text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Minni ull í ár enn fyrra árið
Í ár komu 25 tons, í 2016 vóru tonsini tíggju fleiri.
Nakað kemur afturat í ár, sigur Dorthea Joensen, sum samskipar ullarmóttøkuna.
Minni ull er í ár, tí prísurin er minni, enn hann var í 2016.
Kiloprísurin í ár er 10 krónur við meirvirðigjaldi fyri fyrsta floks ull, og 1,50 krónur fyri annan flokk.
Tveir triðingar eru fyrsti flokkur í ár.
Í 2016 var prísurin fyri ull, sum varð flokkað sum fyrsti flokkur, 15 krónur fyri kilo, tá meirvirðisgjaldið er við. Fyri ull, sum fór í annan flokk, fingust tvær krónur fyri kilo.
Í ár bar ikki til at lata meira fyri ullina, tí jattanin í fíggjarlógini er ov lítil. Ein onnur orsøk til, at minni ull er latin inn í ár, er, at øll fjøll vórðu ikki gingin í ár.
Juli var ov vátur og myrkur. Tá liðugt er at skilja ullina, verður hon lýst til sølu.
Sí eisini


c: text/html

text:
Orð og lag: Simme
Ha ha ha, tað sigi eg bara,
soleiðis skuldi tað enda við mær.
Ólukkutíð skal lívið meg læra:
fái eg teg her, eg missi teg har.
Best sum lívið var í lagi,
alt var gott, nú hann var her,
afturkomin á gamla staðið,
besti vinur her í verð.
Ha ha ha, ja nú má eg flenna,
hví munnu fólk tó gerast so óð?
Øll um føturnar á honum renna,
nú hann fær pengar í yvirflóð.
Ikki er gott við ov nógvum pengum,
tað vil eg tær siga for satt,
tað ger tær lívið í løtum langum
– alt, alt ov lætt.
Eg hevði drukkið, um pengar eg átti,
droymt meg í annan heimin langt burt,
men tit við pengum rýma úr smáttu,
byggja á sandvøll eitt slott so dýrt.
Ikki tað heldur, tað kann eg spáa,
lágt hann ríður, sum setur seg høgt.
Ódrúgt er tað, tit av løttum fáa,
tað stendur fast, sum úr gróti høgt.
Eg síggi fyri mær stavir á veggi:
Mene Tekel – men gev bert tol:
Eg verði tann, sum flenni í skeggið,
tá alt bráðnar burtur sum fonn í sól.
Eg føli meg næstan sum Móses á fjalli,
dansur um gullkálvin er i gongd,
eg bíði bert eftir tí stóra skrædli…
Á, tit skuldu øll verið flongd.
Konu og hús og snorungar nógvar –
nei nei nei, eg skilji tað ei!
Blanka kaskett og skínandi skógvar,
handil og skip – og skuld – á nei!
Tá gullið er uppi, skal gildið betalast,
hvør verður tá við sviðið soð?
Øll tit býttu, tað ikki skal fjalast,
øll tit, sum lýddu harraboð!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Web-sending: Realkredittrenta niður á uml. 3% p.a.23-11-2009
Nýggj websending fokuserar á komandi rentutillagingina, har RTL1-rentan helst kemur heilt niður á góð 3% p.a. Til sammetingar er vanlig bústaðarenta knappliga 6% p.a.
Nýggjar upplatingartíðir í Eik13-11-2009
1. desember verða upplatingartíðirnar í Eik broyttar soleiðis, at opið er hvønn dag frá 9.30 -16.00 - eisini hósdag. Tó verður framhaldandi møguligt hjá kundum at ringja inn og fáa ráðgeving til kl. 18.00 hósdag
Framhaldandi fáir bústaðahandlar í øllum økjum, men prísgongdin er ymisk í størri og smærri økjum13-11-2009
Talið á bústaðahandlum er enn sera lágt, men meðan sethúsaprísirnir í høvuðsstaðarøkinum og størri bygdum eru rættiliga støðugir, so er munandi prísfall í smærri bygdum. Tað vísir nýggjasta uppgerðin yvir bústaðahandlar í Føroyum
Web-sending: Fokus á roknskapir10-11-2009
Fleiri góðir roknskapir eru kunngjørdir seinastu vikurnar og í sendingini hesa ferð verður farið í dýpdina við nøkrum av teimum
Rentutillaging á realkredittlánum í desember06-11-2009
Árliga rentuásetingin á sokallaðu RTL1 realkredittlánunum fer væntandi at geva kundum við RTL1 lánum munandi lægri lánsútreiðslur komandi árið


text:
Føddur: 30. juli 1956
Foreldur: Mikkjal og Vilborg Michelsen
Hjúnafelagi: Joan Michelsen
Børn: Halldis Michelsen
Útbúgving: Bankaútbúgving í Sjóvinnubankanum. Timburmaður
Yrki: Borgarstjóri og løgtingsmaður.
1973-78 bankamaður í Sjóvinnubankanum
1978-1984 Timburmaður
1981-februar 2003 Eykapolitistur (farloyvi)
1984-februar 2003 sýslufulltrúi (farloyvi)
Álitisstørv: Valdur á ting við valið 29. oktober 2011. Næstformaður í Rættarnevndini, limur í Uttanlandsnevndini og er ein av løgtingsgrannskoðarunum. Varalimur í Fíggjarnevndini og Vinnunevndini.
Ymist: Formaður í Froðbiar sóknar róðrarfelag
Heimstaður: FO-825 Froðba
Telefon: 37 12 54
Fartelefon: 27 60 11 og 22 11 91
Email: kristinm@logting.fo


text:
Ongin samskipari til rehabilitering og ófullfíggjaðar rehabiliteringsætlanir
Dan Klein --- 30.09.2018 - 08:45
Rehabilitering í Føroyum virkar ikki sum ein tvørfaklig skipan í heilsu- og almannaverkinum, og ongar fullfíggjaðar rehabiliteringsætlanir verða gjørdar fyri sjúklingin. Ongin tvørfaklig samskipan er millum ymsu økini í heilsuverkinum og almannaverkinum, heldur ongin skipað ráðgeving, og tí er ógjørligt at gera ein samanhangandi og málrættaðan innsats fyri sjúklingin, og tí mugu tey avvarðandi taka yvir leiklutin sum samskipari
Vantandi tvørfaklig samskipan í heilsu- og almannaverkinum
Felags fyri øll óhjálpin og avvarðandi er, at tey
fáa ikki tað teimum tørvar, og vanliga fyriliggur als ongin tvørfaklig
rehabiliteringsætlan.
Skal ein t.d. hava 4 ferðir fysioterapi um vikuna, verður hægst veitt venjing 2 ferðir, og í feriu er nærum onki. Taluundirvising verður ikki veitt - so at endurvinna møguleikan at samskifta er nærum ógjørligt.
Hægsta ynskið hjá sjúklinginum er at koma fyri seg aftur, og fáa møguleikan at verða maki og foreldur aftur, og at sleppa til arbeiðis, ella út í samfelagið - kanska ikki í sama mun sum áður, men út millum onnur fólk at virka.
Ongin skipan tekur hond ella ábyrgd av óhjálpnum ella familjuni - søkjast skal í hvørjum einstøkum føri.
Vit kunnu ikki halda fram við at bjóða okkara sjúklingum og teirra avvarðandi hesar umstøðurnar.
Ófullfíggjaðar rehabiliteringsætlanir
Tað, sum óhjálpin og avvarðandi hava tørv á er ein
rehabiliteringsætlan frá sjúkrahúsinum ella tí eind, sum varðar av økinum.
Henda rehabiliteringsætlan eigur greitt at vísa, hvønn tørv sjúklingurin hevur, s.s. fysioterapi, ergoterapi, taluundirvísing, psykolog, sosialráðgeving, kostráðgeving, persónliga røkt og stuðul, heimahjálp, sjúkrarøkt, hjálpartól o.a. fyri at koma fyri seg aftur. Tá sjúklingurin verður útskrivaður av sjúkrahúsinum, skulu øll hesi viðurskifti verða lýst og raðfest. Endamálið má greitt verða, at tað er gerandisdagurin hjá sjúklinginum, sum er í fokus.
Sjálvt um eitt eiti av einari rehabilteringsætlan fyriliggur, so er ongin trygd fyri, at henda verður fylgd ella gjøgnumførd - hetta vegna vantandi tvørfakliga innsatsin og vantandi játtan.
Starvsfólkini standa fyri skotum
Vit hava nógv sera dugnalig starvsfólk. Heldur ikki kunnu
vit bjóða hesum starvsfólkunum í Sjúkrahúsverkinum, Almannaverkinum og ymisku
støðunum, ikki at kunna veita nøktandi tænastur til teirra viðskiftafólk.
Vit síggja tíverri stóra starvsfólkútskifting innan flest øll hesi øki. Ein av orsøkunum til, at tey siga upp er, at tey klára ikki at liva við, hvussu líðingarnar og umstøðurnar eru úti í samfelagnum - og tey fáa ikki veitt neyðugu hjálpina.
Yvirflóð av pengum í almennu kassunum
Ongantíð hava vit havt so nógvan pening í okkara samfelag
sum nú - ja, almennu kassarnir flóta yvir í peningi.
Men hóast yvirflóð av pengum kunnu vit metast sum eitt uland á rehabiliteringsøkinum í mun til okkara grannalond. Tað er tí ikki í lagi, at rehabilitering ikki verður raðfest politiskt.
Politiskir málsetningar og raðfestingar skulu til
Tørvur er á politiskum málsetningum og raðfestingum, sum
tryggja øllum óhjálpnum borgarum eina skipaða rehabilitering.
Hetta er neyðugt skulu vit framhaldandi kalla okkum eitt vælferðarsamfelag, har øll skulu hava tað gott og kunnu trívast.
Rósa Samuelsen


text:
Bólkur:Listar yvir føroyskir politikarar
Undirbólkur
Hesin bólkur hevur fylgjandi 3 undirbólkar, av 3 í alt.
B
- ► Borgarstjórar í Føroyum (1 C, 38 S)
L
- ► Listar yvir landsstýrisfólk í Føroyum (16 S)
- ► Listar yvir løgtingslimir í Føroyum (14 S)
Greinir í bólki "Listar yvir føroyskir politikarar"
Komandi 46 síður eru í hesum bólkinum, av í alt 46.
L
- Landbúnaðarmálaráðharrar í Føroyum
- Landsstýri síðan 1948
- Listi yvir fólkatingslimir úr Føroyum
- Løgmálaráðharrar í Føroyum
- Løgtingslimir í Føroyum 1943-45
- Løgtingslimir í Føroyum 1984-88
- Løgtingslimir í Føroyum 1988-90
- Løgtingslimir í Føroyum 1990-94
- Løgtingslimir í Føroyum 1994-98
- Løgtingslimir í Føroyum 1998–2002
- Løgtingslimir í Føroyum 2002-2004
- Løgtingslimir í Føroyum 2004-2008
- Løgtingslimir í Føroyum 2008–2011
- Løgtingslimir í Føroyum 2011–2015
- Løgtingslimir í Føroyum 2015–2019
S
- Skúlamálaráðharrar í Føroyum
- Stjórnin hjá Aksel V. Johannesen
- Stjórnin hjá Andrassi Samuelsen
- Stjórnin hjá Anfinni Kallsberg I
- Stjórnin hjá Anfinni Kallsberg II
- Stjórnin hjá Atla Dam IV
- Stjórnin hjá Atla Dam V
- Stjórnin hjá Atla Dam VI
- Stjórnin hjá Edmundi Joensen I
- Stjórnin hjá Edmundi Joensen II
- Stjórnin hjá Jóannes Eidesgaard I
- Stjórnin hjá Jóannes Eidesgaard II
- Stjórnin hjá Jógvani Sundstein I
- Stjórnin hjá Jógvani Sundstein II
- Stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen I
- Stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen II
- Stjórnin hjá Maritu Petersen
- Stjórnin hjá Paula Ellefsen


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
PF Enniberg stevnt landsstýrinum
Tað váttar Rógvi Reinert, aðalstjóri í Fiskimálaráðnum, í gjárkvøld.
Mortan Johannesen, nevndarformaður í Ennibergi, vil ikki gera samrøðu við útvarpið, men hann váttar, at reiðaríið hevur stevnt landsstýrnum fyri ognartøku og at leggja seg út í sáttmálan millum Reiðarafelagið og Fiskimannafelagið.
Reiðaríið metir, at fiskivinnulóggávan er ein ognartøka við endurgjaldsskyldu.
PF Enniberg rekur trolaran Enniberg, sum seinastu árini hevur havt rættin at fiska 23 prosent av kvotunum í Barentshavinum.
Við lógini um sjófeingi, sum varð samtykt í gjár, skulu 15 prosent av samlaðu kvotuni seljast á uppboðssølu.
Vit hava roynt at fáa eina samrøðu við stjóran í P.f. Ennibergi, Kaj Johannesen, men tað hevur ikki eydnast.
Sí eisini


text:
Rigmor Dam, landsstýriskvinna hevur sett Margreth Olsen í starvið sum stjóra í Sernámi frá 1. desember 2017 at rokna.
Margreth Olsen er 39 ára gomul og útbúgvin Cand.Merc.(psyk) frá CBS. Eisini hevur hon eina bachelor útbúgving í sálarfrøði frá Glasgow Caledonian University, umframt eina konsulentútbúgving innan HR.
Margreth Olsen hevur fjølbroyttar royndir á stovnum fyri børn við autismu, ung við atferðartrupulleikum og serdagsstovni. Eisini hevur hon royndir sum mennari og ráðgevi innan HR økið í banka. Seinastu mánaðirnar hevur hon undirvíst innan “Námsfrøðiliga leiðslu” á Fróðskaparsetur Føroya.


text:
Tað er stórur munur á skúlaflokkum í Føroyum. Summir flokkar tíma væl at lesa, aðrir tíma minni lesa.
Støðan er tann, at tað eru heilir skúlaflokkar, har flestu næmingarnir halda, at tað er kul at lesa. Har lesa tey eisini nógv.
Men samstundis eru heilir flokkar, sum siga tað øvugta. At tað er keðiligt at lesa, at tey orka ikki fyri at lesa, og at tey lesa millum lítið og einki.
Tað eru ikki nakrir fáir flokkar. Tað eru nógvir flokkar, har mest sum allir næmingarnir ikki tíma serliga væl at lesa.
Tað vil siga, at ein ávísur fjórði flokkur í Føroyum er munandi betri fyri enn ein annar fjórði flokkur.
Eisini sjálvt um flestu lærarnir í Føroyum koma av sama lærustovuni, hava somu námsætlanir at halda seg til, hava sama undirvísingartilfar og somu karmar, so er ymiskt, hvat spyrst burturúr.
Vit kunnu siga, at vit hava lesisterkar flokkar og lesiveikar flokkar.
Men tú finnur onga einfalda og eintýðuga orsøk til, at spennið millum teir lesisterku flokkarnar og lesiveiku flokkarnar er so stórt.
- Føroyskir lærarar hava eina stóra avbjóðing fyri framman, tá ið børn og ung eftir øllum at døma lesa so lítið, sigur Herálvur Jacobsen, sum er formaður í Føroya Lærarafelag.
- Ein møguleiki er at kanna, um sjálv læraraútbúgvingin er nøktandi, sigur hann.


text:
Orð: Robert Karlsson
Lag: Gunvor Haag
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Hevur perluna dýru tú funnið,
hennar’ æviga virði tú sæð?
Hevur Jesusi hjartað tú givið?
Kanst tú siga: Hann mín er í dag!
Niðurlag: Tann, sum leitar, hann finnur;
tann, sum biður, hann fær!
Syndabyrðan burt svinnur,
frið í hjartað tú fær!
2. Hevur selt alt í heimi, tú eigur,
vrakað hansara fáfongd og spæl,
fyri bert hesa perlu at ognast?
Tá av sonnum tín sál her gerst sæl.
3. Ert tú vaknaður úr tínum svøvni?
Vent tær burtur frá tómleika, synd?
Hevur vakra juvelin tú vunnið,
er væl Frelsarin dýrgripur tín?
4. Hesa perluna eg havi funnið,
havi virði og dýrd hennar’ sæð!
Nú mítt hjarta er Jesusi givið,
Hann er mín! – kann eg siga í dag!


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Kina svarar aftur
Um USA av álvara fer at gera nakað við hóttanina um at økja tollsatsin á fleiri kinesiskar vørur, so gera vit tað sama. Soleiðis segði kinesiska stjórnin seinnapartin í gjár. Tað skriva fleiri altjóða miðlar.
Kina hevur ætlanir um at seta toll á amerikanskar vørur fyri umleið 60 milliardir dollarar sum svar upp á toll-hóttanina hjá Donaldi Trump í vikuni.
Ætlanin hjá amerikanska forsetanum hevur leingi verið at seta 10 % av tolli á fleiri kinesiskar vørur. Men í vikuni segði amerikanski forsetin, at hann umhugsar at økja tollsatsin upp í 25%. Tað svarar til áleið 200 milliardir dollarar.
Tað er enn ikki greitt, um hóttanin hjá Trump verður veruleiki ella ikki, men nú hevur Kina svarað aftur - og sostatt er handilskríggið millum londini bæði als ikki kølnað.
Sí eisini


text:
Orð: Árni Jacobsen
Lag: Jógvan við Keldu
1. Upphavsins Harri, tú, sum heimin skapti,
og sum á hválvið ljós og myrkur festi,
tú yvir øllum skapningum og skaparverki metti,
at neyðugt var við onkrum, sum til varðveiting tú setti.
Sum skaparverksins krúnu tú tá skapti eina menniskju.
2. Upphavsins Harri, tú, sum heimin skapti,
sást, ei var gott, at maðurin var eina.
Og av hans egna holdi tá tú kvinnu honum gjørdi
at veita honum hjálp og ráð, og saman tú tey førdi.
Og eftir tínum vísa ráði bæði skulu vera eitt.
3. Upphavsins Harri, tú, sum heimin skapti,
ert enn tann sami, sum tú vart í forðum.
Við kærleika tú bindur tvey, so eitt tey kunnu vera,
tú leiðir, og tú signar tey og gjøgnum alt vilt bera
og framvegis vilt gera tað og fylgja teimum hvørt eitt stig.


text:
Nú vit sita saman her í dag.
Eta, drekka í góðum lag.
Veitslan skal jú haldast á einum nóg høgum støði,
tað dámar okkum væl og góða føði.
Nógv man runt í gildinum sær,
tað tykist fyri mær,
betri menniskju ikki finnast,
í hvørt fall ikki sum eg kann minnast.
Tað var gott vit komu so nógv her,
ja, tað ein stór gleði er.
Tí til dagligt hittast vit bara soleiðis fýra ella fimm,
men vit kunnu saktans øll vera her um vit rykkja longur inn.
Eg var bangin fyri at ongin sangur yrktur var,
helt eg kundi hætta mær.
Og sjálvt um so náttin ofta gjørdist sein,
havi eg yrkt ein.
Men at yrkja ein sang er verri enn man skuldi trú,
tað er ringt at finna orð sum passa her og nú.
Og so skal tað eisini ríma,
hvørt ørindi hevur tikið mær hálvanannan tíma.
Til síðst vil eg takka fyri sýndan fólkasið,
at tit vildu syngja við.
Eg vóni sangurin kundi brúkast her,
og at vit fáa ein líka góðan næstu ferð.
STÓRA TØKK
Lag: Jeg er havren…
(Í Kambsdali 1987)


text:
f. 1969
samband
Fartelefon: +298 229342
Meyl:
Útbúgving og skeið
Master of Arts í leiklist frá Teaterhögskolan i Helsingfors, Finland, 1999
Leikir
Meðan vit bíða eftir Godot (Samuel Beckett) 2011
Kirsiberjagarðurin (Anton P. Tjekhov) 2010
Vatnið vinnur harðar hellur 2010
The Danny Crowe Show (David Farr) 2010
Aftaná Undrið (Jóanes Nielsen) 2009
Í Geyma (Dánjal Hoydal) 2008
Cafe Grugg Tjóðpallurin 2008
Eg eri mín egna kona (Doug Wright) - Tjóðpallurin 2007
Náttarherbergið (Maxim Gorkij) - Tjóðpallurin 2007
Í Óðamansgarði (William Heinesen/Dánjal Hoydal, Sunleif Rasmussen) - Tjóðpallurin 2006
Peer Gynt (Henrik Ibsen) Gríma 2003
List (Yasmina Reza) Gríma 2002
MacBeth (William Shakespeare) Gríma, Teater Västernorrland, Turnékompaniet 2002
Eitur nakað land week-end? (Jóanes Nielsen) Gríma 2001
Serlingar (Regin Patursson) SvF 2000
Glæma og Máttur (Sigga Vang) Svan Film 2000
Móðir Sjeystjørna (William Heinesen/Egi Dam) Gríma 2000
Oliver Twist (Charles Dickens/Hans Rosenquist) Gríma 1997
Góða Jelena (Ljudmila Razumovskaja) Gríma 1994
Royndin – variatiónir yvir Nólsoyar Páll (Egi Dam) Gríma 1993
Glataðu Spælimenninir (William Heinesen/Jørgen Ljungdahl) Leikarafelag Føroya og Norðurlandahúsið 1993
Sjeynda Boð – stjal eitt sindur minni (Dario Fo) Leikarafelag Føroya 1991
Týðingar:
Liva tikarar í Congo (Bengt Ahlfors, Johan Bargum) Gríma 1992 (týðing og leikari)
Óndskapurin (Jan Guillou/Benny Haag) Gríma 1999 (týðing og leikari)
Krypilin úr Inishmaan (Martin McDonagh) Gríma 2000 (týðing og leikari)
Góðir dagar (Samuel Beckett) Gríma 2002
Elling og Kjell Bjarni (Ingvar Ambjørnsen) Gríma 2004 (týðing og leikari)
Piaf (Pam Gems) Havnar Sjónleikarfelag 2006
Leikrit/leikgerð
Momo (leikgerð eftir Michael Ende saman við Riu Tórgarð, og leikari) Tjóðpallur Føroya 2005
Søgur úr Krabburð (leikgerð eftir J.P.Heinesen saman við Bárði Persson, og leikari) Gríma 2003
Risans Hjarta (leikrit saman við Gunnvá Zachariassen, og leikari) Gríma 2002
My Little Darling (leikrit saman við Jonte Ramsten og Anders Öhrström, og leikari) Teater Viirus 1999
Lívstrá (leikrit eftir brøvum hjá V. van Gogh og leikari) Gríma 1998
Eldførið (leikgerð eftir H.C.Andersen og leikari) Norðurlandahúsið 1996
Vættrarnir av Galdralondum (leikrit saman við Katarinu Nolsøe og leikari) SvF 1992
Leikstjórn:
Kvinnan í svørtum (Stephen Mallatratt) 2008
(Othello (William Shakespeare) Huðrar 2008
Eg eri mín egna kona (Doug Wright) (týðing, leikstjórn, pallmynd, leikari) Tjóðpallur Føroya 2008
Náttin áðrenn Skógin (Bernard-Marie Koltés) Tjóðpallur Føroya 2007
Harpuríma (leikrit og leikstjórn) Havnar Sjónleikarfelag 2006
Søgan um ein soldát (I. Stravinsky, F.Ramuz) Aldubáran og Tjóðpallur Føroya 2006
Fótur í Hosu (leikrit saman við Súsonnu Tórgarð, pallmynd og leikstjórn) Gríma 2001
Rumbul í Húsi (leikrit saman við Súsonnu Tórgarð og Katarinu Nolsøe, og leikstjórn) Gríma 1998
Harpuríma (leikrit og leikstjórn) Leikbólkurin 1995
Fýra Ung (leikrit saman við Óla Olsen og leikstjórn) Primus Productions 1994
Harafturat røddir til ymsar útvarpsleikir, teknifilmar og ljóðbøkur.


text:
HB-Stuðlar skipa fyri busstúri til allar útidystir í 2018, tó ikki móti B36, móti AB og til Suðuroyar.
Vit fara sjálvandi við HB-Bussinum til útidystir. Bussurin er ókeypis og koyrir hálvan annan tíma áðrenn dystarbyrjan frá Høllini á Hálsi.
Kom í rætta lagið til dystin saman við øðrum HB fjepparum.
8. apríl EB/Streymur - HB
12. apríl Skála - HB
15. apríl NSÍ - HB
13. mai Víkingur - HB
10. august KÍ - HB
23. august 07 Vestur - HB
23. september KÍ - HB
30. september EB/Streymur - HB
6. oktober Skála - HB


text:
Føroyskur dansur og kvæðamentan á Tingi
Føroyskur dansur og kvæðamentan á Tingi
Í hesum døgum eru tvey mál, ið hava stóran áhuga hjá fólki, sum eru áhugaði í føroyskum dansi og kvæðum til viðgerðar á Føroya Løgtingi.
Annað er um at seta UNECSO sáttmálan um verju av siðaarvi í gildi fyri Føroyar, og hitt er um broyting í Fólkaskúlalógini at javnseta undirvísing í føroyskum dansi og kvæðum við undirvísing í øðrum lærugreinum.
Løgtingsmál 115/2017 hevur til endamáls, at seta í gildi UNESCO sáttmálan um verju av siðaarvi heimsins.
Um orsøkina til uppskotið verður sagt: Víst verður á, at siðaarvurin viknar í nógvum pørtum av heiminum í dag, og at margfeldið, sum fyrr varð vart, nú kámast undir trýsti av m.ø. alheimsgerð. Størsta hóttanin ímóti siðaarvinum er tó vantandi skipanir fyri vernd og varðveiting.
Soleiðis verður sagt um siðaarv: Siðaarvur er til dømis skaldskapur av mannamunni, framburður, siðir og siðbundið handverk. Dømi um siðaarv føroyinga eru føroyski dansurin, kvæðini, føroyskt bátasmíð og siðir í sambandi við tilfeingi í sjógvi og á landi.
Sláið Ring - landsfelag føroyskum dansi at frama, frøist yvir og sær stórar møgulleikar í uppskotinum um at taka undir við UNESCO sáttmálanum.
Vit hava tó bitið merki í, at umrøddar verða umsitingarligar avleiðingar, nevnd eru Fróðskaparsetur Føroya og Mentamálaráðið, men livandi dansurin er ikki umrøddur í uppskotinum.
Hetta undrar okkum í Sláið Ring, tí tað er jú dansurin - hin livandi parturin av kvæðamentanini - ið skal haldast og liva.
Vit rokna tó við, at hann verður tikin við í viðgerðina og fær eitt gott pláss í arbeiðnum – at verja siðaarvin.
Løgtingsmál 107/2017 er um broyting av Fólkaskúlalógini.
Hetta uppskotið leggur upp til at strika stk. 3 í §8, sum sigur: Børn skulu, tá ið foreldrini krevja tað, sleppa undan at luttaka í føroyskum dansi eftir stk. 1, nr. 1.
Sláið Ring sigur, at verður stk. 3. strikað, verður undirvísing í føroyskum dansi og kvæðamentan javnsett við undirvísingina í øðrum lærugreinum, og tað hevur hon uppiborið.
Samanumtikið staðfesta vit, at tvey sera áhugaverd mál um føroyskan dans og kvæðamentan eru til viðgerðar á Føroya Løgtingi í løtuni.
Tað er okkara vón, at omanfyrinevndu mál fara at gera
sítt til, at føroyski dansurin og kvæðamentanin framhaldandi koma at vera ein
av gimsteinunum í føroysku mentanini - okkum til frama og at gagni.
Tórshavn, hin 6. apríl 2018
Sláið Ring
Rasmus Joensen, fm.


text:
Boa-drekafiskur (ljósfiskaættin)
Stomias boa ferox Reinhardt, 1842
Stødd: Boa-drekafiskur verður umleið 30 cm langur, mátað til klingruna. Møguliga verður hann nakað longri enn tað.
Dýpi: Hann er í djúpu høvunum, niður á í minsta lagi 1000 m. Í myrkri fer hann upp undir vatnskorpuna.
Litur: Hann er svartur-myrkabrúnur, skyggir nakað í ælabogalitum.
Lýsing: Boa-drekafiskur er langur og klænur fiskur. Hann hevur lítið høvd við síðari finnu, ið hongur niður úr lippuni og røkkur aftur til uggafjaðrarnar. Hann hevur spískar tenn. Aftast á sporlinum er ein lítil ryggfjøður, sum kemur aftur til klingruna. Beint undir henni er ein gotfjøður, ið er eitt lítið sindur størri. Umleið á aftasta fjórðingi eru tær heilt smáu búkfjaðrarnar. Eini 85-91 ljósgøgn eru niðarlaga aftur eftir síðunum.
Eyðkenni: Klæna vakstrarlagið, lítla høvdið, finnan, stóri kjafturin við spísku tonnunum, fjaðrarnar aftast, liturin og ljósgøgnini.
Týdningur: Hann hevur ikki vinnuligan týdning.
da: Boafisk, en: Boa dragonfish
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Ljósfiskar Stomiiformes
Í hesum hópinum eru 5 ættir, 53 slektir og 391 sløg:
Av teimum eru undir Føroyum skrásettar 3 ættir við 7 slektum og 8 sløgum:
Yvirhøvur smáir fiskar, ið hava ljósføri runt um á kroppi og høvdi. Summir hava finnu. Nakrir hava roðslu, aðrir ikki. Summar av fjaðrunum mangla á nøkrum sløgum. Onkrir hava fitifjøður undir sporlinum. Flestir eru dimmir á liti, og nakrir eru silvurblankir. Ljósfiskar eru bæði djúpt og ovarlaga í sjónum.


text:
Reyða hornabrosma (hornabrosmuættin)
Gaidropsarus argentatus (Reinhardt, 1837)
Stødd: Reyða hornabrosma verður upp í 45 cm long.
Dýpi: Hon er úr 150 niður á 2000 metrar.
Litur: Hon er reyðbrún ella reyðgrá, nakað blágrá um høvdið og undir búkinum. Fjaðraendarnir og hornini eru reyð. Hon er ljós inni í kjaftinum.
Teinar: R2 54-59; G 45-46; U 22-24.
Lýsing: Reyða hornabrosma er langvaksin og nakað síðvaksin fiskur. Á trantinum eru tvey horn, umframt finnuna á lippuni. Hon hevur tvær ryggfjaðrar, tann fremra er heilt lág, tó fremsti teinur eitt vet hægri enn aftara ryggfjøður. Aftara ryggfjøðurin byrjar yvir hálvari uggafjøðurini og kemur næstan aftur á klingruna. Hon hevur eina gotfjøður, ið byrjar beint framman fyri hálvan fiskin. Gotið er beint framman fyri gotfjøðurina. Búkfjaðrarnar eru smalar, og annar teinur er serliga langur, kemur aftur áraka ella aftur um uggafjøðurina. Hon hevur miðal stórar uggafjaðrar. Sterturin er eitt sindur rundaður aftan. Høvdið er um 20% av heildarlongdini. Hon hevur smá eygu. Strikan er brotin og nógv bogin yvir uggafjaðrunum.
Eyðkenni: Fremsti teinurin í ryggfjøðurini. Liturin á fjarðarondum og hornum, men hetta kann vera sjávað burtur á trolveiddum fiski.
Týdningur: Reyða hornabrosma hevur ikki vinnuligan týdning.
da: Arktisk havkvabbe, en: Arctic rockling, fr: Motelle arctique, ís: Rauða sævesla, no: Sølvtangbrosme
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Toskafiskar Gadiformes
Hópurin við toskafiskum hevur 9 ættir 75 slektir og 555 sløg.
Undir Føroyum eru 5 ættir ið hava 26 slektir og 36 sløg:
Teir hava heldur stórligt høvd. Teir hava eina til tríggjar ryggfjaðrar og eina ella tvær gotfjaðrar, summir hava stert, aðrir bert ein spíss. Á nøkrum sløgum er roðslan lítil og sløtt, á øðrum stór og rísin. Á flestu sløgunum eru uggafjaðrarnar aftari enn búkfjaðrarnar.
Nógv av sløgunum hava grunnnøs.
Teir eru bæði á grunnum og djúpum vatni. Við Føroyar liva allir toskafiskarnir í sjónum, men okkurt slag úti í heimi er í feskum vatni, og nøkur eru í blandingsvatni.


text:
Mikudagin 20. november kl. 9.30 – 11.00 skipar Føroya Arbeiðsgevarafelag fyri kunningartiltakið í sambandi við, at nýggja eftirlógarlønin kemur í gildi 1. januar 2014. Tiltakið verður á Hotel Hafnia.
Ann Damgaard, KT-leiðari á TAKS, Herborg Sloan, løgfrøðingur á TAKS, Fróði Hansen, samskipari fyri Felagið Peningastovnar og Esther Dahl, ráðgevi í Føroya Arbeiðsgevarafelag, fara at kunna um, hvørjar broytingar arbeiðsgevarin serliga fer at merkja og serliga skal vera varur við. Hetta verður gjørt í mun til sjálvt lógarverkið, til bankarnar og til sáttmálarnar við fakfeløgini.
Tiltakið er ókeypis, men boðast skal frá luttøku á industry@industry.fo ella á 309900 í seinasta lagi 18. november.


text:
Norskt felag selur øll partabrøv í Norden
Norska familjufyritøkan Rasmussengruppen hevur selt øll síni partabrøv í reiðarínum Norden, upplýsir felagið. Harvið endar ein 13-ára langur ognarskapur, sum hevur givið eitt avkast upp á slakar 900 mió. kr., skrivar Nordnet.
Orsøkin til søluna er vantandi álit á, at reiðaríið kann skapa eitt avkast á einum truplum turrlastamarknaði.
“Vit halda, at shipping er ein vandamikil vinna, ið sum frálíður gevur vánaligt avkast. Tá hugt verður langsiktað at tí, so eru ikki mong turrlastareiðarí, sum hava givið góð avkast,” sigur Dag Rasmussen, stjóri í Rasmussengruppen, við Ritzau Finans sambært Nordnet.
Tey tilsamans 4,87 mió. partabrøvini, svarandi til 11,5 pst. av partabrøvunum í Norden, vórðu sambært fíggingarhúsinum Pareto Securities sett til sølu til íleggjarar og góvu 115 kr. fyri hvørt, svarandi til íalt 560 mió.kr.
Kelda: maritimedanmark.dk


text:
VP spurdi forkvinnuna í IRF, Kristinu Roest, ein sera greiðan spurning í sambandi við at varastjórin í IRF nú er sett sum forkvinna í Betri P/F og Ognarfelagi Tryggingartakaranna.
Spurningurin frá VP var hesin:
Fyri tíð síðani mátti Jákup Egholm Hansen siga seg úr starvi sínum sum tekniskur stjóri í Tórshavnar Kommunu, tí kommunan ikki kundi góðkenna, at hann var nevndarlimur (og tá næstformaður vist nokk) í Betri.
Aslaug var nýliga sett til varastjóra í IRF, sum er ein interkommunalur felagsskapur.
Allíkavæl er hon í dag blivin vald til nevndarforkvinnu í Betri-samtakinum.
Fleiri undrast, at Aslaug Gisladóttir kann blíva forkvinna.
Hvat sigur nevndarforkvinnan í IRF?
Og nevndarforkvinnan í IRF svarar:
- Hetta mást tú útgreina nærri.
VP hevur, tá ið telduposturin ikki kom fram til Kristinu Roest, sent henni fyrispurningin uppaftur og eisini á Facebook, og útgreinað hann við eisini at spyrja:
- Hevur nevndin í IRF viðgjørt setanina hjá varastjóranum Gisladóttir?
Og spurt um setanarviðurskifti hennara.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
'Big Art', Jeppe Hein, 'Modified Social Bench' (2012), Victor Ash 'Car Mountains' (2018). Installationview, Kunsthal Charlottenborg, 2018. Photo by Anders Sune Berg.
Í sambandi við ein fyrilestur á Norðurbryggjuni um samtíðarlist í Føroyum havi eg verið nakrar dagar í Keypmannhavn har eg hostandi av stórbýardusti í kjalarvørrinum av storminum, Knúti, kundi staðfesta, at heystið í roynd og veru er komið til danska høvuðsstaðin. Harvið er ein ørgrynna av listaframsýningum latin upp, sum eg havi sæð – ikki allar, men nakrar góðar og onkra minni góða.
Eg fór fyrst ein túr á Charlottenborg at síggja framsýningina BIG ART. Søguligi framsýningarskálin hevur síðani 1883 verið karmur um framsýningar knýttar at kongaliga listaakdeminum, og hevur síðani 2007 itið Kunsthal Charlottenborg. Síðani staðið varð stovnað sum listahøll, hevur tað verið rikið við skiftandi eydnu og nógvar hava diskussiónirnar verið hvørt tað var rætt at tveita listafólkafelagsskapirnir fyri dyr.
Síðstu trý árini hevur Michael Thouber sitið í stjórastólinum og tað er hann, sum stendur aftanfyri ambitiøsu framsýningina og samstarvið við kenda danska arkitektin, Bjarke Ingels, sum vit í Føroyum ikki minst kenna frá Glasi.
Við inngongdina til framsýningarhølið verður hugskotið við framsýningini lýst. M.a. verður greitt frá samstarvinum millum arkitektar og listafólk og týdningarmiklu menningini av listarliga hugskotinum innan arkitektonisku karmarnar. Eg standi eina løtu og undrist og hugsi um vantandi samansjóðing av list og byggilist á Glasi, har listin fyri tað mesta er skúgvað til viks út í trappuuppgongdirnar, sum jú ikki eru sjónligar inni í bygninginum. Her lekur eyðsýniliga millum teori og praksis hjá BIG. Ummælini av framsýningini BIG ART taka sum heild undir við henni. Eg lesi í portrettgrein í Politiken 23.sept.2018 (Manden der kom ind fra højre eftir Camilla Stockmann), at Michael Thouber upprunaliga tóktist vera outsidari í Keypmanna-havnska listalívinum, tí hann er føddur og uppvaksin á Fjóni, og tí hann politiskt er høgravendur. -Men í dag kunnu vit jú væl siga, at hann hoyrir til fleirtalið í Danmark, tí landið er borgarligt og hamskift í mongum. So sterkt er høgrarákið, at sjálvt tann danski javnaðarflokkurin/ Socialdemokratiet tykist flyta seg tann vegin. Eftir at hava sæð framsýningina, undrist eg á orsøkina til hví framsýningin BIG ART er so væl umtókt sum hon er við hópin av gestum, jaligum ummælum osfr. Framsýningin er sensatiónsstór, gamaní, eins og hon er larmandi og popput uttan at fáa serliga nógv burtur úr støddini, óljóðinum og slætta smartleikanum.
Framsýningin fevnir um samstarv millum BIG og nítjan kend listafólk: A Kassen, Victor Ash, Douglas Coupland, Es Devlin, Shepard Fairey, Peter Funch, Julie Edel Hardenberg, Jeppe Hein, HuskMitNavn, John Kørner, Benoit Maire, Tomás Saraceno, Kaspar Astrup Schröder, Snarkitecture, SUPERFLEX, Martin de Thurah, Lars von Trier, Andrew Zuckerman og Ai Weiwei. Tað er Michael Thouber, ið hevur kuraterað framsýningina saman við BIG-Bjarke Ingels Group. Og sjálvsagt er okkurt hendingagott verk at síggja á framsýningini, t.d. grafittiverkið og installatiónina hjá Victor Ash við ítøkiligum bilvrakum og einum útstappaðum úlvi, ið stendur ovast á einum bilvraki eins og sigrandi máttur í einum kaotiskum heimi aftan á civilisatiónina.
Eg var til fleiri aðrar framsýningar, ið tó, at tær vóru smærri, høvdu meira uppá seg og í hvussu er fingu mítt hugflog á ferð. Eitt nú surrealismuframsýningin á Kunstforeningen Gammel Strand, har nógvar góðar skitsur og verk eru at síggja hjá trimum listakvinnum, ið av ymsum orsøkum vóru gloymdar og ikki hava fingið ta staðseting í danskari listasøgu, sum tær hava uppiborið. Talan er um Franciska Clausen, Rita Kernn-Larsen og Elsa Thoresen, ið allar fingu íblástur frá avantgardulistini í 1920´unum og sum funnu saman við surrealistunum í 1930´unum. Heitið á framsýningini er Kvindernes Surrealisme, og tískil er dentur lagdur á surrealistisku verkini hjá teimum trimum listakvinnunum, ið eru sera ymiskar, og sum á ymsan hátt skpa droymandi, surrealistisk verk. Tað er áhugavert (og ein orsøk til at viðmæla framsýningina), at fleiri av verkunum tykjast væl nýggjari enn tey eru. Tú verður í heilum bilsin, tá tú sært árstalið saman við heitinum á verkunum.
Franciska Clausen: Skrúvan (1926)
Rita Kernn-Larsen: Veitslan (1935)
Else Thoresen: Klassiskt landslag (1937)
Í Classensgade 7 liggja eina eini stór, gul hús, ið síðani 1980 hava verið listafólkahús í løtuni við starvsstovum hjá 19 listafólkum. Onkuntíð hava tey opið hús, so at til ber at síggja hvat hesi fólkini fáast við, men húsini hava eisini verið karmur um ymiskt framsýningarvirksemi; eitt nú hevur Svend Danielsen havt sínar framsýningar í tí sonevnda Svends Bibliotek her. Leygardagin var endabrestur/finissage á retrospektivu endaframsýning í kjallaranum í D7, har hópin av listafólkum taka lut undir leiðslu av listakvinnuni og kuratorinum Melou Vanggard. Og sjálvt um talan er um eina endaframsýning, og at framsýningarstaðið altso letur aftur, var gott lag. Blíði fyriskiparin vísti mær runt í framsýningini og tað var áhugavert - og so beint øvugt av øllum, sum eg hevði sæð á Charlottenborg. Hesi kjallarahølini eru rá og slitin, myrk og dustmikil, men við hópin av spælandi verkum og listafólkum, ið duga at taka atlit til tey øðrvísi hølini. Ikki minst stuttligt var tað, tá Vanggard fór at greiða mær frá verkinum hjá Claus Carstensen við løgnu áskriftini “Miðfingurin til Miðflokkin”, sum eg helst skilti betri enn hon, sum greiddi mær frá. Gott var allíkavæl at tiga og lurta eftir tí nógva, mær var sagt. Í kataloginum hevur Claus Carstensen skrivað áhugaverd fororð, ið snúgva seg um listafólkastýrd framsýningarstøð.
Claus Carstensen: Miðfingurin til Miðflokkin
Andreas Schlaegel - The Star Show D7 - ein standmynd og dupultstólur úr skúrisvampum
Eitt annað katalog, eg fekk upp í hendurnar, og sum somuleiðis var áhugavert, ja inspirerandi, var í sambandi við eina aðra stóra lítla felagsframsýning, Resonans hjá Jóhan Martin Christiansen, Pernille Egeskov, Jonas Kasper Jensen, Johanne Skovbo Lasgaard, Jytte Rex, Tove Storch, Christian Vind og Thomas Bang. Tað er Anna Holm, ið hevur kuraterað áhugaverdu framsýningina, ið er full av assosiatiónsmøguleikum og sum tekur støði í hugtakinum resonans. Og sjálvt um samklangurin millum verkini ikki er púra eyðsýndur í øllum førum, so dámar mær væl opinskáraða hugburðin í verkætlanini, ið eisini fevnir listafólk úr fleiri ættarliðum. Annars er munurin stórur millum ta minimalu lættu uppsetingina hjá Christian Vind og ta tungu ekspressivu standmyndina hjá Jóhan Martini Christiansen, men verkini rigga væl saman og sameinast ikki minst væl gjøgnum ta um somu tíð, tungu og lættu uppsetingina hjá Tove Storch, ið er ein uppstápling av jarnrammum og pappírstekningum. Verkini hjá Christian Vind eru um somu tíð einføld og torskild - heitini á verkunum eru í so máta sigandi: “Publikumsresistent komposition”, “Før skriften. Lukket laboratorieforsøg” og “Alle ting rummer dele af alting. Det hvide rummer ved nærmere eftersyn noget sort”. Hugsunarhátturin er um somu tíð vísindaligur, banalur og poetiskur, og sjálvt um mann ikki skilir alt beinanveg, kann tað loysa seg at vera við uppá Christian Vind. Hann er áhugaverdur at uppliva og at lesa - ikki minst Udtog; eg havi enn ikki fingið fatur á tveyaranum.
Staðfestingin í heitinum á verkinum hjá Jóhan Martini Christiansen, “Teir fyrstu dagarnir. Vit falla” hevur bíbilskan klang og tó, at stílurin kanska víkir nakað væl frá okkara ímyndum um paradisiska syndafallið, so gevur standmyndin kortini kensluna av dramatiskum mannfalli í samansetingini av eini brotnari gipsflatu á armeringsjarni, sum er boygd, so at hon minnir um eitt menniskja, ið fellur til knýggja. Standmyndin hongur saman við restini av verkinum hjá Jóhan Martini Christiansen á áhugaverdan hátt. Hann hevur í mong ár brúkt armeringsjarn bæði arkitektonisk eins og veggir í sínum framsýningarrúmi og eins og grundbygnaður í standmyndum. Í einari standmynd í framsýningini Lonley Hearts, sum hann hevði saman við Hansinu Iversen á Listahøllini á Skipasmiðjuni var ein stong stungin gjøgnum eina bygnaðin eins og ein pílur gjøgnum eitt eymt hjarta ella sum ein tilsiping til klassisku standmyndina av spjótberaranum, Doryphoros hjá Polykleitus, sum í veruleikanum einki spjót hevur millum hendurnar; tað er burturmist millum øldirnar. Fleirtalið í heitinum hjá Jóhan Martini Christiansen togar tulkingina frá knælandi einstaklinginum, og tú gerst varug við ymsu mynstrini, tekningina, sporini av avíssíðum á gipsflatunum, sum onkursvegna sipar til okkum og til okkara tíð og sum saman við brotna, oyðilagda úttrykkinum gevur verkinum eitt dapurt brá av katastrofu, kríggi og heimsins enda.


text:
Tjóðveldi samtykti upp undir fólkatingsvalið í 2015, at eitt tjóðveldisumboð ikki fór at at sita á bæði løgtingi og fólkatingi í senn, men at skiftast kundi ímillum við farloyvi, um talan var um løgtingsvald umboð.
Tað er síðani staðfest skrivliga, at farloyvi verður ikki givið frá Fólkatinginum til varafólk á fólkatingi.
Tjóðveldi hevur í summar verið í tí støðu, at sami persónur hevur sitið á fólkatingi og á løgtingi í senn.
Henda støðan er sera óheppin fyri flokkin, og skal fáast í rætt lag í samsvari við tað, ið vit hava samtykt og boðað frá.
Tí hevur Høgni Hoydal, sum er valdur fólkatingsmaður fyri Tjóðveldi, gjørt av at boða Fólkatinginum frá, at hann tekur ikki aftur við fólkatingssessinum í hesum valskeiði.
“Við hesi loysn fái eg framt tað, at vit halda okkara samtyktir um, at sami persónur ongantíð situr í tveimum sessum í senn, og at farloyvi skal takast úr øðrum tinginum,” sigur Høgni Hoydal, formaður í Tjóðveldi.
“Eg eri komin til ta niðurstøðu, at henda loysnin er tann besta fyri flokkin, soleiðis at ongi nýggj ivamál og støður taka seg upp í sambandi við okkara ynski og samtyktir um at røkja teir álitissessir til fulnar, ið vit hava fingið frá veljarunum.”
Havi sjálvsagt umhugsað støðuna gjølla. Eg og flokkurin fingu jú stóra undirtøku á fólkatingsvalinum, sum eg eri sera takksamur fyri. Tó hevur tað leingi staðið greitt, at av tí, at eg eri landsstýrismaður, floksformaður og ein av samgonguleiðarunum, brúki eg alla orku í Føroyum við teimum stóru politisku málum, ið eru fyri framman, og fari ikki at røkja fólkatingssessin.”
Magni Arge hevur boðað frá, at hann tekur farloyvi úr Løgtinginum frá í dag at rokna.
14. september 2017
Vegna Tjóðveldi
Høgni Hoydal, floksformaður


text:
Sannleikin og Jack Sparrow
Jesus segði um seg sjálvan:
“Eg eri vegurin, sannleikin og lívið….” – Jesus (John 14:6)
Hetta eru ikki smá orð Jesus sigur um seg sjálvan. Vit trúgva øll at sannleikin er, tí um vit ikki trúgva uppá at nakað er satt, so er onki at tosa um. Eg eri heilt vísur í at grunda á tað at eg endurgav Orð Jesusar, so er tað heilt sikkurt longu onkur meining í tínum høvdi:
Skynsemi
Vit brúka dag og dagliga okkara heila at hugsa við, og vónandi er ein ávís skipan í okkara logikki. Hvussu kunnu vit grundgeva fyri, at okkara tilvera er av tilvild, tí avleiðingin um vit veruliga vilja halda fast við, at alt er av tilvild, er at so liva vit í chaos og ikki í cosmos! Sjálvt fólk sum ikki beinleiðis rópa seg trúgvandi játta hetta:
“Tað mest óskiljandi við alheiminum er, at alt er skiljandi.” – Albert Einstein
Men hví er tað so, hví kunnu vit yvir høvur skilja nakað? Hvussu kunnu vit líta á okkara egna vit og skil – sum sambært guðloysi bert er av tilvild, og tí ein tilvildarlig samanseting.
Eg spurdi einaferð ein guðloysing, um hansara heili er samansettur á skynsaman hátt, hansara aftursvar var ikki serliga skynsamt, men tað lata vit fara. Hvussu við tær, er tín heili samansettur á skynsaman hátt, ella eru allar tínar niðurstøður tilvildarligar?
Reglusemi
Bíblian er álítandi og hevur svarið:
“Tykkum er loyndarmál Guds ríkis givið; men teimum, ið uttanfyri eru, verður alt sagt í líknilsum…” – Jesus (Mark 4:11)
“Í Honum eru allir skattir vísdómsins og kunnskaparins at finna – fjaldir” – Kol 2:3
“At óttast Harran er upphav til kunnskap; dárar vanvirða vísdóm og tykt.” – Orðt 1:7
Ímynda tær eina kumpas, uttan nakað veruligt norð! Jesus er okkara kumpass, við Honum er alheimurin grundaður, og við Honum hongur alt saman. Men hvat so um okkara kumpass er sum tann hjá Jack Sparrow í Priates Of The Caribbean. Hansara kumpass vísur tað sum hjarta leingist eftir, men trupulleikin hjá Jack Sparrow er, at hann ofta ikki veit hvat honum leingist eftir. Somuleiðis kunnu guðloysingar ikki grundgeva fyri nøkrum sannleika, uttan so at teir trúgva uppá Sannleikan, hann sum er absoluttur og tí aldrin broyttist.
Hetta lesa vit eisini um í Bíbliuni, at vit menniskju kúga sannleikan, men hava ongan umskyldning, og tí vera vit fáfongd og í okkara dárahjarta gerst myrkt:
18 Tí vreiði Guds verður opinberað av Himli yvir alt gudloysi og alla órættvísi menniskja, sum við órættvísi kúga sannleikan.
19 Tað, sum vitast kann um Gud, liggur teimum jú opið; Gud hevur gjørt teimum tað opinbert.
20 Ósjónliga vera Hansara, bæði æviga kraft og guddómleiki Hansara, sæst frá skapan heimsins; tað skilst av verkum Hansara; tey hava tí onga avsakan.
21 Tí hóast tey kendu Gud, ærdu tey Hann ikki sum Gud og takkaðu Honum ikki, men vórðu fáfongd í hugsanum sínum, og í dárahjarta teirra gjørdist myrkt. Róm 1:18-21
Kalkunin og støðugildini
Um vit taka tað bókstavliga, so byggir vísind á hugtaki at lógirnar í natúruni eru konstantar, bæði í tíð og rúmd. Men hvussu kunnu vit grundgeva fyri hesum grundarlagnum? Onkur vildi helst grundgivið tað við at støðugildini “í tíð”, við bara at blíva við at gera ta somu royndina, fáa tað sama úrsliti hvørja ferð.
Óansæð, so er henda villurnar niðurstøða strangt tikið tað man kallar fyri “villu innseting”, sum skeptikarin Bertrand Russell vísti okkum við søguni um eina kalkun:
Ein kalkun kom til ein bóndagarð í Amerika, og í 364 dagar fekk hon somu føði, og fór væl nøgd at sova. So kalkunin heldur seg hava góða grund at ganga út frá at Thanksgiving (Tjóðar takkarveitsla í USA)verður líka sum allir teir undanfarnu dagarnir, og tí heldur kalkunin at hon enn einaferð kann glað og væl nøgd leggja seg at sova. Men hesaferð verður høvdi skorðið av, og kalkunin endar sum døgurði í takkarveitsluni.
So um vit taka tað verðsliga grundarlagi, so er tað onki prógv fyri at lógirnar í natúruni fara at verða óbroytiligar í morgin, bert tí at vit hava observera tær at vera óbroyttar inntil víðari.
Somuleiðis er tað tá ið vit tosa um moral, man kann ikki siga hvat er skeivt uttan at man tosar um sannleikan.. meira um tað skjótt!


text:
Libya
Libya (arábiskt ليبيا) er triðstørsta land í Afrika. Arábisku hertøkurnar í 7. øld og 11. øld hava sett sjónlig merki eftir seg í Libya. Arábar gjørdust brátt fjølmentari enn upprunafólkið, berbar, sum gjørdu uppreistur ímóti nýggju valdsharrum sínum. Arábar settu skjótt bæði mál sítt (arábiskt) og átrúnað sín (islam) í gildi í Libya.
Libya hevur mark við Tunesia og Algeria í vestri, Niger og Kjad í suðri, og Egyptaland og Sudan í eystri.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Upp ígjøgnum tíðirnar hevur tað staðið undir rómverskum, býsantinskum, arábiskum og turkiskum yvirvaldi, og frá 1911 til 1943 var Libya italskt hjáland. Mong fornminni eru í Libya úr teirri tíðini, tá ið landið var undir fremmandum yvirvaldi. Har eru m.a. ein av best varðveittu rómversku toftunum í Norðurafrika, fornaldarbýurin Leptis Magna við torgi, vatnleiðing og uttanduraleikpalli. Fønikar bygdu havnabýin um 800 f.Kr., og gjørdist hann miðdepil í handlinum við Afrika. Seinni varð hann partur í Rómverjaríki, til arábisku innrásina í 7. øld., tá ið býurin fór til grundar.
Libya varð fyrsta land í Afrika, sum fekk sjálvstýri eftir annan heimsbardaga. Tað varð í 1951.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Við Miðjarðarhavsstrondina ímillum Egyptaland og Algeria er triðstørsta land í Afrika, Libya. Um 90 % av landinum er oyðimørk, so at bara ein smalur geiri fram við strondini er nýtiligt landbúnaðarlendi, har fólk liva av at halda geitir og seyð. Mesta øki í Útnyrðingsafrika er glóðheit oyðimørk - Sahara - sum tíverri veksur ógvuliga skjótt, tí at ov nógvur fenaður er uppiá í graslendinum í útryðjunum í oyðimørkini.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Libyski leiðarin seinastu 42 árini (1969-2011), Muammar Gadaffi, doyði 20. oktober 2011. Hann tók valdið í Libya við einum dreymi um at sameina alt Norðurafrika til eina arábiska tjóð. Men hann legði seg út við bæði grannalondini og Vesturheimin og endaði sum ein avbyrgdur einaræðisharri. Eftir hernaðarúbúgving í Stóra Bretlandi í eitt ár, fór Gaddafi í 1966 aftur til Libya. Trý ár seinni skipaði hann fyri einum friðarligum kvetti móti Idrisi kongi, sum var í Grikkalandi í heilsubótarørindum. Libyska kongshúsið varð avtikið, trónarvingin settur í húsavarðhald og Sosialistiska Arabiska Lýðveldið Libya lýst. Gaddafi tók sjálvur ræðið og lýsti stjórn sína sum eina samanrenning av arábiskum tjóðskapi og vesturlendskari vælferð, sum hann kallaði islamska sosialismu. Vælferð og útbúgving vórðu raðfest frammarlaga. Gaddafi setti eisini í gildi eina skipan við sonevndum islamskum siðsemiskodum - rúsdrekka og spæl um pengar vórðu forbjóðað. Eins og Mao í Kina skrivaði sína "Lítlu reyðu", sum sosialistiska lærubók, skrivaði Gaddafi sína "Lítlu grønu" sum hugsjónarligt ástøði undir sínum politikki.
Við tað at allir politiskir flokkar vórðu bannaðir í 1971, hevur øll andstøða ímóti Gadaffi verið stýrd úr útlondum. Av tí at Gadaffi hevur stuðlað yvirgangsfelagsskapum, hava lond í Vesturheiminum sett revsiatgerðir í verk ímóti Libya. Í t.d. apríl 1980 gav Gaddafi boð um at drepa allar libyskar andstøðingar uttanlands. Níggju libyar vórðu fyribeindir hetta tíðarskeiðið. Amerikanski forsetin Ronald Reagan metti Libya sum eitt "ránsmannabøli", m.a. orsakað av fíggjarligum stuðuli til yvirgangsfelagsskapir, og hann skýrdi Gaddafi "tann óða hundin í Miðeystri". Í 1986 skipaði Reagan fyri einum loftálopi á Benghazi og Tripoli, tá staðfest varð, at libyska stjórnin hevði skipað fyri bumbuálopinum á náttklubbin La Bella í Berlin, har tveir amerikanskir hermenn lótu lív og 260 fólk vórðu særd. Reagan ætlaði við nevnda loftálopi at drepa Gaddafi, sum mátti vera staddur á hernaðarstøð antin í Benghazi ella Tripoli. Men Libya fekk njósn um álopsætlanina, so tað eydnaðist Gaddafi í góðari tíð at leita sær skjól. Í 1988 sýtti Gaddafi fyri at útflýggja tveir libyar undir illgruna fyri at hava lagt til rættis Lockerbie-bumbuna, sum hetta árið kostaði 270 fólkum lívið, tá eitt ferðafólkaflogfar sprongdist yvir Skotlandi.
Men Muammar Gaddafi hevur við árunum vunnið sær betri umdømi í Vesturheimi, Ásia og eisini øðrum londum í Afrika; m.a. hevur hann fingið rós frá fyrrverandi suðurafrikanska forsetanum Nelson Mandela. At Gaddafi hevur vunnið betri umdømi í Vesturheimi skyldast m.a., at hann var ein av fyrstu muslimsku leiðarunum, sum fordømdi al-Qaeda. Í oktober 2002 átóku libyskir myndugleikar sær ábyrgdina av Lockerbie-yvirgangsgerðini og rindaðu stórt endurgjald. Í 2006 boðaði USA frá, at tað fór at knýta diplomatiskt samband aftur við Libya, um Gaddafi afturfyri lovaði at sleppa ætlanini at menna hópoyðingarvápn. Og tað gjørdi hann. Gaddafi oberstur hevur stjórnað Libya við harðari hond í meira enn fjøruti ár - umstøður, ið geva honum tann ivasama heiður at hava verið tann ríkisovastin í Afrika, ið longst hevur sitið við valdinum.
Libya fer at hava tá islamsku sharialóggávuna, og stýrisskipan landsins verður grundað á koranina. Tað kunngjørdi libyska tjóðarráðið í juli 2012. Ráðið legði afturat, at tað kemur ikki upp á tal at leggja spurningar um átrúnaðarlig viðurskifti út til fólkaatkvøðu [1]. Leygardagin 7. juli 2012 verður val í Libya, og hetta er tað fyrsta valið í landinum, síðani Muammar Gaddafi varð koyrdir frá í 2011. Í fyrsta umfarið skulu fólk velja eitt ráð, sum skal orða nýggja vallóg og lýsa tjóðartingsval innan eitt hálvt ár. Aftan á tjóðartingsvalið skal landið so hava nýggja stjórn. Tjóðarráðið, sum er sett saman av umboðum fyri ymsar uppreistrarbólkar, hevur stýrt Libya, síðani Gaddafi fall.
Mannarættindi[rætta | rætta wikitekst]
Mannrættindini í Libya hava ring kor. Níggju libiskir borgarar vórðu avrættaðir í apríl mánaði í 2012, uttan at grundgeving varð givin fyri hesum. Nakrir deyðadómar vórðu broyttir, um familjan rindaði eina stóra upphædd, og flóttafólk og innflytarar eru í fleiri førum blivin pínd. Mismunur verður í stóran mun gjørdur mótvegis kvinnum. Mismunur verður gjørdur í mun til arvareglur og hjúnaskilnað, og enn er eingin lóg gjørd um at verja kvinnur, sum hava verið fyri harðskapi heima [2][3].
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Oljuvinna[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið olja varð funnin í 1959, gjørdist Libya eftir fáum árum ríkt land. Síðan oljuvinnan tók seg upp, eru eisini mangir útlendingar komnir til Libya at arbeiða í oljuvinnuni. Oljuvinnan hevur alt at siga í libyska búskapinum, og 99 % av útflutninginum eru olja og gass. Áðrenn olja varð funnin, vórðu týdningarmestu útflutningsvørurnar jarn og sev. Mesta oljan verður vunnin í vestara parti í Libya, men landið eigur eisini oljuleiðir úti fyri strondina. So hvørt oljuvinnan er vaksin, eru býirnir vaksnir, har hevur verið nógv bygt, og vinnu- og tænastustøðið eru munandi batnað.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Um 84 % av fólkinum í Libya býr nú í býum. Frammanundan búði meginparturin á bygd og livdi sum flakkfólk og bøndur. Flestu fólk í Libya eru arábar, men fyri sunnan í landinum eru bæði tuaregar og berbar. Fólkið er skift sundur í ættarbólkar ella høvdingadømi. Ættarbólkurin er týðandi partur í samfelagnum og hevur politiska ávirkan. Fólkanøvnini siga ofta, úr hvørjum ættarbólki fólk eru. Uppreisturin, sum kyknaði í februar í 2011, hevur skift landið sundur við trimum mørkum, sum minna um tað í fornøldini. Í fornari tíð var ríkið skift sundur í tríggjar sjálvstøðugar landspartar, fólkaðir av hópatals ættarbólkum og stættum.
Næstan øll eru muslimar (97 %). Undan krígnum í 2011 vóru knapt trý prosent av libyska fólkinum kristin. Libyska fólkið, sum í høvuðsheitum er hóvligir muslimar, hevur sambært fleiri kirkjuleiðarum hildið fram við tolseminum mótvegis teimum kristnu, og kirkjurnar hava ongantíð fingið boð um at steingja ella flyta.
Fá fólkasløg hava lagað seg til at búgva í Sahara. Eitt av hesum harðbalnu fólkasløgum eru tuaregar, sum í øldir hava livað sum flakkfólk og eru gitnir fyri at fara langar leiðir ígjøgnum oyðimørkina á marknaðirnar við salti. Reiðdýr teirra er kamelur, og av honum fær fólkið eisini mjólk, kjøt, ull og húðir. Alt fleiri tuaregar gevast nú við at liva sum flakkfólk og búseta seg í býunum. Sumstaðni í stóru, kørgu oyðimørkini kemur vatn upp úr jørðini, og við hesar keldur, nevndar grønur, hava fólk sett seg niður. Her veksur væl, og landbúnaðurin hevur stóran týdning, men fólkið livir eisini av peningi frá skyldfólkum, sum arbeiða í býunum, og av at handla við keypmenn, ið koma hagar at keypa og selja. Fyrr vóru grønabygdirnar lívsneyðugir hvíldarstaðir hjá kamelkaravanum, ið fluttu vøru ígjøgnum oyðimørkina. Nú er mesti flutningurin við lastbili.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://nrk.no/nyheter/verden/1.7511594
- ↑ http://genderindex.org/country/libya
- ↑ http://www.unhcr.org/refworld/country,,FREEHOU,COUNTRYREP,LBY,456d621e2,47387b6dc,0.html


text:
28. mai
28. mai er dagur 148 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 149 um skotár). Tað eru 217 dagar eftur av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Andstøðuflokkarnir á Føroya Løgtingi við flokksformonnunum Høgna Hoydal úr Tjóðveldi, Aksel V. Johannesen úr Javnaðaflokkinum, Kára P. Højgaard úr Sjálvstýrisflokkinum og Poul Michelsen úr Framsókn, løgdu fram misálit á Jørgen Niclasen úr Fólkaflokkinum, sum var fíggjarmálaráðharri. Misálitið kom eftir at tað sonevnda Tollmálið í longri tíð hevði verið nógv frammi í fjølmiðlunum. Fjølmiðlar settu ljós á, hvat ið var farið fram fyri meira enn 20 árum síðan, tá Jørgen Niclasen var stjóri í familjufyritøkuni P/F N. NIclasen í Sørvági og seldi ótollaða vøru. Misálið fall við 16 atkvøðum fyri og 17 ímóti. Tríggir samgongulimir atkvøddu tó fyri uppskotinum, teir vóru sambandsmenninir Reimund Langgaard og Helgi Abrahamsen og formaður Miðfloksins Jenis av Rana.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1853 - Carl Larsson, svenskur listamalari (d. 1919)
- 1908 - Ian Fleming, bretskur rithøvundur (d. 1964)
- 1912 - Patrick White, avstralskur rithovundur (d. 1990)
- 1939 - Maeve Binchy, irskur rithovundur (d. 2012)
- 1944 - Rudy Giuliani, amerikanskur politikari, fyrrverandi borgarstjori i New York.
- 1944 - Gladys Knight, amerikonsk songkvinna.
- 1968 - Kylie Minogue, avstralsk songkvinna og sjónleikarinna.
- 1971 - Marco Rubio, amerikanskur politikari.
- 1985 - Colbie Caillat, amerikonsk songkvinna.
- 1985 - Carey Mulligan, ensk sjonleikarinna.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1972 - Edvard VIII, bretskur kongur (f. 1894)
- 1976 - Steffan Danielsen í Tórshavn (f. 1922)
- 2010 - Gary Coleman, amerikanskur sjonleikari (f. 1968)
- 2014 - Maya Angelou, amerikanskur rithovundur (f. 1928)
- 2018 - Ola Ullsten, svenskur politikari (f. 1931)


text:
Íløgur í virðisbrøv
Skalt tú gera íløgur, krevst peningur. Mong hugsa møguliga, at tey ikki hava pening tøkan til íløgur, men veitst tú av, at tú kanst nýta tína Kapitalpensjón til íløgur? At gera íløgur í virðisbrøv kann loysa seg, tí tú kanst fáa størri vinning burtur úr tínum peningi, enn um tú bert letur hann standa inni á kontuni.
Váði og vinningur/tap fylgjast. Tað vil siga, at jú størri váða tú vilt taka, jú størri vinningur/tap. Havast skal eisini í huga, at tess longri tíðarskeið peningurin verður bundin til íløguna, tess størri verður vinningurin
Norðoya Sparikassi hevur avtalu við fleiri íløgufeløg. Eitt tílíkt íløgufelag minkar munandi um váðan. Hetta kemst av, at tín peningur verður nýttur til at keypa fleiri virðisbrøv í fleiri ymsum fyritøkum, og harvið verður váðin spjaddur og minkar tískil.
Vit leggja dent á einstaka ráðgeving. Støkk inn á gólvið, so vit í felag kunnu finna tín íløguprofil, t.d. hvussu stóran váða tú vilt taka, og hvussu leingi tú vilt hava peningin bundnan í virðisbrøv. So veitir Norðoya Sparikassi tær ta vegleiðing og ráðgeving, sum tær tørvar, soleiðis at íløgur tínar verða framdar tær at frama.
Virðisbrævavinningur er skattskyldug inntøka og verður skattaður eftir serligum reglum. Heilt stutt kann sigast, at privatfólk rinda 35% í skatti av tílíkari inntøku, og feløg rinda 18%.


text:
Sverri Egholm
15.04.2015 - 07:02
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Miðlar
Fríggjadagin 16. apríl 1915 kom Norðlýsið á fyrsta sinnið út. Í morgin akkurát 100 ára seinni hátíðarheldur lokalblaðið í Norðoyggjum stóra dagin.
Norðlýsið boðar frá, at húsið letur upp klokkan 10 og klokkan 10.30 byrjar beinleiðis sending á heimasíðuni nordlysid.fo.
Núverandi borgarstjórin í Klaksvík, Jógvan Skorheim ber fram kvøðu umframt at fyrrverandi borgarstjórin, Jógvan við Keldu, eisini sigur sína meining um blaðið.
Seinni á degnum verður grillaður grísur uttanfyri klárur at smakka og stjórin, John William Joensen og blaðstjórin, Oliver Joensen siga nøkur orð.
Móttøkan er frá klokkan 10 til 18 og Norðlýsið boðar frá at øll tey ið vilja heilsa uppá eru vælkomin.
100 ára dagurin verður hildin á Rygsvegi í Klaksvík, har blaðið heldur til.


text:
Latið inn hevur Jóna Maria hin Týs, 11/03/2014 - 15:50
Nú leygarkvøldið 15. mars fara vit í Tøkum Lætt og dansifelag Kaggans aftur at møtast til upptøku til songfløguna, sum flest tykkara sikkurt kenna nakað til. Hetta er jú triðju ferð vit hittast til sama endamál, so væntanti røkka vit á mál hesu ferð.Hetta verður eitt ordiliga gott veitslukvøld við døgurða og øllum góðum afturvið – so vónandi møtur ein hópur av songglaðum fólkum upp. Kostnaðurin er 120kr, skal gjaldast á konto 9181 4482370. Og ballið byrjar tíðliga, kl. 18.
Latið inn hevur Jóna Maria hin Ley, 01/03/2014 - 16:42
Sunnukvøldið 2 mars verður seinasta dansikvøld okkara áðrenn føstuna. Barnadansurin endaði við einum braki leygardagin, tá landsdansistevnan fyri børnum varð hildin á Giljanesi. Nú skulu vit so venja okkum til eitt meira avslappað lív eina tíð.
Latið inn hevur Rasmus Joensen hin Mik, 26/02/2014 - 22:00
Leygardagin 22. februar var barnadansistevnan hildin á Giljanesi, Vága Dansifelag og Sláið Ring skipaðu fyri. Luttakaratalið lá um 400, børn og vaksin. Úr Tøkum Lætt vóru vit uml. 45.Dansað varð frá 10.30 til 11.45, tá summi fóru útferðir og onnur at eta. Vágabørn løgdu fyri, og síðani komu feløgini hvørt eftir annað. Vit kvóðu helvtina av Harra Pætur og Elinborg og Eg átti mær eina húgvu. Seinni kvóðu vit Bjerget og ymiskt annað,Millum tey, ið skipaðu, vóru fleiri ung. Og tað lá sera væl fyri, dansilagið, kvøðingin, rútman og kropsburðurin boðaðu frá góðum.
Latið inn hevur Rasmus Joensen hin Mik, 26/02/2014 - 21:36
Latið inn hevur Rasmus Joensen hin Sun, 09/02/2014 - 21:13
Barnadansistevnan verður á Giljanesi leygardagin 22. februar kl. 10.00. Tey børn og vaksin, sum koma við, skulu tekna seg hjá Tøkum Lætt – Anna Jóanesardóttir, tlf. 312278, hetta so vit vita hvussu nógv koma við bussinum og hvussu nógv koyra sjálvi. Eisini fyri at fyrireikararnir skulu vit hvussu nógvir luttakarar verða. Sunnukvøldið 9. februar teknaðu fleiri seg, og møguleiki verður aftur komandi sunnukvøld hin 16, sum eisini verður seinasta dansikvøld í vetur, og tí verður eisini gjørt nakað meira burturúr en vanligt.
Latið inn hevur Jóna Maria hin Mik, 05/02/2014 - 17:41
Barnadansistevnan verður 22. februar í skúlanum á Giljanesi. Stevnan byrjar klokkan 10.00 og endar kl. 15.00. Dansað verður í fimleikarhølllini og etið verður í ítróttarhøllini.
Latið inn hevur Jóna Maria hin Ley, 01/02/2014 - 15:39
Hey tit, vit dansa nú sunnukvøldið tann 2. februar kl. 20, sum vant er barnadansur ein tíma áðrenn, kl. 19. Øll eru hjartaliga vælkomin. Tekningarlistin til Eiðistúrin, sum er leygarkvøldið tann 8. februar, liggur frammi...
Latið inn hevur Roar Heinason hin Frí, 31/01/2014 - 23:22
Mikukvøldið 29. januar vitjaði eitt mannsterkt lið úr dansifelagnum Tøkum Lætt nýggja stásiliga ellisheimið, Boðanesheimið, í Havn og undirhelt búfólkið við vísum, kvæðum dansi, og eisini vóru søgur sagdar. Ikki var neyðugt hjá nøkrum at ivast í, at búfólkini hugnaðu sær og livdu við í dansinum og kvæðunum. Jú víst livnaðu tey rættuliga upp, og nøkur teirra hættaðu sær framm á gólv og upp í ringin og dansaðu og kvóðu við, tað tey orkaðu, summi við góðum styrki frá teimum framúr fittu starvsfólkunum.
Latið inn hevur Helga Maria hin Ley, 25/01/2014 - 20:57
Latið inn hevur Helga Maria hin Ley, 25/01/2014 - 20:03
Síður


text:
Høvdu menniskju verið maskinur, var har slett eingin orsøk hjá lesandi føroyingum, at koma aftur eftir loknan lestur. Tað er dýrt at búgva í Føroyum, arbeiðsmarknaðurin er einstáttaður og tey flestu lesandi hava longu íbúð, vinfólk og arbeiðsmøguleikar í landinum, sum tey lesa í. Tað, sum fær nøkur okkara til at koma aftur, eru kenslur so sum vón, dirvi og viljin til at skapa nakað nýtt. Alt kenslur, sum onga innivist hava í fíggjarlógaruppskotinum fyri 2011.
Heldur enn at síggja álvaran í, at bara ein út av fýra lesandi við vissu ætlar aftur til Føroyar, ætla landsstýri og løgting at fáa lesandi til at kenna seg minni vælkomin í Føroyum. Lesandi í øllum londum fáa 1.000 kr,- minni í ferðastudningi, av teirri orsøk at “tað ber til” hjá lesandi í Danmark, at fáa ferðaseðlar, ið eru bíligari enn núverandi stuðulin. Myndugleikarnir siga einki um, hvussu tað er hjá fólki uttanfyri Danmark (har ferðaseðlarnir kosta munandi meira), ella hvussu er við teimum, sum ikki megna at fáa teir heilt bíligu ferðaseðlarnar.
Harnæst verður rentan á lánum frá Studna 2% hægri. Orsøkin er at rentan í løtuni er sera lág, og landið tískil ikki fær nakra serliga inntøku av at lána lesandi pening. Brennandi spurningurin er so, hví landið skal fáa inntøku av at lána lesandi føroyingum pening. Hvørt tað á nakran hátt kann vera rætt, at ein stovnur, hvørs endamál er at stuðla lesandi, skal drívast sum var hann ein banki.
Tíverri eru tað ikki bara skerjingar (og væntandi raðfestingar), sum raka lesandi beinleiðis, ið vit føla okkum noydd at mótmæla. Tiltøk so sum nullvøkstur í almennari fyrisiting hava eisini við sær, at tað er minni spennandi at koma aftur til Føroyar. Antin verða lønirnar í Føroyum uppaftur lægri enn tær eru uttanfyri Føroyar, ella eisini verða arbeiðsplássini minni spennandi og meira stressandi vegna færri starvsfólk. Onnur tiltøk, so sum slett ikki at granska í alternativum orkukeldum, senda boð um, at Føroysku myndugleikarnir ikki leggja nakað í at granska økir, sum eru altavgerandi fyri framtíð Føroya og veruliga siga ungdómi nakað. Men framum alt siga tílík tilvildarlig tiltøk, at fíggjarlógaruppskotið sparir eitt sindur her og der, heldur enn hyggur at hvørjum vit hava brúk fyri.
Sum nú er megna lesandi ikki at síggja nakra ætlan, mið ella endamál við politikkinum, sum verður førdur í Føroyum. Vit eftirlýsa, at lesandi og tað at fáa lesandi aftur til oyggjarnar verða raðfest. Vit eftirlýsa at Føroya løgting og landsstýrið gera sær greitt, hvussu framtíð Føroya skal síggja út. Vit eftirlýsa, at vit kunnu síggja at har eru vón, dirvi og viljin til at skapa nakað nýtt í Føroyum.
Við kvøðu, aðalráðið.


text:
Ein løtt og lekkur konfekt, sum hóskar seg til øll tíðarskeið á árinum. Tó plagar mamma altíð at gera hetta á jólum. Eg sum helt at mær ikki dámdi dadlur… Nú elski eg dadlur og hetta er farligt at hava á borðinum, tí tær smakka so væl.
Tað blívur ikki nógv einfaldari enn hetta!
Alt tú hevur brúk fyri er:
Dadlur
Marcipan
Sjokulátu
Soleiðis gert tú:
Um tú hevur dadlur við steini, skerur tú eitt hol á longdini, og tekur steinin úr.
Síðani fyllur tú eitt sindur av marcipani í og “letur holið aftur”.
Smelta síðani sjokulátuna yvir vatnbað og dyppa dadluna niður í. Um tú ynskir, kanst tú prýða við gullglimmuri, sum eg havi gjørt her.
Hetta var tað heila!
Trúgv mær, hetta verður heilt sikkurt rivið burtur úr skálini, tá tú setur tað á borðið.
Vælgagnist.
M&K


text:
Í Klaksvík eru fyrireikingar við Djúpumýru og umkring har í hásæti. Tað verður gjørt klárt til stórdystin á Summarfestivalinum, har KÍ og HB bresta saman í sonnum oddadysti.
KÍ er í einum sera góðum stima. Liðið hjá Mikkjal Thomassen hevur vunnið sejy dystir á rað, og bjóðar av álvara HB av í oddinum. Vit fingu orðið á liðformannin, Páll A. Klettskarð eftir venjingina í gjárkvøldið. Hann setti stutt orð á støðuna hjá KÍ, og hvussu teir síggja uppá dystin fríggjakvøldið:
- Vit eru væl fyri til dystin, sum vit ætla skal gerast ein dystur við høgari leikferð. Hetta er ein ørvísi uppgáva, í tann mun at tað verða fleiri áskoðarar enn vanligt. Men vit taka tað sum allar aðrar dystir, og spæla dystin sum hann er: vit taka hann ikki sum meira enn tað
KÍ kann leggja seg framum HB við einum sigri í annaðkvøld. Men hóast talan er um ein umráðandi dyst, so slær Páll fast, at dysturin ikki avgerð FM-stríðið; óansæð úrslitið:
- Ein sigur til okkum vil merkja, at kappingin blívur uppaftur tættari. Men tað er ein triðingur eftir aftaná hendan dystin, so tað er íhvussu er einki avgjørt aftaná dystin í morgin, og hetta er ikki talan um eina “finalu”
KÍ vann í fyrsta umfarinum greitt á útivølli móti HB. Um hetta kann spæla inn, vil Páll Klettskarð einki siga um, men viðvíkjandi tí at KÍ hevur spælt í Evropa í summar og HB ikki; ja, so vísur 28-ára gamli áleyparin á, at tað ikki er greitt fyrrenn í morgin:
- Teir hava so fingið hvíld hvat dystum viðvíkur í summar, og vit hava verið í gongd alla tíðina. Eg meti sum sagt, at vit eru væl fyri, men um tað er ein fyrimunur, tað fáa vit so at síggja.
Oddadysturin í Betri-deildini verður bríkslaður í gongd klokkan 18.00
Páll Klettskarð: Spæla dystin sum hann er
Oddabrak verður í Klaksvík í annakvøld, og liðformaðurin hjá KÍ metir, at hansara lið er væl fyri til uppgávuna móti HB.
Páll Klettskarð, her í nærdysti við Adrian Justinussen í fyrsta umfarið í Gundadali. Í annakvøld hittast hesir málskjúttarnir aftur(Mynd: Jens Kr.Vang)
Í Klaksvík eru fyrireikingar við Djúpumýru og umkring har í hásæti. Tað verður gjørt klárt til stórdystin á Summarfestivalinum, har KÍ og HB bresta saman í sonnum oddadysti.


text:
Prísur
Prísur fyri hvønn persón, tá ið tvey vaksin ferðast saman úr kr. 6.855,-
Íroknað pakkanum
GG! Prísurin avhongur alt av nær ferðast verður. Um ferðast verður í háárstíð ella um lítið pláss er umborð á Atlantic kann prísurin verða nakað hægri.
Hotellið
Snøkt og nýmótans hotell, ið liggur væl fyri í Santa Susanna - beint framvið strandargøtuni, og 700m burtur frá sentrum av býnum. Á hotellinum eru uttandura og innandura svimjihyljar (bæði til vaksin og børn), harumframt gosbað, sauna, miniklub fyri tey smærru og mangt annað. Øll rúmini balkon ella terrassu, A/C, ókeypis internet, sjónvarp, minibar, hárturkari og safeboks.


text:
(Pakkaferð til Lissabon í 14 dagar)
Prísur
Fyri hvønn persón, tá ið tvey vaksin ferðast saman úr kr. 9.775,-
Íroknað pakkanum
Ferðaseðlar
Gisting í deildum dupultrúmi
Morgunmatur
Um hotellið
Gott hotell, ið liggur framvið høvuðsgøtuni í Lissabon, og er umleið 1 km til sjálvt
sentrum. Á hotellinum eru snøgg og nýtmótans rúm, har ein kann velja ímillum standard rúm, superior rúm, juniror suite og sutie. Fitness rúm og wellnes umráði eru hentleikar á hotellinum.
GG! Prísurin avhongur alt av nær ferðast verður. Um ferðast verður í háárstíð ella um lítið pláss er umborð á Atlantic kann prísurin verða nakað hægri.


text:
1956
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
The Cairo Triology hjá Naguib Mahfouz.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 18. mars - Ingemar Stenmark, svenskur skíðrennari
- 30. apríl - Lars von Trier, danskur leikstjóri
- 25. juni - Anthony Bourdain, amerikanskur kokkur (d. 2018)
- 18. juni - Mikkjal Sørensen, føroyskur politikari
- 30. juli - Kristin Michelsen, føroyskur politikari


text:
Fríggjadagin tann 28. apríl bjóðar bókasavnið við Løkin børnum á konsert og tónleikaverkstovu.
Innbjóðing er send til tey elstu børnini í barnagarði og dagrøkt, forskúlabørn og børn í fyrsta flokki í øllum bygdunum í Runavíkar kommunu. Samanlagt eru eini 175 børn boðin við. Haraftrat koma námsfrøðingar, lærarar og onnur starvsfólk. Børnini eru býtt í trý lið og møta tískil ymiskar tíðir.
Heitið á tiltakinum er Nordisk Nøj – Det er for børn, og er hetta eitt tónleikaupplivilsi fyri børn, sum er á ferð í norðurlondum. Tað er danska sangarinnan Lone Werneblad og makkarin Peter Wemö, sum nú eisini vitja Føroyar og bókasavnið við Løkin. Tey fáa hjálp av føroyska tónleikaranum Bergur Fonsdal Johannesen av Skála.
Konsertferðin er stuðlað av Nordisk Kulturfond, Kulturkontakt Nord og Den Ingwersenske Fond, umframt av teimum stovnum, sum tey vitja. Endamálið við ferðini er: At vise, at vi er mere ´Ens i Nord end vi tror´, sum tey málbera seg.
Fyrsta sýning er klokkan 8.30 tá forskúlabørn og børn í 1. flokki í Glyvra skúla møta.
Onnur sýning er klokkan 10.30 tá forskúlabørn og børn í 1. flokki í Skála skúla og í Frískúlanum Kelduni møta.
Triðja sýning er klokkan 13.00 tá elstu børnini í barnagørðunum Á Mýrunum, Sellanum og Søljuhjarta møta. Børn úr Dagrøktini møta eisini, umframt at Oyndarfjarðar skúli er boðin við.


text:
Tann árligi ruddingardagurin var settur at vera 12. mai. Havandi í huga, at seyðurin ikki fer av bønum fyrr enn tann 15. , so hevði tað verið betri, um dagurin var seinni í mánaðinum. Burtursæð frá hasum lítla báganum eydnaðist dagurin so sera væl. Tað var fínasta veður og væl av fólki. Tann størsti munurin í ár - í mun til onnur ár - var tann, at fleiri av teimum, ið eiga summarhús í Fornagarði ella Heimi í Fornanum, sum onkrum dámar betur at nevna tey, vóru við. Tað gongur sjón fyri søgn, at tað er ein fongur fyri bygdina at hava fingið hesi fólkini í bygdina, nú fólkatalið buktast um tey 30. Tað er gott og umráðandi, at tey luttaka í teimum tiltøkum, ið eru í bygdini, og á tann hátt sjóðast saman við bygdarfólkinum til eina eind, sum í felag kann útinna mangt og hvat bygdini at frama. Í so máta var ruddingardagurin ein einastandandi byrjan.
Byrjað var við morgunmati klokkan 9.30, og so varð farið til verka. Tað varð ruddað í allari bygdini - og eisini uttan fyri bygdina. Gjógvin, áin og fjøran fingu ein umgang. Tann allar størsta umgangin fekk bygdarhúsið - og her stóð Fornagarður saman við bygdarfólkinum sína roynd. Menn bøttu um takið, teir loystu fastrustað vindeygu, teir skiftu handtøk, løgdu nýggjar tettingarlistar í, gjørdu karmlistar, settu nýggjar eldvarnarar o.m.a.


text:
Heimsmálini - fólkaræði og dannilsi
Í døgunum 6. til 7. november í ár verða læraradagar fyri øllum fólkaskúlalærarum í Norðurlandahúsinum. Fyriskiparar eru Nám og Mentamálaráðið.
Evnið á læraradøgunum er Tey 17 heimsmálini fyri burðardyggari menning, við serligum atliti at fólkaræði og dannilsi.
Sum lýst av ST eru Heimsmálini galdandi frá 2015 til 2030. Endamálið við Heimsmálunum er at skapa ein betri heim, og at fáa eina greiðari fatan og størri tilvitsku hjá hvørjum einstøkum borgara - eisini í Føroyum.
Til endamálið hevur Nám gjørt eina temasíðu á undirvísingarportalinum Snar.
- Hugsanin hjá okkum við hesum evni á læraradøgunum í ár er, at geva leiðslum og lærarum íblástur til at arbeiða við Heimsmálunum í undirvísingini, við ymsum evnum og ymsum hættum, sigur Wenche Andreasen, sum er samskipari av tiltakinum.
- Skráin er tann sama báðar dagarnar. Pláss er fyri umleið 400 luttakarum hvønn dagin og tilsamans koma vanliga yvir 800 skúlafólk, sum dagliga virka í fólkaskúlanum, bæði til fakliga kunning og íblástur, sigur Wenche.
Dagurin verður skipaður við fýra felags framløgum í høllini og níggju verkstovum, sum vera í øðrum hølum í Norðurlandahúsinum. Hvør luttakari skal melda seg til tvær verkstovur, eina fyrrapartin og eina seinnapartin.
Her er skráin við kunning um fyrilestrar, verkstovur og framløgur
Vinarliga setið tykkum í samband við Nám um spurningar ella ivamál eru. Tit kunnu ringja ella skriva beinleiðis til Wenche Andreassen, 555170 ella wenche@nam.fo.
Myndina av Norðurlandahúsinum tók Broadstone AS.


text:
Her er námsskipanin til serbreytir í miðnámsskúlunum saman við frymli til einstaklingslæriætlan og skjølum um mannagongd og vegleiðing í hesum sambandi. Námsskipanin til serbreytir í miðnámi er skipað eftir sama leisti sum námsætlanirnar í miðnámsskúlunum, tó at hon víkir frá, við ikki at hava ítøkiliga nevndar lærugreinar, men lýsir kjarnaøki og ískoytisøki sum høvuðsbul í útbúgvingini. Harumframt lýsir hon samleika, endamál, innihald, tímatal, førleikamál, eftirmeting og próvtøku, og hvussu undirvísingini verður skipað.
>


text:
GG: einkin móðursmálsundirvísning gongur fyri seg í løtuni. Nenvdin arbeiðir hart uppá, at skipa fyri móðursmálsundirvísning til veturin 2019.
Føroyingafelagið í Aarhus skipar fyri móðurmálsundirvísing fyri børnum í skúlaaldri. Undirvíst verður annanhvønn leygardag í Áarstovu frá kl 10.00 til 14.00. Umframt føroyskum máli verður eisini undirvíst í føroyskari mentan, søgu og samtíð og landalæru.
Endamálið við undirvísingini er serliga at styrkja yrkisliga innlitið hjá børnunum í at nýta føroyska málið, bæði munnliga og skrivliga. Dentur verður eisini lagdur á, at børnini kenna til føroyskar sangir, sagnir, kvæði, føroysk , o.s.f..
Miðað verður í undirvísingin eftir at skipa hana soleiðis, at børnini varðveita áhugan fyri Føroyum, og eru før fyri at byrja í einum føroyskum skúla, um tey flyta aftur til Føroyar.
Føroyski skúlin er fyri børn, sum ganga í forskúla, til og við 7 flokki.
ÁBYRGDAFÓLK
…


text:
Orð: Ókendur
Lag: Adrian Valerius
Týtt: Árni av Reyni
Vit biðja teg, Harri, at signa títt fylgi,
tú veitir oss syndugum mátt tín á jørð.
Lat náðisól rísa, veg teim øllum vísa,
ið burtur eru vilst, úr vanda tey før.
Tú leiðir oss, Harri, at lindini reinu,
tú ljósið títt kveikir við himnanna stól.
Um kámt er á vegi, brátt lýsir av degi,
tú breiðir út tín favn og veitir oss skjól.
Vit takka tær, Harri, tú lívgar og grøðir
og verjir í ódnum títt fylgi hvørt stig,
úr fjøtrum og bondum nú loyst av tínum hondum,
tín hjálp er okkum nær, á Gud, veit oss frið.
Veit oss tín frið.


text:
Nýggja síðan er eitt frambrot og fer at stuðla undir støðugu menningina og framsøknið, sum Fróðskaparsetrið hevur havt seinastu árini.
Nú er tað skjótt og lætt hjá vitjandi at fáa yvirlit og kunning um mongu útbúgvingarnar, sum Fróðskaparsetur Føroya bjóðar, eins og til ber at fáa yvirlit yvir allar granskingarverkætlanir, sum eru í gongd.
Á Sansum eru vit stolt av at hava arbeitt saman við Føroya fremsta lærustovni, og vit ynskja øllum starvsfólkum og lesandi á Fróðskaparsetri Føroya hjartaliga til lukku við nýggju heimasíðuni.


text:
Mansliðið hjá VÍF spælir í dag móti KÍF í høllini í Kollafirði. Dysturin er klokkan 18.00. Tað hevur gingið upp og niður móti KÍF í ár, og eftir tapið hjá VÍF móti H71 fyri 10 døgum síðani, ræður um at reisa seg.
Partur av dystinum móti H71 var góður. Eingin dugdi í steðginum at siga, hvønn veg tað fór at bera. H71 førdi við einum máli eftir fyrra hálvleik, men stutt eftir at spælið var sett í gongd aftur, gjørdist mótbrekkan ov tung.
Tað, sum ikki var góðkent í fyrra hálvleiki, vóru tey mongu skotini, sum antin fóru á stongina ella á málmannin. Hesa løtuna vóru tað vánaligu stillaðu skotini hjá vestmenningum heldur enn gott málsmansspæl hjá H71, ið gjørdi tað tungt. Hinvegin var verjan hjá VÍF góð í fyrra hálvleiki og hetta gjørdi, at ójavnvág ikki kom á máltalvuna.
Verri gekk við spælinum í seinna hálvleiki. Álopsspælið varð darvað av frustrasjón og góða verjuspælinum hjá H71, har Ári Dam sanniliga vísti sínar dygdir. At VÍF leikararnir eisini lótu seg øsa upp av onkrum dómaraavgerðum, gjørdi bara støðuna upp aftur verri. Teir ungur royndust væl tað einu løtuna, men ov nógvir tekniskir feilir í seinna hálvleiki gav H71 møguleikarnar at leggja seg so mikið fram um VÍF, at har gjørdist einki ta seinastu løtuna.
VÍF-liðið fer vónandi at stríðast tað sum eftir er av kappingarárinum. Møguleiki verður at spæla teir ungu spælararnar meira og meira inn á liðið, sum kann gagna spælinum í komandi døgum.
Góðan dyst í Kollafirði!