text:
Fór at hugsað eitt sindur um hetta við utopi og dystopi í sambandi við Back To The Future og nógvu umrøðuna. Hetta er jú langt frá einasti filmur hvørs ímyndaða framtíð er vorðin fortíð (hin besta futurisman er retrofuturisman). Sí eitt nú 2001: A Space Odyssey, ið gongur fyri seg í 2001 og Blade Runner, hvørs víðfatandi dystopi gongur fyri seg í Los Angeles í 2019. Tað er um bert fýra (!) ár.
Ein meira yvirskipaður spurningur kundi verið nær hesin hugsunarhátturin er íkomin, har framtíðin og boð uppá framtíðina fáa serstakan týdning. Søgufrøðingurin Ian Mortimer kom í fjør við sínum boðum uppá tíggju tær størstu broytingarnar seinastu 1000 árini. Nýggjasta broytingin á listanum er "20. Century: The Invention of The Future".
Tað liggur til høgrabeinið at síggja orðingina sum eina øvugta tilsiping til søgufrøðingin Eric D. Hobsbawm og hansara hugtak um "The Invention of Tradition". Í stuttum gongur tað út uppá at nationalisma er eitt modernað hugtak (frá síðst í 1800 talinum), og tá nationalistar gera krav uppá forna upprunan hjá ymiskum nútímans siðvenjum, ja, so er talan um eina uppfinning (Hobsbawm var, ikki tykkum at siga, marxistur). Tað áhugaverda er at bæði Hobsbawm og Mortimer hava sama tíðarskeið sum byrjanarstøði. Um uppfinningina av framtíðini í 20. øld skrivar Mortimer at:
"There can be no doubt that technology hugely changed the ways in which we lived and died in the 20th century. However, it also masks changes that are arguably even more profound. In 1900 few people seriously considered the future. William Morris and a few socialists wrote utopian visions of the world they wanted to see, but there was little serious consideration of where we were going as a society. Today we predict almost everything: what the weather will be, what housing we will need, what our pensions will be worth, where we will dispose of our rubbish for the next 30 years and so on. The UN predicts world population levels up to the year 2300. Global warming reports are hot news. Novels about the future are 10 a penny. Newspapers and online newsfeeds are increasingly full of stories of what will happen, not what has happened. With limited resources on a limited planet, this is not a shift that is likely ever to change. In a thousand years or so, if society continues that long, the 20th century may well be viewed as the threshold when the modern world began – when humanity started to consider the future as well as the present and the past."
Sambært hesi útleggingini er "uppfinningin av framtíðini" hin týdningarmesta broytingin í 20. øld. Evnini at hugsa um framtíðina og geva boð uppá hana eru ein fortreyt fyri modernaða heiminum. Ikki óhugsandi, tó at tað er ikki hissini uppáhald at "very few people seriously considered the future" í 1900. Í øllum førum kann staðfestast, at ferð kemur á science fiction sjangruna um sama mundið, tvs. í kjalarvørinum av uppfinningini av elektrisiteti síðst í 1800 talinum, og at sci-fi í tess breiðu poppmentanarligu merking er eitt fyribrigdi við upphavi í 20. øld.
Hvørji eru so boðini uppá framtíðina í Back To The Future: Part II og eru tey annaðhvørt utopisk ella dystopisk? Í grein í Salon.com frá mars í ár verður víst á hvussu filmurin er tøkniliga utopiskur, men dystopiskur í síni lýsing av sosialu og samfelagsligu skipanini:
The future depicted in “Back to the Future: Part II” may be utopian from a technological standpoint, but it is distinctly dystopian when it comes to the social order. Doc Brown makes an offhand reference to how Marty McFly’s son is arrested, tried, and convicted in the same day (because lawyers have been banned, har har), while Biff’s grandson is able to publicly bully Marty Jr. with apparent impunity. Fortunately, as economists Daron Acemoglu and James Robinson have pointed out, countries with democratic institutions tend to thrive technologically when compared to their despotic counterparts. Since it can be assumed that a nation which rushes suspected criminals into prison is far from democratic, the world of “Back to the Future: Part II” can be safely lumped in with the unrealistic high-tech dystopias seen in films like “Blade Runner,” “Fahrenheit 451” or “Logan’s Run.”
Framtíðar samfelagið í Back To The Future: Part II kann sostatt bólkast sum ein (órealistisk) hátøknilig dystopi. SPOILARI: Tó er tað eitt sentralt poeng í filminum, at hin veruliga dystopiin nettupp ikki er í framtíðini men í teirri broyttu nútíðini. Henda íkemur eftir at gamli Biff (frá 2015) ferðast aftur til fortíðina at geva tí unga Biff (frá 1955) ein almanakka við 50 ára ítróttarúrslitum. Avleiðingin er at nútíðar Biff (frá 1985) verður ríkmaður og de facto valdsharri í lokalsamfelagnum. Orsaka av hesum broytist býurin til eina samfelagsliga marru við forfalli, harðskapi og upploysn. Back To The Future røðin er annars kanska mest plott og persónsdrivin og møgulig boð uppá framtíðar samfelagið koma sostatt í aðru røð.
Tað er tó vert at minnast til, at tað finnast sera nógvir dystopiskir sci-fi filmar í populermentanini um dagarnar. Journalisturin Joe Queenan viðgerð evnið í greinini "From Insurgent to Blade Runner: Why is the future on film always so grim?" í The Guardian frá mars í ár. Bert hesi seinastu 2-3 árini hava vit sæð filmar sum The Hunger Games røðina, Mad Max: Fury Road, Rise of The Planet of The Apes, Dawn of the Planet of the Apes, District 9, Divergent, The Maze Runner, Robocop, The Purge: Anarchy, Snowpiercer, The Rover, Automata, The Giver, Elysium, Chappie, The Purge, Oblivion, Looper, Cloud Atlas, Dredd og Total Recall. Góðskan er gamaní sera ymisk, men allir filmarnir hava eitt til felags: teir geva boð uppá framtíðina og tað sær svart út.
Fyri ikki at tala um teir dystopisku sci-fi klassikarar og kultfilmar, ið hava sett varandi fingramerki á filmssøguna, eitt nú:
Metropolis (Lang, 1927)
La Jetée (Marker, 1962)
The Trial (Welles, 1962)
Fahrenheit 451 (Truffaut, 1966)
THX1138 (Lucas, 1971)
A Clockwork Orange (Kubrick, 1971)
Soylent Green (Fleischer, 1973)
Mad Max: Road Warrior (Miller, 1981)
Escape From New York (Carpenter, 1981)
Blade Runner (Scott, 1982)
1984 (Radford, 1984)
Brazil (Gilliam, 1985)
They Live (Carpenter, 1988)
Akira (Otomo, 1988)
Twelve Monkeys (Gilliam, 1995)
Gattaca (Niccol, 1997)
Dark City (Proyas, 1998)
The Matrix (Wachowskis, 1999)
Metropolis (Rintaro, 2001)
Minority Report (Spielberg, 2002)
Children of Men (Cuaron, 2006)
Í onkrum føri er dystopiin enntá so gjøgnumførd, at eingin glotti er fyri framman. Dystopiin er sostatt ein støðugur og afturvendandi táttur, tá framtíðin er til viðgerðar í populermentanini.
Her skal annars ikki sigast so nógv afturat um framtíðina og ávikavist utopisk og dystopisk boð uppá hana. Ikki annað enn hetta: í áðurnevndu grein ger Queenan vart við eitt hugstoytandi mynstur innan dystopiskt sci-fi, nevniliga at tað er nærum altíð ein hvít framtíð, ið er til viðgerðar. Skilt á tann hátt, at tað eru hvítir leikstjórar og hvítir leikarar, ið framføra hvítar framtíðarsjónir um líðing teirra hvítu í hvítum dystopium:
Her skal annars ikki sigast so nógv afturat um framtíðina og ávikavist utopisk og dystopisk boð uppá hana. Ikki annað enn hetta: í áðurnevndu grein ger Queenan vart við eitt hugstoytandi mynstur innan dystopiskt sci-fi, nevniliga at tað er nærum altíð ein hvít framtíð, ið er til viðgerðar. Skilt á tann hátt, at tað eru hvítir leikstjórar og hvítir leikarar, ið framføra hvítar framtíðarsjónir um líðing teirra hvítu í hvítum dystopium:
"The closest Hollywood ever comes to a dystopian film where minorities are the ones with the biggest problems is District 9. District 9 was made by a white person. Black film-makers probably don’t see the point of making films about future societies where injustice is rampant and children go hungry and the poor are persecuted. Minorities are already living in that world. So are poor people in general. Why worry about what’s going to happen in the year 2525? Things look bad enough in Nigeria and Bolivia and Detroit right now."
Av! Tað er v.ø.o. gleðiligt, at vit eru farin at hugsa so nógv um framtíðina hesi seinastu 100+ árini, men framvegis sær tað út til at vera ein eksklusivt hvítur luksustrupulleiki. Í øllum førum tá tað kemur til dystopiskar framtíðarsjónir. Løgið at hugsa sær, at science fiction - har alt ber til - enn tann dag í dag er merkt av skipaðari útihýsing av etniskum o.ø. minnilutum. Onkursvegna megna vit at kopiera veruleikans galdandi hierarkiir inn í fiktivu framtíðarheimarnar. So er spurningurin hvat er at gera við tað? Framtíðin liggur sum kunnugt víðopin. Inntil hon brádliga ein dag verður fortíð.


c: text/html

text:
Veðrið vísti seg frá síni allarbestu síðu, tá vit í sambandi við Rørslufagnaðin fóru til gongu - og summi á hjólum - av Vaglinum í morgun. Vit gingu út til tyrlupallin og aftur. Tilsamans fimm kilomet…Les meira
Hósdagin var grunddeildin í Sankta Frans skúla útferð við Likkutjørn. Her eru nakrar myndir frá útferðini.Les meira
Vit minnast Jørleif Kúrberg f. í Havn 5. sept. 1941 – d. 22. apr. 2018 Ungir lærarar løgdust aftrat starvsliðnum í Nonnuskúlanum miðskeiðis í sjeytiárunum. Lærarar við fortreytum og avbjóðingum av…Les meira

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TÍÐINDI
Vatnleiðingsarbeiði í Æðuvík 24/5
Vegna vatnleiðingsarbeiði verður skrúvað fyri vatninum í Æðuvík hósmorgunin 24/5-18 kl. 9.00 og so leingi arbeiðið varar.
Fólk í Funningsfirði fáa nú Bønhús
folkakirkjan.fo skrivar: Ynski hevur í nógv ár verið millum fólk í Funningsfirði um at fáa eitt veruligt bønhús. Tó at peningur er savnaður inn, hevur…
Kortlegging við dronum
Umhvørvisstovan nýtir dronur at gera nýggj myndakort av øllum býum og bygdum í Føroyum. Flogið verður í Elduvík, Funningsfirði, Funningi og Oyndarfirði í tíðarskeiðnum 21.…
Viðv. næmingagjaldi
Kæru foreldur at næmingum úr Eysturkommunu, sum ganga í Skúlanum við Løkin: Góður skúlaskapur er alt avgerandi fyri einstaklingin og samfelagið, tí er tað ímillum…


text:
1. Samleiki
Kjarnin í donskum er danskt mál og danskar bókmentir umframt aðrar bókmentir á donskum máli. Í donskum verður arbeitt við tí danska málinum, bæði við at tosa, lurta, lesa og skriva. Næmingarnir skulu umhugsa, hvat verður lisið, skrivað, lurtað og tosað, og hvussu hetta verður gjørt. Á tann hátt verður danskt til eina lærugrein.
Danskt mál og donsk mentan eru partar av norðurlendskari mentan, og tí gevur danskt kunnleika til onnur norðurlendsk mál og til eina felags mentanarfatan, sum er við til at menna norðurlendska samleikan.
Danskt er við til at stuðla undir menningina av persónligu og fakligu førleikunum hjá næminginum.
Danskt er almennandi og stuðlar næminginum í at røkka málunum, sum eru ásett í kunngerðini fyri útbúgvingarnar á Heilsuskúlanum.
2. Endamál
Undirvísingin í donskum á D-stigi hevur til endamáls at styrkja málsligu tilvitanina, so næmingurin mennir sínar lesi- og skriviførleikar og evnini at lurta eftir og lesa ymisk sløg av tekstum. Harumframt er endamálið at styrkja næmingsins fortreytir at gagnnýta danska málið í útbúgvingarligum og starvsligum høpi, at styrkja hansara evni at sannkenna, at uppliva, at virða tolsemi og at vera við í einum felagsskapi.
Eisini fær næmingurin ein formligan førleika og eitt amboð at leita sær vitan og kunning í framhaldandi læring síni.
3. Stig og tímatal
Undirvísingin í donskum á D-stigi fevnir um 75 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí evni, sum lærari velur í samráð við næmingar. Ískoytisøkið fevnir um umleið 20% av klokkutímatalinum. Næmingurin fer til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøkjum.
Kjarnaøki
Lærugreinin danskt á D-stigi fevnir um fýra kjarnaøki. Økini umskarast og virka fyri ein stórar part saman í undirvísingini.
Tekstatilfarið, sum verður brúkt í heilsuútbúgvingunum, kann t.d. lýsa tey fyribrigdi, sum arbeiðsøkið hjá næmingunum snýr seg um.
Talaða málið
Kjarnaøkið talaða málið snýr seg um samrøðuna, bæði at lurta og tosa. Samrøðan er vegurin til vitan, kunnleika og samleika, og hon er grundarlag undir øllum samskifti ímillum menniskju. Við at luttaka í kjaki um faklig og tilverulig evni skal næmingurin læra at orða seg greitt og grundgeva sakliga fyri egnum sjónarmiðum. Støðan, samskift verður í, setur karm um samskiftisháttin. Undirvísingin skal tí fevna um ymisk tekstsløg, sum hvørt á sín hátt skulu styrkja fatanina av ymiskum munnligum samskiftisháttum og av leiklutum teirra, ið samskifta. Í undirvísingini skal næmingurin gerast kunnugur við málnýtslu í vanligum høpi. Hann skal gerast medvitandi um týdningin av málnýtslu og møguleikum, sum málið hevur sum samskiftismiðil í munnligum og skrivligum samskifti. Hann skal læra rættan danskan framburð og læra at taka virknan lut í samrøðu og kjaki á donskum máli. Harafturat skal næmingurin gerast førur fyri at skilja svenskt og norskt og duga at gera seg skilligan á hesum málum.
Skrivaða málið
Kjarnaøkið skrivaða málið snýr seg um at lesa og skriva danskt. At lesa og skriva eru javnskipaðar lærutilgongdir, har næmingurin mennir skriviførleikan við at lesa og lesiførleikan við at skriva. Hugur næmingsins at lesa og skriva skal stimbrast og somuleiðis tilvitan hansara um lesi- og skrivitilgongdina. Arbeitt verður á støðugt hækkandi torleikastigi í mállæru og rættskriving og í samvirkanini millum málbúnað, innihald og ætlan við einum teksti. Samspælið millum mál, innihald, tekstslag og uppliving er ein høvuðstáttur í allari bókmentaundirvísing. Týdningarmikið er, at tekstirnir umboða ymisk tekstsløg og tíðarskeið. Næmingurin skal lesa og viðgera eitt breitt úrval av donskum, norðurlendskum og øðrum tekstum frá fornøld til nútíðina, bæði fagrar bókmentir og yrkisbókmentir. Harumframt skal næmingurin uppliva, at danska málið kann gerast vegurin til ein størri norðurlendskan samanhang.
Samansettir tekstir
Kjarnaøkið samansettir tekstir snýr seg bæði um at lesa og at skapa tekstir. Samansettir tekstir vísir til víðkaða teksthugtakið, har tekstir kunnu vera settir saman av t.d. skrift, ljóði og myndum. Arbeitt verður við ymiskum framsagnarháttum, har tekstviðgerðin er grundað á ástøði um samskifti. Teksttilfarið fevnir t.d. um myndir, teknisøgur, ymiskar tíðinda-, kjak- og heimildartekstir, yrkistekstir, lýsingartekstir, netsíður, filmar, leikir og songtekstir.
Málkunnleiki
Kjarnaøkið málkunnleiki fevnir um mállæru og málnýtslu. Næmingurin fær innlit í málið sum skipan og tilknýti málsins til mentan og samleika. Arbeitt verður á støðugt hækkandi torleikastigi í grundleggjandi mállæru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvussu hann best nemur sær mál, og hann skal læra at nýta ymiskar hættir at loysa málspurningar.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleika næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum. Innan tær ymisku útbúgvingarnar verður t.d. arbeitt meira miðvíst við ymiskum og viðkomandi tekstsløgum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini donskum á D-stigi eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, og sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
· at virða
· at samskifta
· at kanna
· at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg í donskum um at virða danska málið sum samskiftismiðil og mentanarbera. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, har ímillum teir sáttmálar, ið Sameindu Tjóðir hava samtykt í sambandi við barnarættindi og mannarættindi annars. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. At duga at orða seg munnliga á donskum gevur næminginum harumframt møguleika at taka virknan lut í norðurlendskum samskifti.
Førleikin at lesa og skriva á donskum skal mennast og stimbrast alla tíðina, so næmingurin kann ogna sær vitan, upplýsingar og upplivingar. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka.
Førleikin at rokna snýr seg í donskum um at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í donskum sín lut í hesi menning.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í donskum at duga at nýta teir møguleikar, sum kunningartøknin gevur, so sum tekstviðgerðarforrit og samskiftisforrit. Næmingurin skal eisini duga at velja og meta um tær upplýsingar, hann fær. Við at nýta tøknilig amboð kann næmingurin samskifta og samstarva uttan mun til tíð og stað.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Vit rannsaka umhvørvið fyri at klára okkum í lívinum. At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í donskum um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara til at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um danskt mál og bókmentir. Næmingurin skal læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um mál- og bókmentafrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tosa og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu bókmentalig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og mentan. Næmingurin skal læra, at tekstframleiðsla er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við royndum og ognaðum førleikum skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Næmingurin dugir
1. at nýta skrivaða og talaða málið hóskandi, rætt, greitt og neyvt í yrkisfakligum, útbúgvingarligum og almennum høpi
2. at fyrihalda seg til rætt mál, rættskriving og teknseting, umframt til reglur og siðvenju fyri málnýtslu í yrkisfakligum, útbúgvingarligum og almennum høpi
3. at greiða frá málbygnaði, nýtslu og virkisføri í ítøkiligum yrkisfakligum, útbúgvingarligum og almennum høpi.
4. at eyðmerkja, fyrihalda seg til og brúka vitan um leiklutin og týdningin hjá málinum í yrkisfakligum, útbúgvingarligum og almennum høpi
5. og gerst stinnur lesari, sum lesur skjótt, við fatan, innlivan og umhugsni, tekstir, sum í ein ávísan mun eru torgreiddir málsliga og innihaldsliga
6. at samla saman, velja burturúr og greiða frá, umframt viðgera prentað ella ravtøkniligt tekstatilfar
7. at gera eina miðvísa greining og meting av ymiskum tekstasløgum og tekstasniðum og síggja hesi í frásjón
8. at skipa eina skrivitilgongd frá hugskotið til úrtøku, umframt taka lut í samrøðu um egna úrtøku og skrivligu úrtøkuna hjá øðrum
9. at orða sína greining, meting og frásjónargerð, bæði munnliga og skrivliga
10. at nýta viðkomandi lesihættir í mun til tekstsløg og lesiendamál í yrkisfakligum, útbúgvingarligum og almennum høpi
11. at nýta viðkomandi tali-, lurti- og skrivihættir í mun til evni og endamál í yrkisfakligum, útbúgvingarligum og almennum høpi
12. at nýta KT til viðkomandi samskifti í upplýsingasókn
13. at nýta sítt samskiftisinnlit til gagns fyri samstarv og samveru við onnur.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í bæði skrivligum og munnligum framløgum. Næmingurin skal fáa eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og skal hava vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka. Talan kann vera um annaðkvørt próvtøkuhátt A ella B. Áðrenn skúlaskeiði 2 endar, tekur lærarin í samráð við næmingarnar avgerð um, hvørjum próvtøkuhátti flokkurin fer til próvtøku eftir. Allir næmingar í einum flokki fara til próvtøku eftir sama próvtøkuhátti
Próvtøkuháttur A
Próvhoyringin varir í 20 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 40 minuttir íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytiøkjum. Próvhoyringin fevnir um framløgu próvtakarans á donskum og fakliga samtalu millum próvtakara og próvhoyrara. Samtalan tekur støði í framløgu próvtakarans av tilfari, sum er knýtt at próvtøkuspurninginum, og sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Próvtakarin verður próvhoyrdur í lisnum og ólisnum próvtøkutilfari, sum kann fevna um styttri tekstir, brot burturúr størri bókmentaverkum ella onnur tekstsløg (t.d. filmar ella myndir). Høvuðsdenturin í próvhoyringini verður lagdur á ólisna próvtøkutilfarið.
Dømingargrundarlag, tá ið próvtøkuháttur A verður nýttur
Próvhoyrt verður í lisnum og ólisnum tilfari. Ólisna tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Lisna tilfarið, ið er próvtøkugrundarlag undir munnligu próvtøkuni, fevnir um uml. 100 ns. av styttri tekstum á bundnum máli, óbundnum máli og yrkisbókmentum umframt eitt ritverk. Tekstirnir skulu í síni heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Lisna og ólisna tilfarið skulu annaðhvørt vera skyld í evni, tíðarhøpi ella tekstslag. Ólisna tilfarið, sum er umleið 3 normalsíður ella samsvarandi tí, skal greinast og tulkast. Ein normalsíða er 1300 bókstavir. Lisna tilfarið verður brúkt til at seta ólisna tilfarið í frásjón. Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurninginum. Próvtakarin skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans. Í metingini skal størri denturin verða lagdur á førleika próvtakarans at viðgera ólisna tilfarið.
Próvtøkuháttur B – synopsupróvtøkuháttur
Próvtøkuháttur B er synopsupróvtøkuhátturin, har næmingurin fer í dýpdina við evninum, áðrenn farið verður til próvtøku.
Fakligu økini í próvtøkuhátti B eru tey somu sum í próvtøkuhátti A, men tilgongdin er øðrvísi, t.e. val av tilfari í sambandi við próvtøkuna og fyrireikingin til próvtøkuna.
Munnliga próvtøkan varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Eingin fyrireikingartíð er.
Próvhoyringin byrjar við framløgu próvtakarans av samandráttinum og verður síðani ein samrøða millum próvtakara og próvhoyrara/próvdómara.
Í framløguni skal próvtakarin lýsa arbeiðið við gerð av samandrátti og arbeiðstilgongdina.
Próvhoyringin tekur støði í framløgu próvtakarans av próvtøkutekstinum og í fakligari samtalu millum próvhoyrara og próvtakara.
Dømingargrundarlag, tá ið próvtøkuháttur B verður nýttur
Tilfarið, sum næmingurin sjálvur hevur valt at arbeiða við undan próvtøkuni, skal annaðhvørt vera skylt í evni, tíðarhøpi ella tekstslag, sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini..
Í metingini av samandrátti próvtakarans verður hugt eftir, hvussu væl samandrátturin er skipaður, eitt nú við atliti at greiðleika, innihaldi, málburði, keldulista, stavseting og teknseting.
Í metingini av munnligu framløguni verður dentur lagdur á greiðan málburð, fjølbroytta og trygga nýtslu av viðkomandi hugtøkum, og at framløgan er samanhangandi.
Í samlaðu metingini verður dentur lagdur á evni próvtakarans at tulka tekst, meta um hann og at seta hann í frásjón, umframt evni hansara at lýsa samspælið millum mál, innihald, tekstslag og høpi. Eisini verður mett um greinandi førleikar próvtakarans í sambandi við bókmentir og onnur tekstsløg.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans. Í metingini verður størri denturin lagdur á munnligu framløgu próvtakarans.
Munnlig próvtøka - D-stig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera talaða málið, skrivaða málið, samansettar tekstir ella málkunnleika.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum málkunnleiki verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum skrivaða málið. Á tann hátt kundi vitan um málsøgu verið við til at gjørt fatanina av eldri tekstum meira fjøltáttaða, samstundis sum vitan um málsins bygnað t.d. kundi verið nýtt í tekstgreining.
Munnligi tátturin skal verða raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini donskum. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av týdninginum, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av dansktlærugreinini. Tá ið arbeitt verður við ymiskum sløgum av tekstum, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í donskum skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku sløgunum av tekstum, skrivaðum eins væl og munnligum. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini donskum mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum tekstsløgum og samskiftisstøðum.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í donskum skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing.So hvørt sum næmingarnir búnast og gerast meira sjálvstøðugir, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at kanna, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin danskt er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú at menna skapandi evni og KT-førleikar, undirvísing í danskari mál- og bókmentasøgu, tekstframleiðslu, bókmentalig hugtøk og almenn málfrøði og málsøgu.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í donskum, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. eina lívssøgu, eina case ella eina framløgu, sum verður undirbygt av power pointi.
Ein grundgeving fyri, at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi, er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í mállærugreinunum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti í øllum lærugreinum.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Næmingurin skal í minsta lagi lata inn 2 sjálvstøðug, skrivlig avrik í lærugreinini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri at læra málið.
Næmingurin skal framhaldandi arbeiða við at lurta og at vera umhugsin, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið, og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


text:
Tónaskaldið sigur at nú Havnin fyllir 100, hevði verið hóskandi við eini kantatu, sum gongur heilt nýggjar leiðir, men samstundis tekur støði í hevd og umhvørvi kring Vaglið. Ólavsøkudag verður allur Tinghúsvøllurin ein stór tónleikaframførsla, sigur Sunleif, ið lýsir nýskrivaðu kantatuna soleiðis:
- Ætlanin er at samnantvinna fortíð og nútíð í eina tónleikaframførslu, ella sjov, ið fevnir um kórsang, kingosang, kvøðing, messingblásarar, solosang, elgittar, percussion og elektrontónleik. Kór, solosangarar, elgittar, percussion og dirigentur standa á vøllinum. Kvæðabólkur dansar í Gamla Kommunuskúlagarði og kingobólkurin úr Tjørnuvík syngur millum Apotekið og Bókahandilin. Tveir trombonleikarar standa á í gamla Apotekinum, tvær trompetir blása úr Tinghúsinum og tvey horn úr Byráðsygunum. Samstundis streymar elektroniskur tónleikur úr seks sourroundhátalarum runt alt økið á Vaglinum.
Jónas Bloch Danielsen er ljóðmaður.
Tekstin til nýggju kantatuna hava Sólrun Michelsen, Oddfríður M. Rasmussen og Carl Jóhan Jensen skrivað. Sangsolistar eru Hanus G. Johansen og Joanna Johansen.
Kantatusálmur
sólin rísur roðin litar
fjallalíð og hjartað hitar
sum í kulda ringdi seg
víkið burtur syndadreymar
flótið inn tit gleðisstreymar
harrin sendir á mín veg
fylgjast báðar sorgin gleðin
eingin kennir tíman vegin
hvør og ein má knossa sítt
fekk eg bjálka tungan sendan
harrin bar tó tyngra endan
varnaðist tað hjarta mítt
einki kann eg lata aftur
takki bara hjartans lættur
fyri ljós har myrkrið lá
um tú tørv og trongd mær linnar
signar tann mítt hjarta ynnar
hvat kann meir eg tráa tá
tíðin máar ungdómsstyrki
valdið stórt og vísdómsyrki
sama veg sum blóman fer
men tí fyri synd tín deyði
skuldargoymslu oydna legði
ævinleikin fyri er
Sólrún Michelsen
Føroya Kvæði
Öldirnar liðu um oyðin lond
-alvaldið sat í ráðagerðum-
løgdu grundir í klakabond
-hvat ið so stendst av mannaávum-
Jörðin skapast dag frá degi
-alvaldið sat í ráðagerðum-
hvør minsta ögn í hvørjum vegi
-hvat ið so stendst av mannaávum-
Kyknaðu oyggjar undan jøklum
-alvaldið sat í ráðagerðum-
lívið kreyp í sálleysum krøklum
-hvat ið so stendst av mannaávum-
Við hondum so smátt og við eldi
-alvaldið sat í ráðagerðum-
kom samvit loksins til skil og veldir
-hvat ið so stendst av mannaávum-
Sríddist tjóð undir stjörnufjöld
-alvaldið sat í ráðagerðum-
við haka, við snøri hálvtólvta öld
-hvat ið so stendst av mannaávum-
Veður sær ráddu og maktin við
-alvaldið sat í ráðagerðum-
við fátækt og trúgv bant fólkið frið
-hvat ið so stendst av mannaávum-
Onnur kom tíð við skipum og troli
-alvaldið sat í ráðagerðum-
vælferð, sum samdist illa við tolið
-hvat ið so stendst av mannaávum-
Um høg eru keyp, sama er veldið
-alvaldið sat í ráðagerðum-
maktin røkkur frá toski til teldu
-hvat ið so stendst av mannaávum-
So land, tú alskjarra, randhvíta flagd
-alvaldið sat í ráðagerðum-
hvar er tín framtíð, hvar er tín frægd?
-hvat ið so stendst av mannaávum-
Carl Jóhan Jensen
Ásjónd
Tú rak á ramari aldu
sogin úr søltum streymi
ið trúliga tevið aldi
sansir í blámudeymi.
Tú øsp á ævigu aldu
landið hevur tær vunnið
æru úr kenslunnar tárum
lagnu úr søgum spunnið.
Tú ert vón úr vætu sprottin
ein kykna í eygað negld
fødd av havsins drátti
í húðina niður feld.
Tú ert grønka úr orðsins grund
gitin úr vitsins døkka
ein glotti í hvørjari stund
- saman vit okkum førka.
Oddfríður Marni Rasmussen
Skýggini bera ynski
Skýggini bera ynski
duld millum blómutár
upp úr djúpum lysti
rás rist í gleðissár.
Beinagrind litar mánan
gráa mannaeyga
og nátt fer at lána
lív títt inn í deyðan.
Minni renna út á sjógv
ald úr hjartastyrki
leita upp legurógv
har skýggj bera ynski.
Oddfríður Marni Rasmussen
Reystur var andin
Reystur var andin
sum logan birti.
Kveiktur varð sangur
sum mælið styrkti.
Reystur var andin
sum bergið herdi.
Hvassur var pennur
sum málið telgdi.
Reystur var andin
sum streymin beindi.
Læstur varð ringur
sum brýndi landið.
Reystur er andin
sum byggir tjóð.
Hugur sum førkar
og skapar samljóð.
Oddfríður Marni Rasmussen


text:
Ari av Rana
17.05.2018 - 13:41
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Gianluigi Buffon spælir sín seinasta dyst fyri Juventus leygardagin. Tá hevur heimsklassamálverjin leikt heili 640 dystir í bestu italsku deildini, umframt 176 landsdystir fyri Italia.
Fyrrverandi Parma leikarin hevur tó ikki ætlanir um at leggja málmanshandskarnar á hyllina enn, og sigur, at hann hevur fingið ymisk áhugaverd tilboð um at leika aðrastaðni. Enn hevur hann ikki tikið støðu til hvar hann spælir komandi kappingarár.
Buffon skifti sum 23 ára gamal úr Parma til Juventus í juli 2001. Hann hevur vunnið italska meistaraheitið 9 ferðir, umframt tær tvær ferðirnar, tá meistaraheitið varð tikið frá Juventus, sum úrslit av Calciopoli gøluni, tá Juventus og onnur lið vóru revsaði fyri matchfixing.
Buffon vann eisini heimsmeistaraskapið fyri landslið í 2006.


text:
02. Mai 2018
Heldur tú sminkan er spennandi? So skipar MáF saman við fyritøkuni Skortur fyri einum áhugaverdum sminkiskeiði 23. – 24. juni í Sjónleikarhúsinum í Havn. Tveir spennandi dagar har tú lærir ymiskar arbeiðshættir at sminka til sjónleik/pall og eisini at sersminka (special effects) í samband...
17. Apr 2018
Í fjør heyst fór Havnar Sjónleikarfelag í samstarvi við Riu og Súsonnu Tórgarð úr Teatur Grugg undir eina spennandi verkætlan at stovna leikbólkin "Shakespeare Unplugged" við 6 ungum áhugaleikarum úr Havnar Sjónleikarfelag: Rógvi Dam, Eyðbjartur Skaalum, Petur Meinhard E. Andersen, Rúna Johanna Aref, Rebekka Dam...
14. Mar 2018
Í hesum døgum framførir Suðuroyar Sjónleikarafelag skemtiligu Suðuroyðar Kabarettina í mentanarhúsinum SALT á Drelnesi. Higartil hava seks sýningar verið, sum hava gingið væl og verið sera væl móttiknar. Eini 1400 fólk hava verið og hugt. Einki virki sjónleikarafelag hevur verið á Suðuroynni í fleiri...
13. Mar 2018
Á aðalfundi 10. mars komu tveir nýggir limir inn í nevndina í MáF. Tríggir nevndarlimir stóðu fyri vali - Noomi Reinert og Rúna Mortensen stillaðu báðar upp aftur, meðan Beinta Flóvinsdóttir ikki stillaði upp aftur. Noomi Reinert, sum hevur sitið sum forkvinna í nevndini...
20. Feb 2018
Hjálagt er grein frá Havnar Sjónleikarfelag í samband við, at 100 ár eru liðin, síðani felagið varð stovnað. MáF vil samstundis nýta høvi enn eina ferð at ynskja Havnar Sjónleikarfelag hjartaliga til lukku við teimum 100 árunum. ...
07. Feb 2018
MáF hevur aðalfundLeygardagin 10. mars 2018 kl. 11:00í Losjuni við Gøtugjógv.Dagsskrá sambært lógini (sí hjáløgdu skjøl). ...
06. Feb 2018
Tvey feløg eru vorin nýggir limir í MáF. Talan er um Ungmannafelagið Virkið á Sandi og Suðuroyar Sjónleikarfelag. Ungmannafelagið Virkið hevur áður verið limur í MáF, men hevur seinastu árini ligið meir ella minni stilt. Nú ætla tey at fáa meira virksemi í felagið....
03. Jan 2018
Brennur tú fyri at arbeiða við ljós- og ljóði á ein kreativan hátt? Spennandi skeið verður í Losjuni við Gøtugjógv 27. – 29. apríl 2018. Lærarar verða Súni Joensen og Asger Kudahl Sørensen. Tekna teg til skeiðið her.Sí nærri upplýsingar í skeiðslýsingini niðanfyri. ...


text:
Lat okkum fjálga um allan ítrótt í Tórshavnar kommunu
Brandur í Dali, November 8, 2016
Sitandi býráðssamgongan eigur rós uppiborið fyri, tað, ið tey hava gjørt fyri ítróttin. Tórsvøllur, fótbóltsvøllurin í Hoyvík og útbyggingin av ítróttarhøllini á Hálsi eru frálík átøk. Men nú er løtan at hyggja at teimum ítróttum, sum ikki eru spældir við bólti.
Ítróttarlívið í høvuðsstanum er lukkutíð fjølbroytt og spennandi, og vit ætla, at hesi skulu standa fyri tørni, nú nýtt býráð tekur sætið.
Mest átroðkandi er at útbyggja svimjihøllina. Hetta skuldi verið gjørt fyri nógvum árum síðani. Tað er gott at síggja, at her tykist at vera breið semja um útbyggingina. Hetta verður eitt frambrot, ið fer at flyta svimjing í høvusstaðnum á eitt nýtt og hægri støði. EIn útbygd svimjihøll gevur eisini betri pláss fyri vanliga borgaranum, sum bara hevur hug at svimja nakrar longdir.
Kappróðurin er okkara tjóðarítrótt, og fyri okkum í høvuðsstaðnum hevur tað verið ein frægd at síggja eldsálirnar í Knørri ment felagið til tað, sum tað er í dag. Men tíðin er komin, at vit geva róðrarfelagnum Knørri virðiligar hølisumstøður. Tey hava í áratíggju roynt at fingið loyvið at byggja sær neyst á fleiri ymiskum økjum, men hvørjaferð hevur kommunan vent tummilin niðureftir. Hetta fyri kommuna lítla mál, er alt avgerandi fyri róðrarfelagið Knørr. Sjálvandi skula knørrafólk hava somu umstøður, sum hini róðrarfeløgini í býnum.
Aðrir ítróttir sum skjóting, ríðing, súkling, frælsur ítróttur, bogaskjóting, ja, eg kundi hildi áfram við langum lista hava stóran tørv at fáa betri umstøður, her eiga vit sum kommuna at skapa karmar.
Mín ætlan er at komandi býráðssamgongan fer at hugsa meira um hesar ítróttir.
Brandur í Dali, valevni hjá Tjóðveldi


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
Arbeiðsfólk at sláa
freist at søkja: 23.05.2018
Námsfrøðingur til dagstovnaøkið
freist at søkja: 30.05.2018
Reingerðarfólk til Látipípuna
freist at søkja: 30.05.2018
KORT
VEÐRIÐ
Gongubrúgv um Gjógvará
12.05.2015
Gongubrúgv um Gjógvará
Í gjár vóru lærarar og næmingar frá timburdeildini á Tekniska Skúla í Klaksvík og settu upp brúnna, sum gongur yvir á fiskastykkið niðanfyri Johnsa Handil.
Kommunan hevði frammanundan gjørt avtalu við Tekniska Skúla í Klaksvík um at gera gongubrúnna. Skúlin ger hetta sum ein part av útbúgvingini hjá timburlærlingunum. Afturfyri rindar kommunan fyri tilfarið til og uppsetingina av brúnni.
Ikki kann annað sigast, enn at arbeiðið er sera væl úr hondum greitt, og Vestmanna Kommunan takkar Tekniska Skúla í Klaksvík, lærarum og næmingum fyri samstarvið.
Arbeiðsmenn hjá kommununi høvdu frammanundan saman við maskinførara hjá Sp/f Røkt gjørt gøtu yvir til brúnna og støði til brúnna báðumegin Gjógvará.
Eftir er nú at hampa fram við gøtuni og at hampa fiskastykkið niðanfyri Johnsa Handil.
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Fyri at fáa eina hylling á, hvussu Runavíkar býráð/kommuna skal brynja seg til framtíðina, serliga í mun til ein møguligan vøkstur í fólkatalinum, heitti kommunan á Hagstovuna um at gera eina meting hesum viðvíkjandi. 1. november 2016 fingu vit úrslitið, og hendan serfrøðingametingin segði okkum, at vit ikki skuldu rokna við vøkstri tey næstu nógvu árini. Heilt fram til ár 2054 - sløk 40 ár fram í tíð - bleiv ongin vøkstur sambært metingini. Nógvar millumrokningar eru í demografiini, men talið av fólki fór at halda sær á sama støði sum tá - at kalla.
Ætlanin við tilfarinum var sjálvandi at fáa eina ábending um, hvørja leið vit skuldu halda, táið tað snýr seg um skúlar, ansingarstovnar, eldraøkið o.s.fr. Hvussu íløgurnar skuldu plaserast nakað nógv ár fram í tíð. Metingin kann geva eina ábending um, at tørvur er ikki á einari politiskari kumpass, men gongdin hesi seinastu 2-3 árini benda á, at veruleikin er í holt við at yvirhála hagfrøðisligu metingina. Tí verður tørvur á politiskum metingum í ólukkumáta, um verandi vøkstur heldur fram.
Um mánaðarskiftið februar/mars var fólkatalið tað mesta nakrantíð, síðani fleiri kommunur í Eysturoy kastaðu saman í eina kommunu - Runavíkar kommunu. Tað táttaði so væl í, at tað restaðu 24 fólk í at fólkatalið fór um tey fýra túsund.
Sum tað sæst á stabbamyndini, so vita vit, at sveiggj eru vanlig í fólkatalinum í Føroyum og harvið í teimum ymsu kommununum, og oftast er osøkin sveiggj í búskaparligu fyritreytum landsins.
Vit hava leingi havt ein búskaparligan hákonjunktur, og fyri fyrstu ferð nakrantíð er fólkatalið í landinum farið upp um hálvt hundrað túsund. Orsøkin til stóra vøksturin man vera hin sami í Runavíkar kommunu sum í landinum yvirhøvur, og vit eiga kanska at minnast til, at sveiggini ofta eru størri í eini kommunu, sum stendur á privatum vinnulívi heldur enn einum stórum almennum geira. Fólk flytur samsvarandi útboðnum av arbeiðsmøguleikum.
Sum støðan er, bendir kortini onki á, at stígur kemur í vøksturin, og væntast kann, at fólkatalið fer upp um 4.000 í næstu framtíð. Heldur vøksturin fram, er tað bara ein uppaftur meiri spennandi avbjóðing fyri tey, sum búgva í økinum, og ein politisk avbjóðing fyri tey sum sita fyri valdinum í Runavíkar býráð. Tey skulu gjøtla til miðis eftir nýggjum tørvi á skúla, ansingar og eldraøkinum v.m.


text:
1. Gud við tykkum inntil næstu ferð!
Gøtuna hann tykkum greiði
Og við lombum sínum leiði –
Gud við tykkum inntil næstu ferð!
Niðurlag: Inntil næstu ferð, til vit hittast,
Til hjá Jesusi vit boyggja knæ,
Inntil næstu ferð, til vit hittast –
Gud við tykkum inntil næstu ferð!
2. Gud við tykkum inntil næstu ferð!
Hann við veingjum tykkum goymi
Og í ongum tykkum gloymi –
Gud við tykkum inntil næstu ferð!
3. Gud við tykkum inntil næstu ferð!
Tá ið hóttir tykkum vandi,
Nær hjá tykkum tá hann standi –
Gud við tykkum inntil næstu ferð!
4. Gud við tykkum inntil næstu ferð!
Hann í deyða tykkum verji,
Einki ilt á tykkum herji –
Gud við tykkum inntil næstu ferð!


text:
Orð: Óli Reinert
1. Jesus, vit hyggja upp móti skýggjum,
vænta nú skjótt at síggja teg,
so sum tú tínum tað hevur lovað!
Áh, sum tann stundin gleðir meg!
Niðurlag:
Einaferð kemur tann sæla stundin,
tá Jesus aftur í skýggjunum er
við sínum heilaga einglaskara;
áh, vinur, ver til reiðar, ver!
2. Jesus vil taka síni heim til sín,
trongdin hin stóra byrjar tá;
áh, vinur, flýggja undan tí vanda,
meðan tú frelsuna kanst ná!
3. Dómurin kemur, ikki hann bíðar
longur enn til ásettu tíð;
náðin hin fría enn er at fáa;
móti Guds Anda ikki stríð!
4. Eingin skal sleppa tá upp til Jesus,
uttan hann honum hoyrir til;
drála ei longur, gev teg til Jesus!
Frelsan er fyri hvønn, sum vil.
5. Lúðurin ljóðar, eingilin blæsur,
ljóðið um allan heimin fer;
Guds fólk tað hoyrir, Jesus tey síggja
í skýggjum, har hann komin er.
6. So øll tey frelstu savnast um Jesus,
lovsongur brúsar sum ein á;
hann tey tá upp til dýrd sína lyftir;
Jesusi hjá vit vera tá.


text:
Heilsuhjálpari
NÓGVAR ARBEIÐSROYNDIR VIÐ ELDRARØKT? Frítøka fyri starvsvenjing!
Tú lærir um røkt, umsorgan og stuðul til dagligt virksemi, til tey, ið búgva á ellisheimi, sambýli ella í egnum heimi. Uppbygnaðurin er soleiðis:
- skúli 3 mánaðir í Suðuroy
- starvsvenjing 3 mánaðir, kann vera kring landið
- skúli 3 mánaðir í Suðuroy
- starvsvenjing 3 mánaðir, kann vera kring landið
Endað verður við próvtøkum.
Upptøkukrav: 10. flokkur, ella 9. flokkur+1 ára arbeiðsroyndir. Freist: 1. novembur og 15. mars. Byrjar í januar og í septembur. Søk inn.
Gevur atgongd til heilsurøktaraútbúgvingina.
Heilsurøktari
Tú lærir um heilsufremjan, fyribyrging, sjúkrarøkt og endurmenning.
Tú skiftir ímillum skúlagongd í Suðuroy og starvsvenjing runt landið.
Tú kanst arbeiða innan t.d. eldraøkið, Almanna- og heilsuverkið, psykiatri og sjúkraflutning. Víðari útbúgvingar.
Upptøkukrav: Heilsuhjálparaútbúgving, ella viðkomandi útbúgvingar- og arbeiðsroyndir, uppá í minsta lagi 15 mánaðir.
Freist 1. novembur. Byrjar í mars mánaða. Søk inn.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
»Dieselgate« ávirkar ikki søluna
Skøvurnar, sum komu í lakkið hjá Volkswagen á heysti í 2015, eru longu burtur. Tað sama eru eisini atfinningarnar hjá brúkarunum.
Tí tað nervar ikki keypararnar tað minsta, at bilverksmiðjan svikaði við tølum fyri útlát, og at starvsfólk í fyritøkuni eisini eru fongslað.
Volkswagen hevur nú yvirhálað Toyota, og Volkswagen framleiðir nú flestar bilar í øllum heiminum. Tað skrivar tíðindastovan, Reuters.
Toyota í hølunum á VW
VW seldi til samans 10,3 milliónir bilar í 2016. Tað kom fram, tá bilverksmiðjan týsdagin legði sølutølini fyri 2016 fram á høvuðsskrivstovuni í Týsklandi.
Toyota kom beint í hølunum á Volkswagen. Toyota framleiddi í fjør til samans 10,09 milliónir bilar. Tað er nakað minni enn Toyota hevði roknað við í 2016.
Sonevnda »Dieselgate« dálkingargølan byrjaði í 2015, tá tað kom undan kavi, at Volkswagen hevði svikað við tølunum fyri, hvussu nógv bilarnir dálka.


text:
Orð og lag: Swangah Dangah
Eg komi upp úr grøvini sum zombie, nekrofil, mordari og junkie.
Ein slaktari við hobby, eg bíti trademarks í hondlið, í blóðbaði so comfy, eg brúki voldtektina til kondi, deyðagræður og í gongd við at yvirstrála Ted Bundy
Strapped sum kamikaze, tá eg stormi inn við meiningum, nakki borgarar á time’ing í uniforminum hjá Breivik.
Á crime spree C4, eg goymi á torginum, verður (…) uppblást sum roykur frá torvinum, eg peiki fingur, grim rippi og lýsi føroyskar skuggar, sum allir fjaldir pedofilar, skápsbøssar og bumsar.
Á vaglinum, grindaboð, lada up, sikta so!
Eg máli býin reyðan við knívi og spýti synd á tos.
Uppreistir frá botni til toppin sum uppercuts, eg geri rockarar til butlarar, rottir, so buckle up.
Eg seldi sálina til djevilin, tí harrin var no show, so nú nakki eg lowblows við coke ho’s í choke holds.
Eg skeri upp og taki lívið sum eitt keisarasnitt, drekki alt blóði og fuckin’ bíti i beinagrind!
–
Vit takað knív upp,
svinga runt og senda lík upp.
Spýta upp, andlát, lív títt flýgur upp.
Mítt status niðri í grøvini fer hægri og hægri,
gjøgnum oyrini eg koyri teg og slakti við rætti!
–
Eitt munnligt poltergeist, eg spøki í egnum kingdom.
Ein swingom við dolki, eg flowi til snit-hop,
skrivi við einglablóði á trónuni av hiphop.
Hetta djórið drekkur redrum, og skálar við Jim Jones.
So medieval, ljóði av torturi, eg nýti tað!
Tí krusifiks er mítt fix, hongt upp við píkatráð,
bítið beat og spíti á
rapparar, eg skíti á
hyggja upp til SD, men royna ikki at vísa tað.
Skifta lit, amatørar vilja hava beef.
Fuckin’ kræsin, taki bara av, um tad er prime-cuts, capiche?
Unorthodox, hóttanir ígjøgnum boombox,
men klárir uttanfyri sum Il Duce í Boondocks.
Rými úr psykiatrisku deild
við splittaðu persónligheit. Fokk prozac,
eg taki cyanid og skrivi deadlines.
Testament vid rhymes og taktum,
lines við paktum
um at hoyra rapp-nøvn í radionum.
(tað er andlát)
–
Vit takað knív upp,
svinga runt og senda lík upp.
Spýta upp, andlát, lív títt flýgur upp.
Mítt status niðri í grøvini fer hægri og hægri,
gjøgnum oyrini eg koyri teg og slakti við rætti!


text:
Leopardsnigil
Leopardsnigil (frøðiheiti - Limax maximus) varð fyrstu ferð skrásettur í Føroyum í 2003. Hann varð funnin á Toftum og hildið var at hann bara fanst har, men ein 'eftirlýsing' í Dimmalætting vísti at hann fanst yvir stórar partar av Eysturoy og Suðurstreymoy uttan at fólk høvdu givið sær far um tað.
Leoparsnigil stavar frá Vesturevropa.
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Leopardsnigil er nú størsti snigil í Føroyum, áður var tað svarti snigil. Leopardsnigil kann gerast upp til 200 mm langur. Hesin snigil er sera litfagur og fleiri litbrigdi síggjast. Vanligast er hann grábrúnur við strípum, men stundum hevur hann blettir ístaðin fyri strípur, og stundum er hann einlittur og hevur hvørki strípur ella blettir. Eitt ið eyðkennir hetta slagið, er kjølurin eftir rygginum og tað at andingaropið er aftanfyri kápuna, mótsatt Arionslektini har andingaropið er frammanfyri kápuna.
Liviøki[rætta | rætta wikitekst]
Har Leopardsnigil finst í Føroyum, sæst hann allastaðni í bygdum øki, í urtagørðum, í bønum og á gongubreytum. Ikki er greitt um hann trívist uttangarðs.
Mótsatt morsniglinum tykist leopardsnigilin vera púra óskaðiligur.


text:
Tann dátugrunnurin, sum FarGen-verkætlanin byggir upp, er ætlaður gransking. Dáturnar í grunninum eru eitt tilfeingi, sum skal fremja møguleikarnar fyri fyribyrging og viðgerð í heilsuverkinum.
Granskingarverkætlanir innan heilsuøkið kunnu søkja um loyvi at fáa atgongd til dátur úr FarGen-dátugrunninum. Tað kunnu til dømis vera verkætlanir, sum kanna ávísa sjúkuílegu, kanna títtleika av berarum av ávísari sjúku í Føroyum, ella kanna hvussu væl heilivágur virkar, tvs. evnini hjá tí einstaka at umseta ella gagnnýta heilivág. Málið kann eisini vera at menna nýggjar viðgerðarhættir - bæði generelt ella meira málrættað til einstaka sjúklingin.
Góðkenning krevst
Fyri at ein granskingarverkætlan skal fáa atgongd til tínar dátur í FarGen-dátugrunninum, skal verkætlanin verða góðkend hjá Vísindasiðsemisnevndini og Dátueftirlitinum. Harumframt skalt tú sum luttakari geva Ílegusavninum loyvi at útflýggja tínar (navnloyndu) dátur í hvørjum einstøkum føri. Tað merkir, at eingin fær atgongd til tínar dátur uttan títt samtykki.
Ílegusavnið umsitur samtykkisváttanir til granskingarverkætlanir.


text:
Í hesum kappingarárinum hava vit havt lið í bæði EFFO-deildini og í 1. deild. Tað hevur gingið heldur striltið hjá 1. deildarliðnum, og endin var at liðið má flyta niður í 2. deild komandi kappingarár. Harvið var líkt til, at AB einki lið skuldi hava í 1. deild. Nú í næstseinasta umfari av EFFO-deildini er tó endaliga staðfest, at vit eisini hava tryggjað okkum pláss í 1. deild komandi kappingarár.
Sostatt verður AB umboðað í bæði 1. og 2. deild í 2017. Tað verður óivað eitt spennandi kappingarár, tí bæði liðið fara sjálvsagt at stríðast fyri oddasessunum í báðum deildunum.
Vit gleða okkum til eitt gott kappingarár 2017!


text:
Fyrsta Mósebók, kapittul 1
Skapan heimsins
v1
Í fyrstuni skapaði Guð himmalin og jørðina.
v2
Og jørðin var oyðin og ber, og myrkur var yvir frumhavinum, og Guðs andi lá á vøtnunum.
v3
Og Guð segði: «Verði ljós!» Og tað varð ljós.
v4
Og Guð sá, at ljósið var gott, og Guð skildi ljósið frá myrkrinum,
v5
og Guð kallaði ljósið dag, og myrkrið kallaði hann nátt. Og tað varð kvøld, og tað varð morgun – fyrsti dagur.
v6
Og Guð segði: «Verði hválv í miðjum vøtnunum, og tað skilji vøtn frá vøtnum!» Og tað varð so.
v7
Guð gjørdi hválvið og skildi vatnið niðri undir hválvinum frá vatninum uppi yvir hválvinum;
v8
og Guð kallaði hválvið himmal. Og tað varð kvøld, og tað varð morgun – annar dagur.
v9
Og Guð segði: «Savnist vøtnini undir himmalinum á ein stað, so at turrlendið kemur undan!» Og tað varð so.
v10
Og Guð kallaði turrlendið jørð, og savnið av vøtnunum kallaði hann hav. Og Guð sá, at tað var gott.
v11
Og Guð segði: «Jørðin lati spretta av sær grønt gras, urtir við fræi í, og aldintrø, sum hvørt ber ávøkst, eftir sínum kyni við fræi í, á jørðini!» Og tað varð so.
v12
Jørðin læt spretta fram grønt gras, urtir við fræi í, hvørja eftir sínum kyni, og aldintrø, sum bóru ávøkst við fræi í, hvørt eftir sínum kyni. Og Guð sá, at tað var gott.
v13
Og tað varð kvøld, og tað varð morgun – triði dagur.
v14
Og Guð segði: «Verði ljós á himmalhválvinum til at skilja dag frá nátt, og tey skulu vera til merkis og til at avmarka hátíðir, dagar og ár,
v15
og tey skulu vera ljós á himmalhválvinum til at lýsa á jørðina!» Og tað varð so.
v16
Guð gjørdi tey tvey stóru ljósini, hitt størra ljósið til at ráða um dagin og hitt minna ljósið til at ráða um náttina, og stjørnurnar.
v17
Og Guð setti tey á himmalhválvið at lýsa á jørðina,
v18
og at ráða degi og nátt og at skilja ljósið frá myrkrinum. Og Guð sá, at tað var gott.
v19
Og tað varð kvøld, og tað varð morgun – fjórði dagur.
v20
Og Guð segði: «Vøtnini yði í livandi skepnum, og fuglar fljúgvi yvir jørðina undir himmalhválvinum!» Og tað varð so.
v21
Og Guð skapaði hini stóru havdjórini og allar hinar yðjandi nøgdir av livandi skepnum, sum vøtnini yðja í, eftir teirra kyni og allar floygdar fuglar eftir teirra kyni. Og Guð sá, at tað var gott.
v22
Og Guð vælsignaði tey og segði: «Nørist og fjølgist og fyllið havsins vøtn, og fuglarnir fjølgist á jørðini!»
v23
Og tað varð kvøld, og tað varð morgun – fimti dagur.
v24
Og Guð segði: «Jørðin ali fram livandi skepnur, hvørja eftir sínum kyni, fenað, skriðkykt og villdjór, hvørt eftir sínum kyni!» Og tað varð so.
v25
Og Guð gjørdi villdjórini, hvørt eftir sínum kyni, og fenaðin eftir sínum kyni, alskyns skriðkykt á jørðini eftir sínum kyni. Og Guð sá, at tað var gott.
v26
Og Guð segði: «Vær viljum gera menniskjur eftir okkara mynd, okkum líkar, og tær skulu ráða yvir havsins fiskum og yvir himmalsins fuglum og yvir fenaðinum og yvir øllum villdjórunum á jørðini og yvir øllum skriðkyktunum, sum skríða á jørðini!»
v27
Og Guð skapaði mannin eftir síni mynd, í Guðs mynd skapaði hann hann, sum kall og konu skapaði hann tey,
v28
og Guð vælsignaði tey, og Guð segði við tey: «Verðið barnrík og fjølgist og uppfyllið jørðina og leggið hana undir tykkum, og ráðið yvir havsins fiskum og yvir himmalsins fuglum og yvir fenaðinum og yvir øllum villdjórunum, sum rørast á jørðini!»
v29
Og Guð segði framvegis: «Sí, eg gevi tykkum alskyns fræberandi urtir á allari jørðini og alskyns trø, sum bera ávøkst við fræi í; tey skulu tit hava til føði.
v30
Og øllum djórunum á jørðini og øllum himmalsins fuglum og øllum, sum skríður á jørðini, øllum tí, sum hevur lívsanda, gevi eg alt gras og grønar urtir til føði!» Og tað varð so.
v31
Og Guð leit at øllum, sum hann hevði gjørt, og sí, tað var sera gott. Og tað varð kvøld, og tað varð morgun – sætti dagur.


text:
Kiran Jóanesarson
03.01.2018 - 20:12
Fiskur > Tíðindi > Føroyar
Um middagsleitið í dag, kom størsta uppsjóvarskipið í íslendska flotanum á Havnina.
Talan er um Aðalstein Jónsson, sum er fyrrverandi Libas, úr Norra.
Íslendarar keyptu skipið í august í fjør, har tað fekk navnið Aðalstein Jónsson, og skuldi avloysa verksmiðjuskipið, við sama navnið, sum varð selt til Grønlands seinni.
Upplýst verður, at Aðalstein Jónsson skal skifta kraftblokkin, og gera annað viðlíkahaldsarbeiðið hjá Mest í Havn, og at arbeiðið kemur at taka umleið tvær vikur.
Aðalstein Jónsson er bygt í 2004, og er knappar 95 metrar langt og knappar 18 metrar breitt.


text:
Hans Pauli Olsen
Hans Pauli Olsen (1957 í Havn) er føroyskur listamaður, búsitandi í Danmark.
Standmyndir[rætta | rætta wikitekst]
- Figurar (polyesturarmerað glastrevja) vórðu avdúkaðar, tá Føroya Handilsskúli á Kambsdali varð tikin í nýtslu í 1989
- Traðarmaðurin (bronsa/grót) (1989) stendur við Býráðshúsið í Havn
- Grindadráp (jarn) stendur uttan fyri Norðurlandahúsið í Havn
- Ítróttur (bronsa/granitt) stendur í Gundadali í Havn
- Omaná og undir vatninum (bronsa) (1986) í viðarlundini uttan fyri Listasavn Føroya
- Skuggin (bronsa) stendur í viðarlundini uttan fyri Listasavn Føroya og er avdúkað í 1987
- Nólsoyarpáll (bronsa) (1995) í Vágsbotni í Havn
- Ringriderstatuen (bronsa/granitt) (1998) stendur í Sønderborg
- Tarira (bronsa), eisini nevnd Álvagentan, varð avdúkað í 2000 í viðarlundini í Havn
- Kvinden på broen (bronsa) (2004) stendur á Ro´s Torv í Roskilde
- Fría, fríða (bronsa/granitt) 2004. Hevur staðið á Norðuratlantsbryggjuni í Keypmannahavn og stendur nú yviri við Strond í Havn
- Sigmundur Brestisson - Hin seinasta ferðin (standmynd) (2006) stendur við Sigmundsgjógv í Sandvík.
- Svimjigentan varð avdúkað í 2006 uttan fyri svimjihøllina í Havn
- Kirken, 2007 í Holstebro, Danmark
- Stella Argus, 2007 í Kvívík
- Victor Danielsen 2008, stendur við Siloa í Fuglafirði
- Tróndur í Gøtu 2008
- Mikkjal á Ryggi 2011, í Miðvági


text:
Verkætlan í 5. flokki - 2017
5. flokkur hevur í ár vant sjónleikin “Eitt
jólaævintýr” eftir Charles Dickens.
“Eitt jólaævintýr er ein av kendastu søgunum hjá
Dickens.
Vit hava lisið bókina, klipt og líma, og sæð filmin
sum ein liður í fyrireikingini. Páll Danielsen hevur eisini verið og gjørt
smáar venjingar við okkum. Har lærdu vit millum annað at hita røddina upp og
somuleiðis kroppin – tað er umráðandi,
tá man skal spæla sjónleik! 😉
Vit hava hongt plakatir upp uttanfyri fimleikahøllina,
so tit kunnu lesa um leikin áðrenn sýningina.
Vit eru sera spent at framføra fyri tykkum 18. desember.
Blíðar heilsanir
5. flokkur


text:
Seinastu dagarnar hava NORA (Norrønt Atlantssamstarv) og Innlendismálaráðið verið vertir fyri eini norðurlendskari nevnd, sum hevur vitjað í Føroyum. Eitt av sosialu tiltøkunum, sum eru á skránni er, at tey sleppa at rógva ein túr við einum kappróðrarbáti. Hetta er roynt fleiri ferðir fyrr, og vanligt er at hava ymsar politikarar, sum hava róð fyrr, [...]
Róðrarfelagið Knørrur selur seksmannafarið Gamla Jarnbard. Talan er um tann upprunaliga Jarnbardin, hin so kenda vinnaran í føroyskum kvinnuróðri. Báturin er góður, men felagið hevur ikki pláss fyri honum longur. Tí verður hann seldur. Prísuppskot: 15.000 kr. Til ber at bjóða og hoyra meira við at skriva til Róðrarfelagið Knørr á rk@rk.fo ella ringja 792736. Hægstbjóðandi fær bátin. [...]
Also posted in gamli jarnbardur |
Róðrarfelagið Knørrur selur tíggjumannafarið Kongin. Báturin hevur áður itið Eysturoyingur, Norðingur og Ormurin Langi. Eitt ediligt stykki, men nýggjur bátur er bygdur, og pláss er ikki fyri Konginum longur. Tí verður hann seldur. Prísuppskot: 15.000 kr. Til ber at bjóða og hoyra meira við at skriva til Róðrarfelagið Knørr á rk@rk.fo ella ringja 792736. Hægstbjóðandi fær bátin. Sámal [...]
Also posted in Kongurin |
Nikoba í Gong, Hildur H. Magnussen og Linda R. Klein vunnu gull í sínum bólkum á 2000 metrum, Silja Poulsen vann silvur, Jan Arge og Jens Petur Gaard Magnussen vunnu bronsu, og genturnar á Tambar rundaðu dagin av við at vinna gullið í kvinnustafettini. Tey, sum bóru bláa flaggið í dag, vóru Dánial, Hildur, Jan, [...]
Also posted in manningar |
Skrivað hevur bardursg | Lagt út: 17. Februar 2018
Vit møta einari eldsál í Róðrarfelagnum Knørri um mánaðin fram til stevnurnar. Nú venjingin av álvara er byrja, vektstengurnar avstøvaðar og tað síðsta av jóladøgurðanum sveitta vekk eru fleiri andlit at síggja niðri í venjingarhølunum. Tó so er serliga eitt av hesum andlitunum sum ikki hevur ligið á løtu liðini. Allan Mouritsen hevur verið at [...]
Also posted in jallurin, manningar |
Skrivað hevur bardursg | Lagt út: 10. Januar 2018
Nú jólini og nýggjári eri fari aftur um bak er tíð hjá róðrarfeløgum at vakna úr bjarnardúrinum og fara til verka og gera klárt tl stevnunar. Her í RK hava vit vant alt árið, men hvørjar eru hesar ótroyttandi eldsálir sum toga í árina alt árið runt? Vit møta einari eldsál um mánaðin fram til [...]
Í einum kjallara á Kjalnesi í Kollafirði stendur Tambar, nýggja fimmmannafarið hjá Róðrarfelagnum Knørri. Tað er Terji Reinert Jakobsen, sum smíðar, og nú eru flábondini íkomin og remmuborðið og rimin eftir at laða. Tað var í summar, at Róðrarfelagið Knørrur gjørdi av at byggja nýtt fimmmannafar aftur at teimum báðum, sum felagið longu hevur, Píli [...]
Also posted in bátar, tambar, tambar |
Nevndin í Róðrarfelagnum Knørri boðar við hesum til aðalfundar fríggjadagin 29. desember klokkan 17 í hølum felagsins í Tollbúðini. Skrá fyri aðalfundin: 1. Val av orðstýrara og fundarskrivara 2. Formansfrágreiðing frá farna ári 3. Góðkenning av roknskapi 4. Innkomin mál 5. Val av nevnd, tiltakslimum og grannskoðara 6. Ymiskt Uppskot til atkvøðugreiðslu skulu sendast við [...]
Felagið heitir somuleiðis støðugt á tey vaksnu um at gera tað sama. Formaður felagsins, Sámal Kristiansson, var í 3-2 og greiddi frá. > Hoyr innslagið. > Les eisini: Róðrarfelagið Knørrur er eitt trygt róðrarfelag
> Les meira um stóra tiltakið og síggj m.a. hvussu tú bíleggur loppuborð, har børnini sleppa at vera sínir egnu handilsmenn.


text:
Orð: Eliza Edmunds Hewitt (1. og 2. ørindi og niðurlagið) og Jóhan við Neyst (3. ørindi)
Lag: William James Kirkpatrick
Týtt: Jóhan við Neyst (1. og 2. ørindi og niðurlagið)
Upprunaheiti: Oh for a heart whiter than snow
1. Hvítari ger meg enn hvítasta snjó,
synd mína tváa kann eina títt blóð.
Reinsa burt sjálvgóðsku, hugmóð og stríð
í tínum blóði, mín sál hon er frí.
Niðurlag: Hvítan meg ger, hvítari enn snjó,
lær tú meg at boða tey tíðindi góð,
at blóð títt enn er ein frelsandi flóð.
Hvítari ger meg enn hvítasta snjó.
2. Hvítari ger meg enn hvítasta snjó,
lær meg at fylgja tær á tíni slóð.
Hvílu mær gev nú við trúgv bert á teg,
tá fari eg hagar, tú sendir meg.
3. Hvítari ger meg enn hvítasta snjó,
reinsa mítt sinni í náðinnar flóð.
Um myrku skýggini leggjast meg á,
í tínum blóði er megi at fá.


text:
Aliráðstevnan verður 3. mars
Eins og undanfarin ár skipar Havbúnaðarfelagið aftur í ár fyri aliráðstevnu á Hotel Føroyum. Í ár verður ráðstevnan fríggjadagin 3. mars. Á aliráðstevnuni verður varpað ljós á gongdina í havbúnaðinum, og føroyskir og útlendskir fyrilestrarhaldarar leggja fram um evni, sum eru viðkomandi fyri havbúnaðin.
Á ráðstevnuni luttaka vanliga fólk sum starvast í havbúnaðanum, veitarar til havbúnaðin, umboð fyri almenn ráð og stovnar og fólk við áhuga fyri havbúnaði.
Tað ber til at melda til aliráðstevnuna uml. 1 mánaða áðrenn ráðstevnan verður. Boðað verður frá á
heimasíðuni hjá vinnuhúsinum, tá tað er gjørligt at melda til.


text:
Sverri Egholm
23.01.2018 - 21:57
Tíðindi > Vinna & Tøkni > Tøkni & vísindi
Á listanum yvir tær appur, sum flest hava tikið niður á telefonina í 2017, er Vivino hjá Heina Zachariassen á øðrum plássi innan bólkin “Mat og drekka”.
Tað vísir ein uppgerð sum Apptopia, sum samanber og ger greiningar av appum, hevur gjørt.
Bara stóra appin hjá Subway, har tað ber til at bíleggja tvíflísir umvegis, er frammanfyri. Subway hevur handlar í túsundatali kring allan heimin.
Seinastu árini hevur Vivino veruliga havt viðvind, og hevur í dag 9 milliónir skrásett vínsløg og fleiri enn 28 milliónir brúkarar. Vivino varð stovnað í 2010.
Verður hugt eftir øðrum bólkum á uppgerðini, sum Apptopia hevur gjørt, so er WhatsApp fremst innanfyri sosialar miðlar. Frammanfyri bæði Messenger, Facebook og Instagram. Netflex er fremst innan undirhald.


text:
Status eftir níggju umfør
Jan Smedemark | 06/05/18
Eftir hesi fyrstu níggju umførini er tíðin komin at gera eitt lítið status yvir hópin og hesar níggju dystirnar. TB/FC Suðuroy/Royn hevur eftir hesar níggju dystirnar fingið sjey stig, sum hevur við sær, at liðið er nummar átta í Betrdeildini.
Fýra leikarar við fulla leiktíð
Av teimum í alt 21 leikarunum, ið hava verið á dómaraseðilinum higartil hava 16 teirra umboða besta liðið hjá TB/FC Suðuroy/Royn í Betrideildini. Fýra av teimum sekstan hava leikt fulla leiktíð. Teir eru allir partar av tí defensiva partinum av liðnum; Milos Budakovic, Teitur Olsen, Ibrahim Arifovic og Dennis Nielsen.
Aldur
Av teimum 16 leikarunum, ið sum áður nevnt hava umboða TB/FC Suðuroy/Royn í Betrideildini er miðalaldurin 22,7 ár. Hinvegin taka vit allan hópin sum hann er, so er miðalaldurin 22,3 ár. Sostatt er talan um ein sera ungan hóp har teir báðir elstu eru 28 ára gamlir. Isaac Shaze og Ibrahim Arifovic eru báðir 28 ára gamlir.
Yngsti maður í hópinum er stóra talenti Stefan Radosavljevic, ið bert er 17 ára gamal.
Kort
Í alt hevur felagið fingið 19 gul kort og eitt reytt kort. Tað einsamalla reyða fekk Eirikur Magnusarson í dystinum ímóti HB. Ein leikari er í leikbannsvanda og tað er Dánjal Godtfred, sum er einasti maður við trimum gulum kortum higartil. Eirikur er eisini á odda á listanum yvir sekstarstig saman við einum AB’ara, teir hava báðir fingið fimm sektarstig.
Eftir Dánjali koma fýra við tveimum gulum og so eru átta eftir sum higartil bert hava fingið tað eina gula korti.
Mál
Ikki eru skotin serliga nógv mál í Betrideildini av okkara liðið enn, men toppskjútti er Stefan við tveimum málum. Hann skeyt bæði í dystinum ímóti 07 Vestur frá 11-metrum. Umframt Stefan hava Búi, Ibrahim og Salmundur skoti hvør sítt mál. Toppskjútti í Betrideildini er HB leikarin Adrian Justinussen, sum hevur skotið sjey mál higartil.
Samanbera vit okkum við hini liðini í Betrideildini, so er tað bert AB, ið hevur líka lítla úrtøku frammanfyri málinum, teir hava eisini bert skotið fimm mál. 07 Vestur hevur skotið sjey. Mest skorandi liðið er HB við 18 málum.
Hyggja vit eftir verjupartinum, so hevur TB/FC Suðuroy/Royn latið 14 mál fara inn. Tað er eitt sindur betur enn AB við 17 og væl betur enn 07 Vestur, sum hava latið heili 24 mál fara inn. Bestu verjuna eigur HB eisini, teir hava einans latið seks mál fara inn.
Kelda: Faroesoccer


text:
Orð: Per Ulrik Stenhammar
Týtt: Victor Danielsen
1. Eg vist ikki má so syrgin vera,
er enn leiðin bæði myrk og trong;
nei, nógv heldur eigi eg at bera
til Guds æru fram ein takkarsong.
Tí hvat er tó alt, ið meg kann møða,
mót tí, Harrin hevur gjørt og ger
til at gleða hjørtuni, sum bløða
á tí veg, sum upp til Himmals ber!
2. Um eg kundi fatað rætt ta náði,
at Guds Sonur doyði fyri meg,
og ta frelsu og tann frið, eg fái
av, at hann gekk krossins tunga veg,
tá vist skuldi sorgin sum ein skuggi
svunnið fyri náðisólini,
kærleikseldur, lovsongurin nýggi
stigið upp av hjartans altari.
3. Men eg veit, hvat mangt eitt Guds barn hendir,
eins og meg á neyðardeginum:
Tó at Jesus troyst til okkum sendir,
lúrir ivin tó í hjartanum;
tungan tagna vil, og mótið falla
á tí sváru, royndartungu leið,
og um vit á Harran vilja kalla,
rópar óttin tó: Hann hoyrir ei!
4. Tú, sum komst hitt falna upp at søkja
og at frelsa hitt fortapta her,
eg teg biði mína trúgv at økja,
minn meg á, at tú mín vinur er,
sum væl skilir, hvat mín anda treingir,
sum vil tvinga ivans óndu makt,
fyri míni bøn ei oyrað steingir,
setur einglar runt um meg sum vakt!
5. Tá eitt tár á kinnini mær rennur,
savna tú tað, goym tað hjá tær har,
tá mín sál seg boygda, veika kennir,
Jesus, styrk meg, send mær kraft frá tær!
Tá ið freisting hóttir meg og snara,
opna eygað, lat meg hana sjá,
styrk meg, inntil eg skal til tín fara
heim, har tár ei renna kinnum á!


text:
Tíðindaskriv
24.01.2018 - 11:06
Tíðindi > Samfelag & politikkur > Grind
Bretsk-føroyski felagsskapurin Grindahvalur er í dag farin undir eina herferð í Føroyum. Felagsskapurin er ein non-profit felagsskapur, sum hevur til endamáls at veita óhefta, dagførda, vísindindaliga grundaða vitan um grindahval, eitrandi dálking og fólkaheilsu.
Við ársbyrjan varð ein talvulýsing við dramatiskari yvirskrift sett upp í Tórshavn fyri at varpa ljós á ta hóttan, sum ídnaðarlig eiturevni eru fyri bæði hvalin og fyri tey folk, sum eta hvalin.Yvirskriftin er, ‘Ávaring: Eitraður!’ og ávarar, at ‘Grind kann skaða heilsu tína!’ Hon viðmælir, at folk eta meira fisk og ikki grindahval, fyri at liva heilsugott.
Nú hevur felagsskapurin Grindahvalur sent út eitt upplýsandi rit til hvørt húsarhald í Føroyum, sum gevur meira vitan um vandarnar við vandamiklum eitrandi dálkingarevnum, sum hópast upp í føðiketuni, og soleiðis hótta grindahvalin og fólkini, sum eta hvalin.
Felagsskapurin Grindahvalur framleiddi ein film við sama heiti, har Sir David Attenborough hevði innleiðandi orðini, og sum varð frumframsýndur í Tórshavn í 2016. Filmurin er síðani vístur tríggjar ferðir í føroyskum sjónvarpi.Filmurin, sum varpar ljós á ta hóttan, sum dálking er fyri hvalin og fyri menniskju, er vístur runt um í Føroyum, og er at síggja online á www.grindahvalur.org og umvegis almennu bókasavntænastuna.
Í filminum vísir BBC sjónvarpsmaðurin David Attenborough føroyingum á møguleikan fyri eini øðrvísi framtíð við grindahvalinum og sigur:
“Grindadrápið hevur hjálpt føroyingum at yvirliva í einum hørðum náttúruumhvørvi í óteljandiættarlið, men sama eitrið, sum hóttir hvalirnar hóttir nú eisini fólkini, ið eta teir. Føroyingum nýtastikki at slíta serliga sambandið við grindahvalin, men heldur at umdefinera tað: Hugtakandi djórinikunnu halda fram við at hava virði fyri føroyingar gjøgnum hvalaferðavinnu, heldur enn summatvøra, á ein hátt, sum kann lívbjarga bæði hvalum og føroyingum langt inn í framtíðina.”
Pál Weihe, yvirlækni á Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsuhevur, tey seinastu 30 árini, mangan víst á hesar vandar. Hann metir, at grindahvalur er ikki longur egnaður sum mannaføði, og altjóða vísindalig gransking stuðlar undir hansara áskoðan. Hann sigur:
“Mín vón er, at hetta stóra offur hjá føroyska fólkinum at gevast við at eta henda siðbundna mat,kann verða brúkt sum ein boðskapur til restina av verðini um, at vit skulu verja okkara høv betur.Tí um føroysk børn og vaksin hava fingið mein av hesum dálkingarevnum, kann tað væl hugsast,at eisini t.d. heilsan hjá súgdjórunum í havinum er ávirkað”.
Andy Ottaway, umhvørvisverndarfólk og co-produsari av filminum Grindahvalur segði:
“Eitranin av høvunum og av hvalunum er ein áhaldandi sorgarleikur, sum nú eisini hóttir heilsuna hjá menniskjum. Hetta er ikki eitt kjak um grindadráp, men um alheimsdálking og um eina stóra hóttan móti fólkaheilsuni.Okkara endamál er at leggja fram vísindaliga-grundaði fakta, so at føroyingar sjálvir kunnu taka støðu til, hvat er best fyri teir og framtíðina hjá børnum teirra.”
Rúni Nielsen, matvørutrygdarráðgevi og umhvørvisverndarfólk, sum býr í Tórshavn segði:
“Framtíðin hjá Føroya fólki er treytað av einum heilsugóðum kosti og tíverri kann grindahvalur ikkilongur vera partur av honum.Vísindaligu prógvini og læknafrøðilig gransking vísa okkum klárt áveg. Tað er ikki rætt at drepa fleiri hvalir hvørt ár, sum vit ikki eiga at eta. Um vit ynskja eina sunnaføroyska tjóð, muguvit viðurkenna fakta og eta nógv meira fisk, ikki hval”.
Les eisini: Stórt skelti í Hoyvík: - Ikki eta grind


text:
Jarðakona (lat. Rallus aquaticus L; da. Vandrikse) er heldur minni en akurskritt. Omaná er hon morflekkut; í neðra blágrá frá nevinum aftur undir hálva vongbrigðuna. Aftanfyri har er hon rondut svørt og hvít, ella svørt og bleikreyð, og undir velinum bara bleikreyð. Nevið heldur langt og nakað bogið, yvirnevið dimt, undirnevið reydligt. Hon eigur víða hvar í Norðureuropa; um heystið fer hon suður til heitari lond. Í Íslandi verður hon tó allan veturin og leitar sær til tær heitu keldurnar. Hon dugir bæði at svimja og kava.
Eisini í Føroyum er hon alt árið. Men lítið sæst til hennara; náttarfuglur er hon, og tá ið hon onkuntíð kemur út um dagin, dugir hon væl at fara hulisliga at. Lítið ella einki sæst hon flúgva; men óføra kvik er hon til fóts; kemur fólk dáttliga fram á hana, rennur hon burtur, so lágt eftir jørðini, at hon tykist lík rottu. Bilsin var eg tí, tá ið eg eina ferð um summarið sá eina í síðum bø standa uppreista sum lundi, og við upptoygdum hálsi til at skimast út yvir grasinum. Mest tær eru sæddar man vera í fjósum og kjallarum, har tær smúgva sær inn tær køldu næturnar og so verða fangaðar av fólki um morgunin — eitt prógv fyri, at tær halda seg nær húsum, tó at tær ikki síggjast. Flestar eru tær um heystið og veturin; kann vera at meginparturin kemur úr Íslandi, men ivaleyst eiga tær eisini í Føroyum, tó at einki hoyrist um, at reiður er funnið.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Vaðfuglarnir hava langar og klænar føtur og eru berir langt niðan um fótliðin. Baktáin er lítil, á summum eingin. Flestallir duga at svimja, tó at teir gera næstan einki av tí. Summir hava eisini eitt eiti av fitjum. Allir eru teir flytifuglar.