text:
TRÚARSPURNINGAR
Hvussu verði eg ein kristin?
- At blíva ein kristin er nakað, ið fullkomuliga fer at broyta títt lív. Fyri at hetta skal gerast veruleiki, má ein trúgva, at Jesus doyði okkara vegna á krossinum, og at Hann harvið tók okkara skuld og synd á Seg. Henda gerð Jesusar gevur okkum vón, frið og lív. Jesus er okkara Frelsari! Og Hann fer at geva okkum ævigt lív aftan á deyðan, men enn betri: Hann ynskir, at vit skulu hava samfelag við Seg longu her og nú.
- At blíva ein kristin er ein gáva, ið Gud gevur, tá Hann sannførir okkum um okkara synd, og at vit hava tørv á at koma at kenna Hann. Her eru nakrar hendingar, ið vanliga fara fram í lívinum hjá ein einstaklingi, tá viðkomandi merkir kraft Guds virka í sínum lívi:
- Kenna at Gud hevur skapt teg, at Hann elskar teg og ynskir at hava samfelag við teg (Jóhannes 3:16)
- Kennir á tær, at tú ert ein syndari (Rómbrævið 3:23), og at tú kanst onki gera fyri at bjarga/broyta teg.(Rómbrævið 6:23). Bíblian lærir, at vit eru øll syndarar – tað merkir í stuttum, at vit ikki megna at ‘liva upp til’ Guds standard, tá talan er um reinleika og heilagleika. Sjálvt okkara bestu gerðir klára ikki at máta seg við Guds krøv.
- Tú skilir, at Gud tók fyrsta fetið við at senda Jesus Kristus at doyggja fyri tínar syndir, og at Hann er vegurin til frelsu (Jóhannes 3:16). Jesus segði: “Eg eri vegurin, sannleikin og lívið. Ongin kemur til Faðirin uttan við Mær.” (Jóhannes 14:6).
- Vend tær burtur frá synd tíni (Ápostlasøgan 2:38) og tak ímóti Guds fríu náðigávu (Effesusbrævið 2:8). At venda sær burtur merkir bókstavuliga, at tú vendir við og gongur ein annan veg. Tað er at fara av einari lívsleið inn á eina aðra. Lívið verður nú livað saman við Gudi.
- Tak ímóti Guds fyrigeving og fá Heilaga Andan inn í títt lív (Ápostlasøgan 2:38-39).
- Tak ímóti Jesusi Kristi sum Harra og Frelsara tínum.
Fortel mær um bøn
- Tað kemur javnan fyri, at vit ikki vita, hvussu vit skulu náa einum máli, og vit kunnu enntá koma longur burtur frá málinum, tí vit ganga skeivan veg, meðan vit leita. Tað verður til dømis ofta skemtað við, at mannfólk hava torførari við at spyrja um veg, enn konufólk, tá teir skulu finna onkran búðstað.
- Meðan vit eru á lívi, kunnu vit ongantíð siga, at NÚ eru vit endaliga nádd á mál. Øll hava uppgávur, forðingar og eitt og annað at stríðast við. Tá er mangan gott at hava onkran at ráðføra seg við á leiðini. Gud hevur givið okkum bønina sum eitt amboð at samtala við Hann á lívsleið okkara. Bønin er okkara máti at biðja um vegleiðing á lívsleiðini, og er samstundis ein máti, vit kunnu prísa Honum og biðja um fyrigeving fyri syndir.
- Niðanfyri eru nakrir spurningar og svar, ið kunnu hjálpa tær at skilja endamálið við bøn.
Hvat er bøn?
- Bøn er at tosa við Gud. Tær nýtist ikki at brúka ‘stór’ og flott orð ella serligt orðalag, tá tú tosar við Gud.
- Guds Orð sigur, at vit skulu biðja. Aftan á at tú hevur lisið í Orðinum, kanst tú til dømis biðja til Gud, og siga, hvat tú lærdi, meðan tú læs.
- Bøn er ein partur av at tilbiðja Gud. Kristin hava ofta tað tey kalla eina ‘stilla løtu’, har tey lesa og biðja til Gud. Tá brúkar ein tíð til at lesa, biðja og hugsa um Gud.
- At hava eina stilla løtu hvønn dag, er ein góður vani at fáa sær, tí tað styrkir um sambandið millum teg og Gud.
Hvørja ávirkan hevur bøn á meg?
- Bøn vísir, at eg líti á Gud, og at mær tørvar Hann.
- Bøn varðveitir og styrkir samfelagið við Gud, og gevur mær høvið at luta mínar innastu kenslur við Hann.
- Bøn gevur mær høvi at leggja mín egna tørv og tørvin hjá øðrum menniskjum fram fyri Gud (Efesusbrævið 1:15-17; 3:14; 6:19).
Hví biðja vit?
- Tað stendur í Bíbliuni (Matteus 6:9).
- Fólk í Bíbliuni bóðu, Jesus bað eisini (Markus 1:34-35)
- Bøn stimbrar persónliga samfelagið við Gud.
- Eg kann biðja fyri øðrum.
Hvussu skal eg biða?
- Við opnum ella afturlatnum eygum? Hart, teskandi ella innantannað? Tað stendur onki beinleiðis í Bíbliuni um, hvussu vit skulu biðja, tó at fólk flest lata eyguni aftur.
- Tá ið tú biður, kanst tú tosa við Gud á sama hátt, sum tá ið tú tosa við vanlig fólk, tú hevur virðing fyri.
- Brúka vanlig orð – tað er óneyðugt at læra serligar setningar og háfloygd orð.
- Tosa við Gud um tað, tú hevur lisið og upplivað gjøgnum dagin.
- Nøkur hava ein lista við bønarevnum, ið hjálpir teimum at minnast ymiskt at biðja fyri.
Hvat skal eg biðja fyri?
- Bið fyri tínum egnu tørvum – bið fyri familju og vinfólki.
- Bið fyri samkomuni – leiðsluni og teimum ið hjálpa til, og bið fyri ymsu tænastunum, ið verða gjørdar í samkomuni.
- Bið fyri trúboðarum – Til dømis kanst tú læra teg nøvnini á nøkrum teirra, og síðani biðja javnan fyri teimum.
- Bið fyri Føroyum og bið fyri teimum, ið stýra landinum.
Er munur á bønum?
- Bønir kunnu hava ymisk snið og endamál, men tað er ongin máti, ið er ‘rættari’ enn ein annar. Bønir tínar kunnu millum annað fevna um:
- Tilbiðjan og lovprísan
- Fyrigeving av synd
- Tøkkir fyri ymiskt
- Bøn fyri onkrum serligum tørvi
Svarar Gud bønum?
- Ja, tað ger Hann – men ikki altíð á tann hátt, ið vit høvdu væntað. Vit mugu læra at líta á, at Gud veit best, hvat okkum tørvar. Men vit hvíla í vissuni um, at Hann vil okkum tað besta, og ynskir at taka sær av okkum.
- Tað kemur meira enn so fyri, at svarið er “Nei” ella “Bíða!”
Hvat er Bíblian?
- Gud hevur givið okkum Bíbliuna, so vit kunnu brúka Hana sum vegleiðing gjøgnum lívið.
- Her eru nakrir sannleikar um Bíbliuna, og hvussu vit kunnu lesa í Henni
Bíblian er Orð Guds
- Kristin trúgva, at Bíblian er Orð Guds og er innblást av Gudi (Seinna Timoteusarbræv 3:14-17).
- Sálmur 119 er longsti sálmur í Bíbliuni og vísir ymsa staðni á Orð Guds, og hvussu Orðið kann vegleiða okkum.
- Gud hevur altíð tosað við Sítt fólk (Hebrearabrævið 1:1), og tað ger Hann enn í dag millum annað við Bíbliuni.
Bíblian er dagliga føði okkara
- Les javnan Orð Guds – ger tað hvønn dag. Ger tað til ein vana, ið tú ikki kanst verða fyri uttan.
- Hevur tú ikki lisið í Bíbliuni áður, kanst tú til dømis byrja við at lesa alt Fyrsta Bræv Jóhannesar. Tá tað er lisið, kanst tú halda áfram at lesa Jóhannesar evangeliið, har tú lærir um lív Jesusar.
- Verð ikki kedd/ur ella mótfallin, um tú ikki skilur alt, tú lesur. Fólk flest skilja ikki alt, tey lesa í Bíbliuni! Spyr onnur trúgvandi, um tey kunnu hjálpa tær at skilja ymisk skriftstøð.
- Tað ber eisini til at byrja varliga. Eitt ørindi um dagin er betri enn onki.
Lær teg at lesa á rættan hátt
- Ver vakin og umhugsin meðan tú lesur
- Ver móttakilig/ur mótvegis Guds rødd, meðan tú lesur, tí Hann kann tosa við teg gjøgnum tað, tú lesur.
- Byrja við at lesa ein bók í Bíbliuni, og les hana lidna, áðrenn tú fert víðari.
- Nýt annað tilfar, sum til dømis bíbliuorðabøkur og leksikon, meðan tú lesur.
- Hugsa um, hvat Gud vil siga við teg, og bið Hann vegleiða teg gjøgnum tað, tú lesur
- Lær teg okkurt ørindi uttanat. Tað kann verða til styrki og vegleiðing aðrar tíðir.
Bíblian er ein bók samansett av fleiri bókum
Bíblian er býtt upp í tveir partar:
- Gamla Testamentið – Er í høvuðsheitum ein frásøgn um Gud og Hansara samband við Sítt fólk Ísrael, men er eisini ein forsøgn fyri Jesus Krists verki á jørðini. Tað eru 39 bøkur í Gamla Testamenti, og tær kunnu bólkast soleiðis:
- Mósibøkurnar
- Søgubøkurnar
- Vísdómsbøkurnar (íroknað Sálmabókina)
- Profetabøkurnar
- Nýggja Testamentið – Er ein frásøgn um Jesusar lív og virki og um stovanina av samkomuni á jørð. Tað er 27 bøkur í Nýggja Testamenti, og tær kunnu býtast upp í hesi bókmentasløg:
- Evangeliini (Matteus, Markus, Lukas og Jóhannes)
- Søgubøkur (Ápostlasøgan)
- Brøvini
- Opinberingin
Hvussu kann eg siga øðrum frá míni trúgv?
- Tá vit hava upplivað okkurt serligt, til dømis verið á einum óvanliga góðum hotelli, luta vit okkara uppliving við onnur. Tí eiga vit á sama hátt at siga øðrum frá tí, sum er hent í okkara lívi, tá ið vit komu til trúgv á Jesus. Hetta er einasti máti onnur kunnu finna sama friðin, ið okkum er givin.
-
- Týdningurin av at luta sína trúgv við onnur.
- Jesus ynskir, at vit siga frá um okkara trúgv. Hann biður okkum um at gera onnur til ‘lærisveinar Hansara’ (Matteus 28:19-20
- Tað váttar, at tú trýrt á Kristus. Um tú veruliga trýrt á Kristus, so fert tú at vilja fortelja tað fyri onkrum.
- Tað styrkir teg í tíni egnu trúgv. Tá tú greiðir øðrum frá, at tú ert ein trúgvandi, fert tú at broyta teg, soleiðis at tú eisini livir, tað tú sigur.


c: text/html

text:
Uppskrift úr Sumba
Eina ferð var ein kongur í Danmark, sum hevði sterkan hug til at fáa risar at síggja og vita, hvussu teir vóru vorðnir. Hovmenn hansara lovaðu at vísa honun á ein, ið teir vistu um, og so gjørdi hann ferðina hagar við trý hundrað monnun.
Teir komu til ein heyggj og fóru inn; har sat risin við eldin. Hann rúnarbant við tað sama kongin og menn hansara, so teir fingu ikki vikað sær. Risin kyndi upp stóran eld, festi eitt sprit uppyvir og tók so kongsins menn, ein fyri og annan eftir, setti teir á spritið og stokti teir.
Um síður var kongurin einsamallur eftir. Risin talaði vinaliga til hansara og beyð honum til borðs.
Kongurin vildi treyður, men varð tó at gera tað. Fólkakjøtið spýtti hann út í eitt turriklæði, sum hann hevði bundið fyri munnin á sær, men djórakjøtið át hann.
Kongurin varð verandi um náttina í risahellinum. Morgunin eftir spurdi risin kongin, um hann hevði ikki verið ræddur kvøldið fyri, tá ið allir menn hansara vóru dripnir.
Jú, segði kongurin.
Risin segði tá, at hann hevði gjørt við teir, sum hann gjørdi, bara av tí, at teir vóru konginum ótrúgvir allir.
Síðan beindi risin kongin aftur á leið, men undir teimum korum, at kongurin lovaði at bjóða honum til veitslu, tá ið drotningin átti barn.
Kongurin evndi lyfti sítt og beyð risanum.
Hesin kom og varð væl fagnaður; hann kærdi seg um, at hann var so fátækur og átti so lítið at geva barninum (prinsinum), men gav tó sjey tunnur av gulli, og síðan gav hann prinsinum evni til at vinna hvønn bardaga, ið hann kom at vera staddur í.
Frásøgn: Anna Sofía og Fredrikka Langgaard, Sumba
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Ævintýrið er her endurgivið við stavseting Hammershaimbs.
59 AT 1165

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eina ferðina var tað ein kongur á Sikilsoy, ið var tikin úr leikum sum veiðimaður. Hetta var ein av teimum rættiligu kongunum, ið fyrr vóru: Hann sat á fílabeinshásæti og ráddi fyri londum, hann var í skarlaksstúku og hevði gullkrúnu og gullsvørð.
Á veiðuferðum var tað eingin, sum kom honum nær; hvørki í styrki ella dirvi. Hann fann fragd í at koma bæði sær og sínum monnum í óføri, fyri at sleppa at gera tey roysnir at redda teir aftur.
Ein dagin, hann er á djóraveiðu við sínum monnum, síggja teir ein yvirvaksnan skógmann koma rennandi úr einum gili. Hann var sum ein tussi, so grimur og ljótur. Tað var ikki laga boð; kongurin legði á hann beinanvegin og báðir at berjast. Teir bardust bæði hart og skarpt, syftu hvønn annan so høgt á loft, fóru upp á miðjar kálvar í harðan vøll, sum teir tóku á. Skógmaðurin var sterkur sum fjallið, hann bæði klóraði og beit. Men endin var tann, at kongurin vann og bant hin.
“Fáið mær hann nú heim, hinir gomlu,” sigur kongurin við menninar hjá sær, “og setið hann í tað sterkasta fangabúrið í kongsgarðinum.” Tað var gaman í, søgdu kongsmenninir. So tóku teir hann ímillum sín at húsum og settu hann í jarnbúr. Kongur læsti sjálvur aftur fyri honum og stakk lykilin upp á seg. Hann leit ongum øðrum til at hava hann. So fegin var kongur fyri skógmannin, hann hevði fingið, at hann gekk hvønn dag at hyggja at honum. Men so ein morgun er kongur aftur á djóraveiðu: “Handa rádna hjá mær,” sigur hann við drotningina, “tak tú lykilin á skógmannabúrinum, meðan er eri burtur; men lat hann ikki av hondini, tað sigi eg tær. Tí tað lovi eg: Verður skógmaðuin burtur, eg komi aftur, tann, ið hevur slept honum út, skal ikki tiggja lív.” So fór hann.
Kongshjúnini áttu ein lítlan son, sum æt Guri. Henda morgunin fer Guri at spæla við nýggjan boga, hann hevði fingið. So gekk hann har og skeyt. Einaferð, hann skjýtur, hendir honum tað óhapp, at pílurin fleyg inn millum jarnteinarnar í skógmannabúrinum, og skógmaðurin var ikki seinur at taka hann. Drongurin bønar og biður hann geva sær pílin aftur, tí hann var so ringur um at missa henda gullpílin, hann nýliga hevði fingið.
“Ja, letur tú upp fyri mær, skal tú fáa hann aftur; men annans beini eg fyri honum,” segði skógmaðurin. Og hann legði pílin um knæið og sat til reiðar at støkka hann av, um drong-urin segði nei.
“Slept tær út,” sigur Guri, “tað skuldi eg gjørt. Men eg veit ikki, hvussu eg skal fáa hurðina upp.”
“Jú, nú skal tú hoyra,« sigur skógmaðurin. »Tá ið móðir tín leggur seg at sova á middegi, far so og tak varliga niður undir koddan hjá henni; har liggur lykilin. Tak hann, kom higar við honum og lat mær upp. Tað kundi borið á, at eg onkuntíð seinni fekk lønt tær tað aftur.”
Guri fer. Alt gongur væl. Hann er skjótur aftur við lyklinum: “So, nú skal eg lata tær upp. Men lova mær, at tú rýmir langt, langt burtur úr námindum, so faðir ikki finnur teg; tí fær hann teg einaferð enn, kvíði eg fyri, hann drepur teg.” So lat Guri upp, fekk pílin aftur, og skógmaðurin fór findarglaður til stroks.
Skógmaðurin hevði áður verið ein vakur unglingi. Men av tungum ástartrega var hann rýmdur út í óbygdir. Síðani hevði hann livað millum villini djórini í tjúkkum viðaskógum og einki havt til matna uttan urtir og gras. Av tí hann bert hevði etið sovorðið og gingið nakin, var hann vorðin loðin sum seyður, hevði skegg sum kópakampar og var grønur á liti, allur sum hann var.
Tað fyrsta, ið drotningin ger, hon vaknar, er at fara undir koddan eftir lyklinum. Men tak hann nú! Hamskift legðist hon á songina at róta alt á gos, men ongan lykil hon fann. Stór-grátandi leyp hon út og rópti hvørt mansbarn í kongsgarðinum saman, tey skuldu siga henni, hvør ið hesa skemdargerð hevði gjørt, at sleppa skógmanninum út. Nei, øll søgdu seg frí, tey høvdu ikki nortið lykilin á skógmannabúrinum. Til endan kom Guri lotur og niðurfyrikomin, segði at hon skuldi ongan annan leggja undir hetta; tað var hann, ið hevði slept skógmanninum út. So sigur hann henni alla tilgongdina.
Tá fall drotningin rættiliga í fátt: “Mítt neyðardýr,” segði hon við sonin, “skal tú týna, so ungur tú er? Nei, tað má ikki henda.” So biður hon hovfrúurnar búgva sær sonin til ferðar, fær honum tveir álítandi fylgissveinar at fara við, gevur honum ein flota av bestu rossum í ríkinum og tólv klyvjar av reyðargulli. So koyrir hon teir av stað burtur í fremmand lond at vita, ið hvussu fer.
Nú teir eru væl farnir, kemur kongurin heim aftur av djóraveiðuni og fer beinanvegin so glaðbeintur at vitja skógmannin. Men vanlukkutíð, nú stendur hurðin upp á víðan vegg og búrið er tómt. Øði spinnur í kongin. Hann dregur svørðið úr slíðrunum, brennir inn til drotningina og biður geva sær hendur á tann, ið hesa skarnsgerð hevði gjørt, at sleppa skógmanninum út, tí hann skuldi kvetta høvdið av honum í stundini.
Drotningin svaraði sáttliga aftur: “Sissa teg, sissa teg, harra kongur. Tað er okkara egni sonur, ið hetta hevur gjørt.” So segði hon honum, hvussu vorðið ið var, at hon hevði verið so fyrivarin, at senda sonin burtur í fremmand lond, fyri hann skuldi ikki verða dripin. Kongurin stóð grimur og breiður og studdi seg við sítt stóra svørð: “Hetta var tann versta gerð, tú kundi gera mær, at senda mín einasta son út at valtra. Tað mátti tú vitað, at eg fór ikki at renna mítt egið blóð fyri ein skógmann.” So illur var hann, at ivaleyst hevði hann jarðlagt drotningina, um riddararnir fóru ikki upp ímillum.
Kongurin sendi nú boðsveinar út um øll ríkir og lond og beyð, at tað skuldi gerast alt, ið gerast kundi, fyri at finna Gura aftur. Men so varliga fóru kongasonurin og hansara sveinar, at eingin fann teir.
Guri ferðaðist um allan heim, yvir dalar og fjøll, gjøgnum myrkar skógir og yvir villini høv. Soleiðis kom hann til mans. Fylgissveinarnir hjá honum gingu og ráðagjørdu um at drepa hann, so teir kundu fáa alt gullið, hann hevði við. Men teir samdust so illa um býtið av ríkidøminum, at tað dró út við drápinum.
Ein dagin, nú hitta teir ein riddara, ein ungan stásiligan mann, sum kemur ríðandi á tí vakrasta hesti, teir nakrantíð høvdu sætt. Hesin fremmandi biður sleppa sær at vera við uppi í ferðalagnum. “Tað er gaman í,” svarar Guri. “Vit eru glaðir við at fáa ein sovorðnan mann sum teg við okkum. Vit eru eisini fremmandir og vita ikki leið. Tú er kanska kunnugari og vil ráða fyri ferðini.”
Hesin riddarin er eingin annar enn skógmaðurin. Leingi aftaná, at hann var sloppin úr fangabúrinum, hevði hann valtrað um í sama lag. Men so ein dagin hevði hann hitt eina veittur, sum var farin so at stórlæa at honum, tí hann var so ljótur, at ein búld, ið hon hevði drigist við, brast, og hon var frísk í stundini. “Hasin gamli,” segði hon við hann, “tú hevur elvt tað, at eg fekk heilsuna aftur. Nú skal eg løna tær.” So skapti hon hann um til vakrasta ungling á jørðini og gav honum eitt hulduross. “Megi mína gevi eg tær,” segði hon, “so tú kann ráða yvir øllum heiminum til títt egið gagn.”
Skógmaðurin ferðast nú saman við Gura, sum hann beinanvegin kendi aftur. Men Guri kendi ikki skógmannin, sum vera man. Til endan koma teir til Írland. Har fáa teir vistarhald hjá einum bakara, sum var teimum góður - men lúrin sum ein vanlukka. Dagin eftir, teir eru komnir, sigur skógmaðurin farvæl og skal fara longur fram á vegin; men Guri bað og bønaði hann um ikki at fara, og tað við so nýtum orðum, at hann læt sær siga og fór ikki.
Tá á døgum vóru tvey sovorðin øgilig villross í Írlandi, at tað var ikki livandi fyri teimum. Tey drópu bæði fólk og fæ, grópaðu allan bøin upp og vóru so hervilig, at menn frá hond buðu seg til at fara úr landinum, og tað var eingin í ríkinum, sum leit sær til at knábusa hesum ódjórum.
Írakongurin var illa heitin, sum vera man. Hann sá, hvussu alt gekk av skriðuni, ríkið avoyddist hjá honum, og einki visti hann til ráða at taka.
Tá ið fylgissveinarnir hjá Gura fáa hetta at vita, hugsa teir við sær, at her er mestur ein útvegur til at fáa harra teirra av døgum, tí ongantíð vóru teir komnir á samt um at gera tað sjálvir. Teir taka so og siga fyri bakaranum, at Guri er sterkasti maður í verðini, og at teir so mangan hava hoyrt hann sagt, at hann kundi tamt villrossini sum ein royk. Men hann tímdi ikki at fáast við tað.
Bakarin legðist ikki á boðini, fór við tann spentar ál líka í kongsins garð, neig fyri kongi og segði: “Harri kongur, niðri hjá mær býr ein fremmandur riddari. Sveinar hansara siga, at hann er kendur um allan heim fyri styrki og dirvi, og teir hava so mangan hoyrt hann sagt, at tað skuldi staðist sær lítið á at tamt villrossini, bara hann hevði tímað.”
Hetta helt írakongurin vera stór tíðindi og bað bakaran vælsignaðan bera sær boð til mannin og biðja hann støkka inn á gólvið sum skjótast. Bakarin ber boðini, og um eina løtu kemur Guri inn fyri hásætið: “Harri írakongur, tygum sendu boð eftir mær. Hvussu kann eg tæna tygum?”
Kongurin sigur: “Eg hoyri, tú er mesta stríðskempa í verðini og hevur sagt teg føran fyri at temja villrossini, sum ganga og beina mær fyri ríkinum. Heldur tú teg snikkaleysan kunna basa teimum, so ger tað fyri mína bøn. Lønin skal vera tær vís.” Guri stendur sum kánus: “Veldugi harri írakongur, eg havi ikki grett tað.” “Nú, nú,” svarar írakongurin og rísnar á málinum, “kom ikki handa vegin. Illa sámir tað seg einum reystmenni at krjúpa frá sínum orði. Eg áleggi tær at herja á rossini. Standist hvat av, ið má. Lýðir tú ikki mítt orð, skal tú lata lív.”
Guri kemur illa heitin heim aftur í vistið og torir einki at siga fyri hinum. Men tann fremmandi riddarin sær, at hann er tungur í huga, og fær lokkað út úr honum, hvat ið áfatt er. – “Áh, ikki annað enn tað,” sigur skógmaðurin, “tað skal ikki standast á at fáa bilbukt við villrossunum. Eg skal leggja tær ráð: Far til kongin og bið hann fáa ein smið at smíða tær fýra hóvjørn. Tey skulu vera tveir tummar longri og víðari enn vanligt, hava hvassar groddar um kantarnar og tveir hvassar tindar afturúr. Tey skulu vit sláa upp á hestin hjá mær. Tað er ein hulduhestur. So skal tú síggja gleim.”
Tá lætnaði um hjartað á Gura. Hann niðan aftur til kong, bað hann vælsignaðan fáa sær ein álitissmið at smíða sær hóvjørn. Smið skuldi hann fáa, segði kongur, tann besta í ríkinum. Hann kom sjálvur við í smiðjuna.
Tá ið smiðurin hoyrdi, hvussu hóvjørnini skuldu vera vorðin, læði hann upp á háð: “Eg havi so mangt hóvjarnið smíðað; men sovorðnar fjákalótur havi eg ongantíð vitað.” – “Einki møsn, einki møsn,” segði kongur, hann tók í herðatoppin á smiðinum og helt hann inn yvir grúgvuna. “Ger tú ikki, sum tú verður biðin, verður tú stoktur.” Tá gav smiðurin seg, gjørdi hóvjørnini og sló tey uppundir.
“Saðla nú hestin og ríð óttaleysur av stað,” segði skógmaðurin við Gura. “Men tá ið tú hoyrir villrossini neggja, tak tá saðil og boksl av og slepp hestinum. Klív so tú upp í eitt træ og hygg, hvussu leikur fer.”
So reið Guri avstað.
Tað gekk longu sum rótasúpan um alt Írland um ein fremmandan riddara, sum var riðin út at temja villrossini og leiða tey spøk í kongsins garð. Hvørt eyga græt um henda mann, sum skuldi týnast. Tí týnast mátti hann; fara í holtur við villrossini, tað var deyðin. Neyðars maður, hildu fólk, tað er, tí hann er fremmandur og veit ikki, hvat hervilig ófriski villrossini eru. Men Guri legði einki í tað, hann reið óttaleysur sína leið.
Villrossini vóru ein hestur og ein ryssa.
Nú Guri hevur riðið ein góðan tein, hoyrir hann tey neggja. So loypur hann av, sleppur hestinum berbakaðum og klívur upp í eitt høgt eikitræ. Tá sær hann har burturi villhestin koma stunandi og stevna so beint á hulduhestin. Teir rúka so saman at sláast. Tað var ein ódnardystur; teir ýla sum tarvar, leypa leysir á loft og sláa, so tað ekkóar í fjøllunum. Leingi stóð býggj um býggj millum báðar, men so einaferð gav hulduhesturin hinum ein so dyggan leðrara upp undir undirkjaftin, at bæði kjálkabeinini brotnaðu og tenninar ruddu sum sandur burtur úr honum. Tá misti hann megina og slóst ikki meir.
Glaður kleiv Guri niður úr trænum, saðlaði sær hestin aftur og knýtti eitt boksl á hin, reið so heim við honum og bant hann fyri durunum hjá kongi.
Tá var frøi í Írlandi. Kongur kom við opnum ørmum móti Gura, tók tvørtur um hann og takkaði so miriliga fyri bragdið, hann hevði gjørt. Um kvøldið var veitsla í kongsgarðinum fyri honum.
Nú eru sveinarnir hjá Gura illa við. Tað var ikki hetta, teir høvdu ætlað, at harri teirra skuldi fáa høvi til at gera roysnir. Men eini ráð vóru enn: Villryssan var eftir, og hon var tað verra at basa. Teir taka so og ljúgva fyri bakaranum, at harri teirra hevur sagt, at hann lættliga kundi tamt ryssuna við, bara hann hevði tímað.
Aftur fær írakongurin lygnsmansboðini og áleggur Gura at temja villryssuna við. “Eg havi ikki røtt um at temja villryssuna,” sigur Guri. Men írakongur ilskast: “So, so, ongar um-beringar,” hann situr og dartar við einum tog í hondini. “Ger tú ikki, sum eg sigi, so heingi eg teg í hesum tognum.”
Hetta var ein verri standur, hugsar Guri og fer tungur í huga oman aftur til bakaran. “Nú,” sigur skógmaðurin, “er ikki gott hjá tær enn?” – “Nei, nú er verri enn nakrantíð. Kongur sigur, at speki eg ikki villryssuna við, verði eg hongdur upp eftir hælunum sum ein annar illgerðarmaður” – “íðan,” sigur skógmaðurin, “hvat skal tú leggja í tað? Ger tær fýra tvey so stór hóvjørn sum síðst og far so eftir ryssuni.”
Guri fer aftur til kong. “Gott í teg írakongur, kom við mær oman aftur til smiðin og fá hann at gera mær eini dupult so stór hóvjørn sum síðst.” Jú, kongurin kom beinanvegin, tað var ikki at siga. Hesa ferðina læði smiðurin upp aftur meir enn síðst og helt fyri: “Endin verður tann, at hóvjørnini verða so stór sum pottalok.” Hann hevði ætlað at sagt meir; men kongur greip hann niður á hálsin: “Tig við tær títt tvørtræ, og lat tær einaferð siga.” So boygdi hann høvdið á honum niður í eimin, so skeggið sveið. Tá lovaði smiðurin at smíða hóvjørnini og sláa tey uppundir.
Aftur saðlaði Guri hulduhestin og reið av stað á øðrum sinni. Tá ið hann hevur riðið nakað, hoyrir hann villryssuna froysa og ger sum síðst, sleppur hestinum berbakaðum og klívur upp í eitt træ at síggja, hvussu fer.
Ryssan kom beinanvegin og legði á hulduhestin; men hann vardi seg so væl, at hon vann einki á honum. Hvørja ferð, hann fekk høgg á hana, fekk hon meinar stingir, tí tindarnir á hóvjørnunum vóru sum svørð. Leingi dystaðust tey. Bardagin var harðari enn áður. Bæði drivu í blóði og turnaðu um, so jørðin skalv. Men so einaferð rámti hulduhesturin ryssuna upp undir bróstið við einum so dyggum stoyti, at sjey bringukoppar brotnaðu. Tá var úti við henni.
Guri leyp nú niður úr trænum, fekk boksl á hana og reið heim við báðum rossunum.
Tá ið hann kom heim móti staðnum, kemur alt, ið ganga kann, ímóti honum. Tey troðkaðust so uttan um av gleði yvir hetta bragd, hann hevði gjørt, at hann mundi ikki komið fram. Tá ið hann kom í túnið hjá kongi, doyði ryssan, og fast takist henni.
Nú var Guri móður og legði seg upp á songina eina løtu. Meðan hann liggur, hoyrir hann eitt sovorðið undarligt ljóð inni hjá sær. Hann fær ikki sovið fyri tí og fer upp at vita, hvat tað er. Tá varnast hann, at tað er eitt fiðrildi, ið er dottið niður í eitt ílat við hunangi og er vorðið fast. Guri tekur, so lætthentur sum hann kann, og hjálpir tí leysum. So leggur hann seg aftur at sova.
Tá ið hann vaknar aftur, eru boð frá kongi um at koma niðan. Hann fer.
“Ja,” sigur kongur, “tú hevur verið mær so góður, at tað besta er ikki ov gott at geva tær í løn. Eg eigi tvær døtur. Ætlanin er at geva tær aðra. Tann eldra eitur Tea. Hon hevur hár sum reyðargull. Tann yngra eitur Herja. Hon hevur hár sum silvur. Kann tú, tá ið báðar eru huldar í lín, so einki sæst av teimum, gita, hvør ið er tann gullhærda, so skal tú fáa hana til konu og eina ríviliga heimanfylgju við henni; men gitir tú skeivt, skal tú lata lív.”
“Veldigi harri írakongur,” svarar Guri, “skal hetta vera lønin fyri, at eg bjargaði tær ríkinum. Tað má eg siga, at øðrvísi tøkk hevði eg væntað. Tað tykir mær lítið hábærsligt at roynast soleiðis móti fremmandum manni. Men eg eri tann minni, eg má lúta.”
“Einki møsn meir um hetta,” hvessir írakongurin, “nú skal tú sleppa at umráða teg til í annaðkvøld.”
Guri fer sjálkandi heim aftur, daprari í huga enn nakrantíð. “Nú, skúrsurin aftur ringur í dag?” spyr skógmaðurin. “Tala ikki, góði maður, tað flættast ikki við írakongin. Nú skal hann taka lívið av mær, kann eg ikki gita, hvør av kongadøtrunum, ið er gullhærd, tá ið báðar eru fjaldar.” “Hatta hevur einki at týða,” sigur skógmaðurin, “raskari er tú at gita enn so.” Nei, tað helt Guri ikki. “Jú, nú skal eg siga tær,” svarar skógmaðurin. “Hitt fiðrildi, tú hjálpti burtur úr hunanginum, skal nú hjálpa tær. Tað skal koma inn og fljúgva tríggjar ferðir rundan um høvdið á tí gullhærdu. Hvørja ferð skal hon lyfta sína ljósu hond og koyra tað burtur. Hetta skal vera tær vissa fyri, hvørja tú skal gita á.”
Tá var Guri glaður: “Tú er móti øllum. Tær er einki óført,” sigur hann við skógmannin, “og um eg verði túsund ár, kann eg ikki løna tær tað aftur, men lít á meg, tað góða verður ongantíð ólønað.”
“Tala tú einki um tað,” sigur skógmaðurin, “eg havi onga løn uppiborna fyri tað, at eg eftir førimuni royni at samsýna tær fyri, at tú einaferð hevur verið mær so góður.” “Tað man ikki vera, at eg nakrantíð hava gjørt tær beina, sum er verdur at nevna,” sigur Guri. Tá sigur skógmaðurin: “Jú, tú hevur. Eg eri skógmaðurin, sum tú einaferð slepti út úr fangabúrinum hjá pápa tínum.”
Tá ið Guri hoyrdi hetta, var hann so glaður, sum hann aldri hevði verið áður. Hann tekur í hondina á honum: “Vit skulu vera brøður.” “Ja, vit skulu vera brøður,” svarar skógmaðurin, og so svóru teir hvørjum øðrum trúskap.
Dagin eftir fóru báðir í kongsgarðin. Kongurin leiðir døtur sínar fram, báðar huldar, so einki sæst av teimum. “Git nú,” sigur hann við Gura. Men Guri svarar ikki beinanvegin, stendur bara og starir. Kongur ótolnast: “Nú, nú, einki drál. Eg havi ikki tol at standa og bíða longur.” “Tú gav mær allan dagin at hugsa meg um, harri írakongur,« sigur Guri.
Ein løta gekk enn. Einki hendi. Øll sótu alspent og bíðaðu. Tá kom fiðrildið. Tríggjar ferðir fleyg tað rundan um høvdið á aðrari kongadóttrini. Tríggjar ferðir lyfti hon sína ljósu hond at koyra tað burtur. Nú sigur Guri: “Her er tann gullhærda.” Kongur tekur klæði av og øll, ið inni eru, síggja at rætt er gitt.
Guri fær hana nú til konu, og kongur gevur tí trúgva skógmanninum ta silvurhærdu til konu. Tá var frøi um alt Írland, og festarøl varð drukkið um alt ríkið í átta dagar.
Síðani fara báðir vinmenninir við kongadøtrum sínum aftur til Sikilsoy at vitja. Kongurin og drotningin eru ikki lítið bilsin, tá ið tey síggja Gura aftur. Nú høvdu tey gingið og syrgt deyða hansara í fleiri ár. Men so mikið størri var gleðin at fáa hann aftur.
“Hvør er hasin mikli riddari, ið við tær er?” spyr sikilsoyarkongurin. “Hatta er mín besti vinmaður,” svarar Guri, “og hann eigur lívið í mær. Pápi má takka honum fyri, at hann er so stórlatin, at hann hevur lønt alt tað illa, pápi hevur gjørt honum, aftur við góðum.” “Tað illa, ið eg havi gjørt honum. Eg havi ikki sætt henda mannin fyrr.” “Jú, betri enn so,” sigur Guri. “Hatta er skógmaðurin, pápi stongdi inni hina ferðina.”
“Nei, nú ger tú meg býttan,” undrast sikilsoykongurin, og hann tekur um hálsin á skógmanninum: “Tað má eg siga: Minni vælgerð átti eg av tær, enn at tú skuldi redda mær sonin.”
Guri varð kongur á Sikilsoy eftir faðir sín. Skógmaðurin fór aftur til Írland og varð kongur har. Teir livdu báðir í mong ár saman við konum sínum, bæði í gleði og gaman.
Úr bókini ”Ævintýr 1”. Heðin Brú týddi. Føroya lærarafelag gav út í 1959.
Upprunaheiti: ”Skovmennisket”. V. Hermann, B. Pio: “Eventyrbogen”, København 1862


text:
Lųgtingsmenn vóru tżsdagin kallašir saman viš evnisdag į Parnassinum į Hotel Hafnia. Dagurin var serliga ętlašur nżggjum tingmonnum, men ašrir kundu eisini mųta.
Samanumtikiš var taš ein blandingur av nżggjum og gomlum tingmonnum, sum sótu kring boršiš į Parnassinum, mešan fulltrśar į lųgtingsskrivstovuni greiddu frį.
Evnini vóru valdsbżtiš ķ stżrisskipanarlógini, tingiš sum lóggįvumyndugleiki og tingiš sum eftirlitsmyndugleiki, politiskt og ręttarliga.
Višurskiftini millum lųgtingiš og landsstżriš vóru serliga nógv umrųdd. Eitt av mįlunum, sum tingmenn tóku upp, var, at lųgtinguš stundum er ov generųst, tį taš gevur landsstżrinum heimild til at įseta nęrri reglur viš kunngeršum.
Hetta kann hava viš sęr, at lųgtingiš sleppur endanum, sum taš eigur at halda ķ, varš fųrt fram.
Viršiš į lųgtingssamtyktum var eisini višgjųrt. Nevnt varš, at landsstżrismenn eru ikki ręttarliga bundnir til at fylgja teimum.
Hinvegin skula teir fylgja teimum lógarsamtyktum, sum verša gjųrdar, men lųgmašur hevur heimild til at siga nei til at stašfesta eina lóg, sum er samtykt į tingi.
Taš vóru fulltrśarnir Sjśršur Rasmussen, Kristina Samuelsen og Hųgni Joensen, sum greiddu frį. Edmund Joensen, lųgtingsformašur, kunnaši at enda tingmenn um, hvat er góšur sišur į tingi.
Eitt er, at lųgtingsmenn į tingsins rųšarapalli skula tala gjųgnum formannin. Annaš er, at teir skula nevna ašrar tingmenn viš bęši fornavni og eftirnavni og lųgmann skula teir nevna lųgmann.
Tingmenn skula vera sišiligir og lurta eftir formanninum, sum hevur heimild at taka oršiš frį teimum. Taš er bara hent eina einastu ferš, tį Finnbogi Ķsakson fyri nųkrum įrum sķšani tók oršiš frį Henrikki Old.
Hetta sigst vera einasta tilfelli av sķnum slag ķ ųllum Noršurlondum. Sķšani hevur Henrik Old kortini fingiš mįliš fyri seg aftur, og taš er ein sjįldsamur tingfundur, har hann ikki hevur oršiš.
---


text:
Friday, October 14, 2011
Dagur í viku...
Sunnudagur komandi er dagur í viku, tí tá verður konsert í Norðurlandahúsinum av forkunnugum slag, sum byggir brýr yvir um gjónna, sum ofta verður hildin at vera millum
sonevndan klassiskan og rútmiskan tónleik. Konsertin fevnir um framførslur hjá Teiti, gentukórinum hjá Danmarks Radio, Aldubáruni og Tariru.
Nýggj verk verða frumframførd tann 16. okt. í Norðurlandahúsinum og í konserthúsinum hjá DR í Keypmannahavn tann 3. nov. Tað er Teitur Lassen, ið hevur skrivað “Weekdays”, og støðið undir verkinum eru teir sjey vikudagarnir. Verkið er fyri kór og orkestur og er í sjey pørtum. Íblásturin til tónaverkið hevur fram um alt verið einfeldnið og hugtøkan av tí minimala. Verkið verður framført í samstarvi við gentukórið hjá Danmarks Radio, føroyska kórið Tarira og tónleikabólkin Aldubáran.
Teitur er kendur sum songskald við serligari dygd, og hansara sangir kennast um somu tíð bæði viðkvæmir og sterkir. Sangirnir festa seg í hugan, tí teir bæði skaldsliga og ljómliga standa sterkir. Vit síggja nú nýggjar og dyggar síður av stóru tónlistargávunum hjá Teiti. Áhuga fyri teimum klassisku ljóðførunum hevur Teitur havt leingi, men tað hava verið onnur tónaskøld, sum hava staðið fyri útsetingini av tónaverkunum hjá honum. Nú er tað Teitur sjálvur, sum hevur skrivað alt nótaritið.Tað er eitt brot úr amerikanska skaldaverkinum Freedom eftir Jonathan Franzen, sum er tekstliga støðið undir verkinum "Nice Man's Anger", sum Tarira syngur. Ein av høvuðspersónunum, tann fitti Walter, er tilvitin um umhvørvið og sera góðviljaður, men mitt úti á motorvegnum flýgur illsinnið í hann. Tær ymsu kórrøddirnar hava leiklutin sum ávikavist ytra og innara frásøgufólk. Hetta verður flættað saman við beinleiðis talu næstan sum í einum songleiki, og samstundis sum bæði frásøgnin og tónleikurin eru merkt av álvara, er verkið á tremur við skemti.
Kenda og dugnaliga kórið DR PigeKor kemur á konsertferð til Føroya í heyst. Kórið, ið er stjórnað av svenska kórleiðaranum Cecilia Martin-Löf hevur áður framført saman við Teiti, og í hesum sambandi verður konsertskráin økt við meira tónleiki.
Kórið Tarira verður stjórnað av Sunleif Rasmussen. Hann man vera best kendur sum tónaskaldið, sum setti føroyskan samtíðartónleik á klassiska heimskortið, tá ið hann skrivaði fyrstu føroysku symfoniina. Hann hevur skrivað verkið "Jordpigernes drøm” fyri kór og percussion til DR PigeKor. Støðið er brot úr skaldsøguni Tornið við heimsins enda eftir William Heinesen, sum vit seta inn her niðast á blogginum.
Tað er listakvinnan Marianna Mørkøre, ið hevur myndað konsertbúmerki og myndir. Konsertin Weekdays verður í konserthúsinum hjá DR í Keypmannahavn hósdagin 3. november kl. 19.30. Atgongumerki fáast á heimasíðuni hjá Norðurlandahúsinum www.nlh.fo og heimasíðuni hjá Konserthuset http://www.dr.dk/
Jordpigernes drøm
1.
PÅ DEN TID DA JORDEN ENDNU IKKE VAR RUND, men havde begyndelse og ende, knejste et herligt tårn ved verdens yderste rand.
Om dagen sejlede et uophørligt tog af skyer langsomt forbi ude i afgrunden under solens øje.
Om natten lyste tårnet om kap med afgrundens nordlys og stjerner, for det var et lysende tårn.
På klare aftener kunde men se det dejlige tårnlys funkle ude i havmørket, og da kunde man gribes af en uimodståelig higen mod det strålende tårn, der løftede sig ensomt mod de ukendte vældige egne hvor verden ender og begynder, og hvor Guds ånd svæver over vandene.
Det var i den fjerne oprindelsens tid, dengang du endnu ikke vidste at det magiske tårnlys var lyset fra et ganske almindeligt fyrtårn, et værk af menneskers hænder og snilde, en nyttig og fornuftig lysgiver.
Det var også før du endnu vidste at Jorden er en stjerne blandt andre stjerner i et ufatteligt svælg af tid og rum, og du selv en stjernebo.
Intermezzo
(ORDENE)
Ordene kommer fygende. Eller kommer stille dalende. Eller sætter sig på ruden som regndråber eller som isblomster.
“Tulipan-Hyacint-Hyapan-Tulicint”.
2.
(VANDHANEN)
Så kommer Natten.
Natten står over alle tage.
Natten funkler i alle ruder og i regnpytterne på de blå petroleumstønders låg.
Nu slumrer alle mennesker i deres kamre, hvor søvnblomster daler i mørket.
I stilheden høres den fjerne lyd af stjernedråbers dryp fra himlen. Lyden ekkoer i hele det store himmelhvælv.
Lyden er den eneste lyd i Himlen og på Jorden.
- Lyden kommer fra en vandhane, der ikke er rigtigt lukket.
Ensom, ensom er den dryppende vandhane i verden.
3.
(JORDPIGEN ØSSEMØDL)
Jorden er stadigvæk ikke blevet rund og endnu har Gud ikke sat skel mellem drøm og vågen og mellem farende skygger og levende væsener.
Nede i brændekælderens evige nat sidder Jordpigen Øssemødl. Hun ses kun et lille øjeblik straks når vi kommer ned med lygten for at hente brændsel. Så sidder hun i krogen, og bagved hende er der et mylder af grå ansigter og hænder. Det er alle de andre jordpiger, der bor hernede.
Men så bliver det altsammen borte, og dér hvor Jordpigen Øssemødl sad ses kun skyggen af en gammel forhugget drivtømmerblok.
Men så har du et øjeblik set hvordan hun sidder og stirrer på dig, for hun kender dig godt.
Jordpigen Øssemødl og alle de andre jordpiger bor i mørket under huset og ser aldrig lys, for de er døde.
Men Jordpigen Øssemødl er dog ikke mere død end at hun om natten kan snige sig ud af brændekælderen og op i forstuen og videre ad loftstrappen ind i sovekammeret hvor du ligger og drømmer. Så ved du at hun er kommet for at hente dig og at I nu skal ud og svæve. Ud og sejle på store vinger, over hav og land, den lange vej til Verdens Ende hvor Tårnet står.
Epilog
(ORDENE)
Hyacint og Tulipan er de dejligste ord.
“Hyapan-Tulicint-Sintipan-Tulihy.”
Posted by Listin at 10:22 AM
Labels: Skaldskapur, Tónleikur


text:
Beint eftir klokkan hálvgun trý í nátt fær løgreglan boð um at eldur er í plattavirkinum á Toftum.
Tá Skálafjarðar Kommunala Sløkkilið stutt eftir kemur á staðið, stendur bygningurin í ljósum loða, og stóð ikki til at bjarga. Umframt sløkkiliðið av Skálafjørðinum luttók sløkkiliðið úr Fuglafirðið eisini í arbeiðninum við at sløkkja eldin.
Nógvur hiti stóðst av eldinum og sløkkiliðini syrgdu fyri at eldur ikki festi í grannabygningin norðanfyri, sum er landingarmiðstøðin á Toftum.
Tað rýkur framvegis, men tamarhald er á støðuni. Skálafjarðar Kommunala Sløkkilið verður á staðnum so leingi sum tað rýkur, og fer seinni at tryggja leivdirnar, so einki skal fara á flog.
Løgreglan fer seinni at kanna orsøkina til eldin.


text:
Bløðrubruni er bruni í bløðruslímhinnuni, sum oftast kemst av tarmbakterium (E-coli). Bløðrubruni varar som oftast ikki longur enn nakrar dagar. Hendingaferð kann sjúkan spreiða seg upp í nýruni og geva nýrnakokubruna og síðani møguliga eisini blóðeitran.
Vanligastu eyðkennini av bløðrubruna er sviði, tá vatnið skal latast, ella kenslan av at vilja pissa alla tíðina, uttan at trongdin er so stór. Eisini kann landið fáa ein annan lukt.
Sum oftast eru tað kvinnur, sum fáa bløðrubruna. Hetta tí landræsið hjá kvinnum er styttri enn hjá monnum, og tí sleppa bakteriurnar frá tarmunum lættari til bløðruna.
Bløðrubruni er vanligur hjá barnakonum, og av tí at komplikatiónir ofta kunnu standast av hesum, so verður landið javnan kannað hjá barnakonum.
Kvinnur í skiftisárunum eru eisini í størri vanda fyri at fáa bløðrubruna vegna trot á tað kvinnuliga kynshormonið. Trotið viðførir turrar rovur í skeiðini. Hetta betrar um lívskorini hjá bakteriunum, sum kunnu flyta seg longri upp í bløðruna.
Menn fáa sjáldan bløðrubruna, og sum oftast eru tað menn, sum hava trupulleikar frammanundan, sum t.d. við prostata, sum fáa bløðrubruna. Eldri menn fáa oftari bløðrubruna vegna minkandi evni at tøma bløðruna heilt.
Børn hava sjáldan bløðrubruna. Sjúkueyðkennini hjá børnum eru ofta minni ítøkilig - eitt nú veikleiki, tey tola ikki nógv av, hava ikki matarlyst og spýggja.
Metir læknin, at tú skalt viðgerast, eru tað ymisk sløg av antibiotika, ið kunnu nýtast. Tað vanligasta, ið verður nýtt, er sulfonamid (eitt nú Lucosil), pivmecillinam (Selexid – kann tó bert nýtast, um ein blóðroynd finst, ið vísir, at carnitin mongdin í blóðinum er yvir 10 µmol/L), eitt breiðspektrað penisillin (ávirkar fleiri bakteriur) ella nitrofurantoin. Viðgerð í 3 dagar fyri bløðrubruna er vanligvís nokk til kvinnur, meðan menn skulu viðgerast í eina viku.
Neyðugt kann eisini verða at fáa fyribyrgjandi viðgerð í longri tíð, um ein hevur afturvendandi bløðrubruna.
Far til læknan beinanvegin:


text:
" Dániel setti sær fyri, at hann skuldi ikki gera seg óreinan ..." Dán. 1,8
Bíblian sigur, at " Dániel setti sær fyri, at hann skuldi ikki gera seg óreinan við mati kongsins ella við víninum, ið hann drakk ..." Hesin serligi maturin og vínið varð ofrað heidnum gudum sum ein tilbiðjan, og tað kundi Dániel ikki góðtaka. Hann varð biðin um at gera ímóti síni sannføring, og tað vildi hann ikki!
Daniel hevði góðar grundir, um hann valdi at játta. Hann var langt burtur heimanífrá og kundi gera, sum hann vildi. Eingin har heima fór nakrantíð at frætta tað. Harumframt fór hann at gera kongin firtnan, um hann ikki vildi eta hetta – og tað var ikki gott fyri yrkisleiðina!
Dániel visti, at Guds Orð var greitt viðvíkjandi avgudadyrkan, og Gud signaði hann fyri tað. Endin varð, at hann bleiv vardur, varðveittur, framfluttur og fekk framgongd á óhugsandi hátt. Hansara meginregla var: "Tá ið Gud sigur ja, sigi eg ja. Og tá ið Gud sigur nei, sigi eg nei." Og hann hevði grundlagt sínar sannføringar, áðrenn hann kom til Babylon.
Spurningur: Hevur tú gjørt av, hvat tínar grundleggjandi sannføringar eru? Hevur tú brúkt góðu tíðirnar til at gera av, hvat tú vilt og ikki vilt gera í ringu tíðunum?
Um ikki, so eigur tú at gera tað. Vinmenninir hjá Dániel høvdu helst sagt við hann: "Eingin fer at frætta tað." Men hansara hugsan var: "Gud fer at vita tað, og tað fari eg eisini. Eg eri ikki noyddur til at liva við tær, men eg eri noyddur til at liva við mær sjálvum."
Tankar og fyrimyndir tínar skulu altíð vera opin fyri at broyta og bøta um, men grundleggjandi sannføringarnar skal ikki bera til at tingast um!
So liv eftir sannføring tíni!
Úr "... et Ord til Dagen" 28. mars 2020
(Erla Berghamar týddi)
Dániel varð noyddur til at gera av, um hann vildi vera ein, sum lagar seg, ....Les meira
Bíblian sigur, at " Dániel setti sær fyri, at hann skuldi ikki gera seg óreinan við mati kongsins ella við víninum, ið hann drakk ..."Les meira
Í USA síggjast av og á bilar við teksti á kúfangaranum, sum sigur, at barnið hjá eigaranum er 'heiðursstudentur' á ávísum skúla.Les meira
"... biðið, fyri at tit skulu ikki falla í freisting!" Matt. 26,41Les meira
"Játta vit syndir okkara, er Hann trúfastur og rættvísur, so Hann fyrigevur okkum syndirnar og reinsar okkum frá allari órættvísi.Les meira
Har sum tú býrt, har er heim títt ella bústaður tín. Tá ið tú prísar Gudi, sigur tú: "Kenn teg heima her, Harri."Les meira
Tá ið tú kannar tíni mistøk, sært tú, at tað var hugsanarhátturin ta løtuna, sum var orsøkin, og tað er tí, tú ert noyddur til at halda á at bjóða tínum egnu hugsanum av.Les meira
Um ein, tú elskar, sorar hjartað og svíkur álit títt, verður tú viðkvæmur.Les meira
Tað ber til at lovprísa Gudi alt ov lítið, men tú kanst ongantíð prísa honum ov nógv.Les meira
Paulus skrivar: "At hann skuldi víkja frá mær, bað eg Harran um tríggjar ferðir.Les meira
"... fyri at eg skal ikki gera meg stóran ..." 2. Kor 12,7Les meira
Tey bíbliukønu eru ikki samd um, hvat "tornurin" hjá Paulusi var.Les meira


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
EB/Streymur-Skála kvinnur í Champions League
Kvinnuliðið hjá EB/Streymi-Skála spælir í hesum døgum fyri fyrstu ferð í evropeisku meistarakappingini Champions League.
Tær eru í bólki við Gintra úr Litava, NSA úr Bulgaria og FC Honka úr Finlandi.
Allir dystirnir verða spældir í Litava. Føroysku kvinnurnar hava spælt tveir dystir higartil. Týsdagin taptu tær 3-0 móti NSA og fríggjadagin taptu tær 7-0 móti Gintra.
Mathias Davidsen, venjari hjá EB/Streymi-Skála, sigur, at av tí at hetta er fyrstu ferð, at liðið er í Evropa og spælir, vórðu tey ikki greið yvir hvussu sterkari mótstøðu tey fóru at møta.
Hann sigur, at hóast úrslitini ikki hava verið eftir vild, so hevur tað verið ein góð uppliving fyri liðið at verða við í eini sterkari kapping sum hesari.
Seinasti dystur á hesum sinnið verður spældur í morgin tá EB/Streymur-Skála hittir FC Honka úr Finlandi.
EB/Streymur-Skála er niðast í sínum bólki og hevur mist møguleikan at spæla seg víðari.
Tak niður
Sí eisini


text:
Sum áður fráboðað, verður landsdansistevnan hildin á Eiði 11. mai og bjóða vit tí til stevnuna – tilmelding fer fram umvegis dansifeløgini kring landið, ið siga fyrireikarunum frá, hvussu nógv tey verða. Dansifeløgini flyta luttøkugjaldið, kr. 300,- fyri hvønn, á kontu 9181-526.576.4 í seinasta lagi 15. apríl 2019.
Skrá
Kl. 16:30: Vit møtast á Vaglinum, har stevnan verður sett. Aftaná kvøða vit eina ella tvær stuttar vísur. Tá tað er liðugt, verður gingið niðan í skúlan. Um veðrið ikki er til vildar, møtast vit í skúlanum
Kl. 18:00: Borðhaldið byrjar í ítróttarhøllini (sum er partur av skúlanum). Eftir borðhaldið verður farið í Mentanarhøllina, har dansað verður (er eisini partur av skúlanum). Kvæðaskráin er niðanfyri.
Kl. 02.00: Morgunmatur verður í ítróttahøllini.
Vinarliga,
Rasmus Joensen, fm., Dansifelagið á Látrinum,
og
Heini Holm, fm., Norðurstreymoyar Dansifelag
Kvæðaskrá
Kvøðið verður í hesi raðfylgju:
- Dansifelagið á Látrinum: Dvørgamoy I (60), Hjalmar Kollslíð skipar
- Norðstreymoyar Dansifelag: Jeg ser så mangt et orlogskib (31), Hans Dávid Vík skipar
- Ung í Dansi: Brókatáttur (49)
- Dansifelag Kaggans: Bøhmerlands dronningen (23), Katrin Johansen skipar
- Sumbiar Dansifelag: Geyti Áslakson, seinni partur (40), Sólfinn Kjærbo skipar
- Tvøroyrar Dansifelag: Guttormsvísa (25), Kristian Olsen skipar
- Vága Dansifelag: Eg havi verið fermur og ungur (11), Jónvør Petersen skipar
- Stígur Fast og Leikum Fagurt: Vilmundskvæði (80), Tormóð Nielsen skipar
- Fótatraðk: Fípan Fagra (53), Birita Jóhansdóttir skipar
- Klaksvíkar Dansifelag: Ebbe Skammelsøn (64), Leivur Jacobsen skipar
- Eysturoyar Dansifelag: Norska Løva (22), Kathrina Hansen skipar
- Jómsvíkingar: Jómsvíkingar (35), Arnfinn Bjarkhamar skipar
- Tøkum Lætt: Kong Sverke (40), Jóna Jimenez skipar
Talið á ørindum er 533 tilsamans. Hettar tekur millum 3½ og 4 tímar at kvøða.


text:
Yvirlit yvir kvæðini, sangirnar og vísurnar sum verða á Barnadansistevnuni.
Kl.10.15
Eysturoyar dansifelag Sigmundskv. yngra 32 ør.
Dansifelagið í Havn Kall og Svein ungi
Tofta skúli Ynskifløskan(kvøðið 2 ferðir)
Tøkum Lætt Risin og Kellingin
Klaksvíkar dansifelag Ólavur Riddararós 18.ør
Skúlin í Lorvík Eg kendi mær ein ríkmann
Leikum Fagurt Mús uppá korn
Jómsvíkingar Ormurin Langi 20 ør.
kl.12.15 Frískúlin í Tórshavn Nykurs vísa
Tofta skúli Mallebro
Skótar Kongaríkið í Bábylon
kl. 13.30 Felagið á Látrinum Nykurs vísa
Skúlin í Lorvík Stat op Sankta Simeon
Kl. 14.00 Lorvíkspáll – Jens Dalsgaard fortelur og vit kvøða 14 ørindir
Kl. 14.10 Losjan í Gøtu Í Gøtu ein dag
Vága dansifelag Leivskvæði 23.ør.
Dansifelagið í Havn Harra Pætur og Elinb. 19 ør
Eysturoyar dansifelag Stolt Signhild


text:
Ein heilsan frá Jógvan Skorheim, borgarstjóra í samband við Summarfestivalin í Klaksvík 9. – 11. august.
Síðan fyrsta Summarfestivalin í 2004 hevur Vágsbøur verið staðið, har hittini hittast. Hetta fyrsta árið var vælsignað við bakandi sól, og millum hittini vóru “Daddy Cool” hjá Boney M og “Lady in Black” hjá Ken Hensley úr Uriah Heep.
Hóast fyriskipararnir høvdu spælt við tankan um ein festival í Klaksvík í fleiri ár frammanundan, so var hugskotið og tiltakið nýtt fyri tey flestu av okkum, og optimisman var eyðsýnd á Vágsbøi hesar góðveðursdagarnar í august 2004. Stemningurin var fantastiskur, og á ein ella annan hátt bar alt til. Øll vóru flúgvandi, sjálvt Trølla Pætur og garrvilla omman, sum í fallskíggja lupu niður á Vágsbø úr tyrluni til barnatiltak og konsert.
Tann minnisverdi fyrsti Summarfestivalurin vísti seg bert at vera byrjanin, og nú vit í ár fara undir festivalin 15. árið á rað, kunnu vit líta aftur og staðfesta, at Summarfestivalurin í viðgongd og mótgongd hevur gjørt tað størri og stuttligari at vera í Klaksvík.
Nakrar av løtunum hava sjálvsagt verið lættari og stuttligari enn aðrar – hvør minnist ikki 2006, tá Roger Hodgson ikki fekk lent fyri mjørka fyrr enn væl út á náttina, og tí ikki byrjaði konsertina á Vágsbøi fyrr enn árla á morgni? Ella árið eftir, 2007, tá Scorpions við heimshittinum “Rock you Like a Hurricane” lýstu illveðrið á festivalinum enn betri, enn hvat gott var?
Minnini og søgurnar frá Summarfestivalinum eru óteljandi. Men tær enda altíð væl, og ótroyttiligir herja fyriskipararnir trúfastir á aftur, ár eftir ár eftir ár. Tað mugu vit sum býur, kommuna og samfelag ongantíð gloyma at takka teimum fyri. Teirra dirvi og árræði leggur lunnar undir, at vit sum festivalgestir kunnu vera við til at gera Summarfestivalin til eitt av størstu og bestu hæddarpunktunum á føroyska sumrinum.
Tað einasta, vit skulu gera, er at møta upp í góðum lag – og ja, við hvørt eisini hava regnklæðini og gummistyvlarnar til reiðar – og so bara njóta hittini og góðu samveruna við hvønn annan. Í ár kunnu vit gleða okkum til heimshitt sum “Barbie Girl” og “Symphony”, og so sjálvandi eisini mongu fantastisku føroysku nøvnini, sum mynda hesa 15. Summarfestivalskránna. Sjálvur gleði eg meg mest til at vera við til at skapa nýggj minnir, og harvið fáa nýggjar søgur at fortelja saman við øllum øðrum festivalgestum og -fyriskiparum.
Góðu fyriskiparar og góðu vit øll, sum tilsamans skapa Summarfestivalin hvørt einasta ár: hjartaliga til lukku við teimum 15 árunum! Hetta fantastiska tiltakið flýgur framvegis høgt, og lat okkum øll í felag síggja til, at so kann vera í nógv ár afturat.
Hjartaliga vælkomin til Klaksvíkar, øll somul og góðan Summarfestival.
Jógvan Skorheim
Borgarstjóri í Klaksvíkar kommunu


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Rót og rútma
Rót og rútma er ein tónleikasending við country tónleiki í breiðastu merking. Í Rót og rútmu kanst tú hoyra tað allarnýggjasta á country marknaðinum, ikki bara úr USA, men eisini úr Føroyum, Evropa og aðrastaðni.
Eisini eru country klassikarar á skránni, og nomið verður við tað, sum rørir seg innan hesa tónleikasjangru. Sendingin hevur verið á skránni í útvarpinum í útivið 17 ár.
Meinhard Jensen sigur um sendingina: "Besta tónleikasendingin í føroyskari radiosøgu heldur fram á sama støði. Sama góða røddin, altíð ein veitslugrýta við nýggjum og gomlum country, stórseljarum og obskurum gimsteinum."
Vertur er Petur Rouch.


text:
Endamálið við FarGen
Málið við FarGen-verkætlanini er at lesa arvastreingin (genomið) hjá øllum føroyingum, sum vilja tað. Endamálið er at menna ein pall, sum letur upp fyri fyri gransking í føroyskum ílegum. Saman við vitan úr heilsuverkinum og Ættarbandsskránni letur kortleggingin av føroysku ílegunum upp fyri møguleikunum at betra um fyribyrging og viðgerð.
Av tí at talan er um fyrstu slíku kanning í Føroyum, er málið lutvíst eisini førleikamenning at fyrireika DNA til genomlesing og at handfara og goyma talgildar dátur frá lesingini undir tryggum umstøðum.
Stig 1 var 1.500 føroyingar
Í fyrstu atløgu vórðu arvastreingirnir hjá 1.500 føroyingum lisnir, og talgildu dátur teirra eru skrásettar í einum dátugrunni hjá Ílegusavninum. Dáturnar verða nýttar til at seta saman eitt føroyskt tilvísingargenom (referencegenom). Kannað verður ikki, hvat úrslitini siga um tínar møguligu sjúkur og arvaeginleikar. Fleiri granskingarverkætlanir eru í gongd, sum brúka FarGen-dátur við samtykki frá hvørjum einstøkum luttakara.
Stig 2
Neyðug loyvi eru fingin til vega at víðka verkætlanina, og málið við FarGen 2 er at røkka tilsamans 5.000 luttakarum. Stig 2 verður sett í gongd, tá nakrar tillagingar eru gjørdar og fíggingarleisturin er fingin upp á pláss.
Les meira um, hvør kann luttaka í FarGen.


text:
Hesin teksturin hóskar væl at siga ella lesa fyri næmingunum. Lærarin eigur at hava lisið tekstin frammanundan, so hann kann liva seg inn í søguna. Gott er, um nýggj og torfør orð ella máliskur verða gjøgnumgingnar í flokkinum, áðrenn teksturin verður lisin upp ella endursagdur.
Teksturin er ætlaður at skapa eina djúpa hugsavnan og innliving í søguna. Hetta kann lærarin kanska gera við at sløkkja ljósið, tendra eitt kertuljós og møguliga biðja óstillar næmingar blunda og savna seg um at lurta.
Í námsætlanini fyri kristnikunnleika og átrúnað er krav, at eftir 2. flokk skulu næmingarnir duga at lurta eftir frásøgnum og søgum. Hetta skal venjast. Best er, um spurningar, prát og annað virksemi bíðar, til lærarin er liðugur at lesa ella siga frá.
Niðast á hesi síðuni eru uppskot til hugvekjandi samrøðu. Ikki er neyðugt at taka allar spurningarnar við í viðgerðina.
Anne Schjelderup hevur endurgivið søguna úr Gamla Testamenti við egnum orðum og tulkingum. Hetta er sostatt ikki beinleiðis frásøgn úr Bíbliuni.
1. Jósef fyrigav beiggjum sínum, hóast teir høvdu selt hann sum træl. Var tað rætt av Jósefi at fyrigeva? Eru nøkur mørk fyri, hvussu nógv vit eiga at fyrigeva?
2. Hví vildi Farao drepa øll ísraelsk dreingjabørn? Heldur tú, at Farao hevði eina samvitsku? Kennir tú nakran, sum ikki hevur eina samvitsku? Hvussu veitst tú, um onkur hevur eina samvitsku?
3. Tá ið dóttir Farao fann Móses og tók hann til sín, gjørdist mamma hansara bróstmóðir. Móses visti, at hon var hansara rætta mamma. Hevði tað gjørt mun fyri Móses, um hann ikki visti, at hon var hansara veruliga mamma? Er tað mest umráðandi, at vit verða uppald av okkara egnu foreldrum, ella kunnu onnur gerast eins góð foreldur hjá okkum?


text:
Ert tú í iva um hvør hitaskipan er tann rætta til tín tørv? Ein luft-til-luft skipan er væl egna sum høðvushitaskipan í smærri búeindum ella sum supplerandi hitaskipan í størri búeindum.
Ein luft-luft skipan hevur ein útipart og ein innipart. Skipanin virkar á tann hátt, at hon umvegis útipartin gagnýtir ta nátúrligu orkuna, sum er í luftini. Hendan orkan verður gagnýtt soleiðis, at hon hitar eina kølivesku inni í skipanini, sum umvegis ein kompressara, leiðir luftina inn og hitar rúmiđ.
Airwell HDH018 2021 er partur av nýggjastu røðini frá Airwell og er HDH-røðin tað besta av tí besta frá Airwell innan luft-til-luft skipanir. Millum annað hevur hitapumpan Optimal diffusion sum ger at skipanin er nærum ljóðleys (20db). Haravtrat er HDH-røðin eyka mótstøðufør við síni Golden-fin teknologi.
Skipanin hevur eitt SCOP virið á heili 4 ið merkir at fyri hvørt kilo Watt (kW) hitapumpan brúkar, gevir hon 4 kW av hita.
Hitapumpan hevur ein hitakapasitet áljóðandi 5,29kW. Hettar merkir at pumpan er væl egna til búeindir upp til áleið 150 m2. Hon er tí sera væl hóskandi til summarhús, smáttur, garasjur, neyst ella sum eyka hitakelda til verandi orkuskipan í eini størri búeind.
Innieindin kann fáast í fleiri farvum. Sí meira her
Orkuskipanin er útgjørd við nýggjastu WIFI-tøkni ið ger tað lætt hjá tykkum at stýra hitalagnum frá eini app á telefonini. Hettar merkir at um pumpan til dømis er uppsett í summarhúsi ber til at gera húsi heitt og fjálgt áðrenn tit koma fram.
Vøran er á goymslu hjá veitara. Veitingartíð er 7-14 arbeiðsdagar.
Hitapumpan skal setast upp av góðkendum uppsetara. Annars fellur garanti’ið burtur.
Les meir um uppsetan her
Har eru ongin ummæli enn.
Prísur við standard uppsetan
Vídd á búðeind: 120 m²
Ljóðastig: 20 db
Egna sum: Høvuðs- og ískoytis hitaskipan
Prísur við standard uppsetan
Vídd á búðeind: 280 m²
Ljóðastig: 65 db
Egna sum: Høvuðshitaskipan
Eingin útipartur
Vídd á búðeind: 32 m²
Ljóðastig: 27 db
COP/EER virið: 3,1/2,6
Neyðug farspor hjálpa okkum at gera grundleggjandi møguleikar á heimasíðuni virknar. Fyri at heimasíðan skal kunna nýtast á ein nøktandi hátt, er neyðugt at nýta hesi farspor. Tær verða tí nýttar uttan samtykki.
Vit savna inn upplýsingar um tínar stillingar og val á heimasíðuni. Hesi farspor gera tað møguligt at vísa tær tann partin av heimasíðuni, ið er mest viðkomandi fyri teg. Farsporini geva t.d. møguleika at goyma upplýsingar um, hvat mál tú velur.
Brúkarauppliving farspor vera brúk til at skilja og greina vitjanir.
Vit nýta hagfrøðilig farspor til at síggja, hvussu tú nýtir heimasíðuna. Kunning um atferðina hjá vitjandi hjálpir okkum at gera marknaðargreiningar og at gera heimasíðuna meiri effektiva og brúkaravinarliga.
Vit savna inn upplýsingar um tíni áhugamál, t.d. hvørjum síðum og lýsingum tú hyggur at og hvørjum vørum ella tænastum tú vísir áhuga fyri ella keypir á hesari og øðrum heimasíðum. Hetta gera vit fyri at vísa tær viðkomandi lýsingar. Vit samstarva við aðrar fyritøkur sum vit deila upplýsingar við.
Onnur farsspor eru ikki undir einum bólki enn og verða enn greina fyri seinni, at koyrast undir ein bólk.


text:
DX17
Smæran, 24., 25. og 26.juli 2017
Ætlanin er, at DansiEksperimentið skal vaksa seg størri og størri við árunum, og tað var gleðiligt, at so nógv fólk vístu áhuga fyri DX17. Luttakarirnir vóru 52 í tali, og vóru 4 sýningar umframt ein eykasýning.
Sum nakað nýtt var venjingarlega á Føroya Fólkháskúla í 5 dagar upp til sýning. Høvuðsendamálið við venjingarleguni var, saman við dugnaligum koreografum, at arbeiða fram ímóti framførslu. Men umframt venjing, vóru eisini ymsar verkstovur; tveir danskir gestadansarar/koreografar undirvístu í dansi, og leikstjórin Annfinnur Heinesen undirvísti í dramatiskum útrykki og framførslu.
"Alt í alt var DansiEksperimentið 2017 ein ekstremt feit uppliving. Tað vísti ikki bara flottan dans, men eisini framsýnti tað nakrar av teimum vakrastu føroysku tónleikarøddunum. Eg varð tikin av bóli fleiri ferðir uppá hendan eina tíman, ið eg gleðiliga hevði farið til umaftur"
- Brot úr ummæli, sum Røddin gjørdi av DX17
"Hetta vóru alt dansarar, ið dugdu síni ting og tú sást veruliga, hvussu nógv arbeiði var lagt í, fyri at gera upplivingina hjá bæði dansarum og áskoðarum góða. Dansararnir og fyrireikararnir megnaðu at undirhalda og fanga fjøldina á ein heilt serligan hátt."
- Brot úr ummæli, sum Sosialurin gjørdi av DX17


text:
Einaferð var tað eitt gamalt skald, rætt eitt sovorðið gott gamalt skald. Eitt kvøldið, hann sat heima, kom eitt ræðuligt illveður í; regnið díkti niður, men tað gamla skaldið sat fjálgt og gott við ovnin, hvar eldurin logaði og súreplini snerktust.
”Tað verður ikki tráðurin turrur á teimum neyðardýrum, ið eru úti í slíkum veðri!” helt hann, tí hann var eitt sovorðið gott skald.
”Og lat mær upp! eg eri so kaldur og so vátur!” rópti eitt lítið barn uttanfyri. Tað græt og dukaði upp á dyrnar, meðan regnið díkti niður og vindbløkini skakaðu í vindeyguni.
Títt lítla neyðaradýr! segði tað gamla skaldið og fór út at lata upp hurðina. Har stóð ein lítil drongur; hann var heilt nakin, og vatnið dreiv úr hansara síða hári. Hann skalv av kulda; var hann ikki innum komin, var hann ivaleyst útideyður í illveðrinum.
”Títt lítla neyðardýr!” segði tað gamla skaldið og leiddi hann innar. ”Kom tú til mín, so skal eg royna at fløva teg! Vín og súrepli skal tú fáa, tí tú ert ein vakur drongur!”
Tað var hann eisini. Eygu hansara sóu út eins og tvær bjartar stjørnur, og hóast vætan rann úr hansara gula hári, purlaði tað tó so vakurt. Hann sá út sum eitt lítið einglabarn, men var so bleikur av kulda og skalv um allan kroppin.
Í hondini hevði hann ein vakran boga, men hann var heilt spiltur av regninum; allir litirnir vóru runnir saman av vátaveðrinum.
Tað gamla skaldið setti seg við ovnin, lyfti tann lítla drongin upp í fangið, vant vatnið úr hári hansara, vermdi hendurnar í lógvum sínum og kókaði søtt vín til hansara; so ressaðist hann við, fekk roða á kjálkarnar, leyp niður á gólvið og dansaði rundan um tað gamla skaldið.
”Tú ert ein kátur drongur!” segði tann gamli. ”Hvussu eitur tú?”
”Eg eiti Amor!” svaraði hann, ”kennir tú meg ikki? Har liggur bogi mín! honum skjóti eg við, skal eg siga tær! Hygg, nú blíðkar veðrið uttanfyri; mánin skínur!”
”Men bogi tín er spiltur!” segði tað gamla skaldið.
”Tað var illa!” segði tann lítli drongurin, tók hann upp og hugdi at honum.
”O, hann er heilt turrur, hevur púra einki mein fingið! Strongurin er heilt stinnur! nú skal eg royna hann!” so spenti hann hann, legði píl á, mundaði og skeyt tað gamla skaldið beint í hjartað;
”Sært tú nú, at bogi mín var ikki spiltur!” segði hann, setti í ein skellilátur og leyp á dyr. Ein slíkur forherðingur! soleiðis at skjóta eftir tí gamla skaldinum, ið hevði lovað honum inn í sína fjálgu stovu, verið so blíður við hann og givið honum tað leskiliga vínið og tað besta súreplið.
Tað góða skaldið lá á gólvinum og græt, hann var reiðiliga skotin beint inn í hjartað, og so segði hann: ”fý, sum hasin Amor er ein forherðingur! hatta skal eg siga fyri øllum góðum børnum, so at tey kunnu ansa sær og aldri spæla við hann, tí hann spillir teimum leikin!”
*
Øll tey góðu børnini, gentur og dreingir, hann segði tað við, varðaðu seg so væl fyri tí bannsetta Amor, men hann lumpaði tey kortini, tí hann er so snildur!
Tá ið studentarnir fara frá fyrilestri, so rennur hann við liðina á teimum, við bók undir arminum og í svørtum búna. Teir bera ikki kenslu á hann, og so leiðast teir við honum og halda hann eisini vera student, men so stingur hann teimum pílin inn í barmin.
Tá ið genturnar fara frá presti, ella tær standa á kirkjugólvinum, so er hann eisini eftir teimum. Ja, hann er allar tíðir eftir fólki. Hann situr í tí stóru ljósakrúnuni í leikhøllini og brennur í bjørtum loga, so fólk halda, tað man vera ein lampa, men tey fáa síðani annað at føla. Hann sveimar í Skemtigarðinum og á Sýnini! ja, hann hevur einaferð skotið pápa og mammu tína beint inn í hjartað! Spyr tey bara, so fært tú at hoyra, hvat tey siga. Ja, hatta er ein bannsettur drongur, hasin Amor, hann skalt tú aldri geva teg í hóslag við! hann er eftir øllum. Hugsa tær til, hann hevur eisini skotið ein píl eftir gomlu ommu, men tað er langt síðani, tað er afturbatnað; men slíkt gloymir hon aldri. Fý, tann bannsetti Amor! Men nú kennir tú hann! veit hvat hann er fyri ein forherðingur.
Upprunaheiti: H.C. Andersen: ”Den uartige dreng”,”Eventyr, fortalte for børn. Første samling. Andet hefte”, 1835.
Christoffur Lützen (1891-1981) týddi. H.C. Andersen: ”14 ævintýr”, Egið forlag 1953.


text:
Tann 26-11-2018 Kl umleið 1820 í kvøld boðaði MRCC frá, at ein bátur var farin á land í Høvdasundi.
Einsamalli maðurin, ið var við bátinum, hevði bjarga sær uppá helluna.
Kl 1840 var arbeiðsbáturin hjá Brimli hjá manninum, tað eydnaðist at fáa mannin av helluni,
Maðurin bleiv fingin umborð á Brimil, hann var væl fyri, tó, at hann sjálvandi var kaldur.
Báturin var ikki sokkin, men gliðin av aftur landi og rikin eystur um Høvdan.
Tað eydnaðist at fáa fatur á bátinum og fáa hann lens. Báturin bleiv síðani sleipaður til Skopunar har hann bleiv tikin uppá land.
Hetta var ein hending í spældi væl av, men kundi gingið heilt galið um illa vildi til..


text:
Eysturkommuna
Eysturkommuna er kommuna í Eysturoy, ið varð til tá Leirvíkar og Gøtu kommuna løgdu saman 1. januar 2009. Í 2012 eru 2003 fólk skrásett at búgva í kommununi, og er hetta størsta fólkatalið, ið nakrantíð er skrásett í kommununi. Frá 1. januar 2009, tá Eysturkommuna varð sett á stovn, og fram til juli 2012, hevur fólkavøksturin verið 2,3 %, har sama tíðarskeið einans var 0,44 % fólkavøkstur fyri alt landið. Talan er um ein støðugan fólkavøkstur. Frá 1985 til 2012, er fólkatalið í kommununi vaksi við 13,9 %. Samanbera vit við fólkavøksturin í øllum landinum, so hevur fólkavøksturin sama tíðarskeið verið 6,7 % fyri alt landið. Frá 1. januar 2009 til 1. juli 2012 hava bert 5 kommunur havt fólkavøkstur. Tær eru Tórshavnar, Runavíkar, Sunda, Hovs og Eysturkommuna. Fólkavøksturin í Tórshavnar kommunu hetta tíðarskeiði hevur verið 1,6 %, har vøksturin í Eysturkommunu hevur verið 2,3 %.


text:
Skjótt og gott Fjarnet
Við Fjarnet tænastuni frá Nema ber til hjá manningini á skipum, ið er stødd á fjarleiðunum, at ringja við teirra egnu fartelefonum júst sum heima.
Fjarnet tænastan frá Nema er einføld. Ein lítil antenna verður set upp umborð, ið veitir fartelefonunum hjá manningini telefonsamband, so fartelefonin kann brúkast at ringja við, uttan at hetta kostar eyka.
Antenna sjálv fær samband heim umvegis fylgisvein.
Stovningarkostnaðurin er 30.000,- u/mvg
Fjarnet gevur manningini hesar møguleikarnar
Ringja við fartelefon
Sms’a við fartelefon
Upp til 7 samrøður samstundis
Munandi bíligari enn aðrar fylgisveina telefonir
1.999 kr/mðr


text:
Endamál:
- At næmingar kunna sær hvussu evni um Norðurlond koma fram í fjölmiðlum.
- Hvat fyri upplýsingar fáa vit um Norðurlondini í (föroyskum) fjölmiðlum?
Hvör næmingur ella bólkur flokkar evni sum koma fram í föroyskum blöðum, sjónvarpi, útvarpi ella öðrum miðlum í eina viku.
- Hugmyndir um hvussu skal flokkast:
- Lýsingar: Matur, klæðir, tól, aðrar brúksvörur o.s.v.
- Mentan: Bókmentir, filmar, list, sendingar o.a.
- Tíðindi: Ítróttir – kent fólk – stjórnmál – almennar greinar og tíðindi (sum so kann flokkast í jalig og neilig tíðindi).


text:
Magnus Skæling, navnabroyting frá Joensen, varð føddur á Skælingi í 1891. Sín barnalærdóm fekk hann í heiminum, var veturin 1910/11 á Føroya Fólkaháskúla í Tórshavn og seinni ein vetur á Askov háskúla í Danmark.
Magnus Skæling kom mest at arbeiða innan føroyskan handilsskap; eitt skifti var hann bókhaldari, annað skifti ferðasølumaður og fór so í 1930 undir egið handilsvirki, sum hann rak saman við konuni til 1969.
Magnus var bókmentahugaður maður, sum alt frá ungum árum las heimsbókmentir - longu í 1. bindi av »Varðanum«, 1921, greiðir hann í grein føroyingum frá Rousseau, seinni, í fimti- og sekstiárunum, læt hann »Glugganum« fitt av tilfari. 1 1951 komu nakrar av yrkingum hansara út í savninum »Hugskot«.
Hann doyði í 1973.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.


text:
Norðborg: 1000 tons og ísur á skránni
Tað hevur gingið væl hendan fyrsta túrin við nýggjum, ella umvældum motori. Úr maskinrúminum hava at kalla ongi harmaljóð úr maskinrúminum. Vit hava nú 1000 tons av frystum sildafløkum í lastini, 400 tons av sild í tangunum, sum bíða eftir at vera skorin til flak og harafturat 200 tons av fiskamjóli.
Vit eru nú einar 90 fjórðingar norður eystur úr Fugloynni. Í løtuni liggja vit og framleiða, í morgin er ætlanin at koyra tolið út aftur at fylla tangarnar áðrenn vit fara á Klaksvík. Vit rokna við at vera í Ánunum mánakvøldið.
Krydd og saltsild
Eg havi verið umborð nú í 10 dagar, hetta hevur verið ein ótrúliga góður túrur fyri meg. Síggi eisini á heimasíðuni hjá Norðlýsinum, at greinarnar frá Norðborg hava verið sera væl vitjaðar. Endamálið við túrinum var eisini at kunna um hesa vinnuna, sum hevur so alstóran týdning fyri føroyska samfelagið.
Nú túrurin fer at halla, er sum altíð umborð á skipið tá so er, gott lag. Í gjárkvøldið bjóðaðu Pól Viðbjørg kokkurin og stýrimaðurin Jóhan Isaksen mær, at teir vildu kryddra mær eina spann av sild. Eg havi fingist nógv við fisk gjøgnum tíðirnar, men tað havi eg ikki roynt áður, so hetta var nýtt og spennandi. Eftir lokið arbeiðið í galluni, har lagið var í topp, bleiv spannin væl surrað á dekkinum, tað syrgdi Pól fyri. Eg fekk boð um, at eg skuldi venda sildini dúgliga í spannuni teir fyrstu dagarnar og at hon skuldi liggja í lakanum í 5-6 vikur. Hetta verður áhugavert og spennandi at royna.
Men ikki nokk við tí, Birgir Svøðstein bjóðaði mær eisini eina spann av saltsildl, so komandi tíðina verður sild á borðinum á Rygsvegi 3.


text:
Runt Viðoynna (1:3)
Niels Juel Arge siglir runt Viðoynna við Jógvan Heinesen. Sendingin er frá 1975. Hetta er fyrsta sending.
Niels Juel Arge sigldi runt Viðoynna við Jógvan Heinesen, eisini kallaður smiðjurin, í 1975. Jógvan var føddur í 1900, og er sostatt javngamal við ein annan kendan viðoying nevniliga Christian Matras. Jógvan var til skips sum yngri, og lærdi jarnsmíð hjá pápanum og abbanum Heina Jógvan, sum hevði lært jarnsmíð á Skarði og á Skálatoftum. Jógvan festi 4 merkur burtur av Ónagerðishaganum í 1948, og livdi sum bóndi og útróðrarmaður. Hann var góður kvøðari, og hevði góða sangrødd, men tað er helst sum frágera frásøgumann, at flestu føroyingar minnast hann, frá sendingunum Runt Viðoynna, ið blivu sendar á heysti 1975. Smiðjurin doyði 89 ára gamal.


text:
Hittbólkar á Summar Festivalin
Páll Finnur Páll og Danny & The Veetos spæla á ársins Summar Festivali.
Páll Finnur Páll hevur síðani aldarsskiftið verið millum mest markantu bólkarnar í føroyskum tónleiki. Teir eru bæði argandi og fevnandi. Prikandi og skemtandi. Og fram um alt teljast teir millum veruligu hittbólkarnar í nýggjari tíð. Páll Finnur Páll tók síni fyrstu fet um aldarsskiftið, og síðani 2003 hava teir givið tónleik út. Ikki minst tríboksin frá 2009 gav bólkinum veruliga hetjustøðu á føroyska tónleikapallinum. Sangirnar hjá bólkinum munnu mong kenna rættiliga væl. Sangir sum »Forelskaður sjónleikari«, »Herbergið«, »Eg fari mín egna veg«, »Grannin«, »Mín russiski vinur« og fleiri. Og eingin er sum Páll Finnur Páll, tá ið teir spæla hesar sangir live.
Danny & The Veetos spæla fólksligan popptónleik, sum hevur slóðir bæði til fólkatónleik og framrættaðan popp. Danny & The Veetos komu sum eitt frískligt lot yvir føroyska tónleikapallin í 2013, og síðani hava teir innspælt, útgivið og framført við nógvari orku. Danny & The Veetos hava vunnið hjørtu við sangum sum »Sunnukvøld í mai«, »Alright«, »Farvæl« og »Stúr ei meir«. Bólkurin hevur eisini nýggjari sangir í viðførinum, og nú eru teir aftur til reiðar at spæla á landsins størsta tónleikatiltaki.
Vit gleða okkum til framførslurnar hjá hesum vælspælandi og vælumtóktu bólkum.


text:
Í 2013 teknaðu vit fyrstu skitsurnar til býlingin í miðbýnum. Nú er Niels Finsens gøta 30 í gerð og væntandi verður hann liðugur í ár.
Fuglfirðingar fáa nýggjan barnaskúla, musikkskúla og nýtt bókasavn – alt í einum. Síðst í 2016 samtykti eitt einmælt býráð at gera eina partalagsavtalu við smápartafelagið Heildarverk, MAP arkitektar og ráðgevarafyritøkurnar SMJ og LBF (fyrr Landsbyggifelagið, red).
Sambært tíðindaskrivi frá kommununi er talan um størstu einstaku íløgu nakrantíð hjá kommununi. Tað skrivar kommunan, hóast endaligur byggikostnaður enn ikki er fastsettur.
Sambært kommununi er talan um ein nýhugsaðan bygning, har serliga náttúrulærugreinar verða hugsaðar inn í sjálva byggingina og innrættingina.
Í 2015 gjørdi Kringvarp Føroya mentanarsending, har Eyðun Eliasan (arkitektur) ummælir Bank Nordik høvuðsætið, sum MAP arkitektar teknaðu í samstarvi við ZETA arkitektum.
Í sendingini hoyra vit Heidi Poulsen, sum var arkitektur á verkætlanini og Rúna Abrahamsen, verkætlanarleiðara, greiða frá hugskotinum handan bygningin.
Í dag er bygningurin nærum heilt liðugur og flaðið verður lagt á takið í hesum døgum.
Brotið úr sendingini kann síggjast her
Í dag líta vit aftur á eina av okkara altjóða bókaútgávum, nevniliga Nordic Architecture & Landscape, sum varð útgivin í 2015. Bókin er ritstjórnað av Marianne Ibler og útgivin av Archipress M.
MAP Arkitektar telist millum teknistovurnar í nýggjari altjóða bók um Norðurlendskan arkitektur. Bókin eitur Nordic Architecture: Ebbs & Flows, og er skrivað av David Sokol og útgivin av Arvinius+Orfeus.
Kringvarp Føroya gjørdi í 2014 samrøðu við Heidi Poulsen og Rúna Abrahamsen, eins og Onnu og Óla Rubeksen, hvørs sethús eru millum MAP bygningarnar í nýggju bókini.
Hoyr samrøðuna her


text:
“Teknirøð um Luther”.
”Martin Luther - munkurin, sum broytti heimin” (Nám 2017)
Útgávan ”Martin Luther - munkurin, sum broytti heimin” er teknirøð at brúka í kristni og søgu í 6., 7. og 8. flokki.
Nám gevur teknirøðina út eftir áheitan frá fólkakirkjuni í sambandi við, at 500 ár eru liðin siðan reformatiónin tók seg upp.
Dann Vinther hevur umsett og upprunahøvundar eru Johannes Saurer og Ulrike Albers. Günter Schuchardt hevði søguligu viðgerðina um hendi, og týska upprunaheitið er “Martin Luther - ein Mönch verändert die Welt” (2016).
Teknirøðin knýtur seg til temasíðuna um Luther á undirvísingarportalinum Snar.
Teknirøðin telur 32 blaðsíður og fæst í bókabúðunum fyri 98 krónur.
Í teknirøðini verður spurt, hvat er so serligt við Martini Luther, sum ger at vit enn tosa um hann 500 ár seinni?
Sagt verður millum annað, at sum ein heilt vanligur, ungur munkur varnaðist hann, at okkurt var fullkomiliga galið við tí almáttugu kirkjuni.
Martin Luther setti lívið í váða fyri sína trúgv, noktaði at víkja fyri hægstu myndugleikunum og helt á við at fylgja síni samvitsku. Hann slóðaði fyri átrúnaðarligum frælsi og eggjaði til aktiva mótstøðu ímóti følskum uppáhaldum.
Hóast hann ikki var eitt lýtaleyst menniskja, skapti hansara djarva mótstøða ímóti myndugleikunum grundarlag fyri tí frælsa lívinum, sum vit í dag kunnu njóta.
Teknirøðin byrjar við hesum orðum:
Nevnir tú trúbótina, so slepst ikki undan navninum Martin Luther. Men, eins og í øllum øðrum stórum broytingum, ella reformatiónum, høvdu djørv vinfólk eisini avgerandi leiklutir. Philipp Melanchthon er, saman við Martin Luther, høvuðspersónurin handan trúbótina. Georg Spalatin dugir at ávirka avgerðirnar hjá prinsunum. Justus Jonas er ein hollur stuðul hjá Lutheri. Johannes Bugenhagen er skriftafaðir og ein góður vinur hjá Lutheri. Og vit mugu sjálvandi ikki gloyma konuna, Katharinu von Bora, sum tekur sær av húsarhaldinum og peningaviðurskiftunum.


text:
Heilsurøktari
Heilsurøktaraútbúgvingin tekur 1 ár og 10 mánaðir.
Byrjar í mars mánaða á hvørjum ári.
Freistin at søkja er 1. novembur.
Innihald og tíðarskeið
Tú lærir m.a. um heilsufremjan, fyribyrging, sjúkrarøkt og endurmenning.Tú kanst arbeiða innan t.d. eldraøkið, Almanna- og heilsuverkið, psykiatri og sjúkraflutning, ella sum stuðul hjá fólki ið bera eitthvørt brek.
Longd 22 mánaðar íalt.
Tú ert 3 tíðarskeið í skúla í Suðuroy.
Tú ert 3 tíðarskeið í starvsvenjing kring landið.
Gevur atgongd til fleiri víðari útbúgvingar.
Starvið sum heilsurøktari.
Upptøkukrøv
Heilsuhjálparaútbúgving, ella onnur útbúgving + viðkomandi arbeiðsroyndir í 3 mánaðir.
Studentsprógv, Hf-prógv, FHS, saman við viðkomandi arbeiðsroyndum.Tað er eitt krav, at arbeiðsroyndirnar eru innan umsorg, røkt ella heilsuøkið.
Arbeiðsváttan skal fyriliggja, við vegleiðandi arbeiðstímum pr. viku/mánaða og tíðarskeiðið
Tíðarætlan
Lærugreinar
Yrkislærugreinar
Møtið við borgaran/sjúklingin
Dygd og menning
Borgara- sjúklingagongdin
Endurmenning
Sálarlig sjúka og sjúkrarøkt
Likamlig sjúka og sjúkrarøkt
Heilivágslæra
Almennar lærugreinar
Enskt B
Føroyskt A
Náttúrulæra C
Vallærugreinar
Starvsvenjingarpláss
Starvsvenjingin gongur fyri seg runt alt landið.
Heilsurøktaranæmingar eru í starvsvenjing tríggjar ferðir undir útbúgvingini. Hvør starvsvenjing er 11-12 vikur.
Heilsurøktarin skal í starvsvenjing innan hesi trý økir:
- Eldraøkið
- Sjúkrahús
- Psykiatriska økið
Metingar í skúlaskeiðunum
Tá eitt skúlatíðarskeið endar, er ein innanhýsis roynd og talmet verða givin fyri hvørja lærugrein sær.
Metingar í starvsvenjingini
Starvsvenjingin hevur ávís mál ið skulu standast við endan av tíðarskeiðnum. Næmingurin fær vegleiðing undir starvsvenjingini og skal til 3 samrøður í hvørjari starvsvenjing. Vegleiðarin útfyllir eina støðismeting, ið vísir støðið hjá næminginum.
Próvtøkur
Til seinast í útbúgvingini liggja próvtøkur. Heilsurøktaranæmingar skulu upp til próvtøku 5 ferðir (broytt januar2019):
- Verkætlan, ið er skrivað í bólkum
- Heilivágslæru
- Munnlig próvtøka í náttúrulæru
- 2 próvtøkur í almennum lærugreinum, skrivlig ella munnlig.
Mentamálaráðið trekkir út lærugreinarnar.
Arbeiðspláss
Eftir lokna útbúgving kanst tú arbeiða innan t.d.:
- Eldraøki
- Sjúkrahúsverki
- Psykiatriska øki
- Stuðulstænastuna
- Sjúkraflutning
Víðari lesnaður
Sum heilsurøktari kanst tú fara víðari til proffesiónsbachelorútbúgvingar sum t.d. fysioterapeut, ergoterpeut, sosialráðgeva, sjúkararøktarfrøðing ella námsfrøðing í Danmark. Í ávísum førum kann vera krav um aðra lærugrein og støði enn í heilsurøktaraútbúgvingini. Vilt tú vita meira, kanst tú fara inn á www.ug.dk
Í Føroyum er t.d. sjúkrarøktarfrøðiútbúgvingin á støði Bachelor of science - Universitetsútbúgving - har fult gymnasialt prógv er eitt krav. Harvið eitt ávíst tal av lærugreinum á A- og B-støði.
Tosa við ein lestrarvegleiðara um møguleika fyri sjálvlestri ella stakgreinalestri, um tú ynskir at søkja víðari í Føroyum.


text:
##med2##
Tá 68 minuttir vóru farnir av HM-undankappingardystinum fekk B36-leikarin, Hannes Agnarsson debut á føroyska landsliðnum: - Hetta var ræðuliga stuttligt at royna, greiðir ein fegin Hannes Agnarsson frá í samrøðu við reportaran hjá FM1, Petur Asbjørn Lervig.
Hannes sigur seg bara vera vanan við dystir har helvtin heldur við og helvtin heldur ímóti liðnum hjá einum, og tí var tað ein framúr uppliving at uppliva ein kókandi Tórsvøll sum stuðlaði føroyska landsliðnum.
Á ljóðfíluni omanfyri ber til at hoyra samrøðuna við Hannes Agnarsson.
HER ber til at hoyra samrøðurnar Petur Asbjørn gjørdi við Jóannes Bjartalíð og René Shaki Joensen.
HER ber til at hoyra samrøðurnar Petur Asbjørn gjørdi við Brand Hendriksson Olsen og Ára Mohr Jónsson.
Føroyar – Eysturríki 0-2 (0-1)
0-1: Konrad Lainer 26.
0-2: Marcel Sabitzer 48.
Føroyar: Teitur Matras Gestsson – Gilli Rólantsson Sørensen, Odmar Færø (Klæmint A. Olsen, 68.), Sonni Ragnar Nattestad, Viljormur Davidsen (Hannes Agnarsson, 68.) – René S. Joensen (Jóannes Bjartalíð, 68.), Gunnar Vatnhamar, Brandur Hendriksson Olsen, Hallur Hansson, Ári Mohr Jónsson – Jóan Símun Edmundsson (John Frederiksen, 86.)
Á beinkinum uttan at verða skiftir inn: Gunnar Nielsen, Mattias Heðinsson Lamhauge, Heini Vatnsdal, Hørður H. Askham, Jóannes K. Danielsen, Tróndur Jensen, Petur Knudsen
Gult kort: Odmar Færø, René Shaki Joensen, Viljormur Davidsen
Venjari: Håkan Ericson
Hjálparvenjari: Eli Hentze


text:
Sequoyah
Sequoyah (cherokesiskt: ᏍᏏᏉᏯ) (1767–1843), víðagitin, seinni heimsgitin, cherokesari, var ein av upprunaligu amerikanarunum úr ættini Cherokee (fólk), ið tala eitt mál av teirri irokesisku málættini. Hann uppfann eitt skriftmál, sum cherokesarafólkið brúkar tann dag í dag. Navn Sequoyahs er knýtt at botaniskum nøvnum á nøkrum av heimsins undurfullastu trøum: vatngrann (metasequoia), reyðtræ (sequoia) og mammuttræ (sequoiadendron). Hann varð føddur onkuntíð millum 1760 og 1776 nærindis núverandi Cherokee Village, beint við Fort Loudoun í Tennessee. Móðir hansara, Wu-teh, ið var systir høvdingarnar Doublehead og Old Tassel, var av tí málaða fólkinum, og pápi hansara, Nathanial Gist (eisini stavað Guest ella Guess), var eingilskur skinn-handilsmaður. Sequoyah varð uppvandur eftir vanligum cherokesarasiði og var veiðumaður og skinnhandilsmaður.
Faðirin gav honum navnið George Gist, men av einum tvørrandi førleika fekk hann navnið Sikwa'y ella Sequoyah. Hildið verður, at navnið stavar frá cherokesiska orðinum "siqua", ið merkir "svín". Av tí at hann var ólekjandi vanførur, menti hann evnir sum smiður og smíðaði jarnlutir og silvurprýði. Hann gifti seg við eini cherokesarakvinnu, sum hann fekk børn við. Tey fluttu til Cherokee County í núverandi Georgia. Seinni fór hann í kríggj móti Bretlandi í parti við Andrew Jackson generali í 1812. Sequoyah lærdi ongantíð at skriva ella lesa eingilskt, men meðan hann búði í Georgia, varð hann hugtikin av møguleikanum hjá europearum at samskifta við teknum á pappíri, soleiðis at teir lósu úr "talandi bløðum." Hann fór undir at menna eina skriftskipan fyri cherokesarar í 1809. Í krígnum varð hann upp aftur meiri sannførdur um, at hann var á rættari leið, tí at hann fekk ikki sum hinir hermenninir skrivað heim og heldur ikki lisið tey hernaðarligu boðini.
Eftir kríggið fór Sequoyah av álvara at skapa symbol, ið kundu skapa orð, og hann brúkti tey, tá ið hann spældi við dóttur sína, Ayoka. Í sínum áhuga fyri at skapa eitt skriftmál varð hann avbyrgdur og royndi at standa seg móti háðan og spotti frá kenningum og skyldfólki, sum hildu, at hann varð vorðin svakur ella var farin at ganda. Sequoyah flutti vestur til Arkansas, har hann helt á við arbeiðinum. Eftir at hava roynt at skapa tekn fyri hvørt einasta orð, avráddi Sequoyah at býta orðini sundur í stavilsir og at gera tekn fyri hvørt stavilsi. Við støði í tí latínska stavraðnum og kanska eisini tí kyrilliska skapti hann seks og fýrs tekn, ið umboðaðu øll stavilsir, og eftir tólv ára sleip, háðan og spott hevði hann gjørt tað margfalda cherokee-málið til eitt skriftmál. Í 1821 samtykti cherokesara-fólkið at brúka hansara stavrað eftir eina sýning, ið gjørdi ættleiðararnar bilsnar. Nøkur ár seinni høvdu túsundtals cherokesarar lært seg at skriva og lesa sítt egna mál.
Í 1824 heiðraði tjóðarráðið í høvuðsstaðnum New Echota hann við einum silvurmerki, sum hann bar alt lívið. Seinni góvu tey honum eisini eina árliga veiting upp á trý hundrað dollarar, sum einkjan eftir hann áhaldandi fekk, eftir at hann var deyður. Í 1825 vóru bæði Bíblian og nógvir religiøsir smárit, sangir, bøkur, lógartekstir og útbúgvingartilfar av øllum slagi týdd til cherokesiskt, og í 1827 legði tjóðarráðið hjá cherokesarum pening av til at geva út ta fyrstu avísina fyri upprunafólk í USA. Í 1828 fór Sequoyah til Washington DC sum partur av eini sendinevnd at gera ein sáttmála um land í Oklahoma. Ferð hansara setti hann í samband við umboð fyri aðrar ættbólkar av upprunaamerikanarum úr øðrum pørtum av USA. Við hesum fundum í huga gjørdi hann av at víðka stavraðið til at fevna um eitt algongt skriftmál fyri allar upprunaamerikanskar ættbólkar. Hann droymdi um at síggja ta syndraðu cherokesatjóðina savnaða aftur, og tað var á eini slíkari ferð til Meksiko, har hann vitjaði cherokesarar, ið vóru burturvístir hagar, at hann doyði í 1843.


text:
Starvsnevnd SSF fundaðist í dag við formenn og -kvinnur í føroysku svimjifeløgunum, í forleingilsi av góðu tíðindunum frá Løgmanni mikudagin, at Føroyar lata varisliga upp aftur, íroknað at vit frá 9. mai fara at vónandi kunna hava ítróttarkappingar aftur.
Alt er rættiliga nýtt enn, og bíðar eftir at vit nú aftaná páskir sum tilmælt av ÍSF fara at ráðføra okkum við nýggju Corona-ráðgevingina, um hvussu vit tryggast fara at skipa tað virksemið sum nú einaferð kann verða, nú fram til skúlasummarfrítíðina.
Feløg og SSF samdust í dag um at í øllum førum vilja útseta ABMS, JM og FM 2020, so at ABMS nú verður á Hvítusunnu heldur enn vikuskiftið har Dýri biðidagur er, og JM og FM
hin 26. til 28. juni fyrst í summarfrítíðini heldur enn á Hvítusunnu.
(Viðmerking 12. apríl: 26. – 28. juni varð nevnt sum dato fyri JM og FM, men hava vit síðani frætt at miðnám hevur síðsta skúladag hin 26. juni. Tí verður hetta endurskoðað.)
ABMS verður væl møguligt avmarkað til einans teir elstu aldursbólkarnar 3 og 4, og skipað so at kanska bólkur 3 eigur leygardag og bólkur 4 sunnudag, til at minka sum mest um hópin av svimjarum sum eru í høllini í senn. Skipanin á FM/JM koma vit aftur til.
Nú er at finna útav hvussu vit skipa dagligu venjingarnar eisini, so at alt kann fara fram á ein so forsvarligan hátt sum gjørligt. Venjingin verður allarhelst avmarkað til tey sum hava eina stevnu fyri framman.
Og alt kan sjálvsagt tíverri eisini broytast aftur til hetta vit nú eru í, um varliga upplatingin ikki riggar sum ætlað.
Gleðiligar páskir
Rókur


text:
Eg eri ómetaliga glaður um, at vit nú kunnu bjóða næmingum, starvsfólkum og foreldrum í Klaksvíkar kommunu innaftur undir sama tak í ein spildurnýggjan, samanbygdan fólkaskúla á Skúlatrøð við nútímans amboðum og innbúgvi, sigur ein fegin Jógvan Skorheim, borgarstjóri, sum leygardagin kann bjóða borgarum at fáa rundsýning á Skúlatrøð.
Komandi leygardag, 30. mai 2020, verður fyri fyrstu ferð høvi hjá almenninginum at síggja og uppliva nýggja skúlabygningin á Skúlatrøð, har tey, ið hava áhuga, kunnu fara á heimasíðuna hjá Klaksvíkar kommunu og melda seg til eina rundsýning á skúlanum.
Ein sannur gleðidagur
– Hetta er størsta einstaka byggiverkætlan nakrantíð hjá Klaksvíkar kommunu, sum hevur tikið sína tíð at fremja, og tað hevur eisini verið ein drúgv og krevjandi bíðitíð hjá teimum mongu, sum hava sín dagligdag á skúlanum, staðfestir borgarstjórin.
– Vit skylda tí bæði næmingum, foreldrum, lærarum, leiðslu og starvsfólkum skúlans annars eina hjartans tøkk fyri tað tol, tey hava víst í byggitíðini, og hvussu væl tey hava megnað at arbeitt og húsast á ymiskum matriklum.
– Tí verður tað ein sannur gleðidagur leygardagin, tá vit fyri fyrstu ferð fara at lata dyrnar upp fyri borgarum okkara og bjóða inn til at síggja og uppliva henda vakra og nútímans skúla, sum vit øll nú eiga á Skúlatrøð, sigur Jógvan Skorheim, ið gleðir seg til stóra dagin.
– Nógvir leikir eru, sum kunnugt, í drúgvum talvi, og enn restar at fremja 2. og 3. byggistig á Skúlatrøð, sum vit í næstum fara undir at fyrireika, men tað skerst ikki burtur, at vit við hesum fyrsta og nógv størsta byggistiginum fyri umleið 110 mió. kr. hava tikið tað tyngsta og mest týðandi takið, tí við hesum verða allir næmingar og starvsfólk skúlans aftur savnaði undir sama tak í rúmligum hølum við nútímans amboðum og innbúgvi.
Tilmelding til rundsýning
Rundsýningin í nýggja skúlabygninginum verður skipað soleiðis, at øll, sum hava áhugað, kunnu fara á heimasíðuna www.klaksvik.fo og melda seg til.
Rundsýningin er sjálvsagt ókeypis, men má skipast við eini tilmeldingarskipan, soleiðis at ov nógv fólk ikki verða savnað samstundis.
100 fólk kunnu luttaka til hvørja rundferð, sum byrjar við einum stuttum filmsbroti í nýggju stásiligu miðhøllini, har borgarstjórin bjóðar vælkomin, og stuttar heilsanir frá skúlastjóranum og øðrum verða vístar.
Bispur vígir skúlabygningin
Sum vanligt er, so er tað Føroya biskupur, sum vígir skúlabygningin, og soleiðis verður tað eisini leygardagin 30. mai. Men orsakað av korona-tilmælunum er vígslan einans fyri innbodnum. Tó verður vígslan stroymd á heimasíðuni hjá Klaksvíkar kommunu, og hava øll tískil møguleika at fylgja við har.
Eftir vígsluna er tó, sum kunnugt, møguleiki hjá almenninginum at tekna seg til rundsýning í skúlanum, har øll eru hjartaliga vælkomin.


text:
Fjepparin: Tummas Petur Thomassen
Undan dystunum spyrja vit onkran fjeppara nakrar spurningar. Hesu ferð er fjepparin Tummas Petur Thomassen.
Navn?
Tummas Petur Thomassen
Hevur tú fast pláss til dyst við Løkin og hvar?
Ja, við síðuna av Jonleif uppi á vesinum.
Spældi tú sjálvur, og hvar?
Ikki síðani smádreingir. Eg havi roynt at spælt bæði við HB og B36. Eg var bakkur.
Yndisleikari hjá NSÍ?
Tað man vera Jústinus fyri hansara stríðsvilja.
Størsta løtan sum NSÍ-fjeppari?
Sum allir aðrir sigi eg steypafinalan í 2004, og tá vit vunnu FM móti VB í Runavík í 2007.
Størsta styrkin hjá NSÍ?
Liðandin – teir spæla sum eitt lið og stríðast fyri hvørjum øðrum.
Í morgin møta vit Gefle IF. Hvat kann man siga um teir?
Vit vóru óheldigir at tapa fyrra dystin 2-0. Vit kunnu saktans vinna á teimum.
Hvat væntar tú, úrslitið verður í morgin millum NSÍ og Gefle IF?
Eg vænti, at vit vinna 3-1 í morgin.
Hvønn skulu vit spyrja næstu ferð?
Maritu Joensen


text:
Um Amplexa Genetics
Amplexa Genetics varð stovnað í 2006 og er sostatt ein av heimsins longstvirkandi, privatu, klinisku ílegustarvsstovum. Felagið er føroyskt, við starvsstovum bæði í Danmark og Føroyum. Felagið hevur frá fyrstan tíð verið slógbrótandi innan sølu av ílegukanningum. Felagið strembar beinstevnt eftir at veita kanningar við høgari góðsku og at gera kanningar, sum eru til gagns fyri tann einstaka.
Okkara missión og visión
Okkara starvssetningur (missión) er at útvega vitan, sum kann hjálpa tí einstaka at taka avgerðir. Hvørt tú ert einstaklingur ella í samband við títt yrki so hjálpa okkara kanningar tær í familju samanhangi ella hvussu tú best velur viðgerð.
Okkara visión er at menna okkara støðu sum ein altjóða viðurkendur samstarvsfelagi og útvegari av nýtuligum genetiskum kanningum.
Vit byggja á eitt sterkt yrkisligt og vísindaligt grundstøði
Amplexa Genetics hevur, saman við viðurkendum og høgt virdum vísindaligum serfrøðingum, ment fleiri enn 100 ymiskar kliniskar genetiskar kanningar. Hesar kanningar eru innan økini nevrologi, endokrinologi, kardiologi og onkologi. Tær kanningar sum vit gera umfata allar týðandi ílegur har vísindalig prógv eru fyri sjúku-avleiðingunum av teim einstøku mutatiónum í ílegunum. Amplexa Genetics hevur eitt sterkt toymi av serfrøðingum við kunnleika innan fyri genetik og genetiskar kanningar og eri hesi til taks við ráðum og hjálp til tulkingar av sjáldsomum ella truplum mutatiónum.
Nútímans tøkni
Amplexa Genetics nýtir tað besta og mest nútímans innan genetiska tøkni. Felagið er við á fremstu røð innan gransking og hevur ein dagførdan hóp av tólum til Single Cell Sequencing, Expression profiling, Real-time PCR, Next Generation sequencing (NGS) og vanliga Sanger Sequencing.
Vit taka samfelagsliga ábyrgd
Amplexa Genetics velur hvørt ár at stuðla tveimum ymiskum felagsskapum sum royna at bøta um viðuskifti í heiminum.
Gjøgnum fleiri ár, og aftur í ár, hava vit valt at stuðla Dansk Flygningehjælp. Fólkaflytingar hava frá aldartíð tillaga okkum til tey menniskju vit eru í dag og í løtuni fyrigongur stór fólkflyting sum óvilja flýggjan undan neyð, kríggi og vanlukku. Vit vilja gjarna hjálpa hesum fólkum til eitt betri lív.
Vit hava somuleiðis valt at stuðla felagsskapinum Danske Hospitalsklovne. Hesin felagsskapur hjálpir børnum, sum er eru innløgd til viðgerð soleiðis at sjúkrahússteðgurin verður so tryggur og jaligur sum gjørligt.
Deb Pal, MD, Ph.d, MRCP. Professor of Pediatric Epilepsy, King's College London
Professor of Pediatric Epilepsy, King's College London
Amplexa Genetics samstarvar við fleiri enn 100 altjóða viðukend sjúkrahús, starvsstovur og læknar har vit stremba eftir at lata úr hondum tað bestu møguligu fakligu tænastuna.
Okkara tænastur hjálpa læknum at stilla eina neyva diagnosu, sum loyvir ein miðvísa viðgerð til frama fyri sjúklingin.
ìlegukanningar er grundarlagið undir sokallaðari “Precision Medicine” sum á føroyskum kann nevnast “Miðvís viðgerð” ella “Skræddaraseymað viðgerð”. Amplexa Genetics hevur verið ein av slóðbrótarnum innan hesa Miðvísu viðgerð.
Sjúkrahús
Filadelfia – The Danish Epilepsy Center (Dianalund, DK)
King’s College Hospital (London, UK)
Guy’s and St. Thomas’ (London, UK)
Karolinska University Hospital (Stockholm, SWE)
Odense University Hospital (Odense, DK)
Aalborg University Hospital (Aalborg, DK)
Epilepsissenteret-SSE; Rikshospitalet (Bærum, NOR)
Lund University Hospital (Lund, SWE)
Montreal Children’s Hospital (Montreal, CAN)
St. Mary’s Hospital (UK)
University Hospital of North Midlands (UK)
Tartu University Hospital
Bambino Gesù Children’s Hospital (Italy)
The Children’s Hospital at Westmead (Australia)
Oslo University Hospital (Norway)
Rikshospitalet Oslo – Epilepsisenteret SSE (Norway)
Uppsala University Hospital – Rudbeck (Sweden)
New Victoria Hospital, Glasgow (UK)
Canterbury Health Laboratories (UK)
The Royal Victoria Hospital (Canada)
Wellington Hospital (New Zealand)
St. James University Hospital, Leeds (UK)
The Prince of Wales Hospital (Australia)
Lund University Hospital (Sweden)
University of Alberta Hospital (Canada)
Centre Hospitalier Université-Laval (CHUL), (Canada)
University of São Paulo NRGs Clinic (Brasil)
Pirkanmaa Hospital Districtt
Ohio Regional Genetics Center (US)
The Hospital for Sick Children (Canada)
Sheffield Children’s NHS Foundation Trust (UK)
University Hospital MAS Malmö (Sweden)
Leeds General Infirmary (UK)
Hospital District of Southern Finland, VSSHP (Finland)


text:
Mótmæli ímóti at privatisera fiskatilfeingið
Arbeiðarafeløgini í Havn stúra fyri, at ætlaðu broytingarnar í fiskivinnuni fara at elva til, at fiskatilfeingið verður privat ogn hjá nøkrum fáum reiðaríum, og at virðini í vinnuni enda á útlendskum hondum.
Nýggja samgongan hevur sett sær fyri at seta í gildi eina 10 ára loyvisskipan og loyva útlendingum at eiga 25 prosent í feløgum í fiskivinnuni. Øll uppboðssøla skal samtundis avtakast. Ætlanin bendir á eina endaliga privatisering av ogn Føroya fólks í havinum.
Uppsjóvarflotin hevur farnu árini havt risastór avlop, og meðan sagt hevur verið, at hann ikki kundi endurnýggja seg, hava reiðarí keypt bæði jørð og fyritøkur í Føroyum, sum onki hava við fiskivinnu at gera. Tey hava eisini keypt nýggj skip.
Verður fiskatilfeingið endaliga útflutað og selt nøkrum fáum, skeiklar tað alt føroyskt vinnulív og samfelagið sum heild, tí fíggjarliga valdið savnast á nøkrum fáum hondum. Tað má ikki henda. Eins møguleikar mugu skapast fyri flest møgulig í fiskivinnuni.
Arbeiðarafeløgini í Havn heita á løgtingið um at vera á varðhaldi næstu vikurnar. Gleppur tilfeingið fólkinum av hendi, vendist mest sannlíkt ikki aftur!
Havnar Arbeiðskvinnufelag
Havnar Arbeiðarafelag


text:
Arbeiðið byrjaði við niðurríving innan í millumbygninginum. Har er so nýggj móttøka, kantina og bíðihølir gjørd. Seinra umbyggingin umfatar niðurríving og endurbygging av sterilcentralinum. Aftaná niðurríving er konstrutiónirnar styrktar áðrenn nýggj hædd er bygd omaná.
Nýggjur sterilcentralur er gjørdur umframt renovering av millumbygninginum.
Slag av arbeiðstøku: Høvuðsarbeiðstøka
Slag av arbeiði: Umvæling og uppíbygging
Arbeiðsánari: Landsverk
Tíðarskeið: Apríl 2005 – septembur 2006
Oktobur 2006 – novembur 2008
Sáttmálaupphædd: kr. 27 mill


text:
Heimablídni hjá Onnu og Óla
Njót eina leskiliga SUPPER CLUB máltíð við makanum, vinum ella starvsfeløgum, og øðrum gestum, hjá bóndahjúnunum Onnu og Óla á Velbastað.
– Ein serstøk uppliving.
HEIMABLÍDNI: SUPPER CLUB verður á skránni í vár/summar 2019, eins og í fjør..
Vanliga er hetta nakað, ið bert hevur verið møguligt hjá størri bólkum. Men nú ber til hjá øllum, at fáa hesa hugnaligu uppliving. Tú bíleggur ein stól ella fleiri, til eina nærverandi matuppliving, saman við hinum gestunum, í teimum hugnaligu húsunum hjá Onnu og Óla á Velbastað.
Maturin er heimagjørdur, og grønmetið og kjøtið er av garðinum.
Við í prísinum á 995 kr. er matskrá við 5 rættum, durasnapsur og drekkivørum.
Døgverðin byrjar kl. 19.00


text:
Tíðindi
Himmalvíður munur millum at tala um og tala við
Vitan fiskimanna — ein kritiskur tráður sum má takast uppaftur
Formansval í Føroya Fiskimannafelag
Stongdar leiðir hava álvarsligar avleiðingar
Skal fólkið fáa ágóðan av toskinum á Føroya Banka?
Misvísandi miðlasøgur gagna ikki
Hvast mark fyri endaleysar streymar av rokningum
Avtala við Noreg kann gerast bjargingin fyri føroyska makrelvinnu í ár
Tí má gerast upp við rættindahavaríið
Trupulleikin við troti á arbeiðsmegi fyri heimaflotan kann loysast við einfaldum inntrivi
Skal fólkið fáa ágóðan av toskinum á Føroya Banka?
Nú Føroya Banki hevur verið friðaður í øll hesi árini fyri at verja toskastovnin har, er tíðin komin fyri okkara politiska myndugleika til at taka neyðugar avgerðir og leggja eina ítøkiliga ætlan fram fyri økið.
Tað stongda økið á Føroya Banka liggur innan fyri 200 metra dýbdarlinjuna og fevnir yvir umleið 4.000 ferkilometrar — also eitt rættiliga stórt øki. Her skal eisini havast í huga at toskaleiðir umfata bert ein part av hesum øki.
“Vit hava altíð vitað um góð og vánalig fiskiár, og toskafiskiskapurin á Føroya Banka hevur altíð fylgst við góðum og vánaligum toskafiskiskapi á landgrunninum,” sum Eyðun Hansen í Vestmanna vísti á. “Seinasta árið trolararnir royndu á Føroya Banka var í 1987 ella 1988, og línuskip og -bátar hava ikki roynt har síðan 2007.”
Føroya Banki hevur verið stongdur fyri vinnuliga veiði síðan 2009, tó hava snellubátar fingið loyvi at royna um summarið; hesir bátar eru tó illa egnaðir at fiska í tí farvatninum og síggjast ógvuliga sjáldan har. Og teir línubátarnir sum royndu har árini framman undan 2009 vóru fáir.
Vit vita at fiskaríið á Føroya Banka var ofta misjavnt; men vit kunnu ídag illa halda fram í púra ókritiskari trúgv á at einki annað enn “veiðitrýstið” er høvuðsorsøk til tey sveiggini, heldur enn havumhvørvið sjálvt — gróður, temperaturur, streymar og annað, eisini natúrlig ránsveiði hjá fiski, hvali, kópi og fugli.
Hvussu er og ikki, sum skilst lá tann árliga miðal veiðin av toski á Føroya Banka áðrenn økið varð stongt, um góð 2.000 tons. Seta vit kiloprísin til, sig 20 krónur, so snýr hetta seg um fitt av mistum peningi fyri ein illa sperdan heimaflota.
2.000 tons er jú tvær milliónir kg, og út frá einum prísi upp á 20 kr/kg er her er talan um einar 40 mió. árliga, sum aftur inniber at yvir nøkur ár tosa vit um hundraðtals mió. fyri tað føroyska samfelagið, ikki íroknað búskaparligar ringvirknaðir. Harafturat er nógv hýsa á Føroya Banka, sigst.
Eingin fer at takka okkum fyri at vit lata ísfiskaflotan bløða út meðan hvat ið svarar til eitt ótal av fiskitúrum við dýrum toskafongi bara fara til vanliga fiska- ella djóraføði í havinum. Er tað nøktandi stýring?
Royndarloyvi til línu?
At ganga blint eftir yvirlitstrolingini sum fór fram har meðan larmandi og styggjandi Magnus Heinason enn var í drift sum havrannsóknarskip, gevur stutt sagt ikki meining. Talan er fyri tað fyrsta um eitt so stórt havumráði sum ikki upp á nakran máta bar til at dekka av teimum yvirlitstrolingunum, og hartil var tað gamla skipið í tí standi sum tað var.
Men ikki tess minni so fann Magnus Heinason stóran, yvir seks ára gamlan tosk á Føroya Banka. Hvar tann toskurin var komin frá hava vit framvegis einki frætt um — einans hoyrt metingar sum Eyðun Hansen og aðrir royndir fiskimenn hava verið inniá, tó sum skilst uttan vísindalig prógv: nevniliga at toskurin var komin av teimum ytru, djúparu leiðunum.
Har átti ein stovnur sum Havstovan at havt møguleika at útgjørt tosk við merkjum sum flotna av aftur aftan á eina tíð, tað veri seg aftan á kanska tríggjar, seks ella tólv mánaðir. Tá hevði tað nevniliga kunnað borið til at staðfest á hvørjum dýpi tann merkti toskurin hevur ferðast.
Eisini vita vit um mong dømir hvar ið toskamagar hava innihildið ógvuliga stórar og tungar steinar, sum jú bendir á at hesir toskar kunnu hava verið niðri á munandi hægri dýpi enn hvat ið vísindafólk higartil hava kunnað staðfest. So júst her er ein týðandi spurningur ið hevur uppiborið vísindaliga kanning.
Og har eru fleiri aðrir áhugaverdir spurningar. Hvussu nógv havtaska man finnast á Føroya Banka, og hvussu nógv etur hon av toskinum? Og fyri alt tað, vita vit hvussu stórur partur av toskaynglinum har verður kannibaliseraður? Tílíkt veldst ikki minst um hvussu støðan er viðvíkjandi føði hjá fiskinum, og hetta vita okkara fiskifrøðingar sum vera man bæði eitt og annað um.
Men er tað eingin sum raðfestir at fáa umstøður sum hesar kannaðar á Føroya Banka, eisini eitt nú um botnurin nógvastaðni har er avtaglaður við skøtu og, um so er, hvørja ávirkan tað kann hava á føðina hjá toskinum?
“Tað sum toskur etur, verður sodnað innan fyri eitt samdøgur, og tá lítið er til av nebbasild og aðrari føði eta størru fiskarnir fleiri smærri toskar um dagin,” minti Eyðun Hansen á. “Tí er neyðugt at fiska nógv úr fiskastovninum tá hann er stórur, tí annars blívur kannibalisman ov stór. Hetta veit ein fiskifrøðingur. Um hetta er hent úti á Føroya Banka, er tó ringt at siga.”
“Toskurin kemur onkur ár í stórum nøgdum inn á bankan og verður verandi har so leingi sum føði er á bankanum,” segði vestmenningurin víðari. “Tí ber ikki til at rokna út við einum rokniarki hvussu stórur toskastovnurin er, og tað er ógjørligt at gera eina stovnsmeting, tí størsti parturin av stovninum er ikki altíð inni á grunninum.”
“Royndir hjá Havstovuni á Føroya Banka og vestan fyri Suðuroynna prógva at tað er verri fyri fiskastovnin at friða økir, og tað hava aðrar royndir eisini víst.”
Eyðun Hansen legði afturat: “Eldri kanningar sum Havstovan hevur gjørt vístu at havtaska kann eta upp til 10.000 tons av toski um árið á Føroyagrunninum. Tá ov lítið verður fiskað av stórum fiski er talan um undirfisking, og tá er trupult at fáa fiskastovnin at koma fyri seg aftur. Tey seinastu árini er havtaskustovnurin blivin størri enn nakrantíð fyrr, og tað ljóðar eisini at óvanliga nógv av hemara er komið inn á grunnarnar. Sjálvur vænti eg at kópastovnurin eisini fer at vaksa næstu árini nú liviumstøðurnar eru so góðar á havleiðunum kring Føroyar.”
So nei, tað hevði einki gjørt um, lat okkum siga, eitt línuskip slapp at royndarfiska yvir eitt ár á Føroya Banka. Hetta hevði ikki upp á nakran máta kunnað hótt toskastovnin har, men tað hevði kunnað givið okkum nakrar virðismiklar upplýsingar um hvussu støðan er, ella ikki er, á tí leiðini.