text:
Tunglyndi í samband við barnsburð, kann vísa seg á ymiskan hátt. Tekin til barnsburðartunglyndi kann t.d. vera eitt ella fleiri av hesum eyðkennum:
Kjarnueyðkenni:
-
Ógleði
-
Niðursettur hugur
-
Niðursett orka
-
Møði
Fylgieyðkenni:
Nær byrjar barnsburðartunglyndi?
Tekin til barnsburðartunglyndi kunnu vísa seg í viðgongutíðini, aftaná føðing og fyrsta liviárið hjá barninum.
Hvussu nógv fáa barnsburðartunglyndið?
Meira enn helvtin av øllum mammum kunnu aftaná ein barnsburð kenna seg keddar, óglaðar, at hava innara ófrið, og til tíðir eisini kenna beinleiðis angist. Hendan kenslan kann vara alt frá nøkrum tímum til nakrar fáar dagar, og er sostatt rættiliga vanlig og ein normal reaktión hjá einari nýggjari mammu.
Umframt hesa kensluna vísa kanningar, at umleið 10% av øllum mammum fáa barnsburðartunglyndi í samband við, at tær fáa eitt barn. Eitt sum eyðkennir hesar mammur er, at tær ofta líða í stilli og uttan at gera so nógv um seg. Hetta ger, at barnsburðartunglyndi ikki altíð verður so sjónligt, og mammurnar fáa tí ofta ikki ta hjálp, sum teimum tørva.
Pápin og møguliga onnur avvarðandi, sum eru nær við mammuna, hava ofta ringt við at skilja hvat tað er, sum hendir við mammuni. Tí er sera týdningarmikið, at tað ikki bert er mamman sum fær hjálp, men eisini pápin og tey sum møguliga eru nær hjá mammuni. Hetta fyri, at tey hava fortreytir fyri, at skilja støðuna hjá mammuni, eins og møguleika fyri, at stuðla mammuni á rættan hjátt.
Fáa mannfólk eisini barnsburðartunglyndi?
Ja, mannfólk kunnu eisini fáa tunglyndi í samband við, at teir gerast pápar. Hetta kann vera alt frá kensluni av ógleði til rættiligt tunglyndi. Tað er vert at hugsa um, at barnsburðartunglyndi hjá manninum ikki altíð vísir seg á sama hátt sum hjá kvinnuni.
Tú kanst lesa meira um mannfólk og barnsburðartunglyndi á :
Mænd kan også få fødselsdepression
Gaia-instituttet
Sundmand
European - Fatherhood
Hvussu við ættleiðingarforeldrum?
Ættleiðingarforeldur eru í líka stórum vanda fyri, at fáa barnsburðartunglyndi, sum onnur biologisk foreldur.
At fáa barnsburðartunglyndi, er ikki treytað av, at ein er við barn, men er tengt at tí sálarliga sum hendur í samband við, at ein fer at gerast og/ella er vorðin foreldur.
Hvussu ávirkar tunglyndi barnið og samband millum barn og foreldur?
Beint eftir at eitt barn er komið til verðina, byrjar menningin av móður/foreldra - barn sambandinum. Menningin av hesum sambandið er sera týdningarmikil fyri framtíðarmenningina hjá barninum og hevur ein stóran leiklut í mun til menningina av persónsmenskuni hjá barninum, eins og kognitivu, rørsluligu og sálarligu menningina.
Sálarliga støðan hjá mammuni er sera týdningarmikil í hesum sambandi. Støðan hjá mammuni og hvussu mamman er ment til at møta barninum og teknunum frá barninum, ávirkar sera nógv støðuna og menningina hjá barninum, eins og menningina av móður-barn sambandinum.
Tá mamman ikki er nærverandi, kennir seg kedda og óglaða, ávirkar hetta støðuna og menningina hjá barninum. Umframt hetta, so ávirkar støðan eisini stemningin í familjuni og heiminum, eins og samskiftið og samspælið millum mammu og barn og familjuna sum heild.
Hví fáa nøkur barnsburðartunglyndið?
Tað er ikki staðfest ein serstøk orsøk til, at nakrar mammur og/ella pápar fáa tunglyndið.
Frágreiðingin til at nøkur fáa tunglyndið kann t.d. finnast í:
Fleiri balastningar um somu tíð økja vandan fyri at fáa tunglyndið.
At fáa eitt barn er ein nýggj støða fyri øll foreldur, sum til tíðir kann kennast meira ella minni avbjóðandi.
Hvussu leingi varir barnsburðartunglyndið?
Tað er týdningarmikið at leggja sær í geyma, at tað ber til at gera nakað við barnsburðartunglyndið, og at barnsburðartunglyndið gongur yvir. Tað er tó stórur munur á, hjá tí einkulta, hvussu long tíð gongur til barnsburðartunglyndið ikki er meira. Hetta er sera nógv tengt at, hvussu ringt tunglyndið er og hvørja hjálp tú fært.
Hvat kann gerast?
-
Verð opin um hvussu tú hevur tað og hvussu støðan hjá tær er, mótvegis tínum nærmastu og teimum tú hevur álit á
-
Tosa við heilsufrøðingin og/ella kommunulæknan. Um tað er í viðgongutíðini ber til at biðja um vitjan frá Gigni, umframt at tosa við ljósmóðurina
-
Tosa við familju og vinfólk
-
Lat pápan hava og vera um barnið so nógv sum møguligt
-
Fá onkran at hjálpa við tí húsliga
-
Far út og fá fríska luft hvønn dag. Far t.d. ein gongutúr dagliga
-
Ver saman við øðrum menniskjum. Far út millum fólk í staðin fyri at halda teg heima og fyri teg sjálva
-
Kom í mammu/foreldrabólk
Hvat ger heilsufrøðingurin?
Tað ber altíð til at tosa við heilsufrøðingin um hvussu tú hevur tað og hvussu tú upplivir støðuna. Hetta kanst tú gera tá heilsufrøðingurin kemur at vitja teg/tykkum og barnið, men tað ber eisini altíð til, at seta seg í samband við Gigni umframt tín egna heilsufrøðing, um tú hevur tørv á einari eyka samrøðu og/ella vitjan, eisini um hetta er áðrenn barnsburð, ella tá barnið er vorðið eldri enn 1 ár.
Umframt hetta, so fer heilsufrøðingurin, tá barnið er umleið 2 mðr vikur gamalt, at bjóða tær at útfylla eitt spurnarblað, sum kann vera við til at vísa, um tú hevur ella hevur tekin til barnsburðartunglyndið. Tú verður biðin um at svara spurnarblaðnum, meðan heilsufrøðingurin er og vitjar, og hevur sostatt møguleika fyri, at spyrja og tosa við heilsufrøðingin samstundis.
Um spurnarblaðið og samrøðan annars vísir tekin til, at tú hevur tunglyndið, vil heilsufrøðingurin hjálpa tær og upplýsa teg um, hvar og hvussu tú kanst fáa hjálp.
Um tú ikki sjálv megnar at seta teg í samband við heilsufrøðingin, fá so makan ella onkran annan at hjálpa tær!
Tú kanst lesa meira um barnsburðartunglyndið á:
www.gaia-instituttet.dk
www.videbech.com
(Ingvør Justinussen og Elsa Vest, heilsufrøðingur)


c: text/html

text:
- Tað dragnar alt meira millum Suðuroynna og restina av landinum. Tað sigur Hagstovan, sum hevur almannakunngjørt seinastu uppgerðina yvir fólkatalið í landinum.
Fólkatalið veksur í øllum landinum samlað. Fólkavøksturin er 1,2 prosent seinastu 12 mánaðirnar, og samlaða fólkatalið var tann 1. apríl 49.331; tað eru 591 fólk fleiri enn eitt ár frammanundan. Men meðan fólkatalið veksur 1,2 prosent fyri alt landið, so er tað minkað við 1,8 prosentum í Suðuroy.
Nógv tann størsti vøksturin er í høvuðsstaðarøkinum, har fólkatalið er vaksið við 311. Lutfalsliga er størsti vøksturin í Streymoyar sýslu annars og í Vága sýslu við 1,8 prosent. Vøksturin er nakað minni í Norðoya sýslu, sum vaks við 1,1 prosentum.
Í kommununum er nógv størsti vøksturin í tali í Tórshavnar og Runavíkar kommunum við ávikavist 372 og 90 fólkum. Í Klaksvíkar kommunu vaks fólkatalið við 52, í báðum kommunum í Vága sýslu við tilsamans 56 og í Sunda kommunu við 32.
Í tali er størsta minkingin í Tvøroyrar, Vágs, Hvalbiar og Fuglafjarðar kommunum. Lutfalsliga er størsta minkingin í Húsa kommunu.
Verður hugt eftir gongdini í einstøku oyggjunum, stendur fólkatalið sum heild í stað ella minkar nakað í útoyggjum – uttan í Svínoy og Nólsoy, har fólkatalið aftur veksur nakað. Í stóru oyggjunum er tað bara minkandi fólkatal í Suðuroy, meðan tað er vaksandi í Streymoy, Eysturoy, Borðoy, Vágoy og Viðoy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Umsókn um byggiloyvi til uppsetan av mastrum og byggiloyvi til uppsetan av møguligum komandi antennum á mastrunum kunnu byggimálsviðgerast undir einum.
Kommunali byggimyndugleikin tekur støðu til, um umsóknin um uppsetan av mastrini og møguligum komandi antennum á mastrini verður byggimálsviðgjørd undir einum.
Ásetingin kann somuleiðis nýtast í samband við umsókn um byggiloyvi til fleiri komandi antennur á verandi mastrum. Um so er, at tað í sambandi við eina byggimálsviðgerð undir einum er skylda at fremja partshoyring sbrt. reglunum í løgtingslóg um fyrisitingarlóg, skal partshoyringin fevna bæði um mastrina og tær møguligu komandi antennur, sum umsóknin fevnir um.
Kommunali byggimyndugleikin kann í byggiloyvinum seta treytir um, at kommunali byggimyndugleikin skal kunnast, hvørja ferð ein antenna skal setast á mastrina. Antennur, sum seinni verða settar upp í mastrina, skulu samsvara byggiloyvinum.
Tá søkt verður um byggiloyvi til uppsetan av mastur og møguligum komandi antennum á mastrini undir einum, skal umsóknin lýsa tær antennukonstruktiónir, sum seinni kunnu verða settar upp í mastrina. Lýsingin skal fevna um tal av antennum og staðseting á mastrini.
Antennur, sum ynskjast settar upp í mastrina, men har hetta ikki verður víst í upprunaligu byggiumsóknini, ella antennur, har staðsetingin sbrt. byggiumsóknini verður broytt, skulu byggimálsviðgerast av nýggjum.
Byggiloyvið til uppsetan av mastrini fellur burtur, um uppsetanin ikki er farin í gongd innan 2 ár frá loyvisdegnum. Loyvið til at seta tær loyvdu antennurnar upp í mastrina fellur tó ikki burtur, sjálvt um tær loyvdu antennurnar verða settar upp meira enn 2 ár aftaná, at masturin er uppsett.
Kommunali byggimyndugleikin skal fráboðast, tá arbeiðið at seta mastrina upp er liðugt. Kommunali byggimyndugleikin letur síðani loyvishavaranum nýtsluloyvi, hóast tær loyvdu antennurnar enn ikki eru settar upp í mastrina. Nýtsluloyvið verður givið sbrt. reglunum í kap. 1.6, stk. 1.


text:
Einaferð um mánaðin í vetur verða almenn tiltøk fyri eldri borgarar hildin á Bókasavninum við Løkin í Runavík. Tað er Dagtilhaldið í Runavíkar kommunu, sum hevur gjørt eitt samstarv við bókasavnið, um at skipa fyri hugnaligum og upplýsandi seinnapartum fyri eldri borgarar. Ætlanin er at ymisk áhugaverd fólk verða boðin inn at hugleiða um ymisk evnir og viðurskiftir, sum viðkoma teimum eldru. Prát og drekkamuður verður eisini í hásæti.
Fyrsta tiltakið í hesi røðini verður nú týsdagin, 24. novembur klokkan 14.30, tá Eyðun Joensen, sálarfrøðingur vitjar og hugleiðir um góð ellisár.
Eyðun, sum nú er farin um tey sjeyti, var fyrsti føroyski sálarfrøðingurin. Hann var í meiri enn tredivu ár í so mongum høpi fremsta umboð fyri sálarfrøðina í Føroyum, og er altíð áhugaverdur at lurta eftir.
Tiltakið er ókeypis og øll eru hjartaliga vælkomin.
Bókasavnið bjóðar drekkamunn.


text:
Ingi Samuelsen
04.12.2015 - 12:52
Tíðindi > Uttanlands - Yvirgangur
Ein 42 ára gamal lærari, sum varð hart særdur undir álopinum á ein skúla í Trolhättan í oktober, er nú deyður av løstunum.
Tað upplýsir løgreglan í Svøríki. Løgreglan var hjá manninum fyrradagin og avhoyrdu hann. Tað var fyrstu ferð tað eydnaðist løgregluni at koma í samband við hann.
Lærarin váttaði tað, sum løgreglan longu visti frammanundan um tann 21 ára gamla gerningsmannin, sum framdi ógerðina grundað á rasismu.
Ein næmingur og ein hjálparlærari lótu lív, meðan fleiri onnur vórðu særd undir álopinum. Gerningsmaðurin var vápnaður við skotvápnum og einum svørði.


text:
Í politikki er einki rætt ella skeivt! Tað snýr seg í stóran mun um sjónarhorn. Tí er tað, sum so einki undarligt í, at ein skilamaður, sum eg atkvøddi fyri Fólkaflokkinum, fyrstu ferð eg var á val.
Vinstra og høgra snýr seg um sjónarmiðið. Um vit skulu seta tað upp heilt einfalt, so velja tey vinstravendu at taka útgongustøðið í, at menniskjan er góð og arbeiðssom. At vit, við at stiðja og stuðla hvør øðrum, skapa eitt jaligt samfelag til gagns fyri okkum øll. At vit øll í veruleikanum ynskja at skapa eitt gott samfelag ikki bara fyri okkum, men eisini fyri næstan.
Høgra síða snýr seg um tað umvenda, at taka støðið í tí myrku og óndu síðuni á menniskjanum. Tað er mest týdningarmikið, at vit tryggja okkum ímóti, at eingin snýtir okkum, og at vit menniskju gera so einki uttan so, at vit fáa okkurt afturfyri. Við hesum sjónarhorninum verður tað eisini skjótt legitimt at snýta hini, tí tey høvdu gjørt tað sama við teg.
Sum sagt, atkvøddi eg fyri Fólkaflokkinum fyrstu ferð eg var á val. Tí skilji eg væl, hví fólkafloksfólk velja, sum tey velja.
Skal eg rannsaka meg sjálvan, hví eg valdi, sum eg valdi, so haldi eg, at hetta hevur við barndómin at gera. Eg bleiv illa happaður og kendi alt ov væl myrku síðuna á menniskjanum. Tað var ikki fyrr enn eg bleiv eldri og fekk góðar vinir, at eg sá ljósið. Eg meti høvuðsorsøkina vera, at eg fekk meira kærleika í lívið.
Eg veit væl, at eg íáðni segði, at tað ikki var nakað rætt ella skeivt í politikki, men samstundis er eingin ivi um, at eitt samfelag bygt á jalig virði er at fyritrekkja framum eitt, sum er bygt á ræðsluna fyri, at onkur kanska snýtir okkum.
Tí haldi eg, at vit vinstrahallu eiga at gera okkara part fyri at vit fáa eitt meira jaligt samfelag. Vit vita øll, at størsta hóttanin móti jaligheitini er Fólkaflokkurin. Tí er tað okkara ábyrgd at frelsa fólkafloksfólki frá neiligheitini. Hetta gerst einans við kærleika. Tí skal mín áheitan á tykkum samsintu vera, at tit klemma eitt fólkafloksfólk – ikki bara í dag, men hvønn dag!


text:
Ja.
Eg eri KING JAMES ONLY.
Eigi onga leksikon, hvørki Strong’s, ella Vine’s.
Ætli eiheldur nakrantíð at keypa slíkar.
Havi ongan tørv á teimum.
Hví?
Tí eg havi Guðs íbástu bók: KJB.
Irriterandi?
Bara um tú ikki trýrt, at Guðs orð finst á jørðini í dag.
Men hjá tí trúgvandi er tað ein vælsignað støða. Ja, ein ovurhondsliga vælsignað støða.
Ja, Guð hevur vælsignað meg við sínum orði.
Og hann hevði ikki brúk fyri nøkrum ófrelstum greytheysum at hjálpa sær við tí.
Ja. Guð hevur íbást og varðveitt øll síni orð.
Og nú koma tey loksins yvirá Føroyskt.
Ja. Loksins.


text:
Samson skal gagna øllum Føroyum
Loksins kom hann – nýggi sleipibáturin hjá MEST, sum skal kunna nøkta tørvin hjá bæði føroyskum og útlendskum reiðaríum og fyritøkum, ið brúka føroyskar havnir og eru í føroyskum sjógvi. Sleiparin, sum í næstum fer at broyta sítt arabiska navn til “Samson”, kom á Havnina í gjár eftir longu ferðina úr Persaraflógvanum í Miðeystri, har hann hevur verið í brúki í fleiri ár. Hann er í so mikið góðum standi og so mikið væl hóskandi til føroysk viðurskifti, at MEST gjørdi av at ogna sær bátin.
Umframt at hann skal brúkast í arbeiðinum hjá MEST, er sleipibáturin ætlaður til tænastuveitingar til føroyskar fyritøkur, havnir og skip eins væl og til útlendsk reiðarí og skip.
Talan er um nógv tann størsta sleiparan, sum kann veita tænastur til vinnuna í Føroyum. Togmegin á nýggja sleipibátinum er umleið tríggjar ferð togmegina á verandi sleiparum í Føroyum – umleið 40 tons. Nýggi sleiparin er 26 metrar langur og 8 metrar breiður og egnaður til at arbeiða í øllum veðri. Báturin hevur stóra hekkurullu, dekskrana og harumframt stórt deksspæl, sum kann brúkast í sambandi við ymiskar avbjóðandi uppgávur.
Umframt at vera loðs- og sleipibátur er nýggi sleiparin eisini væl útgjørdur til bjargingaruppgávur, og kann verða viðvirkandi partur av tilbúgvingini og hevur millum annað tvær FIFI (Firefigthing) vatnkanónir á stýrihústakinum.
MEST hevur veitt loðs- og sleipitænastur síðani 1975, tá ið ”Skúmarin” varð bygdur.
Seinastu árini hava kundar og vinnan sum heild gjørt vart við tørvin á størri sleipibáti. ”Vit eru sera nøgd við, at tað er eydnast okkum at fáa ein sleipibát, sum lýkur øll okkara krøv til ein sleipara á okkara farleiðum”, sigur Mouritz Mohr, stjóri á MEST. Samson kemur at virka kring Føroyar, har tørvur er á honum.
Størri og størri krøv
Tað er greitt, at krøvini til sleipiorku verða størri og størri, kundarnir seta størri krøv.
“Vit hava í mong ár fingið at vita, at sleipiorkan í Føroyum er ov lítil, og at fleiri størri skip tí ikki hætta sær at koma til Føroya. Dømi eru um skip, sum kundu hugsað sær at bunkra í Føroyum, vilja ikki koma at landi, tí sleipiorkan her er ov lítil.”
MEST hevur tosað við fleiri reiðarí og havnir, sum siga, at henda støddin á sleipibáti fyritøkan hevur keypt, er tað kundarnir ynskja.
“Taka vit t.d. tangabátin “Maersk Edgar”, sum kom inn á Skálafjørðin í 2014, so kravdi hann í veruleikanum tveir sleipibátar av hesum slagnum, sum MEST nú hevur ognað sær. Men teir vóru ikki til tá og hevur skiparin tá gjørt sína meting út frá góða veðrinum, at tað var í lagi at leggja at kortini.”
Mouritz Mohr væntar og vónar, at henda nýggja íløgan í ein størri sleipibát fer at verða góð ikki einans fyri MEST men fyri alt Føroya land. Kann hon so eisini gera, at fleiri størri skip fara at koma til Føroya, so er eisini nógv vunnið við tí.
Størri skip innan eitt nú ferða-, fiski- olju- og flutningsvinnuna kunnu framyvir í nógv størri mun koma til og frá bryggju í Føroyum. Nýggi sleiparin hjá MEST, sum hevur munandi størri togmegi enn verandi sleiparar í landinum, kann nevniliga í stóran mun nøkta tørvin hjá størri skipum .
Her eiga vit eisini at hava í huganum ta spennandi verkætlanina, sum bæði vinnan og myndugleikarnir arbeiða við, nevniliga at gera Føroyar til ein maritiman tilfeingisdepil. Tvs. at roynt verður at fáa útlendsk reiðarí at lata síni skip, sum sigla tvørtur um Atlantshav ella til og frá Arktis, at leggja leiðina inn í føroyska havn at keypa vørur og tænastur.


text:
At svara og senda e-mail kann onkuntíð vera órógvandi og aðrar tíðir avgerandi fyri um tú kemur víðari við einum arbeiði ella yvirhøvur kann gera tað liðugt. Øll plingini í gerandisdegnum krevja uppmerksemi - eitt nú tá boðini niðri í høgra horni á telduskíggjanum siga at "Skrúvað er fyri vatnveitingin eftir Ánavegnum".
Tað tekur uppmerksemi ein lítla løtu.
Ein spurningur er, um fólk missa evnini ella hugin at fara í dýbdina við einum arbeiði, tí tað er alt vanligari at sleisa millum alt og einki og stórt og smátt. Og ein annar spurningur er, hvørja ávirkan hevur tað á innihaldið og úrslitini av vanligum arbeiði.
Eitt rák í tíðini er, hvussu til ber at vinna á pling-snultaranum og vinna seg aftur til møguleikarnar at sleppa at misavna seg um eitt evni og ikki í heilum lata seg órógva av plingum frá teldum, telefonum ella øðrum. At spyrja, hvørjum tað tænir, at fólk skulu vera tøk altíð.
Katrin Kallsberg, løgtingskvinna og lækni, fer á leiðaradegnum 2018 at lýsa hetta evnið, sum ber enska heitið "Deep Work" eftir eini bók eftir amerikanska teldufrøðingin Cal Newport. Í dag eru nógv arbeiðspláss skipað í opnum landsløgum, har øll eru tøk at kalla alla tíðina. Cal Newport spyr, um arbeiðsplássini ikki eru skeivt skipað, tí tey ikki eggja til ella loyva starvsfólkunum at fara í dýbdina við einum evni. Katrin Kallsberg fer millum annað at hugleiða um, hvussu ein løgtingskvinna og lækni kann skipa sítt arbeiði, har pling skulu pleygast og stundir eisini skulu vera at fara í dýbdina. Leiðaradagurin 2018 verður á Hotel Føroyum 26. januar.
Karl Birgir: Konan hevði nokk ynskt at eg lá eitt sindur meira í sofuni
Tó, at Karl Birgir Isaksen úr Klaksvík hevur eitt sera lætt sinni og eisini kann finna upp á at arga eitt sindur, so hava...


text:
– Eg skal viðganga, at vit als ikki vóru varug við trupulleikan við spreingileidningum, tá vit góvu umhvørvisgóðkenningina. Hetta snýr seg ikki bara um grótbrotið á Glyvursnesi, men eisini arbeiðið við undirsjóvartunlunum. Men vit royna nú at seta tiltøk í verk, so skaðin kann avmarkast.
Tað sigur Súni Petersen, deildarleiðari á Umhvørvisstovuni, sum hevur givið umhvørvisgóðkenningar til bæði grótbrotið á Glyvursnesi og undirsjóvartunlarnar undir Skálafjørðinum.
Tað var fyrr í ár, at gjørt varð vart við, at litfagrir leidningar lógu í rúgvum í Sandagerði, framvið sjóvarmálanum Yviri við Strond í Havn, í Nólsoy og í Kirkjubø. Jens Kjeld Jensen úr Nólsoy tók myndir av øllum leidningum, sum hann kundi savna í stórar beriposar eftir stuttari løtu.
Umhvørvisstovan hevur roknað út, at tá arbeiðið einaferð er liðugt, eru tað einir 36 kilometrar av leidningum, sum á henda hátt kunnu enda á sjónum, meðan arbeiðið fer fram.
Í Noregi hevur ein kommuna fingið eina bót upp á 400.000 krónur fyri tílíka dálking.
Lesið meira í blaðnum, sum er komið í sølubúðirnar, ella við at trýsta HER


text:
15 dreingir og nøkur foreldur teirra fóru hugagóð vestur til Sørvágs um middagsleitið at dystast við 07 Vestur í Bólki C hjá smádreingjum.
Smádreingirnir leika á einum vølli, ið er frá brotsteigarmarki til brotsteigarmark í fullari breidd, við piltamálum. So hesin vøllurin er nokkso breiður, og málini smá.
Veðrið var av tí besta í Sørvági, og dreingirnir fóru spentir undir uppgávuna. Fleiri ferðir undir dystinum vóru flogfør hjá Atlantsflog omanfyri – ivaleyst hava flogskipararnir roynt at víst ferðandi til Føroya, hvussu góður fótbóltur verður spældur 😉
Vit taptu tepurt 1-0 móti 07 Vestur fyri nøkrum vikum síðani við Løkin, og í dag skuldi hetta mistakið rættast. Seinasta leygardag spældu vit javnt 1-1 móti EB/Streymi við Løkin. Vit høvdu meginpartin av spælinum í báðum hesum dystunum, og so var eisini í dag.
Vit høvdu Hjalmar Tausen í málinum. Bjarti Nielsen og Jón Arni Hjelm vóru miðbakkar. Plássið sum defensivur á miðjuni skiftust Pætur Geyti og Poul Lamhauge um. Kantplássini mannaðu Bjarni V. Hansen, Sonni Højgaard, Jóhan Nielsen, Remi R. Rasmussen og Mórits Davidsen í ymsum uppstillingum. Offensiva plássið á miðjuni skiftust Betuel R. Hansen og Jákup Mortensen um, og frammi vóru Jákup Jacobsen, Jákup Højgaard og Palli Nielsen.
NSÍ hevði yvirtakið beinanvegin, men ólukkutíð megnaði 07 Vestur at skora uppá eitt kontraálop miðskeiðis í fyrra hálvleiki. Men enn vóru ongar súðir siftar, so NSÍ helt á at trýsta.
Málmøguleikarnir vóru nógvir, tá NSÍ-álopini skolaðu oman móti 07 Vestur-málinum. Útjavnandi málið mátti koma fyrr ella seinni, men tað dróg út, og við nógvum fólki frammi var vandin fyri kontraálopum stórur. Farið var til hálvleiks við 07 Vestur-leiðslu.
Miðskeiðis í seinna hálvleiki eydnaðist loksins hjá NSÍ at skora. Jákup Mortensen fekk eftir fleiri NSÍ-royndir í sama álopi prikað bóltin í mál. NSÍ skrúvaði nú enn meira frá fyri álopsspælinum fyri at fáa sigurin í hús, og vóru vit fleiri ferðir um reppið at skora. Men sjálvandi hendi tað, sum ikki mátti henda… 07 Vestur fekk eitt kontraálop í yvirtíðini og skoraðu. Okkara dreingir fingu tíð til at geva bóltin upp, men so var liðugt.
Skuffilsið var stórt um, at vit enn einaferð vístu besta spælið og sótu tungt á dystinum, uttan at fáa fulla úrtøku. Men tað gerst ikki við. Spælið var fleiri ferðir gott, og fyri dreingirnar liggur ein lærdómur í hvørjum dysti, ikki minst teimum, ið man tapir.
Smádreingirnir, sum venja tríggjar ferðir um vikuna við Løkin, gleða seg longu til næsta dyst.
Niðanfyri eru nakrar myndir, sum Birita Hansen tók har vestrii.


text:
Koranin
Koranin (arábiskt القرآن al-qur'ān, ið merkir "upplesturin"), er heilaga skriftin hjá muhammedsmonnum. Muhammedsmenn ella muslimar trúgva, at Koranin er opinbering, ið Muhammed profetur fekk frá Guði (Allah) umvegis eingilin Gabriel í árunum 609 til deyða sín í 632. Koranin er upprunaliga skrivað á fornarábiskum máli, ólíkt nútíðararábiskum máli, við stórari ávirkan úr fornum arábiskum bygdarmálum í norður Saudiarábia. Munurin á málunum kann berast saman við gamalt spanskt mál og nútíðarspanskt mál, ella láglatín og nútíðar latínsk mál (franskt, portugiskiskt mál, o.s.fr.). Hóast arábiska málið í Koranini er torført at týða, m.a. tí at orð hava ymiskar týdningar alt eftir samanhangi, var Koranin í 2010 týdd til 112 mál, flestu teirra afrikonsk, ásiatisk og evropeisk mál. Tó biðja allir muslimar á arábiskum og upprunaliga Koranin er best umtókt millum muslimar, millum annað tí muslimar trúgva, at upprunaliga Koranin er orðarøtt og eins og Guð mælti hana til Muhammed.
Koranin hevur fleiri søgur í felag við Bíbliuna og Toruna við smáum munum. Harumframt eru til dømis Ísakur, Jesus og Elia profetar í Koranini. Tó trúgva muslimar, at Muhammed profetur er allarsíðsti profetur í røðini av mongum. Koranin kallar kristin og jødar bókarinnar fólk, men muslimar halda, at Bíblian og Toran eru villeiddar og spiltar.


text:
Nógv virksemi er í Tanga- og Nólsoyarfirði, nú Ovastevnan er sett í fagrasta veðri. Av terassuni í Tórsbyrgi eydnaðist mær at fanga aftastu bátarnar í regattaróðrinum úr Hósvík til Nólsoyar. Fremri teinæringurin fór inn í Hoyvík, har Fornminnissavnið er. Ytri teinæringurin helt fram beint til Nólsoyar.
Samstundis varð skotið fyri svimjarunum Yvir við Strond. Teir hava sett sær fyri at svimja um allan fjørðin. Við teimum eru fleiri bátar, so alt er undir tryggum umstøðum. Nú er bara at vóna, at eingin mistekur svimjararnar fyri kóp ella hval og fer at løða byrsu ella hvessa vákn.
Seinni eru báðir teinæringarnir komnir til Nólsoyar, og báturin hjá Ova Joensen, sum er upphavið til Ovastevnuna, er drigin úr neysti í góðveðrinum.


text:
Borgarstjórin í Havn er nú komin á vřllin í spurningunum um kommunusamanlegging. Hann fer at atkvřđa nei hósdagin.
Heđin Mortensen grundar sína střđutakan í allari tí óvissu, sum valdar kring fólkaatkvřđuna hósdagin. Kommunurnar vita ikki, hvřrjum treytum tćr kunna koma at virka undir í framtíđini.
Signalini úr Tinganesi er alt annađ enn greiđ. Merkir hetta kanska, at alt skal javnast út frá Havnini, spyr Heđin Mortensen.
Eg kenni meg ógvuliga ótryggan og sum střđan er nú sigi eg nei, segđi Heđin Mortensen viđ Dag og Viku mánakvřldiđ.
Frammaundan hava Jógvan Arge úr Tjóđveldi opg Jan Christiansen úr Fólkaflokkinum alment mćlt til at siga á fólkaatkvřđuni hósdagin.
Eitt er řll tann óvissan, sum valdar um fíggjarliogu umstřđurnar hjá kommununum í framtíđini og vćntandi tilsagnir um, hvussu tey fíggjarligu viđurskiftini verđa skipađ í sambandi viđ útlegging av eldrařki og skúla.
Annađ er tađ, sum borgarnir í Havn skula atkvřđa um: at leggja saman viđ Kvívík og Vestmanna. Báđir hava mćlt frá slíkari samanlegging, tí hetta fer at skeikla tann samlađa framtíđar bygnađin hjá kommununum meir enn gott er. Havnin verđur snřgt ov stór í mun til hinar eindirnar.
----


text:
Gikt og liðagikt
Á Heilusustovuni Harmony hava vit effektiva viðgerð móti gikt og liðagikt – sjúkur, sum eru vanligar á okkara leiðum og eisini í Føroyum. Í mun til siðbundna vesturlendska læknafrøði brúka vit bara náttúrligan heilivág – massagu, akupunktur, læknaurtir, mat og broytingar í lívsstíli.
Hvør einstakur fær viðgerð, sum er tillagað egnum tørvi.
Um tygum fylgja ráðgevingini, sum verður givin fyrstu ferð, tygum koma til viðgerð á Harmony, so verða tygum heilt frísk/ur!
Ring um tygum vilja vita meira.


text:
Ari av Rana
09.01.2018 - 17:42
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Í kvøld og í morgin, verða fyrstu hálvfinalurnar í ensku steypakappingini, Carabao Cup, spældar.
Í kvøld kl. 20 tekur oddaliðið í Premier League, Mancehster City, í móti Bristol City úr næst bestu deildini, á Etihad Stadium í Manchester.
Bæði liðini spældu seg í hálvfinaluna í spennandi dystum í kvartfinaluni. Manchester City mátti heilt til brotssparkskapping, áðrenn tað megnaði at basa Leicester City. Størsti skelkurin í kappingini higartil kom, tá Britol CIty megnaði at vinna 2-1 á Manchester United í kvartfinaluni.
Í kvøld skal Bristol City royna at endurtaka bragdið.
Í morgin spæla tey bæði stórfeløgini, Chelsea og Arsenal, hina hálvfinaluna.
Seinnu hálvfinalurnar verða leiktar 23. Og 24. januar.


text:
Hósdagin undirskrivaði Landsverk sáttmála um gólv til Glasir. Talan er um eina arbeiðstøku, ið fer at kosta slakar 8,3 milliónir krónur, og sum svarar til gólvvíddina í umleið 150 sethúsum ella trimum fótbóltsvøllum.
Tað skrivar Landsverk á heimasíðu síni.
Tað er fyritøkan Sp/f Jim S í Sørvági, ið fer at standa fyri hesi arbeiðstøkuni, sum í høvuðsheitum fevnir um slíping og yvirflatuviðgerð av gólvi til Glasir.
Talan er ivaleyst um størstu gólvarbeiðstøku í Føroyum nakrantíð, umleið 15.000 fermetrar av gólvi, ið ávikavist verða betonslípaði, løgd við vinyl ella polyurethan.
Meginparturin av gólvunum í Glasi fara at minna um tey, sum eru løgd á í terminalinum á flogvøllinum. Millum annað vera tey at síggja í øllum vanligum skúlastovum, í matstovuni og á allari gólvvíddini í runda høvuðsbygninginum.
Samlaði kostnaðurin fyri hesa gólvarbeiðstøkuna, sum tilsamans fevnir um eina gólvvídd svarandi til umleið 150 sethús ella tríggjar fótbóltsvallir, er 8.250.597 krónur.


text:
Javnaðarflokkurin og Sambandsflokkurin í Tórshavnar býráð vilja hava málið viðvíkjandi grótútfyllan á Sundi fyri á fyrstkomandi almennum býráðsfundi.
- Til atkvøðugreiðslu á hesum fundi, mæla vit til, at grótið úr Eysturoyatunnlinum verður brúkt til innkomuvegin beinanvegin, sambært avtalu við Samferðsluráðið, Tunnilsfelagið og Tórshavnar býráð, sum býráðssamtykt er gjørd um, siga Javnaðarflokkurin og Sambandsflokkurin í skrivi sent miðlunum.
- Grótútfyllan á Sundi eigur at steðgast fyribils, soleiðis at høvið verður til at finna eina heildarloysn fyri hesum ídnaðarøki, verður lagt afturat.


text:
Leiðslan fyri mentanarhúsið SALT á Tvøroyri hevur valt at kunngera um nýsetta stjóran fyri húsið á sínum Facebook-vanga, Á vanganum "SALT Sound & Live and Theatre" verður stutt og greitt boðað frá, at Ólavur Rasmussen nú endaliga er settur sum stjóri fyri SALT.
Tað hevur verið eitt sindur av rumli í sambandi við júst hesa setan, tí Ólavur Rasmussen sat upprunaliga í nevndini fyri SALT, tá tað fyrstu ferð varð søkt eftir stjóra, og tá søkti hann sjálvur starvið, sum tó ikki bleiv sett. Síðani hevur hann tikið seg úr nevndini, og nú søkt varð aftur eftir stjóra, og Ólavur tí var habilur í mun til aðrar umsøkjarar, fekk hann altso sambært vanganum hjá SALT á Facebook, starvið.
Starvssetanin kann síggjast HER


text:
Innbjóðing til B1 skeið í januar 2018
Ætlanin er at hava eitt B1 skeið á Skála 19-21 januar 2018.
Undirvísarar: Bill M. Jacobsen og Jan M. Laursen
Endamál/innihald: B1 er 20 tímar, og er byrjanarskeið hjá teimum, sum ætla at útbúgva seg á venjaraøkinum. B1 er eisini ætlað foreldrum og leiðarum, sum á ymiskan hátt ynskja at hjálpa til í felagnum, eitt nú við venjing av yngri børnum.
Evni, sum verða viðgjørd á B1-skeiðunum, eru m.a.:
· Fótbóltur, foreldur og felag
· Leikarin/barnið
· Venjing og dystur
· Venjarin/ungdómsleiðarin
· Fyrsta hjálp og fótbóltsskaðar
· Etikkur og virðisgrundarlag
Tað er ongin próvtøka, men kravt verður, at uppmøtingin er 100%. Tá skeiðið er av, verður luttøkubræv latið luttakarunum.
Tey, sum hava tikið B1 skeið og eru 18 ár, hava rætt til at søkja luttøku á B2 skeið.
Upptøkutreytir: Luttakarin skal vera 15 ár ella eldri.
Luttøkugjald: Kostnaðurin fyri skeiðið, íroknað frálærutilfar og kost, er 1.000 krónur. – Konufólk rinda tó ikki luttøkugjald.
Tilmelding: Áhugað kunnu sjálvi tekna seg ella venda sær til egið felag, sum avgreiðir tilmeldingina. Tilmeldingin skal gerast umvegis elektronisku tilmeldingarskipanina hjá FSF. Far inn á www.FSF.fo , undir “Nethandil”. Umráðandi er við røttum upplýsingum um luttakaran: navn, føðidato, kyn, teldupost og tlf.
Tilmeldingarfreistin er úti mánadagin 08. januar 2018
Meira fæst at vita um skeiðini við at venda sær til Pætur Smith Clementsen á teldupost psc@fsf.fo ella á tlf. 291964.


text:
Tað hevur verið ófriðarligt í iranska høvuðsstaðnum Tehran og fleiri øðrum iranskum býum seinastu dagarnar, og almenna iranska sjónvarpsrásin veit at siga, at tíggju fólk eru deyð í ófriðinum.
Tað er ónøgd við landsins stýri, sum hevur fingið fólk at mótmæla. Eitt nú eru fólk misnøgd við, at Iran er so nógv blandað upp í stríðið í Sýria og Irak, tí landið kappast við Saudi Arabia um ávirkan í økinum. Fólk vilja heldur hava myndugleikarnar at brúka meira orku til at skapa arbeiðspláss í egnum landi. Arbeiðsloysið millum ung í Iran nærkast 30%.
Iranski forsetin Hassan Rouhani hevur heitt á fólk um at sissa seg. Við almennu sjónvarpsrásina segði hann, at fólk hava rætt til at finnast at myndugleikunum, men hann ávaraði eisini um, at myndugleikarnir kunnu svara aftur.
“Stjórnin fer ikki at vísa nakað stórsinni mótvegis teimum, sum gera seg inn á almennar ognir, skapa ófrið og skapa ófrið í samfelagnum,” segði Rouhani.
Sambært Reuters eru fleiri hundrað fólk handtikin, men trygdarliðini hjá stjórnini hava ikki verið harðlig. Myndir á sosialum miðlum hava víst, at løgreglan í Tehran sunnudagin brúkti vatnkanónir í eini roynd at spjaða eina mannamúgvu. Aðrastaðni hava livandi myndir víst mótmælisfólk, sum leggja á løgregluna og koppa einum bili og seta eld á hann.
Mótmælini í Iran eru tey størstu síðani 2009, tá fólk vístu sína ónøgd við, at táverandi forsetin Mahmoud Ahmadinejad varð afturvaldur.
Amerikanski forsetin Donald Trump twittaði mánadagin, at “Iran dumpar á øllum økjum, hóast ræðuligu avtaluna, sum Obama-umsitingin gjørdi við tey.”
“Mæta iranska fólkið hevur verið kúgað í nógv ár. Tey eru svong eftir mati og eftir frælsi. Eins og mannarættindini verður iranska ríkidømið rænt. TÍÐ TIL BROYTING!”, skrivaði Donald Trump á Twitter.
Kelda: Reuters


text:
Ari av Rana
06.01.2018 - 19:36
Mentan > List > Filmslist
Í mai mánað hevur ræðufilmurin “Slender Man” frumsýning. Slenderman er bygdur á eitt alnetsfyribrigdi, sum sá dagsins ljós í 2009. Millum annað eru alnetsspøl gjørd, har ein má rýma undan Slenderman.
Men ræðufilmsútgávan av Slenderman hevur verið fyri atfinningum, tí at ein verulig sorgarleikur er knýttur at fyribrigdinum.
Í 2012 stungu tvær 12 ára gamlar gentur í USA ein javnaldrandi gentu 19 ferðir. Tær søgdu, at tær gjørdu tað, tí at tær vildu prógva, at Slenderman var veruligur.
Nú sigur Bill Weier, pápin at einu gentuni sum stakk, at tað er óvanliga smakleyst at Sony Pictures gera ein film um Slenderman.
- Tað er burtur úr vón og viti, at tey gera ein tílíkan film. Eg eri ikki bilsin, men tað er óvanliga smakleyst. Tað einasta ein slíkur filmur ger, er at leingja um tað pínu, sum hesar tríggjar familjurnar føla, sigur Weier við The Hollywood Reporter.
Sony Pictures hevur ikki viðmerkt málið.


text:
Gáloysni kostar lív
18-01-2012
Ráðið fyri Ferðslutrygd varpar í hesum døgum í samstarvi við Tryggingarfelagið Føroyar ljós á vandan við gáloysni í ferðsluni. Gáloysni er ein støða, har tú sum bilførari í eitt styttri ella longri tíðarbil ikki gáar um koyriuppgávuna, orsakað av virksemi ella hendingum, sum eru óneyðug fyri koyringina. Kanningar vísa, at 30% av øllum ferðsluvanlukkum hava gáloysni sum avgerandi orsøk.
Ráðið fyri Ferðslutrygd varpar í hesum døgum í samstarvi við Tryggingarfelagið Føroyar ljós á vandan við gáloysni í ferðsluni. Gáloysni er ein støða, har tú sum bilførari í eitt styttri ella longri tíðarbil ikki gáar um koyriuppgávuna, orsakað av virksemi ella hendingum, sum eru óneyðug fyri koyringina. Kanningar vísa, at 30% av øllum ferðsluvanlukkum hava gáloysni sum avgerandi orsøk.
Fartelefonir hava alt fleiri møguleikar, og vit hava tær við okkum alla staðni. Við einum klikki kanst tú lesa teldupost, tíðindi, veður, sms og Facebook. Hetta kann gerast ein avbjóðing í ferðsluni, tá vandin fyri gáloysnum bilførarum veksur.
Flestalt virksemi inni í bilinum, ið hevur við sær gáloysni, er virksemi, ið tú kundi sloppið tær undan. Her verður hugsað um til dømis nýtslu av fartelefon, GPS-útgerð, at eta/drekka, at roykja og at leita eftir mistum lutum.
Koyrir tú 80 km/t og hyggur eftir telefonini í bert 4 sekund, merkir hetta, at tú koyrir 89 metrar í blindum. Tað er ikki trygt.
Annarhvør føroyingur brúkar fartelefon, meðan hann koyrir bil
Nýggj Gallupkanning, sum Ráðið fyri Ferðslutrygd hevur latið gjørt í november 2011 vísir, at meira enn helvtin av føroyingum javnan tosa í handhildna fartelefon, meðan teir koyra bil. Eisini vísir kanningin, at fjórði hvør føroyingur javnan brúkar fartelefonina til at lesa ella senda sms/teldupost ella til spøl, meðan hann koyrir bil. Hetta vísir, at tørvur er á at minna føroyingar á at taka koyriuppgávuna í størsta álvara.
Tað eru tey, sum halda, at tað eru hendingar og lutir uttan fyri bilin, sum gera bilførarar gáloysnar, men veruleikin er, at stórur partur av keldunum eru at finna inni í bilinum. Gáloysni kann vera orsakað av mongum ymiskum, og tað skal so lítið til, til dømis, at tú tosar í telefon, stillar útvarp, skiftir fløgu, sissar børn, smyr tær, etur, ert lin/ur ella lesur sms.
Hesar gerðir økja munandi um vandan fyri vanlukku, tí tú reagerar ov seint og spakuliga í óvæntaðum støðum. Hyggur tú burtur frá vegnum, kann til dømis koma fyri, at tú ikki sært broyttu ferðslustøðuna og ikki fært stundir at bremsa.
RFF vísir á, at tað er serstakliga umráðandi, at bilførarar hugsavna seg um at koyra bil, tá teir sita handan róðrið. Tað kann vera lívshættisligt at hava krevjandi samrøður ella at lesa/senda sms, tá tú koyrir bil.
Hvat kanst tú gera at basa gáloysni?
- Stilla útvarpið ella tendra fløguna áðrenn túrin
- Ikki leita eftir lutum, sum tú missir niður - finn teir, tá tú ert komin fram
- Brúka ongantíð handhildna telefon, meðan tú koyrir
- Um børnini órógva, koyr á eitt trygd stað, og sissa tey, áðrenn tú koyrir víðari
- Mótmæl um bilførarin brúkar handhildna telefon
- Steðga á tryggum staði, um ein samrøða krevur títt uppmerksemi
- Skriva ella les ongantíð sms, meðan tú koyrir
Fjøltáttað lýsingarátak
Endamálið við átakinum er at broyta hugburðin, ”Eg kann gott gera ymiskt annað, meðan eg koyri bil,” við at minna okkum á, at tað skal lítið til, at vanlukkan kann raka. Við átakinum vil ráðið hava bilførarar at virða koyriuppgávuna í sær sjálvari, og hugsavna seg um hana, tá teir sita aftanfyri róðrið. Kunning um hvat gáloysni er og góð ráð verða givin við hesum virksemi:
- Sjónvarpslýsingar og biograflýsingar við trimum filmum, sum vísa dømi um gáloysni í bili
- Blaðlýsingar við góðum ráðum at basa gáloysni í ferðsluni
- Útvarpslýsingar við góðum ráðum
- Facebooklýsingar við kunnandi tilfari og uppleggi til kjak
- Áminning um at hyggja at vegnum á útvaldum lýsingartalvum og bussum
-
« Aftur


text:
Minkur
Amerikanskur minkur, ofta bert nevnt minkur (frøðiheiti: Neovison vison), er lítið ránsdjór í márættini. Minkur verða 45-50 cm langur. Hann kemur upprunaliga úr USA og Kanada, men nógvastaðni í Norðurevropa eru eisini villir minkastovnar. Hetta eru minkar, ið eru slopnir úr aligørðum og hava nørt seg. Hann heldur til við vøtn og áir. Í Føroyum hava verið minkagarðar frá 1959 til 1970 og aftur frá 1988 til 1990, men minkar, sum eru rýmdir, hava ikki megnað at lívbjargað sær her. Villur er hann vakurt morreyður við dimmari rót, hann er hvítur um høkuna og kann hava hvítan blett á bringuni. Hann er lágføttur, og ímillum tærnar er nakað av fiti. Kroppurin er 40 cm til 50 cm langur, og halin er 14 til 24 cm. Kallminkurin vigar 1,0 til 1,5 kg, tvær ferðir so nógv sum kvennminkurin. Hann kemur úr USA og Kanada og hevur ongantíð verið búfastur í Føroyum, Íslandi, Grønlandi ella Skandinavia. Hann varð fluttur inn sum alidjór, av tí at skinnið var nógv vert, og sumstaðni er hann rýmdur og er vorðin villur stovnur. Eisini í Føroyum varð rount at ala mink, men tað datt niðurfyri í 1990. Í Grønlandi hava minkagarðar ongantíð verið, og teir minkar, sum fara á land har av fiskiskipum, ið koma úr Kanada, lívbjarga sær ikki. Í Íslandi hevur tað at reka minkagarð verið stórur ídnaður síðan 1931, ofta sum hjávinna á bóndagørðunum, og longu í 1932 rýmdu teir fyrstu minkarnir. Nú er ein villminkastovnur, sum heldur til um at kalla alt Ísland.
Minkur lagar seg yvirhøvur eftir umstøðunum. Hann tekur tað, hann kemur framá. Minkurin fram við Íslands strendur livir mest av krabbadjórum, fugli og fiski. Inni í landinum etur hann um veturin smáan skógarmýs og laksafisk, men um summarið og várið tekur hann ungar og egg, um heystið mest skógarmýs, men eisini smákykt, sum til dømis humlaflugu. Í Reykjavík komu tey á fyrsta sinni fram á ungar undan villminki í 1937, og teir trivust so væl, at minkur nú á døgum er vanligt djór víða hvar fram við Íslands áir og strendur. Hann livir einsamallur í einum øki, og hann leggur undir einum bakka ella í onkrari holu. Makingartíðin er frá fyrst í mars og inn í apríl, og kvennminkurin makast við fleiri kallminkum. Kvennminkur er kviðin í ein mánað, men gitna eggið festist ikki í lívmóðrina fyrr enn um 15-50 dagar aftan á makingina. Ungarnir verða lagdir í mai til juni í einum væl kløddum bóli. Í leguni eru 5 til 10 ungar, teir eru blindir og næstan naknir. Kvennminkurin elur ungarnar upp. Teir súgva mammuna í 6 til 8 vikur og eru fullvaksnir, tá ið líður á heystið, og kynsbúnir, tá ið teir eru ársgamlir. Villur minkur verður sjáldan eldri enn 4 ára gamal.
Tey ala mink í minkagørðum í Norðuramerika og Norðurevropa, tí at skinnið er nógv vert. Villminkastovnurin í Íslandi er vaksin stútt og alsamt síðan 1930-árini. Loyvt er at veiða hann alt árið, men síðani 1992 er íslendska stjórnin givin at lata samsýning fyri mink, ið er skotin inni í landinum, og samsýningin fyri mink, ið er skotin í landinum annars, er 25 % minni nú.


text:
Tíðindi
Jólahugni á skúlanum
Næmingarnir á Miðnámi í Vestmanna hugnaðu sær óført mánamorgunin 18. desember, tá næmingaráðið skipaði fyri jólahugna á skúlanum. Morgunin byrjaði við, at næmingarnir gjørdu fimleik. Síðan gjørdu tey ymisk sløg av bommum, køkum og konfekt, sum hoyra jólunum til. Tey yngru í bygdini sluppu eisini upp í part, tí Vestmanna Skúli hevði lænt framsýningarhøli á skúlanum til fimsframsýning fyri nøkrum av teirra næmingum. Tí vóru bæði yngri og eldri næmingar á skúlanum henda dagin, og onkur foreldur høvdu eisini børnini við í skúla, nú verkfall er á dagstovnaøkinum.


text:
Amsterdam
Amsterdam er ein kommuna og høvuðsstaður í Niðurlondum. Í 17. øld var Amsterdam uppi í øllum møguligum heimshandli. Múgvandi keypmenn lótu grava siglingarveitir, sum krossskera seg ígjøgnum býin, og bygdu høgu, smølu húsini, ið standa fram við veitunum. Siglingarveitir, stívar 80 km langar, eru grivnar ígjøgnum býin. Skal ferðamaðurin hyggja seg um í býnum, ger hann rættast at fara við báti eftir vatnvegunum. Veitir knýta Amsterdam saman við Ríná og hin partin í Niðurlondum. Amsterdam er høvuðsstaður og landsins størsti býur. Í býnum eru eisini gitin listasøvn, til dømis van Gogh listasavnið og Rijkmuseum. Har eru málningar, sum mætir listamenn hava málað, eitt nú Rembrandt (1606-1669).
Nú á døgum er Amsterdam heimsgitin miðdepil fyri diamantbrýning; har eru heimsins fremstu virki at brýna og slípa diamantar.


text:
Drekin Reyði við nýggjari manning
Bara tveir røðarar halda fram frá manningini í fjør.
Drekin Reyði er 10-mannafarið hjá Argja Róðrarfelag. Hóast Drekin Reyði ikki bleiv bygdur fyrr enn til kappingarárið 2014, so hevur ann sett dám á kappingina líka síðani og myndað kappingina um fremsta plássið. Í 2014 vann báturin FM og allar róðrarnar, meðan báturin bæði í 2015 og 2016 vann róðrar, men har tað ikki rakk til FM.
Nýggj blandað manning
Drekin Reyði er eisini mannaður til kappingina í ár. Óla Hendrik av Fløtum er ein av royndu monnunum, ið hevur verið umborð øll árini og hann tekur eisini eitt tørn í ár, men hann er ein av bara tveimum, ið halda fram frá manningini í fjør.
- Vit eru bara tveir, sum halda fram. Men annars er talan um eina blandaða manning. Onkur hevur ikki róð fyrr, men teir flestu hava royndir frá kappróðri á ymiskum støði. Aldurin er eisini ymiskur. Onkur er ikki meir enn 18 ár, og so eru onkrir farnir uppum 40 ár, sigur Óla Hendrik av Fløtum við Norðlýsið


text:
Fyrigeving
14.06.2017 - 08:57 - Ásbjørn Jacobsen
Fyrigev okkum skuldir okkara, so sum vit fyrigeva skuldarum okkara. Matteus 6,12.
Høvuðsorðið í skriftorðinum í dag er orðið: fyrigeving. At Guð fyri Jesu skuld vil fyrigeva okkum allar syndir okkara eru mong dømi um í halgubók, og mong okkara taka tað sum nakað sjálvsagt.
Men tá ið nú Guð í náði síni og mikla kærleika vil fyrigeva okkum, og enntá kanska eisini onnur menniskju vilja fyrigeva okkum, vilja vit tá eisini fyrigeva teimum?
Tú hevur kanska stikni til granna tín ella onkran annan. Tað er eitt ella annað, sum hann hevur sagt ella gjørt, og tað vilt tú ikki fyrigeva honum, og tí vilt tú einki hava við hann at gera. Tú vilt hvørki tala við hann ella heilsa upp á hann. Tú vilt ikki sita í stovu saman við honum, tí at tú kanst ikki fyrigeva honum tað, sum hann hevur sagt ella gjørt.
Er hetta tín søga? Er tað tú, sum fegin vilt hava ta fyrigeving, sum Jesus rættir tær, men ikki vilt fyrigeva lagsmanni tínum, granna ella næsta?
Væl vita vit, at hetta kann vera lættari sagt enn gjørt, alt eftir hvat málið snýr seg um. Ymisk viðurskifti kunnu gera seg galdandi, sum ikki eru so eyðsýnd, greið og einføld.
Men ferð eftir ferð verða vit í halgubók sett andlit til andlits við hetta kravið um at fyrigeva, tí at okkum er fyrigivið. Og vit sleppa ikki undan at stríða fram ímóti málinum, hóast tað at sagt verður, at vit verða frelst av náði, og at hetta málið ikki er frelsugrundarlag í sjálvum sær.
Kravið um at gera eftir orðinum og ikki bert hoyra tað verður tó standandi.
Eins og Guð vil fyrigeva okkum misgerðir okkara, soleiðis eiga eisini vit at fyrigeva hvør øðrum.
Latum okkum øll biðja!
Himmalski faðir! Armir og óverdigir syndarar eru vit, og ikki eru vit verd at lyfta eygum og hondum upp til tín í bøn; men av tí at tú hevur boðið okkum at biðja, vilja vit vera tær lýðin og koma eftir orðum tínum. Vit líta á náðiga lyfti títt, og í Harra várs Jesu Krists navni biðja vit saman við øllum tínum heilagu á jørð, soleiðis sum Jesus Kristus sjálvur hevur lært okkum:
Faðir vár, tú sum ert í himlunum! Heilagt verði navn títt; komi ríki títt; verði vilji tín, sum í himli, so á jørð; gev okkum í dag okkara dagliga breyð; og fyrigev okkum syndir okkara, so sum vit eisini fyrigeva teimum, ið móti okkum synda; og leið okkum ikki í freistingar; men frels okkum frá tí illa; tí at títt er ríkið, valdið og heiðurin um allar ævir! Amen.
Harrans Jesu Krists náði og kærleiki Guðs og samfelag heilaga andans veri við tykkum øllum! Amen.
Emil Olsen, prestur


text:
Nógv virksemi á MEST í summar
Seinastu vikurnar hevur sera nógv virksemi verið á MEST, bæði á Skála, í Runavík og í Havn.
Bedingar og dokk hava verið fult upptiknar og nógv ferð er á í løtuni.
Á Skála eru tvey skip hjá Bakkafrost. Róland verður umbygdur frá frálandaskipi til avlúsingarskip, og Hans á Bakka er til vanligt viðlíkhald og onkrar tillagingar.
Harumframt eru Jupiter hjá reiðarínum Varðanum og Phoenix hjá reiðarínum OCJ til vanligt viðlíkahald. Framherji hevur í løtuni tvey skip á Skála. Høgaberg er til vanligt viðlíkahald og lutvíst yvirdekkan og línibáturin Sigmund til vanligt viðlíkahald.
Í Tórshavn eru tvey vágaskip á bedingini - Vesturleiki úr Sørvági og Eivind úr Sandavági, sum eru til vanligt viðlíkahald. Tvíkiljan Miðvík fær skift skrúvur og Smaragd úr Klaksvík er til vanligt viðlíkahald og smærri umvælingar.
Tað er altíð hugaligt tá føroysk reiðarí velja at fáa teirra umvælingar og viðlíkahaldsarbeiði gjør tí Føroyum, siga tey á MEST.


text:
Tíðindi
24. apríl 2017
Lærarafelagið saknar grundgeving fyri, hví okkara næmingar skulu taka lut í PISA.
- Vit sakna eina grundgeving fyri, hví vit eru við í PISA. PISA er ikki ein námsfrøðilig verkætlan; hinvegin er hon ein politisk ætlan. Tað snýr seg um altjóðargerð av útbúgvingarverkinum og trúnna á, at kapping fremur góðsku, bæði millum næmingar, lærarar, skúlar og lond. Í fleiri londum verða royndarútslit almannakunngjørd, júst sum ein liður í at fremja kapping millum skúlar. Avleiðingarnar eru í besta føri óhepnar og í versta føri skaðiligar, sigur Herálvur Jacobsen.
Soleiðis tekur nevndin í Føroya Lærarafelag til í nýggjastu ársfrágreiðingini.
- PISA er ikki eitt nóg gott amboð at meta námsfrøði út frá; tað ber ikki síggja nakrar eintýðugar samanhangir millum lond og so siga, at gert tú so og so, so klára næmingarnir seg væl; skúlaskapur og námsfrøði eru nógv meiri samansett enn so. Danir hava nýskipað fólkaskúlan lutvíst út frá PISA-kanningum, og tann nýskipanin er púrasta miseydnað. Eftir PISA í 2006 vóru tiltøk sett í verk í fólkaskúlanum í Føroyum innan lesing, tí vit dumpaðu í PISA; síðan hevur framgongd verið í lesing, men um somu tíð hava næmingar eisini gjørt stór framstig í støddfrøði uttan at nakað yvirskipað átak hevur verið.
Hóast Lærarafelagið finnist at PISA, og nógvir lærarar ikki eru fegnir um PISA, so heldur Herálvur Jacobsen ikki, at vit uttan grundgeving skulu vísa PISA durafjórðingin.
- Hóast PISA er alt ov yvirskipað at kunna brúkast sum námsfrøðiligt amboð, so hevur PISA ikki gjørt okkum so stóran skaða, sum summi vilja vera við. Tá ið tað er sagt, so haldi eg, at vit eiga at viðgera spurningin, hví vit eru við, og hvat vit skulu brúka PISA til; tað hava vit ikki sæð nakað til enn. Tíbetur hava okkara næmingar gjørt framgongd síðan byrjan; var talan hinvegin um afturgongd, hevði bara verið runublakarí. Vit eiga at skipa okkara skúla eftir okkara egnu kanningum og eftirmetingum, sum skúlarnir sjálvir standa fyri.
Í apríl í fjør læt ein arbeiðsbólkur landsstýriskvinnuni í mentamálum niðurstøður og tilmæli viðvíkjandi at viðgera royndarúrslit o.a. Í skrivinum verður m.a. róð fram undir at almannakunngera royndarúrslit.
- At almannakunngera úrslit hjá skúlum eru vit hart ímóti. Læring er ein torgreið og fjøltáttað tilgongd, og lærarar kunnu saktans gera eitt megnar arbeiði, uttan at royndarúrslitini eru samsvarandi høg. Tað einasta, sum vit fáa burturúr, er at heingja skúlar, sum fáa vánalig úrslit, út at turka, og tað tænir ongum endamáli. Ein onnur avleiðing er væl kenda fyribrigdið, at tá royndarúrslitini kunnu fáa stórar avleiðingar, sum ein almannakunngerð kann hava, so fara skúlar at miðja alla sína undirvísing eftir at klára seg væl í kanningum. Í áðurnevnda arbeiðsbólki var eingin skúlaleiðari ella lærari í fólkaskúlanum. Tað er eisini undrunarvert.
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshvn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Tað hevur gingið serstakliga væl hjá Ruth seinastu árini. Hyggja vit at roknskapunum frá 2011 til 2015, sæst at talan í veruleikanum er um eina milliardfyritøku. Reiðaríið Ruth A/S hevur annað virksemið enn nótaskipið Ruth, men nótaskipið er so nógv tað størsta aktivið hjá felagnum.
Síðani 2011 – altso seinastu fimm árini – hevur yvirskotið fyri skatt samlað verið 325,5 milliónir krónur. Avsetingarnar eru nú komnar upp á 160 milliónir, og eginkapitalurin er 266 milliónir krónur. Tøki peningurin hjá reiðarínum var 177 milliónir krónur við ársenda í fjør. Aktivini tátta í 900 milliónir krónir, meðan langfreistaða skuldin er knappar 300 milliónir og stuttfreistaða 367 milliónir krónur.
Sambært Fisker-Forum hevur Ruth keypt hesa útgerð frá Vónini:
Eina makrel/silda-ringnót
Eitt svartkjaftatrol
Ein svartkjaftaposa
Tríggjar posar til makrel/silda-nótina
Veirar og ymsa dekksútgerð
Kelda til roknskapartølini: proff.dk


text:
Dysturin, sum varð leiktur mikukvøldið í síðstu viku, gjørdist drúgvur og spennandi. B36 hevði bóltin mest, men okkara vardu væl. Vanligi dysturin endaði 0-0, og so varð farið undir longda leiktíð, sum eisini endaði málleys.
Nú varð farið undir brotssparkskapping, har okkara skoraðu uppá øll fimm brotsspørkini, meðan B36 brendi eitt. Sostatt gjørdist tað HB, sum fór víðari í steypakappingini.
Hin dystin hetta umfarið leiktu NSÍ og KÍ í Runavík. Tann dystin vann KÍ 3-2 eftir longda leiktíð og kemur sostatt eisini víðari.
Hini liðini í unglingadeildini í ár eru EBStreymur/Skála, ið hava eitt felags lið, og Víkingur. Tey komu
beinleiðis víðari til næsta umfar uttan dyst.
Næsti dystur verður hálvfinalan, sum verður leikt 30. mai. Tá leika EBStreymur/Skála á heimavølli móti HB. Og KÍ leikar heima móti Víkingi. Finalan verður 23. august.


text:
Málveitsla í hálvfinaluni hjá U16 dreingjum
Dreingir20-06-2013 - Jónfinn Petursson
U16 dreingir, steypakappingin, hálvfinala: HB - EB/Streymur 6-4
Tað gjørdist ein sera málríkur dystur millum U16 dreingirnar hjá HB og EB/Streymi mikukvøldið. Ikki færri enn 10 ferðirnar endaði bólturin í meskunum umframt tvær reisur, tá málini vóru kolldømd fyri rangstøðu.
Eftir fyrstu løtuna ímyndaðu vit okkum, at HB fór at vinna stórt. Hilmar Leon Jacobsen sendi eitt vælplaserað langskot upp í høgra horn, og løtu seinni økti Jákup L. Thomsen til 2-0.
Men brádliga vaknaðu gestirnir úr Sundalagnum og fingu tvey skjót og væl gjøgnumspæld mál, og so var javnleikur aftur.
HB fær síðani brotsspark, og Jákup L. Thomsen skorar til 3-2. Hinumegin var okkara málmaður óheppin, tá bólturin glapp honum av hondum. Framherji hjá EB-Streymi er kvikur við fótinum og fær javnað til 3-3.
HB kemur framum aftur, tá Jákup L. Thomsen hegnisliga høvdar eina góða avlevering frá vinstru inn í meskarnar.
Løtu seinni varð næstan javnað hinumegin, men Jónas Poulsen er knappur og kemur ímillum í evstu løtu og fær sparkað burtur.
Síðani vísti Jákup L. Thomsen tvær ferðir afturat, at hann er í serklassa sum áleypari og skoraði til 5 og 6-3.
Nú var sloppið, men áðrenn Erling Eysturoy bríkslaði dystin av, megnaði EB-Streymur við beinleiðis frísparki at minka um munin til 6-4.
Venjarin, Jón Simonsen, var eyðvitað sera stoltur av U16 dreingjunum, sum nú eru komnir í steypafinaluna.
Ikki mugu vit heldur gloyma høvuðsungdómsvenjara okkara, Milan Cimburovic, ið nú hevur fingið bæði U14 og U16 liðini í steypafinaluna.
Vit fegnast almikið og ynskja venjarum, dreingjunum og øllum avvarandi hjartaliga til lukku við avrikinum.


text:
Á einum fundi í Hvíta Húsinum millum fyrisitingina hjá Trump og limir í kongressini, ið snúði seg um eina integretiónsnýskipan, har m.a. nógv ung fólk møguliga kunnu blíva víst úr USA.
Á fundinum vóru fleiri demokratar og republikanarar. Tá forsetin hoyrdi, at nýskipanin eisini skuldi umfata fólk úr Haiti, skal hann sigast at hava spurt, hví hann skuldi loyva fólki frá slíkum "lortalondum" at koma til USA.
Hetta hevur fingið 54 sendiharrar úr afrikanskum londum at venda sær til ST og krevja eina umbering frá Trump.
Sjálvur noktar Trump at hava brúkt hesa orðingina.
Karl Birgir: Konan hevði nokk ynskt at eg lá eitt sindur meira í sofuni
Tó, at Karl Birgir Isaksen úr Klaksvík hevur eitt sera lætt sinni og eisini kann finna upp á at arga eitt sindur, so hava...


text:
So bakkaði løgmaður fyri trýstinum frá afturhaldskreftunum. Hann tyktist næstan nipin, tá hann í tíðindunum á miðdegi viðgekk, at hann var bakkaður fyri at halda sambandsflokkin intaktan. Hetta var kanska endin á einari av mest merkisverdu komediunum, ið vit hava uppliva í føroyskum politikki.
Nógv hevur verið spekulera aftan á ólavsøkurøðu løgmans, um hvat løgmaður var í ferð við.
Serfrøðingar av øllum slag, andstøða og egnu floksfelagarnir hjá løgmanni, hava bæði spekulera, skelda og filosofera og mangt annað eftir, at Føroya løgmaður, formaður Sambandsfloksins, boðaði frá, at tíðin var farin frá ríkisfelagsskapinum. Well, eg havi eisini spekulera, og eri enntá komin til eina niðurstøðu.
Nógv kann sigast um Kaj Leo Holm Johannesen, um manglandi taktiskt snildi, um hann heldur sín valllyfti, enntá hevur man seinastu tíðina spekulera í hansara erligheit, men mítt greiða inntrykk av manninum er, at í mun til nógvar av sínum floksfelagum, er Kaj Leo als ikki forstokkaður.
Eg eri sannførdur um, at dreymurin um trý sjálvstøðug ríki, ið einum ríkjafelagsskapi, kom beint frá hjartanum á Kaj Leo. Hann hevur í sínum leikluti, sum løgmaður innsæð hvussu rívandi galin dynamikkurin millum tvey lond verður, tá tað eina landið er mamma og hitt er barnið.
Kaj Leo hevur við øðrum orðum sæð ljósið. Hetta er ikki undarligt. Hann er jú ikki forstokkaður og dugur at síggja fornuftina í, at ómyndiger ikki er gagnlig fyri nakran. Hann hevur tingast við donsku stjørnuna og uppliva ómyndiggerðina á egnan kropp, einhvør, ið ikki er fullkomiliga forstokkaður, kann illa annað enn síggja ljósið í tílíkari støðu.
Einasti trupulleikin er, at sambandsflokshugsjónin er forstokka. Hon byggir á at halda status quo, óansæð hvussu og hvat. Vit skulu ikki vera í Ríkisfelagsskapinum, tí tað er til okkara fyrimuns – Nei, vit skulu vera í Ríkisfelagsskapinum óansæð. Ríkisfelagsskapurin er endamálið í sær sjálvum. Tí ger nýggja innlitið, at Kaj Leo er fullkomiliga óegnaður at leiða Sambandsflokkin longur. Hann hevur sæð ljósið, og júst ljósið er í andsøgn við hugsjónina, ið hann er høvuðsforsprákari fyri.
Í dag bleiv so boðað frá, at løgmaður hevði tapt. At afturhaldskreftirnar høvdu vunnið slagið, og at løgmaður bakkaði. Hetta er ikki undrunarvert, tí at latið løgmann hildið fram á sjálvstýrisleiðini sum formaður sambandsfloksins, hevði verið ein óbeinleiðis avtøka av Sambandsflokkinum.
Men tað sum nú er áhugavert, er at vita hvussu Kaj Leo fer at trívast í afturhaldsmyrkrinum, nú frælsisneistin er tendraður í honum. Eisini verður áhugavert at vita, um sambandsflokkurin kann liva við, at hava ein formann, ið innast inni er í andsøgn við grundhugsjónina. Men well, well, lættast er ivaleyst bara at lata standa til, gloyma alt um hetta og saman ganga víðari í afturhaldsmyrkrinum, tað er eisini tann sambandski mátin at gera tað.


text:
Tíðindi
18-12-2017
Hitt okkum á Jobmatch
Eins og Jobmatch hevur til endamáls at skapa og viðlíkahalda sambandið millum føroysk arbeiðspláss og útisetar umframt lesandi føroyingar, er endamálið hjá Landsverki at koma í samband við lesandi og onnur á starvsstevnuni, og soleiðis nýta høvi til at bjóða okkum fram sum arbeiðspláss.
12-12-2017
Virðisløn fyri vala asfaltarbeiði
ASFALT: Í februar skipar Landsverk fyri einum temadegi undir heitinum “Dygd og menning innan asfaltvinnuna”, har fleiri áhugaverdar framløgur verða hildnar. Eisini verður virðisløn handað einum asfaltliði, ið hevur avrikað serliga dygdargott asfaltarbeiði í 2017.
11-12-2017
Myndir frá vetrarhaldi hjá Landsverki
Síðani kavin legðist í síðstu viku, hevur vetrarhaldið hjá Landsverki sjálvandi havt úr at gera. Her eru nakrar myndir – onkrar eitt sindur sermerktar – sum maskinførarar í vetrarhaldinum hjá stovninum hava tikið. Myndirnar eru frá ávikavist Oyndarfjarðarvegnum, Oyggjarvegnum og Selatraðarvegnum. Tann seinasta myndin er tikin beint áðrenn middag í dag við vevmyndatólinum hjá Landsverki á Sornfelli.


text:
Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, hevur sett nýggja Granskingarnevnd. Í Granskingarnevndini, sum stjórnar Granskingargrunninum, sita sjey limir. Nevndarlimirnir skulu hava skil fyri tí strategiska týdninginum, sum granskingin hevur fyri samfelagið, ella hava granskingarførleika.
Limirnir í Granskingarnevndini eru nú:
Wilhelm E. Petersen, ph.d., stjóri á Vinnuháskúlanum, formaður, tilnevndur av Mentamálaráðnum
Erika Hayfield, ph.d., lektari á Fróðskaparsetrinum, tilnevnd av Mentamálaráðnum
Rúni Weihe, deildarleiðari fyri G&M á Havsbrún, tilnevndur av Fiskimálaráðnum
Richard Schwartson, KT-leiðari hjá Landsapotekaranum, tilnevndur av Heilsumálaráðnum
Marjun Wilhelm, góðskuleiðari hjá Luna, tilnevnd av Uttanríkis- og Vinnumálaráðnum
Durita í Grótinum, góðskuleiðari hjá JFK, tilnevnd av Arbeiðsgevarafelagnum
Helgi Eidesgaard, savnshjálpari á Landsskjalasavninum, tilnevndur av løntakarafeløgunum
Fimm fólk eru nývald, tey eru Wilhelm E. Petersen, Erika Hayfield, Rúni Weihe, Marjun Wilhelm og Helgi Eidesgaard.
Granskingarnevndin er sett fyri trý ár frá 1. september 2017 til 31.august 2020. Mentamálaráðið tilnevnir formannin, og Granskingarnevndin skipar seg við næstformanni millum hinar seks limirnar.
Kelda: MMR


text:
Eg havi tey seinastu mongu árini undirvíst í bókmentum í fólkaskúlanum. Serliga væl dámar mær at undirvísa í yrkingum, hetta inniligasta, ærligasta, bæriligasta og tignarligasta av øllum tekstasløgum.
Tá ið eg taki eina yrking fram til næmingarnar at greina og tulka, er ógvuliga vanligt, at tey huffa og suffa og onkur grenjar og tútar um, at tey skulu greina og tulka eina yrking, tí at tey siga seg ikki skilja, hvat meiningin er við at lesa yrkingar, og summi halda tað vera alt ov torført, tí at tey skilja ikki tað, sum stendur í yrkingunum.
21. Mars í 1999 sendi UNESCO eina yvirlýsing út, at henda dag á hvørjum ári skulu skúlar, bókasøvn, og forløg kring allan heimin varpa ljós á yrkingarlistina. Hesin dagur skal vera við til at: “stuðla upp undir yrkingar, at venda aftur til, at yrkingar aftur verða endurgivnar ella fortaldar munnliga, at stimbra frálæruna í yrkingalistini og at menna samskiftið millum yrkingalistina og aðra listagreinir.”
Irene Bokova, Aðalstjórin í UNESCO hevur sagt, at: “yrkingar eru reinasti mátin at úttrykkja málsliga frælsið.”
Apríl mánaði er mánaðin, sum er altjóða yrkingamánaðin, og teir flestu yrkingafestivalarnir kring heimin eru um hetta mundið.
Sum sagt, so dámar mær serstakliga væl at undirvísa í yrkingum, og eg verði aldrin troyttur av at lesa yrkingar, at kava niður í henda myndaheimin, har tú stendur við øðrum beininum í veruleikanum og hinum í myndberingum. Tað eru bara yrkingar og onkur málningur, sum megnar tað.
Fleiri lærarar aftra seg við, eru beinleiðis bangnir um tankan at skula undirvísa næmingum í yrkingum. Hetta er synd, tí at ígjøgnum yrkingar fáa næmingarnir eitt heilt øðrvísi og meira sjálvstøðugt hugsandi innlit í tilveruspurningar. Tá ið lærarar hava slept tí vanliga pappírinum við greiningarfrymlinum á, er klárt hjá teimum og næmingunum at kava niður tulkingina av tilverunnar grundspurningum, sum stinga seg upp úr yrkingunum.
Eg eri komin fram á, at næmingar hava lættast við at koma inn í yrkingina við at finna evnið, sum yrkingin viðger. Hetta er ein hurð inn, hvussu skrivað verður um evnið, og hvussu yrkingin leggur fram sínar veruleikar, og hvussu hesir veruleikar verða lýstir gjøgnum tær myndir, sum yrkjarin hevur skrivað.
Ongum nýtist at ræðast myndberingarnar í eini yrking. Gerandismálið er pakkað við myndberingum, men tær eru so vanligar, at vit ikki geva okkum far um, at talan eru um myndberingar. Í fótbóltsmáli siga vit, at hann skjýtur ein harðan bólt frá einum spískum vinkli. Vit vita væl, at ongin skjýtur ein harðan bólt, tí at so kemur hol á hann. Eisini er greitt, at bólturin er ikki harðari enn aðrir bóltar. Vit vita eisini, at vit ikki stinga okkum av einum spískum vinkli. Í veðurfrøðini eitur okkurt hvassur vindur, men vit vita væl, hvat meinast við, og tá meinast ikki við, at vit skera okkum til avlívs, fara vit út um dyr í hvøssum vindi. Soleiðis kunnu vit halda fram við at reksa upp ymiskar myndberingar, sum eru vanligar í ymiskum málstøðum, men tá ið vit síggja hesar somu myndir settar upp sum eina yrking, so fara flest øll í baklás ella upp á bakbeinini, fyri at brúka tvær myndir um at nokta at seta seg inn í tilfarið í eini yrking.
Flestu okkara duga at endurgeva eina yrking. Um ikki annað, so duga vit at syngja “Dukka mín er blá” ella onkran annan sang ella sálm. Flest okkara duga eitt kvæði uttanat. Her verður ein søga søgd við at kvøða hana. Í hesum sangum og kvæðum eru nógvar myndberingar, sum vit duga og skilja væl.
Hvønn einasta dag kemur fyri, at vit mugu taka til eina myndbering, tí at vit ikki skilja tilveruna sum hon er. Tað er hesa gleði við at varpa ljós á tilveruna, sum vit eisini skulu bera inn í yrkingalesnaðin.
Amerikanski yrkjarin, Carl Sandburg (1878-1967) segði at: “Yrkingar eru dagbókin hjá eini sjóveru, sum livir á landi, men vil flúgva upp í luftina.” Við øðrum orðum, so vil yrkingin altíð siga tað, ósagda, ella siga tað, sum er sagt fyrr, á ein hátt, sum ongin fyrr hevur lisið.
Eg vildi ynskt, at yrkingar fingu sítt pláss í samfelagnum, fingu sítt pláss í miðlum, serliga í Kringvarpi Føroya, har yrkingar ongan møguleika hava at sleppa framat. Tær eru útihýstar og bannlýstar frá útvarpsskránni og sjónvarpsskránni. Ein skuldi trúð, at hetta tignarliga tekstaslag kundi fornermað, ella í ringasta føri, kundi gjørt seg kropsliga og mentalt inn á æraða lurtaran og hyggjaran, soleiðis sum tað verður viðfarið í almenna tænastuvarpinum í Sortudíki.
Allastðani í samfelagnum er yrkingin ein asnaryssa, eitt leysingarbarn, sum ongin annar vil hýsa enn tey bæði týðarritini, sum er í Føroyum, Vencil og Varðin og so tey yrkingasøvnini, sum koma út. Tað er spell, tí at sum eg byrjaði við at siga, so eru eru yrkingar ærligasti og virðiligasti amboð at greina og tulka samtíðina við, bæriligasta amboðið at lýsa fólkasálina og einstaklingshugsanir við. Blúgvist ikki við: farið yvir á hillina, og finnið tykkum fram eina yrking, setið tykkum niður og lesið hana fleiri ferðir, bæði hart og spakuliga, týtt og seint, syng hana og teska hana, lesa hana fyri onkrum og tosa um hana við onkran kæran, og latið hana seyra inn í vitskuna.
Góðan yrkingadag, góðu yrkingavinir
OMR


text:
Í gomlum døgum uddi tað av rottum í Føroyum. Men so kom ein íslendingur hagar, sum var ramur í gandi, og norðoyingar og eysturoyingar tóku seg saman um at søkja ráð hjá honum fyri hesum vanlukku rottum. Hann tilhelt seg at hjálpa teimum undir teimum vilkorum at fáa ein oksa av hvørjum gjaldi afturfyri, og tað samtyktu teir. So fór hann at stevna øllum eysturoyar- og norðuroyarottunum saman út í Raktanga í Eysturoy, og tá, sum hann las stevningina, kom alt samlandi, smátt og stórt, ungt og gamalt - rottur úr øllum ættum. Alt var nú samankomið uttan ein óføra stór gomul rotta, sum búði í Eiðiskolli (norðast í Eysturoy); hon var kviðin og drúgfør at koma. Til endan kom hon við, og nú ið alt var samankomið í Raktanga, spurdi íslendingurin, um teir vóru allir sintir at halda orð teirra til hansara og geva honum oksarnar. Norðoyingar svaraðu ja alt fyri eitt, men eysturoyingar søgdu, at, nú ið hann hevði rikið rotturnar saman higar, vóru teir góðir fyri at fanga tær sjálvir. Tá rópaði íslendingurin: “Fari so hvør í sína holu, uttan eingin í Norðuroyggjar!” Og so spjaddust rotturnar aftur út um alla Eysturoy. Har eru tey enn sum fyrr illa stødd av hesum djórum, men í Norðuroyggjum trívst ikki rotta. Eysturoyingar eru tí ofta farnir yvir á Blankskála í Kalsoy til at fáa sær flag, tí har kemur ikki rotta í.
Ein annar íslendingur skuldi seinnameiri royna at beina rotturnar burtur hjá eysturoyingum; men fekk tær ikki so langt sum hin; tí meðan hann var at lesa stevningina, tók lindormurin á Skálafjalli til at buldra, og so flýddu rotturnar hvør til sítt heima.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Leinkjan.fo skapar sambond millum føroyskar fyritøkur og føroyingar undir útbúgving. Leinkjan.fo gevur fólki undir útbúgving møguleika at skriva smærri ella størri uppgávur um viðurskifti, sum eru viðkomandi fyri føroyskar fyritøkur. Og við at bjóða fram mentorskipan, har lesandi kunnu søkja um vegleiðara í mun til útbúgving og yrkisleið innan privata vinnulívið.
Lesur tú byggifrøði ella verkfrøði og brennir fyri trygdini á einum byggiplássi? So hevur tú møguleikan at fáa eitt spennandi praktikpláss hjá okkum.
Vit hava altíð raðfest trygdina sera høgt og vilja áhaldandi ganga á odda við at menna HTU økið í Føroyum. Ein týðandi partur av hesum arbeiði er at geva lesandi møguleikan at fáa royndir og kunnleika um trygdina og týdningin av henni í okkara felag og í vinnuni sum heild.
Arbeiðsøki
Starvið sum Starvspraktikantur innan HTU fevnir í høvuðsheitum um:
Tú hevur møguleika at deila praktiktíðina upp í tvey økir. Tú kann arbeiða ein part av tíðini við HTU og ein annan part á øðrum øki innan byggivinnuna.
Tín vangamynd
Tað er umráðandi, at tú hevur góð samstarvsevnir, dugir væl at samskifta og at arbeiða miðvíst, sjálvstøðugt og ábyrgdarfult.Tú hevur lisið eina tíð, men manglar ta síðstu praktikkina.
Tað er ikki eitt krav men ein fyrimunur, um tú hevur “sikkerhedskoordinator” útbúgvingina sum ein part av tíni útbúgving.
Vit bjóða
Eina spennandi og avbjóðandi praktiktíð, har tú hevur møguleika at ávirka HTU øki í Articon. Tú verður partur av eini væl skipaðari fyritøku, har HTU er eitt týdningarmikið og høgt raðfest øki í fyritøkuni.
Meira at vita
Hevur tú spurningar til praktikk starv hjá okkum, kanst tú venda tær til Evelyn Gaard, HTU-leiðara á tlf. 216188 ella Hera Kjærbo, HR-leiðara á tlf. 286171.
Umsókn
Umsókn við prógvum og lívsrensli skal sendast til starv@articon.fo.
ArtiCon varð stovnað í 2001 og er í dag millum størstu byggifyritøkur í Føroyum. Felagið tekst við størri og smærri byggi-, jørð og lendisarbeiði, og ger alt slag av apteringsarbeiðum umborð á bátum og skipum. Vit leggja dent á at vera ein álítandi samstarvsfelagi og seta dygd, trygd og trivnað í hásæti. Í fyritøkuni starvast umleið 220 fólk.
leinkja til nærri lýsing av verkætlan »
Kontakt persónur: Evelyn Gaard ella Heri Kjærbo
Telefon: 216188 ella 286171
Teldupostur: starv@articon.fo
Heimasíða: http://www.articon.fo
Lagt út: 14. mars 2017
Evni:
Bygging


text:
Føroya størsta vinnuliga íløga í gjørd í Klaksvík
Í hesi vikuni tók nevndin í altjóða alifyritøkuni Bakkafrost endaliga støðu til at byggja nýggja smoltstøð á Strond í Klaksvík. Kostnaðurin verður mettur til 650 milljónir krónur.
Hetta er samstundis tann størsta einstaka vinnuliga nýíløgan í føroyskari vinnusøgu í mong ár. Ikki síðan nýggja Norrøna var bygd hevur eitt einstakt nýtt vinnutól kostað so nógv. Hetta er samstundis Føroya størsta vinnuliga nýíløga á landi.
Talan er eisini um eina stóra smoltstøð. Tað kemur at verða bygt á eina vídd uppá knappar 20.000 fermetur, umframt at bygningurin verður í meir enn einari hædd fyri part av bygninginum. Hetta ger at samlaða gólvvíddin verður um 25.000 fermetur tilsamans.
Samstundis verður sett gongd á at fáa smoltini nógv størri undir skipaðum umstøðum á landi. Vanligt var fyrr at hvørt smolt lá um 80 gram áðrenn tað var sett út á sjógv. Hesi seinastu árini hevur tað eydnast at fáa hesi smolt størri áðrenn tey vóru sett út, og tey hava nú ligið um 100-150 gram tá tey verða sett út.
Við nýggja virkinum er ætlanin at hvørt smolt skal vera 400-500 gram, áðrenn tey verða slept á sjógv. Hetta ger at smoltið gongur innandura í stívliga eitt ár, áðrenn tað verður sett á sjógv.
Bakkafrost væntar at tíðin laksurin gongur á sjónum kann minkast úr 18 mánaðum í dag, niður ímóti 12 mánaðum í framtíðini. Hetta gevur eisini góðar møguleikar at ala eina størri nøgd á sjónum, og sambært børsfráboðanini hjá Bakkafrost, so er møguleiki at økja um mongdina við upp til stívliga 30 prosent.
Hetta at laksurin er størri áðrenn hann verður settur á sjógv hevur fleiri fyrimunir, mótstøðumegin er hægri, og møguleikar verða fyri at nýta einstøku aliøkini á heilt annan hátt enn í dag. Eitt nú verður gjørligt at seta út á ein meira friðarligan fjørð, fyri síðan at flyta laksin við nýggja skipinum Hans á Bakka út á meiri árent aliøki, tá laksurin her vorðin størri.
Væntandi koma tað at arbeiða 15 fólk á nýggju smoltstøðini hjá Bakkafrost á Strond í Klaksvík.


text:
EM í Debrecen 21. til 27. mai:
Juniorar, ið hava klára kravtíðina til EJM og seniorar ið hava klára kravtíðina til EM
Kravtíðarskeiðið: 21. mai 2011 til 15 apríl 2012.
(Klárar juniorur kravtíðina til EJM í tíðarskeiðinum 16. apríl til 13. mai 2012, sleppur viðkomandi ikki við til EM, einans EJM.)
Sambært grein E.13.4 í General Event Rules hjá LEN skulu kvinnur fylla 15 og menn fylla 17 í kalendaraárinum, fyri at luttaka til Evropeiskar meistarastevnur.
EJM í Antwerpen 4. juli til 8. juli
Drengir 17 og 18 ár, árgang 94 og 95
Gentur 15 og 16 ár, árgang 96 og 97
Juniorar, ið hava klára kravtíðina
Kravtíðarskeiðið: 4. juli 2011 til FM 13. mai 2012
NMU í Danmark 6. til 8. juli í Danmark
Dreingir sum fylla 15 og 16 í kalendaraárinum árgang 96 og 97
Gentur sum fylla 13 og 14 í kalendaraárinum árgang 98 og 99
8 svimjarar
Úttiknir til NMU 2101 í Danmark verða í mesta lagi teir 8 svimjarar, sum á FM/JM og MU røkka hægsta FINA stigatal í einari einstaklingakapping, og sum hava aldur til NMU. Einans FINA-stig í kappingum, ið verða svomnar á NMU telja við! Vit kenna ikki skránna fyrrenn 1. apríl.
Sí kravtíðir her:
http://www.ssf.fo/kapping/kravtidir/kravti%C3%B0ir-2012-25m/
http://www.ssf.fo/kapping/kravtidir/kravti%C3%B0ir-2012-50m/
—–
Hevur svimjari nátt kravtíðina meira enn 4 mánaðir innan kappingina, skal viðkomandi hava sýnt í vár at viðkomandi hevur møguleika at klára tíðina.
Fyri alla úttøku er galdandi
Fyri alla úttøku er reglugerðin um úttøku og kravtíðir galdandi, sí: http://www.ssf.fo/felagsskapur/reglugerd/reglugerd-um-uttoeku-og-kravtidir/.
Gevið gætur, at eingin er úttikin fyri enn úttøkan er staðfest av starvsnevndini, tað vil siga at svimjari, ið svimur ájavnt ella undir eina kravtíð kann verða úttikin til kappingina.
Fyri at kunnað vera úttikin til lið hjá SSF, skal svimjari hava svomið vár-T3000 testina í tíðarskeiðinum 1. januar til 31 mars. T3000 testin er ikki ein kapping, men ein skráseting av, hvussu skjótt svimjarin kann svimja 3000 metrar. Vanligt er at svimjarar taka eina T3000 tvær ferðir um árið og hon verður brúkt sum eitt barometur fyri, hvussu væl svimjarin er fyri júst tá. Vit vænta og vóna at hetta fær stóra undirtøku millum svimjarar í øllum aldri.
Vegna Svimjisamband Føroya
Jon Hestoy, formaður


text:
Skipan, skeiðsreglur, tekningarfreistir o.a.
Við støði í § 6 í Ll. nr 58 frá 9.juni 2008 um Fróðskaparsetur Føroya, í Kunngerð nr 83 frá 15. juni 2012 um ískoytisútbúgving fyri fólkaskúlalærarar og námsfrøðingar, útbúnir eftir eldri lógum og í Kunngerð nr. 140 frá 13. november 2009 um útbúgving av fólkaskúlalærarum og námsfrøðingum, skipar Fróðskaparsetur Føroya/Námsvísindadeildin fyri hesum eftirútbúgvingum lestrarárið 2014-2015:
Skeiðsreglur
Tilmelding, umsóknarblað og freistir
Tilmelding skal vera skrivlig.
Útfylta umsóknarblaðið skal sendast teldutøkt til eftirutbugving(at)setur.fo
Um skúli ella stovnur gjalda skeiðsútreiðslurnar, skal skúla-/stovnsleiðslan vátta tilmeldingina.
Í ivamálum ber til at ringja á tlf. 359400. Boð kunnu annars sendast við telduposti til eftirutbugving(at)setur.fo
Skeiðstekning verður roknað at vera bindandi. Eru avboð, eiga tey beinanvegin at verða fráboðað. Fróðskaparsetrið skilar sær rætt til at avlýsa fráboðað skeið vegna vantandi undirtøku.
- Til linjugreinalestur: Í seinasta lagi 1. juli 2015
- Til ískoytsútbúgving: sí niðanfyri.
Upptøka
Nakrar dagar eftir tekningarfreistina fáa allir luttakarar skrivliga at vita, annaðhvørt teir eru tiknir við á skeið ella ikki. Skeiðsfráboðan verður send luttakarunum við telduposti.
Samskifti
Umleið tvær vikur undan hvørjum skeiði verður skeiðsáminning send luttakarunum við telduposti. Allar aðrar fráboðanir verða somuleiðis sendar við telduposti.
Ynskir luttakari at gera einhvørja broyting – geva avboð, skifta um við annan luttakara o.a. – skal hetta verða gjørt í samráð við Námsvísindadeildina.
Fyrst í august fáa tey, ið hava søkt, nærri boð um skeiðið. Fráboðanarskriv um hetta verður við telduposti sent luttakarunum. Vanlig tekningarraðfesting er, at tey, ið fyrst hava teknað seg, standa ovast á listanum.
Øll boð skeiðunum viðvíkjandi verða givin við telduposti.
Skeiðsprógv
Luttakarar fáa skeiðsprógv, tá ið skeiðið er lokið.
Kostnaður
Fyri hvørt modulið í ískoytisútbúgvingini til bachelor verður kravt eitt skeiðsgjald á kr. 7000.
Kostnaðurin fyri luttøku í linjugreinalestrinum er kr. 200 pr/ects.
Rokning fyri skeiðsgjald verður send luttakarunum, og kravt verður, at rokningin er goldin, áðrenn skeiðið byrjar.


text:
Vit hava fingið ein nýggjan mentamálaráðharra. Komandi tíðina skal hann finna út av hvussu hann ætlar at skapa rammurnar fyri mentanina og listina. Ikki er lætt at gita hvat hann fer at gera. Higartil hevur Bjørn Kalsø ikki verið aktivur í mentanarpolitiska kjakinum. Tí vita vit ógvuliga lítið um hvat fer at henda við listini.
Vit vita, at Bjørn Kalsø er føddur í Klaksvík 23. mars 1966 og uppvaksin á Syðradali á Kalsoynni. Hann fekk studentsprógv í 1986, gjørdist húsasmiður í 1990 og í 1999 fekk hann læraraprógv. Hann hevur arbeitt sum bóndi, sjómaður, á flakavirki, í alivinnuni, sum húsasmiður, lærari, bórgarstjóri og landsstýris- og løgtingsmaður. Um sínar áhugar skrivar hann, at hann hevur ”Verið nógv virkin í ítrótti og havi stóran áhuga í føroyskari náttúru og mentan” og hetta er tað einasta, vit finna, sum hann hevur skrivað um mentan.
Eftir samgonguskjalinum at døma er tað júst ítrótturin, sum er umráðandi fyri okkara nýggju samgongu. Listin er ein parentes, sum næstan ikki er nevnd í skjalinum. Men tað lítla sum stendur har er okkurt við, at vit skulu syngja við í skúlanum. Eitt mentamál, sum vit minnast eisini var primert, tá Jógvan á Lakjuni var mentamálaráðharri og so skulu vit hava eitt herðaklapp fyri tað sjálvbodna arbeiði, sum vit gera. Innan ítróttina skal satsast uppá bæði elitu- og frítíðaríðkarar og lagt verður upp til, at ítróttin hevur fleiri niveau, meðan mentan og list eftir øllum at døma bara hoyrir heima í fólkaskúlanum. Við síðuna av sjálvbodnum arbeiði í heimavirkis- og ítrivsfeløgum.
Tað sær altso heilt ótrúliga svart út. Men til alla eydnu er grundarlagið í samgonguskjalinum so tunt, at tað kann ikki annað enn blíva betri. Bjørn Kalso er sambandsmaður. Ein flokkur, sum til hetta valið tók okkum á bóli við einum lutfalsliga visionerari mentanarhugsjón.
http://listinblog.blogspot.com/2011/10/sambandsflokkurin-fyrstur-vi.html
Í hesum mentanarinnleggi nevndi Sambandsflokkurin orðið fakfólk, sum var tað náttúrligasti lutur, at lurtast skal eftir fakkunnleikanum, tá rammur verða skapaðar fyri listina og mentanina. Júst hetta hevur verið størsti saknur í mentanarpolitikkinum seinastu nógvu árini og meinar Sambandsflokkurin av sonnum, at hetta er tað mest náttúrliga og rætta, ja so standa vit fyri stórum framstigum. Um Bjørn Kalsø velur at ignorera tað óhepna samgonguskjalið og í staðin fokuserar uppá nógv hepnaru setningarnar í valskránni hjá hansara egna flokki, hevur hann góðar møguleikar fyri at betra um korini hjá listini. Góða eydnu við tí, Bjørn Kalsø, vit fylgja spentar við gongdini.


text:
Yvir kross. Aftanfyri vátar rútar. Havið svart. Silvur á aldunum.
Yvir kross. Uttanfyri vátar rútar. Himmalin svartur. Silvur á aldunum.
Markleys mørk. Óhoyrdar bønir. Olmussur søkka á havsins botn. Dreymarnir viga tyngst.
Drukna við veingjaðu vónunum um endaleysar ferðir á speglblonkum fløtum.
Drukna í gerandisdegnum, sum misti møguleikarnar í tímanum, tá ljósið og myrkrið tóku hvønn annan í hendurnar, og lótu okkum standa ivandi, livandi í vindinum. Í úlvatímanum, har keturnar hoyrast glinta úr upphavi heimsins.
Guð við edd er vatntættur.
Guð við edd! Hvør er úti? Hvør er inni?
Yvir kross. Armarnir sum fevndu.
Yvir kross. Beinini, sum gingu avstað.
Vendu ryggin til tað, sum smakkar av fremmandum. Søtum.
(SK)


text:
Lurtararnir
0 Favorites
Location:
Tórshavn, Faroe Islands
Description:
Í sendingini verða lisin brøv frá lurtarum sum ynskja sær ein sang. Av og á verður telefonin opin, har lurtarin ber sítt tónleikaynski fram. Umframt tað, verður heilsan eisini borin framm, ella vit fáa eina frágreiðing upp á, hví lurtarin ynskir júst hendan sangin. Ætlanin er eisini at fara út um Kringvarpshúsið við sendingini. Tað kann verða sent úr miðbýnum her í Tórshavn, ella av bygd. Hinvegin er ætlanin eisini at vitja arbeiðspláss, har fólk kunnu ynskja sær sangir beinleiðis, ímeðan vit práta við tey. Brøv verða altíð lisin millum møguligar samrøður. Vertir eru Elis Poulsen og Øssur Egholm. Kringvarpið hevur ikki rættindi at leggja tónleikasendingar á heimasíðuna. Tí eru Lurtarnir & vit-sendingarnar ikki á hesi síðuni.
Language:
Faroese


text:
Fitisýrur fyri heilsuna
Fitievni er ein av høvuðsbólkunum, tá talan er um føðslu hjá menniskjum, saman við eggjahvítaevnum (proteinum) og kolhydratum.
Eins og á so nógvum øðrum økjum, so er tað ein spurningur um nøgd og góðsku á hesum føðsluevnum, ið avgera, um tey eru góð ella skaðilig fyri heilsuna.
Tað kann vera ørkymlandi hjá vanligum fólki at skilja ímillum tey ymisku heitini, sum brúkt verða í lýsingum av handilsvørum. Tosað verður um fleirómettaðar fitisýrur, kolesterolfríar vørur, transfitisýrur, um góðar og minni góðar fitisýrur, og hjá vanliga brúkaranum kann hetta tosið tykjast ikki sørt ørkymlandi.
Fiti í kostinum er fyri tað mesta fitisýrur, sum kunnu býtast sundur í undirbólkar eftir kemiska bygnaðinum. Teir ymisku undirbólkarnir eru umboðaðir í øllum sløgum av fiti, men nøgdin er ymisk í teimum ymisku bólkunum. Tær ymisku fitisýrurnar hava ymisk lívfrøðilig árin á kroppin, og tí er flokkingin týdningarmikil.
Mettaðar fitisýrur eru serliga í kjøti og mjólkarvørum, meðan fleirómettaðar fitisýrur serliga eru í plantuoljum og djórum, sum liva í havinum. Einkultómettaðar fitisýrur eru vanligar í olivenolju og rapsolju.
Millum tær fleirómettaðu fitisýrurnar eru tað tvær fitisýrur, sum eru týðandi: Alfa-linolensýra (omega 3 fitisýra) og linolensýra (omega 6 fitisýra). Við týðandi meinast her við, at tað er neyðugt at fáa tær við kostinum, tí kroppurin kann ikki sjálvur gera tær úr øðrum í føðsluni, og neyðugt er, at tær eru til staðar til ymiskar lívfrøðiligar prosessir í kroppinum.
Fitin í fiski er serlig á tann hátt, at hon hevur nógv av sonevndum n-3 fitisýrum í sær.
n-3 fitisýrur
Fiskur, hvalur og kópur hava ofta eitt stórt innihald av n-3 fitisýrum – eisini róptar omega-3 fitisýrur. Hesar fitisýrur eru fleirómettaðar og hava longri ketur av kolevni enn fitisýrurnar í hinum sløgunum av mati, sum vit vanliga eta.
Tær týdningarmestu n-3 fitisýrurnar í fiski eru eicosapentaensýra (EPA) og docosahexaensýra (DHA).
Feitur fiskur hevur nógv av n-3 fitisýrum í sær. Orsøkin er, at n-3 fitisýrur verða framleiddar í haváti, sum verður etið av størri dýrum, og soleiðis ferðast n-3 fitisýrurnar upp gjøgnum føðiketuna til fisk og onnur havdýr, og verða savnaðar í fitivevnaði og livur hjá hesum dýrum.
n-3 fitisýrur eru saman við linolsýru lívsneyðugar fyri menniskju og skulu vera í smáum nøgdum í matinum. Í matinum hjá føroyinginum eru n-3 fitisýrurnar í fiski, umframt alfa-linolensýru í plantuvøkstri.
DHA finst í stórum nøgdum í miðnervalagnum og serliga í kyknunum í nethinnuni í eyganum, sum verða ávirkaðar av ljósi.
Fitisýrurnar úr fiski hava gagnligari árin á heilsuna hjá okkum enn fitisýrur, sum koma úr plantum.
Tað finnast ymisk sløg av kostískoyti við lýsi (fiskaolju) við hesum n-3 fitisýrum, og eru tilmælini ymisk alt eftir, hví ein ynskir at taka eitt ískoyti, og ymiskar eru fatanirnar av, hvørjum tað hjálpir fyri.
Omega 3 fitisýrur virka bruna hindrandi, og hetta verður hildið at vera orsøkin til, at fleiri kanningar hava víst, at omega 3 fitisýrur kunnu hava gagnliga effekt á liðagikt. Ein skal tó upp í størri mongdir av omega 3 fitisýrum dagliga fyri at fáa henda gagnliga virkna, umleið 3000 mg av lýsi (fiskaolju). Tær flestu kanningarnar eru gjørdar við liðagikt sjúklingum, og tískil er her tað besta skjalprógvið; fleiri kanningar eru neyðugur fyri at siga nakað viðvíkjandi slitgikt.
Lýsi (fiskaolja) verður eisini tikið fyri at fyribyrgja hjarta-æðra sjúku. Her hava onkrar størri kanningar víst á, at hóskandi nøgd er umleið 1000 mg omega 3 fitisýrur dagliga.
Kanningar verða eisini gjørdar, um lýsi (fiskaolja) kann hava gagnligt árin á ymiskt annað, eitt nú tarmbruna sjúkur, demens, psoriasis, ADHD og tunglyndi, men enn er hetta ikki skjalprógvað.


text:
Kvinnuliðið úr Runavík hevði løgið farna kappingarár, tí liðið fekk bara seks stig, men megnaði tó at fáa onnur hampulig úslit, men síðani eisini nøkur stórtap. Orsøkin var óivað, at liðið var ikki nóg væl fyri á málmanspostinum, og liðið toldi ikki, at lyklaspælarar blivu skaddir. Sama manning heldur fram, men liðið skal styrkjast við málkvinnu og útispælara, sigur formaðurin Niels Petur Bech.
Vit kunnu øll fegnast um, at tey royna at menna hondbóltin í Runavík. Felagið hevur fleiri góð yngri lið, millum annað dreingir 10 ár, sum vunnu steypakappingina í vár. Les meira…
Eingin FM-stevna í kappróðri er um vikuskiftið, gott tað sama, tí róðrarveðrið er alt annað enn gott. Tað hevur gingið frálíkt at avgreiða róðrarnar higartil, tí róðrarveðrið var til vildar, og bátarnir ikki so nógvir í tali, sum onkuntíð áður. Komi at hugsa um FM-róðrarnar í Vági í 2004, tá ið høvuðsdómarin kravdi, serliga fyrstu róðrarnar, at rógvarar skuldu rógva í vesti. Les meira…
Tað er ógvuliga áhugavert at hyggja at hagtølum á heimasíðuni www.drekin.fo . Umframt at síggja, hvørjir bátar hava róð á øllum stevnum aftur til 1973, eru øll úrslit og bestu tíðir at síggja. Til stuttleika havi eg hugt at “søguni” hjá 8-mannaførunum aftur til 1973, og í tveimum umførum hava trettan bátar róð. Á jóansøku í 1988 og á eystanstevnu í 2000. Les meira…
Havi stóran áhuga í og fylgi við, hvussu fjølmiðlar virka sítt tilfar. Tað veri seg, um tað er í bløðum, á heimasíðum ella í sjónvarpi. Hyggi ikki altíð at 3-2 sendingini mánakvøld, men í gjárkvøldið sat eg á Ellisheiminum, har mamma mín býr og hugdi at 3-2 sendingini. Og tað má eg siga, var ovfarin, hvussu væl serliga róðrartilfarið úr Vági varð snikkað til. Frálíkt avrik. Les meira…
Tað kom dátt við, at tá ið hoyrdist í Kringvarpinum leygardagin, at Havnarbáturin ikki slapp at rógva, tí rógvari, sum sat umborð á 10-mannafarinum, hevði longu róð við 6-mannafari. Sjálvur bleiv eg ikki sørt ørkymlaður og keddur, tí slíkt skal sjálvandi ikki koma fyri. Nú eru tvey døgn farin, og eg síggi málið øðrvísi. Rógvarar og nevndir kenna Grein 7 í kappingarreglunum, men kenna tey hana nú rætt, og vórðu møguleikar brúktir, sum standa í Grein 7? Nei, tað vórðu teir ikki, og eg eri vísir í, at varð øðrvísi farið fram, spældi alt væl av.Les meira…
Skrivaði fyri viku síðani, at vit skulu vænta óvæntað úrslit í Vági, tí róðrarøkið er serligt. Fekk rætt. Tað er okkurt við fasta startinum festur í grótkastið, og tað at fara til Suðuroyar og nú bara rógva 1000 metrar hjá stóru bátastøddunum. Drekin við dreingjum hevur verið nær í fleiri róðrum, so tað var lítla óvæntaða úrslitið, at hann vann, men heilt stóra óvæntaða úrslitið var, at Suðuroyingur vann á bæði á Klaksvíkingi og Vestmenningi. Haldi meg síggja á myndinum, at Jannie Dam Jacobsen aftur situr afturi í rongini umborð á Suðuroyingi. Hon átti barn fyri mánaða síðani, og systurin hevur tí stýrt. Hugaligt at fara í myndatólið at síggja, hvørjar myndir ungu hjálparmenninir koma aftur við úr Vági. Hetta takki eg teimum fyri. Les meira…
Føroyingar tosa nógv um veðrið, einki løgið í tí. Veðrið var ringt í vetur við nógvum vindi og nógvum regni. Tá ið sleit í í apríl og mai mánað, fingu vit nógvar vikur við høgætt. Gott veður við sól um dagin, men bítandi kalt um kvøldið niður ímóti frostmarkinum. Høgættin er góð í Havn, men verri er norðanfyri, og ungur maður segði mær fyri nøkrum vikum síðani, at meðan tit hava summar í Havn, sæst kavi í fjøllunum norðanfyri. Kalda høgættin gevur ikki nógvan gróður, og hetta sæst serliga á grasvøkstrinum, sum higartil hevur verið millum lítil og eingin. Trøini, sum ikki krevja so nógvan hita, standa so vøkur. Les meira…
Sum uppískoyti til niðanfyri grein um Gurid Mortensen, eru tíðindini frá VB, at 42 ára gamli Damir Oros skal venja VB kvinnur, og Guðrun á Lágabø kemur at standa í málinum.. Formaðurin í VB Egil Steintórsson sigur, at tey miðja ímóti at útvega tveir útlendskar spælarar, og somu føroysku spælarar frá farna kappingarár halda fram at spæla.Vónirnar eru góður um Sunset liðið í Vági, sigur Egil.
Frá ungum árum havi eg altíð havt serliga virðin fyri hondbóltinum í Vági, tí umstøðurnar hjá VB-spælarum hava verið heilt øðrvísi, enn hjá spælarum norðanfjørðs. Nú siglir stásilligt skip millum Krambatanga og Havnina, men soleiðis var ikki altíð. Tá ið vit fóru til Suðuroyar at spæla, sigldu vit í fýra tímar við Smyrli. Les meira…
Havi altíð vitað, at Gurid hevur leiðaraevni og hevur ótrúliga góða ávikan á eitt hondbóltslið, tí hon slóðar fyri. Júst sum fyrireikingin varð byrjað til landskappingina í fjør, fór annað knæið hjá Gurid úr lið. Hetta var í august mánað. “Knæið hovnaði, men eg roknaði við, at talan var bara um meniskskaða. Fjúrtan dagar seinni fekk eg mær fatur í skinnara og helt fram at venja”, sigur Gurid.
Hetta ljóðar ikki at bera til. Gurid Mortensen úr Vági fekk í gjár boðini frá lækna, at krossband var slitið, og at uttara liðband var skatt.. Tað vil siga, at hon hevur spælt heilt kappingarár við slitnum krossbandi, og hon bleiv á gallaveitsluni í Klaksvík vald til ársins spælara. Gurid fyllir 30 ár í ár, eigur tvey børn, og hon arbeiðir sum fysioterapeutur. Les meira…
Somu bátar hava vunnið allar róðrarnar bæði í Klaksvík og Runvík, men í dag hevði eg roknað við, at drekadreingirnir fóru at taka Jallin, men enn vantar eitt sekund í. Hevði ikki roknað við so spennandi 10-mannafarsróðri, tí sjálvt um Vestmenningur hevur ligið fram við, so metti eg Klaksvíking at hava tak á støðuni. Men tá ið avtornaði var Vestmenningur bara hundrðapartar av sekundi at taka Klaksvíking, ella rættari sagt, Vestmenningur tapti á stokkinum, meðan Suðuroyingur hevur ikki sama stev sum í Klaksvík. Les meira…


text:
Bygdafólk á Signabø bóru týsdagin borgarstjóranum í Havn, Anniku Olsen klagu um larm frá skipum. Útvarpið var við, tá Trina Eysturoy og Jenis á Trøðni bóru borgarstjóranum Anniku Olsen klaguna.
Annika Olsen tók ímóti klaguni og lovaði, at hon skuldi tosað við avvarandi landsmyndugleika. Tí hetta snýr seg um almennu lóggávuna fyri alt landið. Býráðið í Havn samtykti í fjør, at fáa kommunufelagið at heita á Innlendismálaráðið um at gera almennar reglur fyri ljóðdálking fyri alt landið. Annika Olsen lovaði, at hett fór av verða tikið í stórum álvara.
Innslagið var sent í sendingini Summartíð, ið kann hoyrast her, innslagið byrjar um 58 minuttir inni í sendingini.


text:
Symbiosa
Heitið á hesi lítlu myndini er "Symbiosa", ið kemur úr grikskum (sym: felags og bios: lív) og sum upprunaliga er eitt lívfrøðiligt hugtak, ið sipar til organismur, sum eru treytaðar av hvørjari aðrari og sum tessvegna liva í tættari samveru. Hugtakið verður eisini nýtt í breiðari merking um sera tætta samveru millum menniskju. Smiðjan í Lítluvík er í løtuni karmur um eina poetiska perlu av eini grafiskari listaframsýning hjá einum føroyskum-finskum listafólkaparlagið, sum tykist vera farið í listarliga grafiska symbiosu. Tað er ein av okkara fremstu grafikarum, Marius Olsen (f.1963), ið sýnir fram saman við Ilonu Raipala (f.1980), sum í fjør var í starvslæru í Steinprenti eitt tíðarskeið og tó at stórur munur sjálvandi er á úttrykkinum hjá teimum báðum, eru einstøk verk á framsýningini, har eg eina løtu ivaðist í hvør upphavið mundi vera, hann ella hon.
Ilona
Sum heild er eingin ivi um, at tað snýr seg um ávíkavist eitt mannligt og eitt kvinnuligt upphav, men tað er í grundini ikki lætt at føra fram próvgrundir fyri henda varhuga. Ilona Raipala var við á framsýningini "Steinverur", sum var í Steinprenti í fjør og tá tók hon myndevnisliga støði í parlagnum millum mann og kvinnu. Í mun til framsýningina í fjør, er hennara myndaheimur heldur fjølbroyttari í dag, men summar av myndunum hava enn ein femininan dám sum t.d. tann stóra landslagsmyndin, ið er dekorerað við ljósareyðum hjørtum.
Tær bestu av myndunum hjá Ilonu eru eisini tær mest sjálvstøðugu, har hon megnar at halda fast í sær sjálvari og sínum egna lyndi í herligum, grovum og spontanum myndum við grefligum litavali í t.d. pink, brúnum og orange.
Marius
Myndirnar hjá Marius fevna yvir tað fínliga yvir í tað meira ekspressiva, men allatíðina er góðskan eins framúrskarandi og tøkniligi førleikin er eyðsýndur.
Stílurin er "mariuskur" og eyðkent hansara heilt egni við einføldum landslagslýsingum við onkrum fremmandevni t.d. elsteyrum, ella pílum, ið órógva totala tómleikan. Tó at myndirnar eru so einfaldar sum tær eru, eru tær huglagstungar og løddar av spenningi á ein hátt, ið minnir eitt sindur um myndirnar hjá danska málaranum Vilhelm Hammershøi og um mystisku symbolistisku landsløgini hjá norska Edvardi Munch og finska Akselli Gallen-Kallela. Tú ivast onga løtu í, at hesar myndirnar hava norðurlendskan uppruna við øllum, sum tað inniber av eksistentiellari tyngd og dapurleika. Myndirnar "Máni" og "Linjan" eru millum bestu listaverkini, eg havi sæð yvirhøvur í ár og tey vera bestemt ikki verri av, at tey onkursvegna tykjast skyld Steffani Danielsen. Tær tríggjar myrku myndirnar, ið hanga uppi á loftinum sum ein triptykon, fara ikki frá mær heldur.
Symbiosan hjá Mariusi og Ilonu er væleydnað og verður viðmælt øllum at skunda sær oman í Smiðjuna í Lítluvík áðrenn framsýningin endar 1.september. Framsýningin er opin dagliga frá klokkan 14.00 til 19.00.
(KP)


text:
Løgtingið hevur í dag mánadagin 22. juni 2015 samtykt framløgdu broytingarnar í lógini um grind og eru broytingarnar til lógina lýstar sama dag. Lógin fær sostatt gildi frá týsdegi 23. juni 2015. Broytingar og samanskrivaða lógin .............
Broytingarnar ķ grindalógini, sum vóršur samtyktar į lųgtingiš ķ dag 22. juni 2015 og hevur lųgmašur ķ dag tann 22. juni 2015 lżst lógina į Kunngeršarportalinum. Broytingarnar ķ lógini fįa gildi tżsdagin 23. juni 2015.
Lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um grind og annan smįhval (Grindalógin)
Samsvarandi samtykt Lųgtingsins stašfestir og kunnger lųgmašur hesa lųgtingslóg:
§ 1
Ķ lųgtingslóg nr. 56 frį 19. mai 2015 um grind og annan smįhval, sum broytt viš lųgtingslóg nr. 73 frį 22. mai 2015, verša gjųrdar hesar broytingar:
1. § 11 veršur oršaš soleišis:
"§ 11. Amboš, hjįlpitól ella flutningsfųr, sum verša brśkt at órógva, darva ella forša einum grindadrįpi sambęrt § 9, skulu inndragast, uttan mun til hvųr hevur ognarręttin, tį 1) brśkarin hevši ręšisręttin į ambošunum, hjįlpitólunum ella flutningsfųrunum, og
2) brśkiš av teimum er brot į § 9 ķ hesi lųgtingslóg, ella reglur, įsettar viš heimild ķ hesi lųgtingslóg. Stk. 2. Reglurnar um inndrįtt ķ borgarligu revsilógini eru annars galdandi.
2. § 13, stk. 5, 2. pkt. veršur oršaš soleišis: "Tey ķ ręttargangslógini nevndu tiltųk ķ kap. 68 um avhoyring, kap. 69 um handtųku, kap. 70 um varšhaldsfongsling, kap. 72 um at leggja hald į og kap. 73 um rannsakan kunnu nżtast ķ sama mun sum ķ statsadvokatmįlum.
§ 2
Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd.
Ķ Tinganesi, 22. juni 2015
Kaj Leo Holm Johannesen (sign.) lųgmašur
Samanskrivaša lógin um grind og annan smįhval - nevnd grindalógin, sęst viš at trżsta į leinkjuna:
Grindalógin


text:
Klokkan var farin av tíggju tá HB og B68 brustu saman, og hóast drápuliga tíðspunktið høvdu nøkur leitað sær í Gundadal og fleiri løgdust til.
Stóru spælarin í dag var Rebkka Benbakoura sum við reinum hatrikki staðfesti sítt risa stóra potentiali. Longu tá ellivu minuttir vóru leikti var hon send avstað og sendi bóltin í málið.
Toftagentur komu betur við sum hálvleikinum leið, men vit vóru neyvari tá ástóð og útbygdu leiðsluna sjey minuttir fyri hálvleik. Aftur var Rebkka Benbakoura send avstað eftir gott smáspæl, og ísakalt sendi hon bóltin í málið.
Rebekka fulgjørdi sítt hatrikk seks minuttir inni í seinna hálvleiki og var eingin vegur aftur hjá gestunum. Fimm minuttir eftir var 4-0 og hesuferð var Milja seinast á bóltinum.
Laila Pætursdóttir minkaði um munin fyri gestirnar beint á tímaslagnum, men bara tveir minuttir seinni fingu vit brotsspak. Liljan av Fløtum var trygg og umsetti til mál.
Eitt mál kom afturat. Rúna Olsen bleiv spæld í gjøgnum og við góðum skoti pyntaði hon um úrsltiið til endastøðuna 5-2.
Eftir dystin kundu kvinnurnar læta seg heiðra sum bronsu vinnarar. Saman við silvuheiðursmerkjunum í steypafinaluni mugu vit bara staðfesta, at ársúrslitið er avgjørt góðkennt.
Samstundis sum vit fegnast um flotta úrslitið hjá okkara kvinnum, fara vit at ynskja EB/Streymur/Skála hjartaliga til lukku við greipuni.
Koyr á, HB !!!!
HAGTØLINI
Kvinnur, 20. umfar: leygardagin 7. oktober 2017 kl. 10.00 í Gundadali
HB – B68 5-2 (2-0)
1-0 Rebkka Benbakoura 11’
2-0 Rebkka Benbakoura 38’
3-0 Rebkka Benbakoura 51’
4-0 Milja R. Simonsen 56’
4-1 Laila Pætursdóttir 60’
5-1 Liljan av Fløtum 62’
5-2 Rúna Olsen 75’
Liðið: Simona Heinsen – Julia Naomi Mortensen (Poula Andreasen 75), Nadja Johannensen, Milja R. Simonsen, Ninna Hansen, Ása á Reynatúgvu (liðsk.), Jónvá Hentze, Lea Hansen, Sara Lamhauge (Marjun undir Kletti 46), Rebkka Benbakoura og Sólrun Thomsen (Liljan av Fløtum 46)
Óbrúktir eykaleikarar: Maria Elsudóttir – Alda av Skarði og Julia Helena Henriksen
Venjari: Allan Dybczak
Hjálparvenjari: Gisli Sveinbjørnsson
Dómari: Rani A. Skaalum
Hjálpardómarar: Ottar í Funningsstovu og Kristian Dam
Myndir: Rakul Hansen