text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Strika søluna av aliloyvum á uppboði
Løgtingið fer í dag at hava aðru viðgerð og atkvøðugreiðslu um nógvu broytingarnar í alilógini. Við nøkrum broytingaruppskotum mælir øll Vinnunevndin løgtinginum til at samtykkja uppskotið hjá Poul Michelsen, landsstýrismanni.
Meirilutin í Vinnunevndini hjá løgtinginum, hann eigur andstøðan, mælir tó til at strika heimildina at selja aliloyvi á uppboði. Meirilutin heldur tað vera løgið, at landsstýrið ger so stóran mun á fiskivinnuni og alivinnuni.
Aliloyvini skulu framvegis galda í 12 ár. Í fiskivinnuni kunnu loyvini vera galdandi í mesta lagi í átta ár.
Í alivinnuni skulu verandi fyritøkur varðveita øll síni loyvi, men í fiskivinnuni eru okkurt um 30% av loyvunum tikin frá verandi feløgum og skulu seljast á uppboðssølu ella latast øðrum, sigur meirilutin í Vinnunevndini.
Meirilutiun vísir eisini á, at tey sum fiska, skulu selja ein part av fiskinum á uppboði. Tað skulu alararnir ikki.
Minnilutin, sum í Vinnunevndini er samgongan, mælir til, at fjórða hvørt ár fyri 1.november leggur landsstýrismaðurin frágreiðing fyri løgtingið um støðuna í alivinnuni, og hvørjar ætlanir eru við henni.
Fyrsta frágreiðingin verður løgd fyri Løgtingið í 2020.
Løgtingið skal hava aðalorðaskifti um hesar frágreiðingar, heldur samgongan í Vinnunevndini.
Trý onnur mál fáa eisini aðru viðgerð sambært dagsskránni fyri tingfundin í dag kl.10.00.
Og tveir skrivligir fyrispurningar skulu svarast.
Annar er um almennu skuldina, hin er um at tryggja fólki við serligum avbjóðingum og avvarðandi teirra rættindi, meðan verkfall er.
Sí eisini


c: text/html

text:
HVUSSU KUNNU VIT GERA SEYÐASÝNINGARNAR BETRI?
Landsseyðasýningin 2016 er av, og úrslitini vóru kunngjørd á Búnaðarstovuni leygardagin 19. november.
Tað var í 2012 at Búnaðarstovan á fyrsta sinni tók stig til at gera eina roynd at samskipa aliarbeiði í okkara seyðahaldi, og fyrsta stigið var at skipa fyri einari landsumfatandi seyðasýning, har teir bestu veðragjólingarnir og veðrarnir frá teimum lokalu sýningunum luttaka.
Vit hava onga lóg í Føroyum, sum ásetir alimál í seyðahaldinum, uttan Hagalógina, har tað stendur, at røktarin skal velja brundir millum tey bestu veðurlombini, sum eru í haganum, og tað skal vera ein veðragjólingur til 33 ær og ein veðrur til 40 ær.
§ 17. Avlsvæddere skal af Haugerøgterne udvælges blandt de bedste, som findes i Haugen. Der udtages dertil 1 Vædderlam for hver 33 eller 1 ældre Vædder for hver 40 Moderfaar i Haugen.
Tillægges færre, skal Haugerøgterne snarest muligt anmelde det for Sysselmanden, som undersøger, om nogen bærer Ansvar derfor.
Í grannalondunum eru tað bóndafeløgini, sum taka sær av seyðaalingini. Har verða alidýrini virðismett partvís grundað á útsjónd og partvís á úrtøkuskráseting av ættini, og tá hugsa vit vanliga um skrásetingar av móðir, faðir og abbum.
Orsøkin til at Búnaðarstovan fór inn í aliarbeiði við seyði, er at vit eru tilvitað um, at seyðahald altíð hevur verið høvuðsgreinin í okkara landbúnaði og hevur somuleiðis altíð verið ein týðandi partur av okkara søgu og mentan og er tað enn. Men vit ásanna, at seyðaánarar í Føroyum hava ongan felagsskap, sum hevur megi til at lyfta hesa uppgávuna eins og teir gera í grannalondunum, og tí fer Búnaðarstovan eftir førimuni at royna at røkja hesa uppgávu, til ein betri loysn er funnin.
Fyrsta stig: Seyðasýningar
Fyrsta málið, sum Búnaðarstovuni hevur sett sær, er at nýta seyðasýningarnar til at at ala fram lýtaleysan seyð og at varðveita seyðin í tí líki, hann er í í dag. Hóast vit fingu nakað av fremmandum blóði inn í okkara seyð í farnu øld, so er hetta so lítið, at vit við góðari samvitsku kunnu kalla okkara seyð eitt egið seyðaslag, sum ikki er heilt líkt øðrum sløgum. Fyri at náa málinum seta vit nøkur krøv, sum skulu lúkast, t.d. skal seyðurin halda ávíst minstamark, men skal heldur ikki vera ov stórur, beinini skulu vera líka millum leggirnar og reyst, hornini skulu ikki ganga ov nær og ullin skal verja seyðin væl um veturin.
Næsta stig: Seyðaeftirlit og seyðasýningar
Næsta stig verður at seta á stovn eitt seyðaeftirlit, har skrásetingar verða gjørdar fyri hvørja ær og hvørt lamb av t.d. burðartali, burðarvekt, kyni, liti, faðir at lambi, flett vekt á lambi, ull, kjøtgóðsku, heilsustøðu o.ø. Saman við sjálvari sýningini verða hesar skrásetingar so grundarlag undir dømingini av brundseyði. Á henda hátt ber til at døma ein veðragjóling útfrá úrtøkutølum hjá móðir og faðir, og eldri veðrar kunnu haraftrat dømast útfrá egnum avkomi. Við hesari skipan fer dømingin frá at byggja á bert útsjónd til at byggja á bæði úrtøku og útsjónd.
Men soleiðis sum seyðahaldið í Føroyum er skipað í dag, verður nógvastaðni trupult at fáa tær neyvu skrásetingar til vega, sum hendan skipanin krevur. Í dag eru bert fáir seyðaeigarar, sum skráseta so neyvt, sum hendan skipan krevur. Skal hetta fáast at bera til, so verður neyðugt at vita nágreiniliga, hvør brundur eigur hvørt lambið. Somuleiðis mugu øll lomb skrásetast nýlembd.
Eitt slíkt seyðaeftirlit má vera landsumfatandi, og upplýsingarnar mugu skipast eftir einum leisti. Tað hevði verið áhugavert fyri okkum á Búnaðarstovuni at hoyra frá teimum seyðaeigarum, sum longu skráseta so neyvt, at tað lýkur treytirnar, sum eru nevndar omanfyri, og vit vildu fegin eisini hoyrt frá øðrum, hvørjar møguleikar teir halda seg hava til at koma inn í eina slíka skipan.« Aftur

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
5. flokkur í Skúlanum við Streymin
Indlæst på færøsk af Heidi Gleðisheygg
Mýrisólja blómar í mai og juni. Hon kann gerast 10 til 50 cm høg. Hon veksur í veitum, eftir áarbakkanum og í mýrum.5
Summardáin er lítil á vøkstri, einar 5 til 15 cm til støddar. Hann er so lívseigur, at hann veksur alt árið. Eisini um veturin, tá ið kavin toyar, setur hann høvdið uppundan.7
Mýrufípan blómar í mai og juni. Hon kann gerast 20 til 40 cm høg. Hon veksur, har tað er eitt sindur vátt. Veksur bert á norðaru hálvkúlu.9
Børkubóndi verður eisini nevndur kápukona. Hetta helst tí, at um tú hyggur nær at honum, líkist hann eini konu í fínum kjóla. Hann blómar tíðliga á sumri, í juni og juli. Hann gerst 10 til 30 cm høgur. Hann veksur í bø og í haga.13
Litingarsortugras blómar í juni og juli. Tað gerst 15 - 60 cm høgt, og verður brúkt at lita tógv við. Tað gevur gulan lit. Tað veksur, har tað er góð jørð og góður sólargangur.15
Reyðakkuleyða blómar í juli. Hon gerst 20 til 30 cm høg. Hon er vanlig í vátlendi, í bønum og við vegjaðarin.17
Smyrilsurt er 20 til 60 cm høg. Hon blómar frá juli til september. Smyrilsurt veksur, har tað er grýtut og turt.19
Smæra verður 10 til 25 cm høg. Hon er ofta at síggja í bønum og fram við vegnum. Smæra verður eisini nevnd seyðasmæra.21
Foto/ Myndir/ Asseq/ Valokuva/ Guvvieh:
S1-24: Thordis Dahl Hansen


text:
Søga B • Søga A
Námsætlan fyri Søgu C
1. Samleiki
Søga snýr seg um, hvussu fólk hava livað saman, og hvussu tey hava virkað í mun til samfelag og náttúru frá fornøld til í dag. Søga gevur vitan um hendingar og menningargongdir og um, hvussu viðurskifti hanga saman. Søga er við til at skapa ein felags uppruna fyri menningina av samleika og tilviti. Kjarnin í søgu er at tulka tær slóðir, sum søguliga gongdin hevur lagt eftir seg, og hvussu tulkingar av søguni verða nýttar. Søga er bæði ein hugvísindalig og ein samfelagsfaklig lærugrein.
2. Endamál
Endamálið við undirvísingini í søgu er:
- at næmingurin styrkir søgutilvit og samleika sín
- at næmingin skilir, at hann er partur av søguni, og at hann skapar søgu, so at hann gerst virkin í einum fólkaræðisligum samfelag
- at arbeiða við samspælinum millum fortíð, nútíð og framtíð, so at næmingurin skal skyna á lívi og lívskorum menniskjans í skiftandi tíðum
- at næmingurin mennir evni síni at taka støðu til egna mentan og at skilja aðrar mentanir og samspæl menniskjans við náttúruna
- at næmingurin verður førur fyri at ímynda sær søguligu gongdina frá upphavi til dagin í dag, so hann við tíðarfatan síni gerst førur fyri betur at skilja øll onnur evni í tíðarskipan.
3. Stig og tímatal
Klokkutímatalið í søgu á C-stigi er 75.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til skrivliga próvtøku í kjarnaøkjunum og til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøki.
Kjarnaøki
Lærugreinin søga hevur trý ymisk kjarnaøki, ið eru tey somu frá lægsta til hægsta stig. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini:
Søga í fortíð og samtíð
Kjarnaøkið søga í fortíð og samtíð fevnir um hendingar í Føroya søgu, Føroya søgu í norðurlendskum, evropiskum og alheims høpi, hvussu fólk hava tikið seg saman í bólkar og felagsskapir, mentanir og mentamót, vald og rættindi í søguligum og samtíðar høpi, framleiðsla, nýtsla og tilfeingi, umframt søga úr politiskum, sosialum, búskaparligum, mentanarligum og hugmyndafrøðiligum sjónarhornum.
Tíð og rúm
Kjarnaøkið tíð og rúm fevnir um at seta søgulig evni og hendingar í søguligt og landafrøðiligt høpi, hvussu hendingar eru knýttar at søguligum tíðarskeiðum, hendingar, tíðarskeið og tíðarrøð. Aðaltættirnir í lærugreinini søgu eru týdningarmiklar hendingar, tíðarskeið og samfelagsmenning bæði í føroyskari søgu og heimssøgu við serligum denti á evropiska søgu. Tey vanligastu tíðarskeiðini eru:
- Fyri 1453, ið fevnir um forngrikska og rómverska samfelagið, føroyskt landnám, evropiska miðøld umframt mentanir, sum møtast, eitt nú kristna og muslimska mentan
- 1453-1776, ið fevnir um renesansu, siðaskifti, upplýsingartíð og mentanir, sum møtast, t.d. hjálandatøku
- 1776-1914, ið fevnir um kollveltingar, fólkaræði, tjóðskaparrørslu, ídnaðargerð (frá bóndasamfelag til fiskivinnu-/ídnaðarsamfelag) og mentanir, sum møtast, eitt nú heimsveldisstevnu ella imperialismu
- 1914-1989, ið fevnir um stríð millum hugsjónir, vælferðarsamfelag, hjálandafrælsi, mannarættindi, og Berlinmúrin, sum raplar
- Eftir 1989, ið fevnir um Føroyar í alheims høpi, evropisk sameining og alheimsgerð.
Tulking og miðling
Kjarnaøkið tulking og miðling fevnir um at greina og tulka søguligar lýsingar, at avmarka søgulig evni og at seta spurningar í teimum. Harumframt fevnir kjarnaøkið tulking og miðling um at nýta ymiskt tilfar og keldur, keldukritikk, at meta um hugburð og virði, ið eru grundarlag undir søguligum hendingum og samfelagsbroytingum, ymisk hugsan og fatan av søguni úr ymiskum frásagnum og søguligum lýsingum, evnaval søgufrøðinga, ið broytist frá tíð til aðra, støðið, søgufrøðingar byggja sínar greiningar og lýsingar á, ávirkan miðlanna og at royna at endurskapa søguligar lutir og hendingar.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki skulu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini søgu eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at granska
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg um at virða tær reglur og mannagongdir, ið eru galdandi fyri tað fakliga arbeiðslagið í lærugreinini, tað veri seg ástøði, háttaløg o.tíl. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, eins og hann skal hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
Førleikin at samskifta snýr seg um førleikan at bera fram sína hugsan og sína vitan munnliga og skrivliga, og at lesa. Lærugreinin søga hevur ein týðandi leiklut í at menna førleika næmingsins at nýta tøknilig hugtøk um samfelagsmál. At samskifta um samfelagsmál snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna sum heild.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga og skrivliga snýr seg í søgu um at greiða frá nútíðarhendingum og viðurskiftum, at nýta allýsingar, hugtøk, ástøði og yrkismál til at greiða frá orsøkum og ávirkanum í samfelagnum. Tað merkir at duga at leggja fram úrslit av egnum arbeiði týðiliga og skilliga fyri øðrum, at duga at samskifta um egnar og annara framløgur. Evni at orða seg skrivliga og munnliga merkir at duga at gera sær tankar um áskoðanir í tekstum og øðrum miðlum, umframt at próvføra og kjakast um virði í upplýsingum og keldum, tilgitingum (hypotesum) og myndlum.
Førleikin at lesa snýr seg um at seta seg inn í, granska, tulka og grunda um fakligar tekstir við vaksandi torleikastigi. At duga at lesa snýr seg í søgu eisini um at viðgera og nýta fjølbroytta vitan, ein hevur ognað sær úr filmum, ritmyndum, talvum o.s.fr. Fyri at skilja og virkin taka lut í egnum samfelagi, er eisini neyðugt at duga at lesa og leita sær vitan í handbókum, skrivligum, prentaðum keldum (bløðum, tíðarritum, bókum) umframt interneti, og at meta vandaliga um hesi.
Førleikin at rokna snýr seg í søgu um at viðgera og samanbera taltilfar um faklig høvuðsevni og at nýta, tulka og gera talvur og ritmyndaligar framløgur. Rokning í søgu merkir eisini at gera nøgdarligar kanningar og viðgera taltilfar hagfrøðiliga.
Førleikin at nýta KT snýr seg í søgu um at gera útrokningar, leita sær vitan, kanna heimasíður og kelduvirði teirra og velja út viðkomandi vitan um yrkislig evni/temu. KT-førleikar merkir eisini at kenna persónsvernd og upphavsrættindi og duga at nýta og fylgja reglum og mannagongdum fyri samskifti á internetinum. At nýta talgild samskiftis- og samstarvstól merkir at tilevna, vísa og útgeva egna og felags margmiðlaframleiðslu.
At kanna
At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara til at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um samfelagslig og søgulig viðurskifti. Næmingurin skal læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan og kunnleika í bókmentum, handbókum, tíðarritum, á internetinum, umframt at gera verkligar uppgávur.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg um, at næmingurin verður tilvitaður um og lítur á egin evni, so at hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu tøknin saman við samskiftisloysnum hevur verið við til at broytt lívsáskoðan, mentan og samfeløg.
Næmingurin evnar at orða spurningar og at seta fram tilhugsanir, sum kunnu verða kannaðar, próvføra og skifta orð um hetta við atliti at øðrum tilhugsanum. Tað merkir, at næmingurin skal vera við í samrøðum, samskifta um hugskot og tosa um spurningar og hugsandi loysnir við onnur.
Næmingurin skal læra, at verkligar royndir og frágreiðingar um tøknilig viðurskifti eru ein partur av skapandi tilgongdini, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflog. Við at arbeiða við myndlum lærir næmingurin at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Søga í fortíð og samtíð
Næmingurin dugir:
- at savna upplýsingar um og úr fortíðini, nýta ymiskar keldur og viðgera tær keldukritiskt
- at umskapa søguligar spurningar til søgulig greiðsluevni
- at vísa, at hann kennir týdningarmiklar menningargongdir og hendingar í føroyskari, evropiskari og alheims søgu
- at brúka mentanarástøði at greina støður, m.a. har mentanir møtast
- at taka støðu til føroyska og evropiska mentan og hugsanarhátt í mun til aðrar mentanir og hugsanarhættir
- at brúka vitan um ymiskar samfelagsskipanir og leiklut einstaklingsins í teimum
- at meta um týdningin av, at einstaklingurin er søguskaptur og søguskapandi
- at meta um samspælið millum menniskju, náttúru og samfelag, umframt møguleikarnar at menna samfelagið.
Tíð og rúm
Næmingurin dugir:
- at greiða frá søguligu tíðarskeiðunum
- at nýta søgulig hugtøk
- at vísa dømi um, hvussu søguligar hendingar og persónar eru ávirkað av tíð og stað
- at síggja leiklutin hjá menniskjanum sum leikara í samfelagsmenningini.
Tulking og miðling
Næmingurin dugir
- tilvitað at vísa á, hvussu onnur nýta søguligar keldur í sínum søguligu frágreiðingum
- at greiða frá ymiskum søgufatanum
- at síggja, at evnavalið hjá søgufrøðingum broytist frá tíð til aðra
- at viðgera søguligar hendingar við støði í tí hugburði, ið tá var galdandi
- at greiða frá, hvussu søgan verður nýtt í samfelagnum í dag, og hvussu miðlar og hugburður ávirka fatanina av fortíð, nútíð og framtíð
- at vísa á dømi, har søgan verður nýtt og misnýtt, og við prógvum meta kritiskt um tey
- at greiða frá søguligum evnum við greinandi háttalag
- at vísa førleika sín at bera fram søgulig greiðsluevni.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmeting
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 24 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 48 minuttir íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Uppgávuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytisøkjum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Próvtøkugrundarlagið er ókent tilfar. Sama próvtøkutilfar kann í mesta lagi verða nýtt tríggjar ferðir í sama próvtøkubólki.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar í seinasta lagi 5 dagar undan próvtøku.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í ókendum, ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Dentur verður lagdur á, í hvønn mun próvtakarin kann seta eitt greiðsluevni í samband við onnur evni og aðrar partar av lærugreinini, so samanhang greitt sæst bæði í søguligum eins í samtíðarhøpi. Próvtakarin skal duga at nýta týðandi fakliga grundgeving og at skipa og miðla faklig greiðsluevni.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsingar
Munnligt C-stig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera søga í fortíð og samtíð, tíð og rúm ella altjóða tulking og miðling.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum tíð og rúm verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum tulking og miðling. Á tann hátt kundi vitan um hendingar og søgulig tíðarskeið úr einum hugmyndafrøðiligum og samfelagsligum sjónarhorni verið við til at gjørt fatanina av søgufrøðini meira fjøltáttaða.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini søgu. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av týdninginum, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á sína egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur verður eisini lagdur á heimaarbeiði og tann týðandi leiklut, hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av lærugreinini søgu. Tá ið arbeitt verður við ymiskum táttum í lærugreinini, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í søgu skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og sjálvstøðugt. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum samskiftisstøðum.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis, so at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í søgu skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgur, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingurin búnast og gerst meira sjálvstøðugur, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingurin skal ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tættirnir verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin søga er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í søgu, kann talan verða um tvørfakligt samstarv.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Arbeitt verður við uppgávum og verkætlanum, har dentur bæði verður lagdur á arbeiðsgongd og úrslit. Hetta verður samlað í skjalamappu (portfolio) hjá hvørjum einstøkum næmingi, so at undirvísingargongdir og fakliga menningin hjá næminginum verða skjalfest.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Arbeiðast skal við tí at lurta og tí at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðaval og talugávur mennast. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast, so at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at bókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


text:
Volvo Kring Føroyar 2016 – 20. – 24. Juli
Hvønn er kappingin fyri
Kappingin hevur avbjóðingar til øll áhugaði, alt frá elitu støði til súkklarar, ið koyra motiónstúrar. Bæði eldri sum yngri og kvinnur sum menn. Teinarnir eru passar til, so tað verður nakað fyri allar bólkar. Tað verða baði flatir teinar, einkultstartur, býðarkoyring og sjálvandi kongateinurin við yvir 2500 hæddarmetrum. Tær longru teinarnir finnanst eisini í einari styttri verisón so bæði unlingar og motiónistar kunna fáa somu ógloymdi uppliving at koyra runt í føroyska landskabinum sum var man í Tour de France.
Sum nakað nýtt verður eisini skipa fyri barnasúkkling seinasta dagin eftir elitan er liðug at súkkla. Her fáa børnini møguleika fyri at koyra á somu rutuni sum teir vaksnu.
Upplivingin
Tað er stórt fokus á, at hvør einstakur luttakari fær eina góða uppliving undir kappingini. Allir bólkar hava motorsúkklu frammanfyri at vísa veg, líka sum tað verða hjálparbilar eftir teimum førandi í hvørjum bólki við eykahjólum og mat. Sum sagt, ein einastandi møguleiki at fáa eina Tour de France líknandi uppliving.
Hvat verður koyrt um
Eins og man altíð vil koyra fyri sigrinum á degnum, har flottir vinningar verða at koyra um, so er hæddarpunkti við fleirdaga kapping, sjálvandi møguleikin fyri at koyra um tað samlaða úrslitið. Hetta gerst við at tíðurnar frá hvørjum degi verða lagdar saman og súkklarin, sum hevur brúkt stytst tíð eftir allir teinanir eru koyrdir, vinnur samanlagt.
Høvðusvinningurin er til samlaða vinnaraní elitu bólkinum hjá monnum og kvinnum, men eisini motionistar og unglingar kunna koyra um at vinna samanlagt í sínum bólki.
Haraftrat fáa baði Elita og unglingar møguleikan at koyra um eina fjallatroyggju, har kappast verður um at koma fyrstur uppá teir ymsiku fjallatindarnar og far man har stig fyri hetta. Tá kappingin er liðug er somuleiðis ein vinningur til viðkomandi, ið hevur samla sær flest stig.
Á málinum
Allar dagarnar verður skipa fyri uppdatering á málinum, umframt at tað verður bjóða kaffi til áskoðarar. Seinasta dagin verður okkurt eyka gjørt burtur úr fyri áskoðarar umframt at børn fáa møguleika fyri at stuttlieka sær í hoppiborg ókeypis.
Luttakarar fáa frugt eftir hvørjari etapu.
Teinar
Elita:
Dagur 1 – 124 km:
Wenzel – Selatrað – Runavík – Rituvík – Æðuvík – Toftir – Runavík – Effostøðin í Runavík/Glyvrum
Dagur 2 – 125 km:
Klaksvík – Eiðisskarð – Vestmanna – Sornfelli
Dagur 3 – 18 km:
Sandoygging – 2 umfør (2 laps)
Dagur 4 – 103 km:
Tvøroyri – Fámjin – Hovsegg – Lopra – Sumba – Lopra – Hovsegg – Tvøroyri – 1 umfar á Tvøroyri (1 round)
Dagur 5 – 40 umfør (40 laps):
Criterium í Tórshavn
Samla longd Elitan: 430 km – 5000 hæddarmetrar
Unglingar/Motionistar:
Dagur 1 – 89 km:
Wenzel – Skála – Runavík – Rituvík – Æðuvík – Toftir – Runavík – Effostøðin í Runavík/Glyvrum
Dagur 2 – 93 km:
Klaksvík – Eiðisskarð – Sornfelli
Dagur 3 – 18 km:
Sandoygging – 2 umfør (2 laps)
Dagur 4 – 76 km:
Tvøroyri – Hovsegg – Lopra – Hovsegg – Tvøroyri – 3 umfør á Tvøroyri (3 rounds)
Dagur 5 – 20 umfør (20 laps):
Criterium í Tórshavn
Samla longd Unglingar/motionistar: 230 km – 2500 hæddarmetrar
Børn: Gentur og Dreingir
Criterium í Tórshavn – 10 umfør
Vinningar
Vinningar eru fyri at vinna samanlagt
And the winner is ...
The overall prices are:
Men and women, Open Group:
Winner: DKK 1.500
2nd place DKK 1.000
3rd place DKK 750
4th DKK 350
5th DKK 300
6th DKK 250
7th DKK 200
8th DKK 150
9th DKK 100
10th DKK 50
Juniors and age gropus:
Winner DKK 500
2nd place 300
3rd place 200
King of Mountain Open group
DKK 750
King of Mountain for Juniors and age groups
DKK 300
Vinningar kunna verða reguleraðir um fáir luttakrir eru í bólkinum.
Tilmelding
Tilmelidng fer fram við at flyta pening á konto 9181 0001244452 í EIK og viðmerkja VKF2016.
Prísur fyri tilmelding seinast 10. juli er kr. 800,00
Prísur fyri tilmelding eftir 10. juli er kr. 1.000,00.
Um luttakaratalið ikki er nóg høgt, ja so hava fyrireikararnir rætt til at avlýsa kappingina, og luttakaragjaldið verður afturrindað.
Upplýsningar
Dómarar verða Kristian Martin Joensen og Julian Johansen
Høvuðsfyriskipari
fyri kappingina er Gunnar Dahl Olsen
Eru spurningar eru tit vælkomin at skriva til gdo@trygging.fo
Sponsorar
TBA
LINKS
Smyril Line – Bátur, ið siglur frá hanstholm til tórshavn
Atlantic Airways – Flogfar sum flýgur frá CPH/Billund til Vágar
Visit Faroe Islands – Heimasíða við upplýsningum um feravinnu í Føroyum
Hotels.com – heimasíða har møguleiki er fyri at finna gisting í føroyum, um man ikki ynskir at sova á skúlanum


text:
Heildarætlanin setast í verk
Fær ferðavinnan røttu karmarnar at virka undir, kann hon skapa stórt virði fyri allar føroyingar. Ferðavinnan kann skapa vøkstur og trivnað í pørtum av landinum, har virksemið annars er minkandi. Ferðavinnan økir um arbeiðsfjøldina, betrar um búskaparliga vøksturin og skapar spennandi nýggjar tænastur, sum føroyingar eisini kunnu njóta gott av, eitt nú eina ríkari matstovumentan. Talan er somuleiðis um eina rættiliga støðuga vinnu, sum ikki verður stórvegis ávirkað av búskaparligu gongdini annars.
Týdningarmikið er tó við skipaðum viðurskiftum, soleiðis at øll kenna seg trygg. Tørvur er á samskipan og menning. Eingin ivi um tað. Náttúran er okkara tilfeingi, og henni skulu vit fara væl við, annars verður ongin ferðavinna. Greiða má eisini fáast á reglugerðini um gongd í haga. Gjald ella ikki gjald: neyðugt er við greiðum, alment og landsfevnandi reglum at halda seg til.
Føroyar hava nakrar gimsteinar, sum flest øll ferðafólk ynskja at uppliva. Neyðugt er at taka serlig atlit til hesi øki og skipa tey í tøttum samstarvi við staðbundnu íbúgvarnar, soleiðis at ferðafólkavitjanir gerast ein fongur heldur enn ein bági fyri hesi støð.
Í hesum døgum verður ofta samanborið við Ísland, sum hevur havt ein sera stóran vøkstur í ferðavinnuni seinastu árini, men skulu vit samanbera við Ísland, má samanberingin setast í rætt høpi. Talið á útlendskum gistingum í Íslandi lá í fjør á 4.571.713 náttum. Sama tal í Føroyum var 114.646 nætur. Tað vil siga umleið 39 ferðir fleiri enn í Føroyum. Fólkatalið í Íslandi er umleið seks ferðir fólkatalið í Føroyum. Neyðugt er at sláa fast, at eksplosivi vøksturin í ferðavinnuni í Íslandi seinastu árini ikki kann samanberast støðuna í Føroyum.
Tíðliga í summar varð ein heildarætlan fyri ferðavinnuna løgd fram við fleiri góðum tilmælum um, hvussu ferðavinnan skal skipast frameftir. Høvuðstilmælið var menningardeildin, sum skal setast á stovn, ið skal stuðla undir og samskipa ferðavinnutilboð kring landið. Ferðavinnufelagið vónar, at fyrireikandi arbeiðið gongur, sum ætlað, og at menningardeildin fer at virka sum skjótast, uttan at skavað verður av núverandi játtan til verandi virksemið. Politiska skipanin stuðlar ferðavinnuni við tí endamáli at geva føroyska búskapinum fleiri bein at standa á. Hesar íløgur byrja at síggjast aftur í beinleiðis inntøkum og arbeiðsplássum um allar Føroyar, men føroyska ferðavinnan er enn í sínum barnaárunum og hevur framvegis tørv á at vaksa fyri at at gerast ein súla undir føroyska búskapinum.
Samstundis er stórur tørvur á nágreiniligum hagtølum fyri, hvussu nógv ferðafólk koma til Føroya, og hvaðani tey koma. Sjøtul skuldi setast á hetta arbeiðið longu í ár, so vónandi kunnu vit gleða okkum til at fáa nágreinilig hagtøl yvir ferðafólkini í Føroyum heilt skjótt. Verandi støða við bert gistingartølum er ikki haldgóð, og um vit skulu vita og ikki gita, eru góð og nágreinilig hagtøl tí av alstórum týdningi.
Ferðavinnufelagið gleðist um jaligu gongdina seinastu árini, har áhugin fyri Føroyum sum ferðamannalandið er vaksin. Ítøkiliga vísa gistinarhagtølini hjá Hagstovuni eina øking á 9% í ár samanborið við sama tíðarskeið í fjør. Vit hava tískil framvegis ein gyltan møguleika nú at skipa ferðavinnuna, soleiðis at hon kann mennast burðardygt til frama fyri allar føroyingar.
Ferðavinnufelagið


text:
Tann 1. august verður nýggi samskiftispallurin Office 365 tikin í brúk í føroyska skúlaverkinum. Allir lærarar og næmingar verða brúkarar í Office 365.
Samstundis verður farið undir at niðurlaga FirstClass. FirstClass-servarin verður tó ikki sløktur endaliga fyrr enn 31. desember 2017.
Ein heimasíða er gjørd á Snar við videovegleiðingum, um hvussu Office 365 verður brúkt.
Skiftið til Office 365 kann elva til onkrar trupulleikar hjá brúkarunum. Fyri at lætta um, hava vit gjørt nakrar videovegleiðingar, sum eru á síðuni um Office 365.
Eisini eru úrvalsbrúkarar á øllum skúlum, sum kunnu vegleiða brúkarunum at koma í gongd.


text:
Í ruskveðrið ynski eg Landsfelagnum fyri bjargingarfeløg í Føroyum, hjartaliga til lukku. Stovnandi árið varð 1975 og leita vit í skjølum felagsins, er 15. november stovningardagurin.
Nógvar eru bjargingarnar og mangir eru tímarnir, har fólk kring alt landið – sjálvboðin – hava lagt nógv fyri, at hjálpa í ymsum vandastøðum.
Vandamikið er á sjógvi og á landi. Men vit kunnu gleðast um, at venjingar av ymsum slag fyrireika bjargingarfólkið á ymsan hátt. Tó ásanna vit enn, at tiltøk eru, ið ikki enda væl. Hvussu væl vit eru fyrireikað, verða støður, har deyðin vinnur. Men vit kunnu í øllum lutum líta aftur á tilbúgvingar, har fólk bjóða seg til í væl skipaðum leitingum – og at bjargingarnar ofta enda væl.
2016 verður tíanverri árið, ið vit serliga minnast ótryggleikan. Men hesin ótryggleikin var í pappírsveldinum. Hetta er árið, har trygdin hjá bjargingarfólkum stóð fyri skotum. Brádliga vórðu bjargingarfeløgini kastibløka. Brádliga var ótryggleiki, um trygdina hjá bjargingarfólkunum. Tíbetur eru tryggingarviðurskiftini komin á pláss.
Eg loyvi mær vegna Nólsoyar Bjargingarfelag at ynskja øllum til lukku. Vit spenna okkum út við venjingum og tvørfakligum samstarvi, at sjálvbodnu bjargingarfólkini framhaldandi kunnu verða liður í tryggari tilbúgving.
Við bjargingarkvøðu
f. Nólsoyar Bjargingarfelag
Jákup av Skarði, formaður


text:
Setið kross í kalendaran og meldið til!
Leygarkvøldið tann 10. mars kl. 19 heldur Havnar Svimjifelag veitslu fyri øllum, ið, so ella so, arbeiða á turrum fyri felagið og eru við til at fáa tað heila at bera til. Tað eru td. allir venjarar, hjálparvenjarar, limir í ymiskum arbeiðsbólkum, teldufólk, tøkningar, nevndarlimir og stuðlar. Vit kunnu kanska kalla hesa veitslu fyri eina “starvsfólkaveitslu”, har felagið á henda hátt ynskir at takka fyri góðan innsats. Hvør í sínum lagi vita tit øll, hvørji tit eru og hvat tit gera, og skulu sjálvi melda tykkum til.
Veitslan verður hildin í veitsluhølunum á Tannlæknamiðstøðini á Óðinshædd 2. Vit fáa ein góðan kokk at gera mat og fáa gott at drekka afturvið. Tónleikur og barr verða seinni, har møguleiki verður at keypa sær okkurt meir at drekka fyri sámuligan prís og reiðan pening.
Melda til við at senda teldupost til “info@hs.fo”. Seinasta freist at melda til er 22. februar.
Vinarliga,
Nevndin


text:
Tað fært tú møguleika til hjá okkum, tí samstundis sum tað góða handverkið altíð hevur verið okkara
Í samband við ymiskt, sum seinastu tíðina er skriva um grøna orku og hitapumpur vilja vit koma við n
Eini hjún skiftu sær nevniliga oljufýrið út við einari hitapumpu fyri tveimum árum síðani, og tey
Fyrilestrar hjá Demich um jarðhita
Áhugaverd grein í ingeniøren um sjógvhitapumpuskipanina á Boðanes- heiminum, ið Demich hevur gjørt
Vit anda hvønn dag okkurt um 50 kbm av luft í okkum, har av meginparturin er innandura.
Tá vit gera mat, fara í bað og anda, avgeva vit fugt inni í húsinum. Tað er tí týdningarmikið at hava ventilatión í húsinum, fyri at skifta hendan fugtin út við fríska luft. Um ov nógv fugt kemur í húsi, kann tað seta seg á veggirnir, lofti og gólvi, ið so kann føra til fugtskaðar og svamp.
Demich er ein av Føroya fremstu veitarum innan ventilatiónsloysnir, bæði til sethús og til størri bygningar
Vit kunnu ráðgeva tær, veita tilfari og monterað tað so tað er lætt fyri teg.
Og so vit kunnu gera eina avtalu uppá at viðlíkaðhalda tað aftaná.
Eisini hava vit stóra goymslu av ventilatiónsfiltrum til nærum allar ventilatiónsskipanir


text:
Tit minnast kanska greinina her um ungarsku Krisztinu Egerszegi, sum var einaráðandi i ryggsvimjing síðst í 80-unum og fyrst í 90-unum. Hon varð kallað “Eger” á ungarskum, sum skal merkja mús, kanska vegna byrjanin uppá hennara eftirnavn, hennara unga aldur, og tí at hon var so lítil.
Og jú, Bjarnason og eg rendu okkum inn í nakrar “fehér egér” á shoppingtúri í gjár, sum merkir “hvít mús”:
Vit sóu eisini eina fitta pythonslangu, sum kostaði 17990 forintar, ið eru einar 486 danskar krónur:
Har var eitt sovorðið lítið fitt eitt-ella-annað:
Og hendan doyptu vit skjótt “Coldbertaldo”. Hann hevði koyrt bæði seg og hjólið um koll, og lá nú meira ella minni hálvdeyður og bíðaði eftir at orka okkurt aftur:


text:
Føroyar á týðandi vegamóti við Javnaðarflokkinum á odda
Javnaðarflokkurin hevur sett stór og glæsilig mál, sum skulu røkkast í samgonguskeiðnum.
Landsfundurin stuðlar samgonguni í tilgongdini til fiskivinnunýskipanina, og tekur undir við landsstýrinum, at neyðugt er við tillagingum, nú uppskotið hevur verið til hoyringar.
Tað er eitt stórt framstig, at undirtøka nú er fyri fleiri týðandi broytingum á fiskivinnuøkinum, eitt nú burðardyggari veiðu, at tilfeingið í mestan mun skal upp á land í Føroyum, at partur av tilfeinginum fer um uppboðssølu, og at flest øll nú kunnu góðtaka tilfeingisgjald, sum fyri fáum árum síðan var óhugsandi.
Landsfundurin fegnast um tey mongu týðandi úrslit, sum okkara flokkur hevur rokkið, síðan flokkurin tók við landsins leiðslu. Javnaðarflokkurin lovaði, at ríkidømið skal koma út í hvørt heim, og at føra ein politikk, sum skapar samhaldsfesti, framburð og fólkavøkstur.
Tað er stórt framstig, at skattalætti er latin til lág- og miðallønt, at barnafrádrátturin til smábarnafamiljur er hækkaður, at lesandi hava fingið hægri og betri lestrarstuðul, at familjuískoyti er sett í verk til forsyrgjarar í trongum korum, at kringvarpsgjaldið nú er rættvísari, at fleiri útbúgvingar eru settar á stovn, at mentanin verður raðfest, at barsilsfarloyvið er longt, at útbyggingar verða framdar innan heilsuverkið – alt samstundis, sum hallið á fíggjarlógini er vent til avlop.
Landsfundurin ynskir, at sitandi samgonga skal skriva søgu sum tann, ið framdi tær mongu týðandi nýskipanir, sum hava ligið á láni í mong Harrans ár, og sum laðaði varðar, ið veruliga muna í føroyska samfelagnum frameftir. Tí stuðlar landsfundurin av fullum huga nýskipanararbeiðinum, serliga innan fiskivinnuna, pensjónsøkið, heilsuverkið og orkuøkið.
Tað er eitt stórt javnaðarmál, sum nú verður rokkið, at samgongan hevur sett sær fyri at byggja bústaðir til fólk við serligum tørvi fyri 200 mió. kr. komandi fimm árini. Landsfundurin fegnast um, at farið er undir at bora fast samband til Eysturoynna og Sandoynna, og tekur fult undir við at seta tunnilstoymi at bora til fjarskotnar bygdir kring landið.
Tað er nú, at tøkini skulu takast, og landsfundurin heitir tí á ting- og landsstýrismanning um at vísa dirvi og hegni í hesum so avgerandi tíðum.
« aftur


text:
Í Milano eru nógvar myndir at avmynda. Gøtuseljarin hevur sannført eitt ferðafólk um at so er. Ein mynd er ein mynd. Men handan opnu kirkjudyrnar er heimsins kendasta mynd, tá vit ikki rokna Monu Lisu við. Upphavsmaðurin er hin sami, Leonardo da Vinci (1452-1519).
Mona Lisa, sum nú sæst í Louvre í París, er ikki signerað, men Leonardo málaði hana í árunum 1503-1506. Sigst, at Leonardo vildi ikki lata lidna málningin frá sær, men bar Monu Lisu við sær, allastaðni har hann fór. Nakað undan, frá 1495-1498, málaði Leonardo Heilagu Kvøldmáltíðina um allan veggin, 8,80 metrar x 4,60 metrar, í matarsalinum í Santa Maria della Grazie í Milano. Vit keypa atgongumerki fyri yvir túsund krónur fyri fýra og fáa vegvísara við inn í kirkjuna, gjøgnum garðin og steðga í søguliga matarsalinum við gandakenda veggmálninginum. Í skugganum omanfyri og aftur niðanfyri minnir ferðaleiðarin, Valentina, okkum um á, at undir ongum umstøðum má Leonardo á vegginum avmyndast.
Og voilà! Her er hon so, heimsins næstkendasta mynd, avmynda í Santa Maria della Grazie í Milano leygardagin 10. august. Jesus er avmyndaður beinleysur, tí har var eitt hurðaop í gamla vegginum, so munkarnir kundu fáa mettuna. Í dag selja teir postkort.
Myndaevnið hjá Leonardo er úr heimsins kendastu bók, Bíbliuni, ið er týdd til mest sum øll av heimsins málum, og í tveimum, kanska trimum førum til føroyskt. Lyklaorðini eru "at ein tykkara skal svíkja meg!"
Sama myndaevni er væl umboðað í føroyskari list. Í nýggjum kristnibókum frá Námi eru teir tólv apostlarnir teknaðir og umrøddir í bókini Vinir mínir, sum er til annan flokk. Tað er Lisa Golbe, sum hevur teknað við einfaldari striku til byrjunarundirvísingina. Og í bókini Kristni 5 er altartalvan í Haldórsvíkar kirkju, sum er søguligi málningurin hjá Torbirni Olsen frá 1996 við livandi føroyskum fyrimyndum, endurgivin í sambandi við Skírhósdag og í fullum líki, so sum hann sær út í kirkjuni, á myndini niðanfyri.
Jesus í myndlistini er enn ein onnur spennandi bók, sum Nám hevur givið út, har greitt verður frá um søguliga málningin hjá Leonardo da Vinci, sum til denna dag sæst í Santa Maria della Grazie í Milano. Her er uppslagið, sum Oyvør heldur fram fyri mær.
Onkrir av málningunum í somu kirkju, Santa Maria della Grazie í Milano, eru heldur enn ikki patetiskir og uttan at vilja tað, eru teir mest sum til teitis. Hesin er frá 1962 og kallast Sankta Martin í ekstasu.
Framman fyri kirkjufólkinum ber til at fáa fyrigeving fyri syndir, farnar og komandi. Gerist eitt sindur illa við, tí eg fari at ivast, um hetta er í álvara ella undirhald altíð við kirkjubússini í nánd.
Vit ganga víðari og framman fyri mær havi eg allan Leonardo-túrin eina bera øksl við himnastrembandi Lítla Prinsinum á. Berir akslar eru ikki loyvdir í kirkjuni, men hitin setur helst alt í undantaksstøðu henda heita dag í Milano. Avmyndingin tykist mær størri enn nakað hjá Leonardo.
Eftir loknan myndlistatúr fara vit á Magenta Bar, ið er um kirkjuhornið, at svala okkum á. Afturvið einum Negroni fáa vit ein borðisk við altskyns barrmati, tí nú er happy hour, sigur tænarin.
Vit møta Honnu og Jed, sum eru úr Sheffield í Onglandi, og læra okkum alt um pístr móti mýggjabitum.
Framsýningin Expo úr øllum heimsins londum er í býnum og fólk nýta høvið av verða avmyndaði á ymsu Expo-lutunum.
Fiat Cinquecento, tað er fimmhundrað, er eitt tað mest brúkta myndaevnið í Norðuritalia. Við støði í sama skrokki er hesin lyftur upp á Abarth 850 støði.
Náttin fellir á og Duomo kirkjan fyllir sýnið á torginum í miðbýnum. Á niðaru myndini er sølugøtan Galleria Vittorio Emanuele II á sama torgi. Hon er eins glæsilig og kirkjan.
Í øllum myndameldrinum í Milano er okkara elskuligi durðavørur, Naomi, jarðbundin og greiðir øll praktisk viðurskifti frá mýggjabitum til parabol, og so er hon heldur ikki uttan kollveltingarligar tankar heldur.
Um hornið í Via Abramo Lincoln stendur Vespa'in og bíðar eftir einum nýggjum degi.


text:
Her er ein í so seinkað uppgerð frá FøroyaMeistarastevnuni á stuttgeil 2016, sum var í Svimjihøllini í Gundadali hin 5. til 7. mai 2016. Saman um tikið vann Ægir flest heiðursmerki av øllum feløgum, har serliga Alvi Hjelm heintaði heiðursmerki heim til Klaksvíkar. Óli Mortensen úr Havnar Svimjifelag stóð fyri besta úrslit á hesum FM, tá ið hann í 1500 frí við tíðini 15:20.32 svam seg til 788 FINA stig.
Heiðursmerkjabýti millum feløg
Heiðursmerkjabýti millum svimjarar
3 føroysk met
Ægir kvinnur settu við 3:55.60 føroyskt met í 4×100 frí
Óli Mortensen (HS) setti við 2:02.61 føroyskt met í 200 firvald
HS kvinnur settu við 1:46.94 føroyskt met í 4×50 frí
3 føroysk juniormet
Sára R. Nysted (SuSvim) setti við 2:24.04 juniormet í 200 firvald
Vár E. Eidesgaard (HS) setti við 17:26.75 juniormet í 1500 frí
Ægir gentur settu við 1:49.29 juniormet í 4×50 frí
Besta úrslit á FM á stuttgeil 2016
Óli Mortensen úr Havnar Svimjifelag svam seg við 15:20.32 til 788 FINA stig í 1500 frí
Gullnálir
Marius Ihlen Gardshodn úr Havnar Svimjifelag fekk handað gullnál fyri á Norðurlendsku JuniorMeistarastevnuni 2016 at hava svomið seg til 15:35.23 og silvurheiðursmerki í 1500 frí. Gullnálatíðin er 15:44.12.
Signhild Joensen úr Ægir fekk handað gullnál fyri í innleiðandi riðlunum á Danish Open 2016 at hava svomið seg til 1:04.54 í 100 rygg. Hon luttók í finaluni eisini, á Danish Open 2016, men varð har kolldømd. Gullnálatíðin er júst 1:04.54.
Ársins stjørnuskot
Ársins stjørnuskot vórðu kosin at vera Signhild Joensen og Rókur Trygvason úr Ægir
Ársins svimjarar
Ársins svimjarar vórðu kosin at vera Vár Erlingsdóttir Eidesgaard úr Havnar Svimjifelag og Alvi Hjelm úr Ægir
Tey sum valdu ársins stjørnuskot og svimjarar, vóru í hesum føri ein venjari og ein liðleiðari frá hvørjum felag, umframt eitt umboð fyri føroysku miðlarnar.
Hagtøl
Tilsamans luttóku 67 svimjarar úr 6 feløgum á hesi stevnu, og svumu tey seg til tilsamans 657 úrslit.
Keldur
Úrslitalistar og hagtalsfílur eru viðfestar. Hartil kunnu øll úrslitini síggjast her á livetiming.se, og her á SwimRankings.
Úrslitalisti (html): fm2016s-urslit
Úrslitalisti (txt): fm2016s-urslit
Heiðursmerki (html): fm2016s-heidursmerki
Hagtalsfíla (RE): RE160505
Sjónvarping
Finalurnar kunnu síggjast her á kvf.fo:
Hóskvøld
Fríggjakvøld
Leygarkvøld
Hartil var ein eyka samandráttur í 3-2, mánakvøldið 5. mai 2016


text:
Hóast vit ikki enn hava funnið kolvetni í rakstrarverdum nøgdum undir Føroyum, hava bæði oljuvinnan og frálandsvinnan havt stóra ávirkan á føroyska vinnu- og samfelagsmenning seinastu 25 árini.
Longu í kreppuárunum í 1990-unum skaptu tær ein nýggjan dynamikk, sum samfelagið hevði fyri neyðini. Tann hepna fyrireikingin undan leitingunum eftir kolvetnum var við til at professionalisera og globalisera Føroyar.
Oljuleitingarnar hava givið okkum bæði arbeiði og nógva nýggja vitan, og altjóða frálandsvinnan er í dag ein av okkara størstu vinnum. Í hesum savni ber til at leita í meira og minni almennum keldum, sum lýsa hesa samtíðarsøguna, ella sum fara longur niður í dýpið í ávisum viðkomandi evnum.


text:
Summarframsýningin í Steinprenti: FRONTAL/
- Ein frammaná av samtíðarlist
Sjálvt um nøkur av verkunum á framsýningini ikki eru heilt spildurnýggj, er FRONTAL eitt gott og fjølbroytt boð uppá hvar føroyska samtíðarlistin er beint her og nú. Framsýningin fevnir um grafikk, akvarell og málarí hjá fýra av okkara sterkastu listafólkum:
Hansina Iversen, Rannvá Kunoy, Hanni Bjartalíð og Tóroddur Poulsen mynda ársins summarframsýning í Steinprent við heitinum FRONTAL, sum upprunaliga stavar frá einari grafiskari røð hjá Rannvá Kunoy frá 2009.
Myndirnar hjá Rannvá Kunoy eru abstraktar við ríkum assosiatiónsmøguleikum. Tann eina myndin á framsýningini kundi verið ein bringumynd av onkrum slag, men tað er torført at halda myndevninum føstum, tað flytir seg undan fatanini. Sum heild er tað ringt at siga nágreiniliga hvat er hvat í hesum myndunum, ið eru bygdar upp av fleiri gjøgnumskygdum litløgum og í summum førum eisini orðum, sum leggja eitt eyka lag av týdningi niður yvir myndina. Somuleiðis er okkurt óítøkiligt yvir myndunum, tað er næstan sum um myndevnið er gandað niður á litografiska steinin uttan nakra beinleiðis kontakt millum listakvinnuna og hennara verk.
Kontaktin millum pensil og lørift ella millum pensil og stein hevur hinvegin avgerandi týdning fyri listina hjá Hansinu Iversen, sum av somu orsøk tykist sansalig við dynamiskum strokum. Í hennara myndum síggjast støðugt meira kompleksar samansetingar av rundleittum skapum í alskyns litum. Í nýggjastu prentunum tykist myndarúmið stúvstappað av formatiónum, sum hótta við at spreingja seg út úr myndini, men sum allíkavæl javnviga og prógva hvussu framúrskarandi koloristur, Hansina Iversen er.
Vit hava áður bólkað føroyska list sum antin figurativa, hálvabstrakta ella nonfigurativa list, sum í rættiliga stóran mun tykist miðsavnað um tað sublima í stórslignum, náttúrufagnandi og sansaligum myndum. Tað er sum skíggjar Tóroddur Poulsen tílíkar kategoriir. Hansara lýsingar av flúgvandi súkklum og sveimandi víngløsum eru fyrst og fremst hugskotsgrundaðar, umframt at tær eru poetiskt surrealistiskar. Umframt trý grafisk høvuðsverk hevur Tóroddur Poulsen eisini 18 vatnlitamyndir við á framsýningini, sum eru dømi um tann einastandandi meldurin av hugskotum, sum hesin listamaðurin hevur, næstan óansæð hvørja listagrein talan er um. Í einari lítlari A4 tekning opinberar seg eitt heilt ríkidømi av hugskotum, sum var talan um eina stóra skaldsøgu, og hetta sama er galdandi fyri hinar akvarellurnar, ið eisini eru um at bresta av hugmyndum og hugsanum.
Myndirnar hjá Hanna Bjartalíð hava okkurt spontant yvir sær, tó at málingarnir t.d. ofta eru bygdir upp spakuliga og yvir drúgva tíð. Hann byggir løriftini upp av nógvum løgum av máling, so at tey verða mettað og fáa ein serstakan relieffkendan struktur. Av tí, at myndamálið tykist barnsligt, verða myndirnar ofta hildnar at vera elskuligar og naivar - tað eru tær ikki. Sjálvt um listin hjá Hanna Bjartalíð er tysjandi og spontan, er hon eisini djúptøk. Hansara listarligi framferðarháttur er spælandi og sansaligur, stýrdur av intuitión og eini støðugari tilfarsgransking við denti á sjálva ta listarligu prosessina í so mikið stóran mun, at tað minnir um eitt slag av dekonstruktión.
Summarframsýningin FRONTAL letur upp í Steinprenti fríggjadagin 17.juli klokkan 16.
Øll eru hjartaliga vælkomin.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
HM finalan fór aftur við borðinum
Sverri Sandberg Nielsen hevur róð hálvfinalu í heimsmeistarakappingini fyri single scullarar í Florida í USA fyri løtu síðani, men hann var akkurát ov stuttur til at røkka finaluplássinum.
Tríggir teir fremstu rógvararnir sleppa víðari í sjálva finaluna, og Sverri kom á mál sum nummar fýra, og tí verður onki finalupláss til hansara.
Týskarin var drúgvari
Sverri legði hart út og var millum tríggjar teir fremstu í startinum, men á 500 metrum vóru heilir fimm scullarar so at siga púra javnir.
Á 1.000 metrum var Sverri næstaftastur, men tá hann hevði róð 1.500 metrar hevði hann vunnið seg fram á fjórða plássið.
Har gjørdi hann ein vørr og royndi veruliga at taka týskaran á triðja plássi aftur, men tað var ov seint. Týskarin fór um málstrikuna hálvt annað sekund fyrr enn Sverri.
Kekkia, Kuba, Ný Sæland, Bretland, Kroatia og Týskland verða umboðað í A finaluni í HM sunnudagin, meðan Sverri við sínum fjórðaplássi skal rógva í B-finaluni.


text:
Skriva til okkara í Netbankanum - trygt og lætt
Í Netbankanum kanst tú skriva beinleiðis til okkara - tað er lætt og trygt. Tað er líka lætt sum at senda eitt vanligt teldubræv, men trygdin er betri.
Fulltryggur samskiftismiðil
Tá tú skrivar til okkara umvegis Netbankan, brúkar tú ein fulltryggan samskiftismiðil, og tú kanst hava vissu fyri, at eingin annar fær innlit í tað, tú skrivar. Tú kanst tískil trygt senda skjøl í trúnaði umvegis Netbankan. Av somu orsøk mæla vit tær til altíð at skriva til okkara í Netbankanum.
Hvar finni eg funkuna?
Far undir Samskifti í Netbankanum. Har er ein valmøguleiki, sum eitur Boð, har tú kanst skriva og lesa boð.


text:
Illinois
Staturin Illinois (alment enskt heiti: State of Illinois) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 12,8 mió. íbúgvum. Í norðri hevur Illinois mark við Wisconsin, í suðuri við Kentucky, í eystri við Indiana og í vestri við Iowa og Missouri. Springfield er høvuðsstaðurin, og størsti býurin er Chicago. Í desember 1818 bleiv Illinois stakríki í USA.
Fjørutiundi forsetin, Ronald Reagan (1911-2004), Republikanski Flokkurin, var føddur í Illinois.
Eyknevni er Graslendisstaturin (enskt: The Prairie State).
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Indiánarnir[rætta | rætta wikitekst]
Í Illinois vórðu í 1200-1400 bygdir stórir býir og andaligir miðdeplar fram við Mississippiá. Tann týdningarmesti varð bygdur í Cahokia í St. Clair County. Tað, sum eyðkendi búsetningarnar fram við Mississippiá í Suðurillinois, var allir ferhyrntu heyggjarnir, ið vóru flatir omaná og vórðu seinni brúktir sum grundir undir templum og húsum hjá tignarligum monnum. Heyggjarnir stóðu á víðum, innigirdum vøllum ella fram við breiðum vegum. Fjølbygdasta búsetingin var Cahokia í Suðurillinois, har fleiri enn 100 heyggjar vóru. Moldin til heyggjarnar varð borin í kurvum. Gággur og aðrar skeljar vórðu brotnar og eltar upp í leirin, so at hann skuldi verða sterkari.
Samfelagsskipanina í Cahokia vita vit einki um, men helst var tað høvdingadømi, og fólkið dýrkaði høvdingarnar sum gudar. Grivnar eru út nakrar prýðiligar høvdingagravir: ein høvdingur fekk 20.000 perlur við sær í grøvina, og líkini uttan um hann vísa, at alt húskið og tænararnir vórðu grivin við honum.
Flestu fólk í Suðurillinois vóru bøndur. Tey búðu í leirklíndum húsum av flættaðum greinum, sum stóðu uttan um heyggjarnar og í bygdum fram við ánni, har fruktabesta jørðin var. Bøndurnir dyrkaðu mais, bønir og grasker - moldin varð loyst við hakkara. Bøndur veiddu eisini hjørt við ørv og boga.
Við hvørt hús varð djúpt hol grivið í jørðina, har ið meginparturin av matinum varð goymdur. Grøðin, sum leyp, varð borin inn í býin og skift ímillum embætisfólk og handverkarar, ella hon varð latin fremmandum handilsmonnum í býti við mariuglas, kopar og skeljar. Hvørt húski gjørdi sær búnyttur og amboð til egna nýtslu og at selja.
Henda pipan er úr Cahokia, Illinois.
Størsti heyggjurin var Monks Mound (omanfyri), stíviliga 30 m. høgur.


text:
Amerikanska flaggið, sambært Hugh MacLeod í Gaping Void, til høgru á hesari síðu
Forsetavalið er av og heimurin hevur fingið fyrsta litta amerikanska leiðaran, Barack Obama. Ungur og eitt retoriskt begávilsi.
Fyrstu ferð eg hoyrdi hann, var tað sum eitt ekkó av fremsta talara í okkara tíð, Martini Luther King. Hesin varhugi styrktist og varð púra greiður upp undir valið. Framburður, orðaval og orðalag, var sum at hoyra ”I have a Dream”, taluna sum Martin Luther King helt í 1963. Ein toppari í retoriskum kjaki, m.a. á heimasíðuni American Rhetoric.
Gamaní, eru talurnar hjá Obama bornar fram útvið hálva øld seinni og tí vinklaðar og klæddar av nýggjum. Men alla tíðina snara tær um retoriska snúningsásin ”Let freedom ring, let freedom ring”. Grundtónin í talu Kings.
Jú, her var retorikkur í hægsta potensi. Ikki bara hjá Obama. Tá John McCain í endaligu taluni legði kongin, vendi hann eini upplagdari taparatalu til eina vinnandi og samtykkjandi virðistalu. Serliga í seinastu setningunum. Innihaldsligi retorikkurin vann.
Men tað kundi ikki sigast í heimliga dunnuhylinum. Fyrsta var tað SvF filmurin ”Fimm dagar fyri valdið” um teir báðar leiðandi menninar í føroyskum nútíðarpolitikki. Eftir frumsýningina skrivaði eg ummæli her á blogginum: ”Skilligt er at poltikararnir, ið allir eru menn, hava lært seg hugtakið retorikk. Teir skriva og finna uppá tey fagrastu orðini. Bara Anita, kona Jóannes, talar at. Við hesum filminum kunnu vit siga at retorikkurin vann, men innihaldið tapti.”
Innihaldið í føroyska politiska retorikkinum anno 2008 kundi staðfestast at vera null og nada.
Dagin fyri amerikanska forsetavalið eydnaðist aftur Kringvarpinum at loysa tveir illar tarvar av bási. Fyri opnari mikrofin fóru teir at ríða politiskan ediling. Annar sum tarvur í porselensbutikki og hin sum uppafturgrivin Pinochet uppá speed.
Nei, sanniliga. Føroyski retorikkurin letur bíða eftir sær. Og enn eru vit ikki komin har til at mekaniski retorikkurin kann hugsast at hava eitt innihald. Í løtuni er hann bara ótilpassað vrøvl. Severis Nada Faroensis Politicus.


text:
Jens Hákun Leo
20.04.2017 - 12:57
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Fiskivinnupolitikkur
Kristin Michelsen, tingmaður hjá Javnaðarflokkinum, tekur ikki undir við nøkrum, sum kann niðurlaga virksemið í Suðuroynni.
Hetta ger hann, sambært Kringvarpi Føroya, greitt í dag í kjalarvørrinum av, at samgongan hesa vikuna hevur verið í Suðuroy og roynt at funnið eina semju fiskivinnunýskipanaruppskotinum viðvíkjandi.
Kristin Michelsen tekur á henda hátt ikki undir við fiskivinnunýskipanaruppskotinum, sum nú er.
- Suðuroyggin er í serstøðu, og eg vil ikki vera mintur sum tann, ið niðurlagaði virksemið í Suðuroynni, sigur hann í hesum sambandi, sambært Kringvarpi Føroya.
Arbeiðið at finna fram til eina semju í samgonguni um fiskivinnunýskipanaruppskotið heldur fram, nú í Havn.
Samgongulimirnir, sum í gjárkvøldið vóru eftir á Tvøroyri í royndini at finna fram til loysnina, komu ikki á mál við hesi royndini, áðrenn Smyril fór aftur til Havnar í morgun.
Sambært Høgna Hoydal, landsstýrismanni í fiskivinnumálum, ”er ikki talan um nakrar stórar ósemjur, men heldur um djúp ivamál” - og slík ivamál taka tíð at viðgera, sigur landsstýrismaðurin.
Enn er tó ætlanin at leggja málið fyri tingið, áðrenn farið verður í summarfrí.
Les eisini: Ongin semja á Seglhúsinum - samráðingarnar fluttar til Havnar


text:
JASMIN kemur á HeiMA, og tað eru vit sera glað fyri. Bólkurin JASMIN, sum hevur Jasmin Mote sum songkvinnu, var tann fyrsta sum vit spurdu, tá ársins skrá skuldi leggjast.
Bólkurin vann Sement 2017, og hitaði upp til FMA í ár. Bólkurin hevur útgivið tvey stakløg.
Lagið "Make sense" hjá Jasmin Mote er kallað droymandi melankolskir tónar. Ein sangur um hvussu lívið ikki altíð gevur so góða meining.
Jasmin Mote hevur í fleiri ár verið frammi sum ein av okkara dugnaligastu ungu sangarum, men ummælarin hjá Kringvarpinum heldur at tað virkar sum um at hon nú ordiliga hevur funnið sítt tónleikaliga útrykk, og samleika sum listafólk.
Ummølararnir í Kvørnini hava eisini kalla JASMIN fyri nýggja føroyska stjørnuskotið.
JASMIN gav fyri stuttum síðani sítt næsta staklag út. Bæði fyrra staklagið "Baby blue" og "Make sense" hava verið sera gjøgnumførd. Bæði løgini eru eisini blivin viðmæld av KarriereKanonen hjá DR.
Tá JASMIN trýnur fram í stovunum í Nólsoy páskaaftan, so er tað Jasmin Mote sum syngur, Bergur spælir kontrabass, Vinjaf klaver, meðan Jósef spølir okkurt slag av trummum.
Tey sum koma til Nólsoyar í dag og ynskja at tryggja sær atgongumerkir til HeiMA, kunnu keypa tey á www.atgongumerki.fo


text:
Tjaldur er tjóðfuglur okkara og kemur til landið um grækarismessu. Tað sæst bæði í haganum, í bønum og niðri í fjøruni.
Tjaldur er vaðfuglur og hevur langt nev og long bein. Tjaldrið etur reyðmaðkar, sum tað finnur í haganum og á bønum. Í fjøruni etur tað mest fliður, kræklingar og fjørumaðkar.
Bøgan og steggin halda bara saman í bútíðini. Á hvørjum ári koma tey aftur í bústaðin, har tey vóru árið fyri. Vanliga halda bøgan og steggin saman í fleiri ár.
Tjaldur ger sær reiður í eyr, sand ella turra mold. Tjaldur verpur millum 2 og 4 egg. Ungarnir eru gráir og síggjast tí ikki væl millum steinar og eyr.
Nakrar fáar vikur gamlir eru ungarnir floygdir. Tá fara øll av reiðurstaðnum oman í fjøruna. Ungarnir minna tá á liti um foreldrini, men nevið er myrkt uttast við, og beinini eru grá.
Tjaldur
- Longd: 40-45 cm
- Vekt: 600 g
- Flog: 80-86 cm
- Egg: 2-4


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Minni av norðhavssild við Føroyar
Nakað minni er av norðhavssild, enn seinastu trý árini norðan fyri Føroyar.
Serliga í syðra parti av kanningarøkinum og eystur móti markinum var minni at síggja í ár.
Hinvegin var nakað meira av svartkjafti skrásett enn undanfarin ár.
Magnus Heinason kom mánadagin aftur av silda- og svartkjaftakanningum norðan fyri Føroyar, skrivar Havstovan.
Bæði stór og smá sild
Sum undanfarnu árini, er sildin sum heild stór, men í ár var eisini smærri sild fingin á nøkrum støðum.
Mestsum einki av ársgomlum svartkjafti var at síggja.
Kanningin er skipað sum altjóða felagskanning, sum ICES samskipar.
Føroyar eru saman við Noregi, Íslandi, Danmark og Russlandi. Hini skipini gera framvegis kanningar norðan fyri Føroyum.
Ein meting av øllum sildastovninum verður gjørd seinni í summar, tá úrslitini frá øllum skipunum verða tøk, sigur Havstovan.
Sí eisini


text:
Um Almannaverkið
Almannaverkið er ein hornasteinur í føroysku vælferðarskipanini, ið umsitur eina røð av sosialum skipanum.
Høvuðsuppgávurnar hjá Almannaverkinum eru:
- Sosialráðgeving:Hvørja viku ringja 1.000-1.500 fólk og Almannaverkið móttekur uml. 500 skriv um vikuna
- Menningartænastur:750 borgarar tørva endurmenning fyri at klára seg sjálvi aftur. 6.000 hjálpartól eru útleigað
- Trivnaðartænastur:Samanlagt verða uml. 750 tænastur veittar og eru hesar býttar á 165 bústaðir, 160 verkstøð, 190 onnur dagtilboð, 230 fáa stuðul og 21 eru undir barnavernd
- Fíggjarligar veitingar: Hvønn mánað verður rindað 15.000 veitingar uppá tilsamans 80-90 mió. Veitingarnar eru pensjónir, forsorg, dagpeningur, barnagjald o.a.
Okkara endamál
Okkara stremban
Vit vilja gera mun við bestu og mest framkomnu sosialu tænastunum
Okkara mál
- ein opin stovnur, sum ger tað einfalt fyri borgaran
- betri bústaðir til fólk við serligum tørvi
- hugsa skynsamt
Fíggjar- og starfólkaviðurskifti
Á Almannaverkinum starvast uml. 800 starvsfólk.
Almannaverkið umsitur netto 1.357.766 tús. kr. á løgtingslógini fyri 2015.
Dagført tann 28-04-2016


text:
Útskiftingin í Kalbaksfirði
Økið norðanvert Havnina er sermerkt við at har er lítil munur á flóð og fjørðu. Hetta ger, at sjógvútskiftingin av Tangafirði og sunnarapart av Sundalaginum, umframt Skálafirði, Kollafirði og Kalbaksfirði í høvuðsheitum er stýrt av vind og avrenningini av feskum vatni frá landi. Í sambandi at alingin tók seg upp í 1980-árunum, varð eitt kanningarátak gjørt serliga á Skálafirði, og nú í seinastu árunum hevur ein verkætlan verið í Kalbaksfirði. Í mun til vitanina, sum var um hesar firðirnar aðrennn hesar kanningarnar, hava vit lært ein heilan hóp, men framvegis er tað nógv, sum vit ikki skilja um rákið á hesum firðunum.
Uppgáva 1: Vindstýrt rák og internar aldur á Kalbaksfirði
Tá hugsa verður um Rossby tøl, so burdi Kalbaksfjørður fylgt vanligu lærubókunum og útskiftingin 'burdi' í høvuðheitum verið fjarðarák. Streymmátingar, sum hava gjørt higartil, vísa to, at eitt minst líka týðandi rák er fyri tað mesta inn í fjørðin eftir norðari landinum og útaftur framvið sunnara landinum. Styrkin á hesum rákinum tykist at verða stýrt av vindinum á fjørðinum. Fyri at fáa neyvari kunnleika um hetta er ætlanin at gera fleiri mátingar á fjørðinum, men enn er ikki ásett nær hetta verður.
Tann eina uppgávan er at gera eina neyvari lýsing av hvat stýrir rákinum á Kalbaksfirði.


text:
Fyrilestur hjá Beintu í Jákupsstovu
Framløga 6. sept. 2007 av antologiini Arbejde, helse og velfærd i Vestnorden
(ritstj. Guðbjörg Linda Rafnsdóttir)
Fyriskipararnir hava biðið okkum, sum hava skrivað í Antologiina, í stuttum at lýsa innihaldið í greinunum, sum vit hava skrivað. Boðini í mínari grein eru, at fyri at fáa vælvirkandi sosialar skipanir, er neyðugt at hava og brúka kunnskap um hvussu samfelagið er skipað. Tað er ikki so at skilja, at eg haldi, at tøl altíð eru besta grundarlag fyri at vita, hvussu støðan er, sí hesa lítlu yrking:
Men ofta er tað hent at umskapa veruleikan til tøl. Eg vil hevda, at hetta kann vera serliga hent í smáum samfeløgum sum tí føroyska. Hetta er kanska øvugt av vanligari hugsan. Sjálvandi má tað eisini teljast í stórum samfeløgum fyri at fáa eitt yvirlit yvir støðuna. Í greinini endurgevi eg ein hittinorðaðan havnamann, sum fyri nøkrum árum síðan helt fyri, at “vit vita ikki hvussu nógvir teir heimleysir eru, men vit vita, hvat allir eita”. Kortini mátti talfesting til fyri at gera nakað munagott fyri hesum bólki.
Kjarnin er, at í smáum samfeløgum, har nógv halda seg kenna og vita alt um øll, kann tað vera serliga umráðandi at umseta vitan til tøl. Tað er so lætt at persóngera almennar trupulleikar. Fara vit frá nøvnum og yvir til tøl, er tað lættari at fáa eina frástøðu til egnar fastlæstar meiningar. Tá ber betri til at síggja eitt mynstur í, hvar trupulleikarnir liggja, og hvar avbjóðingarnar eru hjá teimum fólkavaldu og teirra embætisfólkum at skapa ein almannapolitikk, sum kann geva sosialpolitiskar ella heilsupolitiska loysnir.
Fyri at lýsa hvat eg meini, skal eg vísa á eitt dømi frá 1930-unum. Tá var lítið av peningi í Føroyum, samstundis sum fólkatalið vaks, og ein alt størri partur av fólkinum ikki longur var lutur í gamla bóndasamfelganum, har fólk vóru nøkulunda tryggjað mat og klæði á kroppin. Tá var spurvasligt hjá nógvum. Men hvat var almenna myndin av føroyingum? Hvat var hugsanin um livimátan hjá føroyingum?
Latið okkum hyggja at hesi myndini, sum varð málað í 1939. Her síggja vit Stauning saman við umboðum frá ymiskum bólkum í danska ríkinum. Verkamaðurin situr við hansara høgru lið, allir lurta eftir boðskapinum: smiðirnir, bóndahjúnini, lærarindan, múrarin – og tann sterki og fríski íslendingurin sum bæði fer til bjarga og fiskar stórar toskar. Grønlendska barnið skilir einki, men Stauning vísir faðirliga umsorg. Hvat við føroyinginum. Púra apatiskur! Og meðan øll hini eru arbeiðsklødd, stendur hann stívpyntaður í føroyskum klæðum við silvurknappum. Var gamli eitt gott umboð fyri føroysku tjóðina?
Lat okkum hyggja at fólkateljingini í 1935:
Vit síggja, at ein stórur partur av fólkinum enn gekk í barnaskúla, triði hvør f øroyingur var 0-14 ára gamal. 44 % av fólkinum var 19 ár ella yngri. Minni enn 5 % vóru í tí bólkinum, sum maðurin á myndini umboðar, t.v.s. menn sum vóru 60 ár ella eldri; og tað mundu vera fáir av hesum monnum, sum gingu so væl klæddir gerandisdagar.
Henda myndin, sum varð málað í Danmark, er helst ikki bara eitt dømi um manglandi áhuga í Danmark fyri livikorunum hjá meiniga manninum í Føroyum. Tað er helst eisini ein spegilsmynd av tí mynd, sum føroyingar sjálvir hava givið dønum. Allarhelst hava eisini føroyskir politikarar og embætisfólk, og føroyskir fjølmiðlar og mentamenn, verið nokkso blindir fyri, hvussu t.d. børnini høvdu tað. Amtslæknin var órógvaður um tann høga smábarnadeyðan; hin vegin royndi hann at ugga, hetta mundi fara at laga seg, bara tíðirnar batnaðu. Tann føroyski diskursurin var bundin av uppfatanini av tí góðu føroysku mammuni og tí samhuga sum var millum skyldfólk og bygdafólk. Tann kunnskapur sum var um fólkavøksturin í Føroyum, og tey tiltøk sum tí áttu at verið sett í verk í niðurgangstíðum, varð ikki tikin í brúk. Kanska teir ikki dugdu at lesa talvur?
Hvussu er støðan í dag? Hava myndugleikarnir áhuga fyri at fáa kunnskap um, hvussu samfelagið kann verða betri fyri allar føroyingar – um eingin verður forfordeildur? Slíkur kunnskapur krevur politiska handling, og offur frá teimum, sum eru væl fyri.
Almenn tiltøk hava ein prís, tey mugu fíggjast. Vinningurin er, at Føroyar kunnu verða eitt fjálgari og hugnaligari land, har tað ikki er neyðugt at stúra fyri, um hjálp er at fáa, tá tað er neyðugt.


text:
Heiðurskrossur – Stjórn ÍSF stovnaði í 1999 eina heiðursviðurkenning, sum er ein krossur at bera á bringuni, líkur krossinum í ÍSF-merkinum. Hendan viðurkenning kann latast núverandi og fyrrverandi ítróttaleiðarum. Stjórnin samtykti at heiðra fimm fólk fyri starv teirra føroyskum ítrótti at frama.
Gullmerki ÍSF’s við bjálka verður latið heiðurslimum ÍSF’s og form. tess. Stjórnin tekur avgerð um heiðurslimir eftir tilmæli frá starvsnevndini.
Gullmerki ÍSF við bjálka verður latið heiðurslimum ÍSF’s og formonnum tess. Umboðstingið/aðalfundurin tekur avgerð um heiðurslimir eftir tilmæli frá starvsnevndini.
Gullmerki ÍSF verður latið teimum, sum hava sitið sum formenn/forkvinnur í sersambandi undir ÍSF í fimm ár. Gullmerki ÍSF’s verður eisini latið føroyingum og útlendingum, sum hava gjørt munagott arbeiði føroyskari ítrótt til frama. Stjórnin tekur avgerð um hetta eftir tilmæli frá starvsnevndini. Møguleiki er hjá sersambandi at tilmæla persónar.
Silvurmerki ÍSF verður latið formonnum/forkvinnum í sersambandi undir ÍSF. Verður eisini latið nevndarlimum í sersambondum, sum hava sitið meir enn fimm ár. Starvsnevndin kann eisini lata øðrum, ið hon heldur tað hava uppiborið, silvurmerkið.
Vanliga ÍSF-merkið verður uttan serligar treytir latið ítróttafólki og øðrum.
Skráseting av givnum heiðursmerkjum verður innført í serliga gerðabók og lagt á heimasíðuna.


text:
Ferðamannaskipið Amadea liggur við bryggju í Runavík í dag frá 14.00 - 21.00
Skipið hevur uml 500 ferðafólk umborð. Skipið er kunnað um tiltakið Laksa- & sølutorgirð, sum er meðan skipið liggur inni, so ferðafólkini hava møguleika at vitja har.
19.07.2008
Amadea vitjar fyri aðru ferð í summar
Ferðamannaskipið Amadea liggur við bryggju í Runavík í dag frá 14.00 - 21.00
- Fólk í Funningsfirði fáa nú Bønhús
- Kortlegging við dronum
- Viðv. næmingagjaldi
- Bygdadagur í Rituvík 26. mai 2018
- Marmennilin
- Ruddingardagur leygardagin 12. mai
- Garðar í seyðahøgum standi
- Kunngerð um serstaka byggisamtykt fyri bygging av nýggjari kirkju á Glyvrum
- Ruddingardagar í Runavíkar kommunu
- Ársroknskapurin fyri 2017 góðkendur
- Innsavningin hjá IRF forskotin hesa vikuna
- Tjarnarvegur í Runavík stongdur vegna vegarbeiði
- Flaggdagsrøðan í Runavík 2018
- Flaggdagshaldið sent beinleiðis á R7
- Løgmaður heldur røðu á flaggdagshaldinum í Runavík
- Ragnar verður rakstrarleiðari
- Listaverkætlan í Elduvík
- Undirstøða
- Flaggdagshald – umframt ódnartøk og steypadyst
- Áheitan frá IRF um at øll húsarhald fáa sær ruskstativ


text:
Her er nýggjasta myndlistaverk, sum Listasavn Føroya hevur ognað sær. Niðanfyri síggjast allar upplýsingar, eisini hvussu verkið er keypt, hóast prísurin, sum vanligt er, ikki verður upplýstur á hesum stað. Í kvøld er høvið at síggja henda málningin millum allar hinar, tí tá fer Nils Orth, savnsleiðari, at vísa runt og greiða frá. Eisini er ein lýsingaseðil á føroyskum, donskum og enskum gjørdur um verkið.
Listasavn Føroya boðar samstundis frá, at í juni, juli og august er savnið opið, umframt vanligar upplatingartíðir, eisini mikukvøld frá klokkan sjey til níggju. Klokkan hálvgum átta mikukvøld er rundvísing, sum er íroknað vanligt atgongugjald, ið er hálvtrýss krónur fyri hvønn. Umframt eru Summartónar eisini á skránni hesi mikukvøld frá klokkan sjey: 25/6, 9/7, 23/7, 6/8 og 20/8. Savnið býður øllum vælkomnum.


text:
Søgan
Stýr Sp/f varð stovnað í 2011 av Snæbjørn B. Jacobsen við Dynateam A/S sum medstovnara. Fyrstu árini var navnið á fyritøkuni Dynateam Sp/f.
Snæbjørn B. Jacobsen stóð á odda fyri NAV virkisøkinum hjá størsta veitaranum í Føroyum í mong ár. Frammanundan virkaði hann sum ráðgevi og verkætlanarleiðari innan sama øki í Danmark. Snæbjørn hevur útbúgving innan KT og altjóða handil (cand.merc.) frá Handilsháskúlanum í Aarhus.
Súni Slættanes byrjaði í Stýr Sp/f í 2012 og gjørdist tá partaeigari í fyritøkuni. Súni er ein av royndastu NAV ráðgevunum í Føroyum og hevur eisini arbeitt sum ráðgevi í Danmark í fleiri ár. Súni hevur útbúgving innan roknskap og fíggjarstýring frá Handilsháskúlanum í Aarhus og hevur eisini drúgvar royndir við ráðgeving innan leiðslukunning.
Á vári 2015 byrjaðu Rói Jacobsen og Otto Christiansen sum ráðgevar/mennarar hjá Stýr. Teir hava báðir útbúgving sum teldustøðingar og hava arbeitt sum Dynamics NAV ráðgevar 3-4 ár. Rói og Otto eru báðir partaeigarar í Stýr Sp/f.
Síðan byrjan hevur Dynateam A/S havt ein ognarlut í Stýr Sp/f á 20%. Fyrst í 2016 varð hesin ognarlutur keyptur av føroysku eigarunum, soleiðis at Stýr Sp/f nú er 100% á føroyskum hondum.
Navnaskifti verður framt í februar 2017, soleiðis at felagið fær nýggjan grafiskan samleika og sítt núverandi navn: Stýr Sp/f.


text:
Útbygging av Klaksvíkar Sjúkrahúsi
Tá ið borgarstjórin samanber ætlanirnar, hann hevur í dag, við ætlanirnar ið vórðu umrøddar í 2010, er tað púra hvør sítt mál, og var tá talan um eina útbygging. Antin hevur hann ikki sett seg nóg væl inn í málið, ella tosar hann ímóti betri vitan
Fyri átta árum síðani, í januar 2010, setti bygginevndin, ið arbeiddi við útbygging av Klaksvíkar Sjúkrahúsi, seg í samband við Klaksvíkar Kommunu og spurdi, um tey kundu kunna býráðið um tiltrongda útbygging av sjúkrahúsinum. Sum borgarstjóri kallaði eg býráðið saman 26. januar 2010. Ætlanin við kunningarfundinum var at fáa býráðið at melda út, um vit vildu verða viðspælari í sambandi við útbygging av sjúkrahúsinum fyri áleið 60 mió. kr.
Dagskráin hjá bygginevndini var at útbyggja verandi sjúkrahús við væl øktum fermetratali í trimum hæddum, norðurúr verandi sjúkrahúsi. Tey ynsktu eisini at umrøða, um henda útbygging møguliga kundi fevna um kommunulæknar, apotek, røntgen, almannaverk, skaðastovu, amb., endurvenjing, hjálpartól, heilsutrygd o.s.fr. Ein leistur tey kendu frá Svøríki og Finnlandi.
Eftir kunningarfundin var býráðið samt um at svara soleiðis: “Sagt skal verða frá, at býráðið fegnast um hesar ætlanir um útbygging og nútímansgerð av Klaksvíkar Sjúkrahúsi og er jaliga sinnað yvir fyri at viðvirka í fremjingini av verkætlanini í tann mun hetta tilkemur kommununi.
Býráðið tekur undir við málinum hjá bygginevndini, at útbyggingin, umframt sjálva sjúkrahús-útbyggingina, skal savna fleiri tænastur á heilsuøkinum v.m. undir sama tak, og býráðið er sinnað at arbeiða víðari við møguleikanum, at kommunulæknaviðtalur gerast partur av hesari útbygging. Vit vænta at frætta aftur frá bygginevndini hesum viðvíkjandi, soleiðis at ein leistur kann verða lagdur fyri ta víðari tilgongdina.”
Henda ætlan, ið borgarstjórin nevnir frá 2010, endaði við eini ógvuliga barberaðari útgávu uppá knappar 15 mió. kr. ið vórðu játtaðar í 2012, meðan Karsten Hansen var landsstýrismaður. Hesin peningur rakk ikki til nakra útbygging, men varð brúktur til hart tiltrongdar og neyðugar umvælingar, eins og bygging inni á verandi sjúkrahúsi og harvið endaði tað málið. Longri er tann søgan ikki.
Tá ið borgarstjórin nú ákærir bæði Elsebeth Mercedis Gunnleygdóttir og meg fyri, at vit nú ikki taka undir við einum máli, ið vit tóku undir við í 2010, so veit borgarstjórin, ella átti hann at vita, um hann hevði sett seg inn í málið, at hetta er púra eitt nýtt mál og tí ikki kann samanberast við útbyggingarætlanirnar á Klaksvíkar Sjúkrhúsi, ið bygginevndin kunnaði býráðið um í 2010.
Býráðið ikki viðgjørt málið
At borgarstórin, ið eisini er landspolitikari, hevur gjørt eina semju við sitandi landsstýrissamgongu, uttan at hann hevur lagt hetta fyri býráðið, ið er hoyringsmyndugleiki, er ómetaliga óheppið og átalu vert. Tað sum er so umráðandi nú er, at vit fáa tað rætta og ikki nýta pening uppá nakað vit longu hava uppbygt.
“Heildarætlanin fyri heilsutænastur í Norðurøkinum”, ið varð løgd fyri býráðið í 2016, sum umboð fyri Klaksvíkar Kommunu og Klaksvíkar Sjúkrahús løgdu úr hondum, skuldi vera eitt arbeiðsskjal og samtykti býráðið tá, at hvørt av teimum 10 átøkunum í ætlanini skuldu viðgerðast og leggjast fyri sum sjálvstøðug mál. Hetta er heldur ikki gjørt.
Tær 15 mió. kr. ið Løgtingið nú skal játta, bera onga útbygging ella menning av Klaksvíkar Sjúkrahúsi við sær og avtalan borgarstjórin hevur gjørt við landsstýrissamgonguna er at kommunulæknarnir skulu flyta úr góðum hølum, ið eru bygd til endamálið inn á eitt gamalt røktarheim. Hetta er ikki viðgjørt í býráðnum, hetta gevur onga meining og er hetta heldur ikki í tráð við tær ætlanir ið lógu í kortinum í 2010.
Gunvá við Keldu
Býráðslimur


text:
Nógvar sýningar á Dramaverkstaðnum
Vikuskiftið 1. og 2. mai 2010 vóru nógvar sýningar á Dramaverkstaðnum . Børnini í barnabólkunum og ungdómsbólkarnir spældu sjónleik so tað stóð eftir .
Leikirnir vóru:
Fræið: "Fremmanda gentan" við teimum 9 og 10 ára gomlu. Fyri nógv fyrstu ferð á palli - sera flott klára!
Spírin: Tey 10 til 12 ára gomlu høvdu, saman við lærarum, improviserað ein leik úr "Lisa í leikalandi".
Aksið: Tey elstu av børnunum 11 til 13 ár, høvdu somuleiðis, saman við lærarum, improvisera og gjørt leikin "Gullringurin" úr fleiri føroyskum sagnum.
Ungdómsbólkurin spældi leikin "Hans og Greta" (arbeiðsheiti), sum tey saman við lærara hava improvisera og arbeitt við og gjørt til leik, fleiri ævintýr vóru sett saman.
So eru vit liðug við hetta undirvísingaraskeiðið, og vilja vit takka fyri eitt sera gott samstarv. Nú er so summarfrí. Vit vóna at hitta nógv fitt og dugnarlig børn aftur komandi heyst .
Tey sum vilja halda fram, skulu meldað til her á síðuni undir "Tilmelding". Undir "Kunning" eru upplýsingar um skeiðini og skúlan.
Heilsan Hjørdis Johansen, dramapædagogur og dagligur leiðari á Dramaverkstaðnum.


text:
Piddagølan á glíðubreytini: Blóðug púta gjørdist ein sovipúta
Dan Klein --- 04.09.2017 - 08:37
Kroatin varð varðhaldsfongslaður tí ein koddi skuldi vera funnin heima hjá honum á Nesi, men sannleikin skuldi vísa seg, at koddin í veruleikanum varð funnin í einari bingju, og ikki heima hjá kroatanum.
Grein í blaðnum 28. november 2014:
Tað var 17. November 2011, at kroatin varð varðhaldsfongslaður, og skuldsettur fyri at hava dripið Pidda. Sum skilst var maðurin handtikin í Havn, meðan húsini, hann búði í á Nesi, vórðu kannaði.
Handtikni maðurin var í 2011, 32 ára gamal, og hevði í eina tíð hildið saman við fyrrverandi konuni hjá Pidda, tó at tey ikki hava livað saman, sum maður og kona. Tann varðhaldsfongslaði er av øðrum etniskum uppruna, og hevur búð í leigaðum húsum á Nesi á Toftum, omanfyri kirkjugarðin.
Hann hevur arbeitt á Bakkafrost.
Tað’ var ikki nógv, sum pressan fekk at vita fyrstu tíðina aftaná handtøkuna: Skuldsetingin ljóðaði uppá, at tann fongslaði skuldi hava dripið Pidda í døgunum millum 5. og 7. november 2011.
Og tað skuldi vera hent í heiminum hjá Pidda í Runavík.
Onki var frætt um við handtøkuna, hvørt maðurin játtaði seg sekan ella ikki. Fleiri hava nomið við, at Piddi skal vera funnin í einari bingju, men skjótt var greitt, at hesi tíðindini ikki vóru røtt, og tí heldur ongantíð váttaði.
Skuldsetti small niður á arbeiðsplássinum
Løgreglan hevði býlagt eitt grundlógaravhoyr í rættinum, tá tað var greitt, at Piddi hevði verið horvin í meira enn tíggju dagar.
Seinni komu so boðini um, at maðurin var tikin, illtonktur fyri at hava myrt tann burturblivna, sum hinvegin ikki var funnin, hóast nógvar gitingar um eina bingju. Tað var nógv sum bendi á, at løgreglan hevði funnið nokk av tekniskum prógvum til, at handtaka mannin í samband við, at Piddi er horvin, varð upplýst, men alt var bæði skroypuligt, og so sera ivasamt, skuldi tað vísa seg aftaná.
Maðurin, sum varð varðhaldsfongslaður, og skuldsettur fyri at hava dripið Pidda, var á Landssjúkrahúsinum, tá hann varð handtikin. Orsøkin var, at hann dagar frammanundan, small niður á arbeiðsplássi sínum, Bakkafrost.
Hví maðurin knappliga fríggjadagin fekk eitt dánlisi fekk pressan ongantíð nakað at vita um í november 2011.
Blóð á koddanum
Føroya rættur avgjørdi, at varðhaldsfongsla mannin í fjúrtan dagar, sum løgreglan hevði skuldsett fyri at hava dripið Pidda.
Orsøkina til varðhaldsfongslingina segðist vera teknisku kanningarnar:
Haraftrat var funnin ein blóðugur koddi heima hjá varðhaldsfongslaða á Nesi á Toftum, ið ger, at dómarin hevur loyvt at búra mannin inni, sum hinvegin staðiliga hevur víst aftur, at hann er sekur í nøkrum, sum helst, og visti ikki hví hann varð handtikin.
Varðhaldsfongslingin varð kærd til Landsrættin, sum nú skal taka støðu til um varðhaldsfongslingin er í lagi. Landsrætturin tók undir við varðhaldsfongslingini. Hóast maðurin eisini hevði klagað um, at hann er hildin aftur í longri enn 24 tímar, áðrenn hann kom fyri ein dómara, og tað er ikki loyvt sambært lógini, so bleiv hann hvørki hoyrdur av sínum egna verja, ella rættinum.
Hetta tók rætturin tó ikki tikið støðu til, og skuldi tað vísa seg, ongin áhugi var fyri at greina hetta seinni, hvørki av verja ella ákæra, og tíansheldur, dómara. Í november 2011, skrivaði blaðið soleiðis:
Sum sagt, so er Piddi ikki funnin, men løgreglan váttar, at tey leita eftir tekniskum prógvum í bingjum við brennistøðina í Leirvík og aðrastaðir.
Fyribils hevur løgreglan bara blóð á einum kodda, og kanska onkur onnur teknisk spor at halda seg til.
Men hetta koddatos er blivið til kloddatos, tí knappliga er koddin ikki funnin heima hjá varðhaldsfongslaða, men í einari bingju, og so er tað heldur ikki víst, at koddin kann brúkast, sum prógv, staðfesti pressan 18. November 2011.
Pidda-gølan á glíðubreytini:
Blóðug púta gjørdist ein sovipúta.


text:
Ingi Samuelsen
14.11.2017 - 10:23
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Svøríki spældi seg sum kunnugt í gjárkvøldið til HM í Russlandi í summar við at vinna samanlagt 1-0 yvir tveir dystir móti Italia, sum sostatt missir heimsmeistarakappingina fyri fyrstu ferð síðan 1958.
Avgerandi málið varð skorað av innskifta Jakob Johansson í fyrra dystinum, ið varð leiktur í Stockholm fríggjakvøldið.
Í dystinum í gjárkvøldið, byrjaði Johansson inni, men eftir bert 18 minuttir mátti hann berast av vøllinum við skaða. Nú hevur hann fingið óunniliga dómin.
- Jakob hevur slitið fremra krossbandið í knænum. Ógvuliga syrgiligt fyri Jakob, staðfesti Janne Andersson, svenskur landsliðsvenjari í dag.
27 ára gamli Jakob Johansson spælir vanliga við AEK Athen í Grikkalandi. Nú verður komandi tíðin eitt stríð hjá honum at gerast klárur til yvirhøvur at spæla HM í summar. Vanliga merkir ein slíkur skaði í krossbandinum, at haldast skal ein støðgur upp á seks til átta mánaðir.
Í kvøld verður seinasti play off dysturin spældur. Tað er í Dublin, har Írland spælir móti Danmark. Vinnarin sleppur til HM í Moskva. Endar dysturin við javnleiki 1-1 ella meira, er tað eisini til fyrimuns til Danmark, sum so sleppur víðari við útivallamálum.
Svensk frøi fríggjakvøldið. Johansson hevur lagt Svøríki á odda 1-0. Málið gjørdist avgerandi (Mynd: EPA)


text:
Leygardagin, 28. apríl, verður árligi ruddingardagurin í Nes kommunu. Nes kommuna bjóðar til morgunmat í matarhøllini hjá Faroe Origin frá kl. 09.00 – kl. 10.00.
Eftir morgunmatin verður ruddað í Nes kommunu til kl 12.00 tá øll møtast aftur omanfyri egningarskúrarnar, har skráin er henda:
- sangframførsla av Jóan Magnus Gunrim
- Mótasýning við Insito, Navia og Touché
- Nes kommuna bjóðar grillaðar búffar
- Hvørt húski fær eina træplantu frá Nes kommunu
Við ruddingardegnum verður skráin fyri Várdagar í Nes kommunu skotin í gongd.
Leygardagin er annars málningaframsýning í Gráasteins húsinum v/ Andreu Kjeld kl. 16.00 og eydnuhjól í B68 húsinum kl. 19.00.


text:
Forhøllin
- Kafé borð og stólar til 70 fólk
Forhøllin er hjartað í húsinum. Úr Forhøllini sleppur tú til hini rúmini í húsinum og upplivingar í húsinum, og her kanst tú merkja virksemið í húsinum saman við anganum av nýbryggjaðum kaffi. Millum grønar plantur, norðurlendsk dagbløð og barnabøkur, er møguleiki fyri at slappa av, arbeiða ella eta eina vistfrøðiliga máltíð í ljósum og vøkrum umhvørvi.
Í Forhøllini møtast Norðanlondini í eini byggilistarligari heild, og Norðurlandahúsins samleiki verður borin fram við møblum úr Finnlandi, gróti úr Noregi, træ úr Svøríki, stáli og glasi úr Danmark og takkonstruktión úr Íslandi. Og ovast: Takið við føroyskum flagi.
Á hesum vegamóti finnur tú vistfrøðiligu kaffistovuna Smakka, eina gávubúð við góðum úrvali av føroyskum listahandverki og Møttøkuna, har starvsfólkini altíð eru til reiðar at hjálpa og vegleiða.
Møguleiki er at nýta Forhøllina til nógv ymisk tiltøk: Móttøkur, framsýningar, kafékonsertir, fyrilestrar og nógv onnur tiltøk, har Forhøllin skapar góðar karmar um tiltøkini.


text:
Tórbjørn Jacobsen, borgarstjóri
Tær kundu vera rættiliga ymiskar - útpurringarnar. Nakrir vóru tyngri í dreymalandi enn aðrir, hildu fastari í dýnuna og klíptu í koyggjustokkin fyri ikki at koma út í gerandisdagin og á dekkið. Tí kom tað fyri, at ein pøs av sjógvi mátti til fyri at manna vaktina. Ikki sørt at tað kendist nakað soleiðis fríggjamorgunin, táið Útvarpið í tíðindasending eftir tíðindasending læs burturúr einum yvirliti frá Fíggjarmálaráðnum, um nettoskuldina hjá einstøku kommununum, við støði í roknskapunum fyri 2015.
Runavíkar kommuna var sambært tíðindunum toppskorari í nettoskuld fyri hvønn íbúgva – 33 túsund krónur – og sagt varð eisini, og tað stendur eisini í yvirlitinum, at vit skylda 94% av einari 23%-álíkning. Útvarpið hevur ikki mistikið seg, og fyri so vítt hevur almenni myndugleikin heldur ikki gjørt nakað mistak, kortini er onkur millumrokning í øllum høpinum í okkara føri, sum borgarin helst átti at vita meiri um. Útpurringin, sum teir slaku 4 túsund íbúgvar okkara fingu í gjáramorgunin, kann ikki hava verið hugalig – útróptir sum størstu skuldareyvar landsins. Hava teir ilskast inn á umboðsfólk síni í býráðnum – er tað heilt væl skiljandi.
Søgan í hesum málinum er hon, at Løgtingið við lóg kroystir heimatænastu, eldrarøkt v.m. niður yvir akslarnar á kommununum á nýggjárinum 2015. Málið var somikið illa fyrireikað, at kommunurnar ongantíð hava skrivað undir nakra semju við landsmyndugleikan um hetta mál. Tað var ymiskt hvussu hesar stóðu í skotmálanum útleggingardagin, í fíggjarligu samanskrúvingini hvør einsæris, og framvegis er tað soleiðis, at fleiri teirra stríðast við eitt stórt hall í júst hesum rakstrargeiranum, meðan aðrar asfaltera og keypa fýrverk fyri peningin, latin umvegis ymsar lyklar úr landskassanum.
Full semja var í býráðnum í Runavíkar kommunu um at fara undir samstarv á økinum við Nes- og Sjóvar kommunu. Semja var ímillum hesar, at Skálafjarðarsamstarvið skuldi eiga allar ognirnar í felag. Vesturskin á Toftum, Vistarheimið í Runavík, Ellis- og Røktarheimið í Runavík, Eldrasambýlið á Skála og Sjóvarlon á Strondum. Eftir samráðing við Eiðis-, Fuglafjarðar-, Sunda- og Eysturkommunu vórðu hesar keyptar úr sínum ognarlutum í Eysturoyar Ellis- og Røktarheimi í Runavík. Fyri at fáa ognirnar at javnviga samsvarandi støddarlutfallinum eftir hetta, kom Runavíkar kommuna í ta støðu, at hon mátti leggja 28,7 mió. kr. á borðið - fyri at fáa ognarkassan hjá nýíkomna samstarvinum at stemma. Hon mátti fremja eina íløgu á hesa upphædd, tí at heimatænasta, eldrarøkt v.m eftir einari nátt var vorðið ábyrgdarøki hjá kommununum, nú landið við lóg rann spelandi undan ábyrgdini.
Í royndini at framtíðartryggja kommununa ungdóminum og vinnulívinum viðvíkjandi vóru nógvar íløgur gjørdar í fleiri ár í skúla, fimleikarhøll, ítróttarhallir, ansingarstovnar, mentanarhús, havnarløg, vatn, spillivatn o.s.fr. Tí kom hendan stóra íløgan á eldraøkinum eitt sindur tvørt fyri júst um hetta mundið. Vit kundu bara staðfesta, at farið varð uppum eina álíkning við hesi íløguni á 28,7 mió. kr. Tosað var við Landsstýrið um trupulleikan, og nú málið var íkomið av teirra ávum, vístu teir “stórsinni”, og í skrivligari fráboðan staðfesta teir báðir Jørgen Niclasen og Bjarni A. Bjarnason hin 19. november 2014, at nettoskuldin hjá Runavíkar kommunu jb. §43, stk. 2, í kommunustýrislógini, í mesta lagi kann vera 28,7 mió. kr. størri enn ein álíkning eftir tí leisti, ið ein álíkning ídag ella vanliga verður uppgjørd eftir – hetta svarar til 1,24 álíkning. Í sama skjali staðfesta teir eisini, at nettoskuldin í seinasta lagi 31. desember 2022 aftur skal vera minni enn ella ájøvn við eina álíkning eftir gamla og vanliga modellinum.
Longu nú – hálvtannað ár seinri - kann staðfestast, at Runavíkar kommuna aftur er komin undir hetta gamla markið, hóast vit hava hendan møguleikan frá Landsstýrinum, at trekkja upp til 1,24 álíkning, sum hinvegin minkar liniert fram til og við 2022.
Tað er hypotetiskt at tosa um hvussu viðurskiftini høvdu verið, um heimatænasta, eldrarøkt v.m. ikki vóru løgd út til kommunurnar, men um so var, so hevði nettoskuld okkara verið 73% av eini 23%-álíkning, og hvør borgari hevði skyldað 26 túsund krónur í nettoskuld. Runavíkar kommuna brúkar minni enn 10% av sínum inntøkum til fíggjarkostnað, íroknað at niðurgjalda skuldina, sum í løtuni minkar við umleið 9,5 mió. kr. um árið.
Tað er skiljandi, at borgarin hevur fingið eina ordans útpurring av útvarpstíðindunum í gjár, men støðan er hon, at Runavíkar kommuna er fult og heilt virkisfør fíggjarliga. Eldraøkið legði trýst á okkum at gera eina stóra íløgu, sum í semju við Landsstýrið varð løgd uttanfyri vanliga rokningarháttin, táið tað ræður um at kunna læna pening upp til eina álíkning, og avdrigið verður samsvarandi øllum avtalum. Hendan umrødda íløgan er øll tikin inn í roknskapin fyri 2015, harvið kann støðan á nýggjárinum farna, uttan millumrokningarnar omanfyri, síggja eitt sindur sperd út, soleiðis sum ein fekk fatan av í lýsingini í gjáramorgunin, tá Útvarpið byrjaði upplesturin úr skjølum Fíggjarmálaráðsins.
Enn einaferð, hetta málið snýr seg um eina eingangsíløgu, sum mátti gerast, tá landsmyndugleikin valdi við lóg at sleppa sær av við heimatænastuna, eldraøkið v.m. Annars hevur Runavíkar kommuna ein hóskiligan og sunnan rakstur. Tað ræður um at hava tak á rakstrinum, skuld kemur í av íløgum sum stimbra í lokalsamfelagnum, tá ræður tað meiri um at sáða fyri at kunna heysta seinri, og nettoskuldin stavar eisini frá íløgum hesi seinastu árini, sum hava verið neyðugar í einum samfelag í framsókn. Tann dagin ein kommuna ikki hevur fíggjarligu evnini at gera íløgur í basisfunktiónir, sum tryggja trivna, ungdómi og vinnu virkisføri – og alternativt bara virkar sum eitt rakstrartaxametur – tá er stundin komin til at leggja árarnar inn, at leggja seg undir dýnuna fyri well og klípa í koyggjustokkin, og tað hava vit ongar ætlanir um, - tvørturímóti.


text:
Risar halda orð, og í Føroyum hevur orðatakið “trúgvur sum trøllið” verið nógv brúkt. Tað sæst sjaldnari í okkara tíð enn áður, kanska tí at fólk skifta arbeiði oftari nú enn fyrr. Ólavur er ein av hesum risunum, og hóast hann dugir alt, er nærlagdur og hevur óvanliga góðan arbeiðshug, so eigur hann eisini tey sermerktu evnini - fyri tað mesta at flúgva undir radaranum. Ongin hávi – onki roks. Hetta er miðleingjan í fólkinum, og lítið hevði komið burturúr, lá hon ikki sum ein meginbulur ígjøgnum alt samfelagið.
Ólavur Berg hevur verið í starvi hjá Skála/Runavíkar kommunu í 40 ár. Hann er skálamaður, sonur Arnold og Lisu, - hon var av Strondum, dóttir Keldu-Símun. Ólavur er føddur í 1950. Hann gekk skúlan og var nakað til skips, men eftir tað fór hann undir at læra til elektrikara hjá Dia Rasmussen, Dia hjá Olafi, ið virkaði sum sjálvstøðugur el-installatørur á Skála. Liðugur at læra var Ólavur starvssettur á Skála Skipasmiðju, har hann í nøkur ár virkaði á amboðsdeildini. Hetta var í tíðini, táið nógv var at gera á bedingini og við skipasmíði. Skipasmiðjan var tá millum størstu arbeiðspláss í landinum.
Í 1977 setti Skála kommuna Ólav í starv sum húsavørð. Hetta var eitt starv, sum hann í stóran mun kom at nágreina sjálvur, og hann hevur verið ómetaliga munadyggur í hesum arbeiði. Hendinga røkin og umgongiligur, sum sagt verður. Jobbið snúði seg ikki bara um at røkja skúlan, fyrst tann gamla og eftir tað hin nýggja skúlan síðani 1990, men eisini um skúlabarnaflutning úr og til Skálafjørð, til og frá Fløtunum og táið svimjast skuldi úti á Strondum. Bygningin, har sum tannlæknin og brandstøðin hava hildið til, tók hann sær eisini av. Gøtuljósini og Eldrasambýlið lógu eisini undir hansara virkisøki.
Hetta skuldi verið nógmikið fyri tvær hendur, men soleiðis hevur ikki verið hjá Ólavi. Hann hevur eisini verið røktingarmaður og formaður í Hagastýrinum innan Gjógv. Hann er kendur fyri at hava gott skil fyri at fara um seyð, og sum ungur róði hann nógv við tíggjumannafarinum í bygdini – Skálabátinum. Hetta var tann tíðin, táið skálamenn vundu burturúr teimum flestu. Í fleiri áratíggju hevur hann starvast sum sløkkiliðsmaður hjá Skálafjarðar Sløkkiliði, og ta trúgvu tænastuna er hann heiðraður fyri.
Ólavur er giftur Olinu og eiga tey børnini Oddvør, Rannvá, Guðna, Arnold og Jógvan.
Tær báðar kommunurnar, sum nú eru ein og hin sama, hava verið ómetaliga hepnar við at hava havt Ólav í starvi hesi 40 árini. Hansara umhyggiligheit og yvirskot sæst aftur, har sum hansara hendur hava havt ábyrgdina fyri umvælingum og røkt. Fólk sum kenna ábyrgd og sjálvi duga at leggja sær dagin til rættis, finnast ikki undir hvørjum steini, ein av hesum er Ólavur Berg.
40 ára dagurin varð hildin við einum hátíðarhaldi í Býráðssalinum í Saltangará í dag saman við familju, kenningum og fólki frá umsitingini.
Torbjørn Jacobsen, borgarstjóri