text:
Tað er nógv virksemi á stovninum um dagarnar. Vit perla, seyma, klippa, tekna, mála, líma, spæla, viðhvørt alt ísenn. So av og á kann tað verða eitt sindur svansut. Tí vilja vit hava, at børnini eru í klæðum, sum tola at gerast skitin og vát. Vit gera dagligar túrar út av húsinum antin øll saman ella í minni bólkum. Ofta verður farið oman í fjøruna ella út um Klaksvíkina, har tað er frítt hjá børnum at spæla. Vit vitja eisini tey almennu spæliplássini, fótbóltsvøllin, fimleikarhøllinar, bókasavnið o.l. Garðurin hjá okkum verður eisini nógv nýttur. Vit hava fingið nýggjar leikur til garðin. Garðurin er deildursundur soleiðis, at tey smáu, 0-3 ára gomlu, hava ein part fyri seg sjálvan.
Morgunmatur
Frá kl.7.30 til kl. 8.30 er felags morgunmatur inni í køkinum. Tað er umráðandi, at tit siga okkum frá um barn títt ikki hevur etið morgunmat heima. Vit hava havragreyt, havragrýn, cornflakes og rugbreyð. Ynskist annað, kann tað takast við heimanífrá. Tað er felags móttøka úti í Gongini, í Grønustovu og í Gulustovu. Hurðarnar til Stórustovu vera latnar upp kl. 7.30, soleiðis er møguleikin hjá tykkum, at leggja klæðir, matpakka o.a inn.
Samling
Hvønn morgun kl. 10.00 samla vit børnini stovuvís. Vit syngja sunnudagsskúla- og aðrar barnasangir, biðja Faðir Vár, lesa søgur, spæla spøl, børnini greiða frá ymiskum o.a. Undantikið mánadag, tá hava vit felags samling úti í gongini.
Matpakki/frukt
Til kl.12.00 skal barnið hava matpakka við heimanífrá. Øll børnini fáa frukt frá barnagarðinum kl.15.00. Børnini fáa mjólk og ella vatn til máltíðirnar. Borðbøn verður sungin, áðrenn matpakkin verður etin. Dentur verður lagdur á, at mat-pakkin er sunnur, fjøltáttaður og innbjóðandi fyri barnið.
Matdagar
Einaferð um vikuna hevur hvør stova sær kalt borð. T.v.s hendan dagin hevur barnið ikki matpakka við, men onkran viðskera, breyð ella smør. Ein listi verður hongdur upp, at skriva seg á. Børnini hjálpa til at leggja á føt og at smyrja sjálvi. Umleið einaferð um mánaðin er tað heitur matur, ístaðin fyri kalt borð, sum á sama hátt verður tilgjørdur saman við børnunum. Foreldrini gjalda kr. 25-30 pr. barn.
Leika
Barnið kann gott hava leiku heimanífrá við í barnagarð. Tó er ikki loyvt at hava súkklur, renni-hjól og rulluskoytir við. Starvsfólkið tekur sær onga ábyrgd av, um tað verður burtur ella skaði kemur á leikurnar.
Svimjing
Vit hava møguleika at svimja eina ferð um vikuna. Hetta er eitt tilboð, sum vit bjóða, soleiðis at børnini, gerast trygg við vatni. Við fara 1 vaksin við 1-3 børnum í barnagarðsaldri, og 2 vaksin við 5-6 børnum í forskúlaaldri. Børnini fáa ein seðil heim við, tá teirra túrur er at svimja. Minnist til at seta navn á arm-/svimjiringar, í hand-klæði og klæðir. Børnini minnast ikki altíð til, hvat tey hava við sær, og ringt er hjá tí vaksna at vita, hvør eigur hvat. Fyri at gera svimjingina tryggari, er altíð ein vaksin afturat, sum er uppi á landi, hvar betur yvurlit er.
Skiftiklæðir
Sum sagt, so eru vit nógv úti, og vilja vit tí hava, at barnið er ílatið eftirumstøðunum og hevur skiftiklæðir við, helst eitt sett liggjandi í kurvini. Regnklæðir/ kavaklæði og gummistivlar kann verða liggjandi allavikuna í barnagarðinum.Tey børn, ið brúka blæðu, hava hesar við sjálvi. Minnist til at seta navn í klæðini. Nógv børn eiga eins klæðir, og støddin er tann sama.


c: text/html

text:
"Eitt veruligt ævintýr" er ein stuttligur og spennandi sangleikur, ið fer fram í tveimum heimum – einum ævintýrheimi og so eisini so eisini í einum veruligum, vanligum skúla. Vit hitta allar teir kendu ævintýr’figurarnar’, t.d. Snjóhvítu, Øskufíu og stjúksystrarnar, Tornarósu, Prinsin á hvíta hestinum, Hans og Gretu, Klokkublómu, Reyðhettu, Gandaspegilin, Veiðimannin og fleiri onnur. Tá Gandaspegilin av óvart kemur at nevna, at hann kann senda ævintýrfólk inn í ’veruleikan’ fyri óndu stjúksystrunum hjá Øskufíu, verður alt ein ruðuleiki. Systrarnar fara ígjøgnum spegilin inn í veruleikan – beint inn í ein vanligan skúla. Tær koma skjótt í hóslag við Grímhild, Óðin og teirra harkalið, og so hendir mangt og hvat.
Tað eru lærararnir, Bárður á Lakjuni og Marjun Djurhuus, ið hava sangleikin undir hond. Leikurin er leystliga týddur úr enskum. Bárður hevur gjørt orð og løg til sangirnar og lagt tónleikin til rættis.
Leikurin verður sýndur í Løkshøll mikukvøldið 11. apríl kl. 19.00.
Atgongumerki kunnu keypast frá Kunningarstovunum í Fuglafirði og Runavík, og fáast annars til keyps 1 tíma undan sýning.
Kostnaður 100 kr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Á sumri 1967 varð ein ung norsk genta myrd í Havn. Fyrrverandi sjeikurin hjá 22 ára gomlu Ann Alfredsen skeyt hana og síðan seg sjálvan í einari íbúð við Gripsvegin.
Skelkurin var lemjandi, tí hetta var fyrsti morðtilburður í Havn í meira enn 300 ár. Ann Alfredsen kom blaðung til Føroyar at arbeiða sum hárfríðkanarkvinna. Hon var avhildin og gjørdist brátt ein býarmynd í Havn.
Vinfólkini flokkaðust um hina vøkru "Norsku Ann," sum hon á mannamunni varð nevnd. Hon gjørdist ímyndin av øllum tí, sum eyðkendi tey kátu 60-árini, og slóðaði helst fyri einari kvinnufrígering, sum ikki var komin í Føroyum.
Vit fáa søguna um gentuna úr Årdalstangen, ið fekk so grumma lagnu í einum landi, har friður valdaði. Vinkonur og onnur, sum minnast hana, greiða frá í sendingini. Vit hitta eisini eina systir hennara í Noregi.


text:
“Fuck. Seriøst, Lorrimor? Veruliga? Eg ferðist til Ravengro fyri at finna útav hvussu tú doyði, og hetta er tað tú bjóðar mær? Eitt vanligt hús, ein vanlig dóttir, ein vanlig fjøld sum enn ræðist teg tí tey ikki skiltu teg? Tað er eitt undur at tú ikki keddist til deyðis. Eg eri vónsvikin. Væntaði ikki at ein maður sum tú hevði tílíkar trongdir; at eitt sinn sum títt søkti ugga í tí normala. Hetta er ikki okkara heimur. Ravengro er ikki heim til menn sum okkum.
Og hvat fræta er tað við hesum líkberarunum?”
“Pyas er ein góður maður. Ein góður maður sum ber megina hjá gudunum. Hann fer ikki at halda longi. Ustalav hevur sæð túsundavís av hansara slagi; 1000 ár av hansara slagi. Hann fer ikki at verða eini maðurin sum ger munin. Clerics, paladins, crusaders… tey og teirra áh so guddómliga kraft hava havt sín møguleika. Tey dumpaðu. At leggja nakað álit á hansara typu aftaná alla hesa tíð er ein farce. Tey kunnu ikki grøða sjúkuna ið etur at hesum landinum. Hann er hvørki tað Ustalav tørvar ella hevur uppiborið.
Men forbanna góður at drepa spøkilsir, tað skal hann eiga.”
“Tonya. Heh. Daman sum hevur ‘lítillátin’ skriva yvir sær við eldstavum. Hon er ‘banna góð til at forsvinna og sníkja, men tá ið man fyrst er komin andlit til andlit við hana sæst at okkurt er galið. Fann útav hvat tað var fyrstu ferð eg hugdi at sárunum hjá henni: gentan er hálvur vampyrur. Hetta letur til at plága hana. Typiskt dhampir. Altíð so fuckin’ dramatiskir. Hon skilur ikki gávuna hon er fødd við. Royndi at tosa við hana. Tonya er av rætta slagnum. Tilbiðir Pharasmu, hatar undead. Møguliga seg sjálva eisini. Um hon viðurkendi sínar viðføddu eginleikar kundi hon verði júst tað Ustalav hevur brúk fyri. Hvat hevði eg ikki givið fyri at havt hennara gávur. Hon tyktist í tað minsta nøkulunda móttakilig tá ið vit prátaðu.
Men vit kunnu so onki gera fyri Ustalav um vit bæði doyggja av einum rottubiti. Um eg doyggi av einari fuckin’ rottukynssjúku so spøki eg Tonyu. Lítla vampyr-yngli skal verða takksamt fyri at eg tími at fjálga um hana. Hennara heilsa er skræpa. Hon hevði verði sterkari um hon bara góðtók sín uppruna. Shit. Eg hevði sikkurt verði øgiligur sum spøkilsi. Og har er ikki ein skid Tonya kundi gjørt við meg. Punk ass bitch.”
“Tim er ein fuckin’ idiot. Nei, altso soleiðis reint kliniskt. Maðurin er menningartarnaður. Eg haldi at pápi skapti mikrobiskt lív í sínum laboratorium gløggari enn hann. Hann er so seinkaður, at hann hevði vilst í spennitroyggjuni hann skuldi verði ílatin. Áh guð, hvør letur hann í um morgunin? Eg nokti at trúgva at maðurin finnur útav skjúrtum. Trý hol eru ov mikið til hatta sinni. Og nú man hugsar um hol, hetta dylhøvdið eigur børn?! Eg vil als ikki vita hvussu tað hendi.
Mær lystir tó at vita hvat samband hann hevði við Lorrimor. Tim letur til at virða mannin høgt, men hann er so heilablástur at eg ikki kann líta á nakað hann sigur. Hann sær heimin ígjøgnum sítt egna filtur. Tim vrøvlar okkurt um at hann skal savna pengar saman fyri at leyslata konu sína, men dugir (sjálvandi) ikki at greiða nærri frá hesum. Mær dámar hann onki, og hann ei heldur meg. Tað er tó ikki hansara fjákalótir sum irritera meg. Well, ikki bert tær. Hann hevur hatta persónliga eyðkennið sum bert tey veruliga tápuliga hava: hann er idealist. Hann er ein idealistur við óvanliga kvikum beinum og einum hvassum svørði. ‘Heimurin er tað vit gera hann til,’ segði hann mær. Tankin sæst aftur á honum. Hann er kvikur at loypa til svørðið um neyðugt. Men hann hugsar øvugt. Vit eru tað umheimurin gjørdi okkum. Tað veit eg. Lysti at vita hvønn ræðuleika Ustalav framdi fyri at skapa Tim. Og hvat hendir tá ið Ustalav brýtur hann.
Á nógvar mátar er Tim vandamiklasti persónurin eg havi hitt síðani eg kom til Ravengro.”
“Okay, Fabio er alright. Hann goymir okkurt, men hann er alright. Ein maður má sleppa at halda okkurt privat.”


text:
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI | SÁLMARNIR 45-51
Jehova vísir ikki einum sundurbrotnum hjarta frá sær
Dávid skrivaði Sálm 51, eftir at Natan profetur hevði gjørt vart við álvarsligu syndina, Dávid hevði framt við Batsebu. Samvitskan sló Dávid, og hann játtaði eyðmjúkur sína synd. – 2Sá 12:1-14.
Dávid hevði syndað, men tað bar enn til at fáa andaliga heilsubót
51:5, 6, 10-14, 19
Áðrenn hann angraði og játtaði sína synd, plágaði samvitskan hann
At missa Guds tokka píndi hann so nógv, at hann kendi seg sum ein mann, hvørs bein vóru sorað
Honum longdist eftir at fáa fyrigeving, andaliga heilsubót og at kenna ta gleði, hann áður hevði kent
Hann bað eyðmjúkur Jehova hjálpa sær at akta
Hann var vísur í, at Jehova fór at fyrigeva honum


text:
Afganistan er ímillum Miðasia og Indianes og hevur tí havt stóran týdning hermálsliga. Tí hevur í øldir verið barst um yvirræðið í landinum, og serliga bretar og seinni russar hava verið grammir at taka landið. Landslagið er ógvuliga fjølbroytt og skiftandi, við albeittum grasfløtum, sløttum steinoyðimørkum, stórum vøtnum og høgum fjøllum. Fáir og vánaligir vegir eru í landinum, og har er eingin jarnbreyt. Afganistan er av fátækastu londum í heiminum.
Eftir terrorálopi á World Trade Center í New York í 2001, gjørdi USA saman við teirra sameindu innrás í Afganistan og koyrdu Taliban stýri frá. Hetta hevur ført til, at seinastu nógvu árini hevur blóðugt borgarakríggj syndrað landið.
Í 1979 tóku sovjetskar herdeildir seg inn í Afganistan at hjálpa nýggja kommunistastýrinum í Kabul. Islamsk uppreistrarlið, ið nevndu seg mujahedin, hildu ímóti russum, og hart kríggj brast á. Í 1989 noyddu tey sovjetsku herdeildirnar at taka seg aftur, og í 1992 hevði mujahedin valdið í øllum landinum. Alt fyri eitt vórðu strangar islamskar lógir settar í gildi; men innanhýsisstríð brast á í mujahedin, og borgarastríð herjar framvegis í landinum.
Fleiri enn 20 fólkasløg búgva í Afganistan. Fyri sunnan eru pashtunar, ella afganar, ið er fjølmentasta fólkaslagið. Landið eitur eftir teimum, tí at teir hava havt ræði í landinum seinastu 200 árini. Í stórbýunum og á bygd í landnyrðingspartinum búgva tadjsjikar, ið tala dari, sum er skylt við persiskt, flestu teirra eru keypmenn. Hazarar búgva mitt inni í landinum.
Turkmenar í Norðurafganistan duga væl at veva teppi. Teppini verða knýtt og vovin við hond av mjúkari ull av karakulseyði, mynstrini eru vanliga reyð, brún og reyðbrún. Mest eru tað konufólkini, ið veva teppini, sum verða nýtt til saðilsklæði, tjaldforhang og bønarmáttur
Næstan allir afganar eru muslimar. Børnini verða lærd um islam bæði í bygdarmoskuni og í skúlanum. Ungdómurin gongur í madrasah, ein átrúnaðarligan miðnámsskúla. Her lærir hann at duga long brot úr Koranini uttanat og granska gudfrøði, islamskar lógir og skilvísi.
Um 2 milliónir flakkfólk eru í Afganistan. Lætt er á at skyna, hvørji flakkfólkini eru, tí at øll hava tjøld, ið eru ymisk í sniði og á liti, seymað úr lørifti ella húðum eftir aldagomlum siðvenjum.
Miðasia er langt burtur frá heimshøvunum. Vindurin er turrur, og har er lítið avfall, so nógvastaðni er lendið kargt og berligt. Av tí at ógvuliga turt er bæði vetur og summar, eru skerpingur og turkur stórir trupulleikar hjá bóndunum. Fyri norðan eru víðar grasfløtur, nevndar steppur. Miðskeiðis eru tvær stórar oyðimerkur, Kyzilkum (Reyðisandur) og Karakum (Svartisandur). Fyri sunnan eru langir, høgir kavataktir fjallaryggir, sum ganga suður at Himaleia. Alt Miðasia, tá ið Afganistan er frá, var partur í gamla Sovjetsamveldinum. Ídnaðarmenning og felagslandbúnaður hava elvt til stórar broytingar í hesum londum. Í gomlum døgum vóru bara flakkfólk her
Í 1991 fell kommunistastýrið í Sovjetsamveldinum, og londini í Miðasia fingu sjálvræði. Tá ið londini vóru uppi í Sovjetsamveldinum, ið varð miðstýrt úr Moskva í Russlandi, búsettu mangir russar seg her, og russiskt trokaði burtur málini í hesum londum. Nú stríðist fólkið at vinna rættindini aftur og at menna mentan og samleika.
Nógv olja og nógv gass eru í norðaru londunum í Miðásia. Kasakstan er farið at pumpa olju upp úr einum av heimsins størstu oljukeldum í Kaspiskahavi. Turkmenistan er farið at vinna út gass úr ovurstórum gassøki uppi á landi. Peningatrot og ov lítil yrkislærd arbeiðsmegi hava við sær, at seint gongur at menna oljuvinnuna.
Aralvatn, sum einaferð varð fjórðstørsta vatn í heiminum, er í ferð við at torna upp. Náttúruvanlukkan stendst av, at áirnar Amu-Darja og Syr-Darja, sum renna í Aralvatn, verða veittar á dyrkilendi. Stórt øki liggur nú turt og er púra ónýtiligt, tí tað er hult í sanddusti og salti, sum rýkur í vindi og ger stóran skaða.
Kaspiskahav er størsta vatn í heiminum, tað er 371.000 km2 í vídd, og fimm lond eru uttan um tað. Vatnið er í støðugari minking, og fjarar samstundis. Har er nógvur fiskur, m.a. styrja, ið er dýrur fiskur, tí í kvennfiskinum eru nógv rogn - russiskur kaviarur. Fiskastovnarnir eru hóttir av ovveiðu og nógvu dálkingini, m.a. av oljuvinnuni í Baku.
Mong fólkasløg búgva í Miðasia. Upprunaligu fólkasløgini eru kashakar, turkmenar og usbekar, sum eru turkisk fólkasløg, og tadsjikar og afganar, ið eru eysturiransk fólkasløg. Øll hava tey sínar sermerktu húgvur, ofta vovnar úr silki og prýddar við mátaðum mynstrum.
Mong fólk í Miðasia eru flakkfólk og fara víða um við fenaði sínum eftir beitilendi. Flakkfólkini búgva í tjøldum og eiga fáar ognarlutir, tí at tey javnan skulu flyta. Tey lívbjarga sær við at halda dýr sum kamelar, seyð og geitir, og soleiðis fáa tey mjólk, kjøt og ull. Sumt verður selt, men meginpartin hava tey eftir sjálv. Flakkfólkini eru alsamt á ferð og steðga bara á í býum, tá ið tey skulu keypa og selja.
Islam er størsti átrúnaður í Miðasia. Hann kom higar fyrst í 8. øld. Tá ið Miðasia stóð undir Sovjetsamveldinum, var átrúnaðurin hildin niðri, og muslimskir brúdleypssiðir vórðu bannlýstir. Fólkið helt tó alla tíðina fast um átrúnað sín og dýrkaði hann í loyndum; og tá ið kommunisman fall, blómaði átrúnaðurin upp aftur.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Kabul
Vídd: 652.090 km2
Fólkatal: 28.395.716
Alment mál:
pashtu og dari persiskt
Átrúnaður:
islam 99% (sunni 80% shia 19%) aðrir 1%
Stýrirlag: Islamiskt lýðveldi
Gjaldoyra:
afgani (AFG)


text:
Roknskaparlógin
Á hvørjum ári áðrenn juni mánaði er farin afturum, leggur landsstýrið fyri Løgtingið tann samlaða landsroknskapin fyri undanfarna fíggjarár. Landsroknskapurin skal í uppsetingini fylgja fíggjar- og eykajáttannarlógum fyri árið, sum talan er um, og skal fevna um allar inntøkur og útreiðslur landsins fyri farna fíggjarár. Somuleiðis ogn og skuld landsins og broytingunum hesum viðvíkjandi í árinum.
Roknskaparlógin kann lesast her.
Sí roknskaparskipan og kontuskipan landsins undir Gjaldstovuni her.


text:
Tjóðveldi merkir fólkaræði • Veruligt frælsi og ábyrgd • Frælsi, fólkaræði, javnrættindi, samhaldsfesti og burðardygd • Hugsjónarliga vágskálin
Tjóðveldi er ein hugsjón, ein rørsla og ein politiskur flokkur, sum stríðist fyri at skipa Føroyar sum eitt sjálvstøðugt og frælst land í heiminum við fólkaræði og javnrættindum fyri alt fólkið í landinum. Í Tjóðveldi savnast fjølbroytt og ymisk fólk um eina hugsjón og um grundleggjandi virðir, mannarættindi og mál, sum skulu fremjast.
Tjóðveldi merkir fólkaræði
Í stevnu floksins verður sagt í fyrstu grein: “Føroyska tjóðveldið verður stovnsett við fólkaræði í politiska, vinnuliga, sosiala og mentanarliga lívi landsins. Einki útlendskt vald eigur nakran rætt til ræði og ognir í landinum. Føroyar verða loystar úr øllum útlendskum bondum, soleiðis sum føroyska tjóðin avgjørdi á fólkaatkvøðuni 14. september 1946. Heldur ikki eigur nakar einstaklingur ella nøkur serstøk stætt framíhjárætt til vald landsins og ognir. Føroyingar allir eiga somu samfelagsrættindi og hava somu samfelagsskyldur.”
Tjóðveldi merkir sostatt fólkaræði. At tjóðin – fólkið – hevur valdið. Og at fólkaræði og javnrættindi eru galdandi í øllum samfelagsins lutum.
Javnrættindi skulu vera millum tjóðir til at taka egnar avgerðir og at stjórna egnari framtíð og egnum tilfeingi. Og hetta er óloysiliga samantengt við, at somu javnrættindi skulu galda millum fólkið, ið er tjóðin: Frælst fólk í frælsum landi, har øll eiga rættin at liva og virka við sømd og javnbjóðis treytum.
Grundvirðið hjá Tjóðveldi er, at øll eiga sama rætt og sama frælsi at velja, virka og mennast, tað veri seg í politikki, í sínum lívsvalum, í vinnu, í útbúgving, í mentan og í sosialum viðurskiftum, sama um vit eru kvinnur ella menn, ung ella eldri, rík ella fátøk, bera brek ella sjúku, búgva ymsastaðni í landinum, hava ymsan húðarlit, uppruna, trúgv og áskoðan, og sama hvussu vit eru fødd í hendan heim og hava valt at liva okkara lív.
Veruligt frælsi og ábyrgd
Tjóðveldi byggir á eina fevnandi frælsishugsjón. Mótsett útihýsandi frælsisfatanum, har frælsi verður fatað sum frælsi FRÁ at taka ábyrgd og á, at frælsi hjá einum er bygt á mist frælsi hjá øðrum, byggir Tjóðveldi á, at frælsi er ábyrgd og verður vunnið í felagsskapi, og at okkara frælsi er treytað av frælsinum hjá næstanum.
Hetta frælsið er frælsi TIL at taka egnar avgerðir, at standa við tær og til svars fyri tær. Tað er frælsi til at virka saman við øðrum á jøvnum føti. Hendan fevnandi frælsishugsjónin, har fólk í felag taka ábyrgd av at skapa felags kor, rættindi og møguleikar, hevur skapt øll verulig framstig í heiminum, og hendan frælsishugsjónin hevur skapt alt tað, sum er okkum dýrabart: Mentan, mál og virði, vinnumøguleikar, rættin til okkara tilfeingi, javnrættindi, vælferð og trivnað, skúla og útbúgving, vegir og samferðslu – umframt hug, dirvi og sømd í okkara egna landi.
Tjóðveldishugsjónin byggir sostatt á
Tjóðskaparligt og politiskt frælsi: Føroyingar eiga sama rætt og frælsi sum aðrar tjóðir at velja, virka og mennast í heiminum. Vit skulu samstarva við hvønn, vit vilja, og taka somu ábyrgd í heiminum sum onnur. Okkara mál, mentan og samleiki skulu virðast og mennast á jøvnum føti við onnur. Øll eiga rættin at taka avgerðir og at skipa seg í felag og soleiðis hava ávirkan á samfelagið og egið lív.
Persónligt frælsi: Hvør einstakur eigur sama rætt og frælsi til at velja, virka og mennast, um vit taka við somu skyldum og ikki gera okkum inn á frælsið hjá øðrum.
Sosialt frælsi: Frælsi og samhaldsfesti eru samantvunnin. Vit hava felags ábyrgd at tryggja øðrum somu rættindi, frælsi og møguleikar og rættin at skipa okkum í felag.
Vinnuligt og fíggjarligt frælsi: Ongin stætt ella einstaklingur eigur framíhjárættindi í samfelagnum. Øll eiga rætt at taka lut og at bjóða seg fram eftir somu treytum til at vinna og skapa úr samfelagsins tilfeingi og møguleikum.
Fyri Tjóðveldi er tjóðskaparligt, politiskt, persónligt og sosialt frælsi sostatt fortreytin fyri fíggjarligum og búskaparligum frælsi. Tá vit taka ábyrgdina og vinna okkum somu rættindi og møguleikar at taka egnar avgerðir, kunnu vit skapa veruligt fíggjarligt og búskaparligt frælsi. Henda hugsjónin ger upp við hugsanina um, at fyrst skal fíggjarligt frælsi vera, og síðan kunnu vit taka ábyrgd og fáa somu rættindi og møguleikar. Var tann hugsanin galdandi allastaðni, hevði ongin tjóð, ongin persónur ella nakar samfelagsbólkur vunnið sær sjálvstøðu og rættindi.
Søguliga byggir Tjóðveldi hinvegin á ta sannroynd, at tá tjóðir hava vunnið sær frælsi og javnrættindi, hava tær ment sítt fíggjarliga og búskaparliga frælsi. Tá samfelagsstættir hava vunnið sær politiskt frælsi og rættindi, hava tær broytt sínar umstøður og vunnið sær fíggjarligan framburð, og tá einstaklingar og samfelagsbólkar hava vunnið sær myndugleika og somu rættindi, hava teir ment sínar fíggjarligu møguleikar.
Frælsi, fólkaræði, javnrættindi, samhaldsfesti og burðardygd
At fremja tjóðveldishugsjónina, virðini og málini er ongantíð eitt liðugt ella avmarkað verk. Frælsi skal skapast, tryggjast og endurskapast hvønn dag, um tað skal hava veruligt og varandi virði.
Í stevnu floksins og í stevnumiðunum ganga hesi hugsjónarligu virði – sum hava alheims gildi – aftur í øllum teimum politisku hjartamálunum og ítøkiliga politikkinum:
- Frælsi
- Fólkaræði
- Javnrættindi
- Samhaldsfesti
- Burðardygd
Harumframt liggur málið um at menna føroyskar førleikar í einum nútímans, altjóða heimi sum ein áhaldandi drívmegi undir øllum tí politiska arbeiðinum.
Hesi grundvirði og mál binda politikkin hjá Tjóðveldi saman á øllum økjum: Í tjóðskaparmálum, í altjóða samstarvsmálum, í rættindamálum, í búskaparpolitikki, í vinnumálum, í sosial- og heilsupolitikki, í mentanarmálum, í útbúgvingar- og granskingarmálum, í umhvørvis- og orkumálum, í økismenning, í ungdómspolitikki o.s.fr.
Hugsjónarliga vágskálin
Tjóðveldi vigar støðugt síni politisku mál og sínar ítøkiligu avgerðir á hesi hugsjónarligu vágskál:
- Fremur tað fullveldi fyri tjóðina?
- Fremur tað frælsi fyri øll?
- Fremur tað fólkaræði?
- Fremur tað javnrættindi hjá øllum?
- Fremur tað samhaldsfesti?
- Fremur tað burðardygd?
- Fremur tað føroyskar førleikar í einum nútímans heimi?


text:
Í fyrstuni gongur mesta arbeiðið fyri seg í skúlastovuni. Lærarin kann geva A-tekstirnar fyri heima, og ein styrki við sBókini er, at næmingarnir kunnu venja úttaluna heima. Eisini er møguligt at lata tey arbeiða við nøkrum av uppgávunum við beinleiðis aftursvari.
Í 1. parti (kap. 1-7) er endamálið, at næmingarnir fáa eina kenslu av, at teir longu megna at úttala tey mest umráðandi ljóðini, og at teir uttan stórvegis trupulleikar skilja heildina í tekstunum. Tí eru tekstirnir serliga grundaðir á gjøgnumskygd orð, sum næingarnir kennast við.
Dentur verður lagdur á úttaluna, og við sBókini kunnu næmingarnir lurta aftur og aftur, steðga á, taka upp aftur sjálvir, lurta aftur o.s.fr., samstundis sum teir síggja orðini á skíggjanum. Bæði heima og í skúlanum.
B-tekstirnir og kunningartekstirnir kunnu t.d. lesast leysliga, og til ber at viðmerkja lyklaorð ella gera samandrátt sum viðmerking til tekstin. Hetta kann t.d. gerast í bólki ella einsæris.
Til ber eisini at nýta myndir frá internetinum afturat myndunum, sum eru í Fransktbókini.
Í 2. parti (kap. 8-12) verður dentur framhaldandi lagdur á úttalu og mest grundleggjandi mállæruna. Samstundis verður farið undir at samskifta við einføldum svarum til spurningar um tekstin. Svarini kunnu skrivast í viðmerkingarnar til hvønn tekst.
Í 3. parti (kap. 13-36) eru tekstirnir eitt sindur longri og byggja á grundleggjandi gerandisligt orðfeingi. Strembað verður eftir at víðka orðfeingi, mállæruvitan og lesi- og samskiftisførleika. Lærararnir lær at gera samandrátt av teksti, samrøðan verður víðkað til kjak, venjingarnar verða meira krevjandi, og einføldu umsetingaruppgávurnar verða skiftar út við aftursøgnir. Heima kunnu næmingarnar skriva lyklaorð til kjak ella samandrátt, soleiðis at heimaarbeiði verður meira fjølbroytt. Slíkar uppgávur kunnu skrivast og goymast í viðmerkingunum í sBókini.
Bæði í 1. og 2. parti verður mælt til at geva næmingunum tekstirnar við tilhoyrandi spurningum og mállæru fyri heima. Venjingarnar skulu tó í størstan mun verða gjørdar í skúlanum. Mongu samvirknu uppgávurnar kunnu brúkast ymiskt: Næmingarnir kunnu arbeiða við teimum hvør sær, í pørum, ella flokkurin kann gjøgnumganga tær í felag. Samvirknu uppgávurnar kunnu gera undirvísingina eitt sindur fjølbroyttari, t.d. kunnu næmingarnir arbeiða eftir eini tíðarfreist, soleiðis at teir kanska ikki náa allar uppgávurnar, men tó nakrar innan hvørt evni.
Tað er umráðandi at halda fram og útbyggja arbeiðið við myndafrágreiðingum. Sum variatión kunnu næmingarnir t.d. skriva lyklaorð ella fyrireika eina myndafrágreiðing heima við íblástri frá "Pour parler d’une image."
Somuleiðis er umráðandi at halda fram við lurtivenjingum. Næmingarnir kunnu til dømis lurta eftir onkrum teksti, sum tey longu hava arbeitt við; tað kann vera ein B-tekstur ella onkur kunningartekstur.


text:
Nógv virksemi er í Tanga- og Nólsoyarfirði, nú Ovastevnan er sett í fagrasta veðri. Av terassuni í Tórsbyrgi eydnaðist mær at fanga aftastu bátarnar í regattaróðrinum úr Hósvík til Nólsoyar. Fremri teinæringurin fór inn í Hoyvík, har Fornminnissavnið er. Ytri teinæringurin helt fram beint til Nólsoyar.
Samstundis varð skotið fyri svimjarunum Yvir við Strond. Teir hava sett sær fyri at svimja um allan fjørðin. Við teimum eru fleiri bátar, so alt er undir tryggum umstøðum. Nú er bara at vóna, at eingin mistekur svimjararnar fyri kóp ella hval og fer at løða byrsu ella hvessa vákn.
Seinni eru báðir teinæringarnir komnir til Nólsoyar, og báturin hjá Ova Joensen, sum er upphavið til Ovastevnuna, er drigin úr neysti í góðveðrinum.


text:
09. okt 2007, 08:22
Mynd: (mynd: myspace.com)
"Verð tín egni stjóri!"...ljóðar tað ikki gott?
Tiltakið verður mikukvøldið 31. oktober í Hæddini í Saltangará og er ókeypis. Umboð fyri Íverksetarahúsið og Eik greiða frá. Eisini verður tónleikur og ábit.
"Íverksetan? Hvat er tað?" hevði man sagt fyri bara fáum árum síðan. Tað vóru bara nørdar og dreymarar, ið fingust við slíkt tvætl, helt man.
Men hetta er nú broytt. Alsamt fleiri ung seta í dag egið virki á stovn. Tað er spennandi og hugskotið hevur 80 % at siga, siga íverketanarkøn.
Rani Nolsøe frá Íverksetanarhúsinum í Klaksvík og Bjartur Nolsøe frá Eik fara at leggja fram. Eisini fer Evald Johannesen frá "Paintball Føroyar" at greiða frá sínum hugskotið.
Frætt meiri um tilmelding seinni! Fylg við á www.18-25.fo!


text:
Teldutala
Hjalmar, Jógvan og John bjóða okkum til borðs við livandi ljósi í Áarstovu. Í dag eru 135 ár liðin síðan Janus Djurhuus varð føddur og vaks upp á hesum leiðum, í Áarstovu heima í Havn, har matstovuvinnan blómar sum onga aðrastaðni í landinum. Umframt tær báðar matstovurnar Áarstovu og Barbara Fish House, verður Fútastova, har vit fyrstu ferð fingu føroyska pitsu, nýggj matstova. Umframt niðurlendsku kaklarnar um kaminuna, verða borðini í Fútastovu gjørd úr mastrini á Westward Ho. Til dagin hevur Landsbókasavnið avmyndað hondskrivaða tekstin hjá Janusi Djurhuus til kendasta føroyska blues-sangin Situr tú seggur í oyðini høll, einastur eftir av mongum. Sangurin, sum flestu útlendingar best leggja til merkis, tá tey vitja her. Hann lata vit standa eina løtu úr eini fulsettari Áarstovu:
Undir heitinum Ræst og sjerri er Áarstova farin undir annað av sjey gastronomiskum tiltøkum í ár. Fyrsta var harukvøldið fyri einum mánað síðan og næsta tiltakið í Áarstovu er eitt lambskvøld 22. apríl. Í grannahúsunum, Barbara Fish House, verður Føroyabankatoskur og Chablis á skránni 25.-27. mars. Tað sjáldsama við ræsta matinum, fiski, kjøti og sperðili, er væleydnaða paringin við sjerri úr Andalusia, sum tekur feittið undan gómanum. Hetta sjáldsama parlag, ræst og sjerri, var fyrstu ferð á borðinum í Gourmét matstovuni hjá Leif Sørensen á Skálatrøð.
Jóhan Joensen og Niklas Brimnes stákast vælhýrdir í innara køkinum, har tað er trongt sum umborð á kavbáti. Nógv er at halda skil á, og í ytra køkinum gera Hjalmar og Jógvan forrættin kláran innan gestirnir koma.
John Mikkelsen, sum er vertur, greiðir frá um palominudrúvuna og samstarvið við andalusiska vínbóndan Lustau, haðani ein lættur og ljósur ráki verður skonktur. Niklas Brimnes hevur gjørt alkoholfríar vælkryddaðar biodynamiskar drykkir í føgrum litum, sum hann serverar saman við Borghild og Ásu.
So kemur forrætturin, sum eru brellbitar í trimum pørtum: tatar, rátt malið kjøt úr lambi frá Krási, pylsa við rótamosi úr Dímun, og so tað leskiligasta lambskjøt úr Kaldbak. Afturvið er Sluppøl frá Føroya Bjór og spanskt Amontillado sjerri frá Lustau.
So er ein djúpur borðiskur við súltu úr røstum seyðarhøvdi og epli. Sterki ræsti smakkurin verður skolaður niður við mjúkum Manzanilla sjerri, sum hevur vælvalda heitið Papirusa. Vælvalt, tí tað mest sum snøgt og vinaliga ruspar feittið undan gómanum og av tonnunum, Papirusa.
Nú kemur høvuðuskokkurin, Jóhan, við einum skamti av røstum fiski frá Mortani Johannesen. Omaná er lagdur suðuroyarsperðil, sum er stungin við bitum av hjarta og kjøti, bara ikki nýra. Vælsmakkandi sperðilin sæst eisini á gaffilinum longur uppi á blogginum. Afturvið verður skonkt kalt Black Sheep frá Føroya Bjór.
Nú er klárt til høvuðsrættin, sum er ræsta kjøtið, borðreitt við epli og drýli. Einfalt og gott. Afturvið er Oloroso, Don Nuno sjerri, ið passar sum fótur í hosu afturvið røstum, meðan bilarnir strúka framvið.
Jóhan og Jensina hava boðið okkum og Eyðfinni og Heidi til borðs. Vit skifta orð um nútímans matvinnu, sum byggir á lagaliga og gamla hevd, sum stundum kann tykjasta fyrisitingarliga stirvin. Men væl fæst burturúr. Tað sæst á borðinum og matlepanum. So skiftir tosið til persiskan skaldskap og yrkjaran Rumi, sum livdi fyri 800 árum síðani. Áttahundrað ár yvir røstum kjøti heima í Havn. Tað er eitt perspektiv, sum letur upp fyri nýggjum tankum.
Tosið um persiska Rumi fær okkum at varnast, hvør situr við grannaborðið. Guðsdoy, um tað ikki eru Eiðismenn.
Og í næsta rúmi sita Johannes og tey og práta um nýggju matstovuna í Fútastovu, beint niðanfyri, har sum íslendska sendistovan hevur verið innan tey flutti niðan í Ydun, har Litfagra og Marstein eisini hava verið. Mest spentur eri eg uppá borðini, sum verða gjørd úr gomlu mastrini á Westward Ho. Og tann masturin er upprunaliga úr Polo. Matvinna er best, tá søga, storytelling, sleppur við á matskránna við vágna her, sum Havnin møtir verðini.
Í næsta rúmi sita tær føstu fúsarnir við Jens Paula Rasmussen fremst fyri til vinstru. Hann bjóðar makedoniskan ost úr seyðamjólk og ein hvassan raki afturvið. Økologiskt og beint frá bóndanum í Berovo har eysturi í Makedonia dygst við bulgarska markið.
Í seinasta rúmið vit vitja í Áarstovu í kvøld, eru Stanley Samuelsen, Kári Svensson og Øssur Mohr. Tveir fuglfirðingar, tveir málarar og ein sangari, ella tveir, um vit telja Kára og Nikodemussangbólkin við. Teir hava sungið og sýnt fram, og í morgin skal Stanley syngja í Dómkirkjuni. Alt er her beint í nánd, og henda dag er tað Janus Djurhuus, ið spinnur heimsins poetisku træðrir, har eisini kistan hjá bróðrinum, Hans Andriasi, einaferð stóð. Hon, sum var úr kamfertræ og kom heilt úr Hongkong í Kina.
Stanley og eg sjálvur hava ein serstakan tokka til fjórða og mystiska bitilin, George Harrison. Vit tosa um sangin Awaiting on you All, larmandi wall-of-sound teknikkin hjá Phil Spector og strofuna Chanting the names of the Lord. At lovsyngja Harranum í fleirtali. - Jú, vit fara at hugsa um at gera eina stripped down slow versión av hasum sanginum, Astrid og eg, sigur Stanley hugsunarsamur hesa løtu. Eg vóni tað og takki fyri løtuna. Manga tøkk øll somul í Áarstovu!


text:
Tíðindasavn
Ansið tykkum, tá tit fáast við fýrverk!
27. Des 2016
Ansið tykkum, tá tit fáast við fýrverk! Vit heita á fólk at ansa sær og at fylgja góðu ráðunum, tá farið verður undir at senda...
les meir
Bøtið um trygdina heima!
02. Nov 2016
- ja, tað er neyðugt at vísa á vandan, tí vit halda mangan, at skaðin rakar grannan!? Í fyrru helvt av 90´unum, var...
les meir
Campingin er vaksandi partur
13. Sep 2016
Campingin er vaksandi partur - stóri danski eftirspurningurin ger, at tað er neyðugt at...
les meir
Vit kunnu veita fjølbroyttar umvælingar. Sí filmin :)
20. Mar 2016
...
les meir
Vit veita bestu tænastu - eisini innan umvælingar!
01. Mar 2016
...
les meir
Ansið tykkum, tá tit fáast við fýrverk!
18. Des 2015
Vit heita á fólk at ansa sær og at fylgja góðu ráðunum, tá farið verður undir at senda og hava við fýrverk at gera. Les...
les meir
Steðga vanlukkuni í rættari tíð
19. Nov 2015
Nýtt til eldsløkking - steðga vanlukkuni í rættari tíð. Nýggi 112 eldsløkkjarin er næstan ov...
les meir
Westfield lufttelt Carina
12. Mai 2015
"Carina" er nýggjasta luftforteltið frá Westfield. Hetta er ein góð loysn til campistin, sum ynskir meira av øllum. Gott pláss, flott design og funktiónir, ið...


text:
Frídagar 2017/18
Allir nevndu dagar vera roknaðir sum frídagar.
Heystfrítíð: leygardagin 7. oktober – sunnudagin 15. oktober (vika 41)
Jólafrítíð: hósdagin 21. desember – týsdagin 2. januar
Føstulávint: mánadag 12. og týsdag 13. februar
Páskafrítíð: leygardagin 24. mars – mánadagin 2. apríl
Flaggdagur: mikudagin 25. apríl
Dýri Biðidagur: fríggjadagin 27. apríl
Kr. Himmalsfarardagur: hósdagin 10. mai
Hvítusunnufrítíð: leygardagin 19. mai – mánadagin 21. mai
Grundlógardagur: týsdagin 5. juni
Summarfrítíð: mikudagin 27. juni –mikudagin 15. august
Gev gætur: Lærarar musikkskúlans hava møguleika at flyta arbeiðstíð frá juni til aðra tíð í skúlaárinum. Tí endar skúlaárið hjá summum 1. juni 2018.


text:
Framløgurnar frá Vísindavøkuni á gransking.fo
Á Vísindavøkuni 29. september vóru fleiri framløgur hildnar um ymisk aktuell evni.
Til summar av hesum framløgum vóru heilt nógv fólk, meðan tað til aðrar vóru færri áhoyrarar.
Nú er møguleikin at hyggja at øllum framløgunum í power point ella prezi, í einstøkum førum er eisini upptøka av framløgunum.
Sí allar framløgurnar frá fríggjadegnum her
Eisini framløgur frá undanfarnum árum eru at finna á heimasíðuni.
Leita t.d. undir Tilfeingi --> Vísindavøka --> Vísindavøka 2016 --> Framløgur


text:
Flaggdagsrøða, sum Páll á Reynatúgvu, løgtingformaður, flutti fram í Runavík, flaggdagin 2017.
Góðu Eysturoyingar, góðu Føroyingar!
Sveimandi yvir oyggjunum ein frálíkan várdag, leggja vit smátt um smátt merki til hvussu heppin vit føroyingar eru. 270.000 ferkilometrar at stúv stappaðum hjalli, væl krýndur við 18 framúr vøkrum og liviligum oyggjum.
Júst sum nálirnar hesar spírandi várdagarnar, bretta oyggjarnar sær á, og bróta sær slóð móti ljósinum, við megi frá tí gróðrarríka botninum. Soleiðis eru Føroyar.
Gamaní, nógv býr millum vakurleikan og hjallin, tað vita vit væl, men vit vita eisini at vakurleiki og føði, eru avgerandi grundarsteinar í lívinum. So hollir at vit leita eftir teimum til deyðin loysir av.
Okkara drúgva søga sum tjóð, byrjaði við at nøkur fólk, allarhelst av bretsku oyggjunum, settu búgv í míni heimbygd, á Sandi. Teinurin vit hava rógvið sum tjóð síðani 5. øld, hevur verið bæði langur og strangur.
Ávirkanin hevur verið ymisk, átrúnaðarliga, vinnuliga og mentanarliga. Og hóast fáment, hava vit tvíhildið um at á grønu oyggjunum skal lív lagast. Tí eru vit her enn og vit fjølgast. Vit hava eisini bygt landið upp í felagsskapi, við áliti á tað sum Skaparin gav.
Søgan hevur lært okkum at tá skiftandi fyritøkur, bankar og persónar rísa og falla, stendur føroyska fólkasálin stinn, sum óvikandi bulurin og bergkletturin, ið tryggjar lív her á landi.
Á teirri longru tíðartromini eru vit øll rættiliga lík. Hava øll okkara veikleikar og styrkir. Tað er ómetaligt tíðarhav undan okkara føðing, og vónandi eins ómetaligt tíðarhav eftir okkara deyða.
Men á stuttu tíðartromini kunnu vit vera sera ymisk. Menniskjalig fáfongd gevur eisini summum høvi at hevja seg uttan at hava tað uppiborið, meðan onnur, nógvar av okkara gerandishetjum, ikki fáa tað rúm tær eiga.
Hesin veruleiki er kortini ikki serføroyskur. Tvørturímóti sær út til at altjóða samfelagið í nógvum førum setir illa við í løtuni.
---
Á einum av okkara mongu ítróttarferðum við børnunum, mátti eg ein morgunin steðga á, á Skipanesi. Frammanfyri okkum lá Skálafjørðurin opin við øllum sínum vakurleika. Sólin sum royndi at berja sær geislarnar gjøgnum skýggini. Byrjandi guvanin upp av vaknandi fjørðinum. Her var liviligt og vakurt. Alt andaði av møguleikum. Myndin stendur brend í minni enn.
Og tað er sjón fyri søgn. Tit sum her búleikast hava fingið góða gávu. Og tit brúka talentirnar. Neyvan nakað økið í landinum hevur skapt og uppliva so nógva framgongd og menning síðstu 40 árini, sum tit ið her búgva. Aling, trúðarlív, frálandavinna, ídnaður, ítróttur, fiskivinna, handil, og seinnu árini bæði sosialir og mentanarligir stovnar, sum fullgerða myndina.
Serliga væl duga tit at lofta møguleikanum í tí smáa, og sum eygleiðari sær man at tit megna eisini væl leikin at unna grannanum væl. Tykist ikki sum øvundin hevur serliga góðan gróðrarbotn her um leiðir.
Men nú stendur nýtt siðaskifti fyri durum. Siglingarleiðin inn á fjørðin er farin, langi vegurin um Streymin fær ein kappingarneyta í nýggja Eysturoyartunlinum.
Júst sum føroyska samfelagið vera tit ávirkað, av tí ráki sum nertir menniskju ið koma saman. Sumt fer at kennast væl, annað verri. Men eitt er vist, at vóru fyritreytirnar góðar frammanundan, so eiga tær at gerast enn betri her, rundan um føroya størsta og besta fjørð.
Tað er stórur vandi í royndini at lýsa fólk, og uppaftur størri vandi í at lýsa tey sum eind, tí í gerandislívinum eru vit ymisk.
Men skal eg vera púra erligur, so havi eg ongantíð skilt at eitt so virkið og strembandi fólk sum tit ið her búgva, í so stóran mun leggja sítt polittiska álit á trygdina í ríkisfelagsskapinum. Tit, sum dagliga leggja vala lunnar undir føroyska flaggið, sum vit í dag heiðra.
Eg havi onkuntíð skemta við sambandsfólkini á Tingi, um at tey vóru ímóti fyrstu vegagerðini í Føroyum við teirri grundgeving, at føroyski fóturin var ikki egnaður til at ganga á vegi. Hetta sýta tey í dag fyri er satt.
Men er tað ikki so at í søgunar bakspegli, hava vit lyndi at káva útyvir tær minni góðu avgerðirnar vit tóku á lívsleiðini? Víst er, summar avgerðir í lívinum, eru vit glaðari um enn aðrar.
Men her við Løkin kunnu vit spyrja, hevur flaggið so nakran týdning í dag? Og hevur tað at vera føroyingur nakran týdning í dag? Eru vit ikki øll bara heimsborgarar. Eru vit ikki øll bara leikarar á tí stóra liðnum?
Jú, gamaní, men líta vit aftureftir, so eru tað tær røttu avgerðirnar, sum eftir mínum tykki gera okkum til teir føroyingar vit eru í dag. Vit eru eitt framkomið fólk, og eitt framkomið fólk hevur ábyrgd móti umheiminum.
Vit hava egið mál. Egið flagg. Egið fiskimark. Egna vinnu. Egnan politikk. Og egna umbroytiliga mentan. Eftir mínum tykki er einki natúrligari, enn at vit eisini hava egið land. Okkara land.
Okkara viðurskifti við Danmark minna meg mest um hesi stóru veðurlombini um heystið, sum ikki hava lagt av at súgva. Ærnar verða syftar uppfrá, og vita ikki um tær eru keyptar ella seldar. Fyri onnur kennist tað eitt sindur skemtiligt, og kanska píniligt eisini.
Tí tað er okkara lutur at mynda og skapa hettar landið. Og hondina á hjartað, mangan vakni eg um morgunin, og spyrji hvussu tað ber til at eg skuldi vera ein av teimum hepnu, sum er føddur her.
Tí lítið í kring. Hyggið fyri eystan. Hyggið fyri vestan. Og sigið mær so hvør eigur meira at gera gott við, og gagn av, enn vit føroyingar? Sum tey ungu siga. Tað koyrir bara! Kanska serliga her á Skálafjørðinum. Arbeiði er til hvørja vinnuføra hond og høvd. Og mong onnur við.
Samanbera vit okkum við mong onnur heimsins lond, so eru vit eitt paradís. Vit hava tað so trygt, og gott í Føroyum, at vit mangan ikki geva okkum far um júst hvussu gott vit hava tað.
Sjálvandi sveiggjar samfelagið. Vit búgva í og liva mitt í einum umbroytiligum kova, har førleikin at spæla saman við náttúruni er avgerandi fyri vælferðina.
---
Eru so eingir spurningar ella tættir, sum vert er at kjakast um? Jú so avgjørt. Tí øll hendan ovurhonds ferðin krevur at vit steðga á, av og á. Og kanska serliga tá ferðin er harðast. At vit hugsa og grunda um lívsins viðurskiftir. Spitarin er ikki altíð rætta tólið. Bæði bremsan og róðrið hava eyðsýndar dygdir eisini.
Sjálvur haldi eg at vit sum samfelag krevja og vanta ov nógv av okkara barnafamiljum. Vit rokna við at okkara ungu føroyingar skulu arbeiða fyri seg og síni, og eisini uppala fyrsta flokks samfelagsborgarar. Samstundis sum tey skulu rinda fyri hús í milliónaflokki. Eg skilji væl at familjubond kunnu slitna undir slíkum umstøðum, og at hjúnarskilnaðartølini ganga uppeftir.
Her er tørvur á at hugsa, og møguliga at saðla, av nýggjum. At hugsa uppalingina og familjutrivnaðin saman við arbeiðslívinum. Tí størsta uppgávan vit hava sum menniskju, er at seta væl við. At fáa børnini til vala fólk, upplýst og ábyrgdarfull móti øðrum, og sær sjálvum við.
Vit eru eisini tað fyrsta veruliga ættarliðið av føroyingum, sum letur síni børn uppala á stovni, heldur enn at uppala børnini sjálvi. Hvørji úrslit spyrjast burturúr tí? Mennir tað foreldrini til betri foreldur, børnini til betri børn, ella er tað bert eitt praktiskt samfelagsligt stig fyri at brúka arbeiðsmegina í landinum betri?
15 øldir av heimauppaling eru uppá stutta tíð, avloystar av nýggjum leisti. Eg haldi meg hoyra børn sum ljóða meira og lurta minni. Kortini skal eg ikki gera grundleggjandi niðurstøður, men spurningin eiga vit at royna at fáa svaraðan.
My home is my castle. Ella er tað, my castle is my home? Og hvussu seta vit búgv? Verandi fíggingarskipan og sethúsabygging er gomul og ógvuliga bindandi.
Beinleiðis talað snýr tað seg um at fáa lønt starv, byggja og gjalda restina av lívinum, ella drúgvan part av tí. Kann tað ikki vera annarleiðis?
Kunnu vit ikki gera rúm fyri størri frælsi í gerandisdegnum, fyri meira av vinnuligum kreativiteti, spontaniteti og kensluni av at royna okkurt nýtt á egnum beinum? Noyðist so stórur partur av tøku inntøkuni hjá vanligum fólki at fara til tak yvir høvdið, og breyð á borðið í 2017?
Og hvussu við hesum nýggja? Við snildfonunum og teldlunum. Eru vit saman longur? Ella menna vit samskiftisamboð, sum í veruleikanum flyta okkum longri frá hvørjum øðrum? Kann tað hugsast at vit við nútímans tøknini gerast passiv og fremmandgjørd í mun til samfelagið, og harvið lata meira og meira vald uppí hendurnar á teimum, sum hava ríkiligt frammanundan?
Okkurt bendir á at so er. Sosialu miðlarnir rúnarbinda fólk, og kunnu til tíðir tykjast sum eftirgjørdar skrellispannir, har fólk oysa gor og gall út, uttan veruligar avleiðingar fyri tey sjálvi, og fyri tey sum vera hartaði. Uttan bindandi nærveruna. Uttan treytaða sambandið, sum kemur av at vera saman og virka saman.
Tá tað er sagt, so lat tað standa rimmarfast, at Føroyar eru eitt møguleikans land, har rúm væl og virðiliga er fyri okkum øllum, og nógvum afturat.
Men onkursvegna er ein andsøgn í at vit mennast á upplýsingarstigum sum menniskju, men samstundis binda okkum fastari í gerandisleinkjur.
Eg sakni ein føroyskan Think Tank, ein hugsunarbanka, sum ráðgevur føroyska samfelagnum um hvussu vit betri brúka møguleikarnar í einum samfelag sum okkara. Serliga tá um menniskjaligar førleikar ræður. Og í hesum góða hugsunarbanka, skal eisini vera pláss fyri ommum og abbum, og børnum við.
---
Uttan at vita av tí, leita vit eftir blágrøna litinum og fevnandi sjónarringinum. Borin við sjóvarstrond, hava vit ans fyri havsins týdningi frá barnsbeini av. Tí kemur tað ikki óvart á at flestu føroyingar, hava egna áskoðan á føroyska fiskivinnu og eisini hvussu vit best gera gagn burtur úr havsins tilfeingi. Vit eru havsins børn í orðsins rætta týdningi.
---
Aprílveðrið er umskiftiligt. Vit høvdu lambaspræn í gjár. Soleiðis eru Føroyar. Júst sum vit kenna tær. Við hjartanum dukandi undir Merkinum, og við kensluni av at vit eru Føroyingar. Tí í 15 øldir hevur hettar verið okkara land, og framvegis toyggja oyggjarnar seg upp úr blágrøna hjallinum. Móti ljósinum. Og móti tær og mær.
Takk fyri heiðurin, og takk fyri at tit lýddu á!


text:
Hitt sanna ljósiᵭ, sum skínur í myrkrinum!
Bíblian er Orᵭ Guᵭs - Hinar heiløgu skriftir Guᵭs - ella eisini kallaᵭ fyri: ” sannleiksorðið, Evangeliiᵭ!” Og sum er niᵭurskrivaᵭ og tilætlaᵭ okkum menniskjum m.a.:
” at gera okkum vís og geva okkum vísdóm til frelsu við trúnni á Kristus Jesus, Son Guᵭs!” (2. Tim.: 3 : 15).(Kolossebr.: 1 : 5).
Tær heiløgu skriftir vitna soleiᵭis um seg sjálvar:
”Øll skriftin er innblást av Gudi og er nyttulig til undirvísing/lærdóm til sannføring, til rættleiðing, til uppfostran í rættvísi so gudsmenniskjað kann verða fullkomið, ført fyri at gera alt gott verk!” (2. Tim.: 3 : 16 - 17).
“Hartil er Bíblian niᵭurskrivaᵭ okkum til fyridømir og ávaringar, sum hinar síðstu tíðir eru komnar til!” (1. Kor.: 10 : 11).
”Tær heiløgu skriftir geva okkum lærdóm, tol, troyst og vón!” (Róm.: 15 : 4).
Bíblian sigur: ” Orð Títt er fóti mínum lykt og ljós á leið míni.” (Sálm.: 119 : 105).
Undursins Guᵭ!
(Esaias: 55 : 10 - 11).
"Tí sum regn og kavi fellur niður av himli og fer ikki aftur hagar, fyrr enn tað hevur vatnað jørðina, gjørt hana fruktbara og fylt hana við spírum, so at hon gevur sáð at sáa og breyð at eta,
so skal orð Mítt verða, sum gongur út av munni Mínum - tað skal ikki koma tómt aftur, men gera tað, ið Eg vil, og hava eydnu at avrika tað, ið Eg sendi tað til!"
Orᵭiᵭ!
”Í upphavi var Orðið, og Orðið var hjá Gudi, og Orðið var Gud. Hann (Jesus) var í upphavi hjá Gudi. Alt er vorðið til við Honum (Jesusi), og uttan Hann (Jesus), er einki vorðið til av tí, sum til er.” (Jóh.Ev.: 1 : 1 - 3).
”Orðið varð hold og tók bústað millum okkara, fullur av náði og sannleika, og vit sóu dýrd Hansara (Jesusar), dýrd sum hana, ið einborin Sonur hevur frá Faðir Sínum.” (Jóh.Ev.: 1 : 14).


text:
Hvussu ein tekur ímóti Frelsu Guᵭs!
Lat okkum hyggja heilt neyvt uppá, hvussu tú kann taka ímóti Guᵭs frelsu. Lat okkum sláa upp í nýggja testamentiᵭ og lesa úr brævi Paulusar til Rómverjar, (kap. 10 og vers 9 - 10).
Hvussu blívur ein frelstur?
Jú, fyrst lesa vit, at rættvísin, ið er av trúgv sigur so:, "Sig ikki í hjarta tínum: "Hvør skal fara upp til Himmals?" Tað er, at fáa Kristus niður -"ella: "Hvør skal fara niður í avgrundina?" - Tað er, at fáa Kristus upp frá hinum deyðu. (Vers 6 og 7).
Hvat sigur bíblian tá?
Jú, bíblian sigur, "Orðið er tær nær, í munni tínum og hjarta tínum" - Tað er orðið um trúnna, tað, sum vit prædika.og sum skriva stendur!” (vers 8). - Og so koma vit til (vers 9 og 10):
” Tí, um tú við munninum játtar Jesus sum Harra og trýrt í hjartanum, at Gud reisti Hann upp frá hinum deyðu, so skalt tú verða frelstur. Tí við hjartanum trýr ein - til rættvísi, og við munninum játtar ein - til frelsu!”
Hettar er uppskriftin til frelsu ella vegurin til frelsu, um tú vil! Taᵭ er ikki neyᵭugt at fara ígjøgnum eina røᵭ av skriftmálum til tess at blíva frelst/ur. Tú skal ikki játta allar tínar syndir, tí tú er ikki før/ur fyri at minnast allar tínar syndir allíkavæl! Tú kemur helst at fella nøkur tár tá tú umvendir teg og verᵭur frelst/ur á henda hátt, "ella verᵭur fødd/ur av vatni og Anda," sum bíblian eisini kallar taᵭ, (Jóh. Ev.: 3 : 5) - "ella fødd/ur av Guᵭi." (Jóh. Ev.: 1 : 12 - 13). Men hvønn týdning hevur taᵭ at fella nøkur tár fyri at móttaka nakaᵭ so ómetaliga stórt og undurfult!?
Taᵭ er hinvegin tann trúgvandi iᵭ skal játta sínar syndir, um ella tá iᵭ hann ella hon synda. Taᵭ, iᵭ tú skal gera, tú, sum ikki enn er vorᵭin ein kristin, er hetta: ”Tú skal trúgva í hjarta tínum, at Guᵭ hevur reist Jesus upp frá hinum deyᵭu og játta viᵭ munni tínum, at Jesus Kristus er Harri!”
Her kann leggjast aftrat, at tú eisini skal geva Guᵭi rætt í tí í tínum hjarta, at øll menniskjur (eisini tú og eg) á fold hava syndaᵭ og tørva frelsu frá Guᵭi, ella sum skriftin sigur: ” Tí einki menniskja á jørðini er so rættvíst, at hann ger bara gott og syndar aldri.” (Prædikarin: 7 : 20).
Ella sum (Róm: 3 : 23) letur okkum vita: ”Øll hava syndað, og teimum fattast dýrd Guds!”
Ella sum (1. Jóh.br.: 1 : 8) sigur: ”Siga vit, at vit hava ikki synd, so dára vit okkum sjálv, og sannleikin er ikki í okkum.”
Taᵭ merkisverda og góᵭa er, at fleiri túsund menniskjur í dag trúgva tí, at uppreisn er frá hinum deyᵭu. Kanningar vísa, at ein stórur hópur av fólkinum trýr uppá Guᵭ. Í (Jóh. Ev.: 14 : 1b) sigur Jesus: ”…….. Tit trúgva á Gud - trúgvið á Meg við!”
Ikki nokk viᵭ taᵭ, at fólk trúgva uppá ein Guᵭ, men meir enn helvtin av teimum trúgva enntá, at Jesus er risin upp frá hinum deyᵭu. Taᵭ vil siga taᵭ sama sum, at hesi menniskjur hava longu góᵭtikiᵭ helvtina av tí, iᵭ krevst fyri at blíva frelst!
Men taᵭ, sum kemur at vera avgerandi fyri hesi menniskjur, um taᵭ nú verᵭur himmal ella helviti fyri slík, er, um nú hendan trúgvin verᵭur umsett til játtan og gerning ella ei. Tí skriva stendur jú: ”Tí, um tú við munninum játtar Jesus sum Harra og trýrt í hjartanum, at Gud reisti Hann upp frá hinum deyðu, so skalt tú verða frelst/ur.”
Hetta merkir so taᵭ, at tú ikki bara játtar uppá ein lættisoppa kendan máta, at tú ikki bara sleingir orᵭini út í tóman heim, úttalar orᵭini uppá kvamsvís, men at tú í tínum hjarta virkuliga meinar taᵭ tú sigur, at Jesus er tín Harri. Ella viᵭ øᵭrum orᵭum kann tú málbera teg soleiᵭis: ”Jesus, ver Harri í lívi mínum. Jesus, eg taki ímóti tær sum mínum Harra. Eg trúgvi á Teg í mínum hjarta!”
Hereftir vil hitt stóra undriᵭ henda, - so einfalt er taᵭ!
" ....... Hvør tann, iᵭ trýr á Hann (Jesus), fær syndanna fyrigeving viᵭ navni Hansara!" (Apostl.G.: 10 : 43).
Kelda: "Oslo Kristne Senter." (OKS).


text:
Story Music endurvitjað í vinyl/
Endiliga fekk eg fatur á henni.. ordiliga lekkur, tung vinylpláta sum skapt til Velbastað World Music -"Hopeful" er fyrsta orðið, sum kemur fyri í nýggju tónleikaútgávuni hjá Teitur, og tað er júst tann kenslan, tú sum lurtari situr eftir við, tá tú hevur hoyrt útgávuna. Tí heilt frá teirri lyrisku byrjanini og allan vegin gjøgnum aldututl, yndisligan barnasang og heiðafuglaljóð, talar henda útgávan til tað góða í áhoyraranum, so at tú rætt og slætt kennir teg vónríka, tá tú hevur hoyrt hana, og eg meini altso grundleggjandi vónríka í mun til tilveruna, mannaættina, listina, ta føroysku bygdasligheitina og alt hetta hendir væl at merkja uttan at tú ert við at spreingjast av stórbærum hátíðarkenslum. Story Music er fyrst og fremst ektað og eyðmjúkt tónleikaverk, sum er borið fram av musikaliteti og eini listarligari trongd til at siga søgur. Tað er ikki hissini, men eftir at hava lurtað eftir teimum tíggju sangunum á Story Music nakrar ferðir má eg staðfesta, at eg ikki minnist meg hava hoyrt eina tónleikaútgávu sum í so stóran mun sum hendan talar til mín egna føroyska samleika. Og tað er óansæð um sungið verður um stórbýargøtuseljaran Antonio og hansara fartelefonir, ella um tað snýr seg um ein túr út á fjørðin, hetta er alt sum tað er ein fjálg og bygdaslig verð, men óklaustrofobisk við altjóða útsýni. Onkur fer møguliga at halda ljóðkollasjurnar vera nóg so sentimentalar, økoflipputar ella strævnar at lurta eftir, men hjá einum síðhærdum føroyskum kórentusiasti, er eisini tann parturin av søgunum hjá Teiti akkurát fyri. Story Music er av sonnum Velbastað World Music av allarbesta slag. Útgávan er sálarnemandi, tí hon er merkt av einari serligari nærveru, sum minnir meg á hvat tað er, eg sjálv eri góð við av mínari føroysku bakgrund. Tónleikurin minnir í støðum um góðar løtur við felagssangi, tá vit sungu Beatles ella Simon & Garfunkel, onkur sangur minnir nokk so nógv um okkurt hjá Paul Simon, men kanska er tað mest huglagið og so ljósa røddin sjálvandi, sum minnir um. Story Music er sera original og væl teimað í mun til post-fíggjarkreppulig heimsrák, har alsamt fleiri eru farin at virðismeta einfalda lívið uttan materialismunnar ok, at vera góð við umhvørvið, at geva sær tíð til hvønn annan og at vera til. Sangurin "If you wait" er somuleiðis vónríkur og stillur, og verður spakuliga laðaður upp orð fyri orð, tóna fyri tóna: "If you wait a little longer than you normally would, the most amazing thing may appear". Og tað er júst hetta, sum serstaka universið hjá Teiti snýr seg um; um at bíða eitt bil og at drála og finna tað stórsligna í uppihaldum, seinkingum og at steðga á í gerandisdegnum og vera til staðar. Story Music er heilt ómetaliga fjølbroytt, einføld men við eini ørgrynnu av detaljum, og fullfíggjaði luttakarlistin er langur. Tarira syngur við á fløguni, og hevur fleiri ferð havt áhugavert samstarv við Teit, sum eg havi upplivað, men eg var ikki við á hesum sinni. Samanumtikið sameinir henda sætta útgávan hjá Teiti fleiri síður av honum, bæði tann serstaka, dygdargóða singer songwriter sangskrivaran við melodiøsum sterkum og stillum sangum og tann ekvilibristiska sangaran í føgrum og flott útsettum balladum, umframt samtíðarlistamannin við áhuga fyri monotonum, minimalum og konseptuellum verkum. Allir teir nógvu træðrirnir eru flættaðir saman í hesum ambitiøsa verkinum, stýrdir við tryggu hondini hjá einum listamanni, sum eisini hevur pláss og yvirskot til at siga søguna um sín egna kærleika til ta stillu tilveruna og heimlandið. "Rock and Roll band" er sangurin um The Rolling Stones, sum nøkur munu kenna og sum enn fleiri ivaleyst fara at kenna, tí hann er eitt upplagt hitt. "Indie Girl" er ein ironisk søga um eina damu, sum heldur seg liva betri og rættari enn hini og sum eitt nú roynir at læra sínar mainstream grannar at liva djúpari og sannari, stuttlig og løgin pastisja við countrysitatum, ein herlig regla ljóðar: "instead of Jon Bon Jovi, she gave them David Bowie". Næstsíðsti sangurin "Gone fishing" akkumulerar banalitetir til tað ikki er banalt meira. Hetta er ein typiskur Teitursangur, sorgblíður og sterkur við einum pinkalítlum tema, ið brádliga vaksur og fær stóra, tilveruliga dýpd. Stórorkestreraða lagið "It´s not funny anymore", sum Van Dyke Parks hevur útsett, er nakað heilt annað aftur, stórfingið, lekkurt og sveimandi. Bæði tónleikaliga og tøkniliga er útgávan sannførandi. Men sjálvt um virtuosar sum t.d. heimskenda Michala Petri og mong onnur sera dugnalig fólk spæla á fløguni, hevur tað í fleiri førum eftir øllum at døma verið av størri týdningi fyri Teit at fáa útgávuna fjálga og hugnaliga við livandi, menniskjansligum luttakarum, sum synga, dansa, klappa og spæla uppá øll møgulig ljóðføri og tøkk fái tey fyri tað. Tað er serliga stuttligt, at Story Music er framleitt í Føroyum og ynskja vit Studio Bloch og okkum øllum til lukku við tí.


text:
Suðurafrikanski Jonty Skinner setti í 1976 heimsmet í 100 frí við tíðini 49.44 sekund, 20 dagar eftir at amerikanski Jim Montgomery á OL í Montreal við 49.99 gjørdist fyrsti maður undir 50 sekund (Skinner slapp ikki at luttaka á OL, tí Suðurafrika var útilokað vegna apartheid-politikkin í landinum). Í dag er hann toppvenjari í USA, samstundis sum fraklendingar dominera 100 meturin við fleiri svimjarum sum kunnu svimja teinin á 45 sekund og undir, hóast teir sambært Skinner brúka “in some cases, inferior techniques”. Greinin hjá Skinner her á SwimInfo er tí eitt einastandandi innlit í, hvussu ein toppvenjari og fyrrverandi toppsvimjari heldur at superdraktirnar ávirka ítróttin.
Í stuttum er hansara meining, at draktirnar gera tað so mikið nógv lættari at svimja, at tað ikki longur er líka neyðugt at hava úthaldni og orkusparandi teknikk. Hann nevnir eina grein fyri nøkrum árum síðani, har hann segði at hóast framføring við strektum armi gav meira ‘power’, so kravdi tað eisini so mikið nógv meira orku, at man fór ikki at kunna halda út á strekkjum longri enn 100 metrar. Men um draktirnar nú hjálpa svimjarum at spara orku, so er tað kanska netupp orsøk til at ‘power-svimjararnir’ sum fraklendingar nú kunnu svimja longri skjótt.
Hann er sjálvsagt, sum venjari, ikki fyri hesum, og hugleiðir tí m.a. um hvussu man fyrr skuldi greina venjingardagbøkur og annað, til at kunna endurskapa ein toppsvimjara. Í dag er hetta eftir øllum at døma meira ein spurningur um at fáa staðfest hvør drakt sum verður tøk einaferð í framtíðini, fyri síðani at tillaga teknikkin hjá sínum ungu svimjarum til komandi møguleikar. Og her er altso nokk so neyðugt at fáa staðfest, um hesar ‘superdraktirnar’ verða tøkar ella ei í framtíðini.
I see the French success story as reinforcing my point that the playing field has changed and that coaches would do best to think differently about how the suit is impacting performance on a metabolic and a biomechanical level. It’s highly probable that training routines that have in the past been successful will continue to lead to success; but the levels of success will be limited. I believe that the dynamic of preparing athletes has shifted dramatically, and anyone thinking otherwise, or doing the same thing as before stands a good chance of getting left behind in the wake—or maybe at the wake—depending on how you handle defeat.


text:
Maskinmeistari
Tß James Watt *** hevi sÝna fyrstu dampmaskinu, legi hann samstundis grundina undir tann n˙tÝmans Ýdna og mekanisering, vit hava Ý dag, og skapai hann soleiis vinnuvegin hjß maskinmeistarum.
Maskinmeistarar eru tann bˇlkur av teknikarum, i hevur veri knřttur tŠttast at ovurmikla framv°kstrinum ß hesum °ki Ý skjˇtt 200 ßr.
Hesi or standa sum inngangur til ta minnisrit, i Maskinmestrenes Forening Ý Danmark gav ˙t Ý samband vi 100 ßra minningarhaldi tann 1. aprÝl 1973, og tey stafesta upprunan til maskinmeistarayrki.
Teir fyrstu maskinmeistararnir vˇru sjßlvlŠrdir, mean maskinmeistarar Ý dag eru teknikarar vi eini fj°lbroyttari ˙tb˙gving.
Vinnum°guleikar hjß maskinmeistarum kunnu lřsast Ý stuttum:
Verkstjˇri, orkurßgevi, vatnverksstjˇri, umhv°rvisrßgevi, umsitingarstjˇri, trygdarstjˇri, s°luverkfr°ingur, gˇkendur elinnleggjari, ketilpassari, k°limont°rur osfr.
Hetta eru yrki, i fevna um eitt breitt arbeis°ki.


text:
Meginfelag Føroyskra Studenta bjóðar øllum lesandi á aðalfund í Bókbindaragøtu 8 í Tórshavn leygardagin kl. 14:00.
Á fundinum verður tónleikur, prát um lestrarviðurskifti, kunning um virksemi MFS'ar og øll, sum vilja gera mun og fáa góðar royndir at vísa á, fáa møguleikan at luttaka í arbeiðinum hjá MFS.
MFS er myndað av lesandi, ið arbeiða miðvíst fyri at troka á, prika til og gera vart við viðurskifti, ið á ein hvønn hátt ávirka tey lesandi.
Í altjóða høpi er MFS viðurkent sum felag á jøvnum føti við eitt nú onnur norðurlendsk studentafeløg og altjóða studentafelagsskapir. MFS er sostatt viðurkent samráðingarumboð við føroysku myndugleikarnar, og verður felagið tikið við upp á ráð, tá lestrarviðurskifti verða viðgjørd.
Skrá:
kl. 14:00 - Formaðurin bjóðar vælkomin.
kl. 14:02 - Formansfrágreiðing
kl. 14:15 - Fjølnir nú og í framtíðini
kl. 14:30 - Tónleikur og prát
Kl. 14:45 - Hvørji mál skal MFS leggja dent á?
kl. 15:10 - Framløga av granskoðaðum roknskapi og viðgerð
kl. 15:20 - Val av nýggjum ráði
kl. 15:30 - ymiskt
At enda tónleikur og prát.
Sí tiltak á Facebook: https://www.facebook.com/events/1431046873842255/


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Elbilasølan í Norra sett met
Bilasølur í Norra kunnu fegnast. 14.228 nýggir bilar vórðu seldir í landinum í juni, og ikki síðani 1986 eru seldir so nógvir nýggir bilar ein einstakan mánað.
Umhvørvisverndarfólk kunnu eisini fegnast. 27,7 prosent av øllum seldum bilum í juni vóru elbilar. Norðmenn keyptu til samans 3.948 nýggjar elbilar í juni.
Ongantíð áður hava norðmenn keypt so nógvar elbilar, sum teir gjørdu í juni, eftir bara einum mánaði. Tað vísa nýggju tølini fyri fyrra hálvár í 2017.
Umhvørvisgjald hjálpir uppá søluna
Tað er serliga í høvuðsstaðnum, Oslo, at elbilar ganga sum heitt breyð. Her verða seldir alsamt fleiri og fleiri elbilar enn nakrantíð áður, vísa nýggjastu tølini.
Meira enn triði hvør nýggi bilur, sum varð seldur í Oslo og har um leiðir fyrra hálvár, var ein elbilur. Til samans 36,1 prosent av øllum seldu bilunum her vóru elbilar.
Ein av orsøkunum til, at fólk í Oslo eru farin at keypa lutfalsliga fleiri elbilar, er, at tað í framtíðini fer at kosta útivið 200 krónur koyra í miðbýnum, er talan ikki um elbil.


text:
06.04.2017
Einki nýtt í løtuni...
Bogi Einarsson er formaður í eldra næmingaráðnum, meðan Stina Park er forkvinna í yngra næmingaráðnum.
Næmingaráðið í Tvøroyrar skúla er mannað av:
Næmingaráðið 5.-6. flokkur:
5.a - Torkil Jespersen Holm, Sissal Ragnarsdóttir Nolsøe, Elisa Lyngvej og Olivur Øster
6.a - Olivur Thomsen, Stina Park, Jessica Cazabon og Signar Høgnason
Stina Park - forkvinna
Olivur Thomsen - næstformaður
Næmingaráðið 7.-10. flokkur:
7.a - Bergur Stórhamar og Eir Ólavsdóttir
7.b - John Bærendsen og Bjarta Bjarnadóttir Hammer
8.a - Gilli Augustinussen og Anja Kambskarð
8.b - Bogi Einarsson og Marnar Wiberg Niclasen
9.a - Poul Johannus Nielsen og Borghild Mariusardóttir Joensen
10.a - Nikolei Johannesen og Bartal Gram
Bogi Einarsson - formaður
Poul Johannus - næstformaður
Borghild Mariusardóttir Joensen – skrivari
Ein av fyrstu døgunum fer nývalda næmingaráðið á árliga fundin við Tvøroyrar Býráð í býráðssalinum á Tvøroyri.
Á fundinum er eingin serlig skrá, men høvuðsendamálið við fundinum er, at næmingaráðið og býráðspolitikarar sleppa at heilsa upp á hvønnannan.
Týsdagin 07. novembur 2017 verður ráðstevna fyri lærarum í Norðurlandahúsinum. Tað eru Nám og Mentamálaráðið, sum skipa fyri.
Evnið á stevnuni verður: Mennandi samstarv í framtíðarskúlanum.
Sagt verður frá, at næmingarnir hava frí nevnda dag
Tórsdagin 5. oktober var løgreglan og vitjaði 1. a og b í Trongisvágs skúla.
Palli Augustinussen, løgreglumaður, greiddi frá um trygdina í bili( trygdarbelti) og á súkklu (hjálmur)
Hann greiddi næmingunum frá, hvør útgerð skal vera á súkkluni og hvussu ein ger á súkklu, um ein skal snara til vinstru, til høgru ella um ein skal støðga.
At enda vísti hann við eggum, hvussu umráðandi tað er at brúka hjálm.
Hann hevði tvey egg, har annað eggið var í hjálmi. Hann slepti eggunum á gólvið, og vísti hendan royndin, at bert tað eggið, sum var í hjálmi, var heilt, meðan hitt eggið brotnaði.
Síðan fingu allir næmingarnir ein hjálm hvør.
Hjálmarnar hevði Ráðið fyri Ferðslutrygd latin
6. fl. til Vísindavøku í Havn 29. Sep. 2017
Seinastu 10 árini hevur Granskingarráðið saman við øllum føroysku granskingarstovnunum skipað fyri "Vísindavøku" í Føroyum. Í hesum sambandi varð aftur á i ár skipað fyri einum serligum degi í Havn, har møguleiki var at síggja og uppliva nógv spennandi og áhugavert innan náttúruvísind.
Møguleiki var m.a. at hyggja í sjóneyku eftir vøkrum steinum og merkja hitamunin á vanliga kelduvatninum og heita vatninum, sum kemur upp í Kollafirði. Nógv forkunnug og áhugaverd fiskasløg vóru at síggja, sum Magnus Heinason júst hevði veitt.
Hetta var ein stór uppliving fyri okkara næmingar, sum eisini vóru raskir at royna nógv ymiskt, m.a. máta blóðsukur, máta trýstið á eyganum og royndu eisini at skriva við fjøðurpenni. Harafturat fingu tey møguleika at fáa sítt egna DNA við heim í einum hálsprýði. Hetta var serliga væl umtókt.
Næmingarnir komu suðuraftur við ríkum upplivingum, púra avgjørd um, at hetta mátti roynast aftur komandi ár. Sí myndir frá degnum her:


text:
§ 1
Hesin sáttmáli fevnir um arbeiðara-/serarbeiðarayrki, sum fakliga eins væl og landafrøðiliga liggur innan øki hjá Havnar Arbeiðsmannafelag og Føroya Arbeiðsgevarafelag.
Grundløn og eykaløn
§ 2
Fyri alt fyrifallandi dagleiðaraarbeiði so sum reingerð, lossing, lagur-, pakkhús-, fiska-og saltarbeiði verður grundlønin 123,09 kr. um tíman.
§ 3
Fyri útgrevstur, uppruddan á byggiplássum, kolarbeiði, skitið og ónossligt arbeiði, sement-, beton-, stoypi-, jarnbindingar-, vatnbyggi-, asfalt-, tjøru-, grótarbeiði og arbeiði á sleipistøð at skrubba botn á skipi uttan og smyrjing av skipi uttan upp til lúnning og málingaarbeiði við sproytu á skipasmiðju, verður grundlønin 123,09 kr. um tíman + viðbót 0,29% um tíman.
§ 4
a. Fyri arbeiði við grótjótrara, fyri passan av motorum, kompressarum, spølum og líknandi í samband við byggiarbeiði. Fyri passan av kranum. Fyri koyring við gaffiltruckum yvir 10 t, traktorum, dumparum og líknandi amboðum, so sum vegtrumlum, hydrauliskum gravkúm og borivognum verður grundlønin 123,09 kr. um tíman + viðbót 3,35% um tíman.
b. Fyri at løða og spreingja og grótboran verður grundlønin 123,09 kr. um tíman + viðbót 5,19% um tíman.
c. Fyri tunnilsarbeiði verður grundlønin 123,09 kr. um tíman + viðbót 4,73% um tíman.
d. Fyri at reinsa ketlar, vatntangar á skipi, oljutangar, lýsitangar og smeltitól og reinskan av kloakk og kjøli innan í skipi verður grundlønin 123,09 um tíman + viðbót 5,47% um tíman.
e. Fyri arbeiði við vandamiklum burturkasti á brennistøðum, vandamiklum evnum, sum krevja serliga verndarútgerð, t.d. asbest, umframt fyri upptak eftir vanlukkum og fyri reingerð, har servitan er kravd verður latin grundløn + viðbót 5,47% um tíman. Hetta stykki er galdandi frá 1. mai 2013.
§ 5
Grundlønin hjá bilstjórum og gaffiltruckførarum fyri tey í § 2 nevndu arbeiðum og fyri at standa við spæl á skipi undir lossing verður 123,09 kr. um tíman + viðbót 1,17% um tíman.
Grundlønin hjá bilstjórum og gaffiltruckførarum fyri tey í § 3 nevndu arbeiðum verður 123,09 kr. um tíman + viðbót 1,62% um tíman.
Fyri koyring við kranvogni og tankvogni (við olju og bensin) verður grundlønin fyri tey í § 2 nevndu arbeiðum 123,09 um tíman + viðbót 3,59% um tíman, og fyri tey í § 3 nevndu arbeiðum verður grundlønin 123,09 kr. um tíman + 4,02% um tíman.
Protokollat:
Partarnir binda seg til í sáttmálaskeiðnum at taka upp samráðingar um at endurskoða skipanina við viðbótum í sáttmálanum. Partarnir eru samdir um, at skipanin skal nútímansgerast, og miðast skal ímóti, at skipanin gerst so einføld og liðilig, sum til ber.
Setanarskriv
§ 6
Setanarprógv verða givin sambært løgtingslóg um setanarprógv.
Ungdómur
§ 7
Ungdómar 14 ár fáa 50%, 15 og 16 ár fáa 75% av vaksnamannalønini. 17 ára gomul fáa fulla løn.
Yvirtíðarløn og frídagar
§ 8
Yvirtíðarlønin, eisini fyri akkordarbeiði, verður roknað soleiðis:
Tá normalarbeiðstíðin er kl. 07-16:
Frá kl. 16-20: 35%
Frá kl. 20-07: 60%
Tá normalarbeiðstíðin er kl. 08-17:
Frá kl. 17-21: 35%
Frá kl. 21-08: 60%
Tá normalarbeiðstíðin er kl. 09-18:
Frá kl. 18-22: 35%
Frá kl. 22-09: 60%
Leygardagar kl. 00-24: 65%
Sunnu- og halgidagar frá kl. 00-24: 100%
Sama er galdandi fyri arbeiði, sum byrjar nevndu dagar, og heldur áfram um midnátt og til normalarbeiðstíðin tekur við aftur.
1. mai, jólaaftan og Ólavsøkuaftan eru heilir frídagar. Flaggdagur, páskaaftan, hvítusunnuaftan, og nýggjársaftan eru hálvir frídagar.
Átrokandi arbeiði, sum verður gjørt 1. mai, jólaaftan, Ólavsøkuaftan og eftir kl. 12 hesar dagar, verður lønt við dupultari normalløn, so leingi halgan varar.
Sambært lóg nr. 353, 7. august 1922 er grundlógardagur hálvur frídagur.
Um arbeiði byrjar áðrenn kl. 4 á morgni verður ikki farið niður í løn, fyrr enn høvi hevur verið at fáa svøvn (við svøvn skilst at hava verið burtur frá arbeiði í 6 tímar, eisini um maður skiftir arbeiðspláss).
Arbeiðstíð, døgndrift og skiftisvakt
§ 9
1. Normalarbeiðstíðin er 40 tímar um vikuna, og skal vera 8 tímar um dagin frá mánadegi til og við fríggjadegi, og skal tann dagliga arbeiðstíðin liggja millum kl. 7 á morgni og til kl. 18 á kvøldi, hetta soleiðis sum partarnir á teimum einstøku arbeiðsplássunum semjast um.
Vanligur meiriluti á arbeiðsplássinum skal vera fyri hesum og atkvøðast skal við seðlum.
Er á arbeiðsplássinum gjørd semja um, at normalarbeiðstíðin skal liggja millum kl. 7 á morgni og kl. 16 á kvøldi, skal hetta vera galdandi fyri alt arbeiðsplássið.
Er á arbeiðsplássinum gjørd semja um, at normalarbeiðstíðin skal liggja millum kl. 8 á morgni og kl. 17 á kvøldi, skal hetta vera galdandi fyri alt arbeiðsplássið.
Er á arbeiðsplássinum gjørd semja um, at normalarbeiðstíðin skal liggja millum kl. 9 á morgni og kl. 18 á kvøldi, skal hetta vera galdandi fyri alt arbeiðsplássið.
Har eitt arbeiðspláss náttúrliga kann býtast upp í fleiri deildir, kunnu ymsar arbeiðstíðir avtalast millum arbeiðsfólkið saman við álitisfólkið og virkið, sum frávíkja normalarbeiðstíðini. Atkvøðast skal við seðlum. Hesar arbeiðstíðir skulu liggja millum kl. 07.00 og 18.00 og skulu stjórnirnar hjá feløgunum hava hesar avtalur, sum skulu vera skrivligar, til góðkenningar. Um feløgini ikki áðrenn 14 dagar hava fráboðað annað verða avtalurnar at meta sum góðkendar.
Um avtalað verður gjørd við arbeiðsfólkið í einari serstakari deild um frávik frá normalarbeiðstíðini smb. omanfyristandandi, so skal nýggja arbeiðstíðin hjá hesum starvsbólki metast sum normalarbeiðstíð, soleiðis at arbeiðið uttan fyri hesa tíð verður roknað sum yvirtíð sambært grein 8.
Døgverðatíðin skal verða 1 tíma og skal liggja millum kl. 12 og 13. Verður arbeitt í døgverðatímanum, skal dupult normalløn verða goldin.
Kemst ásamt um aðrar etingartíðir, skal tó ongantíð verða meira enn 4 tímar millum hvønn verð. Verður arbeitt í døgverðatímanum sunnu- og halgidagar, skal gjaldast dupult sunnudagsløn. Tað verður onki goldið fyri mattíðirnar.
Varskógvað áðrenn døgverða:
Arbeiðsformaðurin skal varskógva, tá ið mattíð er.
Verður arbeitt yvirtíð og varskógvað verður um hetta áðrenn døgverða, og farið verður til náttverða, skal náttverðatímin liggja millum kl 18-19.
Um ikki verður farið til náttverða, verður mattíðin, sum í hesum føri ikki skal verða styttri enn 20 min. og, sum skal liggja millum 17 og 19, ikki frádrigin, um byrjað verður aftur kl. 19.
Verður arbeitt longur enn til kl. 22 uttan at farið hevur verið til nátturða, verður yvirtíðarsatsurin frá kl. 21 at koma í gildi frá kl. 20.
Ikki varskógvað áðrenn døgverða:
Verður arbeitt yvirtíð og ikki verður varskógvað áðrenn døgverða, og farið verður til náttverða, skal náttverðatímin liggja millum 18-19 og verður ikki frádrigin um byrjað verður aftur kl. 19.
Verður arbeitt í náttverðatímanum skal dupult løn verða goldin.
Verður arbeitt longur enn til kl. 20 uttan at farið hevur verið til nátturða, verður yvirtíðarsatsurin frá kl. 21 at koma í gildi frá kl. 19.
Tað skal annars standa arbeiðsplássunum frítt at leggja døgurðatíman soleiðis, sum semja fæst um hetta, og har sum umstøður eru at eta í.
Við umstøðum skilst har, sum matarhøli eru at eta í og/ella har høvi er at keypa sær mat.
Vanligur meiriluti á arbeiðsplássinum skal vera fyri hesum og atkvøðast skal við seðlum.
Verður arbeitt í døgurðatíðini skal dupult normalløn verða goldin. Verður arbeitt í døgurðatíðini sunnu- og halgidagar skal dupult sunnudagsløn verða goldin. Dupult løn verður bert goldin fyri ta avtalaðu døgurðatíðina.
Tað, sum døgurðatímin verður styttur, tekur yvirtíðin tilsvarandi fyrr við.
2. Døgndrift skal ganga í skiftum. Øll ídnaðarvirki, ið vanliga kunnu hava 3-skifti vakt, koma undir heitið døgndrift.
Um døgndriftsarbeiði á fiskavirki røkkur styttri enn 3 samdøgur/2 samdøgur samanhangandi og á øðrum ídnaðarvirkjum styttri enn 5 samdøgur saman-hangandi, verður hetta arbeiði avroknað sum vanligt arbeiði og goldið samsvarandi hesum, eisini hvat yvir- og nátttíð viðvíkur.
Í døgndrift verður lønin henda:
Frá kl. 08-16 vanlig normalløn.
Frá kl. 16-24 vanlig normalløn + 4,58% um tíman.
Frá kl. 24-08 vanlig normalløn + 6,41% um tíman.
Røkkur arbeiði á fiskavirkjum styttri enn 3 samdøgur, men í minsta lagi 2 samdøgur, verður lønin hendan:
Frá kl. 08-16 vanlig normalløn.
Frá kl. 16-24 vanlig normalløn + 7,32% um tíman.
Frá kl. 24-08 vanlig normalløn + 9,15% um tíman.
Hesar viðbøtur verða ikki prístalsviðgjørdar. Mattíð við døgndrift verður ikki frádrigin.
Gongur døgndriftsarbeiðið um leygardagar, sunnu- og halgidagar, skal hetta avroknast sum leygardagar, sunnu- og halgidagar, men kann hetta tó ikki bróta 3- og 5-samdøgursregluna.
Upplýsast skal 24 tímar frammanundan vaktarskifti byrjar. Um ikki fráboðað verður innan ásettu freistina, so skal gjaldast 1. yvirtíð tann dagin fyri hvørt arbeiðsfólk á vaktunum.
3. Á ídnaðarvirkjum kann arbeiði fara fram í 2 skiftum, 8 tímar hvørt, við nøkulunda eins stórum holdum, sum skiftast um vaktirnar hvørja viku.
Um skiftisvaktararbeiði á fiskavirkjum røkkur styttri enn 3 samdøgur/2 samdøgur samanhangandi og á øðrum ídnaðarvirkjum styttri enn 5 samdøgur saman-hangandi, verður hetta at avrokna sum vanligt arbeiði og goldið samsvarandi hesum, eisini hvat yvir- og nátttíð viðvíkur.
Við samráðing arbeiðaranna og arbeiðsgevaranna millum kann arbeiðstíðin leggjast millum kl. 07-24, og lønin verður henda:
1. holdið: Vanlig normalløn.
2. holdið: 1. mai 2007 verður viðbórin 8% av grundlønini.
1. mai 2008 verður viðbótin 9% av grundlønini.
1. mai 2009 verður viðbótin 10% av grundlønini.
Røkkur arbeiðið á fiskavirkjum styttri enn 3 samdøgur, men í minsta lagi 2 samdøgur, verður lønin hendan:
1. holdið: Vanlig normalløn.
2. holdið: Vanlig normalløn + 8,75 kr. um tíman.
Henda viðbót verður ikki prístalsviðgjørd. Mattíðin verður ikki frádrigin fyri 2. holdið.
Yvirtíð - um arbeitt verður meira enn 8 tímar á vaktini - við skiftisvaktararbeiði eins og sunnu- og halgidagsarbeiði verður goldið eftir § 9.
Sunnu- og halgidagar skulu ikki bróta 3- og 5- samdøgursregluna.
Har eitt arbeiðspláss náttúrliga kann býtast upp í fleiri deildir, kann avtala verast um, at skiftivakt verður brúkt á einstøku deildini.
Avtalan verður gjørd millum arbeiðsfólkið saman við álitisfólki og virki. Atkvøðast skal við seðlum millum alt arbeiðsfólkið á virkinum og umboð fyri feløgini nevnd í sáttmálanum, skal vera hjástødd meðan atkvøtt verður. Stjórnin í felagnum skal hava hesar avtalur, sum skulu vera skrivligar, til góðkenningar.
Um felagið ikki hevur fráboðað nakað innan 14 dagar frá tí at avtalan er móttikin, verða avtalurnar at meta sum góðkendar.
Upplýsast skal 24 tímar frammanundan vaktarskifti byrjar. Um ikki fráboðað verður innan ásettu freistina, so skal gjaldast 1. yvirtíð tann dagin fyri hvørt arbeiðsfólk á vaktunum.
Álitisfólk
§ 10
Á hvørjum arbeiðsplássi hava arbeiðararnir rætt til at velja sær álitismann. Nærri reglur fyri álitismenn eru skrásettar í serligari skipan í millum feløgini.
b. Nevndarlimir í fakfelag hava rætt til frí frá arbeiði sínum í sambandi við nevndararbeiði, samráðingar og skeiðluttøku. Fráboðan skal gevast arbeiðsgevaranum beinanvegin, tá nevndarlimur fær fundarboð.
c. Viðvíkjandi uppsøgn av nevndarlimum í Føroya Arbeiðarafelag / Havnar Arbeiðsmannafelag / Havnar Arbeiðskvinnufelag / Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag og Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag eru somu reglur galdandi sum fyri álitisfólk.
Minsta arbeiðstíð og løn
§ 11
Fyri eitt og hvørt arbeiði fær hvør tann, sum luttekur í arbeiðinum, løn fyri í minsta lagi 2 tímar, sjálvt um arbeiðið varir styttri.
Somuleiðis fáa arbeiðsfólk, sum eftir tilsøgn møta til arbeiðis, og arbeiðið ikki verður útint, løn fyri 2 tímar, ella um arbeiðið byrjar aftaná eina ásetta tíð, løn fyri ta tíð, tey hava bíðað.
Lønarútgjalding
§ 12
Arbeiðslønir verða at gjalda eina ferð um vikuna. Um avtala verður gjørd við avvarandi fakfelag (Havnar Arbeiðsmannafelag), kann lønarútgjalding tó fara fram 14. hvønn dag/mánaðarliga. Við útgjalding skal vikuseðil fylgja við.
Arbeiðsskaðar
§ 13
Stk. 1 Kemur arbeiðsfólk til skaða undir arbeiði og tey sambært læknaváttan eru óarbeiðsfør, verður goldið 20% av mistu arbeiðstíð upp til 10 dagar við 10% frá arbeiðsgevara og 10% frá arbeiðarafelag.
Stk. 2. Verður løntakari, sum hevur arbeitt hjá sama arbeiðsgevara í meira enn 9 mánaðir út í eitt, óarbeiðsførur orsakað av einum arbeiðsskaða, sum kann prógvast við læknaváttan, hevur arbeiðsgevari, aftaná at tíðarskeiði í stk. 1 er endað, skyldu at rinda munin millum dagpeningaveitingina og vanligu lønina, sum løntakari hevði fingið útgoldna, um viðkomandi ikki fekk skaðan.
Gjaldsskyldan hjá arbeiðsgevaranum stendur við inntil løntakari aftur er arbeiðsførur tó í mesta lagi 4 mánaðir aftaná, at arbeiðsskaðin er hendur.
Akkord og serarbeiðarar
§ 14
a. Øll arbeiði kunnu gerast fyri akkord. Í fall akkordir verða gjørdar, hava stjórn Havnar Arbeiðsmannafelags og stjórn Føroya Arbeiðsgevarafelags rætt til at krevja tær til góðkenningar.
Protokollat úr semingsprotokollini:
Partarnir eru samdir um, at tørvur er á serarbeiðarasáttmála og vátta, at arbeitt verður fram ímóti at fáa undirskrivað slíkan sáttmála skjótast tilber.
Formaður
§ 15
Hvør arbeiðsgevari hevur rætt til at hava ein formann, sum ikki ger arbeiðsmanna-arbeiði, ið ikki nýtist at vera limur í nøkrum felag.
Lán av arbeiðsfólki
§ 16
Arbeiðsfólk, sum verður lánt frá einum arbeiðsgevara til annan arbeiðsgevara, varðveitir starvsrættindi síni.
Vaktarhald
§ 17
Vaktarmenn á skipum við bryggju á nátt fáa eina viðbót fyri náttina, sum svarar til 7,5 vanligar tímalønir. Leygar- og sunnunátt er viðbótin tað, sum svarar til 10 vanligar tímalønir. Náttin er frá kl. 21-08.
Har arbeitt verður á vaktini umborð við øðrum enn sjálvum vaktararbeiðinum skal løn gjaldast vaktarmanninum samsvarandi ásetingunum í hesum sáttmála.
Tilkallivakt
§ 17a
Arbeiðari, sum hevur tilkallivakt, verður frá mánadegi til og við fríggjadag kl. 24.00 løntur við 13,73% um tíman. Eftir fríggjadag til vanliga arbeiðstíð mánamorgun verður arbeiðari løntur við 27,45% um tíman.
Verður arbeitt í tilkallivakt, verður løn goldin sambært grein 8.
Tó skal henda áseting ikki føra við sær, at vaktargjøld eftir skipanum, sum nú eru í gildi, verða lækkað.
Barsilsfarloyvi
§ 18
Løntakari sum er settur í starv eftir hesum sáttmála eigur rætt til barsilsfarloyvi sambært galdandi lóggávu.
At røkja hægri starv
§ 19
Arbeiðsfólk, sum eftir serligum boðum ella eftir frammanundan fastløgdum arbeiðslagi fyribils røkja hægri starv í 1 viku samfelt ella meira, eiga í hesum tíðarskeiði at verða lønt við somu løn, sum tann, sum tey avloysa fær, treytað av at tey yvirtaka tær arbeiðsuppgávur, ið standast av hægra starvinum.
Farloyvi
§ 20
Arbeiðsfólk, sum hevur starvast í 5 samanhangandi ár hjá sama arbeiðsgevara, kann fáa farloyvi uttan løn, har tað ikki stríðir móti áhugamálum hjá arbeiðsgevara. Arbeiðsgevarin skal hava starv tøkt, tá farloyvistíðin er farin.
Uppsagnir
§ 21
Stk. 1. Í einum og hvørjum arbeiði, sum varar longur enn 3 mánaðir, verður fyri tímalønt arbeiði uppsagnarfreistin frá arbeiðsgevara hendan
Minni enn 6 mánaðar starvstíð: 5 arbeiðsdagar.
Meira enn 6 mánaðar starvstíð: 7 arbeiðsdagar.
Meira enn 1 ára starvstíð: 10 arbeiðsdagar.
Meira enn 2 ára starvstíð: 15 arbeiðsdagar.
Meira enn 3 ára starvstíð: 20 arbeiðsdagar.
Meira enn 5 ára starvstíð: 25 arbeiðsdagar.
Uppsagnarfreistin frá arbeiðara síðu verður hendan:
Meira enn 3 mánaðar starvstíð 5 arbeiðsdagar
Meira enn 6 mánaðar starvstíð 7 arbeiðsdagar
Hetta er tó ikki galdandi, tá steðgur kemur í arbeiði vegna rávørutrot ella veður.
Uppsøgnin skal vera skrivlig fyri báðar partar.
Stk. 2. Arbeiðsgevari hevur, tá setanin hjá arbeiðsfólkinum endar, skyldu at geva arbeiðsfólkinum prógv um starvstíðina hjá arbeiðsfólkinum.
Arbeiðsgevari skal skrivliga grundgeva fyri uppsøgnini, um tann uppsagdi biður um tað. Grundgevingin kann bert verða kravd, um tann uppsagdi hevur verið starvssettur í minst 9 mánaðir.
Stk. 3. Verður løntakari, sum hevur arbeitt hjá sama arbeiðsgevara í meira enn 9 mánaðir út í eitt, óarbeiðsførur orsakað av einum arbeiðsskaða, sum kann prógvast við læknaváttan, kann viðkomandi ikki sigast úr starvi fyrr enn 6 mánaðir, aftaná arbeiðsskaðin er hendur. Hetta er tó bert galdandi, inntil løntakarin aftur er arbeiðsførur.
Limagjald, lívstrygging, eftirløn og eftirsitiløn
§ 22
Stk. 1. Fyri at stuðla týðandi endamál hjá Havnar Arbeiðsmannafelag verður eitt gjald uppá 1,5% av lønini frádrigið, áðrenn hon verður útgoldin.
Gjaldið verður inngoldið av arbeiðsgevaranum til Havnar Arbeiðsmannafelag sambært manningarlista og kontoavriti, samstundir sum lønin verður flutt.
Stk. 2. Til lívstrygging og onnur sosial endamál verður eitt gjald uppá 2,5% av lønini frádrigið, áðrenn hon verður útgoldin.
Gjaldið verður inngoldið av arbeiðsgearanum til Havnar Arbeiðsmannafelag sambært manningarlista og kontoavriti, samstundis sum lønin verður flutt.
Føroya Arbeiðsgevarafelag fær útflýggja reglugerðir, sum verða gjørdar í sambandi við nýtsluna av framman fyri nevnda prosentgjaldið.
Stk. 3. Arbeiðsgevarar rinda umframt lønina 10% av arbeiðslønini í eftirlønargrunn/skipan felagsins. Hetta prosentið verður útgoldið í grunnin samstundis, sum lønin verður goldin.
Stk. 4. Tá arbeiðsfólk, sum hevur verið í minsta lagi 1 ár í starvi hjá verandi arbeiðsgevara, doyr, meðan honn/hon er í starvi, eigur eftirsitandi hjúnafelagi/sambúgvi ella børn undir 18 ár, sum arbeiðsfólk hevur skyldu at uppihalda, rætt til eftirsitiløn fyri tann mánaðin, tá viðkomandi doyr, og 3 mánaðir fram.
Fyri tímalønt verður lønin roknað sum miðaltalið av tí løn, sum er útgoldin av verandi arbeiðsgevara seinastu 12 mánaðirnar, sum viðkomandi hevur verið til arbeiðis.
Ósemjur og gerðarrættur
§ 23
Arbeiðsósemjur, tó ikki uppsøgn av galdandi sáttmála, verða givnar eini 6-mannanevnd til avgerðar. Í hesi nevnd sita 3 úr hvørjum felag. Kemur henda nevnd ikki ásamt, verður av báðum pørtum valdur ein uttanveltaður maður (uppmaður). Í fall nevndirnar ikki semjast um uppmannin, verður uppmaðurin valdur av dómaranum, og verður avgerð hansara tikin til fulnar.
Eftirlønargrunnur og grundlønarhækking
§ 24
Arbeiðsgevarnir rinda 10% av arbeiðslønini í eftirlønargrunnin hjá Havnar Arbeiðs-mannafelag.
Hesi prosent verða útgoldin saman við lønini.
1. mai 2016 hækkar grundlønin 2,65 kr um tíman.
1. mai 2017 hækkar grundlønin 2,60 kr um tíman.
Hesar hækkingar eru eisini galdandi fyri sersáttmálar.
Stk. 2. Tey, sum hava nátt fólkapensiónsaldur, fáa ístaðin upphæddina, sum skuldi verið flutt sum eftirløn, útgoldna sum løn. Áðrenn upphæddin verður goldin, verða gjøld, sum skulu rindast samstundis sum lønin, tikin av upphæddini, soleiðis at útreiðslan hjá arbeiðsgevara verður óbroytt.
Viðmerking: Hin 1. januar 2016 svara hesi gjøld til 16,31 % av tímalønini og 5,81 % av mánaðarlønini. Gjøldini eru frítíðarløn/frítíðarískoyti, ALS-gjald, Barsilsgjald, gjald til Arbeiðsmarknaðareftirlønar-grunnin og gjald til Vinnusjúkugrunnin. Tað vil siga, at pr. 1. januar 2016 verða 8,46 % løgd omaná lønina hjá tímaløntum og og 9,45 % løgd omaná lønina hjá teimum, sum halda feriu við løn.
Starvstíð
§ 25
Eftir 3 ára starvstíð verður viðbótin 1,25% av grundlønini.
Eftir 5 ára starvstíð verður viðbótin 2,50% av grundlønini.
Eftir 7 ára starvstíð verður viðbótin 3,25% av grundlønini.
Eftir 9 ára starvstíð verður viðbótin 4,00% av grundlønini. Henda viðbót er galdandi frá 1. mai 2013.
Eftir 11 ára starvstíð verður viðbótin 4,75% av grundlønini. Henda viðbót er galdandi frá 1. mai 2016.
Arbeiðsfólk hava rætt til at flyta starvstíð frá einum arbeiðsplássi til annað, um tað ikki hevur verið burtur frá arbeiðsøki sínum longur enn 7 ár.
Til tess at fáa starvstíð frá nýggjum arbeiðsgevara skal arbeiðsfólkið kunna um møguliga starvstíð frá øðrum arbeiðsgevara við setan og í seinasta lagi, tá setanarprógvið verður undirskrivað.
Hjálparfólk
§ 26
Bilstjóri í føstum arbeiði, sum koyrir við fullum farmi, skal hava hjálparmann, tá ið hann heldur tað vera neyðugt. Undir lossing av koli og salti skal bilstjórin verða frítikin at arbeiða við.
Trukkar, ið verða nýttir í útiarbeiði á Eystaru Bryggju, skulu so hvørt sum teir verða útskiftir hava hús.
Limaskapur
§ 27
Stk. 1 Partarnir eru samdir um, at teir hava felags áhuga í, at allir arbeiðsgevarar eru skipaðir sum limir í arbeiðsgevarafeløgunum, og at øll arbeiðsfólk eru skipaði sum limir í arbeiðsmanna- og arbeiðskvinnufeløgunum.
Stk. 2 Arbeiðsgevarafelagið arbeiðir fyri at kunna arbeiðsgevarar um teir fyrimunir, sum eru við limaskapi í arbeiðsgevarafelag. Somuleiðis arbeiða arbeiðarafeløgini fyri at kunna arbeiðsfólk um teir fyrimunir, sum eru við limaskapi í arbeiðsmanna- og kvinnufeløgunum. Partarnir arbeiða fyri at tryggja at verandi sáttmálar verða hildnir. Arbeiðsfólk og arbeiðsgevarar hava skyldu at siga feløgum sínum frá, tá ið óskipaði arbeiðsfólk ella arbeiðsgevarar eru á arbeiðsplássinum.
Stk. 3 Um arbeiðsgevari fær áheitan frá arbeiðarafelag um kunnandi tiltak á arbeiðsplássinum, skal ein slík áheitan viðgerast við vælvild, eins og arbeiðarafelagið skal virða, at dagliga arbeiðið ikki eigur at verða órógvað. Harafturat skal arbeiðsgevari loyva arbeiðarafelag umvegis álitisfólk síni at lata arbeiðsfólkum, bæði verandi og nýggjum, kunnandi tilfar um teir fyrimunir, sum limaskapur í fakfelag gevur.
Formaður/-kvinna
§28
Formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafelag hevur rætt til farloyvi í í mesta lagi 6 ár uttan løn, og arbeiðsgevarin skal hava starv tøkt, tá ið farloyvistíðin er av.
Reingerð
§29
Stk. 1 Um avvarandi fakfelag ikki metir, at ávíst reingerðararbeiði við vanligum arbeiðsskjótleika kann fremjast innan teir tíðarkarmar, sum arbeiðsgevarin hevur sett av til hetta arbeiði, kann fakfelagið krevja, at ein ráðgevi, við viðkomandi førleikum, vegna fakfelagið fær høvi at kanna hølir og arbeiðsgongdir fyri at eftirkanna arbeiðið sæð í mun til nevndu tíðarkarmar. Sama er galdandi um fakfelagið metir, at tær umstøður, sum avtalaðar eru fyri reingerðina ikki eru loknar, t.d. at hølini ikki eru klár at gera rein.
Umboð fyri arbeiðsgevaran hevur rætt til at vera hjástatt, meðan kanningin fer fram.
Tá nevnda eftirkanning er farin fram, hevur ráðgevin rætt at krevja fund við arbeiðsgevaran fyri at viðgera eina møguliga ósemju um nevndu tíðarkarmar.
Um ósemjan ikki verður loyst, kann fakfelagið krevja málið viðgjørt saman við Føroya Arbeiðsgevarafelag.
Allir upplýsingar, sum koma fram undir slíkari eftirkanning, skulu viðgerast í trúnaði.
Stk. 2 Fyri høvuðsreingering verður veitt eykaviðbót uppá 9,15% um tíman.
Aðalfundur
§ 30
Tá ið Havnar Arbeiðsmannafelag lýsir til aðalfund, skal alt arbeiði steðga tveir tímar undan lýstu fundum. Í serligum førum kann undantak gerast eftir nærri avtalu partanna millum.
Sáttmálasamráðingar
§ 31
Tingingar um nýggjan sáttmála skulu byrja seinast 8 dagar aftan á uppsøgn og fara fram, til sáttmáli er komin í lag ella semingsmaðurin (um slíkur er tilkallaður) sigur tingingarnar vera at enda komnar.
Notat:
Havnar Arbeiðsmannafelag váttar, at teir áðrenn næstu samráðingar vilja tillaga sín sáttmála, so hann samsvarar við sáttmálan hjá Føroya Arbeiðarafelag.
Arbeiðsklæðir og læknaváttan
§ 32
Á arbeiðsplássum, har serligur búni verður kravdur, hevur arbeiðsgevarin skyldu til at lata slíkan búna. Sama er galdandi fyri búna (fótbúna og klædnabúna), sum arbeiðsgevarin krevur bert verður brúktur á arbeiðsplássinum. Í seinna førinum er henda skylda tó ikki galdandi, fyrrenn arbeiðari hevur verið í arbeiði í 3 mánaðir.
Protokollat:
Partarnir virka fyri, at møgulig kravd læknaváttan fyri arbeiðararnar verður goldin av tí almenna.
Liðiligari sáttmálar
§ 33
Sett verður nevnd við umboðum frá báðum pørtum at gera uppskot um arbeiði viðvíkjandi forskotnari tíð, og annars at gera sáttmálarnar liðiligari og meira tíðar-hóskandi.
Hetta arbeiði skal verða liðugt til næstu samráðingar.
Lærlinga- og yrkislønir
§ 34
Stk. 1 Fyri lærlingar, sum eru undir Ll. nr. 94 frá 29.12.1998 um yrkisútbúgvingar við seinni broytingum ella samsvarandi lóggávu, og sum starvast innan sáttmálaøkið, er lærlingalønin henda:
1. læruárið 32 % av yrkisløn
2. læruárið 40 % av yrkisløn
3. læruárið 45 % av yrkisløn
4. læruárið 55 % av yrkisløn
Fyri yvirarbeiði verða øll læruárini goldið grundløn + yvirtíðarløn sambært § 8 í høvuðssáttmálanum.
Stk. 2 Yrkislønin fyri tey, sum hava lokið útbúgvingina sambært stk. 1 er kr. 134,44 fyri tíman, og mánaðarlønin er kr. 23.302,49. Yrkislønin verður javnað eins og hjá yrkislærdum.
Yvirtíðarlønin er sum ásett í høvuðssáttmálanum, tó soleiðis at prosentini verða roknaði av yrkislønini.
Protokollat:
Føroya Arbeiðarafelag/Havnar Arbeiðskvinnufelag/Havnar Arbeiðsmannafelag/Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag/Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag og Føroya Arbeiðsgevarafelag vátta við hesum, at um lóg ella kunngerð um upplæring/skeiðvirksemi, sum ikki kemur undir verandi lærlingaskipan í Ll. nr. 94 frá 29.12.1998 um yrkisútbúgvingar við seinni broytingum, verður sett í gildi, so skulu partarnir taka upp samráðingar um sáttmálaásetingar, sum skulu áset alønina hjá teimum persónum, sum fara undir slíka upplæring ella á slík skeið.
Hendan avtalan kemur í gildi tann dag hon er skrivað undir, og fylgir høvuðssáttmálanum.
Tórshavn, 30. apríl 2003.
§ 35
Sáttmálapartarnir kunnu gera sínamillum avtalur, sum avmarkaðar eru til ávís øki og ávís arbeiðspláss. Hesar avtalur skulu vera skrivligar.
Sáttmálauppsøgn
§ 36
Hesin sáttmáli hevur gildi frá 1. mai 2016, og kann sigast upp av pørtunum 4 mánaða ávaring til ein 1. mai, fyrstu ferð 1. mai 2018.
Tórshavn, tann 06. mai 2016
HAVNAR ARBEIÐSMANNAFELAG FØROYA ARBEIÐSGEVARAFELAG
Hans Joensen, formaður Bergur Poulsen, formaður
Jóhan Carl Dam, næstformaður Høgni Hansen, næstformaður
Martin Wennerstrøm Kristoffur Laksá
Heri Reynheim Fróði Magnussen
Sakaris Hansen Jón Sigurdsson
Atli Gregersen
Bogi Jacobsen
Protokollat um rúmliga arbeiðsmarknaðin
Í sambandi við sáttmálasamráðingarnar 2007 millum Føroya Arbeiðsgevarafelag og Føroya Arbeiðarafelag, Havnar Arbeiðskvinnufelag, Havnar Arbeiðsmannafelag, Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag og Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag vóru partarnir samdir um hetta protokollat um rúmliga arbeiðsmarknaðin.
Sum útgangsstøði eru partarnir samdir um, at yvirskipaða sosiala ábyrgdin liggur hjá landstýri og løgtingi. Samstundis er tilknýti hjá einstaka borgarinum til arbeiðsmarknaðin av stórum týdningi sosialt og sálarfrøðiliga.
Partarnir meta, at í einum vælskipaðum samfelag eiga allir arbeiðsførir borgarar at hava møguleika at átaka sær arbeiðsuppgávur, sum liggja innan fyri teirra førleikakarm. Tí hevur tað týdning, at so nógvir borgarar sum gjørligt koma á og vera verandi á arbeiðsmarknaðinum.
Arbeiðsmarknaðurin má vera liðiligur, soleiðis at so nógv sum gjørligt fáa arbeiði í boði gjøgnum alt arbeiðslívið uttan mun til førleika.
Partarnir eru samdir um at fremja starvssetanir av fólki við skerdum førleika. Hetta kann m.a. gerast so at hesir starvsbólkar fáa serliga tillagaðar setanartreytir. Við støði í vanligu ásetingunum í sáttmálanum eigur sostatt at bera til at lata arbeiði vera gjørt undir serligum treytum.
§ 1
Arbeiðstíðin er 40 tímar ella 50 tímar um vikuna. Fyri arbeiðstíð omanfyri normaltíðina verður at gjalda yvirtíðarløn.
§ 2
Mánaðarlønirnar við 40 tíma viku og 50 tíma viku verða reguleraðar við somu broytingum í grundlønini sum í høvuðssáttmálanum faldað við ávíkavist 173,33 og 216,67 tímar um mánaðin. Mánaðarlønin verður roknað í heilum krónum.
Lønin skal verða á konto hjá løntakara í seinasta lagi seinasta yrkadag í mánaðinum.
§ 3
Ungdómar 14 ár fáa 50%, 15 og 16 ár 75% av vaksnamannalønini bæði fyri normal-og yvirtíð. 17 ára gomul fáa fulla løn.
Ásetingar í sambandi við sjúku
§ 4
Verður arbeiðari, sum er settur sambært hesum sáttmála, orsakað av sjúku, sum gevur honum rætt til dagpening sambært lóg um dagpening, ikki førur fyri at gera sítt arbeiði, rindar arbeiðsgevarin munin millum tað, ið arbeiðarin fær útgoldið av dagpeningi, og tað hann vildi havt fingið í løn í starvinum. Veitingin frá arbeiðsgevara stendur bert við í ein mánað[1].
§ 5
Arbeiðarar við døgndrift við 3 skifti vakt verða løntir soleiðis:
Fyri 6 dagar verður lønin sum fyri 50 tíma viku.
Fyri 5 dagar verður lønin sum fyri 40 tíma viku.
Fyri fastlønt arbeiðsfólk er uppsagnarfreistin frá arbeiðsgevara síðu:
upp til 6 mánaða starvstíð: 1 mánaði til ein 1. í mánaðinum,
frá 6 mðr. til 2 ára starvstíð: 2 mánaðir til ein 1. í mánaðinum,
meira enn 2 ára starvstíð: 3 mánaðir til ein 1. í mánaðinum
Uppsagnarfreistin við uppsøgn frá arbeiðsfólkinum: 1 mánaði til ein 1. í mánaðinum.
Uppsøgnin skal vera skrivlig fyri báðar partar.
Tórshavn, tann 06. mai 2016
HAVNAR ARBEIÐSMANNAFELAG FØROYA ARBEIÐSGEVARAFELAG
Hans Joensen, formaður Bergur Poulsen, formaður
Jóhan Carl Dam, næstformaður Høgni Hansen, næstformaður
Martin Wennerstrøm Kristoffur Laksá
Heri Reynheim Fróði Magnussen
Sakaris Hansen Jón Sigurdsson
Atli Gregersen
Magni Arge
1. Á arbeiðsplássum har 5 ella fleiri fólk eru í vinnu, kunnu tey velja sær álitisfólk fyri 2 ár ísenn.
Bert fólk við føstum tilknýti til arbeiðsplássið, tímalønt ella fastlønt, kunnu verða vald til álitisfólk.
2. Á arbeiðsplássum har 20 ella fleiri fólk eru í vinnu, kunnu tey harafturat velja sær eitt trivnaðarumboð, tó uttan at hesi eru fevnd av verjuni í pkt. 10 og pkt. 11.
3. Álitisfólk skulu hava neyðuga kunning um tiltøk, sum ætlanin er at fremja, og sum kunnu hava ávirkan á arbeiðsumstøður.
4. Arbeiðsgevarin og nevndin í avvarðandi yrkisfelag skulu hava skrivliga fráboðan um, hvørji eru vald sum álitisfólk og trivnaðarumboð.
5. Álitisfólkið er umboðs- og tingingarfólk lagsbrøðranna við arbeiðsgevaran ella umboðsfólk hansara og skal gera sítt ítarsta til, at arbeiðið fer siðiliga fram á plássinum.
Arbeiðsgevarin og álitisfólkið eiga í felag at fremja eitt gott samarbeiði á arbeiðsplássinum.
Miðað verður ímóti, at álitisfólk er á hvørjari vakt.
6. Partarnir eru samdir um, at arbeiða fyri best møguligum trygdar- heilsu- og trivnaðarviðurskiftum á arbeiðsplássunum.
Endamálið er at skapa trygd, trivnað og menning á arbeiðsplássinum, at stimbra sosialt samanhald, og stimbra áhugan hjá starvsfólkinum og leiðslu fyri teimum arbeiðsuppgávum, sum áliggja. Viðvíkjandi trygdar- og heilsuviðurskiftum verður víst til galdandi arbeiðsumhvørvislóg.
Leiðsla og starvsfólk skulu í felag miða eftir, at tey krøv, sum frammanfyri eru sett til heilsuumstøður og trivnaðarviðurskifti, verða rokkin.
Heilsu- og trivnaðarpolitikkur fyri arbeiðspláss
Arbeiðsgevarar skulu bera so í bandi:
At arbeiðsumstøðurnar eru soleiðis skipaðar, at minst møguligur vandi er fyri strongd millum arbeiðsbólkini,
At tiltøk verða framd, sum skulu tryggja gott samstarv millum leiðslu og arbeiðsfólk og millum arbeiðsfólkini sínámillum,
At happing ikki fer fram á arbeiðsplássinum,
At møgulig kærumál um heilsu- og trivnaðarviðurskifti beinanvegin verða tikin upp, og verða viðgjørd millum leiðslu, álitisfólk og trygdarumboð,
At neyðug tiltøk verða framd fyri at bøta um viðurskiftini, um tað vísir seg at tey viðurskiftini, sum nevnd eru frammanfyri, ikki eru nøktandi.
At trivnaðarumboðini í arbeiðstíðini fáa høvi til at leggja til rættis sosial tiltøk, uttan lønarmiss, tó so at tað tarnar arbeiðnum sum minst. Hesi tiltøk kunnu eisini liggja uttanfyri arbeiðsplássið.
7. Álitisfólkið skal bera fram klagur og tilmæli frá arbeiðsfeløgum til arbeiðsgevaran ella, um hann ikki er at hitta, so til umboð hansara.
Álitisfólkið hevur eisini átalurætt viðvíkjandi ótrygd á arbeiðsplássinum, sí annars løgtingslóg nr. 58 frá 24. mai 1974.
Og eisini hevur álitisfólkið átalurætt viðvíkjandi málum, sum nevnd eru í 6 petti.
8. Um álitisfólk, tá samráðing er farin fram, ikki er komið til eina loysn við leiðsluna á arbeiðsplássinum, sum arbeiðarnir kunnu góðtaka, skal málið beinanvegin leggjast fyri viðkomandi fakfelag.
Álitisfólk og arbeiðarar kunnu ikki niðurleggja arbeiðið, fyrrenn nærri boð eru komin frá fakfelagnum
9. Álitisfólkið hevur rætt til at fáa frí at røkja uppgávur sínar sum álitisfólk. Skyldurnar hjá arbeiðsfólkinum skulu fremjast soleiðis, at tað tarnar framleiðsluni sum minst. Leiðslan skal skjótast til ber hava boð um fráveruna.
Í hesum føri, eins og tá leiðslan boðsendir álitisfólki um mál, sum hava við arbeiðarar ella arbeiðsviðurskifti at gera, skal álitisfólkið fáa ta vanligu lønina fyri ta tíð, tey eru úr arbeiði.
10. Uppsagnartíðin hjá álitisfólki er sambært sáttmálanum, sum viðkomandi er sett/ur eftir.. Harafturat fær álitisfólkið goldið 1 mánaðarløn.
Uppsøgnin skal grundgevast og bert fremjast av ávísari neyðugari ørsøk. Stendst uppsøgnin av vinnuloysi er sama galdandi fyri álitisfólk, sum fyri vanligar arbeiðarar annars.
11. Verður ósemja um uppsøgn álitisfólksins, verður hon at viðgera eftir § 21 b. Tekur slík ósemja seg upp, skulu feløgini beinan vegin taka upp samráðingar, áðrenn farið verður til gerðarrætt.
Fastheldur arbeiðsgevarin uppsøgn sína hóast gerðarrættaravgerð, sum gongur honum ímóti, ásetur gerðarrætturin tað endurgjald, sum hann verður at rinda álitisfólkinum.
Støddin av hesum verður at áseta eftir teim fyriliggjandi umstøðunum, men kann tó ikki setast til meira enn 3 mánaðarlønir sambært § 3 í fastlønarsáttmálanum.
12. Álitisfólk skal fáa frí uttan løn til at luttaka á skeiðum og øðrum fundum í sambandi við álitisfólkastarvið. Arbeiðsgevari skal skjótast til ber hava boð um fráveruna.
13. Tiltaksfólk fyri álitisfólk, sum skal vera á staðnum, tá álitisfólk hevur forfall, skulu virka undir somu treytum og hava somu sømdir sum álitisfólkini.
14. Um so er, at arbeiðarnir semjast um at velja eitt nýtt álitisfólk, kann slíkt val fara fram sambært punkt 1 og 4.
15. Broytingar í hesi álitisfólkaskipan kunnu bert gerast í samband við sáttmála-tingingar.
16. Um so er at ivamál taka seg upp viðvíkjandi hesi skipan, verða tey at leggja fyri gerðarrættin sambært § 21 b í sáttmálanum millum feløgini.
Tórshavn, tann 6. mai 2014
HAVNAR ARBEIÐSMANNAFELAG FØROYA ARBEIÐSGEVARAFELAG
Hans Joensen, formaður Bergur Poulsen, formaður
Jóhan Carl Dam, næstformaður Høgni Hansen, næstformaður
Martin Wennerstrøm Kristoffur Laksá
Heri Reynheim Jón Sigurdsson
Sakaris Hansen Fróði Magnussen
Atli Gregersen
Bogi Jacobsen
Millum Føroya Arbeiðarafelag
Havnar Arbeiðskvinnufelag
Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag
Havnar Arbeiðsmannafelag
Og Føroya Arbeiðsgevarafelag/Havnar Arbeiðsgevarafelag
er í dag gjørd henda avtala um tøkni:
§ 1
Um nýggj tøkni verður tikin í nýtslu á einum arbeiðsplássi, og henda tøkni væntandi kemur at hava við sær munandi ávirkan á arbeiðsgongdina og ella arbeiðsumstøðurnar hjá arbeiðsfólkinum, so skal arbeiðsgevarin skjótast til ber, og har hetta ber til minst 4 vikur áðrenn tøknin verður tikin í nýtslu, geva arbeiðsfólkinum neyva kunning um hesa tøkni og tær avleiðingar tøknin væntandi fer at hava við sær fyri arbeiðsfólkið.
§ 2
Arbeiðsgevarin hevur skyldu til at geva arbeiðsfólkinum neyðuga upplæring í nýtsluni av nýggju tøknini, áðrenn hon verður tikin í nýtslu.
§ 3
Arbeiðsgevarin skal kunna starvsfólki um broytingarnar, sum kunnu standast av nýggju tøknini, um hon hevur við sær, at starvsfólk mugu sigast upp. Miðast skal ímóti at slík generel kunning fer fram í seinasta lagi 14 dagar áðrenn møguligar uppsøgnir kunnu koma uppá tal.
Sjálv uppsøgnin av arbeiðsfólkinum skal fara fram sambært teimum uppsagnarfreistum, sum ásettar eru í avvarandi sáttmála.
§ 4
Um arbeiðsgevarin, við fráboðan um nýggja tøkni sambært grein 1 og 3, kemur í vanda fyri at avdúka viðurskifti, sum álvarsliga kunnu skaða kappingarumstøðu hansara, so hevur hann ikki skyldu at boða arbeiðsfólkinum frá hesari tøkni fyrr enn tøknin eftir ætlan verður tikin í nýtslu
§ 5
Henda avtala kemur í gildi 1. mai 2005 og kann sigast upp saman við galdandi høvuðssáttmála.
Tórshavn tann 3.mai 2005
HAVNAR ARBEIÐSMANNAFELAG HAVNAR ARBEIÐSGEVARAFELAG
Hans Joensen Hákun Djurhuus
Jan Midjord Høgni Hansen
Sakaris Hansen Árni Joensen
Jóhan Carl Dam Gunnar Mohr
Kári Olsen Joel undir Leitinum


text:
Nevndin í Ferðavinnufelagnum. Hans Jákup Kollslíð vantar á myndini
Sum siðvenja er, hevur nevndin skipað seg á fyrsta nevndarfundi eftir aðalfundin. Nýggjur formaður í felagnum er Árni Olsen, sum tekur yvir eftir Thoru Augustinussen. Henny á Líknargøtu er nýggjur næstformaður, og tekur hon yvir eftir Oddbjørg Højgaard. Harumframt telur nevndin Hans Jákup Kollslíð. Sakaris Frederiksen er tiltakslimur.
Nýggj heildarætlan fyri ferðavinnuna í Føroyum var løgd fram fyri góðum mánaði síðani. Ferðavinnufelagið fer í næstum at fylgja týdningarmestu tilmælunum upp.