text:
13. PARTUR
Hvat fer at henda átrúnaðunum í heiminum?
1. Er allur átrúnaður góður?
Sannhjartað fólk eru at finna í øllum átrúnaðum. Tað eru góð tíðindi, at Gud leggur merki til hesi fólkini og hevur áhuga fyri teimum. Men tíverri hevur átrúnaður verið orsøk til nógvan óndskap. (2 Korintbræv 4:3, 4; 11:13-15) Sambært tíðindaskrivum eru nakrir átrúnaðir enntá fløktir upp í yvirgang, fólkamorð, kríggj og barnamisnýtslu. Hetta nívir veruliga tey, sum av hjartanum trúgva á Gud! — Les Matteus 24:3-5, 11, 12.
Eins og sannur átrúnaður dýrmetir Gud, vekur falskur átrúnaður hansara misnøgd. Falskur átrúnaður lærir fólk nakað, sum ikki stendur í Bíbliuni, eitt nú skeivar lærur um Gud og um støðuna, tey deyðu eru í. Men Jehova vil, at fólk skulu kenna sannleikan um hann. — Les Prædikaran 9:5, 10; 1 Timoteus 2:3-5.
2. Hvat fer at henda átrúnaðunum í heiminum?
Tíbetur letur Gud seg ikki lumpa av átrúnaðum, sum siga seg elska hann, men í roynd og veru elska heimin hjá Satani. (Jákup 4:4) Guds orð nevnir allan falskan átrúnað ’Bábylon hina stóru’. Tað var í fornaldar býnum Bábylon, at falskur átrúnaður tók seg upp eftir vatnflóðina á Nóa døgum. Skjótt fer Gud at syrgja fyri, at átrúnaður, sum villleiðir og kúgar menniskju, fær bráðan enda. — Les Opinberingina 17:1, 2, 5, 16, 17; 18:8.
Jehova hevur tó ikki gloymt tey sannhjartaðu, sum eru spjadd millum falskan átrúnað kring heimin. Hann lærir hesi fólkini sannleikan og hjálpir teimum út úr følskum átrúnaði. — Les Mika 4:2, 5.
3. Hvat skulu sannhjartað fólk gera?
Jehova hevur áhuga fyri menniskjum, ið elska tað, sum er satt og gott. Hann biður tey inniliga fara út úr følskum átrúnaði. Fólk, sum elska Gud, eru fús at broyta seg fyri at gleða hann. — Les Opinberingina 18:4.
Í fyrstu øld gleddust sannhjartað menniskju um tey góðu tíðindini, sum ápostlarnir bóru teimum. Jehova lærdi tey ein nýggjan og betri livihátt, sum gav meining og vón. Tey eru góðar fyrimyndir hjá okkum í dag, tí tey tóku væl ímóti teimum góðu tíðindunum og settu Jehova fremst í sínum lívi. — Les 1 Tessalonikabræv 1:8, 9; 2:13.
Jehova bjóðar øllum, sum venda følskum átrúnaði bakið, vælkomnum í sína familju av tilbiðjarum. Tekur tú ímóti hesi hjartaligu innbjóðingini frá Jehova, verður tú vinur hansara, tú fært eina nýggja og kærliga familju, sum eisini tænir Jehova, og haraftrat fært tú ævigt lív. — Les Markus 10:29, 30; 2 Korintbræv 6:17, 18.
4. Hvussu fær Gud fólk á allari jørðini at gleða seg?
At dómur verður feldur yvir falskan átrúnað eru góð tíðindi. Tá verður allur heimurin bjargaður undan kúgan. Falskur átrúnaður fer ongantíð aftur at villleiða ella syndra mannaættina. Øll, sum liva, verða sameind í tilbiðingini av hinum einasta sanna Gudi. — Les Opinberingina 18:20, 21; 21:3, 4.
LÆR MEIRA
Tilbiðingin, sum Gud góðkennir
Kanna seks serlig eyðkenni hjá teimum, sum liva eftir sonnu trúnni.
Tak støðu fyri sannari tilbiðing
Hvørjir trupulleikar kunnu stinga seg upp, tá ið tú tosar við onnur um tína trúgv? Hvussu kanst tú gera tað uttan at særa tey?


c: text/html

text:
North Ronaldsay
North Ronaldsay (norrønt: Rínansey/Rínarsey) er norðasta oyggin í Orknoyum. Oyggin er 6,9 km², og er nummar fjúrtan oyggin eftir stødd í oyggjabólkinum. Hóast ta ábarna støðu millum Atlantshavið og Norðsjógvin, so er veðurlagið milt og jørðin er eftir umstøðunum fruktagóð. Vegna Golfstreymin er kavi sjáldan at síggja.
Innihaldsyvirlit
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
North Ronaldsay liggur uml. 4 km norðan fyri nærmastu grannaoynna, Sanday. Oyggin er uml. 6,4 km til longdar og hevur tvær stórar sandvíkir, Linklet Bay á eystursíðuni og South Bay á suðursíðuni. Á vestursíðuni er lendið grýtut og nógv sker liggja fram við strondini. Oyggin er lág og har er vindhart, veðurlagið er harðført og skiftir tíðum. Í illfýsna og vandamikla farvatninum kring oynna, eru nógv skip gingin burtur gjøgnum tíðina.
Størsta grendin Hollandstoun, liggur sunnanvert á oynni, uml. miðskeiðis millum flogvøllin og kaiina. Á oynni er eisini eitt fuglaobservatorium.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Sambært Orkneyinga saga drap Torf-Einarr jallur Hálfdan Langbein á North Ronaldsay í 900-talinum, sum hevnd fyri at Hálfdan og bróður hansara Guðreyði Ljómi høvdu dripið Ragnvald Auðsteinsson, pápa Torf-Einar. Søgan byrjaði við at Hálfdan og Guðreyði, ið vóru synir Harald Hárfagra Noregs kong, høvdu stongt Ragnvald inni í húsi sínum og sett eld á tað. Harald, ið illa líkaði hvat synir hansara høvdu gjørt, gav økið hjá Rognvaldi aftur til sonin Tór Ragnvaldsson, meðan Hálfdan flýddi vestur til Orknoyggjarnar og rak burtur Torf-Einar. Frá einum skansa á Caithness bardist Torf-Einar ímóti Hálfdani á oyggjunum. Eftir ein sjóbardaga og ein náðileysan bardaga á landi, fann Torf-Einar út av at Hálfdan hevði fjalt seg á North Ronaldsay. Sambært søgnini varð Hálfdan tikin fangi og ofraður til Óðin sum 'blóð-ørn'.
Holland House varð bygt í 1727 og Old Beacon frá 1789 var triðfyrsti vitin ið Thomas Smith bygdi fyri Commissioners of the Northern Lights.
Ferðasamband[rætta | rætta wikitekst]
Flogsamband er frá oynni til Kirkwall á Mainland, eins og eitt vikuligt ferjusamband er, eisini til Kirkwall.
The Drystone Dyke (Grótlagingin)[rætta | rætta wikitekst]
Árini 1830 – 39 vóru sera trupul ár á North Ronaldsay. Partvíst orsaka av at grótlagingin (the sheep dyke) varð lagað, partvíst av regluni millum aðalin og leigilendingarnar, tað sokallaða jarðarbýtið (landsquaring) var innført. Síðan tað eru nógvar nýggjar reglur settar í gildi. Ein tann fyrsta læt upp fyri teimum meira virðismettu neytunum. Upprunaseyðurin var rikin út um lagingina oman í fjørðina, og har hevur hann livað síðan av at eta tara , sæð burtur frá einari stuttari tíð seint á vári, tá lembingin stendur fyri. Tað løgna er, at lagingin bjargaði gamla seyðaslagnum frá týning! Aðrastaðni á Orknoyggjunum varð seyðaslagið burtur, tí tað var blandað við onnur sløg fyri at betra um slagið. Hettstøddina av kroppinum og upp á framleiðsluna – just sama søgan sum í skandinavisku londunum. Men uttanfyri lagingina yvirlivdi upprunaseyðurin!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nýggjasta
Les eisini
Væl umtókt
Les eisini
Les eisini
Á quiztinum er spurnarkapping, ið verður send leygarkvøld klokkan 19 og mikumorgun klokkan 10:05.
Kappingin er skipað við átta innleiðandi umførum, fýra fjórðingsfinalum, tveimum hálvfinalum og einari finalu.
Í hvørjum umfari kappast tvey lið við tilsamans fýra luttakarum, og evnini, ið spurt verður um, eru eitt nú føroysk skipasøga, nær var tað, føroyskur og útlendskur tónleikur og Føroya søga. Harumframt er serliga avbjóðingin og finaluumfarið, ið inniheldur eitt sindur av hvørjum.
Vertur er Gunnar Nolsøe, meðan Rudolf Joensen er dómari.


text:
Hvørki stjórin á Landsverk ella landsstýriskvinnan í mentamálum vita at siga, hvat endaligi kostnaðurin verður fyri skuladepilin í Marknagili. Minst 73 milliónir krónur eru parkeraðar í Gerðarrættinum, og enn veit eingin, hvat kostnaðurin av sjálvum sakarmálinum verður.
Tað er eingin loyna, at trupulleikarnir hava verið nógvir í byggjarínum í Marknagili, og sambært Landsverki, hevur budgettið verið ov stramt rá byrjan.
Tað hevur elvt til trupulleikar, at skorið varð inn á bein í verkætlanini, sum var skerd við 90 milliónum, áðrenn farið var í gongd við at byggja, sigur Ewald Kjølbro.
Skúlin skuldi standa liðugur í 2016 sambært verklagslógini frá 2013, men nú vónar byggiharrin baram, at bygningurin er tættur og hevur tak, áðrenn veturin kemur.


text:
"...For many years Berlin had appealed to me as a sort of sanctuary like situation. It was one of the few cities where I could move around in virtual anonymity. I was going broke; it was cheap to live. For some reason, Berliners just didn't care. Well, not about an English rock singer anyway." -David Bowie.
Í dag eru 40 ár síðani Low hjá David Bowie kom út hin 14. januar í 1977. Ikki hissini pláta. Tann fyrsta í sonevndu Berlin trilogiini. Kanska mín yndis Bowie útgáva, tó at aðrar eisini eru mær kærar. Plátan umboðar eina "persónliga og estetiska yvirháling" sambært Rolling Stone, og tað er ikki heilt av leið.
Undanfarna útgávan Station To Station (1976) var innspæld í Los Angeles. Eisini ein ræðuliga góð pláta og potentiel yndis, ið hevur nøkur ting til felags við síðstu Bowie plátuna Blackstar (2016). Station To Station umboðar eitt steðgipláss - sí proverbialu jarnbreytarstøðina(r) í heitinum - millum hitt amerikanska Philadelphia "plastic soul", ið Bowie meistarliga dyrkar á Young Americans frá 1975, og so tann evropeiskt/týskt informeraða art rokkin á Low frá 1977.
Listaliga fekk Bowie nógv burtur L.A., men persónliga mátti hann rinda ein ov høgan prís. Undan Station To Station menti hann eina persona við heitinum "The Thin White Duke", ið m.a. bygdi á leiklutin sum Thomas Jerome Newton í filminum The Man Who Fell To Earth (Nicolas Roeg, 1976). Permumyndin á Low (sí omanfyri) er eisini tikin úr filminum. "Thin White Duke" var eitt spartanskt alternativ til meira litríku Ziggy Stardust, Halloween Jack v.fl. Hóast spartanska lookið var hetta tíðin har Bowie veruliga nærkaðist kantinum, og eitt skifti livdi hann bert av kokain, reyðari piparfrukt og mjólk (!)
Seinni skýrdi hann L.A. "...the most vile pisspot in the world" og viðgekk, at hevði hann ikki skift lívskós høvdu 70'ini óivað gjørt av við seg. Skrædlið lúrdi, og Bowie flýddi eystur um hav til Berlin. Hóast Berlin var heimsins heroin høvuðsstaður tá í tíðini, gjørdist býurin ein rættiligur frístaður hjá Bowie. Hann helt seg tíbetur frá heroininum, og eisini var hann mestsum ókendur í býnum. Í øllum førum fekk hann frið at vera tann, sum hann var og kundi dyrka list og tónleik frítt.
Kosmiski krautrokkurin gjørdist greiður íblástur, har bólkar sum Kraftwerk, Neu! o.a. vóru dyrkaðir. Hetta var alt kanaliserað á teirri slóðandi, kollveltandi og enduruppfinnandi Low. Frálíki backing bólkurin á Station To Station var eisini við her, og sum nakað nýtt var synthesizer og ambient gyklarin Brian Eno við sum tónlistaligur sparringspartnari hjá Bowie. Tony Visconti, ið hevur virkað á trettan Bowie útgávum frá 1969 til 2016, sat í prodjúsarasessinum. Við sær hevði hann m.a. ein Eventide Harmonizer, ið hann m.a. nýtti til slóðandi snaretrummuljóðið á plátuni.
Síða A er elektroniskur rokkur við tilknýti aftur til elektronisku r'n'b/soul tónarnar á Station To Station. Fyrsta og síðsta lag á A síðuni eru instrumental, meðan tey írestandi eru við vokali. Størsta hittið higani er allarhelst 'Sound and Vision', tó at plátan skal hoyrast í síni heild. Síða B er elektroniskur ambient/avantgarde tónleikur, harav nøkur løg eru instrumental. Hóast henda síðan liggur sera langt frá rokkinum á síðu A, er ein gjøgnumførd heild yvir allari plátuni. Ein djúpt melankolsk útgáva, ið kortini er futuristiskt upplyftandi. Eitt stórverk, ið fekk eitt tematiskt framhald á teirri somuleiðis meistarligu "Heroes" árið eftir, umframt á Lodger frá 1979.
"Much has been made of Kraftwerks influence on our Berlin albums. Most of it lazy analyses I believe. Kraftwerks approach to music had in itself little place in my scheme. Theirs was a controlled, robotic, extremely measured series of compositions, almost a parody of minimalism. One had the feeling that Florian and Ralph were completely in charge of their environment, and that their compositions were well prepared and honed before entering the studio. My work tended to expressionist mood pieces, the protagonist (myself) abandoning himself to the 'zeitgeist' (a popular word at the time), with little or no control over his life. The music was spontaneous for the most part and created in the studio. [...] What I WAS passionate about in relation to K. was their singular determination to stand apart from stereotypical American chord sequences and their wholehearted embrace of a European sensibility displayed through their music. This was their very important influence on me." -David Bowie.
Henda vakra teknirøðin/strípan lýsir tíðarskeiðið væl, og hesin teknifilmurin er ein innforstaðin og humoristisk lýsing av Low upptøkunum:


text:
Perfume
Perfume (japanskt: パフューム, Pafyūmu) er ein elektropopp-gentubólkur úr Hiroshima, Japan. Limirnir eru Ayano Ōmoto, Yuka Kashino og Ayaka Nishiwaki. Bólkurin kom á pallin í 2001. Í 2005 fekk bólkurin sáttmála við eitt stórt plátufelag, Tokuma Japan Communications. Fram til juni 2009 hevur bólkurin útgivið níggju stakfløgur, sum allar eru væl móttiknar. Fyrst í 2012 fekk bólkurin eitt nýtt samstarv við Universal.
Yasutaka Nakata hevur verið framleiðari hjá Perfume síðani 2003. Hann hevur eisini stovnað bólkin Capsule og stovnað plátufelagið Contemode. Upprunaliga post-shibuya-kei-ljóðið hjá Perfume broyttist til elektro og teknopopp, tá bólkurin kom í samstarv við stóra plátufelagið.
Fyrrverandi gittaristurin í Megadeth, Marty Friedman, segði: "Bólkurin hevur havt ta størstu ávirkanina á japanska tónleikaídnaðin í 2008". Oftani verður Perfume samanborið við Yellow Magic Orchestra og Aira Mitsuki.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Stovnanin[rætta | rætta wikitekst]
Bólkuri Perfume varð stovnaður í 2001 og teir upprunaligu limirnir vóru Ayaka "A-chan" Nishiwaki, Yuka "Kashiyuka" Kashino og Yuuka Kawashima. Eftir stutta tíð fór Kawashima úr bólkinum fyri at brúka tíð uppá lestur og var útskift við Ayano "Nocchi" Ōmoto. Navnið á bólkinum kemur frá tí japanska Kanji skriftmálssúmbolinum 香, sum merkir "angi", tað er í øllum nøvnunum hjá teimum upprunaligu limunum. Perfume var skrivað í hiragana "ぱふゅーむ" á teimum fyrstu stakfløgunum. Um hesa tíð hitti bólkurin dansilæraran MIKIKO, sum hevur arbeitt við bólkinum líka síðani.
Tvær stakfløgur, "Omajinai Perori" og "Kareshi Boshūchū", vóru útgivnar í 2002 í avmarkari nøgd og einans seldar í Hiroshima gjøgnum plátufelagið Momiji. Í 2003 flutti bólkurin til Tokyo og fekk framleiðaran Yasutaka Nakata. Í 2004 vórðu 3 stakfløgur útgivnar: "Sweet Donuts", "Monochrome Effect" og "Vitamin Drop", sum allar vórðu givnar út á plátufelagnum Bee-Hive. Um hesa tíðina gav bólkurin sína fyrstu framførslu á palli og fekk skjótt nógvar fjepparar.
Stórútgáva: Complete Best[rætta | rætta wikitekst]
Tá Perfume kom í samstarv við stóra plátufelagið Tokuma Japan Communications, gav bólkurin út stakfløguna "Linear Motor Girl". Eftir at tvær aðrar stakfløgur vóru útgivnar, "Computer City" og "Electro World", skýrdi bólkurin seg sjálvan sum ein "framtíðar teknopoppbólk". Fyrsta plátan, Perfume -Complete Best-, hevði seks tær seinastu stakfløgurnar og kom upp á 33. pláss á sølulistanum Oricon, tá hon fyrst kom út á marknaðin. Plátan kom upp á nr. 25, tá næsta plátan varð útgivin.
Framhaldandi viðgangur[rætta | rætta wikitekst]
Størsta gjøgnumbrotið higartil er, at Universal, hvørs tónleikaframleiðsla hevur globalan týdning innanfyri sølu og marknaðarføring, nú hevur tikið Perfume undir sínar veingir. Fyri fyrstu ferð nakrantíð fór Perfume konsertferðir uttanfyri Japan í Ásiu í 2012.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
CD[rætta | rætta wikitekst]
DVD[rætta | rætta wikitekst]
- 2008 Perfume First Tour "GAME"
- 2009 Perfume BUDOUKaaaaaaaan!!
- 2010 Perfume Second Tour 2009 "Chokkaku Nitohen Sankakkei Tour"
- 2011 Perfume live @Tokyo Dome "1234567891011"
- 2012 Perfume Third Tour "JPN"
- 2013 Perfume WORLD TOUR 1st
- 2014 Perfume Fourth Tour "LEVEL 3"
- 2014 Perfume WORLD TOUR 2nd
- 2015 Perfume Fifth Tour "Gurun Gurun"
- 2015 Perfume WORLD TOUR 3rd
- 2016 Perfume Anniversary 10 days "PPPPPPPPPP"
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
- http://www.perfume-global.com/ almenn heimasíðu fyri Perfume hjá framleiðslufyritøkuni Universal
- Amuse almenn heimasíða hjá Perfume (japansk).


text:
Wikipedia:Bottar
Tólmenni ella bottar eru sjálvvirkin forrit sum samarbeiða við Wikipedia eins og vanligir brúkarir.
Enn eru ongir føroyskir bottar, tí eru teir bottar, tú sært her á síðuni, vanliga bottar, sum seta inn slóðir til greinar á øðrum málum. Um tú vilt hava ein bott at koyra á føroyska Wikipedia, kanst tú skriva eina áheitan á Wikipedia:Áheitan um bott støðu síðuni.
Sí eisini listan av skrásettum bottum.
Trupulleiki við botti[rætta wikitekst]
Um tú sært ein bott, ið hevur eina atferð, sum ikki hjálpir Wikipedia, skriva so eini boð á kjaksíðuni hjá bottinum um hetta. Hjálpir hetta ikki, kanst tú seta teg í samband við ein umboðsstjóra við eini frágreiðing um trupulleikan.


text:
Hvussu gomul er bygdin
Mangar hevur vit tosað um, hvør bygd er elst og hvør er yngst. Orðadráttur hevur oftani verið um, um tann og tann bygdin ikki er eldri enn ein onnur bygd o.s.fr.v.
Robert Joensen í Klaksvík, hevur í Varðanum 38. bind í 1968, eina sera viðkomandi og forvitnisliga grein við heitinum "Hvussu gomul er bygdin", og lata vit hann siga frá:
Við tí tilfari, sum tókt er, ber ikki til við vissu at siga, nær tær ymsu bygdirnar í Føroyum á fyrsta sinni eru komnar, uttan tá talan er um tær yngstu bygdirnar.
Í hesum broti verður roynt at nevna, hvørjar bygdir ið menn rokna at vera ímillum tær elstu, og roynt verður at vísa á, nær ið bygdir síggjast at vera umrøddar á fyrsta sinni. Tó kann bygd vera nógv eldri enn tað tímibilið, ið vit síggja hana nevnda á fyrsta sinni.
Henda ritgerð styðjar seg fyri tað mesta til tær bókmentir, sum standa aftast í hesum stubba. -Hildið verður, at Hundabrævið er skrivað ´tíðarskeiðinum 1350-1400. Har víst er til hesa ritgerð, er navnið stytt og kallast H.
Tað, sum hevur verður viðgjørt, eru tær bygdir, sum vóru, ella sum síggjast at hava verið fyrr enn um leið ár 1910.
Norðoya sýsla
Hattarvík 1) og Kirkja eru nevndar í H., Svínoy er umrødd í Føroyingasøgu, Viðareiði er nevnd í H., Hvannasund í 1584, Múli í H., Fossá 2) og Norðdepil eru bygdar í 1860-unum, Depil og Norðtoftir eru nevndar í 1584, Árnafjørður verður hildin at hava verið landnámsbygd, Oyri, Klaksvík (Norður í vági), Strond 3) og Skálatoftir 4) eru nevndar í 1584. Í Ánunum kom bygd um leið 1840, Skarð 5) er nevnd í 1584, Haraldssund verður hildin at verið landnámsbygd, Kunoy er nevnd í H., Trøllanes 1584, Mikladalur og Húsar eru nevndar í H., Blankskáli 5a) er nevndur 1584 og Syðradalur er bygdur í 1812.
Eysturoyar sýsla
Bygdin Norður við Gjógv er eldri enn 1584, Funningur er nevndur í 1584, Funningsfjørður varð bygdur 1832, Elduvík er nevnd í H., Oyndarfjørður verður hildin at hava verið landnámsbygd, Hellur eru bygdar í seinru helvt av 1800-talinum, Fuglafjørður verður hildin at hava verið landnámsbygd, Leirvík er nevnd í H., Gøta er nevnd í Føroyingasøgu, Við Gøtugjógv og Syrðragøta eru nevndar í 1584, Lambi í H., Rituvík er bygd í 1870-unum, Æðuvík um leið 1900, Nes er nevnd í H., Toftir og Glyvrar í 1584, Søldarfjørður verður hildin at hava verið landnámsbygd, Skipanes er komin undan 1850, Skálafjørður, bygdin har, er nevnd í 1630, Skáli í H., Strendur um leið ár 1400, og eitur bygdin tá Raktangi. Morskranes er bygd um leið 1830, Selatrað og Oyri eru nevndar í H., Norðskáli í 1584, Svínáir og Ljósá eru bygdar í fyrru helvt av 1800 talinum, og Eiði er nevnd í fyrru helvt av 1300 talinum
Streymoyar sýsla
Tjørnuvík verður hildin at vera millum elstu bygdir í Føroyum, Haldarsvík er nevnd í 1584, Langasandur er bygdur 1838, Streymnes er nevnd 1584, Hvalvík í H., Hósvík 1584, Kollafjørður í H., Kjalnes, Á Heyggi í Kollafirði, Oyrareingir, Signabøur, Kaldbak og Sund eru nevndar 1584, Hvítanes er bygd 1837, Hoyvík er nevnd 1584, Tórshavn er umrødd í Føroyingasøgu og er ætlandi bygd rættliga tíðliga eftir landnámið. Úti á Argjum hevur bústaður verið í 1600-talinum, bygdin Úti á Bø 6) er nevnd 1584, Kirkjubøur verður hildin at hava verið landnámsbygd, Velbastaður er nevndur í 1584, Syðradalur í 1590, Norðradalur og Skælingur í 1584. - Við Gjónna 7) setti maður búgv í 1815 (helst hevur bústaður verið har fyrr). Leynar er nevnd í 1584, Stykkið er bygt í fyrru helvt av 1800-talinum, Kvívík verður hildin at vera eldri enn ár 1200, Vestmanna, Saksun og Nólsoy eru nevndar um ár 1400, Hestur í 1584, og Koltur um leið ár 1400.
Vága sýsla
Slættanes 8) varð bygd í 1830-unum, Sandavágur verður hildin at vera eldri enn um ár 1200, Miðvágur og Sørvágur eru nevndar í H., Bøur verður hildin at hava verið landnámsbygd, Gásadalur er nevndur í H., Víkar 9) eru bygdar 1837/38. Bygdin varð avtoftað 1910. Tá vóru 2 hús, men tey høvdu verið 3. Mykines er nevnd um ár 1400.
Sandoyar sýsla
Skopun er bygd í 1830-unum, Skálavík og Húsavík eru nevndar í H., Dalur og Skarvanes eru nevndar í 1404, bygdin Heima á Sandi hevur helst verið landnámsbygd (er nevnd í H.), og bæði Skúvoy og Stóra Dímun eru nevndar í Føroyingasøgu, og var tá bústaður har.
Suðuroyar sýslu
Sandvík 10) er umrødd í Føroyingasøgu. Hvalba og Froðba verða hildnar at hava verið landnámsbygdir, Tvøroyri er bygd í 1836, Trongisvágur er nevndur í 1584, Øravík er nevnd í H., Hov í Føroyingasøgu, Porkeri og Vágur eru nevndar í H., Lopra er bygd um leið 1835, Akrar um leið 1817, Víkarbyrgi 11) var forn bygd, sum varð avtoftað og aftur bygd um leið 1830, Akraberg 12) var forn bygd, Sumba verður hildin at hava verið landnámsbygd, og Fámjin er nevnd í H.
Bygdir, sum megu roknast at vera eldri enn frá um ár 1200
Bygdir, sum síggjast at hava verið um leið ár 1350-1400, men sum kunnu vera eldri
Bygdir, sum síggjast at hava verið um leið ár 1584-1630, men sum kunnu vera eldri
Bygdir, sum komnar eru eftir ár 1800, men ikki seinni enn um 1910
1) Her verða bygdanøvnini skrivað, sum tey eru stavsett í Lista yvir staðarnøvn í Føroyum.
2) Nú seinast lidnu árini hevur eingin búð við Fossá.
3) Um leið 1930 gjørdist bygdin fólkaleys, og síðani hevur eingin búð har.
4) Bygdin varð avtoftað 1914/15.
5) Bygdin var avtoftað um leið 1920
5a) Bygdin varð avtoftað í 1816
6) Bygdin er avtoftað í 1800-unum
7) Nú er bygdin avtoftað
8) Nú býr eingin á Slættanesi
9) Bygdin varð avtoftað um leið ár 1910
10) Bygdin doyði út, og tóku menn aftur bústað har í 1811. Tá kallaðist hon Hvalvík, men eitur hon nú aftur
Sandvík.
11) Sí Færøske Folkesagn og Æventyr, bls. 46.
12) Sí Landalæra l., bls. 39.
Hvussu gomul er bygdin? Hesin spurningur hevur helst ofta verið havdur á máli í hvørjari bygd. Við tí tilfari, sum er fyri hond, kann spurningurin ikki svarast út í æsir øllum teimum bygdum viðvíkjandi, sum her eru nevndar, og tí er í flestum førum leysliga sagt, hvussu gomul ein bygd kann vera. Teimum yngru bygdunum viðvíkjandi er tað í flestu førum gjørligt at siga heilt gjølla, nær ið tær eru bygdar.
Bókmentir


text:
Søga 35: Jehova gevur lógir sínar
OKKURT um tveir mánaðir aftan á ferðina úr Egyptalandi komu ísraelsmenn til Sinaifjall, sum eisini verður rópt Horeb. Har var tað Jehova talaði við Móses úr tí brennandi tornarunninum. Og har steðgaði fólkið eina tíð og setti tjøldini upp.
Móses fer niðan á fjallið, meðan ísraelsmenn bíða niðri undir. Ovast uppi á fjallinum sigur Jehova við Móses, at ísraelsmenn skulu lýða Hann, so skulu teir verða eitt serligt fólk, Hansara egna fólk. Móses fer oman og sigur frá tí Jehova hevur sagt. Og ísraelsmenn lova, at teir skulu gera alt sum Jehova biður teir, tí teir vilja vera hansara fólk.
Nú ger Jehova nakað løgið. Hann fær royk at standa upp av fjallinum, og hann fær toruna at ganga har uppi. Og sjálvur sigur hann við fólkið: ’Eg eri Jehova Gud tín, sum førdi teg út úr Egyptalandi.’ So gevur hann teimum eitt boð: ’Tit mugu ikki tilbiðja aðrar gudar enn meg.’
Gud gevur ísraelsfólki níggju onnur boð ella lógir. Tey verða øgiliga bangin og siga við Móses: ’Tú skalt tosa við okkum, tí um Gud tosar við okkum, eru vit bangin fyri at vit doyggja.’
Síðan sigur Jehova við Móses: ’Kom niðan á fjallið til mín. Eg skal geva tær tvær steintalvur sum eg havi skrivað lógir á, sum fólkið skal halda.’ Móses fer aftur niðan á fjallið. Hann verður har í 40 dagar og nætur.
Gud hevur nógvar, nógvar lógir at geva fólkinum. Og Móses skrivar tær upp, so tær kunnu verða lisnar upp fyri ísraelsmonnum. Gud gevur eisini Mósesi tær báðar steintalvurnar. Á tær hevur Gud skrivað tíggju lógir, sum hann hevur givið fólkinum. Tær rópa vit ’Tey tíggju boðini’.
Tey tíggju boðini eru lógir sum hava stóran týdning. Men hinar nógvu lógirnar sum Gud gav ísraelsmonnum, hava eisini týdning. Ein ljóðar: ’Tú skalt elska Jehova Gud tín av øllum hjarta tínum, av øllum huga tínum, av allari sál tíni og av allari styrki tíni.’ Ein onnur ljóðar: ’Tú skalt elska næsta tín sum teg sjálvan.’ Guds sonur, Jesus Kristus, segði at hetta vóru tey bæði størstu boðini Jehova gav fólki sínum, Ísrael. Seinni skulu vit læra nógv meira um Guds son og um tað hann segði.
2 Mósebok 19:1-25; 20:1-21; 24:12-18; 31:18; 5 Mósebók 6:4-6; 3 Mósebók 19:18; Matteus 22:36-40.


text:
Teknifilmur
Teknarin, sum ger teknifilm, teknar hvørt minsta sindur av rørsluni á plastsíður, nevndar sellur. Baksýnið er málað á serstaka plastsíðu og sæst ígjøgnum glæru og síðurnar, omaná eru lagdar. Verða síðurnar avmyndaðar í røttum rað, síggja vit verurnar røra seg. Við hvørt mugu teknarar tekna eina mió. tekningar til teknifilm, ið er sum spælifilmur til longdar. Tað var amerikanarin Walt Disney úr Chicago, sum gjørdi teknisøguna viðgitna. Í 1928 gjørdi Walt Disney hin ódeyðiliga Mikkjal Mús, og í 1937 gjørdi hann fyrsta teknifilmin, ið var sum vanligur filmur til longdar, Snóhvíta og teir sjey dvørgarnir. Kendar amerikanskar teknifilmsrøðir eru til dømis Familjan Griffin, Dunnaldur Dunna, South Park og Lívið við Louie.


text:
Eg veit, hvat tit gjørdu í fjør summar
Eg veit, hvat tit gjørdu í fjør summar (enskt: I Know What You Did Last Summer) er ein amerikanskur ræðufilmur frá 1997. Filmurin er spældur inn í Bodega Bay í Kalifornia. Høvuðsleikarar í filminum eru Jennifer Love Hewitt (Julie James), Sarah Michelle Gellar (Helen Shivers), Freddie Prinze Jr. (Ray Bronson) og Ryan Phillippe (Barry William Cox). Filmurin eru framleiddur í USA. Leikrit hevur Kevin Williamson skrivað eftir skaldsøgu hjá Lois Duncan.
Innihaldsyvirlit
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Fýra vinfólk koyra ein mann yvir, og hann doyr. Tey sleppa sær av við líkið og lova hvørjum øðrum, at tey ongatíð skulu fortelja nøkrum um hendingina. Men eitt ár eftir fáa vinfólkini eini óhugnalig boð um, at onkur veit, hvat tey gjørdu í fjør summar. Og so verður alt til eina blóðdálkaða marru fyri øll fýra.
Virðirslønir[rætta | rætta wikitekst]
Leikarar[rætta | rætta wikitekst]
- Jennifer Love Hewitt: Julie James
- Sarah Michelle Gellar: Helen Shivers
- Ryan Phillippe: Barry Cox
- Freddie Prinze Jr.: Ray Bronson
- Bridgette Wilson: Elsa Shivers
- Anne Heche: Melissa Egan
- Johnny Galecki: Max Neurick
- Muse Watson: Ben Willis / Fiskimaður
- Stuart Greer: Løgreglumaður David Caporizo


text:
Hans Andrias Djurhuus var føddur í Áarstovu í Havn í 1883. Hann var bróðir J.H.O. Djurhuus. Hans Andrias var lærari í fólkaskúlanum, realskúlanum og í læraraskúlanum.
Sum skald var Hans Andrias ógviliga virkin og fjølbroyttur og royndi seg á flestøllum skaldskaparøkjum, t.d. sum yrkjara, sálmaskald, stuttsøgu-og ævintýrahøvund, skaldsøgu-og sjónleikahøvund. Hann verður mangan, og av røttum, nevndur Føroya kærasta fólkaskald. Sera væl umtóktar eru ikki minst hansara mongu barnarímur. Tað mesta av tí, hann skrivaði, er komið út í verkinum „Ritsavn I-VII.“
Hann varð føddur í Áarstovu í Havn í 1883 og var yngri bróður Janusar.
Aftan á barnaskúlaár í Havnar skúla fór hann eitt skifti til skips, men hann treivst einki serliga væl, og í 1901 leitaði hann á háskúla í Føgrulíð. Her fekk hann á fyrsta sinni undirvísing í føroyskum, skifti orð við søgu- og bókmentakønar menn, sum háskúlamenninir vóru, og fekk náðir at lesa. Serliga væl dámdi honum stóru norsku høvundarnar, tí hjá teimum sá hann skyldskap.
Veturin á háskúlanum bendi huginum yvir móti skúlastarvi, og í 1902 fór hann á læraraskúla í Havn, haðan hann tók prógv í 1905. Lærarastarv sítt byrjaði hann sum vikarur í Klaksvík, men hugurin stóð til víðari útbúgving, og tí leitaði hann niður á danska læraraháskúlan í Keypmannahavnveturin 1906/07.
Heimafturkomin hevði hann privatskúla í Stinuborg í Havn 1907 — 09. Hetta eru árini, Havnar Ungmannafelag virkar millum ungfólk í høvuðsstaðnum, og hóast Hans Andrias hevði gjørt vart við seg undan 1906, so eru hetta árini, hann av álvara stígur fram á føroyska skaldapallin.
Í 1909 søkti og fekk hann starvið sum lærari í Sandavági, og her sat hann í sjey ár.
Tað er einki at ivast í, at hetta hvat skapandi arbeiði viðvíkur, eru bestu ár Hans Andriasar. Her verða Hans A. Djurhuus yrkingar til í hópatali, og her skapar hann í sambandi við frálæru sína tær høgt elskaðu barnarímurnar.
Í 1916 flutti hann suður á Tvøroyri at vera fyrstilærari har, men í 1919 kemur hann aftur í starv í heimbýnum sum lærari við Realskúlan og Føroya Læraraskúla; — hetta starv røkti hann til deyðadags.
Umframt at vera virkin rithøvundur allar sínar dagar, var hann við at fjálga um mentanarligt fyritaksemi á so mongum økjum sum nevndar- limur — ofta nevndarformaður — í ymsum feløgum, vit kunnu burtur úr rúgvuni nevna Havnar Sjónleikarfelag, Føroya Ferðamannafelag og Føroya Forngripafelag. Hann doyði í 1951.
Bókmentaverk:
Hans Andrias er stórvirknasta skald føroyinga; hann hevur snøgt sagt roynt seg á øllum økjum, sum yrkjari, sálmaskald, stuttsøgu- og ævintýrahøvundur, sum skaldsøgu-og sjónleikahøvundur.
Sum yrkjari spennir hann so víða. Hvørt mansbam í Føroyum kennir frálíku barnarímur hansara, eitt nú »Kongaríkið í Bábylon«, »Hann rann sær kátur upp um heyg«, »Abbi tín er ríkur« — rímur, ið barnið ongantíð gloymir, hevur tað hoyrt tær einaferð. Barnarímurnar komu út í bóklingi í 1914.
So hevur hann yrkt minnisyrkingar, tjóðskaparsangir, eitt heilt savn av søguligum yrkingum, sum komu út í serstakari útgávu »Søgumál« 1922, og ein hóp av sjómansrímum, ið vórðu givnar út í bók 1925.
Felags fyri yrkingar hansara og sálmarnar við er eitt kátt lag, lívsgleði og áræði og so framúrskarandi rímhegnið og orðaspælið. Har heftir ikki fyri Hans Andriasi — at kalla alt, hann nertur við, verður til skaldskap.
Eina mest hugtakandi eru yrkingarnar, har hann við kærleika lýsir heimbýin Havnina, barndómsumhvørvið, sum var Havnará, ósin og Gongin:
»Gekk eg mær á sandi mánalýsis-
nátt, áin rann í giddan út í vágin,
hoyrdi ei í fjøru minsta aldudrátt, einki
var í røring uttan áin.
Busatangi svartur út í sjógvin
skar. Tinganes í mánagulli gyrt var.
Skansatangi kámur — í víkini har alt so
hulisligt og alt so myrkt var.
Bátur fyri íla, helt seg vera far, ið fór
havsins loyniligu gøtu. Ævintýrið dró
meg so burtur við
sær hesa stillu mánalýsis
løtu.
Kendi meg tá fastan og gingnan í
lag, eins og gamal, mosagingin
runnur. Áin rann, og mánin fór
líðandi
avstað, lýsti millum durvandi
dunnur.«
Í stuttsøguskrivingini kemur eisini fram frálíka hegni Hans Andriasar at siga frá fyri børnum. Rætt er tað, at hann hevur skrivað søgur í vaksnamannastíli — kvinnulýsingin »Duruta« man vera best eydnaða royndin — men nógv tað mesta, hann avrikaði á hesum øki, er at kalla beinleiðis í ævintýrsniði. Lesarin verður av frálíka hugflogi høvundans stundum førdur niður á havsins botn, har skrubba og øða, longukálvur og steinbítur illneitast, stundum í ánna, har sílið ferðast, og stundum í fuglaheim, har hin vísi ravnurin gorrar og lundin strevar mat til pisu sína.
Longu blaðungur skrivaði hann fyrsta sjónleik sín. Leikurin kom í 1908, æt »Marita« og bygdi á kvæðið um Flóvin Bænadiktsson. Væl er leikurin merktur av at vera romantiskt ungdómsverk, men yrkjarahegnið dylur seg ikki: Samrøðurnar bera upp á rím allar tríggjar partarnar at enda, og í leikinum finna vit frálíkar sangir, eitt nú hin káta »Eg saðlaði mær ein hvítan hest móti vári«.
Í hesum fyrsta sjónleiki sínum leitar Hans Andrias aftur í eina farna tíð, og tað heldur hann á við at gera seinni, tá beinleiðis luttøka hansara í Havnar Sjónleikarfelag fær hann at skriva fleiri leikir.
Fleiri teirra byggja á føroyskt sagnatilfar, eitt nú leikurin um »Anniku í Dímun« (úr 16. øld), um »Løgmansdóttrina á Steig« (úr byrjanini av 18. øld), »Traðabøndur« (úr 17. øld), og aðrir taka upp til viðgerðar søguligar persónar, eitt nú hin hugnaliga dreymamyndin úr gomlu Havnini »Eitt leygarkvøld í Bringsnagøtu«, har Jens Chr. Svabo í Havnartíð síni (1800-1824) hugnar sær í vertskapi og leikar á fiól.
Tað er eingin nýskapan í sjónleikaskaldskapi Hans Andriasar; Høvuðsdrátturin er háromantikkur, og leikirnir lýsa sum sagt eina farna tíð.
Kortini vórðu teir fólkaogn alt fyri eitt og mundu — serliga málsliga — hava stóran týdning.
Í 1922 kemur út lítil skaldsøguroynd »Eitt ár til skips«. Hetta eru endurminningar frá ungdómsárunum á skipsdekki.
Størra skaldsøguroynd Hans Andriasar er »Beinta«, ið kom í 1927 og sostatt er onnur skaldsøguroyndin á føroyskum.
Søgan byggir á søgnina um sorinskrivaradóttrina, hina vøkru, men hjartaleysu Beintu, sum giftist við trimum prestum, Harra Jónasi á Viðareiði, Harra Nielsi í Vágum og at enda við vágapresti, Peder Arrheboe.
Siðsøguliga hevur bókin uttan iva sítt virði, tí her verður roynt at greiða frá eini farnari tíð, men persónlýsingarnar eru yvirhøvur ov grunnar, til at vit kunnu meta skaldsøguroyndina væl eydnaða. Tað er uttan iva í yrkingum sínum, at Hans Andrias í Áarstovu átti ta styrki, sum gjørdi hann til Føroya kærasta fólkaskald.
Tað nógva av tí hann skrivaði er givið út í verkinum Ritsavn I —VII.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.
Í november mánaði í 1906 komu fólk saman í »Sloans sali« við Tinghúsvegin í Tórshavn at stovna ungmannafelag.
Maðurin, ið hugskotið átti, var Nyholm Debess, ið eitt skifti hevði verið í Noregi, var heimafturkomin í 1904 og bar minnini um ungmannafelagsrørsluna har eysturi við sær aftur til Føroya. Aðrir innbjóðarar vóru Petur Alberg, seinni kendur sum tónaskald, og Mads Andrias Winther, ið brátt gjørdist høvuðsmaður felagsins.
Hvørt mikukvøld kl. 9 helt felagið fund. Fyrst varð sungið, og síðan varð lisið úr handskrivaða felagsblaðnum, sum limirnir skiftust um at stjórna. Aftaná var oftast kjak.
Av og á vórðu fyrilestrar hildnir á limafundum.
Beint fyri jól 1907 kom Hans A. Djurhuus heim úr Danmark og gjørdist brátt ein av høvuðsstuðlum Havnar Ungmannafelags.
Felagsblaðið nevndist »Baldursbrá«. Fyrsta nummar av blaðnum varð lisið upp 5. desember 1906, hitt seinasta 27. mars 1912.
Tilsamans vórðu skrivað 104 bløð, sum fyltu upp í 6 fundarbøkur, úti við 2000 blaðsíður í A4 stødd. Fyrsta bókin (16 tey fyrstu bløðini) er tíverri ikki til; hinar fimm verða varðveittar á Landsbókasavninum í Havn.


text:
Fjørukúvingur
Fjørukúvingur (frøðiheiti: Littorina littorea) er vanligur fram við fjøruni.
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Fjørukúvingurin kann vera 5-10 mm høgur, gulligur, reydligur ella morgráur. Kvennkúvingurin er størri og bøllutari enn kallkúvingurin. Hann rívur smátara av klettinum. Á tunguni eru smáar tenn. Tungan er hvøss og verður nevnd rívitunga.
Liviøki[rætta | rætta wikitekst]
Fjørukúvingur situr á kletti og steinum í flóðarmálanum, har hann etur tað fína ábreiði av smátara, ið legst har. Eisini sæst hann á tara, har grunt er. Fjørukúvingur er lívseigur og tolir at sita uppi á turrum næstan ein mánað, og hann livir eisini leingi, hóast hann fær einki at eta. Hann er funnin 30-40 m uppi í bergi, har sjórok bara viðhvørt stendur á.
Nøring[rætta | rætta wikitekst]
Fjørukúvingur gýtir livandi ungar. Inni í honum er ein byrða – eitt klekirúm. Kvennkúvingurin ber eggini í byrðuni. Veruliga ber kvennkúvingurin 3 støddir í byrðuni: ung egg, ungar við ørtunnari skel og stórar, búnar, reyðmorreyðar ungar, sum líkjast vaksna kúvinginum, tá ið teir verða gýttir.


text:
5. september
5. september er dagur 248 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 249 um skotár er). 117 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 - Løgmaður Kaj Leo Holm Johannesen loysti landsstýrismannin í innlendismálum, Kára P. Højgaard úr starvi eftir mikla øsing um málið um Eysturoyartunnilin og Copenhagen Infrastructure Partners (CIP).
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1946 - Freddie Mercury, bretskur sangari (d. 1991)
- 1980 - Maria Anna Madia, italskur politikari


text:
Fair Isle
Fair Isle (norrønt: Frjóey, skotskt gæliskt Fara, nevnd Færøy í einum dokumenti frá 14'du øld), er ein oyggj, sum liggur einsamøll miðskeiðis millum Orknoyggjar og Hetland. Hon liggur í ein næstan beinan sunnan úr Sumburgh Head og hoyrir fyrisitingarliga til Hetland, hóast hon í veruleikanum liggur nærri Orknoyum.
Hægsta fjallið er Ward Hill (før. Varðhald) 217 m.
Innihaldsyvirlit
Hondverk og hondarbeiði[rætta | rætta wikitekst]
Ein serligur bindistílur stavar frá Fair Isle og kallast Fair Isle bindistílur.
Fuglafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Oyggin er fuglareservat, og nógvir ornitologar ynskja sær einaferð í sínum lívi at koma til Fair Isle.


text:
Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential
Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential er ein bók hjá Joel Osteen (f. 5. mars 1963 í Houston, Texas).
Í bókini tosar Osteen um, hvussu vit kunnu liva eitt ríkt og undurfult lív, og hvussu hetta ikki einans er ætlað teimum heilt fáu, men øllum sum líta á Gud. Tí tosar hann um at broyta lívsáskoðan okkara soleiðis, at vit hyggja longur enn vanligu eygu okkara síggja. Vit mugu byrja at síggja, skilja og eisini líta á teir sannleikar Orð Guds tosar um og byrja at gera hesar til veruleika í lívi okkara.
Á øllum støðum har bøkur verða seldar sært tú bókina sum Osteen hevur skrivað.
Bókin er býtt upp í sjey partar:[rætta | rætta wikitekst]
- Enlarge Your Vision.
- Develop A Healthy Self-Image.
- Discover The Power Of Your Thoughts And Words.
- Let Go Of The Past.
- Finding Strength Through Adversity.
- Live To Give.
- Choose To Be Happy.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 30. august 2008.
Vit ákalla teg, o, faðir, um frið,
o, veiti tú lívi á foldini grið.
Vit biðja, at ættini bjargi tín hond
frá neyðum, ið herja um tjóðir og lond.
O, børn vár so kær! Hoyr bøn fyri teim,
o, byggi tey glað síni framtíðar heim.
Lær tú tey at røkja væl luft, hav og jørð,
so dýrini trívast, og grøðin væl grør.
Gev góðvild og kærleika fagrastu kor
og komandi ættum at søkja títt orð.
Lat vinalag valda, burt fíggindskap rek,
at næsta vár elska, tú vilja vár vek.
Vælsigna várt land og tey, her seta búgv
at liva í friði, gudsótta og trúgv.
Lat lívið teim eydnast, av tínari náð
tey heimlandið finni, tá nátt kemur á.


text:
Orð: Cecil Frances Alexander
Lag: Henry John Gauntlett
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: Once in royal David’s city
1. Har í Dávids fagra staði,
Betlehem, sum minstur er,
settur høgt av Harrans náði,
so at tú av øllum ber.
Ja, í einum fjósi har
Harrin Jesus føddur varð.
2. Hátt av himlahædd kom niður
hann, sum Harri alra er.
Krubban har á einum bási
var tað skjól, ið hann fekk her.
Til sítt egna kom hann har,
men hjá teimum rúm ei var.
3. Gjøgnum barnaár so vøkur
lýðin hann til hvørja tíð
livdi í síns faðirs vilja,
verki hansara var í.
Gævi tað meg minti á,
at eg líkjast honum má.
4. Fyridømi var hann okkum,
eins og vit hann vaks til mans,
hann var veikur, hjálparleysur,
gleði, sorg var lutur hans.
Altíð troyst í sorg hann bar,
glaður við teim glaðu var.
5. Og til síðst av náði skal eg
Harrans kærleiksandlit sjá.
Hann, sum var í fjósi føddur,
nú Guds trónu situr á.
Síni kæru heim hann ber,
heim, har Jesus sjálvur er.


text:
Súluskerið
Sula Sgeir (á føroyskum Súluskerið [1]) er ein lítil oyggj sum hoyrir til Skotland. Norðanfyri Suðuroyggjarnar liggur Súluskerið, sum ber keltiska navnið Sula Sgeir. Ofta verður sagt, at Súluskerið er okkara nærmasti granni. Skulu vit verða heilt neyv so er tað lítla oyggin Rona. Hon vinnur á Súluskerinum við 1 km. Hóast føroyskir sjómenn hava valt at kalla Sulu Sgeir fyri Súluskerið, so er í stødd meira talan um ein hólm, 15 ha. Súluskerið verður nevnt Sula Sgeir á geliskum, og prógvar tað, at føroyska málið og keltisku málini hava nøkur orð til felags. [2] Enska orðið fyri súlu er gannet.
Súluskerið ber 30.000 súlur og 15.000 havhestar. Bretsku friðingarmyndugleikarnir hava givið monnunum í lítla býnum, Port of Ness, loyvi at taka 2000 omplar eina ferð um árið. Ness liggur norðast í norðastu suðuroynni Lewis. Har er manntómt nærum alt árið, burtursæð frá nøkrum vikum um summarið. Tá fara 10 mans av oynni Lewis til Súluskerið at taka 2000 omplar.
Súluveiða á Súluskeri[rætta | rætta wikitekst]
Ikki er henda veiðan av 2000 omplum loyvd uttan treytir. [3] Treytirnar eru, at Nessmenn bert fara ta einu ferðina um árið, og verður hon gjørd á hvørjum sumri. Tað er eisini ein treyt, at bert 10 Nessmenn kunnu fara við hesa ferðina, og skulu tað vera menn, ið eru royndir í leikum. Aloftast verða plássini til súluveiðina arvað frá faðiri til son. Tá talan er um nýggjan mann, er altíð talan um ein úr Ness, ella økinum har um leiðir. Sjáldan verður roynt at slúsa meir enn ein nýggjan mann við til hesa í Suðuroyggjum tiltiknu veiðuferðina. Nessmenn eru vanliga 2 til 3 vikur úti á Súla Sgeir. Teir skulu hava nógvan proviant og nógva útgerð við, og tí plaga teir vanliga at leiga ein lítlan trolara til at føra útgerð, proviant og manning út til Súluskerið. Sami trolari tekur so menninar, útgerðina og fongdin aftur til Ness, tá liðugt er, og omplarnir eru fingnir til høldar.


text:
Grátítlingur
Grátítling (frøðiheiti - Anthus petrosus) kenna øll, men tey fæstu hava ansað eftir, at tað eru tvey sløg. Bæði ganga tey undir einum navni, og vit noyðast so at geva teimum nýggj fráskiljingarnøvn. Annað slagið er í Føroyum alt árið; tað heldur seg mest uttan um húsini ella í fjøruni, og vit kunna so nevna tað fjørugratítlingur. Hitt er her bara um summarið, og vit fara so at kalla tað summargrátítlingur. Hvussu kennast tey at? Soleiðis: Fjørugrátítlingurin er ein góðan mun størri. Omaná er hann dimmari á liti og, helst um veturin, meiri grønleittur. Á bringuni er hann gráligur ella grønligur, meðan hin er gulleitthvítur. Báðir eru teir tætt settir við dimmum blettum, sum hjá summargrátítlinginum á kápuni renna saman í strikur. Á summargrátítlinginum hevur velið hvítan jaðara hvørjumegin, sum er skilligur at síggja, helst tá ið fuglurin flýgur; hin hevur eisini hvítleittar jaðarar á velinum, men so smalar, at teir síggjast neyvan, fyrr enn tú hevur fuglin í hondini. Fjørugrátítlingurin hevur dimmbrúnar føtur, summargrátítlingurin ljósbrúnar.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Á, sál, tú sum gongur á syndanna veg,
so eymliga Frelsarin kallar á teg:
Á, kom til Mín!
:,:Hann kom her til jarðar
til treytir so harðar
at útvega frelsu til tín.:,:
2. Hann kallar teg nú sum Hann kallaði fyrr,
og bankar á hjarta tíns fastlæstu dyr:
Eg elski teg!
:,: So lágt Hann seg setti,
so høgt Hann teg metti,
at lív sítt Hann gav fyri teg.:,:
3. Á, hoyr tó Hans kall ljóða kærleiksfult, milt:
Tú burtvilsta barn, hoyr Mítt tilboð so gylt,
vend um til Mín!
:,: Frá Golgata ljóðar:
Guð frelsu tær bjóðar,
ja, náði og frelsu til tín.:,:
4. So, kom nú, á, synduga sál troytt og móð,
lat reinsa frá synd teg hitt Guðs Sonar blóð,
so rein tú gerst.
:,: Hann dómin burt tekur,
burt synd tína rekur,
og frelsir teg júst sum tú ert.:,:


text:
Isaac Bashevis Singer
Isaac Bashevis Singer (21. november 1902 – 24. juli 1991) var amerikanskur rithøvundur, føddur í Pólland og ein av leiðandi rithøvundunum innan jiddiskan skaldskap.
Familjan búði í Warszawa, men mátti flyta til heimbygdina hjá mammuni í 1917 orsakað av tí, ið fór fram undir fyrra veraldarbardaga.
Í 1923 flutti Singer aftur til Warszawa og fór at arbeiða á einum bókmentaligum tíðarriti har.
Í 1935 fór hann til USA fyri at sleppa undan vaksandi fasismuni í Pólland.
Singer gav út einar 18 skaldsøgur, 14 barnabøkur, ritroyndir og greinar, men er serliga kendur sum stuttsøguhøvundur.


text:
Andorra
Andorra (Katalanskt: Andorra), officially: The Prinsadømið Andorra (Katalanskt: Principat d'Andorra) er eitt lítið landfast land í Útsynningsevropa í eystaru Pyreneunum og hevur mark við Spaniu og Frakland.
Høgt uppi í Pyrineafjøllum, á markinum ímillum Fraklands og Spania, er lítla landið Andorra. Landið er fríríki, og stjørnarovastar eru spanski biskupurin av Uruguel í landnyrðingsspania og franski forsetin í felag. Katanlanskt er alment mál; men mong tala eisini franskt og spanskt. Einasti stóri býur í landinum er høvuðsstaðurin, Andorra la Vella.
Innihaldsyvirlit
[rætta | rætta wikitekst]
Navnið "Andorra" er av ókendum uppruna, men (sambært Joan Coromines) heilt vist fyrirómverskt.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
- Høvuðsgrein: Andorrisk søga
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
- Høvuðsgrein: Andorriskur politikkur
Kommunur[rætta | rætta wikitekst]
- Høvuðsgrein: Kommunur í Andorra
Andorra hevur sjey kommunur, ið verða nevndar comuns (eintal comú):
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
- Høvuðsgrein: Andorrisk landafrøði
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
- Høvuðsgrein: Andorriskur búskapur
Fólkasamanseting[rætta | rætta wikitekst]
- Høvuðsgrein: Andorrisk fólkasamanseting
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
- Høvuðsgrein: Andorrisk mentan


text:
Tranuber
Tranuber (frøðiheiti - Vaccinium oxycoccus, Oxycoccus palustris) eru smá reyð ber, sum vaksa á grønum pinkurunnum við smáum, tunnum stelkum. Berini hava ein beiskan og súrligan smakk og verða ofta brúkt til at gera saft burturúr ella til at súlta. Tey innihalda benzoesýru, sum er eitt natúrligt haldevni.
Tranuber og vatnræsisinfektión[rætta | rætta wikitekst]
Vatnræsisinfektión er ein plága fyri nógvar kvinnur og kann vera ring at viðgera. Vanliga verður hon viðgjørd við antibiotika fyri at drepa bakteriurnar, men ofta kemur infektiónin aftur eftir stutta tíð. Aftaná fleiri viðgerðir verða bakteriurnar mótstøðusterkar, og tí eisini sera truplar at viðgerða.
Í undanfarnu øld funnu týskir granskarar útav, at mongdin av hippurinsýru í urininum økist um ein etur tranuber. Hippurinsýra er eitt bakteriutálmandi evni yvir fyri m.a. kolibakterium, sum eru orsøk til vatnræsisinfektión. Hetta varð seinni prógvað av amerikonsku granskarnir Blatherwick og Long.
Nýggari kanningar hava ikki verið eins sannførandi. Orsøkin til hetta er, at í nýggari kanningum verður oftast nýtt tranuberjasaft við sukur, og sukur er økir munandi um trivnaðin hjá kolibakterium.
Evnini í tranuberum forða bakteriunum í, at festa seg til kyknuveggin og nørast. Tískil kunna tranubertilskot minka munandi um sjúkuna. Annar fyrimunur við tranubertilskot er, at tranuber minkar um framleiðsluna av ammoniak. Hetta tálmar urinluktin.


text:
North Rona
Rona (Skotskt gæliskt Rònaigh [rˠɔːnaji]) er ein fjarskotin oyggj í Ytru Hebridunum. Oyggin verður ofta nevnd North Rona fyri ikki at blanda hana saman við South Rona, sum er ein oyggj í Innaru Hebridunum. Rona er tann útlendska oyggin ið liggur nærmast Føroyum, 260 km higani. Rona er ein oyggj, sum er 109 ha (1,09 km2). Rona er nakað størri enn Lítla Dímun, sum er 84 ha (0,84 km2). Í dag býr einki fólk á Rona, men fólk hevur fyrr búð har. Stutt eftir 1685 doyðu seinastu fastbúgvandi 30 fólkini, tí at svarta rottan bar sótt við sær út í oynna. Roynt varð aftur, at seta búgv, men tey seinastu fluttu av aftur oynni umleið 1695, eftir tað hevur bert seyður liva á oynni. Onki fólk hevur búð fast á oynni síðan 1695, tá oyggin avtoftaðist vegna eina bátsvanlukku. Oyggin Rona verður nevnd í 17. ørindi í kvæðinum Norska Løva. Á oynni finst enn keltiska toftin eftir St Ronan's Chapel.


text:
Orð: Ray Mascher
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Lær meg at biðja, Guð, lær Tú meg bøn;
gev Tú mær barnsins trúgv, lær Tú meg bøn.
Gev, sálir søkja Teg,
so tær umvenda seg,
gangandi Lívsins veg.
Lær Tú meg bøn!
2. Lær meg at biðja, Guð, lær Tú meg bøn;
neyð fyri øðrum legg í mína bøn.
Lær meg at kvøldi seint
bera tey ein og ein
til Tín, sum ger tey rein.
Lær Tú meg bøn!
3. Lær meg at biðja, Guð, lær Tú meg bøn,
meðan enn tíð tað er, lær Tú meg bøn.
Gev gjøgnum Andan mær
vísdóm og kraft frá Tær,
so eg Tær livi nær;
lær Tú meg bøn!
4. Lær meg at biðja, Guð, lær Tú meg bøn.
Harri, Tú kemur skjótt, lær Tú meg bøn.
Lær eftir henda dag
meg fyri Tær á knæ
biðja, sum Jesus bað!
Lær Tú meg bøn!


text:
Wednesday, September 17, 2008
Frá veiðusamfelag til vitanarsamfelag III
Eftir Elin Heinesen, stjóra í SamViti
Høvuðsvinna okkara er í kreppu, og tosað verður tí um víðagitna triðja beinið, sum skal bjarga búskapinum. Men hvussu skapa vit betri fortreytir fyri menning av verandi vinnu og fyri ørðum lønandi vinnum? Tiltrúgvin til møguleikarnar tykist ikki stór. “Tað ber ikki til!” verður ofta tikið til. Men júst hesin hugburður er helst størsta forðingin. Vit hava brúk fyri at fokusera á møguleikar og suksessøgur, heldur enn á forðingar og at grenja um gongdina og hvønnannan.
Skulu vit skapa betri grundarlag fyri neyðugari vinnumenning og búskaparvøkstri, mugu vit tora at siga: Jú, tað ber til! Tað ber til við at hugsa øðrvísi og lata upp fyri at síggja møguleikar aðrastaðni, enn vit fyrr hava sæð teir. Hvussu ber tað til, at New Zealand kann selja seyðakjøt og Thailand kann selja rækjur í Føroyum? Lond, sum liggja hinumegin knøttin! Hvat duga tey, sum vit ikki duga?
Hetta eiga vit at læra av. Eisini kunnu vit læra av, hvussu lond, vit samanlíkna okkum við, t.d. hava samantvinnað handilsliga og mentanarliga fatan í nógv størri mun enn vit. Og vit kunnu læra av, hvussu onnur við stórum viðburði hava dugað at ment vitanar- og upplivingarsamfelagið ígjøgnum fokus á nýskapan, nýhugsan, tøkniligt knowhow og vørumenning.
Samstarv flytir okkum inn í nýggja búskapin
Fyrst mugu vit flyta fokus. Fremstu kappingarneytar okkara eru ikki at finna innanfyri landoddarnar, men eru útlendskar fyritøkur. Heldur enn at brúka orku uppá óneyðuga dýra innanhýsis kapping, eiga vit at vera opin fyri jaligum og fordómsfríum samskifti innanhýsis í føroyskari vinnu, millum tað almenna og vinnuna, og millum føroyingar og áhugapartar uttanlands – og ganga saman um at náa málum, øll hava felags áhuga í.
Ein møguleiki er at semjast um heildarætlanir fyri ymisku vinnurnar, ið skulu tryggja, at politiska skipanin ikki leggur óneyðugar løgfrøðiligar, handilsligar og aðrar forðingar í vegin, og at vinnan ikki leggur óneyðugar forðingar fyri sær sjálvari, men heldur samstarvar, har samstarv er møguligt til gagns fyri allar partar. Hetta samstarvið er alneyðugt, um vit veruliga skulu flyta okkum inn í nýggja búskapin.
Vilja vit ganga nýggjar leiðir, og vilja vit samstarva og netverka eisini tvørtur um siðbundin mørk og tvørtur um landamørk, har tað ber til, standa vit nógv sterkari úteftir. Soleiðis tryggja vit eisini nýskapandi og virðisøkjandi kreftum bestu umstøður, so enn fleiri og fjølbroyttari virðisskapandi fólk dragast at hesum landi.
Mugu leggja dent á vakstrar- og útflutningsvinnu
Men til tess at náa hesum máli má nógv størri fokus vera á vakstrar- og útflutningsvinnu – serliga á at menna handils-, tænastu-, vitanar-, ferða- og upplivingarvinnu (vinnur, sum við altjóða heitum eru: BornGlobal og/ella BornCreative), tí tað er har, vit hava stórar møguleikar fyri víðkan. Tað er har akademisku førleikarnir veruliga gera mun. Og tað er har framtíðar møguleikarnir fyri búskaparvøkstri liggja. Tað er ikki løtuverk, men eru vit framsíggin og proaktiv, økja vit okkara tjansir at skapa ein væl sterkari búskap, enn vit hava í dag.
Einki er til hindurs fyri, at eisini vit kunnu gera okkara vitan, okkara mentan og okkara umhvørvi til eitt jarnbrot fyri vøkstur og menning her á landi, og harvið skapa fyrimyndarligan gróðrarbotn fyri framtøk, ið skapa áhuga út um landamørk og vøkstur fyri samfelagið sum heild. Her er vitanar- og upplivingarbúskapurin (herundir t.d. ferðavinna) ein hóskandi vegur at ganga hjá okkum í Føroyum, tí her hava vit kanska betri kort á hondini enn tey flestu, um vit bara duga at brúka tey. Fyrimunurin við vitanar- og upplivingarbúskapinum er, at vit kunnu framleiða vørur, sum eru eindømi, og sum ikki kunnu hópframleiðast – serliga tá upplivingarnar er tengdar at landinum, vit búgva í.
Framtíðin liggur í nichuvørum
Siðbundna vinnan og ídnaðurin liggur í blóðugari kapping við onnur, sum framleiða nøkurlunda somu vørur nógv bíligari, og steðgar meira ella minni upp í løtuni. Meðan vinnur, ið framleiða virðisskapandi vitan, unikkar vørur, tænastur og upplivingar, eru í stórum vøkstri. Tí er tað av serstakliga stórum týdningi, at vit byrja at fokusera á, hvat vit kunnu framleiða av øðrvísi, serstøkum vørum og tænastum – ítøkiligum sum óítøkiligum virðum. Samstundis mugu vit duga at gagnnýta øll, sum kunnu geva sítt ískoyti til nýggja búskapin – til vørumenning og til munadygga marknaðarføring. Vit mugu bjóða bestu og mest nýskapandi arbeiðsmegini bestu møguleikarnar fyri at liva og virka her á landi. Til ber at byrja tíðliga við t.d. at bjóða lesandi praktikkpláss í føroyskum fyritøkum, har tey kunnu loysa viðkomandi vinnuligar uppgávur.
Føroyskar vørur og tænastur umboða nichur á altjóða marknaðinum, sum hava góðan møguleika at vekja ans millum partar av altjóða keyparaskaranum. Her ræður um at gera rættar íløgur, og vita, hvar íløgurnar gera størsta munin. Tvs. málrætta vørumenning og marknaðarføring til úrvaldar marknaðir og málbólkar á ein hátt, sum bindir saman vørunnar uppruna og trúvirði við fatanina fyri tørvinum í tí serstaka marknaðinum, har vøran skal seljast.
Hjáútvinsla ein góður møguleiki
Vit hava eina siðbundna fiskivinnu, sum als ikki brúkar allar teir møguleikar, sum liggja í rávøruni – fiskinum. T.d. er Danmark størsta insulinútflytandi landið í heiminum í dag, tí danir dugdu at menna nýggjar møguleikar burturúr hjáútvinsluni frá teirra umfatandi siðbundu svínaframleiðslu. Soleiðis eiga eisini at liggja aðrir – kanska stórir – møguleikar í okkara høvuðsvinnu, sum vit bara kunnu fáa eyga á, um vit tora at hugsa og gera tingini eitt sindur øðrvísi, enn vit plaga.
Summi eru gingin undan við nýhugsan, so heilt eiðasør eru vit ikki. Men vit eiga at gera væl meira burtur úr hesum. Kunnu vit t.d. fáa meira burtur úr fiskalivur ella fiskaskræðu? Kunnu vit fáa meira orku burturúr vindi, aldum og streymi, sum vit hava so ríkiligt av? Liggja ótroyttir møguleikar í upplivingar- og ferðavinnu? Her má gransking og íløgur til fyri at skapa fortreytir fyri vørumenning og dyrkan av nýggjum marknaðum.
Meira beinrakin marknaðarføring
Tørvur er á at gera føroyskar vørur og tænastur sjónligari og lættari tilgeingiligar á altjóða marknaðinum tey røttu støðini – serstakliga umvegis internetið, tí internetið er ein alráðandi miðil, sum kollveltir heimsmarknaðin í løtuni. Tað er blivið meira ómakaleyst enn nakrantíð hjá fólki at leita sær vitan um vørur – og at bíleggja og keypa tær, hóast tær verða framleiddar hinumegin knøttin. Hetta hevur rættiliga sett ferð á alheimsgerðina. Keyp og søla fer í stórliga vaksandi mun meira og meira fram ímillum smærri eindir – peer to peer – sum kunnu liggja nógvar túsund kilometrar burtur frá hvørjum øðrum. Tað ger ikki mun. Hetta er eitt nýtt atferðarmynstur á marknaðinum, sum veruliga kann koma okkum, sum eru so smá, til fyrimuns.
Her mugu vit finna fram til, hvussu vit t.d. kunnu gera okkum galdandi á einum alheimsmarknað, har kappingin er beinhørð og harðnar alt meira, jú fleiri brúka internetið. Tað er hesari avbjóðing, vit mugu møta. Hvussu raka vit rætt, og hvussu eydnast vit við einari marknaðarføring, sum kann skapa kensluna av samleika og samkenning – tvs. inspirera fólk til at hugsa: “Hetta er ‘cool’ fyri meg at keypa”?
Hvussu hugtaka vit onnur?
Um vit vilja økja okkara umsetning, mugu vit duga at spinna vørur okkara inn í søgur, sum fáa fólk til at tilleggja vørunum meira týdning ella meira virði, enn vøran í sær sjálvum ítøkiliga hevur, og soleiðis geva vørunum ein samleika, sum ger, at tær verða lagdar merki til og kendar aftur. T.d. at lýsa vørurnar í einum samleikaskapandi og/ella sniðgevingarligum høpi á ein slíkan hátt, at fólk antin kenna seg aftur, vera hugtikin ella bara halda, tað er spennandi og ‘cool’ at keypa júst eina tílíka vøru, tí tað sigur júst teimum nakað serligt.
Tað er tí, tað er so neyðugt, at vit saman finna út av, hvat okkara brand er. Hvat er okkara styrki. Hvat er okkara ‘genious’. Hvussu brúka vit tað? Hvussu vísa vit okkara vørur fram á ein lættan og brúkaravinarligan hátt? Hvussu møta vit eftirspurninginum úti í heimi og seta okkara vørur inn í hetta høpi? Og hvussu fortelja vit søgurnar um vørur okkara á ein áhugavekjandi, hugtakandi og minnisverdan hátt? Hvørjir eru møguleikarnir at koordinera tað við ferðavinnu og annað sum stuðlar uppundir brandið? So sum tey t.d. hava gjørt á Læsø, har siðbundna saltframleiðslan á oynni eisini er ein stór ferðafólkaattraktión, sum er við til at stuðla uppundir brandið ‘Læsø salt’. (www.sydesalt.dk).
Ganga saman um at branda okkum
Øll kunnu sjálvandi royna at gera hetta hvør sær – tvs. hvør fyritøka brandar seg individuelt og klárar seg sum best soleiðis. Men í stóra samanhanginum eru føroyskar fyritøkur mikroskopiskar. Ofta er úrslitið bara, at avmarkaða fíggjarorkan hjá okkara lutvíst sera smáu fyritøkum ger alt ov lítlan mun, og at fyritøkurnar so ístaðin kappast ósunt og køva hvønnannan innanhýsis, áðrenn tær nakrantíð eru náddar út í heim.
Ein annar – meira konstruktivur møguleiki er at ganga saman í netverk fyri øll, sum síggja fyrimunirnar í at arbeiða saman fyri at standa sterkari í kappingini frá útheiminum og skapa ein meira vitanar- og upplivingargrundaðan búskap í Føroyum.
Til ber at seta sær mál og gera heildarætlanir saman – í netverkum ella tvørfakligum bólkum – t.d. ætlanir fyri, hvussu fiskivinna kann fáa betri nyttu burtur úr menniskjansliga tilfeinginum, eisini teim væl útbúnu – og hvussu vit gera hetta tilfeingið meira tøkt. Hetta er ein háttur at seta ferð á vakstrar- óg útflutningsvinnu og skapa synergi til gagns fyri bæði einstakar fyritøkur, føroyska vinnu og samfelagið sum heild.
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Høvuðsvinna okkara er í kreppu, og tosað verður tí um víðagitna triðja beinið, sum skal bjarga búskapinum. Men hvussu skapa vit betri fortreytir fyri menning av verandi vinnu og fyri ørðum lønandi vinnum? Tiltrúgvin til møguleikarnar tykist ikki stór. “Tað ber ikki til!” verður ofta tikið til. Men júst hesin hugburður er helst størsta forðingin. Vit hava brúk fyri at fokusera á møguleikar og suksessøgur, heldur enn á forðingar og at grenja um gongdina og hvønnannan.
Skulu vit skapa betri grundarlag fyri neyðugari vinnumenning og búskaparvøkstri, mugu vit tora at siga: Jú, tað ber til! Tað ber til við at hugsa øðrvísi og lata upp fyri at síggja møguleikar aðrastaðni, enn vit fyrr hava sæð teir. Hvussu ber tað til, at New Zealand kann selja seyðakjøt og Thailand kann selja rækjur í Føroyum? Lond, sum liggja hinumegin knøttin! Hvat duga tey, sum vit ikki duga?
Hetta eiga vit at læra av. Eisini kunnu vit læra av, hvussu lond, vit samanlíkna okkum við, t.d. hava samantvinnað handilsliga og mentanarliga fatan í nógv størri mun enn vit. Og vit kunnu læra av, hvussu onnur við stórum viðburði hava dugað at ment vitanar- og upplivingarsamfelagið ígjøgnum fokus á nýskapan, nýhugsan, tøkniligt knowhow og vørumenning.
Samstarv flytir okkum inn í nýggja búskapin
Fyrst mugu vit flyta fokus. Fremstu kappingarneytar okkara eru ikki at finna innanfyri landoddarnar, men eru útlendskar fyritøkur. Heldur enn at brúka orku uppá óneyðuga dýra innanhýsis kapping, eiga vit at vera opin fyri jaligum og fordómsfríum samskifti innanhýsis í føroyskari vinnu, millum tað almenna og vinnuna, og millum føroyingar og áhugapartar uttanlands – og ganga saman um at náa málum, øll hava felags áhuga í.
Ein møguleiki er at semjast um heildarætlanir fyri ymisku vinnurnar, ið skulu tryggja, at politiska skipanin ikki leggur óneyðugar løgfrøðiligar, handilsligar og aðrar forðingar í vegin, og at vinnan ikki leggur óneyðugar forðingar fyri sær sjálvari, men heldur samstarvar, har samstarv er møguligt til gagns fyri allar partar. Hetta samstarvið er alneyðugt, um vit veruliga skulu flyta okkum inn í nýggja búskapin.
Vilja vit ganga nýggjar leiðir, og vilja vit samstarva og netverka eisini tvørtur um siðbundin mørk og tvørtur um landamørk, har tað ber til, standa vit nógv sterkari úteftir. Soleiðis tryggja vit eisini nýskapandi og virðisøkjandi kreftum bestu umstøður, so enn fleiri og fjølbroyttari virðisskapandi fólk dragast at hesum landi.
Mugu leggja dent á vakstrar- og útflutningsvinnu
Men til tess at náa hesum máli má nógv størri fokus vera á vakstrar- og útflutningsvinnu – serliga á at menna handils-, tænastu-, vitanar-, ferða- og upplivingarvinnu (vinnur, sum við altjóða heitum eru: BornGlobal og/ella BornCreative), tí tað er har, vit hava stórar møguleikar fyri víðkan. Tað er har akademisku førleikarnir veruliga gera mun. Og tað er har framtíðar møguleikarnir fyri búskaparvøkstri liggja. Tað er ikki løtuverk, men eru vit framsíggin og proaktiv, økja vit okkara tjansir at skapa ein væl sterkari búskap, enn vit hava í dag.
Einki er til hindurs fyri, at eisini vit kunnu gera okkara vitan, okkara mentan og okkara umhvørvi til eitt jarnbrot fyri vøkstur og menning her á landi, og harvið skapa fyrimyndarligan gróðrarbotn fyri framtøk, ið skapa áhuga út um landamørk og vøkstur fyri samfelagið sum heild. Her er vitanar- og upplivingarbúskapurin (herundir t.d. ferðavinna) ein hóskandi vegur at ganga hjá okkum í Føroyum, tí her hava vit kanska betri kort á hondini enn tey flestu, um vit bara duga at brúka tey. Fyrimunurin við vitanar- og upplivingarbúskapinum er, at vit kunnu framleiða vørur, sum eru eindømi, og sum ikki kunnu hópframleiðast – serliga tá upplivingarnar er tengdar at landinum, vit búgva í.
Framtíðin liggur í nichuvørum
Siðbundna vinnan og ídnaðurin liggur í blóðugari kapping við onnur, sum framleiða nøkurlunda somu vørur nógv bíligari, og steðgar meira ella minni upp í løtuni. Meðan vinnur, ið framleiða virðisskapandi vitan, unikkar vørur, tænastur og upplivingar, eru í stórum vøkstri. Tí er tað av serstakliga stórum týdningi, at vit byrja at fokusera á, hvat vit kunnu framleiða av øðrvísi, serstøkum vørum og tænastum – ítøkiligum sum óítøkiligum virðum. Samstundis mugu vit duga at gagnnýta øll, sum kunnu geva sítt ískoyti til nýggja búskapin – til vørumenning og til munadygga marknaðarføring. Vit mugu bjóða bestu og mest nýskapandi arbeiðsmegini bestu møguleikarnar fyri at liva og virka her á landi. Til ber at byrja tíðliga við t.d. at bjóða lesandi praktikkpláss í føroyskum fyritøkum, har tey kunnu loysa viðkomandi vinnuligar uppgávur.
Føroyskar vørur og tænastur umboða nichur á altjóða marknaðinum, sum hava góðan møguleika at vekja ans millum partar av altjóða keyparaskaranum. Her ræður um at gera rættar íløgur, og vita, hvar íløgurnar gera størsta munin. Tvs. málrætta vørumenning og marknaðarføring til úrvaldar marknaðir og málbólkar á ein hátt, sum bindir saman vørunnar uppruna og trúvirði við fatanina fyri tørvinum í tí serstaka marknaðinum, har vøran skal seljast.
Hjáútvinsla ein góður møguleiki
Vit hava eina siðbundna fiskivinnu, sum als ikki brúkar allar teir møguleikar, sum liggja í rávøruni – fiskinum. T.d. er Danmark størsta insulinútflytandi landið í heiminum í dag, tí danir dugdu at menna nýggjar møguleikar burturúr hjáútvinsluni frá teirra umfatandi siðbundu svínaframleiðslu. Soleiðis eiga eisini at liggja aðrir – kanska stórir – møguleikar í okkara høvuðsvinnu, sum vit bara kunnu fáa eyga á, um vit tora at hugsa og gera tingini eitt sindur øðrvísi, enn vit plaga.
Summi eru gingin undan við nýhugsan, so heilt eiðasør eru vit ikki. Men vit eiga at gera væl meira burtur úr hesum. Kunnu vit t.d. fáa meira burtur úr fiskalivur ella fiskaskræðu? Kunnu vit fáa meira orku burturúr vindi, aldum og streymi, sum vit hava so ríkiligt av? Liggja ótroyttir møguleikar í upplivingar- og ferðavinnu? Her má gransking og íløgur til fyri at skapa fortreytir fyri vørumenning og dyrkan av nýggjum marknaðum.
Meira beinrakin marknaðarføring
Tørvur er á at gera føroyskar vørur og tænastur sjónligari og lættari tilgeingiligar á altjóða marknaðinum tey røttu støðini – serstakliga umvegis internetið, tí internetið er ein alráðandi miðil, sum kollveltir heimsmarknaðin í løtuni. Tað er blivið meira ómakaleyst enn nakrantíð hjá fólki at leita sær vitan um vørur – og at bíleggja og keypa tær, hóast tær verða framleiddar hinumegin knøttin. Hetta hevur rættiliga sett ferð á alheimsgerðina. Keyp og søla fer í stórliga vaksandi mun meira og meira fram ímillum smærri eindir – peer to peer – sum kunnu liggja nógvar túsund kilometrar burtur frá hvørjum øðrum. Tað ger ikki mun. Hetta er eitt nýtt atferðarmynstur á marknaðinum, sum veruliga kann koma okkum, sum eru so smá, til fyrimuns.
Her mugu vit finna fram til, hvussu vit t.d. kunnu gera okkum galdandi á einum alheimsmarknað, har kappingin er beinhørð og harðnar alt meira, jú fleiri brúka internetið. Tað er hesari avbjóðing, vit mugu møta. Hvussu raka vit rætt, og hvussu eydnast vit við einari marknaðarføring, sum kann skapa kensluna av samleika og samkenning – tvs. inspirera fólk til at hugsa: “Hetta er ‘cool’ fyri meg at keypa”?
Hvussu hugtaka vit onnur?
Um vit vilja økja okkara umsetning, mugu vit duga at spinna vørur okkara inn í søgur, sum fáa fólk til at tilleggja vørunum meira týdning ella meira virði, enn vøran í sær sjálvum ítøkiliga hevur, og soleiðis geva vørunum ein samleika, sum ger, at tær verða lagdar merki til og kendar aftur. T.d. at lýsa vørurnar í einum samleikaskapandi og/ella sniðgevingarligum høpi á ein slíkan hátt, at fólk antin kenna seg aftur, vera hugtikin ella bara halda, tað er spennandi og ‘cool’ at keypa júst eina tílíka vøru, tí tað sigur júst teimum nakað serligt.
Tað er tí, tað er so neyðugt, at vit saman finna út av, hvat okkara brand er. Hvat er okkara styrki. Hvat er okkara ‘genious’. Hvussu brúka vit tað? Hvussu vísa vit okkara vørur fram á ein lættan og brúkaravinarligan hátt? Hvussu møta vit eftirspurninginum úti í heimi og seta okkara vørur inn í hetta høpi? Og hvussu fortelja vit søgurnar um vørur okkara á ein áhugavekjandi, hugtakandi og minnisverdan hátt? Hvørjir eru møguleikarnir at koordinera tað við ferðavinnu og annað sum stuðlar uppundir brandið? So sum tey t.d. hava gjørt á Læsø, har siðbundna saltframleiðslan á oynni eisini er ein stór ferðafólkaattraktión, sum er við til at stuðla uppundir brandið ‘Læsø salt’. (www.sydesalt.dk).
Ganga saman um at branda okkum
Øll kunnu sjálvandi royna at gera hetta hvør sær – tvs. hvør fyritøka brandar seg individuelt og klárar seg sum best soleiðis. Men í stóra samanhanginum eru føroyskar fyritøkur mikroskopiskar. Ofta er úrslitið bara, at avmarkaða fíggjarorkan hjá okkara lutvíst sera smáu fyritøkum ger alt ov lítlan mun, og at fyritøkurnar so ístaðin kappast ósunt og køva hvønnannan innanhýsis, áðrenn tær nakrantíð eru náddar út í heim.
Ein annar – meira konstruktivur møguleiki er at ganga saman í netverk fyri øll, sum síggja fyrimunirnar í at arbeiða saman fyri at standa sterkari í kappingini frá útheiminum og skapa ein meira vitanar- og upplivingargrundaðan búskap í Føroyum.
Til ber at seta sær mál og gera heildarætlanir saman – í netverkum ella tvørfakligum bólkum – t.d. ætlanir fyri, hvussu fiskivinna kann fáa betri nyttu burtur úr menniskjansliga tilfeinginum, eisini teim væl útbúnu – og hvussu vit gera hetta tilfeingið meira tøkt. Hetta er ein háttur at seta ferð á vakstrar- óg útflutningsvinnu og skapa synergi til gagns fyri bæði einstakar fyritøkur, føroyska vinnu og samfelagið sum heild.
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Posted by Elin Brimheim Heinesen at Wednesday, September 17, 2008
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
At keypa
Tá ið tú finnur dreymahúsini, skalt tú ofta handla skjótt. Tí er tað umráðandi, at tú hevur tosað við ein fíggingarstovn fyri at staðfesta fíggjarliga grundarlagið, hvussu stóra íløgu tú klárar at lyfta, og hvussu nógv tú kanst bjóða / keypa fyri.
Set teg í samband við okkum og avtala framsýning.
Tað liggur á tær sum keypara at tryggja tær, at ognin, ið tú keypir, er í tí standi, tú væntar. Eitt gott ráð er tí, at tú søkir tær stuðul, vegleiðing og ráðgeving frá fakfólki, sum tú kanst ráðføra teg við, tá hugt verður eftir ognini.
Ynskir tú at geva eitt boð uppá eina ogn, kann tað gerast beinleiðis frá heimasíðuni.
Mannagongd fyri boðgeving:
- - Fyri at bjóða uppá eina ogn krevst, at tú hevur váttan um fígging frá fíggingarstovni, sum skal sendast til INNI
- - Rita teg inn og útfylla boðskjal
- - Boðið skal standa við í minsta lagi 48 tímar (yrkadagar)
- - Minsta mark fyri hægri boðgeving er 25.000, og 10.000 fyri ognir við prísuppskoti niðanfyri 500.000
Gev gætur! Boð eru einans galdandi saman við váttan um fígging frá fíggingarstovni. Boð eftir kl. 16.00 gerandisdagar, tó eftir kl. 18.00 hósdagar, eru galdandi frá kl. 9.00 morgunin eftir.
Keypið kann iðrast skrivliga innan 6 yrkadagar ímóti at rinda 1% í viðurgjaldi av keypsupphæddini.
Góð ráð til keypara:
- Kanna fígging frá peningastovni
- Skráset teg í okkara sjálvvirkandi keyparasavni
- Bílegg tíð, so vit saman kunnu finna røttu loysnina
Hugsa um og raðfest:
- Stað
- Slag
- Stødd
- Kømur


text:
Kettur
Kattur (frøðiheiti Felis catus) er lítið smidligt dýr við bleytum skinni vanl. havt sum húsdjór. Eygleiða vit kettu, ið lúrir eftir t.d. fugli, síggja vit týðuliga skyldskapin við tikara og leyvu.
Ketta svevur í miðal einar 16 tímar um samdøgrið, men ikki leingi í senn. Kroppurin er lagaður at nýta nógva orku í stuttum bilum og krevur tí nógva hvíld aftaná. Ketta er eisini reinfør. Hon vaskar sær minst ein tíma til saman um dagin og sleikir skinnið reint, so tað verður blankt, slætt og mjúkt, tí tá livir tað betur. Samstundis sleppur hon av við sníkjarar, og blóðrenslið verður betri.
Í ringum ljósi eru sjónopurnar stórar, so mest møguligt ljós sleppur at eyganum. Innast í eyganum er endurskyggjandi jaður, ið kastar ljósið aftur frá eyganum. Tí lýsa kettueygu í myrkri. Í dagslýsi eru sjónopnurnar smalar, so minni ljós kemur at eyganum.
Í mong túsund ár er svørt ketta sett í samband við pátrúgv og gand. Summi halda framvegis, at hon boðar frá bæði ófrættum og eydnu.
Sløg[rætta | rætta wikitekst]
Okkara kettur eru ættaðar undan gráríputum villkatti, ið hevur verið í uml. 1 mió ár, tí afrikanska villkattinum. Villkatturin líkist vanligu tomu kettuni, men er førligari, og høvið er størri. Afrikanski villkatturin hevur døkkar rendur á hala og beinum. Onnur villkattasløg eru óivað eisini upp ígjøgnum tíðirnar ald í øðrum heismpørtum. Tomu ketturnar vóru serliga havdar at taka rottur og mýs í korngoymslum. So við og við spjaddust ketturnar við menniskjum til flestu øki í heiminum, og fólk fóru at ala serlig kettusløg, til dømis halaleysa mankettu, snøgga kettu og lodna persarakettu. Tamar kettur vóru vanligar í Evropa fyri 3.000 árum síðan.
Fleiri enn 300 ymisk kettusløg eru ald við ávísum litum, men enn fleiri tilvildarlig sløg eru. Kettualarar koma javnan við nýggjum blendingum, ið teir skilja burturúr. Bombaikettan er eitt rættiliga ungt slag, ald í USA. Hon er undan burmesiskari kettu, sum fekk kettlingar við amerikanskari kettu. Hóast bombaikettan er tættullað og snøgg, hevur hon øll tey vanligu kettueyðkennini.
Kettlingar[rætta | rætta wikitekst]
Ketta gongur kviðin einar 9 vikur. Ketta leggur einar tvær ferðir um árið. Upp í 8-10 kettlingar kunnu vera í løguni, men vanligast eru 2-4. Nýløgdu kettlingarnir hava eingi eygu fyrstu vikuna og eru hjálparleysir. Tvær vikur gamlir royna teir at stetla. Fyrstu tíðina súgva teir mammuna, men átta vikur gamlir fara teir at eta fasta føði og súgva minni og minni. Einar 4 vikur seinni gongur kettan aftur á illum. Kettlingar spæla nógv og berjast til stuttleika ella renna eftir halanum á sær sjálvum. Endamálið er eyðsýnt. Teir búnast at veiða, at bera skjótt at, venja styrki og fimi, sum er treyt, tá ið teir skulu veiða sjálvir.
Veiða[rætta | rætta wikitekst]
Ketta er ófør at veiða. Hon hevur gløggar sansir, hvassar tenn og hvassar kløur og er sterk og kimlilig. Ketta veiðir helst um náttina, og hon sær væl í myrkri. Enntá tamar kettur munnu sum oftast draga at lívbjarga sær sjálvar, tær taka smáfugl, skordýr, mýs og onnur smádjór.
Ketta hevur frálíka gott tev. Tá ið hon nærkast til dømis eini mús, nýtir hon eisini oyru og eygu. Varisliga og spakuliga sníkir hon seg nær músini, loypur so við útspílaðum klóm, høggur í hana og bítur í nakkan ella høvdið at hálsbróta hana. Ketta hevur eisini sterk, long afturbein og kann tí leypa langt. Ofta sæst hon snara høvdinum til ymsar vangar, áðrenn hon loypur til tess at døma um, hvussu langt lopið er.


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Flóvin Tyril
Upprunaheiti: Jeg er herlig løst og fri
1. Eg kann aldri, aldri gloyma,
tá frið við Gud eg fann,
meg í snjóhvítt skrúð læt hann
og til sína brúður vann.
Míni klæði, kloddut, skitin,
rein tváaði hans blóð,
og hann veitti mær nýtt lív í yvirflóð.
Niðurlag: Sæl er sál mín, fylt við tøkk,
leinkjan harða sundur støkk,
náðisólin til mín røkk,
tá í myrkurs djúp eg søkk.
Ferðist eg í táradali,
ger hann hann til kelduvað,
sorgartónar býtast um við gleðilag.
2. Jesusi eg nú vil fylgja
á lívsins tronga veg,
um enn royndir hótta meg,
lyfti hans tó eigi eg.
Skjótt eg lívsins Kong skal hitta –
hann skoða, sum hann er,
tá í búna rættferðar hann heim meg ber.
3. Leiðin ber um høgar tindar
og gjøgnum djúpan dal
– stundum sól og stundum æl,
til í Himli alt er væl.
Brúdleyp Lambsins tá skal vera,
og eg skal vera við,
henda hugsan veitir mær ein sælan frið.


text:
Leypa í borg
At leypa í borg er einasti leikur í talvi, har tvey talvfólk í sama liti verða leikt í senn. Við í leikinum eru bara kongurin og annar rókurin. Leikurin verður gjørdur soleiðis, at kongurin fyrst verður leiktur tveir puntar yvir ímóti øðrum rókinum, síðan verður hesin rókurin leiktur beint yvir um kongin.
Tað er loyvt at leika bæði kong og rók í senn við báðum hondunum. Men verður bara ein hond brúkt, skal kongurin verða leiktur fyrst og so rókurin. Leikar tú rókin fyrst, hevur tú ikki loyvi at leika kongin yvir um rókin aftaná.
Ikki er loyvt at leypa í borg um:
a) kongurin ella rókurin, sum ætlanin er at leypa í borg við, hava verið leikt áður
b) kongurin stendur í skáki
c) fólk hjá mótpartinum hóttir puntin, sum kongurin leypir yvirum
d) annað fólk stendur ímillum kongin og rókin, sum ætlanin er at leypa í borg við
Skilt verður í millum stuttu borg og longu borg. Í stuttu borg er rókurin á h-linjuni við í leikinum, og tá er borgin styttri enn hin langa, har rókurin á a-linjuni er við.


text:
Hvør stovnaði samkomuna hjá Jehova vitnum?
Samkoman hjá Jehova vitnum í nýggjari tíð tók seg upp seinast í 19. øld. Tá fór ein lítil bólkur av bíbliustudentum, sum búði nærindis Pittsburgh í Pennsylvania í USA, undir at greina Bíbliuna evni fyri evni. Teir samanbóru tað, sum kirkjurnar lærdu, við tað, Bíblian veruliga lærir. Tað, sum teir lærdu, góvu teir síðani út í bókum, tíðindabløðum og blaðnum, ið nú eitur Vagttårnet – forkynder af Jehovas rige.
Ein av hesum nærløgdu bíbliustudentunum var Charles Taze Russell. Hóast hann gekk á odda í bíbliuundirvísingararbeiðinum og var tann fyrsti blaðstjórin á blaðnum Vagttårnet, stovnaði hann ikki ein nýggjan átrúnað. Russell og teir, sum saman við honum vórðu nevndir Bíbliustudentar, miðaðu eftir at varpa ljós á læruna hjá Jesusi Kristi og at fylgja sama leisti, sum tey gjørdu í fyrstu kristnu samkomuni. Av tí at Jesus stovnaði kristindómin, meta vit hann sum tann, ið stovnaði okkara samkomu. – Kolossebrævið 1:18-20.


text:
Cristiano Ronaldo
Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (føddur 5. februar 1985) er en portugisiskur fótbóltsleikari, sum spælir fyri spanska La Liga felagið Real Madrid og fyri Portugal.
Lívsleið[rætta | rætta wikitekst]
Ronaldo byrjaði sína fótbóltslívsleið sum ungdómsleikari í Nacional, og hansara sukse hjá Nacional, førdi til eitt skifti til høvuðsstaðarfelagið Sporting CP tvær fótbóltssesongir seinni. Stóra talentið hjá Ronaldo gjørdi at venjarin hjá Manchester United Alex Ferguson legði merki til hann og skrivaði undir kontrakt við tann tá 18-ára gamla portugisan fyri 12,24 milliónir £ summarið 2003. Komandi fótbóltsárið vann Ronaldo sítt fyrsta meistaraheiti í FA Cup og kláraði eisini at koma til EM 2004-finaluna við Portugal. Tað var eisini í sama EM endaspælinum, at hann skoraði sítt fyrsta landsliðsmál, tað var móti Grikkalandi í tí fyrsta dystinum í endaumfarinum, sum Portugal tó tapti 1-2. Á EM í fótbólti 2016 vann Ronaldo gull við Portugal, tá ið liðið vann 1-0 í finaluni móti Fraklandi, eftir longda leiktíð. Ronaldo spældi bert 25 minuttir av dystinum, tí hann bleiv skaddur og mátti berast út av vøllinum.
Í 2008 vann Ronaldo og restin av United-liðinum UEFA Champions League. Ronaldo varð kosin man of the match í finaluni. Seinni varð hann kosin sum FIFPro World Player of the Year[2] og FIFA World Player of the Year, samstundis við at hann gjørdist fyrsti Manchester United leikari í 40 ár, ið vann Ballon d'Or.[3] Í 2014, 2015 og 2016 vann hann aftur Ballon d'Or.
Ronaldo í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Føroyar spældu landsdyst móti Portugal í HM-undakappingini til HM 2018. Í tí sambandi kom portugisiska landsliðið til Føroya at spæla landsdyst á Tórsvølli móti Føroyum, dysturin varð leiktur 10. oktober 2016. Millum leikararnar var Christiano Ronaldo. Nógv fólk var komið saman bæði vesturi í Vágum og uttanfyri Hotel Føroyar fyri at síggja stóru stjørnurnar, ið fáir mánaðir frammanundan høvdu vunnið EM í fótbólti, og serliga komu tey fyri at síggja Ronaldo, ið til tá hevði vunnið Ballon D'or heili tríggjar ferðir, og tveir mánaðir seinni vann heiður á fjórða sinni. Nógv børn og ung, men eisini vaksin, løgdu nógv fyri til tess at sleppa at síggja Ronaldo og teir og kanska fáa autograf ella selfie saman við honum. Undir sjálvum dystinum hendi nakað, ið ikki mátti henda. Meðan leikararnir gingu inn á vøllin fyri at spæla seinna hálvleik, rann ein drongur inn á vøllin, og tað eydnaðist honum at fáa eina selfie saman við Ronaldo. Vaktarmenn komu skjótt eftir honum og førdu hann út av stadionøkinum.[4]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ "Cristiano Ronaldo (CR7)". Real Madrid. http://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos. Heintað 22 March 2014.
- ↑ Ronaldo named FIFPro World Player of the Year – Reuters, 27. oktober 2008
- ↑ Cristiano Ronaldo, Ballon d'Or 2008 – France Football, 1. december 2008
- ↑ Eghold, Sverri (10. oktober 2016). "Fekk selfie við Ronaldo á Tórsvølli". portal.fo. http://portal.fo/fekk+selfie+vid+ronaldo+a+torsvolli.html. Heintað 12. december 2016.


text:
Jens Hákun Leo
01.01.2017 - 18:35
Mentan > Mentan > Tónleikur
Sørvágs Country & Blues Festivalur 2017 verður í døgunum 08. og 10. juni á Dungasandi.
Og í dag vórðu tvey tey fyrstu nøvnini avdúkað. Tað eina var føroyskt, meðan hitt var útlendskt.
Hetta stendur at lesa á heimasíðuni hjá Sørvágs Country & Blues Festivali.
Harundir er tað føroyska navnið Uni Debess, sum hevur spælt á festivalinum fyrr, meðan tað útlendska navnið er Music Road Pilots úr Hollandi. Teir spæla, sambært fyriskiparunum, modernaðan country rock/pop tónleik. Ì Nashville 2016 vóru teir nomineraðir til at gerast besti bólkur í heiminum innan nýmótans country-tónleik.


text:
Mayafólkið
Mayafólkið í Miðamerika var framkomið fólk og skapaði eina hámentan, sum var frá um 300 f.Kr. til um 1500. Mayar vóru fyrstu fólk í Amerika, sum gjørdu eina framkomna myndskrift. Teir skrivaðu bøkur, gjørdar av viði, ella ristu skrifteknini á veggirnar í gravkømrum, á bygningar og á súlur. Eftirlit við skriftskipanini hevði ein virðingarverd skrivarastætt. Hon hevði sínar egnu verndargugdar, ímillum teirra var Itzamma, skapanargudurin og tann navnframi gudurin, sum fann upp skrivikynstrið, og apumenniskjagudurin. Mayar vóru góðir stjørnu- og støddfrøðingar og gjørdu tveir álmanakkar. Annar var nágreinur ársálmanakki, 365 dagar og roknaður eftir ringrás jarðarinna um sólina. Hin ("Lang Teljingar Kalendarin") var 260 dagar, var halgur álmanakki og nýttur at spáa um framtíðina og at skeppa undan ólukku. Bara prestar, lærdir upp í stjørnuspáfrøði, kundu lesa hann, og fólk komu til teirra at leita sær ráð, tá ið okkurt serligt var, til dømis tá ið kona skuldi eig, ella onkur skuldi giftast. Var børn føtt ein dag, sum var sagdur ikki at vera eydnisdagur, var bíða við skírnardegnum til okun hepnari dag.
Mayafólkið er kent fyri sítt skriftmál, sína list, arkitektur og ikki minst sína ótrúligu vitan um stjørnufrøði og støddfrøði. Mayaindiánararnir høvdu fleiri ymiskar kalendarar, men tann, sum hevur vakt slíka øsing ímillum fólk nú í 21. øld, er tann, sum er kallaður "Lang Teljingar Kalendarin". Í hesum kalendaraárinum eru 1.872.000 dagar – altso umleið 5.125 dagar í okkara rokning. Hetta "árið" nevndu mayararnir "Stóra Skiftið". Og hetta Stóra Skiftið, sum byrjaði 11. august 3114 f. Kr. endar tann 21. desember 2012.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Átrúnaðarlig hátíðarhald høvdu týðandi leiklut í tilveru mayafólksins. Í mongum býarríkjum stýrdu bæði aðalsmenn og prestar. Bygningssniðið á tempulpýramidunum, sum vóru týdningarmestu bygningar í býnum, var kanska gjørt eftir templunum í Teotihucan. Oddamenninir í ríkinum vórðu ofta jarðaðir í teimum. Í 1950-árunum var funnin ein steinkista (sarkofak) við steinloki í innsiglistemplinum í Palenque. Í kistuni lá beinagrindin av einum manni. Beinagrindin var vundin í líkverju av bummull og skrýdd við skartlutum av játusteini og perlumóður, tað bar boð um tign og týdning hansara, meðan hann livdi. Sum fólkið í Tetohuacan og mongum øðrum latínamerikonskum mentanum, tilbóðu mayar gátuføra jaguarin ella kattargudin. Hjá mayafólkinum ráddi hann í undirheiminum og veitti teimum dirvi, sum fóru í bardaga. Mayar høvdu eisini mangar aðrar gudar. Teir trúðu, at teir kundu blíðka gudarnar, offraðu teir mannablóð. Fólk skóru seg sjálv, lótu blóðið renna í eitt ílat og bóru gudunum sum offrað. Blóðtøka var hildin at reinsa. Stundum vórðu mong menniskju dripin og løgd tætt við líkið av einum mætum manni, sum varð jarðaður í eini tempulpýramidu, so at andar teirra kundu fylgja honum hinumegin.


text:
TíðindiRSSTíðindasavn
ÍSB og Motus Sport gjørt stuðulsavtalu 09. Des. 2016
ÍSB hevur í dag gjørt stuðulsavtalu við Motus Sport í Klaksvík Avtalan merkir at Motus Sport stuðlar ÍSB fram til 2018, Motus Sport verður høvuðsveitari av klæðum til ÍSB í hesum tíðarskeiðnum.Motus Sport var veitari av klæðunum ið Krista Mørkøre og ferðalag
Úrslititni frá væleydnaðu svimjikappingini 30. nov 2016 01. Des. 2016
Svimjikappingin 30. nov 2016 vísti seg at gerast bæði spennandi og góð.Ætlanin var at brúka sjálvvirkandi tíðtakara skipan, men vegna forfall var hetta av ongum hesuferð. Vit royna aftur næstu ferð.Onkur persónlig met vóru sett, men við tað at vit ikki høvdu nóg neyva
Ongin jólaveitsla 10. Nov. 2016
Seinastu mongu árini hevur jólaveitslan sum stuðlafelagið hjá ÍSB skipar fyri verið hæddarpunktið í desember mánaði hjá mongum.Tíverri er líkt til at hetta fralíka tiltak nú er at enda komið.Stuðlafelagið hevur boðað frá at orka er ikki til at skipa fyri veitsluni í ár.Stuðlafelagið hevur
Árliga jólasvimjikappingin 04. Nov. 2016
Árliga jólasvimjikappingin hjá ÍSB verður í svimjihøllini í Gundadali mikudagin 30.nov kl 17.Øll eru vælkomin at melda til a tilmeldingarskjalinum, ella við at fylla tilmeldingarskjal út og geva venjara sínum tað.Í ár verður tíðtakingarskipan brúkt, so freistin at melda til er sett at verða
Væleydnaður Special Olympics ítróttardagur í samband við mentanarvikuna í Runavík 25. Okt. 2016
Í gjár 24.10.2016 var stóri Special Olympics ítróttardagurin í hallunum, og á vøllinum í Runavík.Umleið 80 fólk vóru savnaði, og gekk alt uppá stás. Tiltakið byrjaði við at mentanarleiðarin í Runavíkar kommunu, Sølvi Reinert Hansen, beyð vælkomin, og síðani blivu luttakararnir
Stórt ítróttartiltak í Runavík, 24. okt 17. Okt. 2016
Í samband við mentanarvikuna í Runavík verður skipað fyri stórum ítróttartiltaki fyri fólk við menningartarni. Tiltakið verður á ítróttarøkinum í Runavík, og verður møguligt at royna hesar ítróttargreinar.Fótbólt Hockey Boccia Fimleik Pílablástur Tiltakið er ókeypis, og Jens Marni Hansen
Krista Mørkøre til Paralympisku leikirnar í Rio 2016 30. Aug. 2016
1. september fer Krista Mørkøre við flogfarinum til Rio de Janeiro har hon skal luttaka í Paralympisku leikunum.Leikirnir verða settir 7. september kl 17 og endahátíðin verður 18. september kl 17Krista svimur hesar greinir og tíðir.50m frí innleiðandi 9. sept kl 10.22100m frí
FM í frælsum ítrótti fyri fólk ið bera brek. 21. Jun. 2016
FM í frælsum ítrótti verður leygardagin 25 juni kl.11.00 á Tórsbreyt. Kappast verður í teinunum 100m, 200m og 400m renning, kvinnur og menn. Kappast verður í eisini í Longdarlopi, kúlukasti og spjótkasti. Tilmelding fer fram á staðnum beint áðrenn kappingarnar. Øll
Venjingin í frælsum ítrótti framskundað til kl 11 01. Jun. 2016
Venjingin í frælsum ítrótti ið verður á Tórsbreyt leygardagin 4. juni er framskundað til kl 11. Vónandi verða nógv ítróttarfólk, at síggja, og ikki minst Racerunnarar. Venjarin
Frælsur ítróttur 25. Mai. 2016
Næsta felagsvenjing í frælsum ítrótti er flutt til fríggjadagin 27. mai kl 15-17 Annars verður ein venjing aftur leygardagin 4. juni kl 12-16, og tá verður eisini Racerunning venjing á skránni. FM í frælsum ítrótti verður fríggjadagin 17. juni kl 16. Øll eru hjartaliga
Kalendari
Slóðir
Innanlanda
- Ítróttafelagið Smæran
- Ítróttafelagið Svanur
- Ítróttasamband Føroya
- Meginfelag teirra brekaðu
- Javni
- Sjóndepilin
- Deyvafelagið
Nlsk. sambondini fyri brekað
Altjóða sambond


text:
Framløguuppskot
VÅGN OP!
Spurningur: Tað er syrgiligt at hoyra, hvussu nógvir tannáringar fáa tunglyndi, og kanningar vísa, at talið bara veksur. Hvat heldur tú, mann kann gera við henda trupulleikan?
Tilboð: Hetta blaðið hevur nøkur uppskot um, hvat tannáringar kunnu gera, um teir hava tunglyndi, og hvussu foreldrini kunnu hjálpa.
LÆR ONNUR SANNLEIKAN
Spurningur: Hvussu kunnu maður og kona fáa eitt gott hjúnaband?
Skriftstað: Ef 5:33
Sannleiki: Tá ið maður og kona vísa hvørjum øðrum kærleika og virðing, fáa tey eitt gott hjúnaband.
FEM GODE SPØRGSMÅL OM LIVETS OPRINDELSE (lf)
Spurningur: Hvat heldur tú, at vit eiga at grunda okkara trúgv á, tá ið vit hugsa um stórar spurningar, sum til dømis hvussu lívið byrjaði?
Skriftstað: Heb 11:1
Tilboð: Skriftstaðið vísir okkum, at trúgv eigur at vera grundað á sannføring, ella vit kundu sagt sannførandi prógv. Hetta heftið viðger fimm spurningar um lívsins uppruna, og hvat álítandi prógv vísa.
GER TÍNA EGNU FRAMLØGU
Nýt sniðið í undanfarnu uppskotunum til at gera tína egnu framløgu.


text:
Tak niður
Herbert Pundik var 16 ára gamal, tá hann og familjan í 1943 máttu flýggja úr Keypmannahavn til Svøríkis undan týskum nazistum. Einsamøll eftir í húsinum var ein føroysk tænastugenta, sum varð vakt á miðjari nátt av týsku loyniløgregluni, Gestapo.
Ein hending, sum Pundik ikki hevur vitað um, fyrr enn hann kom til Føroya í mai 2013. Í 1948 fór hann sjálvboðin í ísraelska herin í kríggj í Palestina, og í 1973 fall sonur hansara, Uri, eisini í kríggi.
Seinastu mongu árini hevur fyrrverandi ábyrgdarblaðstjórin á Politiken, Herbert Pundik, verið virkin í ísraelsku friðarrørsluni, men enn er dreymurin um frið ikki vorðin til veruleika. Trýr Herbert Pundik framvegis uppá frið í Miðeystri?
Hvussu hevur jødatýningin myndað hansara lív? Og er 85 ára gamli maðurin bjartskygdur ella dapurskygdur vegna sítt land og fólk, tá hann skoðar inn í framtíðina?


text:
Orð og lag: Alfred H. Ackley
Týtt: Hákun Djurhuus
Upprunaheiti: Heartaches
1. Ert tú hjartabrotin, kom til Jesus,
hann vil altíð verða hjá tær nær,
hann er besti vinur, tú kanst eiga,
ynskir lív og frið at geva tær.
Niðurlag: Sorgir! Ber tær fram til Jesus!
Far til hann í dag,
og tín sál skal vera glað.
Sorgir! Ber tær fram til Jesus,
hann skal linna tína sorg í dag.
2. Hvør ein sorg kann broytast um til gleði,
hvør ein synd og ivi svinna má.
Jesus, hann er enn hin stóri Læknin,
óhjálptur fer eingin honum frá.
3. Jesus skilir hvønn ein truplan spurning,
og til fulnar hann teir greiða kann.
Trúgv á hann, sum eina teg kann frelsa,
hann, sum yvir synd og deyða vann.


text:
Eileen
Eileen er eitt konufólkanavn, sum kemur frá navninum Helen, Elaine ella Ellen. Talan er um tann angliseraða formin av írska navninum Eibhlín, sum aftur kemur frá tí eldra írska galisiska navninum Aibhilín ella Eilín (enska versjónin er Aveline). Navnið Eileen er eitt av 1000 best umtóktu konufólkanøvnunum hvørt einasta tíggjuáraskeið í USA síðan 1880.
Kendar kvinnur sum eita Eileen:
- Eileen Atkins, ensk sjónleikarinna.
- Eileen Bell, noðurírskur politikari.
- Eileen Brennan, amerikonsk sjónleikarinna.
- Eileen Chang, kinesiskur rithøvundur.
- Eileen Davidson, amerikonsk sjónleikarinna.
- Eileen Fulton, amerikonsk sjónleikarinna.
- Eileen O'Keeffe, írsk ítróttakvinna.
- Eileen Ryan, amerikonsk sjónleikarinna.


text:
Tíðliga í komandi viku, fer henda perman at finna innmatin á Vencli, og so eru teir ein heilskapað eind.
Motivið á permuni er úr søguni “Flugurnar” sum William Heinesen hevur skrivað. Eyðun Waagstein hevur týtt.
Nógvir aðrir góðir tekstir eru eisini við. Sjálvandi.
Ein søga eftir Mark Twain, sum Gunnar Hoydal hevur týtt, er eisini við. Hon eitur “Tann stjolni hvíti fílurin”.
Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð hevur tríggjar søgur um tann í Føroyum so kenda mannin, við navninum Albert.
Elly Debes er debutanturin hesa ferð.
Nú eru tit øgiliga spent, ha?
Tit mugu bíða til í komandi viku. So kunnu tit ogna tykkum Vencil.
OMR


text:
Kap Verde
Grønhøvdaoyggjar ella Kabo Verdi (portugisiskt: "Ilhas do Cabo Verde") er oyggjabólkur uttanfyri afrikonsku vesturstrondini. Oyggjarnar kallast eisini Kap Verde Oyggjarnar. Málið er portugisiskt. Hetta er ein oyggjabólkur, til støddar 4.000 ferkilometrar (3 x Føroyar) sum liggja umleið 600 km. vestanfyri Senegal í Afrika. Kap Verde umfata 10 størri og fimm smærri oyggjar. Tann størsta Sao Tiago er 1.000 km2 ella umleið fýra ferðir størri enn Eysturoy. Fólkatalið er umleið 506.000.
Upprunaliga vóru oyggjarnar eitt portugisiskt hjáland, men tað gjørdist sjálvstøðugt í 1975 eins og hini portugisisku hjálondini í Afrika. Men mótsatt teimum hevur friður verið á Kap Verde. Málið tey tosað er kreolskt, ein blandingur av portugisiskum og upprunamáli. Men skriftmálið er portugisiskt, sum eisini øll duga, eins og vit duga danskt.


text:
Nú er tað alment. Nú er tað veruligt. Nú hevur Dorit Hansen (ættað úr Grótinum í Klaksvík) sagt í mentanarsendingini hjá Suna Merkisstein, at hon verður næsta grótið, sum verður lagt á Varðan, næsti ritstjórin á bókmentatíðarritinum, Varðin.
Varðin hevur nógv ár á baki. Varðin er eitt tað týdningarmesta, sum er komið út á føroyskum. Varðin er skjótt 100 ára gamal, og er hann javnaldur við tíðarrit, sum hava flutt bókmentir úti í heimi. Tí er tað so ógvuliga týdningarmikið, at Varðin kemur út. Tí er tað ógvuliga týdningarmikið, at Dorit Hansen hevur játtað at taka á seg hetta týdningarmikla starv. Varðin hevur verið til at føtt føroyskar bókmentir.
Dorit sigur, at Varðin kemur út tvær ferðir um árið. Ein várvarði og ein heystarvarði. Ein blómuskrýddur Varði og ein kavaklæddur Varði.
Vit á Vencli ynskja Dorit Hansen hjartaliga til lukku við nýggja, týdningarmikla ritstjórnarstarvinum.
OMR/AÓD


text:
Islam
Islam (arábiskt الإسلام, al-ʾIslām) er ein Ábrahamsk trúgv, ið umleið 21 % heimsins íbúgvum fylgja. Tey, ið hoyra til Islam, eita muslimar. Miðdepilin í trúnni er tær fimm súlurnar: trúarjáttanin, bønin, fastan, olmussan og pílgrímsferðin. Heilaga skrift muslima er Koranin, ið er eitt savn við teimum opinberingum, sum Muhammed profetur fekk í árunum 610 til 632 í Mekka og Medina í Saudi-Arabia. Muslimar eru í 2 høvuðsbólkum, Sunni Islam (umleið 90 %) og Shia Islam (uml. 10 %), aðrar smærri rørslur eru eisini til, t.d. sufisma og Ahmadiyya.
Islam er eitt arábiskt navnorð, ið er kemur frá semitisku 'hjáljóðs-rótini' s-l-m ið formar ein bólk av orðum ið sipa (serliga) til "fullkomleika", "tryggleika" og "frið", ("friður" eitur t.d. salam á arábiskum). Í átrúnaðarligum høpi verður islam umsett til at merkja "at leggja seg undir" ella "geva seg til". Islam er ein átrúnaður, ið byggir upp á Guðs vilja og er borin fram gjøgnum nógv ár av profetum. Í dag er islam ein ordiliga stórur átrúnaður og er í yvir 50 londum. Tey, ið trúgva á islam, eru muslimar, og teir flestu muslimarnir búgva í beltinum frá Marokko til Pakistan. Eisini eru nógvir muslimar í Vesturafrika og Landsynningsásia. Indonesia er tað landið í heiminum, sum hevur flest muslimar.
Muslimar halda gudstænastu í einari mosku.
-
Arábiska orðið Allāh, ella Guð, skrivað við arabiskari kalligrafi.
-
Pakistanska flaggið - hálvmánin og stjørnan eru súmbol fyri islam.
-
-
Muslimskar kvinnur íklæddar hijab.