text:
Lúturin
Skrivað hevur tórbjørn jacobsen 16.03.2017 - 17:27
Onkur familiert nærstandandi hevur annars hildið, at eg higartil havi verið í so hvassorðaður í hesum málinum, men góðar grundir hava verið fyri tí. Onkuntíð skal sterkari lútur til fyri at basa óhumskuni. Boðini frá hvalbingunum (sum eg havi sera stóra virðing fyri), Fylking og øðrum í gjár gjørdu meg uppaftur meiri sannførdan um kósina higartil.
Tey sum hava fingist nakað við politikk kenna hesar ymsu manøvrurnar, ið verða brúktar, serliga táið á stendur. Sjálvur endaði eg í hesum førinum partvíst í eini slíkari manøvru, og eftir at hava sæð og lisið uppskotið má eg bara siga, at høvdu falkaeyguni í nakkanum ikki verið so væl hvest og pussað eftir nógv Harrans ár á teimum bonaðu fjalunum, so hevði eg verið tikin so dyggiliga við reyvini.
Søgan er hon, at táið tað nærkast dystarenda, og alt bendir á, at semja fæst ímillum samgonguna og Sambandsflokkin, kemur stígur kortini í. Onkur stútar ímóti onkustaðni. Hetta er løtan, táið telefonirnar fara at kima. Ikki bara hjá mær, men hjá so nógvum øðrum, sum eisini eru ætlað at reka onnur í rætt.
Nú vóru nakrir tímar eftir til dead-line fyri framløgu, semjan mátti fáast í hús, og sum eg skilti á lagnum frá fleiri úr fleiri flokkum (fiskimálaráðharrin ringdi tó ongantíð), so var tað serliga ein nývorpin sambandsmaður sum stútaði mest ímóti “nýskipanini”. Hví teir hildu meg vera hin rætta til at taka hendan uttanrættaðan, tað er ilt at siga, gamaní hava vit javnan tosað saman hesi seinastu árini, og gera tað enn, men haðani frá til hesa jakstranina, tað var kanska nakað nógv av tí góða.
Eg kendi ikki uppskotið, kanska gjørdi hesin stútarin tað heldur ikki, í hvussu er ikki nágreiniliga, og nú eri eg farin at ivast í, um teir sum ringdu kendu nakað serligt til hetta uppskotið heldur. Men tá eg fekk at vita, at Bárður á Steig Nielsen tók undir við uppskotinum, so mátti okkurt skil vera í hesum. Ella sum eg segði einum teirra sum ringdi, kanska var hetta bara ein Hákun Djurhuus/Vilhelm Nielsen manøvra. Kend frá Sjálvstýrislandsstýrinum fyrst í sekstiárunum, tá løgmaður lat Vilhelm taka sær av teimum parlamentarisku blokadunum, tá tjóðveldis- og yvirtøkuuppskot komu á tingborð.
Eg visti onki um antitrust, økiskvotur og tekniskar niðurlaðingar uppá sikt. Men soleiðis sum tyngdin er t.d. í Tjóðveldis- og Javnaðarflokkinum (Framsókn er ikki annað enn ein desideraður Havnarflokkur) í løtuni, so kundi alt henda, og soleiðis sum vinnuliga landslagið er í Føroyum í dag, so kann ein umfordeiling bara gerast við at minka um aktivitetin í Eysturoy og í Norðoyggjum. Tað var ikki neyðugt at hava sitið í landsstýri og á løgtingi í 13 ár fyri at finna útav, at tyngdin í flokkunum nú fór at gera sær dælt av tí, at stjórnarflokkarnir at kalla onga umboðan hava í Landnyrðings Føroyum.
Tess meiri eg hugsaði tankan, tað sannførdari gjørdist eg um ongantíð at ringja til Stútaran. Sá fyri mær hvussu stóru hjólini í lokalpolitisku mekanismunum á Vaglinum og í Tinganesi vóru farin at snúra. Kendi annars hendan sambandsstútaran bara sum ein serstaka pragmatiskan mann, tí fekk eg, við tí lítla eg visti um málið, ikki hansara støðu í málinum rættiliga til at hanga saman í heildarmyndini. Helst visti hann okkurt um uppskotið, ið var so álvarsligt fyri økið, har hesin hevur sítt upphav, er slektaður og har hann búleikast, at hann var komin at mørkum.
At sita niðri á havnarlagnum sum nývorpin havnarmeistari, táið Fiskavirking/United Seafood fór av knóranum, er ein støða sum eg ikki ynski meg aftur í. Absolut ikki. Tú kundi tað sama verið eftiransari í einum kirkjugarði ella pedellur í einum kapelli. Bondini við upsafløkum steðgaðu, gólvini tordnaðu, kimiligu dámufingrarnir hvurvu, hesin deiligi angin av nýveiddum fiski á betongdekkinum út ímóti bryggjukantinum tordnaði, ræstnaði og rotnaði – og trolararnir lógu og vaggaðu lið um lið – alt bíðaði eftir fútarættinum.
Tíbetur kom kapitalur til, táið verkætlanin skuldi lyftast aftur, og ongin ivingur var um, at tað var ikki hvør sum helst, ið kundi lyfta hesi uppgávuni. Sum í flestu trotabúgvum var alt niðurslitið, og mær er sagt, at eigararnir umframt íløguna sjálva hava brúkt einar stórthundrað milliónir krónur fyri at fáa virkið aftur á rættkjøl. Teir kunnu teljast á einari hond í Føroyum sum megna tað.
Nú er tað fari at bera til, 250 fólk eru tengd at samtakinum, og nú brestur hetta stóra arbeiðsplássið pannuna beint í nýskipanaruppskotið, sum eg nú havi havt møguleikan fyri at lesa.
Flakavirkið hjá Faroe Origin fellur fyri antitrust-ásetingini um fiskasløg, antitrust av heildarveiðuni og ávirkast sjálvsagt eisini av økiskvotunum. Teknikkurin í uppboðssøluskipanini ger tað ikki betri. Hetta kemst fyri ein stóran part av eigaraviðurskiftunum. Eigararnir fara báðir uppum mørkini, og so verður tað lakasta skekla frá og lokað – og í mun til uppsjóvarfiskin og Barentshavið er eitt traditionelt flakavirki tað minst lukrativa og tað fyrsta sum fer um gravarmúlan.
Kanska kennist hetta møðsamt og ovmikið løtt av lokalum áhugamálum at lesa, og eg veit sjálvandi, at ein nýggj fiskivinnulóggáva skal virka fremjandi fyri alt landið, men er útgangsstøðið í lóggávuni hjá landsstýrinum, at gera enda á tí sum riggar, fyri at gera eksperimentið um tað sama í einum øðrum geografiskum høpi umaftur, har ongar royndir og ongin kapitalur (uttan hann í lummunum á teimum sum seldu Fólksins ogn út av firðum og vágum í sínari tíð) er til at taka arvin upp eftir tí, sum fyri tað mesta gongur fyri seg í Landnyrðings Føroyum í løtuni, so er onki høpi í tí sum hetta landsstýrið ætlar at kroysta niður yvir hetta samfelagið.
Borgarstjórin í Runavíkar kommunu umboðar ikki Tjóðveldisflokkin. Hann umboðar bara borgararnar í kommununi, og hevur sum skyldu at verja býin, táið onkur leypur á hann. At kroppurin sum situr í stólinum nú hevur verið limur í Eysturoyar Tjóðveldisfelag í 43 ár, tað forðar honum ikki í at ganga strangliga ímóti einum uppskoti frá Tjóðveldi og stjórnarflokkum, ið hevur til endamáls at jarðleggja ein stóran part av virkseminum á havnarlagnum í býi okkara.
Hesum eru Magnus Rasmussen, undanmaðurin í borgarstjórasessinum, og stútarin andvegis nýskipanaruppskotinum, og eg ivaleyst samdir um, hóast diametralir politiskir mótsetningar, hava vit okkum tað fyri eyga, fyrst og fremst, at verja býin og kommununa.
Tann størsti trupulleikin við nýskipanaruppskotinum er, at ástøðingarnir, ið hava sjussað seg fram til pappírproduktið, ongantíð hava skilt, at fólk og fæ er ein partur av samfelagnum og lívinum. Teir sita dagar og nætur og gána upp í hesi XL-ørkini, og alt tykist rigga, men fyrst sum hetta kemur nær í námind av fólki og fæi smellur alt í gólvið sum eitt korthús. Veit ikki um XL-arkið var uppfunnið, táið Stalin sat handan múrarnar í Kreml, Honecker í Volvograd og Enver Hoxha í Blloku í Tirana, men okkurt bendir á, at teir heldur ikki ansaðu megina, tærið og lívið í fólki og fæi, tí rapaðu politisku múrarnir kring teir - og upp úr øskudungunum vaks ein nýggjur heimur.


c: text/html

text:
Stovnandi fundur fyri TB-Fjepparar
TB | On 12, Jun 2012
TB er væl koyrandi í ár og hava vit millum annað fingið ein nýggjan vakran vøll, og ikki at gloyma, so eru vit í Effodeildini og hava staðið okkum sera væl higartil.
Grundað hesum, so verður nú skipað fyri einum fundi sum hevur til endamáls at stovnað eitt TB fjepparafelag.
Á Facebook er eitt tiltak gjørt og tiltakið verður á Seglloftinum hósdagin 20. juni kl. 20:00.
Á Facebook stendur fylgjandi um tiltakið:
Ónskvøldið 20. juni kl. 20:00 verður stovnandi fundur á Seglloftinum, fyri tey, ið hava áhuga í at verða við í einum fjepparafelagi fyri TB. TB leikararnir hava givið okkum so ómetaliga nógv ígjøgnum árini – ikki minst higartil í ár – og vit eru nøkur, ið fegin vilja geva nakað aftur! Vit meta at tað er alt ov friðarligt kring vøllin og tað kunnu vit saman broyta!
Spælararnir skulu bæði kenna á sær at teir eru á heimavølli, men teir skulu eisini vita hvør er við teimum til útidyst. Við Stórá skulu mótstøðuliðini ikki einans stúra fyri mótstøðuni Á vøllinum, men teir skulu sanniliga eisini hoyra okkum áskoðarar – vit skulu vera við til at bera liðið fram eftir vøllinum í við- sum í mótgongd! Tað líkist ongum, at Føroya elsta fótbóltsfelag onki organiserað fjepparafelag hevur, tað skal broytast nú!
Vit hittast ónskvøldið kl. 20:00 á Seglloftinum, í snotuligu hølunum hjá TFT, ið altíð hava hoyrt til ídnastu TB-fjepparar. Til ber at keypa kaffi og okkurt leskiligt afturvið. Á skránni er fyribils val av nevnd, umrøðan av navni, viðtøkur fyri felagið og eisini ein umrøða av hvat virksemi felagið skal standa fyri. Verið øll, stór sum smá, ung sum gomul, hjartaliga vælkomin á Seglloftið – besta lið felagsins er við at skriva eitt nýtt kapittul í søgu TB’s… latið okkum verða við til tað!
Fyrireikararnir.
NB!! Ónskvøldið er frídagur í EM-kappingini, so ongin umbering er fyri ikki at møta upp!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
At renna í ferðsluni
Tað er sunt at renna, men tað kann skjótt gerast vandamikið at renna, har ferðsla er. Tí er umráðandi, at tú plaserar teg rætt, og at tú sæst, tá tú rennur tær ein túr.
Tú eigur at fylgja ferðslureglunum fyri fólk til gongu, tá tú ert úti og rennur. Tað merkir, at tú skalt renna á gongubreytini, um gongubreyt er. Tú kanst einans vera á súkklubreyt ella vegi, um eingin gongubreyt ella egnaður vegjaðari er. Noyðist tú at renna á súkklubreytini ella á vegnum, renn vinstrumegin – ímóti ferðsluni. So sært tú bilarnar, sum koma ímóti tær.
Tá tú rennur í myrkri
- Ver í flúrglógvandi klæðum. Tað er at kalla ógjørligt at síggja svørt klæði á einum myrkum vegi. Dámar tær ikki ljósar buksur, far so í einar við t.d. neonlittum strípum ella við endurskinum.
- Tryggast er at vera í endurskinsvesti uttanyvir rennijakkan. Yvirkroppurin er ein stórur flati og sæst tískil væl. Nýtir ein bilførari fjarljós, sær hann endurskinsvestin úr 400 metrum. Við nærljósum sæst vesturin úr 140 metrum.
- Skilagott er at brúka endurskinsbond um beinini, tí billyktirnar raka væl har. Av tí at beinini flyta seg nógv, síggjast endurskinsbondini væl. Gott er at hava endurskin um armarnar og á rygginum umframt.
- Endurskin á skónum missa vanliga skjótt virknaðin, tí tey verða lættliga skitin.
- Brúka bert pannulykt, um tú hevur tørv á ljósinum fyri at síggja. Hoppandi ljósið kann ørkymla bilførarar.
- Brúkar tú LED-ljós, mást tú minnast til at skifta battarí javnan, so ljósstyrkin er nóg góð.
Les eisini
- Endurskin


text:
06. Okt 2016
Boðað verður frá at aðalfundur hjá Dansifelagnum í Havn verður í Hornahúsunum fríggjakvøldið 7. oktober 2016, kl. 21:00. Skrá sambært viðtøkum felagsins.Umframt vanligu skránna til aðalfundin, verður eisini ein drekkamunnur og høvi verður hjá nýggjum limum at tekna seg. Harumframt verður høvi at skriva seg...
20. Sep 2016
Til øll limafeløgini og umboðsráðslimirnar Við hesum verður boðað frá at aðalfundurin hjá Sláið Ring verður Leygardagin 24. septembur 2016, kl. 12.00 á Fróðskaparsetri Føroya, Føroyamálsdeildin V.U. Hammersheimbsgøta 16. ...
01. Sep 2016
Kvæðaferð við Norrønu 21. – 24. august 2016 til Danmarkar. Tríggjar ferðir hevur Sláið Ring saman við Smyril Line skipað fyri kvæðaferð við Norrønu. Í maj 2012 og 2014 var kvæðaferð til Íslands, og skipið lá á Seydisfirði 1½ døgn....
24. Aug 2016
Vága Dansifelag, Álandsferð 28. juni – 4. juli 2016. Vága Dansifelag hevur samarbeiði við dansifeløg úr hesum londum: Norra, Svøríki, Danmark, Finnlandi og Álandi. Vit hava dansað...
17. Aug 2016
Til øll limafeløgini og umboðsráðslimirnar Við hesum verður boðað frá at aðalfundurin hjá Sláið Ring verður Leygardagin 24. septembur 2016 kl. 12.00 á Fróðskaparsetri Føroya, Føroyamálsdeildin V.U. Hammersheimbsgøta 16. ...
03. Aug 2016
NÁM hevur lagt stóra kvæðasavnið Føroya kvæði – Corpus Carminum Færoensium – stytt CCF út á heimasíðuna hjá Snar. Á heimasíðuni sr.fo, - undir yvirskriftini kvæði - ber til at finna leinkjuna til Føroya kvæði. ...
31. Jul 2016
Eysturoyar dansifelag á noregsferð 4-13. juli 2016...................... Í februar 2013 hevði eg fyrstu ferð samband við leikaringen Rakne gjøgnum teldupost frá Hilde Magnset, sum tá var í ferðanevndini hjá felagnum. Tey ynsktu at uppliva ólavsøku og vildu eisini fegin hava samband við...
21. Jun 2016
Leygardagin 21. maj skipaði Klaksvíkar dansifelag fyri landsdansistevnu – nr. 12 í røðini. Hetta er aðru ferð, at stevnan er í Klaksvík – fyrru ferð var í 1998. Tað viðraði av tí allarbesta. Millum kl. 16.00 og 16.30 seinnapartin steðgaðu fleiri...


text:
Steypafinala, menn: Fleyr vil hava steyp
Kristian Mikkelsen, venjari hjá Fleyr, sigur, at Fleyr skal hava steyp í ár. Tá tað er sagt, vil hann tó ikki átaka sær favorittleiklutin í mansfinaluni, sum hansara lið skal spæla móti SÍ
Skulu vit máta eftir, hvussu gondin hevur verið í seinastuni, so er eingin ivi um, at SÍ er favorittur. Liðið hevur vunnið alt síðan nýggjár, meðan Fleyr hevur tapt fleiri dystir.
Hinvegin liggur Fleyr so langt fremst á stigatalvuni, at finaluplássið í kappingini um FM longu er komið í hús. Soleiðis meira ella minni, uttan vit tó hava roknað allar matematisku møguleikarnar út.
Tí hevur liðið vant tungt í januar, fyri at kunna hava tað sum skal til fyri at halda kappingarárið út.
Men nú kemur steypafinalan
Men nú kemur steypafinalan, og í grundini er tað byrjanin uppá endan á kappingarárinum. Gamaní eru slakir tveir mánaðir til FM-finalurnar eru avgreiddar heilt, men tá steypafinalan, við øllum sínum fokusi er av, er helvtin av kappingini avgjørd.
Fyri tveimum vikum síðan vann Fleyr 3-0 á Ternuni í hálvfinaluni, í einum dysti sum vísti, at Fleyr er væl fyri.
Í morgin er tað SÍ, sum stendur fyri. SÍ, sum er liðið í 2017, tí sørvingarnir hava vunnið alt. Men skulu menninir hjá Fleyr á fyrsta sinni vinna steypakappingina hjá FBF, so skal SÍ setast til viks.
- Tað vilja vit sjálvandi gera nakað við, so tí fara vit sjálvandi eftir sigrinum, sigur Kristian Mikkelsen, venjari hjá Fleyr.
Kravið er FM gull eisini
Hann hevur sett sær sum mál, at Fleyr skal vinna gull í ár, spurningurin er so, um tað skal vera nú, í steypakappingini, um tað skal vera FM ella um liðið skal vinna greipuna.
- Nei, tað fært tú meg ikki at siga. Vit fara á vøllin við tí fyri eyga at vinna, og tað gera vit eisini í morgin. So mugu vit síggja, hvussu langt tað røkkur, sigur Kristian Mikkelsen.
Hann er greiður yvir, at tað er munur á royndum, tá tað snýr seg um finalur. SÍ hevur so nógv royndari hóp, tí bæði teir gomlu og teir ungu hava drúgvar royndir. Bæði við steypafinalum, FM-finalum og landsdystum. Fleyr er ikki á sama stigi, hvat tí viðvíkur.
- Tað hevur sítt at siga, men vit hava eitt gott lið, sum vit eisini vístu í hálvfinaluni móti Ternuni. Og tað ætla vit at fáa framaftur móti SÍ. Tað er ein heilt, heilt onnur uppgáva, men vit fyrireika okkum til hana, og so mugu vit síggja, hvussu langt tað røkkur, sigur Kristian Mikkelsen.
Havnarfólk møtið fjølment
Hann vónar, at havnarfólk møta fjølment fyri at stuðla sínum liði í høllini á Hálsi í morgin. Tað hevur stóran týdning, sigur hann og vísir á, at sørvingar koma manssterkir til Havnar at stuðla hvørja ferð teirra lið spælir finalu.
- Tað koma eini 400 fólk úr Sørvági at stuðla, og tað ger stóran mun, um teir hava eina størri áskoðarafjøld. Tí vóni eg, at fólk koma í høllina at stuðla okkum. Vit fara í øllum førum at gera okkara besta fyri at vinna, og fyri at áskoðararnir skulu fáa ein góðan dyst, sigur Kristian Mikkelsen.


text:
OGNIR til sølu/leigu
FUNDIR
ÚTSTYKKING
KORT
VEÐRIÐ
Earth Hour 2010
26.02.2010
Vestmanna Bygdarráð samtykti á fundi 23. februar at taka lut í Earth Hour 2010, sum verður hildið leygarkvøldið 27. mars kl. 20.30 – 21.30.
Vestmanna Kommuna fer at taka lut í tiltakinum við at sløkkja gøtuljósini í bygdini hendan tíman, umframt at eggja borgarunum til sjálvi at taka lut við at sløkkja ljósið við hús.
Heimsnáttúrugrunnurin í Australia vildi gera fólk tilvitað um veðurlagsbroytingarnar, og í 2004 varð Earth Hour hugtakið skapt. Earth Hour byggir á hugtakið “vón, ikki ótti”, og hugskotið er, at øll kunnu taka persónliga ábyrgd fyri framtíðini hjá jørðini.
31. mars 2007 var Earth Hour tiltakið hildið á fyrsta sinni. Hetta var í Sydney í Australia. Ætlanin var, at tað skuldi vera eitt landstiltak, men áhugin fyri tí gjørdist beinanvegin stórur, og sostatt varð Earth Hour tiltakið í 2008 hildið í 371 býum í meira enn 35 londum kring allan heimin.
Fleiri Earth Hour tiltøk hava verið hildin síðani tá, m.a. á altjóða veðurlagsráðstevnuni í Keypmannahavn í desember í fjør.
Til ber at lesa meira um Earth Hour á heimasíðuni http://www.earthhour.org/
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Tilgongd fyri tilmelding í Heldina
Myndugleikar, sum ynskja at binda seg í Heldina skulu undirskriva ein sáttmála um tænastustig. Hesin sáttmálin tryggjar góðan rakstur á Heldini, og at allir luttakarar fylgja somu spælireglum.
Mælt verður til at luttakarar seta seg í samband við Heldardepilin sum fyrsta stig í einari menningartilgongd. Orsøkin er at ávísir smálutir í menningini verða ávirkaðir av Heldini, og tað er best um hetta verður rætt frá byrjan. Send ein teldupost til heldin@gjaldstovan.fo, fyri at fáa hesar smálutir í rættlag, í samband við kravfestingina.


text:
Tˇrshavnar kommuna hevur ßbyrgd av sÝnum fˇlki ˙r v°ggu Ý gr°v. Dagstovna°ki vi barnag°rum og v°ggustovum var flutt frß landinum til kommunurnar um aldarskifti. Fyri tveimum ßrum sÝani slepti landi eisini eldra°kinum og legi ta ß kommunurnar.
Kommunurnar hava vilja dagstovna°kinum og teimum mongu b°rnum, sum har eru dagliga, alt ta besta. Ta sama hava kommunurnar Ý hyggju fyri tey alsamt fleiri eldri, sum t°rva hjßlp heima ella r°kt ß stovni. Avgerandi spurningurin er altÝ, hvussu hv°r einst°k kommuna rafestir hesar tŠnastur.
Tjˇveldi rafestir bŠi dagstovna°ki og eldra°ki h°gt. Hetta eru Ý dag h°vusmßls°kini hjß Tˇrshavnar kommunu. Av okkara fÝggjarŠtlan fara einar 140 miˇ. kr. av skattaborgarans peningi til at reka dagstovna°ki. Ein upphŠdd, sum er farin upp um ta, fer til at reka eldra°ki.
Hetta eru t°l, sum muna, men hetta vÝsir seg kortini ikki at vera nˇg miki til tann t°rvin, sum b°rnini og tey eldru hava. TÝ vilja vit Ý Tjˇveldi jßtta fleiri pengar til heimatŠnastu og r°ktarheim, so fleiri fjßlgar hendur Ý framtÝini alsamt kunnu vera um okkara eldru meborgarar.
Vit vilja eisini jßtta fleiri pengar til dagstovnarnar, so petagokar og hjßlparfˇlk ß dagstovnunum fßa meiri tÝ til hv°rt einstakt barni ß teimum mongu dagstovnunum kring alla kommununa.
Fßa vit Ý komandi břrßsskeii ta ßvirkan ß politikkin Ý Tˇrshavnar kommunu, sum vit stevna eftir, so vera korini betri hjß bŠi b°rnum og gomlum eins og hjß teimum, sum starvast vi teimum.
Breia samstarvi hevur tÝverri veri eitt byggi- og betongstřri, sum hevur havt lÝtlan og oftast ongan ans fyri innihaldinum Ý gerandisdegnum hjß fˇlki.
Tjˇveldi vil ansa vŠl eftir kommunukassanum, men jßtta pengarnar, har teir gera fˇlki mun. TŠr Ýl°gur, i eru skilagˇar og neyugar, vera gj°rdar.
Mßli er, at fˇlk Ý Tˇrshavnar kommunu vera sett Ý hßsŠti ľ og ikki bara betongi.
Ta gera vit fegin saman vi flokkum, sum hava hjartar˙m fyri tÝlÝkum politikki.
TÝ seta vit X vi E ß břrßsvalinum.
Fˇlki fyrst og fremst!
Jˇgvan Arge,
varaborgarstjˇri ˙r Tjˇveldi
---


text:
Ungarskt mál
Ungarskt mál (ung.: magyar) er eitt uralskt mál, ið verður tosað av umleið 14,5 milliónum fólkum, harav 10 milliónir búgva í Ungarn, har ið tað er almenna málið. Ungarskt verður eisini talað í økjum ið hava mark við Ungarn og í ávísum øðrum økjum ikki so langt burturi frá Ungarn. Økini ið liggja við markið hjá Ungarn eru í hesum londum: Rumenia, Slovakia, Serbia, Kroatia og Slovenia (øll hesi eru øki, ið vóru mist eftir fyrra heimsbardaga; harumframt verður ungarskt eisini tosað í Eysturríki. Í Eysturríki-Ungarn var ungarskt saman við týskum eitt av teimum almennu høvuðsmálunum.


text:
Fyri fýra hundrað árum síðan var Peru miðdepil í mikla inkaríkinum, sum rakk næstan suður ígjøgnum alt Suðuramerika. Eftirkomarar inkafólksins liva enn upp í hálendinum í Andesfjøllunum og eru um helvtin av fólkinum í Peru. Síðstu árini hava vinnuloysi, fátækadømi og aðrir samfelagsligir trupulleikar elvt til harðligt politiskt stríð og grovan harðskap. Tí hava útlendskar vinnufyritøkur aftrað seg við at seta pening í fyritøkur í Peru, og landið er eitt tað fátækasta í Suðuramerika.
Ógvuliga nógv æti er í tí kalda sjónum við Peru. Ætið er føðsla hjá ansjósum, makreli og sardinum, sum nógv er til av á hesum leiðum. Fiskamjøl úr ansjósum er stór útflutningsvøra hjá Peru. Níggjunda ella tíggjunda hvørt ár kemur flógvi havstreymurin, nevdur El Nino, og órógvar tilgongdina av æti, og fiskurin fer aðrar leiðir at søkja sær føðslu. Í 1992 og aftur í 1998 elvdi hetta til svára kreppu í fiskivinnuni.
Næstan alt árið er ádrigið, mjørki og slavin luft í høvuðsstaðnum Lima. Kortini er fólkið nógv fjølgað seinastu árini. Nú búgva fleiri enn 7 milliónir (2011) har, tí fólk leita sær eftir arbeiði í býnum. Stættarmunurin er øgiligur; tey ríku búgva í nýggjum íbúðarhúsum ella forstaðarhúsum, tey fátæku búgva í ússaligum, ovfólkaðum fátækrabýlingum, nevndir calampas, ið verða reistir allastaðni í útryðjuni í býnum. Spanski hertakarin Pizarro grundaði býin í 1535.
Í 1980-árunum gjørdi kommunistiski uppreistrarbólkurin, Lýsandi Gøtan, nógv um seg í Peru. Endamálið var at seta á stovn kommunistiskt stýri í landinum. Rørslan fór harðliga fram - flutti burtur og myrdi fólk og legði bumbur í býunum í Peru. Oddamaður rørslunnar, Abimael Guzman, varð tikin og settur fastur í 1993.
Macchu Picchu høgt uppi í Andesfjøllum var týdningarmikil inkabýur í 15. og 16. øld; hann lá væl fyri hermálsliga og var ringur at søkja at. Sponsku hertakararnir varnaðust ikki býin, tá ið teir tóku landið í 1532, og ikki fyrr enn í 1911 kom amerikanski fornfrøðingurin Hiram Bingham fram á "horvna býin", ið hann leingi hevði verið nevndur. Har eru toftir av t.d. templum og 143 sethúsum.
Titicacavatn er 3.810 metrar oman sjóvar, og á ongum øðrum vatni í heiminum ber til at sigla so høgt uppi. Vatnið er á markinum ímillum Peru og Bolivia, og í øldir hevur upprunafólkið fiskað í vatninum. Ein ættarbólkur, uruindiánarnir, býr í bygdum, sum flóta á samanbundum sevflakum. Teir velta epli, ið er ein av fáu vøkstrunum, ið veksur so høgt uppi. Teir veiða eisini fisk og fugl.
Londini í hesum parti í Suðuramerika hava mark ímóti norðara og vestara parti í Brasil. Vestur ímóti Kyrrahavi eru Andesfjøll, sum ein bugur norðan úr Venesuela til Ekvador og Peru og haðan beint suður ígjøgnum Bolivia, Kili og Argentina. Inkaríkið var í Andesfjøllum, men í 1532 tóku spaniamenn ríkið og løgdu londini í Andesfjøllum undir seg. Í landnyrðingspartinum tóku Bretland, Frakland og Niðurlond sær hjálond. Øll londini í Suðuramerika uttan Franska Gujana eru nú fræls ríki, men tey hava mangar trupulleikar at dragast við. Tað, ið eyðkennir tey flestu, er, at har er ovurstórur munur á ríkum og fátækum, ovfólkaðir býir eru og ólógligur drøgghandil.
Í øldir hava ymisk súgdýrasløg verið lívsneyðug hjá fólki í Andesfjøllum. Ótamd dýr, sum t.d. guananeytini og vikunjan, og húsdýr, sum lama og alpakka, eru øll týdningarmikil, tí ullin og kjøtið av teimum eru góð. Vikunjuullin er mjúk og fín sum silki, og grova lamaullin hevur verið nýtt til teppi, klæði o.m.a.
Andesfjøll eru heimsins longsta fjallarøð. Summi fjøll eru 3.000 metrar og hægri. Quechuaindiánar hava í øldir hildið til høgt upp í Andesfjøllunum í Bolivia, Peru og Ekvador. Teir vóru búnaðarfólk, og bæði lendið og arbeiðið vórðu javnt býtt ímillum menn og konur. Nú eru mangir quechuaindiánar fluttir til býirnar at leita sær eftir arbeiði, men mangir ganga arbeiðsleysir. Nakrir eru enn eftir í fjøllunum og liva sum búnaðarfólk.
Tað er so lítið dyrkilendi í Andesfjøllum, at hvør jarðarskeki verður veltur. Nógvastaðni í líðunum laða bøndurnir bríkar, at teir kunnu nýta alt lendið, teir eiga. Sáað verður, sum veðurlagið er. Niðri á sløttum er lýtt og slavið, men hægri upp tú kemur, kaldari verður. Á háslættunum í Andesfjøllum er einasta frukt, ið veksur væl, epli. Á Boliviaháslættanum, Altiplano, verða epli velt, og dýr ganga á biti. Epli, hveiti og bygg verða dyrkað í kalda hálendinum. Sukurrør, kaffi, tubbak og mais vaksa væl, har temprað veðurlag er. Sukurrør, Bananir, kakao, bummull og rís vaksa væl ílýggja veðurlagnum niðri á láglendinum.
Angelfossur er hægsti fossur í heiminum. Jimmy Angel, flogskipari úr USA, fleyg ígjøgnum Venesuela at sóknast eftir einari á, hann einaferð hevði leitað eftir gulli í. Meðan hann fleyg, sá hann ein ógvuliga høgan foss, sum rennur niður í Churúná. Fossurin er 980 m høgur.
Í øldir hevur fólkið í hesum parti í heiminum tugt kokabløð, sum stimbrað, og sum stilla svongd. Nú á døgum verður kokain vunnið úr bløðnum, eitt ólógligt drøggevni, sum gravgangur er eftir, helst í Norðuramerika og Evropa. Kokarunnurin veksur í rakjørð og krevur lítla og onga røkt, sum matplantur. Eisini loysir seg nógv betur fíggjarliga at dyrka koka enn vanliga grøði. Tí verður nógv koka dyrkað, serliga í oydnum pørtum í Andesfjøllum. Tá ið kokain er vunnið burtur úr kokabløðnum, verður tað smuglað.
Í næstan øllum Suðuramerika er fólkið blandingur av niðursetufólki úr Evropa og indiánum. Men við Karibiahavsstrondina og í Karibia eru mangir nekarar. Teir eru ættaðir frá trælum, sum vórðu førdir hagar úr Afrika at arbeiða í sukurlundunum. Mangir teirra eru enn ímillum tey fátækastu í samfelagnum.
Víða hvar í regnskógunum í Venesuela daga fleiri enn 100 høg sandsteinsfjøll, nevnd tepuis, upp ímóti luftini, summi eru 1.000 m. Hesi fjøll vóru áður í fyrndini víður háslætti, sum regn og vindur í ótaldar øldir hava matað niður. Mong rár plantusløg og dýrasløg hava ment seg í hesum "horvnu heimum".
Øll lond í Suðuramerika hava kríggjast við grannalond síni um, hvussu landamørkini skuldu vera, og enn eru ikki allar marknatrætur loystar. Í kríggjunum ímillum Bolivia og Paraguai í 1930-árunum og ímillum Ekvador og Peru í 1940-árunum doyðu fleiri túsund fólk. Markið ímillum Bolivia og Peru gongur mitt tvørtur um Titicacavatn.
Málið, søgan og mentanin í Miðamerika og Suðuramerika hava sum heild røtur aftur í hjálandatíðina. Til 1492, tá ið Kristoffur Kolumbus kom til Bahamaoyggjar, búðu bara indiánar í hesum parti í heiminum. Men eftir tað fóru fólk úr Spania og Portugal at búseta seg har í stórum tali, og nógvir afrikanar vórðu fluttir hagar úr Afrika sum trælir, helst til Karibia og Brasil. Í Karibia settu eisini mangir onglendingar, fraklendingar og niðurlendingar búgv. Tí er fólkið í hesum heimsparti nógv blandað. Spanskt er vanligasta málið í meginlandinum, saman við portugisiskum í Brasil. Í Karibia eru enskt og franskt vanligari, og í Surinam er almenna málið niðurlenskt.
Fyrst í 16. øld fóru Spania og Portugal at taka sær hjálond í Miðamerika og Suðuramerika. Bæði londini sendu eisini trúboðarar at umvenda upprunafólkið til katólska trúgv. Spania tók stórar partar av meginlandinum, men Brasil, sum Portugal legði undir seg, gjørdist størsta landið og sterkast búskaparliga. Enn á døgum eru flestir suðuramerikanarar katolikkar.
Indiánarnir, ið kunnu lesa søgu sína aftur til indiánsk fólkasløg, sum búðu í Miðamerika og Suðuramerika, áðrenn niðursetufólkini úr Evropa komu hagar, eru nú bara 2% av fólkinum. Næststørsti fólkabólkurin eru fólk ættað frá afrikonsku trælunum, tey flestu búgva í Brasil og í Karibia. Í næstan øllum londum á meginlandinum eru fólk, sum eru blandað við indiánar og evropear, í meiriluta. Tey verða kallað mestitsar.
Sløk hundrað ár eftir, at spaniamenn komu til Suðuramerika, vóru 90% av indiánska fólkinum deyð. Høvuðsatvoldin var sjúkur, ið evropearar bóru við sær, til dømis pokur og meslingar. Indiánarnir høvdu ikki íborið mótstøðuføri ímóti hesum sjúkum, og teir flestu, ið vórðu smittaðir, doyðu. Nú á døgum eru indiánarnir í minniluta allastaðni uttan í Guatemala, har mangir mayaindiánar enn búgva í hálendinum, og á Andesháslættanum í Bolivia, har eftirkomarar inkafólksins búgva.
Flestu lond í Miðamerika og Suðuramerika hava ovurstóra uttanlandsskuld. Brasil er eitt av hesum londum, men skuldin er lutfalsliga lítil borin saman við inntøkurnar. Nikaragua skyldar nógv minni, men skuldin er átta ferðir so stór sum tjóðarinntøkan.
Í 20. øld vaks fólktalið nógv í heimspartinum, helst í Brasil og londunum fyri norðan. Men í flestu londunum lækkar burðartalið nú. Men av tí at stórur partur av fólkinum eru ungfólk, og at fleiri børn koma undan, av tí at heilsuviðurskiftini batna, veksur fólkatalið alsamt. Í 1990-árunum vaks fólkatalið í Mið-og Suðuramerika við uml. 80 milliónum.
Næstan tríggir av fyra suðuramerikanarum búgva í býum. Í summum londum, m.a. Kili og Uruguai, býr ein triðingur av fólkinum í høvuðsstaðnum. Mong hava verið noydd ay rýma av bygdini undan fátækadømi og arbeiðsloysi og búgva nú í ovfólkaðum, skirvisligum býlingum, sum vaksa skjótt í útryðjunum á stórbýunum.
Á øllum meginlandinum eru ovurstórir garðar, ið hava ógvuliga stór seyða- og neytafylgi og stórar lundir við sukurrørum og bananum. Útlendsk feløg ella nakrar fáar, ovurríkar familjur eiga hesar stórgarðar. Tó er øðrvísi í Kuba, har eigur stjórnin stórgarðarnar.
Flestu bøndur í hesum heimsparti eiga so lítið av jørð, at teir valla kunnu breyðføða fleiri enn tvey, trý fólk. Teir velta ein lítlanjarðarteig, og hava nøkur fá húsdýr, t.d. hønur og svín. Av tí at garðurin kann ikki føða alt húskið, mega nøkur teirra flyta heiman at fáa sær arbeiði
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Lima
Vídd: 1.285.220 km2
Fólkatal: 29.248.943
Alment mál:
spanskt, quechua og aymará
Átrúnaður:
kristindómur 95% aðrir 5%
Stýrsilag:
fólkaræðið, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: sol (PEN)


text:
Tuesday, January 31, 2012
LISTAVERKFALL: KRAV 2
Barbara Christophersen, sjónleikari
Posted by Listin at 7:25 AM
Labels: IS, list og samfelag, Listaverkfall
Monday, January 30, 2012
LISTAVERKFALL: KRAV 1
Kinna og Inger, Listin
Posted by Listin at 9:46 AM
Labels: IS, Listaverkfall
Sunday, January 29, 2012
LISTAVERKFALL
Der er udsigt til strejke. I morgen får vi sikkert at vide, om en del af samfundet lukkes ned, og vi på Listin overvejer derfor også at nedlægge arbejdet. Vi vil gerne vise vores solidaritet med de, som hver dag tager hånd om vores børn og er med til at forme deres barndom - og selvfølgelig med alle de andre strejkende, der udfører arbejde, som er vigtigt for os alle sammen, men som ikke just bliver belønnet gavmildt på lønkontoen.
Men, vi vil også gerne lede opmærksomheden hen på en anden gruppe i samfundet, som ikke arbejder under værdige forhold. Nemlig kunstnerne. Man kan til eksempel nævne, at kunstnere er de lavest lønnede i samfundet, at kunstnere altid forventes at lave frivilligt arbejde, at de selv financierer store dele af offentlige kunstarrangementer, at deres arbejde ikke regnes som rigtigt arbejde og at de intet socialt sikkerhedsnet har – de må ikke blive syge, de må ikke blive gravide, de må ikke blive gamle. Desuden overtages deres værker skamløst af markedskræfterne, deres kunst reduceres til en vare i oplevelsesøkonomien og det moderne samfund stjæler, uden samvittighed, en del af kunstens autencitet, i forsøget på at brande sig selv.
Der er ingen respekt for kunsten, som et rum for kritisk refleksion og ingen sans for kunstens nuancer i det endimensionelle samfund.
Det er på tide, at vi opbygger rimelige forhold for vore kunstnere, og det vil vi gerne strejke for. Og vi har råd til at strejke længe, for vi får ingen løn. Hvis en strejke bliver aktuel, vil vi hver dag bringe et nyt strejkekrav. Kunstnere, som ønsker at bidrage – eller måske endog selv vil strejke - må meget gerne henvende sig til os med deres krav.
Men indtil i morgen ved vi ikke noget, som fagforeningsbosserne siger. Strejken er endnu ikke indledt, så her kommer lidt om organiserede og uorganiserede kunstnerstrejker gennem tiden:
Der har været mange kunstnerstrejker gennem tiden, mest berømte er nok The Big International Artist’s Strike i 2009, The Art Strike 1990-93 og Art Workers ’ Coalition i 1960erne.
Senest, i 2009, var det en endags kunstnerstrejke - The Big International Artist’s Strike – under slagordet: “There will be made no art today”. Tanken var, at hvis alle kunstnere, i et stykke tid, stoppede med at udføre deres forskellige jobs, ville museer bryde sammen og gallerier og cafeer lukke. ”Taxaer ville ikke længere køre, der ville ikke længere blive lavet mad, der ville ikke længere blive trykt noget, teatre måtte lukke, markedsforskning ville stå stille, der ville ikke blive lavet nogle oversættelser, ingen ville få orgasmer mere, ældre mennesker ville ikke blive vasket, handicappede ville ikke kunne forlade huset, hotlines ville ligge brak, kontorer ville forblive beskidte, ingen ville donere blod eller organer, ingen internet-sider ville blive lavet, intet hundemad, ingen yoga, ingen julemarkeder!”
Og, forestillede de sig videre: ”hvis kunstnere over hele verden for en tid holdt op med at lave kunst, ville ingen mennesker stå i vejen, ingen ville stå hos byggemarkedet og spørge om der findes en lim der kan lime vand på beton, ingen ville stolt slæbe affald rundt i gaden. Ingen ville gå en tur ned til bageren og derefter skrive en roman på 400 sider. Ingen ville udfordre folk i kopiforretningen. Ingen ville finde kvarterer interessante, som alle andre syntes var katastrofer. Ingen ville pisse på et stykke kobber og fryde sig bagefter. Ingen ville slå en hest ihjel uden at ville spise den bagefter. Et pissoir var igen et pissoir. Verden var igen en pandekage. Et tomt pizzaria var igen et tomt pizzaria”.
Således smed de penslerne, pennene eller, hvad de nu måtte have i hænderne og nægtede at få nogen store kunstneriske ideer. Hvis der skulle snige sig kunstneriske tanker ind i deres hoveder, lovede de at afvise dem – også selvom de måske blev nødt til at drikke store mængder alkohol for at slippe af med de store tanker. Et offer, som vi på Listin også er villige til at bringe.
I 1990 til 93 var der også kunstnerstrejke. Den var længere og mere kompleks og ikke bare en boykot af kunstinstitutioner, men også et dybere opgør med opfattelsen af kunst og kunstnere. Strejken var ganske omfattende, men fik næsten ingen opmærksomhed. Lad os håbe, at det ikke går sådan, hvis vi strejker. Til gengæld er der meget spændende materiale fra denne strejke, som vi gerne vil anbefale:
http://libertarian-labyrinth.org/culture/Art_Strike.html
http://www.spunk.org/library/writers/shome/sp000457.htm
http://yawn.detritus.net/
http://www.thing.de/projekte/7:9%23/Art_Strike_Menu.html
Sidst i 1960erne var det den berømte Art Workers’ Coalition, som strejkede. AWC var en sammenslutning af kunstnere, filmskabere, skribenter, kritikere og museumspersonale og de ville presse museerne i New York til forskellige reformer. Blandt andet køn- og raceligestillingsreformer. Det lykkedes for sammenslutningen at gennemtrumfe dage med fri adgang til museerne og desuden pressede de museerne til at tage moralsk stilling til Vietnam krigen. Da AWC opløstes i 1971, havde de for altid ændret museers omgang med kunstnere, og dermed ydet et uvurderligt bidrag til kunstverdenen.
(IS)
Posted by Listin at 10:50 AM
Labels: IS, list og samfelag, Listaverkfall
Saturday, January 28, 2012
Meðan vit bíða eftir starvslønum
Meðan vit bíðan eftir starvslønum, kunnu vit enn einaferð frøast um seinastu ferð listafólk fingu peningarligan stuðul. Her eru myndir og røður, tá mentanarvirðislønir landsins vórðu handaðar.
Røða hjá Mikkjal Helmsdal fyri Sakarisi Stórá á Tjóðpalli Føroya 15. januar, 2012, í sambandi við handan av “Virðisløn til ungt listarfólk”.
Harra Landsstýrismaður, háttvirda samkoma og góði virðislønarmóttakari, Sakaris.
”Virðisløn til ungt listafólk” er ætlað ungum listafólki sum kveikjan, stimbran og stuðlan.
Sveisiski dramatikarin Friedrich Dürrenmatt segði einaferð, tá hann á búnum aldri tók ímóti teirri fremstu sveisisku bókmentavirðislønini, at virðislønir er nakað ein listarmaður fær, tá hann ikki longur hevur brúk fyri pengunum. Tað passar kanska ikki altíð í Føroyum – her kann eitt fíggjarligt íkast koma væl við allastaðni í mentanarlívinum, eisini hjá royndum og viðurkendum listarfólkum. Men tað liggur tann sannroynd í útsøgnini hjá Dürrenmatt, at vit í sambandi við mentanarvirðislønir ofta líta aftureftir, fagna og heiðra tað, sum longu er gjørt, sum er etablerað og góðtikið, og kanska í minni mun hyggja frameftir og royna at hjúkla og nøra um tað, sum koma skal, og sum skal hava endurnýggjanina við sær. Vit reisa minnisvarðar fyri fortíðarinnar list, heldur enn at planta fræ og skapa gróðrarbotn fyri endurnýggjan og nýbrotum. Tí er tað eitt gott hugskot hjá landsstýrismanninum at lata eina mentanarvirðisløn at stuðla og eggja ungum listarfólkum. Eina virðisløn, ið ger mentanarliga íløgu í framtíðina og sum verður latin, meðan stuðulin enn fellur, sum tey siga í dag, á eitt turt stað. Eg vóni, at hendan virðislønin til ung listarfólk verður ein fastur táttur í sambandi við mentanarvirðislønir landsins árini framyvir.
Sakaris Fríða Stórá fær hesa virðislønina fyri at hava sýnt serliga góð evni innan filmslist.
Tað hendir nógv nýtt og spennandi innan føroyskan film beint nú. At úrslit vísa seg nú er ein samanrenning av fleiri ymiskum tættum. Tað at undirvísing í filmi hevur verið ein vallærugrein á miðnámsskúlunum seinastu árini. Tað at filmsverkstaðurin Klippfisk hevur givið ungdómi –fyri tað mesta í høvuðsstaðnum, men í seinastuni við stuðli frá Mentamáláráðnum eisini úti um landið- atgongd til útgerð og ráðgeving. Alt hetta hevur spakuliga økt um virksemið innan film, og vit síggja nú alt størri og meira ambitiøsar verkætlanir frá okkara ungu filmsskaparum. Fleiri ungir føroyingar hava nomið sær ella eru í ferð við at nema sær útbúgving innan fyri film.
Tí er tað eitt gott val, at landsstýrismaðurin við hesi fyrstu virðislønini til eitt ungt, lovandi listarfólk hevur valt at seta ljóskastaran á føroyska filmslist og tað spírandi virksemið, sum er millum ung føroysk filmslistarfólk.
Tað, sum tørvur er á beint nú innan føroyskan film, er, at vit stuðla og eggja talentunum og eldsálunum, sum eiga evnini og gávurnar at føra føroyska filmslist framá.
Og har er valið av Sakarisi Stórá sera væl rakt. Tí í honum eigur føroyskur filmur bæði eitt ungt filmiskt forteljaratalent og eina eldsál, sum brennur fyri filmslistini, og sum brennur fyri at gera film í Føroyum, á føroyskum, við støði í føroyskum søgum.
Hvør er so hesin ungi 25 ára gamli skopuningurin, sum hevur gjørt so væl vart við seg innan føroyskan film?
Sjálvur kom eg at kenna Sakaris fyri 5½ ári síðani, tá eg stóð á odda fyri norðurlendska Filmssummarskúlanum FISK 2006, sum varð hildin í Føroyum, og har ungdómar úr Føroyum, Noreg, Svøríki og Finlandi luttóku. Hetta var eitt 14 daga skeið, har næmingarnir vóru býttir í tríggjar bólkar, sum framleiddu hvør sín stutta spælifilm frá grundini av, t.v.s. frá hugskoti, til handrit til lidnan film – undir kønari vegleiðing frá royndum yrkisfólki innan filmslist úr øllum Norðurlondunum.
Sakaris tók lut og valdi sær filmsljóð sum arbeiðsøki. Fyrsta inntrykkið av Sakarasi var, at hetta var ein heldur stillur ungur maður við einum nørdutum áhuga fyri tøkniligu síðuni av filmsgerðini. Men gjøgnum teir 14 dagarnar, ið skeiðið vardi, gekk skjótt fram, at maðurin var ikki so afturhaldin kortini. Hann røkti sín leiklut sum ljóðmaður í sínum framleiðslubólki við stórum nærlagni, men tað var ikki at taka feil av, at her var ein maður, sum dugdi og vildi annað og meira enn tøknina, tá um filmsgerð ráddi, sum heilhugaður gav sítt íkast til at skapa stílin og søguna í filminum, sum hann var við til at framleiða. Og tað kom eisini skjótt til sjóndar, at hóast maðurin at byrja við tóktist eitt sindur smæðin og egin –sum bygdamenn jú oftani gera, tá teir skulu gera seg galdandi millum tey kulu í Havn- so hevði hann ríkiligt av bæði vitan og humori at oysa av.
Undan Filmsummarskúlanum í 2006 hevði Sakaris gingið eitt ár á filmslinjuni á Agder Folkehøgskole í Noreg. Og í 2007 gekk leiðin aftur til Noregs, har hann tók eina 2 ára filmsútbúgving á Nordland Kunst- og Filmfagskole í Lofoten. Filmurin Passasjeren, sum vit skulu síggja um eina løtu, var endaligi fráfaringarfilmurin hjá Sakarasi á hesum skúlanum.
Passasjeren vísir hvørjar styrkirnar og áhugamálini eru hjá Sakarisi sum filmsleikstjóri. Her sæst ein sera góður ansur fyri dramaturgi – eini evni at skera eina søgu inn til beinið og fortelja hana við sera einfaldum miðlum. Her er sera góð persónsleikstjórn. Sjónleikararnir eru amatørar, men tað sæst ikki aftur í filminum. Vit trúgva sum áskoðarar upp á persónarnar, ið vit síggja. Sakaris hevur eisini ein forkærleika fyri sosialari realismu, sum er sjónligur í filminum, at siga søgur um verulig menniskju í einum veruligum gerandisdegi. Og her er eisini eitt nærlagni í handverkinum og ein stremban eftir samsvari millum hondverkið í filmsgerðini og søguna, sum skal forteljast.
Tá ein so samstundis kennir inspiratiónskeldurnar til filmin, so sæst eisini, at vit hava við ein ungan listarmann at gera, sum dugir at brúka temu og motiv úr øðrum listarverkum og brúka tey til at skapa nakað nýtt, sjálvstøðugt og upprunaligt. Tvær bøkur hava sambært Sakarisi sjálvum inspirerað søguna í Passasjeren. Onnur er Glansbílætasamlarararnir eftir Jóannes Nielsen. Úr einum av søgunum/kapitlunum í hesi bókini hevur hann fingið motivið at vera fangaður við einum øðrum persóni í einum taksabili uttan at kunna sleppa sær burtur frá støðuna, at ikki at kunna rýma undan eini óynsktari samrøðu. Hin keldan, sum hevur verið íblástur til filmin, er Bíblian og líknilsið um tann burturvilsta sonin ... sum í viðgerðini hjá Sakarasi fær umvent fortekn upp á allar mátar. Hóast inspiratiónskeldurnar eru eyðsýndar, tá ein fær at vita um tær, so er Passasjeren eitt sjálvstøðugt listarverk, sum livir sítt egna lív leyst av upprunaligu fyrimyndunum. Og tað er styrkin hjá einum góðum søguforteljara – at duga at finna íblástur í umhvørvi, søgum og hendingum rundan um seg, at finna byggisteinar til søgur í gerandisdegnum og í verkum hjá øðrum og skapa sítt egna listarverk burtur úr teimum.
Passasjeren er frá 2009 og er seinasti filmurin hjá Sakarasi. Men hóast tað, so hevur hann ikki verið latur ella óproduktivur hesi seinastu 2½ árini.
Hetta tíðarskeiðið hevur hann arbeitt við filmsverkætlanum hjá øðrum sum upptøku- og ljóðmaður. Hann hevur verið ein íðin undirvísari fyri Klippfisk – á filmssummarskúlum fyri ung, á skeiðum fyri nýbyrjarar og á skeiðum, sum Klippfisk hevur hildið fyri skúlaungdómi kring landið. Og tað hevur hann gjørt við einum smittandi eldhuga og ídni, sum hevur fingið næmingarnar at luttaka av fullum huga. Hann hevur sagt, at hann kennir tað sum eitt kall at undirvísa og at bera kunnleika sín víðari til tey yngru
Sakaris hevur eisini skrivað fleiri filmshandrit hesi seinastu trý árini. Eitt av teimum verður gjørt til veruleika í summar. Hetta er ein stuttfilmur, sum skal takast upp í Føroyum. Hann verður sambært Sakarisi øðrvísi enn teir, ið hann hevur gjørt áður. Ikki so sosialrealistiskur. “Meira happy ...sum ein poppsangur”, hevur hann sagt.
Hóast Sakaris býr og arbeiðir í Føroyum og hevur røturnar væl festar í heimbygdini Skopun, so er hann ikki nakar heimføðingur, tá tað kemur til tað fakliga og listarliga arbeiðið. Hann samstarvar t.d. við ein norskan høvund um leikrit síni og til stuttfilmin, ið hann fer at gera í summar, hevur hann fingið ein belgiskan, altjóða viðurkendan fotograf at standa fyri upptøkunum.
Í løtuni er hann í ferð við at gera ein dokumentarfilm um ein av okkara kendastu rokkbólkum, sum júst hevur spælt eina nýggja fløgu inn.
Upp á longri sikt hevur hann eitt næstan liðugt spælifilmshandrit á goymslu, og vónar, at fáa møguleika at gera hendan filmin til veruleika eina ferð ikki alt ov langt úti í framtíðini.
Sakaris er ein ungur maður, ið brennur fyri filmi og hevur ofrað nógv fyri at kunna arbeiða burturav við filmi hesi seinastu árini. Tað hevur kravt nógv frával, og hann hevur givið avkall upp á nógv av tí materialla lívinum, ið javnaldrar hansara liva.
Sakaris hevur lýst sína starvsleið soleiðis, at hann er komin til eitt point of no return. Hann hevur valt filmin fram um alt annað og kennir at hann er komin hartil, at hann má halda fram. Tað er ov seint at saðla um nú og velja nakað annað.
Sakaris hevur sagt, at hann vil helst arbeiða í Føroyum. Pengarnir og møguleikarnir eru helst fleiri uttanlands. Men her er tann mentanin og tað jørðildið, ið hann kennir best. Tó so – hann vil heldur gera filmar á norskum, donskum ella enskum enn slættis ikki at gera film.
Tað at gera film í Føroyum er øðrvísi, sigur hann. Tað er ”eitt sindur løgnari”, ”sum at berjast við vindmyllur”. Og tað er nokk tann hugburðin, ið ein skal hava, um ein skal trúgva upp á tað og blíva við at satsa upp á at gera film í Føroyum.
Góði Sakaris.
Eg haldi, at tað er eitt gott val at geva tær hesa virðislønina. Eg veit, at tú ert glaður fyri og virðismetir tað heraklappið, ið tú fært her í kvøld.
Og tú hevur avgjørt uppiborið tað.
Eg trúgvi uppá, at tú eigur nógvar søgur í tær og at tú fert at gera nógvar góðar filmar afturat. Og eg gleði meg til at síggja teir. Hjartaliga tillukku við heiðrinum.
Kvøða til Kristian
Fyrst var tað súlan, sum fleyg vestan fyri Mykines, og har vóru szlangan HansZole og Kolbein og Ólavur Øster og Sharon og Ingolf Patursson og Birita og Maggi og Marita Dalsgaard og Eskil Romme og Jesper Thorup og Karsten Vogel og Ole Wich og fleiri onnur.
LP plátan varð tikin upp frá 1.august til 6.september 1977 hjá Milson Zachariasen, og nótar og tekstir kundu fáast hjá einum, sum skrivaði seg Kristian Blak, Husby 6990 Ulfborg.
Haðani var hann komin, tí nýggir fransklærarar vóru arbeiðsleysir í Danmark. Tíbetur fyri okkum, sum tað seinni vísti seg. Ikki tí: Hetta franska mundi vera so sum so at skilja hjá næmingunum, tí tað var blandað við einum málføri, sum heilt týðiliga mundi vera komið úr Jútlandi, heilt har vesturi, har sum aldurnar bróta inn á sandstrendur og sævarvaksnar mølheyggjar. Sjálvur var hann hárfagur um skalla og vangar, og tá hann tosaði, høvdu orðini hug at villast inn í tann prýðiliga skeggvøksturin og koma frá honum aftur meira sum suð og tónar, heldur enn sum franskar máliskur og bendingar.
Men eitt annað var, sum hann dugdi og sum hoyrdist væl. Hann dugdi at spæla uppá. Rokkurin var farin at hoyrast úr kjallarum og bilhúsum, men tað vóru mest gittarar og trummur. Kristian spældi klaver, sum ikki var so vanligt tá. So hann var biðin til nógv ymiskt, og hann var ikki pírin við slagnum av tónleiki, bara tað kom úr huga og hjarta.
Perlan var eitt hús við nógvari søgu. Tað stóð niðri á trýkantinum millum Bryggjubakka og Mylnugøtu. Áðrenn húsið fekk sítt vónríka navn, hevði tað verið pakkhús hjá Z. Heinesen, tá ið hann hevði tikið við Restorffshandlinum í Vágsbotni. Seinni hevði tað verið matstova, ein av teimum heilt fáu í Havnini.
Húsið stóð á grund, sum var skeiklað allar vegir, bæði aftur og fram og upp og niður, ein skjøldur var breiður og høgur, ein annar smalur og lágur, og síðurnar gleivaðu í hvør sína ætt. Nú stóð húsið tómt uttan uppi á loftinum, har sum William eina tíð hevði havt sína málarastovu. Takið lak, rukkupláturnar rustaðu, eitt skrímsl var húsið at síggja til og so mishátt, at tað hevði fingið tann dulda vakurleikan, sum roynd og láturmild fólk kunnu fáa, tá ið tey eldast. Kommunan átti húsið, men visti ikki, hvat hon skuldi gera við tað. Tað var so latið jazzfelagnum upp á leyst, ímóti at felagið stóð til svars fyri rakstrinum og ansaði eftir, at alt fór siðiliga fram.
Úr hesum gamla húsi fóru nú at hoyrast sjáldsamir tónar, fólkatónleikur, rokkur, men mest jazzur og frítt samanspæl í størri og minni bólkum. Nýggjur sangur hoyrdist út gjøgnum vindeyguni, og viðhvørt fóru eisini ungir yrkjarar, meira og minni fyrireikaðir, meira og minni smædnir, fram á gólv at lesa upp ella siga fram úr sínum egna, meðan ein saksofon ella ein bassur royndi sum frægast at fylgja við. Húsið gjørdist eitt friðskjól hjá teimum, sum vildu finna inn í tónleikin, sín egna og tann sum tók seg upp í samanspæli við onnur, og oftast var tað hesin nýggi fransklærarin, sum sat og sló niður í klaverið, og altíð var tað hann, sum fekk tað í lag, sum í fyrstani bara var ein leysligt hugskot ella ein óveruligur dreymur.
Tað bleiv minni og minni franskt og meira og meira tónar, at enda so nógv, at Kristian gavst í Hoydølum og fór undir heilt í tónleiki. Tað átti ikki at borið til, tí tey fyrstu mongu árini var nógv meira møði enn føði. Men har var eisini grøði, so sum sæst á útgávunum, sum hann og Havnar Jazzfelag (eisini hann) og Tutl (eisini hann), stílaðu fyri. Plátan við Spælimonnunum í Hoydølum kom í 1977, Vælferðarvísurnar hjá Kára p. í 1978, ein minniligur varði í føroyskari sangskriving, Jazz í Føroyum 1978 við tveimum útgávum aftrat seinni, Veðurløg við Karsten Vogel 1980, meira og meira í einum fjølbroyttum samanspæli millum føroyskar og útlendskar tónleikarar.
At skipa fyri øllum hesum og samstundis fáa stundir til sítt arbeiði sum tónaskald, tað hevur verið eitt ódnartak, men eisini tað bar til. Í 1979 kom fyrsta LP plátan Snjóuglan við hansara egna tónleiki, í 1982 tann stórfingna útgávan Ravnating við ljósmyndum hjá Philippe Carré, eitt stórverk í føroyskari list, tori eg at siga, sjálvt um tónaskaldið er jútskt og myndlistamaðurin er franskur (minnist til, at tey sum gera gott verk í Føroyum eru góðir føroyingar). í 1984 Concerto Grotto, við tónleiki skrivaðum til at framføra í hellinum við Líðargjógv á Sandoynni, meðan havið skolar niðaní, og bládúgvur flúgva inn og út, og framført við so mætum tónleikarum sum John Tchicai, Anders Hagberg, Anders Jormin, Lelle Kullgren og Karin Korpalainen saman við Sharon og Kristiani.
Heygar og Dreygar, Kingoløg, Svita yvir 15 føroysk fólkaløg, Brøytingar: Kristian gjørdist tann stóri samanbindarin millum lond og tónleikasløg, altíð opin fyri nýggjum møguleikum, altíð fúsur at finna ein gongda leið, so ella so. Umframt alt hetta hevur hann verið oddamaður í tiltakinum Summartónar, sum skipar fyri framførslum um alt landið á hvørjum sumri. Aftrat kemur hansara drúgva starv øll árini fyri rættindum hjá tónleikarum og listafólki.
Og so eru tað allar ferðirnar út í heim at spæla fyri øðrum og læra av øðrum. Kom sjálvur fyri nøkrum árum síðani eitt myrkt kvøld í februar til sveitsiska býin St. Gallen at lesa upp, og hvør sat har i kirkjukjallaranum og spældi upp á lívið: Kristian saman við Sharon og Ívar Bærentsen og Janne Danielsson og øðrum gomlum spælimonnum. Verðin var lítil og samstundis ómetaliga stór, og tað var skjótt at sangurin ”Aldan” brimaði, til sveitsararnir høvdu lært at syngja ”øs meg, tá eg biðji um frið”.
Ein óttaleysur íbirtari, netverksmiður, íverksetari ella hvat sovorðið annars sigst um hetjurnar í dagsins framkomna samfelagi. Nýggj tøkni og skjótari samskifti hevur gjørt tað lættari at koma frá ætlan til liðugt verk. Í seinastuni eru komnar umleið hálvhundrað útgávur á hvørjum ári, og talið av útgávum, plátum, bondum og fløgum og talgildum fílum, Kristian hevur verið uppií, er nú umleið 500, harav ein tíggindapartur ella 50 útgávur við hansara egna tónleiki. Ivaleyst kann hvør av hesum útgávum metast saman við eitt vanligt yrkingasavn, men hvat føroyskt skald kann vísa á eitt avrik sum hetta?
Súlan fleyg, bládúgvurnar við, og ravnarnir Hugin og Munin koma heim og siga frá tí, sum í verðini gerst. Tað er sum við hesum spælimanninum, ið ongantíð troyttast: Kristian hevur hugin og hann ger munin. Ósjálvsøkin, hugsunarsamur, hugsunarsamur, góður í ráðum og altíð beinasamur.
Hann er sum áin, ið tutlar undir heilum, ferðin er endaleys, og her er hansara seinasta fløga, har hann spælir egnan tónleik saman við bólkinum Yggdrasil, sum eitur eftir heimstrænum, ið hevur greinar, sum breiða seg upp og út um allan himmalin. Á húsanum er listaverk úr Nunavut í Kanada og kallast ”Shamanur á náttarflogi”. Shamanur er eitt fólk, sum hevur beinleiðis samband við duldar og grøðandi máttir. Hagar er hann nú komin. Hann er hjá fuglinum, hann flýgur um lond, og hann lýsir. Hatta er hann!
Kristian í Boyggjastovu á Reyni, FO 100, er okkara shamanur.
Røða hjá Maluni Marnersdóttir fyri Jóanes Nielsen, tá hann fekk handað Mentanarvirðisløn Landsins 2011
Háttvirdu Bjørn Kalsø, landsstýrismaður
Jóanes Nielsen, skald.
kæru virðislønar- og heiðurslønarmóttakarar og kæra samkoma
Takk fyri heiðurin at røða hesa løtu. At tala um og við Jóanes Nielsen, sum nú hevur fingið Mentanarvirðisløn landsins.
1.
Í yrkingasavninum Naglar í jarðarinnar hús sigur yrkjara-egið:
Tí hangi eg um skaldskapin
sum fyllibyttan um fløskuna.
Mínar mentaðu lastir
góvu mær M. A. Jacobsens bókmentavirðisløn í 1984.
Naglar 21.
Eg loyvi mær at halda, at hetta yrkjara-egið stendur tær nokk so nær, tí tú, Jóanes fekst M. A. Jacobsens júst í 1984. Síðani hevur tú verið í uppskoti til Norðurlendsku bókmentavirðislønina, fleiri bøkur tínar eru týddar og givnar út í Danmark og Noregi og hava fingið frálík ummæli har. Og tú hevur fingið starvsløn bæði frá danska og føroyska mentanargrunninum.
Og nú stendur tú fyri skotum her. Mentaðu lastir tínar hava enn eina ferð fingið teg aftur. Onkur kundi kanska spurt, um tú ikki hevur ein trupulleika og vilt sleppa í viðgerð, eitt nú til avvenjingar!
Nei, hatta er skemt sjálvandi, men tú fært valla fínari føroyska virðisløn enn hesa, Mentanarvirðisløn landsins. Eina útlendska hevur tú eisini fingið, eg hugsi um Norðurlendsku Dramavirðislønina. Eg haldi, at vit øll unna tær so hjartaliga at fáa fleiri bæði innlendskar og útlendskar virðisløn afturat, men lat okkum nú frøast um, at mentanarvirðislønarnevndin hjá Mentamálaráðnum í sínum vísdómi hevur gjørt av at lata tær virðislønina.
Hinvegin kunnu vit venda hesum við. Eg haldi eisini, at tað er í tínum anda at siga, at henda virðislønin er fjøður, sum land okkara prýðir seg við – eitt nú fyri at kunna teljast millum mentaðu tjóðir heimsins. Og tað er gott. Annars er tað ikki gilt av peningi at forvinna tíansheldur at fáa hjá tykkum, sum skapa hetta, sum í okkara mentan er tað fínasta vit eiga – mentan og list.
2.
Við ansi fyri dagfestingum, hevur Mentamálaráðið gjørt føðingardag Williams Heinesens til mentanarvirðislønardag. Og hann er ein av yrkjarunum, sum tú og aðrir yrkjarar hava tykkara stríð við. Skulu tit elska hann og læra okkurt av honum, ella skulu tit hata hann og kveistra hann burtur. Jóanes, tú telist tíbetur millum tey, sum hava víst skaldskapi hansara ans. Tú hevur skrivað ta retoriskt spyrjandi yrkingina “Hvat skulu vit gera við William Heinesen”, sum Hans Tórgarð fer at lesa um eina løtu. Ein onnur yrking um William Heinesen eitur “Hin vakri njósnarin” – og tað var júst tað, William Heinesen var – og tú við fyri alt tað. Ein munur er, at tú njósnast millum onnur fólk og í aðrari tíð enn William. Uppaftur ein onnur yrking tín lýsir eitt par, ið fer at fáa sær hummarar at eta. Hon minnir um yrkingina “Olympia” eftir William Heinesen, ið lýsir eina einkju, sum m.a. fær sær hummara saman við nýggjum elskara.
Nógvir aðrir yrkjarar og rithøvundar eru við virðing nevndir í yrkingum og bókum tínum, mest menn, men eisini onkrar konur. Stundum fremur tú kortini satt skaldsligt faðir-morð. Tað kemur fyri í leikinum Eitur nakað land weekend? har Jóannes Patursson, bóndin, yrkjarin og tjóðskaparpolitikarin verður líkskorin á pallinum. Tað er hvørki nasvíst ella óvirðiligt; tað er neyðugt at gera upp við listaligar fyrimyndir fyri at skapa sínar egnu og føra orðlistina víðari – tú, Jóanes Nielsen, ger tað á tín viðhvørt bonska hátt. Penheit hava vit ovmikið av – tað yrkir tú eisini um. Fyri alt tað, tað ber til at elska yrkingarnar eftir Jóannes Patursson hóast skaldsligu atfinningarnar. Tær hoyrdu til sína tíð; nú er onnur tíð og aðrar yrkingar.
3.
Tú verður nógv lisin – tað sigst, at yrkingasøvn tíni liggja uppslitin í lugarunum.
Lat meg við einum av tínum orðum siga, at verk tíni hava “bunkrað” í Nonnuskúlanum, á skipsdekkum og á Havnarkai og lýsa ofta hvar virðini, sum hetta landið livir av, verða skapað. Atfinningarsamur ert tú eisini. Eina mest finst tú at kraddarum; “samfelagsins Djengis Khanar” kallar tú teir viðhvørt, og tjóðskaparrørslan sleppur heldur ikki undan.
Tað, sum tú hevur givið okkum, er:
Royk(ur)in av nýggjum orðum
Øðrvísi trúgv
Av motorum ið syndraðu gamalt huglag
Brúgvar 36
Stundum er yrkingakynstrið lýst sum “fepurin (...) gjøgnum bokstavaraðið” (Brúgvar 15), og stundum verða yrkingarnar óhugnaligar:
Dreygar ið eiga at kenna sítt pláss handan gyrðingarnar í ørskapinum
Eggja vælútbúnum fólki at fella vónleysar dómar yvir førleikan hjá orðinum at endurspegla heimin.
Tómar kumpassir fara avstað við hægstu bókmentaligu viðurkenningunum
Brúgvar 15
Gátuførur dómur, yrkingin fellur. Tað er ilt at vita, hvussu hesar reglur skulu týðast. Eru tær eitt nú um tiltøk sum hetta, har tú sjálvur ert tóma kumpassin, sum fer avstað við hægstu bókmentaligu viðurkenningini? Tí eg veit ikki, um spritt er eftir í kumpassini hjá tær – um tú framvegis fert at vera líka skrappur. Men eg veit, at kumpassin hevur víst ávísa kós, og misvísingin er kend: tú hevur ongantíð krógvað, hvar tú hoyrdi heima politiskt. Hesi seinnu árini hevur sosialistiska hellingin kanska ikki ligið so frammarlaga í tí, sum tú yrkir, men bersøgni globaliseringskritiski tónin er har – væl blandaður við sera ítøkiligan kærleika og eymleika, seksualitet og listaligt kynstur. Birita Mohr fer seinni at lesa yrkingar upp, sum vísa tað.
4.
Tú hevur næstan altíð yrkt órímað og sjáldan í púra regluligum ørindum. Afturfyri skapar tú myndir. Tað eru orðini, myndevnini í teimum og endurtøkur, sum hugtaka. Yrkingarnar hava eisini javnan verið um yrkingakynstrið sjálvt – tær eru viðhvørt poetikkir, stundum í brotum og stundum meira útgreinaðar lýsingar av yrkingahátti. Ein sigur:
Yrkingar eru rekar.
Viðarbular riknir inn á grýtutar strendur.
Heilivágur hjá sorgini.
Spreingiknøttar mót maktini.
Saltið í rúkandi døgurðapottum.
Tjøraðu plankarnir 5
Her hava vit fýra myndburðir ella metaforar ella orðmyndir, rekan úr bóndasamfelagnum, viðarbulin úr skógarídnaðinum, heilivágin úr heilsuverkinum, spreingiknøttin úr krígsmáli og so tað einfalda, men týdningarmikla saltið úr gerandisligari matgerð. Eina aðra staðni sigur yrkjara-egið:
Eg vil til tann reina skaldskapin sum dukar í dieselmotorinum
sum brennir í kjøtinum á svíktari [sic] kvinnu
sum nývaknað spyr postboðið hvat tað er fyri øld sum larmar úti á vegnum
Kirkjurnar 32
Myndirnar eru fullar av mótsetningum. Eitt nú samansetingin av reinum skaldskapi (hvat er rein list? – men lat tað fara í kvøld) og dieselmotori. Tað reina og tað oljudálkaða og oljudálkandi; hetta vísir hvussu skaldskapur kann vera, nýtir málið á óvanligan hátt, setur øðrvísi saman enn gerandismálið, og tað eggjar hugin. Henda yrkingin viðger, hvaðani yrkingar koma, hvat tær eru og kunnu. Eitt nú: “Yrkingin eigur eina styrki sum er sterkari enn skaldið sjálvt”, og tað er so satt sum tað er sagt. Mangan býr meira í yrkingunum, enn skaldini geva sær fær um og tað er til frama fyri lesararnar.
Hinvegin eru eisini yrkingar, sum siga, at orð eru ikki vandaleys. Einastaðni stendur:
Eg ræðist hesi ógvisligu orð
sum fløða úr mínum penni.
Gævi eg var ein silvurklokka
til pynt á einum aldurdómsheimi.
Tjøraðu plankarnir 29
Tað fremur fatan¬ina at gera av, og tað gert tú Jóanes – báðar vegir. Longsulin eftir at krógva seg í tí meinaleysa lýsir kanska eina almenna kenslu hjá fólki, sum viðhvørt seta nøsina nakað langt fram. Yrkjara-egið hjá tær, Jóanes, fellur kortini ikki fyri freistingini at gerast pyntiligur.
5.
Fyrsta skaldsøgan hjá tær hevur heiti, sum er ein heila søga. Gummistivlarnir eru tær einastu tempulsúlurnar, sum vit eiga í Føroyum.
Tempulsúlur ljóma av egyptiskari, grikskari og rómverskari byggilist. Í skaldsøguheitinum eru súlurnar tvær, og tað liggur beint fyri at hugsa um fyrsta templið í Jerusalem, Sálomontemplið. Báðu megin dyrnar stóðu tvær súlur, sum kallaðust Bóas og Jakin ímyndandi kongarnar Dávid og Sálomon. Hetta snið varð fyrimynd í kirkjubygging í miðøld, og seinni tóku frímúraralosjurnar tað til sín.
Í miðdepli í skaldsøguni stendur útróðrarverkfallið í 1975, sum bókin halgar. Hon ger gummistivlarnar til symbol fyri tann berandi leiklutin sum útróðrarmenn og arbeiðsfólk hava í samfelagnum.
Næsta skaldsøgan var Páskaódnin. Hon fer fram í Havn og fyri ein part í kloakkleiðingunum. Triðja skaldsøgan, Glansbílætasamlararnir kom í 2005, og hon er heilskaptari enn hinar báðar, kanska tí at tilfarið nemur við lívssøguna hjá høvundinum: Skúlatíðin í nonnuskúlanum, grannalagið við Landavegin og vinmenninir haðani. Hon er eins og fleiri yrkingar týdd til danskt og varð sera væl fagnað í donsku pressuni.
Og so komu nøkur yrkingasøvn aftur við myndaríkum heitum sum ørsmáar søgur. Brúgvar av svongum orðum ljómar av meginpartinum av sjálvljóðaskipanini og kann benda hugin á yrkingina “Brúgvar” eftir Karsten Hoydal. Heitið á nýggjasta yrkingasavninum, Tey eru sum taka mánalýsi í álvara, er skemtiligt og heilsar kanska yrkingini um mánan og jørðina eftir Róa Patursson.
Longu í fjør kom triðja skaldsøgan, sum er enn meira umfatandi enn tær undanfarnu bæði formliga og innihaldsliga. Heitið á henni klingar av fremmandum londum og er merkiliga samansett. Brahmadellarnir. Brahma [bra.hma] – er hindu skapanargudur. Hann er settur saman við italska diminutiv/minkandi eftirskoytinum “-tella”, sum í ”frittatella” = frikadella, lítið kjøtknetti, so tað verður kanska Brahma-petti – skapanargudapetti ella smáir skapanar-gudar? Ja hví ikki. Tað eru vit kanska øll.
Brahmadellarnir er søgulig skaldsøga. Hon byrjar í august í 1980 á gamla kirkjugarði í Havn, har høvuðspersónurin Eigil Tvibur heldur 185 ára føðingardagsveitslu fyri Napoleon Nolsøe. Hann var lækni í 1850-60-árunum og sonur Jákup Nolsøe og tískil bróðursonur Nólsoyar-Páll. Hesin Eigil, sum heldur føðingardag fyri Pola, er skaldsligur persónur, býráðspolitikari og rithøvundur og ger heldur nógv av tí váta slagnum (358). Politiskt er hann vist Gamla-sjálvstýrismaður, anti-tjóðveldismaður og bókmentasøgukritiskur.
Føðingardagshaldið endar í næstseinasta kapitli í bókini. Tá verður Eigil handtikin á kirkjugarðinum fyri nakað frammanundan at hava gjørt seg inn á og meinslað ein mann, ið hevði skrivað eitt lesarabræv sum beindi fyri politiska andliti hansara.
Millum alt hetta faldar ein samansett og spennandi søga seg út. Tað langa tíðarskeiðið í 19. øld er ikki fyri viðkvæmar sálir. Hvørki mentanarliga ella kensluliga. Harafturat endavendir skaldsøgan fastgrónum fatanum um søguligar menn og tilburðir.
Eitt nú er Løbner kommandantur lýstur sum erotikari, ið dárar unnustu sína við sápu og lappa, sum hann kínir henni við um allan kroppin; hesin kommandantur, ið vit halda okkum kenna úr søgubókunum sum harðligan og ódámligan.
Ritverkið eftir Jóanes Nielsen er fjølbroytt og ríkt. Myndirnar eru ramligar. Yrkingarnar bera saman og gera myndburðir, sum smella og standa fram í tekstunum. Eisini skaldsøgurnar taka stundum dýran til, men stundum eru tær eins og yrkingarnar sárar og varligar – hvørt um annað og púra óvæntað.
Hjartaliga til lukku, Jóanes.
Takk fyri hesar mentanarligu lastir.
Um tær tørvar spritt á kumpassina, so kann Mentanarvirðisløn Landsins vónandi fáa tær ein dropa at lata á hana.
Posted by Listin at 9:09 AM
Labels: Filmslist, Skaldskapur, Tónleikur
Friday, January 27, 2012
Eitt felag fyri filmslistafólk
Í góðu sendingini um føroyska filmslist, segði Jan Berg Jørgensen, ið hevur verið við til at sett filmsverkstaðið hjá Tórshavnar kommunu, Klippfisk, á stovn, at pengarnar til list eru so mikið smábýttir, at nú fílmsfólk eisini eru farin at søkja um somu fáu milliónurnar, sum hini listafólkini søkja um, vil LISA helst ikki hava okkum um borðið.
Sum formaður í LISA vil eg staðiliga mótmæla hesum. Eg havi tosað við filmsfólk um at skipa eitt felag fyri tey mongu, ið arbeiða við filmi bæði í sjónvarpi, í lýsingarfyritøkum og privat. Vit í LISA vilja, at hesi mongu dungnaligu filmslistafólk skipa eitt fakfelag, soleiðis, at tey kunnu standa sterkari mótvegis almennu myndugleikunum, tá ið talan er um at verja upphavsrætt, at eggja politikarum at taka filmslistina í álvara og seta ein filmslistagrunn á stovn, at verja rættindi, bæði viðvíkjandi sosialari trygd og øðrum. Kanska havi eg tosað við skeivu fólkini, tí at vit hava, ið hvussu so er ikki hoyrt frá teimum enn.
Kanska nevndi Jan Berg Jørgensen skeivan felagsskap ella mistók hann seg, tá ið hann seg so. Kanska meinti hann við Mentanargrunn landsins ella onkran annan. Eg veit ikki, men eitt er vist, og tað er, at LISA hevur onki ímóti, at filmsleikstjórar, ljósfólk, klipparar, framleiðslufólk og onnur, ið arbeiða við filmi skipa eitt felag, sum søkir um limaskap í LISA, soleiðis, at øll listafólkini kunnu standa saman um filmslistina, ið hevur flest allar listagreinir í sær.
Oddfríður Marni Rasmussen
Formaður í LISA
Posted by Listin at 8:10 AM
Labels: Filmslist
Thursday, January 26, 2012
Tíðindaskriv: Reinsaríið: Multifunksjónshús við rútmiskum spælistað
Til býráðsfundin í kvøld hava trivnaðarstjórin og mentamálaleiðarin mælt til at játta eina miljón av íløguætlanini 2012 í sambandi við arbeiðið at gera Reinsaríið til m.a. rytmiskt spælistað. Bæði mentamálanevndin og fíggjarnevndin hava mælt til at taka undir við uppskotinum.
Byggilistarliga hugskotið, sum Kontrast Arkitektar hava gjørt, byggir á at tvinna tað gamla saman við tí nýggja. Innan verður tað gamla varðveitt, sum er merkisvert í sær sjálvum, og við nýggjari innrætting og nútíðar sniði fæst ein meira tíðarhóskandi og nýtiligur bygningur.
Hugskotið byggir á at fáa ein sokallaðan polyvalentan bygning, sum við sínum mongu tiltøkum kann broyta funksjón eftir tørvi. Hetta, at hava rúmini so opin sum møguligt og funktiónirnar mobilar.
Mesta arbeiðið við Reinsarínum er at meta sum restaureringsarbeiði, og tí verður arbeiðið framt í smáum stigum.
Tórshavnar Kommuna
Posted by Listin at 11:10 AM
Labels: Tíðindaskriv, Tónleikur
Wednesday, January 25, 2012
Hjördis Haack við á framsýningum í DK
Listakvinnan, Hjördis Haack, ið er limur í Heystframsýningini, hevur úr at gera við framsýningum í Danmark í løtuni. Hon luttekur m.a. á framsýningini "Sådan set" á Rønnebæksholm og á framsýningini "Hvad mere er..." á Museet for Religiøs Kunst í Lemvig, har m.a. henda áhugaverda myndainstallatiónin við málningum og video er at síggja. Eg seti inn myndir og tíðindaskriv:
En udstilling med Laila Westergaard, Steffen Tast, Hjördis Haack og Bjarke Regn Svendsen på Museet for Religiøs Kunst
Udstillingen vil vise, hvordan disse kunstnere udforsker begrebet ”det åndelige” og forsøger at kortlægge, hvad der sker i menneskets møde med det åndelige. Kunstnerne vil med hvert deres indtryk og tilgang til kunstværket afdække forskellige steder og situationer, hvor det åndelige kommer til udtryk.
Steffen Tast viser på udstillingen en række lysinstallationer.Kunstneren benytter sig primært af materialer fra industrien, lysdioder, ituslået glas og aluminium. Med disse materialer skaber Steffen Tast et værk, som imiterer naturens rytme, for på den måde at nå ind til en åndelig dimension i oplevelsen af naturens under.
Hjørdis Hack er optaget af overflader og spejlinger, som hun afbilder i hyperrealistiske oliemalerier. I udstillingers værker blander hun video og maleri, i forsøget på at indfange den åndelighed hun mødte en tidlig morgen på floden Ganges.Værkerne afbilder den rytmiske bevægelse af pilgrimmenes både i solens første gyldne lys.
Laila Westergaards arbejde med at få den tunge granit til at virke let og luftig ved at hugge sirlige mønstre er en åndfuld proces i sig selv. I flere af værkerne møder vi dog også ”ånden” i dens kristne form. Værket ”urolig dug” er for eksempel et alterbord, hvor den enkle vævede granit dug bevæges at en uforklarlig kraft.
Bjarke Regn Svendsen forsøger gennem maleri, fotografi og video at indkredse den psykiske og åndelige dimension i vores oplevelse af hverdagen omkring os. Bl.a. med billeder af kirkegårde og religiøse processioner fra den lille italienske bjergby Olevano Romano.
De fire kunstnere har tidligere udstillet sammen i kunstnersammenslutningen den Gyldne, det var her de blev opmærksomme på at de besad en fælles æstetisk længsel.Karakteristisk for kunstnernes arbejde er en stor respekt for materialet. Dets taktilitet, konsistens og sanselighed er en styrende faktor i tilblivelsen af værket.
Udstillingen er støttet af Colstrups Fond, Grosserer L. F. Foghts Fond og Statens Kunstråd
Billedet: Bjarke Regn Svendsen, Corpus Domini, 2007-8
Posted by Listin at 6:32 AM
Tuesday, January 24, 2012
Sólsprotnir tankar um tulipanir, køksgardinur og listasavn
Fyrsti mánaðin av nýggja árinum er so gott sum farin, vit standa nú fyri møguligum verkfalli og stúra kanska fyri hvussu árið fer at vera við flatskatti, løgnum forhondsavtalum uppá makrelin og øktum olju- og elprísum. Men í gjár var tað ljóst eina løtu og í morgun er himmalin eisini vakur og høgur. Tað er ótrúligt hvussu nógva orku nakrir fáir sólargeislar kunnu framleiða og nú hoyrist eisini um spreingingar í sólini. Uha, sum tað ljóðar ógvisligt, men hetta hevur sum so einki við okkum at gera, og tað er av sonnum ein uggi at vita sær, at tað ikki (eins og alt hitt keðiliga á planetini) kemst av egnari ovurnýtslu, okkara gamla køliskápi og allari óskikkiligheit. Mitt í januarússaligheitinini skínur sólin eina løtu og veitir orku til at keypa tulipanir og ljósagrøn stearinljós, havi enntá umhugsað keyp av nýggjum køksgardinum og mitt í tílíkum sólørum tonkum stingur góða, gamla forvitnið seg upp. Hvat man henda á føroyska listapallinum í 2012 ? Eg havi hoyrt graml um onkrar spennandi verkætlanir bæði í Norðurlandahúsinum, Steinprenti og í Listasavninum, so eg fari inn á http://www.art.fo/ at forvitnast.
Heimasíðan hjá Listasavninum sær ikki út til at hava verið uppdaterað síðan eina ferð í summar. Yvirhøvur kann ikki sigast, at heimasíðan er tíðarhóskandi, hon er at kalla versnað í mun til áður við tað, at listafólkapresentatiónirnar við verkdømum eru horvnar. Men hetta hevur møguliga okkurt við rættindi at gera, og kanska eru tey í ferð við at broyta heimasíðuna. Sambært heimasíðuni tók nýggi stjórin, Nils Ohrt við starvinum 1.mai. Í listasavnshøpi eru framsýningarvirksemið ofta lagt til rættis nøkur ár fram í tíðina og tí tekur tað ofta sína tíð áðrenn, tey vitjandi merkja til eina nýggja leiðslu. Nýggi stjórin hevur eisini havt sítt stríð av, at akuttar ábøtur gjørdust neyðugar í framsýningarsalinum. Harumframt hevur listasavnsstjórin havt onkrar fyrilestrar her og í Klaksvík, hann helt upplatingarrøðuna til Heystframsýningina 2011, men samanumtikið hevur listaumhvørvið ikki merkt nógv til stjóraskiftið í Listasavninum higartil, t.d. tá tað kemur til listakeyp. Sjálvandi skal Nils Ohrt sleppa at kunna seg gjølliga um støðuna innan føroyska list, um hann hevur tað fyri neyðini, men nú er skjótt uppá tíðina, at okkurt hendir. Ein av skyldunum hjá Listasavni Føroya er at savna ta bestu listina. Henda skyldan hevur ikki verið serliga væl yvirhildin í nógv ár og tí kenst tað eftirhondini sum um tað hevur skund at fáa gongd aftur á keyp av góðari samtíðarlist.
Posted by Listin at 10:08 AM
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Leygarkvøldið, 28. februar 2015, heldur Róðrarfelagið Knørrur 30 ára føðingardagsveitslu fyri øllum rógvarum og knørravinum, sum hava myndað felagið tey tríati árini síðan stovnanina.
Veitslan verður hildin í Evensens pakkhúsi við knørramanér. Tað vil siga eitt frálíkt kvøld við sangi, reypi og røðum saman við teimum, sum eru pulsurin í felagnum í dag, og ikki minst saman við fyrrverandi rógvarum og stuðlum, sum eina ferð bóru flaggið og góvu sítt íkast til okkara stolta felag. Tey fólkini vilja vit sera fegin síggja aftur. So hví ikki samla manningina til eitt væl fyriskipað kvøld saman við øllum hinum knørrafólkunum.
UNDIRHALD OG MENU
Vit avdúka longu nú, at Jákup Veyhe er gamal knørrarógvari og verður borðstjóri. Kim Elton John Hansen spælir til borðhaldið, tí hann elskar blátt. Sjúrður Skaale kemur forbí, tí at hann i sine unge dage fekk ein muss á kjálkan frá eini knørradamu. Manskórið Bollarnir verður við, tí fleiri av teimum hava róð við Knørri. Á midnátt sláa vit ring saman við kvæðakempum, og fleiri av teirri allarfyrstu manningini í felagnum koma forbí við krúkkum og rollatorum og vilja halda kvøldið saman við okkum. Komið við ud i det blå!
Menuin verður kalt borð frá Føroya heitasta kokki, Hansu Johannesen, og omaná fáa vit heimabakað við kaffi, baileys og cognac. Til morgunmála verður breyð við skinsakjøti.
DRESS
Vit eru knørralig og fara í myrkamorreyða og kovboybuksur. Eiga vit ikki eina myrkamorreyða, so eina aðra vakra troyggju, men ikki slips og fínakjóla.
KOSTNAÐUR
Kostnaðurin fyri veitsluna er 250 kr. og skal flytast á kontu nr. 6460 365.183.7 í BankNordik innan 28. januar 2015. So kunnu vit fyrireika veitsluna optimalt. Við í prísinum er durasnapsur + tveir snapsir og tvær øl ella sodavatn undir borðhaldinum. Eftir borðhaldið verður barr við øli og cider á 10 kr. Sterkari drykkir vera ikki at fáa, men kunnu takast við.
Set longu nú kross í kalendaran leygarkvøldið, 28. februar 2015, tá ið tit hava eitt frálíkt høvi at síggjast aftur og hitta øll hini knørrafólkini á 30 ára føðingardagsveitslu.
SPURNINGAR
Hava tit spurningar um veitsluna, ringið til Maybritt við Strond, nevndarlim, á 219190 ella sendið eitt teldubræv til rk@rk.fo.
Hjartaliga vælkomin, øll somul.


text:
Effo selur tangar og oljufýr til øll endamál. Úrvalið er stórt og vit liggja altíð inni við teimum vanligu tangunum og oljufýrunum. Er ivasamt um tann gamli tangin er byrjaður at leka? ella er oljufýrið við at ganga fyri?
Vit hava ymisk sløg av tangum alt eftir hvar ætlanin er at hava tangan.
• Jørðtangar 1.500 ltr. og 1.200 ltr.
Tangarnir eru egnaðir til at grava niður - heilt ella partvíst.
Jørðtangi 1.500 ltr. (rundur/avlangur): Longd 225 cm. Diametur 95 cm.
Jørðtangi 1.200 ltr. (rundur/avlangur): Longd 170 cm. Diametur 95 cm.
Jørðtangar eru úr stáli og klæddir við glasfibur.
• Innitangar (kjallaratangar) 1.200 ltr.
Longd 152 cm. Hædd 157 cm. Breidd 67cm.
Innitangar eru úr stáli og klæddir við glasfibur.
• Innitangar (kjallaratangar) 1.200 ltr.
Longd 125 cm. Hædd 175 cm. Breidd 72,5 cm.
Innitangar eru úr stáli og eru dupult lakkeraðir (herda lakk).
• Plasttangar 1.300 ltr.
Tangarnir eru egnaðir til at standa úti, oman á jørðini.
Longd 170 cm. Hædd 119 cm. Breidd 105 cm
Plasttangarnir eru einkultveggjaðir.
Viðvíkjandi trygd v.m.:
Víst verður til krøv og vegleiðingar frá Brunaeftirlitinum – sí niðanfyri leinkir:
Vegleiðing at seta upp oljutangar
Krøv til plasttangar til goymslu av dieselolju
Nýggjan ella gamlan tanga?
Tórshavnar Kommuna hevur gjørt ein faldara, har tú kanst fáa góð ráð og vegleiðing í sambandi við bæði nýggjar og gamlar tangar. Tak faldara niður her
Fyrispurningar:
Tú ert altíð vælkomin at seta teg í samband við okkara søludeild um tú vilt hava meira at vita:
Sverri Steintún
Søluleiðari
+298 343507
+298 210510
Signar Johannesen
Sølumaður
+298 343508
+298 211133


text:
Marjun S. Kjelnæs er fødd í 1974 og uppvaksin í Havn.
Hon er útbúgvin sjúkrarøktarfrøðingur.
Hon hevur vunnið stuttsøgukapping í Dimmalætting, fekk aðru virðisløn í stuttsøgukapping á Listustevnu Føroya í 2001 og fyrstu virðisløn fyri útvarpsleik á Listastevnu Føroya í 2002.
Hon hevur eisini skrivað stuttsøgur í Birting og Atlantic Revue.
Útgávur:
2001 Kópakona í Mjørki í heilum
2004 Ein farri av kolvetni
2006 Tað svarta portrið í Míni jólabók
2007 Og tú fert rennandi í Vencili 2
2007 Hvør fjalir seg í postkassanum?
2008 Hvør fjalir seg í ferðataskuni?
2009 Hvør fjalir seg í smúkkuskríninum?
2010 Skriva í sandin
Skriva í sandin í Elskar - elskar ikki
2012 Eg undrist, At týða týdningin, Allar línur spennast, Vit hava hits áður í Vencili 11
2016 Óendaliga vera
Yvirgangur í Vencili 17/2016
Umrøða:
Finnur Jensen: Valstríðið gav íblástur. Dimmalætting 2. apríl 2004
Carl Jóhan Jensen: Ein farri av skaldskapi. Fregnir 22. apríl 2004
Anna V. Ellingsgaard: Mamma er rithøvundur. Sosialurin nr. 78/ 24. apríl 2004
Kirsten Brix: Umskapan - vegir og villinivegir. Frøði 2/2005
Turid Thomsen: Samstarv er gull vert. Dimmalætting 16. oktober 2008
Beate L. Samuelsen: Rakel Helmsdal og Marjun Syderbø vunnu stuttsøgukappingina. Dimma 29. desember 2008.
Beate L. Samuelsen: Tað er cool at vera professionellur og vinna. Dinmalætting 30. desember 2008
Katrin Erlendsdóttir: Um vikuskiftið. punktum.fo 3. desember 2010
Pætur Marjunarson Dahl: Ein trivaligur gloypur av sjálvstýnan. Dimma, punktum.fo 21. juni 2013
Andrea Rygg Nøttveit: Det skjer så mange forunderlige ting. framtida.no 15. apríl 2014
Sissal Kampmann: Rødd teirra stillu verunum. Dimmalætting 24. juni 2016
Ummæli av Skriva í sandin:
"At vera eitt gott medmenniskja er tað nærmasta eg komi til at verða eitt Guðs barn. V 1/5. juli 2010
Lena Kjersén Edman: Om läppar som vill kyssa. Opsis Kalopsis nr 4 2010.
Steffen Larsen: Tórshavn by Night. Politiken 27. okt. 2012
Bent Rasmussen: Skriv i sandet. oktober 2012 emu.dk
Mikkel Nordvig: Noget at tale om og tænke over. Folkeskolen 26. nov. 2012
Anette Jensen: Ungdom på Færøerne. Flensborg Avis 14. desember 2012
Karen Lise Søndergaard Brandt: Forblæst færøsk ungdomsliv. Jyllandsposten 26. des. 2012
Signe: 'Skriv i sandet' af Marjun Syderbø Kjelnæs. kulturforunge.dk 21. februar 2013
Heiður:
2000 Fyrstu virðisløn frá Dimmalætting fyri Russiskur dansur
2001 Listastevna Føroya, 2. virðisløn
2002 Listastevna Føroya, 1. virðisløn
2004 Gávugóðs úr Grunni Thorvald Poulsens av Steinum
2008 Barnabókavirðisløn Tórshavnar býráðs
Virðisløn í stuttsøgukapping fyri ungdóm
2011 White Raven Deutsche Jugendbbibliothek fyri Skriva í sandin
Norðurlendsku barnabókavirðislønina fyri Skriva í sandin
2012 Í uppskoti til barna- og ungdómsbókmentaheiðursløn Útnorðurráðsins
2013 Í uppskoti til Barna- og ungdómsbókavirðislønina Norðurlandaráðsins
2015 Tann føroyska bókhandlaravirðislønin fyri besta skaldsøguhandrit


text:
UM sum eg sá tað.
Nógv prát er hvørt ár um tey bestu vs tey næst bestu. At tey bestu fáa so nógv, og at ov stórur munur er á toppinum og breiddini í føroyskari svimjing. Nú var eg til UM í Vági (hvar skuldi eg annars veri?) og má sigast sum er, at ikki hendi nógv at skriva heim um. Og tá ið ein sær í bakspegli, so veit eg ikki hvat eg skal meina um UM, tey sum “grenja” um munin (topp-breidd) ella tey í svimja til UM. Men her eru so nakrir tankar í eg gjørdi mær.
Fríggjakvøldi hendi ikki so nógv, okkurt bólkamet var svomi í hús sum jú er fínt, men kvalitetsvimjingar vóru annars ikki so nógvar. Flest Fina stig fóru til Juttu í 200 frí, 726 stig fekk hon og persónligt met við 2 sekundum, men hettar er heili 74 stig frá metinum hjá Elspu sum royndi seg í 100m firvald uttan tó at hótta metinum hjá Nathaliu sum fall fyri aldursgrensuni. Ein lítil duellir var ímillum Maluna og Elspu í 50m bringu, Malan setti nýtt bólkamet og undir OYL kravtíðina, men uttan at imponera meg ella seg sjálva, máli var jú nakað heilt annað enn ein tíð. Dagmar Winther vísti, eins og aðrar ungar gentur úr Havn, at hon eisini er ein í vit mugu taka í álvara um eitt ár ella 2 tá ið vit práta FM og A-Landslið. Bert Høgni Miné vísti nakað hjá harrunum og svam ein góðan 200m blandað. Eg hevði annars vanta at tey ið ikki sluppu upp í part til FM fóru at gerða um seg, men hóðast nøkur fá royndu, so var ov leingt ímillum til at eg kann góðtaka UM sum eitt meistaraskap, but sorry, tað hevði eti meg upp! Og her er nokk so nógv at taka av, sigst her suðuri :-)))
Leygardagur var eitt sindur sum fríggjakvøldi, tungur við onkrum sólarglotta inn ímillum. Eitt nú var Høgni aftur uppá spæl, og vísti sítt talent og potentiali við einum góðum 400m blandað, men skuffaði eitt sindur í 400m frí. Hvat nú um UM var størri, hevði meira bit í sær, so at hesin ungi ørvingurin :-)) slapp at útfolda seg enn meira, hann var jú bert ein skuggi av sær sjálvum til FM vegna sjúku. We will never know! Pál svam annars nærum ”baglens” til UM og var 100% anonymur. Kári royndi seg sum Elspa, við alternativum kappingum og sá mest av øllum út til “bert” at hugna sær. Jutta & Malan svumu næstan allar kappingarnar. Mona svam allar og tung sum hon var, var tað uttan at imponera. Eitt Føroyskt met kom úr hattinum hjá Mulan hendan dagin. Hóðast tunga venjing og eitt gott FM so betraði Malan um sítt egna met í 200m bringu, hon gjørdi tað við einans 7 tøkum pr.25m til seinasta 25m tá ið Elspa bankaði ov hart uppá :-)) og fyri at royna sína styrki, so svam hon 400m bringu eftir somu uppskrift í tíðini 5:56:84 eina lítla løtu seinni. Elspa royndi seg annars í 200m firvald, um tað var meti hon fór eftir veit eg ikki, men tíðin rakk bert til eitt 2. pláss til FM og sigur sína lítlu søgu um hettar UM. Fólk eru tung, og “tendra ikki uppá” UM sum eitt meistaraskap.
Men hvat vísir so hettar UM? Lat meg byrja við at seta tað soleiðis upp: Fyrst fjerni eg Elspu, Juttu, Monu, Maluna, Bjørg, Pál og Kára av tí hesi hava umboða landsliðið utanlanda hettar kappingarári og enn høvdu UM aldur. Hvat stendur so eftir um eg hugsi FM-OYL profilar til UM ? Jú har eru nøkur fá, Guðrun, Maria, Pauli, Svein og Høgni, men er tað ikki ov tunt ? Høvdu hesi svomi UM um fyrrnevndu fólk ikki vóru við ? Høvdu tey svomi líka skjótt ? Hvar eru tey næst bestu nú profilarnar ikki svumu upp til sítt besta ? Verður UM ikki misvísandi um ein hugsar meistaraskap tá ið úrslitalistin verður gjøgnumgingin ? Ein má kanska bara síggja í eyguni at UM (bólkur 4 & 5) er so tunt, at tað ikki letur seg gera at hava meistarskapsstemning uttan at opin bólkur er við.
Stemningur er fyri at hava UM í Novembur sum seinastu útøkukapping til NJM, og at vit brúka NJM aldursbólkar suplera við opnum bólki, so at øll tey “vaksnu” hava dupulta sæson, men verður hettar til nakað? Eru vit før fyri at broyta okkum? tora vit at royna nakað nýtt? Skulu vit læra at svimja super skjótt um veturin og enn skjótari um summari. So kanska Elspa og Shaila svumu firvald ímóti hvørjari aðrari, ella kanska Jutta og Elspa í 400m frí ? Kári og Pál í 200m firvald, ja kanska í 200m rygg krydra við Høgna Miné 🙂 Pál og Jákup í 200m bringu ? Pál og Høgni í 400m Blandað, og kanska Jákup og Andrass við ? Andrass og Pál í 200+400frí… puha har er so nógv at taka av, K.O & Co (sprintararnar), allar tær spennandi kappingarnar sum vit ikki síggja so ofta í Føroyum. Tað hevði veri reint svimji guff (sum FM:-)) og ein kann hugsa sær at tað hevði skumpa enn meira til útviklingin hjá tí einstaka. Og at øll ikki noyddist av landinum fyri at fáa kapping. Lat okkum halda kappingina her í Føroyum um tað ber til. Og til tey í finnast at føroyskari svimjing, og teimun tilboðum ella manglum uppá somu, Hjálpi Til! So kanska vit saman kunnu náa tí ið nøktar tann tørv ið tey bestu, og næst bestu :-) hava fyri at halda áfram við tí vit jú øll dáma so væl, svimjing.
UM sum vit kenna tað í dag hevur vónandi verði fyri seinastu ferð. Hvat so alternativi skal verða, ja tað má svimjinevndin finna útav. Men vónandi er tað svimjingin í vinnur, og ikki trondgin til eina 3-4 mánaðar svimjiferiu. Eg meini so at vit eiga at hava eina opna kapping so seint sum gjørligt um summari fyri at halda jarninum í eldinum og kanska hevði tað veri eitt hugskot um vit høvdu eina opna galla kapping um summari, og at vit øll høvdu telt við, og høvdu grillfest um kvøldi samt ársins ditt og datt :-) So var kapping og hugni alt í einum, okkurt til øll kanska ? Eg havi verði til slíka kapping í DK, og tað var stak hugnaligt. Ein skal bara minnast til at lata seg betur í, vit búgva jú í Føroyum 🙂


text:
Fólksligt eftirlit við býráðsarbeiðinum
Tað er ringt at fylgja við í, hvat fer fram í Býráðnum, um man ikki er heilt tætt uppá í tí dagliga. Hvat er á skránni, hvørji mál verða løgd fram, nær verða tey samtykt ella løgd burtur, hvør hevur atkvøtt fyri ella ímóti?
Eg haldi, tað eigur at vera lættari hjá borgarum í kommununi at fylgja við í teimum málum, ið hava teirra áhuga. Her eru fleiri møguligar loysnir – t.d. kundu allir Býráðsfundir verði stroymaðir, allar nevndar- og Býráðsdagsskráir kundu verið atkomiligar á heimasíðuni osfr.
Eg haldi, at størri gjøgnumskygni í Býráðsarbeiðinum hevði gjørt, at politikararnir høvdu tikið sær meir um reiggj og høvdu arbeitt meira ábyrgdarfult við játtanum og fíggjarætlanum. Eg vil arbeiða fyri størri gjøgnumskygni í Býráðsarbeiðinum, um eg verði vald inn í Tórshavnar Býráð.
Edith Vang, býráðsvalevni fyri Tjóðveldi


text:
Grein hjá Bjørn Kunoy um altjóðarættarligar spurningar í Arktis
Dan Klein --- 18.03.2017 - 10:20
Bjørn Kunoy hevur skrivað drúgva grein, ið er útgivin í síðstu útgávu hjá International & Comparative Law Quarterly.
Greinin nevnist “Assertions of Entitlement to the Outer Continental Shelf in the Central Arctic Ocean” og viðger, hvørji landgrunsrættindi strandarlond hava til arktiska økið, heruppií norðpólsøkið, hvussu langt hesi rættindi kunnu hugsast at strekkjast, umframt hvørjar altjóðarættarligar avbjóðingar gera seg galdandi í mun til at hondhevja kravdu rættindini.
International & Comparative Law Quarterly er útgivið av Cambridge University Press. Tíðarritið telist millum leiðandi vísindaligu tíðarritini innan altjóða lóg.


text:
Løgtingið viðgerð í løtuni eitt uppskot til løgtingslóg um grind og annan smáhval - Grindalógin.
Uppskotiš til nżggja grindalóg hevur veriš til hoyringar hjį m.a. Jśstines Olsen, djóralękna, sżslumonnunum og fśtanum.
Leinkja til upprunauppskotiš og somuleiši fylgiskjal 1: Ummęli frį sżslumonnunum og fylgiskjal 2: Ummmęli frį fśtanum sęst viš at trżsta į:
Grindalóg
Tey brot, iš sambęrt lógini eru revsiverd, eru:
Vantandi frįbošan um, at grind er funnin sambęrt § 3, stk. 1.
Tį gingiš veršur ķmóti avgeršum hjį sżslumanninum um, hvųrt rakstur skal setast į eina grind ella ikki sambęrt § 3, stk. 2.
At ein grind ella grindabólkur ikki mį rekast sambęrt § 3, stk. 3, hóast sżslumašurin enn ikki hevur tikiš avgerš um, hvat gerast skal viš grindina.
Farast kann bara ķ grind viš bįtum, sum sambęrt § 4, stk. 1 hava VHF-śtgerš.
Ein avgerš um at stešga einum drįpi, įšrenn ųll grindin er hildin til sambęrt § 4, stk. 2 skal viršast, og restin av grindini rekast śtaftur. Bert persónar, sum hava lokiš 16 įra aldursmark, og sum hava luttikiš į kravdum grindaskeiši sambęrt § 5, stk. 1, eru heimilašir at avlķva hval.
Grind mį sambęrt § 3, stk. 4 bara haldast til į góškendari hvalvįg, og ein kommuna skal tekna lógarkravda trygging fyri mannskaša sambęrt § 7, stk. 1.
Grindarov o.a. mį sambęrt § 7, stk. 4 ikki verša sųkt į einum staši, sum kann órógva annaš virksemi ķ ųkinum.
Tį įheitanir, boš, forboš og fyriskipanir ikki verša aktaš undir sjįlvum grindadrįpinum, taš veri seg av fólki, sum luttaka ķ grindadrįpinum ella av fólki, sum ikki taka lut ķ grindadrįpinum sambęrt § 9.
Nevndu brot eru sum omanfyri nevnt eisini revsiverd ķ fųrum, tį talan er um brot į reglur, įsettar ķ kunngerš viš heimild ķ hesi lóg. Eisini kunnu brot į kunngeršareglurnar heršast til fongsulsrevsing, men bara undir somu umstųšum sum eftir lógini. Hetta er įsett ķ stk. 3.
mynd: hvalvįgin Vįgur (heimabeiti.fo)


text:
Orð: J.M. Altenburg
Týtt: Mikkjal á Ryggi
1. Hav ongan ótta, lítla fólk;
lat fylkjast fíggindar í bólk
við larmi og við lóti;
teir fegnast til títt fall at sjá;
men ei tann frøin vara má,
ei mást tú missa mótið.
2. Títt verk er Guðs, gakk fram hans veg;
tá í hans hond tú gevur teg,
tú ræðist ongar herjur;
hans Gideon enn finnast skal,**
sum Harrans orð og fólk fullvæl
og menniliga verjir.
3. Í Jesu navn vit vóna vist,
tey gudleysu við vald og list
seg sjálv, ei okkum granda;
til háð og spott tey verða tá,
er Guð við oss, vit honum hjá,
vit trygg um sigur standa.


text:
OGNIR til sølu/leigu
FUNDIR
ÚTSTYKKING
KORT
VEÐRIÐ
Fornfrøðiligur útgrevstur Úti á Toft
16.09.2005
Fornminnissavnið hevur í samstarvi við kommununa gjørt forkanning av tí, sum savnið metir eru bústaðaleivdir Úti á Toft í Vestmanna ella Niðri á Toft, sum tey hava sagt á Rógvu og har á leið. Niðri á Toft er partur av størri øki, sum verður nevnt Úti ella Niðri á Lág.
Farið er undir forkanningina, tí at ávísar ætlanir eru um bygging har á leiðini.
Forkanningin byrjaði mánadagin 12. september, og longu mikudagin kundi staðfestast, at staðið er so mikið áhugavert, at tað helst verður tilmælt at gera meira nágreiniligar kanningar seinni.
Mett verður, at bústaðaleivdirnar eru frá miðøldini (1100/1200 til 1500/1600).
Í hesum umfari skuldu tó bert gerast forkanningar fyri at staðfesta, um leivdirnar vóru nóg áhugaverdar til tess seinni at gera eina veruliga rannsókn av økinum og hetta er so staðfest, sum skilst.
Tá hetta varð staðfest, byrjaðu fornfrøðingarnir longu hósdagin at leggja út yvir aftur. Hetta verður gjørt, við at dúkur fyrst verður lagdur á, og síðani uppgrivna moldin og flagið. Dúkur verður lagdur, fyri skjótt at kunna koma niður aftur til tey meira áhugaverdu løgini, tá útgrevst-urin einaferð heldur áfram.
Heimildarfólk á staðnum greiddi frá, at í hamarinum niðanfyri og nakað innanfyri leivdirnar eru laðað trappurtrin, sum kunnu vera gjørd av teimum, sum hava búleikast Niðri á Toft, fyri at lætta um, tá tey hava havt ørindi niðari í bygdini. Hetta staðið verður nevnt Kløtrið.
Um onkur veit meira um leivdirnar Niðri á Toft ella økið har á leiðini, er viðkomandi vælkomin at seta seg í samband við umsitingina hjá kommununi.
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Í skotgrøvini hesa ferð hava vit eina HB-legendu, sum leikti 300 dystir við besta liðinum og vann 3 meistaraheiti og 7 steypafinalur. Í hesum døgum súkklar hann nógv aftrat dagliga starvinum sum Føroya Løgmaður.
-Navn og aldur?
Kaj Leo Holm Johannesen, 49 ár.
-Spældi tú sjálvur, og hvar á vøllinum?
Málmaður – 300 dystir í fyrstu deild hjá HB.
-Tín yndisleikari hjá HB? – nú og/ella fyrr
Gunnar Mohr.
-Størsta løtan við HB?
FM í 1988 er størsta løtan, men 2 onnur meistaraheiti og 7 ferðir vinnari av steypafinaluni vóru eisini stórar løtur.
-Skírisdag spæla HB og NSÍ. Lýs NSÍ stutt.
Kenni ov lítið til NSÍ liðið, men eg veit at teir hóska væl til HB, tí bæði liðini hava altíð spælt tekniskan fótbólt, so vónandi fáa vit ein undirhaldandi dyst.
-Hvørjir verða mest eyðsýndu leikararnir hjá liðunum báðum hósdagin?
Mær dámar ikki at taka leikarar framum aðrar – kenni meg noyddan at nevna allar ella ongan.
-Hvat væntar tú, at úrslitið verður?
HB vinnur 2-1.


text:
Takksemið kann valla lýsast í orðum
Grøna kósin hjá SEV, vindmyllulundin í Húsahaga og nýggja battarískipanin vóru við til at vinna SEV náttúru- og umhvørvisvirðislønina 2015.
Jákup Suni Lauritsen, nevndarformaður, segði, at orð neyvan kunnu lýsa tøkkina fyri virðislønina, og hann staðfesti í beinleiðis sjónvarpssending í Norðurlondum, at málið er, at Føroyar verða 100 prosent grønar í 2030.
Fleiri landsstýrisfólk og onnur umboð fyri Føroyar vóru til staðar, tá ið SEV fekk virðislønina. Teirra millum var Sirið Stenberg, landsstýriskvinna í orkumálum, sum er sera fegin um hesa norðurlendsku viðurkenningina av grønu kósini hjá SEV, ið landsstýrið eisini hevur felt niður í samgonguskjalið.
Aftur


text:
Mín lesibók 1-17 eru smáar lesibøkur, ætlaðar at venja avkodingina og sambandið millum bókstav og ljóð. Endamálið er, at børnini gerast tryggir avkodarar, so at tey megna at lesa vanligan tekst.
Bøkurnar eru skrivaðar við avmarkaðum tali av bókstavum, í fyrstu bókini eru bert 8 bókstavir við, so líðandi koma fleiri bókstavir afturat. Tilskilað er í hvørjari bók, hvørjir bókstavir hava verið í bókunum frammanundan, og hvørjir eru nýggir. Bókstavaraðfylgjan fylgir í mest møguligan mun Súluni, men er ikki heilt tann sama.
Einstakar orðamyndir eru í fyrstu bókunum – smá orð, sum eru neyðug at hava við, skulu vit skriva samanhangandi tekst.
Teksturin er ljóðrættur í mest møguligan mun og er tilætlað skrivaður við nógvum endurtøkum.


text:
Stuðul
PETRI veitir í høvuðsheitum fíggjarligan stuðul til ymisk vælgerandi endamál, men stuðul kann eitt nú eisini veitast til gransking og virksemi ið stuðlar og mennir børn og ung í Føroyum.
PETRI er í føroyskum høpi ein lítil fyritøka og hava vit avmarkaða upphædd at lata á hvørjum árið. Av hesi orsøk er tíanverri ikki vist at allar umsóknir fáa játtandi svar, ella ta upphædd ið søkt verður um.
Vit veita í útgangsstøðinum ikki stuðul til ferðing, herundir námsferðir, ferðir til ymsar kappingar, kost, logi o.l.
Virksemið skal ikki verða av vinnuligum slagi og eingin privatur skal fáa beinleiðis ella óbeinleiðis ágóða ella avlop av virkseminum.
Vit vænta okkum eina góða frágreiðing um ætlanina stuðul verður søktur til og at allir viðkomandi upplýsingar um ætlanina og persónar aftanfyri verða sendir saman við umsóknini.
Miða verður eftir at allar umsóknir fáa svar innan tríggjar mánaðir eftir váttaða móttøku. Vit tilskila okkum frítt at velja ímillum allar innkomnar umsóknir.
Umsóknir skulu sendast til petri@petri.fo


text:
Campingtúrur til Gjáar 19 til 21 juni 2015 3.Partur
Sunnumorgun, morgunmat og so ein túr í býin :o)
Gudmundur hevur sett seg á Mary,s bænk :o)
Her er høgt útav
Eitt hyggepláss
Hesin helt tað verða stuttligt at spæla við Gudmundur, Bobby var ikki heilt
einigur altíð :o)
Gudmundur er í fer við at koyra luftina úr gummibátinum, men haldi Gudmundur
hevur mist luftina sjálvur hehe
So rigga vit av her við Gjógv fyri hesa ferð
Og so at leverað lykilin aftir til Gjáargarð
Her er also vakurt
Vit steðgaðu á at taka mynd av seyðunum, men haldi at bilurin og vognurin
stjelur myndina :o)
Ein deiligur campingtúrur við Gjógv, Gjógv er mega hugnalig bygd og so var veðri eisini sera gott hesaferð :o)


text:
Styttri útbúgving til heilsuhjálpara
Til tín við nógvum arbeiðsroyndum,
sum ófaklærd innan heilsu og røktarfakið
Í januar mánaða á hvørjum árið, kanst tú søkja um styttri útbúgving til heilsuhjálpara, um tú hevur:
Váttan fyri í minsta lagið 3 ára arbeiði sum ófaklærd innan heilsurøkt, í minsta lagið 24 timar um vikuna í meðal.
Tað mest vanliga er at tú fært eftirgivið EIN starvsvenjingarpart, av teimum tveimum ið eru í heilsuhjálparaútbúgvingini.
Styttingin fer fram soleiðis:
Tú byrjar í januar við fyrsta skúlatíðarskeiðið, eftir tað skiftir tú yvir í ein eldri flokk, til annað skúlatíðarskeið, og tekur soleiðis alla teori í einum. Eftir annað skúlaskeið fert tú í starvsvenjing. Endað verður við próvtøkum í desembur.
Styttingin av útbúgvingini er 3 mánaðir.
Tú byrjar í januar og er liðug/ur í desembur. Vanliga vildi tú verið liðug/ur í mars mánaða árið eftir at tú byrjar útbúgvingina. Tú skal bert í starvsvenjing einaferð.
Umsóknarfreistin er 1. novembur, sum til vanliga heilsuhjálparaútbúgving.
Arbeiðsváttan skal til og krøvini til hesa eru:
Tímatal ímeðal pr. viku/mánaða, skal framganga av váttanini.
Tíðarskeiðið skal framganga týðiliga. (ikki neyðugt við lønar/tímaseðlum)
Undirskrivað av arbeiðsgevara.
Skúlin metir um, í samband við upptøku, um tú við tínum arbeiðsroyndum hevur møguleika at sleppa undan einum av tveimum starvsvenjingarpørtum.
Møguleiki er bert at søkja til heilsuhjálpara eftir hesari skipan.
Arðir møguleikar: Merit/Avriksflutningur fyri starvsvenjing kann eisini fara fram við at tú fylgir sama flokki allan vegin, og heldur ein steðg í 3 mánaðar, tá fyrsta starvsvenjing byrjar. Tá verður útbúgvingin ikki stytt, men inniheldur ein steðg ístaðin.


text:
Árni Gregersen, ting.fo 27.12.2016 (10:46)
El Nino viknar og veðrið versnar
Ódnarveðrið um jólini var nógv drúgvari enn tiltikna jólaódnin í 1988, men tá ið vindurin var av tí mesta í 1988 í einar tveir tímar, tá var ódnin ógvusligari
Ódnin í 1988 vardi eina langa nátt, meðan ódnin hesaferð vardi í tvey og eitt hálvt samdøgur.
-Eg veit ikki um nakra ódn her hjá okkum, sum hevur veirð so drúgv, sigur Osmund Justinussen, verðurkønur.
-Viðurskiftini líkjast nógv teimumn, sum vit høvdu í 1988. Ættin var fyri tað mesta útsynningur og svingaði annars millum sunnan og vestan. Í Kanada og Alaska eru hátrýst við ógvuliga køldum veðri og hátrýstini yvir Russlandi eru eystari enn vanligt, vísir hann á.
Hann sigur, at høvuðsorsøkin til at veðrið háttar sær sum tað ger, er at veðurfyribrigdið El Nino er í botni í løtuni.
Tað vil siga, at El Nino er viknað og víkir fyri La Nina. El Nino er orsøkin til at vit leingi hava havt gott veður, men tá ið nú La Nina vinnur, so ger tað, at lágtrýstini fara at at flyta seg meira sum tey gjørdu nú um jólahalguna.


text:
Leinkjan.fo skapar sambond millum føroyskar fyritøkur og føroyingar undir útbúgving. Leinkjan.fo gevur fólki undir útbúgving møguleika at skriva smærri ella størri uppgávur um viðurskifti, sum eru viðkomandi fyri føroyskar fyritøkur. Og við at bjóða fram mentorskipan, har lesandi kunnu søkja um vegleiðara í mun til útbúgving og yrkisleið innan privata vinnulívið.
Føroya Tele er Føroya størsta samskiftssamtak, og telur m.a. FT Samskifti, Televarpið og FT Net. Tískil eru vit altíð áhuga í fáa nýggj og hugagóð starvslesandi
Vit kunnu bjóða tær uppgávur innan t.d. marknaðarføring, sølu, KT, produktmenning, HR og fíggjarviðurskifti.
Hevur hetta tín áhuga, so ert tú vælkomin at seta teg í samband við okkum.
Kontakt persónur: John Syderbø
Telefon: 243302
Teldupostur: jfs@ft.fo
Lagt út: 27. desember 2016
Evni:
Búskapur
Framleiðsla og tøkni
Handil og virkisleiðsla
Kunningartøkni
Løgfrøði
Samfelagsvísund
Samskifti
Annað