text:
Heiðurplássið undir yvirskriftini 'at siga søgur', fær Ólavur Poulsen í Vatnsoyrum. Hugsunarsamur er hann avmyndaður úti í Oyrum, eftir at hava siglt við heimajørdu tvíkiljuni Lakeside um vatnið, sum hevur tvey nøvn, Leitisvatn og Sørvágsvatn. Vit eru útferð úr Námi vesturi í Vágum at hitta tríggjar storytellers, søgusigarar av Guds náði. Her er hin fyrsti.
Tað ar Sámal Bláhamar, sum í góðveðrinum koyrir eftir Oyggj, at siga okkum frá tí, sum hann fortelur fyri ferðafólki. Millum allar tær væltrimmaðu søgurnar, sum visuelt passa í lendið uppá sekundið, sigur hann seg bara vera undirtekstara í stóru sjónvarpssendingini, sum eitir Føroyar. So væl plaseraðan setning havi eg ikki hoyrt í ferðafólkabussi áður. Eg seti bara undirtekst á! Og so steðgar Sámal á Norðradalsskari til felagsmynd, har eg upp móti mjørkanum bara fái Regin og Gundur uppá. Gundur fer til Noregs í september og ivaleyst gevur hann Regini nøkur góða ráð um FirstClass, teldur og skúla.
So koma vit til gamla arbeiðsplássið hjá Regini, modernaða skúlan á Giljanesi, sum fyrr æt Miðvágs-Sandavágs skúli. Vit seta summarskógvarnar og traðka á Føroyakortið.
Eli Smith hevur myndprýtt savnandi miðhøllina við staðbundnum myndaevnum úr tilfari, sum hann hevur funnið í fjarum londum úr Kina í eysturi til Grønlands í vesturi.
Skúlastjórin, Annbritt Toftegaard, er í barnsburðarfarloyvi, so varaskúlastjórin, Finnur Joen-Jacobsen, tekur ímóti. Her er hann fyri endanum á borðinum í funktionella og ljóðrætta fundarrúminum í nýggja skúlanum, sum niðaneftir hevur gott samband við lendið.
Í køkinum bjóða tey kaffi og køku, og greiddu frá um skúlan, møblar, amboð og ikki minst ljóðviðurskifti, sum nógv er gjørt burturúr. Kanska skuldu allir skúlastjórar veri trummusláarar, so fingu arkitekar og skúlastýrislimir áhuga fyri ljóði, har nógv fólk koma og fara.
Og mín sann, um ikki Petur Pólson situr har í horninum við kaffikrússi frá fleirtjóða fyritøkuni Shell. Gott at síggja teg aftur, Gøtufrændi, nú sólin aftur er til.
Umframt at nýggi skúlin er ljósur og opin, við hurðum úr floksstovunum og beint út á bøin, og kunningarskíggjum alla staðni, so eru gongir og skúlagarður funktionell øki og gjørd til næmingar - í øllum alduri. Her er klatriveggurin til klintarar og klúgvarar í Námi. Lukkutíð er hann ikki hægri í dag.
Søgutráðurin heldur fram á Krígssavninum, har Karl Jóhan Nielsen greiðir frá, ljóslivandi og tendraður. Má siga, at eg undraðist ikki sørt, at inngongdin var við síðuna av Bónushandlinum, men tað gloymdi eg alt um, tá eg kom innum. Bara inngongdin er sum at stíga niður í ein kavbát.
Við undirtekstinum hjá Sámali Bláhamar í huga, vil eg mæla øllum til at lurta eftir frásøgumanninum. Tú verður fluttur í aðra tíð, men ert á staðnum, her í oynni, har fleiri enn 10.000 bretskir hermenn vóru undir krígnum, minst 6.000 í senn.
Oyggin var avbyrgd og tú skuldi hava pass at sleppa inn og út. Her er eitt sonevnt fliðupass, sum er skrivað í Vestmanna og galdandi í ein mánað, so Hans í Kollinum i Kvívik kann stinga fliðu undir skipaðum viðurskiftum.
Nógv børn í oynni blivu faðirleys, tá skipini, ið páparnir vóru við, vórðu skotin av týskinum og sukku. Tí tóku bresku hermenninir stig til at gera eitt barnaheim, Children's Home, í Miðvági. Men sum Karl Jóhan so intenst og nemandi greiddi frá: Familjurnar í Vágum stóðu so tætt saman, at ikki varð brúk fyri tí. Har kom einki barn. Men eftir stendur skeltið og hvørjir teir vóru, sum gjørdu tað.
Ratiónsmerki og bretsk tíðarrit frá Kanska-landinum, The Land of Maybe, eru eisini til skjals á spennandi Krígssavninum við stuttligu webadressuni ww2.fo
Ein málningur hjá Jógvani Waagstein frá 1945 hongur eisini á savninum. Undir toruskíggi á luftini, sum líkist einum týskum bumbuflogfari, sæst, hvussu Skansin hjá øllum Føroyum, sum Havnin og Heðin hava í varðveitslu, sá út undir krígnum. Waagstein, sum doyði fýra ár seinni, hevur verið 66 ára gamal tá hann málaði Skansan við bretskum flaggi.
Í summarhitanum uttanfyri bjóðar innløgumaðurin Sigfríður ein snaps úr kili, ikki landinum, men plantuni. Smakkurin er hvassari enn mildi liturin.
So fara vit niðan á vatnið við tveimum nøvnum, tá vit ikki telja tað triðja uppí, tá tey lokalu bara siga Vatnið.
Á flúgvarabedingini taka Ólavur Poulsen og dótturin ímóti umborð á Lakeside, íð er navnið, sum bretska hersetingarvaldið gav heimbygdini, Vatnsoyrum, undir krígnum. Tvíkiljan er ein flaki úr alivinnuni í 1990'unum, improviserað við einum kampingvogni aftan og havastovu framman. Við hesum sjáldsama fari hevur Ólavur siglt 1200 túrar við 12.000 fólkum. Hvør túrur á Vatninum varar 3 tímar netto, og 85% av teim ferðandi eru føroyingar, sigur Ólavur og stýrir í við el-kontaktini, meðan dótturin borðreiðir.
So raka vit við land. Vit eru við Bøsdalafoss úti í Oyrum og Ólavur leggur lúnningina út av gronini og inn á land. Eyðkenda fjalsstavin hevur hann við í land.
Her er gott og trygt at ganga í góðveðrinum, siga tey bæði Sigrid og Sámal, sum her koma í land.
Lendið er spennandi. Umframt teir risastóru steinar, sum brimið kastar runt, eins og á Umvarpinum niðri á Møl á Eiði, so síggjast sprungur og foyrur eftir ísi. Ein grafiskur gandaverkstaður.
Sum vit hoyrdu í Útvarpssendingunum hjá Jógvani Arge, er Ólavur av bestu frásøgumonnum. Her sæst hann á helluni millum bátin og fossin.
Millum søgurnar avdúkar Ólavur ein brennandi áhuga fyri umhvørvinum. Her eru tað skónir, sum fólk taka við sær heim og opnað sárið stendur eftir á steininum. Í hundrað ár ella meir. Tað dámar ikki Ólavi. Náttúran skal virðast, hvussu vit so brúka hana, sigur hann, meðan Pól hyggur og metur um tíðina, skónin hevur at vaksa aftur.
Komin niðaná síggja vit eina tað vakrastu og sermerktastu sjón í landinum - Geituskoradrangur. Longst burturi hóma vit Mykines.
Hetta er so sjáldsamt, at her má ein sjálvsa takast, siga tær tríggjar Lis, Søs og Gunvá við froðandi Vágahavinum í baksýni.
So ganga vit heim í hagan og njóta sýnið og friðin. Her ber til at tjalda, um tit fara væl um, sigur Ólavur.
Einasti ófriður er úr luftini. Tá hugsi eg ikki um kriandi ternur og klippandi tjøldur, men buldrandi Airbussin, sum lívgar oynna so væl.
Friðurin í hesi útistovu er eins fantastiskur og sýnið. Her situr Sólvá og kannar kalendaran.
So eru stundir at loysa av Oyruni. Sámal og Ólavur skifta orð um webkamera og framtíðarætlanir.
Í Miðvági steðga vit á við Hýsisá, at lesa Mikkjal á Ryggi. Fyri 75 árum síðani skrivaði hann Miðvinga Søgu, ið er Føroya elsta bygdasøga. Men longu í 1909 risti hann tvey ørindi í helluna í ánni, sum samstundis enda okkara starvsfólkaútferð:
Vatnið vinnur harða hellu
slættar niður fjøll.
Líggin gongur, grasið fellur,
falla so vit øll.
Stirðnar blóðið, steðgar hjartað,
legst enn maður lík,
sálin í Guds himni bjarta
livir fræls og rík.


c: text/html

text:
Átrúnaður
Hvannasund er sum flestu aðrar kommunur í landinum. Her er kirkja, samkomuhús og sunnudagsskúli.
Kirkjan liggur í Hvannasundi, og har er reglulig kirkjugongd kl. 12.00.
Skipað verður eisini fyri sunnudagsskúla í gamla skúla í Hvannasundi, sunnudag kl. 14.00, ungdómsmøtum fríggjakvøld kl. 20.30 og møtum í skúlanum í Hvannasundi.
Brøðrasamkoman hevur salin Hermon í Norðdepli har er regluligir fundir. Sunnudag kl. 11.00 breyðbróting, kl. 12.30 sunnudagsskúli og kl. 18.00 evangeliskir fundir, hósdag kl. 20.00 bønarmøti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kaj givin sum málmansvenjari
1. lið06-08-2013 - Jónfinn Petursson
Kaj Niclasen, ið helst er tann venjarin, sum hevur sitið longst í Gundadali, hevur lagt handskarnar sum málmansvenjari hjá Havnar Bóltfelag.
Fyrikomandi og fryntligi trongisvágsmaðurin hevur nú í fleiri ár lagt lag á hjá málverjum okkara, og ikki kann sigast annað enn, at tað hevur ligið sera væl fyri.
Høvðuspersónurin sjálvur sigur, at grundin til avgerðina er, at trupult er at fáa tíðina at strekkja til, og at fleiri partar hava ligið á láni seinastu tíðina.
Vit í Havnar Bóltfelag vilja fegin takka Kaj fyri hansara góða og avgjørda part í góðu gongdini hjá felagnum. Vónandi síggja vit Kaj aftur í næstu framtíð.


text:
U18-genturnar byrjaðu við sigri
Landslið22-04-2015 - Jónfinn Petursson
Føroyska U18-landsliðið við gentum vann fyrsta dystin í UEFA Menningarkappingini í Litava. Mótstøðuliðið var Lettland, og úrslitið gjørdist 3-1 til Føroyar.
Vit hava lænt hesa greinina frá fsf.fo
- Genturnar vístu framúr góðan hugburð. So gott sum einki riggaði fyrstu 20 minuttirnar, men kortini halda tær fram við at stríðast, og spældu restina av dystinum við stórum yvirskoti. Soleiðis sigur John Petersen, venjari, um fyrsta dystin hjá U18-landsliðnum við gentum, sum í hesum døgum taka lut í UEFA Menningarkapping í Litava.
Mótstøðuliðið var Lettland, og endaliga úrslitið gjørdist 3-1 til Føroyar. Tað var annars Lettland sum tíðliga í dystinum kom á odda, tá tær við beinleiðis frísparki løgdu seg á odda.
Men stutt fyri steðgin skoraði føroysku genturnar tvær ferðir. Tá 44 minuttir vóru spældir javnaði Milja Simonsen, og bara ein minutt seinni legði Jónvá Hentze Føroyar fram um 2-1.
Í seinna hálvleiki var gongdin tann sama. Føroysku genturnar høvdu fult tamarhald á dystinum, og tá eitt korter var eftir at spæla økti Hjørdis Rasmusdóttir til 3-1.
- Vit hava 17 spælarar við í Litava, og í hesum dystinum komu allar á vøllin. Tískil høvdu allar sín leiklut í hesum frálíka sigri, sigur ein væl nøgdur John Petersen úr Kaunas í Litava.
Næsti dystur í kappinini verður hósdagin 23. mars, tá okkara skulu royna seg ímóti litavisku vertunum.
Føroyar: 16. Annika Dam, 3. Hjørdis Rasmusdóttir, 17. Arnborg Lervig, 2. Durita Hummeland, 6. Elisabet Vang, 10. Hervør Olsen, 15. Lív Arge, 8. Gudný Johannesen, 11. Kára Djurhuus, 14. Jónvá Hentze og 7. Milja Simonsen.
Í seinni hálvleiki komu hesar á vøllin:
4. Bjørt Holm, 5. Guðrið Thomsen, 9. Ása á Reynatúgvu, 13. Randi Fagradal, 16. Sólrun Thomsen og 18. Durita Mikkelsen.
Venjarar:
John Petersen og Ingun Hansen.
Kelda: fsf.fo
Myndir: Moterys už futbolą


text:
Búni Frelsunarhersins
Hví brúkar Frelsunarherurin búna?
- So at menniskju kunnu síggja hvat vit standa fyri, soleiðis at tey, sum treingja til okkum kunnu koma í samband við okkum. Búnin er eyðkenni okkara. Búnin er í mongum førum ein góð kontakt við menniskju.
- Tí at tað er ein "vitnisburður". "Eg eri ein kristin og havi eitt persónligt samband við Gud", tað sigur búnin um tann sum ber hann, uttan at vit siga eitt orð. Tá ið vit vísa okkum í búna hava vit í hvussu er fingið fólk at hugsa um "nakað sum hevur við Gud at gera" í hvussu er eina ferð tann dagin, segði William Booth, grunnleggjarin í Frelsunarherinum. Mong koma til soldátar og offiserar at spyrja um lutir tey hugsa um, sum viðvíkur ta kristnu trúgv, ella at biðja um fyribøn.
- Tað er ongin munur á "fátækum og ríkum" tá ið ein ber búnan. Hetta var týdningarmikið, og ikki minst í fyrstani tíð hjá Frelsunarherinum.
- Búnin skapar felagsskapskennslur, limaskap, og at ein er partur av eini størri heild. Altjóða samstøðan er einstøk. Óansæð hvar tú kemur í heiminum í búna Frelsunarhersins, ert tú heima og "kjendur aftur" !
- Búnin kann eisini virka sum ein verja í umhvørvinum har Frelsunarherurin starvar.
Visti tú at...
...soldátar og offiserar í Frelsunarherinum ikki ganga í búnanum alla tíðina. Búnin er brúktur tá ið ein umboðar Frelsunarherin ella arbeiðir fyri Frelsunarherin, annars ganga tey í " vanligum klæðum".
...bonettin, " kýsan við sløyfuni" var fyrr í tíðini ein týdningarmikil hjálmur, sum verndi ímóti steinum, rátnum eggum og tomatum sum mótstøðumenn kastaðu á Frelsunarherin, tá ið tey vóru úti á gøtuni og boðaðu orðið.
...tað at brúka búnan var eitt brátt hugskot
"Mær hevði dámt at havt ein klædning, sum vísti einum og hvørjum at eg eri í bardaga og berjist fyri at fáa frelsuna út um allan heimin", rópti Elijah Cadman á einum møti sum var á árskongressini hjá Frelsunarherinum í 1878.
Tað byrjaði við at onkur formaði eitt stykki av messing til eitt S, og festi tað á økslina. Eisini var eitt armbindi merkt "The Salvation Army". Onkur setti eitt jarnstykki á hattin hjá sær. Ein annar keypti brúktar militerbúnar og gjørdi sína útgávu av einum búna. Í 1880 kom ein búni ið bleiv tann ið øll skuldu brúka: Bláan búningsjakka uttaná eina reyða troyggju ella (fisker-islender). Búnin hjá offiserskonunum var ein flottur búni "prinsessu- robe", okkurt sum líkist Dior "New look". (Hugskotið var tikið av prinsessuni av Wales!) Hatturin var ein svartur stráhattur.
Fyri onkran kann búnin virka ljótur og avvísandi, ístaðin fyri at vera nakað sum eigur at skapa samband við menniskju. Frelsunarherurin má nýta vit og skil, og vita nær og hvar ein eigur at nýta búnan, og kanska at nýta "vanlig klæðir" um ein nær betri samband á tann hátt.


text:
Góður sigur í grannauppgerð
Kvinnur28-03-2016 - Jónfinn Petursson
Kvinnur, 1. deild 2. umfar: HB –B36 4-2
Eftir ósigur í fyrsta umfari móti fleirfaldaðu meistarunum úr KÍ, komu okkara kvinnur á slóðina aftur í dag, tá B36 kom á vitjan.
Ikki tí, gestirnir løgdu bragdliga fyri og komu eisini framum longu í sætta minutti. Sarita Maria Mittfoss var eirindaleys, tá hon varð spæld í gjøgnum okkara verju.
Hetta var helst ikki eftir bókini. Okkara kvinnur fullu tó ikki í fátt, men komu fram til fleiri góðar møguleikar.
Beint fyri hálva tíman sendi Milja eitt gott langskot í málið, og stutta løtu fyri hálvleik stútaði Lea Hansen okkum framum til hálvleiksstøðuna 2-1 til okkum.
B36 vildi tó ikki hava hetta liggjandi á sær, og sjey minuttir eftir tímaslagið var Ásla Johannesen á røttum stað og javnaði fyri gestirnar.
Tá samanumkom megnaðu okkara kvinnur tó at venda gongdini og við enn einum máli frá Milju og dygst uppundir dystarenda frá Jónvu Hentze, sendu vit grannarnar innaftur í B36-húsið við einum greiðum 4-2 tapi.
So, ein góðkend byrjan frá okkara kvinnur, sum í næsta umfari spæla úti móti ÍF/Víkingi 3. apríl.
KOYR Á, HB!!!
HAGTØLINI
Kvinnur 1. deild, 2. umfar: 2. páskadag 28. mars 2016 kl. 17.00 í Gundadali
HB – B36 4-2 (2-1)
0-1 Sarita Maria Mittfoss 6’
1-1 Milja R. Simonsen 27’
2-1 Lea Hansen 44’
2-2 Ásla Johannesen 67’
3-2 Milja R. Simonsen 78’
4-2 Jónvá Hentze 90’
Liðið: Annika Dam – Marjun undir Kletti (Elin Maria Isaksen 54), Milja R. Simonsen, Ása á Reynatúgvu (Poula Andreasen 66), Jónvá Hentze, Lea Hansen, Lív F. Arge, Valgerð Andreasen, Rannvá Mortensen, Liljan av Fløtum Petersen (liðsk.) og Sólrun Thomsen (Ninna Hansen 72)
Óbrúktir eykaleikarar: Anitha K. Mortensen og Eva Kristiansen
Gult kort: Lív F. Arge
Venjarar: Ríkin N. Djurhuus og Alexandre da Silva Braga
Dómari: Andrew Christiansen
Hjálpardómarar: Oda Andreasen og Stephan Petursson


text:
Leygardagin 10. September, verður matiné í Havnar kirkju við bratsjspælarinum Katherine Wren. Katherine Wren røkir vanliga sítt yrki sum bratsj spælari í Kongaliga Skotska Nationala Symfoniorkestrinum. Afturat at spæla í orkestrinum fæst hon við at spæla norðurlendskan og skotskan fólkatónleik og nýggjan tónleik smíðaður av norðurlendskum tónasmiðjum. Hon framførir eisini tónleik, sum hon sjálv hevur smíðað.
Katherine hevur í løtuni eitt hálvt árs farloyvi frá orkestrinum og nýtur tíðina til projektið Nordic Viola - Norðurlendsk bratsj. Katherine sigur at vakri myrki tónin hjá bratsjuni hóskar sera væl til norðurlendska veðrið, náttúruna og mentanina. Projektið inniheldur tí ferðir til Grønland, Ísland, Føroyar og norðastu oyggjarnar í Skotlandi. Á ferðini finnur hon fram og spælir tónleik úr økinum, hevur konsertir og hittir lokalar tónleikarar. Ætlanin er, at hon síðan tekur tónleikin við aftur til Skotland og spælir hann til konsertir í Skotlandi og norðurlondum.
Meir kann lesast um verkætlanina Nordic Viola á heimasíðuni hjá Katerhine, Nordicviola.
Til matinéina leygardagin spælir Katherine Wren egnar kompositiónir og skotskan og norðurlendskan tónleik.


text:
Kristina Bærendsen fer at halda eina serliga konsert í Steinatúni í Havn. Konsertin verður í mikudagin klokkan 17 og er ein upphiting til konsertina hjá Kristinu og manning á Summar Festivalinum leygarkvøldið, skrivar Tórshavnar kommuna á heimasíðu síni.
Kontri- og gospeltónarnir hjá Kristinu verða at hoyra í Steinatúni við fullari manning, sum eisini verður við á Vágsbøi, tá ið tey fara at syngja og spæla har.
Tórshavnar kommuna hevur umskipað og snøggað Steinatún, og konsertin mikudagin er fyrsta royndin at nýta hetta opna miðbýartorgið til eina konsert.


text:
U17 dreingir: Aftur sigur á Noregi
Føroyar hava aftur í morgun megnað at vunnið á Noregi – í dag gjørdist sigurin 3-1 í settum.
Úrslitini hava háttað seg soleiðis, at tað eru Føroyar, Ísland og Noreg sum skulu leika um plássini frá nr. 5-7, og tí gjørdist tað Noreg, sum aftur í dag stóð hinumegin netið.
Vónirnar undan dystinum vóru góðar, tí í fyrradagin vunnu Føroyar 3-0 júst á Noregi, men ivamál var eisini, um dreingirnir megnaðu at reisa seg aftur, eftir 3-2 ósigurin fyri Onglandi í gjár.
Føroyar komu væl frá byrjan og vunnu bæði tey fyrstu settini ávikavist 25-18 og 25-19, og alt sá gott út.
Men!
So støðgaði upp, feilir vóru gjørdir, og føroysku dreingirnir høvdu trupuleikar við at fáa fatur á smasjunum hjá tí eina kantinum hjá Noregi. – Føroyar taptu triðja settið 25-22.
Sama vánaliga spæl var í byrjanini av 4. setti. Føroyar vóru aftanfyri 11-9 og 20-18, men so komu teir upp á 20-20 – so afturút 23-20, men so kom vend í, og liðið kom upp á 25-25 eftir ein settbólt, har Føroyar gjørdu ein servifeil.
Men dreingirnir mentu seg aftur og stóðu ímóti trýstinum. Fyrst vunnu teir seg upp á 26-25, og so var tað hevarin Julian Vest Niclasen, sum tók sakina í egnar hendur, og snýtti alt tað norska liðið, og koyrdi bóltin yvirum 2. ferð í staðin fyri at heva – bólturin beint í gólvið, og sigurin upp á 3-1 var komin í hús.
Eitt megnar avrik hjá øllum liðnum og venjarunum Rajko Petrovic og Hans Simonsen.
Føroyar – Noreg: 3-1, 25-18, 25-19, 22-25 og 27-25.
Klokkan 14,00 í dag skudlu dreingirnir spæla seinasta dystin, sum er ímóti Íslandi – vinna teir henda dystin enda teir nr. 5 í kappingini.
Í gjár spældu Noreg og Ísland, og henda dystin vann Noreg 3-0eftir ein javnan dyst.
Leikararnir í dag vóru:
Ari í Haraldstovu Petersen, SÍ
Ragnar Weihe, SÍ
Hjørtur Joensen. SÍ
Jón Weihe Simonsen, SÍ
Oddur í Haraldstovu Petersen, SÍ
Dávið Hentze, Mjølnir
Áslakur Holm, ÍF
Hákun Weihe Heinason, Fleyr
Jónfinnur Jógvansson Hansen, Fleyr
Niklas Samuelsen, Fleyr
Julian Vest Niclasen, SÍ
Venjari: Rajko Petrovic
Hjálparvenjari: Hans Simonsen
Liðleiðari: Jónley Poulsen


text:
Hans Mikael Jacobsen var føddur á Kirkju í Fugloy í 1901. 25 ára gamal fór hann á Føroya Læraraskúla, har hann tók prógv í 1929. Árið eftir varð hann settur í starv sum lærari í Fugloy, men vegna heilsubrek mátti hann í 1940 leggja starvið frá sær við eftirløn. Hann andaðist í 1960, tá hevði hann í nøkur ár búð í Klaksvík.
Umframt at skriva upp hóp av frásøgnum og sagnakendum tilfari yrkti Hans Mikael fleiri sálmar, harav níggju standa í Sálmabók Føroya Fólks.
Í 1979 gav sonur hansara, Jákup á Fløtti Jacobsen, út bókina »Høvdið uppundan«, ið er savn av sagnakendum tilfari.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.


text:
tirsdag den 8. august 2017
At leypa á sjógv
....... ella dagur í Vík
Leygardagur.
Tíðliga á fótum. Pakka svimjiklæðir og alt tað góða, ið skal á borðið aftaná svimjitúrin.
Fimm fittar, fríar frúur
Vælkomnar, sigur frúan í nr. 8
....fíni profilurin hjá Elisabeth er uppá pláss....sjálv havi eg ongantíð dugað hettar við selfies... prógvið sæst niðanfyri.
Sandurin, sum var her í fjør, er farin sín veg.
Her er vakurt, stilt og gott veður.
Eg sigi einki, men eg eri um at kódna í látri, tá eg hyggi at hesi myndini. Ein av mínum yndis!
So at eta, tosa og flenna í nakrar tímar....
Tá vit nú eru farnar heimanífrá, so kunnu vit líkasovæl spæla turistar eina løtu.
Góðu konur, túsund takk fyri ein minniligan dag.
Abonner på: Kommentarer til indlægget (Atom)


text:
Seinastu úrskurðir
Fíggjarmálaráðið móti Føroya Pedagogfelag
Fíggjarmálaráðið móti Føroya Pedagogfelag
Fíggjarmálaráðið móti Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar
Vegna Fíggjarmálaráðið verður sett fram málskrav um, at Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar skal…
Seinastu tíðindi
Innkomið skundmál
Fasti Gerðarrættur hevur móttikið skundmál frá Fíggjarmálaráðnum mótvegis Føroya Pedagogfelag. Málið…
Innkomið skundmál
Fasti Gerðarrættur hevur móttikið skundmál frá Fíggjarmálaráðnum mótvegis Føroya Pedagogfelag. Málið…
Úrskurðarfundur 31.10.2017
Fasti Gerðarrættur hevði úrskurðarfund tann 31.10.2017 í málinum 01-2017 Starvsmannafelagið móti Fíg…


text:
Størsti prosentvísi vøksturin av løntakarum at finna í byggivinnuni frá 2015 til 2016.
Yvirhøvur eru væl fleiri løntakarar yvir alla linjuna. Vøksturin í byggivinnuni frá 2015 til 2016 er 6,3 prosent. Í fiski-, ali- og øðrum ráevnisvinnum er vøksturin 5,2 prosent.
Vøksturin innan privatar tænastuvinnur og tað almenna er nakað minni. Vøksturn í arbeiðsmegini innan privatar tænastuvinnur er 2,7 prosent frá 2015 til 2016, meðan vøksturin er minstur innan tað almenna, 2,4 prosent.
Tilsamans vóru 24.879 løntakarar í Føroyum í februar 2016, sambært yvirlitinum hjá Hagstovuni. Tað er ein vøkstur á 3,5 prosent samanborið við somu tíð í 2015.
Størsti einstaki løntakarabólkurin er innan tað almenna, har tað starvaðust 9.091 fólk í februar 2016. Í byggivinnuni og aðrari tilvirking starvaðust 3.440 fólk í februar.
Hóast vøksturin, er samlaða talið av løntakarum ikki enn komið á sama stig sum í 2008.


text:
Hagstova Føroya hevur kunngjørt tøl ið vísa arbeiðsloysisstøðuna í Føroyum. Sum heild kann sigast at standa væl til. Arbeiðsloysi í øllum landinum hevur ligið millum 2,2 og 2,6% alt árið. Í alt eru 684 fólk arbeiðsleys í Føroyum í løtuni, og tað eru 113 færri enn um somu tíð í fjør.
Arbeiðsloysi er minst í norðara partinum av landinum, serliga í Eysturoynni og Norðoyggjum. Her liggur arbeiðsloysið um 1,2% og 1,3%.
Verri stendur til í Suðuroynni, ið hevur tað hægsta arbeiðsloysið í landinum, uppá 5,7%. Tað verður víst á, at høga arbeiðsloysið í Suðuroynni ikki er eitt eindømi fyri í ár, hóast tað er blivið sett í samband við eldsbrunan, ið var í uppisjóvarvirkinum Varðin Pelagic fyrr í ár. Arbeiðsloysið í Suðuroynni var hægri í fjør enn tað er í ár.
Av arbeiðsbólkum, ið eru býttir eftir kyni og aldri, er eisini ein stabbi ið skilir seg burturúr. 4,5% av kvinnum í aldursbólkinum 25-34 ár eru arbeiðsleysar. Tað er nógv tað hægsta talið av øllum arbeiðsbólkunum, og ein lutfalsliga stórur partur av kvinnunum í hesum arbeiðsbólkinum eru skrásettar sum arbeiðsleysar eftir forsorgarlógini.
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
B36 vann 32-0
Tak niður
Helst er talan um ein tann størsta sigurin í næstbestu deildini nakrantíð.
ÍF liggur niðast í næstbestu deildini. B36, Giza Hoyvík og felagsliðið TB/FC Suðuroy/Royn stríðast um hitt niðurflytingarplássið. Tætt er millum liðini, og tí kann málmunurin fara at gerast avgerandi í niðurflytingarstríðnum.
FSF hevur seinnapartin fingið eina kæru frá ÍF. ÍF kærir um, at broytingin í dystarboðunum er send felagnum ov seint.
Toppskjútti var Uni Holm Johannesen. Hann skoraði sjey mál.
Sí eisini


text:
Í fyrstani dryppaði inn við tilmeldingum á heimasíðuni hjá KVF. Ein her og ein har, men sum 1. oktober og evstamark nærkaðist, kom meira ferð á, og síðsta dagin komu ikki færri enn 30 tilmeldingar, so Jonna og Elin vóru sera fegnar um undirtøkuna.
- Vit funnu útav, at børnum dámar sera væl Orrustuna, og tað eru vit so glaðar fyri, tí vit vistu ikki reiðiliga, hvussu mundi fara at ganga við tilmeldingum, sigur Jonna.
- Men nú kenna børnini sendingina, og tað sær út til, at hon er væl móttikin. Tað stuttliga er eisini, at børnini hava dugað væl at funnið uppá, sjálvt um fimleikur og fótbóltur síggjast aftur sum sterk frítíðarítriv í Føroyum.
Øll børnini, ið hava teknað seg, eru boðin inn til casting í KVF. Hetta merkir, at tey øll sleppa at royna seg framman fyri einum myndatóli, ein av nærmastu døgunum.


text:
Føroyar eru nú í eini skipan, soleiðis at allur heimurin fær fráboðan, tá sjúka til dømis er staðfest í einum føroyskum alibrúki. Ein avleiðing varð, at Saudi Arabia boðaði frá, at forboð var sett at innflyta føroyska laks vegna ILA
- Russland og Kina hava ikki verið nøgd við, at vit ikki vóru partur av djóraheimsheilsustovninum, OIE, har millum annað sjúkutilburðir verða fráboðaðir. Men nú eru vit vorðin partur av hesi skipan. Tað er helst orsøkin til fráboðanina úr Saudi Arabia, sigur Birna Mørkøre, landsdjóralækni.
Tað var í netmiðlinum Intrafish at tíðindini bórust, um at Saudi Arabia hevði bannað innflutningi av føroyskum alifiski. Intrafish hevði síni tíðindi frá Bloomberg News.
Áður vóru tað bara lond í ES, sum fingu fráboðan, um onkur sjúka var staðfest í føroysku alivinnuni, men nú fer fráboðanin til øll heimsins lond umvegis OIE.
Av tí at russar og kinverjar hava verið ónøgd við, at Føroyar ikki hava verið partur av skipanini, hevur verið arbeitt við at fáa Føroyar við. Men tað hevur sambært Birnu Mørkre verið lættari sagt enn gjørt, tí bara sjálvstøðug lond kunnu vera við, hóast Føroyar hava yvirtikið veterinerøkið.
Men fyri nakað síðan var komið á mál, og fyrsta føroyska fráboðanin, sum fór um allan heim, var ILA-tilburðurin hjá Bakkafrost.
Lesið meira í blaðnum, sum er komið í sølubúðirnar


text:
- Serliga í okkara skjóta samfelagið, har ein allatíð skal vera on, er joga eitt gott amboð ímóti strongd og vælveru í kroppinum. Fólk fáa tað betur av at gera joga og verða meira tilvitað um at ansa eftir heiminum, og tað í sær sjálvum hevur eina jaliga ávirkan á samfelagið.
Tað sigur Marianna Vang Simonsen, sum er ein av teimum, ið dagliga fæst við joga í Føroyum.
Í dag er altjóða jogadagur, og nógv jogatiltøk eru kring Havnina í dag. Hetta er annað árið, at jogadagurin verður hildin í Føroyum. Byrjað varð í morgun við felagsjoga og havdypp á Sandagerði, har umleið 20 fólk møttu upp.
Marianna Vang Simonsen er ein av fyriskiparunum av tiltøkunum í dag og er væl kend innan føroyska jogaheimin. Hon heldur, at joga er absolut eitt fyribrigdi, sum er farið at vinda uppá seg her í Føroyum seinastu árini og vísir á, at bæði talið av jogalærarum og jogaíðkarum er skjótt vaksandi.
- Tað eru ikki bara vaksandi tal av fólki, sum byrja at taka joga til sín, men alsamt meira jogasløg eru eisini at síggja. Tað ger tað lættari hjá fólki at velja eftir áhuga, tí sløgini kunnu verða øgiliga ymisk og geva ymisk úrslit, sigur Marianna.
Sambært Marionnu er joga ein góð mótvekt til tað vesturlenska samfelagið, vit liva í. Joga setur ikki so nógv krøv, og har er eingin kapping, tað ræður bara um at verða við og at taka av sær sjálvum og móðurjørð, sigur hon.
Eitt serligt rák, hon sær, er at ung fólk, ið hava lisið uttanlands og flyta heim, ofta leita eftir joga møguleikum her heima. Hetta er ein stór broyting frá tá Marianna byrjaði fyri fimm árum síðani og høvuðsbólkurin vóru kvinnur í 40inum og uppeftir. Hon vísir á, at nútímans rákið fer meira eftir kropsligari vælveru og burtur frá skjóta samfelagnum og materialismu. Hetta duga yngri fólk væl at taka til sín, og tí er joga nú eisini ein góðtikin háttur fyri vælveru.
Sjálvt um joga kann virka kventasligt er tað gagnligt fyri øll. Hon heldur, at grundin til at nógv fleiri kvinnur gera joga enn menn, er tí at rákið í Føroyum er reiðiliga nýtt í mun til í londunum rundan um okkum og vísir á, at uttanlands er modernað fyri manligar leiðarar at gera joga.


text:
Listaboykottið er av/
Listaboykottið byrjaði 2.november 2012, tá Sunleif Rasmussen og ein samdur Teitur Lassen mæltu øllum listafólkum við sjálvsvirðing um at boykotta øll tiltøk, sum almennu Føroyar standa fyri til tess at mótmæla teim skerjingum, sum tá vóru framdar móti íløgum landsins í mentan og list. Sunleif Rasmussen og Teitur Lassen, ið byrjaðu listaboykottið, eru nú vorðnir samdir um at avlýsa tað. Hetta kemst ikki av tí, at mentamálaráðharrin hevur gjørt nakað fyri, at seta pengarnar inn aftur í Mentanargrunnin, greiða teir frá og halda fram: “Og tað nýggjasta er at hann hevur hildið grunnin Fjølrit sum gísla, tí hann vil hava at grunnurin skal gjalda administratiónina av nýggju upphavsrættslógini. Men vit avlýsa, tí at boykottið liggur og svevur í so leingi, og so koma onkrir fyrispurningar, og vit siga at boykottið er framvegis galdandi. Vit eru komnir til ta avgerð, at best er at avlýsa, men ásanna samstundis, at hetta er kanska størsta boykott nakrantíð. Ikki bert í Føroyum, men størsta listaboykott nakrastaðni. Og við hesum vilja vit vísa á, at sjálvt um føroysk listafólk liva undir ósømiligum korum, finna vit okkum ikki í øllum. Og hetta skal vera eitt týðiligt signal til maktina, at um nakað tílíkt hendir aftur, verður eitt boykott nógv meir umfatandi. At enda vilja vit takka øllum, ið hava luttikið í listaboykottinum, og víst dirvi at peika á botnleysa órættin, sum vit listafólk hava verið fyri.”


text:
Seinastu árini er tað blivin ein vaksandi trupulleiki, at óskrásettir bilar standa á almennum økjum runt í kommununi.
Borgarar venda sær stundum til kommununa um henda trupulleika, og fer kommunan nú miðvíst undir at fáa óskrásettar bilar burtur, sum standa á almennum økjum.
Í hesum sambandi, hevur kommunan fingið samarbeiði við løgregluna, vísandi til § 61 í ferðslulógini, sí niðanfyri:
Burturbeining og søla av akførum
§ 61. Løgregluni er heimilt at fáa beint burtur tey akfør, sum nevnd eru í nr. 1-3, um tey standa á staði, sum ferðslulógin fatar um:
1) akfar, sum maður hevur sett frá sær ímóti galdandi ásetingum um steðg ella parkering,
2) akfar, ið er fyrigingið ella aðramáta brekað og
3) skrásetingarskyldugt akfar, sum stendur uttan nummarplátur.
Stk. 2. Akfarið verður flutt á pláss, løgreglan vísir á, uttan so at bilførari ella eigari (brúkari) er hjástaddur og alt fyri eitt beinir akfarið burtur ella vísir á annað pláss. Tær útreiðslur, sum løgreglan hevur av flutningi og goymslu, liggja á honum, ið koyrdi. Er førarin ókendur, ella rindar hann ikki, tá kravt er, ber eigarin (brúkarin) eisini ábyrgd fyri gjaldingini, uttan so at sannað verður, at førarin av órættum hevði akfarið. Peningurin kann heintast inn við panting.
Stk. 3. Tað liggur á løgregluni at siga eigaranum av akfari, sum er beint burtur og sett, har løgreglan hevur ávíst, frá, nær akfarið er beint burtur, og hvar tað stendur. Henda frásøgn kann eisini gera kunnugt, at akfarið, um ikki verður komið eftir tí, áðrenn ásett freist er liðin, verður selt sambært 4. stk. Ber ikki til at siga eigaranum frá, av tí at hann er ókunnugur, er heimilt at selja, tá ið 14 dagar eru lidnir frá tí, at løgreglan beindi akfarið burtur.
Stk. 4. Løgreglan hevur, tá ið tann sambært 3. stk. ásetta freist er liðin, rætt til at selja akfarið á almennum uppboði ella til at høgga upp, um hetta verður hildið at geva størri peningahædd. Møguligt avlop fellur til landskassan, tó hevur eigarin í 1 ár frá søludegi rætt at krevja hetta goldið sær, tá ið tær útreiðslur, ið standast av flutningi, goymslu og sølu, eru frá.
Stk. 5. Landsstýrið kann áseta gjøllari reglur fyri mannagongdini viðvíkjandi burturbeining av akførum, kunngerð av teirri í 3. stk. nevndu frásøgn til eigarans, gjaldi fyri at goyma akfør og at selja tey.
Stk. 6. Landsstýrið kann áseta reglur um tað, at akfør, sum løgreglan ella bileftirlitið hevur í varðveitslu, tó tey ikki koma undir reglurnar í 1. stk., er heimild at selja sambært tí, sum ásett er í 3. og 4. stk.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Vónandi taka fólk væl undir við hesi ætlan.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Magnus nýggjur formaður
Magnus Rasmussen, tingmaður fyri Sambandsflokkin, er nýggjur formaður í landsstýrismálanevndini.
Jógvan Skorheim, tingmaður fyri Sjálvstýri, segði seg herfyri frá, sum formaður, tí hann heldur, at landstýrismálanevndin ikki riggar, og ikki hevur tey amboðini, ið skulu til, fyri at loysa mál.
Landsstýrismálanevndin skal hava eftirlit við, at landsstýrið heldur seg innan fyri teir karmar, ið lógin setir.
Tað var ein samd landsstýrismálanevnd, ið fyrrapartin valdi Magnus Rasmussen sum nýggjan formann í nevndini.


text:
Fyribils kvotan av svartkjafti økt til 125.000 tons
Fyribils kvotan av svartkjafti, sum Føroyar hava ásett sær í ár, verður í næstum økt úr 100.000 til 125.000 tons.
Tað upplýsir Andras Kristiansen, deildarstjóri á Fiskivinnustovuni, ið umsitur ymsu fiskakvoturnar í føroyskum sjógvi.
Haraftrat koma tey 75.000 tonsini, sum russar hava loyvi at fiska, so samlaða fyribils kvotan í ár nú kemur upp á 200.000 tons.
Andras Kristiansen er eisini føroyskur samráðingarleiðari í svartkjaftasamráðingunum millum strandalondini.
Hesar samráðingar eru nógv tengdar at samráðingunum um makrel og norðhavssild, og liggja tí eisini stillar í løtuni.
Heildarkvotan munandi økt
Heildarkvotan av svartkjafti var í fjør upp á 643.000 tons.
Føroyingar eiga rætt til 24,05% av kvotuni, og tað gav sløk 155.000 tons í okkara part í fjør, harav russar fingu 75.000 tons burturav.
Í ár mælir ICES til at hækka heildarkvotuna til 949.000 tons. Tó meta teir, at stovnurin er somikið væl fyri, at hann tolir eitt størri veiðitrýst - upp til 1,5 mió. tons, sigur Andras Kristiansen.
- Trupulleikin í samráðingunum er at finna eina semju um, hvat veiðitrýst, vit skulu leggja okkum á - ikki bara í ár, men í framtíðini, sigur føroyski samráðingarleiðarin.
Enn er ongin nýggjur samráðingarfundur avtalaður millum partarnar.
Kelda: sandportal.fo


text:
So fór Haljand av landinum aftur, eftir 3 tímar av upptøku fríggjadag, redigering til einaferð á midnátt, 12 tímar av eftirmeting leygardag, og so 4 tímar av eftirmeting í dag. Man kann ikki siga at maðurin sá nógv av Føroyum, út yvir hvussu veðrið var ørvísi hvørja ferð hann fór út í bilin; men hinvegin fingu vit rættiliga nógv burtur úr honum.
Eg eri púra moyrbankaður sjálvur, av at fylgja honum gjøgnum vikuskiftið, íroknað eitt so avgjørt hugnaligt hugnakvøld hjá svimjisambandsformanninum í gjár. Koyr ein barnaføðingardag og eina Støkk framsýning uppí hasa suppuna, og tú hevur ein grýtukláran Rók í kvøld. Men tó at høvdið ikki ordiliga vil rigga longur, so haldi eg meg kunna siga at vit lærdu nakað, ella í øllum førum fingu staðfest nakað, bæði tá ið tað kemur til hvønn einstaka svimjara, og tá ið tað kemur til føroyska svimjing sum heild.
Vit eru ikki ordiliga komin í gongd við hesi her delfinspørkini, sum eru so týðandi í dag, og forsøma at læsa mjødnina í sparkinum. Okkara svimjarar gloyma at krógva høvdið millum armarnar í startlopi og ‘streamline’, og snara ov spakuliga í vendingum. Crawl-svimjararnir brúka ov langa tíð um andingina, áðrenn teir snara høvdið niður í vatnið, og rygg-svimjarar enda síni tøk ov langt frá kroppinum. Og mangt mangt annað, ella umleið 20 punkt til hvønn svimjara.
Vit burdu sikkurt havt eina uppfylgjandi venjingarlegu, har svimjarar og venjarar í felag arbeiddu við hesum ymiska, ið jú ofta gekk aftur. Men beint nú er mítt fokus fyrst og fremst uppá at fáa brent hesar 16 tímarnar av evaluering, so at svimjarar og venjarar kunnu repetera tað sum tey fingu av vita. Kanska ein listi kemur burturúr, yvir ‘klassiskar feilir hjá føroyskum svimjarum’, ella ein røð her við videoum av hvussu alt hetta ymiska eigur at gerast. Vit fáa at síggja.
Í øllum førum haldi eg at fólk bara heilt væl nøgd, eftir sínar evalueringar, um enn høvdini vóru full av informatiónum. Haljand virkaði ikki uppgevandi á nakran hátt, og feilirnir vóru eisini sum heild av sovorðnum slag, sum tað er rímiliga lætt at rætta. So hendan komandi tíðin er sikkurt nakað ógvusliga hektisk, runt um í landinum, nú fólk longu í næstu viku skuldu til donsku meistarastevnuna í 50 metra hyli, og síðani slag í slag til úttøkustevnur, meistarastevnur og altjóða stevnur uttanlanda.


text:
Louis Pasteur
Louis Pasteur (27. desember 1822 – 28. september 1895) var ein franskur evnafrøðingur og mikrobiologur føddur í Dole í Fraklandi. Hann er mest kendur fyri sítt merkisverda gjøgnumbrot í orsøkum og fyribyrging av sjúkum. Hansara gransking og úrslit hava minka um deyðatíttleikan av barsilsfepuri, og hann framleiddi fyrstu koppsetingina (vaksinu) móti hundaøði (rabies). Hansara royndir stuðlaðu fatanini av at sjúkur eru elvdar av mikroorganismum. Vanlig fólk minnast best Pasteur fyri hansara uppfinning av einum máta at forða fyri, at mjólk og vín elva til sjúku, ein framleiðsluháttur, sum seinni varð nevndur pasteurisatión. Pasteur er mettur at vera ein av trimum, sum hava grundlagt mikrobiologiina. Hinir báðir eru Ferdinand Cohn og Robert Koch.
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- The Institut Pasteur
- The Pasteur Foundation
- Pasteur's Papers on the Germ Theory
- Pasteur's Work on Beer Brewing
- The Pasteur Galaxy
- Louis Pasteur featured on the 5 French Franc banknote from 1966.
- Germ Theory and Its Applications to Medicine and Surgery, 1878
- LIFE magazine's top 100 events of the millennium: Germ theory of disease and Pasteur
- Louis Pasteur (1822-1895) profile, AccessExcellence.org


text:
Santorini
Santorini (grikskt: Eavtopίvn, eisini kend sum Thira (Θήpa) á nýgrikskum, Thera á forngrikskum, er ein oyggj í Egearahavinum í Grikkalandi. Oyggin er tann syðsta í oyggjabólkinum, sum verður nevndur Kykladurnar (Kukλάδeς). Oyggin er 73 km2 til støddar og liggur umleið 200 km í ein landssynning frá grikska meginlandinum. Í 2011 var fólkatalið á oynni 15.500. Santorini er tann størsta av fleiri smærri oyggjum, sum tilsaman eru Santorini kommuna. Bert ein onnur av hesum oyggjum eru bygdar, hin oyggin er Therasia, tær smærru óbygdu oyggjarnar eru: Nea Kameni, Palaia Kameni, Aspronisi og Christiana. Tilsaman er víddin av hesum oyggjum 90,6 km2. Santorini er av vulkanskum uppruna eins og Føroyar, og líkist tí ikki hinum griksku oyggjunum, sum ikki eru av vulkanskum uppruna. Síðan 2011 hevur Santorini kommuna verið partur av Thira regionalu eindini. Hinar kommunurar í eindini eru tær nærmastu oyggjarnar, tær syðru Kykladuoyggjarnar, hinar kommunurnar í Thira regionalu eindini eru: Anafi, Folegandros, Ios og Sikinos.


text:
Nú summarið er byrjað, vil MBF heita á matstovur, kaffistovur, festivalar og tey, ið annars skipa fyri tiltøkum t.d. summarstevnum og ítróttartiltøkum at hugsa um, at menniskju eru ymisk og tí hava ymiskan tørv. Her eigur Strandfaraskip Landsins og Bygdaleiðir eisini at røkja sín part. Hetta alt skal síggjast aftur í fyriskipan av umstøðum og atkomu, so øll hava møguleika at vera við.
Kort, ið gagna
MBF hevur seinastu árini arbeitt við at fáa fylgjaraskipan at virka og eisini at fáa eitt parkeringskort, ið kann nýtast uttanlands. Tí vilja vit gera vart við, at tað er í dag, at tú skalt hugsa um hetta, tí MBF skrivstovan skjótt fer í summarfrí.
Fylgjarakort
Fylgjarakortið hevur til endamáls at tryggja, at fólk, ið hava tørv á fylgjara, tá ið tey ferðast ella luttaka í ymiskum tiltøkum, hava rætt til at taka fylgjaran við sær, uttan at goldið verður ferðaseðil ella atgongumerkið fyri fylgjaran.
Á heimasíðu okkara mbf.fo finnur tú umsóknarblað til fylgjarakortið, og eisini ber til at skriva til mbf@mbf.fo og vit geva tær skjótt svar.
Fylgjarakort verður útflýggja fólki, ið bera brek, og sum orsakað av breki teirra hava tørv á at hava fylgjara við sær, tá ið tey ferðast ella fara til ymisk tiltøk. Tørvurin á fylgjara kann verða grundaður á bæði likamligt og sálarligt brek og er ikki treytaður av aldursmarki.
Støð, har kortið er galdandi, eru t.d. Norðurlandahúsið, Søvn Landsins, Listasavnið, Tjóðpallurin, Ítróttarsamband Føroya, Strandferðslan, Smyril Line og tiltøk, ið kommunurnar stuðla. Einastu støð har kortið ikki er galdandi er við Atlantic Airways og í biografunum.
Ábyrgdin hjá fylgjaranum er at vera saman við tí, sum ber brek, og geva honum smidliga hjálp, sum bæði fevnir um persónliga og praktiska hjálp og fylgi.
Parkeringskort
Um tú hevur parkeringskort, ið er útskrivað fyri 1. mars 2015, tá ið gomlu parkeringskortini fóru úr gildi, eigur nýtt at verða bílagt. Um gamla avlamiskortið enn verður nýtt, tá ið parkerað verður, kann bilførarin rokna við parkeringsbót.
Parkeringskortini, sum MBF gevur út fyri Akstovuna, kunnu nýtast í Danmark og øðrum útlondum.
Á heimasíðu okkara mbf.fo finnur tú umsóknarblað til parkeringskort, og eisini ber til at skriva til mbf@mbf.fo og vit geva tær skjótt svar.
Við hesum verður føroyingum ynskt eitt gott og atkomuligt summar.
Meginfelag teirra, ið bera brek í Føroyum


text:
Author Archive
Á vitjan í Liberia
Í apríl mánaða vóru Hilda Viderø og Andrea Niclasen á eftirlitsferð í Monrovia í Liberia. Undir vitjanini fingu tær vissu fyri, at peningurin frá Barnahjálpina veruliga hjálpir fátækum børnum, ungum og familjum í Liberia.
Continue Reading | Comments Off on Á vitjan í Liberia
Á vitjan í Senegal
Á páskum 2017 vóru Hilda Viderø og Andrea Niclasen á eftirlitsferð í Dakar í Senegal. Undir vitjanini fingu tær vissu fyri, at peningurin frá Barnahjálpina veruliga hjálpir fátækum børnum, ungum og familjum í Senegal
Continue Reading | Comments Off on Á vitjan í Senegal
Føroyska barnahjálpin 10 ár
Í dag eru liðin 10 ár síðani ABC barnahjálp í Føroyum, nú Føroyska barnahjálpin, varð stovnað. Hesi árini hevur Barnahjálpin sent góðar 4 milliónir krónur í beinleiðis stuðli til børn í fimm ymiskum londum
Tá ið ABC barnahjálp varð stovnað í 2006, var felagskapurin ein partur av ABC barnahjálp í Íslandi, men í juni 2015 gjørdis Barnahjálpin føroyskur felagskapur burturav undir navninum Føroyska barnahjálpin.
Continue Reading | Comments Off on Føroyska barnahjálpin 10 ár
Jólahjálp til neyðstaddar familjur
Neyðin er ræðulig, eg merki máttloysi og havi hug at geva upp, men eg veit, at tað er ongin loysn, skrivar Hilda Viderø heim úr Liberia. Ístaðin fyri at gevast í arbeiðinum, heitir hon á fólk um at hjálpa.
Continue Reading | Comments Off on Jólahjálp til neyðstaddar familjur
Nýggj vón til eitt nýtt ættarlið
Fríggjadagin, 11. november, fer Hilda aftur til Liberia í arbeiði fyri Barnahjálpina. Endamálið er at tryggja okkum, at tann stuðul vit senda verður nýttur til endamálið.
Menningarhjálpin hjá landinum játtaði herfyri stuðul til 40 børn, sum byrjaðu í skúlanum í august. Fyri, at tey skulu kunna halda fram í skúla næsta ár, skulu vit finna stuðlar til tey øll.
Continue Reading | Comments Off on Nýggj vón til eitt nýtt ættarlið
Ung lesandi áhuga í at geva
Niðurstøðan av eini kanning, sum Martin Bogason Hansen úr Hoyvík hevur gjørt millum ung lesandi í Føroyum er, at stórur áhugi er fyri at geva, men at tað ikki er nóg mikið ljós varpað á hjálpararbeiði.
Continue Reading | Comments Off on Ung lesandi áhuga í at geva
Hanna og Pætur vitjaðu Cherry
Gudni og Jørgen, Hanna og Pætur hava vitjað gentuna, sum tey stuðla. Hon eitur Cherry og býr á Filipsoyggjunum
Continue Reading | Comments Off on Hanna og Pætur vitjaðu Cherry
Joe er heppin
Continue Reading | Comments Off on Joe er heppin
Tríggjar glaðar gentur
Surprise, Victoria og Kemah eru tríggjar dugnaligar og fittar gentur. Tær búgva í Monrovia í Liberia og fáa hjálp til skúlagongd frá gávumildum fólkum í Føroyum
Continue Reading | Comments Off on Tríggjar glaðar gentur
Persónligur stuðul hjá barni
Nú gleða børnini seg til, at skúlin byrjar aftur aftaná eina langa summmarferiu, men skúlagongd er ikki ein sjálvfylgja hjá øllum børnum í heiminum. Við at gerast persónligur stuðul, kanst tú vera við til at broyta alt lívið hjá barninum.
Continue Reading | Comments Off on Persónligur stuðul hjá barni


text:
Sunda kommunu hevur í nøkur ár givið út heiðurslønina "ársins mentanaravrik". Heiðurslønin kann vera givin einum einstøkum persóni ella felagsskapi, sum hevur framt okkurt serligt mentanaravrik í kommununi.
Fyri at fáa so nógv uppskot inn sum gjørligt, heitir kommunan tískil á einstaklingar, at senda inn uppskot til hvør skal vinna, og grundgeva fyri hví. Tey ið senda inn, kunnu vera dulnevnd um tey ynskja tað.
Freistin at senda uppskot inn er í dag. Uppskotini skulu sendast til sunda@sunda.fo. Nevndin tekur síðani støðu til innkomnu uppskotini.
Heiðurslønin verður handað á mentanardøgunum í Sunda kommunu, á setanarkvøldinum, tann 14. september, klokkan 19.
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
Eg takki tær, frægi, á fundi í kvøld,
tú sjónunum slóðir breyts mær,
og takka honum, tú unglingafjøld,
hann ræsunar rúmkaði tær.
Vær veitum tær veitslu, vær knýtum tær krans,
hugdjarvi høvdingi lands!
Og stendst tað, tú sýndi mær, sjónhvørving følsk,
eg takki tær túsundfalt tó
fyri hárføgru huldu, ið dragandi trølsk
á summarnátt streingirnar sló,
tí ríkur roynst róður á mið, ið ei er,
mót miðleysu frystandi ferð.
- H. O. Djurhuus: Til Jóannes bónda í Kirkjubø. Yrktur 1903. Pr.: Várskot (handskrivað studentablað) 21.1. 1904. Dimmalætting 6.2. 1904.
Føroyingafelag í Keypmannahavn mintist á fundi 21. oktober 1946 heiðurslim sín Jóannes Patursson, ið doyði á sumri hetta árið 80 ára gamal. Tróndur Olsen, Maria R. Mikkelsen og Dávur Magnussen høvdu minnisrøður.
Dávur Magnussen, ættaður úr Saksun og seinni apotekari í Havn, segði frá eini lítlari søgu um Jóannes Patursson, einaferð hann kom til Saksunar. Henda søga sýnir okkum, hvussu Jóannes bóndi hugsaði um teir gomlu landsmenn sínar, sum hann visti, at hann ongantíð fór at fáa í part við sær:
Hann kom til Saksunar ein heystardag úr Tjørnuvík, men henda dagin vóru teir á fjalli hjá okkum, so eingin var heima uttan smádreingir og konufólk. Hann át morgunmat hjá okkum, og eg minnist, at mamma og hann prátaðu inni í stovuni. Hann helt so við mammu, at tað mundi vera best, at hann fór heim í Dúvugarðar, áðrenn fjallmenninir komu aftur, tí hann hevði eini ørindi til Hanus bónda.
Dúvugarðahúsini eru gomul bóndahús – við roykstovu og glasstovu. Hann kemur inn í roykstovuna, men har er eingin annar, ið tekur ímóti honum, enn tríggir øgiligir hundar, sum standa og goyggja og grubba uppi í grúgvuøskuni; hann sat leingi á bonkarendanum, men einki menniskja sást; at enda fer hurðin til glasstovuna upp og sonur bóndans kemur út. Jóannes spyr um Hanus bóndi er við hús, jú, svarar sonurin, nú skuldi hann fara eftir honum. – Jóannes bóndi setist aftur á bonkarendan, og har varð hann sitandi í øllum øskurokinum og hundagnellinum okkurt um ein lítlan tíma. Nú var tað siður, at fremmanda fólk, ið kom í Dúvugarðar, altíð slapp at sita nakað leingi í roykstovuni, áðrenn nakar av húsfólkunum vísti seg, men Jóannes bóndi hevur óivað sitið serstaka leingi. Hanus bóndi man hava havt illgruna um, at tað var Jóannes bóndi, ið komin var og tí bara hevur latið hann sitið sum longst, tí Hanus bóndi í Dúvugørðum toldi ikki at hoyra Kirkjubøbóndan gitnan. Men nú fór hurðin upp á øðrum sinni og Hanus bóndi kemur út í roykstovuna. Jóannes bóndi reisir seg upp og fer gangandi móti Hanusi bónda og sigur so: »Eg eri Jóannes bóndi í Kirkjubø.« Hanus bóndi lyftir høvdið upp og hyggur at honum og sigur: »Eg eri Hanus bóndi í Dúvugørðum.« Hann vildi vísa, at hann stóð ikki aftan fyri Jóannes í Kirkjubø. Jóannes ber honum boðini úr Tjørnuvík – at ein ær úr Dúvugarðahaganum var skotin av haga og inn í Sjeyndir, at tjørnuvíkingar bóðu hann senda mann eftir henni. »Ja,« helt Jóannes bóndi, »hetta vóru ørindini hjá mær.« Og Hanus bóndi sigur so beinanvegin: »Íðan so, farvæl meðni,« vendir honum bakið og fór inn aftur í stovuna.
Tað hevði verið stuttligt, at sæð hetta møtið. Hanus í Dúvugørðum var ein øgilig kempa, stórur, herðabreiður, hevði nevar sum smá pottalok, vakurt grátt hár, ið náddi honum niður á herðarnar, og hann var av vakrastu og sterkastu monnum, og Jóannes bónda kendu vit jú øll, hvør kempa, ið hann var. Har stóðu tvær kempur og hugdu hvør at aðrari – tann gamla og tann nýggja tíðin – hvørgin vildi víkja tumma fyri øðrum, Men tað er at siga til hetta, at annars var Hanus bóndi av blíðastu monnum, bert tað ikki vóru kirkjubømenn, ið vitjaðu hann. –
Tá ið Jóannes bóndi hevði sagt Dáva Magnussen hesa søguna um Hanus í Dúvugørðum, segði Dávur honum beinanvegin frá eini aðrari søgu um hann. Og tá læi Jóannes hjartaliga. Søgan er henda:
Tveir víkarmenn gingu altíð á fjall hjá Hanusi bónda, annar av hesum monnum var Berg [Jacobsen] – ein ógvuliga fittur og raskur maður. Berg hugsi eg longu tá hevði hug at vera sjálvstýrismaður. Eg minnist eitt heystarkvøld, vit vóru afturkomnir av fjalli í Dúvugørðum og øll fjallskipanin sat og prátaði í roykstovuni. Tað var bert stutt tíð eftir til val skuldi vera og tosað varð tí um politikk. Tá heldur ein av fjallmonnunum fyri við Berg: »Nú Berg, hvat fert tú at velja hesa ferð?« Ja, helt Berg, hesa ferð fór hann at velja sjálvstýrið. Og hvussu tað hevur gingið til, veit eg ikki, men Hanus bóndi man hava hoyrt, hvat fjallmenn hansara tosaðu um, tí tað fyrsta hann sigur, tá ið hann kemur út í roykstovuna, er: »Nú Berg, hvat fert tú at velja hesa ferð?« – »Tað veit eg ikki,« segði Berg. Tá heldur hin gamli beinan vegin fyri: »Ájúmen veitst tú tað, men tað sigi eg tær Berg, at velur tú sjálvstýrið – veðragjóling skalt tú ikki aftur fáa frá mær.«
Ja, soleiðis vóru teir gomlu sambandsmenninir. –
Jóannes bóndi segði ofta frá hesi søguni, tá hann var í Saksun og talaði við Hanus bónda í Dúvugørðum. Ivaleyst heldur tú, at Jóannes varð firtin av hesi óblíðu móttøku. Men tað var minni enn so, hetta stuttleikaði honum. Hann var errin av Hanusi bónda, errin av, at vit í Føroyum enn høvdu slíkar kempur, og í royndum gleddist hann um ta sterku trúgv, sum Hanus bóndi hevði, tí hann hevur hugsað sum so, at fingu teir ungu føroyingar, sum so við og við komu í hansara part, eina líka so sterka sjálvstýristrúgv sum Hanus bóndi gamli hevði sambandstrúnna, ja, so fór at standa væl til í Føroyum.
Jóannes bóndi visti, at hann ongantíð fór at fáa teir gomlu í part við sær. Tað var Føroya ungdóm, hann vendi sær til og vildi vekja. Hetta var framtíðin.
Ættargarður og vinnufyritøka
Jóannes Patursson var stórt skald. Tey ørindi, hann yrkti og gav okkum, teljast millum tey vakrastu, vit eiga. Í øllum sínum songum eggjar hann Føroya fólki til at æra móðurmálið og móðurlandið. Og hann prísar náttúruni. Øll ørindi hansara eru rótføroysk og lýsa væl viðurskifti okkara í góðum og ringum líkindum. Og ikki at gloyma – mikið sálmaskald var hann eisini.
Í sambandi við, at tað í dag eru liðin hundrað og fimmti ár síðan Jóannes Patursson var borin í heim, skulu vit her siga nøkur orð um hann. Tað var í Dimmalætting, hann sum ungur maður legði fyri í orðaskifti um mál og menning í samfelagi okkara. Og hann heldur fram í Føringatíðindi, Fuglaframa, Tingakrossi og at enda í Dagblaðnum. Í ymsum norðurlendskum bløðum og tíðarritum helt hann seg eisini framat.
Jóannes Patursson var borin í heim á Kirkjubøgarði 6. mai 1866. Hesum garði, ið hevði verið ættargarður eftir at biskupssetrið varð niðurlagt í 1557. Foreldrini vóru Elin Kathrina Dionesen (1840-1934) norðan av Heyggi á Velbastað og Poul Petersen (1836-1893), bóndi í Kirkjubø. Tey fingu sjey børn:
- Petur Petersen (1862-66)
- Súsanna Helena Patursson (1864-1916)
- Jóannes Patursson (1866-1946)
- Petur Petersen (f. 1868), deyður í Amerika
- Siggert Patursson (1869-1931)
- Sverre Patursson (1871-1960)
- Gazet Patursson (1879-1970)
Á hesum søguliga staði vaks Jóannes upp. Í Kirkjubø stóð biskupsstólurin í eini 500 ár, men eftir stendur biskupsgarðurin, og á og í honum andar av søgu, biskupssøgu, kirkjusøgu og søgu Sverra kongs. Her standa enn Ólavskirkjan, Magnusarkirkjan (Múrurin) og rustirnar av eini Mariukirkju (suðuri á Líkhúsi). Tvørturígjøgnum skyggja søga og sagnir um Gæsu og aftur í Føroyingasøgu til Birnu, Tórhall og Sjúrð Tollaksson. »Tað er sum svindnaroykurin gongur enn at teim gomlu rustunum eftir eldin, sum Leivur Øssursson bar at, tá ið hann framdi týningarverkið og gav seg upp til Noregs kongs og fekk landið sum len afturfyri,« sigur Poul Petersen, løgtingsmaður, í hundrað ára minnisriti um J. Patursson (Petersen: »Nú er tann stundin komin til handa«, 1966).
Skúli var í barnaárum Jóannesar eingin í Kirkjubø, men faðirin hevði stutt skifti húslærara at kenna børnum sínum. Hesin var Hans Jákup Petersen úr Saltnesi, bróðir Fríðrik Petersen, próst. Chr. Matras nevndi, at Jóannes bóndi hevði sagt sær, at gjøgnum Hans Jákup Petersen vaknaði ansur hansara fyri føroyskum máli. Hesin lærarin var kønur í teim yrkingum, bróðirin og aðrir høvdu yrkt til fyrstu føstugangsveitslurnar í Keypmannahavn. (Matras: »Jóannes Patursson: Yrkingar«, útvarpsrøða 6/1 1967, pr.: Úrval, nr. 3/1967.)
Ætt Jóannesar í Kirkjubø kann rekjast aftur til Regins í Hørg í Sumba. Til Kirkjubøar kom hon úr Sumba við hinum úr søgnini tiltikna Huldu Símuni. Jóannes hómaði langabba sín Pól og langommuna Karina, ið dóttir var Skipar Hansen. Abbin var Petur bóndi og omman Sigga Sofía, dóttir Nólsoyar Páls. Hesin nógv størsti garður Føroya (einaferð 52 merkur) var ikki bert ættargarður; hann var ein stór vinnufyritøka. Umframt sjálvi bóndafólkini vóru húskallar og arbeiðskonur. Javnan vóru um tríati fólk í húsi umframt bønarmenn, tá ið tað var neyðugt – »ein mähriskur bróðurskapur« (J. Patursson: »Tættir úr Kirkjubøar søgu«). Í Kirkjubø sum yvirhøvur vóru tað kvøldseturnar, ið bóru mentanini uppi – at siga søgur og bera upp gátur, og í kvæðunum og dansinum.
Tólv ára gamal fór Jóannes at ganga í realskúla í Havn, men har treivst hann illa, og tá ið hann hevði gingið har hálvtannað ár, bað hann faðirin um at sleppa úr skúlanum. Faðirin eftirlíkaði, og Jóannes var so stutt skifti á skrivstovuni hjá sorinskrivaranum, har hann fekk litið í hendi at týða og skriva av gomul skjøl.
Pól bóndi í Kirkjubø við húski
Á landbúnaðarskúla á Stend
Sekstan ára gamal fór Jóannes til Noregs á landbúnaðarskúla. Hetta var á Stend í Fana í nánd av Bergen.
Á Stend gingu tá eisini einir tveir ungir íslendingar, sum Jóannes Patursson kom at kenna væl, og sum í honum kveiktu áhugan fyri íslendskum. Ikki heldur vóru føroyingar ókunnumenn á norska Vesturlandinum. Skyldskapurin var har og málsliga var lætt at skilja hvønn annan (smbr. »Øyskjeggen« 1895). T.d. hava tey á Vesturlandinum havt hesa máliskuna: »meg kan høyra hundane gøy vestir i Færøyum« tá sveitastilli var.
Nógvir góðir menn vitjaðu á Stend og nógvir spurningar vórðu havdir á lofti – í fyrilestrum og orðaskiftum. Og tað mundi vera nógv, sum setti seg í sinnini á teim ungu, og sum Jóannes sjálvur tók til, var tað ikki minst Bjørnstjerne Bjørnson og hansara strev fyri reinum flaggi. Og nakað nógv mundi liggja eftir í norðmonnum av romantikkini, sum hon var borin og hildin uppi í fólkaháskúlarørsluni, í skaldskapinum og landsmálsrørsluni.
Stend í Fana er gamal stórgarður, sum Bergenhús Amtskommuna (í dag Hordaland fylki) keypti í 1861 við tí í hyggju at stovna landbúnaðarskúla her. Í 1866 varð skúlin stovnaður sum Søndre Bergenhus Amts Landbrugsskole, og fyrsti skúlastjóri var George Alexander Wilson (1833-1889) úr Eysturagder, hagar Wilson-ættin var komin úr Skotlandi. Wilson stjóri legði stóran dent á skógarrøkt og er kendur fyri at hava funnið upp nýggja plógv, ið kom at bera navn hansara Wilson-plógvin.
Høvuðsbygningurin er frá 1681 og hevur tvinnar atleingjur. Bygningurin var fyrstu árini nýttur sum skúli við kostdeild, seinni við íbúðum til lærarar og starvsfólk. Ymsar umbyggingar eru seinni í tíðini gjørdar og hevur Leikhús Hordalands í dag bygningin í hondum.
Í 1900 varð nýggjur skúli bygdur við kostdeild. Í 1950-árunum varð hann rivin niður og verandi skúli bygdur. Royndarstøð við fjósum, løðum og starvsstovum vórðu reistir í 1870-árunum. Hesi eru við tíðini umbygd samsvarandi nýtíðarkrøvum. Nýggjasta royndarstøðin er frá 1988.
Mynsturgarður í Kirkjubø
Tá ið Jóannes kom heim aftur av skúlanum í 1884, hevði hann við sær tey nýggju amboð, sum tá vóru í nýtslu í norskum landbúnaði, sum faðir hansara hevði biðið hann keypa, tí tað var hansara mið at skipa ættargarðin sum mynsturgarð fyri alt landið.
Jóannes varð so settur at skipa fyri hesum broytingum á garðinum. Tað var einki lætt arbeiði. Vegur var eingin og amboðini høvdu eingi verið. Og fáur roknaði við, at tað bar til at seta slíkar ætlanir í verk, sum tilstundandi bóndin í Kirkjubø hevði í umbúna. Lendið ov bratt til vegir og ótøki undir plógv.
Í 1885 fekk Pól bóndi ungan íslending, sum gingið hevði í skúla í Noregi, at koma til Kirkjubøar at seta sjøtul á verkætlanina saman við Jóannesi. Teir skiftu arbeiðið soleiðis ímillum sín, at íslendingurin fór undir at gera vegir, sær til handa hevði hann fimtan mans, og Jóannes fór undir at rudda, grifta, leggja bø aftur og annars læra frá sær.
Fyrstu súrhoyggjaroyndina gjørdi Pól bóndi sjálvur eftir leiðbeining frá soninum, meðan hann var í skúla á Stend.
Skjótt var, at tað bar til at nýta plógv og vegir til flutnings, men tortrúgvin var kortini sterk – ikki minst millum teir ráðandi. Onkur tók tó eftir, eitt nú bøndur í Sandoy, sum fingu sær plógv og onnur amboð.
Í 1890 heitti Løgtingið á Jóannes Patursson, sum nú var 24 ára gamal, um at átaka sær at standa fyri royndarbrúki á garði sínum í Kirkjubø. Hann skuldi eisini hava næmingar í læru í nýskapandi royndararbeiði sínum.
Hetta sama árið fór Jóannes aftur til Noregs á Landbúnaðarháskúlan Ås, har hann tók prógv sum landbúnaðarfrøðingur tvey ár seinni. Virksemið byrjaði í 1892 og fyrsti næmingurin kom í læru árið eftir.
Faðirin doyði í 1893 og Jóannes tók so við garðinum og helt fram við royndarbrúkinum við næmingum. Konan, Guðný Eiriksdóttir av Karlsskála í Íslandi, hevði skeið fyri gentum í heimayrki, húsarhaldi o.ø.t. Næmingar bóru lærdóm út um alt landið, men líkindini vóru ikki tey bestu fyri framhaldsverkinum. Har var so nógv, sum bar ímóti og helt aftur.
Í 1898 helt Jóannes grundarlag vera fyri einum veruligum, formliga skipaðum landbúnaðarskúla í Føroyum og ætlaði sær at halda fram, men myndugleikarnir vildu heldur steðga hesum framtakinun. Hví so var, hvørja lagnu hetta tiltak annars fekk, og hvussu tað endaði, fæst at vita í bókini »Framtakssemi í andgletti« eftir Tummas Lenvig, og sum forlagið Sprotin gav út í 2012.
Myndugleikarnir høvdu frammanundan fingið ilt eyga á Jóannesi Paturssyni. Um hesa tíð kom upp blaðkjak í »Dimmalætting« og »Føringatíðindum«, sum stóðst av borðtalum í fimmti ára embætisveitsluni hjá H. C. Müller sum Streymoyar sýslumanni. Har hevði ein hildið røðu og biðið fólk reisa seg og rópa hurrá fyri móðurlandinum Danmark. Jóannes vildi ikki vera við í skálini.
Hetta orðaskifti varpar ljós á hugburð og rák hjá ávísum persónum viðvíkjandi Føroyingafelag og oddafólkum tess, ið sum høvuðsmál høvdu at verja og varðveita føroyskt mál og føroyska sermentan.
Eftir hesa veitslu yrkti Jóannes Patursson »Móðurland vil eg teg kalla«, prentaður í Føringatíðindi nr. 3, 1894. Hann tekur soleiðis til:
Móðurlandið, móðurlandið,
Føroyar, ert tú mær.
Móðir mín! Eg barnabandið
bindi fast at tær.
Ættarhugurin, hann dregur
meg at elska teg;
einans tú sum móðir hevur
føtt og fostrað meg.
Lat, ja lat so aðrar siga,
at teir eiga tvær;
einkarmóðir! eg vil biðja,
einans ver tú mær!
Eina móður vil eg eiga
her á fríðu fold;
hon skal lak á barn sítt breiða,
tá tað legst í mold.
Uppruni í tíð og søgu
Tá ið Jóannes Patursson var borin í heim í Kirkjubø, livdu føroyingar enn í teirri gomlu tíðini, sum seinni í skrift og talu hevur verið nevnd »bóndasamfelagið«. Eitt bóndasamfelag var tað, hann var føddur inn í, men sum samfelagsskipan er einki tíðarskeið í Føroyum, ið eitur »bóndasamfelagið«.
Vert er at minnast til, at bert ein lítil partur av føroyingum hava verið bøndur. Allir hinir vóru ongantíð bundnir at bóndum og bóndagørðum. Og í stødd var munurin á óðali og kongsfestum so stórur, at teir, ið sótu við jørð, ikki undir einum vóru ein neyvt avmarkað stætt. Haraftrat vóru hesi viðurskifti sera ymisk kring landið. Illa ber til at geva einum túsund ára tíðarskeiði navn eftir teimum.
Av jørð og teimum lutum og lunnindum, ið til hana lógu, man fáur føroyingur hava livað eina. At fiskiskapur og annað úr sjónum altíð hevur verið ein týðandi partur av lívsgrundarlagi føroyinga, prógva elstu heimildirnar til Føroya søgu. Javnvágin millum jørð og hav kundi lutfalsliga skifta samsvarandi tíð og stað. Áneyðir vóru fyri báðum pørtum.
»Hvørki á landi ella sjógvi ráddu bøndur fyri øllum – hóast hin ríki altíð hevur staðið sterkari enn hin fátæki. Men sterk støða í samfelagi kann eisini geva kenslu av ábyrgd. Hetta kann vera vert at nevna, tá ið talað verður um Jóannes bónda í Kirkjubø,« sigur Hans Jacob Debes, professari. (Debes: »Jóannes Patursson. Ein byrjan til eina politiska søgu«, 1991).
Stórar broytingar høvdu verið alla nítjandu øld. Skjótt vaks fólkatalið. Útróðurin var í menning og fjøtur sum »bátsband« og »trælalóg« vórðu loyst. Vit fingu traðarlóg og menn kundu seta sjálvstøðugt búgv og hava egnan bát. Føroyingar høvdu fingið umboð í politiskum stovnum – Ríkisdegi og Løgtingi – og ansurin fyri føroyskari mentan var alsamt vaksandi.
Við mállæru V. U. Hammershaimbs var gøtan ruddað hjá føroyskum aftur at gerast eitt skriftmál. Í út við fýra hundrað ár hevði tað bert verið eitt talað mál, men tó allar hesar øldirnar borið uppi fornum og nýggjum mentanararvi – ikki minst kvæðunum.
Fríhandil fingu føroyingar tíggju ár fyri føðing Jóannesar Paturssonar. Gluggar vórðu latnir upp móti stóru verð og eini nýggjari tíð, bæði vinnuliga, sosialt og mentanarliga, og tjóðskaparligar rembingar fóru at merkjast. Tíggju ár eftir føðing Jóannesar staðfestu útlagnir føroyingar í Keypmannahavn, at føroyingar vóru ein tjóð og at føroyskt var móðurmál teirra. Tí skuldi tað eiga rættindi í samfelagnum.
Tá ið tólv ár seinni henda kensla breyt seg fram í Føroyum og varð skipað sum rørsla (Jólafundurin í 1888), varð Jóannes Patursson ein av oddamonnum hennara. Seinni sjálvur leiðarin.
Nóg mikið bara at siga »Bóndin«
Ein stólpi er stórur viðarbulur, ið ber uppi einum gólvi ella lofti. »Bóndi er bústópli«, verður sagt. Landsstýrið nýtti hetta sum heiti á heiðurstekini til jarðyrkisfólk fyri góða røkt í bø og haga og húsdýrahaldi. Jóannes Patursson var bústólpi í víðfevndari merking – ikki einans sum bóndi, men eisini sum tjóðskapar- og mentanarberi.
So stórar broytingar hendu tíðina eftir lítillátnu tjóðskaparligu ásannanina, at tá ið Jóannes bóndi andaðist 2. august 1946, var henda ásannan búnað hjá einum stórum parti av Føroya fólki til vilja og avgerð um sjálvræði í egnum landi.
Í samfull 45 ár hevði Jóannes Patursson sæti á Løgtingi, 1901-1946. Valdur í Suðuroy 1901-1906, í Suðurstreymoy 1906-1946. Frá 1906 til stutt eftir valið 1936 umboðaði hann Sjálvstýrisflokkin og var floksformaður. Klovningur var komin í Sjálvstýrisflokkin – mest orsakað av nýggju jarðarlógini – og Jóannes var nú uttanflokka á tingi, men í valbólki við Vinnuflokkinum. Eftir valið 1940 til deyðadags 1946 umboðaði hann Fólkaflokkin á tingi og var formaður floksins.
Fólkatingsmaður var Jóannes Patursson 1901-1906, landstingsmaður 1918-1920 og 1928-1936. Sum fólkatingsmaður var hann í parti við Vinstra, sum landstingsmaður Radikala Vinstra.
Lív og lívsverk hansara eru markaskjal í nýggjari søgu okkara. Og uttan innlit í hetta verk og tíðina, tað var útint, skilur eingin Jóannes bónda. Nóg mikið var bara at siga »Bóndin«, tí við hesum bundna formi kundi ikki sipast til nakran uttan hann. Alla ta tíð, hann var virkin í almennum lívi – og heldur ikki síðan – slapp nakar uttan um hann. »Tað kann av røttum sigast, at í hesum tíðarskeiði hendi einki í nøkrum parti av føroyskum samfelagslívi, uttan at hann var uppií.« (Debes: »Jóannes Patursson. Ein byrjan til eina politiska ævisøgu«.)
Sigrarnir vóru stórir, men kanska ósigrarnir mangan størri. Hann kom tíðliga at kenna, at hann hevði arvaðar ábyrgdir, soleiðis, sum lagt var niður í hann. Og óvanliga fjølbroytt gjørdist lívsverk hansara.
Av sonnum kundi hann á gamalsaldri tí taka soleiðis samanum: »Lívsstarv mítt kom at spjaða seg á so mangan hátt.« Sumt eyndaðist, annað ikki, og okkurt var ikki liðugt.
Hann helt seg ikki vera bornan til at ganga í lívd á sløttu gøtuni í neðra. Hann valdi gøtuna í erva og at halda seg at tindinum og andglettinum. Har fekk hann tað útsýni og ta avbjóðing, ið lyndi hansara hevði so sterka trá eftir.
Á ólavsøku 1946 steig Jóannes Patursson síðstu ferð fram á fundi – í Kommunuskúlagarðinum í Havn. Møði sást á honum, áðrenn hann endaði røðu sína, men tá vóru út við seksti ár liðin síðan Jólafundin, ið hann var ein av innbjóðarunum til.
»Tvinni mannaminni farin í ídnum og áhaldandi stríði. Tjúgu ára gamal læt hann seg í brynjuna at berjast fyri móðurmáli og móðurlandsrættindum og fór ikki úr henni fyrr enn hann hoknaði, nú trinni tjúgu vóru farin,« segði Tróndur Olsen í minnisrøðu í Føroyingafelag í Keypmannahavn 21. oktober 1946.
Sangir og sálmar
Í »Bókmentasøgu II« sigur Árni Dahl tað illa bera til at slíta sundur teir báðar: politikaran Jóannes Patursson og bókmentamannin Jóannes Patursson. Eitt er tað, at hann legði so ómetaliga nógv politiskt greinatilfar úr hondum, annað er tað, at nógv tann størsti parturin av yrkingum hansara eru politiskar.
Yrkisøki sítt ‒ landbúnaðin ‒ lívgaði hann eisini við hópi av upplýsandi greinum, og ein annan av stóru áhugum sínum ‒ kvøðing og dans ‒ gloymdi hann heldur ikki; hann skrivaði fleiri greinir um hetta evnið, t.d. í Norsk Aarbok og í Varðanum og stóð fyri útgávuni av stórverkinum »Kvæðabók I-V« 1922-45.
Jóannes Patursson steig fram sum yrkjari á jólafundinum í Tinghúsinum 1888, tá yrkingin »Málstrev« varð lisin upp. Tónin var hvassur og eggjaði til stríð:
Latum tað kennast á okkara talu
sum sól eftir æli,
at burtur er rikin tann fremmandi arvi
lat tað vera starvið!
At fremja ta sak latum oss allar royna,
bæði moyggjar og sveinar,
í kirkju, á ting seta málið við gleði
til tess leggið megi.
Føroyskt mál hevur Jóannesi bónda nógv fyri at takka. Hann vann tí rætt í landinum, og hann menti tað við málkynstri sínum. Hann er kanska størsti mállistarmaður, Føroyar hava átt. Royndi altíð nýtt í stíli og orðalagi.
Enn syngja vit á fundum, hátíðarløtum og veitslum sangir Jóannesar Paturssonar – »Tað hevur tókt millum føroyingar gaman«, »Vælkomnir føroyingar her í vási«, »Móðurland vil eg teg kalla«, »Sjá hesi fjøll og tindar«, »Eg veit ein kvist«, »Summarnáttin blíða« o.s.fr. Eitt tekin um, at hann ikki yrkti fyri deyvum oyrum. Og tað gjørdu fleiri av vápnabrøðrum hansara úr føroyingafelagstíðini ikki heldur.
Í útvarpsrøðu á trettanda 1967 um skaldskapin hjá Jóannesi vísti Chr. Matras, professari, á tann mennandi máttin, søgan hevði á skaldskapin. Søgan var her ikki turr vísindagrein. Hon rørdi við kenslurnar. Í søgusjón síni var Jóannes ólíkur flestu samtíðarmonnum sínum og eftirmonnum við.
Noregsveldið í miðøldini – Noregsland við oyggjalondunum fyri vestan – eisini Grønland – var ein heild, sum var honum heilag. Tað er einki at undrast á, at hann í 1914 yrkti harmkvæði hundrað ára dagin eftir friðin í Kiel, tá ið henda heildin støkk sundur. Byrjanin til »Kílarnáttina« er hugtakandi:
Boðabrot dundi um Bjarmalands sjó,
brim vóð um Heroyalands fles;
ódnin um Kinn og Aldan stóð
og breyt fyri Líðindisnes.
Snáðhvíti froysti á Tórsborgarjørð,
snýsti á Víkinnar skón;
dungandi rok gekk um Dovra skørð
og dimdi av Upplanda lón.
Hesumegin fjørðin breiða
harðligt negldi Helheims klaki
frosna fold – tá varð at reiða
Føroyalandi feigdar lakið –
spenti í av øllum alvi,
skor hekk hvør í skridnarskalvi;
úlvaródn á hvørjum sundi,
‒ alt var innibyrgt og bundið.
Sum sálmaskald telist Jóannes Patursson millum okkara fremstu. Av upprunasálmum eru í Sálmabók Føroya Kirkju fjúrtan; m.a.: »Boðar tú til allar tjóðir«, »So førdi aldaføður hond«, »Legg nú niður verðsligt sinni« og »Jesus leið meg allan aldur«. Av týðingum eru sekstan, m.a.: »Eg skar mítt navn í grein ta hvítu« eftir Jacob Paulli og »Kom, Halgi Andi, okkum lær« eftir B. Ringvald.
Tann reinmeinta sameiningin av gudsótta og fosturlandsalski hevur fingið mál í summum sálmum hansara, eitt nú í hesum ørindi í »Boðar tú til allar tjóðir«:
Um nú nýggjar øldir líða,
halt á somu leið várt starv
at vit ikki lata svíða
dugnaloysi til hin arv,
sum vit ervdu fedrum av;
tá skal lyftið, sum tú gav,
allan aldur Føroyum tryggja
føroyingunum her at byggja.


text:
Mikukvøldið 3. okt. kl. 19.00 skipar Fróðskaparfelagið fyri pallborðskjaki í auluni á Føroya Læraraskúla. Evnið er grundgransking og nýtslugransking – hvussu stýrd skal gransking vera?
Við pallborðið sita Marita Rasmussen, stjóri í Vinnuhúsinum, Guðrið Andorsdóttir, stjóri á Ílegusavninum, Firouz Gaini Ph.D, antropologi og Dánjal Petur Højgaard Ph.D, lærari í lívfrøði og granskari.
Guðrið Andorsdóttir leggur dent á:
Gransking gevur okkum vitan. Tørvur er á góðari gransking, og nytta er í góðari gransking. Granskingarstovnar kunna inna gransking og veita frálæru, breiða út kunnleika og eggja til orðaskifti um ástøði og úrslit. Hetta er við til at menna okkara samfelag og okkara lívsvirðir.
Marita Rasmussen leggur dent á:
Við sera avmarkaðum og ikki vaksandi játtanum til gransking og menning hevur tað týdning, at gransking eisini verður framd miðvíst við beinleiðis nyttu fyri eyga. Tó hevur tað týdning, at vit í Føroyum eisini granska í serføroyskum viðurskiftum, sum onnur samfeløg av góðum grundum ikki vilja granska í.
Dánjal Petur Højgaard leggur dent á:
1. Lívið sum granskari
2. Grundgransking kontra vinnu/nyttugransking
Firouz Gaini leggur dent á:
Gransking og pengar. Søguna um hønuna og eggið. Hesin spurningurin verður viðgjørdur: Hvørji virði liggja aftan fyri granskingina? Og hvørji virði halda vit eiga at vera grundarlagið undir granskingini?
Nevndin


text:
Tað kókar. Nógv byggivirksemi er í løtuni, og arbeiðsloysið er metlágt Og tað merkir, at tað koma serliga nógvir útlendskir handverkarar til Føroya at arbeiða. Men hvussu nógvir útlendskir handverkarar eru í Føroyum beint nú, ella hvussu stór tann útlendska arbeiðsmegin yvirhøvur er, tykist eingin vita við vissu.
Tá ið arbeiðsloysið fer niður um 3,5 prosent, er tað nógv lættari at fáa arbeiðsmegi til landið. Arbeiðsgevarar kunnu frítt innflyta ófaklærda arbeiðsmegi til landið og síðan søkja um arbeiðs- og uppihaldsloyvi aftaná hjá donskum myndugleikum.
Hetta ger, at eingin veruliga hevur yvirlitið. Arbeiðsloysisskipanin vil vera við, at tað nú eru upp í 500 útlendingar í arbeiði í Føroyum í løtuni, men felagið Firmport, sum tekur sær av at samskipa og hýsa útlendingum, heldur talið vera nógv lægri.
ALS: 300, 400 ella 500 útlendingar
Í ársfrágreiðingini hjá Arbeiðsloysisskipanini stendur millum annað at lesa, at “hóast tað eru 5-600 føroyingar, sum einki arbeiði hava, so eru fleiri hundrað útlendingar komnir til Føroya at arbeiða”, og við útvarpið um vikuskiftið útgreinaði Magni á Deild hesi tølini.
- Tað eru eingir handverkarar arbeiðsleysir í løtuni, og úrslitið av tí er, at tað eru kanska eini 300-400 útlendingar, sum arbeiða í Føroyum. Eingin veit rættiliga, hvussu nógvir, tí tað er danskt málsøki, og tað er ikki lætt at fáa tær upplýsingarnar. Men samstundis sum tað eru kanska 500 útlendingar í Føroyum, so eru tað einir 5-600 føroyingar, sum ganga arbeiðsleysir, segði Magni á Deild millum annað.
Tað eru serliga tær størru byggifyritøkurnar, sum hava tørv á útlendskari arbeiðsmegi í løtuni, men eisini nakrar smærri. Talan er um eitt nú fyritøkur sum Articon, J&K Petersen, Húsavarðatænastuna, Búsetur, Kanjon og Búsetur.
Firmport: Um 200 útlendingar
Felagið Firmport við Heðin Lamhauge tekur sær av at samskipa fyri fyritøkurnar at fáa útlendsku arbeiðsmegina til landið. Hann ráðgevur, hann hýsir teimum og tekur sær av pappírsarbeiðnum.
- Eg havi ikki varhugan av, at tað floymir útlendsk arbeiðsmegi til landið. Sjálvur havi eg tikið mær av at fáa eini 80 mans til landið, og við teirri vitanini eg havi frá byggivinnuni, so er hægst talan um einar 200 útlendingar tilsamans, sum eru í byggivinnuni í løtuni, heldur Heðin Lamhauge.
Afturat handverkarum eru nakrir útlendingar í øðrum vinnum, eitt nú tilfeingisvinnum og framleiðslu annars.
Einki samband við føroyskar myndugleikar
Fyritøkan Firmport hevur einki samband við føroyingskar myndugleikar, tá ið hon innflytir útlendska arbeiðsmegi til landið, tí talan er um eitt danskt málsøki.
- Vit fyrihalda okkum bara til danskar myndugleikar. Firmport er góðkent frammanundan av donskum myndugleikum at innflyta ES-borgarar til Føroya. Vit senda tey neyðugu skjølini til “Styrelsen for international rekruttering og integration”, og so kunnu teir starvast her. Síðan fáa teir váttan um arbeiðsloyvi og uppihald í eitt ár í senn, sigur Heðin Lamhauge.
Hann hevur í løtuni 80 fólk úr Rumenia í arbeiði í Føroyum. Hann hýsir teimum í húsum og íbúðum um landið, eins og í gistingarhúsinum Skansanum.
- Tað hevur hilnast sera væl hjá okkum, sigur Heðin Lamhauge, stjóri í Firmport.


text:
Werner Faymann hevur sitið sum kanslari í Eysturríki seinastu átta árini. Hann hevur verið ein vældámdur politikkari, sum ikki hevur havt slíkan mótvind eins og tann, ið hann hevur kent hesa seinastu tíðina. Tað farna árið ella so er mótstøðan ímóti honum økt somikið nógv, at hann nú sá tað neyðugt at stinga í sekkin. Trýstið byrjaði av álvara, tá hann valdi at skifta kós í flóttafólka- og innflytaraspurninginum.
Tvey-flokka skipan
Síðan seinna heimskríggj hava sosialdemokratiski flokkurin SPÖ og konservativi flokkurin ÖVP sitið á politisku maktini í Eysturríki. Tá er talan bæði um kanslaraembætið og um forsetaembætið. Teir hava annaðhvørt sitið á sessunum sjálvir, ella hevur forseti sitið, ið hevur havt stuðul úr teimum báðum flokkunum. Henda skipan er blivin so væl etablerað, at eftirhondini er forsetaembætið næstan blivið lítið annað enn súmbolskt, tí eingin hevur vikið frá vanligu mannagongdunum, og embætið hjá kanslaranum hevur ikki verið hótt av forsetanum. Tó var rumbul um embætið hjá fyrrverandi ST-aðalskrivaranum Kurt Waldheim, tá hesin sat sum forseti fyri ÖVP frá 1986 til 1992. Hann hevði eina fortíð sum nasistur undir krígnum og fekk m.a. innferðarbann til USA. Tó var alt hetta ikki nokk til at rista grundarlagið undir tí væl staðfestu skipan, ið meir ella minni blokeraði fyri stórvegis ávirkan á eysturríkskan politikk fyri aðrar flokkar enn teir báðar stóru. Tó byrjaði ein tilgongd í 1986, ið nøkur ár seinni skuldi skapa rembingar. Somu rembingar, ið nú gera seg galdandi. Tað var, tá lítli høgravendi flokkurin Frælsisflokkurin (FPÖ) byrjaði eina framgongd undir leiðslu av karismatiska Jörg Haider.
FPÖ ger seg galdandi
Jörg Haider bygdi politikkin hjá FPÖ á ein platform av mótmælum móti immigratión, anti-ES retorikki og við at vekja eina tjóðskaparkenslu hjá eysturríkum. Hetta fall væl til hjá nógvum veljarum, ið vórðu blivnir troyttir av tí gomlu tvey-flokka skipanini. Eisini vórðu tað alt fleiri, ið ynsktu, at politiska skipanin gjørdi meir við spurningin um innflytarar, ið spakuliga gjørdust alt fleiri. Hesum fólkum gav Jörg Haider eina rødd. Somikið sterka rødd, at flokkurin í 1999 gjørdist næststørsti flokkur á valinum. Teir blivu bjóðaðir í samgongu við konservativa ÖVP, men fleiri evropeisk lond løgdu so stórt trýst á leiðsluna í Eysturríki, fyri at mótmæla Frælsisflokkinum og Jörg Haider, at tey kendu tað neyðugt at bakka. FPÖ slapp ikki í stjórn, men mátti hinvegin í andstøðu, hóast stóra fólksliga undirtøku. Tað fall ikki í góða jørð hjá mongum, men flokkurin fánaði spakuliga og alt bleiv við tað gamla aftur. Fyribils í øllum førum, tí nú ger hann innrás aftur á politiska landslagið.
Faymann kroystur og fer frá
Við byrjan av flóttafólkakreppuni í Evropa hevur Eysturríki deilt politikk við Týskland. Merkel og Faymann arbeiddu tætt saman, men eftir at eini 90.000 flóttar vórðu komnir inn til Eysturríkis og fólk byrjaðu at seta stór spurnartekin við opna flóttafólkapolitikkin, avgjørdi stjórnin at skifta kós og ásetti eitt mark á flóttafólk, ið kundu sleppa inn. Markið bleiv sett við 80 flóttar um dagin, ið kundu koma inn til Eysturríkis og 3200 sluppu yvirum markið, um tey skuldu víðari til Týsklands. ES ákærdi Eysturríki fyri at bróta mannarættindasáttmálan, men Faymann noktaði at broyta støðu. Nú mátti tamarhald fáast á støðuna og eisini bleiv eitt partvíst hegn sett framvið markinum millum Eysturríki og Slovakia. Hetta hendi samstundis sum Frælsisflokkurin byrjaði at fáa framgongd í meiningarkanningum og át seg inn á teir stóru flokkarnar. Trýstið á sosialdemokratiska kanslaran byrjaði at økjast. Millum manna var hildið, at hann hevði mist tamarhaldið, og sama kensla hevði sníkt seg inn í hansara egna flokk eisini. At endin á hansara tíð sum kanslari nærkaðist, gjørdist alsamt meira eyðsýnt, tá fyrsta umfar av forsetavalinum var hildið, seinast í apríl mánaði. Norbert Hofer úr FPÖ gjørdi bart og vann fyrsta umfar so dyggiliga við 35%. Nummar tvey gjørdist Alexander Van der Bellen, ið er uttanflokka, við 21%. Av tí eingin fekk 50% ella meir, krevst eitt umfar afturat, men tað verður bert millum nummar eitt og tvey. Valevnið hjá SPÖ, Rudolf Hundstorfer, fekk bert 11%. Bakslátturin móti kanslaranum var so sterkur, at hann bleiv róptur út frá einum 1. mai dags haldi, har hann sjálvur var høvuðsrøðari. Nú hevur hann so tikið avleiðingarnar og sagt seg frá sum kanslari og sum formann í SPÖ. Embætið sum forseti hevur seinnu árini ikki verið tað mest týðandi politiska starvið í Eysturríki, men Hofer hevur ætlanir, skuldi hann komið framat. Millum annað hevur forsetin heimild at uppsiga parlamentið og útskriva val. Nakað, ið hann ætlar at gera sær dælt av.
Tekin uppá eina størri kreppu
Í sjálvum sær er politiska kreppan versnað fyri Eysturríki, men summi tulka tað eisini sum eitt framhald av tí framhaldandi niðurgongd fyri etableraðu politisku skipanina í Evropa. Serliga smáir høgravendir flokkar, ið tora at tala at politisku støðuni, uppliva framgongd og hava gjørt tað í eina tíð. Tað hevur havt við sær, at nógvir stórir flokkar hava tikið til sín tey meira markantu málini, ið síggja út til at geva jaligt afturljóð millum veljarar. Fyrst og fremst hevur tað verið ein kritisk rødd ímóti innflytarum og flóttafólki. Front Nationale í Hollandi, Dansk Folkeparti í Danmark, UKIP í Bretlandi og AfD í Týsklandi. Hesir eru bert nakrir flokkar, ið seinnu árini hava uppliva eina stóra fólksliga framgond, ið eisini sæst aftur á valum. Stóru flokkarnir eru ov fokuseraðir á sokallaðu elituna í samfelagnum og tað sæst ofta aftur í førda politikkinum. Stóra fjøldin av fólkinum verða ofta sett uttanfyri hvat ávirkan umræður, men tað verður afturrindað á valum. Eitt gott dømi er seinasta val hjá Dansk Folkeparti, ið nú er næststørsti flokkur í Danmark og vinnur stórt millum fólkið. Sjálvt sosialdemokratiskir flokkar, ið ofta eru stovnaðir uppá arbeiðarafeløg, tapa ímóti teim smærru, ofta høgravendu, flokkunum. Orsøkirnar eru sjálvandi nógvar, men ofta verður hildið, at fallandi limatalið í politisku flokkunum hevur fingið teir at hugsa øðrvísi. Pengar fáast ikki longur frá limagjøldum, men frá íleggjarum og sponsorum. Tað kann afturrindast í politiskum lyftum. Hvørt hetta fer at broytast við tíðini, nú eitt skifti sæst í politiskum landsløgum, er ringt at siga. Tó kann staðfestast, at flokkar vinna undirtøku á valum og okkurt skulu teir etableraðu flokkarnir gera øðrvísi fyri at vinna ta stóru undirtøku aftur, sum teir einaferð tóku fyri givið.


text:
Nú heldur onkur spentur lesari kanska, at Picasso verður sýndur fram í Galerie Focus, men so er ikki. Hjá Marionnu í Focus er framsýning hjá Jónu Rasmussen at síggja í løtuni og seinni í februar verður Amariel Norðoy á skránni. Nei, orsøkin til at Picasso er í fokus er, at nógvar framsýningar vísa at áhugin er stórur fyri heimskenda listamanninum í løtuni.
Modernistiski meistarin Pablo Picasso (1881-1973) rúgvar so mikið væl upp í listini í 20.øld, at tað næstan tykist óyvirlítandi og strævið, men bara inntil tú hyggur at teimum einstøku verkunum sum altíð eru góð og áhugaverd. Listasøguliga er hann kanska serliga kendur fyri kubismuna. Hetta ómetaliga týdningarmikla listarákið, sum hann fann uppá í 1908 við myndini "Frúnnar úr Avignon", sum vit hava skrivað um her á blogginum áður. http://listinblog.blogspot.com/2010/08/frammanfyri.html
Men Picasso fann uppá nógv annað kollveltandi.
Bæði MOMA í New York og Louisiana í Humlebæk hava stóra spanska flogvitið á skránni í løtuni og av tí, at hansara verk er so mikið stórt og fjølbroytt sum tað er, at talan er um tvær sera ymiskar framsýningar. Í New York sýnir MOMA fram kollveltandi gittarasamansetingarnar, sum Picasso gjørdi frá 1912 til 1914. Hesar kvirru tulkingar av einum ljómandi leikføri vóru eitt slag av standmyndum ella assemblage, sum heimurin ongantíð áður hevði sæð.
Eitt av mongu sitatunum frá Picasso ljóðar: "Málningar verða ikki skaptir til at pynta veggir við, men sum eitt verndar- ella álopsvápn móti fíggindanum". Picasso var sosialt sinnaður og samfelagsligt áhugaður. Hann var friðarelskandi maður og teknaði eitt nú friðardúgvuna, ið prýddi steinprentið, sum var brúkt til plakat á friðarráðstevnuni í 1949.
MOMA NY Picasso: Guitars 1912–1914 inntil 6.juni 2011
Louisiana Humlebæk: Fred og frihed inntil 29.mai 2011
SMK, Kobberstiksamlingen Keypmannahavn: Picasso. Fortællinger fra Labyrinten inntil 27 februar 2011
(KP)
Al god kunst er politisk, al politisk kunst er dårlig'


text:
Ímynda tær at trífaldu OL-gullvinnararnir luttóku sum landslið aftur í heimlandi sínum, tíggju ár seinni. Í einum landi sum elskar ítróttin.
Hetta er umleið tað sum fer at henda í Budapest í dag, tá ið ungarsku Millenium møta turkisku Galatasaray, í sínum fyrsta dysti á veg til tað sum væl kann roknast sum eitt rímiliga trygt gullheiðursmerki, á HM fyri Masters 2017 í vatnpolo.
Føroysku HM-svimjararnir royndu seg í morgun sum lið, tá ið innleiðandi riðlarnir vórðu avgreiddir í 4×100 blandað fyri mix-lið. Eitt jaligt upplivilsi fyri føroyingarnar, sum við tíðini 4:10.29 endaðu sum nr 19 av 31 tilmeldaðum liðum.
Heimsmeistarastevnan í svimjing á langgeil byrjaði í dag, har eisini føroyingar kappaðust. Hendan fyrsta royndin var eitt sindur trilvandi hjá okkara svimjarum, uttan at tað tó hevur skalað stemningin ella kappingarhugin í føroysku leguni.
Nú sunnudagin hin 23. juli byrjar kappsvimjistevnan í svimjihyli á HeimsMeistarastevnuni á langgeil 2017, har eisini føroyingar luttaka. Kappast verður í átta dagar, frá sunnumorgni 23. til sunnukvøld 30. juli, og føroyingar fara at royna seg allar hesar dagar undantikið hósdagin hin 27. juli.
FINA skrivar her, at hóast nýggja høllin í Budapest fyrst verður tikin alment í nýtslu í mai mánaða, so er hon longu klár at nýta. Mikudagin kunngjørdu tey at høllin skal eita Danube Arena, og royndu tey trý Hosszu, Cseh og Gyurta tá eisini sum tey fyrstu hylin. Sí Budapest 2017 á Facebook.
Altjóða svimjisambandið FINA kunngjørdi í gjár teirra útnevnilsi av dómarum til HeimsMeistarastevnuna 2017 í Budapest í summar, har føroyski høvuðsdómarin Dan Hjelm er millum tey 26 útvaldu. HM er eitt av allarstørstu og týdningarmestu tiltøkum sum FINA skipar fyri, og er hetta tí sjálvsagt ein stórur heiður fyri Dan og Svimjisamband Føroya.


text:
Í dag fyllir skaldið, verkamaðurin, samfelagsrevsarin, øsingarmaðurin og menniskjað, Jóanes Nielsen, 60 ár.
Jóhanes Nielsen er føddur 5/4 1953. Hann skrivar soleiðis um seg sjálvan á heimasíðuni hjá rithøvundafelagnum (www.rit.fo): Eri farin undir seinnapartin av lívinum, og gangi framvegis í skúla. Fyrstu sjey árini lærdi eg úti á Landavegsleiðini. Næstu sjey árini í stóran mun við Sankta Frants Skúla í Havn. Havi studerað við grønlendsku og íslendsku strendurnar, men í høvðusheitum virkað á landi. Síðani seinnapartin av nítiárunum skrivað mest sum burturav.
Hetta er tað, sum Jóanes loyvir sær at siga um seg sjálvan.
Jóanes hevur, síðani hann gav sítt fyrsta yrkingasavn (Trettandi mánaði, 1978), roynt seg í øllum tekstasløgum. Ymiskt er, hvussu hann roynist, men sum heild, er hann vorðin betri við aldrinum. Innihaldið í yrkingum hansara tóku eina vend í 1993 frá at vera (ov) politiskar og hugsjónarliga larmandi til tað, sum vit kenna Jóanes fyri í dag. Kirkjurnar á havsins botni, sum yrkingasavnið æt, ið vendi hesi yrkingagongdini, vendi sær frá tí týðiliga kritisku, politisku kanónini og viðgjørdi menniskjað sum fjøltáttaða veru, sum ger nógv mistøk, sum er ljót og vøkur og fult av andsøgnum. Myndberingarnar vuksu úr einum staði, har blómur vaksa á rusti, og hesin mótsetningur hevur fylt ykringunum hjá Jóanesi siðani.
Jóanes er fremsti núlivandi, føroyski leikritahøvundurin, og tað hevur hann prógvað so dyggiliga við teimum báðu leikunum, Eitur nakað land weekend (2001) og Aftan á undrið (2009). Hesir báðir leikirnir vísa okkum, hvat manglar við okkum sjálvum.
Skaldsøgur hansara eru eisini vaksnar so hvørt sum skaldið er búnað. Fyrsta skaldsøgan er ikki nógv at reypa av, men tvær tær seinastu, tann ævissøgukenda brotaskaldsøgan, Glansibílætasamlararnir (2005) og tann stóra, og brotakenda skaldsøgan við tí margháttliga navninum, Brahmadellarnir (2011). Sjónleikirnir, hesar báðar seinastu skaldsøgurnar og yrkingarnar frá 1993 hava gjørt Jóanes Nielsen til tann fólkakærasta fólkaøsaran, sum vit eiga. Antin elska vit vera samd við honum ella elska vit at hata hann og hansara meiningar. Greinarnar, sum hann gjøgnum tíðirnar hevur skrivað, hava fingið fólk upp úr lúnikrókunum og hava fingið hundsku muruna fram í okkum føroyingum, og tað er drívmegin, ein rithøvundur eigur at hava í einum samfelagi. Serliga í einum samfelag, sum er í andaligum andaleypi, er ein hvassur pennur gylt svørð.
Øll menniskju hava eitt slagorð, ein setning ella eina orðing, sum vit eru meir og minni kend fyri. Eisini hava vit øll onkra orðing, onkran setning, sum ein rithøvundur hevur skrivað, sum vit meta høgt, sum vit taka til okkara, og sum gerst ein partur av tær sum menniskja. Ein regla eftir Jóanes úr yrkingini “Pest” úr savninum Brúgvar av svongum orðum (2002) hevur fylt mær tey seinastu mongu árini. Har sigur hann: Tað er sum vit dagliga øva okkum í at doyggja. HJá okkum, sum nærkast teimum hálvt hundrað liggur stór vitan í hesi reglu. Í regluni liggur alt lívið, tí at, tá ið vit øva okkum dagliga í at doyggja, mugu vit samstundis øva okkum dagliga í at liva. Lívið hevur borið Jóanes Nielsen í 60 ár, og tað gerst harðari og harðari at øva seg at doyggja, og tí gerst lívið eisini tess meira spennandi og lívgandi at liva. Tað er ein rættur listamaður, sum á skrift øvar seg at doyggja hvønn dag, fyri ikki at doyggja.
Jóanes Nielsen arbeiðir hvønn dag við at skapa stóran og góðan skaldskap til føoyingar. Eisini røkkur hann út um 200 fjórðingar, og har hevur hann fingið mikið góð skotsmál.
Við hesum fátæku orðum til ein rithøvund, sum hevur ríkað okkum við allari sínu søgufortelsjandi øði, fari eg at ynskja Jóanesi Nielsen til lukku við teimum 60 árunum, við vón um mong, skaldarík ár afturat.
OMR


text:
Svimjisamband Føroya
ÍSF-Húsið, Gundadalur 2
Postmoga 1329
FO-110 Tórshavn
Telefon +298 607559
Fax +298 317559
ssf@ssf.fo
Banki: BankNordik 6460 - 1518455
Skrivstovutíð:
Mána- og fríggjadag kl. 9.00-12.00
Stuðlar
Lýsingar
-
Amboð
Author Archives: admin
FM
Starvsnevndin saman við svimjinevndini hevur ásett at halda FM 2009 í døgunum 9 til 11. maj.
Oyggjaleikir 2009
Oyggjaleikirnir í 2009 vera á Álandi í døgunum 27. juni til 4. juli. Svimjisambandið hevur nú avgjørt vit vera við til hesar leikir. Í hesum sambandi hava venjarnir sett kravtíðirnar sum galda fyri úttøku til leikirnar. Kravi er 3. besta tíð frá seinastu … Continue reading
FM Beinleiðis á Rás 1 hjá Televarpinum
Í dag, leygardag, sendir Rás1 beinleiðis frá finalunum seinnapartin. Byrja verður kl 16:20 og fystu finalan byrjar kl 16:30. Væntandi verður liðugt uml kl 18:45
FM Beinleiðis á Rás 1 hjá Televarpinum
Í sambandi við árligu føroyameistarastevnuna í svimjing, sum verður í Tórshavn um vikuskiftið, hevur Svimjisambandið gjørt av at royna framleiðslu og beinleiðis sending av øllum finalum í sjónvarpi. Samstarvsavtala er gjørd við Televarpið, R2Net og Rás 2. Kappast verður eftir … Continue reading
FM í Svimjing 2008
FM í svimjing verður í Tórshavn komandi vikuskiftið. Byrja verður við upphiting fríggjadagin kl 12:00 og fyrstu innleiðandi kappingar verða kl. 13:30. Fyrstu finalurnar verða fríggjakvøldið kl. 18:00. FM heldur fram leygar- og sunnudagin.
Stuðulsavtala
Svimjisamband Føroya og Intersport hava gjørt tvey ára avtalu um samstarv. Avtalan inniber m.a., at føroyska svimjilandsliðið fram til HM á stuttbana í Dubai, nýtir klæðir av merkinum HUMMEL frá Intersport. Palli Ziskason, formaður gleðist um, at svimjisambandið hevur fingið … Continue reading


text:
Svimjisamband Føroya
ÍSF-Húsið, Gundadalur 2
Postmoga 1329
FO-110 Tórshavn
Telefon +298 607559
Fax +298 317559
ssf@ssf.fo
Banki: BankNordik 6460 - 1518455
Skrivstovutíð:
Mána- og fríggjadag kl. 9.00-12.00
Stuðlar
Lýsingar
-
Amboð
Category Archives: Felagsskapur
Innbjóðing til SuSvim-stevnu 4. og 5. mars 2017
Her er innbjóðing til svimjistevnu í Páls Høll í Vági, leygardagin 4. og sunnudagin 5. mars 2017, sum Suðuroyar Svimjifelag skipar fyri. Hetta er opin stevna, tað vil siga uttan aldursavmarking.
Væleydnað SSF-ráðstevna í Skálavík
Svimjisamband Føroya skipaði sum kunnugt fyri ráðstevnu nú í vikuskiftinum, fyri nevndarlimum í svimjifeløgum og sambandinum. Endamálið var at fáa fram hvat ið vit ynskja við føroyskari svimjing, og halda vit sjálvi at tað eydnaðist sera væl.
Broyting í SSF Reglugerð fyri Meistarastevnur
Starvsnevnd SSF samtykti hin 22. februar 2017 at broyta grein 3 í okkara Reglugerð fyri Meistarastevnur … – frá – Grein 3 Allir svimjarar, ið eru limir í føroyskum svimjifeløgum og hava føroyskan svimjitjóðskap hava rætt at luttaka í meistarastevnunum. … Continue reading
Stór svimjiráðstevna í Skálavík í vikuskiftinum
Svimjisamband Føroya skipar nú 24. til 26. februar fyri ráðstevnu í Hotel Skálavík, fyri serliga nevndarlimum í svimjisambandi og svimjifeløgum. Eini 30 fólk fara við hjálp frá sálarfrøðinginum Helga Rasmussen at brúka vikuskiftið uppá at viðgera, hvat ið vit ætla við føroyskari … Continue reading
ÍSF søkir eftir aðalskrivara
Sí isf.fo/starv
Norðurlendsk ráðstevna um lívbjarging
Hesar tveir næstu dagarnar er norðurlendsk ráðstevna um lívbjarging, har eisini føroyingar luttaka. Hetta í Idrættens Hus í Brøndby,í forleingilsi av ráðstevnuni um skúlasvimjing. Úr Føroyum luttaka Sørin S. Djurhuus og Djóni Dalsgarð, sum umboð fyri Svimjisamband Føroya. Vit sum … Continue reading


text:
Nígar
eftir Einar Andreas Lund: Kneler 2008
týtt til føroyskt hevur Agnar Artúvertin
Útgáva: SPROTIN 2011
Ummæli
Henda skaldsøgan er eitt framúr gott dømi um nútíðar skaldskap, har dentur verður lagdur á tað, sum gongur fyri seg í einum modernaðum, materialistiskum, kanska enntá andleysum samfelag. Gjøgnum eyguni á 33 ára gamla Mikael Skrent sær lesarin eitt samfelag, sum er merkt av tómleika, njótingarmettu og vantandi dýpd. Materialistiskt gongur alt væl. Mikael er væl útbúgvin, búskaparfrøðingur, við góðum starvi. Hann tjenar fleiri ferðir so nógv sum ein arbeiðsmaður, sigur hann. Klæðini eru skraddaraseymaði, skógvarnir hondseymaðir. Alt rundan um hann er fyrsta flokks, í heiminum, bilurin, alt av dýrasta merki. Harumframt sær hann væl út, er ljóshærdur og hevur atdráttarmegi sum fáur, so hann kann niðurleggja hvørja kvinnu, hann vil hava. Hann er eitt modernað produkt av síni samtíð, men tað er synd at siga, at hann er lukkuligur. Ovurhonds stóra trongdin til kynsliga njóting og til at doyva seg sjálvan við evnum sum kokain og alkohol siga frá, at menniskjansliga grundfestið er rættuliga veikt og sera ringt at finna og festa seg við. Hann vamlast við konufólkini, sum eru so altrá eftir honum, sær tey sum beinarøð av ótespiligum forfalli, elli og lýti. Lesarin varnast, at har liggur okkurt ófrættakent aftanfyri vamlið og møðina – ikki bara tað at hann er so mettaður av kynsligari njóting, men at hetta alt stavar frá blóðskemd, sum mamma hansara hevur útsett hann fyri, tá hann var 14 ára gamal. Unga kvinnan, Theresa, sum hann livdi saman við eina tíð fyri tíggju árum síðani, segði við Mikael, eftir at hon hevði mist barnið, sum hon hevði longst so eftir at fáa, men sum hann als ikki var áhugaður í, at hann var sinnisliga brotin, og at hetta hevði okkurt at gera við mammu hansara, hóast hon ikki visti av, at hann hevði verið útsettur fyri blóðskemd. Theresa rýmdi frá honum, og hon hevði verið tað einasta menniskjað, hann hevði havt veruligar og heitar kenslur fyri. Eftir tað missir hann kósina kensluliga sum eitt skip við ongum róðri, og hann veit sær onki annað enn at tveita seg út í líkasælar, skjótar og grunnar njótingar, sum aftur og aftur prógva fyri honum, hvussu tómt og andleyst lívið er vorðið.
Hansara stóri áhugi uttanfyri arbeiðslívið er at savna sær vitan um skordýr, og hann hevur lætt við at samanbera fólk við ymisk skordýr, sum hann heldur hóska saman í eginleikum teirra. Sjálvur er hann nígarin, sum ‘sjáldan tímir at gera nakað fyri at fanga fong sín, tí hann veit, at fongurin kemur av sær sjálvum’. Tær reyðu stríðsmeyrurnar í Afrika, sum gera kollektivt sjálvmorð, tá ongin nytta er í teimum meira, eru myndin av summum fólkum í samfelagnum, sum við sínum stóra kjafti gera sosialt sjálvmorð. Eiturkoppahonin brúkar hannin til paringar, men rýmir so frá honum og letur hann taka sær av avkominum, um hann altso yvirlivir paringina, meðan hon fer út at finna aðrar hannar at para seg við – ein mynd av nógvum av teimum kvinnum hann finnur saman við. Foreldur Mikaels verða samanborin við meyrur, tí tey eru líkasæl og atfinningarsom og neilig gjøgnum allan uppvøkstur hansara og hava onki at geva honum av kærleika ella góðum kenslum. Mamman verður eisini samanborin við hon-kakkulakk, sum makast við egna avkomi sínum. Og soleiðis verða tey ymisku fólkini í skaldsøguni lýst í skordýramyndum.
Lesarin varnast, at hendan samanbering millum fólka- og skordýrasamfeløgini einahelst kemur av, at høvuðspersónurin sær, at menniskjuni í hansara modernaða samfelag meira og meira eru farin at líkjast skordýrum, sum liva ótilvitað. Tey liva og gera tað, tey altíð hava gjørt, tí tað liggur sum eitt mynstur í teirra ílegum. Menniskjað er onkursvegna við at verða avhumaniserað, gerðirnar eru mekaniskar og ótilvitaðar, øll dýpd og andligheit er horvin, og teir grundleggjandi tørvirnir hava fingið fult tamarhald á tilveru teirra.
Málið í skaldsøguni er livandi, tí tað er nógv brúkt bæði í talu og skrift. Onkursvegna fangar tað lesaran, so man fær hug at lesa víðari. Ein veikleiki í føroysku týðingini eru tey sera mongu ‘føroysku fremmandorðini’ – hesi orð eru helst at finna í stóru móðurmáls-orðabókini, og kunnu gerast ein forðing hjá teimum lesarum, sum ikki eru von við at lesa so nógv føroyskt. Tað verður ofta tikið til, at tað er so ringt at lesa føroyskan skaldskap, tí har eru so nógv orð, sum man ikki skilir, tí tey eru so ‘grótføroysk’.
Samanumtikið er hendan skaldsøga eitt virðiligt og sera viðkomandi ískoyti til fjøldina av góðum skaldskapi á føroyskum máli, samstundis sum hon vekir ans, og ávarar lesaran um, at lagna nígarans og hansara samfelag so sera lættliga kann verða tann, sum tað modernaða samfelagið eisini her heima hjá okkum fer at uppliva, um ikki onkur trínur fram og ger okkurt munagott fyri at steðga hesi gongd.
Mina Reinert