text:
Blasfemi
Blasfemi kemur av griska orðinum "blasphemia", ið merkir baktalan. Blasfemi verður ofta skilt sum gudspottan, og lýsur í breiðari merking eina grova niðurgering av onkrum, sum verður sæð sum heilagt í átrúnaðarligum felagskapum. Forboð ímóti blasfemi er at finna í øllum teimum monoteistisku átrúnaðunum - jødadóminum, kristindóminum og islam.
Innihaldsyvirlit
Jødadómurin[rætta | rætta wikitekst]
Í jødadóminum kanst tú lesa um forboðið í Toraini, sum er heilaga skrift jødanna, og svarar til Gamla Testemantið. Í Exodus í Toraini - sum svarar til 2. Mósebók í kristnu Bíbliunni - kanst tú fyrstu ferð lesa tað jødiska forboðið móti at spotta Gud. Vert er her at leggja til merkis, at eisini ein niðran av leiðaranum í samfelagnum verður sæð sum blasfemi móti Gudi. Hetta møguliga tí, at mann metur autoritetin hjá leiðaranum vera givnan av Gudi.
Forboðið móti blasfemi verður útdjúpað í Leviticus (Triðu Mósubók í kristnu traditiónini). Í hesum teksti verður sagt, at revsingin fyri blasfemi skal verða steining til deyða, líkamikið um talan er um ein, ið hoyrur til ísraelitiska samfelagið ella um tað er ein fremmandur.
Í Leviticus stendur eisini at lesa um ein mann av egyptiskum uppruna, sum verður steinaður uttanfyri býargrensuna, eftir at hava forbannað Gud í einum orðadrátti við ein ísraelsmann. Seinni í jødadóminum verður tað sæð sum blasfemi at úttala Guds rætta navn, YHWH (Yahweh). Forboðið verður kjakast um og útdjúpað í Talmud, sum er ein av sentralu tekstunum í jødadóminum, og snýr seg um etikk, lógir o.t.
Enn í dag verður í jødadóminum kjakast um hvat er blasfemi ella ikki. Eitt gott dømi er tá popstjørnan Madonna í 2005 sang um avdeyðar rabbinarar í sanginum "Isaac". Hetta sóðu fleiri sum grovt blasfemi.
Kristindómurin[rætta | rætta wikitekst]
Í kristindóminum er forboðið móti blasfemi á nógvar hættir ein víðariføring av tí jødiska. Í Nýggja Testamenti skal Jesus hava sagt, at spottan av andanum er ófyrigeviligt. Útsøgnin ljóðar soleiðis:
- "Tí sigi Eg tykkum: Øll synd og spottan skal verða menniskjum fyrigivin; men spottan móti Andanum skal ikki verða fyrigivin. Og um onkur talar orð móti Menniskjasyninum - tað skal verða honum fyrigivið; men tann, ið talar móti Heilaga Andanum, honum skal tað ikki verða fyrigivið, hvørki í hesi tíð ella í hini komandi" (Matteus 12, 31-32).
Tá kristindómurin gjørdist tjóðarátrúnaðurin í meginpartinum av Evropa, varð blasfemi gjørt til eina revsiverda brotsgerð. Stóri heimspekingurin Thomas Aquinas sá blasfemi sum vantrúgv. Í verkinum "Summa Theologica" skrivar hann millum annað, at ein brotsgerð móti Gudi er álvarsligari enn morð.
Revsingin fyri at spotta Gud var flesta staðni kropslig. Sambært danskari lóg frá 1683 skuldi tann seki hava skorið tunguna av og høvdið kappað av. Síðani upplýsingartíðina er revsingin fyri blasfemi tó linkað nakað - eisini í Føroyum. Blasfemiparagraffin, sum strangt tikið enn er galdandi, sigur soleiðis:
»§ 140. Den, der offentlig driver spot med eller forhåner noget her i landet lovligt bestående religionssamfunds troslærdomme eller gudsdyrkelse, straffes med bøde eller fængsel indtil 4 måneder.«
Islam[rætta | rætta wikitekst]
Ein kafir er í islamiskari siðvenju ein, ið hevur framt gudspottan (blasfemi). Kafir er soleiðis ein "vantrúgvandi" ella "fornoktari" og sekur í mest álvarsligu syndunum, sum ein muslim kann fremja. Í islam kann tað vera blasfemiskt at seta einhvønn ella eitthvørt við síðunar av ella yvir Allah. Hetta kallast shrik. Tað kann eisini vera blasfemi at tosa niðursetandi um Allah, profetin Muhammed og teir bíbilsku profetarnir - harímillum Jesus. Í islam er tað tó blasfemi at kalla Jesus fyri Guds son, tí hetta er at síðustilla eitt menniskja við Allah.
Eitt av best kendu dømunum uppá blasfemi í islam er sakin um rithøvundan Salman Rushdie, ið varð ákærdur fyri blasfemi fyri sína skaldsøgu "Tey satanisku versini". Táverðandi leiðarin í Iran, Ayatollah Khomeini lýsti fatwa yvir Rushdie, og hetta innibar ein deyðadóm yvir bretska rithøvundan.
Eitt meir núverðandi dømi er Muhammed-tekningarnar hjá Kurt Vestergaard og reaktiónirnar tær høvdu við sær.
Átrúnaðir uttan blasfemi[rætta | rætta wikitekst]
Tveir av teimum stóru átrúnaðunum í Asia, hinduisma og buddhisma, hava ikki nakað formelt hugtak um blasfemi. Í hinduismuni er einki orð, sum svarar til blasfemi. Hetta kann skiljast í samanhanginum av, at hinduisman er ein savnandi merking av einari rúgvu av ymiskum trúðarrætningum í India, uttan nakra heilaga bók við lógum.
Buddhisman hevur heldur ikki nakað formelt hugtak um blasfemi. Vegurin hjá buddhistunum til frelsu inniheldur tó, at mann skal ikki tosa ringt um heilagar persónar, hvørki frá buddhismuni ella frá øðrum átrúnaðum.
Sjálvt um blasfemi ikki er eitt formelt hugtak í hvørki buddhismuni ella hinduismuni, so eru gudfrøðiligar ósemjur og valdsstríð eisini ein partur av teirra søgu, eins og í jødadóminum, kristindóminum og islam.


c: text/html

text:
Her eru úrslitalistarnir frá svimjistevnuni í Páls Høll í Vági nú leygardagin 14. og sunnudagin 15. januar 2017, sum Suðuroyar Svimjifelag skipaði fyri. Sum skilst ein góð stevna, har hæddarpunktini vóru føroyska metið hjá Sáru R. Nysted í 200 firvald, og Vár E. Eidesgaard ájavnt við føroyska juniormetið í 50 firvald.
Vár Erlingsdóttir Eidesgaard tangeraði í dag føroyska juniormetið í 50 metra firvaldasvimjing á langgeil, tá ið hon á SuSvim-stevnuni í Páls Høll í Vági svam teinin uppá 29.23 sekund. Tær eru tí tvær sum nú verða uppskrivaðar til at eiga juniormetið í 50 firvald: Vár úr Havnar Svimjifelag nú á stevnu í Vági, og Kristina Elin Thomsen úr Suðuroyar Svimjifelag fyri at hava svomið eisini 29.23 á Norðurlendsku Meistarastevnuni fyri Ung í 2012.
Sára Ryggshamar Nysted setti í dag stórt nýtt føroyskt met og juniormet í 200 metra firvaldasvimjing á langgeil, tá ið hon á SuSvim-stevnuni í Páls Høll í Vági svam teinin uppá 2:29.98. Sára átti sjálv nú farna føroyska føroyskt metið og juniormetið á 2:32.04, frá fyrstu føroysku meistarastevnu á langgeil í 2016. Sára er fødd í 2001, og svimur fyri Suðuroyar Svimjifelag.
Her er innbjóðing til svimjistevnu í Tofta skúla, sum svimjifelagið FLOT skipar fyri. Hetta er svimjistevna fyri okkara yngstu aldursbólkar 1, 2 og 3.
Her er innbjóðing til svimjistevnu í Páls Høll í Vági hin 14. og 15. januar 2017, sum Suðuroyar Svimjifelag skipar fyri. Hetta er opin stevna, fyri allar aldursbólkar, tó við avmarking av tali á luttakarum á longstu teinunum.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Silja Aldudóttir gjørdist umboð teirra lesandi í stýrinum
Fimm valevni bjóðaðu seg fram sum umboð fyri lesandi í stýrið fyri Fróðskaparsetur Føroya. Av teimum 816 fulltíðarlesandi, sum høvdu valrætt, avgreiddu 211 lesandi atkvøðu.
Úrslitið av valinum gjørdist, at Silja Aldudóttir fekk 91 atkvøður, Emil Hermansen fekk 44 atkvøður, Tór Marni Weihe fekk 37 atkvøður, Gunnar Knudsen fekk 23 atkvøður og Bárður Clementsen fekk 16 atkvøður.
Sostatt gjørdist Silja Aldudóttir, MA-lesandi í føroyskum á Føroyamálsdeildini, umboð - og Emil Hermansen, løgfrøðilesandi á Søgu- og samfelagsdeildini, gjørdist varaumboð fyri lesandi í stýrinum fyri Fróðskaparsetur Føroya.


text:
Fróðskaparsetur Føroya á odda fyri stórari vísindaligari kanning um enskar Premier League-fótbóltsspælarar
Í dag varð nýggj vísindalig grein almannakunngjørd í vísindaliga tíðarritinum Science and Medicine in Football, sum er spildurnýtt sertíðarrit hjá kenda tíðarritinum Journal of Sport Sciences. Tað er Magni Mohr, lektari á Setrinum, sum er oddamaður í kanningini, sum er framd í samstarvi við Gøteborgs Universitet og Syddansk Universitet.
Magni Mohr hevur haft ábyrgd av verkætlanini, sum er framd saman við ph.d.-lesandi á Gøteborgs Universitet, Dan Fransson, og professara á Syddansk Universitet, Peter Krustrup.
Fylgt øllum leikarum, greinað 473
Kanningin er ein umfatandi og neyv greining rennimynstrum hjá 473 fótbóltsleikarum í ensku Premier League (PL), og talan er um mest nágreiniligu vísindaligu kanning av hesum slag higartil. Dáturnar vóru innsavnaðar í eitt trý ára tíðarskeið av øllum leikarum í ensku Premier League.
- Verkætlanin hevur verið í gongd seinastu fimm árini, og bara sjálv dátuviðgerðin hevur tikið meira enn eitt ár, sigur Magni Mohr, verkætlanarleiðari.
Kanningin er hugsavnað um tey mest krevjandi tíðarbilini í fótbóltsdystunum hjá einstaka leikaranum, t.v.s. tey stuttu tíðarbilinum, tá ið einstaki leikarin arbeiðir allar harðast.
Fimm minuttir um at koma fyri seg eftir hart arbeiði
Víst verður m.a. á, at aftaná tey harðastu 1 og 2-minutt tíðarbilini í dystunum vísa leikararnir týðulig tekin uppá møði sum varir í minst 5 minuttir. Við øðrum orðum er úrvalsfótbóltur í dag á allarhægsta stigi eyðkendur av, at leikararnir arbeiða sera hart í 1-2 minuttir og síðani koma hvíldarinterval á umleið 5 minuttir, har runnið verður við munandi lægri ferð, áðrenn einstaki leikararin aftur er úthvíldur og klárur at fremja nýtt líknandi arbeiðsinterval.
- Hetta fyribrigdið verður nevnt ‘temporary fatigue’ ella ‘fyribils møði’, og hugtakið varð fyri fyrstu ferð lýst í kanning hjá okkum í 2003, sigur Magni Mohr, ið greiðir frá, at júst henda greinin frá 2003 er mest endurgivna fótbóltskanning nakrantíð í vísindaligum greinum og hevur fleiri enn 1000 endurgevingar (sokallað citations).
Flytur okkara uppfatan av fótbóltsspælinum
- Seinastu nógvu árini hava vit arbeitt víðari við at greina hetta hugtakið fysiologiskt, og nýggja kanningin flytur okkara fatan av fótbóltsspælinum munandi víðari, sigur Magni Mohr, ið væntar, at júst henda nýggja kanningin fer at fáa stóra umrøðu uttanlands.
Kanningin lýsir eisini, hvat hendir í teimum mest intensu tíðarbilunum í einum fótbóltsdysti á hægsta stigi, og hetta gevur fótbóltsvenjarum týdningarmikla vitan, tá ið tað kemur til at leggja venjing til rættis.
Í kanningini verður eisini víst á, at leikarar á øllum plássum vísa hesi møðiseyðkenni (fyribils møði), hóast munir vóru ímillum leikarar við ymiskum taktiskum leiklutum. T.d. kann nevnast, at miðverjuleikarar uppliva í minni mun hetta slagið av møði enn leikarar á øðrum plássum. Sjálvt eykaleikarar, sum verða skiftir inn í seinna hálvleiki, gerast fyribils móðir eftir hesi sera hørðu 1-2 minutts tíðarbil, sum krevja umleið 5 minuttir av hvíldartíð, áðrenn einstaki leikarin aftur er klárur at avrika optimalt kropsliga.
Nýggj vitan kann verða hent amboð
Kanningin vísir eisini stórar individuellar munir ímillum rennnimynstur og møðismynstur hjá enskum Premier League leikarunum.
- At lýsa arbeiðskrøvini hjá einstøkum leikarum og serstøkum leikaratypum er heilt grundleggjandi fyri at kunna leggja til rættis venjing, ið er serstøk fyri hvønn spælara sær, sigur Magni Mohr.
Magni Mohr hevur í fleiri umførum seinastu 20 árini arbeitt fyri fótbóltslið á hægsta altjóða stigi, og hjá hesum liðum hevur einstaklingagrundað kropslig venjing verið fastur táttur av venjingarætlanini.
Nýggja kanningin á Fróðskaparsetri Føroya gevur altjóða fótbóltsvenjarum nýggja og týðandi vitan til betri at fremja kropsliga venjing, sum fær leikarar at avrika betur í teimum mest krevjandi og avgerandi tíðarbilunum í fótbóltsdystum.
Greinin kann lesast HER.
Samband: Magni Mohr, 292270, magnim@setur.fo


text:
16. apríl
16. apríl er dagur 106 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 107 um skotár er). 259 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini Magnusarmessa, og tá verður sagt, at ljósu næturnar byrja.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1915 - Tíðindablaðið Norðlýsið byrjar virksemi sítt.
- 2014 - Ferðmannaskipið Sewol við 476 fólkum umborð sakk 2,7 kilometrar frá Seogeochado-oynni í Suðurkorea. 325 av ferðafólkunum vóru 16-17 áragamlir skúlanæmingar, ið vóru á veg til oynna Jejo-do á eina 4-daga langa skúlaútferð. 150 fólk eru deyð, 152 ferðafólk eru ikki funnin eina viku eftir vanlukkuna og 174 fólk eru bjargaði á lívi.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1927 - Benadikt XVI, pávi.
- 1940 - Margrethe II, donsk drotning
- 1986 - Epke Zonderland, niðurlendskur ítróttamaður


text:
2. februar
2. februar er dagur 33 í árinum í gregorianska kalendaranum. 332 dagar eru eftir av árinum (333 dagar um skotár er). Dagurin nevnist eisini kyndilsmessa.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1913 - Grand Central Station, heimsins størsta tokstøð, letur upp í New York.
- 1915 - Týskland byrjar kavbátablokadu móti bretsku oyggjunum.
- 1959 - Hans Egil Joensen á Eiði fekk 1. lastbilin - og harvið varð støðið lagt undir familjufyritøkuna Hans Egil Joensen & synir.
- 1972 - Vetrar Olympiadan í Tokyo í Japan byrjar.
- 1989 - Suðurafrikanski forsetin Botha fer frá. Eftirmaður hansara verður F.W. de Klerk.
- 1990 - F.W. de Klerk hevjar bannið móti ANC, sum hevur vart í 20 ár.
- 2008 - Nýtt landsstýri verður skipað millum Javnaðarflokkin, Tjóðveldi og Miðflokkin (CEH) við Jóannes Eidesgaard sum løgmanni.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1882 - James Joyce, írskur rithøvundur
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1961 - Victor Danielsen, var ein av høvuðsmonnum aftanfyri brøðrasamkomuna og hann týddi Bíbliuna til føroyskt.


text:
Kattúla
Kattúla (frøðiheiti - Asio otus) er størri enn lomvigi. Hon er sprøklut av gulum og dimmbrúnum. Eyguni eru gul og stór sum kettueygur. Tá ið tær lurta eftir onkrum, lyfta tær oyrnalokini langt upp, so tey verða lík oyrum á ferføttum dýri. Nevið er stutt sum kettusnýð, so í skortin eru tær ongum líkari enn kettu. Harafturat eru føturnir lodnir út á klørnar og meinlíkir kettulabbum. Um dagin situr hon onkustaðni, sum hon er samlitt við landið, og so ikki góð at fáa eyga á. Krákur eru ofta eftir henni, men so fim er hon at kasta sær í flognum, at tær fáa einki gjørt henni. Áður kom hon ikki so sjaldan til Føroyar, nú er langt ímillum, at hon sæst.[1]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Søga 5: Eitt torført lív byrjar
UTTAN FYRI urtagarðin Eden fingu Ádam og Eva nógv stríð. Tey noyddust at arbeiða hart fyri føðina. Í staðin fyri vøkur frukttrø, vuksu rúgvur av tornum og tistlum. Soleiðis gekst tá Ádam og Eva vóru ólýðin móti Gudi og hildu uppat at vera vinir hansara.
Men uppaftur verri, Ádam og Eva byrjaðu at doyggja. Gud hevði jú sagt at tey skuldu doyggja, um tey ótu av einum ávísum træi. Og sama dagin sum tey ótu av tí, byrjaðu tey at doyggja. Sum tey vóru býtt, at tey ikki lurtaðu eftir Gudi!
Børnini hjá Ádami og Evu vórðu øll fødd aftan á at Gud hevði koyrt foreldrini hjá teimum út úr Edens urtagarði. Tí máttu børnini eisini gerast gomul og doyggja.
Høvdu Ádam og Eva bara gjørt sum Jehova segði, so høvdu bæði tey og børnini fingið eitt lukkuligt lív. Tey kundu havt livað æviga í lukku á jørðini. Eingin hevði gjørst sjúkur og gamal og doyð.
Gud vil at menniskju skulu liva æviga í lukku, og hann lovar at ein dagin verður tað. Ikki bert verður øll jørðin vøkur, men øll menniskju verða frísk. Og øll verða góðir vinir við hini og við Gud.
Men Eva var ikki longur vinur við Gud. Tá hon átti børn, var tað ringt hjá henni. Hon fekk ilt. Hon fekk sanniliga nógvar sorgir av tí at hon ikki lurtaði eftir Jehova, heldur tú ikki?
Ádam og Eva fingu nógvar synir og døtur. Tá fyrsti sonurin hjá teimum varð føddur, kallaðu tey hann Káin. Næsta sonin hjá sær nevndu tey Ábel. Veitst tú hvussu tað gekst teimum?
1 Mósebók 3:16-23; 4:1, 2; Opinberingin 21:3, 4.


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag: Eg minnist úr gomlum søgum
1. Eg veit, nær ið tindarnir rodna,
og kavin tiðnar eitt bil,
tað verður, tá hjørtuni orna,
og menn kenna frælsis yl.
Tað verður, tá brandarnir hvessast,
og menn vinna mannakor,
tá stinnir garparnir sessast
sum harrar við egið borð.
2. Og eg vóni, fólkið mítt vinnur
fram longur og longur á veg
til tess, at tað aftur finnur
ætt sína og sjálvan seg.
Tá verða tær bylgjur at slætna,
og sól brandar bjørt á vág,
tá verða tær byrðar at lætna,
ið tungt hvíla herðum á.
3. Tá verður tað: – Hjartalagið
kenst størri og meira frítt,
tá verður várt egna kvæði
at ljóða um vøllir vítt.
Latum tí okkum stevna
fram leið gjøgnum nátt og ódn
til tess, at vár móðir kann fevna
og kenna øll síni børn.


text:
Ravnur
Ravnur ella Krunkur, gamalt føroyskt Gorpur (frøðiheiti - Corvus corax) er stórur, svartur krákufuglur, hvørs veingjavídd er um leið 65-70 cm. Fjaðrarnar eru krunkasvartar og skyggja blágrønar. Hann hevur svart nev og svartar føtur. Ravnurin í Íslandi og í Føroyum hevur verið avbyrgdur so mikið leingi, at hann í dag ikki er meinlíkur ravni aðrastaðni úti í heimi. Eingin veit, hvussu nógvur ravnur eigur í Føroyum [1].
Nógv pátrúgv er knýtt at ravninum, pátrúgv, ið stavar frá ravnunum hjá Óðini, Hugin og Munin. Sum krákan er ravnurin ein av ruskmonnum náttúrunnar, sum ikki fírir fyri at eta lomb og seyð, ið eru ússalig, ræ og rusk. Hetta hevur mangan fingið fólk at argast inn á hann. Ikki man vera smávegis av mús og rottu, sum hvønn vetur hvørvur niður í ravnarnar.
Ígjønum øldir hava menn veitt ravn eins væl og kráku. Hetta elvdi m.a. nevtollurin, sum ikki er avtikin enn, hóast hann ikki verður nýttur í dag. Henda lóg segði, at hvør maður, ið var ímillum 15 og 50 ára gamal, árliga skuldi lata inn eitt ravnsnev ella tvey nev av kráku, baki ella skúgvi. Øll nevini vórðu savnað og brend á Krákusteini í Havn. Nú er ravnurin millum teir fuglar, ið verða veiddir alt árið. Hann er støðufuglur og er tí her alt árið. Jagstranin hevur gjørt ravnin til ein styggan fugl. Reiður ger hann sær í brøttum, fjarskotnum klettum, ið ikki eru lættir at sleppa til. Vanliga verpur ravnur 4-5 egg.
Corvus corax corax er tann mest vanligi ravnurin meðan Corvus corax varius er slagi sum er at finna í Føroyum og í Íslandi.
Innihaldsyvirlit
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Corvus corax (Bringuhvítur ravnur)
- Hvítravnur Corvus corax varius var. leucophaeus var eitt serføroyskt ravnabrigdi, men er nú útdeyður.


text:
16 ára gamla Missy Franklin hevur sagt nei til minst 130.000 dollarar hetta seinasta árið (tað eru einar 760.000 krónur), tí at hon ætlar sær at sleppa at kappast undir NCAA á college, ið ikki loyvir professionalismu. Michael Phelps valdi tað frá í sínari tíð, men Franklin hevur altso til nú sagt nei til millum annað einar 20.000 dollarar fyri at vinna Grand Prix steypið hjá USA Swimming í fjør summar, umframt einar $73.000 dollarar fyri at gerast nummar 2 og vinna fleiri kappingar á World Cup í heyst.
Tað verður mett at hon hevði kunnað tjent ‘nakrar hundrað túsund dollarar’ her upp undir OL í London, men í staðin er støðan at foreldrini sjálvi máttu gjalda einar 13.000 dollarar fyri at fylgja henni til HM í Shanghai, og verða hennara ‘agentar’ tí at NCAA heldur ikki loyvir henni sovorðnar. Ikki heilt uttan svørðslag tó, tey høvdu ein familjufund tá ið hon stóð til at vinna hasar 73.000 fyri World Cup.
“I was able to say, ‘You know the $73,000 you just made in four days of swimming? You see how hard Mommy has to work to earn that in an entire year?'” said D.A. Franklin, who works with developmentally disabled patients. “Because I don’t think you quite get it when you’re 16. You don’t understand what $73,000 or $100,000 really means.”


text:
Nú er tað alment, at mín betra ritstórnarhálva, Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð, hevur fingið starvið sum leiðari á Býarbókasavninum í Tórshavn.
Vencil og eg eru grúiliga stoltir av hesum, og frá egnum erfaringum, so vita vit báðir, Vencil, at hann er álítandi, ágrýtin og arbeiðssamur unglingi, fullur av góðum hugskotum. Trúgvu býarbókasavnsgangarar, tit hava nógv at gleða tykkum til.
Góða eydnu við starvinum, Arnbjørn.
Á bókasavninum
til Octavio
Tað finst ein bók nevnd
“Einglanna orðabók.”
Ongin hevur latið hana upp í fimmti ár,
Eg veit, tí at tá ið eg læt hana upp,
Ríkti perman, síðurnar
Molnaðu sundur. Tá varnaðist eg
At einglarnir einaferð vóru eins ríkiligir
Sum tað vóru flugusløg.
Í skýminginini plagdu skýggini
At yðja við teimum.
Tú var noyddur at veittra við báðum ørmum
At halda teimum burtur.
Nú skínur sólin
Gjøgnum tey høgu vindeyguni.
Bókasavnið er eitt friðarligt stað.
Einglar og gudar flokkast
Í døkkum óupplatnum bókum.
Hitt stóra loyndarmálið liggur
Á onkrari hill sum Miss Jones
Hvønn dag gongur framvið á sínum vanligu gongdum.
Hon er ógvuliga stór, so hon hellir
Høvur eins og lurtar hon.
Bøkurnar teska.
Eg hoyri onki, men hon hoyrir.
Charles Simic
Oddfríður Marni Rasmussen týddi
OMR & VENCIL


text:
Arizona
Arizona (enskt: State of Arizona), á føroyskum ofta stavaður Arisona, er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 6,39 millionum íbúgvum (2010). Í suðri hevur Arizona mark við Meksiko, í norðri við Utah, í eystri við New Mexico og í vestri við Kalifornia og Nevada. Fleiri enn 5 mál verða talað, men høvuðssmálið er enskt, sum er móðurmál hjá um 75 % av fólkinum. Enskt er alment mál; men mong tala eisini spanskt og navaho. Spanskt er móðurmál hjá umleið 20 %.
Størsti býur og høvuðsstaður er Phoenix. Í Phoenix og økinum rundanum búgva 4,17 mió. fólk. Aðrir stórir býir er Tucson, Mesa, Glendale, Chandler og Scottsdale. Har er eisini Grand Canyon. Tað er ein 16 kilometrar long og upp til 1800 metrar djúp gjógv, á enskum nevnd canyon. Grand Canyon er vorðin til av Koloradoánni, sum í milliardir av árum hevur máað seg djúpt niður í lendið. Eyknevni hjá Arizona er Grand-Canyon-staturin (enskt: The Grand Canyon State).
Innihaldsyvirlit
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Um 90 % av statinum er heit og turr sandoyðimørk. Størstu oyðimerkurnar eru Paintedoyðimørk (enskt; Painted Desert) fyri norðan og Sonoranoyðimørk (enskt; Sonoran Desert) fyri sunnan. Einaferð livdu bara dýr, sum høvdu lagað seg til hitan, í Sonoroanoyðimørk. Nú er Phoenix í Suðurarizona ímillum teir býir í USA, sum vaksa skjótast, hóast hann er mítt í oyðimørkini. Fólkavøksturin frá 1960 til 1990 var heili 300 %. Ein av atvoldunum til, at Coloradoá er byrgd og ikki longur rennur í havið, er nógva vatnnýtslan í Phoenix.
Djúpa og breiða gjógvin Grand Canyon í Norðurarizona varð til fyri milliónum árum síðan, so hvørt sum vatnið úr Coloradoánni máaði seg niður í klettin. Í støðum er gjógvin 1600 metrar djúp og hevur máað seg niður ígjøgnum klett, sum er 2000 milliónir ára gamal. Fjølbroyttar steinrenningar, funnar í bergvegginum, siga frá skiftandi jarðfrøðini í Grand Canyon.
Hægsta fjallið er Humphreys Peak í Kachina Peaks Wilderness í Miðarizona. Humphreys Peak er góðar 3 800 metrar høgt.
Fylki[rætta | rætta wikitekst]
Arizona hevur 15 fylki:
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Indiánarnir[rætta | rætta wikitekst]
Í Arizona vóru fleiri ættarbólkar, sum dyrkaðu jørðina. Puebloindiánarnir høvdu byrgt áir og grivið veitir. Tá ið so turkur kom, veittu teir vatnið út á lendið. Puebloindiánarnir vóru friðarfólk, men teir ræddust at apasjarnar skuldu leypa á. Teir vóru grannar. Pueblo merkir "bygd". Suðuri hevði hohokamfólkið stóra framgongd, tí at tey vóru dugandi bøndur. Grannatjóð teirra, pueblofólkið, bygdi stór hús, sum vóru áføst og í fleiri hæddum. Húsini vóru av leiri og flættaðum kvistum og stóðu í grunnum gryvjum. Hohokamfólkið livdi í Suðurarizona frá um 100 f.Kr. til um 1400. Flestu teirra hildu til í tí fruktagóða Gilaáardali.
Um 800 búsettu tey seg aðrastaðni - størsta búsetingin verður nú á døgum kallað Snaketown (í Pinal County). Tey vórðu ávirkað av mentanum longri suðuri í Meksiko. Tað sæst á lutum og útbúnaði úr leiri, vovnum klæði og vøllunum, teir gjørdu til meksikanskar bóltleikir. Fornfrøðingar vita ikki, hvør lagna teirra var. Tí verður mentanin nevnd hohokam, ið merkir "tey horvnu". Á hohokamverkstøðunum vórðu gjørdir lutir úr reyðum og brúngulum leiri, sum vórðu prýddir við myndum av dýrum og fólki. Mynstrini í hohokamklæðunum vóru týðiliga eftir meksikanskari list. Við tað, at hohokam bøndurnir veittu vatn á velturnar, heystaðu teir tvær ferðir um árið: fyrru ferð um várið, tá ið kavin tíðnaði, og áirnar floymdu upp um áarbakkarnar, aðru fer seint á sumri, tá ið tað regnaði illa. Teir veltu korn, tubakk, bønir og bummull. Hohokamfólkið velti eisini mais.
Hohokamar funnu upp kynstrið at brenna myndir við sýru. Teir sýrubrendu skeljar, sum teir keyptu frá fólki á vesturstrondini. Djór vórðu málað við tjøru á skeljar. So varð skelin dyppað í tynta sýru, sum brendi burtur tað ómálaða, og tað málaða varð verandi eftir. Hohokamfólkið málaði seg um kroppin, tá ið tey skuldu til kappleikir og halda átrúnaðarligar høgtíðsdagar. Hohokambøndurnir byrgdu veitirnar við flættaðum mottum. Soleiðis veittu teir vatnið av einari veltu á aðra.
Innlima[rætta | rætta wikitekst]
Arizona var einaferð spanskt hjáland. Tá ið Meksiko tók loysing frá Spania 1821, var Arizona partur av Meksiko. Í 1845 bað Arizona um at verða limað inn í USA. Tað varð atvold til kríggj ímillum Meksiko og USA í 1846-1848. Meksiko tapti. Arizona bleiv alment lutstatur í USA 14. februar í 1912.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
15,2 % verða søgd at liva undir fátækramarkinum (2011). 4,1 % av fólkinum eru arbeiðsleys, og miðallívsævin í lutstatinum er 78,93 ár. Undir 1 % av fólkinum eru ikki lesifør. BTÚ fyri hvønn íbúgva í lutstatinum er 31 485 USD. Í januar 2009 búðu 6 500 180 fólk í Arizona. Um 5,63 % vóru indiánar (heimafólkið), 88,74 % vóru av evropeiskari ætt, og hini vóru úr Asia, Afrika og ymiskum oyggjabólkum í Kyrrahavi. Meginparturin av fólkinum er katolikkar, og eini 15 % eru protestantar. 58 % av fólkinum búgva í býum við fleiri enn 100 000 íbúgvum.
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Átrúnaðir[rætta | rætta wikitekst]
- Katolikkar - 25 %
- Evangelistar - 23 %
- Ateistar - 22 %
- Protestantiskar - 15 %
- Mormonar - 4 %
- Jødar - 1 %
- Onnur - 11 %
Fólkasamansetning[rætta | rætta wikitekst]
- Hvít 88,74 %
- Latínoamerikanarar 29,6 %
- Svørt 4,20 %
- Indiánar 5,63 %
- Asiatar 2,75 %
- Hawaiianar 0,31 %
Viðgitið fólk úr Arizona[rætta | rætta wikitekst]
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Jan Brewer (føddur 26. september 1944 í Hollywood, Kalifornia) er guvernørur. Hon umboðar republikanararnar.
Staturin hevur í 2010 samtykt eina lóg, ið krevur at innflytarar skulu hava skjøl á sær, sum prógva at teir hava loyvi til at vera í USA. Løgreglan skal spyrja øll tey, sum hon kortini steðgar av einhvørjari orsøk, og heldur sær út til at kunna vera ein innflytari, hvørt tey hava hesi pappírini. Hava innflytarar ikki pappírini á sær, fáa teir bót. Fleiri býir í USA hava sett handilsforboð móti Arizona, og Barack Obama hevur funnist harðliga at lóggávuni. Líknandi lóggávur eru hinvegin galdandi í fleiri evropeiskum londum.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
- Bayless, Betsy, 1998, Arizona Blue Book, 1997-1998. Phoenix, Arizona.
- McIntyre, Allan J., 2008, The Tohono O'odham and Pimeria Alta. Arcadia Publishing, Charleston, South Carolina. (ISBN 978-0-7385-5633-8).
- Miller, Tom (editor), 1986, Arizona: The Land and the People. University of Arizona Press, Tucson. (ISBN 0-8165-1004-0).
- Officer, James E., 1987, Hispanic Arizona, 1536-1856. University of Arizona Press, Tucson. (ISBN 0-8165-0981-6).
- Thomas, David M. (editor), 2003, Arizona Legislative Manual. In Arizona Phoenix, Arizona, Arizona Legislative Council. Google Print. Retrieved January 16, 2006.
- Trimble, Marshall, 1998, Arizona, A Cavalcade of History. Treasure Chest Publications, Tucson, Arizona. (ISBN 0-918080-43-6).
- Woosley, Anne I., 2008, Early Tucson. Arcadia Publishing, Charleston, South Carolina. (ISBN 0-7385-5646-7).
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
-
Kaktus veksur í oyðimarkahitanum í Sonoranoyðimørk í Suðurarizona.
-
-
-


text:
14. juli
14. juli er dagur 195 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 196 um skotár er). 170 dagar eru eftir av árinum.
Tjóðardagur Fraklands (Bastilludagur).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1789 - Franska kollveltingin: Bastiljan í Paris verður stormað.
- 1933 - Nazistiska stjórnin bannar allar andstøðuflokkar í Týsklandi.
- 1976 - Deyðarevsing verður avtikin í Kanada.
- 2013 - Ein 18 ára gamal maður stingur fýra fólk við knívi í Norðdepli, fyrst tvey ung fólk og síðan ommu og abba tann unga mannin. Maðurin verður handtikin, og tey fýra offrini innløgd á Klaksvíkar Sjúkrahús.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1858 - Emmeline Pankhurst, ensk stríðskvinna fyri kvinnurættigheitum (d. 1928)
- 1913 - Gerald Ford, amerikanskur forseti (d. 2006)
- 1918 - Ingmar Bergman, svenskur leikstjóri (d. 2007)
- 1974 - David Mitchell, enskur skemtari og sjónleikari
- 1977 - Victoria av Svøríki, svensk krúnprinsessa
- 1980 - Rasmus Rasmussen, føroyskur tónleikari (d. 2012)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1881 - Billy the Kid, amerikanskur brotsmaður (f. 1859)


text:
Matur
Matur er nakað, sum kann etast. Matur er høvuðskeldan til orku og føðsluevni fyri djór, og kemur vanliga frá djóri ella plantu. Øllum djórum og menniskjum tørvar mat. Í matinum eru lívsneyðug evni, ið veita kroppinum bæði orku og hita, og evni, sum eru lívsneyðug fyri trivnað og vøkstur.
Kosturin er ymiskur um allan heim og lagar seg eftir, hvør matur er tøkur. Menniskan kann sodna sera ymiskan mat av gróðri og djóri, men summi fólk eru urtaátarar, vegetarar, burturav. Tey eta ikki kjøt, tí trúgv teirra loyvir tí ikki, ella tey halda tað vera ringt fyri heilsuna. Er kosturin ikki nóg heilsugóður, ella mattrot er, kann sjúka standast av tí. Hjarta- og æðrasjúkur og aðrar vælferðarsjúkur kunnu vit fáa, um vit oveta okkum av mati, sum er ringur fyri heilsuna.
Innihaldsyvirlit
Matur[rætta | rætta wikitekst]
Frá plantum[rætta | rætta wikitekst]
Frá djórum[rætta | rætta wikitekst]
Frá hvørki djóri ella plantu[rætta | rætta wikitekst]
Sløg av framleiddum mati[rætta | rætta wikitekst]
- Drekka: Djús, Saft
- Rúsdrekka: Øl, Vín, Brennivín
- Breyð
- Kaka
- Ostur
- Kips
- Súltutoy
- Pasta
- Terta
- Pitsa
- Tvíflís
- Salat
- Sós
- Pylsa


text:
Høgni Hoydal, landsstýrismaður í fiskivinnumálum, hevur nú gjørt uppskot um kvoturnar fyri svartkjaft og norðhavssild í 2017.
Men hann skal ráðføra seg fyrst við Uttanlandsnevndina hjá løgtinginum, áðrenn kvoturnar verða kunngjørdar. Og tað fer hann at gera klokkan eitt í morgin.
Tá kvoturnar eru ásettar, ber eisini til at siga, hvussu nógvur svartkjaftur og hvussu nógv norðhavssild skal seljast á uppboði.
Løgtingið hevur samtykt, at tað, sum kvoturnar eru størri enn tær vóru í fjør, skal seljast á uppboði.
Les eisini
Landskassin spardi 21 milliónir krónur í fólkapensjónum í fjør
Tíðindi
Tað er tætt samband millum Andras Mortensen og Jóan Paula Joensen, sum fyri jól metti um tvær kærur um Andras Mortensen.
Hópurin er styrktur og NSÍ hevur sett sær høg mál fyri komandi kappingarár
Hóast Sveinur Justinussen fekk beinleiðis reytt kort í fyrra hálvleiki, so stríddi StÍF seg til sigur á Kyndli í fyrsta umfari í steypakappingini
Bretski forsætisráðharrin Theresa May er komin undir trýst at fortelja, hvussu nógv hon visti um eina kjarnorkurakett, sum fór av kós í summar.


text:
Vit kenna øll tað føroyska veðrið, og hvussu skiftandi tað kann vera. Í seinastuni hevur tað verið ógvuliga nógvur vindur, og tískil eru vit ikki sloppin út, so tí hava flestu føroyingar bara hildið seg innandura. Men hvat kann man takast við, tá man bert situr inni?
1. Legg teg og sov
Seriøst. Vit hava øll brúk fyri svøvni.
2. Netflix
Hvat við at bara tendra Netflix og bara liggja og bobla á sofuni? Tað er super lekkurt at hava 'netflix and chill' einsamallur.
3. Ger okkurt kreativt
Tað ber til at fara at mála, tekna ella okkurt líknandi. Tað sigst, at man gerst kreativur, tá man keðir seg.
4. Les eina bók
Tað besta er at lesa eina bók undir einum teppi við einum heitum temunni og hoyra vindin uttanfyri.
5. Rudda
Tað ber til at rudda; men tað er nokk ein neyðloysn (hehe).
6. Jólagávurnar skulu gerast
Man manglar altíð at pakka ta síðstu jólagávuna inn, og tí er tað smart at gera okkurt við tað nú, eftirsum at tað ikki er so freistandi at fara út.
7. Forkela teg sjálva/n
Far í bað ella undir brúsu, smyr krem og ymiskt á húðina. Gev tær góða tíð; tú hevur líkasum ikki skund.
8. Spøl
Tað kann væl vera, at títt Playstation saknar teg; ella hvat nú um ‘Club Penguin’ ljóðar freistandi? Tíðin gongur skjótt við einum spæli.
‘Uplay’ hevur eisini í seinastuni bjóðað út ókeypis spøl, t.d. var Assasins Creed at fáa tann eina dagin!
9. Spæl spøl við øðrum
Um onkur er veðurfastur saman við tær, so er tað smart at biðja tey koma at spæla eitt spæl saman við tær. Partners, um tit eru fleiri, ella hvat við góða gamla kortspælinum 'fiska'?
10. Slappa av
Tað er eisini lekkurt at sita og lurta eftir veðrinum og drekka ein lekkran temunn, meðan man hevur beinini hægst.


text:
Samsýningarnar verða latnar, alt eftir tekstaslagi. Av tí at vit gjalda samsýningar, loyva vit okkum at viðmerkja og broyta í tekstinum, til vit eru nøgdir.
- Fyri vanligar prosatekstir verða latnar 350 krónur fyri blaðsíðuna. Hvør blaðsíða er 2000 tekn.
- Fyri lýrikk og stuttprosa verða latnar í mesta lagi 450 krónur fyri blaðsíðuna. Er yrkingin sera stutt, loyva vit okkum at seta gjaldið lægri.
- Fyri týðingar verða latnar 250 krónur fyri blaðsíðuna. Hetta gjald er bæði fyri yrkingar og prosa.
- Fyri permuna verða vanliga latnar 2.000 krónur til avvarðandi listafólk.


text:
Hví vilja Jehova vitni ikki hava blóð?
Vanligar misskiljingar
Søgn: Jehova vitni hava ikki álit á heilivági og sjúkuviðgerð.
Sannroynd: Vit royna at finna bestu læknaviðgerðina bæði til okkum sjálv og okkara familju. Tá ið vit hava heilsutrupulleikar, seta vit okkum í samband við læknar, sum hava royndir innan blóðleysa skurðviðgerð og aðra blóðleysa viðgerð. Vit gleðast um framstigini í læknaheiminum. Í roynd og veru koma blóðleysu viðgerðirnar, sum eru ætlaðar at hjálpa Jehova vitnum, øllum í samfelagnum til góðar. Í nógvum londum ber tað nú til hjá einum og hvørjum sjúklingi at sleppa undan vandunum, ið kunnu standast av blóðflutningi, eitt nú blóðbornum sjúkum, immunreaktiónum og mannamistøkum.
Søgn: Jehova vitni halda, at trúgv kann grøða fólk.
Sannroynd: Eingin grøðing fer fram hjá okkum.
Søgn: Blóðleys viðgerð er sera kostnaðarmikil.
Sannroynd: Tað loysir seg væl at viðgera uttan blóð. *
Søgn: Á hvørjum ári doyggja nógv Jehova vitni, eisini børn, tí tey ikki vilja hava blóð.
Sannroynd: Hetta uppáhaldið er púra ógrundað. Skurðlæknar gera javnan torførar skurðviðgerðir, eitt nú hjartaskurðviðgerðir, ortopediskar skurðviðgerðir og ymiskar transplantatiónir, uttan at nýta blóð. * Sjúklingar, eisini børn, ið ikki fáa blóðflutning, koma vanliga fyri seg eins væl og tey, ið fáa blóðflutning, ella enntá betur. * Í øllum førum ber ikki til at siga við vissu, at ein sjúklingur doyr, um hann ikki fær blóðflutning, ella at hann yvirlivir, um hann tekur ímóti blóðflutningi.
Hví vilja Jehova vitni ikki hava blóð?
Tað er fremst av øllum ein trúarspurningur, ikki ein læknavísindaligur spurningur. Bæði í Gamla og Nýggja testamenti stendur týðiliga, at vit skulu halda okkum frá blóði. (1. Mósebók 9:4; 3. Mósebók 17:10; 5. Mósebók 12:23; Ápostlasøgan 15:28, 29) Í Guds eygum umboðar blóðið lívið. (3. Mósebók 17:14) Tá ið vit ikki taka ímóti blóði, er tað ikki bara tí, vit vilja akta Gud, men eisini tí vit vilja vísa honum virðing aftur fyri, at hann gav okkum lívið.
Broyttar fatanir
Einaferð var vanliga fatanin í læknaheiminum, at blóðleysar viðgerðir vóru víðgongdar, ja, næstan sjálvmorðskendar. Men so er ikki longur. Til dømis stóð at lesa í eini grein í einum læknatíðarriti í 2004, at „nógvar av mannagongdunum, ið verða brúktar í viðgerðini av sjúklingum, sum eru Jehova vitni, verða vanligar um nøkur ár“. * Ein grein í tíðarritinum Heart, Lung and Circulation nevndi í 2010, at „’blóðleys skurðviðgerð’ ikki bert eigur at vera avmarkað til J[ehova] v[itni], men eigur at vera ein fastur partur av skurðviðgerð sum heild“.
Fleiri túsund læknar kring heimin eru farnir at brúka mannagongdir, sum tryggja, at sjúklingurin ikki missir ov nógv blóð. Soleiðis sleppa teir undan at brúka blóð í torførum skurðviðgerðum. Hesar mannagongdirnar verða eisini nýttar í fátækum londum, og nógvir sjúklingar, sum ikki eru Jehova vitni, vilja fegnir hava slíka viðgerð.
^ par. 8 Sí Transfusion and Apheresis Science, bind 33, nr. 3, s. 349.
^ par. 10 Sí The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, bind 134, nr. 2, s. 287-288; Texas Heart Institute Journal, bind 38, nr. 5, s. 563; Basics of Blood Management, s. 2; og Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, bind 4, nr. 2, s. 39.
^ par. 10 Sí The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, bind 89, nr. 6, s. 918; og Heart, Lung and Circulation, bind 19, s. 658.
^ par. 14 Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, bind 4, nr. 2, s. 39.


text:
Orð: Bjarni Wiberg Joensen
Lag: Vandringsmenn
1. Langt burt frá tær við Noregs køldu strendur.
Eitt sólareyga stendur fyri mær.
Eg síggi teg, hvar enn mítt eyga vendur.
Nei, onga aðra mynd mítt eyga sær.
2. Tú fløvar hjarta mítt um bert eg síggi.
Eitt lítið tekin her av tíni hond.
Tað fløvar meg, ja, eins og summarlýggi.
Um okkum skiljir bæði hav og lond.
3. Hvar enn eg fari, minnini mær fylgja,
um teg og hvørja løtu tú mær gav.
Um teg nú teskar hvør ein lítil bylgja,
um teg nú teskar hetta stóra hav.
4. Alt her á jørð kann fána burt og kølna,
men kenslur mínar liva, doyggja ei.
Fyrr skal hvør blóma doyggja út og følna.
Fyrr eg skal gloyma, ganga aðra leið.
5. So vist sum sólin enn á himli lýsir,
hin sama stjørnan enn sum áður stóð.
So vist mítt hjarta heitar kenslur hýsir.
So vist eg lata vil mítt hjartablóð.
6. Eg sendi tær nú heilsu yvir havið,
og til tey børn tú givið hevur mær.
Eg elski tykkum nú og allar ævir,
eg minnist tykkum bert mítt hjarta slær.


text:
Guatemala
Lýðveldið Guatemala er eitt land í Miðamerika. Í norðri hevur Guatemala mark við Meksiko og Belis , í eystri við Honduras, og í suðri við El Salvador. Høvuðsmálið í Guatemala spanskt. Høvuðsstaðurin í Guatemala eitur Guatemalabýur. Avtoftaðir býir úr stórtíð Mayaríkisins og katólskar kirkjur í sponskum sniði bera boð um, at mentanin í Guatemala er fjølbroytt. Helmingurin av fólkinum nú á døgum er ættaður frá mayaindiánunum, og flestu teirra búgva í bygdum í hálendinum. Hin helmingurin er lutvíst indiánskur, lutvíst spanskur. Mangir mayaindiánar arbeiða hjá ríkum góðseigarum, sum dyrka kaffi, sukur og bananir, sum er týdningarmesta útflutningsvøra í landinum. Guatemala flytur eisini út nýhentaðar blómur, mest rósur, ið verða dyrkaðar í dølunum við Antigua. Flestu fólk í Guatemala eru rómversk katólsk, ið var átrúnaðurin, sum spaniamenn bóru við sær, tá ið teir komu hagar í 15. øld. Alt fleiri fólk taka nú við protestantiskari trúgv, men fólkið hevur eisini aðra gudsdýrkan, ið hevur røtur aftur í gamla mayaindiánska trúgv. Skrúðgongan í Antigua er eitt av hátíðarhaldunum í halgu vikuni. Í Sankta Tomaskirkju verður biðið bæði til katólsk halgimenni og gamlar indiánskar gudar.
Ferðavinnan er tann vinna, sum veksur skjótast í Guatemala. Á hvørjum ári koma stívliga hálv millión fólk til landið at síggja gomlu mayabýirnar. Tempultoftirnar av mikla mayabýnum Tikal eru í einum stórum tropuskógi. Enn veit eingin, hví fólkið brádliga fór úr býnum fyri um 1000 árum síðan. Mangir mayaindiánar í Guatemala eiga smáar jarðarteigar, har teir dyrka mais, bønir, grasker og frukt. Tey, ið búgva avsíðis, ganga langan veg at selja grøði sína. Á marknaðinum verða eisini seldar blómur og handgjørdar vørur og ymsir lutir, ið handvei karar hava gjørt, t.d. leirvørur og kurvar. Liljur og rósur, nelikar og gladiólir verða dyrkaðar í dølunum. Tað mesta verður selt til USA. Konurnar á bygd ganga í øklasíðum skjúrti, sum tær sjálvar veva. Mynstrini eru fleiri hundrað ára gomul. Veving er gamalt handverk. Vovið verður við litføgrum tógvi og tráði, og somu mynstur eru gingin í arv ætt eftir ætt. Fleiri enn 300 ymisk mynstur eru, sum øll hava sína serligu søgu. Vevkonurnar nýta einfaldar vevar, sum eru lættir at taka við sær, tá ið tær flyta úr einum staði í annan. Mayafólkið má alsamt stríðast til tess at lívbjargað sær, og mong hava tolt nógv og eru dripin, tá ið tey hava roynt at hildið fast um sín gamla lívshátt. Ringast var fyrst í 1980-árunum, tá ið hernaðarstýrið, sum tá var, setti sær fyri at týna mayafólkið. Eini 60.000 fólk flýddu til Meksiko og hava livað har í flóttafólkalegum. Nú flyta tey heim aftur til Guatemala, men viðurskifti teirra eru óviss, og mesta jørðin er tikin frá teimum.
Í Guatemalabýi gerast alt fleiri gøtubørn. Tað eru børn, sum eru farin heiman undan neyð og fátækadømi. Á gøtunum lívbjarga tey sær; tey stjala, bidda og selja tað, tey finna á ruskdungum. Mannarættindafelagsskapir, t.d. Amnesty International, eru nú farnir at arbeiða fyri at bøta um viðurskftini hjá hesum børnum.


text:
Orð: George Perry
Lag: L. Morris
Týtt: Øssur Berghamar
1. Í tonkum so djúpum eg stóð ein dag
við Genesarets strond – tí har
var savnað ein fjøld um ein fremmandan,
sum úr Galileu var.
Eg sá, at Hann nam við ein blindan mann,
sum brátt síggjandi fróur gekk;
hin lamni, sum einsamur, bundin sat
nýggja styrki í øklar fekk!
Niðurlag: Á, eg kendi meg gripnan av Honum,
Hans náði, Hans signaða brá.
Hesum fremmanda úr Galileu
gav eg hjarta mítt heilt júst tá.
2. Hann talaði Orð, sum fekk bylgjurnar
við eitt til at leggja seg.
Hans myndugleiki fekk stormarnar
at bráðtagna beinanveg!
Í hond Hans eg legði mítt lív, mítt alt,
tá Hann talaði til mín milt;
hvør bylgja brátt legðist, hvørt boðabrot
fyri Orðum Hans: Tig, ver stilt!
3. Tann náði, sum andlit Hans lýsti av,
eg ongantíð gloyma kann,
tá eg í syndanna myrkri gekk
og undurfult Hann meg fann.
Eg eyga nú fekk á tey merkju djúp,
Hann á hondum og fótum bar,
mín Frelsari gjørdist hin fremmandi,
Hann, sum úr Galileu var.


text:
Í dag fyllir ein av best umtóktu og týdningarmestu høvundunum í Danmark 60 ár. Pia Tafdrup var fødd 29. mai í 1952. Hon hevur gingið á lærda háskúlanum í Keypmannahavn. Fyrsta yrking hennara stóð í tíðarritinum Chancen í 1980. Í 1981 kom út fyrsta savn hennara, Når der går hul på en engel. Síðani 1981 hevur givið út 25 bøkur, útvarpsleikir, librettoir og annað gott. Hon er limur í Det Danske Akademi og The European Academy og Poetry. Hon fekk Norðurlendsku bókmentavirðislønina í 1999 fyri yrkingasavnið Dronningeporten og hevur fingið Det Svenske Akademis Nordiske Pris í 2006. Yrkingar hennara eru týddar til fleir enn 30 mál.
Saman við Michael Strunge, F. P. Jac og Søren Ulrik Thomsen var hon helst tann yrkjarin, ið hevði størstan týdning fyri tað ættarliðið av donskum yrkjarum, ið kallast 80-ara ættarliðið.
Her hoyra vit Pia Tafdrup lesa tríggjar yrkingar úr Dronningeporten:
Í skaldskapinum hjá Piu Tafdrup eru evni, ið ganga gjøgnum alt ritverk hennara. Hennara myndaheimur er merktur av, at hon viðger evni so sum vatn, húð, máni, fuglar, jørð og onnur við. Hesi verða pressað gjøgnum væl smurdu málmaskinuna, sum eyðkennir skaldskapin hjá henni. Rútman í yrkingunum er serlig, og tá ið hon lesur upp, hoyrist, hvussu nógv rútman hevur at siga fyri yrkingina.
Í farnu viku kom út nýggjasta savn hennara, Salamandersol, sum er endin á einari tetralogi. Fyrsta savnið eitur Hvalerne í paris (2006), næsta eitur Tarkovskijs heste (2006), tað triðja eitur Trækfuglens kompans (2010) og síðsta savnið eitur Salamandersol.
Henda yrkingin er úr Salamandersol:
Tiden, hvor nogle beundres, andre ignoreres,
og kritikere i et sandt dyrplageri
satser på hver sin halte hest,
mens vi som kronvidner
til hinandens triumfer eller øredøvende nederlag
forsøger at holde pennen fast og smidigt i hånden,
mens tungen synger i munden.
Tiden, der starter i uskyld,
men hvor mændene med dødelig udgang
indbyrdes kæmper om at tegne årtiet
på en brændende blå
planet.
Vit á Vencli vilja við hesum fátæku orðum ynskja Piu Tafdrup hjartaliga til lukku við degnum.
ÁVEGIS
Kroppurin ið gevur seg
eftirlíkar seg
og gevur seg undir
sum snjóklokkur
ið spretta í kavanum
við bløðum ið skelva
í tí skæra ljósinum
skjóta út og lata seg upp
sum ongantíð áður.
Pia Tafdrup
Oddfríður Marni Rasmussen týddi
OMR/AÓD


text:
Grootfontein
Grootfontein er ein býur í Otjozondjupa í Namibia og hevur 23 793 íbúgvar (2011).
Kend fólk frá Grootfontein[rætta | rætta wikitekst]
- Behati Prinsloo – modell, best kend fyri sítt arbeiði við Victoria's Secret.
- Leon Jooste – SWAPO politikari og vinnulívsmaður[1].
- Hage Geingob – Formaður fyri SWAPO og fyrrverandi varaforseti í Namibia.
- Lydia Katjita – SWAPO politikari og limur í Pan-African Parliament.
- Hannes Smith – journalistur.
- Inge Zaamwani – vinnulívskvinna.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Leon Jooste Namibia Institute for Democracy


text:
Orð: Milton Bourgeois og Árni Jacobsen (2. ørindi)
Lag: Milton Bourgeois
Týtt: Árni Jacobsen (1. og 3. ørindi)
Upprunaheiti: Rise and be healed
1. Komu á leið tína mótgongd og trongd,
gjørdi ivin tungan tín veg,
eyguni lyft, her er hjálpin til tín,
tað er Jesus – sum leið fyri teg.
Niðurlag: Reis teg og gakk fram í Jesusar navni,
set nú trygt títt álit á hann!
Reis teg og gakk fram í Jesusar navni,
hvønn ein spurning loysa hann kann!
2. Tykist so fjarskotin Himmalin tær,
hómast kámt bert ljósið, tú sá,
boygg teg við krossin, har Frelsarin hekk,
har av nýggjum tú treysti skalt fá.
3. Um tú í trúgv festir eygu á hann,
fram á leið hann leiðir hvørt stig.
Ákallan hjartans og bøn hoyrir hann,
og í sálina veitir hann frið.


text:
Advent
Adventstíðin er fyrireiking til jólini. Hetta orðið verður brúkt til hendan partin í kirkjuárinum, tí vit hugsa um Jesu komu. Adventssunnudagur er nýggjársdagur í kirkjuárinum, og adventstíðin fatar um fýra teir seinastu sunnudagarnar fyri jól. Teir tekstir, sum verða lisnir úr Bíbliuni í gudstænastuni í adventstíðini, siga frá Guds lyftum um ein frelsara, frá fyrijáttanini í Gamla Testamenti og um at vera til reiðar at møta frelsaranum.
Orðafrágreiðing[rætta | rætta wikitekst]
Orðið er komið úr latíni í flestøll mál her um vegir; tað er stytting av adventus domini "koma Harrans", av fyrisetingini ad "at, til" og sagnorðinum venire "koma". Norrøna navnið á hesi fyrireikingartíð til jólini var "jólafasta" (jólaføst). Tá hevði fólk - sum føroyingar eisini til fyri stuttum - bindindi at bíða við jólahaldinum, til jólini komu.
Orðið advent (eisini stavsett "atvent") hevur verið lagað at føroyskum framburðarreglum soleiðis, at sagt hevur verið annaðhvørt [advent] við stuttum a-ljóði sum eitt nú í orðinum alv ella [ead-/eatvent] við tvíljóðandi a sum í orðinum at. At siga [a:dvent] við longum óføroyskum [a:], sum nú hoyrist av øðrumhvørjum munni í útvarpi og sjónvarpi, er nýtt og man vera nýkomið úr donskum.


text:
Latínska stavraðið
Tað latínska stavraðið er eitt stavrað (alfabet), sum upprunaliga var tilpassað tað latínska málið, og sum síðan hevur breitt seg til nógv onnur mál, og sum nú er tað mest brúkta stavraðið í heiminum. Tað verður fyrst og fremst nýtt í Vesturheiminum, har ið nógv indoevropeisk mál eru, og í londum sum hava verið vesturlendsk hjálond. Tað verður enntá nýtt í ávísum málum, sum hava onnur stavrøð, eitt nú í tí japanska, har nevnt ローマ字, rōmaji, og í kinesiskum, har tað verður brúkt í pinyin. Navnið á tí latínska stavraðnum eitur á latínskum abecedarium Latinum (forn úttala: [abɛkɛ'daːrɪʊm la'tiːnʊm]) ella alphabetum Latinum (forn úttala: [alfa'beːtʊm la'tiːnʊm]).
Fornlatínska stavraðið[rætta | rætta wikitekst]
Tað latínska stavraðið mentist frá tí etruskiska stavraðnum (tað gamla italska stavraðið) sum í sínari tíð mentist úr tí euboiiska grikska stavraðnum. Upprunaliga talið av bókstavum var 21:
Bókstavurin C var ein vesturlendskur variantur av tí grikska bókstavinum Γ (gamma), men hann verður nýttur bæði til at vísa eitt g-ljóð og eitt k-ljóð, møguliga sum ein ávirkan frá tí etruskiska málinum, sum manglaði g-ljóð. Bókstavurin Z var ikki neyðugur fyri at skriva á latíni og varð í 200-talinum f.Kr. býttur út við tann nýggja bókstavin G, eitt C við einari lítlari vatnrættari striku.
Eftir at rómverjar høvdu vunnið á Grikkalandi vóru bókstavirnir Y og Z lagdir afturat fyri at skriva griksk lániorð. Klassiskt latín hevði tí 23 bókstavir:
Hesir bókstavir vóru í longdini troyttandi at skriva, og tí mentist við tíðini ein kursiv hondskrift, sum gjørdist upprunin til teir lítlu bókstavirnir í nýggjari tíð. Man skrivaði heilt einfalt tað ið man helt hava týdning og kursiveraði restina.
Nýtíðar latínska stavraðið[rætta | rætta wikitekst]
Í germanskum málum finnist v-ljóð, sum manglar í tí klassiska latínska. Í 600-talinum, tá ið anglosaksarnir fóru burtur frá at nýta rúnir, til at nýta tað latínsku skriftina, hildu tey tó fast við rúnuna ƿ wynn fyri hetta ljóðið. Seinni fóru tey í staðin at skriva VV, sum við tíðini varð bleiv til W. At man í ávísum málum nevnir W fyri dupult V (t.d. í føroyskum, donskum, svenskum, fronskum) meðan bókstavurin w á øðrum málum verður nevndur dupult U (á engskum) vísir, at tað tá í tíðini ikki hevur verið gjørdur munur ímillum V og U. Den raka formen V användes i början av ord, medan den runda formen U användes i mitten eller slutet, uttan at ávirka úttaluna. Tað fyrsta býtið millum tveir ymiskir bókstavir kemur úr gotiska stavraðnum frá 1386, har ið V kemur í staðin fyri U. Í 1500-talinum kom V at standa fyri eitt hjáljóð og U fyri eitt sjálvljóð, júst sum tað ger tað í dag.[1]
Á líknandi hátt brúkti man J og I fyrst og síðst í einum orði, óansæð hvussu úttalan var, men í 1500-talinum kom J at standa fyri hjáljóðinum, og I kom at standa fyri sjálvljóðinum.
Soleiðis kom tað nýtíðar latínska stavraðið altso at hava 26 bokstavir:


text:
Sandur
Sandur er onnur av teimum stóru bygdunum í Sandoynni. Sandur er ivaleyst ein av elstu bygdunum í Føroyum, hon er grundað í víkingatíðini um ár 825. Landnámsmenn, ið tóku land her, vóru norskir víkingar. Sandur er eisini størsta markatals bygd, saman við Hvalba. Á sandi er sandur við einastu mølheyggjum í Føroyum. Sandurin á Sandi er sera vælegnaður til eplavelting.
Kirkjan á Sandi er sera áhugaverd, tí har hava nógvar kirkjur staðið á sama stað, undan hesari, tann fyrsta varð bygd um ár 1100. Ungmannafelag var stovnð í 1923, og felagshús teirra varð bygt í 1953, og eitur tað Virkið. Tað er síðani umbygt og víðkað og sett í tíðarhóskandi stand.
Í 1988 vóru eini eldri sethús, Norðara Koyta, sett í stand, og hetta hús verður nú nýtt til bygdarsavn. Sands fornminnissavn eigur húsini, somuleiðis eigur felagið eisini gamla handilin á Grótteigum, ið Jóhan Mortensen á Tvøroyri læt byggja, beint eftir at fríhandilin var komin til Føroya.
Einans á Sandi eru rættiligir sandheyggjar. Teir nevnast mølheyggjar og eru friðaðir. Mølheyggjar eru vorðnir til í einum samspæli ímillum sand og plantuvøkstur, ið verður førdur á staðið við vindinum. Fyritreytin fyri, at sandheyggjar kunnu koma í, er, at nóg nógv er til av sandi, og at tey plantusløgini, ið kunnu geva lívd, eru til staðar, soleiðis at sandurin, ið leggur seg uttan um planturnar, verður bundin við teirra rótgreining. Har vaksa plantur og liva flogkykt, ið ikki eru at finna aðrastaðni í landinum.
Innihaldsyvirlit
Sagnir[rætta | rætta wikitekst]
Nógvar sagnir eru knýttar til Sand bygd, fyrst og fremst tær um Kálv Lítla og Harra Klæmint. Teir vóru báðir prestar á Sandi og tað er sanniliga ikki fyri teirra dygdir, teir eru kendir. Kálvur Lítli var prestur her í 14. øld, og hann var yvirgangskroppur og manndrápari. Harra Klæmint var prestur her í 17. øld, og hann hugsaði bert um at kráma jørð undir seg.
Úr "Færøske Folkesagn og Æventyr" hjá Jacob Jacobsen.
Áhugaverd støð í bygdini[rætta | rætta wikitekst]
- Prestagarðurin Todnes
- Kálvmannarætt og Presthólmur
- Norðara Koyta
- Sands Listasavn
- Sands kirkja
- Junkarinsfløtt
- Tingborðið í Trøðum
- Mølheyggjarnar á sandinum
- Akselsa handil
- Minnisvarðin fyri Jóannes í Króki
- Nýggja sólurið
- Sandsvatn
- Gróthúsvatn
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Heima á Sandi. Heima á Sandi er einasti stað í Føroyum, har rættiligir sandheyggjar eru.
-
-
-
Útsýni frá Inni í Dal heim í bygdina og til Sandsvatn.
-
-
-
-
-


text:
1920
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 9. januar - Túsundir mans fylgja spent við, tá "mannliga flugan" George Polley klatrar upp eftir Woolworth bygninginum í New York. Hann klárar upp á 30. hædd áðrenn hann verður handtikin.
- 13. januar - The New York Times háða rúmdarserfrøðingin Robert H. Goddard, sum tosar um rúmdarferðir. Sama blað noyðist at printa ein almenna umbering 17. juli 1969 tá amerikanarir lenda á mánanum, og tað vísir seg at rúmdarserfrøðingurin hevði rætt.
- 17. februar - Anna Anderson fremur sjálvmorðsroynd í Berlin í Týsklandi. Tá hon verður flutt á Sálarsjúkrahús heldur hon tí fram, at hon er greivynna Anastasia Romanov, sum er hildin at hava latið lív saman við familju síni 2 ár frammanundan.
- 18. mars - Grikkaland skiftir yvir til tann gregorianska kalendarin.
- 15. juni - Avtala kemur í gildi ímillum Danmark og Týskland. Mørk verða drigin av nýggjum, sum geva Danmark rætt til Norður Slesvík.
- 11. juli - Húsa kirkja verður vígd.
- 30. juli - 8. august - Fyrsta alheimsskótalegan Jamboree verður hildin í London, við 8000 skótum frá 34 londum.
- 26. august - Kvinnur fáa atkvøðurætt í USA.
- 16. september - Wall street spreingingin: Ein spreingja, goymd í einum hestavogni, brestur fyri framman J. P. bygningin í New York. 38 lata lív og 400 verða meiðslaði.
- 29. september - Adolf Hitler heldur sín fyrstu politisku røðu í Eysturríki.
- 18. oktober - Fleiri túsund arbeiðsleys mótmæla í London. 50 verða meiðslaði.
- 2. november - Warren G. Harding vinnur amerikanska forsetavalið. Hetta er fyrsta valið har kvinnur hava atkvøðurætt.
- 10. november - Løgtingsval.
- 15. november - Fyrsta ráðstevna League of Nations (Sameindu Tjóðirnar) verður hildin í Geneva í Sveis.
Ókend dagseting[rætta | rætta wikitekst]
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
- 20. apríl - Summar OL verður sett i Antwerpen í Belgia. Eyðkenda búmerkið við teimum 5 ringunum verður nýtt fyri fyrstu ferð.
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- Oskar Hermannsson, yrkjari (d. 1995)
- 18. desember - Ingálvur av Reyni, føroyskur listamaður, (d. 2005.)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 31. august - Jens Olivur Lisberg, tjóðarhetja (f. 1896)


text:
Toppont
Toppont (frøðiheiti - Mergus serrator), eisini kallað stikkont, sagont ella tannont, hevur langt og klænt nev, so klænt, at rípur fáa ikki verið inni í tí, og har eru so spískar taggur í staðin. Steggin er sera skjórutur. Høvdið og ovasta á hálsinum er svart við sterkum grønum dámi, hálsurin niðari hvítur, bringan brún við svørtum blettum. Annars er hann mest flekkutur av hvítum og svørtum og gráum. Síðurnar eru gráskjónv utar og búkurin hvítur. Bøgan er mest morflekkut, men við hvítum litum á veingjunum og hvít í neðra. Bæði steggin og bøgan hava ein stóran topp aftur úr nakkanum. Um summarið líkist steggin bøguni.
Toppontin eigur her og har í Føroyum, stundum nærindis sjónum, stundum í tílíkum støðum sum villdunna. Eggini eru fyri tað mesta 8-10, hendir seg upp til 12. Ungarnir eru reyðbrúnir um vangar og háls, annars morflekkutir omaná, hvítir í neðra. Um samdøgur gamlir fara teir úr reiðrinum, og tað er ótrúligt, hvat eitt so lítið kann vera raskt og kringt. Alin høgar bakkar fara teir uppfyri við eitt hopp, og so skjótt teir eru komnir í ánna, duga teir at kava og taka sær maðkapirrur. Men í áum og vøtnum verða teir ikki gamlir, mamman fer til sjós við teimum, og har síggjast tey, um enn ótøtt, allan veturin. Floygdir ungar eru littir sum bøgan.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Dýragarðar
Dýragarðarnir geva fólki størri fatan av náttúrunnar stórleika og fjølbroytni. Tað eru stívliga 3.000 ár síðan, at teir ráðandi í Kina stovnaðu stóran dýragarð, teir nevndu Vísdómsgarð. Nú hava flestu stórbýirnir dýragarð, fiskabúr ella dýraverndarøki, har fólk fáa høvi at granska og síggja nógv hundrað dýrasløg. Endamálið við dýragørðum er fyrst og fremst at vísa fólki, hvussu dýrini liva og bera seg at, har tey av røttum eiga at vera.
Fólkini, har starvast, gera framúr gott granskingararbeiði og eru virkin í náttúruvernd, tí tey fáa sjáldsom dýr at nørast. Í øllum dýragørðum starvast nógvir dýraansarar, ið ambæta djórunum, dýrafrøðingar, ið granska og hava eftirlit við djórunum, kokkar, bókhaldarar, byggifrøðingar, handverkarar, urtagarðsmenn, dýralæknar og mong, mong onnur. Stjórnin skipar fyri arbeiðinum í dýragarðinum, og har er mikið at takast við. Atgongugjaldið er høvuðsinntøkan, men flestum dýragørðum tørvar fíggjarligan stuðul frá tí almenna.
Men fólk eru sera ójøvn á máli, hvønn týdning dýragarðar í veruleikanum hava. Viðhaldsfólk siga, at dýragarðarnir geva fólki møguleika at sleppa nær djórunum, tað hevði teimum annars ikki verið fyri. Tey, ið eru ikki fyri dýragørðum, halda ikki vera rætt at hava djór byrgd inni, tí dýrini hamast burtur, og í vánaligum dýragørðum fáa djórini ikki nóg góða røkt og ov ringt at eta. Kanska er eisini reinførið vánaligt, so dýrini gerast sjúk.


text:
Vágs kommunu hevur grundstykki tøk í Gjógvarábøi og í Mýrunum.
Grundstykkir í Vágs kommunu fyri 50....
Vágs kommunu hevur grundstykki tøk í Gjógvarábøi og í Mýrunum. (more…)....
Innskriving í 1. flokk í Vágs skúla....
Mánadagin 23. januar 2017 verða børn í Vágs Kommunu, sum skulu í 1.flokk skúlaárið 2017/2018, innskrivaði. (more…)....
Barnaansingin og gjøld frá 1. janua....
Gjøldini í barnaansingin hjá Vágs kommunu, tvs. í dagrøkt, vøggustovu, barnagarði og frítíðarskúla eru hesi galdandi frá 1. januar 2017. (more....
Námsfrøðingur til Suðuroyar Barnave....
Søkt verður eftir námsfrøðingi 20 tímar um vikuna at starvast heima hjá barnafamiljum og at stuðla børnum og ungdómi. (more…)....
Kunning
Grundstykkir í Vágs kommunu fyri 50.000 kr.
Vágs kommunu hevur grundstykki tøk í Gjógvarábøi og í Mýrunum. (more…)...
-
Býráðsfundir í 2017
Almennu býráðsfundirnir hjá Vágs býráð í 2017 verða hesa...
-
Skráin til býráðsfundin 19. des. 2016 kl. 19
Hesi mál verða viðgjørd á Býráðsfundi, mánadagin ta...
-
Kókið drekkivatni á Nesi
Av tí at bakteriur eru staðfestar í drekkivatninum úr Ey...
Sjálvavgreiðsla
Hús lýst til leigu undir Bústaðir
Vágs kommuna hevur tænastu her á heimasíðuni, har hús kunnu lýsast til sølu og til leigu, hetta ...
-
Upptøkureglurnar og gjøld á barnaansingarøkinum da...
Frá 1. januar 2015 koma nýggjar upptøkureglur í gildi fy...
-
Barnaansingin og gjøld
Gjøldini fyri barnaansing og frítíðarskúla í Vágs kommun...
-
Innskriving til barnaansing á heimasíðuni
Nú er gjørligt at gera innskriving til barnaansingina hj...
Vágs Havn
Stórsligin sjón á Vágsfjørði
Í kvøld kom norðurlendski og føroyski regattaflotin til Vágs á Nordisk Kystkultur Festival 2016 og á Føroya Regatta. -Og tað var stórsli...
-
Nógv skip við kei við Vágs Havn
Í dag hevur verið óvanliga nógv virksemi við Vágs Havn, ...
-
Vágs Havn eitt fet á leið
Í farnu viku komu tvey stór skip, ið virka innan oljuvin...
-
Seismikk- og hjálparskip á Vági
20. oktober 2015 komu seismikkskipið Polar Empress og hj...
Innskriving í 1. flokk í Vágs skúla
Mánadagin 23. januar 2017 verða børn í Vágs Kommunu, sum skulu í 1.flokk skúlaárið 2017/2018, innskrivaði.
Les meiri
Barnaansingin og gjøld frá 1. januar 2017
Gjøldini í barnaansingin hjá Vágs kommunu, tvs. í dagrøkt, vøggustovu, barnagarði og frítíðarskúla eru hesi galdandi frá 1. januar 2017.
Námsfrøðingur til Suðuroyar Barnaverndartænastu
Søkt verður eftir námsfrøðingi 20 tímar um vikuna at starvast heima hjá barnafamiljum og at stuðla børnum og ungdómi.
Les meiri
Endurlýsing: Námsfrøðingur til Ungdómshúsið í Vági
Søkt verður eftir einum námsfrøðingi til ungdómshúsið í Vági at byrja skjótast tilber.


text:
28. Des 2016
Kom og legga av 2017Melda til 5 dagar áðrenn tú ætlar at gevast við at roykja Ver við í ókeypis átakinum hjá Fólkaheilsuráðnum, ið er við til at strimbra og hjálpa tær, sum hevur gjørt av at gevast við at roykja.Fá stuðul, tá tú leggur...
07. Des 2016
Fólkaheilsuráðið heldur fram við herferðin Sunn Sinn - ið hevur til endamáls at varpa ljós á sálarliga heilsu og at bróta tøgnmentanina, ið áður hevur rátt. Hetta seinasta árið hava evni, ið hava við sálarheilsu at gera, verið sjónlig í miðlunum,...
05. Des 2016
Vinnarin í kappingini um Ársins roykfríi skúli 2016 var 5a í Skúlanum á Skúlatrøð ...
05. Des 2016
Tað var 5. a á Skúlatrøð, sum í heyst vann kappingina Ársins roykfríi skúli 2016. Vinningurin, ein konsert við Danny the veetos, varð handaður í morgun í badmintonhøllini í Klaksvík. 5. a valdi nevniliga at bjóða øllum skúlanum til konsertina. Heili...
28. Okt 2016
Tað er í kvøld 28. oktober kl. 18.00 til 21.00 á deildini hjá Tryggingarfelagið Føroya í Saltangará, at tú kanst fáa kanna tína heilsustøðuna.Lat teg kanna fyri langtíðarblóðsukur, feittprosent og lungnaorkuna, eisini er áhugaverd framsýning á staðnum. ...
26. Okt 2016
Fríggjakvøldið 28. oktober kl. 18.00 til 21.00 á deildini hjá Tryggingarfelagið Føroya í Saltangará. Kom á áhugaverda og øðrvísi framsýning um heilsu, har møguleiki er at máta feittprosent, BMI, blóðtrýst, langtíðarblóðsukur og lungnaorku. ...
17. Okt 2016
Sirið Stenberg, landsstýriskvinna, lat í dag undangongukvinnunum Ann Thomsen og Sunnivu Bjarnastein úr Bragdinum Fólkaheilsuvirðislønina 2016.Fyrrapartin var Fólkaheilsuráðstevna hildin fyri fullsettum sali í Norðurlandahúsinum. Fyri fyrstu ferð varð serlig Fólkaheilsuvirðisløn latin. Ein dómsnevnd hevur mett um tey tilnevndu og tikið støðu til, hvør ið...
17. Okt 2016
Omanfyri 200 fólk luttóku á Fólkaheilsuráðstevnuni, sum Fólkaheilsuráðið skipaði fyri saman við Heilsu- og innlendismálaráðnum.Bente Klarlund Pedersen, professari á Center for Inflammation of Metabolisme og yvirlækni á Ríkissjúkrahúsinum í Danmark og Magni Mohr formaður í Fólkaheilsuráðnum og lektari í heilsuvísindum vístu, hvussu vit við at...


text:
Boreray-seyður
Boreray-seyður er eitt seyðaslag (Ovis aries) frá oynni Boreray í St Kilda. Inntil 1930 varð hetta slagið hildið av íbúgvunum á oynni Hirta eisini, men tá ið Hirta avfólkaðist í 1930, bleiv slagið avtikið har og Soay-seyður settur ístaðin. Boreray-seyður er nú sjáldsamasta seyðaslag í Bretlandi, og telur færri enn 300 áseyðir. Í 1970'unum blivu nakrir Boreray-seyðir fluttir til skotska meginlandið fyri at uppbyggja ein stovn har, men enn er stovnurin á Boreray álitið hjá hesum hótta slagnum.


text:
David Crystal
David Crystal (føddur 6. juli 1941 í Lisburn, Norðurírlandi) er ein bretskur málfrøðingur, akademikari og rithøvundur.
Hann vaks upp í Holyhead í Wales og í Liverpool í Onglandi, har hann gekk á St Marys's College frá 1951.
David Crystal las engskt á University College London 1959-1962. Hann býr í dag í Holyhead og undirvísir á Bangor University í norður Wales og á University of Reading. Millum hansara mongu akademisku áhugamál eru innlæring av engskum, klinisk málfrøði, løgmál, og “ludic linguistics” (Crystal’sa egna nýyrði fyri studii av málspæli), engskan stíl, Shakespeare, indeksering og orðabókagerð. David er verji av International Association of Teachers of English as a Foreign Language (IATEFL) og varaforseti av Society for Editors and Proofreaders (StEP). Hann hevur eisini arbeitt sum ein týdningarmikil blaðstjóri á Cambridge University Press.
Vælkendur er hann fyri sínar málsendingar í sjónvarpi, ið eru populerar á netinum eisini, t.d. Youtube.


text:
Meksikobýur
Meksikobýur (Ciudad de México) er høvuðsstaður í Meksiko. Hesin býur er heilt inni í landinum, og hann er 2.310 m yvir havinum. Meksikobýur er millum teir størstu býirnar í verðini. Hildið verður, at har búgva fleiri enn 21 milliónir fólk í øllum Meksikobýi í 2014, sum fevnir um næstan 8000 km2. [1] Býurin var eisini høvuðsstaður hjá astekum, og tá stóð á oyggjum úti í einum stórum vatni- nú er vatnið fyri tað mesta uppturkað. Býurin er vaksin óføra skjótt, og við sínum 8,8 mill. er hann ein av størstu býum á jørðini. Tað eru nógv ídnaðarvirki í býnum, og nógv ferðafólk vitjar hagar á hvørjum ári. [2]
Søga[rætta | rætta wikitekst]
- 19. september 1985 legði harður jarðskjálvti býarpartar í Meksikobýi í oyði.


text:
Yvirlit yvir hvørjir spælarar eru boðsendir til úttøkuvenjing, og nær føroysku landsliðini við kvinnum og monnum, og gentum og dreingjum, venja
Yvirlit yvir venjaraskeið, impulsskeið og onnur viðkomandi skeið, sum Fótbóltssamband Føroya skipar fyri í 2017
Fótbóltslógin er umsett frá "Laws of the Game", sum FIFA hevur útgivið. Hesar lógir eru galdandi frá 1. januar 2016. Bóklingurin fæst ókeypis í FSF...
Yvirlit yvir landsdystir, landskappingardystir og onnur tiltøk, ið Fótbóltssamband Føroya skipar fyri í 2016. Álmanakkin fæst ókeypis í FSF-húsinum
Tíðindafundur 26. sep. 2016: Landsliðsúttøka


text:
Antigua og Barbuda
Antigua og Barbuda (enskt; Antigua and Barbuda) eru eitt oyggjaríki í eystara partinum av Karibiska Havinum. Landið liggur í oyggjabólkinum, ið nevnist Leewardoyggjar og liggur umleið 17 stig norðan fyri miðkring. Oyggjarnar eru partur av Smáu Antillunum og liggja norðanfyri Guadeloupe, eystanfyri Montserrat og St. Kitts og Nevis, og sunnan fyri Saint Martin. Høvuðsstaðurin eitur Saint John’s og landið hevur eitt sera tropiskt veðurlag við miðalhita ið liggur á umleið 27 °C alt árið. Kaldasta tíðin er frá desember til februar, og hetta tíðarskeiði verða oyggjarnar onkuntíð raktar av tropiskum ódnum. Mesta regnið er frá septembur til november. Landið hevur 153 kilometrar við strond og heili 365 strendur. Umleið % av teimum 70 000 íbúgvunum búgva á oynni Antigua, har eisini høvuðsstaðurin liggur. 9 av 10 av fólkunum hava sín uppruna frá afrikonskum trælum.
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Breyð
Breyð er ein bólkur av grundleggjandi føðivørum, sum verður framleitt við baking ella steiking. Tað verður gjørt við deiggi, ið verður rørt saman av mjøli og vatni, har ið livandi gersoppar verða tilsettir ella súrdeiggj eller eitt kemiskt hevievni. Breyð er vælumtókt í vesturheiminum. Tað verður oftast gjørt av hveitimjøl, men í kaldari samfeløgum verður rug ofta nýtt sum breyðkorn. Ymiskt annað kann tilsetast, tá ein bakar breyð, eitt nú salt, sukur, hunangur, fitievni, egg, krúdd, krúddurtir. Breyð er ein av elstu føðivørum ið man veit um, tað kann sporast aftur til steinøldina.


text:
Deyðarevsing
Deyðarevsing er revsing við lívláti. 133 ST-limalond hava avtikið nýtslu av deyðarevsing antin í praksis ella umvegis lóggávu. Bert 25 lond framdu avrættingar í 2006 og bert seks lond stóðu fyri 91 prosentum av øllum avrættingunum. Hesi vóru: Iran, sum avrættaði í minsta lagi 177 fólk, harímillum fýra ungdómar; Irak, sum avrættaði í minsta lagi 65 fólk, harímillum ein ungdóm; Sudan í minsta lagi 65 fólk; Pakistan í minsta lagi 82 fólk; USA 53 fólk og Kina, sum avrættaði í minsta lagi 1010 fólk. Avrættingar verða mettar at vera ríkisloyndarmál í Kina og tí eru veruligu tølini nógv hægri, umleið 8000 avrættingar árliga.
Iran hevur undirskrivað altjóða sáttmálan um sivil og politisk rættindi og altjóða sáttmálan um barnarættindi og hevur harvið pliktað seg til ikki at avrætta persónar fyri brotsverk, ið persónarnir framdu, tá hesir vóru undir 18 ár. Hóast hetta hevur Amnesty International síðani 1990 skjalprógvað í minsta lagi 18 avrættingar av gerningsmonnum, ið vóru undir 18 ár, tá ið brotsverkini vórðu framd. Bert í 2005 avrættaði Iran í minsta lagi 8 persónar, ið vóru undir 18 ár.
Hvítarussland er einasta land í Evropa, sum framhaldandi nýtur deyðarevsing. Í Miðasia er rákið somuleiðis við at venda og alt fleiri lond avtaka deyðarevsing. Í juni 2007 avtók Kirgisia deyðarevsing fyri vanlig brotsverk og í Kasakstan hevur deyðarevsing ikki verið
nýtt síðani 2003.
Í Afrika vóru 23 avrættingar í 2011. Fleiri afrikonsk lond hava longu avtikið deyðarevsing. Av teimum 53 londunum í Afriku hava 12 lond heilt avtikið deyðarevsing. Senegal avtók til dømis deyðarevsing í 2004, Fílabeinsstrondin í 2000, Suðurafrika í 1997 og Angola í 1992. Lond sum Mali, Algeria, Niger og Sambia teljast millum tey 14 londini, sum ikki hava framt nakra avrætting seinastu 10 árini, hóast tey formliga ikki hava avtikið deyðarevsing. Tað eru sostatt helmingurin, 27 afrikonsk lond, sum enn fremja avrættingar.
Sambansríki Amerika er einasta landi á amerikanska meginlandinum, ið hevur avrættað sínar borgarar síðani 2003. Tær 43 avrættingarnar, ið vórðu framdar í 2011 í USA, eru lægsta talið av avrættingum síðani mitt í 1990-unum.
Á Filipsoyggjunum varð deyðarevsing avtikin í 2006 og tað eru somuleiðis onnur framstig at hóma í Asia. Kina, ið hevur heimsmet í deyðarevsing, hevur tikið deyðarevsing upp til kjak og væntað verður, at talið av avrættingum fer at minka við 20–30 % í Kina komandi árini.
Í 1706 vóru tvey hálvsystkin, lítið meira enn børn, hálshøgd í Tórshavn fyri blóðskemd, og hetta gjørdist samstundis seinasti deyðadómur í Føroyum. Deyðadómur í friðartíð varð avtikin í Føroyum við gildissetingini borgaraligu revsilógini frá 1930.
Tey londini sum í 2010 høvdu flestar avrættingar[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Amnesty fegnast um ST yvirlýsing móti deyðarevsing - Amnesty.fo
- Deyðarevsing 2005 - Amnesty.fo
- Hernaðarlig revsi- og rættargangslóg - Logting.fo
- Capital punishment - Ensk wikipedia
- Steðgið deyðarevsing - Amnesty.fo
- Deyðarevsing í Iran - Kvinna.fo


text:
AktueltSýn fleiri
-
Nýggjur landsleiðari
Sunnudagin 25. september 2016 verður nýggjur landsleiðari fyri Frelsunarherin í Noreg, Íslandi og Føroyum innsettur í starvið.
Møtið verður víst í salinum kl. 10.
les meira...
-
Barnalega 2016
Barnalegan 2016 verður í Vági 22/4 til 23/4
Øll børn frá 7 ára aldri kunnu luttaka. Tilmelding í seinasta lagi mikudagin 20. apríl
sí meira....
-
Árasøla leygardagin 30. apríl kl. 16
Kom við til stóru árasøluna, sum verður leygardagin 30. apríl kl. 16 í Frelsunarherinum.
Talan er um burturlutan og nógvir góðir vinningar eru - ókeypis drekkamunnur.
Peningurin, sum kemur inn, fer óskerdur til arbeiði Frelsunarhersins í Føroyum.


text:
Bygningstrygging
Við okkara Bygningstrygging fært tú eina trygging, ið hóskar til tín bygning.
Bygningstrygging
Bygningstryggingin tryggjar tín bygning móti skaða av eldi, vatni, stormi, glopraregni, omanlopi, frostspreinging, innbrotsstuldri og av fleiri øðrum orsøkum.
Tryggingin er ein nývirðistrygging. Hetta merkir, at um tað skadda ikki er virðisminkað við meir enn 30%, tá skaði hendir, so fært tú nýggjar bygningslutir fyri teir gomlu.
Um tú ikki kanst nýta bygningin eftir ein skaða, sum tryggingin dekkar, so kanst tú fáa endurgjald til at leiga onnur høli til tína fyrisiting.
Bygningstryggingin tryggjar teg, um so er, at tín bygningur er atvoldin til, at onnur fólk ella lutir hjá øðrum fáa skaða.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Set teg í samband við okkum, um tú vilt vita meira, hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
Tryggingin kann víðkast til tín tørv
Tørvurin á trygging er ymiskur. Umframt bygningstrygging kanst tú tekna:
-
El-skaðatrygging
El-skaðatryggingin dekkar føstu el-lutirnar í tínum bygningi, um ein el-skaði hendir.
Ein el-skaði er ein skaði, sum er hendur av skammlopi (kortslutningi), yvirspenningi ella induktion.
Henda trygging er tí eitt gott ískoyti til tína Bygningstrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
All risk-trygging
All risk-trygging er - sum heitið sigur - ein trygging, sum dekkar allar skaðar á bygningin, sum ikki eru undantiknir.
Talan er um ein og hvønn beinleiðis fysiskan skaða á bygningin, sum hendir brádliga og óvæntað.
Henda trygging er tí eitt gott ískoyti til tína Bygningstrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Víðkað rørskaðatrygging
Víðkað rørskaðatrygging dekkar skaða á tað tryggjaða, orsakað av lekum frá fjaldum rørum.
Bygningstryggingin dekkar skaðar av útstreyming av vatni, men um tú ynskir dekning fyri lekar frá fjaldum rørum, eigur tú at tekna hetta ískoyti.
Fjald rør, eru rør og el-hitakaðalar, sum eru stoypt í ella fjald í gólvi, rásum, krúpikjallarum, veggjum, undir væðingum ella líknandi.
Vit dekka eisini neyðugar útreiðslur av at leita eftir lekanum og at umvæla hann, um vit dekka sjálvan skaðan.
Henda trygging er tí eitt gott ískoyti til tína Bygningstrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Stikkleiðingartrygging
Stikkleiðingartryggingin dekkar skaða á tað tryggjaða, orsakað av lekum í stikkleiðingum í jørðini uttan fyri bygningin og skaða á el- og sjónvarpskaðalar í jørðini uttan fyri bygningin.
Ein stikkleiðing er eitt rør til vatn, hita, gass, olju og frárenningarvatn, umframt el- og sjónvarpskaðalar.
Vit dekka eisini neyðugar útreiðslur av at leita eftir lekanum og at umvæla hann, um vit dekka sjálvan skaðan.
Henda trygging er tí eitt gott ískoyti til tína Bygningstrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Restvirðistrygging
Við eini Restvirðistrygging kanst tú eftir ein skaða velja at fáa rivið tann óskadda partin av tínum bygningi niður og byggja allan bygningin av nýggjum.
Tað er tó ein treyt, at endurgjaldið frá tryggingini fyri skaðan er meir enn 50% av nývirðinum av bygninginum.
Henda trygging er tí eitt gott ískoyti til tína Bygningstrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Glastrygging
Glastryggingin dekkar brot á rútar og annað glas, sum er partur av tínum bygningi.
Rútar kunnu vera sera kostnaðarmiklir, og tí er henda trygging eitt gott ískoyti til tína Bygningstrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Kummutrygging
Kummutryggingin dekkar wc-kummur, sisternur, bidet, vøsk og baðikør, sum eru sett upp í tínum bygningi, um so er, at tey brotna.
Hesi lutir kunnu vera kostnaðarmiklir, og tí er henda trygging eitt gott ískoyti til tína Bygningstrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Skeltitrygging
Vit tryggja títt skelti. Hevur tú skelti, sum annaðhvørt eru fest á tín bygning ella standa leys, kanst tú tryggja tey hjá okkum. Tryggingin dekkar skaðar av eldi og broti.


text:
ØLL HALDINI FRÁ VER HAVA
FRÍA TALU OG FRÍTT SMS Í FØROYUM
6 hald. Jú fleiri hald, jú meira
sparir tú.
úr nærum øllum Evropa.
4G LTE í heimsklassa
ver virkar á netinum hjá Føroya Tele, sum soleiðis tryggjar dygdina á tænastuni.
Við ver fáa tú og 99.7% av føroyingum atgongd til eitt tað besta farnetið í heiminum.
Vælkomin á eitt farnet í heimsklassa.
Við VerSumHeima kanst tú tosa og smsa við allar vanligar far- og og heimatelefonir í nærum øllum Evropa og taka data við tær til útlandið.
Hvønn mánað kanst tú:
Tosa 20 tímar til og aðrar 20 tímar í og úr nærum øllum Evropa.
Senda 1000 sms til, í og úr nærum øllum Evropa.
Taka upp til 6GB við tær, sum tú kanst brúka í nærum øllum Evropa.
Her er VerSumHeima galdandi:
Asorurnar, Áland, Belgia, Bulgaria, Danmark, Eysturríki, Estland, Finnland, Frankaríki, Gibraltar, Guernsey, Grikkaland, Grønland, Holland, Ibisa, Isle of Man, Isle of Wight, Italia, Írland, Ísland, Jersey, Kanarisku Oyggjarnar, Kekkia, Kosovo, Kreta, Kroatia, Kýpros, Lettland, Liktinstein, Litava, Luksemborg, Madeira, Malta, Mallorka, Minorka, Monako, Norðurírland, Noreg, Ongland, Portugal, Pólland, Rodos, Rumenia, Sardinia, Sisilia, San Marino, Skotland, Slovakia, Spania, Sveis, Svøríki, Týskland, Ungarn og Wales.
Knýt fleiri hald saman
Við ver kanst tú seta fleiri hald saman, so øll eru á somu konto.
Hald nr. 2 kostar 117 kr/mðn., hald nr. 3 kostar 47 kr/mðn. - og tey næstu haldini 17 kr/mðn.
Jú fleiri hald, jú meira sparir tú.
Datapakkar í Føroyum
Tín datapakki verður settur á títt hald sjálvvirkandi eftir 30 dagar, ella tá pakkin er uppi.
Tú fært eini sms-boð, hvørja ferð vit seta data á.
VER TALUTÍÐ
Uppringingargjald: kr.1.60
Tala: 1.60 kr/pr minnut
SMS: 0.60 kr/pr. sms


text:
Precious
Precious (føroyskt heiti: Dýrabarur) er ein amerikanskur dramafilmur. Filmurin sigur eina ræðusøgu úr einum gerandisdegi, sum kortini tykist veruligur. Filmurin byggir á bókina hjá Sapphire (Ramona Lofton) - Push.
Samandráttur[rætta | rætta wikitekst]
16 ára gamla Precious (Gabourey Sidibe), sum býr í Harlem, New York City, er við barn fyri aðru ferð. Hetta er langt frá einasti trupulleikin hjá gentuni; navnið er at kalla tað einasta dýrabara í lívi hennara. Men tá lærari hennara leggur uppí og fær hana at ganga í serskúla, hómast ein glotti fyri framman. Nýggi lærarin og floksfelagarnir geva Precious hug og gleði í lívinum, hóast lívið heima við kropsligum og sálarligum harðskapi einki er broytt.


text:
Orð: Hans Adolph Brorson 1734.
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur við ársskiftið 1961-1962. Broyttur 30. november 2003.
Skal kærleiki í royndum stá,
vit mega elska fígginda,
tú tolin, tá hann vreiði ber,
tað kristin kærleiki víst er.
Ei batar mær at siga nei,
um eg skal ganga sannleiks leið;
at elska tey, sum elska meg,
tað heidningur ger eisini.
Um onkur sigur, hann ei kann
av sonnum elska fíggindan,
hann váttar, hann ei fata kann,
hvat Kristi kærleik´megna man.
Og tann, tað fegin vildi sæð;
men veit, hann ikki megnar tað,
í trúgv til Jesu kross tá far,
hann nýggjan kærleik´ kveikir tær.
Tá vit í trúnni kunnu sjá
vár sálarvin hátt krossi á,
sum fyri fíggindunum bað,
tá háð og spott var teirra lag.
Og varnast vit tann veg, hann gekk,
vár sálarhirði, tá hann fekk
úr deyðans váða okkum loyst,
og sál hans var til heljar kroyst.
Og skoða vit í hjartagrund
tey mongu, sváru syndapund,
sum Gud oss fegin fyrigav,
ja, søkti tey í djúpa hav.
Tá Andin hesi boð oss ber,
brátt birtur sálarbrandur er;
so bjørt tann glæman glógva man,
at fíggindan eg elska kann.
Tann kærleiki av øllum ber,
hann størstur er í himnaverð,
til Guds hann leiðir sálir so,
tá læra vit várt fimta boð.
Av øllum alvi lær tú meg,
mín Harri Krist, at elska teg,
at krossi tínum halt mær hjá,
tá fíggindan eg elska má!


text:
Um skúlan
Á Sjúkrarøktarfrøðiskúlanum er kjarnin í virkseminum at útbúgva sjúkrarøktarfrøðingar og at skipa fyri eftirútbúgving av sjúkrarøktarfrøðingum/heilsustarvsfólkum.
Útbúgvingin til sjúkrarøktarfrøðing ella til sjúkrasystir, sum tað nevndist til 2002, hevur verið í Føroyum síðani 1910. Í fyrstani var útbúgvingin ikki í føstum rammum. Næmingarnir skuldu, har møguleiki var fyri tí, vera á ymiskum deildum, og útbúgvingin endaði við einari próvtøku.
Sjúkrasystraskúli Føroya varð settur á stovn 1. februar 1960. Útbúgvingin varð sett í gildið við "Anordning af 30.01.1957 om sygeplejerskeuddannelsen." Skúlin var fyrisitingarliga ein partur av Landssjúkrahúsinum.
Í februar 2000 var skúlin fluttur frá Almanna- og Heilsumálaráðnum til Mentamálaráðið. Skúlin hevur síðani virkað sum sjálvstøðugur stovnur undir Mentamálaráðnum. 22. januar 2003 kom nýggj "Løgtingslóg um útbúgving av sjúkrarøktarfrøðingum", sum ein útbúgving á bachelorstøði


text:
Orð: Kajfinn Hammer
Lag: Róðin Thomsen
1. Har Guðs fólk er komið saman angar søtt av Orðsins urt!
Fyri Orðsins nardusanga myrkur, sút má víkja burt!
Har, sum Kristus er til staðar lovsangur og frøi er
og ein trá, at Honum líkna og av Honum anga her!
Niðurlag: Nardussalvan frá Guðs Orði flýtur mjúk og rein og klár,
salvar teg við gleðissmyrsli, lekir hvørt eitt hjartasár.
2. Og tá tú av hjarta gevur tí, sum einki eigur her,
tá sum søtur nardusangi fyri Kristusi tú er!
Rætt tí neyðstadda og sjúka eina bróðir-, systirhond;
far og linna kvøl og pínu, sum nú plága heimsins lond.
3. Harrin salvar teg at boða Evangeliið um Seg;
salva sjúk, sýn miskunnsemi, at Hann siga kann um teg:
Á, Mín Brúður, fylt og salvað, søtur virkisvilji tín;
hunangur av tínum vørrum drýpur, kæra Brúður Mín!
4. Tú, sum ungur ert og glaður og vil fegin kenna Guð,
kom í størsta álvarsemi, vel hin lítið virda lut!
Um tú trýrt og verður doyptur og vil ganga Harrans veg,
tú skalt sanna, nardusangin broytir, lyftir, fyllir teg!
5. Og tá lívsins stormar herja, tap tú kennir er í hond,
tá er gott at kunna vita, nardussmyrslið er í nánd!
Sum Maria salvar Jesus hjá spitalska Símuni
við tí dýra nardussmyrsli, so vil Harrin salva teg!
6. Og tá lívið fer at halla, tyngjast spor og grána hár,
enn tó nardussmyrslið angar og ber boð um Lívsins vár!
Heit á Guð á lívsins kvøldi, aldurdómsins tungu bond
Hann við nardussmyrsli linnar, salvar tína troyttu ond.


text:
1941
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- Tíðindablaðið Dúgvan verður útgivið aftur eftir at hava verið niðurlagt síðan 1928.
- 7. desember - Skipið Sauternes, vanliga nevnt Jólaskipið, gongur burtur í Fugloyarfirði.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 24. mai - Bob Dylan, amerikanskur tónleikari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 8. januar - Robert Stephenson Smyth Baden-Powell, stovnari av skótarørsluni.
- 13. januar - James Joyce, írskur rithøvundur
- 7. august - Rabindranath Tagore


text:
Búmerki fyri Tofta skúla
BÚMERKIÐ
Búmerkið lýsir fýra fólk: Tvey vaksin og tvey børn. Tey vaksnu eru hvør sítt kyn, við tað at maðurin er herðabreiðari. Børnini eru ymisk, í tí at tey hava hvør sína stødd, og kunnu tí hugsast at vera hvør sítt kyn. Børnini standa inni í rúminum, sum skapast av støddini hjá teimum vaksnu; tey eru altso vard av teimum vaksnu, og eru sum lítil eintøk av teimum, sum einaferð verða líka stór sum tey vaksnu.
Búmerkið lýsir tryggleika og støðugleika.
LITIR
Tríggir litir eru í búmerkinum: svart, myrkareytt og turkis. Litirnir taka støði í litunum í búmerkinum hjá Nes kommunu, men tónarnir í eru øðrvísi við vilja, fyri ikki at vera ov nær búmerkinum hjá kommununi.
NAVNASKRIFT
Skriftin, sum navnið er sett við, Big Noodle Titling.
ADRESSU- OG BRÆVASKRIFT
Til adressu- og brævaskrift Arno Pro brúkt.
Nota Bene
Uppsetingarhættirnir av búmerkinum eru avgerandi og endaligir. Ein eigur ongantíð at flyta, minka, ella vaksa merkið í mun til navnaskrift, ella øvugt.
Sjúrður Højgaard. Grafiskur sniðgevi. MHÍ 97.
At hava eitt snøgt búmerki er sera týdningarmikið fyri framgongdina og virðingina hjá eini fyritøku. Búmerki skapar eina professionalismu, sum øll virkir ikki hava.


text:
Áland
Áland, svenskt: Åland, finskt: Ahvenanmaa er oyggjaland millum Finnland og Svøríki. Áland er partur av Norðurlondum og Norðurevropa, og hoyrir framvegis til Finnland. Áland hevur bara 27.000 íbúgvarar, t.v.s. beint omanfyri helvtina av Føroyum. Áland verður kallað friðaroyggjarnar. Tað er einasta sjálvstýrandi landøki í Evropa, sum er hernaðarfrítt og uttanveltað (neutralt) sambært millumtjóða sáttmála. Ferðavinnan hevur stóran týdning fyri Áland.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Áland er gomul sjóvinnutjóð.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Áland er undir finskum stýri, men hevur heimastýri, eins og Føroyar og Grønland. Áland er eisini limur í ES sum partur av finska ríkinum. Álendska heimastýrið ber í sær, at uttanríkismál, verjumál og skattamál eru felagsmál. Áland hevur egið ting, Landsstýrið. 30 landsstýrismenn eru. Í Mariehamn er landsstýrishúsið. Har halda teir 30 landsstýrismenninir fund. Landsstýrið verður valt fjórðahvørt ár. Øll eldri enn 18 ár við álendskum heimarætti hava valrætt. Álendingar velja ein tingmann í finska ríkisdagin. Í Álandi er hvørki hervald ella skansi. Álendsk mannfólk hava ikki herskyldu. Í 1970 gjørdist Áland limur í Norðurlandaráðnum saman við Føroyum og Grønlandi. Hóast tað eru 60 oyggjar sum fólk búgva á, hava álendingar ikki sæð tað neyðugt at hava meira enn eitt sjúkrahús.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Landfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Áland er ein oyggjabólkur, sum liggur í Eystursjónum millum Finnland og Svøríki. Landið er nøkulunda líka stórt sum Føroyar, 1527 ferkilometrar, men oyggjarnar eru ikki minni enn 6.500 í tali, tó eru bert 62 av teimum bygdar. Í Álandi búgva 27.000 fólk (2008). Meginparturin (90 %), býr í Fasta Álandi, sum er tann størsta oyggin. Høvuðsstaður er Mariehamn. Víddin á lendinum er 1.526 km2. Sjógvur, vøtn og áir eru 5.257 km2. Áland veksur, tí undirgrundin verður trýst upp. Størsta oyggin er Áland. Eystur og vestur er hon 45 km, og suður og norður er hon 50 km. Har Áland er hægst, er tað 122 m. 16 kommunur eru í Álandi. Størsta kommunan er Mariehamn, har búgva 11.000 fólk. Í minstu kommununi, Sottunga, búgva 153 fólk. Sottunga er minsta kommunan í Finnlandi.
Kommunur[rætta | rætta wikitekst]
- Mariehamn
- Brändö
- Eckerö
- Finström
- Föglö
- Geta
- Hammarland
- Jomala
- Kumlinge
- Kökar
- Lemland
- Lumparland
- Saltvik
- Sottunga
- Sund
- Vårdö
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Sjóvinna og ferðavinna hava stóran týdning hjá øllum álendingum. Meiri enn ein millión ferðafólk eru í oyygjahavinum hvørt ár. Teirra trafikkkervi er útbygt soleiðis, at har ferðast yvir 500.000 bilar til oyggjarnar um árið, og yvir 1 millión ferðandi. Ferðafólk koma til Álands at vera í náttúruni, at fiska síl og annað, at spæla golf, at síggja gamlar kirkjur og minnismerki, ella at fara útferð á onkra av nógvu oyggjunum.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Jákup Mikkelsen (1970)
Jákup Nolsøe Mikkelsen (føddur 14. august 1970 í Klaksvík) er ein føroyskur fótbóltsleikari, málmaður. Hann er landsliðsleikari og hevur spælt meira enn 70 dystir fyri Føroyar. Hann hevur sett heimsmet fyri at vera tann elsti fótbóltsmálmaður í heiminum, sum hevur vart málið fyri sítt land í altjóða dysti.[1] Hetta hendi, tá hann vardi málið hjá Føroyum móti Íslandi í vinardysti hin 16. august 2012 á Laugardalsvøllinum, tá var Jákup 42 ár og ein dag gamal.[2] Hann er tann landsliðsleikarin hjá Føroyum, sum hevur spælt næstflestar A-landsdystir. Bara Fróði Benjaminsen og Óli Johannesen hevur spælt fleiri dystir enn Jákup.
Lívsleiðin í fótbóltsfeløgum[rætta | rætta wikitekst]
Jákup Mikkelsen byrjaði sum málmaður og miðvallaleikari hjá KÍ, har hann spældi vaknamannafótbólt frá 1988 til 1992. Hann spældi eisini 14 dystir fyri KÍ í 1993 og 15 dystir í 1994. Í 1990-árunum spældi spældi hann mest í Danmark og Noregi. Eitt stutt skiftið spældi hann eisini við skotska felagnum Partick Thistle[3] Síðan flutti hann heimaftur til Føroya, har hann fyrst spældi við KÍ í 2004, síðan við B36 frá 2005 til 2007. Í 2008 og 09 spældi hann aftur við barndómsfelagnum KÍ, og síðan 2010 hevur hann spælt við ÍF.[4] Tá Jákup spældi í Danmark spældi hann við Herfølge BK í fleiri ár. Í 1999/2000 tá Herfølge vann meistaraheitið spældi Jákup við allar dystir uttan tveir. Hann gjørdist tann fyrsti føroyingurin sum vann steypakapping uttanfyri Føroyar. Jákup spældi báðir dystirnir við Herfølge móti Rangers í 2000/2001 Champions League innleiðandi umfar og fýra dystir afturat í UEFA Cup tað kappingarárið. Hann spældi 136 dystir fyri Herfølge BK. Eftir at hava spælt við Herfølge í 5 ár vunnu hann og felag hansara danska meistaraheitið.[5]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Kringvarp.fo, Jákup Mikkelsen eigur metið
- ↑ Sportal.fo, IFFHS forsetin: Jákup er tann elsti
- ↑ News.BBC.co.uk
- ↑ Faroesoccer.com, Jákup Mikkelsen
- ↑ Sportal.fo, 15 ár siðani fyrsta Herfølge-dystin


text:
Amsterdam
Amsterdam er ein kommuna og høvuðsstaður í Niðurlondum. Í 17. øld var Amsterdam uppi í øllum møguligum heimshandli. Múgvandi keypmenn lótu grava siglingarveitir, sum krossskera seg ígjøgnum býin, og bygdu høgu, smølu húsini, ið standa fram við veitunum. Siglingarveitir, stívar 80 km langar, eru grivnar ígjøgnum býin. Skal ferðamaðurin hyggja seg um í býnum, ger hann rættast at fara við báti eftir vatnvegunum. Veitir knýta Amsterdam saman við Ríná og hin partin í Niðurlondum. Amsterdam er høvuðsstaður og landsins størsti býur. Í býnum eru eisini gitin listasøvn, til dømis van Gogh listasavnið og Rijkmuseum. Har eru málningar, sum mætir listamenn hava málað, eitt nú Rembrandt (1606-1669).
Nú á døgum er Amsterdam heimsgitin miðdepil fyri diamantbrýning; har eru heimsins fremstu virki at brýna og slípa diamantar.


text:
Gosfjøll
Gosfjøll, sum ikki hava goyst í søguligari tíð, eru óvirkin, men hini eru virkin. Undir gosfjøllum eru grótbræðingar (magma, 1000 °C). Trýstið er ofta stórt í bræðingunum, og tær kunnu bróta sær veg upp ígjøgnum jarðarskorpuna og goysa. Oman á jørðini nevnist grótbræðingin lava. Men annað enn lava vellir og goysir upp - loftsløg, viksteinur og stórir steinklumpar. Gosopið er sum kókandi pottur, og lava verður sprænd høgt upp í loft. Gløðandi bræðingin streymar í eldáum oman líðina. Lavan er sera heit, 1000 °C, sum er nóg heitt at bræða t.d. stál. Fólk, sum búgva nær gosfjøllum, sita ikki fulltrygg. Tað hava tey sannað á Heimaoy í Íslandi og manga aðrastaðni. Ofta fara gosfjøll at goysa púra óvarandi, og gløðandi grótbræðing leggur alt oman líðina oyðið. Gos verður, tí gløðandi grótbræðing niðri í jørðini brýtur sær leið gjøgnum sprungur í jarðarskorpuni. Hesar rivur eru m.a. ímillum meginlandapláturnar, til dømis í Íslandi og í londunum við eldkringin í Kyrrahavi. Gosfjøll eru eisini á havbotninum, og tey kunnu gera ovurstórar skaðaaldur, tsunami nevndar. Fleiri enn 850 virkin gosfjøll eru.


text:
P/F Fiskaaling er einasta felag av sÝnum slagi Ý F°royum, sum burturav arbeiir vi gransking og menning innan alivinnuna. Samstundis leggja vit okkum eftir at veita alivinnuni rogn og yngul av bestu gˇsku Ý t°ttum sambandi vi fremstu kynbˇtafel°g Ý heiminum, umframt at vit veita alivinnuni ymiskar tŠnastur.
Felagi leggur stˇran dent ß gransking og royndir innan fiska- og djˇrasl°g, i eru og/ella kunnu gerast vinnuliga ßhugaverd fyri okkum.
Okkara visiˇn er at skapa eitt altjˇa granskingar-umhv°rvi, sum vi gransking og menning vÝkar vitanarst°i, vi tÝ endamßli at °kja enn meira um dygdina Ý alingini.


text:
Lerkur
Lerkur (frøðiheiti - Alauda arvensis) líkist mest grátítlingi í útsjónd, morgráur við brúnum vangum og gulligum dámi í neðra. Á skallanum eru langar fjaðrar, sum hann av og á reisir upp til ein topp. Um veturin heldur hann sær í lýggjum londum; men longu áðrenn kavin kreymar, kemur hann til Norðurlondini í stórum flokkum. Í skógi dugir hann lítið, men á sløttum graslendi rennur hann skjótast av smáfuglum. Tá ið grasið er so frætt vaksið, at tað fjalir, ger hann sær eina lítla kullu til reiður og verpur 4—5 morgrá dimmprikkut egg. Sangari er hann frálíkur, reinmæltur og mjúkmæltur, hartil bæði áhaldin og harðmæltur. Frá tí hann kemur, til út at ólavsøku hoyrist allan dagin hansara fagri fjølbroytti songur, meðan hann hongur høgt í lofti, hækkandi og lækkandi seg líkt og grátítlingur. Morgun og kvøld — og um miðsummar alla náttina — situr hann og syngur spakuligari. Sjaldan sæst hann í Føroyum, og enn sjaldnari eigur hann, so her hevur fáur hoyrt hansara viðgitna song.[1]
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Calandrella brachydactyla (Eyrlerkur)
- Eremophila alpestris (Knavalerkur)
- Galerida cristata (Topplerkur)
- Lullula arborea (Trælerkur)
- Melanocorypha bimaculata (Eystanærgislerkur)
- Melanocorypha calandra (Ærgislerkur)
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Jens Fink-Jensen
Jens Fink-Jensen er føddur 19. desember 1956 í Keypmannahavn, rithøvundur, lýrikari, fotografur og tónasmiður.
Byrjaði sítt rithøvundavirkið innan fagrar bókmentir í 1975 við stuttsøguni Juni 1995. Stuttsøgan stóð at lesa í dagblaðnum ”Information”. Í mai 1976 komu fýra yrkingar ”Hvedekorn” nr. 76/1. 19.10.1981 kom bókin við yrkingarsavninum Verden i et øje. Bókin í óbundnum máli við stuttsøgusavninum Bæsterne kom 5.6.1986. 18.3.1994 kom út barnabókin Jonas og konkylien.
Jens Fink-Jensen er nýmálsligur studentur frá Herlufsholm Kostskole í 1976. Síðani gjørdi hann herðskyldu og næm sær útbúgving í Kongaliga Danska Lívgardanum. Hann gjørdist arkitektur (MAA.,cand.arch.) frá Kunstakademiets Arkitektskole í Keypmannahavn 1986, og tók prógv sum multimediedesignari frá sama staði í 1997.
Sum limur í upprunaliga bólkinum af rithøvundum í 1980-unum, sum savnaðust í bólkin rundan um Hvedekorn blaðstjóran Poul Borum, skipaði Jens Fink-Jensen í 1980 eitt nú saman við rithøvundastarvsfelagnum Michael Strunge, ”NÅ!!80” i Huset, Keypmannahavn.
Jens Fink-Jensen ferðast við multigmedielýrikkshowum - við at lesa upp yrkingar, sýna egin dias og synthesizierkompositiónir á studentaskúlum og festivalum saman við keyboradspælaranum Fredrik Mellqvist og saxofonistiunum Jens Severin.
Jens Fink-Jensen hevur eitt nú gjørt fotoframsýningarnar Sydens Skibe, Bejjing Ansigt, yrkinga/fotoframsýningina OrdBilleder og ljóðdiasshowið Øje på verden – om bøgernes råstof.
Í 1999 kom út yrkingasavnið Nær afstanden, á arabiskum, og var tað Jamal Jumas, sum umsetti til arabiskt. Forlagið Alwah, í Madrid útgav savnið, líka sum nakrar yrkingar herfrá stóðu at lesa í dagblaðnum ”Al-Quds Al-Arabi” (London, 1996) og tíðskriftið ”Nizwa”, Oman í 1999.
Bókaútgávur[rætta | rætta wikitekst]
- Verden i et øje, yrkingasavnið, 1981
- Sorgrejser, yrkingasavnið, 1982
- Dans under galgen, yrkingasavnið, 1983
- Bæsterne, stuttsøgusavnið, 1986
- Nær afstanden, yrkingasavnið, 1988 (udkommet på arabisk 1999)
- Jonas og konkylien, barnabók, 1994 (illustreret af Mads Stage)
- Forvandlingshavet, yrkingasavnið, 1995
- Jonas og himmelteltet, barnabók, 1998 (illustreret af Mads Stage)
- Alt er en åbning, yrkingasavnið, 2002
- Syd for mit hjerte. 100 udvalgte kærlighedsdigte, yrkingasavnið, 2005


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag: Regin Dahl
Viðmerking: Yrktur í 1911.
1. Meg minnist, tá eg var lítil,
og móðir mín reiddi mær song
og kallaði meg sín góða,
sín óregerliga drong.
2. Trygt legði eg høvur á kodda,
og hon kom og setti seg
á songarstokkinum hjá mær:
“Kom, lat meg nú signa teg!”
3. So signaði hon meg um ennið,
yvir bringuna risti hon kross:
“Legg teg í Harrans hendur,
gev móður tíni ein koss!”
4. Slíkt rennur mær nú í huga,
nú náttin er myrk og long.
Móðir mín svevur í moldum.
Sjálvur eg reiði mær song.


text:
Wakeoyggj
Wakeoy (á enskum Wake Island) er koraloyggj í Mikronesia, hon er bara 7,3 km². Wake gekk áður undir navninum Halcyon Island. Hon er sum nógvar aðrar Kyrrahavsoyggjar undir USA, sum hevur hernaðarstøðir har. Hon hevur tropiskt veðurlag. Wake fevnir um oyggjarnar Wilkes Islet, Peale Islet og Wake Islet. Oyggjarnar liggja 3400 kilometrar vestanfyri Hawaiioyggjum. Wake er m.a. gitin frá Seinna heimsbardagi: Japan hevði ikki sent USA krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Wake 8. desembur 1941. Hægsti blettur á oyggjunum er bert seks metrar yvir havinum, Ducks Point.
Oyggin hevur ein flogvøll, sum eitur Wake Island Airfield. Flogvøllurin hevur eina flogbreyt, ið er 3000 metrar til longdar.


text:
Hesi kort liggja í "shape" formati hjá ESRI. Kortini kunnu brúkast í sambandi við GIS. Ymiskt dáta til hesi kort kunnu heintast á heimasíðini hjá Hagstovuni. Kortini eru ókeypis. Um kortini verða nýtt skal Umhvørvisstovan tilskilast, sum eigari.
Fyrivarni
Kortini eru vegleiðandi. Umhvørvisstovan hevur ikki ábyrgd av neyvleika kortsins.
Flestu tekniforrit brúka vektorkort. Kendastu tekniforritini eru helst Autocad og MicroStation. Kostnaðurin fyri hesi forrit liggur um 40.000 - 50.000 kr. Tó finnast eisini ókeypis tekniforrit.
Prísir fyri kort lýst niðanfyri, finnast á Kort og skráir gjøld.
Grundkort verða gjørd eftir flogmyndum við úttekningartóli. Kortini hava ein nettleika sum liggur um 20-40 cm. Kortinnihaldið er hús, vegir, vøtn, áir, veitir, garðar, stik, girðingar, el-steyrar, brunnar, ristir, vegavmerking og mangt annað. Harumframt innihalda kortini 1 m hæddarkurvar. Á myndini niðanfyri, sæst eitt yvirlit yvir tøk grundkort.
Yvirlit yvir tøk grundkort (21. mars 2007)
Grundkort av Leirvík
Teldutøku matrikulkortini kunnu vera digitaliseraði eftir pappírsmatrikulkortunum, men tey kunnu eisini vera uppmáld. Nettleikin er tí ógvuliga ójavnur frá 0,05 cm til 2 m. Kortinnihaldið er mark, matrikulnummør og servituttir.
Matrikulkort av Leirvík
Málibløð vísa mát til mark, og hvussu mark er avmerkt við træpela, jarnrøri ella koparmerki. Málibløð kunnu ikki brúkast at seta mark eftir - tað ger Umhvørvisstovan. Málibløð kunnu latast í vektorsniði sum Autocad ella MicroStation fílur.
Máliblað
Prísir fyri kort lýst omanfyri, finnast á Kort og skráir gjøld.
Vilt tú vita meira, so send ein teldupost til Stein Fossá á Umhvørvisstovuni - SteinF@us.fo.


text:
Jon Elster
Jon Elster (føddur 22. februar, 1940, Oslo) er norskur politiskur teoretikari. Hann er kendur fyri at lýsa "Social Choice" teoriina.
Social Choice teoriin[rætta | rætta wikitekst]
Politiskar mannagongdir eru tól til at røkka ávísum tingum. Tann avgerandi politiska handlingin er privat, sum ein atkvøðugreiðsla. Endamálið við politikkinum er at fáa eitt kompromis millum mótstríðandi áhugamál. Tað, sum fólk og politikarar vilja, og hvat veljast kann ímillum, er vælkent. Fjølmiðlar í hesum samanhangið vera nýttir sum manipulativ tól, har í tí deliberativa fólkaræðinum vera fjølmiðlar nýttir til at upplýsa. Sum mótsetning til "Social Choice" teoriina nevnir mann Jurgen Habermas, sum sigur at endmálið við politikki, er at fáa ein konsensus.


text:
Luksemborg
Luksemborg er eitt land í Evropa. Høvuðsstaður er Luxembourg. Har eru nógv ídnaðarvirkir, og har hevur høvuðsumsitingarráðið fyri felagsmarknaðin sæti. Luksemburg hevur mark við Belgia, Frakland og Týskland.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Hetta lítla landið hevur í øldir verið miðdepil í Evropa. Væl vardar borgir og víggirdir býir, bygd at verja seg fyri herdeildum, ið fóru ígjøgnum landið, eru at síggja víða um.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Málið er týskt og franskt, og landið er eitt hertugadømi.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Innibyrgt ímillum Týskland, Frakland og Belgia er lítla stórhertugadømið Luksemburg. Luksemburg er eitt av minstu londunum í Evropa, men eisini eitt av teimum vakrastu. Tað mesta av landinum er fjallalendi, og ofta eru fjøllini skógvaksin. Í teimum djúpu dølunum renna fleiri rættiliga stórar áir. Stórir partar av Luksemburg eru í Ardennufjøllum; landslagið har er heyggjut og skógvaksið.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Landið er eitt hitt ríkasta í Evropa og gitið sum altjóða fíggjarmiðdepil og skattaparadís. Meginparturin av inntøkunum eru frá tungídnaðinum og tænastuvinnuni. Hóast landið er lítið, hevur tað stóran leiklut í ES, tí at ES-dómstólurin og aðrar ES-skrivstovur eru har. Ferðavinnan veksur støðugt, tí at mong fólk vilja fegin síggja óspiltu náttúruna og vøkru borgirnar og gomlu, víggirdu býirnar.