text:
Sáttmáli fyri Alivinnuna - til prentingar
Sersáttmáli
millum
Føroya Arbeiðarafelag, Havnar Arbeiðsmannafelag, Havnar Arbeiðskvinnufelag, Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag og Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag
og
Føroya arbeiðsgevarafelag
um alivinnuna
§ 1
Øki sáttmálans
Sáttmálin fevnir um arbeiðsfólk, sum starvast innan aling av laksi og smolti á sjógvi og á landi, og sum fakliga eru fevnd av høvuðssáttmálanum millum Føroya Arbeiðarafelag/Havnar Arbeiðsmannafelag/Havnar Arbeiðskvinnufelag/Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag og Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag og Føroya Arbeiðsgevarafelag. Heruppií eru eisini at rokna formenn.
Arbeiðsfólk, sum hava verið sett í starv hjá sama arbeiðsgevara í longri enn 3 mánaðir, hava rætt til at verða sett sambært hesum sáttmála.
Arbeiðsfólk, sum arbeiða á kryvjivirkjum ella innan aðra framleiðslu, kunnu tó ikki verða fevnd av hesum sáttmála, men bert av høvuðssáttmálanum ella fastlønarsáttmálanum.
§ 2
Lønarásetingar
Partarnir eru samdir um, at umframt tímaløn sambært høvuðssáttmálanum við møguligari viðbót fyri starvsaldur fáa tey, sum eru sett eftir hesum sáttmála, eina serliga viðbót á í minsta lagi 15 % av grundlønini. Viðbótin er partur av útrokningargrundarlagnum, tá yvirtíð smb. § 8 verður roknað.
Formonnum verður harafturat latin ein formansviðbót.
Tá talan er um formenn, ber til at víkja frá ásetingunum í § 8 um yvirtíð í høvuðssáttmálanum, um leiðsla og einstaki formaðurin gera avtalu um serliga yvirtíðarviðbót, ístaðin fyri at rokna yvirtíð smb. § 8.
Eingin av arbeiðsfólkunum skulu fara niður í løn, íroknað eftirløn, í sambandi við, at hesin sáttmálin kemur í gildi.
§ 3
Aðrar ásetingar
Har aðrar ásetingar ikki eru gjørdar í hesum sersáttmála, eru ásetingarnar í høvuðssáttmálanum millum Føroya Arbeiðarafelag/Havnar Arbeiðsmannafelag/Havnar Arbeiðskvinnufelag/Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag og Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag og Føroya Arbeiðsgevarafelag galdandi, herundir ásetingarnar um eftirlønargjøld, limagjøld og aðrar ásetingar.
Undirritaðu fakfeløg vátta, at um umsóknir koma um undantaksloyvi til veiting av fóðri, viðgerðarevnum og olju í sambandi við aling av laksi og smolti á sjógvi og á landi undir einum møguligum verkfalli, vilja fakfeløgini viðgera slíkar umsóknir við vælvild, soleiðis at vanligi raksturin á alibrúkunum og smoltstøðunum kann halda fram.
§ 4
Gildisskeið
Hesin sáttmáli er galdandi frá 1. mai 2014 og kann sigast upp til ein 1. september, tó fyrstu ferð 2016. Sáttmálin kann bert sigast upp saman við høvuðssáttmálanum, tað vil siga í seinasta lagi 1. januar tað árið, høvuðssáttmálarnir ganga út. Broytingar í sáttmálanum kunnu bert gerast í sambandi við sáttmálasamráðingarnar um høvuðssáttmálarnar.
Partarnir vátta, at hesin sáttmáli ikki í aðrar mátar skal teingjast saman við øðrum sáttmálaviðurskiftum partanna millum.
§ 5
Sáttmálaeintøk
Hesin sersáttmáli verður undirskrivaður í 6 einsljóðandi eintøkum, og fær hvør partur sítt eintak.
Tórshavn, tann 6. mai 2014


c: text/html

text:
Strandfaraskip Landsins
Strandfaraskip Landsins (eisini nevnt Strandferðslan) stendur fyri landsdekkandi flutningskervinum í Føroyum. Strandferðslan er stovnur undir Vinnumálaráðnum. Tey fyrstu nógvu árini hevði stovnurin (umsitingin) bústað í Havn, men í 2007 avgjørdi táverandi landstýrismaðurin sum varðaði av stovninum, Jacob Vestergaard, at flyta stovnin til Suðuroyar. Strandferðslan flutti inn í fyrrverandi smiðjuna á Tvøroyri, sum var blivin umvæld til endamálið, 14. januar 2008.[2] Tað var stór ónøgd norðanfjørðs um flytingina, serliga hjá strarvsfólkunum, sum ikki sóu seg før fyri at flyta suður við. Ónøgdin stóðst eisini av mátanum, ið starvsfólkini fingu kunningina um hesa stóru avgerð, tí hana náddu tey ikki at fáa frá leiðsluni men hoyrdu tað frá fjølmiðlunum. Í Suðuroynni fegnaðust fólk hinvegin um at fáa fleiri arbeiðspláss til oynna. Tá avtornaði flutti bara táverandi stjórin, Regin Vágadal, við suður, eitt av starvsfólkunum í umsitingini heilt tó fram í sínum starvi, men røkti tað úr høvuðsstaðnum. Áðrenn stovnurin flutti suður fingu starvsfólkini hoyringsskriv um ætlaðu flytingina og fingu í boði at flyta við suður ella at verða søgd úr starvi. So við og við vóru nýggj fólk sett í starv í staðin fyri tey sum vóru í størvum har fyrr. Nøkur fingu starv har, meðan stovnurin enn var í Havn, nakrir mánaðir áðrenn umsitingin flutti suður, meðan onnur byrjaðu í starvinum eftir at stovnurin var fluttur suður.
Innihaldsyvirlit
VirksemiRætta
Virksemið er skipað í tvær deildir:
- Oyggjaleiðir taka sær av sjóvegis flutningi millum oyggjarnar við størri og smærri ferjum
- Bygdaleiðir taka sær av ferðafólkaflutningi yvir land við bussum
Ein triðja deild var Farmaleiðir, ið tók sær av farmaflutningi um alt landið, men henda deild varð einskild í 2005. Fyrst hevði Strandferðslan samstarv við Samskip. Men í 2006 var deildin Farmaleiðir seld. Strandferðslan helt uppat at veita hesa tænastu frá 1. apríl 2006, tá P/F Heri Thomsen tók yvir. Tó hevði Strandferðslan nøkur undantøk, avmarkaður vøruflutningur helt fram millum hesi øki:
- Stykkjagóðs og fiskaflutningur ímillum farmahølið í Tórshavn og farmahølið á Tvøroyri
- Stykkjagóðs millum Klaksvík og bygdirnar á Kalsoy, Svínoy og Fugloy
- Stykkjagóðs (og lutvíst fiskaflutningur) millum farmahølið í Tórshavn og Hest, bygdirnar á Sandoy og Skúvoy.[3]
Eftir at Farmaleiðir bleiv einskilt, tóku privatar fyritøkur yvir har ið tað loysti seg. Har ið tað ikki loysti seg, eru tað ferðamannaskipini hjá Strandferðsluni ið røkja uppgávuna. Strandferðslan flytir sostatt farm millum oyggjarnar, har tað ikki er landfast. Av og á er tað orsøk til at t.d. ein stór ferja sum Smyril, ið annars tekur 200 bilar ikki fær pláss fyri so nógvum bilum, og ávísar dagar kemur tað fyri, at bilar standa eftir á kaiini. Hetta kemur eisini fyri á Sandoyarleiðini, men har er trupulleikin ikki bert farmur men eisini at tørvurin á at flyta vanligar persónbilar er størri enn skipið rúmar, serliga tá fólk eru á veg til arbeiðis ella frá arbeiði og tá t.d. jarðarferðir eru.
SkipRætta
Strandferðslan eigur ferðamannaskip, sum røkta sjóvegis farleiðirnar til oyggjar, sum ikki hava fast samband við meginlandið. Tó eru oyggar sum bert hava loftvegis samband, tað eru Koltur og Stóra Dímun. Mykinesleiðin verður ikki røkt av skipi, ið Strandferðslan eigur. Strandferðslan bjóðar Mykinesleiðina út til privatar at røkja annað til triðja hvørt ár. Í 2012 eru tað bátarnir M/B Silja Star og M/B Froyur, sum røkja farleiðina, men bert um summarið frá 1. mai til 31. august og møguliga eisini í heystfrítíðini, um viðrar.[4]
- Smyril, siglir millum Tórshavn og Krambatanga í Suðuroynni[5]
- Teistin, siglir millum Gomlurætt á Streymoynni, Skopun á Sandoynni og Hestoynna
- Ternan, siglir millum Tórshavn og Nólsoy
- Ritan, siglir millum Hvannasund, Svínoy og Fugloy. Hevur fyrr siglt millum Tórshavn og Nólsoy í nógv ár.
- Sildberin, siglir millum Sandoy og Skúvoy
- Súlan er eykaskip, sum siglir farm millum Sandoy og Skúvoy
- Sam, siglir millum Klaksvík og Kalsoynna
Fyrrverandi ferðamannaskip hjá StrandferðsluniRætta
BussruturRætta
- 100 Tórshavn - Vestmanna
- 101 Tórshavn - Gamlarætt - Kirkjubøur
- 200 Oyrarbakki - Eiði
- 201 Oyrarbakki - Gjógv
- 202 Oyrarbakki - Tjørnuvík
- 204 Oyrarbakki - Saksun
- 205 Oyrarbakki - Funningur
- 300 Tórshavn - Vága floghavn - Sørvágur
- 400 Tórshavn - Klaksvík
- 410 Fuglafjørður - Gøtudalur - Klaksvík
- 440 Toftir - Strendur
- 442 Glyvrar - Æðuvík - Rituvík
- 480 Skálafjørður - Strendur
- 481 Skálafjørður - Oyndarfjørður
- 482 Strendur - Selatrað
- 500 Klaksvík - Viðareiði
- 504 Klaksvík - Kunoy
- 506 Syðradalur - Trøllanes
- 600 Skopun - Skálavík
- 601 Sandur - Dalur
- 700 Sumba - Vágur - Tvøroyri
- 701 Fámjin - Tvøroyri - Sandvík
Stjórar á StrandferðsluniRætta
Yvirlitið er ikki fullfíggjað
- 1. juni 2014 - Hilmar Eliasen
- 13. januar 2014 - Regin I. Jakobsen settur sum fyribils stjóri, virkandi stjóri til 31. mai 2014.
- 18. desember 2013 - fyribilssettur stjóri í tríggjar vikur Hans Jóhannes á Brúgv, meðan Bogi Mortensen var sjúkrameldaður[6]
- 1. februar 2009 - Bogi Mortensen 13. januar 2014
- 1. mai 2008 - 31. jan. 2009 Dánjal Andreasen
- 19. nov. 2007 - 30. apr. 2008 - Jákup Danielsen
- 1. mai 2007 - 19. nov. 2007 - Regin Vágadal[7]
- sep. 2006 - 30. apríl 2007 - Niels Juel Arge (yngri)
- 1. januar 2003 - sep. 2006 - Kristian Davidsen[8]
- 13. jan. 1997 - 31. des. 2002 - Reidar Nónfjall[9]
- okt. 1996 - jan. 1997 - Erling í Liða
- des. 1994 - okt. 1996 - Thomas Arabo
- des. 1992 - des. 1994 - Thomas Magnussen
- 1991 - des. 1992 - Johan Restorff Jacobsen
- 1989 - 1991 - Thomas Arabo
- 1981 - 1989 - Johan Restorff Jacobsen
- 1973 - 1981 - Thomas Arabo
- ca. 1965 - 1974 - Johan Restorff Jacobsen
- Frá fyrst í 1960-árunum - ca. 1965 - Dánjal Danielsen
- Borghild Schrøder, kona Evensen tekur við og er administrator fram til mitt í 1960-unum
- Frá umleið 1920 er Eivind Evensen "administrator" til hann doyr.
- Í 1917 yvirtekur tað almenna Smyril (Smiril) frá Mortensen brøðrunum á Tvøroyri
Sí eisiniRætta
KeldurRætta
- ↑ Leiðsla, ssl.fo
- ↑ ssl.fo, Ársroknskapur 2008 (pdf-fíla), síða 3
- ↑ SSL.fo, Farmaleiðir seldar
- ↑ SSL.fo, Oyggjaleiðir, Mykines - Sørvágur
- ↑ Ssl.fo, M/F Smyril
- ↑ in.fo, Johan Dahl vísir øllum skuldsetingum aftur
- ↑ ssl.fo, Regin nýggjur stjóri á Strandfaraskipum Landsins
- ↑ ssl.fo, Nýggjur stjóri á Strandfaraskipum Landsins
- ↑ samband.fo, Reidar Nónfjall

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
01-02-2019
Í áliti, dagfest 14. desember 2018, kom umboðsmaðurin til ta niðurstøðu, at Tórshavnar kommuna ikki hevði nakra sakliga grundgeving fyri ikki at seta eitt áður uppsagt starvsfólk í fast starv. Umboðsmaðurin heitti tí á Tórshavnar kommunu um at taka málið uppaftur til viðgerðar og lata seg frætta úrslitið av hesi viðgerð.
Tórshavnar kommuna hevur tann 30. januar 2019 boðað umboðsmanninum frá, at Tórshavnar kommuna er sinnað at bjóða klagaranum starv á viðkomandi stovni. Av tí, at einki fast starv er tøkt í løtuni, hevur klagarin fyribils tikið við einum tíðaravmarkaðum starvi.
Umboðsmaðurin hevur boðað Tórshavnar kommunu og klagaranum frá, at umboðsmaðurin ger ikki meira við málið. (LUM 18/00048)


text:
Í Akrabyrgi við Sumba høvdu nakrir Frísar bústað sunnast á Suðuroy. Tá ið sóttin svarta kom til Suðuroyar, doyðu øll frísahúsini út; - tó slapp eitt undan sjúkuni, og kallast húsbóndin í tí “bóndin í Akrabyrgi”. Hann var viðgitin maður fyri styrki og átti átta prúðar og reystar synir.
Um somu tíð hesin bóndin livdi, er sagt, at grundvøllurin var lagdur til kirkjumúrin, sum stendur enn í Kirkjubø í Streymoy. Bispurin, sum tá sat í Kirkjubø, kallaðist Mús, sum tó mundi vera eyknevni. Hann píndi stórar skattir út av føroyingum at fáa kirkjuna bygda sum prýðiligast; - hetta líkaði øllum illa, og allir, ið búðu fyri sunnan Hórisgótu (í Suður-streymoy, Sandoy, Skúvoy og Suðuroy), synjaðu fyri at geva skattin og bundu felag sín ámillum at halda móti bispinum. Men bispurin fekk allar norðanmenninar at halda við sær ímóti hinum. Norðanmenninir skuldu koma saman í Norðstreymoy og samla lið fyri at herja á hinar og kúga teir undir biskupin; men tá ið sunnanmenn fingu njósn av hesum, tóku teir seg eisini saman í flokk og fóru sum skjótast norður í móti teimum.
Í Mannafelsdali, sum er norðan fyri Kalbaksbotn, møttust herirnir og ruku saman í bardagar. Sunnanmenninir vóru við undirlutan og máttu víkja; har varð stórt mannfall; í dalinum síggjast enn mangir heyggjar, hvar teir sigast at vera grivnir, sum fingu bana í hesum bardaganum; grasið er reytt, og er tað sagt at vera komið av blóðinum, sum har fleyt. Fyri norðan dalin stendur ein stórur steinur, sum kallast “Brynjumannaborð”, og tað er søgn, at hann hevur fingið navn av tí, at norðanmenninir hildu sigursveitslu har, tá ið sunnanmenninir flýddu. Oman á hesum klettinum liggur ein steinur, sum norðanmenninir høvdu til hav; hann, ið ikki var mentur at hevja steinin upp frá undirlaginum, slapp ikki við hinum í bardagan.
Árið eftir komu sunnanmenninir aftur at hevna henda ósigur, teir høvdu havt. Tá stóð stríðið í dalinum við bygdina í Kollafirði, og nú fingu sunnanmenn sigur. Teir høvdu fingið bóndan í Akrabygi og synir hansara at vera oddamenn og ganga fremstir í bardaganum.
Tvey vikingaskip, sum høvdu verið fyri sunnan, høvdu teir fingið at hjálpa sær, og tey vóru komin norður at herja og ræna víða hvar í bygdunum fyri norðan; tí sluppu mangir av norðanmonnunum ikki heiman, av tí teir tordu ikki lata konufólkið vera einsamalt heima, meðan hesum hernaðinum var at kvíða fyri.
So bar til hesa ferðina, at sunnanmenn vunnu sigur av hinum partinum og drupu nógv fólk. Bispurin mátti flýggja undan og slapp heil-bjargin til Kirkjubøar á bispasetrið, men sunnanmenninir vildu ikki skiljast sundur, fyrr enn teir høvdu fingið bispin dripnan, og fóru tí eftir honum. Tó tordi eingin at bróta dyr at fara inn at leggja hendur á hann, tí allir bóru teir ótta fyri at verða settir í bann av páva-num, og tí fingu teir bóndan í Akrabyrgi, sum var heiðin, at drepa hann. Hann stóð úti og rópaði inn í stovuna: “Er hin rádni Mús við hús?” Bispurin svarar:
“Nú situr Mús at kvøldmáltíð við borði,
hann firraðist ei fyri mætari manni í norðri,
men viti tú Belsmaðurin reiði,
at Mús vil matnáðir eiga!”
Bispurin fór tá upp frá borði, læt seg í bispabúnaðin og slapp upp á kirkjumúrin við øksi í hendi at verja seg við har. Akrabyrgisbóndin og synir hansara tordu ikki at søkja at honum har, tí at hann hevði vápn, og múrurin var vígdur. Tó lovaðu teir, at hann skuldi ikki sleppa og vóru tí standandi undir múrinum at forða honum at koma omanaftur av honum, fyrr enn hann gavst sjálvur.
Í tríggjar nætur og dagar helt so hetta við; men tá ið triði dagurin var liðin at kvøldi, fell bispurin í óvít av svongd og tosta og datt út av múrinum niður á jørðina; hann raknaði tó við av fallinum, men tá varð hann straks dripin av bóndanum.
Tá ið bóndin í Akrabyrgi var deyður, settu synir hansara búgv í Sumba og vóru kristnaðir.
V.U. Hammershaimb: ”Færøsk Anthologi I”, 1891


text:
18 desembur vóru tvær samstarvsavtalur um Vitanet undirskrivaðar, onnur millum Tórshavnar kommunu og Pf. Elektron, og hin millum Mentamálaráðið og Tórshavnar kommunu.
Læru- og skúlafyrisitingarskipanin Vitanet verður nú sett í verk í fólkaskúlunum í Tórshavnar kommunu.
Í farnu viku samtykti Tórshavnar býráð einmælt at seta í verk læru- og skúlafyrisitingarkskipanina Vitanet í fólkaskúlunum í Tórshavnar kommunu.
Vitanet er ein sonevnd LMS-skipan (learning management system), ið m.a. inniheldur upplýsingar um skúlan, læraran, flokkin og næmingin. Allir viðkomandi áhugabólkar kunnu fylgja skúlagongdini hjá næminginum viðvíkjandi tímatalvu, skúlating/heimaarbeiði, uppmøting og talmetum (karakterir) vm.
Vitanet er ein skipan, ið P/F Elektron upprunaliga hevur ment fyri Mentamálaráðið. Í nøkur ár hevur nú fyrrverandi Tórshavnar Kommunuskúli roynt skipanina. Skipanin verður í løtuni fult íverksett í Skúlanum á Fløtum (áður Venjingarskúlin og Tórshavnar Kommunuskúli).
Sum liður í uppgávunum hjá Tórshavnar kommunu sbrt. fólkaskúlalógini at verða skúlamyndugleiki á staðnum, ynskir Tórshavnar kommuna í samstarvi við Mentamálaráðið í 2016 at fáa íverksett Vitanet í fólkaskúlunum í kommununi, næmingatalið er uml. 3.000.
Við at seta Vitanet í verk er ætlanin at hava góð, effektiv og nýmótans KT-amboð tøk til heim og skúla, ið ætlandi skal gera brúkið og umsitingina av hesum viðurskiftum smidliga og nýmótans. Ætlanin er komandi árini í stigum saman við P/F Elektron at menna skipanina við enn fleiri hentleikum. Eisini verður skipaður ein stýrisbólkur við umboðum fyri kommunu, skúlar og Nám.
Málið er, at allir teir stóru fólkaskúlarnir – t.e. Eysturskúlin, Skúlin við Løgmannabreyt, Hoyvíkar skúli, Skúlin á Argjahamri, Sankta Frans Skúli, Kollafjarðar Skúli, umframt Skúlan á Fløtum, hava íverksett Vitanet klárt at taka í nýtslu til skúlaárið 2016/17 og hinir koma við hareftir.
Málið hjá Tórshavnar kommunu og Mentamálaráðnum er, at allir fólkaskúlar í Føroyum eisini fáa í boði og høvið at íverkseta Vitanet. Eisini er møguleiki fyri, at miðnámsskúlar koma við, um skipanin passar til teirra tørv.
Á ovaru myndini síggjast Ingibjørg Berg, kommunustjóri, Jákup Alfredsson Olsen, Pf. Elektron, Kjartan Thomassen, stjóri á Pf. Elektron, Heðin Mortensen, borgarstjóri, Poul Gert Hansen, aðalstjóri í Mentamálaráðnum, Helena Dam á Neystabø, forkvinna í mentamálanevnd Tórshavnar býráðs, Sigurð Ó. Vang, mentamálaleiðari hjá Tórshavnar kommunu, Katrin Ellingsgaard, málsviðgerði hjá Tórshavnar kommunu, Bjarni Vilhelm, deildarstjóri í Mentamálaráðnum, Regin Marnersson, stjóri á Námi, og Hendrik Jacobsen, KT-ráðgevi á Námi.


text:
Orð: Bjørn Afzelius
Lag: Silvio Rodriques
Týtt úr svenskum: Steintór Rasmussen
1. Tú er tað fagrasta eg veit
Tú er tað dyrasta á foldum
Tú ert sum stjørnurnar – sum vindurin
– sum brimbroti – sum fuglarnir
– sum blómurnar á bønum
2. Tú ert trygdarstjørna mín
Tú ert mín trúgv – mín vón – mín elskhug
Tú ert mítt blóð og míni lungu
– míni eygu – mínir herðar – mínar hendur
og mítt hjarta
3. Frælsið er títt vakra navn
Góðlæti er tín stolta móðir
Rættvísi er tín bróðir
Friðurin tín systur
Stríðið er tín faðir
Framtíðin tín ábyrgd


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Føroysk barnabók fingið altjóða viðurkenning
Hvørt ár gevur IYL nøkrum nýggjum barna- og ungdómsbókum úr øllum heiminum hesa viðurkenning, og talan er um bøkur, sum tey meta hava serliga góðsku og skaldsliga og myndlistarliga dygd.
Hinar bøkurnar hjá Bárði Oskarson, sum hana fingið White Raven, eru Ein hundur, ein ketta og ein mús frá 2004, Stríðið um tað góða grasið frá 2012 og Wilbert frá 2016.
Træið er eisini í uppskoti til at fáa Barna- og ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins og Barna- og ungdómsbókmentavirðisløn Útnorðurráðsins í 2018.


text:
Valgreinir
Fer Havnin at verða vald frá?
24. Okt 2016
Tá Eysturoyartunnilin og Sandoyartunnilin um fá ár verða veruleiki, fer tað innan av Skálafjørðinum og úr Sandoynni, bara taka einar 20 min at koma...
les meir
Tey ungu skulu verða hoyrd
23. Okt 2016
Tað skal verða gott at vera ungur í Tórshavnar kommunu.Vit skulu ikki bert arbeiða fyri, at fáa fólk at flyta til Tórshavnar kommunu, tey sum...
les meir
Betri kor fyri ferðavinnuna
20. Okt 2016
Ferðavinnan er í stórum vøkstri, og vit skulu duga at fáa nakað fíggjarliga burturúr henni, samstundis sum vit skulu skapa bestu karmarnar fyri okkara...
les meir
Samanhald gevur styrki
20. Okt 2016
8 ár eru liðin, síðani Eysturkommuna sá dagsins ljós, og nógv er hent hesi árini. Hóast Eysturkommuna framvegis er ein...
les meir
Handilslívið í miðbýnum betri kor
19. Okt 2016
Handlar í Havn kvalast! Parkeringsmøguleikar eru vánaligir. Loyvi fæst ikki til ábøtur av gomlum vinnubygningum. Upplatingartíðirnar eru ov...
les meir
120 lestraríbúðir í Álakeri
19. Okt 2016
Alsamt fleiri lesa og læra í Føroyum, og tað er ótrúliga gott. Fleiri útbúgvingar og lærupláss eru saman við lágum arbeiðsloysi í Føroyum fremstu...
les meir
Leigubústaðir sum skjótast
19. Okt 2016
Havnin er við at blíva stórbýarkend soleiðis at skilja, at fleiri flyta til Havnina, enn úr Havnini. Vit eru í tí hepnu støðu, at rákið...
les meir
Fleiri valmøguleikar og størri frælsi
19. Okt 2016
Eg velji at stilla upp til kommunuvalið í Eysturkommunu við tí endamáli at...


text:
Tjóðskjalasavnið Faroese National Archives
V.U. Hammershaimbs gøta 18
FO-100 Tórshavn
T-postur: skjalasavn@skjalasavn.fo
Tlf: +298 340 540
Seinast dagført: 13-11-2014
Fyrsta veruliga fólkateljingin í Føroyum var í 1801. Í 1769 var eitt manntal, har bert húsfaðirin var nevndur við navni, og síðani hvussu nógv onnur fólk eru knýtt at húsarhaldinum.
Onnur fólkateljingin var í 1834. Eftir hetta vórðu fólkateljingar gjørdar við 5-10 ára millumbili.
Í fólkateljingunum eru øll fólk í Føroyum skrásett í teimum húsum, tey búðu ella uppihildu sær í júst tí.
Upplýsingar eru m.a. um bústað, navn, kyn, aldur, hjúnarbandsstøðu, trúartilknýti og í summum førum er eisini starvsheitið, serliga hjá monnum, skrásett.
Fólkateljingarnar eru ein demografiskur tvørskurður av føroyska samfelagnum ella ein avmyndan av fólkabýtinum, júst tí teljingin fór fram.
Bert eitt úrval av fólkateljingunum verður lagt á hesa síðu.


text:
Við heimild í løgtingslóg nr. 13 frá 21. mai 1954 seinast broytt við løgtingslóg nr. 19 frá 18. mars 2013, verður við hesum boðað frá, at Runavíkar býráð á fundi hevur samtykt uppskot til broytingar í býarplaninum og byggisamtyktini fyri Runavíkar kommunu.
Broytingar av býarplaninum:
• Ein partur av D21 vinnuøkinum við vegamótið Skálaveg/Bryggjan verður broytt til B21 bústaðarøki
• Eitt økið á uml. 100.000 m2 á Glyvradali verður broytt frá landbúnaðarøki til D43 vinnuøki
• A miðstaðarøkini matr. nr. 168n við Líknargøtu 5 og matr. nr. 233e og 233f við Gerðisveg 31 og 33 verða broytt til B bústaðarøki
Broyting av byggisamtyktini:
• Byggisamtyktin verður víðkað við nýggjum vinnuøkið á Glyvradali við heitinum D42
• Ásetingar fyri Nýtslu í B10-B39 verður broytt soleiðis, at tað eisini skal verða møguligt at byggja íbúðir í hesum økjum.
Broytingin í byggisamtyktini er til skjals á Býráðsskrivstovuni í Saltangará í upplatingartíðini í tíðarskeiðnum
frá 17. september til 29. oktober 2018.
og á heimasíðuni www.runavik.fo
Møgulig mótmæli og/ella broytingaruppskot skulu verða býráðnum í hendi í seinasta lagi 29. oktober 2018.
Verandi ásetingar fyri "Nýtsla fyri Økini B10 til B39"
A-økir fyri og eftir broyting - Gerðisvegur
A-økir fyri og eftir broyting - Líknargøta
Runavíkar býráð


text:
At hava rætt til at gera nakað er als ikki tað sama sum at gera nakað, ið er rætt. Nakað soleiðis orðar kendi enski rithøvundurin G. K. Chesterton seg.[1] Um eg veruliga havi rætt til at gera nakað, hvussu kann tað tá vera moralskt skeivt at gera tað? Hvør hevur rættin til at avgera, hvat ið er moralskt gott ella ónt? Er gott og ónt veruliga til? Hvat er grundarlagið hjá moralinum? Um vit menniskju eru tað einasta grundarlagið hjá moralinum; um tað bert eru vit, ið avgera, hvat ið er gott ella ónt, kunnu vit tá nakratíð siga, at endaligar moralskar lógir eru til? Standa vit tá ikki einans eftir við fullkomnari tilvild? Er talan tá ikki heldur um ”smag og behag”? Ella sum Friedrich Nietzsche sigur: ”Tú hevur tín veg. Eg havi mín veg. Men hin rætti vegurin og hin einasti vegurin er ikki til.”[2]
Her ætli eg mær at viðgera hesar spurningarnar eitt sindur nærri. Eg fari at kanna, um moralurin hjá menniskjum kann sporast aftur til Guds sum tann besta frágreiðingin til tilveruna av einum objektivum morali, tað vil siga ein moralur, ið ikki er treytaður av meiningini hjá menniskjum, mótsætt einum subjektivum morali, ið nevniliga er treytaður av meiningini hjá menniskjum (Craig 2010: 130).
Kunnu vit vera góð uttan Gud?
Í bókini “Philosophical Foundations for a Christian Worldview” spyrja J. P. Moreland og William Lane Craig, um vit kunnu vera góð uttan Gud? Teir leggja dent á, at spurningurin ikki snýr seg um, um ein kann vera góður, sjálvt um ein ikki trýr á Gud. Sambært teimum hevði tað verið hástórt at hildið uppá, at ein ikki kann vera góður, tá ið ein ikki trýr á Gud. Men tað er ikki hetta, ið spurningurin hjá teimum snýr seg um. Harafturímóti snýr spurningurin seg um objektivitetin hjá moralinum. Moreland og Craig leggja nevniliga dent á, at tað finnast nógvir heimspekingar, ið hava ført fram, at objektiviteturin hjá moralinum er tryggjaður, um Gud er til. Men um Gud harafturímóti ikki er til, so er moralur einans nakað, ið menniskjan sjálv hevur viðtikið. Tá er moralurin subjektivur og óbindandi. Sambært Moreland og Craig kunnu menniskju tá saktans halda á við teirra gerningum, men uttan Guds tilveru kunnu hesir gerningar tó ikki longur sigast at vera góðir ella óndir í sær sjálvum, tí at objektiv moralsk virðir eru jú ikki til, um Gud ikki er til. Skilt á henda hátt kann ein tí heldur ikki vera góður uttan Gud. Men um vit harafturímóti trúgva, at moralsk virðir veruliga eru objektiv, so ber hetta eisini við sær, at vit hava eina moralska orsøk til at trúgva á Gud (Moreland 2003: 490-491).
Guds heilaga og góða náttúra
Moreland og Craig greiða frá, at objektiv moralsk virðir merkja, at man kann tala um rætt og skeivt, uttan at hetta skal vera treytað av meiningini hjá menniskjum. Tað er til dømis tað sama sum at siga, at tað nasistiska jødahatrið var moralskt andstyggiligt, sjálvt um nasistarnir hildu, at tað, ið teir gjørdu, var gott. Tað hevði eisini verið moralskt andstyggiligt, um tað vísti seg, at nasistarnir vunnu seinna heimsbardaga og megnaðu at beina fyri ella heilavaska øll tey, ið vóru ósamd við teir. Sambært almennari teismu er Guds egna heilaga og góða náttúra orsøkin til tilveruna av einum treytaleysum standardi, sum allir gerningar skulu mátast efter (ibid.: 491).
Hitt gudleysa hugsanargrundarlagið
Hvørjar fylgjur hevur eitt gudleyst hugsanargrundarlag fyri moralin? Um Gud ikki er til, hvat er so grundarlagið hjá moralsku virðunum? Sambært Moreland og Craig verður tað trupult at síggja, hví ein skuldi hugsað, at menniskju eru nakað serligt, og at teirra moralur er objektivt galdandi, um Gud ikki er til (ibid.).
Um moralur bert er eitt slag av ”flokkmorali”, ið homo sapiens[3] hevur útviklað í sínum stríði fyri at yvirliva, hvat er tað so, sum ger júst henda ”flokkmoral” bindandi? Moreland og Craig leggja aftur dent á, at spurningurin ikki snýr seg um, at man skal trúgva á Gud fyri at liva eitt moralskt gott lív. Viðvíkjandi morali og etiskum meginreglum snýr høvuðsspurningurin seg harafturímóti um teirra tilverufrøðiliga grundarlag.[4] Verður moralurin ikki óstøðugur, um hann hvørki stavar frá Gudi ella er grundfestur í einum transsendentum grundvølli? (ibid.: 492). Ein og hvør orsøk til at síggja ”flokkmoralin” hjá homo sapiens sum ein objektivan sannan moral tykist at vera burturbeind, um Gud ikki er til. Tá er menniskjan bert eitt tilvildarligt úrslit av náttúruni, sum er útviklað lutfalsliga stutt síðani á einum óendaliga lítlum smákorni, sum er horvið onkustaðni í einum fíggindaligum og tankaleysum alheimi, og sum er dømt til undirgang um lutfalsliga stutta tíð (ibid.).
Niðurstøðan hjá Moreland og Craig er, at um Gud ikki er til, so hevur ein eisini orsøk til at hugsa, at objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur heldur ikki eru til. Tá hava vit hvørki moralskar skyldur ella moralska ábyrgd av okkara gerningum. Men um vit harafturímóti trúgva, at objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur veruliga eru til, so hava vit eisini eina góða orsøk til at trúgva, at Gud er til (ibid.: 495).
Moralska próvgrundin
Craig orðar moralsku próvgrundina soleiðis:
1. Um Gud ikki er til, so eru objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur heldur ikki til. 2. Objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur eru til. 3. Tessvegna er Gud til (Craig 2010: 129).
Her er talan um eina sokallaða deduktiva próvgrund, sum verður orðað soleiðis, at niðurstøðan fylgir neyðturviliga, um fortreytirnar eru sannar.[5] Um ein vil avnokta Guds tilveru, so má ein sostatt mótprógva antin fyrru ella seinnu fortreyt.
Tilvera og vitan
Fyri at sleppa undan misfatan av moralsku próvgrundini er tað sera umráðandi, at ein fyrst og fremst ger mun á tilveru (ontologi)[6] og vitan (epistemologi).[7] Craig greiðir frá muninum á fylgjandi hátt: Moralsk ontologi snýr seg um veruleikan av moralskum virðum og eginleikum. Moralsk epistemologi snýr seg um okkara vitan um moralskar sannleikar (Craig 2008: 176). Og viðvíkjandi moralsku próvgrundini spyr ein nevniliga: Eru objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur til, um Gud ikki er til?[8] Talan er altso ikki um, at ein objektivur moralur er treytaður av trúnni á Gud. Harafturímóti er talan um, at ein objektivur moralur er treytaður av Guds tilveru (Craig 2010: 134).
Fyrra fortreyt
Passar henda orðingin: Um Gud ikki er til, so eru objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur heldur ikki til? Alt bendir á, at hetta er satt. Hvussu skal ein kunna greiða frá objektivum morali uttan Gud? Kendi gudloysingurin, Jean-Paul Satre, er púra greiður hesum viðvíkjandi. Hann heldur, at tað er sera óhugnaligt, at Gud ikki er til, tí at við honum hvørvur ein og hvør møguleiki fyri at finna nakað, ið er gott a priori. Tað stendur ikki skrivað nakrastaðni, at hitt góða finst, at ein skal vera heiðurligur, at ein ikki skal lúgva. Nei, alt er loyvt, um Gud ikki er til, og menniskjan er sostatt hjálparleyst einsamøll, tí at hon finnur hvørki hjá sær sjálvari ella uttan fyri seg sjálva nakað at halda fast í (Gustavsson 2000: 89).
Viðvíkjandi Guds fráveru segði Friedrich Nietzsche eisini:
Hvør gav okkum svampin til at viska allan sjónarringin burtur við? Hvat gjørdu vit, tá ið vit loystu hesa jørðina frá hennara sól? Hvagar fer hon nú? Hvagar fara vit? Burtur frá øllum sólum? Detta vit ikki áhaldandi? Aftureftir, á liðina, frameftir, allar vegir? Finst upp og niður enn? Villa vit okkum ikki burtur sum gjøgnum ein endaleysan einkisleika? Andar hitt tóma rúmið ikki okkum til sín? Er tað ikki vorðið kaldari? (Gustavsson 2000: 92, egin umseting).
Ella sum Richard Dawkins sigur í bókini River out of Eden:
Í einum heimi við blindum holdsligum maktum og ílegum, sum margfalda seg, fara nøkur fólk at fáa mein, meðan hepnið fer at vera við øðrum. Men tú finnur onga orsøk, ei heldur nakað rættvísi. Alheimurin, ið vit eygleiða, hevur júst teir eginleikar, sum vit áttu at væntað, um hann í grundini er uttan snið, uttan endamál, uttan ónt og uttan gott. Har er onki uttan blind og eirindaleys líkasæla. Og DNA hvørki veit ella leggur í. DNA er bara har. Og vit dansa eftir tónleikinum hjá tí (Dawkins endurgivin eftir Lennox 2018: 133).
Tað, ið hesir gudloysingarnir siga, samsvarar eisini væl við fyrru fortreyt, ið nevniliga sigur, at objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur eru treytaðar av Guds tilveru.
Moralsk virðir
Objektiv moralsk virðir krevja Guds tilveru. Craig undirstrikar, at moralsk virðir hava vanliga verið grundað í Gudi sum hitt hægsta góða, men hann spyr síðani, hvat ið orsøkin til okkara moralsku virðir kann vera, um Gud ikki er til. Hví hugsa, at menniskju hava moralskt virði, um Gud ikki er til? Niðurstøðan hjá Craig er, at hann frá einum gudleysum sjónarhorni ikki dugir at síggja, hví ”flokkmoralurin” hjá homo sapiens partú skal vera objektivt sannur. Um ein tekur Gud burtur úr myndini, so stendur ein einans eftir við einari apulíknandi veru við moralskum stórlætisørskapi (Craig 2010: 131-132).
Moralskar skyldur
Craig leggur eisini dent á, at moralskar skyldur hava vanliga verið sæddar sum nakað, ið stavar frá Guds boðum. Men um Gud ikki er til, hvat kann grundarlagið hjá objektivum moralskum skyldum tá vera? Craig undirstrikar, at um gudloysingarnir hava rætt, so eru menniskju bara djór, og djór hava ikki nakra moralska skyldu yvir fyri hvør øðrum. Tá ið ein leyva til dømis drepur eina sebra, tá er talan um dráp, men ikki um morð (ibid.: 132). Hví skal ein yvirhøvur hava nakra moralska skyldu, um so er, at Gud ikki er til? Hvat er tað tá, ið eggjar okkum til at halda hesar moralsku skyldurnar? Út frá einum gudleysum sjónarmiði verður tað sera trupult at síggja hetta sum nakað annað enn eina subjektiva fatan, ið stavar frá samfelagnum og foreldrunum. Niðurstøðan hjá Craig er, at um eingin moralskur lóggevi er til, so er tað heldur ikki nøkur objektiv moralsk lóg til, ið vit eiga at halda (ibid.: 133). Ella sum Nietzsche segði: ”Tú hevur tín veg. Eg havi mín veg. Men hin rætti vegurin og hin einasti vegurin er ikki til.”
Altso: Um Gud ikki er til, so eru objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur heldur ikki til.
Seinna fortreyt
Er objektivur moralur til? Flest fólk eru samd hesum viðvíkjandi. Hetta kunnu nøkur dømi hjálpa okkum til at skilja:
1. Tað er altíð skeivt at pína fólk til stuttleika. 2. Tað er altíð skeivt at neyðtaka. 3. Tað er altíð skeivt at umskera kvinnur.
Moralski varhugin hjá menniskjum rættvísger fortreytina: Objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur eru til. Men kann ein staðfesta tilveruna av einum objektivum morali á henda hátt? Ein kann jú ikki kanna hann vísindaliga. Harumframt er hin moralski varhugin eisini skiftandi. Men sambært Doug Powell kunnu vit tó náa moralska vitan beinleiðis. Her er tað altso ikki neyðugt við vísindaligum kanningum. Ein beinleiðis moralskur varhugi sæst til dømis við setninginum: ”Tað er skeivt at pína børn til stuttleika.” Einum nýtist ikki at kanna, hvat ið píning er, hvat børn eru, og hvat stuttleiki er, áðrenn ein kemur til niðurstøðuna, at tað er skeivt. Sambært Powell er tað sjálvsagt, at tað er moralskt andstyggiligt (Powell 2006: 81-82). Menniskju, ið ikki síggja hetta, eru moralskt brekað sambært Craig (Craig 2010: 141).
Tað er altso sumt, ið er grundleggjandi ónt og skeivt, líkamikið hvør tú ert, hvaðan tú ert, ella nær tú livir. Við øðrum orðum eru objektiv moralsk virðir og moralskar skyldur altso til. Síðani fyrra og seinna fortreyt passa, fylgir niðurstøðan sostatt neyðturviliga: Tessvegna er Gud til.
Skrivað í hjørtum teirra
Henda deduktiva próvgrundin er við til at leggja dent á, at objektivur moralur best kann lýsast í einum teistiskum alheimi. Hetta samsvarar eisini við Bíbliunnar boðskap um, at Gud hevur skrivað sína lóg í hjørtuni hjá menniskjum: ”Tí at tá ið heidningarnir, sum ikki hava lóg, av náttúruni gera tað, sum lógin býður, tá eru teir, tó at teir ikki hava lóg, sær sjálvum lóg; teir sýna, at verk lógarinnar er skrivað í hjørtum teirra, við tað at samvitska teirra ber sín vitnisburð og hugsanirnar sín ámillum ásaka ella eisini avsaka hvør aðra” (Róm 2,14-15).
Henda upptøkan hjá Reasonable Faith lýsir eisini moralsku próvgrundina hjá Craig á ein góðan hátt:
Keldur
- Craig, William Lane. 2008. Reasonable Faith: Christian Truth and Apologetics. Wheaton, Ill.: Crossway Books.
- Craig, William Lane. 2010. On Guard: Defending Your Faith with Reason and Precision. Colorado Springs, Colo.: David C. Cook.
- Gustavsson, Stefan. 2000. Med god grund – om sandhed, tro, tvivl og fornuft. København: Credo Forlag.
- Lennox, John C. 2018. Gud fyri skotum. KFS og Sprotin.
- Moreland, James Porter. 2003. Philosophical Foundations for a Christian Worldview. Downers Grove, Ill.: InterVarsity Press.
- Powell, Doug. 2006. Holman QuickSource Guide to Christian Apologetics (Holman Quicksource Guides). B&H Publishing Group.
- Samples, Kenneth Richard. 2007. World of Difference, A (Reasons to Believe): Putting Christian Truth-Claims to the Worldview Test. Baker Books.
- Svendsen, Lars Fr. 2008. H. Indføring i filosofi – Det sande, det gode og det skønne. 1. udgave. Århus: Klim.
[1] http://www.goodreads.com/quotes/11937-to-have-a-right-to-do-a-thing-is-not
[2] http://www.goodreads.com/quotes/9213-you-have-your-way-i-have-my-way-as-for
[3] Heitið á menniskjanum sum dýrafrøðiligt slag.
[4] T.v.s. ontologi. Les meira um hetta niðanfyri.
[5] Eitt annað kent dømi uppá eina deduktiva próvgrund verður eisini orðað soleiðis:
- Øll menniskju eru deyðilig.
- Sokrates er ein menniskja.
- Tessvegna er Sokrates deyðiligur (Samples 2007: 49).
[6] Ontologi: læra um tilveru, og hvat ið er hitt mest grundleggjandi í veruleikanum. Her spyr ein t.d.: Hvat er hitt mest veruliga av øllum? (Lars Fr. H. Svendsen. 2008. Indføring i filosofi – Det sande, det gode og det skønne, 1. udgave. Århus: Klim, s. 15).
[7] Epistemologi: læra um vitan. Her spyr ein t.d.: Hvat er vitan? Hvussu fáa vit vitan? Hvat kunnu vit vita? (Ibid.).
[8] Moralsk virðir skulu fatast sum virðið hjá einum persóni ella einum gerningi, og um hann er góður ella ringur. Moralskar skyldur skulu fatast sum okkara skylda til at bera okkum at á ein ávísan hátt, og um talan er um ein rættan ella skeivan gerning. T.d. kann tað saktans vera gott fyri teg at gerast lækni, men hóast hetta hevur tú ikki eina moralska skyldu til at gerast lækni. Craig skilur altso ímillum gott/ringt og rætt/skeivt. Gott/ringt snýr seg um virðið av onkrum ávísum, meðan rætt/skeivt snýr seg um skylduna til at gera okkurt ávíst (Craig 2010: 130).


text:
Tórsgøta
Tórsgøta er ein gøta mitt í Havn, har tónleikatiltøk og onnur tiltøk av og á verða hildin. Umframt at gøtan eitur Tórsgøta nevnir Tórshavnar kommuna eisini gøtuna mentanargøtan.[1] Tórsgøta byrjar niðri í Vágsbotni, har sum Miðlahúsið og Hotel Tórshavn eru.
Í gøtuni eru millum annað Gamla Meiaríið, har Tjóðpallur Føroya húsast, ungdómshúsið Margarinfabrikkin, kantinan hjá Tórshavnar Kommunu í Posthúskjallaranum, niðast í gøtuni eru Hotel Tórshavn við matstovuni Hvonn og Miðlahúsið.
Innihaldsyvirlit
Ólavsøkukonsertin í Tórsgøtu[rætta | rætta wikitekst]
Seinastu árini hevur Ólavsøkukonsertin verið hildin í Tórsgøtu.[2]
Asfalt í Tórsgøtu[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikatiltakið Asfalt hevur eisini verið í Tórsgøtu í fleiri ár fyrst í juni.[3] [4] Í 2008 var ASFALT tó avlýst.[5] Í 2009 var Asfalt tónleikatiltakið aftur á skránni, men hesaferð tíðliga í juli.[6] Í 2007 var eisini eitt tiltak fyri børn á Asfalt tiltakinum.[7]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Torshavn.fo
- ↑ Torshavn.fo
- ↑ Torshavn.fo
- ↑ Torshavn.fo, ASFALT
- ↑ Portal.fo, Einki Asfalt í summar
- ↑ Portal.fo, Tinganest á Asfalt
- ↑ Planet.portal.fo


text:
Undrið FF
Undrið FF er eitt fótbóltsfelag úr Tórshavn, sum varð stovnað í 18. januar 2006. Felagið hevur havt lið í 3. deild hjá monnum, síðan felagið varð stovnað. Í 2010 hevði felagið tvey lið í 3. deild og eitt kvinnulið, sum leikti á hálvum vølli. Tað eina av 3. deildarliðunum vann deildina og flutti upp í aðru deild.[1]
Tá felagið varð stovnað í 2006 var navnið Undri uttan Ð. Tað var uppkallað eftir høvuðsstuðlinum hjá felagnum, "Undri sápa". Í 2010 fekk felagið nýggjan stuðul, og so varð navnið endurnýggjað, soleiðis at Undrið kom at enda við Ð.[2]


text:
Ráðgeving og tænasta
Við røttum loysnum kann gerandisdagurin gerast lættari
ROSAH veitir ergoterapeutiska ráðgeving og kunning um hjálpartól, og tá hugsað verður um nýbygging ella renovering. Hvat er neyðugt at hugsa um, tá øll skulu hava atgongd til ein bygning. Vit veita ráðgeving til byggiharrar og privatfólk um hvat ein eigur at hugsa um í sambandi við plasering av hjálpartólum, eitt nú um atkomu. Eisini viðvíkjandi hurðum og hvat pláss er neyðugt hjá einum koyristóli, tá hugsað verður um vendiradius. Eisini eru grundleggjandi viðurskifti, sum ikki verður gáðað um í sambandi við atkomu og bygningar, sum verða gjørdir í dag - bæði alment og privat.
Les meira


text:
Hundaslag
Pomeranian hoyrir til bólkin spísshundar/selskapshundar
Stødd
Pomeranian gerst uml. 18-20 cm høgur og vigar 2-5 kg
Feldur
Pomeranian hevur stóran og prýðiligan feld við mjúkum peiggjandi dekkhárum og nógvari undirull. Feldurin kann vera brúnur, svartur, reyðgulur, hvítur, gráur ella fleirlittur.
Pomeranian losar altíð eitt sindur, men regluliga tvær ferðir um árið.
Uppruni
Pomeranian kemur upprunaliga úr Týsklandi (Pommern), har hann stavar frá einum størri pomeranian spísshundi, sum varð brúktur sum røktingar- garð- og draghundur. 1767 flutti kona Georg III, Charlotte von Meklenburg-Strelitz, nakrar hundar inn til Onglands. Av tí at hundarnir vóru ov stórir sum knæhundar og heldur ikki hóskaðu seg til veiðu, gjørdust teir ikki væl umtóktir.
Men 100 ár seinni flutti ein onnur drotning, Drotning Victoria, fleiri smærri hundar inn úr Italiu. Hon byrjaði at ala teir smærri, og tá gjørust teir væl umtóktir.
Í 1870 vórðu teir fyrstu ferð góðkendir av enska spísshundaklubbanum. 18 ár seinni vórðu teir sýndir fram á fyrsta sinni, men nógvir av teimum vóru enn ov stórir at koma undir 5 kg markið.
Heilsa
Pomeranian hevur fáar sjúkur, sum stava frá aling, og heldur ikki aðrar heilsutrupulleikar.
Røkt
Ein Pomeranian skal greiðast væl í minsta lagi tvær ferðir um vikuna. Men harafturímóti er sjáldan neyðugt at vaska honum, tí feldurin reinsar seg sjálvan.
Tað er umráðandi at halda eyga við, at feldurin ikki fløkist, tí tað kann føra til húðtrupulleikar.
Venjingar hjá FcH
Sinnalag
Pomeranian er vanliga vinaligur móti øðrum djórum og fólki. Hann er ein glaður, lívligur, forvitin, gløggur og djarvur hundur. Hann lærir skjótt og hevur tað best, um hann fær tætt og gott samband við eigaran. Hann elskar at vera í miðdeplinum. Hann hóskar væl til hundaítrótt; sum t.d. agility og lýdni. Hann verjir sína familju við at siga frá – HANN GOYR NÓGV!
Miðvís venjing frá byrjan er neyðug, um tú ikki ynskir, at hundurin skal goyggja ov illa.
Væl hóskandi til tann,
sum tímir nakað av feldrøkt og góðtekur tørvin á uppmerksemi. Pomeranian dámar væl at ganga túrar og skal hava fríska luft hvønn dag, men lagar seg eftir, hvat eigarin ger.
Ikki hóskandi til tann,
sum ikki tolir goyggj. Hann er lítil av vøkstri og skal tí handfarast varliga. Børn mugu ikki vera einsamøll, meðan tey spæla við hundin.
So áðrenn tú fært tær ein Pomeranian,
eigur tú at tryggja tær, at hann er undan foreldrum, sum eru frísk og hava eitt gott sinnalag. Áðrenn tú letur hann fáa avkom, mást tú tryggja tær, at hann er kannaður av djóralækna og ikki feilar nakað. Pomeranian er ikki ein taskuhundur, hann hevur fýra bein, sum hann fegin brúkar. Hann hevur brúk fyri at fara út at snodda og uppliva heimin á egnum beinum, og hann hevur brúk fyri at verða sosialiseraður við aðrar hundar og fólk, soleiðis at hann gerst ein tryggur hundur.
Fleiri hundasløg
Stutt um Pomeranian
Hann er lítil av vøkstri og skal tí handfarast varliga
Pomeranian gerst uml. 18-20 cm høgur og vigar 2-5 kg
Pomeranian hevur fáar sjúkur, sum stava frá aling, og heldur ikki aðrar heilsutrupulleikar.
Ein Pomeranian skal greiðast væl í minsta lagi tvær ferðir um vikuna. Men harafturímóti er sjáldan neyðugt at vaska honum, tí feldurin reinsar seg sjálvan
Hann verjir sína familju við at siga frá – HANN GOYR NÓGV!
Pomeranian er ikki ein taskuhundur, hann hevur fýra bein, sum hann fegin brúkar
Pomeranian losar altíð eitt sindur, men regluliga tvær ferðir um árið
Slóðir fyri meiri kunning um Pomeranian
Útgreining av Pomeranian hjá American Kennel Club


text:
Leygarkvøldið, 15. Desember, blivu 5 sløkkiliðsmenn í Skálafjarðar Kommunala Sløkkliliði – SKS - heiðraðir fyri trúgva tænastu í sløkkiliðnum í meiri enn 25 ár.
Á árliga jóladøguranum hjá sløkkiliðsmonnunum, sum í ár var í Oyndarfirði, helt formaðurin í Sløkkiliðnum, Jóhannus Danielsen borgarstjóri, talu fyri teimum 5 sløkkiliðsmonnunm, og handaði teimum heiðurstekin.
Teir 5, sum fingu heiðurstekin, eru:
Sunleiv Højgaard, Runavík, átaksleiðari – starvast í SKS í 33 ár
Jan Abrahamsen, Strendur – starvast í SKS í 32 ár
Hanus Heinesen, Nes, liðleiðari – starvast í SKS í 29 ár
Niclas Davidsen, Toftir – starvast í SKS í 29 ár
Harry Benjaminsen, Toftir – starvast í SKS í 29 ár
Tað er hennara hátign, drotning Margretha II, sum í 1973 stovnaði heiðurmerki fyri sløkkiliðsmenn. Eftir innstilling úr Føroyum, var tað stjórin í donsku tilbúgvingarnevndini, Beredskabsstyrelsen, sum góðkendi, at hesir 5 nú hava fingið heiðurstekin fyri trúgva tænastu í sløkkiliðnum í 25 ár, og er tað fyrstuferð, at hesi heiðurstekin eru latin í Føroyum.
SKS er eitt felags sløkkilið fyri Sjóvar, Runavíkar og Nes kommunur og samstarvið hevur 44 ár á baki. Sløkkiliðið, hevur sera trúðfasta manning. Fyri gott 3 árum síðani blivu 8 sløkkiliðsmenn heiðraðir fyri 40 ára trúgva tænastu við “Dronningens fortejenstemedalje i sølv”.
Raðfylgjan á myndini - frá vinstru: Jóhannus Danielsen, Jan Abrahamsen, Hanus Heinesen, Sunleiv Højgaard, Niclas Davidsen og Harry Benjaminsen. Myndina hevur Hjalmar J. Juul tikið.


text:
Nú leygardagin 26. januar 2019 eru 100 ár liðin síðani seinastu búfólkini rýmdu av Skarði.
Í hesum sambandi skipar Felagið Skarðsbygd fyri ymsum tiltøkum. Leygarmorgunin klokkan 10:00 verður ein gongutúrur norður til Skarðs um veðrið verður til vildar. Tað er Brandur Klettskarð í Kongsstovu sum er ferðaleiðari.
Leygarmorgunin letur ein framsýning upp í Spaniastovu í Klaksvík, og har verða gamlir lutir av Skarði at síggja. Tað er í Miðstovuni í Klaksvík, og tað er opið frá klokkan 10:00 til klokkan 20:00
Klokkan 17:00 leygardagin verður minnisløta í Spaniastovu, har Óluva Klettskarð og Andras Sólstein halda fyrilestur. Tað verður sangur við Rut Brend og Magni Husgaard spælir undir.
Eisini greiðir Hanus G. Johansen frá einum brævi í samband við eina hending á Skarði og aftaná syngur Hanus.
Síðani koma vit eisini at síggja myndir og filmsklipp, sum hava samband við Skarðsbygd. Aftaná verður eisini kaffi, te og kakur at fáa.
Sunnudagin verður minningargudstænasta í Kunoyar kirkju, har Jógvan Fríðriksson og Marjun Lómaklett prædika.
Framsýningin í Miðstovuni er eisini opin sunnudagin frá kl 16 : 00 til klokkan 20 : 00.
Felagið Skarðsbygd varð stovnað í september í 2007 og endamálið var at seta ein minnisvarða norðuri á Skarði og málið var at kunna seta hann upp í 2013, tá 100 ár vóru liðin síðani skarðsbáturin gekk burtur í 1913 og sum gjørdi at bygdin doyði út.
Hetta eydnaðist felagnum og minnisvarðin varð avdúkaður 14. agust 2013 og ongantíð hava so nógv fólk verið norðuri á Skarði samstundis. Mett var at umleið 600 fólk vóru har hátíðardagin. Tað er Hans Pauli Olsen listamaður, sum hevur gjørt minnisvarðan.
Í viðtøkunum stóð at felagið skuldi takast av, tá minnisvarðin var komin at standa, men nevndin og onnur hildu at tað vera spell at taka felagið av, so vit tóku og broyttu viðtøkurnar og felagið heldur áfram við øllum tí, ið hoyrir til Skarðsbygd.
Í desmber 2017 gav felagið eina bók út sum eitur : Hagabókin Fyri Uttan á Skarði.
Nú skipar so felagið fyri tiltøkum í samband við at tað eru 100 ár liðin síðani tey seinastu búfólkini rýmdu av Skarði.
Felagið arbeiðir og granskar í øllum, ið hevur tilknýti til bygdina. Tað eru umleið 60 limir í felagnum.
Í nevndini sita: Andrass Jacobsen formaður, Erla Mirmansdóttir kassameistari og Jákup Jacobsen skrivari.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Her sæst svenski forsætisráðharrin, Stefan Löfven, saman við ráharrunum í svenska ríkisdegnum stutt eftir valið í 2014. Sunnudagin 9. september í 2018 er aftur ríkisdagsval í Svøríki. Val er til Ríkisdagin, kommunur og landsting. Næsta ár er val til Evropaparlamentið.
Fyrst fyri á heimasíðuni hjá svensku stjórnini stendur skrivað soleiðis: "Regeringen styr Sverige och är drivande i arbetet med att förändra våra lagar, och påverkar på så vis utvecklingen i vårt samhälle. Sveriges regering består av en statsminister och 22 ministrar."
Henda temasíða varpar í stuttum ljós á fólkaræði í størsta Norðurlandinum og hvønn týdning upplýsing og luttøka kunnu hava, tá borgarar sleppa at velja.
Málbólkurin er hádeild í fólkaskúlanum. Bøkurnar Samfelagið - og eg (Nám 2017) og Samfelagið - og vit (Nám 2018) kunnu brúkast at lýsa fólkaræði.
Í einum føri verður ein enskur BBC filmur, sum varir 18 minuttir, brúktur sum tilvísing og arbeiðsgrundarlag. Filmurin er lættur at fylgja við í, men krevur at næmingarnir duga hugtakið narrative, ein fortald søga, tá talan er um eitt heilt land og tað narrativ, sum er heft at tjóðini.
Valrætt til Ríkisdagin hava tey, sum eru fylt 18 ár og eru svenskir ríkisborgarar. Hugt verður í skattalistan hjá skattavaldinum 30 dagar undan valinum. Stendur títt navn har, og tú kanst prógva at tú ert tú, so kanst tú velja ein flokk ella ein av teimum persónum, sum stilla upp fyri ein flokk til Ríkisdagsvalið.
Ert tú nakrantíð biðin um at prógva, at tú ert tú?
Hvussu prógvar tú, at tú ert tú?
Hava vit í Føroyum ein talgildan samleika til hvønn einstakan?
Í svensku stjórnini hjá Stefan Löfven eru 22 ráðharrar. Hvussu nógvir ráðharrar eru í Føroyum? Hvussu kalla vit okkara ráðharrar?
Kannið í lógarsavninum á netinum, hvør hevur valrætt til Løgtingið í Føroyum. Kannið eisini, hvør hevur valrætt til kommunuval í Føroyum. Er nakar munur á, hvør sleppur at velja til løgtingsval og kommunuval í Føroyum?
Metið um, hvønn týdning tað hevur at øll sleppa á val. Metið eisini um tað er rætt, at onkur ikki sleppur á val.


text:
Eini 300 skúlanæmingar og lærarar, umframt nøkur fólk aftrat møttu til tiltakið tá Bókasavnið við Løkin lat framsýningina Bingjuboð upp í fagrasta veðrið í dag.
Leiðarin á bókasavninum Svend Højgaard bjóðaði vælkomin. Síðani framførdu nakrir tónleikanæmingar við Ásbjørn Berthelsen á odda eitt trummutónleikaverk, sum hoyrdist um tað mesta av Skálafjørðinum. Borgarstjórin í Runavíkar kommunu, Magnus Rasmussen segði síðani nøkur orð, og lat framsýningina upp.
Hygg at videoupptøku við sermerktu trummuframførsluni BINGJUSTOMP hjá Ásbirni Berthelsen tónleikalærara og tónleikanæmingum. Upptøkuna gjørdi Johnny Lamhauge.
Skúlanæmingar og onnur, sum vóru møtt, vóru hugtikin av hesi heldur ørvísi list. Vónandi fara nógv fólk at nýta høvið, at vitja framsýningina hesa komandi vikuna hon er opin. Mentanarleiðarin í Runavíkar kommunu, Sølvi Reinert Hansen hevur tikið fotomyndir frá tiltakinum, sum kunnu síggjast niðast í hesi grein.
Sum vit fyrr hava greitt frá í tíðindaskrivi, so er henda framsýning komin í lag í góðum samstarvi við Norðurlandahúsið í Føroyum. Í samband við 25 ára hátíðarhaldið hjá NAPA – Nordisk Institut í Grønlandi – í 2012, skuldu ung listafólk úr Grønlandi, Álandi, Íslandi, Finnlandi og Føroyum fylla hvør sína bingju at umboða sína list og sítt land. Ole Wich, listamaður hevur verið føroyska ábyrgdarfólkið og hevur hjálp føroysku ungdómunum í teirra arbeiði.
At júst bingjur blivu karmur um ungdómsverkætlanina er tí, at NAPA metir flutning og mentan vera lívsneyðug í útnorðri og í hesi verkætlan vera hugtøkini samantvinnað.
Hesar fimm bingjurnar hava seinasta hálva árið verið ferðandi framsýning í Norðurlondum. Tær hava verið í Nuuk, Helsinki og Álandi. Tær halda eftir vitjanina í Føroyum fram til Reykjavíkar og síðani aftur til Grønlands. Undan Páskum hava byngjurnar staðið í Havn. Og nú standa tær so við Bókasavnið við Løkin í Runavík.
Bæði vaksin og børn eru vælkomin. Og atgongd er ókeypis, sum vanligt er á bókasavninum. Og haraftrat bjóða vit ein drekkamunn.
Bingjurnar eru opnar soleiðis:
gerandisdagar klokkan 10 – 18
leygardagin 6. apríl klokkan 14 – 18
sunnudagin 7. apríl klokkan 14 – 18
Seinasti dagur at síggja bingjurnar er hósdagin 11. apríl klokkan 18.
One Response
-
Ein framsýning id er verd at sýggja
Skriv et svar
« Bókasavnið fingið heimasíðu og búmerki 102 føroyskar e-bøkur í 2012 »


text:
Skriva inn
Skriva til STROK
Skriva til okkum á STROK - vit elska at fáa teldupost! Tú sleppur sjálvandi at skriva undir dulnevni.
Vilt tú í samband við onkran í blaðstjórnini? Ella skriva okkum eitt bræv? Trýst her!
GG! Um tú vilt hava blaðstjórnina at svara tær, mást tú minnast til at fylla út teigin 'teldupostur'. Og minst til, at tað er bara STROK, sum sær hana.
Um tú vilt senda inn til:
- KROSSORÐ
- GAMAN
- FLÓVISLIGT/LOYNILIGT
- EG OG MÍTT KELIDÝR
- HURL UM BURL
- SPYR BARA
- so skalt tú bara trýsta á bláa knøttin niðanfyri!
Vinn STÓRAR og LESKILIGAR ísar og SUMMARSLIGAR bøkur at njóta saman við😃
Ert tú ein avengersfjeppari, so mást tú bara hyggja at hesum filminum!
Verið klár! Ársins størsti lumpidagur nærkast. Hóast vit hava sent apríl í fleiri hundrað ár, verða vit ongantíð troytt av at lumpa og verða lumpað
29. mars fyllir kenda barbiedukkan 60 ár. Hóast harða kapping verða tað framvegis seldar 58 milliónir barbiedukkur hvørt ár
STROK hevur hitt faroeflipparan Tóka og spurt hann Faroeflips og um teirra instavanga
- Eg gleði meg til triðja bók verður gjørd um til film!
Amerikanska tíðarritið TIME hevur útnevnt tannáringarnar sum hava havt størstu ávirkanina á heim okkara í 2018. Kennir tú teir?
- Tú skalt vera 8 ár fyri at venja við, men eg vil avgjørt viðmæla børnum og ungum at fara at boksa.
Samanborið við gomlu Transformers-filmarnar er hesin filmurin rættiliga nógv øðrvísi. Her er ein ‘verulig’ søga og ikki bara enn eitt kríggj, sum skal vinnast.
12 ára gamli Svend Danielsen av Toftum elskar at syngja og hevur verið við á sangfagnaðinum frá byrjan


text:
Føroyar sum Hot Spot ???
Røddir eru frammi um, at gera Føroyar til eitt stórt Hot Spot (WiFi) øki. Sambært hesum skal tráðleysa sambandið hava nógvar fyrimunir við sær, varð skrivað í m.a. Dimmalætting og á Levi Mørk bloggur. Kappingarføri Føroya vil betrast og fleiri útisetar fáa hug koma heimaftur, um hetta gerst veruleiki. Tí eigur tað at verða eitt politiskt mál, at gera Føroyar til eitt stórt tráðleyst øki, sigur m.a. ein býráðslimur í Tórshavnar Kommunu. Hot Spot merkir stutt sagt, at tær ikki nýtist at hava breiðband heima við hús – tí eitt Hot Spot vil vera í tínum grannalagi, so tað einasta tú skalt gera,...Les Meira


text:
Tað var margháttligt at hoyra Anniku Olsen harta Betri samtakinum, nú Betri hevur slept ætlanunum at fara víðari við íbúðarbygging. Annika Olsen hevur sovið í tímanum. Hon hevur ongan vilja víst at taka ábyrgdina á seg sum borgarstjóra, men hevur spælt bóltin víðari til onnur at taka sær av. Tíverri bleiv uppskotið um at loyva kommunum at byggja íbúðir blankt avvíst av Anniku, við orðunum “kappingaravlagandi”.
Vit mugu koma burtur úr hesari sentrifuguni, har myndugleikar ikki vilja taka ábyrgd, men framhaldandi koyra hana frá sær. Onkur vil hava pensjónsfeløg at gera íløguna, ein annar vil hava sterkar privatar fyritøkur at gera íløguna, meðan onnur vilja geva skuldina til manglandi átøk frá landinum. Felags fyri øll hesi er, at eingin tekur bóltin á sína hálvu og byrjar at byggja upp, so vit koma á mál við at loysa íbúðarneyðina.
Meðan alt hetta gongur fyri seg, so eru tað enn fleiri fólk, sum ikki fáa tak yvir høvdið, men standa framhaldandi í einari ótolandi støðu. Nærum hvørja viku fái eg óformligar spurningar, um kommunan ikki kann hjálpa við bústøðum. Svarið er tíverri enn noktandi.
At kalla hetta “kappingaravlagandi” er púra burturvið. Allar kommunur kappast um barnagarðspláss, tað gagnar familjunum, sum skulu seta føtur undir egið borð. Allar kommunur hava longu í dag myndugleikan at útstykkja, og eisini planera grundstykkir til vanliga sethúsabygging, tað gagnar eisini øllum teimum mongu, ið ynskja at byggja sær nýggj hús. Hví skulu vit ikki geva teimum familjum, ið ikki hava ráð ella møguleika at byggja sær hús, møguleikan at fáa eina íbúð? Tað er mær púra óskiljandi.
Uppskotið snýr seg júst um, at kommunurnar fáa heimild saman við vinnulívinum, so skjótari kann komast á mál.
Vit kenna eisini søguna við dagstovnaøkinum og eldraøkinum. Uppraðfestingin er sjónlig, síðani kommunurnar fingu ábyrgdina. Flestu kommunur kring alt landið gera sítt ítasta fyri at geva øllum borgarum góð dagstovnapláss, og á eldraøkinum hava fleiri kommunur sett í verk nýggj átøk, ið ongantíð høvdu komið á skrá, um landið framhaldandi hevði ábyrgdina.
Fyri eina kommunu hevði tað verið munandi bíligari og betri gagnnýtsla at bygt nakrar íbúðir ella gjørt eina raðhúsabygging, ið nøktaði tørvin á íbúðarneyðini, enn at halda á við sama leisti at taka stórt lendi til fá sethús.
Lat kommunurnar fáa heimild at loysa íbúðarneyðina saman við vinnulívinum, so skal tað nokk ganga skjótt at loysa avbjóðingarnar.
Jógvan Skorheim


text:
Tíðindi
Hugnaløta í samband við svenska tjóðdagin
03. Jun 2019
Hugnaløta í samband við svenska tjóðdagin verður á Generalkonsulatinum í Bøgøta 16, fyri svium og øðrum við tilknýti til Svøríki, tann 06.06.2019 kl.16 ...
les meir
Val til Europaparlamentið 2019
05. Apr 2019
Tað ber til at velja á Sveriges Generalkonsulat í Tórshavnfrá 6. mai til og við 17. mai.opið er frá mánadag til og við fríggjadag frá...
les meir
Hugnaløta í samband við svenska tjóðdagin
31. Mai 2018
Hugnaløta í samband við svenska tjóðdagin verður á Generalkonsulatinum í Bøgøta 16, fyri svium og øðrum við tilknýti til Svøríki, tann 06.06.2019 kl.16 ...
les meir
Val í Svøríki
31. Mai 2018
Tað ber til at velja á Sveriges Generalkonsulat í Tórshavn frá 20. august til og við 28. august opið er...
les meir
Svensk eldsál heiðrað við norðurlendska herðaklappinum
23. Mar 2017
Triðja sinni varð Norðurlendska Herðaklappið latið í dag. Tað er Norrøna Felagið í Føroyum, sum á norðurlandadegnum 23. mars letur henda heiðurin til ein persón,...
les meir
Svenskur tjóðdagur
31. Mai 2016
Hugnaløta í samband við svenska tjóðdagin verður á Generalkonsulatinum í Bøgøta 16, fyri svium og øðrum við tilknýti til Svøríki, tann 06.06.2016 kl.16 ...
les meir
Valg til Riksdag, kommun- och landstingsfullmäktige
19. Aug 2014
Tað ber til hjá svenskum ríkisborgarum, sum búgva í Føroyum, at velja til Riksdag, kommun- och landstingsfullmäktige, á skrivstovu okkara í vanligari arbeiðstíð frá...
les meir
Svenskur tjóðdagur
04. Jun 2014
Í samband við svenska tjóðdagin bjóðar Svenska Generalkonsulatið svium og øðrum við tilknýti til Svøríki til ein drekkamunn fríggjadag 06.06.14 kl. 16.30 til 18.00 í...


text:
Hvat siga tøl so sum vekt og BMI, um heilsuna hjá tær?
Tey flestu hava nokk hoyrt um BMI. Fyri at máta hvar ein liggur á hesum skálanum, skal uppgevast hædd og vekt. Altso tvey tøl, uttan nakað annað fyrivarnið. BMI er ísakalt og leggur onki í hvussu nógv tú stríðist í tí dagliga, vødda/feitt samasetingina í kroppinum, hvar feittið er lagrað, og so víðari. Hædd og vekt, tað er tað. Og vektin er enn meir hardcore. Hon tekur bert útgangsstøði í einum talið. Er tað hetta tú letur vera stýrandi fyri um tú hevur ein góðan lívsstíl, ert góð/ur nokk ella ikki, nokk so les víðari.
Um tøl so sum vekt og BMI sleppa at vera mátistokkur fyri eydnu
Vit eru uppvoksin við at vera sett í básar. Antin ert tú undir, normal ella yvir, á skálaðini. Onki undir í tí, tí soleiðis hava vit altíð lyndi til at einfalda eitt hvørt, og tískil hendir hetta; ‘’Eg skal bara tapa 2 kg afturat’’ ella ‘’eg skal tapa 20 kg, so eri á mínari idealvekt og eitt ’normalt BMI’’. Um tú leggur alt hetta pressið á nakað so eksternt sum eitt tal, uttan at taka fyrivarni fyri innanhýsis virði og kenslur, altso so sum hvussu tú hevur tað, hvat heilsa merkir fyri teg, um sjálvsuppfatanin er positiv ella negativ og annað, sum veruliga kann geva viðvarandi lukku, so er umráðandi at vera varhug/ur við, at talið á vektini fer ikki at geva hesa kensluna aleina. Vektin er eitt sera skroypiligt og óheldugt mát at brúkta sum mátistokkur, ið skal meta um, um tú ert normal, eydnusamur og hevur lukkast.
Vit eru ikki robotstyrd menniskju sum kunnu fylgja restriktiónum, kostætlanum, avhaldni frá sukur og fastfood, hava føst lør, armar og rumpu, ganga niðan á háls 4 fer um vikuna og so viðari, restina av lívinum. Lívsfasurnar eru so ymiskar, og tískil er umráðani at intern virði sleppa frammat stýringina eisini. Heilsa, og tað at liva uttanfyri arbeiðstíð skal ikki blíva eitt annað arbeiðið, og sum skal føra til eitt meiri stressandi lív uppá longri sigt. Tað er livið ov stutt til. Men innsatsurin skal geva kensluna av vælveru.
Um vektin sleppur at vera síðuvinningurin
Fyri at fyribyrgja at hesi tølini og at onnur strong krøv ikki skulu allýsa tína lukku, og fram provokera meiri stressandi kenslur, er umráðandi at seta eitt positivt sjónareygað á ta tilgongdina sum viðførir vegin til ein sunnari lívstíl. Við bert at seta eitt tal sum meting fyri succes, hevur man hug at skilja kropp og sinn, men hetta má samanspæla - ikki skiljast.
Við at leggja eitt sindur av pressinum frá vektini, kann tað gagnast at hyggja eftir teimum innanhýsis viðrinum ein hevur. Við positivum hugsunarháttum kanst tú slappa meir av, tí krøvini til eydnu gerast ikki líka hørð og banal, men heilsan far meir dýpt og meining. Tað kann vera smáting; so sum at vera glað/ur fyri at gera nakað gott fyri kroppin tá man gongur ein túr ella venur, at glaðast um at ein betri vani er innbygdur í gerandisdegnum, at merkja vælveru við einum sunnari kosti, at loyva sær at nýta kakustykkið uttan ringa samvitsku, at viðurkenna at ein ikki fær broytt uppá alt man hevði ynskt sær. Tað krevur tíð til at flyta fokus frá vektini, um hon altíð hevur verið mátistokkurin, men at síggja heilsu sum annað enn vekt og tøl er umráðandi fyri lívskvalitetin og vælveru kensluna.
À hendan hátt uppbyggist eisini eitt sjálvsvirdi, sum viðførir at ein ikki allatíð skjótur seg niður og geva upp, um vektin ikki er farin so og so nógv niður síðani síðst. Heilt erligt, so burdi vektin kanska verið blakað út fyri at lata onnur heilsuvirðir sleppa frammat. Her liggur eisini tankin um, at góðtaka at tað finnast ikki quick fix til viðvarandi vekt tap, sjálvt um tað er ynskistøðan mong liva í. Hetta er væl skilligt, men her er tað aftur hugburðsbroyting sum skal til, viðvíkjandi hvussu vit meta okkara heilsu. At tað gongur seint fyri seg, er faktiskt nógv betur fyri teg – kropp og sinn. Høvdið og kroppur far betur umstilla seg, og betri vanar kunnu innbyggjast, tí tú gert tað sum skal til hjá einum vana, nemliga at geva tí tíð. At arbeiða við at innbyggja vanar sum gagnar heilsuni, bædi tí fysisku og mentalu, er vegurin fram, um tú javnan stríðist við vektspurningum. Lat tað, um tú hevði vektina sum mál, heldur vera síðuvinningurin við einum betri lívsstíli, og brúka minnið vektina sum metingarstøði fyri succes.
Samla sæð gevur hetta útlit til betur viðvarandi úrslit, tí ein betri lívsstílur við tíðini gerst ein vani, og ikki ein stór verkætlan sum mest av øllum blívur til eitt hart krevjandi arbeiðið, sum ongantíð ella sjáldan kennist sum tað eydnast.
Durita Poulsen
Durita Poulsen hevur eina bachelor í heilsu & føðslu og kandidatútbúgving í læring og menningartilgongdir frá Aalborg Universitet. Hon hevur búð í Keypmannahavn síðani 2012.
Durita hevur stóran áhuga í heilsu og vælveru hugtakinum, og fer at umrøða heilsu út frá einum breiðum perspektivið ella tað vit kenna sum; fysisk-, psykisk- og sosial heilsa.
Tískil verður kostur og rørsla umrøtt, men eisini hin síðan, at vit skulu minnast til at eingin er perfekt, at droppa ’alt ella einki’ mentalitetin og at hugleiga um tankameldur og annað ið kemur við heilsurákinum.
Durita Poulsen
Durita Poulsen hevur eina bachelor í heilsu & føðslu og kandidatútbúgving í læring og menningartilgongdir frá Aalborg Universitet. Hon hevur búð í Keypmannahavn síðani 2012.
Durita hevur stóran áhuga í heilsu og vælveru hugtakinum, og fer at umrøða heilsu út frá einum breiðum perspektivið ella tað vit kenna sum; fysisk-, psykisk- og sosial heilsa.
Tískil verður kostur og rørsla umrøtt, men eisini hin síðan, at vit skulu minnast til at eingin er perfekt, at droppa ’alt ella einki’ mentalitetin og at hugleiga um tankameldur og annað ið kemur við heilsurákinum.
Sólfinn Hansen
Sólfinn Hansen er føddur í 1978 á Klaksvíkar Sjúkrahúsi. Hann er upprunaliga úr Klaksvík, nú búsitandi á Kambsdali. Hann er útbúgvin cand.mag. í føroyskum og søgu og B.S.Sc. í stjórnmálafrøði. Hevur síðani 2003 undirvíst á studentaskúla, HF, handilsskúla, tekniskum skúla og á Fróðskaparsetrinum. Sólfinn er limur í Málráðnum.
Alexandra á Dul
Alexandra á Dul hevur eina HA í heimspeki og eina kandidatútbúgving í HRM frá Copenhagen Business School. Hon hevur búð í Keypmannahavn í 16 ár, og í tíðarskeiðnum 2012–2018 arbeiddi hon sum HR-partnari í eini miðalstórari heilivágsfyritøku. Summarið 2018 fluttu familjan og hon heim til Føroyar, og í dag búgva tey í Klaksvík, og hon starvast í Havn. Hon umsitur HR-pallin NOTION, sum m.a. er ein íblástrarkelda til HR-arbeiði í gerandisdegnum í Føroyum. Alexandra hevur serligan áhuga fyri HR og starvsfólkaviðurskiftum, og henni dámar væl at blogga um ymisk viðurskifti í gerandisdegnum.
Bergur Jacobsen
Bergur Jacobsen er føddur og uppvaksin á Stongunum í Klaksvík. Útbúgvin prestur frá Chichester Theological College, University of Southampton. Hevur verið prestur á Sandi, við donsku Kirkjuna í London, i Ordrup og í Føroysku Kirkjuni í Keypmannahavn. Starvaðist í Útvarpinum í átta ár, og var landstýrismaður fyri Sjálvstýrisflokkin í tvey ár. Bergur hevur ongantíð sæð ein heilan fótbóltsdyst, men spælt í nógvum hornorkestrum. Bergur hevur eisini verið blaðstjóri á Norðlýsinum og á Tingakrossi eitt stutt skifti.


text:
TÍÐINDI
Einar’s Akvavitt og Einar’s Vodka/in Uncategorized /by estraadmin
Føroyskt akvavitt og føroyskt vodka kemur i dag á hillarnar í Rúsdrekksølu Landsins. Tað er Einar’s Distillery, ið er framleiðari og er fyrsta góðkenda føroyska distillarí, og vørunar eru føroysk framleiðsla. Einar’s Akvavitt: Er kryddað við kumman, föroyskum urtum og distillerað við föroyskum vatni. Smakkurin er mildur og frískur. Hóskar væl til föroyskan mat og […]
Nýggj heimasíða/in Uncategorized /by estraadmin
Føroya Bjór hevur fingið nýggja heimasíðu. Síðan er gjørd til at rigga bæði til teldlar, fartelefonir og sjálvandi teldur og tað er Estra Vasti í Gøtu, sum hevur gjørt síðuna og myndinar hevur Finnur Justinussen frá Fotostudio tikið. “Vit eru sera fegin um at hava fingið eina nýggja snøgga heimasíðu”, sigur Einar Waag stjóri. Arbeitt […]
Minnist til J-dagin/in Uncategorized /by estraadmin
Jólabryggið 2017 frá Føroya Bjór er bryggjað. Føroya Bjór J-dagurin er nakað heilt serligt, og tað fara vit at fagna. Flest øll skeinkistøð í landinum fara at gera nakað burtur úr J-degnum. Tvøroyri: 17.00 Pubbin 22.00 Tvøroyrar Klubbi 23.30 Grottan/Hotel Tvøroyri Vágur: 17.00 Hotel Bakkin 21.00 Hjá Jugga Sandur: 22.00 Kafé Breiðateig Norðoyggjar: 19.00 Café […]
Tvey nýggj heiðursbryggj/in Uncategorized /by estraadmin
Katharina & Luther. Vit hava bryggjað 2 heiðursbryggj í samband við, at tað eru 500 ár síðani, at Martin Luther feldi tær 95 tesirnar á Slotshurðina í Wittenberg. Katharina von Bora, kona Luther var bryggari, plantukøn og hevði egið bryggjarí. Bryggjara á Føroya Bjór hava gjørt nógv burtur úr, at finna røttu rávørur, samanseting og […]
Ein heilsan til Einar Waag/in Uncategorized /by estraadmin
Eina Einar’s øl – Hjartaliga tillukku. Nógv eru tey, ið altíð hava kallað ølið hjá Føroya Bjór Einar’s øl. Starvsfólkið hevur valt at heiðra stjóran við einum serligum heiðursbryggi, kallað Einar’s Special. Hendan bjórin verður til sølu um nakrar dagar. Hetta, tí at Einar tann 1. Februar 2017 verður 70 ár, og at hann hevur […]


text:
Á ársfundinum hjá NAFO í seinastu viku varð avgjørt at hækka heildarkvotuna fyri tosk á Flemish Kap upp í 17.500 tons fyri 2019. Føroyar eiga 22,35% av heildarkvotuni. Sostatt hækkar føroyska kvotan 1420 tons, úr 2491 tonsum upp í 3911 tons.
Í nýggja vísindaliga tilmælinum var mett at heildarkvotan fyri tosk á Flemish Kap fyri 2019 kundi hækka úr 11.145 tonsum upp til í mesta lagi 20.800 tons. Tilmælið staðfesti eisini, at helst fór ein so stór hækking at hava við sær, at heildarkvotan fyri 2020 skuldi lækka niður í 12.400 tons.
Heildarkvotan fyri tosk á Flemish Kap verður ásett fyri eitt ár í senn. Soleiðis sum útlitini í løtuni eru, verður mett, at hækkingin næsta ár elvir til, at toskakvotan kann gerast meira støðug frá ári til árs, enn um valt varð at hækka kvotuna enn meira fyri 2019.
Á ársfundinum varð eisini avgjørt at fara undir at gera eina langtíðar umsitingarætlan fyri tosk á Flemish Kap. Talan er um eitt umfatandi arbeiði, og ætlanin er, at hetta arbeiðið skal verða liðugt fyri næsta ársfund.
Føroyska kvotan fyri svartkalva og kongafisk fyri 2019 verður ávikavist 211 tons og 69 tons, sum er tað sama sum í ár.
Harumframt vóru ein røð av viðurskiftum viðvíkjandi fiskiveiðuumsiting, eftirliti, gransking og hagtølum viðgjørd á ársfundinum.
Í føroysku sendinevndini vóru umboð fyri Uttanríkis- og vinnumálaráðið, Fiskimálaráðið, Vørn og Føroya Reiðarafelag.


text:
lbf.fo
Námsvinna í Grønlandi
Námsvinna hevur verið í Grønlandi síðan í 50'unum, tí stórur áhugi er fyri tí málmi, sum finst í grønlendsku undirgrundini. Námsfeløg úr øllum heiminum liggja framvið at sleppa fram at málminum í grønlendskum øki.
Byggifelagið MT Højgaard hevur verið rættiliga virkið í grønlendsku námsvinnuni, og í sambandi við verkætlanir hjá MT Højgaard virkar LBF í Grønlandi. Felagið hevur verið við til at gjørt tríggjar forkanningar í sambandi við útvinningarverkætlanir.
Forkanningarnar hava umfatað at gera fyrstu skitsurnar, útrokningarnar, hugskotini og geva eitt væl grundað boð upp á kostnaðin. Uppgávan hjá LBF hevur verið at tikið sær av øllum, sum hevur havt við vegagerðirnar at gera.
Verkætlanir av hesum slag verða gjørdar í neyvum samstarvi við grønlendskar myndugleikar. Náttúran er sera viðbrekin, og tí verður stór orka løgd í, at menniskjaskapti farvegurin verður so ósjónligur sum yvirhøvur gjørligt.


text:
Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnurin (AMEG) er settur á stovn við løgtingslóg nr. 39 frá 7. mai 1991 við seinni broytingunum.
Grunnurin hevur til endamáls at tryggja øllum íbúgvum landsins eina arbeiðsmarknaðareftirløn. Fæ grunnsins verður fingið til vega við at allir persónar undir 67 ár rinda grunninum 3% av teirra árligu skattaskyldu inntøku og allir arbeiðsgevarar rinda 3% av útgoldnum A-inntøkum.
Stovnurin fór undir regluligar útgjaldingar til persónar yvir 67 ár 1. apríl 1997. Ein persónur hevur rætt til eftirløn, tá hann hevur fylt 67 ár.


text:
Landskassin ógvusligan inntøkuvøkstur frá fiski- og alivinnuni
13. oktober 2018
Gongdin seinastu 8 árini í inntøkunum frá fiski- og alivinnuni er tann, at hesar inntøkur eru vorðnar ein alt meira týðandi partur av inntøkugrundarlagi landskassans og harvið føroyska vælferðarsamfelagnum. Samtundis eru krøvini til leiðslu og stýring av landskassabúskapinum vorðin harðari, serliga tí, at tilfeingisinntøkur eru óvissar inntøkur
Inntøkulop frá fiski- og alivinnuni
Í tveimum umførum seinastu árini havi eg sett Kristinu Háfoss, landsstýriskvinnu, skrivligar fyrispurningar fyri at fáa greitt at vita, hvussu stór samlaða inntøkan frá fiski- og alivinnuni til landskassan hevur verið nógvu seinastu árini.
Inntøkusløgini eru: Felagsskattur, kapitalvinningsskattur, uppboðssøla, avgjald á fiskatilfeingi og loyvisgjald (tøkugjald) á alivinnu.
Heilt frá 1997 og fram til 2010 fór samlaða inntøkan ongantíð upp um 30 mió, men síðani 2011 er samlaða inntøkan til landskassan økt munandi:
Í 2010 tilsamans 29 mió. kr.
Í 2011 tilsamans 194 mió. kr.
Í 2012 tilsamans 140 mió. kr.
Í 2013 tilsamans 273 mió. kr.
Í 2014 tilsamans 377 mió. kr.
Í 2015 tilsamans 407 mió. kr.
Í 2016 tilsamans 705 mió. kr.
Í 2017 tilsamans 789 mió. kr.
Kelda: Tøl frá Fíggjarmálaráðnum. Egin uppseting av grafikki.
Myndin omanfyri vísir m.a., hvussu knappliga inntøkurnar frá fiski- og alivinnuni vaksa í 2011 og hvussu skjótt árligu inntøkurnar síðan vaksa og floyma inn í landskassan, nærmast á hvørjum ári. Serliga stórur er inntøkuvøksturin í 2016 - eitt inntøkulop uppá yvir 70%.
Hesar sera stóru upphæddir eru komnar beinleiðis í landskassan, men vit skulu minnast til, at umframt tað, at landskassin hevur fingið nógvan pening, so hava kommunukassarnir eisini fingið sín góða part í øktum felagsskatti og øktum persónsskatti av nógv økta virkseminum, sum hesar vinnur hava skapt í Føroyum. Og so skulu vit heldur ikki gloyma, hvussu stórir ringvirkningarnir eru av hesum vinnum kring landið - teir eiga ikki at undirmetast.
Góðir og støðugir vinnukarmar
Vit vita øll, at tað gongur væl í fiski- og alivinnuni í løtuni, og vit síggja í omanfyri nevnda yvirliti, at vinnurnar báðar hava lagt nógv eftir seg í landskassan seinastu árini. Tølini tala greitt.
Flestu fólk - eg sjálvur íroknaður - halda tað vera rímiligt, at vinnan leggur nakað eftir seg beinleiðis í landskassan - og sjálv hevur vinnan einki ímóti hesum.
Tann brennandi spurningurin er altíð, hvussu nógv er rímiligt, at vinnan skal leggja í landskassan?
Her ber ikki til at seta eina ávísa upphædd á, men sum meginreglu eiga vit m.a. at hava fyri eygað at:
- Føroyska fiski- og alivinnan eigur ikki at hava verri skattlig viðurskifti enn kappingarneytar okkara uttan úr heimi – helst betri
- Fiski- og alivinnan eiga at fáa góðar og støðugar umstøður, so m.a. íløguætlanir kunnu leggjast og fremjast
- Tað eigur ongantíð at verða tørvurin á fíggjarlógini, sum avgerð, hvussu nógv hesar vinnur skulu gjalda í landskassan
Megna vit hetta, og tað eigur at bera til, so fær vinnan góðar umstøður, og landskassin fer framhaldandi at fáa sín góða part frá hesum vinnum. Verður rætt atborið, so verða landskassans inntøkur frá fiski- og alivinnuni framhaldandi ein grundarsteinur undir føroyska vælferðarsamfelagnum.
Hinvegin, so ber til at siga, at um ikki rætt verður atborið, so fer tað at fáa vanlukkuligar fylgjur fyri alt tað føroyska samfelagið.
Støðan í dag
Skatta- og avgjaldsskrúvan verður alsamt meira og meira táttað.
Uppaftur meira skal fáast inn frá fiski- og alivinnuni og eftir uppskotinum til fíggjarlóg fyri 2019, so heldur hendan tátting fram og sær ikki út til at steðga.
Hetta er ein stór vandakós, tí hesin skatta- og avgjaldspolitikkur gongur beint ímóti meginreglunum, sum eg nevni omanfyri.
Her má broyting koma í, og tað ongantíð ov skjótt.
Magnus Rasmussen
løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin
RN
Aftur


text:
ES hevur gjørt av at seta strangari krøv til veiðuváttanir frá triðjalondum. Umframt upplýsingar um vektina av vøruni, verða framyvir eisini kravdar upplýsingar um landaða nøgd. Um so er, at eitt partí er sett saman av fiski frá fleiri landingum, skulu upplýsingar latast um, hvussu nógv av landaða fiskinum er brúkt til framleiðslu av júst hesum partínum.
Norsku fiskivinnumyndugleikarnir hava kunnað vinnuna um, at strangari krøv verða sett til veiðuváttanina framyvir.
Frá 1. januar í ár hevur ES kravt, at triðjalond, sum útflyta fiskavørur til ES, lata eina veiðuváttan fylgja við vøruni. Hetta er ein váttan, sum skal tryggja, at fiskavøran er fiskað lógliga.
Krøvini til tílíkar veiðuváttanir verða framyvir strangari. Nýggju krøvini frá ES eru, at upplýsast skal, hvussu rávøran frá hvørjari landing verður brúkt. Enn hava norðmenn tó ikki góðtikið nýggju krøvini.
Longu 15. august í ár hevur ES givið øllum limalondum boð um broyttu ásetingarnar. Fyribils eru fáar afturmeldingar um, hvussu gongur at hava eftirlit við nýggju reglunum, men norðmenn boða frá, at onkrir trupulleikar hava verið við at fáa norskar vørur inn í ES, men at hetta hevur lagað seg, orsaka av, at norskir eftirlitsmyndugleikar hava kunnað ES um norsku veiðuváttanina.
Í sambandi við hetta mál hava samráðingar verið millum norskar og ES myndugleikar, har norðmenn krevja undantak frá hesum nýggju reglunum.
(Kelda: www.kyst.no).


text:
Spanskt
Spanskt er almenna málið í Spania og 20 londum í Latínamerika. Harafturat verður spanskt nógv tosað í USA og í Filippinunum. Í dag tosa næstan 400 milliónir fólk málið, og tað mennist og veksur í hvørjum. Spanskt er heimsins 4. størsta mál aftaná kinesiskt, enskt og hindu. Lærir tú teg spanskt, kanst tú eisini klára teg uttan fyri ferðafólkamálini í Spania, og fert tú út um Europa, letur ein heilur heimur seg upp fyri tær. Tú kanst tosa við lossingarmenn í Mexico, hjálpa gøtubørnum í Colombia, læra at dansa tango í Argentina ella kjakast um kollvelting við taxasjaførin á Kuba.
Undirvísingin í sponskum hevur til endamáls:
– at næmingurin lærir at lesa, tosa og skriva lætt spanskt
– at næmingurin fær innlit í spanskt mál og spanska og latínamerikanska mentan og samfelagsviðurskifti


text:
Í 30′- og 40’unum leigaði Christian Restorff, árliga út klub-kømur, sum vóru ogn hjá familjuni. Hetta steðgaði í 1950, tá Restorff setti sær fyri at byggja nýtt hotel. Hotellið lat upp í 1951, og fekk navnið “Hafnia”, sum merkir “havn” á latíni.
Hotel Hafnia bjóðar bestu karmar til at hýsa gestum, har móttøkan alt døgnið er til reiðar at hjálpa gestum. Á Restaurant Hafnia hava vit fjølbroyttan og góðan mat á skránni, borðreiddan av professionellum kokkum og tænarum. Vit hava nógvar veitslur og døgurðar í okkara hugnaligu veitsluhølum.
vit syrgja sjálvandi eisini fyri mat og tænarar út av húsinum
Myndir
Deil hesa síðu


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Uppboðssølan av veiðirættindum steðgar menningini
Tak niður
Páll Gregersen ávarar enn einaferð politisku skipanina ímóti at selja veiðirættindi á uppboði.
- Eingin nýggjur aktørur kemur inn í fiskivinnuna gjøgnum uppboðssøluna, og ongar íløgur verða gjørdar í nýggj skip við mest framkomnu tøknini, óttast stjórin á Fiskavirkinum í Gøtu:
Páll Gregersen vísur á, at síðstu árini hevur eingin gjørt íløgur í nýggj skip. Tey skip, sum føroyingar hava keypt, eru skip, sum fiskivinnan í grannalondunum hevur skift út við nýggjari og meira framkomin skip:
Sambært lógini um fyrisiting av sjófeingi skal rætturin at veiða part av føroyska fiskiríkidøminum bjóðast út á uppboðssølu. Tá avtornaði varð uppboðssøluparturin nógv minni enn politisku ambitiónirnar og upprunaligu ætlanirnar.
Í eygunum á stjóranum á Fiskavirkinum í Gøtu er frægara loysnin at skriva út nøkur fleiri loyvi, um politiska skipanin ynskir nýggjar aktørar inn í fiskivinnuna.
Fyri at sleppa undan spekulatión við fiskiloyvum ber, sambært Páll Gregersen, til at áseta ein brúksrætt og áleggja eitt høgt kilogjald til landskassan fyri kvoturnar, um reiðarí velja at selja tær víðari til onnur.
Í ár verða rættindi at veiða svartkjaft, norðhavssild, makrel og botnfisk í Barentshavinum bjóðað út á uppboðssølu.
Uppboðssølukunngerðin, sum hevur verið til hoyringar og væntandi verður lýst beint eftir páskir, leggur upp til, at alt skal seljast á afturlatnari uppboðssølu.
Á opnari uppboðssølu vinnur hægsta boð. Men á afturlatnari uppboðssølu er tað lægsta, vinnandi boðið, sum ásetir prísin, sum allir keyparar skulu gjalda:
Sí eisini


text:
CCF 147
TSB A 37
1 Tað var um ein halgan dag,
teir skuldu til vøku gá,
krypilin sang so fagran sang,
at eingin kann vøku ná.
Stígum fast á várt gólv,
sparum ei vár skó,
Gud man ráða,
hvar vær drekkum onnur jól!
2 Tað var um ein halgan dag,
teir skuldu til vøku ganga,
krypilin sang so fagran sang,
at eingin kann vøku halda.
3 Riddarin bað tá bíða sær,
meðan hann gekk har niður,
haðan tá á Vatnsoyri,
sum krypilin fyri situr.
4 “Hoyr tú tað nú, krypilin,
hví gert tú tað svá,
at tú syngur so fagran sang,
at eingin kann vøku ná?”
5 “Eg veit eina moy út í tann garð,
sum betri er mær enn tær.”
Rósival stóð og lýddi hará,
tað gekk hans huga so nær.
6 “Hoyr tað tú nú, krypilin,
satt sig tú mær frá,
hvussu eitur tað lítla menni,
ið tá frúu ár?”
7 “Bæði um dagar og dimmar nætur
er hann í moynnar sali,
tað er hansara rætta navn,
riddarin Rósival.”
8 Tað var riddarin Rósival,
illa varð hann við,
so var mær av sonnum sagt,
hann fell í óvit niður.
9 Ikki kom hann av skógi heim,
fyrr enn lidnar vóru nætur tvær,
hans frú gongur honum ímót,
hon var bæði mild og mæt.
10 Hans frú gongur honum ímót,
og fellur tá honum til fóta,
hann rendi hana av vreiði burt,
vánt var at søkja til bóta.
11 “Hoyr tú, kongurin harri mín,
tú lina mínum veldi,
eg giti onga skemtan gjørt,
nú á hesum kvøldi.”
12 “Tú skalt fara í myrkastovu,
gera tær tað til tykki,
hvørki skalt tú hagar fá,
matin ella drykkju.”
13 “Um enn eg fari í myrkastovu,
tað linar ei mínum veldi,
eg giti onga skemtan gjørt,
nú á hesum kvøldi.”
14 Myrkastova stóð skamt ífrá,
sum dreingir plaga útríða,
hagar bleiv tá riddari førdur,
segði, so gott skal bíða.
15 Myrkastova stóð skamt ífrá,
sum dreingir plaga í basta,
har kom krypilin krúpandi
við sítt fuglalass.
16 Har kom krypilin krúpandi
við sítt fuglalag,
har kom drotning leypandi,
hon fell fyri honum í knæ.
17 Hann hevði upp sína høgru hond,
hann sló hana undir vanga,
hon var sær alt blíðari,
hon vildi ei frá honum ganga.
18 Enntá var tað drotningin,
hon snúðist av teirri breyt,
hon kom aftur við seingjarklæði,
hon reiðir upp við skreyt.
19 Rósival situr í myrkastovu,
allir vilja hann vega,
rósur sprungu á kongsins borði,
tá ið hann fór at læa.
20 Myrkastova stóð skamt ífrá,
sum dreingir plaga útríða,
haðan bleiv tá riddari førdur,
so tann, ið gott vil bíða.
21 “Tað ið tú sást í myrkastovu,
tað letur tú siga,
tá ið eingin noyddi teg til,
skuldi tú sitið og tigað.”
22 “Tað eg sá í myrkastovu,
mær fyri eygum bar,
tað heldur tú einki vera,
tó at tú verður tað varur.
23 Tað eg sá í myrkastovu,
tað tykir tær harm,
eg sá tína drotningina
sova hjá øðrum manni.”
24 “Lýgur tú á drotning mína,
tú skalt missa lív,
í hesum somu fótsporum
við hvøssum slíðraknívi.”
25 “Ikki skal hann fyri mína skuld
missa sítt unga lív,
hvørt orð sigur hann satt ífrá,
tóat eg eri títt vív.”
26 Døma teir um drotningina,
ei mátti niður falla,
hoyrast mátti uttanhalla,
rætt sum trummur gjalla.
27 Har kom krypilin krúpandi,
fell for kongi í knæ:
“Harra, tilgev vreiðina,
bæði drotning og mær!
28 Eg átti mær eina stjúkmóður,
hon vildi mær so illa,
hon skapti meg í krypilslag
á Vatnsoyri at liggja.
29 Eg átti mær eina føðursystur,
hon meg betur unti,
hon legði mær ráðini,
tey mær alvæl dugdu.
30 Hon legði mær ráðini,
tey mær alvæl dugdu,
hon skapti meg í hindarlag,
at allar skuldu mær unnast.”
Stígum fast á várt gólv,
sparum ei vár skó,
Gud man ráða,
hvar vær drekkum onnur jól!
CCF 147
TSB A 37
Handrit: Savn Hammershaimbs (AM, Access. 4). Schrøters Blandinger, nr. 32.
Útgávur:
1. Føroya kvæði (N. Djurhuus greiddi til útgávu 1972), Band VI, s. 140.
2. Føroya kvæði (Inngangur og úrtøk eftir Dánjal Niclasen, 2003) 30. bind, s. 149.
Heimild: Úr Suðuroy: Billa Sofía Dánjalsdóttir (1821 -1871), Fámjin, 1848.
Á veg í kirkju verða fólkini tarnað av einum krypli, sum syngur so fagurliga, at tey verða øll ov sein til messu. Krypilin hevur eisini so mikið vald á kvinnum, at sjálv drotningin leitar sær til hansara at sova hjá honum. Tá ið kongur ætlar at drepa drotningina afturfyri, biður krypilin hann náða tey bæði. Hann sigur eisini, at stjúkmamma sín hevur umskapað seg til krypil, men at ein gumma gav honum gávuna at syngja so fagurliga, at eingin sleppur undan at fáa tokka til hansara.
á føroyskum: CCF 147 (bert á føroyskum)


text:
Dagsins lúka í Jólagreat er við heimsins fyrsta rapp jólasangi, nevniliga 'Christmas Rappin'' hjá amerikanska rapparanum Kurtis Blow.
Í gjár var ein Bob Dylan jólasangur á skrá, og tað stuttliga er at Bob Dylan og Kurtis Blow samstarvaðu einaferð. Í sjálvsævisøguni Chronicles Vol. I skrivar Bob soleiðis:
"Danny [Lanois] asked me who I’d been listening to recently, and I told him Ice-T. He was surprised, but he shouldn’t have been. A few years earlier, Kurtis Blow, a rapper from Brooklyn who had a hit out called “The Breaks,” had asked me to be on one of his records and he familiarized me with that stuff, Ice-T, Public Enemy, N.W.A., Run-D.M.C. These guys definitely weren’t standing around bullshitting. They were beating drums, tearing it up, hurling horses over cliffs. They were all poets and they knew what was going on."
Gamaní eru ymiskar meiningar um hvussu væleydnað samstarvið millum Bob og Kurtis er ('Street Rock' frá 1986), men tað er so eitt samstarv. Tað ber eisini til at síggja Bob sum eitt slag undangongumanni fyri rapp tónleik, og ein sangur sum 'Subterranean Homesick Blues' er av summum skýrdur "fyrsti rapp sangur nakrantíð".
Kurtis Blow var fyrsti rappari at hava kommersiellan undanvind, og hann var eisini fyrstur at gera plátusáttmála við eitt stórt plátufelag (Mercury í 1979). Mercury útgav sum tað fyrsta stakplátuna 'Christmas Rappin'' (1979). Ikki ein yvirdrivið jólaligur sangur, men lagið er fínt og rappið situr sum tað skal. Rapp jól eru eisini jól!


text:
Bob de Jong
Bob Johannes Carolus de Jong (føddur 13. november 1976 í Leimuiden) er ein niðurlendskur ítróttamaður, sum íðkar skoyturenning á langteinum. Á 10000 metra-teininum hevur hann vunnið gull, silvur og bronsu á Vetrar-Olymisku leikunum, gull í 2006, silvur í 1998 og bronsu í 2010 og 2014. Í 1998 setti hann trý heimsmet , harav tvey vóru juniormet í 3000 metrum við tíðini 3:53.06 og í 5000 metrum við tíðini 6:37.55. Tíðin á 3000-metra teininum var somikið sakjót, at hon eisini rakk til heimsmet hjá teimum vaksnu. Hann hevur fleiri ferðir vunnið gull, silvur og bronsu heiðursmerki á HM.
Á netinum[rætta | rætta wikitekst]


text:
Liðkappingarnar í amboðsfimleiki vera í vikuskiftinum, 19.& 20. november 2016 í Fimi í
Tórshavn.
Bólkarnir í kappast skula eru: pinkur B, pinkur, smágentur, gentur, kvinnuunglingar og
kvinnur. Piltar B, piltar, smádreingir, dreingir,mansunglingar og menn.
Kappast verður í øllum amboðunum. 4 amboð á kvinnusíðuni og 6 á mannfólkasíðuni.
Skráin til kappingina er hendan:
Skráin:
Leygardagin 19. november:
Kl. 08.00 – 08.50 Felags upphiting fyri kvinnuungilngar, kvinnur og menn.
Kl 09.00 Liðkapping fyri kvinnuungilngar, kvinnur og menn.
Kl. 11.00 – 11.50: Felags upphiting fyri gentir, dreingir og mansunglingar
Kl.12.00: Liðkapping fyri gentir, dreingir og mansunglingar
Kl. 14.00 - 14.50 Felags upphiting fyri Pinkur B og Piltar B.
Kl. 15.00 Liðkapping fyri B bólkarnar
Sunnudagin 20. november:
Kl. 12.00 - 12.50 Felags upphiting fyri pinkur, smágentur, piltar og smádreingir.
Kl.13.00 Liðkapping fyri yngru bólkarnar


text:
Heim » Klubbabøkur » Kepler62
Klubbabøkur - bøkur merktar við "Kepler62"
Hesar bøkur eru sendar út til klubbalimir í 2017.
Vís alt at sova at vaksa upp at vaska sær dýr einsemi familja fantasi fantasy ferðast Flekk forelskilsi Fívil gandur Harry Potter harðskapur hatur heilsa Hervilgi Henry Herviligi Henry john blake jól Kepler62 kríggj kærleiki loyndarmál loynidómur lættlesibók Mamma Mu PAX petur kanin science fiction serligan tørv sjálvsálit og sjálvsvirði sjúka skemt skipslív skrímsl skúli sorg sosialir førleikar spenningur teknisøga Tsatsiki vinalag vinir vitello William Wenton ævintýr Í skúla Øssur og Maria


text:
Músabróðir
Músabróðir ella mortítlingur (frøðiheiti - Troglodytes troglodytes) livir um allan heim. Omaná er hann morreyður, í neðra gráligur við svørtum rondum. Eisini honum dámar best, har sum grýtut er, sum í bjørgum og urðum ella við garðløg og veggjahús. Reiðrið hevur hann millum steinar, ella hann heingir tað upp undir væðingina á húsum — sethúsum líka væl sum úthúsum. Frálíka væl er tað gjørt; gras og mosa fløkir hann fast saman til ein snøggligan rundan knøtt við rúmi innan til at verpa og verma í — ytst eru nøkur grov strá til at halda saman, innast er mjúkasti mosi ella fjøður. Dyrnar eru á síðuni, eitt hol so trongt, at eingin annar fuglur sleppur inn at gera honum ónáðir. Báðir makarnir eru um verkið, og sama reiðrið nýta teir í mong, mong ár — við uppábót sjálvsagt. Har inni verpur bøgan so 6—8 elalítil hvít egg við reyðum prikkum. Eftir 13 døgum eru ungarnir útkomnir. Oftast klekja teir gomlu tá aftur aðru ferð. Fyrst, ið ungarnir koma úr reiðrinum, eru teir sera ússaligir at flúgva, og stinnfloygdur fuglur verður músabróðir aldri. Men fermur og fimur er hann, kvikur til fóts, kimiligur og knappur í vendini, so tað er lítið meir enn at eygleiða hann. Friður er ikki í honum, hoppar, titar, støkkur runt í heilum, skimast og kagar eftir øllum, smýgur inn í hvørja holu — so hann kann væl eita músabróðir. Altíð er hann fróur og kátur, syngur bæði árla og síðla, og syngur fagrast av øllum Føroya fuglum — og so harðmælt hatta lítla er! Um summarið trýtur ikki føðin, grindalokkar, flugur, smáir ormar o. a. Men í kava er ofta svangligt; tá leitar hann at húsum, stundum inn í hjallarnar at pikka mottu, ella hann setur á krovini. Kuldin sýnist ikki at rína á honum. Í tættasta kavaroki, tá ið hinir fuglarnir kúra og krógva seg, tá hoppar hann líka fúsur og bragdligur millum holurnar. Og so skjótt hann kennir ein linna í rokinum, sker hann í at syngja, so glaðliga, at fólk lívast upp og fær kenslu av sól og várlýkku. — Mangur hevur roynt at ala hann, men í búri livir hann ikki.[1]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Orð: Jørgen Hammershaimb
Lag: Regin Dahl
Um várið sólin vermir blómur vakrar
og elur spírandi og grønar akrar,
tá áin klár man renna,
og aldan dandar blíð;
man hjartað ikki kenna
hjá sær so vorðna tíð?
Ungdómslív, vársól fyri sinnið!
Ungdómslív, kelda fyri minnið!
Ungdómslív.
So lætt og frítt er sinnið hjá tí unga,
tað blíðkar sorg og álvarstankan tunga,
til barmin lív tað gevur,
til vakurt og til nýtt
tað unga sinnið dregur,
ger hjartaslagið títt.
Tann ungi, hann er djarvur til at teinkja,
lætt er tað hann til avreksverk at leinkja,
hann hugsar altíð fróur
at gera hug til verk,
og um hann skjótt varð móður,
var trúgvin líka sterk.
Og fyri øllum góðum heitt slær hjartað,
so fegin man hann dragast at tí bjarta;
hann hjartað burtur gevur,
ja meir enn eina ferð,
tó líka nógv hann hevur
av tí, sum vinin ger.
Lat ungdómslívið væl og vakurt trívast,
av minninum tú seinni skalt upp lívast;
lat ungdómsminnið lýsa,
tað er so gott eitt mið,
tað lat tær vegin vísa
til troyst og góðan frið.


text:
Orð: John Nelson Darby
Lag: Elevine Heede
Týtt: Victor Danielsen
1. Upp, mín sál, tín Gud teg leiðir,
einki vald kann forða tær!
Hygg bert upp, hann vegin greiðir,
fram við fríum móti far!
Vil teg oyðimørkin brenna,
og er sál tín veik og móð,
hygg tá upp, og tú skalt kenna,
lívsins kelda flýtur góð!
2. Lat bert ótta, iva fara,
hugsa um tíns Faðirs makt!
Hann vil teg á vegnum varða,
leiða, sum hann hevur sagt.
Gud teg allar ævir føðir
og á faðirarmi ber;
undir trælakoyrli bløðir
tú ei, tí tú fríur er.
3. Og tá skjótt teg frelsarhondin
leiðir í Guds ríki inn,
áh, hvør frí og glað er ondin,
áh, tann hvíld í sál og sinn!
Tá tú sært tað, trúð tú hevur,
vælkend Jesu rødd er tær;
her hann ljós og frið tær gevur,
hvílu við sítt hjarta har.


text:
Tá ið føroyska útgávan av Hvítu bókini eftir Einar Már Guðmundsson varð løgd fram í Norðurlandahúsinum 4. juni 2011, skrivaði Uni Arge grein í Sosialinum um Einar og hansara gløggu eygleiðingar í sambandi við fíggjarkreppuna, sum tók seg upp í Íslandi í 2008. Greinin er at lesa í savninum hjá Sosialinum undir hesum leinki, ið […]
Politiken hevur verið á framsýning á Norðuratlantsbryggjuni og hugt at framsýningini við myndum hjá Steffan Danielsen, og hava samstundis eisini ummælt bókina sum kom út fyri ári síðani. Framsýningin fær einans 2 stjørnur, men bókin fær 4 stjørnur. Steffan Danielsen er ikke særligt kendt i Danmark. Det vil udstilling på Nordatlantens Brygge ikke ændre ved. […]Halt á at lesa …
Bókin “Fisken i Dukkevognen” hjá Trine Rytter Andersen fekk 4 stjørnur í ummæli í Berlingske tann 20. jauar 2011. Mai Misfeldt ummælir, og hevur serliga heft seg við frálíku náttúrutekningarnar hjá Astrid, og hvussu væl náttúrunnar fjølbroytni er lýst. Samstundis ger hon vart við, at hon er ikki samd við Trine Rytter Andersen um at […]Halt á at lesa …
Sum vera man hava sjúkrasystrar stóran áhuga í eini bók sum viðger teirra arbeiðsumhvørvi, fyri ikki um at tala, setir teirra umhvørvi í ein sera spennandi, men óhugnaligan samanhang. Blaðið hjá sjúkrasystrum í Danmark, “Sygeplejersken” bar fram hetta ummæli av “Organiseret liv” í blaði nr. 4, 2010, ið Gete Bjerring, sjúkrarøktarfrøðingur, hevur skrivað: Hygiejnesygeplejerskens første […]Halt á at lesa …


text:
Feigdarsveimari
Feigdarsveimari (frøðiheiti - Apus apus) er svartur um allan kroppin, uttan undir øsinum hevur hann ein hvítan blett, og hann er torførur at síggja. Gamlir fuglar eru eisini eitt sindur ennihvítir. Sum sagt er um sveimararnar, so flýgur hann á eyðkendan hátt við stinnum veingjum, og tað stendst av tí sermerkta veingjarskapinum. Velið er stutt og sýlt. Hann flýgur ofta ógvuliga skjótt, ella hann sveimar leingi. Floglátið er høg og langdrigin skríggj, og tað hoyrist mest á reiðurstaðnum. Av tí at sveimarar flúgva so fram úr væl, koma onnur sveimarasløg av og á, tó sjáldan, í Norðuratlantshav. Til dømis alpusveimari úr Suðurevropa er størri og ljósari. Hann er eisini nógv hvítari um búkin. Feigdarsveimarin er vanligur búfuglur víða um í Ásia, Evropa og Norðurafrika. Hann er flytifuglur, um veturin er hann í Suðurafrika. Hann eigur ikki í Norðuratlantshavi, men er vanliga at síggja her um summarið frá mai mánaði út í september (teir flestu í juni-juli). Feigdarsveimari kemur heilt norður til Íslands. Hann flýgur vanliga fram við fuglabjørgum, tí har tekur hann nógv flogkykt á flogi heitar summardagar. Fuglabjørgini líkjast nógv bústaði hansara í Evropa, býum við høgum húsum.


text:
20. februar 2017
Nú koma vetnisbilarnir til Íslands
Skeljungur, ið m.a. eigur Magn í Føroyum, er partur av samstarvi um veiting av trimum vetnisstøðum og einari elektrolysu framleiðslueind til íslands. Málið er at gera eitt landsumfatandi vetingarnet av vetnisstøðum
Kelda: biopress.dk
Avtalan fevnir m.a. um at Nel ASA skal eiga 10 prosent og Skeljungur 90 prosent av nýstovnaða felagnum Icelandic Hydrogen, ið skal menna eitt net av vetnisstøðum og harvið fáa fleiri vetnisbilar út á íslendsku vegirnar.
Les alla greina


text:
Liktinstein
Liktinstein er eitt land í Miðevropa, sum liggur millum Sveis og Eysturríki. Landið er sera lítið og fevnir bert um áleið 160 km2. Fólkatalið er umleið 37.000. Høvuðsmálið í Liktinstein er týskt. Liktinstein er einasta týskt-talandi land, ið ikki hevur mark við Týskland. Liktinstein er eitt fúrstadømi. Høgt uppi í Ríndali, á markinum ímillum Sveis og Eysturríki, er lítla týskmælta fúrstadømið Liktinstein. Liktinstein er eitt av fáu smáríkjunum í Evropa, sum hevur megnað at varðveitt sjálvræði sítt. Heilt óheft er landið kortini ikki, tí at tað hevur gjaldaoyrasamband við Sveis og nýtir eisini postverkið og telefonverkið í Sveis. Í uttanríkismálum samstarva teir eisini við grannan fyri vestan. Fíggjarligar tænastuveitingar eru týdningarmiklar fyri búskapin í Liktinstein, og fræls bankalóggáva og støðug politisk viðurskifti draga mong peningafólk higar. Virkin landbúnaður, blómandi smáídnaður og ferðavinna veita landinum góða inntøku. Mongu vinnuvegirnir gera Liktinstein til ógvuliga ríkt land. Liktinstein ger vøkur frímerkir, ið eru nógv eftirspurd millum savnarar. Frímerkjasøla er um 10 % av árligu ríkisinntøkunum.


text:
Orð: Ismar Joensen
Lag: Eyðun á Lakjuni
1. „Eg kenni hann, og hann kennir meg“
– tann størsta lukka, ein sál kann náa.
Hann sjálvur leitaði á mín veg
og hevur reinan frá synd meg tváað.
2. Ei so at skilja, at eg í dag
júst eri reinur í mannaeygum,
men tá eg komi inn í Guds stað,
er skikkjan fullrein í blóði reyðum.
3. Tað blóð, sum tváar vanhalgar menn,
tað rann á Golgataheyggi niður
og er mín reinsan og tváttur enn,
sum Gud í orðinum sjálvur sigur.
4. Ja, tað er rós mítt og heiður mín,
at blóð Guds Sonar er loysigjaldið.
Við tí vann Jesus stórsigur sín
á deyðahøvdingans ónda valdi.
5. Hav trúgv tí, sál mín, á krossins blóð,
so ber tað framá á halgum vegi.
Við tí tú stinn kanst tær bróta slóð
og standa óskemd á evsta degi.
6. So lat bert háða og spotta teg
teir menn, sum líta á lærdómssnildi;
nógv størri er, at Gud kennir meg
og blóðsins vegna mær vísir mildi.
7. Sjá, tað er náðin frá Harrans hond,
er sigurskraftin, sum ber av øllum,
er vísdómskeldan, er lív og ond,
er tað, sum reisir meg upp av føllum.


text:
Marjun Lavarsdóttir, nevnd “vísa Marjun”, í Øravík var slektað av Strondum í Eysturoy. Bróðir hennara, sjóvarbóndin, sigldi á Finnmarkina í Noreg við handilspørum. Einaferð vóru báðar systrar hansara við. Systir Marjunar læði eftirlátur á seg, tá ið hon hoyrdi finnarnar telja upp pørini; men Marjun sat álvarsom. Marjuna skaddi tí einki, men hin systirin doyði, sum hon sat, og var hetta hildið at vera finnagandur.
Meðan Marjun var á Finnmarkini, fór hon ein dagin inn á gólvið hjá einari grannakonu. Har hekk ein pottur uppiyvir við vitormaløgi og kókaði. Konan segði við Marjuna, at hon fór at støkka út eitt lítið og legði henni ríkan við, at hon mátti ikki nema við pottin. Nú ber ikki vandari á, meðan konan er burtur, enn at løgurin kókar upp undir lokið og í eldin. Marjun tekur lokið av og kemur at nerta við skúmið; hon kolast um fingurin og stingur hann í munnin. Í sama bili kemur konan í dyrnar og rópar: “Skamm fái tú! nú tókst tú tað, sum eg hevði ætlað soni mínum.” Á henda hátt fekk Marjun gandakraftina.
Marjun var tríggjar ferðir gift. Ein maður hennara varð dripin av seyðatjóvi. Seinnameiri fekk hesin drápsmaður kreft í munnin og fór til Marjunar at biðja hana grøða seg; men hon sýtti honum og segði, at hetta hevði hann fingið av tí, at hann tók blóðigan knívin í munnin, tá ið hann hevði dripið mann hennara. Tá ið tjóvurin doyði, iðraði Marjun seg tó um tað, at hon hevði sýtt honum, og segði, at tað var tað einasta illa, ið hon hevði gjørt.
Triðja og síðsta ferðin, ið Marjun giftist, var til Øravíkar í Suðuroy. Tað fyrsta, sum hon kom hagar, tók hon sær fyri at fáa alt í betri stand. Hon læt gera nýggjan og betri hoygarð, Stóragarð (fyrr hevði hann verið so vánaligur, at seyðurin gekk inn og át av hoynum). Bóndin helt tað vera ringt at fáa grót, men hon segði, at tað skuldi eingin neyð vera við tí, og fekk ein nyk, sum búði í Nykarvatni (undir Mannaskarði Øravíkarmegin), at draga grót til. Langafjós læt Marjun eisini gera. Við genturnar segði hon, at tær skuldu ikki leggja lag í at vaka uppi yvir kúnum. Tá ið kýrnar kálvaðu, stóðu kálvarnir bundnir um morgunin við silkibondum — hetta gjørdu vættrarnar.
Elsti sonur Marjunar fór til Porkeris at fríggja. Mamman hevði sagt við hann, at hann mundi fara at fáa sær konu úr Porkeri. Tá ið hann kom á hálsin, vóru døtur Mikkjals í Eystrum, tríggjar í tali, úti og reiddu tøð. Tær tvær yngru, sum vildu so fegin hava hann, lupu inn til at lata seg í skrúð — hann kom óvart á tær tann dagin — men hin triðja varð standandi við arbeiði sítt og segði, at vildi hann ikki síggja seg í gonguklæðum sínum, skuldi hann lata seg vera. Hana valdi hann sær til konu.
Marjun hevði ta gávu at kunna síggja á fólki, hvat tey hugsaðu. Eina ferð sum sonarkonan var norðuri í Øravík og gisti — hetta var, áðrenn tey giftust — sat Marjun í roykstovuni og bant. Sonarkonuni var hyggjandi upp á hana, og hon hugsaði við sjálvari sær: hon er ikki so vøkur, sum frásøgn hevur verið. “Lítla mín! Marjun Lavarsdóttir hevur ikki allar dagar verið, sum hon er nú,” segði Marjun, og hin varð so snópin við, sum hon hevði verið tikin á búri. Ein annan dag sá sonarkonan Marjuna lata niður í pottin til døgurða og hugsaði við sær, at hetta var ov lítið til alt fólkið. Tá segði Marjun við hana: “Lítla mín! Tað er ikki alt fyri eygunum, ið etast skal.” Hin var bilsin við, men Marjun segði, at hon skuldi ikki ræðast seg. Síðan komu tær at vera so ógvuliga góðar hvør við aðra.
Marjun liggur grivin í Froðba, og gravsteinur hennara er á Froðbiar kirkjugarði enn.
[Greint er frá Marjuni eisini í søguni »Turkar í Suðuroy«.]
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Lívfrøði
Lívfrøði (biologi) er læran um lív. Grikska orðið, biologi, er samansett av orðunum bio, sum merkir liv og logos, som merkir vitan ella frøði. Lívfrøðin fevnir sera vítt, og fleiri øki verða ofta roknað sum sjálvstøðugar vísindagreinir.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Lívfrøðin kann førast aftur til gomlu grikkarnar. Serliga Aristoteles (384 f.Kr. - 322 f.Kr.) eygleiddi nógv dýr og plantur. Hann bólkaði og setti fram ástøðir. Í 1600-talinum var mikroskopið uppfunnið og framdi hetta eina kollvelting innan økið. Til bar nú at síggja kyknur, bakteriur og annað. Í 1859 gav Charles Darwin bókina On the Origin of Species út og legði harvið lunnar undir læruna um lívmenningina.
Í 20. øld varð funnið útav, at arvaeginleikarnir liggja goymdir í lítlunum kromosomunum, og nógv framstig vóru síðani gjørd innan arvalæruna, sum t.d. at kromosomini eru ein dupultspiralur, sum nú verður nevnt DNA.
Høvuðsøki innan lívfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Innan lívfrøðina eru nógvar lærugreinar savnaðar:
- á atom- og mýlisstigi eru mýlsk lívfrøði, lívevnafrøði og í ávísan mun arvafrøði.
- á kyknustigi er kyknulæra og smáverulívfrøði (mikrobiologi).
- á fleirkyknustigi er lívsvirkisfrøði, kropsbygnaðarlæra (anatomi) og vevnaðarlæra.
- tá talan er um menning (ontogeny) av verum eitur lærugreinin (developmental biology).
- tá talan er um arvafluting millum foreldur og avkom eitur lærugreinin arvafrøði.
- á tí stigi sum viðgerð atburðin hjá bólkum av verum er atferðarfrøði.
- á tí stigi sum viðgerð búfjøld (population) er (population genetics).
- (systematikk) og (taksonomi)
- tá talan er um búfjøldir og teirra umhvørvið hava vit vistfrøði og lívmenning (evolutión).
- og meira spekulativ vísindi eru xeno-lívfrøði, sum viðger lívið uttanfyri jørðina.