text:
Í K Í Ð I T F I K S A R A J N VE NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013 / 62. ÁRGANGUR / KR 30,00
HETTA ER EYÐUN KL AKSTEIN Síða 1 3 -1 4
Vit hava hugt eftir, hvør fótbóltsliga søgan hjá nýggja KÍ venjaranum er.
HALLARMÁLIÐ Í BAKSÝNIÐ
Í dag eru flestu samd um at tað var rætt at Klaksvíkar Kommuna eins og aðrar kommunur í landinum tók ábyrgd av ítróttarhøllunum. Her er nakað av samskiftinum sum var S í ð a 8 -11 millum ymisku partarnar.
Ferðavinnan hevur ikki givið nógv til Viðareiðis. Tað segði Essa Petersen, tá vit hittu hann á Viðareiði mikumorgunin, tá hann fekst við gartnaraarbeiði.
772245 065007
PISSAÐU Á HOTEL NORÐ 9
Síða 15
2
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
”EIN TRUPUL DYSTUR” Jógvan Isaksen væntar ikki, at KÍ fær nakran lættan dyst móti AB.
Jákup Ósa Sunnudagin spælir KÍ á heimavølli móti AB. Fyrr í ár spældu liðini á Argjum, har KÍ vann 3-1 eftir at hava verið aftanfyri 1-0 í hálvleikinum. Verjuleikarin
Jógvan Isaksen væntar ikki nakran lættan dyst. - Vit sóu á Argjum, at AB hevur eitt gott lið. Teir vóru nógv betri enn vit í fyrra hálvleiki. Faktisk haldi eg,
at teir hava verið óhepnir í fleiri dystum í ár og kundu havt nógv fleiri stig. Hjá okkum ræður um at fáa eitt mál tíðliga, so trýstið ikki fer at liggja á okkum á
sama hátt. Men hetta verður ikki nakar lættur dystur, sigur Jógvan Isaksen. Hann heldur ikki at tað er nøkur kreppa í KÍ. Hinvegin heldur hann, at liðið er
betri í ár enn í fjør. - Vegurin upp á 2. pláss er stuttur og eg haldi vit hava betri lið enn í fjør. Serliga miðvøllurin er betri, har Atli Danielsen er
komin inn. Í verjuni eru Gunnar Christiansen og Oddmar Marsten komnir á liðið og hava gjørt tað gott, sigur Jógvan Isaksen við Norðlýsið.
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
3
ng
trolbøti
Egnin
Togtogan
g
Ársins va tnkríggj
Føroya Sjómannadagur Umframt fiskikapping, vatnkríggj, egning, trolbøting, uppskering, togtogan og hópin av framsýningum: Týsdag 13. August kl. 19.30
3 0 1 2 . g u a . 8 12. - 1
Vit bjóða øllum træseglskipum, róðrarmotor- útróðrar- & frítíðarbátum til Klaksvík. Allir vitjandi bátar fáa eina vælkomstgávu.
Bátsvanlukkurnar Tollaksmessudag 1913 Fyrilsetur í deildini hjá EIK í Klaksvík við Andras Sólstein søgufrøðingur á Norðoya Fornminnasavni.
Mikudagin 14. August kl. 14.00
Hátíðarhald á Skarði í Kunoynni. Minnisvarði til minnis um teir sum fórust við Skarðsbátinum Tollaksmessudag 1913 verður avdúkaður.
Leygardagin 17. August Kl. 09.00 Stóru útróðrarbátarnir koma at bryggju á Stongunum. Kl. 10.00 - 12.00 Flottasta og mest vælsmakkandi heimabakaða køkanFøroya Húsarhaldsskúli skipar fyri stórari framsýning av heimabakaðum køkum. Stórir vinningar til flottastu og mest vælsmakkandi køkurnar. Kl. 13.00 - 17.00 Bassatiltak í stóra tjaldinum.
Skrá fyri allar daganar verður kunngjørd í komandi viku
Kl. 13.00 og 15.00 og 17.00 Kvæði um Kópakonuna. Limir í Klaksvíkar Sjónleikarfelag á palli Norðast á Stangabrúnni. Sjórænarar fanga krabbar Silgt verður við føroyskum bátum yvir um vánna har lagt verður at landið í fjøru at fanga krabbar.
kelvin
g
gin
Fiskikappin
sjómanst
ak
4
Tórálvur Weihe, arkitektur frá Føroya Fornminnasavni sigur, at friðaðu húsini í Depli helst vera liðugt restaureraði í komandi ári. Ikki kann annað sigast enn, at tað hevur gingið leingi at fingið depilshúsini, ella Bóndagarðin í Lon, sum Føroya Fornminnissavn kallar húsini, í nýtiligan stand. Men nú er sjón fyri søgn, at menn eru við at koma upp undir land við endurnýggjanini av húsunum. Norðlýsið var á gátt mikudagin og vingu vit eina lítla rundvísing frá handverkarunum, ið arbeiða har. Tað er nevniliga Ingi av Torvgerði í Fuglafirði, ið stendur fyri restaureringsarbeiðinum.
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
Um veðrið skikkar sær til tað, so rokna teir við at fara at vera liðnir við flagtekina og alt uttan á húsunum í ár. Inni í húsunum er eisini komið væl áleiðis. Íbúðin har gamli bóndin, ið hevði latið garðin til yngra festaran vanliga búði, er um at vera liðug, við køki, kova og uppihaldsrúmi við song, ímeðan roykstovan hjá bóndanum við koyggjum eisini er um at vera liðug. Síðani er tað fjósið og hoyggjhúsið, ið ikki er liðugtgjørt innan enn, her veldst eisini um, hvat húsini í framtíðini skulu brúkast til. Verða helst brúkt til móttøkur og annað Tórálvur Weyhe, arkitektur sigur, at peningur er tøkur
til at fáa húsini innilokað og gjørd liðug uttan, men at tað veldst um játtan komandi ár, um nóg mikið fæst til liðugtgerð innan. Nógv veldst eisini um, hvat húsini skulu brúkast til, tá tosað verður um liðugtgerð. Hugsað hevur verið um at hita húsini við jarðhita, men tað kostar sjálvandi nógv í íløgu, og so er eisini spurningurin hvussu nógv skal gerast við fjósið og hoyggjhúsið, sum eru partar av allari lonini. Vit fara einaferð í vetur at hava samráðingar við Norðoya Fornminnasavn og kommununa í Hvannasundi/Norðdepli, um hvussu skal vera við Bónadhúsunum í Lon framyvir. Helst vera húsini til
nýtslu hjá kommununi og til framsýningar. Sjálvandi skulu húsini eisini brúkast at sýna fram fyri almenninginum á ein ella annan hátt.
Sjálvandi, alt veldst um játtan og hvat húsini skulu brúkast til, sigur Tórálvur Weyhe at enda, men eg vóni at vit kunnu gera húsini liðug og avhenda tey í
komandi ári.
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
5
6
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
Nýbygningurin í Viðareiðis Skúla
SK JÓTT TIKIN Í NÝ TSLU
Arbeiðið við nýbygninginum í Viðareiðis Skúla gongur væl. Bygningurin verður skjótt klárur at taka í nýtslu. – Eftir røttum skal bygningurin verða klárur um ein mánað, men tað fer at knípa, sigur Hans Jákup Kallsberg, borgarstjóri.
- Málingararbeiði, sparkli-arbeiðið, el-arbeiði og onnur smáting eru at gera og tey kunnu eisini taka tíð. Tað gongst væl hesum arbeiðinum innan, og skjótt fer verkætlanin við nýbyg-
ninginum rættiliga líkjast eini lidnari vøru. Um ein mánaða var avtala millum kommununa og teir, sum byggja skúlan, at skúlin skuldi vera liðugur. Sum flest allar aðrar byg-
giverkætlanir, heldur tíðarfreistin sjáldan. Men um ein mánaða verður ikki nógv eftir. Tað er eingin ivi um at lærarar og næmingar eru spentir, at byrja í nýggjum
skúla eftir summarfrítíðina. Tað hevur verið nokkso trongligt seinastu árini, har millum annað 1 og 2 flokkur hava havt skúlastovur í Missiónshúsinum. Tá ið nýbygningurin er
liðugur, líkur Viðareiðis Skúli øll krøv, sum verða sett einum nútímans fólkaskúla.
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
7
L E I Ð A R I N
Bátaog campingtreff Skulu vit nú trýstast á Eystanstevnu 2013 Tað sær út til, at landsstýrismaðurin í heilsumálum skúgvar sær undan at stinga út í kortið, politikkin á sjúkrahúsøkinum.
Tað ljóðar so fínt og ikki minst facebooksligt, at landsstýrismaðurin í heilsumálum nú biður ”fólkið” siga sína hugsan um hvussu Heilsuverkið skal skipast í framtíðini, ígjøgnum heimasíðuna hjá Heilsumálaráðnum. Ymiskir fakbólkar fara til fundar, og sleppa at siga sína hugsan, allir sjálvandi við atlitið til egin áhugamál, og so almenningurin, ígjøgnum heimasíðuna hjá Heilsumálaraðnum. Álvaratos, hvat væntar heilsumálaráðharrin sær burturúr hesum. Væntar hann sær nakað sum helst? Úr okkara sjónarhorni sær hetta meira út sum undanførðsla soleiðis at tað skal síggja út sum um landsstýrismaðurin ger nakað ítøkiligt. Sagt verður, at hetta skal vera ein partur av grundarlagnum undir orðaskiftinum á tingi í heyst. Hví skulu vit velja politikarar, um vit alíkavæl ígjøgnum facebookkjak skulu avgerða rætningslinjurnar fyri førda politikkin á heilsuøkinum. Er tað tá ikki dupultfunktión at hava ein landsstýrismannn sitandi. Hava skattaborgararnir ikki goldið millióna upphæddir fyri álit, eitt nú á sjúkrahúsøkinum. Tað er fleiri ferðir sligið fast á tingi, at vit skulu hava trý sjúkrahús í Føroyum. Men vit síggja ferð aftaná ferð hvussu politikarar hoykna undir trýstinum frá høvuðsstaðnum. Vit høvdu ein landsstýrismann, sum niðurlagaðið sjúkrahúsið í Klaksvík við føðideildini, ein landsstýrismann, ið vit roknaðu at skula hava kjarnuveljaraøkið í Norðoyggjum. Meira enn 20.000 borgarar hoyra til høvuðsstaðarøkið, og kanska 6.000 til Norðoyggjar og nakað minni til Suðuroynna. Væntar landsstýrismaðurin hesum smærru sjúkrahúsunum nakra sum helst sømd á sínum facebookfríggjaríið. Vit mugu liva við, at vit nú bert hava eitt valdømi í Føroyum. Tað hevur sjálvandi við sær at okkara politikarar, ið hava populistiskar ætlanir fríggja til høvuðsstaðarøkið , tí ”meirilutin ræður” og hann situr í Havn, ella hvussu? Í staðin fyri at trýsta sjúkrahúsið til Havnar ígjøgnum kjakarar, átti landsstýrismaðurin at krita linjurnar upp øllum samfelagnum at gagni.
Húsvognar kunnu koma á middegi fríggjadag. Siglt verður frá Saltnesgrynnuni kl. 18.00 inn í bátahylin í Runavík. Tá ið bátarnir eru lagdir at bryggju og vognarnir eru komnir uppá pláss verður
farið á Neystaloftið, har suppa verður at fáa. Skipað verður fyri felagssangi við harmonikuspæli. Kostnaðurin fyri alt vikuskifti er 300 kr fyri
bátin/vognin. íroknað prísin er El, vatn og internet. Tilmelding fer framm á: bakka@mail.fo Charles Jakobsen á tlf.
717171 ella Sonju S. 220561
Danielsen
”Spælið fótbólt ístaðin fyri at grenja!”
nordlysid.fo
- Fokuseri uppá at renna og spæla ístaðin fyri at grenja. So kanska tit fáa eitt stig, segði Zlatan Ibrahimovic um føroyska landsliðið. Í svensku bløðunum hevur Zlatan Ibrahimovic lagt eftir føroyingunum eftir landsdystin í gjár. -Teir grenja allan dystin. Eg havi ikki møtt nøkrum liðið, ið grenjar so nógv. Teir royndu at provokera, men gjørdu tað uppá skeivan máta. 0 stig í bólkaspælinum og bara grenja gjønum dystin. Fokuseri uppá at renna og spæla ístaðin fyri, so kanska tit fáa stig. Teir vóru eftir mær allan dystin, segði Zlatan Ibrahimovic í svensku pressuni eftir dystin. Jákup Ósa
FACEBOOK VIÐ MERKINGAR ”Hetta
kemur frá ljótasta leikara sum eg ha spælt ímóti!” vi sæð føroyska
landsliðið
”Ja man hevur of ta hoyr t at Zlatan er ein bølli við vánalig at hann er ein sim ari bakgrund, pul bølli vísti hann týðiliga á vøllinum hann var absalut íg járkvøldi, tann spælarin við ljótasta atburði á man heldigvís sjá vø llin um lvdan sær, og so ro , sum ynir hann at skjóta at føringarnir lógu seg inn undir, ef tir honum alla tíð ina, men man skal af turat, at tað er lan eisini leggja gt síðani at man sá ein so vánaligan og dómara og linjuve veikan rjar.” ”Sambært Zlatan er tað í lagi at film a, at fremja harskap støðuleikarum og ímóti mótat kasta bóltar ef tir teimum, men man grenja.” má ikki ”Zlatan er ein óspo rtligur kloddi.”
Sig tína meining á nordlysid.fo
8
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
HALL ARMÁLIÐ Í dag eru flestu samd um at tað var rætt at Klaksvíkar Kommuna eins og Her er nakað av samskiftinum sum var millum ymisku partarnar.
Í 2011 byrjar samskiftið millum Klaksvíkar Kommunu og Norðoya Sparikassa um fíggjarstøðuna hjá Badmintonhøllini. Nógvir eru leikir í longum talvi og hallarmálið er heitt meðan seinasta býráðsval er í hæddini. Alt endar við at Atli Justinussen, býráðslimur, tekur málið í egnar hendur og saman við minnilutanum í býráðnum atkvøður fyri at Kommunan skal yvirtaka báðar hallirnar fyri 14,8 mió. Kr.. Samstundis kom politiska leiðslan í býráðnum í minniluta og tilráðing frá umsitingini hjá býráðnum um ein sjálvsognarstovn varð kveistra av borðinum. Í baksýnið kann man eisini staðfesta at hallarmálið gjørdist byrjanin til endan av samstarvinum millum Sjálvstýrisflokkin og Fólkaflokkin í býráðnum og tá
úrslitið av býráðsvalinum var greitt skipaði Sjálvstýrisflokkurin samgongu saman við undanfarna býráðsminniluta. Badmintonhøllin var bygd á politisk lyftir sum ongantíð vóru til veruleikar Ein kann av røttum spyrja hví fíggjarumstøðurnar hjá nýggju badmintonhøllini gjørdust so trupul longu frá fyrsta rakstrarárinum og við at lesa skjalatilfar sum Norðlýsið hevur fingið innlit í er orsøkin uttan iva politisk ynski og lyftir sum ongantíð gjørdust til veruleikar. Harafturat gjørdist byggingin av høllini dýrari enn roknað var við upprunaliga. Tað er tó púra greitt at Klaksvíkar Kommuna vildi hava eina nýggja Ítróttarhøll men kommunan metti
seg ikki hava ráð til at byggja hana sjálv. Í drúgvum skjalainnlitið sum Norðlýsið hevur fingið gongur fram at tað var Klaksvíkar Kommuna sum upprunaliga samskifti við Norðoya Sparikassa um at fáa bygt eina nýggja ítróttarhøll, men endin var at Klaksvíkar Badmintonfelag skuldi byggja høllina. Tá sitandi býráð við Steinbjørn O. Jacobsen sum borgarstjóra metti at umráðandi var fyri býin at fáa eina ítróttarhøll afturat og býráði játtaði at stuðla verkætlanini. Tann 23. februar 2004 sendir Klaksvíkar Badmintonfelag eina íløguætlan í samband við at felagið hevur ætlanir at byggja eina nýggja ítróttarhøll. Samlaður byggikostnaður við byggirentu 15 mió. Kr.
(RED: Høllin kostaði góðar 23 mió. Kr. v/MVG tá hon var tiki í brúk í November 2007) Eginpeningur frá: Klaksvíkar Kommunu 300.000 kr. Shell 150.000 kr. Sp/f Norðhús 300.000 kr. Klaksvíkar Badmintonfelag 100.000 kr. Viðareiðis Kommuna 75.000 kr. Treysti 50.000 kr. Klaksvíkar Fimleikarfelag 25.000 kr. Borgaru konto í NS 200.000 kr. Tilsamans 1,2 mió. Kr. ( RED: Endaliga talið á eginpeninginum bleiv 2 mió. Kr.) Íløgustuðul á 30% frá Klaksvíkar Kommunu á 4,5 mió. Kr. Íløgustuðul á 40% frá landinum á 6 mió. Kr. (RED: Stuðulin frá Men-
tamálaráðnum bleiv 4,5 mió. Kr) Neyðug lántøka 3,3 mió. Kr. Rakstrarætlan (red: Bert høvuðstøl) Rakstrarútreiðslur íalt kr. 936.000 Leiguinntøkur íalt kr. 1.329.400,Í inntøkunum hjá høllini var upprunaliga roknað við 225.000 kr frá Kommununi fyri leigu til fólkaskúlan. Longu í 2009, lítið meira enn eitt ár eftir at høllin er tikin í brúk er greitt at raksturin røkkur hvørki til rentur ella til avdráttir. Og tað er greitt at trupulleikin liggur hjá Norðoya Sparikassa og Klaksvíkar Kommunu sum umvegis badmintonfelagið beinleiðis samskifta nógv um málið. Og ein kann av og á ivast í hvørt peningastovnurin er keypari ella
seljari. Tann 9. juni 2011 sendir kommunustjórin ein teldupost til stjóran í Norðoya Sparikassa: .... klaksvíkar badmintonfelag minnir meg rímiliga javnan á teirra mál.... .... hvat heldur tú er næsti leikur í hesum málið.... .... hava tit í norðoya sparikassa lýst málið nærri? Hava tit boð uppá loysn – ella tilgongd?... Tann 9. juni 2011 sendir kommunustjórin ein teldupost til formannin í badmintonfelagnum: ... vit eru tíverri ikki komin serliga langt, tí tað eru so nógv onnur áleikandi mál... ... havi umrátt málið aftur við formannin og skrivaran í mentunnarnevndini..... kanska er frægast at vit
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
9
Innlit í býarviðurskifti: Byggir á skjala innlit frá 2004 fram til 2013
Í BAKSÝNIÐ
aðrar kommunur í landinum tók ábyrgd av ítróttarhøllunum. allarfyrst tosað aftur við sparikassan um hvussu teir síggja málið.... Tann 20. oktober 2011 skrivar formaðurin í kl. Badmintonfelag til Kommunustjóran. Hann spyr enn einaferð um nakað nýtt er í málinum og greiður frá at felagið hevur kallað saman til aðalfundar at skipað ein sjálvsognarstovn.... Tann 20. oktober 2011 skrivar kommunustjórin til formannin í kl. Badmintonfelag: ... sum nevnt høvdu vit ein fund við sparikassan har vit yvirskipað umrøddu umstøðurnar. Eftir fundin skuldi sparikassin kontakta tykkum fyri at fáa fulltrú frá felagnum til at fara víðari við eini møguligari loysn...... í løtuni bíðar
kommunan eftir einum útspælið frá sparikassanum. Tann 2. november 2011 er málið um fíggjarviðurskiftini hjá kl. Badmintonhøll til viðgerar á fundi í mentunnarnevndini. Tann 24. november 2011 sendir formaðurin í badmintonfelagnum ein teldupost til kommunustjóran: ... tað er komið eitt fulltrú frá NS sum vit skulu taka støðu til.... vit ætlað at skriva undir ein av komandi døgunum tí vit hava ikki aðrar møguleikar.... er hetta í samsvar við tykkara áhugamál ella hava tit eitt alternativ..... Tann 28. november 2011 Tykist kommunan hava tikið støðu um ikki at fara inn í samráðingar at yvirtaka skuld hjá Badmintonfelag-
num í sparikassanum og tí skrivar kommunustjórin til formannin í badmintonfelagnum: .... sum støðan er, hevur kommunan ongar viðmerkingar til málið tí hetta er ein spurningur millum tykkum sum debitor og sparikassan sum kreditor....... kommunan hevur ongar avsetingar til at fara inn í málið... hinvegin ynskja vit alt tað besta bæði fyri tykkum og Sparikassan..... sostatt hava vit í løtuni ongar viðmerkingar ella nakað alternativ á borðinum.... Tann 14. desember 2011 leggur býráðslimurin, Steinbjørn O. Jacobsen, sum var borgarstjóri tá høllin bleiv bygd, vegna minnilutan, mál um Klaksvíkar Badmintonhøll til Klaksvíkar Kommunu til viðgerar og støðutakan..
... sum vit skilja er fíggjar byrðan ov tung hjá felagnum... torført er at klára fíggjarligu skyldurnar fyri ikki at siga ómøguligt.... ... er spurningurin um ikki frægasta loysnin er, at klaksvikar kommuna yvirtekur høllina sum einasti eigari..... høllin er hildin fyrimyndarligt og er í besta standi..... ... mælt verður tí til at samráðingar verða skjótast gjørligt við Klaksvikar Badmintonfelag har útgangstøði er at kl. Kommuna ognar sær høllina...... (undirskrivað av býráðslimum í minnilutanum) Tann 10. januar 2012 sendir kommunustjórin ein teldupost til nevndarlimir í badmintonfelagnum, leiðsluna í býráðnum og í sparikassanum: ... á stuttum fundi í dag
við klaksvikar badmintonfelag boðaði felagið frá at raksturin av høllini als ikki stendur mát við tørvin á rentum og avdráttum, sum skuld felagsins í samband við høllina krevur. Eftir at hava tosað við sparikassan og nú eisini klaksvíkar kommunu leggur badmintonfelagið upp til ein fund millum hesar tríggjar partarnar...... Tann 6. september 2012 sendir formaðurin í hondbóltsfelagnum stjørnan bræv til formannin í mentunarnevndini: ... Ki Høllin er ikki í góðum standi... størsti trupulleikin hjá okkum er lekar í tekjuni... ... tað er komið fyri at venjingar eru avlýstar av hyljum á hallargólvinum.... ... vit kenna okkum ikki trygg við støðuna....
Tann 10. september 2012 sendir kl. Kommuna tíðindaskriv til fjølmiðlarnar: .... uppskot um eina loysn verður nú lagt fyri sparikassan og býráðið... ... á fundi í dag millum Marner Mortensen og Jógvan Skorheim er avtalað at leggja uppskot um eina loysn fyri Klaksvíkar Badmintonhøll fyri býráði og nevndina í Sparikassanum.. ... báðir partar hava áhugað í einari varandi loysn, sum leggur ítróttarøkið í tryggar fíggjarligar karmar.... Tann 18. september 2012 skrivar leiðarin á mentanardeildini bræv til Norðoya Sparikassa: .... málið er nú klárt at leggja fyri býráðið... .... loysnin ber við sær
10
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013 Leiðslan í Norðoya Sparikassa hevði ein sera aktivan leiklut.
Atli S. Justinussen var sannførdur um røttu loysnina og tók málið í egnar hendur, og rindaði at enda ein politiskanprís.
Tað var meðan Steinbjørn O. Jacobsen var borgarstjóri at Badmintonhøllin var bygd, hann arbeiddi sera hart fyri at kommuna skuldi yvirtaka hallinar. Hóast polittisk lyfti fekk badmintonhølin ongatíð raksturin at hanga saman.
Samkomustuðlar hjá Betesda settu 1. mió. kr. í reiðum penningin í Badmintonhøllina til frama fyri brúksrættindi.
at bæði Kl Kommuna og sparikassin eru við til at tryggja virksemi á ítróttarøkinum.... ... niðanfyri standandi loysn er gjørd útfrá hvat umsitingin metir at ráðiligast er at gera. Samstundis skal leggjast afturat, at ns hevur góðkent uppskotið, soleiðis sum tað fyriliggur.... ... Klaksvíkar Kommuna stovnar og ger reglugerð fyri sjálvsognarstovnin... Kl. Kommuna hækkar árliga stuðulin til hallirnar við kr. 400.000 kr. um árið..... ...Norðoya Sparikassi kemur við kr. 400.000 kr í stuðli um árið... ... setur eina fasta rentu á 6% í 5 ár... stuðlar høllunum við kr 1.000.000 til íløgu í nýtt tak til kí høllina.... Býráðslimur tekur málið í egnar hendur So hvørt sum býráðsvalið nærkast á veturin 2012 broytist samskiftið. Tað er greitt at tað ikki longur er býráðsleiðslan og umsitingin sum samráðast við kreditorin hjá Badmintonfelgnum, tí bráddliga boðar Norðoya Sparikassin Kommununi frá at úrslitið av samráðingunum við leiðsluna í býráðnum er ikki longur aktuelt. Orsøkin er at ein býráðslimur í meirilutanum, Atli Justinussen, verður sannførdur um at tað einasta rætta er at Kommunan yvirtekur ítróttar-
hallirnar og síðani tekur málið í egnar hendur. Hann ferð einsamallur á fund við leiðsluna í Norðoya Sparikassa og á fundinum verður avtalað at prísurin kommunan skal rinda sparikassanum fyri báðar hallirnar er kr. 14,8 mió. Kr.
Tann 3. oktober 2012 er fundur í fíggjarnevndini har ein meiriluti tekur undir tilmælinum at gera ein sjálvsognarstovn, meðan ein minniluti mælir til at býráðið yvirtekur hallirnar ímóti einari skuldarsanering....
Tann 19. september 2012 svarar leiðslan í Norðoya Sparikassa kommunustjóranum sum hevði sent honum eitt uppskot um sjálvsognarstovn sum var avtala á fundi millum KL.Kommunu og Norðoya Sparikassa: .... tað er rætt at hetta vóru tølini sum vóru á borðinum í fyrra samráðingarumfarinum, men eftir nevndarviðgerðina í Sparikassanum er handan loysnin ikki aktuell longur. Á fundi við formansskapin í býráðnum í gjár varð avtalað at vit senda teimum eitt upprit, og verður tað sent í seinasta lagi í morgin...
Tann 9. oktober 2012 kemur ein felags áheitan frá kí, stjørnuni, team klaksvík, mjølnir og badmintonfelagnum. ... í kvøld kemur sokallaða hallarmálið fyri á fundi í kl- býráð.... heita vit á býráðið at klaksvíkar kommuna yvirtekur báðar hallirnar....
Tann 20. september 2012 er fundur í fíggjarnevndini hjá kl. Býráð har mailurin frá leiðsluni í sparikassanum er á borðinum... Tann 26. september 2012 er fundur i Mentanarnevndini um fíggjarviðurskiftini hjá Klaksvíkar Badmintonhøll, nevndin býtir seg í tveir minnilutar tá tilmælið um at gera ein sjálvsognarstovn verður viðgjørt.....
Tann 9. oktober 2012 er fundur í Klaksvíkar Býráð til viðgerðar eru tvey uppskot: uppskotið sum byggir á tilmælið frá Mentanardeildini er í stuttum soleiðis: ... Norðoya Sparikassi stuðlar við kr. 180.000 um árið , setir eina fasta rentu 5,5% í trý ár, stuðlar hallunum við einari mió. kr. til íløgu í nýtt tak á kí-høllina, avdráttarskáða í 2012, klaksvíkar kommuna stovnar ein sjálvsognarstovn og hækkar stuðulin til hallirnar við kr. 400.000 um árið. Broytingaruppskot frá Atla S. Justinussen: ... komunan yvirtekur hallirnar fyri ímestalagi 14,8 mió. kr. sum verður fíggja
við lántøku í sparikassanum..... renta 3,9%..... klaksvíkar kommuna setur eitt stýrið við 3 fólkum sum umsitur báðar hallirnar........ uppskotið samtykt við 6 atkvøðum
skuldu fíggjast við láni úr NS uppá kr. 14,8 mió til 3,8% í rentu.. .. avtalað var at sparikassin skuldi taka sær av tryggingarskaðanum í badmintonhøllini....
Tann 1. november 2012 sendir kommunustjórin ein teldupost til leiðsluna í Sparikassanum. Her verður biði um ein fund so skjótt sum tveir verkfrøðingar hava gjørt eina støðismeting av hallunum har mett verður um íløgutørvin.
Tann 22. november 2012 sendir stjórin í sparikassanum kl. Kommunu eitt yvirlit yvir hvat yvirtøkan kostar sparikassanum: .... samlaða skuldin er kr. 17,9 mió. kr...... 1,0 mió. kr. partabrøv í sp/f kí-høllini 0,3 mió kr afturførdar rentur í badmintonhøllini. 2,8 mió kr. avskrivað skuld 4,1 mió kr. íalt umframt 0,8 mió kr sum er fæi hjá fki grunninum. Tilsamans umleið 5 mió. kr. (RED: Nordlysid.fo hevur í øðrum greinum viðgjørt skuldina í hallunum báðum. Nevnast skal eisini at KÍ og sparikassin mistu hvør eina mió. kr. í partapeningi í p/f kí-høllini tá kommunan keypti kí høllina – KÍ hevur í roknskapinum avskrivað størsta partin, men á seinasta aðalfundinum var greitt frá at felagið hevði eina munnliga avtalu við leiðsluna í Norðoya Sparikassa um at fáa part av mista peninginum aftur í einari komandi stuðulsavtalu)
Avtala gjørd við Samkomustuðlar um framhaldandi nýtslu av Badmintonhøllini Tann 8. november 2012 var fundir á klaksvíkar kommunu har umboð fyri leiðsluna í klaksvíkar býráð, norðoya sparikassa og advokaturin hjá klaksvíkar kommunu og norðoya sparikassa. Til viðgerar er keyp av badminton- og ki høllini. Á fundinum verður staðfest at samkomustuðlar høvdu 1. veðrætt í badmintonhøllini og Sparikassin fyri uml 7- 800.000 kr. sparikassin hevði 2. veðrætt. Á fundinum var semja um, at sparikassin skuldi koma við einari frágreiðing um hvussu skuldin var uppstaðin og hvussu hon var avskrivað niður til 14,8 mió. kr. Keypið
av
høllunum
Tann 11. Desember 2012 Samtykkir býráðið at taka
upp samráðingar við NS um at keypa hallirnar fyri 14,8 mió. Kr. Fíggjað við láni úr NS. Tey sum atkvøða fyri eru Steinbjørn O. Jacobsen, Jákup F. N. Mikkelsen, Óluva Klettskarð, Signhild V. Johannesen, Atli S. Justinussen og Jákup Skoradal. Ímóti vóru: Gunvá við Keldu, Jógvan Skorheim, Elsebeth M. Gunnleygsdóttur og Auðunn Konráðsson. Á fundi sama dag í Mentunar-, Teknisku- og Fíggjarnevndini verður ein frágreiðing um málið frá umsitingini viðgjørd. Her verður m.a. mælt til at seta eina nevnd at stjórna hallunum og konkret uppskot eru eisini til nevndina og hóast býráðið tekur undir við tilmælinum verður ongantíð nøkur nevnd sett at stjórna hallunum. Tað gongur fram at samkomustuðlar sum hava tinglisnan brúksrætt í høllini sum stavar frá kontantum (1 mió. kr.) innskotið av pengum tá høllin var bygt hava fingið boðið 200.000 kr frá NS, ella brúks rætt í eitt tveyára skeið ella ognarrætt til ljóðútgerðina í høllini. Sparikassin og Samkomustuðlar “SS” hava gjørt semju at í 2013 og 2014 fær SS nýtslurætt til høllina í upp til 6 vikuskiftir um árið… … eftir hetta verður restin av óbrúkta nýtslurættinum 58 vikuskiftir svarandi til eitt virðið uppá
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
11
Badmintonhøllin hevur verið til gleðið fyri ítróttin.
580 túsund krónu. Sum kompensation fyri at strika restina av leigu- og brúksrættindunum fær SS ognarrættin til ljóðútgerðina í ihøllini umframt 200.000 kr. kontant. Um SS verður avtikin fara ognirnar til samkomuna í Betesda sambært viðtøkunum fyri grunnin “Samkomu Stuðlar”….. Tann 12. Desember 2012 Skrivar borgarstjórin, Gunvá við Keldu, bræv til stjóran í Norðoya Sparikassa: ….Býráðið á fundi gjárkvøldið samtykti… at kommunan keypir KÍ-høllina og Badmintonhøllina… … viðvíkjandi tinglisna servituttinum hjá Samkomustuðlar vísti viðgerðin í býráðnum at býráðslimir eru ónøgdir um at kommunan ikki verður heilt leys av hesari bindingini, men at kommunan má gjalda við einari 2 ára skiftistíð yvir fyri hesum eina bólki av brúkarum…. Heita tí á tykkum um at fáa avgreitt hetta mál so nýggja hallarnevndin kann byrjað við reinari talvu…. Tann 23. Januar 2013 er samskifti millum Norðoya Sparikassa og Klaksvíkar Kommunu. ….leiðslan í NS hevur boða frá at tryggingarskaðin (takið í Badmintonhøllini) sum krevur skjótar ábørtur ikki verður gjørdur
av Tryggingini… …. Leiðslan í Norðoya Sparikassa boðar frá at Badmintonfelagið er ikki serliga væl fyri at til hetta arbeiði. Norðoya Sparikassi hevur ikki orku ella hug til at átaka sær arbeiði og tí heitir NS á Kommununa um at taka sær av hesum… Tann 30. Januar 2013 Samtykkir ein meiriluti 7 býráðslimir endaliga at keypa hallirnar og rindaði kredittorinum Norðoya Sparikassa 14,8 mió. Kr. og fíggjar samstundis keypið hjá sama peningastovni. Kristian Eli Zachariasen, Signhild V. Jóhannesen, Óluva Klettskarð, Jóhann Lutzen, Jógvan Skorheim og Atli S. Justinussen atkvøða fyri og Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, Gunvá við Keldu og Eyðstein Ó. Poulsen atkvøddu ímóti.
Atli vann og Fólkaflokkurin tapti? At borgarar í Klaksvíkar Kommunu í dag hava fingið eina góða loysn – samanbygdar ítróttarhallir við virkisfýsnari leiðslu og nógvum møguleikum – er tað nógv sum talar fyri. Men samstundis vísir viðgerðin í býráðnum at tá talan er um eitt politiskt stórmál, sum rakar nógvar borgarar ið brúka hallirnar millum ár og dag, er politiska skipanin sera ávirkilig. Við at lesa alt skjalatilfarið sum bert partar eru brúktir í blaðnum far ein tað fatan at peningastovnurin, í hesum føri Norðoya Sparikassi, visti meira og hevði ein størri leiklut í tilgongdini, sum endaði við at Klaksvíkar Kommuna keypti hallirnar – enn politiska- og umsitingarliga leiðslan í býráðnum hevði. Hvørki býráðsleiðslan ella um-
sitingin í býráðnum avtalaðu keypsprís og lántreytir tí hetta varð gjørt á fundi millum ein býráðslim, Atla S. Justinussen og leiðsluna í Norðoya Sparikassa. Eftirfylgjandi slapp leiðslan í býráðnum at samráðast um bagatellir sum eitt nú hvørjum standi bygningarnir vóru í – tó uttan at hetta fekk ávirkan á keypsprísin. Men kanska var tað júst tí at býráðslimurin Atli S. Justinussen varð so sannførdur um at tað einasta rætta var at Kommunan yvirtók hallirnar at ein loysn var funnin, men samstundis fór hann uttan um
borgarstjóran, Gunvá við Keldu, og varaborgarstjóran og formannin í mentannarnevndini, Jógvan Skorheim. Jógvan Skorheim hevði annars vegna meirlutan í býráðnum, ført samráðingar sum endaðu við eini avtalu um ein sjálvsognarstovn. Tá so valúrslitið varð greitt segði Jógvan Skorheim farvæl til Fólkaflokkin og Atla S. Justinussen og skipaði samgongu saman við Tjóðveldi og Javnaðarflokkinum.
12
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
13
HETTA ER EYÐUN KL AKSTEIN Vit hava hugt eftir, hvør fótbóltsliga søgan hjá nýggja KÍ venjaranum er. Sum leikari Eyðun er 40 ára gamal. Sum leikari vann hann nógv í yngru deildunum í gyltum árgangi við leikarum sum Toda Jónsson og Jan Andreasen. Eyðun fekk fyrstu ferð spælitíð á besta KÍ liðinum í 1991. Sama ár vann KÍ FM heitið fyri fyrstu ferð í 19 ár. Í 1992 leikti Eyðun við ÍF vegna arbeiðsumstøður. Síðani leikti Eyðun aftur í KÍ í 1993 og hansara kanska besta ár var í 1994, tá hann skoraði 12 mál í 15 landskappingardystum og bleiv 3. besti málskjútti í deildini hetta árið. Sama ár var Eyðun týdningarmikil í steypasigrinum hjá KÍ, tá liðið í finaluni vann 2-1 móti B71, har Eyðun fekk brotssparkið, ið gav KÍ leiðsluna í dystinum. Í 1999 er Eyðun við til at vinna tað seinasta FM heitið í søgu felagsins. Eyðun leikti við einstøkum undantøkum heilt fram til 2005 á besta liðinum hjá KÍ. 1992 árgangurin Á venjarasíðuni hevur Eyðun verið ein av undangongu monnunum hjá KÍ síðstu árini. Serliga kann hann setast í samband við 1992 árgangin, ið hann hevur fylgt síðani 2004. Har hevur liðið eisini vunnið fleiri FM heitir og annars tey flestu árini verið við til at mynda oddastríðið hjá hesum árganginum. Í hesum 1992 árganginum kunnu vit nevna leikarar sum Teitur M. Gestsson, Gunnar Christiansen, Sørmundur Kalsø, Ivan Joensen, Heðin Klakstein, Jóhan Jacobsen og Helgi Samson, ið allir hava leikt í Effodeildini í 2013. Eisini Oddmar Marsten og Ísak Simonsen frá 1993 árganginum hava annahvørt ár og onkuntíð meira spælt á saman við hesum leikarunum undir leiðslu av Eyðun. Í 2010 og 2012 var Eyðun eisini partur av venjaratoymi, ið vann steypakappingina hjá U16 (2010) og landskappingina hjá U18 (2012). Hesir leikarar eru einans 16-18 ára gamlir og higartil hava vit sæð Tórur Justesen og Poul N. Mikkelsen á vøllinum fyri KÍ í bestu deildini. Helst eru fleiri á veg úr hesum
árgangum komandi árini. Eisini hevur Euðun verið ungdómsvenjari og er í løtuni U19 landsliðsvenjari. Vaksnamannadeildirnar Í 2007 bleiv Eyðun Klakstein partur av besta hópinum. Fyrst sum hjálparvenjari hjá Tony Paris, men frá 11. umfari bleiv hann høvuðsvenjari hjá KÍ. Tá hann yvirtók hevði KÍ 11 stig eftir 10 umførum. KÍ endaði kappingina á 8.plássi. Í 2008 var Eyðun høvuðsvenjari fram til 21. Umfar, tá hann sjálvur segði seg úr starvi. Í 2009, 2011 og 2012 var Eyðun venjari hjá næstbesta liðinum hjá KÍ sum í 2009 og 2011 leiktu í 2.deild. Í 2009 endaði liðið nummar 1, men tapti á skrivara borðinum uppá eina klagu, sum viðførdi at KÍ endaði nummar 4. Í 2011 endaði KÍ nummar 1 og í 1.deild endaði liðið í 2012 á 5. plássi í sínum fyrsta ári í hesari deildini í fleiri ár. Við øðrum orðum er tað ein venjari, ið kennir KÍ út og inn. Burtursæð frá bestu deildini í 2007/2008, so hevur hann eisini góð úrslit at vísa á. Royndirnar í bestu deildini eru ikki so nógvar (einans 38 dystir), men hann hevur nógv ár á baki sum venjari í øðrum deildum. Nú vil so tíðin vísa, hvussu klaksvíkingurin fer at klára seg sum venjari í bestu deildini. Uttan iva størsta og mest spennandi uppgávan í hansara venjarasøgu. Jákup Ósa
14
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
Páll er glaður ”FØLI AT fyri tíðina í KÍ TÍÐIN ER RØ TT” Eg havi verið partur av felagnum í nógv ár og føli, at KÍ hevur nakað spennandi á veg. Eisini haldi eg, at tíðin til hesa uppgávuna er røtt nú, tí eg m.a. kenni og havi vant nógvar av leikarunum, sigur Eyðun Klakstein.
Jákup Ósa Mikukvøldið setti KÍ nýggjan høvuðsvenjara. Eyðun Klakstein skal taka yvir og er hetta aðru ferð, at hann tekur yvir besta liðið hjá KÍ. Norðlýsið hitti nýggja venjaran mikukvøldið eftir at avtala var gjørd. - Eg havi verið partur av felagnum í nógv ár og haldi at tað sær spennandi út í felagnum. Eisini havi eg verið við til at vant fleiri av leikarunum heilt frá tí, teir vóru smáir, so eg haldi at tíðin er røtt nú. At taka yvir mitt í einum ári hevur altíð sína avbjóðing, men leiðslan valdi at gera eina skifting og eg tók av sigur hann. Eyðun Klakstein hevði ikki bestu úrslitini seinast hann var venjari hjá besta liðinum. Men síðani tá hevur hann vant aðrar deildir við góðum úrslitum. Spurningurin er so, um vit koma at síggja ein broyttan venjara í mun til 2007 og 2008. - Ja tað vil altíð so vera. Tíðin var heilt ein onnur í KÍ tá. Nú er felagið í einari aðrari støðu og eg havi eisini nakrar royndir, sum eg
heilt avgjørt kann brúka. Eisini royndirnar, tá eg var venjari á besta liðinum seinast eiga at koma mær til góðar nú. Sum áður nevnt, so havi eg vant fleiri av leikarunum frá tí teir vóru lítlir. Teir kenna meg og eg kenni teir. Eg veit hvat teir kunnu og sjálvur haldi eg, at hetta eru sera spennandi leikarar, sigur Eyðun. Skulu vera meira stýrandi KÍ hevur í ár verið eitt álopssinnað lið, har skjótar umstillingar fyrst og fremst hava verið sterka síðan hjá liðinum. Spurningurin er so, um vit fara at síggja ein broyttan spælistíl framyvir. -Fyrst og fremst skulu vit halda uppá tær sterku síðurnar í núverandi liði. Hetta við álopsspæli og skjótum umstillingum. Men kanska fara vit at arbeiða við at vera eitt sindur betri til at halda bóltin á liðinum og stýra dystum, um hetta ber til. Men tað verður ikki verjufótbóltur, sigur nýggi venjarin. KÍ møtir sunnudagin
AB í Klaksvík. Eyðun hevur tí bara tveir dagar við venjingum saman við hópinum. -Eg vænti ikki, at ein fer at síggja stórvegis broytingar longu sunnudagin. Tað vildi verið býtt at fari at gjørt stórar kollveltingar. Leikara valið haldi eg eisini hevur verið á heilt góðari leið og vit skulu duga at brúka teir mongu góðu síðurnar, sum liðið hevur víst í ár. Og at innføra ein stíl, har vit kanska arbeiða ímóti at halda meira uppá bóltin tekur eisini tíð. Munandi meira tíð enn um ein skuldi innført verjufótbólt, sigur hann. Pauli hevur royndirnar Saman við Eyðuni er Pauli Poulsen settur sum hjálparvenjari. Hann hevur nógvar royndir úr bestu deildini, har hann m.a. hevur vant B68 og NSÍ. -Eg havi arbeitt saman við Paula Poulsen innan útbúgvingar hjá FSF. Hann hevur eisini nógvar royndir úr bestu deildini og kemur úti frá. Tað kann heilt sik-
kurt vera ein fyrimunur fyri meg og fyri KÍ, tí ofta síggja fólk tingini øðrvísi enn vit, sum hava verið í felagnum í nógv ár, sigur Eyðun um valið av hjálparvenjaranum. Til seinast spyrja vit, hvat málsetningurin er fyri kappingarárið í ár. - Hetta er ein spennandi hópur. Eg havi verið partur av einum hópi við nógvum dugnaligum fólkum, sum í umleið 2003 byrjaðu hetta arbeiði, sum felagið fruktar gott av í dag. Eg segði við Norðlýsið í 2007, at KÍ kann røkka heilt upp á tindin við egnum fólki og tá hildu fólk meg kanska vera býttan í høvdinum. Men viðvíkjandi málsetningi, so er tað nakað, sum eg og leikararnir mugu tosa saman um. Men man vil altíð hyggja uppeftir heldur enn niðureftir, sigur Eyðun Klakstein at enda. Sáttmálin millum KÍ og nýggja venjaraparið er galdandi til og við kappingarárið 2014.
og Klaksvík
Páll Guðlaugsson vil ikki siga stórvegis um avgerðina hjá KÍ leiðsluni. Men hann er glaður fyri tíðina í KÍ og Klaksvík. Tí eru ting, sum kundi verið øðrvísi. Jákup Ósá Mikukvøldið steðgaði samstarvið millum KÍ og Páll Guðlaugsson, ið hevur verið venjari hjá KÍ higartil í ár og alt kappingarárið í fjør. - Vit eru við í kappingini um løgmanssteypið og eru partur av toppinum í Effodeildini. Um KÍ eru betri nú enn tá eg kom til felagið, ja tað mugu onnur meta um. Men eg eri sera glaður fyri tíðina í KÍ og tað verður eitt tómrúm nú. Eg havi havt eitt fyrimyndarligt samstarv við leikarar, Jóan Paula Jacobsen (hjálparvenjara og ungdómsvenjara) og yngru deildirnar. Mær dámar eisini sera væl í Klaksvík, so eg vænti ikki, at eg fari avstað her frá enn. Fólkini her eru fyrimyndarlig sigur Páll Guðlaugsson við Norðlýsið. Hann vil ikki gera stórvegis viðmerkingar til, at samstarvið er steðgað. -Nei eg havi ikki stórvegis viðmerkingar. Tað eru umstøður sum gera hetta. Men eg kann siga, at tað eru ting, sum kundu verið annarleiðis. Sáttmálin er ikki hildin og hetta hevur vart í eina tíð. Men tað eru altíð tveir partar av eini sak, sigur Páll Guðlaugsson við Norðlýsið.
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
15
PISSAÐU Á HOTEL NORÐ
Ferðavinnan hevur ikki givið nógv til Viðareiðis. Tað segði Essa Petersen, tá vit hittu hann á Viðareiði mikumorgunin, tá hann fekst við gartnaraarbeiði. Hotellið á Viðareiði er bert opið um fólk gera avtalur við hotellið. Tað eydnaðist okkum ikki at fáa samband við Jógvan Heinesen, sum eigur hotellið, tí hann er við Christian í Grótinum, sum kommur. Heimildarfólk hansara søgdu, at hotellið á Viðareiði, Hotel Norð, er bert opið fyri skeiðvirksemi og størri selskapum, so sum brúðleypum og øðrum, og hotellið er nógv umbiðið til slík tiltøk. Sagt verður, at nærum hvørt vikuskiftið í summar er uptikið til slíkt virksemi. Ferðavinnan Sum sagt, so møttu vit Essa Petersen á Viðareiði mikumorgunin, tá vit vitjaðu. Essa er gamalur busførari og hevur koyrt nógv við bussi í Norðoyggjum. Hann harmaðist at hotellið ikki fekk meira burturav nógvu milliónunum, sum settar eru av til Ferðavinnu. Hann helt, at nærum alt fór til Høvuðsstaðin, har allir pengarnir vóru brúktir til at stuðla Smyril Line og virkseminum á Hotel Føroyum ella Hotel Borg, sum Essa helt at tað kallaðist tá.
at tað kom fleiri ferðir fyri, at vit frá hægstu myndugleikum fingu at vita, tá eitt ferðalag av turistum kom úr Havn, at vit skuldu taka ferðafólki úr Havnabussunum á parkeringsplássinum uttanfyri Árnfjarðartunnilin, Klaksvíksmegin. Tey vóru fyri tað mesta send av stóra hotellinum í Havn og høvdu matpakka við. Vit her norðuri, skuldu so koyra tey ígjøgnum tunlarnar norður um fjall, oman á Eiðsvík, har tey fingu loyvi at eta matpakkan í bussinum, tá veðrið ikki var til at eta á støðni, so niðan á Hotel Norð at pissa, kanska eitt legg í kirkjuna og so aftur til Ánir, har bussurin úr Havn stóð og bíðaði.
Forboðsskelti Eg minnist, at vit sum koyrdu bussar høvdu forboðsskelti í bussunum, har tað stóð, at ikki var loyvt at eta og drekka í bussinum. Tað var nú einaferð so,
at bussarnir í Havn, tordu illa, og summir kundu ikki, koyra igjøgnum tunlarnar norður um fjall. Hetta komst sjálvandi av at tunlarnir vóru so treingir, og tað eru teir enn ídag, at teir
størstu bussarnir gingu ikki ígjøgnum, og nógir førarar á smærru bussunum, tordu ikki at koyra ígjøgnum, tí tunlarnir vóru so ómetaliga trongir, at ansast skuldi væl eftir, um bussurin ikki
skuldi taka í onkustaðni. Pissaðu á Hotel Norð Men tá ferðalag kom úr Havn, tá vóru ongi mørk fyri hvat vit bussførarar fingu boð um. Eg minnist,
Sum við so mongum øðrum, so áttu vit at havt gjørt vart við okkum tá, men, sjálvandi vit fingu nøkur oyru fyri koyringina, so…, segði Essa Petersen at enda.
16
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
HB GREIÐUR FAVORITTUR 13. umfar í Effodeildini: Metingar
HB kann sunnudagin leggja seg 9 stig framum næstu liðini við sigri á ÍF.
Jákup Ósa EB/Streymur-Víkingur EB/Streymur er komið í gongd og er formliðið í deildini. Tað vísti seg, at tað skuldi ikki meir til enn at fáa Egil á Bø aftur á liðið. Avrikið seinast móti HB var sannførandi við góðum verjuspæli og ágangandi kontraspæli. Júst sum vit kenna EB/Streym. Eisini er møguleiki fyri, at Arnbjørn Hansen verður at síggja aftur á vøllinum hesaferð. Víkingur hevur uttan iva havt gott av landsliðssteðginum, tí gongdin var alt annað enn góð frammanundan. Liðið er á 8. plássi, men tað skulu bara nakrir sigrar til, so kann liðið liggja á Europa plássum. Bæði liðini hava havt einstakar leikarar við landsliðunum, so har skuldi ikki við stórvegis munur. Sundal-
agsstevna er og Norðlýsið væntar, at heima áskoðararnir fáa bæði steyp og 3 stig. Tipping: 1 NSÍ-07Vestur NSÍ liggur í løtuni í miðjuni av deildini og hava eins stuttan veg til bæði 2. pláss og 8. pláss. 5 stig eru báðar vegir. Vit hava sæð fyrr í ár, at NSÍ hevur havt trupulleikar við at vinna á liðunum í niðara endanum av stigatalvuni. Hesi hava ofta spælt verjukent. Tí stendur ein ávís avbjóðing fyri framman, hóast greiðan favoritt leiklut til NSÍ. 07Vestur liggur í løtuni í tungum sjógvi og møguleikarnir fyri at halda sær í deildini kámast fyri hvørt umfar, har vágamenn ikki fáa nakran sigur. Teir hava higartil bara vunnið ein dyst í ár.
Hetta verður ein dystur, har 07Vestur helst fer at liggja djúpt og satsa uppá kontraspæl, meðan NSÍ fer at hava bóltin. Vit vænta, at NSÍ fær hol á og vinnur dystin. Tipping: 1 HB-ÍF Toppdystur í Gundadali millum tey bæði fremstu liðini. Og tó, greiður munur er á stigatalvuni millum liðini, har HB undan dystinum liggur 7 stig frammanfyri ÍF. HB tapti fyrsta dystin seinasta umfar, tá teir leiktu við Margáir. HB hevur eisini havt nógvar leikarar við landsliðinum seinastu vikuna, so fyrireikingarnar hava ikki verið optimalar. Hjá ÍF er tað stórur smeitur, at Høgni Madsen hevur leikbann, nú hann longu hevur sam-
lað sær 8 gul kort. ÍF hevur annars havt gott tak á HB seinastu árini, men fyrr í ár vann HB dystin millum liðini í Fuglafirði. Og hóast talan er um toppdyst, so er HB greiður favorittur hendan dystin. Tipping: 1 TB-B36 TB elskar at spæla á heimavølli. Har hava teir ikki tapt í ár og av røttum kundu teir kanska havt fingið enn fleiri stig, har dystirnir endaðu við javnleiki. Á U21 landsliðinum hava vit seinastu vikuna sæð, at TB hevur góðar framtíðar leikarar í væntu. B36 fekk seinast ein hart tiltrongdan sigur á Norðoyastevnu. Annars hava teir fyri tað mesta bara spælt javnleikir í ár. Hesaferð verður Súni Olsen ikki við vegna
skaða frá landsdystinum. Liðini spældu fyrr í ár javnleik í Gundadali, tá TB lá langt afturi á vøllinum og koyrdi eftir javnleikinum. Hesaferð kann ein annar dystur væntast, har TB kemur at spæla meira við. Hugburðurin tykist altíð framúr hjá aldurforsetanum og á liðinum finnast nógvir góðir leikarar. Tí er tíðin fyribils farin, har vit undirmeta teir. Liðini spældu javnleik fyrr í ár og ein javnleikur er eitt gott boð aftur her. Tipping: X KÍ-AB KÍ er í lítlari kreppu, um vit hugsa um gongdina seinastu dystirnar. Bara ein sigur seinastu 8 umførini, ið kom móti 07Vestur er soltna úrtøkan. Venjaraskiftið er fram og nú situr
Eyðun Klakstein venjarasessinum, har hann hevur nógvar av leikarunum, ið hann hevur vant frá tí teir vóru smádreingir. Vegurin upp á 2. pláss er stuttur og landsliðssteðgurin eigur at hava gjørt, at teir bláu nú byrja av nýggjum uppá ein gongd við betri úrslitum. AB vann seinast sín fyrsta dyst og so er spurningurin, hvørja ávirkan hetta hevur á liðið, sum framvegis hevur langt upp til strikuna. KÍ kemur nokk at stýra, meðan AB fer at liggja við nógvum fólki aftanfyri bóltin og síðani spæla uppá umstillingar. KÍ er væl betri í dygd og Norðlýsið væntar, at nýggi KÍ venjarin fær eina góða byrjan. Tipping: 1
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
17
15. juni verður F inn Gudmundsson 70 Eg veit ein góðan seyðamann, og tað er Finn Gudmundsson. Finnur er eitt natúrmenninskja. Hann er eitt við umhvørvið í Klemmuni. Her er hansara gongd sum røktingarmaður og álitismaður. Trúfastur er hann sum trøllið. Ja, fert tú t. d. snimma á morgni ein sunnumorgun í lembing ella bara so hissini ein túr Norður í Líð, so møtir tú einum kimiligum og røskum manni, Finni, sum í hesum aldingarði við síni inniligu sál røktar hagan úr fjørukletti upp í tær hægstu røkurnar , evnað til úr Guðs hond, brýnt av vindi og veðri í milliónir av árum. Ja, tað er altíð ein gudagivin løta at vera á fjalli í Klemmuni saman við Finni og fjallskipanini. Hesir menn, eins og allir fjallmenn í bygdini og Føroya landi, hava sett síni fingramerki í stein og tinnu síðani landnámið og fara um sína ódn stillisliga, men eisini við onkrum rópi av og á. Atferðin hjá hesum monnum og skavi av fjallstavum er ritað í Borgina, Eysturskarð, Gjókluft, Ennigarð og bæði í Heimarugjógv og Norðarugjógv. Slíkar poetiskar framstillingar finnur tú kring alt landið, men tá ið Finnur við hundinum Leiku ta einu løtuna er niðri við sjóvarmálan og næstu løtu uppi undir Svarthamarsrók, ja, so standa vit aðrir, ið ikki hava hesa styrkina í okkara knæsbótum og undrast . Undrast tað skalt tú, men Finnur Gudmundsson strýkur av stað sum ein hvirla oman og niðan, og verður hann ikki tikin, - sjálvt hetta er eitt undur. Um at realisera seg sjálvan Ja, á einum sinni vit vóru á fjalli í skurð, so var skeið í Havnini um at realisera seg sjálvan. Hetta umrøddu vit, áðrenn vit tóku okkum niðanfrá, at taka í egnan barm og verða realistiskur í eini fjallgongu. Eg havi havt tann heiður, saman við Hálvdani Mohr, fyrrv. lærara og samstarvsfelaga,
anda, sum livir í hvørji spjørr , hjálpirót, kleyv, tinnu, hvørjum strá, lyngi og hvørjari steinsettu rók. Her er røktingarmaðurin hvørki hábundin ella í hafti, men livir sítt sæla lív í einum altarkringi skaptur av tí almáttuga, ið letur vínið í bikarið og gevur breyðið á tungu til fjallskipanina væl hjálptur av røktingarmanninum. Eins og ein deknur stendur Finnur á hamarsenda, kórsgáttini, og lesur Fjallaprædikuna fyri seyði og fjallmonnum. Borgin ovast uppi er altarið og altartalvan. Nærri einum ediligum røktingarmanni kanst tú ikki koma, har morreyða troyggjan og blái jakkin serliga festir seg við bláu kápuna hjá Mariu Moy. Jørðgrøni liturin, grái steinamosin, skarðlendi , ljósu skýggini og blágráa himmalhválvið flytur okkum sum eina forsjón til eina lívrunna verð, sum ikki er av hesum heimi. Hetta vita vit, men einki verður sagt um hetta, tí tað livir í natúrini, í okkum og í seyðinum.
at fara niðanfrá saman við honum, upp ígjøgnum Gjóstýggj og upp í Tungu, har ein viðtøkugarður er og skal ansast eftir, at seyðurin ikki ferð um hetta hegnið, men verður bendur heimeftir aftur. Mangan er eitt fylgi komið turnandi norðureftir undir Svarthamarsrók, og vit hava staðið við endan av hesum garði og hildið fast um okkara ódn. Henda dag, meðan skeiðið var í Havnini um at verða realistiskur og realisera seg sjálvan, stóðu vit báðir Hálvdan her við henda garð. Nú fylgið kemur norðuryvir, letur í Hálvdani: ” Frits, realisera nú teg sjálvan, tú nú!” Her stóðu vit negldir fastir í ein veruleika,
sum ikki var ein uppruni á einum skeiði í Havnini, men ein siðvenja frá farnum døgum í øldir. Finnur Gudmundsson er realistur, hann er longu komin úr fjørukletti við sínum fylgisneyta, Leiku, og er nú ovast uppi á Rustini oman fyri Eysturskarð. Hann rópar, at nú kemur fylgið norðuryvir. Sleppur tað, so er eingin bót, so fer tað longri norðureftir, sum vargur við vaðhornunum millum lagkleyvar og drunn líkt urguspælara, ið treður urguna ein høgtíðsdag í kirkjunu. Fjallaprædika Tað er ein ávísir hátíðardámur yvir røktingarmanni og fjallmonnum, tá ið vit standa ovast uppi í hesum stóra katedrali, sum umboðar alt undan skaparans listakendu hond. Alt er eitt ævinleikaboð av magn og
Sissal Gothard Danielsen, Strendur, og Olgar Jan Sámalsson Lervig, Skáli. Brúdleypið verður hildið í Bygdarhúsinum á Strondum kl 19. Tey, ið ynskja at hátíðarhalda dagin saman við okkum, kunnu tekna seg hjá Sissal (sissaldanielsen@live.dk, tlf. +45 29 92 21 70), hjá Olgar Jan (olgarjan@gmail.com) ella hjá Eyðbjørg Lervig (tlf. 74 16 76). Tekningarfreistin er 15. juni.
Hjartaliga til lukku við teimum sjeyti árunum og takk fyri manga góða løtu í Líðini. Frits
90 ára føðingardagur
Brúdleyp Leygardagin 27. juli kl. 13 giftast í Skála Kirkju
Finnur er sonur Eivind Gudmundsson og Signhild Gudmundsson, gentunavn Finnson. Omma Finn í móðurlegg, Elisabeth Maria Johannesen, var dóttir Ole Johannesen f. 1869 og Súsannu Malenu Haldansen f. 1868. Óli var ættaður av Sýnini í Oyndarfirði , og Súsanna Malena var ættað úr Lamba. So Finnur hevur røtur bæði í Oyndarfirði og í Lamba eins og greinskrivarin. Nú eru runnin sjeyti ár á ti jarðiska hagapartinum, har hann er føddur í Lamba og uppvaksin á Glyvrum og í Lamba. Giftur við Jonu, skyldkonuni úr Fuglafirði – dóttir Alvildu og Poul Christiansen. Faðir og Alvilda vóru systkinabørn. Børnini eru Eyð, Pól og Signhild, og eiga tey seks ommuog abbabørn. Finnur er uppkallaður, so tey eiga ein lítlan, fittan røktingarmann í Havnini.
Leygardagin 15. Juni fyllur Valborg Vang 90 ár. Dagurin verður hildin í Mylnugøtu 3 frá kl. 14.
Silvurbrúdleyp Tann 25/06/2013 hava Sólarn & Fríða Isaksen verið gift í 25 ár, dagurin verður hildin á Húsum leygardagin 29/06/2013 frá kl:15.00. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Øll eru hjartaliga vælkomin.
18
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
NR. 22 HÓSDAGIN 13. JUNI 2013
19
EYSTANSTEVNA Í RUNAVÍK 13. - 17. JUNI Hósdagur 13. juni
kl. 17.30 Heilsurenning - Renn/Gakk tiltakið er fyri ØLL kl. 18.30 Fótbóltsdystur millum Nes Kommunu og Runavíkar Kommunu kl. 20:00 Stór gospelkonsert í Løkshøll
Fríggjadagur 14. juni kl. 11.30-21.00 Café 44 hevur opið kl. 12.00 Kampingøkið við bátahylin letur upp kl. 13.00-18.00 Bókasavnið við Løkin hevur opið kl. 16.00-20.00 Hilmar Højgaard og Jørgen Olsen sýna fram í býráðssalinum kl. 16.45 Fótbóltsdystur á FIFA-vøllinum á Glyvrum, Gentir-U6 kl. 17.15 Fótbóltsdystur á FIFA-vøllinum á Glyvrum, Dreingir-U6 kl. 18.00 Báta- og Kampingtreff við bátahylin í Runavík møtast út fyri Saltnes kl. 18:00 kl. 18.00 Karnival luttakarar møtast við Skúlan við Løkin kl. 19.00 Stóri Karnevalurin á stevnuøkinum. kl. 19.00 Fótbóltsdystur, á vøllinum við Løkin, 2.deild (NSÍ-Skála) kl. 19.00-23.00 Tivoliøkið, Vaflucaféin og pylsuvognurin hava opið kl. 19.00 Hallur Ellingsgaard, býráðslimur, setur Eystanstevnuna kl. 19.00 Nes Sóknar Musikkfelag spælir á stevnuøkinum kl. 19.00 2.deild menn NSÍ-SKÁLA á vøllinum við Løkin. kl. 20.00 Jens Marni á stevnupallinum.
kl. 21.00 Jógvan Joensen á stevnupallinum. kl. 21.00 Millum Steinarnar – Eystanstevnukabaret í Løkshøll kl. 21.00 Ungdómsmøti í Missións- og Ungdómshúsinum á Glyvrum kl. 21.30-23.30 Rock konsert í Heiðatjaldinum The Happening og Jürghinn
Dreingir U16 (NSÍa- Fc Sud)
Sunnudagur 16. juni
kl. 14.00-18.00 Bókasavnið við Løkin hevur opið
kl. 11.00 Gudstænasta í Glyvra kirkju við Meinhard Bjartalíð
kl. 14.00 Jóna Olsen á stevnupallinum kl. 14.30 Barbara Gaardbo og Oddmar Nielsen framføra á stevnupallinum
kl. 14.00-19.00 Café 44 hevur opið kl. 14.00-18.00 Bókasavið við Løkin hevur opið
kl. 15.00-18.00 FM róður á Sundalagsstevnu verður útvarpaður á stevnuøkinum
kl. 22.00-04.00 Peche: Kenneth og Albin spæla live tónleik
kl. 14.00 Um viðrar vitjar MC Felagið á stevnuøkinum
kl. 15.00-18.00 Bygdasavnið Forni er opið
kl. 15.00 Boccia kapping, Svanur skipar fyri.
kl. 00.00-04.00 Dj-show við Dj End Banshees í Heiðatjaldinum
kl. 16.00-20.00 Hilmar Højgaard og Jørgin Olsen sýna fram í býráðssalinum
kl. 15.00 Almen Havsvimjing á fjørðinum, frá Sjógv inná bátahylin í Runavík.
kl. 16.00 Epic barna- og familjufilmur í Løkshøll
kl. 15.00-18.00 Bygdasavnið Fornið er opið
kl. 17.30 Upphiting til Effo dystin í Heiðatjaldinum v/ andlitsmáling
kl. 16.00-20.00 Hilmar Højgaard og Jørgen Olsen sýna framm í býráðssalinum
kl. 18.30 NSÍ-07 Vestur, Effodeildin, spæla á vøllinum við Løkin
kl. 16.00 Barnatiltak v/ Angelu og Hannibal
Leygardagur 15. juni kl. 09.00 Fótbóltskapping á vøllinum við Løkin, Gentur-U10 kl. 10:00 Fótbóltsdystur á vøllinum við Løkin, NSÍ-Skála og B68-EB/Streymur (a&b liðini) kl. 10:20 Fótbóltsdystur, við Løkin, Dreingir -U12 NSÍb-Skálab, Steypadystur kl. 10:30 Fótbóltsdystur, á vøllinum við Løkin, Gentur-U8 NSÍa-Skála a kl. 11.00 Fótbóltsdystur, á vøllinum við Løkin , Dreingir-U8, Medalju dystur kl. 11:00 Fótbóltsdystur, á vøllinum við Løkin, Dreingir-U12 (NSÍa), Steypadystur kl. 11:00 Fótbóltsdystur, á vøllinum við Løkin, Gentur-U8 NSÍb-Skálab kl. 11.30-21.00 Café 44 hevur opið kl. 11.45 Fótbóltsdystur (steypakapping), á vøllinum við Løkin, Dreingir-U14 (NSÍa-KÍa) kl. 12.30 Skúlaskipið, Georg Stage kemur til bryggju við Runavíkar havn kl. 13.00 Fótbóltsdystur, á vøllinum við Løkin, Dreingir U14 (NSÍb- FC Sud) kl. 14.30 Fótbóltsdystur, á vøllinum við Løkin,
kl. 19.30 Brøðrasamkoman fyriskipar útimøti á stevnupallinum kl. 20.30 Hans Andrias Jacobsen framførir á stevnupallinum. kl. 21.30 Marius Ziska og Allan Tausen spæla á stevnupallinum. kl. 22.00-04.00 Peche: Spæla Hans Andrias og Lindi Gardar live tónleik kl. 22.15 Nes Sóknar Musikkfelag spælir á festivaløkinum kl. 23.00 Midnáttarsamkoma: Kórið hjá Jóhan syngur og Theodur Olsen, prestur flytir fram røðu. kl. 00.00-01.00 “Syngið við” í heiðatjaldinum Sverri Justinussen, Eyðun Gaardbo, Ludvík við Stein og aðrir leggja til rættis kl. 01.00 Four MENh spæla til gamlamannadans í heiðatjaldinum. (Njál R. Petersen, Anfinn Jacobsen, Hugo Leo, Mouritz Mohr)
kl. 17.00 Hundashow á stevnuøkinum kl. 17.00 Sangmøti í Missións- og ungdómshúsinum á Glyvrum, Simona Knudsen talar. Vitjan av Frelsunarherinum kl. 18.00 Maibritt Josenius Hammer framførir á stevnupallinum. kl. 19.00 Frelsunarherurin við sangi og hornblástri framføra á stevnupallinum kl. 20.00 Kvøldseta í Løkshøll, 100 Dkk,-
Mánadagur 17. juni kl. 13.00-18.00 Bókasavið við Løkin hevur opið kl. 18.00 Millum Steinarnar – Eystanstevnukabaret í Løkshøll kl. 19.30 Fótbóltsdystur, á vøllinum við Løkin U18 (NSÍ-B36) kl. 20.30 Millum Steinarnar – Eystanstevnukabaret í Løkshøll
Les meria á www.eystanstevna.fo
PRENT: PRENTMIÐSTØÐIN / ÁBYRGD: OLIVER JOENSEN
BOX 58 - 710 KLAKSVÍK - TEL. 456285 - INFO@NORDLYSID.FO
amr.fo


c: text/html

text:
Jógvan Hugo Gardar
12.12.2016 - 09:27
Atlantic Petroleum hevur kravt at fyristøðufelagið á fleiri av leitiloyvunum har Atlantic Petroleum eigur lut í, skal missa hendan rættin. Í staðin vil Atlantic Petroleum sjálvt taka sær av leiklutinum sum fyristøðufelag.
Hetta boðar felagið frá í einum boðum til keypsskálan.
Avgerðin um at vilja yvirtaka fyristøðuleiklutin bleiv tikin fríggjadagin, og almannakunngjørd seint í gjárkvøldi.
Fríggjadagin innkallaði Atlantic Petroleum sokallaðu Joint Operating Committee fyri Orlando- og Kells-loyvini. Orsøkin til at Atlantic Petroleum nú vil taka við sum fyristøðufelag, er at Iona Energy, sum hevur verið fyristøðufelag, er farið undir alment eftirlit, tí fíggjarliga støðan er so ring.
- Orlando-økið og Kells hava stóran týdning fyri Atlantic Petroleum, og vit ætla okkum at samstarva tætt við myndugleikar, hinar loyviseigararnar og onnur sum hava áhugamál í hesum loyvunum, sigur Ben Arabo, stjóri.
Myndugleikarnir í Bretlandi skulu góðkenna at Atlantic Petroleum yvirtekur sum fyristøðufelag.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Lag (2007): Knút Olsen
Viðmerking: Yrktur á gomlu trettandu 2007.
1. Við arvasynd eg gitin var,
sum trælabarn meg móðir bar,
og lokað var mær himins grind,
tí hagar inn ei sleppur synd.
Tó Gud ei barnið vraka vil,
– og ríki hans tí hoyrir til.
2. Tí legði hann oss nýggjan veg,
hann læt í Kristi doypa meg.
O, náðigáva dýrabar!
ta stund eg endurføddur var.
Tá rætti Krist mær frælsisbræv,
tað, hann á krossi okkum gav.
3. Sum lambið, ið bar heimsins synd,
hann læt upp aftur himnagrind,
og lyfti sítt hann gav mær tá:
Eg hvønn dag tær skal vera hjá!
Tá sonarrætt hann veitti mær,
sum Guds barn arvarætt hjá sær.
4. Tann ognarrætt eg skilji ei,
hans kærleiks ríku frelsuleið.
Eg veit, tað alt av náði er,
– ein gáva, sum av øllum ber.
Tú, Halgi Andi, ver mær hjá,
at eg í trúgv tað ognast má!


text:
Vercelli
Vercelli (piemonesiskt mál:Versèj) er ein býur og kommuna í Italia. Í Vercelli búgva umleið 46.393 fólk (2012). Býurin liggur í Piemont í Norðuritalia. Vercelli er ein av elstu býunum í Norðuritalia. Sambært flestu søguligum keldum, so varð býurin stovnaður umleið ár 600 á.Kr. Býurin liggur við ánna Sesia á slættanum frá ánni Po, millum Milano og Torino.
Málini ið verða tosað í Vercelli eru italskt og piemonesiskt. Tann piemonesiska dialektin ið verður tosað í býnum verður rópt Varsleis.
Heimsins fyrsta fróðskaparsetur (universitet), ið var sett á stovn fyri almennar pengar, varð stovnað í Vercelli í 1228, men læt aftur í 1372. Í dag er ein lærdur háskúli har við deildum fyri bókmentum og filosofi, lærdi háskúlin er ein partur av Università del Piemonte Orientale. Harumframt er eisini ein fjarlestardepil, sum er ein partur av Politecnico di Torino.
Veðurlag[rætta | rætta wikitekst]
Vercelli hevur kaldar vetrar við mjørka, har meðalhitin liggur um 0,4 °C í januar, meðan hitin um summarið liggur um 23,45 °C í juli. Tað regnar mest um varið og um heystið. Torusláttur er mest vanligur um summarið.


text:
31. juli
31. juli er dagur 212 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 213 um skotár er). 153 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Fiskvinnunevndin í ES samtykti at taka handilsforðingarnar móti Føroyum aftur. Í eitt ár hevur ES bannað øllum innflutningi av sild og makreli úr Føroyum, tí Føroyar høvdu ásett sær eina sildavotu, sum hini strandalondini ikki kundu góðtaka.
- 2013 - ES avgerð at seta í verk boykott móti innflutningi av føroyskari sild.
- 2013 - Hvalbiartrolarin Gullberg sakk norðanfyri Føroyar, øll manningin varð bjargað.
- 2011 - HM í svimjing á langgeil í Shanghai. Pál Joensen gjørdist nummar fýra í finaluni í 1500 metrar frí við tíðini 14:46.33, sum var nýtt Norðurlendskt met og kvalifiseraði seg klárt til Summar-OL 2012.
- 2010 - Føroyski rógvarin og ævintýrarin Livar Nysted setti nýtt heimsmet saman við trimum øðrum, tá teir róu um norður Atlantshavið úr New York til Scilly Oyggjarnar á 43 dagar, 21 tímar og 26 minuttir. Gamla metið var 114 ára gamalt, sett av tveimum norðmonnum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1946 - Árni Dahl, føroyskur rithøvundur
- 1947 - Richard Griffiths, enskur sjónleikari (d. 2013)
- 1962 - Wesley Snipes, amerikanskur sjónleikari.
- 1965 - J.K. Rowling, enskur rithøvundur, hon hevur skrivað bøkurnar um Harry Potter.


text:
Nógvir føroyingar vita í dag ikki hvør Harry Fonsdal var.
Men hann var ein sera áhugaverdur maður, sum umframt at vera Føroya fyrsti landsverkfrøðingur eisini var fríheitskempari í Noregi undir krígnum. Hann var tikin til fanga og píndur illa í fangatippi hjá nazistunum.
StaðiðFM, nærvarpið í Vestmanna, hevur fingið hendur á eini samrøðu, sum norska ríkisútvarpið gjørdi við Harry í 1946. Eftir tað er prát við Heina Olsen og Jákup í Gerðinum, sum báðir minnast Harry væl.
Umframt tað er eisini prát um hondbólt og old-boys fótbólt á skránni hesaferð.
Lurta við at trýsta á pílin undir myndini.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo
tann


text:
Tíðindi
Nýtt skeið í listterapi fyri teg, sum hevur ella hevur havt krabbamein.
Byrjað verður hósdagin 2. februar og hildið verður fram einaferð um vikuna, íalt 10 ferðir. Skeiðsleiðari er Fía Lamhauge, life coach og listterapeutur
Stuðlið børnum við krabba
Árligi galladøgurðin hjá Team Rynkeby Føroyar verður á Hotel Føroyum leygarkvøldið 11. februar kl. 19.00
Grannar til Grannakaffi
Vikuskiftið 5.-6. mars í 2016 varð árliga "Grannakaffi" hildið, og á leið 100 vertir kring landið lótu dyrnar upp fyri fólki og vóru vertir fyri afturvendandi innsavningartiltakinum hjá Krabbameinsfelagnum. Ein teirra var Elinborg Apol, sum býr í Havn.
Nú kanst tú tekna teg sum vert fyri Grannakaffi 2017
Hóast tað til tíðir kann tykjast torført at fáa greiði á, hvussu ein best kann veita hjálp, so er einfalda loysnin at hjálpa teimum, sum longu hjálpa.
Reglulig fyribyrgjandi kanning fyri lívmóðurhálskrabba
Allar kvinnur í aldursbólkinum 25-60 ár fáa bjóðað regluliga fyribyrgjandi kanning fyri lívmóðurhálskrabba. Hetta verður gjørt við einari einfaldari kanning hjá kommunulæknanum. Endamálið er at diagnostisera forstig til lívmóðurhálskrabba og kunna veita viðgerð skjótast gjørligt. ...


text:
Orð: W. R. Featherston
Týtt: Johs. Andr. Næs
Upprunaheiti: My Jesus I love Thee, I know Thou art mine
1. Mín Jesus eg elski Teg, og tí frá í dag
eg vil Tú skalt reka mær hvønn syndhug avstað.
Mín náðigi dómari, mín Frelsari ert Tú,
um fyrr eg ei kendi Teg, so elski eg Teg nú!
2. Tú fyrstur við kærleika ert komin til mín,
og størstan mær tókti hann við krossdeyðan Tín;
við sigrandi krúnu í deyðan gekst Tú,
um fyrr eg ei kendi Teg, so elski eg Teg nú!
3. Og nú vil eg elska Teg í lívi og deyð’,
og lovsong Tær syngja hátt, Tín náði mær beyð;
eg teska vil til Tín við deyðans kalda blund:
Mín Jesus, eg elski Teg nógv mest í hesi stund!
4. Ja, einaferð skal eg Teg so klároygdur sjá,
og sigursins krúnu Tú manst geva mær tá,
eg syngi tá sælur í Himnanna bú:
Eg havi ei, Jesus mín, Teg elskað sum nú!


text:
Skriðdýr
Skriðdýr (frøðiheiti: Reptilia) hava roðslu og verpa egg. Slangur, krokodillur, skjaldbøkur, eðlur og onnur skeldýr verða nevnd skriðdýr. Summi liva í vatni, onnur á landi. Flestu skriðdýr eru í hitalondum. Forfedrar skriðdýranna eru dinosaurarnir, ið livdu á jørðini í 150 mió. ár, men doyðu brádliga út fyri 65 mió. árum síðan. Nú á døgum eru eini 8200 skriðdýrasløg, frá um 7 m longu netpythonslanguni (Python reticulatus) í Ásia til ta lítlu dvørgagekkoina (Sphaerodactylus) í Amerika, ið bara er 33 mm long. Súgdýr hava heitt blóð, men skriðdýr hava “kalt" blóð - sólarhitin veitir teimum orku at flyta seg úr stað. Skriðdýr fáa ikki sjálv skapað hita inni í kroppinum sum súgdýrini, men við ávísari atferð kunnu tey stilla kropshitan. Tey sóla sær t.d., so tey orna, og leita sær í skugga, gerst tað ov heitt. Um sólarris vendir t.d. eðlan liðina ímóti sólini, so hon ornar skjótari. Tá ið heitast er um dagin, heldur eðlan seg í skugga, so hon ikki gerst ov heit. Um sólsetur vendir eðlan høvdinum ímóti sólini, so hon heldur kropshitanum.
Fyrstu skriðdýrini vórðu til fyri meira enn 300 mió. árum síðan og loystu tá paddurnar av sum størstu landdýrini. Dinosaurar vórðu til fyri 200-220 mió. árum síðan. Størsta skriðdýrið í dag er oyrareingjar-krokodillan (Crocodylus porosus) í t.d. Ný Guinea og Avstralia, men summar slangur verða longri. T.d. verður netpythonslangan í onkrum føri 10 m long. Komodovaranurin (Varanus komodoensis) í Indonesia er størsta eðlan. Smæstu skriðdýrini eru smáar gekkoir, fullvaksnar bara fáar cm langar. Flestu skriðdýr verpa, og úr eggjunum klekjast ungarnir. Eðlu- og slanguegg hava gyrðið, leðurkent skal. Skjaldbøku- og krokodilluegg hava hart, sterkt skal sum fuglaegg. Sjófuglar og krabbi taka nógvar skjaldbøkuungar, meðan teir royna at koma sær oman at sjónum. Tungan á skriðdýrum dugnar teimum væl: slanga og eðla kanna uttan um seg við tunguni. Teir láta við tunguni at tevja. Harða húðin á skriðdýrum verjir tey fyri ránsdýrum og forðar fyri, at tey skorpna. Tá ið granskarar skulu greina sløgini, kanna teir ofta tað eyðkenda plátumynstrið. Kamelión (Chamaeleonidae) og onnur skriðdýr hava serligar kyknur í húðini. Í kyknunum eru litkorn, ið kunnu ývna ella tódna, og tí skiftir kameliónið lit eftir umstøðunum.
Flokking[rætta | rætta wikitekst]
Til eru tilsamans okkurt um 8200 sløg. Tey verða greind sundur í 4 høvuðsbólkar: Sphenodontia (brúeðlur), Testudines (skjaldbøkur), Crocodilia (krokodillur) og Squamata (eðlur, ormaeðlur og slangur). Bara skjaldbøkurnar hava skjøldur. Eðlur eru størsta skriðdýrabólkurin, eini 3800 sløg, men bara eitt brúeðlaslag er (Tuatara).
- Crocodilia (Krokodillur): Keimanur, gavialur, krokodilla og alligatorur teljast upp í crocodilia. Til eru 1 gavialslag, 2 alligatorsløg, 8 keimansløg og 13 krokodillusløg - tilsamans 24 sløg. Oyrareingjar-krokodillan (Crocodylus porosus) í Avstralia verður millum 8 og 10 metrar long og er nú heimsins størsta skriðdýr.
- Sphenodontia (Brúeðlan): Brúeðlan tuataran er bara á nøkrum fáum oyggjum í Nýsælandi. Kropsbygnaðurin er lítið broyttur seinastu nógvu túsund árini - hon er sera átøk 140 mió. ára gomlum steinrenningum. Hon er nú friðað, tí hon er í vandi fyri at doyggja út. Brúeðlan verður einar 60 cm long. Hon etur ormar, smáeðlur, klukkur og sniglar, men tekur eisini pisur og fuglaegg.
- Squamata (Ormaeðlur, eðlur og slangur): Til eru 180 sløg av ormaeðlum, 3000 sløg av eðlum og 3070 sløg av slangum - tilsamans 7900 sløg. Ormaeðlan (Amphisbaenia) er blint skriðdýr og verður millum 10 og 60 cm long. Góða hoyrnin og frálíka tevið gera, at hon finnur ormar, smáeðlur, skordýr, gnagdýr og annað at eta. Hon livir í Afrika, Suðuramerika, Karibia, Florida, Iberia og Saudiarábia. Eðlur eru smidligar og hava hvassar kløur. Eðla er sera vanlig í hitalondum, og hon er virknast um dagin. Tær smúgva sær kvikliga inn í klettarivur ella undir steinar, verða tær órógvaðar. Slangur svimja skjótt, men á landi mugu tær skriða, tí útlimir hava tær ongar, kortini eru tær skjótar. Afrikanska eiturmamban (Dendroaspis polylepis), ið verður meira enn 2 m long, er av skjótastu slangum og skríður einar 16 km/h.
- Testudines (Skjaldbøkur): Uml. 300 sløg. Skjaldbøkur eru ymiskar til støddar; tann stóra leðurskjaldbøkan (Dermochelys coriacea) verður 2-3 metrar long og vigar upp ímóti 920 kg. Tann vanliga eysturamerikanska móruskjaldbøkan verður bara 8-12 cm. Súpanarskjaldbøkan (Chelonia mydas) og aðrar havskjaldbøkur kunnu svimja í 30 km um tíman. Landskjaldbøka er lítið broytt seinastu 200 mió. árini. Summar landskjaldbøkur verða eldri enn 100 ár. Størsta slagið er stórskjaldbøkan á Galapagos (Chelonoidis nigra), hon kann viga meira enn 400 kg.


text:
TÍÐINDI
Læknaviðtala verður nú aðru hvørja viku í Runavík og á Strondum
Borgarstjórarnir í Nes-, Runavíkar- og Sjóvar kommunu skrivaðu í gjár undir tíðaravmarkaða tillagan av samstarvsavtaluni um betri heilsutænastur til borgarar í Skálafjarðar Læknadømi. Í dag…
Grót úr Tangafjarðarsmoguni
Síðani partafelagið Eystur- og Sandoyartunlar varð skipað við nevnd, stjóra og skrivstovu, hava tríggjar av kommununum við Skálafjørðin verið í samráðingum við felagið, um hvussu…
Haifaa í Løkshøll
Tann sýriski sorgarleikurin - Haifaa Awad um kríggið í Sýria Tað hevur eydnast bituff at fáa sýriska læknan Haifaa Awad til Føroya á vitjan. Hesaferð…
Nýggársrøðan á Skála
Jonnhild Reynholdsdóttir Gott kvøld øll somul. Hesi seinastu árini, havi eg varnast, at tá vit hava sagt tað síðsta farvæl við fleiri av okkara bygdafólki,…


text:
Orð: J.P. Gregoriussen
Lag: Kvæðalag (Hr. Sinklar)
1. Í Kirkjubø ein skúli stóð,
á egnar grund var settur,
so mangan góðan mann uppdró,
var høgt í heimi mettur.
Men hvat dugi eg,
sum alvegis fjónaður eri.
2. Upp vaks Sverri í Kirkjubø,
á skúlanum har hann lærdi;
at skúlin stóð á so tryggum støð,
tað fáur maður vardi.
3. Í Kirkjubø ein høgan veg
á skúlanum Sverri gekk,
var føroyingur líka sum tú og eg,
men ólíka læru fekk.
4. Hann lærdi Vulgatu og brøvini øll,
latínska lóg og rættir,
til hermannaleikir hann fór um vøll;
vit sakna teir dýru skattir.
5. Hann fór til fjals á høgan knút,
seg upp um ennir krøkti;
hann gjørdi bátar og róði út
og bjargafuglin søkti.
6. Hann hevði ikki verið av Føroya jørð,
men so gott hevði hann treysti,
at hann tók Noregi inn við svørð;
varð konungur ein hin besti.
7. Noreg tók hann við harraskjold,
tað var hann borin at arva,
og Erling Skakki, sum stýrdi við vold,
hann mátti nú springa av knarva.
8. Erlingur Skakki, sum tiltikin var
so víða, sum kringlan var drigin,
tá honum saman mót Sverra bar,
hvørja ferð varð hann sligin.
9. Í havið leyp Magnus Erlingsson,
hann skuldi mót Sverra herja,
og Valdimar Sigur í danskari lon
ikki var maður at verja.
10. Hin danska flota við valdum lið
teir tvær ferð mót Sverra sendu,
har summir fullu, hann summum gav grið,
so hámir teir heimaftur vendu.
11. Tá Magnus og Erlingur høvdu lívið spilt,
ilt var við at gera,
hann Svína-Pætur tey boð so snilt
læt fram í Bjørgvin bera.
12. Tíðin hon goymdi teir viðgitnu menn:
Sverra og Svína-Pætur;
tó nælir her grønskan í Føroyum enn,
nú grør eftir langan vetur.
13. Tit føroyingar minnist og gevið ans
og fedrarnar ikki svíkið,
í Føroyum ein kongur er vaksin til mans,
og fáur var hansara líki.
Men hvat dugi eg,
sum alvegis fjónaður eri.


text:
Heri Joensen, forsangari í tónleikabólkinum Týr, legði fyri nøkrum mánaðum síðan eina mynd út á Facebook vanga sín. Myndin var av Hera, sum beint eftir eitt grindadráp hjálpti til at skera upp. Hetta skapti nógv uppmerksemi frá Sea Shepherd, sum síðan tá hava roynt at boykottað konsertir hjá Týr.
Myndin, sum Heri legði út tann 27. juli.
“Heri the whale killer”
Paul Watson hevur í langa tíð roynt at sannføra fólk á sínum Facebook vanga við myndum og ósonnum upplýsingum, sum eftir øllum at døma raka summar av hansara tilhangarum beint í hjartað.
Paul Watson legði 1. desember myndina omanfyri út á sín Facebook vanga. Har skrivaði hann m.a.: “Tá ið Heri og hansara dreingir ikki drepa hval ella larma á pallinum, dáma teimum at pynta seg.”
Harafturat skrivaði hann, at í Føroyum verður Heri helst sæddur sum ein hetja, men uttan fyri Føroyar er hann bara ein blóðtystur harðskapsmaður.
Hóast Paul Watson umtalar Hera sum “Heri the whale killer”, so hevur Heri ironiskt nokk ongantíð dripið ein hval; tað krevur nevniliga serligt loyvi at drepa grind.
- Tað, sum hann sigur, er so býtt, at tað er øgiliga ringt at taka fyri fult. Men man veit sjálvandi, at tað eru nøkur fólk, sum hoppa uppá tað, og tað er keðiligt, sigur Heri.
Sí uppslagið hjá Paul Watson her.
Heri gevur mótspæl
Heri finnur seg sjálvsagt ikki í hesum og ger tí sítt til at steðga tí hatrinum, sum Paul Watson og onnur hava skapt. Fyri at svara øllum kritikkinum, sum uppstóð eftir at Heri legði myndina av sær sjálvum út, har hann skar upp, valdi hann at taka upp eitt video, har hann greiðir frá um seg sjálvan og um grindadrápið í Føroyum. Á tann hátt fekk hann upplýst fólki, sum møguliga hava fingið eina skeiva fatan av honum og grindadrápi.
- Móttøkan av videonum var heilt ótrúlig. Áðrenn vit gjørdu tað, vóru allar konsertirnar avlýstar. Vit sluppu ongastaðni at spæla, men so komu tær afturíaftur, ein eftir ein aftan á videoið, so tað má man siga riggaði eftir ætlan.
Nógv fólk, sum fyrr bara trúðu tí, sum Sea Shepherd og onnur komu fram við, hava skrivað til Hera, at tey nú eru betur upplýst. Tað sæst enntá eisini á viðmerkingunum til uppslagið hjá Paul Watson, at fólk tykjast vera meira kritisk mótvegis Paul Watson og hansara ógrundaðu pástandum.
Til ber at síggja videoið her.
Mótstøðan er óærlig
Heri fer at gera enn eitt video, sum verður tað triðja í røðini, har hann serliga greiðir frá mótstøðuni móti grindadrápi. Hann vísir á, at tann mótstøðan, sum teir uppliva í løtuni, er rættiliga óærlig, og at hon lítið og onki hevur við grind at gera.
Harafturat leggur Heri dent á, at alt konseptið hjá Sea Shepherd er at taka myndir av fólki ílatin Sea Shepherd klæðir, standandi millum náttúruna og onkran, sum eitt nú drepur ein hval. Myndin verður síðani brúkt til at fáa fleiri pengar frá almenninginum.
- Grundleggjandi endamálið hjá Paul Watson er pengar. Hann leggur onki í hvørki hval ella sannleikan, tað haldi eg allir føroyingar vita.
- Vit skulu ikki krógva nakað í Føroyum
Eins og nógv onnur deilir Heri av og á myndir av mati, og tá grind er á borðinum, er tað einki undantak, hóast hann er tilvitaður um, at summum ikki dáma at síggja myndir av tvøsti.
- Um onkur fær ilt í reyvina av tí, mugu tey sjálvi um tað. Vit skulu ikki krógva nakað í Føroyum. Vit eta grind, vit drepa grind, tað er eitt uttandura sláturhús, líka sum øll onnur innandura sláturhús runt um í verðini.
- Um man ikki heldur, at man ger nakað galið, so hevur man heldur onki at prógva. Fólk mugu bara venja seg við tað, og um tey ikki tola at síggja hatta, so mugu tey bara hyggja vekk. Tað kann ikki blíva kroyst upp í høvdið á okkum føroyingum, at vit mugu krógva tað, sum vit gera.
Keðilig umtala er eisini umtala
Tað er sjálvsagt keðiligt og óheppið, at konsertir verða avlýstar orsakað av propaganda, men Heri Joensen og Týr hava tó fingið sera nógva umtalu av øllum hesum hurlivasanum.
- Vit hava fingið ræðuliga nógva umtalu, altso nógv, nógv meir enn vanligt, so eg upplivi, at tað lønar okkum meir, enn tað ger skaða, sigur Heri.
Týr eru í løtuni í ferð við at gera eina nýggja fløgu, sum teir hava arbeitt við í langa tíð. Nú vilja teir hava hana lidna, og tí verður hon høgt raðfest.


text:
9. februar
9. februar er dagur 40 í árinum í gregorianska kalendaranum. 325 dagar eru eftir av árinum (326 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1900 - Dwight Davis setur á stovn tenniskappingina Davis Cup.
- 1927 - Eftir harðar bardagar verður kollveltingin í Portugal niðurbard.
- 1969 - Amerianska Boeing 747, heimsins størsta rutuflogfar, fer sína jómfrúferð.
- 1986 - Halastjørnan Haley kemur nærri sólini enn nakrantíð áður;
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1988 - Lotte Friis, danskur svimjari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1984 - Sovjettiski leiðarin Andropov doyr. Eftirmaður hansara er Chernenko.


text:
John Goodman
Jonathan Stephen "John" Goodman (føddur 20. juni 1952) er amerikanskur sjónleikari, sum hevur spælt á palli, í filmum og sjónvarpsrøðum, og raddaleikari (leikari, sum leggur røddir til teknifilmar, animatiónsfilmar, videospøl og líknandi). Hann er best kendur fyri sín leiklut sum Dan Conner í sjónvarpsrøðini Roseanne (1988–1997) sum hann vann eina Golden Globe Award fyri í bólkinum Golden Globe Award for Best Actor – Television Series Musical or Comedy, tað var í 1993. Í 2001 legði hann rødd til Sulley í Disney/Pixar filminum Monsters, Inc.


text:
Kort: Lond við meiriluta av fólki, ið tala franskt.
Franskt er móðurmál hjá umleið 64,8 mill. fólkum, harav um 51 mill. í Fraklandi, um 6,7 mill. í Quebec í Kanada, um 4 mill. í Belgia og slakari 1,3 mill. í Sveis. Franskt er eitt av stóru heimsmálunum. Franskt er eisini eitt av høvuðsmálunum, tá ið tað snýr seg um evropeiska søgu, mentan og nútíðar viðurskifti. Harumframt eru mong lond og øki um allan heim, har franskt er høvuðsmál ella eitt av høvuðsmálunum. Franskt er av tí romansku greinini, sum hevur ment seg úr latíni, sum er eitt sonevnt italiskt mál.


text:
Kópar eru av fyrstu tíð komnir av fólki, sum hevur sjálvt stoytt sær oman og forkomið sær í sjónum. Eina ferð á hvørjum ári, og tað er á trettandu nátt, sleppa teir at lata seg úr bjálvunum og eru tá líkir øðrum menniskjum; teir hava tá til gamans at dansa og spæla á manna vísi á hellunum í fjøruni og inni í látrunum.
Nú gongur søgnin, at ein drongur á sunnara garði í Mikladali hevði frætt hetta, at kóparnir komu saman trettandu nátt í einum látri stutt frá bygdini. Hann fór tí um kvøldið har oman at forvitnast um, hvørt tað mundi vera satt ella ikki, ið sagt var frá hesum. Hann krógvaði seg undir einum steini framman fyri látrinum; eftir sólsetur sær hann fult av kópum koma svimjandi hagar; tá ið teir vóru komnir á land, fóru teir úr húðunum og løgdu tær frá sær har á helluna í fjøruni, og líktust teir nú rættuliga øðrum fólki.
Mikladalsdrongurin hevði gaman av at hyggja at hesum undan klettinum, hvar hann lá fjaldur; nú sær hann eina ta fagrastu og fríðastu gentu koma úr einum kópahami, og honum rennur straks týður til hennara, og hann ansaði tí væl eftir, hvar hon legði ham sín har stutt frá honum. Drongurin fer nú loyniliga hagar, tók húðina til sín og fjaldi seg so aftur undir steininum. - Kóparnir dansaðu og stuttleikaðu sær alla náttina; men tá ið tók at lýsa av degi, fór hvør aftur í sín ham. Men kópagentan, sum áður var nevnd, fann ikki húð sína aftur og gekk og sóknaðist eftir henni og fór at láta illa og gremja seg eymliga, tí at tá var náttin umliðin og komið um sólarris; men fyrr enn sólin reis úr havi, fekk hon tev av húðini hjá mikladalsdreinginum og mátti tí leita til hansara eftir henni; hon bað hann nú so bønliga og við nýtum orðum geva sær aftur hamin, men hann vildi ikki lurta eftir henni og fór niðan kleivina til hús, og hon mátti fylgja honum eftir húðini, ið hann bar við sær.
Hann tók hana nú til sín, og livdu tey væl hvørt hjá øðrum sum onnur hjún. Men altíð mátti hann vera varur um ikki at lata hana sleppa at húðini; hann goymdi hana tí í kistuni, læsti rammliga fyri og gekk samt við lyklinum á sær.
Ein dagin var hann útrógvin, og sum hann sat har úti á havinum og dró ein fisk, kom hondin at bera við beltið, hvar lykilin var vanur at hanga; tá varð honum dátt við, tí at hann ansaði nú fyrstani eftir, at lykilin var gloymdur eftir, og hann rópaði við sorg og sút: ”Í dag verði eg konuleysur!” Allir drógu upp og settust við árar at rógva sum skjótast heim aftur. Tá ið mikladalsmaðurin kom inn til sín, sær hann, at konan var horvin, men børnini, tey áttu saman, sótu kvirr eftir; fyri at einki skuldi verða teimum at meini, meðani tey vóru einsumøll inni, hevði hon sløkt eldin á grúgvuni, goymt knívar og alt hvast undir lási. Tá ið hon hetta hevði gjørt, var hon lopin oman til strandar, farin í húðina og hevði kastað sær í sjógvin. Hon hevði funnið lykilin, tá ið maðurin var farin til útróðrar, læsti upp kistuna og sá har hamin liggja og kundi ikki stýra sær longur; haðani er orðtakið komið: ”Kann ikki ráða sær heldur enn kópur, tá ið hann sær húðina”. Í tí sama hon leypst á sjógvin, kom brimilin, sum áður hevði lagt saman ástir við hana, upp við liðina hjá henni, og svumu nú tey bæði haðani; - øll hesi árini hevði hann ligið har og bíðað eftir opnu síni. Tá ið børnini, hon átti við mikladalsmanninum, komu oman í fjøruna, sást kópur standa fyri landi og hyggja at teimum, og allir hugsaðu, at tað mundi vera hon móðir teirra.
Soleiðis lupu mong ár fram eftir, at einki er at siga frá bóndanum á sunnara garði ella børnunum við kópakonuni. Men so varð eina ferðina, at mikladalsmenn ætlaðu sær á látur at sláa kobbar, og náttina frammanundan, kom kópakonan í dreymum fyri bóndan og sigur við hann, at um so varð, at hann fór á látur við hinum, tá skuldi hann vita, at ikki máttu teir drepa brimilin, ið stóð framman fyri látrinum, tí at tað var maki hennara, og tveimum kobbahvølpum, sum lógu innast í látrinum, máttu teir eira, tí at tað vóru synir teirra, og segði hon honum frá, hvussu teir vóru litaðir. Men bóndin gav ikki hesum dreymi gætir, hann fór við hinum mikladalsmonnum á látur, og teir drupu allar kóparnar, ið inni vóru. Við býtið fekk bóndin í sín lut brimilin allan, lállur og fitjur av hvølpunum. Til nátturðar høvdu tey kókað høvdið, lállurnar og fitjurnar, og tá ið var upp úr lagt, hoyrdist brestur og mikið brak, og kópakonan kom tá sum tað ljótasta trøll inn í roykstovuna, snoddaði í trogunum og rópaði av illum huga: ”Her liggur hánæsaður av kalli, hond Háreks og fótur Fríðriks - hevnt er og hevnt skal verða hjá mikladalsmonnum, og skulu summir sjólátast, og sumir falla fyri bjørg og bláar skorar, og skal tað halda við, til tess so mangir eru burturgingnir, at teir kunna halda hvør annan í hond og fevna um alla Kallsoy”. Tá ið hon hetta hevði sagt, fór hon út aftur við miklum gnýggi og duni og sást ikki meira. - Ikki hevur verið so sjaldan tí verri at frætta skaðatíðindi úr Mikladali, at menn eru falnir í bjørgunum, tá ið teir hava farið til bjargar at fygla ella fleyga ella verið á fjalli eftir seyði; - talið hevur ikki verið fult enn, so at teir, sum burtur eru gingnir, røkka at fevna um Kallsoy.
Við Skálavík í Sandoy er látur, sum eitur í Bláfellsskúti, og um tað er sama søgnin, sum her frammanundan er sagt frá. Tróndur og Niklas, faðir og sonur, vóru fyrstir menn, sum reistu búgv har í býlinginum á Hamri. Demmus (Nikodemus), sonur Niklasar fór trettandu nátt á látrið, tók hamin, sum ein vøkur opna hevði smoygt sær úr, fór heim við kópahúðini, og opnan elti hann (aðrir siga, at pápi Demmusar bar kópakonuna heim). Hann læsti húðina í kistuna og hevði lykilin fastan í buksukvarðanum. Ein dagin var hann á útróðri og var farin í aðrar brøkur og hevði ikki minst at flytja lykilin yvir í tær, og so varð hann konuleysur; tá ið hann kom heim av havi, stóð konan sum kópur við skersoddan úti fyri bygdini. Har í Skálavík nevnast menn, sum telja ættarlið frá kópakonu.
V.U. Hammershaimb: ”Færøsk Anthologi I”, 1891


text:
Búskaparfrøðingar og aðrir serfrøðingar meta, at alheims búskaparkreppan er ein sjálvsøgd og varandi avleiðing av tí sannroynd, at olja ikki longur finst í so "óendaligum", lætt atkomuligum mongdum, sum áður. Í fyrsta umfari førir hetta ósvitaliga til nógv hækkandi oljuprísir, umframt at nógv lond ikki fara at hava atgongd til bíliga olju longur. Hvat fer hetta at merkja fyri føroyska samfelagið?
Nógvir serfrøðingar siga, at núverandi kreppan er so álvarslig, júst tí tað ikki er gjørligt hjá flestum londum nóg skjótt - áðrenn oljan verður ov dýr og/ella ov knøpp - at leggja orkukervið um og gera neyðugu íløgurnar í menning av alternativum, meira burðardyggum orkukeldum, umframt í tólini, sum skulu gagnnýta hesar nýggju orkukeldur, so tey nýggju kunnu viga fult upp ímóti oljuni (Sí keldur: 3, 4 og 5, umframt 4a).
Ein umlegging av núverandi orkukervi er ómetaliga dýr at gjøgnumføra. Alternativini til oljurikin tól og aðrar hentleikar, sum eru gjørdir av oljupreparatum (bara hugsa um asfalt og plastikk), eru kanska uppfunnin, men eru tey nóg bílig, nóg atkomilig og nóg burðardygg? Um tey vóru, vóru tey helst langt síðani á marknaðinum. So spurningurin er, um granskingin nær at koma við veruligum alternativum í nóg góðari tíð. Tá oljan er uppi, er tað ov seint at fara og granska og menna, tí hvat skal fáa hjólini at mala, tá oljan ikki longur kann, og heimurin ikki hevur nátt at menna alternativini?
Alt orkukervið umleggjast
Eingin ivi er um, at neyðugt er sum skjótast at gera seg minni bundnan at dýrkandi oljuni - í tann mun tað yvirhøvur er gjørligt. Allar heimsins stjórnir mugu síggja veruleikan í eyguni, at øll orka má setast inn á at leggja orkukervið um, meðan tíð er. Alternativ mugu finnast til alla orkuveiting, til øll framleiðslutól og til øll flutningstól, sum nú brúka olju - og tað skal henda skjótt.
Tí hóast nýggj olja enn verður funnin - eisini í lutvíst stórum mongdum - so er tað kortini als ikki nóg mikið til at møta tí eksponentielt vaksandi tørvinum. (2a og 2b). Fyrr ella seinni boygnar strikumyndin niðuraftur. At hetta longu kann vera hent – tvs. at vit kanska eru farin framvið “peak oil” punktið - viðurkenna sjálvt partar av oljuídnaðinum alment, men fá tora at tosa so hart um tað, tí øll vita, hvørjar álvarsligar avleiðingar, tað kann hava við sær – og eingin ynskir at loypa ræðslu á marknaðin. (1b, 1c og 1h)
Men flestu stjórnir eru stuttskygdar og hava higartil ikki hildið seg til at taka stigið fult út at royna at gera seg leysar av olju, hóast tær spara nógvar pengar í síðsta enda - helst av ótta fyri, at so tungar útreiðslur ganga út yvir vælferðina her og nú. Spurningurin er, hvørji lond hava ráð til at gera so umfatandi broytingar í nóg góðari tíð, áðrenn ein álvarslig heimsumfatandi búskaparkreppa hevur útarmað londini so mikið, at tey als ikki hava ráð til at gera tað, sum krevst.
Sum er hava øll ilt við at sleppa oljuni, sum higartil hevur verið álitið, men tá oljan verður knøpp, fara oljuframleiðandi londini sjálvandi at vilja brúka ta oljuna, tey hava eftir í undirgrundini til sín sjálvs fyrst og fremst. Tað sindrið, sum tá verður eftir til tey oljuinnflytandi londini, verður ómetaliga kostnaðarmikið. Hetta er ein ræðandi framtíðarmynd, serliga fyri fjarskotin og sárbær útjaðaraøki við arktiskum - ella næstan arktiskum veðurlag sum Føroyar - ið eru enn meira bundin at olju enn flest onnur lond, og mugu innflyta alla oljuna.
Føroyar kunnu gerast avbyrgdar
Minkandi oljutilfeingi, álvarsom dálking og veðurlagsbroytingar, skuldarkreppa, búskaparligt skrædl - you name it. Alt rakar smá lond sum Føroyar hart, ið ikki hava mong bein at standa á. Afturgongdin er longu farin at merkjast. Kreppan fer fram beint nú, hóast føroyingar enn klára seg. Men hvussu leingi?
Føroyar leggja, sum er, fullkomiliga sítt álit á innflutta olju, sum drívur allan fiskiflotan. Sum kunnugt, er fiskur jú føroyinganna fremsta føði- og inntøkukelda og 95% av øllum útflutningi. Men, tá alivinnan er undantikin, hevur føroyska fiskivinnan ikki havt yvirskot í áravís - m.a. tí fiskiskipini eru so dýr at reka. Seinasta árið er størsta fiskavirkið farið á heysin og hartil eisini ein av teim stóru bankunum í Føroyum. Ímeðan fór arbeiðsloysið, eftir at kreppan tók dik á seg í 2008, frá bara 1,5 % upp til uml. 7-8 %. eftir rímiliga stuttari tíð. Minkandi keypsorka, manglandi skattainntøkur og fleiri fólk á almennari veitingarinntøku innanholar spakuliga landsbúskapin.
Allur flutningur av ferðafólki og farmi til og frá oyggjunum, bæði loftvegis og sjóvegis, má eisini líta 100 prosent á oljuna. Tað er longu serstakliga kostnaðarmikið at ferðast og at føra farm til og úr Føroyum. Hvat hendir, tá støðugt hækkandi oljuprísirnir gera hetta enn dýrari? Fólk fáa rætt og slætt ikki ráð til at ferðast ella til at flyta farm longur. Ferjusambandið til tvey av fýra londum kring Føroyar er longu kvett, tí tað loysti seg ikki fyri felagið at halda tað gangandi. Men hóast hetta, so hevur hetta felagið, sum røkir einastu millumlanda ferjusambondini, enn stórar fíggjarligar trupulleikar og hongur allatíðina í einum tunnum trá í vanda fyri at fara á húsagang. Skuldin er so mikið stór, at stórur vandi er fyri, at felagið skjótt ikki hevur ráð at gjalda fyri støðugt dýrkandi oljuna, sum skal reka skipið. Sostatt má felagið lána alt fleiri pengar og/ella hækka partapeningin alt meira. Men hvussu leingi kann hetta halda fram, um ikki inntøkurnar fylgja við?
Við einum oljuprísi, sum við smáum sveiggjum upp og niður tó í høvuðsheitum bara hevur lyndi til at sníkja seg uppeftir - og við lítlari vón um, at kostnaðurin nakrantíð fer munandi niðuraftur - er tað ikki torført at ímynda sær, at tann dagur kemur, har alt ferjusamband til umheimin verður ógjørligt - í øllum førum á privatum vinnugrundarlag. Um henda hættisliga gongdin heldur fram, so kann tað avbyrgja oyggjarnar í stóran mun.
Ikki ráð til at lata vera
Tað tykist at vera serstakliga torført fyri føroyingar at síggja henda veruleika í eyguni og byrja at umstilla seg frá at brúka olju sum grundarlag fyri nærum alt, til at gera íløgur í at útvinna aðrar burðardyggari orkukeldur enn olju, umframt gera seg minni bundnar at innflutningi. Eitt uppkast til eina føroyska ætlan um burðardygga menning fyri ár 2002 - 2020 varð gjørt í 2002, men so hendi stórt sæð einki meir (2e). Føroyar hava - eins og so mong onnur lond - valt ikki at gera allar tær neyðugu íløgurnar enn, sum skulu til fyri at fara (næstan) heilt burtur frá lívrunnum brennievnum. Bert í lítlan mun. Helst tí, at ábyrgdarhavarar ikki hava varnast, hvussu bráneyðug støðan veruliga er. Men hava Føroyar ráð til at bíða longur við at seta ferð á hesa menning?
Nógvir politikkarar hava als ikki sæð skriftina á vegginum, tykist tað, men tosa enn um at gjøgnumføra risa tunnilsverkætlanir (!), heldur enn at umleggja orkukervið, meðan tíð er - og tryggja meira sjálvbjargni á øllum økjum. Miðlarnir sova eisini fast og eru als ikki nóg nógv eftir teimum ráðandi fyri teirra óvirkni.
SEV hevur útbygt vatnorku í ávísan mun, men hevur lítið og einki gjørt fyri at útvinna aðrar alternativar orkukeldur. Og verkætlanir, har roynt hevur verið at menna aðrar orkukeldur, eru als ikki raðfestar politiskt. So langt er enn eftir á mál. Harumframt eru í roynd og veru eingi verulig alternativ tøk enn til flutningsfør, sum verða rikin av øðrum enn olju - ikki, tá hugsað verður um størri skip, so sum fiski- ella farmaskip.
Bumbað aftur í miðøldina
Tann dag, tá oljan kostar fleirfaldað so nógv, sum í dag, skuldin er vaksin upp um høvdið, lánimøguleikarnir eru uppi og/ella Danmark má spara blokkin burtur, so hava føroyingar ikki ráð til at keypa oljuna, sum brúk er fyri til at halda samfelagshjólunum í gongd. Um føroyingar ikki hava fyrireikað seg nóg væl í nóg góðari tíð til eina slíka støðu, so raplar alt tað, sum nútíðar føroyska samfelagið byggir á. Tað er júst hetta, sum føroyskir politikkarar verða noyddir til at sanna og gera nakað ítøkiligt við, ongantíð nóg skjótt. Gera politikkarar ikki tað rætta nú, verða føroyingar fyrr ella seinni bumbaðir aftur í miðøldina - ella til okkurt sum líkist.
Føroyingar liva eitt lutvíst múgvandi lív í dag, men hvussu leingi? Nógv fólk liva, sum um einki petti er galið, serliga í vesturheiminum. Men alt fleiri gerast tó sárt tilvitandi um sannroyndina, at vælferðin byggir á serstakliga ótrygga grund, og at tey sannlíkt kunnu missa vælferðina, um tey ikki steðga oyðslinum við náttúruríkidøminum og leggja sínar gomlu marglætisvanar um. Ung fólk, sum ikki hava upplivað annað enn vælferð, hava ilt við at trúgva, at tað ikki bara kann halda fram, men eldri føroyingar hava upplivað fleiri kreppur í sínari tíð, so tey vita, at framburðarríkar tíðir ikki halda á til ævigar tíðir.
Føroyingar eru tó hepnir í so máta, at nógv eldri fólk enn eru til, sum minnast og hava varðveitt vitanina um, hvussu føroyingar livdu, áðrenn teir gjørdust so bundnir at olju og innflutningi. Tey eldru kunnu enn læra yngru ættarliðini, hvussu tey bóru seg at við at yvirliva í gomlum døgum, tá øll máttu liva einans av tí tilfeingi, sum var á staðnum. Tí hava føroyingar - í øllum førum tey, sum duga at gagnnýta tilfeingið - kanska ein tjans kortini, um nú alt annað skuldi raplað.
Eftirverandi møguleikarnir
Hvat hendir, um Føroyar gerast meira ella minni avbyrgdar, tí eingin hevur ráð til at reka millumlanda ferðafólka- og farmaflutning longur? Ja, so mugu føroyingar fyrireika seg uppá í alstóran mun at minka um vælferðina og livistøðið. Allir møguleikar fyri at yvirliva eru tó ikki úttømdir. Verður vatn-, vind-, sjóvarfals- og alduorka útbygt, meðan fólkið enn so dánt hevur ráð, ber kanska til at framleiða nóg nógva orku til húsarhaldini og til eina ávísa mongd av smáídnað. Sum er, framleiðir SEV um 40 % av síni orku burturúr øðrum orkukeldum enn olju, so føroyingar eru á veg. Men bara ikki nóg skótt.
Hvat skulu fólk liva av, hvat skulu tey hita húsini upp við, og hvørja føði skulu tey eta, tá oljan er vorðin so dýr, at ráðini ikki longur eru til at innflyta oljuna og tær vørur í teim mongdum, sum vit innflyta nú? Tá er eingin annar møguleiki enn at brúka alt, sum atgongd er til á staðnum. Skuldi alt annað gingið galið, so hava føroyingar enn seyðin, ullina, fiskin, fuglin, hvalirnir, eplini, torvið, vatnið, vindin, sólina, aldurnar, sjóvarfallið osfr., umframt sína egnu arbeiðsmegi, sum er tað týdningarmesta. Føroyingar mugu rætt og slætt bretta upp um armar og fara til verka í stóran mun!
At ímynda sær: Um eingin olja er at fáa oljufýringarnar til at koyra, so mugu føroyingar flyta fleiri saman í best bjálvaðu húsini við brenniovnum, sum kunnu brenna torv - ella hús, sum eru sjálvhjálpin við sól- og vindorku ella jarðarhita. Allur flutningur má fara fram á hestavagnum og í bátum aftur. Tá eingin olja er til bátamotorarnar, mugu fólk út at fiska við smáum árabátum og seglskipum - ella fiska frá landi. Fuglur kann fleygast, um nóg mikið er til av ymsum fuglasløgum. Eplir og røtur kunnu veltast, og annað grønmeti kann dyrkast í vakstrarhúsum. Kanska nakað av alivinnu kann rekast tætt við land, um tað ber til at fáa nóg mikið av fóðuri til alifiskin (sum verður innflutt nú!). Alternativur matur, so sum tari, er eisini etandi og hartil heilsugóður, so taraskógir kunnu dyrkast. Skeljadjór er eisini atkomulig føði, ið kann alast. Men ber til eftir stuttari tíð at umskipa samfelagið til henda veruleika? Ber til at fáa hendur á hóskandi nøgd av amboðunum? Er nóg mikið til av tilfeingi til at breyðføða øllum?
Hvalatvøst verður tá kanska neyðugt at eta aftur, um nóg mikið av mati skal vera til at breyðføða alt fólkið, so fólk ikki doyggja í hungri. Sjálvt grindadrápið ber kanska til at gjøgnumføra við róðra- og seglbátum, soleiðis sum tað var gjørt fyrr í tíðini , um tað skal vera. Dálkaða tvøstið og spikið er sjálvandi ein stórur trupulleiki. Men standa fólk í eini støðu, har tey eru nóg svong, so eta tey eisini tað, sum er dálkað, um einki annað er at fáa. Um føroyingar einki annað alternativ finna til t.d. dálkað tvøst, verða teir allarhelst noyddir - um teir vilja tað ella ikki - at síggja burtur frá heilsuskaðiliga langtíðar árininum av dálkaða tvøstinum og spikinum og eta tað kortini, bara fyri at yvirliva her og nú.
Djór ikki ov fitt til at drepa
Eitt sovorðið lív er torført at ímynda sær, tí tað er so nógv øðrvísi enn tað lívið, føroyingar eru vanir við at liva nú. Men umbroytingin er ikki ósannlík, tíverri, og hon verður serliga skelkandi fyri yngru ættarliðini. Rakar kreppan so meint, sum mong spáa, so er einki annað at gera enn at góðtaka hesi rættiliga nógv herdu lívsvilkorini. (5f)
Í eini veruligari kreppustøðu hava føroyingar t.d. als ikki ráð til tann marglætishugburð, sum nú tykist at vera við at vinna fram - eisini í Føroyum - orsaka av trýsti frá sonevndum umhvørvisfelagsskapum: nevniliga at síggja djór sum ov fitt, ov sosial, ov kensluborin og ov klók til at drepa. Tað er beinleiðis ábyrgdarleyst at dyrka henda hugburð, soleiðis sum støðan sannlíkt kann fanta seg í framtíðini. Føroyingar verða noyddir - eins og í fyrndini - at síggja djórini í nærumhvørvinum sum eitt náttúrutilfeingi, sum má gagnnýtast sum best, so fólkið kann hóra undan. Føroyingar verða tí eisini noyddir til at varðveita og endurnýggja vitanina um, hvussu ein gagnnýtir og hagreiðir hetta tilfeingi á burðardyggan hátt, so grundarlagið ikki máast undan framtíðini hjá komandi ættarliðunum.
Spurningurin er, um fólk í Føroyum gera sær nóg greitt, hvørja vandastøðu tey kunnu koma í, um tey ikki eru betri fyrireikað til eina framtíð, har olja ikki er drívmegin í øllum meira. Hvussu førir eru føroyingar fyri at liva næstan sum fyrr í tíðini aftur? Hava teir vitanina til at kunna gagnnýta tilfeingið optimalt í eini slíkari støðu? Hvussu væl hava føroyingar fyrireikað seg, børnini og tey ungu til eina framtíð uttan allar teir nútíðar hentleikar, fólk hava í dag, uttan oljufýringar og skjótar bilar, uttan bólgnandi sjálvtøkuhandlar, og uttan italska pizza, amerikanskar burgarar og cola? Hendan spurningin má hvør einstakur seta sær. Harumframt má fólkið krevja av politikkarunum, at teir taka neyðugu stigini til at fyrireika alt samfelagið til at klára seg, tá oljan ikki longur verður so atkomilig meira fyri ein og hvønn, tí ein slík framtíð er kanska als ikki so fjar, sum fólk halda.
Henda greinarøð er ein roynd at vekja ans fyri hesum álvarsmáli. Vónandi rakna fleiri við - helst millum teirra, sum sita við ábyrgd og ávirkan - og viðgera hesar spurningar. Hvussu víkir og vendir, er tað alneyðugt at tosa saman um, hvussu føroyingar skulu bjálva seg til henda nýggja veruleika.
Til ber ímeðan at ogna sær meira vitan um heimskreppuna, og hvat onnur úti í heimi viðmæla fólki at gera, um - ella tá - skrædlið kemur, í teim mongu slóðunum til greinir, bøkur, frágreiðingar og dokumentarar um evnið í listanum niðanfyri.
Fyrra greinin í hesi røð:
http://elinbrimheimheinesen.blogspot.com/2011/09/fyrra-greinin-av-tveimum-um-hvussu.html
l. Jyllands Posten: USA igen tæt på at lukke og slukke
Demokraterne og Republikanerne toppes om et midlertidigt budget, og USA løber tør for penge i næste uge.
http://epn.dk/okonomi2/global/usa/article2556095.ece
Hard Times Getting Harder
p. JP.dk: Ny amerikansk aktienedtur
q. Der Spiegel: America's Debt Crisis
Why Europe Is Right and Obama Is Wrong
US President Barack Obama has recently suggested that Europe must take on more debt to stimulate the economy. Such reliance on cheap money, though, is what got us into the current crisis in the first place -- both in Europe and in the US. America's problem isn't too little money. It's a lack of competitive products.
http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,789624,00.html
The era that defined Wall Street is finally, officially over. Michael Lewis, who chronicled its excess in Liar’s Poker, returns to his old haunt to figure out what went wrong.
http://www.portfolio.com/news-markets/national-news/portfolio/2008/11/11/The-End-of-Wall-Streets-Boom
i. Michael Lewis. Boomerang: Travels in the New Third World
o. NIA - National Inflation Association: http://inflation.us/
g. The Secret of Oz - Winner, Best Documentary of 2010 (v.1.09.11): http://www.youtube.com/watch?v=swkq2E8mswI