text:
Spurt og svarað um i-Size
Vit hava ein bilstól, sum er merktur við ECE 44-03 ella 44-04. Er hann lógligur?
Ja, hann er framvegis lógligur, og tit kunnu halda fram at nýta hann.
Vit skulu keypa nýggjan bil. Hvørjum skulu vit hyggja at?
Spyr á bilasøluni, um setur eru í bilinum, sum eru góðkend til i-Size-bilstólar. Tað er ein fyrimunur, um so er, tí so kunnu tit nýta allar bilstólar við i-Size-góðkenning framyvir. Tit kunnu eisini nýta bilstólar, sum eru merktir við ECE 44-04 ella 44-03 á setrum við i-Size-góðkenning.
Vit hava isofix-festi í bilinum. Kunnu vit nýta ein i-Size-bilstól?
Tað kunnu tit møguliga. Tað veldst um, um pláss er fyri honum. i-Size-bilstólar fylla ofta eitt sindur meira, so kannið, um pláss er fyri bilstólinum, áðrenn tit keypa hann.
Hvørjar støddir eru av i-Size-bilstólum?
Ein i-Size-bilstólur kann verða góðkendur innan fyri hæddarmørk, sum framleiðarin sjálvur ásetir og søkir góðkenning til. Ein i-Size-bilstólur kann t.d. verða góðkendur til børn millum 40-70 cm og í mesta lagi 24 kg.
Hvussu sær i-Size-góðkenningin út?
Tú skalt leita eftir hesum frámerkinum:
Frámerkið skal vera á sjálvum bilstólinum og í nýtsluvegleiðingini til bilin. Har skal eisini verða ásett, hvussu høgt barnið skal vera fyri at nýta bilstólin, og hvussu nógv barnið í mesta lagi kann viga.
Eru i-Size-bilstólar tryggari enn aðrir bilstólar?
i-Size-bilstólar eru góðkendir út frá hægri trygdarkrøvum enn ECE 44-03 eller ECE 44-04. Kravt er t.d., at bilstólarnir skulu verða kannaðir fyri samanstoyt frá síðuni, og at pinkubilstólar skulu vera nóg stórir til at børn kunnu sita bakvent til tey eru í minsta lagi 15 mánaðir. Talan er í báðum førum um herda trygd. Tað merkir tó ikki, at verandi bilstólar eru vandamiklir ella ótryggir.
Hvar kann eg keypa bilstólar við i-Size-góðkenning?
Enn eru ikki so nógvir i-Size-bilstólar komnir á marknaðin, so spyr á sølustøðunum.
Hví verður tað rópt i-Size?
I-ið í i-Size stendur fyri integral, sum merkir, at barnið verður spent við einum trygdarbelti, sum er sameint (integrerað) við sjálvan bilstólin og ikki við trygdarbeltið í bilinum. “Size” vísir á, at tað er hæddin á barninum, sum ger av røttu støddina á bilstólinum.
Ber til at nýta ein bilstól við i-Size-góðkenning í einum bili, sum ikki hevur isofix-festi?
Nej, i-Size-bilstólar kunnu bert nýtast í bilum við isofix-festum.


c: text/html

text:
► Sáttmáli til prentingar
Sáttmáli
fyri fastlønt á fiskavirkjum
millum
Føroya Arbeiðarafelag, Havnar Arbeiðsmannafelag,
Havnar Arbeiðskvinnufelag, Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag
og Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag
og
Føroya Arbeiðsgevarafelag
Partur 1 – Sáttmálaøki
§1 Sáttmálaøki
Hesin sáttmáli fevnir um fastlønt arbeiðsfólk á fiskavirkjum, sum fakliga eins væl og landafrøðiliga eru fevnd av økinum hjá Føroya Arbeiðarafelag, Havnar Arbeiðsmannafelag, Havnar Arbeiðskvinnufelag, Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag og Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag.
Partur 2 – Løn og arbeiðstíð
§2 Almenn lønarviðurskifti
Stk. 1. Mánaðarlønin er tímalønin ásett í høvuðssáttmálanum x 173,33, ið er roknað sum 40x52/12
Stk. 2. Starvstíðarviðbøturnar í høvuðssáttmálanum eru eisini galdandi fyri henda sáttmála.
Stk. 3. Lønin verður útgoldin afturút eina ferð um mánaðin, í seinasta lagi 25. í mánaðinum.
Stk. 4. Arbeiðsgevari hevur skyldu at geva arbeiðsfólki sínum lønarseðlar, herundir útgreinaðar tímauppgerðir.
§3 Tímauppgerð
Stk. 1. Yvirtíðartímar verða førdir yvir á tímauppgerðina við tí virði, teir hava, umroknað til tímar.
Stk. 2. Grundarlagið undir tímauppgerðini er talið av tøkum arbeiðstímum í undanfarna mánaða, roknað soleiðis: tal av arbeiðsdøgum í undanfarna mánaða x 8, sum er tal av arbeiðstímum í einum degi.
Stk. 3. Undanfarni mánaði merkir í hesum førinum tíðarskeiðið frá 20. í undanfarna mánaða til 19. í inniverandi mánaða.
Stk. 4. Er talið av tímum í tímauppgerðini hægri, enn grundarlagið, sum gjørt er sambært stk. 2 og stk. 3, verða yvirskotstímarnir fluttir á tímauppgerðina.
Stk. 5. Er talið av tímum í tímauppgerðini lægri, enn grundarlagið, sum gjørt er sambært stk. 2 og stk. 3, verða undirskotstímarnir frádrignir tímauppgerðini. Hetta frádrag verður altíð tikið av elstu tímunum í tímauppgerðini.
Stk. 6. Avspáking skal fara fram innan 6 mánaðir eftir at avspákingartímarnir eru uppspardir. Arbeiðsgevari avger í samráð við arbeiðsfólki, nær avspáking kann fara fram.
Stk. 7. Tímar á tímauppgerðini, sum eru eldri enn 6 mánaðir, verða ávikavist útgoldnir ella afturhildnir í lønini.
Afturhald kann í mesta lagi svara til 10% av føstu mánaðarlønini.
Stk. 8. Til ber at gera frávik frá stk. 7 um arbeiðsgevari og arbeiðsfólk verða samd um tað.
Stk. 9. Tá arbeiðsfólk verður sagt úr starvi kann arbeiðsgevari mótrokna undirskotstímar í uppsagnarlønini. Eru fleiri undirskotstímar enn mótroknast kunnu í uppsagnarlønini, fella hesir burtur. Møguligir yvirskotstímar verða útgoldnir arbeiðsfólkinum.
Stk. 10. Tá arbeiðsfólk sjálvt sigur seg úr starvi, kann arbeiðsgevari mótrokna undirskotstímar í restlønarupphæddini/uppsagnarlønini. Eru fleiri undirskotstímar enn mótroknast kunnu í restlønarupphæddini/uppsagnarlønini, kann arbeiðsgevarin krevja, at arbeiðsfólki rindar hesar, tó í mesta lagi svarandi til 1 mánaðarløn. Møguligir yvirskotstímar verða útgoldnir arbeiðsfólkinum.
Stk. 11. Avmarkingarnar í stk. 10 er ikki galdandi, tá uppsagnartíðin í § 9 verður brotin av arbeiðsfólkinum.
§4 Forskotin tíð
Stk. 1. Fyri arbeiði forskotna tíð verða tímar taldir við hesum lutfalli:
Tá normalarbeiðstíðin er kl. 07-16
Millum kl. 16 – 20 1,10
Millum kl. 20 – 24 1,15
Tá normalarbeiðstíðin er kl. 08-17
Millum kl. 17 – 21 1,10
Millum kl. 21 – 24 og kl. 07 - 08 1,15
Tá normalarbeiðstíðin er kl. 09-18
Millum kl. 18 – 22 1,10
Millum kl. 22 – 24 og kl. 07 - 09 1,15
Stk. 2. Tíðin frá kl. 24.00 – 07.00 umframt arbeiði leygardagar, sunnu- og halgidagar verður altíð at rokna sum yvirtíð sambært § 9 í høvuðssáttmálanum.
Hesir tímar verða hildnir uttanfyri mánaðarliga grundarlagið í § 3, stk. 2 og stk. 3. Tímarnir verða tó ikki útgoldnir serstakt, men fluttir á tímauppgerðina og viðgjørdir sambært § 3.
Ásetingarnar í høvuðssáttmálanum um skiftisvakt og døgndrift eru ikki galdandi fyri fastlønt. Henda áseting forðar tó ikki fyri, at fastlønt arbeiða í skiftisvakt ella døgndrift saman við tímaløntum, men verða tó lønt sambært hesum sáttmála.
§5 Yvirtíð
Stk. 1. Verður arbeitt fleiri tímar enn mánaðarliga grundarlagið, sum er gjørt sambært § 3, verður yvirtíðin 35% fyri hesar tímar.
Til ber ikki at fáa viðbót fyri forskotna tíð og yvirtíð fyri sama tíma. Tí fellur ein møgulig viðbót fyri forskotna tíð burtur, um hesir tímar liggja omanfyri mánaðarliga grundarlagið. Ístaðin verður yvirtíð roknað.
Stk. 2. Verður arbeitt fleiri enn 10 tímar í ein dag, verður yvirtíðin roknað soleiðis
Fyrstu 2 tímarnar 35%
Fylgjandi tímarnar 60%
Hesir yvirtíðartímar verða hildnir uttanfyri mánaðarliga grundarlagið. Tímarnir verða tó ikki útgoldnir serstakt, men fluttir á tímauppgerðina og viðgjørdir sambært § 3.
§6 Parttíðarsett
Tímauppgerðirnar omanfyri verða fyri parttíðarsett roknaðar lutfalsliga, og yvirtíð verður roknað sambært § 4 og § 5.
Partur 3 – Setanarviðurskifti
§7 Setanarprógv
Setanarprógv verða givin sambært løgtingslóg um setanarprógv.
§8 Sjúka, frítíð og frídagar
Stk. 1. Undir sjúku fáa arbeiðsfólk dagpengar sambært løgtingslóg um dagpengar.
Stk. 2. Arbeiðsfólk, sett eftir hesum sáttmála, hava rætt til frítíð við løn, sum er hildin sambært løgtingslóg um frítíð, heruppií 1,5% í frítíðarískoyti.
Stk. 3. Halgidagar og skeivar frídagar annars verða hildnir sambært høvuðssáttmálanum. Hesir verða ikki frádrignir tímauppgerðini.
§9 Uppsøgn
Stk. 1. Fyri fastlønt arbeiðsfólk er uppsagnarfreistin frá arbeiðsgevara síðu:
Upp til 6 mánaða starvstíð eftir hesum sáttmála: 1 mánaði til ein 1. í mánaðinum,
frá 6 mdr. til 2 ára starvstíð eftir hesum sáttmála: 2 mánaðar til ein 1. í mánaðinum,
meira enn 2 ára starvstíð eftir hesum sáttmála: 3 mánaðir til ein 1. í mánaðinum.
Uppsagnarfreistin við uppsøgn frá arbeiðsfólkinum:1 mánaði til ein 1. í mánaðinum.
Uppsøgnin skal vera skrivlig fyri báðar partar.
§10 Aðrar ásetingar
Har annað ikki er nevnt í hesum sáttmála eru ásetingarnar í høvuðssáttmálanum galdandi.
Partur 4 – Gildiskeið
§11 Gildisskeið
Stk. 1. Hesin sáttmáli fær gildi 1. mai 2016 og kann sigast upp av báðum pørtum við 4 mánaða freist til ein 1. mai, tó fyrstu ferð 1. mai 2018.
Tórshavn, 6. mai 2016
Fyri Føroya Arbeiðsgevarafelag Fyri Føroya Arbeiðarafelag
Fyri Havnar Arbeiðsmannafelag Fyri Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag
Fyri Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag Fyri Havnar Arbeiðskvinnufelag

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eirikur Lindenskov 13.09.2017 (11:33)
Bumban var kongaligt porselen
Ein illgrunasamaur pakki á parkeringsplássinum við flogvøllin í Rønne á Bornholm hevði við sær, at flogvøllurin varð stongdur í góðar tríggjar tímar í morgun.
Tað vóru ferðafólk, sum skuldu við flogfarinum av Bornholm klokkan 7:15, ið fingu illgruna til lutin og boðaðu frá, upplýsir løgreglan.
Flogvallarbygningurin við umleið 100 fólkum var evakueraður, tá spreingievnisserfrøðingar frá verjuni vórðu boðsendir av løgregluni.
Serfrøðingarnir settu eina trygdarfrástøðu, sum var so stór, at høvuðsbygningurin mátti tømast og steingjast.
Tá fólkini frá verjuni úr Skive við tyrlu komu til Rønne, valdu tey at skjóta og tileinkisgera lutin á parkeringsplássinum.
Tað vísti seg, at innihaldið var musselmálað porselen, upplýsir løgreglan.
– Eigarin fær nú brúk fyri fleiri tupum av sekundlími, viðmerkir løgreglan í tíðindaskrivinum.
Hetta er annan dagin á rað, at vandin fyri bumbum ávirkar flogferðsluna. Gjáramorgunin var tað ein annar illgrunasamur lutur, sum fekk tey at steingja Terminal 2 í Københavns Lufthavn. Eisini har vóru serfrøðingarir frá verjuni boðsendir.
/ritzau/
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Breið politisk semja um eina fiskivinnunýskipan - at vísa samfelagsábyrgd
Dan Klein --- 10.11.2017 - 06:51
Uppskotið hjá samgonguni um nýggja fiskivinnunýskipan nærkast nú málstrikuni. Politiska skipan okkara hevur seinastu árini flutt hetta týdningarmikað mál undan sær og ikki víst ábyrgd, tá talan er um okkara høvuðsvinnu
Tilrættaleggingin av fiskivinnunýskipanini
1. januar 2018, tá øll loyvini ganga út, er beint um hornið. Vit kunnu leingja loyvini, men tað loysir ongan trupulleika - og vit hava havt 10 ár til at funni røttu skipanina.
Tað, sum hevur gjørt tilgongdina trupla, bæði hjá politisku skipanini og almenninginum at fylgja við, er mátin man hevur valt at loysa hetta stórmál. Ein samlaður pakkið, hvar øll broytingin er undir einum - alt ella einki.
Tosar tú um uppboðssølu ella útlendskan ognarskap, svarar ein aftur um kvotur ella fiskidagar (spurt verður í eyst og svarað verður í vest). Bæði almenningurin og politiska skipanin hevur trupult at fyrihalda seg til og seta seg inn í einstøku lutirnar hvør sær, fyri síðan at seta tað inn í ein størri og endaligan samanhang.
Týðandi broytingar í lógaruppskotinum
Broytingarnar, sum hava fylt nógv, fyri at nevna nakrar, eru útlendskur ognarskapur og fiskidagaskipanin, sum partvís skal broytast til eina kvotaskipan.
Hvat fiskidagaskipanini viðvíkur kunnu vit staðfesta, at henda skipan eftir meira enn 20 árum ikki hevur megnað at fingi okkara fiskastovnar á tað støðið, sum teir hava verið og áttu at verið.
Um tað er skipanin, sum er torfør at umsita ella tey fólkini, sum hava umsitið hana eru trupulleikin, skal eg ikki gera meg klókan uppá.
Men staðfestast kann, at hvørja ferð fiskidagarnir skuldu ásetast í Tinginum, sum teir skulu áðrenn 18. august var tingsalurin meira líkur einum veljarafundi enn einum tingsali, sum skal viðgera lógarsmíð.
Sig tingini nóg ofta, og øll halda, at so er. Tað verður ført fram, at vit hava roynt eina kvotaskipan og at hon var óbrúkilig. Er tað nú rætt? Vit royndu eina kvotaskipan í knapt 2 ár. Tá hon veruliga skuldi standa sína roynd, tí fiskiskapurin tók seg uppaftur, bleiv henda skipan avtikin og fiskidagaskipanin sett í verk. Ein skipan, hvar vit meira ella minni hava fiskað frítt - tí halda flestu fiskimenn, sum eru veiðimenn, at hetta er rætta skipanin.
Tað, sum kundi verið áhugavert at vita við broytingini frá kvotum til fiskidagar er, hvussu høvdu okkara fiskastovnar verið fyri um vit høvdu eina kvotaskipan? Henda spurningin kunnu vit bara gita um, vælvitandi um, at tær náttúrugivnu umstøðurnar eisini eru viðkomandi, men hesin spurningur ferð til allar tíðir at standa ósvaraður.
Núverandi skipan hevur havt ríkiligt av tíð til at staðfesta vánaligu støðuna hjá okkara botnfiskastovnum. Heldur enn at gjørt neyðugar tillagingar og veruliga roynt fiskidagaskipanina, sum hon var ætlað, hevur okkara politiska skipan klára at gjørt okkara fiskivinnuskipan til politiska kastibløku við politiskum vinningi fyri eyga, og valt tí lættastu loysnina. Lata standa til.
Nú øll tosa um umsitingarætlanir, stóð henda eisini í samgonguskjalinum hjá undanfarnu samgongu. Umsitingarætlanir skulu tryggja, at vit lívfrøðuliga ikki taka meira úr okkara stovnum enn teir tola. Tað, sum er áhugavert við hesum ætlanum er, hvussu tær fara at verða móttiknar um tær verða settar í verk.
Líkamikið um tað verður ein kvotaskipan ella fiskidagaskipan, so ferð henda skipan at ávirka fiskiskapin á nærleiðum í líka stóran mun, sum kvotaskipanin gjørdi. Stóra takið verður, hvat gera vit fyri, at stovnurin kemur fyri seg aftur, ella hvør hevur rygg/dirvi til at gera tað, sum er neyðugt. Stovnarnir koma ikki fyri seg frá einum degi til annan, tí vit velja eina aðra skipan - men við at lata vit og skil ráða og vóna, at náttúran er við okkum.
Útlendskur ognarskapur
Hvat útlendskum ognarskapi viðvíkur eru nógvar meiningar og boð. Tey flestu, sum halda, at tað er rætt við útlendingum í fiskivinnuni, taka útgangsstøðið í týdninginum við kapitali og vitan. Vitan at fiska, framleiða og selja okkara tilfeingi, sum um at hetta er nakað nýtt fyri føroyska fiskivinnu.
Tú fært tað fatan, at tað er útlendskur ognarskapur, sum hevur ført føroyska fiskivinnu og føroyska samfelagið fram til dagin í dag við síni vitan. Hetta man verða mangul uppá betri vitan.
Um vit fara 15 ella 50 ár aftur í tíðina, og gera eitt stutt søguligt yvirlit og taka Barentshavið sum dømi. Hvør átti skipini, sum fiskaðu í Barentshavinum? - føroyingar. Hvør hevur upp ígjøgnum tíðina ment henda flotan við nýggjum skipum? - føroyingar.
Tey fyrstu árini var framleiðslan saltfiskur, sum var størsti eftirspurningur, tá í tíðini. Seinni í sekstiárunum ella fimtiárunum, fóru vit at freimleiða frystivørur sum liðugtvørur. Skulu vit takað saman um. Vit áttu skipini sjálvi, vit fiskaðu framleiddu og seldu sjálvi - avkasti kom øllum tí føroyska samfelagnum til góðar.
Um vit sleppa fortíðini, sum er góð at kenna áðrenn vit koma fram til nútíðuna og framtíðina. Hvør eigur størsta partin av Barentshavsflotanum? - útlendingar. Hvør selur fiskin? Hvør er í stóran mun framleiðslan í dag? Heysaður og blokkfrystur toskur, sum verður koyrdur í bingjur, fyri síðan sendur av landinum at framleiða, ella tað, sum verri er, fiska upp á akkord, og leggja veiðina upp uttanlanda. Enniberg er tann einasti, sum framleiður alla sína kvotu umborð. Hetta kann ikki lýsast annarleiðis enn, at vit eru blivnir rávøruveitarar.
Um veruligi trupulleikin fyri føroyska samfelagið, sum fleiri pástanda, er, at vit ikki hava vitan og kapital til 70.000 tons av alifiski og 4-500.000 tons innan fiskivinnuna, so er hetta ein samfelagsligur trupulleiki, sum átti at verði tikin upp skjótast tilber, við útgangsstøði í, hvussu skal okkara samfelag út frá einum vinnuligun sjónarmiði skal síggja út í framtíðini.
Fyri nøkrum vikum síðan viðmerkti Sjúrður Skále í Fólkatinginum ætlanirnar hjá grønlendingum um at minka talið av føroyingum í grøndlendsku fiskivinnuni. Tað gingu ikki nógvir dagar til viðmerking kom úr Grønlandi um, at Sjúrður Skála skuldi blanda seg uttanum hesi viðurskifti.
Hvat nýskipanaruppskotinum hjá okkum viðvíkur, hava eisini útlendskar atfinningar verið, um ætlanirnar hjá landsstýrinum um útlendskan ognarskap verða samtyktar. Úttalilsi um endurgjald um útlendingar verða koyrdir út úr føroysku fiskivinnuni. Hetta kann ikki lýsast annarleiðis enn tann fullkomnið frekleikið. Men ongin viðmerking, um at blanda seg uttanum føroysk viðurskifti.
Breið politisk semja
Tað eru fleiri skilagóð fólk, sum tosa um breiðu politisku semjuna. Trupulleikin er bara, at vit tosa ikki fiskivinnupolitikk út frá einum samfelagsligum sjónarmiði. Seinastu tíðina hevur kjaki verið um, hvør missur og hvør fær.
Núverandi aktørar í vinnuni, sum næstan fløkjast um beinini á hvørjum øðrum, tá talan er hoyringar í nevndum, hoyringarskriv og ikki minst, tá talan er um at greiða frá sínari støðu í miðlinum, vilja verja síni rættindi - ongin vil so mikið sum av við molarnar á borðinum.
Hóttanir um, at hendir hetta, so verður avleiðingin hatta. Til hetta er at siga, at fer ein hurð aftur, kann ein onnur fara upp. Hetta hevur verið galdandi í gjøgnum allar tíðir, tá talan er um vinnulív.
Okkara politiska skipan er um at fara í upploysn, tá talan er um fiskivinnunýskipan. Flest allir flokkar hava trupulleikar - ongin undantikin.
Persónlig, politisk og lokal áhugamál hava stórri týdning, enn at fáa eina skilagóða breiða politiska semju. Vetorættur verður brúktur um tað gongur økjum ella persónum ov nær.
Eri ikki samdur í øllum uppskotinum hjá landsstýrinum, men tað, sum eg her havi nevnt, kundi eg, og helst fleiri við mær kunna tiki undir við. Tí er tað óheppið, at man frá fyrstan tí valdi ein leist, hvar nýskipanaruppskotið ikki var í fleiri pørtum.
Samdur við Skorheim ella ikki, politikkur er at fáa ávirkan og finna loysnir. Alternativið er onki at gera og bara vera ímóti - men tað hevur eisini avleiðingar.
Eivin Jacobsen


text:
Orð: Edvard Nyholm Debess
Lag: Jóannes Petersen
Himmalin bláur
og sólin í eystri rísur
kínandi hús og gamlar gøtur
bilarnir hurra og alt vaknar meir og meir
eg vakni og sleppi mær á føtur.
Á Havnin, á Havnin tann deiliga Havn
eg gleðist yvir her um leið at búgva
so fegin eg sigi títt sterkstolta navn
tað nógv í mínum hjarta upp man rúgva.
Komin á gøtuna, andi eg luftina,
sum inn av fjørðinum so frísk man koma.
Bussarnir steðga og fólk hevur skund,
nú tey hoyra skipasmiðjulúður ýla.
Skyldkona rennandi kemur framvið,
er ov sein, so hon setir seg at hvíla.
Oman í Vágsbotn, ein feril av tjøruroyki
slær mínum andliti ímóti.
Niðan á Reyn, út á nesið hitt gamla,
har fyrr sum nú teir fólkavaldu sótu.
Skip verða lossað og smábátar stima
framvið Sandagerðinum, har smábørn spæla.
Tórshavn tú Føroyalands miðstøða ert
og tað er vanlig hugsan millum manna.
Havnin skal skína tað vita vit øll,
og vit hugsa hvussu kann hon gera annað.
Blómandi liggur tú Tórshavn og lýsir
á víðari leiðir fyri landið
andar og livir í nútíðar dámi
tó í tær býr ein fornur andi.
Øldirnar fóru framvið, tú stóð stinn og sterk
tú prógva skalt, hvat so ein framtíð bjóðar.
Kvøldið er farið og náttin seg framá tekur,
eg hómi angandi garðar.
Skipini duffa á vestaru vág,
kvøldið er lýtt og turt, so leingi tað nú varar.
Dagurin fór, sólin kíndi tað heila –
á Tinghúsvølli grøna sótu ungfólk lið um lið.
Seinni niðan Gundadal vit vunnu onkur treiv í
“Eitt sunnukvøld í plantasjuni”.
So eitt stendur fast, júst sum Rasmus á Vagli
Havnin er tað allarbesta her á jørð
Havnin er tað allarbesta her á jørð.Goym tekstin


text:
§ 1
Navn felagsins er FØROYA RÁFISKAKEYPARAFELAG og er heimstaður felagsins í Tórshavn.
§ 2
Endamál felagsins er at savna allar føroyskar ráfiskakeyparar til at útinna felags áhugamál og at verja áhugamál limanna.
§ 3
Ráfiskakeyparar kunnu gerast limir í felagnum við skrivliga at venda sær til felagið, og um nevndin játtar teimum limaskap.
Avgerð nevndarinnar kann av einum limi kærast fyri limfund, sum tekur endaliga avgerð.
§ 4
Aðalfundurin hevur hægsta ræðið í felagnum.
Atkvøðurætt á aðalfundinum hava felagslimirnir. Eitt árs eftirstøða inniber miss av atkvøðurætti.
Hvør limur hevur eina atkvøðu fyri hvørji byrjandi 1.000 tons av ráfiski, tó í mesta lagi 10 atkvøður.
Er limur eitt felag, eigur hann, ið skal útinna atkvøðurættin, áðrenn aðalfundin at prógva henda rætt fyri felagsformanninum ella fyri aðalfundinum.
Einans limur kann møta sum fulltrúi fyri annan lim og bert við skrivligari fulltrú frá avvarandi limi.
§ 5
Tann vanligi aðalfundurin verður hildin eina ferð um árið - ikki seinni enn 1. mai.
Nevndin ásetir tíð og stað fyri aðalfundin, sum verður kunngjørdur limunum brævliga við minst 8 daga ávaring.
§ 6
Øll mál, felagnum viðvíkjandi, kunnu viðgerast á vanligum aðal- ella eykaaðalfundi. Lógarbroyting kann bert fara fram, tá ið uppskot um lógarbroytingina er sett fram frammanundan, og uppskotið er lýst í kunngerðini um aðalfundin.
Til at broyta felagslógirnar krevst, at í minsta lagi 2/3 av teimum greiddu atkvøðunum eru fyri uppskotinum og at helvtin av limunum hava atkvøtt fyri.
Møta ikki nóg nógvir limir á vanliga aðalfundinum, har uppskot er frammi um at broyta lógirnar ella aðra samtykt, ið krevur í minsta lagi helvtina av øllum, ið eiga atkvøðurætt, skulu atkvøða fyri, kann samtykt verða gjørd um at kalla saman til eykaaðalfundar. Á eykaaðalfundinum kann slíkt uppskot verða samtykt við minst 2/3 av teimum atkvøðum, ið eru umboðaðar á fundinum, sjálvt um ikki helvtin av limunum er á fundi.
Dagsskráin á vanliga aðalfundinum er henda:
1. Framløga av limalista
2. Frásøgn nevndarinnar frá farna ári.
3. Framløga av grannskoðaðum roknskapi frá farna ári.
4. Val av nevnd.
5. Val av grannskoðara.
6. Ymiskt.
Allar samtyktir á aðalfundinum skulu verða skrivaðar í gerðabókina.
Um ikki formaðurin leiðir fundin, kann aðalfundin velja ein fundarstjóra.
Har ikki annað er tilskilað í lógunum, verða allar avgerðir samtyktar við vanligum meiriluta.
Eingin kann greiða atkvøðu í egnari søk.
§ 7
Eykaaðalfundurin kann verða hildin, tá ið nevndin heldur tað verða neyðugt ella tá ið limir, ið umboða minst 10 atkvøður, krevja tað. Nevndin avger tíð og stað. Lýst verður til eykaaðalfund á tann hátt og so langa tíð frammanundan, sum nevndin avgerð.
§ 8
Í nevndini sita 3-5 limir, ið aðalfundurin velur millum felagslimirnar fyri 2 ár ísenn og soleiðs, at annað hvørt ár skal veljast ávíkavist 2 og 3 nevndarlimir.
Umframt verður valdur 1 tiltakslimur hvørt ár.
Nevndin velur sjálv formann sín og næstformann. Á hvørjum nevndarfundi verður gerðabók førd, sum verður undirskrivað av hjástøddu nevndarlimum.
Nevndin setur kassameistara og skrivara.
§ 9
Nevndin tekur sær av áhugamálum felagsins, hevur fyrisætið við sjálvum felagnum og ansar eftir, at felagsins lógir og samtyktir verða hildnar.
Eingin kann verða við til av viðgera sína egnu søk. Allar avgerðir verða samtyktar eftir vanligum meiriluta.
§ 10
Felagsins roknskaparár er álmanakkaárið.
Roknskapur verður grannskoðaður av felagsins roknskapargrannskoðara. Rokn-skapurin fyri árið skal liggja frammi, uppgjørdur og grannskoðaður minst 14 dagar áðrenn ársaðalfundin.
§ 11
Hvør limur hevur skyldu til gjølla at halda felagsins lógir. Tær avgerðir, ið aðal-fundurin ella nevndin taka, eru bindandi fyri limirnar.
Um limur tí ikki vil ganga undir eina tílíka avgerð, kann nevndin koyra hann úr felagnum uttan ávaring, og kann hann ikki gerast limur aftur tey næstu tvey árini. Áðrenn hann verður limur aftur, skal hann gjalda alla skuld sína til felagið.
Tvey árs eftirstøða inniber, at limur av sær sjálvum missir limaskapin. Áðrenn hann verður limur aftur, skal hann gjalda alla skuld sína til felagið.
§ 12
Árliga limagjaldið er kr. 2.000 um árið. Innmeldingarlimagjaldið er kr. 2.000 kr. Inngoldið limagjald og innmeldingarlimagjald verður nýtt til rakstur felagsins í tann mun, sum nevndin, ið stendur aðalfundinum til svars, heldur at tørvur er á.
Skuldi felagnum verið tørvur á meira peningi fyri at fremja serlig mál, so kann nevndin royna at útvega henda pening við tilskotum frá limunum. Eisini kann aðalfundurin, til útvegan av slíkum peningi, álíkna limunum eykagjald á hvørjum kalendarári.
Ognir felagsins verða varveittar á tryggan hátt í banka, sparikassa ella í lánsbrøvum.
Nevndin hevur heimild til at tekna lutapening ella partapening í øðrum feløgum eftir góðkenning frá aðalfundinum.
Tekur felagið lán ella veðsetir ogn, mugu minst 4 nevndarlimir skriva undir.
Felagið verður bundið við undirskrift formansins ella honum, ið er í hansara stað. Til dagligu umsitingina av sjálvum felagnum kann nevndin geva skrivaranum fulltrú.
§ 13
Siga seg burtur úr felagnum kann eingin uttan við innskrivaðum brævi til felagið og við 6 mánaða ávaring, til ein 1. juli. Tó kann eingin fara úr felagnum meðan arbeiðstræta er, uttan so er, at nevndin gevur loyvi til hetta.
§ 14
Felagið kann verða tikið av við aðalfundarsamtykt, men einans tá ið minst 2/3 av samlaðu atkvøðunum í felagnum atkvøða fyri. Uppskot um felagsins avtøku má tó verða lýst fyri limunum eins og uppskot um lógarbroyting.
§ 15
Verður felagið tikið av, verða ognir felagsins at nýta til frama fyri føroyska fiskivinnu, soleiðis sum aðalfundirn tekur avgerð um.


text:
Tá tú skalt ferðast
Heimurin er fullur av spennandi upplivingum, og tá ið dreymaferðin er bíløgd, er trygging kanska ikki tað, tú hugsar mest um. Minst tó altíð til at kanna um tíni tryggingarviðurskifti eru í lagi, tá tú fert at ferðast.
-
Kanna, um ferðatryggingin er galdandi í tí landi, tú ferðast til.
-
Minst altíð til passið og ferðatryggingarkortið frá Trygd.
-
Ferðast tú uttanlands í bili, minst so til tað reyða ella tað grøna kortið.
-
Um tú fert uttanlands við húsvogni og hesin hevur skrokktrygging frá Trygd, so skalt tú eisini hava tað reyða tryggingarkortið við á ferðini.
Í Ársferðatrygd hjá Trygd er bæði ferðatrygging og avboðstrygging í somu trygging. Um tú ferðast sjáldan, so ber eisini til at tekna stakferðatrygging, men her mást tú minnast til at tekna tær eina avboðstrygging í seinasta lagi, tá ferðin verður bíløgd/keypt, ella tá depositum verður goldið.
Ring til okkara á 358100 ella skriva til trygd@trygd.fo, so hjálpa vit tær.


text:
Orð: Janus Djurhuus
Lag 1: Hans Arvesen
Lag 2: Hava vit frælsi í huga og sál
1. Situr tú seggur í oyðini høll,
einastur eftir av mongum,
slitið er svørðið, og brynjan er øll
bitin av stráøldum svongum,
rødd tín, í fyrndini reystlig og snjøll,
skilst av ongum.
2. Følnaðu hørpu tó enn heldur hond –
skald vart tú frálíkt í forðum –
høvdingar hittust við havgyrdu strond,
flýggjaðu kúgandi korum;
sterkur var sangurin, víða um lond
varð hann borin.
3. Ljósini brenna so bleiktrandi bleik,
nú sveima skuggar í sali,
kappi, tú ert eins og eldgomul eik,
ið dettur av aldri í dali.
Fornur fór áður til frælsmanna leik,
fell á vali.
4. Bregda tú bitra brandinum brátt,
dimmast nú dáttliga dagar,
ravnarnir rópa í homrunum hátt,
vænta sær veitslurnar glaðar.
Gamalur ætlar á Valhallar gátt
finna frægar!


text:
1.921 sjófólk í Vesturafrika og 545 sjófólk í Eysturafrika vórðu í 2016 fyri sjórænaraálopum, sum samanlagt kostaðu reiðaríunum uml. 16.5 miljardir krónur. Hetta kemur fram í ársfrágreiðing frá felagsskapinum Oceans Beyond Piracy, sum varð almannakunngjørd í London mikudagin.
Og hann hevur svarað mær: "Náði mín er tær nóg mikið; tí at mátturin verður fullkomin í máttloysi." Nógv heldur vil eg tí fegin rósa mær av máttloysi mínum, fyri at máttur Krists má taka sær búgv hjá mær.
2. Kor 12,9
"I don't know the key to success, but the key to failure is trying to please everybody." -Bill Cosby


text:
21. mars 2017Nr. 22
Kunngerð um at seta í gildi løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um verju av havumhvørvinum
Við heimild í § 2 í løgtingslóg nr. 64 frá 17. mai 2013 um broyting í løgtingslóg um verju av havumhvørvinum verður ásett:
§ 1. Løgtingslóg nr. 64 frá 17. mai 2013 um broyting í løgtingslóg um verju av havumhvørvinum verður sett í gildi 1. apríl 2017.
§ 2. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
Heilsu- og innlendismálaráðið, 21. mars 2017
Sirið Stenberg (sign.)
landsstýrismaður
/ Turid Arge (sign.)


text:
Wikipedia:Hendingar/24. desember
Hin 24. desember:
Leiðbeining[rætta wikitekst]
Á hesi síðu skulu helst bert vera tríggjar hendingar, ið verða skrivaðar stutt og í punktformi, danska Wikipedia hevur bert 3 hendingar fyri hvønn dagin, ið sæst á forsíðuni, tann enska hevur fimm hendingar og tann norska hevur uppaftur fleiri hendingar. Tað má bara vera upp til tann ið skrivar her at meta um, hvat ið passar best, men ikki ov nógvar hendingar. Hendingarnar skulu eisini kunna finnast aftur í greinini fyri dagin, og tað eigur at vera talan um týðandi hendingar fyri dagin.
Harumframt kunnu merkisdagar skrivast ovast (t.d. ólavsøka fyri 29. juli). Ein viðkomandi mynd skal eisini vera við her fyri at ímynda eina av hendingunum, hon skal bert vera 80 pixel (px) til støddar.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Birna Brjánsdóttir: Týsdagin byrjar rættarmálið
Týsdagin byrjar revsimálið í rættinum í Reykjavík móti 30 ára gamla manninum, sum er ákærdur fyri at hava dripið 20 ára gomlu Birnu Brjánsdóttir
Eitt av prógvunum hjá løgregluni móti 30 ára gamla manninum er, at blóð, sum stavar frá Birnu Brjánsdóttir, varð funnið í bilinum, sum hann hevði leigað.
Ákærin sigur við blaðið, Sermitsiaq, at rættarmálið fer helst at vara millum tríggjar og fimm rættar-dagar.
Men eftir fyrsta rættarfundin væntar hon ikki, at nakar rættarfundur verður aftur fyrr enn í august.
Noktar seg sekan
Ein tulkur verður, sum skal tulka tað, sum grønlendingurin sigur, tá hann avhoyrdur í rættinum.
30 ára gamli maðurin noktar seg framvegis sekan. Hann hevur áður í avhoyringum játtað, at hann koyrdi bilin, har blóð var funnið.
Nakrir av manningini á Polar Nanoq verða eisini avhoyrdir í rættinum.
Birna Brjánsdóttir hvarv tíðliga leygarmorgunin, 13. januar. Eina góða viku seinni varð hon funnin deyð.
Ein tyrla fann líkið av henni í sjóvarmálannum nær Selvogsvita vestanfyri Thórlakshøfn, 50 kilometrar sunnanfyri Reykjavík.
Fáar dagar eftir at hon hvarv vórðu tveir av manningin á grønlendska trolaranum, Polar Nanoq, handtiknir. Annar var tó fríkendur fyri allar skuldsetingar og latin leysur aftur.


text:
- Napoleon, Hitler og onnur hava roynt tað, og tað endar altíð galið. ES roynir at gera tað sama, bara við eini øðrvísi tilgongd.
Hetta sigur fyrrverandi borgarstjórin í London, Boris Johnson, í samrøðu við blaðið The Telegraph. Hann er ein av argastu ES-mótstøðumonnum, og vil hava Bretland at taka seg burturúr europeiska felagsskapinum, sum Johnson heldur roynir at menna seg til ein superstat, við Rómverjaríkinum sum fyrimynd.
Boris Johnson heldur ein høvuðstrupulleika vera, at fólkið ikki hevur eina felagskenslu mótvegis takanum um eitt sterkt Europa, og tí er ætlanin dømd at miseydnast.
Tað er tó sjáldan, at tað loysir seg at draga samanberingar til nazistarnar og Hitler. Sum oftast rakar tílíkt aftur í høvdið, men tað leggur Boris Johnson einki í. Hann er ikki ein politikari sum teir flestu, og setir sína egnu dagsskrá. Hann situr í Undirhusinum, har hann umboðar teir konservativu, uttan tó at draga somu línu sum teir konservativu við David Cameron, forsætisráðharra, a odda.
Bretar skulu taka støðu til ES-limaskapin á fólkaatkvøðu 23. juni.


text:
Gjáarvegurin..
Arbeitt verður á Gjáarvegnum fram til jólar. Koyrið varliga.
Froðba..
Frá 23. august 2017 og umleið 3 mánaðir fram verður arbeitt fram við landsvegnum í Froðba - frá grótbrotinum til kirkjugarðin. Koyrið varliga.
Kunoyartunnilin..
Í sambandi við arbeiði í Kunoyartunlinum verður tunnilin stongdur árið út. Arbeitt verður sunnukvøld til fríggjamorgun frá klokkan 22-06, tó er opið kl. 24,02 og 04. Koyrið varliga.
Sumbiartunnilin..
Frá 28. september fram til 1. november 2017 verður arbeitt við tunnilsmunnarnar á Sumbiartunlinum. Koyrið varliga.
Kambsdalur..
Frá 11. september til 10. november 2017 verður arbeitt á landsvegnum á Kambsdali við Brúnarenda. Koyrið varliga.
Vágamegin Vágatunnilin..
Frá í næstu viku til mánaðarskiftið verður arbeitt vágamegin Vágatunnilin. Koyrið varliga.
Viðareiðistunnilin..
Í sambandi við arbeiði verður Viðareiðistunnilin stongdur frá mánadegi 16. oktober til og við fríggjadagin 17. november (frá sunnukvøldi til fríggjamorgun í tíðunum klokkan 21-07). Bilar sleppa ígjøgnum á midnátt, klokkan 02 og 04. Akfør í neyðsynjarørindum sleppa tó altíð ígjøgnum tunnilin.
Vágur..
Arbeitt verður á Líðarvegi í Vági í tíðarskeiðinum frá 6. - 27. november 2017. Koyrið varliga.
Sund..
Arbeitt verður norðan fyri Sund á Streymoynni hesa vikuna. Heitt verður á bilførarar um at koyra varliga.


text:
Jan Müller
11.09.2017 - 17:28
Hóast stórur partur av norðmonnum eru fyri framhaldandi oljumenning í landinum, 70% svaraðu ja í eini kanning herfyri, so kann norski umhvørvisflokkurin, ”Tey Grønu” koma at hava ávirkan á framtíðar oljutilgongdina. Hann kann nevniliga gerast tungan á vágskálini, tá nýggj stjórn skal skipast, antin tað er ein borgarlig ella ein við Arbeiðaraflokkinum á odda. Báðir hesir flokkar kunnu fáa brúk fyri atkvøðunum hjá teimum Grønu, um tað fer at standa á jøvnum millum blokkarnar.
Tað er eingin loyna, at ”Tey Grønu” síggja helst, at Norra fer at reka ein annan oljupolitikk, sum m.a. hevur við sær, at oljuleiting sum heild á norska landgrunninum og her ikki minst í Arktis verður steðgað. Eisini aðrir smærri flokkar, sum kunnu gerast tungan á vágskálini, eru krittiskir mótvegis framtíðar oljumenningini.


text:
Her verður dagført m.a. tey tiltøk, sum Tórshavnar Bátafelag skipar fyri
Tekna teg sum lim í Tórshavnar Bátafelag. Trýst á búðmerkið
-
Tíðindi
- Skipan av nevnd 22. november 2017
- Tórshavnar Bátafelag – Skrá fyri tiltøk, veturin 2017/2018 10. november 2017
- Viking Offshore Race 23. oktober 2017
- Minningarhald fyri Leo Clotier í Vesturkirjuni 17. oktober 2017
- Aðalfundur verður mikudagin 15.nov 2017 kl 1900 15. oktober 2017
- Siglitúrur til Kollafjarðar til morgunkaffi. 18. september 2017
- Nátaveiðslan 2017 18. august 2017
- Lokahugni, verður 23 sep. frá kl 14.00 16. august 2017
- Bryggjudansur 2017 12. juli 2017
- Siglingarávaring Tórshavnar Havn 24. juni 2017
Nýggjastu viðmerkingar
- Jan Egil Kristiansen til Mjáflaggadagur 29-4-2017
- Marius L. Jensen til Nýggj skipan til innheinting av árliga limagjaldinum
- Egil til Nýggj skipan til innheinting av árliga limagjaldinum
- Egil til Nýggj skipan til innheinting av árliga limagjaldinum
- John P. Danielsen til Nýggj skipan til innheinting av árliga limagjaldinum
Konufólkakvølder fyrsta mánakvøld í hvørjum mánaða.
SMS-boðskipaninUm limir ætla at fyriskipa tiltøk fyri felagið so sum siglitúrar, fyrilestrar, ella kunna seg um tiltøk, hevur felagið SMS-boðskipa tøka at senda við. Tegning tríst á: HER
Windyty
Her eru vitbatur@olivant.foFelagshølið opi:
mánadag 2000-2300
Mikudag 2000-2300
Leygarmorgnum 1000-1200
Klokkan
Spam blokeret
Fjarhjálp


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag 1: Regin Dahl
Lag 2: Petur Háberg Jacobsen
1. Ein gomul kista av kamfertræ,
ið minnir um Hongkong og Kina,
og bambusleggir í longum rað,
tann kistan kann longsulin linna.
Fólk fara út og fólk koma inn,
fólk sum keypa og selja,
hann stendur við skivuna hond undir kinn
og letur tey vraka og velja.
2. Hann setist á kistu av kamfertræ
og minnist á sigling um Hornið.
Teir komu úr Shanghai og rundaðu tað
snimma á jóladagsmorgni.
Seglini dúkaðu, hallandi rann
“Maria av Hamburg” um aldu;
“Maria” átti ein stýrimann,
sum teir frammi á bakkanum valdu.
3. Sólin skínur á tekjustrá
og turkar døggina burtur,
anga í krambúð av og á,
kanel og indiaurtir.
Vágin er øll so sløtt sum spegl,
friður er úti og inni.
Hann situr og seymar bátasegl
og livir í hálvgloymdum minni.
4. Gongin lýsir í morgunsól,
tað skróvar í tómum tunnum,
niðri á Sandi er barnagól
og kvaggan av sutlandi dunnum.
Nú gloppar hann hurðina, stendur so
og hyggur í havsbrúgv suður;
havið er havið, og havið ber boð,
um enn er í manninum dugur.
5. Sjálvsaman anga av kamfertræ,
rosinum og finskari tjøru
haldi eg vera enn dagin í dag;
tó nú gongur eingin í fjøru.
Nýggj tíð er komin og bryggjusporð’:
tó tað, ið er farið, tað andar
sum aldudráttur um tjørað borð,
meðan farið vaggar og dandar.


text:
Men Barbara skrivaði ikki eitt orð nakrastaðni um okkara samrøðu.
Eg hevði skilt á in.fo sama morgun, at høvið hjá kringvarpsstjóranum var skuldsetingar frá Símuni Absalonsen um journalistikkin hjá Kringvarpinum.
Onkuntíð(!) eri eg nokk so sannførdur og bersøgin, men tað var eg ikki hendan fyrrapartin, tá Barbara ringdi.
Men eg svaraði, at tað var ikki so býtt hugskot, sum stjórin hevði fingið. Tí tað vísti ein opinleika, har stovnurin bað fólk uttanifrá eftirmeta í einum so stórum máli. Fjølmiðlanevndin er longu til, og miðlarnir hava so nøkulunda virðing fyri avgerðunum. Eg var eisini greiður yvir, at hetta var ikki so vanligt, men kortini helt eg, at tað var djarvt og vísti ein vilja at gloppa dyrnar inn til miðla-mastodontin.
Gamaní var talan um eina kærunevnd, men kanska kundi hon í hesum føri átaka sær eina eftirmeting, sjálvt um tað strangt tikið ikki var arbeiðið hjá nevndini.
Eg nevndi eisini fyri Barbaru, at eg haldi, at Kringvarpið er blivið ein alt ov stórur risi ella mastodontur í miðlaheiminum. Eingin annar hevur nakran kjans, um Kringvarpið velur síðu og setur allar sína megi aftanfyri. Eg fór so langt at siga, at hetta var Pravda-kent. Pravda var almenna blaðið hjá sovjettiska kommunistaflokkinum, og Pravda merkir sannleikin. Har stóð sannleikin og hann mátti ikki órógvast.
Eg gloymdi at nevna, at tá so eisini Sosialurin velur síðu saman við Kringvarpinum, ja tá verður støðan enn verri. Ja, so álvarsom, at eg haldi tað kann hótta fólkaræðið. Haldi ikki, at Kringvarpið á nakran hátt ella Sosialurin á nakran hátt eru hóttanir móti fólkaræðinum, men haldi, at eitt miðlalandslag, har ein miðil situr at næstan øllum kann hótta fólkaræðið.
Eg helt, at ein roynd kundi verið at býtt tíðindadeildina í Kringvarpinum upp í tvær tíðindaredaksjónir ella kanska tríggjar – eina til netið.
Eg nevndi eisini, at eg havi skift meining og haldi nú, at summar Public-service-uppgávur kunnu leggjast uttan fyri Kringvarpið – í minsta lagi sum ein roynd.
Eg haldi eisini, at vit eiga at umhugsa at gera ein nýggja útvarpsrás uttan fyri KvF, sum fær part av kringvarpspengunum.
Men ikki eitt orð var at síggja aftur nakrastaðni.
Mikudag 11. oktober skrivar Barbara til mín, at hon heldur enn at skriva eina grein til in.fo vil gera meiri burtur út samrøðuni seinni, tí sjónarmiðini vóru áhugaverd.
Og friður veri við tí.
Sjálvur havi eg ofta ringt til keldur uttan at brúka nakað yvirhøvur, so tað knarri eg ikki um.
Fríggjadag 13. oktober spurdi kringvarpsstjórin meg, um eg vildi leiða eina eftirmeting av dekninginum av skattamálinum í Kringvarpinum.
Tað vildi eg fegin. Eg er fleiri ferðir áður biðin um at gera eftirmetingar av sendingum og sendirøðum í Kringvarpinum – tó ikki á tíðindadeildini.
Kallaði inn til fund mánamorgun 16. oktober. Leiðslan hevði biðið trý starvsfólk á stovninum um at vera við, og stjórin greiddi okkum frá, hvat arbeiðssetningurin skuldi vera.
Eg helt, at hetta sá spennandi út. Hetta var jú bara ein eftirmeting av breiða dekninginum av skattamálinum.
Vit fóru hvør til sítt, og eg kallaði inn til fundar aftur tveir dagar seinni.
Eg visti væl, at eg var nokk so kontroversiellur millum summar leiðandi medarbeiðarar á tíðindadeildini. Men tað skuldi ikki forða mær fyri at leiða eina fakliga eftirmeting – helt eg.Men sama kvøld skrivar stjórin til mín, at hann kortini ikki kann brúka meg í nakrari eftirmeting. Grundgeving fekk eg onga og bað heldur ikki um nakra.Nú skilji eg, at ein dagføring hjá mær á Facebook var grundgeving fyri, at eg ikki kundi vera við.
26. mars skrivaði eg á Facebook:
”Eg, sum fái áleið hálva mánaðarløn frá KVF fyri sendingina Afturáaftur, kann ikki á nakran hátt taka undir við tí manipulasjón, sum var gjørd í seinnu sending um skattamálið hjá EIK. Hugsi um, at myndir og ljóð av Súna Schwartz og Eyðun Mørkøre frá eini bókaframløgu á Hafnia, verða flættaðar inn í sendingina, sum undirbyggjandi partar. Skulu KvF og kritiskur journalistikkur yvirhøvur takast í álvara má slíkt svans fáa avleiðingar.”
Í seinni helvt av oktober skrivaði Sveinur Tróndarson tvær greinar á Norðlýsinum um skattamálið. Eitt nú dokumenteraði Sveinur, hvussu SPEKT tók sær æruna av, at talan kanska var um eitt skattligt good-will, sum kundi avskrivast yvir 10 ár, men at EIK skuldi spyrja TAKS fyrst.
Hann dokumenteraði eisini, hvussu SPEKT seinni vendi 180 stig og segði seg kortini ikki taka undir við sínum egna barni.
Í sendingini ”Skattamálið II” var sagt soleiðis um, at onki var nevnt um good-will í roknskapinum 2010-2011: ”Hendan ognin – um goodwill upp á eina hálva milljard – sær tí út til at vera íspunnin eftir almenna roknskapin 2010-2011.”Tað kundi kanska havt áhuga at spurt, um tað júst var SPEKT, sum hevði uppfunnið, ja, ella íspunnið good-will-konstruksjónina aftaná, at almenni roknskapurin fyri 2010-2011 var gjørdur. Hugsi, tá nú tað fleiri ferðir var víst til viðmerkingar frá júst SPEKT.
Eisini var sagt í sendingini: "EIK mótmælti harðliga, tá tað í apríl 2016 kom fram, at bankin í fleiri ár hevði fingið at vita frá sínum grannskoðarum, at bankin ikki hevði rætt til skattafrádráttin."
Sveinur dokumenteraði, at SPEKT í 2013 skrivaði, at bankin neyvan hevði rætt til ein samlaðan frádrátt, men hinvegin kanska til eitt skattligt good-will yvir 10 ár.
Hetta eru sjónarmið, sum ikki høvdu verið heilt óviðkomandi í samlaðu lýsingini, tí tað hevur týdning at vera nuanseraður við sínum skrivligu keldum.
Vandin við einum Pravda, er at sannleikin verður smíðaður eftir onkrum prinsippum, sum ikki eru journalistisk. Onnur atlit telja meiri. Hjá Pravda var tað atlitið til valdshavararnar – til statin. Men tað kunnu vera nógv onnur atlit, tá journalistisku prinsippini verða slept.
Í leiðreglunum fyri fjølmiðlasið er ein grein, sum umrøður val av heimildum ella keldum, sum vit vanliga rópa tað:
”Tað er góður fjølmiðlasiður at vera vandin í valinum av heimildum, og at eftirkanna, at upplýsingar frá heimildum eru rættar. Eisini er tað góður fjølmiðlasiður at stremba eftir fjølbroytni í valinum av heimildum. Heimildarvandnið herðist, um dulnevndar heimildir verða nýttar, ella um ein heimild gevur fjølmiðli einkarætt.”
Her sær fyri mær út sum, at Sosialurin og Kringvarpið hava valt somu linju í skattamálinum. Ikki fyri at lýsa ymisk sjónarmið, men fyri at gera alt, sum til ber fyri at undirbyggja egnan sannleika.
Og sjálvur havi eg ikki skrepuna av, hvør hevur rætt til frádrátt ella ikki. Heldur ikki um EIK royndi at villeiða TAKS.Men eg eri ikki eiðasørur, tá talan er um journalistisk prinsippir og journalistiskan dekning.
Í dag hugsi eg:
Kanska vildi Barbara ikki brúka nøkur orð frá mær – hvørki sum journalisti ella næstformanni í Føroyskum Miðlafólkum, tí eg gekk ikki nóg hvassliga í móti ætlanini hjá stjóranum at fáa eina óhefta eftirmeting. Um hon skrivaði nakað, so kundi tað síggja út, sum tað var eitt gott hugskot við eini eftirmeting.
Og kanska var trýst lagt – innanifrá - á stjóran í Kringvarpinum um, at eg skuldi ikki vera við til nakra eftirmeting í KvF, tí eg var kritiskur. Eg hevði jú skrivað á Facebook, at eg tók frástøðu frá manipulasjón. Var eg við, kundi tað síggja út, sum at onkrir spurningar kundu setast um journalistiska dekningin.
Eg giti, at Pravda hevði ikki nógvar journalistiskar eftirmetingar.
Og kanska skuldu greinarnar hjá Sveini Tróndarsyni ikki nevnast við einum orði – hvørki í Kringvarpinum ella Sosialinum - tí so kundi tað síggja út, sum at har vóru onkur sjónarmið í skattamálinum, sum ikki 100 prosent undirbygdu egnan journalistiskan dekning – egnan sannleika.
Øssur Winthereig, journalistur


text:
Í dag byrjaðu Bókadagarnir hjá Rithøvundafelagnum í Norðurlandahúsinum. Omanfyri síggjast formaðurin í Rithøvundafelagnum, Helle Thede Johansen, í baksýni, og fremst fyri er Marna Jacobsen, ritstjóri í Bokadeild Føroya Lærarafelags. Tað er fyrstu ferð at Bókadagarnir eru fleiri enn hin eini, sum við skiftandi hepni hava verið hildnir, alt síðani Petur W. Háberg fyrstu ferð skipaði fyri einum bókmentatiltakið í Sjónleikarhúsinum innan Útvarp og Rithøvundafelag yvirhøvur vóru til. Í ár fevnir bókmentaskráin um ikki færri enn fýra dagar. Eftir arbeiðstíð dag fór eg at lurta eftir Marnu Jacobsen, sum við egnum royndum helt ein fyndugan fyrilestur um ritstjórnarliga arbeiðið undir yvirskriftini Viðmerkingar frá ritstjóra, sum verður endurgivin niðanfyri:
- Tað finnast ein rúgva av forløgum í Føroyum, men flestu teirra eru forløg, har ein persónur gevur eina bók ella nakrar bøkur út. Tað eru ikki nógv forløg í Føroyum, har fleiri fólk arbeiða við handritum fyri at geva tey út í bók, men eg kann nevna fimm, sum geva rættiliga fitt av bókum út hvørt ár. Tað eru forløgini Bókadeild Føroya Lærarafelags, Nám, Sprotin, Fróðskapur og Mentunargrunnur studentafelagsins.
Nám og Fróðskapur eru forløg, sum geva yrkisbøkur út. Nám gevur skúlabøkur út til fólkaskúla og miðnám, og Fróðskapur gevur í høvuðsheitum bøkur út, ið byggja á vísindaliga gransking. Nám hevur ritstjórar í starvi, umframt at tey brúka fólk annars úti á skúlunum sum ráðgevar og annað. Fróðskapur hevur eina nevnd, sum metir um fakliga stigið og sendur eisini síni handrit út til fólk, sum tey meta hevur fakliga vitan til at gera metingar av handritum, sum tey geva út. Sostatt brúka bæði hesi forløgini ritstjórar í arbeiðinum við at geva bøkur út. Tað er eisini sjálvsagt, tí útgávur, sum hesar, ið skulu brúkast í undirvísing ella skulu endurgeva gransking á ymsum økjum, mugu lúka harðar treytir fyri at kunna verða brúkt.
Øðrvísi er við tí fagurfrøðiliga skaldskapinum, har vit mangan hava hug at halda, at tað ikki er so átroðkandi at viðgera slíkt sum skaldsøgur, stuttsøgur ella yrkingar, vit hava kanska hug at halda, at um rithøvundurin hevur gávur at skriva, so nýtist ongum uttanfyristandandi at koma at blanda seg uppí. Soleiðis hugsa vit kanska her í landinum, men ikki aðra staðni, har tað sita fólk á forløgunum og meta um og arbeiða við handritunum saman við rithøvundanum. Tað halda rithøvundar eisini vera púra natúrligt. Eg gloymi ikki, tá ið Lene Kaaberbøl var og vitjaði í Føroyum í samband við at BFL fylti 50 ár. Tá greiddi hon frá, at hon hevði sent sítt fyrsta handrit inn til eitt forlag. Tey bóðu hana koma á fund og søgdu, at hon dugdi framúr væl at skriva, og at tey gjarna vildu geva hana út, men at hon fyrst skuldi fara til hús og skriva alt umaftur. Og tað gjørdi hon so, segði Lene Kaaberbøl, og har komu fleiri broytingar eftir tað.
Tey bæði forløgini Sprotin og Mentunargrunnur Studentafelagsins eru forløg, sum geva út skaldskap til vaksin. Sprotin gevur aloftast týddar skaldsøgur út. Og tí verður mesta arbeiðið har at meta um týðingar, at rættlesa og hava málsligar viðgerðir.
Mentunargrunnur Studentafelagsins er tað forlagið, sum gevur flest upprunaskaldsøgur út, og har er eitt fólk í starvi. Tí er eyðsæð, at tað ikki kan gerast tað stóra við at ritstjórna bøkurnar, sum koma út av føroyskum upprunatilfari, og tað er eftir mínum tykki stórt spell og sæst mangan aftur í útgávunum. If you don´t mind me saying so. Hesir høvundarnir mugu dúva uppá vinir og kenningar, mangan aðrar rithøvundar, sum vilja lesa handritini ígjøgnum, og helst duga fleiri teirra væl at meta um, tey duga kanska handverkið at skriva sjálvi, men tey hava ikki høvi til at sita og arbeiða konsentrerað við einum handriti og hjálpa rithøvundanum at fáa eitt enn betur úrslit út í bókahandlarnar.Tað er stórt spell og eigur avgjørt at vera nakað, Rithøvundafelagið eigur at arbeiða við. Men tað er við hesum sum við so mongum øðrum, at her manglar peningur.
Tað gevur mær sjálvandi høvi at taka mítt egna forlag fram, sum hevur tveir ritstjórar í starvi. Bókadeildin hevði brúkt ritstjórnararbeiði í nøkur ár, við tað at handrit vórðu send út úr húsunim at fáa viðgerð, áðrenn fyrsti ritstjórin varð settur í starv í 2002 og næsti í 2004.
Á einum forlagi sum Bókadeildini, har uppgávan er at geva bøkur út til børn og ung, er ritstjórnararbeiðið av tvinnandi slagi:
1) Metast skal um bókina alt eftir hvønn aldur hon er egnað til
2) Metast skal um bókina eftir fagurfrøðiligum krøvum, tvs. at dygdin skal vera í hásæti
Tað at meta um bókina í mun til aldur er nakað, sum ein ritstjóri á einum vaksnamannaforlagi sleppur undan, her verður bara tikið hædd fyri og arbeitt við innihaldi fyri at skapa eitt dygdargott úrslit.
Hvat er ein ritstjóri?
Hon lesur og metir um innsend handrit, hevur samband við rithøvundar, týðarar, myndprýðarar, umframt at hon fylgir við á útlendska marknaðinum fyri at finna góðar bøkur at týða. Fakliga støði hevur ein ritstjóri mangan av at hava lisið bókmentir og mál.
Eg havi verið ritstjóri í skjótt 10 ár, havi lisið norðurlendskar bókmentir og mál. So við og við havi eg savnað mær saman eina nokkso stóra fakliga barlast og havi lært meg nokkso nógv um menniskju, og hvussu tú skalt fara við fólki, hvørs hjartablóð liggur í skrivaða orðinum. Ritstjórar á mínum arbeiðsplássi halda seg alla tíðina a jour við at lesa fakligar bókmentir og við at taka lut í ráðstevnum um bókmentir. Tað er sera týðandi fyri ikki at stagnera í arbeiðinum.
At vera ritstjóri handlar í stóran mun um at hava virðing fyri skapandi fólki, og tí tey skapa, umframt at hava holla vitan um bókmentir og skriving. Uppgávan hjá einum ritstjóra er at vegleiða rithøvundan og at grundgeva fyri, hví hann/hon heldur, at okkurt eigur at broytast.
Arbeiðsgongd
Tá ið eitt handrit kemur inn til Bókadeildina verður tað fyrst lisið av einari bókmentaligari nevnd. Bókmentaliga nevndin er sett í samráð við Føroya Lærarafelag, og har sita aloftast skúlabókavørðar. Tað er eisini fyri at tryggja, at vit hava fólk aftrat okkum, sum so at siga hava fingurin á pulsinum. Fólk, sum dagliga ferðast millum børn og síggja, hvat tað er, sum tey lesa, og hvat tað er, sum hugtekur, ella hvat tað er fyri lesitilfar, sum tey mangla á føroyskum.
Tá ið handritið er sloppið ígjøgnum nálareygað, fær ein ritstjóri tað at lesa og viðgera. Ritstjórin hevur síðan ábyrgd av handritininum og øllum samskifti við rithøvundan. So arbeiðsgongdin hereftir verður eitt slag av aftur og fram samskifti, líka til mett verður, at nú er komið á mál, og handritið er klárt at koma út í bók, og sáttmáli er skrivaður við rithøvunda og evt. myndprýðara. Har handritini ikki verða góðtikin, fær rithøvundurin eina grundgeving fyri, hví so er. Eg skal seinni koma nærri inn á sjálva arbeiðsgongdina hjá einum ritstjóra.
Rithøvundurin
Tað er sera týðandi at gera sær greitt, at tað er rithøvundurin, sum eigur bókina og ikki eg sum ritstjóri. Hvør einstakur rithøvundur hevur sín egnu frásøgurødd, tað vita vit, sum lesa, væl. Tað er stórur munur á at lesa Oddvør Johansen og Marjun Syderbø Kjelnæs td ella Rakel Helmsdal. Ein góður rithøvundur ger seg ikki inn á frásøgurøddina hjá rithøvundanum. Frásøgurøddin hjá rithøvundanum er ein kombinatión av, hvussu hann/hon skipar frásøguna, altso gongdina í frásøguni, og hvørji orð hann/hon brúkar til at siga frá. Tá ið ritstjórin skal viðgera og koma við viðmerkingum at bøta um ella broyta, so má hann lata sítt egna ego liggja heima við hús og bara hugsa um frásøguhátt, og hvussu rithøvundurin á besta hátt fær tað fram hann/hon ætlar at fortelja.Tað vil ikki siga tað sama sum, at tað ikki ber til at koma við broytingum, tí tað ber væl til, tað skal bara hóska til júst hetta frásøguevnið og henda rithøvundan.
Allarflestu ferðirnar, tá ið arbeitt verður saman við rithøvundanum um eina bók, so verður komið fram til eina niðurstøðu í sátt og semju, og tað er helst tí, at rithøvundurin følir, at ritstjórin hevur virðing fyri honum, og at ritstjórin kanska kann geva bókini nakað afturat, av tí at hann hevur størri frástøðu til søguna enn rithøvundurin, og eg tori at siga eisini hevur eina fakliga vitan, sum rithøvundurin kann brúka til okkurt.
Myndprýðarin
Ein annar táttur í ritstjórn er samskiftið við myndprýðara. Tá ið rithøvundur og myndprýðari eru ein og tann sami, so er tað mest handritið, ritstjórin leggur dent á at ritstjórna, og tú kemur ikki so øgiliga nógv inn á sjálvar myndirnar. Men treyðugt so – viðhvørt hevur ritstjórin onkra smávegis viðmerking til onkra mynd. Hetta kemst helst av, at tá ið rithøvundur og myndprýðari er tann sami so er produktið, viðkomandi kemur við, longu nokkso fullfíggjað – serliga hvat viðvíkur myndum, tí mangan er tað har, styrkin serliga liggur. Her hugsi eg um myndprýðarar sum Edward Fuglø, Bárður Oskarsson og Janus á Húsagarði td.
Øðrvísi er, tá ið tað snýr seg um ein rithøvund og ein annan myndprýðara. Har má ritstjórin samskipa tað, sum fer fram millum tekst og myndir. Tað verður gjørt av í samráð við rithøvundan, hvussu nógvar myndir skulu vera við í bókini, síðan verður myndprýðari valdur, og tað verður eisini altíð gjørt í samráð við rithøvund, tí rithøvundanum má dáma tekniháttin, sum skal brúkast til bókina.
Myndprýðarin fær so at vita, at hann/hon skal gera uppskot ella skitsur til myndir, og so verða tær viðgjørdar, og ritstjórin meldar aftur til myndprýðaran, sum so fer undir at myndprýða av álvara við støði í handritinum. Uppgávan hjá ritstjóranum er tá at meta um, hvørt myndirnar leggja nakað afturat tekstinum, um kannska okkurt er skeivt endurgivið, bara tað td at myndprýðarin kann hava gjørt gentuna myrkhærda, og at hon er ljóshærd í handritinum, má ein ritstjóri leggja til merkis, tí annars er galið vorðið.
Týðarin
Ein stórur partur av arbeiðinum hjá einum ritstjóra, í hvussu er á Bókadeildini, er at rættlesa og hava málsligar viðgerir av týðingum. Týðingar verða rættlisnar í minsta lagi tvær ferðir onkuntíð meira. Tað veldst í stóran mun um, hvussu væl týðingin er frágingin. Týðarar hava eisini sína egnu rødd, men teir mugu fyrst og fremst leggja seg eftir:
1) At fáa røddina hjá rithøvundanum fram á føroyskum
2) At endurgeva týðingina rætt, men á natúrligum føroyskum
3) At fáa sama stíl og rútmu fram, sum er í upprunaverkinum
4) At fáa málið at hóska til aldurin á lesaranum
Tvs. at týðarin er nokkso heftur av rithøvunda, málinum og barninum. Sama er ritstjórin, sum rættlesur, hann skal eisini taka dagar ímillum, um týðarin hevur megnað at týtt bókina soleiðis, at hon flýtur, sum hon skal á føroyskum máli.
Málið er næstan eldfimt at tosa um, serliga í hesum døgum, men rættlesarar ræðast ikki málið. Í Danmark kallar man ein spaka fyri ein spaka, har verður hetta arbeiðið kallað ”sprogvask”, og tað sigur eitt sindur um, hvør uppgávan hjá einum rættlesara er.
Mál er sjálvsagt ikki eitt statiskt fyribrigdi, bara fyri at nevna nøkur dømi, so er málið hjá einum 7 ára gomlum øðrvísi enn hjá einum 14 ára gomlum, málið í einari realistiskari søgu er øðrvísi enn málið í einum ævintýri, beinleiðis tala er øðrvísi enn frásøgurødd. Alt hetta skal týðari og seinni rættlesarin taka hædd fyri.
Ein sera kendur yrkisløstur, ella tað sum danir kalla erhvervsskade, er, at ein, sum rættlesur, eisini rættlesur í frítíðini, tá ein situr heima við hús og lesur eina góða bók. Og tað er onki stuttligt, skuldi eg heilsa og siga!
Ritstjórn
Hvat er tað so eg hyggi at í mínum arbeiði? Fyrst og fremst hyggi eg at, um søgan er góð, og eg hyggi at bókmentaligari dygd. Tvs, hevur rithøvundurin eina áhugaverda/øðrvísi rødd, og hevur hann/hon nakað upp á hjarta, tvs. er søgan viðkomandi ella original. Tað fyrsta eg geri, er at finna útav,
1) hvussu plottið er samanskrúvað. Altso hvussu søgugongdin hongur saman frá fyrstu til síðstu síðu
2) so skal eg hyggja at persónslýsingum, eru tær nóg djúpar og fjøltáttaðar, síggi eg persónin fyri mær, hóskar hann til hendingagongdina osfr. Her havi eg hug at siga, at tað ikki altíð er neyðugt at geva nágreiniligar lýsingar av útsjónd, fyri at persónurin skal gerast livandi. Amerikanski rithøvundurin Elmore Leonard segði einaferð: Lat vera við at gera ov neyvar persónslýsingar, og vísti til stuttsøguna Hills like White Elephants hjá Hemingway sum dømi, sum er um ein mann og eina kvinnu á einari tokstøð, har bara ein setningur gevur eina kropsliga lýsing av kvinnuni í søguni: She had taken her hat off and put it on the table. Kortini sært tú parið fyri tær av mátanum tey tosa saman, altso í dialoginum.
3) stílur, hvussu er skrivingarlagið, hvussu er søgan skipað
Hetta er tað fyrsta, sum eg geri, og afturmeldingin til rithøvdundan skal helst vera nokkso generel og ikki vera beinleiðis rættingar, tí tað er rithøvundurin, sum skal skriva søguna, ikki eg. Onkuntíð vil rithøvundurin hava meira nágreiniliga at vita, hvat eg meini við, og so fær hann tað at vita.
Mangan taki eg eitt prát við rithøvundan, har vit gjøgnumganga hndritið og osa breitt um tað. Tað er av alstórum týdningi at eg finni fram til tey góðu partarnar í bókini og vísi á, at mær dámar tað. Tað er ikki gott bara at vísa á veikleikarnar, tí so tekur tú dirvið frá fólki, men um tú sigur frá, at hetta er gott, so kanst tú samstundis siga, at eitt annað er minni gott og vísa á tey góðu dømini sum prógv fyri, at tað ber til at gera tað øðrvísi.
Síðan fær rithøvundurin viðmerkingarnar at hyggja at og fer í gongd við at umskriva. Tá eg so fái handritið aftur, fari eg enn djypri inn í tað og hyggi at skrivingarlagi og skipan aftur, samstundis sum eg hyggi at setningbygnaði, neyvleika, konsekvensi, tíðarraði, teknum og stavivillum. Ikki vist at eg geri alt hetta upp á eingang, tí handritið kann fara fleiri ferðir aftur og fram millum rithøvund og ritstjóra.
Tað, sum vit í felag mugu koma fram til, er, at søgugongdin skal halda, at søgan rakar lesaran, í mínum føri eitt barn ella ein ungan, stílurin skal haldast, skipanin má vera greið og persónslýsingarnar sannførandi.
Tann góði ritstjórin skal tí:
Vera ein góður lesari, nærlesari
Skal spyrja og lurta
Skal vera engagerað og lata seg engagera
Vera trúgv móti verkinum
Líta á sínar egnu royndir og sína intuitión
Lesa nógv
Hava innlivingarevni – bæði bókmentalig og menniskjalig
Seta seg sjálva afturum
Vera rúmlig og tolin
Og at tora!
Ikki vera bangin fyri, um okkurt brýtur frá øllum tí hampiliga rundan um okkum. Hetta kann hava serligan týdning beint nú, har sølutølini fyri barnabøkur um stórt sæð alla heim falla. Nakað, sum kann gera tað freistandi bara at geva tað trygga út og gloyma tað eksperimenterandi og tað, sum brýtur upp úr nýggjum.
Hava áhuga í rithøvundanum, eisini ímillum útgávurnar, tvs. fylgir við í bókmentaliga lívinum hjá rithøvundanum, ger upplýsandi tilfar um rithøvundan og bøkurnar, bæði til føroyska marknaðin og útlendska marknaðin. Her kann eg reypa eitt sindur og siga, at okkara bøkur fyribils eru týddar til franskt, íslendskt, danskt, sámiskt, norskt, týskt og enskt.
Bókadeildin hevur eina heimasíðu, har tú kanst fáa alt ímillum himmal og jørð at vita um okkara rithøvundar, bæði á føroyskum og enskum, harumframt er ein facebooksíða við yvir 800 fjepparum, sum eg fóðri við tíðindum alla tíðina.
Hetta ljóðar næstan yvirmenniskjaligt, men hetta er so í øllum førum tað, ein má stremba eftir av virðing fyri skrivaða orðinum og í strembanini eftir at geva fólki góðar lesiupplivingar.


text:
Bernhard Brim er dulnevni fyri Jákup Bernhard Joensen, ið borin varð í heim við Gjógv í 1915.
»Borin í heim eina ódnarnátt
á landnyrðingi norði,
ei torgaðist út um nakra gátt,
tí brim og stormur kvóðu um kapp
Bernhard Brim, 1915-1969.
við fjalladun og toruslátt«. (brot).
Manndómsár síni búði hann í Klaksvík, har hann drúgt tíðarskeið rak kykmyndahøllina »Atlantis Bio«.
Alt frá ungum árum festi hann yrkingar á blað, og eftir hann eru trý søvn: Fyrsta savnið »Bardagaskaldið«, 1956, er vígt starvsbrøðrum hansara undir seinna heimsbardaga, siglingarmonnunum, og flestu yrkingarnar taka evni úr tíðarskeiðinum 1939-45. Annað savnið »Vinir mínir« kom í 1959, og sum navnið sigur, er dastið av yrkingunum í hesum savni heilsur og minnisyrkingar til menn, ið gjørdust vinmenn skaldsins á lívsleiðini, men her finst eisini »Kvøðan til Klaksvíkar«, sum klaksvíkingar tykjast hava valt sær til eyðkennisong. Í 1967 kom triðja og seinasta savnið »Tað var í mai«, og sum navnið bendir á, rúmar tað vár- og ástaryrkingum; ein hin hepnasta er henda:
»Eg elski kvinnur
og eg elski bátar,
byggiháttin og sniðið,
tey eru bæði eitt undur,
ið ilt er at skilja sundur.
Eg elski kvinnur
og eg elski bátar.
Nýggjar í barkastokki,
við skínandi bekkum og rongum
- minna um kvinnur í lítlum og ongum.
Eg elski kvinnur
og eg elski bátar.
Bátar, ið liggja og vagga á floti,
og tá teir lyfta seg upp fyri aldu í vindi,
líkjast teir kvinnum - í leiki og yndi.
Eg elski kvinnur
og eg elski bátar.
Søkkladnar bátar uttan av havi,
ið fong føra til hesar strendur
- og kvinnur fullar uppundir hendur.
Henda yrking sýnir trinnar eyðkendar síður av yrkingalagi Bardagaskaldsins: Yndið til kvinnuna, skemtið og hitt bersøgna orðalagið.
Bernhard Brim doyði í 1969.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.


text:
H.C.W. Tórgarð
Hans Christoffer Wenningsted Tórgarð (føddur 14. august 1885 í Tórshavn, doyði 18. mars 1957), ella H.C.W. Tórgarð, var arkitektur og politikari (SB). Teknaði Sjónleikarhúsið. [1]Hann teknaði kirkjurnar í Árnafirði, Hvannasund, Skála, Elduvík, Tjørnuvík og Skúvoy. Hann var eisini aktivur í byggingini av kirkjuni í Sandavági.
- Formaður í Havnar Sjónleikarfelag 1918–1924[2]
- Býráðsformaður í Tórshavn 1922–1924
- Býráðslimur í Havn 1917-24 og 1945-57
- Løgtingslimur 1918-24
Familja[rætta | rætta wikitekst]
Foreldur hansara vóru: Anna Paulina (fødd Poulsen) og Jens Wenningsted Jacobsen, bæði úr Havn. Hann giftist Valborg Eide úr Nólsoy. Tey eru foreldur Axel Tórgarð, sum var prestur og týðari. Trý av abbabønunum hjá Hansemann eru sjónleikarar eins og abbin, tey eru: Súsanna Tórgarð, Ria Tórgarð og Hans Tórgarð.


text:
Lærusáttmálaskjalið er at fáa frá Yrkisdeplinum; virkið kann fáa tað sent ella koma eftir tí, skjalið kann eisini takast niður av heimasíðu Yrkisdepilsins www.yrkisdepilin.fo
undir oyðibløð.
Síðani verður lærusáttmálin útfyltur og undirskrivaður av sáttmálapørtunum. Lærusáttmálin skal undirskrivast áðrenn læran byrjar, t.v.s. at sáttmálin kann í fyrsta lagi taka við, sama dag hann er undirskrivaður.
Umsitingargjaldið á 3000 kr. skal rindast áðrenn Yrkisdepilin sendir lærusáttmálan aftur til partarnar.
Yrkisdepilin eftirkannar um sáttmálin er rætt útfyltur og um læruplássið lýkur treytirnar, t.d. um talið av yrkislærdum og talið av lærlingum samsvara, (vanliga skal ein yrkislærdur verða fyri hvønn lærling). Eisini skal framganga hvussu lønin er avtalað millum sáttmálapartarnar, og hvussu nógvar tímar vanliga arbeiðstíðin er um vikuna.
Um lærlingurin hevur lokið prógv aftaná fólkaskúlan, skulu avrit av hesum leggjast við lærusáttmálanum, og um partur av læruni fer fram í øðrum virki (útisetavirki), skal viðmerkjast hvat virki talan er um, v-tal og tíðarskeið.
Báðir sáttmálapartar skulu skriva undir lærusáttmálan, og um lærlingurin er undir foreldramyndugleika, skal verji lærlingsins eisini skriva undir. Um alt er í lagi, letur Yrkisdepilin Mentamálastýrinum lærusáttmálan til góðkenningar. Tá góðkenningin er farin fram, verður sáttmálin skrásettur og sáttmálapartarnir fáa hvør sítt avrit av góðkenda lærusáttmálanum.


text:
Smittuverjufrøði
Smittuverja hevur støðið í kliniska økinum og umfatar kanningar, sjúkrarøkt og viðgerð.
Høvuðsgreinarnar hjá smittuverjufrøðinginum eru:
•Serstøk og almenn smittufyribyrgjandi tiltøk
•Ráðgeving um smittufyribyrgjandi sniðgeving av nýbygginginum og umbygginginum
•Ráðgeving í sambandi við keyp av røktar- og viðgerðartólum og av heilsuráðsvørum
•Íverksetan av smittuforðandi tiltøkum, tá tið umfarstóttir koma fyri.
Starvsfólk
Lena Lambaa, smittuverjufrøðingur
Apoteks eind
arbeiðir m.a. við:
•Ráðgeving og undirvísing um heilivág, nýtslu av heilivági og trygd í samband við heilivág
•Góðskutryggjan av viðgerðum og mannagongdum
•Góðskutryggjan av heilivági hjá sjúklingi
•Bindilið millum Landssjúkrahúsið og Tjaldurs Apotek
Starvsfólk
Niels Joensen, kliniskur farmaceutur
Teresa Hentze, kliniskur farmakonomur
Sylvia Henriksen á Lofti, kliniskur farmakonomur


text:
Í dag tweetar Bjørn Nørgaard (f.1947) á heimasíðuni, at hann púra inkognito er í Føroyum og arbeiðir í Steinprenti.
Eg fari beint oman á Skálatrøð at hitta henda góðsliga, virkna og vitandi listamann, ið er millum mest hugtakandi persónligheitir, sum eg nakrantíð havi møtt við útvarpsmikrofon.
Bjørn Nørgaard, sum áður hevur arbeitt í Steinprenti, hevur hesa ferð gjørt ellivu prent, níggju smá, sum X’ið hann granskar á vegginum til høgru niðanfyri, og tvey stór prent við heitunum "Global topografi" og "Færøsk topografi". Í seinna førinum, vinstrumegin niðanfyri, hava tólv føroyskar kvinnur latið seg avklæða og avmynda til prentið. Kopi av modellkroppunum eru so sett inn í føroysku náttúruna í grafiska prentinum.
Árið eftir slaktaðu tey eitt ross, Hesteofringen, á kavaklædda bønum við Kirke Hyllinge. Ekstrablaðið var boðið við, so sterka grafiska verkið kom beint á forsíðuna, eins og Vjetnamkríggið. - Hetta var ein norrøn rituell ofring, ið var eitt aftursvar til kríggið í Vjetnam og hvussu miðlar sum Ekstrablaðið lýstu blóðigu hendingarnar, uttan at nakar føldi nakra menniskjansliga kenslu. Og tá tey sóu heimligu Hestaofringina, settu tey kaffi í hálsin, segði Bjørn, sum við hesi happening vildi vísa krígsins sanna andlit.
Hesteofringen er síðani blivi mest vitjaða verk á listasavninum Aros í Aarhus, har hugtiknir skúlanæmingar fáa uppgávur. Síðani hevur Bjørn Nørgaard m.a. gjørt kongaligu gobelinurnar fyri Margrethu Drotning. Men aftur í Steinprenti er lagið gott. Prentingin hevur gingið væl og øll eru nøgd. Í morgin fer Bjørn Nørgaard av landinum aftur.


text:
Jan 30, 2014
Jan 29, 2014
Kjøbinhavn er cool - ja kalt
Jan 27, 2014
GLÓÐ
Glóð er systir Bjørt og Fríðu. Vit vóru í barnadópi í gjár. Nógv børn vóru har, systkinabarn Glóðar Tyrni var eisini har. Marja og Brian duga væl at vera blíð, og har var gott fólk í køkinum og hjálpti til, sá eg.
Abbasystrarnar eru upp á pláss, og Lív Rósa og Magna posera.
Jan 25, 2014
Leygardagur í Havn
Fyrst fóru vit ein frískligan túr út á Tinganes, har skarvarnir vóru og høvdu skarvafund.
Síðani niðan gjøgnum býin, fram við teimum tómu handilshølunum og teimum illa málaðu húsunum. Hevði sms verið bygt í býnum, hevði tað verið fínt, kanska á hesa grundina, tikið hetta húsið niður og bygt ein handilsdepil (also áðrenn sms)
so var tað granni hjá ríkisumboðnum, so havt eina útgongd inn í garðin hjá ríkinum, kanska caféborð.
Síðani fóru við í bókhandilin, ein so fínur handil, huglagið í topp, spennandi bøkur, kanska í so nógvar kókibøkur, fólk vóru á skoytubreytini í regninum, tað er eisini eitt gott tiltak, stuttligt ítriv mitt í býnum.
Síðani fóru vit í Havnar kirkju, har tríggir menn spældu variatiónir yvir kvæðaløg. Frálík konsert. Serstakliga trummuspælarin var fínur, so fingrafimur og hevði so nógv ymiskt slagverk at halda skil á.
Teir ungu menninir eru: Martin Seier (klaver), er urguleikari í Suðuroy. Bjørn Heebøll (trummur), komin niðrifrá at vera við. Torleik Mortensen (bass), abbasonur Johannes Mortensen, stutt síðani fluttur til Føroya.
Og seinasta hønubulletinin sigur, at tær smáu eru farnar at verpa, men enn eru eggini smá:
Jan 23, 2014
Fra hus til hus eftir Marju Kristin Baldursdóttur
Bókastev var hjá Randi í kvøld. Eg hevði ikki lisið bókina lidna, fý skamma meg!
Men teimum øllum dámdi bókina væl, sjálv haldi eg, at har hendi ov lítið. Jú hon var nokso stuttlig handa Kolfinna og vinkonan Mathildur eisini. Kolfinna mennist nógv í bókini, hon lærir nógv um menniskju og samfelag við at vera vaskikona í 4 ymiskum húsum í Reykjavík.
Sum vaskikona verður Kolfinna lítið vird, og menninir, sum hon vaskar hjá - annar advokatur og hin biologur, gera seg upp og eyðmýkja hana á ymsan hátt, samstundis sum teir girnast hana. Men Kolfinna er ikki so at syfta, hon hevur dreymar, men sær, áðrenn tað er ov seint, at dreymurin gongur ikki út við bara at fáa sær ein ríkan mann við húsum fullum av bókum og málningum og persiskum teppum.
Bókin var uppseld á íslendskum, so vit lósu allar á donskum.
Jan 22, 2014
..eingin treður dansin undir moldum
Væl og virðingafult fylgd út á gravarbakka og løgd í nývígda mold. Jarðarferðin var so fín, fylgdi øllum traditiónum, men hevði so kortini eitt lítið eyka pift, eina eyka heilsan til ta 102 ára gomlu. Preludium í kirkjuni var Bøhmerlandsdronningen, so sjáldsamt og so væl hóskandi. Lítla Dagmar spældi so væl í kirkjuni, og øll børnini lótu langommuni eina blómuheilsan á kistulokið. Prestur var eisini í sama duri, tað var hugnaligt at hoyra um lívið hjá Dagmar og Kartna. Mads og Árni og synir og dótturmaður vóru allir í føroyskum vesti, so hátíðarligt, ein seinasta heilsan til hennara, sum hevur broderað.
Ervið var á Hafnia, altíð gott við einum snapsi niður á hjartað, áðrenn tú fert til borðs, tað fingu vit eisini, tá ið Kartni varð borin út, tað hevði hann sjálvur bestemmað
Góði Mads og Anne Lise og Árni og Sigga, tað var deiligt at síggja tykkara børn og barnabørn í kirkjuni í dag, so pen og evnagóð øll.
Jan 19, 2014
Sláið ring 35 ár
Eini 300 fólk vóru komin saman í høllini hjá Dansifrøi. Sum onkur segði, tað var sum ein dansistevna. Eg og Turið settu okkum við borðið hjá Stígum fast, sat undir liðini á Borghild í Oyrargarði, og tað var eitt sindur sum at vera til próvtøku, tí hon hevði so nógvar málsligar uppgávur til mín og Turið. Men tað var ein hugnalig próvtøka, ótrúligt, at ein so lítl bygd sum Dalur skal hava so egið mál, kanska tey hava verið so avbyrgd og tvør har. Eitt orð, sum eg havi ikki hoyrt fyrr, er ‘tyrvi’ , tað verður sagt um smakk, at okkurt smakkar tyrvi, merkir, at træsmakkur gongur at. Eitt annað orð kom úr hinum endanum av høllini, men eisini frá dalbingi, tað er orðið ‘álvinspílur’, tað er ein beinflís, sum verður funnin í kjøtinum. Hetta orðið finni eg ikki í orðabókini, men tað man vera tí, at eg stavi tað skeivt. Vakurt orð, ein pinkalítil pílur, kanska hjá eini álvagentu
Røður og kvøður vóru og eitt fínt sanghefti, nógvir sangir um tann føroyska dansin, fleiri av yrkjarunum vóru hjástaddir, ein nýyrktur bleiv borin inn, tað var ein hjá Regini Debes, eg seti her eitt ørindi úr honum:
Munnar mæla, eygur tala
samrøtt dansilag
siga søgu listarliga
loyst úr tíð og stað.
Ørindið lýsir ta løtuna, tá ið dansurin røkkur tí sublima.
Rasmus Joensen, sum hevur verið formaður í 14 ár, røddi um virksemi felagsins, síðani tað var stovnað og bað veitslufólkið fagna fyrsta formanninum Høgna Mohr, sum var hjástaddur. Jónleif Johannesen, sum nú er formaður, segði nakað um, hvørji mál liggja fyrst fyri at arbeiða við. Felagið vil styrkja tey veikastu liðini í dansins tilveru, og har nevndi hann fólkaskúlan, sum mestsum bara hevur Flóvin Bænadiktson á pensumlistanum, og sum í nógvum skúlum manglar eina eldsál at standa á odda í frálæruni. Jónleif nevndi eisini Fróðskaparsetrið, sum átti at givið dansinum og kvæðunum nógv størri rúmd í sínum arbeiði.
Óli á Geilini resiteraði Deyðastund Tróndar, og feløgini um landið bóru heilsanir til felagsfelagið. Umleið klokkan 23 var borðhaldið liðugt , og farið varð upp á gólv. Regin Eikholm legði fyri við vísuni um tann føroyska dansin, og síðani skipaði ein fjúrtan ára gamal úr Húsinum í Kollafirði Bøhmerlandsdronningen.
Eitt deiligt dansikvøld, stuttligt at síggja systkinabarnið úr Hattarvík í dansinum. Vit fóru ikki seint heim, ivaleyst hava tey hildið á langt út á náttina.
Av myndunum skuldi ein trúð, at næstan ongi konufólk vóru í veitsluni, men so var ikki.
Jan 14, 2014
Størsti býur í Føroym
Havnin er størsti býur í Føroyum, hvønn gerandisdag er Havnin nóg stór til mín, og landið er ikki bara “heima á klettunum”, landið er ikki klettar.
Jan 11, 2014
Brot eftir Páll Nolsøe
Endiliga eri eg liðug við hana. Hon fangaði meg ikki heilt, má eg siga. Tað vardi rúma tíð, áðrenn uppkláringararbeiðið kom í gongd, sera nógv fólk skuldu setast á pall, og tá ið Einar, Eilif, Beinta og øll hini vóru presenterað, hevði eg næstan gloymt, hvør brotsgerðin var. Og nú ið eg eri liðug við hana, eri eg ikki heilt klár yvir motiv drápsmansins. Eg veit, hvør bleiv handtikin og dømdur, men sambandið millum Anton og Einar er rættiliga kámt. Bókin er ein psykologiskur trillari, tey stuttu millumkapitlini við einum gátuførum frásøgufólki skula økja óhugnan og fløkja ella greiða málið. Tað dulda frásøgufólkið – ein eg persónur – líkist nógv detektivinum Einari, og Einar hevur tað sera ringt meginpartin av tíðini. Hann slær konuna, konan rýmir, og tá ið bókin endar hevur hann mist starvið. Lesarin fer at ivast í , um tað kanska er detektivurin sjálvur, sum er brotsmaðurin.
Bygging.
Tær 463 síðurnar eru býttar í tveir partar, sum eru býttir í kapittul, og ímillum kapitlini eru stuttir tekstir við innansjónarhorni - oftast ein eg persónur.
Reyði tráðurin er sjálvsagt uppkláringararbeiðið, dráp verða framd í Havn, í Runavík og í Vestmanna. Avhoyringar eru á løgreglustøðini í Havn, og løgreglufólkini ferðast til drápsplássini. Høvuðspersónur er Einar, og vit fylgja honum, men stundum hvørvur hann nakað úr myndini, og vit fylgja Felix. Privatlívið hjá Einari koyrir sum ein síðusøga, sum aldrin rættiliga verður integrerað í høvuðssøguna, og tað ger, at søgan virkar diffus. Eisini aðrar persónssøgur eru ørkymlandi endaleysar t.d. tann um tann religiøsa beiggja Annu Nónsgil, hann er religiøsur, men hvat var tað við honum og Annu?
Sálarfrøði, religión og eksistensialistiskir tankar og harðskapur.
Bókin er sera ambitiøs, bæði í bygging og menniskjasýni, vil avgjørt ikki flokkast sum ein lættisoppakrimi, har putlispælið passar alt ov væl. Persónarnir eru svakir psykopatar við yvirlutakenslum, løgreglufólk við traumatiskum uppvøkstri, og morðini eru sera harðlig fyri ikki at tala um endan, sum er eitt blóð- og eldbað. Bæði Felix og Einar hava sálarligan ójavna í viðførinum, Felix hevur einaferð skotið ein mann og ikki sagt frá, og Einar sær ein brotsmann ella ein, sum hann ræðist, tá ið hann hyggur í speglið. Anton leitar eftir tí endaliga frælsinum, og Pól Nónsgil revsar menniskju í sínum prædikum.
Bókmentaligar tilsipingar gera eisini bókina avbjóðandi, Shakespeare og klassisk mytologi ganga aftur í teimum filosofisku pørtunum um menniskjans leiklut í hesum heimi.
Mál.
Ein partur av søguni er á donskum, tí at partur av løgregluliðnum eru danskarar, teknikarar og sálarfrøðingur og Felix. Felix skilur og tosar hálvbrotið føroyskt og sálarfrøðingurin Vibeke Reinholdt tosar danskt um Skype. Ein kann siga, at tað er sera realistiskt, tí soleiðis er gerandisdagurin í Føroyum.
Bókin annars er á føroyskum, men í summum førum sera óhjálpnum føroyskum máli, m.a. við nógvum danismum Dømi: ..tey høvdu treiskast regnið, (á donskum “trodset regnen”, á føroyskum tekur orðið treiskast ikki beinleiðis ávirki). : ..hann mintist sjónina av Einari (also at hann sá Einar), …hann hevði fingið sagt (hann hevði ikki sagt tað sjálvur men onkur hevði sagt honum tað),…hon hugdi á hann (vanligt er upp á hann, yvir á hann ella ímóti honum, eg hugsi ikki á hann er idiomatiskt føroyskt).
Eisini eru fleiri bendingarvillur og stavivillur, sum áttu at verið loftaðar í rættlestri.
Endi
Men ein stór djørv bók, við sera nógvum persónum og nógvum søgum, høvundurin hevur rættiliga spent seg út at geva eitt innlit í óhugnaligar krókar í menniskjasinninum. Krimigenran á føroyskum er í menning og broyting, so tað er spennandi. Havi ikki lisið hinar nýggju brotssøgurnar enn, men gleði meg. Helt at eg skuldi skriva hetta í larmandi tøgnini, men gleði meg eisini til fleiri ummæli koma. Ein má ikki síggja burtur frá, at tað finnast góðir og minni góðir lesarar eisini, sum ummæla heilt á hvør sín hátt.
Páll Nolsøe vann eina stuttsøgukapping, tá ið hann gekk í Hoydølum. Søgan eitur babba og er um incest, ein sera góð og skelkandi søga. Vælkomin Páll á skaldsøgupallin í Føroyum.
Jan 8, 2014
Jólagávan
Einaferð var tað ein omma, sum fekk fimm jólagávur á jólum. Hon fekk ein stóran reyðan pakka, ein lítlan bláan, ein bleytan grønan, ein bleytan gulan og ein mynstrutan flatan, ruflutan.
Fyrst pakkaði hon tann bleyta gula pakkan upp, á píka ein blusa! hon var vínreyð (omman elskaði vínreytt), og hon var akkurát passaliga niðurringað, og so var hon bummull (omman elskaði ektaða bummull)….meen hon hevði ongar ermar, og omman kundi ikki torga at vera í blusu við ongum ermum, ikki longur, síðani hon hevði fingið “veittriarmar”, ja ella veingir.
Síðani pakkaði hon tann stóra reyða pakkan upp, hann var harður, ein pappkassi, og omman hugsaði, kanska er tað handan hvirlan, sum eg sá í INSPIRATIÓN, hon pakkaði og pakkaði upp, reytt pappír, reytt band og inna í var ein gólvvasi. Ein svartur gólvvasi, stórur. T.t.taaakkkk! segði omman, men hon hugsaði, oys hvar skal eg seta hann, har er ikki pláss fyri honum, ei heldur fyri teimum vasum sum longu eru har.
Nú var tað tann lítli blái pakkin, hann var bláur sum himmalin millum skýggini, tað var skjótt at pakka upp, tí har hevði onkur verið og lúrt, í pakkanum var tyggigummi, túsund takk segði omman, tí hon elskaði tyggigummi.
Næst var tað tann grøni, hann var bleytur, so tað var heilt vist klæði, og púra beint, tað var eitt turriklæði, tað var so mjúkt so mjúkt, tað var brúnt, men ikki bara, tað sjanseraði í grønligt, omman vant beinanvegin turriklæðið um hálsin. Akkurát fyri! segði hon.
Omman hevði goymt tann rufluta pakkan til seinast, tí hann sá so spennandi út, og hon gleddi seg mest til hann. Hon tók pappírið varisliga av, og hygg, hvat var innaní, ein klónur.
Og omman bleiv so himmalsglað, túsund takk , segði hon, hesin skal hanga í køkinum. Og omman mintist á aðrar klónar, sum ein 28 gamlan klón, sum hon einaferð hevði fingið.
Eftir jól fór omman ørindi, hon fór í handilin við teirri vínreyðu blusuni, sum hevði ongar ermar, omman gekk og tugdi tyggigummi við hindberjasmakki.
Langt eftir jól, tá ið tyggigummið var upptugt og tann svarti gólvvasin var komin í skúrin at standa, sat omman við turriklæði um hálsin og hugdi at klóninum, hann hekk á hurðini og flenti og flenti, so hann mundi skrædnað, og omman smíltist til sín klón. Tað var ein góð jólagáva.
Jan 5, 2014
Teldil og bátur
Og um morgunin hoyri eg smáar føtur uttanfyri, og so bukar á dyrnar, omma kann eg spæla teldil? So situr hann og spælir og tosar fyri seg sjálvan…onkuntíð vísir hann mær, hygg omma eg havi hasa freku apuna, hygg omma eg fari at keypa triks. Eg spyrji, um vit skula fara til byrgingina við tí fjarstýrda bátinum, ja sigur hann, eg veit ikki hví eg segði nei í gjár, sigur hann, tí eg spurdi eisini í gjár, og tá fór eg einsamøll. Omma kann eg sleppa at vassa í tínum gummistivlum? Ja, sigi eg. Teldilin ljóðar dinge.dinge-ding-kipp,kipp-dinge,dinge,ding-kipp,kipp.
Og vit sigla til Íslands,
men báturin leggur seg á liðina og vil ikki longur, sum vit vilja, og hvør ein løta og hvør ein stund mót stóra fossinum dregur. Men vit fáa hjálp, okkara hetja vaðar út og bjargar øllum.


text:
Tíðindi +
Bingjuplássið hevur opið undir slagtinum!
Ímeðan slagtið er, er bingjuplássið hjá Skopunar Kommunu opið soleiðis: Mán-Leyg 13-17 Frá mánadegnum 2. oktober at rokna.
Vatnverkið hjá Skopunar Kommunu fær nýtt UV-anlegg
Hesa síðstu vikuna hevur verið arbeitt uppá, at seta nýggja UV-anleggið til, hetta arbeiði er liðugt í dag. Henda investering hevur verið stór, men
Taka hús niður í Skopun
Nú klárt verður gjørt, at gera veg niðan til eini sethús í bygdini, verða húsini hjá Mads Andreas tikin niður. Tað er Sp/f MTF, sum stendur fyri ar
-


text:
Í gjár var Billboard Music Show í Las Vegas, har Michael Jackson sang Slave to the Rhythm, sum eisini er aktuellur á spildurnýggju útgávuni 'Xscape'. Pallsjovið og fløgan eru útmerkaði, men tað løgna er at Michael Jackson hevur verið deyður í fimm ár og sangurin stavar frá 1991. Persónurin á pallinum var eitt spillivandi hologramm, ein tilgjørd rúmlig mynd, sum teknikarar hava arbeitt við síðani ársskiftið. "We've been talking about it for the last five months and while we were talking about it they were still inventing the process," sigur Larry Klein, sum er stjóri í framleiðslufelagnum BBMA. "It was really strange talking about something that did not exist." Michael Jackson doyði 50 ára gamal 25. juni 2009. Tá slapp eg at skriva oddagrein í Sosialinum, sum var soljóðandi:
Hann gav alt hann átti
Michael Jackson er farin úr tíðini og tey, ið hava keypt sær atgongumerki til mongu konsertirnar í London fáa onga uppliving. Soleiðis er deyðin. Hagar røkka hvørki atgongumerki ella sølumaskinur. Einki kann sum bráður deyði í poppheiminum fáa okkum at hugsa um lívið og tilveruna. Tí bestu poppstjørnur bera okkum boð um lív og virkni uttan íhald. Vit kunnu lurta, hyggja og uppliva, tá vit vilja. Seta fløguna í spælaran, ella leggja gomlu fornisku plátuna undir nálina. Altíð er hann har, tónleikurin, ið ríkar okkum dagin og lívið. Samstundis er henda persónliga uppliving kjarnin í poppídnaðinum. Og fyri at fáa avkast skal upplivingin hvørt ár gerast størri og betri enn hon var í fjør. Tí er poppídnaðurin besta ímyndin av náðileysa kapitalistiska marknaðinum. Sum stjørna skalt tú møta teim krøvum, marknaðurin setir. Eins og fleiri undan honum møtti Michael Jackson hesum beisku krøvum. Sum ein annar Peter Pan hjá Disney ella Oskar í týsku søguni um Blikktrummuna, noktaði Michael Jackson so púrasta at blíva vaksin. Men støðið hann bygdi á er longu í byrjanini skeiklað, tí allir tilveruligir karmar eru umgyrdir av náðileysu undirhaldsmaskinuni. Í eini oyðimarkargongd leitar hann upp seg sjálvan og finnur dreymin í Neverland. Her noktar hann framhaldandi at gerast vaksin, taka við ábyrgd og at kennast við sín holdsliga uppruna. Livandi, frælsissøkjandi og revolterandi upprunin gerast ein marrudreymur, har bert rangan vendir út. Útpurringin í Neverland kemur úr fjórða státsvaldinum, sum fjøtrar stjørnuna, ið akkurát megnaði at reisa seg aftur og geva hin seinasta blóðdropan – á dansigólvinum. Men ov seint var. Tær hálvthundrað útseldu megakonsertirnar í London vórðu útsettar, tí stjørnan í tíðini livdi uppá lánta tíð. Gjaldskáin var úti og seinasti fíggindin kravdi inn við kassa eitt. Off the Wall, Thriller, Bad, Dangerous og HIStory eru millum fimm tær mest seldu útgávur yvirhøvur. 750 milliónir plátur eru farnar um diskin kring heimin og 13 sangir gjørdust nummar eitt. Longu 11 ára gamal vígdi hann sítt lív til poppin, legði lunnar undir stig og stev í nútímans dansi og skapti hugtakið musikkvideo, tá MTV kom fram. Mest av øllum nam hann øll, ið vildu broyta heimin og ójavnan millum rík og fátæk. Hann gav alt hann átti, men tað var ikki nóg mikið. Michael Jackson skrivar seg inn í náðileysu søguna, har Hank Williams, Elvis Presley og Kurt Cobain longu undan honum hava skorið sítt navn – við hjartablóði.


text:
Nýggja útgávan hja Námi Martin Luther - munkurin, sum broytti heimin er ein teknirøð, sum kann brúkast í kristni og søgu í 6., 7. og 8. flokki.
Nám gevur teknirøðina út eftir áheitan frá fólkakirkjuni í sambandi við, at 500 ár eru liðin siðan reformatiónin tók seg upp. Dann Vinther hevur umsett teknirøðina og upprunahvøundar eru Johannes Saurer og Ulrike Albers. Günter Schuchardt hevði søguligu viðgerðina um hendi, og týska upprunaheitið er Martin Luther - ein Mönch verändert die Welt (2016). Teknirøðin knýtur seg til temasíðuna um Luther á undirvísingarportalinum Snar.
Nýggja teknirøðin um Luther telur 28 blaðsíður og fæst í bókabúðunum fyri 98 krónur.
Í teknirøðini verður spurt, hvat er so serligt við Martini Luther, sum ger at vit enn tosa um hann 500 ár seinni?
Sagt verður millum annað, at sum ein heilt vanligur, ungur munkur varnaðist hann, at okkurt var fullkomiliga galið við tí almáttugu kirkjuni. Martin Luther setti lívið í váða fyri sína trúgv, noktaði at víkja fyri hægstu myndugleikunum og helt á við at fylgja síni samvitsku. Hann slóðaði fyri átrúnaðarligum frælsi og eggjaði til aktiva mótstøðu ímóti følskum uppáhaldum.
Hóast hann ikki var eitt lýtaleyst menniskja, skapti hansara djarva mótstøða ímóti myndugleikunum grundarlag fyri tí frælsa lívinum, sum vit í dag kunnu njóta.
Teknirøðin byrjar við hesum orðum:
Nevnir tú trúbótina, so slepst ikki undan navninum Martin Luther. Men, eins og í øllum øðrum stórum broytingum, ella reformatiónum, høvdu djørv vinfólk eisini avgerandi leiklutir. Philipp Melanchthon er, saman við Martin Luther, høvuðspersónurin handan trúbótina. Georg Spalatin dugir at ávirka avgerðirnar hjá prinsunum. Justus Jonas er ein hollur stuðul hjá Lutheri. Johannes Bugenhagen er skriftafaðir og ein góður vinur hjá Lutheri. Og vit mugu sjálvandi ikki gloyma konuna, Katharinu von Bora, sum tekur sær av húsarhaldinum og peningaviðurskiftunum.


text:
Orð: Ókent svenskt tónaskald
Lag: Fólkalag
Týtt úr norskum: Inga Simonsen
Upprunaheiti: Virkelig ungdomsglede
1. Sanna ungdómsgleðin er at kenna Gud,
ja, at vera frelstur og eiga hann til lut,
meðan ein er ungur at ganga á tí veg,
har sum Harrin sjálvur fylgist við mær her.
Niðurlag: Takk, at tú meg frelsti, tá eg ungur var,
takk, at blóð títt rann, ja, fyri okkum har.
Takk, at tú gekst vegin til kvølfullan deyð
fyri meg at frelsa út úr synd og neyð.
2. Sanna ungdómsgleði verðin ei mær gav,
nei, eg sakk bert djúpt í syndarinnar hav;
men tú, Harri, fann meg, hjálp tú sendi mær,
og í ungdómsárum fylgist eg við tær.
3. Sanna ungdómsgleði tú ei fáa kann,
um tú vrakar Jesus og ei velur hann,
hann, sum lá og stríddist í Getsemane,
og at enda lív sítt gav hann fyri teg.


text:
Verkætlanartoymið Talgildur Samleiki farið til verka
Eftir at avtala í juni mánaða varð undirskrivað við samtak millum Klintra og Føroya Tele um at menna ein føroyskan talgildan samleika, hava partarnir fyrireikað seg til verkætlanarbyrjan.
Í døgunum 22-23. august varð skipað fyri verkstovu í hølum hjá Gjaldstovuni, eitt sonevnt kick-off‚ har verkætlanarbólkurin hittist og viðgjørdi nakrar av týðandi lutunum í loysnini. Á verkstovuni luttóku umboð fyri Talgildu Føroyar, Klintra, Føroya Tele, umframt ráðgevar.
Komandi vikurnar verður arbeitt víðari við at tilevna endaliga verkætlanargrundarlagið fyri Talgilda Samleikan.