text:
Sýslumanssetrið í Norðuroyggjum var áður í Gerðum í Borðoy. Ógvuliga stórbært slag og ódælt vóru gerðabøndurnir tá í tíðini og vóru tí nevndir gerðaharrarnir.
Guttormur í Gerðum var norskur av ætt. Tá var bert eitt festi í Gerðum, og tað átti Guttormur einsamallur, tá ið hann hevði fingið lívið av eldra bróður sínum. Gerðamenn vóru norðuri á havi til útróðrar ein dagin. Sum teir komu aftur og vóru ábeint Haraldssund, kom ein meldurglaða og hvølvdi bátin. Guttormur komst á kjøl, og eldri bróðirin fekk tríggjar ferðir hendurnar fastar, men Guttormur hælaði niður á hann, so hann var at sleppa og druknaði. Á henda hátt fekk Guttormur garðin.
Jósup bóndi úti á Oyri hevði verið í Svínoy og varð settur yviraftur á Dalar í Árnafirði av svínoyingum. Sama dag var Guttormur burtur í haga eysturi í Gerðadølum, møtti Jósupi, og báðir at ganga aftur. Hagastríð var ímillum teirra, og Guttormur hevði agg til oyrarbóndan. Jósup vildi hava Guttorm at ganga fyri, tí hann átti hagan, men Guttormur segði nei og bað hin ganga undan. Jósup tordi ikki væl at treiskast, tí Guttormur hevði stav hjá sær við øksi á ovara enda. So gekk Jósup fyri, men hevði alla tíðina eyguni aftur um seg, tí illgruni var á honum. Vetrartíð var, liggjandi kavi og gallharða frost. Tá ið teir vóru komnir upp undir eina rók uppi yvir Kvíingardali - ørðugt var at ganga - reiggjaði Guttormur øksarstavinum, men Jósup var knappur og loftaði. Teir togaðust leingi. So slepti Jósup knappliga stavinum; Guttormur fór á glið og steðgaði ikki fyrr enn á slættum niðri í dalinum; men Jósup slapp upp á skalvan. Við tað sama Guttormur var komin aftur á føtur, helt hann uppeftir aðra ferð. Tiltøkumaður var hann at ganga; søgn er, at hann hevði latið skera miltið burtur úr sær fyri at vera skjótari. Hetta visti Jósup og tók til at ganga øvugt eftir rókini frá Kvíingarskarði til Oyrar, men legði fleiri slóðir fyrst í ymsar ættir. Nú ið Guttormur kemur uppáaftur rókina, vil hann fimlast; hann fer villur av slóðini og verður at halda aftur í Gerðar. So slapp Jósup heim undan honum ta ferðina.
Guttormur hevði stríð um jørð við Nóa bónda á Skálatoftum. Kona Nóa mældi honum til at taka seyð frá gerðamonnum: “hann kundi siga, at tað var farið útfyri.” Av hesum stóð fíggindskapur ímillum Guttorms og Nóa. So tók gerðabóndin tað ráð at fara norður ein dagin til Skálatofta at drepa Nóa. Tá ið hann kom, var skálatoftabóndin burturi í haga »norðuri á Kletti«. Har rakti Guttormur við hann og herjaði á. Nóa bónda stóð vinningur til, men í sama viðfangi kom múlabóndin gangandi; Guttormur heitti á hann og lovaði honum sín besta geldseyð, um hann vildi hjálpa sær. So tóku báðir seg saman og koyrdu Nóa út av eggini. Tvey sker, ið liggja har útfyri, eita Nóasker. Guttormur fór til Skálatofta og segði konu Nóa frá, at húsbóndi hennara var deyður. Hon settist at gráta, men Guttormur royndi at ugga hana: hon skuldi koma til tann stóra Gerðagarð, segði hann. Komin heimaftur í Gerðar segði hann við Sissal, konu sína: “Á Sissel min, nu er Noa på Skåletofte død!« Síðan giftist hann við einkjuni á Skálatoftum.
Guttormur átti ogn á Skarði í Kunoy. Tað bar so til. Skarðsmenn skuldu søkja lunda, men áttu ongan reiðskap og sendu tí boð til Guttorms. Hann sendi teimum bjargalínur gjørdar burtur úr brendari høvdaull. Sum vera mundi, slitnaðu tær, og skarðsmenn fullu í bjørgunum. Á henda hátt ognaðist Guttormur fjórðingin av Skarðsbygd, sekstan merkur.
Guttormur átti garð í Hvannasundi í Viðoy. Hvørt heyst komu sundamenn til hansara við skurðinum inn á Borðoyarvík. Guttormur stóð fyri teimum við øksi í hondini og forðaði teimum at koma upp á land; men seyðin vóru teir at skipa upp úr bátinum. Einaferð fóru teir beinanvegin til Havnar og góvu hann upp fyri fútanum. So spældi Guttormur av við garðin í Hvannasundi.
Gerðagarður varð sundurfestur ímillum Hanusar og Kristoffurs, synir Guttorms. Guttormur skuldi doyggja í ósanum í Havn, eina ferð hann hevði drukkið seg fullan har suðuri. Hanus hevði lovað sína bestu kúgv til tann, ið bar honum tey boð, at pápin var deyður. Beiggi Hanusar, Jørundur á Myrkjanoyri, frætti um pápans deyða og bar boðini til konuna, meðan Hanus var á fjalli. Jørundur bað hana siga, at ein annar maður hevði borið boðini, tí hann kvíðaði fyri, at hann fekk ikki kúnna, um Hanus fekk at vita, at tað var Jørundur beiggin, ið hevði verið og sagt frá. Konan so gjørdi, og Jørundur fekk kúnna.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


c: text/html

text:
Mikukvøldið 24. juni fer Treysti saman við FÍF at skipa fyri 2. umfari av Grand Prix fyri børn og ung á breyt. Kappingin verður á Svangaskarði og byrjar kl. 19.00.
Hesaferð verður kappast í hesum greinum
- Gentur og dreingir 8-9 ár: 60 m, 800 m, kúlustoyt og longdarlop
- Gentur og dreingir 10-11 ár: 80 m, 800 m, kúlustoyt og longdarlop
- Gentur og dreingir 12-13 ár: 80 m, 800 m, kúlustoyt og longdarlop
- Gentur og dreingir 14-15 ár: 200 m, 1000 m, kúlustoyt og longdarlop
- Gentur og dreingir 16-17 ár: 200 m, 1000 m, kúlustoyt og longdarlop
- Gentur og dreingir 18-19 ár: 200 m, 1000 m, kúlustoyt og longdarlop
Minnist til, at í hvørjum aldursflokki hjá gentum og dreingjum verður kappast í fýra greinum – spurti, miðteini, kasti og lopi. Og tað eru tvey tey bestu úrslitini í hvørjari grein, sum verða løgd saman til endaliga úrslitið. Tað ber sostatt til hjá einum íðkara at vinna heili 4 heiðursmerki.
Sum nevnt byrja kappingarnar kl. 19.00, so fyri at vit kunnu byrja stundisliga, mugu øll møta í seinasta lagi kl. 18.30. Vit verða nógvir luttakarar, so tað er umráðandi at møtt verður til tíðina, og at kappingarnar fylgja tíðarætlanini. Hon verður at síggja her á síðuni mikudagin um middagsleitið.
Seinasta freist at melda til er Týskvøldið kl. 22.00. Tað verður IKKI møguligt at melda til á staðnum. Startnr. verða býtt út frá kl. 18.15. Kostnaðurin fyri tiltakið er kr. 30.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Elisabeth Erlendsdóttir royndi seg í morgun í sínari fyrstu kapping á Evropeisku Juniormeistarstevnuni í Róm, í 100 metra ryggsvimjing. Tað gekk upp á stás – hon setti persónligt met við tíðini 1:04.67, har hennara besta tíð til nú var 1:05.60 frá OL-úttøkustevnuni SuSvim Open í apríl mánaða. Sí úrslitalistan her
Elisabeth reyk upp eftir úrslitalistanum við hesi tíðini, til eitt 22. pláss av 51 luttakandi, har hennara upprunaliga styrkismeting var at verða nr 42 av 51 luttakandi. Sekstan sluppu víðari til hálvfinalurnar, so har manglaði lítið í.
Elisabeth var longu áðrenn hetta hin næstskjótasta føroyska nakrantíð í hesari greinini, men hevur nú neyðturviliga minkað nógv um munin fram til Signhild Joensen á fyrstaplássi.


text:
Trivnaðarætlan skúlans
Endamál:
Á Skúlatrøð vilja vit, at:
- øll trívast og mennast
- øll virða og rúma hvør øðrum
- øll verða góðtikin, sædd, hoyrd og viðurkend
- øll kenna seg trygg
- øll taka ábyrgd av egnum gerðum
- øll vísa fyrilit og umsorgan hvør fyri øðrum
- vit tora at siga frá
- happing verður tikin í størsta álvara
Skapa trivnað
Á Skúlatrøð vilja vit skapa eitt umhvørvi, har tað er gott hjá øllum at vera. Trivnaður er fyritreyt fyri at læra og mennast og skal hugsast inn í alla undirvísing. Tey vaksnu, sum eru um næmingarnar, hava ábyrgd av at skapa karmar, har øll trívast.
Hvat kann skúlin gera, fyri at stuðla trivnaði?
Skúlin vil gera sítt til, at næmingarnir kenna seg sum part av felagsskapinum, og royna at skapa umstøður, har vinaløg kunna mennast. Dømi um tiltøk, sum kunnu vera við til at skapa góðan felagsskap, eru, at:
- lærarin/námsfrøðingurin avgerð, hvussu næmingarnir sita í tímunum, og syrgir fyri, at næmingarnir flyta pláss javnan, og á henda hátt koma í samband við øll í flokkinum
- skúlin leggur upp til, at spælibólkar eru í grund- og miðdeildini, har børnini vitja hvønn annan undir skipaðum viðurskiftum umleið einaferð um mánaðin.
- skúlin skipar fyri foreldrabólkum, sum taka sær av, at foreldur og næmingar eru saman um ymiskt í gjøgnum skúlaárið
- skúlin miðar ímóti at hava næmingasamrøður einaferð um árið
- floksins tími og onnur trivnaðartiltøk eru regluliga í flokkunum
- spælilið og vinarflokkar verða skipað á skúlanum
- skipað spøl verða í fríkorterum
- skúlin fylgir SSP-kalendaranum
Trivnaður er eisini tengdur at fakligu menningini. Vit vilja skapa eitt umhvørvi, har arbeiðsfriður er, og har hin einstaki sleppur at mennast fakliga við hóskandi avbjóðingum, sum hvørki stíla ov høgt ella lágt. Vit vilja hava eitt kveikjandi umhvørvi, sum er merkt av tryggleika.
Vit vilja vera nærverandi og týðulig vaksin, sum taka ábyrgd av felagsskapinum, og sum á ein viðurkennandi hátt síggja og hoyra næmingin, og gera okkara til, at næmingurin trygt kann koma við tí, ið nívir.
Hvat kunnu foreldur gera, fyri at stuðla trivnaði?
- latið barnið møta væl svøvnt, mett, fyrireikað og til tíðina í skúla
- tosið við barnið um munin á at smetta og siga frá, tá ið happað verður
- hjálpið barninum at skyna á, nær argað og happað verður
- venjið barnið at loysa ósemjur
- latið barnið hava vinir við til hús
- tosið jaliga um floksfelagarnar og foreldur teirra
- tosið jaliga um starvsfólk skúlans og skúlan sum heild
- verið virkin í felags tiltøkum í flokkinum
- raðfestið, at barn tykkara altíð fer í føðingardag hjá floksfeløgum
- bjóðið øllum flokkinum, gentunum og ella dreingjunum í føðingardag í staðin fyri at velja nøkur burturúr
- síggið tað sum eina dygd at basa happing
Mistrivnaður
Hóast vit arbeiða fyribyrgjandi, so kemur tað av og á fyri, at onkur mistrívist. Nógvar orsøkir kunnu elva til mistrivna, og vilja vit gera okkara at hjálpa uppá støðuna. Hetta gera vit eitt nú við at tosa saman, ella at seta okkum í samband við røttu viðkomandi.
Hvat er happing?
Happing er, tá ið næmingur regluliga verður illa viðfarin av øðrum. Tað er eitt nú, tá ið næmingur ferð eftir ferð verður hóttur, háðaður, fær niðrandi viðmerkingar, er fyri harðskapi ella verður útihýstur frá felagsskapinum.
Tá ið næmingur kennir seg happaðan
Tá ið happing fer fram, er týdningarmikið, at hetta verður tikið upp beinanvegin og øll viðkomandi arbeiða saman um at basa happingini.
Hvat kann skúlin gera?
Um skúlin verður gjørdur varugur við, at happing fer fram, skal hetta takast í størsta álvara. Alt eftir, hvussu umfatandi happingin er, skal flokslærarin:
- tosa við viðkomandi næmingar
- viðgera støðuna saman við flokstoyminum
- tosa við heimini um støðuna
- viðgera støðuna í flokkinum
- viðgera støðuna saman við viðkomandi foreldrum
Um hetta ikki hjálpir, skal flokslærarin:
- fáa hjálp frá AKT- ella SSP-lærara
- fáa hjálp frá heilsufrøðingi
- taka málið upp við leiðsluna
Hvat kunnu foreldur gera?
Tá ið foreldur varnast, at barnið verður happað, er týdningarmikið at skilja kenslurnar hjá tí og fram um alt at stuðla barninum:
- far í holt við trupulleikan sum nakað, ið kann og skal loysast
- handla skjótt, tá ið tú hoyrir um happing.
- set teg í samband við flokslærara ella heilsufrøðing á skúlanum.
- set teg í samband við foreldrini hjá teimum, sum happa og greið teimum frá trupulleikanum, soleiðis sum barnið upplivir tað.
- vís barninum, at tú stuðlar skúlans arbeiði við trupulleikanum
- vís týðuliga, at happing verður ikki góðtikin
Hvat kunnu næmingar gera?
Um tú varnast, at næmingur verður happaður, er umráðandi, at tú ikki letur sum einki, men í staðin roynir at steðga happingini:
- sig frá mótvegis teimum, sum happa, og lat teg ikki stýra av bólkatrýsti
- bjóða tí, sum verður happaður, við í ein felagsskap
- tosa við hini, sum ikki eru partur av happingini. Ger avtalur um at stuðla hvør øðrum í at steðga happingini
- sig tað við ein vaksnan
Hvat kunnu foreldur at einum barni, sum er við í happing, gera?
Um barn títt er við í happing er umráðandi, at tú hjálpir barninum at kenna ábyrgd av sínum gerðum:
- legg dent á happingina. Tað er ikki barnið, sum er trupulleikin, men happingin
- spyr barnið, um nakað er, ið nívir
- um tað eru fleiri, sum happa, skalt tú greiða hinum foreldrunum frá støðuni
- set teg í samband við foreldrini hjá tí, sum happar, og tosa um trupulleikan
- vís barninum, at tú stuðlar skúlans arbeiði við trupulleikanum
Førleikastovan:
Anna Maria á Lakjuni, forkvinna, tel. 737393
AKT-lærarar (Atferð, Kontakt og Trivnaður)
Beinta Vang, tel. 226789
Kirstin Joensen, tel. 257340
SSP-lærarar (Skúli, Sosialir myndugleikar og Politi):
Beinta Vang, tel. 226789
Kirstin Joensen, tel. 257340
Heilsufrøðingar:
Leila Olsen, tel. 562392
Petra Arge Poulsen, tel. 562393


text:
Laos
Laos er eitt lýðveldi í Asia. Høvuðsstaður er Vientiane. Laos er kommunistiskt ríki og er av fátækastu og avbyrgdastu londum í heiminum. Tríggir fjórðingar av fólkinum eru bøndur, og flestu teirra dyrka ikki meira enn til dagligt breyð. Í Mekongdali er fruktagott, men hálendið er berligt og ónýtiligt sum landbúnaðarjørð. Men nógv gull og onnur steinsløg eru í Laos; eisini er nógvur skógur, og kaffi verður dyrkað.Hmongfólkið og onnur fólkasløg hava í øldir livað fyri seg sjálvi í fjarskotna hálendinum í Laos. Tey dyrka mais og rís til matna og dreymsóljuna, sum tey selja. Men drúgvu kríggini á hesum leiðum tóku lutvíst grundarlagið undan hesum gamla lívshátti, og mong hmongfólk eru rýmd av landinum. Stórsligna Vinabrúgvin um Mekongá, stutt frá høvuðsstaðnum Vientiane, varð latin upp í 1994. Í 2007 læt Onnur Vinabrúgvin upp. Laos er avbyrgt frá havinum - hevur onga strond. Brúgvarnar eru einasta beinleiðis samband við Teiland og havnabýirnar har.
Lao Airlines er almenna flogfelagið í Laos. Tað var stovnað í 1976 og eigur 14 flogfør. Felagið flýgur innanríkisrutur og altjóða rutur til Kina, Kambodja, Tailands, Vietnam og Singapor.


text:
Í hesum døgum roynir Aki Joensen seg í stórari boccia kapping í Olbia í Italia.
Áki hevur vant miðvíst fram ímóti hesari kappingini, og er vónin at hann kann vinna sær nøkur stig, og klatra upp eftir heimsstyrkislistanum.
Áki spældi sínar fyrstu dystir í gjár, har hann tapti 2-5 ímóti Sebastian Hogrell úr Svøríki, og 1-7 ímóti Avelino Andrade úr Portugal.
Í dag kl 1335 skal Áki spæla ímóti Jari Rummukainen úr Finlandi, har hann er at meta sum favorittur.
Kappingarskrá og úrslit síggjast her
http://bisfed2019-olbia-ind.sport80.com/app/main/#/matches
Áki er í Pool C


text:
Treysti skipaði í kvøld fyri 4. umfari í Grand Prix fyri børn og ung á Svangaskarði. Eini 60 íðkarar høvdu meldað seg til. Líkindini at íðka vóru av teimum allarbestu, bert eitt lítið lot og sólskin. Hesaferð var bert frælsur ítróttur á Svangaskarði og onki annað tiltak. Nógvir spentir fjapparar vóru og hugdu. Har vóru bæði mammur, pápar, ommur, abbar og systkin, sum stuðlaðu teimum ungu røsku íðkarunum.
Teitur Bjarnastein vinnur her 80m við tíðini 11,34 sekund í bólkinum dreingir 12-13
Tríggir teir yngstu bólkarnir royndu seg í spurti og kasti, meðan hinir tríggir royndu seg í longdarlopi og miðteini. Aftur í kvøld vóru fleiri spennandi uppgerðir at síggja. Í spurti hjá 8-9, 10-11 og 12-13 var hetta samstundis triðja, seinasta og tí avgerandi umfar í hesi grein. Kast hjá 12-13 bleiv eisini avgjørt í kvøld og eins og lop hjá 14-15 og 16-17.
Í triðja umfari á Tórsbreyt seinast í juni, blivu eisini triðja og seinasta kastiumfar hjá 14-15, 16-17 og 18-19 avgjørd.
Tá seinasta umfar verður fara 14-15, 16-17 og 18-19 at kappast í hekkurenning og 1.500m. 12-13 fara at kappast í lopi og 1.000m, og 8-9 og 10-11 fara at kappast í 600m, bóltkast og lopi.
Úrslit 4. Grand Prix børn og ung 2010
Samlaða støðan eftir fýra umfør er her GENTUR og DREINGIR
Heðin og Óli júst afturkomnir við Norrønu,
løgdu at á Svangaskarði at kappast á veg heim til Klaksvíkar
Maria og Oddvør eru raskar at renna. Hildur vann 80m spurtin móti Maritu í bólkinum 12-13
Regin, Marnar, Hans og Rúni spenna avstað út á 800m teinin
Susan og Karin tóku sær av kúlustoyti
Sunniva kom væl frá uppgávuni sum startari, við góðari hjá frá Debesi.
Her eru Elsa og Rebekka skotnar avstað á 800m. Elsa setti nýtt pr. við 2.32,18 min.


text:
05. Mar 2012
Guðmundur vann ársins fyrstu tíðarsúkkling Súkklingin 2012 og Oyggjaleikafyrireikingarnar 2013 byrjaðar. Tórshavnar Súkklu Felag TSF skipaði fyri einari tíðarsúkkling sunnudagin 4 mars kl 13.15. Súkklast skuldi ein teinur upp á 30 km úr Havnini til Kaldbaks og aftur. Tá byrjað var...
03. Mar 2012
Ársins fyrsta kappsúkklukapping verður sunnudagin 4. mars! Tá verður kappast í 30 km einkultstarti. Startur og mál verður við Plantusøluna við Hvítanesvegin í Havn. Leiðin gongur til Kaldbak, har vent verður, og so gongur leiðin aftur til Havnar aftur! Hetta er ein teinur, ið...
09. Feb 2012
So er kappingarkalendarin klárur og er at finna í vinstrabredda á forsíðuni. ...
01. Feb 2012
Effo Kring Føroyar(Tour de Faroe)The Tour de Faroe is a 3 day stage race, starting friday 20th of july and finishing on sunday 22th of july. The raceThe race will take you trough most of the bigger islands, you race on mountain stages, relative(by faroese...
30. Jan 2012
Í vikuskiftinum var Helgi aftur í "eldinum". Farna vikuskifti kappaðist hann í 5. umfarinum at kappingini av Vinterkuppen. Góðir og sterkir súkklarar vóru við, m.a. Jonas Pedersen, ið telist millum sterastu fjallasúkklarar í Danmark. Væl gekk hjá Helga, og hann gjørdist nr. 4....
27. Jan 2012
Sum kunnugt er felagsvenjingin byrjað! Fyrst í desembur mánaði byrjaðu vit at venja - renning mikudag kl. 17 og so svimjing/súkkliing sunnudag kl. 12. Vit eru nú komin til januar mánað, og ætlanin er tí at økja um venjingarmongdina – og venjingar møguleikarnar! Súkklu- og...
12. Jan 2012
Tað er nú greitt at venjingin fyri børn skal eftir ætlan byrja aftaná páskir í vár. Fyrsta venjing er 16. apríl.Meir um tíðir og venjarar seinni. Vegna TSFEli JC ...
22. Des 2011
Hoyvík 21.12-11Tíðindaskriv Seinastu 11 árini hevur Føroya Triathlon Felag skipa fyri einum nýggjársduathlon á Rossagøtunum, har kappast hevur verið í renning, súkkling, renning. Onkuntíð hava nakrir fjallasúkklarar verið við, og í fjørð var so eisini ein rennari í hópinum. Onkur helt, at...


text:
Kappingin har ungdómurin er í hásætið í góðum rammum verður aftur hesuferð í Vestmanna í Heystferiuni.
Lagt verður fyri fríggjamorgunin 16 okt. kl 10:00 við teimum yngstu, U10 gentir og dreingir.
Tey luttakandi fáa tær væl umtóktu Night Cup blusinar, toast, sunkist/vatnfløsku og frukt við í tí sera sera sámiliga prísinum.
Dømingin undir kappingini verður fram av leikarum frá Hvonn & FTZ deildini hjá VÍF.
DJ Óli og speakari verður undir allari kappingini
Vinnandi liðini frá heiðursmerkir og steyp til ognar.
Vannligar kiosk vørur verða til keyps og eina heitur rættur verður til keyps fyri sámuligan prís.
Stuttligar felagsmyndir verðar tiknar av hvørjum einstøkum liðið og Raski hjá VÍF verður í høllini, so ein góður stemningur verður undir kappingini.
VÍF ungdómsdeildin gleðir seg at síggja tykkum til enn eina kapping, har vit vóna at vinarbond verða skapt og góður ítróttarandi verður vístur.
Vita hava rammurnar og tit hava møguleikan at fylla tær við ítróttargleði
Stuðla tiltakinum hava Tryggingarfelagið Føroyar, Spekt og Faroe Ship
Síggjast


text:
Ove Heinesen
Eftir Jústinus Leivsson Eidesgaard
Ove Heinesen hevur verið deknur í Leirvikar kirkju síðan 2007 og fyrstu ferð hann læs var til eina føstugudstænastu. Ove er føddur 8 apríl 1969.
-Mær dámar væl samskifti og at gera breiðar tænastur og mær dámar serliga væl at deila trúnna. Oman á hetta eri eg heimamaður og kann gera tænastu í kirkjuni. Mær dámar væl at vera partíðardeknur og tað ríkar mær lívið. Vit eru fýra um uppgávuna og tað er ikki tyngjandi, sigur Ove Heinesen.
-Eg eri grundigur sum deknur. Vikuna áðrenn eg skal lesa, byrji eg vanliga týsdag at venja meg. Um eg bert brúki somu lestrar, tá fara fólk at leggja merki til tað, tí royndi eg at variera. Mær dámar væl lestrar, sum eru lættir at lesa og sum hava ein greiðan boðskap. Lesturin fær meg skal eisini vísa frælsi í trúnni. Eg velji eisini sálmar, sum passa til lesturin , vit hava uppskot i kirkjuni, men tað er ikki altíð, at eg fylgi hesum uppskotum.
-Eg lesi lesturin hart fyri mær sjálvum fleiri ferðir, eisini onkuntíð fyri konuni, áðrenn eg fari í kirkju og geri mær ómak. Um eg kann vera ein partur av hesi tænastu og Gud vil, so fari eg at lesa lestur restina av lívinum. Hetta er ein góð gáva fyri meg.
-Andaliga lívið hevur týdning fyri meg í dag. Eg havi mist tveir beiggjar og hetta setti líkasum lívið í perspektiv og eg fór at hugsa meira álvarsamt um mín leiklut í hesum lívinum.
-Tað var Jakku, Jákup Tróndheim, sum spurdi meg um eg vildi vera deknur. Eg var á veg upp gjøgnum kjallaratrappurnar, tá ið hann ringdi og tá gjørdist eg sera glaður.
"Viðmerkingar kunnu sendast til Jústinus Leivsson Eidesgaard á tel. 22 31 43 ella í T-posti: justinus(at)olivant.fo”


text:
Uttanríkis-og mentamálaráðið arbeiðir ikki við at skipa nøkur ítøkilig útbúgvingartilboð á rúsevnaøkinum.
Tað sigur Jenis av Rana, landsstýrismaður í uttanríkis- og mentamálum í svari til fyrispurning hjá Sirið Stenberg, tingkvinnu fyri Tjóðveldi.
Sirið Stenberg vildi vita, um ráðið arbeiddi við útbúgvingartilboðum á rúsevnaøkinum, og um ráðið hevði samstarv við Heilsumálaráðið og viðgerðarstovnar um hetta.
Landsstýrismaðurin sigur, at hóast arbeitt ikki verður við at skipa nøkur ítøkilig útbúgvingartilboð, verður arbeitt við fyriskipanum og tilfari um rúsevni, sum er partur av undirvísingini í lívfrøði og í evninum heilsukunnleiki, har m.a. verður viðgjørt, hvussu ymisk rúsevni ávirka mannakroppin.
Víðari í svarinum sigur Jenis av Rana, at ráðið eisini luttekur í SSP-samstarvinum fyri børn og ung, har áherðsla verður løgd á fyribyrging og trivnað.
– Í evninum, “Tað góða lívið”, er eitt av virkisøkunum, eitt virkið og rúsfrítt ungdómslív. Uttanríkis-og mentamálaráðið hevur eisini umboð í arbeiðsbólkinum, ið løgmaður hevur sett at gera uppskot um heildarætlan um at fyribyrgja og tálma rúsevnismisnýtslu í Føroyum. Hetta arbeiði fer uttan iva at varpa ljós á útbúgving innan økið, sigur hann.


text:
Ítróttasamband Føroya hevur um vikuskiftið luttikið á aðalfundi hjá Altjóða Oyggjaleikanevndini, IGA, í Álandi.
Føroysku umboðini undir vitjanini: Petur Elias Petersen, Ninna R. Ørvarodd og Sølvi R. Hansen
Føroysku umboðini hesa ferð vórðu Sølvi R. Hansen, forseti, og Petur Elias Petersen, varaforseti. Ninna R. Ørvarodd frá umsitingini var eisini við á ferðini, sum, umframt aðalfundin, eisini fevndi um vitjanir av ítróttarøkjum og bústaðarmøguleikum, ið koma at verða nýtt í samband við Oyggjaleikirnar 2009. Vitjanir vóru fríggjadagin og leygardagin fyrrapart.
Bermuda skrivar undir avtaluna um at skipa fyri leikunum: Jon Gazzard Bermuda IGA, ítróttamálaráðharrin á Bermuda El James, løgfrøðisligi ráðgevin hjá IGA Geoff Karran og Jon Beard Bermuda IGA
Aðalfundurin leygardagin atkvøddi endaliga fyri, at Bermuda gerst vertur fyri leikirnar í 2013. Atkvøðugreiðslan hevði ikki so nógv uppá seg, eftirsum hin oyggin, ið hevði søkt um leikirnar, Prince Edward Island, tók seg aftur í vár. Við atkvøðugreiðsluni varð tó staðfest, at komandi leikirnir verða hesir:
2009 Áland
2011 Isle of Wight
2013 Bermuda
Petur Elias Petersen og Sølvi R. Hansen á aðalfundinum
Av størri áhuga fyri Føroyar vóru ynskini um at gerast vertur fyri leikirnar í framtíðini. Tey eru eftir aðalfundin hesi:
2015 Føroyar, Gotland, Ynys Mon og Jersey
2017 Menorca og Gotland
2019 Gotland
Sum tað sæst, er kappingin um 2015 hørð. Ítróttasamband Føroya setti í vetur saman við Mentamálaráðnum og kommunufeløgunum ein bólk at kanna, hvørji stig mugu takast, um Føroyar skal gerast vertur í 2015. Í høvuðsheitum koma trý viðurskifti at avgera møguleikarnar hjá Føroyum at vinna boðið:
-gistingarmøguleikar og -kostnaður
-kostnaðurin av ferðing
-hvørjar ítróttagreinar, vit velja at hava við
Sambært reglunum skal vertslandið bjóða sær at skipa fyri í minsta lagi 12 og í mesta lagi 14 av teimum 18 oyggjaleika-ítróttagreinunum:
badminton, bogaskjóting, borðtennis, bowling, fimleikur, flogbóltur, fótbóltur, frælsur ítróttur, golf, judo, kurvabóltur, sigling, skjóting, squash, súkkling, svimjing, tennis og triathlon.
Á aðalfundinum varð eisini kunnað um fyrireikingarnar til leikirnar í 2009 og 2011. Meiri verður at frætta um tær í næstum.


text:
Grein um kanning av royndum hjá vaksnum, ið sum børn livdu við sálarsjúkum foreldrum
Kristianna Lund Dam, ph.d.lesandi og námslektari í sjúkrarøktarfrøði, hevur skrivað grein um kanning av royndum hjá vaksnum, ið sum børn livdu við sálarsjúkum foreldrum.
Greinin er úrslit av samrøðum/interviewum við 11 børn, eldri enn 18 ár, sum eru vaksin upp saman við foreldrum við álvarsamari sálarsjúku, í Føroyum. Tey nú vaksnu børnini greiða frá, hvussu tey upplivdu barndómin og tilveruna sum vaksin, sum avvarðandi hjá sálarsjúkum foreldrum.
Úrslitið vísir, at tilveran hjá børnunum er paradoksal á nógvar mátar. Tey flestu børnini fáa praktiskan stuðul frá familjuni, men eftirlýsa kensluligan stuðul bæði frá familjuni, heilsustarvsfólki o.ø.
Tey uppliva forðingar í samband við kunning um sálarsjúkuna hjá foreldrunum. Forðingarnar, sum skyldast taboo um sálarsjúku innan heilsuverkið, familjuna og samfelagið sum heild.
Úrslitið vísir, at av tí at “øll kenna øll”, so verða børnini áhaldandi mint um, at tey eru øðrvísi og minni verd enn onnur. Tó so eru nøkur, sum hava sera góð og tøtt vinasambond.
Hóast “øll kenna øll”, so er tað ikki givið, at børnini fáa stuðul, heldur tvørturímóti, so uppliva tey slatur og sleyg um tað sjúka foreldrið og familjuna.
Greinin kallast "Experiences of adults who as children lived with a parent experiencing mental illness in a small-scale society: A Qualitative study" og kemur út í tíðarritinum Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, March 2018, Volume 25, Issue 2, Pages i-iv, 67-141. Greinin er skrivað í samstarvi við Duritu Gunnvør Joensen og Elisabeth Hall, professara emeritus.
Greinin kann lesast her
Ph.d.verkætlanin er lutvíst fíggjað úr Sjúkrakassagrunninum. Les meira her


text:
Røða sum Petur Elias Petersen helt, á skjótibreytini á Sandvíkum 5. Mai 2012, í sambandi við at Simme A. Jacobsen, fekk gullnál ÍSF’s.
Skjótisamband Føroya hevur á nevndarfundi gjørt av at innstilla Simma A. Jacobsen til gullmerkið hjá ÍSF.
Grundgevingin fyri hesum er, at Simme við sínum áhaldandi stríði eigur lívið í føroysku leirdúgvuskjótingini.
Hóast harðan andróður frá bæði myndugleikum og áhugabólkum, og tá allir aðrir høvdu hug at geva skarvin yvir, helt Simme tørn.
Eftir sera drúgt stríð eydnaðist tað honum at fáa neyðugu loyvini og góðkenningarnar, soleiðis at leirdúgvuskjótingin kundi vinna sær viðurkenning sum ítróttargrein í Føroyum, og breytin í Sandvíkum kundi aftur nýtast til leirdúgvuskjóting.
Simme hevur við sínum áhaldni, bæði í Byrsudeildini og í Byrsumúla, hildið lív í skjótingini.
Tá hetta stríðið umsíðir var liðugt, var tað munandi lættari hjá teimum yngru at taka yvir og at byggja skjótingina upp til tað, sum hon er blivin í dag.
Simme hevur eisini luttikið á oyggjaleikunum, umframt øðrum kappingum uttanlanda eisini.
Hóast sín høga aldur, er Simme enn virkin í Byrsumúla, bæði í kappingum og í arbeiðinum á breytini.
Í dag hevur Byrsumúli skipa fyri einari stórari kapping nevnd Simme Cup, og sum eg havi skilt, fer Simme Cup, at vera ein afturvendandi kapping á Sandvíkum.
Stjórnin hjá Ítróttasambandinum avgjørdi á fundi í mars, at heiðra Simma við gullnálini, sum viðurkenning fyri stuðul og áhuga føroyskari ítrótt at frama.


text:
Men talan er kortini um rættiliga annarleiðis roynd enn tær, vit hava verið von við. Allir næmingarnir hava teldu við og sita hugagóð og trýsta á knappaborðið. Eingin blýantur ella pennur er at síggja, og orðabøkur og vegleiðingar um longd, uppseting og skriving annars eru at finna í telduni.Sjálvt úrslitið verður eisini handfarið annarleiðis, tí hetta verður latið inn talgilt. Stílar verða lagdir inn á eina teldu, og lærarin fær teir um teldupost til rættingar. Um hann so skrivar út ella ikki, má hann sjálvur gera av.
Myndin er tikin mikudagin, meðan næmingar skriva enskan stíl.


text:
Jólini í Skálavíkar kirkju
Skálavíkar kirkja, jólini 2020
Hóast vit vegna Coronu ikki kunnu samlast til guðstænastu í kirkjuni um jólini, verður opið í Skálavíkar kirkju hesar tíðir:
Tollaksmessudag kl. 14-20 Jólaaftan kl. 11-17 Jóladag kl. 14-18
Kirkjan er pyntað til jólini, ljósini lýsa, hátalari er settur upp, og úr honum fer at ljóma sálmasongur og jólaevangeliið, sum Havstein Klein, prestur hevur lisið inn. Jólaevangeliið verður lisið aftan á triðja hvønn sálm, og ígjøgnum ein tíma, verða ymsir sálmar at hoyra.
Leggið til merkis, at sálmarnir sum verða at hoyra, eru sálmar sum KVF tók upp í Skálavíkar kirkju fyri nøkrum árum síðani.
Verið vælkomin í kirkjuna.
MINNIST TIL TILMÆLINI – FRÁSTØÐU OG SPRITT


text:
Nú allur Fólkaflokkurin yvir ein kamb verður lagdur undir fyri ikki at taka umhvørvið í álvara, so skal eg bert minna á, at tað var undir leiðslu Fólkafloksins, at veðurlagspolitikkur Føroya frá 2009 bleiv samtyktur.
Tað var eg sjálv, ið fekk hesa dedikeraðu uppgávu latna upp i hendi sum umhvørvismálaráðharri og eitt samt Løgting tók undir við politikkinum. Málið var at skerja útlátið við 20 pct i 2020 í mun til útlátið i 2005.
Tað hevur tiverri gingið fullkomiliga skeivan vegin og ongantid verður dálkað so illa sum just nú. Hetta kann man so ikki aleina lasta Fólkaflokkinum fyri, sum ikki hevur sitið við leiðsluni tey síðstu 4 árini.
Sjálvsagt skulu vit ganga á odda at minka um útlátið og leggja um til grønar loysnir. Hetta er búskaparliga skilagott, og tad er gott fyri umhvørvið. Nú er nokk tosa, nú er tíðin er komin til handling. Á umhvørvisøkinum haldi eg, at vit eisini eiga at seta okkum sum mál, at gera Føroyar plastfríar i 2030. Hetta er gott fyri umhvørvið og fyri okkara umdømi úti i heimi sum fiskivinnutjóð og ferðamannaland.
Virðing fyri umhvørvinum og búskapur ganga hond i hond og kemur at gera tad i framtíðini, tí brúkarin setir krøv um hetta.
Annika Olsen 10.02.2019


text:
WHO
Altjóða Heilsustovnurin (heilsustovnurin undir ST) (á enskum World Health Organization, ofta stytt WHO) er ein altjóða felagsskapur, sum hevur til endamáls, at tryggja eina altjóða heilsu. Felagskapurin varð settur á stovn tann 7. apríl 1948. Hann hevur høvuðssæti í Genève, Sveis.
Altjóða felagsskapurin roynir á mangan hátt at betra um lívskorini, serliga í teimum londum, ið eru mest tilafturskomin, t.e menningarlond. Felagskapurnin roynir og hevur til endamáls, m.a. at stríðast móti sjúkum og smittukeldum, og í samstarvi við aðrar undirstovnar, til dømis UNICEF og FAO, at skapa betri reinføri, útvega reint vatn og arbeiða fyri matvørumenning.
Í 1981 verður samkyndleiki alment strikað, sum ein sjúka í Danmark og somuleiðis í Føroyum. WHO tekur somu avgerð í 1992 [1].
KeldurEdit
Dótturfelagsskapir : Altjóða verkamannafelagsskapur Sameindu Tjóða (ILO) | Undirvísingar-, Vísinda- og Mentanarstovnur Sameindu Tjóða (UNESCO)
Barnagrunnur Sameindu Tjóða (UNICEF) | Matvørufelagsskapur Sameindu Tjóða (WFP) | Heilsufelagsskapur Sameindu Tjóða (WHO)
Høvuðsstovnar: Aðalsfundurin • Trygdarráðið • Búskapar- og Almannamálaráðið • Altjóða Dómstólurin • Aðalskrivstovan • Tilsjónarráðið


text:
Sunnudagin 14. Apríl verða 29 konfirmantar fermdir í Nes prestagjaldi.
Konfirmatiónsgudstænastan verður kl. 11.00 í Gøtu kirkju.
Tíggju av konfirmantunum eru úr Nes kommunu.
Brian Ellingsgaard, Nesvegur 89, Nes. Frá kl. 14.00
Magnus Hammer í Hjøllum, Regnavegur 20, Toftir. Frá kl. 16.00.
Jákup Nesá, Gaddavegur 33, Nes. Dagurin verður hildin saman við Heðini Djurhuus í kirkjukjallaranum í Fríðrikskirkjuni. Frá kl. 17.00.
Jógvan Eilersson Langgaard, Gaddavegur 43, Nes. Frá kl. 16.00.
Heðin Djurhuus, Gaddavegur 41, Nes. Dagurin verður hildin saman við Jákupi Nesá í kirkjukjallaranum í Fríðrikskirkjuni. Frá kl. 17.00.
Sunnvá Andersen, Regnavegur 28, Toftir. Dagurin verður hildin í húsinum hjá Kongshavnar kvinnufelagi á Glyvrum. Frá kl. 16.00
Teitur Jónsson, Lýðarsvegur 16, Toftir. Frá kl. 17.00.
Naomi Svalbard Kjeld, Dýrindalsgøta 34, Hoyvík. Dagurin verður hildin í kjallaranum á Vesturskin á Toftum. Frá kl. 16.00.
Henry Kelvin Quansah (Hansen), Nesvegur 83, Nes. Dagurin verður hildin í GOTT í Saltangará. Frá kl. 16.00.
Eli Hansen, Agnið 14, Nes. Dagurin verður hildin í kjallaranum í Missiónshúsinum Tabor á Toftum. Frá kl. 16.00.


text:
Norðurkorea er kargt land við høgum berligum fjøllum. Kaldur vindur úr Miðasia ger, at vetrarnir eru strangir, og kavin liggur í nógvar mánaðir langt út á várið. Politiskt er Norðurkorea líka ómilt. Kommunistastjórnin stýrir fólkinum við harðari hond. Sambandið við umheimin er ógvuliga avmarkað, og øll útlendsk bløð eru bannað; men heilsu- og skúlaverkið eru góð. Nógv náttúrutilfeingið er í landinum, og ídnaðurin er skipaður soleiðis, at Norðurkorea er sjálvbjargið ídnaðarliga. Landið hevur eisini ógvuliga sterkan her. Men misvøkstur og vanstýri seinastu árini hava gjørt, at eini 3 mió. fólk eru deyð í hungri.
Síðan kommunistarnir tóku ræðið, eru tíggjutúsundtals smáir ognargarðar lagdir niður, og 3.800 ríkisriknir stórgarðar komnir í staðin. Garðarnir verða riknir soleiðis, at mong húski arbeiða í felag til tess, at landið skal verða sjálvhjálpið við mati. Av tí at stórur partur av Norðurkorea er fjallalendi, og tað stendur á at úvega nóg mikið av mati, verður hvør einasti jarðarteigur veltur við framkomnum landbúnaðarmaskinum, taðaður við handilstøðum og vætaður við vatnveitingum.
Tá ið annar heimsbardagi endaði, hersettu sovjetsk og amerikonsk herlið Korea. Í 1948 varð landið býtt í tvey. Kommunistisk stjórn, ið Sovjetsamveldið stuðlaði, tók valdið í Norðurkorea, og fólkaræðilig stjórn, ið USA stuðlaði, tók við í Suðurkorea. Enn eru ógvuliga spent viðurskifti millum londini, og markið landanna millum er eitt tað best varda mark í heiminum.
Fáir ríkisovastar hava sitið við valdinum so leingi sum Kim IL Sung, ið ráddi frá 1948, til hann doyði í 1994. Hann læt fólkið fáa ta mynd av sær, at hann var landsfaðir og evsti verji verkafólksins. Myndir og standmyndir av honum eru um alt landið. Meðan hann ráddi, avbyrgdi Norðurkorea seg alt meira frá umheiminum bæði politiskt og búskaparliga. Sonurin, Kim Jong IL, tók við eftir hann.
Í Norður- og Suðurkorea verður øll máltíðin sett á borðið í einum, ístaðin fyri at bera rættirnar á borðið hvør eftir annan. Rís er altíð høvuðsrættur, ofta saman við rugi og brúnum bønum; afturvið verður etið grønmeti, frukt og kjøt. Veitsludagar eta tey vanliga guvukókaðar rískøkur.
Ginsengrót verður dyrkað bæði í Norður- og Suðurkorea. Hon er góð fyri heilsuna og stimbrar kroppin. Tá ið røturnar eru vaskaðar, guvukókaðar og turkaðar, verða tær malnar og gjørdar til tablettir, salvu og annað.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Pyongyang
Vídd: 120.540 km2
Fólkatal: 22.757.275
Alment mál:
koreanskt
Átrúnaður:
buddisma, konfusisma, chondogyo, nøkur kristin (*Í Norðurkorea er einki trúðarfrælsi)
Stýrirlag:
einflokkaskipan
Gjaldoyra:
norðurkoreanskur won (KPW)
Tjóðsangur (Aegukka) (The Patriotic Song))


text:
BETRI SAMSKIFTI VIÐ GRAFISKARI FASILITERING (GF)
- Betri undirvísing
- Betri fundir
- Betri samstarv
Meðan dentur varð lagdur á grundvenjingar á skeiðnum í GFI, verður stórur dentur hesaferð lagdur á at sniðgeva egnar prosessir og tekningar, tekna egin ikon, læra ymsar skriftir, tekna í fleiri løgum, duga at skipa pappír, velja format og vita, hvussu GF kann brúkast í júst tínum yrki.
Tú víðarimennir tínar førleikar og arbeiðir meira málrættað. Tú lærir at nýta GF á ymsan hátt og lærir eisini at seta onnur í sving so øll á arbeiðsplássinum fáa gagn av GF. Vit venja meginpartin av tíðini fyri at tú skalt kenna teg enn tryggari í at brúka GF í tínum arbeiði.
Skeiðið er fyri tey, sum hava grundskeiðið Grafisk Fasilitering I.
Dagur: mánadagur 22. novembur 2021
Tíð: 8.30 – 15.00
Undirvísari: bituff
Kostnaður: 3.495 kr. – ábit og tilfar er íroknað
Til ber eisini at bíleggja skeiðið skraddaraseymað til tína fyritøku ella stovn. GF er eisini eitt sera vælhóskandi amboð til starvsfólkadagar og alskins stórbólkaprosessir, les meira HER


text:
Á almenna profilinum hjá Guð á Facebook stóð tað so væl nú ein dagin, at tað eru bert tvey boð, ið veruliga eru galdandi: Ver kul, og ikki eitt reyvarhol.
Í hesum døgum, har Kaj Leo Holm Johannesen hevur kunngjørt fyri sínum undirsáttum, at teir skulu atkvøða ímóti at lata samkyndum somu rættindi, sum hinkynd hava, eru hesi boðini sera nærverandi.
Ikki tí, at Kaj Leo sjálvur heldur, at samkynd framhaldandi skulu vera fyri mismuni. Nei, hann noktar sínum samgongufeløgum at virða mannarættindini, fyri at tryggja, at hann eisini framyvir kann kalla seg løgmann.
Tá má eg veruliga siga, at Kaj Leo brýtur bæði boðini. Tí tá tú sjálvur heldur, at okkurt ikki er í trá við mannarættindi, og tú velur ikki at loyva, hesum at verða broytt til tað betra. So ert tú ikki serliga kul. Tá tú selur minnilutabólkar fyri egnan persónligan vinning, so ert tú heldur ikki serliga fittur, tað er faktiskt nokkso reyvarholsligt.
Jú gamaní, Miðflokkurin og útvaldir sambands- og fólkaflokspolitikarar meta seg hava rætt at avgera um tvey vaksin fólk av sama kyni sleppa at giftast ella ei. Men hesi eru øll pr. defitinitión forstokkaðir ekstremistar*. Friður verði við tí, soleiðis eru tey bara.
Allir samgongutinglimirnir eru bundnir av samgonguskjalinum. Men sum tinglimur er tú fyrst og fremst bundin av tínari samvitsku og tínari sannføring. Um tú metur, at mannarættindini vera skúgva til viks, við bert at loyva einum bólki (teimum hinkyndu) serlig giftingarrættindi. So eigur tú at atkvøða fyri uppskotinum. Mannarættindakonventiónin er langt yvir nøkrum samgonguskjali, tað er tín samvitska eisini.
Janus Rein, nýklaktur Fólkafloksmaður situr við mandati givið av Framsóknarveljarum, hann fór uppá val við klárum boðskapi um rættindini hjá teimum samkyndu. Fellir hann uppskotið hevur hann veruliga svikið sínar veljarar. Hetta er galdandi fyri øll tey, sum nú eru inni, og lovaðu at verja rættindini hjá teimum samkyndu.
Eg skjóti upp, at øll vit, ið vilja hava hjúnarbandslógina broytta, skriva til okkara umboð á tingi. Tann, ið tit valdu, og boða frá, at tit vænta, at tey virða mannarættindini hægri enn samgonguskjalið, og at tit ikki velja tey aftur, um tey svíkja:
T.d., hesi tonktu dømini:
Góði Kaj Leo
Eg atkvøddi fyri tær til síðsta val, tá tú nú noktar tinglimum at atkvøða eftir sínari sannføring, ið einum mannarættindamáli, so kann eg ikki stuðla tær aftur til komandi val.
Vónandi broytir tú meining.
Vinarliga
Jens Jensen
ella:
Góði Hanus Samró
Eg atkvøddi fyri tær til síðsta val, um tú ikki stuðlar broytingini í hjúnarbandslógini, so kann eg ikki stuðla tær aftur til komandi val. Vónandi atkvøður tú fyri broytingini
Vinarliga
Jensina Jensen
67% av føroyingum er fyri at broyta hjúnarbandslógina til eisini at fevna um samkynd, hetta skuldi merkt, at fáa vit øll við uppá hetta, so fær Kaj Leo yvir 1.300 mailar og boð á Facebook, og Hanus Samró fær yvir 200 mailar og boð, og hetta er bara um 67% av teirra veljarum skriva til teirra. .
Tíðin er komin, at vit føroyingar vísa tenn, og siga løgtinginum, at vit ikki longur finna okkum í einum minnilutadiktatur, har Miðflokkurin saman við øðrum ekstremistum forðar fyri broytingum, ið stórur meiriluti er fyri.
*) Tey av teimum, ið lesa hetta, og ikki meta seg sum ekstremistar, tey fara skeiv. Tí um tú tekur tær rættin, at avgera hvussu onnur vaksin fólk vilja liva saman, so hevur tú sjálvur tikið tær ekstremist leiklutin. Tað slepst ikki undan, liv við tí.


text:
Talið á løntakarum í august var 27.300 – um 800 fleiri enn í august í fjør, skrivar Hagstovan.
Hóast hetta vísir trendurin, at vøksturin í løntakaratalinum seinastu mánaðirnir er nærum steðgaður upp. Síðan mars hevur talið ligið millum 27.000 og 28.000 løntakarar.
Tá hugt verður at kynsbýtinum sæst, at talið á mannligum løntakarum í august var 13.900, meðan talið á kvinnuligum løntakarum var 13.400.
Meðan vøksturin í talinum á mannligum løntakarum nærum er steðgaður upp, leggjast kvinnur framvegis afturat løntakaraskaranum, og tí minkar munurin millum kynini.
Tá hugt verður at ymsu vinnugreinunum sæst, sambært Hagstovuni, at har í 'privatu tænastuvinnunum' hómast ein lítil vøkstur, meðan vøksturin í 'almennari o.a. tænastu' nú er avtakandi. Í byggivinnuni er løntakaratalið eisini farið at minka, eftir at tað annars hevur verið støðugt vaksandi síðani 2014.


text:
Um verkætlanina
Nevndin fyri Víkingaskipið hevur gjørt samstarvsavtalu við Thomas Finderup og Guðmund Sjúrðarson Norðbúð um at byggja ein eftirlíking av Gokstadskipinum í Hovi. Okur hava fingið tekningar uppá Gokstadskipið og avtalu um tilfar úr Danmørk.
Tað var við tílíkum skipum í víkingaøldini, at Føroyar vórðu bygdar fyri meiri enn túsund árum síðan. Næstu øldirnar hevur sigling sjálvandi verið alneyðugt hjá føroyingum, bæði við atliti til flutningi millum oyggjarnar við róðrarbátum og sigling millum lond við størri førum. Víkingatíðin og
sjómentanin er tískil fastgrógvi í heimligu mentaninini og føroyska samleikanum. Tí er
endamálið við hesi verkætlan at byggja eitt víkingaskip og eitt neyst, sum skulu verða ein livandi
ímynd av Føroya elstu søgu og eisini ein partur av norðurlendskum mentanararvi okra.
Tað eru nógvar siðsøguligar slóðir frá víkingatíðini at síggja í Føroyum. Ein tann týdningarmesta
mentanarsøguliga keldan, sum okur hava, eru íslendsku fornsøgurnar. Bygdin Hov er, saman við
nøkrum fáum øðrum bygdum, nevnd í hesum søguligu keldum sum ein miðdepil í tátíðar
ættarskipan. Við síni serligu søgu og landafrøðiligu staðseting á miðjari Suðuroy, er Hov tí eitt
sjálvsagt stað at fremja hesa verkætlan. Navnið Hov kemst av tí norrøna “Hof“, sum merkir halgidómur og sagt verður í Føroyingasøgu, at Havgrímur var blótmaður mikil.
Verkætlanin verður leidd av felagnum ”Víkingaskip”, sum er stovnsett til endamálið.
Ætlanin er sprottin úr einum felags føroyskum mentanarsamarbeiði millum føroyskar almennar
stovnar og mentanarsøguligu felagsskapirnar í Suðuroynni. Ætlanin skal eisini síggjast sum ein
liður í menningini av einum søguligum samarbeiði í Suðuroynni, og Føroyum sum heild, innan
mentan. Afturat hesum er verkætlanin stovnsett í einum altjóða samarbeiði, sum er við til at
tryggja tann neyðuga førleikan fyri at fáa arbeiðið leitt á mál.
Víkingaskipið vil, saman við neystinum, verða ein ímynd fyri allar Føroyar, ið savnar fornu tíðina
og dagin í dag. Skipið vil verða eitt søguligt tekin og samstumdis ein ávísan á, hvussu fast
Føroyar hava verið knýttar at havinum heilt síðan víkingaøld og til tíðina, vit í dag búleikast í.
Skipið fer at vísa á, hvussu tað føroyska samfelagið hevur megnað at vinna á fjarstøðuni millum
oyggjar og onnur lond, men eisini neystið fer at sýna týdningin av tilknýtinum at tí føroyska
jørðildinum.
Víkingaskipið og neystið fara eisini at gera føroysku og norðurlendsku søguna livandi fyri okkara
og komandi ættarlið. Tey fara at víðka um okkara kunnleika um fornt skipasmíð, um lýsingina av
tí gamla føroyska seglinum, um sigling við róðrarbátum, og mangt annað, ið hevur við sjógvin og
bátin at gera. Hetta fer at verða ein munarverdur atdráttur fyri ferðafólk og onnur, sum søkja
sannar og ektaðar upplivingar, og har søgan og søguligu frásagnirnar verða sýndar og sagdar
gjøgnum livandi framsýningar av sonnum eftirgerðum av lutum frá fornari tíð.
Um skipið
Gokstadskipið er eitt víkingaskip úr Noreg og varð funnið í 1880 í Gokstadsheygginum ella Kongaheygginum í Gokstad í Sandar í Sandefjørðinum, og er størsta víkingaskip, sum er funnið í Noreg. Hetta er eitt sokallað gravskip, sum ein høvdingur fekk við sær til gravar, men royndir og kanningar vísa at hetta er eitt serstakliga sjógott skip, sum kann sigla upp til 12 míl.
Skipið er súðubygt, har súðurnar verða klinkaðar við bátsnøglum. Skipið er 23,80 metrar langt og 5,10 metrar breitt og tílík skip vóru brúkt til kriggj, handil og fluttning kring øll norðurlond og á leiðir norðbúgvanna út í heimin. Skipið varð bygt til 32 róðursmenn og hevði eitt 110m2 stórt segl, sum kundi dríva skipið upp í 12 míl. Útfrá kanningararbeiði, sum hevur verið gjørt á Gokstadskipið, varð træið sum skipið er bygt úr høgt í 890 og varð bygt á døgum Haralds hins Hárfagra. Gokstadskipið kundi hava eina manning av 40 til 70 menn, treytað av hvat skipið skuldi brúkast til.
Skipið verður bygt úr donskum eikitræi. Felagið hevur samband við Roskilde
Vikingemuseum og privatar persónar, um at keypa tað neyðuga tilfarið til byggingina.
Seglið til skipið fer at verða gjørt úr føroyskari ull, ið er serliga væl egnað til endamálið. Eisini her er talan um eitt mentanarsøguligt samarbeiði millum bátabyggingina og føroyskan mentanararv, har arbeitt verður í tættum samarbeiði við felagið heimavirkis arbeiði í Føroyum. Í Suðuroynni er longu besti kunnleikin um ull og ullavirking, og eisini bestu amboðini til hetta arbeiðið.
Neystið
Neystið verður bygt eftir gomlum norrønum byggisiði. Í samstarvi við fornfrøðingar, verður bygt eitt neyst, sum í sniði liggur so nær sum gjørligt teimum neystum, ið víkingar brúktu, t.e. laðaðir grótveggir, tættir við mógvi og við flagtekju. Neystið verður húsið hjá víkingaskipinum og skal brúkast, fyrst og fremst, til tað endamálið.
Tó verður talan um ein nútímans bygning við útgerð, sum ger, at húsið kann verða karmur um mentanarlig tiltøk. Har verða møguleikar fyri fyrilestrum, samkomum o.ø. Meðan skipið ikki er í neystinum (um summarið) og tá skipið er drigið upp (um
veturin) fer skipið sjálvandi at verða ein miðdepil fyri vitjanum (skúlaflokkum, ferðandi o.ø.).
Jarnsmiðjan
Fyri at útvega skipinum naglar er avgjørt at innflyta jarn, men at naglarnir verða smíðaðir á staðnum. Alvi og smiðja skal byggjast og verða virkið undir allari byggingini fyri at nøkta tørvin hjá bátabyggjarunum. Jarnsmiðjan verður bygd sunnanvert Neystið. Ætlanin er eisini, at fólk kunnu ogna sær ein nagl, sum verður smíðaður á staðnum og at áhugaði kunnu taka lut í hesum arbeiði.


text:
-
SPLYW KAJAKOWY Lobaton- El Piquete 01/11/2018
nálægt San Pedro, Jujuy (Argentina)
-
Dique LA Cienaga
nálægt Dique Las Maderas, Jujuy (Argentina)
-
El tipal Pereira
nálægt San Rafael, Jujuy (Argentina)
-
Al cielo
nálægt Tilcara, Jujuy (الارجنتين)
Staðir í Jujuy
- Ferlar í Abdón Castro Tolay
- Ferlar í Abra Pampa
- Ferlar í Agua Caliente
- Ferlar í Alfarcito
- Ferlar í Alto del Pelador
- Ferlar í Alto La Viña
- Ferlar í Antiguyo
- Ferlar í Arroyo Colorado
- Ferlar í Barro Negro
- Ferlar í Bella Vista
- Ferlar í Cactaca
- Ferlar í Caimancito
- Ferlar í Calilegua
- Ferlar í Capala
- Ferlar í Capillas
- Ferlar í Carahuasi
- Ferlar í Casa Colorada
- Ferlar í Casabindo
- Ferlar í Casillas
- Ferlar í Caspalá
- Ferlar í Catúa
- Ferlar í Chacarita
- Ferlar í Chalicán
- Ferlar í Chaupi Rodero
- Ferlar í Chipaite
- Ferlar í Churqui
- Ferlar í Cienaguilla
- Ferlar í Cieneguillas
- Ferlar í Cochinoca
- Ferlar í Coiruro
- Ferlar í Cóndor
- Ferlar í Coranzulí
- Ferlar í Dique Las Maderas
- Ferlar í El Aguilar
- Ferlar í El Brete
- Ferlar í El Carmen
- Ferlar í El Carril
- Ferlar í El Ceibal
- Ferlar í El Fuerte
- Ferlar í El Mistol
- Ferlar í El Moreno
- Ferlar í El Parque
- Ferlar í El Piquete
- Ferlar í El Porvenir
- Ferlar í El Quemado
- Ferlar í El Remate
- Ferlar í Escaya
- Ferlar í Fraile Pintado
- Ferlar í Guerrero
- Ferlar í Hornillos
- Ferlar í Huacalera
- Ferlar í Huachichocana
- Ferlar í Humahuaca
- Ferlar í Ingenio La Esperanza
- Ferlar í Inti Cancha
- Ferlar í Iturbe
- Ferlar í Juan Galán
- Ferlar í Juella
- Ferlar í Jueya
- Ferlar í La Cueva
- Ferlar í La Isla
- Ferlar í La Mendieta
- Ferlar í La Perdida
- Ferlar í La Quiaca
- Ferlar í La Ronda
- Ferlar í La Toma
- Ferlar í La Unión
- Ferlar í Las Cañadas
- Ferlar í León
- Ferlar í Libertador General San Martín
- Ferlar í Llamería
- Ferlar í Loma Blanca
- Ferlar í Los Alisos
- Ferlar í Los Lapachos
- Ferlar í Los Laureles
- Ferlar í Los Manantiales
- Ferlar í Los Perales
- Ferlar í Lozano
- Ferlar í Madrejón
- Ferlar í Maimará
- Ferlar í Medanitos
- Ferlar í Mina Ajedrez
- Ferlar í Mina Bélgica
- Ferlar í Mina Pirquitas
- Ferlar í Miraflores
- Ferlar í Monte Rico
- Ferlar í Olaroz Chico
- Ferlar í Olaroz Grande
- Ferlar í Oratorio
- Ferlar í Orosmayo
- Ferlar í Ovara
- Ferlar í Pairique Chico
- Ferlar í Palca de Aparzo
- Ferlar í Palma Sola
- Ferlar í Palpalá
- Ferlar í Pampa Blanca
- Ferlar í Pampa Vieja
- Ferlar í Pampichuela
- Ferlar í Perico
- Ferlar í Pie de la Cuesta
- Ferlar í Potrero
- Ferlar í Pueblo Ledesma
- Ferlar í Pueblo Viejo
- Ferlar í Puesto del Marqués
- Ferlar í Pumahuasi
- Ferlar í Purmamarca
- Ferlar í Rastrojos
- Ferlar í Reyes
- Ferlar í Rincón de Cajas
- Ferlar í Rinconadillas
- Ferlar í Río Grande
- Ferlar í Rochahuasi
- Ferlar í Rodero
- Ferlar í Saladillo
- Ferlar í Saladillo de Milán
- Ferlar í San Antonio
- Ferlar í San Bernardo
- Ferlar í San Javier
- Ferlar í San Juan de Dios
- Ferlar í San Juan de Oro
- Ferlar í San Juan de Palca
- Ferlar í San Juancito
- Ferlar í San Lucas
- Ferlar í San Pedrito
- Ferlar í San Pedro
- Ferlar í San Rafael
- Ferlar í San Salvador de Jujuy
- Ferlar í Santa Ana
- Ferlar í Santa Bárbara
- Ferlar í Santa Catalina
- Ferlar í Santa Clara
- Ferlar í Santa Rosa
- Ferlar í Santo Domingo
- Ferlar í Senador Pérez
- Ferlar í Sey
- Ferlar í Sijes
- Ferlar í Susques
- Ferlar í Tambillos
- Ferlar í Termas de Reyes
- Ferlar í Tienso
- Ferlar í Tilcara
- Ferlar í Timón Cruz
- Ferlar í Tiomayo
- Ferlar í Tortugas
- Ferlar í Tres Cruces
- Ferlar í Tres Morros
- Ferlar í Tres Pozos
- Ferlar í Tumbaya
- Ferlar í Valle Colorado
- Ferlar í Valle Grande
- Ferlar í Villa Achával
- Ferlar í Villa Florida
- Ferlar í Villa Jardin de Reyes
- Ferlar í Volcán
- Ferlar í Yala
- Ferlar í Yaví
- Ferlar í Yoscaba
- Ferlar í Yuto
- Ferlar í Zapla
Flokkar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Fjórhjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Róður ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Fjallahjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Útivist ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Götuhjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Hlaup ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Kajak/Kanó ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Alpaferðir ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Bíll ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Fjallaklifur ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Flugvél ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Útreiðar ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Götureiðhjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Off road Mótorhjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Fjallahlaup ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Ganga ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Lest ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Ferðareiðhjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Torfæruakstur ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Svifvængjaflug ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Stafaganga ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Trial-mótorhjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Enduro-mótorhjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Sund ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Ratleikur ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Multisport ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Berum Fótum ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Canicross ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Húsbíll ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Úlfaldi ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Vélbátur ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Fuglaskoðun ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Handknúið Reiðhjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Flúðasigling ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Gravel Reiðhjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Rafmagnshjól ferlar í Jujuy (Argentina)
- Bestu Bikepacking ferlar í Jujuy (Argentina)


text:
Døkkhávur (ljóshávaættin), Colletts búksvarti hávur
Etmopterus princeps Collett, 1904
Stødd: Døkkhávur verður í mesta lagi 80 cm langur.
Dýpi: Hann er úr 300 m og kanska djúpari enn 2000 m.
Litur: Hann er einlittur dimmbrúnur um allan kroppin. Afturkanturin á ryggfjaðrunum er ljósari. Píkarnir eru nakað gjøgnumskygdir, teir eru hvítir og svartir innií.
Lýsing: Døkkhávur hevur tvær ryggfjaðrar, tann fremra er minni. Píkur er framman fyri ryggfjaðrarnar, tann fremri er minni, umleið helvtina av aftara. Høvuðbreiddin er størri enn longdin úr kjaftinum í trantin. Kjafturin er næstan beinur. Heysurin er flatur omaná, og gronin er eitt sindur kílaskapað. Hann hevur stór eygu. Búkfjaðrarnar eru umleið líka stórar sum aftara ryggfjøður. Búkfjaðrarnar eru eitt lítið sindur fremri enn fremri endi á aftaru ryggfjøður. Hann hevur andahol aftan fyri og nakað oman fyri eygað.
Eyðkenni: Døkkhávur minnir mest um svartháv, men kennist frá honum m.a. á tí, at festið á búkfjaðrunum ikki røkkur aftur undir aftara píkin, og at liturin er brúnligari.
Týdningur: Hann hevur ikki vinnuligan týdning.
da: Lyshaj, en: Greater lantern shark, fr: Sagre rude, ís: Døkkháfur, no: Stor svarthå
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Skrubbhávar Squaliformes
Hesin hópurin hevur 6 ættir, 24 slektir og 97 sløg.
Fiskar úr øllum 6 ættunum eru at fáa undir Føroyum, og tær hava her 10 slektir og 12 sløg:
Skrubbhávarnir hava andahol og 5 táknarivur. Teir hava tvær ryggfjaðrar, summi sløg við píkum frammanfyri, onnur uttan. Teir hava ikki gotfjøður, og eingir kjalir eru á klingruni.
Teir liva um øll høv, bæði djúpt og grunt.


text:
Áheitan á landsstýri og tunnilsfelagið – vit øll ótolnast
2021-05-27 09:45
Fyri næstan einum hálvum ári síðani, var tann stóri dagurin, tá ið Eysturoyartunnilin lat upp fyri ferðslu. Ein ótrúliga prýðilig, stórfingin og glæsilig verkætlan, sum er væl úr hondum greidd, og sum allar føroyingar kunnu fegnast um.
Fyri okkum í Eysturoynni var hetta møguliga størsta framstig nakrantíð. Hetta kom at geva okkum óendaligar møguleikar bæði til vinnulig áhugamál og hjá einstaklingum.
Óendaligar møguleikar
Vinnulívið kundi stytta munandi um flutningstíðina, umframt at staðbundni marknaðurin vaks munandi.
Hjá einstaklingum kom øll frítíðar- og handils tilboðini í høvuðsstaðnum munandi nærri. Men størstan fyrimunin fingu fólk, ið ferðast dagliga langa leið millum bústað og arbeiðspláss, sum hvønn einasta dag, í øllum veðri, koyra allan vegin til Tórshavn til arbeiðis. Øll hesi fólkini spardu nú 1 til 1,5 tíma hvønn dag í koyring. Hendan tíðin kom nú allari familjuni til góðar.
Verður ikki brúkt fult út
Hetta ljóðar sum ein sólskinssøga, ella ævintýr. Men tíverri so verður hendan framúrskarandi, og størsta íløgan í Føroyska samferðsluøkið nakrantíð, ikki brúkt fult út.
Tað syrgiliga í hesum ævintýrinum er, at teir heilt stóru vinnarnir; vinnulívi og einstaklingar sum ferðast dagliga - ikki í nóg stóran mun brúka tunnilin.
Ein stórur partur av vinnulívinum brúkar ikki tunnilin – tí prísurin er ov høgur, og rættiliga nógv fólk sum ferðast dagliga brúka heldur ikki tunnilin, tí tað hvørki er ein avsláttrar skipan ella komin nøkur útmelding um, hvussu verður við ferða stuðlinum.
Vit øll bíða
Landsstýrismaðurin í fíggjarmálum, gav lyfti um í februar at koma við ítøkiligum boðum um hesi viðurskiftir, men enn er einki hent. Stjórin fyri Eysturoyartunnilinum hevur boða almenninginum frá, at hann bíðar við at gera tillagingar í prísinum til hann hevur frætt frá landsstýrismanninum.
Vit øll bíða – vit øll ótolnast. Tolið er uppi, og tí vilja vit við hesum heita á landsstýrismannin í fíggjarmálum, og stjóran í Eysturoyartunnilinum, um sum skjótast, at koma við neyðugum greiningum í kostnaðinum í mun til givin lyftir. So at hendan sólskinssøgan framhaldandi verður ein sólskinssøga.
Eysturoyar Sjálvstýrisfelag


text:
Kom bara inn, eg skal ikki gráta
“Kom bara inn, eg skal ikki gráta” er heitið á einrøðuleikinum – monologinum – sum Jógvan Andrias Joensen fer at framføra í næstum.
Ria Tórgarð hevur skrivað, pallsett og leikstjórnað einrøðuleikin.
“Kom bara inn, eg skal ikki gráta” er søgan hjá Jógvan Andriasi, um hvussu hann alt lívið, hevur drigist við og kent fylgjurnar av, at hann sum smádrongur bleiv sendur til Danmarkar á sjúkrahús fyri at fáa viðgerð fyri ein mjadnafeil.
Jógvan Andrias fekk staðfest mjadnasjúkuna Calve Perthes tá hann var trý ára gamal og bleiv sendur til Danmarkar at fáa viðgerð á Refsnæs Kysthospital.
Hann var heimanífrá í góð tvey og eitt hálvt ár, frá hann var trý til hann var seks ára gamal.
Hann minnist onki frá tíðarskeiðinum, hann var innlagdur í Danmark, men hevur alt sítt vaksna lív kent á sær, at okkurt manglar, okkurt er blivið burtur úr hansara barndómi. So nógv, sum ongantíð er blivið sagt ella viðgjørt, og sum hann beinleiðis kann tengja saman við tíðarskeiðið, hann er burtur frá heiminum, foreldrum og systkjum í Klaksvík.
Í dag er Jógvan Andrias 61 ára gamal og til reiðar at siga sína søgu.
Søga hansara er eisini søgan hjá øllum teimum mongu, sum á onkran hátt hava livað við og kent fylgjurnar av, at tey sjálvi, ella ein teirra, onki annað val høvdu, uttan at verða send av landinum.
Søga hansara vendir sær eisini til tey ungu í dag, ið neyvan hava kunnleika til ella kunnu ímynda sær samfelagið og umstøðurnar, sum teirra foreldur, ommur og abbar, vuksu upp í.
Í leikinum verður dentur lagdur á vónina, sum ongantíð fór frá lítla dronginum tá ringast stóð til.
Leikurin er ein tøkk til foreldur og systkin hansara og ein heiðran av eldsálunum, ið stríddust og enn stríðast fyri at betra um viðgerðarhættir og livikor hjá einstaka føroyinginum.
Vit kenna mest Jógvan Andrias sum trubadur og sangskrivara, og sangir og løg hjá honum verða eisini brúkt í sýningini. Edvard Nyholm Debess, tónleikari, er við á pallinum. Hann ger ljóðeffektir, komponerar, syngur og spælir, soleiðis at tónleikurin gerst ein týðandi partur av søguni.
Tórshavnar Kommuna og Bogi Andreassen, leiðari av Mentanargøtuni í Tórshavn, hava stuðlað verkætlanini við at lagt hølir til í venjingartíðini, og nú almennar sýningar verða.
Leikrit: Ria Tórgarð
Leikstjórn og pallsetan: Ria Tórgarð
Leikari: Jógvan Andrias Joensen
Tónleikari: Edvard Nyholm Debess
Rædddarvenjingar og listarlig ráðgeving: Súsanna Tórgarð
Plakat: Jón Sonni Jensen
Framleiðsla: Rannvá Jónsdóttir
Leikurin verður sýndur í Mentanarhúsinum 10. Novembur kl 20.00


text:
Framúr festivalur farin framvið
11. Summar Festivalurin er nú farin aftur um, og aftur hesaferð var talan um ein serstakliga góðan festival við framúr tónleiki á palli og nógvum væl hýrdum gestum á gøtum, tjaldi, torgi og bøi.
Stóru konsertirnar á Vágsbøi eru nakað heilt serstak, tí onga aðrastaðni í landinum er uppsetingin og avviklingin av konsertunum so stórfingin. Hesaferð fingu vit fantastiskar løtur við eitt nú Twisted Sister, Anne Linnet, Basim, Burhan G og Rock Icons á Vágsbøi – landsins størsta konsertstaði. Føroysku bólkarnir, sum vóru á stóra palli, góvu eisini gestunum nakrar framúrskarandi konsertir.
Í tjaldinum og á torginum fingu vit lívligar, intimar, áhugaverdar og fjølbroyttar konsertir. Ymiskir tónleikastílir og ymiskar framførslur gjørdu hesar pallar sera spennandi at fylgja. Og enn einaferð kunnu vit bara staðfesta, at føroyskir tónleikarar eru eitt týðandi grundarlag undir festivalinum.
Umframt teir tríggjar pallarnar var eisini tónleikur og undirhald aðrastaðni á festivalinum – ikki minst í Silvalandi og í tjaldbygdini – og hetta er við til at skapa ein fjølbroyttan festival.
Upp ímóti 10.000 fólk – íroknað tónleikarar, starvsfólk, hjálparfólk og onnur – hava verið á Summar Festivali um vikuskiftið, og tað eru ikki minst hesi mongu fólk, sum skapa hetta fólksliga tiltak.
Takk fyri hesaferð – vit síggjast í august 2015!


text:
Pensionistar skulu knokkroytast
31. oktober 2017
Rappenskrallupolitikkurin í landsstýrinum verður skjótt almannakunngjørdur
Illgrunin, sum nógvir pensiónistar í eina tíð hava havt á okkara sitandi landsstýrið í sambandi við pensjóns-nýskipanaruppskotið, sum almenningurin ikki má vita nakað um enn, tykist nærkast veruleikanum.
Tað mest ótrúliga við hesum er, at eingin má vita nakað um uppskotið, sum landsstýriskvinnan við almannamálum um hendi, Eyðgunn Samulsen úr Javnaðarflokkinum, situr og baksast við saman við øðrum.
Okkurt annað enn at leggja á pensionistar og okkara súrt samanspardu pensión mátti landsstýriskvinnan fingið tíðina at gingið við, meðan hon situr við væl poleraða skrivstovuborðið.
Tað eru longu nógv ár liðin, síðani eg fyrst ferð hoyrdi eitt graml frá einum fulltrúa í landsstýrinum, at um hann var landsstýrismaður við almannamálum, fór hann beint eftir verandi pensiónsskipan og fekk hana endavendað og skerdað.
- Gott at hesin ikki situr í landsstýrinum, hugsaði eg tá, tí so var hansara tíð sum politikkari tald.
Sami persónur hoyrdi, mær vitandi, ikki til í Javnaðarflokkinum, sum annars er flokkurin, ið hevur havt fólkapensiónina sum sítt hjartamál. Javnaðarflokkurin var jú flokkurin, sum saman við eini einstakari sambandsatkvøðu á sinni fekk fólkapensiónina trumfaða ígjøgnum í løgtinginum.
Rappenskrallur fúka í flint
Tað er verri enn so altíð, Kringvarp Føroya er nakað at rópa hurra fyri. Tíbetur kundi Bogi Godtfred, journalistur, bøta um hetta, tá hann í Degi og Viku fyri tveimum vikum síðani avdúkaði nakað av tí, sum landsstýrið í allari ”hemmiligheit” hevur sníkt inn í pensións-nýskipanaruppskotinum.
Dagin eftir, ella kanska longu sama kvøld, fuku tær báðar Eyðgunn Samuelsen, almannaráðharri, og Kristina Háfoss, fíggjarmálaráðharri, í flint. Sum rappenskrallur poppaðu tær upp úr eini felags gandaeskju og funnust at tí, sum Dagur og Vika hevði borið fram. Sambært teimum vóru tíðindini grundað á misskiljingar.
At KvF-tíðindini eru grundað á misskiljingar, ivist eg í. Tvørtur ímóti. Eg trúgvi meiri Boga Godtfred og tí, hann visti at siga frá sambært sínari keldu, enn eg trúgvi landsstýrisfólkunum báðum.
Nógvir pensionistar gjørdust skakkir hetta sama Dag og Viku-kvøld, tá loyniætlanin at taka pensiónsgrundupphæddina frá pensionistum, sum hava verið so framskygnir at leggja eitt ein part av lønini til síðis, fyri at tryggja sær aldurdómin.
Tað var tí uppá sítt pláss, at formaðurin í Landsfelag Pensjónista, Arni Thorsteinsson, í Degi og Viku kvøldið eftir, 20. oktober, slapp framat skíggjanum við sínum viðmerkingum um fjaldu dagsskránni hjá Eyðgunn Samuelsen í sambandi við pensjóns-nýskipanaruppskotið.
Aktuella bókin ”Sult”
Eftirsum landsstýriskvinnurnar vilja hava tíðindamiðlar at bíða við at gita, hvat stendur í pensjóns-nýskipanaruppskotinum, inntil málið verður lagt alment fram, skal ikki undra meg, um tað tá verður skrumblað ígjøgnum í løgtinginum, í sínum fulla orðaljóði. Umberingin tá verður hin sama gjøgnumtugda, at tíðin er so knøpp, og málið hevur skund.
Óteljandi dømi eru um tað.
Í sambandi við knokkroyting av føroyskum pensionistum undir hesum landsstýri kom eg at hugsa um bókina ”Sult” hjá norska rithøvundanum, Knut Hamsun (18531952). Danski filmsframleiðarin Henning Carlsen gjørdi forrestin í 1966 ein áhugaverdan film yvir somu bók.
Høvuðspersónurin er ógvuliga illa fyri vegna svongd og peningatrot. Í síni neyð selur hann alt. Tað, sum ikki kann seljast, roynir hann at pantseta. Eisini knapparnar í frakkanum hjá sær skræðir hann úr og roynir at pantseta. Tá hetta ikki letur seg gera, er einasta loysnin at byrja at knaga fingrarnar á sær sjálvum fyri t fáa mettuna
Tað má roynast. So tað ger hann.
Hann er so gorhungraður, hevur einki etið í fleiri dagar, at heilin av og á snýtir hann. Pínan er ólíðilig. Sárið vil ikki lekjast. Hann gongur við innbundnum finguri í langa tíð.
Eitt álvarsmál
Knut Hamsun skrivaði ”Sult” í 1890. Neyvan man hann hava hugsað, at bók hansara fór at gerast aktuel í føroyskum høpi í 2017, tá Javnaðarflokkurin legðist á fólkapensiónina, sum hann sjálvur var við til at seta í gildi.
Hetta er nakað av tí sama, ið vit hava í væntu, tá pensjóns-nýskipanaruppskotið verður lagt fram einaferð í hesum mánaðinum.
Eg ivist onga løtu í, at landsstýriskvinnan við almannamálum heldur, at hetta eru gitingar, eg komi við og sum, eins og Kringvarpstíðindini fyri tveimum vikum síðani, er grundað á misskiljingar.
Hartil er at svara: Ja, tað eru gitingar, soleingi tit í landsstýrinum í loyndum fonglast við álvarsmál, ið hevur við allar føroyskar pensionistar at gera.
Beate L. Samuelsen
nevndarlimur í Landsfelag Pensjónista
RN
Aftur


text:
Bárður spyr um niðurgjaldan av skuld
23. oktober 2018
Bárður S. Nielsen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, fer á tingfundinum í morgin mikudagin 24. oktober at seta ein munnligan fyrispurning til Kristinu Háfoss, landsstýriskvinnu í fíggjarmálum um niðurgjaldan av skuld
Løgtingsmaðurin spyr fylgjandi:
1. Hvussu nógv hevur landsstýrið niðurgoldið av skuldini higartil í hesum valskeiðnum?
2. Hví upptekur landið nýggj lán, nú búskaparligt viðrák hevur verið í fleiri ár?
Viðmerkingar
Tá ið fíggjarlógin varð framløgd og viðgjørd í løgtinginum bleiv fer eftir fer tosað um hvussu nógv henda samgongan hevði bjálvað samfelagið til betri tíðir, upplýst bleiv at allir kassar eru fullir, stórt yvirskot á landskassaroknskapinum og at skuld var niðurgoldin.
Men í búskaparfrágreiðingini frá fíggjarmálaráðnum verður upplýst, at onki er goldið av skuldini hjá landinum higartil í hesum valskeiðnum og í fíggjarlógaruppskotinum verður upplýst, at landið skal upptaka nýtt lán á 400 mió. fyri at endurfíggja skuldina.
Hóast nógv reyp um stór yvirskot í hesum valskeiðnum má staðfestast, at pengar mangla í kassanum og lán mugu upptakast í bestu búskapartíðum nakrantíð.
Sambandsflokkurin
RN
Aftur


text:
At gera:
½ spískál
1 súrepli
1 hond av mandlum
2 spsk av rosinum
½ bakka av jarðber
½ tsk av dijonsinnopi
1 tsk av agavesiroppi
½ av olivinolju
Maldonsalt og frísktmalnum pipari
Persillu til pynt
Soleiðis ger tú:
Dressingur
Rør sinnop og siroppi saman, og rør síðani oljuna í, eitt sindur ísenn. Smakka til við salti og pipari.
Hakka mandlurnar groft og rista tær gyltar á pannuni uttan feitt.
Sker spískálið í tunnar strimlar og sker súreplið og jarðber í minni petti.
Legg spískálið á eitt fat, og koyr súreplini, jarðber og rosinurnar omaná.
Stroy helvtina av dressinginum omaná. Stroy síðani mandlurnar og persilluna omaná.
Borðreið restina av dressinginum afturvið


text:
Sambært ferðslulógini §11, so skulu øll akfør vera skrásett áðrenn tey verða tikin í nýtslu.
Sambært Kunngerð nr.34 frá 1983, §2, fer skoðan og skráseting av akførum fram á Akstovuni.
Sambært Kunngerð nr.81, frá 2008, §1, gevur Akstovan eigara (nýtara) av akfari skoðanarboð tá ið akfarið er 4 ára gamalt, og síðani annað hvørt ár (tá ið talan er um vinnuakfør, tó á hvørjum ár
Hesi akfarasløg eru skrásetingarskyldug:
1. Persónbilar (herundir eisini bussar).
2. Vørubilar
3. Lastbilar.
4. Viðfestir vognar til bilar (herundir kampingvognar)
5. Leguvognar
6. Motorsúkklur
7. Prutl
8. Lendisakfør


text:
Pál Joensen vann fyri løtu síðani silvurheiðursmerki á Danish Open 2014, tá ið hann í hylinum í Bellahøj svam teinin uppá 3:51.45, aftanfyri Mads Glæsner á 3:50.59 og frammanfyri Anton Ørskov Ipsen á 3:51.94. Frans Johannesen varð nr 6 við tíðini 3:58.80. Sí úrslitalistan her.
Pál legði varliga út við einum 7. plássi eftir fyrstu 50, men svaraði aftur og lá fremst við 100 og 150 metrum, áðrenn fyrst Anton Ørskov Ipsen og Mads Glæsner tóku yvir á 200 og 250 metrum, og síðani Mads aleina við 300 og 350 metrum.
Tíðin 3:51.45 er hin 6. skjótasta hjá Páli nakrantíð, og triðbesta sum hann hevur svomið í stuttibuksum. Í fjør svam Pál 3:54.95 á Danish Open.


text:
Søgan
Fløgan og bókin um Kyndil, sum komu út á 50 ára degnum í 2006
Kyndil varð stovnað í 1956 í Losjuni í Havn. Tankin við felagnum var at sameina fráhald og ítrótt, og hugmyndin var, at í einum frískum likami er ein frísk sál.
Stovnandi aðalfundurin var leygarkvøldið 10. mars 1956 í Losjuni. Tilsamans 37 fólk skrivaðu seg upp sum lim hetta kvøldið. Seinni sama ár komu fimtan limir aftrat.
Í fyrstu nevndina vórðu vald Jógvan Andras Joensen, formaður, Johannis Jacobsen, næstformaður, Viggo í Stórustovu, skrivari, og Elsa Poulsen, kassameistari. Tiltaksfólk vóru Rannvá Hentze og Nikk Hansen.
Fyrsti fundurin tók undir við uppskoti um, at felagið skuldi hava grønu troyggju og hvítar buksur sum leikbúna. Tann 14. mars 1956 søkti Kyndil ÍSF um limaskap. Limaskapurin varð játtaður 19. mars.
Oddafólk í Kyndli hava gingið undan innan hondbólt í Føroyum. Tey tóku stig til at fáa Føroyum limaskap í altjóða hondbóltssambandinum, IHF, longu í 1966, og limskapurin varð endaliga váttaður í 1974.
Tó fingu Føroyar royndarlimaskap longu í 1970, og tí vórðu fyrstu Evropa Cup-dystirnir nakrantíð spældir í Føroyum í 1972. Hetta var í høllini á Hálsi. Dystirnir vóru ímillum menninar hjá Kyndli og finska liðið, Helsingfors. Finnar vunnu báðar dystirnar.
Kyndil hevur síðan stovnanina vunnið meistaraheitið hjá monnum í bestu deildini 30 ferðir, og tað er met. Kvinnurnar hjá Kyndli hava eisini verið meistarar nakrar ferðir. Ungdómsliðini standa seg vanliga væl og hava vunnið mangt eitt meistaraheiti til felagið.
Søgan hjá Kyndli er væl lýst í bókini "Bjartur lýsir kyndilslogin" eftir Súna Merkistein, sum kom út í 2006 í sambandi við 50 ára stovningardag felagsins. Bókin fæst til keyps í Kyndilsrúminum.
Jóannes Dalsgarð og Niels Nattestad til FM-finalu í 2013. Gamlir í garði í Kyndli!
Kunning
Stuðlar
Fylgið okkum
Kyndil
Kyndil varð stovnað 10. mars í 1956.
Felagið hevur vunnið 30 meistaraheitir í bestu mansdeildini og seks í bestu kvinnudeildini. Í 2014 vunnu kvinnurnar greipuna og menninir steypakappingina.
Í yngru deildunum hevur felagið vunnið hópin av FM-heitum og steypafinalum. Tilsamans hevur Kyndil vunnið 41 steyp bara síðan 2010. Tað er met.
Felagið leggur hvørt ár dent á at hava dugnaligar venjarar, ið læra spælararnar at spæla góðan hondbólt.
Vilt tú royna teg, so kom í Kyndil! Her ganga vinnaraandi, lærdómur og samanhald hond í hond!


text:
Når Gud er tavs - nýggj
Hví tegir Gud, tá vit rópa? Ella tá vit teska? Ella tá vit gráta?
Bæði í sínum egna lívi og í arbeiðinum sum gudfrøðingur, hevur Leif Andersen fer eftir fer verið noyddur at venda aftur til spurningin, tí hann vil ikki gevast við royndini at afturfinna vissuna um Guds kærleika, hóast Gud er tigandi.
Í bókini veitir kendi gudfrøðingurin og sálarrøktarin ugga og umsorgan bæði á einum persónligum og hugsanarligum stigi.
Rithøvundur: Leif Andersen
Forlag: Lohse
Útgivin: 2019
Blaðsíður: 48


text:
Mánadagin klokkan 17.00 skipar Hvirlan fyri kapping í longdarlopi. Kappingin fer fram á Tórsbreyt og er fyri kvinnur og menn, gentur og dreingir yvir 12 ár. Um tad verda nógvir íðkarar, loypa menn og dreingir fyrst og kvinnur og gentur aftaná. Um luttakaratalið verður minni, leypa øll samstundis. Tilmelding á staðnum hálvan tíma frammanundan.
Spennandi verður at fylgja vid, tí hann lovar gott vedur, og fleiri av íðkarunum fara eftir at klára krøvini til talentbólkin og oyggjaleikir.
Tórur Mortensen er hóast bert 16 ára gamal ein av okkara bestu leyparum. Hendan myndin er frá DM-U 2013, har Hvirludrongurin, sum her umboðar Århus 1900, setti bólkamet í trístøkki.


text:
Tey hava nú avgreitt fyrsta stevnupart á Mare Nostrum stevnuni 2017 í Barcelona, har eisini teir báðir Óli Mortensen og Alvi Hjelm royndu seg. Og tað gekk útmerkað, við tað at vit við Óla aftur í ár fingu ein føroying víðari til finalurnar seinnapartin.
Óli Mortensen megnaði nevniliga í 400 frí at svimja seg til B-finalu seinnapartin, við 3:59.08 í mun til tilmeldingartíð á 3:56.74. Hendan tíðin rakk til eitt 11. pláss millum teir 33 sum royndu seg í greinini í morgun, og er næstbesta tíð sum Óli hevur svomið í greinini í ár, har hin skjótasta er 3:57.61 frá Danish Open í apríl mánaða.
Alvi Hjelm royndi seg í 200 blandað, og svam seg har til eitt 22. pláss millum teir 33 í greinini, við tíðini 2:12.05 í mun til tilmeldingartíð á 2:08.13. Hetta er fimtbesta tíð sum Alvi hevur svomið í greinini í ár, har hin skjótasta er 2:10.36 frá Danish Open í apríl mánaða.
Finaluparturin byrjar nú seinnapartin kl 16 spanska tíð, sum er kl 15 her í Føroyum. Har er okkurt slag av stroymingsloysn á amerikanska Floswimming, sum tó sambært teimum er avmarkað til Norðuramerika, Stórabretland og Avstralia. Eisini sendir katalanska Esport3 frá stevnuni í Barcelona, men møguliga er øll sjónvarpingin avmarkað til A-finalurnar sum byrja kl 18 spanska tíð.
Óli og Alvi royna seg so aftur í morgin, tá ið Óli skal royna seg í 1500 metra frísvimjing, og Alvi í 400 metra blandað.


text:
Stuðul til gransking og menning á heilsuøkinum
Granskari kann saman við stovni í Føroyum søkja um stuðul til gransking og menning innan raðfest økir, sum kunnu menna heilsuøkið í Føroyum.
Tað eru í hesum umfarinum upp til 7,5 mió. kr. tøkar til gransking og menning á fimm raðfestum økjum, har t.d. epidemiologi og ílegugransking kunnu innganga í hvørt einstakt øki, eins og t.d. menning av nýggjum tilgongdum, skipanum ella tænastum.
Stuðul kann veitast til smærri verkætlanir, samstarvsverkætlanir, ph.d.verkætlanir og post.doc. verkætlanir innan raðfestu økini.
Raðfest øki (í bókstavraðfylgju):
• Heilsa – sum sosialt fyribrigdi, at kanna tey sosialu viðurskifti sum ávirka heilsu og sjúku og hvussu sosialir trupulleikar sum fylgja av sjúku kunnu bøtast. Her kunna samfelagsviðurskifti og ávirkanin á heilsustøðu verða greinað.
• Heilsa – sum medisinskt fyribrigdi, at kanna tey medisinsku viðurskifti sum ávirka heilsu og sjúku, td. autoimmunar sjúkur, neurodegenerativar sjúkur og giktasjúkur.
• Hjartasjúkur, gransking / kanning av sjúkum í hjarta og blóðrensli, atvoldin til hjartasjúkur, fyribyrging og viðgerð.
• Krabbamein, epidemiologiskar kanningar / gransking innan krabbameinsøkið
• Sálarfrøðilig heilsa, gransking og kanningar innan sálarsjúku og fyribyrgjandi tiltøk.
Miðað verður eftir, at avsetti stuðulin til hetta høvuðsøkið skal býtast nøkulunda javnt millum áðurnevndu raðfestu økir. Vit tilskila okkum rætt til ikki at lata stuðul á øllum økjum og ikki at játta alla tøku upphæddina í hesum umfarinum.
Formlig krøv
Sum meginregla verður í mesta lagi latin stuðul til 2/3 av verkætlanini. Í heilt serligum føri kann verða latið upp til 100% í stuðli til granskingarverkætlanir fíggjaðar úr Sjúkrakassagrunninum. Viðfígging frá øðrum gevur fyrimun.
Allur játtaður stuðul skal nýtast í Føroyum, undantikið útreiðslur til ferðing, skeið og ráðstevnur.
Overhead kann í mesta lagi vera 10% av lønarútreiðslunum.
Minsta stuðulsupphædd, sum kann veitast til hvørja verkætlan innan raðfestu økini, er kr. 150.000, og latast kann í mesta lagi kr. 1.500.000.
Umsóknir skulu skrivast á skandinaviskum ella enskum máli á serligt oyðublað, ið fæst á gransking.fo --> Sjúkrakassagrunnurin. Har liggur eisini kunning um formlig krøv og vegleiðing til umsóknir.
Umsóknir skulu sendast við telduposti til gransking@gransking.fo innan 1. september 2014 kl. 12 føroyska tíð.
Mælt verður umsøkjarum til at seta seg í samband við Granskingarráðið fyri at fáa ítøkiliga ráðgeving í sambandi við umsóknirnar.


text:
Landsbankanevndin er sambært lógini um Búskaparráð samstundis Búskaparráðið.
Nevndin (ráðið) er skipað við 5 limum, sum landsstýrismaðurin velur eftir tilmæli frá stýrinum fyri Fróðskaparsetur Føroya. Limirnir eru valdir fyri eitt trý ára tíðarskeið. Landsstýrismaðurin velur formannin.
Í minsta lagi tríggir av limunum skulu vera búskaparfrøðingar við kandidatútbúgving frá hægri lærustovni. Nevndarlimirnir skulu harumframt hava fakligar førleikar innan eitt ella fleiri av førleikaøkjum nevnd niðanfyri og nevndarlimirnir skulu samanlagt fevna um allar førleikarnar:
Limirnir í Búskaparráðnum eru:


text:
Malan Johansen er útbúgvin Cand merc. Haruframt hevur Malan eina MBs í leiðslu frá Robert Gordon University og diplomprógv í journalistikki. Umframt at vera stjóri Landsbankans er Malan eisini ráðsforkvinna fyri Váðaráðið og stýrisforkvinna fyri Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnin, bæði sambært lóg.
Jens Erik Magnussen er banka- og merkonomútbúgvin. Eisini hevur hann fleiri diplomskeið í fígging, íløgum og leiðslu.
Ábyrgdarøki: Íløgurøkt og skuldarrøkt.
Helen Højgaard Jacobsen er bankaútbúgvin og hevur eisini tikið HD 2. part í roknskapi.
Ábyrgdarøki: Roknskapur, íløgueftirlit, gjaldførisrøkt við meira.
Kári Petersen er útbúgvin Cand. polit og eisini eina MBA frá City University í London.
Ábyrgarøki: Strategi fyri íløgurøkt og skuld, umframt greiningaruppgávur.
Jonhard Eliasen er útbúgvin Cand. oecon. Hann hevur starvast í almennu umsitingini í nógv ár, sum deildarleiðari í Løgmansskrivstovuni, sum sendimaður í Brússel, og sum ráðgevi fyri Hagstovu Føroya og Landsbankan.
Ábyrgdarøki: Hagtøl og greining av almenna geiranum og fíggjargeiranum.
Ester Hansen er útbúgvin Cand. polit frá lærda háskúlanum í Keypmannahavn.
Ábyrgdarøki: Greining og frágreiðingar.
Kristoffur Johannes Hentze er útbúgvin Cand. polit frá lærda háskúlanum í Keypmannahavn. Eftir loknan lestur hevur Kristoffur, umframt búskaparfrøði, arbeitt nógv við Business Intelligence og við fíggjarskipanini Navision.
Ábyrgdarøki: Hagtøl og ymiskar greiningaruppgávur.
Gunnar Bjarnason er útbúgvin Cand. polit frá lærda háskúlanum í Keypmannahavn. Eftir loknan lestur hevur Gunnar, arbeitt fleiri ár sum ráðgevi innan datavøruhúsum og innan Business Intelligence.
Ábyrgdarøki: Hagtøl og ymiskar greiningaruppgávur.
Sigrið Simona S. Kalsø er útbúgvin Cand. polit frá lærda háskúlanum í Keypmannahavn.
Ábyrgdarøki: Búskaparligar greiningar og frágreiðingar fyri Búskaparráðið.


text:
Eg veit ikki um fólk minnast sendingina í Góðanmorgun Føroyar 1. Juli 2015, eg rokni við at allir fiskimenn fingu morgunmatin í hálsi um teir sótu og ótu tá hendan sendingin bleiv send.
Skjótt eftir at Magnus Heinason, kom í flotan, hoyrdist at skipið larmaði, og ongantíð fekk fisk, sjálvt um fleiri, kendir skiparar og gott fólk sigldu við har.
Magnus Heinason gjørdi, tey fyrstu árini, eftir at Havstovan fekk hann í 1982 , nakrar ísfiskatúrar, fyri at fáa nakrar pengar í kassan., men mátti gevast, av tí hann fekk ikki fyri útreiðslur, 1982 og 1983 vóru vánalig fiskiár, men í 1984 kom nógvur fiskur inn á grunnarnar,
Eg havi fyrr víst á, at Havstovan broytir frágreiðingar. Tí er trupult at skriva nakað.
Her er brot úr einari kanning, sum Petur Steingrund, saman við øðum, gjørdi í 1996, og sum upprunaliga var uppá 64 síður og stóð inni á heimasíðuni hjá Havstovuni, men bleiv klipt niður, so alt um at toskur rýmdi undan óljóði, bleiv burtur, eftir at eg skrivaði um hesa kanningina á facebook. Eg havi verði út fyri hesum fyrr, so nú goymi eg alt frá Havstovuni, sum eg skrivi um. Onnur siga seg hava verið úti fyri tí sama, at Havstovan broytir greinar, tá okkurt ikki passar við veruleikan.
Upprunaliga var tað ein PDF fílur, men bleiv soleiðis tá eg kopieraði hann
“Faktorer som påvirker effektivitet i juksefiske Resultater fra fiske etter sei og torsk ved Færøyene
Petur Steingrund, Fiskirannsóknarstovan, Nóatún, FO-100 Tórshavn, Færøyene Leon Smith, Fiskirannsóknarstovan, Nóatún, FO-100 Tórshavn, Færøyene.
Føroyskur samandráttur (færøysk sammendrag)
Endamálið við verkætlanini var at menna snellufiskiskap. Hann hevur fyrimunir við at hava lítla hjáveiði og veiðan hevur ofta ein høgan kiloprís.
Fleiri undirkanningar vóru gjørdar. Ein roynd at hækka kiloprísin á snellufiski við at lata tveir snellubátar landa regluliga á uppboðssøluni á Toftum gav einki úrslit. Orsøkin var helst tann, at snellufiskurin var ov lítil partur av marknaðinum.
Ein vansi við snellufiskiskapi er, at tað ofta er lítið at fáa. Tað kann vera tí at snellan er ov lítla tíð í beinleiðis sambandi við fiskin (stuttir ragstrar) ella at fiskurin tekur ikki í nóg stóran mun. Roynt var tí at økja fiskitíðina við at nýta drívsegl. Royndin vísti, at tað bar væl til at leingja hvønn ragstur sær, men við tað, at tað var tíðarkrevjandi at fáast við drívseglið, gjørdist fiskitíðin ikki longri. Eitt automatiserað drívsegl kundi møguliga verið ein loysn. Tað varð eisini roynt at fáa fisk at koma til skipið við at nýta undirvatnsljós, eins og hevur verið gjørt í Noregi. Tað gav tó einki úrslit, heldur tvørturímóti, við tað at upsin stygdist burtur.
Royndir vórðu eisini gjørdar at økja veiðuevnini hjá snelluskipum. Ljóð frá skipinum (t.d. snellumotori) vísti seg at minka um veiðuna eftir toski á grunnum vatni (115 m) meðan upsi á djúpum vatni (195 m) ikki varð ávirkaður. Hetta kann vera tí at snellubátarnir, sum fiska upsa á djúpum vatni, longu hava gjørt eitt stórt arbeiði at minka um motorljóðið. Hinvegin vísti tað seg at vera líka mikið, hvør litur á beitunum varð nýttur, men húkaformurin tóktist hava týdning fyri veiðuevnini hjá snelluni.
Eisin vísti tað seg, at minni var at fáa, tá fiskurin át nebbasild, møguliga tí at fiskurin tók nebbasildina fram um beiturnar. Videoupptøkur vístu, at toskur bert royndi eina ferð at taka beiturnar, meðan hýsan ofta royndi at gloypa beiturnar uttan tó at krøkjast. Hetta bendir á, at ein broyting av húkinum kundi gjørt, at hýsa eisini kundi fiskast við snellu.”
Havstovan klippur brot úr 20 ára gomlum greinum
Nú 20 ár aftaná, klippur Havstovan brot úr greinum, inni á heimasíðuni, tá ið eg havi skriva, um óljóð hjá Magnusi Heinason.
Nú stendur bert, um óljóð ikki ávirkar upsa fiskaríið og um litur á beitum ikki ávirkar fiskaríið.
Men allir fiskimenn vita, at upsi styggist nógv skjótari av óljóði enn toskur.
Royndir hava eisini víst, at um skip larma og styggja fisk, kunnu tey fáa fisk í ringum veðrið, tað kemst av at tað er so nógv óljóð í sjónum tá.
So um Magnus Heinason fær meira í onkrum háli sigur lítið og onki um royndirnar
Havstovan skuldi, beinanvegin í 1996 gjørt ljóð royndir, men tað sær út sum, um teir eru líka glaðir um royndirnar eru álítandi. So skuldi teir tikið ljóð royndir á hvørjum árið, fyri tryggja sær at onki var broytt.
Óljóð kann koma um okkurt sink losnar á skrokkinum, okkurt kemur í skrúvuna, tering á skrúvuni ella búsningar í róðrinum fara, og tað eru nógv onnur dømi, sjáldan hoyrist nakað umborð
Tað stendur á heimasíðuni hjá Havstovuni 7. desember 2015 um at yvirlitstrolingarnar hjá Magnus Heinason eru álítandi
http://www.hav.fo/index.php?option=com_content&view=article&id=548&catid=7&Itemid=180
Tær eru elstu tekningarnar av lemminum frá 2009 og tær sum eg fekk eru ongar stillingar ella longd av ketum á. Og posin er teknaður oktober 2015 eftir at eg spurdi eftir tekningum av trol útgerðini
Tað sum Havstovan hevur sagt, um at teir hava allar uppruna tekningar, er beinleiðis ósatt.
Og at onki er broytt frá 1982 er ringt at trúgva, tí har hava nógvar útskiftingar veri av fólki og ongin minnist, hvussu útgerðin var fyri 35 árum síðani.
Fiskifrøðingarnir hava lisið so nógv, at teir vilja ikki lurta eftir nøkrum, sum bert hevur 10inda ella skipara og skipsførara prógv og liva á havinum og kenna náttúruna
Magnus Heinason hevur nú gjørt, yvirlitstrolingar 35 ár og ongantíð tikið ljóð prøvar og trolútgerðina hava fiski frøðingar sett saman. Ongin sum hevur arbeitt við troli, ella sum hevur skil fyri troli, er spurdur har. Aftur her, vita fiskifrøðingarnir betur.
Avleiðingin av hesum er at yvirlitstrolingar í øll 35 árini. Eru óbrúkiligar. Eg havi onki ímóti at teir fáa nýtt skip. Men yvirlitstrolingarnar koma teir ongantíð, at vera førir fyri at gera, tað má vera uppi sjóðar skip og trolarar, sum vanliga royna ímillum onnur skip, at gera saman við línuskipum
Hetta vísir, at fiskifrøðingarnir, eru líka glaðir, um royndirnar eru rættar ella skeivar, og um Føroyska samfelagi fær mest burtur úr. So eg ivist í, um teir arbeiða fyri Føroyar ella friðingar felagsskapir.
Her er brot úr einum Sosiali frá 12/13 desember 1992, sum eg havi leita eftir, eina tíð og funnið nú, vísir at teir sum dagliga starvast á havinum eru 2- 4 ár framman fyri fiskifrøðingarnir.
Har eg og Helgi Nielsen vóru og tosaðu við Jan Múller um at tað var meira lív, at síggja í sjóðnum. 1½ ár áðrenn at toskurin kom aftur, men fiskifrøðingarnir søgdu í mai 1995 at tað var bert á onkrum smærri økjum, at nakað, av stórum toski var at fáa, um heysti 1995 vistu teir at toskurin var komin aftur 3 ár eftir, at vit tosaði við Sosialin
30 desember skrivaði Havstovan. Tað er spurningur um lív ella deyð.
Politikkararnir eru ov seinur at friða og betri stýring má á fiskivinnuni.
1993 bleiv so eitt sindur betri, so í apríl 1994 tørnaði fyri við toski. Havstovan.
Tað vísir at fiskimenn, vita 1½ -2 ár áðrenn, at fiskurin kemur aftur, og fiskifrøðingarnir kunnu onki siga fyrr 1½ – 2 aftaná fiskurin er komin.
Tí kann fiskaríi, ikki stýrast við kvotum, sum fiskifrøðingarnir ætla, men við fiskidagaskipanini sær fiskimaðurin beinanvegin, hvussu er við fiskinum og lívinum í havinum, men tað verður alt ov sjáldan, lurta eftir honum.
Eg komi at skriva meira, um fiskimenn sum síggja broytingar í natúruni, langt áðrenn fiskifrøðingar
Vestmanna 14 05 2017
Eyðun Hansen


text:
Evropakortið er í broyting, tí tingið í Katalonia hevur endaliga samtykt fólkaatkvøðuna um loysing, sum er sett at verða 1. oktober 2017.
Elsa Berg hevur skrivað greinina,
Tá ið katalanar skulu á fólkaatkvøðu fyrsta oktobur, er spurningurin, ið veljarar í Katalonia skulu taka støðu til, einfaldur:
“Ynskir tú, at Katalonia verður eitt sjálvstøðugt ríki og verður fullveldi?”
Katalonia, sum liggur í Útnyrðings-Spania, hevur egna mentan við katalanskum flaggi og máli. Søgan er rík, og Katalonia hevur fyrr skift í millum at vera sjálvstýri, heimastýri og vera fullkomin partur av Spania. Umframt stríð um størri sjálvræði hava sterk mentanarstríð tikið seg upp, og hetta hevur tryggjað katalanum, at tey enn hava egið mál, mentan og samleika. Spanskir myndugleikar hava arbeitt ímóti katalonskum sjálvstýrisrørslum, og ímillum 1939-1975 var tað bæði ólógligt at tosa katalanskt og læra málið í skúlunum.
Stór skrúðgonga fyri fullveldi:
11. september í 1714 misti Katalonia rættin til egnu stjórnarskipan, lóggávuting og serstaka rættarskipan. Síðstu árini hevur stór skrúðgonga tí verið tann 11. september kl. 17:14, har sjálvstýrisfólk í Katalonia fylla gongugøturnar og sýna sín stuðul til fullveldi. Katalonsku fløggini eru at síggja allastaðni, og fólk eru í sera góðum hýri. Mett verður, at umleið 2 milliónir katalanar luttaka í skrúðgonguni.
Unga Tjóðveldið hevur atlimaskap í EFAy, og í tí sambandi hava vit tilknýti til fleiri loysingarsinnað ungmannafeløg í Evropa. JERC (Joventuts d’Esquerra Republicana de Catalunya) er eitt av hesum ungmannafeløgum, og tá ið fólkaatkvøðan verður 1. oktober sendir Unga Tjóðveldið umboð til Katalonia at fylgja við fólkaatkvøðuni og frælsisstríðnum saman við vinstravenda loysingarsinnaða ungmannafelagnum.
Spanskir myndugleikar góðtaka ikki loysing Tá ið katalanska tingið mikudagin samtykti, at fólkaatkvøðan skuldi vera fyrsta oktobur, vóru spanskir myndugleikar skjótir at fordøma avgerðina. Spanskir myndugleikar hava allatíð verið ímóti, at katalanska fólkið skal fáa loyvi at halda fólkaatkvøðuna. Myndugleikanir í Spania hava lovað, at stjórnin fer at brúka øll lógar- og politisk amboð fyri at steðga atkvøðuni.
Katalanskur loysingarmaður, sum Fjúrtandi hevur tosað við, segði eisini, at hóttanir um fongsling av tingformanninum í Katalonia, og at atkvøðuhølini fóru at verða niðurløgd av sponsku løgregluni høvdu verið frammi, men at katalanskir myndugleikar higartil ikki høvdu latið seg styggja av hóttanunum.


text:
Játtanir til høvuðsøki 2
Sjey játtanir vóru latnar av høvuðsøki 2 í fyrsta játtanarumfari. Hetta varð almannakunngjørt 19. desember 2014.
Seks játtanir vóru latnar av høvuðsøki 2 í øðrum játtanarumfari. Hetta varð almannakunngjørt 17. desember 2015.
Ein játtan varð latin av høvuðsøki 2 í triðja játtanarumfari. Hetta varð almannakunngjørt 19. desember 2016.
Tvær játtanir vóru latnar av høvuðsøki 2 í fjórða játtanarumfari. Hetta varð almannakunngjørt 11. desember 2017.
Fimm játtanir vóru latnar av høvuðsøki 2 í fimta og seinasta játtanarumfari. Hetta varð almannakunngjørt 11. desember 2019.
Heilsa sum sosialt fyribrigdi
Poula Patursson, M.Sc. í føðslu, 986.305 kr. til eina ph.d. verkætlan á Landssjúkrahúsinum um føðslutrot hjá skurðsjúklingum í Føroyum. 2014
Anna Sofía Fjallheim, ph.d. lesandi á Sjúkrarøktarfrøðideildini á Fróðskaparsetrinum, 569.596 kr. til eina ph.d. verkætlan um at staðfesta føðitunglyndi. 2014
Kristianna Dam frá Sjúkrarøktarfrøðideildini á Fróðskaparsetrinum, 312.638 kr. til eina verkætlan um lívsfatanina hjá ungum, sum eru uppvaksin við sálarsjúkum foreldrum. 2015
Marin Strøm, ph.d., granskari frá Megindeildini fyri Náttúru- og heilsuvísindi á Fróðskaparsetrinum, 536.736 kr. til eina verkætlan um sambandið millum kost og rørslu hjá føroyskum tannáringum og sosiobúskaparligu og heilsuligu støðuna hjá familjuni. 2015
Heilsa sum medisinskt fyribrigdi
Gunnhild Helmsdal, lækni á Landssjúkrahúsinum, 1.209.051. kr. til eina ph.d.-verkætlan um útbreiðslu og ávirkan av meningitis í einum einsháttaðum samfelagi. 2014
Hendan verkætlanin steðgaði, og mesti stuðulin fall aftur til grunnin.
Amanda Gratton Vang, ph.d., granskari í biomedisini á Landssjúkrahúsinum og Granskarasetrinum iNOVA, 890.171 kr. til at granska ávirkan á immunverjuna hjá einum ávísum bólki av giktsjúklingum. 2014
Ein partur av stuðlinum fall aftur til grunnin.
Thomas Rosenberg og Elin Holm, serlæknar í eygnasjúkum á Landssjúkrahúsinum, 313.360 kr. til at granska grønstar í Føroyum. 2014
Shahin Gaini, ph.d., serlækni frá Medisinska Deplinum á Landssjúkrahúsinum, 318.536 kr. til eina verkætlan at kanna immunverjuna hjá sjúklingum við blóðeitran (sepsis), har bakteriur eru funnar í blóðnum. Verkætlanin kallast BiFaSeps (Biomarkers-Faroeislands-Sepsis-Study). 2015
Hendan verkætlanin steðgaði, og mesti stuðulin fall aftur til grunnin.
Maria Skaalum Petersen, ph.d., granskari á Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu, 667.421 kr. til eina verkætlan um genetisku orsøkirnar til Alzheimers sjúku í Føroyum. 2015
Turid Hammer frá Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu, 1.217.022 kr. til eina ph.d.-verkætlan um tarmbrunasjúkur í Føroyum. 2015
Maria Skaalum Petersen, ph.d., granskari á Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu og Fróðskaparsetrinum, kr. 851.734 til eina verkætlan um mikrobiom og Parkinsons sjúku. 2019
Turið Hammer, ph.d., granskari frá Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu, kr. 828.856 til verkætlan um grundir til og kostnað av høga títtleikanum av tarmbrunasjúkum í Føroyum. 2019
Eina H. Eliasen frá Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu og Fróðskaparsetrinum, kr. 1.076.896 til eina ph.d.-verkætlan um heilsustøðuna hjá sjeyti og áttati ára gomlum føroyingum. 2019
Hjartasjúkur
Magni Mohr, ph.d., lektari og granskari á Deplinum fyri Heilsu og Almannagransking á Fróðskaparsetrinum, 446.200 kr. til at granska heilsufremjandi árin av rørslufótbólti hjá kvinnuligum og mannligum sjúklingum, ið eru í vanda fyri at fáa diabetes 2. 2014
Katrin Eivindardóttir Danielsen, ph.d., atknýttur granskari á Landssjúkrahúsinum, 953.715 kr. til verkætlan at fyribyrgja hjartasjúkur við neyvari skreening av nýføðingum. 2017
Jacobina Kristiansen frá Fróðskaparsetrinum og Landssjúkrahúsinum, kr. 816.745 til eina ph.d.-verkætlan um ávirkan av langtíðarvenjing á blóðstorknan hjá sjúklingum við hjartaæðrasjúku. 2019
Sjúrður F. Olsen, ph.d. og dr.med., atknýttur professari á Fróðskaparsetrinum, kr. 398.648 til verkætlan, sum fevnir um skeiðið frá føðing til ellisár: Íløga í granskingartilfeingi til at lýsa heilsu hjá føroyingum frá millumkrígsárunum. 2019
Krabbamein
Noomi O. Gregersen, ph.d. og granskingarleiðari fyri Fargen á Ílegusavninum, 567.000 kr. til verkætlan at kanna, um tað finnast serligir føroyskir variantar av bróstkrabbagenum. 2016
Maria Skaalum Petersen, ph.d.,lektari á Deplinum fyri Heilsu og Almannagransking á Fróðskaparsetrinum. 1.120.010 kr. til ph.d.-verkætlan við kortlegging og greining av krabbameinstilburðum í Føroyum. 2017
Marnar Fríðheim Kristiansen verð settur sum ph.d.-lesandi í hesi verkætlanini.
Sálarfrøðilig heilsa
Sanne Storm, ph.d. í musikkterapi, frá Psykiatriska Deplinum á Landssjúkraúsinum, 1.499.016 mió. kr. til eina verkætlan um at geva skjóta viðgerð móti angist og tunglyndi eftir føðing í Føroyum. 2014
Noomi Oddmarsdóttir Gregersen, ph.d., og granskingarleiðari fyri Fargen á Ílegusavninum, 184.223 kr. til eina verkætlan um at eyðmerkja og greina genetisk frávik í Føroyum, sum økja vanda fyri at fáa panikkangist. 2015