text:
”Tá Dimmalætting fyrr í ár keypti Vinnuvitan og Vikublaðið, fylgdi ein heimasíða við í keypinum, sum ikki passaði inn í virksemi okkara…”
Dimma 10. oktober 2008
So er tað sagt. Tí soleiðis byrjar oddagreinin í nýggjastu Dimmu. Og so kann lesast ein drúgv og samansett frágreiðing um, hví Dimma ikki hevur megnað at hildið hús á http://www.kjak.fo/.
Samstundis verður lesarin vissaður um at øll redaksjonell sjónarmið, líka síðani fronsku kollveltingina, hava og støðug verða hildin á Dimmu.
Okay, hevur tú áhuga í rigor mortis, so er hetta spennandi lesnaður.
Men mest áhugavert haldi eg tað vera, at Dimma í ónevndu oddagreinini sær fyri sær førleikan sjálv at stýra tí, ið hendir á netinum. At seta dagsordanin í cyberspace. Ein sjáldsama avbjóðandi anakronisma.
Greitt er, at gamla Dimma er farin iðranargongd, nú hon setir fría orðið til sølu. Í leiðandi oddagreinini. Gud viti, hvat lýsingaprísurin er á tí plássinum.


c: text/html

text:
Spaniólar, sum hava keypt fisk úr Føroyum í áratíggju, hava verið her og filmað tosk og føroyska veiðu. Sum eg skilji, er hetta orsøkin til at bankatoskur, stórur og vælsmakkandi frá Magnusi Heinason, verður borðreiddur í Áaarstovu hetta vikuskiftið.
Tað er fyri Havstovuna at Magnus Heinason ger fiskiroyndir á Føroya Banka hesa ársins tíð.
Johan Mortensen hevur síðani fingið tað framúr hugskot, at matstovugestir í Havn skulu fáa bankatosk úr egnum sjógvi undir góman. Fíggjarliga støðufestið byggir á privata pungin. Prísurin fyri hvønn er 475,00 kr fyri allar rættirnar og harumframt 395,00 kr fyri vínið, sum er lagað til matin. Tilsamans 870,00 kr fyri hvønn. Det koster å være kar.
- Føroya Banki er eitt sera spennandi øki og hevur stóran tydning fyri okkara samleika. Á bankanum er viðagitni Føroya Banka toskurin. Hann er stórur, skjótt vaksandi, vælsmakkandi, fullur av proteinum og gýtur fyrst í April. Toskurin var høgt í metum, m.a. í Bretlandi, og tað var eisini á Bankanum undir fyrra veraldarbardaga, at nogvar av okkara sluppum vóru søktar av týskinum. Áður vóru 5000 tons veidd av bankatoskinum, men hetta minkaði skjótt av ovurveiðu og bankin hevur verið friðaður í nøkur ár, sigur Johan Mortensen.
Áarstova hevur keypt nakrar av stóru bankatoskunum, à 8 til 10 kilo. Úr hesi rávøru er sett saman ein matskrá, har toskur er høvuðsinnihaldið.
Fyrst fáa vit tveir brellbitar. Hin fyrri er brosykin skræða, sum var tað kips, og síðani musseraður toskur á ristari breyðflís. Serliga góður er angin, tá tú brýtur broysknu skræðuna. Afturvið fáa vit Riesling hvitvín frá Trimbach í Alsace í Fraklandi. Perfekt byrjan til eina góða máltíð í eins perfektum hølum, heima í Havn og dygst við sjóvarmálan.
Eftir brellbitarnar borðreiddi Súsanna við lætt rimmaðum toski við urtasalati. Rimmaður merkir at toskurin er lætt saltaður og minnir um carpaccio. Eftir henda markanta og vælsmakkandi forrætt kom ein borðiskur við bankasúpan. Tað er klár fiskasúpan við avmáldari fyllu. Afturvið varð skonkt eitt glas av Pinot Gris hvítvíni frá Wolf í Pfalz í Týsklandi. Samansetingin millum mat og vín var enn betri enn hin fyrra, sum eisini var framúr.
Triðji rættur var sjáldsamur. Eftir uppskrift hjá langommuni frá 1920 hevði kokkurin, Johan, gjørt rogna- og livradeiggj, sum vit fingu afturvið grovum breyði og einum glasi av Gewurztraminer, aftur frá Trimbach. Parlagið millum mat og vín var framúr væleydnað. Her hava kræsnir gómar verið við, tað er vist.
Omaná fingu vit trý sløg av loyniligum ísi, har vit kundu gita, hvat var í. Afturvið varð skonkt ungarskt dessertvín, Tokaji Aszú. Stuttligt.
Ein frálík máltíð, sum eisini er ein frálík uppliving. Áarstova, fryntligu starvsfólkini og staðsetingin, Heima í Havn, sum tey siga á hesum leiðum, eru, fyri at brúka eitt bankaheiti, sterk aktiv hjá hesum staðið.
Manga takk!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Føroyanevndin hjá MFS: #vitveljaFøroyar #menveljaFøroyarokkum?
Síðsta heyst skipaði føroyanevndin hjá MFS fyri tiltakinum ”Hví búgva hjá mammu, tá ið eg kann búgva á Oyrasundi?”. Nú – nærum eitt ár seinni – spyrja vit aftur sama spurning.
Hví lesa á Setrinum, har útboðið av vallærugreinum ikki er nøktandi – ella eksisterandi?
Ein stjórnmálafrøðilesandi á Setrinum, sum søkti inn í 2016, kundi gleðast um, at i 3. árshálvu kundi ein velja vallærugrein. Hetta gjørdist ein stokkut gleði, tí tá ið tímatalvan kom í summar, mátti Setrið aftur svíkja: ongar vallærugreinar.
Hetta er ikki einans galdandi fyri søgu- og samfelagsdeildina. Eisini hjá lesandi á námsvísindadeildini er úrvalið av lærugreinum minkað.
Vert er at leggja afturat, at lesandi á námsvísindadeildini (lærara- og námsfrøðilesandi) máttu enn einaferð býta í sitrónina, tá ið tey fyri stuttum fingu at vita, at stutta starvslæra, tey longu frammanundan hava, allarhelst skal skerjast enn meir.
Eitt dømi eru tey í 3. árshálvu á læraraútbúgvingini, sum hava valt danskt, og sum eftir ætlan skuldu í starvslæru eftir heystfrítíðina. Tey hava nýtt fleiri undirvísingartímar uppá at fyrireika seg til starvslæruna, men hava fingið boð um, at starvslæran nú verður av ongum.
Hví lesa har, vit eru noydd at koyra silvurpappír runt um hurðina, soleiðis at soppavøksturin ikki breiðir seg?
Hetta er veruleikin hjá teimum, ið hava alisfrøði á læraraútbúgvingini á Setrinum.
Onnur dragast við gjóstur og kulda. Hví er tað í lagi, at lesandi lesa undir umstøðum, ið Arbeiðseftirlitið ikki hevði loyvt starvsfólki at arbeitt undir. Er tað minni skaðiligt fyri tey lesandi?
Harafturat kann vísast á, at Setrið hevur innivist á Frælsinum – saman við fólkaskúlanæmingum!
Áður hevur hetta givið meining fyri læraralesandi, tí hetta bar við sær betri møguleikar fyri praktiska partinum av útbúgvingini. Tó eru hølisviðurskiftini á Setrinum vorðin so trong, at flokkar frá Søgu- og Samfelagsdeildini eisini hava fyrilestrar í fólkaskúlastovum.
Hetta merkir, at meðan tey lesandi sita til undirvísing ella fyrilestur, skulu tey hoyra uppá, at ein fólkaskúli hevur fríkorter beint uttan fyri skúlastovuna. Hetta ávirkar undirvísingina og gevur ikki eina kenslu av, at talan er um eina hægri (og seriøsa) útbúgving.
Landið hevur seinastu árini spýtt 600 milliónir í at byggja ein flottan og lekran miðnámsskúla. Hóast vit unna miðnámsskúlalesandi hetta væl, so mugu vit vísa á, at studentarnir høvdu Hoydalar og HH’arirnir høvdu Handilsskúlan við Marknagil.
Miðnámsskúlalesandi velja longu Føroyar sum nú er – men tað gera lesandi á hægri lesnaði ikki!
Setrið er spjatt út á fleiri smærri bygningar runt um í Havnini, harav fleiri einans eru til leigu. Tað er alneyðugt, at Fróðskaparsetrið verður samlað undir einum taki, skal lestrarlívið í Føroyum blóma. Synergi-effektin, sum man vanliga sær á hægri lærustovnum, er totalt blokerað í Føroyum, tí tey lesandi hava nærum einki samband við hvørt annað.
Seinastu árini hava alt fleiri søkt inn á Setrið. Hetta er sjálvandi at fegnast um, men við skúlabyrjan 2017 var talið nærum helvtina lægri enn í 2016. Virksemið á Setrinum er í vøkstri; fleiri útbúgvingar verða bjóðaðar út, fleiri flokkar eru, fleiri ph.d lesandi eru, enn áður, men fíggingin fylgir ikki við vøkstrinum, og tískil noyðist fyrisitingin allatíð at umraðfesta ella seta sparitiltøk í verk. Hetta er ikki virðiligt fyri tey, ið velja at lesa í Føroyum. Vit velja Føroyar, men Føroyar velja ikki okkum! Hví ikki raðfesta okkum eitt sindur meir?
Hví búgva hjá mammu, tá ið eg kann búgva á Oyrasundi?
Spf. MARK er eitt privat smápartafelag, sum veitir bústaðir til lesandi á hægri útbúgving og á miðnámi. MARK hevur fingið til vega 38 bingjuíbúðir á ávíkavíst 15 og 30 m2 til støddar. At talan er um eitt lítið býli, finnast vit ikki at. Lesandi hava heldur ikki so høg krøv til bústað. Trupulleikin við MARK liggur í prísinum.
Fyri eina 15 m2 bingjuíbúð skalt tú rinda 4.490 krónur um mánaðin. Ja, tú last rætt – 4.490 krónur fyri 15 m2! Hetta er við nýtslu.
Hevur tú til dømis eitt barn og býr einari 30 m2 íbúð, so er prísurin 6490 kr. Býrt tú einsamallur í somu íbúð er kostnaðurin 4990 kr. Tað er upplýst, at kostnaðurin fyri nýtslu er 495 krónur, og tí stavar hesin munur einans frá, at talan er um tvey og ikki eitt fólk. Tað kann ikki verða rætt, at ein stakur uppihaldari skal gjalda eyka fyri at hava barnið hjá sær búgvandi.
Man kann ikki lasta privatar vinnurekandi fyri at gera sær dælt av bústaðarneyðini hjá lesandi og ungum, ið hesum førinum við at hýsa teimum dýrum jarnbingjum. Men hetta er hvørki ein virðilig ella veruleikakend loysn. Almennu Føroyar mugu ikki bíða eftir, at privatu aktørarnir fara at loysa bústaðarneyðini í Føroyum, tí privatir aktørar hugsa fyrst og fremst um egnan vinning, og hetta fara føroysk lesandi at merkja sviðan av!
At búgva í Finsen man vera størsti dreymurin hjá flestu lesandi. Íbúðirnar eru snotiligar, flottar og liggja væl fyri. Bústaðir eru enn ikki komnir við nøkrum leiguprísi, men vónandi verður tað ikki eins høgt, sum hjá MARK. Talan er um ein almennan bústað, og tí ímynda vit okkum ikki, at prísurin verður so høgur.
Tað eru bara 37 íbúðir í Finsen – og tí vera tey, ið fara at búgva har, ikki bara sera heppin, men eisini betur stillað enn onnur lesandi í Føroyum.
Ert tú so heppin sum lesandi í Føroyum at fáa møguleikan at flyta út frá mammu og babba, so skalt tú allarhelst av við allan lestrarstuðulin og meira enn tað. Tað er snøgt sagt ikki í lagi, at tað skal verða fyrimunur at flyta til Oyrasund, enn at lesa í Føroyum.
Hví sita við kassan í Bónus fyri at fáa endarnar at røkka saman, tá ið eg kann hava eitt feitt lestrarstarv á Christiansborg?
Í Danmark kann ein jura-lesandi arbeiða hjá eitt nú Uttanríkismálaráðnum ella í Fólkatinginum. Í Føroyum arbeiðir ein búskaparfrøðilesandi við kassan í Bónus ella Magn. Hvar eru lestrarstørvini?
Tað er okkara pástandur, at hægri lesandi í Føroyum arbeiða nógv meira, enn føroyskir útisetar. Føroyski lestrarstuðulin røkkur ikki til so nógv í Føroyum, og tískil noyðist ein at arbeiða, skal ein hava ráð til dagsins uppihald. Hví ikki tekkjast teimum hægri lesandi í Føroyum við lestrarstørvum, ið eru viðkomandi fyri lesturin? Hetta er bæði til gagns fyri tann lesandi, men eisini fyri føroysku fyritøkurnar. Batar síggjast viðvíkjandi lestrarstørvum innan tað privata, men hvar eru almennu lestrarstørvini? Í Danmark er vanligt, at t.d. miðfyrisiting og kommunur hava lestrarstørv, men her eru Føroyar eftirbátar. Tað hevði klætt almennu Føroyum at tikið í nakkan á sær sjálvum og gjørt brúk av teimum, ið hóast alt fara at mynda miðfyrisitingina um nøkur ár.
Vit velja Føroyar.
Tað er alt ov lætt at venda Setrinum og Føroyum bakið, men tað hava vit ikki gjørt. Tað er ikki rættvíst, at vit so hava verri sømdir og kor, enn tey, sum fara av landinum at lesa. Vilja vit sum samfelag, at fleiri fara undir lestur í Føroyum, so mugu hesi fáa eina gularót afturfyri, men sum nú er, so liggur gularótin í Oyrasundi.
Góða løgting, landstýri og kommunur í Føroyum: veljið nú eisini okkum, tí vit hava valt tykkum!


text:
Árni Gregersen, ting.fo 13.12.2017 (11:31)
Noktaðu at cleara
Vanligt er, at tað ber til hjá tingmonnum at cleara fyri hvønn annan.
At cleara vil siga, at um einum berst frá at taka lut í einari atkvøðugreiðslu, so kann avtala gerast við ein, sum fer at atkvøða tað mótsatta um, at hann ikki atkvøður. Hetta ger, at styrkiviðurskiftini eru tey somu, men tvær atkvøður færri taka lut í atkvøðugreiðsluni.
Nú fyrrapartin noyddust tveir suðuroyartingmenn at fara av tingfundi, tí teir skuldu til jarðarferð í Suðuroy. Løgmaður royndi at gera avtalu við Sambandsflokkin ella Fólkaflokkin um clearing, men báðir floksformenninir søgdu kortanei.
Tað bar tó til at gera avtaluna við tingmennirnar hjá Sjálvstýri.
– Sjálvandi skulu teir báður sleppa til jarðarferðina, so clearingina gera vit fegnir, segði Kári P. Højgaarrd, Sjálvstýri
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
ProWord
Var tú signaður av at lesa fylgjandi?
Hví eiga vit at geva okkum í tænastu evangeliums?
Matteus 28,18-20;
Markus 16,15;
Jóhannes 20,21;
Rómbr. 10,13-15;
Ápostlasøgan 13,2-4.
Tað er ein søguligur veruleiki, at tjóðir uttan evangeliið hava meira fátækdømi, brotsverk, sjúku, oyðiløgd heim, børn uttan fyri hjúnalag, havisjúku, rotinskap og kríggj enn tey, sum geva evangeliinum fríar ræsur.
Skrásetingar vísa, at í 6000 ár hava 14530 kríggj verið førd. Hetta er tað sama sum 2,6 um árið. Tað kostaði Cæcar 75 dollarar at drepa ein fígginda. Tað kostaði Napoleon 3000 dollarar. Undir fyrra heimsbardaga vóru 21000 dollarar brúktir fyri hvønn deyðan fígginda. Undir seinna heimsbardaga vóru 200000 dollarar brúktir.
Í dag kosta kríggj umleið 1000000 dollarar fyri hvønn.
Hugsa tær, at hasin peningurin hevði verðið brúktur til at kunngera evangeliið.
Orsøkir fyri at kunngera evangeliið:
1. At gera eftir boðum Harra okkara Jesu Krists. Matt.28,19-20.
A. Vit hava heldur hugsað meir um bygningar okkara.
B. Vit hava heldur verið upptikin við stór tøl.
C. Vit hava heldur verið upptikin við samfelagsligu støðu okkara, (hvussu mangar serfrøðingar vit hava).
2 At luta við onnur miskunn Harrans Jesusar. Matt. 9,36-38; 18,10-14.
A. Okkum tørvar at hoyra rópið úr erva. “Far til hús Korneliusar!”
B. Okkum tørvar at hoyra rópið úr neðra. “Send onkran til brøður mínar!”
C. Okkum tørvar at hoyra rópið frá markini. “Kom yvir til Makkedonia!”
3 At dýrdargera Gud við at leiða menniskju til Harran Jesus Kristus. Jóh. 3,16; Áp. 1,8; Róm. 10,13-15.
A. Fáa børn frelst úr vónloysi og tómleika.
B. Náa fangum í fangahúsunum.
C. Náa menniskjum har eg eri við at vitja.
D. Náa menniskjum runt um í heiminum við evangeliinum.
4. At byggja upp likam Harrans Jesu Krists. Efesusbr. 4,12-16.
A. Manningin at kunngera gleðiboðskapin kemur úr tí staðbundnu samkomuni.
B. Tann staðbundna samkoman er halgidómurin, har biðið verður fyri boðanini av gleðiboðskapinum.
C. Tann staðbundna samkoman útvegar tað, sum tørvar til at boða evangeliið.


text:
Oddbjørn væntar at 07 Vestur fær stig í Sarpugerði
ítróttur20-04-2018 - 14:56 - Jóanis Albert Nielsen
FSF Varpið: Gestur í FSF Varpinum hesaferð er Oddbjørn Joensen. Og sambært honum, verða tað í øllum føri trý heimalið, ið fáa tað torført í komandi umfari í Betri Deildini hjá monnum.
Komandi sunnudag, sum er sunnudagin 22. apríl, verður 7. umfar í Betri Deildini hjá monnum spælt. Dystirnir eru hesir: TB/FCS/Royn – HB, KÍ – EB/Streymur, Víkingur – 07 Vestur, B36 – AB og NSÍ – Skála.
Og sambært Oddbjørn Joensen, ið er gestir í FSF Varpinum hesaferð, fáa vit tveir heimasigrar, tveir javnleikir og ein útisigur.
Dystirnir á Tvøroyri, í Klaksvík, í Gøtu og í Havn byrja klokkan 15:00, meðan dysturin í Runavík millum NSÍ og Skála byrjar klokkan 16:00.


text:
Endamálið við rættarhjálpini er at bjóða fría løgfrøðiliga hjálp og ráðgeva einstaklingum.
Rættarhjálpin í Føroyum er mannað við løgfrøðingum, ið starvast hjá tí almenna, privatum fyritøkum og á advokatskrivstovum.
Øll kunnu venda sær til rættarhjálpina:
- Persónar í Tórshavnar kommunu skulu venda sær til skrivstovuna persónliga.
- Persónar aðrastaðni í landinum kunnu venda sær til rættarhjálpina pr. telefon, ella skriva/faksa til rættarhjálpina.
- Persónar, sum ikki eru førir fyri at møta upp persónliga, kunnu venda sær til rættarhjálpina gjøgnum telefon, faks ella skriva.
Hjálp verður ikki játtað í hesum førum:
-
Til vinnulívsfólk, um ráðgevingin snýr seg um virksemi.
-
Skrivlig hjálp fyri at gera ognarbrøv, veðbrøv, hjúnasáttmálar o.a.
-
Mál viðvíkjandi ærumeiðing o.a.
Rættarhjálpin møtir ikki í rættinum
-
Rættarhjálpin kann ikki umboða teg undir einum rættarmáli
-
Vanliga møtir rættarhjálpin ikki í fúta- og skiftimálum
-
Rættarhjálpin kann hjálpa við at søkja um fría rættargongd og bjóða aðra vegleiðing
Rættarhjálpin hevur tagnarskyldu og allar áheitanir verða viðgjørdar í trúnaði.
Samband:
Rættarhjálp Føroya
Gongin 20
FO - 100 Tórshavn
Opið: týsdag, 18.00 - 20.00 & hósdag, 16.00 - 18.00
Telefon: 31 98 23
Fax: 31 98 33
Heimasíða hjá Rættarhjálp Føroya


text:
Hvat sigur fiskivinnan um fiskivinnunýskipan
Vinna10-01-2017 - 17:49 - Jóanis Albert Nielsen
Vit hava hoyrt nógv um hvat politikarar halda um fiskivinnunýskipan, men hvat heldur vinnan sjálv ?
Í samband við Torradagarnar, sum vera í Klaksvík í februar, verður fyriskipaður ein kunnandi pallborðsfundur á Skúlatrøð, har so at siga allir skipabólkar og aktørar í vinnuni sleppa framat. Símun Gullaksen frá Gamla Seglhúsinum, hevur tikið stig til henda fundin og skal hesin fundur roknast fyri at verða ein møguleiki fyri alla fiskivinnuna á sjónum, at koma við sínum sjónarmiðið um eina nýggja fiskivinnuskipan fyri Føroyar.
Fundurin verður fríggjadagin tann 17. februar klokkan 19:00
Nevnast kann eisini, at ein annar viðkomandi fundur um sama evni, verður mikudagin 15. februar, og har eru tað politisku flokkarnir, sum bera fram sína hugsan og sjónarmið.
Sostatt verður tað møguligt á Torradøgunum í Klaksvík, at hoyra hugsanir og sjónarmið frá báðum pørtum, og tað kann bara verða spennandi og áhugavert.
Jón Brian Hvidtfelt verður fundarstjóri.
Pallborð:
1. Poul Huus Sólstein, Klaksvík (North Pelagic)
2. Hanus Hansen, Klaksvík (Trolarar í Barentshavinum)
3. Kristian Martin Rasmussen, Klaksvík (Nótaflotin)
4. Annfinn Olsen, Fuglafjørður (Nótaflotin/Barentshavið)
5. Dánjal Jacobsen, Vestmanna (Partrolarar)
6. Kristian Martin Petersen, Fuglafjørður (Stállínuskip)
7. Tummas Henriksen, Sørvágur (Lemmatrolarar)
8. Janus Knudsen, Saltangará (Trolbátar)
9. Absalon í Buð, Hvannasund (Útróðrarbátar)
Fundurin er almennur.


text:
-
Publiceret den 24 mai 2011
-
Víst: 19091
-
Fyri Oman Rætt er sjáldsamt navn á hagaparti, men tað sigur okkum so mikið, at upprunin má hava samband við orðið rætt.
Sum seinni verður greitt frá, vita vit um fimm rættir, ið hava hoyrt til henda hagapartin. Tann fyrsta hevur óivað verið har, sum húsini á Rætt eru - navnið sigur okkum tað. Hetta hevur verið í elligamlari tíð, so tað verður torført at ímynda okkum, hvussu umstøðurnar hava verið, men rættin var her, og seyðurin, ið helst ikki var nógvur, hevur ligið á einum lutfalsliga lítlum øki "oman fyri rættina". So við og við hevur seyðurin "oman fyri rættina" breitt seg út - og navnið eisini, og at enda hava vit so hagapartin Fyri Oman Rætt. Sjálvandi má hetta ikki takast sum annað enn hugarensl, tí einki skrivligt tilfar er at halda seg til, men at haganavnið - Fyri Oman Rætt - hevur breitt seg frá Rættarhúsunum og niðan norðureftir, kann tykjast rættuliga sannlíkt.
Hagin
Fyri Oman Rætt er størsti hagi við Gjógv. Hann er 5 merkur ( 80 gyllin) og 467 ha. Markið móti hagapartinum Heimi í Dal gongur úr Marknagarðinum í Loynistíggin. Eftir Sløttunum hevur markið verið eitt sindur ógreitt, men nú er greitt mark úr Loynistígnum og eftir beinari linju í toppin á Sandfelli. Haðani gongur markið eftir røðini norð á Hornið, úr Horninum niður í Skriðugil, niður í Svøltutá og út í Stein og hálvan Stein.
Eitt sindur av ósemju hevur verið um markið í Skorunum. Eiðismenn kannaðu sær allar Skorarnar.
Funningsmenn, sum eiga meginpartin av fuglabjørgunum frá Gjógv og vestureftir, høvdu eisini áhuga fyri hesum markinum. Markið í Skorunum var fyri á grannastevnu í Funningi í 1868, og tá søgdu funningsmenn tað, at markið gekk úr Villiskorahorninum í Skriðugil og niður í Svøltutá og út í Stein og hálvan Stein.
Tá ið uttangarðsútskiftingin fór fram í 1990, vóru 343 seyðir í haganum. Av hesum vóru 80 kenningarseyðir - ein upp á gyllinin - og teir verða tiknir inn um veturin.
Í 2010 varð tann gamli hagaparturin býttur sundur í tveir nýggjar hagapartar: Fyri Oman Rætt/Ambadalur við 204 áseyðum og Fyri Oman Rætt/Fjallið við 136 áseyðum. Markið í millum teir báðar nýggju hagarnar gongur úr Neytaliðinum, niðan á Barmsbrekku, niðan á Háls, norður um Háls og oman í Rógvugil (niðan fyri Festirstein), úr Rógvugili á skák norður ímóti Gjógv (heiman fyri Húsið) og frá Gjógv oman á Róvuna.
Seyðafylgini
í Túninum 48 seyðir ( harav 8 røktingarær) liggja millum Brýrnar, heimi á Brekkuni og í Eggini norð undir Horni.
Heimaru í Túninum 15 " liggja uppi undir Hálsi og við Gráastein.
Tær Oman av Barmi 30 " liggja heiman fyri Fjall, heim frá Urð og norðan fyri Múla.
Tær Niðastu (Niðastir) 15 " liggja á Rivinum og Flatinum og uppi á Barmi
Tær Hægru (Ovastir) 47 " ( harav 2 røktingarær) liggja undir Nøvini, í Sandsdali, Norð um Røkur og millum Áirnar.
Tær undan Horninum 43 " ( harav 8 røktingarær) liggja í Miðbotni, norð undir Horn og heim í Heyggj.
Tær Lægru 35 " liggja norðan fyri Fjall og í Heyggi.
Tær av Dalinum 110 " ( harav 80 kennningaær).
Á Dalinum liggja Tær undan Horninum, sum ikki koma heim, og Tær á Miðjuni - tilsamans 30.
Tær undan Horninum, sum ikki koma heim, liggja við Tjørnina, norð undir Horni, í Miðbotni og norð við Gjógv.
Tær á Miðjuni liggja á Flatinum og í Breiðateigi. Í 1992 var bara ein ær eftir av fylginum, ið nevnist Tær á Miðjuni.
Tær 80 kenningaærnar liggja ymsa staðni á Dalinum.
Kenning
Í skjølum frá 1758 sæst, at tá lá (møguliga) allur hagin sum kenning. Hóast meginparturin av høgunum í Føroyum um ta tíðina lá sum feli, so vóru tó nakrir hagapartar í Eysturoynni, sum heldur vildu hava kenning, sjálvt um hetta stríddi ímóti einum gomlum kravi frá 1659. Hetta kravið, sum var í gildi til 1866, noktaði fyri at hava kenning í høgunum. Ein av grundunum fyri at nokta kenning var tann, at tann ágrýtni eigarin fór at hava sín seyð gangandi á tí besta haganum og soleiðis óbeinleiðis verða atvoldin til, at aðrir eigarar ikki fingu líka góðan skurð sum hann.
Jógvan Sofus og Jógvan undir Heygnum (1988).
Hvussu tað hevur verið frá 1758 og frameftir, vita vit ikki við vissu, men ein viðtøka frá 1836 setur tíðaravmarkaða kenning í gildi til 1840, soleiðis at ein hálv ær varð býtt í kenning upp á gyllinin. Viðtøkan frá 1836 man hava verið samanhangandi galdandi til dagin í dag.
´
Á Ambadali 1990
Í 1876 var framvegis hálv ær í kenning, men í gomlum skeytum sæst, at í 1892 var ein kenningarær upp á gyllinin, og soleiðis hevur tað verið síðani.
Kenningarseyðurin skal liggja á Ambadali, men legst onkur kenningarær heim um Háls, sleppur hon at liva seg út, men tað má ikki sleppast undan henni.
Taka kenningina inn (1990)
Miðskeiðis í 1960unum kom tann skipan í gildi, at misti eigari kenningarær, meðan hon gekk úti í haganum, so skuldi hann fáa eina aðra ær av haganum.
Ból og seyðahús
á Ambadali:
Bólið á Rivinum
Hetta er ikki nakað beinleiðis ból, men meira at kalla veingir.
Bólið í Breiðateigi (Bólini í Breiðateigi)
Tað hevur vong. Har er eisini eitt annað ból, ið stendur nærri Rógvugili, og tað hevur eisini vong.
Bólið í Rógvugili
Bólið var nakað ovarlaga í Rógvugili - heiman fyri Rógvugil - eitt sindur niðan fyri Keldurnar. Tað er langt síðani avdankað, men tað sæst týðuliga, at ból hevur verið har.
Hetta er ikki nakað beinleiðis ból, men meira at kalla veingir.
Bólið í Breiðateigi (Bólini í Breiðateigi)
Tað hevur vong. Har er eisini eitt annað ból, ið stendur nærri Rógvugili, og tað hevur eisini vong.
Bólið í Rógvugili
Bólið var nakað ovarlaga í Rógvugili - heiman fyri Rógvugil - eitt sindur niðan fyri Keldurnar. Tað er langt síðani avdankað, men tað sæst týðuliga, at ból hevur verið har.
Húsið
Hetta bólið hevur, so langt aftur, sum nakar veit um at siga, verið kallað Húsið, so her má eitt hús hava verið í gamlari tíð.
Dalsærnar ella Tær á Miðjuni høvdu støðu her, men nú er eingin ær eftir í tí fylginum, tí felaseyðurin liggur hægri nú.
Seyðahúsið Norð á Dal
Tað er gjørt tvørtur um ánna, ið rennur heiman fyri Húsið. Jákup Matras, f. 1950, stóð mestsum fyri arbeiðinum. Hetta var í 1987.
Heimanfyri:
Støðubólið
Støðubólið, sum var oman fyri garðin heimi við Støðuánna, fór í einum skalvalopi, og nakrir seyðir doyðu, og tað bleiv hetta avgamla bólið avdankað. Støðubólið var ætlað til Tær Lægru.
Bólið Heimi á Damm (Seyðahúsið Heimi á Damm)
Tað vóru serliga Tær Heimaru í Túninum og Tær Hægru, ið komu í hetta bólið. Bólið Heimi á Damm bleiv tikið niður í 1974, tá ið tað nýggja húsið og tann nýggja rættin komu, so nú koma hesi fylgini í húsið staðinfyri.
Bólið í Bíggjarlagkróki
Í hetta bólið koma Tær Hægru og eisini Tær Oman av Barmi.
Bólið Uppi á Garðsenda (Seyðahúsið á Uppi á Garðsenda)
Tær Oman av Barmi koma eisini í hetta bólið. Bólið á Garðsenda varð niðurtikið umleið 1968, og har bleiv so eitt hús laðað upp og tak lagt á.
Bólið við Bólstein Úti í Byrgi
Í hetta bólið koma Niðastir, men tær koma meir oman á Krók nú, enn tær gjørdu fyrr.
Vongurin Uppi við Bulkabarnið
Ein støða - ikki nakað veruligt ból - var eisini Uppi við Bulkabarnið. Har varð ein vongur gjørdur, men hann er niðurdottin nú.
Seyðahúsið Heimi í Støðugili
Hetta seyðahúsið gjørdi Óli Andreas Kristiansen í 1910-1912. Tað var hildið at vera fínt, tí tað hevði tak, men í 1963 varð nýtt hús gjørt her. Tá var tað gamla húsið illa farið, men grundin á tí gamla húsinum er uppií hesum nýggja - tað bleiv bara stoypt aftrat. Breiddin er tann sama, men hetta nýggja er nógv størri og hevur reising. Tað gamla hevði slætt tak.
Til hetta húsið koma Tær Lægru.
Seyðahúsið á Stórheyggi
Nýtt seyðahús varð bygt á Stórheyggi í seinnu helvt av 1960unum, og her hevur einki ból verið fyrr. Svend Joensen, f. 1912, var formaður fyri arbeiðinum.
Til hetta húsið koma Tær undan Horninum.
Olrik, Hanni, Ólavur, Pól Hans Jacob, Hans og Fróði
Rættir
Tann fyrsta rættin man hava verið har, sum Rættahúsini standa. Her hava vit eitt dømi um, at hetta avgamla staðarnavnið, á Rætt, hevur gjørt sítt til, at henda fyrsta rættin ikki fór í gloymskuna.
Fløttahúsini eru grannar hjá Rættahúsunum, og tað var jú vanligt at leiða seyðin úr rættini og binda hann niður á fløttinum, so her finna vit helst upprunan til navnið á Fløtti, samstundis sum hetta styrkir væl um pástandin, at tann fyrsta rættin hevur verið við Rættahúsini.
Onnur rættin man hava verið Uppi við Gomlu Rætt - oman fyri Flaggarðin. Tað er heilt langt síðani, tann rættin hevur verið, men enn sæst farvegur eftir henni.
Tann triðja rættin hevur verið Heimi á Rættini. Vit vita ikki, hvussu gomul hon er, men hon hevur verið leingi í brúki. Meðan henda rættin var í brúki, býttu teir seyðin her Heimi á Rættini. Í 1906 var Nýggjagerði liðugt innlagt og býtt, og tá varð henda rættin niðurløgd.
á Gomlu Omansrætt
Tann fjórða rættin, vanliga nevnd Omansrætt, heimi í Lágunum, er gjørd stutt aftan á 1906, og hon var í brúki til 1974. Eftir at henda rættin var tikin í brúk, róku teir tøkuseyðin til hús og býttu í Bíggjarlagnum.
Tann nýggjasta Omansrætt
Tann fimta rættin er núverandi rætt, Heimi á Rættini. Hon varð tikin í nýtslu til skurðfjallið veturnáttardag í 1974.
Eisini hevur ein gomul rætt verið á Ambadali, norðan fyri Rógvugil, nakað niðan fyri Festirstein.Tað sæst væl enn, hvar rættin hevur verið. Tað er ikki heilt greitt, hvør ætlanin hevur verið við hesi rættini, men tann møguleiki verður nevndur, at hon hevur verið brúkt til at reka seyð í á várgongu. Seyðurin hevur verið royttur har norðuri, og so er ullin borin heim.
Annar og trúligari møguleiki hevur eisini verið nevndur: Tíðliga í 18. øld var so stórt seyðafelli á Dalinum, at fremmandur seyður mátti sleppast norður. Um hetta mundið varð Garðurin á Hálsinum laðaður. Tað er tí ikki óhugsandi, at Rættin á Dalinum kann vera gjørd um somu tíð, og so hava teir rikið henda fremmanda seyðin í hana fyri at hava hann í friði á Dalinum. (Sjá annars Garðurin á Hálsinum bls. ???)
Teir eru á rættini - Karl Jacob, Jógvan undir Heygnum og Jóhannes á Fløtti
Rakstur
At ganga tvær gongur um heystið man hava verið vanligt, meðan teir umleið 1930 eru farnir at ganga tríggjar gongur um várið. Hetta var ikki so væl dámt av øllum, tí tað var strævið at fara tríggjar ferðir á Dalin sama dag. Umleið 1970 varð so farið at ganga tvær gongur bæði um várið og um heystið, og tað vísti seg at bera væl til.
Tá ið tríggjar gongur vórðu gingnar, varð rikið soleiðis:
Veturnáttardagur 1974 - fyrsta gonga í Nýggju Rætt
Fyrstu gongu fóru allir niðan á Háls. Farið varð síðani norður undir Horn. Tær Hægru (Ovastir), Tær Lægru og Tær undan Horninum vórðu lagdar fyri og eisini Tær Heimaru í Túninum. Tær lógu við Gráastein ella "á Vegnum", sum tikið varð til. Tær vóru ringar at reka og skuldu helst koma í fyrstu gongu.
Várgonga á Mjóhjalla
Mittastu gongu varð farið á Múla ella Skoragøtu, og tá komu Tær Lægru (sum lógu norðan fyri Fjall) og Niðastir (sum lógu á Flatinum og fyri ein part á Rivinum um summarið) , Tær í Túninum og Tær Oman av Barmi.
Triðja gongan var so kenningin. Tað var tungt at fara triðju ferð, tí tá varð gingið av Omansrætt og beint í bróstið niðan á Breiðhjalla. Kenningin lá øll á Dalinum, og hon var góð at reka. Øll gongan varð fyrst rikin norð móti Eggini, so norð á Slættan nakað oman fyri Gjógv og haðani heim í gjøgnum Miðbotn og á Hálsin.
Tá ið tvær gongur verða gingnar, kemur mestsum allur felin í fyrru gongu, og kenningin í seinnu. Fyrru gongu um várið verður farið heilt norður undir Horn. Allir menn fara niðan á Háls uttan ein maður, vanliga Óli Debes, sum fer fram við eggini og norð í Urð. Forfedrar hansara høvdu hesa ódnina, og leggjast kann aftrat, at hetta er stórt sæð einasta ódn Fyri Oman Rætt, ið ikki er farin í søguna.
Torbjørn og Gordon - á Hálsinum á skurð 1988
Einir tríggir ella fýra mans fara heim undir Nøv, upp gjøgnum Loynistíggin og niðan í Sandfelli, og seyðurin verður rikin oman um Brúnna í Sandsdali, og so verður bíðað har, til hinir koma norðan undan Horni.
Einir fimm mans fara av Hálsinum og norð undir Horn, og teir skulu royna at ansa eftir, at kenningin ikki kemur við. Teir reka seyðin heim í gjøgnum Miðbotn, og millum Áirnar koma teir saman við teimum í Sandsdali, og so verður gongan rikin heim um Háls.
Restin fer so oman norðan fyri Fjall, og ein røktingarmaður fer vanliga heilt yvir á Rivið eftir teimum Niðastu, ið hoyra til fyrru gongu. Tann raksturin er rættuliga nýggjur. Tær verða so riknar niðan við tráðnum á Flatinum og heim eftir Skoragøtu. Tær Hægru verða eisini riknar tann vegin nú, og so verður alt rikið heim. Roynt verður sum frægast at fáa allan felaseyðin fyri.
Tá ið teir ovaru menninir eru komnir á Hálsin, verður tikið samanum, og nú er øll fjallskipanin sum ein garður av Múlanum og heim í Loynistíggin.
So er bert eftir at reka omaneftir - teir ytstu av Múlanum, oman við Urð, oman á Barm, út á Garðsenda, oman við Flaggarðinum og heim við garðinum - teir heimastu úr Loynistígnum, oman við Marknagili, heilt oman í Marknagarðin, og so út við garðinum.
Í Neytaliðinum samlast øll gongan, og so er bara tað stutta pettið eftir - gjøgnum Geilina og í rættina.
Seinnu gongu kemur so kenningin. Nú fer øll fjallskipanin á Hálsin. Summir fara fyrr av rættini enn aðrir, men tað er ein gomul óskrivað regla, at tað verður bíðað við Kelduna á Hálsinum, til allir eru komnir har niðan. Teir flestu fáa sær ein ísakaldan vatnsopa, áðrenn farið verður víðari.
Tá ið allir eru komnir og hava hvílt seg eina løtu, verður vanliga gingið um Hálsin og steðgað verður á við Tarvastein, har ein av røktingarmonnunum so skipar fólkið. Nakrir fáir fara norð um Miðbotn og norð undir Horn, meðan restin fer omaneftir. Teir niðastu fara út undir Fjallinum, oman á Flatin, yvir á Rivið og niðan við tráðnum.
við Kelduna á Hálsinum á várgongu 1988
Nakrir fara yvir á Miðjuna, oman móti Húsinum, og royna at meta seyðin norð móti tráðnum, tí tá verður styttri millum menninar og lættari at reka.
Teir, ið fóru norð undir Horn, reka seyðin oman um Sig, og har bíða teir so, til teir niðaru menninir hava fingið "sín" seyð niðan um Gjógv.
Ódnir
Fastar ódnir hava helst eisini verið her, men tær allar flestu eru farnar í søguna. Men onkur livir enn:
Jákup - eftir Fjallinum - tað var hansara ódn
Jógvansstovumaðurin átti at vera eftir Fjallinum, og Debus ( Óli Debes, f. 1858) var altíð uppi á Barmi og norðuri í Urð.
Knútur í Nýggjustovu ( f. 1824) plagdi altíð at vera á Hálsinum, men tað er óvist, um tað var ein gomul Nýggjustovuódn kortini.
Eisini kann verða nevnt, at Óli Andreas á Rætt ( f. 1880) gekk altíð um Hálsin, og at Jógvan í Nýggjustovu (f. 1890) sum oftast fylgdist við honum niðan á Háls og fór so norð á Brúnna í Sandsdali.
Annars hevur tað altíð verið so, at um røktingarmaður úr Dalinum er á fjalli, so er hann á Sløttunum.
Røkt og røktingarmenn
Frá gamlari tíð hava helst vanliga verið fýra røktingarmenn, men onkuntíð hava teir verið fimm. Samsýningin er broytt gjøgnum tíðirnar. Í gomlum døgum hevði hvør røktingarmaður tríggjar ær, men teir fingu einki viðurlag, um ær misfórst. Tað kundi koma fyri, um illa vildi til, at røktingarmaður onga samsýning fekk, tí ærnar misfórust ella ikki høvdu lomb.
Røktingarmenninir Pætur, Pól Sigurd, Hans og Olrik
Seinni broyttist røktin til fýra, so fimm, og nú hava teir seks ær og fáa haraftrat eitt lamb av haganum. Í 1960unum kom tann regla at galda, at missir røktingarmaður ær ella lamb, so samsýnir hagin honum missin. Henda regla tryggjar røktingarmanninum, at hann undir øllum umstøðum fær sína røkt - 7 lomb.
Ein av røktingarmonnunum fær haraftrat eitt aktingarlamb fyri at halda seyðin frá bønum um summarið, og tað man vera ein gomul skipan.
Røktingarmenn:
á Rætt:
Kristian á Rætt ( Christian Christiansen, f. 1739)
Hanus á Rætt ( Hans Christiansen, f. 1779)
Kristian á Rætt ( Christian Hansen, f. 1808)
Olrik á Rætt ( Joen Olrik Christiansen, f. 1846). Olrik varð valdur til røktingarmann í 1865.
Óli Andrias á Rætt ( Ole A. Christiansen, f. 1880)
Kristian á Rætt ( Christian Christiansen, f. 1883)
Olrik Kristiansen, f. 1917.
Pól Sigurd Kristiansen, f. 1928.
Hans Kristiansen. f. 1924.
Kjartan Kristiansen, f. 1955.
Óli Andrias Kristiansen, f. 1961.
Jóhan Kristiansen, f. 1966.
Niðri í Stovuni:
Gamli Pól ( Poul Joensen, f. 1751)
Gamli Hans Pauli ( Hans Pauli Poulsen, f. 1812)
Stovu-Pól ( Poul Debes, f. 1839) valdur í 1865
Rasmus hjá Stovu-Póli ( Rasmus Debes, f. 1885)
í Horni:
Jákup í Horni ( Jacob Hansen, f. 1770)
Hans Petur í Horni ( Hans Peder Jacobsen, f. 1810) segði seg frá og gavst í 1865.
í Sámalsstovu:
Pætur í Sámalsstovu ( Peder Pauli Joensen, f. 1842) valdur 1865
Jógvan í Sámalsstovu ( Joen Joensen, f. 1868) doyði í 1933.
Símun í Sámalsstovu ( Simon Joensen, f, 1902) røktaði eftir pápa sín, til Símun flutti til Havnar í 1944 ella 1945.
á Fløtti:
Sjúrður á Fløtti ( Sigvard Joensen, f. 1780)
Kristian á Fløtti ( Christian Sigvardsen, f. 1833) varð valdur til røktingarmann í 1865 og røktaði, til hann doyði við áttamannafarinum "Samløguni" í 1884.
í Jógvansstovu:
Andras í Jógvansstovu ( Andreas Christiansen, f. 1748)
Óli í Jógvansstovu ( Ole Olesen, f. 1780). Óli var føddur í Vestmanna, men kom sum smádrongur av Strondum til Gjáar og varð uppfostraður í Jógvansstovu.
Andras í Jógvansstovu ( Andreas Olsen). Andras var føddur í 1815 og doyði í 1865.
Sjúrður í Jógvansstovu ( Sivert Andreasen, f. 1861) varð valdur til røktingarmann, stutt áðrenn hann doyði við áttamannafarinum "Samløguni" í 1884. Pápi hansara, Andras, doyði í 1865, og tá var Sjúrður bara 4 ára gamal, so í tíðarskeiðinum frá 1865 og til Sjúrður fór at røkta, hevur eingin úr Jógvansstovu røktað.
Her kann verða lagt aftrat, at ein av grundunum til at Debus ( Óli Debes, f. 1858) fór at røkta var, at fyrsta kona hansara var úr Jógvansstovu. Hann er helst farin at røkta í 1880unum. Tá ið hann var valdur, fór valið fram Uppi á Tjørnini.
í Stovuni:
Óli Debes, f. 1856.
Sofus Debes, f. 1896.
Frá 1865 røktaðu Stovu-Pól, Olrik á Rætt, Pætur í Sámalsstovu og Kristian á Fløtti saman. Stovu-Pól varð valdur til formann, men tann siðurin - at velja ein av røktingarmonnunum til formann - verður ikki brúktur longur.
Óli Andrias á Rætt, Kristian á Rætt, Sofus Debes og Jógvan í Sámalsstovu ( og eftir hann Símun í Sámalsstovu) røktaðu saman. Frá tí at Símun í Sámalsstovu flutti til Havnar í 1944 ella 1945, hava so verið tríggir røktingarmenn, til val av nýggjum røktingarmonnum fór fram í 1962.
Brøðurnir Olrik og Hans
Við valið í 1962 vórðu hesir valdir: Pól Sigurd Kristiansen (f. 1928) varð valdur fyri pápa sín, Óla Andrias, men Pól hevur tó gingið í haganum frá barnsbeini av. Olrik Kristiansen ( f. 1917) kom fyri Sofus Debes. Sofus Sivertsen (f. 1928) kom í staðin fyri Símun í Sámalsstovu, og Sofus røktaði, til hann doyði í 1975.
Saman við Kristiani á Rætt vórðu nú aftur fýra røktingarmenn. Í 1967 varð Hans Kristiansen (f. 1924) valdur fyri Kristian á Rætt, men Hans hevði gingið í haganum í mong ár fyri ta tíð.
Frá 1975, tá ið Sofus Sivertsen doyði, til 1990 vórðu so aftur tríggir røktingarmenn, tí eingin varð valdur aftan á Sofus Sivertsen. Tann 24. november 1990 var fyrsti hagafundur eftir útskiftingina, og tá varð Pætur Matras (f. 1941) valdur til røktingarmann, og teir tríggir brøðurnir Olrik, Hans og Pól Sigurd hildu fram. Á hagafundi 27. august 2001 var Kjartan Kristiansen valdur til røktingarmann fyri Hans Kristiansen, Óli Andrias Kristiansen fyri Olrik Kristiansen og Jóhan Kristiansen fyri Pól Sigurd Kristiansen, meðan Pætur Matras helt fram.
Røktingarmenninir høvdu nógvar uppgávur, og tað ráddi um at fylgja væl við seyðinum.Vit taka eitt dømi:
Óli Andrias, ið hevði gingið í haganum frá barnsbeini av, plagdi at siga, at misti ein ær lambið av armóð í bønum um várið, so var rættast at taka hana um heystið. Men misti ær lambið av armóð uttan fyri garðin, bilti harafturímóti ikki - hon kundi setast viðaftur.
Burturi í haga
Vit settu einum av teimum fýra røktingarmonnunum henda spurningin: Fylgir tú nakrari ávísari leið, tá ið tú ert burturi í haga?
Hann greiðir soleiðis frá:
Eg fari altíð niðan á Barm, út um Tjørnina, og gangi tvørtur við Eggini og so norð móti Urð. Oftast fari eg á Múla. Vanliga fari eg so oman á Flatin og so niðan við Rógvugili, meðan eg kiki yvirum - og yvir á Rivið. Tað gamla var so at ganga niðan um Keldurnar, so man sær seyðin norðan fyri Fjall og niðan móti Hálsinum. Man má minnast til altíð at ganga undir seyðinum, so hann sleppur undan tær niðaneftir.
Oman fyri Keldurnar verður so farið um Rógvugil og norð móti Húsinum. Síðan gangi eg um Dalin og komi heim aftur um Hálsin.
Tað veldst um so mangt. Gongur tú í haganum fyri at læra at kenna seyðin, ella tað er í lembing, so gongur tú til hvønn seyð, og tað tekur langa tíð, so tá gongur tú bara, sum best ber til.
Í lembingini plaga røktingarmenninir at býta seg sundur. Ein fer á Dalin, meðan hinir eru heimanfyri. Í lembingini kanst tú gera ilt verri við at fara í hagan í illveðri. Tú órógvar seyðin, sum hevur funnið sær skýli. Teir gomlu søgdu, at friðurin er bestur í haganum.
Undir vanligum umstøðum - vanligum líkindum - liggur seyðurin lágt tíðliga um morgunin og fer niðan móti fjallinum um kvøldið, so hann man koma oman aftur um náttina.
Ringur dagur á Dalinum
Tað var 22. november í 1919, at Óli Andreas, Kristian á Rætt ( og Stoffur?) og Sofus Debes, sum so mangan, fóru á Dalin. Tað var hampuligt kavaveður, men meðan teir vóru staddir niðarlaga á Dalinum brast hann knappliga á við stormi og kavaroki. Sjálvandi avgjørdu teir beinan vegin at fara til hús, og teir settu kós móti Hálsinum. Teir sóu nærum ikki fram um nøsina, so tað gekk ógvuliga seint, og teir vóru heldur ikki vísir í, um teir vóru á rættari leið. Sum frá leið, hildu teir, at nú mundu teir vera nakað nær Hálsinum. Teir royndu at ganga eitt sindur til síðis fyri at vita, um teir ikki komu fram á okkurt, ið teir kendu. Sigast má, at væl var mett, tí teir gingu seg mestsum á Tarvastein, og glaðir vóru teir, tí nú vistu teir, at teir vóru komnir so snórabeint á Hálsin, og at nú vóru teir slopnir úr øllum vanda.
Men so var ikki - fonnin á Hálsinum var so stór, at teir mundu ikki komið um hana. Teir stríddust har eina tíð, men so eydnaðist tað Óla Andreasi at sleppa um hana og fáa drigið hinar báðar aftan á sær. So hildu teir undan brekkuni, og á Mjóhjalla lá eisini ein stór fonn, men teir komu í øllum góðum at húsum. Glaðir vóru teir - og bygdarfólkið við - og Sofus bjóðaði báðum oman í Stovuna til snaps, so teir sum skjótast skuldu fáa varma aftur í kroppin.
Ringur vetur
Øll hava vit hoyrt um tann ringa veturin 1947, men veturin 1978-79 var eisini ringur. Tann veturin kom kenningaseyðurin inn sum vanligt, men tað gjørdist eisini neyðugt at taka ein part av felanum inn. Avgjørt varð at líkna felaseyðin út á eigararnar, soleiðis at eigarin tók eina ær ella tveir gjólingar upp á gyllinin. Hálvan februar varð ein hálv ær býtt á gyllinin, og seinast í mars varð aftur ein hálv ær býtt. Hevði felaseyðurin ikki verið tikin inn, hevði nógv doyð.
Svend, Jóhannes, Benadikt og Karl Jacob (1988)
Fyri at føða eina felaær inni skuldi tú fáa eitt lamb afturfyri, og um heystið vórðu 20 felaseyðir til býtis, tá ið eigararnir høvdu fingið samsýningina fyri at passa felan inni. Sostatt kann man siga, at tað komu 100 úr felanum tað árið.
Tráður - hegn
Fyrr fór nógvur seyður útav um veturin á Ambadali. Serliga ringt var niðri á Róini og niðri á Flatinum, tí høgættarvindurin tók Róánna og oysti hana upp á aftur Dalin, so tað frysti alt til her niðri. Uppi við Gjógv var eisini ringt.
Teir gomlu royndu at gera nakað við hetta við at "avhegna" Eggina. Einki hegn fekst, so teir settu bara styttir niður og spentu einar seks tráðir ímillum. Hetta var ein hjálp, men tað riggaði einki serliga væl, tí seyðurin kreyp í millum tráðirnar. Eingin veit við vissu, nær hesin tráðurin kom. Teir elstu menninir í bygdini minnast væl tráðin, og teir siga, at hann er komin fyri teirra tíð.
Tað lá so gott sum eingin omanrættarseyður í Eggini fyrr - bara nakrir eiðisseyðir. Men í 1960unum, tá ið Olrik fór at røkta, varð seyður sleptur í Eggina, og tað hevur verið vanligt síðani. Tær í Eggini eru allar úr Túninum (fylgið nevnist Tær í Túninum). Tær liggja í Eggini frá tíðliga í juni til seinast í september mánaði.
Hóast eingin við vissu veit at siga, nær "tráðurin" varð uppsettur, so verða vit av og á í dagligari talu mint á hann, tí enn verður tosað um seyð, sum liggur í Eggini, at hann liggur uttan fyri "tráðin". Og enn hoyrist røktingarmaðurin rópa undir rakstri: "Roynið at meta seyðin norð móti tráðnum!"
Neytini
Um aldarskiftið vita vit um, at tað lógu 56 kýr og 15 ungneyt á Dalinum. Tað var frítt at hava kúgv og lata hana ganga í haganum um summarið. Neytini, ið gingu Fyri oman Rætt, vóru kallað Omansneyt, og tey, ið gingu á Suðurhelvt og Dalinum, vóru kallað Niðansneyt. Tað vóru væl fleiri Omansneyt enn Niðansneyt, og tí fóru eigararnir Fyri oman Rætt at tosa um at gera nakað við hetta, tí hesin ójavnin var ikki hildin at vera so góður fyri hagan. Hetta førdi so til ta sonevndu Neytakontraktina, ið kom í gildi í 1935. Neytakontraktin segði tað, at tá ið neytini fóru út um várið, skuldu tey liggja annan hvønn dag á Fløtum og/ella í Dalinum og annan hvønn dag Fyri oman Rætt - fram til 10. juni. Frá 10. juni til 20. juli skuldu tey bara liggja Fyri oman Rætt, og frá 20. juli til 1. oktober skuldu tey so liggja bara á Fløtum og/ella í Dalinum. Tann 20. juli blivu neytini sostatt rikin av Ambadali og heim um marknahegnið. Aftan á 1. oktober gingu tey so aftur annan hvønn dag hvørjumegin, til tey komu á básin.
Tað verður ofta tosað um, hvørt neytini vóru góð ella ring fyri hagan. Vit fara ikki her at gera nakra niðurstøðu um tað, men bert vísa á, at áseyðatalið er munandi hækkað í øllum høgunum, síðani neytini vórðu avtikin.
Eigarin Fyri Oman Rætt hevur eisini notið gott av tí hækkandi áseyðatalinum, tí í 1965 vórðu tikin 80 á skurð og 60 á klipping í felanum, og tað hevði ikki hent seg fyrr.
Síðani er tað heilt vanligt at taka 80 á skurð og 80 á klipping. Í 1986 vórðu 100 tikin á skurð og 80 á klipping, og tað hevur heldur ikki verið óvanligt hesi seinastu árini.
Sáttmáli
Aar 1865, den 9. September, blev, i Overværelse af Sysselmanden og Kaldsmanden, af samtlige Ejere og Besiddere af Haugeparten foroven Rat ved Gjov angaaende deres Hauge og dets Bestyrelse, oprettet følgende
Contrakt:
Da der i Haugeparten foroven Rat ved Gjov bestaaende af 5 Marker, have indfanget sig flere Misbrug angaaende Røgt og Gjærning, Udførelse af fælles Arbeider, m.v., have samtlige Ejere og Besiddere forenet sig om, med fælles Overenskomst efter Stemmetal og Ejendom at afgøre de vigtigste Punkter paa følgende Maade:
1. Søjdemændene skulle for Fremtiden i Regelen vælges af samtlige Ejere og Besiddere efter Ejendomsret eller saadanne Regler som ved Lovgivningen maatte blive bestemte og Ingen skal herefter have Ret til selv at sætte sig til Søjdemand, eiheller skal nogen af Søjdemændene være berettiget til paa egen Haand at udnævne en Anden i sit Sted, medmindre han af største Delen af Ejerne efter Marketal bliver lovligen samtykt. Derimod skal det ikke være forment en Søjdemand paa Grund af Sygdom eller andet uomgaaeligt Forfald at have en god Mand i sit Sted.
2. Da der, paa Grund af Mangel paa Orden i Haugen, i stedet for de 4 Søjdemænd, som fra gammel Tid ere bestemte at forestaa Haugen, for Tiden findes 5 Søjdemænd og at følgelig større Antal af Røgtingelam end samtykt saaledes ogsaa gaar i Haugen, saa blev af Flertallet af Ejerne bestemt, at følgende 4, navnlig:
Poul Debes,
Joen Ulrik Christiansen,
Christian Sivertsen og
Peter Pauli Joensen, skulle for Fremtiden være de rette Søjdemænd i Haugen og skal den 5., Hans Peter Jacobsen, der selv for nogen Tid siden selv har bekjendt sig fritaget, fratræde og i denne Høst aftage sine 3 gaaende Røgtingelam; i modsat Fald skulle de være for??? til Haugen.
3. Disse 4 Søjdemænd skulle udføre de fra gammel Tid med denne Røgt forbundne Arbeider og Pligter, saasom:
røgte Haugen forsvarligen og holde Søjden gaaende paa de rette Steder, holde fremmed Søjd ude af Haugen, tage op og hjembære Dødsøjdene, føre Opsyn med at ingen ulovlig Kjending gaar i Haugen, samt agte Gjærdet forsvarligen med videre.
4. Af de herstedes valgte Søjdemænd skal Poul Debes være Formand, og skal det som saadan være hans Pligt, efter Aftale og Overenskomst med de øvrige Søjdemænd, at bestemme den passende Tid til Fjældgang og alle i Haugen forefaldende Arbeider, ligesom det og paaligger ham at give Ejerne den fornødne Tilsigelse derangaaende.
5. Fjældgang og øvrige Arbeider ved Haugen udføres saaledes, at der for hver 5 Gylden afgives en Mand til Arbeide, altsaa i det hele 16 Mænd paa følgende Maade:
1. Part = 15 Gl. Frederik Joensen 3 mænd
Rasmus Danielsen
2. Part = 15 Gl. Jacob Poulsen
Heine Joensen 2 mænd
Hans Pauli Poulsen
3. Part = 15 Gl. Joen Jacobsen
Frederik Joensen
Joen Joensen 1 mand
Joen Siversen 1 mand
4. Part = 15 Gl. Christian Hansen 1 mand
Hans P. Jacobsen 2 mænd
Christian Siversen
5. Part = 15 Gl. Joen Peter Joensen 1 mand
Andreas Olsen 1 mand
Christian Poulsen 1 mand
6. Part = 5 Gl. Joen Peter Joensen
Johannes Poulsens Enke 1 mand
Christian Poulsen
------------ Ialt = 16 Mænd
Forsaavidt flere ere samlede under Eet, skal det være nok at give Tilsigelse til Een af disse og skal denne være pligtig at afgjøre det Videre med dem, han er tilfælles med.
6. Skulle nogen af de saaledes tilsagte Mænd uden lovligt Forfald udeblive og eiheller skaffe en Anden i sit Sted, naar han har faaet rigtig Tilsigelse til Arbeide, da skal Formanden i hans Sted leie en anden Mand og skal den Udeblevne betale 4 ? i Dagløn til den som udfører Arbeidet paa hans Vegne, hvilken Dagløn, i Mangel af villig Betaling uden Lovmaal og Dom, skal kunne udpantes fra den Skyldige.
7. Forsømme Søjdemændene nogen af de dem paahvilende Pligter, da skulle de erstatte Haugens Ejere den Skade, som ved deres Forsømmelse --- opstaar, efter billig Ansættelse. Befindes der oftere forsømmelige eller visse Udueligheder, kunne de uden videre afsættes af Ejerne og Andre sættes i deres Sted.
8. Som Løn for deres Arbeide skulle Søjdemændene have Ret til hver at have 3 Kjendingeær gaaende i Haugen. Naar en Gimbre tilsættes, skulle de ikki være pligtige at aftage den gamle Ær førend Høsten efter at Gimbren er tilsat.
9. Ingen skal have Ret til at slaa Græs i Byrget til privat Brug, men samme skal ligge til Faarene. Derimod er det Ejerne tilladt, til fælles Brug, at slaa Hø i Byrget, navnligen til Hjælp for Haugens Faar.
10. Eiheller skal Nogen have Ret til at skjære Tørv paa Dalen, medmindre alle Ejerne deri er enige.
Efter at denne Contrakt var oplæst, vedtoge samtlige de Mødte samme som rigtig i Eet og Alt, hvorefter de underskreve Protokollen.
Frederik Joensen Rasmus Danielsen Joen Joensen


text:
Padda
Paddur hava verið til í mangar mió. ár og eru allastaðni uttan í kuldalondum. Paddur eru t.d. ikki í Føroyum (innfluttar paddur klára tó at lívdjarga sær), men í grannalondum sunnanfyri eru tær vanligar. Paddur liva bæði í vatni og á landi, til dømis froskar og ormapaddur. Froskar eru vanligastu paddurnar, og teir halda til í oyðimørkum og frumskógum eins væl á fjallalendi. Flestar paddur verpa í vatni. Ynglið minnir um fiskayngul og andar við táknum, men vaksin froskur hevur lungu, so hann fær andað uppi á landi. Froskdýr hava long afturbein, og tey bæði leypa, svimja og klíva í trøum. Nógvir froskar og aðrar paddur við verpa í vatni, men summar paddur verpa í vætu á bløðum ella í vátum holum undir jørð. Froskaeggjaklunkar í vatni klekjast til halapaddur við ongum útlimum. Sum tær vaksa, fáa tær útlimir og búnast til froskar og fara upp á land. Henda broytingin nevnist metamorfosa. Ormapaddur hava ongar útlimir og eru bara í hitalondum. Tær grava sær gongir í jørðini og svimja sum állur.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Hetta elvdi til flóðalduna
Tað var eitt 300 ferðir 1100 metrar stórt øki, sum leyp um vikuskiftið, ið elvdi til flóðalduna í Karrat-fjørðinum í útnyrðingspartinum í Grønlandi, skrivar Arktisk kommando á Facebook.
- Vit kunnu ikki siga, um tað var ein jarðskjálvti, sum elvdi til skriðulopið, ella um grótið var leyst, sigur Tine Larsen, jarðfrøðisgranskari, sambært grønlendska kringvarpinum, KNR.
Greinin heldur fram niðanfyri
Hildið verður, at fýra fólk doyðu í flóðalduni leygarkvøldið og uppaftur onnur fleiri fingu skaðar, tá flóðaldan rakti bygdina, Nuugaatsiaq, seint leygarkvøldið, skrivar grønlendska blaðið, Sermitsiaq.
Fólk í bygdini vórðu sunnudagin flutt burtur við tyrlu út á verjuskipið, Vædderen, sum liggur á fjørðinum. Vandi er framvegis fyri fleiri øðrum skriðulopum í økinum, sigur Arktisk kommandi í fráboðan.


text:
Tíðindi
30. januar 2018
Tá ið Føroya Skúlabókagrunnur, Landsmiðstøðin fyri undirvísingaramboð og KT-depilin vórðu løgd saman fyri nøkrum árum síðan, var lærugreinaráðgevingin at kalla niðurløgd. Føroya Lærarafelag hevur líka síðan víst á, at tað var óheppið. Nú lærugreinaráðgevingin verður tikin uppaftur, heldur formaður Føroya Lærarafelags, at størri orka átti at verið løgd í at gjørt hana munadyggari.
- Lærugreinaráðgevarnir muga hava góðar arbeiðsumstøður, soleiðis at teir kundu veita lærarum holla ráðgeving. Lærugreinaráðgevarnir hava eisini stóran týdning, tá ið talan er um dagføring av námsætlanunum. Eitt sindur hugstoytt er at lesa í uppritinum, at lærugreinaráðgevar fáa “nakrar tímar um vikuna”, líkasum fyri at tálma væntanirnar. Hví ikki gera hetta ordligt, nú tá ið ráðgevingin verður tikin uppaftur? spyr Herálvur Jacobsen.
Skuldi lærugreinaráðgevingin verið nøktandi, so áttu allar lærugreinirnar at fingið lærugreinaráðgeva.
- Samanumtikið er tað eitt gott átak at seta lærugreinaráðgevar aftur. Lærugreinaráðgevin er savnandi fyri lærugreinina og eigur at ganga undan at menna og dagføra námsætlanirnar. Umráðandi er tó at ráðgevingin fær høga raðfesting.
Í uppritinum um bygnaðarbroytingarnar í Mentamálaráðnum stendur, at lærugreinaráðgevingin í bæði fólkaskúlanum og miðnámsskúlanum verður endurskapt og víðkað. Hetta við fólki, sum eru sett sum lærarar í skúlunum, sum fáa tímar til fakráðgevingina nakrar tímar um vikuna. Tey skulu samstundis hava ein leiðandi leiklut í mun til menningina av námsætlanunum innan fyri ta ávísu lærugreinina. Til hetta kunna tey hava ein bólk afturat sær og at arbeiða upp ímóti. Málið við hesum er, at skúlin støðugt heldur seg dagførdan við tí, sum hendir innan fyri fakið. At skipað verður fyri fakligum skeiðum og møguligum vitjanum av útlendskum fakráðgevum, tá tørvur er á tí.
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
KOM OG BLÁS LÍV Í DEYÐAR LUTIR
12. og 13. mai skipa Listaskúli Føroya og Reinsaríið fyri stuttligari og skapandi verkstovu í at gera livandi dukkur. Verkstovan er ætlað børnum í aldrinum 11 til 15 ár.
Livandi dukkur – ella leikarar til dukkuleik – kunnu gerast úr ØLLUM! Úr sleivum, einum gomlum skógvi, plastruski, skrúvum – og øllum møguligum øðrum smálutum og burturkasti, sum vit hava liggjandi í krókum og kassum í kjallaranum, skúrinum ella kamarinum. Kom og bjarga øllum hesum dýrgripum og gev teimum nýtt lív! Á skeiðinum fer Karavella Marionett-Teatur at læra okkum at síggja nýggjar møguleikar í smálutum og burturkasti og geva hesum eitt nýtt lív sum livandi dukkur. Eisini fara vit at læra um at skapa eina søgu til livandi dukkuna, sum vit kunnu royna í okkara dukkuteatri.
Rakel Helmsdal stendur fyri verkstovuni. Hon hevur drúgvar royndir innan alt hugsandi kreativt virksemi og er m.a. teaturstjóri í Karavella Marionett-Teatri.
Verkstovan verður í Ostahúsinum leygar- og sunnudagin 12. og 13. Mai kl. 10 – 13 báðar dagarnar.
Vit hava savnað ymiskt tilfar, men ongantíð betri, um tit eisini taka okkurt stuttligt burturkast við. Ella kanska tú hevur funnið ein ordiliga stuttligan lut, sum tú kundi hugsað tær at brúkt?
Avmarkað nøgd! á verkstovuni er pláss fyri 12 luttakarum, so tað er at skunda sær at melda seg til við at ringja á 228327.
Prísur 300 kr.


text:
Nú er gongd komin á at gera innibygningin í Marghøllini, har m.a. skiftirúm og annað verða.
Innibygningurin verður í tveimum hæddum. Fýra skiftirúm, goymslurúm, teknikkrúm, vaskirúm og wc’ir verða á 1. hædd.
Á 2. hædd verður fundar- og undirvísingarhøli, køkur, skrivstovur, goymslurúm og wc.
Á 2. hædd verður eisini balkon, soleiðis at tað ber til at hyggja eftir kappingum, venjingum og øðrum í høllini av 2. hædd.
Tað eru Norcon og SH-Bygg sum hava høvuðsarbeiðstøkuna á innibygninginum, meðan Tangavirkið og MR-El eru veitarar av m.ø. hita, vatn og el.


text:
Í dag var fyrsti landskappingardystur spældur í Marghøllini í Vági, tá ið U13 liðini hjá FC Suðuroy og Víkingi hittust.
Ætlanin var at hetta skuldi verða dystar vikuskifti har KÍ, AB, Víkingur og FC Suðuroy skuldu hittast, men tað vóru bert Víkingar, ið møttu til dyst.
Fyrsti dysturin í Marghøllini endaði 5-1 til FC Suðuroy, har Rói Johannessen hjá FC Suðuroy gjørdi fyrsta málið, ið varð skorað í Marghøllini í landskappingardysti.
Eftir dystin valdu venjararnir hjá báðum feløgunum at spæla fleiri innanhýsis dystir og við nógvum broytingum, men soleiðis at leikararnir fingu so nógvar minuttir á vøllinum sum gjørligt.
Nú er landskappingin so av álvara farin í gongd, og FC Suðuroy kom gott frá byrjan, tá ið teir nú vunnu á Víkingini.
Fleiri myndir eru á heimasíðuni hjá FC Suðuroy her.


text:
Eftirlit við bankunum
25. august 2015
Okkum tørvar lóggávu, sum fyribyrgir ótálmaðar prísir av bankatænastum
Føroyum vanta eina bankalóggávu til at hava eftirlit við rentumarginalum og ómaksgjøldum hjá bankunum.
Við verandi lóggávu kunnu bankarnir gera sum teir vilja. Hví skulu teir sleppa tað?
Kappingarráðið í Føroyum hevur ongar lógarheimildir at regulera prísirnar á bankatænastum.
Sama er ikki galdandi innan fyri onnur økir.
Prísirnir á tænastum hjá t.d. telefyritøkum eru reguleraðar.
Í Europa brúkar man háttin LRAIC “Long-Run Average Incremental Cost” at áseta prísirnar á televørur. Kappingarráðið hevur lógarheimild til at regulera prísir á teletænastum.
Her vil eg samanlíkna prísin fyri eitt internet breiðband og tvey bankaproduktir.
Breiðband
Eitt breiðband frá Vodafone/FT kostar 6.000 kr. um árið, inclusive mvg.
Bankarenta
Eitt vanligt húsalán við 1. prioriteti kostar 3,1 %. Um lánið er uppá 1.000.000 kr., so tekur bankin sær 31.000 kr. sum vinning uppá lánið.
Ómaksgjald (gebyr)
Ómaksgjaldið fyri upprættan av einum láni er 3% ella maks 25.000 kr. Eitt lán uppá 1.000.000 kr. kostar sostatt 25.000 kr í stovningargjaldi.
Tað sæst, at breiðband í eitt ár er nógv bíligari enn eitt bankalán, hóast eg veit, at hesi produktir ikki kunnu beinleiðis samanberast.
Vit skulu tí arbeiða ímóti at innføra eina “LAIRAC” líknandi lóggávu, so vit fáa møguleikan við lóg at stýra prísin á bankatænastum. Hetta skal gerast í samstarvi við Danmark/EU.
Hetta vil eg arbeiða fyri.
Martin Pauli Jacobsen
Valevni Sambandsfloksins til løgtingsvalið
RN
Aftur


text:
Ert tú í ferð við at stovna tína fyritøku. Ella ynskir tú bara at fáa vitan um, hvussu tú ger tá tú skalt skráseta tína fyritøku. So er tiltakið í Íverksetarahúsinum hóskvøldið 24 mai. kl. 17:00 fyri teg. Íverksetarahúsið bjóðar inn til netverkskvøld har íverksetarar, vinnulívsfólk og áhugaði hava møguleika at hittast til fyrilestur, kaffi… Les meira »
Gómagott er Ársins Íverksetari
Fyri løtu síðan kunngjørdi løgmaður í einum fullsettum Østrøm, at fyritøkan Gómagott í Havn er kosin Ársins Íverksetari 2018. Ársins Íverksetaradagur varð fyrrapartin hildin í Østrøm í Tórshavn. Nógv fólk var komið saman til árliga dagin, har føroysk íverksetan verður heiðrað. Ársins Íverksetari 2018 Aksel V. Johannesen, løgmaður, kunngjørdi at dómsnevndin hevur valt fyritøkuna Gómagott… Les meira »
Íverksetarahúsið havt aðalfund
Frá vinstru: Bjartur Nolsøe, Rannvá Troest, Eva Skeel Nolsø og David Im. Íverksetararhúsið hevði mikudagin 9. mai aðalfund, har roknskapurin fyri 2017 var góðkendur og nevndin skipaði seg. Íverksetarahúsið er fíggjað av játtan á løgtingsfíggjarlógini og stuðli frá Klaksvíkar kommunu. Harafturat er Føroya Tele høvuðsstuðul. Hesi tríggir partar velja hvør sín nevndarlim til nevndina hjá… Les meira »
Ársfundur hjá Íverksetarahúsinum
Grunnurin Íverksetarahúsið Ársaðalfundur verður hildin í hølunum hjá Íverksetarahúsinum, Garðavegur 57, Klaksvík mikudagin 9. mai kl. 16. Skrá sambært viðtøkum felagsins. Fundurin er almennur Grunnurin Íverksetarahúsið
Hvussu kann tín fyritøka marknaðarføra seg betur á netinum?
Hvussu kann tín fyritøka marknaðarføra seg betur á netinum? Í dag er online marknaðarførsla ikki bert ein møguleiki, men neyðug, um ein fyritøka ynskir at yvirliva og ikki minst vaksa. Hósdagin 19. april. kl. 17.00 bjóðar Íverksetarahúsið til tiltak á Bókasavninum við Løkin í Runavík. Kom og hoyr meira um marknaðarføring, nýggjastu rákini og fá… Les meira »
Ferðavinnukvøld í Sandoy
Sandoyar Kunningarstova bjóðar til ferðavinnukvøld á Listasavninum á Sandi, hóskvøldið 12. apríl. Endamálið er at fáa fleiri at síggja møguleikar innan ferðavinnu, at víðka um útboðið av tilboðum og at fáa eitt prát við onnur innan økið. Hesum er tørvur á, tí talið á ferðafólkum økist, og vit tosa javnan við ferðafólk ið ynskja møguleikan… Les meira »
Martin Thorborg á Ársins Íverksetaradegi
Navnframi íverksetarin Martin Thorborg, sum hevur stovnað, rikið og selt nógvar fyritøkur, verður høvuðstalari á Íverksetaradegnum 11. mai. Tað eru Knassar og Íverksetarahúsið, sum saman hava fingið Martin Thorborg til Føroya. Hann er millum annað kendur fyri Jubii, Amino og bókhaldsskipanina Dinero. Umframt hetta verður handan av Granum til ársins árverksetara, ársins innovatión og ársins… Les meira »
Uppskot til Ársins Íverksetara
Hvør hevur víst nýhugsan, árræði og dirvi í árinum sum fór? Hvør heldur tú hevur uppiborið heiðurin sum Ársins Íverkseti? Nú kanst tú koma við tínum uppskoti til heiðurslønirnar, sum verður latnar á Ársins Íverksetaradegi Ársins Íverksetaradagur er árliga tiltakið hjá Íverksetarahúsinum, sum heiðrar íverksetarar og íverksetan. Í tí sambandi verða tríggjar heiðurslønir latnar: Ársins… Les meira »
Ferðavinna og íverksetan í Runavíkar kommunu
Visit Runavík fer á einum serligum ferðavinnudegi, sum verður 7. apríl, at tvinna ferðavinnu og íverksetan saman. Sjóneykan verður sett á íverksetan av virksemi og upplivingarmøguleikum innan ferðavinnu í allari kommununi. Dagurin verður skipaður við framløgum, verkstovum og kjaki. Umframt at Visit Runavík fer at leggja fram, hvørjar ætlanir eru á ferðavinnuøkinum, fer umboð fyri… Les meira »
Íverksetarahúsið nýggja nevnd
Nýggja nevndin í Íverksetarahúsinum hevði sín fyrsta nevndarfund fríggjadagin 16. mars. Rannvá Troest er nývald forkvinna og David Im er somuleiðis nývaldur nevndarlimur, meðan Jan Ziskasen hevur sitið í nevndini síðan juni 2016. Høvuðsvirksemið hjá Íverksetarahúsinum er at veita ókeypis íverksetararáðgevingin og at skipa fyri tiltøkum, skeiðum og øðrum útbúgvingarligum virksemi kring landið. Harumframt hava… Les meira »


text:
Tíðargrein um pensjónsnýskipanina:
Hægri pensjón, smidligur pensjónsaldur og styrkt haldføri
- apríl 2018 var ein søguligur dagur á Føroya Løgtingi. Tí við stórum meiriluta varð pensjónsnýskipanin umsíðir samtykt. Talan er um eitt stórt framstig fyri føroyingar og serliga fyri pensjónistar í Føroyum, sum fáa eina skipan, ið hækkar pensjónina, ger tað meira fíggjarliga áhugavert at arbeiða eftir pensjónsaldur, og styrkir fíggjarliga haldførið undir vælferðarsamfelagnum.
Politiska skipanin hevur í áratíggir vitað at alneyðugt er við eini pensjónsnýskipan, men ikki fyrr enn nú verður henda framd í verki. Vanliga verður sagt at tað er í ringum tíðum at møguligt er at fremja nýskipanir og stórar broytingar í samfelagnum, men samgongan hevur – saman við Sjálvstýri – prógvað, at tað væl ber til at fremja mál, ið leggja nýggjar og tryggar samfelagslunnar, sjálvt í bestu tíðum.
Avbjóðingin – mugu tryggja vælferðarsamfelagið yvir tíð
Komandi árini fara vit frá at vera 6-7.000 pensjónistar til at gerast umleið 12.000 pensjónistar í Føroyum. Hetta er bæði gott og gleðiligt. Orsøkin er, at stórir árgangir í hesum døgum og komandi tíðina gerast pensjónistar, samstundis sum livialdur tíbetur hækkar í hvørjum. Tá fólkapensjónin í sínari tíð varð sett í verk, og pensjónsaldur á 67 ár varð ásettur, var miðallivialdur sum føroyskur pensjónistur 3-4 ár. Í dag er hesin 18-19 ár, og skjóttvaksandi. Í nærmastu framtíð væntast vit at hava livað 22 ár í miðal sum pensjónistar. Eisini hetta er bæði gott og gleðiligt. Men tá vit bæði gerast tvífalt so nógvir pensjónistar og vit liva munandi longur sum pensjónistar, samstundis sum talið av føroyingum á arbeiðsmarknaðinum ikki veksur í sama mun, verður trupult at tryggja øllum eina góða pensjón, trygt heilsuverk og munagóða eldrarøkt í framtíðini. Hesa avbjóðing hevur politiska skipanin skyldu at loysa. Tíverri hevur hetta ikki eydnast – fyrr enn nú.
Drúgvar og umfatandi samráðingar
Tað hevur stóran týdning at ein pensjónsskipan ikki verður broytt í heilum, tí fólk skulu kenna seg trygg við, at skipanin er støðug. Vit hava tí frá nærum fyrsta degi hjá samgonguni sett okkum fyri, at gera tað sum vit kunnu fyri, at fáa breiða politiska semju um pensjónsnýskipanina. Fíggarmálaráðið og Almannamálaráðið hava tí havt ótalligar fundir við umboð fyri allar flokkar á Løgtingi og síðan aftur við leiðslurnar í øllum flokkum á Løgtingi, í fleiri umførum, fyri at tillaga pensjónsnýskipanina soleiðis, at allir flokkar kundu kenna seg aftur í nýskipanini.
Stór undirtøka fyri pensjónsnýskipanini
Tjóðveldi, Javnaðarflokkurin, Framsókn, Sjálvstýri og uttanflokkatingfólkini Sonja Jógvansdóttir og Magni Laksafoss, tóku at enda undir við pensjónsnýskipanini. Eisini hóast hvørt einstakt tingfólk uttan iva kundi ynskt sær okkurt øðrvísi. Soleiðis vil altíð verða, tá tey 6 lógaruppskotini í stóran mun vórðu orðað og tillagað soleiðis, at øll kundu kenna seg aftur í onkrum, og soleiðis at ein enn breiðari semja kundi finnast. Av andstøðuflokkunum ynskti Fólkaflokkurin ikki at taka undir við størru broytingunum, eisini hóast flokkurin, tá hann var í samgongu gekk á odda at mæla til hækkaðan pensjónsaldur og størri mótrokning í fólkapensjónini. Hinvegin vildi Sambandsflokkurin vera við í samráðingunum til tað seinasta. Fleiri ítøkilig semjuuppskot vórðu enntá gjørd, ið partur av Sambandsflokkinum tók undir við, men sum leiðslan tíverri vrakaði tá alt kom til alt. Heldur enn at møtast á miðjuni varð ført fram, at fekk flokkurin ikki øll síni ynski við tá umræður fólkapensjónina, so varð ongin semja. Sjálvstýri valdið tíbetur at vera við frá byrjan til enda, og fekk tí eisini stóra ávirkan á endaligu pensjónsnýskipanina.
Pensjónsnýskipan – tvær skipanir frá 2020
Fyri at tryggja, at fíggjarligu fyritreytirnar hjá verandi pensjónistar ikki verða grundleggjandi broyttar, er pensjónsnýskipanin býtt í tvey. Nýskipanin í síni heild kemur í gildi fyri øll, ið gerast pensjónistar frá 1. januar 2020 og framyvir.
Verandi pensjónistar og øll, ið gerast pensjónstar til og við 31. desember 2019, verða verandi í núverandi pensjónsskipan. Tó eru 3 broytingar í mun til verandi skipan, ið geva verandi pensjónistum betri umstøður. 1. Hækkað útgjald úr Samhaldsfasta (um 1.600 kr. um mánaðin áðrenn skatt). 2. Árlig prístalshækking av øllum pensjónsveitingum (eisini grundupphædd). 3. Møguleiki fyri at velja millum at strika mótrokning millum hjún ella at varðveita mótrokningina.
Pensjónsnýskipanin er grundað á 6 lógir – 3 úr Fíggjarmálaráðnum og 3 úr Almannamálaráðnum – ið samanlagt hava til endamáls at røkka 3 yvirskipað mál:
- Pensjónistar meira at liva fyri
Allir verandi pensjónistar umframt komandi pensjónistar, ið ikki hava sera høgar inntøkur við síðuna av pensjónini, fáa góðar 1.000 kr. meira í pensjón um mánaðin eftir skatt. Hetta vegna hækkað útgjald úr Samhaldsfasta á umleið 1.600 kr. um mánaðin áðrenn skatt.
Eisini verður sokallað javningarlóg sett í verk, ið tryggjar, at framyvir verður fólkapensjónin (íroknað grundupphædd) prístalshækkað. Harvið vil grundupphæddin ikki longur vera fastfryst, men fer at hækka á nærum hvørjum ári. Hetta er eitt frambrot, tí í dag er ongin prístalshækking av fólkapensjónini.
Undantøkini í verandi eftirlønarlóg verða hartil nærum øll strikað. Í dag er tað soleiðis, at øll, ið eru av arbeiðsmarknaðinum í tíðaravmarkað tíðarskeið, t.d. vegna barsil, arbeiðsloysi, heima vegna barn sum ber brek ella vegna eldri foreldur, ið hava tørv á hjálpandi hond, ella eru í tillagaðum starvi – hesi fáa í dag ikki eftirløn av tí gjaldi tey fáa úr barsilsskipan, ALS ella frá Almannaverkinum. Hetta verður í sambandi við pensjónsnýskipanina broytt soleiðis, at eftirlønargjald upp til 12% verður lagt afturat útgjaldinum. Hetta vil tryggja at ongin dettur niðurímillum, og ongin fær lægri pensjón, bert tí tey eru av arbeiðsmarknaðinum í parti av lívi teirra.
TALVA: Pensjónsinntøka pr. mánaða í nýskipan í mun til í dag, í mun til aðra ársinntø
2. Fíggjarligur fyrimunur at arbeiða eftir pensjónsaldur
Fyri tey ið gerast pensjónistar eftir 1. januar 2020 fer at bera til at útseta pensjónina, um ynskt verður at halda áfram at arbeiða, og heldur fáa hægri pensjón tá farið verður á pensjón. Fyri hvønn mánað sum tú útsetir pensjónina veksur pensjónin. Fyri hvønn mánað tú útsetir pensjónina, fært tú hægri grundarupphædd og viðbót tá tú velur at fáa pensjón útgoldna.
Eisini verður mótrokningin í pensjónsviðbótini lagaligari fyri pensónistar í nýskipanini eftir 1. januar 2020, ið velja ikki at útseta pensjónina. Harvið verður tú ikki ov ógvusliga mótroknaður í almennu pensjónini – so sum støðan annars er í dag viðvíkjandi pensjónsviðbótini. Mótroknað verður í dag við 60% í pensjónsviðbótini, meðan henda mótrokning í pensjónsnýskipanini lækkar niður í 40%. Samstundis verður eisini mótroknað lagaliga í grundarupphæddini við 25%, men bert um tú hevur inntøku omanfyri 60.000 kr. afturat pensjónini. Tú skalt heilt uppá inntøku á 19.350 kr. um mánaðin við síðuna av pensjónini, áðrenn tú ikki fært grundupphædd útgoldna, og heilt upp á inntøku á 31.300 kr. um mánaðin við síðuna av pensjónini, áðrenn tú ikki fært grundupphædd ella viðbót útgoldna. Og tá fært tú framhaldandi fult útgjald úr Samhaldsfasta, sum frá 2019 fer at vera heilar 5.600 kr. um mánaðin.
Mótrokning millum hjún verður hartil strikað í pensjónsnýskipanini, soleiðis at framyvir verður makin ikki mótroknaður í mun til inntøkuna hjá makanum. Verandi pensjónistar fáa eisini møguleika fyri at velja at strika mótrokning millum hjún.
- Haldførið og vælferðarsamfelagið styrkt
Tað er okkara ábyrgd at tryggja eitt sterkt vælferðarsamfelag, ikki bert í dag, men eisini í framtíðini. Meðan vit í dag eru umleið 4 á arbeiðsmarknaðinum fyri hvønn pensjónist, so gerast vit umleið 2 á arbeiðsmarknaðinum fyri hvønn pensjónist í nærmastu framtíð. Skal eydnast at tryggja øllum eina góða pensjón, trygt heilsuverk og munagóða eldrarøkt uttan at økja skattatrýstið á tey, ið eru á arbeiðsmarknaðnum, og uttan at leggja munandi økt brúkaragjøld á vælferðartænastur, er neyðugt við pensjónsnýskipanini. Serliga er tað hækkaði pensjónsaldurin og mótrokningin í størri parti av almennu fólkapensjónini, ið betrar langtíðar fíggjarliga haldførið. Samanlagt verður mett, at fíggjarliga haldførið betrast av pensjónsnýskipanini við tí, ið svarar til knøpp 4% av BTÚ komandi árini. Hetta er umleið helvtin av tí haldførisavbjóðing, ið Búskaparráðið hevur mett, at Føroyar hava yvir tíð. Harvið ger pensjónsnýskipanin góðan mun.
Betraða haldførið ger tað í størri mun møguligt hjá landi og kommunum at veita borgarum góðar vælferðartænastur í framtíðini, uttan at økja skattatrýstið.
Smidligur pensjónsaldur – útsett ella framskundað pensjón
Kanska tað størsta framstigið við pensjónsnýskipanini er, at pensjónsaldurin gerst meira smidligur. Tað verður soleiðis at tú í nógv størri mun kann velja at fáa pensjón í mun til støðuna hjá tær.
Pensjónsaldurin hækkar varliga við 6 mánaðum í 2025 og aftur við 6 mánaðum í 2030, umframt at sokallað livitíðarindeks verður sett í verk.
Harumframt verður møguleiki fyri pensjónistar eftir 1. januar 2020 at velja millum útsetta og framskundaða pensjón. Hetta er millum annað ásannandi at meira enn helvtin av pensjónistum, sum eru 68 ár í dag velja at arbeiða og hava inntøku svarandi til fulltíðararbeiði (í miðal 22.-23.000 kr. um mánaðin). Partar av hesum kundu kanska valt útsetta pensjón. Hetta er eisini ásannandi at umleið ein fjórðingur av teimum, ið eru 66 ár eru fyritíðarpensjónistar í dag. Partar av hesum kundu kanska valt framskundaða pensjón.
Velur tú ”framskundaða pensjón” er talan um pensjón svarandi til miðal fyritíðarpensjón. Velur tú ”útsetta pensjón” útsetir tú tíðspunktið fyri nær tú fært pensjón, men afturfyri hækkar pensjónsútgjaldið, tá tú velur at fáa hetta útgoldið. Útsetan í 10 ár gevur dupult so høga almenna pensjón. Leysliga kann tí sigast, at fyri hvørt ár, ið tú velur at útseta pensjónina, svarar hetta til umleið 10% hækking av almennu pensjón tíni.
Frá flatskatti til stigvaksandi pensjónsskatt
Pensjónsnýskipanin gevur hartil upp í 25% pensjónsskattalætta til lág- og miðallønt. Farið verður frá 40% flatskatti frá fyrstu krónu í pensjónsinngjaldi, til stigvaksandi pensjónsskattaskipan, har láglønt rinda 30% í pensjónsskatti og síðan stigvaksandi við 21 stigum upp í 40%. Hetta vil økja pensjónsuppsparingina og avkastið av uppsparingini munandi hjá lág- og miðalløntum komandi árini.
Undanfarna samgonga broytti pensjónsskattin frá, at pensjón varð skattað við útgjald, til at egin pensjónsuppsparing varð skattað við inngjald. Harumframt varð reinur flatskattur innførdur. Farið varð frá, at útgjald av lívrentupensjón ella lutapensjón varð skattað við útgjald stigvaksandi sum vanlig lønarinntøka, tvs. lægri skattur um tú hevði lága pensjón og hægri skattur um tú hevði høga pensjón, til at øll vórðu skattað av pensjónsinngjaldi við 40% frá fyrstu krónu. Sokallað kapitalpensjón (útgoldin í einum við pensjónsaldur) varð áður skattað við 35% við útgjaldi, men fyri hesar pensjónir hækkaði skatturin upp í 40% við inngjald í einum. Talan varð sostatt um eina munandi pensjónsskattahækking í undanfarna samgonguskeiði, serliga fyri lág- og miðallønt.
Meira skattað við útgjald og minni forskatting
Pensjónsnýskipanin tryggjar, at neiliga ávirkanin av forskattingini yvir tíð, verður munandi minkað. Hevði ynskt at vit kundu umlagt alla pensjónsforskattingina til skatting við útgjald, men politisk undirtøka hevur ikki verið fyri hesum. Hinvegin er eydnast at fáa semju um munandi umlegging av pensjónsskattinum soleiðis, at farið verður frá flatskatti til stigvaksandi skatt, har láglønt rinda munandi lægri skatt enn hálønt. Eisini verður pensjónsskipanin umløgd soleiðis, at størri partur framyvir verður skattaður við útgjald.
Í dag er støðan henda:
Minst 15% av lønini skal rindast til eginpensjón. Verður forskattað við flatskatti á 40% frá fyrstu krónu.
2,25% frá arbeiðstakara í Samhaldsfasta. Verður skattað stigvaksandi við útgjald sum lønarinntøka.
2,25% frá arbeiðsgevara í Samhaldsfasta. Verður skattað stigvaksandi við útgjald sum lønarinntøka.
Íalt 19,5% tikin av samlaðu lønarinntøku, harav 15% forskattað við 40% flatskatti, og 4,5% skattað við útgjald stigvaksandi. Hartil kemur landsskattur v.m. sum eitt nú verður brúktur at rinda fólkapensjón.
Spara meira upp í felag
Pensjónsnýskipanin ger, at meira verður spart upp í felag, samstundis sum minni verður tikið av samlaðu lønarinntøkuni til pensjón. Eisini verður størri partur skattaður við útgjaldi, og verður talan um eina meira stigvaksandi, samhaldsfasta pensjónsskattaskipan:
Minst 12% av lønini skal rindast í eginpensjón. Verður forskattað, men við stigvaksandi skattaskipan úr 30% upp í 40%, har láglønt rinda minni í skatti enn hálønt.
3% frá arbeiðstakara í Samhaldsfasta. Verður skattað stigvaksandi við útgjald sum lønarinntøka.
3% frá arbeiðsgevara í Samhaldsfasta. Verður skattað stigvaksandi við útgjald sum lønarinntøka.
Pensjónsnýskipanin ger sostatt, at íalt 18% verða tikin av samlaðu lønarinntøku til pensjón, harav 12% forskattað stigvaksandi, og 6% skattað við útgjald stigvaksandi. Hartil kemur landsskattur v.m. sum eitt nú verður brúktur at rinda fólkapensjón, ið partvíst verður skattað við útgjald, stigvaksandi sum vanlig lønarinntøka.
Tryggjar øllum eina góða pensjón
Nógv hevur verið tosað og skrivað um, at tað eru nøkur, ið fáa minni pensjón við nýskipanini – og tað er rætt. Men talan er IKKI um verandi pensjónistar, ið allir fáa góðar 1.000 kr. meira at liva fyri um mánaðin. Tað sama er galdandi fyri komandi pensjónistar (frá 1. januar 2020), ið ikki hava stóra inntøku afturat pensjónini. Tú skalt hava inntøku á nærum 20.000 kr. um mánaðin ella meira afturat fólkapensjónini og Samhaldsfasta, OG gerast pensjónistar frá 1. januar 2020 og framyvir, áðrenn tú fært minni útgoldið frá almennu pensjónini og Samhaldsfasta samanlagt, í mun til í dag.
Skal eydnast at styrkja fíggjarliga haldførið, og samstundis fremja allar tær ábøtur á pensjónsskipanina, ið vit hava ynskt – herundir at hækka pensjónina, bæði hjá núverandi pensjónistum og hjá komandi pensjónistum, ið ikki hava aðra, ella hava lága, inntøku – so mugu tey, ið hava hægri inntøkur afturat vanligu pensjónini, fáa nakað minni í fólkapensjón. Annars hongur tað sjálvandi ikki saman fíggjarliga.
Ein trygg og varandi pensjónsskipan
Pensjónsnýskipanin tryggjar sum heild føroyingum eina munandi betri pensjónsskipan, enn støðan er í dag. Samanlagt hækkar pensjónin, tað gerst meira fíggjarliga áhugavert at arbeiða eftir pensjónsaldur, pensjónsaldurin gerst meira smidligur, pensjónsskatturin lækkar, meira verður skattað við útgjald og lutfalsliga minni forskattað í mun til í dag, eftirløn verður løgd afturat øllum tíðaravmarkaðum veitingum, so sum barsilsgjald, ALS-gjald og gjald fyri tillagað starv, mótrokning millum hjún verður strikað, og fíggjarliga haldførið hjá føroyska vælferðarsamfelagnum verður styrkt.
Við pensjónsnýskipanini hevur politiska skipanin tikið ábyrgd – heldur enn at renna undan ábyrgd – og fáa føroyingar tí nú og framyvir eina meira trygga og varandi pensjónsskipan.
Á Flaggdegnum 25. apríl 2018
Kristina Háfoss
Landsstýriskvinna í fíggarmálum


text:
Fyri bústaðir, studentagarðar, næmingaheim, hotell o.a. má samlaði tørvurin hjá bygninginum á tilfluttari orku til upphiting, luftskifti, køling og heitt nýtsluvatn pr. m² upphitað hæddarvídd í mesta lagi vera 70 kWh/m²/ár. Afturat hesum skal leggjast 2200 kWh/ár býtt við upphitaðu hæddarvíddini.
Orkukarmurin fevnir um bygningar, har ljósútbúnaðurin vanliga ikki er ásettur, tá bygt verður.
Í útrokningini verða atlit tikin at sólinnkomu, persónshita og hitasavnandi eginleikunum í bygninginum.
Eftirvísing verður framd við støði í einum einfaldum útrokningarhátti, har ið mánaðarlig miðalvirði fyri veðurdátur o.a. verða nýtt. Sí skjal 1B.
Eftirvísing verður framd við støði í ”SBi-anvisning 213, Bygningers energibehov”.
Ásetingin er eisini galdandi fyri bygningar við javnvigaðum mekaniskum luftskifti og køling.
Orkukarmurin fyri bústaðir, studentagarðar, næmingaheim, hotell o.a. verður lýstur soleiðis:
(70+2200/A) kWh/m²/ár,
har A er tann upphitaða hæddarvíddin.


text:
Mentan
Skráin fyri fjallarenningina “Seyðamaðurin á Sondum” á Vestanstevnu í Sandavági
05. Jul 2012
Nær: Sunnudagin 15. juli 2012 kl. 15.00 til uml. kl. 19.00 Hvar: Møtt verður við skúlan á Giljanesi (miðskeiðis millum Sandavág og Miðvág) kl. 15.00...
les meir
Grønlendski landsstýrsmaðurin Anthon Frederiksen vitjar landsstýrismannin í innlendismálum
05. Jul 2012
Í døgunum 25. – 30. juli vitjar grønlendski landsstýrismaðurin Anthon Frederiksen í Føroyum sum gestur hjá Kára P. Højgaard, landsstýrismanni. Anthon Frederiksen er landsstýrismaður í...
les meir
Vesturskúlin í eygsjón
05. Jul 2012
Tórshavnar býráð hevur einmælt samtykt at fara undir at fyrireika tann sonevnda Vesturskúlan úti við Landavegin/Marknagil, sum verður ein samanrenning av Venjingarskúlanum og Kommunuskúlanum. Jógvan...
les meir
Jørgen Niclasen, landsstýrismaður, hevur verið á norðurlendskum ráðharrafundi
04. Jul 2012
Jørgen Niclasen, fíggjarmálaráðharri, hevur hitt norðurlendsku starvsbrøður sínar á fundi í Oslo mánadagin 2. juli. Vertur fyri fundinum var norski fíggjarmálaráðharrin, Sigbjørn Johnsen. Umframt Jørgen...
les meir
Fyrsta lundapisan komin
04. Jul 2012
Nú ber til at síggja fyrstu pisuna í vevmynd 1, sum er í lundaholu úti í Skúgvi. Vevmyndir úr lundaholum síggjast her. http://www.hav.fo/index.php?option=com_content view=article...
les meir
Botnkort sum veggjaprýði
04. Jul 2012
Ekkóloddsskort frá Magnusi Heinassyni síðani 1999 eru saman við øðrum dátum grundarlagið undir nýggjum botnkortum. Nú hevur Havstovan prentað eitt botnkort sum plakat. Umframt dáturnar,...
les meir
Fiskiloyvi at fiska makrel
04. Jul 2012
Í sambandi við at fiskiloyvini at fiska makrel verða avgreidd, skal Fiskimálaráðið við hesum gera vart við, at treyt fyri at fiskiloyvi kann verða útskrivað...
les meir
Granskingarstuðul frá NCU
04. Jul 2012
Tað er nú møguligt at søkja um stuðul frá Nordic Cancer Union (NCU) til eina granskingarverkætlan innan krabbamein. Freistin at søkja er 1. september 2012....
les meir


text:
Tá stóra norðurlendska jólabókin hjá Bo Bedre kemur út í november, er høvundurin føroyskur. Tað er Elisabeth Kruse, omanfyri, sum rekur fyritøkuna Glotti, ið selur tekst, myndir og uppskriftir um sniðgeving til norðurlendsk bløð og altjóða forløg.
Í Føroyum er sjáldsamt at bøkur verða prentaðar í stórum tali. Hægstu tøl eg kenni til úr gerandislívinum er 3000 eintøk. Úr andaliga lívinum upplýsti Sjúrður Højgaard herfyri, at hann hevði latið prenta 20 000 eintøk av Nýggja testamenti.
Tað er tó lítið í mun til bókarúgvuna hjá Bo Bedre á jólum. Jólabókin hjá Bo Bedre verður prentað í 500 000 eintøkum, ein hálv millión jólabøkur. Helst er hetta hægsta upplagstal á danska bókamarknaðinum. Bo Bedre gevur árligu jólabókina út í Noregi, Svøríki, Finnlandi og Danmark, og forlagið Gyldendal hevur í ár keypt bókina til teirra haldarar.
Bo Bedre er mest lisna danska tíðarritið. Blaðið kemur eina ferð um mánaðin og skrivar um innrætting, desein og handilsvørur til íbúðina. Skrásetta upplagstalið er 88.000 og Galluppkanningar vísa at 654.000 fólk lesa blaðið hvønn mánað. Tað er forlagið Benjamin Media A/S, sum svenske Bonnier samtakið eigur, ið gevur Bo Bedre út í Danmark og síðani 2003 eisini í Noregi. Í Bo Bedre nummar 6 í ár eru eisini greinar og tilfar frá Elisbeth, har hon millum annað nevnir KOKS. Í løtuni eigur Elisabeth eisini forsíðuna á týska tíðarritinum Living & More, har tvær av hennara greinum eru við.
Danski blaðkongurin Palle Fogtdal, sum í 1959 fór undir forlagsvirksemi, fann uppá Bo Bedre í 1961. Á danska marknaðin varð blaðið lýst sum “et af de første danske specialmagasiner for en bred ikke-faglig læsergruppe”. Fyrsta blaðið varð prentað í 60.000 eintøkum, sum kostaðu 2,50 kr stykkið og varð útselt eftir fáum døgum. Tá var eingin kappingarneyti á marknaðinum. Í dag eru fimm. Í 1983 keypti forlagið Bonnier Publications alt virksemi hjá Bo Bodre. Núverandi blaðstjórin, Erik Rimmer, tók við í 2000. Í sambandi við 50 ára haldið í 2011 gav fyrrverandi blaðstjórin, Anker Tiedemann, út eina e-Bók um fyrstu árini við Bo Bedre. Niðanfyri sæst ein søgulig jólabók, Bo Bedre's Jule-idébog, og so útgávan frá í fjør, Den store Julebog.
- Vi er nødsaget til at udvide sideantallet i år, segði ein vælnøgdur Erik Rimmer á forlagsfundi við Elisabeth í vikuni. - Vi vil rigtig gerne have så mange ideer med som muligt, og vi er meget tilfredse med materialet!
Umframt stóru jólabókina í november, skal Elisabeth eisini lýsa danskt desein í Bo Bedre í september. Myndirnar í hesi grein verða eisini brúktar sum risastór uppsløg á messum í heyst. Niðanfyri sæst Elisabeth við eini grein í Berlingske Tidende.


text:
a. Jákup Dintil
Jákup Dintil var húskallur hjá bóndanum í Syðrugøtu í Eysturoy, frálíkur seyðamaður og tiltikin fyri skjótleika og fimleika. Altíð hevði hann gott sinni til at ganga hagan. Søgn er, at hann kundi taka hundin um tveir teigar og kettuna um tríggjar at renna. Miltið skuldi hann hava latið skera burtur úr sær fyri at vera skjótari. Einaferð tók hann eina kettu aftur um tríggjar teigar, men í tí at hann tók um halan á henni, gleið hann og datt aftur á dintilin, og síðan var hann skírdur Jákup Dintil. Gøtumenn høvdu gjørt sær eitt seyðahús, sum teir áttu allir í felagi, úti í haganum. Tað var siður teirra at taka sær innivist har um náttina, tá ið teir høvdu verið burturi í haga og tað leið ov langt út á kvøldið til at fara heimaftur til hús. Grúgva var har inni og pottur til at kóka í. Slík hús høvdu teir mangastaðni fyrr at vera í, tá ið nógvur vargur var í seyðinum. Ein dagin, sum Jákup hevur verið burturi til at hyggja eftir seyði, og tað er liðið langt út á kvøldið, fer hann inn í gróthúsið. Hann sær seyðaskinn hanga uppi á bitanum í erva, krýpur upp og leggur seg tvørtur um bitarnar. Hann vil liggja heitur - skinnini bæði verma og fjala - og harafturat ræðist hann, at seyðatjóvar ella aðrir ránsmenn skulu bróta inn og drepa hann, um teir síggja hann. Bæði mangir og frekir vóru seyðatjóvarnir tá í tíðini. Sum hann er lagstur, tykist hann hoyra fólk koma at durunum. Hann tekur at kaga og sær tveir menn koma inn, hvønn við sínum seyði. Teir hava eldføri hjá sær, sláa eld og tendra ljós. So fara teir at fletta, og tá ið liðugt er, kynda teir nátturðaeldin upp í grúgvuni. Nú tekur so illa at rúka, og tað verður illramt hjá Jákupi, har sum hann liggur; hann roynir at halda ímóti, at hann skal ikki hosta. Teir heingja pottin uppyvir og fara at kóka seyðakjøtið. Teir tosa sínámillum, og Jákup Dintil verður borin upp á mál: “Jákup Dintil, honum er ikki at ræðast fyri nú; hevði hann verið her í kvøld, skuldi hann verið so smátt sundurkarvaður.” Nú fer at kóka í pottinum, og fløt rennur omaná; teir taka køkurnar upp úr lummunum og drepa niður í fløtið at sleikja. Ei undur í, um Jákup man vera eitt sindur hjartkiptur. Meðan teir so sita og toyggja seg fram yvir pottin, berst Jákupi á, at hann noyðist at hosta av roykinum. “Her er fólk,” rópar annar av tjóvunum. Jákup ger eitt viðbragð og kvettir eldbandið, sum potturin hongur í, so snøggliga tvørturav. Potturin hvølvist, og tann kókandi løgur stoytist niður yvir føturnar á báðum seyðatjóvunum; Jákup reisist undan skinnunum uppi í erva, blakar so mong skinn, sum hann fær fatur á, niður yvir teir, so teir standa eftir høvdinum í løginum. So rópar hann: “Her er Jákup Dintil; karvið hann nú sundur!” traðkar tað hann er mentur oman á teir, sum teir liggja undir skinnunum, og loypur so av durunum. Alt hetta er gjørt í einum viðfangi. Komin nakað burtur frá húsunum, leit hann aftur um seg og sá annan seyðatjóvin fáast við at koma eftir sær; annan sá hann ikki aftur. Jákup rann heim alt fyri eitt til Syðrugøtu og varð, sum vituligt er, væl løntur av húsbónda sínum fyri hetta bragdið.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
Arbeiðsfólk at sláa
freist at søkja: 23.05.2018
Námsfrøðingur til dagstovnaøkið
freist at søkja: 30.05.2018
Reingerðarfólk til Látipípuna
freist at søkja: 30.05.2018
KORT
VEÐRIÐ
Innandura fjepparakapping í Vestmanna leygardagin
28.12.2012
Fyri at stuðla tí vælgerandi Carragher-grunninum í Liverpool, skipar Liverpool Føroyar fyri einari innandura fótbóltskapping fyri fjepparar hjá teimum ensku fótbóltsfeløgunum í Føroyum. Kappingin verður í ítróttarhøllini í Vestmanna, leygardagin 29. desember 2012.
Carragher-grunnurin er stovnaður av Liverpool-spælaranum Jamie Carragher. Grunnurin stendur fyri vælgerandi arbeiði millum børn og ung í Liverpool.
Fjepparar hjá teimum ensku fótbóltsfeløgunum kunnu melda seg til innandura fótbóltskappingina á liverpool@liverpool.fo, kostnaðurin er 100 krónur pr. mann.
Liverpool Føroyar vónar, at nógvir fjepparar nýta høvið at melda til eina kapping, sum kann gerast bæði minnilig, stuttlig við nógvari sosialari samveru, samstundis sum peningurin, ið inn kemur fer til eitt gott, vælgerandi arbeiði í Liverpool.
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Onnur vinnurekandi, sum ynskja eina avsláttaravtalu, kunnu seta seg í samband við felagið.
NB: Minnist til at vísa limakortið fram, tá tú skal hava avsláttur.
FOLKEFERIE
Tú fært avsláttur av ávísum tilboðum frá Folkeferie. Les meira á www.folkeferie.dk/sf . Sig at tú ert limur í Starvsmannafelagnum, tá ið tú bíleggur frá Folkeferie.
HOTEL HAFNIA
Letur 10 % í avsláttri av sunnudagsbuffetini á Restaurant Hafnia
Letur 10% í avsláttri av dagprísinum í gisting í einkult-og dupultkamari íroknað morgunmat, tó ikki galdandi á Ólavsøku og Black Friday tilboðum.
Letur 10% í avsláttri av mati og øllum drekkivørum á Kafe Kaspar.
62˚N
Fá 10% av leigubilum frá 62˚N Car Rental.
Kann ikki nýtast saman við øðrum avsláttarskipanum.
BAILINE
Keypir tú 10 viðgerðir, fært tú 1 ókeypis. 20 viðgerðir geva 3 ókeypis. Fá eisini eina ókeypis royndarviðgerð. Bailine er fyri kvinnur og menn, og hevur viðgerðarstovur í Tórshavn, Søldarfirði og Klaksvík.
Kann ikki nýtast saman við øðrum avsláttarskipanum.
ITEC
20% av umvæling (arbeiði)
10% av eykalutum (í sambandi við umvæling)
10% av prentarum
10% av svertu (patrónir, tónarar og litbond)
10% av leysalutum (tilhoyr)
10% av forritum (tó ikki øllum dagføringum)
5% av teldum (farteldum og støðuteldum)
KLÆDNAHANDILIN BRÁ
Við Norðskála. Letur 10% av vørum.
TELDUTÆNASTAN
Letur 10% av brúksvørum, tó ikki av teldum og tilboðsvørum.
TJÓÐPALLUR FØROYA
Tjóðpallurin letur atgongumerki fyri 50 kr. í avsláttri.
UNICAR
Sandavágur. Letur 10% í avsláttri av øllum leigubilum.
Letur 10% í avsláttri av øllum vørum, tó ikki tilboðsvørum.
Letur 10% í avsláttri við keyp av nýggjum dekkum, og ókeypis dekk-kanning einaferð um ári.
Letur óavmarkaða venjing og bólkavenjing fyri 249 kr. pr. mðr. við 1 mðr uppsagnartíð.
Letur 15% í avsláttri av øllum vørum, tó ikki av el-amboðum.
Letur 15% í avsláttri av øllum vørum.
Klædnahandilin Insito á Toftum letur 10% í avsláttri.
BYGMA BALSLEV
SORELLA
Letur 10% í avsláttri, tó ikki av tilboðsvørum og gávulutum.


text:
Jan Müller
03.02.2018 - 13:42
Tað er ikki bara í Føroyum, at vit gera okkum út til at taka ímóti vaksandi tørvinum á tænastum til nógva virksemið í Norðuratlantshavi og Norðsjónum, tað verið seg innan fiskivinnuna, olju- og frálandsvinnuna, ferðavinnuna og flutningsvinnuna sum heild. Havnaútbyggingar eru líkasum uppá móta í Skotlandi, Noregi og Danmark eisini.
Tíðindi/Analysa.
Hyggja vit at menningini av olju- og gassvinnuni í Norðsjónum, Norskahavinum, Barentshavinum og á Atlantsmótinum seinastu fimti árini, hevur stórur partur av virkseminum verið tengdur at ávísum havnum við stendurnar. Blaða vit í oljusøguni, síggja vit, at tað hevur verið ein øgilig kapping millum ymsu havnirnar í eitt nú Norra og Skotlandi um at fáa lut í mongu oljuuppgávunum. Gjørdar eru útbyggingar av havnaløgum til oljuútgerðarhavnir fyri milliardir av krónum. Afturfyri hava hesar íløgur í flestu førum givið arbeiðspláss og inntøkur. Lokaløkini hava sæð tað sum eina náttúrliga uppgávu fyri at yvirliva og til tess at menna síni øki at bjóða seg fram til stóru altjóða oljufeløgini. Norra er eitt gott dømi um, hvussu henda menning hevur gagnað útjaðarmenningini, og hesa gongd síggja vit eisini aftur hjá grannanum fyri sunnan, Skotlandi.
Hóast vit eru farin inn í eina nýggja tíð, har varandi orkukeldur fáa størri undirtøku, og vanligu orkukeldunar olja og gass verða raðfest øðrvísi, so er greitt, at tað fara at ganga mong mong ár, áðrenn grøna orkan heilt tekur yvir. Tí vil tað eisini framhaldandi verða boð eftir havnum báðumegin Norðsjógvin, ið kunnu veita vørur og tænastur til olju- og frálandsvinnuna.
Hvussu stóran týdning tann eini parturin av oljuvinnuni, nevniliga oljuleitingin, hevur fyri veitaravirksemið, hava vit føroyingar verið vitni til, tá boringin av 9 brunnum á føroyska landgrunninum fór fram, og hon gav arbeiði til nógvar hendur og skapti nýggjar inntøkumøguleikar.
Nú oljufeløg aftur hava møguleikan fyri at leita eftir olju við Føroyar, er greitt, at hetta kann gerast grundarlag fyri nýggjum virksemi, nevniliga í kjalarvørrinum á framtíðar boringum. Í skrivandi løtu vita vit tó ikki, hvussu fer at hilnast í so máta. Tað frætta vit nærri um miðjan februar, tá 4. útbjóðing letur aftur.
Men hvussu og ikki, so heldur nógva oljuvirksemið í grannalagnum, beint uttan fyri okkara gátt, fram. Og her er kappingin um at fáa lut í virkseminum stór. Havnirnar í Aberdeen, Peter Head, Scrabster og Lerwick eru nakrar av teimum, sum bjóða seg fram. Og fyri at kunna vera við í kappingini er neyðugt at nútímansgera og útbyggja havnirnar. Aberdeen er m.a. í løtuni í ferð við at gera eina spildurnýggja havn fyri fleiri mia. kr. Hon skal troyta tørvin ikki bara hjá frálandsvinnuni men eisini hjá ferðavinnu og fiskivinnu. Og fara vit longur norður til Hetlands, okkara næsta granna, so eru eisini har gjørdar stórar íløgur í havnina.
Havnin í Lerwick partur av oljumenning
Havnin í hetlendska høvuðsstaðnum Lerwick hevur í mong ár veitt vørur og tænastur til ta stóru oljumenning, sum hevur verið og framvegis er og fer at vera í ríku olju- og gassøkjunum bæði í Norðsjónum og á Atlantsmótinum. Her skal tó havast í huga, at havnirnar á norðursíðu Skotlands frá Aberedeen til Peter Head og Scrabster hava eisini notið væl av nógva virkseminum í økinum.
Spurningurin um í hvønn mun føroyskar havnir eisini kunnu vera við í hesi kapping, nú tær liggja nær fleiri av oljuøkjunum, er javnan frammi. Bæði fyritøkur og havnir í Føroyum hava eisini gjørt eitt stórt og miðvíst arbeiði eitt nú á oljumessum fyri at gera vart við seg og fyri harvið fáa ein part av køkuni. Ítøkilig dømi um úrslitið av hesum arbeiði eru m.a. afturvendandi manningarskifti hjá útlendskum frálandsskipum í føroyskum havnum. Vit minnast eisini umvælingina av boripallinum West Hercules á Skálafjørðinum. Í fjør kom heimsins størsta seismikkskip til Føroya at keypa vørur og tænastur og soleiðis kundi verið hildið fram, tó at hesar ”vitjanir” hava verið avmarkaðar sum heild.
Stórar útbyggingar hava eisini verið og eru av havnum í Føroyum, tó at hesar ikki fyrst og fremst hava miðjað móti at fáa lut í olju- og frálandsvirkseminum eystanfyri. Vit skulu tó ikki útiloka, at hesar havnaútbyggingar eisini kunnu koma framtíðar oljuvirksemi í føroyskum øki og í grannalagnum væl við. Spurningurin er tí eisini, um tað ikki hevði verið gagnligt og gott at tikið landsplanleggingar atlit við, tá stórar íløgur verða gjørdar í havnaútbyggingar, soleiðis at eitt nú framtíðar olju- og frálandsvirksemi harvið kundi verið tengt at ávísum og best egnaðu plássunum.
Venda vit so eyguni móti grannanum Hetlandi, tá hevur havnin í Lerwick verið í tí hepnu støðu at liggja mitt í einum stórum oljuøki og hevur tí stórar fyrimunir framum aðrar havnir í grannalagnum, eitt nú fleiri av havnunum í Norðurskotlandi, frá Scrabster til Peter Head og víðari til Aberdeen.
Nógvu útbyggingar av olju- og gassfundum bæði eystan og vestan fyri Hetland seinastu árini hava gjørt havnina í Lerwick til eitt slag av miðdepili fyri oljuvirksemi sum heild í hesum partinum av Europa. Seinastu útbyggingarnar av havnini hava skapt nýggjar møguleikar fyri vinnuna, sum arbeiðir bæði í Norðsjónum og á Atlantsmótinum, so sum fleiri atløgubryggjur, størri kranamegi og størri øki á landi.
Nógv virksemi í sambandi við oljuútbyggingar
Oljufeløg, sum í seinastuni hava brúkt og brúka betraðu havnaumstøðurnar í Lerwick, eru m.a. Dana Petroleum, ið hevur bygt út Western Isles oljufundið, eins og Statoil, sum er í ferð at byggja út Mariner fundið, bæði í Norðsjónum. Eitt nú koma partar av framleiðslupallinum á Mariner til Lerwick úr Korea í hesum árinum. Tá liggur havnin í Lerwick best fyri at brúka.
Havnaumstøður eru eisini í Hetlandi at taka ímóti oljupallum, sum hava tænt sína tíð og skulu takast sundur, tað, sum á oljumáli verður nevnt decommissioning. Eisini á hesum øki bjóða hetlendingar seg fram. Herfyri var pallurin frá Buchan feltinum eystan fyri Hetland fluttur til Hetlands og har lagdur við bryggju til upphøggingar. Hetta er størsta uppgávan higartil, sum havnin í Lerwick hevur staðið fyri. Pallurin vigaði 15.000 tons, og varð djúpvatnsbryggjan í Dales Voe brúkt til endamálið.
Calum Grains, sum er havnameistari í Lerwick, sigur við Shetland Times, at tær tríggjar verkætlaninar, Western Isles, Mariner og Buchan eru góð dømi um, hvussu fyritøkur og oljufeløg kunnu fáa fult gagn av at troyta møguleikarnar, sum havnin í Lerwick hevur at bjóða fram. Her ikki minst fyrimunirnir við eini djúpvatnshavn og geografisku støðuna og ikki minst nútímans infrastrukturin. Hann vísir eisini á teir fyrimunir, sum havnin í Lerwick sum ein leiðandi menningarkjarni kann hava fyri framtíðar virksemi bæði í Norðsjónum og á Atlantsmótinum.
Havnin í Lerwick hevur eisini staðið sína roynd við at veita týðandi tænastur í sambandi við útbyggingar og umvælingar av Schiehallion feltinum (nú nevnt Quad 204) og tess nýggja framleiðsluskipi, Glen Lyon, á Atlantsmótinum vestan fyri Hetland. Somuleiðis hevur havnin verið partur av stóru gassútbyggingini, Laggan-Tormore og byggingini av eini nýggjari gassverksmiðju á landi í Hetlandi. Eisini var havnin í Lerwick partur av Solan útbyggingini, har risastórur goymslutangi varð fluttur fyrst til Lerwick og haðani víðari til oljuleiðina vestan og sunnan fyri Hetland. Í hesum sambandi eisini við uppseting av útbúnaði á havbotninum.
Nú útbyggingarnar á Clair Ridge oljuleiðini hjá BP og Edradour/Glenlivet gassleiðunum hjá Total verða gjørdar, hevur havnin í Lerwick eisini stóran týdning við sínum mongu tænastum.
Stórar útbyggingar
Nú verða so eisini settar stórar vónir til framtíðar útbyggingar bæði vestan og eystan fyri Hetland. Seinastu tíðindini frá oljumiðlunum í Skotlandi vilja vera við, at ikki færri enn 11 ymiskar verkætlanir til útbygging av olju- og gassfundum fara at fáa grønt ljós í hesum árinum. Ein teirra er Lancaster oljufeltið hjá Hurricane Energy har suðuri á Atlantsmótinum eins og útsetta útbyggingin av Rosebank hjá Chevron.
Í hesum sambandi koma longjan av atløguplássi í Dales Voe í Lerwick uppá 127 metrar fyri meira enn 100 mió. kr. eins og dýping av havnini til 12,5 metrar umframt atløgusíða uppá 800 metrar fyri 160 mió. kr. við Mairs Pier sera væl við. Haraftrat kemur Greenhead útgerðarhavnin.
Alt hetta samanumtikið ger, at havnamyndugleikarnir í Lerwick kunnu bjóða fram 4,574 metrar av atløgusíðu, sum so eisini fevnir um 2,584 metrar av djúpshavns atløguplássi. Økið at goyma útgerð og brúka til ymiskt virksemi á landi er nú uppá 120.000 fermetrar.
Keldur: Shetland Times, Energy Voice, Søfart, Hegnar.no, oljan.fo


text:
Komandi skúlaár verður ein orðblindalærari, Súsanna Bertholdsen, sett í starv á Miðnámsskúlanum í Suðuroy. Hon fer at taka sær av, at vegleiða og stuðla næmingum, sum av ymsum orsøkum eru lesiveikir.
Vegleiðingin fer at snúgva seg um ráðgeving av kunningartøkni og hjálparamboðum, t.d. um CD-orð og føroysku teldutaluna, sum saman við øðrum amboðum kann geva næminginum frælsi at klára seg sjálvan á Miðnámnsskúlanum og nema sær víðari útbúgving.
Vilt tú hoyra meira, ert tú vælkomin at skriva á t-post: susanna.bertholdsen@skulin.fo ella ringja 294212


text:
Lítil tryggleiki fyri søguligu rættindunum
politikkur24-03-2017 - 08:55 - Jóanis Nielsen
Landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum, Høgni Hoydal, hevur fleiri ferðir ført fram at verandi reiðarar varðveita síni søguligu rættindi. Bert tey tons ið eru omanfyri verða koyrd á uppboðssølu. Men verðuleikin er ein annar.
Sambært uppskotinum hjá Høgna Hoydal, so skulu bert tey tons ið fara uppum eitt ávíst mark seljast á uppboðssølu. Tey tons ið eru niðanfyri markið, verða roknaði sum søgulig rættindi og fáa frið.
Í uppskotinum, sum sent er til hoyringar, verður t.d sagt at søguligu rættindini av toski eru 10.000 tey fyrstu tonsini av heildarkvotuni. Verður heildarkvotan t.d 12.000 tons, so selur man 2.000 tons á uppboðssølu.


text:
Tríggjar úr B68 á U17
Jan Mølvad Laursen, venjari hjá føroyska U17-landsliðnum við gentum, hevur úttikið 18 spælarar til UEFA menningarkappingini, sum verður í Norðurírlandi frá 11. til 15. apríl.
Úr B68 eru tríggjar úttiknar, og talan er um Lenu Olsen, Eyðbjørg Jacobsen og Eyð Knudsen. Hesar tríggjar eru allar úr árgangi 2002, og umframt at leika við U18 hjá B68, leika teir eisini við B68, sum leikar í Betru Deildini hjá kvinnum. Hesar gentur vóru eisini við U17 gentu liðinum, sum tey flestu longu vita, vann greipuna í fjør.
Eyðbjørg Petersen og Lena Olsen hava báðar tvær áður leikt á U15 landsliðinum. Tað var í 2016, har leikt var í Lettlandi, og har mótstøðuliðini vóru tey 3 baltisku londini, Estland, Lettland og Litava. Fyri Eyð Knudsen, er hetta fyrstu ferð at hon er úttikin, og her frá ynskja vit teimum trimum hjartaliga til lukku við úttøkuni, og góða eydnu í kappingini.
Umframt vertslandið og Føroyar, verða Kosovo og Luksemborg eisini við í kappingini. Føroysku genturnar leggja fyri ímóti Luksemborg mikudagin 11. apríl. Tveir dagar seinni er Kosovo mótstøðuliðið, meðan seinasti dysturin verður sunnudagin 15. apríl, tá Føroyar og Norðurírland spæla.
Koyr á B68