text:
Tað gekk upp fyri mær í gjár, at eg ikki havi sæð Melodi Grand Prix í fleiri ár. Í øllum førum veit eg, at eg ikki havi sæð tað tey skjótt mongu árini, sum eg havi kent mann mín. Tí eg bleiv ikki bara bilsin, men næstan eisini skelkað yvir hansara greidliga passioneraðu viðurskifti í mun til hetta fyribrigdið, yvir hansara greitt orðaðu sjónarmið í mun til hvør koreografi, hvørji klæði og hvør hárseting hóskar seg til Melodi Grand Prix umframt hansara beinhørðu greiningar av vinnaramøguleikunum hjá teimum ymisku. Hann hevði fepur, men eg má allíkavæl siga: Hatta hevði eg ikki ordiliga roknað við. Sum forrestin eisini sambært Politiken var svarið hjá danska luttakaranum Soluna Samay uppá hví hon fekk eyðmýkjandi 21 stig.
Tað var ómøguligt at gera nakað skilagott meðan hetta stóð uppá og altso ikki bara tí tónleikurin var so ørkymlandi, at eg ikki fekk konsentrerað meg um nakað sum helst. Men so kom stighandanin og tað er altíð áhugavert og danski viðmerkjarin, sum vit hoyrdu í Kringvarpi Føroya var við at doyggja yvir, at Svøríki ikki gav Danmark nøkur poeng: ”og spørgsmålet er om vi overhovedet kan stole på dem længere, og de baltiske lande – det ved vi – de holder sammen, og tak til Norge (som vi så til gengæld ikke giver nogen point), og ja, ja obligatoriske point til Aserbadjan”. Og at enda: ”vi er virkelig, virkelig glade på Sveriges vegne, og det er også det bedste der kunne ske for Danmark, når vi nu ikke selv vandt, så skulle Sverige vinde. Tillykke Skandinavien.”
Tað er ein fantastiskur leikur av tjóðskaparligum absurdteater, sum gongur fyri seg. Vónbrotini yvir sviknar alliansur og vantandi grannanepotismu blandast við gamalt agg og gemena rasismu og eftir, at tann tungi, tungi ósigurin er veruleiki verður tað vent til sigur: Til lukku Skandinavia.
Tjóðin er bjargað gjøgnum assosiatiónina við aðrar tjóðir. Vit kunnu slappa av í tryggari sannføring um tjóðarinnar suverenitet, og so kemur tað altjóða aftrat. Tí Eurovisiónin er eisini ein veitsla fyri tí internationala og fyri sátt og semju millum mentanir. Ein bábelsmyta um sambandið millum øll fólkaslag gjøgnum popptónleik. Spælið millum tað altjóða og tað tjóðskaparliga er fantastiskt at skoða, tí hetta samljóðið, sum næstan nær bíbilskar dimensiónir er sjálvandi bara til gjøgnum fordómar og felagsmálið, popptónleikurin, er bara til so mikið leingi sum tað varðveitir dialektunnar mentanarliga og sosiala hierarki.
Fyri at tað heila skal kunna lata seg gera, skulu tað vera munir, so vit kunnu varðveita okkum sjálvi, men hesir munir skulu helst einsrættast, so at hini verða lættari at slúka. Og tað er eisini í lagið, og so kunnu vit gott gloyma, at kappingin snýr seg um ta sonnu maktina; pengamaktina, og at alt hetta samljóðarshowið man hava kostað milliardir.
Ja popptónleikir megnar nógv, eingin ivi um tað. Hann vísir munir og einsrættar munirnar, eins og hann samlar okkum kring tað nationala og tað altjóða. Tað er fínt. Men í ár skuldi hann so eisini hevjast yvir moralin. Hann skuldi hevja seg uppum tað forbannaða svínaríið, sum gongur fyri seg í Aserbadjan og skapa so søtan tónleik, at vit gloymdi alt um kúgan vantandi talufrælsi og skamfaring av fólkinum. Og tað hvørki megnar ella eigur popptónleikurin.
List nýtist ikki vera politisk, á ongan hátt og alt hatta við, at tónleikurin er eitt felags mál er fínt. Men listafólkini mugu eisini hava rygg. Tey skulu ikki taka lut í tílíkum svínaríið, tey skulu taka støðu og teimum nýtist ikki at bíða eftir, at onkur onnur lond fyrst taka støðu. Tey skulu bara gera tað. Siga: tví, stingið tykkara køvandi stýrið upp í reyvina, eg stilli ikki upp í lærstuttum og risti mína til tykkara propagandatónar. Er popptónleikurin hevjaður yvir moral, hvat verður so tað næsta? Fótbóltur?


c: text/html

text:
(IS)
Tuesday, November 6, 2012
Listafólkaboykottið – mentanarpolitikkur rakar okkum øll
Tey tvey árini listabloggurin hevur verið til, hava vit uppá allar hugsandi mátar roynt at sett mentanarpolitisk mál á breddan Vit hava skrivað, mælt listafólkum at skriva og vit hava trýst politikarar til at melda út.
Tessvegna taka vit eisini undir við boykottinum av tí almenna, sum Sunleif Rasmussen og Teitur Lassen hava tikið stig til, og hjálpa við at styrkja tað. Eitt tílíkt boykott snýr seg um nógv ymiskt. Tað snýr seg um at fremja listarliga góðsku og fjølbroytni, um gjøgnumskygni og sjónliggerð av leiklutinum hjá listini í samfelagnum, um virðing og vitan, áhuga, fatan og kjak. Tað er eitt mótmæli móti vantandi armslongd, móti sosialum skeivleikum og móti gemenari misnýtslu av listafólkum og ondslívi.List og harvið mentanarpolitikkur mynda eina kjarnu í sjálvum bygnaðinum av samfelagnum, tað snýr seg um at styrkja samfesti, menning og nýhugsan – alt sum okkum tørvar, og sum okkum ikki minst tørvar í krepputíðum. Listin er ikki altíð áhugaverd fyri samfelagið í mun til hvat tær og mær dámar ella hvat tú og eg fata; listin er áhugaverd sum ómissandi liður í samfelagnum. Ein liður, sum ikki bert snýr seg um trivnað og njóting, men um fólkaræði og um at tryggja, at tað finnast óheftar, kritiskar røddir í samfelagnum, um at tryggja vitanarmenning og samskifti. Tí er tað so umráðandi, at mentanarpolitikkurin er skikkaður, at hann megnar at stuðla og ikki at bróta niður, og at hann kann formidla ta samfelagsuppgávu, sum listin hevur. Tí rakar mentanarpolitikkur okkum øll, og ikki bert tey listafólkini, sum fáa stuðul frá tí almenna.
Tí, tað eru í grundini ikki bert listafólkini, sum fáa stuðul. Tað eru vit øll, sum fáa høvið at hava listina í okkara tilveru til at víðka um okkara fatanarstøði og til at liva í einum rættiligum samfelag. Tað eru ikki listafólk, sum fáa nakað út av, at landið brúkar tey til profilering. Tað er landið og ferðafólkaídnaðurin ið fáa nógv burtur úr hesum. Tað er ikki mentanararvurin, sum fer at njóta væl av, at samtíðarlistin verður skerd. Tað er skattalættin hjá teimum vælbjargaðu, sum her verður fíggjaður. Tað eru ikki mentanar- og listafólkini, sum er nassararar og grenj. Heldur er tað politiska skipanin, sum er farin skeiv.
Tað er ein sannleiki, at mentanarpolitikkur er tað, sum minsta orkan verður brúkt uppá bæði í løgtinginum og í fjølmiðlunum. Hetta sjálvt um listin helst er tað týdningarmesta, sum vit hava, tað, sum vit skulu ansa best eftir, tað, sum vit skulu gera okkum bestan ómakin við og brúka mest av okkara vitan uppá. Vit muga og skula alla tíðina innstilla og menna mentanarpolitikkin, og vit mugu pressa allastaðni har vit kunnu og brúka eitthvørt høvi til at broyta uppá tey viðurskifti, sum verða áløgd listini. Hetta gera vit ikki bert fyri listafólkini, men fyri listafólkini og okkum øll somul.
Vit takka teimum mongu listafólkunum, sum ikki bara við teirra list, men eisini við teirra luttøku í hesum boykotti, eru við til at tryggja, at okkara samfelag verður varðveitt.
Takk fyri Sunleif Rasmussen, Teitur Lassen, Mikael Blak, Tóroddur Poulsen, Leivur Thomsen, Andrea Heindriksdóttir, Hanni Bjartalíð, Hansina Iversen, Carl Jóhan Jensen, Oddfríður M.Rasmussen, Petur Pólson, Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir, Silja Strøm, Rakel Helmsdal, Bárður Persson, Elias Askham, Bruno Mikael Eysturstein, Eivør Pálsdóttir, Brandur Patursson, Kári Bæk, Ólavur Jakobsen, Jóanes Nielsen, Bárður Dal Christiansen, Alexandur Kristiansen, Jón Sonni Jensen, Gunnvá Zachariasen, Rógvi á Rógvu, Knút Háberg Eysturstein, Líggjas Olsen, Súsan í Jákupsstovu, Sólrún Michelsen, Ingi Suni Jakobsen, Marita Dalsgaard, Olaf Johannessen, Tummas Jákup Thomsen, Atli K. Petersen, Sissal Kampmann, Elin Josefina Smith, Kaj Klein, Annika Arge Gregoriussen, Jóhan Martin Christiansen, Heðin M. Klein, Magnus Johannessen, Høgni Lisberg, Anker Eli Petersen, Unn Paturson, Jóhannus á Rógvu Joensen, Martin Joensen, Rannvá Holm Mortensen og Drífa Hansen.
(IS)
(IS)
Posted by Listin at 8:19 AM
Labels: IS, list og samfelag, listaboykott

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sumbiar dansifelag 50 ár
Sumbiar dansifelag 50 ár........
Nú Sumbiar dansifelag fylti 50 ár, vóru dansifeløgini í Sandoynni – Leikum Fagurt og Stígum Fast – boðin í veitslu saman við skúvoyingum. Vit vóru nøkur og 50, sum fóru at hátíðarhalda dagin saman við sumbingum. Eg havi verið limur í Stígum Fast síðani 2000, so hesaferð var eg við sum dalbingur.
Í 1960-unum
og 70-unum vóru sumbingar mangan uttanlands á dansiferð. Og tað er júst á eini
slíkari uttanlandsferð, at sumbingar, tá teir komu í samband við onnur
norðurlendsk dansifeløg, koma at leggja spíran til Sláið Ring
– landsfelag føroyskum dansi at frama – sum er stovnað í 1978. Umboð fyri Sláið Ring vóru eisini boðin við í veitslu.
Smyril er eitt deiligt skip og veðrið at sigla leygarmorgunin var av tí besta. Kortini gekk ikki, sum ætlað hjá fleiri av sandoyingunum, tí fleiri túrar fríggjakvøldið hjá Teistanum blivu avlýstir vegna veður. Tey mugu til Havnar fríggjakvøld, um tey skullu til suðuroyar leygarmorgun kl. 7.00.
Komin til Sumbiar, setti bussurin okkum av á Ólafløtti, har Sigrun Poulsen – formaður í Sumbiar dansifelag – tók ímóti saman við øðrum og segði okkum, hvar vit skuldu gista.
Mær dámar so væl hesar dansiferðirnar, sum eru til eina bygd, har øll skulu vera. Haldi tað vera ólíka hugnaligari enn hjá okkum her í Eysturoynni, har gestirnir fara í ymsar ættir at gista. Vit fingu beinanvegin heilsa uppá øll hesi blíðu fólkini, sum vit kenna so væl frá føroyskum dansi. Blíðskapurin var óførur – gekk hús úr húsi og prátaði og fekk drekkamunn.
Tá borðhaldi í samkomuhúsinum var liðugt, fóru vit til gongu niðan í gomlu dansistovuna í Skorti at dansa. Hon er frá 1913 og sostatt 103 ára gomul. Kvæðakempurnar Eli Poulsen og Bjarni Vestergaard, sum saman við Betty Poulsen og Magnusi Jensen blivu útnevnd til heiðurslimir í felagnum henda sama dag, skipaðu ymiskt, sum var forkunnugt at hoyra fyri okkum norðanfjørðs. Tey brúka heilt onnur kvæðir enn vit, og tað er gott, at øll ikki kvøða tað sama. Haldi kortini, at tað var spell, at vit ikki vóru meir uppií hjá hvørjumøðrum. Tað bleiv eitt sindur ov nógv soleiðis, at sumbingarnir dansaðu síni kvæðir og sandoyingarnir síni. Klokkan skuldi flytast aftur til vetrartíð hesa náttin, so vit fingu ein tíma eyka at dansa í.
Fleiri av okkum vitjandi hittust aftur til kirkjugongd sunnudagin. Tað hoyrir eftir mínum tykki við til eina góða dansiferð. Røddin var eitt sindur rustað aftaná eina góða, langa dansinátt, men tað ger onki. Aksel Tórgarð hevði skrivað lesturin, sum bleiv lisin, har hann hugleiddi um einkjuna í Nain. Seinasti sálmur, sum vit sungu, var “Ongum er so trygt at fara.”
Kl. 16.30 sunnudagin hittust vit aftur á Ólafløtti – hesaferð at biðja sumbingum farvæl og takka fyri alt gott. Framvegis av besta veðri at sigla. Nøkur vóru farin norðuraftur við Smyrli fyrrapartin.
Norðskáli 2. novembur 2016, Kathrina, Eysturoyar dansifelag.


text:
Monday, March 31, 2014
45 ára hald á Býarbókasavninum
Livandi og flatar kaninir, fotoframsýning, e-bøkur og aðrar nýggjar nettænastur. Hetta verður nakað av tí, sum tú kanst uppliva á Býarbókasavninum týsdagin 1. apríl, tá ið bókasavnið hátíðarheldur sín 45 ára stovningardag.
Býarbókasavnið fer týsdagin 1. apríl at hátíðarhalda sín 45 ára stovningardag. Tað verður gjørt við tiltøkum av ymsum slag fyri bæði børn, ung og vaksin. Ein fullfíggjað skrá er at finna á heimasíðuni hjá Býarbókasavninum,www.bbs.fo.
Men her eru nakrir brellbitar.
Barnabókasavnið hevur allan dagin kanindag, og fyrrapartin verða bæði kaninsøgur og kaninsangir á skránni fyri børn undir skúlaaldur. Eisini verður ein livandi kanin at hitta! Hetta tiltak er partur av barna- og ungdómsfestivalinum “Kom og les”, sum verður hildin í somu viku.
Í blaðkaféini á veghæddini verður ein fotoframsýning við fotomyndunum, sum komu inn til fotokappingina, ið hevur verið fyriskipað í sambandi við hátíðardagin. Vinnararnir verða kosnir klokkan 13, og aftaná, heilt til Býarbókasavnið letur aftur kokkan 18, verður ókeypis føðingardagslagkøka og kaffi at fáa.
Klokkan 15 verður almenn framløga av og kunning um fleiri nýggjar nettænastur, sum Býarbókasavnið frá 1. apríl fer at bjóða lánarum sínum. Talan er um e-bøkur, netljóðbøkur og netfilmar. Framløgan verður endurtikin klokkan 16.30.
Philippe Carré hevur listaframsýning á veghæddini. Framsýningin er ein rannsókn inn í samanrenningina av náttúru og menniskjaskaptum verkum og tankum, ein kanningarferð aftur til upprunan til tekn og stavir, og í samspælinum millum innandura og uttandura rúm. Framsýningin heldur fram til 1. mai
Í útláninum á 2. hædd á Býarbókasavninum verður sett upp ein bókaframsýning við bókum og øðrum tilfari, sum á einhvønn hátt hava við merkisdagar at gera. Kom og forvitnast!
Býarbókasavnið hevur øll 45 árini hildið til í Niels Finsens gøtu 7 í gongugøtuni í Havn.
Bæði vídd og virksemi eru hesi ár so líðandi økt í samsvari við vøksturin í fólkatalinum hjá Tórshavnar kommunu og krøvini frá borgarunum. Býarbókasavnið er í dag í vídd umleið dupult so stórt sum tað var, tá ið tað varð sett á stovn 1. apríl 1969.
Í dag er virksemið hjá Býarbókasavninum sera fjølbroytt, og krøvini frá borgarunum eru stór.
Tí hevur Tórshavnar býráð júst samtykt at játta pengar til at fara undir eina heildarætlan fyri Býarbókasavnið til tess at nútímansgera bókasavnið og bøta um umstøður og møguleikar fyri bæði verandi og nýtt virksemi.
Í hesum sambandi heitir Býarbókasavnið á øll, sum hava hug, at koma við hugskotum um, hvussu tey kundu hugsað sær, at framtíðar Býarbókasavnið skal síggja út.
Á tiltakinum týsdagin verður ein hugskotskassi settur fram, har til ber at útfylla ein lepa við hugskotum og leggja í kassan. Tað ber eisini til at senda inn hugskot við telduposti til bbs@bbs.fo.
Posted by Listin at 1:21 PM
Eitt kalligram hjá Guillaume Apollinaire, sum myndlýsir nakað kent, sum vit ikki hava havt í longri tíð
Tað regnar
Tað regnar við kvinnurøddum sum vóru tær deyðar sjálvt í minninum. Eisini tú regnar framúrskarandi løtur í mínum lívi. O, smáu dropar. Hesi skýggj, ið reisast á afturbeinini, byrja at gneggja ein heilan heim av ljóðum, lurta um tað regnar, meðan illvilji og vanvirðing gráta elligamlan tónleik. Lurta eftir meðan bondini detta av, sum halda tær í erva og í neðra.
Posted by Listin at 7:03 AM
Sunday, March 30, 2014
Tarira syngur Palestrina
Tað er í dag, 30. mars, at kórið TARIRA fer at framføra ta vøkru messuna Missa Papae Marcelli eftir italska tónaskaldið Palestrina. Messan hevur seks satsir: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Benedictus og Agnus Dei, tó hevur Palestrina valt at hava tveir Agnus Dei satsir. Verkið varð skrivað í 1564 sum ein fagnaður fyri pávan Marcellus II, sum ráddi í 3 vikur í 1555. Talan er seks-ræddaðan polyfoniskan kórtónleik frá renesansuni. Fyrra konsertin verður í Gøtu Kirkju kl. 14.00 og seinna konsertin verður í Vesturkirkjuni kl. 17.00.
Posted by Listin at 10:23 AM
Saturday, March 29, 2014
Kári Sverrison og Bendar Spónir spæla í kvøld í Keypmannahavn
Nykårede Faroese Music Award-vinder Kári Sverrisson & Bendar Spónir opfører albummetNøkur fá fet aftrat
Lørdag den 29. marts kl. 22 Nordatlantens Brygge
Dørene åbner kl. 21
Færøske Kári Sverrisson er kendt fra en række musikalske konstellationer, bl.a. sammen med Enekk, legendariske Yggdrasil og det anmelderroste skrot-band Orka, hvor han har sat sit præg med sin markante stemme, store troværdighed og inderlighed. Nu har han i samarbejde med de lettere udsyrede fusionjazzere Bendar Spónir (bøjede skeer!) sat musik til og fortolket en stribe af den anerkendte færøske digter Joánes Nielsens (f. 1953) digte. Det er der kommet et fremragende album ud af, som man kan opleve live på Nordatlantens Brygge. I forbindelse med det netop afholdte FMA resulterede dette musikalske samarbejde i ikke mindre end 7 nomineringer!
Bendar Spónir er:
Per Ingvaldur Højgaard Petersen, trommer
Mattias Kapnas, Rhodes, hammond, Moog
Jón McGavin, electric guitar
Karl Andreas Stórá, bas
Heðin Ziska Davidsen, electronics, recordings
Unn Paturson, vocals
Per Ingvaldur Højgaard Petersen, trommer
Mattias Kapnas, Rhodes, hammond, Moog
Jón McGavin, electric guitar
Karl Andreas Stórá, bas
Heðin Ziska Davidsen, electronics, recordings
Unn Paturson, vocals
Posted by Listin at 5:00 PM
Onkuntíð má mann gera nakað nýtt
- Onkuntíð er gott at gera nakað nýtt. Tann tankin stakk seg upp niðri í Keypsamtøkuni, har eg stóð í eitt minutt og 47 sekund og bíðaði at sleppa at rinda fyri rugbreyð, ost, tomatir, chili og juice. Uttan nógv annað fjas og uttan at eg heilt var greið yvir hvat eg gjørdi, tveitti eg lívsstílsblaðið Prei á svarta rullibandið og lat sum um tað regnaði. Tað er forrestin einki problem at lata sum um tað regnar, har er mann í nokkso góðari venjing... Tá vil eg heldur siga, at terri og sól er strævið, tí so skal mann pínadoyð út (og vaska hár og vindeygu), men henda hósdagin mitt í viku í brúksini lat eg eina løtu sum um, at lívsstílsblað er eitt orð, sum fellur mær so nattúrligt sum tað vælsignaða regnið, æviga brúsubaðið í Havn, sum í fjórðingsár hevur verið besta umbering móti at finna uppá nakað sum helst. Tað er ein sovorðin tryggleiki at tosa um tað føroyska veðrið. Tað kann gerast heilt uttan at hugsa og tann lívsaliga semja, ið altíð er um veðrið, at tað er nakað lort og uff og huff, tað er so nógv einfaldari at tosa um veðrið enn um antidemokratiskar tendensir í løgtinginum og býráðnum og fólk, sum verða hildin til at halda kjaft og sólin hvat er nú tað fyri nakað? Nú hevur ikki regnað í fleiri dagar, skróturt er, vatnloysi, skerpingur og so má mann finna uppá nakað nýtt, og her siti eg við einum glitrandi, skróandi lívsstílsblaði, sum í stóran mun snýr seg um list. Á permuni er Edward Fuglø, sum Dorit Hansen hevur tosað við - I could´nt care less, sigur hann og eg skilji hann, kongaliga hofleverandørin, sum neyvan hevur nógva grund til at vera ørkymlaður um vantandi popularitet. Tí undrist eg, tá hann finst at ummælarum, sum mangla frástøðu: "Tað er ringt at ummæla fólk, sum tú ert vinfólk við, tí so fer sjálvprísanin í gongd, og mann rósar hvørjum øðrum og sigur, at alt annað er nakað lort". -Uha, ja, eg føli meg eitt sindur rakta. Mær vitandi eri eg einasti ummælari í kongaríkinum, sum hevur orðað nakað sum helst nakað negativt um Edward Fuglø. Eg havi eisini orðað okkurt positivt um hann, tað havi eg og eg havi vistnokk eisini kritiserað Tórodd Poulsen eina ferð (men tað angri eg), og óansæð, so hugsi eg ikki, at hetta ávirkar hvørki annan ella hin listamannin. Har eru eg og Edward Fuglø í øllum førum fullkomiliga samd í tí hann sigur: "Ummæli uppfati eg sum samskifti millum hyggjarar, ikki millum hyggjarar og listafólk. Listafólkið má ganga sína egnu leið". Í hesum sama lívsstílsblaði er ein portrettgrein um Silju Strøm, sum Levi Hanssen skrivaði og har stendur nógv áhugavert. Faktuellar villur sum, at fólkini í Steinprenti standa til at vera foreldur hjá listakvinnuni hava ikki nógv uppá seg, men tað er óluksáliga keðiligt, at hennara myndir ikki verða betri umboðaðar í blaðnum. Stóra myndin ovast á hesum listablogginum er at rokna sum mótrokning fyri hárreisandi mangulin uppá Siljuverk í Prei. Myndin er annars ikki stór í vavi, tó at hon fyllir nógv í høvdinum. Hon hongur uppi yvir sofuni her í Sjúrðargøtu til æviga fragd og undran hjá mær og øllum teimum, sum koma á gátt. Heitið "I´ve Never Met Anyone Quite Like You Before" staðfestir varhugan av fremmandleika, av awkwardness og isolatión í kollasjukendu samansetingini millum dekorativar myndaliðir og neyvt skrásetandi leksikonlíkar illustratiónir. Myndin er so álvarslig og so heilt ræðuliga stuttlig. Hygg bara eftir ísbjørnini og hugsa um etisk mál. Eg havi lisið tvær greinar í Prei og fegnist - eisini um, at eitt føroyskt lívsstílsblað í so stóran mun snýr seg um list. Frálíkt! - Mann má finna uppá okkurt nýtt viðhvørt, hugsi eg við mær sjálvum og leggi meg á sofuna.
(KP)
Posted by Listin at 12:23 PM
Friday, March 28, 2014
Eg var í London í kvøld...
Klokkan trý korter til sjey í kvøld gekk eg upp trappurnar til ovaru hæddina í Víkingahúsinum í Sarpugerði í Norðragøtu og trein inn í tað enn ólidna stóra hølið, sum er eyðkent av betongi og ráum tilfari. Stólar vóru settir upp eftir longdini og við endan var eitt timburskapilsi – tann smíðaði pallurin, sum skuldi bera sangleikin Oliver hesar báðar tímarnar, sum innkomna fjøldin hevði sett av til at...ferðast í annan heim.
Ljós og ljóðútgerð var hongd upp og býarnavn og býarmyndir málað á gráa veggin at skapa staðsetingina og á allan hátt sást, at her treivst áhugaleikur fyri leiksins skuld!
Fyrst trinu tónleikararnir á pall – í kollum og enskum dreingjaligum búna og restina av leiktíðini vóru teir týdningarmikil drívmegi og styrki undir sangi og leiki.
Vit vistu, at nógv børn spældu við, men tað gjørdist ikki veruligt, fyrr enn tey sum tey fyrstu komu á pallin og leikandi sungu langtandi sangin hjá svongum barnaheimsbørnum um mat. Og Oliver traðkaði nú fram í trúverdum figuri og so fylgdu vit øll.
Nógvir spennandi, lovandi og góðir leikarar og sangarar spældu fyri mestsum fult settum høli og drógu okkum gjøgnum vanlagnu, sorg, órættvísi, gleði og skemt. Sonurin hevði á orði, nú vit komu heim, at tað var synd í Martini, tí tað var so ringt hjá Oliver. Og eg skilji hetta so, at hann eins og eg hevði fingið høvi at seta seg inn í og dvølja eina løtu við eina mannalagnu úr klassiska bokmentaheiminum – so einfalt og tó so djúpt. Martin er vinmaður hansara, men í kvøld var hann Oliver. Alvi er granni okkara, men í kvøld var hann Fagin, og soleiðis kann eg halda fram: tey eru 4. og 5.floks børn í m.a. Gøtu skúla, men í kvøld vóru tey svong børn ella tjóvar í London Town, tey eru studentaskúlanæmingar á Kambsdali, men í kvøld vóru tey skálkar, politistar og onnur leikfólk.
Tað løgna er, at leikurin hevði sett okkum stevnu, og øll fóru vit úr okkara hami og dvaldust eina stund millum rætt og órætt, gott og ónt, í tíðarlumma, har kreativu evnini hjá einum lutfalsliga stórum parti av bygdar- og oyggjafólki, samvirkaði á bókmentaligum grundarlagi, í felagsligari drívmegi og við persónligum sereyðkenni og íløgum. Við Losjuni í Gøtu, Riu Torgarð, Elsu Mariu, John, Alva, Tobba, Noomi, Tóka og Martini á odda fóru vit eftir lívsgóðsi aftur til tíðliga í 19. øld – vit fóru til London í kvøld.
Hanna Jensen
Posted by Listin at 6:59 AM
Thursday, March 27, 2014
Wednesday, March 26, 2014
Heroisma og minimalisma
Í ár tilnevna Føroyar Fløtu kaninina eftir Bárð Oskarsson til Barna- og ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðs. Í føroysku nevndini, sum Rithøvundafelag Føroya velur, eru Oddfríður Rasmussen og Turið Sigurðardóttir. Í grundgevingini fyri tilnevningini siga tey m.a.:
Myndabókin Flata kaninin, 2011, eftir Bárð Oskarsson (f.1972) tekur eitt stórt etiskt tema upp og handfer tað á varnan og lætthentan men eisini avgjørdan hátt, eitt tema, ið eisini er viðgjørt í klassiskum skaldaverkum eins og Antigonu og Ilions kvæði, og sum samstundis vísir til okkara egna veruleika. Tað snýr seg um ta seinastu skylduna mótvegis einum medskapningi, eisini í tí føri, at tað hvørki er lætt ella vandaleyst.
Persónarnir í bókunum hjá Bárði eru djór við avgerandi menniskjansligum eginleikum. Tey tosa, og tey ferføttu ganga á afturbeinunum, men hin vegin eru tey ikki ílatin. Tey búgva í menniskjaumhvørvi, t.d. einum býi, men menniskju eru ikki hjástødd uttan óbeinleiðis, í Fløtu kaninini sum atvoldin til hending við lagnutungari avleiðing.
Ein hundur og ein rotta møtast á einari gongubreyt og síggja eina kanin liggja heilt flata á koyribreytini. Vit mugu ganga út frá, at ein bilur hevur koyrt hana yvir, hóast einki er sagt um tað. Hundinum og rottuni tykir synd í kaninini, at hon er blivin so fløt, og grunda yvir, hvat tey kunnu gera við hesa vána støðu. Tey kundu sagt menniskjunum hjá kaninini frá, men tann møguleikin verður vrakaður, tí tey meta tað vera sannlíkast, at tey sum boðberar sjálv koma undir ákæru. Men hundurin fær eitt hugskot og varisliga, so hon ikki brotnar sundur, bera tey kaninina heim til hundin. Alla náttina hoyast hamarshøgg frá húsinum hjá hundinum, og um morgunin eru tey liðug at smíða ein dreka. Tey festa kaninina í tey krossløgdu trøini á niðaru síðu á drekanum, og eftir at tey hava roynt leingi,eydnast tað at fáa drekan við kaninini upp í luftina. Til endans hugsa hundurin og rottan um, hvussu tað man vera hjá kaninini at vera uppi í himlinum.
Lagnan hjá kaninini vekur samkenslu hjá hundinum og rottuni. Tey missa tó ikki tamarhald á sær, men hugsa seg um, loysa kaninina úr hennara óvirðiligu støðu og endurreisa tign hennnara. Hundurin við klønum limum, veldigum høvdi og vátum trýni er tann innhugsni og bleyti høvuðspersónurin, men rottan er hansara lítli felagi.
Stílurin er minimalististiskur og ikki naivur men naivistiskur, bæði í teksti og mynd, sum hvørt fyllir upp í annað og til samans tryggja søguni dýpd. Til dømis er eingin bilur nevndur, men á opnuni s. 13-14 er ein lítil gráur bilur vinstrumegin, har sum høgrumegin er heilsíðumynd av tí fløtu kaninini, sum hundurin og rottan hyggja at. Harafturímóti er á opnuni s. 30-31 ein reyður bilur vinstrumegin – ein ávaring? – og høgrumegin er hundurin, sum hevur drekan høgt á lofti, meðan rottan hyggur at. Bárður nýtir vatnlitir, og tey yvirhøvur glæru, sera ljósu litbrigdini í bókini mýkja ávirkanina av teimum naknu tekningunum.
Í bókmentunum eru djór ímyndir av menniskjum, og djórabørn men eisini smá djór kunnu umboða børn. Lisin soleiðis er Flata kaninin ein sterk søga um sonevnd kompetent børn í okkara tíð, eitt heiti við tilsiping til børn við førleikum, ið hava verið kannaðir vaksnum. Men hon er eisini eitt av teimum mætaru dømunum um barnabók fyri allan aldur.
Posted by Listin at 6:13 PM
Hin flata kaninin í uppskoti til Norðurlandaheiðursløn
Tilnevningarnar í sambandi við barna- og undómsbókmenta-heiðursløn Norðurlandaráðsins eru almannakunngjørdar og hesa ferð haldi eg, at vit hava eina vinnarakanin í hattinum. Tað er tann filosofiska, fjolluta, løgna, flata kaninin hjá Bárði Oskarsson, sum sigrar hagar hon kemur, hygg í hana, so vita tit hví.
Danmark
Louis Jensen og Lilian Brøgger (ill.)
Halli! Hallo! Så er der nye firkantede historier
Gyldendal, 2012
Halli! Hallo! Så er der nye firkantede historier
Gyldendal, 2012
Hanne Kvist
To af alting
Gyldendal, 2013
To af alting
Gyldendal, 2013
Finland
Annika Sandelin og Karoliina Pertamo (ill.)
Råttan Bettan och masken Baudelaire.
Babypoesi och vilda ramsor
Schildts & Söderströms, 2013
Råttan Bettan och masken Baudelaire.
Babypoesi och vilda ramsor
Schildts & Söderströms, 2013
Ville Tietäväinen og Aino Tietäväinen
Vain pahaa unta (Bara en ond dröm)
WSOY, 2013
Vain pahaa unta (Bara en ond dröm)
WSOY, 2013
Island
Andri Snær Magnason
Tímakistan
Mál og menning, 2013
Tímakistan
Mál og menning, 2013
Lani Yamamoto
Stína stórasængCrymogea, 2013
Stína stórasængCrymogea, 2013
Norge
Gro Dahle og Kaia Linnea Dahle Nyhus (ill.)
Krigen
Cappelen Damm, 2013
Krigen
Cappelen Damm, 2013
Håkon Øvreås og Øyvind Torseter (ill.)
Brune
Gyldendal, 2013
Brune
Gyldendal, 2013
Sverige
Eva Lindström
Olli och Mo
Alfabeta Bokförlag, 2012
Olli och Mo
Alfabeta Bokförlag, 2012
Sofia Nordin
En sekund i taget
Rabén & Sjögren, 2013
En sekund i taget
Rabén & Sjögren, 2013
Grønland
Kathrine Rosing og Nina Spore Kreutzmann (ill.)
Nasaq teqqialik piginnaanilik (Den magiske kasket)
Milik Publishing, 2012
Nasaq teqqialik piginnaanilik (Den magiske kasket)
Milik Publishing, 2012
Færøerne
Bárður Oskarsson
Flata kaninin (Den flade kanin)
Bókadeildin, 2011
Flata kaninin (Den flade kanin)
Bókadeildin, 2011
Det samiske sprogområde
Máret Ánne Sara
Ilmmiid Gaskkas (Mellom verdener)
DAT, 2013
Ilmmiid Gaskkas (Mellom verdener)
DAT, 2013
Posted by Listin at 1:02 PM
Listaprát í Listasavninum
Mikukvøldið 26. mars kl. 19:00 hevur Nils Ohrt, stjóri á Listasavni Føroya, samrøðu við listamannin Bárð Jákupsson um hansara list. Framsýningin hjá Bárði Jákupsson, "Fjallasjónir", er opin til og við sunnudagin 30. mars. Í sambandi við framsýningina hevur forlagið Atlantia útgivið bókina "Bárður Jákupsson. Fjeldvisioner", og hon fæst fyri 250 kr.
Tiltakið er ókeypis og øll eru vælkomin!
Orð & litir – Listaleypurin í Mentamálaráðnum
Tá tú setir ymsar skapandi listagreinar saman, kann tað mest óvæntaða henda. Tá tú skrivar, spælir tú tær við orð, setir tey saman á ymiskan hátt, og fært tey at siga nógv meira, enn tað einstaka orðið ger. Hetta hendir eisini, tá tú spælir tær við litir, skap og tilfar. Saman geva tey nógv meira, enn einstaka økið ger í sjálvum sær.
Hvat hendir so, um tú sleppur at seta orð saman við litum og verður biðin at skapa trívíddarskap burturúr hesum, uttan at hava annað enn pappír at arbeiða við?
Hetta hava 65 børn úr 5. til 7. flokki á Meginskúlanum á Sandi, Frískúlanum við Hoyvíkstjørn og úr Skúlanum við Ósánna í Klaksvík gjørt, nú verkstovan “Orð & litir” hjá Katrinu í Geil, sniðgeva og Rakel Helsmdal, rithøvunda, hevur ferðast kring landið við Listaleypinum.
Úrslitini verða sýnd fram í Mentamálaráðnum, og almenn fernisering av framsýningini verður mikudagin 26. mars kl. 15.00. Framsýningin verður fram til 1. juni.
Birita Poulsen og Jósef Zachariassen frá Musikkskúla Miðnámi fara at framføra nakrar sangir og okkurt leskiligt verður boðið afturvið. Øll eru vælkomin.
Tuesday, March 25, 2014
Vár við føroyskum samtíðartónleiki
Edvard Nyholm Debess: Heyst við frostnátt
Kristian Blak: Stjørnur
Kári Bæk: Hugleiðingar
Andras Spang Olsen: Náttarsangur til Á - FRUMFRAMFØRSLA
Pauli í Sandagerði: Intermezzo nr. 1
Ólavur í Búrstovu: 3 Bagatellir
Regin Winther Poulsen: Meldursmyndir
Tónleikarar eru:
Andrea Heindriksdóttir, tvørfloyta
Malin Klingborg, oboe
Anna Klett, klarinett
Páll Sólstein, horn
Christina Andersen, fagott
Posted by Listin at 9:37 PM
Labels: Tónleikur
Lista- og mentanarmiðling er annað og meira enn glitrutar reklamur og jalig hurráróp!
- Nei, mann kann guðsdoyð ikki ákæra útvarpssendingina In mente fyri at vera eitt elitert fílabeinstorn - hugsaði eg við mær sjálvum í áðni. Í dag var áhugaleikur í Gøtu og krimiungdómsleikur á Sandi á skránni í In mente, umframt at mentanarálmanakkin varð lisin upp. Hesi innsløgini um leikirnar kundu verið áhugaverd í antin Góðan Morgun Føroyar ella í tí frálíka Barnaútvarpinum, men at brúka tann dýrmetta og einstaka vikuliga mentanartíman til hetta, tykist mær oyslut. Rætt skal vera rætt, har var eisini ein rithøvundasamrøða í In mente og tað er í lagi, altíð áhugavert at hoyra hvat listafólkini sjálvi hugsa og ætla, og tey hava jú eisini innlit í tað, tey tosa um. Ikki ætli eg mær at finnast at vertinum í In mente, Gunnari Nolsøe, yvirhøvur ikki. Hann er ein sonn gáva fyri Kringvarpið, ómetaliga arbeiðssamur, trúgvur, áhugaður, og meira sjónligur í føroyskum mentanarlívi enn sjálvur borgarstjórin í Havn, og eg ivist ikki í, at Gunnar Nolsøe man arbeiða nógv fleiri tímar enn hann fær løn fyri, hann sæst í heilum til ferniseringar, konsertir í bygd og í bý um alt landið.
Norðurlandahúsið er ein ómissandi mastodontur í føroyskum mentanarlívi, og húsið verður av sonnum og væl skiljandi í heilum inndrigið í In mente sendingarnar hjá grannanum, men tíverri er mentanarmiðlingin ofta heldur reklamukend og grunn, tey ymsu mentanartiltøkini verða lýst at vera "góð" og "fantastiskt" og dentur verður lagdur á, at øll eru vælkomin at koma í Føroya "heitasta" hús. Grønhærda mentanarborgin við síðuna av Kringvarpinum ynskir at lata upp fyri fólkinum, og tað skilji eg væl, tí tey verða alsamt fleiri í okkara grannalandum, sum eru farin at finnast at teimum dýru norðurlendsku mentanarkrónunum. Eg eri sannførd um, at vit sum fegin rinda okkara kringvarpsgjald halda, at mentan hevur stóra týdning og skal raðfestast, kanska skuldu mentanarborgirnar báðar í Sortudíki gingið fremst og fokusera uppá betri dygd og dýpd í mentanarmiðlingini. List og mentanarmiðling er annað og meira enn glitrutar reklamur og jalig hurráróp, ivin má sleppa framat viðhvørt og kritikkurin ikki minst. Eitt er vist og tað er, at dygd smittar!
(KP)
Posted by Listin at 6:27 PM
Labels: Ummæli, Vit um vørp
True love
Í gjár frættist, at videolagið, sum Heiðrik á Heygum gjørdi til lagið hjá Eivør True love er í uppskoti at vinna Berlin Music Video Awards 2014, her er videolagið. Marilyn Bowering skrivaði tekstin.
come death
she said
come easeful future
death how I long
for your nurture
breathe in to me
come death only friend
nothing is born of this pain
take this gift upon thy self
house of pain
this body is too small a chamber
breathe in to me
my true lover is with me
what ever is true is with me
(KP)
Posted by Listin at 6:45 AM
Monday, March 24, 2014
Videolag hjá Heiðrik á Heygum í uppskoti til BMVA
Videolagið, sum Heiðrik á Heygum gjørdi til lagið hjá Eivør er nomineraður Í Berlin Music Video Awards 2014. Sambært heimasíðu verður BMVA festivalurin hildin eina ferð um árið. Har verður listarlig góðska sett á breddan við bæði kendum og ókendum luttakarum í Europa. Óansæð mál, genre ella hvussu avvarðandi listafólk er umtókt, lønar BMWA góðsku, originaliteti og fjølbroytni. Hjartaliga til lukku, Heiðrik og Eivør við tilnevningini. Sí niðast á blogginum brot úr teimum nomineraðu videoverkunum.
http://www.berlinmva.com/
Round 7 Nominated Videos
Son Lux
Alternate World
Joyful Noise
Chez Eddy / Truman & Cooper
Johnossi
For a Little While
Universal Music Sweden
Olivia Kastebring
Eivør
True Love
Tutl Records
Heiðrik Á Heygum
Blue Foundation
Describe
Dead People’s Choice
Cecilie Evert Kjær / Simon Lundsgaard
Cold Mailman
My Recurring Dream
Beyond Records
Frokost Film / André Chocron
Alex Subryn
Leave Me Alone (Director’s Cut)
Funk Sinatra Musicals
Chilli Pepper Films / Cru Bannon
The Antler King
Patterns
Sel/Sync Records
Early Birds Films / Domien Huyghe
Fit
Duurt Te Lang
Top Notch
Job, Joris & Marieke
The Vein
Magma
(Independent)
Dvein
Ms. Sounday
Shelestom Resnits
(Independent)
Oleg Trofim
Berlin Music Video Awards 2014 - Round 7... by berlinmusicvideoawards
(KP)
Posted by Listin at 10:25 PM
Tarira syngur Palestrina
Sunnudagin 30. mars framførir kórið TARIRA sera vøkru messuna Missa Papae Marcelli eftir italska tónaskaldið Palestrina. Messan hevur seks satsir: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Benedictus og Agnus Dei, tó hevur Palestrina valt at hava tveir Agnus Dei satsir. Verkið varð skrivað í 1564 sum ein fagnaður fyri pávan Marcellus II, sum ráddi í 3 vikur í 1555. Talan er seks-ræddaðan polyfoniskan kórtónleik frá endurburðartíðini. Fyrra konsertin verður í Gøtu Kirkju kl. 14.00 og seinna konsertin verður í Vesturkirkjuni kl. 17.00.
Posted by Listin at 3:27 PM
Ein framsýning í Norðurbryggjuni í mai
ORDBILLED
BILLEDORD
BILLEDORD
Í Steinprenti hava tey rammað inn eina rúgvu av myndum og gjørt tær klárar at senda til Norðurbryggjuna, á heimasíðu hjá Bryggjuni stendur: Udstillingen fokuserer på visuel poesi og forholdet mellem det skrevne ord og det visuelle udtryk og består af udvalgte værker fra Steinprent, Færøernes Grafiske Værksted. For en række af de billedkunstnere der har tilknytning til Steinprent, har det skrevne ord en central position. For den færøske digter og billedkunstner Tóroddur Poulsen har skriften f.eks. altid været billede - noget visuelt, ligesom billedet for ham er en form for tegnet poesi. Andre billedkunstnere lader sig inspirere af ord i det hele taget, hvad enten det drejer sig om stor litteratur eller blot løsrevne sætninger fra tegneserier, reklamer og artikler, eller det er egne digte. Flere af de udstillende billedkunstnerne er også digtere eller forfattere og har en eller anden litterær eller skriftlig virksomhed ved siden af det billedlige. De kombinerer aktivt den visuelle og den poetiske kunst i en art visuel poesi.
De udstillende kunstnere
Svend-Allan Sørensen, Knud Odde, Toni Larsen, Zven Balslev, Vibeke Mencke Nielsen, Bjarne Werner Sørensen, Tóroddur Poulsen, Claus Carstensen og Peter Laugesen, samt originalgrafiske bøger/udgaver af Daniel Milan, Pernille Kløvedal, Bjarne Werner Sørensen, Tóroddur Poulsen, Malene Bang, Zven Balslev, Emil Westmann Hertz, Stefan Rotvit, Søren Petersen, Søren Ulrik Thomsen og Claus Carstensen. Kurator: Kinna Poulsen.
På udstillngen vises desuden originalgrafiske bøger af: Daniel Milan, Pernille Kløvedal, Bjarne Werner Sørensen, Tóroddur Poulsen, Malene Bang, Zven Balslev, Emil W.Hertz, Stefan Rotvit, Søren Petersen, Søren Ulrik Thomsen og Claus Carstensen.
(KP)
Posted by Listin at 7:09 AM
Sunday, March 23, 2014
ORGANIC ABSTRACTION
Umframt sítt arbeiði sum listamaður, kuraterar Claus Carstensen eisini framsýningar við verkum hjá øðrum listafólkum. Hann hevur eitt nú kurtaterað framsýningina Hello Dolly við verkum hjá Francis Picabia, J.F.Willumsen og Julian Schnabel, sum var á Willumsens savninum herfyri.
Claus Carstensen er listasamlari, og eigur eina rúgvu av list. Shibboleth eitur ein røð av sýningum, sum hann hevur í stóra atelieri sínum í Valby, Kph við verkum úr hansara savni. Hesa ferð fevnir framsýningin um organiska abstraktión og millum listafólkini er eitt føroyskt navn, tað er Hansina Iversen, sum gjørdi prentið omanfyri, og sum Claus Carstensen eigur. Framsýningin varir inntil 11.apríl og kann síggjast við at venda sær til listamannin.
Tey, ið eru við á framsýningini eru:
Anonymous, Peter Bonde, Milena Bonifacini, Peter Bonnén, Lars Christensen, Lars Dan, A.D.S. Donaldson, Nils Erik Gjerdevik, Hansina Iversen, Malene Landgreen, Peter Louis-Jensen, Tumi Magnússon, Steen Møller Rasmussen, Kristoffer Raasted, Jeanette Tronborg, Sonny Tronborg, Simon Ungers, Anna Fro Vodder and Christopher Wool
Books by/on: Peter Bonde, Milena Bonifacini, Peter Bonnén, Lars Dan, A.D.S. Donaldson, Nils Erik Gjerdevik, Malene Landgreen, Peter Louis-Jensen, Tumi Magnússon, Steen Møller Rasmussen, Sonny Tronborg, Simon Ungers, Anna Fro Vodder and Christopher Wool
March 25 - April 11 2014
Opening: Wednesday, March 26 2014, 6 - 8 p.m., Værkstedvej 49, 2500 Valby
SHIBBOLETH by appointment only
(KP)
Posted by Listin at 5:41 PM
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Leygardagin 11. mars fer FMA fyri fjórðu ferð av bakkastokki í Norðurlandahúsinum. Og heldur ikki í ár fer tað at ganga stillisliga fyri seg, tá bestu avrikini innan føroyskan tónleik skulu heiðrast. At velja tey tilnevndnu er eitt stórt arbeiði og tað hevur Koda tosað við ein av nevndarlimunum, Knút Háberg Eysturstein um.
Søgan um FMA
"Søgan um hvussu FMA byrjaði er, at Kringvarpið, Miðlahúsið og Norðurlandahúsið saman við umboðum frá føroyska tónleikalívinum tóku stig til tiltakið “Føroysku tónlistavirðislønirnar - Faroese Music Awards” ella FMA. Endamálið var at varpa ljós á og heiðra tey bestu avrikini í føroyskum tónleiki í tí farna árinum. Fyrireikararnir mettu at tað var neyðugt við einum afturvendandi, árligum tiltaki, ið fagnar føroyska tónleikinum og gevur føroysku tónleikarunum ta virðing, teir hava uppiborið. Miðað var ímóti at hava eitt stórt og breitt fevnandi tiltak, har føroyskur tónleikur og føroyskir tónleikarar innan allar stílar vóru miðdepilin. Úrslitið var FMA, sum varð hildið fyrstu ferð í 2014", greiður Knút Háberg Eysturstein frá.
Nýggj átøk í 2017
"Ein týðandi munur í ár er, at showcase parturin av tiltakinum er mentur munandi. Til dømis eru fólk frá tónleikavinnuni og tíðindafólk frá útlandinum bjóðaði til tiltakið. Tey vera í Føroyum í nakrar dagar, so tey fáa eitt innlit í føroyskan tónleik og mentanarlív. Showcase parturin er nakað, ið hevur verið ætlað frá byrjan av, og tað er eisini nakað, ið tónleikararnir hava ynskt ment. Tí eru vit sera glað um at kunna víðka um hendan partin av tiltakinum’, sigur Knút Háberg Eysturstein og heldur fram: ‘Umframt høvuðstiltakið í Norðurlandahúsinum vera eisini konsertir dagarnar frammanundan í Sirkus og í Reinsarínum. Fríggjakvøldið verður ein Pre-FMA showcase konsert í Reinsarínum og í vikuni upp til FMA er eisini “Spæl Føroyskt Vika” í útvarpinum, so tá saman um kemur, fær FMA ein heilt serligan dám".
"Tann størsta formliga broytingin er annars, at virðislønir verða býttar í tveimum flokkum í ár (opin flokkur og popp/rokk) heldur enn í trimum flokkum sum undanfarnu árini. Og harumframt hava vit eisini valt at minka talið av framførslum frá 13 til 10. At har vera færri virðislønir og færri framførslur fer vónandi at skapa eina meira fokuseraða uppliving bæði fyri tey sum framføra, tey tilnevndu og fyri áskoðararnar. Har vera fleiri góðar framførslur við føroyskum artistum, sum umboða føroyska tónleikalívið í breiðum høpi, og so tað ræður eisini um at geva sær stundir at njóta dámin tá føroyski tónleikurin verður fagnaður", nevnir Knút Háberg Eysturstein.
Stóran týdning fyri føroysku tónaskøldini og sangskrivarar
Knút Háberg Eysturstein ivast ikki í at týdningurin av FMA er vaksandi fyri tónaskøldini og sangskrivararnar: "Tað vekir ans bæði í innlandi og útlandi at vinna ein FMA, og tað kann skapa umtalu. Tí er tað týðandi fyri okkum at skipa fyri einum tiltaki, ið bæði vendir sær til heimligu fjøldina, og sum gevur gestunum frá útlendsku tónleikavinnuni eitt gott innlit í føroyskan tónleik".
Arbeiðið í nevndini
At velja tey tilnevndu krevur nógv fyrireikandi arbeiði, sigur Knút Háberg Eysturstein: "Tá árið fer at halla, verður farið í holt við at savna inn upplýsingar um allar útgávur, bæði í fullari longd og stakløg, konsertir v.m., ið hevur verið í árinum, tvs. 2016 í hesum førinum. Nevndin fundast regluliga, har innsavning, flokking, praktisk viðurskifti og mangt annað verður umrøtt og samtykt líðandi. Tá alt viðkomandi tilfar er innsavnað, verður gjørt av hvussu alt skal flokkast. Í ár eru flokkarnir “popp/rokk” og “opin bólkur”. Flokkarnir hava hvør sína sjálvstøðugu dómaranevnd, sum atkvøður um hvør skal tilnevnast og hvør skal heiðrast. Haraftrat eru eisini nakrar virðislønir, har FMA-nevndin stendur fyri tilnevning og avger hvør vinnur. Føroyar eru eitt lítið land, og tí verður nógv gjørt í fyrireikandi arbeiðinum fyri at fyribyrgja ógegni".
‘Eg varð valdur í nevndina sum umboð fyri tónleikalívið á aðalfundinum í septembur 2016. Hinir limirnir í nevndini eru Sunleif Rasmussen (tónaskald, eisini umboð fyri tónleikalívið), Eyðfinn Jensen (tónleikasamskipari, Kringvarp Føroya), Barbara Holm (tíðindafólk, Miðlahúsið), Fróði Vestergaard (verkætlanarleiðari, Norðurlandahúsið) og Jógvan Andrias Joensen (tiltakslimur, leiðari av spælistaði). Síðan 2014 hevur Rólant Waag Dam (Kringvarp Føroya) verið settur sum FMA-samskipari’, sigur Knút Háberg Eysturstein sum at enda leggur aftrat, at FMA aftur í ár verður sent beinleiðis bæði í útvarpi og sjónvarpi og stroymað beinleiðis á kvf.fo.
Um Knút Háberg Eysturstein
Knút Háberg Eysturstein er tónleikari, undirvísari, DJ, høvundur og tónleikagranskari (cand. mag. í tónleikafrøði frá Københavns Universitet). Knút hevur spælt við nógvum bólkum og artistum seinastu 15 árini og hevur síðan 2004 verið við á uml. 14 útgávum, fyrst og fremst sum ljómborðsleikari men eisini sum guitarleikari og sangskrivari. Haraftrat hevur hann eisini útgivið trý soloalbum: Havsglóð (2004), The Desert Holds A Flower (2009) og On High (2013), allar útgivnar gjøgnum Tutl. Hvat viðvíkur meira aktuellum verkætlanum, er Knút ljómborðsleikari í bólkinum hjá Konni Kass, sum kom við fyrstu útgávuni Haphe (Tutl) í novembur 2016. Tey hava herfyri verið á konsertferð í Danmark og Týsklandi. Bólkurin skal spæla á festivalum bæði her heima og í útlandinum í summar og í heyst í ár. Knút er sjálvur tilnevndur til seks ymiskar virðislønir í FMA í ár. Harumframt er Knút eisini guitarleikari í black metal/doom bólkinum Svartmálm, sum vann Wacken Metal Battle Føroyar síðsta ár. Teir hava júst innspælt fyrstu útgávuna í Studio Bloch. Bæði Svartmálm og Konni Kass skulu spæla á Spot Festivalinum. Fjórða soloútgávan hjá Knúti er eisini so líðandi við at taka skap.
Tey tilnevndu til ársins FMA kunnu síggjast her


text:
Reyði krossur.
Vit fóru ein túr út í Stiðjagøtu í Havn, har Reyði krossur hevur sín klædnahandil. Nógvar flottar troyggjur vóru til søli. Á myndini sæst Turið millum Vibeke og Jóahannu.
Jólastákan í Havn.
Eg datt inn á gólvið í kaffistovuni í Steinatúni, stak hugnaligt – og gott kakao.
So fór eg oman á reinsaríið, har Norrøna felagið skipaði fyri norðurlendskum jólahugna, helt tað byrjaði kl. 3, men tað endaði kl. 3, so tá ið eg kom, fóru tey at pakka saman. Hevði eg nú havt børn, so fór eg kanska at taka ímóti jólaskipinum…….
Vit fóru norð til Hósvíkar til hátíðargudstænastu. Bispur og eini seks prestar vóru við í tiltakinum. Tað. sumeg serliga festi meg við var krossurin á tí nýggja flotta messuaklinum, hann er bundin við dominobinding og hevur ein desideraðan træeffekt. Flott.
Blíðskapur á Vørðuvegi.
Kitty og Sølvi høvdu boðið okkum til døgurða, og tað var sanniliga veitsludøgurði.
Og nú er 3. sunnudagur í advent farin.


text:
1927-2014
Eric Hill var enskur rithøvundur og teknari.
Hann var føddur í Norðurlondon 7. september 1927 og búði í Kalifornia síðan 1983.
Fyrsta bók hansara var Hvar er Flekk?
Hon kom út á enskum í 1980 og longu í 1986 hevði Jákup í Skemmuni týtt hana til føroyskt og givið hana út á forlagnum Nýlendi.
Flekk er kendur um allan heim, roknað verður við at hann er týddur til eini 65 mál.
Hann er eisini brúktur í sjónvarpsrøðum fyri børn.
Útgávur:
2002 Flekk fer á skattaveiðu
Stóra klaffabókin hjá Flekki
2003 Flekk skvatlar
Flekk fer í bað
Flekk er heima
Stóra søgubókin hjá Flekki
Góða nátt Flekk
2004 Jólini hjá Flekk
2005 Flekk á bóndagarðinum
Flekk stuttleikar sær
Flekk spælir
2008 Flekk svevur hjá vini sínum
Flekk er góður við ommu
Flekk er góður við abba
2009 Hvar er Flekk?
Eg spæli við Flekk
2011 Flekk. Fyrstu litir
Flekk. Fyrstu snið
Flekk. Mítt fyrsta bókasavn
2013 Sprutta og skvatla Flekk!
2014 Stóra bókin hjá Flekki við fyrstu orðunum
2015 Buggilingabókin hjá Flekki
2016 Hvar er Flekk? í gávueskju við snurliklúti
Flekk leitar
Søguskrínið hjá Flekki
Heimasíða:


text:
FM í badminton 2017, Meistarabólkur
Í samstarv við HBF, verður FM hildin í Badmintonhøllin í Havn.
Einmannsleiki upp til og við semifinalar hóskvøldið 20. apríl frá kl. 17:00 Tvímannleik- og blandaðan tvímansleik friggjakvøldið 21. apríl frá kl: 18:00
Stóri finaludagurinn, KONTRAST FM, saman við judo og borðtennis verður leygardagin 22. apríl í Høllin á Halsi.
Freistin at tekna seg til FM er fríggjakvøldið 7. apríl.
Luttøkugjaldið er kr. 100,- fyri einmansleik og kr. 50,- fyri hvønn í tvímannsleiki og blandaður tvímannsleiki. Luttøkugjaldið skal gjaldast á kappingardagnum.
Leikararnir verða "seedaðir" við støði í grandprix kappinging 2016/17, úrslit fra FM 2016 og metingar frá Aritra Nandy.
Ábyrgd fyri kappingarskrá hjá BSF: Kappingarnevndin BSF við hjálp frá Aritra Nandy.


text:
Fyrilestur 24.02.1990
Títtleikin av parkinsonsjúkuni í Føroyum er stórur
Beate L. Samuelsen
Heimatíðindi Dimmu 23. august 2003
Orsøkin kann koma av inngiftu, sum vanligt er í smáum samfeløgum, sigur yvirlækni og serlækni í hesi herviligu sjúku, Erik Dupont. Síðani 1998 eru um hundrað sjúklingar við góðum úrsliti lagdir undir skurð á neurodeildini hjá Dupont á Århus Kommunehospital. Millum teir skurðviðgjørdu er eisini ein føroyingur
Í hesum døgum eru yvirlæknin og serlæknin í parkinsonssjúkuni, Erik Dupont, og kona hansara, Vivi Dupont, ið er sjúkrasystur við servitan um somu sjúku, í Føroyum. Tey hava staðið fyri einum temadegi um parkinson, sum Parkinsonfelagið í Føroyum skipaði fyri á Hotel Føroyum mikudagin, har eini hundrað fólk vóru við.
Fyri tey, sum ikki hava serligan kunnleika um parkinsonsjúkuna, kunnu vit upplýsa, at talan ikki bert er um eitt slag av parkinson, men fleiri. Orsøkirnar til sjúkuna er ikki færri enn tíggju, sum snúgva seg um gen í kromosomunum, sum ikki arbeiða sum tær skulu og tí verða tileinkisgjørdar, og sum føra til, at fólk blíva sjúk av hesi herviligu sjúku. Hetta, sum kann vera arviligt, ella sum av eini hvørji ávirkan uttanífrá, t.d. umhvørvinum, ger, at tær vantar evnið dopamin, førir til herviligu sjúkuna, sum ikki kann lekjast, men haldast niðri, skjótari viðgerðin byrjar.
Títtleikin hin sami millum kynini
Tað var praktiserandi læknin í London, James Parkinson, sum í 1817 var slóbrótari í vitskapliga arbeiðinum innan hesa sjúku, ið hevur navn eftir honum. Parkinson setur seg á nervalagið í heilanum, á heilastammuna, men tað finst meiri enn so eisini í tarmunum hjá fólki, og førir við sær, at tey kunnu hava trupulleikar við sodningini, peristaltikkinum.
Genið, vit hava brúk fyri at at kunna virka hvønn dag, ger av eini hvørji orsøk eitt skeivt protein, og ikki tað, sum er lívsneyðugt hjá menniskjuni. Eingin heilivágur er uppfunnin enn, sum ger, at tú kanst gerast frískur, sigur Erik Dupont, yvirlækni og serlækni á Århus Kommunuhospital innan neurologi, sum tók prógv sum cand. med. í Århus í 1964. Hann hevði stóran áhuga fyri neurologi og hevur líka síðani arbeitt á neurologideildum innan sjúkahúsverkið, ikki bert í Danmark, men eisini í fleiri ár á ymsum sjúkrahúsum í Frankaríki, fyrst sum kliniskur assistentur og fyrsti reservalækni, og síðani sum yvirlækni og serlækni.
Orsøkirnar til, at man gerst sjúkur, eru fleiri, og tilburðirnir millum kvennkyn og kallkyn eru líka nógvir. Har er eingin munur. Harafturímóti er stórur munur á, at títtleikin av parkinsonsjúkuni er størri í Føroyum enn t.d. í Danmark.
Alt bendir á, at tað er tí, vit eru eitt lítið samfelag, og at fólk, sum onkusvegna eru í familju við hvørt annað langt úti, giftast og fáa børn saman. Tað sama ger seg galdandi í einum parti í Bombay í India, har nógv inngifta er í fólkasløgum og títtleikin av parkinson er stórur í mun til aðra staðni.
Sjúkan rakar nervalagið
Fólk kunnu longu gerast sjúk um 20 ára aldur, meðan onnur eru farin um tey 90, áðrenn sjúkan ger vart við seg.
Men áðrenn sjúkueyðkennini merkjast, vísa kanningar, at longu trý, fýra ella seks ár frammanundan eru tey vorðin sjúk uttan sjálvi at vita av tí. Dopaminkyknurnar eru rætt og slætt farnar at hvørva. Við at geva sjúklingunum dopamin ber til at dempa sjúkueyðkennini, so sum rystingar, men hetta forðar ikki sjúkuni at menna seg. Tað ger hon alla tíðina, og heilivágurin dempar bert ringastu eyðkennini í nakrar tímar. Av tí sama, so mugu sjúklingarnir, so hvørt sum sjúkan gerst verri, so við og við fáa heilivág eina ferð um dagin og líka upp til tíggju ferðir um dagin, sigur Erik Dupont, yvirlækni. Parkinson ávirkar nervalagið, og harvið rørslurnar, so vøddarnir stívna ella kroppurin fer at rysta so illa, at hin sjúkurakti ongan kjans hevur at hava tamarhald á rørslunum. Allur kroppurin livir.
Skurðviðgerð í heilastammuna
Av teimum, sum eru farin um tey 60 árini, eru tað tvey prosent, sum fáa parkinson, vísa kanningar. Alra besti heilivágur móti sjúkuni er viðgerð við dopaminevninum L-dopamin, sum gjørdist ein rættiligur siður innan læknavísind, tá tað kom fram í 1967.
Nøkur ár seinni, í 1983, kom franski læknin, Alouis Benebid, í Grenoble alment fram við eini viðgerð, sum skakaði alla læknavísind positivt. Hann var bæði fysikari og neuroskurðlækni og helt fast um, at til mátti bera við eini skurðviðgerð at fara inn í heilastammuna hjá sjúklinginum.
Í 1993 var farið undir at gera hesar skurðviðgerðir, fyrst við apum við góðum úrslitið, og síðani við menniskjum. Somuleiðis við góðum úrslitum. Farið var undir skurðviðgerðina við sera góðari og fínari tekniskari útgerð inn í heilastammuna hjá sjúklininginum.
- Í Århus hava vit viðgjørt einar 100 parkinsonsjúklingar á henda hátt við at fara inn í sjálva heilastammuna, og hava allir hesir sjúklingar fingið eitt betri lív aftaná, sigur Erik Dupont, yvirlækni, sum millum sjúklingarnar hevur havt fleiri norðmenn og ein føroying, sum býr í Danmark.
Sjúklingurin er ikki undir narkosu undir skurðviðgerðini.
Sjúkrasystur við servitan
Ein treytin fyri at verða lagdur undir skurðin, sum eitur STN, er, at viðkomandi ikki feilar nakað annað t.d. demens ella byrjandi æðrakálking í heilanum. Fyri at tryggja seg ímóti, at sjúklingurin ikki hevur aðrar tílíkar sjúkur, mugu teir kannast væl og virðiliga, og ein nágreinilig scanning av heilanum skal eisini til.
Haraftrat mugu sjúklingarnir búgva niðri, tí teir skulu javnan til kanningar. Serliga tíðina beint eftir viðgerðina er týdningarmikið at hava eftirlit við teimum og boða teimum til justeringum av ymsum slag í sambandi við viðgerðina. Um viðkomandi tá býr í Føroyum og skal ferðast aftur og fram, verður hetta ov trupult hjá honum. Norðmenninir fara tá til sjúkrahúsið í Oslo.
Eisini kona Erik Dupont, Vivi, hevur sum sjúkrasystur nomið sær eina servitan innan parkinson, so hon kann vegleiða sjúklingum, sum raktir eru umframt hava skeið fyri fakfólki.
Í einum toymi er av týdningi í hesum sambandinum, at sjúkrasystur við serkunleika til parkinson er við og leiðbeinir. Hon skal í sínum arbeiði koma í heimini, har sjúklingarnir eru, og kann verða millumlið millum sjúkling og tann ella tey, sum eisini eru knýtt at tí sjúka, so sum pedagogar og fysioterapeutar.
Arbeitt í Irak og Saudiarabia
Hjúnini Dupont hava vitjað í Føroyum fleiri ferðir áður. Seinast, tey vóru her, var í 2000.
Tey hava sera gott samskifti við Parkinsonfelagið her, sum hevur eitt limatal, sum liggur um 140 og støðugt er vaksandi.
Haraftrat arbeiðir einasti neurologur í Føroyum, Poul Joensen, í tøttum samskifti við Erik Dupont, yvirlækna á Århus Kommuehospital, tá tað snýr seg um sjúklingar við parkinson.
Erik Dupont er limur í granskingarráðnum hjá danska parkinsonfelagnum. Haraftrat er hann limur í Medical Advisory Board og European Parkinson´s Disease Association ( EPDA) og í Movement Disorder Society. Hann hevur verið formaður fyri Dansk Selskab for Bevægeforstyrrelser (DANMODIS) í fýra ár.
Aftrat øllum hesum, og meiri aftrat, hevur hann, bæði einsamallur og saman við øðrum, skrivað meiri enn hálvthundrað greinar um parkinsonsjúkuna.
Eisini Vivi Dupont, sjúkrasystur, starvast við fólki, sum eru rakt av parkinsonsjúkuni. M.a. hevur hon starvast sum deildarsjúkrasystur í eitt hálvt ár í irakiska høvuðsstaðnum Bagdad, har hon var á uppvenjingardeildini fyri sjúklingar, sum høvdu fingið skaða í ryggmergin.
Seinni røkti hon í eitt hálvt ár starvið sum varafyristøðukvinna á einum sjúkrahúsi í Saudiarabia. Seinastu trý árini hevur hon virkað sum sjúkrasystraráðgevi hjá danska parkinsonfelagnum.
Vivi Dupont skipar fleiri ferðir um árið fyri skeiðum, ætlað fakfólki, sum hava við parkinsonsjúklingar at gera. Somuleiðis hevur hon javnan skeið fyri avvarðandi hjá parkinsonsjúklingum.
Hon hevur luttikið í eini røð av internationalum ráðstevnum innan parkinson og hevur saman við øðrum skrivað ymiskt tilfar, sum hevur við hesa ólekjandi sjúku at gera.


text:
Nógvir leikir verða fluttir í dag. Tvey umfør eru á skránni í føroysku landskappingini í talvi. Dystirnir í fimta umfari byrjaðu klokkan tíggju í morgun, og klokkan fýra verður farið undir dystirnar í sætta umfari. Telvað verður í øllum deildum í Kollafjarðar Skúla.
Tey bæði oddaliðini í fremstu deildini, Havnin og Sandavágur, bresta saman í morgun. Havnar Telvingarfelag er á odda við 14½ stigi. Sandavágur hevur 12½ og Klaksvík hevur á triðja plássi 8 stig. Sandavágs Talvfelag er føroyameistari og hevur vunnið meistaraheitið seinastu fýra árini. Dysturin í morgun hevur stóran týdning fyri møguleikarnar hjá vágamonnum at endurvinna heitið.
Sandavágur hevur havt hesa manning í vetur: 1. Rógvi Egilstoft Nielsen 2. Høgni Egilstoft Nielsen 3. Torkil Nielsen 4. Silas Eyðsteinsson. Liðið hjá Havnini í morgun er hetta: 1. Helgi Dam Ziska 2. Olaf Berg 3. Martin Poulsen 4. Carl Eli Samuelsen.
Tíggju umfør eru í landskappingini, og kappingin endar 18. mars.


text:
Hell's Rebels
Jillia Bainilus
Fyrrverandi borgarstjóri í Kintargo
Description:
Í einum býi ið leggur stóran dent á fagurlistirnar, harímillum sjónleik, var fyrrverandi borgarstjórin onkuntíð nevnd størsti sjónleikarin í Kintargo. Ikki tí hon hevði nakrar royndir á pallinum; nei, hon var bara ein einastandandi falskur politikari. Við øðrum orðum var hon precis tað Kintargo tørvaði. Jillia Bainilus hevði næstan sitið sítt fulla skeið tá ið hon var erstatta av Barzillai Thrune, og sum heild var hon væl líddur borgarstjóri. Hon var vald fyri sína óforskammaðu liberalismu og frísinnaða taluhátt, og fólkið fekk júst tað tey atkvøddu fyri. Mong vísa tó á, at Bainilus var sera kvik at kyssa reiv hjá stjórnini hvørja ferð, til dømis, eitt herskip legði at í býnum, ella onnur máttmikil fólk vitjaðu. Yvirfyri fólkinum var hon liberal, onkuntíð enntá rebelsk, men so skjótt sum kongshúsið kom uppí forsvann skrappa tungan. Summi høvdu at henni fyri hetta, men tey kønu vilja verða við at hennara handfaring av fólki og stati var ein master class í politiskari manipulatión, og harafturat einasti mátin ein politikari kann yvirliva í Kintargo. Flest øll kunnu tó semjast um, at hon var ein góður borgarstjóri.
Hetta er serliga lætt at semjast um nú Barzillai Thrune hevur nevnt seg borgarstjóra. Jillia Bainilus skal eitast at hava verði send til Arcadia í lógarørindum (eitt heilt annað kontinent; hugsa Amerika afturímóti Europa), men longu nú ganga søgur um at hon rýmdi úr Kintargo, er fangað í onkrum myrkum kliva í býnum, ella heilt einfalt er myrd.
Av hennara privatlívi kann nevnast, at Bainilus var ógift og einsamøll. Hon hoyrdi ikki til aðalin, men Bainilus familjan er sera gomul. Tað sigst at ein forfaðir hennara tændi Cayden Cailean sjálvum. Tað er eitt opið loyndarmál at Jillia fylgdi the drunken god, sjálvt um trúgvin er alment banna.


text:
Í samgonguskjalinum hjá sitandi samgongu verður sagt, at
“Arbeiðið í pensjónsbólkinum heldur fram. Pensjónsnýskipanin skal vera búskaparliga haldfør og lutvíst samhaldsføst, og hon skal tryggja, at peningarenslið í størri mun er í føroyska samfelagnum. Meginreglan er, at øll í Føroyum hava rætt til jøvn og virðilig kor á ellisárum. Skipanin skal eggja fólki at arbeiða eftir pensjónsaldur, um tey hava hug og møguleika til tess. Harumframt skal pensjónsnýskipanin leggja upp fyri, at vit gerast fleiri eldri, og hon skal rætta avleiðingarnar av, at farið varð undir at forskatta pensjónirnar. Uppskot um pensjónsnýskipan verður lagt fyri Løgtingið í seinasta lagi á heysti 2016.”
Nú nærkast heystið 2017, og onki uppskot um pensjónsnýskipan er lagt fram. Tað er avgjørt ein fyrimunur, at arbeiðið er heilt liðugt, og breið politisk semja er, áðrenn nakað verður lagt fram, heldur enn at smávegis broytingar verða framdar, soleiðis sum gjørt hevur verið higartil. Føroya Arbeiðsgevarafelag metir tað tó vera av stórum týdningi, at ferð nú verður sett á ta nýskipan, sum liggur í kortinum, og at hon verður framd. Tað hevur samstundis stóran týdning, at tað í hesum arbeiðinum verða tikin atlit til øll viðurskifti, sum verða ávirkað av nýskipanini.
Á økinum hjá Føroya Arbeiðsgevarafelag og á arbeiðsmarknaðinum annars eigur serliga at verða tikin hædd fyri teimum skipanum, sum partarnir á arbeiðsmarknaðinum longu hava sett í verk. Eftirlønaruppsparing í kollektivu sáttmálunum á privata arbeiðsmarknaðinum byrjaði longu í 80-unum, og øll fakfeløg á privata arbeiðsmarknaðinum hava nú ásett eitt eftirlønargjald á millum 10% og 18%, alt eftir sáttmála. Hetta er ein væl virkandi skipan, sum er úrslit av, at arbeiðsmarknaðurin tók á seg ábyrgdina, langt áðrenn politiska skipanin gjørdi tað. Politiska skipanin eigur at virða hetta og taka hædd fyri tí, tá lógarbroytingar verða gjørdar.
Tað, sum higartil er gjørt á eftirlønarøkinum, hevur tíverri ikki tikið hædd fyri, at skipanin í kollektivu sáttmálunum longu var í gildi, áðrenn eftirlønarlógin varð sett í gildi. Hetta hevur skapt ávísar trupulleikar og skeivleikar, soleiðis at arbeiðsgevarar í onkrum førum hava verið noyddir til at bróta sáttmálaásetingar fyri yvirhøvur at fáa flutt lønina.
Tá Føroya Arbeiðsgevarafelag hevur gjørt vart við hetta, hevur felagið í onkrum føri fingið at vita, at so mugu sáttmálarnir tillagast. Kollektivu sáttmálarnir eru tilevnaðir yvir fleiri áratíggju í samráðingum millum arbeiðsmarknaðarpartarnar. Á privata arbeiðsmarknaðinum er talan um knappar 40 sáttmálar, og talið á almenna arbeiðsmarknaðinum er nakað tað sama. “Bara” at tillaga kollektivu sáttmálarnar er tí ikki ein realistiskur møguleiki.
Tað eigur at vera tað allarminsta, at hædd verður tikin fyri verandi skipanum, tá nýggjar verða gjørdar. Serliga tá hesar hava júst sama grundleggjandi endamál, sum eftirlønarlógin skal hava.
Afturat hesum sær tað eisini út til, at politiska skipanina hevur lætt við at flyta útreiðslur frá almenna kassanum út á bæði arbeiðsgevarar og løntakarar, m.a. við tí broyting í fólkapensjónunum og arbeiðsmarknaðareftirlønargjaldinum, sum varð skundað ígjøgnum í desember 2015.
Tá pensjónsbólkurin hjá landsstýrinum arbeiðir við framtíðar broytingum á pensjónsøkinum er neyðugt at minnast til, at tað ikki einans eru tríggjar soylur, soleiðis sum onkrum politikarum dámar at taka til. Umframt fólkapensjón, arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnin og eftirløn sambært eftirlønarlógini er sanniliga ein fjórða soyla, sum eitur eftirlønaruppsparing sambært kollektivu sáttmálunum á arbeiðsmarknaðinum.
Vónandi minnist politiska skipanin til hesa fjórðu vælvirkandi soyluna, og at hetta verður partur av arbeiðnum við pensjónsnýskipanini.
Føroya Arbeiðsgevarafelag heldur, at landsstýrið má fara heilt grundleggjandi til verka, og vit heita staðiliga á landsstýrið at minnast til at taka arbeiðsmarknaðin við uppá ráð, soleiðis at tann pensjónsnýskipan, sum einaferð kemur, eisini tekur atlit til allar tættir innan hetta økið, og at hon verður endalig, so vit ikki framhaldandi skulu síggja smávegis broytingar og tillagingar gjørdar á økinum.


text:
Serligt til starvsfólk
Hvat kanst tú gera, um tú upplivir at onkur verður happaður?
- Vís týðiliga, at tú tekur frástøðu frá allari happing.
- Boða frá til leiðslu ella annað umboð.
- Ansa eftir, at tú sjálv/ur ikki gert partur av happingini við at baktala, sleyga, ella halda happaða fyri gjøldur.
- Tak tær tíð til at tosa við og lurta eftir tí, ið verður happaður.
Hvat kann eg gera, um eg verði happað/ur?
- Skriva niður um tað, ið er farið fram. Royn at skilja sundur tað, ið fór fram og hvussu tú sjálv/ur upplivdi støðuna. Hetta ger tað lættari at síggja støðuna uttanífrá, samstundis sum tað kann vísa møguligt mynstur í hendingagongdini.
- Set teg í samband við trygdarumboð/álitisfólk ella leiðara og greið frá støðuni.
- Ger tær tankar um, hvussu tú heldur at trupulleikin kann loysast.
- Tosa um trupulleikarnar við ein, tú hevur álit á.
Boða frá happing
Viðmælt verður, at arbeiðspláss hava eina fasta mannagongd fyri, hvussu starvsfólk fráboða happing. Ávís fólk kunnu verða tilnevnd sum kontaktpersónar t.d. trygdarumboð/álitisfólk í sambandi við happing ella kynsligar ónáðir. Øllum starvsfólki skal gerast greitt, við jøvnum millumbili, hvørji hesi fólk eru.


text:
TIL LESARARNAR
Orðafar kemur nú aftur eftir summarhvíld í tríggjar mánaðir. Tó at málbrævið av fyrstu tíð varð ætlað tíðindafólki okkara, hevur tað fingið góða móttøku víða um. Fleiri hava sett seg fyri tað, og nú eru tey um 400 í tali, sum fáa Orðafar.
Blaðið hevur ikki fasta útkomutíð. Roynt hevur verið at senda tað út eina ferð um mánaðin, men tað hevur ikki altíð borið til. Enn hevur málnevndin ikki sæð seg føra fyri at geva út regluligt málblað, sum málnevndir gera í hinum Norðurlondum, men væl kann tað vera, at tørvur er á tílíkum blað. Eina tíð aftrat ætlar hon so at senda Orðafar út eins og gjørt hevur verið higartil við viðmerkingum til málnýtstu í fjølmiðlum okkara og aðrastaðni. Sum vera man, verður tað oftast tað, ið óregluliga hevur verið sagt og skrivað, ið tikið verður til viðgerðar við tí í hyggju at geva leiðbeining um rætta málbering í staðin. Tí verri hevur tað onkuntíð frætst um fólk, ið hevur tikið sær tykni av onkrum, sum í brævinum hevur staðið. Tað er harmiligt, tí ikki ætlar Orðafar at gera seg inn á fólk; ein meginregla er ikki at nevna nøvn teirra, ið sagt hava ella skrivað tað, sum umrøtt verður. Eisini verður oftast roynt at broyta dømini, so at tey kennast ikki lættliga aftur. Vónandi verða leiðbeiningarnar í Orðafari lisnar í sama anda, sum tær eru skrivaðar, eins og orðtakið sigur: "Vinur er, ið vomm sær."
LÁMUR ER NAVNORÐ
"Hví eru summi lám?" var yvirskrift í einum blað. Her verður lámur havt sum lýsingarorð, og mong munnu tey vera, sum nýta tað soleiðis. Men lámur er kallkyns navnorð, merkir upprunaliga 'labba', 'lállu' á kópi, men hevur eisini verið sagt um stóra hond. Kjalllámur er sjáldsamt orð nú, men tað varð sagt um fólk, ið var kringari at nýta vinstru hond enn høgru. Lámur í hesi merking er stytting av tí orðinum. Lámur merkir so 'fólk, ið er vinstrahent'. Tí eigur at verða sagt t.d. "Maðurin er lámur", "konan er lámur", "barnið er lámur", í fleirtali: teir/tær/tey eru lámar. Tí átti at staðið í yvirskriftini: "Hví eru summi lámar?".
KUNNSKAPARINS TRÆ
Hvørsfallið verður lítið nýtt í dagligum máli, men tað kann vera hent at taka til, tá ið stílurin skal vera stuttorðaður og virðiligur, eitt nú í lógamáli. Orð í hvørsfalli við bundnum kenniorði viðfestum eru tíðum meinar fellur hjá teimum, ið ikki hugsa seg væl um. Sterkt bend kvennkysnorð enda við -ar í hvørsf. eint., og bundna kenniorðið í hvørsf. er -innar, t.d. borgarinnar, drotningarinnar. Sterkt bend kallkynsorð enda annaðhvørt við -s ella -ar í hvørsf. eint., og bundna kenniorðið í kallkyni í sama falli er -ins, t.d. stavsins, fundarins. Her er at vera varin. Endingin -ar hjá kallkynsorðum kann mana upp bundna kenniorðið í kvennkyni, og vit hoyra og síggja tí ikki so sjáldan skeivar bendingar sum "býarinnar" og "friðarinnar" fyri býarins og friðarins. Nú ein dagin hoyrdist onkur siga "kunnskaparinnar træ". Kunnskapur er kallkynsorð, og rætta bendingin er tí kunnskaparins.
BANDASAVN
Søvnini eru mong, t.d. bókasavn, skjalasavn, bátasavn. Hesi orð eyðkennast av tí, at fyrri liður stendur í hvørsfalli fleirtali, sum eisini er sjálvandi, tí fleiri bøkur, skjøl og bátar eru í hesum søvnum. Nú er útvarpið farið at senda gamlar upptøkur úr "bandsavninum", teir kalla. Tílíkt savn av ljóðbondum eitur båndarkiv á donskum, og tað man hava gjørt sítt til, at útvarp okkara nevnir tað "bandsavn". Men sonn føroysk málkensla krevur, at tað skal eita bandasavn - annað fær tað ikki verið. Hetta verður vónandi rættað sum snarast.
SKOTRÍÐ
Við hvørt hoyrist sagt "skotrið", hvørkikynsorð. Betri er orðið skotríð, ið er kvennkynsorð, skotríðir í fleirtali. Ríð merkir tjúkt og drúgt kavaæl. Skotríð eru fleiri skot hvørt eftir annað, helst úr maskinbyrsu.
ÚTLOND
"Í útlondum" verður vanliga sagt um útheimin, tá ið tú ikki hugsar um ávíst land; "í útlandinum" er als ikki føroyskt.
Í NÆSTUM
Ein lesari fýlist á, at í næstum verður týtt í føroysku-donsku orðabókini við 'fornylig', t.e. 'nýliga, fyri stuttum', og at merkingin 'um stutta tíð' saknast. Rætt er, at henda seinna merkingin er ikki í sjálvari orðabókini, men hon er komin við í eykabind til orðabókina, ið kom út í 1973. Har stendur: í næstum også: med det førsta.
Í eldri máli var hin fyrr nevnda merkingin helst hin einasta eftir savninum til føroyska orðabók at døma. Í Føringatíðindum 1900, nr. 5, bls. 3 stendur: "Eysturætt hevur verið herskandi nú í næstum" og í Landalæru I eftir Mikkjal á Ryggi, 1926-27, bls. 76: "Tó at bøurin er nógv vaksiní næstum, hevur neytatalið staðið við". Onnur dømi eru um hetta. Málið stendur ikki í stað. Her hevur ein broyting farið fram eftir upp á seg stuttari tíð, og nú hon tykist vera so vanlig, er einki annað et gera enn at ásanna, at so er. Longu í 1973 hevur tað tóktst neyðugt, og henda nýggjara merkingin er sum nevnt komin upp í eykabindið til orðabókina. At meinskast við hana mundi verið til fánýtis og ikki ómakin vert.
BRIS
"Búkspýttkertil" er einki, sum eitur á føroyskum. Føroyska navnið á hesum eitli er stutt og snøgt bris (hvk.)
NÆRINDIS + HVØRJUMFALL
Í seinastuni hava mong dømi verið at hoyrt um nærindis við hvønnfalli. t.d. "nærindis býin", "nærindis markið". Hetta er ikki beint. Nærindisstýrir altíð hvørjumfalli: nærindis býnum, markinum o.s.fr.
MEÐAN
Hetta orð verður ofta misnýtt sum sambindingarorð til at merkja mótsetning í staðin fyri samtíð, t.e. tað sum hendir um somu tíð. Eitt dømi frá ítróttatíðindum í útvarpinum: "Málið hjá B36 skeyt X, meðan NN skeyt málið hjá HB." Hesin setningur sigur, at hesi bæði mál vórðu skotin í senn, men tað fær ikki verið, tí bólturin er bert ein í fótbóltsleiki. Beinari var at sagt og ella men ella einki í staðin fyri meðan. Eitt annað dømi: "Páll helt røðu fyri fosturlandinum, meðan Óli røddi fyri kvinnuni." Sovorðnir høpisleysir setningar eru ikki óvanligir.
SAMDUR VIÐ + HVØNNFALL
"Teir eru samdir við landsstýrinum í tí", segði onkur nú ein dagin. Hetta var ikki rætt sagt - stýringin eigur ikki at standa í hvørjumfalli sum her, men heldur í hvønnfalli. Tað beina er tí: "Teir eru samdir við landsstýrið um tað."
"INNIBERA"
"Hvat "inniber" hetta loyvið" - nakað soleiðis varð spurt fyri stuttum. Hetta óføroyska orð er tíðum at síggja og hoyra, men tað var betur ókomið. Hetta er einki uttan orðið "indebære", ið er frálíkt í donskum, men vánaligt í føroyskum. Í donsku-føroysku orðabókini er "indebære" týtt 'hava við sær'. Kundi kanska eisini verið sagt 'hava í sær' ella 'fevna um'.
"BÓNDAFANGA"
Eitt høvuðskrav í málrøkt er at kunna sær hógv og ikki vera sum skøta at gloypa øllum, sum at kjafti rekur. Tað er hent og neyðugt at duga onnur mál, men ómentan er at fylla mál sítt við fremmandum orðum og orðafellum, sum hvørki fynd ella grein er í. Takið nú orðið her omanfyri, sum við stórum kleppastøvum "prýddi" forsíðuna á einum tíðindablað. Orðið er úr óvandaðum donskum stórstaðarmáli, avleitt av navnorðinum bondefanger, eftir týskum Bauernfänger. Hetta vóru skálkar, ið gjørdu sær dælt við góðvarnar bygdarmenn við tí í kvitta at lokka teir eitt nú at drekka og spæla og síðan lumpa pengar frá teimum. Ikki skuldu vit havt áneyðir at flutt inn orð, ið umboða tílíkan ódámligan og lítið mannvinarligan hugsanarhátt.
"SMYRJIBREYÐ"
Hetta er danska orðið "smørrebrød" illa týtt; tað er í royndum upprunaliga "smør og brød" samandrigið í eitt orð. Tá man vera frægari at kalla hetta smurt breyð ella kanska viðskerabreyð, sum onkuntíð hevur verið í uppskoti.
NUUK
Ymsir eru hættirnir at bera fram útlendsk nøvn: Í summum førum er framburðurin treytaður av gomlum siði hjá okkum sjálvum, í øðrum liggur hann nærri tí, ið vanligt er í avvarðandi landi. Nú hava grønlendingar sett síni egnu bygdar- og býarnøvn sum tey almennu fram um tey donsku, ið leingi hava verið ráðandi. Tað er eyðsæð, at vit eiga at royna at siga tey so rætt, sum vit fáa. Grønlendska stavsetingin liggur vist eisini heilt nær orðaframburðinum. Høvuðsstaðurin, ið á donskum varð nevndur Godthåb, eitur nú alment Nuuk, sum flestum kunnugt. Tað merkir 'nes'. Men hvussu við framburðinum? Flest hoyrast siga [nukk], og tað er skeivt. Stavsetingin við tveimum u'um sýnir, at hetta er langtu. Tí eiga vit at siga hetta navnið við longum u'i og stuttum k'i, ljóðskrivað [nu:k]. Latum okkum sýna grønlendingum tann sóma at siga navnið á høvuðsstaði teirra rætt.
FLOGTERNA
Orðafar minnir eina ferð aftur á, at -rn- í hesum orði verður ikki framborið sum [-dn-], men sum [-rn-]. Flog[terna], ikki flog[tedna].
Sí annars Orðafar nr. 3, bls. 2 um henda spurning.
YNSKISHÁTTUR
"Áhugað ringja til ..." ljóðar við hvørt í lýsingum ella kunngerðum. - Her mundi ynskisháttur hóskað betur: "Áhugað ringi til ..."
LEGGJA (EL. HALDA) SAMAN HENDUR
ella leggja (el. halda) hendurnar saman - soleiðis ber til at siga á føroyskum, og ikki: "falda hendurnar". Tað er óneyðuga tikið eftir donskum "folde hænderne".


text:
Mynd: Jan Muller, stjóri í Føroya Oljuídnaðarbólki, Poul Michelsen, landsstýrismaður í uttanríkis- og vinnumálum og Niels Christian Nolsøe, stjóri á Jarðfeingi.
Fjórða útbjóðingarumfar opið
Dan Klein --- 18.05.2017 - 07:02
Røðan, Poul Michelsen, landsstýrismaður í uttanríkis- og vinnumálum, helt tá fjórða útbjóðingarumfar at leita eftir kolvetni í føroyska landgrunninum læt upp seinnapartin.
Góðu áhoyrarar,
Vit fara nú undir 4. Útbjóðingarumfar. Við hesum seta vit aftur ferð á leiting eftir kolvetni undir Føroyum.
Verður úrslitið, at vit finna stórar nøgdir og fara at framleiða olju og gass, er møguleiki fyri stórum inntøkum - bæði sum ískoyti í samfelagsbúskapin, til nýtt virksemi og nýggjar inntøkur til føroyskar fyritøkur.
Hetta fer at geva okkum enn eitt búskaparligt bein at standa á.
Finna vit kolvetni í lønandi nøgdum – og tað vænti eg, vit fyrr ella seinni gera – hava vit ábyrgd at handfara og umsita hetta tilfeingi við størsta skynsemi.
Leitingin eftir kolvetni á landgrunninum byrjaði um aldarmótið. Úrslitini av leitingunum hava - saman við kanningararbeiðinum hjá Jarðfeingi og samstarvsfeløgum - staðfest, at fortreytirnar fyri at kolvetni er í undirgrundini eru til staðar.
Avbjóðingin er, at finna út av hvar hetta kolvetnið er, og um tað er í rakstrarverdu nøgdum.
Tær higartil 9 royndarboringarnar hava havt stóran týdning fyri føroyska samfelagið.
Vit hava í dag tvey virkin føroysk kolvetnisfeløg. Vitanin um jarðfrøðina á landgrunninum fevnir vítt, og granskingin er altjóða viðurkend. Eitt ótal av føroyingum starvast í øllum liðum í oljuvinnuni um allan heim. Heilt frá gransking til seismikk-skjóting og boring.
Føroyingar framleiða og flyta olju og gass kring knøttin. Vit duga at høvuðsumvæla boripallar og veita allar hugsandi tænastur. Føroyingar arbeiða á leiðslustigi í stórum altjóða oljufeløgunum. Og vit hava eitt greitt lógarverk á økinum.
Vit eru tí væl brynjað og til dystin fús.
Samstundis sum oljuvinnan nú aftur økir sítt virksemi, henda stór frambrot innan aðrar orkumøguleikar. Tí er viðkomandi at spyrja, um tað er skilagott at bjóða Føroyar fram til oljuleiting, nú landsstýrið hevur raðfest grøna orku høgt.
Svarið er líka umráðandi sum spurningurin. Eg haldi ikki, at grøn orka og kolvetni kunnu setast hvør móti øðrum.
4. útbjóðingarumfar tekur einki frá teimum grønu átøkum, sum vit hava sett í verk ella teimum ætlanum, sum vit hava.
Tað er ikki ein spurningur um antin ella, tí vit hava uppraðfest bæði grøna orku og leiting eftir kolvetni undir Føroyum.
Vit mugu ásanna, at olju og gass í nógv ár framyvir verður høvuðskeldan til orku í heiminum. Men samstundis skulu vit virka aktivt fyri, at størri og størri partur av heimsins orkuveiting gerst grøn.
Vit hava eisini eina skyldu at kanna, um vit eiga tilfeingi á landgrunninum, sum kann tryggja lív og framburð fyri komandi ættarlið í Føroyum.
Grøn orka og kolvetni skulu framhaldandi ganga hond í hond.
Finna vit kolvetni - í framleiðslunøgdum hesaferð - fáa vit møguleikan at gera munandi meira fyri at økja um lutfalli av grønari orkuframleiðslu.
Útbjóðingarumfarið letur aftur 17. februar 2018. Ikki fyrr enn tá vita vit við vissu, hvussu áhugin hjá oljufeløgunum er at leita eftir kolvetni í føroyska landgrunninum.
Vit eru kortini spent og vónrík um, hvat kemur undan, tá hesir níggju mánaðirnar eru farnir.
Vit eru bjartskygd um, at oljufeløgini fara at vísa føroyska landgrunninum ans, og at vit finna kolvetni í lønandi nøgdum.
Fortreytirnar eru góðar. Vitanin er stór, tænastuvinnan á landi er kappingarfør og fyrisitingin er til reiðar.
Við hesum orðum lýsi eg fjórða útbjóðingarumfar opið.


text:
Byggisamtykt
Kunngerð
Broyting í Almennu Byggisamtyktini hjáHvannasunds Kommunu.
Sambært gr. 6 í løgtingslóg nr. 13 frá 21. mai 1954 um býarskipanir og byggisamtyktir, seinast broytt við løgtingslóg nr. 19 frá 18. mars 2013, verður við hesum broytingaruppskot fyri ”Økisásetingar fyri Hvannasund” framlagt til eftirlits:
frá mikudegnum 21. september 2016 til og við 12. oktober 2016.
Broyting
Verandi havnaøki (Oljukain) verður broytt til H-øki, sumskal nýtast til frítíðarhús, húsvognar og tjalding.
Møgulig mótmæli ella broytingaruppskot verða at senda Hvannasunds kommunu skrivliga í seinasta lagi 2. november 2016.
Hvannasund 21. september 2016
Hvannasunds Kommuna


text:
Skriv um hjúnabandið
mentan23-05-2017 - 16:57 - Jóanis Nielsen
Hví skal samfelagið hava áhuga í hjúnabandinum?
Nú alt sum vendir niður verður vent upp, er helst neyðugt at vit tora at lýsa, hvat eitt hjúnaband er í Føroyum í dag, tí skjótt kann hetta gerast søga ella rættari sagt, ein marra.
Hvat er eitt hjúnaband og hví skal samfelagið hava áhuga í hjúnabandinum?
Eitt hjúnaband er ein sameining millum ein mann og eina kvinnu, og hesi kunnu fáa børn saman. Fyri at føra samfelagið víðari, er neyðugt, at børn verða fødd, og fyri at hesi skulu fáa so góðar rammur at vaksa upp í sum gjørligt, hava vit hjúnabandið, sum skjótt og greitt fær eina rúgvu av viðurskiftum upp á pláss ímillum konuna og mannin, ið helst síðan gerast pápin og mamman og teirra børn. Á henda hátt er foreldramyndugleiki, arvarættur, ábyrgd og skyldur yvirfyri hvørjum øðrum og børnunum væl skipað. Harvið skapar samfelagið so góðar rammur sum gjørligt fyri familjuna, so tey og børnini kunnu hava eina so trygga og góða tilveru saman sum til ber, og soleiðist at børnini skulu fáa tryggleikan at vera saman við sínum pápa og sínari mammu.Tey flestu kenna helst kensluna av, at tað at vera hjá mammu og pápa er tryggasta stað í verðini.Hesin rættur er eisini staðfestur í ST-Barnarættinda-sáttmálanum.
Orsøkin til, at samfelagið gevur hjúnabandinum góðar treytir, er at samfelagið hevur brúk fyri familjunum, og familjurnar hava brúk fyri tí stuðli, ið samfelagið kann geva teimum.
Tak ongantíð eina girðing burtur, áðrenn tú veitst, hví hon varð sett har
Hví verða avleiðingarnar ikki kannaðar? Ein fyrispurningur varð settur fyri nú nøkrum árum síðani um løgtingið kundi kanna, hvørjar avleiðingar ein tílík broyting í hjúnabandslógini, sum tey nú ætla at gera, kom at hava fyri samfelagið, børnini o.a. Hetta varð ikki tikið til eftirtektar, men varð spottað og niðrað og skýrt bæði fyri líkt og ólíkt. Og hóast ein hevði eftirlýst at fólk luttaka meira í kjakinum um ymisk viðurskifti í okkara samfelag, eisini hóast tey hava onkur hægri størv, so varð munnkurv knappliga meira ella minni sett á henda persónin og onnur, ið kanska høvdu dittað sær at latið munnin upp og sagt sína áskoðan um hjúnabandið. Homofobar, religiør, fundamentalistar og mangt annað er blakað eftir fólki, sum hava roynt at sagt sína meining, um hon ikki hevur verið politiskt korrekt. Okkara fjølmiðlar, serliga teir almennu, tykjast heilt vist at hava havt sína agenda við at stýra tí, ið er komið fram í hesum sambandi.
Foreldrini – verjugarðurin hjá børnunum
Nú ætlar henda samgongan at taka verjugarðin um børnini niður við at lata hann upp fyri øllum hugsandi samansetingum. Í fyrstu atløgu við at lata menn giftast við monnum og kvinnur við kvinnum, og geva teimum øll tey somu rættindini sum hjún hava, tvs. ikki bara til at liva saman (tað hava tey longu loyvi til, um tey vilja) men eisini til at kunna fáa børn upp á alskyns kreativar mátar, har ein tilvitað og tilætlað tekur rættin frá barninum at vaksa upp hjá sínari mammu og sínum pápa.
Hevði tú viljað latið títt barn ella ommu/abbabarn frá tær, tilætlað áðrenn føðing, so tørvurin hjá teimum vaksnu kann verða nøktaður?
Nullvisión
Vit hava nullvísión í ferðsluni, vit royna at gerast grønari, vit vilja gera alt vit kunnu, fyri at gera okkara samfelag betri fyri okkara eftirkomarar innan hesi øki, men hví hava vit ikki eina nullvisjón fyri at eingi børn skulu vaksa upp uttan mammu sína og pápa sín?
Vit vita væl, at í einum vælskipaðum samfelagi eru reglur fyri nógv av tí, vit gera. Øll hava ikki rætt til alt, og mørk eru sett fyri okkum øll. Í ferðsluni hava vit lógir um trygdarbelti og fallhjálm, vit hava vegbungur og ferðavmarking, og hervið blanda vit okkum uppí, hvussu onnur koyra, hóast ein kundi sagt, at tað mugu fólk sjálvi avgera, um tey hava trygdarbelti ella fallhjálm, tí tey skaða bara seg sjálvi við ikki at brúka hetta. Men vit hava áhuga í at skapa so tryggar umstøður fyri fólk og fyri teirra børn sum gjørligt. Hví skulu vit so ikki eisini verja børnini, tá tað ræður um at verja teirra rætt at hava bæði síni foreldur?
Skulu vit ikki verja tey veikastu? Er tað ikki tað, rópt verður upp um, og eru tað ikki børnini, ið eru tey allarveikastu í samfelagnum? Tí má tað vera tey, vit leggja størsta dentin á at verja.
Samkynd sleppa at liva saman
Tá tað kemur til tey samkyndu er støðan tann, at tey sleppa at liva sum tey vilja, og tey fáa frið til tað, óansæð um onnur halda tað vera rætt ella ei. Eisini hava tey møguliga at arva hvønn annan, um tey vilja tað. At ein maður ikki hevur sama rætt sum ein kvinna til at giftast við einari kvinnu ella øvugt, um talan er um eina kvinnu, er einki løgið, tí tað er ikki ein eind, sum er eitt grundarlag undir einari familju, og tí eigur samfelagið ongan áhuga at hava í at stuðla einum tílíkum sambandi. Tvørturímóti eiga vit at tora at siga nei til at stuðla hesum, tí avleiðingin av hesum verður, at tey krevja at fáa somu rættindi til børn sum ein mamma og ein pápi hava. Her eigur barnið at vera í miðdeplinum, og ikki hvussu tey vaknsu ynskja at liva teirra lív.
Vilja vit bara fylgja rákinum, sum er í londunum kring okkum. Vilja vit lurta eftir lygnini um, at vit eru tilafturskomin, um vit ikki fylgja hesum ráki, sum er ímóti ætlanini við menniskjanum frá upphavi. Av heimsins londum eru tað bara umleið 20 lond, tvs. umleið 10 % av heimsins londum, sum hava gjørt eina tílíka lóg um samkynt hjúnaband, og hvat er hent har? Steðgar tað har? Nei, vit síggja, at har kemur meira og meira forvirringur í, tí fólk vita ikki, hvat tey skulu halda seg til longur.
Framtíðin fyri okkara børn er okkara ábyrgd
Vit hava øll ábyrgd av hesum, sum hendir. Vit hava latið standa til, vit hava ikki gjørt okkara skyldu, vit kunnu ikki bara vaska okkara hendur, og siga, at hetta er ímóti okkara vilja, vit kunnu ikki bara taka farloyvi frá hesari avgerð og rýma av landinum, meðan alt gongur sína skeivu gongd. Vit hava øll ábyrgd, og tey, ið eru høgt sett, hava eina enn størri ábyrgd!
Hetta eiga vit eisini at minna tey á, og tað verður hervið gjørt sum ein áheitan á okkara politikarar, sum enn hava møguleikan at hugsa seg um enn eina ferð. Heitt verður á tykkum politikarar um ikki at broyta og harvið avskepla hjúnabandslógina, og um ikki annað, so at lata vera við at gera hetta, áðrenn tit hava kannað avleiðingarnar av at broyta nakað so álvarsligt sum hjúnabandið, tí hetta kemur at raka okkara eftirkomarar nógv meira enn vit á nakran hátt kunnu ímynda okkum, um tað verður gjørt. Tí eiga vit at varðveita hjúnabandið til bara at vera millum ein mann og eina kvinnu.
Mona Nattestad Steintún
Kelda: lesarin.fo


text:
Í Álandi búgva 28 túsund fólk, og har hava tey tað eftir øllum at døma gott. So væl trívast tey, at tey fjølgast í stórum og vænta at verða heili fjøruti túsund í 2050.
Miseydnaða landið
Í Álandi búgva 28 túsund fólk, og har hava tey tað eftir øllum at døma gott. So væl trívast tey, at tey fjølgast í stórum og vænta at verða heili fjøruti túsund í 2050.
Vit væntast eisini at verða eisini fjøruti túsund í 2050. Men tað er nú ikki tí at her stendur so óluksáliga væl til. Heldur tvørturímóti.
Flestu framskrivingar vísa at alt færri fólk fara at búgva í Føroyum komandi árini. Fyrstu árini fara vit ikki at merkja minkingina so væl, men sum frá líður fer hon at taka dik á seg og í 2050 verða íbúgvarnir um leið 40 túsund.
Og tað verða 40 túsund gomul fólk – í miðal munandi eldri enn í dag. Spurningurin, sum ikki er kannaður er tann, um eitt so lítið samfelag kann koma sær í vanda fyri at doyggja út.
So hvørt sum tey ungu flyta av landinum, eldast tey sum eftir eru. Tey eldast burtur av arbeiðsmarknaðinum, og samfelagið kann koma í tað støðu, at nóg mikið av virknum hondum er ikki til at breyðføða tjóðina.
Vandi er tí fyri at her avfólkast.
Eg helt at tað var bara í Føroyum, at so illa stóð til. Og tað er eisini rætt. Í ongum øðrum landi í grannalagnum eru útlit til at fólkatalið minkar. Í Grønlandi er ivasamt, hvussu gongdin verður, men beinleiðis minking vænta tey ikki fram til 2050.
Trý túsund krónur aftrat um mánaðan – nei takk !
Spotskliga verður sagt um okkum búskaparfrøðingar, at vit trúgva so fast upp á býttisliga einfaldar trúarsetningar, at vit púrasta avnokta veruleikan. Tí er tað at búskaparfrøðingurin ikki trýr egnu eygum sínum, tá hann sær ein hundraðkrónuseðil á vegnum. “Lá hann har, so hevði onkur langt síðani havt tikið hann upp!” Hann gongur tí framvið, og letur seðilin liggja. Onnur steðga og taka seðilin upp.
Men søgan eg nú skal siga, vendur beint øvugt. Búskaparfrøðingarnir hava funnið í túsundtals krónum til hvønn einasta føroying, men teir trúgva tí ikki – og lata seðlarnar liggja!
Trýrt tú mær ikki?
Hoyr so hesi orð:
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Meira enn 25.800 løntakarar hvønn mánað higartil í ár
vinna13-06-2017 - 11:34 - Jóanis Nielsen
Í mars vóru 25.837 løntakarar, árstíðarjavnað. Hetta eru 78 færri enn í februar, men higartil hava tað verið yvir 25.800 løntakarar hvønn mánað í ár. Seinastu trý árini hevur gongdin verið, at fleiri løntakarar eru lagstir til, og eru tað nú 2.000 fleiri til arbeiðis enn á vári 2014.
Byggivinnan havt stóran vøkstur seinastu fýra árini
Løntakaratøl eftir vinnugrein eru ikki árstíðarjavnað, og tískil verður samanborið við sama tíðarskeið árini fyri.
Í mars í ár vóru 25.581 løntakarar, 603 fleiri enn árið fyri. Vøksturin er 2,4%. Tað er serliga byggivinna og onnur tilvirking, sum eigur ein stóran part av vøkstrinum. Í mars 2013, fyri fýra árum síðani, vóru um 2.900 løntakarar í byggivinnu, men hvørt ár eftir hetta hevur henda vinnan fingið umleið 200 løntakarar fleiri, so tað nú eru 3.750 løntakarar. Árligi vøksturin hevur verið millum 5,4 og 7,4%
Bæði privatar og almennar tænastur hava umleið 200 fleiri løntakarar nú enn fyri einum ári síðani. Tænastuvinnurnar eru væl størri enn byggivinnan, so vøksturin er heldur lakari í prosentum, nú eru 2,6% fleiri til arbeiðis í tænastuvinnunum.
Fiski- og alivinnan minkar í løtuni, í mars í 2016 vóru 4.113 í vinnu har, men nú eru tey 4.005, 108 færri.
Fiskiskapur og fiskavøruídnaður ganga aftur
Í fiski- og alivinnuni var talan um, at færri løntakarar vóru í mars. Í vinnubólkinum er gongdin tó sera ymisk eftir vinnugrein. Tann vinnan sum hevur eina tí størstu framgongdina seinasta árið, er ali- og kryvjivirki. Í mars í ár vóru 1.050 løntakarar í alivinnuni, 103 fleiri enn fyri einum árið síðani. Tað svarar til at nú eru 10,9% fleiri til arbeiðis í alivinnuni. Hinvegin vóru um 100 færri bæði í fiskiskapi og í fiskavøruídnaðinum.
Í bygging og aðrari tilvirking eru tað tær báðar stóru vinnugreinarnar, bygging og skipasmiðjur/smiðjur, sum hava stóra framgongd, meðan annar ídnaður og orka/vatnveiting standa í stað. Í bygging vóru tað í mars 1.994 løntakarar, 193 fleiri enn fyri einum ári síðani, og í skipasmiðjum og smiðjum vóru 742 løntakarar, 66 fleiri enn fyri einum árið síðani.
Dagførd og útgreinað tøl eru tøk í hagtalsgrunninum her.
Stutt um árstíðarjavning og trendin
Árstíðarjavnað tøl eru reinsað fyri árstíðaravvik, sum t.d. afturvendandi sveiggið í virkseminum millum vár og summar, heyst og vetur. Hetta merkir, at til ber at hyggja eftir gongdini mánað fyri mánað, uttan at samanberingin verður órógvað av regluligum sveiggjum millum árstíðirnar.
Í trendinum er harumframt lagt upp fyri øðrum óreglusemi í mánaðarligu tølunum, og tá sæst tann undirliggjandi langtíðargongdin í løntakarunum.
Til ber at lesa meira um árstíðarjavning her.


text:
Tað var áhugavert mikudagin í In Mente at hoyra Sunleif Rasmussen greiða frá sínum lívi við tónleikinum. Hann greiddi m.a. frá, at hugskotini koma intuitivt og at verkini eru úrslit av einum samspæli millum intuitión og konstruktión og millum iva og avgerð. Stuttligt at hoyra tað fína lagið til Grágásina, at Sunleif eisini hevur gjørt barnasangir. Musikksøguliga frágreiðingin um disharmoni var eisini somuleiðis áhugaverd; stutlligt og margháttligt, at Sunleif Rasmussen metir eina møguliga inspiratiónskeldu hava staðist av disharmoniunum, ið komu av, at kirkjufólkið á Sandi sungu hvør í sínum lagi, uttan at fylgjast.
Í dag, 19. mars fyllir hann 50 ár. Hann er føddur í 1961 á Sandi og er kanska mest kendur sum tónaskaldið, ið við teirri fyrstu føroysku symfoniini Symfoni nr. 1 “Oceanic Days”, vann Tónleikaheiðursløn Norðurlandaráðsins í 2002. Hetta var ein stórhending, sum av álvara staðsetti og staðfesti Føroyar í klassiska tónleikaheiminum.
Síðan eru verk hansara framførd kring heimin, m.a. framførdi kenda, danska vokalensemblið Ars Nova í fjør verkið "Gylfaginning" og herfyri var sending í týska útvarpinum um hann fyri nú bara at nevna okkurt av tí nógva. Sunleif hevur skrivað nøkur av teimum mest hugtakandi føroysku kórverkunum, ið veruliga bera brá av einum tónaskaldi, sum kennir til kór innanífrá. Sum kórsangari má eg siga, at Sunleif Rasmussen saman við Paula í Sandagerði hava havt alstóran týdning fyri musikalska dannilsið hjá bæði mær og mongum øðrum føroyskum kórsangarum. Eg gloymi ongantíð, tá Sunleif fyri mongum árum síðani troppaði upp í Ólavsøkukórinum við "Syngjandi grót", sum var so vónleyst løgin og modernaður, at fólk høvdu bestan hug at geva upp at fara heim. Fyri meg var júst hetta vakra, stilla verkið ein opinbering at hoyra á sama hátt sum "Døgg" og "Skærur vindur" og onnur, sum øll eru tónsett til frálíkar yrkingar. Bókmentir kunnu sigast at vera ein høvuðskelda til íblástur hjá Sunleif Rasmussen, ið t.d. hevur brúkt tekstir hjá Karsteni Hoydal og Williami Heinesen.
Í gjár fekk Sunleif Rasmussen á samkomu í Norðurlandahúsinum handaða Mentanarheiðursløn Landsins. Havnakórið sang ungdómsverkið "Sig mær hví er foldin føgur", sum í dag telist millum okkara mest elskaðu kórklassikarar. Í mun til ta imponerandi blokkfloytukonsertina, sum vit hoyrdu frumframførda í Norðurlandahúsinum í gjárkvøldið, er "Syngjandi grót" als ikki longur tann kinverski múrurin av fremmandleika, sum hann tóktist vera í Ólavsøkukórinum á sinni. Vit hava flutt okkum við og av honum á sama hátt sum nú eisini blokkfloytukonsertin fer at flyta okkum víðari frameftir.
Vit ynskja Sunleif hjartaliga til lukku við føðingardegnum og við virðislønini.
http://www.arsnova.dk/komponister/sunleif-rasmussen


text:
1. mai-dagshald - røða hjá Eyðbjartur S. Skaalum
3. mai 2016
Tórshavn 1. mai 2016
Tiltak: 1. Mai-dagshald í Havn hjá arbeiðarafeløgunum
Røðari: Eyðbjartur S. Skaalum
Røða
Góðu verkafólk og góðu føroyingar!
Lat meg byrja við at ynskja tykkum og okkum øllum eina góðan 1. mai!
Hetta er serligi dagurin hjá verkamannarørsluni.
Vit steðga á og skyna á, hvussu støðan er í rørsluni.
Trupulleikar og avbjóðingar verða vendir.
Í dag verður markerað, at stríðið fyri betri arbeiðssømdum og arbeiðsumstøðum er viðkomandi og týðandi – og tað heldur fram.
***
Tá Havnar Arbeiðarafelag beyð mær at siga nøkur orð her í dag, hugsaði eg, hvat ið eg sum ungur og lesandi kann bera fram ein slíkan dag. Hugsaði m.a., at arbeiðaradagurin eigur at hava áhuga hjá okkum ungu, og at vit gera okkum ómak við at seta okkum inn í viðurskiftini á arbeiðsmarknaðinum, har vit sjálvi einaferð koma virka.
Ein av mínum størstu fyrimyndum er verkamaður so tað forslær! Hann hevur arbeitt heilt frá ungdómsárum og er enn virkin, nú hann hann gongur ímóti teimum 75 árunum. Nógv góð ráð havi eg fingið frá honum, og altíð hevur hann verið til reiðar at hjálpa mær, tá á hevur staðið. Eisini eigur hann ein part av æruni í, at eg standi her í dag.
Eg ringdi suður, eftir at eg hevði fingið áheitanina, og spurdi hann, hvat hann helt, um eg átti at taka av møguleikanum ella ikki, og hann ivaðist ikki eina løtu - og so var avgerðin tikin.
Tað, at eg eri uppvaksin í hesum arbeiðaraumhvørvi ger, at eg havi hugsanir um áhugamál hjá verkafólkum - og so eri eg eisini við í ungdómspolitiskum virksemi.
***
Síðani seinasta 1. mai er ein nýggj og vinstravend stjórn komin til valdið, og hetta er eisini ein loysingarsamgonga.
Við einari vinstrasamgongu skuldi nakað gott verið í væntu fyri vanliga løntakaran, verkafólkið, miðal- og láglønt.
Og jú – nakað av tí fyrsta, sum samgongan setti í verk, var ein skattalætti til lág- og miðallønt frá 1. januar 2016. Kringvarpsgjaldið fór eisini niður.
Hetta var gott.
Men tað er hugstoytt at síggja, hvussu givið verður við aðrari hondini og tikið verður við hinari.
Skattalætta við vinstru hond.
Brúkaragjøld, avgjøld og nýggir skattir við høgru.
Er hetta rímiligt?
***
- Grundarupphæddin í fólkapensjónini er lækkað
- Gjald til Samhaldsfasta og Barnsburðargrunnin økjast
- Dýrari at koyra bil
- Heilsutrygd dýrkast
- Hægri umhvørvisavgjald
- Og so framvegis
Lítið er eftir av skattalættanum, sum var stóra trekkplástrið í valstríðnum.
Pensjónistar og láglønt standa fyri skotum og dekka undirskotið í landskassanum.
Við einari loysingarsamgongu er ikki boðað frá góðum, nú longu er fari undir at skerja inntøkur landskassans við at stegða prístalsreguleringini av ríkisveitingini, og víðari ætlar samgongan at skerja sjálva ríkisveitingina.
Hetta eru hart tiltrongdir peningar, sum skulu brúkast til at fíggja fólkapensjón og onnur sosial øki í Føroyum, t.d. heilsuverk og serforsorg.
Hesar skerjingar í ríkisveitingini fara beinleiðis at ávirka vælferðartænasturnar, og at raka og ávirka verkafólkið.
Er hetta politikkur við sosialum medviti?
***
Javnaðurin í samfelagnum hevur slagsíðu, tá einligar mammur við børnum eru í aftastu røð – og tá fólk á og undir fátækramarkinum ongan góðan eiga.
Men at játta til annan almennan rakstur og íløgur er onki problem – tað verður avgreitt uttan himpr og uttan stórvegis politiska viðgerð.
Hvar eru nú tey, sum skuldu verja veiku bólkarnar?
***
Fakfelagsrørslan stendur framman fyri stórum avbjóðingum. Feløgini missa limir. Arbeiðsloysið er ein veruleiki í summastaðni, og alt meira av almennum virksemi verður privatiserað og bjóðað út.
Samstundis verður alt meira av privatum men eisini almennum virksemi talgilt, og tað ávirkar arbeiðsmarknaðin. Roknað verður við, at annaðhvørt arbeiðspláss í heiminum er talgilt innan 2025.
Ein spurningur er, hvussu vit taka ímóti avbjóðingini í framtíðarinnar samfelag, tá ið robottar – tólmennini – taka yvir arbeiðsuppgávur.
Tann framtíðin er nær.
Hvørja ávirkan fær hon á arbeiðsmarknaðin og leiklutin hjá fakfeløgunum?
Tá tíðin broytist, klára tey seg best, sum megna at umstilla seg. Og sum eg síggi tað, mugu fakfeløg standa saman og styrkja seg til heilt nýggjar avbjóðingar og leiklutir í komandi árum.
Umstilling er lyklaorðið fyri framtíðina.
***
Føroyski búskapurin er í vøkstri, virksemi er stórt og arbeiðsloysið lágt.
Men baksíðan á medaljuni er svørt.
Landskassin fær ikki endarnar at røkka saman og hevur havt hall í bestu tíðum - fleiri ár á rað.
Tað gongur strúkandi, men Føroyar taka lán til dagsins uppihald.
Landskassaskuldin er meira enn 6 mia.kr., men tað verður ikki avdrigið upp á skuldina.
Sjálvt í hesum góðu tíðum, hava verkafólk ikki ráð til flottar bústaðir, nýggjar bilar, summarhús og ferðir suður í lond.
Nei – ikki rokni eg við, at uppgangstíðir og lovaða ríkidømið koma út í hvørt heim í Føroyum.
Munnu landspolitikarar vita, hvat hendir úti í samfelagnum – og hvussu fólk veruliga hava tað?
Í einum samfelag við stórum náttururíkidømi er tað ikki nóg gott, at bólkar eru, sum ikki hava tað gott, sum noyðast av landinum ella ikki hava ráð til virðiligan bústað.
Botnurin er, at summi foreldur ikki hava ráð til at lata børnini fara til ymisk ítriv.
Tað er hjartaskerandi.
***
Hvagar fara pengarnir? Hvørji fáa ovurstóru virðini? Hvør fer við ogn Føroya fólks?
- Er tað vanligi løntakarin, sum fær meira í løn frá óvanligum vinningi?
- Hevur vanligi løntakarin fingið betri sosialar tænastur frá óvanligum vinningi?
Vit kenna øll svarið.
Virðini kunnu býtast øðrvísi, so øll eru við, og vælferðin styrkist.
Sjálvandi skulu fyritøkur hava góðar umstøður, men tær skulu eisini vera við til at gjalda sín rímiliga part av vælferðarsamfelagnum.
Mín áheitan á fakfeløgini er at standa saman og gera meira vart við seg, tá politiski myndugleikin leggur størri fíggjarligar byrðar á løntakarar og verkafólk.
Tað finnast bólkar, sum elska at hoyra fakfeløg vera ósamd, og at ósemjur ráða millum løntakarar. Tí er viktutt, at fakfeløg og limirnir minnast, hvørjum tey berjast fyri.
***
Sum øll onnur skulu verkafólk hava virðiliga løn, góðar og tryggar arbeiðsumstøður og atgongd til at menna seg.
Mørk mugu flytast og stór mál náast:
- Forðast skal fyri sosialari dumping, herundir tryggja, at galdandi sáttmálar, lóg og rættur á føroyska arbeiðsmarknaðinum er galdandi, eisini fyri útlendska arbeiðsmegi
- Førleikamenning á øllum arbeiðsøkjum
- Betri og bíligari bústaðir
Tað skal verða gott hjá øllum at liva, búgva, virka og TRÍVAST í Føroyum.
Tað er felags stavnhaldið, og tað stríðast vit fyri.
***
Havnar Arbeiðarafelag skal hava takk fyri møguleikan eg fekk at siga nøkur orð á arbeiðaradegnum.
Hóast Søren Kierkegaard ikki var verkamaður, skal hann sum heimspekingur sleppa at enda hesa røðu.
Hann hevur sagt soleiðis:
“Tað er ótrúligt, hvat eitt menniskja kann halda út, bara tað merkir, at ein meining er við mótganginum ella líðingini.”
Í grundini eru hesi orðini ein áheitan.
HALDIÐ ÁFRAM VIÐ MEININGSFULLA STRÍÐNUM!
Takk fyri og góðan 1. mai!
RN
Aftur


text:
Ein góður festivaldagur fyri framman
Summar Festivalurin bjóðar í dag góðveður, HighasaKite, Boyzlife og góðan føroyskan tónleik
Veðurstovurnar rokna aftur í dag við góðveðri, nú Summar Festivalurin heldur fram.
Í gjárkvøldið var veðrið gott, og sera nógv fólk vóru á festivali, har Cliff Richard var stóra navnið.
Í kvøld ber til at uppliva eitt av heitastu nøvnunum í altjóða popptónleiki. HighasaKite úr Noregi vinnur við stórum fetum fram, og tey eru við at fáa veruligt gjøgnumbrot. Tey hava spælt á stórum europeiskum festivalum í summar, og í heyst fara tey á konsertferð í USA.
Brian McFadden úr Westlife og Keith Duffy úr Boyzone hava gjørt nýggjan bólk, teir kallað Boyzlife, og teir fara í kvøld at framføra góðar sangir hjá Westlife og Boyzone.
Í kvøld ber eisini til at uppliva bólkar sum Grandma’s Basement, 200, Rannvá Álaberg, Bára Silvansdóttir, Sámal Ravnsfjall og onnur.
Fyrsta konsertin á Summar Festivalinum verður í kvøld kl 19.00, og seinasta framførslan verður kl 03:15 í nátt.