text:
Montenegro
Tjóðveldið Montenegro (Serbiskt: ЦpHa Гopa/Crna Gora, pronounced /'tsr̩naː 'gɔra/) er land í landsynningsevropa. Tað hevur strond við Adriahav fyri sunnan og mark við Kroatia fyri vestan, Bosnia og Herzegovina í útnyrðingi, Serbia í útnyrðingi (herundir eisini ST-umsitna landspartin Kosovo og Albania í landsynningi. Høvuðstaðurin er Podgorica.
Sjálvstøðugt frá Seinmiðøld til 1918, men landið gjørdist seinri partur av Jugoslavia í ymiskum holdum og ríkissamveldinum Serbia og Montenegro. Grundað á úrslitini frá fólkaatkvøðu 21. mai 2006 kunngjørdi Montenegro sjálvstøðu sína 3. juni 2006. Montenegro varð viðurkent sum sjálvstøðug tjóð av Serbia 15. juni og 28. juni. Tað gjørdist 192. limaland Sameindu tjóða.
Innihaldsyvirlit
[rætta | rætta wikitekst]
Navn Montenegro - á egnum máli Crna Gora - merkir beinleiðis "svart fjall", sum sipar til dimmu skógirnar, ið einaferð klæddu líðirnar í Dinarisku alpunum sæddar frá sjóvarmálanum.[1] Landsins navn á flestu vesturevropisku málum endurspeglar venetisku týðingina av navninum monte negro, ið eisini merkir "svart fjall". Onnur mál, serliga nærmastu grannamálini, nýta sína egnu beinleiðis týðing av hugtakinum. T.d. albanskt: Mali i Zi, bulgarskt: ЧepHa ropa (ið merkir "Svartur skógur", har ið orðið "ropa" er farið at merkja "skógur" heldur enn "fjall" í nútíðarbulgarskum); romanskt: Muntenegru,[2] grikskt: MaupoBoύvιo og turkiskt: Karadağ; "svørt fjøll", nakað fjarari eisini russiskt: ЧepHoropия og kinverskt: 黑山 (pinyin: "hēishān"[3]). Somuleiðis hevur skotið verið upp at nevna landið Svartafjall á føroyskum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyrsta ríki at viðurkenna Montenegro var Ísland 8. juni 2006, síðan fylgdu Sveis og Estland[4] 9. juni og Russland 11. juni. Viðurkenningar frá Kroatia, Bosnia og Herzegovina og Slovenia vóru skjótar. Evropasamveldið og USA viðurkendu Montenegro 12. juni eins og ymisk limalond í ES og onnur evropisk lond (herundir Bulgaria [5]). Sameinda kongsríkið gav formliga viðurkenning 13. juni, Kina og Frakland 14. juni soleiðis, at allir fimm limirnir í ST-trygdarráðnum viðurkenna stjórn Montenegro. Serbia, hin fyrrverandi parturin í ríkissamveldinum, viðurkendi Montenegro 15. juni. OSCE gjørdi av at góðtaka Montenegro sum 56. lim sín 21. juni, og landið tók við sæti sínum í Fasta Ráðnum 22. juni. Sameindu tjóðir gjørdu við atkvøðu í Trygdarráðnum at bjóða fullan limaskap í felagskapinum sum hitt nýggja sjálvstøðuga tjóðveldið Montenegro 22. juni 2006. Montenegro varð váttað sum limur 28. juni.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Geography
- ↑ Kotor
- ↑ henda bókstavliga týðingin verður nýtt á kinverska meginlandinum og Hong Kong; Taiwanskt Mandarin nýtir 蒙特內哥羅 "méngtènèigēluó", ið er fonetiskt avrit av "Montenegro"
- ↑ Estland viðurkendi sjálvstøðu Montenegro http://www.vm.ee/eng/kat_138/7588.html
- ↑ http://www.mfa.government.bg/index.php?item_id=15869
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Almennar heimasíður[rætta | rætta wikitekst]
- Formliga heimasíða Tjóðveldisins Montenegro
- Visit Montenegro - Vevsíða ferðaráðsing í Montenegro
- Government of the Republic of Montenegro - Stjórn Montenegro
- Parliament of the Republic of Montenegro - Tjóðarting Montenegro
- President of the Republic of Montenegro - Forseti Montenegro
- The Royal House of Montenegro - Kongshús Montenegro
- Constitution of Montenegro - Stjórnarskipan Montenegro (á serbiskum)
- Republic Referendum Commission - Fólkaatkvøðunevndin (á serbiskum)
- The EU site on Montenegro - ES-síða um Montenegro
- Kotor


c: text/html

text:
IUCN Reyðlistin
Reyðlistin hjá IUCN yvir hótt sløg (eisini kent sum IUCN's Reyðlisti eller Reyði Dátalistin) (stovnaður í 1963) er heimsins mest víðfevnandi uppgerð yvir tað globalu varveitingarstøðuna fyri tey lívfrøðiligu sløg jarðarinnar. IUCN (International Union for the Conservation of Nature) er høvuðsmyndugleikin í øllum evnum, ið viðvíkja varveitingarstøður. Harumframt útgeva fleiri ymiskar tjóðir og felagsskapir fleiri regionalar reyðlistar, ið meta um vandan fyri útdoyggjan fyri ymisk sløg innanfyri einari serstakari fyrisitingarligari eind. Í Føroyum gav Náttúrugripasavnið út: Reyðlisti - Náttúrulýsing, lendi og sløg í 2005, sum er ein frágreiðing um reyðlistaflokking av plantum og fuglum.[1]
Reyðlistaflokkingin[rætta | rætta wikitekst]
Leiðreglurnar fyri reyðlistaarbeiðið ið her er gjørt, gav IUCN út í 2001. Tær fatað um 9 bólkar (categories) harav 3 eru sonevndir hóttanarbólkar. Plantur og djór skulu lúka ávísar treytir (criteria) fyri at koma í ein ávísan bólk. IUCN mælir til, at somu styttingar verða nýttar fyri bæði bólkar og treytir í øllum londum. Styttingarnar í listanum niðanfyri eru tær ensku styttingarnar.
Reyðlistastøða: versjón 3.1[rætta | rætta wikitekst]
Flokking og kriteruversjón og 3.1 varð tikin í nýtslu frá 2001. Fram til henda endurskoðanin kom, var versjón 2.3 galdandi.
- EX = Útruddað (Extinct).
Slagið er ikki til longur.
- EW = Útruddað í villu náttúruni (Extinct in the wild)
Verður nýtt um sløg, ið verða mett at vera útdeyð í villu náttúruni, men sum enn eru á lívi í fangaskapi.
- CR = Sera hótt (Critically Endangered)
Sløg ið eru beinleiðis hótt og sum eru í 50 % vanda fyri at doyggja út frá 10 til 100 ár í frammi í tíðini.
- EN = Hótt (Endangered)
Sløg ið eru í stórum vanda fyri at útdoyggja, nærri lýst sum 20 % vanda fyri at útdoyggja frá 20 til 100 ár frammi í tíðini.
- VU = Viðbrekið (Vulnerable)
Sløg ið eru hótt og hava 10 % vanda fyri at doyggja út áðrenn 100 ár eru liðin.
- NT = Nærum hótt (Near Threatened)
Sløg ið krevja serlig atlit og sum ikki hoyra til bólkarnar CR, EN ella VU, men sum orsakað av afturgongd krevur serlig atlit og tiltøk.
- LC = Ikki hótt (Least concern)
Hetta eru sløg ið ikki eru beinleiðis hótt.
- DD = Dátutrot (Data deficient)
Í hesum flokki koma tey sløg, ið mangla neyðuga kunning til at meting kann gerast um hvussu hótt ið slagið er. Sum oftast eru hetta sløg, sum álíkavæl høvdu enda á reyðalista, um so var at vitanin um tey var nóg góð.
- NE = Eingin meting (Not evaluated).
Slagið er av ókendum orsøkum ikki blivið mett um/endurskoðað. Tað kunnu vera fleiri orsøkir til hetta, t.d. at slagið er rættiliga nýliga funnið og tí manglar viðurkenning sum eitt egið slag av IUCN ella at slagið er útdeytt fyri so langari tíð síðan, at tað ikki er áhugavert at flokka tað.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Føroyska barnahjálpin 10 ár
Í dag eru liðin 10 ár síðani ABC barnahjálp í Føroyum, nú Føroyska barnahjálpin, varð stovnað. Hesi árini hevur Barnahjálpin sent góðar 4 milliónir krónur í beinleiðis stuðli til børn í fimm ymiskum londum
Tá ið ABC barnahjálp varð stovnað í 2006, var felagskapurin ein partur av ABC barnahjálp í Íslandi, men í juni 2015 gjørdis Barnahjálpin føroyskur felagskapur burturav undir navninum Føroyska barnahjálpin.
Continue Reading | Comments Off on Føroyska barnahjálpin 10 ár
Jólahjálp til neyðstaddar familjur
Continue Reading | Comments Off on Jólahjálp til neyðstaddar familjur
Nýggj vón til eitt nýtt ættarlið
Fríggjadagin, 11. november, fer Hilda aftur til Liberia í arbeiði fyri Barnahjálpina. Endamálið er at tryggja okkum, at tann stuðul vit senda verður nýttur til endamálið.
Menningarhjálpin hjá landinum játtaði herfyri stuðul til 40 børn, sum byrjaðu í skúlanum í august. Fyri, at tey skulu kunna halda fram í skúla næsta ár, skulu vit finna stuðlar til tey øll.
Continue Reading | Comments Off on Nýggj vón til eitt nýtt ættarlið
Ung lesandi áhuga í at geva
Continue Reading | Comments Off on Ung lesandi áhuga í at geva
Hanna og Pætur vitjaðu Cherry
Continue Reading | Comments Off on Hanna og Pætur vitjaðu Cherry
Joe er heppin
Continue Reading | Comments Off on Joe er heppin
Tríggjar glaðar gentur
Continue Reading | Comments Off on Tríggjar glaðar gentur
Persónligur stuðul hjá barni
Continue Reading | Comments Off on Persónligur stuðul hjá barni
Við tínari hjálp kunnu vit hjálpa
Continue Reading | Comments Off on Við tínari hjálp kunnu vit hjálpa
Nýtt navn og búmerki
Continue Reading | Comments Off on Nýtt navn og búmerki


text:
Vælkomin á mína heimsíðu!
Endiliga havi eg tikið meg saman til at gera mær eina heimasíðu. Eg havi leingi gingið og ætlað at gjørt mær eina heimasíðu, men eg eri aldrin komin til tað. Men tá eg fekk eitt gávukort til hesa síðuna frá Rannvá, so hevði eg ongan umskyldning longur Nú má Rannvá bara læra meg at fylla síðuna við ymiskum. Eg eri jú ikki tann stóri teldu-experturin, men Rannvá sigur, at tað einki hevur uppá seg, so eg fari at gera eina roynd! Tá nú handarbeiðið er mítt stóra áhugamál og mær dámar væl at fara útferðir bæði her heima og í útlondum, fer hetta nokk at fylla mest á heimasíðuni. Men mær dámar eisini væl at gera mat og at royna nýggjar uppskriftir, so okkurt av tí fari eg nokk eisini at leggja út á síðuna. Og tá eg ordiliga eri komin í gongd, so kemur nokk eisini ymiskt annað út á síðuna. Av tí, at eg havi vinfólk uttanlanda við handarbeiði sum áhugamál, so verður nokk okkurt skrivað á skandinaviskum og enskum á síðuni. Men lat meg koma í gongd fyrst
Vónandi verður síðan áhugaverd hjá tykkum at vitja!
- Majken


text:
Kom og spæl í Tilhaldinum
Mánadagin kl. 14 til 17 fara vit at spæla í Tilhaldinum. Kom við! Bob – dart – kort – borðspøl...
Nýggjar upplatingartíðir í Tilhaldinum
Tilhaldið broytir nú upplatingartíðirnar aftur. Broytingarnar eru hesar: Mánadag, týsdag og mikudag er opið frá kl. 9...
Katrin Holm forkvinna í Eldraráðnum
Eldraráðið í Tórshavnar kommunu hevur nú skipað seg. Á valinum 18. oktober 2016 varð Katrin Holm greitt fyrstvald, og...
Jólafrí frá 21. desember til 3. januar
Tilhaldið fer í jólafrí mikudagin 21. desember. Opið verður aftur 3. januar 2017 við sangløtu týsmorgunin. Vit ynskja...
Nýggj skeið byrja í Tilhaldinum í januar
posta t.: 12. 12. 2016
Trý nýggj skeið byrja í Tilhaldinum í januar 2017, eitt í matgerð og tvey í teldunýtslu. Matgerð fyri teg, sum elskar at gera mat. Alt frá at kryvja...
Dreingjakórið undir Brúnni vitjar
posta t.: 12. 12. 2016
Mánadagin 19. desember kl. 16 fer Dreingjakórið undir Brúnni at syngja í Tilhaldinum. Kórleiðarar eru Napoleon Smith og Eli Smith.
Klarinettkonsert í Tilhaldinum
posta t.: 6. 12. 2016
Hósdagin 15. desember kl. 15 verður klarinettkonsert í Tilhaldinum. Næmingar úr Tórshavnar Musikkskúla undir leiðslu av Peter riis Jensen fara at...
Jólahugnaløta í Reinsarínum
posta t.: 1. 12. 2016
Týsdagin 6. desember kl. 10 til 11.30 skipar Tilhaldið fyri jólahugnaløtu í Reinsarínum, har konsert verður við Old Cranks Harmonikuliðnum og...


text:
"Ballið er búið" - dómadagsprofeti ella realisma?
Eyðsýndu trupulleikarnir, vit uppliva í Føroyum í løtuni, tykjast ongan enda at taka. Tíð er at taka seg um reiggj, men politiska leiðslan tykist als ikki viðurkenna, at Føroyar eru í djúpari kreppu, sum kann gerast nógv verri, um einki verður gjørt fyri at fyribyrgja tí. Men hvat gera politikkararnir við tað?
Føroyingar fingu annars ein ordans kvøkk - m.a. nú ein av størstu bankum og ein av størstu fyritøkum okkara fóru á heysin. Men tað steðgar ikki har. Dýr olja og fakfelagsstríð úrslita í einum fiskiflota, sum liggur við kai; fiskivinnan gevur einki avlop; vit stríðast við londini kring okkum um avmarkaða tilfeingið í havinum og missa altjóða góðkenningar av veiðu okkara sum burðardyggari veiðu, við stórum avleiðingum fyri søluvirðið av okkara fiski; vørur eru nógv dyrkaðar; arbeiðsloysið og fátækradømið veksur, so familjur ganga nærum svangar; stórt undirskot er á fíggjarlógini og á handilsjavnanum, meðan tørvurin á almennum íløgum bara veksur osfr. Hetta eru serstakliga nógvir samfelagstrupulleikar, sum plága okkum í senn.
Í tíðindaflutningi og í almenna kjakinum fær ein ofta ta fatan, at samfelagstrupulleikarnir verða sæddir sum einstøk fyribrigdi, óheft av hvørjum øðrum, og helst úrslit av ódugnaskapi hjá einstaklingum - tað verið seg politikkarum, banka- ella vinnulívsfólki, sum ikki hava umsitið sína ábyrgd nóg væl. Hetta er uttan iva rætt í ávísan mun.
Men hevði tað verið stórt øðrvísi, fyri tað um leiðslurnar vóru skiftar út? Neyvan. Tí hetta stingur nógv djúpri enn bert til vantandi persónligar leiðsluførleikar hjá einstaklingum. Tað hevði eyðvitað verið skilabetri at hugt at trupulleikunum sum úrslit av einum yvirskipaðum trupulleika. Tað átti ikki at verið nøkur loyna, at teir trupulleikar, sum vit uppliva í Føroyum í dag, avgjørt ikki eru nakað eindømi í heimshøpi. Onnur lond, sum byggja á somu skipan sum okkara, uppliva júst somu trupulleikar sum vit.
Um ein peilar av kring heimin, hvat hendir júst í løtuni, so gerst tað sólarklárt - bara við at brúka eitt sindur av skilvísari meting - at her ruggar ikki rætt. Einum nýtist ikki at vera serfrøðingur og at hava skrivað doktararitgerðir um búskap ella samfelagsvísindi fyri at finna út av, at her er okkurt spinnandi galið í heiminum á so nógvum ymiskum økjum. Tað verið seg á fíggjarliga, sosiala, rættarliga, samfelagsliga ella umhvørvisliga økinum osfr. - fyri bara at nevna nøkur dømi um øki, har trupulleikar bara tykjast at vaksa.
Tað tykist sum um, at politisku og fíggjarligu leiðslurnar - ikki bara í Føroyum, men kring allan heim - og við teimum eisini búskaparligu serfrøðingarnir og lóggávuvaldið - umframt (og ikki minst) miðlarnir - í stóran mun hava tikið høvdið undir armin, tí tey hava leingi vent blinda eygað til allar reyðu lampurnar, sum ávaraðu um tað alheims fíggjarliga ódnarveður, sum vit uppliva í løtuni, ið heilt eyðvitað fór at koma - og sum sannlíkt bara er toppurin av ísfjallinum.
Lat meg nevna bara nakrar trupulleikar - bæði globalar og lokalar, sum eru sera viðkomandi fyri øll og upplagdir fyri miðlarnar at viðgera í nógv størri mun, enn teir hava verið higartil. Her eru bara nakrir av teim sera hættisligu trupulleikunum, nógv lond dragast við - t.d.:
- at undirskotið á fíggjarlógini veksur alsamt meira
- at undirskotið á handilsjavnvágini veksur alsamt meira
- at alheims frymlar fyri fíggjarvøkstur eyðsýnt ikki eru burðardyggir
- at nakrir av heimsins fremstu búskaparfrøðingum, umframt oljuvinnan sjálv, hava - á síðstu altjóða ráðstevnuni hjá WEF (World Economic Forum) í Davos í Schweitz her í januar 2011 - viðgingið, at alt bendir á, at heimurin er longu farin um 'peak oil' punktið - tvs. at eftirspurningurin eftir olju veksur skjótari enn gongdin at finna og útvinna nýggja olju
- at alheims fólkavøksturin veksur eksponentielt (í ár fer talið upp um 7 mia.!)
- at fólkavøksturin fær eftirspurningin eftir fleiri matvørum, hentleikum og orku at vaksa so skjótt, at ídnaðurin/marknaðurin ikki kann nøkta tørvin
- at økti eftirspurningurin førir við sær ógvusligar kostnaðarhækkingar, ið gera búskapin sera óstøðugan
- at nógv dýrkaðar vørur minka um livistøðið, alt meðan munurin gerst alt størri millum 'vanliga' fólkið og tey vælbjargaðu - eisini í ríka partinum av heiminum
- at tað er inflasjón - tvs. at munurin millum lønarstøðið og livikostnaðarstøðið veksur í stórum
- at framleiðsluliðið er so bundið at skjótt dýrkandi orkukeldum, sum í flestum londum mugu keypast og innflytast úr øðrum londum
- at framleiðsluliðið minkar í stórum í flest londum í vesturheiminum
- at arbeiðspláss minka í stórum talið og verða flutt til onnur fjarløgd lond
- at arbeiðsloysið veksur í stórum
- at miðalstættin minkar í stórum (serliga í USA)
- at fleiri og fleiri liva undir fátækramarkinum, eisini í ríka heiminum
- at fleiri og fleiri liva undir hungursmarkinum í heiminum sum heild
- at fleiri og fleiri missa trygdina fyri at fáa (rætta) sjúkraviðgerð
- at vaksandi (ovur)nýtsla økir um dálkingina og oyðingina av náttúruni, meðan vistfrøðiliga javnvágin fer alsamt meir av lagi og ger fólk sjúk
- at atgongdin til feskt vatn minkar í stórum og at feska vatnið er í vanda fyri at ganga undan í nógvum pørtum av heiminum - eisini í ríka heiminum
- at alheims veðurlagsbroytingarnar gerast alt meira eyðsýndar
- at økt miðsavnan av miðlaeigaraskapi avmarkar óheftan og djúptgangandi tíðindaflutning, so fólk ikki gerast greið yvir vandan, tey liva í
- at fíggjarheimurin hevur so stóra - og ofta korrumperandi - ávirkan á politikkin
- at illa virkandi og fastlæstar stjórnir ikki tykjast førar fyri at leiða lond síni uttanum afturvendandi kreppur
- at fleiri og fleiri pensjónsgrunnar fara á húsagang
- at sosial- og sjúkratryggingar eru so óstøðugar og hava so lítið politiskt støðufesti, at tær sannlíkt ikki fara at megna at svara framtíðar skyldum
- at fyritøkur verða lagdar saman og gerast so stórar, at tær eru "too big to fail"
- at bankakervið og almennar fíggjarskipanir støðugt liggja á markinum til samanbrot
- at lánibyrðan hjá privatum og hjá fyritøkum veksur alsamt meira
- at talið av partabrøvum o.ø. derivatum, sum bert hava virði á pappírunum, veksur eksponentielt
- at peningamongdin í ymsum londum ikki er verulig, men tilgjørd, og veksur í stórum, so vandin fyri devaluering veksur við ógvusligum avleiðingum fyri vanliga fólkið
- at tað er manglandi gjøgnumskygni í heimsbúskapinum, nú USA hevur valt ikki longur at veita hagtøl fyri M3 peningamongdina (sí á Wikipedia undir 'Money Supply')
- at fíggjarstovnar ofta verða umskipaðir uttan fyrilit
- at Fiat gjaldoyra (sí Wikipedia undir 'Fiat money') verður mislíkahildið av ábyrgdarhavarum
- at eitt vaksandi tal av fyritøkum søkja sær skattaskjól í øðrum londum
- at lond luttaka í fleiri sera konstnaðarmiklum kríggjum í øðrum londum, sum hava vart longri enn Annar Veraldarbardagi, og sum eingin endi tykist vera á
- at nógv vaksandi útreiðslur til tað almenna avmarka fíggjarliga mobilitetin og frælsið hjá einstaklingum og fyritøkum
- at grundlógartryggjað rættindi og rættarvernd verður útholað
- at fleiri og fleiri fangar sita í fongslum kring heimin
- at talið av valdsgerðum veksur og yvirgangurin gerst ógvusligari
Omanfyristandandi listi er á ongan hátt fullfíggjaður, men hann lýsir greitt truplu støðuna, heimurin er í - ikki minst Føroyar! So nógvar avbjóðingarnar í senn taka orkuna, so minni yvirskot er til at loysa trupulleikarnar. Hesin negativi snyril, heimurin er komin inn í, er kanska allarstørsti trupulleikin.
Tað løgna er, at miðlarnir gera lutfalsliga lítið burtur úr hesum - als ikki í ein mun, so vanliga fólkið fær varhugan av, hvussu álvarslig støðan veruliga er. Tað er sjáldsamt at síggja hetta viðgjørt við tí álvara, ómaki og áhaldni, sum krevst, fyri at almenningurin fær rættiligt innlit í, hvussu stórir trupulleikarnir eru, hvørjar veruligu orsøkirnar til trupulleikarnar eru - enn minni, hvussu trupulleikarnir verða loystir! Sum kunnugt ber ikki til at loysa trupulleikar, ein ikki hevur eyðmerkt, ei heldur kennir orsøkina til. Heimsins trupulleikar eru so mikið álvarsligir - eisini um ein bara hyggur at teimum einstøku trupulleikunum hvør sær - at bara onkrir av teimum áttu at verið høvuðssøgur hvønn tann einasta dag í heimsins størstu og valdmiklastu miðlum, men tað eru teir ikki. Ein kann spyrja seg sjálvan hví.
Í Føroyum hava vit, eins og onnur úti í heimi, riðið á eini bylgju, har vit - ella nøkur okkara - hava jonglerað við stórum virðum á pappírinum, men sum í veruleikanum ikki vóru meira verd enn páppírið, hesi sokallaðu "virði" vóru skrivað á. Bløðran er brostin - keisarans klæði eru ikki til, men kortini tykjast mong ikki ordiliga at rakna við enn - allarminst politikkararnir, sum tykjast at standa púra ráðaleysir. Tað er, sum um teir halda, at tað bara er ein óndur dreymur, og at vit skjótt fara at vakna úr honum. Men nei. Trupulleikarnir steðga ikki har, tí búskapur okkara hvílur als ikki á tryggari grund fyri tað, um Fíggjarligt Støðufesti - at síggja til - seinkaði ferðini "niður í avgrundina".
Nógvar reyðar lampur blinka í Føroyum í løtuni, nú Fiskavirking er farið á heysin og flotin liggur við kai. Hvat nú um oljan bara dýrkar og dýrkar, sum nógv bendir á, at hon fer? Sveiggini í heimsbúskapinum eru so ógvuslig í løtuni, at tað ikki er ósannlíkt, at oljan knappliga kann gerast dupult so dýr, sum hon er nú, har hon longu er dupult so dýr, sum hon var fyri bara fáum árum síðani. Hvat gera vit í Føroyum, um hetta hendir? Kanska longu innanfyri fá ár, sum summi óttast? Hvat gera vit, tá tað ikki longur kann loysa seg hjá fiskiskipunum at royna eftir fiski? Hvussu fáa vit so okkara vinnulív og búskap til at hanga saman?
Vit mugu staðfesta, at Føroyar eru ósjálvbjargnar á flest øllum økjum, av tí at her innflyta vit mestsum alt, sum vit brúka. Alt skal flytast yvir stórar frástøður við farmaskipum, tí vit eru so fjarskotin. Farmaflotin kann ikki sigla uttan olju. Umframt at nógv av fiskinum, sum vit skulu liva av, ikki kemur til lands og ikki kann avreiðast uttan eitt fiskiflota, sum heldur ikki kann sigla uttan olju. Øll ferðsla annars til og úr landinum - loftvegis og sjóvegis - er eisini 100 prosent bundin at oljuni.
Tað skal ikki nógv hugflog til at síggja, at vit eru sera, sera sárbær, um oljan dýrkar enn meira! Men hvussu nógvir politikkarar eru ella hava verið nóg framskygdir til alment at bera fram visjónir um eina Plan B fyri Føroyar, um oljan gerst ov dýr? Hvussu nógvar politkkarar hava vit her í Føroyum, sum raðfesta at finna - skjótar (!) - loysnir, sum kunnu gera okkum minni sárbær og leysari av dýru oljuni?
Hví hava myndugleikar okkara ikki langt síðani syrgt fyri, at orkunýtslan hvílur nógv meira á burðardygga, varandi orku - so sum vatn, vind, sól, sjóvarfall og aldu? Tí tað má sjálvandi henda ongantíð nóg skjótt! Tað er ov seint at seta hetta í gongd, tá vit ikki longur hava ráð til at gjalda fyri oljuna!
Hví hevur ikki verið hugsað meira um at fyribyrgja kreppuni í teim góðu árunum við at gera størri íløgur í verkætlanir, sum skuldu tryggja okkum betri í ringum árum? Tað kann ikki taka fólka bóli, at oljan ikki fór at vera nøkur varandi orkukelda. Longu í 2002 varð uppkast gjørt til føroyska ætlan um burðardygga menning, men hví hevur verið so lítið at sæð til hetta síðani? Politikkarar tosa enn um at seta risastórar, lítið virðisskapandi ørvitisverkætlanir í verk, ístaðin fyri at brúka fíggjarorkuna til at taka stig, sum gera Føroyar meira sjálvbjargnar á orkuøkinum og harvið búskapin minni sárbæran. Hetta sigur alt um, hvussu lítið teir taka støðuna, vit eru í, í álvara.
Tað finnast nógv, sum hava roynt at tikið stig til framtíðartryggjaðar loysnir á orkuspurningin, men hava hesi fólkini fingið tað plássið í miðlunum, sum svarar til tann týdningin, teirra verkætlanir veruliga hava fyri framtíðina? Spurningurin er, um manglandi íløguviljin m.a. er ein avleiðing av, at miðlarnir ikki hava verið nóg áhugaðir í at varpa ljós á hesi umráðandi mál í nóg stóran mun. Miðlarnir tykjast líka so lítið áhugaðir í alternativum verkætlanum, sum tey, ið sita við valdinum, tykjast vera.
Í øllum førum ber til at staðfesta, at miðlarnir ofta so makliga "gloyma" at viðgera - ikki bara hetta, men eisini onnur sera álvarslig og umráðandi samfelagslig mál - ella fara alt ov lættliga og grunnskygt um tey. Tí Harragud veit, at her er nógv, sum tað er alneyðugt at varpa ljós á í miðlunum - m.a. tað, at sjálvt grundarleggjandi tilverugrundarlag mannaættarinnar kann vera álvarsliga hótt, um ikki vit taka annað skinn um bak. Um henda ignoransan er tilvitað ella ei, ber ikki til at siga, men at hon er sera høglig fyri tey, sum sita við valdinum, er eingin ivi um.
Men ikki øll lata seg snýta. Tað er týðiligt, at ónøgdin millum vanlig fólk bara veksur - ikki bara í Føroyum, men í øllum heiminum. Tolið er uppi hjá mongum - bæði við fíggjarheiminum, við politikkarunum, við serfrøðini og við miðlunum. Tí nú eru ítøkiligar avleiðingar av teirra manglandi realitetssansi, viðsjóns- og ráðaloysi farnar at merkjast av álvara. Nú fleiri og fleiri sjálvi gerast offur, gerast tey eisini tilvitað um álvarsligu trupulleikarnar, sum herja heimin í løtuni, og kanska eisini um samanhangin aftanfyri.
Tað er alneyðugt at gera nakað við trupulleikarnar beinanvegin, um tað ikki skal enda púra galið, men nógv av teimum, sum leingi hava rópt varskó og roynt at varpa ljós á samanhangirnar, hava verið dømd sum dómadagsprofetar, heldur enn at verða tikin í álvara sum realistar - eisini hóast tey hava víst á ítøkiligar loysnir. Tey verða meira ella minni tagd burtur, meðan teir somu vanligu politikkararnir og serfrøðingarnir eru teir, sum enn lættast sleppa framat í miðlunum.
Hví fylla hesi álvarsmál so lutvíst lítið í miðlunum? Er tað tí, at tað verður hildið at vera ov fløkt at taka støðu til? Er tað tí, at miðlarnir ikki halda, at fólk orka at rúmast slíkum 'dómadagstosi'? Er tað tí, at miðlarnir óttast fyri at missa lurtarar/síggjarar/lesarar og harvið inntøkur, um tey taka slík óhugalig evni upp á tungu? Tað er spurningurin. Men úrslitið er í øllum førum, at tey, sum eiga ábyrgdina av skeivu gongdini, sleppa so gott sum ótarnað at halda fram snikkaleyst, meðan ringi standurin í heiminum bara versnar.
Í næstu greinini fari eg at viðgera leiklutin hjá miðlunum nærri, sum ístaðin fyri at brúka orkuna uppá at vísa á loysnir, brúka mestu orkuna til at peika fingrar ella framleiða doyvandi innantómt undirhald. Støðugt harðari avbjóðingar fáa miðlarnar at fara uppum, har garðurin er lægstur ella eftir lægsta felagsnevnara.
Frágreiðingar
Gamla Testamentið: Fyrra Sámuelsbók 2:7 - Job 31:24-25, 28 - Sálmarnir 49:16-20 - Orðtøkini 11:4 - Orðtøkini 11:28 - Orðtøkini 23:5-6 - Orðtøkini 28:20 - Orðtøkini 30:8-9 - Prædikarin 5:10 - Jeremias 5:27-31 - Jeremias 9:23-24 - Ezekiel 28:2-10
Nýggja testamentið: Matteus 6:19-21 - Matteus 6:24 - Markus 4:18-19 - Markus 10:21-27 - Lukas 3:11 - Lukas 6:30 - Lukas 8:14 - Lukas 9:25 - Lukas 12:15-21 - Lukas 12:22-32 - Lukas 12:29-34 - Lukas 12:47-48 - Lukas 14:12-14 - Lukas 14:33 - Lukas 16:9-12 - Lukas 16:13 - Lukas 16:19-31 - Ápostlasøgan 2:44-45 - Ápostlasøgan 4:32 - Ápostlasøgan 4:34-35 - Fyrra bræv Paulusar til samkomuna í Korint 4:8-21 - Seinna bræv Paulusar til samkomuna í Korint 2:17 - Bræv Paulusar til samkomuna í Filippi 4:11-12 - Fyrra bræv Paulusar til samkomuna í Tessalonika 2:5 - Fyrra bræv Paulusar til Timoteus 6:6-11 - Fyrra bræv Paulusar til Timoteus 6:8-11 - Fyrra bræv Paulusar til Timoteus 6:17-19 - Brævið til Hebrearar 13:5 - Bræv Jákups 1:9-11 - Bræv Jákups 5:1-6 - Fyrsta bræv Jóhannesar 3:16-18 - Opinbering Jóhannesar 3:17-19


text:
Menningarland
Menningarland er land, har búskaparliga menningin ikki er komin so langt áleiðis sum til dømis í USA og Vesturevropa. Tí verða menningarlondini ofta eisini nevnd "tey fátæku londini". Næstan øll menningarlondini hava verið hjálond. Menningarlondini eru øll tætt sunnan fyri ella norðan fyri linjuna (miðkring), í Suðuramerika, Ásia ella Afrika. Tríggir fjórðingar av heimsins fólkum búgva í menningarlondum. Flestum menningarlondum vantar peining, til dømis til heilsuverk, útbúgving, vatnveiting, skúla og ídnaðarmenning.
Menningarlond hava í mong ár roynt at fingið tey ríku londini at skilt, at verandi heimsskipan er órættvís. Tey halda, at trupult verður at loysa trupulleikar í fátæku londunum, verður búskaparliga heimsskipan ikki broytt. Menningarlondini vilja millum annað sjálv hava ræði á sínari rávøru, betri prís fyri vøruna, ynskja sær nýmótans tøknifrøði og dyggari stuðul. Menningarlondini vilja eisini hava størri rættvísi. Teimum tørvar m.a. at menna heilsuverkið.
Eftir 2. heimsbardaga fóru tey fátæku og ríku londini av álvara at samstarva um at loysa nakrar av trupulleikunum í menningarlondunum. Hjálpin fer viðhvørt beinleiðis úr einum landi í annað, tvíliðað hjálp. Hon kann eisini koma úr altjóða samtaki, til dømis ES ella ST, sum umboða mong lond (fjølliðað hjálp). Eisini aðrir felagsskapir hjálpa menningarlondunum. Menningarhjálp er eisini partur í føroyskum uttanríkispolitikki.
Dømir: Moldova í Evropa, Etiopia í Afrika, Bolivia í Suðuramerika, Honduras í Miðamerika, Vanuatu í Oseania og Afganistan í Ásia.
Umhvørvisbroytingar[rætta | rætta wikitekst]
Mong menningarlond stríðast við álvarsligar umhvørvistrupulleikar, til dømis skógartýning og dálking. Ein álvarsligur trupulleiki í flestu menningarlondum er ov lítið reint vatn at drekka. Ovurtaðing og ovurnýtsla av sprænevni eins og óreinsað frásetuvatn eitra brunnar og áir, har fólkið fær sær vatn. Hungur og megurð stendst av, at skógurin verður týndur og velturnar mataðar burtur. Hvørt ár eru menningarlondini eisini fyri stórum vanlukkum, bæði av náttúruávum og mannaávum, av vatnflóð, turki og jarðskjálvta. Vanlukkurnar krevja ofta mong mannalív og hava neyð og flóttafólkatrupulleikar við sær.


text:
Skrivað hevur: Sólveig Á Torvlaðnum
Aksel Berg, formaður í Ung fyri Miðflokkin.
Ung fyri Miðflokkin hava áður havt tiltøk sum hesi, men hesuferð var undirtøkan nógv betri enn væntað. Tey royna at hava faklig og lærurík tiltøk um evnir, sum fólk eru áhugað í og samstundis eru týdningarmikil. Aksel Berg sigur, at tað er ringt at fáa politikararnar at koma, og tí vóru allir flokkarnir ikki umboðaðir til kjakið. Hann sigur eisini, at allir flokkarnir ikki hava eina samlaða meining um hetta, og tí takkaðu nøkur nei. Tey valdu at hava eitt kjak ímillum ungmannafeløg, av tí at tey halda, at teir vaksnu politikkararnir hava meira innlit í evninum, og at tað eisini er áhugavert at hoyra móðurflokkalimir kjakast um slík evni. Móðurflokkarnir og ungmannafeløgini eru heldur ikki altíð samd um hesi evnini.
William Bærentsen, 2. s í Hoydølum.
- Eg haldi, at rúsdrekka skal út í handlarnar, bæði veikt og sterkt. Eg havi nóg nógv álit á fólkinum til at stýra sínari egnu nýstlu av rúsdrekka. Eisini haldi eg, at prísurin vildi verið betur stýrdur av eftirspurningi og úboði, heldur enn fíggjarlógini og øðrum krøvum hjá Rúsuni.
Jóhanna Lützen, 3. s í Hoydølum.
- Eg haldi ikki, at rúsdrekka skal út í handlarnar. Um allir handlarnir høvdu selt rúsdrekka, so hevði úrvalið ikki verið nakað serligt. Men eftirsum, at man hevur eitt sort stað, har tey selja nógv ymisk sløg, so fáa tey meira burturúr. Tað er so lætt at fáa fatur á rúsdrekka, hvat er munurin á, at fara í Rúsuna ella í Bónus?
Hoyrið fleiri meiningar um evnið í RøddinLive fríggjakvøldið klokkan 20!


text:
Torradagar í Klaksvík
Skrivað hevur Dávur Winther 09.01.2017 - 23:06
Nú stundar Torratíðin aftur til – dagarnir verða hildnir í Klaksvík 13. – 18. februar 2017 við nógvum ymisku á skrá innan sjóvinnu og sjólív.
Eftir ætlan verður eisini ein serligur fyrilestur ella framløga um Flemish Cap við Kjartan Kjartansson, skipara og Sigmar Bjáberg, rithøvundi. Framløgan verður í miðhøllini á Skúlatrøð leygardag 18. februar 2017 kl. 15.00 og hevur heitið ”Søgur av Flemish Cap”.
Tað finnast rættiliga nógvar myndir og filmar. Hugaligt hevði verið at fingið avrit av onkrum myndum at vísa henda dagin!
Annað, sum eisini er umráðandi í hesum sambandi er, at fáa eitt gott prát aftaná við einum góðum kaffimunni, har oftani nógv gott “reyp” stendst av. Tí verður boðin ein góður kaffimunnur aftaná.
So tit eru vælkomnir til Torradagar í Klaksvík, har m.a. tónleikur, framløgur um makrelin & fiskimarkið, um Kuba-bátarnar, plast í sjónum, fiskivinnutingið - har floksformenn á tingi siga sína hugsan um tilstundandi fiskivinnunýskipanina, hvat sigur fiskivinnan um fiskivinnunýskipanina – har vinnan kjakast um ætlaðu fiskivinnunýskipanina, søgur av Flemish Cap og ymiskt annað er á breddanum.
Neyvari skrá verður tøk seinni.
Seinasta freist at senda tilfar til skránna og tíðindastubba til Torrablaðið er 3. februar 2017.


text:
Hetta er innritan við NemID. Um tú vilt innrita á gamlan hátt, vel leinkju "Gomul innritan."
Innrita í netbankan
Tryggari Netbanki við NemID
Trygdin í tínum netbanka er uppstigað við at NemID skipanin er tikin í nýtslu.
Nærri kunning sæst á http://www.nemid.fo/
Minst til at virkja títt NemID
Fyribils atgongdarkotan, sum tú hevur fingið í sms-boðum ella brævi, gongur út eftir 60 dagar. Tí er umráðandi, at tú virkjar títt NemID skjótast gjørligt, fyri at sleppa undan at skula bíleggja nýggja atgongdarkotu.
Danskt NemID
Hevur tú longu eitt virkið danskt NemID, kanst tú rita inn við verandi NemID, um tú hevur givið samtykki og peningastovnurin hevur skrásett títt cpr-nummar.


text:
Nýggj arbeiðspláss í 2016
02. Jan 2017
Yvirskriftin kann lesast skeift. Hettar meinast ikki við, at hettar eru nýggj arbeiðspláss, men arbeiðspláss har starvsfólk eru blivin limir í S K felagnum. Arbeiðspláss...
les meir
Draga limagjald frá í 2018
22. Nov 2016
Sonja Jógvansdóttir hevur lagt uppskot fram, um at fakfelagslimur skal hava loyvi, at draga limagjald til fakfelag frá í skatti og hettar skal kunna gerast...
les meir
Móttøka á LÍV 1.9.2016
29. Sep 2016
Í samband við at P/F Fakfelag keypti 1/2 av Føroya Lívstrygging 1.9.2016, var skipa fyri einari móttøku á LÍV. Har vóru røður hildnar. M.a...
les meir
S&K skrivstovan er stongd til og við 14. august 2016.
27. Jul 2016
Vegna summarferiu er S K skrivstovan stongd til og við 14. august 2016. Hava tit átrokandi boð til felagið, kunna tit senda teldupost til paetur@skfelag.fo,...
les meir
S&K felagið ynskir øllum limum og Føroya fólki eina góða Ólavsøku.
27. Jul 2016
Nevndin í S K felagnum ynskir øllum limum og teirra kæru og øllum Føroya fólki eina góða Ólavsøku. ...
les meir
Tryggingareftirlitið hevur góðkent fakfeløgini sum ognarar av Føroya Lívstrygging
08. Jun 2016
Tryggingareftirlitið hevur sent skriv til okkum um at fakfeløgini eru góðkend sum ognarar av Føroya Lívstrygging. Eitt langt arbeiði er nú endiliga komi a mál....
les meir
Skrivstovan er stongd týsdagin 17 mai til og við hósdagin 19 mai vegna skeiðsvirksemi.
13. Mai 2016
Nevndin í S K felagnum fer á skeið í døgunum 16 - 19 mai. Hettar tíðarskeið er skrivstovan hjá felagnum stongd. Hava tit...
les meir
Aðalfundurin hjá S&K felagnum 5.3.2016
07. Mar 2016
Aðalfundurin hjá S K felagnum var hildin leygardagin 5.3.2016 í húsunum hjá S K felagnum á Traðavegnum 20 í Tórshavn.Fitt av fólki var møtt...


text:
Edlur
Edlur, Oydlur ella Ferføtlur (danskt øgler/firben) (frøðiheiti - Lacertilia) eru størsti skriðdýraflokkurin. Til eru eini 3700 eðlusløg. Eðlur eru um allan heim, men ikki úti á havi og í kuldaøkjum. Størsta eðlan er 3 m. langi komodovaranurin, og minsta eðlan er gekkoslag, minni enn 2 cm. Vanliga hava eðlur, til dømis grøneðluættin, langan, klænan kropp, langan hala, beinini bend út frá kroppinum og fimm tær á hvørjum fóti. Men summar, til dømis glansoygdur, eru langar og klænar, men hava ógvuliga stutt bein. Tær grava seg lættliga við vríggjandi kroppsrørslum niður í leysa mold. Í húðini eru beinplátur sum á krokodillu, slangu og øðrum skriðdýrum. Sum onnur skriðdýr verpa kvenneðlurnar egg og grava tey niður í jørðina ella fjala tey undir steinum ella í klettarivum.
Kvettist eðluhali av, veksur hann út aftur, á sama hátt, sum tá ið t.d. krossfiskur missir arm. Nakrar mánaðir seinni er halin vaksin aftur. Bítur ránsdýr í halan á eðlu, brotnar hann lættliga av, tí í halageislunum eru smáar rivur tvørturum, so halin lættliga loysar. Brotni halin liggur og vriggjast og snarast. Hetta ørkymlar fíggindan, so eðlan sleppur til rýmingar. Einar átta mánaðir seinni er halin fullvaksin aftur.
Bara tvey eðlusløg hava eitrandi bit, tey eru gilaeðlan og finnueðlan. Báðar halda til sunnarlaga í USA, í Meksiko og í Miðamerika.


text:
Nóa
Í Gamla Testamenti er Nóa (hebraiskt: Nóaḥ) tíggjundi maður eftir Ádam; tá ið Gud læt syndaflóðina oyða alt lív á jørð, beyð hann Nóa, sum var rættvísur og gudrøkin í síni tíð, byggja eina ørk til at bjarga sær og minst einum pari av hvørjum djóraslagi undan deyða (1 Mós 7-8); eftir flóðina gjørdi Gud sáttmála við Nóa og eftirkomarar hansara um, at jørðin ongantíð aftur skuldi oyðast við vatnflóð, og ælabogin skuldi vera merki um sáttmálan (1 Mós 9:8-17). Av hebraiskum Noach (føroyskt: hvíld).
Nóa í Islam[rætta | rætta wikitekst]
Tann muslimska koranin hevur eisini søguna um Nóa ella Nuh, sum hann eitur á arábiskum, og eisini har verður greitt frá manninum, sum eftir áheitan frá Guði bygdi eina ørk og bjargaði menniskjum og djórum undan einari oyðandi vatnflóð. Nuh er ein av teimum 25 monnunum, sum Islam metir sum profetar.


text:
Mikudagin 13. apríl, klokkan 16.30 verður nýggja nummarið av Varðanum lagt fram á móttøku í Listasavni Føroya.
Varðin hevur 95 ár á baki, og hevur havt nógvar ritstjórar, sum hvør á sín hátt hava ment ritið. Nýggi Varðin er tann fyrsti við Dorit Hansen sum ritstjóra.
Í hesum Varðanum eru stuttsøgur, yrkingar, greinar, ummæli, eitt úrval av list og ein rithøvundasamrøða.
Knút Háberg Eysturstein skrivar um upptøkur í Føroyum í 100 ár, Firouz Gaini skrivar um gransking, sum vísir, hvat ungir føroyingar hugsa um at flyta uttanlands í eitt tíðarskeið. Marna Jacobsen hugleiðir um tað at menna nýggjar høvundar, og Bjarni Arge viðger spurningin, hvørt føroyskir miðlar eru politiskt heftir.
Dorit Hansen hevur samrøðu við rithøvundin Marjuna Syderbø Kjelnæs, Solveig Hanusardóttir Olsen hevur eitt úrval um grind í føroyskari list, og sum brellbiti úr komandi týðing er brot úr bókini Tað etiska kravið eftir K.E. Løgstrup, sum Eilif Samuelsen hevur týtt.
Tvær minnisgreinar eru í hesum Varðanum, onnur um vinnulívsmann í Havn og hin um mentamenn í Klaksvík. Harumframt eru stuttsøgur eftir Hanus Kamban, Tórodd Poulsen, Turid Thomsen og Agnar Artúvertin, og yrkingar eftir Vónbjørt Vang, Sólrúna Michelsen, Maluna Poulsen og Katrin Reinert. Seks ummæli eru eisini við.
Ætlanin er at geva tveir Varðar út árliga. Mentanarritið verður sent til limir felagsins, og til ber at tekna seg sum lim á heimasíðuni www.mentanarrit.foella við at senda teldupost til varðin@mentanarrit.fo
Vælkomin í Listaskálan mikudagin kl. 16.30!


text:
Evra
Gjaldoyrað evra ella euro (symbol € ella EUR) er seinnu árini innført í nógvum av ES-limalondunum. Danmark er ikki við í gjaldoyrasamstarvinum, men danska krónan er kortini sterkt tengd at evruni - kursurin liggur altíð og ridlar um 7,45 DKK fyri eina EUR.
Í løtuni eru 18 lond við í evruøkinum (Euro Area ella Eurozone) [1]. Afturat teimum nýta fimm lond evruna sambært formligum avtalum, teirra millum San Marino, Monako og Vatikanið umframt oyggjalondini Saint-Pierre og Miquelon og Mayotte, seks lond nýta evruna uttan formligar avtalur, teirra millum Montenegro, Andorra, Kosovo og fleiri oyggjalond, afturat teimum eru minst ellivu gjaldoyru knýtt at evruni.
Søgan[rætta | rætta wikitekst]
Í 1979 fekst felags gjaldoyra, tá ið avroknast skuldi fyri landbúnaðarvørur. Hetta gjaldoyrað fekk navnið ecu, sum er European Curreny Unit (ella á føroyskum: "evropeisk gjaldoyraeind"). Samstundis er ecu eisini navnið á fronskum mynti úr miðøldini. Tann 1. januar 1999 kom í gildi nýtt felags ES-gjaldoyra, sum verður nevnt evra, uppkallað eftir heimspartinum.


text:
Tað er ómetaliga spennandi at fara í holt við at keypa bústað. Mong viðurskifti eru at kanna. Samstundis er tað at keypa eina fasta ogn fyri flestøll tann størsta fíggjarliga íløgan yvirhøvur. Tí eru nógvar avgerðir at taka støðu til, áðrenn tú velur. Serliga um tað er fyrstu ferð, tú keypir bústað.
Avleiðingarnar røkka mong ár í framtíðina – bæði fíggjarliga og persónliga. Tey fæstu hava drúgvar royndir við at keypa bústað, og fyri at sleppa undan dýrum lærupeningi, er ofta tørvur á álítandi ráðgeving. Hjá Skyn hava vit rætta førleikan og røttu royndirnar til at ráðgeva tær.
Áðrenn tú kanst bjóða upp á eina ogn, er neyðugt, at tú veitst, hvat tú hevur ráð at seta teg fyri. Tá tú skalt keypa hús, mást tú leggja eina eftirfarandi fíggjarætlan. Tak eisini hædd fyri, at summar útreiðslur møguliga broytast við nýggjum bústaði, t.d. SEV, olja, trygging – samstundis sum rentustuðulin kanska eisini broytist.
Eitt er hvat eini hús kosta, annað er hvussu stórur tín lánstørvur er, og hvussu langa afturgjaldstíð og mánaðarligt gjald tú vilt seta teg fyri.
Hetta kanst tú ráðføra teg um hjá tínum kundaráðgeva.


text:
Louisiana State Penitentiary
Louisiana State Penitentiary ella Angola, sum fongslið verður rópt orsakað av fortíðini sum trælaplantasja, liggur vakurt fyri við Mississippiánna í Louisiana, men náttúruna hugsa fangarnir ikki so nógv um. Fongslið er við sínum 5.000 fangum størsta hátrygdarfonslið í Sambandsríkinum Amerika. 80 prosent av fangunum eru svartir á liti, og tveir triðingar hava fingið ívlangað fongsulsrevsing. Í sekstiárunum var Angola tað harðrendasta fongslið í USA, men eitt miðvíst arbeiði í áratíggjur hevur í dag gjørt Angola til fyrimynd fyri onnur fongsul. Stjórin í fongslinum, Burl Cain, hevur givið sítt lív til Jesus, stovnað ein prestaskúla fyri fangar og hevur higartil fingið 2.000 brøður í andanum millum fangarnar. Angola hevur útvarpsstøð og virðislønta fangablaðið "Angolite", sum er púrasta óheft. Burl Cain heldur, at hansara friðaliga fongsul er eitt undur og lýsir seg sjálvan sum ein "hjartagóðan einaræðisharra einastaðni millum Jesus og hunnaran Attila".


text:
Aðalskrivarin: Vit kunnu fáa góð úrslit til HM
ítróttur09-01-2017 - 22:04 -
Eftir søguliga dystin í gjár, fingu vit orð á aðalskrivarin hjá HSF - Ára Rouch.
Hvussu sært tú uppá hetta søguliga avrikið.
- Hetta er kempi, hetta er ikki bara stórt, men vit hava eisini skrivað søgu, vit hava ikki bert skrivað føroyska søgu, men eisini altóða, við at eitt so lítið land spælir seg víðari til eitt HM endaspæl. Hetta er kempi stórt.
Hvussu hevur vikuskiftið verið fyri teg?
- Tað hevur verið øgiliga spennandi, og tað hevur verið hart arbeiði, tó skalt tað sláast fast, at eg geri tað við gleði, tí hetta er stuttligt.
Hvat heldur tú vit kunnu rokna við av hondbóltinum og HSF til HM í summar?
- Nú skulu teir so til HM í Algeria í seinna hálvu av juli, tað verða 24 lond ið taka lut, og 6 lið í hvørjum bólki. Eg havi tað fatan, at tey vánaligastu londini frá hinum heimspørtunum ikki eru so sterki, so vit kunnu eisini fáa úrslit har niðri. Nú fara hesir leikarnir, at venja hart fram móti HM, so vit steðga ikki her.
Hevur tú kannað um hetta kostar nógv at fara til HM og fáa tit nakran stuðul frá IHF?
- Nei eg havi ikki kannað hvat tað kostar, men tað má bara gjaldast. Nei, eg haldi ikki at vit fáa nakran stuðul frá IHF, segði Ári við JN.fo eftir dystin í gjár.