text:
Svøriki
Á hesi síðuni ber til at lesa um Svøríki sum lestrarland, hvussu lesturin og útbúgvingarnar verða skipað og annað, sum er vert at hava í huga, tá ið tú hugsar um at lesa í Svøríki.
Fyrsta universitetið í Norðurlondum var í Svøríki. Tað var stovnað í 1477 í Uppsala, so Svøríki hevur drúgvar royndir við hægri útbúgvingum. Nakrir føroyskir studentar lesa á teimum tilsamans 13 universitetunum og 36 lærdu háskúlunum. Undirvísingarmálið er sjálvsagt svenskt, men tað man ikki vera nakar stórvegis trupulleiki hjá føroyingum. Lestrarútboðið er margfelt og møguleikarnir næstan óteljandi. Samstarvið millum norðurlondini er gott innan útbúgving og gransking, tí er tað sera lætt at sleppa til eitt annað Norðurland at lesa, td. Svøríki. Tú kann lesa meiri um útbúgvingarnar í Svøríki á studera.nu
Útbúgvingarskipanin
Felagsnavnið fyri hægri útbúgvingar í Svøríki er högskolan. Högskolan fevnir um allar hægri útbúgvingar, sum byggja á miðnámsskúlaútbúgvingar. Flestu hægri útbúgvingar í Svøríki verða veittar við almenn universitet og almennar háskúlar. Gransking er ein umráðandi partur av hægri útbúgvingum. Øll tey stóru universitetini í Svøríki hava umfatandi gransking, oftani er hendan ein natúrligur partur av undirvísingini. Hægri lestur er ókeypis í Svøríki, men á nøkrum privatum háskúlum verður gjald tó kortini kravt.
Tað er Högskoleverket (HSV), sum umsitur universitet og háskúlar í Svøríki. HSV hevur eftirlit við hægru lærustovnunum umframt at veita gransking og menning innan økið góð kor. Tað er eisini til HSV, ið tú skal venda tær, um tú hevur spuringar um hægri lestur í Svøríki.
Verket för högskoleservice (VHS) er stovnurin, sum samskipar umsóknirnar til teir flestu lærustovnarnar. Yvirlit yvir hvøjrar stovnar og útbúgvingar VHS umsitur sæst á heimasíðuni og í kunningartilfarinum hjá teimum. Umsóknarbløð og annað fáast við at venda sær til VHS. Stendur útbúgvingin ikki á yvirlitinum, mást tú venda tær beinleiðis til lærustovnin, sum bjóðar útbúgvingina.
Lesturin
Útbúgvingin á svenskum universitetum og háskúlum verður veitt við fleiri skeiðum, sum kunnu setast saman til útbúgvingina. Tú kann velja ímillum at taka ymisk skeið, sum ikki hava samband hvørt við annað, ella lesa eftir eini lagdari lestrarætlan, sum veitir tær útbúgvingina. Undirvísingin á hægri lærustovnunum er partvíst løgd til rættis eftir lestrarætlanum, men til ber eisini at broyta partar av eini lagdari lestrarætlan. Ert tú sloppin inn á eina útbúgving, hevur tú samstundis atgongd til øll tey skeið, sum eru innan økið. Øll skeið í eini útbúgving enda við próvtøku.
Longdin á útbúgvingini verður mátað í stigum. Fyri at fáa prógv skalt tú hava minst 80 stig. Eitt stig svarar til eina viku fulltíðarlestur. Eitt fulltíðarskeið sum er eina lestrarhálvu telur 20 stig. Vanliga verður lestrarárið býtt í tvær hálvur, heysthálvu (september – desember) og várhálvu (januar – juni).
Prógv
Í høvuðsheitinum ber til at siga at tað eru fýra ymisk prógv, sum vera veitt á svenskum lærustovnum:
Högskoleexamen er felagsheitið fyri tey prógv, sum vera veitt fyri útbúgvingar sum geva 80 stig, tvs. 2 ára útbúgvingar. Högskoleexamen verður veitt á øllum universitetum og hægri skúlum.
Kandidatexamen (fil. kand) verður veitt fyri í minsta lagið 120 stig, tvs. minst trý ár. 60 stig skulu vera fingin eftir lestur í eini høvuðsgrein. Kandidatexamen verður veitt á øllum universitetum og hægri skúlum.
Magisterexamen (fil. mag) verður veitt fyri minst 160 stig, minst 80 stig skulu vera fyri eina høvuðsgrein. Magisterexamen verður veitt á teimum universitetunum og lærdu háskulunum, sum fáa granskingarstuðul og á teimum háskúlunum, sum hava fingið heimild til tess frá myndugleikunum. Magisterexamen tekur vanliga 4 ár og er tað slagið av prógvið, sum best kann sammetast við grundútbúgvingar í øðrum londum, td. BA og BS útbúgvingar.
Yrkesexamen verður veitt fyri alt millum 40 og 220 stig og kann føra til fleiri ymisk prógv. Hendan útbúgvingin er skipað eftir svenskari lóg, sum øll universitet og lærdir háskúlar skulu fylgja. Útbúgvingar sum td. lækni, djóralækni, sjúkrarøktarfrøði ella arkitektur eru Yrkesexamen-útbúgvingar.
Framhaldsútbúgvingar og granskaraútbúgvingar verða veittar á øllum universitetunum og á teimum háskúlunum, sum fáa granskingarjáttan. Fyri at sleppa inn á granskaraútbúgvingina skalt tú hava í minsta lagi 120 stig og av teimum skulu minst 60 vera á høvuðsgrein. Granskaraútbúgvingin fevnir vanliga um 160 stig og endar við doktararitgerð. Um tú ikki ætlar tær at taka alla granskaraútbúgvingina í einum ber til at taka licentiatsprógv eftir 2 ár, sum eru 80 stig.
Skiftisavtalur og partslestur
Um lærustovnurin hjá tær ikki bjóðar tær útbúgvingar ella tey skeið, sum hava tín áhuga ber til at taka partar av útbúgvingini í øðrum landi. Tú má seta teg beinleiðis í samband við útlendska lærustovnin og biðja um kunningartilfar, umsóknarbløð og annað. Til ber at taka eitt ella eitt hálvt ár útlendska lærustovninum.
Tá ið lestrarætlanin er greið skalt tú fáa tín lærustovn at góðskriva lestrarætlanina, so tað verður partur av útbúgvingini hjá tær. Hetta skal gerast áðrenn tú fert undir lesturin í útlandinum. Útbúgvingar sum taka upp til eitt ár og sum eru partur av hægri lestri kunnu fáa SU stuðul.
NORDPLUS
NORDPLUS er samstarvsskipanin hjá Norðurlendska Ráðharraráðnum, sum lættir um hjá lærarum og næmingum í Norðurlondum at fara í annað Norðurland at lesa partar av útbúgvingini. Kravið er, at tú hevur lisið minst eitt ár á tínum lærustovni. Set teg í samband við stovnin at frætta meiri. Heimasíðan hjá Norðurlandaráðnum er her.
Upptøkutreytir
Fyri at sleppa inn á svensk universitet og svenskar lærdar háskúlar, skal studenturin prógva vanligan lestrarførleika frá miðnámsskúla ella samsvarandi. Eitt føroyskt miðnámsskúlaprógv váttar hendan førleikan.
Á einstøkum skúlum og einstøkum útbúgvingum eru serlig krøv, hetta er ymiskt frá skúla til skúla. Vilt tú hava meiri at vita, mást tú seta teg í samband við lærustovnin. Meira fæst eisini at vita frá VHS (Verket för högskoleservice)
Upptøkuroynd/Högskoleprovet
Nøkur av plássunum við svensku lærustovnarnar fara til fólk, sum hava verið til sonevnda Högskoleprovet. Hetta er ein roynd, sum skal prógva vitanina hjá studentinum. Royndin er 2 ferðir um árið og kostar 300 krónur. Til royndina um heystið er tilmeldingarfreistin 15. september og til royndina um várið er freistin 15. februar. Tú kanst taka royndina so ofta tú vilt og tað er besta úrslitið sum telur. Meiri fæst at vita um högskoleprovet á síðuni studera.nu.
Umsóknir
Ætlar tú tær at søkja inn á stakar lærugreinir, skal umsóknin sendast til lærustovnin. Umsóknarfreistirnar til upptøku á universitetunum og lærdu háskúlarnar í Svøríki er 15. apríl til lestur á heysthálvuni og 15. oktober til lestur á várhálvuni. Tá ið tú søkir um upptøku til heilar útbúgvingar skal umsóknin sum oftast sendast Verket för Högsoleservice (VHS), sum samskipar upptøkuna til flestu útbúgvingar við hægru lærustovnarnar í Svøríki. Skalt tú hava meiri at vita, ber til at venda sær til VHS.
Nakrir lærustovnar eru ikki við í hesi skipanini, teirra millum Universitetið í Stokkhólmi. Umsóknirnar til hesar stovnar skulu sendast beinleiðis til stovnarnar. Minst altíð til at venda tær beinleiðis til stovnarnar, sama um teir eru við í skipanini ella ikki, fyri at vita hvør teirra mannagongd er.
Góðkenningar
Sum heild kann sigast, at er útbúgvingin og stovnurin góðkend sum hægri útbúgving og góðtikin av myndugleikunum í landinum, so er útbúgvingin eisini góðtikin í Føroyum/Danmark. Heitini, sum tú fært í útlandinum nýtast ikki at týðast til okkara cand.mag og líknandi heiti.
Vilt tú kortini hava at útbúgvingin verður mett eftir td. teimum donsku reglunum fyri td. at sleppa at brúka tey donsku heitini, kanst tú seta teg í samband við FIVU, Ministeriet for Forskning, Innovation og Videregående Uddannelser, tey kunnu geva tær eina vegleiðandi meting av útlendsku útbúgvingini.
Hevur tú tikið partar av eini útbúgving í útlandinum, tað kann td. vera fyrsta árið av eini útbúgving og ætlar tær at lesa restina í einum øðrum landi, td. Danmark, so skal søkjast beinleiðis til lestrarnevndina á deildini, sum tú ætlar tær at lesa á. Tey meta so um útbúgvingina og um hvussu hon hóskar til donsku skipanina. FIVU kann í slíkum førum vegleiða.
Serligar yrkisútbúgvingar
Summar útbúgvingar krevja eitt annað slag av góðkenning. Tað eru yrki, sum hava vard heiti og sum koma undir serligar lógir og kravt verður at longdin, bygnaður og innihald eru í samsvari við donsku skipanina. Dømi um slíkar útbúgvingar eru serliga innan heilsuøkið, har tað krevst autorisatión at virka sum td. lækni, tannlækni, sálarfrøðingur, fysioterapeutur, ergoterapeutur, sjúkrarøktarfrøðingur og jarðamóðir.
Umsókn um góðkenning av slíkum útbúgvingum skal ikki sendast til FIVU, men til avvarðandi myndugleikar. Meiri fæst at vita á fivu.dk.
Fígging
Sum í hinum norðurlondunum ber til at søkja um SU til vanliga livikostnaðin, tvs. bústað, mat og bøkur. Summir stovnar krevja skúlagjald og til ber at søkja SU um stuðul til skúlagjaldið.
Skalt tú fáa SU við tær í útlandið, krevur tað at tú fyrireikar teg í góðari tíð – helst fleiri mánaðir – søkir um at fáa útbúgvingina góðkenda. Tað ger tú við at útfylla oyðublað, sum eitur Ansøgning om godkendelse af uddannelse til SU og udlandsstipendium. Umsóknarblaðið er eisini á su.dk ella á studni.fo.
Ferðastuðul verður latin. Upphæddin fyri lesandi í Danmark er 2.400 kr, 4.000 kr. fyri lesandi úr restini av Evropa og 5.000 kr. frá restini av heiminum. Treytin er, at útbúgvingin skal vera longri enn seks mánaðir. Meiri fæst at vita á heimasíðuni hjá Studna.
Grunnar
Um tær tørvar pening, tá ið tu leggur fíggjarætlanina – tað er rættiliga vanligt – og tú hvørki hevur nóg góða uppsparing ella kann trároyna foreldrini, so ber til at læna pening frá Studna og frá SU. Ein annar møguleiki er at søkja pening úr ymsum grunnum, sum lata lesandi stuðul. Eitt yvirlit sæst á heimasíðuni hjá Altjóða Skrivstovuni undir Grunnar.
Bústaðarmøguleikar
Á øllum hægri lærustovnum í Svøríki eru feløg sum hjálpa studentunum bæði fakliga og sosialt. Hesi feløg hjálpa eisini studentunum at finna bústað. Fleiri av lærustovnunum hava eisini studentabýli knýtt at stovnunum.
Serliga í teimum stóru býunum kann tað vera rættiliga trupult at finna bústað, og oftani verður tú noydd/ur at standa leingi á bíðilista. Fyri at sleppa inn í serligu studentabýlini, kann tað viðhvørt vera ein fyrimunur at senda umsókn um býli samstundis sum tú sendir umsóknina um at vera tikin upp til lestur. Tú fært meiri at vita um studentabýlini, við at venda tær beinleiðis til lærustovnin.
Hetta eru tvær hentar heimasíður hjá teimum sum skulu hava íbúð í Svøríki:
Studentguiden og Bostad Direkt.
Ymisk kunning
Her eru nakrar hentar heimasíður hjá teimum sum skulu lesa í Svøríki
Verket för högskoleservice (VHS)
Högskoleverket (HSV)
Svenska ambassadan í Keypmannahavn
AllaStudier.se - Síða um útbúgvingar í Svøríki og aðrastaðni.
Slóðir við tilknýti til Svøríki
Teologiska högskolan (Stockholm)
Örebro Missionsskola
Johannelunds Teologiska högskola
Göteborgs universitet
Sveriges Lantbruksuniversitet (SLU)
Karlstads universitet
Umeå universitet
Linköpings universitet
Uppsala universitet
Lunds universitet
Stockholms universitet
Örebro universitet
Högskolan i Borås
Högskolan i Trollhättan/Uddevalla
Högskolan Dalarna
Malmö Högskola
Högskolan på Gotland
Mittuniversitetet
Högskolan i Gävle
Högskolan i Halmstad
Högskolan i Jönköping
Linnéuniversitetet
Högskolan Kristianstad
Mälardalens högskola
Högskolan i Skövde
Södertörns högskola
Handelshögskolan i Stockholm
Ersta Sköndal högskola
Naprapathögskolan
Hälshögskolan i Jönköping
Röda Korsets Högskola
Gymnastik- och idrottshögskolan i Stockholm
Karolinska Institutet (KI)
Konstfack
Kungl. Konsthögskolan
Lärarutbildningar vid Stockholms universitet
Kungl. Musikhögskolan
Operahögskolan
Musikhögskolan Ingesund
Stockholms Musikpedagogiska Institut
Danshögskolan (DOCH)
Stockholms dramatiska högskola
Blekinge Tekniska Högskola
Kungl. tekniska högskola (KTH)
Chalmers Tekniska högskola (CTH)
Luleå tekniska universitet


c: text/html

text:
Tað var ein uppliving at vera til olympisku leikirnar í Munchen í 1972. Hetta var tá størsta ítróttatiltak í heiminum, og her fekst tú høvi til merkja andan og spenningin.
Tú fekst høvi til at vera til kappingar, har heimsins bestu ítróttafólk í flestu greinum spentu seg út í royndunum at vinna olympiskt gull.
At tú fekst høvi til at vera mitt í meldrinum um eitt palestinskt partisanálop á bústaðin hjá ísraelsku ítróttafólkunum í olympisku bygdini, var ein annar spenningur enn tann, sum vit vóru farnir at uppliva. Tað var ein sorgarleikur, sum altíð fer at verða nevndur saman við OL í Munchen.
Í Føroyum vóru vit von við at fylgja olympiskum leikum í útvarpi. Eg hoyrdi semifinaluna í olympisku fótbóltskappingini í Rom í danska útvarpinum, og minnist, hvussu eg kreyp inn undir teppið á divanuni, tá Ungarn fekk brotspark. Og eg var skjótur undanaftur, tá Henry From bjargaði.
Mangar spennandi løtur vóru saman við norðmanninum, tá vetrarleikir vóru. Ikki minst tá Knut Johannesen setti heimsmet á 10.000 metrum í Squaw Valley og kreyp sær væl niður um 16 minuttir
Vetrarleikirnar í Grenoble og summarleikirnar í Mexico 1968 upplivdi eg á sjónvarpsskíggjanum í Danmark. Skíðarin Jean Claude Killy verður seint gloymdur eins og Forsbury-flop í hæddarlopi og tann knýtti Black Power-nevin.
Jóhan Nielsen orðnaði linjurnar
Áðrenn pengamaskinan í fótbóltinum fór á rull, vóru olympisku leikirnir tann avgjørt størsta ítróttahendingin. Í 1972 skuldu leikirnir verða so nær Føroyum, at vit í útvarpinum fóru at tosa um at senda frá kappingunum.
Føroyingar vóru so smátt farnir at banka upp á hjá altjóða felagsskapum at sleppa beinleiðis upp í millumtjóða kappingar.
Vit teknaðu okkum til við fýra monnum, og kostnaðurin tóktist ikki at vera størri enn so, enn at vit, kanska við einum ískoyti frá V4, fóru at klára skerini.
Men tá alt var greitt, tekningin fingin frá hondini, manningin sett og linjur bílagdar til tær kappingar, sum vit ætlaðu okkum at siga frá, kom skelkurin. Linjurnar kostaðu meir enn 100.000 krónur.
Her mundi alt farið fyri bakka, men Niels Juel fann so upp á tey ráð at venda sær til vinmannin í fólkatinginum, prestin Jóhan Nielsen, og biðja hann fara til Post- og Telegrafverkið at vita um hesin prísur kundi lækkast.
Jóhan legði at landi hjá einum floksbróðri, sum var ferðslumálaráðharri, og greiddi honum frá støðuni. Tað gingu bara nakrir fáir dagar, so fingu vit telegramm um, at vit fingu fasta linju til Munchen allan sólarringin teir 14 dagarnar, leikirnir vardu, og prísurin var farin niður í helvt.
Bara útvarpsmenn, ongir luttakarar
So varð farið avstað. Men enn vantaði okkum eitt viðmæli frá eini olympiskari nevnd. Hetta viðmæli kundu vit ikki fáa í Føroyum, tí slíka nevnd høvdu vit ikki.
Vit máttu tí royna at fáa hetta viðmæli frá olympisku nevndini í Danmark. Tað var eitt sindur trekt, men tá vit loksins komu á fund við formannin Gudmund Schack í Keypmannahavn og høvdu sagt honum okkara søgu, var leyst og liðugt.
Hann hevði verið so trekur, tí onkur forhánisliga hevði nevnt, at nakrir føroyingar ætlaðu sær til Munchen at veitra við einum føroyskum flaggi. Tað var tað so ikki beinleiðis talan um í hesum førinum.
Men tað var ein løgin kensla at koma til Munchen at siga frá ítrótti til eitt land, sum ongan luttakara hevði í olympisku leikunum.
Skipanin var tann, at tey lond, sum høvdu luttakarar sjálvi, høvdu fyrsta rætt til frásøguplássini – og vit høvdu ongan luttakara. Okkara fyrsti prioritetur var tí oftast norðurlond so ella so – ikki minst Danmark og Ísland.
Tað vísti seg tó skjótt, at vit vunnu á hesum trupulleikanum. Á bíleggingini fingu vit fast samband við ein ungan, ljóshærdan og sera fyrikomandi týskara, sum gjørdi alt, hann kundi, fyri okkum. Á tann hátt sluppu vit framat so at siga allastaðni, har vit vildu.
Frá Mark Spitz til Jesse Owens
Serligan dent løgdu vit á fótbólt, hondbólt, róður og svimjing, men vit dittaðu okkum eisini til frælsan ítrótt, nevaleik og flogbólt. Niels Juel hevði íðkað boksing í tríatiárunum, so hann kendi alla terminologiina og rapporteraði sum brent um uppercuttar og onnur drápilig sløg.
Sjálvur hevði eg roynt eitt sindur av flogbólti í skúlanum, so eg fór til ein rimmardyst millum Japan og USA. Minnist, at summir japanarar vóru tveir metrar til hæddar. Teir vóru blandaðir amerikanarar. Men dysturin vardi so nógvar tímar, at vit noyddust at gevast, áðrenn liðugt var.
Í frælsa ítróttinum minnist meg serliga finnlendingin Lassa Viren, sum vann bæði 5000 og 10000 metur. Hendan seinna teinin vann hann, hónast hann datt.
Og í svimjingini var amerikanarin Mark Spitz í serflokki. Hansara sigrar vórðu varpaðir beinleiðis til Føroya, og tað var ikki sørt, at teir birtu upp undir svimjingina sum kappingargrein í Føroyum.
Frá hondbólti sendu vit stundum fýra innleiðandi dystir sama kvøld, tveir í part. Har vóru bæði Ísland, Danmark, Noreg og Svøríki, so nóg mikið var at taka av hjá okkum.
Í fótbóltinum fylgdu vit mest Danmark við eitt nú tí blaðunga Allan Simonsen á liðnum. Málmaðurin hjá Brasilia hevði tað sjáldsama navnið Nielsen Elias.
Hvørki í hondbólti ella fótbólti komu Norðurlond í endaspølini, men vit sendu trúliga bæði finalur og dystir um triðja pláss. Einabestir vóru teir á Balkan og har á leið. Horvat og Lazarevic vóru í essinum hjá Jugoslavia og vunnu hondbóltin.
Á olympiska leikvøllinum sótu vit millum aðrar útvarps- og sjónvarpsmenn. Í sama raðnum, sum vit sótu fyrsta dagin, sat eisini tann litti amerikanski úrmælingurin Jesse Owens. Hann vann so nógv á olympisku leikunum í Berlin í 1936, at hann nærum oyðilegði leikirnar fyri Hitler og hansara menn.
Hann sat bara nakrar fáar stólar frá okkum, so tað var lagað manni at liggja framvið og biðja um autograf. Tað stóð ikki á. Hugsi, hetta var fyrsta ferð hansara aftur í Týsklandi eftir 1936.
Ófrættatíðindi úr olympisku bygdini
Vit búðu í íbúðum nærhendis húsunum, sum ítróttafólkini búðu í. Vit fýra úr Føroyum høvdu eina íbúð. Eitt kamar var eftir, og vit gittu dúgliga um, hvør har mundi fara at koma.
Onkur helt, at vit skuldu hava ein bulgara inni hjá okkum, men ein morgun nú er gesturin komin, og tað vísti seg at vera ítróttafrásøgumaðurin hjá íslendingum Jón Ásgeirsson, sum vit kendu væl.
So vit fingu tað hugnaligt, men lítlar stundir til prát. Runnu vit sum fluga í fløsku, so gjørdi hann tað ikki minni, tí hann var einsamallur. Men kvøldið 1. september skræddu vit allir úr álmanakkanum og hátíðarhildu 50 fjórðinga fiskimarkið hjá Íslandi.
Alt gekk í fínum lag. Vit reikaðu til Regensburg, Augsburg og Passau og aðrar býir at siga frá og skiftu millum teir ymsu ítróttavøllirnar í sjálvum Munchen. Til ein morgun, vit skuldu út úr býnum. Eg skuldi til Passau til fótbóltsdyst, og Niels Juel til kappróður uttanfyri Munchen.
Tað skiltist á tíðindunum, at okkurt var galið í olympisku bygdini. Men ilt var at skilja, hvat var á vási. Onkur hevði hoyrt skot. Ongin talaði um, at hetta fór at ávirka leikirnar, so vit fóru hvør í sína ætt at senda til dagsins skrá, men tá vit vóru komnir til Passau, var fótbóltsdysturin avlýstur, og róðurin steðgaði eisini.
Meir og meir kom undan kavi um, at palestinskir partisanar høvdu sníkt seg inn í ísraelsku íbúðina, og spenningurin vaks og vaks.
Afturkomin til olympisku bygdina stóð Niels Juel og segði frá beint uttanfyri hegnið og sá stundum menninar við brølapu á svalanum, sum tingaðust við týskar myndugleikar við Hans Dietrich Genscher á odda.
Men so varð pressan víst burtur og fylgjast mátti við á pressucentrinum og heima í íbúðini. Haðani høvdu vit beinleiðis frásøgn í telefon, tá partisanar og gisslar vórðu fluttir við tyrlu til hernaðarflogvøllin Furstenfeldbruck, men so steðgaði tíðindastreymurin.
Hørð náttarvakt
Mær fell í lut náttarvaktina á pressucentrinum. Tað var tigandi róður. Fá tíðindi at frætta, men nógvar gitingar. Eina ferð tíðliga á náttini søgdu teir, at allir ísraelsmenninir vóru komnir frá atsóknini við lívinum.
Tá var mikil rómur, men ivi.
Seinni komu so tey endaligu tíðindini. Allir ísraelsmenninir høvdu latið lív í týsku bjargingarroyndini eins og fleiri partisanar og ein týskur løgreglumaður.
Tá var ikki stuttligt at vera formaður í nevndini, sum fyrireikaði leikirnar. Willy Daume brast í sjóðheitan grát, tá heimspressan setti sínar eirindaleysu tummilskrúvur á hann.
Minningarhátíð varð fingin í lag í skundi. Vit fingu eina góða boks uppi undir takinum á Olympia Stadion. H
óast svøvnurin hevði verið lítil og ongin, týddi Niels Juel týsku røðurnar so flótandi, sum hevði hann ikki gjørt annað. Málsligi lærdómurin á studentaskeiðnum kom undan kálkinum, nú brúk var fyri honum.
Tann stóri spurningurin var, um leikirnir fóru at verða avlýstir. Men tá steig formaðurin í olympisku nevndini Avery Brundage fram á pallin og boðaði frá, at besta svarið á atsóknina var at halda fram.
Øll skráin var flutt ein dag fram, og leikirnir leiktir at enda.
Menniskjansligt andlit
Havi fyri kortum sæð ein film um sorgarleikin í Munchen. Kendi meg eitt sindur aftur í meldrinum. Týskarnir vildu ikki taka við hjálp frá ísraelsmonnum at bjarga ítróttafólkunum. Teir vildu orðna tað sjálvir.
Men týskararnir vóru ikki fyrireikaðir til eitt slíkt átak. Tað var eisini grundin til, at tað gekk so galið á Furstenfeld Bruck, sum tað gjørdi.
Ætlanin hevði jú verið at bjarga ísraelsmonnunum har og beina fyri partisanunum, men tað var so illa gjørt, at partisanarnir varnaðust og beindu fyri gisslunum. Tað høvdu vit eisini varhugan av, meðan vit sótu í Munchen.
Við olympisku leikunum í Munchen vildu týskarnir tváa ymsar blettir úr fortíðini av sær og løgdu dent á, at leikirnir høvdu eitt menniskjansligt andlit.
Tí undraði tað okkum ikki, at okkara ljóshærdi vinmaður í bíleggingini var heilt útsløktur á at líta og tigandi, tá vit komu at biðja um pláss á stadion til minningarhátíðina.
Men eisini tað greiddi hann virðiliga úr hondum.
Jógvan Arge

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
Arbeiðsfólk at sláa
freist at søkja: 23.05.2018
Námsfrøðingur til dagstovnaøkið
freist at søkja: 30.05.2018
Reingerðarfólk til Látipípuna
freist at søkja: 30.05.2018
KORT
VEÐRIÐ
Sakarmál millum Vestmanna Kommunu og Kvívíkar Kommunu
07.02.2011
Borgarstjórarnir í Vestmanna og Kvívík samdust fríggjadagin um semju, sum verður løgd fyri bygdarráðini til støðutakan. Semjan snýr seg í stuttum um, at Vestmanna Kommuna tekur sakarmálið móti Kvívíkar Kommunu aftur, og at Kvívíkar Kommuna tekur sjálvstøðuga málskravi í svarriti aftur.
Partarnir eru samdir um at gjalda egnar sakarmálsútreiðslur, og ongi endurgjaldskrøv verða reist.
Vestmanna Kommuna góðtekur, at Kvívíkar Kommuna kann byggja bátahyl á Válinum eftir ætlaðu verkætlanini ella verkætlan, sum ikki munandi víkir frá tí upprunaligu.
Kommunurnar fara væntandi at taka støðu til semjuna á komandi bygdarráðsfundum.
Trýst her fyri at lesa semjuna.
Vit gera vart við, at sakarmálið, talan er um, ikki er sakarmálið um markatalsmarkið, men upprunaliga sakarmálið um byggingina av bátahylinum á Válinum. Hitt sakarmálið er millum Vestmanna Kommunu, Umhvørvisstovuna (Matrikulstovuna) og hagarnar í markatalsbygdini Kvívík. Vestmanna Kommuna hevur ikki enn tikið støðu til, um vit fara at royna at fáa dómin í Landsrættinum royndan í Hægsta rætti.
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Mini-bilar uppá tilboð, og so Birgir og ein Beefeater frammanfyri einum veruligum Mini (Myndir: Birgir Kruse og Heini Nygaard)
Mini-bilurin hjá British Leyland man vera ein hin fremsta ímyndin av bretskari mentan og bretskum lívsstíli. Ikki minst tá ein Beefeater kemur framvið og vil vera við á myndini.
London er stórur býur, sum fevnir um stórt øki, har drúgt er at koma fram. Tá er eitt Oyster-kort hent at hava. Tað kann brúkast bæði í undirgrund og í bussi, so bíligt er at koma fram.
Fyrsti fyrilestur á Bett stevnuni í Olympia í Hammersmith í dag, var um sosialar miðlar í einum skúla í Bedford. Har brúktu tey altskyns talgildar møguleikar at lýsa ferðir í Kina, samstarv við Spania og annars daglig viðurskifti, so sum at lýsa nýggja vesið á skúlanum. Forvitni og faklig motivering hjá næmingum lógu til grund fyri øllum hesum kveikjandi virksemi.
Einki er sum at møta føroyingum og finna fram til føroysk viðurskifti, tá ein er í útlegd. Í dag møttu vit Finni Jensen, lærara á Handilsskúlanum. Hann er her saman við øðrum, sum fyrireika Skúladepilin við Marknagil í Havn. Saman, hugdu vit eftir útgerð til skúlaútvarp.
Í flestu altjóða forritum eru Føroyar burtur og ikki partur av teksti og uppgávum. Hesin maður var skjótur at rætta feilin og seta Føroyar á norðuratlantiska kortið.
Hesi bæði umboða bretska áhugafelagið Geographical Association og vilja knýta samband við Føroyar, so oyggjarnar verða lýstar í teirra tíðarriti Teaching Geography.
Prentarar eru ikki tað, teir hava verið. Nú fáast 3D prentarar og køkuprentarar. Úr einum stórum kassa, til høgru á mittastu myndini niðanfyri, kunnu teir fyrrnevndu prenta lutir, sum eru í 3D, so sum eitt høvd á einum dinosauri. Í øðrum lagi kunnu køkuprentarar skriva út eina mynd ella eitt búmerkið, á køku ella sleikisneis.
Millum sjónligastu rák á teknologisku undirvísingarstevnuni Bett Show í Hammersmith í London, eru tær interaktivu skúlatalvurnar. Panasonic hevur stórar talvur við lutum, ið kunnu flytast og stavast, meðan Smart Board hevur ment eina heilt nýggja talvu, har til ber at mála og tekna við penslum í øllum støddum.
Rói Joensen við interaktivu talvuna frá Panasonic. Ein listamarður er settur at mála á nýggju talvuna hjá Smart Board (Myndir: Birgir Kruse)
Tá undirritaði hevur havt orðið nóg leingi og wc-brettið á barrini vísir orðið Vitin, eru stundir at fara heim. Tað er so vist og satt. Og soleiðis fór hesin dagur í kav!


text:
20.8.07
Hvussu eru lærarar fyri at nýta talgilda tøkni?
Regin Ellingsgaard á básinum hjá FirstClass á Bett Show í London 2007 (Mynd: Birgir Kruse)
Nýtt skúlaár er byrjað við nýggjum avbjóðingum fyri bæði næmingar og lærarar. Hvørt skúlaár er nýggj tøkni, ið krevur nýggjar førleikar. Nógv bendir á at Føroyar eru millum tey samfeløg, har flest teldur og talgild amboð eru í hvørjum húski, ið telja børn og ung í skúlalduri. - Hvussu møtir skúlin hesum veruleika?
Føroya Skúlabókagrunnur hevur í sambandi við verkætlanina Snar viðgjørt gongdina frá prentaðu bókini til talgild skjøl, ið eru opin hjá øllum at brúka. Í hesum sambandi er leiðarin á KT-deplinum, Regin Ellingsgaard, biðin um eina støðumynd.
Spurdur, um lærarar eru nóg væl fyri í kunningartøkni í fólkaskúlanum í dag, sigur Regin, at nakrir fáir eru nóg væl fyri. - Men flestu eru tað ikki, og tíverri eru summir eiðasørir, so eiðasørir, at eg ikki hevði mælt til, at teir fingu starv í einum nýmótans skúla.
- Umráðandi er, at skúlanevnd, leiðsla og lærarar, hava eina ætlan um, hvussu teldur og tøkni skulu nýtast, og hvønn førleika lærararnir skulu hava, og hvønn førleika næmingar skulu hava á teim ymsu floksstigunum. Lesiætlanin fyri kunningartøkni kann vera ein karmur um hesar ætlanir, sigur Regin.
Í sambandi við Visión 2015 er yvirskipaða málið, at kunningartøkni er við til at lyfta støðið í allari undirvísing. Strategibólkurin, sum Landstýrið setti at viðgera kt-økið, sigur, at Í 2015 eru allir skúlar fluttir á internetið í breiðari merking vorðnir tykisskúlar.
Eftir Pisa-undankanningina í september 2005 skipaði Føroya Lærarafelag fyri limafundum kring landið. Gjørdur varð ein topp 20 listi, ið er lagdur á FirstClass-ráðstevnuna hjá lærarum. Á fjórða plássi stendur hetta ynski: KT-førleikin hjá lærarum verður lyftur á hægri støði við eftirútbúgving, ókeypis farteldu og ókeypis breiðbandi.


text:
Hetta er Puff. Puff ræðist eitt sindur myrkur, ella soleiðis plagdi tað at vera. Líka til hann fekk støvbollarnir frá ommu síni.
Hvat er ein støvbolli?
Støvbollar búgva undir songini. Vit øll kunnu eiga teir. Teir hava ymiskt skap og ymiskan lit, alt eftir hvør ið eigur teir.
Vaksin fólk eiga vanliga gráar og brúnligar støvbollar. Summir kunnu hava smáar litbollar millum alt tað gráa og brúna. Aðrir hava long ella styttri hár stingandi út úr. Hárini eru ikki so mjúk, men tey kunnu gott vera purlut.
Børn eiga nógv oftast litfagrar støvbollar, sum eru mjúkir og bleytir. Summir eru so lættir, at teir fara fúkandi eftir gólvinum, tá ið tú letur hurðina upp, og teir kunnu enntá sveima uppi í luftini og verða hangandi har eina løtu.
Kanska hevur tað okkurt at gera við, hvussu børn eru, og hvussu vaksin eru. Tí hevur tú nakrantíð hugsað um, hvussu litrík tíni klæðir eru sammett við tey hjá mammu og babba og øllum hinum vaksnu fólkunum? Og kamarið og leikutoyið hjá tær eru helst eisini nokkso litríkt.
Støvbollarnir hjá Puffi
Puff elskar sínar støvbollar. Hvørja nátt sova teir hjá honum. Puff ballar seg hjá teimum og teir hjá honum.
Annar støvbollin hjá Puff er bláur og eitt sindur frísutur. Hin er reyður og rundur. Báðir eru mjúkir og bleytir og anga eitt sindur av ommu, eitt sindur av smákøkum, eitt sindur av tannkremi og eitt sindur av … ja, av Puff.


text:
Kvinnur, 07 Vestur b, spældu fyrsta dystin í kvinnudeildini í 10 ár.
Kvinnurnar: B-liðið vann 4-2 á AB
07 Vestur, sum seinastu 10 árini ikki hevur havt kvinnulið, stillar í ár upp við heili tveimum liðum. Fyrireikingarnar til kappingina hava gingið væl, men ilt er at meta um lið undan fyrsta umfari, og enn verri at spáða um úrslit. Tað vóru tó við góðum vónum, at 07 Vestur kvinnurnar komu á Dungasand í dag.
Fyrstar í eldin vóru tær á B-liðinum, sum í dag tóku ímóti AB. B-liðið er í ár mannað U18 gentum, men í dag vóru nakrar av teimum eldru eisini við, fyri at stuðla uppundir. Bæði liðini byrjaðu trilvandi, og fyrstu minuttirnar settu áskoðarirnir, sum vóru komnir saman undir 07 vestur húsinum, ikki vónirnar høgt til ein undirhaldandi dyst. Hetta broyttist tó skjótt, og tá áleið 10 minuttir vóru leiktir av dystinum, sleppur Henrikka til skot mitt fyri. Málmaðurin tekur skotið, men beinir bóltin beint til høgrabeinið hjá Anniku, sum var komin upp við í vinstru síðu. Uttan at ivast smekkar hon bóltin í netið til 1-0.
Eftir hetta kom lív í dystin. Tað var fyri tað mesta okkara sum koyrdu á, men hetta tóktist ikki geva nakað úrslit. “Trýst elvir til móttrýst” segði maðurin á sinni, og tá fyrri hálvleikur var hálvrunnin kom hetta AB til góðar. Innanfyri heilt stutta tíð fóru vit frá at verða frammanfyri 1-0 til at verða aftanfyri 1-2, sum eisini var støðan, tá farið var til hálvleiks.
Seinni hálvleikur kom betri frá byrjan enn hin fyrri, og tað leikar javnt á inntil Sesilia P, roynir seg við einum kanónskoti úr 25 metra fjarstøðu. Áðrenn málmaðurin hevur varnast, situr bólturin uppi í høgra horni, og vit hava javna. Hetta fekk veruliga lív í tær ungu á okkara liði, og valla vóru 2 minuttir spældir, tá bólturin fyri triðju ferð liggur í AB málinum. Hesaferð var tað Henrikka, sum kom at standa leys við málmanninum, og eisini hon fekk smekkað bóltin innum.
Eftir hetta blivu AB leikarirnir farligari, men við tveimum stórbjargingum frá leikandi hjálparvenjaranum Joan, eydnaðist okkum at varðveita yvirvágina, hóðast nógv stóð á. Hesa løtuna hoyrdist mangt hvinið frá áskoðarunum, sum mestsum hildu ondini, líka til 5 minuttir vóru eftir, og okkara enn einaferð fingu bóltin innum. Sesilia rekur seg leysa og skjýtur, men málmaðurin bjargar í fyrstu atløðu. Henrikka, sum var komin fram við, var skjót á bóltinum, og smekkaði hann innum fyri aðru ferð.
Teir írestandi minuttirnar, tyktist sum um okkara vóru mettaðar. Við tryggari tveymálaleiðslu, løgdu vit okkum longur afturi, tó við undantaki frá Henrikku, sum nú tóktist lukta hattrick. Tað mundi eisini eydnast í allar síðstu løtu, men AB málverjin fekk hendur á bóltinum. Stór var gleðin, tá dómarin bríkslaði fyri síðstu ferð. 07 Vestur B hevði fyribils lagt seg á odda í deildini!
Skrivað hevur Jana Jacobsen


text:
Vit høvdu uppiborðið meira
(Dystarfrásøgn) Vit høvdu fleri góðar møguleikar í fyrra hálvleiki, men fingu bert tað eina málið. Beint fyri hálvleik vendu gestirnir dystinum, og so var mótbrekka. Dysturin endaði 2-3, og vit enda nú á 9. plássið, uttan møguleika at broyta støðuna.
Longu fyrstu minuttirnar hóttu vit NSÍ-málið, við skjótum mótálopum. Fleiri ferðir kom Søren til vandamiklar støður í rúminum aftanfyri Jens Joensen, men vit fingu ikki hol á. Eisini John kom í eina gylta støðu, eftir innlegg, men rakti ikki bóltin, inni undir málinum.
Tað varð ein langur bóltin eftir skjóta umstilling, sum gav okkum fyrsta málið. Søren setti ferð á í holið aftanfyri Jens, og setti bóltin í netið úr spískum, ímillum málverja og fremru stong. Tá var góður hálvur tími farin.
Eftir hetta løgdu gestirnir meira fyri, men fyrstu løtuna hildu vit teimum frá fatinum. Teir høvdu fleiri horna og annars innlegg. Beint fyri hálvleik eyðnaðist teimum so at fáa bóltin í netið, og vit máttu til hálvleiks við støðuna 1-2.
Heilt frá byrjan í seinna hálvleiki sást, at teir svørt/gulu ætlaðu sær meira. Teir sendu nógv fólk framm, og vit megnaðu ikki heilt at fylgja við.
Tað gav eisini úrslit tá lítil tími var leiktur. Vit mistu bóltin og teir spældu seg ígjøgnum og so eina góða avlevering inn um verju okkara, har Pól Jóhannus Justinussen hamraði bóltin í netið aftanfyri Ivan, uttan at málverji okkara hevði nakran møguleika, til 1-3.
Tað sum restaði í, høvdu vit kontroll á. Fleiri ferðir var nær við, og tá eitt korter restaði í, fingu vit brotspark. John trekti inn í feltið og bleiv skumpaður um koll. Søren bleiv settur at taka, og hann avsluttaði kontant mitt í málið. 2-3.
Beint áðrenn málið, var Ken skiftur inn, og saman við Søren og John, løgdu vit NSÍ undir trýst. Hesar síðstu 20 minuttirnar frá nakað áðrenn seinasta mál okkara og til dystarenda, lógu gestirnir djúpt og ruddaðu bara undan, uttan at royna nakað framrættað.
Vit skaptu fleiri vandamiklar støður, eisini við langskotum frá Asbjørn og John, men fleiri mál komu ikki.
Eftir tap okkara samstundis sum EB/Streymur vunnu móti HB í Havn, er staðfest, at vit ikki klára at vinna okkum upp um 9. plássið. Vanliga gevur tað niðurflyting, men við óvanligu støðuni í 1. deild, livir vónin enn. Um B68 ikki taka stig móti AB á Argjum leygardagin 14 oktobur, fáa vit enn eitt ár í EFFO-deildini.
Liðið: Ivan Stojkovic; Tór-Ingar Akselsen (Ken, 71.), Martin Tausen, Torstein Mýlingstind, Petur G. Dalbø; Janus S. Samuelsen, Pål Fjelde, Høgni E. Nielsen, Holgar Durhuus (Asbjørn, 67.); John Frederiksen; Søren B. Nielsen.
Eyka: Silas Eyðsteinsson, Niels Mouritsen, Dann Fróðason, Rói Hansen, Asbjørn Heðinsson, Teitur Olsen.


text:
Víkingur
Felagið Víkingur er ein samanrenning av feløgunum Gøtu Ítróttarfelag (GÍ) og Leirvíkar Ítróttarfelag (LÍF).
Tað var í fyrru hálvu av 2006, at fólk úr báðum feløgunum fóru at spæla sær við tankan, um tað ikki hevði verið skilagott at lagt feløgini saman til eitt felag. GÍ og LÍF hava samstarvað í nógv ár, og hevur hetta samstarv oftast havt góð úrslit við sær. Serliga verður her hugsað um ungdómsarbeiðið. Eisini eru krøvini, bæði ítróttarliga og umsitingarliga herd nógv seinastu árini, og tað vísir seg at gerast alt meiri trupult og tungt at reka eitt lítið felag við høgum málsetningum.
Feløgini hildu tó, at tað var sera umráðandi at fara varisliga fram, og feløgini samdust um at brúka árið 2007 til at fyrireika eina møguliga samanlegging av feløgunum.
Á sumri 2007 varð settur ein bólkur við fýra fólkum (tvey úr Gøtu og tvey úr Leirvík) at gera eitt uppkast (prospekt) av einari møguligari samalegging (fusion).
Tá ið bólkurin var liðugur við sítt arbeiði, varð tað lagt fram fyri feløgini og seinni fyri limirnar, og her var møguleiki at koma við viðmerkingum og spurningum. Atkvøðugreiðsla var, um feløgini skuldu leggja saman ella ikki. Meiriluti var í báðum feløgunum fyri at halda fram við arbeiðinum og soleiðis at leggja uppskot fram til endaliga støðutakan á fundi fyrst í januar 2008.
14. januar 2008 var so stovnandi aðalfundur í ítróttarhúsinum í Leirvík. Umleið 180 limir møttu til fundin. Nýggju viðtøkurnar fyri felagið vóru samtyktar og nevnd vald. Samanlagda felagið GÍ / LÍF varð ein veruleiki.
4. februar 2008 varð navnið á nýggja felagnum avdúkað. 18 uppskot vóru innkomin og nevnd og limir vóru samd um, at VÍKINGUR var besta uppskotið.
Í februar mánaði varð eisini almannakunngjøgt, at nýggi liturin á búnanum hjá VÍKINGI er ljósabláur við svørtum buksum og ljósabláum hosum.
27. februar varð nýggja búmerkið avdúkað á samkomu í Bygdarhúsinum í Leirvík. Fleiri uppskot vóru til búmerkið og nevndin valdi búmerkið, sum í dag ímyndar felagið VÍKINGUR.
Felagið hevur í dag 600 limir.


text:
Hóast veðurmennirnir nú eru farnir at tosa um at vit nokk skjótt skulu vænta kava, so var í dag góð veðurlíkindi til ein rennitúr. Við mínari Iphone í lummanum fór eg mær ein túr, hugsaði at renna í ein tíma ella so.
Sum eg nú havi fingið mær til vana so legði eg leiðina út á Bumshamar fyrst, eina rundu har úti, so heim i býin, í dag eftir Víkavegnum. Kundi ikki lata vera við at taka mynd at fittu húsinum hjá John og Helgu. John er mega raskur at lega grót. Hann eigur nógvar túrur í fjøllunum her um leiðir har hann hevur heinta grót. Húsi John býr í eri fyrrverandi heimi hjá oldurommu mínari, sum varð kalla Tofta Jóhanna.
Eftir ein lítlan steðg á Selheyggi gekk leiðin heim í Vág, og so út í Oyrar. Úti í Grøv møtti eg fittum hondbóltsgentum, venjarin Rógvi hevði sent tær út at renna. Deiligt. Eg fekk eisini mynd av Mikkjal á Bergi, og sjálvndi á súklu. Tað at Beinta er treyst kemur nokk ikki av ongum.
Eg vendi við rættina á Norðoyri. Komin heim aftur í Grøv møti eg Gutta, Rebekku og Gunnar. Treysta venjing er í kvøld, og áðrenn renningina í høllini plagar Gutti at renna við teimum ungu talentunum ein túr. Gutti er ótroyttiligur. Eisini var tað hugaligt at møta Albin, sum hóast hann ikki hevði runnið nógv í seinastuni, hevði vón um at røkka 1000 km í ár. Hann segði at hann var komin uppá gott 700 km. Tað skal nokk ganga Albin.
Hóast eitt sindur órógvaður av telefonini, so var tað ein fínur túrur. Eg fekk uml. 13 km uppá loggi.


text:
Fríggjadagin kl 16:00 bjóðar Steinprent til framsýning við Bjarne Werner Sørensen. Framsýningin er sjáldsama heilskapað og samanhangandi.
Tað yður og krýpur og livir í hesum steinprentunum, sum hava ikki so fáar líkheitir við tónlistaverk. Og kanska kunnu vit siga, at náttúran er til staðar í teimum á abstraktan hátt eins og eitt hugsjónarligt grundstøði undir organisku mynstrunum í hansara prentum.
Í sambandi við framsýningina verður givið út eitt katalog við litmyndum av verkunum og av arbeiðnum í Steinprenti. Tekstin hevur Kinna Poulsen skrivað, hon skrivar m.a. um heitini á steinprentsrøðunum: Heitini á steinprentsrøðunum sipa í ein vissan mun til náttúrufyribrigdi, "Stenskygger" sipar eisini ítøkiliga til steinprentstøknið, meðan "Indfald" bæði kann snúgva seg um eitt hugskot og um tilvildarligar ljósglottar. Heitið á nýggjastu røðini "Domino" kundi bent á, at okkurt nýtt er í ferð við at henda, í øllum førum hevur domino einki sum so við náttúru at gera. Nýggju prentini eru at kalla ørkymlandi øðrvísi í mun til tær eldru grafisku myndirnar hjá Bjarne Werner Sørensen. Hetta slagið av geometriskari abstraktión við landslagskendum assosiatiónum til sólarris tykist onkursvegna alt ov gamaldags og einfalt til sofistikeraða listamannin. Men hyggja vit nærri og hugsa vit okkum um, geva eisini hesar myndirnar seg inn undir heildina í grafiska verkinum hjá Bjarne Werner Sørensen, sum er stýrd av tilvildini í skipaðum, seriellum kombinatiónum.
Framsýningin er opin til 17. november.


text: "Hetta er fólkaræði í funksjón," hugsaði eg í gjár um nátturátíð. Tøkk fái fyrst beinleiðis Tingvarpið, síðani meistarligi Jan Lamhauge í Degi & Viku og síðani frítt florerandi viðmerkingar frá navnsnevndum føroyingum á netinum um, at landstýrismaðurin við mentamálum umboðaði betong og at hann hevði verið til sandblásingar á Læraraskúlanum. Ein almenn perlurekkja, sum hvør á sín hátt lýsir áhugapartarnar í hesum evarska lítla, men uppblásta kjaki um stavrað, sum uppskotsstillarin at enda avdúkaði, hevði til endamáls at banna atlasinum hjá Námi. Fyrst upplivdu vit fyri opnum skýggja í Tingvarpinum tríggjar mytomanar, sum liva í teirra egna søguliga mýrulendi á tingi, Kára P. Højgaard, Hendrik Old og Bjarna Djurholm. Teir hava eins og øll onnur á tingi eitt gildugt mandat. Men hesir tríggir løgtingslimir tosa ikki bara beint í kamera hjá Tingvarpinum, men eisini beint ímóti betrivitandi. Teirra tos fer fram, uttan at nøkur redaksjonell hond ella ætlan er í samskiftinum við veljaran og hyggjaran úti um landið. Óbundnir velja tinglimirnir sjálvir orð og tosingarlag at sannføra tingsalin, ið sum frá leið tømdist, tí øll leiddust við showið. Síðani byrjar Dagur & Vika, har Jan Lamhauge uttan fordekt ørindi tendrar okkara almenna kamera, sum var tað cinema verité, og avdúkar totala innihaldsloysið í sjálvum uppskotinum hjá uppskotsstillaranum, Hendrik Old. Aftaná tapta dystin eru tað tilkomnir menn, allir lærarar og knýttir at Javnaðarflokkinum, ið eins og danski fólkatingslimurin í 19. øld, segði um fakta, at er hetta fakta, so benokti eg fakta. Teir velja av fríum vilja at kalla skilabesta fyrisitaran í hesum máli, Bjørn Kalsø, fyri sandblástan betongblandara. Tann totala arrogansan í baklandinum hjá uppskotsstillaranum er nektað fyri almenninginum og behøvizt onga viðmerking. Í dag er gott at liva í Føroyum, tí hesin lítli glotti fekk meg aftur at trúgva á fólkaræði. Men bíða nú, hetta var bara eitt evarska lítið mál, sum eg sjálvur hevði so ovurhonds stóran áhuga í. Hvussu við øllum stórmálum, sum eg ongan áhuga havi í og sum aldri verða tikin uppá tungu í almenninginum, og eins lítið endavend og kannað til botns í miðlunum? Nei, eg bara spyrji. Og so leingi sum spyrst, so livst. Eftir stendur, at í gjár seinrapartin og út til nátturða, tá riggaði fólkaræði í Føroyum.


text:
DM í inniróðri hevur í dag verið í Gladsaxe-høllini í Søborg. Í alt 12 føroyskir rógvarar tóku lut. Av teimum 12 rógvarunum vóru 8, sum kappaðust í ymisku unglingabólkunum.
Eftir kappingina kann staðfestast, at føroysku rógvararnir fingu sera góð úrslit. Talan gjørdist nevniliga um heiðursmerki til 9 av teimum 12 rógvarunum.
Tey fyrstu at kappast vóru teir fýra eldru rógvararnir. Her gjørdist úrslitið tvey gull heiðursmerki og tvey silvur heiðursmerki. Sarita Kristina Hansen og Jón Nónklett vunnu gull í ávikavist veteran bólkinum fyri kvinnur 30 – 39 ár lættvekt og veteran bólkinum fyri menn 40 – 49 ár tungvekt. Bergur Dam Jensen og Toni Dam vunnu silvur í ávikavist veteran bólkinum fyri menn 30 – 39 ár lættvekt og 50 – 59 ...
Mere
Føroyskir rógvarar fara í vikuskiftinum at luttaka í DM í inniróðri, sum verður í Gladsaxe høllini í Søborg. Talan er um 12 rógvarar, sum Róðrarsamband Føroya hevur tikið út eftir, at hesi hava luttikið í úttøkukappingum á heysti í 2017.
Hópurin, sum skal kappast, fór úr Føroyum í dag, og er talan um ein blandaðan hóp av ungum rógvarum. Teir eldru rógvararnir luttóku í EM í inniróðri í desember og skulu aftur til HM í inniróðri í februar. Tó hava nakrir valt at luttaka í DM eisini.
Róðrarsamband Føroya er seinastu árini farið undir eina miðvísa tilgongd fyri at økja um áhugan fyri inniróðri í Føroyum. Ein sjálvsagdur liður í hesari tilgongd er luttøka í altjóða kappingum, eisini fyri yngru rógvararnar. Afturat ...
Mere
FM í inniróðri verður í fimleikahøllinum í skúlanum við Løgmannabreyt 10. Mars 2018.
Timeldingin er opin frá 7. Februar til og við 28. Februar 2018, tað kostar 100 kr. fyri hvønn luttakara. Gjaldast skal beinavegin, tá tilmeldingin fer fram. Starttíðir verða ásettar eftir, at tilmeldingarfreistin er úti.
Tilmeldingin fer fram inni á heimasíðuni hjá Róðrarsambandi Føroya, www.rsf.fo
Árstalið, ein er føddur, er avgerandi fyri, hvørjum bólki ein rør í. Tað vil siga, um ein er føddur t.d. í januar 2003 og ein í desembur 2003, rógva hesi í sama bólki.
Vektbólkar:
Lættvekt kvinnur er upp til 61,5 kg
Lættvekt menn er upp til 75 kg
Niðanfyri síggjast bólkanir deildir eftir aldri:
Kapping 1 2 min U13 MErgo Dreingir- 12 ...
Mere


text:
Eina ferð fór Pálin undir Hamri í Sumba til Víkar at taka sjey gimbralomb, sum hann átti har. Hann hevði fingið seks, sum hann setti í støðukrónna, og seint var á degi, tá ið hann fór eftir tí sjeynda. Ikki fekk hann tað, fyrr enn stjørna var uppkomin. Til alla vanlukku gáaði hann ikki um, fyrr enn hann var komin væl á veg, at tað var gimburlamb, hann var farin við. Tey gomlu høvdu ta pátrúgv, at var tað seint á degi og fleiri lomb eftir at bera, so átti veðurlambið at vera tikið og gimburlambið at vera eftir, tí í veðurlambsstiklinum sat nakað, ið dugdi ímóti gandi, og so kundi huldufólk ikki fáa vald á einum (tey gomlu bóru tí ofta veðurlambsstikl uppi á sær). Honum varð illa við, tá ið hann varnaðist um hetta, men ovseint var at venda aftur. Hann gongur við hesum góða lambi og er ikki varigur við nakað slag, fyrr enn hann kemur heim í Akslarenda. Tá møtir honum ein gráklæddur maður, sum forðar honum vegin og ger seg inn á hann. Báðir at berjast. Heiðin (tí huldumaður var tað) basir hinum kristna og ber hann so haðan í Meraklettar á Beinisvørði, tætt við eggina, har sum teir síga í Sjørgunsháls eftir fugli.
Kvøldið líður, og eingin maður kemur aftur til húsa. Næsta morgun fer fólk úr hvørjum húsi til at leita. Tey finna lambið og stavin hjá Páli heiman fyri Akslarenda og geva so yvir at leita. Stutt eftir berst Pálin í dreymi fyri konu sína, biður hana ikki leita eftir sær og sigur henni frá øllum, sum til hevur borist við sær - at hin heidni hevur tikið og borið seg í Meraklettar. Seint á sumri funnu neytakonur mannin deyðan úti á Fløum, blóðnaknan og báðar iljaskógvarnar brendar undan honum. Boð var sent aftur til húsa, og hann varð førdur heim og grivin.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
- 19 januar 2014
Ebba Joensen, f. Niclasen, er fødd í 1932. Vanliga varð hon nevnd Ebba í Bíggjarlagnum - ella Lítl(a) Ebba, tí ein eldri Ebba var í bygdini. Ebba er elst av trimum systkjum og er sum nevnt fødd 1932, síðani kemur Sigurd, ið er føddur 1933 og Anna í 1935. Ebba býr við Gjógv, Sigurd í Hósvík og Anna, gift Olsen, í Vestmanna. Foreldrini vóru Símun Niclasen, f. 1904, frá Gjógv og Osva, f. Abrahamsen,1908, úr Oyndarfirði. Ebba er gift við Pæturi í Nýggjustovu (Pætur Joensen (1920 - 2005), og áttu tey tríggjar dreingir saman. Símun, f. 1961, býr í Havn, Kristian Jákup, f. 1964, býr við Gjógv og Ólavur, f. 1968, búði við Gjógv og doyði av sjúku 14. juni 1995.
Ebba sigur soleiðis frá:
Nakað aftan á skúlagongdina hjá mær fór eg til Havnar at tæna hjá einum, ið æt Jens Poulsen, og har var eg so í hálvt triðja ár. Jens var smiður, og kona hansara og sonurin doyðu, meðan eg var í húsunum, so tað var alt so syndarligt. Hesin sonur teirra, Børge, var ikki meir enn 35 ár, tá hann doyði. Børge var bestýrari á Elektricitetsverkinum og doyði rættuliga knappliga - eg haldi, at blóðtrýstið var ov høgt. Eitt styttri skifti var eg í Vestmanna hjá eini konu, ið var systkinabarn pápa. Hon fekk eitt barn, og so hjálpti eg til har eina tíð. Í 1955 fór eg á húsarhaldsskúla í Danmark - bert fyri at sleppa ein túr. Hetta var í Haslev, og vit lærdu at gera mat, og so høvdu vit eitt sindur av hondarbeiði eisini. Vit vóru 19 føroyskar gentur, og eg hevði kamar saman við einari gentu úr Fuglafirði, sum æt Ása Simonsen tá, men nú er hon gift Midjord. Onkuntíð hevur hon verið her og vitjað meg, og eg havi eisini vitjað hana. Skúlin vardi í tríggjar mánaðir, og mær dámdi stak væl. Tá ið húsarhaldsskúlin var liðugur, fór eg til Keypmannahavnar - á Hotel Hebron í Istedgade.
Eg arbeiddi í køkinum og var har eitt lítið ár. Mær dámdi væl á Hebron, og eg var ikki einsamallur føroyingur í køkinum. Istedgata var ikki kend fyri tað góða, men um dagin var alt fínasta slag. Eitt kvøldið tók eg ein sporvogn haðani, tá eg skuldi fara at vitja eina skyldkonu úti í Valby, men tað gjørdi eg bara ta einu ferðina. Nú siga tey, at Istedgata er nógv batnað, síðani eg var har. Tá ið eg kom aftur til Føroyar, var eg nógv heima, men var onkran túr aftur í Vestmanna hjá tí somu konuni, sum eg hevði verið hjá áður, og so var eg eisini hjá Onnu, systur míni, ið giftist til Vestmanna í 1957. Sjálv giftist eg so í 1961, og húsini vóru liðug, tá ið vit giftust. Farið var undir at byggja um ólavsøkuna 1959. Tað var ein oyndfirðingur, ið æt Esbern, ið smíðaði húsini. Meðan Pætur gróv út fyri grundini, kom Jákup Pauli í Ólastovu (Jacob Pauli Biskupstø, f. 1881) til hansara og segði: "Her, sum tit fara at búgva, kallaðu tey Éystan Húsbak". Tey gomlu húsini "í Halanum" stóðu her beint heimanfyri, so hetta navnið kann vera komið av tí. Síðani eg giftist havi, eg fyri tað mesta verið heimagangandi, sum tey nú kalla tað. Eg havi havt tað gott og havi altíð havt nokk at trivið í.
Ebba og Pætur - myndin er tikin í 2005
Sum ung var mamma at vera á Stongunum í Klaksvík, og har var Jóhanna hjá Sofusi (Jóhanna Debes, f. Klein, 1896) eisini. Pápi sigldi út av Klaksvík, og Jóhanna og hann høvdu nógv saman. Ongantíð segði mamma nakað um tað, men eg rokni bara við, at mamma og pápi eru komin at kennast í Klaksvík. Pápi var sjómaður ta tíð, hann livdi. Hann gekk burtur við "Fossanesi" undir Íslandi í 1938, og hóast eg bara var 5 ár tá, so minnist eg kortini bara fitt til hansara. Summarið 1937 var pápi heima, tí abbi fekk tyfus í einari grind í Klaksvík. Tyfus gekk í Klaksvík, og abbi var saman við øðrum gjáarmonnum í grind, men bara hann gjørdist sjúkur av bygdarmonnunum. Tá ið abbi hevði verið sjúkur eina tíð, so bleiv mamma sjúk. Mamma segði tað, at hon hevði etið av einum tjógvi, ið abbi hevði havt við sær í Klaksvík, og soleiðis roknaði hon við, at hon varð smittað. Anna, systir, var bara hálvt annað ár tá. Kitta mostir, í Oyndarfirði, arbeiddi fisk í Klaksvík, men hon tók Onnu og fór til Oyndarfjarðar at passa hana, meðan mamma var sjúk. Sigurd, bróðir, og eg vóru kortini eftir, og pápi fór ikki til skips tað summarið av tí sama. Eg minnist, at pápi var heima, og vit vóru túr við honum í haganum og aðrastaðni. Um várið 1938 fór pápi so til skips. Kristian á Fløtti (Kristian Sivertsen, f. 1892) førdi skip, og eg havi hoyrt tað, at pápi hevði kjans við honum, men so fekk pápi telefonboð, at hann kundi sleppa við "Fossanesi". Tað var avhildið at sleppa við "Fossanesi", tí hetta var eitt stórt og gott skip. Jóhanna hjá Sofusi - tey høvdu telefonstøðina - segði, hvussu glaður pápi var, tá ið hann fortaldi, at hann var sloppin við "Fossanesi". Pápi fer so heim í Fornan til Kristian á Fløtti at siga honum, at nú hevur hann eisini fingið kjans við "Fossanesi". Kristian biður hann bara fara við "Fossanesi", tí tað er eitt betri skip og ein betri kjansur. Maria í Fornanum og Anna systir eru javngamlar. Pápi tekur Mariu upp í fangið og er so blíður við hana, og tá ið pápi fer út, fer Maria at gráta. Hendan hendingin varð tikin fram, tá ið "Fossanes" ikki kom afturíaftur. Pápi fór so av stað við "Fossanesi" aftan á hálvan februar 1938, og vit sóu hann ikki aftur. Hildið verður, at "Fossanes" gekk burtur í ódnarveðri við Vestmannaoyggjarnar ta fyrstu vikuna í mars mánað. Har vóru eisini onnur skip, og tey tosaðu saman í telefonini, men "Fossanes" svaraði ikki, so helst eru teir farnir knappliga. Hvat og hvussu - tað visti so eingin.
Í ársfrágreiðingini "Dansk søulykke-statistik 1938" havi eg sæð hesa stuttu frágreiðingina:
3m M/Sk. Fossanes af Klaksvig, 153 Reg. T. Br. Bygget 1931 af Eg, Bøg og Fyr. Paa Rejse
fra Vestmannøerne til Fiskeplads i Atlanterhavet.
Borteblevet i Marts 1938 i Atlanterhavet; 19 Omkomne.
Forlisanmeldelse det. Klaksvig d. 25/6 38. Søforhør i Klaksvig d. 9/1 39.
D. 3/3 Kl. 1700 saas F. under en VSV.-lig Orkan liggende underdrejet ca. 2 Sm. SSV. af Bygden paa
Vestmannøerne. Da der siden intet er set eller hørt til Skibet, maa det antages at være forlist med Mand
og Mus.
Anm. Skibets Besætning bestod af: Ole Martin Joensen, Meinhard Johannesen, John Reid Joensen,
Thomas Johannesen og Thormund Johannesen, alle af Klaksvig, Jacob E. Jacobsen af Kvalvig, Morten
Holm af Arge, Jon Magnussen og Gudmundur Gudmundsson begge af Havnafjord (Island), Simon Niclasen
af Gjov, Joen Peter Lervig, Karl Jacob Toftenæs, Theodor Lervig og Absalon Vatnhamar, alle af Lervig,
Aksel Dahl af Andefjord, Joen Pauli Høgnesen af Sydregøte, Joen Peter Petersen af Nordøre, Aksel Lervig
af Porkere og Poul Erik Samuelsen af Stykket.
"Fossanes" við kei í Klaksvík
Ebba heldur fram: Ikki minnist eg nakað til, at boðini komu um, at pápi var deyður. Tað gekk alt so friðarliga fyri seg, so at vit ikki skuldu merkja nakað, men eg visti tað, at pápi kom ikki aftur. Omma plagdi at siga, at ringast var um heystarnar, tá ið skipsmenninir komu aftur, og hon visti, at hann ikki kom. Sigurd og eg minnast væl pápa, meðan hann er kámaður burtur hjá Onnu, ið bert var hálvt triðja ár, tá ið hann doyði. Men Anna mintist hann ta fyrstu tíðina aftaná. Um summarið kom ein mammubeiggi okkara at ferðast, og omma var úti í hjalli. Tá fór Anna eftir ommu og bað hana koma inn, tí nú var pápi afturkomin. Hon helt hendan mannin vera pápa. Summarið 1937, tá ið pápi var heima, minnist eg hann væl. Hann plagdi at fara túr við okkum í hagan og aðrastaðni. Summarið 1938 - sum pápi doyði um várið - var mamma túr við okkum uppi á Barmi, og tá letur í Sigurd beiggja: "Mamma kom og vís okkum tjaldursreiðrið, sum pápi vísti okkum!" Mamma svaraði, at hon visti ikki, hvar tað mundi vera. Sigurd man hava havt okkurt ánilsi, tí hann fer eitt sindur niðan ímóti Gráasteini, og tey gingu seg beint á eitt tjaldursreiður. Sigurd hevur eisini minst pápa, tí hann segði onkuntíð tað, at einaferð, hann fór niðan á Gjógv, stóðu fleiri menn har uppi, og hann fór yvir til tann eina og tók tvørtur um annað beinið á honum, tí hann helt tað vera pápa. Hann kendi skeivt, men hann var bara fýra ár tá. Páll Kunoy hevur skrivað eina bók um "Fossanes", og har stendur tað at lesa, sum vit vita um hendingina. Vit trý systkini høvdu tað kortini gott sum børn. Okkum manglaði ongantíð nakað. Vit høvdu ommu og abba (Anna, f. 1875 og Daniel Niclasen, f. 1874), og mamma var ein røsk kona. Nógv jørð var í húsunum, so tað var altíð nokk at gera. Vit høvdu eina kúgv, men eg minnist okkum eina stutta tíð at hava havt tvær. Tað vanliga var ein kúgv og ein vetringur ella vetringskvíga, sum kálvaði. Abbi var raskur maður - hann velti, skar torv, slerdi, gekk á fjall og róði út. Vit vóru uppi í øllum arbeiði, og tá ið Sigurd bleiv so mikið frægur, so tók hann tað tunga mannfólkaarbeiðið. Abbi hevði ein árabát saman við teimum í Geil og Pól Eriki á Tarafløtti (Poul Erik Nólsoy, f. 1902), og seinni fingu teir sær ein annan bát við motori, og hann kallaðist "Tjaldrið". Abba dámdi altíð so væl at flóta. Ikki var tað lætt at ferðast tá í tíðini. Eg minnist so væl, tá ið mamma og vit trý systkini skuldu fara til Viðareiðis at ferðast. Hetta man hava verið í 1943 ella 1944. Abbi og teir skuldu fara til Hvannasunds við "Tjaldrinum" eftir øðu, og vit skuldu fara við teimum. Hetta var eitt vakurt kvøld við góðum veðri, og teir settu okkum upp á Helluni á Viðareiði. Hetta er einastu ferð, at eg havi siglt norðan fyri oyggjarnar. Eg átti tvær mostrar á Viðareiði, og tær vóru komnar at taka ímóti okkum. Vit skuldu vera har í nakrar dagar, og mamma skuldi vera gumma hjá einum dreingi, ið eitur Tummas Sørensen. Tá ið vit fóru norður aftur, mundi tað vera við "Immanuel" til Klaksvíkar og so við "Pride" til Gjáar. Nú kann eg seta meg í ein bil við trappuna og koyra til Viðareiðis. Tað er ikki tað sama. - Jú, abbi róði út, so leingi hann orkaði, men so fekk hann skaða í Gjónni, og tað bleiv tað seinasta hjá honum. Teir høvdu verið inni í Funngsfirði eftir agni og skuldu draga bátin niðan við spælinum. Tað kom eitt rykk í bátin, so wirurin gekk fyri, og teir mistu bátin omanaftur. Abbi hekk fastur í bátinum, men hann slapp leysur, áðrenn báturin reyk á sjógvin. Abbi fekk skaða og breyt nøkur riv. Sigurd, bróðir, leiddi hann heim til okkara, og Sigurd sigur seg minnast, hvussu abbi ristist. Seinni fór hann á sjúkrahúsið í Klaksvík, og har kom eisini onnur sjúka uppí. Omma var lamin, av tí at hevði fingið skaða sum ung. Hon hevði verið til neyta, og onkustaðni um Barmsbrekkuna datt hon so meint niður á ein dyllu, at hon skaddi mjødnina. R. K. Rasmussen, f. 1886, lækni á Eiði, hevði hugt upp á hana og sagt, at tað var frægast at bíða eitt sindur, men seinni fór hon so á Hospitalið, og har søgdu tey tað, at har var einki at gera, tí hon var forsømd. Hon var so lamin, at hon styðjaði seg framvið í køkinum og fekk sum so einki arbeiði gjørt. Ikki veit eg fyri vist, nær omma fekk hendan skaðan, men tá ið mamma kom til Gjáar í 1930 ella 1931, tá var omma lamin. Omma hevði vánaliga heilsu, tá ið abbi lá sjúkur í Klaksvík, og hon doyði 12. februar 1952. Vit fóru so til Klaksvíkar at siga abba, at omma var deyð, men tey á sjúkrahúsinum søgdu, at tað kundi sum so gera tað sama, tí abbi var so ússaligur. Dagin fyri, sum omma skuldi fara til gravar, doyði hann, so bæði fóru í somu grøv tann 18. februar 1952. Abbi var ættaður úr Kollafirði. Hann kom higar sum ungur at rógva út, og hann fór ongantíð av stað aftur. Hann bygdi húsini hjá okkum í Bíggjarlagnum. Landmálararnir vóru í Føroyum í 1900, og Kristian Jacob í Nýggjustovu ( Kristian Jacob Joensen, f. 1887) segði tað, at tá arbeiddu smiðirnir upp á stórviðin niðan fyri Gamla Pakkhús. Eg veit ikki, nær tey fluttu í húsini. Men so er tað tað, at abbi var útrógvin við 8-mannafarinum "Brúðrini" tann 09.02.1901, tá ið teir fingu ein brotasjógv, og báturin fyltist og hvølvdist. Tríggir mans druknaðu, meðan abbi og fýra aðrir blivu bjargaðir av "Gortrubátinum", ið hevði sæð tilburðin og kom teimum til hjálpar. Abbi dugdi at svimja og helt seg uppi við einum kíki, og hann man hava verið nokkso illa komin, tí hann var borin heim í húsini í Bíggjarlagnum - so tá hava tey búð har heimi.
Barnaheimið hjá Ebbu - í Bíggjarlagnum
Nú vit hava tosað so nógv um sjógvin, má eg nevna eina hending, sum mær var fyri. Tað var tann 8. mars 2011, og veðrið var ringt. Eg eri úti í gongini og hyggi - sum so mangan - út á sjógv, og nú síggi eg bátin hjá Jógvani á Fløtti (Jógvan Nónsgjógv, f. 1930) - "Sjúrðabát" út fyri Usini. Eg sá, at hann steðgaði upp, og tað sá út fyri mær, sum hann fór at bróta upp á Usina. Tað sást, at her var okkurt galið. Báturin rak síðani skjótt vestureftir, og tað var bara ein løta, so var hann rikin vestur um Nasatromina og gekk undir. Eg ringdi beinan vegin oman á Smoltstøðina til sonin hjá mær, Kristian Jákup, og segði hetta við hann - um Jógvan. Kristian Jákup ringdi so inn í Funningsfjørð fyri at fáa ein alibát at fara eftir honum, men teir kundu ikki koma so skjótt, so hann mátti bara seta eina leiting í gongd. Tyrlan kom so skjótt, sum hon kundi, og bjargaði Jógvani upp úr bátinum, men báturin kom ikki afturíaftur. Sum sagt visti eingin av, at Jógvan var farin við bátinum, og sá eg hann ikki í teirri løtuni, eg hugdi út á sjógv, so kom Jógvan ikki aftur, og eingin hevði vitað, hvat ið var blivið av honum. Jú, mangt kann vera løgið, og soleiðis var tað hendan dagin. Leggjast skal aftrat, at Jógvan ætlaði sær bara at fara inn í Funningsfjørð at leggja sær bátin.
Hetta skrivaðu miðlarnir um hendingina:
Tyrlan bjargaði gomlum manni
Týsdagur 8. mars 2011
Seinnapartin í dag bjargaði tyrlan hjá Atlantic Airways einum 80 ára gomlum manni, sum var komin illa fyri í einum fimmmannafari í Djúpunum.
MRCC boðsendi bjargingartyrluni hjá Atlantic Airways kl. 15.00 at koma einum fimmamnnafari til hjálpar, sum hevði fingið motorstopp og rak í Djúpunum út fyri Gjógv.
Umborð á bátinum var ein 80 ára gamal maður. Fólk á landi hvødu varnast, at okkurt var áfatt, tá fimmmannafarið við gamla manninum kom rekandi fram við Gjógv.
Tyrlan fór úr Vágum klokkan 15.19 og kom klokkan 15.38 til bátin, sum tá rak út fyri Riftanga. Maðurin umborð sat tá við árarnar. Tað var nógvur vindur - í hvirlunum upp í 35 metur sekundið - og sjey metur høg alda. Báturin lá soleiðis fyri, at nógvi vindurin elvdi til turbulens, og tí var torført hjá tyrluni at koma til hjálpar. Tað eydnaðist kortini at seta bjargingarmannin umborð á fimmannafarið. Meðan bjargingarmaðurin var umborð, fekk fimmannafarið ein sjógv, men báðir menninir vóru í øllum góðum lyftir umborð á tyrluna.
Tyrlan setti síðani kós móti Klaksvík, har hon setti seg klokkan 15.53, og maðurin varð fluttur á sjúkrahús. Tyrlan fór síðani aftur á staðið at hjálpa bjargingarbátinum »Ziska« at finna fimmannafarið. Tyrlan kom fram á bátin, sum tá var rikin nakað vestur í hav.
Tað var hugnaligt at práta við Ebbu. Hon er spaklig og greidlig í framburði. Hetta var eitt brot av upptøkuni. Takk fyri prátið, Ebba!


text:
Mentanardagar 2018
Mentanardagar 2018 verða í døgunum 13. - til 22. september. Mentanardagarnir eru 10 dagar við mentanarligum tiltøkum av alskyns slag í fleiri av bygdunum í kommununi. Kommunan hevur samskipandi leiklut.
Roynt verður at miða breitt, so nakað er fyri allar aldursbólkar og áhugamál. Hetta verður gjørt í teirri vón, at tiltøkini fáa góða móttøku, og at hetta gevur fyrireikarunum hug og dirvi at halda fram við enn fleiri tilboðum.
Í kommununi eru góðir møguleikar at skipa fyri tiltøkum hjá feløgum og einstaklingum, ið hava hug til tess. Vit vóna, at kommunan kann hava ein virknan lut í hesum frameftir við at skapa karmar, ið øll hava gagn av, tí trivnaðurin hjá borgarunum er eitt av hjartamálunum hjá okkum.
Myndir frá mentanardøgunum 2017 síggjast her.


text:
Tað var stjórin í Norðurlandahúsinum, Niels Halm, sum sambært heimasíðuni hjá Mentanargrunni Studentafelagsins skipaði fundin fyri einum ári síðani, har høvuðsskiparin fyri íslendska tiltakinum, Halldór Guðmundsson, vegna íslendska mentamálaráðið bjóðaði at stuðla føroyingum við øllum teirra serkunnleika, um føroyingar vildu luttaka. Føroyska mentamálaráðið tók av innbjóðingini og setti eina nevnd at velja 10 ritverk út at umboða føroyskar bókmentir. Nevndin valdi: Gunnar Hoydal: Undir suðurstjørnum 1991, Carl Jóhan Jensen Ó - søgur um djevulskap 2005, Jóanes Nielsen Glansbílætasamlararnir 2005, Oddvør Johansen Í morgin er aftur ein dagur 1999, Hanus Kamban Pílagrímar 2001, Sólrun Michelsen Tema við Slankum 2007, Tóroddur Poulsen Útsýni 2009, Jógvan Isaksen Norðlýsi 2009, Bárður Oskarsson Ein hundur ein ketta og ein mús 2004. Andras Mortensen Hin føroyski róðrarbáturin 2000.
At luttaka á eini tílíkari bókamessa er eyðvitað annað og meira enn at leggja nakrar týddar bøkur á eitt borð á útlendskari bókamessu. Her skal reklamerast og kunnast og her skulu allar tær kontaktir, sum høvundarnir liggja inni við, tránýtast. Vit kunnu sjálvandi vóna, at ymsar fyrireikingar verða gjørdar handan leiktjøldini, men nú tað ikki er nógv meira enn ein góð vika er eftir til heimsins størsta bókamessa letur upp, undrar tað okkum, at eingin víðari kunning er komin um fyrireikingarnar frá Mentamálaráðnum. Hendir nakað ella er bókmentaliga stórhendingin í vanda fyri ikki at henda?


text:
Miðbýarætlan
Miðbýarætlan
Samtykta miðbýarætlanin er endaliga úrslitið eftir hugskotskapping um nýggjan miðbý í Klaksvík. 154 hugskot vóru við í kappingini, og dómsnevndin valdi uppskotið Klaksvík City Center sum vinnara. Ósbjørn Jacobsen frá Henning Larsen Architects er arkitekturin handan uppskotið.
Megintankin í uppskotinum er at skapa eitt eyðkent og væl vart býarrúm í miðjuni á tí útlagda økinum, ein midepil og eitt borgaratorg, sum samstundis verður týdningarmesta savningarstaðið í býnum við handlum, kaffistovum, miðstøð fyri ferðafólk og vitjandi í einum ringi uttan um torgið og við skrivstovum, vinnuvirkjum og íbúðum í teimum ovaru hæddunum á húsunum. Hetta býartorgið hevur eitt skap, sum fer at verja fyri veðri og vindi og gera, at har verður dámligt at vera, eisini gerandisdagar, tá ið virksemið er avmarkað.
Út frá hesari kjarnuni ber so til at byggja út í stigum so hvørt, bygningar sum mentanarhúsið, sjóvinnusavnið, umsitingarhús til kommununa við tænastum til borgararnar.
Teir enstøku partarnir í uppskotinum kunnu verða nærri viðgjørdir í endaligu ætlanini, men tað er týdningarmikið ikki at sleppa høvuðsskapinum við sínum greiðu útsýnislinju, eitt skap, sum á stórfingnan hátt er vístur í stjørnuskapaðu tekningini av samanbindingini millum verandi býin og tann nýggja, sum er komandi hjartað í býnum.
- Skipanaruppskot (11.29 MB)


text:
Skip to main content
Persónsupplýsingar
- Bergur D. Hansen; Føddur 25.12.1968
Úbúgving
- 2015. Ph.d. í bókmentum, Fróðskaparsetur Føroya
- 2002. Prógv í ástøðiligum og verkligum námsfrøði fyri studentaskúlalærarar, Mentamálaráðið og Risskov Amtsgymnasium
- 1998. Cand.mag. í komparativari bókmentasøgu og søgu við ískoytisnámi í norðurlendskum máli, Århus Universitet
Størv
- 2012. Adjunktur í bókmentasøgu, Føroyamálsdeildin, Fróðskaparsetur Føroya
- 2011-2014. Phd-verkætlan: Heima er ikki til. Ferðafrásagnir K.O. Viderøs. Føroyamálsdeildin, Fróðskaparsetur Føroya. Játtan frá Granskingarráði Føroya og Fróðskaparsetri Føroya.
- 2011. Undirvísingargongd í bókmentasøgu á Føroya Læraraskúla
- 2011. Undirvíst á námsfrøðiligari útbúgving fyri lærarar í føroysku miðnámsútbúgvingunum
- 2008. Undirvíst á námsfrøðiligum innleiðsluskeiði fyri lærarar í føroysku miðnámsútbúgvinginum
- 2007-2011. Leysalærari í bókmentagreining á Føroyamálsdeildini, Fróðskaparsetur Føroya
- 1998-2011. Studentaskúlalærari í donskum og søgu, Føroya Studentaskúli & HF-Skeið í Hoydølum
- 1994-1996. Knýttur at forlagnum Klim sum bókmentaligur ráðgevi
Fyrisitingarlig ábyrgdarøki, nevndararbeiði
- 2011-2013. Limur í úrvalsnevnd í sambandi við føroysku luttøkuna á bókamessuni í Frankfurt
- 2009-2013. Limur í uppgávunevnd til próvtøkur á HF og HH
- 2008-2012. Limur í dómsnevndini fyri Norðurlendsku Bókmentavirðislønina
- 2007. Limur í setanarnevnd til setan av rektara á Føroya Studentaskúla og HF-skeiði í Hoydølum
- 2007. Limur í arbeiðsbólkinum sum skrivaði "Álit um endurskoðan av skrivliga arbeiðinum í føroysku gymnasialu útbúgvingunum"
- 2006-. Limur í uppgávunevnd í samband við námsfrøðiliga útbúgving fyri miðnámsskúlalærarar
- 2002-2012. Limur í nevndini, sum ger uppskot til Norðurlendsku Bókmentavirðislønina, formaður 2008-2012


text:
PADI
PADI (Professional Association of Diving Instructors), er eitt yrkisfelag fyri kavara lærarar og tað er heimsins størsti frítíðarkavara limafelag og útbúgvari av frítíðarkavarum stovna í 1966 av John Cronin og Ralph Erikson.
PADI limir, (kavaramiðstøðir, kavarafrítíðarstøð, kavaraskúlar, kavvenjarir, kavfrøðingar) útbúgva størsta partin av frítíðarkavarum í heiminum (uml. 65 %). PADI hevur skrivstovur í Avstralia, Kanada, Sveis, Japan, Svøríki, Stóra Bretland og Sameindu Statunum USA. Høvuðsskrivstovan, PADI Worldwide, er í Kaliforniu, USA. PADI skrivstovur avgreiða meira enn 130.000 yrkis limir og meira enn 5.300 kavarasentru og kavarskúlar í meira enn 180 londum pg økjum. PADI útbúgvingar tilfarð er tøkt í meira enn 26 ymsum málum.


text:
Í seinastuni hevur kjak tikið seg upp um orðið neyðtøka, da. voldtægt, en. rape, og um tað hóskar við innihaldið. Málstovan er spurd um orðið fyri ikki so langari tíð síðan, og vit fara her at endurgeva svarið, sum í hvussu er sigur nakað um upprunan at orðinum, og sum sæst er tað gamalt í málinum.
Málstovan fekk spurningin í mars í fyrraárið: “Vit í Kvinnuhúsinum hava tosað um orðið neyðtøka. Á donskum voldtægt. Hava tit eitt annað orð fyri neyðtøku? Vit meta ikki, at orðið lýsir gerðina sum ein neyðtøka er. Hvat halda tit?” Tá svaraðu vit soleiðis:” Vit vita ikki um nakað annað føroyskt orð fyri neyðtøka, neyðtaka. Orðið er skylt við norrønt nauðga 'noyða, tvinga' og nauðgan 'noyðsla, tvingsil'. Sbrt. Føroyskari orðabók finst orðið nauðga framvegis í føroyskum sum neyðga, t.d. neyðga seg 'noyða seg (til eitt)'. (Norrønt au verður regluliga ey í føroyskum.) Orðið neyðtaka kemur fyri í orðabókini hjá Svabo, skrivað Nejtaeka og týtt 'tage med Vold, voldtage', so orðið hevur verið brúkt um ár 1800.”


text:
Hvar skulu tit búgva?
Flyta tit saman í bústaðin hjá øðrum tykkara, ella skulu tit finna ein nýggjan bústað saman? Ynskja tit at keypa, ella er ein leigubústaður møguliga rætta loysnin til tykkara?
Tað eru nógv viðurskifti, sum gera seg galdandi, tá ið tit skulu velja bústað. Sama hvat tit velja, so hevur tað ávirkan á tykkara fíggjarstøðu – bæði nú og í framtíðini.
Fyrimunir við at leiga
- Tú kanst flyta úr bústaðnum uttan at hugsa um sølu – bara tú heldur treytirnar í leigusáttmálanum
- Tú hevur ikki ábyrgd av viðlíkahaldi av bústaðnum
- Aloftast er ikki neyðugt hjá tær at taka lán
Fyrimunir við at eiga
- Tú hevur møguleika fyri at selja bústaðin aftur við vinningi
- Tú fært rentufrádrátt av upphæddini, sum tú lænir í bankanum
- Tá ið tú keypir ein bústað, er tað ein íløga, sum við tíðini verður ein samansparing
Vert at hugsa um
- Viðlíkahald av eigarabústaði er bæði tíðarkrevjandi og kostnaðarmikið
- Hvat hava tit ráð til?
- Hvussu leingi vænta tit at vera búgvandi?
- Tosið við okkum, um tit umhugsa at keypa


text:
Spønplátur, trætrevjuplátur, krossviðaplátur og aðrar plátur, ið innihalda lím, sum letur formaldehyd frá sær, mugu bert nýtast, um inniumhvørvið er heilsuliga nøktandi, hóast formaldehydfrálátið.
Ásetingin fevnir um byggivørur, sum innihalda formaldehydfrálátin evnir, og sostatt ikki um byggivørur, sum eru límaðar við lími uttan íblandingarevni av ureaformaldehyd, sum t.d. pva-, fenol-, resorcinol- ella isocyanatlím.
Byggivørur, sum innihalda formaldehydfrálátin evnir, og eru í beinleiðis sambandi við inniumhvørvið og eru fevnd av einum evropeiskum normi, skulu vera CE-merktar, og tað skal síggjast, at byggivøran er fevnd av flokki E1.
Við nýtslu av træplátum límaðar við einum formaldehydfrálátandi lími til gólv, veggir og loft, sum t.d. MDF og spønplátur, verður viðmælt at klæða pláturnar við tilfari uttan íblandingarevni fyri at minka um mongdina av formaldehyd í inniumhvørvinum. Klæðingin kann t.d. vera gipsplátur, banavørur, trægólv ella onnur gólvklæðing.
Tá talan er um plátur úr træi verður hugsað um plátur lýstar í “DS/EN 13986, Træbaserede plader til konstruktionsbrug – Karakteristika, overensstemmelsesvurdering og mærkning” ella líknandi plátur, sum innihalda formaldehydfrálátið lím.
WHO mælir til, at samlaða nøgdin av formaldehyd í inniumhvørvinum ikki er meiri enn 0,1 mg/m³.


text:
Stórur tørvur hevur verið á vardum bústøðum til fólk við skerdum førleikum. Við hesum í huga settu politisku myndugleikarnir fyri nøkrum árum síðani gongd á arbeiðið við at byggja vardar bústaðir.
Politiskt varð avgerð tikin um, at farast skuldi burtur frá politikkinum við at keypa vanlig sethús og umbyggja tey til sambýlir. Ístaðin varð farið undir eina tilgongd at byggja nýggjar tíðarhóskandi bústaðir, sum eisini yvir tíð kunnu koma í staðin fyri nøkur av verandi sambýlum. Fleiri av hesum vardu bústøðunum ella sambýlunum eru longu tikin í nýtslu.
Í dag klokkan 14 verður hátíðarhald í sambandi við, at byggingin av 12 vardum bústøðum í Klaksvík til menningartarað, nú er liðug.
Almannaráðið er byggiánari, og Landsverk byggiharri. Tað eru Arkitektar 99, sum er høvuðsráðgevi í byggingini og hevur teknað sambýlið. Aðrir ráðgevarar eru HMP Consult, PB Consult og KJ Elráð, meðan høvuðsarbeiðstakari er Kanjon. Inventartænastan vann útboðið um innbúgv, og hevur sostatt verið veitari av tí partinum.
Játtaðar vórðu 16,5 mió. krónur, og hesin kostnaðurin hevur hildið. Arbeiðið hevur gingið væl, og bygningurin er nú liðugur og klárur at flyta inn í.


text:
Tann sexuta krúllan hjá Dan Klein
(Henda greinin er skrivað i sambandi við, at Dan Klein av órøttum ákærdi meg fyri at hava fingið dupulta løn, tá eg sat á fólkatingi)
Tá eg sat á fólkatingi í 2008, hevði eg lógarkrav uppá eisini at fáa løn frá Løgtinginum. Dan Klein kallar meg "væl betaltan pampara" fyri at hava fingið hesar pengar. Men eg fekk teir aldrin. Eg segði nei takk, tí eg helt tað vera órímiligt at fáa dupulta løn
Sjúrður Skaale
Mikudagin 29. desember skrivaði Sosialurin SJÚRÐUR SKULKAR MEST á bæði forsíðu og spísiseðli.
Hetta var síðsta blað fyri nýggjár, so orðini lógu í handlum, á køksborðum og hingu á spísiseðlum kring landið í seks dagar, áðrenn ein onnur yvirskrift fekk teirra pláss.
Tað er helst rætt, at eg síðani ólavsøku ellivu ferðir ikki havi siti í tingsalinum, tá fundur hevur verið. Og alt kemst ikki av tí nógv umrødda marathon-túrinum í New York.
Men eg havi ikki verið burturi, tá mál, ið eg varði av, hava verið á skrá. Eg havi aldrin forsømt mínar uppgávur. Eg havi passað mítt jobb. Tað vita tey, sum fylgja við í politikki.
Eg ivist heldur ikki í, at tey 10 tingfólkini, sum hava forsømt 7, 8, 9 og 10 fundir, hava passað sítt jobb. Tí tað er ikki (ið hvussu er ikki bara) við at sita í tingsalinum, at ein politikari ger tað, sum hann skal. Listin hjá løgtingsskrivstovuni um uppmøting fortelur ikki alla søguna um innsatsin hjá einum løgtingslimi.
Hinvegin hevur Sosialurin sjálvsagt fullan rætt til at brúka henda listan til gera eina fangandi, persónliga og eitt sindur argandi forsíðu. Tað má mann finna seg í. Og eg hevði heldur ikki ætlað mær at svarað uppá tað.
"Pamparin"
Men tá orðini um tann stóra "skulkaran" verða rópt út um landið í seks dagar, brenna tey seg føst, og fatanin verður, at maðurin er eitt dovið beist.
Onkur, sum hevur serligan áhuga í tí, hevur eisini granskað meira í viðurskiftunum hjá skulkaranum.
Tað førdi í hósdagin til eina stórt uppsetta grein í Oyggjatíðindum undir yvirskriftini: "Sjúrður Skaale, løgtingsmaður: Ein væl betaltur pampari".
Dan Klein vísir til søguna í Sosialinum, men gevur henni eina sexuta krúllu afturat: Tá Sjúrður sat á fólkatingi í 2008 og hevði farloyvi frá løgtinginum, fekk hann kortini fulla løn frá løgtinginum!
Dan vísir til lógina, sum sigur, at løgtingsmaður, sum tekur farloyvi orsaka av "fólkatingsørindum", vaðveitir rættin til løn.
Fullkomin mynd
Nú bleiv myndin líkasum fullkomin: Fyri tað fyrsta røkir Sjúrður Skaale ikki tað starv, hann er valdur til at røkja. Hann skulkar!
Fyri tað næsta mjólkar hann eisini pengar úr skipanini, uttan at rætta hond frá síðu! Dan Klein konkluderar elegant, at skulkarin er "av teimum stóru oportunistunum, og ein væl betaltur pampari".
Og so koyrir tað, sum tað skal: Mótstøðufólk hjá mær og mínum flokki verða ill. Tey, sum hava stuðlað mær, verða vónbrotin. - Og onkur smílist í skeggið, tí hann fær júst tað, sum hann vil hava...
Eg giti, at greinin eisini hevur samband við, at eg í míni nýggju bók sigi, at endamálið við skrivingini hjá Dan Klein hvørki er rættvísið ella sannleikin, men avdúkingin sjálv. Skandalan.
"Hatta skal Sjúrður hava ein uppá kjaftin fyri", hevur Dan helst hugsað.
Problemið er bara, at Dan staðfestir júst tað, sum eg sigi í bókini.
Endamálið er skandalan - og fyri at fáa skandaluna, offrar hann sannleikan.
Sannleikin
Tí sannleikin um hasar pengarnar er hesin:
Tá eg í februar 2008 fekk til uppgávu at røkja fólkatingssessin fyri Tjóðveldi, segði eg beinanvegin løgtingssessin frá mær. Eg helt meg ikki til lítar kunna røkja bæði størvini í senn.
Løgtingsskrivstovan upplýsti tá fyri mær - júst sum Dan Klein skrivar - at eg varðveitti rættin til fulla tingmannaløn.
Men hevði Dan havt ringt til mín - ella til løgtingið - so hevði hann fingið at vita, at eg straks skrivaði til stjóran á løgtingsskrivstovuni, og bað hana um IKKI at flyta mær pengarnar.
Súsanna Danielsen, stjóri, svaraði soleiðis: "Í fólkatinginum kunnu limirnir ikki siga lønina frá sær, men hesa reglu hava vit ikki, so eg haldi hetta er í lagi."
Síðani varð lønarflytingin steðgað.
Altso: Eg hevði lógarkrav uppá pengarnar, men helt meg ikki hava moralskan rætt til teir, og tók tí ikki ímóti teimum. (Lønirnar umskaraðust kortini nakað tá eg tók við og tá eg gavst á fólkatingi.)
Hetta var ikki annað en rímiligt. Tað eru onnur enn eg, sum hava sagt nei takk til órímiligar, dupultar lønir, og eg havi aldrin ætlað at taka hetta gamla málið fram. Hinvegin haldi eg, at lógin eigur at verða broytt.
Má tá nú Dan Klein, grundað á lygnir, sigur at eg eri "ein av teimum stóru oportunistunum og ein væl betaltur pampari", so má eg vísa til fakta.
Til endans
Til endans skal eg bara siga, at eg havi góða samvitsku. Eg havi ikki annað starv enn tingstarvið. Mín tíð fer til at røkja tað so væl, sum eg dugi. Tað skal eg eisini gera framyvir. Bæði tá eg siti í tingsalinum - og tá eg ikki siti har.
--
(Nú kann eg leggja afturat hesi grein, at tá uppgerðin í mína uppmøting var gjørd, var løgtingsárið hálvrunnið. Og mín forsøming - sum m.a. komst av sjúku og deyða í familjuni - var stórtíðindi. Tað er ongantíð fyrr komið fyri, at hendan uppgerð hevur verið so pumpað upp - heldur ikki tá tingárið er liðugt. Men tað enn løgnari við hesum var, at tá tingárið VAR liðugt, var ikki sagt eitt einasta orð um, hvør nú hevði forsømt flestar tingfundir tilsamans! Og eg veit, eg als ikki lá ovast tá. Løgin raðfesting av Sosialinum, má sigast...)


text:
- Kennir tú hini foreldrini, viðførir tað betri samarbeiði og málini verða ikki slept!
- Foreldrini eru týdningarmesta tilfeingi tá um skúlagongdina hjá barninum ræður!
- Hevur tú jaligan hugburð til skúlan, ávirkar tað úrslitini hjá barninum!
- Títt álit á egna fyrimynd og møguleika til ávirkan hevur týdning fyri barn títt!
- Tá tú vísir áhuga, batnar trivnaðurin hjá barninum og hugurin til læring!
- Tað hevur týdning, at tú tekur lut og metir um arbeiði hjá barninum!
- Kjakast tú við barn títt, kveikir tú hug tess og menning!
- Tekur tú eisini lut, gongur tínum barni betur í skúlanum!
- Tú ert fyrsti og týdningarmesti lærarin hjá tínum barni!
Happing
Hví vilja vit hava ein happingarfrían skúla?
Bert á einum happingarfríum skúla ber til at trívast! Vit læra bert, tá vit trívast! Og tá vit trívast er tað gott at vera til!
Hvat er happing?
Happing er tá ein ávísur persónur er fyri áhaldandi ágangi. Persónarnir eru ikki líka sterkir. Tann, sum líður undir hesum ágangi, hevur ilt við at verja seg og er hjálparleysur mótvegis teimum, sum fremja ágangin.
Mannagongd
Á okkara skúla hava vit eina mannagongd tá trupulleikar viðvíkjandi happing skulu loysast. Flokslærarin fær fyrstu fráboðanina. Flokslærarin tosar við teir næmingar og lærarar, sum hava við málið at gera. Leiðslan verður kunnað. Flokslærarin roynir at loysa málið. Flokslærarin og leiðslan seta seg í samband við foreldrini. Leiðslan fer, saman við avvarðandi myndugleikum, víðari við málinum.


text:
3. mio til FarGen
Á donsku fíggjarlógini fyri næsta ár stendur, at tríggjar milliónir verða latnar til føroysku FarGen-verkætlanina.
Hetta er sambært avtalu millum Sjúrð Skaale, fólkatingsmann Javnaðarfloksins, og Kristian Jensen, fíggjarmálaráðharra.
Hetta er triðju ferð, at Javnaðarflokkurin hevur samrátt seg til, at FarGen skal hava stuðul á donsku fíggjarlógini. Í 2015 var upphæddin átta og í 2016 tvær milliónir. Tá var vandi fyri at verkætlanin datt niðurfyri, og tí kravdist ein munandi upphædd.
FarGen fekk tvær milliónir á føroysku fíggjarlógini í fjør, og fær somu upphædd í ár. Og nýggja avtalan gevur altso tríggjar milliónir afturat í ár.
– Hetta verður gjørt, tí vit halda FarGen vera eina nýskapandi verkætlan, sum veruliga kann gera mun, sigur Sjúrður Skaale.
Eitt er tað fakliga endamálið: At basa sjúkum og gera heiligvág, sum munar nógv betri, enn tað, vit nýta í dag.
Hitt er tað búskaparliga endamálið: slóða fyri nýggjum, spennandi og háløntum arbeiðsplássum í Føroyum.
Vit hava serligar møguleikar fyri hesum, tí føroyingar eru so fáir, tí vit hava livað so avbyrgd so leingi – og tí vit hava so gott yvirlit yvir, hvussu vit eru skyld hvør við annan.
Eitt annað sum er avgerandi er, at føroyingar eru sera jaliga sinnaðir mótvegis FarGen. Tað vísa bæði tær spurnakanningar, sum eru gjørdar, og áhugin at lata blóðroyndir til verkætlanina. Eisini føroyska vinnulívið (Betri) hevur stuðlað FarGen. Og føroyska lógargrundarlagið setir tryggar karmar um hesa gransking.
Men skulu vit veruliga fáa gagn av okkara stóru møguleikum á hesum øki, krevjast stórar íløgur. Tær fimm milliónirnar, sum verkætlanin fær í ár, eru eitt gott grundarlag – men tað er als ikki nóg mikið, skulu vit veruliga gera okkum galdandi. Útlendskar íløgur mugu til.
– Áhugin fyri gengransking er sera stórur, men granskingin er sera dýr – og tí gera tær stóru fyritøkurnar sínar íløgur har, sum karmarnir eru tryggast og best, sigur Sjúrður Skaale.
Og tá søkt verður um samstarv frameftir, ber til at siga, at:
– Verkætlanin ER í gongd,
– føroyska lógin um hetta er góð og greið,
– føroyskir myndugleikar seta pening í,
– føroyskt vinnulív setir pening í,
– danskir myndugleikar seta pening í.
Á hesum grundarlag ber vónandi til at vekja áhugan hjá stórum útlendskum íleggjarum, so møguleikarnir í FarGen kunnu nýtast til fulnar – til gagns fyri framtíðar sjúklingar, og til gagns fyri føroyska samfelagið.


text:
Halldóra Dam er útbúgvin bókavørður. Hon er fødd á Oyrarbakka í 1958 og uppvaksin við Norðskála. Hon hevur skrivað fleiri stuttsøgur í m.a. Mína jólabók.
Útgávur:
1999 Kinamaðurin, Summar, Tannbustisangurin, Jól í Míni jólabók
2000 Siglandi skýggj í Míni jólabók
2001 Húsini í Mjørki í heilum
2001 Summarfrí, Apríldagur í Míni jólabók
2002 Ketta mín, Prinsurin og krokodillan, Apan í Afrika í Míni jólabók
2003 Vetrarmorgun, Vøgguljóð í Míni jólabók
2004 Fonnin í Míni jólabók
2006 Brúni, Fremmandur í Míni jólabók
2007 Bara hesaferð í Míni jólabók
2010 Tað vanliga í Vencili 8
Freka Frida fær frí í Míni jólabók
2011 Eg tvætlaði bara í Míni jólabók
2012 Uttan orð í Vencili 11
Tjóvurin í Míni jólabók
2013 Lat eisini meg
Saknur í Míni jólabók
2014 Tann hvíta hondin í Míni jólabók


text:
Foto: Tommy Olofsson/Grupp Fem
Per Nilsson er svenskur rithøvundur, føddur í Malmø í 1954 og býr nú í lítla býnum Sölvisborg í Blekinge.
Sum hjá so mongum øðrum rithøvundum byrjaði alt við, at hann fortaldi sínum egnu børnum søgur, sum hann so seinni skrivaði niður og gav út í bókum.
Útgávur:
1994 Gorpur krunkar
1996 Hjartans frygd
1998 Anarkai
2003 Tú & tú & tú
2006 Askur og Embla
Ummæli/umrøða:
Arnbjørn Ó. Dalsgarð: 3 í 1. Fregnir 14-20. november 2003
Heiður:
1997 Deutscher Jugendlitteraturpreis fyri Hjartans frygd
1997 Nils Holgarson plaketten fyri Anarkai
1999 Astrid Lindgren priset


text:
Útflutningurin frá alivinnuni stendur fyri 35% av samlaða vøruútflutninginum sambært Hagstovuni, sum júst hevur útgivið hagtølini fyri 3. ársfjórðing 2011.
Tríggjar teir fyrstu ársfjórðingarnar í ár, útflutti føroyska alivinnan 32.021 tons fyri eitt virði á 1,225 milliard krónur. Samanborið við sama tíðarskeið í fjør, er hettar ein vøkstur á 31% í nøgd, meðan vøksturin í virði einans er 25%.
Tølini avspegla ógvusligu niðurgongdina í laksaprísinum seinastu mánaðirnar. Prísurin á heilum køldum laksi er fallin við 33% síðan fyrsta ársfjórðing 2011. Tó hevur prísurin á portiónum hildið sær, takka verið langtíðarsáttmálum. Hóast prísniðurgongdina umboðar føroyska alivinnan enn yvir 35% av føroyska vøruútflutningsvirðinum. Laksur er enn Føroya størsta einstaka útflutningsvøra.
USA og Kina hava staðið fyri tí mesta av vøkstrinum í ár og tað er eisini í hesum báðum marknaðunum, at føroyskur laksur hevur fingið besta prísin. Triði hvør føroyskur laksur endar í USA. Útflutningurin til Kina er vaksin við umleið 50 milliónum krónum í ár og umboðar nú út við 5% av føroyska útflutningsvirðinum av laksi.
Tað er Salmon from the Faroe Islands, ið hevur greinað útflutningstølini hjá Hagstovuni, fleiri hagtøl eru at finna á www.salmon.fo
.


text:
Taka væl ímóti at Suðuroyartunnilin nú eisini kemur á framskundaða dagsskrá !
Taka væl ímóti at Suðuroyartunnilin nú eisini kemur á framskundaða dagsskrá !
Nú partar av samgonguni, m.a. Óluva Klettskarð úr Tjóðveldi, tekur væl ímóti uppskoti um eina endurskoðan av tíðarætlanini og fíggingini av tunnlum í Føroyum, so kunnu okur í Suðuroynni bara staðfesta, at okur eisini taka sera væl ímóti hesum og gleða okkum til at Suðuroyartunnilin nú kemur á framskundaða dagsskrá, eins og ætlanin er fyri tunlarnir norður um Fjall.
Okur í Suðuroynni hava nettup eftirlýst eina broyting í tíðarætlanini saman við einum alternativum hátti at fíggja tunnilsverkætlanir í Føroyum, soleiðis at projekteringin av Suðuroyartunlinum kann byrja í ár og arbeiði fara ígongd í 2022.
Sandoyartunnilin verður boraður ígjøgnum í 2022 og tá verður sjálvsagt hildið áfram at bora til Suðuroyar. Og har er longu gjørd ein ætlan fyri Suðuroyartunnilin.
Tann ætlanin fevnir eisini um uppskot um hvussu ein Suðuroyartunnil kann fíggjast á alternativan hátt, m.a. við at brúka Norðoyatunnilin, Vágatunnilin, og Eysturoyar- og Sandoyartunlar sum part av fíggjargrundarlagnum. Harumframt fer raksturin og sølan av Smyrli at verða partur av fíggingini, sum verður seldur, tá Suðuroyartunnilin er liðugur.
Eins og við farleiðini norður um Fjall, sum er ein forðing fyri menning í økinum, so er verandi farleið um Suðuroyarfjørð ein forðing fyri menning í Suðuroynni, har 9,5% av Føroyafólki búgva.
So okur í Suðuroynni taka sera væl ímóti at Suðuroyartunnilin nú eisini kemur á framskundaða dagsskrá !
Dennis Holm, borgarstjóri
Vágs kommuna


text:
Krabbameinsfelagið hevur, saman við krabbameinsfeløgunum í Norðurlondum (NCU), býtt út um 6 milliónir kr. til gransking.
Formaður í vísindanevndin hjá NCU er føroyingurin Johan Poulsen, urologur og yvirlækni. Nevndin hevði fund í Keypmannahavn 19. november.
Krabbameinsfelagið og fimleikafelagið Ljósið fingið evropeiska viðurkenning
Rørsluátakið ”Firvaldar”, sum Krabbameinsfelagið og Fimleikafelagið Ljósið skipa fyri, hevur fingið viðurkenning frá evropeiska ítróttarsamstarvinum,
Altjóða samstarv millum Krabbameinsfeløg
Nordic Cancer Union hevði fund á Norðuratlantsbryggjuni í Keypmannahavn tann 10. Desember 2012. Hetta er fjórði NCU fundur, ið er hildin síðani Føroya
Elektron stuðlar Krabbameinsfelagnum
Krabbameinsfelagið fegnast um at Elektron stuðlar felagnum við peningargávu. Eins og nógva aðrastaðnis úti í heimi, valdu nógvir føroyskir menn at la
Gleðilig tíðindi um koppseting móti lívmóðirhálskrabba
Krabbameinsfelagið fegnast, nú tilboðið um koppseting ímóti lívmóðirhálskrabba verður víðkað til at fevna um kvinnur úr 12 upp í 28 ár. At koppset
Hugnaløta fyri kvinnur, sum hava ella hava havt krabbamein í undirlívi.
Bólkurin fyri kvinnur, sum hava ella hava havt krabbamein í undirlívi, hittist til prát og hugnaliga samveru mánakvøldið 26. november kl. 19, har Katr
Fundarkvøld fyri "Menn ið hava, ella hava havt, prostata krabba"
Fundurin var mikukvøldið 28. november 2012 kl. 19.00 til 21.00 í hølunum hjá Krabbameinsfelagnum
Krabbameinsfelagið fegnast um at Kringvarp Føroya varpar ljós á menn og krabbamein
Góðan morgun Føroyar í Kringvarpinum fer í november mánað undir eitt átak fyri at varpa ljós á mannfólkasjúkur, serliga krabbamein í bløðruhálskertl
Oskar og ljósareyða kvinnan
Oskar og ljósarreyða kvinnan verður spældur leygardagin 26/10 2013 kl 19.30 í Norðurlandahúsinum Áskoðarar og ummælarar rósa leikinum. Einmansleikur
Krabbameinsfelagið takkar mótahandlinum Margerita í SMS
2. oktober skipaði Margerita fyri stuðulskvøldi til frama fyri Krabbameinsfelagið. Kvinnur sum eru í Undirlívsbólkinum hjá Krabbameinsfelagnum gingu m
Bót til Bata skipar fyri hugnakvøldi á Hafnia 25. oktbober kl. 19.30, fyri kvinnum, sum hava ella hava havt krabbamein í brósti
Oddbjørg Johansen, kognitivur terapeutur, fer at hava áhugaverdan fyrilestur við heitinum: "Hvussu kann eg sleppa tankameldrinum, so eg kann liva lív
Nordic Cancer Union hevði fyrsta aðalfund í Føroyum tann 10. september 2012
Fundurin varð hildin í Føroyum, av tí at Føroyar í løtuni hevur formansskapin í Nordic Cancer Union. Nógv áhugaverd mál vóru á skránni til aðalfundi
Oktober er bróstmánaður
Eins og í londunum kring okkum verður eisini í Føroyum varpað ljós á krabbamein í brósti í oktober-mánaði. Bót til bata, ið er sjálvhjálparbólkur hjá
Nøgdir luttakarir á tí fyrsta skeiðnum í listterapi hjá Krabbameinsfelagnum
Úttalilsi frá einum skeiðluttakara: "Skeiðið var ein stór gáva - eg merkti lívd, aksept, at verða hoyrd, hjartalag. Har var sorg, gleði og látur.
Krabbameinsfelagið á Fólkafundi í Hoyvíkshøllini
Krabbameinsfelagið var við til Fólkafundin, sum var í Hoyvíkshøllini um vikuskifti. Nógv fólk nýttu høvið at vitja básin hjá felagnum.
Hugnaløta fyri kvinnur, sum hava ella hava havt krabbamein í undirlívi
Bólkurin fyri kvinnur, sum hava ella hava havt krabbamein í undirlívi, hittist til prát og hugnaliga samveru 24. september.
Familjudagur fyri familjur við børnum, sum hava mist mammu ella pápa av krabbameini
Leygardagin 6. oktober 2012 á Gjáargarði við Gjógv – ein lívsjáttandi dagur fyri familjuna. Krabbameinsfelagið bjóðar familjum við børnum, sum h
Ein háttur at liva - spennandi skeið í listterapi
Krabbameinsfelagið skipar aftur í heyst fyri skeiði í listterapi. Hetta er eitt tilboð til tín, ið hevur ella hevur havt krabbamein. Royndirnar frá sk
Dagur fyri teg, sum hevur mist makan
Mikudagin 3. oktober frá kl. 13 -16 bjóðar Krabbameinsfelagið tær, sum hevur mist makan at luttaka á einum degi, har tú sum avvarðandi fært møguleikan
Kvøld fyri kvinnur og menn, ið hava ella hava havt móðurmerkjakrabbamein.
Bólkurin fyri tey , ið hava ella hava havt móðurmerkjakrabba, hittist til prát og hugnaliga samveru mánadagin 17. september kl. 19, í hølunum hjá Krab


text:
Ferðafólkatølini hjá Atlantic Airways settu met í juli, tá fleiri enn 42.750 ferðafólk flugu við rutuflogførum og tyrlum samanlagt. Higartil í ár hava 175.800 ferðandi flogið við rutuflogførum og tyrlum tilsamans, ið eru 8 prosent fleiri enn sama tíðarskeið í fjør.
Teir fyrstu sjey mánaðirnar í ár flugu tilsamans 175.800 ferðafólk við rutuflogførum og tyrlum hjá Atlantic Airways, og tað eru 8 prosent fleiri enn sama tíðarskeið í fjør, tá ið 162.100 ferðafólk flugu við føroyska flogfelagnum.
41.000 ferðandi flugu við rutuflogførum hjá Atlantic Airways í juli, og tað eru 5 prosent fleiri ferðafólk, sammett við sama mánað í fjør, tá ið 39.200 ferðafólk flugu við Atlantic Airways.
Í juli hava tyrlurnar flogið 1.718 ferðandi, ið er 84% fleiri enn í juli í fjør, umframt at bjargingartyrlan hevur havt 70 útkøll higartil í ár, ið er meira enn alt árið í fjør.
Alsamt lækkandi ferðaseðlaprísir og nýggj ferðamál úr Føroyum eru beinleiðis orsøkir til ferðafólkavøkstur við rutuflogførunum.
Atlantic Airways eigur ein sera virknan leiklut í marknaðarføringini av Føroyum sum ferðavinnulandi, og er hetta eisini ein orsøk til vaksandi ferðafólkatøl.
Saman við góðum dugnaskapi hevur íløgan hjá Atlantic Airways í framkomnu innflúgvingarskipanina, RNP 0.1, roynst avbera væl í summar.
Reglusemið var 100 prosent í juli, hóast nógvan mjørka nakrar av døgunum. Í juli varð flogið rættstundis í 90 prosentum av øllum fráferðum – t.e. seinking styttri enn 15 minuttir. Tað er 6 prosentstig betri, sammett við sama mánað í fjør.
Í summar ber til at ferðast beinleiðis til og úr Føroyum fleiri enn 40 ferðir um vikuna til níggju ymisk ferðamál: Keypmannahavn, Billund, Aalborg, Reykjavík, Bergen, Edinburgh, Barcelona, Mallorka og Kreta.
Vinaliga
Atlantic Airways


text:
Koyring bannað stendur í reyðari ávaringarrammu á hjallinum hjá Jens Peturi í Tórsbyrgi. Ikki tí, tað er nevndin í Eigarafelagnum, sum á sinni setti skeltið upp. Ætlanin var ikki at spæla politi, men heldur at minna fólk á tað óhepna í at koyra millum hjallarnar og heilt til hurðina, bara tí ein er beindovin og ikki avlamin. Tað var tann tíð, tá børn í hópatali spældu í túninum. So er ikki longur.
Og koyringin verður ikki tálmað, enn minni bannað, nú ferian í arbeiðsársins tólvta mánað stendur fyri durum. Tá koyra vit í USA og ætla at leggja útvið fimm túsund kilometrar undir dekkið á einum Mitsubishi Endeavor, frá Houston til Los Angeles, sum lógliga reyða strípan vísur undir heimliga forboðsskeltinum. Livst, so spyrst.


text:
Nax – North Atlantic Xperience
NAX er ein føroysk fyritøka, sum skipar fyri tiltøkum og succesupplivingum til fyritøkur, stovnar og bólkar innan ferðavinnuna. Fyri tað mesta eru vit úti í okkara vøkru og óspiltu náttúru. Uttan mun til um tit ynskja upplivingar á landi, á sjónum ella í luftini ella kanska eitt sindur av hvørjum, seta vit skránna saman júst eftir tykkara ynskjum.
Í Føroyum eru góðir møguleikar at tvinna toymismenning saman við ógloymandi upplivingum, langt burtur frá gerandisdegnum. Soleiðis styrkist fatanin og málið festir seg hjá luttakarunum.
Okkara háttur at avvikla eitt tiltak uppá, er so væl umtóktur, at vit eisini fyriskipa tiltøk uttanlands.
Í Íslandi eru vit í gongd við at menna ymisk tiltøk.
Søgan
Felagið varð stovnað á heysti í 2009 m.a. saman við donsku teambuildings fyritøkuni CoastZone. Vit valdu sama samleika so okkara fyritøka kom at eita CoastZone North Atlantic. Sløk 3 ár seinni, fór danska fyritøkan úr okkara felag. Semja var um, at vit varveittu navnið.
Á heysti 2014 fingu vit nýggjan samleika sum nú er NAX – North Atlantic Xperience.
Navnið umboðar norðuratlantin. Í búmerkinum er norðstjørnan við einum cirkli rundan um. Norðstjørnan er álítandi, hon vísir vegin og umboðar norðaru hálvkúlu, nakað vit sammeta okkum við
Soleiðis gera vit
Vit hava drúgvar royndir við at menna og optimera bólkar og lið, umframt at grundleggja og framhaldandi røkja virðisgrundarlagið. Skráin verður samansett soleiðis, at øll kunnu vera við. Tað kann vera árliga útferðin, at starvsfólkahópurin skal samansjóðast ella eitt ávíst endamál, ið virkið arbeiðir við. Vit eru ein mobil eind, og vit skipa fyri tiltøkum um alt landið og eru byrja uttanlanda eisini. Soleiðis eru altíð nýggjar upplivingar í okkara valmøguleikum.
Á einum toymismenningardegi samstarva bólkar um at loysa ymiskar praktiskar og logiskar uppgávur, samansettar við avbjóðingum og upplivingum. Eitt tiltak kann taka støði í einum ávísum tema, t.d. virðisgrundarlagnum í fyritøkuni, visjón og missión ella trygd. Framferðin er grundleggjandi í hesum viðurskiftum. At arbeiða við einum ávísum máli gjøgnum praktiskar venjingar vísir seg at seta seg fast í okkara minnið.
Dømi um upplivingar og avbjóðingar
Vit skapa upplivingar tit aldrin gloyma, og tryggja felags framtíðar referensukarmar.
Burðardygg
Vit arbeiða um alt landið og samstarva við lokalar veitarar. Vit vilja vera við til at menna aðrar vinnur. Soleiðis skapa vit eina upprunaliga uppliving av føroyska samfelagnum.
Umhvørvið – National Geographic
Uttan mun til hvat vit gera, og hvar vit eru, hevur tað alstóran týdning, at eingi negativ árin eru á náttúruna. Um vit eru í iva, t.d. um djóra- ella plantulívið, ja, so leita vit okkum servitan, ella halda okkum burtur.
National Geographic hevur sagt, at Føroyar eru heimsins mest óspoleraða oyggjaland. Okkara atferð í náttúruni og virðing fyri henni ger, at vit undir øllum umstøðum ikki verða atvoldin til, at hesin stóri heiður fellur Føroyum av hondum.
Les meira á www.nationalgeographic.com
Til hvørt tiltak kunna vit um hesi viðurskifti og seta krøv til luttakararnar.
Lata einki eftir okkum, ið ikki hoyrir náttúruni til
Taka einki við okkum, ið hoyrir náttúruni til
Taka tað við okkum, ið ikki hoyrir náttúruni til
Trygd
Vit hava eina greiða trygdarætlan, sum alla tíðina er í fokus. Okkara starvsfólk eru útbúgvin til tað tey gera, tí kunnu vit gera tað, vit gera! Vit brúka bara undirveitarar, ið hava neyðuga góðkenning. Tá vit skipa fyri úti í náttúruni, søkja vit vitan áðrenn, bæði lokala og servitan.
Set teg í samband við okkum og fá eitt óbindandi prát um eitt tiltak fyri fyritøkuna.
Alt ber til, tað veldst bara um tykkara hug og orku.
Vitja okkum á NAX á www.nax.fo


text: Minnist ikki um tað var hjá Eyðbirni í realskúlanum á Oyrarbakka, ella tað var hjá Claus í studentaskúlanum, at vit lósu Den forsvundne fuldmægtig (1938) hjá Hans Scherfig mitt í 1970’unum. Bókin hevur í innihaldi slúkt meg meira upp enn umstøðurnar, tá hon varð lisin. Kom í tankar um hesa smábók í vavi, sum er so stór í innihaldi í morgun. Orsøkin var, at ein væl orðað kvinna var í Útvarpinum og fortaldi um hennara starv sum lærari í strangasta fongslinum í Noregi. Har fekk hon stundir at granska og har var málsetningurin, at ungu lógarbrótararnir skuldu fáa borgarligt dannilsi við eini miðnámsútbúgving. Úti í frælsa samfelagnum vóru ikki líkindi at lúka hesar treytir. Ivasama moralan hjá Amsted í donsku søguni hjá Scherfig um horva fulltrúan kom ljóslivandi fram fyri meg, sum sat eg á skúlabonki fyri 40 árum síðani. Fangahúsið er loysnin at fáa borgarliga samfelagið aftur á føtur.