text:
Vit endurgeva her Ólavsøkurøðuna hjá Aksel V Johannesen
Øll frágreiðing løgmans á ólavsøku kann lesast her
Røðan kann lesast niðanfyri:
Harra formaður, háttvirda Løgting og góðu føroyingar!
»Antin – ella…«
Hesi bæði smáu orðini – »Antin – ella« – eru í so mongum karmurin um okkara lív.
Tí hvønn dag velja vit. Smá val, ið vit neyvan hugsa stórvegis um – men eisini stór val, ið hava avgerandi týdning og krevja, at vit hugsa væl um avleiðingarnar, áðrenn vit taka støðu.
Tí við valinum kemur eisini ábyrgdin.
Onkuntíð velja vit einki. Gera einki. Men tað er eisini eitt val – og ábyrgdin av avleiðingunum er okkara – eisini tá.
***
Harra formaður!
Tann 17. november í 1990 var ein ruskutur vetrardagur í Klaksvík. Hesin dagurin stendur rimmarfastur í minninum, hóast 30 ár skjótt eru liðin.
Bara nakrar dagar frammanundan hevði eg fylt 18 ár – og nú skuldi eg fyri allarfyrstu ferð á løgtingsval.
Fetini niðan í KÍ-høllina vóru løtt. Løtan var hátíðarlig.
Eg var glaður um loksins at sleppa at velja, hvørji virði eg helt, okkara samfelag skuldi byggja á. Hvønn veg vit skuldu fara.
Eg var spentur og vónríkur.
***
Spentur og vónríkur var eg eisini, tá ið eg fyri fýra árum síðani tók við løgmansembætinum. Tá ið vit skipaðu samgongu, settu vit okkum stór mál og í felag gjørdu av, hvønn veg, vit skuldu fara.
Og nú valskeiðið er um at renna út, havi eg grundað yvir, hvussu vónin hevur tað í dag – nú fýra ár seinni.
Tað er eingin loyna, at fleiri baldrutar løtur hava verið. Tað slepst neyvan undan, tá ið tú stjórnar einum landi.
Kortini hava vit bygt á tey virðini, sum vit framvegis av heilum huga trúgva á. Og samstarvið hevur verið gott.
Eg kann tí lættliga leggja hondina á hjartað og svara, at vónin framvegis er eins sterk – um ikki sterkari – enn fyri fýra árum síðani.
Sterkastu rótina til vónina finni eg í fólkinum. Eg havi sæð so mong dømi um, at tað í Føroya fólki býr eitt heilt serligt seiggi.
Vit eru trúføst, støðuføst og samhaldsføst.
Vit hjálpast at – og veita av okkara eintingum eina hond, tá ið á stendur.
So eg havi bjartar vónir.
Eisini til komandi val.
Eg veit, hvussu góðir føroyingar eru við fólkaræðið. Sama, hvussu tað tørnar út, virða vit úrslitið treytaleyst. Eisini tá vit eru vónbrotin.
Hetta er eingin sjálvfylgja.
Tí eitt fólkaræði má røkjast. Treytin fyri, at tað virkar væl, eru virknir borgarar, sum skyna millum sjónarmiðini hjá flokkunum, og sum síðani taka støðu. Sum eru virknir í orðaskiftinum, fylgja við og eru á varðhaldi.
Av teimum 37.000, sum nú hava valrætt, eru eini 3000 ung fólk, sum á fyrsta sinni skulu á løgtingsval. Og hvør veit? Møguliga fer eisini ein blaðungur komandi løgmaður við løttum fetum og bjartari vón á valstaðið.
Hartil eru tilflytarar, ið á fyrsta sinni skulu velja, og útisetar, ið seinastu fýra árini eru fluttir heimaftur.
Komandi vikurnar fáa tey høvi at fylgja valstríðnum og síggja, hvørji »antin-ella« eru at velja ímillum.
***
Harra formaður!
Á seinasta vali var úrslitið greitt. Føroyingar valdu eina nýggja kós. Eina kós móti einum nútímans samfelag við javnbjóðis rættindum fyri øll. Eina kós, sum skuldi fáa valdið og virðini út til fólkið aftur.
Ta kósina hava vit hildið. Virðini koma nú nógv betur øllum føroyingum til góðar, heldur enn at savnast á fáum hondum.
Samfelagið er vorðið meiri tíðarhóskandi, og fólkatalið er vaksið skjótari, enn nakar hevði torað at droymt um.
Á løgtingsvalinum hesa ferð verða vit umleið 1000 veljarar fleiri enn á seinasta vali.
Hetta er met – og seinastu fýra árini eru fleiri met sett.
Ongantíð hava so nógv lisið og lært í Føroyum.
Ongantíð hava so nógv verið til arbeiðis og so fá verið arbeiðsleys.
Ongantíð hava vit havt so nógvar vinnufyritøkur og íverksetarar.
Og ongantíð hava avlopini hjá vinnuni verið so stór sum seinastu fýra árini.
Hetta er ikki komið av sær sjálvum. Øll eiga sín lut í framgongdini.
Men hóast tølini geva eina ábending um góðu gongdina, so siga tey kortini ikki alt, um tey standa einsamøll.
Tey siga ikki, hvussu gerandisdagurin hjá barnafamiljunum hongur saman, ella hvussu væl tilflytararnir gerast ein partur av samfelagnum.
Tey útgreina ikki støðuna hjá eldru borgararunum, hvussu mentanarlívið livir – ella hvussu nógv sjálvboðið arbeiði verður gjørt.
Tí hevur tað avgerandi týdning fyri meg javnan at koma í samband við tey, sum alt snýr seg um, nevniliga borgaran.
Vit frætta bara um, hvørjar avbjóðingar fólk stríðast við, um tey greiða okkum frá, hvat ið er gott, og hvat ið má gerast betur.
***
Tað er uppgávan hjá okkum politikarum at skapa karmarnar um samrøðuna.
Tí bjóðaðu vit herfyri foreldrum til morgunmat og prát um familjupolitikk. Tey, ið møttu, vóru serliga foreldur at børnum, ið stríðast við serligar avbjóðingar av ymsum slagi.
Tey høvdu nógv upp á hjartað.
Tað var rørandi – og torført at halda tárunum aftur. Og tað er júst í slíkum erligum samrøðum, at vit síggja, hvussu viðurskiftini kunnu gerast enn betri, og hvørji stig eiga at verða tikin.
Eitt annað slíkt dømi var stóra ráðstevnan, sum Almannaverkið skipaði fyri í mai. Eisini har fingu vit nógv ítøkilig dømi um, hvat eigur at verða gjørt betur.
Eitt, sum nógv teirra hava í felag, er, at tey eru móð. Móð av skipanum, sum ikki tosa nóg væl saman – maktað av ikki at kenna seg loftað á nóg góðan hátt.
Og tað vóru eisini slíkar erligar frágreiðingar, sum vístu okkum á vantandi bústaðirnar til fólk við serligum tørvi. Tí settu vit 200 milliónir av til at byggja vardar bústaðir, nýtt Barnaheim og heim til børn og ung við autismu. Hetta er størsta sosiala bústaðarraðfesting nakrantíð.
Slíkar viðmerkingar frá borgarum elvdu somuleiðis til, at børn og ung við sosialum og sálarligum avbjóðingum – og familjur teirra – nú fáa hjálp. Átakið “Megna títt lív” skal lofta ungum, sum hava umfatandi og samansettar trupulleikar.
Tað fer somuleiðis at merkjast væl, tá ið Rásin fer at kunna tvífalda næmingatalið.
Fremsta málið má tó vera at fáa ferð á byggingina, og at fáa ymsu skipanirnar at tosa betur saman, so tað eisini verður lættari og liviligari hjá hesum familjum.
***
Tí øll børn og ung eiga at hava somu grundleggjandi treytir fyri at eydnast í lívinum.
Míni børn. Børnini hjá grannanum. Ja, greiða málið má vera, at øll børn í landinum fáa eitt so gott útgangsstøði sum gjørligt. Hetta er kjarnin í vælferðarsamfelagnum.
Og at seta børnini á breddan hevur alstóran týdning, tí tað verða støðugt fleiri børn fødd herheima.
Tíbetur kunnu vit staðfesta, at støðugt færri børn nú liva í fátækraváða.
Góða gongdin, sum byrjaði undir undanfarnu samgongu, hevur fingið ferð á seinastu fýra árini, og málið er framvegis, at einki barn skal liva í fátækraváða í Føroyum
Øll børn skulu kunna luttaka á jøvnum føti við javnaldrarnar.
Harra formaður!
Tað, at øll eiga at hava somu grundleggjandi møguleikar, leggur stóra ábyrgd á okkum politikarar at skipa inntøkur og útreiðslur á skilagóðan hátt – og best fyri flest.
Tí gjørdu vit beinanvegin nøkur hugsjónarlig val, sum góvu okkum betri fíggjarligt rásarúm.
Til dømis broyttu vit inntøkugrundarlagið. Heldur enn at hækka lønarskattin hjá hvørjum einstøkum føroyingi, rinda alivinnan og fiskivinnan nú eitt rímiligari gjald fyri síni framíhjárættindi.
Tað hevur givið okkum fleiri enn 300 milliónir krónur eyka at raðfesta fyri. Vit hava raðfest sterkari heilsu- og almannaverk. Fleiri læknar. Styttri bíðitíð. Betri samferðslu. At styrkja fólkaskúlan. Og at minka um skattin hjá lágløntum.
Samfelagið er nú samhaldsfastari. Og framvegis tvíhalda vit um, at ovurstóru virðini eiga at koma øllum føroyingum til góðar.
Vit hava sett eina nýggja fiskivinnuskipan í verk. Hon byggir á grundreglurnar um, at livandi tilfeingið í sjónum er ogn Føroya fólks og kann ongantíð gerast privat ogn.
Og, ja, nakrir tættir mangla framvegis, áðrenn nýskipanin virkar til fulnar. Men halda vit fast í grundreglunum í nýskipanini, so fara vit at síggja fleiri nýggjar og stórar íløgur heilt skjótt.
Stóra og grundleggjandi arbeiðið er nú gjørt. Vit tóku ábyrgd – vit tordu at taka neyðugu tøkini, ið skiftandi stjórnir ikki tordu at taka í áravís.
Einki at gera er eisini eitt val. Men eisini tá eiga vit ábyrgdina av avleiðingunum.
Tað lættasta er at lata standa til – serliga í góðum tíðum.
Tað er lættari – men tað er ikki rættari.
Høvdu vit einki gjørt, høvdu nøkur verið nógv ríkari og nøkur fátækari. Summi høvdu forvunnið meiri. Men ikki øll.
Vit høvdu verið nærri einum stættarsamfelagi, har nøkur eru A-borgarar og onnur eru B-borgarar. Har »antin-ella« ikki er eitt val, tí summi verða fødd til ríkidømi og stórar møguleikar, og onnur fáa eitt nógv verri útgangsstøði í lívinum.
Vit eru ikki – og skulu ikki – øll vera líka. Men vit skulu tryggja øllum á leið somu møguleikar.
Tað hevur verið aðalmálið seinastu fýra árini, og vit hava nú eitt ríkari, tryggari og liviligari samfelag.
Eg eri errin av, at okkara land nú er vorðið meiri tíðarhóskandi við longri barsilsfarloyvi, hækkaðum barnafrádrátti, lestrarstuðli, familjuískoyti – og støðugt vaksandi tali av læru-, útbúgvingar- og granskingarmøguleikum. Hetta ger, at fleiri nú velja Føroyar. Eisini stakir uppihaldarar.
Her er blivið rúmligari – eisini hjá minnilutabólkum og familjum teirra.
Vinnan hevur eisini fingið meiri tíðarhóskandi karmar. Tað er blivið høgligari at reka matstovur og gistingarhús, at framleiða og selja føroyskan mat, eins og tað er vorðið lættari at ferðast til og úr Føroyum.
At tað er vorðið rúmligari sæst eisini aftur í teimum valmøguleikunum, sum nú lata seg upp fyri okkara gávaða ungdómi. Í seinastuni hava vit sæð hópatals dømi um, at tað er vorðið lættari hjá ungum talentum at velja dreymin og ganga nýggjar leiðir heldur enn bara at fylgja smølu, siðbundnu rásunum.
Harra formaður!
Eg legði út við at nevna »antin – ella« hjá Kirkegaard.
Um ein mánað skulu vit aftur velja.
Hetta er eitt av teimum valunum, sum krevja rannsakan, og at vit hugsa um avleiðingarnar. Væntandi verða níggju flokkar at velja ímillum, men bara ein krossur kann setast.
Hvørja kós velja vit?
Skulu tilfeingisgjøldini í fiskivinnuni og alivinnuni aftur minkast niður í einki, og skulu nýskipaninar rullast aftur – samstundis sum persónsskatturin skal lækkast og vælferðin styrkjast?
Tað ber jú ikki til. Vit fáa ikki »bæði – og«, men mugu velja »antin – ella«. Tí vælferð kostar.
Skulu tilfeingisgjøldini lækkast við fleiri 100 milliónum, mugu vanlig fólk rinda fleiri 100 milliónir meiri í skatti, um ikki vælferðin skal skerjast ógvusliga.
Tað er at flyta pening frá vanligum fólki til nakrar fáar fyritøkur, sum fáa framíhjárættindi til at nýta okkara tilfeingi – okkara fisk og okkara firðir.
Nei, skulu komandi árini eisini roynast væl, krevst, at vit halda fast um varna fíggjarpolitikkin og menna nýskipanirnar. At vit halda fram at leggja pening til síðis til verri tíðir – sum vit vita fara at raka okkum fyrr ella seinni – og at vit hvønn dag velja tað samhaldsfasta, sjálvbjargna og tíðarhóskandi samfelagið.
Tá ið vit tóku við í 2015, arvaðu vit ein landskassa, sum hevði havt hall ikki færri enn átta ár á rað – samanlagt tríggjar milliardir.
Síðani 2016 hava vit havt yvirskot. Tilsamans meira enn hálva aðru milliard í yvirskoti hetta valskeiðið. Búskapurin er eisini meira sjálvberandi, og skuldin er minkað 1,3 milliard. Hartil er ríkisveitingin nú ein minni partur av føroyska búskapinum og av samlaðu almennu inntøkunum, enn hon nakrantíð áður hevur verið.
Kortini er alt, vit hava gjørt, væl og virðiliga fíggjað. Tí við at fremja tær átrokandi nýskipanirnar kundu vit fíggja tað, vit vildu gera á vælferðarøkinum.
Til dømis hava vit raðfest korini hjá sjúklingum.
Talið á kommunulæknum – eisini í føstum starvi – hevur ongantíð verið so stórt sum nú, og í næstum verða tilsamans 34 kommunulæknaviðtalur í landinum – tað mesta nakrantíð.
At vit nú hava savnað sjúkrahúsverkið undir einari felags leiðslu, styrkir tað – og kemur øllum til góðar.
Og at Løgtingið einmælt samtykti uppskotið um viðgerðartrygd, vísir breiða semju um, at tá ið vit gerast sjúk, skulu vit hava læknahjálp – ikki bara eitt nummar, sum staðfestir, hvar í bíðirøðini, vit eru.
Ein annar liður í at fáa fleiri læknar er, at føroysk læknalesandi nú hava fyrstarætt til lestrarstørv í Føroyum. Hetta fer sannlíkt at fáa fleiri teirra at starvast í okkara heilsuverki seinni.
Størsta frambrotið á heilsuøkinum er tó serlæknatalið, ið er vaksið við einum triðingi – úr gott 30 serlæknum til gott 40.
Síðani vit stovnaðu serlæknapuljuna í 2016 hava sergreinir, ið hava verið ómannaðar í mong ár, nú aftur serlækna í føstum starvi. Hjartalækni, giktalækni, lungalækni, diabeteslækni og røntgenlækni eru settir; somuleiðis eru fleiri psykiatarar komnir afturat, og fýra barnalæknar eru nú á barnadeildini
Harra formaður!
Ein av barnalæknunum er mín góði vinmaður, Elmar Ósá.
Hann starvast á Landssjúkrahúsinum – men hann vildi gera meiri fyri børn við autismu og familjur teirra, enn hann fekk gjørt á barnadeildini.
Hann kundi latið staðið til. Ypt øksl og sagt, at onkur annar átti at gjørt okkurt.
Men í juni rann, súkklaði og svam hann 452 kilometrar og savnaði soleiðis meiri enn hálva millión krónur inn til børn við autismu. Tað var einki minni enn eitt bragd.
Allan teinin á tamb hevði hann eitt val um antin at gevast – ella at halda á.
Men hóast orkan gekk undan, hóast tað tóktist ørt og ómøguligt, – og tað hevði verið lættast at givist – so helt hann á.
Hetta avrikið vísir, hvussu vit einsæris kunnu velja at taka ábyrgd og gera mun fyri mong.
Tað vísir, hvussu besta úrslitið fæst, um alment og privat draga somu línu og styðja hvørt annað.
Hóast vit hava eitt væl ment vælferðarsamfelag, hava vit eisini ábyrgd fyri næstanum.
Tí vit vita, at lagnan kann raka hart. At hóast vit velja nógv í lívinum, so eru vit ikki harrar yvir øllum. Og vit vita, at sumt er ringt at spáa um.
***
Til dømis var vónleyst at spáa um stóra vøksturin í fólkatalinum og í ferðavinnuni – og harvið eisini árinini á umhvørvið.
Í Føroyum eru vit vælsignað við einum frælsi, ið vit ikki eiga at taka fyri givið. Vit velja, sum vit halda vera best – bæði tá ið ræður um útbúgving, vinnuveg, maka, trúgv, politiska støðu – ja, í stórt sæð øllum lutum er valið frítt.
Men ikki øll hava hetta fría valið, tá ið um egnan bústað ræður, tí trýstið á marknaðin er stórt. Og eingin hevði ímyndað sær, at tað fór at ganga so skjótt at venda gongdini við minkandi fólkatali.
Men nú tørvar okkum fleiri og fjøltáttaðar bústaðir, serliga íbúðir fyri rímiligan kostnað, lestraríbúðir og bústaðir til fólk við serligum avbjóðingum.
Nøkur stig eru tikin rætta vegin. Vit játtaðu Bústøðum 250 milliónir kr. aftur at teirri byggingini, ið var í gongd. Almenna bústaðafelagið hevur nú um 250 bústaðir, og um nøkur ár verður talið 650.
Men hetta er ikki nóg mikið. Meiri má gerast, og vinnan, privatfólk og onnur mugu eisini taka samábyrgd.
Hundraðtals hús og íbúðir standa tóm meginpartin av árinum. Tí er skatturin fyri at langtíðarútleiga lækkaður munandi. Soleiðis ber til at hjálpa øðrum føroyingum í heimloysi heldur enn ikki at leiga út – ella at stutttíðarútleiga til ferðafólk.
Tí eingin føroyingur eigur at vera heimleysur. Tað eigur at vera øllum tryggjað at hava eitt stað, sum tú við vissu veitst, er títt heim.
Her mugu vit øll hjálpa hvør øðrum og taka ábyrgd.
Tað, sum Elmar Ósá vísti, var júst ábyrgd. Og tað eru fleiri góð dømi um, hvønn mun privat fólk kunnu gera.
Átøk, sum »Fýra plastikk um dagin«, »Rudda Føroyar« og »veðurlagsverkfallið« hava øll tað í felag, at vanligir føroyingar við sterkari ábyrgdarkenslu fara til verka, heldur enn at yppa øksl og lata standa til.
Summi vilja vera við, at okkara dálking ger lítlan mun í altjóða høpi. Tað er helst rætt. Føroyar eru smáar. Men sjálvandi hava vit eina ábyrgd eins og onnur. Og um vit læra av Elmari Ósá, síggja vit, at tað sindrið, ið vit sjálvi kunnu gera, sjálvandi eisini ger mun.
Umhvørvispolitikkur byggir jú á samhaldsfesti millum lond og ættarlið.
Vit verja okkum sjálv við at verja umhvørvið.
Vit verja fiskimannin og familju hansara við ikki at oyða stovnarnar.
Vit verja alt livandi í bergi, fjørði og haga við ikki at tveita rusk í náttúruna.
Og vit verja børn, ung og komandi ættarlið, um vit røkja okkara land og hav, eins og forfedrarnir gjørdu.
Um ikki arbeiðspláss og vøkstur byggja á burðardyggar loysnir, so saga vit greinina av, sum vit sita á.
Tí tað reina umhvørvið er treytin fyri trivnaði á øllum økjum í landinum. Tað er treytin fyri okkara høvuðsvinnu.
Eitt risa fet rætta vegin er semjan millum vinnuna, havfrøðina og politisku skipanina um, hvussu vit umsita botnfiskastovnarnar undir Føroyum. Hetta eigur øll tann politiska skipanin at standa saman um.
***
Og reina umhvørvið hongur somuleiðis óloysiliga saman við ferðavinnuni.
Miðvísa marknaðarføringin hjá Visit Faroe Islands hevur munað nógv betur, enn nakar hevði torað at droymt um.
Men ferðavinnan má og skal skipast soleiðis, at náttúran verður varðveitt, og umhvørvið ikki verður dálkað.
Alt fyri eitt mugu vit gera greiðar reglur og mannagongdir fyri at ganga í haga, nær gjøld kunnu vera tikin, og hvat ið tann peningur, sum kemur inn, skal verða nýttur til.
Hetta er helst mest átrokandi avbjóðingin við ferðavinnuni í løtuni. Men afturat avbjóðingunum eru eisini stórir fyrimunir.
Íløgurnar í ferðavinnuna eru metstórar. Umsetningurin verður í ár væntandi 800 milliónir – og hann veksur støðugt. Eisini hevur ferðavinnan skapt nógv nýggj størv kring alt landið – og sum frá líður skal hon geva inntøkur alt árið. Hartil eru fleiri spennandi mat- og mentanartilboð komin við ferðavinnuni, sum eisini vit føroyingar njóta gott av.
Og tað er eitt framstig, at vit eru farin undir at menna okkum enn meiri á ferðavinnuleiðini við útbúgvingum.
***
Sum heild hava vit hetta valskeiðið lagt doyðin á, at okkara ungu skulu velja útbúgving eftir hegni og hugi – og ikki bara fylgja streyminum til eina bókliga útbúgving.
Fyri at stuðla undir hesi gongdini er nýggj Vegleiðingarstova stovnað. Hon fer at ráðgeva ungum og tilkomnum, sum ivast í útbúgvingar- og yrkismøguleikum.
Eitt annað átak var at eftirmeta yrkisútbúgvingarskipanina – og nú verða tillagingar gjørdar og settar í verk.
Yrkisútbúgvingarnar verða somuleiðis lyftar við tí slóðbrótandi trípartasamstarvinum, ið tað loksins hevur eydnast at fáa í lag millum landsstýrið, arbeiðsgevarar og arbeiðstakarar. Hetta fer at tryggja bæði fleiri lærlingar og betri útbúgvingarmøguleikar.
Samantalt eru ikki færri enn 18 nýggj útbúgvingartilboð sett á stovn seinastu fýra árini.
Eitt teirra er nýggja listaútbúgvingin, sum er kærkomin, tí vit vita, at føroysk mentan um somu tíð er bæði sterk og viðbrekin.
***
Mentanin er orsøkin til, at vit yvirhøvur búgva her. Verður hon ikki styðjað og styrkt, viknar føroyski samleikin.
Fyrr í ár sóu vit, hvussu stóran týdning søgu- og mentanararvur hevur fyri eitt fólk, tá ið víðagitna kirkjan, Notre Dame, í París fór upp í royk.
Hendingin fekk meg at hugsa um okkara egna mentanararv, og hvussu vit sjálv fara um fornminnini og søguliga arvin.
Tað er til dømis ein fongur, at hvalastøðin við Áir nú er latin upp sum savn, at vit hava fingið nýtt skjalasavn á Tvøroyri, og at vit eru farin undir at talgilda søgulig skjøl.
Men mentanararvurin snýr seg ikki bert um bygningar og ting frá eini farnari tíð. Hann snýr seg eisini um samleika, upplivingar og trivnað.
Við UNESCO sáttmálanum eru týðandi stig tikin til at varðveita livandi mentanararvin, sum okkara føroyski samleiki er grundaður á.
Og mentanin er eisini nútíðarlig. Fyri at tryggja eitt høgt mentanarstig hava vit stovnað listafólkalønina. Hon veitir tiltrongdar arbeiðsnáðir – til gleði og gagns fyri okkum øll.
Harra formaður!
Heimurin er nógv broyttur seinastu fýra árini.
Vit kundu latið broyttu fortreytirnar stýrt okkum. Ypt øksl, sagt ábyrgdina frá okkum og verið dølskir áskoðarar. Men vit valdu at taka stig.
Tí teljast vit nú millum tey heilt fáu londini, sum Bretland hevur gjørt fríhandilssáttmála við. Hetta tryggjar okkum, at søguliga sterki samhandilin við Bretland verður varðveittur – eisini eftir Brexit.
Vit hava eisini arbeitt miðvíst fyri at bøta um møguleikarnar hjá føroyskum útflytarum í aðrar mátar.
Týðandi stig eru tikin til at fáa betri atgongd til russiska marknaðin. Eisini líður væl at gera ein fríhandilssáttmála við Japan – og í næstum lata vit upp sendistovu í Kina. Hon skal eisini røkja okkara áhugamál í Japan, Vietnam og Suðurkorea, har stórir vakstrarmøguleikar eru.
***
Men eisini her heima hava vit tikið størri ábyrgd.
Leingi hava vit ynskt sjálv at gera av, hvussu karmarnir um familjuna verða skipaðir. Tí yvirtóku vit familjurættin fyri einum ári síðani.
Vit hava eisini tikið avgerandi fet á leiðini ímóti at yvirtaka alt útlendingaøkið. Í framtíðini fer Útlendingastovan at umsita og taka avgerðir í málum um eitt nú familjusamanføring, arbeiðs- og uppihaldsloyvi – og uppihaldsloyvi fyri lesandi.
Í hesum høpi er gleðiligt at staðfesta, at arbeiðið við at skipa føroyskt sum annaðmál stórt sæð er klárt at seta í verk.
Talan verður um ein felags innsats um alt landið, sum fer at veita tilflytarum jøvn, góð málslig tilboð, og sum so líðandi skal styrkjast. Miðjað verður ímóti, at allir tættir í skipanini eru komnir í fasta legu um trý ár.
***
Góðu føroyingar!
»Antin – ella.«
Tað valið gera vit dagliga, eisini hvørja ferð vit orða okkum. Vit kunnu orða okkum antin hóvliga og uppbyggiliga – ella óreiðiliga og meinfýsið.
Millum samgonguna og andstøðuna rúka mangan óreiðilig orð, og vit eru skjót at brigsla hvør øðrum.
»Soleiðis er politikkur bara« verður ofta sagt. Men tað er ikki rætt. Tí tað eru vit, politikarar, sum velja, hvussu politikkur skal vera.
Málið eigur at vera nógv fleiri semjur tvørtur um samgongu og andstøðu. Hetta verður ein týðandi uppgáva fyri komandi 33 tingfólkini at loysa.
Komandi, sigi eg, tí í dag verður valstríðið skotið í gongd.
Og eg veit, hvussu skjótt orðavalið og tónin í valstríðnum kann fara á glið. At tað gerst persónligt, ljótt og skitið – serliga í sosialu miðlunum.
Eg fari tí staðiliga at heita á okkum øll um at tryggja, at vit fáa eitt gott og siðiligt valstríð. At vit virða hvørt annað – hóast vit í mongum eru rúkandi ósamd.
Og lat meg gera greitt, at talan er um eitt val. Sama hvat tú valdi seinast, royn so at lurta við opnum sinni eftir tí, flokkarnir siga, og ger tær so eina niðurstøðu. Kanska endar tú aftur í sama staði sum undanfarin val. Tað er alt í lagi. So leingi sum tú hevur lurtað eftir møguleikunum og velur eftir tíni egnu samvitsku.
At enda vil eg hjartaliga takka Framsókn og Tjóðveldi fyri samstarvið, og andstøðuni fyri samstarv og gott mótspæl. Eg vil takka Føroya fólki fyri álitið, okkum varð sýnt á seinasta vali og fyri mangar góðar og gevandi løtur kring landið hesi seinastu fýra árini.
Tað hevur verið mær ein stórur heiður at verið tykkara løgmaður.
Eg skal nýta høvi at ynskja øllum flokkum, øllum valevnum og øllum føroyingum góða ólavsøku og gott val.
Gud signi Føroyar.


c: text/html

text:
Í gjárkvøldið fekk løgreglan fráboðan um, at eitt lítið ferðsluóhapp var hent á Gripsvegnum í Havn. Tað var ein bilur, ið var koyrdur út fyri ein annan og hevði rent á.
Eingin fólkaskaði var; bert lítil materiellur skaði. Vakthavandi upplýsir, at nú verður malið kanna nærri. Blførarin ið rendi á fer at fáa revsing fyri brot á víkiskylduna, og slíkt kann viðføra eina nýggja koyriroynd.
Lítið ferðsluóhapp á Gripsvegnum í gjárkvøldið
Talan var um bilførara, ið ikki helt víkiskylduna
Í gjárkvøldið fekk løgreglan fráboðan um, at eitt lítið ferðsluóhapp var hent á Gripsvegnum í Havn. Tað var ein bilur, ið var koyrdur út fyri ein annan og hevði rent á.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Landsins gjaldføri er alt gjaldførið hjá landsumsitingini, landsstovnum og øðrum stovnum, sum eru fevndir av løgtingslógini um almennan roknskap.
Landsins gjaldføri er kassapeningur, innistandandi í peningastovni, ótrektir kredittir í peningastovnum og óveðsettar virðisbrævaognir.
Umsiting av landsins gjaldføri hevur sum endamál:
Ásetingar um landsins gjaldføri eru at finna í løgtingslógini um Landsbanka Føroya og Føroya váðaráð í grein 10 – 12. Sambært grein 11, stk. 1 skal landið hava eitt gjaldføri, sum svarar til minst 15% av bruttotjóðarúrtøkuni í undanfarna ári.
Dagliga gjalføri:
Dagliga gjaldføri er gjaldførið, sum landið og stovnar undir landinum hava til rakstur. Gjaldførið til dagliga raksturin er sett í føroyskar peningastovnar. Sí ásetingar um innistandandi í føroysku peningastovunum her.
Minstagjaldføri:
Høvuðsendamálið við minstagjaldførinum er at tryggja rakstur landskassans í ringum tíðum við lítlum skatta- og avgjaldsinntøkum.
Harumframt er endamálið at geva landsstýrinum møguleika at bøta um rakstur landskassans í ringum tíðum, so landskassin við inntrivum kann fáa hallið minni, og harvið tryggja betri lánstreytir.
Seinastu árini hevur minstagjaldførið eisini verið nýtt í lántøkustrategiini, so lántøkan í einum einstøkum ári ikki er størri enn minstagjaldførið. Soleiðis verður tryggjað, at landið altíð hevur pening tøkan til næsta avdrátt.
Innanfyri góðtikin váðamørk, verður gjaldførið brúkt til at gera íløgur í virðisbrøv, so avkastið verður best møguligt. Gjaldførið verður í stóran mun sett í lætt umsetilig virðisbrøv (statslánsbrøv og realkreditlánsbrøv). Sí íløguheimildina her.


text:
Nú er greitt, hvørjum londum føroysku U17- og U19-landsliðini við dreingjum skulu spæla ímóti í fyrsta umfari í EM-undankappingunum, sum verða í oktober og november komandi ár. Og sum nakað nýtt, skal føroyska U18-landsliðið eisini taka lut í EM-undankapping.
U17-dreingirnir komu í bólk 5, saman við Turkalandi, Russlandi og Gibraltar. Kappingin verður spæld í Turkalandi frá 5. til 12. oktober 2020.
Lutakastið fyri U19-landslið háttaði seg soleiðis, at Føroyar komu í bólk 13. Og talan gjørdist um rættuliga sterka mótstøðu fyri okkara dreingir. Føroyar skulu møta Spania, Belgia og Finnlandi. Kappingin verður í Belgia frá 10. til 17. november komandi ár.
Men tað eru ikki bara U17 og U19, sum skulu spæla undankappingar komandi ár. Sum nakað nýtt fer UEFA eisini at skipa fyri undankapping fyri U18-landslið, og verður hendan kapping í stóran mun spæld eftir sama leisti sum UEFA Nations League.
U18-landsliðið kom í bólk C3, saman við Andorra, Montenegro og Aserbadjan. Bólkur C3 verður spældur í Andorra frá 22. til 28. september.


text:
Samgonguavtala frá 14. november 2011
Samgonguskjal
millum
Sambandsflokkin, Fólkaflokkin, Miðflokkin og Sjálvstýrisflokkin
Búskaparsemjan
Føroyska samfelagið hevur stórar búskaparligar avbjóðingar. Tí má stýrast við skili og fastari hond, so Føroyar koma væl ígjøgnum hesar avbjóðingar, uttan at vælferðin verður sett í vanda.
Málið er ein sjálvberandi búskapur.
Fyritreytin fyri einum góðum samfelag fyri øll er búskaparvøkstur, ið tryggjar vælferðina.
Samgongan hevur sett sær fyri at fáa yvirskot á fíggjarlógina í seinasta lagi 2016. Langtíðarfíggjarætlanir verða gjørdar bæði fyri rakstur og íløgur.
Fíggjar- og búskaparpolitikkur
Ein varin og miðvísur búskaparpolitikkur skal rekast.
Samlaðu útreiðslurnar á samtykta játtanarkarminum fyri 2012 – 2016 skulu haldast.
Bygnaðarbroytingar skulu gerast fyri at fáa búskapin á beint aftur. Almenna húsarhaldið verður innrættað, so mest møguligt fæst fyri hvørja krónu. Smærri almennir stovnar verða lagdir saman í effektivari eindir. Hædd verður tikin fyri økjum kring landið.
Vinnuvøkstur skal skapast, og birtast skal upp undir nýggjar og nýskapandi vinnur. Endamálið er at skapa støðugan búskaparvøkstur.
Samráðingar verða við donsku stjórnina um at dagføra ríkisveitingina til dagsvirði. Av hesum og komandi árligu økingini av ríkisveitingini verða 15% av vanligu meirinntøkum landskassans mótroknaðar í økingini.
Samráðingar vera millum landsstýrið og donsku stjórnina um endurgjald fyri skatt av útisiglarum (DIS).
Samráðingar vera við donsku stjórnina um eina greining av peningarenslinum millum Føroyar og Danmark. Greiningin skal verða liðug 31. dec. 2012.
Samráðingar verða tiknar upp við tí fyri eyga at gera nýggjar og endurskoða galdandi dupultskattaavtalur.
Skattingin av føroyingum, sum arbeiða uttanlands, verður endurskoðað.
Fyri at tað altíð skal loysa seg at arbeiða, verður ein flatskatta-skipan sett í verk. Hon hevur ein skattafrían botnfrádrátt á 65.000 krónur og 20% í landsskatti av inntøkum millum 65.000 og 600.000. Inntøkur yvir 600.000 kr. rinda 5% eyka av upphæddini millum 600.000 og 1 mió og 10% eyka av upphæddini yvir 1 mió. kr. Hetta ávirkar ikki kommunuskattin.
Pensjónsnýskipanin verður sett í gildi tann 1. januar 2013, tó verður lóg um inngjaldið sett í verk frá 1. januar 2012.
Pensjónsuppsparing verður skattað við inngjald.
Har til ber, verður lóggáva lagað til føroysk viðurskifti, so hon verður lættari og einfaldari at umsita.
Játtanarskipanin verður endurskoðað, so at stovnar, sum hava avlop, ikki verða revsaðir.
Møguleikarnir fyri útveiting av almennum tænastum og einskiljing av almennum fyritøkum verða útgreinaðir.
Útbjóðingarportalur verður settur á stovn sum skjótast.
Starvsfólka- og setanarpolitikkurin hjá tí almenna skal endurskoðast.
Í sambandi við at øki verða flutt frá landi til kommunur, fylgir peningur við. Sáttmáli verður gjørdur millum partarnar, sum tryggjar, at samlaða skattatrýstið ikki økist.
Fyri at foreldur betur kunnu leingja barnsburðarfarloyvi, eigur at verða heimilað kommununum at rinda part av kostnaðinum fyri stovnspláss til foreldrini, velja tey at ansa egnum barni/børnum heima.
Fyri at fjøltátta og bøta um møguleikarnar, verður samsýningin fyri at ansa eldri og óhjálpnum heima endurskoðað.
Samgongan virðir og ynskir framhaldandi at stuðla tað megnar arbeiði, sum sjálvbodnir felagsskapir hvør á sínum øki gera kring land okkara.
Vinnu– og fiskivinnupolitikkur
Hildið verður fram við yvirskipaða vinnupolitikkinum at skapa vinnuni góðar og støðugar karmar, soleiðis at verandi fyritøkur fáa best møguligar fortreytir at menna seg. Tað skal vera lagaligt hjá nýggjum fyritøkum at koma fyri seg og somuleiðis áhugavert hjá útlendingum at gera íløgur í Føroyum.
Menning av alivinnuni
Hildið verður fram við tilgongdini at víðka um verandi aliøki, og møguleikarnir fyri aling á opnum havi verða kannaðir víðari.
Kannast skal, um einkarætturin hjá Apotekinum at selja heilivág til alivinnuna eigur at halda fram.
Dentur skal leggjast á gransking innan fyri alivinnuna.
Burðardygg fiskiveiða
Umsitingarætlanin frá 24.10.2011 verður grundarlag undir viðgerðini av framtíðar reguleringum av fiskiskapinum av høvuðsfiskasløgunum, toski, hýsu og upsa.
Greiður ræðisrættur verður knýttur at veiðiloyvum, fiskidøgum og kvotum. Samgongan saman við fakfólkum ger við útgangsstøði í loyvistreytunum í alilóggávuni uppskot um, hvussu ein tíðaravmarkað/rullandi skipan verður gjørd.
Fyri at tryggja arbeiðspláss í Føroyum verða nærri ásetingar gjørdar, sum tryggja, at sum mest av fiski kemur upp á land í Føroyum. Avreiðingargjald verður lagt á allan óvirkaðan uppisjóvarfisk, sum ikki fer um føroyskan kaikant. Undantiknar eru landingar til føroysk móðurskip.
Tilfeingis-/loyvisskattur, líkur tí sum er galdandi fyri 2011, verður lagdur á eyka stóran vinning hjá alivinnu og fiskiskipum. Hesin skattur fer í landskassan.
Fult gjøgnumskygni skal valda í eigaraviðurskiftunum í høvuðsvinnuni.
Vinnan skal frítt leggja sína veiðu til rættis og laga sítt virksemi til tøkar veiðimøguleikar.
Krøv skulu setast til góðsku og úrtøku av okkara fiskatilfeingi.
Royndarveiða skal fara fram eftir ávísum fiskasløgum í samráð við Havstovuna.
Fiskivinnulóggávan verður dagførd og gjørd einfaldari og skal leggjast fyri politisku skipanina til støðutakan í 2012.
Brúksskylda á fiskirættindum skal setast í verk.
Møguleikarnir hjá heimaútróðrinum skulu betrast. Í hesum sambandi verður regluverkið gjørt smidligari. Øki, ið eru friðað fyri at verja ungfisk, verða endurskoðað saman við vinnuni, eins og kunngerðin um treytir fyri at vera fullrikin útróðrarbátur verður endurskoðað.
Havstovan ger saman við vinnuni árinskanningar og lýsir, hvussu friðingar hava ávirkað stongdu økini.
Ásett verður upphædd til fiskivinnumenning á landi.
Áherðsla verður løgd á at vinna Føroyum rættindi í altjóða millumlanda samráðingum.
Gjørd verður ætlan saman við vinnuni fyri gagnnýtslu av gørnum, rogn og livur hendan ætlan verður liðug 1. jan. 2013.
Menning av matvøruvinnu
Granskingarelaterað matvøruútbúgving verður sett á stovn.
Sjóvinna
Ætlan verður løgd fyri, hvussu Føroyar kunnu bjóða seg fram at gerast ein altjóða sjóvinnu-, tænastu- og útbúgvingardepil.
Landbúnaðurin
Hildið verður fram at dagføra landbúnaðarlóggávuna.
Málið er, at vit í størri mun gerast sjálvbjargin innan framleiðslu av landbúnaðarvørum og fóðri.
Arbeiðið at varðveita føroysk húsdjór verður raðfest frammarlaga.
Ferðavinna
Ferðaráð Føroya ger saman við ferðavinnuni ætlan fyri menning og marknaðarføring av Føroyum sum ferðavinnulandi áðrenn 1. mai 2012.
Skipanin við ferðaavgjøldum verður endurskoðað.
Vinnugransking
Saman við vinnuni virkar almenni myndugleikin fyri at skapa umhvørvi fyri nýmenning, har biotøknilig og onnur gransking fær góðar karmar at virka undir. Samgongan leggur stóran dent á at seta gongd á hetta virksemið og at lyfta sín part av uppgávuni.
Almennur innkeyps- og útbjóðingarpolitikkur
Lóg um almennan innkeyps- og útbjóðingarpolitikk verður sett í gildi í 2012.
Talgild undirskrift
Arbeiðið við talgildari undirskrift heldur fram.
Elektroniska undirstøðukervið
Fyri áhaldandi menning av okkara samfelag verða íløgur í elektroniska undirstøðukervið/fipur raðfest høgt.
Seming
Gerast skal nýggj semingslóg, sum fevnir um allan arbeiðsmarknaðin.
Menningarmøguleikar – vitanarstørv
Virkað verður fyri einum meira fjøltáttaðum vinnubygnaði fyri at geva føroyska búskapinum fleiri bein at standa á.
Settur verður serfrøðingabólkur frá vinnuni og tí almenna at viðgera og gera tilmæli um, hvørjar íløgur krevjast, so samfelagið kann fáa fleiri vitanarstørv í Føroyum. Hægri útbúgvingar, ið eru viðkomandi fyri føroyskt vinnulív, verða styrktar.
Miðað verður eftir at menna vinnuligan vøkstur m.a. við:
• gransking og menning innan kunningartøkni, heilsugransking, ílegu- og biotøkni
• áhaldandi íverksetaraátøkum saman við vinnuni, Íverksetarahúsinum og Mentamálaráðnum
• førleikamenning av arbeiðsmegini
• betri marknaðaratgongd
• útlendskum íløgum
• betri hagtalsgrundarlagi
• kappingarførari FAS skipan
• styrktari vinnugransking
Byggivinnan
Almennar útbjóðingar verða lagdar soleiðis tilrættis, at føroyskar fyritøkur hava ein veruligan møguleika at bjóða seg fram. Í langtíðarløguætlan verður høvuðsdentur lagdur á at seta pening av til arbeiðsskapandi verkætlanir.
Nýggj byggilóggáva verður gjørd.
Orkupolitikkur
Heildarætlanin fyri orku- og elveiting er grundarlagið undir framtíðarútbyggingum innan orkuøkið.
Samráðingar skulu takast upp við kommunurnar, har miðað verður eftir at finna eina framtíðarloysn viðvíkjandi SEV.
Fjarskiftisøkið
Virkað verður fyri størri kapping á fjarskiftismarknaðinum, so økið áhaldandi mennist til gagns fyri brúkaran.
Spurningurin, um Netfelagið skal leggjast uttan fyri rakstrarfelagið, skal viðgerast.
Javnstøða
Virkað verður fyri javnstøðu á arbeiðsmarknaðinum, í politikki og samfelagnum annars.
Útbúgving og mentan
Ein góður skúli er grundarsteinurin í samfelagnum. Landsins skúlaskapur skal tryggja øllum holla útbúgving, handaliga sum andaliga, har øll skulu hava møguleika at vinna sær útbúgving. Skúlin skal framhaldandi byggja á kristna siðalæru og føroyska mentan.
Fólkaskúlin
Spurningurin um at lækka undirvísingarskylduna til 6 ára aldur verður lýstur.
Næmingatillaga undirvísing skal styrkjast.
Miðað verður eftir størri skúlaeindum við atliti at menning av fakliga og námsfrøðiliga umhvørvinum. Hædd verður tó tikin fyri, at smáir skúlar á útoyggj halda fram.
Tilboðini til børn við serligum tørvi skulu betrast.
Tænasturnar hjá Sernámsdeplinum og almannaverkinum verða samskipaðar.
Arbeiðið við námsætlanum og próvtalsstiga heldur fram.
Samstarvið millum barnagarð, skúla og foreldur verður styrkt við millum annað fráboðanarskyldu.
Ítøkiligar menningarætlanir verða gjørdar til næmingar við serligum tørvi.
Eftirútbúgving av lærarum skal framhaldandi raðfestast.
Privatskúlar og eftirskúlar skulu stuðlast og mennast.
Miðnámsskúlin
Arbeiðið við at endurskoða miðnámsskúlaútbúgvingarnar heldur fram.
Næmingar á miðnámsskúlunum skulu hava møguleika fyri at samanseta sína egnu miðnámsskúlaútbúgving.
Ástøðiligt og praktiskt pædagogikum skal raðfestast.
Víðkað tilboð verða givin ungum við serligum tørvi.
Endurskoðan av yrkisútbúgvingum heldur áfram.
Vaksnamannaundirvísing
Fjøltáttaðir møguleikar fyri vaksnamannaútbúgvingum eiga at verða skaptir.
Arbeitt verður við førleikamenning og lívslangari læring, eisini fyri ófaklærd.
Arbeiðsbólkur verður settur at kanna møguleikarnar og grundarlagið fyri útbúgvingartilboði innan framleiðslu og sniðgeving av ulla- og skinnvørum.
Hægri lestur
Føroyar skulu gerast ein altjóða miðdepil fyri maritimar útbúgvingar. Útbúgvingarnar á vinnuháskúlanum skulu uppstigast til bachelor og masterstig. Møguligt skal vera at taka gjald fyri at taka útbúgvingar á vinnuháskúlanum (útlendingar).
Lestrarstuðulsskipanin verður endurskoðað m.a. við atliti at fjarlestri og ÚSUN-skipanini. Fjarlestur skal skipast.
Møguleiki skal framhaldandi eisini vera fyri at taka maritimar útbúgvingar uttan krav um miðnám.
Lóg um privat universitet skal gerast. Vit skulu liva upp til øll altjóða krøv, tá umræður hægri lesnað. Føroyar skulu gerast partur av Bologne-avtaluni.
Fróðskaparsetrið skal styrkjast sum altjóða hægri lærustovnur.
Námsfrøðilig gransking skal samskipast á Fróðskaparsetrinum.
Góðkendar útbúgvingar tiknar í øðrum londum skulu eisini verða góðtiknar í Føroyum, um tær liva upp til okkara krøv.
Inntøkujavningin av lestrarstuðlinum verður endurskoðað.
Gransking og menning
Samgonguflokkarnir taka undir við tiltøkum og átøkum, sum eru nevnd í álitinum ”Vitan og vøkstur”.
Týdningarmikið er at raðfesta granskingarætlanir, sum kunnu menna og skapa eitt fjølbroyttari vinnulív. Verkætlanir, sum eru í gongd, skulu gerast lidnar.
Vísindaráðið heldur fram.
Umsitingin av teimum ymisku granskingarjáttanunum skal endurskoðast.
ES-samstarvið innan gransking heldur fram.
Mentan og ítróttur
Lagdur verður dentur á at skapa góðar karmar fyri mentan, list og ítrótt.
Samgongan vil í mest møguligan mun við góðum viðurskiftum stuðla tí týðandi sjálvbodna arbeiði, sum ÍSF, ÍSB, ítróttarfeløg, skótar, heimavirkis- og ítrivsfeløg, samkomur og einstaklingar gera fyri at menna børn og ungdóm.
Kunnleiki til okkara livandi søgu, føroyskan dans, myndandi list, heimavirki, tónleik, bókmentir og skaldskap eigur at verða styrktur, og í samstarvi við musikkskúlaskipanina verður tónleika- og sangmentan okkara styrkt í fólkaskúlanum.
Miðað verður eftir at stuðla føroyskum limaskapi í millumtjóða ítróttarfelagsskapum eins og luttøku í millumtjóða kappingum.
Føroyar eiga at vera sjónligar í altjóða ítróttarsamstarvi, taka ábyrgd og hýsa altjóða tiltøkum. Arbeitt verður framhaldandi fyri føroyskum limaskapi í IOC.
Frítíðarfelagsskapir verða stuðlaðir í sambandi við millumtjóða virksemi.
Miðað verður eftir at stuðla úrvalsítrótti og úrvalsítróttarfólki.
Føroyskt mál skal styrkjast. Samgongan fer at arbeiða fyri at fylgja tilmælunum frá Málstevnunevndini. Føroyskt mál eigur at koma inn á fartelefonir og teldur.
Ein heildarmeting verður gjørd av Kringvarpi Føroya, og lógarverkið verður endurskoðað.
Framleiðsla av margmiðlatilfari (spølum, videofilmum o.ø.) til børn eigur at verða stuðlað.
Fólkakirkjan
Arbeiðið við at gera føroyskt lógarverk heldur fram í samstarvi við allar partar í Fólkakirkjuni.
Almannamál
Málið er at byggja á førleikar heldur enn forðingar, at tryggja fólki við breki og sálarsjúku eitt virkið og sjálvstøðugt lív og at veita endurbúgving, arbeiðsbúning, arbeiðsvegleiðaraskipan, har vit seta borgaran í miðdepilin.
Endurvenjing skal setast á stovn til fólk, sum eru rakt av sjúku ella skaða.
Samgongan ætlar miðvíst at betra arbeiðs- og inntøkumøguleikar hjá borgarum við skerdum førleika. Almenni setanarpolitikkurin skal taka hædd fyri, at almennir stovnar seta fólk við skerdum førleika í starv.
Fleiri vardir bústaðir skulu útvegast.
Arbeiðast skal tvørpolitiskt og tvørfakligt á øllum samfelagsstigum fyri at tryggja fólki við breki sama rætt til útbúgving, menning, arbeiði, bústað og eitt vanligt arbeiðs- og gerandislív.
Borgarin skal hava eina heildartænastu uttan mun til, hvør myndugleiki hevur ábyrgd.
Lóg um valdsnýtslu verður gjørd.
Útlendingar og teirra pensjónsviðurskifti verða greinað.
Nýggj forsorgarlóg verður gjørd.
Bøtt verður um korini hjá støkum uppihaldarum.
Kvinnuundirskotið skal takast í stórsta álvara.
Eldrapolitikkur
Árið 2012 verður útnevnt til at vera ár teirra eldru.
Setast skal ein arbeiðsbólkur við m.a. umboðum fyri tey eldru at gera ein eldrapolitikk við heildarætlan fyri innihaldið í tænastuni. Dentur skal leggjast á, at tænastan í størst møguligan mun stuðlar upp undir lívsgóðskuna og sjálvsavgerðarrættin hjá tí einstaka.
Tilboðini á eldraøkinum verða veitt við støði í eini heildarmeting av tørvinum hjá tí einstaka og við tí fyri eyga, at hin einstaki kann vera heima sum longst.
Visitering til heimahjálp skal víðkast til eisini at fevna um heimavenjing, ergo- og fysioterapi, fyri at fólk kunnu vera longur virkin.
Heimahjálpin skal styrkjast.
Upptøkureglur til vard dagtilhald, sambýli og røktarheim skulu samskipast.
Miðvís ætlan fyri demensøkið verður løgd.
Eldraøkið verður lagt út til kommunurnar 1. januar 2014.
Barnavælferð
Skipast skal eitt tilboð/barnahús til børn, sum hava verið kynsliga misbrúkt. Verandi arbeiðið á økinum verður framhaldandi stuðlað.
Heildartilboð eigur at bjóðast børnum og ungum við serligum tørvi: bústaðar-, menningar-, skúla-, arbeiðs- og frítíðartilboð.
Áðrenn farið verður í 1. flokk, eigur tørvur hjá sjónveikum, hoyriveikum, orðblindum o.ø. at verða staðfestur.
Verkætlanin um harðskap í parlagi skal eisini fevna um kynsligan ágang.
Virksemið hjá Løgtingsins Umboðsmanni verður víðkað til eisini at fevna um eftirlit innan barnavernd og fólk, ið búgva á sambýli og røktarheimi. 10
Heilsumál
Í heilsuverkinum skal tvørgangandi, samanhangandi sjúklingaviðgerð mennast í tøttum samstarvi millum sjúkrahúsini, aðrar partar av heilsuverkinum og serviðgerðina uttanlands.
Sjúkrahúsini skulu útbyggjast sambært langtíðarløguætlanini, og støða verður tikin til, hvørjar funktiónir skulu verða á hvørjum sjúkrahúsi.
Arbeiðast skal fyri styttri bíðilistum.
Psykiatriska viðgerðin má mennast gjøgnum samanhangandi sjúklingaviðgerð við tí endamáli at veita skjóta hjálp.
Ein greiður rúsdrekka – og rúsevnapolitikkur skal orðast sum skjótast.
Heilsugransking verður ment til gagns fyri sjúklingar og til menning av eitt nú ílegugransking sum vinnugrein.
Sjúkraváttanirnar verða broyttar, so tær eisini lýsa, hvat sjúklingurin hevur førleika til at gera, heldur enn bara at lýsa, hvat hann ikki kann.
120 daga-reglan í dagpengalógini skal endurskoðast, so møguleiki er at søkja um undantak.
Fyribyrging verður ment við fólkaheilsuátøkum, fyribyrgjandi kanningum og kunning.
Ráðgeving í fosturtøkuspurninginum verður styrkt við serkønum á hesum øki.
Innlendismál
Føroysk rættarskipanarlóg skal gerast. Revsilógin skal lagast til føroysk viðurskifti. Reglur um sektorábyrgd verða tilevnaðar. Nýggj byggilóg, sum tekur hædd fyri føroyskum viðurskiftum, verður gjørd. Lóg um barnaváttanir verður framd.
Útlendingamál verða yvirtikin.
Setast má í verk ein skipað integrasjón av útlendingum í Føroyum.
Samferðslumál
Samgongan er samd um, at ein langtíðarløguætlan verður gjørd fyri 1. apríl 2012. Í hesi langtíðarætlan, sum fevnur um árini frá 2012 til 2024, verða raðfestar ætlanir, sum kunnu skapa vøkstur og trivnað um alt landið. Millum hesar verkætlanir eru: vegakervi, skúlabygging, tunnilsgerð, sjóvegis samband og onnur samferðsluviðurskifti. Harumframt skal ein loysn finnast fyri føstum sambandi til suðurøkið. Fylgibólkur við umboðum úr samgonguflokkunum verður settur, og arbeiðið skal verða liðugt 1. apríl 2012.
Menningarætlan skal gerast fyri útoyggjarnar.
Umstøðurnar hjá rørslutarnaðum í samferðsluni skulu betrast.
Kommunumál
Samgongan tekur undir við, at kommunurnar gerast færri og størri. Kommunusamanleggingin skal vera sambært lóg um sjálvbodna kommunusamanlegging. Innlendismálaráðið skipar fyri fólkaatkvøðu í øllum kommunum tíðliga á vári í 2012.
Kommunurnar yvirtaka ábyrgdina av eldraøkinum og fólkaskúlaøkinum.
Kommunurnar og landsstýrið avtala fíggjarleist, og hvussu økini verða skipað.
Umhvørvismál
Umhvørvisverndarlógin og náttúrufriðingarlógin skulu endurskoðast. Orka úr varandi orkukeldum skal økjast munandi.
Landsmyndugleikar og kommunur skulu samstarva, so at oljunýtslan til upphiting verður munandi minni.
Uttanríkisvøkstur og menning
Áherðsla verður løgd á at føra ein virknan uttanríkispolitikk, altjóða handilspolitikk og at vinna okkum fríhandils- og samstarvsavtalur. Umboðan Føroya mótvegis umheiminum verður áhaldandi styrkt í samstarvi við onnur fyri at náa málinum um vaksandi vinnumøguleikar og harvið øktum búskaparligum vøkstri.
Lóg um uttanríkispolitiskt virksemi verður gjørd.
Landsstýrið ger samstarvsavtalu við danir og onnur norðurlond um at nýta teirra sendistovur kring allan heim. Møguleikarnir verða gagnnýttir fyri at útbúgva føroyingar á hesum sendistovum. Vit skulu áhaldandi gerast virknari í menningarsamtarvi, og við ábyrgd fyri næstanum eiga vit at lata neyðhjálp, har neyðin rakar. Arbeiðið at gera Føroyar til sjálvstøðugan lim í Norðurlandaráðnum og WTO heldur fram.
Útflutningsráð verður skipað at røkja áhugamálini hjá føroysku útflutningsvinnuni.
Møguleikin fyri at hava fleiri sendifólk uttanlands verður umrøddur saman við nýggja útflutningsráðnum. Okkara geopolitiska/strategiska støða í NATO skal greinast.
Arbeiðið at gera nýggjan sáttmála við ES heldur fram.
Avtala skal gerast við ES, so sleppast kann undan ákærum um dumping (tollsamgongu). 12
Arbeiðið at gera handils- og íløgurammusáttmála (sonevndan TIFA) við USA heldur fram.
Okkara leiklutur í Arktiska ráðnum verður framhaldandi mentur. Ætlan verður gjørd fyri, hvussu vit best gagnnýta fyrimunirnar av broytingum, sum henda í arktiska økinum.
Eisini verður ætlan gjørd fyri, hvussu vit verja okkum móti árinum, sum standast av nýggjum farleiðum í arktiska økinum.
Undirskrivað tann 14. november 2011
Sambandsflokkurin
Fólkaflokkurin
Miðflokkurin
Sjálvstýrisflokkurin


text:
Landsstýrið fer at seta fyriskipanir í verk, sum skulu forða fyri, at skip leggja upp í grindadráp, og at atgerðarfólk av órøttum sleppa inn í landið.
Kunngerð verður lýst, ið gevur Sjóvinnustýrinum heimild at geva skipum forboð at koma inn í føroyskt sjóøki. Um forboð verður givið, fáa avvarðandi myndugleikar í flaggstatinum, har skipið er skrásett, fráboðan um forboðið. Landsstýrið fer eisini at tryggja, at útlendingalóggávan verður handhevjað til fulnar og eftirlitið hert, so atgerðarfólk ikki av órøttum sleppa inn í landi.
Kunngerð um sigling í sjóøkinum
Kunngerðin um sigling í sjóøkinum gevur Sjóvinnustýrinum heimild at geva skipi undir fremmandum flaggi forboð um at koma inn í innara sjóøkið, um mett verður, at skipið er til vanda fyri trygdina á sjónum, eitt nú í samband við grindarakstur. Eitt slíkt forboð fevnir somuleiðis um smærri bátar, ið eru knýttir at skipinum.
Eftir § 31 í løgtingslóg um trygd á sjónum hevur landsstýrismaðurin heimild til at geva almenn og ítøkilig boð, til tess at tryggja fría skipaferðslu og fyribyrgja óskili og vanda á sjónum.
Um neyðugt kann forboðið víðkast til at fevna um ytra sjóøkið. Innara sjóøkið er økið landmegin grundlinjuna, og ytra sjóøkið er økið frá grundlinjuni út á 12 fjórðingar.
Undantak frá forboðnum er, um skip í neyðstøðu koma inn í sjóøkið.
Útlendingalóggávan
Sambært reglunum á útlendingaøkinum kunnu avvarðandi myndugleikar sýta útlendingum ella taka frá teimum innferðarloyvi, um hesir verða mettir at vera til vanda fyri lóg og landaskil. Harumframt ásetur útlendingalógin, at útlendingar skulu hava arbeiðsloyvi fyri at átaka sær arbeiði her í landinum, eisini um talan er um ólønt arbeiði.
Landsstýrið metir at í summum førum kann virksemið hjá atgerðarfólki, sum koma til landið at mótmæla grindadrápi, roknast sum arbeiði. Landsstýrið hevur tikið málið upp við danskar myndugleikar, sum varða av passeftirlitinum. Hetta fyri at ansa eftir, at reglurnar á útlendingaøkinum verða handhevjaðar til fulnar og eftirlitið hert, so forðað verður fyri, at atgerðarfólk av órøttum sleppa inn í landi.
– Landsstýrið hvørki kann ella fer at forða fólki at nýta rættin at mótmæla. Men mótmælisfólk skulu halda seg innan fyri lógarinnar karmar, sigur Poul Michelsen, landsstýrismaður.
– Skip við atgerðarfólki hava lagt upp í grindadráp og elvt til vandastøður. Tískil er neyðugt, at myndugleikarnir fáa víðkaðar heimildir at nokta skipum atgongd til føroyskt sjóøki, um skipini kunnu verða til vanda fyri trygdina á sjónum.
(Myndatekstur: Grundlinjan.)


text:
Umboðsmaðurin hevur verið á eftirlitsvitjanum á fimm stovnum fyri børn og ung við menningartarni ella fjølbreki
Umboðsmaðurin hevur verið á eftirlitsvitjanum á Frítíðartilboðnum við Landavegin í Tórshavn, fjølbrekatoyminum Smæruni í Tórshavn, Skúlanum á Trøðni, umlættingarstovnarnar Eirargarð 16 A í Tórshavn og Reiðrið (nú Mýrusóljan) í Runavík.
Umboðsmaðurin valdi hesar stovnar, tí børnini á hesum stovnum teljast millum tey veikastu í samfelagnum og hava lítlan og ongan møguleika at siga frá sjálvi, um rættindi teirra ikki verða vird. Á vitjanunum fekk umboðsmaðurin høvi til at fylgja nøkrum av børnunum ígjøgnum allan gerandisdagin og sá tey tilboð, sum vórðu bjóðað teimum.
Samanumtikið er umboðsmaðurin væl nøgd við eftirlitsvitjanirnar. Avvarðandi myndugleikar loystu beinanvegin ella vístu vilja at loysa teir trupulleikar, sum umboðsmaðurin vísti á.
Aftaná at hava verið á eftirlitsvitjan kom umboðsmaðurin við fleiri tilmælum um, hvussu viðurskiftini kundi gerast betri fyri hesi børn og ung.
Umboðsmaðurin mælti millum annað til,
- at myndugleikarnir gera eina heildarætlan fyri børn við fjølbreki, sum eru heilsuliga veik, soleiðis at sleppast kann undan, at tey verða flutt ov nógv runt,
- at skipað samskifti verður millum Skúlan á Trøðni, fjølbrekatoymið Smæruna og umlættingarstovnarnar hjá børnunum, soleiðis at samstarvað verður um m.a. stimbran av børnunum, og soleiðis at tryggjað verður, at samskiftishættirnir eru teir somu í bæði skúla, frítíðartilboði, umlættingarstovnum og heima,
- at avvarðandi at børnum við fjølbreki fáa betri skrivliga kunning um, hvørji rættindi børn við fjølbreki og familjur teirra hava, hvørji krøv kunnu setast til t.d. umlættingarstovnar, og hvørji tilboð teir einstøku stovnarnir hava til børn, sum bera fjølbrek,
- at gjørdar verða langtíðarætlanir og heildarloysnir fyri hvørt einstakt barn við fjølbreki saman við familjuni hjá barninum,
- at tilboðið um umlætting fyri børn við fjølbreki verður víðkað, jú størri og tyngri børnini verða,
- at strembað verður eftir at fáa samtykki frá foreldrunum, fyri at fáa heilsuupplýsingar um børnini við fjølbreki frá heilsufakligum umhvørvi, við tí fyri eyga at góðskutryggja røktina av børnunum.
At enda minti umboðsmaðurin Almannaverkið á altíð at hava líkheitsgrundregluna í huga, tá stuðul verður givin til tað einstaka barnið. (LUM 14/00094, 15/00102, 15/00010, 15/00030, 15/00033)
Frágreiðingarnar kunnu lesast her:
Frítíðartilboðið við Landavegin
Fjølbrekatoymið Smæruni
Skúlin á Trøðni
Eirargarður 16 A
Mýrusóljan


text:
Seinast møguleiki at fáa festivalpass fyri tilboðsprís er 1. februar. Vanligur prísur fyri festivalpass fyri vaksin (fyri allar dagarnar) er 750 kr., men til ber at fáa atgongumerki fyri 600 kr., um tit keypa argongumerki áðrenn 1. februar.
Vanligur prísur fyri festivalpass til børn er 300 kr., men keypa tit áðrenn 1. februar, er festivalprísurin fyri børn 150 kr.
Atgongumerki fyri 1 dag fyri vaksin er 250 kr., og fyri børn kostar atgongumerkið fyri 1 dag 100 kr.
Møguleiki verður allar dagarnar at keypa mat og okkurt at drekka í caféini í Nørrebrohøllini.
Framsýningarbásar og Deaf-pub
Á festivalinum er pláss fyri 30 framsýningarbásum, og ókeypis er at sýna fram. Hetta kunnu til dømis vera kunningarbásar og sølubásar. Hvør básur er 10 m2 stórur - við borðum, stólum og skilaveggi.
Hóskvøldið og fríggjakvøldið millum kl. 20.00 og 01.00 skipar “Døveforeningen af 1866” – saman við ungmannafelagnum Absalon – fyri Deaf Pub í Brohusgade 17 á Nørrebro.
Á Deaf pub hevur tú møguleika at hitta aðrar festivalgestir aftur við einari kaldari øl ella einum glasi av víni. Snacks verður eisini at fáa.
Tað er ókeypis atgongd til Deaf pub.
Fjórðahvørt ár
Tað er Norðurlendska Ráðið fyri Deyv, Døves Nordiske Råd, sum skipar fyri mentanardøgunum fyri deyv. Limir í ráðnum eru deyvafeløgini í Grønlandi, Íslandi, Føroyum, Noregi, Svøríki, Finnlandi og Danmark.
Skipað verður fyri mentanarfestivali 4. hvørt ár, og tað er landið, sum hevur formansskapin í Norðurlendska Ráðnum fyri Deyv, sum skipar fyri festivalinum.


text:
Ein grein er útgivin um Edu-Arctic verktætlanina við heitinum “EDU-ARCTIC COMPETITIONS AS AN EFFECTIVE WAY TO INCREASE STUDENTS’ INTEREST IN STEM”. Frágreiðingin varð løgd fram 2. juli á 11. EDU-LEARN ráðstevnuni í Spania.
STEM, sum stendur fyri Science, Technology, Engineering og Mathematics, fevnir um tær náttúruvísindaligu lærugreinirnar í skúlanum umframt matematikk.
Kappingar, sum verða settar saman við útferðum fyri næmingar og lærarar, bróta upp úr nýggjum í mun til vanligar frálæringarhættir innan skúlagátt. Náttúruvísindaligar útferðir eru nýskapandi hættir, sum gera lærutilgongdina meira áhugaverda og dragandi. Harafturat kunnu kappingar fyri næmingar kveikja kreativitetin og uppfinnsemi hjá næmingum. Edu-Arctic er eitt frálæruátak, sum byggir á kappingar fyri næmingum knýtt saman við dragandi vinningum um arktiskar útferðir.
Greinin fæst her
Myndirnar eru frá føroysku útferðini í 2019.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Politiskt rumbul í Bretlandi
Tak niður
Tveir ráðharrar í bretsku stjórnini hava lagt frá sær, tí teir halda, at Brexit-kósin hjá Thereseu May, forsætisráðharra, er ov bleyt.
Tað er eisini ófriðarligt í konservativa stjórnarflokkinum, tí flokkurin dregur ikki eina línu í Brexit-málinum.
Men Halla Nolsøe Poulsen, fulltrúi á Uttanríkistænastuni, væntar ikki, at politiskan støðan í Bretlandi hevur við sær, at Theresa May sleppur ætlanini um at fara úr ES.
Halla Nolsøe Poulsen var gestur í Degi og Viku í kvøld um Brexit.
Sí eisini


text:
Her húsast vit
Lemvigh-Müller P/F
R.C. Effersøesgøta 10
Postboks 1379
FO-110 Tórshavn
V.tal 358 355
Telefonnr.: +298 31 68 66
Fax.: +298 31 68 70
Vit hava opið mán-hós 08:00 - 16:00
Fríggjadag 08:00 - 15:00
Eitt sindur um søguna hjá Lemvigh-Müller
Fyritøkan byrjaði í síni tíð sum eitt dótturfelag hjá Louis Poulsen í Danmark.
Tá kallaðist fyritøkan - P/F Føroya El. Móttøka var hildin í 1986 tá deildin í Føroyum lat upp.
Lemvigh-Müller keypti í 2007 Louis Poulsen El-Teknik í Danmark - deildin í Føroyum fylgdi við í hesum keypinum og broytti navn til Lemvigh-Müller.
Í dag er fyritøkan heilsøla, íð er heildarveitari til vinnuna við øllum frá stál, amboðum til HVS og el-tilfari.
Niðanfyri eru nakrir myndir av húsinum og fyrrverandi stjóranum Christian Christensen, íð var stjóri frá 1986-2012.


text:
Tað var gamalt at fiska makrel við nót, men seinnu árini hevur hann mest verið fiskaður við troli, og hetta kann geva ein mun í prísinum á 75 oyru kilo.
Høgaberg fiskar við nót og hevur fingið í miðal 75 oyru meira fyri kilo frá Pelagos í Fuglafirði. Seinasta túr fekk Høgaberg 6,75 í miðal fyri kilo av makreli.
Virkisleiðarin á Pelagos, Fríðin Ziskason, sigur við VP, at teir hava roynt at fingið henda góða makrelin sum er fiskaður við nót inn á japanska marknaðin, men at tað tekur tíð at koma á henda marknað, tí japanesar seta sera stór krøv til makrelin.
- Japanesar keypa bert um hesa tíðina á árinum, og keypa bert í fáar vikur, men vit hava vónir um at koma inn á marknaðin, sigur Fríðin Ziskason.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Nr. 1920-022
Endamßl: At fßa Ýblßstur og vegleiing Ý at spŠla st°ddfr°islig brettsp°l og soleiis stimbra nŠmingarnar mßlsliga Ý st°ddfr°i.
Innihald: ┴ skeiinum fßa luttakararnir eitt ßst°iligt upplegg um, hvussu sp°l kunnu leggja lunnar undir lŠring. Eisini er ein verkligur partur, sum er knřttur at undirvÝsingargongdum, har sp°l vera tikin uppÝ. Luttakararnir sleppa at royna sp°lini og fßa soleiis Ýblßstur til undirvÝsingina Ý st°ddfr°i. Eisini fara vit at royna at gera roknisp°l.
D°mi um sp°l, sum vit fara at royna: Ansa eftir tÝnum brotum, Areal ß sirkli - vi kortum, kortspŠl um stigskipan av roknihßttunum
Skeissni: Upplegg um ßst°i, bˇlkaarbeii og at royna hugskot Ý verki.
UndirvÝsing/lŠrari: Sˇlrun Koivuneva, lŠrari og st°ddfr°isvegleiari.


text:
Thor selur fjórða skipið í ár
Í dag var skipið Thor Provider selt til eitt felag í Noreg. Thor Provider var keyptur í 2006 og hevur arbeitt mestsum áhaldandi síðani tá og fyri tað mesta, sum seismikk fylgiskip í oljuvinnuni.
Júst sum hini trý skipini, Thor hevur selt í ár, hevur Thor Provider tænt fyri seg og øll fýra skipini eru nú farin í aðrar vinnugreinar enn offshore.
“Sølurnar eru ein partur av okkara ætlan, nú vit hava endurnýggja okkara flota” – sigur stjórin Hans Andrias Kelduberg, sum er væl nøgdur við sølurnar, serligani nú, so nógv tonnasja er tøk á heims marknaðinum.
Thor Provider var bygdur í Turkalandi í 2000 og var flaggaður undir Belize flaggið. Thor Provider hevði vanliga eina manning sum taldi 6-7 mans.
Hini skipini Thor hevur selt í ár, eru Thor Server, North Star og Thor Guardian.


text:
Eftirlønarkonta
Eftirløn er løn, sum tú hevur spart tær saman til og fært útgoldið, tá ið tú gevst at arbeiða fyri aldur.
Kravd samansparing
Í Føroyum er tað lógarkrav, at øll spara saman til pensjón. Kravið er, at tú í 2019 rindar í minsta lagi 5 prosent av lønini í pensjón. Prosenttalið hækkar við 1 prosenti á hvørjum ári inntil í 2026, tá tað er 12 prosent. Inngjaldið kann tó hækkast skjótari, og summi flyta longu fulla upphædd, 12% av lønini.
Eftirlønarsamansparingin er tín persónliga ogn
Tú hevur kortini ikki ræði á henni og kanst ikki taka hana út í úrtíð. Eftirlønarsamansparingin kann heldur ikki latast, veðsetast ella verða nýtt sum mótrokning fyri møguligum kravi frá eftirlønarveitara.


text:
Hvalbiar kommuna
Hvalbiar kommuna er ein kommuna í Føroyum á Suðuroynni. Hvalbiar kommuna fevnir um bygdirnar Sandvík (97 íbúgvar, 2010) og Hvalba (626 íbúgvar, 2010), norðast á Suðuroynni. Borgarstjóri í Hvalbiar kommunu er Janus Thomsen. Í Hvalbiar kommunu eru 7 bygdarráðslimir. Hvalba hevur kommunuskrivstovu á Bíarvegi 2 í Hvalba. Ein skrivari er í starvi hjá Hvalbiar kommunu.
Bygdarráðið 2017 - 2020Rætta
- Janus Thomsen, borgarstjóri og formaður í Fíggjarnevndini, Hvalba
- Trúgvi Gudmundarson, varaborgarstjóri, og formaður í Vega- og havnanevndini, Hvalba
- Eir J. Norðberg, forkvinna í Trivnaðarnevndini Hvalba
- Niels Olaf Eyvindsson, formaður í Teknisku Nevnd, Sandvík
- Niels Jacob Thomsen, Hvalba
- Gunnhild Mortensen, Hvalba
- Magni Bertholdsen, Hvalba [1]
KeldurRætta
Ávísingar úteftirRætta
- Hvalba.fo - Heimasíðan hjá Hvalbiar kommunu.
- Flickr.com - Myndir av Hvalba


text:
Rúni Nolsøe
Rúni Nolsøe (f. 21. mai 1971 í Vági) er fyrrverandi føroyskur fótbóltsspælari, landsliðsleikari. Síðan Rúni gavst at spæla fótbólt á høgum støði hevur hann verið venjari. Í november 2012 gjørdist hann venjari hjá besta mansliðnum hjá EB/Streymi, áðrenn tað var hann eitt skifti hjálparvenjari hjá føroyska kvinnulandsliðnum. Rúni spældi fótbólt við VB frá barnaárum og til 1992, síðan spældi hann við HB til 2005.
Lívsleið innan fótbóltRætta
Metspælari hjá HBRætta
Rúni er metspælari hjá Havnar Bóltfelag, hann hevur spælt 344 dystir og skorað 56 mál fyri besta mansliðið hjá HB. Rúni spældi við HB 1993-2005. Rúni var liðskipari á besta liðnum hjá HB frá 1998.
A-landsdystir fyri FøroyarRætta
Rúni Nolsøe hevur spælt 3 A-landsdystir fyri Føroyar (1993-97).[1]
Ársins leikari, ársins miðvallaleikari og ársins liðRætta
Í 2000 varð Rúni Nolsøe kosin Ársins leikari og ársins miðvallaleikari. Í 2003 varð Rúni ein av leikarunum sum var á holdinum "Árisins lið" hjá Dimmalætting.[1]
VenjariRætta
Rúni Nolsøe gavst at spæla fótbólt á høgum støði í 2005. Síðan tá hevur hann verið venjari. Rúni hevur fleiri góð úrslit sum venjari, í 2006 var hann venjari hjá AB, og tað árið flutti AB upp í bestu deildina, tað var fyrstu ferð nakrantíð at AB flutti upp í bestu deildina. Árið eftir, í 2007, var Rúni venjari hjá B68, og aftur hesuferð eydnaðist tað honum og liðnum at flyta upp í bestu deildina.[2] Rúni var høvuðsvenjari hjá HB í 2008, talan var um tvey ára sáttmála, men eftir einum ári slitnaði samstarvið. Í 2009 var Rúni venjari hjá næstbesta liðnum og ungdómsliðnum hjá 07 Vestur.[2]. Rúni Nolsøe fekk B1 vejaraútbúgving í 2006. UEFA A-lisens frá FSF 2009. Tann 20. november 2012 varð hann kunngjørdur venjari hjá EB/Streymi, hann skrivaði ein 2 ára sáttmála við liðið[3]
KeldurRætta
- ↑ ”Ársins leikari o.a.” b68.fo
- ↑ ”Rúni Nolsøe aftur á slóðina”. hb.fo (24. oktober 2007)
- ↑ “Rúni Nolsøe skal venja EB/Streym”. eb-streymur.fo (20. november 2012).
- B68.fo
- Football.fo
- Sportal.fo - Rúni Nolsøe skal venja 07 Vestur
- Dimma.fo - Rúni Nolsøe liðugur í HB
- Portal.fo - Tað kendist gott at spæla aftur
- HB.fo - Rúni Nolsøe aftur á slóðina


text:
Stóra Bretland
Stóra Bretland ella Hitt Sameinda Kongsríki Bretlands og Norðurírlands (enskt: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, United Kingdom ella Great Britain) fevnir um tey fýra londini Ongland, Wales, Skotland og Norðurírland. Hóast Bretland ikki er so stórt land, hevur tað havt ógvuliga stóra ávirkan á allan heimin. Einaferð var tað ovurstórt heimsveldi, og tí er enskt eitt heimsmál. Høvuðsstaður er London og høvuðsmálið er enskt. Í Stóra Bretlandi búgva umleið 63,3 milliónir fólk (2013) á einum øki, ið er 242.910 km² til støddar.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Stóra Bretland er í søguligum høpi eitt av heimsins størstu og mætastu londum. Bretska kongaríkið fevndi eitt skiftið um meira enn ein fjórðapart av heiminum, og seinast í 19. øld hevði ríkið lagt seg á odda á fleiri økjum, til dømis innan ídnað, sjóvegis flutning og altjóða handil. Í seinastu øld førdi afturgongd á ídnaðarøkinum til, at kappingarførið innan bretsku handilsvinnuna versnaði, samstundis sum sosialir trupulleikar fóru at gera vart við seg. Seinastu árini hevur aftur gingið framá. Við aldarmótið er Stóra Bretland í ferð við at staðfesta seg sum ein av týdningarmiklastu tjóðunum í Evropa við stórari ávirkan á politiska, handilsliga, búskaparliga og mentanarliga økinum, og London er ein av týdningarmestu miðdeplum í heiminum.
Írar vildu ikki vita av enska yvirvaldinum, og í 1922 vóru teir komnir so langt í frælsisstríði sinum, at stórar partur av Írlandi fekk sjálvstýri í Bretska Heimsveldinum. Í 1949 gjørdist Írland óheft lýðveldi.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Síðan 1950-árini er Bretland vorðið alt meiri fjølmentað samfelag. Mong fólk úr gomlu bretsku hjálondunum í Karibia, Afrika og India hava búsett seg í Bretlandi og ríkað bretskt andslív við fremmandu mentanum sínum.
Mangir bretar búgva í býarforstøðum, tí har er reinari og rúmligari og góðir samferðslumøguleikar inn í miðbýirnar, har nógv fólk starva. Bretar eru heimkært fólk, og teir flestu seta sær fyri at eiga egin hús. Bretum dámar betur at búgva í vanligum sethúsum og raðhúsum enn í stórum íbúðarhúsum, og í frítíðini dámar teimum væl at røkja urtagarðin og væla um uttandura og innandura. 89 % búgva í býum og 11 % búgva á bygd.
Bretar eru ítróttahugað fólk. Um veturin spæla teir fótbólt og rugby, og krikket og golf um summarið. Bæði rugby, krikket og golf - ítróttargreinir, sum nú verða spældar um allan heimin - tóku seg upp í Bretlandi, og fótbóltsspælið spratt úr spølum, spæld vórðu á enskum dreingjaskúlum.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Bretska stjórnin situr í London í Onglandi; men tað eru sterkar frælsisrørslur bæði í Skotlandi, Wales og Norðurírlandi. Norðurírar hava sítt egna ting, og tað fáa skotar og valisar um stutta tíð. Tjóðskapareyðkennini í hesum londum verða goymd í sermerktum handverki og siðum. Til dømis eru enn mangir skotar, sum serligar hátíðardagar lata seg í puntuta skjúrt sítt.
Uttanríkispolitikkur[rætta | rætta wikitekst]
Trý viðurskifti eyðkenna serliga bretskan uttanríkispolitikk. Tey eru tætta sambandið við USA, tilknýtið til tey mongu londini, sum eru við í Bretska Samveldinum (The Commonwealth) og sambandið við Evropa, serliga við Evropeiska Samveldið. Eftir valið í 2001 fór Robin Cook frá sum uttanríkisráðharri, og Jack Straw, sum tók við starvinum, gjørdi beinanvegin vart við, at góða sambandið við bæði USA og ES skuldi varðveitast. Bretsku myndugleikarnir eru greiðir yvir, at globaliseringin og teir ágóðar og vansar, hon hevur við sær, á mangan hátt ikki akta vanlig landamørk. Tá ið tað ræður um umhvørvisspurningar, narkotikatrupulleikar og størri samskipaðan kriminalitet, er fragasta loysnin ofta at loysa trupulleikarnar í ymiskum altjóða felagsskapum. Yvirgangsatsóknirnar 11. september 2001 hava tó havt við sær, at meginparturin av bretska uttanríkispolitikkinum seinastu tvey árini hevur staðið í skugganum av hesari hending og bardaganum ímoti altjóða yvirgangi, har Bretland hevur verið hollasti stuðulin hjá USA.
Føroyar og Stóra Bretland[rætta | rætta wikitekst]
Føroyar og Stóra Bretland eru grannatjóðir og hava í mong ár samstarvað væl. Í søguligum høpi hevur leingi verið samstarvað landanna millum á fiskivinnuøkinum, men seinastu tíðina er samstarv eisini fingið í lag til dømis í oljuvinnu, útbúgving, ferðing og mentan. Seinastu árini, hava ávísar broytingar eisini havt við sær, at møguleikarnir fyri meira samstarvi eru mentir. Í Stóra Bretlandi er ein av stóru broytingunum til frama fyri meira politiskum samstarvi helst, at skotska heimastýrið varð stovnsett; men eisini oljuleitingarvirksemið á føroyskum havleiðum, øktir útbúgvingarmøguleikar og betri ferðasamband til grannan fyri sunnan munnu vera atvoldin til, at føroyska-bretska samstarvið er ment.
Samkynd[rætta | rætta wikitekst]
Samkynd í Stóra Bretlandi kunnu skráseta seg í parlagi, men tey verða ikki viðurkend sum hjún; í 2005 varð lógarbroytingin um skrásett parlag samtykt í Bretlandi. Í 1988 setti konservativa stjórnin við Thatcher á odda í verk Section 28. Section 28 var ein reglugerð, sum bannaði lokalum myndugleikum at kunna um samkyndleika, eins og sýna viðurkenning mótvegis samkyndleika [2]. Í 2003 varð Section 28 reglugerðin strikað sambært kongaligari staðfesting. Fram til 2001 hevði Stóra Bretland eisini ein høgan kynsligan lógaldur fyri samkynd. Hann var 21 ár fram til 1994, meðan hann var 16 fyri hinar íbúgvarnar. Í 1994 varð kynsligi lógaldurin fyri samkyndar menn settur niður, men var millum 1994-2001 tvey ár hægri enn fyri helmingin av bretsku íbúgvunum. Í 2005 kundu samkyndir bretar frøðast um, at teir kundu ganga saman í skrásett parlag, og 17. juli í 2013 varð eitt lógaruppskot samtykt, sum loyvir samkyndum bretum og walisarum at giftast tann frá 29. mars 2014. Talan er tó bert um borgarligar vígslur.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Leys av meginlandinum, í útnyrðingspartinum í Evropa, eru Stóra Bretland. Í Sameinda Kongsríkinum eru Skotland, Ongland, Wales, Norðurírland umframt oyggjar og oyggjalond fyri sunnan, vestan og norðan.
Landslagið í Bretsku Oyggjunum og Írlandi er ógvuliga fjølbroytt, og stórur munur er á høgu, grýtutu fjøllunum í Norðuronglandi, Skotlandi og Wales og flata mýrlendinum, nevnt "the fens", í til dømis East Anglia og fruktagóða slættlendinum í Suðuronglandi. Tríggir fjórðingar av lendinum eru dyrkaðir; ógvuliga ymiskt er, hvat velt verður, tað veldst alt um veðurlag, og hvussu jørðin er.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Í Bretlandi tóku fyrst landbúnaðarkollveltingin og síðan ídnaðarkollveltingin seg upp í 18. øld og breiddi seg so um allan heimin. Nú á døgum er tungídnaðurin, sum áður var álitið, ikki so týdningarmikil longur. Tænastuvinnan er tann vinnugreinin, ið mennist mest, til dømis banka- og tryggingarvirksemi. Bretland er sjálvbjargið við olju og gassi, tí landið eigur stórar oljukeldur í Norðsjónum og á markinum ímillum Hetlands og Føroya.
Tungídnaðurin var einaferð stór og týdningarmikil vinna í Bretlandi, men soleiðis er ikki longur. Nú er løtt maskintøknilig vøra, sum maskinur, amboð, bilar og vápn, týdningarmesta útflutningsvøran, og ógvuliga mong fólk starvast í fíggjar- og tænastuvinnuni. Hesar vinnur hava bøtt um bretska búskapin, ið ikki hevur verið væl fyri, mest tí at Bretland má flyta inn nógvar matvørur og rávørur.
Mest eru tað banka- og fíggjarvirksemi, sum hava fingið ferð á aftur bretska búskapin. Prísstøðið í Stórabretlandi er væl lægri enn í Føroyum.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
iNOVA p/f founded to manage research park
31-11-2011
Article on gransking.fo
Felagi iNOVA er j˙st sett ß stovn. Endamßli vi felagnum er at reka granskarasetri, sum fer at halda til Ý bygninginum hjß Vinnuframagrunninum ß HoyvÝksvegi 51 Ý Tˇrshavn. Navni iNOVA sipar til nřhugsan og nřskapan. Ta er P/F Fiskaaling, sum eftir ßheitan frß Vinnumßlarßnum hevur evna felagi til og tiki stig til at finna Ýleggjarar til felagi.
Vi stovnanini av iNOVA er skj°tul settur ß at fßa savna eina felags tˇlpark, sum Frˇskaparsetri og arir almennir granskingarstovnar kunnu nřta, umframt at m°guleiki er fyri at fßa gj°rt fleiri av kanningunum fyri vinnuna, sum Ý dag vera gj°rdar uttanlands.
Bygningurin verur Ý l°tuni settur Ý stand fyri 10 miˇ. kr. sum er peningur, i er fingin til vega vi, at stovnsfŠi hjß Vinnuframagrunninum er niurlaga tilsvarandi. Ătlandi skal vinnan saman vi almenna geiranum leiga seg inn Ý bygningin og harvi skapa eitt st°rri og sterkari umhv°rvi til gangs fyri °ll.
┴hugin Ý vinnuni hevur veri sera stˇrur fyri Štlanini og ein r° av f°royskum vinnufyrit°kum og stovnum hava valt at seta pening Ý felagi. Stovnararnir frß byrjan eru: P/F Fiskaaling, Felagi Nˇtaskip, P/F Bakkafrost, P/F Havsbr˙n, TF Holding, Framtak, P/F Luna, P/F Marine Harvest Faroes, Sp/f Tavan og MBM. Felagi er sett ß stovn vi 1,3 mio. kr. Ý kapitali.
═ fyrstu nevndini vera Jˇgvan Jespersen, umboandi vinnuna, Durita Nielsen, umboandi vinnugransking og Debes H. Christiansen, umboandi almennu granskingina. Nevndin skipar seg sjßlv. Sum fyribils stjˇri Ý felagnum verur Jonhard Eysturskar, granskari ß Fiskaaling, settur, til nevndin hevur funni stjˇra.


text:
Nú mugu vit taka okkum saman og dálka minni
2019-08-22 08:37
Orkupolitikkur -
Vit hava nú í nógv ár verið tilvitaði um umhvørvið, og hvørja ávirkan vit hava á tað. Hagtøl frá nógvum vísindaligum kanningum, gjørdar kring heimin, vísa á, at vit bara hava fá ár at venda gongdini, um skaðin ikki skal gerast óbøtaligur.
Eg meini, at vit - eitt av mest framkomnu londum í heiminum - eiga at taka í egnan barm, og gera verulig átøk, fyri at minka um plastnýtslu, útlátið av dálkandi gassum og CO2.
Løgtingið samtykti í 2009, at Føroyar í árunum 2010-2020 skuldu minka útlátið av vakstrarhúsgassum við í minsta lagi 20%, samanborið við 2005. Útlátið av vakstrarhúsgassum er hóast hetta voksið við umleið 9% síðani 2005.
Føroyar eru á nógvum økjum longu á góðari leið, men tað gongur alt ov seint. Vit mugu veruliga minka okkara dálking, fyri at verja okkara heim og tryggja, at eisini okkara børn hava eina bjarta framtíð.
Vit eiga at eggja okkara borgarum til, at velja grønar orkuloysnir, bæði til hús og bilar. Hetta orkuskiftið er kostnaðarmikið, men kundi frítøka fyri mvg hjálpt munandi - eisini á hybridbilum og sera orkusparandi bilum. Harumframt eru í dag privatar fyritøkur, sum bjóða skiftisloysnir og fígging, so tað væl loysir seg. So um vit øll í hvør sínum lag hugsa um grønar loysnir, tá bilur ella oljufýringin skal skiftast, so ger tað stóran mun.
Nýtslan av plastikki er eisini ófatiliga stór, og eiga vit eisini at minka hesa nýtslu alt fyri eitt. Tað kann kanska tykjast sum, at vit eru so fá og tað tí ger so lítlan mun, men hóast vit ikki kunnu siga, hvussu nógv plastik er í heimshøvunum; so er eingin ivi um, at talan er um sera sera stórar nøgdir.
Um vit gera hesi átøk, so vísa vit umheiminum, at vit vilja ganga við á odda og harumframt fremja vit eisini eina hugburðsbroyting hjá okkum sjálvum og virka til, at Føroyar framvegis verða besta stað á Jørð.
X við Villads Bøgesvang, X við Sambandsflokkin
valevni til Løgtingið fyri Sambandsflokkin
RN


text:
Stevna
Keypmannahavnaryvirlýsingin um átrúnað í almenna rúminum
Vit á altjóða gudloysingaráðstevnuni “Gods & Politics”, hildin í Keypmannahavn 18. til 20. juni 2010, lýsa hervið hetta:
- Vit viðurkenna óavmarkaða rættin til trúarfrælsi (1) og at frælsi at íðka ein átrúnað bert er avmarkað av at rættindini hjá øðrum vera vird.
- Vit halda, at almennur politikkur skal byggja á fakta og skilvísi, ikki dogmur. (2)
- Vit sláa fast, at neyðugt er við einum samfelag, ið byggir á fólkaræði, mannarættindi og lógir. (3) Søguliga eru tað tey mest sekuleru samfeløgini, ið klára seg best. (4)
- Vit sláa fast, at tað einasta rættvísa stýrislagið í einum fólkaræði er sekulert. Staturin er óheftur í trúarspurningum og tekur ikki nakran framum nakran annan. (4)
- Vit sláa fast, at stjórnin eigur ikki at blanda seg í privatlívið, um rættindini hjá øðrum vera vird. (5)
- Vit góðtaka rættin hjá bæði trúgvandi og ikki-trúgvandi at luttaka í almenna rúminum og vera viðfarin eins.
- Vit góðtaka fast talu- og skrivifrælsi hjá øllum. Einastu avmarkingar eru tær, sum eru niðurfeldar í altjóða lóg, lógir, sum allar stjórnir áttu at fylgt (6). Vit mótmæla øllum blasfemilógum, umframt avmarkingum av rættinum at finnast at átrúnaði ella avmarkingum av ikki-átrúnaðarligum sjónarmiðum. (7)
- Vit sláa fast, at øll eru eins fyri lógini og at minnilutabólkar ikki eiga at fáa sersømdir, eins og átrúnaðarligir dómstólar ikki skulu kunna nýtast til sivil rættarmál.
- Vit sláa fast, at mismunur eigur ikki at verða gjørdur í samband við starvssetanir, uttan tá talan er um átrúnaðarligar leiðarar. Vit sláa eisini fast, at sosialar tænastur eiga ikki at verða givnar grundað á rasu, trúgv, kyn, stætt ella kynsliga orientering. (8)
- Vit sláa fast, at serlig atlig skulu ikki takast til átrúnað í politikki og í almenna rúminum. Ein ávísur átrúnaður skal heldur ikki frítakast frá skatti og fáa statsstuðul til virksemi sítt, sum stríðir móti ikki-trúgvandi og fólkum við øðrum átrúnaðum.
- Vit stuðla rættinum til sekulera útbúgving og sláa fast, at undirvísing í kritiskari hugsan er neyðug. Eisini er neyðugt við frálæru í muninum millum trúgv og skilvísi sum vegvísarar til vitan, eins og frálæru í ymiskum átrúnaðum (9). Vit stuðla frælsari hugsan og frálæru í vísindum uttan átrúnaðarliga uppíblanding og eru ímóti allari indoktrinering.
Viðtikið av ráðstevnuni
Keypmannahavn 20. juni 2010
(1) Grein 18 í Altjóða Mannarættindayvirlýsingini og grein 18 í altjóða avtaluni um sivil og politisk rættindini.
(2) Í 21. øld mugu samfeløg byggja á objektiva vitan og tankar bygdir á vísindaligar sannroyndir, innan teir lógarkarmar, sum altjóða mannarættindi seta. Átrúnaðir eru bygdir á trúgv og vegleiddir av mytum og slatri, tulkað av einari sjálvshevjandi prestastætt. Átrúnaðir hoyra tí ikki heima í almenna lívinum, men bert í tí privata.
(3) Bruxellesyvirlýsingin frá 2007.
(4) Samfelagsgransking vísir, at tjóðir við einari átrúnaðarligari stjórnir klára seg illa innan grundleggjandi sosial og økonomisk vísitøl, so sum talið av brotsverkum og fongsulsrevsingum, livialdur, negativu avleiðingarnar av seksualiteti og í at tryggja framgongd og trivnað. They mest sekuleru, framkomnu londini klára seg altíð betur.
(5) Staturin eigur á ongan hátt at revsa nakran bólk, ella geva nøkrum bólki ein fyrimun.
(6) Greinirnar 19 og 20 í altjóða avtaluni um sivil og politisk rættindini.
(7) Viðmæli 1805 (2007) hjá tingnevnd Europaráðsins.
(8) Grein 14 í europeisku samtyktini um mannarættindi og grundleggjandi frælsi.
(9) Grein 14 í Viðmæli 1720 (2005) hjá tingnevnd Europaráðsins.
Eitt svar to “Stevna”
-
Gudloysi » Blog Archive » Samandráttur av aðalfundinum 2011 Says:
august 31st, 2011 at 18:47
[…] Stevna […]


text:
Disney´s Hotel Santa Fe**
FAMILJUFERÐ: 4 nætur/5 dagar, úr 20.695,- fyri familjuna
Kom við 62°N til Disneyland París. Vit hava tey bestu tilboðini til vælumtókta familjuferiustaðið. Beinleiðis ferðaseðil til París er íroknaður kostnaðinum.
| Sí meira um Disneyland her
| Sí meira um hotellið her
Filmsbrot um Disneyland
Filmsbrot av hotellinum
Prísdømi:
Legg til merkis
- Tilboðið er útroknað eftir bíligastu ferðaseðlunum
- Prísurin kann broytast alt eftir tíðarskeiði og hvat er tøkt
Bílegging
- Send fyrispurning umvegis heimasíðuna á teiginum til høgru
- Skriva til booking@62n.fo ella ring á telefon 34 00 00
- Støkk inn á gólvið hjá 62°N, vit hjálpa fegin


text:
Viðtøkur_Hab
Lóg fyri Havnar Bridgefelag
- "Under selskabelige former. Lóg fyri felagið 1943
- Lóg fyri felagið 1998
- Lóg fyri felagið 2014
Aðrar reglugerðir og góð ráð
Arnbjørn Sivertsen saknaði eina greiða reglugerð og arbeiðsskrá fyri nevndarlimir, tá ið hann einaferð í 1990 árunum kom í nevndina í Havnar Bridgefelag og gjørdi tí eitt uppskot til hinar nevndarlimirnar at taka avgerð um. Avgerðin varð ongantíð tikin, og tí er hetta eisini framvegis eitt uppskot og ikki ein reglugerð:
Fundarfrágreiðingar
2019 aðalfundur 11. apríl: Fundar- og formansfrágreiðing og roknskapur
2018 aðalfundur 19. feb: Gerðabók / Fundarfrágreiðing
2017 aðalfundur 6. apríl: Fundarfrágreiðing
2017 brot úr heimasíðuni: Gerðabók
2016 aðalfundur 29. apríl: Formansfrágreiðing / Roknskapur / Gerðabók / Fundarfrágreiðing
2015 aðalfundur 23. apríl: Fundarfrágreiðing
2014 kunningarskriv nov: Ymiskt
2014 aðalfundur 11. sep: Fundarfrágreiðing
2013 kunningarskriv nov: Um kappingarnar
2013 aðalfundur 12. sep: Fundarfrágreiðing
2013 kunningarskriv apríl: Árið, ið fór
2012 aðalfundur 13. sep: Fundarfrágreiðing
2001 aðalfundur 20. sep: Fundarfrágreiðing
2000 aðalfundur 7. sep: Fundarfrágreiðing
1999 aðalfundur 2. sep: Fundarfrágreiðing
1998 aðalfundur 10. sep: Fundarfrágreiðing
1997 aðalfundur 4. sep: Fundarfrágreiðing


text:
DJØF gevur út dagførdu ritgerð mína
Síðani hevur DJØF, forlagið hjá donskum búskapar- og løgfrøðingum, vís bókini áhuga og hevur heitt á meg um at dagføra hana.
Fekk í 2012 stipendium at vitja gamla kleystrið San Cataldo á Amalfistrondini í Italia, og fór har undir at ritstjórna bókina av nýggjum. Seinasta árið er nógv granskingartíð farin til hesa verkætlan, sum nú hevur borið frukt.
Dagførda og endurskoðaða bókin er prentað og kann bíleggjast frá forlagnum. Bókin er 364 síður, og er perman prýdd við tekning eftir abban, Eyvind Dalsgaard.
DJØF (sí leinkið)
Á permumyndini síggjast nøkur gomul portur ið leiða tankarnar á tær forðingar og fortreytir í samband við grundlógarroynd, sum bókin viðgerð.
Bókin mennir háttalag at kanna fortreytir og eyðkenni fyri grundlógarroynd, hvussu dómstólar og aðrir óheftir trætustovnar taka støðu til, hvørt lægri lóg er í samsvari við hægri. Nógv venja verður umrødd og hugt verður at 100-tals úrskurðum úr mongum ymsum londum og løgdømum.
Síðani verður hetta háttalagið brúkt at kanna nærri grundlógarroynd og løgfrøðiligar grundgevingar í norðanlondum søguliga og nútíðarliga. Besta myndin av rættarstøðuni fæst við at fata lógtekst og venju sum part av somu heild.
Serligur dentur verður lagdur á at sýna, hvønn týdning samveldisstøður hava, har bókin vísir á bæði Europeiska Samveldi, men eisini Europeiska Mannrættindasáttmálan sum skipanir av samveldiskendum slagi, har tær hægru lógirnar viga tyngri í teimum óheftu dómstólunum – allarhægsturættunum í Luksemborg og Strassburg – og seta til viks ella broyta lógir samtyktar á tjóðartingi.
Víst verður á, at tær vesturnorrønu løgfrøðiútbúgvingarnar høvdu ikki fyrireikað fólk til, hvat fór at henda við at taka undir við ES og EMRS, at tinglógir fóru at verða mýktar og at teir altjóða sáttmálarnir fóru at fáa alsamt ment innihald, vaksa og broytast í tulking.
Men eisini við at hyggja at søguni, teimum elstu norsku, donsku og íslendsku dómunum, sæst hvussu dynamisk ella mennandi tulking hevur verið partur av norðurlendskari jura, uttan at fakliga umhvørvið hevur vilja givið tí stórvegis ans. Tulkingin av grundlógum á okkara leiðum hevur tó mangan, serliga um miðju 20. øld, verið avmarkandi og hevur burturforklára ásetingar í grundlóg og altjóða sáttmálum.
Rákið í løtuni gongur tó týðiliga ímóti størri denti á rættindi og meginreglur, sum vilja brýna ella enntá seta til viks tinglógir gjørdar óumhugsaðar ella kanska við vilja í stríð við samtyktar hægri meginreglur.
Forðingarnar fyri nøktandi ráðgeving, sum bókin vísir á, er hvussu løgfrøðingar mangan ikki vilja taka til sín nýggjar samtyktir ella ikki duga á at skyna lóg sum kemur fram í mennandi tulking.
Lóg,serliga grundlóg og rættindalóg, er broytilig; og bókin veitir innlit í, hvussu lóg skal grundlógarroynd best skal eygleiðast.
Sama háttalagið við denti á at eygleiða mennandi tulking av lóg í úrskurðum er brúkt í bókini um føroyskan arbeiðsrætt og verður væntandi týðandi táttur í granskingini frameftir.
http://www.djoef-forlag.dk/da/boeger/w/west-nordic-constitutional-judicial-review
Bókin er umrødd á setursheimasíðuni


text:
Nýsæland er um 1.500 km í ein landsynning úr Avstralia. Landið er mest sum bara tvær stórar oyggjar - Norðuroy og Suðuroy, men eisini eru fleiri smáar oyggjar. Í Norðuroy er veðurlagið lýtt og milt, og har eru mong gosfjøll. Í Suðuroy er kaldari, og har eru jøklar, høg fjøll og stórir skógir. Frá 1840 til 1907 var Nýsæland bretskt hjáland, men landið gjørdist sjálvstøðug tjóð í 1947.
Norðuroy í Nýsælandi er uppi í "Eldkringi" í Kyrrahavi, og har eru fleiri gosfjøll. Eitt teirra, Ruapehu, goysti í 1995. Nógvi hitin niðri í jørðini, heitar grundvatnið, ið vellir upp ígjøgnum rivur í klettinum, og har verða varmakeldur. Onkustaðni verður vatnið so heitt, at tað verður til guvu. Guvan trýstir vatnið fyri sær, so at tjúkkur vatnsprænur goysir upp úr klettinum. Hetta rópa vit goskeldu, á altjóða máli geysir úr íslendskum.
Góðar 4.2 milliónir fólk búgva í Nýsælandi (2010); minni enn helvtin av fólkinum í London ella París. Næstan tríggir fjórðingar búgva í Norðuroy, flestu teirra í býum. Wellington er høvuðsstaður í Nýsælandi.
Nýsæland var eitt av seinastu londum í heiminum, sum varð ónomið. Fyrstu fólk at seta seg niður her vórðu maoriar, ið komu higar úr Polynesia um ár 950. Hóast flestu maoriar nú á døgum hava lagað seg til at liva sum fólkið í vesturheiminum, hava teir goymt mentan sína - málið, listina og stórhúskið. Maoriar hava umboð í tinginum, og stig eru tikin til at tryggja teimum somu rættindi og møguleikar sum onnur, tá ið talað verður um heilsurøkt, útbúgving og arbeiði - rættindi, teir ikki hava havt áður.
Maoriar eru enn um tíggjundaparturin av fólkinum. Nýsæland er framburðssinnað land og varð fyrsta land í heiminum, sum veitti konufólkið valrætt og setti vælferðarskipan í gildi.
Stórar albeittar fløtur og lýtt og vátligt veðurlag gera, at Nýsæland er gott landbúnaðarland; helst til dýrahald, neyt og seyð. Seyðaskipanin er 60 milliónir (um 15 til hvørt fólk) og 8 milliónir neyt. Tríggir fjórðingar av nýsælendska útflutninginum eru búnaðarvørur. Nýsæland er ímillum tey lond í heiminum, sum flytur mest út av ull, frystum kjøti, osti og smøri. Ein onnur týdningarmikil vinna er fiskiskapur.
Meiri enn 80% av øllum ravmagni í Nýsælandi er av vatnorku. Størsta vatnbyrgingin er Clyde-byrgingini í Suðuroy, har nógvar áir eru byrgdar. Reina orkuveitingin og tað, at næstan eingin tungídnaður er har, ger, at Nýsæland er eitt av reinastu londum í heiminum. Nýsælendingar eru erpnir av reina og grøna landi sínum.
Lýtt veður og vøkur, stórfingin náttúra gera, at fólk eru nógv úti, og at nógv frítíðarvirksemi eisini er uttandura í Nýsælandi. Nýsælendingum dámar væl alla ítrótt, t.d. at ganga og klíva í fjøllunum, sigla í kano, sigla við seglbáti og at spæla rugby - rugbylandsliðið verður rópt All Blacks. Mong ferðafólk koma til Nýsælands, helst at njóta náttúruna og sunna uttanduralívið.
Av tí at Nýsæland er so fjart, hava plantur og dýr ment seg øðrvísi, og har eru sjáldsom dýr og sjáldsamar plantur. Kendast eru fuglarnir, ið kunnu ikki flúgva, t.d. uglupappageykurin og kivifuglurin. Teir mistu evnini at flúgva, tí at teir høvdu ongar fíggindar, og høvdu tí ikki fyri neyðini at flúgva undan.
Kivifrukt er kinversk stikkulsberjaplanta. Hon varð gróðursett í Nýsælandi um 1900. Nýsælendingar nevndu hana kivi eftir tjóðarfugli sínum. Nýsæland er nú tað land í heiminuum, sum dyrkar mest av kivi, og fruktin verður flutt út um allan heim. Fruktin veksur upprunaliga í lýðbeltinum og skal hava nógva sól. Kivi verður dyrkað í serligum fruktgørðum, ið eru skiftir sundur í teigar.
Av tí at hesin partur av heiminum hevur verið so avbyrgdur frá umheiminum, vórðu summi øki her ímillum tey seinastu í heiminum, har fólk settu seg niður. Fyrstu fólk at seta seg niður her komu úr Asia, teirra millum vórðu aboriginarnir í Avstralia, maoriarnir í Nýsælandi og ymisk fólkasløg í Kyrrahavsoyggjum. Aboriginarnir komu til Avstralia fyri um 50.000 - 70.000 árum síðan. Tá vóru heimshøvini grynri, og mest sum landfast var ímillum Avstralia og Nýguinea. Kyrrahavsoyggjar vórðu bygdar fyri um 7.000 árum síðan, tá ið fólk úr Landsynningsasia komu hagar. Onnur lond í hesum heimsparti hava ikki verið bygd í meiri enn um 1.000 ár - t.d. komu maoriar til Nýsælands um 950 e. Kr.
Í 18. øld fóru evropearar at koma higar, og bæði Avstralia og Kyrrahavsoyggjar gjørdust bretsk hjálond. Nú á døgum hava hesi lond ikki so nógv samband við Evropa longur. Seinastu árini eru mong fólk komin til Avstralia og Nýsælands úr Miðeystri og Landsynningsasia; bæði londini eru vorðin fjølmentað samfeløg, har er stór vælferð, og vinnulívið er fjølbroytt og gott.
Av tí at bara tvey fólk búgva á hvørjum km2 í Avstralia, er tað strálbygdasta meginland í heiminum. Flestu avstraliar búgva í býunum fram við strondini, fjart frá karga og heita veðurlagnum inni í landinum. Mangar av Kyrrahavsoyggjum eru smáar, tí er fólkið har ikki fjølment.
Umhvørvisvernd er vorðin týðandi samfelagsevni í heimspartinum. Í Avstralia eru stór lendi og mong dýr friðað. Av tí at Kyrrahavsoyggjar eru fjart frá meginlondunum, hava kjarnorkuroyndarspreingingar verið á óbygdum oyggjum her; hóast fólkið hevur harðliga mælt ímóti.
At Avstralia hevur verið bretskt hjáland, sæst m.a. væl á avstralska flagginum. Tað myndar bretska flaggið (Union Jack), samveldisstjørnuna og stjørnumyndina Suðurkross.
Við tað at Avstralia og Nýsæland hava verið bretsk hjálond, er mesta fólkið í londunum nú á døgum av bretskari ætt. Men seinastu 50 árini eru tilflytarar komnir higar úr øllum heiminum. Um 2 milliónir fólk hava nú ikki enskt sum móðurmál. Ymsu tilflytararnir hava tikið við sær egna siðvenju, egnar høgtíðir, matsiðir og hava gjørt Avstralia og Nýsæland til ógvuliga fjølmentað lond.
Í mong ár var undirvísingarmálið hjá aboriginskum børnum í Avstralia og maoriskum børnum í Nýsælandi bara enskt, og tey sluppu ikki at læra sítt móðurmál. Men nú er vend komin í. Mál maorianna er viðurkent sum alment mál í Nýsælandi, og í Avstralia læra næmingarnir um aboriginskar mentanir og siðir. Men mong halda, at upprunafólkið eigur at fáa aftur lendið og tilfeingið, sum niðursetufólkið úr Evropa tók frá forfedrum teirra.
Bæði í Avstralia og Nýsælandi hevur ítróttin stóran týdning fyri tjóðskaparkensluna og samleika fólksins. Rugby er tjóðarítrótt í Nýsælandi; í Avstralia eru fótbóltur og krikket best umtókt. Góðu avrikini í hesum ítróttargreinum eru vorðin tjóðarstoltleiki í hesum londum.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Wellington
Vídd: 270.534 km2
Fólkatal: 4.252.277
Alment mál:
enskt og maoriskt
Átrúnaður:
kristindómur 62%, aðrir 22% ongan átrúnað 16%
Stýrsilag:
Fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: nýsælendskur dollari (NZD)


text:
“Samfelagið - eg og vit øll” er næmingabók í Samfelagsfrøði í 9. flokki.
Rokning 5b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 5. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Rokning 5b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 5. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Rokning 5b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 5. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Mállærubók at brúka saman við bókaheildini Nem í fimta.
Uppgávubók til Rokning 5, sum er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í fólkaskúlanum. Uppgávub...
Rokning 5a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 5. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Søgan um Katrina í Toftum byggir á søgn úr Hósvík frá seinast í 18. øld.
Gjøgnum alla søguna hjá menniskjum hava verið fólk, sum hava leitað sær til tað ókenda.
Her er alt, sum tú hevur brúk fyri til at skriva tína allarbestu søgu!
Vandamikil djór ymsar staðir á jørðini kunnu vera alt frá tropiskum hávi til pinkulítið skordýr við drepandi b...
Tað regnar. Símun og Nói vilja bjarga maðkum.
Símun og Nói finna eina kanin undir sólberjarunninum.
Pál er glaður. Pápi hansara skal ganda fyri flokkinum.
Worlds of English er tekstasavn hóskandi frá C stigi. Gjøgnum fagrar bókmentir, yrkingar, leik og yrkisbókment...
From Where You Are 2 er framhaldsbók, sum er skipað eftir sama leisti sum From Where You Are 1. Við støði í næ...
“Samfelagið og vit” er næmingabók í Samfelagsfrøði í 8. flokki.
Læraravegleiðingin til Nem í fimta er býtt í tveir partar, Vegleiðing um føroyskt og Vegleiðing til partarnar.
Bókin er í seks pørtum, og hvør partur leggur dent á okkurt ávíst:
Rokning 5a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 5. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Rokning 5a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 5. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Kom og telva er talvlærutilfar á grundstigi. Bókaheildin, sum fevnir um eina grundbók og tvey uppgávuhefti, er...
Kom og telva er talvlærutilfar á grundstigi. Bókaheildin, sum fevnir um eina grundbók og tvey uppgávuhefti, er...
Kom og telva er talvlærutilfar á grundstigi. Bókaheildin, sum fevnir um eina grundbók og tvey uppgávuhefti, er...
Rokning 4b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 4. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Lærarabók til bókaheildina Rokning 4b, sum er til støddfrøði í innskúlingini.
Rokning 4a er partur av bókahei...
Rokning 4b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 4. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Bókin byggir á ástøði í positivari sálarfrøði, menningarsálarfrøði og neurosálarfrøði.
Mállærubók at brúka saman við bókaheildini Nem í fjórða. t:
Ger vinir tínar bilsnar við hesum frálíku hvørviskynstrunum.


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
KORT
VEÐRIÐ
Forsíðarss
31. Aug 2005
Politistøðin í Vestmanna letur aftur
Seinnapartin í dag var ein heldur keðilig sjón at síggja við politistøðina í Vestmanna. Tá bleiv nevniliga politiskelti tikið niður av politistøðini. Frá í morgin 1. september, mugu borgarar í Vestmanna venda sær til havnar fyri at fáa politihálp, um brúk er fyri hesum. Heldur
30. Aug 2005
Sólorkuskipanin í Vestmanna Skúla
Í august mánaði hevur sólorkuskipanin hjá Vestmanna Kommunu - sum er uppsett í Vestmanna Skúla - framleitt umleið 600 Kwh.
21. Jul 2005
Bilvrak aftur í grótbrotinum uttanfyri Grønanes
Fyri góðum tveimum vikum síðan, skrivaðu vit her á síðuni um, hvussu gott tað var at fáa rudda upp í grótbrotinum uttanfyri Grønanes. Tíverri eru tað ikki allir borgarar okkara, sum hava serliga virðing fyri slíkum tiltøkum. Tí longu í gjár (21. juli 2005) stóð
20. Jul 2005
Sólorkuskipanin framleiðir elorku
Sólorkuskipanin sum Vestmanna Kommuna og SEV hava staðið fyri at fáa sett upp í Vestmanna Skúla, er umsíðir farin at framleiða elorku. Hetta er ein royndarverkætlan, sum skal vísa okkum hvussu nógv ein slík skipan kann framleiða, í mun til hvussu veður
06. Jul 2005
Tað loysir seg at gera ruddingarátøk viðhvørt
Tað loysir seg at gera ruddingarátøk viðhvørt, sjálvt um hetta kann tykjast møtimikið til tíðir. Vælvitandi hava nógvir borgarar í bygdini verið ilskir inná viðurskiftini í grótbrotinum uttanfyri Grønanes (í Stóragerði). Eftir miðvíst arbeiði í eitt hálvt ár, er komið væl áleiðis. Leiguøkini
29. Jun 2005
Bygdarsavnið skal málast
Bygdarsavnið skal nú málast uttan, eftir at bygningurin hevur fingi nýggjan klædning og aðrar ábøtur eru gjørdar. Arbeiðstøkan varð boðin út, og inn komu seks tilboð. Tikið er av tilboðnum frá Steingrím Haraldsen, sum bjóðar sær at gera arbeiði fyri kr. 67.600, umframt mvg.
28. Jun 2005
Seld eru nú íalt 10 grundøki, og trý onnur eru umbiðin
Tað hevur gingið sera væl við søluni av grundøkjum í Vestri, síðan Vestmanna Kommuna hevði heilsíðulýsing í Vikublaðnum í mars í ár. Seld eru nú íalt 10 grundøki, og trý onnur eru umbiðin í løtuni. Tað blivu útstykkjaði 25 grundøki í Vestri, og tvey
09. Jun 2005
Stórar trupulleikar av burturkasti
Tað er eingin loyna, at Vestmanna Kommuna hevur sum aðrar kommunur í Føroyum, stórar trupulleikar av burturkasti sum eingin vil kennast við. Hetta verður sum oftast bert tveitt í náttúruna sum best ber til. Við endan á vegin út á Berg hava vit ein keðiligan trupulleika
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Tað er í kvøld, at føroyska landsliðið tekur móti Svøríki á Tórsvølli í EM-undankappingini. Í tí sambandi verður landsliðsdámur á FM í allan dag.
http://www.midlar.foTú kanst lurta eftir FM1 við at trýsta HER
Byrjar verður klokkan 10, tá Petur Zachariassen og Eyðfinn Drewsen fara at stuttleika sær í studio. Millum klokkan 15 og 17 verður eitt serliga landsliðsfótbóltspanel, har gestirnir telja Glen Ståhl, Oddbjørn Joensen og André Olsen.
Frá klokkan 18 verður upptakt beinleiðis av Tórsvølli við Petur Asbjørn Lervig. Her eru gestirnir millum annað Ken Fagerberg, Heðin Askham, Virgar Hvidbro og Skansin.
Klokkan 19.30 verður beinleiðis frásøgn frá sjálvum landsdystinum. Viðmerkjari verður Jens Martin Knudsen. Aftaná verður 3. Hálvleikur við samanumtøkum og samrøðum úr Mixed Zone. Tú kanst verða ein partur av sendingini við at senda viðmerkingar og spurningar til 559999.


text:
En fortælling fra en færøsk elev
Vi har fået Magnus, der har gået på efterskole i Danmark, til at fortælle om hans oplevelser, og om hvordan det var at flytte langt væk hjemme fra.
Læs historien på Færøsk
Framhaldsskúli fyri meg
Tað at fara á framhaldsskúla var ein ógvuliga stór avgerð fyri meg, helst tí at búgvi í Føroyum. Eingin av mínum vinum fóru í framhaldsskúla, og av tí at eg var úr Føroyum fór eg at verða púra einsamallur um tað. Alt byrjaði við at eldri beiggi mín fór á framhaldsskúla og at eg fór at vitja hann. Tá bert ein tími var farin visti eg tað. Eg vildi á framhaldsskúla. So mong menniskju og øll vóru vinir. Øll høvdu tað gott og øll vóru glað. Tá visti eg, at framhaldsskúli var júst nakað fyri meg.
Eg hevði hugsað um at fara at arbeiða ella beinleiðis víðari á miðnám aftaná 9. í fólkaskúlanum, men einki av hesum føldi eg meg kláran til. Tí bleiv tað 10. flokkur í Danmark. Hetta fór at geva mær eina meira týðuliga mynd av hvat eg kundi hugsað mær aftaná. Men hvussu skuldi ein føroyskur drongur klára seg á einum donskum framhaldsskúla, hugsaði eg, og var í veruleikanum eitt sindur bangin, men tær fyrstu vikurnar á framhaldsskúlanum vóru tær bestu vikurnar í mínum lívi! So nógv menniskju, øll áhugaði í tí sama sum eg. Skúlin gjørdi alt fyri meg, eg kom frá Føroyum og kundi ikki bara fara heim soleiðis uttan nakað í vikuskiftinum, tí var eg noyddur at verða verandi á framhaldsskúlanum. Tað gjørdi ikki pettið, tí eg vildi ikki heim, eg tímdi ikki heim. Tá ein vika var av, bíðaði eg bert til tann næsta vikan skuldi byrja. Framhaldsskúlin er tað størsta lopið í mínum lívi. Eg eri vorðin nógv klókari uppá allar mátar. Eg fekk vinir har, teir vinirnir eru enn mínir vinir. Vit eru vinir restina av lívinum.
Framhaldsskúlin hevur gjørt meg nógv sterkari sum næming í Føroyum. Eg kann vera á einum hægri stigi enn aðrir næmingar flestir. Eg eri meira klárur at fáa nýggjar uppgávur og avbjóðingar ið skúlin gevur mær, enn eg var áðrenn. Og eg eri ikki bangin fyri at vera við í undirvísingini. Framhaldsskúli var tað rætta fyri meg.
Magnus Reinert Hansen
Miðnám á Kambsdali
20 ár
Læs historien på Dansk
Efterskole for mig
Det at tage på efterskole var for mig en stor beslutning, jeg bor på Færøerne. Der var ingen af mine venner, der tog på efterskole, og jeg bor på Færøerne, så jeg ville være helt alene om det.
Det startede med at min storebror tog på efterskole, og jeg tog ned for at besøge ham. Efter en time var jeg fuldstændig solgt! Så mange mennesker og alle var bare venner. Alle havde det godt og var glade. Jeg vidste bare at efterskole var lige noget for mig.
Jeg havde overvejet arbejde eller gymnasium, men jeg følte mig ikke helt parat til nogle af delene. Så det blev tiende, i Danmark.
Hvordan skal en færøsk dreng kunne klare sig på en dansk efterskole, tænkte jeg, og var egentligt lidt bange. Men de første uger på efterskole var de bedste uger i mit liv. Så mange mennesker, alle var interesseret i de samme ting som mig. Skolen gjorde alt, hvad den kunne for mig, jeg kom jo fra Færøerne og kunne ikke bare tage en hurtig tur hjem, men jeg var lige glad, jeg ville ikke hjem. Jeg glædede mig bare til den næste uge skulle begynde.
Efterskolen var det største skridt i mit liv, og har gjort mig klogere på så mange måder. Ikke mindst mine venner jeg fik der, de er stadig mine venner. Vi er venner for livet.
Efterskolen har gjort mig stærkere som elev på Færøerne. Jeg kan være på et højere niveau end de andre elever kan, der ikke har været på efterskole. Jeg er meget mere klar til at tage de opgaver og udfordringer som skolen giver mig, jeg er ikke bange, og jeg tør at være med i undervisning.
Magnus Reinert Hansen
Færøerne


text:
Kynsligur ágangur, seinárin og rúsmisnýtsla
Nakrir persónar, við seinárinum av kynsligum ágangi, royna at doyva pínuna við rúsdrekka ella øðrum rúsandi evnum.
Hetta misbrúk, sum verður ein háttur at handfara eina traumatiska uppliving, kann síðani føra til aðrar óhepnar avleiðingar.
Persóninum tørvar hjálp til at sleppa burtur úr hesum misbrúki, men um misbrúkið ikki verður sett beinleiðis i samband við ágangin, er stórur vandi fyri at hann far afturstig.
Persónurin far tá bert eitt amboð til at arbeiða við síni rúsmisnýtslu men ikki amboð til tað pínu, ið hevur ført til misnýtsluna.
Hesum fer Poul Jákup Thomsen, rúsevnisráðgevi, at greiða meira frá.