text:
Archive for januar, 2016|Monthly archive page
Framtíðin á skránni í Davos
Í hesum døgum eru fleiri enn 2.500 leiðarar í vinnu og landsumsiting, frá altjóða stovnum, felagsskapum, lærd fólk og umboð fyri miðlarnar og mentanina á ferð til Davos í Sveis til 46. ársfundin hjá the World Economic Forum, sum verður 20.-23. januar. Evnið á fundinum er, hvussu vit fóta okkum í fjórðu ídnaðarkollveltingini.
Vit, sum eru komin eitt sindur til árs, minnast væl, hvussu hugtikin vit vóru, tá ið vit lósu bókina hjá Alvin Toffler The Third Wave frá 1980 um eftirídnaðarsamfelagið, sum eisini amerikanski sosiologurin Daniel Bell fyrstur setti orð á í kendu bókini The Coming of Post-Industrial Society frá 1973.
Teir báðir vístu á, at meðan onnur aldan var eyðkend av hópframleiddum standardvørum til ein eins brúkaraskara, so var triðja aldan eyðkend av framleiðslu av tænastum, ofta við høgum kunningarinnihaldi, og Toffler nevndi tí eisini hetta tíðarskeiðið kunningarøldin. Samfelagið broyttist til tænastusamfelag, tann gamla arbeiðarastættin minkaði burtur og miðalstættin og eitt lið av fólki við útbúgving veitti og brúkti hesar tænastur.
Tað gekk rætta vegin, líka til Thatcher og Reagan tóku kvørkatak á hesi gongdini og beindu hana inn á eina nýliberalistiska kós.
Nú verður so tosað um fjórðu ídnaðarkollveltingina, nýggja globala dagsskráin, og hvat er so tað?
Á heimasíðuni hjá World Economic Forum (http://www.weforum.org/) verður henda fjórða aldan lýst á henda hátt: It is characterized by a fusion of technologies that is blurring the lines between the physical, digital, and biological spheres. Tvs. ein samanrenning við lít.
Í hesum aldubrotinum fer serligur dentur at verða lagdur á útbúgvingar, gransking, at skapa nýggj infrakervi, størv og skipanir. Lond og samfeløg eru longu nú farin undir at brynja seg til at taka ímóti fjórðu ídnaðarkollveltingini. Íløgur verða gjørdar í útbúgving heilt frá grundstøði, í samskiftismøguleikar so sum gott breiðband, á nýhugsan og sosialar ábøtur og tryggleika. Nógv er sjálvandi orð og breggj, men kanska er okkurt kortini í øllum hesum.
Framtíðin er í øllum førum ikki tað, hon hevur verið.
Mentan og mentanararvurin hevur eisini týdning í hesum sambandi. Vit øtast um tær miðvísu oyðileggingar av mentanararvinum, sum nútíðar terroristar brúka sum stríðshátt. Teir ræðast framtíðina og tær broytingar í valdsmynstrinum, sum hon hevur við sær. Kanska hava teir grein í sínum máli, tí framtíðin kann eisini gerast marra hjá onkrum, tað hevur alheimsgerðin víst.
Men ábyrgdin at røkja eisini lokalu mentanina og mentanararvin liggur á hvørjum einstøkum landi, og har eru Føroyar kanska serliga eftirbátar. Hjá okkum er mentan og útbúgving ikki ein so týðandi partur í samfelagsmenningini og nútímans føroysku sjálvstýrisstrembanini, sum vinna og vælferð, og hetta nevnir Kári á Rógvi, sáli, eisini í síni grein Revideringar av självstyrelselagstiftningen för Färöarna (s. 143) í nýggju bókini Självstyrelser i Norden i ett fredsperspektiv – Färöarna, Grönland og Åland, sum júst er útkomin vígd minninum um hann. (Bókin kann lesast her: http://www.peace.ax/images/stories/pdf/Sjalvstyrelser_i_norden_webbversion.pdf)
Men á fundinum í Davos í hesum døgum hevur mentan og list eisini fingið innivist. Eitt nú skrivar kendi íslendski listamaðurin Olafur Eliasson, sum helst er við á fundinum, áhugaverda grein um týdningin listin hevur: Why art has the power to change the world. (http://www.weforum.org/agenda/2016/01/why-art-has-the-power-to-change-the-world).
Jú, spennandi verður at fylgja við komandi dagarnar og fáa hóming av, hvønn veg tað ber.
Tað ber til at fylgja við á heimasíðuni hjá World Economic Forum og á vanligu og sosialu miðlunum.
Teimum, sum dáma at lesa, kann eg viðmæla ritgerðina The Fourth Industrial Revolution eftir Jaap Bloem o.fl. Sogeti, 2014. (http://www.fr.sogeti.com/globalassets/global/downloads/reports/vint-research-3-the-fourth-industrial-revolution)
Wikipedia 15 ár í gjár
Í gjár 15. januar vóru 15 ár, síðan netalfrøðin Wikipedia (https://www.wikipedia.org) varð stovnað av teimum báðum Jimmy Wales og Larry Sanger. Neyvan høvdu teir tá hóming av, hvussu stór alfrøðin fór at gerast, og hvønn týdning hon fór at hava sum kunningarmiðil.
Wikipedia er til á flest øllum málum og eisini føroyskum (https://fo.wikipedia.org/), men enska útgávan er tó tann størsta og nógv mest lisnað. Hon er millum mest brúktu heimasíður í heiminum.
Tannáringurin Wikipedia er fødd í talgildu 21. øld, 15. januar 2001, føðingardagin hjá skaldinum William Heinesen. Hugtakið byggir á netvirknið: jú fleiri, tess betri.
Wikipedia er ein pallur, sum loyvir einum og hvørjum at skriva, dagføra ella rætta greinir. Talan er sostatt um sjálvboðið arbeiði. Tú sært ikki lýsingar á Wikipediu, sum umframt sjálvbodnað arbeiðið verður fíggjað við gávum og stuðli.
Talgildingin og nýggi vitanarbúskapurin hava gjørt, at gomlu kendu alfrøðirnar ikki koma út á prenti longur. Seinasta prentaða útgávan av Encyclopedia Britannica (http://www.britannica.com) kom í 2012, og stóra danska alfrøðin ella leksikonnið, sum vit plagdu at siga, verður dagførd og er eisini frítt atkomilig á netinum (http://www.denstoredanske.dk).
Tað eru fleiri fyrimunir at lata fleiri ritstjórna eina netalfrøði. Til ber at fáa fatur á teimum, sum vita um eitt evni og tíma at greiða øðrum frá, tvs. tey, sum bæði eru klók og eldsálir.
Tað er skjótt at dagføra upplýsingar, so at alfrøðin er líka skjót við tí seinasta, sum tíðindamiðlarnir.
Hetta var ein trupulleiki hjá prentaðu útgávunum, sum fyrnast skjótt. Og royndir hava víst, at tað eru ikki fleiri feilir í Wikipediu enn í teimum gomlu viðurkendu alfrøðunum.
Frælsið at skriva, dagføra og rætta á Wikipediu er tó avmarkað nakað fyri at sleppa undan áhaldandi rættingum í greinum, sum viðgera evni, sum stríð er um, ella greinum á høgum fakligum støði, sum eru fyrimyndarliga væl skrivaðar. Tá so er, er bara loyvt skrásettum ritstjórum at rætta ella góðkenna rættingar.
Wikipedia hevur fleiri sjálvirkandi tænastur, t.d. uppseting av greinum og rættlestur. Hetta seinasta ger, at stavivillur næstan ikki koma fyri, sjálvt um hvør Hanus og Janus sleppur framat. Og hetta er undrunarvert!
At Wikipedia er elektronisk, sum allar aðrar netútgávur og heimasíður, ger, at skjótari er at leita eftir upplýsingum og greinum. Tilfarið er eisini skipað í bólkar ella undirbólkar, og har eru evnislistar, nakað sum minnir um flokkingarnar, sum verða gjørdar á bókasøvnum.
Og so eru sjálvandi krossleinki og leinki til tilfar uttanfyri Wikipediu.
Í Wikipediu er tað eitt krav, at onki verður skrivað ella pástaðið í greinunum, uttan at heimild er fyri tí, tvs. onnur heimild enn tín egna. Tilvísingar eru tí avgerandi fyri, um ein grein er góð ella ikki.
Innihaldið í Wikipedia er tøkt undir loyvisskipanini Creative Commons, tvs. at loyvt er við tilvísing at luta og brúka innihaldið, eisini vinnuliga, um ikki annað er ásett.
At júst enska Wikipedia verður so nógv brúkt, er eitt tekin um, at stødd hevur týdning; at fleiri eru, sum bjóða seg fram at skriva og ritstjórna. Hetta kann vera ein trupulleiki í smærri londum sum Føroyum, har nógv hvílir á eldsálunum, sum kunnu troyttast í longdini.
Wikipedia ella Wikimedia er ein pallur, sum eisini kann brúkast í øðrum vitanararbeiði enn til Wikipediu. Í Føroyum verður hesin pallurin tó lítið brúktur, tí tað krevur víðsjón og samstarv millum t.d. vitanarstovnar. Tíverri er ikki vanligt ella siðvenja, at føroyskir stovnar samstarva um slíkar tænastur, og tað er sjálvandi harmiligt og stórur missur.
Eg fari her at ynskja Wikipediu tillukku.
Nú mugu teir stýra sær
Nú skilji eg á lagnum, at hatta, sum hendi á nýggjárinum í Køln, tá nakrir menn fóru at kráma og taka uppundir konufólk á einum torgi har, er ikki so nógv øðrvísi enn tað, sum eitt nú føroysk konufólk kenna aftur frá vanligum føroyskum monnum. Og hetta tykist vera tað, sum kvinnufeløg og feministar nú gera vart við, at áðrenn vit fara at finnast at einum bólki av mannfólkum av einum ávísum ættarslagi, eiga vit fyrst at taka í egnan barm.
Vit vita, at tað at flyta seg frá eini mentan til eina aðra, sum á mongum økjum er øðrvísi, ger bæði kvinnur og kanska serliga menn óstøðugar og kann elva til trega. Eg minnist, hvussu eg var ávaraður, tá ið eg fór av landinum, at ansa eftir øllum teimum freistingunum, sum kundu taka meg av fótum og føra meg lúkst niður í díkið. Og eins og hjá so nógvum øðrum, lesandi ella sjómanni, mundið tað næstan eisini endað so hjá mær.
Tað liggur í mannamuruni at geva leyst og fylgja sínum driftum, men siðmenningin hevur lært okkum, at tað eru mørk, skal eitt líkinda samfelag koma burturúr.
Freud tosar um lystprinsippið og realitetsprinsippið, og at vit gjalda ein prís at halda okkum til realitetsprinsippið, men at vit, tey hepnastu, vinna hetta aftur í sublimeringini. Ella sagt eitt sindur øðrvísi: at vit almindiligu vinna nógv bara við at uppføra okkum ordiligt, vera íðin at arbeiða, hava okkurt ítriv, njóta samanhaldið og tað viðhvørt ræðandi frælsið o.s.fr.
Vit kenna hetta sama aftur í griksku heimsspekini sum skilnaðurin millum Apollon (tað vakra, siðiliga og kreativa) og Dionysos (rúsurin, tað ovurkáta og ógvisliga).
Ja, er tað ikki júst hesin skilnaðurin reklaman spælir sær við: halt tær, men keyp (eisini upp á borg), so verður tú lukkuligur. Tað eru nú kortini fleiri, sum ivast í, um hetta er einasti vegurin til lukku og eydnu.
Jesus tosar um freistingina, t.d. í Matt. 5.29: “Um nú høgra eyga títt freistar teg, so rív tað út og kasta tað frá tær! Tað er tær betri, at ein limur tín verður forkomin, enn at alt likam títt verður kastað í Helviti.” So álvarsamt kann tað eisini verða.
Kvinnukúgingin, sum tað onkuntíð verður rópt, er kanska fyrst og fremst eitt tekin um, hvussu valdið er skipað í einum samfelag. Tá er tað fyrst og fremst kynið, sum ger av, hvør er minni ella meira mentur. Henda kúgingin er aldargomul og var kanska neyðug í eldri samfelagsskipanum, men hóskar ikki væl í einum framkomnum vælferðar- og brúkarasamfelag.
Vit ‘meira framkomnu’ eru tí á veg burtur frá eini einfaldum hátti at bólka kynini, men í øðrum meira siðbundnum mentanum er kvinnukúganin støðið hjá valdinum í gamalsliga patriarkalska samfelagnum og tí hjá monnunum. Ei undur í, at hesir menn øtast um kvinnur, sum tað ikki flættast við, og sum við sínum atburði í teirra eygum eru ein hóttan móti valdinum og siðmenningini. Vald og vani bítur jú best.
Øll samfeløg hava síni skismu, sum nógv eru meinaleys, men onkur eru óheppin og skaðilig. Mannfrøðingar hava víst á, at tað eru samfelag, sum rigga væl, meðan onnur samfeløg eru rakt av skismum, sum føra til óheppin viðurskifti: harðskap, lógloysi og uppsteðging o.s.fr. So tað er ikki líkamikið, hvussu samfeløg rigga, og óheppin viðurskifti kunnu ikki verjast við at vísa til, at tey eru mentan. Onkuntíð er nóg mikið at seta orð á skismu ella gera onkrar broytingar. Í øðrum føri má eitt heilt siðaskifti til.
Nú sigi eg ikki alt hetta fyri at bera í bøtuflaka fyri tí, sum hendi í Køln henda dagin. Tí tað, sum hasir menninir gjørdu, var andstyggiligt og ikki minni, um talan var um skipaðan ágang. Nú frættist eisini um ágang og happing her hjá okkum á sosialu miðlunum. Og slíkt eigur heldur ikki at verða góðtikið.
Og teir, sum kanska kenna seg niðurgjørdar, mugu bara læra, at soleiðis kunnu teir ikki gera. Teir mugu stýra sær!
Tí er tað púra burturvið, sum ført hevur verið fram, at konufólkini eiga at ansa sær og hava í huga vandan, at menn kunnu gerast naskir.
Gott nokk liva vit í einum samfelag, har fólk dáma at standa fram, vísa seg og verja sín samleika, og soleiðis skal tað eisini vera. So kunnu vit hava okkara meining um tað og annars royna at halda okkum, um okkurt er sum øsir okkum, tí sum tað stendur í sanginum: sissa meg, tá eg vil liva…
Teir, sum lata seg øsa, mugu so antin royna seg í vanligum parlagi ella við dating, sum tað eitur nú á døgum, ella fara í burka og fáa sær bind fyri eyguni. Lat hini so klæða seg, sum teimum lystir ella sum mótavinnan nú einaferð mælir okkum til.
Jú, rætt er sum tað stóð í teknirøðunum man plagdi at lesa, áðrenn man hevði fingið eyguni upp fyri betri lesnaði, at “hvid mand taler med kløvet tunge”.
Men hesaferð mugu vit hvítur ella ei siga við einari tungu eitt greitt nei. Mentan ella ikki mentan – soleiðis gera vit bara ikki her ella nakra aðrastaðnis.


c: text/html

text:
Viðtøkur
Fimleikafelagið Støkk
Navn og endamál
§1.
Navn felagsins er Støkk
Heimstaður felagsins er Runavíkar kommuna. Endamál felagsins er við fimleiki at styrkja likamið, vekja og fremja ans fyri góðari likamsrøkt.
Limaskapur og limagjald
§2.
Øll kunnu gerast limir, virkandi ella hvílandi limir. Nevndin ásetur limagjaldið fyri teir ymsu bólkarnar. Eisini avger nevndin, hvussu limagjaldið verður kravt inn. nevndin hevur heimild at broyta limagjaldið, tá ið hon heldur, tørvur er á tí.
Eftirstøða av limagjald
§3.
Um limur skyldar felagnum limagjald, skal nevndin biðja viðkomandi gjalda limagjaldið. Um limagjaldið ikki er goldið, verður limaskapurin strikaður og kann hann bert gerast virkin aftur ivið at rinda limagjald aftur.evndin ásetur limagjaldið fyri teir ymsu bólkarnar.
Brot á reglugerð
§4.
Limirnir skulu í felagsmálum gera eftir teimum reglum, sum nevndin ásetur. Ganga limir ímóti hesum reglum, skal nevndin nokta teimum atgongd til fimleikin í styttri ella longri tíð, ella kunnu teir verða útkoyrdir úr felagnum.
Starvsnevnd
§5.
Til at skipa fyri lógum felagsins verður vald ein starvsnevnd. Í nevndina skulu veljast 5 nevndarlimir. Er viðkomandi ikki á fundinum, kann hann veljast, um skrivlig váttan fyriliggur um at tikið verður við vali.
Starvsnevndin skipar seg við: Forkvinnu/manni, næstforkvinnu/manni, skrivara, kassameistara og nevndarlimi. Nevndin kann áseta, hvør nevndarlimur verður ábyrgdari av ávikavist breiddarfimleiki, amboðsfimleiki og estetiskum fimleiki.
Nevndin kann velja kassameistara uttan fyri nevndina.
Nevndarlimir verða valdir hvørt ár soleiðis, at annaðhvørt ár standa 2 limir fyri vali, og annaðhvørt ár standa 3 limir fyri vali. Í øllum førum er afturval loyvt. 2 tiltakslimir verða valdir fyri 2 ár í senn.
Starvsnevndin hevur ábyrgd av allari leiðslu felagsins. Hon hevur rætt til at fáa hjálparnevndir. Avgerðir viðvíkjandi leiðarum, framsýningum og kappingum skulu fyri starvsnevndina til góðkenningar.
Starvsnevndin skal føra gerðabók og til minstu lutir føra bók yvir ognir felagsins, innkrevja allar inntøkur og hevur einsamøll heimild at gjalda allar neyðugar útreiðslur.
Roknskapur og Grannskoðan
§6.
Roknskaparárið er álmanakkaárið. Á aðalfundinum skal veljast óheftur grannskoðari. Hann verður valdur fyri eitt ár í senn.
Peningamál og heimildir
§7.
Starvsnevndin hevur øll peningamál um hendi. Allar avtalur, so sum stuðuls- og lýsingaravtalur við einstaklingar, virkir og feløg, skulu góðkennast av starvsnevndini.
Øll peningainnsavnan skal vera í navninum hjá Støkk, setast á konto hjá Støkk og er ogn felagsins.
Nevndin er ikki viðtøkufør uttan at meira enn helvtin av nevndarlimunum eru á fundi. Felagið verður bundið av formanni og einum nevndarlimi, ella 2 nevndarlimum.
Til veðsetan ella sølu av fastari ogn krevst tó aðalfundarsamtykt.
Felagið heftir bert fyri skyldum sínum við teimum, til eina og hvørja tíð, verandi ognum, sum hoyra felagnum til. Limirnir ella nevndin hefta ikki persónliga fyri felagsins skyldum, tó undantikið óreglusemi.
Aðalfundur
§8.
Aðalfundurin verður hildin í apríl mánaði, og hevur hann hægsta avgerðarrætt í øllum málum felagsins. Ársaðalfundurin skal vera fráboðaður í minsta lagi 8 dagar frammanundan á heimasíðu felagsins.
Vanligt atkvøðutal er nóg mikið til at avgera øll mál, uttan tey í §11 nevndu. Lógirnar kunnu tó ikki broytast uttan so, at 2/3 av atkvøðunum eru fyri broytingini.
Tá lógliga er boðað til aðalfundar, er hann avgerðarførur. Undantikin eru tey mál, ið eru tilskilað í §13. Eingin limur kann geva atkvøðu uttan at vera til staðar við atkvøðugreiðsluna. Atkvøðurætt hava limir, sum hava fylt 15 ár og verið limir annan mánaðin, ið gingin er frammanundan aðalfundinum.
Dagsskrá fyri aðalfundin:
1. Val av fundarstjóra
2. Formaðurin greiðir frá virksemi felagsins í farna ári
3. Grannskoðaður roknskapur verður lagdur fram til samtyktar
4. Val av nevndarlimum og tiltakslimum
5. Val av grannskoðara
6. Innkomin mál (skulu verða nevndini í hendi 4 dagar áðrenn aðalfundin)
7. Ymiskt
Fundarstjórin ger av í øllum ivaspurningum á fundinum. Hann kann vera nevndarlimur. Fyri at uppskot skal vinna sømdir á aðalfundi, skal meira enn helmingurin av teimum møttu, sum hava atkvøðurætt, atkvøða fyri. Stendur á jøvnum, er atkvøða nevndarformansins avgerandi. Fundarstjórin undirskrivar aðalfundarfrásøgnina.
Eykaaðalfundur
§9.
Eykaaðalfundur kann boðast til, tá nevndin heldur tað vera neyðugt ella tá í minsta lagi 16 av teimum limum, ið hava atkvøðurætt, krevja tað. Eitt slíkt krav skal vera grundað og skal sendast starvsnevndini skrivliga.
Limaskapur í øðrum feløgum
§10.
Um so er, at felagið er limur í einum ítróttarsambandi, eru limirnir skyldugir at geva seg undir ta lóg og tær ásetingar, sambandið samtykkir fyri limir sínar.
Felagið kann ikki gerast limur av slíkum sambandi, uttan at aðalfundurin hevur játtað.
Ymiskt
§11.
Samtyktir um at avtaka felagið ella broyta navn tess, kunnu bert gerast á aðalfundi, ið verður samkallaður við hesum endamáli og bert tá 3/4 av atkvøðunum eru fyri tí, eins og 1/2 av atkvøðuføru limunum eru á fundi.
Um ikki nóg nógvir limir eru á fundi, verður boðað til nýggjan aðalfund, ið so kann avgera hetta mál við vanligum fleirtali, óansæð hvussu nógvir limir eru á fundi.
Á sama hátt skal avgerast, hvussu skal verða atborið við sølu av ognum felagsins o.ø., ið vil gerast neyðugt við slíkari samtykt, tó er í hesum máli vanligt atkvøðufleirtal avgerðarført.
Við avtøku av felagnum og sølu av ognum tess, skal møguligt peningaavlop fara til ítróttarfelag á staðnum.
Samtykt á aðalfundi hin 28. apríl 2021

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Koyr skitnar blæur í vátposa. Hav ein stóran vátposa við pusliborðið (eitt nú í einari ruskspann ella hangandi á einum króki) og ein lítlan vátposa í puslitaskuni. Tá blæurnar skulu vaskast, skalt tú bara lata posan upp og koyra hann í maskinuna. Vend møguliga posan á ranguna við at trýsta uppundir botnin, so innihaldið dettur í maskinuna. Tær nýtist altso ikki at nerta við skitnu blæurnar.
Blæurnar mugu ikki liggja ov leingi í posanum, áðrenn tær vera vaskaðar - í mesta lagi 2-3 dagar. Annars kunnu plettar festa seg, og vatntætta lagið oyðileggjast.
Vaska við upp til 60*c. Eg viðmæli at brúka neutralt vaskievni. Fylg vegleiðingini á pakkanum, hvussu nógv skal nýtast - ansa eftir ikki at nýta ov nógv. Ofta er ríkiligt at nýta helvtina av tí, sum verður viðmælt á pakkanum. Nýt ikki bleiki- ella skolievni.
Hang blæurnar á snórin - gjarna úti, so tær verða luftaðar væl. Sólin hjálpir eisini at beina fyri møguligum plettum. Turkitrumlan kann oyðileggja vatntætta lagið, so eg viðmæli ikki at nýta turkitrumlu. Innlegg, toybind v.m. uttan PUL kunnu tó turkast við lágum hita í turkitrumluni, men eg viðmæli so vítt gjørligt at heingja á snórin.
Eg viðmæli at leggja nýggjar blæur og innlegg úr natúrtilfari á blot í køldum vatni í 12-24 tímar, og síðani skulu tær vaskast nakrar ferð. Hetta er fyri at økja súgvievnið. Blæur úr bambus skulu vaskast 6-8 ferðir, áðrenn tær súgva fullkomiliga. Skeljar skulu tó bert vaskast eina ferð áðrenn nýtslu.
Stripping av blæum
Viðhvørt kann tað koma fyri, at toyblæurnar lukta sterkt av ammoniak. Hetta merkir, at ov nógv vaskievni er nýtt, og blæurnar tískil innihalda yvirskotssápu. Tað eru fleiri mátar at “strippa” blæurnar. Tann mildasti er at kókivaska tær nakrar ferðir uttan nakað vaskievni. Til ber eisini at nýta edik ella natron, sum neutraliserar sápuna. Hetta skal tó ikki gerast ov ofta, tí tað slítur blæurnar.


text:
Nógvir munnar at metta
Tá ið tú ert á eini slíkari legu sum hesari, har onnur 4000 eisini eru, so sigur tað seg sjálvt, at tað skal ein góð samskipan til at kunna metta allar hesar munnarnar. Og tað má mann siga, at er tað nakað sum týskarnir duga, so er tað at organisera.
Hetta vísir seg fyri okkum, sum bara skulu njóta matin, at ganga sera væl. Vit stilla okkum í eina kø, og tað gongur sera skjótt, so hava vit fingið upp á tallerkin. 3 ferðir um dagin er sama mannagongd – til morgunmat, døgurða á miðdegi og til nátturða um kvøldið.
Maturin verður alllur gjørdur á staðnum í leigaðum flytbarum køki. Og eftir at vit hava etið skal so alt vaskast upp. 4000 talerkar, 4000 gaflar, 40000 knívar o.s.fr. umframt alt annað, grýtur, bollar…… hvørja tí einastu ferð.
Og maturin er góður, skal sigast. Her eru bæði heitir og kaldir rættir, salat, breyð við viðskera o.s.fr. Kortini skal eg ikki tvíhalda um, at onkur av teimum ungu ikki leingist eitt sindur eftir mammusa frikadellum ella grýtrætti, treyðugt so 😊
Fleiri myndir frá matarhøllini síggjast eisini á omanfyri á síðuni her.
Skrivað: Eyðun á Lakjuni


text:
Endamál
Endamálið við varskógvaraskipanini er at:
- Tryggja greiðar reglur fyri alment sett starvsfólk í sambandi við fráboðanir um óreglusemi og ólógliga fyrisiting o.a. í fyrisitingini.
- Stuðla og veita størri opinleika og gjøgnumskygni í fyrisitingini.
- Verja og styrkja rættindini hjá starvsfólkum í almennum starvi.
- Tryggja, at upplýsingar, ið verða latnar um varskógvaraskipanina, á uppbyggjandi hátt verða nýttar til at fyribyrgja og forða fyri lógarbrotum og skeivari fyrisiting
Varskógvaraskipanin skal tryggja, at boðað verður frá óregluligum viðurskiftum, soleiðis at almennir myndugleikar kunnu fáa viðurskiftini í rættlag, og at tey, ið hava ábyrgd av óreglusemi koma undir ábyrgd.
Varskógvaraskipanin kemur ikki í staðin fyri tær reglur og mannagongdir, sum frammanundan eru galdandi fyri almenna fyrisiting. Skipanin er eitt ískoyti til beinleiðis og daglig samskifti á arbeiðsplássum um feilir og vansketni v.m. Starvsfólk eiga tískil í fyrstu atløgu at venda sær til sín leiðara ella álitisfólk við viðurskiftunum, og tey, ið eru fevnd av lógarásettari fráboðanarskyldu, eiga at fylgja ásetingunum í lógarásettu fráboðanarskylduni.


text:
Vestmanna kirkja
Vestmanna kirkja
DKK 348,00
DKK 348,00
- Lýsing
- Additional information
Lýsing
Nú Vestmanna kirkja fyllir 125 ár, er hon at síggja til ikki sama kirkja, sum hátíðarhelt 100 ára dagin í 1995. Hon hevur broytt útsjónd uttan sum innan.Stórar hátíðarløtur var hon vorðin ov trong, og tí varð hon longd vestureftir. Uppískoyti, sum er í vøkrum samljóði við gomlu kirkjuna, er týðiliga frámerkt við gamla múrinum, sum skorið er ígjøgnum, so gamla laðingin sæst sum eitt vakurt mark millum farna og nýggja tíð.
Forlag: VESTMANNA KIRKJA
Útgávuár: 2020
Síðutal: 314


text:
Sambært kunngerð nr. 122 frá 22. desember 2000 um alment útboð av fastari ogn lýsir Klaksvíkar kommuna eitt grundøki við Grótrætt til sølu.
Talan er um matr.nr. 1652aa, sum er undirlendi undir bygningi uppá 850 m2, umframt umleið 2.350 m2 uttanumøki. Áheitan er send Umhvørvisstovuni um víðkan av matr.nr. 1652aa til tilsamans umleið 3.200 m2.
Ognin liggur í økisparti B14, sum er útlagt til vinnuøki.
Ognin verður lýst til sølu fyri minst kr. 600,- m2 til endamál svarandi til ásetingar byggisamtyktarinnar. – Saman við tilboðnum skal verða latin frágreiðing um, hvørjar ætlanir eru við bygging á ognini og skitsa av ætlaðari útsjónd. Bygging og skipan av ognini annars skal verða soleiðis skipað, at økið tekur seg væl út og fríðkan skal vera framd, smb nærri avtalu við Klaksvíkar Kommunu. Kommunan treytar sær at komandi verkætlan skal verða byrja innan 2 ár frá yvirtøkudegnum.
Upplýsingar um ognina kunnu fáast á Teknisku Umsiting telefon 410000.
Við heimild í § 6 í somu kunngerð stendur tað kommununi frítt at velja millum innkomin tilboð ella onki at taka.
Møgulig tilboð skulu vera skrivlig og skulu vera kommununi í hendi í afturlatnum brævbjálva í seinasta lagi 22. oktober 2019 á middegi.
Innkomin tilboð verða viðgjørd í trúnaði.
Klaksvíkar Kommuna
Postboks 2
710 Klaksvík


text:
Karantena
Karantena merkir, at tú missir rættin til arbeiðsloysisstuðul eitt tíðarskeið.
Tú kanst fáa karantenu, í samband við at tú søkir inn í Arbeiðsloysisskipanina, og eisini meðan tú ert inni í Arbeiðsloysisskipanini.
Karantena í sambandi við arbeiði
Tú fært karantenu í 8 vikur, um tú:
- Ert burturvíst/ur frá tínum arbeiði vegna tænastubrot
- Sjálv/ur hevur sagt teg úr starvi uttan haldgóða grund
Karantena í sambandi við arbeiði
Tú kanst eisini fáa karantenu, eftir at tú ert byrjað/ur at fáa arbeiðsloysisstuðul. Tað hendir, um tú sigur nei til arbeiði, sum ALS ávísir tær. Sigur tú nei til ávíst arbeiði, verður tú biðin um at lata ALS eina frágreiðing um orsøkina til ikki at taka av arbeiðinum. ALS má gera eina ítøkiliga meting av, um tú hevur haldgóða orsøk at nokta.
Metir ALS, at orsøkin ikki er haldgóð, kanst tú fáa karantenu í 4, 8 ella 12 vikur. Hetta merkir, at tú ikki fært arbeiðsloysisstuðul hetta tíðarskeiðið.


text:
Katrin í Toftum í Hósvík var ættað undan Garðsenda, og sum genta gekk hon til neyta har. Tá var hon trúlovað við elsta bóndasoninum Frammi í Stovu í Toftum.
Einaferð Garðsenda-neytakonur vóru hjá neytum, fann Katrin uppi undir Váli eitt silkiband; hon tók tað upp og brúkti tað.
Um heystið, tá ið neytini vóru innkomin, fór Katrin inn í fjósið at mjólka. Tá ið hon ikki kundi finna haftið, rópti hon fyri seg sjálva: “Hvar er haftið?”
Ein mansrødd svarar tá: “Haftið er her.”
Tað var tá ein huldudrongur, ið flýddi henni tað. - Og eftir hetta slapp hon ikki frá honum, meðan hon var hjá neytum.
Tá ið annað heystið kom, vildi huldudrongurin hava Katrina til konu. Hetta vildi hon ikki. Men hann gjørdist meira og meira naskur.
Faðir Katrinar og frammistovudrongurin fingu tá kjalnesprest at hjálpa henni frá huldudreinginum. Væl eydnaðist. Men prestur legði henni eina við, at hon mátti ikki orða fyri nøkrum um, hvat hann hevði lært hana fyri at fáa huldudreingin burtur. Annars fór hann aftur at ganga til hennara.
Í eldri døgum bleiv eitt ár frammanundan, at tvey ætlaðu sær at giftast, drukkið festarøl og dansað. So varð eisini hjá Katrini. Men um kvøldið sá hon huldudreingin ganga uttan fyri dansistovuna.
Veturin eftir fingu fólk Katrina at siga, hvat prestur hevði lært hana, og so skjótt sum hon hevði gjørt hetta, kom huldudrongurin aftur at ganga til hennara; hann var nú enn meira naskur enn fyrr. So hon var komin sær í stóra neyð. Hon tordi ongantíð at fara einsamøll oman í fjós ella út um kvøldið.
Roynt var at fáa hana at fara aftur til prestin, men hon segði seg ikki at tora, tí hon ikki hevði hildið lyftið, hon hevði givið presti.
Men so funnu tey upp á ráð. Hon skuldi fara til Havnar, søgdu tey. Soleiðis fingu teir hana í bát. Og so beinanvegin til Kollafjarðar.
Á vegnum sá hon huldudreingin sita frammi á rong klæddur í reyð klæði. Jákup, bóndin í Frammistovu undir Garðsenda (faðir Katrinar) sá hann eisini.
Prestur, sum áður visti, at gentan skuldi koma, órdi, hvat tað mundi vera, tá ið hann sá bátin, og tá ið báturin legði at landi á rivinum, stóð hann fyri honum.
Jákup bóndi fór fram at taka ímóti. Tá sigur prestur:
“Hevði tú nú vitað, hvør ið situr frammi á rong, so hevði tú ikki farið fram.”
“Jú”, svarar Jákup, “eg havi sæð, hvør ið hevur sitið á rong allan vegin suðureftir.”
Prestur fór so til hús við Katrini, læt seg í kjólan, tosaði nakað við hana, og skrivaði so fyrsta versið av Kingo-sálminum “Paa Gud alene, jeg haver sat min Lid” o. s. fr., upp á ein pappírslepa; hann bað hana balla silkiturriklæði sítt uttan um pappírið. Tá ið so huldudrongurin kom henni so nær, at hon var ivaleys í at raka hann, skuldi hon tveita hetta á hann.
Katrin gjørdi, sum prestur hevði sagt, og tá bleiv huldudrongurin burtur með alla. Men áðrenn hann fór, segði hann: “Eydna tín skal ikki vera stór”. Hon hevði ofta tungar dagar. Og skjótt kom ein onnur ætt á garðin.
Katrin átti tríggjar døtur og átta synir; hann, ið bleiv bóndi, nevndist Stóri Hanus. Hanus átti tvær døtur, sum giftust burtur haðani, og ein son, Jógvan Henrik, ið doyði skjótt eftir, at hann var giftur. Hann átti einki barn. Einkja hansara giftist við Hanusi úr Tjørnuvík, sum er abbi núlivandi bóndan á frammistovugarðinum.
Andreas Weihe: “Søga og søgn”, 1933


text:
Marra líkist teirri fagrastu gentu, men er tó hitt versta trøll. Um nætur, tá ið fólk liggur og svevur, kemur hon inn og leggur seg á tey og trýstir so fast á bróstið, at tey fáa ikki drigið anda, ei heldur rørt lið ella lim. Hon fer við fingrum sínum inn í munnin á teimum at telja tenninar; leivast henni stundir at fáa tær taldar, missir maðurin straks andan og verður
lívleysur. Tey eiga tí at royna at fáa marru burtur av sær og reka hana út, og eru tey tá ment at rópa: “Jesus”, má hon flýggja og hvørvur sum skjótast út. Teir tykjast ofta at liggja alvaknir og at síggja marru koma inn í stovuna, fram at seingini og leggjast oman á rekkjuváðina og fara at trilva inni í munninum eftir tonnunum, og kunnu tó einki gera fyri at verja seg ímóti henni. Um kvøldið kann hon vera í stovuni og tó ikki síggjast; men tað spyrst, tá ið tú tekur knív og ballar inn í klút ella sokkaband, sum er tvífalt lagt í helvt, og førir knívín tríggjar ferðir í ring um teg av aðrari hondini og í aðra, meðan tú lesur:
Marra, marra, minni,
ert tú her inni,
minnist tú ikki slagið tað,
ið Sjúrður Sigmundarson gav tær
á granarbeinið á sinni?
Marra, marra, minni,
ert tú her inni,
út skalt tú fara,
bera bæði mold og flag
og alt, ið her er inni!
Liggur nú knívurin inni í buktini á tí tvífalt samanlagda bandinum, tá ið tað er rikið upp aftur, tá er marra inni, og tá má sami atburður vera havdur við knívinum og bandinum at royna at fáa marru út koyrda.
Gott sigist tað líkaleiðis at vera, fyri at forða henni at sleppa upp í seingina, at venda skónum soleiðis um kvøldið, tá ið niður verður farið, at hælurin horvir ímóti seingini og framskógvurin frá henni út eftir gólvinum; tá skal marra hava ilt við at sleppa upp í song.
V.U. Hammershaimb: ”Færøsk Anthologi I”, 1891


text:
Archive for september, 2009|Monthly archive page
Hví ikki bara næstbest?
Eg sigi fyri meg, at eg taki hattin (tað má verða topphúgvan í mínum føri) av fyri formanninum í Pedagogfelagnum, sum sigur júst tað, sum vit øll hugsa, men ikki duga at seta orð á. Han spyr beint fram, sum barnið í ævintýrunum: hvørji eru kjarnuvirðini í føroyska samfelagnum, og eru tað tey virðini, ið liggja fremst og eyðkenna okkara politisku stremban? Eg hugsi, at formaðurin, sum sum pedagogur jú uttan iva hevur lært av børnunum, svarar NEI.
Vit eru so upptikin av her í landinum, at her skal vera attraktivt og bart út liviligt. Vit skulu brandast og hvat veit eg! Men vit duga so ómetaliga illa at sigla beint. Skútan fer av kós alla tíðina, og øll hava úr at gera at rætta kósina.
Tað skuldi verið so eyðsæð, at samfelagið verður rikið skynsamiliga, at vit fáa nakað fyri skattapengarnar, at vit ikki hava korruptión, at politikkur ikki bara eru rossahandlar, og at visiónir ikki er nakað, sum bara er niðurfelt í vøkur rit.
Og hvørji eru so kjarnuvirðini? Er tað altjóða universitet, altjóða flogvøllur, altjóða svimjihylur o.s.fr. Skulu vit partú vera best á øllum økjum, tá ið vit uttan iva kunnu vera næstbest, tí vit eru sjáldan meira enn í besta lagi triðbest.
Kjarnuvirðini eru tey, sum gera fólk eydnusom, nøgd, og geva teimum møguleikar at liva sámiliga saman, uppliva, mennast o.s.fr. Ikki vist, at vit skulu vera rík, men heldur at øll sleppa at arbeiða meiningsríkt og fyri hampuliga løn, og at skatturin er so lágur sum til ber, men ikki lægri enn at vit fáa veitt tær tænastur, sum sjúk, tey veiku og vælferðin krevja. Sjálvandi skal samfelagið eisini mennast við íløgum í – ja hvat?
Kjarnuvirði eru toleransa, at so fáir ójavnar sum til ber eru, at tey skapandi í samfelagnum sleppa at skapa og vísa tað fram, sum tey skapa. At hálpin er har, tá ið brúk er fyri henni, og ikki liggur parkerað á onkrum fundi ella konferansu. At vit hava eitt burðardygt, fjølbroytt vinnulív. At kjarnuvinnuvirði landsins ikki verða forerd politiskum sameindum til at selja víðari. At vinnan mennist og lítir frameftir og hevur eitt perspektiv, sum ikki bara er at skava pengar til sín ella fara niður við nakkanum. Vit hava ikki brúk fyri kasinobúskapi, serliga ikki í okkara høvuðsvinnu.
Jú, víst er tað liviligt í Føroyum, men hvør sigur, at tað ikki kann gerast uppaftur meira liviligt og stuttligt at liva í Føroyum, m.a. um politikarar tora at taka tær avgerandi avgerðirnar um kjarnuvirðini, og at tey, sum megna tað, sjálvandi í mesta mun sjálvi taka sær av sær sjálvum og sínum. Tað er sum Kennedy segði á sinni, spyr ikki hvat samfelagið kann geva tær, men hvat tú kanst geva samfelagnum.
Tíðin er um at fara frá gamla javnaðarpolitikkinum, tá øll eru klientar, men tíðin tykist eisini at vera farin frá mínum flokki, Sjálvstýrisflokkinum, sum í seinastuni neyvan er komin við einum einasta munagóðum uppskoti. Hvat varð av flokkinum, sum á sinni helt seg hava einkarrætt til menta- og fíggjarmál í landsins stýri?
Um hinar flokkarnar á tingi er bara at siga, at teir verða uttan iva noyddir, eins og øll onnur at spyrja seg: arbeiða vit fyri kjarnuvirðunum, ella eru vit ábyrgarleysir artistar í einum sirkusi.
Nú var eg helst nóg so skjótur at taka táttin upp eftir formannin í Pedagogfelagnum, men eg kundi ikki halda mær. Umberið meg.
E-bøkur, bara ikki í Føroyum
E-bøkur eru vanligar bøkur, sum – umframt í pappírsútgávu – koma í elektroniskari ella talgildari útgávu. Tú fært tá valmøguleikan at lesa eina vanliga bók, ella at lesa bókina á telduni ella á teldubókalesara. Tað hevur tikið eitt sindur ev tíð at venja fólk at lesa e-bøkur, og forløgini hava eisini verið bangin fyri, at e-bókin ov lættliga kann gerast tøk ókeypis á netinum at taka niður.
Nú er tó broyting komin í. Bøkur í túsundatali eru nú tøkar sum e-bøkur, bæði fagrar bókmentir og yrkisbøkur (ofta sum pdf ella í øðrum formati).
Nýggju e-bókalesararnir eru snøggir og einfaldir at brúka. Teir fyrstu komu í seinnu helvt av 1990’árunum. Sony Reader kom í 2006 og nýggja snøgga og fjøltáttaða útgávan PRS-505 er nú at fáa. Amazon bjóðaði fram sín Kindle í 2007, men fyribils bara fyri tey, sum búgva í USA ella hava amerikanskt kredittkort.
Á heimasíðuni hjá Sony verður m.a. hetta sagt um e-bókalesaran:
A Reader is easy to use just like an MP3 player. Download books and quickly transfer them from your PC or Mac to your Reader using a hi-speed USB connection. You can get eBooks from the websites of leading bookstores or legally download free eBooks from selected websites. You can even borrow books online from local public libraries.
Jú lætt er at koma til e-bøkur og fáa tær (bæði til keyps og ókeypis), hóast tú kanst fílast á prísin viðhvørt.
Men í Føroyum, sum kanska eitt av fáu londunum í heiminum, ber ikki til at læna e-bøkur á bókasøvnunum. Tað er undrunarvert! Kanska er hetta liður í politikkinum at gera okkum til mest framkomna og besta land at liva í í 2015?
Ein máti at sleppa undan hesi forðing er at fáa sær t.d. dansk p-tal, og so fáa sær lánarakort til donsk bókasøvn. Men var tað ikki meiningin, at vit skuldu vera føroyingar – serstøk tjóð?
Føroyskar e-bøkur eru mær kunnugt heldur ikki at fáa enn, hóast nakrar føroyskar bøkur og tíðarrit eru talgild. Eg veit at Føroya Skúlabókagrunnur hevur arbeitt við at gera frálærutilfar teldutøkt og haldi, at teir brúka Google Book Search.
At liva lívið live
Tað er væl kent at stórar tøkniligar uppfinningar ella frambrot hava broytt heimin, okkara hátt at liva, virka og framleiða, okkara sosialu skipanir. At ein heimasíða við einum leititeigi og nøkrum litaðum bókstavum og einum navni, sum einki sigur, skal hava somu ávirkan, kann vera ilt at fata. Men at so er, eru tað summi, ið halda. Ein teirra, Jeff Jarvis, kendur ritstjóri á blogginum http://buzzmachine.com, hevur skrivað bók um hetta við heitinum What Would Google Do?
Í hesi bókini greiðir hann frá, hví Google hevur havt slíka framgongd, at tað í dag er at kalla einasta brúkta leitatólið til alt tilfarið á internetinum.
Henda framgongd kemur ikki av ongum, tí aftanfyri liggja greiðar stevnur og rák.
Jeff Jarvis leggur dent á, at Google er ikki ein portalur, men ein pallur ella netverk, har øll, stór og smá, kunnu koma til orðanna. Vanliga leititólið hjá Google goymir onki tilfar, men er ein raðfesting (indeks) av tilfari á netinum, sum onnur hava framleitt. Í Google hevur ongin framíhjárætt, tað eru heimasíðurnar, sum tey flestu velja at lata upp ella vísa til, sum koma ovast á leitilistan. So kunnu tey stóru virkini gjalda fyri at verða sædd, og tað er tað, sum Google livir av, men tey sleppa ikki (tað sigur í hvussu er grundreglan) at ávirka raðfylgjuna á leitilistanum.
Jeff Jarvis sigur, at vit sjálvandi ikki skulu gera júst tað sama, men spyr, hvat vit kunnu læra av Google.
Eitt tað fyrsta er, at Google letur fólk ella brúkaran sleppa framat, og gevur teimum ein møguleika ella rættari ein pall at finna og almannakunngera kunning (informatión), rit- og listaverk og vitan og eitt stað at savnast um áhugamál. Við Google er lætt at koma í samband við javnlíkar, og júst tí, at so nógv brúka Google, er eisini lætt at finna fólk við seráhugamálum ella fólk, sum hava verið úti fyri tí sama, sum tú, tað verið seg góðar ella minni góðar hendingar. Dømi eru um, at stór virki eru vaknað við kaldan dreym, tí at brúkarar hava skift orð á netinum og funnið út av, at tey eru ikki tey einastu, sum virkið hevur ‘snýtt’. Fólk hava tikið sær um reiggj, ella sum Jeff Jarvis málber seg: Mobs form in a flash, tey hava orðað mótmæli, og stórfyritøkur, ja heilar landastjórnir eru farnar at rista í brókunum. Tað er hetta valdið, sum netið gevur vanligum fólki, sum broytir sosialu dagsskránna.
Kanska er tað ikki fyrr enn nú, at vit fáa veruligt talu-, skrivi- og savningarfrælsi?
Eitt annað er, at nýggir marknaðir koma undan. Eitt ótal av vørum kunnu keypast, og bygdafrellið nýtist ikki longur at keypa í avmarkaða úrvalinum í handlinum yvirav, men kann fara til handils hvar tað skal vera. Hetta við nærum óavmarkaðum vøruúrvalið er tað, sum liggur í hugtakinum um langa halan, ‘the long tail’, tí nú eru hyllapláss, at búgva á fjarskotnum støðum ella avmarkaður kundaskari ongin forðing longur. Hesi viðurskifti eru væl lýst í bókini The Long Tail. Why the Future of Business Is Selling Less of More hjá Chris Anderson, sum kom út í 2006.
Mentan er ikki longur tað, sum alment góðkendir mentastovnar hava at bjóða, og hópframleiðsla (one fits all) er farin um tað besta. Eisini tíðin við Hollywood og stórfilmum er farin. Í løtuni eru tað gentan í grannahúsinum ella drongurin, sum rýmdi úr skúlanum, sum standa á heimspallunum. Reality-show eru farin av móta, tí nú er sjálvt lívið live, sum tikið verður til.
Tey fægstu hava brúk fyri millummonnum, men fara sjálvi eftir tí, tey vilja hava. Nýggi virkisfrymilin eitur ókeypis, og vitan og upplivingar verða skaptar í samstarvi og samskifti við samsint.
Síðan Google og aðrar líknandi tænastur eru komnar fram á netinum, mugu vit sanna, sum James Surowiecki í bókini The Wisdom of Crowds (2004), at fjøldin er ikki býtt longur.
Í Googleøldini er umráðandi at vera sæddur, at vera væl lýddur og at lata dygdarvøru ella –tænastu og bjóða besta prísin. Hetta er ein tíð, tá ið opinleiki er ein dygd, har vit ikki longur hava trot, men mugu læra at skapa og handfara yvirflóð av nærum øllum.
Lívið er alment, og tað sama er vinnuvirksemi. Jeff Jarvis orðar hetta soleiðis: “Living in public today is a matter of enlightened self-interest.” Tú tænir øðrum, og tænir á tann hátt tær sjálvum, tú verður lættari at finna og fært fleiri møguleikar.
Vit hava ikki longur tjóðar- ella virkisbúskap, men gávu- og egobúskap.
Jeff Jarvis roynir í bók síni at vísa á, at læran, sum framgongdin hjá Google ber boð um, kann brúkast um alt, tvs. bæði sosial, politisk, mentanarlig og vinnulig viðurskifti. Nýggja rákið rakar øll, ja, skulu vit trúgva honum, so eiga sjálvt flakavirkini at spyrja seg sjálvan: hvussu hevði Google gjørt?
Tað er eyðsæð, at skalt tú fáa fulla fyrimunin av nýggju møguleikunum á netinum, so er tað nærum ein treyt at tosa eitt av stóru málunum, helst enskt. Har gera vit 49.000 lítlan mun. Hetta talar kanska fyri, at vit eru í eini serstøðu, og at vit okkara vegna mugu hugsa øðrvísi enn Jeff Jarvis.
Nú kunnu vit altíð siga, at hann, sum er eldhugaður fyri einum máli, ofta hevur hug at gera av. Tí eru ikki dømi um, at vit við hesum nýggja hugsunarháttinum stuðla amatørismu og hedonismu (njóting, sum fremsta mál í lívinum) og sosialari líkasælu?
Jeff Jarvis heldur tvørturímóti, at netið ger fólk meira sosial, ja, at tað kann gerast til eina endurmenning av gamla samanhaldinum, sum at kalla fór heilt fyri skeytið í 70- og 80-árunum. Og hvør sigur, at tað elitera, hástóra og afturlatna er vert at varðveita? Nú er tað hinvegin góður siður at samstarva. Jú, tað eru mangir múrar rapaðir í seinastuni.
Kann vera, at hugsanin at alt skal vera ókeypis ljóðar áhugaverd, men er tað nú vist, at alt kann ella skal fíggjast við lýsingum og sponsorpeningi? Kortini eru mong dømi á netinum um, at fólk gera stórarbeiði fyri onki, ella fyri aðra løn enn reiðan pening.
Nógv av tí, sum Jeff Jarvis førir fram sum nakað nýtt, eitt nú at seta kundan í miðdepilin, er gamal sannleiki. Munurin er bara, at í útleggingini hjá Jeff Jarvis er hetta at seta kundan í miðdepilin ikki eitt val (sølutaktikkur), men eitt víðfevnt krav, sum tað ikki kemst uttanum.
Kann vera, at Jeff Jarvis hevur eina ov avgjørda turkatrúgv, at vitan (kanska heldur kunning) loysir allar trupulleikar, at Palleba nú veruliga hevur tikið valdið. Bara tað ikki endar sum hjá Jeppe í seingini hjá baróninum.
Og helst man tað fara at ganga rúm tíð, áðrenn vit fara at downloada fiskafløk.
Tíðirnar eru broyttar, so langt kunnu vit geva Jeff Jarvis viðhald.
Tey ungu tíma ikki við teldupostinum
Á heimasíðuni hjá Version2 (Danmarks it-medie, der henvender sig til de mange, der arbejder professionelt med it) er áhugaverd grein við heitinum Næste generation på arbejdsmarkedet gider ikke e-mail.
Lesið greinina á: http://www.version2.dk/artikel/10735-naeste-generation-paa-arbejdsmarkedet-gider-ikke-e-mail
Frá bunkum til ovfylling av kunning*)
Ein nýtímans plága er tað, tey rópa ovfyllingin av kunning (en. information overload). Henda ovfylling stavar serliga frá, at tað er vorðið so lætt at samskifta og at geva út og senda (publisera) kunning, – hetta, sum hevur tikið seg upp saman við talgildingini og elektronisku dátaviðgerðini.
Ovfylling av kunning umvegis netið hevur vundið so upp á seg í seinastuni, at fólk gerast ovbyrjað av at skulla lesa ella síggja og viðgera alla kunningina og svara teimum boðum og áheitanum, tey fáa, og fleiri og fleiri kenna seg strongd av hesum.
Nógva kunningin órógvar eisini fólk, tá ið tey eru til arbeiðis, tí at tey alla tíðina líka skulu lesa hendan teldupostin, tey júst hava fingið, ella vita, um okkurt er sent teimum t.d. á sosiala netverkinum, tað verið seg Facebook ella onnur sosial telduskipan. Hetta ger, at nógv avbrot verða í dagliga arbeiðnum. Og tá ið talan er um teldupost er framvegis trupult at finna sjálvvirkandi skipanir, sum kunnu skilja teldupostin eftir hvat, ið hevur týdning, og hvat, ið hevur lítlan ella ongan týdning. Vandi er eisini fyri, at týðandi kunning ella vitan kann fara fyri skeyti í øllum hurlivasanum.
Royndir vísa, at tað ganga yvir 20 minuttir, áðrenn tú kanst savna teg aftur um eina uppgávu, sum tú legði frá tær, tí at tú líka skuldi okkurt annað, t.d. lesa ein nýkomnan teldupost. Koma slíkar hendingar ofta fyri um dagin, og tað gera tær, so er lætt at síggja, at nógv arbeiðstíð fer til spillis, og virki, stovnar og samfelagið hava stór tap av hesum.
Ei undur í, at skilafólk eru farin at spyrja, hvat vit kunnu gera við hendan trupulleikan. Tað ger ritstjórin og professarin Paul Hemp í greinini Death by Information Overload í seinastu útgávuni av tíðarritinum Harvard Business Review (September 2009).
Paul Hemp nevnir, at líka síðan Gutenberg hava vit havt ovfylling av kunning, tvs. at tað hevur verið meiri vitan og kunning tøk, enn ein einstakur persónur kann fáa til høldar ella handfara. Við talgildingini og nýggju kunningartøknini hevur hetta bara vundið upp á seg, tí nú kunnu øll geva út (publisera). Nógv nýggj kunning verður eisini skapt í sjálvvirkandi skipanum (datamining) og send út á elektronisku miðlarnar.
Samstundis hava vit fingið alt fleiri miðlar, og kunningin er í alt fleiri skapum (formatum), so at mátarnir at kunna seg alla tíðina broytast, tvs. eru meira flákrutir og fleirtáttaðir.
Fyrr vistu vit ikki alt, og sum kunnugt hevur ein ikki ilt av tí, ein ikki veit. Í dag er øðrvísi, tí kunning, sum áður var fjald (hon skuldi keypast ella leitast fram), er nú lætt atkomulig og sum oftast ókeypis. Milliónir av heimasíðum, wikiar, bloggar, teldupostur og sosialar telduskipanir spræna út kunning í hvønn krók, – kunning, sum er fakliga væl grundað, men eisini kunning, ið fyri tað mesta er svass og ’líkagildigheitir’. Spurningurin er, um tú skalt lesa alt, og um tú skalt svara øllum. Ivin og kenslan, at tú ikki nært at koma runt, skapa strongd.
Í sálarfrøðini verður í hesum sambandi tosað um fyribrigdið ”attention deficit trait” og at fólk, sum eru hart rakt av kunningarovfyllu sum frá líður gerast býttari, ikki ólíkt tí, ið hendir við teimum, sum drekka illa.
Tað sigst, at í dag er tað ikki óvanligt, at fólk ’kekka sín mail’ í kirkjuni, á veitslum ella á wc’inum! Nevnt hevur eisini verið, at hesin bundiskapurin hevur sosialar avleiðingar (t.d. at foreldur forsøma síni børn), og at markið millum arbeiði og frítíð kámast!
Og hvør er so hjálpin?
Paul Hemp skilur ímillum trupulleikarnar, ið einstaklingar hava, og so teir, ið virki ella stovnar hava.
Tá talan er um einstaklingar er ein hin besta hjálpin at minka um nøgdina av kunning, sum onkursvegna verður noydd upp á teg, t.d. teldupostar (serliga um tú hevur tendrað fráboðanina, sum sigur, at tú hevur fingið nýggjan teldupost).
Týðandi er eisini at broyta hugburð, so at tú torir at lata teldu vera teldu: far í staðin ein túr, drekk ein kaffimunn, les okkurt, ella ger tað arbeiðið, sum tú ert settur til ella ætlar at fáa frá hondini.
Tað er eisini góð hjálp at brúka aðrar miðlar enn teldupost, t.d. nýggju skipanina tey rópa Twitter, har til ber at senda smærri boð (tweets) til felagar (followers), sum ikki eru so bindandi og formell sum teldupostur. Annar máti er at brúka wiki og bloggar til kunning, sum brúkarin kann taka fram, tá ið honum lystir (tvs. frá push til pull). Ein annar ikki so bindandi háttur at samskifta er Chat.
Nógvir av hesum nýggju mátunum at samskifta, sum ikki minst tey ungu hava tikið til sín, eru so smátt við at fáa fótafesti eisini í vinnuvirkjum og stovnum.
Paul Hemp heldur tó, at teldupostur framhaldandi verður ein týðandi samskiftisháttur í vinnuhøpi og at virkis- ella stovnsleiðslur eiga at taka upp spurningin, hvussu teldupostur kann brúkast skilagott í arbeiðshøpi.
Onkustaðnis, har teldupostur ikki er týðandi partur av arbeiðnum, ber sjálvandi til at steingja skipanina ella seta upp strangar reglur fyri teldunýtslu. Vitanararbeiðarar kunnu tó ikki liva við slíkum avmarkingum.
Tí eiga virkini og stovnarnir eisini at umhugsa at gera teldunýtslu ella telduatburð til ein meira sjónligan part av virkismentanini. Til ber at skipa fyri frálæru um tilvitað samskifti, at læra starvsfólkini at stýra kunning ella vitan, at gera greiðar vegleiðandi reglur fyri samskifti og teldunýtslu í hesum sambandi, at hava løtur, har teldupostur ikki verður lisin ella svaraður, at mæla fólki frá at brúka teldupost til at sjónliggera seg sjálvan o.s.fr.
Og virki og stovnar eiga eisini at fara at umhugsa at brúka aðrar elektroniskar samskiftishættir enn teldupost, t.d. sum nevnt wiki, bloggar, Twitter o.tl. sum arbeiðsamboð.
Microsoft hevur longu sæð hvussu rekur og hevur ment SharePoint-skipanina, sum byggir á, at fleiri samskiftishættir verða savnaðir í eini og somu arbeiðsskipan.
Kanska vit eisini í Føroyum skjótt eiga at fara at taka okkum um reiggj á hesum øki, tí vit eru longu eftirbátur.
*) Kunning er tað sama sum informatión.
Nøktandi
Tað er at fegnast um, at okkara miðlar hava eftirlit við tí, sum er farið av lagi í okkara landi, serliga hetta at tænastustøðið lækkar. Gott at gomul og avlamin, foreldur, svíningar, skúlanæmingar, sum ikki sleppa inn á hægri lærustovnar, og onnur hava miðlarnar at venda sær til, tá ið á stendur. Í dag var tað vánaliga ferðasambandið til Svínoyar og Fugloyar, sum var í miðdeplinum í útvarpinum. Hví skulu hesir norðingar taka til takka við einum fari, sum longu er tikið úr sigling aðrastaðnis? Og hví hava okkara politikarar ikki loyst ein trupulleika, sum teir vistu fór at koma, nú Másin varð tikin úr sigling. Er tað ikki meiningin at alt í okkara modernaða, framkomna landi skal vera 100% dagført? Soleiðis vilja vit hava, at tað skal tykjast.
Onkuntíð heldur tú tó, at hendan royndin at vera revsandi ella frelsandi eingil fer ov vítt. Smáir trupulleikar verða blástir upp til nakað, sum teir als ikki klára at fylla.
Forargilsi annara vegna og geylan, at okkara umdømi her ella har skal vera í vanda er gott stoff, men viðhvørt verður viðgerðin í so skematisk. Pláss er ofta ikki fyri kritiskum journalistikki. Gaman í er tað gott at skeivleikar verða rættaðir, at skúlanæmingar sleppa inn á hægri lærustovnar, og at børn við trupulleikum sleppa at halda fram á donskum skúlum, tí ongi verulig tilboð eru til teirra í Føroyum. Tað eru rørandi successøgur, sum vit øll fegnast um. Men at avdúka forsømilsi ella slendrian her ella har er ikki kritiskur journalistikkur, men heldur er tað gamla søgan um at finna fram til, hvat býr undir. Veruliga at fara í dýptina, og tað krevur sín mann ella konu.
Nú vit tosa um, hvat er nøktandi, kundi ein spurningur verið, um okkara almennu fjølmiðlar eru nøktandi anno 2009.
Hóast morgunlesturin nú aftur verður endursendur, so má svarið kortini vera, at okkara almennu miðlar eru undir alt lágmark. Hvat er galið? Eru tað politikararnir, sum svíkja? Ella verður satsað skeivt? Skeiv stýring? Eru starvsfólkini ikki nóg væl fyri fakliga? Ella er tað bara manglandi virðing fyri lurtarunum?
Tað hendir so nógv áhugavert bæði úti og heima, at tað má bera til at finna okkurt áhugavert at greiða fólki frá. Tónleikurin, ið verður sendur í útvarpinum er uppafturtøka ella tað ringasta mainstream – sendingar sum osa av, at ongin tímir at gera nakað burturúr, tað er alt tíðsfordrív. Onkur sending í komandi vetrarskránni hjá útvarpinum fer uttan iva at vera áhugaverd, men heildarmyndin er jánkaslig, so tað stendur eftir.
Og tað er ikki nøktandi!
Kanska er tað, tá samanum kemur, virkisfrymilin hjá kringvarpinum, sum ikki er í lagi. Tað tróta ikki starvsfólk í okkara kringvarpi, so trupulleikin má liggja aðrastaðnis. Sum tað hoyrist, so sær kringvarpið bara forðingar og ongar møguleikar, og álvaratos, hvør væntar, at kringvarpið verður nakað munandi betur, um tað fær hægri játtan (við ella uttan Public-Service-sáttmála)?
Í dag er avgerandi, at kringvørp og mentanarstovnar eru mentanarligir pallar, at teir fara til lurtaran, fáa lurtaran at geva sítt íkast, tí høvuðseyðkenni fyri teir stovnar, sum gera mun í nútímans samfelagum er opinleiki, virðing fyri lurtaraskaranum, samstarv, gott virkisføri, góðska, at vera aktuellur og viðkomandi.
At kappast við Rás2 og Lindina um lurtarar er tann vissi deyði hjá einum almennum fjølmiðli. Tað er at fara av kós.
Endamálið hjá einum almennum miðli er ikki tøla lurtaran við einum flowi, sum lurtarin ikki fær tikið seg aftur frá, tí onki betri ella øðrvísi er (kanska bara tøgnin). Hetta við flowinum er eisini hugsunarháttur, sum spældi falitt fyri skjótt 15 árum síðan.
Lurtarin skal ikki tølast (ikki alla tíðina), hann skal stuðlast at vera virkin, kunna menna seg, hava tað stuttligt og gerast vitandi. Kringvarpið skal ikki skapa ella forma ein lurtaraskara, men tæna einum ella fleiri lurtaraskarum (bæði public service og community service).
Góðu lesarar
Í hesum blogginum ætli eg mær at gera viðmerkingar til mangt og hvat, skriva innskot, sum rekast framvið, umrøða ymsan lesnað og ummæla mentanaravrik og upplivingar


text:
Søgan
Fimleikafelagið Støkk varð stovnað 23. novembur í 1966. Stovnararnir vóru Jóhanna og Kaj Aage Troest, og Svava og Johan Kjeld. Kaj Aage og Johan, sum báðir vóru úr Havn, vóru vanir at gera fimleik. Tá teir nýgiftir og nýútbúnir lærarar komu á Skálafjørðin at búgva, ynsktu teir framhaldandi at gera fimleik. Teir avgjørdu síðani at seta fimleikafelag á stovn. Nakað av fimleiki hevði verið á staðnum frammanundan, men fimleikurin var ikki skipaður í nakað felag. Síðani 1966 hevur fimleikafelagið Støkk verið virkið allatíðina, og ein av stovnarunum, Jóhanna Troest, hevur verið virkin í felagnum øll hesi árini.
Mynstrið í fimleikinum er broytt nakað síðani Støkk varð stovnað. Tá fimleikurin byrjaði, var aldursmarkið 10 ár fyri at man kundi íðka, og tá var eisini nógv av mannsfimleiki í felagnum. Nú er einki aldursmark - tey yngstu eru nú foreldur við børnum, og tá børnini gerast 4 ára gomul, kunnu tey íðka sjálvi. Harumframt er tað í dag munandi minni av mannsfimleiki í felagnum.
Navnið
Tá felagið varð stovnað, vóru fleiri uppskot til navn; millum annað vóru fimleikafelagið Fimi, Glyvra fimleikafelag og Støkk, sum gjørdist endaliga navnið. Tað vóru teir báðir Kaj Aage og Johan, sum góvu felagnum navnið.
Støkk er stytsti formur av at støkka
At støkka = at leypa í knappari rørslu ella springa
Bólturin støkkur
Í gleivstøðu - støkk!
Búmerkið og fyrsti búnin
Búmerkið hjá felagnum hevur Johan Kjeld teknað. Tað ímyndar ringarnar, sum verða nýttir í amboðsfimleiki hjá monnum.
Fyrsti búnin hjá felagnum varð sniðgivin av Karolinu Danielsen, dóttir Jonu og Óla Chr. Danielsen, og varð seymaður hjá Dianu Jacobsen.
Toppurin til flaggstongina
Tá Støkk varð stovnað í 1966, varð ein toppur gjørdur til flaggstongina. Hann hevði Sámal Knudsen gjørt, men tá felagið í 1986 fylti 20 ár, varð ein nýggjur, men sama slag gjørdur. Tað vóru teir báðir ungu dreingirnir, Philip Jacobsen og Árni Borgarlíð, sum høvdu gjørt toppin í jarnsmíð í skúlanum. Teir vóru tá á leið 16 ára gamlir og gingu í 10. flokki. Hesin toppur var føðingardagsgáva til felagið.


text:
Hjá besta liðnum hjá okkum er ikki so nógv tvass, ALT skal vinnast og tað skal helst vinnast stórt. Herfyri vórðu argjamenn flongdir norðurum fjørðin aftur, við einum 5-0 tapi í skjáttuni. Menn okkara, ið ein skuldi trúð vóru hálvmettir av fantastisku gongdini higartil í ár, skúgva allar tílíkar tankar til viks vikuskifti eftir vikuskifti!
Leygardagin fór ferðalagið til Leirvíkar at bjóða Víkingi av. Leirvíkin hevur ofta verið torfør hjá TB og 1-0 sigurin, ið TB megnaði við Stórá 19/4, bar heldur ikki vitnisburð um tann heilt stóra munin liðini ímillum. Eftur eina hampuliga byrjan uppá kappingina, hevur gingið heldur striltið hjá Víkingum, men á heimavølli hevur gingið sera væl. Einasta tapið hjá Víkingum á heimavølli, var móti B36 3/5 og sigrar móti FC Suðuroy, AB og javnleikur móti 07 Vestur siga okkum, at liðið kann bjóða teimum bestu í deildini av.
Nú bar ikki til hjá undirritaða at vera til staðar og tíverri var eingin, ið kundi gera eina dystarfrásøgn, men hyggja vit at dystargongdini á Faroesoccer, so eru tølini øgilig á at líta… 7-0 til okkara menn! Rógvi setti hol á í 40. minutti, Ragnar T 49., Teitur J 53., Ragnar T 77., Ragnar T. 80., Arthur 90. og at enda Eirikur í 91. minutti. Víkingar fingu sostatt horn, svørð og alt annað viðfeingið skrætt av og eisini teir, vórðu sendir til hús ongul í reyv! Tveir teir seinastu dystirnir hjá TB siga 12-0 til okkara menn!
Eg haldi ikki tað kann undirstrikast nóg mikið, hvussu einastandandi flott hettar kappingarárið hevur verið! Venjarar og spælarar hava saman megnað at varðveita fokus hvønn einasta dyst. Sjálvandi hevur tað ikki verið tað poleraða spælið hvørja einastu ferð, men eingin vinnur 16 út av 17 dystum uttan at vera í serflokki!
TB liðið er tað einasta ósigraða liðið í deildini. Flest sigrar, flest stig, flest mál, minst mál ímóti, besta málmunin og nú leygardagin, tá okkara fantastiski porkeningur – Ragnar Tausen – enn einaferð vísti seg frá hansara bestu síðu, tá fingu vit eisini toppskoraran í deildini!
Støðan á stigatalvuni talar eisini týðuligt – TB er á odda við 21 stigum (ja har stendur 21 stigum) frammanfyri nummar tvey, ið nú aftur er B36. Grannarnir fyri sunnan, ið vóru um reppið at fara avstað við øllum úr Trongisvági, snávaðu enn einaferð á heimavølli. Hesuferð móti ringastu kappingarneytunum í uppflytingarstríðnum, 07Vestur, ið vann 4-2 á Eiðinum í Vági. Spenningur er sostatt einamest um hvat lið fer at flyta upp við TB, tí TB siglur sín egna sjógv í ár.
Komandi leygardag verður aftur dystur við Stórá, tá KÍ kemur á vitjan. KÍ liggur nr 9 á stigatalvuni við 11 stigum, men lítil ivi er í at venjari og spælarar taka dystin í størsta álvara. Latið nú ikki okkara part liggja eftir – møtið væl upp til dystin og latið hoyra frá tykkum alt tit eru ment!
Einaferð TB – Altíð TB!
(Myndina eigur Jan Smedemark)


text:
Innbjóðing til Tórshavnarmeistaraheitið í Flogbørnum fyri 2., 3. og 4.flokk
Flogbóltsfelagið Fleyr bjóðar til Tórshavnarmeistaraheitið í Flogbørnum.
Flogbørn er eitt spæl fyri næmingar í 1. til 5. flokki. Meira enn 400 børn spæla Fløgbørn í Flogbóltsfeløgunum í Føroyum. Danskir ítróttarlærarar hava kosið Flogbørn til heimsins besta bóltspæl fyri børn, og hvørt ár luttaka 40.000 børn í skúlakappingum í Danmark. Fleyr fer nú at royna at gera Flogbørn líka væl umtókt í Føroyum.
Bjóðað verður til Tórshavnarmeistaraheitið i Flogbørnum fyri 2., 3. og 4. flokkar:
Dato: 2. flokkur hósdag 29. september og 3. + 4. flokkur fríggjadag 30. september
Tíð: Báðar dagar frá 9.00 – 12.00
Stað: Hoyvíkshøllin
Í kappingini verður spælt á torleikastigi 1
Tað hevur ongan týdning, um tit og næmingarnir ikki kenna til Flogbarnaspælið frammanundan. Spælið er lætt at spæla, og vit læra tað skjótt í felag, tá tit koma til kappingina. So meldið tykkum bara til. Vit spæla á torleikastigi 1. Her verður bólturin kastaður yvirum netið. Leikararnir rotera eftir hvørt kast. 3 loftaðir bóltar upp í slag fría ein ”deyðan” leikara. 3. og 4. flokkur byrja spælið við at serva. 2. flokkur byrjar spælið við einum undirhondskasti.
Vit vænta, at lærararnir, sum eru við flokkunum, luttaka aktivt sum vallaleiðarar, og eru til staðar alla kappingina.
Hjálp til at spæla Flogbørn
Eftir førimuni koma vit fegin framvið í ítróttatímunum hjá børnunum og vísa, hvussu Flogbørn verður spælt. Tað er sum áður sagt als ikki neyðugt, at tit duga spæli áðrenn til koma til kapping, tí vit læra tað saman, tá ið kappingin verður, men tit eru væl komin at seta tykkum í samband við okkum.
Spurningar Hava tit spurningar, ella ynskja tit at bíleggja ein royndartíma í Flogbørnum til flokk tykkara, so er bara at seta seg í samband við Peter Morell: flogborn@fbf.fo ella á tlf. 251072.
Skrá fyri báðar dagar
9.00 - 9.30 Øll møta í høllini í ítrottaklæðum. Frágreiðing um Flogbørn og spælið verður víst. Havið matpakka við!
9.30 – 10.30 Vit spæla Flogbørn á Torleikastig 1 10.30 -10.50 Steðgur har børnini kunnu eta egnan matpakka
10.50- 11.50 Vit spæla Flogbørn 11.50- 12.00 Felags endi og heiðursmerkjahandan
Virðisløn:
Steyp og heiðursmerki eru til vinnandi flokkin.
Soleiðis tekna tit tykkum:
Tekning er seinast fríggjadagin tann 23. september á telduposti til Peter Morell: flogborn@fbf.fo har tit skriva:
-
Skúla
-
Hvørjir flokkar er teknaðir. T.d. 3.a (um fleiri flokkar eru tilmeldaðir)
-
Hvussu nógvir næmingar eru í flokkinum (eru fleiri flokkar, so næmingatal fyri hvønn flokk)
-
Kontaktlærari: Navn, tlf. nummar og teldupost


text:
NemID- lyklaapp
Nú tørvar tær ikki longur at hava títt lyklakort hjá tær, tá ið tú skal rita inn við NemID. Ístaðin kanst tú taka niður NemID lyklaappina og brúka NemID beinleiðis frá tíni snildfon ella teldli – hetta er eisini møguligt, um tú skal rita inn í Netbankan á tíni teldu.
Hvat er lyklaappin og hvussu virkar hetta?
NemID lyklaappin er eitt eyka amboð til títt NemID lyklakort. Við lyklaappini kann tú góðkenna við at koyra fingurin yvir snildfonina ístaðinfyri at tasta eitt loyniorð inn. Báðir møguleikar eru eins tryggir.
Um tú velur at brúka lyklaappina, fær tú eina umbøn í tína lyklaapp, tá ið tú t.d. skal góðkenna eina gjalding í tínum Netbanka. Fyri at fremja eina gjalding skal tú góðkenna umbønnia við at koyra fingurin yvir snildfonina.
NemID lyklaappin er ókeypis og kann takast niður í App Store ella Google Play.


text:
Roy Albertson Róin
Eftir Jústinus Leivsson Eidesgaard
Roy er lutfallsliga nýggjur klokkari í Fuglafjarðar kirkju. Hann er føddur 3. desember 1970.
-Eg varð klokkari í 2016. Eg varð spurdur og segði ja beinanvegin. Eg eri kirkjugangari og tað fellur mær natúrligt at vera tænari eisini. Jóhan Beder gavst sum klokkari og eg tók við, sigur Roy Albertson Róin.
-Hetta snýr seg um uppmøting og at geva aftur til lokalsamfelagið, eg eri heimamaður, sigur hann.
-Vit eru tríggir klokkarar og fýra deknar og klokkararnir hava eina viku í part, sigur hann.
Roy er giftur við Súsannu Kallsoy og tey eiga trý vaksin børn, tvey barnabørn og triðja er á veg.
-Eg lærdi hjá JT Jóannes Thomsen. Síðan 2008 átta havi eg verið á fabrikkini sum goymslumaður. Eg havi altíð arbeitt í Fuglafirði og tað longsta eg havi verið burtur arbeiðsmessiga er í Gøtudali.
-Eg havi áhuga í seyði. Vit eiga 30 seyðir í Fjalli, Skarðhaga og í Klemmuni. Mær dámar væl at fáast við seyð, tað gevur mær gleði og ikki minst mat, sigur hann.
-Arbeiðið á fabrikkini eru spennandi. Eg havi heitið goymsluleiðari og tað er nógv broytt síðan fabrikkin byrjaði. Alt er vorðið automatiserað í dag. Fabrikkin, sum Havsbrún verður nevnd millum fuglfirðingar, er eitt støðugt og trygt arbeiðspláss, sum allatíðina er í menning, sigur hann.
"Viðmerkingar kunnu sendast til Jústinus Leivsson Eidesgaard á tel. 22 31 43 ella í T-posti: justinus(at)olivant.fo”.


text:
Bretska hersetingin í Føroyum
Bretska hersetingin í Føroyum, ella Operation Valentine, vardi frá 12. apríl 1940 til 16. mai 1945 undir seinna heimsbardaga.
Dagarnir eftir 9. apríl 1940, tá ið Danmark og Noreg vórðu hersett av Týsklandi, vóru ørkymlandi fyri føroyingar. Uttan fyrivaring varð alt samband við Danmark kvett. Telegrafsambandið steðgaði longu um morgunin tann 9. apríl og sambandið sjóvegis steðgaði av sær sjálvum. Løgtingið helt fundir við amtmannin um støðuna fyri at avgera, hvørji tiltøk skuldu setast í verk, nú sambandið til Danmark var kvett.
11. apríl frættist, at táverandi enski flotamálaráðharrin, Winston Churchill, hevði hildið røðu í bretska undirhúsinum, har hann viðgjørdi støðuna í Norðurlondum. Í røðuni segði Churchill m.a.:
- Vit eru eisini í hesi løtu í ferð við at herseta Føroyar, sum hoyra til Danmark og sum hermálsliga eru av stórum týdningi, og hvørs fólk hevur hug at taka hjartaliga ímóti okkum. Vit skulu verja Føroyar móti øllum harðskapi, ið stendst av krígnum, og vit fara at brynja okkum væl út til sjós og í luftini, til tann løtan kemur, tá ið vit fara at lata oyggjarnar aftur til eitt frælst Danmark, sum er loyst úr hørðu kúganini, tað er komið í av týska áganginum.
Hesi boðini mundu helst fáa ein og annan upp úr stólinum, og fólk skimaðust íkring og út á hav – men ikki skuggin av nøkrum breta so langt, eygað rakk.
So, um middagsleitið tann 12. apríl, komu tveir enskir oyðarar á Havnina. Tveir yvirmenn komu í land og fyrireikaðu myndugleikarnar upp á ta komandi hersetingina. Oyðararnir fóru avstað aftur, men longu dagin eftir komu teir aftur, hesuferð saman við tveimum vápnaðum trolarum og krússaranum Suffolk. Nú komu tann nýggi enski konsulin, Frederic Mason, og T. B. W. Sandall oberstur í land. Teir hildu stuttan fund við amtmannin og løgtingsformannin, sum handaðu teimum formlig mótmæli í góðsemju, og sostatt var Operation Valentine, bretska hersetingin av Føroyum, veruleiki.
So vórðu teir 250 heldur ørkymlaðu hermennirnir frá Royal Marines settir í land. Marinararnir høvdu ikki fingið at vita, hvar teir skuldu, og fleiri av teimum hildu, at teir vóru í Noregi.
Lovat ScoutsEdit
Hermennirnir hjá Sandall obersti vóru bara í Føroyum í tveir mánaðar. Tann 25. mai vórðu teir avloystir av Lovat Scouts. Skotska herdeildin var so stór, at teir kundu senda hermenn til so at siga allar oyggjarnar, og sambandið millum ungu hermennirnar og føroyingar varð sera gott. Hermennirnir gjørdust partur av samfelagnum og tóku lut í t.d. grindadrápi, kappróðri á Ólavsøku og sjúkraviðgerð av m. a. særdum sjómonnum av skipum, sum høvdu verið fyri álopi á sjónum.
Sum rímuligt er, kom meir enn so fyri, at ungir hermenn og føroyskar gentur funnu saman. Summir giftust og fingu børn undir útisetuni – og summir vendu aftur til Føroya eftir stríðslok fyri at giftast við føroyskum gentum.
Tað var tí ein sorgardagur tann 10. juni 1942, tá ið føroyingar noyddust at siga farvæl til Lovat Scouts, tá teir vórðu heintaðir av troppaskipinum Lady of Man, og fluttir heim aftur til Skotlands.
Eftir stuttan steðg í Skotlandi, vórðu teir flestu hermenninir í Lovat Scouts sendir til Kanada til stríðsvenjingar á høgum kavakløddum fjøllum. Í 1943 vórðu Lovat Scouts so sendir til Italiu, har teir luttóku í bardøgum til vápnahvíldina í 1945. Mannfallið var stórt í italsku atsóknini, og mangir av teimum ungu skotunum, sum í tvey ár høvdu haft sína dagligu gongd í Føroyum, lótu lív og ella vóru løstaðir í bardøgunum.
The CameroniansEdit
Lovat Scouts vórðu avloystir av 12. herdeild av aðrari skotskari herdeild, Cameronians, sum vóru í Føroyum í eitt ár – frá á sumri 1942 til juni mánað í 1943. Eisini hesir hermennirnir vóru vælumtóktir millum føroyingar - eins og aðrar stríðs- og arbeiðseindir, sum komu til oyggjarnar. 12. deild av Cameronians høvdu væntað, at teir skuldu vera við í álopinum á meginlandið. Teir høvdu, sum undangongumennirnir, vant dúgliga meðan teir vóru í Føroyum, og hildu seg vera væl fyri til bardagar. Men soleiðis gekk ikki. Afturkomnir til Skotlands, varð 12. deild niðurløgd, tí at teir ikki høvdu haft møguleika at venja saman við øðrum hereindum, ið skuldu standa fyri álopinum á Evropu. Hermenn og yvirmenn vórðu fluttir til aðrar stríðseindir, og fleiri av teimum hermonnunum, ið høvdu verið í Føroyum, fóru til Norðurafriku, og haðani til Italiu, har teir luttóku í álopinum. Mangir teirra fullu ella særdust á vígvøllum.
VágarEdit
Á várið 1942 hevði bretska stríðsleiðslan gjørt av, at flogvøllur skuldi byggjast í Vágum, sum kundi veita stuðul til tann hermálsliga týdningarmikla flutningin um Atlantshav. Hetta førdi við sær, at talið av hermonnum í Føroyum øktist munandi. Tá harðast leikaði á, vóru upp móti 8000 hermenn í Føroyum, yvir 5000 av teimum í Vágunum.
Flogvøllurin og ein miðstøð fyri sjóflogfør á Leitisvatni vórðu bygd eftir sera stuttari tíð, og meðan byggingin stóð við, yddi tann annars so friðarliga Vágoyggin við hermonnum frá m. a. Royal Engineers, Royal Pioneers, Royal Artillery og Royal Air Force. Upprunaætlanin var at byggja eina flogstøð har vesturi við 50 flogførum, og yvir 1650 starvsfólkum. Men sum kríggið leið í 1943 – 44, broyttist hermálsliga støðan í Norðuratlantshavi, og hetta førdi við sær, at ætlanin við flogstøðini varð frágingin. Og flogvøllurin, sum upprunaliga skuldi hava tvær lendingarbreytir, endaði við teirri eini breytini. Í 1944 fór bretska hersetingarvaldið undir at flyta hermenn úr Føroyum aftur, og tá ið sigursskrúðgongan varð hildin í Havn tann 13. mai 1945, vóru bara 400 bretar við.
16. mai 1945 endaði bretska hersetingin í Føroyum. Men undir hersetingini vórðu bondini millum Føroyar og Bretland styrkt og hava verið góð síðan.
BøkurEdit
- Eric Linklater: The Northern Garrisons: The Army at War. London: His Majesty's Stationery Office, 1941
- John F. West: Faroe. The Emergence of a Nation. New York: 1972.
- Niels Juel Arge: Stríðsárini 1940-45. Tórshavn: Hvessingur, 1985-1990. (6 bd.)
- Jákup Thorsteinsson: „Løgting og amtmaður 1940 –1945“ Í: Løgtingið 150. Tórshavn 2002. (PDF-Download)
- James Miller: North Atlantic Front. The Northern Isles at War, Birlinn Limited 2003 (228 síður)


text:
Føst arbeiðspláss
Reglurnar um innrætting av føstum arbeiðsplássum eru ásettar í kunngerð um innrætting av føstum arbeiðspássum.
Í stuttum eru yvirskipaðu reglurnar um innrætting av føstum arbeiðsplássum hesar:
Nýinnrætting ella stór umbygging
Nýinnrætting ella stór umbygging av arbeiðsplássum skal raðfestast og fremjast við atliti at trygd og heilsu, soleiðis at:
- arbeiðsgongdin er væl og virðiliga trygg, og at m.a. viðurskifti, sum viðvíkja flutningi og goymslu av tøkniligum hjálpartólum, eru so góð, sum til ber
- møguligir vandar og ampar, sum standast av arbeiðsgongdum, m.a. dust ella onnur luftdálking, geisling, ovurstór hita- ella kuldastig, larmur, ringur deymur v.m., verða avmarkaðir í størst møguligan mun, og at tað slepst undan óneyðugari ávirkan av teimum
- tey, sum gera arbeiðið, og onnur á staðum kunnu nýta, vaska, viðlíkahalda og eftirkanna bygningar, lendi, ravmagnsútbúna v.m. á ein hátt, sum er væl og virðiliga tryggur
- bygningskonstruktiónirnar og tilfarið, sum verður nýtt, geva eina fullgóða bjálving móti fukti, hita og kulda, umframt at ljóð-, inniluft- og ljósviðurskiftini eru nóg góð
- byggitilfar ikki verður brúkt, sum gevur frá sær damp ella dust við heilsuskaðiligari ella nervandi styrki, ella sum kann føra til nervandi ella vandamiklar mongdir av støðuravmagni (statist elektrisitet)
- bygningskonstruktiónir ella tilfar, ið savna dálking, ella sum eru torfør at vaska, ikki verða nýtt har, sum arbeiðið ber í sær nógv dustrok ella heilsuskaðiliga dálking
Ætlanir um nýbygging ella umfatandi innrætting ella broyting av bygningum, hølum og tøkniligum anleggum og útbúnaði v.m. skulu verða ummæld av Arbeiðs- og brunaeftirlitinum, áðrenn innrættingin ella broytingin verður framd. Tað sama er galdandi, tá ið bygningar, høli, øki o.tíl. skulu leigast út til vinnuligt endamál.
Arbeiðsstað
Arbeiðsstaðið hjá tí einstaka skal vera rúmligt og hóskandi innrættað, soleiðis at neyðugur útbúnaður, hjálpartól og tilfar standa væl í mun til hvørt annað. Somuleiðis eiga allar tær funktiónirnar, sum hava okkurt við arbeiðið at gera, at kunna verða útintar á fulltryggan hátt bæði tí, ið viðvíkur arbeiðsrørslum og arbeiðsstøðum.
Har sum arbeiðið uttan trupulleika kann verða gjørt sitandi, skal hóskandi pláss vera til tað. Har, sum arbeitt verður standandi ella gangandi, skulu, um møguleiki er til tað, vera setur til at sita á, tá ið steðgur er í arbeiðinum.
Krav er um at hava fulltrygga atgongd til arbeiðsstaðið og til rýmingarmøguleikarnar frá arbeiðsstaðnum.
Arbeiðsstaðið skal vera skapað og innrættað soleiðis, at starvsfólk ikki óneyðugt verða ávirkað av evnum og tilfari, geisling, ovurstórum hita- ella kuldastigum, ringum deymi, larmi ella ristingum v.m. frá arbeiðsgongdum ella arbeiðsstøðum hjá øðrum.
Har, sum vandi er fyri dálking av tilfari við smittuvanda, ella av tilfari, sum er týdningamikið at fáa burtur av húðini ella forða spjaðing av vegna trygd og heilsu, skulu hóskandi og nóg nógv hjálpartól vera nærindis arbeiðsstaðnum, so sum eygnaskolifløska, neyðbrúsa og serlig reinsievni.
Útbúnaður
Á arbeiðsstaðnum skal hóskandi útbúnaður vera, soleiðis at arbeiðið kann verða útint á ein fulltryggan hátt.
Stólar, arbeiðsborð og tílíkt, sum verða brúkt til skiftandi arbeiðsuppgávur og av skiftandi starvsfólkum, skulu um neyðugt kunnu stillast.
Útbúnaður skal verða gjørdur av tilfari, sum ikki er vandamikil fyri heilsuna á nakran hátt. Tilevningin og tilfarið skulu vera av slíkum slag, at tey tola at verða reinsað væl og virðiliga í mun til, hvussu dálkað tey verða av arbeiðinum.
Hitaviðurskifti
Í arbeiðstíðini skal hitin í arbeiðsrúminum lagast eftir arbeiðinum við atliti at arbeiðshættum og tí likamliga virkseminum, sum starvsfólkið arbeiðir undir. Hitin í arbeiðsrúminum skal ikki vera starvsfólkinum til ampa.
Luftnýggjan
Hvørt arbeiðsrúm skal hava nóg mikið av útlufting, soleiðis at starvsfólkini arbeiða í frískari luft. Útluftingin skal tó ikki leiða til trupulleikar av gjóstri.
Mekanisk luftnýggjan, sum gevur nóg nógva fríska luft við hóskandi hita og vætu, skal verða sett upp, um natúrlig luftnýggjan gjøgnum vindeygu, hurðar og annað ikki er nøktandi.
Har, sum luftevni, dust ella tílíkt, ið er vandamikið fyri heilsuna, ella sum kann skapa ein vanda fyri eksplosjón, ringum royki, smáverum, aerosolum ella aðrari nervandi luftdálking, kann taka seg upp, skal mekanisk útsúgving verða sett upp, sum, í tann mun tað ber til, flytur dálkingina burtur frá tí staðnum, har hon tekur seg upp. Samstundis skal frísk luft við einum hóskandi hita verða førd til staðið.
Í teimum førunum, har dálkingin ikki á munagóðan hátt kann flytast burtur frá staðnum, har hon tekur seg upp, skal tað ávísa arbeiðið, sum fer fram, verða flutt til eitt serstakt rúm, kabinu ella tílíkt við hóskandi mekaniskari ventilatión, har einki annað arbeiði verður gjørt.
Vælferðarfyriskipanir
Á arbeiðsplássinum skulu niðanfyri nevndu hentleikar vera til taks fyri øll starvsfólk:
- vesi
- matstova, tá ið matarsteðgir eru í arbeiðstíðini
- vask
- klædnaskáp ella klædnarúm, um klæði skulu skiftast
- ein felags telefon, um starvsfólkini ikki á annan hátt hava atgongd til eina telefon
Nærri útgreinað krøv eru undir reglum og vegleiðingum


text:
Reglur til skrivliga roynd
- Næmingar skulu møta 15 min., áðrenn royndin byrjar
- Friður skal vera inni í royndarhølinum
- Næmingar skulu ikki samskifta sínámillum í royndarhølinum
- Tað er ikki loyvt at spæla spøl, hyggja at filmi, brúka tekniforrit og lurta eftir tónleiki á telduni meðan royndin fer fram
- Tað er ikki loyvt hava fartelefonir við til roynd
- Eftirlitsfólk skal fylgja við næmingi, um hann skal út úr próvtøkuhølinum, t. d. á vesi
- Næmingar skulu hava egna teldu og oyramikrofonir við
- Telda og annað próvtøkutilfar kann ikki takast út úr próvtøkuhølinum, fyrr enn próvtøkan er liðug
- Síðuhøvd til framseting og fyrisøgn liggur inni á ffs.fo.
- Næmingar skulu fara til hús, tá ið teir eru lidnir, tó kunnu næmingar úr Gøtu, Leirvík og av Kambsdali bíða í ávísari skúlastovu, til bussurin koyrir
- Um næmingur ikki heldur seg til galdandi reglur, verður hann burturvístur, og heimið verður kunnað um hetta


text:
Hans Meinhard á Høgabóli
Eftir Jústinus Leivsson Eidesgaard
Hans Meinhard á Høgabóli hevur brent seg fastan í tilvitskuna hjá føroyingum, sum flogskipari og tyrluskipari hjá Atlantic Airways. Og kanska eru tað ikki so nógv, sum vit, at hann eisini spælir orgul og ferðast millum kirkjur at spæla til gudstænastur. Hans Meinhard er ættaður av Høgabóli í Runavíkar kommunu og vaks upp har. Hann er føddur tann 24. juli 1960.
-Eg flutti vestur, tá ið eg var 15 ára gamal. Mamma er úr Miðvági og pápi mín er av Høgabóli. Mær dámdi væl at flyta vestur og fall skjótt til.
-Eg byrjaði at læra at spæla orgul sum 13 ára gamal hjá Christian Hammer á Glyvrum. Eg gekk til orgul, hann hevur lært nógv at spæla. Og tá eg hevði gingið eina tíð hjá honum, spældi eg til onkra gudstænastu.
-Eg spældi nokk so regluliga í kirkjunum her í Vágunum frá 1985-1989. Eg arbeiddi tá hjá tyrlutænastuni sum flogskipari. Seinni fór eg at flúgva flogfør og tá var eg ofta burtur sunnudagar, og tá datt tað mest sum niðurfyri. Í dag spæli eg sum freelansari ella avloysari í Sandavági, Vestmanna og í Bø.
-Eg havi verið glaður fyri at flogið. Hetta arbeiðið hevur ført meg kring allan heim.
Hans Meihard er giftur við Josefinu Falkvard. Hon var fyrsti kvinnuligi snikkarin í Føroyum. Tey eiga ein son og eina dóttir og síðan hava tey fingið eitt barnabarn, ein drong sum er uppkallaður eftir Hans Meinhard.
Hans Meinhard er næstan eitt undantak í Vágunum. Hann hevur ongan seyð, men hann hevur bát og motorsúklu.
"Viðmerkingar kunnu sendast til Jústinus Leivsson Eidesgaard á telefon 22 31 43 ella í T-posti: justinus(at)olivant.fo”.


text:
Grindin, ið var merkt í Vestmanna í november í fjør, er nú komin 70 fjórðingar í ein útnyring úr Føroyum. Eftir at grindin vendi suðuri á 54 breiddarstigum, ferðaðist hon beina kós norður aftur í Bankarennuna, har hon hevur ferðast nakað í sjálvari rennuni.
Seinastu dagarnar hevur hon so ferðast longur norður, og er fyri fyrstu ferð, síðan hon var merkt fyri 221 døgum síðan, norðarlagari enn oyggjarnar.
Bjarni Mikkelsen ( This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ), tlf. 278588


text:
Jerúsalem, Getsemane og fyrigeving
Dagurin var liðin, og tíðin var um nón. Vit koyrdu niðan ímóti Jerúsalem, og júst henda sjónin fer mær ongantíð úr huga. Tað vakrasta, ið eg havi sæð. Ein heilag løta at síggja býin yvir allar, hin heilaga Jerúsalem.
Tá vit komu niðan til býin, sóu vit Jerúsalem í gyllandi vesturskini. Tað var so vakurt, og myndin var trúnni gagnlig. Hetta er býurin og umhvørvið, sum hevur so stóran leiklut í frásøgnini um Jesus. Hetta er myndin um hin himmalska býin, hitt nýggja Jerúsalem, Guðs æviga himmal.
Væl setur sólin, og Jerúsalem hevur mangan verið fjaldur í myrkri. Bæði náttarmyrkur og daprar umstøður hava fjalt býin. Kríggj og heimsótt, neyð og vanlagna fólksins. Jerúsalem er til á heimskortinum, men vandin hevur verið stórur bæði í nýggjari og eldri tíð.
Tað var serliga hetta, ið hugtók, at síggja býin ávegis inn í myrkrið í gyllandi vesturskini. Sum skýmingin kann vera vøkur. Sum ljósið er lívgevandi inn í myrkur og nátt. Sum lívskvøld menniskjans kann vera vakurt, tá vit mett av døgum leggja eyguni saman fyri seinastu ferð.
Tá eg sá Jerúsalem í gyllandi vesturskini, visti eg sjálvsagt, at um eina løtu var býurin fjaldur í myrkri, og so vildi ravmagnið avloysa dagsljósið.
Ístaðin fyri myrkur fylti ljósið sál og sinni. Meðan vesturskinið gjørdist alt meira kámt, mentist ein onnur sjón í mínum huga. Í míni sál sá eg við trúar eygum Jerúsalem í bjørtum morgunroða. Tað var so lívgandi, henda sannføringin um hin heilaga staðin, at náttin hoyrir jørðini til, og hin himmalski Jerúsalem er ljósanna staður, tí har valdar eingin nátt, og Kristus er lampa í staðnum.
At støðast í tí heilaga landinum, var nakað heilt serligt. At vitja tey heilagu støðini, har Jesus livdi og virkaði. At vitja støðini og lesa úr skriftini tær frásagnir, ið fóru fram á ella sipaðu til júst hetta staðið, har vit vóru. Støðini eru fyri teim kristnu heilag, tí tey sipað til Jesus og Guð Ábrahams, Ísaks og Jákups.
Tað var nakað, ið eg var sera spentur at uppliva. Ein mynd, ið hevur fylgt mær alt mítt lív. So mangan havi eg í trúnni steðga á og vitja í Getsemane urtagarði. Har havi eg verið bæði í einsemi og saman við øðrum, tá ódnin leikaði og neyðin bankaði á dyrnar. Tað er ein felags støða fyri alla mannaættina, at dagar eru, ið bæði eru tyngri og væl øðrvísi enn aðrir.
Tað var morgun, tá vit vitjaðu urtagarðin. Ein lítil vælhildin urtagarður. Hetta er umhvørvið, har Jesus stríddi sítt harða stríð. Mína vegna, vegna heimsins føll og mistøk. Tað var her stríðið stóð, tá hann gjørdist syrgin og tók at nøtra og so sára at kvíða.
So nær tí heilaga staðnum, so nær Guði, - so nær prísinum fyri rættvísgering manna. Ein kensla størri enn alt annað, ið eg áður hevði upplivað.
Hetta var jørðin, ið var vandað við blóðdropum frelsarans. Her stríddist Jesus í deyðaangist, tá hann bað ta sterku bønina : “Faðir! Hevði tú vilja tikið hesa skál frá mær; men verði tó ikki vilji mín, men tín.”
Tað var her, at stríðið stóð vára vegna. Tað var her, eg sjálvur átti at staðið í dýrastu neyð, angist og trega. Nú stóð eg sum pílagrímur við einum ævigum friði í hjartanum, eini frelstari sál og eini vónríkari framtíð, tí ein hevði átikið sær at tala mína søk og gjalda fyri míni mistøk.
Getsemane urtagarður var vakur, og angin av vøkrum vøkstri setti dám á. Vit sluppu ikki inn í sjálvan garðin, tí gyrðing var rundan um. Í fyrstuni tóktist hetta óheppið, at vit ikki sluppu inn. Tá vit høvdu staðið eina góða løtu og hugt inn í garðin broyttist fatanin. Líkasum urtagarðurin var stongdur fyri okkum, á sama hátt varð Edens garður stongdur, tá okkara fyrstu foreldur syndaðu á fyrsta sinni.
Henda heilaga jørðin, Getsemane urtagarður. Her stríddist Jesus í kvøl og angist. Vára vegna og okkum til rættvísi átók hann sær líðing og deyða. Líkasum Getsemane urtagarður var stongdur fyri okkum á pílagrímsferð, á sama hátt er tað menniskjum ómøguligt við egnum mátti at koma inn í tað himmalska landið.
Getsemane urtagarður var stongdur fyri vitjandi av verkligum ávum. Tað var neyðugt at skóna økið til tess at varðveita vakurleikan. Samstundis var hetta ein áminning, ja ein prædika. Okkum tørvar ein frelsara, um vit skulu koma inn í Guds dýrd og vakurleika.
Inni í Getsemane urtagarði stríddist Jesus. Hann visti, at løtan var álvarsom og kravdi almikið. Deyðaangist er eitt sterkt orð. Tað boðar ikki frá góðum, og tað var ikki gott. Myrkursins veldi reikaði runt í økinum. Illimaður var um at fáa fastatøkur á Judasi. Neyðugt var at vakja og biðja, tí andin er fúsur, men holdið er veikt.
Inni í Getsemane urtagarði fingu lærusveinar Jesu at vita, at tímin var komin. Menniskjusonurin vildi verða uppgivin í syndara hendur. Tað góða og tað ónda vildu møtast, og stríðið í andsheiminum kom at merkjast á jørðini.
Áminningin ljóðar sterk og sannførandi. Lívið krevur sítt gjald og sítt offur. Kvirran í Getsemane var kærkomið høvi til bøn og andakt. Bønin er neyðug, tí uttan bøn viknar mátturin. Kvirran er gagnlig, tí ein løta í andakt er trúarinnar styrki.
Biðið, segði Jesus. “Vakið og biðið, at tit ikki mega falla í freisting.” Áheitanin kemur frá honum, ið heimsins óndskapur vildi fella. Vakurt at síggja, hvussu stórur Jesu kærleiki er. Meðan stríðið er harðast, hugsar hann um lærusveinarnar. Tað er neyðugt við eini áminningin um at vakja og biðja. Tað er so skjótt at sovna, at sova tíðina burtur og lata møguleikan gleppa sær av hondum.
Og so er Getsemane urtagarður í sínum vakurleika ein djúp mótsøgn til menniskjans mátt og megi. Meðan Jesus hugsar um lærusveinarnar og biður um faðirsins vilja : “Faðir! Hevði tú vilja tikið hesa skál frá mær; men veri tó ikki vilji mín, men tín!” Meðan Jesus hugsar um onnur, hendir tað, at lærusveinarnir allir sum ein sovna. Tað er munur á Jesusi og okkum í so mangar mátar. Hann er fullkomin og hugsar um Guðs vilja. Vit eru menniskju og hugsa mangan um okkum og okkara.
Í Getsemane urtagarði sóu vit eitt elligamalt træ. Teir kønu mettu, at træið var frá Jesu døgum. At hugsa sær henda veruleikan, at træið møguliga var eitt træ, sum Jesus hevur sitið undir í bøn og andakt, tá hann leitaði fram fyri ásjón faðirsins í bøn.
Vakið og biðið, tað er áheitanin, lærusveinarnir fingu frá Jesusi, nú myrkursins tími nærkast. Ikki einans náttarmyrkur, men eisini tað myrkur, ið tekur valdið á menniskjum, so hugurin stendur til tað illa. Óndskapur og myrkur fylgjast at, og tað ónda skapar ófrið og ónáðir. Pínslusøga várs Harra Jesu Krist sigur frá, at ein sakleysur doyði fyri tey seku.
Tað ræður um at minnast stillar løtur, at hava stundir at vitja Getsemane urtagarð. Tað ræður um at vakja og biðja, tí nátt kemur, tá eingin arbeiðir. Vit mega biðja, at vit ikki mega koma í freisting. Tað er skjótt at snáva, og hin óndi er snúðin. Hann, ið feldi Judas, eirir ongan. Vit mega halda heilagt á heilagum støðum í bøn og andakt.
Træið í Getsemane urtagarði minti meg á bønina. Eitt væl kent evni innan myndlist, at bøn verður hildin undir einum træi. Bønin hevur hjálpt so mongum, bæði her heima á landi og úti í heimi. Bønin er trúarinnar styrki, og bønin veitir styrki, styrki Guðs í tøkum tíma.
Í bókini “eingin framtíð uttan fyrigeving” lýsir biskupurin í Suður Afrika Desmond Tutu ta viðferð, ið tey littu fingu fyri sín húðalit. Vánalig kor, rættindi og sømdir. Forfylging og dráp, alt vegna húðalitin. Teimum littu var noktað bæði íbúðir, skúla og arbeiði. Tey kundu ikki koma í nánd av teimum hvítu.
Tá fólkaræðið og frælsið kom til Suður Afrika var ein nevnd sett niður, ið skuldi finna fram til sannleikan. Øll tey, ið ásannaðu síni mistøk vildu fáa grið. Hin einstaki skuldi játtað sínar óndu gerðir, og so vildi nevndin veita viðkomandi fyrigeving, grið og náðir. At játta sína synd førdi til eitt lív í frælsi.
Á sama hátt er tað við Guði. Tá ið vit játta syndir okkara, er Guð trúfastur og náðigur og fyrigevur syndir várar vegna Jesus Krist, ið gekk líðingar gøtuna at enda okkara vegna. Okkum til rættvísi varð hann revsaður.
“Men hann var særdur vára synda vegna og sundurbrotin vára misgerða vegna; okkum til friðar kom revsingin niður á hann, og av sárum hans fingu vit heilsubót.” (Jesaja 53,5).
At biðja um fyrigeving og fáa fyrigeving syndanna. Øll tey, ið leita til Guðs, fáa vegna Jesus fyrigeving syndanna. Vit mega játta syndir várar, tí tað er eingin framtíð uttan fyrigeving.
Desmond Tutu lýsir Guðs kærleika í eini mynd. Hann sigur frá styrkini í bønini og takkar øllum teimum runt allan heimin fyri bøn og forbøn, tá harðast leikaði á í Suðurafrika. Uttan bøn og forbøn komu vit ongantíð á mál í rættvísi og javnbjóðis rættindum millum tey ymisku fólkasløgini og ymiskan húðalit.
Og so lýsir hann Guðs kærleika, ið elskar sítt barn – hin einstaka – fram um alt. Meðan lærusveinarnir sovna á síni vakt, so vakir Guðs faðirs eyga. Hann lýsir hin sanna kærleikan og nevnir móður kærleikan. “Ein útlúgvað mamma, sum er um at hokna av møði um kvøldi, vil ikki hugsa um annað enn at sita við songina hjá sínum sjúka barni.”
Sum skrivað stendur hjá profetinum : “Man kona gloyma bróstabarn sítt, ein móðir tað barn, sum hon bar undir hjarta? Hesar mega gloyma, men eg gloymi ikki teg.” (Jesaja 49,15).
Tað er evangeliið, at Guð gloymir okkum ikki. Hann er okkum nær, tá okkara tími kemur í Getsemane, og vit hava lyndi at gráta og stúra. Hann er hjá børnum okkara og øllum okkara kæru, tá vit einki megna. Hann er hjástaddur í líðing og deyða, og Guð missir ongan burtur.
Eg havi vitjað Getsemane og sæð staðin. Tað er stórt og vælsignað. Men enn størri er tað, at Guð vitjar og sær okkum. At hann er hjástaddur í lívi og deyða við einborna syni sínum Jesusi. Allar dagar, alt til veraldar enda.
Amen.
(Tekstur: Stk. 1 og stk. 2 úr Pínslusøgu várs Harra Jesu Krists).


text:
Tórsgøta nú við spildurnýggjari heimasíðu og búmerki
Vit kenna øll Reinsaríið, ið helst hevur verið eitt tað virknasta spælistað í landinum. Hæddarpunktini hava verið nógv og alt frá tónleiki, bókaframløgum, framsýningum til føroyskan dans, hava fylt hugnaligu hølini, ið eru vorðin ein mentanarligur miðdepil fyri ung sum gomul. Síðani er Tórsgøta tó ment sera nógv, og fevnir hon nú eisini um spælistøðini Auluna í Finsen, Perluna, Perlutúnið, Ostahúsið Atelier, Ostahúsið Kjallaran og Garasjuna. Øll hølir, ið eru vorðin ein livandi karmur um tónleik og undirhald í miðbýnum. Av hesi somu orsøk, hildu vit, at tað var uppá sítt pláss, at Tórsgøta fekk eina heimasíðu, ið savnaði alt virksemið á gøtuni og samstundis var umboðandi fyri øll hesi spælistøð, ið nú hava funnið sín samleika saman og hvør sær.
Til eina nýggja heimasíðu er ikki minni enn hóskandi við nýggjum búmerki. Í hesum sambandi hevur Nudlavirkið eisini gjørt eitt nýtt snotiligt búmerki til Tórsgøtu, sum skal tryggja mentanarmiðdeplinum ein grafiskan og afturkenniligan samleika.
Nýggja heitið á heimasíðuni er torsgota.fo og har verður hildið áfram at veita øllum vitjandi kunning og dagføringar um øll tey spennandi tiltøk og hendingar, sum Tórsgøta hevur at bjóða uppá.


text:
Dollin
Um næstseinasta aldarskifti var í Congo eitt satt ræðustýri undir leiðslu av belgiska konginum Leopold II. Í 1903 varð gjørd ein bredsk kanning av viðurskiftunum. Hon førdi í 1904 til eina fólkarørslu, sum í 1908 noyddi Leopold kong at lata Congo frá sær sum sína persónligu ogn. Hetta er tann dramatiska søgan um havnarmannin Daniel Jacob Danielsen, Dollin, sum var í fremstu røð í hesi tilgongd, sum av røttum kann sigast at hava broytt heimsøguna. Bókin er eisini um hansara virki sum trúboðari í Føroyum 1904-1916.


text:
Í Matteus 18, 20 í Bíbliuni stendur skrivað: ”Tí at hvar sum tveir ella tríggir eru komnir saman í mínum navni, har eri eg mitt ímillum teirra.”
Hóast hetta einfalda skriftstað um at halda kirkju, eru nógvar stórar og vakrar kirkjur bygdar í Føroyum.
Wikipedia um kirkjur og samkomur
Á Wikipedia lesa vit, at ein kirkja er eitt hús, sum oftast hevur torn, og er ætlað til kristna gudstænastu.
Orðið "kirkja" kemur av grikska orðinum kyriakon og merkir, "Vígt Harranum". Tað verður sagt bæði um húsið, har gudstænasta verður hildin og um tey, sum ganga í kirkjuni.
Umframt kirkjur eru nógv samkomuhús í landinum. Sakomuhúsini hava sama endamál sum kirkjurnar.
Tvær ymsar Bíbliur
Smá frábrigdi eru, so sum at bíbliutýðingin hjá Jákup Dahl og Kristian Osvald Viderø verður brúkt í kirkjuni, meðan bíbliutýðingin hjá Victor Danielsen verður brúkt í samkomunum.
Sálmabók og Sangbók
Í kirkjuni verður sungið úr sálmabók, meðan sungið verður úr sangbók í samkomunum. Meðan fríkirkjur kunnu syngja við niðurlagi, er hetta ikki siðvenja í fólkakirkjuni, hóast sangurin ella sálmurin er hin sami.
Í ymsu kirkjunum kunnu vera jarðarferð, brúðarvígsla, dópur, konfirmatión, breyðbróting, møti, konsertir og onnur tiltøk, sum kirkjan loyvir.
Gamlar og nýggjar kirkjur
Fleiri kirkjur í Føroyum eru gamlar, og bygdar í eyðkendum sniði, til dømis svartar við flagtekju og hvítum torni. Aðrar eru nýggjar og øðrvísi, til dømis tann í Hoyvík, sum er hin nýggjasta.
Elsta kirkja í Føroyum er Ólavskirkjan í Kirkjubø, sum er meir enn 900 ára gomul. Hon sæst á myndini til høgru.
Skattur ella tíggjund
Fólkakirkjurnar og tey sum starvast í kirkjuni verða fíggjað við almennum kirkjuskatti. Aðrar kirkjur og samkomur verða ikki fíggjaðar á henda hátt. Onkur samkoma brúkar fyribrigdið tíggjund, sum er eitt slag av frívilligum skatti ella gávu.


text:
At føroyskur hondbóltur er í rúkandi menning verður í hesum døgum eisini staðfest í Georgia, har U-17 genturnar luttaka í EM kapping. Tíðliga seinnapartin vunnu føroysku genturnar seg í hálvfinaluna. Tær vunnu síðsta dystin í bólkaspælinum 37-16 ímóti Estlandi.
Um eina løtu spæla hini bæði liðini í bólkinum – Serbia og Italia. Tað er greitt, at Føroyar eru annað liðið, sum heldur fram í kappingini. Um Italia vinnur ella tað endar javnt vinna Føroyar bólkin. Um Serbia vinnur verða Føroyar nummar tvey í bólkinum.
Frá fyrsta bríksli í dag var spurningurin bara, hvussu stórur føroyski sigurin fór at verða. Í handavend vóru Føroyar frammanfyri 6-1, og møguleiki tóktist vera fyri, at Føroyar fóru at vinna størri sigur enn bæði Italia og Serbia hava vunnið ímóti Estlandi. Italia vann 34-15 og Serbia 36-13.
Føroyar vundu burtur úr Estlandi, og tað var stutt millum føroysku málini. Onkra løtu var stígur í málskjótingini, tí estlendski málverjin bjargaði rættiliga ofta, og føroysku spælararnir vóru ikki altíð so neyvar í skotroyndunum.
Føroyskur toppskjútti var Lukka Arge við 9 málum. Hinir málskjúttarnir vóru Lea Mohr (6), Maria Palsdóttir Nólsoy, Bjørk Franksdóttir Joensen (5), Marita Thomsen (3), Poula Fríðheim Petersen (2), Anna Halsdóttir Weyhe (2), Sára Sigrunardóttir Mikkelsen (2), Karin Egholm (1), Anna Sigrunardóttir Mikkelsen (1) og Karina Debes Heinesen (1).
Hinir spælararnir á føroyska liðnum eru Silja Arngrímsdóttir Müller, Inga Maria Roysdóttir, Simona Michelsen Kass, Eyðbjørg Kallsberg og Barbara Hammer.


text:
Vit vita, at tað eru nógv børn, ung og vaksin við Cerebralari Paresu/spastiskum lamni (hereftir stytt CP) í Føroyum. Men orsaka av, at eingin skráseting er gjørd, er trupult at vísa á hvør tørvurin í Føroyum er.
CP Føroyar ynskir at koma í samband við fólk, sum hava CP fyri at:
- Fáa hagtøl til vega
Hagtøl eru týdningarmikil fyri at kunna vísa politisku myndugleikunum og øðrum sum varða av økinum á, hvussu nógv eru, ið kunnu fáa gagn av td. venjingartilboðið og nógvum øðrum.
- Finna útav hvønn tørv fólk við CP í Føroyum hava
Tørvslýsing er týdningarmikil fyri at CP Føroyar kann seta mál og arbeiða miðvíst útfrá hesi tørvslýsing, fyri at betra umstøðurnar hjá fólki við CP í Føroyum.


text:
Eg havi fingið fatur á einum damublaðið. Tað er eitt sovorðið blað, sum er vent til málbólkin damur og við hesum í hondini kann finnast út av hvat tað er, sum eyðkennir damur. Fyri tað fyrsta má staðfestast, at alt, sum hevur við útsjónd at gera hevur fundamentalan týdning. Skógvar við reimum og djarvar hælahæddir er luftin tær anda inn í seg og lipgloss og consealari við mineralum er teirra føði. Hugtakið "eitt mást" er teirra leiðregla, sum vísir veg til designsofur, marglitt accesories og frekar, forførandi ljósastakar. Teirra børn eru dukkulisur, teirra menn eru verkætlanir, sum við lummapsykologi, sjálvsitandi sokkum og passivum aggressiviteti verða tamdir til at rigga saman við einum auberginelittum blow lounge luksus stóli. Samskiftið hjá damum við onnur menniskju er ein kapping um hvør eydnast best á rennubreytini, í at forvinna og brúka pening og líkasum fáa tað heila til at síggja út av nøkrum. Damur eru kaldar, vemmiligar verur, hvørs djúpastu kenslur koma til sjóndar tá tær onkuntíð hava ein vána hárdag og hvørs størsta íkast til heimin er at tær hava lættari við at halda vektina eftir at tær eru hildnar uppat at eta sukur.
Eg havi eisini fingið fatur á einum public service sáttmála. Tað er ein sovorðin avtala millum Kringvarp Føroya og føroyska fólkið og við henni í hondini kann finnast út av hvat tað er, sum eyðkennir føroyingar. Fyri tað fyrsta má staðfestast, at føroyingar eru nakrir, sum geva samfelagnum fullan ans og sum av sonnum taka ábyrgd fyri teirri demokratisku prosessini. Í Føroyum taka tey ábyrgd og vilja bøta um samfelagsstøðuna, tey sóknast eftir avbjóðingum, uppsøkja vitan og kjakast. Tey ynskja margfeldni og tolsemi og tey standa samhaldsføst um at menna tey virði, sum tey eru errin av í teirra samfelg. Tey gera alt fyri at skerpa teirra kritiska ans og fyri at útdýpa og nuansera tey vandamál, tey sum heimsborgarar koma út fyri. Føroyingar eru fantastiskar verur, sum berjast eitt gott og satt stríð.
Tað góða við hesum er, at eg ongantíð havi møtt eini damu av tí slagnum, sum damubløðini greiða frá, men eg havi møtt nógvum føroyingum av tí slagnum, sum public service sáttmálin greiðir frá. Tað er einki galið við hvørki damum ella føroyingum, tað er galið við fjølmiðlunum. Tí á sama hátt sum damubløðini ikki megna at vísa hvussu fantastiskar damur í grundini eru, megna føroysku fjølmiðlarnir heldur ikki at vísa hvussu fantastiskir føroyingar í grundini eru.
Vit hava fingið ein public service sáttmála og hann skal haldast. Mentanin er ikki eitt hol í einum osti, sum Kringvarpsleiðslan greiðir frá, hon er sjálvt undirstøðið hjá frálíku menniskjunum, sum vit eru og tað er við hesum í huga vit skulu førast fram. Vit vilja ikki longur finna okkum í at verða fatað sum innistongdir, resigneraðir smáborgarar við eini mystiskari trongd til danskt undirhald.
(IS)


text:
TARIRA, kamarkór undir leiðslu av Sunleif Rasmussen, skipar fyri eini øðrvísi kórkonsert mikukvøldið 10. oktober, har áhoyrarin fær høvi at sín dám á konsertskránna.
Helvtin av konsertini verður tó sum konsertir flest, har kórið syngur burtur úr skránni, sum er gjørd til konsertferðina til Onglands í døgunum 13. – 21. oktober.
Men hin helvtin verður skipað sum eitt slag av uppboði, har áhoyrarafjøldin fær møguleika at bjóða uppá eina røð av sangum; tveir sangir kappast um at fáa flest stemmur og tann sangurin, ið fær flest stemmir og harvið krónur, verður síðani framførdur.
Kórið lovar, at sangirnir á valskránni eru kendar føroyskar kórperlur. Kostnaðurin fyri atgongumerki er kr 150, men fyri at tryggja, at júst tínir yndissangir verða framførdir verður mælt til at taka nakar eyka 10 kr við.
Afturfyri bjóðar kórið okkurt leskiligt og gott undir góman í steðginum og hartil verða fleiri spennandi vinningar trektir millum øll seld atgongumerkir. Høvuðsvinningurin er tvey atgongumerkir til nógv eftirspurdu Nýggjárskonsertina hjá Føroya Symfoniorkestri umframt gisting og mat á Hotel Føroym leygarakvøldið 5. januar 2013.
Konsertin verður á gomlu sementfabrikkini í Öström mikukvøldið 11. oktober kl. 19.30. Atgongumerki fáast við dyrnar. Kom við og set tín dám á kvøldið saman við okkum.