text:
Var ein lítlan biltúr í Klaksvík fyri løtu síðani og tá var nógvur vindur og sera nógv regn. Landsverk boðar frá, at tað hvassur vindur og í hvirlunum upp til 32 m/s, tað er í Hvalba. Í Klaksvík er ikki so nógvur vindur, men hvirlurnar kunnu gott vera eitt sindur harðar. Her koyrilíkindini kl. 05:51
Nógvar avslýsingar hjá Strandferðsluni í dag
Veðrið er einki serligt í løtuni og Strandferðslan hevur lýst nógvar avlýsingar. Landsverk boðar á heimasíðu teirra klokkan 15:03, at tað er kolandi stormur á Oyggjarvegnum við Norðadalsskarð, í hvirlunum upp til 43 m/s. Strandferðslan byrjaði við avlýsa leiðirnar 58, 66 og 701 og tað var í morgun, men seinnapartin hava teir avlýst enn fleiri Les meira…
Smyril avlýsir vegna veður seinni í dag.
So komu fyrstu avlýsingar í samband við, at stormur verður seinni í dag ella í kvøld. Strandferðslan boðar júst nú frá, at Smyril og leið 60 avlýsa teir seinni túrarnar í dag, sjá niðanfyri: Fyri veður siglur Smyril síðsta túr úr Tórshavn í dag kl. 13:00 og av Tvøroyri kl. 15:30. SáH
42 m/s í hvirlunum á Fámjinsveginum júst nú
Sera keðiligt veður júst nú, nógv regn og nógvur vindur runt Føroya land. Í Klaksvík er ikki so nógvur vindur júst nú, men á Fámjinsveginum eru heili 42 m/s í hvirlunum. Her koyrilíkindi kl. 06:05 í morgun frá Landverkið, sjá niðanfyri:
Nógvur vindur enn, 39 m/s í hvirlunum á Fámjinsveginum
Haldi so við, at Henrik Old hevur orð í sínari talu, um vit ganga eftir koyrilíkindum í dag. 39 m/s í hvirlunum á Fámjinsvegnum og veturin er ikki ordiliga byrjaður enn. Gerð hatta holið til Fámjien, hatta kostar ikki so nógv og kom so norður til Norðoyggjar og gerð Tunlarnar Norður um Fjall. Her koyrilíkindini Les meira…
Lítil stormur og í hvilunum upp til 30 m/s í Klaksvík
Vikan byrjaði nakað buldrasliga. Landsverk boðar frá einum lítli stormur og á Ørðaskarðið og á Fámjinsveginum er hvassur stormur, í hvirlunum upp til 35 m/s. Lovar eitt sindur betur veður út á dag. Her nakrar myndir frá ímorgun, myndirnar eru tiknar kl. 06.00 ímorgun. Hav eina góða viku øll somul. SáH
So hevur regna í 24 tímar í Klaksvík
Eftir at vit hava havt turrveður í vikuvís, so kom regni í gjár og nú hevur tað regna í 24 tímar út í eitt. Í løtuni, klokkan er seks um morgunin, regnar illa, heili 4.2mm, men klokkan 12.00 verður ein glottið og síðani byrjar tað at regna aftur. Sambært veðurstøðini yr.no, so heldur regni áfram Les meira…
129 ár hitamet í Danmark verður sligið í ár
Hevur verið og er sera heitt í Danmark Seinastu vikurnar hevur tað verið sera heitt í Danmark og longu nú hevur Danmark hava 12 summardagar og tað er, tá ið hitin ferð uppum 25 hitastig. Alt seinasta summar hevði Danmark 11 summardagar. Heitasti mai nakrantíð Mai 1889 hevur havt hetta metið, men í ár verður Les meira…


c: text/html

text:
Tá vit hyggja at úrslitunum í barnaróðrunum, so síggja vit, hvussu stóru fjarstøðan er millum fremsta og aftasta bátin. Orsøkin er ógvuliga einfald. Tey ungu kunnu rógva barnaróður sum ellivu, tólv, trettan og fjúrtan ára gomul. Bæði stødd, vekt, aldur og royndir eru ymiskar umborð á bátunum. Vit hava tildømis eisini fekst dømi umborð á Ingibjørg við dreingjum, sum vann allar barnaróðrarnar í fjør. Nú rógva teir dreingjaróður og hava ongan møguleika at koma fram í oddin. Her er aldursmunurin eisini alt ov stórur. Havi sagt tað fleiri ferðir áður. Róðrarsambandið skal fáa endurskoðað aldursmørkini og hyggja at øðrum ítróttagreinum, har tú í bóltspølunum ert tvey ár í hvørjum aldursbólki. Vit mugu ikki bara lata standa til.
Í dreingjaróðrinum á norðoyastevnu fór Fiskurin úr Vági fyrstur um málið. Næstur Heykur úr Hósvík og Fípan Fagra úr Klaksík. Í genturóðrinum fór sum væntað Firvaldur fyrstur um málið við Knúki og Frúnni í hølinum. Vit síggja eisini, hvussu stórur munurin er í genturóðrinum, tí vit skulu minnast til, at manningarnar rógva bara 500 metrar. Niðanfyri síggja vit nakrar myndir, sum vit tóku í Klaksvík.
Havi hugt í hagtølini, og har síggi eg, at barnamanningarnar eru minkaðar 30% síðani í fjør. Í 2017 róðu tólv dreingjamanningar og ellivu gentumanningar barnaróður á norðoyastevnu. Í ár róðu níggju dreingjamanningar og sjey gentumanningar. Spell, at vit ikki síggja livandi myndir frá barnaróðinum. (Vagnur)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ólavsøkuframsýningin 2016/
Eitt fastur táttur á mínari ólavsøku hevur í fleiri ár verið at spáka niðan í Listaskálan ólavsøkuaftan at síggja Ólavsøkuframsýningina, sum eg eisini havi verið við til at kuratera nakrar ferðir. Í ár barst mær frá at fara upplatingardagin, men í dag havi eg so verið ein svipp og hugt eftir einari lutfalsliga ruddiligari, í støðum fjølbroyttari og í støðum eitt sindur keðiligari ólavsøkuframsýning, sum Solveig Hanusardóttir Olsen kurateraði við denti á tveydimensjonal verk. Á framsýningini eru tilsamans 52 verk hjá fimtan listafólkum. Tey eru Anker Mortensen, Bárður Oskarsson, Edward Fuglø, Hansina Iversen, Jóhan Martin Christiansen, Kirstin Helgadóttir, Olivur Eystberg, Peter Carlsen, Randi Samsonsen, Saga Kapna, Sámal Blak, Silja Strøm, Tóroddur Poulsen, Tummas Jákup Thomsen og Turið Nolsøe.
Solveig H.Olsen hevur valt øll listafólkini, og framsýningin hevur sostatt ikki verið opin fyri innsendum verkum, eins og hon ofta hevur verið. Hetta hava nøkur verið ónøgd við og tað skilji eg á ein hátt, men vit skulu jú bara bíða 363 dagar til næsta Ólavsøkuframsýningin letur upp, so fáa vit at síggja um tað verður møguligt at senda inn verkuppskot tá. Eg haldi í grundini, at tað er gott, at ólavsøkuframsýningarkonseptið er liðiligt og kann broytast, tí eitt ár er stutt og eg haldi, at við tíðini er tað sum um, at árini eru farin at styttast.
Steinprent hevur leverað grafisk verk til framsýningina hjá tveimum listamonnum, Peter Carlsen og Tóroddi Poulsen. Tey stóru prentini Tann góða spannin og hinar hjá Tóroddi Poulsen eru ikki spildurnýggj, fyri tveimum árum síðani vóru tey á framsýningini Myrkamyndir, sum undirritaða kurateraði í Steinprenti. Trý avbrigdi eru av prentinum, eitt blátt, eitt reytt og eitt svart og hetta, at myndirnar hanga tríggjar saman gevur varhugan av onkrum hátíðarligum, eins og tilsipingarnar í heitinum til tann góða hirðan hava eitthvørt átrúnaðarligt yvir sær. Samstundis kenna vit jú spannina sum eitt lágpraktiskt og ógvuliga vanligt gerandisamboð. Myndirnar hjá Tóroddi Poulsen tykjast um somu tíð mystiskar, løgnar og ómetaliga einfaldar og óhátíðarligar. Endurtøkan ella akkumuleringin av spannunum í einstøku myndunum er áhugaverd, tú fært eina kenslu av, at spannirnar fylkjast úr neðra og upp og úteftir og at tað, sum eru tær fullar av, hvørja løtu kann koppa út móti tær.
Gipsmyndirnar hjá Jóhan Martin Christiansen eru somuleiðis tríggjar í tali. Tær eita Hidden Faces og bæði staðsetingin av verkunum í eini ljósrípu úr loftinum og tað, at tær eru 3 gevur varhugan av onkrum religiøsum, verkið kundi verið ein altartalva. Jóhan Martin Christiansen letur upp serframsýning í Listasavninum 9.sept í ár. Tað religiøsa er á ein hátt eisini aktuelt í myndunum hjá Peter Carlsen, tí her snýr tað seg um tær sjey deyðssyndirnar, sum eru lýstar gjøgnum ymiskar sjálvsmyndir av listamanninum. Myndamálið hjá Peter Carlsen er kanska meira speiskt enn religiøst, tær lýsa eitt lyndi, sum listamaðurin heldur dominera okkara egoistisku tíð. Tey sjey prentini hanga uppi á balkongini, kanska eru myndirnar heldur smáar til plaseringina, hinvegin eru tær sera góðar..
Hugburðurin í myndunum hjá Saga Kapna tykist sosialur og eksistentiellur. Hetta er fotobaserað malarí og tusj á træ. Myndirnar eru frá tá pápi hennara, tónleikarin Nikos Kapnas doyði um jóltíðir í fjør. Tær fýra myndirnar eru rørandi í síni í støðum eitt sindur primitivu og samstundis gjølligu dokumentatión bæði av bíðanini, missinum og samanhaldinum í familjuni.
Tær tvær stóru myndirnar hjá Anker Mortensen eru framúr góðar. Maanens Duuer eita hesir báðir mjørkakendu málningarnir, sum vísa seg at vera leikandi koloristiskar myndir við hópin av eydnuríkum myndevnum av smáum bátum og trøum og ymiskum skapum í alskyns litum. Heitið kemur frá fyrstu føroysku listaverkunum, fuglamyndunum hjá Díðriki á Skarvanesi, sum Anker Mortensen hevur parafraserað fleiri ferð.
Hansina Iversen er millum okkara bestu av etableraðu yrkislistafólkunum, hon hevur tríggjar myndir við á framsýningini, sum eru heldur øðrvísi enn tað, vit hava sæð frá henni áður. Myndirnar eru nonfigurativar, gamaní, men litir og skap eru heldur øðrvísi. Talan er um tríggjar sera avlangar, høgar myndir við gráum, vakurt bylgjandi botni og svørtum og bláum formatiónum við pastellittum strokum. Formatið ger, at áskoðarin fær hug at lesa okkurt mannalíkiligt/ antropomorfistiskt inn í tær. Men onkursvegna tykjast hesi verkini merkiliga óavklárað í mun til tær framúrskarandi myndirnar, sum Hansina Iversen hevur málað síðstu árini. Kanska eru tær dømi um, at listakvinnan aftur er í ferð við at flyta seg listarliga, kanska skulu tær bara síggjast einaferð aftrat. Randi Samsonsen arbeiðir við tóvirki, hon hevur tvey smá verk við, har hon sameinir plastikk og bummull, tey eru abstrakt og formliga áhugaverd og tí hevði eg ynskt, at hon hevði fleiri verk við, tey kundu eisini væl verið størri.
Av teimum nýggju, áhugaverdu listaspírunum, havi eg hug at nevna tey bæði Turið Nolsøe og Olivur Eystberg, sum arbeiða við hvør sínum tøkni. Turið Nolsøe arbeiðir við koparprenti, hon hevur gjørt nakrar áhugaverdar, smáar myndir, ið at síggja til avmynda okkurt slag av organiskt vaksandi mynstrum, sum taka seg upp á myndaflatuni. Olivur Eystberg arbeiðir við fotomyndum, tær eru svarthvítar og tykjast vera sera stýrdar og estetiskt tilvitaðar avmyndingar av landsløgum.
Tað figurativa má sigast at vera komið afturíaftur í føroyskari myndlist. Kanska hevur tað ongantíð verið heilt burtur, men tær semiabstraktu, kubistisku landslagstulkingarnar, sum vit hava havt nógvar av, eru als ikki til staðar á ársins ólavsøkuframsýning. Tummas Jákup Thomsen framsýnir eina røð av sínum myrku, surrealistisku blýants- tussj- og kolmyndum og Kirstin Helgadóttir sýnir fram fýra kollasjur við surrealistiskum brá.
Bárður Oskarsson er genialur teknari, men mær dámar betur hansara tekningar enn hansara málningar, sum eru tyngri og ikki eins humoristiskir og tekningarnar. Tá tað er sagt, so eru hesir seks málningarnir sjálvandi teknaðir í ein ávísan mun. Myndevnið hjá Bárði Oskarsson er Umbert, ein menniskjalíknandi figurur, sum er settur inn í eitt myrkt grátt, málað univers, har hann er púra einsamallur við øllum sínum talentum og veikleikum júst sum vit menniskju her á jørðini.
Eitt av týdningarmestu umboðunum fyri ta figurativu linjuna, Silja Strøm hevur fimm verk við, sum er nakað av tí besta á ólavsøkuframsýningini í ár. Verkini hava felagsheitið Bigger Than Yours, ið tykist barnsligt og minnir um myndirnar hjá t.d. Kathrine Ærtebjerg við ævintýrkendum figurum, sum ikki sjáldan hava eitthvørt óskikkiligt yvir sær við kvinnuligum sjónarhorni. Myndaheimurin er figurativur við abstraktum og surrealistiskum staklutum, sum seta úr gildi tyngdarlógir og tílík vanlig atlit. Nýggju myndirnar hjá Silju eru somuleiðis figurativar við abstraktum, flótandi strokum, sum bróta illusiónina og gera vart við, at talan er um málarí. Á einari mynd sæst ein genta, sum við einum skálkabrosi lyftir kjólan hjá sær upp. Eg veit ikki hvat tað er, sum hon hevur, sum er størri enn tað, sum eg havi, men undirhaldandi og hugtakandi er tað og herliga sprøklut og lívligt eisini.
Teir báðir Sámal Blak og Edward Fuglø arbeiða báðir í sjónleikaraverðini og eg haldi, at tað sæst á teirra verkum, tó at tey eru sera ymisk. Sámal Blak hevur gjørt eitt stórt verk við fótasporum, sum eru sett antin hvítt á svart ella svart á hvítt. Í miðjuni er ein bók. Hugskotið er sambært heitinum Midnáttarsangur at ímynda samantyrptu mannamúgvuna, sum kemur saman at syngja á ólavsøku. Eg haldi, at tað er fínt við verkum á Ólavsøkuframsýningini, sum onkursvegna snúgva seg um ólavsøkuna, men tað er sum um, at heitið á verkinum minkar um tulkingarmøguleikarnar.
Edward Fuglø hevur bygt eitt ógvuliga autentiskt kamar upp í rúminum við síðuna av Bládýpinum hjá Tróndi Patursson. Við hesari rúminstallatiónini gevur Edward Fuglø okkum karmarnar til eina ólavsøkusøgu, sum áskoðarin sjálvur má hyggja, lukta og hugsa seg fram til. Uttanfyri eina wc-hurð hongur ein vakur stakkur og ein leðurjakki. Á seingini liggja silkisokkar frá Dior, á borðinum er ein parykkur, gamalt putur og ymiskt nýtiligt til damufríðkan. Á seingini liggur eisini ein taska við mannfólkaklæðum. Ólavsøkugestur eitur verkið, sum við fleiri ósamsvarandi søgum viðvíkjandi tíð, kyni og kynssnaring er áhugavert og fleirræddað,


text:
Ari av Rana
16.12.2017 - 10:22
Ítróttur > Ítróttur > Hondbóltur
Kvinnurnar úr Fraklandi vunnu spennandi hálvfinaluna móti Svøríki í HM endaspælinum í hondbólti í gjár.
Liðini fylgdust næstan allan vegin. Tá dómarin bríkslaði til hálvleikin, var støðan 12-11 til svensku kvinnurnar.
Eftir steðgin komu fronsku kvinnurnar út sum eitt ódnarveður, og eftir eitt korter var støðan 15-19 til Frakland. Svenskararnir tóku tó annað skinn um bak og megnaðu at skora fýra mál á fimm minuttir uttan at Frakland skoraði.
Tá 6 minuttir restaðu var støðan 21-21, men nógvu royndirnar komu Fraklandi til góðar, og tá ein minuttur var eftir av leiktíðini, skoraði Frakland til endaligu støðuna 22-24.


text:
Edva Jacobsen á ting
Nýggjur tinglimur umboðaði Sambandsflokkin í skrúðgonguni á ólavsøku.
Edva Jacobsen úr Fuglafirði tekur yvir sessin hjá Jaspuri Vang, sum fyribils hevur sagt tingsessin frá sær.
Jaspur varð fyrr í ár settur í starv sum økisleiðari fyri løgregluna í Suðuroy, og hann metir tí ikki, at hann er førur fyri at røkja bæði størvini og hevur tí valt at fara úr løgtinginum.
Edva Jacobsen hevur áður havt sæti á tingið, hetta sum varalimur fyri tingfólk í farloyvi. Hon fekk á seinasta løgtingsvali 227 persónligar atkvøður.
[02.08.2010 – Jóhan Heri Joensen]


text:
Føroysk Myndlistafólk
UM LIMAFELAGIÐ
Føroysk Myndlistafólk (MYND) er felag fyri føroysk yrkismyndlistafólk. Felagið varð sett á stovn 16 september 1981 í Listaskálanum. Endamál felagsins er at virka fyri áhugamálum, at bøta um korini og at verja rættindi hjá føroyskum myndlistafólkum. Harumframt virkar felagið fyri, at føroysk myndlist fær góðar umstøður at mennast og trívast.
Felagið hevur m.a. saman við LISA og øðrum virkað fyri, at listafólk kunnu søkja starvslønir og íverksetanar- stuðul úr Mentanargrunni Landsins. Felagið hevur lagt uppskot fyri mentamálaráðið um, at lógarfest verður, at eitt ávíst prosenttal av byggikostnaðinum av almennum um- og nýbyggingum verður brúkt til listprýðing.
Síðan 1990 hevur felagið á hvørjum ári skipað fyri "sensureraðari" Várframsýning.
Føroysk Filmsfólk í Hoydølum
-
Eitt skapandi umhvørvi, har listafólk hittast
-
Hølir til framleiðslu av list (yrkislistafólk)
-
Framsýningarhøll til eksperimenterandi list
-
Listabókasavn
-
“Listarliga” kafé/kantinu
-
Residency til listafólk búsitandi uttanlands
-
Felags verkstaðir (gra kk, træ, plastikk, osv )
-
Listafestivalar


text:
Almannaráðið: Fitt av fólki vóru komin saman, tá Annika Olsen, landsstýriskvinna, í dag setti spakan í til nýggja depilin til børn og ung við fjølbreki á Gerðisvegi í Runavík. Áðrenn landsstýriskvinnan setti spakan í segði hon m.a. soleiðis:
- Vit avgera ikki sjálvi hvørja lívslagnu vit fáa. Vit avgera ikki sjálvi, hvussu okkara lívsumstøður verða.
Summi verða fødd inn i truplari umstøður enn onnur. Men sum politikarar kunnu vit velja at gera umstøðurnar og karmarnar so góðar sum møguligt fyri tey menniskju, ið eru fødd inn í truplar umstøður. Tí fegnist eg um, at børn og ung við fjølbreki loksins fáa nútímans karmar at búleikast í.
Eftir hátíðarløtuna á Gerðisvegi gekk leiðin oman í skúlan við Løkin, har Jóhann Laksáfoss, arkitektur, greiddi frá verkætlanini. Eisini fluttu Magnus Rasmussen, borgarstjóri, og Annika Olsen fram røðu.
Dagtilboð til 12 børn og ung við fjølbreki
Depilin skal loysa av stovnin Reiðrið, sum síðani á heysti 2005 hevur veitt eitt dag- og umlættingartilboð til børn við fjølbreki.
Hølis- og atkomuviðurskiftini á Reiðrinum eru ikki nútíðarhóskandi. Stovnurin húsast í einum vanligum sethúsum í Rókini á Saltnesi, ið ikki eru bygd til endamálið.
Heldur enn at pjøssa uppá verandi umstøður verður nú farið undir at byggja ein nýggjan depil til børnini. Talan verður um stovn, sum skal hýsa einum dagtilboði til 12 børn og eina umlættingareind til 8 børn. Í dag eru átta børn á dagtilbðnum á Reiðrinum.
Nýggi depilin verður bygdur til endamálið og kemur at lúka allar hentleikar til júst hendan málbólkin.
Byggiarbeiðið, sum fer at taka 14 til 16 mánaðir byrjar eftir ætlan fyrst í mars mánaði. Løgtingið hevur játtað 26,5 mió. kr. til verkætlanina.
Runavíkar kommuna hevur latið grundstykkið og kommunan ger stykkið byggibúgvið.
Sí myndafrásøgn niðanfyri.
Myndarøð: {E36AAF12-09A0-481B-AF3E-4D54EF16E923}
EksternLeinkja1: http://www.runavik.fo/Index.asp?pID={60951023-2FAA-4344-BCF6-2E5451626051}&cID={E36AAF12-09A0-481B-AF3E-4D54EF16E923}&ClearAreas=1


text:
Siloakórið hevur jólakonsert
Sunnukvøldið fer sangkórið í Siloa hava jólakonsert. Umframt Siloakórið, spælir eisini bólkurin, T.O.S., nakrar sangir á konsertini.
Konsertin verður í Siloa, og tað er Eyðun á Lakjuni, sum stjórnar kórinum. Á skránni eru fyri tað mesta traditionellir jólasangir við góðum og fjølbroyttum útsetingum. Undirspælið hevur eitt vælspælandi orkestur, og til nakrar av sangunum er eisini ein strúkikvartett við.
Aftan á konsertina verður ein drekkamuður at fáa, og øll eru hjartaliga vælkomin.
Konsertin verður sunnukvøldið kl. 20.00.


text:
Tá ið sponsku hertakararnir komu til Kolumbia í 1499, komu teir til eina siðmenning, sum átti ógvuliga nógv gull. Eisini hoyrdu teir um ein duldarfullan, horvnan bý, nevndur El Dorado, har so nógv ríkidømi var, at tað bar av øllum viti, men hann er ikki funnin enn. Síðan 1819, tá ið Kolumbia gjørdist sjálvstøðugt ríki, hevur javnan verið borgarakríggj, og seinastu árini hevur verið blóðugt stríð ímillum drøggfelagsskapir, sum stríðast um vald. Einki annað land í heiminum dyrkar so nógv kokain sum Kolumbia. Stóru áirnar, t.d. Orinocoá og Amasoná, eru týdningarmiklar vøruflutningsleiðir.
Nógv veðurlagsbelti eru í Kolumbia, og tí ber til at hava ein ógvuliga fjølbroyttan landbúnað. Í mong ár var kaffi høvuðssútflutningsvøra landsins, og Kolumbia dyrkar, næst eftir Brasil, mesta kaffi í heiminum. Tá ið berini eru hentað, verða tey latin í stórar kassar og sett at turka í sólini. Av tí at kaffiprísurin alsamt er fallin á heimsmarknaðinum, hevur Kolumbia verið noytt at leggja dent á at dyrka aðra grøði til útflutnings, t.d. sukur, bananir, bummull og blómur.
Oljuvinnan hevur fingið stóran týdning í búskapinum í Kolumbia, eftir tað at nógv olja varð funnin í ein landnyrðing úr Bogota. Á oljureinsiverkum, sum tí í býnum Barrankuilla, verður ráoljan gjørd til brennievni til bilar og flogfør. Eisini er nikkul funnið og ovurstórar kolalindir, tær størstu í Latínamerika. USA, Týskland og Japan eru størstu handilsfelagar hjá Kolumbia.
Mong halda smaragdirnar úr Kolumbia vera teir fínastu í heiminum. Skreytsmiðirnir í gomlu hámentanunum í landinum gjørdu fagrar prýðislutir av gulli og smaragdum. Nú á døgum ger Kolumbia meira enn helming av øllum smaragdum í heiminum.
Spaniamenn bygdu lívliga havnabýin, Cartegna, í 16. øld. Haðan sigldu stóru sponsku galleónirnar til Evropa, fullfermdar av dýrgripum, sum vóru stolnir frá indiánunum. Gomlu býarmúrarnir og glæsiligu stórmanshúsini og kirkjurnar standa enn; eisini mongu hervirkini, sum spaniamenn bygdu at verja seg fyri sjórænarum og álopum úr grannalondunum.
Lítla bygdin, San Augustin, tætt við fjøllini suðuri í landinum er gitin fyri sínar gomlu steinmyndir. Standmyndirnar eru minst 800 ára gamlar, men vit vita lítið um fólkið, ið høgdi tær. Summir serfrøðingar halda staðin hava verið halgimiðdepil, har bygdarfólkið jarðaði síni deyðu og setti høggmyndirnar á leiðini.
Allir kolumbiar duga at dansa kumbia, enntá børnini. Dansurin hevur røtur aftur í afrikanska mentan, frá trælunum, ið vórðu førdir til Kolumbia úr Afrika í 19. øld, og í spanska og indiánska mentan. Mannfólkini eru í hvítum klæðum var trælabúnin. Konufólkaklæðini líkjast sponskum klæðum.
Londini í hesum parti í Suðuramerika hava mark ímóti norðara og vestara parti í Brasil. Vestur ímóti Kyrrahavi eru Andesfjøll, sum ein bugur norðan úr Venesuela til Ekvador og Peru og haðan beint suður ígjøgnum Bolivia, Kili og Argentina. Inkaríkið var í Andesfjøllum, men í 1532 tóku spaniamenn ríkið og løgdu londini í Andesfjøllum undir seg. Í landnyrðingspartinum tóku Bretland, Frakland og Niðurlond sær hjálond. Øll londini í Suðuramerika uttan Franska Gujana eru nú fræls ríki, men tey hava mangar trupulleikar at dragast við. Tað, ið eyðkennir tey flestu, er, at har er ovurstórur munur á ríkum og fátækum, ovfólkaðir býir eru og ólógligur drøgghandil.
Í øldir hava ymisk súgdýrasløg verið lívsneyðug hjá fólki í Andesfjøllum. Ótamd dýr, sum t.d. guananeytini og vikunjan, og húsdýr, sum lama og alpakka, eru øll týdningarmikil, tí ullin og kjøtið av teimum eru góð. Vikunjuullin er mjúk og fín sum silki, og grova lamaullin hevur verið nýtt til teppi, klæði o.m.a.
Andesfjøll eru heimsins longsta fjallarøð. Summi fjøll eru 3.000 metrar og hægri. Quechuaindiánar hava í øldir hildið til høgt upp í Andesfjøllunum í Bolivia, Peru og Ekvador. Teir vóru búnaðarfólk, og bæði lendið og arbeiðið vórðu javnt býtt ímillum menn og konur. Nú eru mangir quechuaindiánar fluttir til býirnar at leita sær eftir arbeiði, men mangir ganga arbeiðsleysir. Nakrir eru enn eftir í fjøllunum og liva sum búnaðarfólk.
Tað er so lítið dyrkilendi í Andesfjøllum, at hvør jarðarskeki verður veltur. Nógvastaðni í líðunum laða bøndurnir bríkar, at teir kunnu nýta alt lendið, teir eiga. Sáað verður, sum veðurlagið er. Niðri á sløttum er lýtt og slavið, men hægri upp tú kemur, kaldari verður. Á háslættunum í Andesfjøllum er einasta frukt, ið veksur væl, epli. Á Boliviaháslættanum, Altiplano, verða epli velt, og dýr ganga á biti. Epli, hveiti og bygg verða dyrkað í kalda hálendinum. Sukurrør, kaffi, tubbak og mais vaksa væl, har temprað veðurlag er. Sukurrør, Bananir, kakao, bummull og rís vaksa væl ílýggja veðurlagnum niðri á láglendinum.
Angelfossur er hægsti fossur í heiminum. Jimmy Angel, flogskipari úr USA, fleyg ígjøgnum Venesuela at sóknast eftir einari á, hann einaferð hevði leitað eftir gulli í. Meðan hann fleyg, sá hann ein ógvuliga høgan foss, sum rennur niður í Churúná. Fossurin er 980 m høgur.
Í øldir hevur fólkið í hesum parti í heiminum tugt kokabløð, sum stimbrað, og sum stilla svongd. Nú á døgum verður kokain vunnið úr bløðnum, eitt ólógligt drøggevni, sum gravgangur er eftir, helst í Norðuramerika og Evropa. Kokarunnurin veksur í rakjørð og krevur lítla og onga røkt, sum matplantur. Eisini loysir seg nógv betur fíggjarliga at dyrka koka enn vanliga grøði. Tí verður nógv koka dyrkað, serliga í oydnum pørtum í Andesfjøllum. Tá ið kokain er vunnið burtur úr kokabløðnum, verður tað smuglað.
Í næstan øllum Suðuramerika er fólkið blandingur av niðursetufólki úr Evropa og indiánum. Men við Karibiahavsstrondina og í Karibia eru mangir nekarar. Teir eru ættaðir frá trælum, sum vórðu førdir hagar úr Afrika at arbeiða í sukurlundunum. Mangir teirra eru enn ímillum tey fátækastu í samfelagnum.
Víða hvar í regnskógunum í Venesuela daga fleiri enn 100 høg sandsteinsfjøll, nevnd tepuis, upp ímóti luftini, summi eru 1.000 m. Hesi fjøll vóru áður í fyrndini víður háslætti, sum regn og vindur í ótaldar øldir hava matað niður. Mong rár plantusløg og dýrasløg hava ment seg í hesum "horvnu heimum".
Øll lond í Suðuramerika hava kríggjast við grannalond síni um, hvussu landamørkini skuldu vera, og enn eru ikki allar marknatrætur loystar. Í kríggjunum ímillum Bolivia og Paraguai í 1930-árunum og ímillum Ekvador og Peru í 1940-árunum doyðu fleiri túsund fólk. Markið ímillum Bolivia og Peru gongur mitt tvørtur um Titicacavatn.
Málið, søgan og mentanin í Miðamerika og Suðuramerika hava sum heild røtur aftur í hjálandatíðina. Til 1492, tá ið Kristoffur Kolumbus kom til Bahamaoyggjar, búðu bara indiánar í hesum parti í heiminum. Men eftir tað fóru fólk úr Spania og Portugal at búseta seg har í stórum tali, og nógvir afrikanar vórðu fluttir hagar úr Afrika sum trælir, helst til Karibia og Brasil. Í Karibia settu eisini mangir onglendingar, fraklendingar og niðurlendingar búgv. Tí er fólkið í hesum heimsparti nógv blandað. Spanskt er vanligasta málið í meginlandinum, saman við portugisiskum í Brasil. Í Karibia eru enskt og franskt vanligari, og í Surinam er almenna málið niðurlenskt.
Fyrst í 16. øld fóru Spania og Portugal at taka sær hjálond í Miðamerika og Suðuramerika. Bæði londini sendu eisini trúboðarar at umvenda upprunafólkið til katólska trúgv. Spania tók stórar partar av meginlandinum, men Brasil, sum Portugal legði undir seg, gjørdist størsta landið og sterkast búskaparliga. Enn á døgum eru flestir suðuramerikanarar katolikkar.
Indiánarnir, ið kunnu lesa søgu sína aftur til indiánsk fólkasløg, sum búðu í Miðamerika og Suðuramerika, áðrenn niðursetufólkini úr Evropa komu hagar, eru nú bara 2% av fólkinum. Næststørsti fólkabólkurin eru fólk ættað frá afrikonsku trælunum, tey flestu búgva í Brasil og í Karibia. Í næstan øllum londum á meginlandinum eru fólk, sum eru blandað við indiánar og evropear, í meiriluta. Tey verða kallað mestitsar.
Sløk hundrað ár eftir, at spaniamenn komu til Suðuramerika, vóru 90% av indiánska fólkinum deyð. Høvuðsatvoldin var sjúkur, ið evropearar bóru við sær, til dømis pokur og meslingar. Indiánarnir høvdu ikki íborið mótstøðuføri ímóti hesum sjúkum, og teir flestu, ið vórðu smittaðir, doyðu. Nú á døgum eru indiánarnir í minniluta allastaðni uttan í Guatemala, har mangir mayaindiánar enn búgva í hálendinum, og á Andesháslættanum í Bolivia, har eftirkomarar inkafólksins búgva.
Flestu lond í Miðamerika og Suðuramerika hava ovurstóra uttanlandsskuld. Brasil er eitt av hesum londum, men skuldin er lutfalsliga lítil borin saman við inntøkurnar. Nikaragua skyldar nógv minni, men skuldin er átta ferðir so stór sum tjóðarinntøkan.
Í 20. øld vaks fólktalið nógv í heimspartinum, helst í Brasil og londunum fyri norðan. Men í flestu londunum lækkar burðartalið nú. Men av tí at stórur partur av fólkinum eru ungfólk, og at fleiri børn koma undan, av tí at heilsuviðurskiftini batna, veksur fólkatalið alsamt. Í 1990-árunum vaks fólkatalið í Mið-og Suðuramerika við uml. 80 milliónum.
Næstan tríggir av fyra suðuramerikanarum búgva í býum. Í summum londum, m.a. Kili og Uruguai, býr ein triðingur av fólkinum í høvuðsstaðnum. Mong hava verið noydd ay rýma av bygdini undan fátækadømi og arbeiðsloysi og búgva nú í ovfólkaðum, skirvisligum býlingum, sum vaksa skjótt í útryðjunum á stórbýunum.
Á øllum meginlandinum eru ovurstórir garðar, ið hava ógvuliga stór seyða- og neytafylgi og stórar lundir við sukurrørum og bananum. Útlendsk feløg ella nakrar fáar, ovurríkar familjur eiga hesar stórgarðar. Tó er øðrvísi í Kuba, har eigur stjórnin stórgarðarnar.
Flestu bøndur í hesum heimsparti eiga so lítið av jørð, at teir valla kunnu breyðføða fleiri enn tvey, trý fólk. Teir velta ein lítlanjarðarteig, og hava nøkur fá húsdýr, t.d. hønur og svín. Av tí at garðurin kann ikki føða alt húskið, mega nøkur teirra flyta heiman at fáa sær arbeiði
Høvuðsstaður:
Bogota, D.C
Vídd: 1.138.910km2
Fólkatal: 44.725.543
Alment mál:
spanskt
Átrúnaður:
kristindómur 95% aðrir 5%
Stýrsilag:
fólkaræðið, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: kolumbiskur peso (COP)


text:
Orð og lag: Erik J. Rollings
Týtt: Hanus M. Hansen
Upprunaheiti: “Standing somewhere in the shadows You’ll find Jesus”
Ber tín leið gjøgnum myrkur og royndir?
Er gleði tín følnað og deyð?
Er tað eingin, sum troystar í sorgum,
og eingin, sum sær tína neyð?
Handan skýggini har stendur Harrin Jesus,
miss ei mótið, tí at eyga hans tað sær.
Hygg bert upp og hoyr hann milt til tín at
teska: “Tínar byrðar út á Golgata eg bar.”
Er hvør blóma og rósa nú følnað,
tín dagur sum myrkasta nátt?
Tykist alt tær so dapurt og vónleyst
og ljósið at sløkna nú brátt?
Kanska skýggini sólina fjala,
tín framtíð so døpur at sjá.
Kanska beiskur, tí dreymarnir brustu,
teir dreymar um lukku at fá.


text:
Nasi (nasafiskaættin)
Nesiarchus nasutus Johnson, 1862
Stødd: Nasi verður upp í umleið 130 cm langur.
Dýpi: Hann er úr 200 m niður á 1200 m, bæði við botnin og uppi í sjónum.
Litur: Hann er dimmbrúnur ella svartur um bakið, við viólbláum farra um síðurnar og undir búkinum. Strikan er hvít. Fjaðrarnar eru svartar, og hann er svartur inni í kjaftinum.
Teinar: R1 XIX-XXII; R2 19-22 + 2 Smáfj.; G II + 16-21 + 2 Smáfj.; U 12-14; B 5;
Lýsing: Nasi er mjávaksin fiskur, hægri enn breiður. Hann er spískur framman og aftan. Hann hevur tvær ryggfjaðrar, sum eru samanvaksnar, tann fremra hevur beinteinar og er long og lág, av nakkanum aftur til sporlið. Tann aftara hevur bleytar teinar og er á sporlinum, stutt, men hægri enn tann fremra. Gotfjøðurin er mest lík aftaru ryggfjøðurini. Tveir píkar eru framman fyri gotfjøðurina, tann fremri er størri. Aftast eru tvær smáfjaðrar, bæði undir og yvir. Hann hevur smáar uggafjaðrar og smáar búkfjaðrar, lítið sýldan stert. Strikan er næstan bein og gongur úr stertinum og upp á nakkan. Hann hevur stórt undirbit. Trantur er fram úr undirkjaftinum.
Eyðkenni: Hvíta strikan. Smáu fjaðrarnar á klingruni. Spíska gronin. Hørðu og bleytu ryggfjarðateinarnir.
Týdningur: Nasi hevur ikki vinnuligan týdning í Føroyum og lítlan týdning aðrastaðni.
da: Geddetryne, en: Black gemfish, fr: Escolier long nez, ís: Nasi, no: Havgjedde
Útbreiðsla: Nasi er fingin í føroyskum sjógvi sunnan fyri bankarnar vestanfyri og á Íslandsrygginum, men er ikki so vanligur her um leiðir. Í Atlantshavinum er hann annars undir Noregi og Íslandi til Kanariuoyggjarnar, Madeira, Asoroyggjarnar til Suðurafrika. Hann er vestanfyri frá Flemish Cap og Karibiaoyggjunum til Brasil og Argentina. Hann er eisini í Indiahavinum og Kyrrahavinum.
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Áburrufiskar Perciformes
Hesin hópurin er størstur av fiskahópunum.
Í hópinum eru 160 ættir, 1539 slektir og 10033 sløg.
Av teimum eru 18 ættir við Føroyar, og hesar hava 29 slektir og 41 sløg:
Í hópinum er ein størri blanding av fiskum við mongum ymsum frábrigdum og útsjónd, langir og klænir, smáir og stórir, smalir og høgir.
Her eru fiskar, ið hava bleytar teinar í fjaðrunum, og aðrir, ið hava harðar teinar í fjaðrunum. Nakrir hava eina, aðrir hava tvær ryggfjaðrar.
Í karpaættini eru onkur fiskasløg tvíkynjaði.
Undir Føroyum eru bert saltvatnsfiskar í hesum hópinum, men úti í heimi eru eisini sløg, sum eru í feskum vatni og í blandingsvatni.


text:
Orð: Effie Wells Loucks
Lag: Louis D. Eichhorn
Týtt: Victor Danielsen
1. Hví svarar tú ikki Guds tilboði ja,
tó verðin er oyðin og tóm!
Hví vilt tú í óvissu liva tín dag
og ganga til ævigan dóm!
Niðurlag:
Svara tó ja í dag,
í dag, í dag,
drála ei, sál tína kosta kann tað,
svara tó ja í dag!
2. Tá Andin teg minnir, minst, kanska tú fært
ei nakað slíkt tilboð aftrat!
So tak móti ljósi, nú ljósið tú sært,
stíg yvir og frelsa teg lat!
3. Mót Jesusi tak, og so óttast tú ei,
hvat framtíðin bera tær kann!
Tak móti Guds náði, so førir tín leið
til heimið, sum Jesus tær vann!


text:
Komandi týsdag kl. 20.00, 11. november, skipar MFS fyri kommunuvalskvøldi í Føroyahúsinum í Keypmannahavn. Vit fara at lurta beinleiðs eftir Útvarp Føroya, og úrslitini vera víst á stórskýggja.
Í hesum sambandið fara 4 fólk at greiða nærri frá valinum. Flóvin Eidesgaard fer at greiða frá um Suðuroyggjna & Sandoy, Petur Martin Hansen um Norðoyggjar, Selma Kristiansen um Eysturoy og Stefan í Skorini um Miðstaðin og hini økini.
Aftur við tiltakinum verður ókeypis turrur fiskur og epli at fáa.
Tiltakið er ókeypis og øll eru vælkomin!


text:
Í summar kom eg fram á stórt akker við sjóvarmálan í Álakeri, har maður segði mær, at akkerið, sum var funnið í botni um ár 1990, møguliga var frá bretska armeraða trolaranum, sum var bumbaður á Havnarvág 20. februar 1941 og sakk eftir tveir minuttir. Átta av manningini løtu lív og eru grivnir í kirkjugarðinum við Velbastaðvegin. Kendi til tilburðin, tí hendingin stendur at lesa í eini av bókunum Stríðsárini eftir Niels Juul Arge, sum kom út í 1986. Okkurt er eisini at lesa í bókini Operation Valentine eftir svia, har tvær av myndunum er frá. Men aftur til akkerið.
Fekk at vita, at teir báðir Hans David Hansen og Heiðrikkur Christiansen, sum eru og vóru brandmenn og kavarar hjá Tórshavnar Sløkkilið í 1990 kavaðu á júst staðnum, har Lincoln City sakk. Teir funnu tvey akker, sum teir fingu í land.
Nú skal sigast, at í 1941 var Havnin brimpláss og bara fyrsta byggistigið av Molanum bygt. Tí lógu nógv skip fyri teym á Havnarvág, har tríggjar stórar ketur lógu á botni um vestaruvág, sum skipini vóru tjóðraði í. Longri úti lógu stór skip fyri teym á vanligan hátt. Nógvar eru myndirnar, sum siga frá hesum.
Annað akkerið, sum teir báðir funnu í 1990, liggur í garðinum hjá Heiðrikki, og hitt akkerið vildi Hans David lata Havnar Róðrarfelag, men akkerið er so mikið illa tært, at tað stendur ikki at bjarga. Men aftur til hendingina 20. februar 1941.
Um trý tíðina seinnapartin henda dagin ýldu ávaringarlúðrarnir í Havn. Tvey týsk Heinkel 111 flogfør komu inn um Nólsoyareið, snaraðu suðurá og fóru aftur undir Glyvursnes og hildu norður yvir Hestfjørð. Nakrar minuttir seinni komu tey yvir Velbastaðháls og hildu inn yvir Havnina.
Maskinbyrsur og Boforskanónirnar í Havnini fóru straks at skjóta og kappast við loftverjukanónirnar á Lincoln City á vágni og Leicester City, sum lá við bryggju. Flogførini fingu ikki gjørt tað, sum ætlanin var og hildu undan suðureftir. Uttan iva vóru oljutangarnir høvuðsmálið hjá flogførunum.
Løtu seinni kom annað flogfarið aftur. Helt inn yvir Velbastaðháls og fleyg lágt oman gjøgnum Mattalág, út eftir Álakersvík og slepti tveimum 250 kilo bumbum. Onnur bumban fór niður við borðinum á Lincoln City og sýntist ikki at hava rakt skipið, men nøkur sekund gingu brast bumban, og trolarin lyftist upp úr sjónum og brotnaði av um tvøran. Alt huldist í sjóroki og dampi eina løtu, og tá rokið var av, var eingin Lincoln City at síggja.
Skjótt komu bátar á staðið til hjálpar og fingu bjargað tí, sum bjargast kundi. Løstaðu menninir vóru sigldir inn undir Hospitalið, so skjótari var at fáa teir undir læknahond. Àtta av manningini lótu lív.
Leggast kann aftrat, at henda dagin høvdu stýrimenn til próvtøku á Sjómansskúlanum, og teir lupu allir at dyr og oman í Álaker at hjálpa, har teir brutu upp neystahurðar og drógu bátarnar. Tá bjargingin var liðug, hildu næmingarnir fram við próvtøkuni.
Aðrar viðmerkingar um hendingina
Vermamma mín Mia Trónd, sála, arbeiddi sum tannlækni hjá Kaaber úti í Tinganesi, og hon minntist væl hesa lagnuløtuna hjá Lincoln City. Hon stóð við rygginum til vindeygað og hevði patient stólinum, sum sá út gjøgnum vindeygað. Tey hoyrdu ávaringarlúðurin, og við eitt hoyrdist øgiligt buldur, og patienturin reistist úr stólinum, tá hann sá allan roykin á Havnarvág og minuttir seinni var trolarin sokkin.
Mammubeiggi mín Jógvan Christiansen segði mær, at henda dagin arbeiddi hann á saltfiskahúsinum úti Hvannasundi við Heygsvegin. Hann fylgdi væl við, hvørji skip lógu við bryggju ella fyri teymi á Havnarvág. Tá hann hoyrdi flúgvaran koma vestanífrá og hoyrdi buldrin frá bumbuni, leyp hann upp trappurnar og á aðru hædd. Hann sá bara stórt roykskíggj og sá ongantíð aftur Lincoln City.
Annars minnist eg frá 1960-árunum at kavarar frá Froskmannafelagnum plagdu at kava, har Lincoln City sakk. Og teir funnu ymist. Heiðrikkur segði mær, at hann var við at finna ein kassa við granatum, og eina av hesum granatum hevur hann heima og eina læt hann til býarsavnið.
Nakað seinni eftir at Lincoln City sakk, fóru tveir bretskir kavarar niður á vrakið og løgdu spreingievni ymsastaðni. Síðani var vrakið sprongt í luftina, so týskarar møguliga ikki kunnu finna nakað týdningarmikið frá skipinum. (Vagnur)


text:
Ov fá, ov seint, ov vánaligt
Eg eri troytt. Umframt at troyttleiki, fatique, er eitt av herviligu súmptomunum sum sklerosa hevur við sær, so eri eg eisini troytt í aðrar mátar. Eg eri troytt av, at skula forklára hví tað er neyðugt at sjúk fólk fáa atgongd til cannabis. Eg eri troytt av, at skula forklára at plantan er væl kannað, og at hon er prógvað at hjálpa nógvum fyri nógv. Um ikki øllum, so nógvum. Og tað haldi eg eri nóg mikið til at ein skal sleppa at royna tað.
Nøkur av argumentunum fyri, at onki skal broytast, eru m.a.: Tað kunnu vera hjáárin, tað kann virka bindandi, og at tað er ikki vist at tað hjálpur nóg væl. Er nakar heilivágur, sum er loyvdur í dag, uttan hjáarin? Nei. Tískil heldur tað argumentið ikki. Er nakar heilivágur loyvdur í dag, sum kann virka bindandi? Ja. So tað argumentið heldur heldur ikki. Fáa øll gagn av øllum heilivági, sum er loyvdur í dag? Nei. Tí heldur tað argumentið heldur ikki. Hví skal cannabis so absolut bannast, tí tað kann hava hjáarin fyri summi, summi kunnu kanska gerast bundin av tí, og tað kann ikki hjálpa øllum? Um hasi krøvini skulu uppfyllast fyri allar heilivágir, so var ongin heilivágur tøkur í dag.
Ein annar máti at ræða fólk frá hesum heilivági, er at siga, at við at gera tað fríari so fara fleiri at misbrúka hendan heilivágin. Eg rokni við at tað fer at virka hinvegin. Fingu fleiri tað sum heilivág gjøgnum heilsuverkið, so sluppu vit undan nógvar misnýtslu og at fólk keypa tað á gøtuni. Tað eru nógv, ið eru í so svárari neyð, at tey finna sær linna við at keypa cannabis ólógliga á svarta marknaðinum.
Nú skal eg fortelja tykkum øllum nakað. Tað eru fólk í Føroyum í dag, í heimsins besta landi, í hesum unbelieavable landi, ið ikki hava tað gott. Tað eru fólk, ið ferðast av landinum fyri at fáa fatur á cannabisi. Fólk flýggja í dag til Danmarkar fyri at finna sær linna eina løtu. Tað eru fólk, ið risikera at vera tikin og fáa bót og kanska inn at sita, fyri at fáa fatur á hesum. Tað eru fólk í Føroyum í dag, ið ikki fáa livað fyri pínu. Tað eru fólk, ið eru blivin frísk av krabbameini, men stríðast við ógvuslig eftirárin, ið sjúkan og sjálv sjúkuviðgerðin letur tey liva eftir við, og eg kundi blivið við.
Eg veit og sigi hetta, tí fleiri av hesum hava skrivað til mín, ringt til mín, tosa við meg tá eg havi hitt tey úti. Hetta er fakta, og søgan líkist hjá teimum øllum. Fyri tað fyrsta biðja tey um orsaka at tey órógva meg. Tey eru eymjúk, næstan flov. Siga hvat bagir, um tað eru tey sjálvi ella pápin, siga at tey hava roynt alt, onki virkar. Og nú vita tey ikki hvat tey skulu gera. Spyrja meg hvar eg fái mítt, og eg noyðist at svara, at eg fái onki. Spyrja, um eg veit hvat straffin er um tey vera tikin, osv. Eg havi oftani grátið tá eg havi lagt hornið á, tí søgurnar røra meg. Eg royni at svara sum frægast, men gráti eisini um at eg ikki fái hjálpt teimum. Vildi ynskt eg kundi. Tað sum eg vil siga við hesum er, at so desperat eru fólk eftir at fáa hjálp! Tey ringja til mín, eina vanliga mammu at trimum smágentum.
Tá hava tey troytt allar aðrar møguleikar upp eftir, og royna so hinvegin, niðureftir. Eg fái ikki flutt nakað, men tey sum koma til mín, fáa eitt oyra ið lurtar og skilur, og ofta er bara tað ein hjálp. Eg føli í øllum førum at tey flestu fáa eitt sindur av forloysing av at vera lurta eftir, og at man skilur teirra støðu og teirra frustratión – teirra pínu og neyð.
Í grein hjá Sosialinum frá 02. oktober 2017 endurgeva tey úr tilmælinum hja landslæknanum og landsapotekaranum, har teir siga, sitat byrjar: ”...ongin hevur kunnað teir um, at tørvur er á at broyta hesa mannagongd.” Sitat liðugt. Sipað verður til at óneyðugt er at gera tað atkomuligt hjá fleiri. Eg vil hervið kunna teir um at tað ER neyðugt at broyta hesa mannagongd! Sum sjúklingur umboðandi eina rúgvu av øðrum sjúklingum, so vilja vit hava hesa mannagongd broytta.
Misskiljið meg ikki. Eg havi stóra virðing fyri læknavísindini og heilsuverkinum. Tað er ikki har tað liggur. Sjálv hoyri eg undir neurologiska ambulatorium á Landssjúkrahúsinum, har eg gangi til regluligar kanningar og fái heilivág útflýggjaðan. Harumframt havi eg gingið í tíðarskeiðum til uppvenjing á Fysiologisku deild á Klaksvíkar Sjúkrahúsi, sum eg skal bera alt rós fyri sera góða og professionella viðgerð. So eri eg, sum flest onnur, tíðum hjá kommunulækna fyri antin meg sjálva ella onkra av døtrunum. Einaferð, eg var so heppin at sleppa framat hjá føroyskum kommunulækna og ikki útlendskum avloysara, spurdi hann meg hvussu gekk við cannabissinum hjá mær. So spyrji eg hann, hvat holdningurin hjá kommunulæknum er til hetta? Hann segði, at teir flestu vóru positivir, men at teir manglaðu heimild. Ikki langt frá hann segði at teir bíðaðu eftir heimild. Og tað er HAR tað liggur. Læknar mugu halda seg til hvat teir hava loyvi til. Tað er væl skilligt. Og sum er, hava kommunulæknar ikki heimild til at kunna útskrivað cannabis sum heilivág, hóast teir vildu tað. Og minst til, tað eina útilokar ikki hitt.
Cannabis kundi verið givið saman við núverandi heilivági og øðrum viðgerðum ið longu verður brúkt og sum eisini hjálpur. Alt fyri at fólk kunnu liva so optimalt sum gjørligt, hóast sjúku.
Í dag hava einans serlæknar loyvið at útskriva okkurt slag av cannabis heilivági, tó bert til sjúklingar við ávísum sjúkum og aftur við ávísum súmptomum. Tað vil siga at tað er sera avmarkað hvør fær hetta. Og hetta er síðsta loysn. Tá hesir neyðar sjúklingar hava verið gjøgnum allar aðrar viðgerðir og heilivágir – av illum og góðum - og onki er eftir at gera, og tey eru serstakliga illani fyrikomin, tástanni sleppa tey at royna cannabis heilivágin. Tað er ov seint. Tað skal setast inn fyrr í sjúkragongdini, so at cannabis veruliga sleppur at virka og ikki bara linna nakað móti endanum tá sjúkan hevur fingið sovorðnar fastatøkur at onki bítur á.
Tað undrar meg at áhugin og viljin er so lítil fyri at loyva og geva sjúklingum hendan heilivágin. Tað undrar meg almikið, og eg siti og hugsi um hvat tað er, tey sum hava vald at gera nakað við hetta, veruliga ræðast. Argumentini sum higartil hava verið frammi røkka snøgt sagt ikki.
Eg føli tað rættiliga mannminkandi og eyðmýkjandi, at muga niður á knøini og bidda um at fáa ein heilivág, ið er prógvaður at virka fyri nógv. Bjarni á Steig yvirlækni hevur sjálvur gjørt royndir í Føroyum við føroyskum sjúklingum, og hevur góð úrslit at vísa á. Harumframt eru royndir gjørdar við plantuni uttanlanda, og sigur úrslitið tað sama. Sama siga tey ið skaffa sær tað ólógliga, at fleiri av teimum fáa eitt nýtt lív, eitt lív ið kann livast, hóast sjúku. Tað er at leggja stein oman á byrðu hjá okkum, ið longu hava sjúku at stríðast við, at skula stríðast fyri at fáa ein heilivág, ið man fegin vil royna. Sum sjúklingur mást tú longu liva við at missa nógva stýring av lívinum hjá tær, bæði tí sjúka setur dagsskránna, og tí at man má liva við treytunum ið heilsuverkið og onnur seta. Latið tað vera upp til sjúklingin sjálvan um hann vil royna tað. Tað eru vit ið taka fylgjurnar av bæði sjúkuni og heilivágnum, og merkja hetta á egnan kropp.
Dagur og vika ringdi ein dagin, um at koma norð at tosa við meg um at eg hevði verið í rættinum ákærd fyri at hava roynt at innflutt narkotika. Tað er aftur ein søga fyri seg, sum eg møguliga fari at skriva um tá tað nærkast at eg aftur skal í rættin. Eg ætlaði at siga nei. Eg orkaði ikki. Maðurin var farin avstað aftur, og børnini krevja sítt. Eg orkaði ikki. Eg skuldi í heita hylin á Klaksvíkar Sjúkrahúsi henda dagin, sum D&V ringdi. Eg fór so á sjúkrahúsið, prátið kom inn á hetta við cannabis sum eg havi tosað um, og eg sigi so við nakrar sjúkingar har at eg orkaði ikki meir. At eg fari ikki í D&V aftur. ”Tú mást ikki gevast!” søgdu tey. ”Tú mást blíva við, fyri okkara skyld!” Sama hoyri eg næstan dagliga frá øðrum, bæði fólki eg kenni og ikki. Eg føli, at við at hava tosað opið um hetta, so hava fólk ið ikki orka at rópa meir, fingið eina rødd. Eg føli, uttan at hava nakran statistikk ella vísundaliga kanning aftanfyri meg, at eg havi stóran stuðul aftafyri meg. Eg føli at hetta er neyðugt. Eg havi mugað lagt meg sjálva nógv meir fram enn eg havi hug til, men um tað ger at onkur fær eina vón, so er tað tað vert. Um tað ger at onkur ið hevur vald, vaknar og sær at tað eru fleiri fólk í hesum heimsins besta landi, ið ikki hava tað ordiliga heimsins best, men so langt frá, so er tað tað vert. Og sjúkan rakar ikki bara teg sjálvan, tá tú gerst sjúk, tað ávirkar øll tey ið eru rundan um teg, makan og børnini. Tá genturnar eru gamlar nokk, skal eg forklára teimum hvat tað snýr seg um, og hví eg havi gjørt sum eg havi gjørt. Tær hava longu eina hóming av at okkurt er á vási, tí tann sum er 3 spurdi meg ein dagin, um eg hevði ilt í beininum enn, og tann sum er 5 segði við meg ein dagin: ”Also mamma, arbeiður tú hjá doktaranum, tí tú ert altíð har.”
Eg vil enda við hesum: Vit mugu øll síggja útum okkara egnu behagiligheit, og vita at tað er onnur, ið stríðast við tað, vit sjálvi ikki kenna til. At tað eru onnur, ið kunnu fáa hjálp av nøkrum, hóast ein sjálvur ikki kann. Tískil skulu vit ikki nokta øðrum hetta, hóast vit sjálvi ikki hava vinning ella gagn av tí. ”Ongin kennur mein, í annan mans bein.” Hetta er so púra satt – men hví skal man so spenna bein fyri øðrum? Hví skal man spenna bein fyri, at onnur kunnu fáa hjálp av nøkrum, hóast ein sjálvur ikki kann ella dugir at skilja tað?
Gunnvá Tróndardóttir Joensen
- 35 ár, sklerosusjúklingur, mamma og kona


text:
Flokkurin
Tá heimastýrislógin varð trýst ígjøgnum í 1948, uttan at fólkið varð spurt, høvdu loysingarsinnað tikið seg saman at stovna ein nýggjan flokk. Flokkurin skuldi hava sum endamál at fremja úrslitið av fólkaatkvøðuni í 1946 og at virka fyri, at veruligt fólkaræði kom at galda í Føroyum í einum sosialt rættvísum samfelag.
Tey kallaðu til fundar og stovnaðu Tjóðveldisflokkin á fundi tann 22. og 23. mai 1948. Navnið Tjóðveldisflokkurin merkir í orðsins týdningi, at fólkið – tjóðin – skal hava valdið í egnum landi. Ì floksins stevnu varð gjørt greitt, at tjóðarfrælsið er amboðið til at skipa eitt samhaldsfast samfelag, har korini hjá verkafólki og fiskimonnum skuldu betrast. Við hesi stevnu varð farið til verka. Tjóðveldisflokkurin bjóðaði seg fram á løgtingsvali fyrstu ferð í 1950 og fekk tvey umboð vald í Løgtingið. Flokkurin vaks við valið í 1954 og fekk seks umboð á ting. Ì 1958 vann tjóðveldisflokkurin sjey umboð.
Síðan fimmtiárini hevur flokkurin støðugt verið millum teir fýra stóru flokkarnar í Føroyum og hevur oftast fingið millum 20 og 24% av atkvøðunum til løgtingsval. Fyrstu 12 árini var Tjóðveldisflokkurin ikki í samgongu um at skipa landsstýri, men eftir valið í 1962 skipaði flokkurin samgongu saman við Fólkaflokkinum og Sjálvstýrisflokkinum. Hetta landsstýri varð nevnt “sjálvstýrislandstýrið“ og setti sær fyri at taka yvir fleiri mál frá Danmark. Síðan hevur flokkurin verið í samgongu fleiri ferðir í 70´unum og 80´unum saman við skiftandi flokkum.
Á løgtingsvalinum í 1998 gjørdist Tjóðveldisflokkurin í atkvøðutali væl størsti flokkur og fekk átta umboð á ting. Samgonga bleiv skipað við Fólkaflokkkin og Sjálvsstýrisflokkin, ið hevði sum høvuðsendamál at skipað Føroyar sum fullveldisríki.
Á løgtingsvalinum í 2002 kom Tjóðveldisflokkurin aftur í samgognu saman við Fólkaflokkinum, Sjálvstýrisflokkinum og Miðflokkinum. Samgongan skrædnaði, og val varð útskrivað í úrtíð.
Tjóðveldisflokkurin kom ikki í samgongu eftir løgtingsvalið 2004.
Grundleggjandi hugsjón í nýggjum hami
- Hjartamál: Vald eru fimm hjartamál, ið Tjóðveldi heldur vera umráðandi til at skapa einar nútímans og kappingarførar Føroyar. Málini eru grundað á marknaðarkanningar og á grundleggjandi virðini hjá flokkinum.
- Nýtt navn: Við navninum ”Tjóðveldi” verður dentur lagdur á høvuðshugsjónina heldur enn á sjálvan flokkin. Hetta er gjørt við at strikað floksheitið og við at hava navnið í óbundnum formi. Við hesum verður undirstrikað, at talan er ikki um ávísa hugsjón hjá ávísum fólkum, men um tjóðveldshugsjónina sum heild.
- Nýggja búmerkið, sum við bókstavinum E sum 18. eind á abstraktan hátt tekur støði í oyggum og samfelagi okkara. Grundleggjandi hugsanin við búmerkinum er samanspælið millum ymsar eindir, sum við ymiskum litum og skøpum verða til nýggja heild. Hetta kann bæði avspegla veljaran, fólkið, tjóðina og tingmanningina. Opna inngongdin til E-ið vísir á opinleika floksins fyri broytingum uttaneftir, og eindirnar kring E-ið vísa á samanhaldið um oyggjarnar.


text:
Grindhouse hugtakið kemur frá, at fyrr vóru serligir biografar í U.S.A, ið bert vístu B filmar. Hesir biografar vórðu nevndir grindhouses.
Quentin Tarantino og Robert Rodriguez gjørdu eitt fult grindhouse upplivilsi, sum homage til næstan útdeyða grindhouse konseptið. Við hvør sínum B filmi og trailarum, til falskar B filmar, var hetta eitt stórt upplivilsi á rættu hill fyri B filmar.
Tarantino og Rodriguez bjóðaðu avbjóðingina út, at gera falskar trailarar. Rob Zombie gjørdi “Werewolf Women of the S.S.”, Edgar Wright gjørdi “Don’t” og Eli Roth gjørdi “Thanksgiving”. Tann fjórði trailarin, Hobo With a Shotgun, var úr eini kapping, ið Robert Rodriguez skipaði fyri. Sìðan valdi Rodriguez sjálvur, at gera ein trailara, hesin var Machete.
Tað var aldrin hugsað, at hesir skuldu gerast til filmar, men nú er tann triðji biograf filmurin á veg. Fyrstur var Machete(2010). Næstur var Hobo with a Shotgun(2011).
Tann triðji er uppfylgjarin til Machete, ið er nevndur Machete Kills.
Hesin filmurin hevur nógvar kendar stjørnur við. Sum Machete, er Danny Trejo aftur. Síðan fara vit at síggja Michelle Rodriguez, Amber Heard, Mel Gibson, Jessica Alba, Carlos Estevez(Charlie Sheen), Sofia Vergara, Antonio Banderas, Vanessa Hudgens, Cuba Gooding Jr. og Lady Gaga.
Machete Kills byrjar í biografum 7. Novembur 2013.


text:
Kjarnin í kristindóminum
Ófatuligt so beinraki orið Glíðibreyt í kom inn í málinum um tá íð í ein meiriluti á Løgtingi kalt og kyniskt setti skapanar skipan Guðs út av spælinum og í staðin setti sína egnu skipan fram.
At ferðin á glíðibreytini fór at økjast var væntandi, men so skjót ótrúðligt. Nú eins og rubbast bondini um hinu kristnu í landinum, almenni fjølmiðulin kvf gongur á odda hevur eins og áður sett ferð á sítt virksemið og avstøvar, Darvin og aðrar, til at framstanda langt framman fyri fedrana Guð og trúgv okkara, ganda orið er, at tað teir siga er prógv fast, men nøvn vera ikki nevnd hvørjir prógv fastingarnir eru, bara skiftandi myndir av monnum á KVF skerminum, sum framføra hesar pástandir, teir undirvísa børnum okkara og okkum í.
Guð sigst ikki bert vera eitt ivamál, men ikki til yvirhøvur, hetta burdi eisini veri nevnt av krikjuministaranum sum skaðiligt fyri børn, í samband við at hon gremur seg um kristindóms undirvísingina í frískúlunum, sum nærmast tykist gera hana svøvnleysa og fleiri við henni, at børn í frískúlum eisini læra um ein livandi Guð og trúgv á hann, sum tann einasta.
.
Tað tekkst ikki feil av Bíblini í andaligum høpi, hon er tindrandi klár frá skaparans síðu. Teir og tey sum eru orsøk til at vit í Europa og Føroyum fyngu hoyra gleðiboskapin, legg merki til hvussi torført orið gleðiboðskapin, fyri hin kristna, er í samband við Darvinismuna, hon inniber als ikki nakran gleðiboðskap.
Men eitt av fyrstu brøvum í kom til Europa, eina samkomu í Rom, Rómverjarbrævi, innihelt vil eg siga prógvføst, prógvfastar útsagnir, sum ikki kunnu aftruvísast,høvundurin skrivar:”Eg vil ikki brøður tit skullu vera óvitandi um m.a hvussi ofta eg havi vilja komi at vitja, men veri hindraður,´og at eg standi í skuld bæði hjá Grikkum og barbárum, bæði hjá vísum og fákunnum standi eg í skuld. Eri eisini fúsur at boða gleðiboðskapin eisini fyri tykkum, sum eru í Róm.
Tí at eg skammist ikki við gleðiboðskapin, tí hann er Guðs kraft til frelsu fyri hvønn tann, sum trýr, bæði fyri Jøda fyrst og síðan fyri Grikka.
Tí at rættvísi guðs verður opinbera av himni yvir alt guðloysi og alla órættferð hjá teimum monnum, sum køva sannleikan við órættferð;
Avtíð at tað , sum kann vitast um Guð, er eyðsýnt millum teirra, ti Guð hevur birt teimum tað.
Tí at hin ósjónliga veran hansara, bæði hansara ævigi máttur og guddómleiki skapan heimsins, so menn einki skulu hava at orsaka seg við.
Tá íð teir, tó at teir kendu Guð, kortini ikki dýrmettu hann sum Guð ella takkaðu honum, men gjørdust fáfongdir í hugsanum sínum, og teirra óskynsama hjarta var hult í myrkri
Teir reypaðu av at vera vísir, men vóru fávitskutir.
Og skiftu dýrd hins ódeyðuliga Guðs um við mynd, sum líktist deyððuligum manni, fuglum,ferføtum djórum og skriðkyktum.”
Guð fyrigev okkumm og signa Føroyar.
Jóhs.M.Olsen


text:
Frítíðarhúsið "Roykstovan" liggur í hugnaligum umhvørvi í Klaksvík og hevur egna bátabrúgv. Allir vanligir hentleikar eru í húsinum, tó er neyðugt at hava seingjaklæði, handkløð o.a.t. við.
Kostnaður fyri limir fyri náttina er kr. 900,- fyri ta fyrstu náttina og kr. 400,- fyri hvørja eftirrfylgjandi nátt, tó um meira enn 8 fólk eru samstundis er leigan kr. 50,- fyri fólkið fyri náttina. Reingerð er íroknað prísin.
Vendið tykkum til felagið, tlf. 31 13 09 ella 51 13 09, um tit hava hug at gera nýtslu av húsinum.


text:
Sí hesa sending hjá BBC
Category: venjing
Ægir til Fraklands at venja og kappast
Fyrstaliðið hjá Ægir eru nú í heystferiuni frá hin 14. til 22. oktober farin til Saint-Dizier í Fraklandi at venja og kappast, sum liður í fyrireikingini fram ímóti millum annað FM á stuttgeil 2018. Her er ein mynd frá ferðaliðnum har suðuri, tey heilsa at har eru um 26 hitastig.
Heimskendi OL-gullvinnarin Alexander Popov vandi Havnar Svimjifelag
Havnar Svimjifelag hevur seinastu tvær vikurnar verið á venjingarlegu í Kranevo við Svartahavið í Bulgaria. Ferfaldi olympiski gullvinnarin, russiski Alexander Popov – ein av skjótastu sprintarunum í heiminum nakrantíð, kongurin av sprint – hevur venjingarlegur á sama stað, og í dag vandi hann Havnar Svimjifelag. Nógv minnast Popov frá Olympisku Leikunum í 1992 í Barcelona og í 1996 í Atlanta, tá ið hann báðar ferðirnar vann gull í 50 m og 100 m frí. Popov endurvann sostatt gullheiðursmerkini í báðum greinunum, og tað hevur eingin gjørt undan ella seinni. Popov hevði heimsmetini í 50 m og 100 m frí í ávikavist 8 og 6 ár. Hann er føddur í 1971 og var 20 og 24 ára gamal, tá ið hann vann gullini vid OL. Sum 31 ára gamal megnaði hann at vinna gull í Heimsmeistaraskapinum í 100 m frí. Til stuttleika kann nevnast, at Popov hevði vatnskrekk, tá ið pápi hansara meldaði 8 ára gamla drongin til svimjing. Komin í hylin, fekst hann ikki upp aftur. Restin er søga. Popov vann íalt 48 altjóða heiðursmerkir, 4 gull og 5 silvur við OL og ávikavist 13 og 26 heiðursmerkir við Heims- og Europamestarastevnur. Popov vísti seg at vera ein sera fyrikomandi ítróttarmaður og legði øllum eina við at taka allar venjingar í álvara, tí í síðsta enda er tað bara upp til ein sjálvan.
Ægir til Esbjerg á venjingarlegu
Ein hópur hjá Ægir fóru nú fríggjamorgunin til Danmarkar á venjingarlegu, at koma aftur seint sunnukvøldið, fyrsta páskadag. Svimjararnir eru úr ymiskum liðum hjá Ægir, og hartil er Sára R. Nysted úr Suðuroyar Svimjifelag við á ferðini.
Vágur so nógv mest svimjihyl per íbúgva
Nú kjakast hevur verið um nøktandi ella ikki nøktandi svimjitilboð í Tórshavnar Kommunu, so fekk eg hug at royna at meta um tilboðið per íbúgva, skift út á føroyskar kommunur. Og hóast ávísar óvissur, so er eingin ivi um at Vágs kommuna hevur nógv mest svimjihyl at bjóða sínum borgarum.
Kunningarfundur um mentalvenjing hóskvøldið 16. november 2017
Sum nevnt í skrivinum um landsliðslegu, so skipar Svimjisambandið nú hóskvøldið hin 16. november fyri kunningarfundi um mentalvenjing, við ítróttarsálarfrøðinginum Jón Gregersen.
Continue reading Kunningarfundur um mentalvenjing hóskvøldið 16. november 2017
Landsliðslega í Klaksvík 17. til 19. november 2017
Svimjisambandið skipar nú í vikuskiftinum fyri venjingarlegu í Klaksvík, fyri teimum svimjarum sum eru úttiknir til EM og NM/NJM 2017.
Vit fáa danska úrvalsvenjaran Bo Jacobsen heim at skipa fyri sjálvari venjingini, og hartil verða innsløg við ítróttarsálarfrøðinginum Jón Gregersen.
Continue reading Landsliðslega í Klaksvík 17. til 19. november 2017
Leo er 100 ár og svimjivenjari
Svimjing er veruliga ein ítróttur fyri lívið ! 🙂
Havnar Svimjifelag hevur sett nýggjan høvuðsvenjara
Havnar Svimjifelag hevur gjørt sáttmála við 32 ára gamla ukrainan Oleksii Ilchenko, sum í løtuni er búsitandi í Texas í USA. Nýggi høvuðsvenjarin hevur m.a. “Master í Sports Management, Administration and Coaching” frá Henderson State University í Arkansas frá 2017.
Continue reading Havnar Svimjifelag hevur sett nýggjan høvuðsvenjara
Colting svam allan vegin runt um Gotland
Tað tók 23 dagar, og var hart
Delta i kampen på http://www.colting.se/gotland där du kan lämna din digitala underskrift för fler simhallar i Sverige.
Många svenska simhallar och badhus är fallfärdiga och behöver antingen renoveras eller rivas inom en snar framtid. 40 svenska kommuner saknar helt en offentlig simhall! Hur lär sig barn att simma där? I Stockholm, Göteborg och Malmö är möjligheterna till sim- och vattenmotion kraftigt underdimensionerade och står inte på något sätt i paritet till folkmängd och behov.
Lyfta upp behovet av förbättrad folkhälsa till en central politisk fråga.
* Lyfta motion som en väg till integration
* Uppmärksamma vikten av simkunnighet och det skriande behovet av fler simhallar i Sverige
* Lyfta allemansrätten som ett av de starkaste verktygen för mer motion och förbättrad folkhälsa
* Sverige behöver 100 nya simhallar under de kommande tio åren!


text:
Fjórða ársfjórðing 2016 var brúkaraprístalið 117,3 samanborið við 116,4 sama ársfjórðing í 2015. Hetta er árligi prísvøksturin, og var hann sostatt 0,8 prosent. Hetta er fyrstu ferð síðan fyrsta ársfjórðing í 2013, at árligi prísvøksturin hevur verið positivur. Hesi seinastu sløku fýra árini frammanundan hevur árliga prísbroytingin nevniliga ligið millum 0,0 og -2,0 prosent.
Seinasta árið hevur verið prísvøkstur í øllum høvuðsbólkum uttan í bólkinum ymiskar vørur og tænastur. Mesti prísvøkstur hevur verið í bólkunum klædnavørur og fótbúnaður (1,8%), hotel og matveitarar (1,7%) og rúsdrekka og tubbak (1,4%). Matvøruprísirnir eru farnir 1,1 prosent upp seinasta árið.
Samanborið við triðja árfjórðing í 2016 vóru prísirnir 0,3 prosent hægri fjórða ársfjórðing.
Ársmiðal brúkaraprístalið minkaði nakað í 2016
Brúkaraprístalið var 116,1 fyrsta ársfjórðing, 116,6 annan ársfjórðing, 117,0 triðja ársfjórðing og 117,3 fjórða ársfjórðing. Í miðal hevur brúkaraprístalið verið 116,7 í 2016 samanborið við 117,1 í 2015. Miðalbrúkaraprístalið er sostatt farið 0,3 prosent niður í 2016. Í 2015 fór miðalbrúkaraprístalið 1,7 prosent niður og í 2014 1,0 prosent.
Miðalbrúkaraprístalið javnar út hissini prísbroytingar í einstøkum ársfjórðingum við at samanbera miðalprístalið í árinum við miðalprístalið árið fyri.
Størstu ávirkanina á príslækkingina í miðalprístalinum hava býlisprísirnir, sum eru farnir 4,1 procent niður. Tað er fyrst og fremst prísurin á brenniolju, sum hevur drigið býliskostnaðin niður, hann er lækkaður 13,7 prosent. Harumframt er roknaða miðalrentan á íbúðalánum lækkað 7,3 prosent.
Miðalprístalið er eisini lækkað í øðrum nýtslubólkum í 2016, flutningur (-0,8%), innbúgv, húsbúnaður o.l. (-0,6%), og ymiskar vørur og tænastur (-1,0%).
Mesti prísvøkstur í 2016 hevur verið í bólkunum hotel og matveitarar (1,9%) og rúsdrekka og tubbak (1,4%).
Matvøruprísirnir vóru í 2016 1,3 prosent hægri enn í 2015.
Dagførdar og útgreinaðar upplýsingar um brúkaraprístalið eru at finna í hagtalsgrunninum her.


text:
Flokstingið heldur fram í dag
Flokstingið byrjar kl. 8.30 við morgunmati. Kl. 9.30 verður formansfrágreiðing, og eftir formansfrágreiðingina verður politiskt orðaskifti um formansfrágreiðingina og politisku mál floksins.
Eftir matarsteðgin á middegi leygardagin, kl. 13.15, fer Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðharri Íslands, at halda gestarøðu á flokstinginum. Eisini luttekur Steingrímur J. Sigfússon, forseti Altingsins á flokstinginum.
Tað hevur í mong ár verðir fastur táttur, at íslendskir tinglimir frá teimum vinstru grønu vitja á árliga flokstingi Tjóðveldis. Somuleiðis vitja føroyskir tinglimir í Íslandi, tá systurflokkur Tjóðveldis í Íslandi hevur ársfund.
Landsstýrisfólk og tingmanning leggja fram
Eftir gestarøðuna hjá Katríni verður tiltak, har landsstýrisfólk og tingfólk floksins fara at greiða frá teimum málum, ið tey arbeiða við, nú valskeiðið er farið at lækka, og teimum møguleikum, ið eru fyri at røkka á mál, sum ætlað.
Eftir framløgurnar hjá landsstýrisfólkunum og tingfólkum floksins, verður politiska orðaskiftið tikið uppaftur. Tá orðaskiftið er liðugt verður frágreiðing frá Unga Tjóðveldi, áðrenn yvirlýsing frá flokstinginum verður kunngjørd.
Stroyming
Annar flokstingsdagur verður stroymdur, og til ber at síggja stroymingina á heimasíðuni hjá Tjóðveldi, tjodveldi.fo og á fjurtandi.fo. Byrjað verður at stroyma kl. 9.30 leygarmorgunin, tá Høgni Hoydal floksformaður heldur formansfrágreiðingina.
Skráin í dag:
Leygardagin 7. apríl
08.30 Morgunmatur
09.30 Formansfrágreiðing, Høgni Hoydal floksformaður
10.15 Politiskt orðaskifti um formansfrágreiðing og politisku mál floksins
12.00 Matarsteðgur
13.15 Gestarøðari: Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðharri Íslands
13.45 Innlegg: ting og landsstýrisfólk floksins
14.45 Innlegg: Steingrímur J. Sigfússon, forseti Altingsins
15.00 Steðgur
15.30 Politiskt orðaskifti framhald
17.00 Frágreiðing frá Unga Tjóðveldið
17.30 Yvirlýsing
19.30 Tjóðveldisveitsla


text:
Ari av Rana
02.01.2018 - 13:23
Ítróttur > Ítróttur > Tennis
Caroline Wozniacki hevur funnið formin seinastu tíðina, og eru av álvara farin at gera sum seg á tennisvøllinum. Í dag vann hon ársins fyrsta dyst, tá hon uttan trupulleikar basti amerikonsku Madison Brengle.
Caroline Wozniacki hevur ikki spælt ein týðandi dyst í tveir mánaðir, men tað sást ikki aftur í dagsins dysti. Wozniacki vann bæði settini í dystinum. Fyrra setti endaði 6-3, meðan Wozniacki onga iva lat verða um hvør er betri tennisleikarin, tá hon vann seinna sett sannførandi 6-0.
Spenningur var um hvussu Wozniacki fór at klára seg, tí at tað eru minni enn tvær vikur til ársins fyrstu grand slam kapping, Australian Open, skrivar DR.
Wozniacki verður mett at verða ein av favorittunum at vinna Australian Open, eftir at hon vann ársendakappingina í oktober, har einans átta teir bestu tennisleikararnir hjá kvinnum og monnum eru við.


text:
Seyskelloyggjar
Lýðveldið Seyskelloyggjar (kreólskt: Repiblik Sesel, enskt: Republic of Seychelles, franskt: République des Seychelles) er oyggjabólkur uttanfyri afrikonsku eysturstrondini.
Innihaldsyvirlit
PolitikkurRætta
LandafrøðiRætta
Seyskelloyggjar í Indiahavi eru 92 oyggjar. Fólk býr bara á fáum oyggjum. 80 % av fólkinum búgva á oynni Mahe. Oyggin er 155 ferkilometrar til støddar, t.e. nakað sum Suðuroy (163,7 km²).
BúskapurRætta
Landbúnaður, ferðamannavinna og fiskivinna eru mesta vinnan.


text:
Sjálvsagt fyri meg í málinum um sjófeingi er og hevur alla tíðina verið at tryggjað tey, sum í áratíggjur hava fingist við fiskivinnu -tey sum hava arbeitt og framt ta framgongd og tey úrslit, hon vísir í dag. Ikki tykkum at siga, eftir drúgva viðgerð í flokkum og samgongu hevur samgongan funnið ein leist, ið partarnir kunnu góðtaka. Mín lutur hevur verið at fingið smidliga yvirgongd, at tey stóru reiðaríini ikki mugu niðurlagast. Teimum skal veitast trygd fyri tí, tey í miðal hava fiskað seinastu 10-20 árini. Hetta eigur at geva teimum møguleika at halda fram í vinnuni, sum duga og eru hugað til tess. Harafturat havi eg arbeitt fyri at fingið antitrust-ið hækkað, so skip og bátar í einum samtaki skulu kunna virka, hóast aktørarnir eru stórir.
Tølini skulu prógvast
Fríggjadagin førdi Pól Huus Sólstein fram í Norðlýsinum, at samsvar var ikki í millum tølini, ið samtakið Hvalnes fær tillutað, og tað eg førdi fram undir 2. viðgerð. Eg segði, at útlutaði parturin til størru reiðaríini var um miðal fyri seinastu 10 árini.
Ósamsvar hevur fyrr verið at sæð í millum tøl hjá reiðaríum og almennu tølini. Eg havi tá fingið kannað hesi, so greiða er fingin á, hví munur hevur verið i onkrum uppgerðunum.
Er tað so, sum Pól Huus Sólstein sigur, at tølini eru ikki eftirfarandi, og samtakið Hvalnes hevur stóra afturgongd í mun til miðaltølini seinastu 10 árini, so ruggar ikki alt rætt. Tískil fari eg at greina tølini, bæði væl og gjølla, áðrenn atkvøtt verður til triðju viðgerð, og tryggja mær, at útlutingin er, sum ætlað.
Tí, sum sagt, eg havi ongantíð ætlað at tikið undir við eini skipan, ið vil niðurlaga verandi virksemi. Tað havi eg boðað frá á tingsins røðarapalli fyri langari tíð síðan. Hinvegin skulu reiðarí tillaga seg nýggjar tíðir og skiftandi kvotur -sum vanligt er.
Tøl við skili
Tað er rætt sum Pól Huus Sólstein vísir á í aðrari viðmerking fyrr í vikuni, at samanber man tølini í 2008 og 2018 fyri sild, so er eitt fall. Soleiðis er við tølum, serliga tølum í fiskivinnuni, sum sveiggja rættiliga nógv ár fyri ár. Fiskivinnan er helst tann mest óstøðuga vinnan, ið til er.
Samanber man hinvegin 2018 við eitt nú 2011, 2014 ella 2015, so hevði man sæð, at onki fall er, men ógvisligur vøkstur. Í 2008 var sildin 78.329 tons men í 2011 var hon 50.981 og í 2012 42.983 tons og enntá bara 40.000 tons í 2014 og 2015. So tá man velur eitt gott ár burturúr at samanbera við, heldur enn eitt av fleiri lakari árum, so fær man tað úrslit, man vil hava. Hesi somu tølini grundaði Christian Martin Rasmussen sítt viðtal við Norðlýsið á, tá hann helt, fallið var so stórt, at ring útlit eru fyri einum 60 hýrum.
Útlutingarskipanin í uppskotinum um sjófeingi er grundað á eitt miðal fyri seinastu 10 árini. Hetta fyri at fáa so dygt grundarlag sum gjørligt at luta út eftir. Tískil er tað av stórum týdningi, at almennu tølini, sum politikarar, vinna og fólkið alt skal hava at ganga eftir, eru tey somu og eru snóra bein!
Menningarkvotur
Menningarkvoturnar hava fingið nógvar atfinningar undir tingviðgerðunum, at hesar eru útluting uttan mál og mið, og tær eru alt ov høgar. Uppskotið sigur, at kvota kann latast til menningarætlanir, sum kunnu stuðla undir virðisøking av sjófeingi í ávísum øki í landinum, har atgongd til sjófeingi er avmarkað, ella arbeiðsloysið er stórt, samanborið við onnur øki í landinum, ella øki við støðugt minkandi fólkatali.
Ein og hvør, ið lýkir treytirnar fyri at virka og bjóða seg fram í fiskivinnuni, kann bjóða upp á hesar menningarkvotur. Greiðar treytir verða fyri ætlanunum, og dentur skal leggjast á, at kvota verður latin til virksemi og verkætlanir, ið stuðla undir menning, virðisøking, arbeiðsmøguleikar og inntøkumøguleikar í ávísa økinum. Ongin er útihýstur, og onki er til hindurs fyri, at stóru reiðaríini átaka sær hesar verkætlanir, bert tær stuðla undir og menna økini. Eitt gott dømi um slíka verkætlan er virksemi hjá Varðanum á Tvøroyri, ið sanniliga hevur prógvað sítt virði at stuðla undir menning, virðisøking, arbeiðsmøguleikar og inntøkumøguleikar í Suðuroynni.
Í dag tátta kvotur til vinnuroyndir, ið Fiskimálaráðið letur, upp í móti 5%. So kanska er munurin ikki so ovurstórur í mun til tey 8,5%, sum framyvir kunnu latast í menningarkvotum.
Eitt virðiligt uppskot
Ein av avbjóðingunum seinni árini hevur verið útlutingin av tí alsamt vaksandi tilfeinginum. Hvussu verða landsins virðir og ríkidømi býtt út í millum ávís fólk í Føroyum, eftir hvørjum leisti er skilabest at gera hetta. Seinastu árini er føroyska uppisjóvartilfeingið fleirfaldað. TAC’ið er økt, og føroyingar hava eisini ásett sær sjálvum størri kvotu. Politiska skipanin undir undanfarnu samgongu økti føroyska lutin í TAC’num fyri makrelin úr 4,93 í 12,6 prosent. Undir verandi samgongu er luturin av norðhavssild øktur úr 5,16 í 19,44 prosent, og luturin av svartkjafti er øktur úr 24,05 í 35,53 prosent.
Makrelkvotan er farin úr 50.335 tonsum eftir gomlu ásetingini upp í 128.655 tons
Norðhavssildin er farin úr 33.337 tonsum upp í125.597 tons
Svartkjafturin er farin úr 322.811 tons upp í 476.901 tons
At lata verandi aktørum 85 prosent og lata 15 prosent í uppboðssølu er hampuliga góð støða hjá verandi vinnu, serliga tá hugsað verður um hesar ovurstóru nøgdir, komnar eru nýliga.
Burðardygg veiða, dygg stovnsrøkt og rættindi fiskimansins eru mergurin í lógini um sjófeingi, eins og undangongumenninir í flokkinum, Jóhan Simonsen og Heini O. Heinesen høvdu til ítis í síni tíð. Vit tryggja, at tilfeingið í havinum framhaldandi er ogn Føroya fólks og á føroyskum hondum. Eggjað verður til virðisøking og samfelagsavkast, og størri og fjølbroyttari virksemi.
Útróðurin er væl tryggjaður í uppskotinum, eins og línuflotin hevur fingið atgongd til omanfyri 2000 tons av toski afturat seinastu tvey árini. Og manningum verður veitt lógarfest rættindi eftir føroyskum sáttmálum.
Óluva Klettskarð, løgtingskvinna fyri Tjóðveldi


text:
Barging krevur 1 km long sleipitog
Bjargingin av farmaskipinum MV Glory Amsterdam, sum fór á land í illveðri sunnumorgunin tveir kilometrar úr norðurtýsku oynni Langeoog, er darvað av, at skipið stendur so grunt, at sleipibátar ikki sleppa til tað.
Áðrenn farast kann undir næstu bjargingarroyndina, skal meiri útgerð fáast til staðið, sum t.d. upp til 1000 metrar long sleipitog, tí sleipibátarnir ikki sleppa nóg tætt til skipið, sum stendur á 5 metra dýpi.
Sostatt verður ikki roknað við, at nøkur roynd verður gjørd at toga tað 225 metrar langa skipið leyst aftur fyrrenn um vikuskiftið. Ímeðan verður millum annað barlastvatn pumpað úr skipinum fyri at fáa tað at lætna.
Skipið hevur eisini 1800 tons av tungari bunkringarolju og 140 tons av marinudiesel umborð, men ætlanin er ikki at tøma oljuna úr skipinum áðrenn bjargingina.
Skaðanevndin hevur saman við bjargingarfyritøkuni og serfrøðingum gjørt eina váðameting sum vísir, at tað hevði verið vandamiklari at flutt oljuna enn at lata hana verða umborð. Fyribils er ongin oljuleki komin frá skipinum.
Manningin, ið telur 22 mans, er framvegis umborð á skipinum saman við fýra meðarbeiðarum frá bjargingarfyritøkuni.
Kelda: maritimedanmark.dk


text:
Inntøkurnar hjá norsku oljutænastufeløgunum fullu í fjør
Í 2016 var altjóða umsetningurin hjá norskum oljutænastufeløgum upp á 132 miljardir norskar krónur. Hetta er ein afturgongd upp á 31 prosent frá 2015 til 2016, upplýsir norska olju- og orkumálaráðið.
Tølini koma fram í frágreiðingini “Internasjonal omsetning fra norske oljeserviceselskaper”, sum Rystad Energy hevur latið stjórnarráðnum.
– Hóast vit nú síggja eina munandi afturgongd frá 2015, er 132 miljardir krónur framvegis eitt rættiliga høgt tal. Árini fram til 2014 vóru merkt av eini óvanliga stórari framgongd hjá norsku veitarunum bæði her heima og uttanlands. Hetta mugu vit hava í huga, nú vit síggja eina afturgongd, sigur Terje Søviknes, olju- og orkumálaráðharri, í fráboðanini.
Hagtølini eru grundað á upplýsingar frá 1100 oljutænastufeløgum, harav 315 hava altjóða umsetning. Samlaði umsetningurin hjá norsku oljutænastufeløgunum í 2016 var upp á 378 miljardir norskar krónur, sum gevur ein altjóða part upp á 35 prosent.
– Hóast útlit eru til ein krevjandi altjóða marknað eisini í ár og næsta ár, eru positiv tekin í flestu økjum, og norski veitingarídnaðurin er framlvegis leiðandi á mongum økjum, sigur Søviknes.
Í 2016 vóru Bretland, Brasil og USA londini við hægsta umsetningi hjá norsku veitarunum (ávikavist 25, 19 og 11 miljardir norskar krónur).
Kelda: offshore.no


text:
Tað gongur væl hjá Jóanesi Nielsen. Hann fekk fyrr í ár M. A. Jacobsen fyri skaldsøguna, Brahmadellarnir. Sama skaldsøga er týdd til danskt, har hon hevur fingið góð ummæli og bókin er tilnevnd Norðurlendsku bókmentavirðislønina.
Eg vóni so inniliga, at hann fær virðislønina, so okkara ráðharri í mentamálum sær, at tað loysir seg at stuðla listini og listafólkum. Jóanes hevur millum annað fingið trý ára starvsløn úr Mentanargrunni landsins, sum áðurnevndi harri í mentamálaráðnum hevur skert við 20%. Tað vil siga úr 6.4 milliónum og niður á 5.2 milliónir.
Gott er, at føroyskar bókmentir fáa ans í útlondum. Serliga síðani Hugin Eide er farin at geva bøkur út á lítla forlagnum, Torgaard, eru føroyskar bókmentir veruliga komnar í donsk bløð, og hava har fingið góð skoðsmál. Sjálvur sigur Hugin, at eitt gott ummæli í Politiken ella Weekendavísini er ikki nóg mikið til at selja bøkur, men tær gerast sjónligar, og fólk lesa um føroysku bøkurnar, ið koma á danska bókamarknaðin. Hetta fer kanska at bøta um søluna í seinna endanum.
Fyri stuttari tíð síðani gav Jóanes aftur eina bók út. Hesa ferð er talan um yrkingasavn, ið kallast Tapet millum øldir. Eitt heiti, ið er líkt Jóanesi at brúka. Ein mynd, ið eyðkennir skaldskapin hjá Jóanes.
Flest kenna Jóanes Nielsen sum ein góðan og beinraknan yrkjara við stórbærum myndum, sum hava sítt egna univers. Vit kenna Jóanes Neilsen sum ein góðan og altsigandi og altskrivandi høvund, sum ikki fírir fyri at siga tað sum tað er og reiðiligani tað. Hetta dámar lesaranum, og av tí sama hevur hann vunnið sær ein trúfastan lesaraskara. Millum tey, sum lesa yrkingarnar hjá Jóanesi Nielsen við jøvnum millumbilum eri eg sjálvur. Mær dámar væl yrkingar hansara. Serliga dámar mær tær, sum hann hevur skrivað eftir 1992, tá ið Kirkjurnar á havsins botni kom út. Hetta savnið er eitt týðiligt skifti í hansara skaldskapi. Hann finnur er sína yrkjarahill, sít stað at skriva og síni evni at skriva um.
Hetta nýggja savnið er ikki øðrvísi enn hini. Tað hellir ógvuliga tætt upp at hinum søvnunum, men eg haldi ikki, at tað er eins heilskapað sum hini.
Yrkingar eru við í hesum savninum, sum hava staðið í øðrum søvnum. Ein yrking, “Fløtakakur”, hevur staðið í Vencli áttanda, og nakrar stóðu í savninum, Smukke fejltagelser, sum hann gav út saman við Peter Laugesen. Yrkingin um Annisette, “Ugganarorð” stóð í hesum savni, sum forlagið Torgaard gav út. Hetta er ein av klassisku yrkingunum hjá Jóanesi, har hann lyftir sangaran í Savage Rose upp til gudastøði og hon gerst ein partur av náttúruni, av árstíðunum, ein máttur, sum er egin, og sum av Jóanesi verður lyft upp til skýggja, áðrenn hann pilkar hana niður aftur á menniskjaligt støði og sigur: “Sum flest onnur er hon sett saman av lími, teymum og teknistiftum / ein skroypiligur figurur / við eini rødd / sum knúsar glas.” Á sama hátt yrkir Jóanes um Edith Södergran. Hesa skroypiligu, ungu kvinnu, sum stríðist við tuberklasjúku. Her verður Gud ein partur av tí tuberklalitta blóðinum á hvíta lummaturriklæðnum hjá Edith Södergran.
Eg vil siga, at stílurin og yrkingarnar í støðum líkjast ov nógv ørðum yrkingum í onkrum av hinum søvnunum. Tú ivast viðhvørt, um yrkingin hevur staðið onkra aðra staðir, men so er yrkingin bara skriva so tætt upp at eini aðrari yrkingsum eg havi lisið áður. Tað er í fleiri øðrum yrkingum, at Jóanes brúkar hjartakamarið í eini myndbergin. Eisini hevur hann í fleiri øðrum yrkingum brúkt stjørnurnar í sínum myndberingum. Slíkar orðingar ganga aftur í yrkingum Jóanesar, heilt aftur til Kirkjurnar á havsins botni (1992), og summar longri aftur.
Hetta er sjálvandi ein vandi ein yrkjari kemur í, og eg ivist ikki í, at allir yrkjarar skapa somu yrkingina umaftur og umaftur, skriva hana við ymiskum eygum, ymiskum tíðum, ymiskum hugløgum og ymiskum kenslulagi. Vit eru bara avmarkað av egnum orðum, egnum sannroyndum og egnum tonkum. Tónin í yrkingasavninum er eisini hin sami. Yrkingar eru sum hálova kyninum, kvinnuni, mannamuni og stríðinum fyri tí góða samfelagnum. Yrkingar eru, sum pilka niður tann persónliga Gud, sum vit menniskju brúka til at ugga okkum við og til persónligan vinning annars, og yrkingar eru um tann kosmiska Gud, sum er í øllum tí undrunnarverda og góða.
Eg haldi, at yrkingasavnið er á eini leið, tó ikki av teimum bestu, Jóanes hevur latið úr hondum. Onkur yrking átti ikki at verið tikin við. Til dømis kann eg nevna einastu stuttu yrkingina, ið er ein umskriva yrking úr Havamálum: Doyr kvinna / doyr gessur / doyggi sjálvur eg. /Eitt veit eg / sum aldrin doyr / minnið um angandi klov. Sjálvur dámar mær best hesar longu episku yrkingarnar hjá Jóanesi, sum eru ein heilur heimur av kenslum, søgum, myndum og ótrúligum drivi. Tær mangla í hesum savninum. Einar tvær slíkar yrkingar eru við, og tær eru meistarligar, meðan tær styttru yrkingarnar fara ikki heilt á flog.
OMR


text:
Skrivað tann .
Logos Hope í dokk í Sri Lanka
Skipinum tørvar viðlíkahald, og nakrir føroyingar eru farnir at veita hjálpandi hond
Les meira
Skrivað tann .
Ebenezerkórið verður í Ísrael um páskirnar. Í kórinum verða 50 sangarar. Tey fara at hava almennar konsertir á hesum støðum:
Skírisdag 21. apr. kl. 20.00 í Tewfiq Ziad Educational Village - Schneller, Nazaret
Páskadag 24. apr. kl. 20.00 í CHRIST CHURCH, Saint Mark 22, (liggur beint innanfyri Jaffa Gate) Jerúsalem
ØLL ERU VÆLKOMIN
Skrivað tann .
Tom Roberts á møtinum mikukvøldið 13. apríl kl. 20
Mikukvøldið 13. apríl kl. 20 verður evangeliskt møti, har Tom Roberts talar. Eisini luttekur sangkórið í Ebenezer.
Hóskvøldið 14. apríl kl. 20 verður ungdóms møti, har Tom Roberts talar.
Skrivað tann .
Beinleiðis sending úr Klaksvík. Kári Kjelnæs leggur til rættis.
Á TORGINUM Á RÁS 2
HVØRT TÝSKVØLD KL. 21.00


text:
70 ára hátíðarhald Tjóðveldisfloksins
Hugleiðingar bornar fram á 70 ára hátíðarveitslu Tjóðveldis 14. september 2018
Hjartaliga tillukku við 70 ára føðingardegnum.
Merkisdagar eru søgunnar veingjasuð, og merkisdagar skulu haldast, so leingi teir kunnu tulkast saman við tíðarbarum boðskapi.
Tað kennist framvegis væl at vera limur í hesum selskapi og hava verið tað í 50 ár. Tað hevur verið fjálgur, spennandi og meiningsfullur felagsskapur, saman við øllum tykkum framsóknu fólkum, ið hava myndað flokkin hesi mongu ár, og hjartans tøkk fyri mikla heiðurin at fáa orðið her í kvøld.
- september er týðningarmikil dagur í Føroya søgu, og fyri okkum Tjóðveldisfólk, ið vilja frælsar Føroyar – hevur hann serligan týðning, eisini tí hann er orsøkin til, at Tjóðveldisflokkurin var stovnaður 2 ár eftir fólkaatkvøðuna, tí táverandi fólkavaldu ikki megnaðu at standa saman og fremja fólksins vilja.
Slóðbrótandi dygdararbeiði, ið gjørt var til fólkaatkvøðuna, og sum skuldi vera grundarlagið undir frælsu Føroyum, gjørdist ístaðin stevnuskrá Tjóðveldisfloksins.
2018 er eisini merkisár fyri so ógvuliga nógv annað. 130 ár síðani jólafundin, ið framvegis er tíðarbarur, nú serlig tiltøk skulu setast í verk fyri at bjarga móðirmálinum í digitala heiminum hjá føroyskum børnum, og 50 ár síðani ungdómsuppreisturin, ið rakk frá Canada til Europa.
Meginparturin av tí ungómurin stríddist fyri tá, var longu orðað í stevnuskrá Tjóðveldisfloksins 20 ár frammanundan.Tað, sum eftir stendur í dag, er, at tey ungu vildu hava:
samfelagsliga meðávirkan, eitt samhaldsfastari samfelag, minkan av muni millum rík og fátøk, javnstøðu millum kynini, umhvørvisvernd og fyribeining av atomvápnum. At føðilandi var frælst var ein sjálvfylgja. Teimum ungu tørvað eina vón, nakað at trúgva uppá og at hava álit á í samfelagshøpi.
Má sleppa at skoyta uppí her, at hjartað mítt fór at banka fyri Tjóðveldisflokkinum longu undan valinum í 1958. Útvarpið var komið. Øllum lurtaðu vit eftir – og gjørligt var um heystið fyri fyrstu ferð at lurta eftir politiskum valsendingum. Tá eg hevði hoyrt framløgu Erlends, sum eg ongatíð hevði sæð, var eg so hugtikin sum bert ein 14 ára gomul genta kann verða. Sama várið høvdu vit, sum gingu í 3. millum í Klaksvíkar skúla upplivað, at ein drongur í flokkinum hevði biðið sær frí úr skúlanum fyri at fara á tjóðveldisting í Kollafirði saman við Jóngerð Purkhús og øðrum góðum fólkum.
Ongin av okkum í flokkinum hevði ánilsi av, hvat tjóðveldisting var fyri nakað, ei heldur droymdi eg um, at eg 20 ár seinni varð vald á ting fyri Tjóðveldisflokkin. Sostatt eru 40 ár hin 8. nov.komandi, síðani hetta hendi.
Venda vit aftur til føðingardag floksins, so er 70 ár stutt tíð í politiskari søgu. Men tað er drúgv tíð, tá hugsað verður um øll tey, ið stríddust og droymdu um loysing aftan á 14. september í 1946, og sum fingu nýggja vón við fulveldislandsstýrinum í 1998.
Ongin okkara hevur gloymt kæra floksfelaga okkara Helga Øster, sála og hansara vónríku talu um aldarskiftið.
Nú fór tað at henda! Hann skuldi sum ein hin seinasti av teim fyrstu uppliva loysingina. Kortini fari eg at halda, at hóast – eisini tað vónbrotið, so er so ógvuliga nógv munagott framt landi og fólki til bata, og sum kanska ikki var so upplagt um flokkurin ikki var við. Hetta er ikki steypareyp.
Tað kann alt lesast sum vísindalig próvførsla í granskingaravriki Jákupi doktara Thorsteinsson: Loysingarpolitikkur í 1940-árunum.
Hesin fyrri partur av søgu Tjóðveldisins er eisini týðandi partur av okkara nýggjaru politisku søgu og sostatt eisini partur av søguni hjá Sambandsflokkinum, Sjálvstýrisflokkinum, Javnaðarflokkinum og Fólkaflokkinum .
Hetta at hava dygdargóðar teoriir, argument og amboð tøk hevur eyðkent flokkin, ikki bara til fólkaatkvøðuna, men eisini til valið í 1970 við bókini Føroyar Nú og Komandi, tilfar til EEC stríðið og mangt, mangt annað.
Hetta førdi m.a. við sær, at Steinbjørn B. Jacobsen, sálið smíðaði yrkingina:
Vit borðreiddu og tit ótu.
Okkum var mikið givið við teimum, ið stovnaðu flokkin. Erlendur, D.P, Karsten og Sigurð – alt skrivandi menn og síðani Andrea Árting og Sigrid av Skarði. Alt tey hava lagt eftir seg verður verandi. Sum frá líður verður tað kanska ikki bert yrkingin hjá Karsteni Hoydal: Barnið, bergið og blómurnar, ið verður sungin í hvørjum heimi í Føroyum: Vilt tú finna blómurnar ongin annar eigur.
Í somu yrking tykir mær, – er ein heilsan til fólkaatkvøðuna og Tjóðveldisflokkin, m.a.orðini: Fagrast eru blómurnar, har ringast er at ganga.
Tað skal nevniliga stríðast, og vit fáa onki til gávus.
Nógv lond, sum høvdu dreymar um frælsið og sum fingu frælsið, hava á ymiskan hátt dokumenterað tað í almenna rúminum – og ikki bara við miklum minnisvarðum, málningum og bygningum.
Sum ein, ið hevur ferðast víða um lond, var tað serlig uppliving ein morgun í 2016 at vakna upp umborð á skipi í Sidney í Australia. Tá gardinurnar vóru drignar frá, lá heimskenda operahúsið beint fyri framman, sum lógu vit á Bursatanga og Tinganes var Operahúsið.
Komin í land, gangandi yvir móti undrinum, vísti tað seg, at í sjálvari kajini yvir hagar vóru rundar koparplátur – um 50 cm í diametur feldar niður ímillum flísarnar. A koparplátunum stóðu skrivað brot úr frælsiskvæðum og føðilandsyrkingum frá frælsisstríði teirra, og sjálvandi við navni á einstaka skaldinum. Hetta nam næstan meira við meg enn 50 ára gamla oprahúsið hjá Utzon við einari mio. og 50.000 skýnandi hvítum takflísum úr Svøríki, ið á ongan hátt var at forsmáa.
Ein slíkan dag sum í dag er vert at nevna, at tað besta sum er hent flokkinum í nýggjari tíð er formaður okkara Høgni Hoydal, ið kom fyri 20 árum síðani.
Góði Høgni takk fyri títt arbeiðssemi og dygdaravrik. Eg síggi tey, ið undan gingu venda sær á við einum brosi og siga: Hatta er frálíkt, halt fram!
Og vit onnur, ið ganga aftaná, vit skulu geva tær streym, sum Erlendur stundum plagdi at siga við meg.
Og haraftrat – Takk fyri at tú hevur førleika til bæði at fáa kvinnur og tey ungu at trívast í flokkinum. Givið er, at høvdu hasar kvinnurnar sitið á tingi í 1946, so var loysingin framd.
Kæru landsstýrisfólk og tingfólk. Tit hava verið fyrimyndarlig bæði í Landsstýrinum og í Løgtinginum undir truplum umstøðum. Tit hava verið eitt fínt team. Og takk fyri at tit ikki hava svarað til dagligar eiturspræningar og niðring á tingi og í miðlum. Harvið hava tit eisini avmarkað málsligu dálkanina í almenna rúminum.
Tit hava m.a. gjørt Føroyar rúmligari og til eitt betri stað at búleikast í hjá teim flestu. Føroyar verður mett tað landið í verðini, har munurin er minstur millum rík og fátøk sammett við onnur lond. Tit hava gjørt fólksins ogn ítøkiliga, og tit hava sett skjøtil á at fáa fremmandan kapital úr Føroyum. Lukka fatti tykkum øll í samgonguni. Standið saman til setningurin er lokin og haldið síðani fram. Tit eru fullgreið yvir, hvørjar avbjóðingar liggja fyri framman.
Nú etableraðu flokkarnir bæði í USA og Europa hava staðið fyri skotum, og m.a. Donald Trump gjørdist úrslitið – og sum tað sær út, so er eisini Macron eitt vónbrot,- so tykir mær, at tit , um tit bera tykkum rætt at, ikki nýtast at óttast hetta rák, so leingi tit royna at fremja tað, ið tænir fjøldini og annars verða til at líta á.
Haldi tó ikki, at løgmaður skal skriva út val fyrrenn tit hava fingið skil á órímiliga forrættin í ancienniteti viðvíkjandi pensión, sum løgtingsfólk hava – sammett við annað lønarfólk í landinum. Ongin dugir at síggja, hvat heimilar hesum, og tað er ringt fyri trúvirði løgtingsmanna uttan mun til, hvør fann uppá hetta.
Arbeiðshug og sálarfrið ynskja vit tykkum øllum!
Hetta við at fullføra setningin og røkka málinum snýr seg fyrst og fremst um at vilja og at ætla, og tað førir meg aftur til permumyndina á loysingarbókini hjá Jákupi Thorsteinsson, sála. Myndin er úr Klaksvík og fremstur millum áhoyrarar Erlends Paturssonar í Vágstúni er bátabyggarin Jákupbóndi á Biskopsstøð, ið lurtar ógvuliga konsentreraður. Hann var ommubeiggi mín og langabbasonur Nólsoyarpálls eins og faðir Erlends – Jóannes bóndi.
Søgan í familju okkara sigur, at boð vóru komin um, at Jákup bóndi, sum var mitt í 80-árunum lá til at doyggja. Abbi mín Kjølbro var nógv ár yngri enn Jákup bóndi og fór at vitja og siga honum farvæl. Abbi hoyrdi til Brøðrasamkomuna og helt, at hetta var løtan at fáa Jákupbónda til “umvendilsi”. Hann fór varisliga fram, og orðaði seg seg nakað soleiðis: Nú svágur, eg hoyri tú ætlar tær til eitt annað land….
Ja, svarar Jákup bóndi: Eg ætli mær til Íslands í summar!
Jákup bóndi fór til Íslands, tá summarið nærkaðist og smíðaði fleiri bátar, meðan hann var har. Afturkomin helt hann fram við at smíða bátar, og livdi til hann var 97 ára gamal.
Karin Kjølbro


text:
Tað verður kallað sjónir, tá eitt menniskja upplivir okkurt týdningarmikið, sum ikki er í tí vanliga sansaheiminum. Tað kann bæði vera í svøvni og klárvakin, at persónur sær ella hoyrir hendingar ella fær vegleiðingar, sum vanlig eygu og oyru ikki fáa lut í.
Í Bíbliuni er ótal av dømum um sjónir. Meðan Jákup flýggjar undan bróðuri sínum Esavi, svevur hann eina náttina við Betel, har hann í dreymi sær himmalin opnan og ein stiga, har einglar ganga av himni til jarðar. Og Jákup tekur ímóti Guds lyftum um, at hann skal verða førdur aftur til hetta landið og hetta staðið eftir flýggjanina (Fyrsta Mósebók kapittul 28).
Í Matteusarevangeliinum kapittul 1 og 2 eru fleiri dømi um, at teir vísu menn úr Eysturlondum og maður Mariu, Jósef, í dreymi fáa vegleiðingar av einglum, m.a. hvussu teir skulu koma sær undan tí ónda Heródesi kongi.
Í profetabókunum í Gamla Testamenti verður ofta sagt frá sjónum, som profetarnir hava, og har teir fáa boð um, hvat teir skulu siga við fólkið. Ezekiels Bókin rúmar serliga nógvum stórum, torgreiddum sjónum, t.d. í sambandi við kall hansara til profetgerningin, sum sagt verður frá í fyrsta kapitli í Ezekiels Bókini.
Tá ið stórar sjónir eru sjónskast í einari skrift, verður tað kallað ein opinberingarbók ella ein apokalypsa. Navnið stavar frá byrjanini av Jóhannesar Opinbering. Saman við Dánjals Bók er Jóhannesar Opinbering burturav opinberingarbókin í Bíbliuni. Báðar skriftirnar eru tiknar við í bíbliulesiætlanina fyri hetta árið.
Tað er sermerkt fyri frásagnirnar um sjónirnar, at lýst verður við skærum litum: skarlak, svávulgult og blóðreytt, og at umfatandi vanlukkur henda, og ræðulig ódjór stíga fram, eitt nú hestar við leyvuhøvdi, eldur og roykur út úr munninum, halar á eiturormum. Síggjarin, sum hevur hesar sjónir, fær tær greinaðar – ofta av einum eingli, sum tulkar – sum opinberingar um gongdina í heimssøguni ella heimsins enda.
Sjálvt um tað vanlukkuliga og ræðuliga fyllir nógv í opinberingabókunum, er ætlan teirra tó ikki at svølgja í óndskapinum, men tvørturímóti at leggja dent á og boða, at einki av øllum tí ræðuliga er uttan fyri Guds vald. Hann hevur sett skillig mørk fyri tí og vil sera skjótt lata alt tað ónda týnast, og í staðin verða lív og troyst í Guds nærveru sett.
Bíbliulesiætlanin 2017-18
______________________________________________________________________________________________________________________________________________
Lagt út hevur Ásbjørn Jacobsen


text:
Orð: Justus Falkner
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Kristi stríðsmenn, gyrðið tykkum!
Tú, Guðs fólk, á, statt á vakt!
Fíggindin til stríð seg brynjar,
herjar á við snildi, makt.
Ein og hvør drag nú svørð, heljarherlið hótta jørð.
2. Fylgið hinum Himnadrotti,
lítið á Hans sterka arm.
Satan allar snildir nýtir,
goysir frá sær øði, harm.
Kraft oss ber, við oss er, Hann, sum verja kann Sín her.
3. Merki Krists av blóði litað
gevur kraft, tá trýtur treyst;
sigurstekin á tí ritað,
ger eitt lúgvað herlið reyst.
Eitthvørt mein, á tær rein, ger at sál gerst sterk og rein.
4. Tey, sum undan okkum fóru,
stríddu trúarinnar stríð,
lítandi á blóðið eina,
standa nú Guðs Himli í.
skalt tú tá víkja frá, meðan fjøldin farast má?
5. Mangur tráan í sær hevur,
tó hon er í fjøtrum føst.
Hann, ið Guði ei seg gevur,
finnur ikki frið í bróst.
Legg í bond holdsins ond, tak tær Andans svørð í hond!
6. Upp í Jesu Navn at stríða,
kasta óttan fyri borð!
Hvør um ennið ásýnt bindi
vitnisburðsins fasta Orð!
Hvussu fer, sannað er, Orðið ævigt standa fer.
7. Um vit smakka skulu deyðan,
og várt hold skal síggja rot,
tó Hin Stóra Páskamorgun
rísa vit sum vársins lot.
Fyri tann, frelsu fann, Jesus deyðan yvirvann.
8. Tá skal herlið Harrans savnast,
til Hans Trúnu finna veg;
Lívsins krúnu, ljósins klæði,
har í dýrd tey klæða seg
sigursæl, hørpuspæl fyllir dýran Himnasal.


text:
Við skrúðgonguni vil LGBT hátíðarhalda ymiskleikan í Føroyum. Hetta er níggjunda skrúðgongan, sum verður í Havn, men hon hevur enn týdning, sigur Eiler Fagraklett, limur í LGBT.
-Samkynd hava tað enn ikki nóg gott í Føroyum, tað eru enn nógv, sum ikki tora at koma út úr skápinum. Samstundis eru tað eisini nógv samkynd, sum verða kastaði frá sínari familju og tað eru enn nógvar kreftir, sum ikki vilja okkum væl, so tað er enn ein bardagi. Vit hava vunnið ein bardaga, sum er hjúnabandslógin, men tað merkir ikki at man nú kann seta seg hendur í favn og halda, at verðin er ljósareyð, tí tað er hon slett ikki.
Eiler Fagraklett leggur dent á, at rættindi verða givin, men tey kunnu øgiliga lætt takast frá aftur, og tí er nógv eftir á mál.
-Um vit bara hyggja at USA og Trump og hvussu skjótt alt har er rullað aftur. Og so sjálvandi Putin og Rusland, har Pride nú er bannað. Hetta kann sjálvandi eisini henda í Føroyum og tí skal man varðveita tað, sum er vunnið og royna at koma fram.
Hann leggur eisini dent á, at nógv er eftir á mál á politiska økinum. Samgongan, sum skuldi eitast at stuðla LGBT, fall eitt uppskot, sum Sonja Jógvansdóttir legði fram um at banna mismuni og tryggja javnviðgerð á arbeiðismarknaðinum.
-So seint sum í ár fall sokallaða LGBT samgongan uppskot um at banna mismuni á arbeiðismarknaðinum. So sjálvt ein vinstravongd, LGBT vinarlig samgonga fellur eitt uppskot, sum skal verja okkum og aðrar minnilutat. Tað vísir, at vit eru slett yvirhøvur ikki komin á mál. Og samstundis hava vit fólk í andstøðuni, sum vilja taka rættindi frá okkum aftur og fáa gomlu hjúnabandslógina aftur. Nú verður val um eitt ár, og man veit aldrin hvat hendur.


text:
Tað hevur tíverri í nógv ár verið hildið, at CD-ORÐ og líknandi forrit bert er ætlað orðblindum og lesi/skriviveikum. Tað er ikki heilt rætt: CD-ORÐ hevur nógvar møguleikar, sum ØLL kunnu fá stóra nyttu av.
Til við upplisnan rættlestur at kanna eftir, um skrivaði teksturin er rættur. Dømi: Eru setningarnir ov langir, set so eitt punktum.
Til at venja og læra røttu úttaluna av fremmandamálum, og hetta er jú nakað, sum Øll eisini kunnu hava nyttu av.
Og ikki minst - orðblind, tey sum duga illa at stava rætt, og seinir lesarar nýtast ikki at kenna seg løgin mótvegis øðrum.
Við at lurta eftir tekstum á fremmandamáli kunnu næmingar hoyra røttu úttaluna, og hetta er møguligt við CD-ORÐ, á nógvum málum, og við fleiri ymiskum røddum:
Á donskum, norskum, svenskum, týskum, fronskum og sponskum.
Tað at hoyra tekstin, tú arbeiðir við, vera lisnan av einum persóni, ið eigur málið, er samstundis eisini ein sera nátúrligur máti at læra málið uppá.
Høvundurin her minnist, hvussu vánaligt tað kendist í enskttímunum, tá hann gekk á handilsskúla í Keypmannahavn fyri skjótt 50 árum síðani. Hesin lærarin hevði eina sera vánaliga úttalu (við sterkum árini av donskum), í mínum oyrum kendist hetta pínligt.
Sjálvur hevði eg eina góða úttalu, frá góðum føroyskum lærarum, men hini í klassanum høvdu ongan kjans og lærdu tískil bert hansara úttalu.
Tíverri minnist eg, at í alla skúlatíðina herheima lósu teir somu góðu føroysku lærararnir á "gøtudonskum" í danskttímunum, og enn hoyrist sama undarliga úttalan oftani í føroyska kringvarpinum?
Men sum sagt, tað ber jú til at hoyra og læra røttu úttaluna við at brúka CD-ORÐ.
CD-ORÐ er sera vælegnað amboð til rættlestur. Við at hoyra tekstin upplisnan, hoyrist beinanvegin, um okkurt orðið ikki er skrivað ella stavað rætt.
Byrja við at seta markørin (peikaran) framman fyri fyrsta orðið í tekstinum, les upp harfrá við at tøppa á F2 knappin (á knappaborðinum). Tú kanst tá lurta, og so skjótt tú hoyrir eina villu, kanst tú steðga á við at tøppa á F3, rætta tekstin, og halda áfram við rættlesturin við F2.
Í øðrum londum (tó eisini her) verður hetta nevnt "multi-tasking". Summi vilja vera við, at tað bert eru konufólk, ið duga at arbeiða við fleiri málum ísenn, men við CD-ORÐ er so møguligt at eftirkanna hesa mytuna.
Brúka CD-ORÐ til upplestur


text:
Leygardagin 4.nov kl.15-16 letur ein serstøk listaframsýning upp í Hoyvíkar kirkju í sambandi við, at kirkjan hátíðarheldur sín tíggju ára vígsludag.
Talan er um eina framsýning við átrúnaðarligum perspektivum, sum m.a. snýr seg ímyndir okkara um gott og ónt. Verkini eru framleidd í Steinprenti av listafólkunum Claus Carstensen, Erik Heide, Peter Carlsen, Anker Mortensen, Tóroddi Poulsen og Fríðu Matras Brekku. Kinna Poulsen er kurator og hevur tikið útgangsstøði í bókini hjá Søren Ulrik Thomsen og Claus Carstensen, Lille Dæmonologi frá 2013, har danski yrkjarin hugleiðir um óndskapsins lyndi. Claus Carstensen hevur í fleiri umførum granskað í ymiskum sløgum av myrkum myndamáli. Hansara døkku myndir eru fullar av negativari orku, av uppøstum hundum og bøðlum, av hatri og maskukendum andlitum, sum við óndum, tómum eygum stara illbønandi út moti askoðaranum.
Myndirnar hjá Peter Carlsen eru ímyndir av hugmóðini, ið einaferð varð hildin at vera ein tann ringasta syndin. Sambært listamanninum eru deyðssyndirnar als ikki hvat tær hava verið, fleiri av hesum syndum verða beint tvørturímóti mettar sum dygdir í dag. Í okkara bíbliusøgu hava leiklutirnir hjá antihetjunum ikki minni týdning enn tann hjá hetjunum. Tað heroiska er oman fyri okkum meðan vit skilja tað menniskjansliga. Tá nú Judas er ónøgdur og verður freistaður, so skilja vit, at eisini lærusveinarnir vóru menniskju eins og vit, og at valið millum tað ónda og tað góða er eitt val. Myndin hjá Tóroddi Poulsen av Heilagu Kvøldmáltíðini er um somu tíð einfaldari og meira kompleks enn kenda myndin hjá Leonardo da Vinci. Á myndini hjá Tóroddi Poulsen síggja vit gyltar ljósstrálur í erva. Í miðjuni eru trettan spannir, har ein er koppað og niðast eru trettan skøltar. Øll tann neyðuga sorgarsøgan verður søgd við denti á tað menniskjansliga.
Í øllum prentmyndunum hjá Erik Heide hómast ein serligur forkærleiki fyri ti eyðmjúka og eitt inniligt takksemi fyri tað stórbæra í lívsins smálutum. Ein av prentmyndum hansara hevur sermerkta heitið: Pinnurin hjá Mikkjali og er hetta ein tekning av einum pinni, sum ein smádrongur einaferð fann sær at spæla við. Samstundis er myndin ein pallseting av øllum tí nógva, sum eitt barn kann fáa burtur úr einum púra einføldum pinni.
Djóra- og landslagslýsingarnar hjá Fríðu Matras Brekku eru somuleiðis fullar av kærleika og tokka. Hon hevur teknað hundar, men hevur í serligan mun lagt seg eftir at tekna og mála seyð, sum annars hava verið meira ella minni ósjónligir í føroyskari list. Fríða Matras Brekku hevur málað fleiri kerlig og stuttlig seyðaportrett, og seyðir síggjast eisini ymsastaðni í hennara landsløgum. Hugsa vit listasøguliga um seyð og lomb, eru vit komin til tað øvugta av hugmóðini og aggressiónini, tí seyður hevur altíð verið ímyndin av tí eyðmjúka. Sjálv um seyðirnir hjá Fríðu Matras Brekku ikki eru beinleiðis kristin symbol, eru hennara seyðamyndir hennara merktar av einum serligum takksemi og undran yvir heimin og tilveruna. Og sjálvt um myndamálið hjá Anker Mortensen er meira abstrakt, eru hansara myndir av Víkini føgru merktar av sama inniliga takksemi. Figuratiónirnar av húsa- og skipaskapilsum og úr haganum eru úr Hoyvík, har Anker Mortensen búði eina tíð. Umframt abstrakt mynstur innihalda hesar myndir afturminningar til eitt sakleyst og gandað barndómsunivers uttan rationel ella realistisk mørk.
Framsýningin í kirkjukjallaranum í Hoyvíkar kirkju er almenn og øll eru hjartans vælkomin.


text:
Stytting av útbúgvingartíðini
Ert tú lærlingur og ynskir styttri útbúgvingartíð enn tað sum vanligt er, kanst tú søkja Yrkisdepilin um at stytta lærutíðina. Arbeiðsgevarin skal taka undir við, at tú fært neyðuga lærdómin við styttri lærutíð.
Oyðublað til umsókn um stytting av útbúgvingini finnur tú her.
Leingjan av útbúgvingartíðini
Um tað er tørvur á at hava longri útbúgvingartíð enn tað vanliga, er møguleiki fyri at søkja um leinging.
Tak niður oyðublaðið til umsókn um leinging av útbúgving her.


text:
Hjartasuff og illsinnisgleps ... til øsing og upplýsing ... um búskap og búskaparfrøði ... og um hvussu politikkur, miðlar og lobbyisma grugga alt.
fredag den 18. november 2011
Javnari samfelag er gott samfelag
Sjálvsagt skal tað loysa seg at arbeiða, og marginalskatturin kann tí ikki vera ov høgur. Men við eini flatskattaskipan skal øll útjavning henda gjøgnum almennu útreiðslurnar. Tá flatskattaskipanin harumframt merkir 280 mió minni í skattainntøkum verða verri ráð til almennar útreiðslur til tær skipanir, sum kunnu skapa útjavning, sum kunnu lyfta tey uppaftur til produktivar borgarar, sum detta niðurímillum.
Ein vaksandi undirklassi verður úrslitið. Ein ein lítil økonomisk elita. Og ein miðalklassi sum verður støðugt meira kroystur.