text:
1919
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 18. januar - Bilverksmiðjan Bentley verður stovnað í Englandi.
- Friðarráðstevna verður hildin í borgini Versailles í Fraklandi, sum fylgja av fyrra veraldarbardaga.
- 25. januar - Leaugue of Nations, seinni nevnt Sameindu Tjóðirnar, verður stovnað í París, Fraklandi .
- 23. mars - Benito Mussolini stovnar fasista flokkini Milano, Italia.
- 27. mars - Pressbourg skiftir navn til Bratislava í Slovakia.
- 15. apríl - Felagsskapurin Save the Children, í Danmark Red Barnet, verður stovnaður í London, til at hjálpa týskum og eysturrískum børnum í neyð aftaná fyrra veraldarbardaga.
- 25. apríl - Bauhaus verðurstovnað.
- 24. september - Norðoya Sparikassi verður stovnaður.
- 4. mai - Reyði Krossur verður stovnaður í París, Fraklandi.
- 15. mai - Kvinnur fáa fullan atkvøðurætt í Hollandi.
- 28. juni - Versailles sáttmálin verður undirskrivaður, sum endaliga endar fyrra veraldarbardaga.
- 19. august - Afghanistan fær fullveldi frá Englandi.
- 16. oktober - Adolf Hitler heldur sína fyrstu røðu fyri týska arbeiðaraflokkin (DAP)
- 28. oktober - Bann á sølu á rúsdrekka kemur í verki USA, og heldur fram til í 1933.
- 9. november - Kettan Felix verður at síggja fyri fyrstu ferð, og verður fyrsti kendi teknifigurin.
Ókend dagseting[rætta | rætta wikitekst]
- Kvinnur fáa atkvøðurætt í Luksemborg og Týsklandi.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 20. juli - Edmund Hillary, nýsælendskur fjallaklintrari (d. 2008)


c: text/html

text:
31. august
30. august er dagur 243 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 244 um skotár er). 122 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Ein frítíðarkavari fann eina beinagrind av einum mennskja niðri á havbotninum útfyri Ljósá á 22 metra dýpi og 150 metrar úr landi. Nýggju dagar seinni, 9. september, eftir at tekniskar kanningar vóru gjørdar, varð kunngjørt, at talan varð um líkið av Dánjal Petur Hansen, vanliga nevndur Piddi, ið hvarv í november 2011. Løgreglan kom tá fram til, at hann varð blivin myrdur, og ein kroati varð handtikin og seinni dømdur sekur fyri morðið.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1930 - Sverri Egholm, føroysk sjónleikari

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Alsamt fleiri lesa og læra í Føroyum, og tað er ótrúliga gott. Fleiri útbúgvingar og lærupláss eru saman við lágum arbeiðsloysi í Føroyum fremstu orsakirnar til, at vit lesa og læra í egnum landi.
Tey lesandi skulu hava nakað at búgva í, og tí er umráðandi komandi árini at lata byggja lestraríbúðir. Hetta er við til at skapa støðugan fólkavøkstur.
Nú skulu gerast 120 lestraríbúðir í Álakeri – eisini rópt úti á Rundingi. Til gongu er stutt til Setrið á Debesartrøð, Landssjúkrahúsið, Vinnuháskúlan og Havstovuna. Og eitt hanagleiv burtur er miðbýurin.
Ein tíðarhóskandi býur hevur góðar umstøður til okkara lesandi ungdóm.


text:
19. februar
19. februar er dagur 50 í árinum í gregorianska kalendaranum. 315 dagar eru eftir av árinum (316 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1878 - Thomas Edison fær patent á fonografin, ið seinni varð ment til grammofonina.
- 1910 – Fyrsti fótbóltsdysturin varð leiktur á Old Trafford í Greater Manchester, Ongland, millum Manchester United og Liverpool.
- 1915 - Bretsk skip skjóta eftir turkiskum skansum, ið verja Dardanellurnar.
- 1945 - Umleið 30.000 amerikanskir flotahermenn gera innrás í Iwo Jima.


text:
Úttøkukapping til Norðurlanda Meistaraskapið fyri ung verður nú leygardagin 3/12 kl 10 í Kollafjarðar skúla. Kappast verður í 5 aldursbólkum, har øll eru hjartaliga vælkomin at verða við. Tveir teir fremstu í hvørjum bólki vinna sær rættin at umboða Føroyar í NM, sum verður í Norra í fyrru helvt av februar 2017.Les meira »
Runavík Open – Helgi dragnaði
Nu Helgi Dam Ziska gjørdist nummar fimm í altjóða talvkappingini Runavík Open, sum endaði í dag. Spurturin mishepnaðist. Tapið fyri Jóhann Hjartarson í gjár forkom honum møguleikanum at vinna kappingina, og remis í dag móti spanska stórmeistaranum Miguel Munoz bar í sær, at hann røkk ikki heilt fram í oddan.Les meira »
Runavík Open – Helgi snávaði
Klokkan tvey í dag var farið undir seinasta umfar í altjóða talvkappingini Runavík Open í Løkshøll. Møguleikarnir hjá Helga Dam Ziska at vinna kappingina eru helst farnir. Í gjárkvøldið tapti hann fyri íslendska stórmeistaranum Jóhann Hjartarson. Ósigurin er tann einasti í kappingini hjá okkara nýggja stórmeistara.Les meira »
Runavík Open – Helgi nærkast toppinum
Helgi Dam Ziska vann í dag á moldovska meistaranum Vladimir Hamitevici í sjeynda umfari í altjóða talvkappingini Runavík Open í Løkshøll. Helgi vann við svarta fólkinum í einum skørpum kongaindara. Sigurin tóktist at vera rættiliga sannførandi.Les meira »
Runavík Open – Javnt í toppdysti
Helgi Dam Ziska og Guðmundur Kjartansson telvaðu í dag javnt í sætta umfari í kappingini Runavík Open í Løkshøll. Altjóða meistarin úr Íslandi hevði vunnið øll fimm talvini fyri dagsins umfar, og var eitt stig undan Helga. Helgi hevði hvíta fólkið, og byrjanin var fronsk. Umvegis eitt av minni kendu frábrigdunum kom upp ein ósmidlig støða við nógvum bindingum og avmarkaðum øki at arbeiða á. Helgi royndi eftir førimuni at søkja at í báðum borðum, men íslendingurin hevði fingið ta læstu støðu, sum tryggjaði honum status quo og remis.Les meira »
Runavík Open – Helgi vann
Helgi Dam Ziska hevur nú rættiliga lagt seg út í oddastríðið í altjóða talvkappingini Runavík Open í Løkshøll. Føroyski stórmeistarin vann í dag við svarta fólkinum í fínum talvi á danska stórmeistaranum Jakob Vang Glud. Helgi fekk eina dynamiska støðu, sum fitt av spæli var í, tá vinmaður og liðfelagi hansara í Phildor sneiddi av kós í tí vanligu kongaindisku byrjanini, sum Helgi ætlaði sær í. Helgi var framfýsin og fekk lív í støðuna. Til endans kundi hann loyva sær at offra býtismun, sum hann fekk aftur við rentum og vinnandi støðu. At síggja til ein væl upplagdur og sannførandi Helgi.Les meira »
Runavík Open – Guðmundur strýkur avstað
Guðmundur Kjartansson úr Íslandi er einsamallur á odda í altjóða talvkappingini Runavíkar Open. Hann hevur sum tann einasti av øllum 40 telvarunum í kappingini vunnið hvørt talv higartil. Í fjórða umfari í gjár vann hann á landsmanninum Jóhann Hjartarson, sum er stórmeistari. Næstir í oddanum eru Miguel Munoz úr Spania og Jakob Vang Glud úr Danmark, sum hava hálvt fjórða stig. Helgi Dam Ziska er á fjórða plássi saman við øðrum, sum hava 3 stig í part. Fremstir av hinum føroysku telvarunum eru John Rødgård, sum í løtuni er nummar 12. Rógvi Egilstoft Nielsen er nummar 14 og Olaf Berg er nummar 17 í røðini.Les meira »
Runavík Open – Soltið hjá føroyingum
Eingin av føroysku telvarunum formáddi sær nakað móti sterku útlendsku mótstøðuni í øðrum umfari í altjóða talvkappingini Runavíkar Open í Løkshøll mánadagin. Helgi Dam Ziska mátti sættst við remis (javnleik) við svarta fólkinum móti næstbesta føroyinginum á altjóða styrkilistanum, føroyameistaranum Rógva Egilstoft Nielsen. Sandavágsmaðurin gav føroyska stórmeistaranum ein skarpan gang og helt tørn allan vegin. Eitt skifti var líkt til, at Helgi fór at knógva honum, men í góðum mótálopi eydnaðist Rógva at fáa upp javna støðu. Spennandi at síggja, um Rógvi fer at halda á við góðu telvingini komandi dagarnar. Kappingin átti at verið gylt høvi hjá gávuríka vágamanninum at fara eftir einum IM-normi.Les meira »
Runavík Open: Einki óvæntað úrslit
Eingin av teimum sterku telvarunum snávaðu í fyrsta umfari í altjóða talvkappingini Runavík Open í Løkshøll í gjárkvøldið. Men tað var um reppið, at ein lítil sensasjón brast. Tann blaðungi Luitjen Apol – abbasonur navnan og fyrrverandi fleirfalda føroyameistaran – mundi tikið Olaf Berg á bóli. Olaf, sum er ein av allarbestu telvarum í landinum, tóktist eina løtu ikki at grynna í støðuni, men við øllum snildum og hollum royndum eydnaðist honum kortini at snýta unglingin og vinna.Les meira »
Talvfrásøgn: Nordisk Mesterskab 2016 i Sastamala, Finland
Nordisk Mesterskab 2016 i Sastamala, Finland. Jeg havde spillet skak i Finland før. I 1985 i Pohja spillede vi på et sportscenter langt ude i skoven, 20 kilometer fra den nærmeste by. En turnering som Jens Christian Hansen sikkert mest husker, fordi hans kuffert aldrig nåede frem. Så mine alarmklokker begyndte at bimle, da jeg på min forespørgsel om forskellige hoteller fik at vide, at der kun var ét, da spillestedet lå “in the midle of nowhere”. Alligevel var jeg ikke forberedt på det, jeg endte i. Spillestedet, “Ellivuori”, viste sig at være et feriecenter langt ude i skoven. Der var 6 kilometer til nærmeste busstoppested og 13 kilometer til nærmeste butik. Man kunne intet købe på stedet, ud over hvad der var i restauranten og baren. Havde jeg vidst det, havde jeg selvfølgelig selv medbragt chokolade og øl…. Manden, der kørte de islandske spillere, havde advaret dem, og kørte …Les meira »


text:
Evangelium
Evangelium er heitið, sum kristna frumkirkjan gav bókum, sum vórðu skrivaðar um lív Jesusar. Tey fýra kanonisku evangeliini eru tey eftir Matteus, Markus, Lukas og Jóhannes.
Innihaldsyvirlit
Orðafrágreiðing[rætta | rætta wikitekst]
Orðið "evangelium" kemur frá forngriska euavYYέλιov, sum merkir góð ("eύ") tíðindi ("avYYeλίov"). Orðið var fyrst og fremst nýtt av rómverska keisaraveldinum, tá ið ein nýggjur keisari varð settur. Evangelii, góð tíðindi, vóru send runt alt ríkið, at boða frá hesi hending. Tey fyrstu kristnu brúktu hetta orðið fyri at boða at tann, í teirra eygum, veruligi keisarin, Kongur konganna, Jesus var føddur. Í 2. øld fekk tað týdningin eitt skjal, sum í N.T. sigur frá Jesu orðum og gerðum, til dømis Lukasar evangelium.
Synoptisku evangeliini[rætta | rætta wikitekst]
Tey fyrstu trý evangeliini, Matteus, Markus og Lukas, verða rópt tey synoptisku evangeliini, tí tey eru í stóran mun bygd á hvørt annað. Í støðum sitera tey hvørt annað beinleiðis, í øðrum førum sitera og leggja tey ymiskt aftrat ella takað ymiskt burtur. Ymiskar teoriir eru um hvussu hendan ritstjóran er farin fram. Spurningurin um hesa ritstjóran verður róptur synoptiski trupulleikin. Summi vísa til eina ókenda keldu, kallað Q (stytting av týska orðinum "Quelle", sum merkir kelda), sum evangelistarnir bygdu sína skriving á. Flest allir granskarar eru samdir um, at evangeliið hjá Markus var tað fyrsta, sum varð skrivað. Sambært summum kemur síðani Matteus og so Lukas. Ósemja er um nær synoptisku evangeliini vórðu skrivað, men vanligt er at siga, at tað eftir Markus varð skrivað í 50-60, Matteus umleið 70 og Lukas umleið 80.
Jóhannes[rætta | rætta wikitekst]
Flest allir granskarar eru samdir um, at evangeliið eftir Jóhannes var tað seinasta evangeliið, sum varð skrivað. Hetta tí, at Jóhannes hevur mest mentu gudfrøðina av øllum evangeliunum. Granskarar meta at Jóhannesar evangeliið varð skrivað í 90-100.
Onnur evangeliir[rætta | rætta wikitekst]
Tað vóru nógv onnur evangeliir skrivað enn tey fýra kanonisku. Tað kendasta av hesum er óivað tað eftir Tummas. Onnur eru tey eftir Mariu Magdalenu, Pætur, Jákup og Judas, millum annað. Nógv av hesum høvdu sín uppruna í gnostisku rørslunum, sum tóku seg upp í 2. øld e.Kr. So at siga allir granskarar eru samdir um, at hesi evangeliir ikki eru søguliga eftirfarandi.


text:
Rembrandt
Rembrandt Harmenszoon van Rijn, oftast bert nevndur sum Rembrandt (15. juli 1606 – 4. oktober 1669) var ein niðurlendskur listamálari. Hann verður vanliga mettur at vera ein av teimum bestu listamálarunum í evropeiskari listasøgu og tann týdningarmesti í niðurlendskari søgu.[1]
Hann varð føddur sum sonur ein myllara í Leiden. 14-áragamal varð hann innskrivaður sum lesandi við lærda háskúlan í Leiden, men gavst við at lesa eftir eitt hálvt ár, fyri at gerast málari í staðin. Í 1624 varð hann í læru sum listamálari hjá Pieter Lastman í Amsterdam. Eftir 6 mánaðir vendi hann aftur til Leiden, har hann fann fram til sín egna stíl. Í 1632 flutti hann so aftur til Amsterdam, har hann arbeiddi sum portrettmálari. Hann giftist við Saskia van Uylenburgh, sum var dóttir ein borgarstjóra og systkinabarn við ein sukseríkan listahandilsmann. Í tíðarskeiðnum 1635-1641 fingu tey fýra børn, av teimum yvirlivdi bert eitt barn. Konan doyði í 1642.
Gjøgnum tíðirnar hava fólk hildið, at Rembrandt málaði yvir 600 málningar og gjørdi fleiri túsund tekningar og raderingar. Seinni greinskan, sum m.a. er gjørd av The Rembrandt Research project, er komin fram til, at talið ikki eigur at vera so høgt, men heldur umleið 300 verk, sum meistarin Rembrandt hevur málað. Eitt av teimum kendastu verkum hansara er Náttarvaktin.
Seinna kona hansara, Hendrickje Stoffels, doyði í 1663. Sonurin Titus frá tí fyrsta hjúnalagnum, doyði í 1668. Hin 4. oktober 1669 doyði Rembrandt í Amsterdam og varð grivin í Westerkerk. Einasti eftirkomari hansara tá, var dóttrini Cornelia, sum hann hevði fingið við Hendrickje.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Gombrich, s. 420.


text:
Nia Long
Nia Talita Long (fødd 30. oktober 1970) er amerikanskur sjónleikari. Hon er mest kend fyri at spæla við í sjónvarpsrøðunum The Fresh Prince of Bel-Air og Third Watch og í filmunum In Too Deep, Boyz n the Hood, Friday, Boiler Room, Soul Food, Love Jones, The Best Man, Big Momma's House og teimum eftirfylgjandi filmunum til teir báðir síðstnevndu. Foreldur hennara eru ættaði úr Trinidad og Grenada. Nia var bert tvey ára gomul tá ið foreldur hennara vóru skild. Fornavn hennara, Nia, er ein av teimum sjey døgunum í Kwanzaa (høgtíð, ið heiðrar afrikansku ættarbondini hjá afrikanskum-amerikanarum), og merkir endamál á Swahili.


text:
Súla
Súla (frøðiheiti - Morus bassanus) er sjófuglur, sum heldur seg úti á víðum havi, tá hon ikki er á landi. Hon leitar til klettaoyggjar í Norðuratlantshavi til at verpa. Ungin hjá súlu verður nevndur ompul. Størsta súluvarp í heiminum sigst vera á Eldey í Íslandi, men eisini eru stór súluvørp á Súlnaskeri við Vestmannaoyggjarnar og á oyggjunum St. Kilda við Skotland og Bonaventure oynni við Kanada. Í Føroyum tekur súlan land á pálsmessu, 25. januar og fer í bergið á leypársmessu, 24. februar. 2. oktober fer hon aftur frá landi. Súla er størsti byggingarfuglur í Føroyum. Flogið er favn langt úr einum veingjabroddinum í annan. So langt aftur í tíðina sum nakrar frásagnir røkka og inntil nú fyri fáum árum síðani, hevur hon átt einans á Mykineshólmi og tveimum drongum har vestanfyri. Áður enn Sumbiarsteinur var niðurlopin, hevði hon setur har, men átti ikki. Og í ongum øðrum stað setur hon seg niðurat, uttan hon er deyðasjúk — feig, søgdu teir gomlu.
Prúð er hon at síggja, tá ið hon kemur stillisliga flúgvandi fram yvir sjónum, snjóhvít við ytra helmingi av veingjunum svørtum. Á nakkanum og hálsinum er hon gullig, og føturnir eru svartir við klænari grønari striku niður eftir framrøðini á legginum og haðani omaná hvørjari tá út í klónna. Høgt yvir sjónum fer hon, — eyguni mugu vera óføra góð, tá ið hon úr tí hædd kann síggja seið og sild niðri í sjónum — brádliga stoytir hon sær so niður, eitt sindur á skák; veingirnar heldur hon fyrst nakað út frá sær, alt sum hon kemur niður, nærkast teir kroppinum, og í tí hon fer undir, hevur hon teir tætt at síðuni; tað hevði verið ein dyggur stoytur, men nevið og høvdið eru vaksin sum ein kíli til at taka hann av. Blámandi fer hon nakrar favnar niður — tað hendir, at hon kemur føst í gørn meir enn 12 favnar undir vatni — er burtur eina góða løtu og kemur so undan aftur, stundum við so harðari ferð, at hon støkkur leys úr sjónum. Á pálsmessu kemur súlan at landi. Um grækarismessu fer hon at væla sær um reiðrið, sum hon hevði í fjør. Tað er bæði stórt og sterkt, klínt saman sum ritureiður av grasi og tara og harafturat ymissum, tær finna á floti, sum smá træsprek, pettir av hvannjólum og tílíkt. Hon verpur eitt hvítt egg og vermir í 6 til 7 vikur. Dúnungin er hvítur; ompul er hann kallaður. Fjaðraður er hann dimmgráur við hvítum prikkum og eitur tá grásúla. Ungarnir verða mataðir soleiðis, at súlan stingur nevið inn í hálsin á teimum og spýr føðina niður í teir. Eftir mikkjalsmessu rýma bæði grásúlan og hvítsúlan.
Tá ið grásúlan kemur aftur fyrsta árið, er hon hvít um høvur og háls; annað árið hevur hon dimman kross omaná, og triðja árið er hon sprøklut eftir rygginum. Hesi árini er hon í Mykinesi nevnd oyðisúla, í Sørvági grindubøka. Um miðjan september fara Mykinesmenn at taka grásúlu, sláa hana við einum træ í høvdið, so hon doyr. Hesa seinastu tíðina hava teir fingið sum 900 um árið. Hon er óføra feit og smakkar væl. Nakrar heingja teir upp at turka, men tað mesta salta teir. Fyrr tóku teir eisini hvítsúlu; men teir sóu, hon var í minking, og so nøkur ár herfyri løgdu teir tað av. Síðani tá er hon væl nørd, og nakrar fáar hava tikið nýtt land, eiga inni á sjálvari oynni. Norðan fyri og vestan fyri Hebridurnar, langt burtur av landsleið, eru nakrir drangar og hólmar, har súlur eiga í óførum meingi. Á hvørjum heysti fara menn út á summar av teimum, liggja har í nakrar dagar og veiða grásúlur í manga túsund tali.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Harry Potter og arvalutir Deyðans 1. partur (filmur)
Harry Potter og Arvalutir Deyðans 1. partur (enskt upprunaheiti: Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1) er gjørdur út frá sjeyndu bókini um Harry Potter, sum eitur Harry Potter og Arvalutir Deyðans eftir J.K. Rowling. Bókin er filmatiserað í tveimum partum, tí bókin er so long. Hetta er so fyrsti parturin. Filmurin snýr seg um Harry Potter og vinfólk hansara, Ron og Hermione, sum fara at leita eftir horcruxunum hjá Voldemort. Um tey ikki finna horcruxarnar og oyðileggja teir, so er tað eingin møguleiki, at tey kunnu beina burtur fyri Voldemort.
Hesin filmurin er ikki so líka sum hinir, og tað kemur kanska av, at hetta er fyrstu ferð, at Harry ikki fer á Hogwarts.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Vit byrja nærum við einum brakið, har nýggi Gandamálaráðharrin, Davy Jones (Bill Nighy) sigur okkum hvussu myrkar tíðirnar hjá gandaheiminum eru vorðnar nú Voldemort aftur er uppá spæl. Harry skal flytast frá gamla heimi sínum til húsini hjá Ron, og sjálvt um vit síggja 7 persónar umgerast til hvør sína útgávu av Harry megnar Voldemort at finan fram á tann rætta, men gamli trupulleikin frá "Harry Potter og Eldbikarið" er enn har. Gandastavirnir hjá Harry og Voldemort eru eins, og tí kunnu teir ikki brúkast móti hvørjum øðrum. So meðan Voldemort fer á skattajakt eftir einum nýggjum stavi, fer Harry at leita eftir Horcruxes, sum eru lutir, ið innihalda ein part av sálini hjá Voldemort.
Voldemort hevur fingið nógv vald í gandaheiminum, og alsamt fleiri fólk doyggja, helst tey mugglaraføddu eru fyri ágangi. Tað er ringt hjá Harry, Ron og Hermione at stóla upp á fólk, tí tað er ringt at siga, hvør er farin í part við Voldemort. Tey trý vinfólkini flýggja alla tíðina, og eingin teirra veit rættiliga, hvar leitanin eftir horcruxunum skal byrja.
Leikarar[rætta | rætta wikitekst]
- Daniel Radcliffe (Harry Potter)
- Rupert Grint (Ron Weasley)
- Emma Watson (Hermione Granger)
- Helena Bonham Carter (Bellatrix Lestrange)
- Robbie Coltrane (Rubeus Hagrid)
- Ralph Fiennes (Voldemort)
- Michael Gambon (Albus Dumbledore)
- Brendan Gleeson (Alastor Moody)
- Richard Griffiths (Vernon Dursley)
- John Hurt (Ollivander)
- Rhys Ifans (Xenophilius Lovegood)
- Jason Isaacs (Lucius Malfoy)
- Bill Nighy (Rufus Scrimgeour)
- Alan Rickman (Severus Snape)
- Fiona Shaw (Petunia Dursley)
- Staunton (Dolores Umbridge)
- David Thewlis (Remus Lupin)


text:
Región Suðurdanmark
Región Suðurdanmark (á donskum máli: Region Syddanmark) fevnir um kommunurnar, ið vóru í fyrrverandi amtunum: Fyns, Ribe og Sønderjyllands amtum, umframt tær nú fyrrverandi kommunurnar: Børkop, Egtved, Fredericia, Give, Jelling, Kolding, Lunderskov, Vamdrup og Vejle, ið hoyrdu til Vejle Amt. Miðfyrisitingin hjá Regiónini liggur í Vejle.
Í regiónini eru 22 kommunur, harav 3 tær fólkaríkastu eru Odense, Esbjerg og Vejle við ávikavist uml. 187 000, 114 000 og 105 000 íbúgvum. Fanø kommuna hevur lægsta fólkatal í regiónini við umleið 3 000 íbúgvum. 3 av teimum 22 kommununum í regiónini vórðu ikki lagdar saman við øðrum kommunum á tí seinasta kommunalreforminum: Odense, Fredericia og Fanø.
Við einum fólkatali á umleið 1,2 mio. er Región Suðurdanmark triðstørsta región í Danmark eftir Høvuðsstaðin (1,7 mio.) og Miðjútland (1,27 mio.) Eftir vídd er regiónen tann næststørsta við 12 191 km², bara Región Miðjútland er størri við 13 142 km².
Statsligar uppgávur í Región Suðurdanmark vera viðgjørdar í Statsforvaltning Suðurdanmark.


text:
Anna Frank dagbókin
Dagbókin hjá Onnu Frank er millum mest lisnu bøkur í Vesturheiminum eftir Seinna heimsbardaga. Hetta er bók um trettan ára gomlu Annu, sum saman við familju sínari goymdi seg á einum lofti undan týskarunum undir Seinna heimsbardaga. Trettan ára gamla Anna Frank og familja hennara goyma seg fyri nasistunum. Í tvey ár kundi hon ikki fara út, renna, rópa ella flenna. Í staðin skrivaði hon um tankar og kenslur sínar í dagbók, sum nú er kend um allan heim. Bókin er skrivað eftir vegleiðing frá Evu Schloss, sum yvirlivdi arbeiðslegurnar og gjørdist fostursystir Annu Frank. Anna er helst kendasta offur fyri Holocaust. Dagbók hennara er lisin av milliónum um allan heim og er ein ímyndin av jødaforfylging og týning undir Seinna heimsbardaga.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Anna Frank skrivar í fyrstuni um seg sjálva sum eina væl umtókta gentu, um góðar vinkonur og troyttandi dreingir. Hon fortelur um flokkin, hon gongur í, dreingirnar og genturnar, vinkonurnar og systrina, Margot. Um tryggu tilveruna, hóast allar tær strongu lógirnar, ið vórðu settar í gildi fyri jødar - líka til Margot 8. juli 1942 fær boð um at møta hjá SS. Yvir háls og herðar rýma tey og fjala seg í Bakhúsinum í Amsterdam, har pápin arbeiðir. Anna er 13 ár, tá ið vit hitta hana, og hon er 15, tá ið hon sigur farvæl. Hetta tíðarskeiðið fylgja vit einari gentu, ið búnast og gerst sjálvstøðug. Hon sigur frá sínum loyniligastu hugsanum, og vit lesa um, hvussu illa hon situr um sátt við mammuna, um gerandisdagin í Bakhúsinum, um hennara dreymar og kynsligu menning. Seinasta hálva árið eru hon og Petur væl, og bæði fáa tey roynt kærleikan. Um várið 1944 droymdi Anna um, at hon skuldi geva út eina bók, tá ið kríggið var av. Hon ætlaði, at dagbókin, sum hon skrivaði frá 12. juni 1942 til 1. august 1944, skuldi vera støðið undir bókini. Men 4. august 1944 kom ein SS-heryvirmaður og tríggir hálendskir hjálparmenn frá "Grüne Polizei" og handtóku hana og hinar jødarnar, sum fjaldu seg saman í Bakhúsinum. Onkur hevði svikið tey. Sama dag bjargaðu hjálparfólk teirra øllum, ið Anna hevði skrivað. Anna Frank doyði í týningarleguni Bergen-Belsen í februar ella mars 1945. Eitt tað seinasta, hon skrivaði í dagbókina, var: "Eg vil liva, eftir at eg eri deyð".


text:
Kaldbak
Kaldbak er ein bygd í Streymoy. Umleið 218 fólk búgva í Kaldbak. Kaldbak lá leingi avbyrgd frá øðrum bygdum. Skuldi ikki gangast inn í Fjørð, var bert sjóvegis samband, til 1980, tá ið vegasamband fekst við Havnina. Hetta var trý ár eftir tað, at Kaldbak gjørdist partur av høvuðsstaðarkommununi. Við góða sambandinum við umheimin mentist bygdin. Fleiri grundstykki vórðu fingin til vega í nýggjum býlingi. Gamli skúlin er umvældur og útbygdur, og somuleiðis hava kaldbaksfólk fingið dagstovn. Nýggj útstykking er í løtuni ávegis í Kaldbkak.
Kaldbaksmenn vóru millum teir fyrstu í Føroyum, sum fóru at ala síl og laks, og síðani hevur alivirksemið, alt eftir hvussu alivinnan hevur verið fyri, verið stórt á firðinum. Fiskasølufyritøkan Farex rekur eitt fiskavirki í Kaldbak. À virkinum arbeiða dagliga eini 10 - 12 fólk, sum framleiða gourmetvørur til matstovur. Nógv tann størsti parturin fer til útflutnings, men føroyskar matstovur keypa eisini nakað av framleisluni. Saman við Kaldbak kom Sund upp í Tórshavnar kommunu í 1977.
Innihaldsyvirlit
Kaldbaksvegurin[rætta | rætta wikitekst]
5. apríl 1977 var vegurin úr Kaldbak til Kaldbaksbotn liðugur. Vegurin til Havnar var fyrst liðugur í 1980.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Greinir[rætta | rætta wikitekst]
- Kaldbaksvegurin. Í: Eygað, nr. 11, 1975
- Vegurin komin inn í Kaldbaksbotn. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1977
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Kaldbaksbotnur á Tórshavn.fo.


text:
Dansk Melodi Grand Prix 2009
Dansk Melodi Grand Prix 2009 var tann 38. útgávan av Dansk Melodi Grand Prix. Endamálið við kappingini var at finna tann sangin, ið skuldi umboða Danmark á Eurovision Song Contest 2009 (ESC) í Moskva. Vinnarin av Grand Prix'num gjørdist Brinck við sanginum "Believe Again" ið var skrivaður av Lars Halvor Jensen, Martin Michael Larsson og Ronan Keating. Kappingin varð hildin 31. januar 2009 í Messecenter Herning. Vertir vóru Birthe Kjær og Felix Smith.
Innihaldsyvirlit
Luttakarar[rætta | rætta wikitekst]
Atkvøðugreiðsla[rætta | rætta wikitekst]
Hetta árið var sjálv mannagongdin viðvíkjandi atkvøðugreiðsluni heilt annarleiðis enn árini frammanundan.
Í fyrstu atkvøðurundu valdu hyggjararnir og ein fakjury í felag teir fýra sangirnir, ið fóru víðari í kappingini. Atkvøðurnar frá dómarunum og hyggjarnunum taldu her 50% hvør. Teir fýra valdu sangirnir fóru so víðari til hálvfinaluna, har teir kappaðust tveir og tveir hvør móti øðrum. Her vóru tað bert atkvøður frá hyggjarunum, ið avgjørdu hvørjir tveir sangir sluppu víðari til endaligu finaluna, har ið tað aftur vóru atkvøður frá hyggjarunum, ið avgjørdu hvør sangur vann Dansk Melodi Grand Prix 2009 og harvið skuldi umboða Danmark á ESC 2009.
Í fakjuryini sótu: Søs Fenger, Bent Fabricius-Bjerre, Anna David, Martin Brygmann, Kjeld Tolstrup, Michael Hardinger umframt ein eyka limur, Kalle Meyer Vestergaard, ið hevði vunnið sítt pláss í P4-sendingini Danmarksmester orsakað av hansara vitan um danskan popptónleik.


text:
Nú sjógvarnir bróta millum tey, ið persónliga kenna á sær, at stuðulin til listina og mentanina verður skerdur, og tey, sum í dumblæti válka sær í borgarliga murudíkinum, kunnu vit gleðast um, at vit hava fleiri góðar yrkingar at lesa.
Summi eru, sum við júgv og ámmin sita hond upp undir kinn og stara eftir, hvussu leikur fer. Teimum skal eisini verða pláss fyri. Øll eru vit veljarar. Øll velja vit persónar í tignarliga ting okkara. Vit kunnu ikki gera annað. Tá ið so sparslið er skavað av grímunum og veruliga politiska andlitið kemur til sjóndar, stendur veljarin sum ryssa yvir deyðum fyli. Hann veit snøgt sagt ikki, hvønn hann hevur valt. Hann veit hví, hann valdi, sum hann valdi, men ikki hvønn. So skjótt sum tey valdu stíga inn um tingsins lágu gátt, skilja tey knappliga ikki, hvat tey hava sagt fyri at verða vald inn á ting.
Tíbetur hava vit havt røddir, ið hava rópt hart eftir samfelagsins skiparum. Fólk sum hava tala at, tá ið ónøgdin hevur fingið vamlið fram.
Nú ein vika við tódnaðum fíggjarlógartølum, landsbankaavtøku, mentanar- og listastuðulsskerjingum og øðrum avlaðingum nærum er farin aftur við borðinum, ger onki, um vit lesa nakrar yrkingar eftir góða, gamla Pól F.
Við sjálvspei og beinraknum eygleiðingum kunnu tit gera tykkara egnu meining.
Samfelagið
Várt samfelag er eitt dráma
við eitrandi háð og spott.
Har frekastu feitastan bitan
fáa, men aldri nokk.
Og alt er samanvovið
av sjálvgóðsku, svik og sorg
og pátrúgv, og heilagir skálkar
valda í hvørjari borg.
Pól F, úr Millum heims og heljar
Sambandspolitikarin
Er soðið ov tunt, koyr missiónsbollarí,
so slúkar fjøldin, tað kann ikki feila,
tí hon hevur runu, hann gólvsóp til heila
øld eftir øld.
Pól F, úr Millum heims og heljar.
Er minni mannsevni í føroyingum, enn í halanekaranum?
So trælkað er ongin tjóð í heiminum,
at hon ikki fult sjálvstýri krevur,
hvør litføgur tjóð setur lívið í veð
um frælsi so verri kor grevur,
men best undir Danmarkar skjúrtufaldi,
danskstýrdur føroyingur svevur.
Pól F, úr Ramar risti hann rúnirnar
Demokratisk samfelagsskipan
Mong ónytta kemur til valdi tó,
sum onki veit ella kann,
av gyltum lyftum ella faðir síns pengum,
og í somu tuflum, sum hann,
sum ei hevur heila til gásadrong,
men kann veljast til løgtingsmann.
Pól F, úr Ramar risti hann rúnirnar
Markaðir menn
Her mangur seg seldi við hold og hár,
og feit bein at gnaga fingu,
sum hundur við hálsbandi veipa teir runt
við húsbóndans merki í bringu.
Pól F, úr Ramar risti hann rúsnirnar
Lyndi og lagna
Flestu funnu forløg tung,
fægstu eydnu blíða. –
Ongin kann, á foldum føddur,
frá lyndi og lagnu ríða.
Pól F, úr Lívsins kvæði
OMR


text:
1980
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. august - Vigdís Finnbogadóttir verður sum fyrsta kvinna í heiminum, vald til forseta, tá hon vinnur tað íslenska forsetavalið.
- 8. november - Løgtingsval.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
- Breast-Giver hjá Mahasweta Devi.
- Clear Light of Day hjá Anitu Desai.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 8. januar - Johan Petersen, føroyskur tónleikari
- 18. mai - Martin Møller, danskur/grønlendskur ítrottarmaður
- 14. juli - Rasmus Rasmussen, føroyskur tónleikari (d. 2012)
- 11. september - Joan Bláfoss, føroyskur rennari
- 3. oktober - Mørland, norskur sangari
- 6. oktober - Guðrið Hansdóttir, føroysk songkvinna
- 27. oktober - Václav Noid Bárta, kekkiskur sangari.
- 10. november - Rannvá B. Andreasen, føroyskur fótbóltsleikari
- 16. desember - Palli Augustinussen, føroyskur fótbóltsleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 29. apríl - Alfred Hitchcock, enskur filmsleikstjóri (f. 1899)
- 9. desember - John Lennon, enskur tónleikari (The Beatles) (f. 1940)


text:
FAO
ST felagsskapurin FAO (á enskum Food and Agriculture Organization of the United Nations, á føroyskum Matvøru- og Landbúnaðarfelagsskapur Sameindu Tjóða) arbeiðir við millum øðrum spurningum um mat og føðslu. FAO er ST-felagsskapur, ið umsitur matvøru og landbúnaðarmál. Heimildirnar og endamálið hjá FAO eru at betra føðigóðsku og lívskor kring heimin, stuðla uppundir vøkstri í globala búskapinum og tryggja veitan av matvøru til tað vaksandi fólkatalið í heiminum. FAO fremur sítt endamál við at virka sum ein altjóða vitanardepil, ið veitir ráðgeving og stuðul til limalondini. Felagsskapurin samskipar og arbeiðir móti at áseta altjóða mannagongdir og reglugerðir. FAO og limalondini samstarva eitt nú innan menningarvirksemi, og limalondini kunnu gagnnýta dátugrunnar og hagtøl, ið felagsskapurin umsitur. FAO var settur á stovn í 1945 og hevur í 2013 190 limalond.
Bert sjálvstøðugir statir kunnu fáa fullan limaskap í FAO. Stjórnarlógin hjá FAO inniheldur tó greiðar ásetingar um atlimaskap. Føroyar hava atlimaskap í FAO. Sum atlimur fáa Føroyar fulla atgongd og talurætt á ráðstevnum, aðalfundum og nevndarfundum, bert ikki atkvøðurætt. Tað er tó ikki vanligt, at atkvøtt verður um faklig ella politisk mál, ið verða viðgjørd. Føroyski áhugin er serliga fyri nevndini CoFi (stytting fyri Committee on Fisheries). Fyri Føroyar hevur tað stóran týdning at vera við í tí partinum, sum varðar av fiskivinnu. Flestu fiskivinnulond hittast javnan í CoFi at viðgera mál, sum hava felags áhuga, so sum felags meginreglur fyri burðardygga fiskivinnu. Nógvar altjóða leiðreglur um fiskivinnu og aling fáa sítt skap í CoFi, og tí er luttøka umráðandi fyri lond, sum ynskja at ávirka altjóða fiskivinnupolitikkin í framtíðini.
CoFi heldur høvuðsfund annaðhvørt ár í Róm í Italia, har FAO høvuðsskrivstovan er. CoFi hevur tvær sernevndir, onnur arbeiðir við aling og hin við handli í fiskavørum. Tær hava eisini fund annaðhvørt ár. FAO aðalskrivstovan hevur harumframt eina deild fyri fiskivinnu og aling, sum skipa fyri serfundum og ger frágreiðingar viðvíkjandi fiskivinnu eftir áheitan frá CoFi, umframt at fiskivinnudeildin annaðhvørt ár ger eina umfatandi støðulýsing av fiskivinnu og aling.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Dótturfelagsskapir : Altjóða verkamannafelagsskapur Sameindu Tjóða (ILO) | Undirvísingar-, Vísinda- og Mentanarstovnur Sameindu Tjóða (UNESCO)
Barnagrunnur Sameindu Tjóða (UNICEF) | Matvørufelagsskapur Sameindu Tjóða (WFP) | Heilsufelagsskapur Sameindu Tjóða (WHO)
Høvuðsstovnar: Aðalsfundurin • Trygdarráðið • Búskapar- og Almannamálaráðið • Altjóða Dómstólurin • Aðalskrivstovan • Tilsjónarráðið


text:
Kristian Osvald Viderø
Kristian Osvald Viderø (ofta bert umrøddur sum Viderø) (27. mai 1906 í Skálavík - 8. apríl 1991 í Keypmannahavn)
Sum so mangir av sínum javnaldrum fór Viderø blaðungur til sjós og var sjómaður í nøkur ár. Men í 1920-árunum fór hann til Keypmannahavnar, har hann tók studentsprógv í 1930 og gudfrøðiligt embætisprógv í 1941. Tann langa lestrartíðin stóðst serliga av vallarahuganum hjá tí unga Viderø. Hesa tíðina reikaði hann runt í Evropa, vitjaði sámarnar í Norðurnoregi, fór so langt eystureftir sum til Volga, reikaði um á Balkan og í Miðeystri, ja enntá eisini í Norðurafrika. Vallarasøgurnar hjá Viderø vóru sera væl umtóktar í Studentafelagnum í Keypmannahavn, har tað sigst, at hann kundi fáa áhoyrararnar at gapa av bilsni og gella av látri.
Í tíðarskeiðinum 1947–52 var Viderø prestur í Hvalvík í Norðurstreymoyar prestagjaldi. 1953-65 var hann í Suðurstreymoyar prestagjaldi, og eina stutta tíð (1965-69) var hann prestur á Viðareiði. Frá 1969 og til hann fór frá vegna aldur var K. O. Viderø prestur í Suðuroyar norðara prestagjaldi við sæti í Hvalba.
Tað finnast óteljandi søgur um Viderø sum prest, um hansara fráverandi verumáta og tær hugleikandi prædikurnar, sum ofta fóru fram uttan handrit.
Eftir deyða Jákups Dahls varð tað K. O. Viderø, sum fullførdi umsetingina av Bíbliuni úr hebraiskum. Hetta megnararbeiði førdi til fyrstu góðkendu bíbliuútgávu Fólkakirkjunnar á føroyskum í 1961.
Tá Viderø fór frá sum prestur í 1977, fór hann aftur út í heimin at ferðast. Hann var m.a. í Suðurevropa, Miðeystri og Ásia, og kom ongantíð heimaftur til Føroya. Hann doyði í Keypmannahavn í 1991.
Innihaldsyvirlit
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
Bøkur
Á annað Suðurlandið : ferð mín til Jorsala oman av himni . - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1990.
Á Suðurlandið. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1990.
Ferð mín til Damaskusar. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1997.
Ferð mín til Jorsala. - Tórsh. : [s.n.], 1957.
Ferð mín til Jorsala / við formæli eftir Sverra Egholm. - Ljósmyndað, offset-endurprent. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1984.
Ferð mín til Jorsala á himni. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1990. - 2 bind.
Frá landi á fyrsta sinni. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1991.
Saga Eysturoyar. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1994.
Saga Norðuroya. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1994.
Saga Skálavíkar, Húsavíkar, Skarvanesar, Dals, Skúoyar, Dímunar, Sands, Skopunar, Hestoyar, Kolturs. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1991.
Saga Streymoyar og Nólsoyar. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1994.
Saga Suðuroyar. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen 1994.
Saga Vágoyar og Mykiness. - Tórsh. : Bókagarður, Emil Thomsen, 1994.
Týðingar
Bíblia : tað er Halgabók : Gamla testamenti og Nýggja / týdd úr frummálunum. - 1. útg.- Keypmh. : Det Danske Bibelselskab, 1961. Týtt: J. Dahl og K.O. Viderø.
---
Bíblia : Halgabók : Gamla testamenti og Nýggja / týdd úr frummálunum. - 1. [i.e. nýsett] útgáva, 1. uppl.- Keypmh. : Det Danske Bibelselskab, 2000. Týtt: J. Dahl og K.O. Viderø.
Homeros Ilionskvæði / J.H.O. Djurhuus [og K.O. Viderø] týddi ; um Ilionskvæði eftir N. Ladegaard Pedersen (Hans Jacob Joensen týddi). - Tórsh. : Mentunargrunnur studentafelagsins, 1967.
Hope, Ludvig Eitt orð í dag : lestrar til hvønn dag í árinum / Ludvig Hope ; í týðing Kristian Osvald Viderø. -Tórsh. : Emil Thomsen, 2006.
Sámuelsbøkurnar / givið út við studningi frá Føroya kirkjufólki og Danska bíbliufelagnum.- Tórsh., 1953. Týtt: K.O. Viderø.
Greinir
[Prædika] 1. sunnudag eftir trinitatis – Luk. 12, 13 -21 – Lívið spratt av kærleiks rót : lestrar úr Norðurstreymoy til aðru tekstarøð / lagt til rættis: Axel Tórgarð. - [Hoyvík] : Stiðin, 1995.
[Prædika] 4. sunnudag eftir trinitatis – Matt. 5, 43 – 48 – Lívið spratt av kærleiks rót : lestrar úr Norðurstreymoy til aðru tekstarøð / lagt til rættis: Axel Tórgarð. - [Hoyvík] : Stiðin, 1995.
Árant í Hattarvík farin um tey áttati. Tingakrossur 1967, nr. 26.
Eg síggi landið. Lesibók til annan real. - Føroya skúlabókagrunnur, 1967.
Ferð mín til Jorsala. Føroyskar bókmentir í úrvali 4.- Føroya skúlabókagrunnur, 1986.
Ferð mín til Jorsala. Varðin 1985.
Fylling tíðarinnar. Følv 1955.
Guðs dýrd. Følv 1956.
Hugskot eftir grein av Brimnes presti um fólkakirkjuna og annað. Dagblaðið 1964, nr. 20.
Hvat er á ferli? Følv 1962.
Hvør býttlingur kann gerast ríkur – Orðið er tær nær / Axel Tórgarð. - Tórsh. : Bókadeild KFUMs, 1992
Jag ser landet. Noveller från Färöarna. - P.A. Norstedt, 1976.
Jólaaftan í Jerusalem. Følv 1957.
Jólainngangur. Hugnalig jól 1965.
Ljós títt kemur. Følv 1960.
Ljósið. Følv 1954.
Minningarorð um Rudolf á Skarvanesi. Tingakrossur 1967, nr. 4.
O, um tú hevði rivið sundur himnarnar og stigið niður!” Følv 1958.
Og ljósið skínur í myrkrinum. Følv 1953.
[Prædika] Ólavsøkudag Lívið spratt av kærleiks rót : lestrar úr Norðurstreymoy til aðru tekstarøð / lagt til rættis: Axel Tórgarð. - [Hoyvík] : Stiðin, 1995.
Prædika. Følv 1959.
Sonur er føddur. Følv 1963.
Tiga og lýða á. Følv 1961.
Handrit
Útgivin verk:
Á annað Suðurlandið : ferð mín til Jorsala oman av himni (Bókagarður).
Á Suðurlandið (Bókagarður).
Ferð mín til Damaskusar (Bókagarður).
Ferð mín til Jorsala (Bókagarður).
Ferð mín til Jorsala á himni I (Bókagarður).
Ferð mín til Jorsala á himni II (Bókagarður).
Frá landi á fyrsta sinni (Bókagarður).
Saga Eysturoyar (Bókagarður).
Saga Norðuroya (Bókagarður).
Saga Skálavíkar, Húsavíkar, Skarvanesar, Dals, Skúoyar, Dímunar, Sands, Skopunar, Hestoyar, Kolturs (Bókagarður).
Saga Streymoyar og Nólsoyar (Bókagarður).
Saga Suðuroyar (Bókagarður).
Saga Vágoyar og Mykiness (Bókagarður).
Ikki útgivin verk:
Apokryfirnar (Bókagarður).
Bræv til Karsten Hoydal 1977 (E 715.1).
Bræv til Símunar av Skarði 1927 (E 558.22).
Ferð mín hin síðsta (Bókagarður).
Gilgamesj (Bókagarður).
Hugskot um triðja heimin og tíman frammanundan (Bókagarður).
Ilionskvæði / Homer (Bókagarður).
Jeremias (Bókagarður).
Kosakkar / Leo Tolstoj (Bókagarður).
Kristur á vegum Indialands / E. Stanley Jones (Bókagarður).
Kviða Odyssar / Homer (E 293).
Leiðsøgn handa lestrabørnum (Bókagarður).
Morgunlestrar / Ludvig Hope (Bókagarður).
Nakrar leiðvísanir á siglingarferð lívsins (Bókagarður).
Odysseus kvæði / Homer (Bókagarður).
Prædikur (Bókagarður).
Ævisøga / Maxim Gorki (Bókagarður).
Heiðurslønir[rætta | rætta wikitekst]
- 1985 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri annað mentanaravrik.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Víðskygdi vallarin Viderø Framsýning á Føroya landsbókasavni


text:
Jürgen Habermas
Jürgen Habermas (føddur 18. juni 1929) er ein týskur sosiologur og filosofur. Hann er kendur fyri sítt sjónarhorn á fólkaræðið.
Fólkaræðið[rætta | rætta wikitekst]
Avgerðir skulu takast í einum konsensus. Semjan verður rokkin gjøgnum argumentatión, og við at finna ta bestu loysnina. Sambært Habermas er Social Choice teoriin skeiv, tí gjøgnum konsensus sær mann burtur frá síni egnu áhugamál. Mann hyggur bert uppá tað, sum tænir tí felags besta. Broytingar í áhugmálunum hjá fólki, kann síggjast gjøgnum eitt longri tíðarskeið. Javnstøðumál, rasisma, homoseksualitetur og hvussu mann sær uppá umhvørvið. Sambært Habermas, so eru hesar broytingar ein avleiðing av tí almenna kjakinum, sum hevur gingið fyri seg, og sum er byrjað av fjølmiðlunum. Hetta sjónarhornið verður mett sum deliberativt fólkaræðið.


text:
Orð: Kajfinn Hammer (1-5. ørindi) og Stuart Hamblen (niðurlagið)
Lag: Á Golgata eg gleði fekk í hjartað
1. Hin leið er smøl, sum her til lívið leiðir,
so vandafull, so brøtt og trá og trong;
har vinaleysur ofta tú mást ganga,
og ferðin heim kann tykjast tung og long.
Niðurlag: Á vegnum heim mítt hjarta tó kann syngja
eitt lovsangslag um frið og sigur, gleim
inntil tann dag, mítt eyga skoðar Staðin,
tá Harrin meg skal kalla heim.
2. Á hesi leið tó ævigt lív tú eigur
og Andans salving, alt Guðs ráð og kraft!
Tín andi har sum ungur falkur stígur
mót ævinleikans hæddum uttan haft.
3. Tað eru tey, sum hesa leið væl kendu,
eitt bil tey fylgdu Jesusi á leið;
men heimsins fragd her trúarneistan køvdi,
í brúðarskaranum nú finnast ei.
4. Ein onnur leið er til, sum er so lættgongd,
so sløtt og breið og fylt við dans og spæl;
men endi hennara til glatan leiðir,
her fjøtrar mangan sum ein syndatræl.
5. Tú neyðars verð við øllum tínum stríði,
ein myrk og døpur sjón tú einans er’!
Hvør smátt mær tykir tað, tú her manst bjóða
mót Ríki Guðs í ævinleikans verð.


text:
Orð og lag: Christina Imsen (1. og 3. ørindi umframt niðurlag) og Kajfinn Hammer (2. ørindi)
Týtt: Kajfinn Hammer (1. og 3. ørindi umframt niðurlag)
1. Hvør kann skilja teg frá Kristi kærleika?
Kann væl angist, mótgongd ella sorg?
Ella kann forfylging, neyð og hungur,
skilja teg frá tínum Frelsara?
Niðurlag: Nei, eg veit, at hvørki deyðin, lívið,
hvørki tað sum kemur ella er,
eingin makt á hæddum ella dýpdum,
kann meg skilja frá Tær, Frelsari!
2. Um eg gjøgnum vatn og eld skal ganga,
um so hvør mær bakið venda vil;
um eg livi ella um eg doyggi,
veit eg, at eg hoyri Honum til.
3. Uttan ótta vil eg ganga víðari,
til í dag Hann trúfast leiddi, bar;
Hann, sum tekur hond um himins fuglar,
allar ævir Hann hin sami var!


text:
Gabon
Lýðveldið Gabon (franskt: République Gabonaise) er eitt land í Miðafrika. Gabon hevur mark við Ekvatorguinea, Kongo og Kamerun. Landið hevur uml. 1 640 286 íbúgvar. Báðumegin miðkring, har nógv avfall er alt árið, er Gabon; tríggir fjóðringar av landinum eru regnskógur. Mesta inntøkan í landinum er av oljuvinnuni, men skógarvinnan er eisini nógv vaksin í seinastuni. Nógva tilfeingið skuldi gjørt, at Gabon var ríkt land, so er ikki, og fólkið er fátækt. Høvuðsatvoldin er lutvíst, at tá ið Gabon fekk sjálvstýri í 1960, tók einflokkastjórn valdið. Stjórnin stýrdi illa og søplaði burtur peningin í landinum. Í 1990 fekk Gabon fólkaræðiliga stýrisskipan.
Libreville er bæði høvuðsstaður og størsti býur í Gabon. Libreville merkir á fronskum "frælsur býur", og býurin, ið nú er høvuðsstaður í Gabon, varð grundaður í 1849 sum frístaður hjá leyslatnum trælum. Fronsk ávirkan eyðkennir býin, tí at Gabon gjørdist franskt hjáland í 19. øld. Nú er Libreville lívligur, nýmótans stórbýur; har er nógv virksemi; men ovurstórur munur er á fátækum og ríkum.
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
- Estuaire (Libreville)
- Haut-Ogooué (Franceville)
- Moyen-Ogooué (Lambaréné)
- Ngounié (Mouila)
- Nyanga (Tchibanga)
- Ogooué-Ivindo (Makokou)
- Ogooué-Lolo (Koulamoutou)
- Ogooué-Maritime (Port-Gentil)
- Woleu-Ntem (Oyem)


text:
Niels Petersen
11.01.2017 - 19:31
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Tá Southampton og Liverpool bresta saman í fyrru hálvfinaluni teirra millum í EFL Cup, sum er tann lítla enska steypakappingin, tá verður tað uttan stóra og sterka verjuleikaran, Jose Fonte. Portugisin hevur biðið um at verða seldur til annað felag, og tí hevur venjarin, Claude Puel valt at halda Fonte uttanfyri.
Southampton manglar fleiri leikarar til dystin í kvøld vegna skaða, og tí er tað sera óheppið, at liðskipari teirra, Jose Fonte ikki so væl tímur at spæla fyri felagið. So hatturin má takast av fyri venjaranum, sum ikki finnur seg í slíkum atburði, og setur Fonte uttanfyri í staðin.
Hjá Liverpool hevur støðan eisini verið syndarlig, hvat skaðum viðvíkur. Philippe Coutinho hevur verið longi skaddur, Joel Matip í verjuni hevur eisini havt nakrar snuddir at drigist við, og so er tað afturvendandi søgan við Daniel Sturridge. Men seinastu vikuna er tað byrjað at sæð frægari út við skaðum í Liverpool. EIsini er ungi bakkurin, Joe Gomez komin fyri seg, eftir drúgvan skaða.
Coutinho hevur vant fýra ferðir seinastu vikuna, og Matip er við at gerast klárur eisini. Sturridge er, ja haldið tykkum fast, aftur klárur til at byrja, so tað er við at vera har hjá Liverpool. Nakrir langtíðarskaðar arga tó enn, og tí hevði kanska verið skilagott at keypt onkran styrk í januar flytingarglugganum. Hetta er galdandi fyri bæði liðini.
Fyrra hálvfinalan verður spæld í Southampton, og spennandi verður at fylgja teimum.
Dysturin byrjar klokkan 19:45.


text:
Eyðun Klakstein 08.01.2017 (22:39)
Menn í panikkaldri mangla góðar vinir
Teir hava lagt seg eftir at fáa útbúgving, yrkisleið, konu, familju, og tá ið teir gerast miðaldrandi, er minni og minni at náa. Teir fara at ivast í, hvat alt snýr seg um, og so koma óvissan, ivin – panikkurin.
Soleiðis upplivir leiðandi sálarlæknin á Ríkissjúkrahúsinum, Svend Åge Madsen, nógvar miðaldrandi menn.
- Ein av stóru trupulleikunum hjá nógvum monnum er, at tá ið jagstranin eftir tingum er liðug, finna teir út av, at teir hava fá tøtt og varðandi sambond í lívinum, sigur Svend Åge Madsen við DR.
Sambært honum duga menn ov illa at verða í felagsskapum, har tað ikki snýr seg um eina uppgávu, sum fólk skulu loysa í felag, og tí uppliva teir, at knappliga er eingin at tosa við, tá ið teir sum miðaldrandi hava nátt tí, sum teir ætlaðu sær.
- Tað er stórur munur á monnum og kvinnum, tí kvinnur hava nógv fleiri sambond við fólk, har tað ikki snýr seg um at gera nakað saman, men har kvinnur tosa saman, sigur Svend Åge Madsen.
Hann heldur, at nógvir menn bert kunnu tosa við konuna um persónlig viðurskifti, men at teir skulu læra at tosa meira við fólk. Teir skulu heilt einfalt fáa sær fleiri og betri vinir.
- Menn skulu læra av kvinnunum og byggja tøtt sambond, sum ikki bert snúgva seg um uppgávur ella virksemi av onkrum slagi, tí annars kunnu teir koma at kenna seg einsamalar seinni í lívinum, sigur Svend Åge Madsen við DR.