text:
In: Hugleiðingar5 Aug 2014
Vit hoyrdu í fyrru pørtunum av hesari frásøgn um tíðina, tá MC-Hár varð sett á stovn, og um hvussu bólkurin gjørdi sínar báður fløgur: Framvegis uttan vit og Burn Me. Vit hoyrdu eisini hvussu stórar útskiftingar vóru í bólkinum, og hvussu bólkurin megnaði at enduruppfinna seg til Prix Føroyar 1999 fyri síðan aftur at fara í skeljasorð.
Vit eru nú komin til eitt stilt ár 2000, har ikki nógv hoyrdist til MC-Hár. Móti heysti stovnaðu limirnir, sum búðu í Keypmannahavn Niels Uni og Jónas bólkin Yst, saman við songkvinnuni Annu Kristin Bæk, DJ’inum Eyðfinn Drewsen og gamla MC-Hár trummaranum Peturi Dalsgaard.
Yst spældi disko rokk, og Jónas Bloch Danielsen var høvuðslagskrivari og Niels Uni gjørdi tekstirnar.
Jónas kallaði stílin fyri DRADL (Disko Rokk Annars Deiliga Líkatil). Eitt gamalt óinnspælt MC-Hár lag, slapp við á skránna, tá bólkurin luttók á Prix Føroyar undanumfarinum í Miðvági í 2001, í hesum sambandi kom eisini Heri Reynheim við í bólkin. Framførslan var tó ikki nóg góð til at basa stórfavorittarnar Tangz og 200, ið spældu seg í finaluna. Men ætlanin var tó at halda fram.
Tað vísti seg tó, at áhugin fyri MC-Hár var størri enn áhugin fyri Yst, bæði millum limirnar og konsertfyriskiparar, og tá MC-Hár vóru bidnir at luttaka á Ólavsøkukonsertini í 2001, datt Yst heilt niðurfyri.
Ólavsøkukonsertin í 2001 skuldi gerast ein varði á leiðini fyri MC-Hár. Hóast bólkurin næstan var farin í upploysn, júst tá populariteturin var størstur, so vóru teir fýra, ið vóru eftir í bólkinum fult uppsettir uppá, at halda fram.
Tað skal tó sigast, at tað var ræðandi at halda á uttan Trónd, ið spældi ein størri leiklut enn nakar annar í lagsskrivingini á báðum fløgunum, ja fyri at vera heilt erligur í øll árini.
Tí kravdi tað nakað serligt, fyri at fara í gongd aftur við MC-Hár. Hetta serliga var í hesum førinum at verða bookaðir til ársins størsta spælijobb tá á døgum, Ólavsøkukonsertina.
Men tað var sera trupult at avgera, hvør skuldi avloysa Trónd, bæði sum sangara og ljómborðsleikara, tí tað skuldi gjarna eisini vera ein, ið tók lut í lagaskrivingini.
Tá boð var eftir MC-Hár til ólavsøkukonsertina í 2001, var eitt buzz í luftini. Teir høvdu spælt nógv og verið populerir, og vóru so knappiliga horvnir. Bólkurin føldi eitt trýst á sær, tí teir vóru lanseraðir sum eitt av høvuðsnøvnunum og spældu seint, og ja seint var gott.
Man roknaði við nógvum fólki, og tí var hetta ein vinn ella forsvinn konsert. Fríði Øster, hevði játta, at hann kundi spæla, tá hann hevði tíð, og hesaferð hevði hann tíð at spæla, Jens var tendraður, eftir at hava verið limur í bólkinum í hálvt annað ár, uttan somikið sum eina venjing. Heri, Jónas, Niels Uni og Allan vóru enn við, so har manglaðu sangrøddir fyri Trónd og Niels og ein ljómborðsleikari.
MC-Hár vendi sær til Magnus Johannesen, hann dugdi alt, og hevði í Taxi víst, at hann eisini dugdi at larma. Hann segði beinanvegin ja.
So manglaðu tvær sangrøddir. Mest upplagda valið var Terji Rasmussen. Hann var vinur av bólkinum. Og fyri Niels Una ein av orsøkunum til, at hann byrjaði at spæla tónleik, og saman við Dee Snider høvuðsfyrimyndin á einum palli. Terji segði eisini ja til at luttaka.
Besti sangari í Føroyum beint tá, var Rókur Jákupsson Jakobsen, so hann bleiv sjálvandi eisini spurdur, og svaraði eisini ja. Hetta var ein sonn all-stars manning, ið fór á pallin í Kommunuskúlagarðinum.
MC-Hár heðvi áður ætla at hava stripparar við á pallin á ólavsøkukonsertini, men onkur gudiligur í FUT nevndini hevði niðurlagt veto. Men nú var nevndin meira tolsom, við Kaj Johannesen á odda. So avtala var gjørd við Kaggan, ið hevði stripparar hesa ólavsøkuna, um at lána tær eina løtu.
Ljósmaðurin Egil Barclay Høgenni Hansen skudli gera ljós, hann og Johan Faulkner Mouritsen fóru all in, og bygdu eitt risastórt hjarta, ið skuldi breiða kærleikan út til fólkið.
Eini 4000 fólk vóru komin saman í Kommunuskúlagarðinum, og har var eitt øgiligt lív í.
MC-Hár vóru aftur, eingin ivi um tað.
(Ólavsøkukonsertin 2001 filmað av Karl Anton Klein)
Hetta gjørdist tó einasta konsertin hetta árið, og eisini eiasta konsertin, ið Fríði Øster, Magnus Johannesen og Terji Rasmussen spældu við MC-Hár í hesum umfarinum.
Framhald kemur
In: Aðrar greinar1 Aug 2014
Eg var úti og leitaði eftir feskari føði til mín skeggdreka, og fann nakrar klukkur, tær flestu vanliga stödd, men tvær vorú nógv størri og ekstremt aggressivar. Á myndini síggja tit aðra saman við eini vanligari klukku.
Eg meti, at stóru klukkurnar vóru yvir 2 cm til longdar, akkurát til pass hjá einum svongum fýrbeini. Men nógv størri enn nakað, ið eg fann undir nøkrum av teimum nógvu hundra steinunum, ið eg lyfti, tá eg sum smádrongur leitaði eftir maðkum til agn.
Hvat er hetta fyri ein klukka?
Eg sá eina tílíka klukku berjast við ein snigik fyri nøkrum árum síðan, eru tær kjøtetandi?
In: Hugleiðingar30 Jul 2014
Eg hoyri argumentini, at Ísrael má verja seg, eg hoyri argumentini, at Hamas brúkar børn sum skjøldur. Men eg má siga, um tín fíggindi brúkar børn sum skjøldur, so skalt tú altso lata vera við at skjóta! Serliga skalt tú lata vera við at skjóta tey við rakettum og bumbum!
Tað er ongantíð í ordan at skjóta børn!
Lat meg endurtaka: Tað er ongantíð í ordan at skjóta børn!
Á báðum síðum eru sterkar kreftir, ið ynskja kríggj, á báðum síðum eru fólk, ið tjena uppá kríggj.
Á báðum síðum er góð fólk og ónd fólk. Men tá 239 børn er deyð, so eiga vit at semjast um, at okkurt er heilt galið.
Eg skilji stutt sagt ikki tykkum, ið taka støðu við einum av pørtunum í hesum stríðnum.
Um tú brúkar børn sum skjøldur, so ert tú eitt reyvarhol.
Velur tú at loypa á eitt barnaskjøldur so ert tú eisini eitt reyvarhol.
Her eru talan um tvey stýri, ið áttu at verið sett frá og koyrd í fongsul!
Góðu føroyingar latið vera við at stuðla barnadrápið.
Sambært Ekstra Bladet, so var yngsta offrið 3 mánaðir gamalt, hvussu kann nakar stuðla tí?
166 av børnunum vóru undir 12 ár, eg havi ein son, sum er 12 ár, ein sum 10 ár og ein sum er 6 ár. Eg kann ikki ímynda mær pínuna, ið øll foreldrini og systkini føla um missin. Eg kann satt at siga ikki ímynda mær eina einastu støðu, har eg helt, at tað var ok, at onkur skeyt míni børn. Tí tað er ikki ok, at skjóta børn!
Neyðugt er, at mannarættindadómstólurin traðkar inn og búrar bølmennini í ísraelsku og palestinensku barnamordarastjórnunum innið, og smitar lykilin burt!
In: Hugleiðingar22 Jul 2014
Vit halda nú fram við øðrum parti av søguni hjá MC-Hár. Í fyrsta partið hoyrdu vit um árini frá stovnan og fram til bólkurin gav fløguna “Framvegis uttan vit út” fyrst í 1998, nú halda vit fram frá beint eftir tað.
Limirnir í MC-Hár sum búðu í Keypmannahavn, spældu í 1998 undir navninum ”Lucy Nation”, hetta var ein bólkur, ið sang á enskum og bert spældi uttanfyri Føroyar, umframt Niels Una, Trónd, Petur og Torkil spældu Jónas Bloch Danielsen á gittar, Jógvan Joensen á bass og Malan Eyðunsdóttir í Lucy Nation. Lucy Nation luttók í stóru evropeisku tónleikakappingini Emergenza. Fyrsta konsertin í hesum samanhangi var á spælistaðnum Backfish á Prinsessegade í Keypmannahavn. Har spældi bólkurin seg víðari í semifinaluna, sum varð hildin í Vega, í tí minna salinum. Her eydnaðist tó ikki at sannføra áskoðararnar um, at hesin bólkur skuldi stemmast víðari.
Sum altíð tá, tað snýr seg um kappingar har áskoðararnir avgera, hvør kemur víðari, so komu teir bólkarnir, ið høvdu flest fjepparar víðari.
Tá MC-Hár spældi á Tórshavnar Jazz-, Fólka- og Bluesfestivali 1998, vóru fleiri Lucy Nation løg á skránni, m.a Offblend, ið MC-Hár spældi inn á TUTL Live 25 ár fløguna og Letters From a Me, ið varð spældur í Prix Føroyar finaluni 2003 við føroyskum teksti og heitinum “Undrandi”. Eisini vóru Malan Eyðunsdóttir á sangi og Jónas Bloch Danielsen á gittari við MC-Hár hesaferð.
Hendan konsertin varð øll filmað, hetta gjørdist eisini konsertin, tá Alexander Gaard fyrstu ferð gjørdi ljóð hjá MC-Hár, hann hevði gjørt ljóð hjá Lenu Andersen í høllini við síðurnar av og kom inn at lurta, tá fyrireikarin Brandur Øssurson heitti á hann um at taka yvir knøttarnar, tí tann ljóðmaðurin, ið gjørdi ljóð ikki maktaði uppgávuna nóg væl.
Øll konsertin er upptikin á kamera, og man hoyrir týðiliga mun á, tá Alexander tekur yvir. Samstarvið við Alexander hevur eisini hildið fram heilt til dagin í dag, har hann er fastur fúsur handan knøttarnar, tá MC-Hár spælir.
Hetta var somuleiðis eisini fyrstu ferð, at MC-Hár framførdu í svørtu klædningunum, ið hava fylgt bólkinum síðan tá. Á fløguni Framvegis uttan vit er eitt gjøgnumgangandi tema, um eina religiøst samtak, ið eitur “Seytjan Svakar Sektir” SSS, og sektin er víst á fløguhúsanum av 17 monnum í klædningi, við reyðum SSS armbondum. Tí valdu MC-Hár at lata seg í sum Seytjan Svakar Sektir á konsertini.
Stutt eftir hetta valdu tey í Lucy Nation at sleppa rapprokkinum og heldur spæla popprokk, Niels Uni og Jónas vóru samstundis koyrdir úr donsku útgávuni av bólkinum. Teir hildu tó báðir á í MC-Hár. C-987B var farin úr bólkinum fyri at konsentrera seg um hin bólkin, ið skifti navn til fyrst Crumb og síðan Lucination.
Niels Arge Galán avloysti C-987B, og kom sosttatt við aftur í bólkin, Niels hevði fyrstu ferð spælt við MC-Hár á Tungmálmi ’93 og var eisini gittarleikari á fyrsta innspælda lagnum hjá MC-Hár “Symphony of Irony”, umframt at Niels syngur á fleiri løgum á “Framvegis uttan vit”.
MC-Hár luttók á Prix Føroyum í 1999, og slepti í hesum sambandi fjolluttu rappdulnevnunum. Bólkurin var nú mannaður av Niels Una Dam, Allani Mortensen, Niels Arge Galan, Trónda Bogasyni, Hera Reynheim, Jónas Bloch Danielsen og Peturi Dalsgaard. Innleiðandi umfarið var í Miðvági, har spældi m.a. ein nýggjur spennandi bólkur, ið æt Clickhaze. Clickhaze tók øll og alt á bóli við sínum tónleikastýli, ið tey kallaðu Rip Hop. Eisini spældu fyrrverandi Prix Føroyar finalistarnir Bimbs og Lucy Nation, ið nú æt Crumb. Hetta gjørdist eitt sera hart umfarð, men tá kvøldið var av stóðu Clickhaze og MC-Hár eftir við finaluplássunum. Clickhaze nummar 1 og MC-Hár á øðrum plássi.
Við kenning og í ovfarakáti rópti Niels Uni av pallinum, eg elski tykkum øll, og leyp út í áskoðarafjøldina, ið bar hann runt í rúminum. Kærleiksboðskapurin bleiv somikið væl móttikin, MC-Hár valdi, at halda fast í boðskapinum “MC-Hár elskar teg”.
Høga støðið hjá Clickhaze gjørdi, at MC-Hár visti, at har skuldi okkurt heilt serligt til, um tað skuldi eydnast at vinna Prix Føroyar. Tí var ein sangskrivingar- og venjingarvika sett av í Sólarmagn á Velbastað, har vóru sangirnir Murder #1, Burn Me og Global Deceit skrivaðir, og m.a. spældu teir kórsang inn til fleiri af sangunum. Á sjálvari finaluni var eisini songkvinnan Tórun Poulsen við á einum lagi. Tað eydnaðist at fáa eitt triðja pláss, aftan fyri vinnaran Taxi og Kjølar, ið gjørdust nummar 2 annað Prix á rað.
Men líka stóran ans, sum tónleikurin fekk, fekk slagorðið “MC-Hár elskar teg”, m.a. lat bólkurin risastórar hjartaballónur detta úr loftinum á Prix Føroyar finaluni, meðan teir sungu “Murder one in the name of love”.
Á Prix 1999 fløguni vóru MC-Hár løgini Murder #1 og Global Deceit á, og gjørdi luttøkan sera nógv fyri bólkin, m.a. vunnu teir sær luttøku á Spot Festivalinum, fingu nógv spælijobb heima í Føroyum og árræðið til at fara í upptøkuhølið.
Hesaferð valdu teir at fara í upptøkuhølið í Keypmannahavn, Playground Studios lá eitt hanagleiv frá Sun Studios, men var eitt munandi minnið studio. Tað skuldi tó ikki gerast so lætt sum ætla, tí bert eina viku, áðrenn bólkurin skuldi í studio, valdi trummarin Petur Dalsgaard at gevast í MC-Hár.
Avloysarin var tó upplagdur tí Uni Árting spældi frammanundan saman við Niels í 200 og Mold, og búði eisini í Keypmannahavn. Harumframt plagdu hann og Niels Uni at skate’a saman, tá teir vóru yngri. Eftir eina viku av hørðum venjingum var Uni til reiðar at spæla tey 4 løgini inn, sum skuldu vera á Burn Me, EP’ini. Jónas var sjálvur tøkningur og ljóðblandaði saman við Trónda Bogasyni.
Eitt hart summar við nógvum konsertum endaði við, at MC-Hár hitaði upp fyri D:A:D í Ítróttarhøllini á Hálsi, áðrenn leiðin gekk til Århus, har Spot Festivalurin bíðaði. Tað var tó longu greitt áðrenn konsertina á Spot, at hetta fór at vera tann fyribils síðsta konsertin saman við Niels og Una, tí teir ætlaðu at brúka alla sína orku uppá 200. Men komnir av pallinum boðaði Tróndu Bogason frá, at eisini hann gavst í bólkinum. Tí orkan skuldi brúkast til lesnaðin á komponistlinjuni á Kongaliga Konservatorinum í Keypmannahavn, umframt Lucination, ið skuldi undir upptøkur av fyrstu fløguni.
Eftir í bólkinum vóru rappararnir Niels Uni og Allan, gittarleikarin Jónas og bassleikarin Heri. Skjótt eftir var avtala gjørd við Jens Virgar Jakobsen, ið spældi í Diatribes saman við Hera, um, at hann skuldi gerast nýggjur gittarleikari. Fríði Øster, ið áður hevði spælt trummir við MC-Hár eitt nú á Symphony of Irony og á ymiskum konsertum í 1992, játtaði somuleiðis at spæla trummir, tá hann ikki var upptikin við sínum donsku bólkum. Men alt ár 2000 gekk uttan eina einastu MC-Hár konsert.
In: Hugleiðingar6 Jul 2014
MC-Hár varð settur á stovn 16. februar í 1991, á veg úr Djónastovu niðan í Gundadalshøllina tann dagin, tá Tórshavn fylti 125 ár. Tað vóru rappararnir MC-Allah (Allan Mortensen) og Spark Buzz N (Niels Uni Dam), sum stovnaðu bólkin. Hvørgin teirra var nakar stórur sangari, so hóast áhugin fyrst og fremst var fyri tungmálmi og rokki, so plagdu teir heldur at rappa, tá teir gingu í býnum. Allan spældi klarinett í GHM og Niels Uni hevði rappað og dansað break dance upp gjøgnum 80’ini í spírandi hip hop umhvørvinum í Havn.
Hetta kvøldið vóru teir troyttir av at rappa sangir hjá Grand Master Flash, MC Einar, Fat Boys og øðrum hip hop nøvnum og byrjaðu tí at yrkja sjálvir:
“Hvør er tað, hvør er tað, hvør er tað, sum er her
jú, tað er teir feitastu rapparnir í hesi verð…!
Komnir niðan til Kondittaríið varð ein plakat skrødd niður, og teksturin skrivaður aftanfyri á henni.
Fyrsta framførðslan var sama kvøld á Ebenezertrappuni, sangurin, ið seinni fekk heitið Jomfrúð rapp (ja við ð, eingin segði, at teir dugdu væl at stava), var ikki liðugur, men komandi dagarnar skrivaðu teir nøkur vers afturat.
Stutt eftir framførdu teir á einum veruligum palli fyrstu ferð í pausuni á Ársins songrødd kappingini í diskotek Tiffany í Tórshavn.
Í byrjanini, vóru tað bert teir báðir sum rappaðu. Teir luttóku m.a. við Paria á eini konsert, sum Paria spældi í Gundadalshøllini. Men skjótt komu Emil Hermansen á gittar, Eddie Joensen Næs á trummum, Johannes Danielsen á bassi uppí bólkin. Eivin Warberg (ljómborð) vandi eisini við nakrar ferðir, men gavst skjótt aftur.
Longu áðrenn fyrstu framførðsluna við egnum tónsleikarum, vóru allir tónleikararnir avloystir av C-987B(Torkil Olsen) á gittar, Jan Guttesen á bassi og Dr. D(Petur Dalsgaard á trummum. Teir spældu við bólkinum á fyrstu konsertini við bólki, ið var Stjørnukonsertini í Badmintonhøllini frammanfyri yvir 1.000 fólkum. Men eisini á Norrønt Dagsverk konsertini í Djónastovu.
Stutt eftir kom TjÈ (Tróndur Bogason) á ljómborð uppí bólkin og næsta konsertin var nýttársaftan í diskotek Hollywood. Her vóru tað bert teir tríggjir Spark Buzz N, MC-Allah og TjÈ sum spældu, lønin var 500 kr. + ein pizza í part, og var hetta fyrsta lønta jobb teir spældu.
Eftir hetta komu nøkur ár við nógvum tónleikara útskiftingum og nógvum konsertum, t.d. Útvarpskonsertin 1992, Tungmálmur 92-93, og Ólavssøkukonsertin 92, umframt nakrar í Djónastovu og í Bládýpinum. Í 1993 fóru MC-Allah og Spark Buzz N til Danmarkar í lestrarørindum, og bólkurin gavst fyrilbils at spæla live.
Teir høvdu sent eitt lag inn til sangkappingina hjá Føroya Undirhaldstónleikarafelag og Ungtemplarasambandi Føroya, og hóast lagið slapp við í kappingina, og bleiv lutvíst innspælt, so bleiv tað ongantíð liðugt innspælt, og var sostatt heldur ikki við á fløguni “Turelvandi Drøgg”.
Fyrsta útgivna lagið, kom ístaðin á “Rock í Føroyum” fløguni, ið TUTL gav út, har spældu teir lagið Symhony of Irony inn, og á Rock í Føroyum konsertunum spældu teir eisini, á hesum konsertum vóru tó hvørki MC-Allah ella Spark Buzz N við, og bólkurin var í roynd og veru hin bólkurin hjá Tróndi Bogasyni Lisa Sær Dupult. Hetta gjørdi, at longu eftir 5 ár, var tað eingin limur, ið hevur luttikið á øllum konsertunum hjá bólkinum.
Eftir Rock í Føroyum, fóru TjÈ, Spark Buzz N og MC-Allah at skriva nýggj løg, rappararnir sótu í Danmark og skrivaðu tekstirnar, meðan TjÈ, ið búði í Føroyum skrivaði tónleikin, og spældi inn ráar demoir av teimum. Symphony of Irony hevði vakt ans fyri bólkinum, og F.U.T. var tí klárt við tilboð um at spæla á Ólavsøkukonsertini 1996. Í hesum sambandi komu C-987B og Dr. D. aftur í bólkinum og nýggjur maður var www.shakespeare (Heri Reynhiem) á bass. Í venjingarhølinum fingu demoirnar av “Tú ert deyðir”, “Sangurin um orð, tøl og tos”, “Tú ert deyðir” og “Endiliga tað ordentliga ólavsøkurappið” endaligt skap.
Henda manning gjørdist eisini tann, ið myndaði bólkin á fyrstu fløguútgávuni. 1996-97 vóru nýtt til at skriva tónleik til fløguna “Framvegis uttan vit”, hetta varð nemmari, tí Tróndur eisini flutti til Keypmannahavnar. Fløgan var innspæld í West River Recording, við Havnará í Havn summarið 1997. Upprunaliga skuldi bólkurin spæla á ólavsøkukonsertini í 1997, men fyriskipararnir broyttu meining. Tí spældi MC-Hár í staðin í Grasagarði ólavsøkuaftan. ein konsert, ið er avmynda á fløguhúsanum. Harumframt varð øll fløgan spæld live Sjónleikarahúsinum, beint eftir loknar upptøkur.
Ljóðblandingin varð gjørd í heimskendu Sun Studios í Keypmannahavn, har tríggir ljóðblandarar arbeiddu við henni, Jón McBirnie, Bjarne Hansen og Freddy Albrechtsen. “Framvegis uttan vit” varð útgivin 10. februar í 1998.
Fløgan fekk blandaða móttøku, serliga fúlu tekstirnir østu nógv. Sangir um hasj og sperm vóru ikki gerandiskostur í Føroyum. Onkrir ummælarar vóru als ikki glaðir, og hóast fløgan vann nógvar fjepparar og seinni er nevnd sum íblástur hjá nøkrum av okkara fremstu tónleikanøvnum, so var tað bert Arnbjørn Ó. Dalsgarð, ið ummældi hana jaliga, tá hon kom út.
Arbeiðsheitið á fløguni var “Vit renna kapp” og var ætlanin, at fara inn á rennibreytina á Svangaskarði at gera eina myndatøku til fløguhúsan. Endaliga heitið virkaði onkursvegna hóskandi. Heitið kemur úr Barlast sanginum “Morguntúr”, har niðurlagið er:
“Komið vár, gráir dagar fáa lit
MC-Hár gongur framvegis uttan vit”
Niclas Johannesen skrivaði hesi orðini, eftir at hann hevði sæð eitt klipp í sjónvarpinum, har MC-Hár spældu á ólavsøkukonsertini 1991, og samrøða var við Niels Una.
Myndir frá teimum fyrstu árunum
In: Sunnudagsbitin1 Jun 2014
Tað munnu vera nógv, ið ikki eru heilt fresh í morgun eftir veitslulevna í gjár. Skal enntá viðganga, at eg havi verið meira fresh enn í morgun. Men kanska er ein avskrekkjandi orsøk til timburmennirnar.
Ein vinmaður vísti mær hetta íslendska kykmyndalagið í gjár, um ein, ið altíð vaknar fresh.
Onkuntíð dettur man um okkurt á alnetinum, ið sigur yeah! Sumt er somikið gott, at tað er vert at deila við tykkum. Hetta eru sunnudagsbitar.
In: Hugleiðingar28 May 2014
Eg haldi, at tað er eitt sindur synd í løgmanni. Hann veit væl, at við at stuðla Jørgen í tollmálinum, so skaðar hann sítt trúvirði uppaftur meira, og styggir uppaftur fleiri sambandsveljarar frá sær.
Sambandsveljarin er í stóran mun hampafólk, og hevur tí ikki líka lætt, sum fólkafloksveljarin, við at góðtaka tílíkan atburð frá einum landsstýrismanni.
Men samstundis trúgvi eg veruliga ikki , at Kaj Leo sjálvur heldur, at Jørgen skal frá. Hetta er eitt gamalt mál, og hann var nokkso virkisfúsur, raskur og alt hatta har, og tað gerst ikki við, um hann leyg í januar, hann leyg um okkurt gamalt.
Trupulleikin er, at Kaj Leo als ikki skilur størra problematikkin við áliti á politisku skipanina. Hann sigur sjálvur við in.fo í dag, at inflasjón er farin í orðið “álit”. Áhugavert poeng, ið sigur meira um løgmann enn um hetta málið.
Samstundis byrja sambandstingmenn (ja, higartil bara menn) at vísa tenn. Hetta eru tingmenn, sum skilja problematikkin við áliti, og eisini vita, hvat hetta ger við teirra flokk og teirra veljarar.
Helgi Abrahamsen, ið eg ikki eri samdur við í nógvum málum, men sum tykist at vera ein maður drivnin av sannføringum heldur enn valdsgreði, segði tað sera væl við Kringvarpið í gjár:
“Í longdini verður tað keðiligt at dálka sær fingrarnar við at vaska øðrum. Tað vilja vit ikki standa model til í longdini”.
Hetta er Helgi neyvan øssemallur um at halda. Eitt nú hevur býráðslimurin Anfinn Brekkstein umleið somu fatan, og Lisbeth L. Petersen, nevndi hetta málið, sum eitt av teimum, ið fekk fyrrverandi løgmanskandidatin hjá Sambandinum at melda seg úr flokkinum.
Kaj Leo veit eisini, at koyrir hann Jørgen heim, so setur Fólkaflokkurin ivaleyst fram misálit á Løgmann. Jørgen stendur so eftir sum pínslaváttur, júst sum Kallsberg gjørdi, tá hann varð fangaður í kreativari bókføring. Og tað einasta sum fólkafloksfólk dáma betur enn virkisfýsni, eru pínslaváttar.
Sambandsflokkurin og serliga Kaj Leo stendur harafturímóti uppaftur veikari. Tí flokkurin skal út til eitt val, við sera lágari undirtøku og eftir at hava ført fólkaflokspolitikk í nógv harrans ár.
Nei, tað er ikki nemt at vera Kaj. Men við eini løgmansløn, so nýtist starvið heldur ikki at vera nemt, og í síðsta enda er tað Kaj, sum bestemmar. Men fyri Helga, Bárð, Jóhan, Reimund og Eivin, umframt møguliga onkran annan, sum skilur problematikkin til fulnar, so er hetta sku ikki serliga nemt.
Hvat skulu tey gera, kunnu tey bukka seg niður enn einaferð, og kunnu tey fara til val, við Kaj Leo sum frontfiguri, ella er hetta síðsti dropin, ið ger hann ov dálkaðan til at vera oddamaður fyri ein hampiligan flokk, ein flokk sum ikki longur orkar at dálka sær fingrarnar av at vaska øðrum.
In: Ummæli21 May 2014
Fløgan hjá Jákupi Eli; Nóasynd umframt ein røð av konsertum var á skránni, tá eg vitjaði Eyðfinn Jensen í Brunsj, næstseinastu ferð áðrenn sendingin fer í summarfrí.
Hoyr eitt nú ummæli av Benjamin á F’Ljóð stovukonsert, av Lív Næs í Sirkus og Absent Silver King og Hamferð í Mentanarhúsinum í Fuglafirði. Umframt sjálvandi Nóasynd hjá trubadurinum úr Sumba.
In: Renniloggurin26 Apr 2014
Eg vil ordiliga fegin í betri form, tað er ein góð kensla, at orka væl, og fyri fyrstu ferð í mínum lívið, havi eg fingið ein lítlan búk.
So ætlanin í ár hevur verið at koma ordiliga í gongd við at renna. Tí proklameraði eg fyri nøkrum mánaðum síðan, at nú skuldi rennast 3 ferðir um vikuna, og lovaði eisini, at mín renniloggur skuldi í gongd aftur.
Well, eg havi runnið nakrar túrar í ár 13 tilsamans, og onkur renniloggur er eisini komin burturúr. Men veður, arbeiði og leti hava forða mær.
Men í morgun lá fyri, so eg fór í renniskógvarnar og ein stuttan túr út móti Glyvursnesi.
Kendist deiligt, tí hóast tað var yvirskíggja, so var rættiliga stilt og lýtt . Eg rann út til brunnin og aftur, tað er beint yvir 3 km, so tað er super.
Í oyrunum hevði eg playlistan “Føroyski Superlistin”, ið er ein langur listi, har eg havi savna tað besta innan føroyskan tónleik.
Tónleikurin:
Eivør – Í Gøtu ein dag
Faroe 5 – Tú fert altíð at vera har
Páll Finnur Páll – Viðurkenning
Páll Finnur Páll – Havsins Ríki
MC-Hár – Sangurin um orð, tøl og tøs.
In: Hugleiðingar25 Apr 2014
Fór ein túr oman í Sandagerð og Álaker í dag, gekk ein túr við synunum runt í fjørðuni og hugdu í hyljar o.a. Men hugdu eisini at flokkum av fólki, ið vóru komin oman at loypa á sjógv. Eg føldi ein tørv á at vísa synunum hjá mær hesa dylluna, og tosa um hetta, at man ikki skal lata seg kroysta til nakað, ið man ikki hevur hug til, og at eingin hevði krav uppá nakað frá teimum, um teir valdu ikki at fylgja avbjóðingini.
Beint tá eg kom oman, stóð ein genta um 10 ára aldur í stiganum niður í vatni í Álakeri, tvær vinkonur sótu innballaðar í handklæði. Meðan ein triðja filmaði. Hendan í stiganum hevði als ikki hug at loypa útí, og hinar eggjaðu henni at loypa útí. Alla tíðina meðan vit gingu oman, hoyrdi eg tær eggja henni til, og at enda stakk hon beinið í sjógvin, og rópti so nei, eg geri tað ikki.
Tá lat í henni, ið filmaði: “So skyldar tú mær eina biografbillett”, tað var ikki sagt í spølni, men sum eitt krav. Hin segði, nei, tað geri eg ikki, minst líka ísakalt, sum hin hevði sagt tað. Men fór eitt sindur útí og so uppaftur. Tað virkaði alt ódámligt, og vísir, hvussu trupult tað er hjá børnum at skilja hetta stuttliga vaksnaspælið.
Komin yvir í Sandagerð var eg vitni til, at Petri Tannklinikk tók hetta spælið til eitt nýtt støði við at avbjóða aðrar fyritøkur. Well, eg sum hevði vóna, at Facebook aftur fór at blíva normal, má nokk liva við, at øll nú skulu loypa á sjógv umaftur í arbeiðsregi.
Men í tí eg gekk niðanaftur komu tvær mammur við synum oman, opinbart vóru tað synirnir, ið skuldu loypa á sjógv, tí løtu seinni stóðu dreingirnir í svmijibuksum, annar um 6-7 ára aldur umbestemmaði seg og segði, at hann ikki vildi, men mamman royndi at skumpa hann út eftir og segði “far nú!”.
Hetta er eitt áhugavert sosialt fyribrygdi.
Hetta er heimasíðan hjá Niels Una Dam, her vera ummæli og annar tekstur hjá mær at finna. Hetta er ikki ein tíðindasíða, so dagføringin verður ivaleyst so sum so


c: text/html

text:
Djóralæknar
Djóralæknar hava lært at lekja og røkta dýr. Dýr duga ikki sum menniskjur at greiða frá, hvar ið tey hava ilt, tá ið tey eru sjúk. Tí er sera torført at geva dýrum rætta viðgerð. Fyrr vóru bara hestar og annar fenaður viðgjørdir. Nú á døgum viðgera teir eisini heimadýr. Teir kanna fenað og hjálpa til við burðum. Summir djóralæknar eru um dýrini í djóragørðum. Aðrir djóralæknar búgva seg út til djóratannlækna.
Djóralæknar eru alneyðugir í landbúnaðinum. Alidýr verða ald, so at fólk skulu fáa so nógv mjólk, kjøt ella egg sum gjørligt. Men teimum tørvar tó serliga røkt, tí alidýrini eru viðkvæmari fyri sjúkum. Djóralæknin hjálpir bóndanum, so dýrini eru frisk. Fyrr, tá ið eingir djóralæknir vóru, hjálptu hestalæknar hestum og øðrum fenaði, til dømis neytum. Teir nýttu gomul, kend heimaráð.
Mong ymisk dýr verða viðgjørd á djóralæknastovum. Hundar skulu vera í bandi, og kettur eiga at liggja í kurv, so tey ikki fara at berjast og so kunnu smitta onnur dýr. Djóralæknin kannar dýrið og spyr eigaran, hvørji sjúkeyðkenni dýrið hevur.
Fyrstu djóralæknafrøðiligu háskúlarnir í Evropa vóru stovnaðir í 18. øld.
Í Danmark krevst 6 ára útbúgving á Den Kongelige Veterinær og Landbohøjskole, áðrenn tú gerst djóralækni.
Djóralæknar í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Djóralæknar[rætta | rætta wikitekst]
- Torben Lauge Dencker
- Ingibjørg Egholm
- Torgun Gjefsen
- Bergur Hanusson
- Lone Vester Jensen
- Kristina Dahl Joensen
- Ole Jürgens
- Susanne Kabell
- Birna Mørkøre
- Lars Mohr Nielsen
- Jórun Sumberg -Olsen
- Jústines Olsen
- Elspa Petersen
- Signar Petersen
- Oddjó Stovugarð
- Andras Strøm
- Niels Therkildsen
- Karen Brener Tjørnelund
- Peter Skou Østergård

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TíðindiRSSTíðindasavn
Tilmelding til Kvøldskúlan 21. Aug. 2014
Tilmelding til ítrótt fyri fólk við skerdum førleika, hjá kvøldskúlanum í Tórshavn letur upp mánadagin 1. september, og letur aftur sunnudagin 7. september. Sum nakað nýtt er fótbóltur á skránni hendan veturin. Aðrar ítróttargreinar eru svimjing, boccia, borðtennis, ítróttur og spæl Sí
ÍSB leitar eftir svimjivenjara 18. Aug. 2014
ÍSB leitar eftir svimjivenjara, at byrja beinanvegin. Uppgávan snýr seg í høvuðsheitum um at venja bestu svimjararnar, ið royna at vinna sær pláss í Paralympisku leikunum í Rio 2016. Roknast kann nakað av ferðing til kappingar og venjingarlegur uttanlands og í Føroyum.Starvið er parttíðarstarv,
Skrivstovan stongd vegna summarfrí 04. Jul. 2014
Frá leygardegnum 5. juli til mánadagin 4. august er skrivstovan hjá ÍSB stongd vegna summarfrí. Átroðkandi boð kunnu gevast við telduposti til isb@isb.fo frá 23. juli Gott summar.
Martin á Race Running camp í Danmark 04. Jul. 2014
Sunnudagin fer Martin Johannesen á Racerunning camp í Danmark.Hetta er bæði venjingarlega, og kapping fyri RaceRunnarar.Martin hevur vant dúgliga til kappingina, og hevur hann havt nakrar av sínum bestu venjingartíðum, seinastu vikuna: Tað verður spennandi at fylgja við Martini í kappingini, og vilja vit
Sjóndepilin fingið tandemsúkklur frá Lions 03. Jul. 2014
Í morgun var móttøka á, í samband við at Sjóndepilin hevur fingið tvær tandemsúkklur frá Lions Club Tórshavn.Tað vóru Maria Svabo Hansen og Uni Rasmussen ið vístu snotiligu súkklurnar fram. Vónandi kann hetta birta undir skipaðan súkkluítrótt fyri blind og sjónveik í
Fótbóltsskúlin avlýstur 26. Jun. 2014
Vegna ov fáar tilmeldingar er fótbóltsskúlin sum ÍSB, FSF og B68 skuldu skipa fyri komandi leygardag avlýstur.Tey ið hava goldið fáa fráboðan um hvussu tey kunnu fáa peningin endurrindaðan.
FM í frælsum ítrótti 23. Jun. 2014
Nú er tíð at melda til FM í frælsum ítrótti hjá ÍSB.Kappingin verður á Svangaskarði fríggjadagin 27. Juni kl 1700 Kappast verður í 100m, 200m og 400m renning100m og 200m racerunningKulukastLongdarlop Tilmeldingarfreistin er hósdagin 26. juni. Melda til á http://askur.fo/dforms/form195827.html ÍSB
Tilnevn títt besta minni seinastu 25 árini, og vinn eina ferð til Rio í 2016 19. Jun. 2014
Tú kann nú vinna tína lívsins ferð fyri tvey til Rio í 2016,i samband við at IPC (International Paralympic Commitee) hevur 25 ár stovningardag í september. Fyri at varpa ljós á 25 ára stovningardagin hjá IPC í september, leitar Internationala Paralympiska Commiteein (IPC) eftir besta
Júst og Kristian Martin kappast í INAS EM í frælsum ítrótti 12. Jun. 2014
Frá í dag, og fram til sunnudagin er INAS EM í frælsum ítrótti í Hollandi. Tveir luttakarar úr Føroyum luttaka hesaferð. Tað eru Kristian Martin Garðalíð, kúlukast, og Júst í Túni, renning.Luttøkan er liður í roynd hjá teimum báðum at vinna
Magni Mikkelsen 4 listaverk við til listaframsýning í Belgia 12. Jun. 2014
Í samband við at Special Olympics European Summer Games 2014 verða í Belgia í september, verður skipað fyri listaframsýning og uppboðsølu í Anwerpen.Mannagongdin var, at hvørt land sær, kundi senda fimm upsskot inn, og síðani kundi ein dómsnevnd velja upp til trý verk úr hvørjum


text:
Írland (oyggj)
Írland (á Írsk Éire; Ulster Skotskt: Airlann) er aftan á Stóra Bretland og Ísland triðstørsta oyggj í Europa.
Politiskt er oyggin býtt sundur í Lýðveldið Írland, ið er ein suverenur statur, sum umfatar fimm sættapartar av oynni, og Norðurírland, ið umfatar tann sættapartin av oynni, sum er í landnorðri, og sum er partur av Stóra Bretland.
Írland verður eisini nevnt "Grøna oyggin" av nógva, grøna grasinum, sum veksur væl í lýggja og slavna veðurlagnum. Lendið er óføra gott beiti til neyt og seyð; og mjólkarvørur og kjøt eru ímillum týdningarmestu útflutningsvørurnar í einum landi, har landbúnaðurin altíð hevur verið høvuðsvinna. Vakra náttúran, helst stórsligna vesturstrondin, hevur gjørt Írland, Lýðveldið Írland og Norðurírland, til væl umtókt ferðamannaland.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Midwayoyggjar
Midwayoyggjar (28.12° norðurbreidd, 177.22° vesturlongd) (á hawaiianskum Pihemanu Kauihelani) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA. Midway er gitin frá Seinna heimskríggi.
Innihaldsyvirlit
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Midwayoyggjar er ein oyggjabólkur, sum liggur í Kyrrahavinum millum Hawaii og Wake.
Hon hevur tropiskt veðurlag.
Oyggjar[rætta | rætta wikitekst]
Í Midwayoyggjum eru 3 oyggjar.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Bardagin við Midway[rætta | rætta wikitekst]
4. juni í 1942 loypa japanar á Midway. Japan hevði ikki sent USA krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Midway, sum kanska var týdningarmesta herflotahavnin hjá USA í Kyrrahavinum. Amerikonsk stríðsflogfør við torpedobumbum søktu japonsk skip.


text:
Kroatia
Kroatia er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Kroatia mark við Slovenia og Ungarn, í eystri við Serbia, og í suðri við Bosnia-Herzegovina og Montenegro. Høvuðsstaður er Zagreb og aðrir stórir býir eru Split, Rijeka og Osijek. Landið hevur umleið 5 mió íbúgvar. 1. juli 2013 gjørdist Kroatia limur í ES.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í mong hundrað ár var Kroatia partur í keisaraveldinum Eysturríki-Ungarn, til tað fór upp í Jugoslavia í 1918. Tá ið Jugoslavia fór sundur í 1991, var Kroatia fyrsta land, ið lýsti seg sjálvstøðugt ríki. Næstan beinanvegin tóku serbiskar herderdeildir seg inn í landið, og aldargamla hátrið ímillum kroatar og serbar elvditil kríggj og ófrið, sum tók seg upp í øllum londunum í gamla Jugoslavia. Í Kroatia er nógv olja, kol og bauxit.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Býir í Kroatia[rætta | rætta wikitekst]
- Zagreb (779 000)
- Split (206 000)
- Rijeka (144 000)
- Osijek (115 000)
- Zadar (73 000)
- Slavonski Brod (65 000)
- Velika Gorica (64 000)
- Karlovac (59 000)


text:
Anne Frank
Anne Frank, fødd Annelies Marie Frank í Frankfurt 12. juni 1929, deyð mars 1945, var av jødiskari ætt, og familjan mátti tí flyta til Amsterdam í 1933 fyri at sleppa undan vaksandi nasistiska áganginum í Týsklandi.
Ágangurin móti jødum í Niðurlondum vaks eisini, eftir at landið varð hersett av týskarum, og tí máttu tey fjala seg fyri teimum. Í juli 1942 noyddust tey at búgva í fjaldum rúmum í bygninginum, har pápin Otto Frank hevði arbeitt.
Tvey ár seinni tann 4. august 1944 vóru tey avdúkað og flutt til týningarleguna Auschwitz. Har blivu menn og kvinnur skild sundur og sóu einki til hvønn annan meira. Í oktober sama ár vóru Anne, systirin Margot og Augusta von Pels, sum eisini hevði goymt seg saman við teimum, fluttar til Bergen Belsen. Mamman, Edith Frank var verandi eftir í Auschwitz. Í mars 1945 fór tyfus at ganga í leguni og drap 17 000 fangar, harímillum Anne og systrina Margot.
Tær liggja grivnar á ókendum stað í hópgrøv í Bergen Belsen saman við øllum hinum, ið máttu lata lív í týningarleguni. Anne Frank gjørdist kend, av tí at hon skrivaði dagbók meðan hon fjaldi seg í Amsterdam. Dagbókin varð funnin í 1946 og givin út. Síðan er hon spæld bæði á palli og sum filmur.
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
- Anna Frank - dagbókin / Frida Sofía Johannesen týddi., 2. uppl. - Tórshavn: Føroya lærarafelag, 2002. - 318 s. : myndir ISBN 99918-1-281-4
- Anna Frank - dagbókin. ljóðbók (fløga) / Katarina Nolsøe lesur. - Tórshavn: Ljóðbókanevndin, 2003. - 12 fløgur í 1 húsa (uml. 13 tímar)
- Carol Ann Lee: Roser på jorden: en biografi om Anne Frank; oversat af Helga W. Lindhardt. Keypmannahavn: Rosinante, 1999. - 311 s.
- Anne Franks verden / oversat og bearbejdet af Mia Bülow-Olsen & Sten Larsen; udarbejdet af The Anne Frank House, Holland; forord ved Herbert Pundik. Valby: Maaholm, 2004. - 144 s.
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
- Anne Frank Museum Amsterdam - the official Anne Frank House website
- Bókadeild Føroya Lærarafelags - Anna Frank Dagbókin


text:
Malagavín
Malagavín stavar frá býnum við sama navnið á sólstrondini í Spania. Upprunaliga var tað kallað Málaga siroppur, tí tað var so søtt. Í dag eru nógv ymisk sløg av Malaga, og tey spenna frá at vera søt til at vera hálvturr. Liturin kann vera alt frá gulum til svart, og smakkurin fer frá at vera fruktkendur og lættur, serliga í ungum vínum, til at vera meiri samansettur og tungur í teimum búnu vínunum. Fínaru sløgini av Malaga verða goymd á eikifati í 2 til 5 ár, men fínaru sløgini ligga longri.


text:
Islam
Islam er ein Ábrahamsk trúgv ið umleið 21 % heimsins íbúgvum fylgja. Tey, ið hoyra til hesa trúgv, kallast muslimar. Miðdepilin í trúnni er tær fimm súlurnar: trúarjáttanin, bønin, fastan, olmussan og pílgrímsferðin. Heilaga skriftin hjá muslimum er Koranin, ið er eitt savn við teimum opinberingum, sum Muhammed fekk frá ár 610 til 632 í Mekka og Medina í Saudi-Arabia. Muslimar eru í 2 høvuðsbólkum, Sunni Islam (umleið 90 %) og Shia Islam (uml. 10 %), aðrar smærri rørslur finnast eisini, t.d. sufisma og Ahmadiyya.
Islam er eitt arábiskt orð, ið merkir "at leggja seg undir" ella "geva seg til". Islam er ein átrúnaður, ið byggir upp á guðs vilja og er borin fram gjøgnum nógv ár av profetum. Í dag er islam ein ordiliga stórur átrúnaður og er í yvir 50 londum. Tey, ið trúgva á islam, eru muslimar, og teir flestu muslimarnir búgva í beltinum frá Marokko til Pakistan. Eisini eru nógvir muslimar í Vesturafrika og Landsynningsásia. Indonesia er tað landið í heiminum, sum hevur flest muslimar.
Muslimar halda gudstænastu í einari mosku.
-
Arábiska orðið Allāh, ella Guð, skrivað við arabiskari kalligrafi.


text:
Borðspøl
Eitt borðspæl er eitt hvørt spæl sum verður leikt á einum borði við prikkum sum verða fluttir á borðinum. Nøkur dømir uppá borðspøl eru talv, damm, go, othello og trivial pursuit. Nøkur føroysk dømir eru landastrok og kánus. Fyri 4.000 árum síðan funnu fólk uppá at leika á borði. Talv og damm t.d. sýndu í fyrstuni vígvøll, har leikarar tóku hermenn hjá fíggindanum fangar. Í spælinum backgammon verður fólkið flutt ígjøgnum fíggindaland. Í summum nýmótans spølum stendur tó ikki um lív, eitt nú í matador, har tú keypir og selur fastogn.


text:
Átti at verið handan rimar - men tað er ein stórur trupulleiki
Jude «Tiny» Medcalf (23) bara veksur og veksur. Og tað ger at ógjørligt er at seta hann í fongsul
Amboð hjá bedingsmeistara komin á Fornminnissavnið
Jógvan Julius Hansen (1888-1981), vanliga nevndur Jógvan í Skálum, stovnaði saman við Kjartani Mohr o.ø. Tórshavnar Skipasmiðju
Hon skítir á IS!
Ikki øll eru so fegin um islamska kalifatið, IS í Sýria og har um leiðir. Egyptiska Aliaa Magda Elmahdy og ein dulnevndur aktivistur hava sett seg at skíta á svarta flaggið hjá nýggja islamska statinum, IS
Manningarfeløg heita á løgmann um at steðga Anitu
Tey trý manningarfeløgini hava í dag sent løgmanni bræv, har tey heita á hann um at taka øll fiskirættindi frá garnaskipinum Anitu
Sjúrðarberg komin á Klaksvík
Sjúrðarberg er júst komin á Klaksvík við 460 tons og byrjar at landa í kvøld. Hann hevur roynt í Barentshavinum
Summarskeiðið á Føroyamálsdeildini vekir áhuga fyri týðing
Fleiri av teimum, sum luttaka á altjóða summarskeiðinum á Føroyamálsdeildini, vitja aftur. Matthew Landrum úr Michigan í USA luttók fyri triðju ferð í ár
- Stapin flaggaði í hálvari stong
- Mánadagin 25. august frættist, at maður var deyður umborð á fiskibátinum Stapanum, meðan teir vóru á fiskileið
Fýra umkomin við Ilulissat í Grønlandi
Ein ókendur bátur er helst sokkin við Ilulissat týskvøldið - leitað verður framvegis eftir neyðstøddum
Flatnagarður 10 ár á baki
Týsdagin 2. september verður Dagstovnurin Flatnagarður í Kaldbak 10 ár
Russar svangir eftir feskum føroyskum laksi
Sambært Finansavisen so hevur føroyskur laksur verið seldur fyri tíggju dollarar per kilo til russiska marknaðin
Sjóvar kommuna hevur broytt fráfaringaraldurin
- Nógv eru væl fyri og arbeiðsfør, sjálvt um tey eru farin um tey 67, og tí hevur kommunustýrið samtykt at broyta fráfaringaraldurin til 70 ár, sigur Sjóvar kommuna
Skúlarnir fáa navnið "Skúlin við Streymin"
Jógvan Kruse, fíggjar- og fyrisitingarleiðari hjá Sunda Kommunu, sigur, at kommunan hevur sent Mentamálaráðnum umsókn um at góðkenna ætlanina at leggja allar skúlarnar saman
Semja um hvílutíðina á Smyrli
Starvsmannafelagið og Strandferðslan hava gjørt semju um hvílutíðuna hjá manningunum umborð á Smyrli, sum eru limir í Starvsmannafelagnum. Felagið fegnast um, at lønin verður óbroytt og at verkfalsrætturin óskerdur
Melda teg til Kvøldskúlan
Tórshavnar Kvøld-, Ungdóms- og Listaskúli letur aftur dyrnar upp til fjøltáttað skeiðstilboð. Ikki færri enn 200 ymisk skeið eru á skrá veturin 2014/15
Eldur í elútbúnaðin ið framleiðir vørur úr lamingo
Um miðnáttarleitið mánakvøldið bórust tíðindini, at tað var eldur í hjá Looknorth í Klaksvík
Soleiðis sleppur tú av við 10.000 brúnsniglar
Men tað má gerast nú. Annars ...
Seyðurin Shaun er tann bera ull
Tveir avstralskir bøndur hava funnið tað sum kann vera heimsins mest «ullaði» seyður
Kommunuumboð á tilbúgvingarfundi í gjár
Tað var Grete Kvalheim, serráðgevi á Hovedredningssentralen við flogvøllin á Sola uttanfyri Stavanger, sum stóð fyri sera áhugaverda fundinum um tilbúgving, bjarging og næstraumsorgan týsdagin, har umboð fyri Runavíkar og Tórshavnar kommunur luttóku
Neil Young skal skiljast eftir 36 ár
Rockelegendan Neil Young skal skiljast frá konuni Pegi efrtir 36 ára hjúnaband, skrivar amerikanska Rolling Stone
Hesir roykávararar kunnu ikki brúkast
Flestu av roykávararunum sum eru kannaðir, liva ikki upp til kvalitetskrøvini, vísur ein kanning hjá danska Orkustýrinum


text:
Barokkur
Barokkur (úr fr. baroque, "margháttligur"). Stílhugtak, sum hevur verið nýtt síðan um miðja 19. øld um byggi- og myndlist, sum tók við eftir endurreisnarstevnuna í endanum á 16. øld og stóð við fram til rokokotíðarskeiðið. Um bókmentir hevur orðið verið nýtt síðan seint í 19. øld og hevur í 20. øld fest seg um tíðarskeiðið millum endurreisnarstevnuna og upplýsingarstevnuna. Umframt at vera heiti á einum ávísum bókmentatíðarskeiði verður orðið barokkur nýtt sum lýsingarorð um stíleyðkenni í bókmentum frá ymsum tíðum; barokt nevnist tað, tá ið lutir ella fyribrigdi, sum sambært vanligari hevd ikki hoyra saman, verða sett saman, ella t.d. tá ið alskyns lýsingarorð verða sandrað niður um ein lut, persón e.a. tíl., stutt sagt tað, sum brýtur harðliga frá klassisku fyrimyndunum. Millum høvundar, ið ofta taka til barokkar snildir, kunnu nevnast so ymiskir høvundar sum William Heinesen (1900-1991), Halldór Laxness (1902-1998) og Jóanes Nielsen (f. 1953).
Men bókmentirnar í b.tíðarskeiðinum eru sera ólíkar í ymiskum londum, og ymiskar áskoðanir hava verið um, hvørjir høvundar hoyra til tann barokka stílin. Summi hava hugt mest at sjálvum stílinum, onnur hava hugt at evnisvali ella roynt at sameina bæði. Ofta verður mett, at spaniólin Luis de Góngora (1561-1627) og italin Giambattista Marino (1569-1625) settu sjøtil á b.; eftir teir báðar eru stílrák uppkallað (gongorisma og marinisma), sum eyðkendust av nógvari og forvitnisligari nýtslu av myndamáli - samanberingum og myndberingum, alskyns stíltøkum og orðaskreyti, andsagnum, tvørsagnum og orðaleiki. Hesi skald høvdu stóra ávirkan á høvundar í b. í ymsum londum. Hesin stílurin leggur stóran dent á orðasnild og hitna málbering (it. concetto, en. conceit). Men áherðsla á tað óvanliga, og skreytmikil stílur, hevur verið til í ymsum bókmentatíðartíðum frá fornari tíð og er ikki nóg mikið til at eyðmerkja b. Tí hava bókmentafrøðingar eisini leitað eftir øðrum eyðkennum, sum kunnu setast í samband við tær stóru broytingar og mótsetningar, sum komu fram í hesum tíðarskeiði politiskt, trúarliga og viðvíkjandi heimsmyndini yvirhøvur: øðrumegin lívshugur, hinumegin longsil eftir at sleppa burtur úr neyðardali og fáfongd jarðarlívsins; lið um lið skartandi lýsingar av vakurleika og dýrd skapanarverksins og avnoktan av virðinum í hesi somu dýrdini og vakurleikanum, tí tey eru so stokkut. Stórverkini í b.tíðarskeiðinum eru í leikritum (spansku Lope de Vega (1562-1635) og Pedro Calderón de la Barca (1600-1681), o.fl.; summi telja eisini William Shakespeare (1564-1616) við), men b.bókmentir eru minni frásagnarskaldskapur og yrking. Í Onglandi verða b.eyðkenni hildin at vera sjónskast hjá sonevndu metafýsisku skaldunum (John Donne, Richard Crashaw, Abraham Cowley, George Herbert, Thomas Traherne, Henry Vaughan); í Norðurlondum eru høvuðsnøvn í b.tíðarskeiðinum t.d. Georg Stiernhielm (1598-1672) í Svøríki, Thomas Kingo (1634-1703) í Danmark og Dorothe Engelbretsdatter (1634-1716) í Noreg. Í norðurlendskari prosa frá b.tíðarskeiðinum er danska Leonora Christina (1621-1698) eitt høvuðsnavn. Norðmaðurin Petter Dass (1646-1707) er í serbólki millum skald í b.tíðarskeiðinum og høgt mettur í seinni tíðum fyri at yrkja um lívskor fólksins. Í okkara tíð hevur verið stórur áhugi fyri b.tíðarskeiðinum, ivaleyst partvíst tí at tað hevur verið hildið at líkjast modernismu á ymsan hátt, kanska serliga viðvíkjandi skaldsligum myndamáli.


text:
Bumbuatsókn í World Trade Centre
Bumbuatsókn í World Trade Centre í 1993: New York City var fyri sínari fyrstu yvirgangsatsókn í 1993, tá ið sterk bumba sprongdist á bilstøðli niðast í World Trade Centre á Manhattan. Bumban gjørdi stóran skaða, og húsini fyltust við royki heilt upp á 96. hædd. Hundraðtals fólk vórðu roykeitrað og mong runnu upp á tekjuna, haðan tyrlur flutti tey burtur. Tveir tímar vóru teir um at sløkkja eldin. Fimm fólk doyðu, og fleiri hundrað vórðu skadd [1]. Hetta var fyrsta slíka bumbuatsóknin í USA, og hon skelkaði alla tjóðina. Løgreglan helt, at muslimskir fundamentalistar høvdu lagt bumbuna sum hevnadaratgerð fyri amerikanska uttanríkispolitikkin í Miðeystri. FBI setti øll tiltøk í verk at taka tey seku. Og í 1995 vóru seks muslimskir arábar handtiknir og seinni funnir sekir í at hava lagt bumbuna [2]. Fólk stúrdu fyri, at bumbuartsóknin var byrjanin til meiri muslimskan yvirgang í USA.


text:
Olja I 25. august 2014
Fleiri føroyskar fyritøkur luttaka á stóru oljumessuni.…
Les grein
Fiskivinna I 25. august 2014
Eftir at Rusland hevur sett í verk handilsstongsul móti norskum fiskavørum, hevur samlaða norska fiskivinnan á sjógvi og landi sto…
Les grein
Fiskivinna I 25. august 2014
Russland megnar ikki at nøkta eftirspurningin eftir fiski til russiska marknaðinum við egnari framleiðslu. Tí leita russar nú efti…
Les grein
Arbeiðsmarknaður I 18. august 2014
…
Les grein
Almenn tíðindi I 18. august 2014
Um ein góðan mánað verður Norðurlandahúsið aftur karmur um spennandi fyrilestrar á Vinnudegnum 2014.…
Les grein
Arbeiðsmarknaður I 24. juli 2014
Niðanfyri er ásetingar um frídagar um ólavsøkuna sambært sáttmálunum millum Føroya Arbeiðsgevarafelag og nevndu feløg. Í hinum sát…
Les grein


text:
Sambandsflokkurin
Sambandsflokkurin varð sum tann fyrsti flokkurin í Føroyum stovnaður í 1906. Ikki ber til við vissu at dagfesta, nær flokkurin varð stovnaður, men tann 18. august 1906 boða 13 av 22 tinglimum frá í Dimmalætting, at teir hava skipað seg í ein politiskan flokk á tingi, ið nevnir seg ”sambandsmenn”. Flokkurin er ein liberalur flokkur, sum virkar fyri eini støðugari og frísinnaðari menning av Føroya fólki, búskaparlig, mentunarliga og stjórnarliga. Flokkurin gongur inn fyri, í ríkisfelagsskapi við Danmark, at reka ein framburðssinnaðan politikk á øllum økjum.
Innihaldsyvirlit
Formenn[rætta | rætta wikitekst]
- 1906 Fríðrikur Petersen
- 1917 Oliver Effersøe
- 1924 Andrass Samuelsen
- 1948 Johan M. Fr. Poulsen
- 1970 Trygvi Samuelsen
- 1974 Pauli Ellefsen
- 1991 Edmund Joensen
- 2001 Lisbeth L. Petersen
- 2004 Kaj Leo Johannesen
Sambandsløgmenn[rætta | rætta wikitekst]
- Andrass Samuelsen (1948 - 1950)
- Kristian Djurhuus (1950 - 1958, 1968 - 1970)
- Pauli Ellefsen (1981 - 1985)
- Edmund Joensen (1994 - 1998)
- Kaj Leo Johannesen (2008-)
Umboð á Løgtingi 2011-2015[rætta | rætta wikitekst]
Á løgtingsvalinum 29. oktober 2011 fekk Sambandsflokkurin 8 tingfólk vald. Hin 10. februar 2014 vaks flokkurin við einum tingmanni afturat, tá Gerhard Lognberg gjørdist limur í flokkinum, eftir at hann varð koyrdur úr Javnaðarflokkinnum 2. november 2013 og síðan var uttanflokkatingmaður í góðar tríggjar mánaðar. Sambandsflokkurin hevur ikki havt 9 tinglimir síðan 1932.[1]
Umboð í Landsstýrinum[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
Fólkaflokkurin · Framsókn · Javnaðarflokkur · Miðflokkurin · Sambandsflokkurin · Sjálvstýrisflokkurin · Tjóðveldi


text:
Anfinn Kallsberg
Anfinn Kallsberg (19. november 1947) var løgmaður í Føroyum 1998-2004, hann hevur eisini verið fiskimálaráðharri, fíggjarmálaráðharri, løgtingsformaður og formaður í Løgtingsins Fíggjarnevnd. Hann var limur í Danska Fólkatinginum frá 2005 til 2007. Anfinn er útbúgvin innan skrivstovu og handil. Hevur starvast sjálvstøðugur við bókhaldi og annað á Viðareiði í tíðarskeiðinum frá 1974 til 1996. Harumframt hevur hann starvast hjá J.F. Kjølbro í Klaksvik frá 1964 til 1974.[1] Anfinn Kalsberg legði frá sær sum løgtingsmaður í januar 2011, tá Fólkaflokkurin avgørdi at gera ymiskar umrokeringar í flokkinum. Jørgen Niclassen fór frá sum uttanríkisráðharri og fór í staðin í Løgtingið. Annfinn hevði tá verið virkin í føroyskum politikki á Føroya Løgtingi í 30 ár.[2]
Løgtingslimur, landsstýrismaður, løgmaður, nevndarsessir og onnur álitisstørv[rætta | rætta wikitekst]
- 1974 - 1980 Borgarstjóri í Viðareiðis kommunu
- 1980 - 1998 Løgtingslimur
- 1983 - 1985 Landsstýrismaður í fiskivinnu- og handilsmálum
- 1985 - 1986 Varalimur í Norðurlandaráðnum
- 1989 Landsstýrismaður í fiskivinnumálum
- 1989-90 Fíggjarnevndarformaður og aftur frá
- 1991 - 1996 Limur í stýrinum fyri Klaksvíkar Sjúkrahús
- 1991 januar - juli Fastur limur í Norðurlandaráðnum
- 1991 - 1994 Varalimur í Norðurlandaráðnum
- 1991 - 1993 Løgtingsformaður
- Juli 1994 - 1996 Fastur limur í Norðurlandaráðnum
- 1994 - 2007 Formaður í Fólkaflokkinum
- 1996 - 1998 Landsstýrismaður í fíggjarmálum
- 1998 Landstýrismaður
- Mai 1998 - Januar 2004 Løgmaður
- 2004 - Fíggjarnevndarformaður
- 8. februar 2005 - 13. november 2007 Fólkatingsumboð fyri Fólkaflokkin
- 19. januar 2011 - Anfinn Kallsberg legði tingsess sín frá sær[3]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
- Folketinget.dk - Anfinn Kallsberg
- Folkaflokkurin.fo - Anfinn Kallsberg
- Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 308 (PDF-Download)
Andrass Samuelsen | Kristian Djurhuus | Peter Mohr Dam | Hákun Djurhuus | Peter Mohr Dam | Kristian Djurhuus | Atli Pætursson Dam | Pauli Ellefsen | Atli Pætursson Dam | Jógvan Sundstein | Atli Pætursson Dam | Marita Petersen | Edmund Joensen | Anfinn Kallsberg | Jóannes Eidesgaard | Kaj Leo Johannesen


text:
Støddfrøði
Støddfrøði er læran um mynstur í mongd, bygnaði, broytingum og rúmi. Við øðrum orðum, støddfrøði er skilbundin frøðigrein um støddir og viðurskifti teirra millum. Harav av navnið, støddfrøði. Elsti farvegurin eftir støddfrøði er ógvuliga gamal. Bæði í Egyptalandi og Bábylon fingust fólk við støddfrøðilig fyribrigdi eini 2000 ár f.Kr. Tað vóru tó grikkar sum mentu støddfrøðina til rættulig vísindi ár 300 til 250 f.Kr. Seinni, eftir hóttafallið í griksku mentanini, mentist støddfrøðin í India um ár 400, og kom við arábum aftur til Evropa um ár 1200. Seinni aftur fekk hon innvist á lærdum háskúlum, og í bæði 16. og 17. øld hendu stór framstig. Støddfrøðin fær tá tað skap, sum vit kenna aftur í dag.
Í støddfrøðini verða ofta langar og rúgvumiklar, skilvísar útgreiningar gjørdar, sum lítið tykjast hava við veruleikan at gera. Hetta júst tí, at støddfrøðin er skilbundin. Tað merkir, at hon byggir ikki á eygleiðingar, men á skilvísar útgreiningar eftir ásettum reglum. Støddfrøði var upprunaliga læran um tær reglur, sum galda fyri tøl og skap av ymsum slag. Millum onnur vísindi hevur hon ta løgnu serstøðu, at hon ikki nýtist at verða grundað á nakað ítøkiligt, t.e. tað, sum sansirnir siga okkum. Harafturímóti verður altíð sett krav, at ongar mótsøgnir skulu vera í støddfrøðiliga lærubygninginum. Eingin ivast í, hvat ið jarðfrøðingar, alisfrøðingar, lívfrøðingar, evnafrøðingar og aðrir frøðingar gera. Teir kunnu allir eftirkanna síni ástøðiligu úrslit í náttúrufyribrigdum ella við royndum. Tað ber ikki altíð til hjá støddfrøðinginum. Hetta merkir tó ikki, at støddfrøðilig úrslit ikki kunnu verða nýtt til at viðgera ítøkilig fyribrigdi, tvørturímóti, men tað merkir, at tey skulu nýtast við varsemi, eisini tá ið støddfrøðiliga fyrimyndin er grundað á tað, sum veruligt er. Partar av støddfrøðini eru siðsøga, aðrar partar kunnu vit best lýsa sum amboð. Og amboð er støddfrøðin av sonnum. Tað eru næstan ikki tey vísindi, sum ikki dagliga nýta støddfrøði sum amboð. T.d. verður hon lýst sum málið í alisfrøðini. Á tann hátt hevur støddfrøðin neyvt samband við tøkniliga støðið í samfelagnum, og tí við fíggjarviðurskifti og lívskor hjá tí einstaka. Heiðurin fyri t.d. teldurnar eiga serliga støddfrøðin og alisfrøðin. Støddfrøðiligi parturin eru tær skipanir, sum teldurnar virka eftir.
At læra støddfrøði kann á mangan hátt berast saman við spæl, til dømis at telva. Skalt tú telva, eru nakrar grundreglur, tú mást duga fyrst. Tú mást vita, hvussu borðið er skipað, hvussu talvfólkið sær út, hvussu tað flytur o.s.fr. Á hesum støði er ikki so nógv at skilja. So byrjar telvingin, og teir nógvu møguleikarnir koma til sjóndar. Nú krevst, at tú hevur hugflog, at tú dugir at síggja og kanna teir ymsu møguleikarnar, og hevur tú gloymt onkra grundreglu, til dømis hvussu riddarin flytur, ber einki til. Fyrst mugu vit læra nakrar grundreglur, t.e. slíkt sum tey, sum undan gingu, hava hildið verið skilagott at gjørt viðtøkur fyri. Á tí støðinum er ikki júst so nógv at skilja. Tá ið vit so seinni fara at seta saman hesar lutir, veksur støddfrøðiligi lærubygningurin fram. Tá krevst hugflog eins og í telvingini, og ikki ber til at ivast í grundarlagnum. Kann henda, at tú tá kanst nýta støddfrøðina til at kanna eitthvørt fyribrigdi, sum eingin áður hevur kannað, og skuldi staðið í botni, er ikki at falla í fátt, men heldur bíta á kampi, so mikið størri verður frøin, tá ið komið er á mál.
Innihaldsyvirlit
Evnisyvirlit[rætta | rætta wikitekst]
Mongdir[rætta | rætta wikitekst]
Broyting[rætta | rætta wikitekst]
- Hættir at greiða frá og handfara broyting í støddfrøðiligum funktiónum og broytingum millum tøl.
- Talfrøði - Infinitesimalrokning - Vektorgreining - Greining - Munarrokningar líkningar - Dynamisk kervir - Kaos ástøði - Listi av funktiónum
Bygnaðir[rætta | rætta wikitekst]
Rúm[rætta | rætta wikitekst]
Siðað støddfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Týdningarmikil ástøði[rætta | rætta wikitekst]
Týdningarmikil fólk[rætta | rætta wikitekst]
- Isaac Newton
- John Forbes Nash
- Pythagoras
- Leonhard Euler
- Leonardo Pisano Fibonacci
- Kurt Gödel
- David Hilbert
- Andrei Andreevich Markov
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Snorri Brend
17.02.2014 - 09:34
Aktuelt > Uttanlands > Annað
USA: 9. mars fara omanfyri tvær milliónir menniskju kring allan heimin at ynskja 11 ára gamla Colin tillukku við føðingardegnum
10 ára gamli Colin úr Michigan í USA hevur føðingardag sunnudagin 9. mars.
Fyri nøkrum vikum síðani fortaldi hann mammu síni, at hann hevði ongar vinir at halda føðingardagin fyri og saman við.
Colin hevur eina sjúku, sum í mangar mátar er at líkna við Aspberger Syndron. Og tað ger sítt til, at Colin hevur trupult við at spæla saman við øðrum og at fáa vinir í skúlanum.
Eftir hesi hjartanemandi boðini frá soninum bretti mamman, Jennifer upp um armar og fór til verka.
Hon ynskti nú at geva soni sínum ein fínan føðingardag, við heilsanum úr øllum heraðshornum.
ETUR MATPAKKA EINSAMALLUR
- Tá eg spurdi Colin, um hann ynskti at halda føðingardag sín, so svaraði hann, at eingin orsøk var til tað, tí hann hevði jú ikki nakrar vinir.
- Hann etur matpakkan einsamallur á eini skrivstovu í skúlanum, tí eingin vil hava hann sitandi við teirra borð, skrivar mamman Jennifer Cunningham.
Mamman avgjørdi at stovnseta eina síðu á Facebook, sum kallast ”Happy Birthday Colin”. Her heitir hon á øll um at ynskja soni hennara tillukku við degnum í mars.
Eftir bert tveimum vikum hevur síðan verið at sæð kring allan heimin, og longu nú hevur Colin fingið omanfyri 1,9 milliónir ”likes” og nærri eina millión fyrispurningar um vinarlag á Facebook.
Colin veit framvegis ikki, hvat mamman hevur sett í verk. Og tí er hugsandi at hann fær sítt lívs yvirraskilsi hin 9. mars.
SJÓNBANDAHEILSANIR
Søgan um tann einsamalla Colin er farin kring allan heimin – heilt frá dagstovnum í Meksiko til familjur í Ísrael, sum øll hava sent heilsanir til Colin.
Á Facebook-síðuni verða haraftrat lagdar sjónbandaheilsanir og lukkuynski alt samdøgrið.
Mamman Colin er púrasta ovfarin av undirtøkuni.
- Túsund takk, øll somul. Eg fái tár í eyguni hvørja ferð eg lesi eina nýggja heilsan.
- Eg havi ilt við av trúgva, at so mong hava víst kærleika til føðingardagin hjá soni mínum, skrivar hon í einum av innleggum sínum.
Familjan hevur eisini fingið eitt stórt tal av føðingardagsheilsanum við postinum. Tey hava tí verið noydd at seta upp ein serligan postkassa, soleiðis at pláss er til øll kortini tey fáa.
Mamman hevur lovað, at hon fer at filma reaskjónirnar hjá Colin, tá hann fær kunnleika til Facebook-síðuna.
(Kelda: tv2.no)
Myndirnar á síðuni eru tiknar av Facebook-síðuni hjá mammu Colin.
Hevur tú at senda honum eina heilsan við posti, so er bústaðurin hjá Colin hesin:
Colin
PO box 756
Richland, MI 49083-0756
USA
Ella umvegis Facebook:
https://www.facebook.com/Coliniseleven


text:
22. august
- Vitjanin í Álandi vísir eitt land í framgond, ið bæði hevur fyrimunir og vansar av sínum ES-limaskapi, sigur Johan Dahl, landsstýrismaður í vinnumálum, sum í dag endar vitjan sína í Álandi saman við Jakob Vestergaard, landsstýrismanni í fiskivinnumálum
15. august
Boringin av leitibrunninum 6104/25-1 í loyvi 008, eisini nevndur Súla/Stelkur, er liðug. Borað varð niður á 3.015 m. Spor av kolvetnum vórðu staðfest, men ikki rakstrarverdar nøgdir.
21. juli
Politiskir málsetningar.
Samgongan setti sær fyri í oktober 2011 at skapa betri karmar og fortreytir fyri at fremja vinnuliga menning og búskaparvøkstur. Eitt nú setti samgongan sær fyri at orða eina ferðavinnustrategi, menna alivinnuna, menna innanoyggja ferðasambandið, bíligari og tættari ferðasamband við útheimin, halda fram við at menna eina oljuvinnu o.a.
21. juli
Hesar eru telefon- og avgreiðslutíðirnar í summar
1. juli
Í dag, 1. Juli 2014, var stovnandi aðalfundur hjá nýggja partafelagnum P/F Visit Faroe Islands, har partafelagið formliga varð sett á stovn og nevnd og stjórn felagsins vóru vald.
23. juni
Landsstýrismaðurin hevur fyrisitið málið á lógligan hátt, hóast Vinnumálaráðið og landsstýrismaðurin í vinnumálum í ávísan mun kundu havt handfarið eftirlitið við Strandfaraskipum Landsins í 2013 øðrvísi. Hetta er høvuðsniðurstøðan í svarinum, sum Johan Dahl, landsstýrismaður í vinnumálum, í dag hevur latið landsstýrismálanevnd Løgtingsins


text:
Elektron
Elektron er partafelag, ið veitur KT-tænastur til fíggjarfyritøkur, almennar stovnar og vinnuvirkir - bæði í Føroyum og uttanlanda. Á Elektron starvast umleið 70 fólk. Stjóri í felagnum er Niels Christian Nolsøe.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Elektron varð stovnað í 1965 av Føroysku Peningastovnunum og Tryggingarsambandinum (núverandi Tryggingarfelagið Føroyar). Endamálið var at hjálpa stovnunum við KT-tænastum.
Í sjeytiárunum gjørdust nógvar vinnufyritøkur kundar hjá Elektron. Eitt skifti vóru tað fleiri enn 100 fyritøkur, sum fingu teirra bókhald elektroniskt viðgjørt á Elektron.
Í samband við at skattaskipanin í 1982 varð løgd á Elektron, gjørdist Føroya Landsstýri medánari av felagnum.
Gjøgnum tíðina hevur Elektron veitt KT tænastur til tryggingar, vinnufyritøkur, almennar stovnar og kommunur, umframt peningastovnarnar.
Tað, sum hevur víst seg at vera kjarnuførleikin hjá Elektron, er at útvega, víðarimenna og reka skipanir fyri fyritøkur, serliga fíggjarstovnar og almennar stovnar, umframt at menna og reka undirstøðukervi.
Í 2005 var endamálsgreinin hjá Elektron broytt, soleiðis at felagið kann bjóða sínar tænastur fram til allan marknaðin, ikki bert eigararnar.
Í apríl 2006 stovnaðu Elektron og telefyritøkan Kall felag, ið skuldi bjóða føroyingum breiðband. Felagið kallaðist P/F Føroya Breiðband og fekk seinni navnið EITT. Í mars 2007 yvirtók Kall partapeningin hjá Elektron í EITT.
Í mai 2007 keypt Elektron partapeningin í KT-fyritøkuni Sam~teld. Hetta var fyri at styrkja sína støðu á føroyska marknaðinum.
Í mai 2008 fekk Elektron nýggjan samleika við nýggjum búmerki og nýggjari heimasíðu. Hetta var fyri at vísa, at Elektron er ein nútíðar virkisfúsin og seriøs KT-fyritøka - bæði í Føroyum og uttanlands.


text:
DNA
DNA ella DNS er stytting fyri deoksyribonukleinsýra (sýra = acid á enskum). DNA er ein nukleinsýra sum goymir arvfrøðiligu leiðbeiningarnar fyri menningina av eini kyknu ella virusi. DNA er ein long røð av nukleotidum sum stýra raðfylgjuni av aminosýrum í proteinum ígjøgnum arvfrøðiligu koduna.
DNA er, sum sagt, ein røð av nukleotidum. Hvør nukleotid inniheldur ein nukleinbasa, ein sukurbólk (2'-deoxyribosa) og ein phosphatbólk. Nukleinbasin kann vera adenin (A), guanin (G), sytosin (C) ella thymin (T).
DNA er uppbygt sum ein dupultur snyril (spiralur), við eini breiðari kloyvu og eini smalari.
DNA verður margfaldað í eini prosess nevnd replikatión, avritað til RNA í eini prosess nevnd transskriptión, og síðani verða protein framleidd út frá RNA í eini prosess nevnd translatión.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Í ár hevði Útoyggjafelagið avgjørt at flyta Útoyggjastevnuna inn á fastlandið, og í tí sambandi løgdu tey stevnuna við Gjógv. Eitt sindur av kjaki stakk seg sjálvsagt upp, hvørt hetta var rætt at gera ella ikki, men tað kemur ikki hesum fáu orðunum við. Stevnan var við Gjógv sjálvan longsta dag, og hon eydnaðist væl, tá ið ikki verður hugsað um ferðsluna til og frá bygdini. Tað er so lætt at vera eftirklókur, men veruleikin er helst tann, at væl fleiri fólk høvdu komið, um ongar ferðsluforðingar vóru. Fyrireikararnir valdu at vera á tryggari grund (kanska ov tryggari) - býttu eini 130 koyripass út til bilar hjá Gjáarfólki og øðrum, ið eru nær knýtt bygdini - við t.d. summarhúsi. Vaktir stóðu á Eiði og í Funningi, og haðani slapst so til bygdar við bussi. Men vit menniskju eru so forvand og dovin og vilja sleppa við egnum bili so nær sum gjørligt - helst heilt inn í SMS, sum onkur tók til. Fyrireikararnir skulu ikki lastast fyri, at teir raðfestu trygdina hægst, men hetta verður kanska ein lærdómur um líknandi tiltøk koma til bygdar.
Sum longu nevnt, var dagurin góður, og nógv var at fara til - bæði handaliga, andaliga og matliga. Útoyggjafelagið hevði Bygdarhúsið og tjald í Bíggjarlagnum, meðan Bygdarhúsfelagið hevði tjald á Tjørnini. Eingin fór svangur av bygdini: Útoyggjafelagið hevði útoyggjaborð í Bygdarhúsinum, Bygdarhúsfelagið smurt breyð á Tjørnini, og Gjáargarður steiktar lambaryggir í rúgvuvís. Í Flatnagarði seldu tey eisini pylsur og smurt breyð. Í Hoygarðinum seldu tey bøkur frá forlagnum "Ungu Føroyar" til frama fyri Bygdarhúsið - og samstundis kaffi/vaflur við sama endamáli. Onkur skúlaflokkur, sum samlaði sær pening til uttanlandsferð, seldi eitthvørt søttligt undir Gortruskjøldrinum. Tá ið borgarstjórin, Heðin Zachariasen, setti stevnuna kl.13.00, var væl av fólki á Gjónni. Esther, dóttir Lenu og Birgir, sang eisini hesa løtuna. Síðani fór tað heila í gongd so pø á pø. Gjómaður vildi vinna sær nøkur oyru við síging, rennistrongi og skjóttgangandi báti, og fleiri royndu hesar avbjóðingar. Tað hoyrdist um bygdina, at Neli var tann elsti, ið royndi renninstrongin hendan dagin. Flott! Í kirkjuni var ymiskt: andakt kl. 9.00, seinni var Knút Olsen har við sangum hjá Petur Jacobi, Kingokórið úr Tjørnuvík við sínum sangum, og eisini sang Hanus G. Johansen sangir hjá Bernhard Brim og Hans Jacob Glerfoss.
Les meira: Útoyggjastevnan 21.06.14


text:
Liberalisma
Liberalisma er politisk hugsjón, har tað er týdningarmest at leggja dent á frælsi og møguleikarnar hjá tí einstaka. Og at hava ein veikan stat og lágan skatt. Hon gongur út uppá javnbjóðis rættindi. Øll skulu hava somu rættindir og somu møguleikar. Øll fólk og øll vinna skulu hava fullan rætt til at virka innanfyri galdandi lógarkarmar. Týdningarmikið við liberalismu er eisini, at tey, sum arbeiða, skulu fáa pengar, meðan tey, sum ikki arbeiða, meir ella minni ongar pengar skulu fáa. Liberalisman er sjónligast í Norðuramerika. Greiðastu mótsetningar til liberalismu eru sosialisma og kommunisma.
Í fronsku kollveltingini vóru loysunarorðini ’’frælsi, javnaður og brøðralag’’. Liberalisman setur frælsi í hásæti. Í 1789 kom mannarættindayvirlýsingin, sum í 17 greinum vísir á grundleggjandi rættindi hjá fólki. Í 19. øld vóru mong hugtikin av liberalismuni. Øll skuldu hava sama rætt at siga sína hugsan bæði í skrift og talu. Liberalistisku sjónarmiðini ávirkaðu eisini fíggjarstøðu landsins.


text:
Tollakur Tórhallsson
Tollakur Tórhallsson (íslendskt: Þorlákur helgi Þórhallsson), íslendskur bispur, føddur á Líðarenda í Íslandi í 1133, og doyði ár 1193 tann 23. desember, ið eftir hann er nevndur Tollaksmessudagur.
Tollakur var settur í skúla, og longu 15 ára gamal, varð hann diakonur. 19 ára gamal varð hann prestvígdur og í tíðarskeiðinum 1153 til 1159 las hann í París og Lincholn í Onglandi. Í hesari studentatíðini, varð Tollakur sterkt ávirkaður av augustinsku kirkjutuktini, sum m.a. umfataði cølibat fyri kirkjumenn.
Tá Tollakur kom heimaftur til Íslands, varð hann settur sum prestur og rektari við kirkjuna í Kirkjubæri, og seinni gjørdist hann abbati í augustinarakleystrinum í Þykkvibæri.
Tann 3. februar í 1178, varð Tollakur vígdur til bisp. Hann fór beinanvegin undir at reformera íslendsku kirkjuna, stuðlaður av Eyðsteini, erkabiskupi í Niðarósa. Hann yvirtók tær privatu kirkjurnar, bannaði prestum at gifta seg og royndi at steðga handlinum við kirkjuligum embætum Broytingarnar eydnaðust ikki heilt, og Tollakur gjørdist í staðin óvinur við flestu íslendsku høvdingarnar.
Longu stutta tíð eftir at hann var deyður, varð Tollakur mettur sum heilagur, og í 1199 lýsti íslendska altingið hann sum halgimenni. Hann varð ongantíð kanoniseraður av pávasetrinum, menn í 1985 staðfesti Jóhannes Páll II pávi, altingsviðtøkuna og lýsti Tollak sum verndarhalgimenni Íslands. Tollakur er einasta katólska halgimenni, ið er halgaður av einum tingi. Eftir hvat sigst, skulu leivdir av Tollaki liggja í halgiskríninum í Kirkjubømúrinum.


text:
Vesturvarði og Vesturskin seldir til Vágs
18. Jun 2014 - 10:40
Onnur tíðindi: Trolararnir eru seldir fyri 12 mió. kr hvør. Vesturvarði og Vesturskin hava 120 óbrúktar...
les meir
Flakatrolararnir gera skjótt av
09. Jun 2014 - 15:14
Fiskiskapur: Teir fimm føroyski flakatrolararnir Akraberg, Enniberg, Gadus, Ran og Sjúrðaberg sigla mest sum pendulfart fyri...
les meir
Chr.Høy til Grønlands
08. Jun 2014 - 23:53
Onnur tíðindi: Chr.Høy, sum hevur ligið í Hvalvík seinastu tíðina, hevur nú set kósina ímóti Grønlandi har...
les meir
4 gulllaksaskip landa í dag
05. Jun 2014 - 15:07
Landingar: Eysturbúgvin og Vesturbúgvin landa á Toftum, teir hava uml. 220.tons, tað er Tavan í Leirvík,...
les meir
Føroyingar byggja nýtt skip í Skagen
29. Mai 2014 - 17:46
Onnur tíðindi: Reiðaríði, ið eigur danska nótaskipið Beinur úr Hirtshals hevur bílagt nýtt nótaskip, ið skal byggjast...
les meir
Fyrrverandi Føroyingar í Klaksvík
25. Mai 2014 - 23:29
Onnur tíðindi: Fleiri skip liggja í løtuni í Ánunum og Norðlýsið hevur fingið nakrar myndir av skipunum.Á...
les meir
Núpur til Eysturgrønlands
22. Mai 2014 - 16:30
Fiskiskapur: Føroyingar eiga eina lítla toskakvotu í Eysturgrønlandi. Í fleiri ár gekst onki...
les meir
Svartkjafturin tætt suður vestur úr Føroyum
07. Mai 2014 - 13:17
Fiskiskapur: Vit hála einaferð afturat og so fara vit at sigla "fullir undir lúkurnar" við...
les meir
Arbeiðisvanlukka umborð á Reginu C
06. Mai 2014 - 09:49
Onnur tíðindi: Ein 58 ára gamal maður fekk skaða tá ið arbeitt var við nøkrum 200 kg...
les meir
Fram fær navnabroyting
22. Mai 2014 - 09:18
Onnur tíðindi: Partrolarin Fram, ið varð seldur til Klaksvíkar fyri tíð síðan hevur nú fingið nýtt navn.Skipið...
les meir
Video: Skip av bakkastokki á Kleven
21. Mai 2014 - 09:17
Onnur tíðindi: Nýbygningur nummar 365 frá Kleven skipasmiðjuni í Ulstein fór av bakkastokki herfyri. Filmur varð...
les meir
Atlantsfarið liðugt við svartkjaftakvotuna
19. Mai 2014 - 16:10
Fiskiskapur: Atlantsfarið hevur bara 2.800 tons at fiska av svartkjafti, tað eru teir liðnir við og...
les meir
Kópurin vil ikki gevast
17. Mai 2014 - 10:49
Onnur tíðindi: Kópurin treiskast og vil ikki sleppa fiskinum, sum er á línu hjá Lírabergi. Sí film...
les meir
Skúvoyarferjan liðug sandblást
12. Mai 2014 - 21:42
Onnur tíðindi: Nýggja ferðamannaskipið til Skúvoyarleiðina, sum í løtuni stendur á bryggjuni í Klaksvík, har skipið...
les meir
Grønland leitar eftir egnum yvirmonnum
12. Mai 2014 - 13:46
Onnur tíðindi: Tað er eitt stórt ynski frá myndugleikunum í Grønlandi at grønlendingar sjálvir starvseta tær...
les meir
P/F Jókin keypt skip
09. Mai 2014 - 16:25
Onnur tíðindi: Reiðaríði P/F Jókin, ið eigur trolarin Sjagaklett hevur keypt skotska trolaran Havilah. Skipsportalurin hevur tosað...
les meir
Gadus siglir heim
08. Mai 2014 - 16:46
Fiskiskapur: Í morgun fór flakatrolarin at sigla heim eftir ein góðan túr í norskum sjógvi.Gadus...
les meir


text:
02.09.2014 - 13:53
Kommunala eftirlitið krevur Tórshavnar Kommunu eftir frágreiðing um Saltsøluna
Tórshavnar Kommuna keypti Saltsøluna hjá Bacalao og hevur sett bygningin í stand fyri góðar 80 mió. kr.. Hølini skulu sambært býarstýrinum nýtast til at leiga út til oljuvinnu, offshore, virðisøking av fiskavørum, havtøkni, marknaðarførslu, o.a….. Men kommunur hava sambært kommunulógini ikki loyvi til at leiga út uttan í serligum føri og tí hevur kommunala eftirlitið biðið um eina frágreiðing frá Tórshavnar Kommunu.
Flytingarvindeygað stongt: Man Utd brúkti nógv mest
Hetta er upplegg listin eftir 21 umfør
Whalehunting


text:
Anton Tjekhov
Anton Tjekhov (russ. AHToH ПaBлoBич ЧexoB) (føddur 17. januar 1860 í Taganrog, deyður 2. juli 1904 í Badenweiler í Týsklandi) var ein russiskur rithøvundur, dramatikari og lækni. Hann verður mettur at vera ein av heimsins bestu stuttsøguhøvundum.[1] Hansara lívsleið sum dramatikari førdi til fýra klassikarar og hansara best umtóktu stuttsøgur eru høgt í metum av rithøvundum og ummælarum.[2] Hann starvaðist sum lækni størstapartin av yrkisleið síni. Hann tók soleiðis til í einum brævi til Aleksej Suvorin í 1888: heilivágurin er kona mín, meðan bókmentirnar eru mín hjákona.
Hann varð føddur í havnabýnum Taganrog í Suðurrusslandi. Familja hansara hevði peningaligar trupulleikar og flutti til Moskva, og har megnaði Anton at sleppa at lesa til lækna á medisinska fakultetinum. Í 1884 varð hann útbúgvin lækni, men øll lestrarárini skrivaði hann ymiskt fyri at vinnan pening til familjuna. Hann byrjaði at starvast fyri tíðarritið Strekoza í 1879 og árið eftir skrivaði hann fyri fleiri tíðindabløð, eitt nú Sankta Pætursborg-dagblaðið Novosti dnja (Dagsins tíðindi), har hann skrivaði fleiri hundrað skemtiligar søgur. Hann hevði at byrja við ikki nakrar høgar ambisjónir við skrivingini, tað var ikki fyrr enn nøkur ár seinni, at ambisjónirnar mentist, og hann fór í holt við at skriva meira endurnýggjandi søgur. Fleiri síggja hann sum faðirin at nútíðar stuttsøguni. Hann brúkti teir innaru monologarnir, sum aðrir modernistiskir rithøvundar hava brúkt seinni, t.d. James Joyce. Í 1888 útgav hann sína fyrstu stuttu skaldsøgu, ”Steppen”, í einum bókmenta tíðarriti og seinni sama ár móttók hann Pusjkin-heiðurslønina.
Í 1901 giftist hann Olgu Knipper, sum var sjónleikarinna og var við til at framføra fleiri av sjónleikunum hjá Tjekhov. Í mai 1904 var Tjekhov deyðasjúkur av tuberlum. Hann og Olga fóru til eitt kurstað í Badenweiler í Týsklandi. Hann andaðist har 2. juli 1904.
Innihaldsyvirlit
Verk[rætta | rætta wikitekst]
Søgur (úrval)[rætta | rætta wikitekst]
Sjónleikir[rætta | rætta wikitekst]
- 1878 (?): Den verdiløse fyren Platonov (enakter, eisini Faderløs; russ. БeзoTцoBщиHa)
- 1886: Om Tobakkens skadelige virkninger (enakters monologur; russ. Bpeдe Taбaka)
- 1886: Svanesang (dramatiskt studie í einari akt; russ. ЛeбeдиHaя пecHя)
- 1887: Ivanov (drama, upprunaliga «skemtileikur», í fýra aktum; russ. ИBaHoB)
- 1888: Bjørnen (farsa, enakter; russ. MeдBeдb)
- 1888: Frieriet (farsa, enakter; russ. ПpeдлoжeHиe)
- 1889: Tatjana Repina (drama, enakter; russ. TaTbяHa PeпиHa)
- 1889: Tragiker mot sin vilje (farsa, enakter; russ. Tparиk пoHeBoлe)
- 1889: Bryllupet (scene í einari akt; russ. CBaдbбa)
- 1889: Skogtrollet (skemtileikur í fýra aktum; russ. Лeший)
- 1891: Jubileet (farsa, enakter; russ. Юбилeй)
- 1895: Måken (skemtileikur í fýra aktum; russ. Чaйka)
- 1896: Onkel Vanja (senur úr bygdalívinum í fýra aktum; nógv umarbeitt versjón av Skogtrollet; russ. Дядя BaHя)
- 1901: Tre søstre (drama í fýra aktum; russ. Tpи cecTpы)
- 1903: Kirsebærhagen (skemtileikur í fýra aktum; russ. BишHëBый caд)
Yrkisbókmentir[rætta | rætta wikitekst]
- En reise til Sakhalin (1895):
- 1890: Aus Sibirien (Aufzeichnungen; russ. Из Cибиpи)
- 1893: Sakhalin-øya (ferðafrágreiðing; russ. OcTpoB CaxaлиH)
- Brøv
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ britannica.com
- ↑ "Greatest short story writer who ever lived." Raymond Carver (innleiðingin hjá Rosamund Bartlett til About Love and Other Stories, XX); "Quite probably. the best short-story writer ever." A Chekhov Lexicon, av William Boyd, The Guardian, 3 juli 2004. Heintað 16. februar 2007.


text:
28. september
28. september er dagur 271 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 272 um skotár er). 94 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1745 - Í einum leikhúsi í London verður bretski tjóðsangurin God Save The King á fyrsta sinni spældur alment.
- 1865 - Elisabeth Garret Anderson verður fyrsta bretska konufólk sum gerst lækni.
- 1931 - Hetta er seinasti dagur, danir kunnu býta pengar um við gull.
- 1974 - Poul Schlüter verður valdur til formann í Konservativa Fólkaflokkurin eftir Erik Haunstrup Clemmensen.
- 1991 - Mogens Glistrup verður á landsfundi koyrdur úr Framburðsflokkinum, sum hann sjálvur stovnaði.
- 1994 - Ferjan Estona søkkur í illveðri í Eystursjónum á veg til Stockholm: 852 fólk drukna, og bara 137 verða bjargað.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1934 - Brigitte Bardot, franskur sjónleikari
- 1946 - Helen Shapiro, enskur sangari
- 1958 - Peter Gantzler, danskur sjónleikari
- 1987 - Hilary Duff, amerikanskur sjónleikari og sangari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1675 - Lucas Jacobsøn Debes varð føddur 1623 í Stubbekøbing, Danmark.
- 1970 - Egyptiski forsætisráðharrin Gamal Abd al-Nasser doyr av hjartatilburði, 52 ára gamal.
- 1978 - Í Vatikaninum verður Jóannes Páll 1. funnin deyður, bara 33 dagar eftir at hann gjørdist pávi.


text:
20.08.2014 - 18:11
KL: 19 í kvøld: Fiskivinnufundur í Ósáskúlanum
Sjómannadagurin setir í kvøld fokus á fiskatilfeingið við Føroyar – bæði støðuna í dag og útlitini næstu árini.
Á fundinum fara Fiskifrøðingar greiða frá nýggjastu stovnsmetingunum, bæði av uppsjóvarfiski og botnfiski. Formaðurin í Fiskidaganevndini bjóðar fiskifrøðini av, eins og Reiðarafelagið er umboðað.
Vikuskiftið eftir Sjómannadagin verður eitt startup tiltak í Klaksvík sum setur fokus á maretimu vinnuna
Video: Egnikappingin
Vinnukollvelting á Skálafjørðinum


text:
Filmurin Brim vístur í Havnar Bio
Söngsveit Hveragerðis
Kórið “Söngsveit Hveragerðis” vitjar í Føroyum 15.-18. apríl.
Havgird
Sjónleikurin Havgird verður framførdur í Íslandi í Grafarleikhúsinu í Hafnafirði 16. og 17. apríl.
Várframsýningin 2011
Ferðavinnutiltak
Leygardagin 5. mars var ferðavinnutiltak á torginum í SMS. Umboð vóru fyri Grand Hótel Reykjavík, Fosshótel, Air Iceland og Nordic visitor.
Kunningartiltak um ferðavinnu í SMS
Kunningartiltak um ferðavinnu verður í SMS leygardagin 5. mars kl. 10-14.
Íslendingar fara at kunna um ferðavinnu og ferðamál í Íslandi.
Konsert í Norðurlandahúsinum
Jólastemningur í Fútastovu
Dúó stemma á vitjan í Føroyum
Fyrirlestrar og kjak í Norðurlandahúsinum
Aðalkonsulát Íslands í Føroyum vil vísa á at íslendsku rithøvundarnir Einar Már Guðmundsson og Halldór Guðmundsson hava fyrilestrar og kjak í Norðurlandahúsinum sunnudagin 26. septembur kl. 14.
Íslendskir mentanardagar í Føroyum
Forsætisráðharri á almennari vitjan
Mentamálaráðharra á vitjan
Nógv fólk á ólavsøku
Ólavsøka í Fútastovu
Aðalkonsulát Íslands hevur opið hús ólavsøkuaftan, 28. juli kl. 15-18.
Konsert í Havnarkirkju
Össur Skarphéðinsson í Føroyum
Kunning um Ísland
Kvinnukór Hornafjarðar í Føroyum
Upplýsingar um eldgos í Íslandi
Upplýsingar um eldgosið í Eyjafjallajøkli eru at finna á hesum heimasíðum:


text:
Merkið
Merkið er føroyska flaggið. Merkið, tann 25. apríl 1940 varð viðurkent sum tjóðarmerki føroyinga av bretska hersetingarvaldinum. Flaggið er ein týðandi partur av tí føroyska samleikanum. Ítróttafólk bera við stoltleika Merkið á bringuni, tá ið tey umboða Føroyar. Merkið verður vundið á stong, tá ið føroysk skip koma í fremmanda havn. Og undir krígnum, tá ið okkara sjófólk sigldu vandasjógvar, veittraði Merkið í mastrartoppinum. Tann hvíti dúkurin við reyða krossinum og bláu rondini minnir okkum á søgu og mentan okkara. Samstundis er Merkið okkara tjóðarbúmerki, og hevur tí ein týðandi leiklut í bæði okkara samleika og samfelagi.
Fleiri tykkara minnast tíðina áðrenn Merkið varð viðurkent. Og tit minnast tað stríð, ið skuldi til, áðrenn føroyingar kundu savnast um Merkið. Eftir 21 ára stríð og harða mótstøðu móti tí, bæði úr Danmark og innanhýsis í Føroyum, varð Merkið viðurkent sum tjóðarmerki føroyinga í bardagaárunum fyri 71 árum síðani.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Eins og alt annað, so hevur eisini føroyska Merkið sína søgu. Merkið varð á fyrsta sinni borið fram av føroysku studentunum Jens Olivur Lisberg, Janusi Øssurssyni og Paula Dahl í Keypmannahavn longu í juni 1919, og longu tíðliga í 1920-árunum vóru fólk farin at flagga við tí. Hetta vant rættiliga upp á seg eftir 1930, men loyvt var tað ikki, og eitt flaggstríð tók seg upp í Løgtinginum og millum føroyingar og donsku myndugleikarnar. Tað vóru serliga sjómenninir, ið førdu hetta stríð. Longu 9. apríl 1940, sama dag sum Danmark varð hersett av Týsklandi undir seinna heimsbardaga, byrjaði sluppin Eysturoyggin at flagga við Merkinum. Hetta tí at danska flaggið ikki kundi brúkast, meðan Danmark var hersett av Týsklandi. Boðini frá bretska hersetingarvaldinum 25. apríl 1940 vóru fyrsta almenna viðurkenningin av, at føroyingar høvdu sítt egna tjóðarmerki. Nú kundu føroyskir sjómenn sigla øll heimsins høv undir egnum tjóðareyðkenni.
Seinnapartin 13. apríl 1940 komu tveir vápnaðir trolarar og krússarin Suffolk á Havnarvág og eitt herlið frá Royal Marines var sett á land. Bretska hersetanin av Føroyum var byrjað. Føroyingar tóku móti bretsku herdeildunum sum vinir, og viðurskiftini við hersetingarvaldið vóru yvirhøvur góð tey 5 krígsárini. Løgtingið mótmælti tó bretsku hersetingini av Føroyum, men mótmælið var bara ímyndarligt.
Á føroyskum leiðum sigldu nógvir týskir kavbátar og frá støðum í Noregi sveimaðu nógv týsk bumbuflogfør, ið gjørdu álop á skipafylgi hjá teimum sameindu vesturi í havi. Hugsast kundi, at rættiligt kríggj kom at standa í Norðuratlantshavi. Tí høvdu Føroyar stóran hermálsligan týdning. Bretar bygdu flogvøll við hangari og flogstøð til vatnflogfør, settu loftverjukanónir og aðrar kanónir upp víða hvar og minuløgdu firðirnar.
Havið um Føroyar gjørdist sera vandamikið, men føroyingar, ið eru bundnir at havinum, høvdu einki annað í at velja enn at halda fram við at sigla. Trot var á fiski í Bretlandi, og føroysk fiskiskip tóku upp eina lønandi sigling við ísfiski úr Íslandi á bretska marknaðin. Bretska hersetingarvaldið kravdi nú, at øll føroysk skip skuldu flagga við føroyskum flaggi og at føroyskt flagg og orðini Faroes og Føroyar skuldu verða málað á skipsíðurnar.
Kríggið var Føroyum dýrt. Skip, ið fiskaðu ella sigldu við fiski til bretskar havnarbýir, vórðu minusprongd, torpederað ella søkt av kavbátum, onnur vórðu álopin av flogførum, ið kastaðu bumbur og skutu við maskinbyrsum. 1/3 av føroyska fiskiflotanum fór til havsins botn og 150 mans í bestu árum doyði. Hetta var meira enn ½ av fólkinum. Síðan 1947 hevur 25. apríl verið hildin sum føroyskur flaggdagur. Tá hava skúlabørnini frí og flaggdagshald er víða hvar um bygdir og býir. Sum vera man leita tankarnir tá til teirra, ið fullu í krígnum. Í sambandi við, at heimastýri varð sett á stovn í 1948, var Merkið endiliga viðurkent av donskum myndugleikum sum tjóðarflagg føroyinga.
Úr Løgtingslóg um flaggið[rætta | rætta wikitekst]
- Føroya flagg er hvítt krossmerki. Krossurin er fagurreyður (PMS 032) og azurblárandaður (PMS 300). Reyði liturin er 1/8 av flaggsins breidd og bláu rendurnar 1/2 av reyða litinum. Teir hvítu teigarnir eru ferhyrndir. Teir næst stongini javnliðaðir, men hinir tvær ferðir so langir. Munurin millum breidd og longd flaggsins er sum 8-11.
Sjá, tú blánar[rætta | rætta wikitekst]
Sjá, tú blánar sum loftið og tú rodnar sum blóð,
men hitt hvíta er fossur, brot og vetrarins ljóð.
Har tú veittrar á báru, fjalli, bergi og ong,
syngur tjóðin tær glaðasta song.
Um enn nær ella fjart
ert tú sál míni kært,
sum tú fedrunum vart;
tí tú glógvar so bjart
sum tú sóleyga bart
gjøgnum náttmyrkrið svart,
blátt sum loftið, sum brimbrotið skært.
Har ið merkini veittra, veittri eisini mítt,
tað ber kvøðu frá landi mínum fagurt og frítt;
og eg kenni meg orna gjøgnum mønu og merg,
síggi brim randa strendur og berg,
hoyri vetrarins brot
boða summarsins lot,
hoyri heystmyrka lag,
boða várljósan dag.
Fylkjast rað vit í rað,
kenna hjørtuni tað:
vit við tær stevna stinnir avstað.
- Orð: Hans Andrias Djurhuus, 1920
- Lag: Gunnar Mikkelsen


text:
Gittari
Ein gittari ella guitari er eitt streingjaljóðføri ella instrument ið oftast hevur 6 streingir. Nylon streingir á klassiskum gittarum og stál ella nikkel streingir á akkustiskum (stundum nevndir country-) gittarum og el-gittarum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Søgan hjá gittaranum røkkur aftur til í minsta lagi ár 2.000 f.kr. Tað finnast figurar frá hesi tíðini í Egyptalandi sum ímynda kvinnur ið spæla á gittaralíknandi ljóðføri.
Orðið "guitar" kemur møguliga úr Spania ella frá persiska orðinum "Gui-Tar" ið betýðir "Hálvcirkul og streingir." Tað kann eisini stava frá tí (differentieraða) arábiska orðinum "Qitara" ið var navnið á einum ljóðføri, ið kom til Spania í 10'du øld.
Fyrstu ferð ið gittarin verður nevndur á skrivt er í 1500 talinum.
El-gittarin varð uppfunnin av Adolf Rickenbacker í samstarvi við George Beauchamp og Paul Berth í 1931. Humbucker-pick-uppið varð uppfunnið av Seth Lover frá Gibson.


text:
26. oktober
26. oktober er dagur 299 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 300 um skotár er). 66 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1760 - Enski George III verður krýndur og byrjar 60 ára kongsskeiðið, sum er eitt tað drúgvasta í bretsku søguni.
- 1863 - Sveitsarin Henri Dunant stovnar Alheims Reyða Kross, sum longu árið eftir verður virkin í krígnum ímillum Eysturríki-Prussland og Danmørk.
- 1881 - Kendasti skotdystur í Wild West fer fram í Tombstone í Arizona, USA. Wyatt-brøðurnir Morgan og Virgil og Doc Holliday berja Clanton-harkaliðið niður, sum í langa tíð hevur herjað í býnum.
- 1965 - Elisabeth drotning handar The Beatles  > fyri stóra lut teirra í enskum útflutningi.
- 1967 - Shahurin í Iran krýnir seg sjálvan eftir at hava sitið 26 ár á páfuglatrónuni.
- 1970 - Muhammad Ali leikar fyrsta nevaleikin eftir at hava leikbann í hálvfjórða ár fyri at sýta at gera herskyldu. Hann vinnur sigur á Jerry Quarry í Georgia.
- 1976 - Trinidad og Tobago gerast lýðveldið.
- 2002 - Russisk trygdarherlið herja á leikhúsið í Moskva, har 700 fólk hava sitið gíslar. Allir 50 gíslatakararnir doyggja, men nervagasss, sum verður pumpað inn áðrenn álopið, beinir eisini fyri at meira enn 100 gíslum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1916 - François Mitterrand, franskur forseti 1981-95 (d. 1996)
- 1941 - Harald Nielsen, danskur fótbóltsleikari
- 1942 - Bob Hoskins, enskur sjónleikari
- 1947 - Hillary Rodman Clinton, amerikanskt forsetavalevni


text:
NM-kapping við 353 luttakarum
Ikki færri enn 353 luttakarar skulu um vikuskiftið kappast um Norðurlanda meistaraheitið í judo.
Tilsamans koma hesi at kappast í 43 ymiskum bólkum. Luttakararnir eru býttir upp eftir aldri, kyni og vekt.
Aldursbólkarnir eru: undir 18 ár, undir 21 ár, senior og veteranar.
Føroyar hava 9 luttakarar við í kappingini, Ísland 24, Noreg 28, Danmark 38, Svøríki 115 og vertslandið Finnland hevur 139 luttakarar við.
Føroysku luttakararnir eru: Undir 18 ár: Rebekka á Rógvi Johnsdóttir (G -57 kg.), Torkil Jógvansson (D -50 kg.), Bárður Hentze Lenvig (D -55 kg.), Regin á Rógvi (D -66 kg.), Senior: Nicolaj Skoubo og Andrias Sumberg (M -73 kg.), Sigmundur Johansen (M -81 kg.) og Petur Sigurð Johannesen (M -100 kg.), Veteranar: Zvonko Mrdalo (VM -100 kg.).
Ung undir 18 ár og veteranar kappast leygardagin, meðan hini kappast sunnudagin.
Myndin vísir umboð fyri íslendska judosambandið fylgja við lutakastinum.