text:
8. mai 2001Nr. 73
Løgtingslóg um viðgerð av persónsupplýsingum, sum broytt við løgtingslóg nr. 24 frá 17. mai 2004
Kapittul 1
Endamál
§ 1. Lógin hevur til endamáls at tryggja persónsvernd hins einstaka, tá persónsupplýsingar verða viðgjørdar, soleiðis at persónsupplýsingar verða viðgjørdar við virðing fyri tí persónliga frælsinum og heimafriðinum og grundað á persónsupplýsingar við høgari góðsku.
Kapittul 2
Orðlýsingar
§ 2. Í lógini skilst við:
1) Persónsupplýsing:
Einhvør upplýsing og meting knýtt at einum ávísum likamligum persóni.
2) Viðgerð:
Øll nýtsla, so sum savnan, skráseting, samkoyring, goyming, víðarigeving, avhending v.m. ella ein sameining av hesum, líkamikið um henda er elektronisk ella ikki.
3) Persónsskrá:
Skipað savn av persónsupplýsingum, sum er atkomandi eftir ávísum eyðkennum, líkamikið um savnið er miðsavnað, miðspjatt ella býtt sundur eftir virki ella staði.
4) Dátuábyrgdara:
Likamligur ella løgfrøðiligur persónur, almennur myndugleiki, stovnur ella einhvør annar, sum einsamallur ella saman við øðrum, ásetir endamálið við viðgerðini av persónsupplýsingunum og ásetir, hvørji hjálparamboð kunnu nýtast.
5) Dátuviðgera:
Likamligur ella løgfrøðiligur persónur, almennur myndugleiki, stovnur ella einhvør annar, sum vegna dátuábyrgdaran viðger persónsupplýsingar.
Einhvør likamligur ella løgfrøðiligur persónur, almennur myndugleiki, stovnur, felagsskapur osv. annar enn tann skrásetti, dátuábyrgdarin ella dátuviðgerin og tann, sum hevur fingið heimilað at viðgera persónsupplýsingar undir beinleiðis myndugleika dátuábyrgdarans ella dátuviðgerans.
7) Móttakara:
Tann likamligi ella løgfrøðiligi persónur, almenni myndugleiki, stovnur ella annar, sum fær persónsupplýsingar, eisini hóast hetta er triðipersónur. Almennir myndugleikar, sum fáa persónsupplýsingar í sambandi við einstakar fyrispurningar, eru ikki móttakarar.
8) Samtykki frá tí skrásetta:
Eitt sjálvboðið, nágreiniligt og kunnað viljaboð frá skrásetta um, at upplýsingar um ein sjálvan kunnu viðgerast.
9) Viðkvom upplýsing:
Upplýsing um lit og ættarslag, um átrúnaðarliga, heimsspekiliga ella politiska sannføring, um revsiverd og kynslig viðurskifti, heilsustøðu, yrkisfelagsligt tilknýti, munandi sosialar trupulleikar og onnur heilt privat viðurskifti.
10) Útland:
Danmark og Grønland eru eisini at rokna sum útland.
Kapittul 3
Málsøki lógarinnar
Sakliga málsøkið
§ 3. Lógin er galdandi fyri viðgerð av persónsupplýsingum fyri privat og fyri tað almenna:
1) um viðgerðin er heilt ella lutvíst elektronisk,
2) um persónsupplýsingarnar eru ella verða settar í eina skrá, sjálvt um viðgerðin ikki er elektronisk.
Stk. 2. Lógin er ikki galdandi fyri ta viðgerð av persónsupplýsingum, sum einstaklingar gera til heilt persónlig endamál.
Stk. 3. Landsstýrismaðurin kann áseta reglur um, at lógin heilt ella fyri ein part skal vera galdandi fyri viðgerð av upplýsingum um vinnuvirkir, stovnar, fyritøkur v.m., framd fyri privat ella fyri tað almenna.
Stk. 4. Landsstýrismaðurin kann áseta reglur um viðgerð av persónsupplýsingum innan ávíst virksemi, innan ávís virkir, innan ávísar starvs- og vinnugreinar og innan serlig málsøki.
Stk. 5. Landsstýrismaðurin kann áseta reglur um, at lógin heilt ella fyri ein part ikki skal vera galdandi fyri ávísar stovnar og ávís málsøki.
Onnur lóggáva
§ 4. Lógin víkir fyri ásetingum um viðgerð av persónsupplýsingum í aðrari lóggávu, sum hava við sær, at tann skrásetti fær eina betri rættarstøðu.
Innlit sambært fyrisitingarlógini
§ 5. Lógin avmarkar ikki innlit sambært fyrisitingarlógini, lógini um alment innlit ella sambært aðrari lóg um innlit í persónsupplýsingar.
Stk. 2. Um onnur lóg heimilar innlit í fleiri upplýsingar enn hendan lóg, er tað skylda dátuábyrgdarans av sínum eintingum at vegleiða um hendan rætt.
Skrivi- og talufrælsið
§ 6. Fyri viðgerð av persónsupplýsingum við einans listaligum, bókmentaligum ella journalistiskum endamáli, eru bert ásetingarnar í § 31 og § 46 galdandi.
Stk. 2. Fyri kunningardátugrunnar, sum hava journalistiskt endamál og sum einans rúma tilfari, sum frammanundan er almannakunngjørt, eru bert ásetingarnar í § 31 og § 46 galdandi.
Hetta er treytað av, at tilfarið í kunningardátugrunninum er óbroytt í mun til almannakunngeringina.
Landafrøðiliga økið
§ 7. Lógin er galdandi fyri viðgerð av persónsupplýsingum fyri dátuábyrgdara, sum rekur virksemi sítt í Føroyum og fyri viðgerð av persónsupplýsingum fyri almennan dátuábyrgdara, um hesin er undir myndugleika heimastýrisins.
Stk. 2. Lógin er herumframt galdandi fyri viðgerð fyri dátuábyrgdara, sum rekur virksemi sítt uttan fyri Føroyar, um
1) hjálparamboð í Føroyum verða nýtt, uttan so at hesi bert verða nýtt at senda upplýsingar um landið, ella
2) upplýsingar verða savnaðar í Føroyum við atliti at viðgerð uttan fyri Føroyar.
Stk. 3. Dátuábyrgdari sbrt. stk. 2 skal tilnevna eitt umboðsfólk, sum hevur virksemi sítt í Føroyum
Stk. 4. Dátuábyrgdarin skal skrivliga boða dátueftirlitinum frá navni og bústaði hjá umboðsfólkinum sbrt. stk. 3. Reglurnar galdandi fyri dátuábyrgdaran eru eins galdandi fyri umboðsfólkið.
Kapittul 4
Viðgerð av persónsupplýsingum
Meginreglur fyri viðgerð av persónsupplýsingum
§ 8. Dátuábyrgdarin skal, tá persónsupplýsingar verða viðgjørdar, veita skrásetta kunning, sbrt. §§ 18-25, geva fráboðan til dátueftirlitið, sbrt. §§ 32-34, og samsvarandi góðum dátuviðgerðarsiði ansa eftir, at persónsupplýsingarnar lúka hesar treytir:
1) Eru loyvdar at viðgera,
2) bert verða savnaðar saman til eitt nágreiniliga tilskilað endamál, sum er sakliga grundað í virksemi dátuábyrgdarans, og at seinni viðgerð samsvarar hesum endamáli,
3) bert verða viðgjørdar, um tær eru viðkomandi og ikki fevna um meira enn krevst fyri at røkja endamálið við innsavnanini og tí víðari nýtsluni av upplýsingunum,
4) ikki verða nýttar til onnur endamál, sum ikki samsvara upprunaliga endamálinum, uttan so at skrásetti hevur givið sítt samtykki,
5) verða varðveittar soleiðis, at ikki er gjørligt at eyðmerkja skrásetta longur enn neyðugt við atliti at endamálinum við viðgerðini, og
6) eru beinar og verða nøktandi dagførdar. Nøktandi eftirlit skal tryggja, at persónsupplýsingar, sum eru rangar ella villandi, skjótast verða rættaðar ella strikaðar.
Stk. 2. Um seinni viðgerð av persónsupplýsingum einans fer fram við søguligum, hagfrøðiligum ella vísindaligum endamáli, er henda viðgerð at rokna sum verandi í samsvari við upprunaendamálið við innsavnanini, um bágin, tann einstaki hevur av hesari, má metast eigur at víkja fyri tí munandi samfelagsliga týdningi, viðgerðin hevur.
Krøv til viðgerð av persónsupplýsingum
§ 9. Persónsupplýsingar kunnu bert viðgerast, um tann skrásetti hevur givið sítt samtykki, um viðgerðin er heimilað í lóg, ella um viðgerðin er neyðug til tess
1) at halda avtalu, sum gjørd er við skrásetta, ella sum skrásetti er partur í, ella fyri at gera tað, sum neyðugt er, fyri at slík avtala eftir áheitan frá skrásetta kann fáast í lag,
2) at halda eina rættarliga skyldu, sum áliggur dátuábyrgdaranum,
3) at verja altumráðandi áhugamál hjá skrásetta,
4) at røkja eitt samfelagsáhugamál,
5) at útinna almennan myndugleika, sum álagdur er dátuábyrgdaranum ella triðjapersóninum, sum hevur fingið persónsupplýsingarnar útflýggjaðar, ella
6) av røttum at kunna fylgja einum sjálvsagt heimilaðum áhugamáli hjá dátuábyrgdaranum ella tí triðjapersóni, sum hevur fingið persónsupplýsingarnar, og fyrilitini fyri skrásetta ikki eru eins stór og hesi áhugamál.
Stk. 2. Viðgerð av persónsupplýsingum um láns- og fíggjarviðurskifti hjá skrásetta fyri at ávara onnur um handilssamband við skrásetta ella um starvsviðurskifti skrásetta krevur samtykki frá skrásetta.
Stk. 3. Fyritøkur, virkir e.o. privat kunnu ikki, uttan at samtykki er fingið frá skrásetta, geva víðari ella vegna annað virki brúka persónsupplýsingar um skrásetta sum lið í marknaðarrøkt.
Serlig krøv til viðgerð av viðkvomum upplýsingum
§ 10. Viðkvæmar persónsupplýsingar sambært § 2, nr. 9, kunnu bert viðgerast, um viðgerðarloyvi er fingið, sbrt. § 35, stk. 1, og viðgerðin lýkur eina av treytunum í § 9, stk. 1, nr. 1-6, og herumframt eina av hesum treytum:
1) Skrásetti hevur givið sítt samtykki,
2) viðgerðin er heimilað í lóg,
3) viðgerðin er neyðug fyri at verja altumráðandi áhugamál hjá skrásetta ella øðrum persónum í førum, har viðkomandi hvørki likamliga ella løgfrøðiliga fær givið sítt samtykki,
4) viðgerðin viðvíkir persónsupplýsingum, sum skrásetti hevur almannakunngjørt,
5) viðgerðin er neyðug, fyri at rættarkrav kann sannast, gerast galdandi ella verjast,
6) viðgerðin er neyðug fyri at útinna almennan myndugleika, sum álagdur er dátuábyrgdaranum ella triðjapersóninum, sum hevur fingið persónsupplýsingarnar útflýggjaðar,
7) viðgerðin er neyðug fyri at fáa haldgóða fyribyrgjandi sjúkuviðgerð, læknafrøðiliga sjúkuavgerð, sjúkrarøkt ella sjúklingaviðgerð ella fyri umsiting av lækna- og heilsutænastum, og persónsupplýsingarnar verða viðgjørdar av starvsfólkum innan heilsuverkið, sum sambært lóggávuni hava fingið álagt tagnaðarskyldu,
8) viðgerðin um yrkisfelagsligt tilknýti er neyðug, til tess at dátuviðgerðin kann halda sína starvsrættarligu skyldu ella tilskilað rættindi, ella
9) viðgerðin er neyðug søguliga, hagfrøðiliga og vísindaliga, og bágin, tann einstaki hevur av hesari, má metast eigur at víkja fyri tí munandi samfelagsliga týdningi, viðgerðin hevur.
Viðgerðin fevnir ikki um víðarigeving, sum krevur loyvi frá dátueftirlitinum.
Stk. 2. Almannagagnlig feløg og grunnar, tað veri seg við t.d. politiskum, heimsspekiligum, átrúnaðarligum ella fakligum endamáli, kunnu hóast treytirnar í stk. 1, nr. 1.- 9. pkt., innan egnar karmar viðgera viðkvæmar persónsupplýsingar um egnar limir ella um persónar, sum við sama endamáli javnan eru í sambandi við hesi, tó bert upplýsingar, sum eru úrslit av sjálvum sambandinum. Viðgerðin fevnir ikki um víðarigeving, sum krevur loyvi frá dátueftirlitinum.
Stk. 3. Dátueftirlitið kann geva loyvi til viðgerð av viðkvomum persónsupplýsingum eisini í øðrum førum, um týðandi samfelagsáhugamál krevja tað, og tiltøk vera gjørd at tryggja áhugamál skrásetta. Dátueftirlitið kann áseta serligar treytir fyri loyvinum.
Persónstalið
§ 11. Almennir myndugleikar kunnu viðgera upplýsingar um persónstalið til eintýdda eyðmerking ella sum skránummar.
Stk. 2. Privat kunnu viðgera upplýsingar um persónstalið um:
1) Viðgerðin er heimilað í lóg,
2) skrásetti nágreiniliga hevur givið sítt samtykki, ella
3) viðgerðin bert fer fram til søgulig, vísindalig ella hagfrøðilig endamál.
Stk. 3. Viðgerðin í stk. 2, nr. 1 og 2 fevnir ikki um víðarigeving, sum bert er loyvd, um:
1) Víðarigevingin er heimilað í lóg,
2) skrásetti nágreiniliga hevur givið sítt samtykki til víðarigevingina,
3) víðarigevingin er kravd av einum almennum myndugleika, ella
4) víðarigevingin er ein nattúrligur liður í regluliga virkseminum hjá virkjum o.ø. av tílíkum slagi og er altýðandi fyri eina eintýdda eyðmerking av skrásetta.
Stk. 4. Ásetingarnar í stk. 1-3 fevna ikki um at gera persónstalið alment kent. Til tað krevst samtykki frá skrásetta.
Revsirættarligir dómsúrskurðir
§ 12. Ein fullfíggjað skrá við revsirættarligum dómsúrskurðum er bert loyvd at gera fyri tað almenna.
Rættarkunningarskipanir
§ 13. Viðkvæmar upplýsingar sambært § 10 kunnu viðgerast í rættarkunningarskipanum, sum hava alstóran samfelagsligan týdning, um viðgerðin er neyðug fyri at røkja skipanirnar.
Stk. 2. Tær í stk. 1. nevndu upplýsingar kunnu ikki seinni viðgerast til annað endamál.
Somuleiðis er við øðrum upplýsingum, sum bert verða viðgjørdar til tess at røkja rættarkunningarskipanir.
Stk. 3. Dátueftirlitið kann seta nærri treytir við tær í stk. 1. nevndu viðgerðir. Somuleiðis er við øðrum persónsupplýsingum, sum bert verða viðgjørdar í sambandi við røkt av rættarkunningarskipanum.
Goymsla av upplýsingum
§ 14. Upplýsingar, fevndar av hesari lóg, kunnu flytast til goymslu í skjalasavni sambært skjalasavnslóggávuni.
Telefonsamskifti
§ 15. Almennum myndugleikum, privatum virkjum o.ø. er ikki loyvt sjálvvirkandi at skráseta, hvønn starvsfólk teirra samskiftir við. Um altýðandi privat ella almenn áhugamál krevja tað, kann dátueftirlitið geva loyvi til slíka skráseting. Dátueftirlitið kann áleggja gjøllari treytir fyri skrásetingini.
Stk. 2. Ásetingin í stk. 1 er ikki galdandi, um annað er ásett í lóg.
Stk. 3. Útbjóðarar av telenetið og teletænastum kunnu tó skráseta alt samskifti til egna nýtslu ella at nýta í sambandi við tøkniliga umsiting.
Kapittul 5
Flutningur av upplýsingum til útlond
Grundleggjandi krøv
§ 16. 1) Persónsupplýsingar kunnu bert flytast til útlond, sum kunnu tryggja eina fullgóða viðgerð av upplýsingunum. Í metingini av hesum skal, umframt at metast um viðgerðina sum heild, dentur leggjast á, hvat endamálið er við viðgerðini, slagið av upplýsingum, viðgerðartíðina, galdandi rættarreglur, siðvenjur og galdandi reglur um trygdartiltøk á staðnum. Loyvi krevst frá dátueftirlitinum, sbr. § 35, stk. 6.
Stk. 2. 1) Hóast stk. 1 kann landsstýrismaðurin eftir ummæli frá Dátueftirlitinum áseta reglur um, til hvørji útlond persónsupplýsingar kunnu flytast uttan loyvi frá Dátueftirlitinum.
Undantøk
§ 17. Persónsupplýsingar kunnu tó eisini við loyvi frá dátueftirlitinum, sbrt. § 35, stk. 6, flytast til útlond, hóast hesi ikki kunnu tryggja eina fullgóða viðgerð um:
1) Skrásetti hevur givið sítt samtykki til flutningin,
2) flutningurin er kravdur sambært altjóðarættarligari semju ella er grundaður í limaskapi í altjóða felagsskapi,
3) flutningurin er neyðugur fyri at halda avtalu, sum gjørd er við skrásetta, ella fyri at
gera tað, sum neyðugt er, fyri at slík avtala eftir áheitan frá skrásetta kann fáast í lag,
4) flutningurin er neyðugur fyri at gera ella halda avtalu, sum gjørd er við triðjapersón í
áhuga skrásetta,
5) flutningurin er neyðugur fyri at røkja altavgerandi áhugamál hjá skrásetta,
6) flutningurin er neyðugur fyri, at rættarkrav kann sannast, gerast galdandi ella verjast,
7) flutningurin er heimilaður í lóg, ella flutningurin er neyðugur fyri at verja umráðandi samfelagslig áhugamál, ella
8) lógarheimild er at krevja upplýsingar frá einari almennari skrá.
Stk. 2. Dátueftirlitið kann loyva flutningi til útlond, hóast treytirnar í stk. 1 ikki eru loknar, um dátuábyrgdarin kann veita fullgóða trygd um verju av rættindunum hjá skrásetta. Dátueftirlitið kann áseta gjøllari treytir fyri flutninginum.
Stk. 3. 1) (strikað)
Kapittul 6
Innlit og kunning um viðgerð av persónsupplýsingum
Alment innlit
§ 18. Ein og hvør kann krevja at fáa at vita, hvørjar persónsupplýsingar ein dátuábyrgdari viðger, og fáa upplýst:
1) Navn og bústað dátuábyrgdarans og umboðsfólkum hjá viðkomandi,
2) hvør hevur dagligu ábyrgdina undir dátuábyrgdaranum,
3) endamálið við viðgerðini og heitið á henni,
4) skrásettu persónsbólkarnar og sløgini av upplýsingum,
5) hvaðani persónsupplýsingarnar eru útvegaðar, og
6) um persónsupplýsingarnar verða víðarigivnar, og tá til hvørjar persónsbólkar ella persónar.
Egið innlit
§ 19. Krevur persónur, sum er skrásettur, innlit, skal dátuábyrgdarin á ein lættskiljandi hátt siga viðkomandi frá:
1) Navni og bústaði dátuábyrgdarans og umboðsfólkum hjá viðkomandi,
2) hvør hevur dagligu ábyrgdina undir dátuábyrgdaranum,
3) endamálinum við viðgerðini og heitinum á henni,
4) hvørjar persónsupplýsingar um viðkomandi, sum verða viðgjørdar,
5) hvaðani persónsupplýsingarnar eru útvegaðar,
6) um persónsupplýsingarnar verða víðarigivnar og tá til hvønn, og
7) trygdartiltøkunum í viðgerðini í tann mun, innlit ikki skaðar trygdina
Stk. 2. Skrásetti kann krevja so nágreiniliga kunning sbrt. stk. 1, sum neyðug er, fyri at skrásetti kann røkja síni áhugamál.
Kunningarskylda tá persónsupplýsingar verða savnaðar frá skrásetta
§ 20. Tá persónsupplýsingar verða savnaðar frá skrásetta, skal dátuábyrgdarin av sínum eintingum siga skrásetta frá:
1) Navni og bústaði dátuábyrgdarans og umboðsfólkum hjá viðkomandi,
2) endamálinum við viðgerðini og heitinum á henni,
3) um persónsupplýsingarnar verða víðarigivnar og tá til hvønn,
4) um skrásetti hevur upplýsingarskyldu, og um møguligar avleiðingar, um upplýsingarnar ikki verða givnar, og
5) um aðrar upplýsingar, sum eru neyðugar, fyri at skrásetti kann røkja áhugamál síni sambært lógini, tað veri seg t.d. upplýsingar um reglurnar um innlit og um rætting av upplýsingum, sum viðvíkja skrásetta.
Stk. 2. Kunningarskylda sambært stk. 1 er ikki, um skrásetti frammanundan kennir hesar í nr. 1-5 nevndu upplýsingar.
Kunningarskylda tá persónsupplýsingar verða savnaðar frá øðrum enn skrásetta
§ 21. Tá persónsupplýsingar verða savnaðar frá øðrum enn skrásetta sjálvum, skal dátuábyrgdarin, sum tekur ímóti upplýsingunum, av sínum eintingum, kunna skrásetta um, hvørjar tær persónsupplýsingar eru, sum verða savnaðar og, beinanvegin persónsupplýsingarnar eru útvegaðar, siga skrásetta frá so, sum ásett í § 20, stk. 1, nr. 1- 5.
Stk. 2. Kunningarskylda sambært stk. 1 er ikki,
1) um skrásetti frammanundan kennir hesar í § 20, stk. 1, nr. 1-5, nevndu upplýsingar,
2) um savnanin er ásett í lóg,
3) um ógjørligt ella órímiliga torført er at veita neyðugu kunningina. Í tílíkum førum skal kunnast í seinasta lagi, tá samband fæst við skrásetta í sambandi við, at fingnu upplýsingarnar verða viðgjørdar.
Undantøk frá rættinum til innlit og kunning
§ 22. Ásetingarnar í §§ 18 og 19 um innlit og § 20, stk. 1, og § 21, stk. 1, um upplýsingarskyldu fevna ikki um persónsupplýsingar, sum,
1) um tær koma í ljósmála, kunnu skaða landsins trygd, verju ella samskifti við útlendskar tjóðir ella felagsskapir,
2) eiga at dyljast við atliti at fyribyrging, eftirkanning, avdúking og rættarsókn í revsimálum,
3) ikki er ráðiligt, at skrásetti fær kunnleika um, umhugsandi heilsuna hjá skrásetta ella tøtt persónssambond við skrásetta,
4) eru fevndar av tagnarskyldu, ásett í lóg,
5) bert eru í innanhýsis arbeiðsskjølum, og sum ikki eru útflýggjaðar øðrum, ella
6) áhugin hjá tí skrásetta at fáa kunning um eigur at víkja fyri, orsakað av altavgerandi almennum ella privatum áhugamálum.
Stk. 2. Um innlit verður noktað, skal grundgevast fyri hesum við ávísing til heimildina.
Stk. 3. Fyri upplýsingar, sum verða fyrisitingarliga málsviðgjørdar fyri almennu umsitingina, kunnu frávik gerast í rættinum til innlit samsvarandi ásetingunum í lógini um alment innlit § 2, §§ 7-11 og § 14.
Stk. 4. Ásetingarnar í § 18 eru ikki galdandi, um persónsupplýsingarnar bert verða viðgjørdar við søguligum, vísindaligum ella hagfrøðiligum endamáli, og um persónsupplýsingarnar bert verða goymdar sum persónsupplýsingar so leingi, sum neyðugt er, við atliti at endamálinum við viðgerðini.
Stk. 5. Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um onnur undantøk frá reglunum um innlit og kunningarskyldu og um treytir annars í sambandi við, at innlit verður givið.
Hvussu verður kunningin givin
§ 23. Kunningarfrásøgn sambært kap. 6 skal vera skrivlig, um biðið verður um tað. Í førum har serligt ansni eigur at havast fyri skrásetta, kann frásøgnin um innihaldið í upplýsingunum vera munnlig.
Freist
§ 24. Dátuábyrgdarin eigur at svara áheitanum um innlit ella um onnur rættindi sambært kap. 6 uttan ógrundaðan steðg og í seinasta lagi 4 vikur frá tí degi, áheitanin er framkomin.
Stk. 2. Um serstøk viðurskifti gera, at tað er ógjørligt at svara áheitanini innan 4 vikur, verður hetta at bíða, til svarast kann. Dátuábyrgdarin skal tá í einum fyribilssvari greiða frá orsøkini til seinkanina, og nær roknast kann við endaligum svari.
Endurfrásagnir
§ 25. Ein skrásettur persónur, sum hevur fingið frásøgn sambært § 19, fær ikki frásøgn aftur fyrr enn 6 mánaðir aftan á síðstu frásøgn.
Stk. 2. Um skrásetti kann prógva ein serstakan áhuga í nýggjari frásøgn, kunnu frávik gerast.
Kapittul 7
Onnur rættindi hjá skrásetta
§ 26. Skrásetti kann átala, at persónsupplýsingar um hann/hana verða viðgjørdar.
Stk. 2. Um átalan má metast heimilað, skulu persónsupplýsingarnar ikki viðgerast.
§ 27. Av sínum eintingum ella eftir áheitan frá einum skrásettum persóni skal dátuábyrgdarin rætta, strika ella steingja persónsupplýsingar, sum eru rangar, villeiðandi ella eru viðgjørdar ímóti lóg ella ásetingum, heimilaðum í lóg.
Stk. 2. Dátuábyrgdarin skal somuleiðis av sínum eintingum ella eftir áheitan siga triðjapersóni, sum hevur fingið persónsupplýsingarnar, at hesar eru rættaðar, strikaðar ella stongdar sbrt. stk. 1. Hetta er tó ikki galdandi, um kunning er ógjørlig ella órímiliga torfør.
§ 28. Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um, hvussu skeivar ella ófullfíggjaðar upplýsingar skulu rættast.
§ 29. Skrásetti kann taka eitt samtykki aftur.
§ 30. Skrásetti kann klaga til dátueftirlitið um viðgerð, sum viðvíkir honum ella henni.
Kapittul 8
Trygdarskipanir
§ 31. Dátuábyrgdari, sum letur dátuviðgera ella øðrum, tað veri seg persónum ella virkjum, sum gera arbeiði fyri dátuábyrgdaran, atgond til persónsupplýsingar, skal tryggja, at persónsupplýsingarnar bert verða viðgjørdar eftir fyriskipan dátuábyrgdarans, og at viðgerðin er samsvarandi stk. 3-5 uttan so, at lógarheimild er fyri øðrum.
Stk. 2. Áðrenn persónsupplýsingarnar, sum dátuábyrgdarin letur øðrum, kunnu viðgerast, skal skrivlig avtala verða gjørd um, at arbeitt bert verður eftir fyriskipan dátuábyrgdarans, og at reglurnar í hesi grein stk. 3-5 eru eins galdandi fyri tann, sum fær persónsupplýsingarnar og fyri dátuábyrgdaran.
Stk. 3. Við væl skipaðum tiltøkum skulu dátuábyrgdarin og dátuviðgerin tryggja, at viðgerðin av upplýsingunum nøktar tær treytir, henda lóg setir um trúnað, sjálvræðisrætt og innlit eins og við tekniskum og fyriskipanarligum tiltøkum skal tryggjast, at persónsupplýsingar ikki av tilvild ella ólógliga verða burturbeindar, burturmistar ella minka í virði, og at ikki óviðkomandi fáa kunnleika til persónsupplýsingarnar, misbrúka tær ella annars ólógliga viðgera tær. Skjalprógv um skipað tiltøk skulu vera atkomilig fyri starvsfólkum dátuábyrgdarans og dátuviðgerans eins og fyri dátueftirlitinum. Dátuábyrgdarin skal viðlíkahalda tiltøk, sum henda lógin treytar.
Stk. 4. Fyriskipan dátuábyrgdarans eigur ikki at skerja tað journalistiska frælsið ella tarna listarligum og bókmentanarligum avrikum.
Stk. 5. Reglurnar í stk. 3 - 4 eru somuleiðis galdandi, tá persónsupplýsingar verða latnar øðrum enn dátuviðgera, sbr. stk. 1.
Stk. 6. Serlig tiltøk skulu tryggja, at persónsupplýsingar, sum verða viðgjørdar fyri tað almenna, og sum hava serligan áhuga fyri fremmandar tjóðir, vald o.o., kunnu burturbeinast ella týnast, tá kríggj ella líknandi støður eru.
Stk. 7. Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um trygdartiltøkini, nevnd í stk. 3 og 5.
Kapittul 9
Fráboðanarskylda til dátueftirlitið og viðgerðarloyvi
Fráboðanarskylda
§ 32. Dátuábyrgdarin ella tann, sum virkar vegna henda, skal fráboða dátueftirlitinum, tá:
1) Persónsupplýsingar verða elektroniskt viðgjørdar, og/ella
2) persónsupplýsingar verða viðgjørdar í manuellari skrá.
Stk. 2. Fráboðanin skal latast í seinasta lagi 30 dagar, áðrenn viðgerðin er ætlað at byrja. Dátueftirlitið váttar skrivliga móttøkuna.
Stk. 3. Nýggj fráboðan skal latast dátueftirlitinum, um viðgerðin broytist og fer út um karmarnar í áður galdandi fráboðan.
Stk. 4. Landsstýrismaðurin kann áseta reglur um frávik frá fráboðanarskylduni, bæði so at fráboðanarskylda ikki verður fyri ávísar viðgerðarhættir ella dátuábyrgdarar, at fráboðanarskyldan verður avmarkað ella so, at viðgerðarloyvi krevst.
Fyri slíkar viðgerðir ella dátuábyrgdarar kunnu ásetast serligar reglur fyri at avmarka bágan fyri skrásetta.
§ 33. Ásetingarnar í § 32, stk. 1-3, og § 34 eru ikki galdandi fyri viðgerð, sum hevur til endamáls at gera ella viðlíkahalda skrá, sum sambært lóg er ætlað at kunna almenningin, um skráin er atkomulig hjá almenninginum.
Fráboðanin
§ 34. Í fráboðanini skal greiðast frá:
1) Navni og bústaði dátuábyrgdarans, dátuviðgerans og møguligum umboðum og hvør, ið hevur dagligu ábyrgdina av viðgerðini,
2) endamálinum við viðgerðini, heitinum og eini lýsing av viðgerðini,
3) nær viðgerðin byrjar,
4) eini lýsing av teimum skrásettu og teimum sløgum av persónsupplýsingum, sum skulu viðgerast,
5) hvaðani persónsupplýsingarnar stava, og hvørjum hesar verða latnar, eisini um tær verða latnar av landinum, sbr. § 35, stk. 6, herundir um tær verða lýstar á alnetinum,
6) hvørji trygdartiltøkini eru og eini lýsing av hesum,
7) rættargrundarlagnum undir viðgerðini, og
8) nær persónsupplýsingarnar verða strikaðar.
Stk. 2. Dátueftirlitið avger, um fráboðanin er fullgóð. Somuleiðis kann dátueftirlitið áseta gjøllari reglur um innihaldið í fráboðanini og um fráboðanarháttin.
Viðgerðarloyvið
§ 35. Viðgerð av viðkvomum persónsupplýsinum, sbr. § 2, nr. 9, krevur viðgerðarloyvi frá dátueftirlitinum.
Stk. 2. Dátueftirlitið kann eisini krevja viðgerðarloyvi til viðgerð av øðrum persónsupplýsingum, um viðgerðin skilliga ger seg inn á týðandi persónsverndaráhugamál. Dátueftirlitið skal í avgerð síni ætla um slagið av persónsupplýsingunum, hvussu nógvar og umfatandi hesar eru og um endamálið við viðgerðini.
Stk. 3. Ein dátuábyrgdari kann krevja, at dátueftirlitið tekur støðu til, um ein viðgerð krevur viðgerðarloyvi.
Stk. 4. Dátueftirlitið kann í viðgerðarloyvinum seta serligar viðgerðartreytir til tess at avmarka bágan, viðgerðin hevur fyri skrásetta.
Stk. 5. Í avgerðini um viðgerðarloyvi skal liggja ein støðutakan grundað á, í hvønn mun viðgerðin av persónsupplýsingunum er tí einstaka til bága, hóast serligar treytir eru settar sbrt. stk. 4 ella hóast galdandi verndarreglur í lógini, kap. 2-7, og um bágin kortini má víkja fyri atlitinum at viðgerðini.
Stk. 6. 1) Til flutning av persónsupplýsingum til útlond krevst loyvi sambært reglunum í §§ 16 og 17.
Stk. 7. Landsstýrismaðurin kann áseta reglur um, at ávísir viðgerðarhættir ikki krevja viðgerðarloyvi eftir stk. 1. Fyri slíkar viðgerðir kunnu ásetast serligar reglur til tess at avmarka bágan, tann skrásetti kann hava av hesum.
Kapittul 10
Eftirlit
Bygnaður
§ 36. Dátueftirlitið er ein óheftur fyrisitingarmyndugleiki. Dátueftirlitið er skipað við ráði og avgreiðsluskrivstovu og hevur eftirlit við allari viðgerð, sum lógin fevnir um.
Stk. 2. Dagliga virksemið hjá dátueftirlitinum verður røkt av avgreiðsluskrivstovuni, sum hevur ein stjóra.
Stk. 3. Ráðið, sum landsstýrismaðurin setir, verður skipað við formanni, sum skal vera løgfrøðingur, og 2 øðrum limum. Tiltaksfólk kunnu verða tilnevnd fyri limirnar. Limir og tiltakslimir verða tilnevndir fyri 4 ár.
Stk. 4. Ráðið ger egna reglugerð og nærri reglur um arbeiðsbýtið millum ráð og avgreiðsluskrivstovu.
Uppgávur
§ 37. Dátueftirlitið skal:
1) Av sínum eintingum ella eftir klagu frá skrásetta ansa eftir, at viðgerð av persónsupplýsingum bert fer fram í samsvari við lógina og tær reglur, sum ásettar eru sambært lógini,
2) viðgera fráboðanir og umsóknir um loyvi og áleggja treytir sambært lógarheimild,
3) hava ein skipaðan almennan lista yvir allar fráboðanir og loyvir sambært lógini,
4) geva ummæli til ætlaða lóggávu, sum viðvíkir persónsupplýsingum,
5) gera kanningar, har persónsupplýsingar verða viðgjørdar,
6) vegleiða privat og tað almenna í ivamálum og virka fyri, at upplýsingar verða viðgjørdar sambært góðum dátuviðgerðarsiði,
7) fylgja við í og kunna um gongdina í viðgerðini av persónsupplýsingum her á landi og uttanlands, og
8) gera árliga ársfrágreiðing.
Myndugleiki/heimild
§ 38. Dátueftirlitið kann krevja, at dátuábyrgdari steðgar viðgerð, sum er brot á lógina, og at hann rættar, strikar ella stongir ávísar upplýsingar, sum eru fevndar av tílíkari viðgerð.
Stk. 2. Dátueftirlitið kann nokta einum dátuábyrgdara at nýta ávísan framferðarhátt í sambandi við viðgerð av persónsupplýsingum, um dátueftirlitið metir, at framferðarhátturin hevur við sær vanda fyri, at persónsupplýsingar verða viðgjørdar ímóti lógini.
Stk. 3. Dátueftirlitið kann áleggja einum dátuábyrgdara at fremja tøknilig og fyrisitingarlig trygdartiltøk soleiðis, at bert viðgerð fer fram, sum hevur heimild í lógini, og soleiðis at persónsupplýsingar ikki ólógliga forkomast, missast ella skerjast, og at tær ikki koma óviðkomandi til kunnleika ella verða misnýttar.
Stk. 4. Dátueftirlitið kann í ávísum førum geva dátuviðgerðum áleggingar sbrt. stk. 1-3.
Avgerðir og ummæli
§ 39. Dátueftirlitið tekur avgerðir í málum viðvíkjandi §§ 9, 10, 11, 13, 15, 16 og 17, §§ 18-25, §§ 26, 27, 34, 35, 38 og 40.
Stk. 2. Í øðrum førum gevur dátueftirlitið leiðbeinandi ummæli.
Stk. 3. Avgerðir hjá dátueftirlitinum sambært lógini eru fyrisitingarliga endaligar.
Atgongd til persónsupplýsingar
§ 40. Dátueftirlitið kann krevja allar upplýsingar útflýggjaðar, sum hava týdning fyri eftirlitið.
Stk. 2. Limirnir og leiðandi starvsfólk hjá dátueftirlitinum hava til eina og hvørja tíð uttan dómsskurð, atgongd til øll høli, haðani upplýsingar verða viðgjørdar og til høli, haðani atgongd er til tær persónsupplýsingarnar, sum verða viðgjørdar. Atgongd er eisini til høli, har persónsupplýsingarnar ella teknisk hjálparamboð verða goymd ella nýtt.
§ 41. Dátueftirlitið skal geva árliga frágreiðing um virksemi sítt. Frágreiðingin skal almannakunngerast.
§ 42. Dátueftirlitið samstarvar við aðrar eftirlitsmyndugleikar í Føroyum og uttanlands í tann mun, neyðugt er til tess at halda lógina.
Gjøld
§ 43. Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um gjald fyri fráboðanir og umsóknir um loyvir sambært hesi lóg.
Kapittul 11
Revsing og endurgjald
Revsing
§ 44. Uttan so at harðari revsing er uppiborin eftir lóggávuni annars, verður tann revsaður við bót ella hefti, sum
1) ikki fráboðar viðgerð sbrt. § 32,
2) viðger persónsupplýsingar uttan loyvi sbrt. § 35,
3) ikki aktar treytir, settar av dátueftirlitinum sbrt. § 10, stk. 3, § 13, stk. 3, § 15, stk. 1, § 17, stk. 2, § 34, stk. 2, § 35, stk. 4, § 38.
4) viðger persónsupplýsingar ímóti §§ 8-13, § 15, § 16, § 17, § 32,
5) brýtur, §§ 23-25, § 26, § 27,
6) ikki gevur upplýsingar sbrt. § 7, stk. 4, §§ 18-21, § 40,
Stk. 2. Í reglum, sum verða ásettar við heimild í lógini, kann revsing við bót ella hefti ásetast.
Stk. 3. Fyri brot, sum verða framd av løgfrøðiligum persónum, sum t.d. partafelagi ella lutafelagi, kann tann løgfrøðiligi persónurin verða sektaður sum slíkur.
§ 45. Tann, sum rekur virki sbrt. § 9. stk. 2 og stk. 3, kann við dómi verða frádømdur henda rætt, um vandi er fyri misnýtslu. Ásetingarnar í revsilógini § 79, stk. 3 og 4, eru annars galdandi.
Endurgjald
§ 46. Dátuábyrgdarin skal endurgjalda skaða, sum kemur av, at viðgerð fer fram ímóti ásetingunum í lógini, uttan so at sannað verður, at skaðin ikki kundi verið forðaður við tí eftiransni og umhugsni, sum krevst í sambandi við viðgerð av persónsupplýsingum.
Kapittul 12
Skiftisreglur og gildiskoma
Gildiskoma
§ 47. Henda lóg kemur í gildi 1. januar 2002. Samstundis fara úr gildi løgtingslóg nr. 107 frá 15. november 1984 um privatar skráir og løgtingslóg nr. 62 frá 5. juni 1984 um evnisskráir hjá almennum myndugleikum.
Stk. 2. Limirnir í skrásetingarráðnum verða limir í dáturáðnum, til landsstýrismaðurin hevur tilnevnt limirnar í dáturáðnum.
§ 48. Skráir sambært lógini um evnisskráir hjá almennum myndugleikum og lógini um privatar skráir v.m. skulu í seinasta lagi 6 mánaðir eftir gildiskomu lógarinnar lúka treytirnar í hesi lóg.
Stk. 2. Dátueftirlitið kann í serligum førum loyva ávísum skráábyrgdarum longri tillagingartíð, um hetta verður mett at vera neyðugt.
Tórshavn, 8. mai 2001
Anfinn Kallsberg (sign.)
løgmaður
1) Broytt við løgtingslóg nr. 24 frá 17. mai 2004.


c: text/html

text:
UM OKKUM
Combine-IT byrjaði sum ein einstaklinga fyritøka í 2006, ið hevði sítt sæti í Danmark. Fyritøkan er kend fyri at veita KT tænastur, ráðgeving og verkætlanar leiðslu til størri og smærri fyritøkur í Føroyum, Danmark og kring heimin. Combine-IT kann átaka sær allar KT uppgávur ella tillaga eftir avtalu við viðskiftafólk. KT uppgávurnar hava verið sera fjølbroyttar.
Hvat veita vit?
Appir
Vit sniðgeva, menna og royndarkoyra appir í tøttum samstarvi við kundar okkara.
CRM skipan
Vit kunnu veita eina CRM (Customer relationship management) skipan, ið ger tað ómakaleyst at halda skil á kundum sínum. Skipanin hevur m.a. ein kontakt lista, kalendara og uppgávustýring v.m.
Heimasíður
Vit kunnu menna heimasíður við nútímans sniðgeving eftir tínum ynski. Umframt hetta, gera vit tað ómakaleyst fyri teg at fremja broytingar.
Tørvar tær ein nethandil?
Vit kunnu gera tær ein nethandil, ið nøktar allar tørvir – t.d. er tað lætt fyri teg at fara inn og leggja vørur aftrat, strika og broyta.
Trygdarkanningar
Vit kanna KT trygdina, finna hol og veita frágreiðingar um hvussu støðan er. Við líðandi kanningum, kunnu vit tryggja at KT trygdin er á einum høgum støði.
TOYMIÐ
Vit hava viðkomandi útbúgvingar/skeiðir innan tøkni, menning og verkætlanarleiðslu.
TÍÐINDI
VIT ERU ERRIN AV
Verkætlanir vit eru errin av...
Alarm.fo er ein kunningar- og samskiftisskipan, ið m.a. veitir stundisliga almenna kunning á snildfonina. Tað, sum er serligt við hesari skipan er, at brúkarin sjálvur kann tillaga kunningina soleiðis, at hann bara móttekur kunning, ið er viðkomandi fyri hann.
Saman við fyritøkuni Veita, hevur Combine-IT ment eina skipan, har brúkarar kunnu biða um tilboð uppá eitt hvørt, teir vilja hava gjørt. Veitarar geva tilboð uppá tað, ið skal gerast, og síðani kann brúkarin velja besta tilboðið.
SAMBAND
Set teg í samband við okkum
Tilvísingar
Her eru nakrir av okkara verandi og fyrrverandi kundum.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Almenn framløga av kanning um KT-fólk í Føroyum
Dan Klein --- 30.01.2018 - 07:02
Mikudagin 31. januar kl 15.00 skipar KT-felagið fyri almennari framløgu av kanning um KT-fólk í Føroyum.
Úrslitið av kanningini vísir, at tað eru fleiri KT-fólk í Føroyum, enn hvat felagið frammanundan hevði væntað. Men hvussu standa Føroyar seg í mun til grannalondini? Kanningin er gjørd eftir OECD leisti, og vísir úrslitið eisini, hvussu Føroyska KT-vinnan klárar seg í mun til OECD londini.
Øll úrslitini verða løgd fram í Vinnuhúsinum mikudagin 31. januar kl 15.00.
Framløgan er almenn, og eru øll, sum arbeiða við ella hava áhuga í KT, hjartaliga vælkomin.


text:
Barbara Holm 17.05.2018 (10:02)
- Føroyingurin noktar seg sekan
Í morgun byrjaði rættarmálið móti einum 42 ára gomul føroyingi í rættinum í Lyngby. Gjøgnum tríggjar mánaðir var ein bert fýra ára gamal drongur í fjør útsettur óteljandi ferðir fyri kynslingum ágangi frá mammu síni.
Í mars varð mamman dømd í fongsul í trý ár og níggju mánaðir fyri ágangin, sum sambært løgregluni og ákærumyndugleikanum varð framdur eftir umbøn frá einum tá 42 ára gomlum manni úr Føroyum, sum also er í rættinum í morgun.
Men 42 ára gamli maðurin sigur seg vera ósekan í øllum ákærum, og sigur, at talan bert var um fantasi. Ákærdi føroyingurin segði í rættinum í morgun, at hann gekk út frá, at mamman skilti, at alt bert gekk fyri seg í einum fantasi heimi, og at hann sostatt ikki væntaði, at hon fór at gera álvara av málinum.
In.fo er á staðnum í Lyngby. Í morgun verður ákærdi avhoyrdur, og fyrst verður farið ígjøgnum alla samrøðuna millum mammuna og føroyingin á sosiala miðlinum LinkedIn. Tað var júst á hesum miðli, at ágangurin móti tí 4 ára gamla dronginum varð avdúkaður av myndugleikunum.
Í samskiftinum á LinkedIn millum mammuna og føroyingin eru at finna bæði myndir av mammuni og tí 4 ára gamla dronginum í ónærisligum støðum, og samskifti, har føroyingurin greiður frá, hvussu mamman skal bera seg at móti dronginum - á ein ónærisligan hátt.
Men føroyingurin sigur í rættinum í morgun, at hann helt ikki nakað av tí vera veruleika. Hinvegin helt hann, at mamman hevði funnið tilvildarligar myndir á netinum og ikki, at tað vóru myndir, hon sjálv hevði tikið.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Omanfyri sæst finski filmsleikstjórin Aki Kaurismaki (f.1957), sum saman við Lars von Trier (f.1956) man vera hin kendasti í Norðurlondum. Klokkan 17:00 í dag, mikudag 5. februar, sýnir Norðurlandahúsið ein film hjá Kaurismaki og ein annan spildurnýggjan í sambandi við finsku vikuna Land í eygsjón: Finnland!
Filmstiltakið í Norðurlandahúsinum byrjar við stuttum fyrilesturi um finskan film, sum Outi Heiskanen, omanfyri, heldur. Saman við Sif Gunnarsdóttir og trettan øðrum fakfólkum, er hon við í dómsnevndini, ið ger av, hvør fær stóru filmsvirðislønina hjá Norðurlandaráðnum. Fyrilesturin hjá Outi er á enskum.
Eftir fyrilesturin verður ein hin kendasti finski filmur í nýggjari tíð, Gentan á svávulpinnafabrikkini (Tulitikkutehtaan tyttö, The Match Factory Girl 1990), hjá stórsta finska filmsleikstjóranum nakrantíð, Aki Kaurismaki vístur við enskum undirteksti. Hann er avmyndaður ovast.
Eftir Kaurismaki-klassikaran verður ein spildurnýggjur finskur filmur sýndur klokkan 19:00. Tað er filmurin Leijonasydän, sum við heitinum Heart of a Lion (2013) eftir Dome Karukoski, verður sýndur við enskum undirteksti.


text:
Soleiðis keypir tú grót og skerv
Grót og skervur fæst á verkunum hjá Landsverki í Hundsarabotni, Hústoft, Sandi og í Porkeri. Útboðið á teimum ymsu støðunum sæst í vøruskránni.
Kundar, ið ikki hava gjaldsavtalu við Landsverk, rinda fyri vøruna, áðrenn hon verður heintað. Gjaldast kann á posthúsum og peningastovnum ella við FR-Visa (Dankort)* í Hundsarbotni. Í grótbrotunum á Hústoft, í Porkeri og á Sandi ber ikki til at nýta gjaldskort. Tað ber somuleiðis til at flyta peningin beinleiðis á konto hjá Landsverki í peningastovnunum. Kundanummar ella telefonnummar skal viðmerkjast á flytingini.
Upplatingartíðir
Hundsarabotnur og Hústoft: Kl. 8.00-12.15 og frá kl. 12.45-16.00.
Porkeri: Kl. 8.00-12.00 og frá kl. 13.00-16.00.
Á Sandi er tó bert opið eftir avtalu. Til ber at avtala tíð við at ringja á tlf. 290 910.
Stongt er ísv. summarfrítið og um jóltíðir. Lýst verður við tíðarskeiðnum nakrar vikur frammanundan her á heimasíðuni. Harumframt kann vera stongt orsakað av ringum veðri.
Bankar
Kreditkeyp
Almennir stovnar, kommunur og arbeiðstakarar kunnu gera kreditavtalu við Landsverk við ávísum treytum. Les meira um treytirnar her: debitorpolitikkur ella heinta ein kredittavtaluseðil her: kredittavtaluseðil
- Keyparin skipar sjálvur fyri flutningi
- Hevur tú kvittanina við, tá tú heintar vøruna, lættir tað um avgreiðsluna
Um tú hevur spurningar í sambandi við keyp av gróti og skervi, ert tú vælkomin at seta teg í samband við fíggjardeildina á Landsverki á tlf. 290 825 ella 290 761.
* Tikið verður ikki ímóti Visa Elektron, Mastercard ella øðrum kortum.


text:
Orð: Salathial Cleaver Kirk
Lag: J.G. Wilson (Emely D. Wilson)
Týtt: Victor Danielsen
Upprunaheiti: Step over the line
1. Ein strika bert skilir – tó skilir hon teg
frá Gudi, frá frelsu í dag;
fert tú ei um hana, er sál tín fortapt,
tú einaferð sanna skalt tað.
Niðurlag: Stíg yvir um markið, stíg um tað í dag,
trúgv Gudi, og frelstur ert tú!
Kom, boygg teg við krossin, og kenna tú skalt,
hann tekur ímóti tær nú!
2. Tú fjakkar, kann vera, í oyðini mørk
í myrkri og kulda tín veg;
tó, vinur, ein strika, eitt einasta stig
bert er millum lívið og teg!
3. Kann vera, tú sært teg sum hjálparleyst vrak,
ið rekur til undirgang bert;
tó er tað ein strika, eitt einasta stig –
stíg yvir, og frelstur tú ert!
4. Ja, hevur teg syndin í vónloysi ført,
Gud geva skal sál tíni frið;
hann sigur: Ver reinur! bert koma tú vilt –
tað er bert ein strika, eitt stig.


text:
Koparrør við poetiskum flogi/
Í nýggja yrkingarsavninum hjá Katrini Ottarsdóttir, “MESSA FYRI EINUM FILMI” kennir lesarin seg vera á kendum gøtum í Havn í einum kjallara við koparrørum, men rørini hava av sonnum fingið poetiskt flog.
Samanumtikið er “MESSA FYRI EINUM FILMI” eitt betri savn enn tað fyrra “ERU KOPARRØR Í HIMMIRÍKI”. Kanska fer onkur at sakna tað meira ítøkiliga og veruleikakenda universið frá tí fyrra savninum, men eg haldi, at poesielskarar kunnu fegnast. Barnaminnini viga framhaldandi nógv. Savnið er fult av kenslum, men tær eru viðgjørdar og presenteraðar á ein meira fjølbroyttan, fleirtýddan og abstraktan hátt enn í tí fyrra. Savnið fevnir um 30 yrkingar, sum eru býttar upp í fimm partar - eg dugi ikki ordiliga í skrivandi stund at gjøgnumskoða uppbýtingina - í fyrsta parti er til dømis eitt av barnaminnunum “MARKIД sloppið uppí, sum evnisliga hevði passað betur til annan part, men møguliga hevur onkur onnur skipan verið stýrandi, sum eg enn ikki havi gjøgnumskoðað. At byrja við verða vit boðin við í drykkjuveitslu, men hon er kanska meira óveðurs- enn veitslukend og hetta er galdandi fyri alt savnið. Henda fyrsta yrkingin bjóðar lesaranum av:
“ódnarveðrið herjar á tykkum nú
hyggið øll sum vilja síggja
drekkið nú
endiliga
gerið so væl
alheimurin hevur borðreitt fyri tykkum
tykkum øllum”
Filmyrkingar
Yrkingin BUKETT er sum ein komprimeraður, ekspressivur stuttfilmur, ið byrjar í slowmotion við einari bukett, sum í staðin fyri at verða móttikin við gleði og takksemi eins og tílíkar plaga at verða móttiknar, verður tveitt út av eini altan. Vit verða flutt aftur í tíðina og fáa eina frágreiðing hví egpersóninum ikki dámar reyðar rósur og samstundis fáa vit eina lýsing av hvussu lív og deyði umskarast. Messuheitið minnir meg um okkurt, eg havi hoyrt áður, kanska er tað eitt filmsheiti. Ein messa kann sipa til okkurt heilagt, eg veit ikki hvør filmurin er, sum skal fagnast ella minnast við einari messu, men tað liggur nær at hugsa um filmin hjá Katrin Ottarsdóttir LUDO, sum varð heldur illa móttikin av fleiri donskum ummælarum. Tað ber eisini til at lesa yrkingini EGOMANIA inn í hetta sama høpið, tað snýr seg í øllum førum um eina óklæðiliga beiska yrking um tey, sum ikki fagna egpersóninum, sum egpersónurin eigur at verða fagnaður.
Barnið sum ikki slapp at vera barn
í rørandi yrkingini TANKAR ÚR SVENSKUM STÁLI eru vit aftur í kjallaranum, har sum ein smágenta roynir at vaska einar kovboybuksur við hond. Her er ein heilsan til koparrørini og yvirhøvur eru vit stødd í sama dapra universi sum í tí fyrra yrkingarsavninum hjá barninum, sum ikki sleppur at vera barn, men sum alla tíðina má taka atlit til tey vaksnu, sum hava tað ringt og sum ikki tola, at hon javnt og samt kemur at siga tað skeiva, gera tað skeiva og so kemur straffurin. Innaru samrøðurnar eru fullar av autentiskari angist og barnsligum skuldarkenslum og sjálvsábreiðslum. Móðirportrettið er átøkt teirri øru og óndu mammuni í filminum LUDO, sjónarmiðið er enn sum áður hjá tí ólukkuliga umsorganarsvikna barninum.
Skiftandi stílur
Tær samfelagsatfinnandi yrkingarnar, sum eitt nú greina truplu støðuna hjá gamla Evropa ella bera saman støðuna hjá ólukkuliga barninum við napalmgentuna í Vietnam eru sum heild ikki líka sterkar sum tær psykologisku støðulýsingarnar av kenslunum hjá tí svikna barninum. Men sum heild skiftir stílurin í yrkingunum frá klassiskt modernistiskum yrkingum, sum eru abstraktar og sum innihalda negatiónir, originalar orðamyndir og upploysing, til meira ítøkiligar, sosialrealistiskar lýsingar av umstøðum og umhvørvi í barndóminum og harumframt eru nakrar ekspressivar litsterkar yrkingar við brennandi málningum. MESSA FYRI EINUM FILMI er ein tann besta yrkingin í savninum, hon er um ein ferðasølumann við kuffertinum fullum av vøru, sum hann falbýður øllum áhugaum. Yrkingin byrjar sum ein veruleikakend stuttsøga, men skjótt eru vit yviri í tí ókenda, surrealistiska og poetiskt áhugaverda, har egpersónurin brádliga er tann, sum liggur til sølu í kuffertinum. RINGRÁS er á sama hátt stórbær í lýsingini av menniskjanum í alheiminum, einstaklinginum, sum stingur seg av stjørnunum. Onkrastaðni haldi eg meg hóma íblástur ella samsvar við yrkjarar sum Tomas Tranströmer, Tórodd Poulsen og Sissal Kampman, men samanumtikið ber savnið “MESSA FYRI EINUM FILMI” boð um, at vit í Katrini Ottarsdóttir hava fingið ein yrkjara aftrat av teimum dyggu.
tú orkar ikki at halda stev við knøttin
umferðirnar eru uttan vit og skil
so heldur sveima runt sum eitt liðaleyst dýr
spæla pikk við stjørnurnar
lata køldu kvíslarnar nema teg
stinga teg so tú bløðir
uttan at varnast sviðan
skýggini vagga tær
ringja seg um teg
fast og inniliga
tú letur teg drukna í teimum
krógvar teg fyri flennandi myrkrinum
tí lokkandi ókenda
freistandi ótrygga
grammliga sleikja tey blóðið av kroppinum
hálsi og bringu
búki og kyni
øllum tí sum tú eisini ert
sum ímyndar teg
síðani letur tú teg blaka
út í ævinleikans ódeyðiligu ringrás
tú vilt ikki hyggja teg aftur um bak
álíkavæl sært tú hvussu alt tað blúgva
skelvandi hvíta
og reina og skæra
hevur fingið ein farra
av blóðugari njóting
sum ein nýliga brostin
moydómshinna
(RINGRÁS s.62 og 63 í MESSA FYRI EINUM FILMI)


text:
NM-hópurin 2010: afv. Margar Berg, Rógvi E. Nielsen, Heiðrikur T. Jacobsen, Karl Marius Dahl. Fvv. Høgni E. Nielsen, Einar Gregersen, Eli W. Finnsson, Heðin Gregersen, Janus Skaale, Alfred Olsen.
Í kappingini um Norðurlendsku meistaraheitini, luttaka 10 ungdómar úr Føroyum, Danmark, Svøríki, Íslandi, Finlandi og Noregi. Kappast verður í 5 aldursbólkum: U20, U16, U14, U12 og U10.
Skrá:
Hósdagin: 1. umfar, kl. 09.00. 2. umfar, kl. 15.00
Fríggjadagin: 3. umfar, kl. 09.00. 4. umfar, kl. 15.00
Leygardagin: 5. umfar, kl. 08.00 og 6. og seinasta umfar, kl. 14.00.
Føroysku umboðini vórðu úttikin at umboða Føroyar, tá FM-kappingar vóru síðst í november mánað. Kappast varð í 5 aldursbólkum, har umframt FM-vinnaran í aldursbólkinum, eisini nr. 2 varð úttikin.
Stórur spenningur er aftur hesuferð undan NM kappingini, tí Føroyar hava seinnu árini, av álvara, gjørt um seg, har gull, silvur og bronsu heiðursmerkir eru komin til høldar. Menningin er sjónlig, at vit árliga – ájavnt hinum norðurlondunum – senda 10 unglingatelvarar í orrustu við norðurlendskar javnaldrar.
Unglingatalvlandsliðið er mannað soleiðis:
U20: Rógvi Egilstoft Nielsen (FM), Sandavágur, Margar Berg, Tórshavn
U16: Heiðrikur Tindskarð Jacobsen (FM), Tórshavn, Karl Marius Dahl, Kollafjørður
U14: Einar Gregersen (FM) og Heðin Gregersen, brøður úr Klaksvík
U12: Høgni Egilstoft Nielsen (FM), Sandavágur, Aldred Olsen, Vestmanna
U10: Eli W. Finnsson, (FM), Tórshavn, Janus Skaale, Klaksvík
Fylgið við á www.faroechess.com, umframt á heimasíðuni hjá vertunum HER


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Vilja sleppa at gifta 9 ára gamlar gentur í Iran
Andstøðan er bersøgin og sigur, at lógaruppskotið er tað sama sum at geva loyvi til at neyðtaka børn.
Ískoyti til gamla lóg
Tjóðartingslimir í konservativa flokkinum hava lagt fram uppskotið, sum skal verða ískoyti til lógina frá 1959, sum ásetur, at kvinnur skulu vera 18 ára gamlar fyri at kunna giftast. Lógin varð sett í verk stutt eftir at einræði í Iran fór í søguna og avgerðarmyndugleikin varð fluttur frá andliga leiðaranum til statin og løgmálaráðið.
Sambært nýggja uppskotinum verður gamla lógin galdandi, men tað skal eisini verða loyvt at søkja um at gifta gentur, um andligi leiðarin hjá Sita ella Sunni-muslimum tekur undir við tí.
Avgerðin liggur hjá andliga leiðaranum
Faiq al-Sheikh, tinglimur, sigur við AFP-tíðindastovuna, at dómarar skulu taka atlit til andliga leiðaran.
Sambært iransku søguni, og islamsku trúnni, hevur tað verið loyvt at gifta gentur so ungar sum 9 ára gamlar, - tí hildið verður, at Aisha var 9 ára gomul, tá hon giftist Mohammed-profeti.
Ammar Toama, í konservativa flokkinum, sigur, at einki aldursmark er í uppskotinum, men at sagt verður, at brúðurin skal vera búgvin og kunna taka egna avgerð, - so kann hon fáa samtykki frá andliga leiðara sínum og dómaranum, sigur Ammar Toama.
ST hevur ávarað ímóti at samtykkja hetta uppskotið. ST heitir á iransku stjórnina um at vera á varðhaldi ímóti kynsligum ágangi móti kvinnum og gentum.
Sí eisini


text:
Støðugt framá
Hóast vit enn ikki eru serliga nógv stig frá niðastu plássunum, so hava vit nú tríggjar sigrar á rað í landskappingini.
Eftir eina óhepna byrjan uppá kappingarárið, tykjast leikararnir í 1. deild hjá monnum rættiliga at hava funnið stevið.
Undan dystinum høvdu okkara menn vunnið tveir dystir á rað í landskappingini og mikudagin spældu teir seg eisini víðari í steypakappingini við enn einum sigri.
HB hevur eitt gott lið í 1. deild, so uppgávan var sum altíð torfør. Tíbetur hava vit ein ordans málrev í Tijani Mohammed, ið skoraði einsamalla málið á degnum og tryggjaði okkum sigurin.
Trý stigini í Gundadali merkir at B71 klatrar upp á 5. plássið í deildini, eini 5 stig upp til fjórða plássið. Næsta uppgávan er á heimavølli ímóti Skála og tá fara vit aftur at sikta móti trimum tiltrongdum stigum.
Gott kempað ungu menn og drívið á B71!


text:
Saint skal syndarin vakkna og saint skal sleika orkur blei gerda, men no jer batin ferdugr. Hann har fat tjero pa si og um a viko skal hann nukk vara raidugr fýr til fa leitit vatn pa si og, og det lér sekart blei nokut í og.
Monthly Archives: June 2013
Hissin dagin jer ann feinr og sóligr dag
Og da far man sýka og ta varu pa dagin best det gar. Hoygst mótvilugt situr mann inne ann dag sum hissin.
Midsumardagin ier yvar
Ann haugteid kom ok ann haugteid gikk. Men sumarin jer leika vakur enn dau, even um det no jer att hailt ar til nésta gang výr kann feira midsumar.
Midsumar!
Midsumar! Ann feinr haugteid og vakur teid pa arit. Hoy koyrs inn og fúglar har lymnat bóit. Grasit jer ennu grýnt og inti so gúlt og sundurbrent sum hed kann vara í Júli.
Lett no bera barnin fa vara úti so mikit sum mýgligt og renna runt berbains í gras og pa strand. Det jer so sumarin skal vara fýr barn av alla aldrar.
Og jerstu vuksin so ger sum barnin da og um dú jerst lidugr. Renn berbains!


text:
Mamman misti barnið
Dan Klein --- 14.05.2018 - 07:10
Perlur: Blóðroyndin reinsaði, men barnið misti hon. Oyggjatíðindi 5. juli 2006.
Í dag er hon 45 ára gomul, og býr til leigu í eini kjallaraíbúð í Havnar kommunu.
Hon er frustrerað, og veit ikki rættiliga hvar hon flýtur, tí barnið bleiv tikið frá henni longu á føðideildini.
Í tvey ár hevur hon bíðað eftir at fáa barnið hjá sær aftur, men tað hava verið sterkar kreftir hendan mamman hevur stríðst í móti.
Tað byrjaði longu í Vestmanna fyri mongum árum síðani. Hon var so ill um, at barnaverndin í bygdini blandaði seg uppí hennara lív, at hon einaferð syfti borgarstjóran niður á eitt borð.
Hon er nevniliga ein av teimum, sum ikki finnur seg í einum og hvørjum, men maktina hevur hon so ikki at broyta sína egnu støðu.
Í 2004 átti hon ein vælskaptan son. Tá var hon 43 ára gomul, og átti tvey børn frammanundan, eitt uppá 23 ár og eitt uppá 15 ár.
At hon ikki hevur havt tað lætt, sýna skjølini, Oyggjatíðindi hevur fingið innlit í. Tann tá 15 ára gamli drongurin var á serskúla í Danmark fyri »okkurt« slag menningartrupulleikum, sum tað stendur skrivað. Í læknajournaluni stendur eisini soleiðis:
Illgruni hevur verið um stóra nýtslu av m.a.Kodymagnyl hjá mammuni, men vil hon sjálv ikki vera við, at hetta er so týðandi. Men illgrunin var nokk til, at avrátt var við sosialu myndugleikarnar, at barnið skuldi í familjupleygu fyrstu tríggjar mánaðirnar og síðani skuldi mamman og barn á familjudeildina á Barnaheiminum at meta um støðuna.
Á Landssjúkrahúsinum verður barnið kannað í allar endar og kantar - eisini fyri abstinensir, men har vísa kanningarnar einki. Drongurin er stabilur. Drongurin kemur saman við mammuni á Barnaheimið, men verður akut innlagdur eftir avtalu Finn Helmsdal, leiðara á Barnaheiminum, tí drongurin í seinastuni hevur virkað sløvur.
- Sambært skjølunum, sendur um drongin, tá hann kemur á Barnaheimið:
Drongurin er, tá hann kemur higar, ikki sløvur, gevur góða eygnakontakt, pjátrar og kanningar vísa, at ikki teknin er um infektión, annað enn tekin um forkølilsi.
- Drongurin tykist trívast væl, staðfestur Barnaheimið.
Men tá boðini koma um, at drongurin skal vera so sløvur, taka tey blóð-roynd á Landssjúkrahúsinum.
Mamman sigur í dag, at tað er hon, sum allatíðina er undir illgruna fyri at geva sínum egna barnið sløvandi medisin. 18. juni 2004, staðfestir læknin, at blóðroyndirnar vísa onki illgrunasamt.
Sami boðskapur er at síggja 15. juli, og Amb. notat staðfestir 2. august 2004:
Metaboliska schreeningin normal, landscreening fyri medikamentir somuleiðis normal.... Sostatt ikki funnin nøkur orsøk til at drongurin skuldi vera so sløvur upp til seinastu innleggjan, stendur í skjølunum.
Men onki hjálpir hesi mammuni, sum hevur fullan førleika at taka sær av sínum egna barni. Hon fær bara ikki loyvi til hetta.
Longu á føðideildini var avrátt, at barnið skuldu í í avmarkaða pleygu, sum endar við varandi pleygu.
Tað bleiv so annars ein fitt familja í Kollafirði, sum fekk til uppgávu at hava barnið.
Mamman, sum er 45 ára gomul í dag, fegnast um góða samskifti við pleygufamiljuna, men sum hon situr við køgsborðið, virkar hon ótrygg við støðuna.
Sosialu myndugleikarnir hava lovað henni barnið aftur í august mánaða í ár, men hon torir ikki at trúgva, at hetta fer at halda. Hon hevur verið so skuffað so skuffað av myndugleikunum, sum hon í dag ikki ivast í, settu illgrunan um, at hon gav barninum sovumedisin, fyri at hava eina brúkbara orsøk at taka barnið frá henni.
Í dag undrast hon yvir, at hon ikki í stundini fekk barnið aftur, tá blóðroyndirnar vístu, at barninum feilti onki.
Men tað fekk hon ikki. Almenni sosiali bólturin var farin á rull, og hon datt av sporinum í ferðini.
Men illgrunin, sum vísti seg at vera blóðskeivur, hevði tænt sínum endamáli. Hon misti barnið, og so var líkamikið um hon eftirfylgjandi varð reinsað. Fleiri barnaverndarmál eru av sama slag.Tað fara vit her á blaðnum at koma nærri inn á seinni.


text:
Nú ber til at melda til Aliráðstevnuna
Dan Klein --- 09.02.2018 - 07:16
Nú er tilmeldingin opin til Aliráðstevnuna, sum verður 2. mars á Hotel Føroyum.
Um dagin verða sum vant framløgur um ymisk evni, sum eru viðkomandi fyri Havbúnaðin og eisini verður besta úrslit kjósað fyri ávíkavist alistøðir á sjónum og smoltstøðir. Um kvøldið hittast luttakararnir til sosiala samveru, góðan mat og undirhald. Í mun til undanfarin ár verður tann broyting, at hesin parturin byrjar beint sum aliráðstevnan er liðug, og verður eisini skipaður øðrvísi enn vanligt.


text:
Persˇnlig vibˇt - serliga trupul kor
Persˇnlig vibˇt kann vera veitt pensjˇnistum, sum hava serliga trupul kor.
Sum grundarlag fyri avgerini um persˇnliga vibˇt, ger Almannaverki eina Ýt°kiliga meting av fÝggjarligu viurskiftunum hjß pensjˇnistinum, og um ˙treislan er neyug og rÝmiliga grunda.
Ta er ein treyt, at ums°kjarin ikki hevur rß til at gjalda ˙treisluna sjßlvur. Hevur ums°kjarin ogn av třdningi, herundir fastogn, innistandandi Ý peningastovni e.a., kann persˇnlig vibˇt ikki vera veitt.
Persˇnlig vibˇt verur veitt til fult ella partvÝst gjald av eini stak˙treislu ella til eina afturvendandi ˙treislu, sum verur mett neyug og rÝmilig.
Meginreglan er, at Almannaverki skal hava umsˇkn um stuul, ßrenn ums°kjarin bindir seg fyri ˙treisluni.
Umsˇknarbla til persˇnlig vibˇt er ß sÝuni oyubl°.
Dagført tann 04-09-2013


text:
Orð: Dan Andersson
Lag: Gunde Johansson
Týtt: Mortan Weyhe
Upprunaheiti: Gunnar Vägman
Millum ungdóm í dansistovu
dygst við dyrnar á stabba han sat
Gunnar Vegmaður við fiólu,
sum bæði læði og græt.
Jú, eg minnist tann harðbalna finnan
og hans eygnabrá vakin og blíð,
tá hann bar fram tey fagrastu minni
um sín ungdóm í Mattina bý’.
Tað vóru mest skemtitættir
og annað, sum heimagjørt var,
hann var gamal sum bygdin og bergið,
men sítt gránaða høvur høgt bar.
Tak og lýð tær á malargrótsrunið
og javndøgursstormanna brús
ella hoyr Gunnar Vegmann syngja,
sum hann sang, tá hann fekk sær ein rús.
Stundum fór tó ein sorti um enni,
meðan Gunnar spældi til dans,
tá hann sang sína vísu um Onnu,
um Onnu, sum aldri bleiv hans.


text:
Orð og lag: Evert Taube
Týtt: Hermann Jacobsen
Fyrstu ferð í maskinuni eg var til sjós,
tað var sum trimmari á Lady Eileen,
eg fór av einum trolara í Aberdeen,
og vit mynstraðu út sama dagin.
Á dekkinum seks mans og tveir við hvønn fýr,
og hvør fýrur var størri enn hús,
og tað mesta, vit førdu, var steinkol og grús
millum Sunderland og Santa Cruz.
Vit høvdu ringasta kokk, men ein óføran chief,
og vit trimmaðu steamin í toppin,
og vit fingu ein whisky hvønn fjúrtanda dag.
“Tað er gott” segði hann “fyri kroppin.
It’s very rude whisky, my boy” tók hann til,
og so fekk hann sær sjálvum eitt plir,
treiv so í eina vísu, sum byrjaði so:
“I was born by the side of the sea.”
Tað var oftani strævið, vit gingu seks-seks,
og viðhvørt var tað fýra og fýra,
og tú klænkar av te og konserves og keks,
tí bert tvey pund var okkara hýra;
so eg meldaði pass í Newcastle-On-Tyne,
og har gekk eg ein mánað og mól,
til eg fekk eina hýru við Stevenson Line,
og í Spania hildu vit jól.
Skipið nevndist “Bermuda”, tað var fimm túsund tons,
við seks fýrum og trongt millum skotta,
tað var ofta eg helt, at vit fóru til botns,
og vit kyndarar riddust sum rotta,
og kolið var verri enn nýmalið krút,
har varð rakað og sleisað í senn,
og vit slaggaðu tvær ferð á hvørjari vakt,
eg sveitti í huganum enn.
Ja, tað krevur sín mann, og so nógv meir aftrat
til at banna og lempa og fýra,
og sum frá líður, fært tú eitt innarligt hat
til matrósar, sum ússaligt stýra.
Tað var sjask í Biscaya, og slørut varð stýrt,
vit svóru at geva aftur dýrt,
tí í fýsinum eldur og gløðandi slagg
brendi hol á hvørt einasta plagg.
Í Valenca fingu vit last av farin
og olivengløs fylt í kartengur;
men eg rýmdi við klæðsekki og mandolin,
eg var leiddur, eg var móður, eg var svangur.
Eg var sum eitt barberblað, men riggaði væl,
og ein barrfrøkun vøkur og litt
gøddi upp meg við hønum og víni og spritt,
ja, hon var heilt óvanliga fitt.
Ja, eg sigldi við bretum um Los Panamas,
og við týskarum og portogisum.
Uttan hýru í Amsterdam eg gekk uppá nass,
og eg bleiv bukaður av servitrisum.
Men tað versta var, einaferð vit gjørdu reint
í Bordeaux, ja, hvat hendi mær tá:
eg í ketlinum sovnaði, vardi ov seint,
at nú lúkan varð fast skrúvað á.
Og eg vaknaði, tá ið teir vatn lótu á,
og kammeratarnir teir fýrdu undir.
Tað var bølmyrkt í ketlinum, einki eg sá,
og eg flotnaði upp sum eitt tundur,
og við mannholið skoraður, kroystur eg lá,
og eg tonkti: tað besta tú gert,
Sofus Barr fer at biða skjótt faðirvár,
tú skjótt livandi kókaður ert.
Og eg bað mína bøn, tá eg hoyrdi eitt ljóð.
Bønin hjálpti, tað hevði eg prógvað,
tí at lúkan fór upp, og onkur rópti: “Hey, ok!
tí Sofus Barr hevur hamarin krógvað!”
Tað var donkeyman self, hann var skotti, you know,
og hann hevði mist hamaran vekk.
Tað var gírigheit, sum nú at leita hann fekk,
so eg hesaferð slapp við ein skrekk.


text:
Guttorm Sørensen heiðraður á aðalfundi ÍSF’s
Dan Klein --- 07.05.2018 - 07:09
Leygardagin hevði Ítróttasamband Føroya aðalfund í ÍSF-húsinum. Nógv fólk var møtt á fundi. Á skránni var m.a. val av forseta og starvsnevndarlimum umframt ymiskar broytingar í viðtøkunum.
Heiðursskjal Poul E. Petersens
Serligt við ársaðalfundinum í ár var, at leisturin at handa persóni, sum á serstakan hátt hevur viðvirkað til menningina av ítróttagrein, heiðursskjal Poul E. Petersens varð tikin upp aftur eftir at hava ligið stillur í fleiri enn 10 ár. Heiðursskjalið varð givið einum av okkara fremstu rennarum, Guttorm Sørensen.
Í grundgevingini hjá nevnd Poul E. Petersens at tilluta Guttormi heiðursskjalið varð sagt, at Guttorm Sørensen hevur verið drívmegin í Treystinum, síðani tað varð endurstovnað í 1998, eins og hann hevur verið tað sama í Frælsur Ítróttur Føroya síðani stovnanina í 2002. Guttormur hevur verið við í starvsnevndini síðani stovnanina, eins og hann hevur verið kassameistari í samfull 16 ár.
Renning hevur í hesum tíðarskeiðinum ment seg til at verða ein tann størsta ítróttagreinin í Føroyum, og sjálvbodna arbeiðið hjá Guttormi er ein avgerandi orsøk til hetta. Tí er tað ein samd nevnd, sum letur Guttormi Sørensen heiðursskjal Poul E. Petersens. Guttorm hevði ikki møguleika at verða til staðar, og tí varð tað forsetin í Frælsur Ítróttar Føroya, Hallur Holm, sum tók móti heiðursskjalinum vegna Guttorm.
Elin Heðinsdóttir heldur fram sum forseti
Tríggir av nevndarlimunum í starvsnevndini stóðu fyri vali á aðalfundinum í ár. Hesi vóru Elin Heðinsdóttir Joensen, forseti, umframt Schandorff Vang og Sigurd Rasmussen, nevndarlimir.
Einki mótvalevni var til formanssessin, og tí varð Elin Heðinsdóttir Joensen afturvald. Við hesum situr Elin sum forseti næstu fýra árini. Elin takkaði fyri álitið og segði, at hon gleðir seg at arbeiða víðari við teimum mongu spennandi ætlanunum, sum starvsnevndin hevur fyri ítróttin í Føroyum.
Einki mótvalevni var til nevndarlimirnar, sum stóðu fyri afturvali. Tí vórðu teir báðir Schandorff Vang og Sigurd Rasmussen afturvaldir.
Roknskapirnir verða tøkir
Sum nakað nýtt verða roknskapirnir hjá sersambondunum framyvir tøkir á heimasíðuni hjá Ítróttasambandi Føroya.


text:
Ingi Samuelsen
21.04.2017 - 14:13
Ítróttur > Ítróttur > Renning
Elsta rennikappingin í Føroyum, og helst eisini tann fyrsta, er Flaggdagsrenningin. Týsdagin er Flaggdagur, og tá verður tann 31. í røðini av flaggdagsrenningunum runnin.
Tað er sum vanligt felagið Bragdið, sum skipar fyri. Renningin byrjar og endar á Kongabrúnni.
Renningin byrjar beint eftir flaggdagshaldið á Vaglinum. Børn og vaksin, roynd og óroynd fara at royna seg og virkir fara at kappast. Rutan er tann sama sum undanfarin ár, har byrjað verður á Kongabrúnni og runnið verður fram við Strond og nakað út um Boðanesheimið at venda. Hesin teinur skal rennast tvær ferðerðir. Teinurin hjá vaksnum er knappar 7 kilometrar.
Yngstu børnini renna fyrst, og meðan tey vaksnu renna, rennur eldri bólkurin av børnunum.
Minstu børnini renna frá Kongabrúnni, út til rundkoyringina við pylsuvognin og aftur á mál, umleið 500 metrar. Størru børnini renna út til portrið í Nyhavn (Schengen) og aftur á mál, ella umleið 1000 metrar.
Stuttleikarenningin er vælegnað til tey, sum fegin vilja ganga og renna, uttan at kappast. Mammur, pápar, ommur, abbar, gummur, pápabeiggjar, bindiklubbar, ja øll vaksin sum hava hug at røra seg. Eingin tíðtaking er til hendan bólkin, og tey velja sjálvi, um tey ganga/renna 3,5 ella 6,9 kilometrar. Stuttleikarennarar eru ikki við í liðkappingini og fáa ikki skrásetta tíð.
Bólkarnir verða hesir: Gentur og dreingir fødd (2007 og seinni), gentur og dreingir fødd (2005-2006), gentur og dreingir fødd (2003-2004), kvinnur og menn opin bólkur fødd (-2002), kvinnur og menn veteranar (1961-1970), kvinnur og menn superveteranar (-1960), stuttleikarenning - vaksin, fødd (-2002).
Luttakaragjald verður kravt, tó ikki til stuttleikarenningina.
(rættað kl. 14.22)


text:
Roxette á Summar Festivalin
Svenska heimsnavnið við stóru hittunum spælir á Vágsbøi næsta summar
It Must Have Been Love. The Look. Listen To Your Heart. Sleeping In My Car.Dangerous. Spending My Time. Joyride.
Listin við kendum sangum hjá svenska bólkinum Roxette er langur. 31 hitsinglur um allan heim, fleiri nummar 1 hitt í USA, og umleið 75 milliónir seld eintøk steðfesta bólkin sum eitt av størstu nøvnunum í altjóða popptónleiki í nýggjari tíð.
Næsta ár fer Roxette á heimsturné, og tá leggja tey eisini leiðina til Føroya, her tey spæla á Summar Festivalinum í Klaksvík.
- Vit hava havt samband við Roxette í nøkur ár, og vit eru ómetaliga glað og eyðmjúk um at kunna avdúka eitt so stórt navn til festivalin næsta summar, sigur Erik Biskopstø, sum er ein av fyrireikarunum av Summar Festivalinum.
- Roxette er ein bólkur, sum riggar ómetaliga væl til Summar Festivalin. Tey hava fleiri heimshitt og eina langa røð av kendum sangum. Hetta er melodiøsur popptónleikur á høgum altjóða stigi, sum fólk í øllum aldri kunnu njóta, sigur hann.
Roxette spælir fríggjakvøldið á Summar Festivalinum 2015.
Í dagbyrjar forsølan til Summar Festivalin. Atgongumerki kunnu keypast áheimasíðuni sf.fo og í Telebúðum.


text:
Lesandi í Føroyum og teirra umstøður
17. august 2015
Lestraríbúðir
Vit ynskja at talið av lesandi í Føroyum skal vaksa. Skal tað eydnast er umráðandi at betra um íbúðarmøguleiarnar hjá lesandi. Sambandsflokkurin fer tí komandi árini at leggja upp til samstarv millum land, kommunur og Bústaðir, sum skal tryggja at ferð beinanveg verður sett á lestraríbúðarbygging.
Lestraríbúðirnar skulu verða hóskandi og liggja sentralt í mun til lestrarstað. Men tað týdningarmesta er, at samsvar er millum leiguprísin og lestrarstuðulin, soleiðis at korini hjá lesandi eru nøktandi.
Útbúgvingartilboð
Talið av lesandi í Føroyum er vaksið nógv seinastu árini. Útboðið av útbúgvingum er eisini vaksið. Hetta er í trá við útbúgvingarpolitikkin hjá Sambandsflokkinum. Vit ynskja eisini at talið av lesandi skal vaksa uppaftur meir komandi árini. Í tí sambandi er týdningarmikið at útbúgvingartilboðini gerast enn fleiri.
Vit meina, at tað hevur týdning at útboðið av útbúgvingum er fjøltáttað bæði innan yrkisútbúgvingar, styttri vinnurættaðar útbúgvingar og hægri útbúgvingar á bachelor – og masterstigi.
Tá nýggj útbúgvingartilboð verða boðin út, eiga vit bæði at hugsa um, hvør tørvurin er í samfelagnum og hvat ungdómurin hevur bestan hugin at lesa.
Harumframt er umráðandi at okkara lærustovnar samstarva við lærustovnar uttanlands, soleiðis at lesandi kunnu taka partar av útbúgvingini aðrastaðni ella á netinum, um neyðugt.
Eitt nú útbúgvingar innan framleiðslu og góðsking av fiskavørum, marknaðarføring, ferðavinnu og búskap eiga at verða raðfestar.
Sambandsflokkurin heldur tað verða eitt realistiskt mál at seta, at talið av lesandi í Føroyum skal tvífaldast komandi 10 árini.
Tilknýtið hjá lesandi uttanlands
Vit ynskja at ung í Føroyum skulu hava góðar møguleikar at lesa um allan heim. Í tí sambandi ynskja vit at varðveita teir stuðulsmøguleikar, sum eru í dag við SU, ÚSUN og ferðastuðli.
Tað hevur týdning, at lesandi støðugt hava tilknýtið til heimlandið í lestrartíðini, so sannlíkindini fyri at tey koma aftur er so stórur sum gjørligt. Tí skal ferðakostnaðurin verða so lágur, soleiðis at lesandi kunnu koma heim við jøvnum millumbilum.
Politiskt vilja vit m.a. stuðla tiltøkum, har lesandi uttanlands kunnu koma í samband við føroyskar vinnufyritøkur, stovnar, kommunur og onnur, sum tað kann hava týdning fyri lesandi at hava tilknýtið til, bæði í samband við lesnaðin og tá viðkomandi seinni skal útvega sær arbeiði.
Bjørn Kalsø, landsstýrismaður í Mentamálum
Valevni Sambandsfloksins til løgtingsvalið
RN
Aftur


text:
Nógv munnu minnast tiltiknu løtuna á Summar Festivalinum í 2006, tá ið Roger Hodgson hevði konsert tíðliga sunnumorgun, eftir at hann var meiri enn 30 tímar seinkaður til landið orsaka av vánaligum floglíkindum. Fyri mong er tað størsta løtan, sum hevur verið á Summar Festivalinum. Tann framúr sterki sangarin framførdi stóru hittini, hann skrivaði og sang í bólkinum Supertramp, og løtan í lýsingini kendist gandakend.
Nú kemur Roger Hogdson aftur á Summar Festivalin, og hesaferð hevur hann bólkin hjá sær við og fer at spæla heimshittini hjá Supertramp, sum hann sjálvur skrivaði og sang á sinni.
Sangir sum ‘Give a Little Bit’, ‘The Logical Song’, ‘Dreamer’, ‘Breakfast in America’, ‘It’s Raining Again’ og ‘Take the Long Way Home’ gjørdu, at Supertramp seldi væl yvir 60 milliónir plátur.
Roger Hodgson hevur eina ta mest eyðkendu røddina í alheims poppi, og nú hann fer á heimskonsertferð, hevur hann sett Føroyar á listan. Og sjálvandi framførir hann á Vágsbøi, har hann fyri fyrstu ferð í lívinum spældi konsert klokkan fýra um morgunin.


text:
SPYR FERÐANDI UM AQUA HOTELLINI
Navn og aldur? Winnie Hansen, 48 ár
Hvat heldur tú um Aqua hotellini? Vit hava verið á Hotel Aquamarina, og vóru vit sera glað fyri tað hotellið. Deiliga ljóst og nýmótans hotell, og gott pool øki
Hvat dámdi tær hotellið? Mær dámdi so væl, at eg fari aftur sama stað í ár, tí eg helt tænastuna verða so góða
Ferðaðust tit bert vaksin ella saman við børnum? Vit høvdu dótturina við, og vóru eisini saman við øðrum ið høvdu børn. Tað riggaði orduliga væl og tey hugnaðu sær óført
Hvat dámar tær økið? Okkum dámdi væl økið
Hevði tú vilja ferðast til Costa Brava / Aqua hotellini aftur? Ja, avgjørt !
Hvat helt tú um tænastuna / kunningina frá 62°N Travel? Sera góð! Eg havi eisini ferðast við øðrum enn 62°N, hetta stóðst av, at tey sum vit ferðaðust saman við, valdu aðra ferðaskrivstovu. Men har var ikki sama tænastustøðið. Eg havi havt nógv samband við 62°N nú í síðstuni, og fari eg at ferðast við einum størri bólki í mai. Her havi eg fingið sera góða hjálp og vegleiðing allan vegin.
Hvat helt tú um tænastuna / kunningina á hotellinum? Starvsfólkini á báðum hotellunum vóru stak fyrikomandi. Ferðaleiðarin tók eisini væl ímóti okkum, var fryntlig og kunnaði allan vegin til hotellið.
Hvat helt tú um prísstøðið á ferðini? Prísurin er heilt ok :)
Hvussu eydnaðist bólkaferðin til Costa Brava / Aqua hotellini? Hon eydnaðist avbera væl, tí Aquamarina er serstakliga væl egnað til bólkaferðir
Kanst tú viðmæla øðrum bólkum at ferðast til Costa Brava / Aqua hotellini? Heilt avgjørt! Eg kann viðmæla øllum at ferðast til Costa Brava við 62°N
| Sí okkara úrvæl av tilboðum til Barcelona, Costa Brava her
| Sí meira kunning um ferðamálið Barcelona, Costa Brava her


text:
Stórur kórfestivalur leygardagin
Dan Klein --- 05.05.2018 - 09:54
Í dag, leygardag, verður árligi kórfestivalurin – Kórfestivalurin 2018 – hildin í Norðurlandahúsinum, har kór og sangáhugaði kring alt landið luttaka. Somuleiðis fer eitt felagskór við umleið 180 sangarum undir leiðslu av kenda, danska kórleiðaranum, Alice Ranum, at seta punktum fyri kórfestivalinum.
Tíðindaskriv frá Kórsambandi Føroya
Talan er um fjórða kórfestivalin á rað, sum hevur avloyst siðbundnu kórstevnunar, ið hava verið hildnar í meira enn fimti ár, síðani 1967. Eins og við kórstevnunum er endamálið við kórfestivalinum at fremja og menna føroyskan kórsang.
Í ár er tað kendi danski kórleiðarin, Alice Granum, sum fer at stjórna stóra felagskórinum. Fleiri kórleiðarar kenna Alice frá teimum kórleiðaraskeiðum, sum Kórsambandið hevur skipað fyri seinastu tíðina.
Eins og undanfarin ár verður konsertin skipað sum ein kapping millum kórini. Í ár er kappingin broytt soleiðis, at kappast verður ikki innan fleiri flokkar ella kategoiir. Fyri bestu framførslunar verða handaðar 1. 2. og 3. viðursløn, og dómarnir gera sjálvir av, hvat teir leggja dent á. Eisini fáa áhoyrarnir høvi at atkvøða fyri bestu framførsluni.
Kórfestivalurin 2018 byrjar í morgin leygardagin klokkan 09.30 í Norðurlandahúsinum, tá vant verður til felagskórið. Tó er ein undanvenjing í kvøld fríggjakvøldið, ið somuleiðis er í Norðurlandahúsinum.
Sjálv konsertin byrjar klokkan 16 leygardagin í stóra salinum í Norðurlandahúsinum, har fyrst einstøku kórini fara at framføra, og síðani enda stóra felagskórið Kórfestivalin 2018.
Vinarliga
Kórsamband Føroya
Kári Bæk, formaður
tlf. 270142


text:
Skulu dekk vekk?
Nú er tíðin komin, at vetrardekkini skulu av og summardekkini á. Týdningarmikið er at burturbeina gomlu dekkini á rættan hátt.
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 22. apríl 2018
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 22. apríl er løgd út á heimasíðuni.
Fundarfrásøgnin frá bygdaráðsfundinum her.
Sumbiar Kommuna
Vevmyndatólið óvirkið
Áheitan frá IRF um at øll húsarhald fáa sær ruskstativ
IRF heitir á allar borgarar í limakommununum um at fáa sær ruskstativ til húsarhaldsruskið – til frama fyri bæði umhvørvi og ruskinnsavnarar.
Skráin til bygdarráðsfundin 22. apríl 2018.
Hesi mál verða viðgjørd á bygdarráðsfundi, sunnudagin tann, 22. apríl 2018. kl. 20.00.
Sumbiar Kommuna
Boða frá rottum
Um tú sær rottu í Sumbiar kommunu, sig so frá við at ringja á 22 39 04 ella 26 25 56.


text:
Í tøttum samstarvi við teg sum kunda, menna vit skipanir fyri teg, tillagaðar tín tørv. Vit hava hollar førleikar innan .Net, Java, Angular, Umbraco, SharePoint, Oracle, SQL Server v. fl.
Støðið verður tikið í tørvinum hjá tær, og komandi brúkarunum av skipanini.
Vit taka hædd fyri verandi skipanar-umhvørvi, har ímillum sameining við verandi skipanir. Afturat hesum, bjóða vit rakstur av skipanini, har ið støðufestið og trygd eru í fokus.
- Umsitingarskipanir hjá TAKS, herundir: Vinnugluggin, Borgaragluggin, eToll, og eMvg.
- Felags lønarskipan til allar almennar stovnar, størri kommunur og aðrar stovnar
- Vitanet, ið fleiri kommunur nýta í skúlahøpi
- Mínrokning og Rokningadepilin, til at senda og móttaka talgildar rokningar
- Mínboks
- Mínlykil, ein trygg, miðsavnað innritingarskipan
- Heimagreiðslan (tann fyrra), til peningastovnarnar
...umframt aðrar.


text:
Germansk mál
Germansku málini eru ein grein av indo-evropeisku málfamiljuni. Størstu germansku málini eru enskt og týskt, sum eru móðurmál hjá umleið 340 og 120 miliónum fólkum ávíkavist. Onnur týdningarmikil mál umfata lágtýsk mál, herundir niðurlendskt, og skandinavisk málini danskt, norskt og svenskt
SIL-Tjóðlívsfrøðin hevur yvirlit yvir 53 ymisk germansk mál og málføri.
Teirra felags forfaðir er Felags germanskt, helst talað í miða 1. ártúsundi f.Kr. í Jarnaldarevropa. Felags germanskt og allir tess eftirkomarar eru eyðkend av fleiri serligum málfrøðiligum sereyðkennum. Mest kenda er hjáljóðabroytingin kend sum Grimms lóg. Fyrstu germansku málførini koma inn í søguna við germanskum ættbólkum, ið seta seg niður í norðara Evropa fram við markið við Rómverska ríkið frá 2. øld.
Innihaldsyvirlit
Skrift[rætta | rætta wikitekst]
Elstu prógvini fyri germanskt koma frá nøvnum skrásett í 1. øld av Tacitus, og eina einkulta ferð í 2. øld f.Kr. á Negau-hjálminum. Umleið frá 2. øld mentu summir talarar av fyrstu germansku málførunum eldra fuþarkin. Fyrstu rúnaristirnar eru í størstan mun avmarkaðar til persónsnøvn og torfør at tulka. Gotiska málið varð skrivað við gotiska stavraðnum ment av biskupinum Ulfilas til týðing hansara av Bíbliuni í 4. øld. Seinni byrjaðu kristnir prestar, ið talaðu og lósu latín afturat sínum germanska máli, at skriva á germanskum málum við lítið broyttum latínskum stavum. Men í Skandinavia, og í londunum fyri vestan, var rúnastavraðið vanliga brúkt alla víkingaøld.
Afturat vanliga latínska stavraðnum, brúktu germansku málini ymisk serliga frámerki og eyka stavir, herundir Umlaut og ß (Eszett), Ø, Æ, Å, Ð, Ȝ, Þ (Þorn) og Ƿ, frá rúnum. Søguligt prentað týskt er ofta prentað sum gotisk skrift.
Málslig frámerki[rætta | rætta wikitekst]
Nøkur serlig eyðkenni fyri germansk mál eru:
- Javningin av indo-evropeisku tíðarskipanini til fortíð og nútíð (ella felags).
- Tannauppískoytið (/d/ ella /t/) í staðin fyri sjálvljóðarbroyting til at frámerkja tátíð.
- Hjáveran av tveimum ymiskum sløgum av sagnorðabending: veik (við tannauppískoyti) og sterk (við sjálvsjóðarbroyting).
- Nýtslan av sterkum og veikum lýsingarorðum.
- Hjáljóðabroytingin kend sum Grimms lóg.
- Fleiri orð við uppruna, sum er torførur at seta í samband við aðrar indo-evropeiskar málfamiljur, sum fleiri útgávur finnast av í næstan øllum germanskum málum.
- Broyting av áherðslu til rótina á stovninum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Øll germansk mál eru hildin at koma frá einum hugsaðum frumgermanskum máli. Hetta bleiv helst til í jarnøld áðrenn Rómverska ríkið í norðara Evropa frá umleið 500 f.Kr.. Aðrar felags nýskapanir, ið skilja germanskt frá frum-indoevropeiskum, benda á eina felags søgu hjá undanfrumgermanskum talarum gjøgnum norrønu bronsuøld.
Í tíðini tá ið germanskt mál er staðfest fyrstu ferð, hevði germanskt mál býtt seg í tríggjar bólkar, vesturgermanskt, eysturgermanskt og norðurgermanskt. Hvussu sambandið hevur verið millum tey, ber illa til at staðfesta heilt neyvt frá teimum fáu rúnaristunum. Tey vóru sína millum skillig gjøgnum fólkaflytingatíðina.
lombardiska málið í 6. øld, til dømis, kann upprunaliga hava verið norður- ella eysturgermanskt, sum síðani varð gjørt vesturgermanskt eftir, at lombardarnir settust niður við Elbe. Vestari bólkurin er blivin til í rómversku jarnøld. Eystari bólkurin kann hava fingið sítt mál frá málinum í Gotlandi í 1. øld. Hetta ger Svøríki til upprunaliga heimlandið hjá Norðurgermanskum. Elsti varðveitti samanhangandi germanski teksturin er gotiska týðingin av nýggja testamenti eftir Ulfilas úr 4. øld. Gamlar niðurskriftir av vesturgermanskum eru á fornhágtýskum og anglosaksiskum í 9. øld. Norðurgermanskt er bara kent frá spjaddum rúnaristum sum frummnorrønt til tað mennist til fornnorrønt umleið 800. Longri rúnaristin eru varðveittar úr 8. og 9. øld. Longri tekstir við latínskum stavum eru varðveittir úr 12. øld (Íslendingabók), og nøkrum yrkingum so gamlar sum tíðliga í 9. øld.
Í umleið 10. øld eru málførini broytt so mikið nógv, at tey eru illa skillig sína millum. Málsliga sambandið millum noorðbúgvarnar ið settust niður í Danalóg í Onglandi við Anglosaksar setti spor í enskt mál. Hetta sambandið er mistonkt fyri at vera orsøk til samanfallið av gomlu ensku mállæruni, sum førdi til miðalenskt frá 12. øld.
Eysturgermansku málini mistu týdning frá endanum á fólkaflytingatíðini. Burgundar, Gotar og Vandálar gjørdust málsliga partur av grannum sínum umleið í 7. øld uttan krimiskt gotiskt, sum helt á til 18. øld.
Gjøgnum miðøld býttust vesturgermansku málini av oyggjamenningini av miðenskum á einari síðu, og øðrum germanska ljóðskiftinum á fastlandinum á hinari, sum førdi til hátýskt og lágtýskt við miðtýksum í miðuni.
Norðurgermansku málini vóru hinvegin enn meira sína millum skillig. Í stórum varðveittu tey førleikan at skilja hvønn annan til nýggja tíð.
Flokking[rætta | rætta wikitekst]
Legg merki til at munur millum undirfamiljur av germanskum sjáldan neyvt eru ásettar.
- Vesturgermanskt
- Hágtýskt mál
- Týskt
- Miðtýskt
- Eysturmiðtýskt
- Luksemborgskt
- Vesturmiðtýskt
- Pennsylvaniatýskt (talað av Amish og øðrum bólkum í landsynnings-Pennsylvania)
- Ovara týskt
- Alemanskt týskt mál
- Bayernskt týskt mál
- Hutteriskt týskt mál (eisini nevnt "Tirolskt")
- Miðtýskt
- Jiddiskt (við týðandi mongd av innlántum orðum úr hebraiskum og øðrum málum, og vanliga skrivað við hebraiska stavraðnum).
- Wymysojer (við týðandi ávirkan úr lágsaksiskum, niðurlendskum, pólskum and skotskum)
- Týskt
- lágtýskt
- Lágfrankiskt
- Niðurlendskt
- Afrikaans (við týðandi innflutningi av orðatilfeingi úr øðrum málum)
- Limburgiskt
- Lágsaksiskt
- Eysturlágsaksiskt
- Lágfrankiskt
- Oyggjagermanskt
- Frisiskt
- Enskt. Ovurstórur innflutningur av latínskum orðatilfeingi og mállæru, mest gjøgnum normanskt franskt. Nógv málfrøði.
- Bretskt enskt
- Norðurenskt
- Northumberland
- Durham
- Cumbrian
- Yorkshire
- Lancashire
- Merseyside
- Miðlandsenskt
- Eystur
- Derbyshire
- Nottingham
- Lincolnshire
- Leicestershire
- Vestur
- Black Country (Yam Yam)
- Birmingham (Brummie)
- Eystur
- Eysturangliskt
- Norfolkenskt
- Suðurenskt
- Ríkisenskt
- Estuary enskt
- Cockney (London)
- Somerset
- Devon
- Cornwall
- Australskt enskt
- Nýsælendskt enskt
- Skotskt enskt
- Norðuramerikanskt enskt
- Kanadiskt enskt
- Bostonenskt
- Suðuramerikanskt enskt
- Vanligt amerikanskt enskt
- Nýjorvíkskt-nýjeroyskt enskt (New York-New Jersey English)
- Kaliforniskt enskt
- Hawaiiskt enskt
- Svart amerikanskt enskt
- Liberiskt enskt
- (Onnur)
- Hibernoenskt (Írskt enskt)
- Karibiskt enskt
- Jamaikiskt enskt
- Vínlendskt enskt, nýfundnalendskt enskt
- Hong Kong-enskt
- Suðurafrikanskt enskt
- Indiskt enskt
- Singaporskt enskt
- Malaisiskt enskt
- Bretskt enskt
- Skotskt
- Oyggjaskotskt
- Norðurskotskt, herundir doriskt
- Miðskotskt
- Suðurskotskt
- Ulsterskotskt
- Býarskotskt
- Yola
- Hágtýskt mál
- Eysturgermanskt (koma frá gotiskum)
- Krimskt gotiskt (doyði út í 1800-árunum)
- Vandálskt (útdeytt)
- Burgundiskt (útdeytt)
- Lombardiskt (útdeytt)
- Norðurgermanskt (koma frá fornnorrønum):
Orðatilfeingissamanburður[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri av orðunum niðanfyri hava skift týdning. Til dømis hevur orðið "epli" á føroyskum fingið annan týdning enn upprunin var, og nú verður nýggja føroyska orðið "súrepli" brúkt til gamla týdningin av epli. Harafturat líkist føroyska orðið "kavi" frá hinum málunum í talvuni.
Fleiri upplýsingar[rætta | rætta wikitekst]
- Richard Bethge, Konjugation des Urgermanischen, in Ferdinand Dieter, Laut- und Formenlehre der altgermanischen Dialekte, Leipzig 1900, p. 361.
- Fausto Cercignani, Indo-European ē in Germanic, in Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung, 86/1, 1972, pp. 104-110.
- Wayne Harbert, The Germanic Languages, Cambridge 2007, ISBN 978-0-521-01511-0.
- Claus Jürgen Hutterer, Die germanischen Sprachen. Ihre Geschichte in Grundzügen, Wiesbaden 2008, ISBN 978-3-928127-57-8.
- Ekkehard König und Johan van der Auwera (Hrsg.), The Germanic Languages, London / New York 1994, ISBN 0-415-05768-X.
- Orrin W. Robinson, Old English and Its Closest Relatives. A Survey of the Earliest Germanic Languages, Stanford (Calif) 1992, ISBN 0-8047-1454-1.
- Stefan Schumacher, 'Langvokalische Perfekta' in indogermanischen Einzelsprachen und ihr grundsprachlicher Hintergrund, in Gerhard Meiser und Olav Hackstein, Sprachkontakt und Sprachwandel, Wiesbaden 2005, pp. 603f.


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
Arbeiðsfólk at sláa
freist at søkja: 23.05.2018
Námsfrøðingur til dagstovnaøkið
freist at søkja: 30.05.2018
Reingerðarfólk til Látipípuna
freist at søkja: 30.05.2018
KORT
VEÐRIÐ
Spyr bara
Spyr bara verður strikað
Teigurin Spyr bara her á heimasíðuni er farin í søguna.
Avgerðin er tikin av bygdarráði og umsiting í felag.
Orsøkirnar eru fleiri. Ein er, at mett verður, at tað er sera óheppið, at fólk sleppa at seta spurningar ónavngivin, og at hetta er við til at lækka støðið á kjakinum. Fleiri áheitanir eru komnar um hetta frá borgarum í kommununi.
Ein onnur orsøk er, at Vestmanna Kommuna heldur vil koma beinleiðis á tal við borgararnar. Hetta kann gerast, við at borgarar koma á Kommunuskrivstovuna til eitt prát, ella við at senda okkum fyrispurningar við telduposti ella vanligum posti. Harumframt er ein góður møguleiki á Facebook-síðuni hjá Vestmanna Kommunu; har ber eisini til at seta spurningar og gera viðmerkingar.
Vestmanna Kommuna vónar, at borgararnir skilja avgerðina, og at teir ikki halda seg aftur at seta spurningar, gera viðmerkingar og koma við atfinningum, hóast Spyr bara verður strikað.
Møguligt verður í eina tíð at fáa atgongd til Spyr bara í teiginum til vinstru á heimasíðuni, men bert fyri at kunna lesa gamlar spurningar og svar. Seinni verður leinkjan strikað og nýggj leinkja løgd undir Kommunan → kommunalar tænastur.
Vinarliga
Vestmanna Kommuna
Vestmanna, 10. juli 2015
2015: Jul Jun Apr Mar Feb Jan
2014: Des Nov Okt Sep Jun Apr Mar Feb Jan
2013: Des Okt Sep Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2012: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Feb Jan
2011: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2010: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2009: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2008: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2007: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2006: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2005: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar
Fjalsvegur
Juli 24 , 2007Tað er deiligt at fjalsvegurin er opin aftur, men eitt er, tað er næstan ikki koyrandi, tí skervurin er so leysur. Ber tað ikki til at pressa tað niður við broytuni ella okkurt annað, so at tað er verður betur at koyra!!
Havnadálking
Juli 19 , 2007Tað var ikki tespilig sjón í morgun, tá ein hugdi oman yvir fjørðin. Hálvur fjørðurin hvítur av feitari evju frá fiskavirkinum. Hetta kann als ikki góðtakast. Nú má okkurt gerast við hesa náttúrudálking. Fjøran er snikut og um góðveðrið heldur fram, fer helst eisini at lukta.
Hesin spurningur er reistur her á heimasíðuni fyrr, har svari var, at kommunan arbeiðir við málinum. Mær vitandi er tað bannað við lóg at dálka fjørðin.
Um hetta heldur fram og ikki verður steðgað, kann væntast at ógvusligar reaktiónir verða frá borgarunum.
Hevur Heilsufrøðiliga Starvsstovan fingið fráboðan um dálkingina?
Sýsluskrivstovan
Juli 18 , 2007Hevur VK keypt sýsluskrivstovuna ?
hvør er keypsprísurin ?
og hvat skal VK brúka sýsluskrivstovuna til ?
Er nøkur samtykt gjørd í bygdaráðnum um at keypa sýsluskrivstovuna ?
Heilsan steingrím
Leiðari til Látipípuna
Juli 11 , 2007Er nakar leiðari settur til Látipípuna?
Vevmyndatólið,einaferð enn
Juli 10 , 2007Hví seta tit ikki myndatólið á eina aðra mastur? Sum er eru fleiri ónøgd um myndina, sjálv haldi eg tað er frægari, at síggja eitt gamalt skip,enn allar hasu gomlu bussarnar,teir prýða so ikki um bygdina.
Drekkivatnið
Juli 09 , 2007Seinastu dagarnar hevur vatnið í Vestmanna ikki verið drekkandi, tí at tað hevur havt ein keðiligan atsmakk. Hvat er galið við tí, og fer hetta at blíva við at vera so?
Ungdómshúsið
Juli 08 , 2007Nær verður ungdómshúsið liðugt? Hvørjir møguleikar vera í húsinum?
webmyndtólið.
Juli 06 , 2007Nú eru fleiri spurningar komnir inn um at venda hasum myndatólinum, men hr sker einki. Kunnu tit ikki gera tað skjótt, tí tað er einki stuttligt at síggja handa ljóta bátin liggja við kai, tá ið man kann venda myndatólinum og síggja bygdina . Verður myndtólið í Vestmanna slókt nú tos er um at tey skulu skrásetast??? Annars takk fyri eina góða heimasíðu.
Vakrar blómur / runnar í bygdini
Juli 05 , 2007Eri ein av mongu, ið frøast um vøkru blómurnar við brúnna um Fossá, og eisini um rhodondendronlundina við skúlan. Sera lívgandi og gott fyri okkum vestmenningar. Stóra tøkk fyri tað. Hendan kvøðan er kanska einamest til okkara " grøna mann " ið veruliga ger eitt stórt arbeiði fyri at fríðka um bygd okkara
Ungdómshúsið
Juli 04 , 2007Nær verður ungdómshúsið liðugt ?
Dálkingin frá fiskavirkinum
Juli 03 , 2007sum kapprógvari má eg siga at dálkingin frá virkinum er ein syndaplága fyri okkara vøkru vág. Tann fragdin tað var at liggja inni undir virkinum og rinda sær møðina eftir eitt strævi mál, er horvin. Eftirsum alt flytur í skræpu, og osar av lorti og havhesti, roynir man so skjótt man er komin nøkunlunda fyri seg, at sleppa sær vekk haðani, og gud náði hann ið tá spruttar.
Mín spurningur ljóðar: Hvat ætlar kommunan at gera við málið, hevur virkið yvirhøvur fingið átalu fyri dálkingina ??
Høllin
Juli 02 , 2007Hvør er grundin fyri at liðini hjá VÍF ikki sleppa at venja í høllini í summar?
2015: Jul Jun Apr Mar Feb Jan
2014: Des Nov Okt Sep Jun Apr Mar Feb Jan
2013: Des Okt Sep Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2012: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Feb Jan
2011: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2010: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2009: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2008: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2007: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2006: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2005: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
-
1
sep
Gott hálvár hjá Trygd
Gongdin í fyrra hálvári 2017 hevur verið góð hjá Trygd. Hálvársroknskapur felagsins vísir, at úrslitið áðrenn skatt gjørdist 5,1 mió. kr., og hetta samsvarar væl við væntanirnar.
"Vit eru væl nøgd við úrslitið fyri fyrra hálvár, sum m.a. vísir væl hægri inntøkur frá tryggingargjøldum. Góða gongdin hjá Trygd hongur neyvt saman við góðu búskaparligu gongdini í føroyska samfelagnum sum heild," sigur Janus Thomsen, stjóri í Trygd.
Samstundis sum fólkatalið veksur, vaksa ognirnar í føroyska samfelagnum eisini, og harvið verður meira at tryggja. Seinastu árini hevur Trygd ment fleiri nýggjar og nútímans tryggingar, og hetta hevur eisini havt øktar inntøkur við sær. Bruttotryggingargjøldini hjá Trygd eru hækkað við 7,1 mió. kr. samanborið við sama tíðarskeið í fjør.
Fleiri skaðar enn í fjør
Skaðagongdin hevur higartil í ár verið á sama støði, sum væntað varð við ársbyrjan, og Trygd hevur ikki verið stórvegis rakt av einstøkum stórum skaðum. Útreiðslurnar í sambandi við skaðar eru 29,5 mió. kr., og hetta er 7,8 mió. kr. hægri enn sama tíðarskeið í 2016. Í fjør vóru skaðaútreiðslurnar fyri fyrra hálvár 21,7 mió. kr., og talan var tá um eitt óvanliga gott hálvár, hvat skaðum viðvíkur.
Tryggingartekniska úrslitið fyri fyrra hálvár var 4,9 mió. kr. samanborið við 10,3 mió. kr. sama tíðarskeið í fjør. Tryggingartekniska úrslitið verður brúkt til at vísa úrslitið uttan íløguavkast. Tað vil siga, at tryggingartekniska úrslitið vísir, hvussu sjálvt kjarnuvirksemið hjá felagnum stendur seg.
Góð útlit fyri seinna hálvár
Trygd væntar, at harða kappingin millum føroysku tryggingarfeløgini fer at halda fram, og at umsetningurin fer at hækka nakað í seinna hálvári. Felagið væntar, at ársúrslitið verður 8-10 mió. kr., treytað av at skaðagongdin heldur sær á verandi støði. Eginogn felagsins var 72,1 mió. kr. við hálvárslok, og hetta verður mett at vera nøktandi.
Hálvársroknskapurin í stuttum
- Hálvársúrslitið áðrenn skatt var 5,1 mió. kr. samanborið við 11,1 mió. kr. sama tíðarskeið í fjør.
- Hálvársúrslitið eftir skatt var 4,1 mió. kr. samanborið við 9,1 mió. kr. sama tíðarskeið í fjør.
- Tryggingartekniska úrslitið var 4,9 mió. kr. samanborið við 10,3 mió. kr. sama tíðarskeið í fjør.
- Bruttoinntøkurnar frá tryggingargjøldum hækkaðu við 7,1 mió. kr. samanborið við sama tíðarskeið í fjør og eru nú 62,3 mió. kr.
- Endurgjaldsburturleggingarnar fyri egna rokning vóru 37,1 mió. kr. samanborið við 33,8 mió. kr. sama tíðarskeið í fjør.
- Bruttoskaðaprosentparturin var 66,4% samanborið við 47,7% sama tíðarskeið í fjør.
Nærri upplýsingar
Janus Thomsen, stjóri: telefon 358 101, teldupostur: jat@trygd.fo
Til ber at lesa roknskaparfrágreiðingina fyri fyrra hálvár 2017 her.


text:
SKILHALDSREGLUR, Gymnasialt miðnám
Lestrarskyldur og skilhaldsreglur á Glasi í Hoydølum komu í gildi 1. januar 2014. Skyldurnar eru grundaðar á kunngerð frá 22. januar 2012 um lestrar- og skilhaldsreglur í gymnasialu miðnámsskúlaútbúgvingunum.
Hesar skyldur verða settar í gildi fyri at tryggja øllum næmingum skúlans somu góðu kor og umstøður at virka undir. Ætlanin er, at við greiðum reglum og gjøgnumskygni í møguligum agatiltøkum, um reglurnar ikki verða hildnar, skulu hesar virka við til, at næmingar halda bæði lestrar- og skilhaldsskyldur, soleiðis at næmingar ikki fáa trupulleikar við skúlagongdini og samstundis virða hvønnannan og umhvørvið, teir virka í.
-
Uppmøtingarskyldur
Næmingurin hevur skyldu at møta til alla undirvísing. Um fráveran samanlagt fer upp um 10 % ella upp um 15 % í einari lærugrein, fær næmingurin skrivliga ábreiðslu um fráveruna og boð um at tosa við lestrarvegleiðingina. Um ábreiðslan ikki verður tikin til eftirtektar, verður skrivlig ávaring givin. Um næmingurin samstundis hevur fráveru, sum samanlagt er 20 % ella hægri, verður fráboðan send Studna um at næmingurin ikki er lestrarvirkin. Næmingurin verður mettur at vera lestrarvirkin aftur, um fylgjandi fráverðuuppgerðir vísa hetta.
Verður skrivliga ávaringin ikki tikin til eftirtektar, verður næmingurin burturvístur.
Í teimum førum fráveran er serliga stór í einstøkum endaligum lærugreinum við ársenda, men annars samlað er undir 10%, kann rætturin at luttaka í og fara upp til próvtøku í hesum lærugreinunum vera tikin aftur. Næmingurin kann flyta upp í næsta flokk, men kann ikki fara til próvtøku í raktu lærugreinunum fyrr enn árið eftir.
-
Skrivligar innlatingar
Næmingurin hevur skyldu at lata allar uppgávur inn til tíðina.
Um næmingurin ikki letur eina uppgávu inn til ásettu tíð, verður hon skrásett sum mist næmingatíð. Fer mista næmingatíðin samanlagt upp um 10 % og 15 % í einstakari lærugrein, fær næmingurin skrivliga ábreiðslu og boð um at tosa við lestrarvegleiðingina. Verður ábreiðslan ikki tikin til eftirtektar, fær næmingurin skrivliga ávaring. Um næmingurin samstundis hevur mista næmingatíð, sum samanlagt er 20 % ella hægri, verður fráboðan send Studna um, at næmingurin ikki er lestrarvirkin. Í teimum førum mista næmingatíðin er serliga stór í einstøkum endaligum lærugreinum við ársenda, men annars samlað er undir 10%, kann rætturin at luttaka í og fara upp til próvtøku í hesum lærugreinunum vera tikin aftur. Næmingurin kann flyta upp í næsta flokk, men kann ikki fara til próvtøku í raktu lærugreinunum fyrr enn árið eftir.
Fyri at næmingurin skal kunna leggja skrivliga arbeiðið til rættis, skal lærarin í seinasta lagi seta næminginum uppgávuna 7 dagar áðrenn, uppgávan skal latast inn. Um uppgávan er mett til 4 tímar næmingatíð ella meira, skal uppgávan setast næminginum í seinasta lagi 14 dagar áðrenn, hon skal latast inn.
Skrivliga og munnliga fráveruskipanin er ein og sama skipan
-
Mental frávera
Næmingurin hevur skyldu at vera fyrireikaður og luttakandi í undirvísingini.
Um næmingurin sjónliga ikki luttekur í undirvísingini, eigur lærarin at gera næmingin varugan við hetta. Um hetta ikki vísir seg at hjálpa, og lærarin metir hetta órógva undirvísingina, hevur lærarin heimild til at koyra næmingin úr undirvísingarhølinum, og skráseta næmingin sum fráverandi.
-
Avskriving
Øll skrivlig avrik skulu vera næmingsins egnu. Um prógvast kann, at næmingurin letur avskrivað avrik inn, verður uppgávan skrásett sum mist næmingatíð.
-
SKILHALDSREGLUR
Royking
Næmingar hava bert loyvi at roykja í skúrinum við Nýggja Hús og undir nýggja hálvtakinum við sunnara endan á fimleikarahøllini. Tey íløt, sum eru sett upp til sigarettstubbar á roykistøðunum, skulu nýtast. Um næmingur roykir aðrastaðni á økjum skúlans, verður næmingurin burturvístur frá undirvísing í ein dag og verður skrásettur fráverandi.
Happing
Happing verður undir ongun umstøðum told á skúlanum. Happing verður revsað við burturvísing frá skúlanum í upp til 10 dagar, og næmingurin verður skrásettur sum fráverandi. Fráboðanarskylda liggur á okkum øllum.
Herverk
Herverk verður ikki tolt og verður revsað við burturvísing frá skúlanum í upp til 10 dagar, og næmingurin verður skrásettur sum fráverandi. Herverk, sum er brot á revsilógina, verður meldað til avvarðandi myndugleika.
Rudding
Vit hava øll skyldu at halda skúlan og økið kring skúlan nossligt. Skúlastovur skulu ruddast eftir hvønn blokk. Lærarar hava skyldu at minna næmingarnar á hetta. Vit hava øll skyldu at rudda upp eftir okkum sjálvum inni í kantinuni og í økinum í og kring skúlan. Serliga grov brot á hesa áseting verður at meta sum herverk.