text:
Ein floyta er ein floyta...
Kinna Poulsen
Unga tónaskaldið setti síni týðuligu fingramerki á tónlistaútgávuna “The Singer”, sum hann legði til rættis saman við Teiti Lassen. Blaðungur var hann umráðandi partur av áhugaverda bólkinum MC Hár og hann legði eisini til rættis nøkur av løgunum á nýggju fløguni hjá Guðrið Hansdóttir. Hann gjørdi harumframt útsetingar fyri DR Underholdningsorkestret og nýggja upcoming danska bólkin Choir of Young Believers fyri bert at taka okkurt úr rúgvuni – fleiri dvd-fløgur eru á veg og nú hava føroyingar høvið at uppliva hann frá eini aðrari og ikki minni áhugaverdari síðu mánakvøldið 29.juni kl. 20.00 (2009!), tá Aldubáran á Summartónum fer at framføra debutkonsertina hjá nýútbúna tónaskaldinum Tróndi Bogason.
Í eini stuttari presentatión kunnu vit siga, at hann er sonur Boga Hansen og Bergtóru Hanusardóttur, føddur í Havn í 1976, her hann gekk síni fyrstu skúlaár í Nonnu- og síðani Kommunuskúlanum, áðrenn hann fór í Hoydalar at ganga. Hann byrjaði at lesa tónleik á universitetinum í Keypmannahavn, men skifti í 1999 til konservatoriið har hann í 2005 gjørdist kandidatur í kompositión og har hann inntil nú hevur hann gingið í einum serligum komponistaflokki. Tróndur er búsitandi í Keypmannahavn, har trý ára gamla dótturin Tóra eisini býr. Eitt hitt fyrsta ørminnið um viðtalsevnið stavar frá hugnaløtu einaferð síðst í hálvfemsunum, tá undirritaða og tónaskaldið í einari av mongum góðum veitslum í Keypmannahavn hjá útisetakórinum Mpiri, bilsin gjørdust greið yvir, at bæði eru limir í sama eksklusiva klubba av børnum, sum av misgávum komu til at bera skrelliposan við sær í skúla og sum í grundini alt ov sjáldan fingu rós fyri hesi herligu evni teirra til hugspjaðing og til at vera burturi í øðrum heimi, sum mangan eru hent, ikki minst í listarligum høpi.
Eitt summarkvøld herfyri hitti eg 33 ára gamla tónaskaldið væl seinni á kvøldi enn ætlað. Summarmjørki er í Vágunum, men hetta tykist ei darva Trónd Bogason, sum sær út at kenna seg sera væl á uttanduracaféini í Vágsbotni, glaður um høvið at greiða frá, so eg spyrji hvussu tað kennist at vera endaliga liðugur við DKDM?
TB: Tað følist frálíkt. Ikki soleiðis at skilja, at tað ikki var gott á konservatoriinum, tí tað vóru ómetaliga lærurík ár. Men nú var tað eisini gott at koma víðari. Eg havi eisini fingið nokkso nógv at gera, havi fingið bíleggingar av verkum, eins og verkætlanir og ymiskt samstarv er í gongd, so eg eri glaður og til reiðar.
Tónleikur í barnaheiminum
KP: Hvaðan stavar áhugin fyri tónleiki?
TB: Eg veit ikki rættiliga, men mamma spældi klaver og tey lurtaðu nógv eftir klassiskum tónleiki heima. Tað er ikki fyrr enn nógv seinni, eg havi hugsað, at hetta óivað hevur havt týdning. Eg sat og klimpraði og byrjaði at ganga til klaver nokkso tíðliga, tá eg var eini tíggju ára gamal. Klaverlærarin, Bjarni Restorff var fínur og dugdi at gera frálæruna áhugaverda fyri meg við hóskandi avbjóðingum, so at eg gjørdist alsamt meira áhugaður í tónleiki. Bjarni fekk eisini eitt sindur av ástøði inn í frálæruna á tann hátt, at vit diskuteraðu og tulkaðu tónleikin uppá ein sera pedagogiskan máta so at eg spakuliga fekk eina kenslu av hvat tónleikur er. Síðan lærdi eg meg at spæla gittara – ikki at eg dugi øgiliga væl, men eg fann í hvussu er útav hvussu gittarin fungerar í mun til klaverið. Eg og Fríði Øster spældu nógv saman og seinni eisini saman við øðrum og hetta at spæla í bólkum vant uppá seg og tónleikurin bleiv eisini spakuliga betri.
KP: Og so vart tú maðurin handan legendariska bólkin MC Hár við óskikkiligu tekstunum og rættiliga ambitiøsu kompositiónunum, men tá vart tú vorðin nokkso vaksin?
TB: Nei, eg haldi ikki, at eg var nógv meira enn fimtan, tá tað byrjaði við Niels Una, Allan og øllum møguligum. M.C.Hár var ein øgiliga skiftandi forsamling av nógvum fólkum, sum kendust og sum komu saman at spæla. Í grundini var tað heilt frá byrjani, at eg skrivaði sangir og tað bara vant uppá seg. Tað mesta av tí er ongantíð blivið spælt, men tað hevur allíkavæl verið góð trening og áhugin gjørdist alsamt størri.
KP: Men tað er nokkso langt ímillum vanligan tónleikaáhuga og at spæla við ymiskum bólkum og so tað at fara á konservatoriið. Nær kom tann avgerðin?
TB: Eg haldi tað var tá eg gekk í studentaskúla, at áhugin fyri nýggjum tónleiki kom. Eg hevði verið til onkrar tílíkar konsertir og helt tað vera tað reina plingplong. Eg skilti als ikki ein pinn av tí, men eg var forvitin og í grundini áhugaður í at fáa staðfest hendan varhugan av, at tað var nakað tvætl. Men eg fann út av, at eg tók feil og tað var altso spennandi.
Le Sacre du Printemps
KP: Var tað nakað serligt, sum gav tær hesa ásannan av, at tú fórt skeivur?
TB: Ja, tað var Le Sacre du Printemps (Várhalgan) hjá Stravinski. Eg hevði lisið um hetta verkið frá 1913 í einum tónleikaleksikon, har tað stóð hvussu fantastiskt og progressivt tað var og um øgiligu gøluna, sum var fyrstu ferð tað varð framført í Paris. So eg koyrdi tað frá og tað var ræðuligt og strævið at lurta eftir og eg skilti einki av nøkrum. Men tá eg so hevði hoyrt verkið einar fýra ferðir, skilti eg ikki meir hvat tað var, eg ikki hevði skilt. So var tað knappliga nakað tað besta, eg nakrantíð havi hoyrt.
KP: Hvussu gamal vart tú tá?
TB: Seytjan ella átjan haldi eg. Tá var Sunleif (Rasmussen) eisini byrjaður at hava kompositiónsskeið í Føroyum og vit vóru nøkur, sum gingu har. Tað gav mær ómetaliga nógv. Eg gekk til privatundirvísing hjá Sunleif og helt fram við tí, tá eg kom niður. Eftir eini tvey ár søkti eg inn á konservatoriið. Sunleif hevur sostatt havt stóran týdning fyri meg, men tað hava Summartónar, sum Felagið Føroysk Tónaskøld byrjaðu í 1992 í grundini eisini. Nýggjur tónleikur er jú ikki nógv at hoyra í útvarpinum, so tað er umráðandi at hava ein tílíkan festival. Eitt av endamálunum við Summartónum er fáa gongd á skrivingina av føroyskum tónlistaverkum og tað hevði jú øgiliga stóran týdning fyri meg, at eg slapp at skriva til teir ymisku tónleikararnar, ið vitjaðu hendan vegin sum t.d. íslendski bólkurin Caput, ið spældi eitt av mínum verkum.
KP: Hvat annað hevur havt týdning?
TB: Eg havi havt nógvar ótrúliga dugnaligar lærarar á konservatoriinum, t.d. hevði eg Hans Abrahamsen í kompositión og hann lærdi meg eina rúgvu um at vera nágreiniligur og at gera arbeiðið liðugt. Merete Westergaard var framúrskarandi lærari í hoyrilæru og hon lærdi meg t.d. at lesa frá blaðnum. Eg haldi eisini, at eg lærdi okkurt serligt av tíðini í Hollandi á The Royal Conservatoire í Den Haag, tí har vóru tey meira strang. Alt gott um danska konservatoriið, men tey eru rættiliga liberal. Ráðandi sjónarmiðið tykist vera, at øll hava rætt og at alt er loyvi. Tað gekk als ikki í Hollandi, tí har mátti tú veruliga arbeiða og halda teg til reglarnar. Tað var ivaleyst gott fyri meg og eg lærdi nógv av at vera noyddur at oppa meg og arbeiða meira disiplinerað. Somuleiðis hava tey tíggju árini í Mpiri eisini lært meg nógv t.d. um kontrapunkt. At síggja hvussu kórleiðarar arbeiða við tilfarinum, at uppliva hvussu t.d. Gorm (Larsen – kórleiðari hjá Mpiri) arbeiðir við renesansutilfari er fantastiskt. Eisini var tað læruríkt at uppliva hvussu Sunleif arbeiðir við at fáa tað at stemma.
Bábel – debutkonsertin
29.juni 2009 varð konsertin framførd, sum var endaliga próvtøkan hjá Tróndi á konservatoriinum. Eg undrist á hvussu hann byrjar uppá eitt tílíkt verk, um tað er ein melodilinja ella eitt hugskot?
TB: Tað byrjar allarhelst við eini ljóðmynd, sum eg havi inni í høvdinum, men eg haldi í grundini tað rigga best, tá tað liggur í sjálvum hugskotinum hvussu verkið verður framført. Eg havi longu broytt okkurt, sum eg ikki helt fungeraði so væl á debutkonsertini niðri. Men konseptið er grundleggjandi tað sama og tað er serligt við tað, at fleiri bólkar spæla í senn í fleiri rúmum. Tey spæla hvør sítt individuella stykki bæði í senn og viðhvørt hava tey steðgir, so tað kann kanska rópast eitt slag av installatión við tónum. Meiningin er, at áhoyrarin sjálvur ger av hvar hann stendur ella um hann gongur runt millum bólkarnar. Á henda hátt gerst ljóðupplivingin interaktiv og haldi eisini, at tað er sum um, at sjálvar konsertrammurnar blotna onkursvegna. Klassiskar konsertir eru so øgiliga siðbundnar við smoking og sum heild eini rúgvu av konventiónum, ið skulu haldast. Tað kann vera fínt, men eg haldi eisini tað kann vera ein stoppiklossur, sum kann halda fólki burturi, sum annars kundu fingið okkurt burturúr tónleikinum. Tey fimm stykkini í mínari konsert kunnu spælast hvørt fyri seg og summi teirra eru eisini framførd sum sjálvstøðug verk. Grundleggjandi hugskotið snýr seg um tað, at kunna hugsa um tvey ting í senn.
KP: Tað er sum við hasum figurinum hjá danska sálarfrøðinginum Edgar Rubin, sum antin vísir ein vasa í miðjuni ella tvey andlitsumhvarvi, ið forma vasan. Tað er ógjørligt at uppfata bæði myndevnini í senn.
TB: Ja, men tankin fascinerar meg. Eri eisini sera áhugaður í gomlum stereogrammum, har tú við at stara og skeita brádliga sært tann trýdimensionella formin, sum er goymdur í myndini. Tað snýr seg jú í stóran mun um perceptión. Tað er ymiskt hvussu vit eru fyri og tað er kanska ikki altíð vit megna at uppliva júst klikkið og tá er tað umráðandi, at fólk allíkavæl fáa nakað burturúr mínari konsert. Hetta er ein grund til, at eg havi broytt tann fyrsta partin av konsertini. Eg havi hugsað um hetta sama hugskotið áður og eg havi gjørt royndir við tí, men tað er ikki eydnast mær at gjøgnumføra tað ordiliga fyrr enn nú. Heitið á verkinum Bábel sipar til, at verkini eru sera ymisk og tala hvørt við sínari tungu. Til dømis verða eitt rímiliga straight contemperary verk og ein wienerklassisk strúkikvartett, sum jú heilt týðiliga eru tvey sera ymisk tónleikamál, sett upp móti hvørjum øðrum.
Crossover verkætlanir
KP: Tú hevur eisini arbeitt við sonevndum crossover verkætlanum har fleiri listagreinir samstarva við tónleiki, dansi, performance, t.d. tað absurda verkið Investigations of a Dog.
TP: Ja, Rannvá Káradóttir, Marianna Mørkøre, Andras Olsen og eg gjørdu Investigations of a Dog (2007), sum var ein audiovisuel konsert fyri messingblásara, dansarar og video, ið er grundað á eina stuttsøgu eftir Franz Kafka. Men so er tað eisini verkið Barbara, sum seinni í ár verður framført í Norðurlandahúsinum í Havn, í Mentanarhúsinum í Runavík, í Íslandi og í Danmark. Hetta er eitt verk, sum er bílagt av einum donskum dansihópi, sum eitur Saga Dance Company og sum verður eitt samstarv millum dansararnar og kórið Mpiri. Nakað av tí mest áhugaverda við hesum verki haldi eg vera dentin, ið verður lagdur á improvisatión. Hetta verður ikki nøkur opera ella eitt sum soleiðis dramatiserað verk av skaldsøguni hjá Jørgen Frantz-Jacobsen, men nógv meira einfalt og stiliserað. Vit ætla at royna at fáa tað klaustrofobiska í einum oyggjasamfelag fram, á hendan hátt verður evnið eitt sindur meira alment og nýtist ikki bara at snúgva seg um Føroyar. Verkið verður myndað av upplestri, elektronikki, percussion og kingosálmum har eg havi tikið støði í lýsingunum hjá einum antropologi, sum var í Føroyum fyri langari tíð síðani og sum helt, at føroyingar sungu so ljótt: “..hver fugl synger med hver sit næb”. Her havi eg gjørt ymsar melodiir, sum liggja og snúra rundanum lagið í kingosálminum og tað haldi eg riggar nokko væl. Improvisatiónin er sentral í hesum verkinum, sum kann variera frá at vara ein hálvan til fimm tímar. Eg haldi improvisatión vera grundleggjandi áhugaverda samstundis sum hon er ógvuliga vandamikil. Sjálvt um tað skal eitast at leggja upp til púra fríar tónar, ið verða uppfunnir í løtuni, so vísir tað seg ofta, at fólk gera tað, sum er behagiligt fyri tey og tað vil siga tað sama sum tað, sum tey eru von at gera. Fyri meg er tað tí umráðandi, at improvisatiónirnar verða stýrdar.
Verkini hjá Tróndi Bogasyni eru umframt, at tey sjálvandi eru sera ymisk, fleirtýdd og artistisk og ofta eisini sera humoristisk, t.d. kórverkið “Møsnúlin” við teksti eftir Tórodd Poulsen. Tóroddur er eisini á skránni í nærmastu framtíð, tá Tróndur ætlar at taka upp yrkjaran, meðan hann lesur upp egnar tekstir. Upptøkurnar skal hann brúka í onkrari av teimum mongu verkætlanunum, sum eru í stoypiskeiðini. Tróndur er yvirhøvur sera áhugaður í yrkingum og upprunaliga hugskotið til at gera hesa samrøðu kom av lyriska og minimalistiska verkinum Nocturne 1, sum Tróndur hevur skrivað eftir bílegging frá kórinum Tarira, sum veruliga er eitt einastandandi verk, ikki minst orsakað av mátanum sum kompositiónin fullkomiliga samsvarar teirri løgnu, brotakendu yrkingini, har ein kvinnulýsing og ein landslagslýsing tykjast eitt sindur tilvildarliga samansettar. -Men tað er júst tann at síggja til óstortsliga samansetingin, sum ger, at yrkingin skapar sín egna alternativa veruleika í staðin fyri bert at herma eftir teimum verandi veruleikunum, sum t.d. í eini landslagsyrking við kvinnumetaforum ella eini kvinnulýsing við landslagsmetaforum. Á onkran hátt er tað eins og tín kompositión á sama hátt skapar ein triðja veruleika?
TB: Ja, eg gjørdist rættiliga hugtikin av hasi yrkingini hjá Róa Paturssyni. Fyrst helt eg hana vera stuttliga við løgnu orðasamansetingunum, men so las eg hana betri og uppdagaði tað fantastiska, sum hendir, at summi orð gerast ótrúliga sterk í hesu nýggju samansetingini og hetta havi eg roynt at fingið fram í kompositiónini.
Føroyskt tónaskald við viðburði
KP: Tvær DVD-fløgur eru á veg út, har tú hevur gjørt útsetingarnar hjá ávikavist Teitur og Choir of Young Believers, sum spæla saman við DR Underholdningsorkesteret. Greið frá samstarvinum og framtíðar ætlanum. Eru bíleggingar strævnar, tí tær eru bundnar?
TB: Samstarvið við DRU er komið í lag orsakað av samstarvinum við Teitur. Tað hevur verið ómetaliga áhugavert og fólkini hava sýnt mær stórt álit á tann hátt, at tey hava verið við uppá tey allarvillastu av mínum hugskotum. Eg eri bookaður til einaferð í mars næsta ár til at gera ógvuliga ymisk ting. Eg havi bíleggingar úr Noregi, Danmark, Svøríki og møguliga eina her úr Føroyum. Bíleggingarnar eru í grundini lutfalsliga opnar, men eg má sjálvandi taka atlit til bólkin, ið bíleggur og hvat slag av instrumentum myndar viðkomandi bólk. Men eftirhondini eru næstan øll við uppá at brúka elektronikk, sum gevur nakrar klangligar møguleikar, sum mær dámar.
KP: Samanblandið av stílum í Bábel kundu týtt uppá, at tú ert postmodernist?
TB: Altso tað veit eg ikki. Hatta haldi eg í grundini er fyri komandi tónleikasøgufrøðingar at finna út av. Sjálvandi skal eg vera tilvitaður og umhugsa míni hugskot osfr., men eg eri ikki tann, sum skal plasera mín tónleik.
KP: Men umframt Sunleif Rasmussen ert tú einasta tónaskald í Føroyum, sum hevur formliga útbúgving í kompositión frá konservatoriinum. Sært tú teg sjálvan sum eitt føroyskt tónaskald
TB: Tað er ein góður spurningur. Føroyska hevdin við kontemporerum tónleiki er jú rættiliga ung og fáment. Tað var William Heinesen, sum byrjaði einaferð í 1950´unum og so skulu vit heilt fram til sjeytiárini áðrenn Pauli í Sandagerði og síðani Bjarni Restorff osfr. fara í gongd. Eg haldi, at danska tónaskaldið Vagn Holmboe hevur havt stóran týdning fyri føroyskt tónasmíð og fyri sjálva uppfatanina av tónleiki í Føroyum heilt fram til í dag við verkunum, sum hann hevur gjørt og sum Ólavur Hátún hevur fingist við. Men fyri at koma aftur til spurningin, so eri eg sjálvandi bæði tónaskald og føroyingur. Tónleikurin hjá mær er ávirkaður av øllum tí, eg havi upplivað og eftirsum eg eri vaksin upp her, hava Føroyar stóran týdning. Eg haldi eisini, at nærleikin við náttúruna hevur eina serliga ávirkan. Men tað hevur MTV so sanniliga eisini og tað hevur fylt minst líka nógv sum Ólavsøkusangurin. Har er okkurt við Waagstein, sum hoyrist aftur í nógvum føroyskum tónleiki, okkurt melankolskt kanska. Men deyðin kennist øgiliga tætt í Føroyum. Eg hugsaði um tað í dag, tá eg sat í flogfarinum og las avísina. Har var ein krossur á síðuni og eg las ikki minningarorðið, men eg hugsaði: ja, nú eri eg á veg til Føroya aftur.
Vit práta nokkso leingi aftur og fram um føroyskan tónleik. Eg greiði frá, at eg minnist fyri tjúgu-fimmogtjúgu árum síðani hvussu øðrvísi sangurin hjá Sunleif Rasmussen “Sig mær hví er foldin føgur” ljóðaði og sangirnir hjá Paula í Sandagerði, sum eisini vórðu mettir at vera ógvuliga modernaðir. Tað er merkiligt, at hesir vakru sangir tá megnaðu at provokera sjálvt tey hampiligastu kórfólkini. Tað er næstan ómøguligt at ímynda sær hetta í dag, men vísir, at ein menning hóast alt er farin fram í føroysku tónleikafatanini. Eg nevni, at eg haldi meg hoyra stóran mun á tónleikinum hjá Sunleif og Tróndi.
TB: Beint í løtuni arbeiði eg nógv við ávísum skipanum, m.a. við einum skalasystemi, sum er ein ógvuliga fleksibul skipan, ið eg brúki í staðin fyri tonalitet og so eisini rútmiskar skipanir. Sunleif arbeiðir á sama hátt, bara við nøkrum øðrum skipanum.
KP: Jú men í hansara tónleiki hómi eg elasmáar glottar av føroysku náttúruna og tað geri ikki í tínum verkum.
TB: Tað ørkymlaði meg eisini nokkso nógv á konservatoriinum, tá fólk partú skulu assosiera eina floytu, ein floytutóna ella eina floytutrillu við fuglalát. Eg royndi at greiða teimum frá, at ein floyta í mínum tónleiki í grundini bara er ein floyta, that´s it! Men sjálvandi, fólk mugu assosiera sum tey vilja.
Og nú er seint og lotið kalt og sjálvt um omanfyristandandi setningur við floytutrilluni neyvan var tað seinasta, sum varð sagt hetta kvøldið, so riggar hann sum yvirskrift og avrundan av hesi samrøðu við týdningarmikla samtíðarlistamannin Trónd Bogason.


c: text/html

text:
Sigurin glapp í evstu løtu
TB | 20/04/15
Lagt var upp til ein spennandi dyst við Stórá sunnudagin, tá Víkingur kom á vitjan. Spenningurin bleiv sanniliga eisini øgiligur, tí sum dysturin gekk so var tað um reppið at vit fingu øll trý stigini.
Byrjanin til dystin var tó alt annað enn góð, tí eitt verjumistak av Ivan og Martin førdi við sær fyrsta málið til Víking. Síðani megnaði okkara menn at koma væl fyri seg og spæla seg upp.
Teitur Justinussen var uttan iva dagsins maður sunnudagin, hann gjørdi tvey mál har annað var eitt langskot og hitt eftir horna.
Tíverri fyri okkum, so eydnaðist tað ikki at halda støðuna móti endanum av dystinum. Víkingur høvdu lagt eitt ávíst trýst á okkum og í 92. minutti eydnast tað Finni Justinussen at fáa bóltin í málið til endaligu støðuna 2-2.
Rógvi Joensen segði við 3-2 eftir dystin, at hetta var nakað av tí besta teir høvdu spælt bæði í ár og í fjør. Sostatt má verða lagt upp til enn ein spennandi dyst við Stórá, tá ÍF kemur á vitjan sunnudagin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Seyðirnir koma!/
Fríða Matras Brekku sýnir fram í Steinprenti
Um hugsað verður um hvussu nógv seyður og seyðahald fyllir í okkara mentan, er tað í grundini løgið hvussu lítið okkara ferføttu sambúgvar her á landi hava fyllt í okkara myndlist. At hetta nú er broytt, sæst á framsýningini við prentum og vatnlitamyndum hjá Fríðu Matras Brekku, sum letur upp leygardagin 19. november. Hetta er fyrsta serframsýningin hjá henni í egnum gallaríi í framsýningarhølunum undir grafiska verkstaðnum, men ikki er talan um nakran nýbyrjara á listaøkinum. Fríða Matras Brekku er tvørturímóti sera roynd, hon hevur í nógv ár arbeitt saman við manninum við grafiskum prenti í Steinprenti, men hon hevur harumframt eisini verið listakvinna í mong ár og hevur tikið lut á framsýningum bæði uttanlands og í Føroyum.
Myndirnar hjá Fríðu líkjast frá aðrari føroyskari samtíðarlist og bera myndevnisliga frá ekspressivu hevdini her heima. Í mun til ógvusligar myndatulkingar av brimi og ódn, halda hesar myndirnar hjá Fríðu Matras Brekku ikki nógvan gang, tær hava eitt heldur stillisligt brá. Sjálvt um listakvinnan tekur støði í náttúruni eins og siður hevur verið síðan føroysk list tók seg upp í byrjanini av 20. øld, eru hennara myndir grundleggjandi øðrvísi enn myndirnar hjá Niels Kruse, Jógvani Waagstein og Kristin í Geil, sum við íblástri frá tjóðskaparromantiska rákinum og fronskum listarákum stovnsettu føroyska list. Kanska skulu vit eitt vet longur aftur í føroysku listasøguna til tær estetisku blómumyndirnar hjá Floru Heilmann, ella til lætthentu, vøkru vatnlitamyndirnar hjá Bergithe Johannesen fyri at finna onkran listarligan skyldskap við listina hjá Fríðu Matras Brekku.
Har er skemt í myndunum hjá Fríðu Matras Brekku, sum tó eisini fevnir vakurleikan og sorgblídnið í menniskjatómum landsløgum. Tær nettu laseringarnar og neyvleikin í strikuni siga okkum hvussu stóran týdning handverkið hevur fyri listakvinnuna, sum í tí stilla megnar at fevna tilverunnar stórlæti. Landslagslist er vanliga horisontal og frásagnarlig, landslagsmyndirnar hjá Fríðu Matras Brekku eru vertikalar og so stillar, at vit næstan kunnu tosa um eitt slag av non-action og anti-drama í teimum. Í eini mynd av Nólsoynni fyllir landslagið bara ein sættapart av myndaflatuni, restin er eitt stórt himmalhválv, sum er lýst við fáum og smáum brøgdum, ið hava stórt árin. Tað er eins og noyðir tann stóri at síggja til tómi flatin áskoðaran at stilla eyguni fínliga inn alt meðan tú mást tola at vera tikin av fótum av øllum tómleikanum.
Djórini eru, sum áður nevnt myndevnisligur aðaltáttur í verkunum hjá Fríðu Matras Brekku og speglar hetta hennara stóra áhuga fyri djórum. Hon hevur málað fleiri kerlig og stuttlig seyðaportrettir, men seyðir síggjast eisini ymsastaðni í hennara landsløgum. Hennara alstóra virðing fyri djórum sæst sera væl aftur, t.d. í teimum mongu smáu prentunum av seyðum, sum hon hevur gjørt fleiri myndarøðir av. Fríða Matras Brekku fær ikki minst burtur úr trongum myndarúmum, eitt nú eru smáu seyðamyndirnar, sum hon gjørdi til jóla í fjør, serstakliga væl eydnaðar, hugfarsligar og fjálgar.
Øll eru hjartaliga vælkomin til framsýningina, sum verður hangandi inntil miðskeiðis í desember. Upplating: Leygardagin 19.nov. 15-17. Steinprent. Skálatrøð 16.


text:
Nám X-arar ferðahugaðir til Kirkjubøar
22.08.2017 - Miðlabreytin
Angurin av føroyskari søgu fór um alla roykstovuna í dag, tá Jóannes Patursson, bóndi í Kirkjubø, bergtók Nám X-næmingarnar við livandi frásøgum úr Kirkjubø.
Árligi gongutúrurin til Kirkjubøar, sum av álvara ber boð um, at nýtt skúlaár er farið av bakkastokki, varð troddur í dag. Gingið varð úr Kirkjubø til Tórshavn og steðgað varð á í Kirkjubø, áðrenn næmingarnir fóru gongutúrin til Tórshavn.
Roykstovan og Ólavskirkjan vóru karmar um undirvísingarpartin av túrinum. Næmingarnir sótu væl til rættis í søguligu bygningunum, og sum á glóðum, fingu tey eina livandi frásøgn um Sverra kong og søguliga heimstað hansara. Søgn er úr Kirkjubø, at roykstovan kom liðugt tilgjørd úr Noregi og stendur enn í upprunalíki í bóndahúsinum, sum í øldir hevur verið bústaður hjá bóndafólkunum í Kirkjubø.
Ólavskirkjan, sum er frá 1200-talinum, man sjáldan hava verið so rokað sum i dag - móður Jóannes bónda, gamla bóndafrúan, greiddi næmingunum hugtakandi frá um kirkjuna og upprunatíðina.
-Hetta er elsta kirkjan í Føroyum, sum enn er í brúk, varð sagt úr Ólavskirkjuni.
Farið varð síðani til gongu eftir eftir gomlu hagagøtuni til Havnar í fagrasta gonguveðri.
Jú, sanniliga, hetta ber boð um góðar løtur í væntu saman við fryntligum Námx-arum skúlaárið 2017/2018.
Myndafólk okkara úr miðlabreytini tók hesar myndir frá túrinum:


text:
Hetta er tað vit halda um Frískúlan Kelduna. Jákup Lützen hevur skrivað:
Í Føroyum er fólkaræði og talufrælsi. Harafturat kunnu vit føroyingar trúgva akkurát tað, okkum lystir… ella kunnu vit tað? Vit kunnu ivaleyst semjast um at vit hava persónligt frælsi í Føroyum, men trúgv fyllir nógv í samfelagnum. Tað munnu vera fá, sum ikki hava hoyrt um Frískúlan Kelduna, kanska serliga orsaka av átrúnaðarliga hallinum hesin skúli hevur.
Gudloysi hevur onga politiska meining vv privatisering av skúlum, men vit raðfesta trúðafrælsi sera høgt. Vit eru ógvuliga fegin um, at tað er eydnast Kelduni at koma í gongd við sínum frískúla. Frískúlin Keldan fer saman við foreldrum at veita næmingunum eina kristna og siðalagsliga uppaling, og fer ivaleyst royna at kappast við fólkaskúlan á júst hesum øki, fyri at veita eina betri tænastu.
Sambært fólkaskúlalógini, er tað krav at allir 1-9 floks skúlar, privatir, sum almennir, veita hesa tænastu, so tað er ivasamt júst hví Keldan følir ein tørv á at leggja dent á júst hetta. Tað virka tey tó at halda, og so leingi fakliga støðið ikki er verri enn tað í fólkaskúlanum (og tað verður tað ivaleyst ikki), so er bara at gleðast um hetta nýggja tilboð.
Vónandi kann hesin kristni frískúli eisini lætta um átrúnaðarliga trýstið á fólkaskúlan. Fyri at øll børn skulu føla seg líka vælkomin har, átti ein almennur fólkaskúli ikki at verið í parti við nøkrum ávísum átrúnaði. Hetta hevði verið nógv lættari at ført út í lívið, um trúgvandi foreldur høvdu møguleikan at koyra sítt barn í ein skúla, sum styðjaði uppundir júst teirra trúgv. Tí halda vit í Gudloysi at frískúlar sum tann hjá Kelduni eru frálíkir.
Vit eru tó eitt sindur forharmað um, at ístaðin fyri at fokusera á kvalitetin av undirvísingini í bæði fólkaskúlanum og frískúlum, so fer alt kjak um frískúlar at handla um átrúnað. Í hesum PISA døgum halda vit tað hevur meira at siga, at tryggja at øll børn í Føroyum fáa dygdargóða undirvísing, óansæð hvørjum skúla tey ganga á.
Gudloysi
Annars skrivaði Jan Lamhauge eina grein um okkum, eftir at hava tosað við Ásu Johannesen. Áhugavert, at har er slíkt ónøgdsemi at síggja millum viðmerkingarnar. Vit eru opinbart ov fitt 🙂


text:
Cherokee-indiánarnir
Cherokee-indiánarnir eru av einum fólki, sum hevur verið í Amerikanska kontinentinum í meira enn 6.000 ár. Teirra mentan verður hildin at vera vøggan hjá USA. Meginparturin av cherokee-fólkinum býr í dag í Oklahoma, tí statinum, sum í 1866 fekk navnið okla humma (Choctaw navn, ið merkir: "reyðmaður"). Umleið 3,7 milliónir búgva í Oklahoma. Av teimum eru 262,581 indiánar.
Nógv av klæðunum gjørdu teir úr skinni. Men síðan evropear tóku landið, hava teir verið noyddir at gingið í evropeiskum klæðum, sum til dømis hatti ella buksum. Bara í fáum fjarskotnum støðum og til veitslur lata tey seg enn í, sum fólkið gjørdi tá.


text:
Á bókini verður sagt frá 13 av teimum vanligastu blómusløgunum í Føroyum. Blómurnar eru: brobber, undirløgugras, líragras, svínasólja, smæra, blákolla, silkiband, berjalyngur, hjálpirót, børkubóndi, sjógras, mýrisólja og summardái. Bókin er ætlað at brúka í byrjanarundirvísingini í føroyskum, lívfrøði og heimstaðarlæru, og hon er góð at hava við, tá farið verður út.
Føroya Skúlabókagrunnur hevur við hesum verki givið út fyrstu fullfíggjaðu føroysku floruna í litum. Føroysk f...
Bókin viðger føroyskan gróður og plantuvøkstur. Fyrst verður stutt sagt frá um gróðurin, síðani verður plantug...


text:
Jan Müller
27.11.2015 - 11:26
Í Portugal eins og í Írlandi, ið eru partur av Atlantsmótinum, eru tey bráddliga farin at trúgva uppá eina møguliga oljuframtíð. Orsøkin til bjartskygnið eru oljufund, sum nýliga eru gjørd út fyri New Foundland, hinumegin Atlantshavið. Eisini Føroyar eru partur av Atlantsmótinum.
Íblástur frá oljufundum hinumegin Atlantshav
Herfyri frættist, at áhugin fyri nýggjari leitiútbjóðing vestan fyri Írland, er metstórur. Hetta hendir m.a. eftir, at nýggj oljufund eru gjørd á djúpum vatni eystan fyri New Foundland. Oljufeløg, sum leita eftir nýggjum økjum at gera íløgur í, halda tað vera sannlíkt, at jarðfrøðin á Atlantsmótinum (The Atlantic Margin) Evropamegin Atlantshavið er meinlík henni eystan fyri Kanada, har fund eru gjørd nýliga, og har nýtulkaður seismikkur sær sera áhugverdur út. Serfrøðin á økinum vil vera við, at londini báðumegin Atlantsshavið einaferð lógu saman.
Tað var eisini orsøkin, tá oljufelagið Statoil gjørdi stór fund út fyri Brasil, at felagið fór undir at leita eftir olju í somu løgum út fyri Angola og hevði eydnuna við sær. Einferð vóru Afrika og Suðuramerika saman. Og tað eru nú somu royndir, sum evropeisk lond vilja gera, nú fund eru gjørd hinumegin Atlantshav.
Nú eru eisini oljumyndugleikar í Portugal farnir at hyggja nærri at seinastu fundunum eystan fyri Kanada og spyrja teir, um ikki somu jarðfrøðiligu umstøður finnast á Atlantsmótinum vestan fyri Portugal.
Hetta sama Atlantsmót fevnir so eisini um Føroyaøkið. Tað røkkur frá havleiðunum út fyri Miðnorra, víðari suður eftir móti Føroyum og Hetlandi og síðani longur suður til Írland, Portugal og Marokko.
Tulka seismikk av nýggjum
Norska seismikkfelagið TGS, ið hevur staðið fyri seismiskum arbeiði bæði við Írland, við New Foundland og Nova Scotia og somuleiðis vestan fyri Hebridurnar og Hetland umframt eystan fyri Føroyar, er nú farið undir at nýtulka seismisk data tað hevur gjørt út fyri Portugal áður.
Stjórin í TGS, Stein Ove Isaksen sigur sambært Offshore Energy, at seinastu fundini á djúpum vatni út fyri New Foundland og Nova Scotia hava birt upp undir bjartskygnið, at líknandi kolvetnisskipanir finnast á djúpum vatni út fyri Portugal. Nýggja tulkingararbeiðið, sum hevur fingið íblástur av fundunum út fyri New Foundland, fer at geva nógva nýggja og áhugaverda vitan, sum oljufeløg so kunnu brúka í roydum sínum at finna olju á Atlantsmótinum.
Eftir stendur so at hoyra, hvat jarðfrøðingar, jarðalisfrøøðingar,seismikkfrøðingar oo. halda um staðfesting Føroya á Atlantsmótinum, og í hvønn mun nýggjastu oljufundini hinumegin Atlantshavið eystan fyri New Foundland eisini kunnu vera spegilsmyndir av kolvetnisskipanum her við møguligum oljukeldum í føroysku undirgrundini.
Herfyri segði stjórin á Jarðfeingi, Petur Joensen, við altjóða oljublaðið ”Upstream”, í sambandi við 4. útbjóðingina í 2017 at farið verður undir at tulka og savna seismikk frá Føroyaøkinum.


text:
Í skrivandi stund er listakvinnan Rannva Kunoy í New York og fyrireikar sína serframsýning á gallarínum Nathalie Karg, sum letur upp 25.okt. Tað er ómetaliga spennandi hvussu amerikanarar fara at taka ímóti listakvinnuni, vit bíða spent eftir ummælum o.t.
Eisini her í Føroyum hava vit í løtuni forkunnugt høvi at uppliva eina lítla framsýning við verkunum, sum Ny Carlsbergfondet keypti á framsýningini Abstrakt Summar í Steinprenti. NCF hevur valt at lata Listasavni Føroya málningarnar og á Listasavninum hava tey hongt myndirnar upp í einum rúmi fyri seg sjálvar. Tær hanga serstakliga væl og viðmælast kann at fara á Listasavnið at uppliva tær. Eg havi fotograferað tær við mínari telefon, men tað munar so ógvuliga lítið. Hesir málningarnir skulu síggjast har teir hanga, tí teir eru í grundini ómøguligir at fotografera.
Rannva Kunoy hevur við sínum nýggju málningum rokkið einum máli, sum hon hevur havt í nógv ár og tað er ein roynd at kveikja nýtt lív í eitt gamalt tøkni. Listakvinnan hevur í mong ár arbeitt við parametrum sum dýpd og flatu, har hon á ymiskan hátt hevur lagt dent á flatan á myndini, samstundis sum hon hevur accentuerað dýpdina. Við serliga litskiftandi litevninum, ið hon hevur funnið fram til, eydnast henni at umbroyta eina grundtreyt hjá málarínum; hetta at verkið stendur stilt í tíð og stað. Myndaflatin í hesum verkum er fullkomiliga óítøkilgur bæði orsakað av bygnaði og málihátti. Sjálv upplivingin av teimum er treytað av, at áskoðarin flytir seg og harvið er talan um eina støðugt flótandi upplivingarprosess.
Eg seti nakrar myndir inn her, sum eg sjálv havi tikið og sum Rannva Kunoy sjálv hevur tikið, men sum áður nevnt, viðmæli eg tykkum øllum: Far í Listasavnið og uppliva føroyska samtíðarlist, tá hon er best.


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Hanus Hansen
Á ferð vit eru mót ljóssins strond,
har stormur ei ýlir sum her,
og Frelsarin rættir okkum hond,
og aldri vit skiljast sum her.
Eg søki ei stuttleika foldum á,
men heiminum sigi farvæl.
Mær leingist mín hvíta búna fá,
tá inn gjøgnum portrið eg skal.
Mær leingist mín Frelsara síggja har,
á foldum hann einaferð gekk.
Ígjøgnum tað orð, hann okkum bar,
eg frelsu og gleði fekk.
Sig, vilt tú við mær heim á ljóssins strond,
vel Jesus sum Frelsara tín,
og rætt honum tína veiku hond,
hann leiðir teg trygt heim til sín


text:
Eirikur í Jákupsstovu, løgfrøðingur 05.06.2018 (14:06)
Ein røð av óhepnum hendingum
Tíðargrein prentað í Vikuskiftis Sosialinum í síðstu viku, skrivað av Eiriki í Jákupsstovu, løgfrøðingi.
Eitt tíðarskeið sum yngri brúkti eg sera nógvar tímar uppá at hyggja at dokumentarsendingum um flogfør, skip, tok og annað, sum endaðu í vanlukkum. Ofta byrjaði parturin við, at úrslitið fekst at vita, og síðan var farið aftureftir at finna útav hví tað hendi. Tá greiðast skuldi frá, hvør orsøkin til hendingina var, var svarið hvørja ferð tað sama: “Ein røð av óhepnum hendingum”.
Tað var ikki ein spurningur um, at veikasta liðið í ketuni ikki helt, men at fleiri lið og onkuntíð øll liðini ikki riggaðu, sum tey skuldu.
Í politikki eru tað ofta somu mistøkini, sum henda umaftur og umaftur, og hava við sær, at samfelagið riggar verri aftaná enn áðrenn ein avgerð varð tikin. Typiskar orsøkir til slík mistøk eru til dømis fornermilsi, løtuvinningur og taktikkur.
Tað var ein slík røð av óhepnum hendingum, sum fór í gongd beint eftir valið í 2002, og sum vit enn ikki hava sæð endaligu avleiðingarnar av nú 16 ár seinni, hóast flokkarnir eru farnir í sor og mest áhugaverda ásin í føroyskum politikki snýr seg um, hvussu øki í Føroyum innanhýsis kunnu berjast ímóti hvørjum øðrum í einum høvdingaspæli, har politikkur meira og meira snýr seg um persónliga inntøku og persónligt vald, og alsamt minni snýr seg at røkka ávísum málum fyri samfelagið.
Sjálvandi kann hugsast, at onkur av tingunum kanska høvdu hent, hóast onkur viðurskifti vóru øðrvísi, men í fleiri førum kundi skriðan verið steðgað, ella í øllum førum verið stýrd ein annan veg. Sjálvandi er tað mesta - um ikki alt - av hesum bakklókskapur, og sjálvandi kann hugsast, at okkurt faktuelt og onkur meting er skeiv, men kortini meti eg hetta geva eina nøkulunda rættvísandi mynd úr politisku skipanini.
Tingformaður av Oyri
Tað er mikudagur 15. mai 2002. Løgtingsval hevur júst verið, og tað gekk so mikið væl hjá sitandi loysingarsamgonguni, at hon hevði 16 tingmenn tá avtornaði, og tí ikki hevur meiriluta ímóti sær í løgtingum. Telvingin um samgonguna er ikki liðug og kann enn fara allar vegir, men sambært stýrisskipanini skal tingið hittast til fyrsta fundin í seinasta lagi tólvta yrkadagin eftir valdagin. Á fyrsta fundinum skal løgtingsformaður veljast, og av onkrari orsøk ger nývaldi tingmaðurin og einasta umboðið fyri Sjálvsstýrisflokkin á tingi, Kári P. Højgaard, av at taka undir við Jóannes Eidesgaard og Javnaðarflokkinum, sum hava skotið upp, at Edmund Joensen úr Sambandsflokkinum skal vera tingformaður. Samstundis megna Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin ikki at semjast um ein tingformann. Tjóðveldið peikar á Hergeir Nielsen hjá sær sjálvum. Fólkaflokkurin á Óla Breckmann. Trý umfør av atkvøðugreiðslum fara í gongd fyri at finna tingformann, nú ongin hevur meiriluta aftanfyri seg, og í triðja og seinasta umfarinum, tá Óli Breckmann ikki longur er ein valmøguleiki, eru tað framvegis 16 av 32, sum velja Edmund Joensen. Bara 13 av 32 velja Hergeir Nielsen. Sostatt er Edmund Joensen vorðin tingformaður, og nærum allar hugsandi samgongukombinatiónir eru framvegis gjørligar, hóast Sosialurin greitt vísir á, at tað ikki ber til at koma uttan um Javnaðarflokkin í verandi støðuni.
6. juni var nýggja landsstýrið loksins klárt við Anfinni Kallsberg sum løgmanni og 8 landsstýrisfólkum úr Tjóðveldisflokkinum. Fólkaflokkinum, Miðflokkinum og Sjálvsstýrisflokkinum.
Í hesi samgonguni var stevið nokk alla tíðina ivasamt, men seinasti seymurin í kistuna var helst bókin Skjót Journalistin, sum snúi seg um óreglusemi á einum virki í Norðdepli umleið kvarta øld frammanundan, har Anfinn Kallsberg, sum nú var løgmaður, hevði sín stóra leiklut. Helst hevði søgan ongantíð komið fram, um samgongustevið var betri, men endin bleiv, at Tjóðveldisflokkurin fríggjamorgunin 30. november 2003 boðaði løgmanni frá, at álitið var rokið. Úrslitið varð nýval, sum varð hildið 20. januar 2004. Hetta bleiv byrjanin til ABC-tíðarskeiðið í føroyskum politikki.
Einmælt valdur
Tá tingformaður skal veljast týsdagin 3. februar 2004, er tingmanningin ivaleys. Edmund Joensen hevði gjørt tað fínt sum tingformaður stutta valskeiðið frammanundan, har hann enntá sat í andstøðu. Hvør einasti tingmaður atkvøður fyri dámliga manninum av Oyri, hvørs ivasama eftirmæli sum løgmaður var um at vera gloymt.
Valskeiðið 2004-2008 gekk rímiliga væl hjá ABC samgonguni. Vanligt stríð var, men tað gekk væl í samfelagnum og við yvirtøkulóg og uttanríkislóg var ein roynd gjørd at seta punktum fyri fullveldismálið, samstundis sum javnaðarløgmaðurin, Jóannes Eidesgaard, staðfesti at stættarstríðið var av. Arbeitt varð eisini við einari Visjón 2015, sum á nógvan hátt seinni bleiv til veruleika. Hartil bleiv Norðoyatunnilin liðugur hetta tíðarskeiðið og § 266b í revsilógini ásett at vera galdandi fyri kynsliga sannføring.
Geniali taktikkurin til løtuvinning
Ímóti endanum av valskeiðnum var fyrrverandi løgmaðurin av Oyri greiður yvir, at lutfalsliga passivi leikluturin sum tingformaður ikki var besta staðið at skaffa sær atkvøður til eitt komandi val. Serliga sansaði at, nú tað blivu nógv sterk valevni úr Eysturoynni, og teir í veruleikanum blivu tríggir at berjast um teir báðar sessirnar, sum Sambandsflokkurin kundi væntast at fáa í valdøminum. Men úr vakra urtagarðinum á Oyrarbakka sæst svarið til at betra um møguleikarnar fyri afturvali meira ítøkiligt enn nakra aðrastaðni: Brúgvin um Streymin. Tí sjálvandi kenna og dáma øll sambandsfólk og onnur afturat hinumegin Streymin Edmund Joensen.
Úr sessinum sum løgtingsformaður legði hann tí uppskot fyri tingið um at skipa Føroyar sum eitt valdømi í staðin fyri tey verandi sjey. Úr uppskotinum sæst aftaná eina søguliga gjøgnumgongd av valskipan, falnum og sleptum broytingarætlanum, at fyrsta grundgevingin fyri at broyta skipanina er betraða infrakervið í landinum. Hartil verða broytta fólkasamansetingin og væntandi betraða kvinnuumboðanin nevnd sum grundgevingar saman við betraða møguleikanum hjá einstaklingum at koma á ting. Í orðaskiftinum var eisini ótroyttiliga ført fram, at nú fór lokalpolitikkurin at blíva burtur úr føroyskum politikki.
Tá fólk á gøtuni blivu spurd, svaraðu tey meira konkret, at tað kundi verið gott at valt tann persónin, sum mann reint faktiskt vildi hava á ting.
Ikki bara eitt møguligt úrslit av uppskotinum kundi gagna uppskotssetaranum. Áhugin fyri uppskotinum og kjakið um uppskotið gav eisini tingformanninum ein góðan pall, har hann sjálvur var høvuðsleikarin, sum vísti seg fram til eitt komandi val. Timingin kundi í øllum førum ikki verið betri, nú hvørki loysing/samband ella vinstra/høgra vóru høvuðsmál, samstundis sum § 266b longu var samtykt.
Føroyar eitt valdømi
Aftaná nógva umrøðu og hart orðaskifti verður uppskotið samtykt tann 25. oktober 2007, tó við broytingini, at tað skulu vera 33 tingmenn heldur enn 31, sum upprunauppskotið legði upp til.
Umboð úr øllum fýra stóru flokkunum atkvøða ímóti, samstundis sum umboð úr somu flokkum, umframt teimum smærru, atkvøða fyri einum valdømi. Sjálvandi hava øll havt sínar serstøku orsøkir til at atkvøða fyri. Summi hava heilt vist ímynda sær, at skipanin við einum valdømi fór at hækka støðið í føroyskum politikki og fór at føra við sær landspolitikarar, men fyri smærru flokkarnar og fyri valevni, sum halda seg vera populerari í landinum sum heild enn í sínum valdømi, hevur tann parturin uttan iva verið ein motivatión. Hjá smærru flokkunum er fyrimunurin varandi, men popularitetur hjá einum einstøkum valevni er komandi og farandi, og tí hevur í fleiri førum bara verið talan um løtuvinningar.
Tó er púra greitt, at gamla skipanin við 7 valdømum hevði síni lýti, serliga tí Suðurstreymur var undirumboðaður í mun til fólkatalið. Hyggja vit til dømis at tinginum, sum atkvøddi um eina valdømið í 2007, so vóru 10 fólk vald úr Suðurstreymi, samstundis sum 22 vóru vald í øðrum valdømum. Samstundis búðu síðst í 2007 18.385 fólk í Suðurstreymi og 48.311 í landinum samlað. Sostatt hevði Suðurstreymur 31 % av tingmanningini, hóast tey umboðaðu 38 % av fólkunum. Í dag eru umleið 13 tingfólk úr Havn (veldst hvussu tað verður gjørt upp), sum svarar til 39 % av tingmanningini í mun til eitt fólkatal, sum svarar til líka undir 40 %.
Royndu at bøta skaðan
Á heysti í 2009, bara tvey ár eftir at verandi valdømisskipan var samtykt, ger Sosialurin støðuna upp, og tað vísir seg nú at vera meiriluti fyri at fara aftur til fleiri valdømi. Heili 5 av teimum, sum høvdu atkvøtt fyri einum valdømi í 2007, hava broytt hugsan.
Ein tilgongd fer stutt eftir í gongd, har Hergeir Nielsen, frávaldi tingformaðurin í 2002, sum nú endiliga er vorðin tingformaður, setir eina kanning í verk um at broyta skipanina.
Uppskotið, sum tóktist mest sannlíkt, var eitt skipan við 5 valdømum, har farið var aftur til gomlu valdømini, men Vágar og Norðurstreymur umframt Sandoy og Suðuroy skuldu vera felags valdømir.
Sosialurin setir á vári í 2010 hesa skipan upp við vegleiðing frá serfrøðingum. Valið í 2008 verður nýtt sum dømi og síðan verður høvd sett á, hvørji høvdu verið vald við 5 valdømum. Úrslitið verður, at Edmund Joensen ikki hevði verið valdur og um landsstýrisfólkini vóru tey somu, so hevði Eyðgunn Samuelsen ikki komið á ting, men kortini hevði kvinnuumboðanin verið størri.
Sostatt bendir nógv á, at Føroyar eru á veg burtur frá einum valdømi, tí tingmanningin tykist hava lært av mistakinum. Ella kanska høvdu fleiri bara lagt til merkis, at tey kortini høvdu betri møguleikar fyri afturvali við fleiri valdømum.
Undir hesari seinnu ABC samgonguni verður spurningurin um valdømi sostatt aftur eitt stórmál og fleiri uppskot liggja í tinginum um tillagingar. Eitt uppskot um at fara aftur til tey 7 gomlu valdømini, har Suðurstreymur tó fekk ein tingmann afturat, verður enntá samtykt við aðru viðgerð, men endar við at fella, tí Gerhard Lognberg av onkrari kanska tilvildarligari orsøk ikki er í tinginum, men Heðin Mortensen er har í staðin, og Bill Justinussen skiftir hugsan millum 2. og 3. viðgerð. Í skrivandi stund hevur Sandoyggin ein tingmann í mun til tveir í 2010 og Eysturoy fimm í mun til sjey í 2010.
Hetta er eisini í tráð við eina samanbering, sum Pól R. Wolles, stjórnmálafrøðingur, hevur gjørt við Ísrael – sum saman við Grønlandi er einasta land í vesturheiminum við einum valdømi – har funnið verður fram til, at serliga økini tætt við høvuðsstaðin missa sína umboðan við einum valdømi.
Allar ótonktar avleiðingar
Síðan 2010 hava tvey onnur val verið við einum valdømi, og tað eru ikki bara upprunaliga væntaðu avleiðingarnar av einum valdømi, sum hava víst seg. Eitt er, at summi øki hava mist politiskt vald, men størru avbjóðingarnar eru so nógvar aðrar. Eitt er samanblandið millum kommunur og løgting, har øki savna seg um ein høvding, sum kanska fær togað nakrar milliónir ella okkurt arbeiðspláss til sítt øki. Eitt annað er Poul Michelsen bleiv fornermaður við Fólkaflokkin og stovnaði sær ein havnaflokk.
Og tá eri eg ikki komin inn á gomlu politisku flokkarnar, sum eru í sori. Lokalfeløgini ana, tá løgtingsval nærkast, tí nøkur valevni, sum oftast ongan kjans hava til at verða vald, skulu á ein uppstillingarlista. Ofta verða trúgvir stuðlar hjá flokkunum settir á listan, meðan mann samstundis roynir at finna sær onkur fólk, sum fáa nógv likes á facebook ella ofta eru í sjónvarpinum. Tí tað er hesi seinnu mann má satsa uppá, nú tað ikki snýr seg um at savna nóg mikið úr einum øki til eina munandi umboðan á tingi, men heldur hevur tørv á toppskorarum, sum draga onnur inn um tinggáttina, so flokkurin hevur eina umboðan, sum kann brúkast í spælinum um valdið eftir valið.
Sonja Jógvansdóttir og Javnaðarflokkurin eru eitt gott dømi, har flokkurin minkaði so skjótt sum blekkið úr printarnum við endaliga samgonguskjalinum var turt. Í grundini vísir flokkurin seg í løtuni sum eitt savningarstað og pallur hjá flokshopparum og tí mann annars hevur funnið av fólki millum pubbina á Tvøroyri og virkið á havnarlagnum. Her skulu vit eisini minnast til, at her er altso talan um peningaliga sterkasta politiska flokkin í landinum, sum í grundini hevur eitt sterkt bakland og heldur felagstiltøk fyri allan flokkin fleiri ferðir um árið.
Kann broytast líka fra ólavsøku til flaggdag
Við øktu umboðanini úr Havn hava vit hartil uppliva eina støðu, har alsamt fleiri kring landið ikki kenna seg aftur í tí, sum fer fram í tinginum.
Føroyaflokkurin er tað nýggja, og tað er væl skilligt at hann verður stovnaður í hesum tíðum. Men vísir tað á ein politikk fyri alt landið, tá høvuðsendamálið er, at tey 40%, sum búgva í høvuðsstaðnum ikki skulu hava nakað meira, fyrr enn ein ávísur tunnil er gjørdur og gjøldini frá alivinnuni fara beint í kommunukassar á bygd?
Svarið sigur seg sjálvt.
Kanska er tað veruliga ikki so stórur munur á, hvar landið leggur sínar íløgur í dag í mun til fyri 15 árum síðan. Men skuldi nøkur íløga gerast nakrastaðni, so máttu fólk úr fleiri økjum atkvøða fyri. Fyri 15 árum síðan bar til at fáa politikarar úr øllum Føroyum, at taka undir við at stovna almennar stovnar í Havn og at gera útbyggingar av Landssjúkrahúsinum. Tað var ikki ein so stórur vandi fyri skilagóðar avgerðir, at alt landið hevði umboðan tryggjaða. Kanska eri eg naivur, men eg hugsi tað júst er ein breið samanseting, sum altíð er umboðandi fyri alt landið, sum kann býta valdið soleiðis ímillum sín, at mann tekur skilagóðar avgerðir fyri alt landið og ikki bara leitar eftir løtuvinninginum við at vera taktiskt fornermaður.
Eg dugi í øllum førum ikki á nakran hátt at síggja, at verandi valskipan er nakað annað enn ein røð av óhepnum hendingum, sum byrjaði, tá tað gekk illa at skipa samgongu í 2002, bleiv sett í verk, tá Edmund Joensen legði til merkis, at tað fyri afturval ikki var eitt kupp at vera tingformaður, og enn ikki er vorðin rættað, hóast tinglimir og landsstýrisfólk hvønn einasta dag í árinum millum ólavsøku og flaggdag hava møguleika at gera nakað við tað.
Tórshavn 25. mai 2018
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Áki Bertholdsen 12.06.2018 (09:29)
Glaður eigari hevur fingið pengarnar aftur
Mikudagin í farnu viku fann ein persónur eina stóra peningaupphædd mitt á vegnum í gongugøtuni í Havn. Viðkomandi var so reiðiligur, at hann fór til løgregluna við pengunum, og síðani hevur løgreglan leitað eftir eigaranum. Og í gjár kundi løgreglan so handa einum glaðum eigara pengarnar aftur.
Les eisini: Funnu nógvar pengar í Gongugøtuni í Havn: Leita nú eftir eigaranum
Løgreglan vildi ikki siga, hvussu stóra upphædd talan var um, ella hvussu seðlabýtið var. Endamálið er, at tað skal tann, sum hevur mist pengarnar, greiða frá fyri at fáa vissu fyri, at tað er rætti eigarin, sum fær pengarnar.
Og nú eigarin er funnin vil løgreglan framvegis ikki siga, hvussu nógv, talan var um. Men tey søgdu, at talan var um eina so mikið stóra upphædd, at eigarin átti at sakna pengarnar. Finnarin fekk 10 prosent í finningarløn.
Síðani vit skrivaðu um hetta fríggjadagin, hava fleiri fólk ringt til løgregluna og at boðað frá, at tey hava mist pengar. Men løgreglan sigur, at tann eini fráboðarin kundi siga upp á oyrað, hvussu stór upphæddin var, og hvussu seðlabýtið var.
Viðkomandi hevði eina álítandi forkláring upp á, hvussu pengarnir vórðu endaðir á vegnum, tí viðkomandi hevði verið í bankanum eftir eini størri upphædd, og síðani hevði viðkomandi eisini verið í einum ávísum handli og keypt.
– Tað stemmaði alt upp á oyrað, so eigarin hevur fingið pengarnar aftur, sigur løgreglan. Men annars leggja tey afturat, at tað er undrunarvert, so illa sum fólk missa pengar burtur.
Og tað er mest í Havn, leggja tey afturat tí hesar seinastu dagarnar, tey hava leitað eftir eigaranum til upphæddina, sum varð mist í Gongugøtuni, hava fleiri fólk ringt til løgregluna og boðað frá, at tey hava mist pengar.
Les eisini: Mistu pengar á vegnum: Nú hava fólk boðað frá at tey hava mist pengar
Og í nógvum førum hevur talan verið um fleiri túsund krónur, sum fólk hava mist burtur, heilt úr 7.000 – 8.000 krónum, upp í 30.000 krónur, sigur løgreglan, sum eisini undrast á, at fólk ganga við so nógvum reiðum peningi uppi á sær.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
- Eg var bara sjey ár og helt, tað var spennandi at fara við práminum umborð á stóra reyða ferðamannaskipið, Disko; tí skilti eg ikki, hví tey vaksnu grótu.
Tað sigur 53 ára gamli kokkurin á frystitrolaranum, Tasermiut, Peter Mathissen.
Hann var ein av teimum mongu grønlendingum, sum í 1972 varð fluttur frá minubýnum Qullissat á Diskooynni í Vesturgrønlandi.
(Mynd: Føroyska Sjómansmissiónin)
Í 1924 byrjaði danski staturin at gera býin, sum var tætt við eina kolaminu. Kolaarbeiðið gav nógv arbeiði, og fólk fluttu til býin. Við árunum vaks býurin, til hann til síðst var triðistørsti býur í Grønlandi við uml. 1100 fólkum. Hann var samstundis ein av mest framkomnu býum í Grønlandi við ravmagni, telefonsambandi, skúla, sjúkrahúsi,... og kirkju.
So gjørdi staturin av at niðurleggja minuarbeiðið og at flyta fólkini burtur úr býnum. Fráflytingin byrjaði í 1968 og nøkur ár fram, tá tey sjálvbodnu fóru. Í 1972 vóru tey síðstu flutt - móti sínum vilja.
- Vit børn skiltu ikki álvaran í tí, sum hendi, men vóru bara spent. Tey sum høvdu búð har í áratíggju og elskaðu sítt heim, býin og oynna, grótu og fluttu móti sínum vilja.
Familjan hjá mær flutti til Illulisat, meðan onnur fóru til aðrar býir, ofta har, sum tey høvdu familju, sigur Peter.
- Eg havi havt eitt gott lív, eri útbúgvin kokkur og dámi væl at sigla. Nú sigli eg við Tasermiut. Vit hava verið á makrelveiðu í altjóða sjógvi norðanfyri Føroyar. Vit landaðu 500 tons av frystum makreli í Íslandi og eru nú á Fuglafirði, tí teir á Vónini skulu gera okkurt við trolið. Vit fara aftur á makrelveiðu skjótast gjørligt, sigur Peter.
Umborð á Tasermiut vóru teir blíðir við sjómanstrúboðarin, sum millum annað gav teimum lesnað og ynskti teimum Guds signing og varðveitslu.
24 mans eru við trolaranum, og teir eru grønlendingar, íslendingar og føroyingar.
(Mynd: Føroyska Sjómansmissiónin)


text:
Fyrireika samfelagið til framtíðina
27. august 2015
Tað skal gott og trygt at vera í Føroyum
Vit eru nógv í samfelagnum, borgarar, vinna og ymiskir áhugabólkar, sum øll vilja hava tað gott - og eisini um 5-10-15 ár.
Hetta kemur kortini ikki av sær sjálvum. Sum onkur hevur sagt ... framtíðin kemur av sær sjálvum, men tað ger framburður ikki.
Eg dugi at síggja, at tað eru fleiri sera týðandi mál, sum muga setast á politisku dagskránna fyri at framtíðartryggja okkara samfelag og vinnu.
Tað eigur at verða sett av politisk orka til at greina og lýsa tørvin á betri vælferðartænastum, eitt nú er nakað, sum greitt bendir á, at tørvur er á uppraðfestingum í sjúkrahúsverkinum, serliga á Landssjúkrahúsinum.
Deildir verða lagdar saman við sama starvsfólkahópi, men hetta merkir, at sama tal av starvsfólkum skal ansa og røkta alt fleiri sjúklingar. Harafturat eru arbeiðstíðirnar so ólagaligar mótvegis ungu kvinnunum, at tær halda seg aftur at arbeiða á sjúkrahúsi, tá tær hava familju og børn. Harafturat eru tað nøkur, sum ikki eingang fáa fulla starvstíð.
Læknafelagið hevur sagt alment, at ein dagføring av ymsu funktiónunum og viðgerðarøkjunum á Landssjúkrahúsinum fer at kostað einar 300 mió.kr. – samanborið við støðið í eitt nú grannlondunum vit vanliga samanbera okkum við.
Sostatt vantar arbeiðstilfeingi, fakligur førleiki og fleksibilitetur til at tryggja eitt nøktandi støði.
Okkum vantar eitt slag av einari heilsunýskipan, sum í mestan mun er fakliga grundað.
Okkum vantar á heilsuøkinum eina politiska strategiætlan við visjónum, málum og handlingsætlanum.
Sterkur samfelagsbúskapur
Treytin fyri, at alt hetta kann lata seg gera at menna okkara vælferðarsamfelag og heilsuverk, er sjálvandi ein sterkur samfelagsbúskapur.
Tí muga vit gera nakrar týðandi raðfestingar á fíggjarlógini og fremja nakrar nýskipanir, sum hava við sær nýggjar og fleiri inntøkur til landskassan. Hesar meirinntøkur eiga at koma frá okkara tilfeingisvinnum, eitt nú fiskivinnuni og alivinnuni. Hetta merkir, at tá tað gongur væl í øllum búskapinum og vinnuni, so eigur hetta sjálvandi at síggjast aftur hjá landskassanum og harvið hjá borgarunum.
Vit eiga eisini at fara undir samráðingar við donsku stjórnina um at líkastilla londini í Ríkisfelagsskapnum á felagsøkjum, herundir heilsuverk, fólkapensjónir og serforsorg. Vit eiga at tryggja eins livikor.
Hetta setur krøv um at velja eitt komandi løgting við monnum og kvinnum, sum hava bæði dirvi, politiskar royndir og dugnaskap til at taka røttu avgerðirnar, sum kunnu flyta Føroyar fram á leið.
Eg meti, at Sambandsflokkurin hevur brúk fyri mær, og harvið biði eg um tykkara stuðul til løgtingsvalið.
Annfinn Brekkstein
Valevni Sambandsfloksins til løgtingsvalið
RN
Aftur


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Árni Jacobsen
1. Kristus, í vón eftir tær
mangt eyga mót hválvinum sær.
Nær kemur tann stundin so sæl,
í skýggjunum koma tú skal?
Niðurlag: Kann ein móðir her gloyma sín son?
Áin gloyma ta kós, hon er von?
Sólin gloyma sína leið?
Jú, væl tað kann henda
– men Gud gloymir ei!
2. Heimurin kennir títt bann,
men tó okkurt róp hoyrast man:
„Skal Harrin skjótt lyfta sín arm,
ella kennir hann ikki til harm?“
3. Orð títt tann vitnisburð ber:
Tann deyða tú livandi ger.
Nær hevur tú dagarnar talt?
ella kanska tú gloymt hevur alt?
4. „Barn, hví er trúgv tín so veik?
Hví var tað, at álitið sveik?
Hví skuldi eg gloymt, tá ið eg
minnist Golgata stríð fyri teg?“


text:
Hettar er langt úti og stríð ímóti demokratinum og minnir um støðuna hjá londum sum eitt nú Norður Korea, har fólk eru undirkúðaði og bert ein hevur valdið og øll skulu gera sum valdsharrin sigur!
Eg sipið her til tær seinastu orðini hjá stjóranum í Almmannaverkinum, har hann vil geva teimun ein harðan straff, um tey ikki akta hansara boðum.
Hóast fasti Gerðarættur, gevur Pedagogfelagnum fullan stuðul. Her flytir hann fokus, og gevir sínum egnu starvsfólkum skylduna og ístaðin fyri at fara á rætta stað og tað er landsstýriskvinnuna í Almannamálum. Hinvegin er tað eisini ábyrgdin hjá Fíggjarmálaráðnum, at fáa eina endaliga semju millum partarnar.
So seint sum í gjár, vildi Føroya Løgting blanda seg uppí, men sum eg havi skilt tað, sum vóru tað, tvey skilafólk á Føroya Løgtingið, sum ikki vildu tað, rós til tykkum bæði Djóni Nolsøe Joensen og Sonja J. Jógvansdóttir.
Mín boð eru til tykkum, gevið pørtunum frið, og roynið heldur, at fáa partarnar aftur til samráðingarborðið.
Lat okkum nú eisini síggja hesa vinstra sinnaðu sjórn, á Føroya Løgtingi í verkið.
Gevið heldur hesum fakbólki frið, meira í løn og betri rættindir. Sum tey so sannliga hava uppiborið og vendi kanónina eftir tykkum sjálvum.
Gleðilig jól herfrá.
v.h Levi Mørk, námsfrøðingur
og býráðslimur


text:
Komandi fríggjadag verður áhugaverd ráðstevna í Nordurlandahúsinum um sjálvsavgerðarrætt hjá tjóðum og har verður ongin minni enn Catalanska frælsishetjan Puigdemon, tí hesi orð:
Í Maj mánaða ífjør vitjaði okkara Løgtingsformaður, Páll Á Reynatúgvu, Catalanska Parlamenti.
Endamálið við vitjanini var at menna og knýta politisk, vinnulig og mentarlig sambond við Catalania. Eg var so heppin at vera við í ferðalagnum.
Vertur okkara var Løgtingsforkvinnan í Catalanska Parlamentinum Carme Forcadell.
Vit vóru sera væl móttiknir, vit vitjaðu Parlamenti og hittu politikarar og tað var sera stórur áhugi fyri Føroyum, okkara Tjóð, heimskenda bacalao og ikki minst okkara fótbóltslandslið, Føroya bestu Ambassadørar.
Fyrraparturin gekk skjótt og so vóru vit bodnir til døgurða har Carme Forcadell var vertur.
Carme Forcadell visti sera nógv um Føroyar, hon hevði sjálv vitjað í Føroyum og helt at Føroyar á nógvum økjum var frammanfyri Catalania.
Hon fegnaðist um tað góða samband sum er millum Barcelona og Føroyar og sum Atlantic Airways eigur heiðurin av og var hon sannførd um at enn betur samband millum Føroyar og Catalanien vil verða báðum pørtum at gagni.So greiddi hon frá støðuni í Catalanien.
Hóast hetta økið er best fyri fíggjarliga í Spanien og har tað er demokatiskur meiriluti fyri loysing, so var hon rædd fyri framtíðini og komandi valinum og, legði hon syrgin afturat, hon væntaði at koma í fongsul !Tíðanverri gekk júst sum henda gløgga og vinarliga Løgtingsforkvinnan spáddi.
Spanska Stjórnin bardi alt niður við harðari hond og ídag sita Carme Forcadell og fleiri við henni i sponskum fonglsum uttan rættargongd, bert tí tey vildi fremja fólksins vilja um fullveldi og loysing.
Og ongin sigur nakað um hesar fongslaðu Catalanar ! EU, Danmark, ST, Mannarættindafelagsskapir ...tøgn tøgn.
Hvat viðkemur hetta okkum kan ein spyrja ? Spanien er ein av okkara stóru handilspartnarum og eitt av okkara yndis ferðamálum, kunnu vit bara sita tigandi til hetta órættvísi, eiga vit ikki at mótmæla?
Hvat sigur Løgtingsformaðurin, Vinnumálaráðið, og Føroya deildin av Amnesty, hvat sigur Atlantic Airways?
Skulu vit Føroyingar ikki tora at hava eina meining um órættvísi í londonum vit handla við td., Kina, Turkaland og so nú Spanien - ella skulu vit bara lata sum onki næstu ferð vit sóla okkum í Barcelona við einum stórum gin og tonici meðan Carme Forcadell rotnar upp í einum fongsli hinumegin gøtuna?
Hon sum bara vildi fremja folksins demokratiska vilja til frælsi og fullveldi, sami spurningur sum vit Føroyingar vónandi skjótt taka støðu til, uttan at nakar fer i fongsul...
Almennu Føroyar hava eina moralska skyldu til at hava eina meining!
Væntandi fara vit at hoyra Fríggjadagin hvat Puigdemon sigur um fongslaðu Carme Forcadell.
Johan Mortensen
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Orð: Bjarni Wiberg Joensen
Lag: Kurt Foss og Reidar Bøe
Viðmerking: Yrktur fyrst í 50-árunum á fiskiskapi í Norðurnoregi.
1. Sum fuglur ið ferðast um himmal og hav,
ein longsul vit fingu í ogn,
frá sól stíg úr havi til sól fer í kav,
vit sigla í ódn og í logn.
2. Vit sigla í eystan har sól stígur upp,
í vestan har aftur hon fer,
við trolara eins og við lítlari slupp,
vit sigla har fiskurin er.
3. Ein mynd okkum fylgir um leiðin gerst long,
av landinum, fólkinum har,
av fjøllum, av líðum, av grønkandi ong,
av tí, bert ein sjómaður sær.
4. Og hevur tú onkran, ið beyð tær farvæl,
sum kysti og tók teg í favn,
sum eftir tær leingist og fevna teg skal,
tá aftur tú kemur í havn.
5. Tú fyri mær stendur á degi sum nátt,
og góða, tú ert mær so kær,
eg streingirnar røri, mítt eyga er vátt,
og var eg bert heima hjá tær.
6. Hvar kósin enn gongur, tey minnini mong,
ei kámast og hvørva frá mær,
eg elski teg góða, og syngi mín song,
so leingi mítt hjarta tað slær.
7. Nú tagnar mín gittar, eg glíði nú inn
í svøvnin og droymi um teg,
tú eigur mín kærleika, troystar mítt sinn,
tín kærleiki uggar nú meg.


text:
Her sæst svart uppá hvítt, hvussu lítlan áhuga Landsstýrisfólk hava fyri fiskivinnuna. Mynd tikin niður 10:20,
Bert ein Landsstýrismaður í salinum, nevnliga Høgni Hoydal og hann er noyddir at sita har, tí dagsskráin er fyrisitingin av sjófeingi, um tað ikki var, so var hann eisini burtur úr salinum, tí soleiðis plagar tað at vera, har fremsti bonkur sum oftast er skall tómur.
Tað burdi kanska verið soleiðis, at tey tastaðu seg inn, tá ið tey sótu í teirra sessið og tá ið tey ikki vóru til staðar, so blivu tey trekt í løn.
Her sæst orðaskiftið beinleiðis, klikk her “Tingvarp beinleiðis”.
SáH


text:
Giraffur
Giraffur (frøðiheiti - Giraffa camelopardalis) er hálslangt afrikanskt jóturdýr. Giraffurin er heimsins hægsta dýr; einki súgdjór hevur longri háls enn giraffurin. Girafarnir verða einar 4,5-5,8 m høgir og viga 800 - 1.900 kg. Langi hálsurin ger, at giraffurin røkkur eftir teimum sevjumiklu bløðunum uppi á trøunum. Hann hevur liðiliga tungu, sum hann skræðir bløð og smágreinar av við. Við hjálp frá sínari deiligu hædd kann giraffurin eta bløðini, sum veksa høgt uppi í trøunum, og sum eingin onnur djór røkka upp eftir. Men tó at hálsurin er so langur, so hevur hann bara sjey hálsgeislar, akkurát líka nógvar sum menniskju. Munurin er bara tann, at giraffurin hevur størri hálsgeislar, og teir eru meira langir. Tá ið giraffarnir parast, nýtur hanngiraffurin eisini hálsin at berjast við við hinar hannarnar, tá ið teir kappast um honirnar.
Hann hevur smá horn, knavar, langan hala og sítt halatagl. Við halanum kveistrar hann flogkyktini burtur. Hvør einstakur giraffur er sermerkt littur. Giraffar kunnu tvíspora upp í 50 km/t. Teir verða kynsbúgvnir tá teir eru 3 ár. Teir eru uppá vegin í 14-15 ½ mánað og fáa ein unga.


text:
Ferðafólkatalið vaks 12,7% í mai. Hetta merkir at 36.737 ferðafólk komu og fóru umvegis flogvøllin í Sørvági, sambært tølunum sum VP hevur skeitt í á heimasíðuni hjá Vága Floghavn.
Higartil í ár eru 128.917 ferðafólk komin og farin. Hetta er ein samlaður vøkstur á 14,5%
Eisini talið av komu- og fráferðum er nógv vaksið. Har er vøksturin 10,1%
Hyggja vit eftir ferðamálunum, so er vøksturin á Danmarkarleiðunum 15%
Noregsleiðin +6%
Ísland ein afturgongd á 1%
Skotland ein framgongd á 28%
Onnur ferðamál og charter er +5%
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Hvørjum hvílir virðið í? Hvílir tað í levnaðinum hjá hinum persóninum? Hvílir tað í tær, sum sært? Ella hvílir tað í nøkrum heilt øðrum?
HOYRIÐ, GOYMIÐ OG LIVIÐ!
Hevur nakar sagt tær nakað, sum tú ikki hoyrdi? Hevur tú nakrantíð hoyrt nakað, men gloymt tað beinanvegin? Hevur tú nakrantíð vilja livað eftir nøkrum, men ikki megnað tað?
EG LIVI Í KALLINUM
Dámar tær væl títt arbeiði og gleðist um tíni viðurskifti við familju, vinir og starvsfelagar? Hevur tú frið og gleði í gerandisdegnum? Ella kennir tú iva, óró og ørkymlan? Spyrt tú teg sjálva/n: “Er hetta tað, eg skal?” “Hvat er meiningin við mínum lívi?”
EG GLEÐIST Í HVÍLDINI!
Leingist tú eftir hvíld? Kennir tú møði, ónøgdsemi, ørkymlan og strongd? At vera í gongd við høgari ferð í longri tíð og vilja fáa frí og frið? Eru vikuskiftini hæddarpunktið í lívinum, samstundis sum tú mestsum hatar mánadagar, tí tá er ein long arbeiðsvika ímillum frítíðina og teg?
EG HOYRI Í KVIRRUNI!
Í øllum larminum um, við og í okkum er tað ikki undarligt, at vit hava torført við at hugsavna okkum um tað, vit fegin vilja fáa frá hondini. Ikki undarligt, at vit kunnu kenna ónøgd og ørkymlan um lívið og hvat meiningin er við tí.
TÚ EIGUR EIN SESS
Hvat er meiningin við lívinum? Hví eri eg til og hvat skal eg við mínum lívi? Eri eg ætlað/ur til nakað ávíst ella er tað mín egna avgerð? Ber til at fáa frið og hvíld í nøkrum sessi í tilveruni?
AT VINNA Á FREISTING
Kennir tú til freistingar? At hava hug at gera nakað skeivt? Fleiri ynskja at liva eitt sunt lív við millum annað at lata vera við at eta ósunt. Hvussu væl kennist ikki freistingin her og hugurin at eta tað, sum ætlanin ikki var?
JESUS METTAR MÍNA SVONGD
Eg veit, at trupulleikin við vatni og mati um heimin gerst størri og størri fyri hvørt ár. Eg vil fegin hjálpa, men gangi við ringari samvitsku, tí at eg geri stórt sæð einki við tað. Hví?
SVARIÐ AVDÚKAR MEG!
Hvat avdúkar títt svar um felagsskapin við eitt annað menniskja, tá ið tú verður spurd/ur um vikomandi? Hvat avdúkar títt svar um tín felagsskap við Jesus, um onkur spurdi teg: "Hvør er Jesus?"


text:
Nakað hendir einum menniskja, sum í neyð fær eina óvæntaða gávu. Fær nakað fyri einki, sum stórur tørvur er á. Og hóast gávan kann verða oyðslað burtur, verður minnið um gevaran verandi.
HVÍ GEVI EG IKKI?
Hvussu torført er tað ikki at ofra tað, ein er glaður fyri og elskar? Tað kann vera lætt at geva frá sær tað, ið vit ikki hava brúk fyri, men nakað, vit hava so kært, ja, tað er nakað heilt annað.
LURTAR MEIRILUTIN IKKI EFTIR ÁVARINGINI, LURTI EG HELDUR IKKI
Fyri nøkrum árum síðani sá eg í donskum sjónvarpi eina sending, har kannað varð, hvussu vit menniskju reagera í ymiskum støðum. Eini átta fólk skuldu inn í eitt rúm at sita um eitt borð.
KARMLOYSI KANN ONGUM KÆRLEIKA RÚMA
Kennir tú kensluna av at hava gjørt nakað skeivt? At hava vitað, hvar ið karmurin var, verið freistaður at fara útum karmin, og síðani gera eftir freistingini? Kennir tú kensluna av avleiðingini, sum fylgdi, tá ið tú gjørdi hetta skeiva?


text:
Evi, Jessica & Marner á Álastevnu
Leygardagin vóru vit errin at avdúka á Facebook, at fantastiska country trio’in, Evi Tausen, Marner av Lofti og Jessica Hallursdóttir, spæla á Álastevnu 2018!
Føroysku country sangarinnurnar, Evi Tausen og Jessica Hallursdóttir, sum nýliga eru fluttar til Danmarkar, hava sligið seg saman við vinmanninum, Marner av Lofti.
Vit kenna øll Evi og Jessicu frá føroyska countrypallinum, og Marner, sum ofta hevur spælt í Álaborg, er serstakliga kendur fyri at spæla og syngja gospel tónleik í Norðurjútlandi.
Vit gleða okkum at hoyra og verða bergtikin av hesi forkunnugu countrytrio á Álastevnu.
Konsertin verður kl. 14.00 leygardagin 22. september í konsertsalinum, Hybrid, í Huset í Hasserisgade 10.
Sí brellbitan niðanfyri


text:
Frálíkur comeback sigur
TB | 16/03/14
Vit byrjaðu í dag okkara 1. deildar ár og var mótstøðan HB í Gundadali. Talan skuldi gerast um ein spennandi dyst við mongum málum.
Okkara menn byrjaðu soleiðis:
Ivan
Jákup – Martin – Teitur O – Eirikur
Jonhard – Rógvi – Heini – Teitur J
Aron – Arthur
Við hesum hevði Páll valt eina 4-4-2 uppstilling, sum TB ikki hevur traditión fyri at leika. Seinni var hetta eisini broytt til eina 4-5-1 / 4-3-3.
Dysturin byrjaði ikki væl, tí tá smáir 20. minuttir vóru farnir var støðan 2-0 til Havnar Bóltfelag og var tað fyrrverandi TB leikarin Poul Ingason, ið gjørdi tvey mál fyri teir reyðsvørtu.
TB leikarnir fingu so gongd á og tá hálvleikur varð, var støðan 2-2. Málini fyri TB í fyrsta hálvleiki vóru gjørd av Rógva og seinna málið var eitt sjálvmál av HB’ara. Í hálvleikinum gjørdi Páll av at seta Ragnar Tausen inn fyri Jonhard.
Eftir hesa innskifting vóru nakrar taktiskar broytingar framdar soleiðis at Ragnar fór fram í fremstu positión og Arthur og Aron tóku sær av hvør sínari síðu, Teitur Justinussen var settur aftur á miðvøllin saman við Rógva.
Okkara menn koyrdi á í øðrum hálvleiki og høvdu fleiri møguleikar tað fyrstu løtuna og eftir umleið 64 minuttum bragdaði. Eitt mál eftir eitt horna frá Heina, sum datt á yvirleggjaran og síðani fyri føturnar á Martini, sum kundi seta bóltin inn um strikuna til eina 3-2 leiðslu til okkum.
Hetta var ein uppiborin leiðsla til okkum og okkara menn, ið klárt høvdu yvirvágina yvir HB’arnum.
Tá eini 82 minuttir vóru farnir afturum fingu vit brotsspark og tað tók Teitur Justinussen sær trygt av og legði okkum framum 4-2.
Eitt sindur áðrenn málið frá Teituri fekk ein HB’ari sítt annað gula kort og var harvið sendur á vøllinum.
At enda megna HB tó at fáa eitt mál, men sigurin kom aldrin av álvara í vanda eftir at vit fingu leiðsluna. Páll framdi tvær útskiftingar aftrat, móti endanum av dystinum. Carl og Ragnar Joensen komu inn fyri ávikavist Heina og Arthur.
Saman um tikið ein frálíkur sigur í okkara fyrsta dysti, tá hugsa verður um, at vit vóru aftanfyri 2-0, tá stutt tíð var liðin av dystinum.
Einaferð TB, altíð TB!


text:
Magni Mohr fekk ársins miðlaheiðursløn 2018
Dan Klein --- 03.10.2018 - 08:15
Á Vísindavøkuni 28. september varð kunngjørt, at Magni Mohr fekk ársins miðlaheiðursløn.
Tað var sætta ferðin, at
Granskingarráðið lat heiðurslønina fyri framúr góða almenna miðling av
gransking.
Ein dómsnevnd valdi, hvør
skuldi heiðrast í ár, útfrá fleiri góðum uppskotum, sum vóru komin inn. Hon er
sett saman av einum umboði fyri Føroysk Miðlafólk, einum umboði fyri
Fróðskaparsetrið og einum umboði fyri Granskingarráðið. Hesi eru Jón Brian
Hvidtfeldt, Anna Katrin Matras og Dagmar Joensen-Næs.
Tað var Jón Brian
Hvidtfeldt, sum avdúkaði, hvør fekk heiðurin.
Tað er gaman í at nýta
tilfarið á gransking.fo, bara keldan verður upplýst.


text:
26. februar 2017
Rebekka vann Ringríðingina
Árliga Ringríðingin hjá Føroya Ríðingarfelag, var í Reiðhøllini hjá felagnum í gjár. Ringríðingin er gomul siðbundin kapping, har fólk á rossabaki við bambusstavi skula raka ein evarska lítlan ring ið hongur í tveir metra hædd. Krav er eisini at rossini skula vera í lop, tá tey kappast.
Ringiðingin er altíð á fastilávint, so nógv av reiðfólkunum eru eisini grýluklødd, aftaná kappingina verður eisini sligið tunnu.
Sera nógv ross vóru við í ár, men spakuliga vóru tey sílaði frá og tað endaði við einari finalu millum Kristfríð D. Jacobsen, Rebekku J. Simonsen, Sonju Síminardóttir og Knút Lútzen.
Her dróg Rebekka J Simonsen longsta stráið og vann, hetta er fyrstu ferð Rebekka vinnur Ringríðing. Hjá børnunum vann Hanna Sigtórsdóttir.
19. februar 2017
Ringríðing og tunnusláttur leygardagin
11. februar 2017
Saðilin - Hesaferð Robert Brockie
Navn: Robert Brockie
Bústaður: Tórshavn
Fyrsta ross, Nær fekk tú tað ? hvat slag var rossið ? 1968, Grani, norskur, fekk hann tá eg fylti 12 ár.
Hvussu nógv ross eigur tú ? Tvey og eitt eitt hálvt
Frámerkir: Saðilin
9. februar 2017
Aðalfundur 28 Februar kl 19
2. februar 2017
Jóanis í Hoygarðinum góðan dag á ísinum í Frederikshavn
Abonner på: Indlæg (Atom)


text:
Umsetningurin í smásøluni í teimum trimum høvuðsbólkunum matur og drekka, klæðir og fótbúnaður og búnýti og innbúgv vaks millum 5 og 8 %-stig. Hetta er roknað í ársins prísum. Í føstum prísum var vøksturin millum 1 og 8 %-stig.
Umsetningurin er roknaður sum vísitøl, har umsetningurin fyri 1. ársfjórðing 2005 er settur til 100.
Fyri mat og alkoholfríar drykkjuvørur, uppgjørt í ársins prísum, hækkaði vísitalið fyri umsetningin úr 160,3 í 4. ársfj. 2015 til 167,2 í 4. ársfj. 2016. Tað er ein vøkstur á 6,9 %-stig. Hetta kann samanberast við vøksturin í fjórða ársfjórðingi í tíðarskeiðnum 2012–16, sum í meðal var 5%-stig.
Í føstum prísum er talan um ein vøkstur 2015-16 á 4,2 %-stig. Hetta er nakað hægri enn meðal fyri tíðarskeiðið 2012-16, sum var 3,7 %-stig.
Fyri klædnavørur og fótbúnað í ársins prísum vaks vísitalið fyri umsetningin við 4,6 %-stigum, frá 190,1 í 4. ársfj. 2015 til 194,6 í 4. ársfj. 2016. Til samanberingar vaks vísitalið í 4. ársfjórðingi 2012-16 við í meðal 2,8%-stig.
Uppgjørt í føstum prísum er vøksturin 1,1 %-stig, sum er væl lægri enn meðalvøksturin fyri 4. ársfj. í tíðarskeiðnum 2012-16, ið var 3,5 %-stig.
Viðvíkjandi búnýti og innbúgvi vaks vísitalið fyri umsetningin fyri 4. ársfj. 2016 í mun til 4. ársfj. 2015 við 7,9 %-stigum. Hetta úrslit liggur tó lægri enn gongdin í tíðarskeiðnum 2012–16, sum í meðal var 8,1 %-stig.
Gongdin í føstum prísum er á somu leið við 8,0%-stigum. Hetta er tó væl lægri enn fyri 4. ársfj. í tíðarskeðnum 2012-16, har vøksturin í meðal var 9,4%-stig.
Dagførd og útgreinað hagtøl um umsetningin í smásøluni eru at finna í hagtalsgrunninum her.


text:
Hallur av Rana 20.07.2015 (19:18)
Torkil Veyhe vinnur aftur í ár
Árliga súkklukapping Volvo Kring Føroyar byrjar mikudagin. Í tíðindasendingini í dag tosaði Gunnar Dahl-Olsen um kappingina og hvør er favorittur at vinna.
- Mítt boð er at Torkil Veyhe verður vinnari aftur í ár. Hann tippi eg uppá, sigur Gunnar Dahl-Olsen, ið er ein av fyriskiparunum til Volvo Kring Føroyar, tá hann tosaði við Hilmar Jan Hansen á Rás2 fyrr í dag.
Volvo Kring Føroyar er størsta súkklukapping í Føroyum, og sum vant koma íðkarar aðrastaðni frá, fyri at taka lut í kappingini.
- Eg vil skjóta uppá, at vit eru komin uppum tretivu nú, so tað sær nokk so gott út, sigur Gunnar Dahl-Olsen og leggur aftrat.
- Har kemur onkur sterkur úr Danmark, onkur góður úr Íslandi eisini, og so hava vit okkara egna Torkil Veyhe, ið vann gull á Oyggjaleikum í ár. Eg ivist ikki í, at hann verður ein av favorittunum.
Trýst á pílin undir myndini fyri at hoyra samrøðuna við Gunnar Dahl-Olsen.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Orð og lag: Steintór Rasmussen
Eg havi roynt at siga tað púra greitt og klárt,
at oyðsla og at dálka tað er nakað lort,
men tað gongur nokkso illa
at fáa onnur at spara.
Vit brúka nógva orku, vit brúka nógvan streym,
vit kunnu broyta Føroyar, vit hava øll ein dreym,
men tað gongur nokkso illa
at fáa onnur at læra.
Hvat skulu vit brúka meira av?
Jú, brúka vit og skil!
Tað er nakað, vit kunnu oyðsla av.
Tað er, ja tað er, ja tað er vit og skil!
Frískir vindar strúka, og ælið kennist vátt.
Vatnið gevur orku, og sólin nýggjan mátt.
Vit kenna lívið streyma,
og í ungum hjørtum er gleði.
Vit tendra og vit sløkkja sum dagur og sum nátt.
Brimið slær í klettin, úr havið stígur brátt
ljósið, sum í allar tíðir
gevur okkum megi.


text:
I. Cor. 1:18 FKJ:
Tí at krossar-prædikanin er fyri teimum, ið glatast, dárskapur; men okkum, sum eru frelstir, er hon kraft Guðs.
1. Kor. 1,18 J.Dahl:
Tí at væl er orð krossins dárskapur fyri teimum, sum glatast, men fyri okkum, sum verða frelstir, er tað Guðs kraft.
1. Kor. 1,18 V. Danielsen
Tí orð krossins er víst teimum dárskapur, sum fortapast, men okkum, sum frelst verða, er tað kraft Guds.
Aja. Eg eri frelstur;
beint nú!
Hvussu við tær?
Fyri mítt viðkomandi: tað EINASTA, sum er framtíðarligt, er endurloysingin av likami mínum, (Róm. 8:23 FKJ), men FRELSAN, hon er føst, trygg, innsiglað; tí annaðhvørt ER man frelstur, ella IKKI.
Blóð míns elskaða Frelsara ger ALLAN MUNIN, borið inn um forhangið í himni.
18 At við tveimum óbrigdiligum tingum, í hvørjum tað var ómøguligt hjá Guði at lúgva, vit máttu hava eina sterka troystan, sum hava flýggjað í skjól fyri at leggja hald uppá vónina, sett frammanfyri okkum:
19 Hvørja vón vit hava sum eitt akker sálarinnar, bæði trygt og støðufast, og sum innfer inn í tað fyri innan forhangið;
20 Hvagar fyrirennarin er fyri oss innfarin, enntá Jesus, gjørdur høvuðsprestur um ævir eftir skipan Melchisedecs.
( Hebrearabrævið 6:18-20 FKJ )
Mín frelsa er longu í himni;
mín frelsa ER Jesu blóð;
avgreidd;
goldin til fulnar;
fullgjørd á krossinum;
tikin ímóti við trúgv.
Hansara verk er mítt akker.
Mítt verk er IKKI mín frelsa.


text:
TÍÐINDI
Páskabryggið 2018/i Uncategorized /af admin
Várið er í nánd og vit ganga ímóti ljósari tíðum. Páskabryggið 2018 er bryggjað og smakkað.
Várbryggj 2018/i Uncategorized /af Sophus Dal Christiansen
Náttúran er við at vakna aftur, og fyrstu vártekin hómast. Tað merkist eisini á Føroya Bjór.
Vit rudda út/i Uncategorized /af Sophus Dal Christiansen
Vit rudda út og hava lækkað prísin á Martin Luther, Katharina von Bora, Tarvi og Gin & Tonic. Luther & von Bora 6-pk 61,00 kr. (fyrr 73 kr.) Gin & Tonic 1 stk. 14,95 kr. (fyrr 19,70 kr) Tarvur 6-pk 61,00 kr. Katharina Von Bora, 5,8 % vol: Ein ljós ófiltrerað bjór, ið hóskar væl til fisk og fiskarættir. Bryggjað […]
Einar’s Akvavitt og Einar’s Vodka/i Uncategorized /af admin
Føroyskt akvavitt og føroyskt vodka kemur i dag á hillarnar í Rúsdrekksølu Landsins. Tað er Einar’s Distillery, ið er framleiðari og er fyrsta góðkenda føroyska distillarí, og vørunar eru føroysk framleiðsla. Einar’s Akvavitt: Er kryddað við kumman, föroyskum urtum og distillerað við föroyskum vatni. Smakkurin er mildur og frískur. Hóskar væl til föroyskan mat og […]


text:
Trettan føroyskir telvarar hava verið við í stóru almennu kappingini Xtracon Chess Open í Danmark, sum endaði ólavsøkudag. Hetta er størsta og sterkasta árliga talvkapping í Danmark. Føroyski landsliðsspælarin Olaf Berg fekk sjey stig av tíggju møguligum og gongur 22 stig fram á altjóða styrkilistanum. Í seinasta umfari ólavsøkudag vann Olaf á danska stórmeistaranum Carsten Høi.
Ikki færri enn 397 telvarar vóru við í Xtracon Chess Open í ár. Kappingin, ið fyrr nevndist Copenhagen Open/Politiken Cup, hevur seinnu árini verið í Konventum-deplinum í Helsingør. Ørgrynna av stórmeistarum og altjóða meistarum úr norðurlondum og øðrum londum við hava luttikið. Olaf Berg úr Havnar Telvingarfelag var styrkismettur nummar 96 av teimum á leið 400 telvarunum, men endaði nummar 41. Styrkital hansara er nú eftir kappingina farið úr 2226 upp í 2248.
Hinir tólv føroysku telvararnir, sum vóru við í kappingini, vóru Rógvi Mortensen, Heiðrikur Jacobsen, Sigurð Justinussen, Leif Reinert Fjallheim, Margar Berg, Jón Andreasen, Eli Finnsson, Elmar R. Fjallheim og Benjamin R. Fjallheim, allir úr Havnar Telvingarfelag, Janus Skaale og Flóvin Matras Tummasarson úr Klaksvíkar Talvfelag og Sigurð Joensen úr Tofta Talvfelag.
Besta úrslitið av teimum fekk hin ungi Leif Reinert Fjallheim. Við sínum fimm stigum endaði hann nummar 170. Hann var styrkismettur nummar 243.
Hesir tíggju endaðu fremstir í kappingini:
1. GM Jon Ludvig Hammer (2631), Noreg, 8½
2. GM Dmitry Andreikin (2702), Russland, 8½
3. GM Rasmus Svane (2580), Týskland, 8
4. GM Nils Grandelius (2668), Svøríki, 8
5. GM Marin Bosiocic (2589), Kroatia, 8
6. GM Allan Stig Rasmussen (2536), Danmark, 8
7. GM Sune Berg Hansen (2584), Danmark, 8
8. GM Baadur Jobava (2644), Georgia, 8
9. GM Simen Agdestein (2581), Noreg, 7½
10. IM Vincent Keymer (2466), Týskland, 7½
OL næst
Næst á skránni hjá føroyskum telvarum er talvolympiadan. Hon verður í Batumi í Georgia í døgunum frá 23. september til 6. oktober í ár.
Føroyska liðið verður soleiðis mannað:
GM Helgi Dam Ziska 2552
IM John Rødgaard 2319
Olaf Berg 2248
Martin Poulsen 2239
Carl Eli Samuelsen 2237


text:
Orð: Victor Danielsen
Lag: Rasmus Nielsen
1. Langt burtur frá Gudi eg gekk einaferð,
í myrkrinum bundin eg lá,
sum vrakið á havinum hjálparleyst er
í syndini deyður var tá.
Niðurlag:
Áh, Jesus, takk, at tú
ert ljós hjá mær nú!
Ja, frelsa ert tú vorðin mær;
mín sál, sum friðleys gekk,
í tær hvílu fekk –
ja, Harri, eg vil takka tær!
2. Áh, undurfull náði, at ljósið upp rann,
hitt ljós, sum eg fyrr kendi ei!
Áh, kærleiki stórur og djúpur, at hann
her niður til krossdeyðan steig!
3. Mín æra er nú at viðkennast hans navn
og vitna um friðin, eg fann,
inntil eg skal ankra í Himmalsins havn
og ævigt har tilbiðja hann.
4. Gev, Jesus, at mangur má síggja sum eg
tín kross og títt frelsandi blóð,
at mangur má frelsast í trúnni á teg,
sum stendur, har eg eitt sinn stóð!


text:
Erla Olsen sett sum dekanur á Námsvísindadeildini
Stýrið fyri Fróðskaparsetur Føroya hevur í dag boðað frá, at tikið verður undir við tilmælinum frá setanarnevndini um, at Erla Olsen, lektari, verður sett í starv sum dekanur á Námsvísindadeildini. Eftir ætlan byrjar hon í nýggja starvinum um mánaðarskiftið mars/apríl.
Erla Olsen avloysir soleiðis fyrrverandi dekanin, Janus Jensen, sum fór frá fyri aldur í august í fjør. Sigurð í Jákupsstovu, rektari, hevur røkt dekanstarvið ímeðan.
Erla Olsen er ph.d. í lívfrøði og lektari í lívfrøði og náttúrulæringarfrøði á Námsvísindadeildini á Fróðskaparsetri Føroya. Hon hevur verið útbúgvingarleiðari fyri læraraútbúgvingina síðani síðsta summar. Erla hevur starvast á Námsvísindadeildini síðan 2011, har hon mest hevur undirvíst læraralesandi innan náttúruvísindaliga økið, men eisini undirvíst í skeiðum á pedagogútbúgvingini. Hon virkar eisini sum álitisfólk vegna vísindastarvsfólk á Setrinum.
Erla fekk lektaraheiti í mai í fjør, grundað bæði á hennara lívfrøðiligu førleikar og á førleikar innan undirvísing og læring, sum er hennara nýggja fakøkið tongt at starvinum á Námsvísindadeildini. Gransking hennara innan námsvísindi hevur m.a. snúð seg um hugburð og avrik hjá lærarum og skúlanæmingum til undirvísing og læring, serliga í mun til náttúruvísindalig evni.
Umframt størv síni á Setrinum hevur Erla arbeitt í nógv ár á øðrum granskingarstovnum sum granskari, so sum á Náttúrugripasavninum og á Heilsufrøðiligu Starvsstovuni. Hartil hevur hon verið forkvinna í Magistarafelagnum og virkar sum ritstjóri á Fróðskaparritum.
Erla Olsen lýsir sjálv sínar ætlanir við starvinum m.a soleiðis.: “Ein av høvuðsorsøkunum til, at eg bjóðaði meg fram til dekanstarvið, er ynski um at menna verandi útbúgvingarnar á Námsvísindadeildini og at virka fyri, at starvsfólk fáa møguleika at førleikamenna seg, soleiðis at deildin veruliga kann veita granskingargrundaða undirvísing. Eisini ynski eg at virka fyri, at næmingar á framhaldsdeildini í fólkaskúlanum, sum frá líður, hava lærarar við útbúgving á masterstigi, og harvið minka um gloppið millum fólkaskúlan og miðnám. Henda tilgongd er neyðug, um føroyska samfelagið skal mennast samsvarandi teimum krøvum, sum londini kring okkum seta.”
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Jesus prædikaði kærleika. Hetta er týdningarmesti parturin í Bíbliuni, tí kærleikin er størstur. Tá fólk brúka Bíbliuna til at halda minnilutar, sum tey samkyndu niðrið, so eru tey ikki bara ring menniskju, men eisini ring kristin. Tey loypa um garðin, har hann er lægstur, og spæla hellig uttan persónligan kostna, tví, tví, tví!
Bíblian er full av ymiskum livireglum, tú mást ikki røra blóð, kvinnur skulu út um bøgarðarnar, tá tær hava mánasjúku, hevur tú ein vátan dreym, skalt tú brenna tína legu, tú skalt ikki savna tær jarðligt ríkidømi, tú mást ikki girnast konuna hjá næstanum, tú skalt æra tíni foreldur. Har er stutt sagt skít fult av livireglum. Teir flestu av hesum livireglum krevja ein innsats frá tí kristna, tí velja vit ikki at taka teir fyri fult. Sum so er hetta ikki nakað at siga til, tí Bíblian eigur ikki at verða tikin 100% fyri fult, tað ber simpulten ikki til.
Bíblian er skrivað av fólki! Av fólki við egnum vilja. Fólki, sum í stóran mun hava arbeitt fyri makthavarar ella sjálvi hava verið makthavarar. Tí er hon í stóran mun ein máti at halda fjøldini ikki bara í skakk, men eisini sunna og vælfungerandi. Tjóðin skal vera produktiv, og klár at verja landamørkini.
Her eru kostráð, her eru mátar at tryggja, at fólk halda á at formera seg, og her eru ráð, ið skulu tryggja, at vit ikki rúsa okkum. Hetta er deiligt og praktiskt, og í stóran mun ein gomul útgáva av Pál Weihe. Men sum sagt, krevur hetta ein innsats ella eitt offur, og tí velja vit ikki at liva eftir nógvum av tí, akkurát sum vit halda á at eta grind, roykja og drekka, hóast Pál sigur nei.
Bíblian er eisini savnað og redigerað av fólki, øðrum fólki, ið eisini hava egnan vilja. Hon átti faktiskt at havt áskriftina, tak meg ikki for bókstaviliga. Ikki tí nakar tekur hana bókstaviliga, men tí nøkur fólk velja at brúka smá brot úr Bíbliuni heilt bókstaviliga, til at buka onnur við. Seinastu dagarnar hava summi ring kristin verið frammi við tílíkum atburði. Hetta eftir gleðiligu løtuna, tá Guð blandaði seg í kjakið um samkynd, og vælsignaði Pride’ina við bakandi sól, og vit 5000 fólk saman fagnaðust um fjølbroytni til tónarnar av guddommiligum tónleiki.
Hesi ringu kristnu hava ongan trupulleika við at tulka Bíbliuna til sín egna fyrimun, í øllum teimum førum, ið høvdu kravt stórvegis innsats av teimum persónliga. Men tey velja at markera seg, tá tað snýr seg um samkynd, tí hetta er bílígt og ómaksleyst.
Well hetta er ófantaligt! At leggja aðrar standardir á onnur fólk enn teg sjálvan, at brúka pettir av Bíbliuni til kúga minnilutar. Hetta er ikki í trá við kærleiksboðskapin, hetta er stutt sagt ringur kristin atburður.


text:
Hetta var síðsti dagur við høvdu í Thailandi. Vit vóru á hesari útferðini allan dagin, og hetta bleiv ein ógloymandi dagur. Tað var skjótt at teir hapsaðu bananina úr hondini. Svangir bassar! Eg fall fladask fyri... Continue reading →
*** HVUSSU BLÍÐ FÓLKINI ERU *** Eg veit ikki heilt hvat eg vantaði, áðrenn eg fór. Men eg var í hvussu er ikki klár uppá at møta einum so fittum fólkaslagi. Alt frá starvsfólkunum á flogvøllinum, til starvsfólk á matstovum... Continue reading →
Vit komu til Thailand mánakvøldið og her er onki minni enn fantastiskt! Vit njóta hvørja løtu í vakra umhvørvinum. Fólkini eru so ótrúliga fitt og blíð, og her er so deiliga friðarligt. Vit hava longu upplivað eina rúgvu. Millum annað,... Continue reading →
Andaman Cannacia Resort & Spar – Phuket, Thailand. Ohh dear! ja, tað passar! Leiðin gongur til Thailand. Tvær vinkonur og eg tóku snakkin í álvara og bíløgdu bilettir til hetta vakra staðið. Vit hava leingið snakkað um at tað er... Continue reading →


text:
Universidade Federal da Bahia
Universidade Federal da Bahia í Brasil varð sett á stovn í 1946 og er ein lærdur háskúli í Bahia, Brasil. Universitetið liggur í høvuðsheitnum í býnum Salvador í Bahia.[1][2] Har ganga 27 549 lesandi, og 1 768 akademisk starvsfólk starvast har, tað er tað størsta universitetið í lutstatinum Bahia. Av ítrótti finnast ítróttargreinarnar fótbóltur, kurvabóltur, flogbóltur, hondbóltur og capoeira. Lesandi kunnu ganga á univerisitetinum ókeypis, men tey mugu klára eina árliga roynd, ið er kend sum "vestibular".
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Universidade Federal da Bahia - Unidades Universitárias, 12 de abril de 2009
- ↑ Historical Information - UFBA


text:
Ungdómslega umborð á Norrønu 27.-31. mars
Heimamissiónsungdómur (HMU) at skipa fyri legu á sjónum. 27. – 31. mars verður ungdómslega fyri 18×2 ár, tvs, frá 18 árum upp til 36 ár. Farið verður úr Føroyum hóskvøldið, 27. mars kl. 17.00, og komið verður aftur mánamorgun, 31. mars kl. 06.00.
Tekning: Send ein teldupost á legur@mission.fo við navn, aldur, fartelefon og bústaði.
Tá ið goldið verður á konto í FB 6460- 4227532 er ein tilmeldaður. Prísurin er 1.100 kr. Seinasta freist at tekna seg er mánadagin 3. mars. Spurningar, ring til Pól Johannessen, tel 592180 ella Reimund Langgaard. tel 548183 – Les meira her
Filadelfia Vágar
Jacobina Petersen greiddi frá at møtini í samkomuni verða broytt framyvir. Fyrsta sunnudag í hvørjum mána er møti kl. 16.00, tó verður sunnudagsskúlin kl. 11.30. Hinar sunnudagarnar verður morgunmøti kl. 11.00 sum vanligt, við sunnudagsskúla. Bønarmøtini eru eisini broytt til hvønn leygardag kl. 16.00
Suðuroyingar – komið og syngið við
Leygarkvøldið 1. mars kl. 21.00 í Ítróttarhøllini á Tvøroyri og sunnukvøldið 2. mars kl. 18.00 í VB-húsinum í Vági.
Sangbólkurin Vitin hevur 5 tey seinastu árini ferðast kring landið og havt sangtiltøk í ítróttarhallum í Føroyum.
Vitin varð stovnaður í 2002 av monnum sum frammanundan kendu hvønn annan og sungu saman í Betesdakórinum. Sangarar eru Torkil Mørkøre, sum eisini spælir klaver, Petur Vitalis, Jógvan Høj, Jóhan Páll Joensen og Dávur Johannesen, sum eisini spælir bassguitar. Aðrir tónleikarar sum spæla undir eru Jóan Petur Hansen á guitar og mandolin, Guttorm Matras, guitar og Leivur Vitalis, trummur.
Tiltøkini Vitin hevur skipað fyri hava vera sera væl vitjað, har nógv fólk hava verið glað fyri møguleikan at koma saman til góðan felagssang.
Øll eru hjartaliga vælkomin og tað er ókeypis
Agape tiltak undir heitinum “Guds barn og sálarliga sjúkur”
Mánakvøldið 3. mars kl. 19.30 í meinigheitshúsinum í Havn og mikukvøldið 5. mars kl. 19.30 í missiónshúsinum á Toftum. Undirvísari er Inge Munk Møller, sum er leiðandi yvirlækni í Psykiatri í Viborg Amt. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Eisini er skeið í Nesvík 29. feb. – 2. mars sum eitur ”Eitt heilsugott og gevandi lív”. Skeiði er fyri øll sum hava áhuga.
Hesir fyrilestrar verða:
Fríggjakvøld 29. feb. kl. 21.00 ”Skapa í Guds mynd” v/ Frede Møller
Leygardag 1. mars kl. 10.00 ”Strongd – hvussu takla vit hana v/ Inge Møller
kl. 14.00 Kristindómur uttan trupuleikar v/ Frede Møller
kl. 16.30 Synd og skuld – fyrigeving og sóning v/ Inge Møller
kl. 20.00 Ávegis við Kristi v/ Frede Møller
Sunnudagur 2. mars kl. 10.00 Maria sum fyrimynd v/ Inge Møller


text:
Børn og kynsbúðning 0-7 ár
Børn og kynsbúningin 0 – 7 ár.
Í dagstovninum á Hamrinum er málið hjá okkum, at børnini skulu sleppa at mennast til heil menniskju bæði kropsliga og sálarliga. Hetta hevur við sær, at tey fáa eina jaliga tilgongd til kropsligu menningina og kynsliga samleikan. Vit vilja hjálpa børnunum at skilja, at tað er natúrligt at vera áhugað/ur í sínum egna kroppi, kyni og kynsbúning, eins og vit arbeiða við at læra børnini at virða mørkini hjá einum sjálvum og hjá øðrum.
Hvat er kynsbúning hjá børnum?
-
Hugur at kroppinum og teimum støðum, har tað er deiligt at nerta
-
Forvitni
-
Hugur til nærlív, holdið og at sansa
-
At tað kitlar í búkinum.
Sannroyndir:
-
Øll børn eru fødd við sínum seksualiteti. Hann má ikki koma í bland við vaksnan seksualitet.
-
Barnsligur seksualitetur er at hava eina góða kenslu á og í kroppinum – og eisini at tað kitlar í búkinum og forvitni.
-
Barnið sær tað ikki sum nakað seksuelt – tey skilja tað vanliga ikki fyrr enn, tey koma í pubertetin.
Munur á børnum og vaksnum:
-
Avgerandi munurin millum barnsligan og vaksnan seksualitet er, at tann vaksni seksualiteturin er tilvitaður, og tað er tann barnsligi ikki.
-
Barnsligi seksualiteturin savnar seg fyrst og fremst um barnið sjálvt – hann er ikki ætlaður øðrum menniskjum.
Hvat er vanligt:
0 – 3 ár
-
Kanna seg sjálv, standing, kennist væl at nerta við kynsgøgn, hyggja at og nerta við kroppin á øðrum, vísa seg, vera áhugað í og spyrja um, avmarkað seksuelt spæl við javnaldarn(t.d. vísa rumpu), avmarkað vitan um tað at vera við barn og at eiga, kanna kynsliga samleikan.
3 – 7 ár
-
Nerta við kynsgøgn, kanna hvønn annan og vísa seg fyri hvørjum øðrum, verða stigvíst tilvitað um, at rumpuspøl eru “privat,” spæla kannandi spøl (t.d. lækna) við sínar javnaldrar, avmarkaða vitan um at vera upp á vegin og at eiga, kanna kynsliga samleikan.
Natúrligi og góðtikni atburðurin áðrenn pubertetin:
-
Sjálvboðin, sínámillum- og javnboðin atburður – ofta í vinaskarum.
-
Forvitni og spontanitetur setur dám á atburðin – ikki angist, vreiði ella skomm.
-
Seksuelli áhugin er javnvigaður við øðrum ítrivum, t.v.s. at hann sæst í tíðarskeiðum og hvørvur aftur.
-
Atburðurin fækkast, tá ið tey vaksnum uppdaga hann.
Hvat er ikki góðtikið?
-
Atburður tvørtur um aldursbólkar.
-
Tvingsil, her eisini trýst, mutur og hóttan.
-
Tá ið spælið tekur ræði frá børnunum soleiðis, at tey gloyma tær góðu spælireglurnar.
-
Spøl hjá børnum á ymsum aldurs- og menningartrinum.
-
At fremja seksuellar gerðir, sum onnur fáa ilt av.
-
At slikka ella sutta upp á kynsgøgnini á børnum ella at biðja børn nerta við síni kynsgøgn.
-
At koyra lutir í pittuna ella rumpuna á sær ella øðrum.
Hvat gera vit í dagstovninum á Hamrinum.
-
Vit spyrja hóvliga um rumpuspælið fyri at fáa barnið at siga sína søgu.
-
Vit ansa eftir, um tað, ið barnið sigur okkum, er um hendingar, orð ella hugtøk, sum ikki hoyra til barnsliga kynsbúningina.
-
Vit hjálpa børnunum at siga frá, tá ið tað er í støðum, har tað ikki hevur hug.
-
Vit hava eyguni eftir spæli í ymisku rúminum.
-
Børnini eru altíð í undirbuksum í barnagarðinum, bara ikki tá ið tað skal á vesi.
-
Vit steðga børnunum og greiða teimum siðiliga frá tí, tey ikki sleppa og hví.
-
Vit kunna foreldrini um seksuellu spølini og forvitnið hjá børnunum.Tað er okkara ábyrgd at greiða foreldrunum frá um barnsins menning á økinum og at hava foreldrini við, tá ið vit uppliva, at børn teirra byrja at tykjast áhugað í evninum.
-
Tað er sera umráðandi at vit fakfólk, eru tilvitaði um okkara egnu reaktión, tá børn spæla ymisk seksuel spøl. Hetta tí, at vit kunnu við okkara óhepnu reaktión, koma til at órógva tí nátúrligu kýnsbúningina hjá børnunum.
-
Vit mugu sum fakfólk meta um seksuella virksemið, sambondini millum børnini og í hvørjum umstøðum okkurt er farið fram, fyri at at gera av, um talan er um seksuella skemd. Fyri at avgera júst hesi mál, má atlit havast at t.d. aldurstrini og kyni, valdsjavna millum børnini, innihaldið í seksuella virkseminum samsvarandi aldrinum á barninum, hóttanir í spælinum o.s.fr.
-
Hava vit illgruna um, at eitt barn verður skemmað, verður okkurt gjørt beinan vegin. Um okkurt er, ið gevur okkum illgruna um eitt hvørt hava vit skerpaða frásagnarskyldu.


text:
Trolarin
Trolarin er áttamannafar og hevur neyst inni á Bakka..
Tofta Regin
Tofta Regin er smíðaður av Pól Hammer og Andrias Hammer í 1933. Toftaregin varð smíðaður sum kappróðrar- og grindabátur.
Sildberin
Sildberin varð upprunaliga smíðaður sum áttamannafar, men varð seinni gjørdur til tíggjumannafar.
Sigmundur Brestisson
Sigmundur Brestisson er tíggjumannafar og hevur neyst á Marknoyri.
Oyrabáturin
Oyrabáturin er smíðaður síðst í 1920unum og keyptur til Vágs úr Oyndarfjørði beint áðrenn Seinna Heimsbardaga.
Norðstjørnan
Norðstjørnan er bátur, sum Nesmenn eiga. Norðstjørnan er smíðað á Økrum av Johan Midnord, vanliga nevndur Johan á Økrum, í 1902.
Hvalurin
Hvalurin er áttamannafar og hevur neyst í Skálamøl.
Gjógvarábáturin
Gjógvarábáturin er 10 mannafar og hevur neyst inni á Bakka.
Svanurin
Svanurin er bygdur í 1900 av kenda báta-smiðinum Hans Jacob Hjelm á Løðhamri í Vági.
Dýrið
Í 1960 tóku nakrir vágbingar seg saman og keyptu tann gamla Havnarbátin til grindabát. Báturin varð keyptur fyri 1.200 kr. og Havnar Róðrarfelag legði tær treytir við, at báturin skuldi bara brúkast sum grindabátur og mátti ikki verða vi ðí nøkrum kappróðri.