text:
Monday, April 30, 2012
Umhvørvisvikulist
Umhvørvisvikan hjá Tórshavnar Kommunu byrjaði í gjár. Temaið fyri umhvørvisvikuna í ár er upprudding og tað skulu vit nokk eisini fara í holtur við, men fyrst: nøkur dømi uppá umhvørvislist. Góða umhvørvisviku - Kommunan skal skína!
Posted by Listin at 8:00 AM
Sunday, April 29, 2012
Thomas Kluge á Listasavni Føroya
"De har
sandelig fået det hele med" segði drotningin, tá ið hon á fyrsta sinni sá
andlitsmyndina, ið Thomas Kluges hevði málað av henni. “Tá ið hon letur seg
avmynda soleiðis, kunnu vit onnur væl saktans eisini loyva okkum at síggja út,
sum vit gera”, vilja eldri kvinnur ofta vera við, tá ið tær síggja myndina.
Á tann hátt er drotningin eisini ein fyrimynd.At list skal líkjast umheiminum, situr enn rótgrógvið í nógvum fólkum. Og soleiðis er listin hjá Thomas Kluge. Hann er vorðin heimskendur í Danmark av at mála fotografiskt og nærum yvirnatúrliga realistiskt, serliga tá ið hann málar andlitsmyndir av teimum kendu og ríku.Nakað tvítýtt er við tí, at Kluge er kendur. Hann arbeiðir beint ímóti øllum ímyndum um modernaða list og fæst við ein stíl, ið minnir um barokkmálningar á la Rembrandt. Eisini setir hann seg sjálvan á pall sum gomlu meistararnir og er í kollhúgvu, vesti og øllum. Gjølliga lýsta fotografiska realisma hansara fellur eisini modernaðum listaummælarum og smakkdómarum fyri bróstið. Harafturímóti hevur stóra fjøldin av listaáhugaðum tikið Kluge til sín, og navnfram fólk í samfelagnum lata seg fegin avmynda av honum.
Thomas Kluge er alt annað er ein seinføddur meistari við tekniskum hegni, ið minnir um gomlu meistararnar. Bæði í formi og innihaldi er hann rættiliga nútíðarligur. Minimalisma og surrealisma eru at síggja í listini, sum ofta viðger tómleika, fremmandagerð og maktstríð. Á framsýningini eru verk, sum Thomas Kluge sjálvur eigur, umframt nøkur fá, men týðandi verk, sum privatir eigarar hava lænt savninum. Harumframt hevur hansara kongaliga hátign Joachim, prinsur, givið loyvi at læna okkum málningin, sum Kluge málaði av hennara hátign Margrethu, drotning II.
Tað er ein mynd, sum hegnisliga javnvigar millum tað almenna og tað privata, eins og alt tað, sum Thomas Kluger letur úr hondum, javnvigar hegnisliga millum siðvenju og modernitet.
Framsýningin letur upp sunnudagin 29. apríl kl. 14, og kl. 14.30 hevur Nils Ohrt savnsleiðari samrøðu við Thomas Kluge. Powerpoint verður nýtt.
Vinaliga heilsan, Nils Ohrt
LISTASAVN FØROYA
Posted by Listin at 12:29 PM
Labels: Framsýningar, Myndlist, Tíðindaskriv
Arnold Vegghamar - røða og myndir
Leygardagin var hátíðardagur á Viðareiði, har tey heiðraðu listamannin Arnold Vegghamar, sum hevur fyllt 75. Ein rúgva av fólkum var komin at lýða á røðurnar hjá m.ø. Arnstein Niclasen og undirritaðu, og at hyggja at framúrskarandi list. Eg seti mína røðu her á bloggin:
Góði Arnold Vegghamar og góðu áhoyrarar. Eg vil fyrst takka Viðareiðis Kommunu fyri stóra heiðurin at verða boðin higar at feira ein einara innan føroyska myndlist. Eg veit ikki um tað passar sum ein listamaður nýliga segði mær, at Arnold Vegghamar dugir at blanda gand uppí litirnar, men har er so einki at ivast í, at okkurt heilt serligt er við Viðareiðismálaranum.
Fyrstu ferð eg upplivdi hansara myndir var í Listasavninum í Havn einaferð í hálvfemsunum, tá eg var við til at velja út ólavsøkuframsýningin tað árið. Innkomnu myndirnar stóðu í einum tilvildarligum ruðuleika á gólvinum og summar vendu øvugt. Allíkavæl var tað beinan vegin okkurt við litunum í myndunum hjá Arnold Vegghamar, sum fekk hjartað at sláa eitt sindur títtari. Tí sjálvt um tað eftirhondini eru nógvir føroyingar, sum mála, er tað ikki altíð, at talan er um listaverk og tað kemur næstan ikki fyri, at talan er um list av tílíkari karat, sum tað, ið Arnold Vegghamar letur úr hondum.
Várið er annars ein heldur upptikin tíð hjá okkum lærarum. Men tá Hanus Kjølbro ringdi og spurdi, vildi eg ógvuliga fegin koma, serliga tá eg hoyrdi, at upprunaliga ætlanin var at hava eina afturlítandi framsýning, men at tað var listamaðurin, sum hevði sett fram ynski um at sýna fram spildurnýggj verk á framsýningini. Hetta er jú frálíkt og í ber boð um stóra atgerðarmegi hjá 75 ára gamla listamanninum. Vit skulu eisini minnast til, at tað ikki er meira enn hálvtannað ár síðan ta stóru serframsýningina í Listasavni Føroya.
Arnold Vegghamar helt sjálvur fyri í eini sjónvarpssending, at nógvum dámar betri hansara gomlu myndir. Hetta er rættiliga áhugavert, tí tað hevur við sjálvt lyndislagið hjá listini at gera. Orsøkin til, at summi halda, at myndirnar hjá Arnoldi Vegghamar vóru betri fyrr í tíðini, hongur saman við serligu fatan listamansins, ið er framman fyri hini. Hjá listafólkum, sum bróta burtur úr nýggjum tekur tað ofta langa tíð at vinna frama millum fólk. Tá so eitt tílíkt listafólk endiliga fær viðurkenning, hendir tað løgna, at nú verða krøv og vónir sett til hansara nýggju verk, at tey helst skulu líkjast verkunum, sum hann gjørdi fyri tjúgu árum síðani. Gomlu myndirnar hjá Vegghamar eru góðar, litríkar í orðsins rætta týdningi og kanska eru tær lættari at dáma enn tær nýggju, ið sum heild eru ógvuliga serstakar, t.d. tær løgnu myndirnar av grøngula og ljósareyða fjallinum við loyndarfullum ljósabláum ella hvítum steinum. Hesar myndirnar eru einfaldar, tær eru myndevnisliga fábroyttar, uttan stórvegis detaljur og uttan ta stóru rúmkonstruktiónina - tær eru í grundini rættiliga flatar og harvið eisini abstraktar, men tað er júst í tí einfalda, at hesin listamaðurin er serliga sannførandi. Eg haldi sjálv, at kompromileysu myndirnar frá nullunum og fram eru fantastiskar.
Rættilig list roynir ikki at behaga, hon er avant garde, framman fyri tíð og stað á sama hátt sum verkini hjá Vincent van Gogh vóru tað. Listin hjá Arnold Vegghamar er merkt av ymsum stílbrigdum, hann hevur havt ymisk tíðarskeið, men hann er ongantíð hildin uppat við at menna seg og tí blíva hansara verk við at flyta seg framman fyri okkum.
Arnold Vegghamar er sjálvlærdur listamaður. Hann byrjaði at mála í 50´unum og luttók á Ólavsøkuframsýningini í 1957. Hann var ein av næmingunum á navnframa Listaskeiðnum, sum Ingálvur av Reyni, Jack Kampmann og Janus Kamban skipaðu fyri á vetri 1958-59. Sum kunnugt hevur Arnold Vegghamar arbeitt sum gullsmiður, men seinastu fimtan árini hevur hann málað burturav sum yrkislistamaður. Hann er eitt lýsandi dømi um áhaldandi dynamikkin millum áhuga- og yrkislistina. Arnold Vegghamar hevur uttan tann stóra listastuðulin megnað at taka stigið fult út yvir í yrkislistina. Við stuðli kundi hetta stigið kanska verið tikið fyrr. Eg eri í øllum førum sannførd um, at listin hjá Arnold Vegghamar hevur uppiborið allan stuðul.
Framsýningin, sum var í Listasavni Føroya í 2010 var partvíst afturlítandi og har sást hvussu Arnold Vegghamar hevur roynt ymsar málihættir frá teimum naturalistisku, impressionistisku og litføgru pointillistisku landsløgunum til teir sera einføldu, næstan primitivistisku málningarnir, sum hann ger í dag. Stílurin í myndunum hjá Vegghamar liggur onkrastaðni millum ekspressionismu og naivismu, men tær einfaldastu myndirnar tykjast sera originalar á sama hátt sum myndirnar hjá Steffani Danielsen vóru tað. Og sjálvt um landslagið í flestu myndunum hjá Arnoldi Vegghamar er so herliga bjartlitt sum tað er, er talan ongantíð um elskuligar og grunnar eydnumyndir. Tvørtur í móti tykist huglagið í teimum menniskjatómu landsløgunum ofta álvarsligt, dapurt og mystiskt á sama hátt sum í summum myndum hjá áðurnevnda Steffan Danielsen, men eisini hjá Edvard Munch. Á eini mynd standa eini smá, men yvirjarðiskt glitrandi violett hús og darra í stórbæra og sterka landslagnum, sum gløðir og skyggir í grønum og reyðum, bláum og orange mótsetningslitum. Myndirnar tykjast ofta introvertar og samstundis kennist tað til tíðir sum skríggja litirnir móti hvørjum øðrum í einum klaustrofobiskum myndaheimi, sum gevur assosiatiónir til tær brennandi gulu fepursjónirnar hjá Van Gogh. Nú skal samanberingin við hollendska listamannin ikki misskiljast. Sjálvt um eg í ummælum fleiri ferðir havi nomið við ein ávísan skyldskap millum Viðareiðismálaran og stóra ekspressionistiska og modernistiska vegaran, so havi eg ongantíð hildið, at Vegghamar er nakar hermari, tí til tað er hann alt ov egin listamaður. Hann gongur sínar heilt egnu listarligu leiðir.
Vincent Van Gogh búði í París, men ferðaðist síðani til Arles við franska Rhonedalin, har hann málaði eina røð av myndum, ið seinni gjørdust hansara kendastu verk. Arnold Vegghamar hevur búð uttanlands í Danmark og hann hevur eisini búð í Havn, men í grundini nýttist hann ikki at ferðast serliga langt fyri at finna heimsins vakrasta landslag her í heimbygdini. Landslagið her norðuri er stórbært við høgum fjøllum og tignarligum homrum, og Arnold Vegghamar hevur dyrkað síni myndevni á Viðareiði: Malinsfjall, Meitilberg, Helluna osfr., men tað serstaka við myndunum hjá Vegghamar hevur eftir mínum tykki ikki so nógv við tað geografiska staðið at gera, tað er heldur grundað í serstaka sinni og fatan listamansins.
Tí var tað eisini áhugavert at hoyra samrøðuna, sum Tórður Mikkelsen gjørdi við listamannin í sjónvarpinum. Tí tá tann hugagóði sjónvarpsmaðurin spyr um ikki hetta fantastiska landslagið á Viðareiði er honum til stóran og góðan íblástur, svarar Vegghamar heilt einfalt: "Noy", at tað heldur hann ikki, tí nú hevur hann verið har á Viðareiði so leingi. Sjálvt um hansara høvuðsmyndevni er náttúra, eru myndirnar ikki serliga naturalistiskar. Tær koma innanfrá og tí kunnu vit heldur kalla tær eitt slag av listarligum visiónum ella hugans landsløgum, sum hann hevur málað við støði í umhvørvinum.
Eingin okkara hevur evni at síggja fram í tíðina, vit eru bara her og nú, men allíkavæl tori eg at tvíhalda um listarliga virðið á myndunum hjá Arnoldi Vegghamar. Eg ynski Viðareiðis kommunu, norðingum og okkum øllum føroyingum til lukku við Viðareiðismálaranum og honum sjálvum ynski eg hjartaliga til lukku við 75 ára føðingardegnum og við framsýningini. Eg hugsi um Ingálv av Reyni, sum málaði sínar bestu myndir á ellisárum, tá eg hyggi at hesi glæsiligu framsýningini av spildurnýggjum verkum. Til lukku og takk fyri.
Kinna Poulsen
Posted by Listin at 9:26 AM
Labels: Framsýningar, KP, Myndlist
Saturday, April 28, 2012
Arnold Vegghamar 75 ára hátíðarhald
Hátíðarhald verður á Viðareiði í sambandi við at Arnhold Vegghamar hevur 75 ára føðingardag.
22. apríl varð Arnold Vegghamar, listamaður á Viðareiði, 75 ár.
Arnold hevur málað heilt frá ungum árum og hevur verið við á nógvum framsýningum. Í nógv ár arbeiddi hann sum gullsmiður í Havn, og stundirnar til at mála vóru ikki altíð so góðar, men á hvørjum ári legði hann tó nakrar málningar eftir seg. Myndevnini vóru aloftast úr náttúruni kring heimbygdina, og stílurin var siðbundin naturalistiskur sum hjá nógvum føroyskum málarum.
Hesini seinastu árini, síðan hann gavst sum gullsmiður, hevur Arnold Vegghamar búð á Viðareiði, og sum listarmaður hevur hann verið rættiliga virkin. Í atelierinum í kjallaranum er ofta trongligt, tí málningar í longum rað standa allastaðni fram við veggjunum. Javnan kemur fólk, frá nær og fjar, á gátt at hyggja og kanska ogna sær onkran málning. Evnavalið er enn bygdin, Malinsfjall, Villingadalsfjall, Hellan og Eiðsvíkin, hús, bátar og fólk. Hann málar ofta sama motivið umaftur og umaftur, og stílurin er so við og við vorðin alt einfaldari, so teir sterku litirnir sleppa at tala fyri seg. Onkur av málningunum hevur vakt ans á framsýning uttanlands. Í 2010 gav Listasavn Føroya út bók um listina hjá Arnold, samstundis sum hann lat upp framsýning í Listaskálanum. Bókin viðger listina hjá Arnold frá teimum fyrstu royndunum og upp til dagin í dag og umrøður tann sermerkta og persónliga stílin, ið Arnold hevur funnið. Tikið verður samanum: “Víst er tað so, at landslagið kveikir hugin til at mála, men við úrslitinum, verkinum, koma vit inn í annan hugaheim. Vit síggja landslagið við øðrum eygum. Í hesum finst tann sermerkti og endurnýggjaði landslagsmálningurin, sum er heilt einastandandi í norðurlendskum høpi”.
Í sambandi við føðingardag Arnolds skipar Viðareiðis kommuna fyri hátíðarhaldi í fimleikarhøllini í skúlanum leygardagin 28. apríl. og eini listaframsýning við nýggjastu málningunum hjá Arnoldi, sum verður opin hendan leygardagin og sunnudagin við. Teir flestu málningarnir hava ikki verið framsýndir áður.
Við hátíðarhaldið fara Arnstein Niclassen, fv. býráðslimur í Tórshavn, og Kinna Poulsen, listaummælari, at halda røðu. 17 sangarar úr Klaksvík fara at syngja, og eisini verður felagssangur . Aftaná verður okkurt til ábit.
Tiltakið byrjar 28. apríl kl. 15.00.
Framsýningin er opin leygardagin 28.apríl. kl. 15.00-21.00 og sunnudagin 29.apríl kl. 14.00-19.00
Posted by Listin at 8:46 AM
Labels: Myndlist, Tíðindaskriv
Friday, April 27, 2012
Okkara formaður
Nevndin í LISA hevur nú skipað seg við Ólavi Jakobsen sum formanni. Hinir nevndarlimirnir eru Bárður í Baiansstovu og Guðrið Poulsen.
Vit ynskja Ólavi hjartaliga til lukku við formansskapinum og fara samstundis at nýta høvið til at seta honum nakrar spurningar um framtíðina hjá LISA.
Hvønn leiklut ynskir tú, at LISA skal hava í mun til list og mentan?
LISA skal framhaldandi arbeiðia við at betra um korini hjá listafólki. Tað verður arbeitt at gera sína ávirkan galdandi í m.a. umskipan av Mentanargrunninum, rættindi til listaverk og samansettar setanir hjá listafólki.
Eisini í tí dagliga, at virka sum ráðgeving hjá listafólki, bæði leik og lærd.
LISA skal eisini virka fyri, at yrkislistafólk fáa betri møguleika at virka í Føroyum. Áhugalistin í Føroyum hevur góðar sømdir, soleiðis skal eisini vera. Men tað eru alt ov nógv ung yrkislistafólk, ið ikki støðast her. Tað er brúk fyri teimum.
Hvørjar eru tær mest umráðandi uppgávurnar hjá føroyskari list beint nú?
Tað eru nøkur ítøkilig ting, ið mugu mennast. Tjóðpallurin má og skal setast fremst, tað er eitt sera týdningarmikið arbeiðspláss hjá nógvum av okkara listafólki. Umstøðurnar eru, ja, púra burturvið - allíkavæl klára tey at fremja stóra list. Ferð eftir ferð.
Nógv gott samstarv er við skúlaverkið innan listaøkið. Hetta skal mennast enn meira og stóru menta- og listastovnarnir m.a. Kringvarpið og Listasavnið, vóni eg, taka sína skyldu í álvara.
Umstøðurnar hjá yrkislistafólki skulu betrast og tað er ein stórur vandi, at heili ættarlið av m.a. myndlistafólki ikki eru í Føryoum. Vit mugu styrkja tey fakligu umhvørvini, so vit fáa fólk at koma heim aftur at virka. Hetta hevur partvíst eydnast tónleikinum, ið er á rættari leið. Tónlistafólk virka í Føroyum, men eru samstundis eisini virkin á aljóða palli. Hetta tryggar støðið, útsýnið, menningina og so slepst eisini undan vandanum fyri dunnuhyljasyndrominum, ið er drepandi fyri listina.
Posted by Listin at 7:11 AM
Labels: IS, list og samfelag
Thursday, April 26, 2012
Udvandring ummæld í donskum bløðum
Sjálvt um tað ikki altíð er líka spennandi tað, sum útlendskir miðlar halda og skriva um føroyska list, bíða vit tó spent eftir ummælum av teimum stóru framsýningunum. Tom Jørgensen hevur í Jyllandsposten ummælt framsýningina hjá teimum ungu á Norðurbryggjuni og tó, at eg ikki haldi, at hann tykist hava sett seg serliga væl inn í sítt evnið, so er ummælið positivt og eg seti tað inn her. Trine Ross hevur eisini ein stubba í Politiken, sum eg eisini seti inn her.
Ung kunst udskifter landskabshyggen med virkelighed og mareridt
Seks unge, færøske kunstnere giver nye bud på samtidskunsten.
Engang var Færøerne afsondret fra omverdenen, men selv om øerne ikke har flyttet sig ud af flækken, er de langtfra isolerede mere.
Det betyder samtidig, at unge kunstnere på øerne tilføjer nye motiver til det repertoire, der traditionelt har budt på billeder af landskabet.
Men når Erla Marita Askham (født 1981) går til gouacherne, skildrer hun de vilkår, børn på øerne vokser op under - og som ofte kommer til at definere deres kønsrollemønstre som voksne.
Kollager fra film og bøger
Mindre håndgribeligt, men ikke meget hyggeligere, er Halldis Olsens grafik, hvor drømme har det med at slå over i mareridt.
Olsen er født i 1983 og uddannet i både Italien og England, og sidstnævnte land har også haft besøg af Silja Strøm (født 1987), der er uddannet ved Glasgow School of Art og skaber sine kollager med billeder fra magasiner, film og bøger.
I alt seks unge, færøske kunstnere er med på udstillingen 'Udvandring - ung færøsk samtidskunst', der åbner lørdag og dagen efter følges op med et foredrag ved kunsthistoriker Inger Smærup Sørensen kl. 15.
FACEBOOKBliv ven med IBYEN
Posted by Listin at 6:43 PM
Óflaggrøðan hjá Carli
Røðan á Vaglinum 25. apríl 2012
Lat meg siga tað beinanvegin: Hetta er ikki ein flaggrøða.
Og nú tað er sagt fari eg at leggja fyri við trimum minnisbrotum.
Tað fyrsta haðani av Vaglinum. Tað var einaferð tíðliga í trýssárunum. Eg var lágur í gøtuni enn. Hátíðardagur mundi vera, kanska var hetta á ólavsøku, kanska flaggdagin, ið hvussu er hevði okkurt hald hevði verið og fólk stóð í smáum trunkum oman eftir og niðaneftir. Hornorkestrið riggaði av undir tinghúsgalvinum. Grátt var í veðrinum. Tað sirmaði.
Sjálvur stóð eg saman við mammu míni á gongubreytini við endan á Tinghúsvøllinum. Hon hevði turriklæð bundið um høvdið sum tá var vanligt, var í grønum frakka og tosaði við eina konu sum hevði reiðrað okkurt, ikki ólíkt blomsturpotti, oman eina túgvu av gráum hári.
Tær tosaðu og tosaðu.
Tað fekk ongan enda.
Eg knarraði. Rykti í ta grønu frakkaermina.
Men best sum eg eri um at bresta av ótolni kemur ein maður gangandi tvørturvið. Og tað var ikki hvør sum helst. Hann var í fótsíðum kyrtli og akslaði fagurvovnað kápu við gyltum krossi á bakinum. Maðurin steðgaði á eitt andarhald, áðrenn hann hvistaði yvir um Vaglið.
Eg stardi aftan á honum.
Steinbilsin.
Tað var okkurt yvirmenskt við honum. Okkurt yvirjarðligt.
Men nei.
Guð kundi hetta nú ikki vera. Guð gjørdi sær ikki óneyðug ørindi niður á jørðina, hvaðna minni oman á Vaglið í Havn. Og Jesus mundi hetta heldur ikki vera. Jesus gekk ikki gráskallutur um geilarnar í svörtum hornbrillum og við brúnari leðurtasku undir arminum.
So frægt dugdi eg í bíbilsöguni.
Kortini var eg ivaleysur í at her birtist onkur fyri eygum mínum, sum hevði lyklavald ella í minsta lagi var skipari ella stjóri í erva. Kanska sankta Pætur. Kanska Paulus sum baptistarnir, segði pápi min, trúðu mest uppá av öllum.
Hvussu var og ikki.
Maðurin í kápuni hvarv niðan brekkuna millum apotekið og bókhandilin. Eg stóð eftir við fingrinum í munninum og teirri næstan ræðuligu vissu í høvdinum at ævinleikin og dýrdin húsaðust úti á Reyni.
Eg nerti við hetta aftur seinni.
Annað minnisbrotið er hálvt hundrað ár seinni. Á Hoyvíksvegnum ein dagin miðskeiðis í februarmánað í ár og ein skái í illveðrinum.
Uttan fyri mentamálaráðið hitti eg eina konu, ið eg kenni, og av tí at vit bæði hava undirvíst í føroyskum, hon kortini munandi longur enn eg, datt prátið sum vera man niður á málið og málstandin í samfelagnum, serliga hjá teimum ungu. Hon segði mær frá einum næmingi og næmingurin skuldi greiða frá eini smásögu um ein mann, hann misti konuna ella kanska var tað barnatrúnna, ið hvussu er var maðurin syrgin, segði næmingurin, ógvuliga syrgin og hevði eitt tómt blikk í høvdinum.
Ja, sig so tað.
Men eisini hetta skal eg taka aftur í aftur seinni, tí víða eru blikk tóm í hövdum hjá öðrum enn teimum, ið syrgja konu ella barnatrúgv í Føroyum.
Triðja minnisbrotið er ein ljósmynd. Eg datt fram á hana á fjasbókini eitt kvøldið her fyri.
Men hvat.
Ein ljósmynd er í sjálvum sær eitt minnisbrot og hendan myndin var av tilburðinum her á Vaglinum ólavsökudag 1930, tá ið ein maður, ein lúsaskarvur úr Kirkjubø, skrivaði Dimmalætting, tók sær fyri at skera danabrókina niður úr flaggstongini á tinghúsinum og heingja Merkið út gjøgnum galvvindeygað á loftinum í staðin.
Men eisini hetta komi eg aftur til.
Sum nevnt í áðni: Hetta er ikki ein flaggrøða.
Týska skaldið Berthold Brecht spyr í eini yrking frá tretivuárunum Til eftirkomararnar:
Hvussu eru tíðirnar vorðnar tá ið eitt prát um trø næstan er eitt brotsverk,
tí tað javngildir tøgn um so manga illgerð?
Gaman í liva vit ikki í so myrkum tíðum, sum tretivini vóru í Týsklandi, djevulskapurin fløðir ikki at okkum úr öllum ættum tjúkkur av yvirgangi og morðum.
Men vit liva í einum samfelag kortini, sum verður stýrt við snildum, við morðgírigum pretum, einum samfelag sum verður rænt. Har tey sum ráða og tey sum hava valt tey, ið ráða, og teir, sum so ella so hava keypt tey ið ráða, vilja breiða yvir fortíðina, alla fortíð bæði ta fortíð, ið fjarliðin er og ta sum nýliðin er: eitt nú árini undan og undir kreppuni í hálvfemsárunum. Vit liva í einum samfelag har samtíðin misjavnast av órætti, grammleika og líkasælu og framtíðin gáleyst verður strikað, pennastrok fyri pennastrok.
Ja, í Føroyum eru tíðirnar soleiðis nú, at ein røða á hesum degi, flaggdegnum, ið bert er orð um eitt flagg, ein slík røða er ein skarnsgerð. Kávalæti. Yvirhyljing.
Tí sigi eg enn og aftur: hetta er ikki ein flaggrøða.
Men lat meg nú taka aftur í minnisbrotini. Tað fyrsta, hetta av Vaglinum fyri hálvt hundrað árum síðani, sigur nakað um hvørjar hugmyndir vit skapa okkum av okkum sjálvum sum einstaklingar og samfelag og upp á hvørji kor vit gera tað. Ella sum ápostulin, áðurnevndi Paulus, skrivar í fyrra Korintbrævi:Onkuntíð gerast vit vaksin og mugu leggja barnaskapin av.
Tey orðini eiga føroyingar sum tjóð, tíverri, enn eftir at taka til eftirtektar politiskt.
Annað minnisbrotið, hetta um tað tóma blikkið í høvdinum, sipar til samanhangin millum avmarkað samfelagstilvit og mentunarliga, serliga málsliga útarming. Tað tóma blikkið í høvdinum ímyndar tað almenna innlitsloysið, tað moralska streymslitið, kraddið og ta sjálvsøknu hvørkisstøðu til so siga alt, sum ikki onkursvegna er seráhugamálum hent.
Í yrking síni til eftirkomararnar viðger Brecht samtíðarvaldið í Týsklandi, ta týsku fasismuna, hvussu samfelagið, við einum tómum blikki í hövdinum eftir hernaðarliga eyðmýking í einum veraldarbardaga, eftir innankríggj, búskaparligt skrædl, arbeiðsloysi, hungur og líðingar í fleiri ár, stig fyri stig verður yvirtikið av ósambæriligum valdi og fer av lagi, hvussu grundvirðini við málsnildum verða endurútlögd og einfaldað niður í egingirnd óttans, í tögnina og at enda vitloysið.
Í Føroyum, henda flaggdagin tjúguhundrað og tólv, ber valla til at tosa um vald sum so, heldur mis-vald.
Hóast misvald ikki er vald útint við vápnum og harðskapi, men við atkvøðuni hjá veljaranum, er tað alt tað sama ósambæriligt vald. Tá ið eg hoyri tað tala gjøgnum miðlarnar, gjøgnum upplýsingarfulltrúar hjá vinnuaðali og bankum, av tingi ella úr landsstýrinum, hoyri eg aftur og aftur høpisloysið grundgeva fyri sær sjálvum.
Høpisloysi, sigi eg.
Ja, høpisloysi.
Síðani lögtingsvalið farna heyst hava almennu umboðini fyri misvaldið í Føroyum, tann sonevnda samgongan, júka upp í saman at tey útinna síni embæti við heimild í fólksins vilja.
Tey eru vald.
Men vórðu tey vald tí tey hövdu rygg og samvitsku.
Nei.
Tey vórðu vald tí tey hövdu hvørki. Hvørki rygg ella samvitsku.
Tey vórðu vald av einum veljara, sum ongantíð vil ábyrgjast fyri nakað.
Einum veljara, sum vil hava alt í senn sjálvstýri og samband, høgra og vinstra, framburð og stillstøðu, vitan og ómakaleysa fákunnu, vælferð við öllum teimum tænastum, ið hoyra til, og samstundis skattalætta fyri fleiri hundrað milliónir.
Einum veljara sum var skakaður av húsaganginum í EIK-banka og seinni í Fiskavirking, men lítið innlit fekk og kanska heldur ikki brýggjaði seg um ella evnaði at fáa innlit í, hví og hvussu hesi bakköst komu.
Íðan hvat.
Eftir meiri enn trýss ár við heimastýri og donskum fíggjarveitingum var blikkið vituligvís tómt í hövdi veljarans.
Hann stóð eftir við fingrinum í munninum og einum tvørsagnakendum innbilningi um veruleikan, ivaleysur í at danski skattgjaldarin fór at fíggja tað, sum skattalætti mundi kosta í vælferð. Hann var jú so makaleysur, danski skattgjaldarin, eitt nú tá ið tað dró at endanum hjá EIK, tá steig hann niður úr skýggjunum ein klædningur í gullbrillum og við leðurtasku undir arminum og eitt, tvey so var bankin bjargaður og veljarin við. Hitt at ein drúgvur partur av bjargingini hekk á føroyingum sjálvum og tað at uppruddingin í EIK-banka átti at verið gjørd minst eitt ár áðrenn danska eftirlitið umsíðir legði uppí, ampaðist ikki fyri veljaranum.
Verri enn so.
Hann valdi aftur í tí treysti at danskurin borgar fyri vælferðina, hvussu víkir og vendir. Men mongum brestur ætlan.
Danska stjórnin skoytti ikki um at fíggja ein skattalætta í Føroyum tá ið samanum kom.
Umboðini, ið veljarin valdi til at útinna sítt misvald, samgongan sum sagt, hövdu annað í kvittanum enn at kæra seg um vælferð hansara. Tey fóru tvørturímóti miðvíst í holtur við at rigga vælferðina av eftir høgrarótøkum leisti.
Undir tí yvirlæti at landskassahallið fyri alt í verðini má minkast, verður jabbað og jabbað um sparingar.
Tað almenna verður spart inn á bein.
Hetta rópa tey upp á umskiping og fullnýting, men í royndum styðja sparingarnar beinleiðis og í stórum upp undir spillingina í samfelagnum, henda frammanundan alt ov rótfasta og útbreidda arvan.
Stovnar sum eru bráðneyðugir til at skapa samfelagnum vitan og kunnleika um seg sjálvt, um búskapin og onnur átrokandi viðurskifti, tak t.d. Landsbankan, verða annaðhvørt avtiknir ella lamskerdir.
Ráðini í landsfyrisitingini, eitt nú fiskimálaráðið, ið átti at røkt áhugamálini hjá samfelagnum sum heild t.d. í sambandi við tilfeingið, virkar í staðin sum ein tænastuveiting til vinnuaðalin, til nakrar skammleysar ríkiskroppar, sum ætla sær alt upp á sínar treytir við teirri grundgeving at teir vórðu fermdir við sjóráma upp í nasarnar og tískil eru heimastýrisins útvaldu á jörð.
Tað gav at bíta henda dagin tá makrelurin kom til skiftis.
Samfelagið, sum eigur tilfeingið, fær bert ein miskunnarbita av tí sum tað er vert, eitt naturskursl.
Restina, bróðurlutin fær vinnuaðalin, fleiri hundrað milliónir og bankarnir, hesir sfinksarnir á fíggjarmarknaðinum lata miðlafulltrúar sínar nikka tigandi, hvør skal siga: Hetta er vit og skil.
Hartil kemur at tey, sum veljarin seldi seg í hendurnar á í heyst, rættiliga hava fingið samfelagið í stríð við seg sjálvt teir krákumánarnar tey hava sitið í samfelagsrongini.
Ójavnin veksur, ein gjógv opnast millum tey, ið hava og fáa, og tey, sum lítið eiga og tikið verður frá.
Og spillingin dregur upp í seg aftur eins og makrelbýtið vísir.
Líkindini til eina framtíð í Føroyum hjá tí uppvaksandi ættarliðnum fækka.
Fleiri og fleiri velja at flyta av landinum við alla og tey sum húka eftir yppa öksl, draga líkasæluna fyri öll vindeygu og ötast í mesta lagi tá ið onkur bannar í barnaútvarpinum.
Samgongan og hennara næstu, vinnuaðalin og bankarnir, kunnu saktans breiða upp á seg, kunnu skylda alt, sum illa fer upp á onnur, ikki síðst fjölmiðlarnar (t.d. skal skattalættaójavnin vera okkurt, sum blöð og kringvarp hava billað fólki inn) og ber ikki til at skylda upp á fjölmiðlarnar, so er lagamanni at kenna óráðiligum viðurskiftum í útlondum um ella hava tey sum ivast ella finnast at til hólgar fyri seg, fakfelagsumboð, frøðingar, mentafólk og kanska, hvør veit, einligar mammur og enntá tey samkyndu.
Har sum blikk eru tóm í hövdinum ber so mangt til.
Men nú til triðja minnisbrotið.
Hetta tá ið danabrókin á sinni varð skorin niður úr flaggstongini á tinghúsinum og Merkið hongt út gjøgnum galvvindeygað á loftinum í staðin.
Fyri hann, lúsaskarvin sum Dimmalætting skírdi hann, ið kvetti flagglínuna ta ólavsökuna í 1930 var tað sjálvsagt, hvat Merkið hevði at týða. Tað umboðaði eina hugssjón, eina hugmynd av Føroyum sum sjálvstöðugt land, sum eitt samfelag við eini framtíð, eitt samfelag loyst úr tí spillingarhafti, ið útlendskar fíggjarveitingar óumberliga eru (og tey sum ivast áttu at lisið bókina Deyðans stuðul eftir afrikanska fíggjarfrøðingin Dambisu Moyo).
Góðu fundarfólk, mínir forbannaðu samsvíkar.
Eg spyrji hvørjum ætla tit at Merkið skal flagga fyri í hesum tíðum, tá ið tey fýra opinberingarrossini: spilling, grammleiki, misjavni og skammloysi fara dundrandi gjøgnum samfelagið, kleyra vælferðina upp við hógvum sínum, hekla fyrisiting og vitanarstovnar undir, fretandi á allan sóma og alla samhyggju?
Hvørjum skal merkið flagga fyri, nú tey ungu velja Føroyar frá og rýma?
Hvørjum skal Merkið flagga fyri, tá ið almennir fjølmiðlar verða tiptir og einans bergmála høpisloysið grundgeva fyri sær sjálvum, einans líkasæluna hjá veljaranum, tey tómu blikkini í hövdunum.
Hvørjum skal Merkið flagga fyri, tá ið fyrilitsloysið hjá vinnuaðali og fákappingardrotnum á fíggjarmarknaðinum hava sviðið okkara framtíðarjørð av?
Hvørjum skal Merkið flagga fyri, tá politikkararnir hóra saman av fáfongdini einsamallari í sínum endaleysa klandri um, hvør ið eigur heiðurin av tí, sum eingin teirra hevur avrikað.
Ja, eg spyrji tykkum, hvørjum skal Merkið flagga fyri og eg endurtaki: hetta er ikki ein flaggrøða.
Røða: Carl Jóhan Jensen
Mynd: Tóroddur Poulsen
Posted by Listin at 6:18 PM
Í morgin í tinginum
Í morgin klokkan 9.30 verður tingfundur. Á dágsskránni er millum annað 2. viðgerð av uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Mentanargrunn landsins.
Tað verður neyvan nakar spennandi tingfundur, tí sum tað skilst av omanfyristandandi áliti mælir meirilutin løgtinginum frá at samtykkja uppskotið. Eg ætli mær nú at lurta allíkavæl. Tað er hóast alt ikki á hvørjum degi, at mentanin er á skránni og tað kann jú altíð vera, at okkurt áhugavert verður sagt ella um ikki annað, so okkurt stuttligt...
Álit í løgtingsmáli nr. 145/2011: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Mentanargrunn landsins
Landsstýrið hevur lagt málið fram tann 7. mars 2012, og eftir 1. viðgerð tann 14. mars 2012 er tað beint Mentanarnevndini. Nevndin hevur viðgjørt málið á fundum tann 10. og 12. apríl 2012. Undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við landsstýrismannin í mentamálum saman við umboði fyri Mentanargrunnin, umboði fyri Kringvarp Føroya og umboði fyri Klippfisk og filmsgrunnin hjá Norðurlandahúsinum.
Meirilutin (Bjarni Djurholm, Jóna Mortensen, Edva Jacobsen og Jenis av Rana) tekur ikki undir við málinum og mælir Løgtinginum frá at samtykkja uppskotið.
Viðmerkingar:Meirilutin ásannar tann jaliga leiklut, sum filmslist hevur fyri listarliga umhvørvið, og ásannar meirilutin harumframt teir møguleikar, sum filmslist hevur fyri menningina av føroyskari list burturi sum heima. Undir viðgerðini er komið greitt fram, at uppskotið til lógarbroytingina onga broyting hevur við sær í gerandisviðgerðunum hjá Mentanargrunninum, tá filmslist, sum er, er umfatað av stuðulsmøguleikunum í lógini. Tí fer uppskotna lógarbroyting í mesta lagi at vera eitt politiskt signal, sum ikki vikar við veruleikan, at nevndin í Mentanargrunninum javnan viðger og játtar
stuðul til filmslist. Eisini hevur landsstýrismaðurin í mentamálum, Bjørn Kalsø, upplýst fyri nevndini, at arbeitt verður við at broyta Mentanargrunn landsins soleiðis, at grunnurin fær størri fíggjarorku, umframt at heimildirnar hjá grunninum verða víðkaðar. Landsstýrismaðurin hevur upplýst, at hann ætlar at leggja uppskot um lógarbroytingar fyri Løgtingið á ólavsøku, og at landsstýrismaðurin í hesum viðfangi væntandi fer at nágreina stuðulsmøguleikarnar fyri ymsu listagreinarnar, herundir eisini filmslist. Meirilutin stuðlar ætlanini hjá landsstýrinum og ynskir at geva landsstýrinum arbeiðsfrið til at viðgera málið gjølla. Meirilutin mælir tí frá at samtykkja uppskotið um lógarbroyting.
Minnilutin (Gunvør Balle, Høgni Hoydal og Rigmor Dam) tekur undir við málinum og mælir Løgtinginum til at samtykkja uppskotið.
Viðmerkingar:Minnilutin mælir Løgtinginum til at samtykkja uppskotið, sum bert snýr seg um at fáa orðið "filmslist" inn í § 1, stk. 2. Eftirsum at semja er í nevndini um, at filmslistin er listagrein, ið eigur at fáa raðfesting, heldur minnilutin tað er eitt greitt politiskt signal, at orðið verður sett inn í lógina. Hóast filmslistin kann sigast at vera umfatað av virkisøkinum hjá Mentanargrunninum sum er, og hevur fingið stuðul nakrar ferðir, er tað at seta "filmslist" inn, bert tekin um ein greiðan politiskan vilja til at vísa eisini hesi listagrein ans og virðing. Harumframt hevur Tjóðveldi sett uppskot fram um, at fleiri pengar verða latnir til Mentanargrunnin, antin sum eykajáttan ella við at flyta aðrar smærri stuðulsjáttanir frá Mentamálaráðnum í grunnin, við tí endamáli at teir markast til at stuðla filmslist. Um tað eydnast at hækka játtanina til Mentanargrunnin, hevur tað týdning, at vit fáa orðið "filmslist" inn í lógina, so tað eingin ivi verður um, at hækkaða játtanin skal fara til hesa listagreinina.
Mentanarnevndin, 24. apríl 2012Bjarni Djurholm
Gunvør Balle
Edva Jacobsen
Rigmor Dam
Jóna Mortensen
Høgni Hoydal
Jenis av Rana
Posted by Listin at 1:38 PM
Hvalaprent
Posted by Listin at 6:50 AM
Labels: KP, Tíðindaskriv
Wednesday, April 25, 2012
Misjøvn, tveydimensjonal útflytingarframsýning...
Gumma plagdi onkuntíð at tosa um at vera í vandring, ið sipar til ta serligu støðuna, sum valdar í løtuni í millum tá man er vakin og svevur. Tað er ta stund, tá dagsins vit og skil er um at verða yvirtikið av heilt øðrum parametrum á ferðini inn í markleysa dreymaheimin og hetta má sigast at vera ein listarliga fruktagóð støða, sum ávirkar fleiri av ungu listafólkum okkara. So er spurningurin bara um eisini Udvandring er fruktagott listarligt útgangsstøði, í øllum førum er hetta hugtakið øðrvísi konkret, og sipar til ein áleikandi trupulleika hjá føroyska samfelagnum. Men Udvandring er altso eisini heitið á eini listaframsýning á Norðurbryggjuni í Keypmannahavn hjá seks ungum føroyskum listafólkum, harav helvtin í løtuni livir í útlegd. Heiðrik á Heygum býr í Keypmannahavn og hevur kuraterað framsýningina við verkum hjá sær sjálvum og hjá Halldis Olsen, Jóannesi Lamhauge, Silju Strøm, Erlu Maritu Askham og Jóhan Martini Christiansen.
Framsýningin tekur tráðin upp frá framsýningini Innrás í Müllers Pakkhúsi í Havn í 2010, og sjálvt um bert fá verk ganga aftur í báðum framsýningunum, minna tær í stíli um hvørja aðra við figurativari, forfínaðari og tveydimensjonalari list í ráum pakkhúsumhvørvi. Listafólkini eru øll fødd millum 1981 og 1987, so elsti luttakari er farin um tey tríati, meðan hini fyri tað mesta eru síðst í tjúgunum, hetta er sostatt ikki heilt blaðung listafólk. Men ein føroysk ættarliðsmarkering av tílíkum slagi er áhugaverd í sjálvum sær, og framsýningin riggar eisini sum heild sera væl í ráu hølunum hjá Norðurbryggjuni, sjálvt um okkurt sjálvandi kundi verið betri. Og lat meg bara leypa út í tað, áðrenn ummælið verður til eina ørkymlandi vandring kring heitan greyt. Lat meg bara viðganga alt fyri eitt, at eg eri eitt sindur vónbrotin av framsýningini, sum eg hevði ógvuliga stórar vónir um.
Framsýningin hevði verið betri um eitt nú Silja Strøm fekk betri umstøður at sýna fram, og um eisini Jóhan Martin Christiansen fekk pláss til sínar installatiónir á framsýningini. Teirra list er ikki uppraðfest eins og hon hevur tað uppiborið í mun til sólarkláru góðskuna, ið merkir verkini hjá hesum báðum listafólkunum. Myndirnar hjá Silju hanga ikki væl á framsýningini, serliga hanga tær fínligu blýantstekningarnar serstakliga illa á einum veggi við nógvum, órógvandi elementum. Teir sjey smáu málningarnir hjá Silju Strøm eru stuttligir og frekkir, samstundis sum teir geva áskoðaranum assosiatiónir til okkurt øgiliga hámentað og listafínt. Rosalittu, ljósabláu og dustgrønu litirnir tala til okkara um okkurt, sum er gamalt, kunstigt og mentað. Myndevnini, sum í fleiri førum sameina menniskjafigurar við fuglaskap, kenna vit eisini úr griksku mytologiini, men symbolikkurin er ikki á samsvarandi hátt avgjørdur frammanundan í samtíðarlistini hjá Silju Strøm. Skapini á figurunum eru í summum førum eitt sindur bronglað og hetta gevur saman við bylgjurørslunum ein serstakan, surrealistiskan og dreymakendn dám. Myndirnar hjá Silju Strøm eru enn sum áður kollasjukendar og samansettar, men tær eru allíkavæl í ferð við at gerast eitt sindur einfaldari, álvarsligari, klárari og listarliga enn meira sannførandi enn áður. Tann størsta av teimum smáu myndunum er framúrskarandi, bæði einføld og rík við tveimum ymiskum søgugongdum, eini loddrættari og eini vatnrættari, sum viðmerkja og spegla hvørja aðra.
Jóhan Martin Christiansen hevur nakrar svartar og hvítar linoskurðir við á framsýningini, sum eru heilt ómetaliga einfaldir og eitt sindur ríkiliga nógv back to basics, tá hugsað verður um, at listamaðurin er ein uprising installatiónslista-star í danska høvuðsstaðnum. Tí tó at Jóhan Martin Christiansen enn er lutfalsliga ungur akademinæmingur, hevur hann rættiliga gjørt vart við seg í danska listaumhvørvinum við t.d. framsýningini Self-Portrait in Very Dark, sum fekk nógv rósandi orð frá t.d. ummælaranum á Information, Michael Jeppesen. Jóhan Martin stáplar ymsar lutir upp í originalum konseptuellum installatiónum, sum eru merktar av bæði humor og poesi, og eg hevði heilt erligt glett meg at síggja nakrar tílíkar installatiónir á framsýningini.
Heiðrik á Heygum fevnir listarliga rættiliga breitt um fleiri listarlig tøkni, men hevur seinastu árini brúkt mest av krúti uppá filmsverkætlanir. Tað hevði riggað væl til framsýningina evnisliga og hevði gjørt hana meira dynamiska, um hann hevði valt at sýna fram eina filmsverkætlan, t.d. filmin Sigarett. Men í staðin fyri at hava filmslist á framsýningini insisterar Heiðrik á Heygum uppá tveydimensjonala list við trimum stórum pappírsverkum, ið øll avmynda eina kvinnu. Tey eru grafiskt greið og avgjørd við svartari bakgrund, reyðum detaljum og ljósari ella hvítari figuratión. Myndirnar eru hongdar upp við klemmum á sama hátt sum í Innrás, men hesar nýggju myndirnar hava ikki tann sama lætta, gjøgnumskygda dámin sum tær eldru myndirnr. Tær tykjast hin vegin eitt sindur tungar og kompaktar og patetiskar. Tær snúgva seg um kvinnur, ið antin eru uppá vegin ella sita við vøgguna. Evnisliga tykjast tær snúgva seg um samleika, kanska nationala samleikan hjá listamanninum, tí ein reyður hvalur sæst í tveimum av myndunum. Silja Strøm hevur forrestin eisini ein syrutan lítlan lunda millum síni myndevni sum eitt dekorativt emblemi við føroyskum signalvirði. Men undantikið í heitinum Udvandring tykist Føroyar-tematiseringin hvørki serliga gjøgnumførd ella djúphugsin á framsýningini og hetta hevur neyvan verið ætlanin.
Halldis Olsen hevur onkra eldri mynd við á framsýningini, sum er sterk, men í mun til hennara aldur og listarligu styrki hevði eg væntað bert at sæð nýggj verk á ferð í eini fúkandi menning. Ein tílík er kanska ikki heilt so eyðsýnd, tá eldri myndir verða framsýndar, men tað sæst tó alt fyri eitt, at Halldis Olsen er farin at arbeiða við meira kompleksum grafiskum mannagongdum, sum hon væl og virðiliga dugir at stýra. Myndirnar eru óhugnaligar, og enn tykjast tær eitt sindur gamaldags, tær minna í stíli eitt sindur um myndirnar hjá Goya av krígsræðuleikum, samstundis sum hetta er egin samtíðarlist. Erlu Maritu Askham havi eg bert upplivað einaferð áður, tað var á Ólavsøkuframsýningini, sum teir báðir Heiðrik á Heygum og Jóannes Lamhauge fyriskipaði fyri nøkrum árum síðani. Tá sýndi hon fram eina monumentala mynd av einari kvinnu, sum vaskaði vesið. Herlig mynd við feministiskum undirtonum, og rættiliga serstøk myndevnisliga sæð í føroyskum listahøpi.
So vítt sum eg dugi at síggja er tað enn eitt slag av sjálvsmynd, sum Erla Marita Askham arbeiðir við og stílurin er eisini enn eitt sindur pop art ella teknirøðskendur, men myndevnið av tí yvirdimensioneraðu listakvinnuni, sum eygleiðir tey elasmáu fólkini, er eitt sindur surrealististiskt á leið yvir í okkurt, sum Edward Fuglø kundi funnið uppá. Hann brúkar ofta yvirdimensioneraði fólk á sínum myndum, og eg hugsi, at Fuglø yvirhøvur er rættiliga væl dámdur millum ung, sum hava hann sum fyrimynd.
Jóannes Lamhauge hevur tveir málningar við á framsýningini, harav eg havi sæð tann eina á Ólavsøkuframsýningini í fjør. Eg veit ikki hvat eg skal siga um hesar myndirnar hjá nærlagda Jóannnes Lamhauge. Men tá omanfyrinevndi Edward Fuglø kann forsvara seg sjálvan við einum kitschpredikati í sambandi við eina drottningagávu, ber tað møguliga eisini til at brúka ein tílíkan lykil til fatanina av myndunum hjá Jóannesi Lamhauge. Kanska vantar mær ein tílíkan lykil, tí myndirnar eru í øllum førum ikki lættar at ynna hjá mær. Báðar myndirnar avmynda eina kvinnu og ein fugl, eitt myndevni, sum t.d. listakvinnan Silja Strøm fær nakað dynamiskt og nýtt burturúr. Tað ger Jóannes Lamhauge ikki. Talan er sostatt um rættiliga stóran góðskumun á ungdómsframsýningini Udvandring, sum er at síggja á Norðurbryggjuni í Keypmannahavn inntil 28.mai.
(KP)
Fotomyndir: Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen og Kinna Poulsen
Fotomyndir: Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen og Kinna Poulsen
Tvær av myndunum hjá Heiðrik á Heygum
Tekning hjá Silju Strøm
Silja Strøm. Málningar.
Við inngongdina
Plakat og kort til sølu
Tekningar hjá Silju
Silja Strøm
Framsýningin riggaði væl
Jóannes Lamhauge
Halldis Olsen
Tey ungu stillu á veg inn í framsýningina
Posted by Listin at 7:34 AM
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Seinasta leygardag skipaði Rørðslufelagið Hvistan í Suðuroy fyri hátíðarhaldi í sambandi við at 10 ár vóru liðin, síðani felagið var stovnsett. Dagurin varð hildin í Skúladeplinum og byrjaði við tveimum ymiskum túrum. Veljast kundi millum Hovsskarð niðan og oman ella Vatnsnes og aftur. Aftaná ein frískligan túr í heystveðrinum varð borðreitt við brunch í kantinuni. Aftaná var tað klóvnurin BUBU, sum slapp at gera seg upp eina løtu fyri øllum børnunum.
FÍF ynskir Hvistanini hjartaliga tillukku við runda degnum og góða eydnu í framtíðini.
Her eru nakrar myndir frá tiltakinum.
Bubu kann ikki etast, men hann setti eisini dám á, og rúnarbant børnini
Bjørg Hofgaard hevur verið nevndarlimur frá fyrsta degi. Formaðurin Sjúrður Eysturtún Tausen handar henni her blómutyssi og gávu fyri trúgva tænastu
Nevndin í dag. F.v.: Sjúrður Eysturtún Tausen, Mai-Britt Vinther, Osla Christensen og Bjørg Hofgaard. Annika Sørensen væntar á myndini.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ítróttarfelagið Argir søkir eftir einum ungdómsvenjara/ungdómsvenjaratoymið
Í.A. (ARGJA ÍTRÓTTARFELAG) §29B
Ítróttarfelagið Argir søkir við hesum eftir einum ungdómsvenjara/ungdómsvenjaratoymið til kappingarárið 2017/2018.
Ítróttarfelagið Argir er hondbóltsfelag stovnað í 2011. Ítróttarhøllin á Argjum verður liðug í summar, og fáa vit tá góðar karmar til felagið.
Vit ynskja at tú ert framsíggin, ágrýtin, arbeiðssamur og sær ungdómin sum stórt tilfeingi. Ynskiligt er at umsøkjarin hevur royndir við ungdómsvenjing.
Løn eftir avtalu.
Spurningar og umsóknir kunnu stílast til itrottarfelagid.argir@gmail.com.
Umsóknin skal vera okkum í hendi í seinasta lagi 16. mai 2017.
Tíðin flýgur avstað, áðrenn vit vita av, er summar og Voxbotn 2017 á skránni. 😀😀
So nú eru tit vælkomin at bjóða tykkum fram at standa vakt, aldursmarkið er 18 ár.
Vaktirnar eru:
18-22
21-01
23-03
Skrivi til okkum á itrottarfelagid.argir@gmail.com
Tit kunnu eisini ringja til onkran í nevndini
Á aðalfundi 17. Septembur 2016 vórðu hesi fólk vald í nevndina hjá ÍA:
Nevndin hevur skipað seg við
Sunrid í Gong, forkvinna
Kristian Martin, Skála næstformaður
Martin Mørk, kassameistari
Marianna Heinesen, skrivara
Vivie Kirke Davidsen, samskipari
Gunnvá Eysturoy, samskipari
Barbara Danielsen, nevndarlimur
Tórhild Dalsgaard, tiltakslimur
Ársaðalfundurin hjá Í.A. verður Leygardagin 17 Septembur kl 17:00 í Skúlanum á Argjahamri.
Nevndin heitir á limir, leikarar, foreldur og øll onnur ið hava áhugað, um at møta á aðalfundi.
Vónandi verður uppmøtingin góð.
Skrá:
1. Val av fundarstjóra
2. Formaðurin greiðir frá farna árið
3. Kassameistarin leggur fram grannskoðaðan roknskap
4. Innkomin mál
5. Nevndarval
6. Ymiskt
Vit fara at hava ein tilmeldingardag 8 Septembur niðri í Argja skúla. Frá kl. 17-19 har øll ið hava hug at spæla hondbólt í vetur kunnu melda seg til.
Øll sum melda til henda dag, fáa eina serliga ÍA t-troyggju frá felagnum.
Eisini ber til at melda seg til beinleiðis her á heimasíðuni, við at útfylla tilmeldingarskjalið, og síðan flyta peningin.
Limagjaldi fyri 2016/17
Mini. Ókeypis
U8. 400 kr.
Frá U10 og uppeftir er limagjaldið 700 kr.
Limagjaldið skal rindast á konto felagsins 9865-987.750.3. Viðmerkjast skal navn á íðkara og heiti á liðnum, ið íðkarin er meldaður til.
GG!
Íðkandi fáa eisini eina t-shirt frá ÍA, um limagjaldið er goldið her umvegis heimasíðuna innan 8. Septembur.
Dreingir 14 eru farnir undir at savnað saman pening til kapping í Dronninglund. Continue reading →
Fyri jóla komu nýggju venjingarbúnarnir hjá ÍA.
Continue reading →
Í september mánaði 2015 gjørdi HSF broytingar í ásetingunum fyri loyvdu bóltstøddir. Continue reading →


text:
The Little Mermaid (1989 filmur)
The Little Mermaid ("Lítla havfrúgvin"; danskt heiti: Den lille Havfrue) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1989, framleiddur av Walt Disney Feature Animation og frumsýndur hin 14. november 1989 í Amerika og 16. november 1990 í Danmark. Filmurin er hin 28. í røðini av teimum klassisku Disney teknifilmunum og byggir á danska ævintýri hjá Hans Christian Andersen við sama heiti. Filmurin verður hildin at vera tann fyrsti av teknifilunum, sum gongur undir heitinum "renessansan hjá Disney". Í tí donsku útgávununi eru tað millum onnur hesi ið leggja røddir til filmin: Marie Ingerslev, Nikolaj Bohm, Thomas Eje og Kirsten Rolffes. Í tí ensktalaðu útgávuni er tað millum onnur hesi ið leggja røddir til: Jodi Benson, Pat Carroll, Samuel E. Wright, Christopher Daniel Barnes og Kenneth Mars.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
Um leigu
Um tú finnur eina leiguíbúð á privata marknaðinum, skalt tú hugsa teg um, áðrenn tú skrivar leigusáttmálan undir.
Tú skalt lesa sáttmálan væl ígjøgnum, kanna um oyðublaðið er góðkent av Boligministeriet, um nakað er skoytt uppí, og um leiguíbúðin svarar til tað, sum stendur í sáttmálanum. Vanliga verður goldið 1-3 mánaðar leigu í depositum. Depositum ella frammanundan goldin húsaleiga og annað má ikki verða meira enn 6 mánaðar húsaleiga. Í almennum byggjarí skalt tú gjalda eitt ávíst innskot.
Ráðgevingin mælir til, at tú saman við útleigaranum gjøgnumgongur íbúðina fyri møgulig brek. Um tú finnur brek, skriva ein lista og fá útleigaran at skriva undir og rætta brekini sum skjótast. Um tað ikki er gjørt áðrenn 2 vikur eru farnar skalt tú klaga til útleigaran. Annars er vandi fyri, at tú kemur at gjalda fyri brekini, tá tú flytir úr íbúðini.
Um framleigu
Um tú hevur møguleika at framleiga eina privata íbúð, skalt tú tryggja tær, at talan er um eina lógliga framleigu. Tann, sum framleigir, skal hava loyvi frá tí veruliga útleigaranum. Tað er eisini galdandi, tá talan er um eina íbúð í einum bústaðarfelag – boligforening. Tá talan er um kollegiu- og ungdómsíbúðir, skalt tú eisini tryggja tær, at tað er loyvt at framleiga. Tað kunnu verða serligar reglur um, hvussu leingi tú kanst framleiga.
Vanligar íbúðir kunnu framleigast í mesta lagi 2 ár í einum samanhangandi tíðarskeiði. Tað er ikki loyvt at krevja hægri húsaleigu, enn leigarin sjálvur rindar. Framleigukontraktin skal vera skrivlig.


text:
Starvsnevnd SSF samtykti við ársbyrjan at vilja senda eitt føroyskt landslið til Danish Open 2018, sum er týdningarmesta úttøkustevna hjá dønum til langgeilastevnur um summarið. Hetta sum fyrsta stig í eini miðvísari ætlan, at fáa so góðan møguleika sum gjørligt fyri úttøku av føroyskum svimjara eisini til OL í Tokyo í 2020.
Kravtíðirnar eru sum ásettar av donsku fyriskiparunum, tó av praktiskum ávum við einum styttri kravtíðarskeiði. Sí ssf-danish-open-2018-kravtidir.pdf.
Danish Open er sum nevnt týdningarmesta úttøkustevna hjá dønum til langgeilastevnur um summarið, og hevur tí eisini verið tað til Olympisku Leikir, í øllum førum seinastu tvær ferðir. Hvør minnist ikki tá ið Pál tryggjaði dønum luttøku í 4×200 frí liðsvimjing á OL í London í 2012, fyri so aftur í 2016 at kvalifisera seg har til OL í Rio de Janeiro.
Og nú OL 2020 í Tokyo nærkast, so eru eingi útlit til at tað verður øðrvísi tá, hvørki hjá dønum ella okkum føroyingum. Danir ætla at Danish Open skal vera høvuðskravtíðarstevna til OL, og føroyingar noyðast mest sannlíkt eisini tá at geva seg undir danskar treytir.
Til nú hava føroyingar luttikið á Danish Open annaðhvørt fyri síni føroysku feløg, ella fyri tey feløg sum tey hoyra til í Danmark. Men, við tað at talan er um opna stevnu, so er eingin forðing fyri at vit heldur luttaka sum føroyskt landslið, við øllum tí sum hartil hoyrir.
Tað var meksikanski venjarin í Klaksvík sum kom við hugskotinum til hetta á úrvalsleguni í november, og er tað fallið í sera góða jørð, nú SSF og feløg og onnur síðani hava viðgjørt uppskotið. Starvsnevnd SSF fráboðaði tí eisini fyrst í januar feløgunum um ætlanina, og eru vit nú komin heilt langt við praktisku fyrireikingunum.
Longu nú vita vit um fleiri sum hava klárað kravtíð, og verður tí farið undir at bíleggja flogferðir osfr, umframt at SSF yvirtekur teir gistingarmøguleikar sum Ægir longu hevur tryggjað sær. Klæðir skulu bíleggjast, og hartil verður skipað fyri landsliðslegu í Vági hin 16. til 18. mars 2018, har m.a. Pál Joensen kemur at leggja lag á.
Visjónin er ein sterk, blá oyggj í annars sera reyða Danish Open 2020, sum stendur 100% saman um sínar svimjarar, til at fáa sum frægast úrslit hjá øllum føroyskum luttakarum har, og vónandi at fáa onkran av teimum víðari til Olympisku Leikir í Tokyo. Bæði til at styrkja hvønn einstaka svimjara, og at vísa á hvussu sterk føroysk svimjing í veruleikanum er.
Vegna Svimjisamband Føroya
Rókur


text:
Øssur Gudmundarson fór frá okkum í gjár. Hann liggur nú so fittur í HB-búna á børu. Øssur hevði serliga nógv at siga fyri okkum í Havnar Bóltfelag.
Hann elskaði HB, og hann hevur fylgt okkara besta liði trúliga gjøgnum øll árini í sínum besta aldri.
Hann var tann einasti av okkara sum slapp at standa innanfyri girðingina til okkara heimadystir, tí hann var nakað serligt fyri okkum.
Øssur var altíð við tí góða orðinum og tí fitta og blídliga smílinum. Takk Øssur, fyri alt tað tú var fyri okkum í HB.
Takk fyri allar talurnar á okkara veitslum, og persónliga vil eg takka tær fyri øll klemmini eftir allar heimadystirnar, tá eg sjálvur spældi á besta liði.
Vit fara í dag at minnast teg við tøgn, góði vinur hjá okkum í HB. Góði Øssur vit í HB ynskja tær alt tað besta á tíni seinastu ferð.
Kaj Leo Holm Johannesen


text:
BÚMERKIÐ
Búmerkið er tvær hendur, sum halda um/verja trý børn ella fólk. Ovast er ein bláur bogi.
Búmerkið sær eitt sindur hondteknað út, tað er ikki symmetriskt, sum ger, at tað sær livandi út. Hetta haldi eg hóskar væl til barnagarðar og stovnar av ymsum slagi. Búmerkið lýsir skapanarlyndi og ymiskleika innan yrki sum hjálparfólk og av brúkarunum. Rundu ósymmetrisku formarnir bera bráð av hita og naivismu.
Búmerkið sær ikki stívt og kalt út.
HENDUR
Hendur kunnu eitt nú signa, skapa, arbeiða, hjálpa og bera fram.
Hendur kunnu ímynda m.a. styrki, vald, verju, gávumildi, gestablídni, støðufesti, tryggleika, kærleika, umsorgan og vinarlag.
Aristotle, heimspekingur, kallar hendur fyri “tool of tools” – amboð yvir øll amboð.
Hendur eru eisini talurør hjá teimum, ið onki mál hava.
FÓLKINI
Fólkini í búmerkinum kunnu vera børn ella vaksin, tey eru litføgur, hava ymisk skap og eru sprelsk/glað.
Fólkini ímynda ymiskleika, bæði millum brúkararnar og hjálparfólkini.
Tey eru eitt sindur hjartaformaði, sum kann lýsa kærleika/umsorgan.
BOGIN
Bogin ímyndar verju, ella eina rammu um fólkini.
Bogin kann vera ein brúgv. Brúgvin ímyndar broyting og umskifti/skifti.
Børnini/fólkini mennast gjøgnum hjálparfólkini og tey koma at royna nýggjar
avbjóðingar/leiðir, sum brúgvin kann bera tekin um.
Bogin er bláur og kann eisini vera luft ella tekin, um at vera frælsur ella uttandura í frískari luft.
LITIRNIR
Búmerkið er reytt, blátt, myrkagrønt, ljósagrønt og blommulitt.
Blátt: Blátt er liturin á himmal og havi. Tað verður sett í samband við dýpd og støðufesti.
Blátt ímyndar álit, trúfesti, vísdóm, sjálvsálit, vit, trúgv, sannleika og himmalin.
Reytt: Reytt ímyndar kærleika, freisting, harskap, vanda, vreiði og váðaverk.
Reytt er liturin fyri eld og blóð – orku og megi.
Reytt verður eisini sett í samband við hetjudirvi, og í Asia ímyndar reytt eydnu.
Grønt: Búmerkið hevur tveir grønar litir í hvør sínum tóna. Grønt hevur eina róliga ávirkan á fólk.
Grønt er tekin um lív, endurnýggjan, náttúru, gróður, endurføðing, tryggleika, vón, orku og umhvørvið.
Ofta verður grønt sett í samband við at vera óroyndur/grønur og at hava tørv á menning.
NAVNASKRIFTIN
Til “Hjálparfólka” havi eg brúkt skriftina “Kreon bold” og til “Felagið” havi eg brúkt “Kreon light”.
Skriftin “Kreon” er ein serifa-skrift, sum merkir, at hon hevur føtur. Serifa-skriftir eru lættar at lesa og verða ofta brúktar í skúlahøpi.
N.B.
Uppsetingarhættirnir av búmerkinum eru avgerandi og endaligir. Ein eigur ongantíð at toyggja búmerkið á nakran hátt, men altíð at minka og vaksa tað lutfalsliga rætt.
Armgarð Absalonsen, grafiskur sniðgevi.


text:
Tórsdagin 18. januar var hátíðarhald á Eldrasambýlinum í Hvalba fyri Conny Poulsen, ið hevur starvast á eldratænastuni í Suðuroy í 30 ár.
Conny byrjaði sum heimahjálp á Tvøroyri og hevur eisini verið avloysari sum bólkaleiðari.
Síðan 2015 hevur Conny arbeitt á Eldrasambýlinum í Hvalba.
Ì sambandi við 30 ára starvsdagin fekk Conny blómur og gávur handaðar, og segði Anna Djurhuus, leiðari hjá Bú- og Heimatænastuni nøkur orð, har hon takkaði Conny fyri góða og trúgva tænastu.
Mynd: Frá vinstru: Barbara Julsgart, deildarleiðari hjá Bú- og Heimatænastuni í Suðuroy, Conny Poulsen heilsuhjálpari Hvalba
og Anna Djurhuus, leiðari hjá Bú- og Heimatænastuni í Suðuroy.


text:
NM fyri U-17 dreingir byrjar mánadagin
Nógvur landsliðsfótbóltur verður kring landið í døgunum 6. til 11. august, tá Føroyar vera vertir fyri árligu NM-kappingini fyri U17-landslið við dreingjum.
Umframt Føroyar, ið eisini verður umboðað við U19-landsliðnum, fara Ísland, Danmark, Noreg, Svøríki, Finnland og Ongland, sum gestaland, at kappast um at gerast Norðurlandameistari 2012 fyri U17-landslið.
Flestu av dystunum í kappingini verða spældir í Gundadali Havn, men eisini í Klaksvík, í Gøtu, á Argjum, í Streymnesi og á Toftum verður landsliðsfótbóltur at síggja í aðru viku í august.
Bólkur A Føroyska U17-landsliðið er í bólki A saman við Onglandi, Noreg og Finnlandi. Fyrsti dystur í bólkinum verður spældur í Klaksvík mánadagin 6. august, klokkan 15:00, har Ongland og Føroyar møtast. Klokkan 18:00 sama dag spæla Noreg og Finnland í Sarpugerði í Norðragøtu.
Leikskráin, Bólkur A:
Bólkur B Í bólki B verða Danmark, Ísland, Svøríki og Føroyar U19. Fyrsti dystur verður spældur á Ovara Vølli í Gundadali mánadagin 6. august, klokkan 15:00, har føroyska U19-landsliðið skal royna seg ímóti Danmark. Og klokkan 18:00 spæla Ísland og Svøríki, somuleiðis á Ovara Vølli í Gundadali.
Leikskráin, Bólkur B
Finalan leygardagin Leygardagin 11. august er finalan á skránni, og sama dag verða plaseringsdystirnir eisini spældir. Dysturin um 7. og 8. plássið verður spældur á Ovara Vølli í Gundadali, klokkan 11:00, og samstundis verður spælt á Argjum, har dysturin um 5. og 6. plássið verður spældur.
Sjálv finalan og dysturin um 3. og 4. plássið verða spældir á Ovara Vølli í Gundadali. Klokkan 13:30 er bronsudysturin á skránni, og klokkan 16:00 verður NM-finalan 2012 spæld.
Ongland favorittur Síðani Norðurlanda Meistaraheitið fyri U17-landslið við dreingjum byrjaði, hevur Onglandi, sum gestaland, luttikið á hvørjum ári. Og tað eru eisini teir ensku dreingirnir ið eru favorittar at vinna kappingina.
Á seinasta strykislistanum hjá UEFA fyri U17- landslið, er Spania fremst, meðan Ongland er á 2. plássi. Ovasta norðurland er Noreg, sum er nummar 24, eitt pláss frammanfyri Svøríki. Finnland er nummar 27, Danmark nummar 28, meðan Ísland og Føroyar eru á ávikavist 39. og 46. plássi, av teimum 52 UEFA-limalondunum.
Fyri einum ári síðani gjørdist Ísland Norðurlandsmeistari fyri U17-landslið við dreingjum. Í finaluni vunnu íslendingar 1-0 ímóti Danmark.
Føroyski landsliðshópurin er hesin:
Sum tað sæst av yvirlitinum eru fýra leikarar úr NSÌ sum sostatt er tað felagið við flest U-17 landsliðsleikarum. NSÌ leikarnir eru: Leivur Højgaard verjuleikari, Betuel Hansen miðvallari, Meinhard Olsen framherji og Jóhannes Hansen framherji.
Góða eydnu.
MYND. Standandi frá vinstru: Betuel Hansen, Jóhannes Hansen, Leivur Højgaard og Meinhard Olsen


text:
- Øll Størv (110)
- Byggivirksemi (0)
- Fiskavøruídnaður (3)
- Fiskiskapur (0)
- Flutningur (1)
- Flutningur sjóvegis (3)
- Fyrisiting og tænastur (27)
- Gistihús og matstovur (12)
- Handil og umvæling (9)
- Heilsu- og almannaverk (40)
- Kunningartøkni (1)
- Lærupláss (2)
- Skipasmiður og smiður (2)
- Undirvísing (3)
- Vinnuligar tænastur (7)
Starv sum sløkkiliðsfólk á tilkall
Tórshavnar kommuna søkir eftir leysum Sløkkiliðsfólki at byrja 1. november 2021.
Tórshavnar sløkkilið fevnir um alla Suðurstreymoy við støðum í Kollafirði, Kaldbak, Nólsoy, Velbastað og Hesti og høvuðsstøð í Tórshavn, við í alt 72 sløkkiliðsfólkum.
Tórshavnar kommuna tekur tilbúgvingina í størsta álvara og raðfestir at hava eina góða og virkna tilbúgving.
Talan er um parttíðar starv sum sløkkiliðsfólk við tilkallivakt.
Høvuðsuppgávur
- Alt vanligt sløkkiliðsarbeiði
- Bjargingaruppgávur
- Fyribyrging og arðar hjálpiuppgávur
Leinki til lýsing:
https://www.torshavn.fo/um-kommununa/starv-i-kommununi/leys-storv/starv-sum-slokkilidsfolk-a-tilkall/


text:
Skeið í at skriva umsókn og CV
Fá íblástur til at skriva tína umsókn, so hon er góð og serlig fyri júst teg. Ein umsókn sum er beinrakin til tað starv, sum tú søkir og ynskir tær.
Vit tosa um CV'ið - hvat tað er fyri nakað, og hvat eigur at vera við í CV'num. Og hvussu neyðugt tað er at hava eitt dagført CV.
Tíð og stað: Fjølsmiðjan hjá ALS (gamla Losjan), Tinghúsvegur 16 í Tórshavn, hósdagin 28. oktober kl. 09.00, inngongdin til Fjølsmiðjuna er frá Bøkjarabrekku.
Vit byrja við morgunmati og fáa ábit á døgurða.
Undirvísari: Sam Jakobsen.
Persónlig uppfylging verður eftir skeiðið, har arbeitt verður við tínari umsókn og tínum CV. Fólk, ið fáa útgjald frá ALS, hava framíhjárætt at luttaka. Skeiðið er ókeypis.
Tilmeldingarfreistin er týdagin 26. oktober. Bert nøkur pláss eru tøk, so skunda tær at melda til her:
https://innrita.tilmelding.fo/registration_step1.php?e=4ca6894a717e864a3bc51d6c3cad6a2e


text:
Snældukjógvi (lat. Stercorarius longicaudus; da. Lille Kjove) er minstur av kjógvunum. Navnið hevur hann av tí avbara longu snælduni. Liturin er nakað sum á øðrum kjógvum. Hann sæst úti á havi um somu
leiðir sum jóin, men er sjaldsamari. Hann tekur sær føði úr sjónum, og er ikki so grammur eftir rituni sum hinir báðir. Heimstað hansara er Finnmørkin og so eystur eftir. Um veturin heldur hann seg uttan fyri strendur Europa, suður at Miðjarðarhavinum.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Kjógvasløgini líkjast másasløgunum í vakstrarlagi, men hava stóran spískan krók á nevinum og sterkar, hvassar og krókutar kløur, — tað vísir, at rovfuglakyni er í teimum. Veingirnir eru einskila stórir, og teir flúgva so skjótt, at fáir fuglar kunna sleppa undan teimum. Aftur úr velinum hava teir, uttan skúgvur, tvær langar fjaðrar, snældan nevndar. — Másasløgini og kjógvasløgini verða ofta sett saman í ein bólk, sum er kallaður teir vongstóru ella stórveingir.
Soleiðis eru teir kallaðir, tí teir hava fitjur, tað er húð, sum er millum tærnar og ger fótin góðan at svimja við. Og øllum fitjufuglum dámar væl á blotanum; summir halda seg helst á vøtnum og í áum, men teir flestu liva sína mestu tíð á sjónum. Fjøðurin er tøtt, og teir smyrja hana við feitum, so vatn rínur ikki við hana. — Til er eitt ótal av sløgum, og til at lætta yvirlitið á teimum verða tey her sett sundur í bólkar og ættir.


text:
Talan er um ein nýggjan sjúkrahúsbygning, ið verður umleið 12.000 fermetrar til støddar, og sum skal hýsa psykiatriska deplinum, somatiskum seingjarplássum, rehabilitering, burðar- og barsilsdeild og køki og kantinu. Bygningurin verður projekteraður eftir 3D modellum í einum nýggjum leisti, ið nevnist BIM. Bygningurin verður bygdur niðan fyri verandi B-bygning. Sáttmáli millum Landsverk og ráðgevarar varð undirskrivaður 26. februar 2014
Byggiharri: Landsverk Ráðgevarar: Samtakið Fareport II (Árni Winther Arkitektar, SNA, LBF og SMJ Ráðgevandi verkfrøðingar)


text:
Í sambandi við at útbúgvingartilboðið ísv matvøruútbúgvingina er økt, er tørvur á at raðfesta hølisviðurskiftini til matvøruútbúgvingina. Í hesum sambandi verða umstøðurnar til HF eisini bøttar, nú Tekniski skúli verður út- og umbygdur fyri at rúma hesum báðum útbúgvingartilboðum. Verkætlanin fevnir um víðkan og tillaging av Tekniska Skúla í Klaksvík fyri at útvega nøktandi hølisviðurskifti til Hægri Fyrireikingarskeið ‘HF’ og Matvøruútbúgving ‘MVÚ’ umframt dagføring av umstøðum til samlaða virksemi á skúlanum.
Byggiánari: Mentamálaráðið
Byggiharri: Landsverk
Ráðgevarar: Arkitektar 99, HMP Consult, PB-Consult og KJ Elráð


text:
Arbeiðspláss
KBI
Nú er møguleiki at arbeiða hjá KBI
Hug at arbeiða hjá Føroya størsta amboðshandli? So hevur tú trýst á rætta knøttin! Fyritøkan KBI er veitari av einari rúgvu av vørum og í handlinum finnur tú alt frá maskinum, amboðum og tekniskari útgerð, til grillir, húgvur og sápur, og ja, so sjálvandi eisini spritt. Harafturat finnur tú nógv blíð starvsfólk hjá KBI -heili 18 av teimum. Hesi starvsfólkini fáast mest við at selja og at ráðgeva, men eisini eru tað arbeiðsuppgávur so sum at koyra vøru út kring allar Føroyar, og at gera reint, sum tey arbeiða við.
Nakrar av uppgávunum, ið tú kann vænta at røkja á hesum arbeiðsplássinum eru:
- At arbeiða á lagrinum
- At seta vørur uppá pláss
- At gera ymiskt fyrifallandi arbeiði
Um tú hugsar um at søkja arbeiði her, so er eisini umráðandi at hava í huga, at uppgávurnar bæði verða gjørdar úti á einum lagri, har mest onnur starvsfólk koma, eins og úti í handlinum, har tú skal vera klár/ur at taka ímóti kundum. Hjá KBI ynskja tey at tú byrjar skjótast gjørligt, so tað er bara at halda teg framat, um tú heldur at maskinur og handil eru ein spennandi samanseting.
Jesper Brinck er HR-ráðgevi og tín maður á KBI, og hann bjóðar tær "Vælkomin til arbeiðis".
Leita tær nærri kunning um KBI, við at trýsta á slóðirnar niðanfyri.


text:
KLAKSVÍK
NORÐOYA SPARIKASSI
Norðoya Sparikassi í Klaksvík, flutti inn í nýggja sparikassabygningin 11. Juni 1928 og hevur havt sítt høvuðssætið á hesum stað líka síðan.
Sparikassin er útbygdur, í fleiri umførum m.a. í 1948 var útbygt suður og vestureftir.
Sparikassabygningurin er serstakur, við ymiskum grótlaðingum – eitt sermerkt eyðkennið í umhvørvinum.
Tann vakri urtagarðurin norðantil liggur væl vardur og deils ósjónligur handan grótgarðin.
Harða tilfari í økinum, setur dám á bygningin og øki rundanum.
Fagurfrøðiliga tekur uppgávan støði í hesum, við at skapa pláss frammanfyri og kring bygningin úr hørðum steinrunnum tilfari, samstundis sum latir verður upp fyri tí meiri grøna; – Urtagarðinum og plantuvøkstri, í úrvaldum plássum ymsastaðni kring bygningin.
UPPGÁVA Nýtt lendisarbeiði
BÚÐSTAÐUR Ósávegur 1, 700 Klaksvík
ÁR 2018
BYGGIHARRI Norðoya Sparkassi
BRUTTOGÓLVVÍDD 200 m²
VEITINGAR Høvuðsráðgeving, Projekteringsleiðsla, Arkitektprojekt, Byggileiðsla, Fakeftirlit


text:
Hann var borin í heim í Klaksvík 18/10-1902. Hann fór ungur til Danmarkar, lærdi fyrst til diakon og tók so gudfrøðiligt embætisprógv.
Í 1939 varð hann settur í starv sum hjálparprestur í Suðurstreymoyar prestagjaldi og í 1946 sum sóknarprestur sama stað. Sama árið gjørdist hann Føroya próstur og í 1963 varð hann útnevndur til varabiskup, eitt starv hann røkti fram til 1972.
Umframt at hava latið úr hondum rit við andaligum innihaldi hevur hann skrivað bókina »Víkingasynir« 1947, sum hevur undirheitið: Úr sjómansins søgu í krígstíðini 1939-45.
Hann doyði 1/8-1975.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.


text:
Skrivar tú trygging verður eisini leitað eftir øðrum endingum av orðinum sum t.d. tryggingar og tryggingarvirksemi.
Skrivar tú ?trygging verður leitað eftir orðum sum t.d. lívstrygging og lívstryggingar.
Skrivar tú ”trygging” verður einans leitað eftir júst hesum sniðnum av orðinum.
20. mai 1996Nr. 71
Løgtingslóg um barnagjald til einsamallar uppihaldarar o.fl., sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 104 frá 3. november 2016 1)
Kapittul 1 1)
Forskotsvís rindan av gjaldi til uppihald av einum barni
§ 1. Henda lóg um barnagjald til einsamallar uppihaldarar er givin út sambært § 1, stk. 2, nr. 7 í ríkislóg nr. 315 frá 15. mai 1995 um almannaveitingar í Føroyum.
§ 2. Um barnagjaldið, ásett sambært lóggávuna um rættarstøðu barnanna, ikki er goldið forfallsdagin, kann tann persónur, sum hevur rætt til at innheinta gjaldið, biðja um, at tað verður goldið av tí almenna.
Stk. 2. Í sáttmála við onnur lond kann ásetast, at eitt útlendskt gjaldsskjal kann verða javnsett við eitt føroyskt, danskt og grønlendskt gjaldsskjal í samband við forskotsvísari rindan av barnagjaldi. Fyritreytin fyri javnseting er, at skjalið í viðkomandi landi kann verða nýtt sum grundarlag fyri rættiligari innheintan av barnagjaldi.
§ 3.2) Gjald kann verða rindað forskotsvís, til barnið fyllir 18 ár.
Stk. 2. 2) Rætturin til at fáa gjaldið forskotsvíst rindað er treytaður av:
1) at barnið, ella tann av foreldrunum, sum hevur foreldramyndugleikan yvir barninum, hevur danskan heimarætt ella sambært reglur, ásettar av landsstýrismanninum, er javnsettur við heimafólkið, ella er fevndur av einum sáttmála um rindan av gjøldum av hesum slagi,
2) at barnið er búsitandi í Føroyum,
3) at barnið ikki er gift,
4) 3) at barnið ikki er sett heiman sambært barnaverndarlógini ella á einum stovni, sum er góðkendur sambært forsorgarlógini, ella á annan hátt verður uppihildið við almennum stuðli,
5) at tann, sum gjaldið skal rindast til, hevur fastan bústað í Føroyum,
6) at tann, sum gjaldið skal rindast til, ikki býr saman við gjaldsskylduga.
Stk. 3. 3) 1) Hóast ásetingina í stk. 2, nr. 2, kann barn uppihalda sær fyribils í aðrari kommunu ella uttanlands í útbúgvingarørindum í upp til eitt ár.
§ 4. Verður biðið um at fáa gjald útgoldið fyri tíðina frammanundan dagsetingini á gjaldsskjalinum, kann gjaldið verða útgoldið hálvárliga í tann mun, sum treytirnar hava verið loknar á teimum hálvárligu forfalsdøgunum, sum høvdu komið, um gjaldsskjalið hevði verið til við byrjanini av gjaldstíðarskeiðnum.
§ 5. 2) 3) Gjald kann verða kravt útgoldið forskotsvís við tí upphædd, sum er ásett við heimild í lógini um rættarstøðu barnanna, tó í mesta lagi við eini upphædd, ið svarar til tað vanliga gjaldið sambært lógini um áseting og javning av almannaveitingum.
§ 6. 2) 4) Um tær í § 3 nevndu treytir eru loknar, kunnu serstøk gjøld, sum eru ásett sambært lógini um rættarstøðu barnanna til útreiðslur í samband við føðing og uppihald til móðrina fyri og aftaná føðing, rindast forskotsvíst.
Stk. 2. Um tær í § 3 nevndu treytir eru loknar, kunnu serstøk gjøld, sum eru ásett sambært lógina um rættarstøðu barnanna til útreiðslur í samband við barnsins dóp, konfirmatión, sjúku ella jarðarferð ella av øðrum serligum orsøkum, rindast forskotsvíst av tí almenna við eini upphædd, sum liggur innanfyri tað markið, sum háyvirvaldið setir.
§ 7. Tá tað verður mett neyðugt í mun til tarv barnanna, kann gjaldið verða rindað fyri styttri tíðarskeið í senn enn ásett í gjaldsskjalinum.
§ 8. Rætturin til at krevja gjald útgoldið forskotsvíst stendur við til og við ársdagin fyri forfallsdegnum fyri gjaldinum.
Stk. 2. Um barnið, um tað mundið eitt gjald verður kravt útgoldið forkostsvíst, verður uppihildið av tí almenna, ella foreldur tess búgva saman um hetta mundið, ella móðirin býr saman við tí gjaldsskylduga, kann gjald einans útgjaldast fyri tíðina inntil almenna umsorganin ella samlívið byrjar.
§ 9. 2) 3) 1) Umsókn um forskotsvísa útgjalding av uppihaldsgjaldi verður latin inn til Almannaverkið.
Stk. 2. 2) 3) 1) Gjaldið verður útgoldið forskotsvíst av Almannaverkinum. TAKS røkir innheintingina eftir reglunum í § 10.
Stk. 3. 5) (Strikað).
§ 10. 2) Tá eitt gjald verður útgoldið forskotsvíst, ígongur tað almenna í rættin til at innheinta gjaldið. Hesin rætturin er í mun til tað almenna undir vanligari 20 ára fyrning.
Stk. 2. 2) Innheinting fer fram eftir reglunum í lóg um innheinting av uppihaldsgjøldum við fylgjandi broytingum:
1) 3) TAKS fremur panting eftir reglunum um innkrevjing av skattum og avgjøldum.
2) Lønarafturhald fer fram á sama hátt sum lønarafturhald eftir § 136, stk. 1 í skattalógini.
3) Avgerð kann ikki takast um avsiting fyri gjøld, sum viðvíkja einum tíðarskeiði sum er meira enn 1 ár frammanfyri tað tíðarskeiðið, tá forskotsvísa útgjaldingin er farin fram.
Stk. 3. Tá gjald er útgoldið forskotsvíst, yvirtekur landskassin fyri eina upphædd, sum svarar til skyldug gjøld, rættin hjá tí gjaldsskylduga til útgjald av ov nógv goldnum skatti við endurgjaldi og rentum.
§ 11. Tað almenna skal hjá tí gjaldsskylduga royna at innheinta alla upphæddina, sum sambært resolutiónini eftir lógini um rættarstøðu barnanna eigur at verða rindað. Um so er, at upphæddin, sum verður innheintað er størri enn forskotsvís útgoldnu gjøldini, verður avlopsupphæddin útgoldin til tann, sum hevur rætt til at krevja barnagjaldið.
§ 12. Rindar ein gjaldsskyldugur til tað almenna eina upphædd til fullnað fyri forskotsvíst útgoldin gjøld, hevur hann rætt til at krevja, at upphæddin fyrst verður nýtt til fullnað fyri tann partin av gjøldunum, har avgerð er tikin um avsiting.
§ 13. 1) Forskotsvís útgoldin gjøld, sum ikki eru afturgoldin av tí gjaldsskylduga, skulu eftirgevast av Almannaverkinum,
1) tá einki gjald forskotsvíst er útgoldið tað síðsta árið, ella
2) tá tann gjaldsskyldugi hevur verið innsettur á stovni undir Kriminalforsorgini í útgjaldingartíðarskeiðnum.
Stk. 2. Tað er ein fyritreyt fyri eftirgeving av forskotsvíst útgoldnum gjøldum eftir stk. 1, at tann gjaldsskyldugi ikki er førur fyri at rinda ta skyldugu upphæddina, uttan at honum kemur at vanta tað, sum má metast at vera neyðugt til egið ella familjunnar uppihald.
§ 14. Um tann gjaldsskyldugi er staddur í Danmark ella Grønlandi, verða reglurnar sambært tí har galdandi lóggávuni um innheinting av forskotsvíst útgoldnum gjøldum og um eftirgeving av slíkum gjøldum v.m. nýttar.
Kapittul 2 1)
Gjald til børn, tá einans annað av foreldrunum livir, umframt til faðir- og móðurleys børn v.fl.
§ 15. 2) Um einans annað av foreldrum barnsins er á lívi, rindar tað almenna árliga eitt gjald til barnsins uppihald.
Stk. 2. 1) Sama gjald verður rindað til eitt barn føtt uttan fyri hjúnarlag, tá faðirskapurin ikki er staðfestur ella tá barnið er ættleitt av støkum persóni.
Stk. 3. 2) 3) Um hvørki av foreldrum barnsins er á lívi, rindar tað almenna árliga eitt økt gjald til barnsins uppihald.
§ 16. Fyri gjaldið eftir § 15 eru treytirnar í § 3 við neyðugum tillagingum galdandi.
Stk. 2. Rætt til at móttaka upphæddina hevur tann persónur, sum hevði havt rætt til at krevja eitt gjald til barnið sambært lóggávuni um rættarstøðu barnanna.
Stk. 3. 3) Er tað fyri eitt barn ásett eitt endurgjald til barnið fyri mistan uppihaldara, verður endurgjaldsupphæddin frádrigin í gjaldinum sambært § 15, stk. 1 og stk. 3.
§ 17. 1) Umbøn um gjald eftir § 15 verður latin inn til Almannaverkið.
§ 18. 3) 1) Gjaldið verður útgoldið av Almannaverkinum mánaðarliga frammanundan. Gjaldið verður útgoldið fyrstu ferð fyri mánaðin aftan á tann mánaðin, tá treytirnar fyri at fáa gjaldið eru loknar, og seinastu ferð fyri tann mánaðin, tá rætturin til gjaldið heldur uppat. Gjøld sum skulu veitast einum barni, aftan á at ein gjaldsskyldugur er deyður, verða útgoldin frá endanum av tí tíðarskeiðnum, sum tað seinast er útgoldið gjald fyri sambært lóggávuni um rættarstøðu barnanna.
Stk. 2. 5) (Strikað).
§ 19. 1) Eftir kanning í hvørjum einstøkum føri kann Almannaverkið veita stuðul til útreiðslur í samband við barnsins dóp, konfirmatión, sjúku og jarðarferð ella av øðrum serstakum orsøkum.
Kapittul 3 1)
Serligt barnaískoyti til einsamallar uppihaldarar 6)
§ 19 a. Til børn, yngri enn 18 ár, verður veitt barnaískoyti sambært reglunum í hesi lóg.
§ 19 b. 3) Barnaískoyti verður veitt, tá tann, sum hevur foreldramyndugleikan ella hevur lut í foreldramyndugleikanum yvir einum barni, er einsamallur uppihaldari og sambært fólkayvirlitinum hevur barnið búgvandi. Sí tó § 19 c.
Stk. 2. 1) Um annar parturin hevur fingið lutað foreldramyndugleikan, men hin parturin hevur barnið hjá sær, so kann Almannaverkið gera av, at barnaískoyti verður latið tí partinum, ið hevur barnið búgvandi, um hesin er einsamallur uppihaldari.
Stk. 3. Persónar, sum liva í samlívi, verða ikki mettir sum einsamallir.
§ 19 c. 3) Barnaískoyti verður bert veitt, um treytirnar í § 3, stk. 2, nr. 1-5 og stk. 3 eru loknar.
§ 19 d. 3) Barnaískoyti lutast barninum eftir § 19 b, stk. 1 og stk. 2 og verður útgoldið tí, ið uppiheldur barninum.
Stk. 2. Barnaískoyti verður útgoldið eftir umsókn. Serligt umsóknarblað skal nýtast, tá søkt verður um stuðul.
Stk. 3. 3) 1) Almannaverkið kann heinta inn upplýsingar av týdningi fyri viðgerð av málum um barnaískoyti frá skattamyndugleikum, Landsfólkayvirlitinum, kommunalum myndugleikum og øðrum viðkomandi, ið hava kunnleika til viðurskiftini.
Stk. 4. Ískoyti verður útgoldið hvønn ársfjórðing í forskoti.
Stk. 5. 3) Barnaískoyti verður útgoldið fyrstu ferð ársfjórðingin eftir, at rætturin til ískoyti er staðfestur, og síðstu ferð tann ársfjórðingin, rætturin til ískoyti fellur burtur.
Stk. 6. Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um útgjald av barnaískoyti fyri styttri tíðarskeið, enn ásett í hesi grein.
19 e. 1) Almannaverkið heitir eina ferð um árið á tey, ið fáa barnaískoyti eftir § 19b, um skrivliga at vátta, at tey framhaldandi lúka treytirnar fyri at fáa barnaískoyti.
Stk. 2. 1) Hevur Almannaverkið ikki móttikið váttanina seinast ein mánað eftir áheitan, steðgar útgjaldið av barnaískoytinum frá næsta ársfjórðingi. Útgjaldið kemur aftur í gildi ársfjórðingin eftir, at váttanin er móttikin.
19 f. Rætturin til barnaískoyti kann ikki verða fyri rættarsókn, fyrr enn hann er útgoldin. Avtala um transport er útgjaldaranum óviðkomandi.
Kapittul 4 1)
Fyrisitingarligar ásetingar o.a.
§ 20. 3) 1) Avgerðir Almannaverksins sambært hesi lóg kunnu innan 4 vikur kærast til Kærunevndina í almanna- og heilsumálum.
§ 21. Tann, sum móttekur stuðul sambært hesi lóg, skal fráboða útgjaldandi myndugleikanum um broytingar í egnum ella barnsins viðurskiftum, ið kunnu hava við sær, at stuðulin minkar ella fellur burtur.
Stk. 2. Hevur nakar hóast betri vitan móttikið stuðul sambært lógini uttan at hava rætt til tað, skal viðkomandi afturgjalda ta upphæddina, sum er fingin av órøttum.
§ 22. 2) Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um fyrisitingina av hesi lóg.
§ 23. 2) Upphæddir í hesi løgtingslóg og javning av teimum verða ásettar í serligari løgtingslóg.
Stk. 2. Broyting í tí vanliga gjaldinum við gildi frá einum 1. apríl ella 1. oktober, hevur gildi fyri tey hálvársgjøldini, sum forfella aftaná hesa dagseting.
§ 24. Henda lóg kemur í gildi 1. januar 1997.
Stk. 2. Samstundis fer úr gildi ríkislóg nr. 57 frá 15. mars 1967 sb. lógarkunngerð almannamálaráðisins nr. 99 frá 2. mars 1988 fyri Føroyar um barnagjald til einsamallar uppihaldarar v.fl., við seinni broytingum.
1) Broytt við løgtingslóg nr. 104 frá 3. november 2016.
2) Broytt við løgtingslóg nr. 6 frá 25. januar 2001.
3) Broytt við løgtingslóg nr. 16 frá 2. mars 2011, har § 2 ljóðar soleiðis: “Henda løgtingslóg kemur í gildi 1. mars 2011.”
4) Broytt við løgtingslóg nr. 25 frá 14. mars 1997.
5) Broytt við løgtinglsóg nr. 23 frá 21. apríl 1999, har § 2 ljóðar soleiðis: “Henda lóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd, og er galdandi frá 1. januar 1999.”
6) Broytt við løgtingslóg nr. 38 frá 21. mai 2008, har § 2 ljóðar soleiðis: “Henda løgtingslóg kemur í gildi 1. september 2008.”


text:
Bloggur
Dátuvernd á heimasíðu
Nýggj dátuverndarlóg er sett í gildi í Føroyum. Lógin hevur verið galdandi í Danmark og EU frá mai í 2018, og eitur GDPR (General Data Protection Regulation). Tú hevur óivað hoyrt nógv um GDPR og dátuvernd, men hevur ikki havt tíð at seta teg nærri inn í tað.
Hvat er ein persónsupplýsing?
Lógin er galdandi fyri alla viðgerð av persónsupplýsingum. Ein persónsupplýsing er ein og hvør upplýsing, sum er knýtt at einum likamligum persóni. Dømi um persónsupplýsing kann vera P-talið, men tað kann eisini vera ein teldubústaður. Tí er næstan øll viðgerð fevnd av lógini.
Persónsupplýsingar verða í høvuðsheitinum bólkaðar sum vanligar og viðkvæmar upplýsingar.
Vanligar upplýsingar eru t.d. navn, bústaður, arbeiðsviðurskiftir, umsóknir og líknandi. Viðkvæmar upplýsingar eru upplýsingar um t.d. fakfelag, átrúnað, heilsu og etnisitet. Talan kann eisini vera um persónsupplýsing, um upplýsingin kann knýtast at einum likamligum persóni saman við øðrum upplýsingum.
Ein persónsupplýsing er ein og hvør upplýsing, sum er knýtt at einum likamligum persóni.
Hvat er dátuviðgerði og dátuábyrgdari?
Lógin skilir ímillum dátuábyrgdara og dátuviðgera. Dátuábyrgdarin er tann, sum avgerð til hvat endamál og við hvørjum amboðum persónsupplýsingarnar skulu viðgerðast. Dátuábyrgdarin kann lata onnur viðgerða upplýsingarnar fyri seg, og hesi verða nevnd dátuviðgerðar.
Dátuábyrgdarin hevur altíð ábyrgd av at tryggja, at viðgerðin er í tráð við dátuverndarlógina og tí krevst ein dátuviðgerðaravtala millum dátuábyrgdaran og dátuviðgerðan.
Dátuviðgerðaravtalan er í grundini ein vegleiðing til dátuviðgerðan, sum áleggur dátuviðgerðanum, hvussu persónsupplýsingarnar skulu viðgerðast.
Dátuábyrgdarin er tann, ið eigur upplýsingarnar.
Dátuviðgerðin viðgerð persónsupplýsingarnar vegna dátuábyrgdaran.
Nær krevst dátuviðgerðaravtala?
Í sambandi við heimasíðuhýsingina, gerast vit dátuviðgerðar, tí vit koma í samband við tínar persónsupplýsingar. Vit koma í samband við tínar persónsupplýsingar, tí vit hýsa heimasíðuskipanina, taka trygdaravrit og kanska hjálpa tær at umsita síðuna og kom tí í samband við upplýsingarnar. Um ein dátuviðgerði viðgerð persónsupplýsingar vegna ein dátuábyrgdara, krevst ein dátuviðgerðaravtala.
Vit nýta eisini undirveitarar, sum vit hava gjørt dátuviðgerðaravtalu við. Vit hava eisini tryggjað okkum, at okkara undirveitarar hava sett neyðug teknisk og fyrisitingarlig tiltøk í verk til tess at halda ásetingarnar.
Dátuviðgerðaravtala krevst, tá tú viðgerð persónsupplýsingar vegna ein dátuábyrgdara.
Cookies
Lógin krevur eisini, at brúkarin av heimasíðuni skal samtykkja eina og hvørja viðgerð av sínum persónsupplýsingum. Hendan ásetingin hevur verið galdandi í Danmark og EU í nógv ár, og tí verður tú spurdur, um tú vilt loyva cookies, tá tú vitjar eina danska heimasíðu.
Hetta er nú vorðið krav í Føroyum, og vit gera eisini cookie-loyvarar, sum tryggja, at ásetingarnar í dátuverndarlógini verða hildnar.
Cookie er ein fílur við teksti, ið verður lagdur á tína teldu fyri at kenna telduna aftur.
Cookies eru ikki skaðiligar, men kunnu nýtast at eyðmerkja teg.
Trygt samskifti
Lógin hevur fleiri ásetingar, og vit fara ikki inn á allar, men ein onnur týdningarmikil áseting er bronglað (krypterað) samskifti. Allar okkara heimasíður hava eitt 2048 bit SSL-certifikat, sum verður endurnýggjað í minsta lagi árliga.
Hetta tryggjar, at samskiftið millum brúkaran og heimasíðuna er trygd og bronglað og tryggjar harvið, at ásetingarnar í dátuverndarlógini verða fylgdar.
Hvussu loysa vit uppgávuna?
Vit hava gjørt dátuviðgerðavtalu við allar okkara undirveitarar. Harafturat hava vit tryggjað okkum, at okkara veitarar hava sett neyðug trygdartiltøk í verk og at ein óheftur partur hevur váttað hesi tiltøkini við eini ISAE 3402- ella SOC 2-váttan.
Harafturat samstarva vit við løgfrøðing, sum hevur tikið skeið innan GDPR-lóggávuna og hevur góðkenning sum DPO. Vit hava gjørt eina dátuviðgerðaravtalu, sum verður tillagað til tín tørv – tú sleppur frá at hugsa um nakað.
Vit hjálpa fegnir, um hetta ógreitt ella torskilt. Vit stremba altíð eftir at veita ta bestu tænastuna.
Tørvar tær hjálp við persónsupplýsingum?
Vit arbeiða tætt saman við løgfrøðingi, ið hevur staðið fleiri skeið í GDPR og er góðkendur DPO (Data Protection Officer), og vit hava gjørt eina dátuviðgerðaravtalu, sum verður tillagað til tín tørv – tú sleppur frá at hugsa um nakað. Ring 204020


text:
Góði Jógvan, Í dag fylgdu vit tær tíl títt seinasta hvíldarstað. Klaksvíkin hevði klætt seg í fínasta skrúð, heiður himmal og brøttu fjøllini gjørdu manngarð um fjøldina av fólki, ið savnaðust at siga tær farvæl. Prestur, sum við útgangsstøði úr fjallaprædikuni – “Sæl eru tey hjartareinu….” – tosaði inniliga og vakurt um teg og tíni.
Sjáldan hava orðini í “I did it my way” runga meira sigandi, enn í dag í Krisitiankirkjuni, meistarliga framførd av Kim Hansen.
Og spakuliga, spakuliga byrjar tú at fata, at hetta er Jógvan, sjálvur Jógvan á Høvdanum, sum vit eru komin at fylgja.
Men meiningsloysi, sorgin, skelkurin og ivin verður sitandi í sinninum. Hetta er ikki rætt, tað kann ikki passa. Er tað nakar í heiminum, sum ikki egnar seg at vera deyður, so er tað tú, Jógvan. Tú kanst ikki bara fara soleiðis, og lata okkum sita eftir við hesum tómleikanum. Tú hevði so nógv eftir at gera, so nógv mál at røkka, so nógva skapanargleði og tráan eftir nýggjum lærdómi, tað kann ikki bera til at tú ert farin. At tínar gløggu viðmerkingar, tínar provokatiónir, tín erligi og óttaleysi verumáti, títt skeiva smíl og argandi látur ikki longur fer at ljóða ímillum okkum.
Men hetta er veruleikin, mannalívið við øllum sínum margfeldi, treytirnar vit liva undir. Vit missa tey vit eru góð við og skulu so royna at fóta okkum við hesi tilvitan í huganum.
Góði Jógvan, eg vil bara takka tær fyri, at eg slapp at arbeiða saman við tær í Klaksvíkar Sjónleikarafelag. At eg slapp at uppliva teg, tín sera beinrakna humor og glaða, gevandi lyndi. Tú gavst íblástur, provokeraði, fekk øll at flenna og flutti mørk. Ikki sørt at tú onkuntíð fekk øði í, men tú vart ongantíð bangin fyri at siga tína meining og standa fast við tað. Og so vart tú eisini hin stóri diplomaturin, sum loysti konfliktirnar og slættaði sjógvin, tá harðast leikaði á. Eldhugaður og djarvur herjaði tú á, og fekk okkum at øtast, ógvast og illskast, men eisini at hugsa og undrast. Tú vart ongin miðalhampamaður, tað hevði verið eitt fornermilsi at sagt tað um teg.
Góði Jógvan, situr tú nú haruppi, á einum skýggi, við guitarini og syngur “Liðið tað eitur KÍ….” ella gongur tú runt við tekniblokkinum og teknar Sankta Pætur í lítið flatterandi støðum? Ella kanska gongur tú og flettir uppum einglar? Eitt er í hvussu so er heilt vist, har er blivið stuttligari síðani tú komst. Men eitt mást tú lova mær: um Watson einaferð bankar uppá haruppi, so mást tú ikki nokta honum atgongd, men lata tína hjartagóðsku taka ímóti honum, eins og tú her niðri virdi og tók øll til tín, uttan mun til hvørji vit vóru.
“Sæl eru tey hjartareinu, tí tey skulu síggja Guð” Skriftstaðið, ið prentað var á sálmahefti til tína jarðarferð, er beinrakið og tekur samanum títt mangan baldruta lív. Tú vart ein slóðbrótari, argari, skemtari, provokatør, men fremst av øllum, vart tú hjartareinur.
Góðu tit øll, ið stóðu Jógvani nær, við djúpastu samkenslu, vil eg við hesum orðum æra minnið um Jógvan á Høvdanum, yngra.
Ria Tórgarð


text:
Útbúgvingarlongd: 4 ár
Skúlagongd: Føroyar
Eftir lokna útbúgving: Sveinabræv
Útbúgving sum hárfríðkari gevur tær grundleggjandi vitan um at klippa, seta og røkja hár. Eisini lærir tú um hárvørur, og hvussu tær rigga.
Tú lærir um hárklipping, hárseting, permanentviðgerð, hárliting og sminku umframt tekning av klippingum á kvinnum og monnum.
Eisini lærir tú um ráðlegging og útinnan av arbeiði við virðing fyri umhvørvinum og trygdini á arbeiðsplássinum og hjá brúkaranum, og um stovnsetan av sjálvstøðugari fyritøku.
At vera hárfríðkari fevnir eisini um at veita ráðgeving og kundatænastu.
Útbúgvingin gevur tær tekniskar, ástøðiligar og almennar førleikar, sum við eftir- og framhaldsútbúgvingum kunnu menna persónligu førleikarnar.
Í lærutíðini verður skift millum verkliga læru á góðkendum læruplássi umframt skúlagongd, sum fer fram á Glasir.
1. skeið
20 vikur
2. skeið
20 vikur
3. skeið
10 vikur
Sveinaroynd
5 vikur
Yrkisútbúgvingar eru skiftisútbúgvingar, har tú skiftir ímillum at vera í læru/arbeiða á einum arbeiðsplássi og at ganga í skúla.
Yrkisútbúgvingar fáast við at lærusáttmáli verður gjørdur ímillum ein arbeiðsgevara í yrkinum og ein, sum ynskir at gerast lærlingur.
Ymisk viðurskiftir eru, sum partarnir eiga at kunna seg um, áðrenn lærusáttmáli verður undirskrivaður.
Niðanfyri er stutt kunning um ymisk viðurskiftir ísv. at lærusáttmáli verður undirskrivaður og ynskir tú meiri vitan, ber til at lesa aðrastaðni á heimasíðuni ella at lesa námsskipanina, sum er viðfest niðast.
Tað eru tvær inngongdir til eina útbúgving sum hárfríðkari. Tú kanst antin:
Til ber at taka 1. og 2. skúlaskeið uttan sáttmála, men eftir tað slepst ikki víðari í útbúgvingini uttan at gera sáttmála við arbeiðsgevara. Hevur tú tikið skúlagongdina áðrenn tú gert sáttmála við lærumeistara, verður samlaða sáttmálatíðin stytt við 40 vikunum fyri 1. og 2. skúlaskeið.
Inngongd við sáttmála:
Ynskir tú at gera sáttmála beinan vegin, heitir tú á arbeiðsgevara í yrkinum, um at gera sáttmála tykkara millum. Tá bindur tú teg til setanina/arbeiðsgevaran til útbúgvingin er liðug eftir treytunum í sáttmálanum, sum td. at tú arbeiðir 8-16 hvønn dag og annars livir upp til skildurnar í sáttmálanum.
Arbeiðsgevarin hinvegin, bindur seg til at læra teg alt tað fakliga, ið er kravt, so at tú hevur nomið tær førleikamálini, sum eru lýst í útbúgvingarkunngerðini og verður før/ur fyri at standa útbúgvingina og sveinaroyndina áðrenn lærutíðin er av.
Gerst tú sáttmála við lærumeistara beinan vegin, byrjar tú oftast í læru, til skúlin, har tú skalt taka skúlagongdina, kallar teg inn á eitt skúlaskeið.
Inngongd uttan sáttmála:
Til ber at fara undir eina yrkisútbúgving beinleiðis eftir 9. flokk. Tú kanst byrja eina yrkisútbúgving við at søkja inn á 1. skúlaskeið á einum av miðnámsskúlunum, sum bjóða útbúgvingina.
Søkir tú beinleiðis inn á skúla uttan lærusáttmála, skal søkjast innan umsóknarfreistina hjá skúlunum. Vanliga liggur freistin um hálvan mars. Skúlarnir gera á hvørjum ári vart við, tá klárt er at søkja.
1. skúlaskeið tekur 20 vikur og byrjar vanliga í august á hvørjum ári. Um tú heldur fram á 2. skúlaskeiði, byrjar tað vanliga í januar og tekur eisini 20 vikur.
Tá tú hevur tikið eitt ár við skúlagongd, slepst ikki víðari, uttan at tú tá gerst lærusáttmála við eitt arbeiðspláss.
Útbúgvingarkunngerðin fyri hárfríðkan sigur, at førleikarnir, lærlingurin skal hava ognað sær við útbúgvingarlok, eru hesir:
1) At veita dygdargóða tænastu til viðskiftafólkið,
2) at greiða úr hondum arbeiði við fyriliti í sjálvsreinføri og reinføri á hárfríðkanarstovuni,
3) at greiða úr hondum hárvask, vippur- brúm,
4) at greiða úr hondum fønturkan innan pivot point háttalag,
5) at nýta ástøði innan vinnugreinina,
6) at greiða úr hondum allar evnafrøðiligar viðgerðir,
7) at klippa og skera hár,
8) at leggja dag- og kvøldmakeup og fremja handa- og naglarøkt,
9) at nýta pivot point yrkisfrøðimál sum altjóða yrkismál,
10) at nýta nýskapandi førleikar,
11) at greiða úr hondum dagligu bókhaldsskyldurnar í egnari fyritøku,
12) at nýta tær grønu vørurnar við tilhoyrandi ástøði,
13) at festa ekstensión/leyst hár,
14) at greiða úr hondum tey nýggjastu kvinnu og mannfólka hársniðini,
15) at greiða úr hondum brúðar- og veitsluhár, og
16) at laga seg eftir nýggjastu tøknini og rákinum innan vinnugreinina og at leita fram upplýsingar um hetta.
Ymisk viðurskiftir eru, sum partarnir eiga at gera sær greitt, áðrenn sáttmálin verður undirskrivaður.
Lærlingurin eigur at vita, hvat hann skal læra ígjøgnum lærutíðina, hvussu long lærutíðin er, hvar skúlagongdin er, hvønn sáttmála/fakfelag yrkið hoyrir til, hvør lønin er og um sáttmálin inniheldur rætt til løn undir sjúku ella um lærlingurin skal søkja um sjúkradagpening undir sjúku.
Lærumeistarin skal hava læruplássgóðkenning áðrenn hann kann taka lærling. Harafturat eigur lærumeistarin at kunna seg um lærumálini og tryggja sær, at fyritøkan fær lært lærlingin tað, sum er kravt. Lærumeistarin skal eisini tryggja sær, at faklært fólk er til at taka sær av lærlinginum.
Áðrenn tú skrivar undir sáttmála, er umráðandi at hava í huga, at tú:
Ert tænastusinnað/ur og dugir at tosa við ymisk fólk
Ert kropsliga væl fyri
Ert tilreiðar at standa og arbeiða tað mesta av degnum
Leggur dent á góðsku og smálutir
Ert tilreiðar at arbeiða tætt við kundan
Ert tilreiðar til skiftandi arbeiðstíðir
Dugir at brúka KT-amboð
Lærusáttmálin partarnir undirskriva sína millum, er galdandi til lærlingurin hevur staðið sveinaroyndina og fyri at ógilda sáttmálan krevst, at báðir partar skriva undir. Tó er ein royndartíð á 6 mánaðar ásett, har báðir partar kunnu siga sáttmálan upp, eisini hóast teir ikki eru samdir um avgerðina.
Royndartíðin á 6 mánaðir er einans galdandi fyri tíðina á arbeiðsplássinum. Tað merkir, at er skúlagongd partur av teimum fyrstu 6 mánaðunum, verður hendan tíðin løgd afturat royndartíðini á 6 mánaðir.
Hetta er ásett fyri at geva pørtunum umhugsunartíð. Eftir at lærlingurin hevur verið á læruplássinum í 6 mánaðir, hevur hvørgin parturin møguleika fyri at siga sáttmálan upp, uttan so at sáttmálin verður álvarsliga misrøktur av øðrum partinum. Tó hava partarnir møguleika fyri at siga sáttmálan upp, um teir eru samdir um avgerðina og báðir undirskriva uppsøgnina.
Skal sáttmálin sigast upp, verður hetta gjørt við at útfylla oyðublaðið "Umsókn um broyting í lærusáttmála" og senda Yrkisdeplinum.
Tað er umráðandi, at lærusáttmálin verður sendur Yrkisdeplinum beint sum hann er undirskrivaður, tí læran kann í fyrsta lagi byrja frá tí degi, Yrkisdepilin hevur móttikið sáttmálan. Hetta er einans galdandi, um sáttmálin er rætt útfyltur frá byrjan og allir neyðugir upplýsingar fylgja við sáttmálanum.
Er sáttmálin ikki rætt útfyltur ella mangla upplýsingar ella skjalprógv, ið hoyra til sáttmálan, er sáttmálin ikki endaliga góðkendur, fyrr enn Yrkisdepilin hevur móttikið øll skjalprógv. Heitir Yrkisdepilin á partarnar um at broyta ella rætta í sáttmálanum, ella at senda nýggj skjalprógv, skal hetta gerast beinan vegin. Verður hetta ikki gjørt beinan vegin kann tað hava við sær, at sáttmálin ikki verður roknaður sum góðkendur, fyrr enn frá tí løtu, at Yrkisdepilin hevur móttikið manglandi upplýsingarnar.
Tá sáttmálin er góðkendur, verður hann sendur lærlingi og lærumeistara aftur. Er talan um lærling undir 18 ár, verður sáttmálin eisini sendur verjanum.
Lærutíðin er ymisk fyri hvørja útbúgving og avhongur av, um tú hevur aðra útbúgving, ið hevur partvíst samanfallandi lærdóm við útbúgvingina tú fert undir. Handverksútbúgvingarnar eru tær flestu so mikið sermerktar, at lærutíðin ikki broytist nógv, uttan so at tú hevur tikið skúlaskeiðini til útbúgvingina, áðrenn læran byrjar ella hevur arbeitt nógv ár innanfyri yrkið, sum tú fert í læru í. Eitt nú verður lærutíðin ikki stytt, hóast tú hevur eina miðnámsútbúgving, men tú sleppur undan at taka somu skúlafakini umaftur, um tú hevur tey frammanundan.
Hevur tú arbeitt innan yrkið í nógv ár við viðkomandi uppgávum, kann søkjast um stytting í lærusáttmálanum. Fyri at fáa játtað stytting, skal skjalprógv fylgja við, har lýst verður:
Lærutíðin, ið er ásett í sáttmálanum, fevnir um læruna á arbeiðsplássinum, skúlagongd og feriu.
Í ávísum førum ber til at leingja sáttmálan. Les meira um hetta á síðunum "Til lærlingar" ella "Til lærupláss".
Skúlagongdin í útbúgvingini, íroknað eitt sveinaroyndarskeið er 55 vikur. Skúlagongdin er lutað í trý skúlaskeið og eitt sveinaroyndarskeið. Fyri at halda fram á 3. skúlaskeiði skal næmingurin hava lærusáttmála. Skúlagongdin verður skipað samsvarandi mynd 1.
Mynd 1: Skipan av skúlagongd og longd á skúlaskeiðum:
Til ber er at byrja útbúgvingina við ella uttan lærusáttmála. Um næmingurin byrjar útbúgvingina við ongum lærusáttmála, byrjar útbúgvingin við skúlagongd. Ger næmingurin hevur lærusáttmála meðan hann gongur í skúla, verður lærutíðin roknað frá tí degi skúlaskeiði, sum hann er í gongd við, er liðugt.
Hevur næmingurin arbeiðsroyndir ella aðra yrkisútbúgving, áðrenn hann byrjar í læru, kann lærutíðin verða stytt sambært meginreglum fyri stytting í lærusáttmála. Yrkisnevndin tekur avgerð um møguliga stytting av lærutíðini eftir umsókn frá sáttmálapørtunum.
Skúlagongdin í útbúgvingini fevnir um almennar lærugreinar, yrkislærugreinar og vallærugreinar.
Yvirlit yvir lærugreinar og tímabýti eru at finna í námsskipanini fyri útbúgvingina.
Ert tú 30 ár ella eldri og hevur í minsta lagi fimm ára starvsroyndir, kanst tú verða førleikamett/ur upp ímóti einari føroyskari handverkaraútbúgving.
Ein førleikameting kann vera við til at stytta munandi um lærutíðina, um hon vísir, at tú hevur viðkomandi førleikar innan yrkið, ið tú hevur valt at útbúgva teg í.
Ein og hvør, sum lýkur treytirnar, kann søkja Yrkisdepilin um at verða førleikamettur. Ein førleikameting er ein tilgongd, ið fevnir um innsavnan og skráseting av upplýsingum um royndir og førleikar, ið ein umsøkjari hevur. Tað er umsøkjarin, ið hevur ábyrgdina av at útvega allar neyðugar og viðkomandi upplýsingar. Upplýsingarnar verða fingnar til vega við samrøðu, váttanum, prógvum, uppgávuloysnum o.s.fr. Ein meting verður gjørd av innsavnaðu og skrásettu førleikunum. Henda meting tekur altíð støði í einari viðkomandi føroyskari útbúgving, sum umsøkjarin ætlar sær at fara undir. Førleikametingin endar við einari niðurstøðu, sum er eitt løggildugt skjal, ið prógvar tínar førleikar.
Les meira um førleikameting innan tær føroysku yrkisútbúgvingarnar aðrastaðni á heimasíðuni hjá Yrkisdeplinum.
Set teg í samband við vegleiðingina í Yrkisdeplinum, at fáa nærri kunning um tínar møguleikar við førleikameting.
Lærlingar fáa fasta løn ígjøgnum lærutíðina, bæði tá teir eru til arbeiðis og tá teir eru í skúla. Lærlingar eru fevndir av sáttmála ímillum arbeiðsgevarar og fakfeløg, sum eru partar á arbeiðsmarknaðinum. Minstalønin, sum lærlingur kann lønast eftir, er ásett í sáttmálanum ella lønartalvuni, sum hoyrir til sáttmálan.
Lærumeistarin fær endurrindað part av lønini, sum lærlingurin fær, tá hann er í skúla, við at søkja Yrkisdepilin um endurgjald.
Partarnir hava altíð møguleika at áseta hægri løn. Tá skal hetta eyðmerkjast í sáttmálanum. Endurgjaldið, ið lærumeistarin kann søkja Yrkisdepilin um at fáa endurrindað ígjøgnum lærutíðina, verður roknað av lærlingalønini og ikki av faktisku lønini, ið arbeiðsgevari rindar.
Nýggjastu sáttmálin og lønartalvan eru altíð at finna á heimasíðuni hjá Vinnuhúsinum: www.industry.fo.
Ert tú í læru hjá eitt nú Landsverk ella øðrum almennum stovni, ert tú lønt/ur eftir sáttmála ímillum handverkarafeløgini og Fíggjarmálaráðið. Lønartalvan er at finna á heimasíðuni hjá Fíggjarmálaráðnum undir Lønardeildini: www.fmr.fo.
Tá ið tú ert liðug/ur við útbúgvingina kanst tú arbeiða í yrkinum, stovna egna fyritøku ella fara undir framhaldslesnað. Heldur tú fram við lesnaðinum, kann verða neyðugt at taka ávís fak á miðnámsstigi, áðrenn tú kanst lesa víðari.
Ynskir tú at vita meira neyvt, hvørji krøvini til víðari lestur eru, kanst tú seta teg í samband við Vegleiðingarstovuna, www.vegleiðingarstovan.fo, ein av vegleiðarunum á miðnámsskúlunum ella skúlan tú umhugsar at søkja inn á, fyri at fáa neyvt svar.
Her er listi yvir lærupláss, sum í løtuni hava – ella hava havt - lærlingar í læru innan yrkið. Virkir og stovnar, sum ynskja at taka lærlingar í læru, skulu søkja um at fáa eina læruplássgóðkenning innan tey yrki, sum læruplássið kann bjóða.


text:
Melania Trump
Melania Trump (f. Melanija Knavs 26. apríl 1970) er fyrrverandi forsetafrúa í USA. Í 2016 eydnaðist tað Donald Trump at blíva forseti í USA; Melania bleiv sostatt forsetafrúa í USA. Melania giftist við Donald Trump í 2005.[1] Hon var fødd í Slovenia.
Hon fekk nógvar ákoyringar, eftir at hon helt eina røðu í 2016, har hon hevði lánt fleiri brot frá eini talu hjá Michelle Obama. Talan var um fyrstu taluna hjá Melaniu Trump í valstríðnum, og fólk vórðu skjót at vísa á, at talan líktiskt sera nógv taluni, ið Michelle Obama bar fram á Demokratiska flokstinginum í 2008. Seinni gjørdist tó greitt, at fleiri brot vóru tikin orðarætt frá taluni í 2008.[2]