text:
Býráðsfundur 30. november 2017 kl. 17.00
Býráðslimir: Tórbjørn Jacobsen, Terje B. Vestergaard, Helgi Lamhauge Petersen, Hans Jákup Johannesen, Etly Nord Højgaard, Kári Egholm Jacobsen, Jonhard Danielsen, Jonnhild Reynholdsdóttir, Jóhan Vest, Kristian Gaardbo og Selinda í Heiðunum
Varalimir: Annfinnur Garðalíð
Ikki møtt: Hans Jákup Johannesen og Jonhard Danielsen
133/17: Keyp av lendi til útstykking í Runavík/Saltangará
Í samband við ætlaðu útstykkingina millum Blikagøtu og Hjallaveg/Norðurhædd, er neyðugt at keypa uml. 18.000 m2 afturat teimum 32.911 m2 sum kommunan framman undan hevur keypt.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at keypa ml. 18.000 m2 til koto 100 til ætlaðu útstykkingina.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini.
134/17: Jonhard Danielsen, býráðslimur, heitir, vegna borgarar í Søldarfirði um at víðka um fríøkið í Søldarfirði og broyta býarplanin samsvarandi.
Økið, søkt verður um, er uml. 2.900 m2, harav skulu 1.161 m2 keypast frá privatum eigara og 868 m2 frá búnaðargrunninum.
Økini sum ynski er um at víðka fríøkið við, eru smb. býarplaninum lutvíst B13-bústtaðarøki og C15 almenn endamál.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at keypa geiran burtur av matr. nr. 76a, sum er uml. 367 m2 til støddar, til samanlegging við matr. nr. 80m. Og at matr. nr. 80m og 76f verður broytt til F-øki.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at beina málið í Umhvørvisnevndina og fíggjarnevndina.
-Umhvørvisnevndin mælir til at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini.
-Fíggjarnevndin mælir at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini. Mælt verður til, at ein heildarætlan fyri økið, sum fríøki, verður gjørd.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini, umhvørvisnevndini og fíggjarnevndini.
135/17: Fornminnafelagið fyri bygdirnar á Skála og í Skálafirði søkir um stuðul til at skifta tak á húsum teirra á Skála.
Kostnaðarmeting fyri tilfar og arbeiðsløn er mett til uml. 360.000 kr.
-Fíggjarnevndin mælir til at játta 150 tkr. í hesum fíggjarárinum til verkætlanina.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá fíggjarnevndini.
136/17: Umsókn um byggiloyvi til úthús á matr. nr. 59 í Søldarfirði.
Grundstykkið sum søkt verður at byggja á er 1.564 m2 til støddar og sethús eru bygd á stykkið. Søkt verður nú um at byggja eitt 35 m2 stórt úthús, sum hevur 2,5m frástøðu frá húsinum og er innrættað sum lítil íbúð.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til játta byggiloyvi.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini.
137/17: Sp/f hjá Rafik søkir um at fáa nýggjan langtíðar leigusáttmála á ófrámatr. økið burtur av matr. nr. 101a, Glyvra bygd.
Búnaðarstovan sendir umsókn frá Sp/f Rafik til ummælis hjá kommununi.
Leigusáttmálar á ómatrikulerað øki, kunnu í mesta lagi varða undir 10 ár, um teir skulu tinglesast.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at viðmæla umsóknini.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 mælt til at beina málið aftur í Byggi- og býarskipanarnevndina og Mentanarnevndin.
-Meirilutin í Mentanarnevndini mælir til at nýggjur leigusáttmáli verður gjørdur fyri eitt 5 ára skeið. Minnilutin mælir til at nýggjur leigusáttmáli verður gjørdur fyri eitt 7 ára skeið.
-Meirilutin í Byggi- og býarskipanarnevndini mælir til at nýggjur leigusáttmáli verður gjørdur fyri eitt 7 ára skeið. Minnilutin mælir til at leigusáttmáli verður gjørdur fyri eitt 5 ára skeið.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt at gera leigusáttmála fyri eitt 5-ára skeið.
138/17: Útlutan av grundstykkjum á Ídnaðarøkinum yviri á Hálsi
Fleiri umsóknir eru um ídnaðargrundstykki, men bara eitt stykki er tøkt Yviri á Hálsi.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at selja matr. nr. 47d. Treytin fyri søluni er, at virkisbygningur verður bygdur á stykkið innan 2 ár. Eisini varð samtykt at arbeiða víðari við at útvega fleiri grundstykkir á Ídnaðarøkinum Yviri á Halsi, sum Tekniska deild skjýtur upp.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt, við 2. viðgerð, at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini.
139/17: Øki til størri vinnuendamál á nýggja havnarlagnum í Saltangará.
Tekniska deild ynskir eina politiska støðutakan til hvussu økini eystan fyri nýggja havnarlagið við Høgaból skal planleggjast og mælir til, at ein partur av økinum kann brúkast til stórri ídnargrundstykkir.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at gera eina heildarætlan fyri økið, so nevndin kann arbeiða víðari við at skipa vinnustykkir í økinum, sum ikki eru havnarelateraði.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt at beina málið í Vinnu- og havnarnevndina.
140/17: Umsókn um fíggjarligan stuðul til ungdómsarbeiðið á Skála í 2018
Bárður Kass Nielsen, form. fyri Ungdómsklubbavirksemið á Skála, søkir um framhaldandi stuðul í 2018. Søkt verður um 63.160 kr, ætlað til lønir, leikur og viðlíkahald.
-Mentanarnevndin mælir frá at lata rakstrarstuðul til ungdómsklubbavirksemið, eftirsum kommunan fyrr í ár hevur játtað pening til ístandsetan av Losjuni til slíkt virksemi.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at beina málið aftur í Mentanarnevndina.
-Mentanarnevndin mælir til at stuðla ungdómsklubbavirkseminum á Skála við 30 tkr. um árið og ungdómstvirkseminum í Oyndarfirði við 15 um árið í 2017 og 2018, treytað av, at peningurin verður nýttur til útgerð og tilfar og ikki til lønir.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Mentanarnevndini frá 31/10-2017.
141/17: Flytan millum játtanin á konto 781 Nirði á Støð á Glyvrum.
300 tkr. Eru avsettar til økið “Niðri á Støð”, men væntandi verða í mesta lagi 150 tkr brúktar.
-Vinnu- og havnarnevndin mælir til at flyta 150 tkr av játtanini “Niðri á Støð” til bátahylin á Bakka.
-Fíggjarnevndin tekur undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndini.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá fíggjarnevndini.
142/17: Útreiðsluneutralar eykajáttanir 2017, (flytingar av játtanum millum kontur og rakstrarstøð).
Hóast talan er um útreiðsluneutralar eykajáttanir, har játtanin verður flutt av eini konto til eina aðra, er neyðugt at samstykkja flytingarnar sum eina eykajáttan, sum skal hava 2 viðgerðir.
-Fíggjarnevndin mælir til at samtykkja útreiðsluneutralar eykajáttanir á øki 1, 3, 4, 5 og 7 á íalt 3.533 t.kr.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá fíggjarnevndini.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt, við 2. viðgerð, at taka undir við tilmælinum frá fíggjarnevndini.
143/17: Eykajáttan til Høgabólsbryggjuna fyri 2017
Orsaka av at arbeiðið við Høgabólsbryggjuni hevur gingið skjótari enn væntað, verður mælt til at veita eykajáttan til Bryggjuna á Høgabóli upp á 12,3 mió. kr. í 2017.
-Fíggjarnevndin hevur á fundi 30/10-2017 samtykt at veita eykjajáttan upp á 12,3 mió til RS 751 “Høgabólsbryggjan”. Til 2. viðgerð eigur talið at verða endurskoðað. Eykajáttanin verður fíggjað gjaldførinum.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá fíggjarnevndini.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt, við 2. viðgerð, at veita eina eykajáttan uppá 13,3 mió. kr.
144/17: Góðkenning av fíggjarætlanini fyri 2018 fyri Økistænastuna Roðin.
Smb. uppskot til fíggjarætlan, sum stýrinum fyri Roðan hevur samtykt, er parturin hjá Runavíkar kommunu 41,488 mió. kr.
-Fíggjarnevndin leggur málið fyri býráðið til viðgerðar.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt, at taka undir við tilmælinum frá uppskotinum um fíggjarætlan fyri Roðan, sum stýrið fyri Roðan hevur skotið upp.
146/17: Umhvørvisstarvsfólk til Runavíkar kommunu
Tekniski leiðarin mælir til, at sett verður eitt umhvørvisstarvsfólk í størstan mun at taka sær av umhvørvismálum.
-Umhvørvisnevndin mælir til, at umhvørvisstarvsfólk verður sett í starv.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt at beina málið í fíggjarnevndini.
145/17: Ásetan av regluligum býráðsfundum í 2018.
-Býráðið hevur á fundi 30/11-2017 samtykt, at áseta hesar fundardagar fyri býráðið í 2018:
25/1, 22/2, 22/3, 30/4, 31/5, 28,6, 30/8, 27/9, 31/10 og 29/11.
Fundurin í apríl verður í Rituvík, fundurin í august í Oyndarfirði og fundurin í september á Skála.


c: text/html

text:
Granskingardagur var á Landssjúkrahúsinum tann 28. mai. Byrjað varð í forhøllini við at forkvinnan í Granskingarnevndini bjóðaði vælkomin.
Síðan setti rektarin á Fróðskaparsetur Føroya, Sigurð í Jákupsstovu dagin og vísti millum annað á tað gagn Setrið, føroyska heilsuverkið og samfelagið hevur av føroyskari heilsugransking. Eisini vísti hann á tørvin fyri einum víðkaðum samstarvi og uppraðfesting hesum viðvíkjandi.
Nógv fólk varð komið at lýða á tær seks framløgurnar av føroyskum granskingarverkætlanum innan heilsugransking og vóru framløgurnar sera áhugaverdar. Tær vístu, at føroysk heilsugransking hevur ment seg nógv og fevnir um alt fleiri økir innan heilsuvísind.
Í steðginum setti Jákup Veyhe granskingina undir skeivu sjóneykuna og herligt var at hoyra láturin frá meira enn 100 áhoyrarum runga í forhøllini.
Til seinast hildu Pál Weihe, professari og yvirlækni á Deildini fyri Arbeiðs- og almannaheilsu og Shahin Gaini, lektari og yvirlækni á LS hvør sín sera áhugaverda fyrilestur, har teir lýstu menningina innan føroyska heilsugransking sum heild, og hvussu granskingin á LS hevur ment seg seinastu árini til tað, hon er í dag.
Fyrsti Granskingardagur á LS var í 2013, og við áhaldandi góðu undirtøkuni, verður miðað ímóti at hava ein slíkan dag á hvørjum ári.
Sí myndir frá degnum her.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Margháttligt at lesandi skulu út í juli
Tak niður
126 nýggjar lestraríbúðir í Havn. Tað ljóðar gott - men trøðini vaksa vanliga ikki inn í himmalin, og tað gera tey heldur ikki hesu ferð
Tí tær snotiligu eittrúms-íbúðirnar á tí nýumvælda Finsen í Miðbýnum kosta millum 3.300 krónur og 5.500 krónur um mánaðin.
Í Marknagili kosta bingju-íbúðirnar hjá smápartafelagnum Mark millum 3990 og 6000 krónur, og her skulu tey lesandi skriva undir uppá, at tey fara út ein mánað um árið.
Hetttar ljóðar margháttligt, heldur Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinna í almannamálum, sum eisini umsitur leigumál.
Bæði stjórin í Bústøðum og stjórin í smápartafelagnum MARK, sum byggja lestraríbúðir, eftirlýsa býli-stuðul til tey lesandi, tí íbúðirnar kunnu ikki gerast bíligari, siga teir.
Samgongan hevur júst hækkað lestrarstuðulin, men hon er sinnað at endurskoða ískoytið til býli, sigur Eyðgunn Samuelsen.
Hoyr innslagið her
Sí eisini


text:
at
vetrarfrišingin ikki skal forša fyri at seyšurin kann hava vetrarbit į teimum
innangaršs-ognum, sum ikki er vetrarfrišašar.
Ķ grein 36, annaš punktum
veršur bert sett sum treyt fyri vetrarfrišing:
- at innangaršsognin skal brśkast til tręvųkstur ella urtagarš
ella annaš lķknandi endamįl, sum ikki er
sambęrligt viš vetrarbit hjį seyši,
Ķ bįšum fųrum skal
endurgjald gjaldast haganum fyri mist vetrarbit.
Fyri nęrri at kanna
treytirnar ķ grein 36 fyrsta punktum, so er neyšugt fyrst at kanna hvat
liggur ķ hugtakinum "trųš.
Móšurmįlsoršabókin nevnir
hugtakiš "trųš soleišis:
Innigirt jaršarstykki innlagt til
uppdyrkingar, gerši, leggja trašir inn (gl.) innigirt ųki
ķ
haganum sum (brįfęngis) beiti hjį krķatśrum, giršing el. tippi śti ķ haganum
har
krżatśr kundu ganga į biti eina (stutta) tķš; sms. t.d. kongs- leigu-,
neyta,- rossa-,
ręttar-, seyša-.
Eftir hesari allżsing
heldur meirilutin at tęr ķ mįlinum nevndu innangaršsognir koma undir hugtakiš
trųš, tķ upprunaliga eru ognirnar lagdar inn til uppdyrkingar, og hevur
meirilutin ikki funniš nakra geršaręttar- land-bśnašarstevnu- ella
yvirlandbśnašarstevnumįli sum stašfestir, at ein trųš skal hava eina įvķsa
minstu stųdd fyri at koma undir hugtakiš trųš.
Ķ sambandi viš
įstašarvišgeršina kundi stašfestast, at vetrarfrišing av ognunum matr.nr. 19,
25, 32, 33 og 36 ikki vil forša seyšinum at koma til grannaognirnar, har
seyšurin hevur vetrarbit sķtt, tķ sambęrt umbošsmanninum fyri hagastżriš, so
kemur seyšurin oman śr haganum viš bygdina og sušur eftir vegnum, oman viš
matr.nr. 3 og noršur eftir vegnum umframt gjųgnum smoguna, sum nevnd er
frammanfyri.
Sjįlvt um hegnaš veršur
móti bakkanum į matr. nr. 32 og 33, višfųrir hetta ikki, at seyšurin veršur
foršašur at koma til frį ikki vetrarfrišašum ųkjum, t
Hagin hevur mųguleika at gera
smogur ašrastašni enn verandi smoga er, um teir meta tųrvur er į hesum, so ein
vetrarfrišing skuldi ikki nerva vetrarbitiš į grannaognunum.
Eisini kundi stašfestast,
at nevndu innangaršsognir seinnu įrini eru brśkar at dyrka grųnmeti ķ og at
lķtil og eingin grasvųkstur var į ognunum tį įstašarvišgeršin fór fram.
Nišurstųša meirlutans er
tķ, at heimild er hjį eigarunum at krevja ognirnar vertrarfrišašar sambęrt
grein 36, fyrsta punktum ķ hagalógini.
Um vit kanna grein 36,
annaš punktum, so sigur E.A.Bjųrk, sorinskrivari ķ bókini Fęrųsk Bygderet,
bind 1, sķša 170, afs. 4:
Som
det ses opstiller § 36“s andet punktum ingen nęrmere betingelser med hensyn til
karakteren af det areal, der agtes vinterfredet. Det kręves ikke, som i
§ 36 fųste punktum,
at det skal vęre en trų eller overhovedet, at det skal vęre et
indmarksstykke, således som
det forudsęttes i § 34, stk. 2.
Taš er eisini viš heimild
ķ grein 36, annaš punktum at heilar bygdir eru vetrarfrišašar, hóast taš ķ
flestu fųrum er gjųrt sambęrt avtalu millum eigarar (kommunur) og hagapartar.
Sum fordųmi kann verša
vķst til Yvirlandbśnašarstevnumįl nr. I/1950, har yvirlandbśnašarstevnan
stašfesti, at heimild er ķ grein 36, annaš punktum at vetrarfriša trųš, tķ
hendan trųš skuldi brśkast til fiskaalibrśk. Yvirlandbśnašarstevnan sigur m.a.
ķ sķnum grundgevingum: "Da anlęg af
fiskedamme dernęst ifųlge kommissionens enige opfattelse må anses for "lignende
med gręsning uforeneligt brug, jfr. § 36...
Eigararnir siga ķ skrivi
sķnum, at ętlanin er at brśka ognirnar til urtagarš viš tręvųkstri,
runna-vųkstri og grųnmetisdyrkan. Grųnmetisdyrkan er sum nevnt farin fram į
ognunum seinnu įrini.
Eingin ivi er um, at slķk
dyrkan av m.a. grųnmeti ikki er sambęrligt viš vetrarbit hjį seyši, soleišis
sum Heini Joensen, gartnari eisini greišir frį ķ višmerkingum sķnum undir
heitinum "Seyšahald og dyrkan av grųnmeti.
Nišurstųša meirilutans er
tķ, at heimild er eisini hjį eigarunum
at krevja ognirnar vertrarfrišašar sambęrt grein 36, annaš punktum ķ hagalógini
og at ognirnar matr.nr. 19, 25, 32, 33 og 36allar ķ Mśla verša vetrarfrišašar.
Eigarnarnir rinda Mślahaga
endurgjald kr. 4,00 fyri hvųnn m2, soleišis at peningurin veršur goldin ķ
seinasta lagi 4 vikur eftir at endaligur śrskuršur er feldur.
Śtreišslurnar ķ sambandi
viš hetta geršaręttarmįl verša bżttar soleišis, at hvųr av pųrtunum ber
śtreišslurnar til tann geršaręttarlim, sum viškomandi hevur tilnevnt og
śtreišslurnar til įstųšu-mannin verša bżttar viš helvtini til įvķkavist
eigararnar og Mślahaga.
Ein geršarręttarlimur
meti, sum minniluti, at taš framgongur av mįlinum, at Essa Petersen ętlar sęrat nżta tey ųkini til įvķst endamįl, men er ķ hesum sambandi at višmerkja, at
hann bert er eigari av einum lķtlum parti av hesum lendi.
Ętlan hansara er
harumframt tann at nżta lendiš til at fįa nakaš at vaksa, og sambęrt tķ
sišvenju og teimum royndum, sum eru, er hetta vanligt at gróšur bert er ķ
fųroyska lendinum, tį seyšurin er av bųnum, og er taš jśst tķ, at įsetingarnar
frį gamlari tķš hava veriš, soleišis sum tęr nś eru um seyš į bųnum, og var taš
gamla, at seyšurin kom aftur į bųin ķ klipping.
Taš vil sostatt siga, at
hann kann gera fulla nyttu av sķnari ogn eftir verandi skipan, og er tķ ikki
neyšugt at vetrarfriša.
Harafturat veršur vķst
til, at sambęrt lógina er taš eigarin, sum kann vetrarfriša, um viškomandi skal
brśka taš til įvķst endamįl, men ķ hesum fųrinum er taš ikki eigarin, men Essa
Petersen, sum skal brśka lendiš til įvķst endamįl, og tį so er, meti eg ikki,
at treytin er uppfylt. Okkurt stykki skal frišast, mešan grannastykkiš ikki
veršur frišaš og fųrir hetta til óskil.
Afturat hesum kemur, at
seyšurin hevur havt sķna vanligu gongd har og kemur ein vetrarfrišing at hava viš sęr, at višurskiftini mugu
regulerast av nżggjum, til stóran ampa fyri seyšabrśkiš og tann rakstur, sum
vanliga hevur veriš į hasum ųkinum.
Geršarręttalimurin vil
viš nevndu grundgevingum ikki góškenna, at ųkini verša vetrarfrišaš.
Ķ trišja lagi veršur
hildiš, at ętlanin er so ivingarsom, at eingin grund er fyri at vetrarfriša
lendiš nś og allar ęvir, men kundi sum ein neyšloysn veriš at vetrarfriša ųkiš
ķ 3-5 įra royndartķš.
Minnilutin ķ
geršarręttinum vil tķ viš nevndu grundgevingum ikki góškenna, at ųkini verša
vetrarfrišaši.
Sambęrt avgerš frį
meirilutanum ķ geršarręttinum veršur tķ gjųrdur hesin
Ś R S K U R Š U R
Ognirnar matr.nr. 19, 25, 32, 33 og
36 allar ķ Mśla verša vetrarfrišašar.
Endurgjaldiš fyri mista vetrarbitiš
veršur sett til kr. 4,00 fyri fermeturin og veršur upphęddin goldin ķ seinasta
lagi 4 vikur eftir at endaligur śrskuršur er gjųrdur, sambęrt grein 37 ķ L. Nr.
172 frį 18.05.1937 fyri Fųroyar um hagastżri og rųkt v.m., sum seinast broytt
viš Ll. Nr. 82 frį 19.06.1990.
Śtreišslurnar ķ sambandi viš hetta
geršaręttarmįl verša bżttar soleišis, at hvųr av pųrtunum ber śtreišslurnar til
tann geršaręttarlim, sum viškomandi hevur tilnevnt og śtreišslurnar til įstųšu-mannin
verša bżttar viš helvtini til įvikavist eigararnar og Mślahaga.
Tórshavn 3. juni 2007 .
Pįll Nielsen Jógvan
Pįll Lassen Kįri Thorsteinsson


text:
Durs Grünbein er týskur yrkjari, føddur í 1962 í Dresden. Hann er helst ein tann týdningarmesti samtíðaryrkjarin í Týsklandi, ja, kanska í øllum Evropa. Hann hevur eisini skrivað ritroyndir, har hann er ógvuliga beinrakin, tá ið hann lýsir Evropa.
Henning Goldbæk týddi nakrar yrkingar eftir Durs Grünbein til danskt. Tær eru savnaðar í yrkingasavninum Celebralis og andre digte, ið forlagið Politisk Revy gav út í 1996.
Yrkingarnar, ið eru á hesum klippinum hevur enski týðarin Michael Hofmann týtt. Hann lesur upp og eisini lesur Durs Grünbein sjálvur. Týðingarnar eftir Michael Hofmann eru givnar út í úrvalssavninum Ashes for Breakfast.
OMR


text:
6. mars 2003Nr. 32
Løgtingslóg um landbúnaðarstuðul
Samsvarandi samtykt Løgtingsins staðfestir og kunnger løgmaður hesa løgtingslóg:
§ 1. Landsstýrismanninum verður heimilað av árligu játtanini á fíggjarlógini at veita studning til hesi endamál: Mjólk, neytakjøt, seyðakjøt, stráfóður, súrhoysbrunnar, velting v.m., djórahald, avloysaraskipan og føroysk húsdjór.
Stk. 2. Studningur verður veittur eftir umsókn og er treytaður av:
1) at umsøkjari er bókhaldsskyldugur sambært § 1 B, pkt. 27 í løgtingslóg nr. 75 frá 24. oktober 1978
2) at umsøkjari er meirvirðisgjaldsskrásettur sambært løgtingslóg nr. 136 frá 8. september 1992 við seinni broytingum. Undantikið ásetingunum í nr. 1 og 2 er studningur til føroysk húsdjór.
Stk. 3. Landsstýrismanninum verður heimilað í kunngerð at áseta nærri reglur og treytir fyri studningsveitingunum.
§ 2. Henda lóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
Tórshavn, 6. mars 2003
Anfinn Kallsberg (sign.)
løgmaður


text:
Tíðindaskriv
19.12.2017 - 08:35
Mentan > Mentan > Konsertir
Leygarkvøldið 30. juni verður Vágsbotnur í Havn aftur fyltur við tónleiki og veitslulag, tá fleiri útlendsk og føroysk nøvn fara á pall á ársins konsertdegi. Longu nú er greitt, at Nephew, Mike Perry, Gilli, Byrta, Hardinger Band, Hamradun og Danny & The Veetos verða millum mongu nøvnini, sum fara á pall í Vágsbotni í summar. Og í dag boða fyriskipararnir frá, at eisini Swangah verða millum mongu nøvnini.
Swangah spældu millum lítið og einki í fjør, men nú hava rappararnir úr Havn tikið mikrofonirnar fram aftur og fara at spæla á Okkara Voxbotn. Og ikki kann sigast annað enn at teir duga at fáa lív í eina fjøld. Síðani teir tóku ungdómin við stormi við løgum sum ’Gentan er Farlig’, ’Frá Bygd til Bý’ og øðrum hittum, hava ummælarar og áskoðarar tikið væl ímóti teimum. Teir hava langt síðani fingið staðfest, at teir eru millum tað best umtókta, vit eiga í Føroyum.
Fyrr í ár góvu teir fløguna "Lán Mær Eitt Oyra" út, og sjálvir siga rapparanir úr Havn, at teir hava ongantíð verið meira stoltir enn yvir hetta seinasta verkið.
Nú verða teir so at hoyra á heimavøllinum í Vágsbotni í Havn, har teir lova eitt brak av eini konsert.
Forsølan til Okkara Voxbotn 2018 hevur gingið sera væl, tí nú byrja atgongumerkini at ganga undan og fleiri sølustøð eru nú útseld. Fyriskipararnir vænta tí, at tað fer at verða útselt um heilt fáar dagar.


text:
Bill Justinussen spyr Sirið Stenberg um Skálafjarðar læknadømi
politikkur13-09-2017 - 08:30 - Jóanis Nielsen
§52-a fyrispurningur til Sirið Stenberg
1. Hví heldur landsstýriskvinnan, at hølisviðurskiftini í Skálafjarðar læknadømi ikki eru nøktandi?
2. Kann landsstýriskvinnan upplýsa, hvørji viðurskifti skulu fáast upp á pláss viðvíkjandi læknahølum, áðrenn søkjast kann eftir tí 4. kommunulæknanum til Skálafjarðar læknadømi?
3. Hevur landsstýriskvinnan nýliga verið í sambandi við kommunurnar í Skálafjarðar læknadømi um kommunulæknaviðurskiftini, síðani hon heldur, at hølisviðurskiftini eru ein orsøk til at bíða við at biðja um eykajáttan?
Í útvarpssamrøðu týskvøldið 12. septembur sigur landsstýriskvinnan, at hølisviðurskiftini í Skálafjarðar læknadømi ikki eru nøktandi, og tí verður ikki søkt um eykajáttan til at seta tann fjórða kommunulæknan á hesum sinni.
Vit, sum dagliga búleikast inni á Skálafjørðinum, vita tó, at 4 viðtaluhølir dagliga eru í brúki í læknadøminum. Og okkum kunnugt lúka hølini øll neyðug krøv og standa mát við alt tað, sum krevst hjá einum kommunulækna fyri at hann kann útinna sítt starv. Tí er ilt at vita, hví landsstýriskvinnan ikki heldur, at hesi 4 hølini eru nøktandi.
Tørvurin á at seta tann 4. kommunulæknan er ovurstórur, og tí er bráneyðugt at fáa hetta starvið sett ongantíð ov skjótt. Tí er tað harmiligt, at landsstýriskvinnan ikki eisini søkir um eykajáttan til hetta kommunulæknastarvið, samstundis sum hon søkir um pening til kommunulækna aðrastaðni í landinum.
Bill Justinussen


text:
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 20. apríl 2017
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 20. apríl er løgd út á heimasíðuni.
Fundarfrásøgnin frá bygdaráðsfundinum her.
Sumbiar Kommuna
Skráin til bygdarráðsfundin 20. apríl 2017.
Hesi mál verða viðgjørd á bygdarráðsfundi, tórsdagin tann, 20. apríl 2017. kl. 19.00.
Sumbiar Kommuna
Bygdarráðsfundur framskundaður
Bygdarráðsfundur sum skuldi verða 24. apríl er framskundaður til 20. apríl 2017 kl. 19:00.
Sumbiar Kommuna
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 15. mars 2017
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 15. mars er løgd út á heimasíðuni.
Fundarfrásøgnin frá bygdaráðsfundinum her.
Sumbiar Kommuna
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 13. februar 2017
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 13. februar er løgd út á heimasíðuni.
Fundarfrásøgnin frá bygdaráðsfundinum her.
Sumbiar Kommuna
Skráin til bygdarráðsfundin 13. februar 2017.
Hesi mál verða viðgjørd á bygdarráðsfundi, mánadagin tann, 13. februar 2017. kl. 19.00.
Sumbiar Kommuna


text:
Orð: John Hullah
Lag: W.W. How
Týtt: Johan við Neyst
Á, takk Gud fyri orðið og vísdóm himli frá.
Tín sannleiki ei svitast, títt ljós meg lýsir á.
Eg prísi tínu ljósi, sum kom av himli hátt,
tað lykt er fóti mínum og ljós á myrku nátt.
Guds samkoma er dýrtkeypt, so undurfull hon ber
hitt sanna ljós og skínur ígjøgnum myrkrið her.
Hon er hitt gylta skrínið við skattum skyggjandi,
hon er hin sanna myndin av Kristi likami.
Guds samkoma enn skínur, men skjótt hon burtur fer.
Hon stendur sum ein viti, tá mjørki, myrkur er.
Sum kumpass, segl og sjókort hon er á ferðini.
Tá ódnasjógvar bróta, hjálp okkum frelsari!
Lat okkum altíð vera sum gullið skínandi,
so fólkasløg tey síggja hin sanna ljósins veg.
Sum pílagrímar ferðast vit gjøgnum skýggj so svørt,
inntil vit síggja Jesus hin morgunstjørna bjørt.


text:
Magnus Heinason er júst liðugur við árliga merkingartúrin, har tilsamans 2211 fiskar vórðu merktir, meginparturin toskur. Túrfrágreiðingin kann lesast her.
Í fyrsta hálinum á túrinum, sum var vestan fyri Skúvoy, var ein stórur hemari, sum var 212 cm langur. Í maganum vóru fiskarestir, millum annað tríggjar toskanytrur. Út frá longdini á hesum toskanytrum bar til at siga, at hemarin hevði etið tveir ella tríggjar toskar (smáfiskar), sum vóru 58 til 64 cm langir. Hemari kann harvið eta rættiliga stóran fisk.


text:
So upprann dagurin, at startskotið fyri nýggja og stóra H-bygningum varð latið av. Hetta hendi mánadagin nakað eftir klokkan 15, tá landsstýrismaðurin í heilsumálum, Karsten Hansen, setti skjøtil á við einum haka, ið varð gjørdur til endamálið.
Áðrenn tað kom so langt, hoyrdi tey hjástøddu hornorkestrið hjá Frelsunarherinum spæla nøkur løg, Sigurð Ó. Vang, sjúkrahússtjóri, bjóðaði vælkomin, Karsten Hansen fekk síðani orðið, og síðstur á røðaralistanum var Ewald Kjølbro, stjóri á Landsverki. Allir frøddust teir um, at tað nú er komið so mikið langt, at arbeiðið skjótt kann setast í gongd. Tó er tað soleiðis, at tað ikki verður fyrr enn á vári næsta ár, at stóru arbeiðstøkurnar kunnu bjóðast út, og sjálv byggingin væntandi kann byrja á sumri 2016.
Eftir at hakin varð settur í, var farið inn í forhøllina, har okkurt var at leska seg við. Síðani greiddu ávikavist Jan á Argjaboða, verklætlanarleiðari á Landsverki, Sigurð Ó. Vang, sjúkrahússtjóri, Naina Túgvustein, varastjóri og Árni Winther, arkitektur, frá nýbyggingini og hvussu nýggja sjúkrahúsið fer at virka, tá tað er liðugt um fýra ár.
Ætlanin er at hátíðarhalda um- og útbyggingina á 95 ára føðingardegnum hjá Landssjúkrahúsinum tann 23. februar 2019.
Tá framløgurnar vóru lidnar, fingu tey hjástøddu møguleika fyri at síggja eina framsýning, ið er sett upp í forhøllini á Landssjúkrahúsinum, og sum verður ein varandi framsýning, ið fer at fylgja byggingini.


text:
06. Des 2017
4 leikarir afturat hava skriva undir til komandi.
05. Des 2017
Beiggjarnir Esmar Clementsen og Karstin Clementsen hava skriva undir.
04. Des 2017
Jonleif Højgaard verður nú aftur at síggja í tí reyða búnanum, eftir 3 ár í Nsí.
04. Des 2017
Eftir eitt hálvt ár í Fuglafyri, er Pedro aftur á Toftum.
02. Des 2017
Ein vælkendur maður skal aftur venja B68, og talan er um Bill Mc. Leod Jacobsen.
01. Des 2017
So er Nevndin hjá Tofta Ítróttarfelag sett, og tað eru tvier nýggir í nevndini.
20. Nov 2017
3 leikarir hava longt sáttmaln til komandi kappingarár, og talan er um Sveinur Justinussen, Bárður Jensen og Aleksandur Jensen.22 ára gamli Gøtu maðurin spældi í ár 21 dystir, 1251 minuttir. Og fekk hann 7 mál.Bárður og Aleksandur eru tveir lokalir leikarir, og fingu báðir debur...
20. Okt 2017
Enn er møguleiki at flyta upp í effo deildina, so okkara menn hava tørv á øllum stuðlinum teir kunnu fáa!


text:
1. mars fær Kvinna nýggjan blaðstjóra. Nýggi blaðstjórin er 36 ára gamla Tóra Effersøe Mortensen av Tvøroyri.
Tóra hevur seinastu 10 árini starvast í størsta danska blaðhúsinum innan magasinir og vikubløð, Aller Media. Seinastu árini hevur Tóra verið leiðandi redaktørur á vældámdu bløðunum Isabellas, Mad & Bolig og Spis Bedre. Frammanundan var hon leiðandi redaktørur á Vi Unge, Bazar og Kig Ind, umframt at hon hevur starvast á vikublaðnum Søndag. Tóra er útbúgvin journalistur frá Danmarks Medie- og Journalisthøjskole.
– Eg gleði meg at byrja á Kvinnu og at brúka mínar royndir í føroyskum høpi. Kvinna er eitt spennandi blað, og eg síggi fleiri møguleikar at gera blaðið enn meira viðkomandi. Eg kundi hugsað mær fleiri kvinnusøgur, og at Kvinna kemur meira út um landið. Eg síggi eisini fyri mær, at mótin fer at hóska betri til føroyska gerandisdagin. Og so kundi eg hugsað mær matuppskriftir, sum kunnu gerast ein vanligan týsdag, sigur Tóra.
Tóra tekur við blaðstjórastarvinum 1. mars.
Les meira á kvinna.fo


text:
Yvirlit yvir svarini higartil
Yvirlit yvir svarini, vit hava fingið higartil til okkara spurnarrundu um politisk mál innanfyri sekularisering og trúarfrælsi. (Trýst á myndina fyri at síggja eina størri útgávu.)
Myrkagrønt ja merkir at arbeiða fyri broyting. Ljósagrønt ja merkir ja til at atkvøða fyri broyting. Ljósareytt nei merkir nei til at atkvøða fyri broyting. Og myrkareytt nei merkir at arbeiða ímóti broyting. Undantakið er sjálvandi spurningurin um samgongu við Miðflokkin, sum sjálvandi er ein einfaldur ja/nei bonusspurningur. Miðflokkurin fær sjálvandi automatiskt ja til samgongu við Miðflokkin.
Hvítt spurnartekin merkir at valevnið antin noktaði at svara uppá spurningin, ikki kendi seg ført fyri at svara ella svaraði uppá ein máta so at tað ikki bar til at tulka svarið sum “ja” ella “nei.”
Tess myrkagrønari eitt valevni ella ein flokkur er, tess meir sekulert. Tess myrkareyðari eitt valevni ella ein flokkur er, tess minni sekulert.
Higartil er mest sekuleri flokkurin Javnaðarflokkurin, og minst sekuleri er sjálvandi Miðflokkurin.
Er títt valevnið ikki á yvirlitinum? Kundi tú hugsað tær at vitað, hvat hann ella hon heldur um hesi málini? Send teimum endiliga eini høflig boð og bið tey svara okkara spurningum. Vit útgeva øll svar.
Gevið gætur! Hetta er einans ætlað sum ein skjót og einføld heildarmynd. Smálutir og gradsmunir blíva av neyð burtur í heildarmyndini, og tískil hava vit eisini útgivið fullfíggjaðu svarini her á okkara heimasíðu.
Merki: løgtingsvalið 2015


text:
30-10-2017
Minningardagur teirra sjólátnu
Ónsdagin 1. November 2017 er minningardagur teirra sjólátnu, ella alla halganna dagur, ið hann eisini verður róptur. Dagurin verður sum vant hátíðarhildin á Tvøroyri.
Byrjað verður við gudstænastu í Tvøroyrar Kirkju kl. 13:30, ið Henning Bøgesvang, prestur, stendur fyri. Uml. Kl. 14:00 endar gudstænastan og farið verður út til minnisvarðan, har kransar verða lagdir. Eftir hetta verður ein hugnaløta í missiónshúsinum, har kaffi og okkurt afturvið verður at fáa. Siðvenja er, at um gjørligt, so luttekur manningin á skipinum hjá donsku sjóverjuni, ið er undir Føroyum. Í ár er HDMS Vædderen við Føroyar og kunnu vit gleðast um, at tað eisini í ár ber til hjá teimum at luttaka.


text:
Hvussu ofta tekur Landssjúkrahúsið ímótið sjúkrarøktarfrøðilesandi í starvsvenjing og hvussu leingi?
Hesi tíðarskeið eru sjúkrarøktarlesandi á LS, deilt út á ymsar deplar og deildir:
5 Eind eru lesandi í starvsvenjing um grundleggjandi røkt í (8 vikur í sept/okt)
12 Eind eru lesandi í starvsvenjing við sálarligar sjúkur (5 vikur (mai/juni)
13 Eind eru lesandi í starvsvenjing við sjúkling í stutta møtinum ( 4 vikur sept/okt)
14 Eind eru lesandi í starvsvenjing við yrkisútinnan og leiðslu ( 14 vikur í nov/des/jan)
Hvussu nógv lesandi eru hvørja ferð?
Tað er ymiskt frá deild til deild, men millum 2 og 5.
Lønarviðurskiftið
Sum lesandi fær ein ikki løn í praktiktíðini.
Yvirskipað krøv
Tað eru mál fyri hvørja eind, ið tann lesandi skal náa, og verður hetta gjørt í samstarvi millum deild og skúla.
Samband
Kliniskur útbúgvingarsamskipari er Gunnvá Guttesen. Um tú hevur fyrispurningar er tú vælkomin at skriva til gunnva.guttesen@ls.fo
Kliniskir vegleiðarar eru á øllum deildum.
Fjarlestur ella lesandi úr Norðurlondum
Landssjúkrahúsið tekur í móti lesandi frá útlodum, tá lesandi í Føroyum iiki eru í starvsvenjing.
Fyrispurningar kunnu sendast til lestrarvegleiðaran á setrinum Johild Dulavík johildd@setur.fo


text:
Fríggjadagin 10. november fer føroyska U21-landsliðið á vøllin aftur, tá Pólland kemur á vitjan á Tórsvølli.
Higartil hava Føroyar spælt fýra dystir í undankappingini til EM 2019, og í løtuni er føroyska liðið nummar 3 í bólkinum við 4 stigum, frammanfyri Litava, Finnland og Georgia, meðan Danmark er nummar 1 og Pólland er á 2. plássi.
Fyrireikingarnar til dystin móti Póllandi eru so smátt farnar í gongd, og í fyrsta umfari hava Eli Hentze, venjari, og Hegga Samuelsen, hjálparvenjari úttikið ein bruttohóp við 26 spælarum, ið skal venja regluliga fram til dystin móti póllakkum.
Hópurin
Bjarki Nielsen, AB
Ari Olsen og Hákun Edmundsson, Skála
Pætur Petersen og Ari Mohr Olsen, EB/Streymur
Silas Eyðsteinsson og John J. Frederiksen, 07 Vestur
Elias Rasmussen, Jákup Vatnhamar Olsen, Víkingur
Bjarni Petersen, Erlendur Magnusson og Meinhard Egilsson Olsen, B36
Karstin Hansen, Betuel Hansen Jann J. Benjaminsen Petur Knudsen, NSÍ
Jóannes K. Danielsen, Ólavur Niclasen, Jákup B. Andreasen og Jóannes Bjartalíð, KÍ
Heri Hjalt Mohr, Bartal Wardum, Adrian Justinussen og Hjalti Kárason Djurhuus, HB
Teit Jacobsen, SønderjyskE (DK)
Jákup Ludvig Thomsen, Thisted (DK)
Vit fegnast um at Heri, Bartal, Adrian og Hjalti hava fingið landsliðsboð. Samstundis fegnast vit eisini um at Teit og Jákup Ludvig klára seg væl í Danmark og tí eisini hava fingið boð.
Fríggjadagin 3. november fæst at vita, hvørjir teir 20 spælararnir verða, ið endaliga verða úttiknir til dystin móti Póllandi.
U21 EM-undankappingardysturin millum Føroyar og Pólland verður á Tórsvølli fríggjadagin 10. november klokkan 16.45
Mynd og heimildari: fsf.fo


text:
Ilulissat
Ilulissat (danskt navn: Jakobshavn) er ein býur í Grønlandi. Býurin er Vesturgrønlandi í Diskovíkini 2 km norðanfyri munnan á Ilulissat Ísafjørðinum. Ilulissat varð í 2004 upptikið sum evni á listanum yvir World Heritage Sites. Ilulissat er eitt einastandandi dømi um ein ísfjørð. Býurin hevur eina stóra havn, flogvøll og tyrlupall. Um veturin brúka tey hundasletur og kavaskutarar til ferðasamband í nærumhvørvinum. Ferðavinna er ein týdningarmikil vinna og inntøkukelda fyri býin, annars er fiskivinna tann størsta vinnan. Um summarið rógva teir út við smærri bátum ella jollum, men um veturin er sjógvurin frystur til ís, og tá verður fiskað gjøgnum ísin. Býurin liggur norðan fyri polarringin, og um summarið fer sólin ikki niður. Í 2006 vóru eini 3-4000 sletuhundar í Ilulissat, fólkatalið í býnum er umleið 4.500 (2011).


text:
Moderator: Mulder-21
~jakip wrote:Eg hevur ikkit hund og nei hest.
Aisling wrote:Nei, eg lesi ikki á einum fróðskaparsetri. Eg eri næmingur á einum studentaskúla.
Persóninum niðanfyri dámar at eta tvíflísina.
dunkelwald wrote:Nei, mær dámar ikki skjótar bílar.
Persónurin niðanfyri veit hvussu mann sigur "train" á føroyskum.
Elaine wrote:Persónurin niðanfyri býr í Føroyum.
Johanna wrote:Jú, eg eri Johanna
Persunurin niðanfyri plagar at sova um dagin.
Return to “Faroese (Føroyskt)”
Users browsing this forum: No registered users and 1 guest


text:
Íslendskir konslar í Føroyum
Ísland hevur havt mangar góðar umboðsmenn í Føroyum.
Fyrsti íslendski konsulin í Føroyum var framtaksmaðurin Páll Ólafsson. Hann varð settur í starv sum konsul 3. september 1947. Setanarbræv hansara hongur uppi á skrivstovu aðalkonsulátsins í Fútastovu, undirritað av Sveini Björnssyni, táverandi forseta Íslands, og Bjarna Benediktssyni, uttanríkisráðharra. Brævið er ein gáva til aðalkonsulátsins frá dóttur hansara, frú Ólöfu Pálsdóttur, myndhöggara.
Páll var føddur at Lundi í Lundareyjadali, 30. august 1887. Hann var sera dugandi handilsmaður og útgerðarmaður, fyrst í Íslandi og seinni í Danmørk. Hann flutti úr Danmørk til Føroya 1939 og dvaldi her til eftir seinni heimsbardaga. Kona Páls var Hildur Stefánsdóttir. Av børnum teirra kunnu nevnast døturnar Ólöf, sum fyrr er nevnd, gift Sigurði Bjarnsyni, blaðstjóra og sendiharra, og Ingibjørg, sum var kona Péturs Eggertz, sendiharra.
Páll Ólafsson var íslendskur konsul til1956, og eftir hann var Trygvi Samuelsen settur í starv. Hann røkt starvið í 29 ár. Trygvi var løgfrøðingur, sakførari og virkin politikari í Føroyum. Hann sat leingi á tingi fyri Sambandsflokkin. Fyrsta skeiðið var í 1943 – 1946. Seinni sat hann frá 1949 til 1974 út í eitt. Hann var býráðslimur í Tórshavn 1936 – 1964.
Í 1985 var Poul Mohr útnevndur íslendskur konsul í Føroyum. Hann gavst í tí starvinum 1. apríl 2007, tá ið skrivstova aðalkonsuláts Íslands varð latin upp við útsendum starvsmanni. Poul Mohr var, sum undangongumenn hansara, sera dugnaligur í starvi sum konsul Íslands í Føroyum, og hevur uttanríkistænastan nógv at takka honum og konu hansara, frú Onnu Mohr, fyri.
Poul er føddur 1929. Hann var leingi stjóri á Tórshavnar Skipasmiðju. Mong íslendsk reiðarafeløg hava havt samband við hann. Poul er íslandsvinur og ferðast javnan í Íslandi, har hann hevur nógvar vinir og kenningar. Hann kennir væl til íslendska samfelagið og hevur stóran áhuga fyri hvat ið rørir seg har – ikki minst innan bókmentir.
Síðan skrivstovan lat upp við útsendum starvsfólki úr uttanríkisráðnum, hava hesir starvast sum aðalkonslar í Føroyum:
2007-2009: Eiður S. Guðnason
2009-2011: Albert Jónsson
2012 - : Þórður Bjarni Guðjónsson


text:
Tíðindi
11. januar 2018
Lærararnir fingu eina undirvísingarætlan fyri 1. til 3. flokkar, sum teir kundu hyggja at og fylgja tíma fyri tíma. Helgi helt, at hetta var ein fortreyt fyri, at henda verkætlan skuldi eydnast, tí at av tí, at lærararnir ikki eru telvarar sjálvir, er mikið hent at hava eina skraddaraseymaða ætlan at halda seg til.
Tað er kanska ein av 10 lærarum, ið eru góður telvari, so at fyri at gera tað so lætt hjá teimum sum gjørligt, so hava teir nú tilfar til einar 50 undirvísingartímar, sum teir kunnu draga úr skuffuni og síggja: Hvat hevur tú fyri í dag? Hetta er undirvísingin, og hetta eru uppgávurnar, ið hoyra til, og her er uppskot um, hvussu børnini kunnu spæla. Lærararnir brúka ein tíma um vikuna til talv.
Hetta er altso tilfar, sum Helgi Dam Ziska hevur gjørt og sum fevnir um til samans 50 tímar. Alt eftir aldri á børnunum tekur tað kanska fimm, seks, sjey, átta tímar at læra mannagongdina og haðani víðari.
Teir flestu lærararnir brúka ein tíma um vikuna, men summir brúka tveir tímar um vikuna, hetta tí at tað er óneyðugt at undirvísa alt skúlaárið, teir undirvísa serliga um veturin.
At fáa talv inn í skúlarnar er eitt ókeypis tilboð. Tað stendur fyrst og fremst til lærararnar at taka av tilboðnum, og tað stendur til skúlan sjálvan at gera av, um tímarnir t.d. verða brúktir í støddfrøði ella í føroyskum. Tað er eitt sindur ymiskt, vísir tað seg.
Allir skúlarnir í Havn løgdu fyri fyri einum ári síðan í 1. til 3. flokk, og nú hetta skúlaárið 2017/18 eru sum vera man nakrar útskiftingar í lærarahópinum, og tí eru onkrir flokkar dotnir niður ímillum. Kanska er ein nýggjur lærari komin til, og ein 3. flokkur er vorðin ein 4. flokkur. Tó so, summir hava hildið fram í 4. flokki at undirvísa í talvi, og í summum førum verður telvingin eisini brúkt í miðdeildini, eitt nú sum vallærugrein og kanska eisini lutvíst í 6. flokki.
Hetta heldur Helgi Dam Ziska vera gott, tí tey høvdu eina kapping fyri øll børnini í 3. og 4. flokki fyrst í november 2017, og tað vil siga, at tey í 3. flokki, sum hava verið í gongd síðan januar í fjør, eru sjálvsagt í 4. flokki nú. Við í kappingini vóru eini 240 børn.
- Tíverri vóru ikki allir skúlar ikki umboðaðir, men eg haldi, at tað var eitt sera gott luttakaratal, tí 140 børn í 3. flokki vóru við og 100 í 4. flokki, sigur Helgi Dam Ziska.
Hann heldur, at øll børnini vóru fegin um tiltakið. Tey fingu ein sonevndan PowerBack frá Føroya Tele. Hetta er eitt eitt slag av battaríi, sum tú løðir upp, so at fert tú út við telefonini og manglar battarí, so hevur tú henda power bank í taskuni sum ein eyka backup. Haraftrat fingu tey sunkist og autograf frá heimsmeistaranum í talvi, norðmanninum Magnusi Carlsen.
Hetta skúlaárið – 2017/18 – er verkætlanin víðkað til at fevna um Eysturoynna eisini. Har er innleiðsluskeið í tveir dagar í september sum í Havn. Eisini í Eysturoynni var áhugin stórur. Har vóru yvir 30 fólk á skeiðnum úr øllum skúlunum í Eysturoynni. Og nú í januar og februar fer Helgi á eina rundferð í allar flokkar, sum vísa talvinum áhuga. Hann hevur sett fýra vikur av til at vitja allar flokkar, sum vilja tað. Tá kann hann taka antin ein vanligan undirvísingartíma, sum er at forklára nakað á talvuni, og so telva børnini fyri rest ella telva simultan ímóti børnunum, viðhvørt ímóti einum 25-30 í senn, og tað er sera væl umtókt. Hann greiðir m.a. frá síni talvkarrieru við úrslitum á leiðini.
- Ætlanin er at hava eina kapping fyri allar 3. flokkar í Eysturoynni upp á sama máta, sum vit høvdu í Havn í november, sigur Helgi Dam Ziska, stórmeistari. Henda kapping verður annaðhvørt síðst í februar ella í mars.
Helgi vónar, at her fara at vera einir 100 næmingar til tað eisini.
Myndin:
Stórmeistari okkara í talvi, Helgi Dam Ziska, hevur í samstarvi við Talvsamband Føroya við góðum úrsliti fingið í lag og evnað frálærutilfar í talvi til lærarar og næmingar. Helgi fer eisini inn í Eysturoynna at læra børnini talvkynstur
Tekstur og mynd: Sonne Smith
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshvn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Ólavsøka
Ólavsøka verður hátíðarhildin 28. og 29. juli og er tjóðarhátíð føroyinga.[1]
Í túsund ár hava føroyingar hildið hátíð fyri sameiningini av politikki og kristindómi á deyðadegi Ólavs Heilaga. Hesin Noregs kongur fall í bardaga á Stiklastøðum hin 29. juli 1030 og gjørdist halgimenni norðmanna.
Deyðadagur hansara gjørdist tingdagur føroyinga. Føroyingar vóru teir einastu norðurlendingar, sum settu ting á ólavsøku. Eingin veit rættuliga hví. Men hon verður hildin enn í dag í Tórshavn, tá ið tingmenn, kirkjumenn og høgir embætismenn ganga í skrúðgongu úr Løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna til guðstænastu og niðan aftur í Løgtingið, sum verður sett hvørt ár á ólavsøku. At tinghald og ólavsøka hoyra saman er hjá føroyingum ein næstan túsund ára mentanarlig siðvenja.
Hátíðarhald hevur helst altíð verið í sambandi við tinghaldið. Vit vita frá gomlum keldum, at nógv fólk kom til Havnar á ólavsøku. Sambandið millum Løgting og kirkju er eisini gamalt, tó helst ikki eldri enn 1609, tá ið fyrsta kirkja varð bygd í Tórshavn, úti á Reyni. Í 1673 skrivaði prósturin Lucas Debes, at hvør tingdagur byrjaði við guðstænastu í Havnar kirkju. Núverandi Havnar Kirkja, Dómkirkjan, varð bygd í 1788.
Í dag er skrúðgongan ein fastur partur av ólavsøkuni. Tað tykist at hava verið ógvuliga ymist, sum skrúðgongan hevur verið skipað. Í hvussu er var eingin føst skipan, t.d. um raðfylgjuna. Við hvørt hevur eisini politisk ósemja verið um henda spurning. Tað hevur ikki enn eydnast at fáa eina fasta skipan. Men kortini - so sæst á hvørjari ólavsøku enn í dag hitt gamla sambandið millum ting og kirkju.
Og hin stóra mannfjøld, sum hvørt ár skoðar skrúðgonguna við løgtingsmonnum, prestum og donskum embætismonnum úr løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna og niðanaftur, væntar at síggja hesa sjón ár um ár.


text:
Ingi Samuelsen
07.02.2018 - 07:21
Ítróttur > Ítróttur > Badminton
Føroysku badmintonspælararnir fingu væl burtur úr luttøkuni í Reykjavík International Games um vikuskiftið. Av teimum 31 hálvfinalunum, sum føroyingar vóru við í, komutey í 19 finalur.
Í fleiri av finalunum vóru tað føroyskir leikarir báðumegin netið.
- Tað, at feløgini luttaka í Reykjavik International Games (RIG), er av sera stórum týdningi fyri menningina av badminton, og sera gott fyri samstarvið millum feløgini. Hetta ger, at fleiri leikarar fáa møguleikan at koma út at spæla í móti øðrum leikarum, sum tey ikki spæla í móti heima. Og á hendan hátt mennast tey sum badmintonleikarar. Eisini er tað sera hugaligt at síggja, at allir leikarar heilt frá U11 og upp til U19 geva seg fult út á vøllinum, sigur formaðurin í Badmintonsambandi Føroya, Erik Engelbrecht Thomsen.
Bartal Poulsen bleiv aftur í ár útnevndur til besta leikara í kappingini.
Heiðursmerkini blivu deild soleiðis:
U13
Einmansleikur – dreingir: Silvur - Bjarti Samson Vang, HBF
Einmansleikur - dreingir B-bólkur: Gull - Lucas Gardar, MBF. Silvur - Dávid F. Berg, HBF
Einmansleikur – gentur: Silvur - Oddbjørg í Buð Justinussen, KBF
Einmansleikur - gentur B-bólkur: Gull - Birita Weihe Thomassen, HBF
Tvímansleikur – gentur: Gull - Oddbjørg í Buð Justinussen, KBF og Rakul Sørensen, ÍF
Blandaður tvímansleikur: Silvur - Oddbjørg í Buð Justinussen, KBF og Bjarti Samson Vang, HBF
U15
Einmansleikur – gentur: Gull - Bjarnhild í Buð Justinussen, KBF
Tvímansleikur – dreingir: Gull - Tórur Paulason, HBF og Steintór Emil Svavarsson
Tvímansleikur – gentur: Gull - Adhya Nandi og Miriam í Grótinum, HBF
Blandaður tvímansleikur:
Silvur - Bjarnhild í Buð Justinussen, KBF og Tórur Paulason, HBF
U17
Einmansleikur – dreingir: Gull - Jónas Djurhuus, HBF. Silvur - Árant á Mýrini, MBF
Einmansleikur – gentur: Gull - Sissal Thomsen, HBF
Tvímansleikur – dreingir: Gull - Rasmus Berg Petersen og Hákun Thorkildshøj Sigvardsen, HBF. Silvur - Hjalmar Gregersen og Regin Gleðisheygg, ÍF
Blandaður tvímansleikur: Gull - Sissal Thomsen og Jónas Djurhuus, HBF
U19
Einmansleikur – dreingir: Gull - Bartal Poulsen, Viby J
Einmansleikur – gentur: Silvur - Gunnva Jacobsen, HBF
Tvímansleikur – dreingir: Gull - Bartal Poulsen, Viby J og Elís Tór Dansson
Tvímansleikur – gentur: Gull - Sissal Thomsen og Gunnva Jacobsen, HBF
Blandaður tvímansleikur: Silvur - Bartal Poulsen, Viby J og Gunnva Jacobsen, HBF
U11
U13
U13
U13
U13B
U13
U13B
U15
U15
U15
U15
U17
U17
U17
U17
U19
U19
U19
U19
U19


text:
Háfjaðraði stubbi (stubbafiskaættin)
Lebetus scorpioides (Collett, 1874)
Stødd: Háfjaðraði stubbi verður í mesta lagi 4 cm langur.
Dýpi: Hann er á harðbotni, leirbotni ella grótbotni úr 2 m niður á umleið 375 m.
Litur: Hann hevur skiftandi litir, gulligur, gráligur ella reydligur við dimmum marmaraliti, ið lutvíst eru í bandskapi niður á síðurnar, tann aftasti er um klingruna. Ryggfjaðrarnar hava tvørstrípur.
Teinar: R1 VI (VI); R2 I + 9-10; G I + 7- 8.
Lýsing: Háfjaðraði stubbi er lítil fiskur. Bulurin er hampiliga javnt tjúkkur. Sporlið er longri enn bulurin. Hann hevur tvær ryggfjaðrar, fremra er styttri og hægri, aftara er longri og lægri. Gotfjøðurin er lægri men eins long og aftara ryggfjøður. Uggafjaðrarnar eru væl rundaðar í endunum. Búkfjaðrarnar røkka aftur til ella aftur um aftara enda á uggafjaðrunum, eru samanvaksnar og hava ikki skræðulepan, ið er eyðkendur fyri stubbafiskarnar. Hann hevur stór eygu, ið standa upp um ennið.
Eyðkenni: Tann lítli fiskurin. Litbandið við stertarótina. Ongan ’súgvikoppa-skræðulepa’ á búkfjaðrunum.
Týdningur: Háfjaðraði stubbi hevur ikki vinnuligan týdning. Bert yngul er fingið undir Føroyum.
da: Ulkekutling, en: Diminutive goby - Little goby, ís: Dvergkýtlingur, no: Ulkekutling; tý: Scorpiongrundel
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Áburrufiskar Perciformes
Hesin hópurin er størstur av fiskahópunum.
Í hópinum eru 160 ættir, 1539 slektir og 10033 sløg.
Av teimum eru 18 ættir við Føroyar, og hesar hava 29 slektir og 41 sløg:
Í hópinum er ein størri blanding av fiskum við mongum ymsum frábrigdum og útsjónd, langir og klænir, smáir og stórir, smalir og høgir.
Her eru fiskar, ið hava bleytar teinar í fjaðrunum, og aðrir, ið hava harðar teinar í fjaðrunum. Nakrir hava eina, aðrir hava tvær ryggfjaðrar.
Í karpaættini eru onkur fiskasløg tvíkynjaði.
Undir Føroyum eru bert saltvatnsfiskar í hesum hópinum, men úti í heimi eru eisini sløg, sum eru í feskum vatni og í blandingsvatni.


text:
Spyr bara Hera Joensen, sangara og guitarleikara í Týr. Í summar, 27. juni, legði eysturoyingurin eina mynd á facebookvanga sín, har hann og aðrir síggjast skera upp grind í Hvannasundi. Ein mynd, ið kundi forkomið júst byrjaðu konsertferðini hjá tungmálmsbólkinum úr Eysturoynni.
Hevði ikki væntað slíka øsing
Grindadráp hevur fyrr – kanska serliga seinastu árini – havt nógva øsing við sær, og aftur hesa ferð kom øði í grindina. Eftir at myndin varð løgd út, tók kjak seg upp alt fyri eitt, og viðmerkt varð dúgliga undir myndini. Stutt eftir hetta sá Heri eitt sokallað ”event” – eitt uppslag – á Facebook, har eggjað varð til mótmælisgongu undir eini konsert á komandi konsertferðini hjá Týr.
- Tað var í Berlin ella Köln, eg minnist ikki heilt, sigur Heri.
Bookarin hjá bólkinum setti seg í samband við Hera, og bað hann taka myndina burtur alt fyri eitt og leggja eina umbering á netið. Men sangarin var hvørki til at høgga ella stinga í. "Ikki talingur um," segði hann og gjørdi greitt, at hesum vildi hann ikki eftirlíka.
Nøkur av spælistøðunum, ið eftir ætlan skuldu hýsa konsertum við Týr, valdu at taka føroyska tungmálmsbólkin av skránni, orsakað av hóttanini um mótmælisgongur. Tey hildu seg ikki kunna veita vissu fyri trygdini hjá áhoyrarunum. Einstøk støð valdu at avlýsa, tí hildið var, at grindadráp er djórapínsla og ikki kann verjast. Tá ringast stóð til, høvdu sjey av í alt seytjan spælistøðum, flestu av hesum í Týsklandi, boðað frá, at Týr ikki slapp at spæla, og samstundis fekk Heri bæði ákoyringar og stuðul á sosialu miðlunum. Tá farið varð avstað fyri viku síðani, vóru tær allarflestu konsertirnar kortini settar aftur á skrá. Heri hevði ikki roknað við, at ein "gerandismynd", sum hann orðar seg, fór at skapa slíka øsing.
- Eg helt, at hetta við grindadrápi var farið eitt sindur í bakgrundina, eftir at Sea Shepherd mestsum einki fekk burturúr, seinast felagsskapurin var í Føroyum. Tað koma fleiri sovorðnar myndir út, tá tað er grind, men eg havi ein illgruna um, at teir løgdu eftir mær, tí tað var eg, og eg havi kjakast við Paul Watson fyrr. Eg hugsi kanska, at teir fylgja eitt sindur við, sigur Heri, ið ikki heldur, at føroyingar skulu vera bangnir fyri at leggja myndir av grindadrápi út á netið.
Gjørdi filmar
Hóast tað ikki kom upp á tal at strika myndina og skriva eina umbering, var kortini annað, ið kundi gerast fyri at loysa trupulleikan, sum bólkurin var endaður í. Tað, sum serliga vakti ans, vóru tvey stutt filmsbrot, ið Heri legði á Youtube. Har greiddi sangarin frá um føroyska grindadrápið, og bar fram grundir fyri, hví hann ikki heldur, at tað er skeivt at drepa grindahval.
- Eg gjørdi fyrst eitt brot, einar tveir minuttir langt, sum eg gav okkara bookara. Tað varð ikki gjørt alment, men hann helt ikki, at hetta var gott nokk. So gjørdi eg eitt nýtt brot, tað, ið eg legði út á Youtube, og tað fór víða um. Hesin stutti filmurin varð sæddur eini 35.000 ferðir beinanvegin, og tykist hava sannført nógv um, at tað, ið vit gera, ikki er ræðuligari enn nakað, sum fer fram í sláturvirkjunum á meginlandinum, fortelur Heri.
- Síðan gjørdi eg eitt brot afturat, har eg greiði gjøllari frá bakgrundini, og hví mann ikki skal boykotta Týr orsakað av grindadrápi. Eg haldi, at upplýsingin hevur nógv at siga, og ætli mær at gera ein film afturat, tá eg komi heimaftur av konsertferðini fyri at fortelja, hvussu tað gekk, leggur hann afturat.
Filmsbrotini vóru nokk til, at okkurt spælistað setti Týr aftur á skránna, men onnur vóru framvegis ikki sannførd.
- Onkur hevur viljað fingið orðið á meg persónliga, og tey hava so ringt til mín. Eg havi so greitt teimum frá støðuni og vissað tey um, at eg ikki eri nakar psykopatur. Fólk hava eisini sent mær tilfar um bakmenninar, sum eg so havi sent víðari til spælistøðini, og soleiðis hevur tað eydnast at sannført konsertfyriskipararnar um, at atfinningarnar ikki júst koma frá virðisløntum lívfrøðingum, sigur Heri við einum skeivum smíli.
Hvørjir eru bakmenninir?
Men um hesi mótmælisfólkini ikki eru virðisløntir lívfrøðingar, hvørji eru tey so? Hesin spurningurin er ikki altíð so lættur at svara, tí fá djóraatgerðarfólk eru eins kend í almenninginum sum Paul Watson. Heri er kortini rættuliga sannførdur um, at tann, ið byrjaði júst hesa mótmælisherferðina, er týskarin Jürgen Ortmüller, møguliga saman við landsmanninum Frank Riefenstahl, ið er limur í Sea Shepherd felagsskapinum.
- Sum eg dugi at síggja tað, byrjaði hetta við teimum báðum, og teir hava eitt netverk av fólki, sum sita heima og skriva, greiðir Heri frá.
Slík verða kallaði “keyboard warriors” og mannagongdin er rættuliga einføld. Tey skriva til øll spælistøðini og biðja um, at konsertin ella konsertirnar við Týr verða avlýstar. Á Facebook-síðuni hjá spælistøðunum (tey flestu hava eina slíka nú á døgum) kunnu fólk geva eitt ummæli – frá einari upp til fimm stjørnur – og hetta gera mótmælisfólkini sær dælt av. Tey eru fleiri, sum skriva mótmæli á síðuni, og øll geva spælistaðnum eina stjørnu. Eru tey nóg nógv, kann hetta gera, at miðal ummælið hjá spælistaðnum lækkar og umdømið versnar. Til dømis skrivar ein, sum er nevnd Evy Schaeffer, soleiðis á veggin hjá spælistaðnum Villemeen í Arnhem í Hollandi:
“I can't believe you register bands that promote violence to the extent TYR does blood violence belongs in the past. Send them a message: Join the 21st century.”
Hetta, saman við hóttanum um mótmælisgongur, kann gera, at spælistøðini velja løttu og tryggu loysnina, og nokta Týr at spæla.
- Teir fáa øll at skriva til spælistøðini, og antin eru fólk óupplýst, hesi eru helst fleirtalið, ella eru tey tað, ið mann kallar fyri “trolls”. Fólk, ið plága til stuttleikar, sigur Heri.
- Men Jürgen Ortmüller sjálvur er ein religiøsur klikkheysur, sum er í onkrari katólskari antijødiskari sekt. Hann heldur, at vit eru ókristiligir, og tí vil hann hava okkum boykottaðar. Tað hevur einki við grind at gera, leggur Heri afturat.
Tað gekk heldur ikki long tíð, áðrenn Paul Watson blandaði seg upp í kjakið.
- Hann stakk seg upp seinni. Um hann hevur verið við at byrja tað heila, tað veit eg ikki, men hann kom so uppí, og tað fyrsta hann gjørdi var at kalla meg ljótan, sigur Heri flennandi, og heldur, at hjá gráhærda kanadiumanninum er motivatiónin pengar, sum hann fær frá privatfólki og fyritøkum.
Trupult at umsita
Filmsstubbarnir, ið Heri legði á netið, skaptu nógv kjak, bæði á Facebook og Youtube. Talan er um persónligu síðurnar hjá Hera, og trupult kann vera at umsita tær fleiri túsund viðmerkingarnar, sum verða skrivaðar. Hóast tey flestu helst stuðla ella í minsta lagi siga seg skilja føroysku argumentini fyri grindadrápi, verða tað ofta tey, ið eru ímóti grindadrápi, sum fylla mest.
- Nú havi eg strikað eina øgiliga rúgvu av viðmerkingum. Eg vil ikki spilla mína tíð ella tíðina hjá øðrum, so um fólk brúka vendingar sum ”innocent animals”, ”bloodthirsty barbarians” ella ”murderers”, so striki og banni eg beinanvegin, sigur Heri og greiðir frá, at tað hevur verið størri mótstøða, enn tað sæst á Youtube og Facebook í løtuni.
- Nøkur eru als ikki at tosa við, serliga ikki á einum slíkum almennum forummi, men eg havi latið tey staðið, sum í minsta lagi halda seg til ein hampiligan tóna og tosa um veruleikan heldur enn okkurt, sum Jürgen Ortmüller hevur spunnið upp, sigur Heri.
Sangarin heldur, at tey flestu, eisini tey, sum í fyrsta umfari tykjast víðgongd og heldur ómøgulig, kunnu røkkast við skynsemi.
- Eftir at eg havi greitt frá, hvat grindadráp er fyri nakað, hevur onkur skrivað til mín og umborið seg fyri, at tey hava brúkt ljót orð ímóti mær fyrr. Tey kunnu virka púra hopleys at kjakast við, men fleiri kunnu sannførast, um mann gevur teimum upplýsingarnar, og letur tey hugsa í friði og náðum í eina tíð. Næstan eingin broytir meining á staðnum.
Heri og stríðið um grindadrápið
Heri Joensen hevur ikki altíð lagt so nógv í stríðið um føroyska grindadrápið.
- Eg var bara ein púra miðal føroyingur hesum viðvíkjandi, sigur hann.
Hetta broyttist í 2012, tá sangarin kjakaðist við Paul Watson í sambandi við sendingina Whale Wars: Viking Shores hjá Animal Planet. Síðan hevur grindadráp verið nakað, ið hevur fylt alsamt meir í lívinum hjá Hera og hinum í Týr. Sangarin hevur eisini brúkt nógva tíð upp á kjak, eftir at myndin varð løgd út í summar, men hví tímir hann tað?
- Fyri tað fyrsta irriterar tað meg at síggja fólk so óupplýst ella skeivt upplýst, og so sjálvandi fyri at royna at fáa konsertirnar aftur á skránna. Um eg finni dømir, har eg skjótt og lætt kann rætta ein feil hjá onkrum, sum tykist hampiliga skilagóður, taki eg ofta tann møguleikan, men eg svari bara sama spurningi eina ferð, tí tað er hopleyst at svara øllum, greiðir Heri frá.
Sangarin og Týr, sum hann leiðir á pallinum og umsitur annars, eru av álvara komin í brennidepilin orsakað av myndini og tí eftirspæli, sum hon fekk.
- Hetta hevur verið stóra málið hjá okkum í seinastuni, og tað er farið rættuliga víða um, sigur Heri. Samrøður eru gjørdar um málið við alskyns fjølmiðlar, mest við tungmálmsmiðlar av ymsum slag, men eisini aðrar etableraðar meginstreymsmiðlar. Til dømis var ein skrivlig útgáva av filmsbrotinum, ið Heri gjørdi, í konservativa enska tíðarritinum, The Spectator, undir yvirskriftini: ”Yes, I butcher whales. What's all the fuss about?”
- Vit eru komnir í bløð og á heimasíður, har tónleikur av okkara slag vanliga ongantíð kemur, og ein rúgva av fólki hoyra um okkum fyri fyrstu ferð orsakað av hesum, sigur Heri, sum má viðurkenna, at hetta er frálík umtala fyri bólkin.
- Fyrsta videobrotið, ið eg legði út, fekk meir umtalu og vísingar enn nakað annað, sum eg nakrantíð havi gjørt. Onkur hevur enntá skrivað, at honum als ikki dámar tónleikin, men fer at keypa eina fløgu, bara fyri at stuðla okkum, sigur Heri smílandi.
- Summi meina, at mann als ikki skal drepa djór. Tað haldi eg ikki er gjørligt í heiminum, sum hann er í dag, men um ikki annað, er tað ein erlig grundgeving. Trupulleikan við kyksilvurdálking kunnu vit ikki skumpa til viks. Kanningarnar hjá Pál Weihe vísa, at mann skal ansa eftir, hvussu nógva grind mann etur, sigur Heri. Men sum tann ídni kjakarin hann er, skoytir hann uppí:
- Men eitt argument, sum riggar væl móti tí er, at mann skuldi heldur givist at dálka høvini, enn at gevast at eta grind og fisk.
Og vánaligastu grundgevingarnar móti grindadrápi, tú hevur hoyrt?
Heri flennir eitt sindur uppgevandi.
- At hvalir eru ósekir, tá mann drepur teir. Skal mann bíða til djór eru sek í onkrum, til mann drepur tey? Og so láturliga ósannindi um, at grindadrápið er ein árligur "coming of age" siður.
Heri steðgar á, men tað tykist, sum hann kundi hildið fram langt út á kvøldið.
Heri Joensen og hinir í tungmálmsbólkinum Týr arbeiða í løtuni við nýggjum sangum, sum koma at mynda komandi útgávuna hjá bólkinum. Um alt gongur "simpelthen super", kemur hon út fyrra hálvár næsta ár.
Gittarin er tikin upp til fýra sangir, og eini 14 sangir eru skrivaðir, hóast nakrir framvegis tørva eitt sindur av arbeiði. Tá hetta er gjørt, fer bólkurin at spæla restina inn.
- Vit hava gjørt av at taka gittar, bass og røddir upp í okkara heimastudio, og at fara út í studio at taka trummurnar upp og at miksa útgávuna, sigur Heri Joensen.
Ikki so góða tíð til tónleikin
Arbeiðið við nýggju fløguni hevur verið í gongd í eina tíð, men Heri greiðir frá, at teir ikki eru komnir so langt, sum teir høvdu ynskt sær.
- Tað er trupult at fáa tíð til tað. Eg havi yvirtikið umsitingina av bólkinum, og havi mestsum alt tað fyrisitingarliga um hendi. Hetta krevur nógva tíð og orku, og tað gongur útyvir tað tónleikaliga, men tað gongur kortini spakuliga framá, sigur hann.
Sangarin greiðir frá, at tað vóru hann og Terji Skibenæs, ið fingu yvirorðnaða hugskotið til nýggju útgávuna fyri fleiri árum síðani. Hann vil kortini ikki avdúka meir um hetta, tí tekstirnir eru tað síðsta, ið verður skrivað, so nógv kann framvegis broytast.
- Eg havi eina hóming av, hvussu hvør tekstur skal síggja út, men tað kemur einki kjøt á fyrr enn til seinast, og tí fara vit at halda tað fyri okkum sjálvar enn.
Ófantalig privatboð á Facebook
"if you want to play in Germany, somebody will f u in the ass. THERE IS NO PLACE FOR DISGUSTING WHALE KILLER FREAKS IN GERMANY. HERI STAY AT HOME NOBODY WANTS YOU. wage es nicht"
Soleiðis sóu eini boð út, sum Heri Joensen, sangari í Týr, fekk í talgilda postkassan á Facebook. Hann er vanur at fáa slíkt sendandi, men síðan myndin av honum og grindahvalinum í Hvannasundi varð løgd á Facebook, eru nógv ófantalig boð endaði í innboksini.
- Eg havi gjørt tað, at eg havi slett ikki lisið tey. Bara strikað tey, og koyrt tey burtur umgangandi. Eg havi lisið fyrstu reglu, og so vekk við tí, fortelur Heri. Hann er ikki týpan, ið tykist taka hóttanir í alt ov stórum álvara, men slíkt ávirkar kortini.
- Tá ein fær ov nógv slíkt, er skjótt at blíva deprimeraður. Fyri tað fyrsta er tað sjálvandi keðiligt í sær sjálvum, og fyri tað næsta er tað rættuliga syrgiligt at síggja vaksin fólk uppføra seg á ein somikið óbúnan hátt. Mann hevur lyndi til at missa vónina fyri mannaættini, sigur Heri.
Donsku spælistøðini eisini órógvaði
Heldur ikki donsku spælistøðini, har Týr vóru á plakatini, sluppu undan ágangi frá teimum, ið ynsktu, at føroyski tungmálsmbólkurin bleiv boykottaður.
Studenterhuset í Aalborg, sum húsar árliga Aalborg Metal Festivalinum, var eisini fyri einum sokallaðum "shitstormi", tá mótmælisfólk móti grandadrápi díktu síðuna hjá spælistaðnum undir í ágangandi viðmerkingum og vánaligum ummælum. Hetta fyri at noyða Studenterhuset at nokta Týr at spæla har. Strategiin var hin sama sum aðrastaðni, og helst standa somu menn aftanfyri. Teir fingu kortini einki burturúr innsatsinum.
- Eg haldi, at teir spilla sína tíð, segði Lars Hellerup frá Studenterhuset við TV2 Nord.
Fyrireikararnir av sjálvum festivalinum vórðu eisini fyri júst sama áganginum, men hugsaðu ongantíð um at avlýsa konsertina við Týr.
- Tað, sum gongur fyri seg í Føroyum, er lógligt, og tí hava vit ongar trupulleikar av at lata Týr spæla. Konsertin verður hildin eftir ætlan, segði Mikkel Larsen, fyrireikari, við TV2 Nord.
Og konsertin var hildin eftir ætlan uttan trupulleikar og Týr fekk góð skoðsmál.


text:
Hanne Kvist er danskur rithøvundur.
Hon er fødd í Skjern í 1961 og uppvaksin í Århus í einum heimi har bókahillirnar vóru á tremur við ikki avbestiltum bókum frá bókaklubbanum hjá Gyldendal.
Hanne kvist sigur sjálv at hon um sumarið var sólbrend á rygginum og kritahvít framman, tí at hon altíð skuldi lesa.
Tók útbúgving sum grafiskur sniðgevi í 1983 og eftir at hava starvast sum grafikari í tíggju ár, fór hon undir at skriva og myndprýða bøkur til børn.
Bókin: Drongurin við silvurhjálminum kom út í 1999, eftir at hon hevði vunnið eina kapping um at skriva bók til tey 9-12 ára gomlu og er grundarlag undir filminum: Der var engang en dreng.
Útgávur:
2002 Drongurin við silvurhjálminum
2014 Barnabíblia úr norðri
Umrøða:
Steffen Larsen: Solen skinner på kvist. Børn og Bøger nr. 7/2001
Bent Rasmussen: Det er sørgeligt at vide for meget på forhånd. Portræt af Hanne Kvist
Marianne Luna Røndal: Bibel på børnenes præmisser. Kristeligt Dagblad 1. mars 2014


text:
1. juli 2015Nr. 8002
Vegleiðing til kunngerð um fíggjarligt frípláss
Henda vegleiðing greiðir nærri frá ásetingunum í kunngerð nr. 88 frá 17. juni 2009 um fíggjarligt frípláss, sum seinast broytt við kunngerð nr. 89 frá 29. mai 2015.
Alment
Endamálið við reglunum um fíggjarligt frípláss er at tryggja, at øll foreldur skulu hava fíggjarligan møguleika fyri at fáa børn síni ansaði á kommunalum dagstovni ella dagrøkt.
Kunngerðin gevur foreldrum, ið hava eitt inntøkugrundarlag (inntøka tillagað talinum av heimabúgvandi børnum undir 18 ár), ið liggur undir ásetta markinum, rætt til fult ella partvíst fíggjarligt frípláss.
Fíggjarligt frípláss kann játtast, um umsøkjari prógvar, at inntøkugrundarlagið hjá húski umsøkjarans er lægri enn inntøkumarkið fyri fíggjarligum fríplássi.
Landsstýrismaðurin kunngerð á hvørjum ári inntøkumarkið, og hvussu nógv fíggjarligt frípláss kann játtast tí ávísa inntøkugrundarlagnum.
Inntøkumark/útrokningarupphædd
Inntøkugrundarlagið, sum avgerð um fíggjarligt frípláss skal grundast á, er skattskylduga inntøkan hjá húski umsøkjarans og skattafrí inntøka umroknað til skattskylduga inntøku sambært viðkomandi upprokningarfaktori í § 3, stk. 4, lækkað við eini upphædd, ið svarar til vanliga barnagjaldið eftir lóg um barnagjald til einsamallar uppihaldarar v.fl., fyri hvørt heimabúgvandi barn undir 18 ár.
Um foreldrini búgva saman, og barnið býr hjá teimum, er tann skattskylduga inntøkan at skilja, sum tann samlaða inntøkan hjá báðum foreldrunum.
Búgva foreldrini ikki saman, er tann skattskylduga inntøkan at skilja sum inntøkan hjá tí av foreldrunum, har barnið er skrásett at búgva. Er viðkomandi foreldur gift ella livir saman við øðrum persóni, er skattskylduga inntøkan at skilja sum samlaða skattskylduga inntøkan hjá hesum báðum. Eitt møguligt barnagjald telur við sum inntøka.
§ 3 í kunngerðini allýsir inntøku og skal skiljast soleiðis:
1. Skattskyldug inntøka sambært skattalógini er at skilja sum øll fult skattskyldug inntøka, herundir inntøka hjá einum løntakara og inntøka hjá einum, sum rekur egið virki. Hjá einum, sum rekur egi virkið, verða vørur v.m., sum eigarin tekur úr virkinum til egna nýtslu ásettar í virði sambært § 26 í skattalógini.
2. Inntøka, ið er heilt ella partvíst skattafrí er at skilja sum eitt nú FAS-inntøka, DIS-inntøka og onnur útlendsk inntøka, sum ikki er fult skattskyldug í Føroyum. Eisini inntøkur hjá fiskimonnum, sum hava serligar skattafrádráttir eru umfataðar.
3. Barnaviðbót í sambandi við pensjón.
4. Barnagjald ásett sambært lóg um rættarstøðu barnanna.
5. Lestrarstuðul er at skilja sum ein hvør stuðul í sambandi við útbúgving, bæði føroyskur og útlendskur stuðul, óansæð um stuðulin verður útgoldin av einum almennum stuðulsstovni, einum grunni ella fyritøku.
6. Vinningur, ið er skattskyldugur sambært kapitalvinningsskattalógini, er at skilja sum allur nettovinningur, harundir rentuinntøka, vinningsbýti o.l.
7. Leiguinntøka er at skilja sum ein hvør inntøka, ið stendst av leigu, herundir útleigan av íbúð.
Aðrar almennar veitingar, ið ikki eru inntøkur ella koma í staðin fyri inntøkur, eitt nú serligt barnaískoyti sambært lóg um barnagjald til einsamallar uppihaldarar, skulu ikki skiljast sum inntøkur og skulu tískil ikki takast við í inntøkugrundarlagið.
Meginreglan er, at tað er skattskylduga inntøkan seinast farna skattaár (inntøkuár) ásett av líkningarmyndugleikunum, ið verður løgd til grund, tá útrokningarupphæddin verður funnin. Fíggjarligt frípláss kann tó verða játtað, grundað á eina væntaða útrokningarupphædd, um inntøkan í árinum broytist munandi (vegleiðandi: meira enn 10 %), samanborið við seinasta farna skattaár.
Umrokning av skattafríum inntøkum
Í sambandi við uppgerð av inntøkugrundarlagnum, skal skattafrí inntøka umroknast, soleiðis at henda kann samanberast við vanliga skattskylduga inntøku. Á henda hátt javnsetast foreldur, sum hava skattafría inntøku við foreldur, sum hava vanliga skattskylduga inntøku, tá møguleikin fyri fíggjarligum fríplássi skal troytast.
Dømi um ikki skattskyldugar inntøkur eru DIS-inntøka, barnagjald og. Tað eru tríggir frymlar, ið verða brúktir til umrokning – treytað av skattskyldugu inntøkuni. T.v.s. at fyrst er neyðugt at kanna, hvørja skattskylduga inntøku umsøkjari hevur aftrat skattafríu inntøkuni.
1. Skattskylduga inntøkan er 65.000 kr. ella hægri
2. Skattskylduga inntøkan er millum 30.000 kr. og 65.000 kr
3. Skattskylduga inntøkan er 30.000 kr. ella lægri.
Til nr. 2 og 3 skal fyrst roknast eitt nettoinntøkugrundarlag, sum skal umroknast til brutto (umroknast til skattskyldugt). Til nr. 1 (tá inntøkan er 65.000 kr. ella hægri), er einans talan um umrokning (t.v.s. ikki er neyðugt at rokna eitt nettoinntøkugrundarlag).
Til nr. 1 - skattskylduga inntøkan er 65.000 kr. ella hægri
Hjá teimum við skattskyldugari inntøku hægri enn 65.000 kr. skal skattafría inntøkan faldast við 1,83. Hetta kann t.d. vera persónar á arbeiðsmarknaðinum, sum móttaka eitt barnagjald, ella tað kann vera fyritíðarpensjónistur, ið fær eina barnaviðbót.
Hjá persónum, ið hava skattskylduga inntøku, sum er lægri enn 65.000 kr., er umrokningarhátturin øðrvísi. Her kann t.d. talan vera um lesandi ella persónar við DIS-inntøku.
Til nr. 2 – skattskylduga inntøkan er millum 30.000 kr. og 65.000 kr.
Í hesum førum skal fyrst roknast eitt nettoinntøkugrundarlag, sum hareftir verður umroknað til skattskylduga inntøku eftir einum serligum frymli, sum sæst í boksini á síðuni frammanfyri.
Nettoinntøkugrundarlagið verður um skattskylduga inntøkan er millum 30.000 kr. og 65.000 kr. roknað soleiðis:
Samlaða nettoinntøkan + (skattskylduga inntøkan faldað við 0,75) + 6.300
Til nr. 3 – skattskylduga inntøkan er 30.000 kr. ella lægri
Er skattskylduga inntøkan 30.000 kr. ella lægri, skal eisini fyrst roknast eitt nettoinntøkugrundarlag, sum síðani skal umroknast til brutto sambært boksini á síðuni frammanfyri.
Samlaða nettoinntøkan + (skattskylduga inntøkan faldað við 0,96)
Hvussu fær ein fíggjarligt frípláss
Til ber at søkja um fíggjarligt frípláss hjá tí kommunu, har barnið býr. Serligt umsóknarblað fæst við at venda sær til viðkomandi kommunu.
Játtanarskeið
Fíggjarligt frípláss verður játtað eitt ár í senn – frá 1. august til 31. juli.
Tá børn byrja á dagstovni ella dagrøkt, verður fíggjarligt frípláss játtað frá byrjanardegnum, um umsóknin verður latin inn í seinasta lagið ein mánað eftir byrjanardagin. Verður umsóknin latin inn seinni, verður fíggjarligt frípláss játtað við virkna frá 1. í mánaðinum, eftir at umsóknin um fíggjarligt frípláss er móttikin.
Dømi 1: Barnið byrjar á dagstovni 1. januar.
Umsókn um fíggjarligt frípláss verður latin inn 1. november árið frammanundan.
Fíggjarligt frípláss verður játtað við virknaði frá 1. januar.
Dømi 2: Barnið byrjar á dagstovni 1. januar.
Umsókn um fíggjarligt frípláss verður latin inn 1. februar.
Fíggjarligt frípláss verður játtað við virknaði frá 1. januar.
Dømi 3: Barni byrjar á dagstovni 1. januar.
Umsókn um fíggjarligt frípláss verður latin inn 2. februar.
Fíggjarligt frípláss verður játta við virknaði frá 1. mars.
Um fíggjarligt frípláss hevur verið játtað árið frammanundan, er freistin at lata inn umsókn um framhaldandi fíggjarligt frípláss 1. juli. Verður umsóknin latin inn aftan á 1. juli, verður fíggjarligt frípláss játtað frá 1. í mánaðinum eftir at umsóknin er móttikin.
Dømi 4: Umsókn um framhaldandi fíggjarligt frípláss verður latin inn 15. juni.
Fíggjarligt frípláss verður játtað við virknaði frá 1. august.
Dømi 5: Umsókn um framhaldandi fíggjarligt frípláss verður latin inn 15. august.
Fíggjarligt frípláss verður játtað við virknaði frá 1. september.
Broyting í útrokningarupphæddini/afturvirkandi javnan av foreldragjaldinum
Foreldrini hava skyldu til at boða kommununi frá varandi broytingum í inntøkuviðurskiftunum ella øðrum viðurskiftum, sum hava ávirkan á rættin til fíggjarligt frípláss. Fráboðanarskyldan er galdandi, bæði tá broytingin hevur við sær skerjing í rætti til fíggjarligt frípláss, og tá broytingin hevur við sær, at foreldrini hava rætt til meira fíggjarligt frípláss. Kommunan skal upplýsa foreldrini um hesa skyldu. Sí niðanfyri undir “Kommununnar upplýsingarskylda”.
Um varandi broytingar eru, og foreldrini ikki hava givið kommununi fráboðan um broytingarnar, kann kommunan javna foreldragjaldið afturvirkandi til tað mundið, tá umstøður foreldranna broyttust. Kommunan kann soleiðis áleggja foreldrunum at afturgjalda tað, ið tey hava fingið ov nógv í fíggjarligum fríplássi. Eisini kann kommunan javna foreldragjaldið, um foreldrini høvdu rætt til meira frípláss, og haldgóð orsøk er fyri, at foreldrini ikki hava boðað kommununi frá broytingini.
Kommunan kann ikki javna foreldragjaldið aftureftir fyri eitt tíðarskeið longri enn eitt ár.
Avgerð kommununnar
Tá kommunan hevur tikið avgerð um fíggjarligt frípláss, skal kommunan geva foreldrunum og viðkomandi dagstovni ella dagrøkt skrivlig boð um avgerðina.
Í boðunum til foreldrini skal kommunan upplýsa, hvørja útrokningarupphædd kommunan hevur grundað avgerðina á. Sí eisini niðanfyri undir “Kommununnar upplýsingarskylda”.
Kommununnar upplýsingarskylda
Tá foreldur søkja um dagstovna- ella dagrøktarpláss til barn teirra, skal kommunan upplýsa um møguleikan fyri at søkja um fíggjarligt frípláss, herundir at søkjast kann av nýggjum, um inntøkuviðurskiftini ella onnur viðurskifti broytast soleiðis, at foreldrini hava rætt til meira fíggjarligt frípláss.
Harafturat er ásett í kunngerðini um fíggjarligt frípláss, at kommunan skal upplýsa foreldrunum um skyldur teirra at upplýsa kommununi um broytingar í útrokningarupphædd teirra. Hetta skal kommunan gera í skrivligu avgerðini um fíggjarligt frípláss.
Kommunan hevur skyldu at geva kæruvegleiðing sambært fyrisitingarlógini.
Kærumøguleiki
Avgerð kommununnar kann kærast til Kærunevndina í almanna- og heilsumálum.
Vinaliga
Eyðun Mohr Hansen (sign.)
aðalstjóri
1 Í døminum eru brúkt tøl fyri tíðarskeiðið 1. august 2015 til 31. juli 2016. Hesi eru ásett í rundskrivi dagfest 1. juni 2015.


text:
Heri Simonsen 10.02.2018 (17:55)
Mjølnir kom ov seint í gongd
Tað verða Dráttur og Fleyr sum møtast í steypafinaluni hjá kvinnum í flogbólti í høllini á Hálsi. Finalan verður leikt leygardagin 24. februar.
Dráttur vann 3-1 á Mjølnir í hálvfinaluni, sum var leikt í KÍ-høllini. Settmunurin var 25-21, 25-17, 19-25 og 25-16.
TRÝST á PÍLIN undir MYNDINI, og hoyr samrøðuna frásøgumaðurin hjá Rás2, Óli G. Samuelsen gjørdi við Ásu Frederiksberg hjá Mjølnir.
Ása Frederiksberg heldur, at Mjølnir kom ov seint í gongd við tí góða spælinum. Tað bragdaði í triðja setti, men Mjølnir fekk ikki servuspælið at koyra í dag, staðfestir Ása Frederiksberg.
Frásøgnin hjá Óla G. Samuelsen av teimum avgerandi bóltunum í teimum fýra settunum, og samanumtøkan hjá Kristiani Mikkelsen, viðmerkjara hoyrist HER
Samrøðan Óli G. Samuelsen gjørdi við Petru Sunadóttir Hansen hjá Drátti aftaná dystin hoyrist HER
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Reyði Krossur
Reyði Krossur er altjóða felagsskapur, ið rekur hjálpararbeiði í friðartíð og krígstíð. Reyði Krossur er heimsins størsti hjálparfelagsskapur, ið var settur á stovn, at verja mannalív og heilsu, at tryggja virðing fyri øllum menniskjum og at fyribyrgja og linna um menniskja líðing. Í islamskum londum eitur felagsskapurin Reyði Hálvmáni. Henri Dunant stovnaði henda felagsskap at hjálpa løstaðum hermonnum í kríggi. Í seinnu helvt í 19. øld komu nógvir Reyðakrossfelagsskapir í ymsu londunum. 16. apríl í 1926 var Reyðikrossur í Føroyum settur á stovn sum amtsdeild undir Dansk Røde Kors (1876), og 31. oktober í 1992 varð navnið broytt til Føroya Reyðikrossur. Felagsins standur er nú sjálvstøðugt felag undir Dansk Røde Kors. Reyðikrossur rekur menningarhjálp og vanlukkuhjálp og arbeiðir fyri mannarættindum.
Reyði Krossur Føroya[rætta | rætta wikitekst]
Reyði Krossur hevur virka í Føroyum í 83 ár, og er mangt manngott arbeiði gjørt øll hesi árini. Bjargingarringar hava verið settir upp kring landið, brúkt klæðir vera savnaði inn og latin teimum, ið hava tørv á tí, endurnýtslu handlar eru, nógv skeið í fyrstuhjálp vera hildin, samarittarnir hjálpa til á tiltøkum, vitjunartænastan tryggjar góða samveru til tey, ið eru einsamøll og mangt annað verður gjørt hvønn dag her á landið. Eisini hevur Reyði Krossur Føroya lati stuðul til útheimin, bæði til menningarhjálp, eitt nú tá jarðskjálvtin rakti Haiti í 2010 og tá hungursneyðin rakti Eysturafrika í 2011. Og til menningarstuðul, sum til dømis heilsuprosjektið í Kambodja, har fleiri bygdir í norður eystur Kambodja fingu stuðul, at byggja vatnbrunnar og at fáa frálæru í reinføri.


text:
Her er so framhald av mínum notum frá Aqua Clinic, frá tá ið Jesper von Seelen Hansen greiddi frá “Body Learning – om hvordan børn lærar at bevæge sig, og om hvad trænere kan gøre for at hjælpe”.
Jesper von Seelen Hansen
Jesper von Seelen Hansen er fyrrverandi høvuðsvenjari hjá Nyborg Svømmeklub, Haderslev Svømmeklub og Aalborg Svømmeklub, sum ‘við síðuna av’ tók kandidat-útbúgving í ítrótti. Hevur verið ungdómsvenjari hjá Dansk Svømmeunion, og ger nú Ph.D.-projekt um “Praksis, læring og kvalitet i idrætstimerne i den danske folkeskoles 7.-9- klasse.”
Her er ikki so nógv noterað, kanska tí at eg tók tað eitt sindur róligt nú eftir at Eskild Ebbesen hevði verið á, ella tí at hesin góði Jesper vavdi eitt sindur runt í tí í fyrstanini. “Pædagogik” er ikki akkurát orðið at blaka eftir svimjivenjarum, um man vil hava teirra áhuga, og tað segði Jesper seg eisini vita. Hann burdi bara hava kallað tað okkurt annað 😉
Men okkurt er, sum t.d. niðurskriving av heimasíðuni hjá honum, www.trænerudvikling.dk. Hann segði at ein typisk donsk venjaraútbúgving innihelt fysiologi, psykologi og teknikk, men alt ov lítið pædagogikk. Fortaldi okkum forrestin at orðið pædagog merkir “Én der følger drenge i skole”, og víðkaði tað so meira moderna til “Én der introducerer nyankomni i hvordan man handler i kulturen”. Um tey so eru børn ella vaksin, sum skulu læra at vera svimjarar ella whatever.
Sambært Von Seelen Hansen koma bara 25% av tí sum børn læra í skúla og aðrastaðni frá tí sum tey egentliga fáa frálæru í, meðan restin er frá vinunum og líknandi.
Hann nevndi eitt eksperiment har fyrstuhjálps-næmingar, fyrstuhjálps-lærarar og verulig (roynd) bjargingarfólk skuldu vísa fyrstuhjálp, og tríggir líknandi fólkar so skuldi gita, hvør sum var tann sum hevði bjargað í áravís. Hvussu nógvir av næmingunum kláraðu at spotta serfrøðingin, hvussu nógvir av lærarunum, og hvussu at serfrøðingunum? Tað vísti seg at heilir 90% av serfrøðingunum dugdi at spotta serfrøðingin, í mun til 50% av næmingunum og 30% av lærarunum. Orsøkin til at lærararnir gittu skeivt, var tí at teir kendu ‘røttu’ fyrstuhjálpina for væl, og tí ikki dugdi at síggja at serfrøðingurin dugdi. Og orsøkin til at næmingarnir kláraðu seg betur enn lærarar, var nokk at teir ikki dugdu reglurnar nóg væl, enn. Serfrøðingarnir sóu hinvegin so gott sum altíð at talan var um ein serfrøðing, líka mikið um har vóru nøkur frávik frá reglunum.
So var ein psykologi-test nevnd, har tveir bólkar av vist nokk børnum úr 5. flokki høvdu fingið nakrar uppgávur, og so líka mikið um hvussu tey kláraðu uppgávurnar, fingu at vita at tey vóru annaðhvørt “intelligent” ella “gjørdu sær ómak”.
– 14 dagar seinni fingu tey aftur uppgávur, men kundu velja um tær skuldi vera lættar ella torførar. Tey “intellegentu” valdu lættar uppgávur, meðan tey “røsku” valdu tær torføru.
– 14 dagar seinni fingu tey aftur uppgávur, sum við vilja vóru alt ov torførur (uppgávur til 8. flokk ella líkandi). Tey “intellegentu” góðu beinanvegin uppat, ‘tí hetta var alt og torført’, meðan tey “røsku” royndu at loysa tær.
Moralan er, at um tú fortelur fólk at tey eru nærmast fødd begávað, so er tað sum at tey halda at tað er tað, og tey tí ikki royna meira. Um tú hinvegin fortelur teimum at tey eru røsk, og fokuserar uppá at tað er innsatsurin sum telur, so knokla tey og blíva betur.
At enda er eitt citat her, sum sigur “De ting vi ikke gør, påvirker praksis i lige så høj grad, som de ting vi gør”. Get it ? … um okkurt er galið, og man bara letur sum einki – ‘blandar seg uttanum’ – so ávirkar tað støðuna líka nógv sum hvis man hevði roynt at broyta støðuna. Og tá er tað tíverri ofta tann tigandi meirilutin sum vinnur, og ger at einki broytist.


text:
Botanisk Rationalisma
Nú havi eg grenja nógv tað síðstu tíðina. Mínar seinastu bloggur hava verið rættuliga neiligar, men nú eri eg so gott í gongd, so eg haldi áframm eina løtu avtrat. Berið yvir við mær
Ein íðin, kristin og Føroyskur bloggari hevur júst skrivað ein blogg, sum eftir mínari meining er rættuliga óerligur og sleiskur, so eg kann ikki halda mær at viðmerkja bloggin eitt sindur.
Hann leggur út við at skriva:
Sekularistar banna Kristindómi men loyva islamskari bøn
(. . .)
Hetta vísir:
1) Sekularisma er anti-kristilig
2) Sekularisma er ov veik fyri teimum kreftunum sum nú flyta inn í vesturlendska samfelagið. Sjálvt um sekularisma er anti-kristin og enntá materialistisk, er hon kortini pro-islam
(. . .)
[Sekularistar] hava í hesum føri valt at bróta við annars harða normin um at skilja religión frá statinum.
Síðani leinkjar hann til hesa síðuna
Mín trupulleiki er, at eg ivist í, um hann hevur lisið tað sum hann leinkjar til.
Eg dugi slett ikki at síggja hví hann tosar um (sekularistar). Hetta hevur als einki við (sekularistar) at gera… satt at siga er eg ikki vísur í, um eg veit hvat hann meinar við (sekularistar). Um hann meinar fólk sum eru fyri skiljing av kirkju og stat, so ja. Tað er onkur kanska, og kanska ikki. Tað meldar søgan einki um.
Lat meg bakka eitt sindur og greiða frá hvat er hent í stórsta býnum í Kanada (Toronto).
Ein, fyri tað mesta muslimskur, skúli í Toronto, hevur í trý ár havt ein imam at leiða fríggjadagsbønir í kantinuni.
Skúlin rationaliserar við tí argumentinum at, hetta er besti mátin at sleppa undan, at næmingarnir ríma úr skúlanum fyri at biðja, uttan at koma aftur.
Hetta hevur sum sagt staðið á í trý ár. Aftaná døgurðan hava muslimsku næmingarnir verið verandi í kantinuni til fríggjadagsbøn, sum tekur einar 30 til 40 min.
Nústani nú hava kritikarir varnast hettar.
Tað fyrsta sum hendi var, at uml 4 juli leyp ein Hindu gruppa, sum er sera Islam-kritisk, á skúlan við tí argumentinum, at fríggjadagsbønin brýtur sekuler prinsippir í fólkaskúlaskipan teirra.
Hetta skrivaði “The Globe And Mail” (stórsta tíðindablaðið í Kanada) tann 4 og 5 Juli, og tað er tann fyrsta keldan sum eg havi funnið hesum viðvíkjandi. Her og her.
Tað er eftir mínari meining rættuliga ringt at siga, hvørt fríggjadagsbønin í kantinuni er lóglig. Kanada hevur søguliga havt kristna bøn í skúlanum, men í 1988 var hon burturtikin í landspartinum Ontario, (Har sum Toronto liggur).
Í Policy/Program Memorandum nr. 112 (1 Januar, 1991) hjá “The Ontario Ministry of Education” stendur m.a:
“The school may sponsor the study of religion, but may not sponsor the practice of religion.”
Men hinvegin er bønarløtan ikki beinleiðis stuðlað av skúlanevndini, so eg haldi ikki at hetta er ein trupulleiki.
Skúlanevndin í Toronto hevur faktiskt skrivað eitt svar uppá fjølmiðlatrýstið.
Har skriva tey m.a.
Where religious accommodation is concerned, the law is quite clear: freedom of religion in the Canadian Charter of Rights and Freedoms supersedes the Education Act. As a public school board, we have a responsibility and an obligation to accommodate faith needs.
Here are some facts regarding the law:
1. Indoctrinating religious instruction is prohibited in public boards.
2. Non-indoctrinating instruction about religion is allowed.
3. Scriptural readings from a variety of religions and beliefs, and moments of silence, are permitted during opening or closing exercises.
Eg veit ikki um muslimska fríggjadagsbønin er lóglig, tí at lógirnar eru rættuliga kringluttar, men har er ein tíðandi faktorur sum ger seg galdandi í hesum málinum. Nevniliga tað at hettar er ikki ein tvungin bøn. Skúlin tvingar ongan at møta upp, og hetta verður ikki trýst omaná tey, líkasum tann kristna skúlabønin hevur verið í langa tíð, og líkasum kristni morgunsangurin í Føroyum verður tann dag í dag (tá summarferian er liðug).
Skúlanevndin stendur óiva bert í einari tvístøðu. Á einari síðu hava tey stórstipartin av næmingunum í hesum skúlanum, sum eru muslimskir, og tískil skulu tey kanska biðja til Allah, til heilt bestemtar tíðir. Hettar er sjálvandi best at gera í skúlanum, vissi tað skal gerast mitt í døgurastóðginum, uttan at tey skulu missa skúlatímar aftaná bønina.
Á hinari síðuni hava tey lóggávu sum avmarkar hvat skúlin sleppur at stuðla, og soleiðis noyðast tey at finna eitt millumting.
Eg haldi tó ikki at hettar er eitt smart trekk hjá skúlanum. Skúlin húsar øgiliga diversar kulturar og religiónir, soleiðis at tað hevði verið ómøguligt at veitt hesa tænastu til allar. Tað hevði eftir mínari meining sostatt verið skilabest at halda seg púrasta religiónsneutralir (sekulerir).
Eg vil nú binda eina sloyfu um hetta og venda aftur til bloggin hjá kristna Føroyinginum.
Hann sigur at: “Sekularistar banna Kristindómi men loyva islamskari bøn”
Hvørjir sekularistar tosar hann um? Og hvat meinar hann við at “banna kristindóm”
Minnist til at, flestu næmingarnir í hesum skúlanum tilhoyra islam, og at hetta er ein sjálvboðin tænasta.
Hann sigur at: “Sekularisma er anti-kristilig (hetta er eingin loyna)”
Veit hann hvat sekularisma merkir? Sekularisma er religiónsneutral, tí eingin religión fær framíhjárætt – og nei – heldur ikki islam.
Hann sigur eisini at: “Sjálvt um sekularisma er anti-kristin og enntá materialistisk, er hon kortini pro-islam”
Anti-kristin og materialistisk??? Sekularisma og materialisma eru hugtøk innan heilt ymiskir heimar.
Hetta er líkasum at siga at rationalisma er botanisk, ella at algebra er kommunistiskt.
Eg eri í botn og grund rættuliga líkasælur viðv. handan vælsignaða skúlan í Toronto, men tað harmar meg, tá víðgongdir kristnir brongla sovornar søgur til at siga okkurt heilt annað enn tað sum veruliga hendir.
Tað allarmest ironiska er, at nógv víðgongd kristin gera alt fyri at fáa kreasjonismu og annað religiøst fjas inn í lívfrøði tímarnir.
Tey vilja undir ongum umstøðum avskaffa morgunsangin í fólkaskúlanum.
Í Føroyum hava vit ikki skilt sundur kirkju og stat, og tað dámar nógvum væl.
Men tá tað luktar av islam, so er fanin leysur.
Merki: fólkaskúlin, islam, Jákup Lützen, kanada, sekularisering, sekularistar


text:
Ikki hevði eg vænta at eg skuldi gera eitt knæfall í eini katólskari kirkju í Santa Fe í morgun. Men so varð. Vit høvdu gjørt av at fara í kirkju at minnast nine eleven ellinta september fyri tíggju árum síðani.
Guðstænastan í The Chatedral Basilica of St. Francis of Assisi var litrík og livandi. Michael J. Sheehan, erkibiskupur, leiddi guðstænastuna og helt ein góða gerandisprædiku, sum við støði í hendingunum í Twin Towers og aðrastaðni í USA fyri tíggju árum síðani, snúði seg um semjing og fyrigeving. Semjing fram um alt.
Tøgn var ein løtu at minnast tey falnu ellinta september fyri tíggju árum síðani og bønin hjá Sankta Frans, ella San Francisco á spanskum, varð lisin í felag á enskum og spanskum. Nógv ung sungu og spældu á báðum málum og latíni, sum siður enn er í katólsku kirkjuni.
Gerandismerkta prædikan hjá Sheehan, erkibiskuppi, fekk eina aðra dimensjón, tá hann fór at tala um upprunafólki, amerikansku indiánararnar, og bjóðaði teimum at taka ein Buffalo dans fyri altarinum í kirkjuni, sum helst stendur ovast á søguliga katólska stiganum í USA. Teirra millum var 13 ára gamla Mirdicia, ið sæst aftast í bláum kirtili á niðru myndini omanfyri. Eg varð sum sligin á nevið at hoyra og síggja winter dancers úr Santa Clara tjanta og trumma fram gjøgnum alla meinigheitina, runt fyri altarinum og út aftur. Ja, einu løtuni bleiktraði The Mission á innara løriftinum. Hetta var semjing og fyrigeving, sum vildi nakað. - Viva la Fiesta, vóru seinastu orðini hjá erkibiskuppi.
Í kirkjutúninum hitti eg Mirdaciu, pápa og ommu hennara. Tey eru úr vetrarættini í Santa Clara indiánarabygdini, ella pueblo. Omman, Jody Folwell, sum eisini er í ætt við Maorifólkið á Nýsælandi, er listafólk og hevur keramikkverkstað í Espanola. Og so komu erkibiskuppur og øll hansara hirðfólk í túnið at heilsa uppá kirkjufólkið nú Fiesta var í Santa Fe.
Eftir hetta katólska knæfall, má eg sanna at mann skuldi gingið oftari í kirkju. Og ikki bara í útlondum. Og ikki bara í teirri katólsku. Sum Tvørámaðurin segði: - Tað er jú sama reiðarí!


text:
Tað er sannlíkt at ein fornaldarskøldur, ið er funnin í Papua Nýguinea, var av einum persóni, sum lat lív í flóðaldu fyri umleið 6.000 árum síðani.
Í dag skrivar BBC um ein skølt, ið varð funnin í 1929 í Nýguinea. Nú siga vísindafólk, at økið, har skølturin varð funnin, einaferð var ein strandarpollur, har flóðalda var fyri 6.000 árum síðani. Vísindafólkini halda, at skølturin er av einum fólki, ið doyði í hesi flóðalduni.
Vísindafólkini hava samanborið jarðarbotnin kring økið við mold av einum øki tætt við, har ein flóðalda var í 1998. Kanningarnar vístu, at økið har skølturin varð funnin, hevði verið rakt av flóðaldum í fleiri túsund ár.
Út frá kanningunum meta vísindafólkini, at skølturin var av einum fólki, ið lat lív í flóðaldu. Møguleiki er eisini fyri, at fólkið varð grivið í økinum stutt undan flóðaldu.
Les meira her


text:
Helena Bross er svenskur barnabókarithøvundur og lærari.
Hon er fødd í 1950 í Stokkhólmi og vaksin upp í Vällingby og býr í dag í Tärby norðan fyri Stokkhólm.
Helena Bross hevur stóran áhuga í at skriva bøkur, sum eru lættar at lesa. Sjálv hevði hon ikki lætt við at læra at lesa, men var so heppin at fáa serundirvísing í lesing hjá einari lærarinnu, sum hon fekk stóran tokka til. Samstundis sum hon lærdi at lesa, varnaðist hon, at henni dámdi sera væl at skriva.
Tær fyrstu bøkurnar komu út í 1987, og sjálv sigur hon, at hon heldur tað hava stóran týdning, at tað finnast nógvar bøkur, sum eru lættar og stuttligar at lesa, og sum eru um gerandisdagin hjá børnum. Børn mugu lesa nógv fyri at gerast góðir lesarar. Lesihugurin má vekjast tíðliga, og tað vil hon hjálpa til við.
Umframt at skriva bøkur og undirvísa, brúkar hon nógva tíð at vitja skúlar og tosa við børn og foreldur um lesitrupulleikar.
Útgávur:
2009 Spøkilsið í skúlanum
Sterkastur í skúlanum
2014 Tanntalvan
Allarbesti vinurin
Smákyktaveiðan
2016 Loynivinir
Heimsins vakrastu brillur
2017 Hjálp, vit verða ov seinir
Veitslan
Heimasíða:
www.helenabross.se


text:
Marita Rasmussen
stjóri
Fartlf: 739909
t-post: marita@industry.fo
Í samgonguskjalinum hjá sitandi samgongu verður sagt, at
“Arbeiðið í pensjónsbólkinum heldur fram. Pensjónsnýskipanin skal vera búskaparliga haldfør og lutvíst samhaldsføst, og hon skal tryggja, at peningarenslið í størri mun er í føroyska samfelagnum. Meginreglan er, at øll í Føroyum hava rætt til jøvn og virðilig kor á ellisárum. Skipanin skal eggja fólki at arbeiða eftir pensjónsaldur, um tey hava hug og møguleika til tess. Harumframt skal pensjónsnýskipanin leggja upp fyri, at vit gerast fleiri eldri, og hon skal rætta avleiðingarnar av, at farið varð undir at forskatta pensjónirnar. Uppskot um pensjónsnýskipan verður lagt fyri Løgtingið í seinasta lagi á heysti 2016.”
Nú nærkast heystið 2017, og onki uppskot um pensjónsnýskipan er lagt fram. Tað er avgjørt ein fyrimunur, at arbeiðið er heilt liðugt, og breið politisk semja er, áðrenn nakað verður lagt fram, heldur enn at smávegis broytingar verða framdar, soleiðis sum gjørt hevur verið higartil. Føroya Arbeiðsgevarafelag metir tað tó vera av stórum týdningi, at ferð nú verður sett á ta nýskipan, sum liggur í kortinum, og at hon verður framd. Tað hevur samstundis stóran týdning, at tað í hesum arbeiðinum verða tikin atlit til øll viðurskifti, sum verða ávirkað av nýskipanini.
Á økinum hjá Føroya Arbeiðsgevarafelag og á arbeiðsmarknaðinum annars eigur serliga at verða tikin hædd fyri teimum skipanum, sum partarnir á arbeiðsmarknaðinum longu hava sett í verk. Eftirlønaruppsparing í kollektivu sáttmálunum á privata arbeiðsmarknaðinum byrjaði longu í 80-unum, og øll fakfeløg á privata arbeiðsmarknaðinum hava nú ásett eitt eftirlønargjald á millum 10% og 18%, alt eftir sáttmála. Hetta er ein væl virkandi skipan, sum er úrslit av, at arbeiðsmarknaðurin tók á seg ábyrgdina, langt áðrenn politiska skipanin gjørdi tað. Politiska skipanin eigur at virða hetta og taka hædd fyri tí, tá lógarbroytingar verða gjørdar.
Tað, sum higartil er gjørt á eftirlønarøkinum, hevur tíverri ikki tikið hædd fyri, at skipanin í kollektivu sáttmálunum longu var í gildi, áðrenn eftirlønarlógin varð sett í gildi. Hetta hevur skapt ávísar trupulleikar og skeivleikar, soleiðis at arbeiðsgevarar í onkrum førum hava verið noyddir til at bróta sáttmálaásetingar fyri yvirhøvur at fáa flutt lønina.
Tá Føroya Arbeiðsgevarafelag hevur gjørt vart við hetta, hevur felagið í onkrum føri fingið at vita, at so mugu sáttmálarnir tillagast. Kollektivu sáttmálarnir eru tilevnaðir yvir fleiri áratíggju í samráðingum millum arbeiðsmarknaðarpartarnar. Á privata arbeiðsmarknaðinum er talan um knappar 40 sáttmálar, og talið á almenna arbeiðsmarknaðinum er nakað tað sama. “Bara” at tillaga kollektivu sáttmálarnar er tí ikki ein realistiskur møguleiki.
Tað eigur at vera tað allarminsta, at hædd verður tikin fyri verandi skipanum, tá nýggjar verða gjørdar. Serliga tá hesar hava júst sama grundleggjandi endamál, sum eftirlønarlógin skal hava.
Afturat hesum sær tað eisini út til, at politiska skipanina hevur lætt við at flyta útreiðslur frá almenna kassanum út á bæði arbeiðsgevarar og løntakarar, m.a. við tí broyting í fólkapensjónunum og arbeiðsmarknaðareftirlønargjaldinum, sum varð skundað ígjøgnum í desember 2015.
Tá pensjónsbólkurin hjá landsstýrinum arbeiðir við framtíðar broytingum á pensjónsøkinum er neyðugt at minnast til, at tað ikki einans eru tríggjar soylur, soleiðis sum onkrum politikarum dámar at taka til. Umframt fólkapensjón, arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnin og eftirløn sambært eftirlønarlógini er sanniliga ein fjórða soyla, sum eitur eftirlønaruppsparing sambært kollektivu sáttmálunum á arbeiðsmarknaðinum.
Vónandi minnist politiska skipanin til hesa fjórðu vælvirkandi soyluna, og at hetta verður partur av arbeiðnum við pensjónsnýskipanini.
Føroya Arbeiðsgevarafelag heldur, at landsstýrið má fara heilt grundleggjandi til verka, og vit heita staðiliga á landsstýrið at minnast til at taka arbeiðsmarknaðin við uppá ráð, soleiðis at tann pensjónsnýskipan, sum einaferð kemur, eisini tekur atlit til allar tættir innan hetta økið, og at hon verður endalig, so vit ikki framhaldandi skulu síggja smávegis broytingar og tillagingar gjørdar á økinum.


text:
Kappingar 2017
TSF hevur nú í eina tíð arbeitt við at gera kappingarkalendaran fyri 2017 kláran. Vit eru nú komin á mál.
Vit endaðu árið í fjør við fimm einkultstartskappingum. Ein kann siga, at tað gjørdist eitt sera væleydnað tiltak, og tað tykist sum menn (og kvinnur) hava fingið okkurt at hugsa um síðan "finalan" bleiv súkklað, 17. desembur.
TSF hevur tú avgjørt at endurtaka succes´ina og, eins og í fjør, at skipa fyri fimm einkultstartskappingum, sum eru skipaðar á sama hátt sum Vetrakappingin 2016.
Leisturin verður tann sami, og skal man gera sær vónir um at vinna samanlagt, so skal ein luttaka í fýra av fimm kappingum.
Hendan kappingin hevur fingið navnið GIANT Várkappingin 2017, og eins og í fjør kostar tað kr. 300 at luttaka í hesum fimm kappingum. Vinnarin fær sjey stig, nummar tvey fær fimm stig o.s.fr.
Kappast verður í hesum bólkum:
- Unglingar
- Motionistar
- Opin bólkur
Fyrsta kappingin í Giant Várkappingin 2017 verður leygardagin 4. mars, tá kappast verður í Kaldbaksbotni. Vinnararnir í teimum ymisku bólkunum fáa gávukort frá Súkkluverkstaðnum hjá Gunnari.
Kappingarkalendarin fyri 2017.xls


text:
Andlát og jarðarferð
Tá andlát er, eiga tey avvarðandi at venda sær til kommununa og boða frá, nær jarðarferðin verður og har fáa vegleiðing um, hvussu mannagongdin er. Kommunan útvegar gravarar og flutning í samband við jarðarferðir. Tænastan er ókeypis fyri borgaran.
Sunda kommuna hevur fasta avtalu við fyritøkuna Seinasta Heilsan um koyring við líkvogni.
Um ynski er um at nýta líkvognin, eru tit vælkomin at venda tykkum til kommununa á tlf.: 66 72 71. Uttan fyri skrivstovutíð kann ringjast til arbeiðsformannin á tlf.: 29 72 22.
Umframt koyring við líkvogni hava avvarandi eisini møguleika at bíleggja kistu, sanghefti og aðra gravarhjálp í sambandi við eina jarðarferð. Meira kunning um tænastur frá Seinasta Heilsan fæst á www.seinastaheilsan.fo. Aðrar tænastur tænastur enn koyring gjalda borgarir sjálvir fyri.
Gravsteinar eru ábyrgd hjá teimum, sum standa fyri gravstaðnum. Áðrenn tú setur gravstein upp, skalt tú tosa við kirkjugarðsstýrið í Sunda kommunu.
Avvarðandi kunnu bíleggja sær pláss undir liðini á sínum kæru. Biðjast kann tó í mesta lagi um 3 pláss.
Reglugerðin fyri kirkjugarðar í Sunda kommunu sæst her.