text:
LMF móti FMR - viðkomandi yrkisfelag
Støða
Avgreitt
Rættur
Fasti Gerðarrættur
Evni
Arbeiðsmarknaðarlóggava, Arbeiðsmarknaðarmál (brot, stríðsstig o.a., s.b. FG §6(2)), Brot, Fakfeløg, meginfeløg, limafeløg, Formlig mál, málskostnaður, málsgongd, uppafturtøka, gegni, skipan, Leiðsla, leiðsluheimild, fyriskipan, Limaskapur, Løn, Samráðing, samráðingarrættur, seming, Starvsendan, uppsøgn, burturvísing
Umboð
Onnur
Partar
Fíggjarmálaráðið - FMR, Ljósmøðrafelag Føroya - LMF
Rættarlimir
Halgir Winther Poulsen, Hendrik Thomsen, Maria á Dul
Mál
3
Ár
2013
Úrskurðardagur
07. november 2013
Lyklaorð
almannaverkið, áseting um búna, bólkaleiðari, brot, búni, deildarljósmóður, fakfelag, flokking, fordømi, fortreyt, fylgjur, fyriskipan, limaskapur, løn, innplasering, ivi, kor, leiðari, leiðsluheimild, leiðslustørv, ljósmóðir, lønt ájavnt sáttmálanum, málskostnaður, málskrøv, munur millum røttu løn og útgoldna løn, nærverkið, økisleiðari, organisatiónsfíggindaligt, prinsipiel mál, rætt og rímiligt, samráðingarrættur, sáttmálaøki, sáttmáli, serlig setan, serligt føri, setan, setanarbólkur, setanarbræv, setanarmyndugleiki, setanarpolitikkur, setanarprógv, sjúkrahús, sjúkrarøktarfrøðingur, skipanarfíggindaligt, uppafturtøka, uppsøgn, útbúgving neyðug, útbúgving, útgerð, viðbót, viðgerð undir einum, viðkomandi sáttmáli, yrkisfelag.
Ásetingar
§6(2)e, Gjøld §2
Lýsing
Trætað um orðingina viðkomandi yrkisfelag. Almannaverkið lýsti eftir bólkaleiðara/samskipara sambært sáttmála við "viðkomandi yrkisfelag". Ljósmóðir varð sett í starv. Ósemja var nú, um kor hennara vóru eftir sáttmála við Felagið Føroyskar Sjúkrarøktarfrøðingar ella Ljósmøðrafelag Føroya.
Viðgerðin
Kærurit dagfest 3. juni 2013 Svarrit dagfest 28. juni 2013 Úrskurðarfundur 18. oktober 2013 Úrskurður sagdur 7. november 2013 Áheitan um uppafturtøku noktað 11. desember 2013
Páhald
Ljósmøðrafelagið krevur at Fíggjarmálaráðið skal viðurkenna: 1) at brot er framt á § 2 í sáttmálanum um samráðingarrætt; 2) at brot er framt á § 13, stk. 2 í sáttmálanum um setanarprógv; 3) at brot er framt á § 3 í sáttmálanum um løn; 4) at brot er framt á §§ 20 og 27 í sáttmálanum um uppsøgn og álitisfólk; 5) at gjalda málskostnað eftir § 2 í reglugerð um gjøld.
Niðurstøða
Fasti Gerðarrættur sigur tí henda Úrskurð NN skal fyri tíðarskeiðið 1. mars 2012 til 31. mars 2013 verða lønt ájavnt sáttmálanum millum Ljósmøðrafelag Føroya og Fíggjarmálaráðið á stigi 30, tó uttan viðbót uppá kr. 2.000,00 um mánaðin. Munurin millum hesa løn og ta løn NN hevur fingið útgoldið fyri sama tíðarskeið, verður goldin av Fíggjarmálaráðnum innan 15 dagar frá tí at hesin úrskurður er sagdur. Fasti Gerðarrættur gevur kæraranum viðhald í, at brot er framt á grein 13 stk 2 í sáttmálanum millum Ljósmøðrafelag Føroya og Fíggjarmálaráðið, men metir seg ikki hava heimild at áseta fylgjurnar av brotinum. Fasti Gerðarrættur heldur ikki at talan var um organisatiónsfíggindarliga uppsøgn av NN.
Málkostnaður
Hvør partur ber sín kostnað. Partarnir bera, sambært sáttmála um Fasta Gerðarrætt og reglugerð um gjøld, hvør sína helvt av málskostnaðinum eftir nærri uppgerð.
Grundgeving
Gerðarrætturin heldur Fyrsta og triðja málskrav hjá kæraranum verða viðgjørd undir einum, av tí at tey hanga saman. Bæði hava ta fortreyt, at sáttmálin millum Ljósmøðrafelag Føroya og Fíggjarmálaráðið er “viðkomandi sáttmáli” í sambandi við setanina av NN sum bólkaleiðara á eldrasambýlinum oman Mattalág. Kærarin ger galdandi, at rætti sáttmálin er sáttmálin hjá yrkisfelagnum hjá viðkomandi starvssetta, meðan innkærdi ger galdandi, at rætti sáttmálin at brúka, er tann sáttmálin ið viðvíkir tí starvsøki, ið setanin fevnir um, og ger galdandi, at sáttmálin millum Fíggjarmálaráðið og Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar er “viðkomandi sáttmálin”. Fasti Gerðarrættur metir, at hvørgin sáttmáli kann brúkast, um farast skal eftir hvussu sáttmálarnir lýsa sáttmálaøkini. Sambært sáttmálanum hjá Ljósmøðrafelag Føroya er sáttmálin galdandi fyri ljósmøður, sum arbeiða innan Almanna- og Heilsumálaráðið og á stovnum undir landinum. Víðari verður sagt í §1 stk. 2, at sáttmálin fevnir um ljósmøður, sum annaðhvørt arbeiða á sjúkrahúsum ella arbeiða aðrastaðni, har útbúgving sum ljósmóðir er kravd. Hendan seinna ásetingin fevnir sostatt bert um arbeiði á sjúkrahúsum ella aðrastaðni, har ljósmøðraútbúgvingin er neyðug, og hvørki av hesum krøvum kann sigast at vera beinleiðis viðkomandi fyri tað í hesum máli umrødda starv. Verður hinvegin hugt at sáttmálanum hjá sjúkrarøktarfrøðingunum, verður sáttmálaøkið lýst soleiðis: sáttmálin fevnir um sjúkrarøktarfrøðingar settir í starv har samráðingarpartarnir eru Fíggjarmálaráðið og Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar, annaðhvørt í Sjúkrahúsverki Føroya ella í Nærverkinum. Harumframt er sáttmálin eisini galdandi fyri sjúkrarøktarfrøðingar, ið arbeiða á ellis- og røktarheimum og sambýlum/bústovnum. Hesin sáttmálin kann sostatt sigast at vera “viðkomandi” tá ræður um arbeiðsøki, men trupuleikin við at brúka hendan sáttmálan er tann, at NN er ikki sjúkrarøktarfrøðingur. Soleiðis sum setanartilgongdin er lýst av pørtunum í teimum skjølum, ið løgd eru fram í málinum, og í teimum frágreiðingum ið eru givnar, sær út til, at tilgongdin hevur verið reiðiliga tilvildarlig, hvat ræður um val av sáttmála og áseting av lønini. Starvslýsingin frá Nærverkinum hevur nøkur meira ella minni ítøkilig krøv um førleikar og ábyrgdarøki, og tá ræður um lønina, er bert víst til “sáttmálan millum Fíggjarmálaráðið og viðkomandi yrkisfelag”. Hetta er beinleiðis í stríð við tær reglur, ið ásettar eru í setanarpolitikkinum hjá tí almenna, sum hóast neyvan kann sigast at vera løgfrøðiliga bindandi skjal, kortini átti at verið fylgt av almenna setanarmynduleikanum. Her er beinleiðis ásett, at “størv skulu flokkast áðrenn tey verða lýst leys”. Um hetta av eini hvørjari orsøk ikki ber til, skal ein vegleiðandi flokking verða ásett áðrenn setanarsamrøðuna. Um hvat er umrøtt undir sjálvari setanarsamrøðuni, er ósemja millum partarnar. Meðan NN heldur fast um, at henni varð lovað løn sambært sáttmálanum hjá hennara yrkisfelag, hava teir báðir limirnir av setanarbólkinum greitt frá, at lønarviðurskiftini bert vóru leysliga umrødd og ongi lyfti vóru givin hesum viðvíkjandi. Ein einmæltur setanarbólkur viðmælir at seta NN í starvið, og beint eftir setanina vendir Nærverkið sær til leiðsluna í almannatænastuni um sáttmála- og lønarviðurskiftini, og sigur í hesum sambandi, at mett verður at viðkomandi kann lønast “ájavnt sáttmálan millum Fíggjarmálaráðið og Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar”, hóast umsøkjarin er útbúgvin ljósmóðir og sostatt limur í Ljósmøðrafelag Føroya. Almannamálaráðið tekur undir við uppskotinum, sum seinni verður staðfest av lønardeildini í Fíggjarmálaráðnum. Í skrivinum frá Nærverkinum til NN dagfest 5. mars 2012, verður boðað frá, at NN er sett í starvið og at “setanar- og lønarviðurskiftini eru sambært sáttmálanum millum Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar og Fíggjarmálaráðið”. Lagt verður afturat, at um NN ikki tekur av starvinum, verður hon biðin um skrivliga at boða frá hesum skjótast tilber, og samstundis verður sent NN setanarbræv til undirskrivingar. Tá er NN longu byrjað í starvinum. Hóast hesi ógreiðu sáttmálaviðurskiftini sær út til, at hvørki yrkisfelagið hjá NN, Ljósmøðrafelag Føroya, ella ta felagið hvørs sáttmála valt var at seta NN eftir, hava verið kunnaði um málið ella verið við í gongdini viðvíkjandi ásetan av sáttmála- og lønarviðurskiftunum. Eftir at NN var vorðin varug við at lønarútgjaldingarnar ikki vóru samsvarandi tí hon hevði roknað við, vendi hon sær við bræði dagfest 25. mai 2012 til leiðaran fyri eldrarøktini, Gunnleyg Durhuus, og gjørdi vart við, at lønin hon hevði fingið útgoldið ikki samsvaraði við tí, hon fekk at vita til setanarsamrøðuna. Í brævinum sigur hon m. a.: “Uppá fyrispurning um, hvussu eg fór at blíva lønt, var svarið, at eg bleiv lønt sambært sáttmálan hjá Ljósmøðrafelag Føroya. Her eri eg á endastigi. Umframt hetta er eisini ein viðbót áljóðandi 2000,- kr. fyri at vera bólkaleiðari”. Gunnleyg Durhuus svaraði aftur við telduposti dagfestur 4. juni 2012, har hon m. a. sigur: “Hey NN. Eg havi kannað hvussu lønarviðurskiftini hjá tær skulu verða. Málið hevur verið til inplasering í Almannamálaráðnum/Fíggjarmálaráðnum, ið hevur avgjørt, at tú verður lønt sum sjúkrarøktarfrøðingur. Tað er ein feilur, at tú er sett á byrjanarstig, hetta verður rættað, so tú kemur á endastig frá 1/3-2012 við viðbót uppá 2000,- kr.. Lønardeildin ger setanarskrivið klárt til tín”. Síðani vendi hon sær til felagið hjá sær, sum tann 24. oktober 2012 skrivar til økisleiðaran, Ceciliu Vestureið, og ger vart við, at NN er limur í Ljósmøðrafelag Føroya og tískil eigur at vera lønt eftir teirra sáttmála. Almannaverkið svarar aftur, at onki varð lovað hvat sáttmála og løn viðvíkur undir setanarsamrøðuni, men at tað bert varð tosað um, at lønarviðurskiftini skuldu kannast “tí hetta var meira ein serlig setan”. Lagt verður afturat í brævinum frá Almannaverkinum, at málið hevur verið til innplasering í Almannaráðnum/Fíggjarmálaráðnum, ið hevur avgjørt, at NN verður lønt sum sjúkrarøktarfrøðingur. Kortini er tað mistak hent, at hon er sett á byrjanarstig uttan viðbót, men hetta verður rættað soleiðis, at NN kemur á endastig frá 1. mars 2012 við viðbót uppá kr. 2.000,00. Undir hesum umstøðum, har hvørgin av sáttmálunum í roynd og veru er “viðkomandi”, og har setanartilgongdin og tilgongdin í sambandi við val av sáttmála og áseting av lønini hevur verið reiðiliga tilvildarlig, og hvørki yrkisfelagið hjá NN ella ta felagið, hvørs sáttmála valt varð at seta hana eftir, hava verið hoyrd, metir Fasti Gerðarrættur, at tað er rætt og rímiligt, at tann ivi, ið á hendan hátt er skaptur, kemur kæraranum til góðar, og at NN tí átti at verið lønt ájavnt sáttmálanum hjá yrkisfelagi hennara, Ljósmøðrafelag Føroya, á hægsta lønarstigi, tó uttan viðbót, av tí at sambært hesum sáttmála hava bert leiðandi ljósmóðir og deildarljósmøður krav um viðbót. Vegna Ljósmøðrafelag Føroya hevur Páll Nielsen, advokatur, roknað samlaðu lønareftirstøðuna um lønt verður eftir sáttmálanum hjá Ljósmøðrafelag Føroya heldur enn sáttmálanum hjá Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar at vera 45.842,04 kr.. Hetta er roknað út frá at mett verður, at NN eigur løn á endastigi hjá Ljósmøðrafelag Føroya, stig 30, viðbót fyri at vera bólkaleiðari, regulering fyri forskotna tíð og leygardag/sunnudag/halgidagar og viðbót fyri frían búnað. Sáttmálin hjá Ljósmøðrafelag Føroya hevur hvørki áseting um viðbót fyri bólkaleiðara ella búna, tí ber ikki til at geva hetta, um kravið um at setanin hjá NN skal vera ájavnt sáttmálanum hjá Ljósmøðrafelag Føroya verður gingið á møti. Í útrokningini er regulering fyri forskotna tíð, leygardag/sunnudag og halgidagar nevnd. Ongin dokumentatión er løgd fram fyri hesum, tí ber ikki til at gera nakra útrokning av hesum. Fasti Gerðarrættur metir at NN eigur at fáa útgoldið munin millum lønina á stig 30 hjá Ljósmøðrafelag Føroya, sum er tann lønin NN hevði fingið, um hon var í starvi sum ljósmóðir og ta løn, sum hon hevur fingið útgoldið, stig 29 + viðbót sum bólkaleiðari, hjá Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar. Løn á stig 30 hjá Ljósmøðrafelag Føroya til 01.10.12 = 29.751,45 kr. Eftirløn 15,8% = 4.700,73 kr. Íalt = 34.452,18 kr. Løn á stig 30 hjá Ljósmøðrafelag Føroya frá 01.10.12 = 29.971,45 kr. Eftirløn 15,8% = 4.735,49 kr. Íalt = 34.706,94 kr. Løn á stig 29 hjá Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar í 2012 = 25.940,03 kr. Eftirløn 15% = 3.891,00 kr. Bólkaleiðaraviðbót = 2.000,00 kr. Íalt = 31.831,03 kr. Munur pr. mánað at rinda út frá 1. mars – 30. sept. 2012 34.452,18 kr. - 31.831,03 kr. = 2.621,15 kr. Íalt fyri 7 mánaðir = 18.348,05 kr. Munur pr. mánað at rinda út frá 1. oktober 2012 – 31. mars 2013 34.706,94 kr. - 31.831,03 kr. = 2.875,91 kr. Íalt fyri 6 mánaðir = 17.255,46 kr. Samlaði lønarmunurin at rinda út: 18.348,05 kr. + 17.255,46 kr. = 35.603,61 kr. Harumframt skal rindast frítíðarløn sambært frítíðarlógini og renta sambært reglunum í rentulógini. Spurningurin um støddina á lønini hevur ikki verið serskilt viðgjørdur av pørtunum undir málsviðgerðini. Fasti Gerðarrættur heitir tí á partarnar um at semjast um útrokningina. Kunnu teir ikki tað, kann málið takast uppaftur til viðgerð av lønarmuninum. Annað málskravið sambært kæruritinum er, at brot er framt á §13 stk. 2 í sáttmálanum, samanhildið við løgtingslóg nr. 20 frá 8. mai 2008 um setanarprógv, og at hetta brotið er framt undir tyngjandi umstøðum. Allir sáttmálar á almenna arbeiðsmarknaðinum hava ásetingar um setanarbrøv, soleiðis eisini teir báðir sáttmálarnir, ið umrøddir eru í hesum málinum. Sambært sáttmálanum hjá sjúkrarøktarfrøðingum skal starvsfólkið hava setanarbræv í seinasta lagi 14 dagar eftir setanina, meðan sáttmálin hjá ljósmøðrum ásetir, at setanarbræv skal latast fyri setanina. Hvørgin sáttmálin hevur reglur um fylgjurnar av, at setanarbræv ikki er latið sum ásett. Lógin um setanarprógv ásetir í grein 1 stk. 3 at lógin verður ikki nýtt í tann mun, ein líknandi skylda hjá arbeiðsgevaranum at lata løntakaranum upplýsingar um setanarviðurskiftini, er ásett í sáttmála á arbeiðsmarknaðinum. Í brævi til NN frá Nærverkinum, dagf. 5 mars 2012, har boðað verður frá, at hon hevur fingið starvið, verður sagt, at “Nærverkið sendir tygum setanarbræv til sáttmálasett (2 eintøk)”. Eitt ódagfest og óundirskrivað setanarbræv er framlagt sum skjal 4. Her er mánaðarlønin sett til kr 25,720,03 umframt bólkaleiðaraviðbót kr. 2,000,00. At hetta setanarbrævið ikki kann vera tað, sum nevnt verður í brævinum frá 5 mars 2012 sæst av fylgjandi. Eftir at NN fyrst beinleiðis til Nærverkið og síðan gjøgnum ljósmøðrafelagið hevur kært um lønina, skrivar Gunnleyg Durhuus tann 4 juni 2012 til NN (siterað í skjali 16) at “Tað er ein feilur, at tú er sett á byrjunarstig, hetta verður rættað, so tú kemur á endastig frá 1/3-2012 við viðbót uppá 2000 kr. Lønardeildin ger setanarskriv klárt til tín.” Hetta eru júst lønartreytirnar, ið nevndar eru í skjal 4, sum sostatt ikki kann vera sent NN fyrr enn eftir 4 juni 2012, ella 3 mánaðir eftir at hon var sett í starv. Fasti Gerðarrættur gevur tí kæraranum viðhald í, at brot er framt á grein 13 í sáttmálanum. Somuleiðis verður gjørt vart við at brot er eisini framt á §17, stk.1 í sáttmálanum hjá Felagnum Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar. Sum nevnt hevur sáttmálin ongar ásetingar um fylgjur av tílíkum broti, meðan lógin um setanarprógv ásetir, at løntakarin í tílíkum føri kann fáa eitt viðurlag við dómstólarnar. Undir hesum umstøðum metir Fasti Gerðarrættur seg ikki hava heimild at áseta, hvørjar fylgjurnar skulu vera av brotinum. Fjórða málskravið sambært kæruritinum er, at brot er framt á §20 í sáttmálanum um uppsøgn, tá Almannamálaráðið hevur framt eina organisatiónsfíggindarliga uppsøgn við uppsøgn av NN stutt eftir at felagið, sum yrkisfelag hennara fór upp í málið. Kravt verður, at Almannaverkið skal játta NN longda uppsagnartíð á tríggja mánaðarlønir, javnsett álitisfólki í sáttmálanum jbr. §27 stk. 9 í sáttmálanum, sí semju frá 2011. Tann 28. november 2012 sendi Almannaverkið NN hoyringsskriv um ætlaða uppsøgn. Sum grundgeving varð víst á, at neyðugt var at skerja lønarútreiðslurnar innan Almannaverkið, og krøvini um sparingar vóru nú so stór, at neyðugt var at siga fólk úr starvi. Út frá eini heildarmeting og samanseting av starvsfólkabólkunum, er niðurstøðan hjá Almannaverkinum, at bólkaleiðarastarvið oman Mattalág verður niðurlagt. Upplýst er undir málsviðgerðini at hin bólkaleiðarin, sum settur var samstundis sum NN, somuleiðis var uppsagdur av tí at hennara starv eisini var niðurlagt. Somuleiðis var upplýst, at hesin bólkaleiðarin hevði kært avgerðina um uppsøgn til Almannamálaráðið, sum hevði ógildað uppsøgnina við teirri grundgeving, at henni átti at verið ávíst annað starv innan almannatænastuna, og at viðkomandi tí framvegis fekk løn hóast hon ikki hevði verið til arbeiðis síðani uppsøgnina. Somuleiðis var upplýst, at NN ikki hevði kært uppsøgn sína til Almannamálaráðið, av tí at hon hevði fingið starv sum ljósmóðir. Somuleiðis er upplýst undir málsviðgerðini, at ongin er settur í hesi bæði bólkaleiðarastørvini síðani uppsøgnirnar. Í hoyringsskrivinum verður víst til sáttmálan millum Ljósmøðrafelag Føroya og Fíggjarmálaráðið, og avrit av ætlanarskrivinum verður tí sent felagnum til hoyringar við freist uppá 14 dagar at koma við møguligum viðmerkingum. Um grundina til at Almannaverkið nú vendir sær til Ljósmøðrafelag Føroya og ikki til Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar, hvørs sáttmála NN var sett eftir, er upplýst, at hetta var tí at Ljósmøðrafelagið var komið inn í málið um lønarviðurskiftini og hevði skrivað til Almannaverkið um hetta tann 24. oktober 2012. Eftir at Ljósmøðrafelagið hevði svarað hoyringsskrivinum um uppsøgn tann 9. desember 2012 og biðið um skjalainnlit fyri at kunna viðgera málið gjøllari, varð uppsøgnin endaliga framd við brævi frá Almannaverkinum til NN dagfest 18. desember 2012, og verður NN loyst úr starvi frá 31. mars 2013 at rokna, t. v. s. við 3 mánaða uppsagnarfreist. Hóast ein uppsøgn minni enn 10 mánaðir eftir starvssetan má haldast at vera reiðiliga óvanlig, og hóast mannagongdirnar bæði við setanina og uppsøgnina av NN ikki kunnu sigast at sýna ovurhonds organisatiónsvinarligan hugburð, er kortini onki komið fram undir málsviðgerðini, sum gevur ábendingar um, at uppsøgnin av NN og hinum bólkaleiðaranum, ið varð settur um somu tíð sum NN, er hend av organisatiónsfíggindarligum ávum, og gevur Fasti Gerðarrættur tí ikki kæraranum viðhald í hesum kravi. Fimta og seinasta málskravið hjá kæraranum er, at Fasti Gerðarrættur skal áleggja innkærda allan málskostnað, um so er at kærarin fær viðhald í nøkrum av málskrøvunum. Víst verður á, at í hesum máli er talan um einføld brot uttan nakran tulkingariva, og at brotini kundu verið rættaði í góðari tíð. Somuleiðis verður víst á, at kærandi felagið er eitt sera lítið felag, sum hevur fingið stóra fíggjarliga byrðu av at krevja sáttmálan hildnan, og kærarin metir tí, at her er talan um serligt føri, har Gerðarrætturin hevur heimild at áleggja øðrum partinum at gjalda útreiðslurnar hjá mótpartinum. Sambært reglugerð um gjøld hjá Fasta Gerðarrætti skal Gerðarrætturin gera upp kostnaðin av einum máli og býta kostnaðin millum partarnar at gjalda. Í serligum føri kann Gerðarrætturin í úrskurðinum áleggja parti at gjaldi útreiðslur hjá mótparti. Fastur praksis hjá Fasta Gerðarrætti hevur verið, at málskostnaðurin verður býttur javnt millum partarnar. Fasti Gerðarrættur kann ikki taka undir við sjónarmiðinum um, at talan er um eitt sera einfalt mál, har greið sáttmálabrot eru framd og har ongin tulkingarivi er. Í so máta er málið ikki ólíkt mongum øðrum gerðarrættarmálum, har tveir partar hava hvør sína fatan av somu veruligu viðurskiftum, og har Gerðarrætturin í úrskurði skal taka støðu til hvør – um nakar – av pørtunum hevur rætt í sínum sjónarmiðum. Í so máta metir Fasti Gerðarrættur ikki at talan er um eitt “serligt føri”. Hinvegin skilir Fasti Gerðarrættur væl sjónarmiðini hjá kæraranum um, at tað er ósamsvarandi dýrt hjá einum lítlum felag at leggja mál fyri Gerðarrættin, og Fasti Gerðarrættur kundi tí ynskt eina skipan, sum loyvdi, at atlit vóru tikin til hesi viðurskifti. Soleiðis sum skipanin er í dag metir Fasti Gerðarrættir ikki, at heimild er til at áleggja øðrum partinum allan kostnaðin av málinum, og kann Fasti Gerðarrættur tí ikki geva kæraranum viðhald í hesum málskravinum.
Sergrundgeving
Viðvíkjandi áheitan um uppafturtøku av gerðarrættarmáli FG03/2013: Ljósmøðrafelag Føroya vegna ein lim móti Fíggjarmálaráðnum _ Fasti Gerðarrættur segði tann 7. november úrskurð í hesum málinum. Í brævi dagf. 21. november 2013 til Formenninar í Fasta Gerðarrætti heitir felagið á formenninar um at taka málið uppaftur sum týðandi mál, har allir gerðarrættarlimirnir eru við, sambært grein 11(2) í Sáttmálanum um Fasta Gerðarrætt. Teir partar av málinum, ið biðið verður um at samlaði gerðarrætturin viðger, eru: 1) Vantandi avleiðing av sáttmálabroti. Í hesum føri greitt brot á grein 9 í lønarsáttmálanum millum Ljósmøðrafelagið og Fíggjarmálaráðið. 2) Vantandi áseting av avleiðingum av viðurkendum sáttmála- og lógarbroti. Í hesum føri brot á grein 13 í sáttmála og brot á lóg um setanarprógv. Viðv. 1) førir felagið fram – sum rætt er – at sambært grein 9 í sáttmálanum hevur starvsfólkið rætt til ókeypis tænastubúna. Hinvegin er, sum gerðarrætturin ger vart við, einki ásett um viðbót, verður tænastubúni ikki veittur. Her hjálpir ikki at vísa til aðrar sáttmálar, ið júst hava ásetingar um, at er ikki gjørligt at veita tænastubúna, verður nærri ásett viðbót veitt, samanber grein 6 í Heilsuhjálparasáttmálanum, grein 14 í Sjúkrarøktarasáttmálanum og grein 14 í Heilsurøktarasáttmálanum. Undir viðgerðini í Fasta Gerðarrætti varð eisini víst á, at ein grund til, at lønin var hægri hjá ljósmøðrum enn t.d. sjúkrarøktarfrøðingum, var, at ljósmøðrafelagið til samráðingar hevði lagt minni dent á viðbøtur enn á sjálva lønina. Tí ber ikki til at seta fram krav um viðbøtur fyri møguliga vantandi tænastubúna við tilvísing til aðrar sáttmálar. Harafturat kemur, at Fasti Gerðarrættur hevði valið millum tvinnar sáttmálar, ið hvørgin var beinleiðis “brúkiligur”. Gerðarrætturin valdi at rokna lønina ájavnt (og ikki sambært) ljósmøðrasáttmálanum í staðin fyri sjúkrarøktarsáttmálanum, ið viðkomandi hevði verið lønt eftir (og sum hevur reglur um víbót fyri tænastubúna), við teirri grundgeving, at tann fyrri sáttmálin var fyrimunarligari fyri viðkomandi. Tað ber hinvegin ikki til at pilka tað frægasta burtur úr fleiri sáttmálum at brúka sum grundarlag undir lønarásetingini. Formenninir meta tí ikki, at hendan áheitanin um uppafturtøku av málinum eigur at nýta frama. Viðv. 2) førir felagið fram, at hóast Fasti Gerðarrættur gevur felagnum viðhald í, at brot er framt móti grein 13 í sáttmálanum, ger gerðarrætturin brotið týdningarleyst við ikki at áseta hvørjar fylgjur brotið skal fáa. Fasti Gerðarrættur vísir í úrskurðinum til at sáttmálin ongar ásetingar hevur um fylgjurnar av tílíkum broti, meðan lógin um setanarprógv ásetir, at løntakarin kann fáa viðurlag við dómstólarnar, og metir gerðarrætturin seg tí ikki at hava heimild til at áseta fylgjurnar, ið sambært lógini eru eitt “viðurlag”, ið er ásett sum løn í ávíst vikutal. Tað er sostatt ikki talan um vanligt endurgjald fyri tap ella “bót” í revsirættarligum týdningi. Heldur er talan um, tað sum á donskum nevnist “bod”, ið er eitt vælkent fyribrigdi í donskum arbeiðsrætti, men ikki føroyskum – beint tvørturímóti. Heilt síðan danski arbeiðsrætturin í fimtiárunum dømdi Føroya Fiskimannafelag at rinda risabót fyri ólógligt verkfall, hevur ein samd arbeiðstakarasíða verið hart ímóti, at rætturin at døma “bót” nakratíð gjørdist partur av komandi føroyskum arbeiðsrætti. Soleiðis var eisini, tá Fasti Gerðarrættur varð stovnaður við sáttmála millum partarnar á føroyska arbeiðsmarknaðinum. Fasti Gerðarrættur hevur tí hildið seg til hesa stevnu við ikki at døma “bót” í hesum málinum. Hetta eisini tí, at lógin um setanarbrøv greitt ásetir mannagongdina, tá støða skal takast til fylgjurnar av broti á skylduna at veita setanarbrøv. Somu mannagongd tykist Vinnukærunevndin at hava hildið seg til í teimum fáu málum, Fasti Gerðarrættur er kunnigur við, har nevndin hevur havt tílík brot til viðgerðar. Formennir meta tí ikki at hendan áheitan um uppafturtøku av málinum eigur at nýta frama. At enda verður gjørt vart við, at sambært viðmerkingunum til grein 11(2) um møguleika fyri uppafturtøku av máli “í serligum føri”, verðu m. a. sagt, at “Hetta kann henda í serliga prinsipiellum málum, sum kunnu fáa týdning sum fordømi fyri allan arbeiðsmarknaðin, ella tað á annan hátt er týðandi, at allir gerðarrættarlimirnir taka støðu.” Formenninir meta ikki, at talan er um tílíkt mál í hesum førinum. Vinarliga Fasti Gerðarrættur ____________ _____________________ Gurið Joensen Halgir Winther Poulsen
Úrskurður sum PDF


c: text/html

text:
KÍ ársveitslaBook now
Klaksvíkar Ítróttarfelag skipar aftur fyri ársveitslu, eftir at eingin veitsla var í fjør.Veitslan verður í Badmintonhøllini leygarkvøldið 30. oktober, og í løtuni fyrireikar ein bólkur veitsluna.
Vegna koronu var eingin ársveitsla í fjør, og tí spílar felagið seg veruliga út við eini rimmar veitslu í ár. Síðsta leygarkvøldið í oktober lata dyrnar til Badmintonhøllina upp fyri glaðum fólki í veitsluhýri, har eingin annar enn heimskendi, argjamaðurin, Tróndur Arge, býður vælkomin og leiðir borðhaldið, meðan Árni Müller og hansara Gepetto borðreiða við leskiligari matskrá við trimum rættum.
Undir borðhaldinum verða gestarøðari og undirhald, eins og ársins leikarar hjá kvinnum og monnum skulu heiðrast. Og tá øll eru mett og vælsett, ræður um at finna dansiskógvarnar fram, tí tá taka dansibólkurin, Fourmenn og DJ-Cool yvir og seta lív í dansigólvið.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
27. juli var sum vant Ólavsøkurenning á skránni, og hetta hóskvøldið var veðrið av tí allarbesta við stilli og sól. Tað vóru ikki eins nógvir rennarar tilmeldaðir, sum vanligt, men ein rúgva av tilmeldingum á staðnum gjørdi at luttakaratalið var so nøkulunda. Talið av børnum í yngru flokkunum var heilt stórt.
Hjá monnunum gjørdist talan um kapping millum Julian Gregersen og Andrias Hansen. Á øðrum umfari fekk Julian hol, og sá út til at avgera tíðliga. Andrias treiskaðist tó, og Julian slapp ongantíð langt undan. Heldur var tað Andrias, sum hevði hug at minka viðhvørt, so spenningurin var varvðeittur til heilt móti endanum. Heilt spennandi bleiv tó ikki, og Julian vann aðru ólavsøku á rað.
Julian Gregersen fór tíðliga undan, men mátti arbeiða hart fyri at Andrias Hansenikki fangaði hann aftur (mynd: Bragdið/Absalon Hansen)
- Julian Gregersen, Treysti 16.48
- Andrias Hansen, Bragdið 16.53
- Eirikur Hansen, Bragdið 17.15
- Henry Olsen, Bragdið 17.17 (nr. 1 veteranar)
- Martin Gravesen, Bragdið 17.49 (nr. 2 veteranar)
- Gunnar Sivertsen, Treysti 18.13
- Sam Vang, Bragdið 18.37 (nr. 3 veteranar)
- Regin Mittún, Bragdið 18.39
- Uni Svabo Joensen, Frælsi 18.43
- Jónálvur Johannesen, 18.45
Eirikur Hansen og Henry Olsen høvdu eina sera spennandi kapping um triðja plássið. Tað gjørdist Eirikur, sum tók bronsuna (mynd: Bragdið/Absalon)
Hóast Rebekka Fuglø var favorittur at vinna kvinnukappingina, var sjálvandi spennandi at síggja, hvat tveir fyrrverandi stórrennarar megnaðu, eftir at tær hava verið burturi nøkur ár. Bæði Valborg Heinesen og Joan Bláfoss, sum báðar áður lættliga hava runnið 5 km undir 18 minuttir, hava verið burturi frá renningini vegna barsil.
Sum ein rættur gentlemaður fór Sam Vang til síðis, so Rebekka Fuglø fekk alt tað plássið, sum ein sigursharri skal hava (mynd: Bragdið/Absalon)
Tað var tó unga Oddvør Josephsen, sum pressaði Rebekku mest fyrstu kilometrarnar. Men sum tíðin gekk, sást at Joan Bláfoss helst hevði timað sína renning betur, og spakuliga kom hon fram á og fram um Oddvør. Eisini Valborg sá út til at hava timað renningina væl, og nærkaðis alsamt Oddvør, sum tó akkurát megnaði at halda Valborg á fjórðaplássinum.
- Rebekka Fuglø, Treysti 18.36
- Joan Bláfoss 19.18
- Oddvør Josephsen, Treysti 19.47
- Valborg Heinesen, Bragdið 19.51
- Beinta Hoydal, Bragdið 20.42 (nr. 1 veteranar)
- Hergerð Heldarskarð, Bragdið 20.55 (nr. 2 veteranar)
- Ann-Mari av Skarði, Bragdið 21.54
- Petra Weihe Mikkelsen, Roysnið 23.47
- Marita Hansen, Bragdið 23.52
- Heidi Jógvansdóttir, Bragdið 24.59
Joan og Valborg eru nú á veg í form aftur, og sera spennandi verður at síggja, um tær aftur fara at røkka tí nær støðinum, tær høvdu áður.
Eyðkendi stríðsviljin hjá Joan og eyðkenda smílið hjá Valborg. Nr. 2 og 4 blivu hesar mammurnar í dag, men har er nógv meira í væntu frá teimum báðum (myndir: Bragdið/Absalon)
Superveternar
1. Jens Weihe, Frælsi 19.53
2. Regin Mortensen, Hørsholm Rungsted Løbeklub 22.47
3. Robert Vilhelmsen, Bragdið 24.11
Øll úrslitini síggjast á hesi slóðini


text:
New Hampshire
Staturin New Hampshire (enskt: State of New Hampshire) er stakríki í Nýonglandi, í landnyrðingshorninum av Sambandsríkinum Amerika. New Hampshire er tað fjórðstørsta stakríkið í Nýonglandi, næst eftir Maine, Massachusetts og Vermont. Her í New Hampshire búgva umleið 1,3 mió. fólk. Høvuðsstaðurin eitur Concord og størsti býurin er Manchester.
Í norðri hevur Maine mark við Kanada (Quebec), í eystri við Maine, í suðri við Massachusetts, og í vestri við Vermont. Í eystri liggur Atlantshavið. Eyknavni er Granittstaturin (enskt: The Granite State). Stórur partur av landi er hagi og skógur. Størsti parturin av statinum er skógur – góð 89 prosent.[1] Norðan fyri bygdina Jackson røkkur Mount Washington upp í 1917 m hædd, tað hægsta fjallið í Nýonglandi (og í New Hampshire). Stakríkið hevur 29 kilometrar við strond í Rockingham County.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
New Hampshire er ein týdningarmikil statur hjá teimum, sum vilja gerast forsetavalevni hjá einum flokki í USA; New Hampshire er annar staturin við undanvali. Tað er á undanvalunum, at stóru flokkarnir, demokratarnir og republikanararnir (GOP), finna fram til hvør gerst forsetavalevni. Stendur eitt valevni seg væl í New Hampshire, kann tað styrkja hann ella hana í hinum statunum. New Hampshire er eitt av mest konservativu statum í Nýonglandi. Í New Hampshire er m.a. deyðadómur. Í 1734 til 1939 eru í minsta lagi 24 fólk dømd til deyða. Ongin hevur verið tikin av døgum tey seinastu 76 árini, hóast revsilógin hevur loyvt deyðarevsing. Heinging er eisini ongantíð strikað í New Hampshire-lóggávu, og dómararnir hava framhaldandi møguleika at døma deyðarevsing.[2]
Samkynt hjúnaband[rætta | rætta wikitekst]
1. januar 2010 samtykti stjórnin at broyta vígslulógina soleiðis, at samkynd nú hava rætt til at giftast í statinum. Lógin er broytt soleiðis, at hjúnaband er millum mann og kvinnu, mann og mann og kvinnu og kvinnu [3]. Í New Hampshire hava samkynd eisini fingið loyvi til at adoptera. Sostatt er lógin samtykt, og samkynd kunnu nú ættleiða í New Hampshire, á jøvnum føti við hetroseksuell.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Heimasíða hjá stakríkinum, nh.gov
- New Hampshire á kortinum, openstreetmap.org
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.nrs.fs.fed.us/news/release/us-tree-cover
- ↑ http://www.gencourt.state.nh.us/rsa/html/lxii/630/630-5.htm
- ↑ http://www.gencourt.state.nh.us/legislation/2009/HB0436.html


text:
7585.17 - Ítróttur í framhaldsdeild, 3L og 4L
Skeiðsnummar
7585.17
Heiti
Ítróttur í framhaldsdeild, 3L og 4L
ECTS
15
Fortreytir
Tann lesandi skal hava staðið 1. og 2. árið av læraralestrinum
Endamál
Endamálið við hesum skeiðnum er, at tann lesandi dugir at leggja til rættis, undirvísa og eftirmeta undirvísingargongdir í framhaldsdeild, at tey sjálvi lúka tey ítróttarligu krøv í stevleiki, amboðsfimleiki og bóltspølum sambært lærugreinini og nýta KT sum hjálpiamboð.
Innihald
• Námsætlan fyri framhaldsdeild og breyt og gera ársætlan • Anatomi, fysiologi, greinandi rørslulæru innan bóltspøl og amboðsfimleik/fimleik • Venjingarlæra • Lógir í teim stóru bóltspølunum • Kostur og venjing • Breiddar- og ella úrmælingsvenjing av børnum • Kappingarítróttur í skúlahøpi • Framhald av ítróttarsálarfrøði t.d. doping, etingarólag, motivatión
Læru- og undirvísingarhættir
Fyrilestrar, filmar, studentaframløgur og bólkaarbeiði. Størsti parturin er verkligar íðkanir.
Læruúrtøka
Tá ið skeiðið er lokið, skal tann lesandi duga at: • viðgera, meta um og brúka námsætlanir fyri framhaldsdeild, • nýta fjølbroyttar læringstilgongdir í ítrótti , fyri at geva næmingum upplivingar, royndir og vekja áhugan fyri kropsligari venjing og menning • sjálvur vera førur fyri at vísa kropsligt hegni í stevleiki, amboðsfimleiki og bóltspølum sambært verkligu próvtøku krøvini • finna, greiða frá og kritiskt viðgera grundleggjandi faklig og fakdidaktisk viðurskifti í samband við ítrótt í framhaldsdeild, á breyt og í feløgum
Próvtøkuháttur
Spurdómsstýrd uppgáva, framløga og ein verkligur partur.
Próvdøming
Uttanhýsis
Próvtalsstigi
7-talsstigin
Lestrarlisti
Verður útflýggjaður við skeiðsbyrjan
Ábyrgd
Anna Maiken Gásadal


text:
Kinesiskt mál
Kinesiskt mál ella kinverskt (kinesiskt; 汉语/漢語, Hànyǔ, 中文 ella Zhōngwén) er í grundini fleiri skyld mál, har mandarinskt, sum er móðurmál hjá um 875.000.000 fólkum, er tað størsta, og tað er eisini standardmál í Kina. Kinesisk mál eru móðurmál hjá meira enn 1.200.000.000 fólkum, harav meginparturin býr í Kina og um 22.000.000 í Teivan. Í kinverska teknmálinum eru mong túsund tekn. Hvørt tekn er orð ella hugtak og ikki ljóð sum í okkara skriftmáli.
Kinesiskt er størsta málið í Fólkalýðveldi Kina. Harumframt er kinesiskt høvuðsmálið í Lýðveldið Kina, Hongkong, Makao og Singapor.


text:
Thiamin
Thiamin ella vitamin B1 er eitt litleyst evni við frymilinum C12H17N5O4S. Tað kann upploysast í vatni, men ikki í alkohol. Thiamin er alneyðug í niðurbrótingini av kolhydratum.
Thiamin verður í kroppinum gjørt um til thiamin pyrophosphat (TPP), ið er eitt coensym fyri allar dekarboksyleringar av a-ketosýrum t.d. pyruvat dehydrogenase, a-ketoglutarat dehydrogenase og transketolase.
Thiamin finst serliga í korni, bjølgum (t.d. ertrar og bønir), soltnum kjøti, mjólk og í osti.
Thiamin verður brúkt til at umskapa kolhydratir til drúvusukur (glukosu). Tá drúvusukur verður umskapa í kroppinum, skapast orka, sum er týdningarmikil fyri hjarta, heilan og vøddarnar.
Mangul[rætta | rætta wikitekst]
Mangul av thiamin kann elva til nervadegeneratión, svinn og deyða. Mangulin kann m.a. koma av rúsdrekkamisnýtslu og skeivari føði ella hungri. Tekin uppá thiaminmangul eru versnaður matarhugur, møði, ørkymlan og konsentratiónstrupulleikar. Viðvarandi mangul kann elva til sjúkurnar beriberi og Korsakoffs sinnissjúku.
Mangul er tó sera óvanligt og sæst her á landi bert hjá persónum við stórari rúsdrekkamisnýtslu.


text:
Skeið fyri venjarum, hjá børnum og ungum
– Ítróttur fyri børn og ung.
Skeiðið verður 18 og 19 september 2009 í Tofta skúla. Fríggjakvøldið 18/9 frá kl. 18.00 til 21.00 og leygardagin 19/9 frá kl. 9.00 til 18.00.
Evni:
– ítróttarpædagogikkur
– Ítróttarumhvørvi
– Menning hjá børnum
– Venjing
– Trygd og ábyrgd
– Etikkur og moralur
Skeiðið skiftir ímillum at vera teoretiskt og praktiskt. Leygardagin verður praktisk venjing, so tá er gott við ítróttarklæðum.
Ongin próvtøka er, men kravt verður at uppmøtingin er 100%. Eftir lokið skeið fært tú eitt luttøkubræv.
Skeiðið er ein partur av venjaraútbúgvingini hjá DIF, Danska Ítróttasambandinum. Møguleiki er sostatt at byggja víðari uppá skeiðið.
Málbólkur: Venjarar, hjálparfólk og leiðarar hjá børnum og ungum. Øll sum hava áhuga í og ábyrgd av børnum og ungum, sum luttaka í ítrótti.
Hvat fært tú burturúr:
– Vitan um menningina hjá børnum, fysiskt, psykiskt og samfelagsligt
– Tú blívur vitugur við evni sum námsfrøði, venjaratypir, málsetan og týdningin av ítróttarumhvørvi
– Ítøkilig hugskot til spøl og venjing hjá børnum og ungum
Upptøkutreytir: Luttakari skal vera 15 ár ella eldri. Tó kunnu vit gera frávik frá regluni um upptøku, um serstøk viðurskifti tala fyri hesum.
Luttøkugjald: Kostnaðurin fyri skeiði er 250 kr. Íroknað er frálærutilfar og matur.
Meiri fæst at vita frá ÍSF skrivstovuni tlf.: 312606 ella frá Anniku á telduposti ahl@isf.fo ella á tlf.: 282331.


text:
Dánial og Bjørg umborð á Logos Hope
Eftir Poul Jóhan Djurhuus
Velja Logos Hope fram um A.P. Møller/Mærsk
– býta “tryggu” tjaldpelarnar um við trúarpelar.
Bjørg og Dánial í Skemmuni eru eini ung føroysk hjún, sum í nærmastu framtíð ætla sær at býta “tryggu” tjaldpelarnar um við trúarpelar.
Tey vitjaðu Berøa í Saltangará á møtinum nýggjárskvøld, har tey greiddu frá síni framtíðarætlan. Hava búð í Danmark seinastu 6 árini.
Dánial er vaksin upp í Saltangará, og er sonur Ásu og Áka í Skemmuni, sum fluttu til Saltangará, har Áki arbeiddi sum bókhaldari á Eysturoyar Heilsølu, og seinni gjørdist hann eigari. Fyri mongum árum síðani fluttu Ása og Áki til Fredericia, har tey enn búgva.
Bjørg er vaksin upp við Ljósá og er dóttur Finngerð og Poul Jóhannus Ellingsgaard. Finngerð er ættað úr Norðskála og Poul Jóhannus er ættaður av Eiði.
DÁNIAL
Dánial kom regluliga í sunnudagsskúla í Berøa, og kom regluliga til møtini í samkomuni, og gjørdist ein dyggur stuðul í ungdómsarbeiðinum í Berøa og í Eysturoynni. Bjørg og Dánial vórðu vígd í Berøa í Saltangará í 2007. Tey eiga 3 børn, Naomi 6 ár, Noah 4 ár og Lucas 1 ár.
Tey fluttu til Århus í 2008, har Dánial helt fram við at lesa grannskoðan og roknskap, sum hann varð liðugur við í 2010, tá tey fluttu til Amager/Keypmannahavn at búgva. Hann hevur arbeitt sum grannskoðari hjá PwC., og sum roknskaparleiðari hjá Banedanmark, har hann var starvsfólkaleiðari hjá 25 starvsfólkum. Í dag arbeiðir Dánial í fíggjardeildini hjá MAERSK TANKERS, sum A.P.Møller /Maersk eigur.
Bjørg og Dánial koma regluliga í Kristnastovu, har tey eisini eru virksom.
BJØRG
Bjørg ætlaði at fara undir lesnað, tá tey fluttu til Danmarkar, men av tí at børnini vórðu so tøtt, so varð tað ikki heilt sum tey høvdu ætlað, men hon sigur í dag, at hon er sera væl nøgd við at vera heima og vera mamma hjá sínum børnum og taka sær av heimligu skyldunum annars. “Børnini stórtrívast og sama gera mamman og pápin,” sigur Bjørg.
Í Berøa greiddi Bjørg frá, at hon gekk í sunnudagsskúla bæði við Ljósá og í Mizpa á Eiði,og at hon minnist væl, at hon í sunnudagsskúlanum sá seg sjálvan sum sunnudagsskúlalærara onkustaðni í Afrika. Tá Bjørg kom upp í ungdóms- og vaksnamannaárini gjørdist hesin missjónstankin enn sterkari, at hon skuldi tæna Gudi onkustaðni úti á missjónsmarkini.
MØTIR DÁNIALI
Tá hon møtti Dániali, gjørdi hon honum heilt greitt hvørjar tankar hon hevði viðvíkjandi framtíðini, at hon kendi seg kallaðan at virka í Guds verki úti á missjónsmarkini. Bjørg segði, at hjá Dániali var tað heilt greitt, at hann hevði ikki ætlanir at vera aðrastaðni enn í Føroyum.
DAGLIGA TRUMMI-RUMMI
Tey giftust, fluttu til Danmarkar, stovnaðu familju, funnu sær eitt andaligt heim, lesturin gekk sína gongd, fingu arbeiði, og tað borgarliga trummi-rummi koyrdi sum hjá nógvum øðrum við tryggum og góðum rammum á danska arbeiðsmarknaðinum – men hugsanin at fara út á missjónsmarkina lá alla tíðina sterk í bakgrundini!
ONNUR LÍVSLEIÐ
Árini gingu og hjúnini mentust og evnaðust til hvønn annan, soleiðis, at í dag eru tey samd um at rykkja “tryggu” pelarnar upp í Keypmannahavn og fara at virka í fullari tíð umborð á missjónsskipinum hjá OM, Logos Hope, sum er gamla Norrøna.
Tey hava vitjað familju í Føroyum um jólini, har tey hava ráðført seg bæði hjá OM-leiðsluni og hjá samkomuni á heimafrontinum. Um Gud vil, so fara tey við Logos Hope í september har tey fyribils koma at virka í tvey ár.
Sum áður nevnt í hesi grein, so arbeiðir Dánial innan roknskap í fíggjardeildini hjá MAERSK TANKERS, sum hann trívist ómetaliga væl í, ikki minst tí, at hann hevur so góðar arbeiðsfelagar. Men Dánial og Bjørg eru til reiðar at siga tilveruna í Keypmannahavn frá sær til fordeil fyri tænastu fyri Harran umborð á Logos Hope.
FÍGGJARLIG ÁBYRGD
Dánial hevur longu fingið sína høvuðtænastu umborð, sum verður at halda skil á debit og kredit á teimum mongu fíggjarligu postunum umborð á einum skipi sum Logos Hope; og tað er alneyðugt innan OM-høpið, at peningavirðuskftini eru optimal og til eina og hvørja tíð gjøgnumsiktig.
Tað verður nógmikið at síggja til hjá Dániali við umleið 450 fólkum frá umleið 40 ymiskum tjóðum, sum regluliga skula hava sínar lummapengar – bókasøla, túsundavís av bókum verða keyptar og seldar – proviantur bæði til manning og túsundavís av vitjandi – havnagjøld skula avgreiðast – vatn skal keypast – viðlíkahald innan og uttan – roknskapurin í samband við maskinrúmið – og síðani er tað tann dýrasti fíggjarposturin hjá Logos Hope, sum er oljan, ið Dánial eisini skal halda fíggjarligt skil á.
Valutakursir verður óivað nakað, sum Dánial sleppur at royna seg við sum tíðin líður. Fyri hvørja havn, ið vitjað verður, vilja fólk keypa bøkur við sínum egna valuta og skal hesin fremmandur valuta vekslast, soleiðis at Logos Hope kann brúka valutan í næstu havn til havnagjøld og proviant – alt hetta skal Dánial hava eitt vakið eyga yvir!
Hvønn mánaða skal Dánjal senda eina fullfíggjaða roknskaparrapport til høvuðsskrivstovuna hjá OM í Mosbach í Týskalandi.
Hetta verður ein tung ábyrgd hjá Dániali at skula lyfta, men 34 ára gamal og við arbeiðsroyndum í vinnulívinum er hann væl ílatin til uppgávuna umborð á Logos Hope. Av hesum skilst, at Dánial kemur at fáa seg royndan, hesi næstu tvey árini, á eini breiðari økonomiskari viftu, sum óivað eisini kemur at gagna honum í framtíðini.
BJØRG
Tá tað eru hjún við børnum, sum koma umborð á Logos Hope, so fáa tey tvey rúm at búleikast í; og soleiðis verður tað hjá Bjørg og Dániali og teirra trimum børnum tey næstu tvey árini. Bjørg kemur fyrst og fremst at taka sær av at fáa hesi tvey kømuruni at verða teirra hugnaliga flótandi heim. Afturat hesum kemur hon eisini at hjálpa til har sum tørvur er umborð, t.d. matgerð, reingerð, barnaansing o.a.
Hjún, sum eru umborð fyri longri tíð, verða vanliga brúkt sum ráðgevarar/mentorar “mamma og pápi” hjá teimum støku; og eisini eru tað hjúnini umborð, sum taka sær av prominentum gestum, sum eru nógvir ígjøgnum eitt ár. Alt hetta kemur Bjørg eisini at taka lut í – lívið umborð á Logos Hope er bæði spennandi og avbjóðandi!
TRÚARPELAR
Eingin, sum fer við OM ella Logos Hope stendur á einum OM-lønarlista, men har aftur ímóti standa tey í einum “leigumáli.” Nógvur peningur skal til fyri at kunna dríva eitt skip sum Logos Hope. Hesin peningur kemur inn við gávum, bókasølu og mánaðarligt gjald frá manningini, líka frá skipara og maskinstjóra til rustbankaran á dekkinum; og eisini fíggjarleiðarin umborð, Dánial í Skemmuni, skal gjalda eina stóra mánaðarliga upphædd fyri hann og konuna og teirra trý børn – at fara við Logos Hope er ein spurningur um trúgv!
Bjørg og Dánjal hava tikið eina lýdnisavgerð yvir fyri Harranum, sum er í fullum trá við teirra samvitsku. Tey eru fult vitandi, at trygga inntøkan tey hava havt seinastu árini verður ikki meir. Næstu tvey árini, kanska meir, seta tey tjaldpelarnar í trúgv á lyftini, at hann sum hevur sent okkum vil eisini vera hjá okkum og síggja til okkum.
Við hesum orðum vil undirritaði heita á samkomur, stovnar og einstaklingar eisini at hugsa um slík, sum í sínum bestu manndómsárum seta fleiri ár av og ólønt at virka fyri onnur – hesi gera ein mun!
TÍÐINDABRØV
Tey vilja fegin senda mánaðarlig tíðindabrøv til tey, sum ynskja at fylgja við teirra tænastu umborð á Logos Hope. Um onkur ynskir hetta, er ein vælkomin at seta seg í samband við tey á hesum støðum: skemmuni@gmail.com / tlf. 0045 60130690


text:
Tað er gleðiligt, at seinheilaskødd fáa eitt heildartilboð. Tað er átrokandi, og tørvurin hevur verið stórur. Men nú hevur Almannaverkið valt at leiga ein bygning hjá eini privatari fyritøku í Klaksvík. Tað merkir, at bygningar hjá privatari fyritøku kunnu enda við at verða útgoldnir við peningi hjá skattgjaldaranum.
Tí hevur Djóni Nolsøe Joensen sett fyrispurning um hetta til landsstýrismannin.
Spurningurin er, um skattgjaldarin fær mest burturúr, at landið leigar bygningar hjá privatpersónum ella privatum fyritøkum í staðin fyri at byggja ella eiga sjálvt.
Landsverk hevur víst á, at meðan almenna bygningsviðlíkahaldskontan bløðir, og játtanin til viðlíkahald av almennum bygningum bara lækkar, letur landið við hinari hondini stórar upphæddir av viðlíkahaldspeningi til privat leigumál.
Nevnast kann, at høvuðssætið og hjálpartólamiðstøðin hjá Almannaverkinum eru eisini leigað frá privatari fyritøku. Talan er í báðum førum um langtíðarleigu, har bygningar hjá privatari fyritøku kunnu enda við at verða útgoldnir við peningi hjá skattgjaldaranum.
Meðan skattgjaldarin hevur goldið fyri bygningarnar, er tað ein privat fyritøka, sum eigur teir, tá teir eru útgoldnir, sigur Djóni Nolsøe Joensen.


text:
Yvirlýsing frá 10 feløgum
Føroyska sjúkrahúsverkið er mannað av fleiri fakbólkum, men í dag situr ein minniluti við, mest sum, øllum avgerðarvaldinum á heilsufakliga virkseminum.
Tíðin er komin at hyggja at leiðslubygnaðinum í sjúkrahúsverkinum við eini dagføring fyri eyga.
Okkara áhugamál eru:
• Heilsufaklig menning til gagns fyri allar føroyingar
• Best møgulig útgreining, viðgerð og uppfylging til borgararnar
• Betri trivnaður ímillum starvsfólk
Fyri at hetta skal kunna vera framt í verki, skal fjølbroytnið í heilsufakligum virksemi vera endurspeglað í skipan og leiðslu. Stjórnin er mannað av stjóra við samfelagsvísindarligari bakgrund, einum serlækna og einum sjúkrarøktarfrøðingi, og flestu depilsleiðslurnar eru mannaðar við einum serlækna í parttíð umframt einum fulltíðarsettum sjúkrarøktarfrøðingi.
Hetta er ein alt ov smøl, faklig samanseting, sum als ikki umboðar tann breiða fakliga førleikan, sum er til taks í Føroyska heilsuverkinum í dag.
Depilsleiðslurnar mugu vera fakliga fjølbroyttar, so tær endurspegla starvsfólkahópin. Hetta er alneyðugt fyri at sjúklingar, sum koma í samband við sjúkrahúsverkið, fáa eina nóg góða útgreining, viðgerð og uppfylging. Verandi leiðsluskipan við smalari heilsufakligari umboðan, elvir til eina lægri góðsku enn neyðugt, fakliga ørkymlan og mistrivna millum starvsfólkini. Við at fakliga fjølbroytnið eisini er umboðað í leiðsluhøpi, fáa allir føroyingar gagn av teimum kjarnuførleikunum, teir ymsu fakbólkarnir í sjúkrahúsverkinum hava.
Í strategimálunum fyri LS stendur, at:
Tvørsektorsamstarvið og umskiftið skal áhaldandi betrast við atliti til trygd og dygd
Nøgdsemi skal m.a. tryggjast við, at førleikarnir hjá starvsfólkunum verða virdir og gagnnýttir
Starvsfólk eru við, tá nýhugsan og broytingartilgongdir verða gjørdar
Gott samskifti skal stuðla undir gott samstarv innanhýsis á stovninum og millum Landssjúkrahúsið og aðrar samstarvsstovnar
Við samstarvsráðum, trygdarbólkum og trygdarnevnd, sum longu eru á LS, áttu nevndu mál at verið tryggjað við, at allir fakbólkar soleiðis vórðu við og vórðu hoyrdir í øllum týðandi avgerðum, men fleiri fakbólkar í sjúkrahúsverkinum uppliva tíverri ikki at fáa nóg stóran ans í dagliga arbeiðinum.
Okkum tørvar eitt uttanhýsisráð fyri heilsustarvsfólk, sum t.d. er knýtt at Heilsu- og innlendismálaráðnum, sum tryggjar, at mest átrokandi ósemjurnar millum fakbólkar innan heilsuverkið fáa eitt fakliga dygdargott, uttanhýsis forum kring neyðuga próvførslu og samráðing, áðrenn fakligar avgerðir verða tiknar ella fakligar semjur verða gjørdar.
Vit vilja hava leiðsluna og viðkomandi partar at byrja eitt miðvíst arbeiði fyri at bøta um hesi viðurskifti. Ein øðrvísi leiðslubygnaður og jaligt samstarv við allar fakbólkar á LS eru neyðug, um vit skulu tryggja vitunarbýti og trivna millum starvsfólkini. Harvið tryggja vit, at sum mest fæst burtur úr dygdini í sjúklingagongdini, øllum borgarum í Føroyum at frama.
Heilsurøktarafelagið
Ljósmøðrafelag Føroya
Kost- og føðslufelag Føroya
Fysoterapeutfelag Føroya
Musikterapeutar
Bioanalytikarafelagið
Sosialráðgevarafelag Føroya
Felagið Føroyskir Sálarfrøðingar
Ergoterapeutfelagið
Radiografar í Føroyum


text:
Í nærum 38 ár hevur hann sagt Føroya fólki tíðindi úr øllum heimsins herðashornum, og dag um dag hevur hann sagt okkum, hvat veðurmenninir hava spátt um veðrið á okkara leiðum.
Fram um allar er hann útvarpsrøddin. Útvarpsmaðurin Ívar Iversen fylti 67 ár í 1998, og tað bar í sær, at hann var loystur úr starni í Útvarpinum 1. mars hetta árið.
Sítt lívsstarv tók Ívar umborð á postbátinum av Oyri til Havnar. Hann arbeiddi hetta tíðarskeiðið á Loranstøðini á Eiði, men hevði gjørt av at fara til skips aftur, tá hoyggingin var av.
Hann hevði frammanundan eisini siglt sum telegrafistur. Umborð á postbátinum bað fyrrverandi útvarpsstjórin Aksel Tórgarð, sum var blivin prestur í Kvívík, Ívar fara suður í Útvarpið at hjálpa Niels Juel Arge tað summarið.
Ívar varð verandi á Bryggjubakka og helt fram í Sortudíki, tá Útvarpið flutti niðan 2. juli 1981.


text:
Kortleggingin av tínum genomi kann hava við sær betri møguleikar at veita tær meira málrættaða viðgerð fyri ávísar sjúkur - rópt persónlagað medisin.
Kanningar vísa, at ein partur av tí heilivági, sum sjúklingar fáa í sambandi við viðgerð, ikki virkar sum ætlað. Í onkrum førum hevur heilivágurin enntá negativa ávirkan á sjúklingin, sum kann fáa hjáárin. Tí hóast fleiri sjúklingar hava somu sjúkueyðkenni, er ikki vist, at diagnosan og harvið viðgerðin eigur at vera nett hin sama. Tað kunnu nevniliga vera ymsir íleguvariantar, sum elva til somu sjúkueyðkenni.
Fyri nakrar sjúklingar, eitt nú ávísar krabbameinssjúklingar, ber nú til at veita bæði neyvari diagnosu og viðgerð, um tú hevur upplýsingar um genomið hjá sjúklinginum. Tískil ber til at tillaga viðgerðina eftir einstaka sjúklinginum, so heilivágurin virkar á bestan hátt. Hetta verður rópt persónlagað medisin.
Ágóði fyri sjúkling og samfelag
Ein munandi partur av øllum heilivági, sum verður givin í dag, byggir á vitan um genomið hjá sjúklinginum. Hesin partur fer væntandi at vaksa, og persónlagað medisin verður ein púra vanligur partur av viðgerð og sjúkufyribyrging í framtíðini.
Persónlagað medisin er sostatt ein fyrimunur fyri einstaka sjúklinginum, sum skjótari kann fáa rætta viðgerð. Samfelagsligi ágóðin er samstundis eyðsæddur, tí bøttir viðgerðarmøguleikar ávirka heilsubúskapin hjá landinum.


text:
13. oktober 2021
H71-kvinnurnar gleða seg til sína fyrstu europeisku avbjóðing nakrantíð, tá ið tær leygarkvøldið og sunnukvøldið skulu spæla ímóti makedonska WHC Cair – og báðir dystirnir verða í høllini á Hálsi.
Ikki síðani kvinnurnar hjá Neistanum í 2016 spældu Europa Cup-dystir ímóti rumeska CSM Ploiesti, hevur nakað føroyskt hondbóltsfelag spælt europeiskar dystir hjá kvinnum – til nú um vikuskiftið, tá ið H71-kvinnurnar spæla sínar fyrstu europeisku dystir.
– Nú kvinnurnar eisini fara at royna seg, kunnu vit byggja á royndirnar frá í fyrraárið, tá ið tað eydnaðist øgiliga væl at hýsa bæði úti- og heimadystinum, umframt mótstøðuliðnum, ið læt sera væl at, hvussu vit skipaðu fyri og fingu tey at kenna seg væl her, sigur Anna Dam, forkvinna í H71.
– Tað er sera gevandi fyri spælararnar at fyrireika seg til og spæla dystirnar, og tað hevur verið týðiligt, at kvinnurnar í summar hava havt nakað meira at venja ímóti, tí EHF Europa Cup hevur verið sum ein gularót aftrat.
Gera sítt allarbesta
Yvirhøvur er liðið hjá H71 ungt, men kortini skerst ikki burtur, at fleiri av spælarunum hava royndir frá teimum ymsu ungdómslandsliðnum. Tann helst royndasti spælarin á liðnum er Maria Halsdóttir Weyhe:
– Hetta verður ein ordiliga spennandi uppgáva, tí vit hava nú verið í eini stórari menning í fleiri ár í bestu deildini, so hetta er rætta løtan hjá okkum at fara út í Europa at royna okkum, sigur hon.
– Velja vit at fara út í Europa, so krevst eisini, at vit gera tað ordiliga, so vit hava gjørt okkara besta fyri at vera væl fyri. Allar eru samdar um, at vit skulu gera okkara allarbesta, tí annars verður tað jú einki stuttligt.
Kvinnurnar spæla ímóti WHC Cair í høllini á Hálsi leygarkvøldið klokkan 18 og sunnukvøldið klokkan 18, og upphiting er bæði kvøldini klokkan 17. Vónandi kemur nógv fólk at hyggja, nú enn ein kapitul í søgu felagsins verður skrivaður!
17. oktober
16. oktober
16. oktober
15. oktober
13. oktober
12. oktober
9. september
6. september
29. august
22. august
Hondbóltsfelagið H71
Hoyvíkshøllin
Postsmoga 1067
FO-188 Hoyvík


text:
Fyri at síggja hinir leikaranar sum eru kunngjørdir, trýst her
Navn: Simon Søndergård Rasmussen
Alder: 20 ár
Persónlig mál fyri komandi kappingarár:
Eg síggi fram til at gerast ein partur av TB, og at royna meg sum spælara í føroyskum fótbólti. Málið er at fáa brúkt mínar dygdir og at gera mun á liðnum. Eg gleði meg at spæla dystir á høgum støði, og at avrika so gott sum gjørligt, og samstundis menna meg sum spælara og sum menniskja.
Mál fyri liðið komandi kappingarár:
Vónandi fara vit at vinna eina rúgvu av dystum, og enda so ovarliga á stigatalvuni sum gjørligt. Annars vóni eg, at vit sum lið fara at spæla góðan fótbólt, so at vit kunnu arga toppliðini. Harafturat kundi tað verið stuttligt at komið lagt í steypakappingini.
Yndis pláss á vøllinum:
Eg kann spæla allastaðni í verjuni, men mær dámar best at spæla í miðverjuni.


text:
Næmingar á Glasi til Jóanes Nielsen tiltak3. desember 2018
Jóanes Nielsen hevur verið á skránni hjá nógvum flokkum á Glasi í seinastuni, og tá Bókadagar byrjaðu í Norðurlandahúsinum fríggjadagin 23.november við tiltakinum Ein dagur um skaldið Jóanes Nielsen, 40 ár eftir Trettanda mánaðin, var stóru salurin at kalla fullur av næmingum á Glasi. Tiltakið var fyriskipað av Føroyamálsdeildini á Fróðskaparsetrinum og Norðurlandahúsinum, og í hesum sambandi setti Kinna Poulsen saman eitt hefti við yrkingum at brúka í bókmentaundirvísingini. Fleiri fyrilestrar vóru og harumframt høvdu áhoyrararnir høvið til at uppliva bæði sjónleik og tónleik og at hoyra Jóanes Nielsen sjálvan lesa upp yrkingar.
Fotomyndir: Nita Højgaard


text:
Í gjár var Herning Games hildið á Herning Stadion, og í luttakaraskaranum vóru fimm føroyingar: Teir báðir kastararnir í talentbólkinum, Hanus Bergsson og Hallur Simonsen, ganga á ítróttareftirskúla í Vejle, har teir hava frælsan ítrótt á linju. ÍSB hevði sent Kristian Martin Garðalíð, sum vit eisini kenna úr Hvirluni. og saman við Kristian Martini var eisini venjarin hjá honum í Hvirluni, Heri Ziska. Karin Holm Simonsen úr talentbólkinum, sum ferðast í Ribe, var eisini farin til Herning at kappast.
Hvørki Hallur, Hanus ella Karin hava enn klárað nakað A-krav í ár, og nú kappingarnar innan VU-Spelen fækkast, var hetta eitt gylt høvi hjá teimum at klára hetta. Tíverri havi eg enn ikki sæð úrslitalistarnar kunngjørdar, so úrslitini skulu verða tikin við eitt sindur av fyrivarni. Hallur kappaðist í kúlustoyti, klingrukasti og hamarakasti dr. 16-17. Úrslitið í hamarakastinum havi eg ikki sæð, men tað bleiv til eitt bronsumerki. Tað bleiv eisini til bronsumerki í kúlustoyti við 12,12 m, sum eisini er bólkamet dr. 17 og 12 cm omanfyri A-kravið. Í sínari yndisgrein, klingrukasti, gjørdi Hallur bart. Her setti hann føroyskt bólkamet dr. 17 og vann gull við 39.90 m. Hallur kastar við 1,5 kg klingruni.
Hanus Bergsson, dr. 16-17, er ein av okkara stóru vónum í spjótkasti, men hevur drigist við skaðar. Hann er nú aftur byrjaður at kasta spjót, men fekk aftur trupulleikar við alboganum, og gavst eftir trý køst. Hann megnaði kortini at klára A-kravið til talentbólkin, og bleiv nr. 4 við einum kasti omanfyri 47 metrar. Í kúlustoyti setti hann eisini persónligt met, tá hann stoytti 11,79 metrar. Eisini her bleiv hann nr. 4.
Í fyrstu Grand Prix kappingini á Tórsbreyt, var Karin Holm Simonsen bert eitt hálvt sekund frá at klára kravtíðina á 600 metrum. Nú familjan er á Danmarkarferð, løgdu tey leiðina fram við Herning, har Karin skuldi royna seg á 800 metrum, ge 12-13. Og tað gekk sum eftir ánni hjá Karini. Kravtíðin – 2.40 – varð tikin við næstan 5 sekundum, tá Karin setti nýtt bólkamet við 2.35.21 min. Og harvið bleiv hon tann triðja hendan dagin at greiða sín ferðaseðil til Gøtuborg og VU-Spelen í juli. Karin rann eisini 200 metrar. Her bleiv hon nummar 9 við tíðini 32,07 sek.
Karin Holm Simonsen kláraði A-kravið á 800 m. Her rennur hon aftanfyri Katarinu Høj til GP1.
Og so var tað Kristian Martin. Hann var veruliga uppsettur, og gjørdi sítt allarbesta. Ja, so gott bleiv tað, at hann vann gull í longdarlopi í opna bólkinum hjá monnum! 5,05 metrar segði mátibandið. Og eitt silvurheiðursmerki fær hann eisini heim við sær, tí á 100 metrum gjørdist hann nummar tvey. Ta tíðina havi eg tó ikki sæð enn. Men ikki nokk við tí. Í kúlustoyti fekk hann eitt flott fjórðapláss við einum góðum persónligum meti, sum nú er 9,63 m.
Heri Ziska nýtti eisini høvið til sjálvur at kappast í klingrukasti. Hjá honum gekk ikki so væl sum ætlað við longdini, men eitt silvurmerki vann hann tó við 39,75 m.
Alt í alt gjørdist hetta ein sera góður dagur, sæddur við føroyskum eygum. 2 gullmerki, 3 silvurmerki, 3 bronsumerki, 5 bólkamet og 3 nýggj A-krøv.
Nógv børn og ung ferðast saman við teirra foreldrum um summarið, júst meðan tey eru í besta kappingarformi. Tað er tí eitt gott hugskot at halda eyga við, um nøkur kapping er á leiðini har tit ferðast, og so at halda seg fram at og melda til. Tit eru eisini vælkomin at biðja FÍF um hjálp við at leita eftir kappingum og at melda til.


text:
Tann 10. apríl eru 40 ár liðin, síðan ítróttasambandið fyri brekað, ÍSB, varð stovnað. Í dag kallast sersambandið Parasport Føroyar. Mong slóðbrótandi tøk hevur sersambandið tikið farnu fýra áratíggjuni, og eitt nú hava føroyingar verið við á níggju paralympiskum leikum.
Aðalfundurin hjá ÍSF samtykti í mars 1980, at fleiri nýggj sersambond skuldu stovnast aftrat Fótbóltssambandi Føroya, sum var komið í 1979, og ein mánað eftir aðalfundin komu fólk saman at stovna ÍSB í ÍSF-húsinum.
Stigtakararnir og tey, ið mannaðu fyrstu nevndina, vóru Egga Jensen, Jón á Steig og Eyðdis Eidesgaard. Høvuðsendamálið hjá ÍSB gjørdist at menna og fremja rørslu-, uppvenjingar- og kappingarítrótt hjá teimum, ið bóru brek. Eisini skuldi arbeiðast fyri at knýta altjóða sambond.
Altjóða limaskap
ÍSB legði beinanvegin til brots at fáa altjóða sambondini í lag. Longu 2. desember í 1980 varð umsókn um limaskap latin altjóða felagsskapinum, ISOD. Í umsóknini bað ÍSB limalondini atkvøða fyri, at Føroyar fingu fullgildugan limskap í felagsskapinum.
Aðalfundurin hjá ISOD var í París í januar 1981. Við á fundinum var Eyðdis Eidesgaard fyri Føroyar. Føroyingar ivaðust í, um undirtøka fekst fyri limaskapinum, men tá atkvøtt varð, setti onki land seg ímóti umbønini, og klappað varð fyri nýggja limalandinum.
Íðkararar hjá ÍSB gjørdu fyrstu mongu árini nógv vart við seg í svimjing. Kristina Næss, Tóra við Keldu, Katrin Johansen, nú Dagbjartsdóttir, og Heidi Andreasen vunnu mong heiðursmerki í bæði noðurlandakappingum, EM-kappingum, HM-kappingum og á paralympiskum leikum.
Serliga stórur var dagurin 12. august í 1986, tá HM-kapping var í Gøteborg. Kristina Næss og Katrin Johansen vunnu tá gullmerkir í 50 m frí og 100 m rygg. Tær gjørdust sostatt fyrstu føroyingarnir, sum nakrantíð vunnu eitt HM-heiti.
Paralympiskir leikir
Føroyskir íðkarar vóru fyrstu ferð við á paralympiskum leikum í New York í 1984. Áðrenn setanina løgdu fyrireikararnir til merkis, at Føroyar vóru minsta landið á leikunum, og tí sluppu føroyingar at svørja tann paralympiska eiðin. Hesin heiður fall Ólavi Kongsbak í lut.
Føroyingar hava verið við á níggju paralympiskum leikum. Leikirnir hava verið í so fjarskotnum býum sum Seoul í Suðurkorea, Sydney í Avstralia, Rio de Janeiro í Brasil og Beijing í Kina. Aðrir býir, sum hava hýst leikunum, eru Barcelona, Athen, London, Atlanta og New York.
Líka síðan 1984 hevur ÍSF strongt á at fáa Altjóða Olympisku Nevndina, IOC, at loyva føroyingum at vera við á olympisku leikunum. Hetta hevur tíverri ikki eydnast enn. Men altjóða limaskapurin hjá ÍSB elvdi tíðliga til, at Føroyar fingu avgerandi ávirkan í paralympiska samstarvinum.
Í 1989 var stundin komin at stovna paralympiska sambandið, IPC, at samansjóða øll sambondini, ið vóru. Hetta hendi á fundi í Týsklandi. Føroyar vóru við á fundinum, og sum eitt av 56 londum samtyktu Føroyar at stovna International Paralympic Committee.
Special Olympics
Í 2003 fekk ÍSB limaskap í Special Olympics, ið er heimsumfatandi felagsskapur, sum ígjøgnum ítrótt virkar fyri at gera fólk við menningartarni virkin í samfelagnum og basa fordómum ímóti menningartarni. Eisini er eitt mál at fremja teirra heilsu.
Síðan 2003 hevur Special Olympics-konseptið verið týðandi partur av virkseminum hjá Parasport Føroyar og givið fleiri føroyskum ítróttarfólkum høvi at venja, kappast og vera við í smáum og stórum altjóða tiltøkum.
Fyrstu Special Olympics-leikirnir, føroyingar vóru við í, vóru í Dublin í Írlandi í 2003. Síðan hava Føroyar verið umboðaðar á leikunum í m.a Dublin, Shanghai, Athen, Los Angeles og Abu Dhabi. Føroysku ítróttarfólkini hava vunnið ein hóp av heiðursmerkjum á leikunum.
Sjálvstøðug feløg
Fyrstu nógvu árini virkaði ÍSB sum ein samanrenning millum ítróttarfelag, sersamband og paralympisku nevndina. Limirnir vóru úr vanligum feløgum og vandu annars í skipanum beinleiðis undir ÍSB og kvøldskúlum.
Í 2009 var fyrsta felag fyri fólk við breki stovnað. Tað var Svanur í Eysturoy. Árið eftir varð felagið Smæran í Havn stovnað. Í dag eru fleiri feløg, ið hava ítróttarfólk ella deilidir við fólki, ið bera brek, og samstarvið við onnur sersambond at fremja ítrótt fyri málbólkin er gott.
Navnið Parasport Føroyar
Eftir 37 ár undir navninum ÍSB samtykti aðalfundurin í 2017, at sersambandið skuldi skifta navn til Parasport Føroyar. Orðið parasport kemur av orðinum paralelt og verður eisini brúkt í londunum kring okkum at lýsa ítrótt fyri fólk, ið bera brek.
Í tíðindaskrivi, tá navnaskiftið varð kunngjørt, segði Parasport Føroyar, at nógv hevði verið kjakast í almenna rúminum um orðið brekað, og at fleiri vóru ikki fegin um tað. Umráðandi var nú at seta ítrótt og rørslu í miðdepilin, og tað skuldi gerast undir heitinum Parasport Føroyar.
Virksemið í dag
Tann 10. apríl kann Parasport Føroyar so hátíðarhalda 40 ára stovningardagin. Virksemið er størri enn nakrantíð, og ítróttagreinir, sum verða íðkaðar, eru m.a. svimjing, frælsur ítróttur, fótbóltur, fimleikur, borðtennis, boccia, triatlon, badminton og racerunning.
Framvegis er høvuðsmálið hjá Paraport Føroyar at veita øllum, sum bera brek, møguleikan at íðka ítrótt. Parasport Føroyar ráðgevur m.a. um, hvat slag av ítrótti hóskar best til teirra, sum vilja íðka, og um útgerð, sum krevst at koma í gongd.
Ítróttarráðgevin vitjar eisini skúlar og stovnar og skipar saman við venjarum fyri tiltøkum at fáa fleiri at íðka.
Paralympisku leikirnir skuldu ætlandi verða í Tokyo í summar. Hesir leikirnir eru útsettir til 2021 orsakað av korona-sóttini, men tá leikirnir í Tokyo væntandi verða settir næsta ár, verður tað vónandi 10. ferðin, at Føroyar eru við á paralympiskum leikum.
Tøkk
Parasport Føroyar ber á 40 ára stovningardegnum øllum, ið á ein ella annan hátt hava verið við at bera felagsskapin framá, eina heilsu og tøkk.
Ítróttarfólk, venjarar, sjálvboðin, stuðlar, stuðlafelag, kvøldskúlar, ítróttarfeløg, sersambond, ÍSF, kommunur, land og onnur eiga øll á ein ella annan hátt lut í, at Parasport Føroyar hevur kunnað virkað farnu 40 árini.
Til tey áhugaðu er heimasíðan dagførd við einum úrvali av myndum og tíðindagreinum frá virkseminum seinastu 40 árini.
Parasport Føroyar
Mynd: Stovnandi aðalfundur í ÍSB 10. apríl í 1980. Í fyrstu nevndina komu stigtakararnir Eyðdis Eidesgaard, Egga Jensen og Jón á Steig. Við á fundinum vóru eisini Hans Petur Joensen, skrivari hjá ÍSF, og Jógvan Arge, fundarstjóri


text:
Bárðar søga
Henda søgan
Bárðar søga Snæfellsás, er fyrndar gomul. Kanska 800 ár. Hon er skrivað í skinnbók frá 15. øld, og líkliga er hon saman sett í 14. øld. Málið er gamalt og gott.
Tað er lítið í søguni sum er álítandi, sonn søga. Tó er hon forvitnislig, tí hon sigur, hvussu fólk trúðu tá á døgum. Á ein hátt er tað søgan um stríðið í millum heidni og kristni - sagt sum eitt ævintýr.
Vit eru ikki von við slíkar navna rexur nú á døgum. Tí er hon heldur tung fyrst. Men síðani lætnar og klárnar sum longur verður lisið.
Dáta um bókina
- Rithøvundur | Ókendur
- Upprunamál | Nýnorskt
- Týðari | Sjúður Joensen
- Útgávurár | 1984
- Tøk | Bókin er útseld
- Bólkur | Skaldskapur í óbundnum máli


text:
Kári á Rógvi
undir Kongavarða 39, 2. hm, FO-160 Argir, Faroe Islands
t-postur privat: kari_law@post.olivant.fo
t-postur á Setrinum: kariar@setur.fo
Lógkønur óðalsmaður.
Giftur Jóhannu og pápi Braga, Brestis og Bryndisar.
Røkt ymisk størv, harímillum verið:
Postdrongur
Grundlógarskrivari
Advokatfulltrúi
Sjálvstøðugur vinnurekandi
Tímalærari og fyrilestrarhaldari (boðið mær hava m.o. Háskóli Íslands, Háskólinn í Akureyri, Fróðskaparsetur, Oslo Universitet og Københavns Universitet)
Sitið í ymsum álitissessum, teirra millum:
Formaður í Fasta Gerðarrætti (2006-)
Forseti í felagnum Føroysk Jura Lesandi (nú heiðurslimur)
Hagaformaður Úti í Haga á Bjørgum (í hagastýrinum í 16 ár)
Formaður í Føroya Óðalsfelag (u.l. 2002 til 2007)
Næstformaður í Stjórnarskipanarnevndini
Formaður í Javnstøðunevndini (2006 til 2008)
Formaður í Orðabókagrunninum (í 8 ár)
Nevndarlimur í Norrøna Felagnum (í 4 ár)
Formaður í næmingaráðnum í Hoydølum (1990)
Løgtingi (2008-2011)


text:
FØROYA FIMLEIKASAMBAND
FFS
ETISKAR LEIÐREGLUR
góðkendar á aðalfundi
tann 31. mai 2017
Etiskar
leiðreglur
Hesar
leiðreglur byggja á leiðreglur um góðan atburð hjá Ítróttarsambandi Føroya frá
2008.
Leiðreglurnar
eru galdandi fyri venjarar, leiðarar, samskiparar, foreldur, fimleikarar,
dómarar og fyriskiparar.
Føroya
Fimleikasamband vil við hesum leiðreglum gera sítt til, at børnini, tey ungu eins og foreldur og avvarandi saman við teimum, ið varða
av fimleikinum, fáa eina góða byrjan og í framtíðini góðar upplivingar í
fimleikaumhvørvinum.
Hesar leiðreglur siga nakað um, at vit skulu fara væl um hvønn annan og
hava virðing hvør fyri øðrum, so at fimleikaumhvørvið er eitt gott og trygt
umhvørvi, har øll kunnu kenna seg væl, verða vird og gleða seg at koma saman.
Til dømis kunnu feløgini saman við børnunum, teimum ungu og
foreldrum/avvarandi taka evnið góður atburður upp, tá fimleikaárið byrjar.
Hetta kann verða gjørt á felagsfundi, har leiðreglurnar verða gjøgnumgingnar,
og tosað kann verða um, hvønn týdning hesar leiðreglur hava.
Leiðreglur eru galdandi fyri:
ü
góðan atburð hjá vaksnum íðkandi
ü
góðan atburð hjá foreldrum
ü
góðan atburð hjá børnum
ü
góðan atburð hjá dómarum og
hjálparfólki
ü
góðan atburð hjá leiðarum
ü
góðan atburð hjá venjarum
Mannagondir í samband við ósømiligan atburð.
Føroya Fimleikasamband góðtekur ikki ósømiligan atburð móti venjarum, samskiparum, liðleiðarum, fimleikarum, foreldrum og øðrum,
sum eru við í fimleikahópinum.
Munnligar ella
skrivligar ónáðir/plágur, so sum ókvæmisorð, ósakligar ákærur ella annar
ørkymlandi atburður, verða ikki góðtiknar/loyvdar.
Óhóskandi atburður,
í samband við kappingar, legur og túrar innanlands og uttanlands, verður ikki
góðtikin/loyvdur.
Góðtikið verður heldur ikki at
tosað verður ljótt, ella at annar keðiligur atburður verður mótvegis dómarum,
kappingarneytum, fimleikarum venjarum, foreldrum ella áskoðarum.
Føroya Fimleikasamband ynskir,
at tey, sum eru knýtt at fimleikaumhvørvinum, nýta sømiligan málburð.
Samskiparar/venjarar,
sum bróta hesar leiðreglur, fáa eina ávaring frá FFS.
·
Fyrstu ferð
ein samskipari/venjari brýtur hesar leiðreglur ella hevur óhepnan atburð, fær viðkomandi
eina munnliga ávaring frá FFS.
·
Aðru ferð fær
viðkomandi eina skrivliga ávaring frá FFS um burturvísing frá t.d. kapping.
·
Triðju ferð
fær viðkomandi eina beinleiðis burturvísing – tíðaravmarkað ella varandi.


text:
Tíðindi, Uppskriftir
Claus Holm vísir, hvussu tú steikir búffin
Tilfar
- Ein búff
- Olju
- Smør
- Frískt timian
- Lavrberjabløð
- Salt
- Piparkorn (so nógv sum tær hóvar)
- 1 bát av hvítleyki
Soleiðis gert tú
Eru sinar í kjøtinum, sker tær frá.
Knús piparkorn við knívi á skeribrettinum og stroy hesi og salt á kjøtið.
Hita olju á pannuni og lat ein klump av smøri á.
Koyr timian, lavrberjabløð og ein knústan bát av hvítleyki á pannuna.
Brúnka kjøtið 2–3 minuttir á hvørjari síðu.
Set kjøtið í ovnin í 8–10 minuttir, alt eftir støddini.
Comments are closed


text:
Ársaðalfundurin hjá ÍSF, sum upprunaliga skuldi verða 23. mai, er útsettur til 13. juni. Fundurin verður á Hotel Hafnia klokkan 18.30. Á heimasíðu ÍSF verður soleiðis skrivað:
Aðalfundur
Vísandi til grein 8 í Evstulóg fyri Ítróttasamband Føroya, verður við hesum lýst til aðalfundar í Ítróttasamband Føroya at vera fríggjadagin 13. juni 2014.
Nærri verður lýst við tíð og skrá fyri aðalfundin.
Ítróttasamband Føroya
—–
Av tí at umfatandi bygnaðarbroytingar standa fyri framman hjá ÍSF, skal hervið verða heitt á øll limafeløgini um at møta á aðalfundinum.


text:
Í dag varð árliga Flaggdagsrenningin runnin á 29. sinni. Veðurmenninir við Peturi Skeel á odda høvdu nokk forskrekt fleiri rennarar, tí fleiri av teimum tilmeldaðu vóru ikki við í kappingini. Minus 4 stig, kavarok og 16-20 m/s lovaði Skeel. Høgættin er góð í Havnini og veruleikin gjørdist tó ein heilt annar. Á Kongabrúnni var turt, mest sum stilli og heili átta stig heitari enn lovað. Yviri við Strond var tó nógvur vindur, sum rennararnir fingu í móti, tá runnið var út móti Boðanesheiminum, har vendast skuldi.
Hjá monnunum var Sam Vang favorittur, meðan Rúni Seloy, Jan Elmar Sørensen og Julian Gregersen saktans kundu blanda seg í oddastríðið eisini. Teir ungu høvdu ikki heft seg við navnið Signar Røsvik, sum teir eldru tó kenna sum ein sera evnaríkan rennara. Tá hann er á startlistanum, skal man altíð vera á varðhaldi. Í dagsins renning var tað Signar, sum legði harðast út. Bert Rúni Seloy royndi at fylgja við, men hann mátt tó sleppa, stutt eftir at teir høvdu vent fyrstu ferð. Á hálvari leið var holið so stórt, at kappingin longu tá tyktist avgjørd. Nú vóru teir báðir Julian og Jan Elmar komnir fram á Rúna, sum sýntis eitt sindur mótleysur. Sam Vang kom haltandi á hálvari leið, og mátti gevast vegna skaða. Og so var langt aftur til næstu rennararnar.
Signar Røsvik í stórformi leyp kvøkk á mótstøðumenninar
Signar Røsvik helt stílin heilt á mál, og kom tryggur á mál til sín fyrsta Flaggdagssigur. Á øðrum plássi hevði Jan Elmar arbeitt hart fyri at sleppa undan Julian og Rúna. Eisini var hann komin eitt sindur nærri Signari. 19 sekund vóru á muni millum teir báðar fremstu. Julian var bert fá sekund aftan fyri Jan Elmar og Rúni aftur nøkur fá aftan fyri Julian. Síðan var meira enn ein minuttur aftur til Niels Poulsen á fimta plássi.
Tað gjørdist eingin spenningur um fremstu plássini hjá kvinnunum. Rebekka Fuglø rann eina sera góða kapping, og lat ongan iva vera um, hvør var best. Tveir minuttir var hon undan nærmasta kappingarneyta, nú hon í dag vann sín fjórða Flaggdagssigur. Á øðrum kom blaðunga Treysta-gentan Oddvør Josephsen, sum 14 ára gomul rann sína fyrstu kapping móti vaksnum. At Oddvør er ein evnaríkur rennari, er lætt at skilja, tá hon endar góðan minutt framman fyri rutineraðu Rigmor N. Arge, sum kanska ikki hevði sína bestu kapping í dag, men kortini gjørdist tryggur bronsuvinnari,
Rebekka Fuglø vinnur sín fimta Flaggdagssigur á rað
Yvir 300 rennarar vóru tilmeldaðir Flaggdagsrenningina, men langt frá líka nógvir komu á málið. Helst hava vánaligu veðurforsøgnirnar fingið nøkur at halda seg í sínum fjálgu stovum. Tey sum runnu fingu tó eina fína kapping við heilt hampuligum veðurlíkindum og fleiri fingu eisini betrað tíðirnar frá í fjør.
Úrslitini í hinum bólkunum:
Kvinnuveteranar
1. Rigmor N. Arge
2. Elin Holm
3. Adelaid Kirke
Superveteranar kvinnur
1. Sunneva Olsen
2. Jóngerð Herup Høgnesen
3. Jessie Hansen
Mansveteranar
1. Cecil Weihe
2. Arnfinn Johannesen
3. Guttorm Sørensen
Superveteranar menn
1. Jens R. Weihe
2. Jósvein Herup Olsen
3. Absalon Hansen
Øll úrslitini finnast á hesi slóðini: http://race.lap.io/index.html?fb_ref=Default#2015-test-flaggdagsrenning/results////
Yvirlit yvir heiðursmerkjavinnararnar sæst best á hesi slóðini: http://race.lap.io/index.html?fb_ref=Default#2015-test-flaggdagsrenning/results//podium/podium/
Onkrar rættingar kunnu verða gjørdar. Úrslitini frá barnarenningini eru ikki tøk enn, men verða løgd út her eisini, so skjótt vit hava fingið tey.