text:
Eirikur Lindenskov 08.10.2017 (06:18)
Konfirmatiónir sunnudagin 8. oktober
Konfirmantar í Vestmanna kirkju
sunnudagin 8. oktober 2017
Annika Bjørk Gunnarsdóttir Skúvadal, dagurin verður hildin á Fjørðukrónni frá kl. 16.00
Fríða Nolsøe Olsen, dagurin verður hildin á Vest Pack, Fjarðavegur frá kl. 17.00
Maria Nolsøe Olsen, dagurin verður hildin á Vest Pack, Fjarðavegur frá kl. 17.00
Anna Olsen, Neslíð 1, Vestmanna.
Kristian Jensen, dagurin verður hildin á Miðnám Vestmanna frá kl. 15.00
Elisabeth Marnersdóttir, Bakkavegur 11 A, Vestmanna.
Jón Joensen, dagurin verður hildin í Missiónshúsinum frá kl. 16.00 Eyði Bjargarson, Fjalsvegur 34, Vestmanna
Páll Follend Mikkelsen, Flatnavegur 18, Vestmanna
Durita Andrea Geyti Jacobsen, Fjalsvegur 2 frá kl. 15.00.
Konfirmantar í Hoyvíkar kirkju
sunnudagin 8. oktober 2017
Teitur Berg, Tórugøta 32 kj. 100 Tórshavn. Konfirmatiónin hildin í Tórugøtu 37, opið hús frá kl. 16.00 TorleivurChristiansen,Smærugøta8,100Tórshavn. Øllvælkominí Smærugøtu 8 frá kl. 17.00
SuniDalsgaard,Hugingøta5,188Hoyvík. Konfirmatióninhildiní HB-húsinum frá kl. 16.00 DavidThorNielsen,Kirkjustræti55,188Hoyvík. Konfirmatiónin hildináStrondum. Opiðhúsfrákl.16.30 íPensionistahúsinum Heygsstøð 5, Strendur
Hervør Debes Hammer, Huginsgøta 1, 188 Hoyvík. Opið hús í Huginsgøtu 1 frá kl. 16.00
Malan Sunadóttir McIntosh, Jørundargøta 50, 188 Hoyvík. Konfirmatiónin hildin í Jørundargøtu 50 frá kl. 18.00
Ró Dahl Jacobsen, Onnugøta 10 b, 188 Hoyvík. Konfirmatiónin hildin í hølunum hjá Havnar Handverkarafelagið, Stoffalág 60 SissalSámalsdóttirVestureið,Torkilsgøta13,188Hoyvík. Opiðhús frá kl. 16.00
Konfirmatión verður í Vesturkirkjuni
8. oktober 2017 við Derhardi Jógvanssyni
Egil Astvardsson, Bjarnoyarvegur 20. Dagurin hildin: Odd Fellow, Grønlandsvegur 56, frá klokkan 17.30.
Bergljót Diana Augustinussen, Suðuroyavegur 9B.
Sunniva Willemoes Dal Christiansen, Tvørgøta 16.
Marius Dam Christophersen, undir Kongavarða 84.
Rannvá Gunnarsdóttir, oman Stóragarð 12. Dagurin hildin: Tannlæknamiðstøðin,
Óðinshædd 1, kjallarin, frá klokkan 14.00.
Fía Hammer, Marknagilsvegur 48. Dagurin hildin: KFUM.
Gordon Hansen, Traðagøta 47.
Kristian Herfinsson Hansen, Álvastígur 9.
Bjarta Henriksen, Brattalíð 3.
Karl Gusti Hentze, Eiriksgøta 24.
Ólavur í Skála, Írarók 8.
Rói Jacobsen, Børkugøta 5.
Fríðbjørg Jensen, Suðurrás 10.
Herálvur Jensen , Suðurrás 10.
Eva Louise Schiller Klemmentsen, Velbastaðvegur 24. Dagurin hildin frá klokkan 16.00.
Fríði Dam Lindberg, Niels Finsensgøta 57.
Jákup McGavin Magnussen, undir Kerjum 3.
Jóan Petur Olsen, Dalastígur 11. Dagurin hildin frá klokkan 17.30. Magnus í Niðristovu Olsen, Fagralíð 18. Dagurin hildin: Kaffihúsið, Bryggjubakki 14, frá klokkan 17.00.
Sólvá í Niðristovu Olsen, Fagralíð 18. Dagurin hildin: Kaffihúsið, Bryggjubakki 14, frá klokkan 17.00.
Niels Jacob Kjærbech Pedersen, Pedda við Steinsgøta 10. Dagurin hildin frá klokkan 16.00 til 21.00.
Búi Petersen, Viðargøta 14, Argir.
Gunnrið Poulsen, Dánjalstrøð 13. Dagurin hildin: Skúlaheimið við Marknagilsvegin frá klokkan 15.30.
Hannis Samuelsen, Bjarnoyarvegur 9.
Sólvá Allansdóttir Samuelsen, Hvalsoyargøta 3.
Rani Simonsen, Javnagøta 11. Dagurin hildin frá klokkan 18.00. Johild Slættanes, Viðargøta 62, Argir.
Naina Jórun Ingálvsdóttir Soll, Pætursgøta 20, Hoyvík. Dagurin hildin: Kantinan í Studentaskúlanum í Hoydølum frá klokkan 17.00. Kristin Thomsen, Mikkjalstrøð 11. Dagurin hildin: Hotel Hafnia.
Konfirmantar í Selatraðar kirkju
hin 8. oktober kl. 11: Símun Persson Jacobsen. Arina Nathalia Carlsson – Fagralíð 14 – skála. Opið hús frá kl. 15 í barnagarðinum á Skála – Gerðisgøta 5.
Jónas Petersen – Skálavegur 250 – Skála. Opið hús frá kl. 15 í Meinigheitshúsinum á Skála.
Martin Johansen – Á Byrgi 5 – Strendur. Opið hús frá kl. 17.
Janus í Garði – Mýrugøta 3 – Strendur. Opið hús frá kl. 16.
Jónas Kollslíð – Skúlavegur 46. Opið hús frá kl. 17 í bygdasalinum í ítróttarhøllini á Skála.
Konfirmantar í Christianskirkjuni
sunnudagin 8. oktober 2017, kl. 11.00
Hergerð Klakkstein. Opið hús verður Undir Fossum 62, frá kl. 17 Øll eru hjartaliga vælkomin.
Elisa Waag. Opið hús verđur á Kjalarvegi 13 frá kl 16.00. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Lív Mathisen. Opið hús verður á Kjalarvegi 8 frá kl 16.00. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Maria Waag. Dagurin verður hildin á Hotel Norð á Viðareiði frá klokkan 16.00. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Margreta Bólstein. Opið hús verður hjá Jónleif og Magnhild Bólstein, Geytagøta 27 Norðagøtu frá kl. 17. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Olivia Eystansdóttir í Lon. Opið hús verður á Brekku 31 frá kl 15:00. Ølleruhjartaligavælkomin.
Rebekka Osberg Højsted. Opiđ hús verđur í gamla sjómanskúlanum,Garđavegur11frákl17.00.Ølleruhjartaliga vælkomin.
Ronja Jóhanna Gilsstein. Opiđ hús verđur á Túvuvegi 1, frá kl 14. Øll eru hjartaliga vælkomin
Asbjørn Lómaklett á Tjaldrafløtti. Opið hús verður í prestagarðinum á Ziskatrøð, á Prestvegi 7, frá kl. 17.00. Øll eru hjartaliga vælkomin! Andrias Løwe Sørensen Opið hús verður á Bumshamarsvegi 33 frá kl 17. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Jóhannes Atlason Rasmussen. Opið hús verður á Oman Reyðhús 22, frá kl. 17. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Dávid Idarsson Beck. Opið hús verður á Sornhúsgøtu 7, frá kl 14. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Dániel Eysturdal. Opið hús verður heima á stengavegi 134. Frá kl. 15.00. Øll eru Hjartaliga vælkomin.
Eyðálvur Pálsson. Opið hús verður heima á Kráargøtu 66 , frá klokkan 16 . Øll eru hjartaliga vælkomin
Frank Joensen. Opiđ hús verđur heima á Heygavegi 9, frá kl 17. Øll eru hjartaliga vælkomin
Páll Leifsson Niclassen. Opið hús verður heima á Víkavegi 25, frá kl 17.00. Øll eru hjartaliga vælkomin
Jónas Kallsberg Jacobsen. Opið hús verður heima, Undir Brúnnu 31, frá kl. 17. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Karstin Olgarsson Eysturskor. Opið hùs verður í Gamla Seglhùsinum klaksvíksvegur 48 frá kl 17.00 Øll eru hjartaliga vælkomin
Bogi N. Elttør. Opið hús verður á Dávabrekku 8, frá kl.16 øll hjartaliga vælkomin
Niclas E. Høgnesen. Opið hús verður á Dávabrekku 8, frá kl.16 øll hjartaliga vælkomin
Torleif Sigurðsson Poulsen. Dagurin verđur hildin í kantinuni í Tekniska skúlanum frá kl 15. Øll eru hjartaliga vælkomin
Guttorm Simonsen. Opið hús verður undir Grashjalla 6 frá kl 16. Øll eru hjartaliga vælkomin
Heri Lamhauge. Opið hús verður á Oyrarvegi 22, frá kl 17.00 Øll eru hjartaliga vælkomin
Ari joensen. Opið hús verður undir fossum 73 frá kl 17:00. Øll eru hjartaliga vælkomin
Øssur Louisson Poulsen. Opið hús verður á Víkavegi 11‚ frá kl 17. Øll eru hjartaliga vælkomin.
Konfirmantar í Vestmanna kirkju
sunnudagin 8. oktober 2017
Annika Bjørk Gunnarsdóttir Skúvadal, dagurin verður hildin á Fjørðukrónni frá kl. 16.00
Fríða Nolsøe Olsen, dagurin verður hildin á Vest Pack, Fjarðavegur frá kl. 17.00
Maria Nolsøe Olsen, dagurin verður hildin á Vest Pack, Fjarðavegur frá kl. 17.00
Anna Olsen, Neslíð 1, Vestmanna.
Kristian Jensen, dagurin verður hildin á Miðnám Vestmanna frá kl. 15.00
Elisabeth Marnersdóttir, Bakkavegur 11 A, Vestmanna.
Jón Joensen, dagurin verður hildin í Missiónshúsinum frá kl. 16.00 Eyði Bjargarson, Fjalsvegur 34, Vestmanna
Páll Follend Mikkelsen, Flatnavegur 18, Vestmanna
Durita Andrea Geyti Jacobsen, Fjalsvegur 2 frá kl. 15.00.
Konfirmatión 8. oktober 2017,
Vágs Kirkja kl.11.00.
Egil Jacobsen, Sumba. Vælkomst verður í Sumbiar skúla frá kl.14.00. Hans Jacob Hjelm, Vágur. Opið hús á hotel Bakkanum frá kl.16.00. Elian Hjelm Joensen, Vágur. Vælkomst heima á Marknoyarvegi 24 frá kl.15.00.
Heini Leif Lisberg Hansen, Vágur. Dagurin verður hildin heima, Líðarvegur 21; opið hús frá kl.16.00.
Jónas Toftum, Vágur. Vælkomst verður í Jómsborg frá kl.14.00. Britt Wøldike, Vágur. Vælkomst verður í Bygdarhúsinum í Lopra frá kl.16.00.
Alisa Bech Vestergård, Porkeri. Vælkomst verður í Húsinum við Á frá kl.15.00.
Bára í Lágabø, Vágur. Vælkomst verður í Matmøðrafelagshúsinum frá kl.14.00.
Halla Nielsen, Vágur. Opið hús heima á Gjógvvarávegur 29 frá kl.17.00.
Jenny Eik Eyðtórsdóttir, Vágur. Vælkomst verður í hølninum hjá Frelsuernarherinum, Vágsvegur 37 frá kl.16.00.
Silja Dalfoss Kærbech, Vágur. Opið hús verður í Stóra Pakkhús fra kl.15.00.
Konfirmantar í Havnar kirkju
sunnudagin 8.oktobur 2017 klokkan 11. Prestur: Ann Dahl Hansen
Tórunn Maria Mortensen: Opið hús verður í Dugna á Hjalla 7.A frá klokkan 18.
Julia Seloy. Veitslan verður á Sjóndeplinum, Íslandsvegur 10.A. Opið hús frá klokkan 16.30.
Rannvá Rebekka Petersen, Tjarnarlág 20. Opið hús frá klokkan 17. Billa Winther Jákupsdóttir, Breiðablik 10.a. Opið hús frá klokkan 17. Malan Viderø Nielsen, Djóni í Geilgøta 39. Opið hús frá klokkan 16. Jóna Elisabeth Vilhelmsen. Veitslan verður á Róðrarnestinum á Argjum frá klokkan 15.
Sanna Bæk Hoydal. Veitslan verður í Bátafelagnum.
Sólja Hilduberg Djurhuus, Hanusargøta 1. Opið hús frá klokkan 17. Sigrið Finsdóttir Hansen, Tróndargøta 41. Opið hús frá klokkan 15. Rutt Olivia Havmand. Veitslan verður í Posthúskjallaranum, Tórsgøta 8. Opið hús frá klokkan 17
Ása Hansen, Tjarnarlág 13. Opið hús frá klokkan 17.
Andrias Bjarnastein Jacobsen, Yviri við Strond 55. Opið hús frá klokkan 15.
Fríði Magnusson Carlsson. Veitslan verður í Frøðishøllini í Kvívík. Opið hús frá klokkan 16.
Rói Hansen. Veitslan verður í B 36- húsinum. Opið hús frá klokkan 17.
Høgni Lindenskov Funding, Tildugøta 5. Opið hús frá klokkan 18. MartinAgnarsson,Hamarsgøta18.Opiðhúsfráklokkan15.
Eiri Magnusson, Spógvavegur 28. SjúrðurRanasonDanielsen.VeitslanverðuráSundsvegi23frá klokkan17.
Dan Helgi í Gong. Veitslan verður á Langatúni 2. Opið hús frá klokkan 17.
Jónas Jóannisarson Iversen, Spógvavegur 24. Dagurin verður hildin Jónas Brincks gøtu 25, á sjúkrarøktarfrøðiskúlanum.
Konfirmantar í Húsavíkar kirkju,
sunnudagin 8. oktober 2017, kl. 11.00.
Katrin Clementsen, Fram við Ánni 28, 230 Húsavík, frá kl. 16.30. Karolina Halla Jónsdóttir, í Samljóð, 240 Skopun, frá kl. 15.00.
Ragna Midjord, í Missiónshúsinum, 210 Sandur, frá kl. 16.30.
Krista Viderø Poulsdóttir, Ovari vegur 38, 210 Sandur, frá kl. 17.00. Bjørt Fríða Johnsdóttir Antoniussen, Ryggjavegur 9, 230 Húsavík, frá kl. 16.30.
Martin Vitus Petersen, Eiriksgarður, 235 Dalur, kl. 14.00.
Alexandur Don Jacobsen, Gerðisvegur 9, 240 Skopun, kl. 16.30.
Brian Ágúst Erlingson, Heimasandsvegur 23, 210 Sandur, frá kl. 16.30. Poul Fríði Levisson Mittelstein, Liðavegur 10, 240 Skopun, frá kl. 17.00.
Jákup Høgnason, Búðarvegur 13, 220 Skálavík, frá kl. 15.00.
Lassi Havsteinsson Klein, Heimasandsvegur 122, 210 Sandur, frá kl. 16.30.
Marius Ólavsson, Selatraðvegur 14, 240 Skopun, frá kl. 16.00.
Konfirmantar í Rituvíkar kirkju
sunnudagin 8. oktober 2017
Sólja Olsen, Rituvík (Dagurin verður hildin í barnagarðinum á Mýrunum)
Signhild Finnsson, Saltangará Lena Magnussen, Lamba Brestir Nielsen, Glyvrar
Eiler Mohr, Saltangará (Dagurin verður hildin í kappróðrarfelagnum á Bakka)
Árant Weihe Poulsen, Saltangará Óla Jákup á Fløtunum, Lamba Magnus Ásmundarson Hansen, Rituvík (Dagurin verður hildin í Hæddini)
Martin Óli Leifsson Arge, Søldarfjørður.
Kristian Jacobsen, Saltangará
Konfirmatión í Fríkirkjuni Oasan,
Kirkjustræti 4, Hoyvík
sunnudagin 8. okt. 2017 kl 11
Natanael Fonsdal Malaikev
Gæsugøta 17, 100 Tórshavn
Dagurin verður hildin í Oasuni frá kl 15.00
Eyðbjørn Lervig Østergaard
Sívarsvegur 10, 188 Hoyvík
Dagurin verður hildin heima frá kl 17.00
Rakul Feilberg Zachariasen
Ísaksgøta 12, 188 Hoyvík
Dagurin verður hildin heima frá kl 17.30
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


c: text/html

text:
Flogbóltur FM: Fleyr vann á SÍ; kvinnuunglingar
ítróttur11-03-2018 - 10:19 - Jóanis Nielsen
Flogbóltur FM: Fleyr vann á SÍ; kvinnuunglingar
SÍ – Fleyr 1 - 3 (25-22, 17-25, 17-25, 23-25)
So er tíggjunda finalan farin afturum, men tað gjørdist Fleyr, sum vann hesa 3-1 á SÍ, og harvið vann Fleyr sítt næsta FM-heitið í ár. Tað vil siga, at Fleyr hevur vunnið báðar unglingadeildirnar.
Aftast frá vinstru: Súsanna Ludvig, Sára Rannváardóttir Vatnhamar, Magnhild Jacobsen, Bettieyð Ellingagaard, Rannvá Henriksen, Anna Gøthe Magnusdóttir.
Fremst frá vinstru: Bjørk Nolsøe Isaksen, Hilda Bolstad Mortensen, Maria Gøthe Magnusdóttir, Hanna Iansdóttir Biskopstø, Kristina Ø. Knudsen.
Bestu leikarar:
SÍ: Inga Helena Henriksen
Fleyr: Kristina Ø. Knudsen
Tøkk til TB
Undir steypahandanini takkaði Magnus Tausen, formaður í Flogbóltsambandi Føroya, TB fyri eitt sera væl úr hondum greitt finalutiltak í Trongisvági.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Í Føroyum er eitt sjósavn – Føroya Sjósavn. Á Sjósavninum ber til at lúra í heimin undir sjónum og uppliva og læra um dýr og plantur, ið har liva.
Fleiri enn 100 ymisk dýrasløg
Á Sjósavninum eru nógv ymisk dýr savnað í kørum og fiskabúrum, og øll eru tey fingin í føroyskum sjógvi.
Har svimja og skríða og krúpa fleiri enn 100 ymisk dýrasløg; frá smáum krabbadýrum til stórar steinbítar og smáblettutan reyðháv.
Her er eisini eitt rørikar, har vitjandi sleppa at nerta og taka í krabbar, skeljar, gággur, trælsrassar og annað.
Tøkni
Tilsamans eru um 25 tons av sjógvi í fiskakørunum á Sjósavninum. Allur sjógvurin verður reinsaður og UV-strálaður, áðrenn hann fer í kørini.
Sjógvurin í kørunum verður eisini alla tíðina reinsaður í einum sandfiltri, tí nógvur skittur kemur frá fiskunum og dýrunum í kørunum.
Má fáa súrevni
Fyri at halda fiskinum livandi í fiskakørunum, má hann fáa góðan sjógv við súrevni í. Tí verður sjógvurin pumpaður runt í kørunum, og harafturat verður nýggjur sjógvur alla tíðina pumpaður inn úr sjónum.
Eftir 2-3 vikum verður sostatt allur sjógvurin á savninum skiftur út.
Síla sær føði
Nógv smá dýr í sjónum síla smáar bitar av mati úr sjónum. Uttan støðuga útskifting av sjógvi í kørunum, hevði verið nógv truplari hjá hesum dýrum at yvirlivað á einum sjósavni.
Gera reint
Fiskakørini skulu stundum vaskast, tí grøntari og annað legst á glasið. Hygg her hvussu tað sær út áðrenn, ímeðan og aftaná!


text:
Framsýningin, sum luttók á Copenhagen Fashion Week herfyri, verður nú eisini at síggja í Posthúshjallaranum í Klaksvík í døgunum 19-24 februar 2018.
Á framsýningin ber til at síggja tað, sum teir 10 norðurlendsku sniðgevarnir fingu burturúr, tá ið teir fingu til uppgávu at sniðgeva klæðir burtur úr kópaskinni, skræðu og taratekstili. Talan er um burðardygt tilfar, ið alt hevur sin uppruna í sjónum.
Umframt klæðini verða eisini myndir frá Blue Fashion Challenge tiltakinum, sum var í Føroyum í august 2017. Tað er heimskendi fotografurin Tommy Ton, ið tók myndirnar. Tommy Ton var bergtikin av teimum serligu umstøðunum í Klaksvík at taka mótamyndir í heimsflokki. Hann var hugtikin av náttúruni, býnum. umhvørvinum og øllum virkseminum kring fiskivinnuna, sum hann brúkti seta saman við føroysku modellunum og vøkru klædnasniðunum.
Framsýningin verður alment sett mánadagin 19. februar kl. 16.00 av landsstýrismanninum í fiskivinnumálum Høgna Hoydal. Borgarstjórin í Klaksvík, Jógvan Skorheim, og umboð frá NORA luttaka eisini í setanini.
Tað var føroyska Sissal Kjartansdóttir Kristiansen, ið gjørdist vinnari av kappingini Blue Fashion Challenge. Hon vísti, hvussu tað bar til at sameina skapanina av nútímans móta burtur úr burðardyggum tilfari úr sjónum. Sniðið hevur longu vakt ans víða um í heiminum.
Framsýningin er partur av stóru verkætlanini Vøkstur í bláum tilfeingi, sum Fiskimálaráðið tók stig til og sum var partur av føroyska formannskapinum í Norðurlendska Fiskivinnusamstarvinum í 2015. Tað er NORA – Norrønt Atlantssamstarv sum skipar fyri framsýningini vegna Fiskimálaráðið. Úr Klaksvík ferð framsýningin til Íslands, har hon skal sýnast frá á Kjarvalsstøðum. Hetta er partur av stóra mótatiltakinum Hønnunarmars, sum verður í Reykjavík í døgunum 15. til 18. mars.
Framsýningin verður í Posthúskjallaranum í Klaksvík 19-24 februar, allar dagar kl. 13.00-16.00.
Ovara myndin: Kolbrún Ýr Gunnarsdóttir gjørdist nummar tvey í kappingini.
Model: Katrina B. Egholm


text:
Móttøka var fyri Róland Toftum og Sáru Nysted í gjár eftir at tey komu aftur av Oyggjaleikunum. Læs mere →
Norðurlendska Meistarstevnan fyri Ung er í ár í Páls Høll. Hettar er fyrstu ferð at NMU er í Føroym. NMU er altið á langgeil, og tað hevur so ikki latið seg gjørt fyrr. So hettar er ein avbjóðing fyri okkum í SuSvim, ið saman við Svimjisambandinum, skipað fyri. Nógvar fyrireikingar eru at fáa uppá pláss, og vónandi fáa vit eina góða kapping.
SuSvim hevur fýra svimjarir við til NMU. Tey eru Hugin Næs Lave, Brynhild Johannesen, Rani Jacobsen og Alisa Vestergård.
Til aðalfundin, ið var 18/6-17, blivu tveir nýggir limir valdir. Læs mere →
SuSvim hevur ađalfund í Aulini í Vágs Skúla sunnudagin 18/6-17 kl 17:00. Skrá sambart viđtøkum felagsins. Kunnađ verđur eisini um planirnar fyri næsta áriđ m.a. uttanlandaferđ.
Nevndin


text:
Salton Sea er nú ein State Park. Ovast innkoyring til oydnu Salt Creek. Niðaru myndirnar eru úr Bombay Beach á eystaru strondin (Myndir: Birgir Kruse)
Tá Coloradoáin fór um bakkarnar í eini vatnflóð í Suðurkalifornia 1905 skaptist Salton Sea
. Ein lummi av vatni, har størri parturin er salt.
Í eftirkrígstíðini vóru framtíðarvónirnar av teim bjartast. Arbeiði var til allar hendur og mangt nýtt varð uppfunnið. Í sjáldsamum filmum, ið komu fram í 1980’unum, sum til dømis The Atomic Cafe
, var skjalprógvað hvussu amerikansk fólk settu sítt álit á kjarnorku og sjálvi fingu í boði at royna hesa nýggju vónríku orku – á egnan kropp í oyðimørkini. Gamaní, sólbrillur kundu tey fáa at verja eyguni.
Sama manglandi upplýsing hevur møguliga ligið til grund fyri at farið var undir at gera eina nýggja útstykking og riviera kring Salton Sea til framstormandi miðalstættina. Hetta var í fimmtiárunum og økið skuldi verða ein sonn magnet fyri modernaða fólki, sum eftir kríggið hevið fingið fitt av peningi um hendi.
Tey, ið lótu seg lokka og keyptu, sluppu ikki burtur aftur, tí eingin vildi keypa teirra virðisleysu ognir. Tí hevur ein andi av desperasjón breitt seg yvir Salton Sea. Men samstundis er hetta ein tíðarlummi, har einki hevur broytt seg síðani fólk fluttu inn.
Vatnið er væl dokumenterað í miðlunum. Longu í 1958 hevur ein útvarpsstøð, KPFA, gjørt reportasjur um vatnið í eini røð við heitinum The Salton Sea Disaster. Sama vatn er við í nýggju sjónvarpsrøðini Engineering Disasters hjá The Discovery Channel og Kringvarpið sendi fyrr í summar heimildarfilmin Plagues & Pleasures of the Salton Sea (2006).


text:
Flyta heimanífrá
At flyta heimanífrá er ein nýggjur og spennandi kapittul í tínum lívi. Tað kann kennast bæði spennandi og samstundis eisini ræðandi at skula standa á egnum beinum fyri fyrstu ferð. At standa á egnum beinum merkir tó ikki at vera einsamallur – vit vilja gjarna hjálpa tær ávegis og hava tí samlað nøkur góð ráð, ið óivað kunnu hjálpa tær.
#1 Legg fíggjarætlan
Tað er umráðandi at hava eitt samlað yvirlit yvir tínar pengar, so at tú kanst tryggja, at pengarnir røkka allan mánaðin og ikki bert ta fyrstu vikuna. Tí mást tú vita, hvørjar inntøkur (studningur, løn o.l.) og hvørjar útreiðslur, tú hevur hvønn mánað. Her er ein fíggjarætlan eitt sera hent amboð til at geva tær tað neyðuga yvirlitið.
Umframt at leggja eina fíggjarætlan, kanst tú gera gerandisdagin enn lættari við at stovna eina nýtslukontu og melda tínar føstu útreiðslur til GjaldsSkipanina. So sleppur tú nevnliga undan at fáa óvæntaðar rokningar síðst í mánaðinum.
#2 Melda flyting
Í seinasta lagi 5 dagar eftir, at tú hevur fingið nýggjan bústað, skalt tú boða kommununi frá. Flestu kommunur hava eitt oyðublað á heimasíðuni, tú kanst útfylla og senda aftur. Um tú flytur í somu kommunu, sum tú búði í áðrenn, krevst ongin undirskrift. Men um tú flytur til kommununa frá aðrari kommunu ella frá útlandinum krevst ein undirskrift. Tá ið tú hevur meldað flyting til kommununa, fáa Landsfólkayvirlitið og Taks sjálvvirkandi boð um tín nýggja bústað. Tú skal tú boða Posta og tínum peningastovni frá tínum nýggja bústaði.
#3 Trygging
Tá ið tú flytur heimanífrá og í egnan bústað, skalt tú tekna eina trygging, ið bæði dekkar teg og títt innbúgv. Tó ert tú dekkað/ur av tryggingini hjá foreldrum tínum til tú fyllir 21 ár.
At velja trygging frá kann enda við at verða ein dýr avgerð, um tú skuldi verið óheppin.
Minst til, at ein trygging kostar minni enn ein pitsa um mánaðin.
#4 Spar saman
Set pening til síðis í fíggjarætlanini til feriur og gávur. Soleiðis hevur tú altíð nokk av pengum – eisini í ferium, og tá ið nógvir føðingardagar eru. Nýt samansparingartólið til at finna út av, hvussu nógv, tú kanst leggja til síðis.
#5 Royn at sleppa undan skuld
Skuld kann vera sera kostnaðarmikil – serliga tey dýru snarlánini - so royn at sleppa undan tí. Hvørja ferð, tú lænir, skalt tú rinda rentur og gjøld. Viðhvørt er tað tó neyðugt at taka lán fyri at fáa gerandisdagin til at hanga saman, og her er eitt lestrarlán frá Studna ikki nøkur ring loysn. Hevur tú tørv á at fáa eina hægri upphædd í einum til t.d. innskot til eina íbúð e.l., so er eitt NordikSolo-lán ein møguleiki.
Tosa við okkum, áðrenn tú tekur avgerð um at læna. Vit kunnu heilt vist finna eina loysn saman, ið hóskar til tín.


text:
Filmin um Høganes verkætlanina
1. byggistig (PDF)
Matrikulkort (PDF)
Stødd á grundstykki (PDF)
Rættiliga stórur áhugi var fyri Høganesætlanini, sum Nes kommuna legði fram á heystið 2006.
Nógv fólk var møtt upp til framløguna týsdagin 17.okt. kl. 15.00, tá Símun Johannessen, borgarstjóri, arkitektarnir Høgni T. Hansen og Anders Abraham og Bogi Jacobsen frá Munin, kunngjørdu eina stóra útstykkingarætlan hjá Nes kommunu.
Tað er økið kring Høganes og oman móti Løkinum, sum Nes kommuna nú ætlar at byggja sethús og íbúðarblokkar á. Økið er 180.000 fermetur til støddar, og ætlanin er, at umleið 800 fólk skulu búgva í økinum.
Hetta økið hevur ligið sum hagi til nú, men tá prátið um tunnil millum Skálafjørðin og Havnina gjørdist veruleiki, var løtan komin til hesa sera áhugaverdu útstykking.
Símin Johannesen vísti m.a. á, at kommunan dagliga fær fyrispurningar um grundstykki. Síðani Høganesætlanin kom fram í fjølmiðlunum, eru fyrispurningarnir øktir munandi. Somuleiðis hevur tunnilsætlanin eisini økt um áhugan hjá fólki at fáa grundstykki í Nes kommunu.
Arkitektarnir báðir Høgni T. Hansen og Anders Abraham fingu til uppgávu at gera útstykkingina og fingu fríar hendur at skapa eitt íbúðarumhvørvi runt Høganes. Einasta treyt var, at pláss skuldi vera fyri 800 fólkum og øðrum fasilitetum, ið hoyra einum øki til, har fólk skulu búgva, m.a. eitt hotel, skúli, ein ítróttarháskúli og svimjihøll.
Arkitektarnir vístu á, at tað var tað náttúruvakra økið, sum hevði hugtikið teir í teirra arbeiði. Her nevndu teir Toftavatn og umhvørvið runt vatnið, sum er eitt stórt opið og fjølbroytt landslag við óavmarkaðum møguleikum hjá fólki.
Sethúsini í økinum skulu venda ymiskt í landslagnum , og tað skulu ikki vera nakrar byggilinjur, og húsini skulu laga seg til lendið.


text:
Miðalaldurin í hópinum komandi dyst verður einans 21,4 ár.
Sum liður í gongdini at menna og nýta egið tilfar, hevur felagið hevur í kvøld skrivað sáttmálar við fýra ungar og evnaríkar leikarar: Andri Benjaminsen (17), Aron Knudsen (16), Mórits Heini Mortensen (17) og Hans Marius Davidsen (17). Felags fyri allar er, at teir hava gjørt tað sera gott á menningarliðnum, ið higartil hevur staðið seg væl í 1. deild.
Talan er um veruligan elddóp, tí allir fýra verða partur av hópinum, sum í morgin skal leika ímóti B36 í Gundadali.
NSÍ ynskir nýggju leikarunum til lukku og vælkomnar í hópin.


text:
Lættir fiskarættir í handilin
Tað skal vera lættari hjá føroyingum at velja fisk til nátturða. Nógvar lidnar vørur eru at fáa í handlunum, men ofta eru tær minni heilsugóðar. Tá tað skal ganga skjótt fyri seg, kann tað tí vera torført at velja tað “sunna”. Vit vilja geva fólki eitt val, sum er heilsugott og líka lætt.
Tí valdu vit at siga ja til samstarvið við Miklagarð um at menna nakrar heilsugóðar lidnar fiskarættir. Til at gera rættirnar eyka innbjóðandi og leskiligar, var Oddvør Skarðhamar við til at menna uppskriftirnar og framleiða tær fyrstu royndirnar.
“Lættir Miklarættir” fáast nú til keyps, og vónandi fer hetta at hava við sær, at fleiri velja sær ein lættan fiskarætt fram um aðrar lidnar vørur.
Fyri at Fólkaheilsuráðið skal kunna góðkenna ein rætt sum heilsugóðan, skulu fleiri atlit takast.
Ein fiskarættur skal ikki hava ov nógv av øðrum feitti í, har skal vera nógv grønmeti og ikki ov nógv salt. Tilhoyrið hevur eisini týdning fyri samlaðu máltíðina.
Feitt frá fiski er fult av omega-3 feitti, sum er gott fyri heilsuna. Serliga feitu fiskasløgini sum laksur, sild og makrelur hava nógv av omega-3 feitti.
Teir báðir rættirnir, ið eru valdir út, eru við føroyskum fiski, frískum grønmeti og eru teir skjótir at gera lidnir í ovninum. Tann eini er eitt fiskafat við toski, súreplum og purru, og hin er ein fiskalasanja við laksi, toski, grovum grønmeti og fullkorns lasanjuplátum.
Uppskriftin uppá fiskafat er til 3-4 persónar
500 gr. av toski
2 súreplir
2 purrir
1 bát av hvítleyki
1 spsk av olivenolju
8 tomatir
1 dl. av matróma 13%
1 tsk av salti
3 tsk av maizenamjøli
Sker súreplir og purrir smátt og steik saman við oljuni og pressaða hvítleyksbátinum. Hakka tomatirnar smátt og steik saman við. Rør maizenamjølið saman við rómanum og koyr í blandingina og lat kóka. Koyr fiskin og sósina í eitt fat. Bakast við 175 gr í umleið 20-25 min. At hava afturvið grovt salat og fullkornsrís.


text:
1. Vit eru har, tá á stendur - limaskapurin virkar sum ein trygging fyri limirnar
2. Fyritøkan fær ókeypis serfrøðingaráðgeving í sáttmála- og lønarspurningum
3. Fyritøkan fær ókeypis serfrøðingaráðgeving í setanar- og starvsfólkamálum
4. Fyritøkan fær ókeypis serfrøðingaráðgeving innan arbeiðsmarknaðarlóggávu
5. Fyritøkan fær atgongd til skeið og tiltøk fyri limaprís
6. Fyritøkan fær atgongd til viðkomandi vegleiðingar á www.industry.fo
7. Fyritøkan fær hjálp í møguligum ósemjum við fakfeløg
8. Føroya Arbeiðsgevarafelag samráðist um lønar- og setanarviðurskifti fyri allar fyritøkur
9. Føroya Arbeiðsgevarafelag hevur tætt samband við myndugleikarnar, tá arbeiðsmarknaðarlóggáva verður gjørd
10. Við limaskapinum tekur fyritøkan ábyrgd fyri einum skipaðum føroyskum arbeiðsmarknaði


text:
Arbeiðsumhvørvi og vælferð hjá sjófólki á einum stað
Handelsflådens Velfærdsråd, Søfartens Bibliotek og Søfartens Arbejdsmiljøråd gjørdust 1. januar ein felagsskapur, SEA HEALTH & WELFARE. Seytjan meðarbeiðarar standa klárir at veita hjálp til starvsfólk og reiðarí til eitt betri arbeiðslív á sjónum.
”Sjóvinnan fer at síggja, at arbeiðsumhvørvi og vælferð er savnað á einum stað. Tá brúk er fyri hjálp til tildømis ein sunnari gerandisdag umborð á skipinum, fáa skip og reiðarí bæði ráð og vegleiðing til samanhangið millum fatigue og kost og sunnar uppskriftir til kabússuna, men fáa eisini boðið tiltøk til at íðka ítrótt á skipinum og møguleika at luttaka í motiónskappingum. Tú skal bara venda tær til eitt stað fyri at fáa hjálp til eitt betri arbeiðslív fyri teg og tínar starvsfelagar. Vit hava savnað øll tilboð og allar serfrøðingar á einum stað", sigur René Andersen, sum er nýggjur stjóri. Hann stendur saman við Irene Olsen sum fakligur leiðari fyri vælferðarøkinum og Vivek Menon, sum er fakligur leiðari fyri arbeiðsumhvørvið, á odda fyri felagsskapinum
Nýggi felagsskapurin leggur dent á, at lívið sum sjófólk hevur broytt seg munandi seinastu áratíggjuni saman við arbeiðsumhvørvinum og vælferðini umborð á skipunum. Internetatgongd er vorðin veruleiki hjá summum skipum, men ikki øllum.
“Tí arbeiða vit hart fyri at gera loysnir, sum passa til tørvin hjá øllum. Nøkur sjófólk kunnu t.d. hava gagn av at síggja, hvussu tungar vørur skulu lyftast uttan at tyngja kroppin, á Youtube. Onnur hava harafturímóti brúk fyri lesnaði við innihaldi, sum kann lesast og deilast við starvsfelagar á skipum, har internet enn ikki er veruleiki. Sum sjófólk fert tú í framtíðini at fáa eina breiðari viftu av tilboðum og fleiri skræddaraseymaðar loysnir, ið passa til tín tørv á skipinum,” skrivar SEA HEALTH & WELFARE.
Kelda: shw.dk


text:
Eins og undanfarin ár, kunnu lesandi um jólini ókeypis brúka hølini á Fjarlestrardeplinum í samband við lesnaðin.
Nógv lesandi koma heim at halda jól, men vanligt er, at próvtøkur eru bæði áðrenn og aftaná jól, Friður er kanska ikki altíð heima til at savna seg um lesnaðin ella próvtøku-uppgávuna, men hendan friðin finnur tú á Fjarlestrardeplinum.
Vit bjóða útisetum vælkomnum heim at halda jól og bjóða samstundis lesandi at brúka hølini á Fjarlestrardeplinum í samband við lesnaðin.
Á Fjarlestrardeplinum eru góð hølisviðurskifti (eitt stórt undirvísingarhøli, tvey bólkarúm, køkur og wc), og allir hentleikar lesandi annars hava tørv á, t.d. internet, printari / kopimaskina, og so framvegis.
Tey, sum hava áhugað í at brúka hølini á Fjarlestrardeplinum, kunnu venda sær til Vágs kommunu á teldupost adressu: vagur@vagur.fo ella leggja leiðina framvið á Kommunuskrivstovuni í Vági.


text:
Fyrra fríggjadag millum jólanna, 29. desember, vóru vit í Nólsoy, har Ivan og Guðrun savnaðu familjuna og borðreiddu við føroyskum mati. Besti bitin, ið saktans kundi staðið ovastur á sjarkuttarí-listanum hjá The Tarv, var klárur at taka upp í lógvan á køksborðinum í Nýggjagørðum. Í dry aged smakki ikki ólíkt búnaðum galisiskum kjøti.
Er tørført at taka seg niður í brattlendið, haðan kjøtið stavar, er enn verri at finna fram til staðarnavnið, sum er livandi á mannamunni í Nólsoy, men ikki kann googlast og ikki er á staðarnavnalistanum hjá Kortalinum. Egon Hansen nevnir tó navnið í einum yvirliti í aðrari av Nólsoyarbókunum, so vit vita, hvussu munnborna navnið stavast. Oynnabóli er navnið.
- Hygg, glærfitin, sigur Ivan og sker niður.
- Meginparturin er kjøt, beinini eru dubult so sver, tí teir ganga í brattlendi. Her er kjøtríkt í Oynnabóli, har hvannirnar eru manshøgar, og seyðurin annars etur sýru.
- Hóast veðrar eru dotnir oman, havi eg fingið allar mínar aftur. Man skal vera stillur. Ein seiðatráða verur brúkt at fanga teir. Menninir halda, so hálar tú til tín. So verður seyðurin hálaður upp í hinari línuni, sigur Ivan um at vera í Oynnabóli.
Eydnuhjól er í Royndarhúsinum, har hagar, privat og vinnurekandi í oynni hava latið vinningar, sum verða burturlutaðir á seðlum, ið gerast dýrari alt eftir vinningunum.
Kvinnur við fyrriklæði selja seðlarnar, og tvey veðurlomb úr hvør sínum haga eru høvuðsvinningarnir, tá drigið verður á pallinum, har børnini sita spent á senukantinum.
Hinumegin senukantin er Nicolaj Falk, sum er við í sagnarkenda novellufilminum Trøllabeiggjar hjá Gudmundi Helmsdal, sum teir gera upptøkur fyri júst í dag.
So nærkast Ternan, ið førir bilar, fólk og vøru um jólafjørðin av Malarenda og inn á Bursatanga.
Umborða á Ternuni er laga manni at kanna knappar og funkur á myndatólinum um fjørðin hetta fríggjakvøld. Men kalt er í luftini, so tú verður beinfrystur, ert tú ov leingi á dekkinum.
Hesa svørtu og hvítu Kingomynd av Nólsoynni tók eg fyrr í ár. Hana lata vit standa, nú árið er um at renna út, og vit kunnu transformera 328 ára gamla páskasálmin til nýggjárið, og syngja
Sum ígjøgnum sortar skýggja
kemur fram hin gylta sól,
so at bølamyrkur má flýggja,
lýsur í um tind og hól


text:
Klintrimús og hini dýrini við Løkin
mentan08-02-2018 - 15:18 - Jóanis Nielsen
Hesa vikuna hava næmingar í 10. flokkunum í Runavíkar skúla og Tofta skúla spælt barnaleikin um Klintrimús og hini dýrini í Valbakkaskóginum.
Leikurin er úrslit av verkætlanararbeiðinum hjá 10. flokki, sum í fleiri ár hevur verið at sett ein leik upp.
Næmingarnir hava vant í tvær vikur og spæla hesa vikuna, um morgunin fyri barnagørðum og skúlum og um kvøldið eru almennar sýningar.
Í kvøld kl 19.00 er seinasta almenna sýninginin, og sostatt seinasti møguleiki at síggja leikin.
Sjónleikurin er í Løkshøll, har pláss er fyri 305 áskoðarum.


text:
Vetrarljós 2018
mentan18-01-2018 - 14:41 - Jóanis Nielsen
TiltakiðVetrarljósverður leygarkvøldið 3. februar í Havn, fyri 5. árið á rað.
Tað er Visit Tórshavn, sum samskipar tiltakið, í samstarvi við ymsar aktørar í býnum.
Í stuttum er tað eitt hátíðarhald av, at vit ganga ímóti ljósari tíðum.
Tað vera tí nógv tiltøk á skránni í miðbýnum frá kl. 19 og fram til á midnátt.
Í ár eru tað kaffistovur, barrir, handlar, samkomur o.o. ið skipa fyri konsertum og øðrum tiltøkum.
Tiltakið er ókeypis.
Meira kunning fæst á okkara facebook síðu: “Vetrarljós”


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Kajfinn og Karin Hammer
1. Kristus mítt lív nú er, Himmalin mítt heim,
burt hvør forðan, fram eg má mót Himmalsins gleim!
Frelstur so undurfult, hjartað fylt við frið,
gjøgnum alt, mær møtir, veit eg, Jesus er við.
Niðurlag: Darva mær ei meira, fram eg stevna má!
Strembandi til málið stendur nú til Guð mín trá.
2. Verðin er vandafull, lúrin, full av sút,
einki uttan blóðið kundi loysa meg út!
Nú eg í lyftum Guðs trygt her hvíla kann,
Hann, sum gjørdi verkið, heim Hann leiða meg man.
3. Útvaldur ævigt varð, eitt við Guðs Son,
hinumegin sigurskrúnan bíðar mær von!
Longsulin tekur meg, stevnandi heim
síggi eg í andanum hin Himmalska gleim!


text:
Handilsskúlin bjóðar eitt fjølbroytt úrval av útbúgvingum til ung, vaksin og til fyritøkur. Hóast útbúgvingarnar eru ymiskar, so snúgva tær seg allar um handil, búskap og KT á ymsan hátt. Harafturat verður dentur lagdur á bæði mál og altjóða viðurskifti.
Ein av teimum, ið gongur á Handilsskúlanum við Marknagil, er 20 ára gamli Julian Thomsen, sum er í ferð við at lúka triðja og seinasta árið á búskaparbreytini. Honum dámar serliga væl støddfrøði og at arbeiða við tølum sum heild, og av tí sama er búskaparbreytin akkurát nakað fyri hann.
- Eg visti ikki nakað serligt um summi av fakunum, tá eg byrjaði, men eg havi bara góð ting at siga um búskaparligu fakini. Undirvísingin er løgd væl til rættis, og allir lærarar duga væl at læra frá sær. Eg eri sera glaður fyri, at eg valdi Handilsskúlan fram um aðrar skúlar.
Julian leggur afturat, at ein vanligur dagur á Handilsskúlanum er ikki nógv øðrvísi enn á øðrum skúlum, hann hevur gingið á. Skúlagongdin er sjálvandi skipað øðrvísi, men fríkorterini verða brúkt í sofunum, og um ein er so heppin at hava fríblokk, so ber væl til at gera lektiur ella at fara heim at sova.
- Tað sosiala á skúlanum rættiliga er gott, serliga tí tað ikki eru ov nógvir næmingar á skúlanum, so man kennir onkursvegna nærmast øll, og allir næmingar og lærarar eru í sama bygningi, sum eisini ger, at man sær hvønn annan dagliga.
Her er eitt gott ráð frá Julian til tín, sum ætlar at søkja inn á Handilsskúlan:
- Tað kann virka ørkymlandi og geva lítla meining í byrjanini, men tá tú kemur til annað og serliga triðja árið, so hongur alt saman, og tú fert at hugsa "Ahha, sjálvandi", og tá veksur kópakenslan.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Fiskiskapur minkaður
Ein orsøk er, at fleiri fiskasløg eru niðurfiskað, men ein orsøk er eisini, at nógv lond nú leggja stóran dent á burðardygga veiðu, og tí hava avmarkað fiskiskapin.
Kanningin fevnir um tey 26 londini, sum eru limir í OECD, men eisini um fleiri onnur stór lond, sum tilsamans fiska meir enn helvtina av fiskinum um árið.
Í frágreiðingini verður upplýst, at aling av fiski er vaksin við 2,1% síðani 2011. Virðið á fiskinum er økt við 6%, tí nógv av alda fiskinum er dýr fiskasløg.
Niðurstøðan í frágreiðingini er, at fiskiskapurin eftir vanligum fiskasløgum í havinum ikki fer at vaksa stórvegis, meðan nøgdin av aldum fiski fer at vaksa nakað.
Upplýst verður, at 61% av heimsins fiskastovnum verða nýttir á skynsaman hátt, og at eftirlit er við fiskiskapinum.
Men ov lítið ella næstan einki eftirlit er við teimum fiskastovnunum, sum eru afturat, upplýsir OECD.
Upplýst verður í frágreiðingini, at tey 26 limalondini í OECD, saman við Kolumbia, Costa Rica, Indonesia, Argentina og Raiwan, fiskaðu fyri 81,5 milliardir krónur í 2015.
Limalondini í OECD fiskaðu fyri 7 milliardir krónur.
Kina er framvegis landið sum fiskar mest, og í 2015 fiskaðu kinesiskir fiskimenn fyri næstan 36 milliardir krónur, stendur í frágreiðingini.
Sí eisini


text:
Havi havt høvi til at tosa við tveir persónar, sum hvør á sín hátt hava innanvitan um brúdleypsveitslur. Yvirskriftin sipar til tað postmodernaða sjálvtøkuborðið, sum vit standa við hvønn einasta dag. Vit sleppa at velja, og tað ger brúðarparið, og ofta vilja tey hava alt: føroyskan dans og ikki føroyskan dans, føroysk klæði – og ikki og ikki føroysk klæði, eina gigastóra kaku at skera saman, ringar á einum floyalskodda. Og gloym ikki polterabend, sum í summum førum gongur so hart fyri seg, at brúdleypið verður av ongum. Hvussu ber til at vera í føroyskum klæðum, – og ikki, jú, hann er í føroyskum klæðum, men hon er í einum stórum brúsandi hvítum kjóla fyri einar 20.000 kr. Og brúðardansurin, hann er bara eitt eiti, men hann skal vera við. Tað hendir seg, at sjálvt brúðarparið fer niðurúr, tað er ov strævið ella ov keðiligt. Kunna vit ikki bara taka Til Havnar vit fara…
Borðhaldið varir 4-5 tímar, fólk sita og drekka vín og øl, meðan bindiklubburin vísir video av seinasta bindiklubbatúri til London, og ungdómsvinir vísa eyðmýkjandi og óhóskandi myndir av eini útmeiggjaðari gentu í einum innkeypsvogni í SMS, sum selur mussar……hallooo. Tá ið borðhaldið er av, eru øll so móð og helvtin hevur stíva kenning. Brúðardansurin verður tá ein ov stór avbjóðing hjá einum og hvørjum skipara.
Og sangheftið til borðhaldið! Einir 30 sangir, sum verða ymiskt brølaðir og róptir millum rættirnar, tann vamlisligasti er ein vágasangur um at loysa sær buksurnar í fjøruni, eg meini so við við eitt brúdleypsborð!
Ikki at eg havi verið til mong slík brúdleyp….


text:
Skúlagudstænastan: Fullsett kirkja
“Eg gleðist so hvørt jólakvøld” fyllir kirkjuna við mjúkum barnarøddum. kirkjan er fullsett. Hetta má vera met, sigur Bergur prestur, tað eigur at koma í rekordbókina: 777 næmingar og 80 lærarar úr sama skúla 😊
Næmingar lósu
inngangsbøn, jólaevangelii og útgangsbøn og gentur í 6. flokki gingu Lucia. Prestur nýtti søguna um
Kristoffur í prædikuni, sum snúði seg um at geva, og stóra virði vit menniskju
hava fyri Gudi, sama hvørji vit enn eru.
Sí myndirnar niðanfyri.


text:
21. mars 2017Nr. 20
Kunngerð um endurvenjing innan Almannaverkið
Við heimild í § 29, stk. 3 í lovbekendtgørelse nr. 100 frá 2. mars 1988 om offentlig forsorg, sum broytt við løgtingslóg nr. 84 frá 22. mai 2015 verður ásett:
§ 1. Endurvenjing sbrt. hesari kunngerð verður veitt grundað á eina fakliga meting hjá Almannaverkinum.
Stk. 2. Endurvenjing verður veitt sum bólkavenjing, einstaklingavenjing ella sum ein samanseting av báðum.
Stk. 3. Endurvenjingin endar, tá ið Almannaverkið, grundað á eina fakliga meting, staðfestir at førleikin er endurvunnin, ella at førleikin ikki kann endurvinnast.
Stk. 4. Endurvenjing sbrt. hesari kunngerð fevnir ikki um fyribyrgjandi venjing og viðlíkahaldsvenjing.
§ 2. Áðrenn endurvenjing verður sett í verk, skal Almannaverkið í samstarvi við borgaran leggja eina endurvenjingarætlan.
Stk. 2. Endurvenjingarætlanin skal í minsta lagi fevna um:
1) frágreiðing um førleikar, herundir mistar førleikar hjá borgaranum,
2) hvar og hvussu endurvenjingin skal fara fram,
3) eitt høvuðsmál og eitt ella fleiri stutttíðarmál við endurvenjingini,
4) hvør samskipar arbeiði við endurvenjingini sbrt. § 4,
5) innihaldið í endurvenjingini,
6) nær endurvenjingin skal byrja,
7) nær endurvenjingin væntandi endar,
8) nær eftirmetingar skulu verða gjørdar, og
9) samtykki frá borgaranum um, at endurvenjingarætlanin kann latast øðrum viðkomandi myndugleikum.
Stk. 3. Almannaverkið skal sambært avtalu við borgaran lata avvarðandi kommunu ella sjúkrahúsi endurvenjingarætlanina, um endurvenjing skal halda áfram har.
§ 4. Almannaverkið tilnevnir eitt starvsfólk at hava ábyrgdina av at samskipa endurvenjingartilboðið til borgaran sbrt. stk. 2 og 3.
Stk. 2. Um mett verður, at borgari, ið fær endurvenjing frá Almannaverkinum tørvar endurvenjing frá sjúkrahúsi ella kommunu, skal Almannaverkið samstarva við sjúkrahúsi ella kommununa.
Stk. 3. Um mett verður, at borgari, ið fær endurvenjing frá sjúkrahúsi ella kommunu, tørvar endurvenjing frá Almannaverkinum, skal Almannaverkið samstarva við sjúkrahúsi ella kommununa.
Stk. 4. Samstarv sbrt. stk. 2 og 3 skal setast í verk skjótast gjørligt í endurvenjingartilgongdini.
§ 5. Endurvenjing verður framd í venjingarhølum, ið Almannaverkið hevur atgongd til kring landið, og so nær bústaðnum hjá borgaranum sum gjørligt.
Stk. 2. Enduvenjingin ella partar av endurvenjingini kann verða framd í heimi borgarans, um umstøðurnar loyva hesum og tað verður mett gagnligt fyri úrslitið av venjingini.
§ 6. Umsókn um endurvenjing skal sendast Almannaverkinum á serligum umsóknarblaði.
Stk. 2. Almannaverkið tekur avgerð um endurvenjing grundað á eina tvørfakliga heildarmeting av tørvi og støðu borgarans.
§ 7. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
Almannamálaráðið, 21. mars 2017
Eyðgunn Samuelsen (sign.)
landsstýrismaður
/ Eyðun Mohr Hansen (sign.)


text:
10. mai 1994Nr. 73
Løgtingslóg um íløt til øl, mineralvatn og lidnar leskidrykkir, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 47 frá 15. mai 2007
§ 1. Henda lóg fevnir um íløt til øl, mineralvatn og aðrar lidnar leskidrykkir.
§ 2. 1) Loyvt er at framleiða, flyta inn og selja tær í § 1 nevndu drykkjuvørur í endurfyllingaríløtum, t.e. íløt, sum eftir nýtslu, skulu endurfyllast, og í einnýtsluíløtum, t.e. íløt, sum eftir nýtslu, skulu verða nýtt til annað endamál enn tað upprunaliga.
Stk. 2 2) 1) Landsstýrismaðurin ásetir í kunngerð, hvørji íløt og úrdráttir eru fevnd av § 1.
§ 3. 2) 1) Áðrenn loyvt er at selja og flyta inn tær í § 1 nevndu drykkjuvørur í einnýtsluíløtum, skal søkjast um loyvi frá landsstýrismanninum.
Stk. 2. Í umsóknini skal m.a. tilskilast:
1) hvat slag av úrdrátti og ílati tað snýr seg um,
2) hvat framleiðarin ella innflytarin hevur gjørt fyri at tryggja sær, at hann fær tómu íløtini aftur, og
3) til hvønn íløtini verða avhendað, umframt váttan frá móttakara um, at hesi verða endurnýtt.
Stk. 3. 1) Landsstýrismaðurin kann í loyvinum víkja frá treytini um endurnýtslu, um umsøkjari kann skjalprógva, at tað er ógjørligt ella umhvørvisliga ikki ráðiligt at endurnýta viðkomandi íløt.
Stk. 4. 1) Í loyvinum frá landsstýrinum verður m.a útgreinað, hvørjar skrásetingar framleiðari og innflytari skulu gera í sambandi við sølu og móttøku av íløtum, og í hvønn mun hesar skulu latast landsstýrismanninum.
Stk. 5. 1) Innflytari skal vátta fyri tollmyndugleikunum, at loyvi er fingið frá landsstýrismanninum, áðrenn tær í § 1 nevndu drykkjuvørur í einnýtsluíløtum kunnu útflýggjast.
Stk. 6. 1) Landsstýrismaðurin hevur eftirlit við, at ásetingarnar í lógini og reglur, ásettar sambært lógini, verða hildnar.
Landsstýrismaðurin, ella tann myndugleiki, sum hann heimilar, kann frá innflytara, framleiðara ella seljara krevja allar upplýsingar og øll skjøl, ið neyðug eru í sambandi við útinnan av eftirlitinum.
Stk. 7. 1) Um treytirnar í loyvinum ikki verða hildnar, kann loyvið verða tikið aftur, eins og bann kann verða sett framleiðara, innflytara ella seljara fyri sølu av teimum í § 1 nevndu drykkjuvørum og íløtum.
Stk. 8. 1) Fyri viðgerð og avgreiðslu av loyvum eftir stk. 1 verður gjald kravt. Loyvi verður skrivað, tá goldið er.
§ 4. 1) Øll, sum framleiða, innflyta ella selja tær í § 1 nevndu drykkjuvørur og íløt, skulu taka ímóti tómum íløtum av tí slagi, ið tey selja.
Stk. 2. 1) Øll, sum keypa tær í § 1 nevndu drykkjuvørur og íløt, skulu lata tómu íløtini inn aftur til framleiðara, innflytara, heilsølu ella sølustað.
Stk. 3. 1) Við sølu av teimum í § 1 nevndu íløtum skulu bæði framleiðari, innflytari og sølustað krevja pant. Á sama hátt skulu framleiðari, innflytari og sølustað lata pant, tá nevndu íløt verða móttikin.
Stk. 4. 1) Landsstýrimaðurin ásetir í kunngerð støddina á tí panti, ið skal verða kravt ella latið eftir stk. 3. Eisini kann verða ásett, at einki pant skal verða latið í sambandi við proviantering til toll- og avgjaldsfría nýtslu og sølu.
§ 5. 1) Framleiðarar, innflytarar og seljarar av teimum í § 1 nevndu drykkjuvørum og íløtum kunnu samskipa og samstarva við annan part um umsitingina av panti, innsavning og avhendan av tómum íløtum.
Stk. 2. 1) Samskipan og samstarv eftir stk. 1 er treytað av loyvi frá landsstýrismanninum. Loyvið kann einans verða givið, um mett verður, at møguleikin at fáa tómu íløtini til høldar ikki versnar.
§ 6. Brot á hesa lóg verða sektað og hald verður lagt á ólógliga innfluttu ella seldu vøruna í nevndu íløtum. Reglurnar í § 18 og kap. 9 og 10 í løgtingslóg nr. 121 frá 23. desember 1991 um toll verða nýttar samsvarandi.
Stk. 2. 1) Feløg v.m. (løgfrøðiligir persónar) koma undir revsiábyrgd eftir reglunum í kapitli 5 í revsilógini.
Stk. 3. 1) Í reglum, sum eru ásettar við heimild í lógini, kunnu verða ásettar reglur um revsing við bót.
§ 7. Henda lóg fær gildi 1. juli 1994. Samstundis fer úr gildi løgtingslóg nr. 79 frá 27. juli 1989 um forboð móti innflutningi og sølu av øli, mineralvatni o.ø. lidnum leskidrykkjum í dósum og eingangsfløskum.


text:
Tórshavnar Kvøldskúli skipar fyri koyrikorti til lítið prutl (30 km/t)
Tórshavnar Kvøldskúli skipar fyri koyrikorti til lítið prutl (30 km/t).
Tilmeldingin til koyrikort til lítið prutl (Bólkur AM 15 ár 30 km/t) byrjar mikudagin 22. november kl. 14.00. Treytin fyri at melda seg til hetta skeiðið er, at næmingurin er fyltur 15 ár, tá ið skeiðið byrjar.
Tilmeldast og gjaldast skal á heimasíðu kvøldskúlans www.kvoldskulin.fo.
Skeiðið er 35 undirvísingartímar, ávikavist 15 tímar í teori, 12 tímar í venjingarkoyring og 8 tímar í fyrstuhjálp.
Fyrstu undirvísingardagar í teori eru mikudagin 29. november og mikudagin 6. desember frá kl. 16.00 til 19.30. Ikki er neyðugt hjá næmingunum at hava prutl við nevndu dagar.
Til venjingarkoyringina skal næmingurin hava prutl og hjálm við. Prutlið skal vera skrásett og í lógligum standi. Til venjingarkoyringina fær næmingurin loyvi frá Akstovuni til koyring millum heim og undirvísingarstað, hesum skipa undirvísararnir fyri.
Heitt verður á foreldur ella verja at kanna, um tryggingarviðurskiftini eru í lagi.
Skeiðið í fyrstuhjálp verður hósdagin 30. november og hósdagin 7. desember frá kl. 16.00 til 19.30.
Skeiðið kostar 900 kr. Íroknað skeiðsgjaldið er undirvísingartilfar og fyrstuhjálparskeið. (Teoriroynd og verkligari roynd tekur Akstovan sær av).
Borgarar í Tórshavnar kommunu hava framíhjárætt til skeiðið, men eru pláss eftir, eru aðrir borgarar eisini vælkomnir.


text:
1. Samleiki (aftur til byrjan)
Lærugreinin føroyskt tekur støði í næminginum í síni heild, varðar um vitbornu evnini, eins og tey kensluligu og sosialu. Lærugreinin er miðdepil í søgu- og nútíðarhøpi, eins og í føroyskum og altjóða samanheingi.
Við at síggja móðurmálið og mentanina í einum søguligum og tjóðarligum høpi, fær næmingurin innlit í og verður tilvitaður um føroyska samfelagið. Altjóða perspektiv í føroyskum er við til at menna mentanarfatan, tolsemi og virðing fyri fólki úr øðrum mentanum.
Kjarnin í lærugreinini byggir á eitt breitt úrval av føroyskum tekstum, bæði munnligum, skrivligum og samansettum tekstum, har samspæl er millum skrift, ljóð og mynd. Lærugreinin byggir sostatt á víðkaða teksthugtakið, har omanfyri nevndu teksthugtøk eru umboðað.
2. Endamál (aftur til byrjan)
Undirvísingin í føroyskum hevur til endamáls, at næmingurin:
- mennir sínar lesi- og skriviførleikar umframt síni samskiftisevni
- ognar sær vitan um føroyskar bókmentir, umframt innlit í norðurlendskar og alheims bókmentir
- skapar sær eina heildarfatan av føroyskum máli og málrøkt, bæði í samtíðini og í søguligum høpi
- verður tilvitin um málið sum samskiftisamboð og samskiftismiðil
- verður tilvitin um málsligt fjølbroytni og stíllegur
- mennir góðar og hóskandi arbeiðsvanar, læringarhættir og vandna og kritiska hugsan
- mennir síni skapandi evni
- mennir sín samleika við sjálvsáliti og tryggleika í egnari mentan fyri eyga
- mennir sína virðing og sítt tolsemi fyri øðrum mentanum
- mennir síni vitbornu, kensluligu og felagsligu evni
- fær lagt støði undir lívslanga læring, umhugsni og virkni í samfelagsligum høpi.
3. Stig og tímatal (aftur til byrjan)
Undirvísingin í føroyskum fevnir um øll árini í fólkaskúlanum, frá 1. til 10. flokk. Klokkutímatalið, undirvíst verður, er í 1. og 2. flokki 330 á hvørjum floksstigi, 270 í 3. flokki, 180 í 4., 5. og 6. flokki, 150 í 7., 8. og 9. flokki og 120 klokkutímar í 10. flokki.
4. Øki (aftur til byrjan)
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til skrivliga próvtøku í kjarnaøkjum og til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøkjum.
Kjarnaøki
Lærugreinin føroyskt hevur 4 ymisk kjarnaøki, ið eru tey somu frá lægsta til hægsta stig. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini:
Talaða málið
Kjarnaøkið talaða málið snýr seg um at koma til orðanna, at lurta og at rannsaka talaða málið. At samskifta væl og skiljandi og at duga at lýða á eru avgerandi felagsligir og mentanarligir førleikar. Støðan, samskift verður í, skapar karm um samskiftisháttin. Undirvísingin skal tí fevna um ymisk tekstsløg, sum hvørt á sín hátt skulu styrkja fatanina av ymiskum munnligum samskiftisháttum og av leiklutum teirra samskiftandi. Arbeitt verður við kjakmentan, mállæru, samskifti og próvførslu.
Skrivaða málið
Kjarnaøkið skrivaða málið snýr seg um at lesa og skriva føroyskt. At lesa og skriva eru javnskipaðar lærutilgongdir, har næmingurin mennir skriviførleikan við at lesa og lesiførleikan við at skriva. Hugur næmingsins at lesa og skriva skal stimbrast og somuleiðis tilvitan hansara um lesi- og skrivitilgongdina. Arbeitt verður á støðugt hækkandi torleikastigi í mállæru og rættskriving og samvirkanini millum snið, innihald og ætlan við einum teksti. Harumframt verða grundleggjandi bókmentafrøðilig hugtøk og háttaløg viðgjørd virkisliga. Tekstatilfarið myndar eitt fjølbroytt úrval av fagur- og yrkisbókmentum, ið umboða ymisk bókmentarák og tíðarskeið í føroyskari bókmentasøgu, sett í samband við norðurlendskar og aðrar heimsbókmentir. Arbeitt verður við hugtøkini at greina tekst, at meta um og tulka tekst, umframt at seta tekst í frásjón. Tekstatilfarið eigur í mest møguligan mun at verða lisið á føroyskum máli.
Samansettir tekstir
Kjarnaøkið samansettir tekstir snýr seg bæði um at lesa og at skapa tekstir. Samansettir tekstir sipar til víðkaða tekstahugtakið, har tekstir kunnu vera settir saman av t.d. skrift, ljóði og myndum. Arbeitt verður við ymiskum framsagnarháttum, samsvarandi tí tekstaslag, talan er um. Tekstatilfarið fevnir m.a. um myndir, teknisøgur, ymiskar tíðinda-, kjak- og heimildartekstir, yrkistekstir, lýsingartekstir, netsíður, filmar, leikir og songtekstir.
Málkunnleiki
Kjarnaøkið málkunnleiki fevnir um mállæru, málsøgu og málrøkt. Næmingurin fær innlit í málið sum skipan og tilknýti tess til mentan og samleika. Arbeitt verður á støðugt hækkandi torleikastøði í grundleggjandi mállæru, og arbeitt verður eisini við málrøktarspurningum. Føroysk málsøga frá norrønari tíð til nútíðina verður viðgjørd, og í hesum høpi verður eisini komið inn á norðurlendska málfelagsskapin. Í samband við norðurlendska málfelagsskapin verður arbeitt við norðurlendskum tekstum á upprunamáli, umboðandi ymisk tekstsløg, so næmingurin bæði hoyrir og lesur norðurlendsku málini.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál (aftur til byrjan)
Í lærugreinini føroyskum eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna føroyskt mál sum samskiftismiðil og sum mentanar- og vitanarbera. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað nátturutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, har ímillum teir sáttmálar, ið Sameindu Tjóðir hava samtykt í sambandi við barnarættindi og mannarættindi annars. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Lærugreinin føroyskt hevur høvuðsleiklutin í hesi menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. Á 2. floksstigi skal næmingurin duga bæði at lesa og skriva lættari tekstir.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í føroyskum sín avgerandi lut í hesi menning.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í føroyskum at duga at nýta kunningartøkni, ið er ein fortreyt fyri øllum fjarskifti. At kenna og virða etisku reglurnar, tá ið samskift verður við kunningartøkni. Við venjingum skal næmingurin á 2. floksstigi duga at nýta teldu til tekstframleiðslu og sum leitingaramboð.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Børn kanna umhvørvið fyri at klára seg í lívinum. At granska er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í føroyskum um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um mál og bókmentir. Frá 1. floksstigi skal næmingurin læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um mál- og bókmentafrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt, og harvið virða meginreglurnar fyri upphavsrætt.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg í føroyskum um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu bókmentalig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og mentan. Næmingurin skal læra, at tekstframleiðsla er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Føroyskt hevur ávegismál fyri 2., 4. og 6. floksstig og endalig mál fyri 9. og 10. floksstig. Ávegismálini eru vegleiðandi, tó soleiðis at skilja, at um munandi frávik koma fyri, skal hetta fráboðast leiðslu skúlans, sum við støði í lýsta tørvinum hevur skyldu til at seta neyðug tiltøk í verk. Um endaligu málini verða eftirmett við próvtøku, eru tey bindandi.
2. floksstig
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at lurta, tá ið talað verður
- at lurta eftir søgum og sagnum
- at royna seg við rími, rútmu, sangi, kvøðing og øðrum
- at seta orð á egnar kenslur og hugsanir
- at brúka kropsmál og rødd at samskifta við
- at nýta málið sum amboð í samrøðu, samstarvi, bókaframløgu, smáverkætlan og leiki
- at nýta málið sum vitanarbera og sum miðil í loysn á trupulleikum og í undirhaldi.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- at lesa upp og at lesa innantanna
- at lesa ymisk tekstsløg, ið hóska til aldurin
- at tosa um innihald og snið í lættari tekstum
- at skriva lesilig orð við hond
- at skriva upplivingar sum stuttar søgur
- at skriva frágreiðandi og í tíðarrøð
- at umhugsa og endurskoða tað skrivaða
- at stava tey vanligastu orðini rætt
- at brúka aldurshóskandi handbøkur og orðabøkur
- at nýta telduna sum amboð.
Samansettir tekstir
Næmingurin dugir
- at tosa um, hvussu orð og mynd virka saman í myndabókum og øðrum myndamiðlum
- at arbeiða skapandi við orðatilfari, ljóði, myndum og tekningum í sambandi við lesing, skriving og tekning.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at flokka orð í orðaflokkarnar: navnorð, sagnorð og lýsingarorð
- at skilja ímillum eintal og fleirtal
- at skilja ímillum nútíð og tátíð.
4. floksstig
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at lurta og spyrja um tað, ið sagt verður frá
- at fata samskifti í mun til boðbera, móttakara, miðil og støðu.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- at lesa hart og endurgeva egnan og annans tekst
- at tekna, svara skrivligum spurningum ella á annan hátt vísa, at tað lisna er skilt
- at finna høvuðsinnihaldið í yrkis- og fagurbókmentaligum tekstum
- at skilja høvuðstættirnar í skaldskapi av mannamunni
- at gera skrivligar viðmerkingar til tað, hann hevur sæð, hoyrt ella lisið
- at skriva orð og styttri setningar við skilligari handskrift
- at nýta fjølbroytt orðatilfeingi
- at leita fram tilfar á bókasavni og interneti
- at nýta orðabøkur og handbøkur, bæði prentaðar og teldutøkar
- at brúka rættstavara á teldu, soleiðis at stavað verður rætt
- at nýta teldu sum amboð og leita fram upplýsingar.
Samansettir tekstir
Næmingurin dugir
- at tosa um fagurfrøðiliga leiklutin og endamálið við samansettum tekstum
- at skapa eina samanhangandi frásøgn við at seta saman orð, ljóð og mynd.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at brúka orðabøkur til at flokka orð í allar orðaflokkar, og at benda navnorð, sagnorð og lýsingarorð
- grundleggjandi orðalagslæru, t.e. grundlið, umsøgn og ávirki
- at seta punktum og komma millum einfaldar setningar.
6. floksstig
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at nýta talumálið klárt og skilliga í t.d. kjaki, samrøðu, framløgu, verkætlan og leiki
- at fata og lýsa samskifti í mun til boðbera, móttakara, miðil og støðu
- at lurta virkin og seta greinandi og metandi spurningar.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- at skilja og greina ymiskar tekstir við grundleggjandi bókmentafrøðiligum hugtøkum
- at skilja og greina høvuðstættirnar í skaldskapi av mannamunni
- ymiskar lesihættir sum t.d. at snarlesa, nærlesa, punktlesa og vísa, at tað lisna er skilt
- at gera metingar og niðurstøður av tí, hann hevur sæð, hoyrt ella lisið
- at skriva sjálvstøðugt og málsliga rætt við fjølbroyttum orðatilfeingi
- at skriva tekstbrot við skilligari og stinnari handskrift
- at nýta tekstviðgerðarforrit
- at nýta orðabøkur og handbøkur, bæði prentaðar og teldutøkar
- at brúka rættstavara á teldu, so at stavað verður rætt
- at nýta teldu sum amboð og leita fram upplýsingar
- at skriva blindskrift við teldu.
Samansettir tekstir
Næmingurin dugir
- at skilja og greina ymiskar samansettar tekstir
- at tosa um ymiskar málsligar stíllegur í sambandi við samansettar tekstir, so sum sms- og kjattmál
- at skapa eina samanhangandi frásøgn við at seta saman orð, ljóð og mynd.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at brúka orðabøkur til rætta málnýtslu, so sum bendingar og samansetingar av orðum
- orðalagslæru og at greina setningar
- at seta tekn
- at síggja staðbundnan málføramun í føroyskum
- at vísa á kunnleika til norðurlendsku grannamál okkara, serliga norskt og íslendskt, bæði í talu og á skrift.
9. floksstig
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at nýta talumálið skilliga og málsliga rætt í t.d. kjaki, samrøðu, framløgu, verkætlan og leiki
- at meta um og lýsa samskifti í mun til boðbera, móttakara, miðil og støðu
- at meta um munnligar framløgur hjá sær sjálvum og øðrum.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- grundleggjandi greining og tulking av ymiskum tekstsløgum, umframt at seta tekst í frásjón
- grundleggjandi greining av skaldskapi av mannamunni
- at tillaga lesihættir til lesiendamál, tekstslag og miðil, umframt at nýta ymiskar strategiir viðvíkjandi lesifatan
- at meta um skrivlig avrik og framløgur hjá sær sjálvum og øðrum
- at skriva ymisk fagur- og yrkisbókmentalig tekstsløg
- at skriva frásøgukent, gera viðmerkingar og grundgeva
- at orða seg málsliga rætt og greitt í ymiskum málsligum stíllegum við fjølbroyttum orðatilfeingi
- at nýta orðabøkur, rættstavara og leitiskipanir á teldu
- at nýta tekstviðgerð og framløguforrit.
Samansettir tekstir
Næmingurin dugir
- grundleggjandi greining og tulking av ymiskum samansettum tekstum
- at grundgeva fyri egnari nýtslu av miðlum
- at greiða frá og nýta í verki ymiskar málsligar stíllegur í samansettum tekstum, so sum sms- og kjattmál
- at nýta ymiskar miðlar, keldur og fagurfrøðilig amboð í egnum tekstum.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at vísa á grundleggjandi innlit í føroysku málskipanina
- at vísa á staðbundnan málføramun í føroyskum
- at vísa á innlit í føroyska málsøgu í høvuðsheitum
- at vísa á málskyldskap við hini norðurlendsku málini, serliga norskt og íslendskt
- at vísa á kunnleika til norðurlendsku grannamál okkara, serliga norskt og íslendskt, bæði í talu og á skrift.
10. floksstig
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at tosa greitt og skilliga, at kjakast og duga at leggja fram á einum málsliga rættum, beinraknum og fjølbroyttum máli
- at meta og greina samskifti í mun til boðbera, móttakara, miðil og støðu.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- gjølliga greining og tulking av ymiskum tekstsløgum, umframt at seta tekst í frásjón
- gjølliga greining av skaldskapi av mannamunni
- at tillaga lesihættir til lesiendamál, tekstslag og miðil, umframt at nýta ymiskar strategiir viðvíkjandi lesifatan
- at meta um skrivlig avrik og framløgur hjá sær sjálvum og øðrum
- at skriva ymisk fagur- og yrkisbókmentalig tekstsløg
- at orða seg málsliga rætt og greitt í ymiskum málsligum stíllegum við fjølbroyttum orðatilfeingi
- at nýta orðabøkur, rættstavara og leitiskipanir á teldu
- at nýta tekstviðgerð og framløguforrit.
Samansettir tekstir
Næmingurin dugir
- gjølliga greining og tulking av ymiskum samansettum tekstum
- at grundgeva fyri egnari nýtslu av miðlum
- at greina og nýta í verki ymiskar málsligar stíllegur í samansettum tekstum, so sum sms- og kjattmál
- at greiða frá og nýta ymiskar miðlar, keldur og fagurfrøðilig amboð í egnum tekstum.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at greiða frá og vísa grundleggjandi innlit í føroysku málskipanina
- at greiða frá staðbundnum málføramuni í føroyskum
- at greiða frá føroyskari málsøgu í høvuðsheitum
- at greiða frá málskyldskapi við hini norðurlendsku málini, serliga norskt og íslendskt
- at vísa á kunnleika til norðurlendsku grannamál okkara, serliga norskt og íslendskt, bæði í talu og á skrift.
6. Eftirmeting og próvtøka (aftur til byrjan)
9. floksstig
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal ávegis og javnan eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini, so næmingurin fær eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Eftirmetingarnar kunnu vera av ymiskum slagi, t.d. støðukanningar, testir og royndir. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslagið og arbeiðssemið hjá næminginum eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini.
Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildnar verða ein skrivlig og ein munnlig próvtøka. Til munnligu próvtøkuna gera lærari og skúlaleiðsla av, hvørt flokkur fer til munnliga próvtøku sambært próvtøkuhátti A ella próvtøkuhátti B, synopsypróvtøkuháttinum.
Skrivlig próvtøka
Skrivliga próvtøkan fevnir um máluppgávu og framseting.
Máluppgávan fevnir um staviførleika, málførleika og lesifatan.
Tíðarkarmarnir fyri royndirnar eru hesir:
- Máluppgáva 90 minuttir
- Framseting 3,5 tímar
Uppgávurnar verða settar við støði í kjarnaøkjunum í lærugreinini!
Næmingur kann leita sær hjálp á internetinum, í lærubókum, uppgávum og øðrum lærutilfari.
Næmingi er ikki loyvt at samskifta við onnur enn umsjónarfólk, sum eru stødd í hølinum.
Skúlastjórin kann bjóða serligar próvtøkutreytir til næming við skerdum virkisførleika, tíðarkarmurin til royndina kann tá tó í mesta lagi verða øktur við 1/3 av tíðini.
Eitt samlað próvtal verður givið fyri staviførleika, málførleika og lesifatan, har hvør parturin telur 1/3.
Eiitt próvtal verður givið fyri framseting.
Munnlig próvtøka
Í seinasta lagi 1. oktober taka lærari og leiðsla skúlans avgerð um, hvørt flokkur til munnligu próvtøkuna árið eftir fer til próvtøku sambært próvtøkuhátti A ella B. Undirvísingin í lærugreinini verður skipað og løgd til rættis samsvarandi tí próvtøkuhátti, sum verður valdur.
Próvtøkuháttur A
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 40 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytiøkjum, sum hava verið viðgjørd í 8. og 9. flokki. Próvhoyringin fevnir um framløgu próvtakarans, upplestur og fakliga samtalu millum próvtakara og próvhoyrara. Samtalan tekur støði í framløgu og viðgerð próvtakarans av tilfari, sum er knýtt at próvtøkuspurninginum, og sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Próvtakarin verður próvhoyrdur í lisnum og ólisnum tilfari, sum kann fevna um styttri tekstir, brot úr størri bókmentaverki ella onnur tekstsløg (filmar, myndir o.s.fr.). Høvuðsdenturin í próvhoyringini verður lagdur á ólisna próvtøkutilfarið.
At lesa upp velur næmingurin eitt brot úr próvtøkuupplegginum, ið svarar til uml. 1/3 ns. Er próvtøkuuppleggið annað tekstslag enn skrivaður tekstur, velur lærarin ein tekst til næmingin at lesa upp.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar sambært próvtøkukunngerðini.
Dømingargrundarlag í sambandi við at próvtøkuháttur A verður nýttur
Próvhoyrt verður í lisnum og ólisnum tilfari, og ólisna tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini í 8. og 9. flokki. Lisna tilfarið, ið er próvtøkugrundarlag undir munnligu próvtøkuni, fevnir um 80-100 ns av styttri tekstum á bundnum máli, óbundnum máli og yrkisbókmentum. Tekstirnir skulu vera bæði av eldri og yngri uppruna, og skulu í síni heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað. Harumframt verða til próvtøku givin upp tvey ritverk, har annað skal vera føroyskt upprunaverk, t.d. skaldsøga, yrkingasavn, eitt langt kvæði, leikrit ella eitt yrkisrit..
Lisna og ólisna tilfarið skulu vera skyld í evni, tíðarhøpi ella tekstslag. Ólisna tilfarið, sum er umleið 3 normalsíður ella samsvarandi tí, skal greinast og tulkast. Ein normalsíða er 1300 bókstavir. Lisna tilfarið verður brúkt til at seta ólisna tilfarið í samanhang. Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurninginum. Próvtakarin skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans. Í metingini skal størri denturin verða lagdur á evni próvtakarans at viðgera ólisna tilfarið.
Próvtøkuháttur B – synopsupróvtøkuháttur
Próvtøkuháttur B er synopsupróvtøkuhátturin, har næmingurin fer í dýpdina við evninum, áðrenn farið verður upp til próvtøku.
Fakligu økini í próvtøkuhátti B eru tey somu sum í próvtøkuhátti A, men tilgongdin er øðrvísi, t.e. val av tilfari í sambandi við próvtøkuna og fyrireikingin til próvtøkuna.
Munnliga próvtøkan varir 24 minuttir, íroknað próvdøming. Eingin fyrireikingartíð er.
Próvhoyringin verður skipað við framløgu, upplestri og samrøðu millum próvtakara og próvhoyrara/próvdómara.
Í framløguni skal próvtakarin lýsa arbeiðið og arbeiðstilgongdina. At lesa upp hevur próvtakarin valt eitt tekstbrot, ið svarar til uml. 1/3 normalsíðu. Er próvtøkuuppleggið annað tekstslag enn skrivaður tekstur, velur próvtakarin tekstbrot úr einum prosateksti at lesa upp.
Próvhoyringin tekur støði í framløgu próvtakarans av próvtøkutekstinum og í fakligari samtalu millum próvhoyrara og próvtakara.
Dømingargrundarlag í sambandi við at próvtøkuháttur B verður nýttur
Próvhoyrt verður í lisnum og ólisnum tilfari, og ólisna tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini í 8. og 9. flokki. Lisna tilfarið, ið er próvtøkugrundarlag undir munnligu próvtøkuni, fevnir um um 80-100 ns av styttri tekstum á bundnum og óbundnum máli, umframt yrkisbókmentum. Tekstirnir skulu vera bæði av eldri og yngri uppruna, og skulu í síni heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað. Harumframt verða til próvtøku givin upp tvey ritverk, har tað eina skal vera føroysk upprunaverk, t.d. skaldsøga, yrkingasavn, leikrit, eitt langt kvæði ella eitt yrkisrit.
Lisna tilfarið, og tilfarið, sum næmingurin sjálvur hevur valt at arbeiða við til próvtøkuna, skulu vera skyld í evni, tíðarhøpi ella tekstslag. Sjálvvalda tilfarið, sum kann vera 3-10 ns ella samsvarandi tí, skal greinast og tulkast. Ein normalsíða er 1300 bókstavir. Lisna tilfarið verður brúkt til at seta ólisna tilfarið í samanhang.
Í metingini av synopsu próvtakarans verður hugt eftir, hvussu væl synopsan er skipað, eitt nú við atliti at greidleika, innihaldi, málburði, keldulista, stav- og teknseting.
Í metingini av munnligu framløguni verður dentur lagdur á greiðan málburð, fjølbroytta og trygga nýtslu av viðkomandi hugtøkum, at framløgan er samanhangandi og at upplesturin er greiður og flótandi og vísir persónligu fatan próvtakarans av tí lisna.
Í samlaðu metingini verður dentur lagdur á evni próvtakarans at tulka tekst, meta um hann og at seta hann í frásjón, umframt evnini at lýsa samspælið millum mál, innihald, tekstslag og høpi. Eisini verður mett um greinandi førleikar próvtakarans í sambandi við bókmentir og onnur tekstsløg.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans. Í metingini verður størri denturin lagdur á munnligu framløgu próvtakarans.
Próvtalslýsingar
Føroyskt skrivligt í 9. flokki
Føroyskt munnligt í 9. flokki, tá ið próvtøkuháttur A verður nýttur
Føroyskt munnligt í 9. flokki, tá ið próvtøkuháttur B verður nýttur
10. floksstig
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal ávegis og javnan eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini, so næmingurin fær eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Eftirmetingarnar kunnu vera av ymiskum slagi, t.d. støðukanningar, testir og royndir. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslagið og arbeiðssemið hjá næminginum eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini.
Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildnar verða ein skrivlig og ein munnlig próvtøka. Til munnligu próvtøkuna gera lærari og skúlaleiðsla av, hvørt flokkur fer til munnliga próvtøku sambært próvtøkuhátti A ella próvtøkuhátti B, synopsypróvtøkuháttinum.
Skrivlig próvtøka
Skrivliga próvtøkan er ein uppgáva í framseting.
Skrivliga próvtøkan varir 4 tímar, og uppgávurnar í upptøkuraðnum verða settar í kjarnaøkjum í lærugreinini.
Loyvt er at nýta hjálparmiðlar.
Dømingargrundarlag í sambandi við skrivligu próvtøkuna
Í dømingini av framsetingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur tey mál, sum eru sett í lærugreinini. Próvtakarin skal duga at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, skipa svarið miðvíst, síggja próvtøkutilfarið í frásjón og orða seg rætt, fimt og fjølbroytt.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans í framseting.
Munnlig próvtøka
Í seinasta lagi 1. oktober taka lærari og leiðsla skúlans avgerð um, hvørt flokkur til munnligu próvtøkuna árið eftir fer til próvtøku sambært próvtøkuhátti A ella B. Undirvísingin í lærugreinini verður skipað og løgd til rættis samsvarandi tí próvtøkuhátti, sum verður valdur.
Próvtøkuháttur A
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 40 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytiøkjum, sum hava verið viðgjørd í 10. flokki. Próvhoyringin fevnir um framløgu próvtakarans, upplestur og fakliga samtalu millum próvtakara og próvhoyrara. Samtalan tekur støði í framløgu og viðgerð próvtakarans av tilfari, sum er knýtt at próvtøkuspurninginum, og sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Próvtakarin verður próvhoyrdur í lisnum og ólisnum tilfari, sum kann fevna um styttri tekstir, brot úr størri bókmentaverki ella onnur tekstsløg (filmar, myndir o.s.fr.). Høvuðsdenturin í próvhoyringini verður lagdur á ólisna próvtøkutilfarið.
At lesa upp velur næmingurin eitt brot úr próvtøkuupplegginum, ið svarar til umleið 1/3 ns. Er próvtøkuuppleggið annað tekstslag enn skrivaður tekstur, velur lærarin ein tekst til næmingin at lesa upp.
Dømingargrundarlag í sambandi við at próvtøkuháttur A verður nýttur
Próvhoyrt verður í lisnum og ólisnum tilfari, og ólisna tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini í 10. flokki. Lisna tilfarið, ið er próvtøkugrundarlag undir munnligu próvtøkuni, fevnir um 100-120 ns av styttri tekstum á bundnum máli, óbundnum máli og yrkisbókmentum. Tekstirnir skulu vera bæði av eldri og yngri uppruna, og skulu í síni heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað. Harumframt verða til próvtøku givin upp tvey ritverk, har annað skal vera føroyskt upprunaverk, t.d. skaldsøga, yrkingasavn, leikrit, eitt langt kvæði ella eitt yrkisrit..
Lisna og ólisna tilfarið skulu vera skyld í evni, tíðarhøpi ella tekstslag. Ólisna tilfarið, sum er umleið 4 normalsíður ella samsvarandi tí, skal greinast og tulkast. Ein normalsíða er 1300 bókstavir. Lisna tilfarið verður brúkt til at seta ólisna tilfarið í samanhang.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurninginum. Próvtakarin skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans. Í metingini skal størri denturin verða lagdur á evni próvtakarans at viðgera ólisna tilfarið.
Próvtøkuháttur B – synopsupróvtøkuháttur
Próvtøkuháttur B er synopsupróvtøkuhátturin, har næmingurin fer í dýpdina við evninum, áðrenn farið verður upp til próvtøku.
Fakligu økini í próvtøkuhátti B eru tey somu sum í próvtøkuhátti A, men tilgongdin er øðrvísi, t.e. val av tilfari í sambandi við próvtøkuna og fyrireikingin til próvtøkuna.
Munnliga próvtøkan varir 24 minuttir, íroknað próvdøming. Eingin fyrireikingartíð er.
Próvhoyringin verður skipað við framløgu, upplestri og samrøðu millum próvtakara og próvhoyrara/próvdómara.
Í framløguni skal próvtakarin lýsa arbeiðið og arbeiðstilgongdina. At lesa upp hevur próvtakarin valt eitt tekstbrot, ið svarar til uml. 1/3 normalsíðu. Er próvtøkuuppleggið annað tekstslag enn skrivaður tekstur, velur próvtakarin tekstbrot úr einum prosateksti at lesa upp.
Próvhoyringin tekur støði í framløgu próvtakarans av próvtøkutekstinum og í fakligari samtalu millum próvhoyrara og próvtakara.
Dømingargrundarlag í sambandi við at próvtøkuháttur B verður nýttur
Próvhoyrt verður í lisnum og ólisnum tilfari, og ólisna tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini í 10. flokki. Lisna tilfarið, ið er próvtøkugrundarlag undir munnligu próvtøkuni, fevnir um um 100-120 ns av styttri tekstum á bundnum og óbundnum máli, umframt yrkisbókmentum. Tekstirnir skulu vera bæði av eldri og yngri uppruna, og skulu í síni heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað. Harumframt verða til próvtøku givin upp tvey ritverk, har tað eina skal vera føroysk upprunaverk, t.d. skaldsøga, yrkingasavn, leikrit, eitt langt kvæði ella eitt yrkisrit.
Lisna tilfarið, og tilfarið, sum næmingurin sjálvur hevur valt at arbeiða við til próvtøkuna, skulu vera skyld í evni, tíðarhøpi ella tekstslag. Sjálvvalda tilfarið, sum kann vera 3-10 ns ella samsvarandi tí, skal greinast og tulkast. Ein normalsíða er 1300 bókstavir. Lisna tilfarið verður brúkt til at seta sjálvvalda tilfarið í samanhang.
Í metingini av synopsu próvtakarans verður hugt eftir, hvussu væl synopsan er skipað, eitt nú við atliti at greidleika, innihaldi, málburði, keldulista, stav- og teknseting.
Í metingini av munnligu framløguni verður dentur lagdur á greiðan málburð, fjølbroytta og trygga nýtslu av viðkomandi hugtøkum, at framløgan er samanhangandi og at upplesturin er greiður og flótandi og vísir persónligu fatan próvtakarans av tí lisna.
Í samlaðu metingini verður dentur lagdur á evni próvtakarans at tulka tekst, meta um hann og at seta hann í frásjón, umframt evnini at lýsa samspælið millum mál, innihald, tekstslag og høpi. Eisini verður mett um greinandi førleikar próvtakarans í sambandi við bókmentir og onnur tekstsløg.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans. Í metingini verður størri denturin lagdur á munnligu framløgu próvtakarans.
Próvtalslýsingar
Føroyskt skrivligt í 10. flokki
Føroyskt munnligt í 10. flokki, tá ið próvtøkuháttur A verður nýttur
Føroyskt munnligt í 10. flokki, tá ið próvtøkuháttur B verður nýttur
7. At skipa undirvísing (aftur til byrjan)
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera talaða málið, skrivaða málið, samansettar tekstir ella málkunnleika.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum málkunnleiki verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum skrivaða málið. Á tann hátt kundi vitan um málsøgu verið við til at gjørt fatanina av eldri føroyskum tekstum meira fjøltáttaða, samstundis sum vitan um málsins bygnað t.d. kundi verið nýtt í tekstgreining.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini føroyskum. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av tí týdningi, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat ið er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji áveigsmálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra, og hvat endamálið við læringini er. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgondin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja tann týdning sum lærugreinin føroyskt hevur fyri skynsemið. Tá ið arbeitt verður við ymiskum sløgum av tekstum, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa greiða fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í føroyskum skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku sløgunum av tekstum, skrivaðum eins væl og munnligum. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini føroyskum mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum tekstsløgum og samskiftisstøðum.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í føroyskum skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingarnir búnast og gerast meira sjálvstøðugir, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin føroyskt er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinir. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinir um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í føroyskari søgu, tekstframleiðslu, bókmentaligum hugtøkum og almennari málfrøði og málsøgu.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinir við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í føroyskum, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. eina blaðútgávu, eina tvørfakliga ritgerð, ella eina heimasíðu.
Ein grundgeving fyri at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva, so at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv, bæði í skúlanum og framíhjá. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.