text:
Wisconsin
Wisconsin er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 5,6 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin er Madison og Milwaukee er størsti býurin. Í norðri hevur Wisconsin mark við Michigan, í vestri við Minnesota og Iowa, og í suðri við Illinois. Í norðri liggur Superiorvatn og í eystri liggur Michiganvatn. Í statinum Wisconsin er Scott Walker (ein republikanari) guvernørur, og hann kom til valdið uppá at skapa fleiri arbeiðspláss. 250 000 arbeiðspláss eftir fýra ára valskeiðnum hjá guvernørinum, lovaði hann [1]. Eitt sum Walker hevur gjørt er at fara í hernað ímóti fakfeløgum hjá alment løntum.
Eyknevni er Grevlingurstaturin (enskt: The Badger State).
Innihaldsyvirlit
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Dugnaligir jarðarmenn, sum hava tikið eftir teimum royndum, amerikanska búnaðarráðið hevur latið gera, hava gjørt Wisconsin til eitt av høvuðsbúnaðarlondunum í USA. Tað vaksa ymisk sløg av grøði á teimum ymisku teigunum, so sum moldin hóvar seg best til. Jørðin er pløgd, so at vatnið skal ikki taka moldina við sær, tá ið grovt regn er, men heldur ikki seta ov skjótt frá. Í strævnastu innheystingartíðini, seinnapartin í juli og fyrrapartin í august, er ikki sjáldan, at manningin á skurðtreskjarunum arbeiðir alt samdøgrið, helst tá ið illveður hóttir við at oyðileggja hveitina. Hvør treskjarin arbeiðir móti 40 monnum.
Mjólkarvørur eru eisini ein stórur partur av Wisconsins búskapur.


c: text/html

text:
Vágs Kappróðrarfelag
Vágs Kappróðrarfelag varð stovnað í juli 1943 og hevur bústað í Vági. Felagið bygdi neyst yviri í Líðini í 1955.[1]
Innihaldsyvirlit
Kappróðrarbátar[rætta | rætta wikitekst]
Fyrsti kappróðrarbátur hjá felagnum var áttamannafarið Toftaregin, sum varð smíðaður í 1934. Toftaregin varð høvuðsumvældur í 2004. Felagið eigur bátar í øllum støddunum, sum verða nýttar til kappróður. Bátarnir eru hesir:
10-mannafar
- Vágbingur - Smíðaður í 1968 av Niclas í Koltri
- Vágbingur, smíðaður í 2000, av Kaj Hammer
- Vágbingur, fyrrverandi Kjølur úr Kollafirði, keyptur til Vágs í 2005. Smíðaður í 1997. Hetta var fyrsti báturin sum Sámal Hansen smíðaði.
8-mannafar
- Toftaregin, smíðaður í 1934.
6-mannafar
- Smyril, smíðaður í 2003 av Sámal Hansen. Hesin er nú seldur til Danmarkar.
5-mannafar
- Royndin Fríða, smíðað í 1998 av Kaj Hammer.
- Royndin Fríða, smíðað í 2004 av Sámal Hansen.
Føroyameistaraheitið[rætta | rætta wikitekst]
Síðan 1973, tá skipaður FM róður byrjaði, hevur Vágs Kappróðrarfelag vunnið 5 FM heitið:
- 1980 Vágbingur, 10-mannafør menn.
- 1982 Smyril, 6-mannafør kvinnur.
- 1994 Royndin Fríða, 5-mannafør dreigir.
- 2002 Smyril, 6-mannafør menn.
- 2003 Smyril, 6-mannafør menn.
Nevndin[rætta | rætta wikitekst]
- Sjúrður Djurhuus, formaður
- Thorvald Joensen, peningarøkil
- Bogi lisberg, skrivari
- Rúnar Strøm Debess, Nevndarlimur
- Jákup Poulsen, Nevndarlimur
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Royndin Fríða, 5-mannafar, myndin er tikin á Jóansøku 2010 í Vági. Royndin Fríða vann dreingjaróðurin tað árið og vann silvur til FM.
-
-
-
-
-
-
Samstarv um Suðuroyar Kappróðrarfelag[rætta | rætta wikitekst]
6. september 2011 varð nýtt róðarfelag, sum nevnist Suðuroyar Kappróðrarfelag, stovnað í Suðuroynni. Talan er um eitt felag sum er fyri alla oynna. Tað eru fólk úr Vágs Kappróðrarfelag og Froðbiar Sóknar Róðrarfelag sum hava tikið stig til at stovna hetta nýggja felagið. Ein av orsøkunum til at nýggja felagið bleiv stovnað er tann, at tvøráfólk og vágbingar ikki hava fingið mannað nakað 10-mannafar seinastu árini. Fyrsta árið er meiningin at samstarva um eitt 10-mannafar fyri alla oynna. Nýggja felagið hevði, longu áðrenn tað formliga varð stovnað, bílagt eitt nýtt 10-mannafar frá Sámali Hansen, bátasmiði. Nýggja 10-mannafarið, sum eitur Suðuroyingur luttakur í FM kappróðrinum 2012.[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Video: Danny and The Veetos siga FARVÆL
Skrivað hevur Danial Viðoy 07.01.2017 - 15:04
Í gjár komu Danny and The Veetos út við nýggjum sjónbandalag til sangin ”Farvæl”. Bólkurin hevur sítt lívsins vár, kann sigast.
Lekkurt er ið hvussu er eitt passandi lýsingarorð. Onnur kunnu eisini bera lýsingina av nýggjasta sjónbandalagnum hjá DTV.
Sjónbandalagið er livandi við nógvum lekkrum og sterkum litum. Føroyska landslagið lýsir á byrja við við lívi, og ferðin er eins grøn og ljós.
Omanfyristandandi kann eisini sigast um bólkin Danny and The Veetos, sum í 2016 hava havt sítt lívsins vár og at síggja til, hava eitt laaangt summar fyri framman. Teir hava veruliga sligið í gjøgnum á tónleikapallinum í ár, og útgávan er væl móttikin.
Vónandi siga tær ikki ”Farvæl” enn, men koma við enn meira í framtíðini.
Síggj nýggja sjónbandalagið niðanfyri:


text:
Nr. 1 = UEFA Champions League
Nr. 2 = UEFA Europa League
Nr. 3 = UEFA Europa League
Nr. 9 = Niðurflyting
Nr. 10 = Niðurflyting
Steypavinnarin = UEFA Europa League
Tapandi steypafinalisturin fær ikki pláss í Europa League. Verður steypavinnarin eisini meistari, so gevur eitt 4. pláss í landskappingini atgongd til Europa League.
Fimm tey ovastu liðini fáa 14 heimadystir komandi ár, meðan restin - íroknað uppflytarar - fáa 13 heimadystir.
Um javnt er í stigum í avgerandi plaseringum, er reglan hendan:
1) Uppmøtingin til dystir
2) Samlaða málúrtøkan
3) Flest skotin mál
4) Umdystur á uttanveltaðum vølli


text:
Aktiv deyðshjálp
Aktiv deyðshjálp (eutanasi) er lóglig í bæði Sveis, Oregon, Luksemburg, Belgia, o.s.fr. Men í til dømis Norra og Michigan er hettar ólógligt [1]. Ein spurningur, sum er farin at taka seg upp í útlondunum er, um aktiv deyðshjálp skal verða ein menniskjarættur. Tá verður helst hugsa um at geva m.a. deyðiliga sjúkum, álvarsligt lammaðum og uppslitnum gomlum fólki møguleikan at fáa aktiva deyðshjálp. Her er t.d. talan um fólk ið eru totalt hjálparleys, aftaná t.d. eina bilvanlukku. Fólk ið blíva lammaði frá hálsinum og niðureftir. Har kunnu læknar fara inn og hjálpa teimum at sleppa vekk frá tí syrgiliga lívinum, tey eru blivin ein partur av.
Lógin um aktiva deyðshjálp, eutanasi, varð sett í gildi í Luksemburg í mars 2009. Fyri at kunna seta hesa lóg í verk, máttu broytingar í grundlógini gerast. Hertugin, ið eisini skuldi taka undir við lógini, um hon skuldi setast í verk, var ímóti. Hansara vald varð tí tikið frá honum eina tíð, soleiðis at lógin kundi verða samtykt og sett í gildi. Somuleiðis mátti undantak gerast í revsilógini, soleiðis at tú ikki kundi blíva revsaður av at fremja aktiva deyðshjálp.
Amerikanarar eru langt frá samdir um, hvat kann góðtakast moralskt ella ikki. Tað vísir seg, at tað, sum amerikanarar eru mest ósamdir um, er, um tað er moralskt rætt við aktivari deyðshjálp. 45 prosent halda, at tað er moralskt rætt, meðan 48 prosent halda, at tað er skeivt. Hini sjey prosentini vita ikki [2].


text:
Turpin gjørdi ljóssetingina í sambandi við konsertrøðina, sum Eivør hevði í Sjónleikarhúsinum.
Sambært Kinnu Poulsen, ummælara, var uppgávan væl úr hondum greidd. Hon skrivar:
Í hálvan annan tíma stóð eg í Sjónleikarhúsinum og lat meg traktera av eini sannari flóðaldu av ljóði og ljósi - litríka ljósshowið var í serflokki og rakti ekstravaganta huglagið í tónleikinum við blóðreyðum ljósaldum, sum snaraðu seg og tvinnaðust saman við tónleikinum.
Aðrastaðni var huglagið blátt og stórbært og í meira ógvusligum brotum vóru vit púrasta tikin á bóli av einum framúrskarandi lasaraljósshowi.
Eg eri fullkomiliga hugtikin fjeppari og ætli ongantíð aftur á konsert um Turpin Napoleon Djurhuus ikki ger ljós!


text:
Parmenides
Parmenides úr Elea (á grikskum: Πapuevίδnς o Έλeάtnς) var grikskur heimspekingur, ið livdi í 5. øld f.kr og ein av teimum allratýdningarmestu presokratisku heimspekingunum. Hann var næmingur hjá Eimeinias og grundlegði lærda akademiið í Elea, har Zeno úr Elea og Melissos úr Samos lósu.
Einasta, ið liggur eftir Parmenides, eru nøkur brot úr yrking, ið nevnist "Um náttúruna". Vit hava bara 150 reglur - upprunaliga sigst hon at hava verið 3.000. Hon er býtt upp í 3 partar. Fyrst er inngangur, fyrri partur nevnist "Sannleikin" (alateia), og annar partur nevnist "Hvussu alt tykist vera" (doxa).
Brotini verða tulkað á tann hátt, at Parmenides helt, at í veruleikanum er einki, sum tað tykist vera - vit fata umstøður okkara skeivt - (hetta lýsir hann í "doxa"), og at handan alt er Sannleikin Mikli (og hetta lýsir hann í "alateiu"). Hendan mikla sannleika nevnir Parmenides "einveru". Tessvegna er Parmenides faðirin at dualismuni. Læra Parmenidesar er hin øvugta av læru Heraklits.


text:
Nýtt stýri fyri Fróðskaparsetur Føroya
Í stýrinum sita sjey limir. Landsstýriskvinnan velur fýra teirra uttan fyri stovnin, starvsfólkini velja tveir og tey lesandi velja ein lim. Fyri hvønn lim verður varalimur eisini valdur. Valskeiðið er 4 ár, fyri tey lesandi er skeiðið 1 ár.
Limirnir uttaneftir skulu hava univesitetsútbúgving ella førleika á samsvarandi stigi. Teir skulu til samans hava holla vitan um og gott innlit í universitetsútbúgving og gransking. Limirnir skulu til samans hava leiðsluroyndir frá vinnu og umsiting.
Stýrið er evsti myndugleiki Fróðskaparsetursins. Stýrið velur formann og næstformann millum teir av landsstýriskvinnuni uttaneftir tilnevndu stýrislimir. Varalimur tekur sæti í stýrinum, um vanligum limi berst frá.
Frá 1. januar 2017 eru limirnir í stýrinum hesir:
Stýrislimur: Marita Rasmussen, stjóri í Vinnuhúsinum
Varalimur: Heidi Poulsen, arkitektur
Stýrislimur: Ólavur Ellefsen, stjóri
Varalimur: Hans Pauli Strøm, sosiologur
Stýrislimur: Anders Bjarklev, rektari á Danmarks Tekniske Universitet
Varalimur: Martin Zachariasen, dekanur Syddansk Universitet
Stýrislimur: Guðrún Nordal, stjóri á Stofnun Árna Magnússonar, Reykjavík
Varalimur: Guðrun Gaard, ph.d. í føroyskum
Stýrislimur: Gestur Hovgaard, starvsfólkaumboð, lektari, Søgu- og samfelagsdeildin
Stýrislimur: Svein-Ole Mikalsen, starvsfólkaumboð, professari, Náttúruvísindadeildin
Varalimur: Sára Joensen, deildarskrivari, Føroyamálsdeildin
Varalimur: Hans Harryson, námslektari, Námsvísindadeildin
Stýrislimur: Silja Aldudóttir, umboð teirra lesandi, MA-lesandi á Føroyamálsdeildini (fyri 2017)
Varalimur: fyri umboð teirra lesandi: Emil Hermansen, løgfrøðilesandi á Søgu- og samfelagsdeildini (fyri 2017).
Stýrið er sett fyri fýra ár, tíðarskeiðið er 1. januar 2017 til 31. desember 2020
Kelda: www.mmr.fo


text:
Preliminary Round [Mar 28] Royn 1-2 Undri [Johannes Jespersen; Hanus Rasmussen, Christian Vilhelm Jacobsen] TB 6-0 NIF [Gilli Sorensen (2), Tordur Mortensen, Gunnleif Olsen, Jan Smedemark, Heini Mortensen] [Mar 30] MB 4-1 Skála [Pol Poulsen, Jon Johansen (2), Esmar Fagraberg; Jakup Berthelsen] First Round [Apr 9] AB 3-2 B68 [Dion Split, Janus M Joensen, Danial Roi Olsen; Andre Olsen (2)] B71 0-1 ÍF [John Thomsen] FC Hoyvík 4-0 Undri [Finn Mork, Ikechukwu Onyema, Ronnie Hansen, Allan Poulsen] HB 2-1 NSÍ [Frodi Benjaminsen, Andrew av Flotum; Karoly Potemkin] KÍ 0-3 07 Vestur [Holgar Djurhuus, Milan Pejcic, Kim Poulsen] TB 0-0 B36 [aet, 8-7 pen] VB/Sumba 0-4 EB/Streymur [Arnbjorn Theodor Hansen, Leif Niclasen (2), Hans Pauli Samuelsen] Víkingur 5-0 MB [Hans Jorgen Djurhuus, Sam Jacobsen, Andreas Lava Olsen, Martin Olsen, Solvi Vatnhamar] Quarterfinals [Apr 29] EB/Streymur 1-0 FC Hoyvík [Hans Pauli Samuelsen 85] TB 1-1 AB [aet, 4-5 pen] [Hanus Mortensen 49; Hogni Joensen 67] Víkingur 2-1 HB [Andreas Lava Olsen 8, Hanus Jacobsen 72; Hans a Lag 73] 07 Vestur 0-3 ÍF [Poul Ennigard 10, Hogni Zachariassen 42, own goal 83] Semifinals First Legs [May 13] AB 1-1 EB/Streymur [Kenneth Jacobsen 68; Danial Davidsen 53] ÍF 0-1 Víkingur [Finnur Justinusen 67] Second Legs [May 28] EB/Streymur 4-1 AB [Bardur Olsen 5, Brian Olsen 63, Arnbjorn Theodor Hansen 79, Sorin Anghel 85; Rasmus Nielsen 60] Víkingur 5-0 ÍF [Hans Jorgen Djurhuus 20, Finnur Justinusen 45, SuniOlsen 60, Magnus Skoralid 75, Solvi Vatnhamar 77] Final [Jul 29, Tórshavn, Gundadalur Stadium]] Víkingur 3-2 EB/Streymur [Hans Jorgen Djurhuus 7, Andreas Lava Olsen 48, Finnur Justinussen 88; Pauli G. Hansen 16, Arnbjorn Theodor Hansen 89] Vikingur: Geza Turi, Sverri Jacobsen, Atli Gregersen, Niclas Niclasen, Hanus Jacobsen, Solvi Vatnhamar (Simun L. Jacobsen 85), Suni Olsen, Zoltan Bukszegi, Andreas Lava Olsen (Aslakur R. Petersen 80), Finnur Justinussen, Hans Jorgen Djurhuus (Erling Jacobsen 71). Coach: Jogvan Martin Olsen. EB/Streymur: Gunnar a Steig, Sorin Anghel, Danjal Davidsen, Bardur Olsen, Leif Niclasen, Pauli G. Hansen (Brian Olsen 71), Marni Djurhuus, Levi Hansen (Paetur dam Jacobsen 84), Gudmund Nielsen (Alex Jose Dos Santos 52), Hans Pauli Samuelsen. Arnbjorn Theodor Hansen. Coach: Sigfridur Clementsen. Referee: Pall Augustinussen. Attendance: 2900 Super Cup 2009 [Tórshavn, Mar 14, 2010] HB 2-1 Víkingur [Frodi Benjaminsen 11, Rogvi Poulsen 86; Finnur Justinussen 55] HB: Martin Dawid, Rogvi Holm, Thordur S. Hreidarsson, Vagnur Mohr Mortensen, Tor-Ingar Akselsen (Oli Arge 86), Rogvi Poulsen, Kari Nielsen (Milan Kuljic 79), Frodi Benjaminsen, Levi Hanssen (Kristin R. Mouritsen 86), Simun Samuelsen, Andrew av Flotum. Coach: Kristjan Gudmundsson. Vikingur: Turi Geza Tamas, Atli Gregersen, Nenad Stankovic, Hans Pauli Petersen, Suni Olsen, Sverri Jacobsen, Hans Jorgin Djurhuus, Finnur Justinussen, Bardur J. Hansen, Kaj Leo I Bartalsstovu, Niclas Niclasen. Coach: Jogvan Martin Olsen. Referee: Runi Gaardbo.
2008.
list of champions.
list of final tables.
all-time table.
2nd level all-time table.
list of cup winners.
list of super cup winners.
list of topscorers.
Prepared and maintained by Denis Polsinelli for the Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
Author: Denis Polsinelli
(denis.polsinelli@libertysurf.fr)
Last updated: 14 May 2010
(C) Copyright Denis Polsinelli and RSSSF 2009/10
You are free to copy this document in whole or part provided that proper acknowledgement is given to the author. All rights reserved.


text:
Orð og lag: Heri Nolsøe
Viðmerking: Yrktur í 1992.
Tríggjar gentur ganga so fittar har á rað,
tær henta sóljur og eru í góðum lag,
og tær hoppa og dansa og sólin skínur blíð,
tær hava gloymt bæði stað og tíð.
Og fuglarnir syngja eitt vakurt tónalag,
eg síggi teir flúgva, flúgva langt avstað.
Teir fríðir og frælsir sveima runt í kring,
teir syngja í kór og seta tónating.
Og vindurin strýkur gjøgnum purluta hár,
eg standi og hyggi og felli gleðistár.
So leikandi lætt ígjøgnum grasið ganga tær,
angin av bønum meg mót himli bar.
Og tjøldrini syngja eitt vakurt tónalag,
eg síggi tey flúgva, flúgva langt avstað.
Tey fríð og fræls fara sveimandi í kring,
tey syngja í kór og seta tónating.
Í blomstrutum kjólum sveima genturnar á tá,
við veitirnar bøurin so sóljuskrýddur lá,
og firvaldar kátir dansa summardans á rað,
viðhvørt teir hvíla seg við blómublað.
Og fuglarnir syngja eitt vakurt tónalag,
eg síggi teir flúgva, flúgva langt avstað.
Teir fríðir og frælsir sveima runt í kring,
teir syngja í kór og seta tónating.


text:
Ingi Samuelsen
03.01.2017 - 13:13
Mentan > Vinna & Tøkni > Tøkni & vísindi
Á tíðindafundi í Parken í Keypmannahavn í morgun, boðaði stóra fótbóltsfelagið í býnum, FC København, frá, at tað saman við Nordisk Film hevur keypt eitt lið, sum spælir telduspælið Counter-Strike GO. Liðið skal hereftir bera navnið North, fær eitt búmerkið, ið minnir um FCK-leyvuna, og spæla móti teimum bestu í e-sport kappingum, sum er ein ’ítróttagrein’ í stórum vøkstri.
- Vit ætla at fylla Parkina. Tað ynskja vit altíð at gera, óansæð um tað er fótbóltur ella okkurt annað, sum vit fara uppí, og tí ætla vit eisini at fáa tær heilt tóru kappingarnar í e-sport til Keypmannahavnar, segði stjórin í FC København, Anders Hørsholt.
- E-sport tekur stór lop framá í hesum tíðum, bæði handilsliga (kommersielt) og ítróttaliga. Tí er tað av týdningi hjá okkum at vera við, sigur stjórin, sum eisini ásannar, at nýggja átakið hjá felagnum, nokk kemur at kosta tey fyrstu árini.
North fer í fyrstu atløgu at snúgva seg um spælið Counter-Strike GO, men ætlanin er eisini at felagið skal gera seg galdandi innan onnur telduspøl seinni.
Counter-Strike verður eisini íkðað í Føroyum. Herfyri varð føroyameistarakapping hildin í samstarvi við Vodafone. Sí: FM í Counter Strike 2016


text:
Wikipedia:Um
Wikipedia er ein verkætlan við tí endamáli at byggja upp eina WikiWiki-alfrøði við opnum innihaldi, sum varð sett á stovn 15. januar 2001 av Jimmy Wales og Larry Sanger. Wikipedia verður útgivin av Wikimedia Foundation, sum hevur bústað í USA. Føroyska útgávan av Wikipediu byrjaði á sumri í 2004 og inniheldur nú 12,411 greinir.
Í byrjanini var ætlanin at Wikipedia skuldi vera ein systurverkætlan til Nupedia, tó uttan so strangt góðskueftirlit. Tað serstaka við Wikipedia er at »hvør sum helst nær sum helst kann rætta eina og hvørja grein« (uttan tær sum eru friðaðar orsakað av ov nógvum herverki).
Innihaldið á Wikipedia kemur undir GNU Free Documentation License, sum er eitt opið innihald.
Tøl um Wikipedia[rætta wikitekst]
Í alt hevur Wikipedia fleiri enn 37 milliónir greinar (2013) og er hervið heimsins størsta alfrøði. Alfrøðin er í dag á fleiri enn 275 málum. Tey størstu eru Enskt, Týskt, niðurlendkst, svenskt, franskt, italienskt, spanskt og russiskt, sum øll hava yvir 1 millión greinar, tann enska allar størst við meira enn 4 milliónum av greinum.
Síðan Wikipedia varð sett á stovn í 2001, er hon vaksin við nógvari ferð og er blivin til eina av heimsins størstu heimasíðum, sum verða endurgivnar, við umleið 470 milliónum serstøkum vitjanum hvønn mánað, sum var status í februar 2012. Tað eru fleiri enn 77.000 virknir brúkarar sum geva sítt íkast á meira enn 22.000.000 greinir á 285 málum. Í dag (23. november 2013) eru tað tilsamans 7.000 síður á føroysku Wikipediu, 4,384,747 greinar á tí ensku og 183.399 á tí donsku og 1.598.837 greinir á tí svensku, sum er nógv tann størsta av teimum norðurlendsku. Hvønn dag eru tað fleiri hundrað túndavís av vitjandi frá øllum heiminum sum í felag skriva tíggjutúsundavís av rættingum og upprætta í túsundavís av nýggjum greinum fyri at víðka um vitanina, ið Wikipedia alfrøðin inniheldur.
Hagtøl yvir føroysku úgávuna kunnu finnast á Serstakt:Hagtøl.


text:
Jan Müller
08.01.2017 - 15:45
Hóast stóra oljukeldan Rosebank skamt frá føroyska markinum varð funnin fyri meira enn 10 árum síðani og fleiri ferðir hevur verið raðfest aftanfyri aðrar oljuútbyggingar kring heimin, so ”spøkir” henda áhugaverda verkætlan í grannalagnum framvegis. Seinastu tíðindini frá amerikanska oljurisanum Chevron, sum verða endurgivin í skotska netblaðnum ”Energy Voice”, eru, at leiðslan í Chevron er nú aftur farin at hyggja við opnum eygum eftir einum spildurnýggjum framleiðsluskipi til Rosebank-kelduna.
Annars boðaði sama leiðsla herfyri suðurkoreansku skipasmiðjuni Huundai frá, at oljufelagið ynskti at uppsiga ein sáttmála um at byggja eitt FPSO framleiðsluskip til Rosebank.
Nú er so aftur aðrir tónar at hoyra. Umboð fyri oljufelagið sigur, at tey helst skjótt aftur fara at biðja um eitt nýtt tilboð uppá eitt slíkt skip, sum so kann standa fyri framleiðsluni á hesi tí størstu og næstu oljukelduni við føroyska markið. Rosebank keldan varð funnin í 2004 og síðani tá hevur verið kannað, hvussu ein útbygging skilabest kann fara fram. Umframt Chevron so eru eisini OVM, Dong og Suncore Energy partur av loyvinum. Tó liggur OMV í samráðingum við oljufelagið Sicca Point um at selja sín part.
Tað er einki yvir at dylja, at júst henda útbygging hevur eisini stóran áhuga fyri føroyskar myndugleikar og veitingarvinnuna í Føroyum, tí hon liggur so tætt við markið og kann gerast týðandi infrastrukturur fyri føroysk oljufund í framtíðini eisini. Og ein útbygging so nær Føroyum kann so eisini hugsast at fáa týdning fyri føroyskar veitarar av ymsum slag. Meðan alt hetta hendir so fyrireika føroyingar seg til eina nýggja útbjóðing á føroyskum øki, eisini tætt við Rosebank.


text:
Burkina Faso
Burkina Faso (áður nevnt Ovara Volta) er eitt land í Vesturafrika við umleið 16,7 mió. íbugvar. Høvuðsstaðurin er Ougadougou. Í norðri hevur hann mark við Mali og Niger, í eystri við Benin, í suðri við Gana og Fílabeinsstrondin, og í vestri við Mali. Burkina Faso er inni í landinum í Afrika. Tað er av fátækastu londum í heiminum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Burkina Faso gjørdist sjálvstøðugt frá Fraklandi í 1960. Blaise Compaoré hevur sitið við valdið síðani hernaðarkvettið í 1987. Fleiri val hava verið, sum forsætisráðharrin hevur vunnið greitt, men bæði andstøðan í landinum og altjóða samfelagið hava sett spurnatekin við øll valini, sum øll hava verið merkt av illgruna um svik.
Heruruin í Burkina Faso tók valdið í landinum, tá forsetin, Blaise Campaore, 29. okt. í 2014 varð rikin frá valdinum, eftir mótmælisgongur og samanbrestir í fleiri dagar.[1] Í fyrstu atløgu tók Honoré Traoré, herovasti, valdið og tilnevndi seg sjálvan sum landsins leiðara. Men dagin eftir var kvett framt móti honum, tá Isaac Zida, oberstloytnantur, tilnevndi seg sum forseta og boðaði frá, at hann verður leiðari fyri fyribilsstjórini, sum verður fram til valið í nov. 2014.[2]
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Sum í hinum londunum í Saheløkinum er turkur støðug hóttan. Seinastu árini hevur Saharaoyðimørk etið seg longri og longri suðureftir, og nógv gott beitilendi er vorðið oyðimørk.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fáir býir eru í Burkina Faso, og mesta fólkið býr á bygd og livir av at velta jørðina og at halda neyt. Búskapurin í Burkina Faso er illa farin, tí at har hevur verið so ófriðarligt. Av tí at landið er so fátækt, fer triðja hvørt vaksið fólk av landinum at arbeiða. Burkina Faso fær nógva menningarhjálp úr útlondum. Á hvørjum ári lata Frakland, ið fyrr hevði valdið í landinum, og onnur lond í ES, Burkina Faso einar 2-3 milliardir krónur í menningarhjálp. Hjálpin verður bæði nýtt til stórar verkætlanir, til dømis til vatnorkubyggingar, og smá hjálpartiltøk, sum at grava vatnbrunnar, haðan ein bygd fær reint vatn.
Vatntrot og kørg jørð eru bóndunum mikil meinbogi. Áðrenn til ber at sáa ella seta niður, má bóndin fella trø og runnar og seta eld á tey og pløga øskuna upp í moldina, so at tað taðar jørðina. Velt verður í hesum nýlendi í eini 4-5 ár, men tá er tað so púrgað, at bóndin má leggja inn av nýggjum, og gamla stykkið liggur sum opinekra í minst 5 ár. Mangir bøndur hava urtagarðar, har teir dyrka grønmeti til sín sjálvs.
Folkið[rætta | rætta wikitekst]
Fólkasløg[rætta | rætta wikitekst]
- Mossi (47.9 %)
- Bobo (6.9 %)
- Gurunsi (5.0 %)
- Senufo (5.3 %)
- Lobi (6.9 %)
- Mande (6.7 %)
- Fulan (10.3 %): Fulaniar eru flakkfólk og liva av at halda neyt. Teir fara víða um eftir beiti og seta upp smáttur sínar og tjøld síni, tá ið teir skulu hvíla seg. Fulaniar liva av tí, teir fáa av dýrum sínum, mjólk, smøri og osti. Kjøt verður næstan aldri etið, tí at teir unna sær sjáldan at taka eitt dýr úr fylginum og drepa tað. Mangir fulaniar eru givnir at liva sum flakkfólk og hava sett seg niður sum bøndur.
- Tuareg (3.1 %)
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.bbc.com/news/world-africa-29851445
- ↑ http://www.foxnews.com/world/2014/11/05/3-african-presidents-visit-burkina-faso-to-press-military-to-return-to-civilian/


text:
Johnny Cash
John R. "Johnny" Cash (26. februar 1932 í Kingsland, Arkansas - 12. september 2003 í Nashville, Tennessee) var ein víðagitin og væl umtóktur countrysangari og mettur at vera ein av heimsins kendastu countrysangarum nakrantíð. Til samans hevur Johnny Cash givið meira enn 200 útgávur út, harav 55 studioútgávur.
Sum smádrongur misti hann beiggja sín í eini vanlukku, og pápin brigdaði Johnny fyri vanlukkuna. Hetta hevði stóra ávirkan á lív hansara. Longu sum ungur á bummullarbóndagarðinum í Arkansas var hann kendur fyri at vera sera avgjørdur og miðvísur, sum seinni gjørdist hansara vørumerki. Eftir at hava verið í flogherinum royndi hann at koma sær fram sum sangari og tónleikari, og um somu tíð varð hann góður við June Carter, sum longu er kend sum sangari.
Johnny Cash var aktivur frá tíðliga í 1950-unum til hann doyði í 2003. Tíðliga í 1990-unum fór hann undir tað, sum fekk navnið American Recordings, har hann spældi løg hjá kendum amerikanskum bólkum. Millum tað, sum er vorðið kendast eru Rusty Cage hjá Soundgarden, One hjá U2, Hurt hja NIN og fleiri aðrir. Har komu 5 American Recordings, og eftir deyða hansara kom Unearthed, sum er ein kassi við eini 6 fløgum.
Johnny hevur eisini vunnið 12 Grammy Awards, havt 9 fløgur nr. 1 á Billboard, og 15 stakløg nr. 1 á Billboard. Hann hevur selt til samans 90 milliónir fløgur.
Hit-stakløg[rætta | rætta wikitekst]
Johnny Cash hevur havt hesi hitt-stakløgini sum nummar 1 á teimum amerikonsku hittlistunum:
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Johnny Cash—Guitars and Equipment, Über Pro Audio, 2009, retrieved May 15, 2009


text:
Orð: J.E. Strout
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur okkurt um 1963.
Blás nú í lúður og boðini ber:
Frelsarin aftur brátt er!
Gleð teg, o sál, tí í vónini her:
Frelsarin aftur brátt er!
Eygað skjótt sær frelsaran kær´;
Jesus skjótt aftur er her!
Vaktari Sions, ber boð vítt um verð:
Frelsarin aftur brátt er!
Sí, skjótt hann kemur í dýrd síni her,
frelsarin aftur brátt er!
Rópa um havið og víða um lond:
Frelsarin aftur brátt er!
Ber henda boðskap til fjarastu strond:
Frelsarin aftur brátt er!
Skjálvti og stormur nú sanna tey orð:
Frelsarin aftur brátt er!
Valdsgerðir, pínslur nú herja um jørð;
frelsarin aftur brátt er!


text:
Poul F. Joensen
Poul Frederik Joensen (18. november 1898 - 27. juni 1970) er kendasta skaldið í Suðuroy og eisini ein av mest týðandi skaldum í Føroyum. Hann var ættaður úr Hørg í Sumba, og hann nevndi seg viðhvørt Hargaskaldið.
Poul F. var fólkafloksmaður um ein háls. Hann fór til skips 14 ára gamal og royndi sjólívið í eitt ár. Hann hevði ætlað sær at halda fram við tí, og skuldi fara við Robert Miller í 1914, men foreldur hansara søgdu nei og sendu hann á læraraskúla í Havn í staðin. Tað vísti seg at vera hansara bjarging, tí sama túrin gekk Robert Miller burtur við mann og mús. Poul F. fór so á Læraraskúlan, har hann tók læraraprógv í 1917. Meðan hann búði í Havn, var hann ofta á Færø Amtsbibliotek, sum seinni broytti navn til Føroya Landsbókasavn, og har las hann bókmentir úr øðrum londum. Honum dámdi serliga væl yrkjararnar Robert Burns og Heinrich Heine, og í fyrsta yrkingasavni sínum eru fleiri yrkingar hjá teimum báðum, sum Poul F. hevði týtt leysliga til føroyskt úr donskum. Áðrenn hann gav út fyrsta yrkingasavnið í 1924, fekk hann nakrar yrkingar útgivnar í bløðum og tíðarritum, eitt nú í Tingakrossi og í Varðanum. Hann hevði eisini nakrar barnasøgur við í Barnablaðnum í 1920-árunum, men hesar hevur hann ikki tikið við, tá hann seinni hevur givið út bøkur sínar. Hann hevur eisini yrkt nøkur føroysk kvæði, t.d. um frísarnar í Akrabergi.[1] Hann var lærari í Froðba 1919 til 1927 og í Lopra og á Økrum frá 1947 til 1949. Hann giftist til Froðbiar við Juliu Mortensen og varð búgvandi har alt lívið. Eftir at hava sagt lærarastarvið frá sær, arbeiddi hann sum traðarmaður og verkamaður, til hann andaðist í 1970.
Innihaldsyvirlit
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 1924 Gaman og álvara; yrkingar
- 1942 Millum heims og heljar; yrkingar
- 1955 Lívsins kvæði; yrkingar
- 1963 Seggjasøgur úr Sumba I; siðsøguligar frásagnir
- 1967 Ramar risti hann rúnirnar; yrkingar
- 1988 Gaman og álvara - Hanus syngur Poul F. (LP pláta frá 1988 - Hanus G. Johansen)
- 2012 Heilsan Pól F. - ritstjórnað hevur Jonhard Mikkelsen - Sprotin hevur útgivið bókina, sum inniheldur yrkingasøvnini: Millum heims og heljar, Lívsins kvæði, Ramar risti hann rúnirnar (556 síður)[2]
Afturat hesum er okkurt prentað í øðrum verkum. Eitt nú er minnisyrking hansara um Victor Danielsen prentað í Z. Zachariassen: Bíblian á føroyskum í hálva øld, bls. 423f. (Leirkerið, Gøta, 2000) (Upprunaliga 14. september 4. mars 1961)
Heiðurslønir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Eivindaródn - Greinar 1979-2011. Heiðursrit til Eivind Weyhe, greinar hansara frá nevnda tíðarskeiði. Síða 525-550
- ↑ Sprotin.fo Heilsan Pól F.


text:
1988
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Serforsorgin verður yvirtikin sum føroyskt málsøki.
- 28. mars - Atlantsflog flýgur sín fyrsta túr millum Føroyar og Danmark.
- 5. apríl - Atli P. Dam verður valdur til løgmann
- 8. november - Løgtingsval
- 7. desember - Jarðskjálvti í Armenia, 37.000 lata lív.
- 21. desember - Eitt Pan-Am flogfar datt niður yvir skotska býin Lockerbie, tá ein bumba brast í flogfarinum. 259 ferðafólk og starvsfólk sum vóru umborð umframt 11 fólk, sum vóru niðri á landjørðini, lótu lív.
- 21. desember - Kolandi ódn herjaði í Føroyum og gjørdi stóran skaða kring alt landið. Ódnin verður vanliga nevnd Jólaódnin í '88. Í desember 2013 vísti Kringvarpið eina sending um Jólaódnina frá 1988, teir vístu myndir og filmsbrot frá 1988, sum vístu skaðar ymsastaðni frá og tosaðu eisini við fleiri av fólkunum, sum høvdu mist hús teirra tá, nú 25 ár vóru liðin síðan hendingina.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 24. august - Ísland-Føroyar 1-0 (1-0) á Akranesi, vinardystur.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 9. februar - Lotte Friis, danskur svimjari
- 24. februar - Levi Hanssen, føroyskur fótbóltsleikari
- 27. mai - Birkir Bjarnason, íslenskur fótbóltsleikari
- 6. juli - Yohan Borðoy, føroyskur fótbóltsleikari
- 13. august - MØ, donsk songkvinna
- 6. november - Thomas Neuwirth, eysturríkiskur sangari
- 7. november - Jonas Flindt Rasmussen, føroyskur fótbóltsleikari
- 14. november - John Hansen, føroyskur fótbóltsleikari


text:
Poul Nyrup Rasmussen
Poul Oluf Nyrup Rasmussen (føddur 15. juni 1943 í Esbjerg) er danskur politikari. Hann var forsætisráðharri í Danmark í tíðarskeiðnum 25. januar 1993 til 27. november 2001. Hann varð limur í Europa-Parlamentinum í tíðarskeiðnum 2004-09. Hann var formaður fyri danska Javnaðarflokkin (Socialdemokratiet) 1992 - 2002. Áðrenn tað var hann næstformaður fyri flokkin 1987 - 2002. Poul Nyrup varð útbúgvin Cand.polit frá Lærda Háskúlanum í Keypmannahavn (Københavns Universitet) í 1971. Hann var fólkatingslimur fyri Sosialdemokratarnir umboðandi valdømið Ringkøbings Amtskreds frá 10. mai 1988 til 2004.
Privat[rætta | rætta wikitekst]
Poul Nyrup Rasmussen er sonur Oluf Nyrup Rasmussen, sum var arbeiðsmaður, og Vera Nyrup Rasmussen, sum var vaskikona. Í 1966 gistist hann við Helle Mollerup.[1] Tey fingu dóttrina Signe (fødd 1969) sum tók lívið av sær í august 1993, eftir at hava verið psykisk sjúk eina tíð. Poul Nyrup og Helle Mollerup blivu skild í 1976. Í 1994 bleiv hann giftur við tí radikala politikaranum Lone Dybkjær.


text:
Jólatræssøla 2016
- til frama fyri hjálpararbeiðið hjá KIWANIS
Eins og undanfarin ár selir KIWANIS TÓRSHAVN jólatrø sum liður í at stuðla útsettum børnum og barnafamiljum. Avlopið av jólatræssøluni fer óskert til hjálpararbeiðið hjá felagsskapinum.
Seinast hevur KIWANIS TÓRSHAVN latið 50.000 krónur til Føroya Barnaheim. Peningurin er oyramerktur til keyp av heitum pottum sum lið í stimbrandi og mennandi arbeiðinum fyri børnini, ið hava verið fyri umsorganarsviki í egnum heimi.
STUÐLIÐ jólatræssøluni hjá KIWANIS, ið fer fram aftan fyri Sjónleikarhúsið í Havn.
Vinarliga
Vegna nevnd og limir í KIWANIS TÓRSHAVN
Kári Mikkelsen, forseti


text:
Gudloysi
Gudloysi ella ateisma merkir uttan gud. Orðið "ateisma" stavar úr grikskum (a-theos) og merkir bókstaviliga "uttan gud" og føroyska týðingin "gudloysi" merkir tað sama. Fólk, sum eru gudloysingar, trúgva ikki upp á nakran gud ella gudar. Munur er á gudloysi og skeptisismu ella at vera tortrúgvin. Nógvir gudloysingar eru eisini skeptikarar, men ikki allir, og tað er gjørligt at ikki trúgva upp á ein gud el. gudar, meðan ein samstundis trýr uppá gand og ymiskt annað. Tað einasta, sum allir gudloysingar hava til felags, er, at teir ikki trúgva upp á nakran gud. Hetta ger tað trupult at samla allar gudloysingar í sama bás. Ósemja finst millum gudloysingar um, hvat besta heitið er at ganga undir, júst hvat teir so trúgva og hvørt gudloysi er eitt ov avgjørt heiti. Í Føroyum er ein felagsskapur til fyri gudloysingar, sum eitur "Gudloysi"[1]. Hetta felag varð stovnað í august 2008 og hevur síðani ment seg til ein lívligan luttakara í samfelagsligum kjaki, tá talan er um ta ávirkan, sum átrúnaður hevur á føroyska gerandisdagin.
Í 13 londum fáa gudloysingar deyðarevsing, um teir verða avdúkaðir. Hetta kemur fram í einari kanning, sum altjóða felagsskapurin IHEU (International Humanist and Ethical Union) hevur gjørt í sambandi við altjóða mannarættindadagin í 2013. Kanningin vísir, at umframt hesi 13 londini (Afganistan, Iran, Maleisia, Maldivoyggjar, Móritania, Nigeria, Pakistan, Katar, Saudiarábia, Somalia, Sudan, Jemen og U.A.E.) sum øll eru muslimsk, eru eisini lond í Vesturheiminum, ið fremja mismun móti teimum, sum ikki trúgva upp á nakran gud ella gudar. Løgfrøðingar og serfrøðingar í mannarættindum hava í sambandi við kanningina hugt eftir lógarverkum, rættarfrásagnum og søgum í fjølmiðlum [2].


text:
Týskland
Samveldislýðveldið Týskland (týskt: Bundesrepublik Deutschland) er eitt land í Miðevropa og er eitt av ríkastu londum í heiminum. Í vestri hevur Týskland mark við Holland, Belgia, Luksemburg og Frakland, í norðri við Danmark, í eystri við Pólland og Kekkia og í suðri við Eysturríki og Sveis. Sjómarkini eru við Norðsjógvin og Eystrasalt. Høvuðsstaður er Berlin, og landið hevur umleið 81 milliónir íbúgvar. Týskland er "grønasta land í heiminum". Tey hava vunnið hendan heiður eftir í 2007 at hava minkað um CO2-útlátið við meira enn nakað annað land í heiminum; 5,6 % har útlátið í heiminum tilsamans vaks við 2,4 %.
Innihaldsyvirlit
- 1 Søga
- 2 Landafrøði
- 3 Politikkur
- 4 Fólkið
- 5 Mentan
- 6 Keldur
- 7 Slóðir úteftir
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Týsk søga
Fyrsta stigið til Týskland kann sigast at vera tað Eysturfrankiska Ríkið, sum varð stovnað eftir at Frankiska Ríkið var býtt sundur millum tríggjar abbasynir hjá Karlamagnusi í 843 við friðinum í Vardun. Av hesum verður eystasti parturin upphavið til Týskland, meðan vestasti parturin verður upphavið til Frakland. Tá tann eysturfrankiski herskarin Otto I, sum bæði víðkaði og staðfesti ríkisins og sítt egna vald, so læt hann seg knúna í 962 við tí rómversku keisarakrúnuni av páva Johannes XII, tá gjørdist hann keisari yvir tað týsk-rómverska ríkið ella tað Heilaga rómverska ríkið. Hetta keisararíkið var meira eitt samveldi av statum við einum felags keisara sum formellur regentur.
Hetta ríkið varir til 1806, tá Napoléon 1., keisari í Fraklandi, vinnur á ríkinum.
Eftir royndir at savna ríkið, avgera tey trý kríggini ímóti Danmark í 1864, Eysturríki í 1866 og Fraklandi í 1870-71 úrslitið, og í januar 1871 verður Wilhelm I krýndur til fyrsta keisara í einum savnaðum Týsklandi.
Hetta týska ríkið heldur sær til endan av fyrra veraldarbardaga, tá partar av landinum verða givnir til m.a. eitt endurstovnað Pólland. Í millumkrígstíðini verður landið ofta kallað Weimarlýðveldið.
Undir seinna veraldarbardaga veksur Týskland munandi um økið hjá sær við at innlima Eysturríki, Kekkia, og stórar partar av Póllandi. Seinni koma eisini Estland, Lettland, Litava og partar av Hvítarusslandi og Ukraina undir týskt vald.
Eftir at teir fýra sigursharrarnir, Stóra Bretland, Frakland, USA og Sovjetsamveldið ikki kundu sameinast um framtíðina hjá Týsklandi, vórðu Lýðveldini Vesturtýskland (á týskum Bundesrepublik Deutschland (BRD)) og Eysturtýskland (Deutsche Demokratische Republik (DDR) Týska Fólkaræðisliga Lýðveldið) stovnað, Vesturtýskland hin 23. mai 1949 og Eysturtýskland hin 7. oktober sama árið. Eftir seinna heimskríggj streymaðu nógv týskttalandi flóttafólk til Týsklands, í 1950 var talið á flóttafólkum sum komu uttanífrá komið upp á 12,5 milliónir. Vesturtýskland var við til at stovna Evropasamveldið í 1957. Undir kalda krígnum var sambandið millum báðir teir týsku statirnir ikki góðir, sambandið batnaði tó í 1970'árunum. Kanslarin Willy Brandt setti á stovn Ostpolitik til tess at betra um viðurskiftini við Eysturevropa. Í 1973 gjørdust bæði Vestur- og Eysturtýskland limir í ST.
Dagsins Týskland varð til, tá londini Vesturtýskland og Eysturtýskland vórðu sameind 3. oktober 1990, eftir at Berlinmúrurin fall hin 9. november 1989.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Týsk landafrøði
Týskland er stórur partur í Miðevropa. Belgia, Luksemborg, Niðurlond og Frakland eru vestanfyri, Kekkia, Slovakia og Sveis sunnanfyri, Pólland eystanfyri og Norðsjógvurin, Eystarasalt og Danmark norðanfyri. Landslagið í Týsklandi er fjølbroytt, úr fruktagóða slættlendinum fyri norðan og vestan til snjóklæddu tindarnar í vøkru bayersku alpunum fyri sunnan. Úr slættlendinum á vesturstrondini og norðurstrondini hækkar tað so líðandi.
Týskland varð ikki savnað í eitt ríki fyrr enn í 1871. Fyri tað var týska fólkið í mongum sjálvstøðugum smáríkjum. Nú á døgum er landið í 16 landspørtum, nevndir Länder, og við einari samveldisstjórn, lík henni í Sambandsríki Amerika. Hvør landspartur hevur sína egnu landspartastjórn, sum ræður fyri heimligum viðurskiftum, til dømis útbúgvingarmálum. Mangir týskarar kenna seg bundnar tjóðskaparliga at landslutinum, teir búgva í, og siga seg fyrst vera til dømis bayrar (úr Bayern) og so týskarar.
Norðurtýskland[rætta | rætta wikitekst]
Norðari partur í landinum er slætt og smáheyggut búnaðarlendi. Meðan tað nógvastaðni kann vera so, at tað er ein meginá ella ein fjallaryggur, ið er mark millum tvey lond, er ikki so millum Danmark og Norðurtýskland. Har gongur markið mest gjøgnum slættan bø, og bert málaðir marknasteinar siga frá, um tú ert norðan ella sunnan fyri markið. Landið frá danska markinum suður ímóti Kielargryvjuni rópa teir Slesvík; landslagið har er meinlíkt tí í danska partinum av Suðurjútlandi; á eystursíðuni skera djúpir firðir seg inn í landið, sum er slætt við stórum ryggjum og herðum uppímillum. Moldin her er mest leirmold. Longur vesturi er slættari, men har er sandmold, so hon ber ikki so væl korn; allarvestast móti Norðsjónum er heilt slætt og so lágt, at teir hava bygt verjigarðar til at forða fyri, at sjógvurin skal leggja innyvir, tá ið vestanódnirnar herja. Á hesum lendinum fruktar væl, og teir rópa tað marsk. Slesvík er gamalt danskt land, men í 1863 noyddist Danmark at avluta tað til Týskland. Sunnan fyri Kielargryvjuna er Holstein; lendið har líkist tí norðan fyri gryvjuna. Frá Holstein norður móti Harzen er alt Norðurtýskland eitt slættlendi, men kortini eru ryggir uppímillum. Summastaðni eru stórar lyngheiðar; men tær eru nógv minkaðar, tí teir hava antin velt tær undan eller plantað trø á teimum. Meginparturin av teirri norðurtýsku jørðini lá fyrr sum óveltar heiðar og víðar mosafløtur. Lüneburgar-heiðarnar vóru tvær ferðir so stórar sum Føroyar. Nú á døgum eru heiðarnar minkaðar burtur í lítið og einki, tí stórar víddir eru lagdur undir plógv, og tað, sum eftir er, er plantað við trøum. Í støðum eru stórir furuskógir. Megináirnar Weser, Elbá og Oder renna allar makar, og reinar og djúpar eru tær, so tær verða nógv brúktar at flyta varu eftir. Fyri at gera tað enn lagaligari fyri siglingina hava teir eisini grivið gryvjur millum teirra.
Mið- og Suðurtýskland[rætta | rætta wikitekst]
Suðurtýskland er alt ein háslætti, men so ganga einstakir fjallaryggir gjøgnum landið. Navnið á teimum flestu fjøllunum endar við "wald" sum til dømis Schwarzwald, og landið er ógvuliga væl dyrkað. Jørðildið er morenusandur og eyrur, men blandað við kálk, tí fjøllini sunnanfyri eru kálkfjøll. Landið er mest sum alt velt til gras og humla, epli og korn. Veðurlagið er lýtt um summarið, men heldur kølið um veturin. Syðst í landinum koma fjøllini upp í 3000 metra hædd. Oman úr fjøllunum renna stórar og nógvar áir. Tær størstu eita Neckar, Donau og Main. Vestari parturin av háslættanum eitur Bayern. Høvuðsstaðurin í Bayern eitur München. München er serliga gitin fyri síni stóru ølgerðarhús. Nógvastaðni í bæði Mið- og Suðurtýsklandi eru stórir skógir. Kendastu skógirnir eru Harzen, Thüringer Wald og Schwarzwald í útsynningspartinum í Suðurtýsklandi. Eitt hitt kendasta og fagrasta økið í landinum er Schawarzskógur í Suðurtýsklandi, nevndur eftir myrka nálaskóginum, ið veksur har. Harzen er eitt fjallalendi nakað miðskeiðis í Týsklandi. Harzen er slættur omaná við einstøkum høgum tindum. Teir hægstu tindarnir eru einar 1000-1100 m. høgir; hægsti teirra millum eitur Bloksbjørg sum er 1142 m. høgur. Uppi á Bloksbjørgi er útynið vítt í allar ættir. Skógur veksur á fjøllunum, og har eru natúrvakurt pláss. Av tí at fjøllini reisa seg so knappiliga, er har frálíkt útsýni; fleiri hundrað bygdir skulu í góðum sýni kunna síggjast av hægstu toppunum. Teir høgga blýggj og silvur í Harzen, og sink er eisini. Hagar niðan streymar ferðafólk bæði summar og vetur. Fjallalíðirnar eru væl veltar í neðra og vaksnar við skógi í erva heilt niðan undir tindarnar. Oman úr fjøllunum renna í djúpum gjáum stórar áir, sum verða byrgdar inni til stór vøtn. Vatnið verður nýtt at framleiða elstreym, sum fær gongd á sær mongu maskinurnar í námsvinnuni og bræðingarhúsunum. Nógvir av býunum í Harzen hava eins og teir suðurtýsku býirnir varðveitt tað gamla sniðið. Nakað sunnan fyri Harzen er fjallaryggurin Thüringerwald, sum er meinlíkur Harzen.
Fyri eystan slættan eru bøhmisku fjøllini, sum eru mark millum Týskland og Kekkia, og fyri sunnan eru Bayersku alpurnar. Donau springur upp í Schwarzwald og rennur so eystur gjøgnum landið og inn í Eysturríki. Á vegnum renna fleiri greinar oman úr Alpunum í hana. Rín springur upp undir St. Gothards fjallinum í Sveis; hon rennur út í Bodenvatnið. Komin úr aftur vatninum ger hon stóran foss við býin Schaffhausen. Har hava teir bygt fleiri stór elverk. Síðan rennur hon eitt strekki beint vestur, men við býin Basel sneiðir hon beint norðurá og verður nú marknará millum Frakland og Týskland. Fløtan, sum hon her rennur ígjøgnum, millum Sveis og Vogesurnar, eitur Rínslættan og er eitt tað gróðrarbesta plássið í Týsklandi. Rínslættin er ein tann fruktabesti bletturin í øllum Týsklandi, tí veðurlagið er lýtt, og fjøllini líva so væl. Á Rínslættanum er tætt av stórum bygdum. Allastaðni fram við Rínánni eru bygdir og býir. Stundum standa býirnir beint yvir av hvørjum øðrum. Hesir býir eru av fyrstantíð bygdir, har sum ein brúgv ella ein ferja hevur gingið yvir um ánna. Á leiðini, har sum áin Main rennur út í ánna Rín, eru býirnir Wiesbaden og Mainz beint hvør yvir av øðrum. Norðan fyri Mainz rennur áin Rín inn í ein trongan dal í Skifurfjøllunum. Hesin dalur eitur Ríndalurin. Ríndalurin er í støðum so trongur, at teir hava noyðst at skotið sær vegin ígjøgnum áarbakkan. Suðursíðan á Ríndalinum er øll velt í tvørteigar, og garðar laðaðir uttan um teigarnar at verja, so at moldin skal ikki regna burtur. Tvørteigarnir eru allir vaksnir við vínviði. Vinið kalla teir Rínvín. Á norðara áarbakkanum er sólargangurin ikki nóg góður til vínvið; har vaksa stórir eikiskógir. Uppi í Ríndalinum bygdu riddarar og kongar í miðøldini sær sterkar borgir til verju móti fíggindunum og at gera herferðir frá. Nakrar av hesum borgum eru til enn, men vera nú nýttar til ferðamannaheim. Norðan fyri Køln rennur áin Ruhr út í ánna Rín. Við Ruhrá er ein tann størsti ídnaðardepilin í Evropa. Frá gamlari tíð er nógv kol høgt í Ruhr. Nú er mest evnafrøðiídnaður, maskinídnaður og stálidnaður. Býirnir eru mest sum allir samanvaksir. Hin gamli býurin Solingen er á hesum leiðum. At enda rennur Rín vestur í Niðurlond og út í Norðsjógvin.
Býir[rætta | rætta wikitekst]
Fimm av teimum størstu býunum í Týsklandi eru
- Berlin (3 431 675 íbúgvar)
- Hamburg (1 746 893 íb.)
- München (1 294 608 íb.)
- Köln (1 000 660 íb.)
- Frankfurt am Main (667 468 íb.)
Í Týsklandi eru 11 stórbýarregiónir. Í teimum 11 regiónunum búgva umleið 49 miliónir íbúgvar, sum svarar til nærum 60 % av fólkatalinum í Týsklandi.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Týskur politikkur
Umhvørvispolitikkur[rætta | rætta wikitekst]
Í alheimsorkufrágreiðingini hjá BP fær Týskland heiðurin at vera heimsins grønasta land.
Sambært frágreiðingini minkaði Týskland sína orkunýtslu 5,7 prosent í 2007 í mun til árið fyri. Sama ár vaks orkunýtslan við 2,7 prosent um allan heimin. Tey lond, ið nýta mest orku, eru Kina, USA og India.
Frágreiðingin vísir, at Týskland minkaði 16 prosent um kjarnorkunýtsluna umframt at skerja nýtsluna av gassi og olju. Kolnýtslan er tó vaksin hetta árið.
Eftir at nýggju umhvørvislógirnar vórðu samtyktar, segði týski kanslarin, Angela Merkel, at lógirnar vóru neyðugar fyri at verja veðurlagið. Ætlanin er at minka CO2 útlátið í Týsklandi við 40 prosent í 2020 í mun til 1990.
Innflytarapolitikkur[rætta | rætta wikitekst]
Upp gjøgnum 90'ini, tá milliónir av russarum fluttu til Týsklands, noktaði týska stjórnin at góðkenna russisku universitetsútbúgvingar teirra [1][2]. Og hetta hevði við sær, at teirra evni vórðu spilt, samstundis sum eingin vinningur fekst burtur úr at venja hesi til at gerast óteljandi dugnalig vísindafólk, verkfrøðingar og telduforritarar. Tær týsku stjórnirnar, sum síðani komu til valdið, megnaðu eiheldur at veita landsins trimum milliónum borgarum við turkiskari bakgrund útbúgving, so nytta kundi fáast úr evnum teirra. Enn tørvar Týsklandi vælútbúnar tilflytarar. Cologne Institute for Economic Research sigur í 2013, at longu nú mangla 210 000 útbúnir støddfrøðingar, verkfrøðingar, vísindafólk og KT-serfrøðingar [3]. Almenna týska hagstovan metir í 2013, at tær 50 milliónirnar av arbeiðsførum týskarum millum 20 og 65 ár, fara at minka niður í 33 milliónir í 2060, um ferð ikki av álvara verður sett á tilflytingina [4]. Onkur hjálp er tó við hondina, takkað verið búskaparligu kreppuni í Portugal, Spania og Grikkalandi, har ungdómsarbeiðsloysið er svollið til í meðal 50 prosent. Hetta hevur við sær, at túsundtals nýútbúgvin ung úr hesum londum flyta til Týsklands og harvið bøta um trotið á verkfrøðingum og aðrari fakliga førari arbeiðsmegi.
Týskir bundeskanslarar síðan 1949[rætta | rætta wikitekst]
Kurt Georg Kiesinger (1966-1969)
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Við einum fólkatali á 80.2 milliónum sambært fólkateljingum frá mai 2011, so er Týskland tað fólkaríkasta landi í ES, tað næstmest fólkaríka landið í Evropa, næst eftir Russlandi, og er nummar 16 á listanum yvir fólkaríkastu lond í heiminum. Fólkatættleikin er 225 fólk per ferkilometur. Væntaður lívsaldur í Týsklandi frá føðing er 80,9 ár (77,93 ár fyri menn og 82,58 ár fyri kvinnur). Føðitíttleikin er 1,41 børn fyri hvørja kvinnu (tal frá 2011), ella 8,33 føðingar per 1000 íbúgvar, og tað er ein av teimum lægstu í heiminum.
Síðan 1970-árini hevur talið av deyðum verði størri enn talið av føddum í Týsklandi. Týska Hagstovan hevur spátt, at fólkatalið fer at minka til millum 65 og 70 milliónir í 2060, alt eftir støddini á tilflytarum í mun til fráflyting. Tó hava slíkir spádómar ofta víst seg ikki at halda, og í løtuni er talið á føðingum og tilflytarum vaksandi í Týsklandi og hevur verið tað síðan 2010. Merkisvert er, at talið av vælútbúnum tilflytarum er í stórum vøkstri.[5][6] Í 2012 vóru fráboðanir um 300.000 fleiri tilflytarar enn fólk ið fluttu úr Týsklandi.[7]
Útbúgving og skúlaskapur[rætta | rætta wikitekst]
Týsk børn fara fyrst í forskúla og síðan í grundskúla. Tíggju ára gomul fara tey í tað, teir rópa Gymnasium, Hauptschule ella Realschule. Fyrst nevndi er bókligur skúli, har næmingarnir taka studentsprógv. Hinir báðir fyrireika næmingarnar til yrkisligar útbúgvingar. Annars er skúlaskipanin ólík í teimum ymsu landspørtunum.
Í Týsklandi kann hvør lutstatur velja sín egna útbúgvingarpolitikk, og hetta ger at skúlaskipanirnar broytast alt eftir hvørjum landsluti ein er í. Í høvuðsheitum er skúlagondin tó rættiliga eins í teimum ymisku landslutunum.
Týsk børn byrja at ganga í skúla, tá tey eru 6 ára gomul. Øll mugu ganga í skúla í minsta lagi í 9 ella 10 ár. Harafturat koma nøkur ár í miðnámsskúla. Samanlagda skúlatíðin er sum oftast í minsta lagi 12 ár.
Umframt teir klassisku universitetsbýirnir (Tübingen, Heidelberg, Jena, Freiburg, Göttingen og fleiri afturat) eru eftir 1945 ein røð av nýggjum universitets- og háskúlum settir á stovn kring um í Týsklandi.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Týsk mentan
List[rætta | rætta wikitekst]
Undir gotiska tíðarskeiðnum blómaði myndahøggara- og málningalistin í Týsklandi og fleiri týskir meistarar fingu týdningarmiklar uppgávur kring um í Evropa. Undir renessansuni eru Lucas Cranach (eldri), Hans Holbein (yngri), Albrecht Dürer og Matthias Grünewald týðandi nøvn.
Av listafólkum frá romantikkini finnur man Caspar David Friedrich, Philipp Otto Runge og Arnold Böcklin.
Størsta navnið í Impressionismuni í Týsklandi er Max Liebermann.
Fyrst í 1900-talinum mentust tveir sera týðandi ekspressionistiskir bólkar í Týsklandi: Die Brücke og Der Blaue Reiter.
Ein av teimum størstu kvinnuligu listafólkunum hetta tíðarskeiðið var Käthe Kollwitz.
Millumkrígsárini í 20. øld vóru fleiri listafólk, sum framdu djarva eksperimenterandi list við listafólkum sum Georg Grosz og dadaistin Max Ernst.
Seinna helming av 20. øld vóru mest týðandi listafólkini t.d. Joseph Beuys, A. R. Penck, Wolf Vostell, Gerhard Richter, Sigmar Polke, Anselm Kiefer, Georg Baselitz og Rosemarie Trockel.
Ein av mest týðandi myndafólkum í 20. øld var August Sander sum, eins og Albert Renger-Patzsch, brúkar listagreinina die Neue Sachlichkeit. Av myndafólkum sum komu fram seinni kunnu nevnast Bernd og Hilla Becher, Andreas Gursky, Wolfgang Tillmans og Candida Höfer.
documenta er millum heimsins størstu og týdningarmiklastu framsýningum við samtíðarlist og verður hildin fimta hvørt ár í Kassel, seinast í 2012 sum dOCUMENTA (13). Næststørsta samtíðarlistaframsýningin í Týsklandi er Berlinbiennalen, sum fer fram í Berlin annað hvørt ár um summarið líka tal (2014, 2016 osfr.).[8]
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Nógvir av teimum kendastu tónasmiðjunum gjøgnum søguna hjá tí klassiska tónleikinum eru úr Týsklandi. Í barock-tíðini virkaði Johann Sebastian Bach (1685–1750), sum tann møguliga kendasti barocktónasmiðurin av øllum. Sjálvt Ludwig van Beethoven (1770–1827), sum virkaði í tí klassisistiska tíðarskeiðnum, hoyrir til tann absolutt størsta innan klassiskan tónleik. Menning av orkesturtónleiki og ikki minst av symfoniforminum, er Týsklands størsta íkast til tónleikasøguna. Í seinromantikkinum byrjaði ein sterk rørsla móti menning av týskari operuni, sum náddi sítt hæddarpunkt við verkum eftir Richard Wagner og Richard Strauss. Aðrir týdningarmiklir tónasmiðir vóru eitt nú Georg Friedrich Händel, Johannes Brahms, tann ungarskføddi Franz Liszt, Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Max Reger, Paul Hindemith, Carl Orff og Kurt Weill. Ein av teimum ið seinni setti síni spor var Karlheinz Stockhausen. Stockhausen var ein av undangongumonnunum innan nýmótanst elektroniskan og elektroakustiskan listtónleik og fyri hetta fekk hann Polar-virðislønina.
Týskur tónleikur er ofta knýttur at schlager, har Týskland hevur verið eitt av leiðandi londunum. Schlagern tónleikurin hevði sína stórheitstíð til 1970-árini við artistum sum Peter Maffay og Rex Gildo men eisini útlendskir artister, til dømis Udo Jürgens, Siw Malmkvist, Wenche Myhre og Gitte Hænning. Týskland hevur vunnið Eurovision Song Contest tvær ferðir: 1982 við Ein bisschen Frieden við Nicole og 2010 við Satellite framført av Lena Meyer-Landrut.
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Týskar bókmentir
Nakrir av teimum best kendu týsku rithøvundunum eru Friedrich Schiller, Johann Wolfgang von Goethe, Heinrich von Kleist, Joseph von Eichendorff, E.T.A. Hoffmann, Erich Maria Remarque, Rainer Maria Rilke og dramatikarin Bertolt Brecht. Týskir rithøvundar, ið hava fingið Nobelvirðislønina í bókmentum eru Gerhart Hauptmann, Thomas Mann, Hermann Hesse, Nelly Sachs, Heinrich Böll, Günter Grass og Herta Müller.
Av kendum nýtíðar rithøvundum kunnu eisini nevnast eitt nú Thomas Brussig, Dietmar Dath, Wladimir Kaminer, Daniel Kehlmann, Martin Mosebach, Ulrich Peltzer, Rafik Schami, Bernhard Schlink, Ingo Schulze, Uwe Tellkamp, Uwe Timm og Juli Zeh.
Síðan einaferð í 1980-árunum eru tað komin fleiri og fleiri bókmentahús í Týsklandi (tý: Literaturhaus). Hesi verða í høvuðsheitum rikin av ikki-kommersiellum feløgum og reka eitt fjølbroytt virksemi kring bókmentir, sum t.d. Lesungen (rithøvundar lesa úr og práta um bøkur, meðan áhoyrarar eru til staðar), fyrilestrar, framsýningar, föredrag, utställningar, útbúgvingarskeið osfr.[9] Nøkur bókmentahús hava eisini bókhandil, bókasavn og kaffistovu. Sum fyrimynd fyri henda trendin nýta tey vanliga Literaturhaus Berlin, sum varð stovnað í 1986.
Á tí týska bókamarknaðinum finnast í dag umleið 2.200 virkin bókaforløg.[10] Á hvørjum heysti verður Bókamessan í Frankfurt hildin, hon er heimsins størsta av sínum slag. Næst størst í Týsklandi er Bókamessan í Leipzig, sum verður hildin á hvørjum vári.
Filmur og sjónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Týskland var eitt av teimum londunum, har filmurin mentist tíðliga, og Berlin gjørdist miðdepil fyri tann týska filmin fyrst í 1900-talinum. Týskur filmur hevði sína fyrstu stórheitstíð í 1920- og 1930-árunum við filmum sum Metropolis og Der blaue Engel. Filmsleikstjørnir vóru eitt nú Fritz Lang, F.W. Murnau og Josef von Sternberg. Ufa var Týsklands stóri filmsídnaður áðrenn Seinna heimskríggj.
Undir triðja ríkinum flýddu mong av teimum stóru nøvnunum innan týska filmsídnaðin til USA; umframt fleiri filmsleikstjórar, so fóru sjálvt kendir sjónleikarar sum til dømis Marlene Dietrich. Nazistýrið og propagandaráðharrin Joseph Goebbels tók ræðið á filmsídnaðinum og gjørdi eina røð av ideologiskum propagandafilmum, til dømis Triumph des Willens (sv: Viljans triumf) eftir Leni Riefenstahl. Eftir Seinna heimskríggj skuldi tað vara líka til 1960-árini, áðrenn týskur filmur aftur fekk eina framgongd nýggjum týskum filmum við nýskapandi filmsleikstjórum sum Alexander Kluge, Volker Schlöndorff, Werner Herzog, Rainer Werner Fassbinder og Hans-Jürgen Syberberg.
Verkini hjá dramatikaranum Bertolt Brecht – eitt nú Die Dreigroschenoper (da: Laser og pjalter, sv: Tolvskillingsoperan) – eru blivin spæld kring allan heimin. Eftir kríggið starvaðist Brecht í Eysturberlin.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Kend týsk ítróttafólk
- Nevaleikur – Max Schmeling, Henry Maske
- Súkkling – Jan Ullrich
- Fótbóltur – Franz Beckenbauer, Oliver Kahn, Mesut Özil, Lukas Podolski, Timo Hildebrand, Michael Ballack, Miroslav Klose, Jens Lehmann, Gerd Müller, Jürgen Klinsmann, Per Mertesacker, Mario Gomez, Marco Reus, Mats Hummels
- Frælsur ítróttur – Heike Drechsler,
- Íshockey – Olaf Kölzig, Marco Sturm, Jochen Hecht, Uwe Krupp
- Kajak – Birgit Fischer
- Formel 1 – Michael Schumacher, Sebastian Vettel
- Tennis – Steffi Graf, Boris Becker, Tommy Haas
- Listskoyting – Katarina Witt
- Kurvabóltur – Dirk Nowitzki
- Hondbóltur – Stefan Kretzschmar
- Skidskjóting – Sven Fischer, Kati Wilhelm, Magdalena Neuner
Matur og drekka[rætta | rætta wikitekst]
Oktoberstevnan í München er tann størsta av mongu øldrykkjustevnunum, ið verða hildnar um alt Týskland. Hon stendur í fjúrtan dagar, og fleiri milliónir fólk koma hagar. Øl er tjóðardrykkur Týsklands, men teir drekka eisini nógv vín. Væl umtóktur matur, umframt breyð, er til dømis saltklingrur, køkur, kaldir kjøtrættir og ostur. Týskarum dámar ógvuliga væl pylsur, og nógvir landspartar hava sínar uppskriftir.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.berlin-institut.org/online-handbookdemography/germanys-integration-policy.html
- ↑ http://books.google.no/books?id=i0d10wbGkWEC&pg=PA235&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
- ↑ http://www.nytimes.com/2013/05/28/world/europe/28iht-letter28.html?_r=0
- ↑ http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/arbeid-sociale-zekerheid/publicaties/artikelen/archief/2012/2012-bevolkingstrends-beroepsbevolking-eu-art.htm
- ↑ The New Guest Workers: A German Dream for Crisis Refugees (Spiegel)
- ↑ More skilled immigrants find work in Germany (DW)
- ↑ German population rises thanks to immigration (DW)
- ↑ berlinbiennale.de
- ↑ Goethe.de
- ↑ Goethe.de


text:
Jógvan Hugo Gardar
27.12.2016 - 11:04
Tveir av norsku oljugreinarunum sum kenna oljuvinnuna best - og sum hava rakt betri við sínum metingum enn nógv onnur - Tord Lien og Torbjørn Kjus, rokna við at oljuprísurin emur at hækka munandi í 2017, og teir siga at meðalprísurin í 2017 kemur at liggja um 65 dollarar fyri fatið av Brent-oljuni. Í ár hevur meðalprísurin verið um 45 dollarar fyri fatið. Hetta skrivar Finansavisen. Í sama blað sigur ein annar greinari, Berge Gerdt Larssen at oljuprísurin kemur at liggja um 50 dollarar í meðal í 2017.
Í morgun kostar eitt fat av Brent-oljuni 55,27 dollarar.


text:
Russiska kollveltingin 1917
Russiska kollveltingin er tann politiska broytingin sum fór fram í Russlandi í 1917, herí februarkollveltingin, sum førdi til at zar stýrið varð koyrt frá og oktoberkollveltingin, sum førdi til at bolsjevikkarnir við Lenin og Trotskij á odda komu til valdið og Sovjetsamveldið varð sett á stovn.
Innihaldsyvirlit
Kapitalisman skal burtur[rætta | rætta wikitekst]
Í 20. øld ráddi Zarin í øllum Russlandi. Konufólk, bóndir og fólk ið ikki áttu nógv, vóru kúgaði niður. Tey høvdu rætt til lítið og einki, lítið var av peningi og mati. Hann lovaði ei heldur fólkinum í skúla. 75 % av fólkinum dugdi hvørki at lesa ella skriva. Hann gjørdi hetta tí hann helt um fólk blivu útbúgvin, so broyttu fólk sína politisku meining, og so var størri kjansur fyri at hann bleiv valdur frá. Teir sum høvdu nógv vald vóru góðseigarnir, kirkjan, aðalin og Zarurin. Góðseigarinir vóru teir sum áttu jørðina og bóndin var lívognarbóndi. Tað meinast við at hann var ein partur av góðsinum júst sum fenaðurin. Tey sloppu ikki at flyta, um ikki góðseigarin segði at tey kundu og hann hevði eisini rætt at revsa bóndan. Aftnaná at bóndirnir fingu frælsi broyttist lítið og einki.
Í 1890 royndi Russland at fáa gong í ídnaðin. Fyritreytirnar vóru góðar tí í jørðini var nógv kol, jarn og olja. Men teir høvdu trupulleikar við at flyta hesar , so tey gjørdu eina jarnbreyt um Sibiria til Kyrrahavs. Hendan jarnbreytin gav Russland nógvir møguleikar. Teir kundi leggja øki í Kina undir seg, grava eftir málmi í Sibiria og fáa fólk at flyta til Sibiria og síðani búseta seg har. Russland lánti pening frá Fraklandi, og eisini fekk Russland íðnaðarvirksemi. Men bøndirnir goldu í roynd og veru mest. Teir fyrstu sum fóru at arbeiða í íðnaðinum, tað var bóndir ið vóru fluttir til Skt. Pætursborg og Moskva. Livikorini har vóru betri, men tey høvdu ikki lov til stovna verkfeløg ella fara í verkfall. Í teimum stóru býinum vóru politiskirflokkar stovnaðir í loyndum. Ein av teimum var ein sosialistiskur flokkur, sum Vladmir Iljitsj Uljanov, sum kallaðist Lenin, hevði stovnað. Hann var ein eldhugaður kollveltingarmaður. Hann helt at tað nyttaði einki at drepa Zarin, men haraftur ímóti stovna ein sterkan flokk, við lærdum og kollveltingahugaðum fólkið, sum kundi kollvelta gomlu skipanina. Flokkurin hjá honum kallaðist Russiski sosialdemokratiski arbeiðaraflokkurin, men bleiv kallaður bolsjevikkaflokkurin, sum merkir meirlutan. Í 1915 gjørdist uppreistur ímóti sarinum, men eingin politiskurflokkur hevði skipað fyri uppreistrinum. Loyniløgreglan hjá Zarinum hevði gjørt tað sodan at politisku oddamenninir vóru noyddir til at rýma til Vesturevropa, ella vóru burtursagdir til Sibira. Lenin var í Sveis.
Tað var blivi ein stórur ruðuleiki í Russlandi. Russland hevði tapt kríggi móti Japan, og grøðin miseydnaðist so nógv fólk hevði lítið og onki at eta. Tað førdi til ein uppreistur og tað gjørdi at 200.000 fólk fóru til kravgongu til borgina hjá Zarinum í Skt. Pætursborg og kravdu mat. Hetta endaði við at hermennirnir skutu gjøgnum mannafjøldina og eini 1000 fólk vóru dripin. Hesin dagurin er kallaður blóðigi sunnudagurin. Og nú var gongd komin á kollveltingina. Fólk fóru í verkfall og valdi sjálvt ráð, sum skuldi taka ræðið í egna hendur. Uppøstir bøndur herjaðu á góðsini, settu eld á og drupu góðseigarnir. Hermennirnir fóru eisini í part við uppreistrarfólkini, og so smátt byrjaði Zarveldið at detta frá hvørjum øðrum.
1917 – Kollveltingin eydnast[rætta | rætta wikitekst]
Tað var skjótt greitt, at sarstýrið helt ikki ímóti trýstinum, ið stóðst av fyrra heimskríggi. Russisku hermenninir vóru illa útgjørdir, herstýrið sveik, og fleiri hundrað túsund hermenn fullu í bardøgnum. Tað bar á, at vápnaleysir hermenn vórðu beindir í álop. Teir fingu at vita at teir skuldu taka vápnini hjá falnu feløgum sínum. Mannfallið var stórt, og Zarurin, sum skipaði kríggið, varð lagdur undir dugnaloysi, og ónøgdin hjá aðalinum og miðstættinum vaks støðugt. Støðan gjørdist verri og verri. Arbeiði við jarnbreytina steðgaði, og hungursneyð var. Veturin í 1917 var ræðuligur har fólk í hópatalið doyðu í hungri. Í mars orkaðu fólk ikki meira, og enn einaferð brast uppreistur á. Og hesuferð var tað konufólki ið vóru á odda. Tey fóru úr arbeiðinum og út á gøturnar og kravdu mat. Bóndirnir herjaðu á góðsini og býttu jørðina millum hvønn annan, og tá ið tíðindi um uppreistin komu til hermennirnir deserteraðu fleiri túsund herðmenn fyri at keypa sær eitt jarðarstykki, og fyri at samfelagið ikki syndraðist vildi aðalin og miðstætturin hava Zarin frá. Zarurin valdi sjálvur at fara frá. Síðani kom ein fyribilsstjórn og ein nýggji grundlógarskipan var gjørd og tað var endin á sarveldinum.
Boljsevikkar taka ræðið[rætta | rætta wikitekst]
Lenin, sum hevði búð í Sveis, kom aftur til Russlands, við vissu um at kollveltingin hevði givi fólkinum ein annan politiskan hugburð, og aftaná fyrsta veraldarbardaga hevði man ein møguleika at kollvelta kapitalismuna í øllum heiminum, eydnaðist hettar var hann vísur í at so fóru hermenn, bóndir og arbeiðarar í øllum heiminum at fylgja teimum. Lenin segði at heimskollveltingin stendur fyri durunum. Ikki øll vóru samd við hesum, men tað eydnaðist honum at sannføra tey mestu í flokkinum hjá sær, og hann kom upp við einum herrópi sum øll skiltu týdningin av ”Friður, jørð og breyð.” Hetta meintist við at fólkið hevði rætt til mat, jørð og valdi í landinum.
Bolsjevikkarnir vóru góðir til at vísa seg fram, og teir áttu meirilutan í teimun týdningarmestu sovjettunum. Fyribilsstjórnin stóð ikki væl, og eftir ein stuttan skotbardaga tóku hermenn og arbeiðarar hermennirni til fanga. Hetta var 7. novembur 1917.
Ein nýggj stjórn við Lenin á odda var tilnevnd. Við í hesari nevndini vóru Trotskji og ein maður við dulnevninum Stalin. Bolsjevikkarnir vóru vísur í at vinna valið til tjóðartingið, men teir fingu bert 25% av atkvøðunum. Men lenin vildi ikki geva valdið frá sær og tók tjóðartingið av í januar 1918, so aðrir politiskir flokkar vóru bannaðir.
Tað nýggja ríkið setti seg fyri at bøta um viðurskiftini í landinum. T.d skuldu kvinnur hava valrætt og skuldu fáa somu løn sum mannfólk fingu og somu rættindi í hjúnalagnum. Ein av teimun sum vóru á odda við hesum var almannaráðharrin Aleksandra Kollontaj, sum var ikki vældámd millum mannfólk hóðast Lenin stuðlaði henni. Kommunistaflokkurin vildi ei heldur góðtaka kirkjuna tí at tey hildu at kirkjan hevði stuðla Zarinum og valdi hansara, og øll jørðin sum kirkjan hevði átt, bankar og ídnaðurin fóru til landið.
Síðani í mars 1918 eydnaðist tað Lenin at taka Sovjetsamveldið burturúr krígnum, tí hann helt at nú mátti friður valda. Men friðurin kom ikki. Góðseigarar, herðovastar og kirkjan eggjaðu fólki til at fara ímoti kommunistaflokkinum, sum vóru kallaðir teir reyðu. Teir kallaðu seg sjálvan teir hvítu. Hesi báðir partarnir gjørdu at innanlandskríggj byrjaði og hetta kríggji vardi í 3 ár og 7 mio. fólk doyðu. Tey hvítu fingu mangt annað hjálp frá USA, Bretlandi og Fraklandi sum ikki dámdu Leninsa kommunistiska stýrið. Endin var at tey reyðu vunnu. Flestu bøndurnir vóru í parti við teimun reyðu, tí teir óttaðust fyri at missa teirra jørð um teir hvítu vunnu.
Sovjetsamveldið aftaná deyða Lenins[rætta | rætta wikitekst]
Lenin hevði vóna at onnur lond fóru at skipa fyri arbeiðiskollveltingum, og síðani koma til Sovjetsamveldinum til hjálpar. Men allar kollveltingar vóru bardar niður aftur beinaveg. Sovjetsamveldinum var nú blóðfátækt, og noyddist einsamalt svara hvørjum sítt. Í 1924 doyði Lenin, hann hevði stutt áðrenn skrivað eitt politiskt testament, har hann ávaraði ímóti at geva Stalin ov nógv vald. Men ávaringin kom forseint fram, og Stalin hevði longu fingið starv sum aðalfloksskrivari, og hevði stóra ávirkan á hvør kundi sleppa at gerast limur í flokkinum. Natúrligi eftirmaður Lenins var trotskij. Hann hevði verið oddamaður hjá reyðaherinum gjøgnum innanlandskríggið, eisini var hann ein góður røðari og fyriskipari. Hann helt fast um, at sovjetsamveldið skuldi arbeiða fyri heimskollvelting, sum hann helt skjótt fór at koma. Stalin helt, at hetta ikki fór at bera til og vildi heldur tryggja sær sosialismu í einum landi. Sovjetsamveldið mátti nú hava sjálvsálit og dúva upp á natúrligu tilfeingi landsins. Í 1925 misti Trotskij øll álitsstørv, og varð koyrdur úr flokkinum. Hann varð ákærdur fyri at spjaða flokkin, og tað eydnaðist Stalin at koyra hann frá. Í 1929 bleiv Trotskij útihýstur úr landinum.


text:
Myndatøka og lagt til rættis: Alda Mohr Eyðunardóttir og Vár Samuelsen
Gongur tú uppí hvørjum klæðum tú ert í?
- Ja og nei. Tað kann ofta hava nógv at siga, hvørjum ”mood” man er í tann dagin. Men sjálvt um tað er ein dagur, har eg kanska helst vil ganga í joggingbuksum og einari hettutroyggju, kann eg væl finna uppá at ”peppa” tað upp við onkrum, t.d. einum kulum joggingbuksum, einum feitum skóm ella einari óndari hettutroyggju!
Hvar fært tú íblástur frá?
- Vanliga liggja mótabløðini hjá mammu runt í hvørjum hjørni í húsinum, so um eg vil tað ella ei, fái eg nokk íblástur har frá. Av tí at mamma mín er designari og hevur ein klædnahandil, so hevur móti sum oftast verið heilt nær frá byrjan av. Mótin er bara í bakgrundin, sjálvt um vit ikki ganga so høgt uppí tað.
Hvar keypir tú klæðir?
- Tað mesta av tí, eg eigi, er keypt uttanlanda, og eg eri nóg heppin til at fáa okkurt heim við, tá eg sjálvur ferðist, ella tá mamma hevur verið uttanlanda. Tó kann eg ikki siga, at eg eri ein, sum keypir ofta nýggj klæðir - eg royni heldur at seta tað saman, sum eg eigi, á ein nýggjan og kulan hátt. Eg brúki sera nógv nýggju pløggini, sum eg fái, um tað er jakkar ella skógvar, so slíti eg tað altíð upp – slitin klæðir eru ofta nice! Sjálvandi er tað eisini gott at eiga nøkur tíðarleys pløgg, sum rigga saman við øllum! (Onkuntíð keypi eg sjálvandi eisini á netinum!)
Hvussu hevði tú lýst tín stíl?
- Eg vil siga, at eg havi ein sera blandaðan ella heldur mixaðan stíl. Mær dámar væl at eksperimentera við klæðunum. Eg blandi ofta fína merkivøru við t.d. second hand, nýggj trends við okkurt retro, tíðarleyst/traditionelt við okkurt alternativt, litir og mynstir – onkuntíð riggar tað - onkuntíð riggar tað ikki! Men sum heild er stílurin hjá mær sera skiftandi, og mær dámar væl at broyta hann og gera hann til mín egna, heldur enn at fylgja onkrum stíl-ikon ella ganga í tí, sum er mainstream.
Hvat er títt næsta keyp?
- Mítt næsta keyp var faktiskt ein leður/biker jakki úr London, sum eg skuldi fáa til jólar, men tað er ein heldur stuttlig søga aftan fyri, hvussu eg fekk hann so tíðliga. Sum nú er, veit eg ikki heilt, hvat næsta keypið verður - eg fari óivað at mixa nýggja leðurjakkan við tað, eg longu eigi, áðrenn eg skifti til okkurt annað.


text:
2. PARTUR
Verið hvør øðrum trúgv
’Tað, sum Gud hevur bundið saman, má menniskja ikki skilja sundur.’ — Markus 10:9
Jehova sigur, at vit ikki mugu ’vera trúleys’. (Malakias 2:16) Hetta hevur serliga stóran týdning í hjúnalagnum, tí uttan trúskap er einki álit. Og álit er ein fortreyt fyri, at kærleikin kann blóma.
Í dag er trúskapur í hjúnabandinum fyri hørðum trýsti. Skalt tú verja títt hjúnaband, mást tú taka tvey týðandi stig.
1 RAÐFEST HJÚNABANDIÐ HØGT
BÍBLIAN SIGUR: ’Dømið um, hvat er beinast.’ (Filippibrævið 1:10) Títt hjúnaband er eitt tað týdningarmesta í tínum lívi. Tað hevur uppiborið at verða raðfest høgt.
Jehova vil, at tú skalt geva hjúnafelaga tínum ans, og at tit skulu ’njóta lívið’ saman. (Prædikarin 9:9) Hann ger tað greitt, at tú ongantíð skalt forsøma hjúnafelagan, men heldur hugsa um, hvussu tit kunnu gleða hvør annan. (1 Korintbræv 10:24) Vís, at tú virðismetir og hevur brúk fyri hjúnafelaga tínum.
ROYN HETTA:
Brúka ofta tíð saman við hjúnafelaganum og gev honum ella henni tín fulla ans
Hugsa „vit“ í staðin fyri „eg“
2 VERJ HJARTA TÍTT
BÍBLIAN SIGUR: „Hvør tann, ið hyggur á kvinnu og hevur hug á henni, hevur longu drivið hor við henni í hjarta sínum.“ (Matteus 5:28) Heldur onkur fram at hava siðleysar tankar, er hann á ein hátt hjúnafelaga sínum ótrúgvur.
Jehova sigur, at tú mást ’varðveita hjarta títt’. (Orðtøkini 4:23; Jeremias 17:9) Skalt tú gera tað, mást tú ansa eftir, hvørjum tú hyggur at. (Matteus 5:29, 30) Ger sum Job, ið gjørdi ein sáttmála við eygu síni um ongantíð at hyggja at eini aðrari kvinnu við girnd. (Job 31:1) Set tær fyri ongantíð at hyggja at ónærisligum tilfari. Og ver avgjørdur um ikki at hava romantiskar kenslur fyri nøkrum øðrum enn hjúnafelaga tínum.
ROYN HETTA:
Lat tað vera øðrum greitt, at einki kann koma ímillum teg og hjúnafelagan
Hugsa um kenslurnar hjá hjúnafelaganum og kvett eitt og hvørt samband, ið hevði gjørt hjúnafelaga tín ótryggan


text:
Botulisma
Botulisma (Latín: botulus, "pylsa") er ein sera sjáldsom men vandamikil sjúka, sum er elvd av sera eiturevninum botulinumtoksin, sum verður framleitt av sjáldsomu og vandamiklu bakteriuni Clostridium botulinum, sum finst eitt nú í jørðini og hagani kann koma í samband við matvørur ella opin sár. Dømir hava verið um pinkubørn, sum hava fingið bakteriuna frá hunangi. Tað var vanligt fyrr at geva pinkubørnum okkurt at drekka við hunangi í, um tey t.d. høvdu krím. Men heilsumyndugleikar fráráða at geva børnum undir 1 ár hunang, tí tað kann føra til at børnini fáa botulismu.
Innihaldsyvirlit
Sjúkueyðkenni[rætta | rætta wikitekst]
Sjúkan kann føra til lammilsir, nøkur av sjúkueyðkennunum eru: lammilsir av andlitsmusklum. Eygnalokini koma at hanga, andlitið gerst missir evnini til at vísa kenslur. Lammilsini kunnu síðan fara víðari til varranar, og viðkomandi fær ringt við at tosa. Síðan fer lammilsi niður eftir til fyrst yvirarmarnar og síðan restina av ørmunum. Í ringasta føri kunnu andingarmusklarnir lammast, og persónurin fær ilt við at anda og kann kvælast. Lammilsi kann eisini fara niður til beinini, og byrjar við lørunum og fer síðan longur niður og heilt niður til føturnar.[1] Persónurin kann eisini fáa vaml og kann spýggja. Sjúkueyðkenni kunnu koma 6-36 tímar eftir at tann eitraði maturin er etin. Sjúkueyðkennini kunnu vera hesi:
- lamningur av eygnavøddum við dupultsjón ella ringari sjón og hangandi eygnalokum
- eygu og muður gerast turr
- spýggja kann vera, serliga tá talan er um slag E
- ilt við at tosa og svølgja
- lamningar av vøddum, andadráttur gerst tungur og ein orkar ikki at standa
- vanliga er ongin fepur[2]
Smittukeldur[rætta | rætta wikitekst]
Botulisma er ikki ein smittandi sjúka, hon smittar ikki frá einum persóni til ein annan, hon smittar ikki gjøgnum luftina. Henda bakteria kann koma í ymiskar matvøru, eitt nú skerpikjøt, um reinføri ikki er í lagið, tá ið seyðurin verður flettur, ella í pylsur, grønmeti og annað. Eisini kann bakterian koma frá t.d. mold í eitt opið sár, og kann síðan mennast í sárinum. Bakterian krevur tó heilt serligar umstøður fyri at nørast. Hon krevur eitt umhvørvi uttan ilt og við einum ávísum hita, t.d. stovuhita ella heitari. Bakterian kann føra til at fólk ið eta mat, ið er eitraður við clostridium botulinum bakteriuni, fáa botulismu, sum kann vera deyðiligt.
Botulisma í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Í Føroyum eru nøkur fólk deyð av botulismu, men tað ganga nógv ár ímillum at tað hendur. Í 2007 vóru tveir botulismu sjúkutilburðir, men tey fólkini gjørdust frísk aftur. Orsøkin til at fólkini gjørdist sjúk, var tann at tey høvdu etið skerpikjøt av seyði, sum var flettur á ikki løggildum stað, og sum ikki var hondur út í hjallin at hanga beinanvegin.[3] Í Føroyum er skerpikjøt vanligasta smittukeldan. Dálkingin við bakteriuni kann koma á kjøtið undir fletting, um ikki verður ansað nóg væl eftir.
Reinføri og ymisk fyrivarni fyri at sleppa undan sjúkuni[rætta | rætta wikitekst]
Bakterian finst í jørðini, og kann vera komin á ullina hjá seyðinum. Tí er umráðandi at ullin er turr og ikki skitin, tá flett verður, og at amboð, sum hava verið í samband við ullina, ikki verða nýtt undir flettingini, ella verða gjørd rein áðrenn. Smittan kann eisini koma frá skarninum frá seyðinum, skarnið má ikki koma í samband við kjøtið. Fólk mugu vaska sær væl um hendurnar, um tey ætla sær at nerta við kjøtið á seyðinum, og tey mugu vaska sær serliga væl, um tey hava nert við ullina ella hava fingið skarn á hendurnar. Ráðini frá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni og Landslæknanum eru m.a. at man skal hava reinføri í ordan undir slakti og harumframt at man ikki má lata kjøt liggja í afturlætnum posa ella ílati, har ongin ilt sleppur til. Í november 2008 sendi Heilsufrøðiliga Starvsstovan út eina stutta vegleiðing, sum eitur: Reinføri í samband við fletting. Tað eru Elspa Petersen og Ingibjørg Egholm, ið hava skrivað vegleiðingina.[4] Í leiðbeiningini verður m.a. sagt, at gott reinføri undir slátrinum, skjót køling av krovinum, góður støðugur luftstreymur og gott pláss í hjallinum minkar munandi um vandan fyri botulismueitran. Í 2007 sendu Heilsufrøðiliga Starvsstovan og Landslæknin út tíðindaskriv, har vegleitt var um hvussu best slepts undan smittuvanda av Clostridium botulinum bakteriuni. M.a. vóru hesi fimm puntkini nevnd:
- Vísið stóran ans fyri reinførinum undir fletting. Tað er av serstakliga stórum týdningi, at kjøtið ikki verður dálkað av skarni.
- Útgerð og klæðir, ið hava verið nýtt til fiskaarbeiði, mugu ikki nýtast, tá flett verður.
- Krovið eigur at verða hongt í hjallin sum skjótast, so tað kólnar, og luft sleppur at tí.
- Kjøt eigur ikki at verða hongt upp at turka, um tað er heitt, vátt og stilt í veðrinum.
- Turt kjøt skal goymast kalt.
Hvussu bakterian nørist[rætta | rætta wikitekst]
Í Danmark og øðrum londum verður botulisma millum manna eisini nevnt pylsueitran (pølseforgiftning), hetta tí at tann mest vanliga smittukeldan í Danmark er pylsur. Tað er tó sera sjáldan, at fólk í Danmark doyggja av botulismu. Bakterian kann dálka ymiskar matvørur, ikki bara kjøt, men eisini grønmeti. Bakterian framleiðir eiturevni, tá ið tær "røttu" umstøðurnar eru, bakteriurnar trívast best tá ið ongin ilt er, nóg mikið av vætu, ikki ov súrt (pH yvir 4,5) og ikki ov salt. Bakterian tolir ikki meir enn eini 10% av salti og í summum førum ikki meir enn 4,5% av salti. Bakterian tolir væl hita, men um maturin, sum er dálkaður av clostridium botulinum bakteriuni, verður kókaður í minsta lagi 10 minuttir, so heldur bakterian uppat við at framleiða eiturevni.
Viðgerð[rætta | rætta wikitekst]
Uttan viðgerð er sjúkan sera vandamikil og kann í ringast føri føra til deyða. Persónar, sum eru blivnir sjúkir av botulismu, mugu skjótast møguligt innleggjast á sjúkrahúsi. Tað tekur fleiri vikur, áðrenn sjúklingarnir koma heilt fyri seg aftur. Pinkubørn við botulismu verða viðgjørd við Botulism Immune Globulin Intravenous-Human (BIG-IV ella BabyBIG). Vaksin sum hava fingið botulismu antin frá matvørum ella gjøgnum opin sár, fáa viðgerð við Trivalent (A,B,E) Botulinum Antitoxin ella við heptavalent (A,B,C,D,E,F,G) Botulinum Antitoxin.


text:
Asti
Asti er ein býur í útnyrðings Italia í Piedmonte regiónini. Í Asti búgva umleið 74.300 fólk. Fólk hava búð har í økinum síðan yngru steinøld. Býurin liggur umleið 55 km eystanfyri Torino. Býurin er høvuðsbýur í Asti Regiónini. Eitt kent tiltak, sum verður fyriskipað á hvørjum ári í býnum er Palio di Asti, sum er kapprenning við hestum, har riddararnir sita á hestabakinum uttan saðil. Tiltakið verður hildið á trýkantaða Piazza Alfieri triðja sunnudag í september og er tað elsta av sínum slag í Italia. Eina viku áðrenn hetta verður ein matfestivalur hildin í býnum, á enskum verður tað nevnt Asti's Festival of Festivals, á italskum máli: Festival delle sagre astigiane. Asti Jarnbreytastøðin læt upp í 1849 og er ein liður í Torino-Genova jarnbreytini og Castagnole–Asti–Mortara jarnbreytini.
Tey trý grannaøkini Asti, Cuneo, og Alessandria skapa Langhe og Monferrato fjallalendi mitt í Piedmont økinum, har eru stórar mongdir av kálksteini og sandsteini, sum Adriatarhavið hevur ført við sær fyri umleið 5 milliónum árum síðan. Grannaøkini framleiða eisini reyðvín, sum er millum tey bestu í Italia, umframt nøkur sløg av góðum hvíttvíni. Asti býur er miðdepilin í hesum økinum, og er størsti býurin av hesum vælkenda vínøki. i


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 25. august 2007.
Til jarðar eingin spurvur fellur,
har himnafaðir ei er hjá,
ei nøkur gerð, ei skotið smellur,
sum ikki Gud vár gjølla sá.
Hvørt orð, ið fer av munni mans,
tað varnast alvit Skaparans.
Guds faðirs eygu okkum fylgja,
hvar enn vit ferðast foldum á,
um enn oss hótti feigdarbylgja,
og lív várt alt í sori lá.
Ja, sjálvt ta stund, vit liggja lík,
er okkum hjá Guds ásjón rík.
Tí kann ei nakað okkum skilja
frá kærleiksríka Jesu Krist´,
og uttan himnafaðirs vilja
ei fellur spurvur, tað er vist.
Víst hugsan Guds enn hægri er,
enn mannavit kann fata her.
Hjálp oss tí, Gud, í trúgv at líta
á tíni vísu almátsráð,
tá kærleiks bond, tú her mást slíta,
og vinir fara foldum frá,
at tín alvísa ráðagerð
hon til tað besta okkum er.
Eitt sinn hvør gáta rádd skal verða
og grødd tey sváru sorgarsár.
Tá deyðin ei skal skilnað gera,
tá hvørvur neyð og torna tár.
Í sælu tá um ævir øll
vit savnast í Guds faðirs høll.


text:
Tú ert komin eftir eini slóð til eina síðu, ið ikki er til enn. Skriva í kassan niðanfyri, um tú vilt byrja uppá hesa síðuna. (Sí hjálparsíðuna um tú ynskir fleiri upplýsingar). Ert tú komin higar av einum mistaki, kanst tú trýsta á aftur-knøttin á kagaranum.
Upprætta Ikkipedia:Vælkomin nýbyrjari
Ávaring: Tú ert í ferð við at upprætta eina síðu, sum áður er blivin strikað.
Tú eigur at umhugsa, hvørt tað er passandi at halda fram við at rætta hesa síðuna. Strikingar og flytingar loggurin (søgan) fyri hesa síðuna eru at finna her fyri at lætta um:
- 4. des 2011 kl. 19:33 CartoonistHenning (Kjak | íkøst) deleted page Ikkipedia:Vælkomin nýbyrjari (innihaldið var: 'Life is short, and this airtlce saved valuable time on this Earth.' (og einasti rithøvundur var '146.115.11.160'))
- 23. sep 2011 kl. 15:48 Rhubella Marie (Kjak | íkøst) deleted page Ikkipedia:Vælkomin nýbyrjari (innihald var: 'Alakazaam-ifnormation found, problem solved, thanks!')
Ávaring: Tú hevur ikki ritað inn. Tín IP-adressa verður goymd í rættisøguni fyri hesa síðuna.


text:
Um aðalkonsulátið
Aðalkonsulát Íslands lat upp í Føroyum 1. apríl 2007.
Heimasíðan veitir upplýsingar um aðalkonsulátið, kunning og tænastu, hevur gagnligar upplýsingar og tilfar. Um tørvur er á at fáa nærri upplýsingar, ella at spyrjast fyri um eitthvørt evni, vinarliga setið tygum í samband við skrivstovu aðalkonsulátsins við at ringja, ella við skrivligum fyrirspurningi.
Aðalkonsulátið hjálpir íslendskum ríkisborgarum og fyrirtøkum í samskifum við myndugleikarnar, gevur upplýsingar um Ísland, umframt at taka lut í framløgum og tiltøkum, sum eru til gagns fyri land og tjóð.


text:
Michelangelo
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (6. mars 1475 – 18. februar 1564) var ein sera kringur og gávuríkur málari og myndhøggari. Hann varð føddur í Caprese á fjallinum La Verna í Italia. Standmynd hansara, Dávid, er eitt tað vakrasta listaverki úr endurreisnartíðini. Øll vóru hugtikin, so væl og veruliga standmyndin lýsti styrki og vakurleiki. Myndahøggarar í endurreisnartíðini royndu at endurskapa rómverskt snið í myndunum. Nýggja vitanin um mannakroppin fekk Michelangelo at gera standmyndir, har sjálvt minstu smámunir í vøddum og liðum vórðu endurgivnir. Summir listamenn skóru eisini sundur lík, so teir betur skiltu, hvussu mannakroppurin virkaði.


text:
annar partur av tveimum greinum, skrivaðar í sambandi við ráðstevnu um hvalaveiðu, hildin á Hotel Hafnia 5. juni 2012:
Spurningurin er, um nógv av tí vísdómi, vit hava fingið frá forfedrum okkara, ikki er nógv skilvísari og veruligari, enn nógv av tí hópmentanini, vit hava fingið t.d. við tí dreymakendu Hollywoodsku mentanarflóðaldu, sum floymir um heimin í dag, og sum eisini føroyingar so glaðbeintir tykjast vilja lata seg gloypa av. Men eg haldi ikki, vit skulu lata alt gamalt fara, bara tí tað er gamalt, og vit noyðast ikki at skifta alt út, sum vit hava, bara fyri at skifta út. Tað eigur at bera til at víðariføra tað gamla á ein nýggjan hátt, so vit ikki missa røturnar, men standa sterk.
Gott at líkjast øllum øðrum?
Hóast fólk í nógvum stórbýum kring heimin, sum føroyingar hámeta, hava eitt lutvíst stórt úrval av undirhaldstilboðum, líða nógv stórbýarfólk kortini av keðsemi, strongd og friðloysi, ið tey royna at 'lekja' við enn meira undirhaldi. Men tað tykist einans at skapa meira kenslu av einsemi, tómleika, týdningarloysi og meiningsloysi. Ikki harvið sagt, at tað ikki ber til at liva eitt gott stórbýarlív, men tað er eingin loyna, at tunglyndi er eitt serliga vanligt fyribrigdi júst í stórbýum. Byggja fólk sítt lív einans á eina grunna, innantóma og óstøðuga hópmentan, tykist hetta føra við sær, at fólk í stóran mun kenna, at tey missa grundfestið og kensluna av felagskapi. Tey missa síni sereyðkenni og sín serliga samleika – og tey leita tí ofta eftir onkrum øðrum at samkenna seg við – okkurt sum er heilt øðrvísi, enn tað, tey kenna til, og sum onkusvegnað kennist ektað og upprunakent.
Fólk fara í dag longur og longur út í ytstu mørk og til heimsins útjaðarar fyri at finna tað, tey sakna. Summi halda seg finna tað her, tí enn tykjast Føroyar at vera nógv øðrvísi enn tað, tey kenna til. Tey síggja Føroyar sum 'eksotiskar' og virða land okkara – ikki fyri tað, ið líkist tí, tey koma frá, men fyri tað, sum tey aldrin hava sæð fyrr, og sum sjálvt fyri tey kennist meira ektað og upprunaligt. Eg havi ikki tal á, hvussu ofta eg havi hoyrt utlendingar siga, at tað er sum at "koma heim", tá tey vitja Føroyar, hóast tey ongantíð hava verið her fyrr.
Men hvussu við føroyingunum sjálvum? Virða vit sjálvi okkara egnu serkenni?
Herma ístaðin fyri at vera egin
Fleiri og fleiri føroyingar – serliga yngri og havnarfólk – eru blivnir meira ella minni "dansk-amerikanarar", mentalt í øllum førum, tí vit verða ávirkað av tí somu amerikaniseraðu hópmentanini, sum floymir yvir heimin gjøgnum sjónvarp, tónleik, internet, spøl og aðrar miðlar. Mong okkara eru í dag nógv meira ávirkað av alheimsgjørdu mentanini, enn vit verða ávirkað av tí mentanini, sum vit sjálvi spruttu úr upprunaliga. Men hvussu gott er tað?
Tað er sjálvandi gott at fáa íblástur av tí fremmanda. Tað elur tolsemi millum fólkasløg. Eg haldi eisini, tað er spennandi t.d. at smakka fremmandan mat, og lati meg sanniliga eisini sjálv ávirka av útlendskari mentan. Eg eri helst millum tey allarmest kosmopolitisku, tá tað kemur til mín egna lívsstíl, og havi í ártíggjundi trivist væl við at liva í stórbýi. Eg haldi eisini, tað er sunt fyri føroyingar í heila tikið at lata seg íblása av tí fremmanda, og at taka tað besta við sær inn í føroyska samfelagið.
Men tað merkir ikki, at eg t.d. ynski, at Havnin skal vera eins og Keypmannahavn, tí tað verður hon kortini ongantíð. Hóast – ella kanska júst tí – at eg havi búð 26 ár av mínum lívi uttanfyri Føroyar, tey flestu í Keypmannahavn, síggi eg eisini virðini í at varðveita í øllum førum nakað av tí gamla, sum enn ger okkum føroyingar til nakað serligt í mun til onnur. Eg síggi onga orsøk til heilt at sleppa nøkrum, sum onnur øvunda okkum, og sum er við til at styrkja sjálvkensluna, skapanarlyndið og eitt innihaldsríkt lív hjá mongum føroyingi – enn í lutvíst stóran mun – bæði so og so. Tvørturímóti.
Onkur heldur kanska: Kom víðari! Hetta er órealistisk nostalgi. Men hví nú tað? Tað serføroyska lyndiseyðkennið finst enn í nógvum føroyingum. Og hetta eyðkennið er ikki meira fornaldarligt, enn vit sjálvi vilja gera tað til. Tann niðurarvaða mentanin anir í okkum og í tí umhvørvi, føroyingar hava skapt her á oyggjunum, men eg óttist fyri, at hon doyr út, um vit hugsa niðursetandi um hana og ikki læra okkara børn at virða hana heldur. Nógvir føroyingar lata seg heldur tøla av tí innantómu, glæsiligu, Hollywoodsku undirhalds- og actionmentanini enn at virða og hjúkla um okkara egnu mentan. Vit eru sostatt ringast at seta fótonglar fyri okkum sjálvi.
Føroyar ikki nakar stórbýur
Misskil meg ikki. Eg sigi ikki, at føroyingar skulu liva sum fyri 50-100 árum síðani. Íblástur uttanífrá er sunnur, sum sagt, menning skal til, og broyting er fín, um hon er til tað betra. Partar av tí menning, sum er farin fram í Føroyum seinastu árini – m.a. at tolsemi er við at vinna meira frama – er at gleðast um. Sjálvandi mugu føroyingar endurnýggja seg í ávísan mun allatíðina.
Men tað merkir tó ikki, at vit skulu taka frástøðu frá øllum føroyskum og taka alt útlendskt til okkum ístaðin – heilt ókritiskt. Ivasamt er, hvussu gott tað veruliga hevði verið fyri trivnaðin á hesum klettum, um vit gjørdu tað. Halda vit, at um vit umskapa Føroyar til nakað, sum líkist einum avriti av øðrum londum, so forðar tað fyri, at tey ungu flyta av landinum? Halda vit, at vit fáa fleiri fólk heimaftur á henda hátt? Hvør sigur, at føroyingar uttanlands tíma at flyta heim til Føroya, bara tí Føroyar eru farnar at líkjast tí, tey hava vant seg við aðrastaðni, um tey eins væl kunnu verða verandi uttanlands, har tey fáa nógv meira av tí sama? Kunnu allir føroyingar yvirhøvur liva í Føroyum, sum um vit livdu í einum og hvørjum øðrum útlendskum stórbýi?
Eg haldi heldur, vit eiga at spyrja okkum sjálvi: Missa vit ikki júst tað burtur, sum ger okkum føroyingar og land okkara serliga spennandi, um vit bara herma eftir øðrum? Ber ikki til at gera føroyska samfelagið dragandi á sín heilt egna hátt? Noyðast vit at vera so óoriginal, at vit bara herma eftir hinum? Hvørki føroyingar ella útlendingar verða drigin at Føroyum, tí Føroyar líkjast øðrum londum. Nei, tey verða drigin hendan vegin, tí Føroyar eru nakað serligt, sum ikki ber til at fáa aðrastaðni. Tað mátti borið til at skapt eitt livandi, frælst, tolsamt, fjølbroytt og opið samfelag, sum er føroyskt – og ikki bara meinlíkt øllum øðrum. Hevði tað ikki verið nógv kulari? Eg spyrji bara.
Er amerikaniserað hópmentan betri
Veruleikin er bara, at summi av okkum vilja næstan ikki kennast við tað føroyska longur, sum ofta fær spjaldrið "gamaldags", "bygdasligt" ella beint fram "fornaldarligt", bara tí tað er føroyskt, sama ger hvat. Um føroyskt snævurskygni fór í gloymibókina, er tað ikki at gráta um, men tað er so nógv annað, sum er vert at halda fast í. Mong tykjast kortini uttan himpr at lata alt, sum kemur uttanífrá, skumpa tað burtur, sum áður var egið fyri okkum føroyingar.
Alt fleiri eru so við og við farin at kenna seg meir ella minni fremmand fyri tí, sum fyrr var heilt náttúrligt á hesum klettum. Okkara viðurskifti við djór t.d. eru blivin "disneyfiserað" og sentimentaliserað. Fólk hava mist jarðfestið og kunnu ikki dálka hendur sínar við blóði longur. Vit skumpa hesa 'menning' enn meira fram fyri – í navni alheimsgerðarinnar – at laga okkum eftir øðrum londum. T.d. hevur verið roynt at innføra altjóða reglur, sum forða frælsinum hjá einstaklinginum t.d. at selja fisk á kaiini ella slakta ein seyð heima í kjallaranum. Tíbetur hevur tað ikki eydnast – enn.
Er "the American Dream" fyrimyndin, sum nógv okkara eru farin at stremba eftir, veruliga betri, tryggari og haldbærari, enn tað lívið, vit fyrr hava livað her á oyggjunum uppá gott og ónt við og av náttúruni? "Money makes the world go around" í dag. Nú er náttúran ikki ein partur av okkum longur, men er vorðin eitt tilfeingi, sum verður ognartikið av nøkrum fáum, ídnaðargjørt og umsett til pengar, sum síðani skal fíggja ein innfluttan, dýran lívsstíl við innfluttum, dýrum matvanum. Men hvussu leingi, hava vit ráð til ein slíkan lívsstíl? Hvussu haldbært er grundarlagið undir hesum lívsstíli? Tvs. hvussu leingi heldur náttúran til tað? Hvussu ynskiligt er tað at liva so atskild frá náttúruni kring okkum? Og hvussu gott er tað fyri CO2 útlátið, dálkingina og heimin sum heild, at vit liva eitt innflutt lív, fremmandagjørt frá okkara egna nærumhvørvi her mitt úti í Norðuratlantshavinum?
Tann ónda góðskan
Vilja vit heldur liva í eini Disney-kendari dreymaverð, har øll lýðin "fylgja EU-reglum" og eru so fitt og elskulig og professionelt fólkalig, at eingin drepur fitt og elskulig djór longur (í øllum førum ikki, har sum onnur síggja tað)? Og har tað at drepa tey fittu djórini er 'ónt' yvir ein kamb... líkamikið undir hvørjum umstøðum og á hvønn hátt, tey verða avlívað. Ja, hvat skulu vit gera við 'tey óndu', ha? Alt meðan vit lata eyguni aftur fyri, at ídnaður okkara rænir náttúruna og misnýtir djórini uppá tað grovasta handan glæsiligu leiktjøldini. Er tað ein slíkan falskan pyntidukkuheim, sum tey hava so nógva aðrastaðni, vit vilja vera við til at skapa? Hvar hevur hesin svart-hvíti Bambi-mentaliteturin í veruleikanum ført heimin – soleiðis grundarleggandi? Er heimurin blivin reinari og friðaligari av tí? Eru vit øll blivin betri av tí?
Fólk kunnu gerast so "góð" og so sjálvrættvís, at tey sígga ikki sítt egna sjálvrættvísi, og tí altíð halda, at tað eru hini, sum eru tey óndu – og at hetta tí gevur teimum rætt at berjast móti teimum "óndu". Tað óhugnaliga er, at tá menniskjan strembar eftir tí fullkomna, so megnar hon ikki at viðurkenna tað ónda í sær sjálvum, og tað er júst tá, hon veruliga megnar at gera óndar gerðir móti øðrum, kanska heilt uttan at varnast tað sjálv í síni sannførdu sjálvgóðsku. Eins og Sea Shepherd og allir sjálvrættvísir fascistoidir einaræðisharrar heimsins altíð hava gjørt.
Í mínum heimi er tað at lúgva fyri sær sjálvum at halda, at náttúran – eisini náttúran í okkum sjálvum – bara skal vera yang og ikki yin. Náttúran kann ikki vera í javnvág uttan bæði. Eg veit ikki, hvussu góðan hug, eg havi til at liva í tí surreella, glæsiliga, utopiska heimi, sum hesi fólkini tykjast droyma um at gera verðina um til, har menniskjan bert er vorðin hugtikin áskoðari til tað sindrið, sum er eftir av villari náttúru, og ikki partur av henni sjálv. Tí royni eg sum best at verja rætt okkara til enn at hava ein lívsstíl í samljóði við náttúruna, sum eg kenni sum nógv meira veruligan og ektaðan.
At blaka seg sjálvan burtur
Tað at eta fiskin, vit sjálvi fiska, seyðakjøtið av egnum seyði og grindina og spikið, vit sjálvi hava veitt, kann enn vera eitt nógv betri alternativ, enn at fáa sær hópframleiddan mat av verri viðfarnum djórum av handilshyllunum, fullan av íblandingarevnum. Útlendingar flest skilja væl, at vit sum egið fólk hava rætt til at hava valmøguleikar í egnum landi, ikki minst tí mong teirra sakna tað, vit enn hava møguleika til.
Hvussu ofta hoyrast fólk í ídnaðarlondunum tosa íheimliga um "okkara neyt", "okkara seyð" og "okkara kjøt"? Flest fólk í vesturheiminum hava lært at hugsað í smærri køssum heldur enn í heildum, og hava mist kensluna av at hoyra saman við tí, sum matur teirra kemur frá. Og samhaldsfesti – ja, hvat er tað? Men í føroyskari veiðu- og bygdamentan er sambandið millum fólk, djór, plantur, jørðina, vit liva á og luftina, vit í felag anda í okkum, enn til – ella er í øllum førum ikki heilt burtur enn. Enn kemur hesin gamli føroyski hugburðurin næstan av sær sjálvum inn við móðurmjólkini hjá mongum føroyingi.
Tí haldi eg, at tað er syrgiligt, at vit gerast alt meira fremmandagjørd í mun til tað, sum fyrr var náttúrligt og vanligt í Føroyum, og at vit gerast so ávirkað av býarmentanini í vesturheiminum, at partur av okkara unga fólki – umframt fólk í Havn og á stórplássunum – eru til reiðar at blaka alt tað burtur, sum fyrr hevur átt lívið í føroyinginum. Spurningurin er, um fólk gerast eydnusamari av tí – ella um tey ikki bara blaka seg sjálvi burtur.
Ein meira veruleikakend verð
Eftir mínum tykki ber illa til heilt at skilja mátan, vit liva í hesum samfelag, sundur frá mátanum, vit útvega okkum føði. Okkara siðbundna matmentan er enn ein íbúgvandi partur av mentan okkara sum heild – av góðum grundum. Tí tað er enn nógv gjøgnum matmentanina, vit víðariføra virði okkara til nýggju ættarliðini og gamla gagnliga vitan um, hvussu vit bera okkum at við at yvirliva her á klettunum.
Tá vit fara út við ommum, abbum, mammum, pápum, mostrum, fastrum, mammu- og pápabeiggjum okkara at fiska, at reka seyð, at handfara ullina, at dyrka jørðina, at veiða fugl og onnur djór, og at drepa grind, so læra vit heim okkara: føroysku náttúruna at kenna – luftina, luktirnar, vindin, streymin, og hvussu jørðin og havið broytist eftir árstíðunum. Tú lærir, hvat tú kanst fáa tær til matna, til klædna, og hvussu tú kanst liva í javnvág við náttúruna.
Er hetta vert at blaka heilt burtur bara í ótta fyri at vera "bygdasligur" og "gamaldags"? At liva so tætt at – og av náttúruni, hevur verið partur av lívi og mentan okkara her á oyggjunum alla ta tíð, fólk hava búð her – serliga í teim smærru bygdunum, har fólk enn ikki so lætt sleppa at gloyma, hvørjum náttúruumhvørvi, tey eru partur av. Á bygd eru fólk kanska eisini enn lutvíst tætt samanknýtt í mun til á størru plássunum. Tey luta í størri mun mat millum sín og gera hvørjum øðrum sínámillum tænastur uttan krav um gjald. Tey eldru og tey veiku verða vird, t.d. við at fáa part í matinum, sum bygdafólkini útvega til samfelag teirra.
Fólk eru takksom fyri tey djór, sum hava latið lív teirra, so vit menniskju kunnu liva. Fólk fáa eisini nógva heilsugóða kropsvenjing við at heysta teirra egnu føði. Tey fáa ágóðan av øllum teim sosialu aktivitetunum, ið fylgja við at útvega og býta føðina millum sín og hagreiða matin – og alla ta andaligu nøktan, ið eisini fylgir við hesum aktivitetum. Alt hetta fært tú sanniliga ikki, tá tú keypir tær liðugt pakkaðan mat í einum handli.
Mugu virða grundarlag okkara
Vit eru enn fólk í Føroyum, sum síggja virðið í at verja tað, sum eftir er av okkara gomlu bygdamentan. Tað er ígjøgnum gomlu bygdamentanina, at vitanin er varðveidd um, hvussu vit kunnu liva og arbeiða í hesum landi – eisini í smáum, fjarskotnum bygdum – í samljóði við náttúruna og so frælst og óbundið sum gjørligt av dálkandi flutningsskipanum og svikafullum alheims búskaparkervum.
Føroyingar hava sjálvandi gott av íblástri uttanífrá í ávísan mun og kunnu sameina seg við tað, sum hóskar inn í okkara mentan. Vit kunnu krydda lív okkara við at læna eitt sindur burtur av øllum tí góða, sum sjálvandi eisini er til í útlendskari vitan, mentanum og siðvenjum. Vit kunnu bjóða gestum uttanífrá vælkomnum. Og vit kunnu gera lívið makligari við tíðarhóskandi hentleikum. Men líkamikið hvussu vit bera okkum at, verða Føroyar aldrin til eitt annað Keypmannahavn, London ella New York.
So leingi vit liva í einum lítlum, fámentum landi mitt í Norðuratlantshavi, kunnu vit ikki renna undan, at vit mugu liva undir teimum treytum, sum náttúran gevur okkum her. Um vit ikki fara skynsamt við tí náttúru, sum vit í veruleikanum búgva mitt í (hóast onkur helst roynir at billa sær okkurt annað inn), so oyðileggja vit okkara egna lívsgrundarlag. Um vit ikki læra okkara ungu at vera errin av tí, sum vit fyrst og fremst mugu liva av, so kenna tey seg ikki aftur í tí. Hvussu kunnu tey læra at virða grundarlagið, tá ikki ein gang tey vaksnu gera tað sjálvi? Tey ungu missa virðingina fyri náttúruni og missa hugin at vera her. Og fara tey með alla, so verður einki eftir til okkara her í framtíðini.
Forfedrarnir virdu grundarlagið undir lívi okkara og góvu sína vitan víðari um, hvussu hetta grundarlagið kundi viðlíkahaldast. Men nútíðarinnar ættarlið er í ferð við at blaka tær gomlu dygdirnar fyri borð, og síggja ikki, at á tann hátt missa vit eisini grundarlagið undir samleika og lívið okkara í heila tikið her á klettunum. Hin vegin, um vit ikki nútímansgera okkum, so missa vit ungdóm okkara. Vit eru tí noydd onkusvegna at føra virðingina fyri hesum grundarlagi víðari til komandi ættarlið, men á ein hátt, sum hóskar betur inn í nútíðina, og sum tey ungu kunnu samkenna seg við eisini í eini alheimsgjørdari verð. Vit mugu fáa tey ungu at kenna seg heima í Føroyum aftur, hóast tað má vera undir teim treytum, sum oyggjaland okkara setur. Tað er sera týdningarmikið ikki at polarisera og seta mentaninar ov nógv upp móti hvørji aðrari sum mótsetningar. Vit mugu og skulu hava alt til at hóska saman onkusvegna. Annars verður okkum ikki lív lagað framyvir, og oyggjarnar verða avtoftaðar so við og við.
Til ber eisini at "'menna" seg sjálvan heilt út av eggini, men eydnast tað okkum at skapa eina menning, har vit fáa fortíð, nútíð og framtíð at ganga upp í eina hægri eind, so vit fáa trivnað aftur á oyggjunum bæði fyri ung og gomul í samljóði við hvønnannan og náttúruna, fer allur heimurin at hávirða okkum fyri lívsvilja og styrki okkara.
Til ber at lesa ta fyrru greinina í hesi røð av tveimum her.


text:
Skógur
Ein skógur er eitt størri økið, sum er klætt við meira ella minni høgum trøum. Ofta verður eitt øki definera sum ein skógur, tá tað eru so nógv trø, at tey ávirka nærumhvørvið, tvs. at tað er minni vindur og annar hiti millum trøini enn um tey ikki høvdu verið har. Tá ið hæddin á trøunum er yvir 5 metrar og avstanduri millum tey er minni enn 30 metrar, so fer ein slík broytig fram í umhvørvinum. ST definerar eitt øki sum skóg, tá tað er størri enn 5.000 kvadratmetrar, inniheldur trø ið eru hægti enn fimm metrar og tá trækrúnurnar fevna um minst 10% av økinum.
Skógir hoyra heima har ið tað regnar meira enn tað osar burt.


text:
Leygarkvøldið 12.mars kl. 21:00 verður skipað fyri einari spennandi spurnakapping í Stóra Pakkhús í millum arbeiðspláss, eindir og stovnar í Vági.
Spurnakapping millum arbeiðspláss
Atgongmerkini til Harraborðhaldið
Leygardagin 27. februar verður árliga Harraborðhaldið í Stóra Pakkhúsi. Og atgongumerkini verða seld í Stóra Pakkhúsi fríggjakvøldið 19. februar kl. 17.
Árliga Harraborðhaldið í Stóra Pakkhúsi
Árliga Harraborðhaldið í Stóra Pakkhúsi verður leygarkvøldið 27. feb. 2016.
BARR-QUIZ og LIVE tónleikur leygarkvøldið 19. des.
Leygarkvøldið 19. des. verður BARR – Quiz við Dagfinn Olsen kl 22:00 Tema: Jól & nýggjár. Og frá uml. kl. 00.00 spælir og syngir Ingi Poulsen.
Brian John Huges og Sigmar Sørensen LIVE leygarkvøldið 28. nov.
Leygarkvøldið 28. nov. spæla teir báðir vælumtóktu Brian John Huges og Sigmar Sørensen, góðan og festligan barr-tónleik.
Fimm’ari og opið hvørt fríggjakvøld og leygarkvøld
Hvørt fríggjakvøld frá kl. 17 til kl. 19 er Fimm’ari í Stóra Pakkhúsi. Harumframt er eisini fast opið frá kl. 22 til kl. 04 hvørt fríggjakvøld og hvørt leygarkvøld.
BARR-QUIZ og LIVE-tónleikur 14. nov.
BARR-QUIZ og LIVE-tónleikur í Stóra Pakkhúsi leygarkvøldið 14. nov.
J-dagurin fríggjadagin 6. nov.
Jólabryggið hjá Føroya Bjór kemur fríggjadagin 6. november. Eins í fjør fara vit at gera nakað burtur úr J-degnum.
EinMalt whiskysmakking í Suðuroy
Áhugin fyri góðum whisky er støðugt vaksandi í Føroyum. EinMalt roynir tí eftir førimuni at koma kring alt landið við smakkingum, fyri at stimbra tann lokala áhugan í whisky.
5’ari og Barr-quiz fríggjakvøldið – LIVE tónleikur leygarkvøldið
Í vikuskiftinum verður Barr-quiz fríggjakvøldið og livandi tónleikur við Hjalmar og Dagfinn leygarkvøldið.


text:
Orð: Petur Háberg Jacobsen, Jákup Zachariassen og Marner av Lofti
Lag: Jákup Zachariassen
1. Myrkt er og úti hoyrist valla túnatos
Stjørnurnar glitrandi eg sendi tær eitt bros
Loti so kalt tó frískt, og løtan er í nánd
Kuldin nú svinnur brátt, eg merki tína hond
Niðurlag: Høgt yvir hægstu hæddir
Tveir frælsir fuglar sæddir
Eg í hæddini við tær
Sveima og stundir gloyma
Upp móti himni droyma
Vit telja stjørnurnar í kvøld
2. Himmalin lýsir upp og kastar ljós á teg
Eygu tíni hyggja blídliga á meg
Her kennist kærleiki, hon teskar eymt og lær
Kom tætt inn at mær, eg flúgva vil við tær