text:
Í morgun kemur vindurin úr útsynningi. Á heimasíðu Landsverks vísa veðurstøðirnar, at tað er turt kring alt landið, og at vindferðin er upp í 15 m/s. Hetta er hvassur vindur. Vindferðin í dag fer at skifta eitt sindur, men
Í morgun kemur vindurin úr útsynningi. Á heimasíðu Landsverks vísa veðurstøðirnar, at tað er turt kring alt landið, og at vindferðin er upp í 15 m/s. Hetta er hvassur vindur. Vindferðin í dag fer at skifta eitt sindur, men
Kvikk landar hósmorgunin.Kvikk hevur roynt í 10 dagar undir Føroyum og hevur umleið 70.000 pund, nú skipið landar á Kósini hósmorgunin. Meginparturin er toskur og hýsa.
Tað gongst striltið hjá stjóranum í Faxaflóahavnum, Gísla Gíslasyni, at fáa svar frá teimum trimum íslendsku ráðharrunum í ávikavist innanríkis-, fiskivinnu- og uttanríkismálum, upp á spurningarnar, hann sendi teimum í kjalarvørrinum av tvídráttinum, ið stóðst av, at fø
Tá umhvørvisnevndin hjá IMO, MEPC, herfyri helt fund í London, var barlastavatn eitt av týdningarmestu málunum á dagsskránni. Ein størri "neyðsemja" varð gjørd, og ein MEPC-samtykt varð góðkend. Harumframt gjørdi MEPC av at seta fokus á, hvussu barlastavatnsanlegg virka í
Norski vinnumálaráðharrin, Monica Mæland, navngevur í dag heimsins fyrstu fullkomiliga útlátsfríu battaríriknu ferju. Talan er um eina ZeroCat 120-ferju, sum Norled hevur latið smíðað á Fjellstrand Verft. Ferjan fær navnið ”Ampere”.”Eg gleði meg. Battaríferjan ”Ampere” v
Tað er onkur, sum hevur sagt, at tú skalt ikki biðja Gud geva tær eitt størri arbeiði í víngarðinum, tí bøn er størsta arbeiðið. Bønin er sjálvt arbeiðið, og tað, sum vit kalla arbeiði, er bara at fara út og
Hósdagin 23. oktober kl.15:00 fer Bakkafrost at undirskriva sáttmálar við veitarar til slóðbrótandi nýggja virkið, ið samtakið fer undir at byggja í næstum. Talan er um sáttmálar, ið hava eitt samla virði á uml. 250 mió. kr.
Vit í Ljósinum hava stovnað eitt lið, ið eitur gentur 5., 6., 7. fl. og eldri rútma/smáamboð. Hetta er eitt samanlagt lið, har íðkararnir hava møguleika at venja rútmiskan fimleik við smáamboðum.Smáamboð er eitt felags navn fyri amboð so sum
Í gjár var Líðhamar einasti av størru útróðrarbátunum á Klaksvík, sum var á útiróðri. Teir komu inn eftir Vágni í útnyrðingsstorminum sum var fyrrapartin og avreiddu 4000 pund, mest toskur. Ídag hevur ongin verið á útiróðri.Vit fingu nakrar myndir
Allur núverandi hópurin heldur fram og so ætla vit at fáa styrk av 2-3 leikarum afturat, sigur formaðurin í TB, Palli Eysturberg. TB flutti upp í stórum stíli í ár, og sostatt er Effodeildarfótbóltur aftur á
Í sambandi við at Havnar Bóltfelag í ár fyllir 110 ár, verður dagurin og árið markerað við einari rimmar gallaveitslu.Veitslan verður í hølunum hjá Dansifrøi leygarkvøldið 1. november kl. 18.30 Atgongumerki sum kosta 500 krónur, kunnu keypast fríggadagin 23. oktober
Tað verður helst ein føroyingur við royndum úr Effodeildini, sum tekur yvir í EB/Streymi, sigur Signar í Homrum, sum er formaður í EB/Streymi. EB/Streymur skal finna nýggjan venjara til næsta ár eftir, at Rúni Nolsøe
Ákæruvaldið krevur, at føroyski skiparin á Akamalik verður dømdur 10.000 krónur í bót.Royal Greenland er ákært fyri ólógliga rækjuveiðu norðanfyri Diskovíkina. Fyritøkan hevur fingið eitt sektaruppskot upp á ikki minni enn tvær miljónir krónur. Almenna grønlendska fyritøka
Tað skrivaði eygleiðarin hjá VØRN…….. Allur tann stóri fiskurin mátti drassast fram ígjøgnum alla fabrikkina og líka niður í lastina. So tá tann stóri fiskurin skuldi flytast fram mátti alt annað arbeiði í fabrikkini niðurleggjast og allir vóru noyddir at
Stýrið fyri Norðoya Bú- og Heimatænastu hevur samtykt at seta Marnu Arge Ellingsgaard, sjúkrarøktarfrøðing, í starvið sum leiðara fyri samstarvið millum allar kommunurnar í Norðoyggjum, sum á nýggjárinum tekur yvir eldraøkið frá landinum. Tá ið umsóknarfreistin var
Vestmanna Kommuna hevur sett Magnus Johannesen í fast starv sum arbeiðsformaður. Magnus hevur virkað sum arbeiðsformaður seinasta árið, ímeðan Jóhan Jákup Vørmadal hevur verið í farloyvi. Jóhan Jákup hevur nú sagt seg úr starvinum, og Vestmanna Kommuna
Hósdagin 23. oktober kl.16 letur listamaðurin, Finleif Mortensen, upp málningaframsýning í Smiðjuni í Lítluvík. Flestu verkini eru oljumálningar, men eisini nakrir í akryl. Haraftrat eru seks pastellmyndir, tað vil siga myndir við oljukriti. Myndaevnini eru fyri tað
7.000 núlivandi føroyingar fara at liva við sálarligari avbjóðing. Altso 7.000 føroyingar kunnu vænta sær minst eina ferð í lívinum at fáa brúk fyri fakkønari sálarhjálp í styttri ella longri tíð! Øll menniskju hava rætt til
Forlagið FANNIR hevur sett sær fyri at prenta aftur nakrar av elstu upprunasjónleikunum og nakrar týddar leikir, sum hava verið nógv spældir í Føroyum. Viðmerkingar eru skrivaðar til leikirnar, og eru greinir skrivaðar
Felags foreldrafundur verður fyri foreldrum/avvarðandi at næmingum í hádeild týsdagin, 28. oktobur, kl. 19.00.Skrá:Anna Dalsgarð heldur fyrilestur um evnið "Trivnaður"Farið verður í flokkarnar
Hóskvøldið kl. 20.00 skipar Norðoya Javnaðarfelag fyri politiskum fundi í Spaniastovu.Aksel V. Johannesen og Eyðgunn Samuelsen løgtingslimir fara at greiða frá ætlanum hjá flokkinum til komandi val og politisku støðuni annars. Hans Andrias Jacobsen syngur. Øll eru hjartaliga vælkomi
Vit hava havt stórvitjan í heystfrítíðini. Umleið 25 kontrabassar hava verið til árligt eftirlit og eftirspenningar í Húsunum hjá frk. Cohr. Hetta eru kontrabassar, sum Symfoniorkestrið, Musikkskúlin og Kommunuskúlin eiga. Glaði lærarin, sum fegnast so hjartaliga um stórfingnu gest
- Vit í býráðsmeirilutanum vilja raðfesta at niðurgjalda skuld, og tað gera vit við at taka tað inn í kommunuskatti, sum krevst fyri at kunna gera tær neyðugu íløgurnar, sigur ein avgjørdur Jógvan Skorheim, borgarstjóri. - Vit
Í samband við at KÍ kvinnurnar hava sett heimsmet er ein heilt serlig útgáva av Norðlýsinum borið í hvørt hús í Norðoyggjum umframt haldarum í morgun. Norðlýsið sum komandi ár kann hátíðarhalda 100 ára dagin fyri fyrstu útgávuna kemur sum
Í morgun er ein hátrýstryggur yvir Føroyum. Hesin ryggur hesur stungið seg norður ímóti okkara leiðum úr einum hátrýsti í Biskayavíkini, vestan fyri Frakland. Í einum hátrýstryggi er gott veður, og í morgun stendur m.a. á heimasíðu Landsverks, at
Finn Baldvinsson greiðir frá, hví hann var í KÍ blusu á Camp Nou, tá Barcelona og Ajax spældu týskvøldið. Tá Neymar í 7.minutti legði Barcelona á odda 1-0, so vístu myndirnar á glaðar Barcelona fjepparar
Tess vegna, elskaðu mínir, líkasum tit altíð hava verið lýdnir, so arbeiðið, ikki bert sum tá ið eg eri hjástaddur, men nú nógv meira, tá ið eg eri frástaddur, upp á tykkara egnu frelsu við ótta og bivan;
Fil. 2,12
"Menniskjan vil heldur líða enn at viðganga, at hon hevur skeivt"
Søren Kierkegaard


c: text/html

text:
Síging er aldargamal føroyskur siður, sum menn hava brúkt, tá teir fóru at ræna egg, vóru eftir fugli ella seyði. Tá vóru tað fyri tað mesta royndir menn, sum sluppu í línina.
Í 2009 byrjaðu Hvalbingar at bjóða síging til ferðafólk. Sígingin er á Norðbergseiði í Hvalba. Her kunnu ferðandi síga teir 40 - 50 metrarnir niður á helluna. Tá viðrar, er møguleiki at sigla av Norðbergeiði til Fiskieiði, um ikki viðrar at sigla við báti, verður tú hálaður uppaftur við línuni.
Atkomumøguleikarnir eru av teim bestu, koyrandi er heilt til línuna. Her fær tú møguleikan at royna tíni mørk, undir tryggum viðurskiftum.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Panoramio
Panoramio er ein geolokatións-heimasíða, har fólk kunnu deila sínar myndir við allan heimin. Heimasíðan er fyrst og fremst ætlað náttúru- og býarmyndum, sum brúkarin leggur á heimskortið júst har sum viðkomandi stóð, tá myndin varð tikin, og síðan verða myndirnar eftirhugdar av einum toymi á Panorio, og tey avgerða so, um myndirnar verða góðtiknar til Google Earth. Tær myndir á Panoramio, sum verða góðtiknar til Google Earth kunnu síggjast av brúkarum frá øllum heiminum, um tey brúka Google Earth ella Google Maps. Brúkarin finnur fram til eitt stað í heiminum, sum hann ella hon er áhugað í, og so ber til at síggja myndir frá tí staðnum, sum brúkarir á Panoramio hava lagt út. Brúkarar kunnu eisini seta lyklaorð á myndirnar, soleiðis at tað gerst lættari hjá øðrum brúkarum at finna fram til t.d. eitt bygdanavn, landanavn, eitt ávíst evni osfr. Panoramio heimasíðan er tøk á fleiri ymiskum málum. Høvuðsskrivstovan hjá Panoramio er í Zurich;[1] í skrivstovubygninginum hjá Google í Sveis.
Søgan[rætta | rætta wikitekst]
Tað vóru Joaquín Cuenca Abela og Eduardo Manchón Aguilar, tveir spaniumenn ið byrjaðu Panoramio heimasíðuna á sumri í 2005. Síðan gjørdist almenn 3. oktober 2005. Í mars 2007 vóru meira enn 1.000.000 myndir lagdar út av brúkarum,[2] og tveir mánaðir seinni vóru yvir 2 milliónir myndir á Panoramio.[3] Hin 30. mai 2007 kunngjørdi internetfyritøkan Google, at tey høvdu ætlanir um at keypa Panoramio,[4] og tað gjørdi Google so eisini í juli 2007[5]. Teir báðir stovnararnir vóru verandi har til 2010.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ "Panoramio.com". Panoramio.com. 2010-04-15. http://www.panoramio.com/photo/34381886. Heintað 2012-02-15.
- ↑ Panoramio.com, One million geolocated photos at Panoramio
- ↑ Panoramio.com, 2 million photos in Panoramio
- ↑ Googleblog.blogspot.com
- ↑ Panoramio


text:
Skógur
Ein skógur er eitt størri økið, sum er klætt við meira ella minni høgum trøum. Ofta verður eitt øki definera sum ein skógur, tá tað eru so nógv trø, at tey ávirka nærumhvørvið, tvs. at tað er minni vindur og annar hiti millum trøini enn um tey ikki høvdu verið har. Tá ið hæddin á trøunum er yvir 5 metrar og avstanduri millum tey er minni enn 30 metrar, so fer ein slík broytig fram í umhvørvinum. ST definerar eitt øki sum skóg, tá tað er størri enn 5.000 kvadratmetrar, inniheldur trø ið eru hægti enn fimm metrar og tá trækrúnurnar fevna um minst 10% av økinum.
Skógir hoyra heima har ið tað regnar meira enn tað osar burt.


text:
Olsen
Olsen er eitt norðurlendskt eftirnavn, tað er 4. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.
Innihaldsyvirlit
Kend fólk sum eita Olsen:[rætta | rætta wikitekst]
Føroyingar[rætta | rætta wikitekst]
- Annika Olsen, politikari.
- Alfred Olsen, politikari.
- Jensina Olsen, songkvinna og sjónleikarinna.
- Katrin Olsen, ítrottakvinna.
- Vígdis Hentze Olsen, dansari.
Danir[rætta | rætta wikitekst]
- Olsen Brothers (Brødrene Olsen, brøðurnir Niels (Noller) og Jørgen Olsen, tónleikaduo úr Danmark.
- Erling Olsen, politikari.
Norðmenn[rætta | rætta wikitekst]
- Gunn Olsen, politikari.
Amerikanarar[rætta | rætta wikitekst]
- Ashley Olsen, sjónleikarinna.
- Mary-Kate Olsen, sjónleikarinna.


text:
Úr savninum hesaferð hava vit funnið leikskránna, ið varð útgivin í samband við HM-undankappingardystin 1. sept. 2001, millum Føroyar og Luksemborg
Leikskráir, kappingarreglur, úrslit, støður og ymiskt annað í sambandi við Futsal-kappingini 2014 / 2015 hjá gentum og dreingjum
Hugtakið avtalað spæl (Match-fixing) verður nýtt um viðurskifti, tá úrslitið av einum fótbóltsdysti ella umstøðurnar í einum fótbóltsdysti eru avtalað
Leivur Frederiksen, ítróttarritstjóri í Kringvarpi Føroya, metir her um dystirnar í 27. umfari í EFFO-deildini, ið verða spældir leygardagin 25. okt.
Gentur U19: UEFA-kapping í Føroyum


text:
Pocahontas
Pocahontas (fødd 1595, deyð 21. mars 1617) var ung indiánagenta úr Virginia, sum bjargaði John Smith kapteyni (f. januar 1580 – d. 21. juni 1631) úr hondunum á ættbólki sínum. Hann var oddamaður fyri Jamestown-bygdini í Eysturvirginia. Í 1612 hildu onglendingar gentuni sum gísla fyri at fáa pápa hennara at leggja vápnini. Árið eftir gifti hon seg við John Rolfe (1585 – 1622), sum eisini var niðursetumaður, og fór til Stóra Bretlands við honum.
Tað er søgan um hana, ið Walt Disney nýtir í søgu síni "Pocahontas" (1995).


text:
Kommuna
Ein kommuna er ei eind, sum stýrir einum øki í einum landi. Eitt býráð ella bygdarráð stýrir kommununi. Flestu kommunur hava eina umsiting, sum tekur sær av tí fyrisitingarliga, sum t.d. at taka sær av rokningum, at taka ímóti boðum ella klagum frá borgarunum t.d. um teknisk mál, at gera mál klár til býráðið at taka støðu til. Heilt smáar kommununur hava ofta onga umsiting, tær hava tó sum oftast avtalu við ein lokalan bókhaldara. Málið hjá kommunum er at skapa best møguligar umstøður hjá fólki. Í 2009 vóru 30 kommunur í Føroyum til samans. Áðrenn tað var talið umleið 50.
Innihaldsyvirlit
Kommunal viðurskifti[rætta | rætta wikitekst]
Í okkara samfelag er nógv ymiskt kommunalt. Kommunan hevur nógvar ymiskar uppgávur innanfyri tað sosiala, tað er: at byggja og reka skúlan og frítíðarundirvísing, at umsita barnaforsorgarlógina, at útvega bústað, viðtaluhøli og tól til kommunulæknar. Eisini skal kommunan gjalda fyri heilsu-, heima- og skúlasjúkrasystir, skúlalækna og skúlabarnatannarøktina. Kommunan syrgir eisini fyri at veita tænastur sum: at byggja bygdavegir, gøtuljós, vatnverk, ungdómshús, barnagarð, syrgja fyri kirkjugarði, ruskburturbeining, kloakk og byggja ítróttarhøll og ítróttarvøll o.s.fr.
Kommunalar nevndir[rætta | rætta wikitekst]
Tað er ymiskt hvussu nógvar og hvørjar nevndir, ið kommunur hava. Tær minstu kommunurnar í Føroyum, sum hava færri enn 500 íbúgvar, hava ofta als onga nevnd, har eru tað bygdarráðini ið taka sær av øllum málum. Í størri kommunum eru fleiri nevndir, sum eru mannaðar av 3-4 býráðslimum. Sum dømi kann nevnast, at Tórshavnar Býráð í 2008-2012 hevði sjey nevndir: Fíggjarnevndin, Byggi- og býarskipanarnevndin, Mentamálanevndin, Sosiala Nevndin, Havnarnevndin, Heilsu- og Umhvørvisnevndin og Tekniska Nevndin. Tær størri kommunurnar hava ofta staðbundnar nevndir fyri bygdir ella oyggjar, sum ofta hava verið sjálvstøðugar kommunur fyrr, men nú eru lagdar saman við tí størri kommununi.
Kommunan fíggjarliga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsinntøkan hjá kommununi er skattur frá borgarunum, sum búgva í kommununi. Skattaprosentið hjá kommununum í Føroyum liggur umleið 20. Størra partin av inntøkuni koma tó frá kommunuskatti, og allir borgarar gjalda sama prosent í kommunuskatti. Hóast kommunur fáa nógv skattapening, kosta allar uppgávurnar nógv. Nógv av útreiðslunum eru fíggjaðar við lántøku, sum skal gjaldast aftur. Tá ið rentur og avdráttur á lánum eru, tyngir tað nógv raksturin hjá nógvum kommunum í dag.
Feløg sum arbeiða við kommunalum viðurskiftum[rætta | rætta wikitekst]
Føroya Kommunufelag (FKF): varð stovnað í 1968. Í felagnum eru 45 kommunur. Mál, sum felagið arbeiðir við, er alt, sum hevur við kommunal viðurskifti at gera. IRF: IRF er ein interkommunalur renovasjónsfelagskapur. IRF tekur sær av nátturu- og umhvørvisvernd. T.v.s. beina rusk, tøma rottangar, reinsa kloakkir o.s.fr. Allar kommunur í Føroyum eru limir í IRF, uttan Tórshavnar Kommuna. Kommunusamskipan Føroya (KSF): 7 kommunur eru limir í KSF. KSF skipar fyri mál sum er beinleiðis viðkomandi fyri borgaran. Dømir: gera lógarsmíð og lógartulking, uppskot til mannagongdir og skipanir, førleikamenning v.m. SEV: SEV tekur sær av elgerð og letur streym til brúkarar í Føroyum. Allar kommunur í Føroyum eru limir.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Petur Ove Petersen, Tú og samfelagið 1 (1996)
- Logting.fo
- Kommunusamskipan Føroya


text:
Finnland
Finnland (finskt: Suomi) er lýðveldi í Norðurevropa. Finnland hevur mark við Noreg í norðri, Svøríki og botnisku víkina í vestri, Eystrasalt í ein útsynning Finnlandsfjørðin í suðri og Russland í eystri. Finnland er norðasti sjálvstøðuga land í heiminum eftir Ísland.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í øldir var Finnland undir svenskum yvirvaldi (Hertugadømið Finnland), til tað kom undir Russland í 1809. Finnland gjørdist sjálvstøðugt land í 1917.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
- Matti Vanhanen
- Tarja Halonen
- Martti Ahtisaari
- Paavo Lipponen
- Iiro Viinanen
- Riitta Uosukainen
- Urho Kekkonen
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Finska mentanin er ólík mentanini í hinum Norðurlondum, og finskt er ikki skylt við norrønu málini.
Landfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Størsti parturin av landinum er skógur, har fura, grann og bjørk vaksa. Kavin liggur næstan allan veturin.
Stórir partar av Finnlandi eru skógvaksnir, og har eru mong vøtn, tí at skriðjøklarnir gróvu djúpar lægdir í lendið í seinastu ístíð.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Mesta fólkið livir av jarðarbrúki og skógbrúki. Tað er so í Finnlandi, at til hvønn garð liggur eitt strekki av skógi, og hetta gevur ofta líka nógv av sær sum tað, maðurin fær burtur úr jørðini. Um summarið verða neytini rikin á skógin. Kornsløgini, teir dyrka í Finnlandi, eru mest bygg og havri, men teir velta ikki sørt av hveiti. Inni í landinum kann tað ofta henda, at hann legst við náttarfrosti, tá ið akrarnir eru farnir at næla, og so er alt strevið burturspilt. Kornið stadnar ikki allastaðni á bønum, so teir mugu turka tað inni. Eplum og rótum verður nógv velt av. Røturnar verða brúktar til neytini. Neytatalið í Finnlandi er heilt stórt, og teir kirna væl av smøri. Skógbrúkið hevur ovurhonds nógv at týða fyri finnlendingar; um tveir triðingar av landinum er skógvaksið, og væl ber til at floyta viðin eftir áunum, sum renna millum tey ymsu vøtnini; kortini kann tað henda, at stórir fossar eru á vegnum, og tá ber ikki til, men so hava teir grivið gryvjur millum vøtnini. Hægsti fossurin í Finnlandi eitur Imatra: har er bygt stórt elverk. Tað eru ikki bara stórvið og borðvið, teir flyta út úr Finnlandi. Nøgd av viði, helst av tí, sum lítið virði er í, verður gjørt til pappír, og Finnland flytur pappír út í stórum; krosslineri flyta teir eisini nógv út av; finskir svávulpinnar eru væl kendir. Í nýggjari tíð verður nógvur viður nýttur í klædnagerð (kunstsilki, eisini kallað rayon). Kol ella olja finst ikki í landinum, men fossamegín trýtur ikki, so teir brúka elkraft til drívmegi á ídnaðarvirkjunum. Eitt sindur av jarni er í landinum, men ikki nóg mikið til egið brúk; harafturímóti er væl til av kopari.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]


text:
Nokia
Nokia er ein finsk fyritøka, sum m.a. framleiðir fartelefonir. Nokia framleiðir umleið ein triðing av øllum fartelefonum í heiminum og er harvið ein av heimsins størstu framleiðarum av fartelefonum. Nokia eitur eftir finska býnum við sama navni, har fyritøkan varð stovnað í 1869. Tá var Nokia ein pappírsverksmiðja. Í 1898 fór Nokia í holt við at framleiða úr gummi, eitt nú gummistivlar og bildekk. Í dag framleiða tey fyrst og fremst fartelefonir, sjónvarp, parabolir osfr., men Nokia bjóðar eisini internet tænastur sum t.d. applikatiónir, spøl og tónleik umvegis Ovi. Nokia hevur umleið 122.000 fólk í starvi í 120 londum. Nokia hevur havt ein stóran part av heimsmarknaðinum fyri fartelefonir frá 1998 til 2012, men síðan smartphones komu á marknaðin, hevur Nokia havt afturgongd. Í 2012 hevur Samsung yvirhálað Nokia, tá talan er um sølu av fartelefonum. Nokia varð í 2012 næststørsti framleiðarin av fartelefonum við 22,5% av heimsmarknaðinum í fyrsta kvartali av 2012.[1] Tað eru serliga Apple iPhone og Android smartphones frá Google, ið gera at Nokia ikki longur er mest selda merkið av fartelefonum.


text:
Hov
Hov er ein bygd i Suðuroy. Hov er gomul bygd og er umrødd í Føroyingasøgu. Har búði høvdingurin Havgrímur, og har hevði hann hov til sína gudadyrkan. Av hesum hevur bygdin fingið navn. Grøvin hjá Havgrími og hesti hansara er omanfyri bygdina, Undir Homrum, har sum bygdin var fyrr, áðrenn fólk fóru at byggja longri niðri. Bygdin liggur við Hovsfjørð.
Innihaldsyvirlit
Vegir og gøtur í bygdini og Hovstunnilin[rætta | rætta wikitekst]
Hovstunnilin eitur tunnilin millum Øravík og Hov í Suðuroy. Tunnilin varð alment tikin í nýtslu leygardagin 20. oktober 2007.[1] Hovstunnilin er 2.435 metrar langur og er 10 metrar breiður og hevur kostað 150 milliónir at gera. Áðrenn tunnilin kom var einans koyrandi eftir gamla vegnum um Hovsegg, sum lat upp 1. oktober 1958.[2] Áðrenn vegurin um Hovsegg lat upp í 1958 var ongin koyribreyt til bygdirnar norðanfyri Hovsegg. Tá máttu fólk antin ganga eftir varðagøtunum ella sigla.
Tann 23. november 2005 varð adressuskráin í Hovi góðkend av matrikulstovuni, gøturnar eita: Garðsvegur, Brekkuvegur, Í Leivsgarði, Brúarvegur, Stapavegur, Traðarvegur, Heygavegur og Við Grind.
Brot úr føroyingasøga:[rætta | rætta wikitekst]
Hov var ein høvuðsbygdin í Føroyum í víkingaøld, og søgnin sigur, at stutt eftir, at Føroyar vórðu kristnaðar, varð kirkja bygd í Hovi. Seinri er bygdarinnar støða viknað, og søgnin sigur eisini, at seinasta kirkjan varð flutt til Porkeris um trúbótarleitið. Havgrímur æt ein maður sum búði í Suðuroy í Føroyum. Hann var mætur, múgvandi og harðrendur. Kona hansara æt Guðrið, og hon var dóttur Snæúlvs. Havgrímur var høvdingi yvir øðrum helminginum av oyggjunum. Hann hevði fingið tær í len av Haraldi gráfeldi, sum tá var kongur í Noregi. Havgrímur var ógvuliga brályntur, og bar ikki orð fyri at vera serliga vitur maður.
Ein húskallur hansara æt Einar, og var róptur Suðringur. Ein annar maður Havgríms æt Eldjarn Kambhøttur. Hann var orðmikil, illorðaður, fávitskutur og ilskur, latur, meinskur og eitt illmælt lyguvætti.
Hovs Kirkja[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið Vágsbygd fekk nýggja kirkju, varð hin gamla kirkjan flutt til Hovs og vígd aftur har í 1943.
Upprunaliga var tað íslendingurin Guðbrandur Sigurðson, ið stóð fyri arbeiðinum at smíða kirkjuna á Kirkjukletti í Vági. Hon var 13 alin long og 6½ breið við 9 stólum mannfólkamegin og 8 stólum konufólkamegin. Kirkan varð bygd 1862.
Teir, sum stóðu fyri arbeiðinum at taka gomlu kirkjuna á Kirkjukletti niður, vóru arkitekturin Johan Hofgaard og Johan Hammer, timburmaður. Teir tóku bretti fyri bretti niður og merktu tey. Sama var við bjálkunum. Síðan var alt tilfarið koyrt í lastbili út á kaiina í Vági, har tað varð flutt við skipi til Hovs. Av Stapanum varð tað borið niðan á tað staðið, sum hovbingar rópa Innan Glyvur. Grund varð laðað, og kirkjan sett upp aftur av nýggjum. Umframt arkitektin Hofgaard og Johan Hammer, hjálptu Leivur Jespersen og Hans Pauli Luid við at smíða kirkjuna upp aftur av nýggjum. Tá ið kirkjan stóð á Kirkjukletti hevði hon flagtak, men nú tá ið hon varð bygd av nýggjum, løgdu teir galvaniserað jarntak á.
Tann 14. februar 1943 varð kirkjan vígd. Gulak Jacobsen, sum var fyribils settur próstur, vígdi hana.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Landsverk.fo, Hovstunnilin letur upp, Skráin fyri dagin
- ↑ Privat heimasíða við tíðindastubba frá Suðurrás, "Gamli vegurin".


text:
Byrgingar
Byrgingar verða mest gjørdar at goyma vatn, sum aftur verður brúkt til ravmagnsgerð, men vatngoymslur kunnu eisini lata landbúnaðinum vatn. Tá ið á verður byrgd, verður stór vatngoymsla. So ber til at goyma vatn at brúka, tá ið turkur er um summarið. Byrgingar kunnu eisini forða fyri vatnflóð. Fram við strondini á láglendi gera teir byrgingar at verja fyri stórari vatnflóð. Tvinnar eru betongbyrgingarnar: bogabyrgingar og gravitatiónsbyrgingar. Bogabyrgingar eru høgar, ofta bara 3 metrar tjúkkar. Bogaskapið ger tær ógvuliga sterkar. Gravitatiónsbyrgingar (gravitatión = atdráttarmegi) verða eisini gjørdar úr betongi, men tað er tann nógva tyngdin, sum ger, at tær halda. Verjugarðar eru ymiskir til støddar og eru gjørdir úr leiri og gróti, sum er dungað saman í langan rygg. Inni í miðjum rygginum er helst betong ella leir, sum ger, at vatnið ikki seyrar ígjøgnum. Uttaná verða lagdir stórir klettar at verja fyri aldunum.


text:
Florida
Florida er ein lutstatur í Sambandsríki Amerika við 18 801 310 íbúgvar (2011). Høvuðsstaðurin er Tallahasee. Størsti býur er Jacksonville, síðan er tað Miami. Í norðri hevur Florida mark við Georgia og Alabama. Í eystri er Atlantshavið og í vestri Meksikoflógva. Eyknevni hansara er Sólskinstaturin (enskt: The Sunshine State).
Á einum nesi har, sum nú nevnist Cape Canaveral (fyrr Cape Cape Kennedy), er tann gitna rakettstøðin, sum rúmdarfør verða skotin upp frá. Hátøkniliga eru fá lond fremri enn Florida, serliga í rúmdarkanningum. Florida Keys er eitt væl dámt strandarøki á suðurendanum á Florida.
Innihaldsyvirlit
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Florida er ein fløta, øll sum hon er. Har er ovurheitt. Í støðum eru stórar mýrar, sum kunnu vera avvaksnar við tættum skógi. Av tí at so stórur munur er á veðurlagnum norðuri í USA og í Florida, kemur nógv fólk norðaneftir hagar at ferðast um veturin. Tey halda tá til úti við strondina og stuttleika sær við at svimja í tí flógva sjónum. Suðuri á Florida út móti Atlantshavi er sandstrond, og heitt og turt er veðurlagið; har er tí eitt útvalt baðipláss, og tað nógva frítíðarfólkið, sum leitar hagar, hevur gjørt, at býurin Miami er ógvuliga skjótt vaksin hesi seinastu árini.
Mýrlendi[rætta | rætta wikitekst]
Stívur fimtingur av Florida er mýrlendi. Her er tjóðargarðurin Everglades, har mong sjáldsom dýr halda til, til dømis floridapantarin og manatein, sum er eitt sjóneytaslag. Amerikanski alligatorurin livir eisini í mýrunum í Florida. Hann kann gerast upp ímóti 3,6 m langur. Í Florida er tað ólógligt at ala aligatorar í sínum egna heimi.
Meginparturin av Everglades er í vanda fyri at hvørva, tí at mýrarnar verða skornar upp og veittar at nýta til byggilendi og landbúnaðarjørð. Í 1994 játtaðu myndugleikarnir í Florida at bjarga mýrunum, ið eftir eru, og at gera aðrar mýrar.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Ferðafólkavinnan hevur stóran týdning í Florida. Fort Lauderdale, Orlando, Miami, Florida Keys og Pensacola eru viðgitnir ferðafólkastaðir [1].
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Fyrr búði mesta fólkið á bygd og livdi av landbúnaði, men so hvørt ídnaðurin hevur ment seg, eru alt fleiri og fleiri fólk flutt til býirnar at búgva. Fruktir sum appilsinir, sitrónir og aðrar fruktir vaksa væl í Florida.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Hjúnabond millum samkynd eru ikki galdandi í Florida.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Ferðafólk sóla sær á strondini á oynni Key West.
-
Sandur á Bahia Hondum í Florida Keys.
-
-
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Evvia
Evvia (grikskt: EύBoιa, Euvoia, forngrikskt: EὔBoιa, Eúboia) er næststørsta oyggin í Grikkalandi í vídd og eftir fólkatalið, næst eftir Kreta. Tað smala Euripus-sundið skilur oynna frá Viotia á grikska meginlandinum. Oyggin er long og smøl og líkist einum sjóhesti, sæð úr erva. Hon er 150 km long og í breiddini er hon millum seks og 50 km. Oyggin strekkir seg úr útnyrðingi móti landsynningi og hevur ein fjallarygg, sum byrjar á meginlandinum í Tessalia, gongur gjøgnum alla Evvia og víðari til oyggjarnar Andros, Tinos og Mykonos. Hægstu fjøllini á Evvia eru: Dirfys (1.745 m), Pyxaria (1.341 m) í ein landnyrðing og Okhi (1.394).
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fornøld[rætta | rætta wikitekst]
Søgan hjá Evvia snýr seg í høvuðsheitum um søguna hjá teimum báðum býunum Khalkis (Khalkida á nýgrikskum) og Eretria. Báðir býir vóru jóniskar niðursetubýir frá Attika. At hesir býir høvdu stóran týdning kann eisini síggjast útfrá tí, at frá Khalkis og Eretria vóru fleiri koloniir stovnaðar í Magna Graecia og á Sisilia, eitt nú Kumae, Rhegium og Naxos, og á strondini á Makedonia. Við hesum lótu attikarnir upp nýggjar handilsrutur fyri Grikkaland og víðkaðu um økið til tað vesturlendsku sivilisatiónina. At Evvia hevur havt stóra makt í hesum tíðarskeiði kann eitt síggjast við tað at tey evviansku vekteindirnar og mátini vóru brúkt í Athen heilt fram í tíðina til Solon, og í teimum jóniske býunum yvirhøvur. Khalkis og Eretrea síggja út til at hava verið líka sterkir og vóru eisini kappingarneytar. Ein tann fyrsti sjóbardagin, ið fór fram í grikskari søgu var ímillum hesir báðir býirnar.
Í 490 á.Kr. bliv Eretria næsten lagt í oyði og íbygvarnir vóru fluttir til Persia. Býurin varð bygdur upp aftur eftir stríðið við Marathon tætt við har ið upprunaligi býurin lá, men býurin fekk aldrig sína sterku støðu aftur, sum hann hevði havt fyrr. Eftir hetta var Khalkis tann sterkasti av teimum báðum, men Athen var nú við at fáa størri vald. Í 506 á.Kr. tapti Khalkis ein bardaga móti Athen, sum sendi 4000 attiskir niðursetumenn til oynna og sá út til at fáa valdið á oynni.
Miðøld[rætta | rætta wikitekst]
Í 1157 vóru allir býir og bygdir, sum lógu við strendurnar á Evvia, lagdir í oyði av herdeildum av Sisilia.[1]
Tað Ottoman–Venetiska Stríð (1463–79) førdi til, at Evvia hin 12. juli 1470 og heilt framm til grikska frælsisstríðið frá 1821 til 1830 var undir Osmanniskum stýri, ossmannarir nevndu oynna Eğriboz ella Ağriboz, sum er avleitt av Euripus (sundið millum oynna og meginlandið). Í 1830 gjørdist Evvia partur at tí nýggja grikska kongaríkinum.
Ferðasamband[rætta | rætta wikitekst]
Evvia er bundin saman við meginlandið við tveimum brúgvum. Tann eina er Khalkida brúgvin, ið leiðir ferðsluna frá Khalkida á Evvia til Tive (Theben) á meginlandinum. Hin brúgivn fer framvið Khalkis, men vegurin til brúnna byrjar í Athen. Allar brúgvar á Evvia eru hongibrúgvar.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Norwich, John Julius. Byzantium: The Decline and Fall (New York: Alfred A. Knopf, 1996) p. 116
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Almenna heimasíðan hjá Evvia (á grikskum)
- Myndir av Evvia á Flickr


text:
Aganevndin hevur gjørt úrskurð í málinum um leikara hjá Kyndli, sum ikki hevði spæliloyvið í lagi til fyrsta dystin í kappingarárinum móti Team Klaksvík.
Málið uppstóð eftir at Kyndil, fríggjadagin eftir dystin, bað umsitingina hjá HSF um, at fáa flutt loyvið úr Viborg HK. Umsitingin gjørdi vart við, at leikarin hevði leikt undanfarnað vikuskifti, hareftir Team Klaksvík mótmælti óregliseminum. [les meira…]
Hesir dystir vera komandi vikuskifti í hvonn- og Atlantic Airways kappingini.
Leygardagin:
Kl. 18.00 Søljan – Kyndil (kvinnur)
Kl. 18.00 Team Klaksvík – VÍF (menn)
Sunnudagin:
Kl. 14.30 StÍF – Stjørnan (kvinnur)
Kl. 15.00 VB – VÍF (kvinnur)
Kl. 16.00 StÍF – H71 (menn)
Kl. 16.00 KÍF – Kyndil (menn)
Kristian Johansen, starvsnevndnarformaður í HSF og Thora Augustinussen, sølustjóri hjá hvonn
Fremsta kvinnudeildin í hondbólti eitur nú hvonn deildin. Hondbóltssambandið kann í dag boða frá, at samstarvsavtala er gjørd við hvonn um fremstu kvinnudeildina.
hvonn hevur í dag latið upp nýggja stásiliga matstovu í SMS og er hetta fjórða hvonn staðið í Føroyum. hvonn er eisini í Hotel Tórshavn, Hotel Vágum og á flogvøllinum. HSF sær fram til eitt gott samstarv við hvonn.
Komandi leygardag verður Heystkappingin 2014. Henda kapping er fyri gentur og dreingir 10 og 12 og er ein eindags steypakapping, har tey ungu sleppa at royna seg áðrenn landskappingin byrjar.
Gentur 10 spæla í Vestmanna
Gentur 12 spæla á Giljanesi
Dreingir 10 spæla á Skála
Dreingir 12 spæla í Klaksvík
Fullfíggjað dystarskrá sæst á heimasíðu okkara undir “steypakappingar”.
Næstu úrvalsvenjingarnar hjá HSF verða í viku 41, í døgunum frá 10. til 13. oktober 2014. Skráin sær soleiðis út: [les meira…]
Í morgin verður fyrsta venjingarkappingin fyri tey 10 og 12 ára gomlu. Venjingarkappingar eru fyri tey liðini, sum byrja tíðliga av venja og vilja fáa nakrar dystir í beinini áðrenn landskappingin byrjar. Leygardagin 11. oktober verður árliga heystkappingin, sum er skipað sum ein eindags steypakapping fyri áðurnevndu árgangir.
Venjingarkappingin leygardagin 4. oktober kann takast niður her: Venjingarkappingar U10 og U12
Birgir Hansen, hjálparvenjari hjá manslandsliðunum hjá HSF, hevur nakrar hugleiðingar nú landskappingin júst er byrjað.
Nýtt kappingarár stendur fyri framman, og flestu fyrireikingarnar eru lidnar – ella eru tær nú tað? HSF hevur sett stórar ætlanir í gongd, fyrst og fremst fyri at betra føroyskan hondbólt í heimligu kappingunum, men eisini í altjóða kappingum. [les meira…]
Landsliðsvenjararin hjá U19 kvinnulandsliðnum, Flemming Oliver Jensen, hevur úttikið hesar leikarar til bruttohópin í sambandi við fyrireikingarnar til EM undankappingina, sum verður 17. – 21. apríl 2015. [les meira…]
Komandi sunnudag leggja vit aftur til brots við Atlantic Airways kappingini og fremstu kvinnudeildini. Liðini hava vant hart og fyrireikað seg væl. Fleiri av liðunum tykjast jøvn í styrki, so vónandi verður kappingin eins spennandi og undanfarnað ár. Einki er givið uppá forhond!
Síggjast í høllini!
Tíðindakriv frá Lions: Sjóndepilin fekk í gjár tveir kekkar, ein upp á 50.000 og ein upp á 25.000 krónur, sum var stuðul frá tveimum Lions-tiltøkum, ávikavist ólavsøkuframsýningini og stórsteypadystunum.
Fyrstu stórsteypadystirnir um Lionsbikørini vóru í gjár í ítróttarhøllini á Hálsi í Havn, har Kyndil fekk upp í bæði posa og sekk, tí tað eydnaðist felagnum at vinna hjá bæði kvinnum og monnum. Kvinnurnar vunnu 29-26 á Neistanum og menninir vunnu 26-20 á KÍF, so bæði Lions-bikørini eru í varðveitslu hjá Kyndli hetta næsta árið. [les meira…]


text:
Innskrivning
Tygum fáa bræv sendandi ella teldupost frá Uttanlandstænustuni í Tórshavn, har boðað verður frá, nær tygum skulu møta til samrøðu og kanningar.
Tygum møta síðani á Innskrivingarmiðstøðini 10E við Hringbraut ella á innskrivingarmiðstøðini í Fossvogi G3 har tygum tosa við ein hjálparlækna. Hann fær upplýsingar frá tær um heilsu tína gjögnum tíðina, og journalførir teir. Hann greiðir tær frá skurðviðgerðini, og hvat tú kanst vænta tær. Neyðugar kanningar verða somuleiðis gjørdar til at meta um heilsustøðu tína. Ein sjúkrarøktarfrøðingur greiðir frá, um fyrireiking og innlegging.
MINST TIL samleikaprógv. Taka tygum heilivág, verða tygum biðin um at taka hann við.
Tá tygum møta til innlegging
Á deildini tekur ein sjúkrarøktarfrøðingur ímóti tygum, og vísar tygum til rættis á stovuni. Síðani fært tú vegleiðing um, hvussu tú kanst fyrireika teg til skurðviðgerðina og hvat tú kanst vænta tær í sambandi við hana. Tygum eru vælkomin at spyrja um øll ivamál.
Allir sjúklingar verða kannaðir fyri blóðtrýst, puls og febur.
Innskrivingarmiðstøðin við Hringbraut
Fyrireiking til skurðviðgerð er umráðandi. Starvsfólkið á Innskrivingarmiðstøðini fær upplýsingar um teg frá tær og upplýsir teg um viðgerðina. Neyðugar kanningar verða somuleiðis gjørdar til at meta um heilsustøðu tína og fyrireika uppihald títt á sjúkrahúsinum.
Móttøkan av innkallaðum sjúklingum fer fram á Innskrivingarmiðstøðini 10E, sum heldur til í kjallarinum á sjúkrahúsinum.
Miðstøðin er opin gerandisdagar kl. 08:00-16:00.
Tlf. á miðstøðini er 543 2039.
Deildarleiðari 10E er Brynja B. Gunnarsdóttir, sjúkrarøktarfrøðingur, teldupostur: brynjagu@landspitali.is
Innskrivingarmiðstøðin í Fossvogi
Móttøkan av innkallaðum sjúklingun fer fram á Innskrivingarmiðstøðini B3, sum liggur á 3. hædd, inngongdin er á Skaða- og bráðfeingisdeildini (bráðamóttaka).
Miðstøðin er opin gerandisdagar kl. 08:00-16:00.
Tlf. á miðstøðini er 543 2060
Deildarleiðari B3 er Ingibjørg Jónsdóttir, sjúkrarøktarfrøðingur.
Teldupostur: ingibjoj@landspitali.is
Klæði
Alt til persónligt reinføri, inniskógvar, morgunkápu og lættar buksir skulu tygum hava við. Sjúkrahúsið letur undirklæðir og skjúrtur.
Pengar og virðislutir
Landspitalin kann ikki átaka sær ábyrgd av peningi og virðislutum hjá sjúklingum og avvarðandi.
Heilivág
Um tygum nýta heilivág, verða tygum biðin um at taka hann við.
Telefon og telda
Tygum er vælkomin at hava fartelefon við. Hon skal tó vera ljóðleys og ikki til ampa fyri onnur. Tá tygum ringja til Føroyar, ringja tygum fyrst 00298. Tað ber til at koma út á netið ókeypis, hevur ein eina farteldu við tráðleysum internetið, ber til at brúka okkara atgongd.
Sjónvarp og útvarp
Sjónvarp er á flestum stovum og útvarp á hvørjari stovu.


text:
Gulspurvur
First unread post • 1 boð • Síða 1 av 1
Gulspurvur
Hey øll!
Í dag var eg runt og hugdi eitt sindur. Heilt nógvir ferðafuglar eru komnir seinastu dagarnar. Á Viðareiði vóru millum 600 og 700 óðinshanar, ein svanur, fleiri íslandsgæs og ein gulspurvur - ein vakur steggi. Hetta er bert aðru ferð í 25 ár at gulspurvur er skrásettur her á landi. Síðst var tá Karl fann tveir í Syðrugøtu.
Annars sá eg runt á Eysturoynni og Norðoyggjum í alt 7 havgæs, 3 gjørir, 2 súgentur, eini 30 trøllentur, 8 reyðspógvar, lítil valmási, eini 30 krikkentur, 9 ennigular entur, eini 10 steinstólpur, fleiri 100 laír og grannljómara. Og tá eg var komin heim fleyg ein fiskiørn suður móti Borðoyavík.
Vinarliga
Silas
Í dag var eg runt og hugdi eitt sindur. Heilt nógvir ferðafuglar eru komnir seinastu dagarnar. Á Viðareiði vóru millum 600 og 700 óðinshanar, ein svanur, fleiri íslandsgæs og ein gulspurvur - ein vakur steggi. Hetta er bert aðru ferð í 25 ár at gulspurvur er skrásettur her á landi. Síðst var tá Karl fann tveir í Syðrugøtu.
Annars sá eg runt á Eysturoynni og Norðoyggjum í alt 7 havgæs, 3 gjørir, 2 súgentur, eini 30 trøllentur, 8 reyðspógvar, lítil valmási, eini 30 krikkentur, 9 ennigular entur, eini 10 steinstólpur, fleiri 100 laír og grannljómara. Og tá eg var komin heim fleyg ein fiskiørn suður móti Borðoyavík.
Vinarliga
Silas
- Viðheftar fílur
-
- Gulspurvur
- Gulspurv3.jpg (218.78 KiB) Viewed 385 times
-
- Gulspurvur
- Gulspurv4.jpg (213.32 KiB) Viewed 385 times
-
- Grannljómari
- Grannljómari.jpg (169.27 KiB) Viewed 385 times
-
- Reyðspógvi
- Isl st kobber.jpg (224.87 KiB) Viewed 385 times
- Silas
-
- Innlegg: 302
- Skrásett/ur: 01 okt 2005, 18:20
- Stað: Lesandi
1 boð • Síða 1 av 1


text:
Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs
Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs er bókmentaheiðursløn, sum Tórshavnar býráð letur fyri barnabøkur. Heiðurslønin verður latin sama dag sum Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens , 17. september, ella ein av døgunum beint áðrenn ella beint eftir føðingardag Mads Andreas Jacobsens, í 2011 vóru virðislønirnar lætnar 22. september og í 2012 vóru tær lætnar hin 20. september.[1] Tvær virðislønir kunnu latast, men nevndin hevur eisini heimild til bert at lata eina ella onga. Virðislønirnar eru 20.000 kr. hvør. Í nevndini fyri heiðurslønina eru fimm limir, sum umboða býráðið, Býarbókasavnið í Havn og skúlabókavørðarnir í kommunalu skúlunum. Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs varð latin fyrstu ferð í 1976. Í 2010 varð reglugerðin nakað víðkað og broytt og heitið Barnabókaheiðursløn varð broytt til Barnamentanarheiðursløn.[2]
Higartil hava hesi fingið heiðurslønina[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 Elin á Rógvi
- 2013 Rakel Helmsdal fyri Veiða vind og bøkurnar um Skrímslini
- 2013 Hilmar Joensen[3]
- 2012 Hjørdis Johansen, nevndin segði m.a.: Fjølbroytta og virkna leiklistakvinnan er íbirtari og stigtakari til Dramaverkstaðið, ið hevur mong ár á baki.
- 2011 Føroya Symfoniorkestur, tað varð m.a. lagt til grund at: Okkara symfoniorkestur hevur við konsertum fyri barnagørðum og skúlum og sínum beinrakna tónleikaúrvali loftað teimum yngstu áhoyrarunum kring alt landið.[4]
- 2010 Jensina Olsen fyri tað serliga, hon hevur givið børnunum í tónleiki og sjónleiki.[5]
- 2010 Janus á Húsagarði fyri m.a. bøkurnar um Mosamolis og Mosalisu.
- 2009 Dánjal á Neystabø
- 2009 Búi Dam
- 2008 Marjun Syderbø Kjelnæs
- 2008 Hanni Bjartalíð
- 2007 Bárður Oskarsson[6]
- 2006 Steintór Rasmussen
- 2005 Theodor Hansen
- 2005 Grafik Studio við Inga Joensen
- 2004 Eingin
- 2003 Alexandur Kristiansen
- 2002 Sólrún Michelsen
- 2001 Maud Heinesen fyri barnaskaldskap sín
- 2000 Effie Campbell
- 1999 Eli Smith
- 1998 Lydia Didriksen
- 1998 Knút Olsen
- 1997 Gríma
- 1996 Rakul Helmsdal fyri bókina Tey kalla meg bara Hugo.[7]
- 1995 Edward Fuglø
- 1994 Ella Smith Clementsen
- 1994 Niels Jákup Thomsen Sum ábyrgdarstjóri á Barnablaðnum hevur Niels Jákup Thomsen í fleiri ár staðið fyri einum forvitnisligum, fjølbroyttum og dygdargóðum blaði og hevur hann dugað væl at fylgt tíðini.
- 1993 Jóhannus á Rógvu Joensen hevur sýnt serstaka gott hegni og hug at gera løg til føroyskar barnarímur og -yrkingar.
- 1993 Dansifelagið í Havn v/ Sonju Danielsen og Tórhild Justinussen - Í samfull tíggju ár hava tær báðar uttan íhald borið undir barnadansin í høvuðsstaðnum.
- 1992 Eingin
- 1991 Bjørg Matras Jensen
- 1990 Olivur við Neyst
- 1990 Elin Mortensen fyri bókina Barn undir krígnum og fyri arbeiði hennara at skriva til børn yvirhøvur.
- 1989 Óli Petersen fyri tekningar hansara í Grindavísuni og Jákup á Møn
- 1989 Jákup Berg fyri at hava givið út Barnatíðindi so at siga uttan slit í næstan fimti ár.
- 1988 Oddvør Johansen fyri bókina Skip í eygsjón
- 1987 Pauli Nielsen fyri týðingar hansara av bókunum Abbi er sjórænari, Søgan um blóðreyða súrepli, Gummi-Tarzan, Hodja úr Pjort og Albert.
- 1986 Dropin - forlag við Ingrið Sondum, Bjørg Matras Jensen og Niels Nattestad.
- 1986 Nýlendi - forlag við Jákupi í Skemmuni.
- 1985 Marius Johannesen fyri bøkurnar Føroysk barnaspøl, Jólabókin og týðingar av ævintýrum.[8]
- 1985 Steinbjørn B. Jacobsen fyri bøkurnar Hin reyða ryssan (1979), Maria og rossið (1980) Lív og dýrini (1981), Mia og Eyð (1981), Reyða (1983)og Si og Sú (1985)[9]
- 1984 Ebba Hentze fyri bøkurnar Antonia og Morgunstjørnan, Antonia mitt í verðini og Mamman eigur meg.[10]
- 1984 Elin Súsanna Jacobsen fyri týðingar hennara av bókunum Antonia mitt í verðini og Mamman eigur meg
- 1984 William Heinesen
- 1983 Guðrun Gaard
- 1983 Alexandur Kristiansen
- 1982 Petur Andreassen
- 1982 Christian Høj
- 1981 Martin Næs og Martin Joensen
- 1980 Heðin Brú
- 1979 Óli Dahl
- 1979 Andreas Andreasen
- 1978 Marianna Debes Dahl fyri bókina Burtur á heiði
- 1977 Sigurð Joensen fyri bøkurnar Gráa dunna, Kálvamuan, Lambamæið
- 1976 Steinbjørn B. Jacobsen[11]
Nevndin fyri Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs[rætta | rætta wikitekst]
Í nevndini fyri Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs eru Jógvan Arge, formaður í mentamálanevndini og fastur limur, Malan Hilmarsdóttir, barnabókavørður á Býarbókasavninum, skrivari og fastur limur, Poulina Slættanes og Irdi Danielsen, valdar av býráðnum og Hansina Huusgaard, vald av skúlabókavørðunum við kommunalu skúlarnar í Tórshavnar kommunu.[12]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Torshavn.fo, M. A. Jacobsens virðislønir 2012 lætnar 20. september
- ↑ Torshavn.fo, Mentanarvirðislønir verða handaðar 22. september
- ↑ Planet.fo, 5 mentanarvirðislønir handaðar í gjár
- ↑ Torshavn.fo, Føroya Symfoniorkestur, Nicolina og Jógvan
- ↑ Sandportal.fo, Jensina Olsen fekk barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs 2010
- ↑ Torshavn.fo
- ↑ BBS.fo, Rakel Helmsdal, Barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs 1996
- ↑ BBS.fo, Barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs 1985
- ↑ BBS.fo Steinbjørn B. Jacobsen, Barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs 1985
- ↑ BBS.fo, Ebba Hentze, Barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs 1984
- ↑ BBS.fo, Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs
- ↑ Torshavn.fo, M. A. Jacobsens virðislønir latnar 20. september


text:
Skotland
Skotland (enskt og skotskt Scotland),(skotskt gæliskt: Alba) er eitt av teim fýra londunum ið mynda Kongsríki Stóra Bretlands og Norðurírlands. Skotland fevnir formliga um norðasta partin av oynni Bretlandi umframt oyggjabólkarnar norðanfyri Suðuroyar, Orknoyar og Hetland umframt aðrar oyggjar har á leið. Orknoyggjar og Hetland gjørdust partur av Skotlandi í 1468, tá tær gjørdust heimafylgja hjá eini danskari prinsessu, sum giftist James 3 kongi.
Skotska kongsríkið Alba varð savnað í 843 undir Kenneth I skotakong. Kenneth gjørdi Scone í Piktaríkinum til høvuðsstað í ríkinum. Við sær tók hann Lagnusteinin, dalriadiska krýningarsteinin. Í 1296 varð steinurin fluttur í Westminister Abbey, men í 1996 var hann fluttur aftur til Skotlands. Skotska flaggið, The Saltire, er mett at vera elsta tjóðarflaggið enn í nýtslu.
Skotland hevur verið undir bretskum harradømi síðan 1707.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotlands søga.
Seinast í 830-árunum var Skotland fleiri kongsríki, ímillum vóru teirra piktaríkini fyri eystan og norðan og Dalriada fyri vestan. Kongurin í Dalriada æt Kenneth Mac Alpin. Hann setti sær fyri at savna Skotland í eitt ríki, so at teir betur kundu verja seg fyri víkingum. Í 841 rak hann víkingarnar úr Dalariada, síðan gjørdi hann innrás í piktaríkini og rak víkingarnar burtur hiðan. Í 843 gjørdist hann kongur yvir piktum. Fyri vestan bardust Rhoderi Mikli, prinsur av Gwynedd við víkingar og enskar herdeildir, sigraði á teimum og fekk valdið í meginpartinum av Wales. Tá ið Kenneth Mac Alpin doyði í 85, var hann einavaldsharri í nýggja kongsríkinum Skotia norðan fyri ánna Forth.
Alt frá tíðliga í 11. øld høvdu enskir kongar verið grammir eftir at leggja Skotland undir seg. Í 1296 sigraði Edward 1. (1239-1307) á skotska herinum og tók ræðið í Skotlandi. Tá ið Edward 1. doyði í 1307, legði Robert Bruce (1274-1329), sum var ein av teimum, ið kravdi skotsku krúnuna, til brots at reka onglendingar úr Skotlandi. Hann tók nógvar borgir og gjørdi slyálop á enskar herdeildir, og í 1314 møtti hann umsíðir enska herinum við Edwardi 2. (1284-1327)) á odda við Bannockburn mitt í Skotlandi. Skotski herurin vann, og Skotland varð frælst í meira enn 300 ár, hóast tað liðu nøkur ár, áðrenn Ongland formliga viðurkendi tað.
1. mai 1707 varð skotskt fullveldi avtikið við Sameiningarsáttmálanum 1707, tá ið Ongland og Skotland vórðu løgd saman í Kongsríki stóra Bretlands.
Í 1997 gjørdi fólkaatkvøða av, at skotska tjóðartingið skuldi endurreisast, og at Skotland skuldi fáa heimastýri. Við sonevndu Skotlandslógini varð hetta sett í verk, og skotar sluppu fyrstu ferð síðani sameiningina í 1707 at velja tjóðarting í 1999.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotskur politikkur.
Skotland hevur minni sjálvræði enn Føroyar, sum støðan er nú. Hin 18. september 2014 var fólkaatkvøða um loysing í Skotlandi. Úrslitið gjørdist nei til loysing, 55% atkvøddu nei og 45% atkvøddu ja.
Samkynt hjúnarlag[rætta | rætta wikitekst]
Myndugleikarnir í Skotlandi kunngjørdu í juli 2012, at Skotland fer nú at loyva samkyndum at verða vígd, og Skotland er sostatt tann fyrsti parturin av Stóra Bretlandi, sum tekur hetta stigið. Tann katólska kirkjan í Skotlandi er ímóti avgerðini og sigur, at talan er um eitt hættislig stig. Ætlanin hjá stjórnini er so, at lógin skal koma nýggjársdag í 2015. Meiningakanningar hava víst, at meirilutin av tí skotska fólkinum tekur undir við ætlanini hjá stjórnini [1].
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotsk mentan.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotsk landafrøði.
At kalla allur norðari partur av Skotlandi er fjallalendi, høgar eggjar við djúpum døum ímillum; ofta renna stríðar áir í dølunum. Uppi í fjøllunum kunnu ofta vera heilt slættar heiðar og mýrar. Loðið er í grasi, og bøndurnir, sum ofta búgva langt frá hvørjum øðrum, hava nógvan seyð, og summir hava eisini ein hóp av neytum. Vøtn eru nógv millum fjøllini, og í summum er væl av sílum. Onglendingum dámar væl at fiska sil, og tl kemur nógv fólk niðan í fjøllini á hvørjum ári at royna eftir sílum. Við summar av teimum størstu áunum hava teir nú bygt elverk. Skógi er heilt lítið til av, men tey seinnu árini eru menn farnir at seta trø niður í stórum. Vesturstrondin í Skotlandi er meinlík teirri norsku; skergarður er allan vegin uttanfyri. Nakað sunnarlaga er tann djúpi Clyde-fjørðurin. Í sunnara parti av Skotlandi er nógv slættlendi, og landið har er væl dyrkað. Á eystursíðuni er fyri tað mesta slættlendi, og har eru fleiri góðar skipahavnir.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotskur búskapur.
Skotskt whisky er størsta útflutningsvøran hjá landinum aftaná gass og olju.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
Falklandsoyggjar
Falklandsoyggjar (enskt: Falkland Islands; spanskt: Islas Malvinas) er ein oyggjabólkur sum mestan er sæddur sum hoyrandi til Bretlandi; hóast hann er umstríddur. Argentinar kanna sær økið og nevna oyggjarnar har Islas Malvinas. Oyggjarnar vóru fýrst spanskar og siðan argentinskar frá 1767 til 1833, tá ið bretar tóku tær og góvu teimum navnið Falklandsoyggjar. Síðan tá hava Bretland og Argentina trætst um, hvør eigur oyggjarnar. Í 1982 hertók Argentina oyggjarnar, men nakrar vikur seinni róku bretar teir aftur. Ósemjan er harðnað, síðani bretska stjórnin loyvdi oljuleiting við oyggjarnar fyri nøkrum árum síðani. Størsi býurin og høvuðsstaður er Stanley. Argentinar vilja tingast um sjálvstýri fyri Falklandsoyggjar, meðan bretar tilskila sær yvirvaldsrættin har.
Millum 3000 og 4000 fólk búgva í Falklandsoyggjunum. Harafturat eru umleið 1000 bretskir hermenn har.
Innihaldsyvirlit
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Fólkaatkvøða 2013[rætta | rætta wikitekst]
Úrslitið av fólkaatkvøðuni í 2013 á Falklandsoyggjunum er greitt: Næstan 100 prosent av teimum, ið greiddu atkvøðu, siga ja til, at oyggjalandið framhaldandi skal vera partur av Stóra Bretlandi [1] [2]. 99,8 prosent av falklendingum hava atkvøtt ja til Stóra Bretland. Meirlutin er so stórur, at hann næstan er skemtiligur, men hetta gjørdist úrslitið av fólkaatkvøðuni á Falklandsoyggjunum, og tað kemur ikki óvart á: Falklendingar vilja vera partur av Stóra Bretlandi, soleiðis sum allar kanningar frammanundan fólkaatkvøðuni eisini vístu púra greitt. 1517 fólk greiddu atkvøðu, og hetta er ein valluttøka uppá 92 prosent. Og bara tríggir av teimum 1517 veljarunum søgdu nei til Stóra Bretland. Falklendingar minnast enn serstakliga væl, tá Argentina gjørdi innrás í 1982 og tað óhugnaliga kríggið, sum valdaði í tríggjar vikur, til Stóra Bretland hevði bart argentinarar aftur. Fólkaatkvøðan varð hildin, tí Argentina heldur fram at trýsta á fyri at fáa bretar at sessast við samráðingarborðið. Argentina vil hava oyggjalandið undir sítt ræði, men London hevur víst hesum frá sær.


text:
Ferðin til Amerika
Kendi enski rithøvundurin Michael Morpurgo hevur skrivað bókina, sum vit nú geva út tiil tey eitt sindur stóru børnini...
Søgur fyri songartíð
Tað verður sagt aftur og aftur, hvussu týdningarmikið tað er at lesa ella siga søgur fyri børnum ...
Tvær nýggjar ítrivsbøkur
Herfyri kom ein fitt bók út um eina bjørn, sum eitur Klemmiligi Klæmint; nú eru eisini ítrivsbøkur at fáa...
Fiskimenn
01-10-2014
Í Noregi hava tey týðarafelag og á hvørjum ári verður ein týdd bók til vaksin og ein til børn kosin sum besta týðing. ...Les meira
At koma at kenna deyðan
24-09-2014
Tað er ikki hvønn dag, at føroyskir rithøvundar verða umrøddir í amerikanska tíðarritinum Publishers Weekly. Men tað er so hent nú! ...Les meira


text:
Ruth Smith
Ruth Smith, fødd 5. apríl 1913 í Vági, deyð 26. mai 1958, var ein føroyskur málari og teknari.
Ruth Smith telist sum ein tann týdningarmesti koloristurin í føroyskari myndlist. Hóast hennara skeið sum listakvinna varð stutt – hon doyði av einari syndarligari druknivanlukku í 1958, bert 45 ára gomul – kom hon at seta sín dám á málningalistina.
Innihaldsyvirlit
Útbúgving[rætta | rætta wikitekst]
Ruth Smith varð borin í heim í Vági í 1913. Faðir hennara, Johan Smith, doyði, tá Ruth var níggju ára gomul, og sum so mong í somu støðu, noyddust Ruth og systkin hennara longu frá barnsbeini av at taka fyrifallandi arbeiði fyri at hjálpa til heima. Í 1930 fór Ruth Smith til Danmarkar, har hon ætlaði at læra til sjúkrasystir. Hon fekk arbeiði í vaskarínum á Diakonissestiftelsen í Keypmannahavn, men tá ein av sjúklingunum á staðnum sá hennara skitsur, setti hann hana í samband við listakonuna Bizzie Høyer. Ruth gjørdist næmingur á Høyers tegneskole í 1933-34, og í 1936 varð hon upptikin á Kunstakademiets Malerskole, sum næmingur hjá Aksel Jørgensen professara. Hesin Aksel Jørgensen helt nógv um gávurnar hjá Ruth Smith, og skal hava sagt, at hennara sjálvsmyndir vóru millum tær bestu í norðurlendska listarheiminum. Í 1943 varð Ruth Smith liðugt útbúgvin.
Í 1945 giftist Ruth Smith við arkitektinum Poul Morell Nielsen og tey fingu tvey børn, Leif í 1947 og Louis í 1952. Tey búðu í Keypmannahavn og Lemvig í Jútlandi. Tey árini málaði Ruth býarmyndir úr Keypmannahavn og landslagsmyndir av vesturjútsku strondini. Hon var limur í listafelagskøpunum Se og Ringen. Eitt skifti, í 1947-48, málaði Ruth glas á kendu donsku glasverksmiðjuni Holmegaards Glasværk.
Aftur í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Í 1948 kendi Ruth Smith seg fastkoyrda, og vildi broyta umhvørvi. Árið eftir, fluttu hon og Poul Morell Nielsen við børnunum til Føroya og búsettist í heimbygd hennara, Vági.
Upp gjøgnum fimtiárini málaði og teknaði Ruth fólk og umhvørvið í Vági, og tað er frá hesari tíðini at hon skapti síni høvuðsverk. Serliga sjálvsmyndirnar frá hesum skeiðinum eru framúrskarandi, her tvey dømi, fyrra frá 1955, og seinna – sum kom út á frímerki í 1985 – er frá 1956.
Sum málari var Ruth Smith realistur, sum strembaði eftir at lýsa tað ið eyguni og sinnið sóu. Hennara hond er eirindaleys, stuttar óróligar strikur, sum saman við skugga, ljósið og einum óvanliga góðum eyga fyri litbragdi, skapa livandi myndafløtur. Myndamálið sýnir stundum impressionistiska ávirkan, og litspælið avdúkar ørgrynni av smálutum, sum geva myndunum lív, stundum tungt og ekspressivt, stundum lætt og flákrandi.
Ein pínd listasál[rætta | rætta wikitekst]
Tað liggja ikki nógvar lidnar myndir eftir Ruth Smith. Hon var ikki útvend av sinnið, og bríggjaði seg ikki um at sýna fram. Men eftir hana lógu eitt ørgrynni av skitsum, tekningum og ólidnum málningum ið bera boð um eitt pínt listafólk, altíð ivandi, altíð leitandi eftir tí fullkomna. Lítil ivi man vera um, at hennara innvenda sinnalag gjørdi, at hon í lívinum var heldur ókend – og hon er eitt av teimum fáu føroysku listafólkunum, ið gjørdist kend og umhildin eftir sín deyða.
Í 1957 flutti Ruth Smith út á Nes, uttanfyri Vágsbygd, har hon bygdi eitt atelier. Veturin 1957-58 arbeiddi hon hart við málningunum, eftir hvat sigst, tí at hon óttaðist at missa sjónina, og ávirka av eykandi tunglyndi.
Í mai 1958 endaði lívsskeiðið hjá Ruth Smith orsaka av einari syndarligari druknivanlukku á Vágsfirði. Eftirmæli hennara í føroyskari listasøgu ber boð um ein framúrskarandi kolorist og listafólk, sum ongantíð vann framm á mál, men sum á leiðini skaraði framúr teimum flestu.
Ruth Smith fagnaður í Vági á 100-ára føðingardegnum[rætta | rætta wikitekst]
5. apríl 2013 vóru hundrað ár liðin, síðan Ruth Smith varð borin í heim. Tað varð hátíðarhildið í 6 dagar við "Ruth Smith fagnaði". Bróður hennara William Smith varð eisini fagnaður samstundis.
Myndir frá Ruth Smith fagnaðinum 5. apríl 2013[rætta | rætta wikitekst]
-
-
Sirið Stenberg avdúkaði minnisplátu yvir systkini Ruth og William Smith, sum liggja grivin lið um lið.
-
-
-
Jóannes Nolsøe heldur røðu inni á Ruth Smith Savninum
-
Bringumynd av Ruth Smith, gáva til savnið frá Lions Club Suðuroy. Gianfranco Nonne hevur gjørt hana.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- FaroeArtStamps.fo (grein hjá Anker Eli Petersen)
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
- Dagmar Warming: Ruth Smith : Lív og verk. Tórshavn: Listasavn Føroya, 2007 - ISBN 978-99918-987-0-4 (294 s., 480 Kr.)


text:
Rókur
Rókur (frøðiheiti: Corvus monedula) líkist kráku í vakstrarlag, men er nógv minni, ikki størri enn ein lítil dúgva, og klænri upp á seg. Vanligi rókurin er vakurt gráur um hálsin og vangarnar, annars er han svartur omaná og dimmgráur í neðra; eyguni eru hvít. Eitt annað slag er alt svart við dimmum eygum; tað er nevnt rókurin svarti. Vanligi rókurin eigur í Norðanlondunum, rókurin svarti í Onglandi og Skotlandi.
Rókur er vitugur fuglur; altíð væl hýrdur fær hann lív í, har hann kemur. Hann livir helst í stórum flokkum, ofta saman við hjaltakrákum ella starum. Ongum fugli ger hann ónáðir, tekur hvørki egg ella ungar. Hann heldur seg nógv at bygdum, og eigur ofta uppi á klokkutornum ella hústekjum og skorsteinum; flestu eiga tó í skógum. Áður kom hann ikki so sjaldan til Føroyar — tó ikki so nógvur sum hjaltakrákan. Eisini hann er nógv fækkaður, men enn hendir tað at síggja bæði hin vanliga rókin og rókin svarta.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Perfume
Perfume (japanskt: パフューム, Pafyūmu) er ein elektropop gentubólkur úr Hiroshima, Japan. Limirnir eru Ayano Ōmoto, Yuka Kashino og Ayaka Nishiwaki. Bólkurin kom á pallin í 2001. Í 2005 fekk bólkurin sáttmála við eitt stórt plátufelag, Tokuma Japan Communications. Framm til juni 2009 hevur bólkurin útgivið níggju stakfløgur, sum allar eru væl móttiknar. Fyrst í 2012 byrjaði bólkurin eitt nýtt samstarv við Universal.
Yasutaka Nakata hevur verið framleiðarin av Perfume síðani 2003. Hann hevur eisini stovna bólkin Capsule og stovna plátufelagið Contemode. Upprunaliga post-shibuya-kei ljóðið hjá Perfume broyttist til elektro og teknopop, tá bólkurin kom í samstarv við stóra plátufelagið.
Fyrrverandi gittaristurin í Megadeth, Marty Friedman segði: "Bólkurin hevur havt tað størstu ávirkanina á japanska tónleikaídnaðin í 2008". Oftani verður Perfume samanborið við Yellow Magic Orchestra og Aira Mitsuki.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Stovnanin[rætta | rætta wikitekst]
Perfume bólkurin var stovnaður í 2001 og teir upprunaligu limirnir vóru Ayaka "A-chan" Nishiwaki, Yuka "Kashiyuka" Kashino og Yuuka Kawashima. Eftir stutta tíð fór Kawashima úr bólkinum fyri at brúka tíð uppá lestur og var útskift við Ayone "Nocchi" Ōmoto. Navnið á bólkinum kemur frá tí japanska Kanji skriftmálssúmbolinum 香, sum merkir "angi", tað er í øllum nøvnunum hjá teimum upprunaligu limunum. Perfume var skrivað í hiragana "ぱふゅーむ" á teimum fyrstu stakfløgunum. Um hesa tíð hitti bólkurin dansilæraran MIKIKO, sum hevur arbeitt við bólkinum líka síðani.
Tvær stakfløgur "Omajinai Perori" og "Kareshi Boshūchū" vóru útgivnar í 2002 í avmarkari nøgd, og einans seldar í Hiroshima gjøgnum plátufelagið Momiji. Í 2003 flutti bólkurin til Tokyo og fekk framleiðaran Yasutaka Nakata. Í 2004 vóru 3 stakfløgur útgivnar: "Sweet Donuts", "Monochrome Effect", og "Vitamin Drop", sum allar vóru givnar út av plátufelagnum Bee-Hive. Um hesa tíðina gav bólkurin sína fyrstu framførslu á palli og fekk skjótt nógvar fjepparar.
Stórútgáva: Complete Best[rætta | rætta wikitekst]
Tá Perfume kom í samstarv við stóra plátufelagið Tokuma Japan Communications, gav bólkurin út stakfløguna "Linear Motor Girl". Eftir at tvær aðrar stakfløgur vóru útgivnar, "Computer City" og "Electro World", skýrdi bólkurin seg sjálvan sum ein "framtíðar teknopop bólk". Fyrsta plátan, Perfume -Complete Best-, hevði seks tær seinastu stakfløgurnar og kom upp á # 33 pláss á Oricon sølulistanum, tá hon fyrst kom út á marknaðin. Plátan kom upp á # 25, tá næsta plátan var útgivin.
Framhaldandi viðgangur[rætta | rætta wikitekst]
Størsta gjøgnumbrotið higartil er, at Universal, hvørs tónleikaframleiðsla hevur globalan týdning innanfyri sølu og marknaðarføring, nú hevur tikið Perfume undir sínar veingir. Fyri fyrstu ferð nakrantíð byrjaði Perfume konsertferðir uttanfyri Japan í Ásiu í 2012.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
CD[rætta | rætta wikitekst]
DVD[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
- http://www.perfume-global.com/ almenn heimasíðu fyri Perfume hjá framleiðslufyritøkuni Universal
- Amuse almenn heimasíða hjá Perfume (japansk).


text:
Libya
Libya (arábiskt ليبيا) er triðstørsta land í Afrika. Arábisku hertøkurnar í 7. øld og 11. øld hava sett sjónlig merki eftir seg í Libya. Arábar gjørdust brátt fjølmentari enn upprunafólkið, berbar, sum gjørdu uppreistur ímóti nýggju valdsharrum sínum. Arábar settu skjótt bæði mál sítt (arábiskt) og átrúnað sín (islam) í gildi í Libya.
Libya hevur mark við Tunesia og Algeria í vestri, Niger og Kjad í suðri, og Egyptaland og Sudan í eystri.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Upp ígjøgnum tíðirnar hevur tað staðið undir rómverskum, býsantinskum, arábiskum og turkiskum yvirvaldi, og frá 1911 til 1943 var Libya italskt hjáland. Mong fornminni eru í Libya úr teirri tíðini, tá ið landið var undir fremmandum yvirvaldi. Har eru m.a. ein av best varðveittu rómversku toftunum í Norðurafrika, fornaldarbýurin Leptis Magna við torgi, vatnleiðing og uttanduraleikpalli. Fønikar bygdu havnabýin um 800 f.Kr., og gjørdist hann miðdepil í handlinum við Afrika. Seinni varð hann partur í Rómverjaríki, til arábisku innrásina í 7. øld., tá ið býurin fór til grundar.
Libya varð fyrsta land í Afrika, sum fekk sjálvstýri eftir annan heimsbardaga. Tað varð í 1951.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Við Miðjarðarhavsstrondina ímillum Egyptaland og Algeria er triðstørsta land í Afrika, Libya. Um 90 % av landinum er oyðimørk, so at bara ein smalur geiri fram við strondini er nýtiligt landbúnaðarlendi, har fólk liva av at halda geitir og seyð. Mesta øki í Útnyrðingsafrika er glóðheit oyðimørk - Sahara - sum tíverri veksur ógvuliga skjótt, tí at ov nógvur fenaður er uppiá í graslendinum í útryðjunum í oyðimørkini.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Libyski leiðarin seinastu 42 árini (1969-2011), Muammar Gadaffi, doyði 20. oktober 2011. Hann tók valdið í Libya við einum dreymi um at sameina alt Norðurafrika til eina arábiska tjóð. Men hann legði seg út við bæði grannalondini og Vesturheimin og endaði sum ein avbyrgdur einaræðisharri. Eftir hernaðarúbúgving í Stóra Bretlandi í eitt ár, fór Gaddafi í 1966 aftur til Libya. Trý ár seinni skipaði hann fyri einum friðarligum kvetti móti Idrisi kongi, sum var í Grikkalandi í heilsubótarørindum. Libyska kongshúsið varð avtikið, trónarvingin settur í húsavarðhald og Sosialistiska Arabiska Lýðveldið Libya lýst. Gaddafi tók sjálvur ræðið og lýsti stjórn sína sum eina samanrenning av arábiskum tjóðskapi og vesturlendskari vælferð, sum hann kallaði islamska sosialismu. Vælferð og útbúgving vórðu raðfest frammarlaga. Gaddafi setti eisini í gildi eina skipan við sonevndum islamskum siðsemiskodum - rúsdrekka og spæl um pengar vórðu forbjóðað. Eins og Mao í Kina skrivaði sína "Lítlu reyðu", sum sosialistiska lærubók, skrivaði Gaddafi sína "Lítlu grønu" sum hugsjónarligt ástøði undir sínum politikki.
Við tað at allir politiskir flokkar vórðu bannaðir í 1971, hevur øll andstøða ímóti Gadaffi verið stýrd úr útlondum. Av tí at Gadaffi hevur stuðlað yvirgangsfelagsskapum, hava lond í Vesturheiminum sett revsiatgerðir í verk ímóti Libya. Í t.d. apríl 1980 gav Gaddafi boð um at drepa allar libyskar andstøðingar uttanlands. Níggju libyar vórðu fyribeindir hetta tíðarskeiðið. Amerikanski forsetin Ronald Reagan metti Libya sum eitt "ránsmannabøli", m.a. orsakað av fíggjarligum stuðuli til yvirgangsfelagsskapir, og hann skýrdi Gaddafi "tann óða hundin í Miðeystri". Í 1986 skipaði Reagan fyri einum loftálopi á Benghazi og Tripoli, tá staðfest varð, at libyska stjórnin hevði skipað fyri bumbuálopinum á náttklubbin La Bella í Berlin, har tveir amerikanskir hermenn lótu lív og 260 fólk vórðu særd. Reagan ætlaði við nevnda loftálopi at drepa Gaddafi, sum mátti vera staddur á hernaðarstøð antin í Benghazi ella Tripoli. Men Libya fekk njósn um álopsætlanina, so tað eydnaðist Gaddafi í góðari tíð at leita sær skjól. Í 1988 sýtti Gaddafi fyri at útflýggja tveir libyar undir illgruna fyri at hava lagt til rættis Lockerbie-bumbuna, sum hetta árið kostaði 270 fólkum lívið, tá eitt ferðafólkaflogfar sprongdist yvir Skotlandi.
Men Muammar Gaddafi hevur við árunum vunnið sær betri umdømi í Vesturheimi, Ásia og eisini øðrum londum í Afrika; m.a. hevur hann fingið rós frá fyrrverandi suðurafrikanska forsetanum Nelson Mandela. At Gaddafi hevur vunnið betri umdømi í Vesturheimi skyldast m.a., at hann var ein av fyrstu muslimsku leiðarunum, sum fordømdi al-Qaeda. Í oktober 2002 átóku libyskir myndugleikar sær ábyrgdina av Lockerbie-yvirgangsgerðini og rindaðu stórt endurgjald. Í 2006 boðaði USA frá, at tað fór at knýta diplomatiskt samband aftur við Libya, um Gaddafi afturfyri lovaði at sleppa ætlanini at menna hópoyðingarvápn. Og tað gjørdi hann. Gaddafi oberstur hevur stjórnað Libya við harðari hond í meira enn fjøruti ár - umstøður, ið geva honum tann ivasama heiður at hava verið tann ríkisovastin í Afrika, ið longst hevur sitið við valdinum.
Libya fer at hava tá islamsku sharialóggávuna, og stýrisskipan landsins verður grundað á koranina. Tað kunngjørdi libyska tjóðarráðið í juli 2012. Ráðið legði afturat, at tað kemur ikki upp á tal at leggja spurningar um átrúnaðarlig viðurskifti út til fólkaatkvøðu [1]. Leygardagin 7. juli 2012 verður val í Libya, og hetta er tað fyrsta valið í landinum, síðani Muammar Gaddafi varð koyrdir frá í 2011. Í fyrsta umfarið skulu fólk velja eitt ráð, sum skal orða nýggja vallóg og lýsa tjóðartingsval innan eitt hálvt ár. Aftan á tjóðartingsvalið skal landið so hava nýggja stjórn. Tjóðarráðið, sum er sett saman av umboðum fyri ymsar uppreistrarbólkar, hevur stýrt Libya, síðani Gaddafi fall.
Mannarættindi[rætta | rætta wikitekst]
Mannrættindini í Libya hava ring kor. Níggju libiskir borgarar vórðu avrættaðir í apríl mánaði í 2012, uttan at grundgeving varð givin fyri hesum. Nakrir deyðadómar vórðu broyttir, um familjan rindaði eina stóra upphædd, og flóttafólk og innflytarar eru í fleiri førum blivin pínd. Mismunur verður í stóran mun gjørdur mótvegis kvinnum. Mismunur verður gjørdur í mun til arvareglur og hjúnaskilnað, og enn er eingin lóg gjørd um at verja kvinnur, sum hava verið fyri harðskapi heima [2][3].
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Oljuvinna[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið olja varð funnin í 1959, gjørdist Libya eftir fáum árum ríkt land. Síðan oljuvinnan tók seg upp, eru eisini mangir útlendingar komnir til Libya at arbeiða í oljuvinnuni. Oljuvinnan hevur alt at siga í libyska búskapinum, og 99 % av útflutninginum eru olja og gass. Áðrenn olja varð funnin, vórðu týdningarmestu útflutningsvørurnar jarn og sev. Mesta oljan verður vunnin í vestara parti í Libya, men landið eigur eisini oljuleiðir úti fyri strondina. So hvørt oljuvinnan er vaksin, eru býirnir vaksnir, har hevur verið nógv bygt, og vinnu- og tænastustøðið eru munandi batnað.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Um 84 % av fólkinum í Libya býr nú í býum. Frammanundan búði meginparturin á bygd og livdi sum flakkfólk og bøndur. Flestu fólk í Libya eru arábar, men fyri sunnan í landinum eru bæði tuaregar og berbar. Fólkið er skift sundur í ættarbólkar ella høvdingadømi. Ættarbólkurin er týðandi partur í samfelagnum og hevur politiska ávirkan. Fólkanøvnini siga ofta, úr hvørjum ættarbólki fólk eru. Uppreisturin, sum kyknaði í februar í 2011, hevur skift landið sundur við trimum mørkum, sum minna um tað í fornøldini. Í fornari tíð var ríkið skift sundur í tríggjar sjálvstøðugar landspartar, fólkaðir av hópatals ættarbólkum og stættum.
Næstan øll eru muslimar (97 %). Undan krígnum í 2011 vóru knapt trý prosent av libyska fólkinum kristin. Libyska fólkið, sum í høvuðsheitum er hóvligir muslimar, hevur sambært fleiri kirkjuleiðarum hildið fram við tolseminum mótvegis teimum kristnu, og kirkjurnar hava ongantíð fingið boð um at steingja ella flyta.
Fá fólkasløg hava lagað seg til at búgva í Sahara. Eitt av hesum harðbalnu fólkasløgum eru tuaregar, sum í øldir hava livað sum flakkfólk og eru gitnir fyri at fara langar leiðir ígjøgnum oyðimørkina á marknaðirnar við salti. Reiðdýr teirra er kamelur, og av honum fær fólkið eisini mjólk, kjøt, ull og húðir. Alt fleiri tuaregar gevast nú við at liva sum flakkfólk og búseta seg í býunum. Sumstaðni í stóru, kørgu oyðimørkini kemur vatn upp úr jørðini, og við hesar keldur, nevndar grønur, hava fólk sett seg niður. Her veksur væl, og landbúnaðurin hevur stóran týdning, men fólkið livir eisini av peningi frá skyldfólkum, sum arbeiða í býunum, og av at handla við keypmenn, ið koma hagar at keypa og selja. Fyrr vóru grønabygdirnar lívsneyðugir hvíldarstaðir hjá kamelkaravanum, ið fluttu vøru ígjøgnum oyðimørkina. Nú er mesti flutningurin við lastbili.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://nrk.no/nyheter/verden/1.7511594
- ↑ http://genderindex.org/country/libya
- ↑ http://www.unhcr.org/refworld/country,,FREEHOU,COUNTRYREP,LBY,456d621e2,47387b6dc,0.html


text:
Haraldur Hárfagri
Haraldur Hárfagri (uml. 850–933) (Haraldr hárfagri) var Noregs kongur umleið ár 872–933, eftir at hava verið kongur yvir pørtum av landinum síðani 860/865. Summi rokna tí kongstíð hansara frá hesum árum. Hesi árstøl eru tó ásett við stórari óvissu. Eyknevni Hárfagri fekk hann, tí hann svór ikki at klippa sær hárið fyrr enn Noreg var savnað í eitt ríki. Tað sigst, at ungur bar fram bønarorð til Gyðju, dóttir Eirik kong í Hordalandi, men hon vildi ikki hava ein so "lítlan" kong. Øðrvísi varð, um hann hevði verið kongur yvir øllum Noregi.


text:
Wirsung kanalin
Bris kanalin ella Wirsung kanalin, nevnt eftir týska kropsbygnaðarfrøðinginum, Johann Georg Wirsung (1589 - 1643), er ein kanal, sum forbindir brisið til gall kanalina, sum síðani rennur út í tólvfingurtarmin. Her rennur bris-saft úr, sum hjálpir við sodningini, í tarminum, frá tí eksokrina partinum í brisinum.
Hendan kanalin er sera umráðandi, tí um kanalin verður tipt av einari ella aðrari grund, ella um ígerð kemur í hana, kann ein fáa akutta ígerð í brisið. Tann mest vanliga grundin fyri at wirsung kanalin verður tipt, er gallsteinur í gall kanalini.
Ein kann eisini fáa krabbamein í wirsung kanalina ("Pancreatic ductal carcinoma" á enskum). Hetta slagið av krabbameini, er ein av teimum, sum flest fólk doyggja av í prosentum.


text:
Mykonos
Mykonos (Grikskt mál: Mύkovoς / Mykonos) er ein oyggj í Grikkalandi. Mykonos liggur í oyggjabólkinum Kykladurnar (Kukλάδeς / Kyklades) millum oyggjarnar Tinos, Syros, Paros og Naxos. Í 2001 búðu 9,320 á oynni. Um summarið fleirfaldast talið av íbúgvum tó, tá nógv fólk koma frá fastlandinum og frá øðrum londum at arbeiða har hjá ymiskum ferðavinnuveitarum. Oyggin hevur eina vídd á 85,5 km2 og er 341 metrar høg á hægsta punkti. Um vit samanbera við eina føroyska oyggj á nøkulunda somu stødd, so er Borðoy 95 km2 og hægsta fjallið á Borðoy er 772 metrar høgt. Mykonos er ein ferðavinnuoyggj.[1][2][3][4] Har koma umleið 750.000 ferðafólk hvørt summar. Har eru góðar stendur og í Mykonos býi eru nógvar barrir, matstovur, kaffistovur og handlar. Niðri í havnini eru kaffistovur. Nógv ferðamannaskip koma til Mykonos, tey leggja sum oftast ikki at sjálvari oynni, men liggja ankraði upp uttanfyri sjálva havnina. Grikkar sjálvir ferðast eisini til oynna, serliga fólk úr høvuðsstaðnum. Hildið verður, at náttarlívið og stendurnar á Mykonos eru millum tær kendastu í Evropa.[5][6][7][8]
Innihaldsyvirlit
Bygdir og hólmar[rætta | rætta wikitekst]
Yvirlit yvir bygdir á Mykonos, fyrst skriva við latínska alfabetinum og síðan á grikskum, fólkatalið stendur eftir bygdanavnið. Longst niðri eru hólmar, sum hoyra til Mykonos, harímillum er lítla oyggin Delos (Aήλoς), har 14 fólk búgva. Á Delos eru sera nógv fornminni at finna.
- Mykonos ella Chora 6.467 fólk
- Ano Mera - Άvw Mepά 1335 (liggur mitt inni í oynni, var høvuðsbýur fyrr)
- Agios Ioannis - ΆYιoς Iwάvvnς 265
- Agios Stefanos - ΆYιoς Etέφavoς 205
- Ftelia
- Kalafati - Kaλaφάtn 56
- Ornos - Opvός 237
- Platys Gialos - Πλatύς Γιaλός 204
- Psarrou - Ψappoύ 107
- Tourlos - Toύpλoς 115
- Kluvas - KλouBάς 180
- Plintri - Πλιvtpί 29
- Faros Armenistis - Φάpoς Apuevισtής 106
- Kalafati - n Kaλaφάtn 56
-
-
- Delos (Dilos) - n Aήλoς (hólmur / vnσίδa) 14
- Ktapodia - ta Ktaπόδιa (hólmur) 0
- Tragonisi - to TpaYovήσι (hólmur) 0
- Rinia - n Pήveιa (hólmur) 0
- Sfontili - to Eφovtήλι (hólmur) 0
- Krommydi - to Kpouuύδι (hólmur) 0
- Marmaronisi - to Mapuapovήσι (hólmur) 0
- Baos - o Mπάoς (á hólminum Agiou Georgiou / AYίou ΓewpYίou) 0
- Kavouras - o KάBoupaς (hólmur) 0
-
Pelekanurin Petros[rætta | rætta wikitekst]
Petros var ein pelikanur, sum búði á oynni Mykonos frá 1958 til hann doyði í ferðsluvannlukku í 1985, tá hann varð yvirkoyrdur av einum bili. Petros kom til oynna, tá ein fiskimaður frá Mykonos fann tann særda pelikanin, tók hann við til oynna og røktaði hann til hann kom fyri seg aftur. Pelikanurin bleiv verandi á oynni líka til hann doyði 27 ár seinni. Hann gjørdist maskotturin hjá Mykonos. Fólk vóru sera hørm um at Petros bleiv yvirkoyrdur, men eftir at hann doyði hevur oyggin fingið ein nýggjan pelikan, sum fekk navið Irini. Tað var Jackie Kennedy-Onassis, sum gav oynni henda pelikanin. Ein djóragarður í Týsklandi hevur eisini givið Mykonos ein pelikan, hesin er uppkallaður eftir tí gamla Petros og eitur eisini Petros. Fyri nøkrum árum síðani hendi tað aftur, at ein fiskimaður fann ein særdan pelikan við strondina á oynni. Hesin bleiv eisini væl passaður og kom fyri seg aftur. Hann fekk síðan navnið Nikolas.[9]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Tom Masters, Europe on a shoestring, 2008
- ↑ Duncan Garwood, Mediterranean Europe, 2009
- ↑ Lloyd E. Hudman, Richard H. Jackson, Geography of travel and tourism, 2003
- ↑ Harry Coccossis, Alexandra Mexa, The challenge of tourism carrying capacity assessment: theory and practice, 2004
- ↑ Tom Masters, Europe on a shoestring, 2008
- ↑ Duncan Garwood, Mediterranean Europe, 2009
- ↑ Lloyd E. Hudman, Richard H. Jackson, Geography of travel and tourism, 2003
- ↑ Harry Coccossis, Alexandra Mexa, The challenge of tourism carrying capacity assessment: theory and practice, 2004
- ↑ Greeka.com, Mykonos Petros the Pelican


text:
Loðin nashyrningur
Loðin nashyrningur (loðnashyrningur?) (Coelodonta antiquitatis) er eitt útdett slag av nashyrningum sum helt til á norðaru grasslætunum og tundraøkjunum í Eurasia i pleistocænska tíðarskeiðinum. Loðin nashyrningur livdi seinastu ístíðina av, kanska fram til ár 8.000 f.Kr. í Siberia - hendan dagfesting er tó ivasom.
Útsjóndin á djórinum var upprunaliga bert kend frá holutekningum, men í 1929 var eitt heilt ræ við skinni funnið í eini asfaltsgoymslu í Starunia í táverandi (millumkrígstíðar) Póllandi, núverandi Ukraina; hetta ræ verður nú sýnt fram á náttúrusøguliga savninum í Kraków í Póllandi.


text:
Anna Frank dagbókin
Dagbókin hjá Onnu Frank er millum mest lisnu bøkur í Vesturheiminum eftir Seinna heimsbardaga. Hetta er bók um trettan ára gomlu Annu, sum saman við familju sínari goymdi seg á einum lofti undan týskarunum undir Seinna heimsbardaga. Trettan ára gamla Anna Frank og familja hennara goyma seg fyri nasistunum. Í tvey ár kundi hon ikki fara út, renna, rópa ella flenna. Í staðin skrivaði hon um tankar og kenslur sínar í dagbók, sum nú er kend um allan heim. Bókin er skrivað eftir vegleiðing frá Evu Schloss, sum yvirlivdi arbeiðslegurnar og gjørdist fostursystir Annu Frank. Anna er helst kendasta offur fyri Holocaust. Dagbók hennara er lisin av milliónum um allan heim og er ein ímyndin av jødaforfylging og týning undir Seinna heimsbardaga.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Anna Frank skrivar í fyrstuni um seg sjálva sum eina væl umtókta gentu, um góðar vinkonur og troyttandi dreingir. Hon fortelur um flokkin, hon gongur í, dreingirnar og genturnar, vinkonurnar og systrina, Margot. Um tryggu tilveruna, hóast allar tær strongu lógirnar, ið vórðu settar í gildi fyri jødar - líka til Margot 8. juli 1942 fær boð um at møta hjá SS. Yvir háls og herðar rýma tey og fjala seg í Bakhúsinum í Amsterdam, har pápin arbeiðir. Anna er 13 ár, tá ið vit hitta hana, og hon er 15, tá ið hon sigur farvæl. Hetta tíðarskeiðið fylgja vit einari gentu, ið búnast og gerst sjálvstøðug. Hon sigur frá sínum loyniligastu hugsanum, og vit lesa um, hvussu illa hon situr um sátt við mammuna, um gerandisdagin í Bakhúsinum, um hennara dreymar og kynsligu menning. Seinasta hálva árið eru hon og Petur væl, og bæði fáa tey roynt kærleikan. Um várið 1944 droymdi Anna um, at hon skuldi geva út eina bók, tá ið kríggið var av. Hon ætlaði, at dagbókin, sum hon skrivaði frá 12. juni 1942 til 1. august 1944, skuldi vera støðið undir bókini. Men 4. august 1944 kom ein SS-heryvirmaður og tríggir hálendskir hjálparmenn frá "Grüne Polizei" og handtóku hana og hinar jødarnar, sum fjaldu seg saman í Bakhúsinum. Onkur hevði svikið tey. Sama dag bjargaðu hjálparfólk teirra øllum, ið Anna hevði skrivað. Anna Frank doyði í týningarleguni Bergen-Belsen í februar ella mars 1945. Eitt tað seinasta, hon skrivaði í dagbókina, var: "Eg vil liva, eftir at eg eri deyð".


text:
Georgiskt mál
Georgiskt mál er høvuðsmálið í asiatiska landinum Georgia og verður tosað av teimum 4 milljónunum (2013), sum búgva har og av teimum umleið hálvu milljónini av georgiarum, ið búgva í øðrum londum.
Innihaldsyvirlit
Georgiskar dialektir[rætta | rætta wikitekst]
Tað eru fleiri ymiskar dialektir av georgiskum: Imeretiskt, Racha-Lechkhumiskt, Gurianskt, Adjarianskt, Imerkheviskt (í Turkalandi), Kartliskt, Kakhetiskt, Saingilo (í Aserbadjan), Tushetiskt, Khevsurskt, Kheviskt, Pshaviskt, Fereydanskt í Fereydunshahr og Fereydan, Mtiuletiskt, Meskhetiskt.


text:
Brian Welch
Brian Phillip "Head" Welch (f. 19. juni 1970, Kalifornia) varð borin í heim tann 19. juni 1970. Hann vaks upp í Bakersfield, Kalifornia. Hann var bert 11 ára gamal, tá hann tók gittar í hond, og fann sítt kall. Eftir High School var Head við at stovna nu-metal bólkin Korn. Bólkurin fekk skjótt suksess. Teir vunnu Grammy heiðirslønir og seldu fløgur í hópatal (multi-Platinum). Meðan Head var ein partur av Korn, fekk hann 6 Grammy nomineringar, vann tvær, og seldi uml. 40 milliónir fløgur runt um heimin.
Tíðliga í 2005 skakaði Head tónleikaheimin, tá hann almannakunngjørdi, at hann ætlaði at gevast í Korn. Head valdi at taka seg úr villa Korn lívinum, so hann kundi halda áfram at taka sær av dóttrini. Eisini gav Head sítt lív til Kristus við tí fyri eyga at nema við lívi hjá menniskjum, og at geva til tey, sum høvdu tørv á hjálp. Bert mánaðar eftir at Head var givin í Korn, fór hann til India og opnaði sítt fyrsta Head home. Eitt barnaheim, sum tryggjar heim, mat og útbúgving til umleið 200 foreldraleys. Head gjørdi eisini ymiskt vælgerandi arbeið í Amerika.
Head legði stóran dent á, at hóast hann var givin í Korn, hevði hann ikki tikið seg úr tónleika- og undirhaldsvinnuni. Gjøgnum tónleik og aðrar undirhaldsmiðlar, vildi Head broyta ungdómin. Við hesum í huga skrivaði Head sína lívssøgu, Save Me From Myself, sum HarperCollins gav út í juli í 2007. Bókin gjørdist skjótt ein best sellerari, og forlagið var so væl nøgd, at tey heldur enn fegin vildu, at Head skuldi skriva eina bók afturat. Hendan bókin, Washed by Blood, var útgivin 24. juni 2008. Washed by Blood er ein endurútgáva av fyrru bókini, sum hóskar betur til ein yngri lesaraskara. Head er júst liðugur við sína triðju bók. Bókin verður útgivin í 2010.
Í 2008 gav Head sína fyrstu solofløgu út. Hon kallast Save Me From Myself. Head hevur sjálvur skrivað orð og løg, og eisini spælir Head lead gittar og syngur. Head fekk hjálp frá fleiri viðurkendum tónleikarum so sum Josh Freese (trummur - A Perfect Circle, Nine Inch Nails) og Tony Levin (bass - Peter Gabriel). Fyrstu mánaðarnar av 2008 legði Head siðstu hond á fløguna.
Fløgan var givin út av Ryko Distributin (Warner Music Group); Word Enternainment (Christian market) og Warner Music International (ADA Global Canada). Save Me From Myself kom inn sum nummar 13 á Billboards Hard Rock listan. Útgávan verður søgd at vera ein "heavy metal epic, with a positive message." Fløgan hevur fingið sera góð ummælir av viðurkendum tónleikafólkum. http://bits.wikimedia.org/skins-1.5/common/images/button_image.png 9. septembur fór Head á eina 30 daga turné, har hann spældi á teimum traditiónellu spælistøðunum, men eisini á kristna tónleikapallinum. Umvendingin og andaligheitin hjá Head er blivin sera væl móttikin. Sjálvt av konservativum kristnum organisatiónum so sum CBN (Pat Robertson - The 700 Club), sum síggja at Head hevur møguleika at røkka marknaðum, sum aðrar traditionellar kristinar organisatiónir ikki hava møguleika at røkka. Head hevur fingið nógvan stuðul frá kristnum fjepparum. Eisini hevur Head verið at sæð í sjónvarpsrøðini L.A. Ink og VH1s Top 100 Rock Songs.
Á vári 2009 kungjørdi Head, at hann hevði valt tónleikarar til orkestrið - Michael Valentine (bass); Scott Von Heldt (gittar); Ralph Patlan (gittar); Brian Ruedy (tangentar, programmering) og Dan Johnson (trummur). Teir spældu nakaðí 2009, og eru nú til reiðar turnera fulla tíð í 2010. Head og bólkurin hava verið í Nashville í Tennessee, og tikið upp næstu fløguna saman við grammy nomineraða framleigaranum Rob Graves (RED, PILLAR). Fløgan verður útgivin í 2010.


text:
Kombikk
Kombikk (frøðiheiti - Gasterosteus aculeatus) finnast úr fjøruni og í hyljum langt uppi í fjøllunum. Hesin lítli (sjaldan meiri enn 6 cm) fiskur, við trimum hvøssum píkum fyri fjaðrar á rygginum, er tann tolnasti fiskur, hvat salti og hita viðvíkur, á okkara leiðum. Hann trívist í reinum vatni eins væl og søltum sjógvi og har hitin er úr 0 °C til 21 °C. Men best dámar honum, tá tað er grunt við nakað av gróðri og lítlum røringi, til dømis í áarhyljum.
Millum kombikk er tað kallfiskurin, ið ansar eggunum. Tíðliga á vári skiftir hann lit og byggir eitt reiður úr ymsum planturestum, sum hann límar saman við sevju úr nýrunum. Hagar lokkar hann kvennfiskar, ein ella fleiri, at gýta. Tá reiðrið er fult, 300-1000 egg, aktar hann reiðrinum til eggini klekjast, meðan hann við fjaðrunum alla tíðina rørir reinan sjógv at reiðrinum. Kombikk hava stóran týdning sum føðikelda hjá sjófugli fram við landi og smáfiski. Kombikk verða tí oftast ikki eldri enn 1-1½ ár og í rárasta føri 4 ár.


text:
RNA
RNA er stytting fyri ribonukleinsýra (sýra = acid á enskum). RNA er, eins og DNA, samansett av nukleotidum við hvør sínum nukleobasa. Men har DNA hevur nukleobasan thymin (T), hevur RNA nukleobasan uracil (U). Eisini er sukureindin í hvørjum nukleotid ribosa í staðin fyri, sum í DNA, 2'-deoxyribosa.
RNA hevur ymisk størv í kyknuni. tRNA (transfer RNA) flytur aminosýrur til proteinsyntesuna á ribosomunum. mRNA (messenger RNA) verður nýtt til at flyta upplýsingar frá DNA til ribosomini. Eisini hava vit rRNA (ribosom RNA), sum ribosomini eru samansett av.
DNA verður avritað til RNA í eini prosess nevnd transskriptión, og síðani verða proteinir framleidd út frá RNA í eini prosess nevnd translatión.
Vanliga verður DNA nýtt til goymslu av arvfrøðiliga tilfarinum, men nøkur virus nýta í staðin RNA.


text:
Sjálvstýrisflokkurin
Sjálvstýrisflokkurin varð formliga stovnaður í 1909, men fekk umboð á tingi í 1906. Í 1906 varð Sambandsflokkurin, sum tann fyrsti politiski flokkurin her á landi, stovnaður. Umleið eitt ár seinni, varð Sjálvstýrisflokkurin formliga stovnaður. Ikki ber til við vissu at dagfesta, nær flokkarnir vórðu stovnaðir, tí sum flokkar skipaðu teir seg so við og við. Tó verður vanliga sagt, at Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin báðir vórðu stovnaðir í 1906. Sjálvstýrisflokkurin er sjálvstýrisflokkur [1]. Tað merkir, at virkað verður fyri sjálvstýri frá Danmark. Málið er, at føroyingar taka fulla ábyrgd av tjóðini og fáa fullan avgerðarrætt fyri henni. Sjálvstýrisflokkurin er sosialliberalur og fyri, at samfelagið byggir á privata ognarrættin og á fyritakssemi hins einstakra. Flokkurin er tó fyri neyðugari almennari stýring. Flokkurin byggir á kristnu siðalæruna og vil verja trúarfrælsi, politiskt frælsi, mentanar- og vinnufrælsi [2].
Jóannes Patursson, sum gjørdist fyrsti formaður Sjálvstýrisfloksins, sat í Fólkatinginum frá 1. juni 1901 til 22. juni 1906 og í Landstinginum frá 13. mai 1918 til 3. februar 1920.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Sjálvstýrisflokkurin varð formliga stovnaður í 1909. Sjálvskrivaði fyrsti formaður Sjálvstýrisfloksins var Jóannes Patursson. Á løgtingsvalinum 18. juli 1906 fingu sjálvstýrismenn 8 og sambandsmenn 12 umboð á ting. Av valtølunum fyri tey fyrstu løgtingsvalini sæst, at undirtøkan hjá sjálvstýrisflokkinum var ógvuliga ymisk í teimum ymsu valdømunum - líka fra 90,8 % niður í 11,4 % av øllum atkvøðunum. Tað eru ikki stórar broytingar tey fyrstu valini; tó hevur Sambandsflokkurin munin fram til 1. verðaldarbardaga. Stríðið hesa tíðina millum flokkarnar stendur mest um stjórnarligu støðu okkara í ríkinum, har sambandsmenn vilja varðveita verandi støðu sum amt í danska ríkinum, meðan sjálvstýrismenn vilja hava broytingar til størri sjálvsavgerðarrætt fyri føroyingar. Sum heild mundi mótstøðan móti Sjálvstýrisflokkinum frá donsku embætismonnunum vera størst, meðan Svenning Rytter var amtmaður í Føroyum 1911 til 1918. Men av valtølunum sæst eisini, at tá fer Sjálvstýrisflokkurin at ganga skjótt fram í atkvøðum, og í 1916 standa flokkarnir at kalla javnir. Í 1918 fær Sjálvstýrisflokkurin fyrstu ferð reinan meirluta á løgtingi.
Sjálvstýrisflokkurin fekk ongantíð aftur reinan meirluta á løgtingi. Ein av orsøkunum mundi vera, at í 1928 stillar Javnaðarflokkurin upp í øllum valdømum uttan í Norðoya valdømi og fær tvey umboð á ting. Í 1936 fær Javnaðarflokkurin 6 umboð á ting, meðan tann nýstovnaði Vinnuflokkurin fær 2 umboð. Í 1938 kom nýggj jarðarlóg, sum nógvir stórbøndir vóru stórliga misnøgdir við, og tá teir við Jóannes Patursson á odda royndu at fá Sjálvstýrisflokkin at fella lógina, og teir ikki fingu meirlutan í flokkinum í sín part, vórðu teir so sintir, at teir fóru úr flokkinum, og Jóannes Patursson fór upp í Vinnuflokkin. Patursson hevði verið formaður floksins síðan hann varð stovnaður, og sjálvt um hann ikki varð afturvaldur í 1936, so var tað hann, sum mestsum myndaði flokkin við sama lag. Tá Patursson í 1940 saman við Vinnuflokkinum ger nýggjan flokk, Fólkaflokkin, fáa teir 6 menn á ting, og Sjálvstýrisflokkurin einans 4 menn. Longu sama ár minkar flokkurin við einum manni afturat, tá Rasmus Rasmussen fer upp í Fólkaflokkin.
Tíðin undir 2. heimsbardaga varð ein hørð tíð í føroyskum politikki og serliga fyri Sjálvstýrisflokkin. Serliga ágangandi var Fólkaflokkurin, sum gjørdi alt fyri at jarðleggja Sjálvstýrisflokkin. M.a. komu teir fram við uppskoti um at broyta vallógina soleiðis, at flokkur skuldi hava minst ein umdømisvaldan mann fyri at fáa tillutað nakað eykaumboð. Hetta uppskot vann frama og úrslitið varð, at hóast Sjálvstýrisflokkurin í 1943 fekk 10,3 % av øllum atkvøðunum, so fekk hann ongan mann av teim 25 valdu tingmonnunum. Sama hendi á valinum í 1945. Á valinum 8. nov. 1946 fekk Sjálstýrisflokkurin aftur 2 menn á ting, S.P. Zachariasen fyri Norðoya valdømi og Louis Zachariasen fyri Suðurstreymoyar valdømi. Hetta var beint eftir fólkaatkvøðuna 14. september, og nú varð avrátt, at Sjálvstýrisflokkurin skuldi stilla upp saman við Javnaðarflokkinum, fyri at atkvøður ikki aftur hesaferð skuldu fara fyri skeyti. Flokkurin fær nú aftur ta ávirkan í føroyskum politikki, hann áður hevði havt. Hann fer í samgongu við Sambandsflokkin og Javnaðarflokkin og fær avgjørdan leiklut í teim tingingum, sum aftan á valið vórðu tiknar upp við donsku stjórnina um støðuna Danmark-Føroya ímillum í framtíðini, tingingar sum førdu til, at vit fingu heimastýrislógina 1. apríl 1948.
Av teimum trimum samgonguflokkunum var Sjálvstýrisflokkurin tann nógv mest sjálvstýrisáhugaði, og tí var tað hansara lutur at fáa hesa lóg so rúmliga á sjálvstýrisleið sum til bar. Í fyrsta landsstýrinum, sum varð skipað í 1948, var Sjálvstýrisflokkurin umboðaður, og hann er tann flokkur á tingi, sum oftast hevur verið í samgongu. Hóast tingmanningin hevur ligið ímillum 1 og 3, so hevur flokkurin í nógvum førum havt ein avgerandi leiklut, tá samgonga skuldi skipast. Tískil hevur flokkurin havt størri ávirkan á politisku gongdina, enn talið av tingfólki annars kundu rættvísgera.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Endamálið við politikki floksins er at skapa haldgott grundarlag fyri sjálvstýri Føroya. Málið er, at føroyingar taka fulla ábyrgd og fáa fullan avgerðarrætt fyri tjóðini [3].
Sjálvstýri[rætta | rætta wikitekst]
Virkað verður fyri fullum sjálvstýri, at føroyingar gerast sjálvbjargnir, og at Føroyar verða viðurkendar sum tjóð. Grundlóg verður gjørd fyri Føroyar. Ríkisrættarliga støða Føroya verður løgd út til fólkaatkvøðu. Bert lógir, sum í síni heild eru samtyktar av Føroya Løgtingi eiga at galda í Føroyum. Føroyskur heimarættur og føroyskt pass eiga at verða staðfest. Fólkatingssessirnir verða tiknir av. Føroya løgmaður verður valdur beinleiðis av fólkinum. Tryggjast skal, at tilfeingið á landi, í sjógvi og undirgrund er ogn Føroya fólks. Undirgrundin út á hálva leið til næstu grannalond verður løgd undir føroyskt vald.
Fíggjarmál[rætta | rætta wikitekst]
Fíggjarorka landsins verður grundað á tað vinnuvirði, sum samfelagið skapar. Peningakervi landsins eigur at vera føroyskt sermál. Langtíðaravtala verður gjørd við donsku stjórnina um fíggjarviðurskifti landanna millum, serliga blokkstuðulsskipanina og uttanlandsskuldina. Íleggingar verða langtíðarraðfestar. Løgtingsfíggjarlógirnar skulu javnviga. Skatta- og avskrivingarlóggávan verður tillagað soleiðis, at hon eggjar til privata uppsparing og arbeiðis- og vinnuskapandi virksemi. Bruttoskattaskipanin verður dagførd og víðkað, lagt skal verða upp fyri, at láginntøku- og barnaríkar familjur verða ikki fyri vanbýti. Skattagjaldið má í ongum føri fara upp um 50 %; toll- og merivirðisgjald á føroyskum vørum og tænastum verður endurskoðað og tillagað, so at tey gagna vinnulívinum.
Orka[rætta | rætta wikitekst]
Vatn-, vind-, og aðrar nýtiligar orkukeldur verða at kanna og brúktar, tá ið tøknin og fíggjarliga grundarlagið eru í lagi, og raksturin væntast at bera seg. Tó má farast um náttúruna og umhvørvið við størsta varsemi. Føroyskt oljufelag verður sett á stovn. Dentur verður lagdur á at gera okkum tilbúgvin til at vera uppi í oljuvinnuni, tá olja verður funnin í føroysku undirgrundini. Føroyingar skulu hava fult ræði á øllum viðurskiftum í sambandi við rannsóknum og vinnu úr havbotninum ella slíkari vinnu á landi. Við áløgdum burturleggingum skal verða forðað fyri, at stórar tíðaravmarkaðar inntøkur til landið avskepla búskap og kappingarføri okkara á øðrum økjum.
Heilsumál[rætta | rætta wikitekst]
Øllum borgarum verður tryggjað ókeypis lækna-, tannlækna- og sjúkraviðgerð, eins og læknakanning til tess at fyribyrgja sjúkum. Sjúkratryggingarskipanin verður dagførd og skipað til føroysku fyrisitingina at reka. Heilsumiðstøðir verða bygdar, har tørvur er á teimum. Lívsneyðugur heilivágur verður ókeypis.
Uttanríkismál[rætta | rætta wikitekst]
Landsstýrið leiðir allar samráðingar við onnur lond um mál, ið viðvíkja Føroyum. Føroyar skulu eisini hava sjálvstøðuga umboðan í Norðurlandaráðnum. Virkað verður fyri linna í heiminum gjøgnum altjóða samstarv. Í teimum londum, sum vit samskifta við, eiga vit at nýta rættin til at seta egin umboð á donsku sendistovurnar. Sjálvstýrisflokkurin er ímóti føroyskum ES-limaskapi [4].
Formenn[rætta | rætta wikitekst]
- 1909–1936 Jóannes Patursson
- 1936–1939 Edward Mitens
- Louis Zachariasen
- 1971 – 1988 Hilmar Kass
- 1988 - 1994 Lasse Klein
- 1994 – 2001 Helena Dam á Neystabø
- 2001 – 2001 Sámal Petur í Grund
- 2001 – 2002 Eyðun Elttør
- 2002 – 2010 Kári P. Højgaard
- Oktober 2010 – 10. november 2011 Kári á Rógvi
- 10. november 2011 - Kári P. Højgaard[5]
Umboð á Løgtingi 2011-2015[rætta | rætta wikitekst]
Varafólk, sum hava tikið sæti í Løgtinginum 2011-15[rætta | rætta wikitekst]
Bæði fyrsta og annað varafólk Sjálvstýrisfloksins hava tikið sæti á tingi, meðan Kári P. Højgaard var í landsstýrinum og onnur stytri tíðarskeið eftir at landsstýrismaðurin misti landsstýrissessin. Jógvan Skorheim var samstundis borgarstjóri í Klaksvík, tí tók hann ikki sæti í løgtinginum tað fyrsta gott hálva árið, í staðin tók Kristianna Winther Poulsen sæti í Løgtinginum.
Landsstýrisfólk 2011-13[rætta | rætta wikitekst]
- Kári P. Højgaard var landsstýrismaður í innlendismálum frá 14. november 2011 til 5. september 2013.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://books.google.com/books?id=hioTvtdXXtAC&pg=PA180&dq=Sj%C3%A1lvst%C3%BDrisflokkurin&hl=en&sa=X&ei=065AU_XHL6TJsQTM0oHIBg&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q=Sj%C3%A1lvst%C3%BDrisflokkurin&f=false
- ↑ Samtykt á aðalfundi Sjálvstýrisfloksins tann 19. apríl 1997.
- ↑ Úr Handbók Føroya Løgtings, 1995
- ↑ Úr Handbók Føroya Løgtings, 1995
- ↑ Aktuelt.fo, Nú er Kári aftur formaður í Sjálvstýrisflokkinum
Fólkaflokkurin · Framsókn · Javnaðarflokkur · Miðflokkurin · Sambandsflokkurin · Sjálvstýrisflokkurin · Tjóðveldi


text:
Mötley Crüe
Mötley Crüe er ein Grammy-útnevndur amerikanskur hard rock bólkur stovnaður í Los Angeles, Kalifornia í 1981.
Bólkurin var stovnaður av bassleikaranum Nikki Sixx, sum tá var limur í heavy metal bólkinum London og trummuspælaranum Tommy Lee. Síðani komu guitarspælarin Mick Mars og sangarin Vince Neil uppí bólkin.
Motley Crue hevur selt yvir 80 mió. eintøk kring allan heim. [1] [2] írokna 23,5 mió. í USA [3]
Limirnir í bólkinum eru kendir fyri sín harða og villa lívsstíl; Fleiri av limunum hava verið í fongsul og verið misnýtarar av bæði rúsdrekka og rúsevnum. Nýggjunda útgávan við heitinum Saints of Los Angeles kom út 24. juni í 2008. Í løtuni (2011) skriva teir tónleik til komandi fløguna.
Plátuskrá[rætta | rætta wikitekst]
- Too Fast for Love (1981)
- Shout at the Devil (1983)
- Theatre of Pain (1985)
- Girls, Girls, Girls (1987)
- Dr. Feelgood (1989)
- Decade of Decadence (1991)
- Mötley Crüe (1994)
- Generation Swine (1997)
- New Tattoo (2000)
- Saints of Los Angeles (2008)


text:
Vistfrøði
Vistfrøði er læran um verur og samband teirra við tað sum er rundanum tær, av bæði livandi og deyðum. Av tí at hesin partur av lívfrøðini lærir okkum hvussu samanspælið er ímillum ymisk djóra-, plantu- og soppasløg o.s.fr. verður henda lærugrein nýtt sum grund undir ástøðinum fyri (m.a. mat og plantu) framleiðslu sum liggur so tætt uppat náttúrligari djóra- og plantuframleiðslu sum gjørligt. Tí hevur tílík framleiðsla, av órøttum, fingið heitið vistfrøðilig framleiðsla. Verri stendur tó til á enskum, har heiti "organic food" er at hoyra, t.e. lívrunnin matur. Vistfrøði eru nýggj vísindi, men tey eru týdningarmikil nú á døgum. Vistfrøði gevur okkum innlit í, hvussu alt lív í náttúruni er trytað hvørt av øðrum og av umstøðunum. Vistfrøði gevur eisini kunnleika um, hvussu vit fáa forðað fyri, at plantur og dýr verða týnd, og hvussu trupulleikar, ið standast av t.d. dálking, kunnu verða loystir. Plantur og dýr verða flokkað alt eftir, hvussu tey eru og starva í vistskipanini. Allur plantur fáa orku úr sólini og brúka hana at bera ávøkst. Tær verða tí nevndar framleiðarar. Allar plantur og øll dýr í sama øki eru eitt samfelag. Dýr og plantur í einum samfelag eru liðir í einari føðiketu. Ígjøgnum hesa føðiketu gongur orka um alt samfelagið.


text:
Paraguai
Paraguei ella Paraguai er eitt land í Suðuramerika. Grannalond eru Argentina, Bolivia og Brasil. Landið er 406.752 m2. Tann stóra áin Paragueiá sker landið í tvíningar. Stívliga 6,8 milliónir fólk búgva í Paraguei, av teimum búgva 44 % í býunum. Høvuðsstaður er Asunción, har búgva 519.000 fólk. Høvuðsmálið í Paraguei er spanskt, men flest øll tosa eisini tað gamla indiánamálið, guarani, og í býunum tosa summi bara spanskt. Paraguei gjørdist óheft av Spania í 1827. Mesti útflutningurin er bummull og soyabønir.
Tá ið tað hevði verið partur í spanska hjálandaríkinum í úti við 300 ár, gjørdist landið sjálvstøðugt í 1811. Síðan hava einaræðisharrar stýrt landinum næstan alla tíðina. Gitnastur var Alfredo Stroessner herovasti, sum ráddi í 35 ár, til kvett varð gjørt ímóti honum í 1989, og hann varð settur frá. Nú verður roynt at byggja landið upp.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Chacokríggið[rætta | rætta wikitekst]
Síðan miðskeiðis í 19. øld vórðu Paraguei og Bolivia ósamd um, hvør skuldi hava yvirvaldsrætt yvir Chacolendinum, eitt oyðið øki - 250.000 km2 - ímillum tey bæði londini. Í 1920-árunum varð hildið, at stórar oljukeldur vóru har, og altjóða áhugi varð fyri økinum. Í 1928 vórðu vápnaðir samanbrestir ímillum londini, og Paraguei, sum var nógv minni og hevði færri fólk, bað Fólkasamgonguna fáa semju í lag. Men allar senmingsroyndir miseydnaðust, og í 1932 brast veruligt kríggj á. Paraguei, sum varð hildið at verða óseki parturin í krígnum, tók seg skjótt fram. Tá ið kríggj hevði verið í trý ár, ið kostaði trimum bolivianarum og tveimum paragueiarum lívið fyri hvønn ferkilometur, sum tikið varð til, hevði Paraguei fingið ræðið yvir næstan øllum økinum. Umstøðurnar hjá hermonnunum í Chacolendinum vórðu ræðuligar. Stundum bardust 50 000 mans úr hvørjum landi í tættasta regnskógi og kjarrlendi ella í vandamiklum mýrlendi. Í turrtíðini varð næstan ikki vatndropi at fáa. Líka nógvar hermenn doyðu av malaria og lívsýki sum í bardøgum. Nógvu eiturormarnir gjørdu sítt til, at so mangir hermenn doyði. Kríggið hevði mergsogið báðar partar, og við altjóða hjálp avtalaðu tey vápnahvíld, og í 1938 var friður. Chaco varð býtt sundur, og Paraguei fekk meginpartin.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsstaðurin, og einasti stórbýurin í landinum, eitur Asunción, eini 540 000 fólk búgva í býnum. Hann er eystan Paragueiá. Tað, ið eyðkennir býin, eru rætthyrnta vegakervið við breiðum, trægirdum vegum og mongu, vøkru viðarlundirnar. Asunción hevur varðveitt sniðið og dámin úr sponsku hjálandatíðini. Í Norðurparaguei er Gran Chaco, ið er óføra stórt gras- og skógarlendi. Einastu fólk, sum búgva her, eru guraní- og macáindiánarnir. Macáindiánar selja ferðafólki t.d. handvovnar taskur.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Av tí at Paraguei er langt inni í meginlandinum, stór lendi eru óbygd og lítið náttúrutilfeingi er at taka av, er landið eitt av fjónaðu londunum í heiminum. Helmingurin av fólkinum í Paraguei er jarðyrkisfólk. Ovurstóra Itaipú-orkuverkið ger so nógv ravmagn, at stórar nøgdir verða seldar Brasil. Roynt verður eisini at menna ymsar nýggjar ídnaðargreinir, so at landið skal ikki verða so bundið at landbúnaðinum.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Í Paraguei búgva umleið 40 000 indiánar. Teir hoyra til 18 ymsar ættbólkar, og hvør ættbólkur tosar sítt mál. Eini hundrað ár eftir tað, at Spania hevði lagt Paraguei undir seg í 1536, fóru jesuittatrúboðarar at kristna paragueiar. Jesuittar, katólskur trúarflokkur, bygdu trúboðarastøðir og stórar steinkirkjur og vardu guaraní-indiánarnar fyri fíggindum sínum. Tá ið jesuittarnir vórðu riknir av landinum í 1767, fullu bygningar teirra í órøkt; teir verða nú umvældir.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
53 forsetar hava rátt í landinum. Alfredo Strössner úr Coloradoflokkinum er tann, sum hevur sitið longst við ræði. Hann sat sum forseti frá 1954, til hann í 1989 var frákoyrdur í statskvetti.


text:
LSD
LSD, ið er ein stytting fyri LysergSýra Diethylamid, er eitt hallusinogent rúsevni. Viðhvørt verður LSD eisini nevnt við slangorðinum "sýra" ella "tripp".
LSD varð í 1950-árunum nýtt í samrøðuviðgerð av sálarsjúklingum, av tí at man metti tað at vera ein snarveg til at fáa sjúklingin at opna upp fyri tað undirbevísta.
LSD er eitt tað sterkasta psykoaktiva evnið, vit kenna. Ein vanlig dosa er millum 100 og 500 mikrogram. Hetta svarar til umleið 1/10 av vektini á einum sandkorni. Tað verður vanliga selt sum frímerki á ólógliga marknaðinum. Hetta eru smá pappírspetti, har ein dropi av LSD er dryppaður á, svarandi til eina dosu. Frímerkini eru ofta prýdd við ymiskum litríkum myndum.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Reyðkollur
Reyðkollur (frøðiheiti - Carduelis flammea) er heldur minni enn steinstólpa. Á sumri er hann grásprøklutur á kápuni, hvítur við gráum strikum í neðra; veingirnir eru dimmir við hvítari rond; skallin er glitrandi reyður; steggin er eisini reyður á bringuni og drunninum. Um veturin er bøgan brúnlig, har sum hon var hvít, og oman á skallanum. Hann eigur í Norðanlondum, eitt nú Íslandi og Noregi. Um veturin flytur hann seg suður, men summir verða eftir, og í kava leita teir at húsum eftir føði. Hann er sera spakur fuglur. Í Føroyum síggjast teir stundum, mest vár og heyst; hent seg hevur, at teir hava klakt og fingið ungar.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Chuck Berry
Charles Edward Anderson "Chuck" Berry (føddur 18. oktober 1926 í St. Louis, Missouri) er ein amerikanskur rock & roll tónleikari, sangari og gittarleikari. Hann er í løtuni búsitandi í Ladue, Missouri. Millum hansara kendastu sangir eru "Maybellene" (1955), "Roll Over Beethoven" (1956), "Rock and Roll Music" (1957) og "Johnny B. Goode" (1958).
Hann stuðlaði Barack Obama (D) í 2008. Berry hevur sagt alment, at tað er stórt, at ein kann velja ein littan mann uttan nakran ampa. Hetta er ein "góð løta, ið allir íbúgvarnir í hesum landi skulu vera ernir av - ikki bara tey svørtu, men allir amerikanarar," segði hann við The Independent [1].