text:
Í dag bleiv hildið flaggdagshald á Glyvrum. Gingið bleiv ein túrur yvir til keypssamtøkuna og aftur á skúlan. Næmingarnir høvdu teknað tað føroyska flaggið til dagin í dag, sum tey flaggaðu. Sungi… Les meira »
Leygardagin 21. apríl 2018 verður árliga Barnadansistevnan. Hesa ferð verður stevnan hildin í Sandoynni. Børn og ung úr dansifeløgum og skúlum úr øllum Føroyum koma saman at dansa føroyskan dans frá m… Les meira »
Hendan síðsta vikan í skúlaárinum verður brúkt til ymiskt. Í dag var tað so dagurin hjá 3.flokki at skipa fyri. Siðvenja hevur í fleiri ár verið, at 3.flokkur sleppur at skipa fyri einum djóradegi, t… Les meira »
Aftur í ár riggaði garðdagurin á Glyvrum sera væl. Fitt av foreldrum og børnum møttu at hampa og fríðka um skúlagarðin. Sum undanfarin ár, so var størsta takið at mála bæði tað, ið fyrr er málað, og… Les meira »
Seinastu 14 dagarnar hava vit í Glyvra skúla havt lesi- og rokniskeið. Í stuttum er at siga um hetta skeið, at vit í tvær vikur bert hava hugsavnað okkum um føroyskt og rokning. Allar aðrar lærugreina… Les meira »
Hesa vikuna hava vit havt ordiliga gott veður, so vit hava verið nógv úti og spælt. Vit hava verið á vøllinum, spælt í skreiðibananum og rørinum, hoppa band og lastikk, heinta blómur og spælt við tey… Les meira »
Tíðin gongur skjótt, og nú er seinasta vikan í skúlaárinum 2015/2016 longu beint fyri framman. Ta seinastu vikuna fara vit at gera alt møguligt stuttligt, spennandi og læruríkt. Ilt er at gera eina ne… Les meira »
Í dag er ruddingardagur í Runavíkar kommunu, og tí hava vit verið úti og ruddað rundanum skúlan, í bønum og uppi á fótbóltsvøllinum. Vit funnu nógv rusk: blikk, sunkist, koppar, eina húgvu, glasfløsku… Les meira »
Tíðindabræv 3. juni 201603-06-2016 Hesa vikuna hevur verið sera gott veður, og vit hava verið nógv úti. Vit hava spælt, verið á vøllinum, hava lært, hvussu mann hoppar lastikk o.a. Vit hava eisini et… Les meira »
Tíðindabrævið 27.05.2016 Hesa vikuna hava vit verið nógv úti, í samband við at tað er útivika. Vit vóru ein túr í fjøruni, bæði Uppistova og Niðristova. Har funnu vit nógv spennandi, t.d. eina sandsla… Les meira »
Hesa vikuna eru tað børnini í Uppistovu, sum hava sagt, hvat vit skulu skriva í tíðindabrævið.Vit hava hugt eftir sjónleiki í Løkshøll. Tað vóru børn úr 5. flokki, sum spældu sjónleikin. Sjónleikurin… Les meira »
Góðu foreldur og avvarðandi. Glyvrar 12. mai 2016 Sum vit fyrr hava tosað og skrivað um, so er ein av tonkunum við forskúlanum, at vit so líðandi nærkast skúlanum við øllum tí, ið tað inniber. Við hes… Les meira »
Hesa vikuna vóru vit til 1-1-2 dag á Skála. Tað var týsdagin. Vit fóru við tveimum bussum. Vit vóru í politibilinum, sløkkiliðsbilinum, sjúkrabilinum, tyrluni og á motorsúkkluni. Vit hoyrdu eisini um… Les meira »
Hósdagin 5. mai er Kristi himmalferðardagur. Fríggjadagin 6. mai hevur skúlaleiðslan lagt ein frídag, so forskúlin byrjar aftur mánamorgunin 9. mai. Frítíðarskúlin í Rituvík er tó opin allan fríggjada… Les meira »
Í samband við Flaggdagin hava vit tosað og lært um føroyska flaggið, Merkið. Vit hava eisini teknað okkum eitt Merki í part. Hósdagin 21. apríl fóru vit til Flaggdagshald. Vit gingu inn á Høgaból. Sve… Les meira »
Í sambandi við flaggdagin í komandi viku fara øll børnini á Glyvrum at ganga skrúðgongu í morgin, hósdagin 21. apríl. Farið verður frá Glyvra skúla kl. 8.45, og gingið verður út á Høgaból, har vit syn… Les meira »
Í dag kavaði aftur! Vit sungu kavasangir í sangløtuni, og í fríkorterinum sletaðu vit og spældu við kava. Aftaná útiløtuna komu trettan børn úr einum barnagarði í Klaksvík og vitjaðu okkum. Vit spældu… Les meira »
Hesa vikuna eru tað nógv, ið hava reiggjað. Vit hava eisini teknað, hugt í bøkur, sparkað fótbólt og perlað. Vit hava valt ein sang hvør at tekna. Brynja teknaði til dømis sangin "Oman kemur grýla." V… Les meira »
Hesa vikuna eru tað børnini í Uppistovu, sum skriva tíðindabrævið. Tað var gott at koma aftur í forskúla aftaná páskafrítíðina. Øll børnini hava fortalt okkurt, sum tey hava gjørt, meðan tey hava havt… Les meira »
Vit fara í páskafrí frá leygardegnum 19. mars, og byrja aftur í forskúlanum mikudagin 30. mars. Frítíðarskúlin í Rituvík hevur opið frá kl. 7.30 allar gerandisdagar. Seinastu vikurnar hevur nógv ymisk… Les meira »


c: text/html

text:
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Roknað verður við, at arbeiðið fer at taka einar seks vikur.
Arbeitt verður í løtuni við at reisa uppaftur kupilin á Sornfelli, sum brotnaði í ódnarveðrinum á jólum 2016.
Bogi Vinther hjá Landsverki sigur við R7, at arbeiðið byrjaði í fjør, men neyðugt varð at gevast orsaka av veðri, og eisini vóru trupulleikar av, at alt passaði ikki saman, sum tað skuldi.
Nýggi kupilin verður øðrvísi enn tann gamli. Hann er gjørdur av glasfipuri, meðan gamli kupilin var ein dúkur, sum varð plástur upp. Sostatt er nýggi kupilin sterkari enn tann gamli var.
Radarin sum var í kuplinum fekk eisini skaða í ódnarveðrinum, tá kupilin brotnaði, og hóast ein radari hevur verið tøkur seinasta árið, so hevur hann ikki verið brúktur.
“Radarin kann ikki verða brúktur, tá eingin kupil er, tí vandi er fyri, at klaki kann detta av mastrini, sum stendur við síðuna av, og tað kann skaða radaran,” sigur Bogi Vinther.
“Flogførini klára seg uttan radaran, men við radaranum kunnu tey flúgva tættari og tað sparir brennievni,” sigur hann.
Bogi Vinther roknar ikki við at nýggi kupilin fer at standa leingi á Sornfelli.
“Nú verður farið yvir til at nýta mastrar ístaðin, so tað er bara ein spurningur um tíð, til radarar ikki verða nýttir longur,” sigur hann.
Spurdur hvat hin kupilin á Sornfelli verður nýttur til, sigur hann, at hann verður ikki nýttur longur.
Tað er landið sum eigur støðina á Sornfelli, meðan danska Naviair stendur fyri kuplunum.
Roknað verður við, at arbeiðið við at reisa nýggja kupilin fer at taka umleið 6 vikur.
Mest lisið í farnu viku
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Rák (6) - Urtagott
Løtan er ikki røtt
Gjørd av byggiblokkum
Doyði av e-sigarettini
Hetta kann ikki góðtakast
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Forða fyri at manningarnar koma at bera kostnaðin
Opið hús á Kambsdali í sambandi við at FabLab verður alment tikið í nýtslu
Konsert við Siloakórinum
Reyðmaðkurin hvørvur úr troyttari jørð
So ymisk og tó
Hamas: 50 av teimum sum mánadagin lótu lív í Gaza, vóru okkara limir
Nær var tað?
Leivur Frederiksen tippar
Mikkel skal føða
Naddoddur, eitt virkið bátafelag
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Útboðini í H2020 fyri 2016/2017
ES nevndin hevur kunngjørt útboð og evni, sum lýsa stuðulsmøguleikar í Horizon 2020 fyri árini 2016 og 2017.
Útboðini fevna um evni innan tær sjey samfelagsligu avbjóðingarnar, umframt at stuðul verður latin til framúrskarandi gransking, ídnaðarliga leiðslu, verkætlanir hjá smáum og miðalstórum fyritøkum og til flytføri.
Útboðini eru viðkomandi hjá bæði almennum sum privatum umsøkjarum. Útboðini eru savnað í tvey ára arbeiðsprogramm við ásettum umsóknarfreistum í 2016 og 2017.
Á heimasíðuni Participant Portal ber til at leita fram útboð, reglur og krøv til umsóknina, umframt aðra viðkomandi kunning. Tað er eisini á hesari síðuni, at umsóknin verður skrivað og send. ES nevndin letur útboðini upp í góðari tíð áðrenn umsóknarfreistina, so umsøkjarin hevur góðar stundir at fyrireika umsóknina, áðrenn sent verður.
Leita eftir arbeiðsprogrammi her
Les tíðindaskriv frá ES nevndini um íløguna í gransking og nýskapan komandi tvey árini her
Granskingarráðið hevur kunningartænastu um Horizon 2020. Fyri spurningar ella neyvari upplýsingar um Horizon 2020 ber til at seta seg í samband við Mariu Húsgarð á tel: 567802 ella maria@gransking.fo


text:
Sálarlig heilsa er fólkaheilsa
Tak niður grein
Sálarlig heilsa er fólkaheilsa
Sosialurin nr. 146 · 22. desember 2014
Skriva greinina hava: Sunnrið Egilstoft Nielsen, Dagmar í Heiðunum og Kerstin Laksáfoss
Inngangur:
Føroyum merkir fólkaheilsa likamlig heilsa. Vit tosa um at eta sunt, um at renna og aðrar kropsliga ávirkan á okkara heilsu. Vit mugu ásanna, at sálarligar heilsan er undirmett, tá ið tosa verður um fólkaheilsu. Fleiri av okkara ungu mistrívast, hetta er ein stórur trupulleiki. Tíðin er komin til, at sálarliga heilsan verður sett á breddan.


text:
Stakskeið á Søgu- og samfelagsdeildini
stakskeið á bachelor og masterstigi
Tey skeið, ið tá verða boðin út til tey fulltíðarlesandi á Søgu- og samfelagsdeildini, verða eisini boðin út til onnur at søkja sum stakskeið, í tann mun, at tað eru pláss eftir at fulltíðarlesandi hava teknað seg. Í summum førum eru fá pláss til taks fyri onnur enn fulltíðarlesandi.
Tey, ið ynskja at søkja inn á hesi skeið skulu søkja um upptøku til hvørt skeið sær og skulu lúka somu krøv til upptøku sum aðrir studentar.
Nærri kunning um stakgreinalestur várið 2018 HER


text:
All inclusive summarcruise
Til bæði vaksin, børn, eldri og bólkar.
Fráferð fríggjamorgun: 15.06 og 22.06.2018 (ÚTSELT 22.06)
Fráferð hvørt sunnukvøld: 10.06-19.08.2018
Fleiri familjur, pør og eitt nú bindiklubbar hava verið við hendan túrin seinastu árini, og felags fyri tey øll er at tey hugna sær. Tú hevur longu goldið fyri bæði ferð og mat, áðrenn tú kemur umborð, tískil skalt tú bara slappa av og møta upp til máltíðirnar - tær nýtist ikki at hugsa um annað enn at hugna tær.
Hendan ferðin er eitt upplagt høvi hjá støkum, pørum, vinum og familjum at hugna sær umborð á stásiligu Norrönu, ið hevur undirhald, shopping og matupplivingar til allar aldursbólkar.
Fyri børn er Norröna sum at koma í eina heilt aðra verð, so hví ikki lata hesi smáu royna Føroya størsta skip? Vit hava altíð gott undirhald til børn um summarið, har m.a. sangur, skattaveiða, andlitsmáling og tónleikur er á skránni. Og ikki at gloyma biografin og spæliplássið.
Droym teg burtur á sóldekkinum við eini bók og onkrum leskiligum afturvið úr Sky Bar, ella hoyr góðan live tónleik í Naust. Eisini er møguligt at forkela kropp og sál í hitarúminum, svimjihylinum, fitnessrúminum ella í heitu pottunum á dekk 7.


text:
Limagjald
07 Vestur er eitt limafelag, sum limirnir eiga. Allir limir hava eina atkvøðu til aðalfund, og sostatt eins stóra ávirkan á felagið. Øll íðkandi gjalda limagjald, eins og tað ber til at vera passivur limur.
Vaksin, dreingir og gentur rinda limagjald umvegis tilsvarandi leinkju í høgru síðu ->
Allir limir, ið hava rinda limagjald koma eisini undir tryggingina hjá 07 Vestur, um okkurt óhapp verður.
Komandi dystir
Betri-deildin, 27. mei kl. 15:00
07 Vestur - Skála
2. deild, 26. mei kl. 15:00
07 Vestur - NSÍ
Kvinnur, 23. mei kl. 18:20
AB/B71 - 07 Vestur a
Fleiri
Betri Deildin
Stigatalvan
Málskjúttar
Málskjúttar


text:
Bíbliusøgur, sangir og telduspøl.
Bíbliusøgur, sangir og telduspøl.
Bergur vaknar um morgunin tann 1. des...
Bergur vaknar um morgunin tann 1. desember. Hann heldur, at tað einasta, hann fer at uppliva tann dagin, er at fáa kalendaragávu og síðani skú...
Bókin er full av stuttligum, undarligum...
Bókin er full av stuttligum, undarligum, skaldsligum, hugvekjandi og sveimandi yrkingum til børn.
Ein spildurnýggj jólasøga, sum børnum f...
Ein spildurnýggj jólasøga, sum børnum fara at dáma.
Bók við fløgu, sum við orðum og tónum l...
Bók við fløgu, sum við orðum og tónum leiðir barnið inn í tónleikaheimin
Eitt tónleikaævintýr, skrivað í 1936.
Eitt tónleikaævintýr, skrivað í 1936.
Klassiska ævintýrið hjá Jakobi Jakobsen...
Klassiska ævintýrið hjá Jakobi Jakobsen um trøllið hjá Pápaleysa í nýggjum sniði
Ein flott myndabók við einum tónleikaæv...
Ein flott myndabók við einum tónleikaævintýri, ið byggir á kvæði um Ólav Riddararós


text:
Heri Simonsen 08.02.2018 (22:20)
Dystarendin: Kyndil-VÍF 28-25 (Rás2)
TRÝST á PÍLIN undir MYNDINI, og hoyr hvussu tað ljóðaði á Rás2 tá Hilmar Jan Hansen segði frá teimum seinastu dramatisku minuttunum av fyrru hálvfinaluni í Faxe Kondi kappingini hjá monnum millum Kyndil og VÍF, sum Kyndil vann 28-25.
Claus Rasmussen var viðmerkjari til dystarfrásøgnina.
Kyndil – VÍF 28-25 (14-15)
Kyndil: Tummas Pauli Hanusarson 6, Bartal Klein Olsen 5, Høgni Klein Olsen 3, David Edvardsen 3, Rókur Akralíð 3, Eirikur Simonsen 3, Rógvi Dal-Christiansen 3, Hjalti Mohr Jacobsen 1, Rani Ellingsgaard 1
VÍF: Filip Jojic 12, Julian Olsen 6, Miki Duko Sørensen 2, Andrias Eriksen 2, Sjúrður Olsen 2, Bjarti Hansen 1
Hoyr samrøðuna Hilmar Jan Hansen gjørdi við Inga Olsen, venjara hjá VÍF HER
Hoyr samrøðuna Hilmar Jan Hansen gjørdi við Julian Johansen, venjara hjá Kyndli HER
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Umsóknarbløð 2014/15
- Stakskeið (tómpláss) á Søgu- og samfelagsdeildini:
Sosialvísindi og samfelagsplanlegging, Søgu, Politikki og umsiting og
Gudfrøði
- Umsóknarblað til Masterútbúgving í løgfrøði (ikki tøkt enn)
- Leiðbeining til Masterútbúgving í løgfrøði (ikki tøkt en
Kvota 2:
- Tak niður umsóknarblað (kvota 2) 2016 (ikki tøkt enn)
- Tak niður leiðbeining til umsóknarblað (kvota 2) 2016 (ikki tøkt enn)
Kvota 1:
- Tak niður umsóknarblað (kvota 1) 2016 (ikki tøkt enn)
- Tak niður leiðbeining til umsóknarblað (kvota 1) 2016 (ikki tøkt enn)


text:
Føroysk landafrøði
Føroyar liggja norðuri í Atlantshavinum á 62° N og 7° V frá Greenwich.
Innihaldsyvirlit
Hvar[rætta | rætta wikitekst]
Føroyar liggja í Norðuratlantshavi nøkurlunda miðskeiðis ímillum Norra, Skotland og Ísland. Mitt í Golfstreyminum í Norðuratlantshavi á 62 stigum norður. Føroyar eru partur í Norðurevropa. Føroyar eru eisini partur í danska kongsríkinum. Føroyar eru virkin partur av norðurlendskum samstarvi, bæði sum sjálvstýrandi land og sum partur av ríkisfelagsskapinum við Danmark og Grønland.
Úr Føroyum er næstan líka langt til Noregs, Skotlands og Íslands. Úr Føroyum eru góðir 400 km til t.d. Íslands. 14 tímar eru at sigla til Íslands og einir 30 til Danmarkar. Umleið 2 tímar eru at flúgva ímillum.
Í stuttum um Føroyar[rætta | rætta wikitekst]
Hagtøl[rætta | rætta wikitekst]
- Norðasta stað: Enniberg, Viðoy.
- Syðsta stað: Sumbiarsteinur, Flesjarnar, Suðuroy.
- Vestasta stað: Gáadrangur, Mykineshólmur.
- Eystasta stað: Stapin, Fugloy.
- Býir: Tórshavn, Klaksvík, Hoyvík, Argir, v.fl.
- Størsti býur: Tórshavn.
- Landsvídd: 1 399 km2.
- Veit jørð: 4 %.
- Sjóøki: 275 000 km2.
- Høv: Norskahavið, Norðsjógvurin, Norðuratlantshavið.
- Strandalinja: 1 289 km.[1]
- Oyggjar: Í Føroyum eru 18 oyggjar.
- Størsta oyggj: Streymoy.
- Minsta oyggj: Lítla Dímun.
- Hólmar og sker: Í alt eru 779 oyggjar, hólmar og sker í Føroyum.[1]
- Mesti kuldi (skrásett síðan 1961): -12,3 °C, Flogvøllurin, 4. mars 2001 [2].
- Mesti hiti (skrásett síðan 1961): 26,3 °C, Flogvøllurin, 17. juli 2003.
- Fjøll: Slættaratindur, Gráfelli, Villingadalsfjall.
- Hægsti staður: Slættaratindur (880 m), Eysturoy.[3]
- Lægsti staður: Norðuratlantshavið.
- Størsti fossur: Bøsdalafossur.
- Høvuðsáir: Breiðá, Kirkjuá, Stórá, v.fl.
- Vøtn: Sørvágsvatn (Leitisvatn), Fjallavatn, Sandsvatn, v.fl.
- Vøtn: 0,5 %
- Størsta vatn: Sørvágsvatn (Leitisvatn), Vágar.
- Firðir: Kollafjørður, Oyndarfjørður, Sørvágsfjørður, v.fl.
- Longsti fjørður: Skálafjørður, Eysturoy, 14 km.
- Landgrunnurin: 275 000 km2. Har djúpast er á landgrunninum, er tað umleið 4000 m.
Oyggjarnar[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Oyggjar í Føroyum
Oyggjarnar eru 1 399 km2 til víddar. 18 oyggjar eru í Føroyum. 17 eru bygdar og 1 óbygd, Lítla Dímun. Umframt oyggjarnar eru mangir hólmar, stakkar, drangar og sker. Tilsamans 779 av teimum.[1] Heilt neyvt er víddin av øllum Føroyakortinum, við skerum, 1 395,74 km2.[1] Umveldismark: 12 fjórðingar[4]. Størst er Streymoyggin, 374,17 km2, og minst er Lítla Dímun, 0,84 km2.[1]
Úr suðri í norður er frástøðan 113 km, og úr eystri í vestur er hon 75 km. Strandalinjan er 1 289 km.[1] Ongastaðni í landinum ert tú meira enn 5 km frá havinum. Tær størstu oyggjarnar eru Streymoy, Eysturoy, Vágar og Suðuroy. Fólk býr á 17 av teimum 18 oyggjunum. Oyggin, sum einki fólk býr á, Lítla Dímun, er rættiliga lítil (0,84km2), og er umringað av brattum, høgum bjørgum, so hon er ring at sleppa til. Einans seyðir og fuglar halda til á oynni.
Oyggjarnar úr landnyrðingi eru: Fugloy, Svínoy, Viðoy, Borðoy, Kunoy, Kalsoy, Eysturoy, Streymoy, Nólsoy, Vágar, Mykines, Koltur, Hestur, Sandoy, Skúvoy, Stóra Dímun, Lítla Dímun og Suðuroy.
Landslagið[rætta | rætta wikitekst]
Føroyar eru eitt skurvut fjallaland við høgum tindum, brøttum bergum og grønum líðum, hólmum, drangum og flesjum. Tær eru átjan smáar oyggjar, prúðar, men ómildar á at líta, tá ið tú kemur uttan av havi inn ímóti teimum, men kemur tú heilt inn at teimum, inn í tey djúpu sundini og firðirnar, "vilt tú vera varur við mangt vakurt og gott millum fjøru og fjals" ("Langt burt frá øðrum londum" eftir Gulak Jacobsen). Gjøgnum oyggjarnar ganga høgir fjallaryggir. Í Suðuroy ganga teir tvørtur um oynna, í hinum oyggjunum mest langvegin. Á Viðoynni, Kalsoynni og summum øðrum støðum er ryggurin ein hvøss, tunn røð. Men fyri tað mesta eru teir bæði flatar og breiðar herður. Upp av teimum reisa seg so hægri tindar og fjøll við skørðum ímillum. Frá herðunum ganga brattlendi niður móti dølum, sjónum ella øðrum undirlendi.
Gjøgnum brattlendini ganga ofta brýr, røkur og hamrar, men har sum brattlendið er vallað, síggjast bara teir hægstu hamrarnir. Úti móti opnum havi er oftast bratt berg. Stundum standa tey beint upp, og nevnast tey tá meitilberg. Mangastaðni liggja undir berginum stórar urðar og vísa á, at har hava verið stór berglop. Oyggjarnar hava ikki altíð sæð út sum nú. Kletturin molnar og terist av regni og skiftandi frosti og hita, máast av vatni, ísi og vindi og matast av havalduni. Munurin sæst ikki dag frá degi, men ár koma og ár fara, og tó at bergið kann vísa seg at standa reyst, so máast tað umsíðir. Knappliga kann tað skrædna frá í ervi, loysna úr homrum og berglopið skríður við øgiligum duni út á sjógv. Flestu urðarnar hevur havið skolað burtur. Oman á teimum høgu fjøllunum liggur grót og eyrur, sum frost, vatn og sólarhiti hevur sprongt leyst. Vindurin ber smágrót og eyr út av fjallinum, og vatnið skolar tað oman gjøgnum brekkurnar. Dalar, sum liggja undir grýtutum fjøllum, hava altíð eyrblandaða mold og eyr í áunum. Her og har liggur stórgrót, sum er loysnað úr homrunum. Grótið í Føroyum er av tí slagnum, sum verður nevnt basalt, tað liggur í flógvum hvør oman á aðrari. Fyri mongum túsund árum síðani vóru stór eldgos her um leiðir, og hesar fláirnar eru komnar soleiðis, at grótbræðing hevur spríkt upp úr jørðini gjøgnum op og rivur, og runnið út yvir landið og er so storknað til grót. Soleiðis gerst grót enn í øðrum londum, á Íslandi til dømis goysir ofta grótbræðing enn út úr eldfjøllunum. Hvør flógvin er komin við eitt eldgos, tær niðaru fyrr, tær ovaru seinni. Millum grótfláirnar eru summastaðni fláir av royðugróti. Tað líkist øsku í liti, grátt, reytt og brúnt, og øska er tað, sum er rokin upp úr eldgloprunum. Av tí mikla fargi omaná er hon harðnað til grót. Eina tíð millum eldgosini má viðaskógur hava vaksið her, tí nógvastaðni í oyggjunum er kol at finna, og kol er viður, sum er rotnaður til mógv og síðani harðnaður til kol av farginum omaná. Stundum síggjast týðiliga kvistarnir og viðingarnar í kolstykkjum. Hvussu leingi eldgosini hava vart, kann ikki sigast við vissu, men tey hava vart í mong túsund ár. Í hesari tíð og av hesum eldgosum eru Føroyar uppbygdar.
Tá ið eldgosini vóru steðgað, kunnu vit ætla, at landøkið her á okkara leiðum hevur verið ein samanhangandi basaltháslætti, men síðan ta tíð hava tær oyðandi kreftirnar, vatnið, ísurin, vindurin, havið og skfitandi hiti tært, máað og matað háslættan sundur og broytt hann so, at hann gjørdist til oyggjaflokkin Føroyar. Eftir at eldgosini vóru steðgað, gjørdist so kalt her norðuri, at ísur legðist ikki bara yvir Føroyar og økið her um leið, men eisini yvir stórar partar av Kanada, Grønland og Norðurevropa. Ísurin er gliðin suðureftir og norðureftir og hevur máað og gnaddað landið og givið bæði dølum og fjørðum ta útsjónd, teir nú hava. Gamalt er sagt, "at útnyrðingur liggur javnur gjøgnum allar firðir í Føroyum", og hyggja vit t.d. á kortið, síggja vit, at ikki bara allir opnir sund og firðir, men teir longstu dalarnir ganga sama veg. Sum ísurin nú liggur oman á Grønlandi, hevur hann áður eisini ligið oman á Føroyum. Og sum hann nú har ekur oman móti sjónum, hevur hann tá ikið her, fyri norðan í útnyrðing, fyri sunnan í landsynning. Undir ísinum lá eyrur, sum av tí ógvuliga trýsti var skrubbaður fast oman eftir jarðklettinum og soleiðis brýndi dalarnar niður. Verður flag grivið oman av slættari hellu, síggjast ofta tættar skøvur í henni, sum allar ganga sama veg um dalurin, hesar skøvur hevur ísurin skurslað. Men eftir fáum árum máar veðrið tær burtur, tí síggjast tær sjáldan í hellum, sum liggja berar. Ymsastaðni kunnu vit síggja morenur, morenur kalla vit tað tilfarið av leysum eyri, leiri, gróti og sandi, sum ísurin hevur flutt við sær. Hyggja vit at tí føroysku strondini, so er stórur munur á eysturstrondini, norðurstrondini og vesturstrondini. Innansyndis og eystantil er ofta fjøruslætt og vallað. Norðantil og vestantil eru bjørgini. Allastaðni fram við strondini síggjast merki eftir, hvussu havið hevur matað landið - urðar, gjáir og skriður eru týðilig merki av hesum oyðingum. Fram við landinum standa stakkar og drangar, har liggja flesjar og hólmar, sker og boðar, sum tað seinasta, ið er eftir av tí landi, sum burtur er matað.
Veðurlagið[rætta | rætta wikitekst]
Veðurlagið er rímiliga vátt, við nógvum regni og mjørka, og onkuntíð hørðum ódnum eisini. Her í Atlantshavi renna saman heitir og kaldir luftstreymar, og veðurlagið er skiftandi sól, regn og mjørki. Um summrini eru Føroyar rímiliga kaldar, við miðalhitanum 11°C. Miðalhitin í okkara kaldasta mánaði er 3 °C. Sjálvt um tær liggja á 62° norður, so heldur Golfstreymurin veðurlagið flótt, so vit hava mildar vetrar. Milda og slavna veðurlagið er gott til t.d. seyðahald, sum var høvuðsvinna. Golfstreymurin ger at sjógvurin frystir ikki. Veðrið er ógvuliga óstøðugt, tí Føroyar liggja í norðuratlantiska lágtrýstbeltinum. Føroyar hava strandaveðurlag.
Veðurlagið í Føroyum er - ikki uttan orsøk - ofta lýst sum "rásarúmið hjá veðurgudunum". Føroyar hava eisini oyggjaveðurlag við ógvuliga skiftandi veðri. Bert stutt løta kann vera millum sólskin og regn, logn og storm. Sólskin, regn og mjørki hvørt um annað. Í Føroyum mást tú altið laga teg eftir veðrinum. Veturin er lýggjur; ofta við regni, vindi og við hvørt nakað av kava og kulda, sum ikki liggur serliga leingi. Summarið er ljóst - á hásumri nærum alt samdøgrið. Longsta dag eru 19,5 ljóstímar, og stytsta dag eru uml. 5 ljóstímar. Hitin liggur ofta um 10 - 12 °C, men onkrar dagar krýpur hann upp í 20 °C.
Veðurlagið fram við sjóvarmálanum í Føroyum er tempererað veðurlag við miðalhita í august upp á umleið 11 °C. Veðurlagið fer frá at verða bólkað sum tempererað til at vera arktiskt, tá ið miðalhitin fyri heitasta mánað er minni enn 10 °C. Fyri hvørjar 100 metrar upp frá sjóvarmálanum kólnar luftin 0,7 °C, og tað merkir, at vit eru farin um markið frá tí tempereraða til tað arktiska veðurlagið longu einar 200 metrar yvir havi. Føroyska veðurlagið fevnir sostatt um sjálvt markið millum tempererað og arktiskt veðurlag, og umleið 80 % av føroyska landøkinum hevur arktiskt veðurlag. Í tí arktiska beltinum í landslagnum eru jarðrivstilgongdirnar serliga virknar. Tá ið veður og vindur slítur klettin við salt, hita og kulda, so tærist kletturin, og rivurnar í klettinum víðkast. Hartil hevur plantugróðurin stutta vakstrartíð, og ovasta jørðildið er merkt av frostnálum, sum elva til viðkvæmi fyri vatni og vindi. Hetta sæst serliga væl á økjum við svarðloysi og í brattlendi.
Hóast landið er lítið, er ikki altíð sama veður allastaðni í landinum.
Føroyskir býir[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Yvirlit yvir allar búsetingar í Føroyum, t.e. bygdir og býir
Tórshavn ella Havnin er høvuðsstaður í Føroyum og nógv størsti býurin. Havnarøkið hevur stóran týdning. Í Føroyum eru eisini aðrar stórar kommunur ella býir. Klaksvík er næststørsti býur í Føroyum.
Fjøll[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Yvirlit yvir øll fjøll í Føroyum
Hægsta fjallið er Slættaratindur 880 m høgur. Næsthægsta fjallið er Gráfelli, sum er 856 m høgt. Seks av tíggju teimum hægstu fjøllunum liggja á somu oyggj - Kunoyggin. Tey seks fjølllini á Kunoynni, sum eru millum 10 tey hægstu í Føroyum eru: Kúvingafjall 830 m, Teigafjall 825 m, Kunoyarnakkur 819 m, Havnartindur 818 m, Urðafjall 817 m og Middagsfjall 805 m.[3]
Í miðal eru fjøllini í Føroyum umleið 300 m høg.
Vøtn[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Listi yvir vøtn í Føroyum
Sørvágsvatn (eisini rópt Leitisvatn) er størsta vatnið í Føroyum. Leitisvatn er 3,57 km2. Hini eru: 2. Fjallavatn, Vágar 1,03 km2; 3. Sandsvatn, Sandoy 0,82 km2; 4. Toftavatn, Eysturoy 0,51 km2. Tvey tey størstu vøtnini í Føroyum, Sørvágsvatn og Fjallavatn liggja mitt í Vágoynni.[5]
Vøtnini eru á hesum oyggjum: Suðuroy, Sandoy, Vágar, Nólsoy, Eysturoy, Streymoy og Hestur.
Jarðfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Niðurbrótingin av føroyska basaltháslættanum tók rættiliga dik á seg í ístíðunum, sum byrjaðu fyri 2,6 milliónum árum síðan. Í hvørjari ístíð savnaðust skriðjøklar og óku út á sjógv. Skriðjøklarnir høvdu stórt grót og nógv tilfar við sær út á sjógv. Harvið broyttust lægdir til djúpar dalar og firðir við brøttum líðum, meðan høvdir í upprunaliga landslagnum komu at standa næstan órørdar eftir, sum opin fjallalandsløg og slættir fjallatoppar.
Oyggjarnar eru úr basalti, gosgróti, ið síðan fornu eldgosini er grivið burtur av jøklum í seinastu ístíð. Hesir jøklarnir eru nú firðir, sund og dalar, og orsøk til, at Føroyar eru tað oyggjasamfelagið, sum vit kenna í dag. Av tí, at Føroyar eru skaptar soleiðis, at ísurin lættliga kundi renna burtur, rennur vatn eisini lættliga burtur. Sum oftast er hetta ikki ein trupulleiki, tí nógv regn er í Føroyum. Men tað kemur fyri, at einki regn er í fleiri mánaðir.
Føroyar eru av basalti, sum varð til eftir stór eldgós fyri 60 mió. árum síðani. Tá fóru meginlondini hvørt frá øðrum ímillum Eysturgrønland og Føroyar og fóru hvørt sína leið. Jarðfrøðiliga eru Føroyar bygdar av basaltlava, tað er flótandi basalt, sum er storknað í fáum til bamrar og røkur. Ímillum basaltfláirnar er bleytt royðugrót, sum er øska av eldgosum. Oyggjarnar vórðu til úr eldgosum tíðliga í tertiertíðindi, fyri einum 60 mió árum síðan. Nú er einki gosvirkni. Landslagið er upp gjøgnum tíðirnar evnað til av jøklum, jøkulvatni, veðri, sjógvi og vindi. Flestu oyggjarnar eru langar og smalar. Ikki er langt um firðir ella sund, men ofta er streymhart.
Í Suðuroy halla fláirnar í landnyrðing og landnyrðing eystan, í norðaru oyggjunum í landsynning eystan og landsynning. Niðastu basaltfláirnar eru tí vestanfyri og í Suðuroy, miðfláirnar mest í miðoyggjunum og ovastu basaltfláirnar eystanfyri.
Í Føroyum nevna vit strendurnar bakki, berg, hella, fjøra, møl og sandur. Fram við landi eru nógvastaðni stakkar, drangar, flúrar, flesjar og sker.
Havleiðirnar um Føroyar[rætta | rætta wikitekst]
Sund og firðir skilja oyggjarnar frá hvørjari aðrari. Í flestum sundum og fjørðum er óføra harður streymur, men í summum er "deyðavatn". Undir sjónum er løgið landslag fjalt fyri eygum okkara. Har eru stórar urðar, langir fjallaryggir og djúpar gjáir, djúpálar, bæði longri og djúpari enn uppi á turrum. Mesti havbotnurin er tó slættur. Sumstaðni hevur havið máað inn í bergið og gjørt holur og loft.
Føroyar liggja millum Norskahavið og Norðuratlantshavið. Hesi høv eru skild av einum undirsjóvarryggi, sum gongur millum Skotland og Ísland yvir Føroyar. Vestan fyri Ísland heldur hesin ryggur fram yvir ímóti Grønlandi og víðari til Kanada. Tann parturin av rygginum, sum er millum Ísland og Føroyar, verður nevndur Føroya-Íslandsryggurin. Stóran part av strekkinum millum Ísland og Føroyar kemur ryggurin upp á 500 metra dýpi. Millum Grønland og Ísland er nakað djúpari, men djúpasta skarðið á øllum rygginum er í Bankarennuni, millum Føroyabanka og landgrunnin. Hon er um 850 metrar djúp. Frá Føroyabanka heldur ryggurin fram móti Skotlandi og verður á hesum strekki vanliga nevndur Wyville-Thomson Ryggurin. Hann kemur upp á uml. 600 metra dýpi.
Norðuratlantsstreymurin ber heitan sjógv við sær móti Føroyum, tí hann kemur sunnaneftir úr heitari høvum. Hann kemur úr Golfstreymurin, og her á landi nýta vit ofta tað navnið, um tann streymin, sum fer fram við okkum. Føroysku havleiðirnar fáa tó ikki bara heitan sjógv. Ein kaldur streymur kemur suðureftir fram við Íslandi. Hann verður nevndur Eysturíslandsstreymurin, og hann er kaldur, tí sjógvurin í honum kemur úr teimum køldu høvunum fyri norðan. Hyggja vit gjøllari at Norðuratlantsstreyminum, har hann fer fram við Føroyum, síggja vit, at hann býtir seg í tvær greinir. Syðra greinin fer suður um føroyska landgrunnin og eystur gjøgnum Hetlandsrennuna. Norðara greinin fer yvir um Íslandsryggin, men nakað av sjógvi fer næstan heilt norður móti Íslandi, har ein partur fer vestur aftur í hav, meðan restin fer suðureftir og eystur um ryggin.
Samanburður[rætta | rætta wikitekst]
Samlaða víddin á Føroyum er 1 399 km2 (113 km úr norður- til suðurenda, 75 km úr vestur í eystur).
Talva[rætta | rætta wikitekst]
Samanbering við onnur smálond (stødd í km2).
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Umhvørvisstovan - Oyggjastøddir
- ↑ http://www.gluggin.net/vedur/DMI_fo-met_2.htm
- ↑ 3.0 3.1 Umhvørvisstovan - Fjøll
- ↑ ANORDNING NR. 240 FRÁ 30. APRIL 2002 OM IKRAFTTRÆDEN FOR FÆRØERNE AF LOV OM AFGRÆNSNING AF SØTERRITORIET
- ↑ Umhvørvisstovan - Størstu vøtn
- ↑ http://books.google.com/books?id=fULqNyVRakkC&pg=PA128&lpg=PA128&dq=highest+sea+cliff+in+europe+Enniberg&source=bl&ots=X4xqvNPO8v&sig=nJnQ7G4L5V-P4YUY_73emMe_QGo&hl=en&sa=X&ei=XhE3U5itCoG-sQS8zYCADw&ved=0CFQQ6AEwCQ#v=onepage&q=highest%20sea%20cliff%20in%20europe%20Enniberg&f=false


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Fólkatalið heldur fram at vaksa
Tað kemur av burðaravlopi, sum er 213, og nettotilflyting, sum er 576.
Hendan seinasta ára ársfjórðingin hevur verið serliga stór tilflyting av mannfólki.
Fólkavøkstur var í øllum sýslum uttan Sandoyar, skrivar Hagstovan.
Veksur skjótast í Eysturoy – minkar í Sandoy
Størsti vøksturin lutfalsliga var í Eysturoyar sýslu við 2,3%, har av serliga í Sjóvar kommunu við 56 fólkum ella 5,7%.
Fólkatalið vaks í øllum høvuðsøkjum uttan í Sandoy. Lutfalsliga er nógv størsti vøksturin í Eysturoy, og hóast fólkatalið er næstan tað dupulta í Tórshavnarøkinum, so er vøksturin í tali næstan líka stórur í Eysturoy sum í Tórshavnarøkinum, skrivar Hagstovan.
Veksandi tilflyting skapar fólkavøksturin
Sambært tølum hjá Hagstovuni, kemst stóra broytingini í gongdini í fólkatalkinum einamest broyttu flytingini. Fráflytingin er nógv minkað, samstundis sum tað hevur verið ein vøkstur í tilflyting.
Vit skulu heilt aftur til 1980 fyri at finna so lágt tal fyri fráflytingina, sum tey 1.142, ið fluttu av landinum farna 12-mánaðarskeiðið, skrivar Hagstovan.
Verður fráflytingin rokna í mun til fóklatalið, hevur hon ongantíð verið minni tey síðstu 50 árini, sum hagtalsgrunnurin røkkur.
Sí eisini


text:
Á Miðnámsskúlanum í Suðuroy ganga umleið 100 næmingar. Skúlin liggur í vøkrum umhvørvi í Hovi og hevur nógvir modernaðir hentleikar.
Skúlin hevur eina kantinu, ið hevur opið frá morgun til seinnapart. Umstøðurnar í kantinuni eru hugnaligar og góðar, hon er miðstaður á skúlanum.
Sum nýggjur næmingur á skúlanum fert tú helst skjótt at leggja til merkis, at mangt er øðrvísi enn í skúlanum, tú gekst í frammanundan. Men skjótt venur tú teg við nýggj krøv og annað arbeiðslag, og tá ein tíð er fráliðin, er skúlin ein so náttúrligur partur av lívi tínum, at tú valla kanst hugsa tær tað øðrvísi.
Tvey ella trý ár kann tykjast long tíð at hyggja fram ímóti. Men ivaleyst fert tú, sum flestu næmingarnir undan tær, at sanna, at skúlatíðin við nýggjum vinum og nýggjum avbjóðingum, rennur skjótt. Og ein summardag stendur tú við húgvu á høvdinum og prógvi í hondini, sum siga frá, at tú hevur tikið eina miðnámsútbúgving, sum gevur tær fjølbroyttar møguleikar.


text:
M┴TINGAR: ═ mai luttˇku tveir granskarar hjß Fiskaaling ß
granskingarrßstevnuni, Marine 2017, sum var hildin Ý Nantes Ý Fraklandi, har
evni var roknihŠttir innan havverkfr°i. Granskararnir Hein
Abrahamsen og ěystein Patursson
h°vdu hv°r sÝna framl°gu Ý bˇlkinum "Modeling of flexible
structures".
Hein Abrahamsen greiddi Ý sÝnari framl°gu ß granskingarrßstevnuni frß teimum mßtingum og modelleringum, sum Fiskaaling hevur gj°rt saman vi Marine Harvest Ý sambandi vi ali˙tgerina ß Sandsvßg.
Framl°gan hjß ěystein Patursson var um mßtingar av sonevndu HDPE-r°runum, sum aliringar vanliga vera gj°rdir ˙r. Eitt arbeii, i var gj°rt Ý sambandi vi verkŠtlanina "Aling ß opnum havi". Mßtingarnar, sum hendan framl°gan bygdi ß, vˇru gj°rdar Ý h°llini hjß skipasmiuni MEST ß Skßla og h°vdu til endamßls at fßa neyv t°l fyri brotstyrkina hjß HDPE-r°runum.
Teldusimuleringar vera Ý alt st°rri mun nřttar til at snigeva ali˙tger, og hesin hßttur verur Ý vaksandi mun br˙ktur, n˙ ßhugin °kist at flyta alingina ˙t ß meira harbalin sjˇ°kir. Afturvendandi avbjˇingin Ý slÝkum teldusimuleringum er fßa til vega ßlÝtandi t°l at br˙ka til at gera simuleringsamboini, og ikki minst Ý sambandi vi eftirmeting av hesum modellunum.
Fiskaaling er millum tey heilt fßu, sum hava m°guleika og umst°ur at gera mßtingar ß ali°kjum Ý harbalnum sjˇ°kjum, og ikki minst hava megna at fingi til vega mßti˙rslit undir hesum umst°um. Hetta merktist eisini ß ˙tlendska ßhuganum fyri f°roysku framl°gunum.
Teir bßir granskararnir ß Fiskaaling halda ta vera ßhugavert at sÝggja, hvussu onnur loysa sÝnar modeleringsuppgßvur og vÝsa ß, at nˇgv gott og mennandi oraskifti fˇr fram undir rßstevnuni Ý Fraklandi, har teir ymsu luttakararnir deildu nˇgva vitan sÝnamillum.
Hein Abrahamsen og ěystein Patursson ivast ikki Ý, at vi lutt°kuni ß rßstevnuni er gott grundalag skapt fyri framtÝar samstarvi innan hetta °ki.
Um nakar ynskir at vita meira um hetta, kann vikomandi venda sŠr til ěystein Patursson, granskara ß Fiskaaling, t-postur: oystein@fiskaaling.fo, tlf. 77 47 87.


text:
Smørbolli við rækjubland
Arbeiðsháttur
Kóða vatn og smørið saman og lat mjøli spakuliga í, meðan tú rørir skjótt.
Tak grýtuna av og lat handa køla í 5 til 10 minuttir.
Píska so eggini í eitt í senn, so at tú pískar umleið eitt minutt fyri hvørt eggið.
Deiggið er klárt, tá tað blivið til eitt tjúkt krem, sum klárar at halda skapið sjálvt.
Deil so deiggið út á eina plátu í ta stødd, tú ynskir tær. Bakað deiggið við 200 hitastigum í umleið 25 minuttir.
Ikki brúka hitaluft. Tak plátuna út, tá bollarnir eru ljóst brúnir.
Blanda síðan rækkublandina. Hon er sera einføld, tí tú skalt bara tiðna rækjurnar og lat so mikið av hvíta í, sum tú heldur er hóskandi. Smakka til við salti og pipari.
Sker bollarnar í helvt og lat so rækjublandina í.
Tilfar2,5 dl vatn
125 gram kyrnað smør
130 gram hveitimjøl
4 egg
200 gram rækjur
250 gram hvíta frá MBM


text:
Grein um sambandið millum ACE-ensymið og blóðtrýst
Í samstarvi við granskarar í Noregi og Finnlandi hevur Jonhard Eysturskarð, sum er granskari á Fiskaaling, fingið vísindaliga grein góðkenda í altjóða tíðarritinum Nutrition Research.
Hjarta- og æðrasjúkur eru størsta orsøkin til deyðsføll í Evropa. Ein tann størsta orsøkin til hjarta/æðrasjúkur er ov høgt blóðtrýst. Eitt ensym, sum nevnist “Angiotensin I converting enzyme” (ACE), spælir ein týðandi leiklut í sambandi við stýring av blóðtrýstinum.
Í dag eru fleiri ymiskar matvørur á marknaðinum, sum hava jaliga ávirkan á ACE ensymið in vitro(í royndarglasi) og á blóðtrýstið in vivo (í livandi veru). Hesir heilsufremjandi eginleikar eru millum annað at finna í ávísum mjólkar- og fiskaúrdráttum.
Í samstarvi við útlendskar granskingarstovnar hevur Fiskaaling kannað, um ymiskar føroyskar fiskavørur hava jaliga ávirkan á ACE ensymið in vitro og á blóðtrýstið in vivo. Hóast ávísar peptidir í hesum úrdráttum kunnu hava jaliga ávirkan á ACE ensymið in vitro, so er tað ikki vist at tær hava somu jaligu ávirkan á blóðtrýstið in vivo. Hetta kemst av, at sodningarlagið kann niðurbróta hesar peptidir soleiðis, at hesir heilsufremjandi eginleikar fella burtur. Tí hevur tað sera stóran týdning at kanna, um hesir úrdráttir hava somu ávirkan á blóðtrýstið in vivo.
Fyrst varð eitt modell av sodningarlagnum nýtt til at niðurbróta fiskin. Síðani varð hesin fiskaúrdráttur kannaður, um hann hevði nakra ávirkan á ACE ensymið in vitro. Umleið 30 fiskaúrdráttir eru kannaðir in vitro, og tríggir fiskaúrdráttir, sum hava víst seg at hava stóra ávirkan á ACE ensymið in vitro, eru eisini kannaðir í rottu (in vivo).
Eitt ávíst slag av rottu verður javnan nýtt til tílíkar kanningar orsakað av at blóðtrýstið í júst hesum slagi av rottu hækkar við aldrinum.
Laksur, hýsa og toskur, sum øll høvdu ávirkan á ACE ensymið in vitro vórðu kannað í rottu. Hóast hesir tríggir fiskaúrdráttir hava víst seg at hava umleið somu ávirkan á ACE ensymið in vitro, so var tað bert toskur, sum gav okkum ábendingar um, at hendan matvøran eisini hevði ávirkan á blóðtrýstið in vivo.
Granskingin, sum nú er almannakunngjørd, byrjaði, tá Jonhard var ph.d. lesandi á universitetinum í Trondheimi. Hendan verkætlan er partur av eini størri altjóða verkætlan. Umframt Fiskaaling hava Fiskivinnuroyndir stuðlað føroyska partinum.
Samandráttur av greinini kann lesast her
Les um Jonhard Eysturskarð í Heilagrunninum
Kelda: Alitíðindi


text:
Orð og lag: Sidney Carter
Týtt úr amerikonskum: Karsten Hoydal
Upprunaheiti: Lord of the dance
1. Eg dansaði tann morgunin,
verðin varð til,
eg dansaði við mána, sól og stjørnum undir lið,
kom niður av himni á jørð at dansa har,
í Betlehems bygdini borin varð.
Niðurlag: Dansa, dansa, har ið tú kann,
dansins harri eri eg, segði hann,
eg vil leiða øll, hvønn einasta mann,
eg vil skipa í dansinum, segði hann.
2. Fyri skriftlærdum eg dansaði og farisearum,
teir vildu ikki dansa og fylgja stevinum,
men Jóhannes og Jákup, teir fiskimenn, eg sá,
teir tóku undir við mær, so dansurin helt á.
3. Eg dansaði á sabbat og lekti lamnan mann,
og gýðingarnir róptu og vildu mær ann,
teir góvu mær koyrilin og nektaðu meg
og negldu meg á krossin, har doyði eg.
4. Eg dansaði ein fríggjadag, loftið gjørdist svart,
at dansa við devlinum á bakinum er hart,
teir løgdu meg í grøvina, og øll tey hildu tá,
at nú var spælið úti, men dansurin helt á.
5. Tey nívdu meg niður, men eg til hæddir fleyg,
tí eg eri sjálvt lívið og ongan kenni deyð,
og vilt tú í mær liva, eg liva skal í tær,
eg eri dansins harri, eg sigi tær.


text:
Játtanir Augustinusar er ein av teimum mest týðandi og mest nýskapandi verkunum í latínskum bókmentum. Bókin er skrivað, tá ið høvundurin var fyrst í fýratiárunum í teimum seinastu árunum av fjórðu øld e.Kr. og í teimum fyrstu árunum, hann var biskupur. Hon endurspeglar lív hansara og virksemið við at endurminnast og tulka eina lívsgongd.
Inngangur til Játtanir Augustinusar eftir Hans J. Joensen
Augustinus telist ikki bara millum størstu andsmenni í fornkirkjuni, men tankar hansara og persónsmenska vóru av slíkum slagi, at hann neyvan átti sín líka innan vesturlendsku katolisismuna. Fram um allar aðrar var tað hann, ið varð lærimeistarin í latínsku kirkjuni, samstundis sum hann fekk avgerandi týdning fyri gudfrøði og kristinlív í miðøldini.
Augustinus varð føddur í 354 í Tagaste í Numidia í Norðafrika. Faðir hansara var heidningi, men móðirin, Monica, var íðin katolikkur og gav soninum eina kristna uppaling, sum hann ongantíð gloymdi seinni í lívinum. Longu sum barn var hann katekumenur, og hóast mongu umskiftini í ungdómsárunum kendi hann seg altíð sum kristnan. Við sparsemi og nøgdsemi eydnaðist tað foreldrunum at geva soninum best hugsandi útbúgving sum retor ella talari, og soleiðis skuldi framtíð hansara verið tryggjað. Næmur sum hann var, fullførdi hann lættliga lesturin, og bara nítjan ára gamal fekk hann starv sum lærari í retorikki. Eftir at hava virkað sum lærari í eitt ár í Tagaste, fór hann til Karthago og virkaði har sum professari í tíggju ár. Hann var framúr góður lærari, millum teir allar bestu, og savnaði hóp av næmingum rundan um seg. Men hann vildi longur enn. Í 383 fór hann til Roma, har møguleikarnir vóru enn fleiri, og longu árið eftir varð hann tilnevndur professari í retorikki í Milano. Nú lá leiðin greið til eitt av hægstu størvum í tænastu hjá stjórnini.
Augustinus hevði eftir sera stuttari tíð nátt hægstu tindar. Men hóast hann var ovurhonds framsøkin og ærusjúkur, formáddi allur viðgangurin ikki at gera hann nøgdan. Í mong ár hevði hann strevast við at finna sannleikan, men uttan úrslit. Tað byrjaði, tá ið hann seinasta lestrarárið las Horentius hjá Cicero. Henda filosofiska skrift eggjaði til at søkja heimspekina sum hin sanna og ódeyðiliga vísdómin, og hesin vísdómur var tann einasti, ið kundi gera menniskjað eydnusælt. Hesin lestur kom at merkja eina veking í lívi hansara. Hann ásannaði, at endamálið við lívinum var at liva í vísdóminum sum tað einasta veruliga. Og tá hann ikki var í iva um, at vísdómurin var Gud, fór hann undir at lesa Bíbliuna. Men óvandaliga málið, antropomorfu gudshugmyndirnar og óandaligu forskriftirnar í Gamla Testamenti buðu honum ímóti, og spurningurin um trúgv og vitan var framvegis líka átrokandi. Honum tókti ikki, at tann kristindómurin vera nøktandi, sum móðirin hevði lært hann. Men var kristindómurin ikki førur fyri at loysa trupulleikar hansara, so bendi mangt á, at manikeisman var. Hann vendi sær tí til manikeismuna, sum tyktist vera tann sanni kristindómurin, tí hon boðaði Krist og sameindi trúgv og vitan við frágreiðingum sínum um heimin og mannatilveruna. Eisini dámdi honum væl strongu asketisku lívsførsluna hjá manikearunum.
Í níggju ár hoyrdi Augustinus til manikeararnar og prædikaði íðin tankar teirra. Men sum frá leið varnaðist hann, at ikki alt var, sum tað átti at vera. Tað vísti seg, at loysnirnar hjá manikearunum stóðu ikki vísindaligu royndina, og tá eingin teirra kundi geva honum nøktandi svar á kritisku spurningar hansara, var endin, at hann rýmdi frá teimum. Manikeisman var ikki tann andaliga kristna lívsáskoðanin, hann hevði hildið hana verið. Hesi árini fekst Augustinus íðin við vísindaligt arbeiði av heimspekiligum slagi, men tað vóru bert latínskir høvundar, hann las, av tí at hann dugdi ikki grikskt. Men tað var honum ikki nóg mikið. Hansara persónligi høvuðstrupulleiki var framvegis tann átrúnaðarligi spurningurin. Í hesi støðu kendi hann seg drignan at platonisku skeptikarunum, hvørs skriftir hann hevði fingið kunnleika um. Hann ivaðist tó ikki í, at Gud var til, at tað var ein rættvís forsjón, og at menniskjað sum ein ódeyðilig vera var ætlað at kenna sannleikan; men hann ivaðist í møguleikunum at fáa eitt nóg væl grundað innlit í hesar spurningar.
Hann kom so til Milano og gjørdist lærari í retorikki. Her fekk hann samband við Ambrosius, biskup, og gjøgnum prædikur hansara fekk hann eina nýggja fatan av katólsku kirkjuni. Ambrosiusar allegoriska bíbliutolking sannførdi hann um, at tær atfinningar, sum hann saman við manikearunum hevði ført fram móti Bíbliuni, vóru ógrundaðar. Varð farið aftur um bókstavin, so avdúkaðist eisini tann sanni andaligi boðskapurin, at Gud var andi, og at hann hevði skapt menniskjað til at kenna og elska seg. Orsøkin til syndina var menniskjans óndi vilji, og at tað var bundið at sansaverðini. Samstundis gjørdist tað honum greitt, at júst tann katólska kirkjan var sannleikans berari og verji. Og tað var júst ætlanin við henni, at hon skuldi leiða menniskju til kunnleika um sannleikan. Hann kom nú eisini at síggja autoritetsprincippið í nýggjum ljósi; tá ið menniskju ikki sjálv kunna skilja sannleikan, so má hann verða opinberaður fyri teimum, og tey mega so taka ímóti honum í trúgv við áliti á tann autoritet, sum er givin øðrum. Úrslitið av øllum tí, ið nú var hent, var, at hann læt seg skriva inn sum katekumen í kirkjuni.
Tað vóru nýplatonikararnir í Milano, sum fingu Augustinus at lesa nakrar av Plotins skriftum. Og tað var ikki smávegis ávirkan, tær høvdu. Við eitt var hann púra sannførdur um, at andaligi heimurin var einasti og absolutti veruleikin, og at Gud var hugsan, góðska og veran, og frá honum stavaði alt annað. Og samstundis varð spurningurin um upprunan at tí illa loystur. Tá ið alt, sum til er, hevur sín uppruna í Gudi, sum sjálvur er góðska og veruleiki, so má hitt illa vera til á tann hátt, at tað vendir sær burtur frá Gudi; tí er tað tað ikki-verandi, júst so sum nýplatonikararnir søgdu. Hann var sostatt samdur við nýplatonikararnar, at mál menniskjans var at sleppa sansaverðini og venda aftur til Guds sum tann einasta, ið kundi veita sanna eydnu. Sjálvur sigur Augustinus soleiðis frá tí, hann fekk frá nýplatonismuni: “Men tá á sinni, tá ið eg hevði lisið bøkurnar hjá platonikarunum og hevði funnið áheitanina um at leita eftir einum sannleika, sum ikki er av holdi, og tá ið eg hevði borið eyga við tína ósjónligu veran við at skilja verk tíni..., tá var eg vísur í, at tú ert til og ert óendaligur, og eg var vísur í, at tú veruliga ert til, tú sum altíð ert hin sami, í ongum førum og í ongum rørslum ein annar ella øðrvísi; haraftrat at alt annað er frá tær, sum tað óreingiliga vitnar um bert við at vera til. Tá ið eg síðani var spektur við tíni Bíbliu... átti eg at sæð týðuliga munin á sjálvshevjan og játtan, millum tey, ið síggja, hvagar leiðin gongur, men síggja ikki vegin, og so sjálvan vegin, ið gongur til hitt sæla fosturlandið, vit ikki bert fara at fáa at síggja, men fara at búgva í.”
Augustinus fór nú undir at lesa Paulus, og hann fann fram til, at Paulus var samdur við nýplatonikararnar. Men Paulus fór tó longur við at læra, at Gud í kærleika sínum sjálvur kemur til menniskjað fyri at frelsa tað og føra tað aftur til sín. Sannleikans vegur lá nú i fullum ljósi fyri honum. Eftir var avgerð viljans at geva seg til Guds; og tað var fyri Augustinus tað sama sum at slíta sambandið við heimin og víga seg til asketiska lívið, sum hann nú fekk nærri innlit í. Kortini dró hann á bæði, tí tað var alt annað enn lætt hjá honum at slíta við heimin. Men tað var eitt orð hjá Paulusi ápostli í Rómverjabrævinum, sum gjørdi úrsakan og beindi burtur síðstu forðingina fyri umvending hansara til kristindómin. Har sigur ápostulin: “Latum okkum hava sømiligan atburð sum á degi, ikki í ováti ella drykkjuskapi, ikki í ólevnaði ella siðloysi, ikki í klandri ella øvund; men íklæðist heldur Harran Jesus Krist, og havið ikki tílíka umsorgan fyri holdinum, at tað elvir girndir” (Róm. 13,13-14). Hesi orð fingu Augustinus at venda verðsliga lívinum bakið og at venda langtan síni frá verðsligu lutunum og móti Gudi og kunnleikanum um hann. Viljin vendi ikki longu í ymsar ættir, men ein veg, bara móti tí eina.
Umvendingin hevði við sær, at Augustinus gav uppat at stremba eftir freistandi starvinum sum retor; trældómurin undir verðsligu girndunum hvarv, og nú vendi hann huga sínum móti tí andaliga. Samstundis gav hann seg undir læru kirkjunnar og myndugleika hennara. Trúgvin á Jesus Krist gjørdi tað andaliga til ein livandi veruleika fyri honum. Endin varð, at hann tók endaliga avgerð um at venda heiminum bakið og samla seg um lívið fyri Gudi. Hesa hending, sum alt fyri eitt gav honum ein djúpan innvortis frið og gleði, metti hann sum sína eginligu umvending; í 387 læt hann seg doypa av Ambrosiusi og fór so stutt eftir aftur til Karthago. Á hesi ferð doyði móðir hansara, og henda hending setti sær djúp spor hjá honum. Fyrstu árini livdi hann sum privatmaður, men eftir nøkur ár varð hann valdur til presbytara (elsta) í Hippo Regius og í 395 til biskup. Hann var biskupur har til deyða sín í 430.
Við dugnaskapi og ídni røkti Augustinus í 34 ár bispagerning sín, og øll árini tók hann sum leiðari lut í øllum, sum viðvíkti norðafrikonsku kirkjuni. Hann var tann veruligi leiðarin, og hann stóð í fremsta rað í stríðnum við donatistarnar og pelagianararnar. Men umframt alt hetta, sum var meir enn ovmikið hjá einum manni, avrikaði hann samstundis øll síni mongu og týdningarmiklu skrivligu arbeiði. Hetta megnaravrik gjørdi, at hann longu í lívi sínum varð taldur millum størstu gudfrøðingar nakrantíð og mettur sum hægsti gudfrøðiligi myndugleiki í vesturlendsku kirkjuni.
De trinitate er dogmatiska høvuðsverkið hjá Augustinusi, men tá ið tað er undantikið, eru allar skriftir hansara vorðnar til við serlig høvi. Tær eru allar sprotnar úr tørvi kirkjunnar, og summar eru ætlaðar at loysa átrokandi kirkjuligar og gudfrøðiligar trupulleikar; og tær fevna um alt, ið viðvíkur átrúnarliga og gudfrøðiliga lívinum í kirkjuni. Umframt tær eginligu gudfrøðiligu skriftirnar eiga bíbliutolkingar hansara eitt serligt pláss millum skrivligu avrikini. Bíbliutolking-arnar, sum ofta byggja á prædikur, hann hevur hildið fyri kirkjuliðum sínum, vísa, at hann hevur megna at treingja djúpari inn í andan í Skriftini enn nakar annar av kirkjufedrunum. Í árunum saman við manikearunum helt hann lítið um Gamla Testamenti; serliga var tað tann eftir hansara meting “grovligi” stílurin og antropomorfismurnar, hetta at geva Gudi menniskjaligar eginleikar, ið beyð honum ímót. Men so við og við broyttist eisini hetta, og hann gjørdist sannførdur um, at Nýggja Testamenti liggur fjalt í Tí Gamla, men Tað Gamla liggur opið í Tí Nýggja, ella sum hann sjálvur skrivaði: Novum Testamentum in Vetere latet, Vetus in Novo patet.
Hóast ávirkanina frá nýplatonismuni hoyrir Augustinus heima í vesturkirkjuni. Men tað nýggja er, at hann - kanska sum tann einasti í fornkirkjuni - veruliga hevur ognað sær tankar Paulusar um synd og náði og um trúgv og rættvísgering. Lutvíst við at hugsa sjálvur og lutvíst við at lesa brøv Paulusar er hann vorðin sannførdur um spilluna í mannanatúrini og um, hvussu stórt vald arvasyndin hevur á menniskjum. Menniskjað er ikki ført fyri at virka tað, ið gott er, og tað, ið vísir seg sum dygdir, er bara lýsandi ódygdir, tí hugmóð og girnd hava ræði á menniskjans hjarta. Tí hevur frelsan sína grund í Guds miskunn og í útveljing hansara eina, og Augustinus firnast ikki fyri at taka fylgjurnar av hesum. Gud hevur frammanundan útvalt nøkur til frelsu og onnur til glatan. Frelsan er - sambært vanligari fatan í fornkirkjuni - at náðin verður givin í sálina, ella sum tað eitur á latíni infusa (helt í). Henda íhelta náðin er tað, sum so skapar trúnna og kærleikan í menniskjum, og tað er einans hesi náði at takka, at menniskjað megnar at gerast rættvíst og at ogna sær tann heiður, ið Gud krevur. Gaman í er hesin heiður ella meritum Guds egnu gávur, ið hann samsýnir, men menniskjað má ikki standa við tómum hondum á evsta degi.
Samstundis er tað ikki smávegis, ið Augustinus á etiska økinum hevur lagt í leypin hjá kirkjuni og vestureuropeisku mentanini sum heild. Sum samtíð hansara hevði eisini hann stóra virðing fyri askesuni sum hægsta lívshátti, tí lívsins hægsta mál var, at friðleysa hjartað fann hvíldina í Gudi. Men tað eydnaðist honum eisini innan fyri teir garðar, sum askesa og mystikkur reistu, at gera rúm fyri mentanini í víðastu merking, fyri list og vísindi, hjúnalagi og heimalívi, arbeiði og eigindómi, ríkismálum og politikki, men tó sum relativum virðum, ið kunnu og eiga at verða nýtt at koma Gudi nærri við.
Við hugsanum sínum um synd og náði og við mentanaretikki sínum hevur Augustinus sum eingin annar sett sær spor innan vesturlendska katolisismu. Gaman í møtti læra hansara um prædestinatiónina (at Gud frammanundan hevur gjørt av, hvør ið skal verða frelstur, og hvør ið skal glatast) harðari mótstøðu. Hon var upphugsað í orðadrátti við munkin Pelagius, sum uttan hósk helt uppá, at menniskjað hevði frælsan vilja og evni at hjálpa til við frelsuni. Menniskjað var ikki deytt, sum Augustinus helt uppá, men frískt. Orðaskiftið helt fram eisini eftir deyða Augustinusar, og endaliga úrslitið gjørdist ein neyðsemja, sum vanliga verður nevnd “semipelagianisma” (hálvpelagianisma). Semipelagianararnir halda ikki, at menniskjað er deytt; men tað er sjúkt, og tí tørvar lekidóm. Tað var í høvuðsheitum henda fatanin, ið gjørdist tann vanliga í øldunum, sum komu. Tankarnir blivu ikki hugsaðir til enda, og prædestinatiónslæran bleiv linkað, so sigast kundi, at tað var eitt vist samstarv millum ta guddómligu náðina og tann menniskjaliga viljan.
Tað kann eingin ivi vera um, at Paulus er hin stóri lærumeistarin hjá Augustinusi. Tí kundi eisini Luther í stóran mun styðja seg við skriftum hansara. Men tað er munur á uppfatan Augustinusar og Luthers. Augustinus byrjar við innvortis ófriði menniskjans og langtanini og leitanini eftir eydnuni. Syndin er ikki sjálv langtanin og longsul menniskjans, men syndin er tað, at menniskjað søkir eydnuna har, hon ikki er at finna, í teimum tímiligu og verðsligu lutunum, í staðin fyri at søkja hana hjá Gudi. Tí ræður tað um at fáa menniskjað at sleppa teimum verðsligu lutunum og fáa tað at líta upp móti teimum himmalsku. Men eftir Luthers fatan er tað júst hendan trongdin hjá menniskjanum at bjarga lívi sínum og at bjarga eydnuni, sum er ónd, og tað er hon, tí hon er gjøgnumsúrgað av sjálvshevjan i staðin fyri av trúgv. Bara tann, ið missir lív sítt, skal bjarga tí.
Játtanir Augustinusar ella Confessiones, sum hann sjálvur nevnir tær, eru vorðnar eitt høvuðsverk innan heimsbókmentirnar. Játtanirnar eru skrivaðar í 399 til mótmælis móti teimum, ið vildu gudfrøðiligu hugsanum hansara ann við at vísa til manikeisku fortíð hansara. Í sær sjálvum eru Játtanirnar eitt hendinga menniskjaligt skjal, tí hetta er fyrstu ferð í fornari tíð, at vit at kalla andlit til andlits hitta eitt menniskja úr fornøld og kunnu fylgja lívinum og andaligu menningina hjá tí. Við stórfingnum sálarfrøðisligum evnum og sum ein meistari í stíli hevur Augustinus sagt frá serstakliga trúarlívi sínum, til hann í 387 fór aftur til Afrika. Og júst henda frásøgn hansara hevur í alstóran mun slóða fyri sjálvsævisøguni sum skaldskapargrein. Men Augustinus vildi bara siga frá sínum egna lívi fyri á tann hátt at lýsa tað, sum altíð er galdandi Guds viðurskifti við hitt einstaka menniskjað. Játtanirnar vóru ætlaðar at vera ein prædika um, hvussu Gud leitar upp og frelsir tað menniskjað, sum sjálvt hevur valt at liva fyri heimin og seg sjálvt, og sum tí hvíldarleyst reikar um í glatanini. Men eisini nakað nýtt kemur til sjóndar her; menniskjað er bert menniskja, tá ið tað sleppur sær sjálvum og tekur við tí veruliga og sanna menniskjansskapinum frá tí Gudi, sum tað er skapt at vera bundið at í einum persónligum felagsskapi. Tí kunnu vit bara skilja og lýsa menniskjað, um vit gera tað í menniskjans samanhangi við Gud. Og júst tí fatanin av Gudi hevur avgerandi ávirkan á, hvussu vit fata okkum sjálv, kallaði Augustinus verk sítt Confessiones, tað er lovprísan av Gudi og samstundis játtan av menniskjans syndiga lívið.
Sum sagt, er hetta fyrstu ferð í evropeiskum bókmentum, at ein høvundur hevur seg sjálvan og lív sítt sum høvuðsevni, og Játtanirnar hava tí verið lisnar og maktaðar og eftirgjørdar, alt síðani tær sóu dagsins ljós. Tað hevur ivaleyst eisini okkurt at gera við stílin og formin, sum Augustinus gav teimum. Frá byrjan og til enda vendir hann sær til Guds, og hann ger tað væl vitandi, at onnur fara at lesa bókina. Men alt, sum Augustinus hevur at siga, letur hann í ein málbúna, sum sømir tí Gudi, sum alt hevur skapt. Augustinus prísar skapara sínum fyri lív sítt, fyri tilveru sína í fortíð og nútíð, og hann ger tað við vónríkari framtíð. Hann ger tað við at játta syndir sínar og trúgv sína, villur sínar og mistøk, og hann prísar Guds forsjón, sum hevur leitt hann gjøgnum kreppur og umvending til dóp og frelsu. Men bókin er ikki skrivað sum so mangar sjálvsævisøgur og dýrlingaævisøgur við teirri einfaldu hugsan, at alt gjørdist gott her í lívinum, tá høvuðspersónurin náddi inn í kirkjunnar trygga favn. Augustinus biður ferð eftir ferð Gud geva tað, hann krevur, og krevja tað, hann vil. Tí er bókin eisini í ein vissan mun ein týðing ella tolking av hesum so ofta endurgivnu orðum hansara: “Tú hevur skapt okkum til tín, og hjartað okkara finnur ikki frið, fyrr enn tað hvílir í tær.”


text:
Kingobólkurin í Tjørnuvík 20 ár
Í gjár hátíðarhildu tjørnuvíkingar at 20 ár eru liðin síðani vælkendi Kingo-bólkurin varð stovnaður.
Hátíðarhaldið byrjaði við, at kingobólkurin framførdi í kirkjuni, og prestur hevði andakt. Síðani fóru øll inn í bygdina har jólatræið varð tendrað. Jólamaðurin vitjaði og hevði pakkar við til børnini.
Síðani vóru øll boðin til borðhald í bygdarhúsinum har nógv skemtilig innsløg vóru á skránni, og fleiri nýttu høvið at ynskja kingo-bólkinum tillukku.
“Kingo-bólkurin varð stovnaður í 1997 og hevur í trúfesti móti siðaarvinum varðveitt aldargamlan mentanarligan dýrgrip,” skrivar Sunda kommuna á síni heimasíðu.
Kingo-bólkurin er rættiliga virkin og hevur fleiri ferðir havt framførslur í heimlandinum hjá mæta sálmaskaldinum Thomas Kingo (1634-1703), og er stórliga fagnaður har.
kelda: Sunda Kommuna
Mest lisið í farnu viku
Góð ráð til at eyðmerkja maktmenniskju
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Leopardsnigilin vinnur á morsniglinum
Tá fake gerst fakta
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Tvillingar doyðu av hita, tí pápin gloymdi teir í bilinum
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Vespureiðrið (76) - 14. mai 2018
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Fyrsti spakin settur í til nýggjan Hvalbiartunnil
Tíðindi frá Taekwondo felagnum Hwarang Føroyar
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Radiooperatørur roknaði positionina út, tað var bjargingin
Rák (6) - Urtagott
Prát við Regin Jacobsen, um at Bakkafrost hevur keypt sølufyritøku í USA
NOVA úr Suðuroynni - Sending 6
Hetta kann ikki góðtakast
Løtan er ikki røtt
2.400 pendla til Havnar hvønn dag
Doyði av e-sigarettini
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Faroe selur Fenja-ognarlut við "stórum vinningi"
Selur til Suncor Energy fyri 434 miljónir norskar krónur.
Faroe Petroleum selur 17,5 prosent av Fenja til Suncor Energy AS fyri 54,5 miljónir dollarar. Tað svarar til umleið 434 miljónir norskar krónur við dagsins kursum.
Felagið boðaði frá hesum í gjár sambært offshore.no.
Faroe heldur fram sum meðeigari í Fenja við einum ognarparti upp á 7,5 prosent.
– Vit ynskja Suncor Energy vælkomnum inn í Fenja-verkætlanina. Vit síggja hetta sum váttan um, at Fenja-verkætlanin er áhugaverd, og síggja fram til samstarvið, sigur Helge Hammer í fráboðanini.
Hann er stjóri í Faroe Petroleum og leiðari fyri norska virkseminum hjá felagnum.
Sølan er galdandi frá 1. januar 2018 og skal góðkennast av norsku Olju- og Orkumálaráðnum. Roknað verður við, at hetta verður avgreittt í fyrra hálvári av 2018.
Selja við stórum vinningi
Hammer sigur, at Faroe selur seg niður í Fenja við stórum vinningi.
VNG Norge AS er fyristøðufelag á Fenja. Hetta er allarfyrsta útbygging teirra á norska landgrunninum sum fyristøðufelag. Tey meta, at verkætlanin inniheldur 97 miljónir tunnur av oljuúrdráttum, ið kunnu útvinnast, harav 72 prosent er olja.
Point Resources eigur 45 prosent í økinum.
Mest lisið í farnu viku
Góð ráð til at eyðmerkja maktmenniskju
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Leopardsnigilin vinnur á morsniglinum
Tá fake gerst fakta
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Tvillingar doyðu av hita, tí pápin gloymdi teir í bilinum
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Vespureiðrið (76) - 14. mai 2018
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Fyrsti spakin settur í til nýggjan Hvalbiartunnil
Tíðindi frá Taekwondo felagnum Hwarang Føroyar
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Radiooperatørur roknaði positionina út, tað var bjargingin
Rák (6) - Urtagott
Prát við Regin Jacobsen, um at Bakkafrost hevur keypt sølufyritøku í USA
NOVA úr Suðuroynni - Sending 6
Hetta kann ikki góðtakast
2.400 pendla til Havnar hvønn dag
Løtan er ikki røtt
Doyði av e-sigarettini
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Ein víðkan av DIS-skipanini til eisini at umfata frálandsvinnuna í Norðsjónum kann raka donsk arbeiðspláss, sum kunnu verða avloyst av eysturevropearum. Tað halda fakfeløgini CO Søfart og 3F Sømænd sambært DR Nyheder."Tað hevði verið løgið, um almennir danskir pengar vórðu
Og hann hevur svarað mær: "Náði mín er tær nóg mikið; tí at mátturin verður fullkomin í máttloysi." Nógv heldur vil eg tí fegin rósa mær av máttloysi mínum, fyri at máttur Krists má taka sær búgv hjá mær.
2. Kor 12,9
"Menniskjan vil heldur líða enn at viðganga, at hon hevur skeivt"
Søren Kierkegaard


text:
Dia Midjord, A-landsliðsvenjari hjá kvinnum, hevur í dag úttikið 16 spælarar, sum skulu umboða Føroyar í tveimum landsdystum móti Makedonia síðst í mánaðinum.
Talan er um tveir EM-undankappingardystir. 21. mars spæla Føroyar og Makedonia í høllini á Hálsi og 25. mars hittast londini í makedonska høvuðsstaðnum, Skojpe.
Føroyar eru í bólki við Makedonia, Svøríki og Serbia. Í heyst spældu Føroyar tveir teir fyrstu EM-undankappingardystirnar, tá móti Svøríki á heimavølli og Serbia á útivølli. Næsti dystur móti hesum londum verður í mai.
Tær, sum eru úttiknar til landsdystirnar móti Makedonia eru:
Vivian Petersen, Selfoss
Fríða Petersen, VÍF
Margit W. Frímundsdóttir, Neistin
Pernille Brandenburg, Vestsyssel
Bjarta O. Johansen, Kyndil
Ninna K. Johansen, DK
Eir M. Berg, Neistin
Tóra Eliassen, Stjørnan
Turið Arge Samuelsen, Kyndil
Liljan Djurhuus, VÍF
Durita J. Christophersen, VÍF
Marianna H. Jacobsen, VÍF
Agnas Olsen, VÍF
Kristianna H. Joensen, Ikast
Marianna G. Eystberg, Kyndil
Bára K. Hansen, Kyndil


text:
Frá ongum til 27 spælarar
ítróttur17-01-2018 - 17:17 - Jóanis Albert Nielsen
HSF: – Tað er sera gleðiligt, at vit aftur síggja nógvar gentur, ið vilja spæla hondbólt við Stjørnuni.
Tað sigur Jastrid Gullaksen, forkvinna í hondbóltsfelagnum Stjørnuni.
Tað sá alt annað enn bjart út við kappingarársbyrjan 2016/17 hjá kvinnufelagnum í Klaksvík. Í august, tá farið varð undir fyrstu venjingarnar hjá G12, var tað eingin genta sum møtti.
– Ja, ein heil høll og ongar gentur. Í G10 vóru bara nakrir heilt fáir spælarar, og í G14 var júst nokk gentur til eitt lið, greiðir forkvinnan frá.
Nevndin í Stjørnuni visti sum var, at okkurt skuldi gerast beinanvegin, um felagið skuldi yvirliva.
– Vit meldaðu tvey lið til landskappingina í G10 og G12, sjálvt um vit ongar gentur høvdu. Eisini varð byrjað aftur við U6 og U8. Vit settu eisini ein góðan høvuðsvenjara, ið venur allar deildirnar í Stjørnuni. Afturat honum fingu vit fleiri føroyskar vaksnar og yngri hjálparvenjarar til ungdómsliðini. Síðan royndu vit at hampa um okkara sosialu miðlar og varpa út, at tað var stuttligt og kul at spæla hondbólt, greiðir Jastrid frá.
Tað vísti seg at rigga. Tað løgdust fleiri og fleiri gentur til hjá Stjørnuni og tá farið var undir hetta kappingarárið, vóru 27 gentur til fyrstu venjing hjá G12, samanborið við onga í fjør.
– Í G12 eru úti við 30 gentur til venjing hvørja ferð og allar eru raskar at møta upp at venja tvær ferðir um vikuna. Eisini í hinum deildunum er ein hækking, sigur ein væl nøgd forkvinna.
Stjørnan hevur í dag tvey lið í G10, tvey í G12, eitt í G14, tvey í G16 og eitt í G18, 2.deild, 1. deild og í hvonn-deildini.
At fleiri spælarar eru lagdir til, merkir so eisini, at ungdómsliðini hjá Stjørnuni ikki eru eins sterk, sum hjá fleiri av hinum feløgunum, men Jastrid sær bjart upp á framtíðina.
– Nú vit hava nógvar nýggjar leikarar, mugu vit hava tol at læra okkara ungu at spæla hondbólt. Vit mugu hava annað á dagsskránni enn úrslit, og heldur leggja dent á samanhald, at hava tað stuttligt við einum bólti og at mennast ítróttaliga. Eg rokni við, at um vit brúka okkara orku rætt og hava støðuga menning og vinalag í huga, tá tað kemur til at skipa hondbóltin, so sær framtíðin bjørt út hjá Stjørnuni, sigur Jastrid Gullaksen.


text:
Haarlem er ein býur og ein kommuna í
Haarlem liggur við Spaarne-ánna. Býurin varð mest sannlíkt stovnaður í 900-talinum og fekk keypstaðsrættindi í
Í býnum er eitt nú tað elsta almenna forngripasavnið í Niðurlondum, Teylers-savnið. Býurin er eisini kendur fyri Sankta Bavo Kirkjuna (Sint-Bavokerk) og Frans Hals Savnið, sum er eitt savn fyri list frá tí niðurlendska gullaldrinum.
Haarlem jarnbreytastøðin er tann elsti bygningurin av jarnbreytabygningum í Niðurlondum.
Sunnanfyri býin liggur heimsins størsta blómupark, Keukenhof.
Býarparturin
Harlem í


text:
Tað News visti ígjár ella áðrenn kanningin bleiv sett í verk, vita øll nú, Høgni og Aksel blivu fríkendir av Kristinu Samuelsen kanningarstjóra Tað sær soleiðis út, at alt ber til í hesari samgonguni og nú ber eisini til, at man einki veit og so gongur man leysur frá øllum sínum skyldum. Kanningarstjórin sigur, at Les meira…
Kálvin váð 215 pund
Nú hevur línuskipi Bragd landað og kálvin er vigaður og hann váð 215 pund. Annars fekk Bragd 8000 pund, tað mesta longa. SáH
Rúsdrekkasøla Landsins er stongd ídag
Flaggdagin hava allar søludeildirnar hjá Rusdrekkasøla Landsins stongt í Føroyum. Eisini hava deildirnar stongt Dýri biðidag. Men í samband við Flaggdagin, so letur Maverick Barr tíðliga upp. Maverick letur upp kl. 14.00 og eru klár at taka ímóti fólkunum, sum hava verið til Flaggdagshald á Vágstúni, sum byrjar klokkan 14.00, har Bjarni Ziska Dahl fer Les meira…
Bragd fekk risa kalva í dag
News.fo fekk fyri løtu síðani eina mynd av einum risa kálva, sum línubáturin Bragd fiskaði í dag. Teir visti ikki ordiliga hvussu nógv hann vigaði, umleið 200 pund, men munnu teir ikki fara at viga hann, tá ið teir koma at landa. Her mynd av risa kálvanum og takk fyri myndina. Fiskiskip eru vælkomin at Les meira…
Vinnulívið hevur áhuga fyri “Ung í arbeiði”
Á aðalfundi hjá Klaksvíkar vinnulívsráði í farnu viku greiddi Durita Samuelsen, samskipari frá verkætlanini “Ung í arbeiði”, sum í ár verður skipað við ávísum broytingum samanborið við undanfarin ár. Arbeiðsplássini í Ung í arbeiði hava undanfarin ár verið hjá kommunalum deildum og stovnum, men í ár verða arbeiðspláss hjá privatum fyritøkum eisini partur av verkætlanini. Les meira…
Áheitan frá IRF um, at øll húsarhald fáa sær ruskstativ
IRF heitir á allar borgarar í limakommununum um at fáa sær ruskstativ til húsarhaldsruskið – til frama fyri bæði umhvørvi og ruskinnsavnarar. Reglugerð • Hav posan í stativi – so fuglur/ketta/rotta ikki kemur at • Hav stativið sjónligt og hægst 20 metrar frá atkomuvegi • Hav trygga og ljósa gonguleið til stativið • Posin má Les meira…
Bankarnir í Føroyum ikki til at líta á
Nú hendi tað aftur, at ongin pengaautomat virkaði í Klaksvík og hetta er næstu ferð í hesum mánaðinum. Fyrri fer varð, tá ið Fimleikaframsýningin var og so hendi tað aftur ígjár, tá ið KÍ leikti ímóti EB Streymi. Tað er also ikki gott nokk, at biðja fólk brúka pengakort og so tá ið tey hava Les meira…
Útflutningurin minkaði heili 23 prosent í januar-februar 2018
Útflutningurin og innnflutningur eru dagførdur til og við februar 2018 og her sæst at tað ein stór minking í útflutninginum, heili 23 prosent og minus 350 milliónir. Størsta minkingin í útflutninginum er makrelur, sild og svartkjaftur og har er útflutningurin minkaður heili 53 prosent og minus 267 milliónir. Hví útflutningurin minkar við einum fjórðingi verður Les meira…
Hørð og sannheitsorð ímóti okkara ódugnaligu leiðslu, les grein her:
Jn.fo skrivar, at 5 íslendsk skip sigla fullfermd heim til Íslands at landa. Tey hava omanfyri 10.000 tons av svartkjafti, sum alt er fiska sunnan fyri Føroyar. Í løtuni eru útvið 30 skip á feltinum suður og í landsynning av Føroya Banka, tey flestu russisk og íslendsk. Jupiter er við at verða fulllastaður og skal Les meira…
2. viðgerð av uppskoti um broytingar í alilógini v.m. á Løgtingsfundinum ímorgun kl. 10.00
Í morgun tann 16. Apríl kl. 10:00 kemur 2. viðgerð av Løgtinsmálinum um uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um aling av fkiski v.m. Nógv hoyrðingarsvar eru komin inn, heili 20 í tali og News hevur hugt eftir Hoyringarsvarinum frá Bakkafrost og Luna, Fylgiskjal 02, klikk her: “Ummæli av uppskoti um broytingar í alilógini” Les meira…


text:
17. Jun 2015
Fólkatingið: Betri marknaðar atgongd hjá vinnuni Nógv er skrivað og sagt undir hesum valstríði, og trupult er kanska at fáa eitt greitt yvirlit yvir, hvørjar ætlanir eru við fólkatingssessinum. Her er ein samanumtøka av mínum høvuðsraðfestingum, skuldi eg fingið veljarans álit at...
17. Jun 2015
Magni, Tjóðveldi og oyrafigur - danskir pengar eru ikki so galnir, bara teir verða latnir Tjóðveldi - ikki fjøldini. Skemtiligt at lesa politiska travaran hjá Tjóðveldi, sum nú ætlar sær á danating, í politiskum speisemi leggja...
17. Jun 2015
Hetta skal verða ein seinasta áheitan frá mær at biða fólk um at fara á val og velja Fólkaflokkin. Tað er so umráðandi, at vit velja ein flokk, ið vil arbeiða fyri tað føroyska fólkið og røkja teirra áhugamál. Fólkaflokkurin hevur víst...
17. Jun 2015
Ja til loftrúmið, men tað verður ein harður kampur! Fyri trimum árum síðani legði eg fram uppskot um at yvirtaka loftrúmið. Uppskotið vann frama í Føroyum, men tíverri vóru tey í Danmark, t.e. politikkarar og embætisfólk, ikki...
17. Jun 2015
Eingin yvir – eingin við síðuna av løgtinginum Tað er ein boðskapur, ið mangan hevur verið nýttir. Ein av formonnum fólkafloksins, Hákun Djurhuus, hevði mangan hesi orð á munni. Løgtingið eigur at vera hægsta lóggávuvald føroyinga, tað er eingin ivi...
17. Jun 2015
So eru vit tilreiðar at umboða teg og føroysku tjóðina, men tað verður ikki uttan svørslag. Stríðið um fólktingssessirnar hevur verið hart, men vit hava framvegis nógva orku eftir. Tí havi eg eina inniliga áheitan til TÍN, áðrenn TÚ setur krossin, tí TÚ kanst...
16. Jun 2015
...
16. Jun 2015
Fólkaflokkurin besta kvinnuliga boðið til Fólkatingið - nú 100 ár síðani kvinnurnar fingu valrætt Allir flokkarnir bjóða seg fram til fólkatingssess. Fyri at røkka sessunum, stilla allir upp sum frægast - eisini kvinnur í ymsum tali. ...


text:
Kappleyva
Kappleyva (latín Panthera leo melanochaitus), er eitt undirslag av leyvu ið nú er útdeytt.
Kappleyvur við svørtum faksi reikaðu fyrr framvið Kappanum í Suðurafrika, syðst á afrikanska kontinentinum. Kappleyvan var ikki tað einasta undirslagið av leyvu ið livdi í Suðurafrika, og útbreiðsluøkið er óvist. Høvuðsøkið var Kapplandsluturin, í økinum kring Cape Town. Ein tann seinasta kappleyvan ið varð sædd í landslutinum, varð dripin í 1858; og í 1876 keypti kekkiski rannsóknarfararin Emil Holub eina ungleyvu ið doyði 2 ár seinni.
Eins og við berbaraleyvuni eru tað fleiri fólk og stovnar ið siga seg hava kappleyvur. Í ár 2000 vórðu nakrar leyvur ið møguliga vóru av kappslagnum funnar í fangilsi í Russlandi, tær vórðu sendar til Suðurafrika til nøring. Tað er ógreitt hvør munurin er millum kapplevyur og aðrar leyvur við svørtum faksi í fangilsi. Leyvur í fangilsi eru vegna krossnøring ofta kynblendingar og tí er ringt at fáa fatur á 'reinum' kappleyvum í dag.
Banin hjá kappleyvuni gjørdust hvítu niðursetufólkini í Suðurafrika, ið jagstraðu og týndu kappleyvurnar eftir stuttari tíð.


text:
Fiskivinnutjóðin Føroyar í fríum fallið
Vinna07-02-2018 - 10:27 - Jóanis Albert Nielsen
Í gjárkvøldi 06-02-2018 fekk Norðingur maskinskaða. Tað ljóðar at turbinan er farin, har var onki at gera. Boð mátti sendast eftir bjarging.
Brimil lá á Fuglafirði. Har hevur hann ligið í nógvar dagar, teir hava verið upptiknir av at telja møguliga uppíblandaðan upsa hjá svartkjaftaskipunum. Tað ljóðar eisini at teir hava fingið upp í heili hundrað kilo av upsa úr eini last á 2500 tonsum av svartkjafti.
Norðingur ið var til fiskiskap suður ímóti bretska markinum, fekk sum sagt maskinskaða og noyddist tískil at fáa sleip. Tað skal sigast at veðrið á leiðini er gott, tað var tó tung alda í gjárkvøldi og í nátt.
Boð vóru send eftir Brimli og skuldi man trúð at teir loystu beinanveg,- serliga tá hugsa verður um at ongin landaði svartkjaft í gjárkvøldi - men so var ikki. Boðini til Norðing vóru skammilig "vit noyðast at bunkra fyrst" Jú tit lesa rætt, TEIR SKULDU BUNKRA FYRST!
Hvør hevur ábyrgdina av at Brimil ikki lá klárur til bjarging, skal eg ikki tora at siga her, men átaluvert haldi eg tað er. Og tað í allar hægstu grad eisini. Tað er onki minni enn ein vanærulig skomm og ikki minni niðrandi ímóti føroyska fiskimanninum. Tað kundi verið nógv verri enn bara maskinskaði.
Mortan G Berjastein


text:
Finland
Á hesi síðuni ber til at lesa um Finnland sum lestrarland, hvussu lesturin og útbúgvingarnar vera skipaðar og annað sum er vert at hava í huga, tá ið tú hugsar um at lesa í Finnlandi.
Um Finnland sum lestrarland
Tað er ikki vanligt, at útlendingar leita sær til Finnlands í lestrarørindum, men hægru útbúgvingarnar í Finnlandi gerast alt meiri kendar, tí landið ger nógv burturúr alheimsgeringini á útbúgvingarøkinum. Finsku lærustovnarnar hava støðugt fleiri og fleiri tilboð til útlendskar studentar og nú eru nógvir útbúgvingarmøguleikar á enskum og svenskum, sum kunnu nýtast av føroyskum, norðurlendskum og altjóða studentum. Sambært reglum gjørdar av Norðurlandaráðnum verður lestur í einum norðurlandi góðkendur í øðrum norðurlandi.
Útbúgvingarskipanin
Hægri útbúgvingar í Finnlandi eru á bæði universitetum (yliopisto) og á lærdum háskúlum (ammattikorkeakoulut/yrkeshögskolor). Í Finnlandi eru 20 universitet og 30 lærdir háskúlar. Okkurt um 3500 útlendskir studentar lesa í Finnlandi. Finska útbúgvingarskipanin var stórliga broytt fyri nøkrum árum síðani. Nú er hægri lestur býtt í 3 stig: Bachelor's Degree (kandidaatti/kandidat), Master's Degree (maisteri/magister) og Doctor's Degree (tohtori/doktor). Innan flestu fakumráði ber eisini til at lesa Licentiate's Degree (lisensiaatti/licentiat) eftir masterútbúgving og innan Doctor's Degree. Tað tekur í minsta lagið 3 ár ár at lesa bachelor (120 credits), og minst 5 ár at lesa master. Normeraða lestrartíðin fyri Licentiate's Degree er 2 ár og fýra ár fyri Doctor's Degree.
Lærdu háskúlarnir (ammattikorkeakoulut/yrkeshögskolor) bjóða útbúgvingar, sum eru meiri yrkisútbúgvingar enn tær, sum eru á universitetunum. Eitt úrslit av broytinginum var at háskúlarnir blivu broyttir frá at vera yrkisskúlar til at vera stovnar fyri hægri útbúgvingar. Tað eru 30 slíkir háskúlar í Finnlandi. Vanliga tekur tað 3½ ár (140 credits) til 4 ár (160 credits) at taka eina útbúgving á háskúlunum, vanliga eru starvsvenjingar partur av útbúgvingini
Undirvísingarmál
Undirvísingarmálið er í høvuðsheitum finskt, men nógv skeið eru eisini á svenskum og enskum.
Lestur á svenskum í Finnlandi
Studentar, sum ætla sær at lesa í Finnlandi, kunnu velja um teir ætla sær at lesa á finskum, svenskum ella enskum. Høvuðsmálið er finskt, men nakrir stovnar hava svenskt sum høvuðsmál. Á fleiri stovnum í Helsinki er málið bæði finskt og svenskt, og tað ber til at taka prógv og fáa vegleiðing á svenskum, men kanna hvussu umstøðurnar eru á teimum einstøku stovnunum.
Lestur á enskum í Finnlandi
Í løtuni eru fleiri enn 300 skeið á enskum. Nøkur av teimum eru stutt skeið, sum kunnu vera partur av eini heilari útbúgving, men tað eru eisini heilar útbúgvingar, sum eru á enskum. Center for International Mobility (CIMO) veitir kunning um útbúgvingar á enskum í Finnlandi. Eisini er nógv kunning at finna á Study in Finland og her er kunning fyri altjóða studentar, ið kanska ynskja at lesa á enskum.
Lestrarárið
Akademiska árið í Finnlandi er býtt í tvær lestrarhálvur, eina heysthálvu, sum er frá september til miðjan desember og eina várhálvu, sum er frá miðjan januar til miðjan mai.
Próvtøl
Finska próvtalaskipanin er ymisk frá stovni til stovns. Vanliga er talan um ein lítlan stiga frá 1 til 3 ella frá 1 til 5 har 3 og 5 eru hægstu próvtøl. Staðið og ikki staðið er eisini nógv brúkt.
Skiftisavtalur og partslestur
Um lærustovnurin hjá tær ikki bjóðar tær útbúgvingar ella tey skeið, sum hava tín áhuga ber til at taka partar av útbúgvingini í øðrum landi. Tú má seta teg beinleiðis í samband við útlendska lærustovnin og biðja um kunningartilfar, umsóknarbløð og annað. Til ber at taka eitt ella eitt hálvt ár á útlendska lærustovninum. Tá ið lestrarætlanin er greið skalt tú fáa tín lærustovn at góðskriva lestrarætlanina, so tað verður partur av útbúgvingini hjá tær. Hetta skal gerast, áðrenn tú fert undir lesnaðin í útlandinum. Útbúgvingar sum taka upp til eitt ár og sum eru partur av hægri lestri kunnu fáa SU stuðul.
NORDPLUS
NORDPLUS er samstarvsskipanin hjá Norðurlendska Ráðharraráðnum, sum lættir um hjá lærarum og studentum í Norðurlondum at fara í annað norðurland at lesa partar av útbúgvingini. Kravið er, at tú hevur lisið minst eitt ár á tínum lærustovni. Set teg í samband við stovnin at frætta meira. NORDPLUS-netverkið NORDLIKS (NORdisk LItteratur, Kultur og Språk) er til dømis ein partur av NORDPLUS.
Upptøkutreytir
Fyri at sleppa inn á finsk universitet og lærdar háskúlar, skal studenturin prógva vanligan lestrarførleika frá miðnámsskúla ella samsvarandi. Eitt føroyskt miðnámsskúlaprógv váttar hendan førleikan.
Mannagongd í samband við umsókn
Umsóknarfreistirnar eru ymiskar frá stovni til stovns. Vanliga eru umsóknarfreistirnar til lægru útbúgvingarnar (kandidaatti/kandidat) millum januar og mai. Til framhaldsútbúgvingarnar er vanliga rullandi upptøka, t.v.s. at stovnarnir viðgera umsóknirnar so hvørt sum tær koma.
umsóknarbløð fáast á lærustovnunum.
Góðkenningar
Sum heild kann sigast, at er útbúgvingin og stovnurin góðkendur sum hægri útbúgving og er góðtikin av myndugleikunum í landinum, so er útbúgvingin eisini góðtikin í Føroyum/Danmark. Heitini sum tú fært í útlandinum nýtast ikki at týðast til okkara cand.mag og líknandi heiti.
Vilt tú kortini hava at útbúgvingin verður mett eftir t.d. teimum donsku reglunum fyri t.d. at sleppa at brúka tey donsku heitini, kanst tú seta teg í samband við FIVU, tey kunnu geva tær eina meting av útlendsku útbúgvingini.
Hevur tú tikið partar av eini útbúgving í útlandinum t.d. fyrsta árið av eini útbúgving og ætlar tær at lesa restina í einum øðrum landi, t.d. Danmark, so skal søkjast beinleiðis til lestrarnevndina á deildini tú ætlar tær at lesa á. Tey meta so um útbúgvingina og um hvussu hon hóskar til donsku skipanina. FIVU kann í slíkum førum vegleiða.
Serligar yrkisútbúgvingar
Summar útbúgvingar krevja eitt annað slag av góðkenning. Tað eru yrki sum hava vard heiti og sum koma undir serligar lógir og kravt verður at longdin, bygnaður og innihald eru í samsvari við donsku skipanina. Dømi um slíkar útbúgvingar eru serliga innan heilsuøkið, har tað krevst autorisatión at virka sum t.d. lækni, tannlækni, sálarfrøðingur, fysioterapeutur, ergoterapeutur, sjúkrarøktarfrøðingur og jarðamóðir. Umsókn um góðkenning av slíkum útbúgvingum skal ikki sendast til FIVU, men til avvarðandi myndugleikar. Eitt sindur av nærri kunning um evnið fæst her.
Fígging
Vanliga skal skúlagjald ikki gjaldast í Finnlandi, men eitt lestrargjald, sum er millum 30 og 85 evrur árið. Sum í hinum Norðurlondunum ber til at søkja um SU til vanliga livikostnaðin t.v.s bústað, mat og bøkur. Summir stovnar krevja skúlagjald og til ber at søkja SU um stuðul til skúlagjaldið.
Skalt tú fáa SU við tær í útlandið, krevur tað at tú fyrireikar teg í góðari tíð – helst fleiri mánaðir – søkir um at fáa útbúgvingina góðkenda. Tað ger tú við at útfylla oyðublað, sum eitur ANSØGNING om godkendelse af uddannelse i udlandet til SU og udlandsstipendium. Ferðastuðul verður latin. Treytin er at útbúgvingin skal vera longri enn seks mánaðir. Meiri fæst at vita á heimasíðuni hjá Studna.
Grunnar
Um tær tørvar pening, tá ið tu leggur fíggjarætlanina – tað er rættuliga vanligt – og tú hvørki hevur nóg góða uppsparing ella kann tráðroyna foreldrini so ber til at lána pening frá Studna og SU. Ein annar møguleiki er at søkja pening úr ymsum grunnun sum lata lesandi stuðul. Eitt yvirlit sæst her.
Bústaðarmøguleikar.
Tað kann vera trupult at finna bústað í Helsinki. Best er sjálvsagt at leita í góðari tíð. Tað kann vera lætt at fáa studentabýli og tey eru ikki so fá í Finnlandi. Tey vera skipað og umsitin av studentafeløgunum á lærustovnunum. Set teg í samband við altjóða skrivstovuna á stovninum (International Office), tey kunnu møguliga hjálpa. Oftani hjálpa stovnarnir við altjóða næmingum teimum at finna býli.
Annars ber til at hyggja á hesa síðuna.
Um útreiðslurnar til íbúð eru ov stórar ber til at søkja um stuðul. Set teg í samband við kommununa har tú býr so kunnu tey siga um tú hevur rætt til stuðul.
Hentar heimasíður hjá teimum sum skulu lesa í Finnlandi
Study in Finland - Her stendur, hví mann skal lesa í Finnlandi, hvussu mann søkir, hvussu tað er at liva har o.s.fr.
soa.fi - Portalur við til at finna bústað við.
Center for International Mobility(CIMO) - CIMO virkar fyri altjóða samstarvi og flytføri við serligum atliti til útbúgving, arbeiðslív, mentan og ung.
Opetus- ja kulttuuriministeriö - Heimasíðan hjá finska undirvísingarmálaráðnum.


text:
Fiskur
Ikki er neyðugt at søkja um heimild til at innflyta fisk til Íslands.
Kjøt
Tey, ið ynskja at flyta kjøt til Íslands, mugu í hvørjum einstøkum føri søkja um loyvi frá íslendska Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið og frá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni.
Viðmælt er at søkja í góðari tíð, helst nakrar vikur áðrenn fráferð til Íslands.
Fyrst skal umsókn sendast til Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið, Trýst her fyri at fáa umsóknaroyðublað. Umsóknin skal sendast til [email protected].
Minst til at skriva, hvat slag av kjøti (turt ella ræst kjøt, grind og spik o.s.fr.), talan er um, hvussu nógv stykki og hvussu nógv kilo. Ein persónur, barn ella vaksin, kann í mesta lagi taka 10 kg við sær, so um talan er um meira enn 10 kg, ber til at seta fleiri nøvn á listan, t.v.s. nøvnini á teimum, ið flyta kjøtið við sær.
GG: Tað er ikki neyðugt, at navnið á umsøkjara er tað sama, sum hjá tí, ið tekur kjøtið við sær. T.d. um Hans er umsøkjari, men Per er tann, ið tekur kjøtið við sær.
Upplýsast skal um farið verður við flogfari ella við Norrönu og eisini hvønn dag, kjøtið kemur til Íslands.
Verður umsóknin góðkend, fært tú eina heimild sendandi.
Harumframt skal ein eigaraváttan fyllast út og latast Heilsufrøðiligu Starvsstovuni. Bóndin, sum selur kjøtið, fyllir út eigaraváttanina, ið fæst her. Her skal navnið á bóndanum og hagapartinum upplýsast, eins og nøgd av kjøti og viðgerðarháttur. Kjøtið má koma frá bónda, ið er váttaður hjá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni í Føroyum, og tískil ikki hevur nakra smittuskjúku.
GG: Undir ”Navn, bústaður og telefonnummar móttakarans (tann sum hevur fingið loyvi at fáa kjøtið til Íslands):” skal standa navnið á tí, ið hevur søkt um loyvi til at fáa kjøtið. Tvs. um Hans er umsøkjari til Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið, so skal navnið hjá Hans eisini standa her.
Tá bóndin hevur fylt út eigaraváttanina, skal hon sendast til Heilsufrøðiligu Starvsstovuna, [email protected] og [email protected]. Birna Mørkøre, landsdjóralækni, tekur sær av tílíkum umsóknum.
Ikki nýtist at bíða eftir heimild frá íslendska fiskimálaráðnum, áðrenn umsókn er send til Heilsufrøðiligu Starvsstovu. Gott er at siga Heilsufrøðiligu Starvsstovuni frá, at umsókn hevur verið send til Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið.
Loyvið frá Heilsufrøðiligu Starvsstovu kostar 170 kr., og skal gjaldast á kontu í BankNordik 6460-000.992.765.6, áðrenn loyvið verður útflýggjað.
Tann ferðandi skal syrgja fyri, at báðar váttanirnar, bæði frá Heilsufrøðiligu starvsstovuni og frá Fiski - og Landbúnaðarmálaráðnum, fylgja við kjøtinum á ferðini til Íslands.
Um onkrum nýtist hjálp við hesum, kann viðkomandi altíð venda sær til Sendistovu Føroya í Reykjavík.
Sendistova Føroya í Reykjavík
Tungøta 14 3rd floor – 101 Reykjavik, Iceland
Tlf: +354 511 32 00
Fax: +354 5113209
[email protected]


text:
Her er tað stuttligt” er bók um Fótbóltsfelagið B36. Í bókini er høvuðsdentur lagdur á árini 1997 til 2017. Eitt tíðarskeið, sum ítróttarliga hevur verið tað besta í søgu felagsins.
Bókin er eisini ein roynd at lýsa grundarlagið undir felagsskapinum, og tær broytingar, sum vórðu gjørdar seinnapartin av 80’unum, tá B36 broyttist frá at vera eitt felag sum sjáldan vann tað stóra, til at verða ein støðugur leikari í føroyska fótbóltsoddinum.
Talan hevur verið um bæði upp- og niðurtúrar hesi árini, og í bókini verða hesir lýstir. Tikið verður saman um einstøku árini síðani 1997, og bæði venjarar og spælarar hesi árini fáa eisini sínar reglur.
Jákup Mørk er høvuðshøvundur av bókini. Hannis Egholm hevur sniðgivið bókina, eins og hann hevur skrivað einstakar partar av bókini. Føroyaprent hevur prentað bókina, sum er 340 síður til støddar.


text:
Tíðindasavn
Slóðbrótandi føroysk gransking av norðhavssildini
Arvaeginleikarnir hjá sild verða kortløgd á fyrsta sinni. Ein føroysk fyritøka í Odense stendur fyri verkætlanini, sum verður framd á Granskarasetrinum iNOVA Les meir ...
Grótbrotið í Haraldssundi verður rudda
Vit fara at rudda grótbrotið í Haraldssundi, tí økið skal planerast. Tey ið eiga byngjir og annað, ið stendur í grótbrotinum verða biðin um ...
Hansa Poulina skrivaði føroyska flogsøgu
Føroysk flogsøga varð skrivað 30. mars, tá Hansa Poulina Adriansdóttir gjørdist fyrsta føroyska kvinnan handan stýripinnin á einum Airbus flogfari. Tað er Atlantic ...
Útivika 2014
Ùtivika 2014 Ì Samband við útivikuna skipar Kunoyar kommuna fyri gongu túri í Kunoy Týskvøldi 20. Mai kl.19 og í Haraldssundi Mikukvøldi 21. mai ...
Bingjuplássið í Kunoy Kommunu
Bingjuplássið í Kunoyar kommunu Til øll húsarhald í Kunoyar kommunu Frá leygardagin 25 mai 2013 lat bingjuplássið upp í Haraldsundi. Nú verður bara eitt ...
Komandi kommunustýrisfundi
Kommunustýrisfundur verður Mánadagin tann 2.09/2013 kl. 18:00. Fundurin verður á kommunuskrivstovuni í Kunoy. Mál, ið ynskast viðgjørd á fundinum, skulu ...
Ùtivika og ruddingardagur í Kunoy Kommunu
Útivika og ruddingardagur eydnasti val í Kunoyar kommunu Nógv fólk var samla til gongutúrar í Kunoy og Haraldssund. Leygardagin var skipa fyri ruddingardagi ...
Bingjuplássið í Kunoy Kommunu
Bingjuplássið í Kunoyar kommunu Til øll húsarhald í Kunoyar kommunu Frá leygardagin 25 mai 2013 lat bingjuplássið upp í Haraldsundi. Nú ...
Komandi kommunustýrisfundi
Kommunustýrisfundur verður Mikudagin tann 29.05/2013 kl. 19:00. Fundurin verður á kommunuskrivstovuni í Kunoy. Mál, ið ynskast viðgjørd á fundinum, skulu ...
KALENDARI
SAMBAND
Kunoyar kommuna
Kunoyargøta 7
780 Kunoy
Tel. +298 21 68 14
Skrivstovan
Kunoyargøta 7
780 Kunoy
Opið er:
Mánadagin frá 9:00 til 11:00


text:
Súlubonus GULL
GULL* limaskapur í Súluskipanini er okkara næsthægsta limastig. Gull er bæði fyri privat- og vinnukundar:
- Fyri at fáa GULL-limaskap sum privat kundi skalt tú hava ferðast fyri 20.000 stig innanfyri eitt ár
- Vinnukundar kunnu eisini fáa GULL-limaskap við vinnukundaavtalu við Atlantic Airways
GULL-limaskapur hevur hesar ágóðarnar við sær:
- Kom skjótt ígjøgnum trygdareftirlitið á flogvøllinum í Kastrup við CPH EXPRESS
- Atgongd til Aviator Lounge á flogvøllinum í Kastrup
- Fá altíð eitt eyka stykki av viðføri ókeypis við á ferðini
*GULL-limaskapurin er galdandi eitt ár frá útgávudegnum.
Okkara Súlubonusskipan er áhaldandi í menning, og í framtíðini fara enn fleiri fyrimunir at verða knýttir at tínum limaskapi.


text:
Lene og Anika frá Kursus Center Struer koma til Føroyar tann 18. og 19. apríl.
Tær gleða seg at vitja tær vøkru oyggjarnar og at hitta teir fyrru luttakararnir, og at deila teirra kunnleika.
Tær hava góðar royndir, eftir nógv ár við luttakarum, sum tær hava hjálpt til eitt sunnari lív á www.KursusCenterStruer.dk
Sjónarmiðið hjá teimum í smb. við kost og rørslu, og tað at broyta vanar, er sera einføld, og ikki nøkur servitan.
Tær báðar, Lene og Anika, hava framløgu bæði í Tórshavn og Klaksvík.
Tú fært nakað av teirra vitan og royndir frá KCS, og fært sjálv/-ur íblástur og eggjan til eitt sunnari lív.
Fakta:
KCS er 13 ára gamalt, og bjóðar ymisk heilsuskeið frá 1 – 12 vikur.
KCS arbeiðir við at fáa fólk at lætna, fyribyrgja diabetes, fáa ein sunnari livihátt, avstressan og yoga.
Starvsfólkini hjá KCS eru: kostráðgevi, fysioterapeutur, coach, motiónslærari og kokkur.
Tórshavn, hjá Dugna á Sandvíkahjalla, mikud. 18.04.18, kl. 19.00 – 21.00.
Skrá Tórshavn:
Fyrilestur v/ fysioterapeut Lene Langer Nees og kostráðgevi Anika Karlsen Thor.
Spurningar og orðaskifti.
Prísur kr 100,- pr. prs.
www.dugni.fo
Klaksvík, Húsarhaldsskúlin, hósdagin 19.04.18, kl. 09.00 – 15.00
Í samstarvi við Húsarhaldsskúlan
Taki ein heilan skeiðsdag saman við Aniku og Lene.
Her kanst tú koma við í køkin,
fáa íblástur til rørslu og hoyra eina framløgu um okkara royndir
og grundreglur í smb. við eina lívsstílsbroyting.
Prísur inkl. kostur, kr 200,- pr. prs.
Tilmelding á tlf/SMS 216974, max. 30 luttakarar
www.husarhaldsskulin.fo


text:
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart, doyptur Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart, (27. januar 1756 í Salzburg – 5. desember 1791 í Wien) var ein eysturríkskur tónasmiður. Hann verður vanliga viðurkendur sum ein av størstu tónasmiðunum innan klassiskan tónleik. Hann er ein av meistarunum av wienarklassikkinum og ein av teimum best dámdu tónasmiðunum nakrantíð.
Sjálvt um hann doyði bert 35 ára gamal, var hansara lívsverk sera stórt í vavi, og fevndi um øll tónleikasløg, ið vóru vanlig tá í tíðini: operair, ballettónleikur, symfoniir, solokonsertir (fyri klaver, violin og bratsch, valdhorn, tvørfloytu, klarinet og obo), messur, lied, strúkarakvartettir, sonatur og nógvur annar kamartónleikur.
Øll verk Mozarts eru blivin bólkað av Ludwig von Köchel í KV (Köchel-Verzeichnis). Hvørt verk er skrásett við KV-skrásetingarnummar. T.d. stendur KV 525 fyri Eine kleine Nachtmusik.
Mozart var eins og systir hansara Maria Anna Mozart eitt satt undurbarn. Hann spældi cembalo frá hann var trý ára gamal og fór longu at komponera løg, tá hann var fimm ára gamal. Seinni spældi hann eisini klaver og violin.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]