text:
Sáttmáli um fasta gerðarrætt
§ 1 Fasti gerðarrættur
(1) Settur verður á stovn fasti gerðarrættur.
(2) Fasti gerðarrættur skal loysa trætur, ósemjur og ivamál á arbeiðsmarknaðinum sambært hesi skipan og felags avtalum og sáttmálum millum partanna á arbeiðsmarkaðinum.
(3) Fasti gerðarrættur skal eisini savna, menna, og kunna um føroyskan arbeiðsmarknaðarrætt.
§ 2 Sæti, skrivstova og gjøld
(1) Fasti gerðarrættur hevur sæti í Tórshavn, men kann seta fund aðrastaðni í landinum.
(2) Skrivstovan hjá fasta gerðarrætti verður skipað eftir avtalu millum fasta gerðarrrætt og avvarðandi landsmyndugleikar.
(3) Fasti gerðarrættur áleggur gjøld samsvarandi reglugerð.
§ 3 Nevndin
(1) Nevnd verður vald fyri fasta gerðarrætt.
(2) Nevndarlimirnir sita í trý ár í senn. Sáttmálapartarnir velja nevndina á sama hátt sum gerðarrættarlimirnar. Hinir limirnir velja í felag formannin. Verandi umboð í nevndini, sum smíðaði sáttmálan, halda tó fram sum fyrstu valdu limir.
(3) Nevndin kann taka støðu, um feløg og stovnar ikki semjast um val eftir § 3, ella § 4. Nevndin kann eisini bólka feløg og stovnar av nýggjum (sí skjal 1).
(4) Nevndin hevur í minsta lagi fýra árligar fundir, sum skrivstovan kallar inn til.
§ 4 Gerðarrættarlimir
(1) Í fasta gerðarrætti eru átta gerðarrættarlimir. Sáttmálapartarnir velja limirnar. Gerðarrættarlimir virka óheftir av bæði myndugleikum og teimum feløgum, ið valt teir hava.
(2) Nevndin fyri fasta gerðarrætt velur gerðarrrættarformannin og næstformannin, teir skulu vera lógkønir og hava viðkomandi royndir. Hvør nevndarlimur hevur sýtingarrætt við formansval.
(3) Teir í skjali 1 nevndu bólkar velja hvør sín arbeiðsmarknaðarkøna gerðarrættarlim.
(4) Gerðarrættarlimirnir verða valdir fyri trý álmanakkaár í senn. Hvørt ár verða tveir av gerðarrættarlimunum valdir av nýggjum. Gerðarrættarformaðurin kastar lut um, hvørjir fyrstir fara frá.
(5) Doyr gerðarrættarlimur ella tekur seg úr fasta gerðarrætti, verður annar limur valdur tað, ið eftir er av skeiðinum.
(6) Gerðarrættarlimir kunnu veljast aftur.
(7) Gerðarrættarlimum verður samsýnt sambært nærri áseting eftir samráðing millum nevndina og avvarðandi landsstýrismann.
§ 5 Úttiknir gerðarrættarlimir
(1) Úttiknir verða í hvørjum máli formaður í málinum og tveir aðrir gerðarrættarlimir, annar valdur av arbeiðstakarafeløgum og hin av arbeiðsgevarafeløgum.
(2) Gerðarrættarformaðurin kann tó, um partarnir semjast um tað, taka út fimm gerðarrættarlimir.
(3) Gerðarrættarformaðurin:
a. ger av, hvør skal vera formaður í einstøkum máli;
b. tekur út gerðarrættarlimir til hvørt mál eftir tørni, men ansar tó eftir, at ongin teirra er greitt ógegnigur;
c. ger av, at í serliga prinsipiellum ella týðandi málum
skulu allir gerðarrættarlimirnir døma; ongin teirra kann tá metast ógegnigur. Í slíkum málum hevur gerðarrættarformaðurin ástøðuatkvøðu.
§ 6 Málsførleiki
(1) Fasti gerðarrættur hevur altíð førleika at gera av, um mál hoyra undir fasta gerðarrætt.
(2) Fasti gerðarrættur kann altíð taka støðu til hesi mál:
a. um høvuðsavtala er samtykt;
b. um felags sáttmáli er samtyktur;
c. um marknamál millum sáttmálaøki.
d. um brot er framt á høvuðsavtalu ella sáttmála;
e. um fráboðað ella tikin stríðstig eru heimilað;
(3) Fasti gerðarrættur kann, um sáttmáli ella annað loyvir tí, taka støðu til:
a. um siðvenja er galdandi innan ávíst øki;
b. hvussu samtykt høvuðsavtala skal tulkast;
c. hvussu sáttmáli skal tulkast;
d. hvussu siðvenja skal tulkast.
(4) Fasti gerðarrættur kann ikki taka upp mál, ið hoyra undir (3), um partarnir hava sínámillum sáttmála um annan gerðarrætt. Men partarnir kunnu hóast slíkan sáttmála kortini semjast um at leggja ítøkiliga málið fyri fasta gerðarrætt.
(5) Fasti gerðarrættur kann heldur ikki taka upp mál, sum ikki av røttum eru mál um felags avtalur ella sáttmálar.
§ 7 Málspartar
(1) Sáttmálapartur er partur í máli vegna limir sínar.
(2) Fíggjarmálaráðið er partur í máli vegna stovnar, sum í málinum eru bundnir av avtalum ella sáttmálum hjá landinum.
(3) Kommunala arbeiðsgevarafelagið er partur vegna limir sínar.
§ 8 Málsgongd
(1) Kærandi partur letur fasta gerðarrætti kærurit.
(2) Skrivstovan letur beinanvegin innkærda eintak av kæruritinum og setir freist fyri svarriti. Skrivstovan kann kunngera kæruritið eftir reglum í rættargangslógini.
(3) Innkærdi hevur skyldu at møta; møtir hann ikki, kann formaður í málinum einsamallur siga fráveruúrskurð.
(4) Formaður í málinum skal áseta fyrireikandi fund í málinum. Formaðurin kann tá:
a. gera av, at partarnir í senn skulu lata inn eitt rit afturat eftir ávísing formansins;
b. kanna um málið kann avgerast í semju ella eftir tilmæli frá formanninum;
c. gera av, at partarnir skulu royna mediatión;
d. gera av, at meting, faklig úttalilsi, fráboðan til onnur áhugað, ella onnur neyðug stig skulu takast;
e. fáa greiðu á og taka støðu til próvførslu og aðra fyrireiking av málinum;
f. áseta nýggjan fyrireikandi fund;
g. gera av, nær úrskurðarfundur skal vera í málinum;
h. annars fyrireika málið eftir lóg, sáttmála og venju.
(5) Í málum um óheimilað stríðsstig skal fyrireikandi fundurin vera innan 24 tímar eftir kærurit er innlatið, og úrskurðarfundur verða hildin og úrskurður sagdur innan 72 tímar. Formaðurin kann í átroðkandi málum einsamallur gera fyribilsúrskurð.
(6) Fasti gerðarrættur kann gera ávegisúrskurð í máli.
(7) Málið í allari viðgerð hjá fasta gerðarrætti er føroyskt.
(8) Málspartur kann krevja, at vitnisfrágreiðingar skulu endurgevast nágreiðniliga.
(9) Fyri málsgongdina annars galda meginreglur í rættargangslógini um borgaralig mál.
§ 9 Umboðan og úrskurðarfundur
(1) Partarnir kunnu lata fulltrúa umboða seg í allari málsgongdini.
(2) Fasti gerðarrættur ger av í hvørjum máli sær, hvussu úrskurðarfundur skal skipast, eisini hvørt hann skal vera almennur ella fyri læstum durum.
(3) Formaðurin í málinum ger av allar spurningar um rættargang undir úrskurðarviðgerðini.
§ 10 Gerðarrættarúrskurður
(1) Formaðurin í málinum skipar fyri samráðing limanna millum eftir úrskurðarfundin og setir fram uppskot um úrslit og grundgevingar, eisini kann hann biðja skrivstovuna gera tilmæli. Hinir gerðarrættarlimirnir seta síðani fram hugsanir sínar og samráðst verður, atkvøtt verður at enda um úrslitið.
(2) Tá ið samráðingarnar eru lidnar, skrivar formaðurin í málinum úrskurð, og hvør gerðarrættarlimur kann tá leggja sína egnu áskoðan afturat. Eisini skulu málskrøv og grundgevingar hjá málspørtunum gjølliga endurgevast í úrskurðinum.
(3) Úrskurður og tilmæli verða kunngjørd pørtunum beinleiðis, og skal úrskurðurin greina málið til fulnar, umstøður eins væl og viðkomandi rættargrundarlag.
(4) Úrskurður verður somuleiðis alment atkomiligur og skipaður í úrskurðarsavn. Eftir áheitan kann formaðurin í málinum stytta burtur viðkvæmar partar úr tí almannakunngjørda úrskurðinum.
§ 11 Endaligur úrskurður
(1) Úrskurður hjá fasta gerðarrætti er endaligur og kann ikki skjótast inn fyri hægri rætt.
(2) Í serligum føri kunnu formenninir tó í semju, eftir áheitan frá parti, innan fyri fýra vikur frá úrskurði, taka málið upp av nýggjum sum týðandi mál, har allir gerðarrættarlimirnir eru við.
(3) Mál kann ikki leggjast fyri dómstól, kærunevnd ella nakran annan stovn ella myndugleika, um tað av røttum hoyrir undir fasta gerðarrætt.
(4) Spurningur, hvørt fasti gerðarrættur av røttum antin hevur viðgjørt mál ella víst tí frá sær, kann innan 4 vikur frá úrskurði leggjast fyri Føroya Rætt.
§ 12 Útinnan
(1) Úrskurðir hjá fasta gerðarrætti kunnu útinnast eftir reglunum í rættargangslógini um tvingsilsfulnað. Semja gjørd í fasta gerðarrætti kann somuleiðis útinnast eins og semja gjørd í dómstóli.
§ 13 Nærri reglur
(1) Nevndin kann í samráði við gerðarrættarlimirnar og avvarðandi myndugleikar gera nærri reglur fyri virksemi og skipan hjá fasta gerðarrætti.
§ 14 Samtykki og endurskoðan
(1) Hesin sáttmáli kemur í gildi 1. apríl 2006, fyri teir partar, nevndar í skjali 1, ið tá hava skrivað undir.
(2) Sáttmálapartarnir skriva undir hvør sítt eintak av sáttmálanum.
(3) Sáttmálin kann sigast upp, um í minsta lagi fimm sáttmálapartar siga hann upp við seks mánaða varsli til 1. januar.
(4) Sáttmálin kann ikki sigast upp fyrr enn til 1. januar 2008. Sáttmálapartarnir kunnu tó altíð samtykkja annan sáttmála at koma í staðin fyri henda.
(5) Nevndin skal áhaldandi eftirmeta skipanina og skipa fyri fundum, har sáttmálapartarnir verða kunnaðir. Nevndin kann skjóta upp endurskoðaðan sáttmála.
SKJAL 1
Løntakarafeløgini fyri verkafólk og tílíkar fakbólkar
Føroya Arbeiðarafelag
Havnar Arbeiðsmannafelag
Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag
Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag
Havnar Arbeiðsmannafelag
Havnar Arbeiðskvinnufelag
Landsfelag Handverkaranna
Føroya Handverkarafelag
S & K
Manningarfeløgini
Føroya Fiskimannafelag
Føroya Skipara- og Navigatørfelag
Maskinmeistarafelagið
Motorpassarafelag Føroya
Løntakarafeløgini fyri starvsfólk og tílíkar fakbólkar
Starvsmannafelagið
Búskapar- og Løgfrøðingafelag Føroya
Føroya Byggifrøðingafelag
Magistarafelagið
Føroya Verkfrøðingafelag
Fakfelag Sjómansskúlalærara í Føroyum
Yrkisfelag Studentaskúla- og HF-lærara
Føroya Tekniska Lærarafelag
Felagið Maskinmeistaralærarar
Føroya Lærarafelag
Føroya Musikklærarafelag
Føroya Pedagogfelag
Føroya Postfelag
Ljósmøðrafelag Føroya
Føroya Psykiatrifelag
Almanna- og Heilsurøktarafelag Føroya
Føroyskir Fysioterapeutar
Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar
Heilsuhjálparafelag Føroya
Dansk Farmaceutforening
Farmakonomforeningen
Ergoterapeutfelagið
Bioanalytikarafelagið
Økonomafelag Føroya
Starvsfólkafelagið í Føroya Banka
Starvsfólkafelag Føroysku Sparikassanna
Yrkisfelagið Trygdin
Føroya Blaðmannafelag
Føroya Prentarafelag
Lærarafelag Handilsskúlans,
Felagið Maskinmeistaralærara,
Foreningen af yngre læger/Hjálparlæknaráð Føroya,
Føroya Lærarafelag,
Arkitektafelag Føroya
Arbeiðsgevarafeløgini
Blaðútgevarafelag Føroya
Arbeiðsgevarafelagið hjá Fíggjarstovnum í Føroyum
Føroya Arbeiðsgevarafelag
Havnar Arbeiðsgevarafelag
Føroya Handverksmeistarafelag
Føroya Prentsmiðjueigarafelag
Reiðarafeløgini
Føroya Reiðarafelag
Reiðarafelagið fyri Farmaskip
Almennu arbeiðsgevararnir
Kommunala arbeiðsgevarafelagið
Fíggjarmálaráðið


c: text/html

text:
Óðins eyga - gestaleikur á Tjóðpallinum um ólavsøkuna
Óðins Eyga er ein víkingaleikur fyri børn, har áskoðararnir hitta eina djarva gøtugentu, víkingar, gandaravnar, risastórar úlvar, ein áttabeintan hest og gudarnar Loka og Óðin. Sóley Danielsen spælir allar leiklutirnar, ið hesum leikinum um 10 ára gomlu Tóru, ið livir í víkingaøldini.
Sóley er m.a. kend frá einkvinnu leikinum “Einki orð”, har hon eisini spældi nógvar leiklutir. Hetta fær hon eisini tørv á her, tá hon skal spæla leikin um djørvu Tóru, ið fer úr Gøtu til Kirkjubøar at bjarga pápa sínum, ið er tikin til fanga.
Tóra er væl hjálpt av síni gandaamulett, ið tó eisini gevur henni fleiri lumpisligar fíggindar og avbjóðingar, m.o. gudin Loka.
Leikurin er upprunaliga svenskur, og er sera væl umtóktur í heimlandinum. Í Svørríki var tað leikstjórin Magnus Palm, ið setti leikin upp, og júst Palm hevur eisini leikstjórnað føroysku útgávuna av “Óðins eyga”
Tað er søgugranskarin Dallas De-Fée, ið hevur skrivað leikin og ungi rithøvundurin Tryggvi Danielsen, ið fekk Mentanarheiðursløn landsins til ungt listafólk, hevur umsett til føroyskt.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eingin ivi um at okkurt hendir í løtuni. Vit lesa mangan um vesturlendingar sum revetera til Islam, men vit hoyra lítið um teir muslimar sum venda sær til Kristindómin, sum eru nógv fleiri í talið og mugu gjalda við øllum, enntá, tiltíðir lív og heilsu.
Vit hava leingi verið vitandi um, at milliónir av muslimum konvertera til Kristindómin árliga, túsundavís í Saudia Arabia eina. Men tølini síggi eg, eru nógv hægri enn fyri 7 árum síðani og vitnispurarnir nógv fleiri. Tildømis vistu vit, at talið av ex-muslimskum kristnum í Bangladesh lá onkrastaðni millum hálva til eina millión, meðan talið ídag opinbart liggur um fleiri milliónir. Vit vistu eisini at talið av ex-muslimskum kristnum í Saudi Arabia, í 2004 lá um 20.000, meðan seinastu hægtølini vísa á møguleikan fyri 50.000.
Í hvussu er, vóru vit í Onglandi sjokeraðir yvir, at møta so nógvum ex-muslimum sum høvdu tikið við kristnari trúgv, vitandi at prísurin tey gjalda er høgur.
Hvat far hesi (milliónir) at velja eina lívsleið sum tey vitan kann kosta teimum lívið?
Niðanfyri eru bara nøkur fá av teimum sjónbondunum sum liggja á Youtube; ótrúðliga áhugarvert og vísir kanska, sum summir serfrøðingar hava mutla um í áravís, eina nýggja altjóða kristna rørðslu (kanska tí mest úttalaðu og útbreiddu nakrantíð):
Hagtøl fyri muslimum sum konvertera til Kristindómin í Islamskum londum (sumt av hesum, veit eg er yvirdrivið):
Ein listið av kendum muslimum sum vrakaðu Islam og tóku við kristnari trúgv:
Muslimar í Pakistan gerast kristnir alment:
Nógvir muslimar í Australiga gerast kristnir:
Islamskir leiðarir (imamar) gerast kristnir:
Muslimar í Malaysia eru illir um at Muslimar í landinum venda sær til Kristindómin:
Sera religiøsir muslimar venda sær til Kristindómin:
Tildømis hesin, ein Egyptiskur Imam og professari í Islam:
Ein annar Imam, Mohammed Amin, gjørdist kristin eftir at verða likamliga lektur:
Sonur Hamas leiðara gjørdist kristin:
Ungur muslimskur Saudi Arabari sum hevur tikið við kristnari trúgv:
Ein annar Saudi Arabari:
Ung muslimsk kvinna gjørdist kristin av at lesa Koranina:
Lydia, ein onnur ung muslimsk kvinna sum gjørdist kristin:
Hví Nabeel Quereshi vrakaði Islam og gjørdist kristin:
Hví Milliónir forláta Islam:
Islam kemur at falla sigur Egyptiskur serfrøðingur:
Naeem er ein ex-muslimur, sum mínir samverkamenn hava kjakast alment við í fleiri ár. Fyri nýðliga vrakaði Naeem Islam, men mær vitandi er hann ikki ein kristin (enn):


text:
Tá eg í myndabók hjá familjuni síggi sluppina Grundick hjá abba mínum pumpa sjógv úr stórum farmaskipi, gjørdist eg forvitin. Myndirnar eru frá 1941. Eg at leita og kom í bókini Stríðsárini 2 eftir Niels Juul Arge fram á greinina um finska farmaskipið Carolinu Thorden, sum eg hevði lisið um fyri nú nógvum árum síðani. Skipið var komið úr Amerika á rannsóknarferð fyrst til Vardø í Norra og var komið til Føroya. Skipið var 26. mars 1941 eysturi úr Borðuni, har skiparin fekk boð frá bretum at sigla í Nólsoyarfjørð.
Umborð á finska skipinum vóru 76 fólk, har 35 vóru ferðafólk. Øll manningin var finsk uttan ein, sum var dani. Á veg inn í Nólsoyarfjørð nærkast tvey týsk flogfør Carolinu Thorden og sleppa tveimum bumbum, sum falla í sjógvin. Flogførini royna enn einaferð, men eisini hesuferð falla bumburnar í sjógvin. Innan fyri Borðuna lá ein vápnaður trolari, og skiparin á Carolinu Thorden stýrdi móti honum til tess af fáa eitt sindur av verju, men nú kom annað flogfarið triðju ferð og slepti tveimum bumbum, sum brustu báðu megin forkantin á lúkuni nummar fýra á dekkinum.
Bumburnar oyðiløgdu nógv har aftur í skipinum, og skiparin setti fulla ferð inn í Nólsoyarfjørð, har hann við floytuni bað um hjálpt frá skipum, sum lógu fyri akkeri í fjørðinum. Ferðafólkini vóru skjótt tikin av skipinum og vóru førd til Havnar. Eldur var í skipinum har afturi, men manningin var í fyrsta umfari verandi umborð, og menn funnu tvær óbrostnar bumbur á dekkinum. Øll uttan ein finsku ferðamaður komu frá hendingini við lívinum.
Carolina Thorden var álopin 26. mars í Nólsoyarfirði, og 31. mars lá skipið framvegis og brendi í Nòlsoyarfirði. Sløkkiamboðini vóru vánalig og munaðu lítið. 4. apríl geva bretar boð at gevast við sløkkiarbeiðinum, og øll skulu fara av skipinum. Nólsoyingar vóru ikki fegnir um at hava brennandi skipið liggjandi í Nólsoyarfirði og lokka týsk flogfør til sín. Tey heittu á amtmannin at fáa Carolinu Thorden úr Nólsoyarfirði. Amtmaðurin fekk bretar at sleipa finska framskipið til Hvalvíkar, har tað var sett á land. Hvalvíkingar vóru í øðini at fáa skipið til bygdina og fóru til Havnar at mótmæla, men uttan úrslit.
Carolina Thorden lá ikki leingi í Hvalvík, tí 8. august 1941 var skipið sleipað til Kirkwall. Nógv eftirspæl gjørdist um bjargingina av finska farmaskipinum, tí nógvu skipini, sum vóru við at sløkkja eldin í Nólsoyarfirði, kravdu bjargingarløn. (Vagnur)


text:
Orð og lag: Åge Samuelsen
Týtt: Gunnvør Justinussen
Upprunaheiti: Ved dagens gry Maria Magdalena
1. Um morgunin Maria Magdalena
syrgin gekk
til grøvina at finna Harran har.
Men hon í eysturroðanum
so greitt at síggja fekk,
hann uppreisnin og lívið sjálvur var.
Niðurlag: Áh, sig mær, hví tú grætur,
tá ið Jesus sigur vann,
og endurloysing fulla veitti hann.
Kom, skunda tær til Frelsaran,
sum skilir teg so væl.
Hann livir, hann, sum øllum valda skal.
2. Og Pætur, hann, sum noktað hevði
Jesu vinalag,
ein heilsan kom til hansara so blíð.
Í myrkri skein eitt ljós so bjart,
hann sanna kundi tað,
at náðin er óendaliga víð.
3. Tveir lærisveinar vóru móti Emmaus á veg.
Teir gingu har og tosaðu um hann.
Men Jesus læt upp eygu teirra,
læt teir kenna seg.
Hann breyðið breyt, og sorgin burtur svann.
4. Jóhannes græt á Patmos,
tí at eingin hevði mátt
at lata upp ta bók, ið skrivað var.
Tá sá hann Offurlambið, tað,
sum nú var hevjað hátt,
sá Leyvuna, sum sigurskransin bar.


text:
Tyrlan boðsend eftir manni á Norðingi
16-02-2018 - 20:53 - Jóanis Albert Nielsen
Klokkan 06:52 í morgun fekk MRCC støðin í Havn eina fráboðan um, at ein maður umborð á Norðingi var blivin illa fyri. Norðingur var tá á veg suðureftir, skuldi til svartkjaftafiskiskap í altjóða sjógvi.
Boð vórðu send eftir bjargingartyrluni hjá Atlantic Airways, sum var hjá skipinum klokkan 07:36. Sjálvt um tað var nakað av aldu á leiðini gekk tað væl at fáa mannin umborð á tyrluna. Tyrlan lendi við Landssjúkrahúsið klokkan 08:03, upplýsir vakthavandi á MRCC støðini fyri jn.fo.


text:
Sigur hetta bara ikki alt um støði sum hetta ný-ateistiska rákið flýtur í? Hesir tykjast ikki hava nakran áhuga í fakta og rationalismu, men heldur í at skora ónyttulig punktir:
Tað sum vitast kann um Gud liggur teimum jú opið; Gud hevur gjørt teimum tað opinbert. Ósjónliga vera Hansara, bæði æviga kraft og guddómleiki Hansara, sæst frá skapan heimsins; tað skilst av verkum Hansara; tey hava tí onga avsakan (Rómbrævið 1: 19-20)
Youtube: Faroe Apologetik
Friday, May 18, 2012
James White viðger Richard Dawkins: Støði Dawkinsar er bara ov lágt!
Sigur hetta bara ikki alt um støði sum hetta ný-ateistiska rákið flýtur í? Hesir tykjast ikki hava nakran áhuga í fakta og rationalismu, men heldur í at skora ónyttulig punktir:


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Tunnil til Suðuroynna ómetaliga týdningarmikil
Tak niður
Skal Suðuroynni vera lív lagað, er ein tunnil til miðstaðarøkið av avgerandi týdningi. Oyggin er ov lítil til at nøkta tørvin á størvum og mentanartilboðum. Tað sigur Hans Pauli Strøm, samfelagsfrøðingur, sum starvast á Hagstovuni.
Í fjør blivu bara 40 børn fødd í Suðuroynni. Hetta er tað lægsta í fleiri áratíggju - síðan miðskeiðis í 1970-unum. Talið á kvinnum í aldrinum 25 til 35 ár í Suðuroynni er lutfalsliga lægri enn aðrastaðni í landinum.
Kommunurnar í Suðuroynni arbeiða í løtuni við uppskotum til átøk, sum kunnu venda gongdini við minkandi fólkatalinum í oynni. Uppskotini skulu leggjast fyri landsstýrið á fundi í apríl.
Sí eisini


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
100 ár síðan Fyrri heimsbardagi brast á (1:3)
Tak niður
Hvussu sær heimurin út undan Fyrra heimsbardaga og hvørjar eru orsøkirnar til at allur heimurin brestir saman í einum tí skitnasta og ljótasta krígnum yvirhøvir? Eitt kríggj, ið krevur millum 30 og 50 milliónir mannalív, og sum broytir heimskortið munandi.
Hesar og aðrar spurningar viðgera vit í hesari fyrstu sendingini, nú tað í ár eru 100 ár liðin, síðani Fyrri heimsbardagi brast á.
Í aðru sending er evnið stríðsárini 1914-18, har vit eitt nú umrøða í hvønn mun Fyrri heimsbardagi rakti Føroyar. Og í triðju sendingini eru evnini avleiðingarnar og arvurin eftir Fyrra heimsbardaga.
Á øðrum mótum eru eisini broytingar fyri stavn, og 1800 talið og árini undan Fyrra heimsbardaga er eisini eitt tíðarskeið við nógvum rembingum og nógvum framburði.
Hetta er eisini eitt tíðarskeið, har kvinnur í størri og størri mun krevja síni rættindi. Í Føroyum fáa kvinnurnar valrætt til løgtingið í 1915, árið eftir at Fyrri heimsbardagi er brostin á. Og Fyrri heimsbardaga hevur nógvar broytingar við sær, tá talan er um samfelagsstøðuna hjá kvinnum.
Hesir og aðrir spurningar verða eisini viðgjørdir í sendingini, her vit tosa við Hans Andrias Sølvará og Katrinu í Geil.
Trýst her og hoyr aðru sending


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag: Norskt fólkalag
Viðmerking: Yrktur tá ið Ísland 17. juni 1944 segði upp kongsfelagsskapin við Danmørk.
1. Hava vit frælsi í huga og sál,
hartil ein virkandi vilja,
tá verður tendrað tað lýsandi bál,
sum alt í glæmu skal hylja.
Alt tað, sum áður var gátuført mál,
tá vit skilja.
2. Soleiðis mennist tann tjóðin, sum sær
og ikki søguna gloymir.
Tíman, ið er, eins og tíma, ið var,
væl hon í huganum goymir. –
Meðan hon laðar upp verjandi garð,
stórt hon droymir.
3. Trúfast at virka, um mangt ber ímót,
tað er at tryggja og byggja.
Um rekur við ella rekur ímót,
um vit á brotinum liggja,
síggja vit tó millum urðar og grót
sól at skyggja.
4. Frælsi í huga er mátturin tann,
fedrarnir bóru í bringu,
tað var tann viti, sum niðuna vann,
so teir í ljósinum gingu.
Frælsi í huga er arvurin tann,
sum vit fingu.
5. Lukku á degnum og eydnu á ferð
ynskja vit bróðurtjóð stældu,
tit halda fram, meðan vit liggja her,
oftast vit kyrrindi valdu.
Evnað tó borð verða eisini her
móti aldu.


text:
Gyða í Gongini og Miriam Solmunde, sum eru kostfrøðingar, hava seinastu árini arbeitt við at betra um kostin á sjúkrahúsinum.
– Góður matur og góðar máltíðir eru umráðandi fyri heilsu og vælveru hjá sjúklingum á Landssjúkrahúsinum. Tað er partur av viðgerðini, sigur Gyða í Gongini, sum er kostfrøðingur á Landssjúkrahúsinum á Facebook vanganum hjá Landssjúkrahúsinum.
Seinastu árini hava hon og Miriam Solmunde, sum báðar eru kostfrøðingar, arbeitt við at betra um kostin á Landssjúkrahúsinum. Tær virka sum millumlið ímillum køkin og deildirnar, og tað hevur sambært Facebook vanganum hjá sjúkrahúsinum betra um tvørfakliga samstarvið.
– Størri dentur er lagdur á, at maturin skal síggja leskiligur út, smakka væl og hann skal tillagast tørvin hjá tí einstaka sjúklinginum. Flestu sjúklingar hava tørv á eyka orku og proteini, greiðir Landssjúkrahúsið frá á Facebook.
Tí hevur Landssjúkrahúsið lagt stóran dent á millummálar og at prýða matin, soleiðis at hann sær leskiligari út. Tey í køkinum halda, at matur er umsorgan og týdningarmikil liður í viðgerðini av sjúklinginum.
– Afturat hesum hava tey í køkinum mátað matarspill fyri at optimera nøgdirnar, so sum minst fer burtur. Arbeiðið hevur eydnast væl, og Gyða og Miriam arbeiða framvegis við at vísa sjúklingum umsorgan og verða partur av teirra viðgerð við góðum mati, stendur at enda í skrivinum hjá Landssjúkrahúsinum.


text:
Nýtt arbeiðsumhvørvisráð valt
Landsstýrismaðurin í samferðslumálum hevur valt nýtt arbeiðsumhvørvisráð.
Við heimild í arbeiðsumhvørvislógini velur landsstýrismaðurin eitt arbeiðsumhvørvisráð. Ráðið er sett saman við 2 limum umboðandi arbeiðsgevarafeløgini, 2 limum umboðandi arbeiðstakarafeløgini, 1 limi umboðandi landið og kommunufeløgini og 1 limi umboðandi starvsfólkini hjá landinum og kommununum.
Harumframt tilnevnir landsstýrismaðurin formann eftir tilmæli frá omanfyri nevndu umboðum.
Limirnir í ráðnum eru:
- Formaður: Pál Weihe, yvirlækni og professari, Deildin fyri arbeiðs- og almannaheilsu
- Umboð fyri arbeiðsgevarafeløgini: Frimodt Rasmussen, stjóri á Klaksvíkar Sleipistøð, og Esther Dahl, ráðgevi hjá Vinnuhúsinum
- Umboð fyri arbeiðstakarafeløgini: Jóhan Carl Dam, nevndarlimur í Havnar Arbeiðarafelag, og Dánial Pauli Djurhuus, formaður í Landsfelag Handverkaranna
- Umboð fyri landið og kommunufelagið: Marin á Brúnni, fulltrúi hjá Kommunala Arbeiðsgevarafelagnum
- Umboð fyri starvsfólkini hjá landinum og kommununum: Annika Hoydal, Ljósmøðrafelag Føroya
Ráðið skal ráðgeva landsstýrinum í spurningum innan arbeiðsumhvørvi. Endamálið er at geva arbeiðsmarknaðinum høvi til at ávirka tey tiltøk, sum skulu gerast fyri at fáa eitt heilsugott og trygt arbeiðsumhvørvi.
Arbeiðs- og brunaeftirlitið er skrivstova hjá ráðnum.


text:
- Eg unni okkara spælarum so hjartaliga javnleikin móti Póllandi. Teir vístu vilja av stál, og samlaða avrikið var framúr. Gamaní høvdu póllendingar væl fleiri møguleikar enn vit, men vit høvdu ein málverja, ið tók sær av øllum. Besta málverjuavrikið higartil í allari kappingini.
Eli Hentze, venjari hjá U21-landsliðnum er sera væl nøgdur og errin av 1-1 javnleikin, sum føroyska liðið stríddi seg til ímóti Póllandi fríggjadagin. Føroyar komu á odda í 14. minutti, tá Jákup L. Thomsen rann seg leysan av pólsku verjuni, og legði bóltin trygt og hegnilsiga í málið hjá Póllandi.
Føroyska leiðslan helt sær til 72 minuttir vóru spældir, tá dómarin floytaði fyri brotssparki til Pólland. Og eins og í fyrra dystinum millum Føroyar og Pólland, var Dawid Kownacki tryggur úr ellivu metrum, og so var javnleikur 1-1.
Pólland trýsti seinastu løtuna fyri at fáa sigursmálið, men Karstin Hansen í føroyska málinum stóð ein branddyst.
- Spælararnir eiga stórt rós uppiborið fyri at klára at standa ímóti allan dystin á tamb. Teir vildu rætt og slætt ikki leggja kongin. Á Svangaskarði seinast hingu vit av álvara við høvdinum, tá finnar javnaðu í 78. minutti. Fríggjadagin javnaðu póllendingarnir og nógv tíð var eftir, men hesaferð hildu vit tætt. Fantastiskt!, sigur Eli Hentze við heimasíðuna hjá FSF.
Næsti dystur hjá U21-landsliðnum verður á Svangaskarði fríggjadagin 12. oktober, tá litavar koma á vitjan.
Danmark er fremst í bólkinum við 16 stigum, eitt frammanfyri Pólland, sum hevur 15 stig. Føroyar eru á 5. plássi við 6 stigum, meðan Litava er aftast við 4 stigum.
Føroyar – Pólland 1-1 (0-1)
0-1: Jákup L. Thomsen, 14’
1-1. Dawid Kownacki (72’) (br.)
Føroyar: 12. Karstin Hansen, 2. Ari Olsen, 4. Jóannes K. Danielsen, 5. Bartal Wardum, 6. Jákup B. Andreasen, 7. Erlendur Magnusson, 10. Jákup L. Thomsen, 11. Meinhard E. Olsen, 13. Benjamin Heinesen (18. Búi Egilsson, 77’), 14. Bjarni Petersen og 15. Betuel Hansen (L) (9. Jóannes Bjartalíð, 59’).
Bonkur: 1. Rói Mørk Hentze, 3. Ólavur Niclasen, 8. Petur Knudsen, 16. Dan í Soylu og 17. Steinbjørn Olsen.
Frá heimasíðuni hjá FSF


text:
Svar til fyrispurning frá Kristinu Háfoss, løgtingskvinnu um Bústaðir og átøk at fáa til vega bíligar leigubústaðir
Øll skulu hava møguleika at útvega sær ein bústað. Hetta er ein grundleggjandi rættur. Men hetta er ikki ein møguleiki fyri øll í Føroyum, tí útboðið av bíligum leigubústøðum er sera avmarkað.
Tað var tí eitt stórt framstig, tá tað í 2011 eydnaðist Tjóðveldi at fáa meiriluta – saman við minnilutasamgonguni – fyri, at broyta lóggávuna fyri Húsalánsgrunnin (nú Bústaðir), soleiðis at hesin fekk heimild til, at víðka virksemi sítt til eitt nú eisini at fevna um leigubústaðir.
Vónin var, at nú fór verulig ferð at koma á, at fáa bygt bíligar leigubústaðir, bústaðir til fólk við serligum avbjóðingum, lestraríbúðir v.m.
Endamálið hjá Bústaðir er eisini í lógini: “at virka fyri at øll í Føroyum skulu hava møguleika fyri at útvega sær ein bústað”. Hesum hava øll ikki møguleika fyri í dag.
Síðan lógin fyri Bústaðir varð broytt í 2011, hava ein røð av stórfingnum ætlanum um bústaðarverkætlanir sæð dagsins ljós. Nakrar eru eisini framdar í verki. Tær størru verkætlanirnar eru tó ikki komnar á mál enn, og eru nógvar enn bara á skriviborðinum. Millum nógvu ætlaðu verkætlanirnar eru eisini sokallaðar marglætisíbúðir. Hetta hevur undrað, tí í politisku skipanini hevur ikki verið hugsanin, at Bústaðir skuldi fara inn á tann partin av bústaðarmarknaðinum, ið tann privati marknaðurin eigur at megna at lyfta sjálvur.
Hinvegin er stórur mangul uppá bíligar leigubústaðir til tey, ið ikki hava ráð til, at keypa sær hús og/ella leiga til verandi kostnað. Eisini er tørvur á lestraríbúðum og fleiri bústøðum til fólk við serligum avbjóðingum.
Vónin var, at Bústaðir kundi gerast eitt amboð at røkka hesum málum,men nú frættist, at tað ikki verður møguligt at fremja ætlaðu bústaðarverkætlanirnar við verandi gjaldføri hjá Bústøðum. Neyðugt verður sostatt at heimila Bústaðir at taka lán fyri at økja gjaldførið, um haldast skal áfram við øllum bústaðarætlanunum.
Men hvat ætlar landsstýrismaðurin? Og hví eru ongi stig tikin enn? Kann verandi støða merkja, at Bústaðir als ikki kann arbeiða víðari við teimum bústaðarverkætlanum kring landið, ið hava verið kunngjørdar?
Fyri at fáa lýst málið, verða hesir spurningar settir landsstýrismanninum í fíggjarmálum:
1. Hvussu nógvar leiguíbúðir kann Bústaðir útvega afturat við verandi gjaldføri?
2. Hvørjar av ætlaðu bústaðarverkætlanunum hjá Bústøðum kunnu gerast veru-leiki við verandi gjaldføri?
3. Hvørjar av ætlaðu bústaðarverkætlanunum hjá Bústøðum gerast væntandi ikki veruleiki, um Bústaðir ikki fær lántøku og meira gjaldføri?
4. Hví hevur landsstýrismaðurin ikki, eitt nú í kunngerð, málrættað verkætlanir-nar hjá Bústøðum til bíligar leigubústaðir, lestraríbúðir og bústaðir til fólk við serligum avbjóðingum?
5. Fer landsstýrismaðurin at taka stig til, at Bústaðir í størri mun skal leggja seg eftir bíligum leigubústøðum, lestraríbúðum og bústøðum til fólk við serligum avbjóðingum?
6. Fer landsstýrismaðurin at virka fyri, at Bústaðir fær møguleika at taka lán og økja gjaldførið fyri at fremja fleiri bústaðarverkætlanir í verki?
7. Um ja, nær? Um nei, hví?
8. Hvussu leingi hevur landsstýrismaðurin vitað, at Bústaðir hevur tørv á meira gjaldføri fyri at fáa framt allar tær ætlaðu bústaðarverkætlanirnar í verki?
Á Løgtingi, 16. apríl 2015
Kristina Háfoss
Løgtingskvinna fyri Tjóðveldi
Svar:
1. Bústaðir hevur 620 mió. kr. í eginpeningi, harav umleið 300 mió. kr. verða brúktar til annað virksemið enn leigubústaðir. Viðvíkjandi leigubústaðar virkseminum hjá Bústaðum, er støðan soleiðis, at 104 leiguíbúðir eru lidnir og verða longu leigaðir út. Avtalur eru har afturat gjørdar um at byggja 100 leiguíbúðir, har fleiri longu eru í gerð. Harumframt eru 80-120 leiguíbúðir teknaðar, sum ætlanin eisini er at byggja. Bústaðir kann sostatt útvega umleið 300 leigubústaðir við verandi gjaldføri, men hetta eru um stovnurin einsamallur skal standa fyri at útvega leigubústaðirnar.
Bústaðir hevur sambært § 5a í lógini um Bústaðir (Húsalánsgrunnin), heimild at veita lán til íbúðafeløg og íbúðastovnar, og sambært § 5b í lógini, kann stovnurin einsamallur ella saman við kommunum, feløgum og stovnum útvega, reka og leiga út íbúðir, íbúðahús og lestrarbýlir.
Bústaðir hevur sostatt møguleika, í samstarvi við onnur, at útvega fleiri leigubústaðir, enn tær umleið 300, sum hann einsamallur kann útvega við verandi gjaldføri. Harumframt kann Bústaðir útvega sær meira gjaldførið við at kapitalisera onnur útlán. Tað skal viðmerkjast, at Bústaðir í løtuni arbeiðir við at útvega fleiri leigubústaðir í samstarvi við onnur.
2. Í løtuni eru avtalur gjørdar um hesar bústaðarverkætlanir, har fleiri longu eru í gerð:
· Skansin: 12 almennar leiguíbúðir.
· Óðinshædd: 22 almennar leiguíbúðir.
· Vágur: 6 almennar leiguíbúðir.
· Strendur: 7 almennar leiguíbúðir (eldravinarligar).
· Runavík: 10 vardar og 6 almennar leiguíbúðir.
· Dalavegur: 34 almennar leiguíbúðir.
· Fuglafjørður: 3 leiguíbúðir (býnýggjan).
Harumframt eru ætlanir um hesar bústaðarverkætlnair, har fleiri longu eru teknaðar:
· 36 almennar og lestraríbúðir í Mattalág í Havn.
· 30 almennar leiguíbúðir við Biskupstorg í Klaksvík.
· 16 vardar íbúðir í Havn.
· 20-30 lestraríbúðir í Havn.
3. Við tøka gjaldførinum, kunnu allar bústaðarverkætlanirnar, sum eru nevndar í svarunum til spurning 1 og 2, gerast veruleiki. Í samstarvi við onnur, strekkir gjaldførið seg enn longur.
4. Bústaðir hevur longu málrættað fleiri av sínum íbúðarverkætlanum til lestraríbúðir, bústaðir til fólk við serligum avbjóðingum og bíligar leigubústaðir, sí svarini omanfyri. Bíligasta húsaleigan er í Skopun, har leigað verður út fyri 3.100 kr. um mánaðin. Í Leirvík verður leigað út fyri 3.895 kr. um mánaðin, og fyri tær 22 íbúðirnar, ið verða bygdar á Óðinshædd, og tær 34 íbúðirnar, sum ætlanin er at byggja við Dalavegin í Havn, fer leigan at liggja niður ímóti 4.000 kr. um mánaðin. Hetta er íroknað húsavørð og viðlíkahald, svarandi til umleið 400 kr. um mánaðin.
Fyri ikki at gera somu mistøk sum okkara grannalond, so eru verkætlanirnar ikki málrættaðar at byggja bíligar leigubústaðir í bústaðarblokkum. Í okkara grannalondum góvust tey við at byggja sosialar bústaðarblokkar, sokallaðar ghettoir, fyri umleið 30 árum síðan, og í dag verða fleiri av hesum bústaðarblokkunum tiknir niður aftur. Bústaðir leggur seg eftir at byggja fjøltáttað og so bíligt sum gjørligt, har atlit verða tikin at orkuloysnum, bjálving, dygd o.s.fr.
5. Bústaðir hevur lagt seg eftir at útvega bíligar leigubústaðir, lestraríbúðir og bústaðir til fólk við serligum avbjóðingum, sí svarið til spurning 4. Tí er ikki ætlanin at taka nøkur stig hesum viðvíkjandi. Bústaðir hevur megnað at fingið byggikostnaðin/fermetraprísin niður, og vit skylda tí at geva Bústaðum ein kjans. Tað eru nógvar góðar og spennandi byggiverkætlanir á veg.
6. Landsstýrismaðurin fer ikki at geva Bústaðnum møguleika fyri at taka lán til at fíggja sítt virksemið.
7. Tað økir um skuldina hjá landinum, um Bústaðir fær loyvi at taka lán. Ein av fremstu raðfestingunum og avbjóðingunum hjá hesi samgonguni er at fáa avlop á fíggjarlógina, og harvið minka um skuld landsins. Tí fer landsstýrismaðurin ikki at loyva Bústaðum at økja um skuldina hjá landinum við lántøku. Vísandi til svarini til spurning 1 og 2, so hevur Bústaðir nóg mikið av gjaldføri til at fremja sínar bústaðarverkætlanir. Bústaðir kann harumframt útvega sær meira gjaldførið við at avhenda og kapitalisera onnur útlán, umframt at tak upp samstarv við onnur um at útvega fleiri leigubústaðir. Bústaðir arbeiðir við hesum báðum møguleikum.
8. Landsstýrismaðurin er ikki vitandi um, at Bústaðir hevur tørv á meira gjaldføri fyri at fáa framt sínar bústaðarverkætlanir í verki, sí svarini til spurning 1, 2 og 7.
Fíggarmálaráðið, tann 29. apríl 2015
Jørgen Niclasen
landsstýrismaður


text:
Trettan framløgur á Vísindavøkuni 29. september
Ein av høvuðstættunum í Vísindavøkuni er framløgur um aktuella gransking í Føroyum. Granskarar og onnur, sum arbeiða við gransking, greiða frá um okkurt evni í stuttari framløgu við høvi til spurningar og kjak aftaná. Framløgurnar eru ætlaðar øllum, so tað krevst ikki innlit í ávísa fakøkið fyri at kunna lurta.
Í ár vera 13 stuttar framløgur á Vísindavøkuni 29. september. Framløgurnar vera í Perluni í Tórsgøtu.
Fyrrapart
08.30
Trúgvin, tøgnin og talufrælsið: Ímillum religiónskritikk og religiøsan sensur
Heini í Skorini, Søgu og samfelagsdeildin, Fróðskaparsetrið
09.00
New approaches to understand changes in ocean ecosystems
Ian Salter, Havstovan
09.30
Áfestisforðandi viðgerð: Er lykilin til at læsa hurðina á sjúkuni Colitis Ulcerosa (tarmbruni) funnin?
Nicolina Ovadóttir, Depilin fyri heilsu- og almannagransking, Fróðskaparsetrið
10.00
Náttúruvísindi, føroysk tjóðarbygging og ferðin hjá H.C. Lyngbye í Føroyum 1817
Ole Wich, Søgu og Samfelagsdeildin, Fróðskaparsetrið
10.30
Um kanningar av skerpikjøtsbakterium
Petra E. Petersen, Heilsufrøðiliga Starvsstovan
11.00
Er tang den nye laks? Tang dyrkning på Færøerne - ideel lokalitet i forhold til vækst og indholdsstoffer.
Urd Grandorf Bak, Ocean Rainforest
11.30
Primo – nýggj føroysk leitiskipan
Erling Kjærbo, Landsbókasavnið
12.00
Arktisk umhvørviseftiransing í Føroyum – hvussu sær tað nú út við dálkandi evnum í t.d. toski ella teistaeggi?
Birgitta Andreasen, Umhvørvisstovan
Fyrraparturin er serliga hugsaður til miðnámsskúlaflokkar. Tað er neyðugt at boða frá luttøku,um flokkar vilja tryggja sær pláss til framløgurnar fyrrapartin. Hetta kann gerast á gransking@gransking.fo
Seinnapart
15.30
Um kanningar av skerpikjøtsbakterium
Petra E. Petersen, Heilsufrøðiliga Starvsstovan
16.00
Det svigtende hjerte - en motor uden brændstof
Kasper Kyhl, Landssjúkrahúsið
16.30
Fróðskaparsetrið Um uppkalling av kendum fólkum
Anfinnur Johansen, Føroyamálsdeildin
17.00
Kanning av sálarheilsuni hjá miðnámsskúlanæmingum
Annika H. Davidsen, Føroyskir Sálarfrøðingar
17.30
Um leikvísindi - Citizen Science - hvat er hetta og hvat er nyttuvirðið í mun til akademiska gransking
Annika Sølvará, Granskingarráðið
Sí skránna fyri Vísindavøkuna her


text:
Bergtóra Hanusardóttir
Bergtóra Hanusardóttir (f. 15. november 1946) er sertannlækni í ortodonti og rithøvundur. Bergtóra Hanusardóttir var fødd í Havn í 1946, og har vaks hon upp. Hon fór til Danmarkar at lesa til tannlækna og hevur arbeitt sum sertannlækni í mong ár. Bergtóra hevur verið virkin á ymsum økjum, t.d. í studentafeløgum, ítróttafeløgum, í uttanflokkaðum, samfelagspolitiskum arbeiði, so sum í friðarrørsluni og í Fólkafylkingini móti EEC. Serligan stóran dent hevur hon lagt á kvinnupolitiskt arbeiði. Hon var ein teirra, sum stovnaði Kvinnufylkingina, var í blaðstjórnini á Kvinnutíðindum og hevur umboðað Føroyar á kvinnuráðstevnum ymsastaðni í heiminum. Eisini hevur hon sitið í javnstøðunevndini. Hon hevur skrivað prosayrkingar, stuttsøgur og skaldsøgur. Hon viðger ofta samfelagsligu støðuna hjá kvinnum í sínum skaldskapi. Hon knýtir saman bæði tað persónliga og tað samfelagsliga.
Innihaldsyvirlit
- 1 Kvinnurørslan
- 2 Bibliografi
- 3 Familja
- 4 Keldur
- 5 Slóðir
Kvinnurørslan[rætta | rætta wikitekst]
Bergtóra hevur í mong ár verið aktiv innan føroysku kvinnurørsluna. Hon hevur verið nevndarlimur og forkvinna í Kvinnufelagnum í Havn í nógv ár og hevur havt alstóran týdning fyri føroysku kvinnurørsluna og menningina av kvinnusamleikanum. Í 1995 luttók Bergtóra á Kvinnuráðstevnuni í Peking og í 2000 í New York.
Á Altjóða Kvinnudegnum í 1999 varð Bergtóra heiðrað av felags nevndarlimum sínum í Kvinnufelagnum, fyri tað stóra arbeiði, hon hevði gjørt gjøgnum árini kvinnumálum til frama.
Bibliografi[rætta | rætta wikitekst]
Skaldsøgur[rætta | rætta wikitekst]
Stuttsøgur[rætta | rætta wikitekst]
- Fundarboð
- Loynigongir (1993).
- Eisini kærleiki, Frostrósan 1987.
- Katrin, Frostrósan 1987.
- Várvindar, Kvinnutíðindi 1988.
- Bonsai (2000).
Leikrit[rætta | rætta wikitekst]
Yrkingar[rætta | rætta wikitekst]
- Songartíð (2000).
- Smágenta, prosayrking í leikinum Kvinnur, Kvinnutíðindi nr.1, 1984.
- Ung kvinna, prosayrking í leikinum Kvinnur, Kvinnutíðindi nr.1, 1984.
- Songartíð, yrking, útgivin í Prikkut vár, 2000.
Í Kvinnutíðindi[rætta | rætta wikitekst]
- Langomma, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Tilkomin kvinna, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Einsamøll mamma, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Kvinna í starvi, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Ung kvinna og Smágenta, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Prosayrkingar í leikinum Kvinnur Kvinnutíðindi nr.1, 1984.
Hugsjónarligar greinir[rætta | rætta wikitekst]
- Viva Chile, Froskmannatíðindi, 1971. [1]
- Miss Føroyar, Føroysku bløðini, 1971.
- Dreymalandið – og veruleikin, Oyggjaskeggi, 1974.
- Ítróttur og kyn í føroyskum tíðindasendingum, Føroysku bløðini, 1974.
- Kvinnusøga, hugleiðingar, Kvinnutíðindi, 1982.
- Brot úr kvinnusøguni, Kvinnutíðindi, 1983.
- Í Friðarlegu, Kvinnutíðindi, 1985.
- Hví ræðast Virginiu Woolf?, Kvinnutíðindi, 1986.
- Friðartjaldið í Nairobi, Kvinnutíðindi, 1986.
- Mál og kyn, ummæli og hugleiðingar, Kvinnutíðindi 1987.
- Forðingar fyri javnstøðu, Glottar úr Kvinnulívi, red. Kirstin Didriksen, 1988.
- Himmal og helviti á Forum, Kvinnutíðindi 1989.
- Hvagar gongur leiðin, Kvinnutíðindi 1990.
- Úr Føroyum, á donskum í Norden – kvinders paradis? Red. Brit Fougner og Mona Larsen-Asp, Nord 14, 1994.
- Situation of Women in the Faroe Islands, í The Danish National Report to the Fourth World Conference on Women 1995, Udenrigsministeriet, København, 1994.
- Hvat hendi í Kina? Dimmalætting og Sosialurin, 8.mars 1996
- Hugleiðingar í „Vetrarbreytum“, red. Birgir Kruse, Útvarp Føroya, 1996, 97, 98 og 99.
- Tann friðarliga Kollveltingin og aðrar greinir, Kvinnutíðindi, túsundáraskiftið.
- Kvinders forhold i Færøerne og Grønland, á donskum og enskum saman við Agnete Hammeken í Ligestilling i tusmørke, Dansk NGO Skyggerapport forud for Beijing + 5, Kvinderådet, 2000.
Vísindaligar greinir[rætta | rætta wikitekst]
- Estimates of orthodontic treatment need in Danish schoolchildren, saman við Sven Helm et al., Community Dental Oral Epidemiol., 3:136-142: 1975.
- Appréciation de la nécessité du traitement orthodontique chez des enfants danois d’aðge scolair, saman við Helm et al., Revue d’Orthopedie Dento Faciale, t.XI: 4: 471-482: 1977.
- Forekomst af tandstillingsfejl hos børn med komplet læbe- og ganespalte, Vísindalig ritgerð, Københavns Tandlægehøjskole, Institut for ortodonti, 1978.
- Viðgerð av børnum við andlitsbrekum; Javni, nr.1, 3-13, 1978.
- Skeivar tenn hjá føroyskum børnum; Fróðskaparrit, 26. bók, 81-113, 1978.
- Tey bera rong boð, Kvinnutíðindi, 1985.
- Politikkur og kvinnurnar, Kvinnutíðindi, 1989.
Útgivið á øðrum málum[rætta | rætta wikitekst]
Útgivið á donskum[rætta | rætta wikitekst]
- Også kærlighed, á donskum í En vandhistorie og andre færøske fortællinger, týtt og red. av Kirsten Brix, Vindrose, 1994.
- Katrin, í danskari týðing í En vandhistorie og andre færøske fortællinger, týtt og red. av Kirsten Brix, Vindrose, 1994.
Útgivið á norskum[rætta | rætta wikitekst]
- Katrin, stuttsøga týdd til norskt av Ivar Stegane í Fyrste ferda bort, red. Nedrelid, Sigurðardóttir og Stegane, Samlaget, 1993.
Útgivið á svenskum[rætta | rætta wikitekst]
- Sommarnatten den blida, stuttsøga týdd til svenskt av Inge Knutsson í Avsändare Norden, red. Anneli Jordahl og Marianne Steinsaphir, En bok for alla, 1996.
Útgivið á týskum[rætta | rætta wikitekst]
- Katrin, stuttsøga týdd til týskt av Detlef Wildraut í týska tíðarritinum Tjaldur, 31 / 2003.
Familja[rætta | rætta wikitekst]
Bergtóra Hanusardóttir hevur verið gift við havfrøðinginum Bogi Hansen, tey fingu tvey børn: Tróndur Bogason (1976) og Ragnheiður Bogadóttir (1979). Tróndur er tónaskald og er giftur við songkvinnuni Eivør Pálsdóttir. Móðir Bergtóru var Mia Trónd úr Gundali í Havn, faðir Bergtóru var Hanus D. Jensen úr Útistovu í Skúgvi. Mia og Hanus fingu fýra børn, gentur, Bergtóra er elst, hinar systrarnar eru Rannvá, Svanna og Marjun. Marjun Hanusardóttir starvast sum løgmansstjóri.[2] Mia Trónd var ættað úr Kirkjubø, foreldur hennara vóru Malan og Tróndur Hansen. Tróndur var sonur Gustu av Kák og Jóannes úr Kirkjubø, sum búsettist á Ryggi í Havn. Omma og abbi hennara á faðirsíðuni vóru úr Skúvoy, omman var Mathea D. Poulsen, sum var dóttir Súsannu og Hanus í Garðinum, og abbin var Antines Jensen, sum var sonur Elsubu og Janus úti í Stovu í Skúvoy.[3]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Kvinnutíðindi.
- Tær ynsktu sær hús; Christin Plate og Elsa Zachariasen.


text:
Okur hava saman við børninum smíða ein flaka, sum er á vatninum. Okur hava lagt merki til, at hann verður nógv brúktur av børnum og ungum, serligani nú skúlin er farin í summarfrítíð. Flestu av hesum børnum og ungum hava ongan trygdarvest, meðan tey brúka flakan. Okur brúka flakan í barnagarðstíðini, frá kl 08-17.00. Men,…
Hesaferð fara vit, at bjóða Tummas Richardt hjartaligani vælkomnan til ungdómshúsið💪 Tummas hevur búð í Havn tey seinastu 7 árini, har hann hevur starvast í barnagørðum, frítíðarskúlum og ungdómshúsum. Hóast hann hevur ferðast heimin víða, fegnast hann nú, um at vera fluttur aftur til heimbygdina í Vági. Tummas siger seg vera spentan at byrja, enn…
Søkt verður eftir tveimum námsfrøðingum til ungdómshúsið/frítíðarskúlan at starvast í skiftandi vaktum. Tørvur er á ein námsfrøðing 25 tímar um vikuna, tíðaravmarkað fram til 16. desember 2016. Og ein námsfrøðing 25 tímar um vikuna í fast starv. Harumframt er eitt starv sum køksfólk í Eikilund 20 tímar um vikuna leyst at søkja. Søkt verður somuleiðis…


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Anita breyt avtaluna
Tak niður
Hann stillaði sjálvur upp á Borgaralistanum.
Anita Vibergsdóttir spurdi seg heldur ikki fyri hjá hinum valevnunum á Borgaralistanum, áðrenn hon lat Kristin Michelsen halda fram sum borgarstjóri næstu fýra árini.
- Púra greitt avtalubrot, sigur Jens Rói Sørensen.
Sjálvur fekk Jens Rói Sørensen 56 atkvøður á kommunuvalinum. Hann var tann triði í røðini hjá Borgaralistanum.
Anita Vibergsdóttir fekk 14 atkvøður fleiri, hon fekk 70 atkvøður.
Sí eisini


text:
Maersk Supply Service nýggjan fíggjarstjóra
Maersk Supply Service hevur sett Michael Krabbe í starv sum nýggjan fíggjarstjóra. Hann kemur úr somum starvi í Welltech og avloysir Kasper Mahon Andreasen, sum í august tók við sum fíggjarstjóri í Damco.
Áðrenn Michael Krabbe kom til Welltech var hann m.a. í starvi hjá TDC.
Krabbe hevur útbúgving sum MSc í fígging frá Aarhus School of Business og MSc í búskapi og fígging frá Warwick.
Maersk Supply Service er eitt av feløgunum í A.P. Møller - Mærsk samtakinum, ið leitar eftir nýggjum eigara, á sama hátt sum hent er við Maersk Oil og seinast Maersk Tankers.
Kelda: Maersk Supply Service


text:
Alilaksur er ikki sjógæti
Gott at fólk eta nógvan fisk úr sjónum, ið er heilsugóður matur í allar mátar. Men einstakt vandamál er við eldri fiski, har umhvørviseitur hopast upp, og gevst víðari til okkum sum eta fiskin - og enntá víðari til ófødda barnið, ið kann fáa álvarsom heilsuárin. Serstakt er talan um gamlan kalva, búrfisk og t.d. gamlan kongafisk.
Okkara vanligi matvørufiskur sum toskur, hýsa, seiður, sild og makrelur og annar pelagiskur fiskur hevur øll tey heilsugóðu evni vit skulu hava m.a. Omega 3 fitisýrur afturat nógvum proteinum. Ein fiskur skarðar framúr, og tað er seiður - serstakliga livurin frá seiði, ið inniheldur tvær ferðir so nógva Omega 3 fitisýru sum t.d. toskur. Og pelagisku fiskasløgini hava eisini nógva góða fitisýru - bæði Omega 3 og Omega 6, ið eru javnt býtt í nøgd.
Men ein fiskur dettur heilt niðurímillum, og er tað alilaksurin. Her er ikki talan um vistfrøðiliga vøru - sum fiskur og onnur súðdjór úr høvunum - men um eina ídnaðarvøru framleidda í opnum nótum á okkara firðum og sundum. Alilaksurin verður fóðraður við helvt um helvt við pelagiskum fiski t.d. svartkjafti, og so plantuolju fra ílegubroyttum og illa eiturfongdum soya, raps og hveiti. Soya inniheldur ikki heilsugóðar fitisýrur, meðan raps harafturímóti hevur nakað av Omega 3 fitisýru. Omega 6 er mestan í soyaolju og verður alilaksurin tí at fáa eina skeiva fordeiling millum hesar báar fitisýrur, ið helst skulu verða javnt 1:1, 1:2 ella hægst 1:4. Við alilaksinum er fordeilingin millum Omega 3 og 6 fitisýrurnar 1:25. Og just tað gevur vandan at støðugur bruni kann íkoma í maga og gøgnum, ið aftur hevur óheppnar avleiðingar fyri alt likamið. Serstaktr inniheldur soya hormonlíkandi evni, ið minnir heilt nógv um Østrogen. Men tað er eitt heilt serstakt mál.
Alifiskurin er gráður sum seiður, og skal, fyri at fáa nakran at eta slíkt, litast ljóst reyður, so hann minnir um vanligan villan laks. Litevnið er astaxanthin, eitt petrokemisk evni, ið vísir seg at hava skaðilig árin á eygu og sjónina. Fóðuri tránar um ikki konserveringsevni verður brúkt, næst at alilaksafóður ikki er loyvt at flyta við skipi uttan at hetta evnið er tilsett. Orsøkin er at fóðuri er eksplosivt og kann tendra. Konserveringsevnið er Etoxyquin, ið ikki er loyvt at seta til matvørur, tí tað er sera heilsuskaðiligt. Men alifiskurin er ikki matvøra fyrr enn hann er slaktaður - so undarligt tað enn kann tykjast. Europeiska matvørueftirlitið EFSA hevur mælt ES-kommissiónini til at seta forboð móti at nýta Etoxyquin, vegna álvarsamar heilsuvandar. Og ES hevur gjørt tilmælið at evnið ikki verður loyvt eftir 1.januar 2021. IMO hevur ásett at fóður ikki kann flytast uttan at Etoxyquin er í fóðurinum, so her fær alivinnan innan stutta tíð ein álvarsaman flutningstrupulleika.
Onnur vandamikil evni í alifóðurinum stava frá oljuni frá pelagiska fiskinum. Hesi eru mestan PCB, ið nøgdum 20 til 40 ferðir størri enn í øðrum vanligum vørum sum høsnaregg, toski, oksakjøti o.t. Næst eru stórar nøgdir av Dioxin, Cadmium og hormonlíknandi evnum o.ø. Og aftur onnur evni stava frá lúsabasingarevnum, ið metabolisera í alilaksinum m.a. Diflubenzuron, ið broytist til m.a. PCA - Pentachloranilin, ið verður mett krabbaelvandi.
Læknar og serfrøðingar, ið ikki eru heftir til vinnulig áhugamál, hava í áravís ávarað móti at eta alilaks. Heilsuárin eru hjarta- og aðrasjúkur vegna skeivt samansettar fitisýrur, og Diabetes 2 og aðrar lívshóttandi sjúkur. Serstakt hava granskarar ávarað móti konserveringsevninum Etoxyquin, ið hevur serstakan eginleika at treingja gjøgnum kyknuveggir og broyta kromosomir og ílegueginleikar. Ítøkilig skaðaárin og orsøkir eru sera trupul at staðfesta tí fólk í dag fáa hópin av tilsettum kemiskum evnum í ídnaðarframleiddar vørur - við einari koktailblanding av alskyns slag - m.a. pesticidum frá grønmeti og frukt, lit- og konserveringsevnum, smakk- og konsistensevnum, afturat hormonlíknandi evnum sum t.d. BPA (Bisphenol A) frá innpakkningi.
Tað stutta av tí langa - sjógæti er kanska fyri vaksin sum vanligt góðgæti fyri børn. Men alilaksur er ikki ein vanligur vistfrøðiligur fiskur, men ein sera heilsuskaðilig ídnaðarframleidd vøra, ið nakrir granskarar við góðum grundum hava skýrt politikkarnar fyri at spæla við heilsuna hjá landsins íbúgvum.
Tað snýrr seg opinbart ikki um at útvega heilsugóða matvøru til landsins íbúgvar, men meira um at framleiða pening til ráar føroyskar og serstakt útlendskar spekulantar.
Alt gott um smávirki og fiskivinnu, ið gera sítt ýtarsta at veita okkum heilsugóðan fisk úr sjónum, men alilaksur hevur so púrt einki við nakað sjó-gæti at gera.
Vilt tú tær sjálvum og tínum børnum tað besta - og føroyskari náttúru og umhvørvið - gevst so heilt at keypa og eta alilaks, men halt teg til vanligan fisk úr sjónum.
Kári Thomsen


text:
Jenis av Rana
Jenis Kristjan av Rana (føddur 7. januar 1953 í Trongisvági) er ein føroyskur lækni og politikari fyri Miðflokkin. Jenis hevur læknaprógv frá 1983 og hevur verið kommunulækni í Tórshavn síðan 1995. Hann hevur verið løgtingsmaður fyri Miðflokkin síðan 1994, og býráðslimur í Tórshavn 1993–1996. Hann var limur í Marknaðarnevnd og Arbeiðaramálanevnd Løgtingsins 1994–1998, og hevur verið limur í Uttanlandsnevnd Løgtingsins síðan 1998. Floksformaður 1994–1997 og frá 2001. Formaður í Hjálparlæknaráð Føroya 1989–1995, nevndarlimur í Læknafelag Føroya 1989–1995.
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Sverri Egholm
25.02.2018 - 17:01
Tíðindi > Vinna & Tøkni > Fiskivinna
Í dag eru fýra ár síðani hendingina í Klaksvík, tá Slættaberg rendi á línuskipið Ågot, sum lá við bryggju.
Hendingin, sum fáur klaksvíkingur man hava gloymt, fór fram um 16 tíðina 25. februar 2014, og næstu dagarnar var øgiliga stákan við Langukei í Klaksvík. Slættaberg rendi so mikið hart á Åhot, at skipini lógu fast knýtt at hvørjum øðrum.
Fleiri ivaðust í um skipið fór at blíva vrak eftir hettam, men tað hendi ikki. Skipið varð gjørt aftur fór aftur í vinnu.
- Ja, nú byrjaði tað av álvara at síggja gott út fyri framman. Og so hendi hetta akkurát nú, ið tað byrjaði at ganga gott hjá okkum, segði ein harmur skipari, Hjaltur Poulsen við Portalin beint eftir óhappið.
Í september mánað sama ár var skipið klárt at fara til fiskiskap aftur.


text: Hoyr ljóðbrotið her niðanfyri úr Útvarpstíðindunum hjá Kringvarpi Føroya hin 9. mars 2013 klokkan 18:00. Stjórnin í ÍSF var ikki samd um at Pál Joensen aftur í ár skuldi fáa 500.000 krónur av játtanini á fíggjarlógini til úrvalsstuðul. Tí skal ein nevnd nú fáa greiðu á, hvussu stuðulin skal býtast í framtíðini. Stjórnin hevði fund hóskvøldið, og gjørdi av at svimjarin Pál Joensen aftur í ár fær 500.000 krónur av stuðlinum frá landinum. Ítróttarsambandið fyri Brekað, ÍSB, fær hinar 100.000 krónurnar.


text:
Ein nýggj uppskrift frá SukurSøtt er við í Á tilboðsblaðnum hesa vikuna. Mær dámar væl at royna onkrar nýggjar samansetingar, og hesuferð er tað eg havi valt eisini sera einfalt.
Croissantarnir verða gjørdir við keyptum smørdeiggið og fylluna kanst tú sjálv velja.
Um tú hevur hug at fara í gongd við hetta, kanst tú lesa um alt tilfarið og arbeiðsháttin á heimasíðuni hjá Ahandil.fo og umvegis beinleiðis leinkju HER. Hetta smakkar!
Umframt hesa uppskriftina, finnur tú eisini aðrar uppskriftir, frá fyrrverandi tilboðsbløðum.
M&K


text:
26. Apr 2018
Árligi ruddingardagurin í Vági, sum verður leygardagin 28. apríl, verður í ár skipaður sum eitt ABC - tiltak, har borgarar í Vágs kommunu eru virkin saman, bæði likamliga og sosialt, og eru hugbundin um uppgávuna (at rudda) - og eru hetta nettupp kjarnuhugtøkini í ABC fyri sálarliga heilsu.
19. Apr 2018
Vit gleða okkum til at fylgja við, hvussu tey fara at seta átakið í verk og skapa karmar fyri betri sálarligum heilsuumhvørvi í kommununi
18. Apr 2018
Vit roykja 60 tons av tubbaki um árið
06. Apr 2018
Leygardagin er alheims heilsudagur hjá WHO undir slagorðinum:
Heilsa sum tað fremsta og heilsa fyri øll allastaðni.
28. Mar 2018
Tá Mattias var 15 ára gamal, tók pápi hansara lívið av sær. Hetta setti djúp sár í sinnið á unga Mattiasi, sum ikki vildi viðurkenna, at pápin hevði gjørt hesa ræðuligu gerð.
20. Mar 2018
Hóast nógva vitan um avleiðingarnar av tubbaki og nógvar tøkar loysnir, sum kunnu minka um vandan fyri hjartasjúkum, er vitanin hjá almenninginum, um at tubbak er ein av høvuðsorsøkunum til hjarta-æðra-sjúkur, avmarkað, sigur WHO.
12. Mar 2018
Føroyar eru saman við Danmark og Norra, triðja landi í heiminum, ið arbeiðir við hesum átaki
07. Mar 2018
Typa2 diabetes er í dag ein globalur trupulleiki. WHO metir, at 370 milliónir koma at hava typu2 diabetes í 2030. Sóra kanningin hjá Fólkaheilsuráðnum - ”Hvussu hevur tú tað” - hevur millum annað kannað typu2 diabetes í Føroyum. Vár Honnudóttir og Louise Hansen...


text:
Málið í yrkisútbúgvingarnýskipanini í Danmark er, at fjórði hvør næmingur skal velja at fara í læru eftir 9. og 10. flokk. Men hóast meira ljós verður varpað á tørvin á útlærdum handverkarum, eru framvegis ov fá ung, sum kenna yrkisútbúgvingarnar.
Tí hevur danska Ministeriet for Børn, Undervisning og Ligestilling gjørt eina avtalu við næmingafelagið Erhvervsskolernes ElevOrganisation (EEO) um til heystar at fara undir eitt átak við fyrimyndum. Tá fer EEO at senda nakrar fyrimyndir út til fólkaskúlarnar fyri at greiða frá nógvu møguleikunum við yrkisútbúgvingunum.
Í dag velja nógv automatiskt miðnámsútbúgvingarnar. Næmingunum í fólkaskúlanum tørvar ein betri kunnleika til yrkisútbúgvingarnar, áðrenn tey kunnu velja tær. Hvussu skal man droyma um at gerast ídnaðartøkningur ella føðsluatstøðingur, um man ongantíð hevur hoyrt um, at hesar útbúgvingar eru til, sigur danski ráðharrin fyri børn, undirvísing og javnstøðu, Ellen Trane Nørby.
Átakið “Vejen til en erhvervsuddannelse” skal brúka 60 lærlingar, sum eru í gongd við eina yrkisútbúgving, sum fyrimyndir. Tey fara á heysti 2016 at vitja 300 danskar fólkaskúlar við 7. og 8. flokkum og at halda kunningartiltøk á teknisku skúlunum.
EEO hevur tørv á, at danskar fyritøkur hjálpa til at velja teir góðu lærlingarnar, sum eru stoltir av teirra faki, og sum eru sinnaðir at taka nakrar dagar úr kalendarinum at vitja fólkaskúlar. Sambært Mie Hovmark, sum er næstformaður í EEO, eru tað ikki bara lærlingarnir, sum fáa nakað burturúr.
Fyritøkurnar verða sjónligar, og tað gevur eitt betri grundarlag fyri at fáa nýggjar góðar umsóknir, tá fyritøkan skal hava lærlingar. Tey eru eisini við til at styrkja áhugan hjá teimum ungu at fara undir tær yrkisútbúgvingar, sum allar kanningar siga fara at verða ein mangulvøra í árunum, sum koma, tá tað eldra ættarliðið fer á pensión, sigur hon.
Átøk í Føroyum
Í Føroyum eru handverksmeistarafeløgini og handverkarafeløgini saman um líknandi átøk. Sum ein royndarverkætlan hevur verið vitjað á fólkaskúlum í høvuðsstaðnum, har útbúnir handverkarar innan ymisk fak hava greitt frá lívi sínum sum yrkislærd. Eisini eru tilfar og tilboð til fólkaskúlan í umbúnaði. Her er talan um skipaðar skúlavitjanir á byggiplássum umframt ítøkiligt tilfar til undirvísingina í støddfrøði, sum er eitt týdningarmikið amboð hjá nógvum handverkarum.
Eins og í Danmark er tørvurin á handverkarum ein stór avbjóðing, og tí er eitt av málunum hjá føroysku handverksmeistarafeløgunum at gerast meira sjónlig fyri teimum ungu, teirra foreldrum, lærarum og lestrarvegleiðarum. Týdningarmikið er at síggja møguleikarnar í yrkisútbúgvingunum sum starvsmøguleiki í sjálvum sær og sum lopfjøl til hægri lestur.
Kelda: DI Business


text:
Áðrenn inuitsamfeløgini vórðu kristnað, vóru andlitstatoveringar partur av inuitmentanini. Nú hava fleiri fingið sær gomlu andlitstatoveringarnar aftur, skrivar grønlendski miðilinum Sermitsiaq.
Tatovørurin Maya Sialuk Jacobsen arbeiðir við at taka uppaftur gomlu mentanina við andlitstatoveringum. Saman við Holly Mititquq Nordlum stendur hon fyri verkætlanini Tupik-mi, sum hevur til endamáls at breiða út kunnleika um tatoveringarnar. Samstundis sum tær breiða út kunnleika um tatoveringarnar, læra tær eisini aðrar tatovørar gomlu kynstrini og arbeiðslagið.
Fyri seks árum síðan vóru tað uml. fimm kvinnur við inuit-andlitstatoveringum í øllum Arktis. Nú eru tað yvir 100, harav tær flestu eru í Kanada og Alaska.


text:
Tíðindi
13. september 2018
Í uppskotinum heita løgtingsmenninir á landsstýrið um at fyrireika og leggja fram lógaruppskot um eina listaskúlaskipan. Í viðmerkingum til uppskotið verður sagt, at stundin er komin, at landsstýrið eigur at fyrireika og leggja fram lógaruppskot um eina listaskúlaskipan - eina listaskúlalóg, fyri Løgtingið. Lógin eigur at fevna um børn og ung í fólkaskúlaaldri, og listaskúlaskipanin eigur at virka kring landið.
Víðari verður sagt, at nógv er skrivað um hetta, hvussu list kann ávirka og menna børn og ung. Tað er gjøgnum listina, at børn og ung lætt koma í samband við síni skapanarevni og fáa møguleika at menna tey. Eisini eru nógv á einum máli um, at list bæði kann økja um innlæringarevnini hjá børnum og ungum, samstundis sum list eisini kann ríka kenslulívið. Tað er tí av stórum týdningi, at børn og ung fáa møguleikan at fáa serstaka undirvísing á listarliga økinum, og her hevði ein listaskúlaskipan verið ein góð loysn.
Endamálið við listaskúlanum eigur m.a. at vera at menna listarligu gávurnar hjá næmingunum og geva børnum og ungum førleikar, sum kunnu leggja grundarlag undir eitt ríkt listalív lokalt og í landinum yvirhøvur.
Vit kenna til musikkskúlaskipanina í Føroyum, og vanliga fatanin er, at musikkskúlin virkar væl, so tí verður mett, at gott hugskot er at kaga í ta lógina og fáa íblástur haðani.
Í áttatiárunum varð musikkskúlin, sum vit kenna hann í dag, settur á stovn. Í musikkskúlalógini stendur, at endamálið er at menna musikalsku gávur næminganna og geva teimum førleikar, sum kunnu leggja grundarlag undir ríkt musikklív á staðnum og í landinum yvirhøvur.
Staðfestast má, at musikkskúlin hevur verið og er ein grundsúla undir tónleika- og sanglívinum kring alt Føroya land í mong ár, bæði á amatør- og yrkisstøði. Eisini er stórur partur av symfoniorkestrinum í dag mannaður við føroyingum, sum hava tikið tónlistarliga yrkisútbúgving ymsastaðni í heiminum, men sum eru byrjaðir í musikkskúlanum í Føroyum.
Ein listaskúlaskipan hevði heilt avgjørt verið við til at ment skapanarevnini hjá børnum og ungum, og harvið eisini ment og ríkað listina í Føroyum í ókomnum døgum.
Tí verður heitt á landsstýrið at fara til verka at gera fyrireikingararbeiðið til eina listaskúlalóg, sum so verður løgd fyri Løgtingið til viðgerðar og støðutakan.
Uppskotið er lagt fram á Løgtingi 10. september 2018.
Mynd: Ólavur Frederiksen
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Nógv tey flestu sum búðu her 11. november 2011 vóru fødd í Føroyum. Her búðu 5.211 fólk, sum vóru fødd uttanlands. Tað svarar til sløk 10% av øllum. Taka vit tey, sum vóru fødd uttan fyri Ríkið, vóru tey 1.614 ella góð 3%.
Talvan niðanfyri vísir føðilandið hjá teimum 5211, sum ikki vóru fødd í Føroyum.
Øll vóru eisini spurd, hvar foreldrini vóru fødd. 4.270 svaraðu, at móðurin var fødd uttanlands og 5.100 svaraður at faðirin var føddur uttanlands. Uppi í hesum eru bæði persónar, har annað foreldrið ella bæði eru fødd uttanlands.


text:
Eitt lógaruppskot frá norsku stjórnini um at broyta møguleikarnar fyri innflagging elvdi til stóra mótstøðu frá fakfeløgunum í Norra og Danmark. Uppskotið umfatar ferðamannaskip í fastari rutu í uttanlandssigling. Eitt nú hevði Color Line á ávísum rutum kunnað flaggað
Tess vegna, elskaðu mínir, líkasum tit altíð hava verið lýdnir, so arbeiðið, ikki bert sum tá ið eg eri hjástaddur, men nú nógv meira, tá ið eg eri frástaddur, upp á tykkara egnu frelsu við ótta og bivan;
Fil. 2,12
"I don't know the key to success, but the key to failure is trying to please everybody." -Bill Cosby


text:
Danskar fyritøkur hava nú so stórar trupulleikar við framleidninum, at tað er tíð fyri leiðsluna at taka harradømi yvir arbeiðsmannagongdunum aftur, heldur Dansk Industri, DI.
Danskir stjórar skulu í nógv størri mun fara frá skriviborðinum og niður í maskinrúmi, har teir skulu halda eitt vakið eyga við teimum mannagongdum, sum eru í teirra fyritøku.
Soleiðis ljóðar tilmæli frá DI, sum helst sær, at danskar fyritøkur bróta siðvenjuna við at útdelegera ábyrgdina fyri manngongdum, tilgongdum og framleiðslubetringum til starvsfólkini. Í staðin eigur leiðslan at verða nógv meira við í mannagongdum og hava betur eftirlit við starvsfólkunum. Hesin leiðsluháttur hevði sambært DI økt um framleidni í donskum fyritøkum.
Jens Kristian Jørgensen, framleiðslustjóri í DI, heldur ikki, at fyritøkur longur hava ráð til at eksperimentera við útdelegering av ábyrgd og teim feilum, sum kunnu verða ein fylgja av tí.
Hann vísir m.a. til fyritøkur í bæði Danmark sum USA og øðrum evropiskum londum, har tað tey seinnu árini hevur verið arbeitt nógv við stýring av mannagongdum og við LEAN-amboðum.
”Tað er soleiðis, at ovastu leiðslurnar í donskum fyritøkum hava havt tørv á at hava betur eftirlit við sjálvari fyritøkuni og við mannagongdunum. Tí hevur nógv verið gjørt við effektivistering og LEAN-mannagondir. Kanska er man farin ov langt í hina grøvina. Tað hevur eisini týdning at orka er eftir í teimum starvsfólkum, sum eru í fyritøkuni”, sigur stjórin í Mannaz, Jørgen Thorsell.
Steen Hildebrandt, serfrøðingur í leiðslu og professari á Handilsháskúlanum í Århus, heldur gongdina verða ódámliga. ”Kjakið er týdningarmikið, tí tað sær út til, at vit í Danmark hava eitt framleidnisfall. Men vit mugu ansa eftir óumhugsað at taka loysnir, sum kanska virka á styttri sikt, men sum í longdini bara styrka um eina keðiliga gongd, sum vit hava í donskum vinnulívi,” sigur Steen Hildebrandt
Steen Hildebrandt væntara, at ein meira stýrandi leiðsluháttur í longdini fer at fáa framleidni at falla. ”Tað ber ikki til at stýra seg til eitt høgt framleidni. Høgt framleidni verður ikki varandi fyrrenn starvsfólkini eru engageraði. Og engagement kann skjótt hvørva, um eyga verður hildið við einum alla tíðina. Um vit veruliga ynskja at hækka um framleidni, so eigur at verða byrjað í nevndini og ovastu leiðsluni og hyggja eftir strukturinum í fyritøkuni. Verður nóg væl arbeitt saman millum deildirnar, og er fyritøkan nóg nógv vend móti marknaðinum,” sigur hann.
Kelda: Berlingske Business


text:
Men síðani er túrurin komin til aðrar trúarverjufelagskapir, tildømis William Lane Craig.
Hetta mátti henda, í apríl, var Youtube síðan hjá Reasonable Faith (felagskapurin hjá William Lane Craig) stongdur.
http://apologeticsuk.blogspot.com/2012/04/drcraigvideos-fall-and-rise.html
Hvør var orsøkin? Surprise surprise, grundin tykist verða eitt harkalið av youtube gudloysingum sum opinbart ikki tola talufrælsi ella tankan um at teirra áskoðan og heimsmynd verður intellektuelt avbjóða.
Ljóðar milt sagt, næstan sum um at Craig fekk skovlina undir teir.
Tað tykist eisini sum at youtube sjálvt tekur undir við slíkum atburði, og sum summi halda, at Youtube møguliga er í ferð við spakuliga at byrja eina útreinsan av teimum kristnu forsprákarum og trúarverjum sum veruliga bróta ígjøgnum. Fleiri kristnar heimasíður hava í seinastuni uppliva somu lagnu, ella at ávís sjónbond uttan veruliga orsøk verður bannað.
Mær vitandi var so eingin orsøk til at niðurleggja hesa síðuna hjá Reasonable Faith. Tað einasta eg kann hugsa um, er at boðskapurin og tilfarið hevur havt sína ávirkan og tað hevur ikki líka tilhengarum av eini ávísari áskoðan og heimsmynd.


text:
Bloggur
2. desember 2015
Liggi í einum kamari á einum hostelli rættiliga sentralt í Keypmannahavn og skrivi hendan seinasta bloggin á hesum sinni.
Orsøkin til, at eg liggi á hesum kamarinum í Keypmannahavn, er, at flokkurin er námsferð. Í dagar skulu vit vera her í Keypmannahavn, og hesar dagarnar fara vit á vitjanir á ymiskum stovnum – bæði her og í Svøríki. Vit hava millum annað verið á einum fantastiskum stovni í Hillerød. Har halda nakrar pensjóneraðar kvinnur (námsfrøðingar) til. Hvørt ár skriva tær eitt nýtt ævintýr. Hetta ævintýrið kann minna um tey, vit longu kenna, men tær geva søgunum eitt tvist ella okkurt, ið ger tað til teirra egna. Tær hava eitt stórt rúm, sum tær innrætta til pallin. Síðan koma dagstovnar, flokkar og onnur børn inn og vitja. Børnini sleppa inn í innrættaða pallin. Her fortelur eina kvinnan ævintýrið, tær hava skrivað. Eyka hugtakandi er tað, tí rúmið, fortalt verður í, nærmast er tann heimurin, ævintýrið snýr seg um. Tá ævintýrið er liðugt, fáa øll børnini hvør sín leiklut við teimum, sum vóru í søguni. Tey fáa búnar, ið passa til leiklutin, og so skulu tey spæla leikin saman á sín egna hátt, við vegleiðing og hjálp frá teimum vaksnu. Tá koma ofta smáar broytingar í søguni, so hon hóskar seg til barnabólkin. Tá tey eru liðug at spæla leikin, skulu tey velja okkurt úr søguni, sum tey vilja tekna. Tær greiddu frá, at tá børnini vóru liðug við ein deiligan dag, sum eisini innihelt drekkamunn og okkurt til góman, og børnini vóru á veg oman gjøgnum trappurnar, hoyrdu tær, hvussu tey tosaðu. “Hvornår må vi komme igen”? og “Må vi sove her”? Viðmerkingar sum hesar gera sjálvandi, at tær halda á ár eftir ár við nýggjum ævintýrum og børnum. Her greiddu tær sjálvandi frá eini rúgvu, sum eg ikki ordiliga havi tíð og rúm til at greiða frá um. Men tað er ótrúliga stuttligt at vitja slíkar stovnar, ið geva mær so nógvan íblástur, so eg nærmast ikki veit, hvat eg skal gera við alt.
Eisini hava vit verið og vitjað ein dagstovn í Lund í Svøríki, sum er ógvuliga tilvitaður í at fylgja Reggio Emilia-leistinum, og í Malmø hava vit verið á einum savni. Tað er eitt sindur torførari at hugsavna seg um hendan bloggin enn so nógvar aðrar. Partvíst tí at hann er tann síðsti, og eg kanska hevði viljað komið við einum ordiliga góðum síðsta gullkorni, sum tit skuldu minst meg fyri, og so partvíst tí, at damurnar í kamarinum her liggja og roksa nú áðrenn songartíð. Í morgin hava vit ikki so nógvar ætlanir. Vit fáa ein steðg frá øllum vitjanum og sleppa at keypa jólagávur og gera tað, okkum lystir. Og eftir í alt fimm dagar fara vit heim aftur.
Næsta blogg fer onkur annar at skriva. Takk fyri meg, tit, ið hava tímað at lisið alt roksið, eg eri komin við. Nú gleði eg meg at sleppa at lesa bloggin hjá fylgdarmanninum. Og at keypa jólagávur í morgin.
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Endiliga á føroyskum
Ein bók, vit hava bíðað leingi eftir, men nú er hon her!
Góðanáttsøgur til rebelskar gentur er ein verkætlan, sum tær báðar Elena Favilli og Francesca Cavallo hava staðið fyri. Bókin er eitt úrslit av einum hópfíggingartiltaki, sum tær báðar settu í gongd á Kickstarter.
Tað vísti seg, at áhugin fyri bókini var so methøgur, at pengar bara streymaðu inn og breyt øll met um hópfígging av bókmentum á netinum.
Bókin kom út í 2016, og nú er hon so at fáa á føroyskum. Bókadeild Føroya Lærarafelags hevur latið hana týða og og hevur givið út.
Í bókini kanst tú lesa um 100 kvinnur úr allari verðini: journalistar, politikarar, drotningar, rithøvundar, rokkstjørnur, teldufrøðingar, ballettdansarinnur, vísindafólk og mangar, mangar aðrar. Ein mynd er teknað av øllum kvinnunum. Tað eru listakvinnur úr allari verðini, sum hava myndprýtt.
Bókin hevur selt meira enn eina millión eintøk og er higartil týdd til 30 mál.
Um tað álitið, sum varð víst rithøvundunum, tá fólk í hópatali stuðlaðu útgávuni av bókini, siga tær báðar:
Hetta stóra álitið er ikki nakað, kvinnur sleppa at uppliva serliga ofta. Vit taka tað ikki fyri givið. Hvussu kunnu vit tað? Flestu av teimum serstøku kvinnunum í hesari bókini upplivdu ongantíð slíkt álit. Uttan mun til hvussu týdningarmiklar teirra uppdagingar, teirra djørvu ævintýr, vavið av teirra gávum - so vóru tær alla tíðina undirmettar, gloymdar, í nøkrum førum næstan strikaðar úr søguni.
Rithøvundarnir venda sær fyrst og fremst til gentur:
Tað hevur týdning, at gentur skilja forðingarnar, sum liggja framman fyri tær. Tað er líka so týdningarmikið, at tær vita, at tað ber til at vinna á hesum forðingunum. At tær ikki bara kunnu finna ein máta at basa teimum, men at tær kunnu beina hesar forðingarnar burtur fyri tær, sum koma aftaná teimum, júst sum hesar stóru kvinnurnar hava gjørt.
Bókin hevur gingið sigursgongd um allan heim, og tað vísir seg, at tað ikki bara eru gentur, sum lesa bókina, men sanniliga eisini dreingir!
Bókin er 212 bls. og er innbundin við lesibandi. Marna Jacobsen hevur týtt bókina. Hon er egnað sum lesnaður hjá bæði smáum og stórum.
Aftur


text:
Barnið sum serstakt menniskja
Vit vilja virka fyri:
At børnini í Sóljugarði tora, makta og vilja lívið.
At tey hava eitt sjálvvirði, sum ger at tey kunnu vera partur í einum samarbeiði saman við øðrum.
At tey duga at vísa øðrum fyrilit og ansa eftir hvørjum øðrum.
At børnini verða viðurkend við øllum sínum kenslum og gerðum.
At børnini læra at verða sjálvhjálpin og sjálvstøðug.
At børnini uppliva, at tey hava ávirkan og ábyrgd.
Hetta vilja vit gera við at:
0-2 ár
Vit vísa hvørjum einstøkum barni, at vit síggja, hoyra og skilja tað. Siga góðan morgun, nevna barnið við navni. Hvørt barn hevur eina familju-myndabók, sum vit javnan hyggja í saman. Vit tosa blídliga og, geva barninum gætur, tá tað gongur væl. Vit stuðla barninum í at loysa ósemjur á ein jaligan hátt. Vísa, hvussu barnið kundi gjørt ístaðin, tá tað ger eitthvørt óhóskandi. Vit seta orð á kenslur, eru týðilig í tí, sum vit vilja og gera. Vit geva barninum møguleika til at gera sær egnar royndir. Vit geva okkum tíð til at stuðla barninum í sjálvt at lata seg í klæði, seta á borðið, skeinkja, eta, drekka, klúgva upp og niður av stólinum, skiftiborðinum og vogninum. Og hjálpa, tá ið tað ikki klárar meira sjálvt.
3-4 ár
Vit loyva barninum at nýta knív og gaffil. Vit eggja barninum til at rudda eftir sær. Vit hjálpa barninum at seta orð á seg sjálvt, m.a. við at siga til og frá viðvíkjandi egnum mørkum, og tá barnið kemur í ósemjur.Vit tosa um, hvar vit búgva og ganga túrar fram við húsinum hjá barninum. Vit venja bindindi hjá barninum. Geva barninum møguleika til at traðka fram. Geva barninum møguleika fyri sjálvt at meta um, hvat er hóskandi í ymiskum støðum. Vit arbeiða við at fyribyrgja happing.
5-7 ár
Vit arbeiða við “stig fyri stig”, við teimum 6-7 ára gomlu. Vit eggja barninum til at taka avgerðir út frá egnum tørvi, kenslum, áskoðan og áhuga og til at grundgeva. T.d. við at stuðla barninum í, at tað er í lagi at hava eina øðrvísi meining enn onnur hava.
Hvønn týdning hevur hetta fyri barnið:
Hetta styrkir sjálvkensluna, sjálvsálitið, sjálvvirðið, sjálvbjargnið og samleikan hjá barninum. Barnið fær bygt upp eina fatan av sær sjálvum og umheiminum. Barnið kennir seg sum nakað serligt og upplivir, at tað er OK at vera soleiðis, sum eg eri.


text:
Komposit (Víðarimenning av plast)
Komposit vindeygað er framhald av plast vindeyganum, sum fólk kenna. Komposit er plast, ið verður blandað við glasfipuri.
Samanbera vit plast og komposit, so er komposit sterkari, bjálvar betur og heldur longur. Komposit verður m.a. brúkt í Formel 1 bilum og flogførum.
Komposit vindeygu hava 3 dupultan pakning. Henda menning tryggjar, at tá ið vindeygað er afturlatið, eru besløg og metall inni í vindeyganum, vard millum uttasta og innasta pakning og sleppa tí undan árini frá vindi, regni og sjóroki. Tað ger eisini, at feittið, ið vindeygað verður smurt við, ikki tornar og/ella slítist burtur.
Kundi tú hugsað tær at sæð og hoyrt meiri um Storm-vindeygað, so ert tú vælkomin at vitja framsýning okkara á Skotarók í Havn.
Ynskir tú at vita meiri um bjálvingarvirðið o.a. á okkara Storm Vindeygað er ein faldari um tey niðanfyri.
Rustfrí, hita galvaniserað og onnur viðgerð... alt metal rustar í Føroyum, við tíðini. Tí er um at verja besløgini, sum mest, móti vindi, regni og tí salti vit hava í luftini. Hetta tryggjar eisini, at feittið verður sitandi á besløgum o.ø. Veðrið er tað ið ger, at feittið, við tíðini slítist burtur.
Topp og síðuhongd fáast við aluminium hongslum og rustfríðum tappi.
Bert hugflogið setur avmarkingarnar tá talan er um snið og hvussu tað skal opna.
Sprossar
Um tú velur at hava sprossar, og hvat slag av sprossum tú velur, hevur stóran týdning fyri heildarmyndina av húsunum. Okkara kompositvindeygu fáast bæði við gjøgnumgangandi sprossum og/ella álímaðum sprossum. Teir gjøgnumgangandi sprossarnir eru 60 mm, meðan teir álímaðu sprossarnir eru 25 mm ella 44 mm.
Postarnir eru 60 mm.
Storm Vindeygað veitir 10 ára trygd!
Sí annars meiri í Storm faldarinum.
Storm vindeygað faldari.pdf Storm Vindeygað faldari


text:
02-03-2018
Countrysangarinnan, Dolly Parton, er annað enn bara sangarinna. Hon hevur eisini sett á stovn eitt b…
26-02-2018
Skúlabókavørður, Paulina Slættanes, er hugtikin av nýggju myndabókini um haruungan Nelus, sum Jógvan…
15-12-2017
Klassiska søgan um tarvin Ferdinand, sum ikki vildi berjast, men heldur kenna angan av blómum, er nú…
01-12-2017
Flata kaninin hjá Bárði Oskarsson er ein væl umtókt bók. Higartil finst hon á tíggju málum, og sjálv…
07-11-2017
Bókamiðsølan er á Bogforum í bási nummar C4 – 0004 Í døgunum 10 – 12 november er Bókamiðsøla…
03-11-2017
Á Bókadeildini fegnast vit sjálvsagt eisini um tíðindini í morgun um, at Norðurlandaráðið fer at set…
24-08-2017
Lesing og málmenning hanga neyvt saman, og tí hevur Bókadeildin tikið stig til at varpa ljós á týdni…
17-08-2017
Smábarnabókin, Áh Óh eftir Jenny Kjærbo, kom út í 2015. Hon kom samstundis út á donskum, og nú hevur…
09-08-2017
Myndabókin Wilbert kom út í 2016, og rættindini vórðu beinanvegin seld Kanada/Norðuramerika, Danmark…
13-06-2017
Í nátt doyði svenski rithøvundurin Ulf Stark. Bøkurnar hjá Ulf Stark eru væl kendur hjá okkum. …
08-06-2017
Í øðrum londum rundan um okkum hava tey hirðskøld. Millum annað hirðskøld, sum skulu kasta ljós á ba…
02-06-2017
Herfyri skrivaði eitt enskt forlag undir sáttmála at geva allar bøkurnar hjá Bárði Oskarsson út. …
10-03-2017
Bókadeild Føroya Lærarafelags skipar saman við Norrøna Felagnum fyri rithøvundavitjan í døgunum 13. …
17-02-2017
Í oktober mánaði 2016 gjørdu fimm dreingir seg inn á eitt gamalt skúlahús í Virginia, sum afroamerik…
03-01-2017
So eru vit farin aftur til verka. Vit rættlesa, ritstjórna, senda til umbrótingar, senda til prent. …
23-12-2016
Seksogfýrs bøkur góvu vit út í ár. Trettan teirra vóru upprunaføroyskar ella við føroyskum høvundum.…
14-12-2016
Á Hogwarts halda tey eisini jól. Hetta eru bestu jólini hjá Harry Potter, har hann kennir, at onkur …
08-12-2016
Føroysk børn í Danmark hava sjálvandi fingið klubbabøkur í nógv ár, men tær hava verið sera kostnaða…
24-11-2016
Í sambandi við Bókadagarnar leygardagin og sunnudagin í Norðurlandahúsinum fær Bókadeild Føroya Læra…
18-11-2016
Í gjár fylti Rasmus Tøppur 65 ár! Rasmus Tøppur varð føddur 17. november 1951 í einari stríp…
12-10-2016
Bárður Oskarsson verður ein av teimum, sum verður nevndur í nýggja listanum hjá Deutsche Jugendbibli…
09-09-2016
Tá ið Margret og Hans Augusto Rey flýddu úr Paris á súkklu í juni 1940, flýddu tey undan nazistum. V…
02-09-2016
Nógv er at læra, um hvussu eitt søguligt tíðarskeið fataði børn, við at lesa barnabókmentirnar ta tí…
30-08-2016
Á hugnaligari samkomu á Býarbókasavninum seinnapartin í gjár fekk rithøvundurin Rakel Helmsdal handa…
29-06-2016
Nú er summarið her, og vit hava betri tíð at taka okkum av løttum, tosa við børnini og hvønn annan, …
11-05-2016
Stríð hevur tikið seg upp millum Jan Lööf og forlagið Bonnier. Á Bonnier hava tey tosað um ritver…
13-04-2016
Eitt, sum kann fáa fólk at lesa ella lata vera at lesa sjálvandi, eru bøkur sum verða gjørdar til fi…
27-01-2016
Í barnaútvarpinum hava vit lurtað við andakt eftir søguni um sjógarpin Magnus Heinason. Nú e…
08-01-2016
Mitt í øllum hurlivasanum upp undir jól frættist tey góðu tíðindi, at ungdómsbókin hjá Rakel Helmsda…
11-09-2014
24. oktober læt framsýning upp í mentanarhúsinum Gerðubergi í Reykjavík. Framsýningin byggir á bøku…


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Higartil óhoyrt: Petur Mohr Dam valdur til løgmann
Tak niður
Savnsgull er komið fram á eina gamla upptøku frá tingfundinum sum var tann 8. januar 1959, har dagsskráin var val av løgmanni.
Hetta er løgmansvalið eftir løgtingsvalið 8. november 1958 og verður Petur Mohr Dam valdur til løgmann. Hetta var fyrstu ferð, at løgmansval verður sent beinleiðis í Útvarp Føroya.
Tað vóru tvey uppskot til løgmann, Petur Mohr Dam og Hanus við Høgadalsá, og atkvøtt varð við seðlum.
Løgtingsformaðurin, Jákup Fredrik Øregaard, lesur atkvøðurnar upp og vit hoyra ein nývaldan tingmann, Jákup Lindenskov, lesa úrslitið upp.
Jákup var fyrsti tingskrivari tá. Petur Mohr Dam varð valdur við 17 atkvøðum, Hanus við Høgadalsá fekk 7 og 5 vóru blankar. Á bandinum er eisini viðgerð av farloyvisumsókn frá J. H. Danbjørg, sum søkir farloyvi vegna sjúku.
Vit hoyra málið á sambandsmanninum á Strondum, Johan Poulsen, sum hevur staðið fyri at kanna valúrslitið, greiða frá og síðani verður atkvøðugreiðsla.
Tað var ikki vanligt hjá útvarpinum tá í tíðini at goyma upptøkur frá tingfundum, trongu fíggjarligu korini hjá útvarpinum gjørdi at bond vórðu nýtt aftur og henda upptøka liggur á bandi aftanfyri kvæðaupptøku í Dansiringinum í Havn.


text:
Chevron víðkar Gorgon-ætlanina í Avstralia
Chevron hevur avgjørt at víðka olju- og gassætlanina í útnyrðingspartinum av Avstralia. Ætlanin verður mett at kosta nógvar milliardir dollarar og inniber boringar í nýggjar brunnar í Gorgon- og Jansz-lo-leitiøkinum.
Gorgon-økið er ein av
størstu frálandsætlanunum í heiminum, og kostar meira enn 54 milliardir
US-dollarar. Nýggja útbyggingin fer væntandi at bera í sær, at olja og gass
fæst úr økinum næstu 30 til 40 árini.
Hol varð sett á
Gorgon-ætlanina í mars í 2016. Oljan og gassið verður flutt av Gorgon og
Jansz-lo-økinum, einar 130 kilometrar úr landi, til vestara partin av
Avstralia.
Gorgon er eisini ein av
heimsins størstu natúrgassætlanum.
Talan er um eina
samtaksæltan (joint venture), har avstralska dóttirfelagið hjá Chevron eigur
47,3 prosent, ExxonMobil eigur 25 prosent, Shell eigur 25 prosent, Osaka Gas
1,25 prosent, Tokyo Gas 1 prosent og JERA eigur 0,417 prosent av
samtaksætlanini.
Í 180 londum
Chevron arbeiðir í fleiri
enn 180 londum. Felagið arbeiðir á øllum økjum innan gass-, olju- og
jarðhitaorku: Framleiðslu, kanningar, marknaðarføring, reinsing (raffinering),
evnafrøðiliga framleiðslu og ravmagnsframleiðslu.
Upprunin til felagið stavar
í grundini frá Standard Oil Company. Í 1984 løgdu feløgini SoCal og Gulf Oil
saman, og nýggja felagið kom at eita Chevron Corp. Í 2000 keypti Chevron
Texaco, í 2005 Unocal og í 2011 keypti Chevron Atlas Energy.
Í dag er Chevron eitt av heimsins
størstu oljufeløgunum.
Kelda: The Maritime
Executive


text:
Lívfrøðin hjá føroyskum vatnasílum
Lars Larsen Black kundi hósdagin 15. juni kalla seg bachelor í lívfrøði, eftir sína seinastu próvtøku á Fróðskaparsetrinum.
Bachelorverkætlanin hjá Lars er ein vistfrøðilig kanning av vatnasílum í trimum føroyskum vøtnum; Toftavatn, Leitisvatn og Sandsvatni. Higartil eru fáar tílíkar kanningar gjørdar av føroyskum sílum. I verkætlanini lýsir Lars tað grundleggjandi lívfrøðina hjá sílunum í teimum trimum vøtnunum. Sílini vórðu fingin við gørnum, sum vórðu sett ymisk tíðarskeið á vøtnunum. Fyri hvørt sílið vóru longd og vekt mátað og aldurin var lisin frá nitrunum. Sílini vórðu síðan i kruvd, kynið varð kannað og búningarstigið á sílinum staðfest. Livurin var vigað og magin tikin til neyvari kanningar av, hvat sílini høvdu etið. Eisini varð hugt eftir, hvørjir parasittar vóru í sílunum.
Sílini
Tey størstu sílini vórðu fingin á Sandsvatni. Miðalstøddin á hesum sílunum var 32 cm og vigaðu 307 g. Tey smæstu sílini vóru á Toftavatni, tey vóru í miðal 25 cm til longdar og vigaðu 153 g. Várflugularvur og aðrar flugularvur var tann mesta vanliga føðin hjá sílunum.
Sum flestar verkætlanir inna náttúruvísindi, hevur Lars eisini skrivað sína bachelorverkætlan á enskum máli. Verkætlanin ber heitið ‘Investigation of brown trout (Salmo trutta) in three Faroese lakes’.
Les uppgávuna her (pdf-fíla; 5,5 KB).
-
19.09.2018 SetriðTalgilda tín býKomandi fríggja- og leygardag (21.-22. september) verður ski...
-
12.09.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiFara vit heldur at speaka enskt?“Størsti mentanarvarðin er føroyska málið, og at tað má taka...
-
11.09.2018 Altjóða SkrivstovanMarkleys Útbúgving 2018Í ár verður Markleys Útbúgving fyriskipað hósdagin 13. septe...


text:
Mentan
Bárður spyr Løgmann um stjórnarskipanina
19. Sep 2018
Bárður S. Nielsen, formaður í Sambandsflokkinum, fer á tingfundinum í morgin mikudagin 19. september at seta ein munnligan fyrispurning til Aksel V. Johannesen, Løgmann um ætlanina at leggja stjórnarskipanina aftur fyri Løgtingið
les meir
Skeiv tøl í Norðlýsinum
19. Sep 2018
Í Norðlýsinum hevur John William Joensen roknað seg fram til, at Vestmanna Seafood og p/f Skip í Vágum skulu hava fingið ávikavist 42,9 og 41,2 prosent av øllum menningarkvotunum, tilsamans 84,1 prosent (sí leinki).
les meir
Bárður spyr Kristinu um frágreiðingina hjá Búskaparráðnum
19. Sep 2018
Bárður S. Nielsen, formaður í Sambandsflokkinum, fer á tingfundinum í morgin mikudagin 19. september at seta ein munnligan fyrispurning til Kristinu Háfoss, landsstýriskvinnu í fíggjarmálum um frágreiðingina hjá Búskaparráðnum
les meir
Óskipað rehabilitering - óhjálpin detta niðurímillum
19. Sep 2018
Rehabilitering í Føroyum er nærmast at samanbera við ulond. Økið er óskipað og onki røkist fyri, at politiska skipanin og samgongan hava ætlanir um munagóð tiltøk um t.d., hvussu vit skulu skipa rehabilitering í Føroyum og skapa bestu lógarkarmarnar á heilsu- og almannaøkinum
les meir
Bárður spyr Høgna um sokallaðu fiskivinnunýskipanina
19. Sep 2018
Bárður S. Nielsen, formaður í Sambandsflokkinum, fer á tingfundinum í morgin mikudagin 19. september at seta ein munnligan fyrispurning til Høgna Hoydal, landsstýrismann í fiskivinnumálum um sokallaðu fiskivinnunýskipanina
les meir
Magnus spyr Rigmor um yrkisútbúgving innan fiskireiðskap
19. Sep 2018
Magnus Rasmussen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, fer á tingfundinum í morgin mikudagin 19. september at seta ein munnligan fyrispurning til Rigmor Dam, landsstýriskvinnu í skúlamálum um yrkisútbúgving innan fiskireiðskap - serliga trol og nót
les meir
Kaj Leo spyr Sirið um bíðilista og eykajáttan til sjúkraviðgerðir uttanlands
19. Sep 2018
Kaj Leo Holm Johannesen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, fer á tingfundinum í morgin mikudagin 19. september at seta ein munnligan fyrispurning til Sirið Stenberg, landsstýriskvinnu í heilsumálum um bíðilista og eykajáttan til sjúkraviðgerðir uttanlands
les meir
Magnus spyr Eyðgunn um íløgur í bústovnar o.a.
19. Sep 2018
Magnus Rasmussen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, fer á tingfundinum í morgin mikudagin 19. september at seta ein munnligan fyrispurning til Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinnu í almannamálum um íløgur í bústovnar o.a. (løgujáttan)
les meir


text:
Eingin ivi er um vit kunnu læra nógv meira bæði nú og í framtíðini.
Herfyri legði ein stórur arbeiðsbólkur útnevndur av norska Fiskeri- og Kystdepartementet fram eina frágreiðing sum upplegg til høvuðsstrategi fyri burðardygga og kappingarføra umsiting av norskum havi og hartil knýttum yrkisligum og vinnuligum virksemi, ikki minst fiskivinnu, alivinnu, s
hipping og frálanda orkuvinnu. ‘HAV21 – FoU strategi for en havnasjon av format’ inniheldur eina røð av tilmælum, greiningum og viðmerkingum um gransking og menning, vitan og framtíðar møguleikar.
Frágreiðingin er sum vera man eisini áhugaverdur lesnaður fyri føroyingar hóast teir veldigu munirnar millum Noreg og Føroyar í stødd, í víðastu merking. Men norðmenn gera nógv burtur úr tí ovurstóra týdningi ið havið hevur fyri teirra mentan, búskap og trygd – nakað sum enn meira átti at gjørt seg galdandi fyri eitt oyggjaland sum Føroyar.
Búskaparliga stendur Noreg í høvuðsheitum á trimum súlum: frálanda orka, shipping, og fiskavørur – og sum vera man, her kenna føroyingar seg eisini aftur hóast vit strangt tikið framvegis “bert” hava fiskin at liva av. Men rætt skal vera rætt, vit liva rættiliga væl av honum.


text:
Thursday, August 30, 2018
Váðiligt við bindi fyri eygum
Hóast nýggja lóg við fleiri broytingum røkist framvegis einki fyri veruligari semju um nýskipan av fiskivinnuni; ógreiði um ætlanir og endamál stendur við og versnar meðan polarisering forðar fyri neyðugum samskifti millum partar.
Tað er ikki bara sum at siga tað at royna at fylgja tilgongdini og tí almenna kjakinum um nýskipan av fiskivinnuni og tær broytingar sum tann nýggja lógin um ‘fyrisiting av sjófeingi’ ber í sær fyri vinnuna. Kaosið byrjaði í veruleikanum longu fyri góðum 10 árum síðani við einmæltari samtykt í Løgtinginum um uppsøgn av øllum fiskiloyvum til tann 1. januar 2018. Hetta bygdi alt á eina øsing um einar tveir-tríggjar skipahandlar har upphæddirnar vóru størri enn føroyingar vóru vanir við. “Spekulatión við fólksins ogn” var eitt av rakstrarrópunum, og eingin tóktist geva sær far um at tað hevði uttan iva verið best at bíða við at sundurbrotið verandi skipan áðrenn man visti hví og hvat og hvussu. Eitt nú hevði væl borið til at innført nýggjar skattareglur ið forða fyri at rættindi verða seld fyri ov stóran vinning. Men aftan á rúma tíð og so kanningarnevnd í evstu stund, sum man kortini ikki lurtaði eftir, og almikið av einsíðugum politiskum orðadrátti, kom so tann nýggja lógin skinklandi ígjøgnum, samtykt stutt fyri árslok 2017.
Hetta skuldi tó vísa seg bara at vera enn ein byrjan, og nóg illa tað; tí eingin endi tykist vera á broytingum ið krevjast fyri at lógin skal kunna fungera yvirhøvur. At lógarteksturin sær út til at vera ein tann mest fløkti sum nakrantíð er orðaður á føroyskum, kunnu vit venda aftur til eina aðru ferð.
Tað stutta av tí langa er at tillagingarnar hava longu verið fleiri, og alt bendir á at enn fleiri eru ávegis. Sambært fiskimálaráðharran virkar tann nýggja uppboðssølan ikki eftir vild og skal tí yvirhálast — fyri at halda verandi aktørum í fiskivinnuni uttanfyri, skilst, soleiðis at onnur skulu lættari koma framat.
Her er also hált fyri ikki at siga glerstoytt. Fyrst fer man inn fyri at steðga ‘spekulatión’ og ‘staðfesta fólksins ogn’ og alt gott um tað; tað veldst altíð um hvussu tað verður gjørt — devulin situr í smálutunum. Men ketan leyp sum sagt longu av tá tað varð samtykt uttan veruligt umhugsni at siga øll loyvi upp. Síðan gingu árini og alt vit hava fingið er hendan nýggja lóggáva sum eingin tykist vilja kennast við.
Forspákarar fyri grótharðari neoliberalismu, herundir fyrrverandi aktivistar á ytsta vinstravonginum vanir at hugsa kollvelting fyri ein og hvønn prís, fingu ikki sín vilja og súrmúlaðu so skjótt tað stóð greitt at talan ikki var um altumfatandi uppboðssølu av veiðirættindum. Tað var kanska hugstoytt fyri hesar at kollveltingin ikki kom hesuferð heldur — ella kemur hon kortini, bara meira spakuliga og frá vinstru síðu og ikki høgru sum annars ‘marknaðarbúskapar’ mantran legði upp til?
Fyri allar partar
Fiskivinnupolitikkur, í einum landi sum er so strategiskt bundið av fiskivinnuni, snýr seg hóast alt um politiskar avgerðir. Hetta er einki at stinga undir stólin við; at goyma seg aftan fyri ‘marknaðartreytir’ har eingin nevniverdur marknaður yvirhøvur finnist, gevur ikki meining. Kanska er hetta við at ganga upp fyri fleiri, og um so er so kann tað vera ein frágreiðing til at ‘marknaðurin’ knappliga ikki longur er so heilagur sum hann gekk fyri at vera fyri stuttari tíð síðan.
Trupulleikin her er hálkan. Tí eitt er at taka politiska ábyrgd og stýra við at leggja skilagóðar og haldbarar karmar; nakað heilt annað er at fara yvir í detailstýring, og tað kann so ikki vera meiningin. Øll munu vera samd um at lóg og landaskil snýr seg um at stýrt verður eftir greiðum meginreglum, har øll eru líka fyri lógini. Beint nú er ringt at síggja hvørki greiðleika ella meginreglur, men ráð eru fyri tí: at partarnir tosa saman við fullum huga, byggja eina felags dagsskrá, við opnum sinni og uttan yvirdrivna partískheit — og partarnir her eru sjálvandi politikarar, samgonga og helst eisini andstøða, embætisfólk, og vinnulívið, so væl og breitt umboðað sum møguligt.
At geva og taka er tað mest natúrliga í einum og hvørjum samfelag. So her kann spyrjast grundleggjandi: hvat er rímiligt at lata fólk og feløg fáa av fiskirættindum, og hvat er rímiligt at krevja afturfyri, kanska ikki bert í pengum her og nú men eisini umvegis annað, so sum samfelagsganglig tiltøk, langtíðar íløgur, gransking, menning, útbúgving. Tílíkt eigur at orðast grundiga og ordiliga. Tí eingin ivi er um at fiskivinnan gevur fegin samfelagnum fleirfalt aftur tað ið hon fær, um bert spælireglurnar kunnu gerast týðiligar, greiðar og rímiligar fyri allar partar. Tá ber so til at fáa eina varandi loysn.
Tað er ikki bara sum at siga tað at royna at fylgja tilgongdini og tí almenna kjakinum um nýskipan av fiskivinnuni og tær broytingar sum tann nýggja lógin um ‘fyrisiting av sjófeingi’ ber í sær fyri vinnuna. Kaosið byrjaði í veruleikanum longu fyri góðum 10 árum síðani við einmæltari samtykt í Løgtinginum um uppsøgn av øllum fiskiloyvum til tann 1. januar 2018. Hetta bygdi alt á eina øsing um einar tveir-tríggjar skipahandlar har upphæddirnar vóru størri enn føroyingar vóru vanir við. “Spekulatión við fólksins ogn” var eitt av rakstrarrópunum, og eingin tóktist geva sær far um at tað hevði uttan iva verið best at bíða við at sundurbrotið verandi skipan áðrenn man visti hví og hvat og hvussu. Eitt nú hevði væl borið til at innført nýggjar skattareglur ið forða fyri at rættindi verða seld fyri ov stóran vinning. Men aftan á rúma tíð og so kanningarnevnd í evstu stund, sum man kortini ikki lurtaði eftir, og almikið av einsíðugum politiskum orðadrátti, kom so tann nýggja lógin skinklandi ígjøgnum, samtykt stutt fyri árslok 2017.
Hetta skuldi tó vísa seg bara at vera enn ein byrjan, og nóg illa tað; tí eingin endi tykist vera á broytingum ið krevjast fyri at lógin skal kunna fungera yvirhøvur. At lógarteksturin sær út til at vera ein tann mest fløkti sum nakrantíð er orðaður á føroyskum, kunnu vit venda aftur til eina aðru ferð.
Tað stutta av tí langa er at tillagingarnar hava longu verið fleiri, og alt bendir á at enn fleiri eru ávegis. Sambært fiskimálaráðharran virkar tann nýggja uppboðssølan ikki eftir vild og skal tí yvirhálast — fyri at halda verandi aktørum í fiskivinnuni uttanfyri, skilst, soleiðis at onnur skulu lættari koma framat.
Her er also hált fyri ikki at siga glerstoytt. Fyrst fer man inn fyri at steðga ‘spekulatión’ og ‘staðfesta fólksins ogn’ og alt gott um tað; tað veldst altíð um hvussu tað verður gjørt — devulin situr í smálutunum. Men ketan leyp sum sagt longu av tá tað varð samtykt uttan veruligt umhugsni at siga øll loyvi upp. Síðan gingu árini og alt vit hava fingið er hendan nýggja lóggáva sum eingin tykist vilja kennast við.
Forspákarar fyri grótharðari neoliberalismu, herundir fyrrverandi aktivistar á ytsta vinstravonginum vanir at hugsa kollvelting fyri ein og hvønn prís, fingu ikki sín vilja og súrmúlaðu so skjótt tað stóð greitt at talan ikki var um altumfatandi uppboðssølu av veiðirættindum. Tað var kanska hugstoytt fyri hesar at kollveltingin ikki kom hesuferð heldur — ella kemur hon kortini, bara meira spakuliga og frá vinstru síðu og ikki høgru sum annars ‘marknaðarbúskapar’ mantran legði upp til?
Fyri allar partar
Fiskivinnupolitikkur, í einum landi sum er so strategiskt bundið av fiskivinnuni, snýr seg hóast alt um politiskar avgerðir. Hetta er einki at stinga undir stólin við; at goyma seg aftan fyri ‘marknaðartreytir’ har eingin nevniverdur marknaður yvirhøvur finnist, gevur ikki meining. Kanska er hetta við at ganga upp fyri fleiri, og um so er so kann tað vera ein frágreiðing til at ‘marknaðurin’ knappliga ikki longur er so heilagur sum hann gekk fyri at vera fyri stuttari tíð síðan.
Trupulleikin her er hálkan. Tí eitt er at taka politiska ábyrgd og stýra við at leggja skilagóðar og haldbarar karmar; nakað heilt annað er at fara yvir í detailstýring, og tað kann so ikki vera meiningin. Øll munu vera samd um at lóg og landaskil snýr seg um at stýrt verður eftir greiðum meginreglum, har øll eru líka fyri lógini. Beint nú er ringt at síggja hvørki greiðleika ella meginreglur, men ráð eru fyri tí: at partarnir tosa saman við fullum huga, byggja eina felags dagsskrá, við opnum sinni og uttan yvirdrivna partískheit — og partarnir her eru sjálvandi politikarar, samgonga og helst eisini andstøða, embætisfólk, og vinnulívið, so væl og breitt umboðað sum møguligt.
At geva og taka er tað mest natúrliga í einum og hvørjum samfelag. So her kann spyrjast grundleggjandi: hvat er rímiligt at lata fólk og feløg fáa av fiskirættindum, og hvat er rímiligt at krevja afturfyri, kanska ikki bert í pengum her og nú men eisini umvegis annað, so sum samfelagsganglig tiltøk, langtíðar íløgur, gransking, menning, útbúgving. Tílíkt eigur at orðast grundiga og ordiliga. Tí eingin ivi er um at fiskivinnan gevur fegin samfelagnum fleirfalt aftur tað ið hon fær, um bert spælireglurnar kunnu gerast týðiligar, greiðar og rímiligar fyri allar partar. Tá ber so til at fáa eina varandi loysn.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Orð: Helgi Hálfdánarson
Lag (5. mars 2007): Knút Olsen
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 2003.
Tú, Jesus, ert vegur til himmalsins heim,
har ævig er sælan og gleðin.
O, lat oss ei villast av vegunum teim
á lættgongda glatanar vegin.
Tú, Jesus, ert sannleikin, lat oss fá lært
ei lygnarans røddum at lýða.
Men snúgv oss at tí, sum er vakurt og kært,
og elska títt sannleiksorð blíða.
Tú, Jesus, ert lívið, á deyða tú vá,
hann burtur úr sálum nú víki.
Men lívið, tú veitti oss krossinum á,
er ævigt í sælunnar ríki.


text:
Suezveitin er longsta og týdningarmesta grivna siglingarveit í heiminum og styttir ógvuliga nógv um siglingarleiðina úr Evropa
til Ásia
.
Suezveitin er ímillum Reyðahav og Miðjarðarhav. Hon er longsta og týdningarmesta grivna siglingarveit í heiminum [1] og styttir ógvuliga nógv um siglingarleiðina úr Evropa til bæði India og Eysturásia. Veitin, sum varð grivin við franskari og bretskari hjálp, varð liðug í 1869. Síðan er hon dýpt og breiðkað, so hvørt skipuni eru vorðin størri. Suezveitin kom undir egyptiskt yvirræði í 1956. Nú á døgum er avgjaldið fyri skip, ið sigla ígjøgnum veitina, týdningarmikil inntøka hjá egyptiska ríkiskassanum. Suezveitin gjørdi at teinurin úr Stórabretlandi til India varð helvtina styttri. Suezveitin verður latin upp 17. november 1869. Longu árið eftir sigldu 486 skip ígjøgnum veitina. Tríati ár seinni sigldu 3441. 171 km langa Suezveitin bindir Miðjarðarhav í Reyðahav [2]. Teir gróvu veitina í 10 ár, og tá ið hon var liðug, var farleiðin millum Eysturásia og Evropa 3790 fjórðingar styttri. Nú fara eini 50 skip ígjøgnum veitina um dagin [3]. Fleiri enn 20.000 skip sigla ígjøgnum Suezveitina um árið.
Frammanundan máttu øll skip sigla suður um Afrika. Í 1856 gav egyptiski valdsharrin Sa'id Pasha franska sendiharranum Ferdnandi de Lesseps loyvi til at grava siglingarveit ímillum Indiahav og Miðjarðarhav. Lesseps stovnaði Suezveitarfelagið í 1856. Siglingarveitin varð latin upp fyri regluligari sigling í 1869 og stytti ógvuliga nógv um siglingarleiðina ímillum Ásia og Evropa. Í 1875 seldi valdsharrin í Egyptalandi, Ismail, bróðursonnur Sa'id, Stórabretlandi partabrøv síni í veitarfelagnum.
Suezveitin er sera týðandi handilsleið, og javnan hevur hon verið miðdepil í orrustum í Miðeystri. Suezveitin hevur t.d. fleiri ferðir verið afturlatin av politiskari ósemju. Seinast var í arábiska-ísraelska krígnum í 1973 [4].


text:
215 mars nærkast, og nú skalt tú velja, hvat tín framtíð fer at vera. Skalt tú vera studentur, klædnastøðingur ella kanska gerast lærlingur? Hesir spurningar fylla nógv í hesum løtum, og tað eru nógv ung, ið ganga við júst somu tonkum. Møguleikarnir eru nógvir, men ert tú nóg væl kunnað um teir? Ella ert tú nervøs fyri at velja tað skeiva og síðan droppa úr? Bara rólig, tí tað eru fleiri við tær, og tað eru enn fleiri, sum hava sitið í júst sama stað sum tú beint nú.
Hvat velja hini?
Vit kenna okkum øll aftur í løtum, har vit hava hug at fara somu leið sum vinfólk okkara. Hetta kann koma av, at man er bangin fyri at missa síni vinfólk og bangin fyri ikki at fáa nýggj vinfólk á nýggju lívsleiðini. Hetta er ein ógvuliga menniskjaslig tankagongd, og tað eru serliga ung, ið hava ringt við at velja sær nýggjar leiðir uttan síni vinfólk. Men eitt tað býttasta, man kann gera, er at víkja frá sínum áhuga og velja at fara í handilskúla, tí vinfólk tíni velja tað. Tí vit kenna øll til, hvussu ómotiverandi og keðiligt tað er at fáast við okkurt, sum ikki fangar okkara áhuga. Og um man er heilt erligur, hvør hevur hug at brúka 3-4 ár av sínum ungdómslívi upp á ein skúla, man als ikki hevur hug at vera í? Kanningar vísa eisini, at nærum øll tey, ið gevast á miðnám, valdu sína leið, tí besta vinkonan ella hini í fólkaskúlaflokkinum valdu hesa leiðina.
Kanna aðrar leiðir
Av tí at búskapabreyt, hugbreyt og náttúrubreyt er tær breytirnar, sum flest fólk velja, so gevur man sær ofta ikki far um hinar møguleikarnar, og hini áhugamálini vera sett til síðis. Tí mást tú kanna allar skúlar og møguleikar, tí her eru mangan nógv fleiri møguleikar, enn man heldur. Eisini skal man ikki vera bangin fyri at spyrja og ringja til teir ymisku skúlarnar fyri at fáa nærri kunning. Tí hetta er tín framtíð, og tað er týdningarmikið, at tú velur eina leið, tú fert at dáma.
Følir tú teg kláran?
Tú skalt ikki fara á miðnám, um tú ikki metir, at tú er búgvin nokk ella klár til tað. Miðnám er hart og tyngjandi. Um tú heldur, at tú hevur brúk fyri einum ári í 10’inda ella einum ári á arbeiðsmarkaðinum, so skal tú heilt sikkurt gera tað, heldur enn at fara í skúla við ongum áhuga. Tá tú hevur havt eitt fjølbroytt ár við ymiskum øðrvísi upplivingum, ert tú 100% meira motiverað til eitt nýtt skúlaár.
Sjálv kenni eg meir enn væl til, hvussu torført tað er at fara eina aðra leið enn vinfólkini. Men tað skal nokk ganga, tí tá man gongur í einum flokki, er tað næstan ómøguligt ikki at blíva tættur við onkran av teimum. Eg gjørdi tann feilin, at eg, sjálvt um eg ikki hevði hug, valdi at ganga á miðnám á Kamsdali, bara tí eg eri har norðuri frá. Men tað gekk skjótt upp fyri mær, at hetta var ikki akkurát eg. Tískil flutti eg til Havnar og byrjaði í Hoydølum. Eg var ógvuliga heldig, at tað bar til, tí eg var so mikið skjót í mínari avgerð. Eg vil viðmæla øllum til ikki at vera bangin, tá tit velja eina skúlaleið, tí tað er 100% sikkurt, at tú fært nógv nýggj vinfólk. Og sum ein klókur maður segði: “Forandring fryder”.