text:
Arnbjørn Danielsen var føddur og uppvaksin í Havn. Hann var eitt skiftið til skips, men fór so til Danmarkar at lesa. Í 1979 tók hann skúlaembætisprógv við donskum sum høvuðsgrein og filmslist sum hjágrein. Tá ið hann brádliga doyði í 1980, var hann í starvi í studentaskúlanum í Hoydølum.
Arnbjørn var virkin í politiska lívinum. Hann var m.a. undangongumaður at stovna Unga Tjóðveldi í 1964, og hann var eisini virkin á politiska vinstravonginum sum útiseti í mong ár í Keypmannahavn.
Arnbjørn Danielsen skrivaði yrkingar, stuttsøgur og hugleiðingar. Hann lýsti m.a. náttúruna, barnið, kærleikan, tað at vera útlagin, mannalyndi og politikk.
Hann var føddur í Havn í 1947. Tá ið hann var liðugur við barnaskúlan í Tórshavnar kommunuskúla, fór hann í Hoydalar at ganga í realskúla og tók prógv har. Hjá honum var hetta ein sera virkin tíð; í fríløtum arbeiddi hann á »14. September», og í hetta blað komu fyrstu skaldsligu royndir hansara. Í 1964 var hann ein av oddamonnunum í stovnsetanini av »Unga Tjóðveldi«.
Eitt stutt skifti var hann til skips, fór so niður til Keypmannahavnar og leyk prógv á studeritaskeiði har. Hann tók so upp lestur við lærda háskúlan og tók í 1979 skúlaembætisprógv við donskum sum høvuðsgrein og filmsvísund sum hjágrein - høvuðsuppgáva hansara viðgjørdi tó føroyskt evni, skaldskapin hjá Martin Joensen, sum Arnbjørn altíð hevði havt tokka til.
Útisetaárini var hann eisini virkin politiskt á vinstraveinginum, hann var limur í Oyggjaframa, ið seinni fekk navnabroyting til F.S., føroyskir sosialistar, og hann skrivaði dúgliga í útisetabløðini Fjølnir, Framan og Skeggjan.
Próvtøkuárið varð hann settur í starv við Studentaskúlan í Hoydølum, men honum untist bert at virka har hetta eina skúlaárið, til deyðin so brádliga hevði boð eftirhonumí 1980.
Í »Oyggjaskeggja« nr. 5, 1969, viðger Arnbjørn hugtakið »*modernismu« innan yrkingalist og tekur upp aftur eftir øðrum hesa allýsing:
»Modernisma er rørsla, sum í skaldskapi »spreingir« málið, brýtur út úr okkara dagliga málburði og roynir at siga frá á nýggjum grundarlagi. Ein stremban eftir at treingja inn og niður í tað menniskjansliga, fyrst og fremst til tey støð í sálardýpinum, sum ikki av álvara eru viðgjørd av eldri skøldum og høvundum«.
Hesa nýskapanarleið tráddi Arnbjørn, tá ið hann í 1966 gav út fyrsta savn sítt »Várvindar«. Hann yrkir rímleyst og stevleyst, so tú mangan heldur teg hava givið teg í holt við óbundnan heldur enn bundnan skaldskap, og ríka orðgleði hansara - ikki ókend í fyrstu royndunum hjá ungum skøldum - ger yrkingarnar tungar og torgreiddar hjá honum, ið vil ogna sær tær.
Várvindar« kom í 1966.
Øðrvísi er við savninum »Meðan eg tyggi norðlýsið«, 1968. Hin forðandi orðanøgdin er her telgd av bulinum, og eftir standa heilskapaðar yrkingar um náttúru, mannalyndið, útlegdina, ást og politikk.
»Ljósið støðgar
framman fyri mær
við síðuna av ljóðunum
stillisliga møtast
byggja eini hús
og eg eri ein
av húsins tænarum
betongveggir av ljósi
plankar av ljóðum
soleiðis búgvi eg av og á
meðan eg tyggi eitt sindur
av norðlýsi.
Inn ímillum hesi bæði søvnini kom í 1967 *prosasavnið »Lívsævintýrið«, ið rúmar átta *stuttsøgur og fýra hugleiðingar. Høvuðsevnini, ið viðgjørd verða, eru barna- og unglingaárini, náttúran og kærleikin. Arnbjørn vísir á, at okkurt bilar eisini í okkara samfelag, har tey, ið prædika góðsku, mangan eru tey meinfýsnastu; men hóast hann er hugtungur í støðum, so ivast hann ikki í, at lívið er sterkari enn deyðin, og hann endar hugmyndina, ið gav savninum navn, soleiðis:
»Seinni hugsaði eg um hesa hending, at lívið fór at syngja fyri mær, og at hjarta mítt fór at syngja fyri lívinum«.
Í 1971 kom frá hansara hond »Roynd I«, yrkingar, søgur og hugmyndir, og nú deyðin so brádliga hevði boð eftir honum, arbeiddi hann við eini skaldsøguroynd.
Eins og fimtiárini vóru tað, eru sekstiárini eisini merkt av hugsjónarliga tvídráttinum millum stórveldini.
Berlinmúrurin setir mark millum bæði Týsklondini, og Kubakreppan hóttir heimsfriðin. Niðurbundin lond í Afriku rembast við og tveita av sær hjálandaokið, blámenn í Suður-Afriku og USA krevja síni sjálvsøgdu rættindi og mannsømandi kor, men verða nívdir undir byrsumúla. Seinni setir USA sær fyri at bumba sosialistiska Norður-Vietnam aftur í steinøldina, men verður fyri svíðandi ósigri, og Sovjet ger innrás í Tjekkoslovakíið, at bjarga sosialismuni í landinum, meta teir sjálvir, at kúga fólkaræðið, meta vestanlond.
Ungfólk taka tíðina so ymisliga, summi eru medvitin og gera uppreistur, onnur dyrka vakurleikan sum blómubørn, og uppaftur onnur flýggja undan veruleikanum inn í rúsnýtslu og mistreysti.
Heima hjá okkum verður hetta tíggju ára skeiðið í stóran mun merkt av, at NATO-herstøð seinast í fimtiárunum ímóti fólksins vitan og vilja verður lumpað inn á okkum. Teir fýra sjálvstýrisflokkarnir, so ymiskir hugsjónarliga, finna saman í landsstýrissamgongu 1963-66, og fiskimarkið verður flutt út á tólv fjórðingar, heimaútróðrinum til miklan frama. Síggja vit burtur frá drúgvu skaldsøgu Jens Paula Heinesens »Tú upphavsins heimur« 1962-66, mugu vit siga, at sekstiárini, hvat ið skaldskapi í óbundnum máli viðvíkur, eru sera fátækslig; skaldsøgur koma fáar, og stuttsøgurnar eru ótættar. Á sjónleikaøkinum hendir tað gleðiliga, at útbúgvin føroyskur sjónleikari kemur heim at virka og kunnar føroyska áskoðaran við framtakshugaðar sjónleikahøvundar sum Brecht og Ionesco - men enn sum áður er langt millum føroysku upprunaleikirnar.
Hugsa vit um nýskapan í hesum tíðarskeiði, verða vit at snúgva okkum at bundna skaldskapinum. Rætt er tað, at nógv verður yrkt, ið er meinlíkt gomlum yrkingasniði, men tvær nýskapanarleiðir verða gingnar.
Á heysti 1962 verður í Keypmannahavn lív endurkveikt í ungmannafelagið Oyggjaframa, ið sum stavnhald hevur sjálvstýri og sosialismu. Felagið gevur í oktober hetta árið út 1. nr. av mánaðarblaðnum »Framin«, sum er komin toluliga regluliga síðani. Blaðstjóri er Tórður Debes Joensen, seinni Jóansson, og í blaðnevndini eru umframt Hans Jákup Debes og Tummas Napoleon Djurhuus.
Úr hesum studentaumhvørvi brýtur fyrsta nýskapanaraldan, samfelagsliga og politiskt medvitin yrkingalist, ið minnir teg á, at eingin hevur nóg mikið við sínum egna, heldur er hvør einstakur partur av stórari heild og má taka støðu til spurningar, ið uppi eru, eisini fjart frá Føroyum.
»Nú leika vindar um Afriku,
á fløtum og fúkandi sandi.
Úr dungum av brendum gróti
skal reisast hitt nýggja landið«.
(Líggjas í Bø: »Suður Afrika«)
Fremstu umboðsmenn fyri hesa leiðina eru teir tríggir Líggjas í Bø, ið gav fyrsta og einasta savn sítt »Til lívið« út í 1964, Arnbjørn Danielsen, ið gevur fyrsta savn sítt »Várvindar« út í 1966, og Rói Patursson, ið stígur fram í ónavngivnum yrkingasavni í 1969.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.


c: text/html

text:
Sersáttmáli
millum
Føroya Arbeiðarafelag/Havnar Arbeiðskvinnufelag
og
Føroya Arbeiðsgevarafelag
fyri arbeiði á
hotellum, gistingarhúsum, matstovum v.m.
§ 1.
Sáttmálaøki
Hesin sáttmáli fevnir um alt arbeiði innan sáttmála- og serarbeiðaraøki á hotellum, gistingarhúsum, matstovum.
Sáttmálin fevnir tó ikki um fólk í leiðandi starvi ella fólk, hvørs støða hjá arbeiðsgevaranum er av tílíkum slagi, at hon gevur rætt til at disponera í stóran mun bindandi fyri arbeiðsgevara. Hetta er bert galdandi fyri eitt fólk á hvørjum arbeiðsplássi.
§ 2.
Arbeiðstíð
Arbeiðstíðin er 40 tímar um vikuna sambært arbeiðsætlan, sum løgd verður fyri 4 vikur í senn.
Arbeiðsfólkið skal hava arbeiðsætlanina í seinasta lagi 14 dagar áðrenn hon kemur í gildi. Tó bert til í serligum førum at leggja arbeiðsætlanina í seinasta lagi 7 dagar áðrenn hon kemur í gildi.
§ 3.
Løn
Lønin er tann til eina og hvørja tíð ásetta løn til fastløntar arbeiðarar um mánaðin fyri vanligt arbeiði 40 tíma viku sambært høvuðssáttmálan millum Føroya Arbeiðarafelag/Havnar Arbeiðskvinnufelag og Føroya Arbeiðsgevara- felag.
Fyri arbeiði innan fyri arbeiðsætlanina verða latnar hesar viðbøtur:
- mánadag til fríggjadag millum kl. 21.00 og 24.00 4,50% pr. tíma
- mánadag til leygardag millum kl. 00.00 og 07.00 8,25% pr. tíma
- leygardag millum kl. 07.00 og 14.00 5,50% pr. tíma
- leygardag millum kl. 14.00 og 24.00 6,25% pr. tíma
- sunnudag millum kl. 00.00 og 07.00 13,75% pr. tíma
- sunnudag millum kl. 07.00 og 24.00 8,25% pr. tíma
- halgidagar, 1. mai, flaggdagin,
páskaaftan, hvítusunnuaftan, grundlógardag,
1. november, jólaaftan, ólavsøkuaftan, ólavsøkudag. 13,75% pr. tíma
Fyri tímalønt arbeiði verður vanlig tímaløn sambært høvuðssáttmálanum goldin, umframt tær viðbøtur sum nevndar eru omanfyri.
Fólk við fastari lutvísari vikuligari arbeiðstíð verða at løna eftir somu reglum sum fólk við fullari viku, tó soleiðis at lønin verður roknað lutfalsliga í mun til 40 tíma viku.
Útbúnir køksassistentar fáa viðbót, sum er 10% av vanligu tímalønini.
Ungfólk 14 ár fáa 50%, 15 og 16 fáa 75% av vaksnamannalønini bæði fyri normal- og yvirtíð.
§ 4.
Arbeiði uttan fyri vaktarskipanina
Verður arbeitt uttan fyri tíðir, sum ásettar eru í arbeiðsætlanini, verður hetta arbeiði lønt við vanligari tímaløn umframt hesum viðbótum:
- mánadag til fríggjadag millum kl. 17.00 og 21.00 7% av vanligu tímalønini
- mánadag til fríggjadag millum kl. 21.00 og 08.00 20% av vanligu tímalønini
- leygardag millum kl. 07.00 og 14.00 7% av vanligu tímalønini
- leygardag millum kl. 14.00 og 24.00 20% av vanligu tímalønini
- sunnudag og halgidagar 20% av vanligu tímalønini
- 1. mai, flaggdagin, páskaaftan, hvítusunnuaftan,
grundlógardag, 1. november, jólaaftan,
ólavsøkuaftan, ólavsøkudag. 20% av vanligu tímalønini
Úrtíðarløn kann, um arbeiðsfólk ynskir tað, og arbeiðsgevarin samtykkir, avspákast í sama lutfalli, sum úrtíðartaksturin í mun til vanligu lønina.
Arbeiðsgevarin avgerð í samráð við arbeiðsfólki , nær avspákingin skal vera, og boðar frá hesum í góðari tíð, tvs. vanliga ikki seinni enn 4 dagar frammanundan.
Avspákingin skal vera í heilum ella hálvum døgum og skal vera av í seinasta lagi tveir mánaðir aftaná, at viðkomandi úrtíðararbeiði er útint. Tímar, sum ikki eru avspákaðir í hesum tíðarskeiði, verða útgoldnir sum yvirtíð. Tílík avspáking skal ikki leggjast á dagar, sum frammanundan eru frídagar.
Hjálparfólk til veitslur og tílíkt fáa vanliga tímaløn sambært høvuðssáttmálanum.
§ 5.
Útgjaldingardagur
Lønin hjá mánaðarløntum verður útgoldin seinast í mánaðinum og skal vera avgreidd í seinasta lagi 25. í mánaðinum. Lønin hjá tímaløntum verður útgoldin sum ásett í høvuðssáttmálanum.
§ 6.
Broytingar av lønum
Verða lønirnar í høvuðssáttmálanum og fastlønarsáttmálanum broyttar, so verða lønirnar í hesum sáttmala broyttar samsvarandi, burtursæð frá har hesin sáttmáli hevur serstakar ásetingar fyri yvirtíð og fyri arbeiði í vaktarskipanum.
§ 7.
Frítíð og frítíðarløn
Frítíð og frítíðarløn verða latin samsvarandi galdandi frítíðarlóg.
§ 8.
Álitismannaskipan
Viðvíkjandi álitismannaskipan, so verður víst til álitismannaskipanina í høvuðssáttmálanum millum feløgini.
§ 9.
Uppsagnarfreistir
Fyri fastlønt verða uppsagnarfreistirnar í fastlønarsáttmálanum galdandi.
Fyri tímalønt verða uppsagnarfreistirnar í høvuðssáttmálanum galdandi.
§ 10.
Gerðarættur
Viðvíkjandi ósemju um arbeiði, sum ikki er tilskilað í sáttmálanum, og trætur um rætta fatan av sáttmálanum verður víst til høvuðssáttmálan hjá feløgunum.
§ 11.
Prosentgjøld
Arbeiðsgevarin rindar tey prosentgjøld, limagjøld og eftirlønargjøld sum ásett eru í høvuðssáttmálanum hjá feløgunum, og eftir skipanini sum ásett er í nevnda sáttmála.
§ 12.
Aðrar ásetingar
Har annað ikki er nevnt í hesum sáttmála verða galdandi ásetingarnar í høvuðs- sáttmálanum hjá pørtunum, tó ikki ásetingarnar um arbeiðstíð og løn, har hesin sáttmáli ikki vísir til ásetingarnar um løn í høvuðssáttmálanum.
§ 13.
Gildiskoma og uppsøgn
Sáttmálin er galdandi frá 1. mai 2010, og kann sigast upp av øðrum partinum við 4 mánaða ávaring til ein 1. mai, tó í fyrsta lagi til 1. mai ár 2012.
§ 14.
Sáttmálaeintøk
Hesin sáttmáli verður undirskrivaður í trimum einsljóðandi eintøkum.
Tórshavn, 10. mai 2010
(longdur til 15. september 2016)
Føroya Arbeiðarafelag Føroya Arbeiðsgevarafelag
Havnar Arbeiðskvinnufelag

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tann 12. desember 2015 samdust 196 ymiskir avtalupartar um endaliga tekstin í komandi veðurlagssemjuni, hin sonevnda París-veðurlagssemjan. Veðurlagssemjan inniber m.a., at avtalupartarnir skulu royna alt teir megna, at halda upphitingina av jarðarklótuni væl undir tvey hitastig, í mun til hitan á jarðarklótuni undan ídnaðarkollveltingini. Somuleiðis skulu avtalupartarnir royna enn meiri at fara upp aftur longri í teirra málum at minka um upphitingina, og skulu miða eftir at náa undir 1,5 hitastig. Men júst hvat merkir ein slík veðurlagssemja? Er hon bindan
Tónleikurin fyllir meira enn nakrantíð
Edmund Jacobsen er farin um tey fimmti, men ongantíð hevur tónleikurin fylt meira hjá honum enn júst nú


text:
Saturday, May 12, 2012
Tónleikarar á veg
Seinasta konsertin í røðini “Tónleikarar á veg” í ár verður sunnudagin 13. mai kl. 16.00
Sunleif Rasmussen hevur gjørt eitt verk til høvið til ungu tónleikaspírarnar. Hann kennir øll hesi ungu tónleikatalentini úr sínum starvi sum lærari á musikkskúlanum. Hetta hevur hann fingið íblástur av. Verkið inniheldur alt frá álvara til gaman. Afturat hesum, er nógv óvæntað, har ið ungfólkið hevur havt ein fingur – ella tveir við í spælinum.
Nógvar løgnar støður koma í, m.a. tá ið ein ungur tónleikari, av foreldrunum, verður settur at leika á sello, men hann sjálvur heldur vil spæla í einum marsjerandi hornorkestri. Uttan at avdúka alt ov mikið, so verður loysnin ein av teimum, ið filmsmaðurin Woody Allen kom við.
Tónatilfarið er eitt, bert endavent á ymsar hættir í teim trimum satsunum. Alt verður at hoyra frá sálmaløgum til marsj, kórsangi, rútmiskar improvisiatiónum, tvørligum floytum, ljómandi málmi og kenslubornum gittarum og trummusettum saman við ravmagnsgittarum.
Mørkini millum klassiskt og rútmisk fána burtur, óansæð ljóðføri og útrykk.
Tónleikaligu garðarnir verða skræddir niður. Av hesum, ið sløðist eftir, verða lagaðar brýr millum tónlistaligar hættir, har tónleikur er tónleikur, leiktur av ungum alvum, ið ikki leggja petti í stirvin mørk, men toyggja hesi, broyta tey og skapa nýtt.
Hetta er hin sokallaða crossover-konsertin, har ið allir næmingarnir á Musikkskúla Miðnámi luttaka, eini 24 í tali. Nærum øll ljóðføri eru umboðaði og koma næmingar úr øllum Føroyum at royna seg á landsins stórsta og týdningarmesta palli í Norðurlandahúsinum.
Sunleif Rasmussen nýtir allan salin, ljóð- og ljósútgerð og tónleikararnir sleppa rættiliga at royna seg við hjálp frá okkara fremstu tónleikarakennarum, ið eru við at venja tey ungu og at leggja teimum lag á.
Norðurlandahúsið og Musikkskúla Miðnám, ið er á Tórshavnar Musikkskúla, hava farnu árini samstarvað um hesar konsertir og ikki kann sigast annað enn, at tiltøkini hava verið væleydnaði. Nógv fólk hevur verið til konsertirnar og tónleikaliga støðið hevur verið sera høgt. Nógv verður lagt fyri frá bæði hjá teim íðkandi og fyrireikarunum.
Konsertin, ið varir slakan tíma, er sunnudagin 13. mai og atgongumerki fáast til keyps á www.nlh.fo.
Tónleikarar á veg er eitt samstarv millum Musikkskúla Miðnámið og Norðurlandahúsið.
Endamálið er, at bjóða bestu umstøður til ungar tónleikarar, sum eru á veg móti konservatorium og hægri tónlistarligari útbúgving. Endamálið er eisini, at geva føroyingum høvi at hoyra unga tónlist.
Tríggjar konsertir verða fyriskipaðar hvørt ár, ein klassisk, ein rútmisk og ein crossover, har eisini næmingarnir, ið læra tónasmíð, kunnu fáa síni verk framførd.
Posted by Listin at 6:31 PM
Labels: KP, Tíðindaskriv, Tónleikur


text:
Hvat hendir innan gransking í Føroyum og hvat kunnu vit gera frameftir? Tað fer Fróðskaparfelag Føroyar at royna at lýsa fyri fólki á almennum ókeypis tiltaki, sum verður í Norðurlandahúsinum hósdagin 16. november frá klokkan 9.
- Fyri at stuðla menningini av granskingarumhvørvinum, serliga í mun til samstarv og tvørfakliga gransking, bjóðar Fróðskaparfelag Føroyar til ráðstevna. Øll, sum arbeiða sum granskarar ella við gransking ella bert hevur áhuga í tí, eru væl komin. Endamálið er at geva ein pall at kunna hvønn annan um sína núverandi gransking, at greiða frá um sítt evni og læra um tað, sum onnur gera, sigur Fróðskaparfelag Føroyar, sum heldur, at hetta verður eitt høvi at menna ta síðuna av tí at vera granskari, sum snýr seg um at kunna um vísindi.
- Eitt endamál er at slóða fyri framtíðar samstarvi, har sum tað er gagnligt fyri granskingarúrtøkuna. Vit ynskja eisini at styrkja gransking sum starv og við tí stuðla uppundir, at gransking verður sæð sum eitt týðandi og virðismikið íkast til samfelagskervið og menningina av tí, sigur felagið.
Innbodnir fyrilestrahaldarar eru:
Lise Lotte Hansen, ph.d. lektari við Aarhus Universitet.
Reid Hole, dr., pro-rektor fyri gransking og menning við Nord Universitet.
Tilmelding: Fróðskaparfelag Føroyar, winny@setur.fo
Meira um tiltakið kann lesast HER


text:
Alexandur Kristiansen er føddur í 1949 í Fuglafirði, og har vaks hann upp. Hann tókst við ymiskt fyrifallandi arbeiði, til hann fór í læraraskúla. Hann hevur starvast sum lærari í Fuglafirði í mong ár.
Alexandur hevur verið sera virkið skald og er serliga kendur fyri sínar yrkingar og sínar barnarímur, men hann hevur eisini skrivað ymiskt í óbundnum máli. Alexandur Kristiansen er framúr góður týðari, at týða bundnan skaldskap. Evnisvalið í yrkingum hansara er fjølbroytt. Hann lýsir m.a. tær innaru kenslurnar, arbeiðslív og samfelagið.
Alexandur fekk Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir í 1977, og Barnabókaheiðursløn Tórshavnar býráðs í 1983 og 2003.
Hann er føddur í Fuglafirði í 1949. Tók realprógv í heimbygdini, fór so á Føroya Læraraskúla og tók prógv í 1976. Fyrstu árini var hann lærari á Venjingarskúlanum í Havn, og frá 1978 hevur hann verið lærari í Fuglafirði.
Sum flest øll ungfólk, ið fingist hava við yrkingalist, var Alexandur í fyrstani neyvt knýttur at skaldskapi, ið aðrir høvdu skapað undan honum. Í fyrsta savninum »Nón«, 1968, yrkir hann minningarkvæði um J. H. O. Djurhuus, og ferð eftir ferð lænir hann myndir, stundum heilar reglur orð fyri orð, frá hesum skaldi.
»Økt er tal av kappagrøvum,
blóðigar bróta bárur ...«
Sama er galdandi eisini fyri søvn, ið komin eru seinni, t.d. triðja savnið »Við fjøll og bláan fjørð«, 1972, har yrkingin »Við veldi Jahve kemur« fær hugan at leita at stóryrking Janusar »Móses á Sinaifjalli«.
Felags fyri hesi bæði søvnini er eisini, at yrkingasniðið er ógvuliga reglubundið við endarími og stigjøvnum lagi.
Í øðrum savninum »Assa«, 1969, eru tekin um frígjørdari snið, og í savninum »Jomfrú við ongum bróstum«, 1972, er yrkjarin so víðgongdur í sínum nýskapanaroyndum, at hann sjálvur setur spurnartekin aftan á undirheitið »yrkingar«.
Ikki slepst undan at siga, at rættiliga ofta, serliga í fyrru søvnunum, kemur tú fram á yrkingar, ið liggja ov neyvt upp at fremmandum fyrimyndum, tú sjálvur hevur borið við, og minni enn so altíð er tað viðmerkt, at talan er um beinleiðis týðing: Eitt' dømi er yrkingin »Hvør kann sigla« úr savninum »Við fjøll og bláan fjørð«, ið er beinleiðis flutt yvir' í føroyskt við kendu svensku vísuni »Vem kan segla förutan vind« sum fyrimynd.
Alexandur er sera fjølbroyttur yrkjari, og í evnisvali spennir hann víða í teimum úti við 400 yrkingunum, hann hevur latið prentað.
Í fyrru søvnunum yrkir hann um náttúruna, kvinnuna, ástina og deyðan, og mangan er hann her hin einsamalli, hugtungi unglingin. Í teimum báðum seinastu søvnunum »Málið er mítt øki«, 1975, og »Várt dagliga lív«, 1979, dagar undan samhugur við tey happaðu, tey svongu í stóra heiminum, arbeiðarastættina, tey ófrælsu í fangatippunum og tey krígsherjaðu:
»Meðan vit koyra
norður eftir noyggj
fara hermenn kleyrandi
gjøgnum rísveltur
flýggja kvinnur og børn ræðslusligin
inn í smátturnar
liggur seyður friðarligur
á beiti í brekkunum
Meðan vit koyra fram við
hvalastøðina standa
smátturnar í ljósum loga
leita børnini eftir eygum ið sløktust
gráta eyguni úr sær
leita eyguni yvir
á Eysturoyarlandið
har bátur liggur útfyri
við gørnum«.
(»Norður eftir oyggj«) brot
Alexandur hevur sjáldsama góðar týðaragávur, og serliga hevur hann lagt seg eftir at týða og umyrkja barnasangir úr grannamálunum. Nógv av hesum tilfari er komið í »Barnablaðið«, og í 1977 gav hann part av tí út undir heitinum »Kannubjølluvísur«. Hann hevur eisini týtt gitnu bókina »Tann lítli prinsurin«, 1979, eftir Antoine de Saint-Exupéry.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83. (GG. Seinast dagført í 1983).
Eins og fimtiárini vóru tað, eru sekstiárini eisini merkt av hugsjónarliga tvídráttinum millum stórveldini.
Berlinmúrurin setir mark millum bæði Týsklondini, og Kubakreppan hóttir heimsfriðin. Niðurbundin lond í Afriku rembast við og tveita av sær hjálandaokið, blámenn í Suður-Afriku og USA krevja síni sjálvsøgdu rættindi og mannsømandi kor, men verða nívdir undir byrsumúla. Seinni setir USA sær fyri at bumba sosialistiska Norður-Vietnam aftur í steinøldina, men verður fyri svíðandi ósigri, og Sovjet ger innrás í Tjekkoslovakíið, at bjarga sosialismuni í landinum, meta teir sjálvir, at kúga fólkaræðið, meta vestanlond.
Ungfólk taka tíðina so ymisliga, summi eru medvitin og gera uppreistur, onnur dyrka vakurleikan sum blómubørn, og uppaftur onnur flýggja undan veruleikanum inn í rúsnýtslu og mistreysti.
Heima hjá okkum verður hetta tíggju ára skeiðið í stóran mun merkt av, at NATO-herstøð seinast í fimtiárunum ímóti fólksins vitan og vilja verður lumpað inn á okkum. Teir fýra sjálvstýrisflokkarnir, so ymiskir hugsjónarliga, finna saman í landsstýrissamgongu 1963-66, og fiskimarkið verður flutt út á tólv fjórðingar, heimaútróðrinum til miklan frama. Síggja vit burtur frá drúgvu skaldsøgu Jens Paula Heinesens »Tú upphavsins heimur« 1962-66, mugu vit siga, at sekstiárini, hvat ið skaldskapi í óbundnum máli viðvíkur, eru sera fátækslig; skaldsøgur koma fáar, og stuttsøgurnar eru ótættar. Á sjónleikaøkinum hendir tað gleðiliga, at útbúgvin føroyskur sjónleikari kemur heim at virka og kunnar føroyska áskoðaran við framtakshugaðar sjónleikahøvundar sum Brecht og Ionesco - men enn sum áður er langt millum føroysku upprunaleikirnar.
Hugsa vit um nýskapan í hesum tíðarskeiði, verða vit at snúgva okkum at bundna skaldskapinum. Rætt er tað, at nógv verður yrkt, ið er meinlíkt gomlum yrkingasniði, men tvær nýskapanarleiðir verða gingnar.


text:
Úr hvørjum króki hoyrist, at landi má halda meira aftur við at gera íløgur í so góðum tíðum, sum vit hava í Føroyum í dag. At Samferðslumálaráðið og Tórshavnar kommuna eru ósamd um innkomuveg er so hvat tað er. Men at flyta játtanina til eitt tunnilstoymi, sum fer at brúka stóran part av árligu játtanini til at starta arbeiðið upp og at lukka niður aftur, er púra burturvið.
Um landsstýrismaðurin veruliga heldur tørv verða á hesum tunlunum, er skilabetri at farið verður undir at fyrireika teir, so klárt er at seta arbeiðið í gongd, tá tíðirnar verða verri aftur, heldur Føroya Arbeiðsgevarafelag.
Sambært fíggjarlógaruppskotinum fyri 2018, skulu tunlar gerast til smærru bygdirnar, so sum til Tjørnuvíkar, Fámjins, Gjáar og Dals, so langt sum játtanin á 7 mió. kr. røkkur. Við hesum verður farið aftur til skipanina, sum vit høvdu í 80unum áðrenn kreppuna, har man fyri at sleppa undan at raðfesta, setti ov lítið av peningi av til hvørja verkætlan, men arbeiddi uppá ov nógvar verkætlanir í senn. Trupulleikin við hesum er, at fyri 7 mió. kr. um árið verður als eingin tunnil boraður, og endaliga úrslitið verður nógv dýrari, enn tá arbeitt verður effektivt við færri verkætlanum.
Landsverk brúkar ein eindarprís á 71.000 kr. pr. m. tunnil. Sambært hesari prísáseting røkkur játtanin á 7 mió. kr. til 98,5 m av tunli. Her skal tó takast hædd fyri at eindarprísurin er grundaður á útrokningar frá Viðareiðistunlinum, sum er tvísporaður, og sum verður gjørdur á mest effektivan hátt. Tí ber til at gera einsporaðan veg við víkiplássum, sum gerst nakað bíligari, men tó ikki til helvtina av nevnda prísi pr. metur, og so langt frá tí. Harumframt varð Viðareiðistunnilin bjóðaður út og gjørdur á effektivan hátt.
Landsverk gjørdi í 2013 eina útrokning av, hvat tunlarnir til smærru bygdirnar koma at kosta.
- Tjørnuvík – 125 mió. Kr.
- Fámjins – 114 mió. Kr.
- Gjógv – 113 mió kr.
- Dals – 230 mió kr.
Er fortreytin tann, at Tunnilsliðið, sum 7 mió. kr. eru avsettar til um árið, byrjar við at bora tunnilin til Gjáar og velur styttru leiðina, sum verður mett at kosta 113 mió. kr., kemur tað at vera koyrandi ígjøgnum til Gjáar í 2032, um byrjað verður í 2018. Síðani verður klárt at koyra ígjøgnum tunnil til Dals í 2064, til Tjørnuvíkar í 2081 og til Fámjins í ár 2097. Hetta man neyvan vera ætlanin.
Her eru sjálvandi fleiri faktorar, so sum projektering, byggipláss og útgerð (sum eisini skulu haldast við líka) og til- og avrigging á hvørjum ári, sum ikki eru tiknir við. Men tað stutta av tí langa er, at tað verður trupult at koma ígjøgnum nakað berghol fyri 7 mió. kr. um árið, umframt samlaða íløgan verður væl størri orsaka av til- og avrigging upp til fleiri ferðir pr. tunnil.
Betur varð peningurin nýttur at fyrireika verkætlanir, sum kunnu setast í verk, tá tíðirnar gerast verri. Skulu umtalaðu tunlarnir til smærru bygdirnar borast, má Løgtingið játta peningin, tað kostar at fremja, og verklagslóg samtykkjast, so sum ásett er í játtanarskipan landsins. At stovna eitt tunnilslið fyri 7 mió. kr. um árið, er at halda fólkið á smáplássunum fyri gjøldur.


text: Hvussu skulu vit liva, verður spurt upp í saman í Øskudólgi og sópingarkonu. Úti í heimi eru mong, serliga Sea Shepherd, sum ikki spyrja, men bæði vita og siga, hvussu vit skulu liva. Teirra trúðarjáttan er so langt frá okkara gerandistankum, til dømis um grindadráp, sum hugsast kann. Júst hetta kom mær til hugs, tá ein nýggjur flottur stuttfilmur herfyri varð lagdur á Vimeo um stásiliga flotan hjá Varðanum. Tekniskt eru upptøkurnar framúr við góðari útgerð, Sony FS700 við Odyssey Q, við ervamyndum úr tyrlu og góðum teknaðum grafikki. Men hvat er innihaldsliga evnið, sum verður lýst? Tá eg hyggi eftir filminum, sum er fýra og ein hálvan minutt til longdar, fái eg onga løtu fatan av, at øll henda orka verður sjósett fyri at geva nøkrum í verðini mat á borðið. Her er ikki ferilin av matgerð, borðreiðslu ella einum skugga av tanka um, at eg skal taka fiskin í munnin. Fiskivinna er í almenna rúminum blivin fremmandgjørd, og er nú eitt tekniskt fyribrigdi, sum snýr seg um kapasitet at kasta, fanga og frysta skjótast gjørligt og so nógv sum gjørligt. Eg blívi illa við og sigi sum Sea Shepherd. Gamli maðurin og havið, fiskimaðurin, fiskiskipið og romantiski báturin eru ikki til longur: Instead they are floating factories, efficiëntly scooping up, processing and packing every living thing they encounter! All the riches of the sea arrive on land sliced, boxed and labelled...Hetta er stórt hjá vinnuni, men samstundis ófrættakent hjá brúkaranum. Tí eg fái ein greiðan varhuga av, at føroysk fiskivinna hevur gloymt, hví tey taka føði úr sjónum. Tað er so ikki til mín. Og tað er ein álvarsligur spurningur, at sita eftir við, tá eg havi sæð ein flottan reklamufilm. Helst hevði avsendarin ikki ætlað at víst mær hann. Niðanfyri sæst flotti filmurin.


text:
Fólk kunnu hjálpa okkum við at rætta feilin við í “ Ð-kassanum” at seta eina striku í lítla “d” og soleiðis fáa eitt brúkiligt lítla “đ”. Takk fyri hjálpina.Tað var týskvøldið 29. september í 2015 at Málfelagið, sum eisini hevur undursama titulin móðurmálinum at frama boðaði frá, at tey løgdu fram nýteknaða Móðurmálsalfabetið í Miðlahúsinum. Málfundurin boðaði frá hesi framløgu, sum byrjaði aftanfyri Nølsijar Podl klokkan átta:
1) Dan Reinert Petersen, formaður í Málfelagnum hevur stutta kunning.Hví Málfelagið dregur atlasið inn í nýteknaða bókstavaræje, er meir enn eg kann gapa um. Hví Jógvan hjá presti hevur gingið seg á ein ST fund, er uppaftur undrunarsamari, nú vit tosa um alfabetið. Hvør er samanhangurin millum alfabetið og atlasið, kæru menn og eina kvinna?
2) Jógvan í Lon Jacobsen, fyrrverandi formaður í Málnevndini, fer at tosa um teirra tilráðing um ikki at skerja tað vanliga latínska alfabetið.
3) Eivind Weyhe, limur í minnilutanum í Málráðnum, fer at tosa um hví minnilutin í Málráðnum mælir til, at tað vanliga latínska alfabetið verður viðurkent og løggilt.
4) Síðani fer Jógvan Mørkøre, geografur, at tosa um Atlassið og okkara støðu í UNGEGN-deildini í ST. UNGEGN stendur fyri United Nations Group of Experts on Geographical Names.
5) Rolf Guttesen hugleiðir um ABC’ið og Atlassið
6) Randi Meitil, limur í minnilutanum í Málráðnum, tekur samanum.
Málfelagið sigur, at øll eru vælkomin.
Nevndin í Málfelagnum er: Dan Reinert Petersen, formaður. Randi Meitil, skrivari og Regin Eikhólm, kassameistari.
Stavast, so livst. Tað er vist.


text:
12-08-2013
NSR tænastan
NSR tænastan, sum liggur í Vági, er partur av tænastuni hjá Sernámsdeplinum og tekur lut í menningini av náms – og sálarfrøðiliga virkseminum sum heild. Í samstarvi við Sernámsdepilin virkar hon sum sjálvstøðug eind.
Sernámsdepilin er stovnur undir Mentamálaráðnum. Virksemið fatar m.a. um at skipa fyri og ráðgeva í øllum sernámfrøðiligum spurningum, at gera kanningar og veita undirvísing, venjing, viðgerð, stuðul og vegleiðing, soleiðis at børn og vaksin eftir førimuni fáa høvi at mennast á øllum økjum, og at virka fyri hollari útbúgving og eftirútbúgving til teirra, ið starvast á sernámfrøðiliga økinum. Í Sernámsdeplinum er:
- Skúlapsykologisk- og sernámsfrøðilig ráðgeving fyri alt landið
- Smábarnadeild við eygleiðing og talibólkum
- Talideild
- Sernámsdepilin skal tryggja, at lógarbundnu sernámsfrøðiligu uppgávurnar verða framdar.
Faldari um NSR


text:
Menningarlæran úti fyri ágangi
Í 2007 bleiv framlagt og viðtikið eitt uppskot til eina resolutión viðvíkjandi tí ágangi sum vísund, nærmari bestemt evolutión, er úti fyri allastaðni í Europa. Hetta vísur klárt hvat tað er sum hendur rundan um okkum og hvussu forsprákarar fyri kreationismu og intelligent design royna at sníkja teirra trúgv inn í undirvísingina í vísund.
Hon er at finna her: http://bit.ly/bbhkVd
Hesum hevur millum annað okkara lokali ID-fortalari og kreationistur, Høgni Johannesen fingið ilt í reyvina av. Eg ætli mær slett ikki at viðgera nakað hann hevur skrivað um tað, tí tað er, sum ikki einaferð, ikki vert at brúka mína tíð uppá. Men eg gevi her mítt boð uppá hvussu eg síggi hesa resolutiónina og hvat hon kann siga um Føroyar.
Intelligent design og kreationisma er tað sama, so eg kalli tað bara fyri ID undir einum frá nú av.
Uppskotið vísur á eina rúgvu av dømum, um at royndir eru gjørdar at tvinga ID inn ella menningarlæruna út úr vísundaundirvísingini. Hetta hendur í flestøllum londum í Europa, og er eisini við at vinda uppá seg í Føroyum.
Málið hjá ID er undirvísing og tey trúgvandi stríðast hart fyri at fáa teirra læru við í tað pensum sum umfatar vísund. Tó kann ID ikki pástanda at vera ein vísund.
ID er ein roynd at klæða religión út sum vísund, fyri síðani at fáa hana inn í okkara skúlar sum vísund. Hetta var fyrstu nógvu árini í stóran mun eitt Amerikanskt fyribrygdi, men nú eru hesir tankar á veg til Europa og til okkara egnu skúlar.
Hesin ágangur á menningarlæruna er við at vinda uppá seg í Føroyum eisini, so tað er uppá tíðina at fólk sum vilja okkara ungu og okkara landi tað besta, taka seg saman og gera okkurt við hetta.
Sum eg skilji tað, er standurin ringur í Føroyum. Eg veit at lærarar nógvastaðni aftra seg við at nevna menningaræruna, tí teir vita at so fáa teir nøkur av foreldrunum ella skúlaleiðsluna uppá nakkan.
Tískil er tað enn meira umráðandi at fáa eina líknandi lóg í Føroyum enn aðrastaðni. Tað kann vera at ID ikki hevur innivist í vísundaundirvísingini, men menningarlæran hevur tað so sanniliga heldur ikki. Hetta er fúl skomm og eigur at smakka illa í munninum hjá bæði skúlaleiðslum og mentamálaráðnum, sum umsitur skúlarnar og avger hvørjum børnini skulu móttaka undirvísing i.
Eg haldi at vit við fyrimuni kundi tikið undir við hesi resolutiónini hjá Europaráðnum, so at vit kunnu tryggja at undirvísingin í okkara skúlum kann halda sama støði sum í londunum rundanum okkum, og ikki blívur avskeplað av religiøsari uppíblandan.


text:
Jim Sonni Guttesen, formaður, og Pauli Poulsen, nýggjur høvuðsvenjari.
Pauli Poulsen nýggjur venjari hjá 07 Vestur
Nú er greitt at komandi kappingarár verður Pauli Poulsen venjari hjá 07 Vestur. Pauli kemur vestur eftir hálvfjórða ár á Skála og tekur yvir eftir Sigtór A. Petersen, sum røkti starvið seinasta mánaðin av kappingarárinum.
Pauli tekur á seg stóru uppgávuna at standa á odda fyri EFFO-manningini hjá 07 Vestur, sum, í ár, fekk besta úrslitið nakrantíð og endaði við 28 stigum. Tað gjørdist ikki nokk til meira enn 9. pláss, men tá bert eitt lið flutti upp úr 1. deild, sleppur 07 Vestur at halda fram í bestu mansdeildini.
Seinastu tvey árini hevur Pauli leitt Skála til góð úrslit eftir at hann stóð á odda tá skálamenn fluttu upp í EFFO-deildini í 2015. Í fjør megnaðu teir 8. pláss og, í ár, annað árið í EFFO-deildini, spældu teir seg upp á eitt flott 6. pláss, 5 stig framman fyri okkum.
Áðrenn hann gjørdist venjari á Skála var 44-ára gamli skálamaðurin eitt ár á Toftum og 3 ár hjá NSÍ, eftir fyrstu royndirnar sum høvuðsvenjari við Skála í 2003 og 4. Pauli hevur eisini royndir sum hjálparvenjari hjá Skála, NSÍ og KÍ.
Vit ynskja Pauli hjartaliga vælkomnum vestur og gleða okkum til stórar upplivingar komandi ár.


text:
Kreppumiðstøðin
Kreppumiðstøðin heldur til í Kvinnuhúsinum. Á Kreppumiðstøðini kunnu kvinnur búgva, saman við sínum børnum, í eina tíð. Kvinnurnar fáa eitt kamar fyri seg sjálvar og hava atgongd til felags køk og stovu, wc og bað. Tær gera sjálvar mat, keypa inn, reingerða og vaska klæði.
Á Kreppumiðstøðini hava kvinnurnar møguleika fyri at fáa frið og umhugsa støðu sína. Tær kunnu tosa við starvsfólkið í Kvinnuhúsinum og fáa vegleiðing. Kvinnurnar verða eggjaðar til at siga sína søgu nógvar ferðir sum hjálp til at síggja, hvat tær hava verið fyri. Starvsfólkið lurtar eftir kvinnunum uttan at taka støðu: Ein og hvør kvinna velur sjálv, hvat er best fyri hana.
Kvinnur ið gista kunnu eisini fáa viðtalu hjá sálarfrøðingi. Hettar er ókeypis.


text:
Árni Gregersen, ting.fo 19.12.2016 (17:29)
Fíggjarlógin samtykt
Orðaskiftið bleiv aftur rættuliga langt í dag um fíggjarlógina fyri 2017, men fyri lítlari løtu samtykti Løgtingið uppskotið.
Tað vil siga, at nú er lagt fast, hvussu stórar útreiðslurnar hjá almennu Føroyum verða næsta ár og samstundis eisini inntøkurnar. Eftir tí samtykta fara góðar 200 milljónir krónur at leypa av næsta ár.
Andstøðan hevði 21 broytingaruppskot, men tey fullu øll. 21-12 var atkvøðutalið gjøgnumgangandi eftir at fíggjarlógin hevur verið viðgjørd í tingsalinum í góðar 30 tímar.
Tá ið fíggjarlógin var til endaliga atkvøðugreiðslu atkvøddu 29 fyri og fýra atkvøddu blankt og sostatt ongin ímóti.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Norðoyastevnan 2015: Signhild V. Johannesen - setti stevnuna
Norðoyastevnan 2015:
Góðu norðyastevnugestir -
góðu norðoyingar
Ein gomul søga úr Kina
sigur frá nøkrum eldri kinverjum, sum skuldu ferðast við flúgvara runt um allan
knøttin. Men tá hesir gomlu vóru komnir hálva leið, komu teir ásamt um at
steðga á. Teir hildu, at teir vóru noyddir at bíða eftir sálini.
Ferðin gekk so mikið
skjótt, at hesir gomlu menninir kendu á sær, at sálin ikki megnaði at fylgja
við.
Í dag kunnu vit kanska
smílast at hesi søguni - men hvussu er vorðið hjá okkum í dag, nú alt gongur við
rúkandi ferð, og ferðin bara økist?
Tað góða vegakervið, sum
hevur so nógvar fyrimunir við sær, og sum vit dagliga gleðast um, hevur tó
eisini ein vansa. Tí tað ger, at vit ikki steðga á. Skunda vit okkum, náa vit
kanska fleiri tiltøk ymsa staðni í landinum sama dag. Av tí sama halda vit, at
vit allatíðina skulu vera á veg onkunstaðni - helst við fullari ferð.
Og ein dag sum í dag hugsi eg um, hvørjum tað er, vit renna soleiðis eftir. Flyta vit søguna um gomlu kinverjarnar inn í føroyska samfelagið í 2015 - hvussu man sálin so hava tað, um vit hugsa um manglandi friðin og um tørvin at steðga á og hvíla kropp og sinn?
Í dag er norðoyastevna -
tann fyrsta av øllum summarstevnunum. Vertsbýir og –bygdir fara ígjøgnum
summarið at spenna seg út fyri at hava nógv gott á skrá. Men geva vit okkum
eisini tíð at støkka inn á gólvið og heilsa hvørjum øðrum við einum drekkamunni
og einum góðum práti?
Eg ivist onkuntíð í, um
tað man vera ein farin tíð - tá vit góvu okkum tíð til hvønn annan og bara at
vera. Hvat vit skuldu verða, var ikki so týdningarmikið, men tað bara at vera;
tú og eg, tit og vit - tað varð virðsimett.
Kanska eiga vit ikki
altíð at tráa eftir tí fullkomna og eftir teimum góðu, sjónligu úrslitinum. Tað
er jú í grundini gott ikki at vera komin á mál, tí málið er endin.
Náa vit fullkomna
málinum, tá gevast vit at liva. Í okkara rokmikla gerandisdegi, her góð úrslit
og tað at náa sínum máli verður virðismett, mugu vit eisini minnast til, at
vegurin til málið í grundini hevur nógv størri gleði við sær enn málið sjálvt.
Og tá alt kemur til alt, er vegurin til málið eisini sjálvt lívið.
Góðu áhoyrarar
Nú á norðyastevnu
hátíðarhalda vit, at summarið er komið, og at tað er ljós og lív, hvar vit enn
hyggja.
Eitt av okkara mongu
skaldum, Bernhard Brim, sum í ár hevði fylt 100 ár, og hvørs føðingardag
býráðið ætlar at hátíðarhalda í heyst, syngur ein so vakran hásong til
Klaksvík.
Í sanginum “Tað er vakurt
í Klaksvík” steðgar skaldið á og gevur sær far um smálutirnar, sum gera
føroyska summarið so deiligt og Klaksvík so vakra.
Bernhard Brim gevur sær
stundir at ansa eftir og fegnast um alt tað, vit hava at gleðast um. Men skulu
vit gera tað sama, krevur tað, at vit eisini seta ferðina niður og fáa sálina
við.
Skaldið tekur millum
annað soleiðis til:
Tað er vakurt í Klaksvík
á sumri, tá ið sólin hon kyssir hvørt stráð, og ei skýkloddi hómast á himli, og
ei fleyr sæst á speglblonku vág. Tá hvør smáblóma tárar av gleði, og hvør
títlingur syngur við gleim, og av hjarta lovprísar tí degi, tá hann valdi sær
Klaksvík til heim. Ja, eg elski teg Klaksvík á kvøldi, tá ið roðin um Nestindar
fer, og hvørt fjall eins og reyðargull skínur, ert tú paradís mitt her í verð.
Við ársins fyrstu
summarstevnu heilsa vit, eins og skaldið, summarinum vælkomnum. Eftir ein
myrkan, illfýsnan vetur er gott at hoyra fuglasong og áartutl, síggja bláan
himmal og lukta fríska gróðurin. Men skulu vit kunna gleðast um summarið,
krevur tað, at vit taka okkum stundir at varnast tí og sansa tí.
Tí tað er veruliga
hugaligt, nú fyrsta summarstevnan verður sett, og unglingar leita sær higar til
leik. Nú byrjar tjóðarítrótt okkara – kappróðurin, og í Klaksvík hava vit góð
úrslit og góða siðvenju á hesum øki. Enn meira spennandi verður at fylgja við,
nú vit hava fingið nýggjan Klaksvíking at rógva í.
Men norðoyastevnan hevur
so mikið annað at bjóða – útileik í Kirkjubrekkuni, listaframsýning í
Spaniastovu, í Gamla Seglhúsinum, í Býráðshøllini – og Norðoya Listafelag hevur
serframsýning, nú tey hátíðarhalda sín 30 ára føðingardag og hava sett upp
norðoyðastevnuframsýning nr. 30
Sjálvandi eru eisini
tivoli, hoppiborgir og alt, sum hartil hoyrir. Skemt, konsertir, dansur og
fótbóltur. Matstovurnar fáa seg eisini royndar, og heima er gestablídni í
hásæti.
Kirkjan og samkomurnar
hava sítt sjálvsagda pláss í skránni, tí tað hevur altíð verið lutur okkara, at
andaligi og verðsligi parturin av tilveruni fylgjast at.
Tað er við hesi skrá
okkara ynski, at ungur sum gamal, lágur sum høgur, verðsligur sum andaligur,
skal kenna seg heima í norðoyastevnuni.
Vit ynskja, at vit øll
fara at hittast, heilsast og smílast til hvønn annan við virðing fyri tí
menniskja, vit nú einaferð eru, fylt við tí, sum lívið hevur lært og givið
okkum. At vit geva okkum stundir at varnast hvønn annan og fella í prát - og at
vit hava sálina við.
Menniskjan er ikki skapt
til einsemi. Tí lívgast vit saman við øðrum. Tí kenna vit hitan av samanhaldi,
tá vit hava høvi at deila upplivingar, gleðir og sorgir við onnur.
Enn einaferð vælkomnir
til Klaksvíkar allir gestir. Eg vóni, at tit á hesi norðoyastevnuni geva tykkum
stundir at njóta gestablídni, sum enn er stórt í 2015 - og at vit norðoyingar
gera tað sama, tá summarstevnurnar verða hildnar aðrastaðni í landinum.
Lat summarið í 2015 vera
merkt av, at vit við jøvnum millumbilum stíga út úr ferðmikla gerandisdegnum,
varnast hvønn annan og fáa sálina við.
At enda vil eg takka
fyriskiparunum við NFÍ á odda og tykkum øllum, sum lýddu
á.
Við hesum orðum er
norðoyastevnan 2015 sett.
Góða norðoyastevnu – gott
summar.
Signhild V. Johannesen


text:
Broytingar eru gjørdar í námsætlanunum í sambandi við próvtøkurnar í føroyskum, donskum og enskum í fólkaskúlanum.
Í sambandi við munnligu próvtøkurnar í føroyskum og donskum er gjørdur ein nýggjur próvtøkuháttur, so at skilja, at nú kann skúlin velja, um flokkur skal upp til munnliga próvtøku sambært próvtøkuhátti A ella próvtøkuhátti B. Sami møguleiki er eisini galdandi í enskum.
Eisini er nú ásett í námsætlanini, hvussu nógvar normalsíður skulu verða grundarlag undir teimum próvtøkuspurningum, ið settir verða til tær munnligu próvtøkurnar í nevndu lærugreinum í 9. og 10. flokki.
Somuleiðis eru gjørdar vegleiðingar til próvtøkuhátt B – synopsupróvtøkuháttin – í føroyskum, donskum og enskum.
Námsætlanir og vegleiðingar til próvtøkuhátt B eru á heimasíðuni www.namsaetlanir.net
Broytingar eru gjørdar í námsætlanunum í sambandi við próvtøkurnar í føroyskum, donskum og enskum í fólkaskúlanum.


text:
Orð: Ada Ruth Habershon
Lag: Charles Hutchinson Gabriel
Týtt: Victor Danielsen
1. Eigur tú ei vinir kendar,
har sum deyði, synd ei ná?
Tá ið ferðina tú endar,
finnur tú teir aftur tá?
Niðurlag: Verður talið fult hin dagin
uppi har, uppi har?
Stendur tilgjørt har og bíðar
bústað tær, bústað tær?
2. Mangan, tá sum barn tú spældi,
mintu tey teg Jesus á,
um hans kærleika tær taldu;
nú tey har hans ásjón sjá.
3. Tá um Jesus var hin songur,
sum tín barnarødd sang fró;
syngur tú hin songin longur,
ella heimsins tóma ljóð?
4. Áh, hvør var hin friður søtur,
tá tit sótu saman har!
Men tú minnist tungar løtur,
tá tey skiltust her frá tær.
5. Tagnaður er teirra songur,
ein dag fóru tey avstað;
her er talið fult ei longur –
verður fult tað har ein dag?


text:
Orð: Joël Blomqvist
Lag: Philip P. Bliss
Týtt: Victor Danielsen
1. Tað er eitt fast orð: Hann er vár friður;
ei til at døma kom hann her niður,
men til at frelsa, leita upp tann,
sum hjálp ei í sær sjálvum fann.
Hoyrið hvør, áh, stríðið er vunnið,
hoyrið hvør, áh, blóðið er runnið,
ei fyri meg bert, nei, fyri teg,
blóðið er runnið fyri teg!
2. Tað er eitt fast orð: Kristus er deyður,
frið hevur gjørt hans blóðstreymur reyður;
ljóði um hav, um oyggjar og fjøll:
Kristus er deyður fyri øll!
Hoyr, hvør sál, áh, Kristus, hann bløddi,
hoyr, hvør sál, áh, stríðið hann møddi,
ei fyri meg bert, nei, fyri teg,
bløddi og stríddi fyri teg!
3. Áh, hvørt eitt undur var tað, her hendi:
Gud sjálvur Son sín til okkum sendi!
Tað er eitt fast orð, alt álit vert:
Frið fær ein sál í honum bert.
Eina hann, áh, syndari, hoyr tað,
eina hann, áh, syndari, trúgv tí!
Hvíl teg á klettinum sum tú er,
kletturin Kristus trygt teg ber!


text:
Spurningur:
Hey tu/tit 😀 Allarfyrst vil eg gjarna takka tykkum so inniliga fyri eina heilt ótrúliga góða heimasíðu ´besta síðan eg nakrantíð havi sæð :D! Men nú til mín spurning : eg havi skriva fyrr inná á : TÚ &Eg-brævkassan. & tað var um forskellig seriøs problemir ´& tá søgdu tit at eg var vælkomin at ringja inn til ein ráðgevara ´men tað tori eg ikki. Eg eri bangin fyri hvat hann fer at siga ´kunnu tit fortelja mær eitt sindur um, hvat hann snakkar við meg um? Um tað er ein maður ella ein kvinna. Bara siga mær eitt sindur um tað, tá ið man ringir inn til ráðgevaran? Hopi at tit svara skjótt aftur 😀
Svar:
Góða ‘forvitna’. Takk fyri brævið. Vit eru glað fyri, at tær dámar heimasíðuna hjá okkum. Vónandi hevur tú kunnað brúkt svarini tú fekk, tá tú skrivaði inn. Tá vit biðja teg ringja inn til ráðgevingina, kann tað vera tí at vit hava mett, at tú kanska fær meira burturúr við at TOSA við ein ráðgeva. Um tú tosar í telefon við ein ráðgeva, kann tann ráðgevin nemliga spyrja ymiskt um tína støðu. Og meira vit vita um tína støðu, betri fáa vit hjálpt tær. Tí kann tað vera lættari hjá okkum at hjálpa tær, um tú ringir inn ístaðin. Eg haldi ikki tú skalt verða so bangin fyri at ringja. Tann ráðgevin tú fært í hornið, veit ikki hvør tú ert, og kann ikki finna út av tí, uttan so at tú sigur tað sjálv. Men tað nýtist tær ikki. Vit eru bæði kvinnur og menn, ið starvast á ráðgevingini, og vit hava øll eina útbúgving, ið ger at vit kunnu ráðgeva børnum og ungum. Vit arbeiða eisini á TÚ & EG ráðgevingini, tí vit hava áhuga fyri børnum og ungum, og tí vit halda at nógv tykkara hava brúk fyri at tosa við onkran vaksnan um ymisk viðurskifti, sum kanska eru ring at tosa við foreldrini um. Tað er ymiskt hvussu ein samrøða fer fram. Fyrst og fremst er ráðgevin har fyri at lurta eftir tær, og fyri at geva tær møguleika til at fortelja um tína støðu. Men tú kanst vænta, at ráðgevin spyr teg nakrar spurningar, fyri at fáa greiðu á, hvat tað er tú hevur brúk fyri hjálp til. Tú fortelur akkurát so nógv, sum tú hevur hug til. Ráðgevin roynir sjálvandi at svara tínum spurningum, um tú hevur nakrar. Hann kemur kanska eisini við onkrum uppskoti til hvat tú kanst gera. Men tað er ikki altíð at ráðgevin hevur loysnina uppá tín trupulleika. Samrøðan skuldi helst enda við, at ráðgevin saman við tær hevur funnið fram til, hvat tú kanst gera víðari, fyri at loysa trupulleikan hjá tær. Menn vit royna altíð at hjálpa tær víðari úr tíni støðu. Og vit hava góða tíð at lurta! Um tú ikki hevur hug at tosa við tann tú fær í hornið, kanst tú takka fyri og leggja á. Um tú ikki hevur hug at svara spurningum ið verða settir, kanst tú eisini siga tað. Ráðgevin kann so spyrja okkurt annað.
Vinarlig heilsan TÚ & EG ráðgevingin


text:
Bólkafinala: Ingolvur E. Olsen: Sera spentur til dystin í dag
ítróttur27-06-2017 - 16:22 - Jóanis Albert Nielsen
Ingolvur Eyðunsson Olsen, ÍF, er við A-landsliðnum í flogbólti á fyrsta sinni, og leikti sín fyrsta A-landsliðsdyst sunnudagin ímóti Grønlandi.
Ingolvur sigur, “eg fekk nógva spælitíð í fyrsta dystinum móti Grønlandi, sum sostatt gjørdist mín fyrsti landsdystur fyri Føroyska A-landsliðið”.
Skoytast kann uppí, at hann kom sera væl frá dystinum. Í dystinum ímóti Guernsey koma hann inn í triðja setti og Føroyar vunnu báðar hesar dystirnar 3-0.
Um bólkafinaluna í dag ímóti Álandi í dag sigur Ingolvur: “Eg eri sera spentur til dystin í dag, spæla vit okkara spæl, so vinna vit. Vit hava eisini ein breiðari hóp enn Áland”.
Landsliðsvenjarin Bárður B. Mikkelsen sá á fyrsta sinni Ingolvur spæla við U-20 landsliðnum, sum var á Kypros í fjørð, og beit tá merki í unga leikaran, sum hevur ment seg sera nógv síðani tá.
Ingolvur er bert 18 ára gamal, er 193 cm høgur, og leikar við ÍF sum miðleikari og er vinstrahandaður.
Viðmerkjast kann eisini, at Ingolvur Eyðunsson Olsen var kosin ársins stjørnuskot í 2017 saman við Jón W. Simonsen, SÍ.
Dysturin móti Álandi verður stroymdur beinleiðis kl. 16,30 her:
https://www.facebook.com/Flogb%C3%B3ltssamband-F%C3%B8roya-799547606794840/


text:
Eitt áhugavert kríggj er brostið á millum oljuveitarar og veitarar av el-tøkni. Kríggið snýr seg um pengar, um marknaðin fyri húsaupphiting og flutning, nú SEV og samgongan hava sett sum mál, at øll elorka á landi í ár 2030 skal vera grøn. Spurningurin er, hvussu hædd verður tikin fyri umhvørvinum, nú heimurin er raktur av veðurlagsbroytingum, og lond skulu tillaga seg stórar broytingar.
Ein grøn kós er kærkomin, eingin ivi um tað. Tó er avgerandi, hvør tað er, sum setir kósina, og stendur handan politisku leiktjøldini. Um talan er um áhugamál, sum einki hava við umhvørvi og náttúru at gera, so er lætt at vikið verður frá grønu kósini. Veðurlagspolitikkurin skal byggja á verulig atlit til umhvørvið, og landsstýriskvinnan í heilsumálum ikki skal fyrigykla føroyingum, at umhvørvið eittans snýr seg um grønan streym.
Í lesarabrævi og á Orkustevnuni, sum var í Norðurlandahúsinum fyrr í vikuni, skírir stjórin á Magn Umhvørvisstovuna fyri at gera partískar metingar av ávísari tøkni, og kalla hana grøna. Stjórin á Magn hevur rætt í síni framseting um, at el-bilar ikki eru grønari enn verandi bilar. Enn er nakað eftir á mál áðrenn streymframleiðslan í Føroyum kann kallast grøn. Men sjálvt um allir bilar í Føroyum koyrdu við grønari elorku, er stóri innflutningurin av bilum prógv um, at Føroyar hava eina stóra útistandandi CO2 skuld.
Tá ið mett verður um dálking frá bilum, er ikki nóg mikið einans at taka støði í brúksskeiðnum. Heldur skal vera hugsað í einum samanhangi, og ein máti at gera hetta uppá, er at hyggja eftir allari lívsringrásini hjá bilinum, umframt øllum kervinum kring bilin, so sum vegagerð og farmaflutningi. Tað snýr seg ikki bert um eitt umskifti frá olju til el. Tað er als ikki nóg mikið. Tí er tað óheppið, um kjakið um veðurlagsbroytingar verður avmarkað til at snúgva seg um, hvat slag av bili fólk skulu brúka. Hetta hevur ongan týdning, tí tað, sum hevur týdning, er, at samfelagið verður tillagað eftir nógv færri bilum samlað sæð. Hetta merkir sjálvsagt broytingar í lívshátti, tí í Føroyum er tað vorðið so, at bilasølan í fleiri ár á rað hevur sett nýtt met.
Hóast nýtslan í okkara parti av heiminum er stór, síggja vit framvegis, at almennir stovnar, so sum Umhvørvisstovan, gera forsagnir um vøkstur í orkunýtslu. Almennir og kommunalir myndugleikar prædika um vøkstur í bruttotjóðarúrtøku, sum um, at hetta var nakað, ið gjørdi lív okkara betri. Men vøkstur er ikki nakað mát fyri nøkur av teimum týdningarmiklastu av lívsins viðurskiftum, so sum góða heilsu ella lukku. Heldur enn at stremba eftir stórari orkunýtslu, noyðast vit at ásanna, at tað er annað, sum skal fáa hægri raðfesting.
Sum samfelag standa Føroyar á einum vegamóti. Grøni andin, sum ger um seg í fólkinum, ber boð um, at jagstranin hjá vesturheiminum eftir vøkstri er komin at enda. Kappingin um Arktis er kanska eitt seinasta vónleysa sprell frá einum farnum dreymi um ræði yvir náttúrutilfeingi, sum annars er felags ogn.
Náttúrutilfeingi er virðismikið. Tí vilja summi hava ræði á hesum tilfeingi. Nú tá ið oljuídnaðurin í umhvørvishøpi er vorðin skálkurin, standa onnur klár at bjóða seg fram. Men um vit einans skifta oljuna út við streym, og als ikki minka um nýtsluna, megna vit ikki at halda røttu kósina. Føroyingar vita, hvat tað merkir at liva av náttúruni og at býta tilfeingið rættvíst, so hjá okkum átti tað ikki at verið torført at skipað okkum við náttúruni í miðdepli.


text:
Síðan ár 2000, men serliga síðan 2015, er talið av sokallaðum hatursbólkum vaksið sera nógv í USA. Sambært felagsskapinum, Southern Poverty Law Center er talið frá 2015 er farið frá umleið 34 bólkum av hatursbólkum og ekstremistum til umleið 100. Tað vil siga at talið er trífaldað. Hetta upplýsir DR.
Sambært Jørn Brøndal, lektara við Syddansk Univeristet og Amerikanskari frøði, er orsøkin til hesar hatursbólkarnar ein ótti fyri, at islam tekur yvir í USA og at siðbundin amerikansk virðir og demokratiskir stovnar eru undir hóttan.
Tann størsti av hesum hatursbólkunum er ein, ið eitur ACT for America. Hatursbólkarnir hava ofta røtur í kristnum, evangeliskum og konservativum bakgrundum, og tær flestu eru at finna í suður-eystur partinum av USA. So sum statunum Tennessee, Georgia og Florida.
Jørn Brøndal og Niels Bjerre Poulsen, lektari í amerikanskum samfelagsviðurskiftum við Syddansk Universitet, siga báðir, at orsøkinar til vaksandi talið av hatursbólkum síðan ár 2000 eru tvær. Onnur er, at síðan internetið veruliga bleiv breitt út gjørdist tað lættari hjá høgraekstremistiskum sjónarmiðum at fáa eina rødd. Hin er at amerikanski forsetin, Donald Trump, seinasta árið hevur verið ein valdmikil rødd á amerikanska pallinum, ið hevur, á mangan hátt blást upp undir meiri ræðslu og ótta fyri muslimum og islam. Her verður millum annað sipað til at Trump innførdi eitt innferðarbann fyri muslimar úr fleiri úr londum.
Tónleikurin fyllir meira enn nakrantíð
Edmund Jacobsen er farin um tey fimmti, men ongantíð hevur tónleikurin fylt meira hjá honum enn júst nú


text:
Tryggingareftirlitið hevur góðkent fakfeløgini sum ognarar av Føroya Lívstrygging
Tryggingareftirlitið hevur sent skriv til okkum um at fakfeløgini eru góðkend sum ognarar av Føroya Lívstrygging.
Eitt langt arbeiði er nú endiliga komi a mál. Eitt arbeiði í byrjaði fyri yvir 4 árum síðan.
Endaligi yvirtøkudagurin er settur til at verða 1 septembur 2016.
Hettar eru stór tíðindi fyri okkum og føroysku fakfelagsrørsluna. Hettar er ein søguligur varði ið kemur at standa sum ein sólskinssøga fyri fakfeløgini ið tøku stig til at gera hettar møguligt.
At fakfeløgini koma at standa sum ognarar av Føroya Lívstrygging, kemur at koma øllum teimum ið hava eftirlønar uppsparing í Føroya Lívstrygging tilgóðar. Ikki bara fakfelagslimunum, men øllum í hava uppsparing í Føroya Lívstrygging.
Eg vil ynskja okkum øllum tillukku við hesari fráboðan.


text:
EDU-ARCTIC er ES-fíggjað verkætlan, sum miðar eftir at brúka gransking í arktis sum amboð til at styrkja undirvísing í náttúruvísindum í Evropa. Verkætlanin eggjar næmingum í 13 – 20 ára aldri at leita sær útbúgving innan náttúruvísindi, tøkni, verkfrøði og støddfrøði (STEM).
EDU-ARCTIC verkætlanin nýtir fjøltáttaði amboð til at menna kveikjandi undirvísing í STEM-fakunum:
- Arktisk vísindafólk bjóða netfrálæru
- Skúlar luttaka í náttúrukanningum
- Læraraskeið og verkstovur
- Polarpedia-portalur á netinum
- Møguleiki hjá næmingum og lærarum at vinna eina ferð til arktiska granskingarstøð
Høvuðsendamál
Fremsta málið við EDU-ARCTIC er at røkka ungum í framhaldsdeildum og miðnámsskúlum og styrkja áhuga teirra til náttúruvísindi, tøkni, verkfrøði og støddfrøði (STEM-fak) við at bjóða nýskapandi og hugtakandi undirvísing, sum verður atkomilig fyri skúlar um alt Evropa.
Verkætlanin byggir brýr millum vísindalig umhvørvi og skúlar, við at luttakandi skúlar fáa beinleiðis samband við vísindafólk á arktiskum støðum og vísindastovnum um alt Evropa. Næmingar, sum luttaka í verkætlanini, hava einastandandi møguleika til at fáa innlit í vísindaligar yrkismøguleikar og læra um ymisk vísindalig fakøki, meðan teir læra at byggja á vísindaligt háttalag og menna grundleggjandi førleikar at loysa fakligar avbjóðingar.
Verkætlanin
- Gevur næmingum innlit í leiklutin hjá vísindaligari gransking og vísindaligum málburði í heiminum í dag
- Økir vitan hjá næmingum um náttúru, landafrøði, náttúrutilfeingi, søgu, mentan og politikk
- Økir tilvitan um umhvørvisviðurskifti og veðurlagsbroytingar
- Eggjar ungum at velja sær yrkisleið innan STEMfakøkini
- Økir talið av kvinnum, sum velja sær náttúruvísindaliga yrkisleið við at vera tilvitandi um arbeiðshættir og málburð í mun til javnstøðuviðurskifti í undirvísingartilfarinum
- Leggur fram nýskapandi teldutøk undirvísingaramboð á portali, sum verður tøkur í minst 10 evropeiskum londum
- Styrkir førleika hjá lærarum
Niðanfyri síggjast tey 5 amboðini, ið eru ókeypis at brúka:
Á heimasíðuni: www.edu-arctic.eu kanst tú melda til bæði kapping og “online lessons”.
Lærarar kunnu tekna seg til her: http://edu-arctic.eu/program/teachers/register
Netfrálæru (fyrilestrar) finnur tú her: http://edu-arctic.eu/program/lessons
Finn ein fyrilsetur tit vilja luttaka á og vel síðani (enroll).
Fylg Edu-Arctic á socialu miðlunum:


text:
Fyrst fari eg at ynskja MBF hjartaliga tillukku vid 35 ára føðingardegnum.
Takk fyri tykkara arbeiði at varpa ljós á og betra um umstøðurnar á brekøkinum.
Nervalagssjúkan sclerosa er ein av mongu litunum á ráðstevnuni "Lívið hevur litir", og eg havi fingið tann heiður at greiða frá míni søgu.
Tað er tó rættuliga fremmant hjá mær at tosa um meg sjálva og mína sjúkusøgu. Til fyri stuttum havi eg ikki kennt meg sjúka, so tá var onki serligt at tosa um. Men nú síðstu tíðina er støðan tíverri broytt. Eitt nú er gongulagið blivið so mikið vánaligt, at fólk eru farin at undrast og spyrja.
Tað, at eg havi fingið sclerosu, hevur í stóran mun skert og broytt mínar møguleikar at liva tað lív, sum eg hevði og dámdi. Men tíbetur ber tað allíkavæl væl til, framhaldandi at hava eitt gott og aktivt lív.
Eg skal nú stutt greiða frá, hvør eg eri, nær eg bleiv sjúk, og hvussu hetta ávirkar lívið og gerandisdagin.
Bakgrund
Eg eiti Kristianna Sjóvará, eri 46 ár og fødd og uppvaksin her í Tórshavn.
Eg tók studentsútbúgving herheima, men var eisini eitt ár í High School í USA.
Síðani las eg cand.phil. og cand.mag. á Aalborg universiteti í enskum og altjoða og evropiskum viðurskiftum og við sálarfrøði sum síðufak. Av 6 ára lesnaðinum var eitt hálvár lisið á universitetinum í West Virginia í USA, og eitt hálvár var starvslæra á Fiskasøluni.
Arbeiði
Og eg havi havt góð og spennandi størv. Fyrst sum lærari á Studentaskúlanum í Hoydølum og á Handilsskúlanum á Kambsdali. Síðani sum fulltrúi í Mentamálaráðnum og sum deildarstjóri á Løgmansskrivstovuni í Tinganesi.
Tey síðstu árini havi eg aftur verið í Mentamálaráðnum, har eg m.a. havi havt ábyrgd av ES granskingarøkinum og Norðurlendskum netverkum innan útbúgving og gransking, umframt ymiskum samskipandi uppgávum og HR.
Uppgávurnar hava verið fjølbroyttar og áhugaverdar og hava eisini havt við sær nógv samskifti og nógv fundar- og ferðavirksemi bæði heima, í Bruxelles og norðurlondum. Arbeiðið hevur verið ein stórur partur av mínum lívi, sum eg havi verið glað fyri.
Eg eri framvegis fulltrúi í Mentamálaráðnum, men nú við niðursettari tíð og færri og tilpassaðum uppgávum.
Eg fegnist um, at tað ber til, og vil takka bæði arbeiðsevara og starvsfeløgum. Men samstundis hevur hetta, at fara niður í tíð og siga frá mær spennandi arbeiðsuppgávur, verið ein stór persónlig avbjóðing – og kennist eisini sum eitt niðurlag.
Sclerosa
Eg fekk staðfest sclerosu í 2007. Tá var eg 38 ár. Men tá eg hugsi aftur, so hevði eg fyrstu symptomini sum gott 20 ára gomul.
Eg og tvær vinkonur vóru júst komnar heim frá einum 4 mánaðar longum fjakkingartúri í Asia, har vit m.a. høvdu verið ein fleiri dagar langan gongutúr niðan í Himmalaiafjøllini í Nepal. Tá var sjálvandi ongin trupulleiki at ganga nógv og langt, og liggur hesin túrur nú í stóru rúgvuni við góðum minnum.
Men væl heimafturkomin til Føroyar minnist eg, at tað eina beinið svav alt sum tað var í fleiri vikur. Eg hevði onga pínu, og kundi saktans ganga og brúka beinið vanligt, men kanska var eg eitt sindur miera klossut.
Tað kennist nakað líknandi sum, tá man er doyvdur hjá tannlæknanum – man kann saktans tosa og eta, men man kemur lættliga at bíta skeivt.
Tað føldist nokkso løgið, men eg var ung og væl fyri, so eg gjørdi onki við tað - eg hevði heldur ongantíð hoyrt um nakran, sum fór til lækna við sovandi húð.
Næstu ferðirnar eg kendi hesa sovingina, var eg lesandi í Aalborg. Tað plagdi at ganga yvir av sær sjálvum aftaná nakrar vikur, so eg gjørdi onki við at kanna tað nærri.
Føroyar
Maður mín og eg møttust í Aalborg, men vóru flutt heimaftur áðrenn elsta dóttirin var fødd. Millum elstu og næst elstu dóttrina, tá eg var eini 28 ára gomul, fór eg so til kommunulækna at kanna enn eitt álop av soving. Hon sendi meg til neurolog, eg fekk eina tíð til røntgen. Men eg gav avboð til røntguna, tí eg var tá við barn, og sovingin hvarv aftur.
Aftaná eg fekk tvíburarnar við 3. graviditeti, fekk eg tó aftur nakrar ferðir hesa løgnu sovingina, har húðin svav og var følilsisleys. Tá tvíburarnir, ein genta og ein drongur, vóru eini 4-5 ár, fór eg so aftur til kommunulæknan, og hon sendi meg aftur til neurolog. Eg var send til ymiskar neurologiskar kanningar og skanningar, og sclerosan bleiv staðfest.
Eg hevði als ongan kunnleika til hesa løgnu sjúku, og tað kendist bæði óveruligt og óviðkomandi. Men eg byrjaði so medisinska viðgerð, sum skuldi seinka um sjúkugongdina.
Um júst somu tíð byrjaði eg í nýggjum starvi sum deildarstjóri í Løgmansskrivstovuni í Tinganesi. Eg hevði hvørki hug ella tíð til at vera sjúk, og eg føldi meg yvirhøvur ikki sjúkan.
So eg helt fram við mínum aktiva dagligdegi, har eg stórtreivst – eg hevði spennandi og mennandi arbeiði, góðan mann og 4 deilig børn, og alt var frálíkt.
Eg hevði faktisk gjørt tað sama umaftur, um eg skuldi valt.
Blóðtøpp
Fyri 6 árum síðani, tað var 1. jóladag í 2009, fekk eg brádliga eisini ein blóðtøpp í heilan, sum lammaði og ávirkaði alla mína høgru síðu og taluna. Neurologurin sigur, at hetta onki hevur við sclerosuna at gera, men bara var eitt óheldugt samanfall. Men í óhappinum var eg so heppin at sita í bilinum, og maðurin koyrdi meg beint á skaðastovuna, har eg var skjótt og væl móttikin.
Eg kom skjótt fyri meg, hóast høgra hond, fótur og tala ongantíð kom heilt uppá pláss.
Nú
Men nú er sclerosan farin at gera meira um seg, og tá mín høgra síða frammanundan er veik av blóðproppinum, rakar sclerosan eyka nógv høgru megin.
Serliga høgra hond er veik og hevur lyndi til at krøkja seg. Eg eri høgrahandað, so handskriftin er veik og vánalig, og eg skrivi nærum bara við teldu.
At gera mat er í dag munandi meira tíðarkrevjandi, serliga krevur tað fokusering og tíð at skera frukt, grønmeti o.a.
Mær hevur altíð dámað væl alt hondarbeiði so sum at binda, brodera og seyma. Men tað ber eisini illa til í dag, tí fínmotorikkurin er so vánaligur.
Av hesi orsøk havi eg lyndi til at lata vinstru hond taka meira yvir. Men tað ger bara, at høgra hond verður enn veikari.
Sum ein ergoterapeutor segði við meg: "Use it or lose it". So eg royni mest møguligt at inndraga høgru hond í dagligu aktivitetirnar, hóast hondin ofta aktar illa.
Kroppurin følist yvirhøvur tyngri, og følilsini t.d. undir iljunum eru vánalig. Tí havi eg ringa balansu og detti lætt.
Eg skal nýta nógvu orku bæði fysiskt og mentalt at vera aktiv og t.d. at ganga – mentalt, tí at eg alla tíðina skal hugsa um tað at ganga, at flyta beinið og at lyfta fótin. Av tí sama møðast bæði kroppur og heili.
Tað hevur týdning at halda seg fysiskt í form. Men tá hetta bæði krevur fysiska og mentala orku, er tað líka neyðugt við hvíld og góðum svøvni. Og sjálvandi sunnum kosti og heilsugóðum lívsvanum generelt.
Tað kann vera trupult at finna fram til røttu venjingina, tá man hevur skerdan flytiførleika, Hjá mær riggar best við einum skipaðum dagligdegi, har eg hvørja viku svimji nakrar ferðir, geri ávíst venjingrprogram heima, gangi til fysioterapi og yoga.
Tað, at eg eri før fyri at ganga og flyta meg runt av egnari megi, hevur havt stóran týdning fyri meg. So tá eg fekk staðfest sclerosuna, byrjaðu maðurin og eg at ganga 1 tíma hvørt kvøld. Vit ganga framvegis túr hvørt kvøld, men teinurin verður alsamt styttri og tempo’ið lægri.
Raðfesting
Eg flyti meg ikki líka lættliga longur, so tí má eg eisini raðfesta millum dagligu aktivitetirnar.
Innkeyp til húsarhaldið er t.d. nakað, sum er tungt og trupult, og er ein av fleiri aktivitetum, sum maðurin nógv skjótari og betur enn eg orðnar. So tað sleppi eg so deiliga lætt frá :)
Nei, persónliga er tað eitt ordiliga keðuligt afturstig, ikki sjálv at kunna orðna tað, sum eg plagdi. Men man lærir at innrætta seg mest praktiskt, so tingini fungera bæði fyri meg og alla familjuna.
Sum familja dámar okkum væl at ferðast. Og maðurin og eg hava altíð, eisini heilt frá byrjan, meðan vit vóru lesandi og júst flutt heim, raðfest í minsta lagi ein túr uttanlands um árið. Fyrr og við smáum børnum var talan um bíligar ferðir uttanfyri háárstíð, men altíð við nógvum upplivingum og góðum minnum.
Hetta at raðfesta minst eina árliga familjuferð uttanlands er framvegis óbroytt. Í dag krevur tað bara neyvari umhugsan og planlegging enn fyrr.
Vit hava t.d. júst verið í Danmark í konfirmatión øll 6, og tá fekk eg leigað mær ein lítlan el scootara, sum lættliga kundi leggjast saman, so hann passaði í bilin. Tað var faktisk eitt gott upplivilsi, tí á henda hátt kundi eg vera við til túrar og nógvar tímar í shoppingcentrum uttan stórvegis trupulleikar.
Eg eri glað fyri enn at kunna hava ein samansettan dagligdag við familju, arbeiði og eini venjingarætlan morgun og kvøld.
Eg og vit øll skula venja okkum við, at ting generelt taka longri tíð, og aktivitetir skulu planleggjast fyri at alt skal hanga saman.
...
At fara niður í tíð og bert hava avmarkaðar arbeiðsuppgávur, er framvegis ein avbjóðing, sum eg framhaldandi royni at finna útav. Eg eri von við og dámi at arbeiða nógv og breitt.
Arbeiðið hevur enn stóran týdning fyri meg – bæði mentalt, sosialt og nú eisini fysiskt :) Tá kann eg nýta høvdið, og samstundis hvíla kroppin, alt meðan eg eri partur av einum sosialum felagsskapi saman við fittum og dugnaligum starvsfeløgum í Mentamálaráðnum.
Men bæði til arbeiðis og heima skal eg nú venja meg við ikki at hava ein líka stóran leiklut sum fyrr. Persónliga er tað faktisk nokkso trupult, hóast bæði familja og arbeiðgsgevari hava verið stak positiv at finna loysnir saman við mær. Og tað eri eg takksom fyri.
Sum persónur elski eg at vera í gongd, at vera við, har sum tað hendir, og at hava nógvar boltar i luftini í senn. Eg dámi væl at menna meg og taka ábyrgd. Og eg elski at ferðast, at uppliva nýtt og koma út í heim.
Ja, sclerosan hevur broytt mítt lív og gerandisdag munandi, og eg noyðist allatíðina at gera prioriteringar. Og onkuntíð finna nýggjar hættir at skipa lívið. Men eg havi tað gott, og eri framvegis sami persónur, sum áðrenn sjúkuna.
Hvussu framtíðin verður, veit ongin. Men lívið er ein fantastisk gáva, og hóast ávísar avbjóðingar, sum kunna vera frustrerandi, kenni eg meg bæði glaða, nøgda og sera vælsignaða.
Takk fyri.


text:
Kaj Leo setur fokus á viðgerð til børn og ung við sálarsjúku
Dan Klein --- 09.11.2017 - 08:02
Kaj Leo Holm Johannesen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur nú fingið svar frá Sirið Stenberg, landsstýriskvinnu í heilsumálum um viðgerð til børn og ung við sálarsjúku
Í svarinum, dagfest 6. november 2017, frá Sirið Stenberg stendur:
1. Er sjúkuviðgerðin til børn og ung við sálarsjúkum nøktandi í Føroyum? Er hon í samsvari við altjóða barnarættindasáttmálan, sum sigur, at børn hava rætt til eina nøktandi sjúkuviðgerð?
Í mun til spurningin hvørt viðgerðin til børn og ung er nøktandi, so metir fakkunnleikin á Landssjúkrahúsinum, at vit kunnu geva eitt nøktandi tilboð í dag, og at tilboðið er í samsvari við barnarættindasáttmálan.
Psykiatriska viðgerðin til børn og ung er rættuliga nýggj í Føroyum. Fyrstu árini var økið í stóran mun skipað við hjálp frá ráðgevum uttanífrá, men seinastu árini hava vit ment eitt barna- og ungdómspsykiatriskt toymi á Psykiatriska deplinum.
Í fasta toyminum eru fýra sálarfrøðingar, tríggir sjúkrarøktarfrøðingar, ein skrivari, ein lækni parttíð og ein serlækni í barna- og ungdómspsykiatri. Í løtuni eru tveir sálarfrøðingar afturat í toyminum, sum eru settir restina av árinum, til tess at minka um bíðitíðina til útgreiningar. Orsøkin til, at bíðitíðin er vaksin er, at talið av børnum, sum verða ávíst, hevur verið alsamt vaksandi seinastu árini.
Aftan á ársskiftið verður toymið víðkað við einum sálarfrøðingi og einum sjúkrarøktarfrøðingi og frá 1. mars kemur ein serlækni afturat í barna- og ungdómspsykiatri. Harumframt er peningur settur av í fíggjarlógaruppskotinum 2018 til at byrja eitt meira umfatandi dagtilboð til børn- og ung á Psykiatriska deplinum.
Tað vil altíð verða ein avbjóðing í einum lítlum samfelagi sum okkara, at vit ikki hava sama møguleika, sum størri økir, at gera serligar eindir fyri øll sjúkuøkini. Tí mugu vit menna okkum á annan hátt til at fevna um allar uppgávurnar. Ein avbjóðing er, at í barnarrættindasáttmálanum hjá Sameindu Tjóða er ásett, at børn við sálarsjúkum ikki eiga at verða innløgd saman við vaksnum við sálarsjúkum.
Landssjúkrahúsið greiðir frá, at tað kemur fyri, at neyðugt er at leggja ung inn á deild saman við vaksnum. Í hesum førum verður altíð skipað soleiðis fyri, at tað er eitt starvsfólk burturav, sum er um tann unga eins og tað - so vítt tað er møguligt og skynsamt fyri viðgerðina - verður borið soleiðis í bandi, at annað av foreldrunum verður lagt inn saman við barninum.
Í viðmerkingunum til fyrispurningin førir spyrjarin fram, at “...børn heilt niður í tíggju ára aldur eru innløgd á vaksinpsykiatrisku deild í fleiri mánaðir og summi hava, frá 12 ára aldri, havt fastan bústað har í fleiri ár”.
Hetta hevur ikki hald í veruleikanum. Landssjúkrahúsið hevur eftirkannað allar skrásetingarnar í Talgildu heilsuskipanini av innleggingum á Psykiatriska deplinum í tíðarskeiðinum frá januar 2011 fram til í dag, sum er tíðarskeiðið, Psykiatriski depilin hevur verið knýttur í skipanina. Í hesum tíðarskeiði hava eingi 10 ára gomul og eingi 12 ára gomul yvirhøvur verið innløgd á Psykiatriska deplinum. Sostatt hevur heldur eingin 12 ára gamal havt sín fasta bústað á psykiatriska deplinum í fleiri ár.
2. Er hetta økið í samsvari við viðgerðir í t.d. Danmark, sum vit ofta samanbera okkum við?
Landssjúkrahúsið metir, at okkara viðgerðartilboð fakliga eru í samsvari við tað, sum verður veitt í Danmark. Tó skal sigast, at tað er ikki eintýðugt, hvat tilboðið er í Danmark, tí tað kann vera munur á tilboðunum í teimum ymisku regiónunum. Eisini í Danmark hevur verið eitt stórt trýst á skipanina við tað, at alsamt fleiri børn og ung verða ávíst til psykiatriina, sum hevur havt ta avleiðing, at ein stórur partur av orkuni er farin til kanningar og greiningar, og minni orka hevur verið til sjálva viðgerðina.
Sum greitt frá omanfyri hevur Landssjúkrahúsið eisini merkt eitt trýst á skipanina til greiningar og kanningar, men roynt verður alla tíðina at hava viðgerðarpartin fyri eyga eisini. Sum áður nevnt, verður hesin parturin væntandi eisini styrktur komandi tíðina við skipan av dagtilboði.
Haraftrat er spurningurin um at menna tilboðið til børn og ung eisini eitt av høvuðsevnunum í Heildarætlanini fyri sálarliga heilsu í Føroyum, sum arbeiðsbólkur er í ferð við at gera.
3. Verður tann nýggi psykiatriski depilin bygdur soleiðis, at vit fáa eina barna- og ungdómspsykiatriska deild burturav, ella verða børn heilt niður í tíggju ára aldur framhaldandi innløgd á vaksinpsykiatrisku deildina á Landssjúkrahúsinum?
Í sambandi við spurningin um nýggi Psykiatriski depilin verður bygdur soleiðis, at tað verður ein barna- og ungdómspsykiatrisk deild burturav, er vert at hyggja eftir, hvussu tørvurin er á seingjarplássum til barna- og ungdómspsykiatriska økið.
Royndirnar hesi árini barna- og ungdómspsykiatriin hevur verið virkin á Psykiatriska deplinum vísa, at tørvur er á innleggingum, men at hesin tørvur er ikki stórur. Um vit samanbera lutfalsliga við miðaltøl úr Danmark, so er tørvur á millum einum og tveimum seingjarplássum til børn og ung.
Tað ber illa til at gera eina so lítla seingjardeild á einum sjúkrahúsi, og tí er avgerð tikin um, at serstøk barna- og ungdómspsykiatrisk seingjardeild verður ikki á nýggja psykiatriska deplinum. Stórur bati verður tó, tí á nýggja deplinum vera munandi betri møguleikar at gera smærri eindir inni á deildunum, sum merkir, at til dømis ung, sum hava tørv á innleggjan kunnu skermast frá øðrum, sum eru innløgd.
Á nýggja deplinum eru allar seingjarstovurnar einastovur við vesi og bað. Har ber til at skildra av soleiðis, at eina ella tvær seingjarstovur t.d. kunnu verða ein serlig eind á seingjadeildini.
Harumframt eiga vit at umhugsa aðrar møguleikar, eitt nú, at børn- og ung kunnu verða innløgd heima við hús, og at starvsfólkini verða flytfør á tann hátt, at tey fara út í heimið at taka sær av teimum ungu. Somuleiðis eiga møguleikarnir við innleggingum á øðrum stovnum at verða umhugsaðir nærri og í tann mun til ber til gagns fyri tey ungu.
At enda er ætlanin, at eitt vælskipað dagtilboð, sum undirtøka vónandi fæst fyri, eisini fer at minka um tørvin av innleggingum alt samdøgrið.


text:
Í ár eru 100 ár síðani, fyrsta yrkingasavnið kom út á føroyskum. Tað var "Yrkingar" eftir J. H. O. Djurhuus, vanliga róptur Janus Djurhuus. Hóskvøldið 12. juni kl 20 verður Januskvøld í Sirkus við Hanusi Kamban og Enekk.
Hanus Kamban hugleiðir um Janus og Yrkingarnar. Hanus skrivaði J.H.O. Djurhuus – ein bókmentalig ævisøga I-III, 1994-97.
Enekk framføra løg av útgávuni, Ver sterk mín sál, sum teir góvu út fyri júst 20 árum síðani, í 1994. Tað verður við upprunaligu manningini frá útgávuni, ið eru Kári Sverrisson, Agnar Lamhauge, Óli Olsen og Justin Philbrow. Henda útgávan eru løg til yrkingar úr savninum “Yrkingar” eftir Janus Djurhuus.
J. H. O. Djurhuus, av Wikipedia:
Jens Hendrik Oliver Djurhuus, vanliga róptur Janus, var fyrsta føroyska samtíðarskaldið. Hann livdi frá 26. februar 1881 til 1. september 1948. Navnframi Hans Andrias Djurhuus var yngri bróðir Janusar og eisini yrkjari. Saman ganga Hans Andrias Djurhuus og Janus Djurhuus undir heitinum Áarstovubrøðurnir.
Setur.fo skrivar um yrkingasavnið “Yrkingar”:
Yrkingar var fyrsta bók, sum Hitt Føroyska Studentafelagið gav út. Inngangsyrkingin, "Ver sterk mín sál", slær tann stríða, mótrisna tónan, sum gongur gjøgnum hesa bókina, ið ger markaskjal í føroyskum skaldskapi. Føroysk ungmannafeløg við Sólarmagni á odda stuðlaðu útgávuni. Yrkingarnar hava havt ovurstóran týdning. Tær bera dám av nýromantiskari einstaklingastevnu, av evropiskum skaldskapi eins væl og føroyskari og norrønari siðvenju.
Mynd, frá vinstru: Hanus Kamban, Enekk, Janus Djurhuus.


text:
Kappast veršur ķ boccia fyri rųršslu- og menningartarnaš. Boccia er eitt bóltspęl, sum er sera spennandi, og sum ųll kunnu vera viš ķ uttan mun til aldur, stųdd og fysisk evni. Taš eru tveir luttakarar ķ Boccia ķ hvųrjum spęli, og endamįliš er at kasta sķnar bóltar so tętt upp at mįlbóltinum, sum til ber. 13 bóltar eru viš ķ spęlinum: 6 blįir, 6 reyšir og 1 hvķtur mįlbóltur.
Ķ nųkur įr hava vit valt, at hava eina kapping fyri įskošararnar eisini, har tey, sum annars kappast leggja lag į. Hetta er sera spennandi og skemtingarsamt bęši fyri brśkarar og įskošarar. So į skrįnni ķ įr vera fżra kappingar:
1. Kvinnur viš menningartarni
2. Menn viš menningartarni
3. Kvinnur og menn viš rųršslutarni
4. Įskošarar
Etly Nord Hųjgaard bżrįšslimur ķ Runavķkar kommunu fer at seta tiltakiš. Eftir setanina veršur kappast, og nr. 1, 2 og 3 ķ hvųrjari kapping fįa heišursmerki.
Vit mišaš ķmóti at fįa eina hugnaliga lųtu viš sķšuna av kappingina eisini, har okkurt gott veršur at fįa. Sķ eisini kunning į heimasķšuni hjį Svani www.svanur.fo.
Tey, iš ynskja at luttaka, verša vinaliga bišin um at boša frį luttųku į svanur@svanur.fo.
Taš kostar 100 kr. at luttaka.
Aftur


text:
Í dag verður framløgudagur hjá Fiskivinnuroyndum hildin í hølunum hjá Vinnuháskúlanum í Nóatúni.
Fiskivinnuroyndir er ein játtan, ið verður nýtt til verkætlanir, sum fiskivinnan og granskingarstovnar taka stig til einsæris ella í felag. Árliga eru einar 20 til 30 verkætlanir í skipanini hjá Fiskivinnuroyndum.
Í dag verða úrslit frá nøkrum av verkætlanunum løgd fram, umframt at aðrar framløgur eisini eru á skránni. Útlendskir fyrilestrarhaldarar eru Sigridur Thormodsdottir, sum er senior ráðgevi í Nordisk Innovation Center, sum hon m.a. fer at røða um, og Sigurjón Arason, sum er deildarleiðari hjá Matis í Íslandi. Hann fer eitt nú at tosa um, hvussu vit fáa sum mest burturúr allari rávøruni, sum kemur upp á land úr havinum.
Framløgudagurin, sum byrjaði kl. 9 í morgun, er býttur í tveir høvuðspartar. Fyrrapartin er evnið ”Reiðskapsloysnir og oljusparing”, og seinnapartin ”Framleiðsluloysnir á landi”.
Tað ber til at síggja skránna fyri dagin á heimasíðuni hjá Fiskimálaráðnum, www.fisk.fo


text:
Fríhandilssáttmáli við Turkaland hevur verið ávegis í nógv ár. Undanfarna samgonga arbeiddi við sáttmálanum og hendan tók yvir. Kaj Leo Holm Johannesen skrivaði undir sáttmálan og Poul Michelsen legði hann fyri Løgtingið.
Soleiðis hevur tað verið greitt fyri øllum í politiska landslagnum, at sáttmálin var á veg, og at miðfyrisitingin hevur brúkt nógva tíð og orku at fáa hendan frá hondini. Eisini fjølmiðlarnir gjørdu nógv burturúr, tá ið Kaj Leo Holm Johannessen var í Ankara og undirskrivaði sáttmálan í 2014! Tað kann tí undra, at Miðflokkurin nú í tólvta tíma reagerar og atkvøður ímóti sáttmálanum, og sigur seg enntá onki hava vitað um, at hesin sáttmálin var á veg!
Nú siga teir, at Erdogan er trupulleikin.
Jú, Erdogan er eitt bølmenni. Ongin ivi um tað. Men Erdogan er ikki nýggjur í politikki í Turkalandi. Hann var forsætisráðharri frá 2003 til 2014, og hevur verið forseti síðani. Tvs øll árini meðan undanfarna samgonga – íroknað Miðflokkin – arbeiddi við at fáa sáttmálan í hús var hann í fremstu røð í turkiskum politikki.. Men tá hoyrdist onki frá hesum, sum nú siga seg verða ímóti sáttmálanum.
Er nakar konsekvensur í grundgevingini, sum sigur, at man ikki vil gera sáttmála við land, sum brýtur mannarættindi so ógvusliga; so eiga vit eisini at kvetta teir sáttmálar og tey samstørv við allar kundar úti í verðini, har leiðararnir bróta mannarættindini.
Men so er ikki.
Sum dømi er økta samstarvið við Russland, sum íkom, tí Russland breyt mannarættindini so ógvusliga í Ukreine. Tá valdi ES at seta tiltøk í verk og boykotta Russland. Meðan Føroyar valdu at økja um samstarvið við Russland, sum varð boykottað av Europa, tí Russland legði sektina á mannarættindi.
Onkur vil halda, at ES hevði gott av, at vit spældu teimum eitt puss, afturfyri at tey høvdu boykottað Føroyar stutt frammanundan. Men fólkið í Ukreine, leið somu líðing sum fólkið í Turkalandi. Bara av hvør sínum einaræðisharra. Putin og Erdogan.
Skulu Føroyar boykotta ella nokta at samstarva við land, sum brýtur mannarættindi, so nyttar onki, at vit gera tað einsamøll. Slík stig eiga vit at gera í felag við okkara grannalond ella við restina av Europa.
Um vit boykotta Turkaland, Kina ella Russland ella okkurt heilt annað land, sum brýtur mannarættindi, so nyttar onki at vit gera tað einsamøll. Har noyðast vit at fylgja øðrum í vesturheiminum.
Eitt boykott skal merkjast. Eitt land við 80 mió íbúgvum merkir ikki sviðan av, um Føroyar einsamallar ikki vilja samstarva við tey um ein fríhandilssáttmála.
Annita á Fríðriksmørk


text:
Joel Cole hevur altíð havt áhuga fyri nattúruni. Ein lítil partur av honum er indianari, og tað er kanska ein av orsøkunum til, at hann altíð hevur livað í tøttum tilknýti til natúruna og tí, sum hon gevur. Upprunaliga kemur Joel úr býnum Shakopee – sum er indiansk navn – í statinum Minnesota í USA. Seinnu árini hevur hann tó búð í Føroyum, og er eftirhondini líka nógv føroyingur sum amerikanari, tó at eingi beinleiðis ættarbond stava higani.
Vandi oyggjaleikalandsliðið
Joel Cole, sum er 48 ára gamal, kom til Føroya fyrstu ferð í 1986. Upprunaliga hevði hann søkt um at sleppa til Danmarkar, sum skiftisnæmingur. Tá hann hevði fingið játtan fyri, at hann slapp á skúla í Danmark, fekk hann at vita, at ein av teimum 13 amerikonsku skiftisnæmingunum í hópinum kundi sleppa til Føroyar. Tríggir søktu, og Joel fekk kjansin.
- Tað var eg ómetaliga glaður fyri, sjálvt um eg absolutt einki kendi til Føroyar, men eg vildi gjarna sleppa til eitt fjarskotið natúruvakurt stað, og tað skal eg lova fyri, at eg kom, sigur Joel.
Í Føroyum gekk Joel í 2.g á Kambsdali og sigldi ímillum, tí hann endaði við at búgva í Klaksvík hjá einari familju, sum tók sær sera væl av honum. Tøtt sambond blivu knýtt, og familjan er framvegis ein stórur partur av lívinum hjá honum.
Tá Joel kom til Føroya, hevði hann vant tíggjudyst í frælsum ítrótti í USA í nøkur ár, og tað frætti onkur. Endin var, at heitt var á Joel um at koma at venja frælsa oyggjaleikalandsliðið. Sambandið við skúlafelagarnar á Kambsdali, familjuna í Klaksvík og frælsu ítróttina skaptu eitt somikið sterkt tilknýti til Føroyar, at eingin vegur var aftur, um mann so kann siga. Og tó at Joel hevur búð aftur í USA í fleiri umførum, so endar hann altíð aftur í Føroyum, her hann nú býr fast saman við føroysku konu síni.
12 tons av viði
Áhugin fyri tí skapandi hevur Joel altíð havt, men tað var ein serlig hending í 1997, sum setti ferð á hansara arbeiði við trælist. Ein ódn gjørdi av við heili 70 prosent av teimum stóru trøunum í heimbýnum Shakopee og har á leið, og tá Joel hoyrdi, at myndugleikarnir bara ætlaðu at samla brotnu trøini saman og antin brenna tey ella tyrva tey, byrjaði hann at samla. Hann fekk hendur á nógvum viði og brúkti fleiri ár um at samla, saga og turka. Áhugin vaks, og hann fekk eisini býtt um við við fólk í øðrum statum. Áðrenn hann flutti aftur til Føroya í 2010, hevði hann samlað yvir 30 tons av ymsum viði. Tilsamans meira enn 60 ymisk sløg. Við sær til Føroya tók hann 12 tons, sum hann síðani hevur arbeitt við, og tað eru verk úr hesi stóru mongd, sum fólk kunnu uppliva í Østrøm frá leygardegnum.
Brúkslutir og list
Joel Cole arbeiðir bæði við at framleiða brúkslutir, so sum borð, skeribrettir, skálir og stakar, men visuellu listarligu lutirnir, sum taka støði í tí, sum træið sjálvt sigur einum, eru teir sum fylla mest á framsýningini. Og tá tú spyrt Joel, um hann er handverkari ella listamaður, er hann ikki í iva.
- Tað, sum eg arbeiði við, er list. Eg veit, at tað eru fólk, sum kanska hava torført við at góðtaka, at lutir úr viði kunnu vera list, men soleiðis havi eg tað slett ikki. Viðurin er eitt fantastiskt tilfar at arbeiða við, tá man fæst við list, tí hann talar til tín á ein heilt serstakan hátt, og burturúr tí samanrenningini ber til at skapa, sigur hann.
Framsýningin er opin frá 7. til 14. mai (10.00 til 17.30)


text:
Royndir við seyði á Búnaðarstovuni
Á Búnaðarstovuni gera vit ymiskar royndir við seyðahaldi:
Skráseting av vekt á føroyskum seyði
Hetta arbeiði snýr seg um at skráseta vektina á føroyskum seyði frá lembing og alla sína livitíð. Við hesum arbeiði fáast áhugaverd og góð hagtøl yvir føroyskt seyðahald, sum kunnu nýtast sum grundalag undir seyðaráðgevingini, og tey geva eisini ábendingar um hvørjar framtíðar kanningar, sum eru viðkomandi at gera.
Fóðring undan brundtíð
Kannað verður, hvussu eyka fóðring undan brundtíð ávirkar tal á lombum, hetta nevnist "flushing" í útlondinum og verður nógv brúkt har.
Aling undan Ridluskriða
Ílegukanningar verða gjørdar av seyðinum fyri at finna seyð, sum er mótstøðuførur móti ridluskriðu.
Ávirkan av umstøðum eftir fletting (frágreiðing kemur seinni)
Kanna verður, hvussu hitaviðurskiftini dagarnar eftir fletting ávirka kjøtið.
Royting av lombum (frágreiðing kemur seinni)
Lomb verða roytt á sumri fyri at kanna, um hetta ávirkar vektina um heystið.


text:
Tórshavn
Gamli tingstaður føroyinga er vorðin ein nýtímans býur. Hann er latin upp fyri umheiminum, útbygdur og altjóðagjørdur. Nógv vaksin og støðugt á ferð....
Umframt at vera høvustaður og setur fyri landsins leiðslu og fyrisiting, er hann eisini ein mentanarligur miðdepil; Konsertir, sjónleikir, og alskyns framsýningar eru í dag náttúrligur partur av myndini. Handilsútboðið er stórt og fjølbroytt.
Fólkalívið trívist eisini væl í aðrar mátar. Nógvu mat- og kaffistovurnar, og náttarlívið annars, gera Tórshavn til ein savningarstað alt árið. Og ikki bara á ólavsøku: tjóðarhátíðini.
Stórt vinnuligt virksemi er í Havn og í altjóðagerðini er samvinnan við útlond økt nógv. Tvey flogfeløg flúgva dagliga við fólki til landið, umframt at ferðafólkaflutningur er sjóvegis.
Hetta ávirkar hotel- og gistingarhúsvinnuna. Fyri at nøkta eftirspurningin eru fleiri seingjarpláss útvegaði. Gomlu hotellini og gistingarhúsini eru umvæld og nýggj lata upp.
Ivaleyst fer Tórshavn at broytast og mennast enn skjótari í árunum sum koma. Undirsjóvartunnlar verða bygdir millum fleiri oyggjar og sum er kunnu 86 prosent av øllum føroyingum koyra til Havnar. Tað fer at ávirka útboðið á øllum tænastuøkjum.
Men, Havnin hevur kortini ikki gloymt sín uppruna. Nógv er gjørt fyri at varveita gamla býarpartin á Tinganesi/Reyni, har tað elsta húsið er frá 1300 árunum. Hugnaligt er at ganga millum gomlu húsini og gera sær mynd av hvussu havnafólk fyrr hava livað.
Tórshavn í tølum
- Posisjón:
62°03N - 6°45,5W
- Tingstaður síðan umleið 850
- Sjálvstøðug kommuna síðan 1856
- Keypstaður síðan 1. januar 1909
Fólkatal:
- Miðalhitin alt árið er umleið 7 stig.
- Á sumfrí kemur hitin upp í 20 stig, heitast nakrantíð er 22 stig.
- Á vetri kann frysta niður í 5-6 stig, kaldast nakrantíð er 11 kuldastig.
- Vanligt er við 30-40 frostdøgum. Og 20-30 kavadøgum.


text:
Fleiri tiltøk á altjóða Alzheimerdegnum í næstu viku
mentan13-09-2017 - 15:00 - Jóanis Nielsen
Í komandi viku er altjóða Alzheimerdagurin, sum er 21. september. Í tí sambandi verður skipað fyri fleiri ymsum tiltøkum kring landið.
”Da Aage forsvandt”Mánakvøldið 18. september verður tiltak í Læraraskúlahøllini á Frælsinum í Havn. Tá fer Rita Knudsen at hava framløguna “Da Aage forsvandt,” har hon sigur frá um støðuna sum avvarðandi hjá einum, sum er raktur av demens. Ritu og Aage kenna vit frá sendingum á TV2 “Da Aage forsvandt” og “Rita og Aages sidste dans.”
Rita og Aage vórðu gift, tá Aage fekk staðfest demens og Rita sigur frá, hvussu tað er at vera avvarðandi hjá einum persóni við demens. Um øll tey torføru valini og avgerðirnar og hvussu hon hevur roynt at klára avbjóðingarnar. Hon er erlig og sigur tingini, sum tey eru. Framløgan varir umleið tveir tímar. Ein lítil steðgur verður við kaffi og smákakum og aftaná er møguleiki at seta Ritu spurningar. Rita hevur eisini útgivið bókina “Da Aage forsvandt,” sum fæst til keyps hetta kvøldið. Tiltakið er ókeypis.
Gudstænastur kring alt landiðSjálvan Alzheimerdagin, hósdagin 21. september kl. 14, verða gudstænastur í seks kirkjum kring landið. Gudstænasturnar verða í Christianskirkjuni í Klaksvík, í Glyvra kirkju, í Vestmanna kirkju, í Vesturkirkjuni í Havn, í Sands kirkju og í Tvøroyrar kirkju. Í samband við gudstænasturnar verður eisini sangur og tónleikur.
Onnur tiltøk verða eisini í samband við Alzheimerdagin og Kringvarpið fer at hava sendingar Alzheimervikuna bæði í útvarpið og sjónvarpið.
Mett verður, at umleið 800 føroyingar hava demens, harav eini 500 av teimum hava Alzheimer. Sjúkan rakar serliga eldri fólk, men eisini yngri fólk. Sjúkan rakar ymiskt og kann ikki lekjast, men við upplýsing og umsorgan kunnu vit bøta um tilveruna hjá bæði sjúklingum og teirra avvarðandi.
Tíðindaskriv frá Alzheimerfelagnum


text:
Flogbóltur: U-19 landslið, gentur – kapping í Havn
ítróttur13-09-2017 - 15:17 - Jóanis Nielsen
Leygardagin 16. septemberfara Mjølnir, KíF, U19 Norður/Vestur og U19 Suður/Eystur at kappast í Gundadalshøllini í Havn.
Liðini møta kl. 12.00 og kappingin byrjar kl. 12.30.
Kappingin er partur í fyrireikingunum hjá U19-landsliðnum, ið skal til NEVZA kapping í Kettering í Onglandi seinast í oktober.
Liðini, sum eru við í Kappingini eru Føroyar, Danmark, Noreg, Svøríki, Ísland og Ongland.
U19-landsliðinieru mannaði soleiðis í sambandi við kappingina leygardagin:
U19 Norður/Vestur:
Petra Sunadóttir Hansen (Dráttur)
Anna Sunadóttir Hansen (Dráttur)
Sissal Ellefsdóttir (SÍ)
Jórunn Elisdóttir Wang (SÍ)
Joan Marsten (Mjølnir)
Kristina Kundsen (Fleyr)
Inga Henriksen (SÍ)
Ana Bogdanovic (Mjølnir)
Fríðgerð Høgnadóttir Hansen (ÍF)
Eva Gunn Niclasen (SÍ)
U19 Suður/Eystur:
Hanna Iansdóttir (Fleyr)
Bettieyð Ellingsgaard (Fleyr)
Sharon Holm (TB)
Sára Maria Johansen (TB)
Hilda Bolstad Mortensen (Fleyr)
Sofía Maria Ferjá (TB)
Elsa Samuelsen (KíF)
Teresa Magnussen (TB)
Anna Gøthe Magnusdóttir (Fleyr)
Bjørk Isaksen (Fleyr)


text:
Røðan hjá Kirsten Justesen
25. Des 2011
Først vil jeg gerne takke Kunstforeningen og formanden Malan Marnersdottir for invitationen til at være årets Kurator på Olaiudstillingen. – og jeg...
les meir
Útsetti ársaðalfundurin
24. Des 2011
Útsetti ársaðalfundurin verður leygardagin 16. august 2008 kl. 17 í Listasavninum í Havn. Skrá sambært viðtøkunum felagsins ...
les meir
Ólavsøkuframsýningin 2008
23. Des 2011
Endamálið við Ólavsøkuframsýningini í ár er at vísa fram samtíðarlist, sum vísir frameftir. Framsýningin Skitsan er eitt...
les meir
Ársaðalfundurin 2008 útsettur
22. Des 2011
Lýst varð í miðlunum, at ársaðalfundurin hjá Listafelagnum skuldi vera á Listasavninum 21. juni, men orsakað av forfalli hjá nevndini er fundurin fyribils...


text:
Heimahjálp verður veitt borgarum, sum hava tørv á persónligari hjálp, røkt ella stuðli við tí endamálið at fyribyrgja sjúku, stimbra sálarligu og likamligu heilsu og trivnað borgarans, endurmenna mistan førleika, stimbra møguleika hins einstaka at klára seg sjálvan og veita røkt og umsorgan.
Heimahjálp verður veitt soleiðis:
- Bráðfeingis heimahjálp kann verða veitt í eitt styttri tíðarskeið, tá ið foreldur berast frá orsakað av sjúku, barnsburði ella eftirbata.
- Heimahjálp kann í óavmarkaða tíð verða veitt pensjónistum, ið hava tørv á hjálp ella røkt orsakað av varandi sjúku ella breki
- Heimahjálp kann verða veitt fyribils í eitt styttri tíðarskeið orsakað av bráðfeingis sjúku ella breki.
Heimahjálp eftir pkt. 1 og 3 verður veitt ókeypis, meðan fyri heimahjálp veitt eftir pkt. 2 skal gjaldast í mun til inntøku fyri hvønn tíma. Gjaldið er ásett í kunngerð nr. 126 frá 17. des. 2014 um heimatænastu og gjald fyri heimatænastu, eldrarøkt o.a. Kunngerðin sæst her.
Avgerð um at veita hjálp verður tikin við støði í eini fakligari meting, har starvsfólk hjá NBH kemur á heimavitjan.
Metingin tekur støði í førleika og tørvi borgarans og orkuni hjá privata netverkinum.
Um tørvur er á heimahjálp, ber til at venda sær til NBH á tel. 410000 yrkadagar millum kl. 10 – 16 ella senda umsóknarblað, sum fæst her.
Deildareiðari er Per Johannessen, sjúkrarøktarfrøðingur.
Adressa:
Klingrugarður 2
Tel. 793400
nbh@nbh.fo


text:
Jens Hákun Leo
20.04.2017 - 14:25
Tíðindi > Lóg & Landaskil > Løgregla
37 ára gamli maðurin, sum í gjár flýggjaði úr arrestini í Mjørkadali, og sum varð funnin aftur í einum fjósi í Kalbak í morgun, er í Føroya Rætti í dag dømdur 40 dagar í fongsul fyri at flýggja.
Hetta veit Kringvarpið at siga í dag, vísandi á, at maðurin játtaði seg sekan í rættinum.
Sambært manninum sjálvum vóru tvær orsøkir til, at hann flýddi.
Tann fyrra var, at hann er ovurviðkvæmur fyri sigarettroyki, og at í arrestini var nógvur roykur, sum hann fór at bløða nasablóð av, meðan tann seinra var, at hann, sambært sær sjálvum, er ósekur og ikki framdi heimaránið, sum hann er dømdur í fongsul í hálvtsætta ár fyri.
Les eisini: Stjóri fyri arrestina: - Trygdin í arrestini er ikki vánalig


text:
Akstovan boðar skrásettum akførum (persónbilum og vørubilum) til regluligt sýn eftir at tey eru umleið 4 ára gomul, tó vinnuakførum tá tey eru eitt ára gomul.
Við sýnið verður kannað at akfarið framvegis lýkur lógarinnar krøv og annars er í nóg góðum standi.
Er alt er í lagi, verður akfarið góðkent, og fær eina sýnsfrágreiðing sum váttar hetta, møguliga við onkrari treyt fyri góðkenningini.
Er akfarið ikki í lagi, fær tað boð um at koma til umsýn, tá ið talan er um brek, ið ikki eru so álvarslig at akfarið kann metast at vera óforsvarligt at koyra við. Akfarið fær tá eina sýnsfrágreiðing ið greiðir frá hvørji brek eru.
Er akfarið í sovorðnum standi, at mett verður at tað ikki er forsvarligt at koyra víðari við, fær tað nýtslubann, og kann ikki koyra víðari áðrenn tað er umvælt sambært sýnsfrágreiðingini. Talan kann í ávísum førum eisini verða um at nummarspjøldrini verða tikin.
GG! Sýnsfrágreiðingin skal vísa hvørjir partar av akfarinum ikki eru ílagi.
Um talan t.d. er um rustaði bremsurrør, merkir hetta at bremsirørsskipanin ikki er í lagi, og skal gjøgnumgangast fyri tering, øll sum hon er.
Sýnsfrágreiðingin er ikki ætlað til út í æsir at peika á hvat bremsurør skal skiftast.
Hereftir verður akfarið boðað til regluligt sýn annað hvørt ár, vinnuakfar tó hvørt ár.


text:
André Olsen 13.09.2017 (22:52)
Vejle tapti fyri fyrstu ferð
Viljormur Davidsen og liðfelagarnir úr Vejle hava fingið eina frálíka byrjan uppá nýggja kappingarárið, har teir liggja nummar eitt í næstbestu deildini. Undan dystinum móti Viborg í kvøld, hevði Vejle heldur ongan dyst tapt í nýggja kappingarárinum, men tann góði stimin var brotin í kvøld.
Vejle tapti útidystin móti Viborg 2-0, eftir at tað í hálvleikinum stóð á jøvnum 0-0.
Viljormur Davidsen byrjaði inni á liðnum hjá Vejle, men var útskiftur tá 58 minuttir vóru leiktir av dystinum. Tá var Vejle aftanfyri 1-0.
Ósigurin hjá Vejle ber við sær, at oddastríðið í næstbestu donsku deildini nú er harðnað. Allíkavæl liggur Vejle framvegis sum nummar eitt í deildini. Eitt stig frammanfyri Thisted og tvey stig frammanfyri Vendsyssel.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Fyri stuttum hevði Tvøroyrar Kommuna vitjan av næmingaráðnum í Tvøroyrar Skúla. Eitt av mongu, áhugaverdu evnunum, ið næmingarnir arbeiddu við, var at fáa ein ruddingartíma á skrá í skúlanum.
Hetta hevur eydnast teimum, tí í dag var hvørt mannsbarn í skúlanum, í ferð við at rudda upp, tá kommunan vitjaði. Allir næmingar, frá 4. skúlaári og til 10. Flokk, gjørdu sín part. Við bláum plastihandskum á hondunum, ruddaðu nøkur uttanfyri í skúlagarðinum, meðan onnur ruddaðu og vaskaðu í stovunum og gonginum.
Mariann Mikkjalsdóttir, lærari, sigur, at hugskotið kemur frá næmingaráðnum. Fyri 2-3 árum síðan, gjørdi Tvøroyrar Kommuna eina íløgu í nýtt innbúgv til skúlan, har ímillum borð og stólar. Sum vera man, so fara øll ikki eins væl við tingunum og nøkur eru, ið hava til fragd at tekna á borð, stólar og veggir. Hetta var eitt hjartamál hjá næmingaráðnum at fáa burtur og tí sóu vit í dag, næmingar ganga og viska strikur og tekningar av borðum og veggjum kring allan skúlan.
Mariann sigur, at ætlanin er ikki at taka vaskikonurnar av ræði. Heldur er ætlanin, at næmingarnir skulu fáa eina ábyrgdarkenslu av teimum lutum, ið verða latnir teimum upp í hendir. Næmingaráðið ynskir, at stovurnar skulu vera reinar og ruddiligar og ábyrgdin fyri hesum, liggur fyrst og fremst hjá næmingunum sjálvum.
Næmingaráðið hevur fingið sett á dagsskrá, at ein flokkur, eina viku í senn, fær ábyrgdina av at tað er ruddiligt rundan um skúlan og at teknað ikki er allastaðni á borð og veggir. Sjálv heldur Mariann, at hetta fer at hjálpa væl, tí at næmingarnir nú vita, at tað tey sjálvi órudda/oyðileggja, sleppa tey sjálvi at hampa aftur.
Næmingarnir hava tikið sera væl ímóti átakinum, ikki minst tey yngstu, ið vóru sera hugagóð í morgun. Lærararnir hava eisini tikið væl ímóti.
Tað var sera stuttligt at vitja skúlan í morgun og síggja hvussu næmingarnir gjørdu sítt besta fyri at hampa um skúlan. Vit eiga ein raskan og hugagóðan ungdóm og er tað nakað, ið vit kunnu vera sera stólt av.
Fleiri myndir liggja í myndamappuni á Facebook, “Ruddingartími í Tvøroyrar Skúla”. Eisini finna tit seðilin frá Næmingaráðnum, ið tey hava latið hinum flokkunum.


text:
B.A. í føroyskum
Skeiðslisti
1020.15
Málsøga
At studenturin ognar sær innlit í lærugreinina Málsøgu, málsøgulig hugtøk og háttaløg til at fáa greiði á høvuðsdráttunum í søguni hjá norðurlandamálunum, tó serliga hjá føroyskum máli frá umleið 1300 til nútíðina.
1025.15
Norrønt
At studentar fáa góðan kunnleika í norrønum máli, sum gevur førleika at skilja málsøgu, bæði føroyska og aðra norðurlendska. Við tað at føroyskt er sprottið úr norrønum, og at nútíðarføroyskt skriftmál hevur uppruna sín í teirri regluskipaðu stavseting, ið nýtt verður til norrønar tekstir, er tað grundarlag undir søguligari fatan av føroyskum.
1045.16
Norðurlendskt mál - Danskt
Endamálið við Donskum er at seta danska málsøgu inn í ein størri norðurlendskan samanhang. Skeiðið er ætlað sum uppískoyti til frálæruna í málsøgu við tí endamáli, at studenturin ognar sær grundleggjandi vitan um menningina hjá donskum frá umleið 1300 til nútíðina.
1046.16
Norðurlendskt mál - Svenskt
Endamálið við Svenskum er at seta svenska málsøgu inn í ein størri norðurlendskan samanhang. Skeiðið er ætlað sum uppískoyti til frálæruna í málsøgu við tí endamáli, at studenturin ognar sær grundleggjandi vitan um menningina hjá svenskum frá umleið 1300 til nútíðina.
1047.16
Norskt
Endamálið við Norskum er at seta norska málsøgu inn í ein størri norðurlendskan samanhang. Skeiðið er ætlað sum uppískoyti til frálæruna í málsøgu við tí endamáli, at studenturin ognar sær grundleggjandi vitan um menningina hjá norskum frá umleið 1300 til nútíðina. Dentur verður lagdur á at lýsa menningina hjá nýnorskum og bókmáli og støðuna hjá teimum í norska samfelagnum.
1048.16
Norðurlendskt mál - Íslendskt
Endamálið við Íslendskum er at seta íslendska málsøgu inn í ein størri norðurlendskan samanhang. Skeiðið er ætlað sum uppískoyti til frálæruna í málsøgu við tí endamáli, at studenturin ognar sær grundleggjandi vitan um menningina hjá íslendskum frá umleið 1300 til nútíðina.
1122.17
Bókmentasøga I
Við námsevninum vinnur studenturin sær vitan um og fatan av bókmentum í Norðurlondum frá miðøld til umleið 1876. Studenturin gerst førur fyri at lýsa bókmentirnar við atliti at tekstslagi og uppruna, at staðseta og lýsa tekstir sum sprotnar av mentanarrákum.
1126.17
Bókmentasøga II
At geva innlit í føroyska og norðurlendska bókmentasøgu frá 1876 til í dag og at greina føroyskar og norðurlendskar bókmentir frá 1876 til okkara dagar. Skeiðið miðar ímóti, at studenturin skal kunna seta tekstirnar inn í eitt hugmynda- og bókmentasøguligt høpi.
1136.17
Bókmentafrøði
At fáa kunnleika um bókmentafrøðilig háttaløg og førleika at greiða frá ástøði, grundum, próvførslu, mannagongdum og endamálum teirra.
1137.15
Bókmentagreining
Studenturin skal ogna sær hollan kunnleika um tekstgreining við serligum denti á at greina gjølla tey trý fagurbókmentaligu høvuðstekstsløgini søgu, yrking og leik. Harumframt skal studenturin ogna sær hegni í at greina yrkistekst. Studenturin eigur at ogna sær kunnleika um greiningarhugtøk, serliga við atliti at fagurbókmentaligu høvuðstekstsløgunum. Denturin verður lagdur á, at studenturin lærir seg at greina tekstsløgini og nýta greiningarhugtøk í tí sambandinum.
1212.17
Samskifti og fjølmiðlar
At ogna sær kunnleika um samskifti og miðlar, harundir miðlasøgu, miðlasløg, ástøði um miðlar, miðlagreining og háttaløg. Harumframt verður dentur lagdur á at skilja samspælið millum miðlar og mentan og at ogna sær førleika at skilmarka, greina, tulka og kritiskt viðgera fjølmiðlatekstir í samskiftishøpi teirra (heitið ‘tekstur’ sipar her til ymisk miðlaútlát, t.d. prentaðar ella munnligar tekstir, nettekstir, myndir, ljóð/myndainnsløg og sendingar).
1221.15
Vísindaástøði
At ogna sær grundleggjandi kunnleika um vísindaástøði við denti á tí, sum hevur týdning fyri hugvísindi. Í undirvísingini verður miðað eftir, at studenturin skal fáa innlit í søguligu gongdina í viðurskiftum millum vísindi, heimspeki og samfelag, men skal harumframt eisini kenna høvuðsinnihaldið í vísindaástøðiligum stevnum, sum hava týdning í vísindaligum orðaskifti um hugvísindi. Dentur verður lagdur á at kenna høvuðsinnihald, ástøði og menningarleiðir í hugvísindum og at fáa eina grundleggjandi fatan av, hvussu skyldar vísindagreinir arbeiða. Studenturin skal læra seg at hugsa kritiskt um ástøði.
1232.15
Setninga- og merkingarfrøði
At studenturin fær grundliggjandi innlit í setningafrøði og merkingarfrøði sum málvísindaligar frøðigreinir. At studenturin lærir um setningafrøðiliga bygnaðin í føroyskum setningum, hvussu ymisk sløg av setningum virka saman í eini heild og mennir evnini at greina setningar setningafrøðiliga. At studenturin lærir at viðgera mál við støði í merkingarfrøðiligum hugtøkum og dugir at síggja tað í sambandi við skyldar greinir sum t.d. pragmatikk.
1235.17
Ljóð- og formlæra
At fáa innlit í føroyska ljóðlæru, ljóðskipan og formlæru soleiðis, at studenturin dugir føroyska ljóðskrift, kennir ljóðskipanina og kennir føroyska orðmyndan.