text:
Gdańsk
Gdańsk (á týskum Danzig) er ein býur i Póllandi, sum hevur umleið 460.000 íbúgvar. Býurin er ein hin týdningarmesti havnabýur Póllands. Býurin liggur í Norðurpóllandi út til Eystrasalt (Baltiska havið). Býurin hevur áður hoyrt til Týskland og hevur eisini verði sjálvstøðugur til tíðir. Býurin Gdansk í Eysturproysalandi í Norðurpóllandi, er søguligur býur, bygdur í miðøld. Í 1356 kom hann upp í týsku Hansasamgonguna og gjørdist ein av týdningarmestu handilsbýum við Eystarasalt. Næstan allur býurin var oyðilagdur undir Seinna heimsbardaga, men er nú endurreistur í upprunaligum líki.


c: text/html

text:
Snjóugla
Snjóuglan (frøðiheiti - Bubo scandiacus, Nyctea scandiaca) er næstan so stór sum ein gás. Tær ungu eru gráflekkutar; sum tær eldast, lýsna tær, og gamlir steggjar eru næstan snjóhvítir. Hon eigur norðast í kuldanum, Grønlandi, Russlandi (Siberia) og nógvum Íshavsoyggjum. Norðarlaga í Noregi eigur hon uppi á fjøllunum. Um veturin kemur hon oman í dalarnar, og stundum flytur hon seg nakað suður, hendir seg til Føroyar.
Hon er grammari enn hinar uglurnar; rýpur og entur tekur hon, eisini fisk, og hendir seg haru. Stór og sterk, sum hon er, tykist hon ikki at ræðast fyri nøkrum. Tá ið tað ræður um at verja ungarnar, fírir hon ikki fyri fólki; særd snjóugla brennir á bæði menn og hundar og klórar og bítur, so tað munar.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gott nýggjár
31/12/14 14:23
Gott nýggjár :-)
Ny host for scout.fo
01/04/14 19:08
Vi har hatt problemer med host til scout.fo De har til slutt lagt ned sin virksomhet.
Vi har skiftet til ny, og som sagt tidligere, har vi mister all email, så disse må operettes på nytt. Kontakt ole.kr.valle@gmail.com for å få ny adresse igjen
Vi har skiftet til ny, og som sagt tidligere, har vi mister all email, så disse må operettes på nytt. Kontakt ole.kr.valle@gmail.com for å få ny adresse igjen
Nedbrudd
16/02/14 13:57
Vi har desværre hatt et voldsomt nedbrudd.
Vi har i den grad vært utsatt for 'Murphys Lov' x 3 at selv en enkelt hadde vært rikelig.
Vi har kunnet gjenopprette hjemmesiden fra backup, men vi har ikke kunnet redde emails. Alle scout.fo adresser må derfor opprettes på nytt. Kontakt ole.kr.valle@gmail.com for å gjenopprette email.
Skótar hava hjálpt – í 30 ár
31/08/13 16:17
Í næstum fara skótarnir endiliga at byrja aftur eftir summarfrí í skjótt tveir mánaðir. Eitt tað fyrsta tiltakið á ársskránni er Skótahjálpin, sum í verandi formi í ár fer av bakkastokki fyri 30. ferð. Fyrstu ferð Føroya Skótaráð skipaði fyri Skótahjálpini var í 1984. Tað árið fór peningurin til arbeiðið hjá Elsu Jacobsen í Ethiopia og til Føroya Barnaheim. Tó høvdu KFUM-skótarnir havt skótahjálp einaferð áður – í 1983. Síðani hava á hvørjum ári í septemburmánaði skótar gingið hurð á hurð í eina viku og bjóðað sær til at hjálpa fyri eina samsýning. Eisini er møguleiki fyri at skipa hjálpina øðrvísi, so at fólk kunnu ringja eftir skótum, og møguleiki er eisini fyri t.d. at ringja eftir einari patrulju til at gera eitt størri arbeiði, ja hugflogið setur avmarkingina.
Leisturin við at stuðla einari føroyskari og einari útlendskari verkætlan, umframt at ein partur av peninginum verður lagdur til síðis til ein serligan hjálpargrunn hevur verið brúktur øll árini. Í ár fer útlendska skótahjálpin til eitt arbeiði at byggja ein barnaskúla í San Manuel í Honduras og tann føroyska til barnaarbeiðið hjá Bláa Krossi í Føroyum.
Endamálið við skótahjálpinin er at veita hjálp til børn, sum hava tørv á tí, har skótin ger eitt hjálpararbeiði, sum fer víðari til annað hjálpararbeiði. Tað verður so bæði skótin og tann, sum letur peningin, ið hjálpir. Harumframt verður lagt upp til, at skótarnir læra eitt sindur um landið, sum útlendski parturin fer til, og í ár er onki undantak. Skótarnir fáa høvi at læra eitt spæl og eina matuppskrift úr Honduras, sum skótarnir kunnu arbeiða við á skótafundum.
Fyri at hátíðarhalda, at skótahjálpin hevur 30 ár á baki, verður gjørt eitt sindur meira burturúr hesuferð. Skótarnir fáa høvi til at kappast um eitt ferðasteyp, sum er ein steinpláta við einari metalplátu á, og hon fer til tað skótaliðið, sum klárar at savna saman mest pening pr skóta. Rasku vinnararnir verða kosnir, tá allur peningurin er innkomin og taldur, Steypið ferðast so ímillum vinnandi liðini í 10 ár, tá tað liðið, sum hevur vunnið flestar ferðir, fær steypið til ognar. Umframt at kappast, fáa skótarnir eins og undanfarin ár eitt dugntekin at seyma á búnan fyri at hava luttikið í skótahjálpini. Lutakast er sum vanligt eisini millum allar skótarnar, sum hava luttikið, um ein góðan soviposa So, allir skótar, tað er bara at koma í gongd við at hjálpa
Leisturin við at stuðla einari føroyskari og einari útlendskari verkætlan, umframt at ein partur av peninginum verður lagdur til síðis til ein serligan hjálpargrunn hevur verið brúktur øll árini. Í ár fer útlendska skótahjálpin til eitt arbeiði at byggja ein barnaskúla í San Manuel í Honduras og tann føroyska til barnaarbeiðið hjá Bláa Krossi í Føroyum.
Endamálið við skótahjálpinin er at veita hjálp til børn, sum hava tørv á tí, har skótin ger eitt hjálpararbeiði, sum fer víðari til annað hjálpararbeiði. Tað verður so bæði skótin og tann, sum letur peningin, ið hjálpir. Harumframt verður lagt upp til, at skótarnir læra eitt sindur um landið, sum útlendski parturin fer til, og í ár er onki undantak. Skótarnir fáa høvi at læra eitt spæl og eina matuppskrift úr Honduras, sum skótarnir kunnu arbeiða við á skótafundum.
Fyri at hátíðarhalda, at skótahjálpin hevur 30 ár á baki, verður gjørt eitt sindur meira burturúr hesuferð. Skótarnir fáa høvi til at kappast um eitt ferðasteyp, sum er ein steinpláta við einari metalplátu á, og hon fer til tað skótaliðið, sum klárar at savna saman mest pening pr skóta. Rasku vinnararnir verða kosnir, tá allur peningurin er innkomin og taldur, Steypið ferðast so ímillum vinnandi liðini í 10 ár, tá tað liðið, sum hevur vunnið flestar ferðir, fær steypið til ognar. Umframt at kappast, fáa skótarnir eins og undanfarin ár eitt dugntekin at seyma á búnan fyri at hava luttikið í skótahjálpini. Lutakast er sum vanligt eisini millum allar skótarnar, sum hava luttikið, um ein góðan soviposa So, allir skótar, tað er bara at koma í gongd við at hjálpa
JOTT 2013
12/05/13 20:24
JOTT, Jamboree On The Trail, er eitt altjóða skóta tiltak, har skótar kring allan heim fara út at ganga. JOTT verður hildið annan leygardag í mai mánað.
Tann 11. mai 2013 tóku 16 skótar úr Skótafylki Sigmunds Brestisonar lut í JOTT. Gingið var í allar fagrasta veðri úr Skótahøllina við Hanvará eftir gomlu gøtuna til Reynsmúlalág, síðan upp á Kirkjubøreyn og víðari til Kirkjubøar. Túrurin var 11,5 km til longdar.


text:
30. august
30. august er dagur 242 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 243 um skotár er). 123 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2006 - Fyrsta málið varð lagt fyri Fasta Gerðarrættin.
- 2014 - Hátíðarhald var í Skúvoy í samband við at nýggi Sildberin fór í sigling millum Skúvoy og Sandoynna.
- 2014 - Fyrsta grindadrápið meðan Sea Shepherd var í Føroyum í 2014 fór fram á Sandi, har 35 hvalir løgdu beinini. Fjúrtan Sea Shepherd limir vóru handtiknir í samband við drápið, av tí at teir royndu at forða fyri rakstrinum og drápinum, tað eydnaðist teimum eisini at forstýra og seinka tí nakað, men løgreglan og danska sjóverjan komu á staðið við tyrlu og skjóttgangandi bátum og handtóku tey seks fólkini á landi og tey átta í trimum skjóttgangandi bátum, og hald varð lagt á bátarnar. Tveir dagar frammanundan gjørdi fimm døglingar landgongd í Hvalba tíðliga um mogunin, og mett varð at tað ikki bar til at fáa teir út aftur, og tí gav sýslumaðurin loyvi til at teir blivu avlívaðir og skornir upp til matna.
- 2014 - Víkingur vann finaluna um løgmanssteypið 3-0 móti HB.


text:
Grønhøvdaoyggjarnar
Grønhøvdaoyggjar ella Kabo Verdi (portugisiskt: "Ilhas do Cabo Verde") er oyggjabólkur uttanfyri afrikonsku vesturstrondini. Oyggjarnar kallast eisini Kap Verde Oyggjarnar. Málið er portugisiskt. Hetta er ein oyggjabólkur, til støddar 4.000 ferkilometrar (3 x Føroyar) sum liggja umleið 600 km. vestanfyri Senegal í Afrika. Kap Verde umfata 10 størri og fimm smærri oyggjar. Tann størsta Sao Tiago er 1.000 km2 ella umleið fýra ferðir størri enn Eysturoy. Fólkatalið er umleið 506.000.
Upprunaliga vóru oyggjarnar eitt portugisiskt hjáland, men tað gjørdist sjálvstøðugt í 1975 eins og hini portugisisku hjálondini í Afrika. Men mótsatt teimum hevur friður verið á Kap Verde. Málið tey tosað er kreolskt, ein blandingur av portugisiskum og upprunamáli. Men skriftmálið er portugisiskt, sum eisini øll duga, eins og vit duga danskt.


text:
Bye Bye Bluebird
Bye Bye Bluebird er ein føroyskur filmur eftir Katrini Ottarsdóttur úr 1999. Høvuðsleikarar í filminum eru Sigri M. Gaïni, Hildigunn Eyðfinnsdóttir og Johan Dalsgaard. Filmurin er framleiddur í Føroyum.
Filmurin er ein "roadmovie", ið fylgir tær báðar Rannvá og Barbara, tá tær venda heim til Føroyar, eftir at hava búð uttanlands í fleiri ár. Bye Bye Bluebird vann fimm heiðurslønir, m.a. Prize of the Ecumenical Jury – Special Mention á Mannheim - Heidelberg International Filmfestival og Audience Award á Rotterdam International Film Festival.
Einasti útbúni føroyski filmsleikstjórin tá – Katrin Ottarsdóttir var klár við Bye Bye Bluebird í 1999. Bye Bye Bluebird er seinasti heili spælifilmur, ið er framleiddur í Føroyum.
Innihaldsyvirlit
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Tær báðar ungu vinkonurnar, Rannvá (Hildigunn Eyðfinsdóttir) og Barba (Sigri Mitra Gaïni), venda aftur til Føroya eftir fleiri ár í útlondum.
Leikarar[rætta | rætta wikitekst]
- Hildigunn Eyðfinsdóttir: Rannvá
- Sigri Mitra Gaïni: Barba
- Johan Dalsgaard: Rúni
- Elin K. Mouritsen
- Peter Hesse Overgaard
- Nora Bærentsen
- Egi Dam
- Lovisa Køtlum Petersen
- Adelborg Linklett
- Sverri Egholm
- Birita Mohr
- Sjúrður Sólstein
- Høgni Johansen
- Kári Øster
- Anna Kristin Bæk
- Kári Sólstein
- Gunnvá Zachariasen
- Jóanes Nielsen
- Búi Dam
- Rói H. Christensen
- Mikael Blak
- Halgir W. Arge
- Dánjal D. á Neystabø
- Iben Snebang
- Marner Gudmundsen
- Kirstin Hentze
- Marjun Jóanesardóttir
- Juleif Jacobsen
- Jóanes Andreasen
- Elisabeth Pike
- Jacobina Heinesen
- Kristian Linklett
- Teodor Joensen
- Flóvin Jacobsen
- Jógvan E. Ósá
- Kári Petersen
- Noomi Juul
- Fía Norðberg
- Katrin i Gongini
- Margreta Næss
Virðirslønir[rætta | rætta wikitekst]
- Áskoðaravirðislønina, Nordisk Filmfestival, Rouen, Frakland 2000.
- Virðislønina hjá ungdómsdómsnevndini, Nordisk Filmfestival, Rouen, Frakland 2000.
- VPRO Tiger Award, Interntaional Film Festival, Rotterdam, Holland 2000.
- NDR Förderpreis, Nordische Filmtage, Lübeck, Týskland 1999.
- Heiðrandi umrøðu, International Film Festival, Mannheim-Heidelberg, Týskland 1999.


text:
Sámal Joensen-Mikines
Sámal Elias Frederik Joensen-Mikines (23. februar 1906 í Mykinesi - 21. september 1979 í Keypmannahavn) var ein av Føroya størstu listamonnum.
Hann varð borin í heim á teirri brimbardu útoynni Mykinesi. Hann tók sær navnið á oynni til eftirnavn. Alt lívið kendi Mykinesmálarin - ella Mikines, sum vit plaga at rópa hann - seg tætt knýttan at dramatisku náttúruni á síni føðioyggj og at bygdarfólkinum har.
Í 1928 - 1932 fekk Mikines útbúgving sum listamaður á Kunstakademiets Malerskole í Keypmannahavn. Mikines var fyrsti føroyski yrkislistamaður, og av røttum verður havt á orði, at hann er faðir at føroyskari myndlist.
Eftir lokna útbúgving vendi Mikines heim aftur til Føroya, og síðan skifti hann ímillum at búgva í Mykinesi, Havn og Keypmannahavn. Føðioynna vitjaði hann at kalla á hvørjum sumri, hann fann myndevni síni har og aðrastaðni í Føroyum. Undantøk frá hesum eru landslagsmálningar, hann málaði á Bornholm og í Bovbjerg í Danmark eitt skifti í 1960-árunum.
Ein eyðkendur norrønur ekspressionistiskur tóni er í list Mikinesar. Í tíðarskeiðnum 1933 — 1940 er menniskjalig líðing eitt ástøðiligt myndevni. Tann kensluborni listamaðurin kennir deyðans nánd — trý systkin hansara og faðirin doyggja av tuberklasjúkuni. Hartil kemur, at skipbrot og aðrar vanlukkur á havinum raka næstringar hansara. Havið tekur mangar Mykinesmenn í bestu árum — skyldmenn, grannar og vinmenn og Mikines tekur á seg byrðuna at lýsa líðingina. Í monumentalum komposisjónum við einføldum stórum rørslum og døkkum litum málar hann tey, ið eftir sita, um børuna, eftir jarðarferð, í ervi. Ein røð av sterkum andlitsmyndum er eisini málað hetta tíðarskeiðið, ið uttan iva telist millum hansara mest upprunaligu og týðandi. Við Edvard Munch kundi Mikines siga:
- Øll list, bókmentir sum tónleikur, má gerast við hjartablóðinum. Listin er eins hjartablóð.
Ein drúgv uttanlandsferð í 1937 fekk avgerandi týdning fyri framhaldandi listarligu menning hansara. Ferðin gekk til Bjørgvins, Oslo, Stokkhólmar, Keypmannahavnar, Haag, Amsterdam og París. Íblástur av hesi ferð loysir upp fyri liti og kenslulagi og birtir í eina uppgerð við 1930áranna deyða-myrkur.
Í 1942 tekur Mikines upp ein tátt, ið skuldi gerast hansara lívs avbjóðing: Grindadrápið. Í stórum fýrnum komposisjónum viðger hann hetta dramatiska myndevni, har lívið og deyðin standa í álvarsligum stríði. Hansara ovurhugaða romantiska sinni ger vart við seg í eini langari røð av litríkum variasjónum yvir hetta tema.
Eftir kríggið broytist listin hjá Mikines. Ein koloristiskur stílur vellir fram, ið leggur minni dent á ekspressionistiska innihaldið. Frá hesum tíðarskeiði stava mangir landslagsmálningar - serliga úr Mykinesi.
Miðskeiðis í 1950'unum melur hann tó aftur á blóðið og tekur upp aftur líðingina og deyðan sum myndevni. Hann skapar tá eina røð av týðandi høvuðsverkum, ið umboða eina hepna samanrenning av ekspressionismuni frá 1930'unum og teirri nýggju kolorismuni. Myndevnini til tey 4 frímerkini í hesi røð eru dømi um hetta.
Listasavn Føroya eigur eitt gott úrval av verkum Mikines, tey verða sýnd fram í Listaskálanum alt árið.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Bókaskrá[rætta | rætta wikitekst]
- Ernst Mentze: S. Joensen-Mikines. Færøernes maler, hans kunst og miljø. Lindhardt og Ringhof, 1973. - 103 siður, 40 tavler - ISBN 87-7560-097-8
- Bárður Jákupsson: Mikines, Tórshavn: Bókagarður, 1990. - 255 siður, myndir
- S. Joensen-Mikines 1906-79 : retrospektiv udstilling / [katalogredaktion: Else C. Pedersen] ; [fotos: Per á Hædd ... [et al.]]. - [Kbh.] : [Den Frie Udstilling], 1990. - 64 siður, myndir
- Bárður Jákupsson: Myndlist í Føroyum. Vestmanna: Sprotin, 2000. - 165 síður, myndir - ISBN 99918-44-53-8
- Bent Irve og Bárdur Jákupsson: Mikines / [værker af] Samuel Joensen-Mikines ; redaktion: Inge Dybbro ; fotografer: Per á Hædd ... Simon Lautrop ... Poul Pedersen. - [Kastrup] : Kunstmuseet Brundlund Slot, 2003. - 111 siður, myndir í litum


text:
Tuesday, July 3, 2012
Tíðindaskriv: Marjun Syderbø Kjelnæs – nýtt, flott avrik
Marjun Syderbø Kjelnæs gevur út yrkingasavn fríggjakvøldið í Posthúskjallaranum.Savnið eitur Rót Tripp, og tittulin flirtrar við amerikanska hugtakið Road Trip – sum vísir seg sum eitt helt serligt tripp út av vegnum og niður til røturnar undir beinu asfalteraðu leiðini, har skammlopini sjóða og svíða og titra millum nervatræðrirnar.
Væl komin til framløgu fríggjakvøldið.Mariann Hansen og Mike Viderø framføra leikin TRAPPAN, ið Marjun hevur skrivað, og Bárður Persson hevur leikstjórnað.
Seinni lesur Marjun úr savninum, og vit fáa okkum eitt glas av víni afturvið.Kom og set á vikuskiftið fríggjakvøldið kl 9 við einari góðari innihaldsløtu.
SPROTIN
Posted by Listin at 8:15 AM
Labels: Skaldskapur, Tíðindaskriv


text:
Nýggi Mið-Høgri (Italia)
Nýggi Mið-Høgri ella Nuovo Centrodestra á italskum, er ein italskur politiskur mið-høgra flokkur. Flokksleiðar er Angelino Alfano, sum var protégé hjá Silvio Berlusconi og skrivari hjá Folk fyri Frælsi (PdL) frá 2011 til 2013. Flokkurin var stovnaður hin 15. november 2013 av pørtum av PdL (Il Popolo della Libertà, sum merkir Frælsisfólk ella Fólk fyri Frælsi). Flokkurin PdL var upploystur hin 16. november 2013, og tey sum hoyrdu til tann flokkin fóru lutvíst í Nýggja Mið-Høgra og í nýstovnaða Forza Italia.
Tey ið stovnaðu Nýggja Mið-Høgra, ið seinni vorðin kallaði "dúgvur" í flokkinum, stuðlaðu stjórnini hjá Enrico Letta og noktaðu at fara við í tann nýggja flokkin Forza Italia (FI), sum var stovnaður eftir at PdL varð niðurlagdur sum flokkur. Allir fimm PdL ráðharrarnir, tríggir varaskrivarar, 30 senatorar og 27 tjóðartingslimir gjørdist í staðin alt fyri eitt limir í nýstovnaða Nýggja Mið-Høgra. Fleiri av teimum nýggju limunum vóru Kristindemokratar og fleiri komu úr teimum syðru regiónunum Calbria og Sisila.
Í februar 2014, eftir at stjórnin hjá Enrico Letta fall, fór Nýggi Mið-Høgri við í nýggju samgonguna í stjórnini hjá Matteo Renzi. Matteo Renzi varð blivin valdur sum skrivari í Demokratiska Flokkinum í desember 2013. Nýggi Mið-Høgri fekk tríggir ráðharrasessir í tí nýggju stjórnini: Alfano í Innlendismálum, Lupi gjørdist ráðharri í Samferðslumálum og Flutningi, og Lorenzin gjørdist heilsumálaráðharri.


text:
Í 1961 fór Robert McBirnie til skips við sluppini “Jóhannu”. Teir vóru í sjálvdrátti.
Tá hann kom aftur, vóru boð fyri honum um at fara á læraraskúla. Hann var í Nørre Nissum eitt ár.
Í 1963 byrjaði Robert á Føroya Læraraskúla, og fyrsta kvøldið í Havn bjóðaði hann seg fram at syngja ein sang í Tórshøll.
Dagin eftir varð hann boðin til roynd hjá væl umtókta dansiorkestrinum The Faroe Boys og var kosin til sangara hjá teimum.
Hetta gjørdist eitt sera áhugavert skeið í ævisøguni hjá Roberti.
Faroe Boys fingu sera góða undirtøku og sáttmála við Sjónleikarhúsið, sum var stúvstappað hvørt einasta mikukvøld, sum gjørdist tað stóra dansikvøldið hjá teimum ungu miðskeiðis í 60unum.
---


text:
Alexandra, greivinna av Frederiksborg
Alexandra Christina Manley (f. 30. juni 1964 í Hong Kong) gjørdist donsk prinsessa, tá hon í 1995 giftist við Joachim prinsi (f. 1969). Hjúnini fingu tveir synir, Nikolai (f. 1999) og Felix (f. 2002), áðrenn tey skildust í 2005.
Tá Alexandra 3. mars 2007 giftist við Martin Jørgensen (f. 2. mars 1978), misti hon tittulin prinsessa og gjørdist í staðin greivinna av Frederiksborg. Hjúnini kunngjørdu stutt eftir vígsluna, at Alexandra var við barn. Tey búgva í eini villa á Østerbro í Keypmannahavn.


text:
Dómsnevndin til tónleikakappingina Stella Polaris 2015 sum verður hildin í døgunum 19.- 21. februar í Norðurlandahúsinum, er nú mannað. Fimm dómarar eru, og ikki kann sigast annað enn, at fyrireikararnir hava fingið hendur á einum sera sterkum dómarapaneli. Í dómsnevndini eru 5...
Symfoniskir dagar 2 og 3 mars í skúlanum við Løgmannabreyt. Venjingarætlan er nú tøk her á síðunum hjá Grande og Strúkiorkestur Tórshavnar Musikkskúla :) ...
Tey 42, sum fara at kappast í Stellu Polaris 2015, hava nú fingið at vita í hvørjari raðfylgju tey skulu spæla. Raðfylgjan er gjørd við lutakasti, so tað er tilvildin sum ræður. Eitt breitt úrval av ljóðførum eru umboðaði tá Stella Polaris 2015 fer...
Nú byrja vit aftur við okkara Frúutrøðmix konsertum hósdagar kl. 18.00 í GHM salinum. Fyrsta konsertin er hóskvøldið 15. januar kl. 18.00 í GHM-hølinum. Næmingar kunnu melda seg til hjá: Christinu, tel. 598450 og Bjarni R. tel. 587484 ella Birgitte, tel. 214651, sum hevur klaverfylgispæl....
Orkesturdagar verða mánadagin 19. jan og týsdagin 20. jan í Norðurlandahúsinum.Orkesturdagarnir enda við konsert týskvøldið kl. 19.30Atgongumerki fáast á ww.nlh.fo ella í móttøkuni í NLH ...
Árliga Lucia konsertin verður í Norðurlandahúsinum: Leygardagin 13. desember kl. 17.00Til luttakarnar:Ljóðroyndir:Fr. dag kl. 14-15 Akkordeon - ...
Stórur áhugi er at melda til klassisku tónleikakappingina Stella Polaris 2015, sum á øðrum sinni verður hildin í Norðurlandahúsinum í døgunum 19. - 21. februar. Nú...
Barnakórið CANTUS sang á bókdøgunum í Norðurlandahúsinum í samband við at nýtt heimsatlas kom út. Kóri sang 4 sangir úr ymsum londum og heimspørtum. ...


text:
Týr (gudur)
Týr er krígsgudur í norrønu gudalæruni. Hann misti høgru hond, tá hann legði Fenrisúlvin í fjøtur.
Vit hitta Týr í Hymiskviðu í eldru Eddu, har hann hjálpir Tóri at fáa eitt kar, ið er nóg stórt til at bryggja øl til allar gudar í einum.
Sambært yngru Eddu er Týr sonur Óðins, men sambært Hymiskviðu er hann sonur jatnans Hymis.
Týsdagur er uppkallaður eftir Týr, eins og ónsdagur og tórsdagur (suðuroyarmál) eru uppkallaðir eftir Óðini og Tóri.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Michelsen, Ólavur: Norrøn gudalæra. Føroya Skúlabókagrunnur (1968)
- Tyr (krigsgud) - Wikipedia (danskt)


text:
J. R. R. Tolkien
J. R. R. Tolkien (3. januar 1892 í Bloemfontein – 2. september 1973 í Bournemouth) var rithøvundur. Forbókstavirnir standa fyri nøvnunum John Ronald Reuel. Hann var eingilskmaður, men langt afturi í ættini var ein av forfedrum hansara komin úr Týsklandi, og eftirnavnið ber brá av tí. Hóast bæði foreldrini vóru ensk, so var hann føddur í Suðurafrika í 1892. Faðir hansara var ein av teimum mongu eingilskmonnunum, sum fór hagar at fáa eitt livibreyð, og konan kom eisini hagar. Men lítli John livdi bert í Suðurafrika til hann var trý ár. Pápin doyði, og mamman flutti aftur til Onglands. Mamman doyði eisini tíðliga, og hann kom til góð fólk at vera. Gávurnar hevði hann góðar, og fekk hann møguleika til at koma á bestu skúlar.
Tá hann var 22 ár brast Fyrri heimsbardagi á. Hann kom upp í bretska herin eins og flestu av teimum ungu, ið tá vóru, og hann var í skotgrøvunum á vesturhermótinum í Norðurfraklandi. Hetta var ikki nakað trygt stað at vera. Hann var við í einum bardaga, har 60.000 hermenn doyðu, so har breyt í bæði borð. Tá kríggið var av, hevði hann mist allar sínar bestu vinir, og av teimum, sum gingu í hansara klassa, var hann tann einasti sum livdi. Hetta var bert tí fyri at takka, at hann gjørdist sjúkur og kom burtur frá vígvøllunum.
Innihaldsyvirlit
Professarin í málfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Heimafturkomin skuldi hann taka upp aftur sítt friðarliga lív við lestri og skriving, og gjørdist hann málfrøðingur. Sergrein hansara var tað málið, sum verður kallað angulsaksiskt. Tá Rómverjaríkið fall í fimtu øld tóku teir burtur teir hermenn, teir høvdu standandi í Onglandi til at verja fólkini móti álopum frá skotunum. Fyri at verja seg heittu táverandi onglendingar á nakrar fólkabólkar, sum búðu á teimum leiðum, har markið millum Týskland og Danmark er í dag. Jútar, anglar og saksar løgdust ikki á boðini og sigldu yvir um Norðsjógvin og tóku ræðið í landinum. Tað mál, teir tosaðu, gjørdist so almenna málið í Onglandi. Tað líktist avbera nógv norrønum, sum er upphavið til íslendskt, føroyskt, |norskt, svenskt og danskt. Tað, sum er varðveitt av angulsaksiskum, og tað er ikki lítið, er tí tað fyrsta, ið er skrivað á einum máli, sum líkist okkara, burtursæð frá nøkrum rúnum. Tað næsta, sum er varðveitt á hesum norðurlendsku málum er "Føroyingasøga" og aðrar fornsøgur.
Hobbin[rætta | rætta wikitekst]
Víðagitni høvundurin, J. R. R. Tolkien, gav bókina, The Hobbit, ella There and Back Again, út í 1937, og henda gandakenda og øðrvísi barnabókin varð so væl móttikin, at bókaútgevarin heitti á høvundan um at geva út eitt framhald av henni – hetta gjørdist byrjanin av eini av teimum best kendu bókunum, ið nakrantíð eru skrivaðar: Ringanna Harri. Fyri at vera ein góður lærari í angulsaksiskum mátti Tolkien tí lesa norrønt, og tað gjørdi hann saman við góðum vinum um 1930. So var tað ein dagin, hann sat og rættaði próvtøkuuppgávur, at hann sá eitt blankt ark inn ímillum. Á tað arkið skrivaði hann: "Í einari holu í jørðini búði ein hobbi". Burtur úr hesum kom bókin "Hobbin" út í 1937. Eftir øllum at døma er orðið hobbi avlagað av onkrum navni fyri huldumann, og tað hann ger, er tí at greiða frá, hvussu huldumenn eru, og hvat ið teir gera, og hvørjum teir eru saman við. Teir berjast ímóti illum verum, trøllum, eiturkoppum og øðrum ringum, men teir eru saman við álvum og eisini við monnum, sum teir mangan hjálpa.
Fremstur av hobbunum er Bilbo Pjøkin, sum av Gandálvi verður sendur við dvørgum út á eina ferð, ið tekur eitt ár, at vinna á orminum Smáki. Hetta eydnast, og hann kemur aftur í øllum góðum við miklum ríkidømi. Men á hesi ferð hevur hann funnið ein gandaring. Tann, sum setir henda ring á fingurin gerst ósjónligur. Bókin um hobban Bilbo Pjøkan gjørdist sera væl umtókt, og forlagið bað og bønaði professaran um at koma við einum framhaldi. Men hann gav sær góðar stundir, og ár gekk av ári, uttan at forlagið fekk nakra bók. Fimtan ár seinni kom hann so við einum handriti, og tað var framhaldið av søguni um ringin. Teir á forlagnum øtaðust við, tí bókin var so stór. Teir spurdu hann um hann ikki kundi minka hana, men tað kom ikki upp á tal, og at enda kom henda bók út í trimum pørtum. Fyrsti partur, »Ringliðið« kom út í 1954, og í 1955 komu teir báðir næstu partarnir, »Tey bæði tornini« og »Kongurin kemur aftur«.
Tjaldlega við húsini[rætta | rætta wikitekst]
Í fyrstuni var ikki nógv hóvasták gjørt burtur úr hesum bókum. Harraguð, tað komu so nógvar bøkur út, og hesar vóru stórar og dýrar. Men so hendi tað, at eitt forlag í Amerika fór at geva út eina piratútgávu, sum tað ikki ætlaði at Tolkien skuldi fáa nakað fyri, so hon kundi seljast bíliga.
Serliga í sekstiárunum gjørdist hon ein rættilig kultbók. Ung fólk lósu hana, og Tolkien gjørdist navnframur út um alt mark. Hann var jú 63 ár, tá ið bókin kom út, og tá hann var farin um tey sjúti hendi tað, at ein klassi úr einum studentaskúla í Kalifornia kom við flogfari til Onglands í summarfrítíð síni og gjørdi eina tjaldlegu uttan fyri húsini hjá honum fyri at vera í nánd av hesum mæta rithøvundi.
Filmarnir[rætta | rætta wikitekst]
Tolkien doyði í 1973, og giti hansara er bara vaksið sínani. Bøkurnar verða prentaðar umaftur og umaftur, ikki bert í teimum enskttalandi londunum, men eisini í týðingum aðrastaðni. Alt í alt er søgan um ringin prentað í meira enn 100 milliónum eintøkum, og sum kunnugt vórðu tríggir filmar gjørdir um hesa bók, og høvdu teir metstóra undirtøku. Tann fyrsti parturin kom í 2003, annar partur í 2004, og í 2005 er triði og seinasti partur komin.


text:
Hiplingur
Hiplingur (frøðiheiti - Phalacrocorax carbo) er stórur, myrkleittur sjófuglur við longum hálsi. Flýgur rættiliga skjótt og hægri enn skarvurin. Burturfrá er torført at síggja mun á skarvi og hiplingi. Hiplingurin toyggir hálsin frameftir og hevjar høvdið eitt vet, tá ið hann flýgur. Tá ið hann svimur ella situr, vendir nevið upp í loft. Situr mangan og lavar við veingjunum, tá ið hann hevur verið eftir føði, og veiftrar í heilum við teimum at fáa teir turrar. Seinast hiplingur hevur átt í Føroyum, var fyri 60 árum síðan, tá teir seinastu vórðu skotnir. Nú sæst hiplingur sera sjáldan. Hiplingur er partur av danska fuglalívinum.


text:
24. februar
24. februar er dagur 55 í árinum í gregorianska kalendaranum. 310 dagar eru eftir av árinum (311 dagar um skotár er). 24. februar kallast Leypársmessa, (men hann er 25. februar, um leypár (tað er skotár) er). Sagt verður, at á leypársmessu hevur veturin mist annað beinið.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1582 - Gregorius XIII pávi ger at skifta frá julianska kalendaranum til gregorianska kalendaran.
- 1903 - Bretskar hernaðardeildir søkja at "øra mullah'inum".
- 1986 - Marcos flýggjar úr Filipinunum, og Corazon Aquino verður tikin í eið sum forseti landsins.
- 1987 - Tower-nevndin leggur fram sína frágreiðing um Iran-contra-gøluna.
- 1991 - Herdeildirnar undir amerikanskari leiðslu fara undir landátakið móti irakiska herinum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1786 - Wilhelm Grimm (annar av Grimm brøðrunum)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1892 - Niels Christopher Winther (f. 1822).


text:
Tíðindi
Aðalfundurin hjá S&K felagnum var 7 februar 2015
09 Feb 2015
Aðalfundrin hjá S&K felagnum var leygardagin 7 februar 2015. Skráin var sambart lógum felagsins. Hettar var ein góður aðalfundur og m.a. var uppleggið til komandi lønarsamráðingarnar ...
Aðalfundur hjá S&K felagnum 2015
06 Feb 2015
Aðalfundurin hjá S&K felagnum verður leygardagin 7. februar 2015 kl. 19:00 í húsinum hjá S&K felagnum í Havn, Traðavegur 20.Skráin er sambart lógum felagsins.Eftir aðalfundin ...
Jólaheilsan
18 Dec 2014
Nevndin í S&K felagnum ynskir øllum sínum limum eini gleðilig jól og eitt gott nýggjár.Skrivstovan er stongd frá 22.12.2014 til og við 4.1.2015. ...
Nýggj og betur avtala við TRYGD um avsláttur
05 Dec 2014
Nýggj avtala er gjørd við TRYGD um enn betur avsláttur uppá tryggingar frá TRYGD, ið kann koma heilt uppá 32,5%, fyri allar S&K limir.Les meira ...
Rokna tína løn
19 Sep 2014
Vit vilja gera vart við, at á heimasíðu okkara, er komin ein nýggjur møguleiki. Vit hava lagt eina skipan á heimasíðuna, ið ger ...
Samband
- S & K Felagið
- Postsmoga 1378
- Traðavegur 20
- FO-110 Tórshavn
- Tlf. 66 60 60
- Fax 66 60 61
- skfelag@skfelag.fo


text:
Suðurkorea
Suðurkorea, Suður Korea ella Lýðveldið Suðurkorea (alment) er eitt land í Eysturásia. Miðallívsævin í landinum er 78,72 ár.
Innihaldsyvirlit
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðssríkið í Eysturásia er ovurstóra Kina, men har eru eisini stormbarda flatnalendi í Mongolia, Norðurkorea og Suðurkorea. Í Norður- og Suðurkorea er nógvur landbúnaður í áardølunum og á víða slættlendinum. Haðan kemur matur til allar milliónirnar, sum búgva í mongu býunum fram við strondini og inni í landinum. Sum í Norðurkorea er størri parturin av Suðurkorea fjallalendi og skógur.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Borið saman við Norðurkorea blómar búskapurin, og landið hevur víðfevnt handilssamstarv við onnur lond, mest USA og Japan. Eftir at landið fekk sjálvstýrið í 1948, gjørdi Norðurkorea innrás í landið. Tí ið Koreakríggið (1950-1953) var av, lógu býir og verksmiðjur í Suðurkorea í skeljasori, og túsundtals flóttafólk vóru komin suður um markið úr Norðurkorea. Tjúgu ár seinni var Suðurkorea komið fyri seg aftur búskaparliga. Nýggjar verksmiðjur fóru at gera dygdarvørur til útflutnings, og nýggir stórbýir vórðu bygdir. Nú á døgum hevur Suðurkorea væl lært arbeiðsfólk, sum ger hátøkniligar ídnaðarvørur. Arbeiðsloysi í Suðurkorea er lutfalsliga lágt samanborið við onnur lond í Asia. Arbeiðsloysið er bara 3,2 % (2009).
Heimsins fremstu skipasmiðjur, um mált verður í talinum á bíleggingum, hava í nøkur ár verið í Suðurkorea, men Kina er um at fara fram um teir. Serliga eru tað teir lágu lønarkostnaðirnir, sum eru atvoldin til hetta, men vaksandi eftirspurningurin í Asia ger eisini mun. Enn er Suðurkorea fremst við 37 prosentum av øllum bíleggingum á heimsmarknaðinum. Kina hevur 30 prosent, men veksur sera skjótt. Japan hevur 16 prosent.
Heimskreppan hevur gjørt støðuna verri hjá arbeiðsfólki, tí í niðurgangstíðum finna fólk seg í nógv meiri órætti fyri at varðveita arbeiði, og vandin við at vera fakliga virkin gerst størri. Hóast flestu londini á pappírinum hava bundið seg til at verja mannarættindini, herundir rættin hjá fólki at vera fakliga virkin, so er í nógvum londum sera vandamikið at vera limur í fakfelagi. Í Suðurkorea og eisini Burma, Burundi, Kina, Kuba, Iran, Tunesia, Turkalandi og Simbabvi vóru álitisfólk sett í fongsul fyri sítt fakfelagsvirksemi í 2008.
BTÚ fyri hvønn íbúgva í landinum er $ 27.600 (2008).
Uttanlandshandil[rætta | rætta wikitekst]
Í hagtølum kalla vit inn- og útflutning av vørum fyri uttanlandshandil. Handil er eisini við tænastum um landamark, tænastuhandilin verður uppgjørdur í gjaldsjavnanum og vanliga ikki í hagtølum um uttanlandshandil. Innflutningurin umfatar allar tær vørur okkum tørvar, meðan útflutningurin umfatar tær vørur, sum vit eru dugnalig til at framleiða. Innflutningurin er í so máta endamálið við uttanlandshandlinum, meðan útflutningurin er tað, vit lata afturfyri, fyri at fáa ráð til innflutning. Kina er tað landið, tit hava mestan handil við. Inn- og útflutningurin av vørum, skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2009, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook:
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Mangir átrúnaðir eru í Suðurkorea. Um helvtin av fólkinum er buddistar, hin er kristin ella konfusianistar. Mong folk á bygd trúgva enn á andamanan - at til er ósjónligur andaheimur síð um síð við sjónliga mannaheimin. Tá ið andarnir geva seg í hóslag við menniskjuni, er andamanarin millumgongumaður ímillum hesar heimar. Andamanarin tekur ímóti offurgávum, til dømis peningi og mati. Offurgávur verða latnar at blíðka andarnar. Umframt at vinna tokka og taka ímóti signing andanna, grøðir andamanarin fólk og hjálpir teimum í ymsum málum.
Í Suðurkorea, har umleið ein triðingur av fólkinum eru kristin, verða prestar og trúboðarar útbúnir til at boða evangeliið til teirra kommunistisku grannar fyri norðan. Tað eru 56 ár síðani at Koreakríggið endaði, og líka síðani tá hevur Norðurkorea forfylgt tey kristnu. Í Suðurkorea, har tey kristnu eru umleið 30 prosent av fólkinum verður vónað, at endin hjá kommunistastýrinum nærkast.
Tann katólska kirkjan í høvuðsstaðnum Seoul, byrjaði í 2009 at serútbúgva prestar, sum skulu arbeiða í Norðurkorea. Í tí fyrsta flokkinum eru fimm prestar, og ætlanin er at byrja við einum nýggjum flokki hvørt ár. Sambært Kristeligt Dagblad er tann katólski presturin, Matthew Hwang In-kuk, sum sjálvur flýddi úr Norðurkorea sum 14 ára gamal, ein av undangongumonnunum í hesi verkætlan. Sambært blaðnum dylir hann ikki fyri, at hann væntar, at londini bæði einaferð verða sameind aftur. Tað er tó einki áramál sett á hansara vónir, og ætlanin við útbúgving av prestum til Norðurkorea er ein 10 ára ætlan.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Spenningur[rætta | rætta wikitekst]
Spenningurin uttan fyri koreansku hálvoynna økist í hvørjum. Suðurkorea er við í amerikanskum hernaðarvenjingum, har herskip eru savnað á havleiðunum uttan fyri hálvoynna. Norðurkorea skýrir luttøkuna "krígsavbjóðing". Avgjørdu boðini koma samstundis sum Norðurkorea eftir øllum at døma hevur sett í gongd aftur eitt kjarnoruverk, sum framleiðir plutonium – ein av pørtunum í eini kjarnorkubumbu. Koreanski trupulleikin kyknaði í 2009, tá Norðurkorea gjørdi eina kjarnorkuroyndarspronging undir jørð.
Í 2010 blivu fýra suðurkoreanar dripnir, tá norðurkoreanskir hermenn lótu skot av móti eini oyggj nærhendis markinum.


text:
Dystarforsøgnin hjá Mortan og vinum 27. februar 2015 | Mortan Enni
Kaffi og køkur 26. februar 2015 | TB
Upptakt TB – KÍ 26. februar 2015 | Mortan Enni
FSF og FaroeSoccer gjørt nýggja avtalu 24. februar 2015 | Jan Smedemark
Sáttmáli skrivaður við Franck 22. februar 2015 | Jan Smedemark
Prát við Mortan Enni 19. februar 2015 | TB
Eykaaðalfundurin útsettur19. februar 2015 | Jan Smedemark
Eykaaðalfundurin, sum var settur á skrá til mánakvøldið er útsettur. Higartil er ikki avgjørt nær eykaaðalfundurin verður.
Á upprunaskránni var framløga av grannskoðaða roknskapinum fyri 2014.
Boðað verður frá, tá nýggj dagfesting er funnin til eykaaðalfundin.
Venjingardystur móti Víkingi10. februar 2015 | Jan Smedemark
Í vikuskiftinum kemur Víkingur suður á venjingarlegu og stendur millum ein dystur móti aldursforsetanum á skránni. Víkingur hevur sostatt melda frá til árligu Klaksvíkskappingina fyri heldur at venda nøsina í ein sunnan og njóta eitt vikuskiftið í Suðuroynni.
Sostatt verður … Les meira
Stórsigur á grannunum fyri sunnan6. februar 2015 | Jan Smedemark
Í gjárskvøldið hittust Tvøroyrar Bóltfelag og FC Suðuroy við Stórá til ein venjingardyst. Møguleiki var sostatt hjá tvørafólkum at síggja eitt sindur meira til nýggju leikararnar, umframt sjálvan hópin í sjálvum sær.
Endin á dystinum var ein greiður stórsigur til … Les meira
Eykaaðalfundur 23. feb6. februar 2015 | Jan Smedemark
Tvøroyrar Bóltfelag vil við hesum lýsa til eykaaðalfund mánakvøldið 23. februar klokkan 19:00 í hølum felagsins við Stórá í Trongisvági.
Á skránni er framløga av granskoðaðum roknskapi fyri 2014.
Sum mongum kunnugt, so fylgir roknskaparárið hjá Tvøroyrar Bóltfelag álmannakkanum og … Les meira
Sáttmálar skrivaðir í dag5. februar 2015 | Jan Smedemark
Í dag hevur Tvøroyrar Bóltfelag gjørt sáttmála við teir báðar íslendingarnar, ið hava verið og royndarvant við felagnum seinastu tíðina.
Talan er um teir báðar Reynir Magnusson og Andri Freyr Bjørnsson, sum sostatt verða partir av hópinum fyri 2015. Reynir, … Les meira
Stuðulsavtala millum Eik og TB4. februar 2015 | Jan Smedemark
Eik Banki , ið er elsti banki í Føroyum, hevur valt at stuðla her í nærumhvørvinum, og passandi er tað elsta fótbóltsfelagið í Føroyum, TB.
Sum ein virkin lokalur banki, bæði á almenna, vinnuliga og privata økinum í Suðuroy, hava … Les meira


text:
1959
1959 (MCMLIX) var eitt ár, ið byjaði á einum hósdegi eftir tí gregorianska kalendaranum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Einaræðisharrin Fulgencio Batista flýggjar frá Havanna í Kuba, nú styrki Fidel Castros veksur.
- 2. januar - Herur Fidels Castro kemur til Havanna, Kuba.
- 3. januar - Alaska verður statur nummar 49 í USA.
- 4. januar - Uppreistrarfólk leidd av Che Guevara koma til Havanna, Kuba.
- 6. januar - Fidel Castro kemur til Havanna í Kuba.
- 8. januar - Charles de Gaulle verður forseti í Fraklandi.
- 9. januar - Petur Mohr Dam verður løgmaður í Føroyum.
- 12. januar - Motown Records verður stovnað í Detroit, Michigan í USA.
- 13. januar - Kubanskir kommunistar avrætta 71 fylgjarar av fyrrverandi einaræðisharranum Fulgencio Batista.
- 21. januar - Evropeiski Mannarættindadómstólurin verður settur á stovn.
- 30. januar - Danska ferðamannaskipið MS Hans Hedtoft, rakar isfjall ávegis til Keypmannahavnar frá Grønlandi. Skipið søkkur og øll 95 umborð lata lív.
- 1. februar - Atkvøðugreiðsla í Sveis niðurstemmar valrætt til kvinnur.
- 3. februar - Flogfar við tónleikarunum Buddy Holly, Ritchie Valens, og The Big Bopper dettur niður í Iowa, USA. Allir tríggir og flogskipari teirra lata lív. Vanlukkan verður seinni kend sum "The Day the Music Died".
- 18. februar - Kvinnur hava valrætt fyri fyrstu ferð í Nepal.
- 9. mars - Fyrsta Barbie dukkan kemur á marknaðin.
- 11. mars - Holland vinnur Eurovision Song Contest við sanginum Een beetje.
- 6. apríl - 31. Oscar-virðislønin verður hildin í Hollywood. Gigi vinnur heiðurslønina fyri besta film.
- 27. apríl - Liu Shaoqi verður valdur statsleiðari í Kina. Hann tekur við av Mao Zedong.
- 30. juni - 21 næmingar lata lív, og meir enn 100 verða meiðslaði tá eitt amerikanskt krígsflogfar dettur niður og rakar Miamori Elementary School á japonsku oynni Okinawa. Flogskiparin klárar at sleppa sær úr flogfarinum áðrenn stoytin.[1]
- 15. juli - Verkafall tekur seg upp ímillum stál arbeiðarar í USA.
- 8. august - Flóð í Teivan hevur við sær at 2.000 lata lív.
- 15. august - Kypros fær fullveldi.
- 21. august - Hawaii verður statur nummar 50 í USA.
- 24. august - Kypros verður limur í Sameindu Tjóðunum.
- 16. september - Fyrsta kopimaskinan kemur á marknaðin. Talan er um eina Xerox 914.
- 26. september - Tropiska ódnin "Vera" rakar Japan, og verður roknað við at 5.098 lata lív, 38.921 verða meiðslaði, og 1.533.000 verða heimleys.
- 29. oktober - Teknirøðsfigururin Asterix verðu at síggja fyri fyrstu ferð í fransk-belgiska myndarøðsblaðnum Pilote.
- 31. oktober - Ófriður tekur seg upp í Kongo.
- 1. november - Ófriður tekur seg upp í Ruanda.
- 14. desember - Makarios III verður valdur fyrsti forseti Kypros.
Ókendar dagsetningar[rætta | rætta wikitekst]
- Sokkabuksur koma á marknaðin.
- Fyrsti HIV smittaði persónur vitað er um doyr í Kongo í Afrika.
- Kaspiski tikarin doyr út í Iran.
- Íslenska løgreglan arbeiðir við fyrsta álvarsliga rúsevnismálinum í Reykjavík.
- Cadillac árgangur 1959 kemur á marknaðin.
List[rætta | rætta wikitekst]
Filmar[rætta | rætta wikitekst]
- Sleeping Beauty (Tornirósa) hjá Walt Disney (Frumsýndur 29. januar)
- Ben-Hur við Charlton Heston í høvuðsleiklutinum. (Frumsýndur 18. november) Filmurin vinnur 11 Oscars-virðislønir. Eitt met sum ikki verður javnað fyrr enn 39 ár seinni í 1998 av filminum Titanic hjá filmsleikstjóranum James Cameron.
Sjónvarpsrøðir[rætta | rætta wikitekst]
- CBS byrjar at vísa sjónvarpsrøðina The Twilight Zone (Frumsýnd 2. oktober) Røðin verður send í 5 ár frá 1959 - 1964.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 2. mai - FA-Cup finala í Englandi: Nottingham Forest-Luton Town 2–1 (2-0) á Wembley vøllinum í London.
- 3. juni - UEFA-Cup finala: Real Madrid - Stade Reims 2–0 (2-0) í Stuttgart, Týsklandi
- 29. juli - Føroyar-Ísland (B) 2-5 (1-3) í Tórshavn, Føroyum.
- 18. august - Hetland-Føroyar 1-4 (0-4) í Lerwick, Hetlandi.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 12. januar - Per Håkan Gessle, svenskur tónleikari (Roxette)
- 22. februar - Kyle MacLachlan, amerikanskur sjónleikari (Twin Peaks)
- 16. mars - Jens Stoltenberg, norskur forsætismálaráðharri
- 18. mars - Luc Besson, franskur filmsleikstjóri (The Fifth Element)
- 3. apríl - David Hyde Pierce, amerikanskur sjónleikari (Frasier)
- 15. apríl - Emma Thompson, enskur sjónleikari (Sense and Sensibility)
- 17. apríl - Sean Bean, enskur sjónleikari (The Lord of The Rings)
- 22. mai - Morrissey, enskur sangari
- 29. mai - Rupert Everett, enskur sjónleikari (My Best Friend's Wedding)
- 11. juni - Hugh Laurie, enskur sjónleikari (House M.D.)
- 26. juli - Kevin Spacey, amerikanskur sjónleikari (American Beauty)
- 7. oktober - Simon Cowell, enskur tónleikaframleiðari og sjónvarpsdómari.
- 5. november - Bryan Adams, kanadiskur sangari.
- 31. desember - Val Kilmer, amerikanskur sjónleikari (Batman Forever)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 3. februar
- Buddy Holly, amerikanskur rokksangari. (f. 1936)
- Ritchie Valens, amerikanskur rokksangari (f. 1941)
- The Big Bopper (J.P. Richardson), amerikanskur rokksangari (f. 1930)
- 17. juli - Billie Holiday, amerikonsk songkvinna. (f. 1915)
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ "21 Die as Jet Hits School On Okinawa", Oakland Tribune, June 30, 1959, p1


text:
Yellowstone National Park
Yellowstone National Park er tann fyrsta tjóðarlundin í USA og eisini tann fyrsta tjóðarlundin í øllum heiminum. Størsti parturin av tjóðarlundini liggur í Wyoming, men hon røkkur eisini heilt inn í Idaho og Montana. Hon varð grundað í mars 1872 [1]. Náttúruvakra friðaða økið er fult við djóralívi; har liva bæði bisonoksar, úlvar, krúnhjørtar, bjarnir, elgar og nógv onnur.
Undir stóru og flottu Yellowstone National Park er Yellowstone Caldera. "Caldera" merkir kókandi pottur. Ja, við heimsins størstu tjóðarlund liggur eisini heimsins størsta eldgos, ið brádliga er byrjað at prutla aftur. Vísindamenn hava spátt, at eldgosið í væl umtóktu tjóðarlundini fer at goysa aftur í nærmastu framtíð. Eldgosið hevur goyst tríggjar ferðir tey seinastu tvær milliónir árini, og skjótt verður kanska fjórðu ferð. Um tað hendir, fer ikki at bera til at búgva á tveimum triðingum av landinum í Norðuramerika. Um tað fer at goysa, verður lava sprænd langt upp í luftina, og eitt tjúkt lag av eitrandi øsku fer at leggja seg allastaðni. Um Yellowstone Caldera fer at goysa aftur, fer tað at ávirka allan heimin.


text:
Vælkomin til Vælvera Fintess - tann
einasta fitnesskedan í Føroyum við sentrum í Tórshavn, Runavík og
Vestmanna.
Hjá Vælvera Fitness kýta vit okkum altíð eftir at veita tað bestu
tænastuna og at hava tær bestu umstøðurnar. Vit bjóða tí altíð
liðvenjingar við útbúnum liðvenjarum frá mánadag til leygardag. Vit
bjóða liðvenjingar í aerobic, dansi, kampsporti, X-FIT,
cirkel/switch, og vit hava konceptlið.
Limaskapið í Vælveru Fitness gevur tær atgongd til øll okkara
venjingarhølir, hentleikar og liðvenjingar.
Í Tórshavn og Runavík hevur tú møguleika at luttaka á
liðum, alt frá aerobic, dansiliðum, styrkiliðum, X-FIT liðinum,
stríðsítróttsliðum og á mongum øðrum. Gevið gætur, at tað kostar
ikki eyka fyri at luttaka í liðvenjingunum.
Tørvar tær at koma í
gongd við tínari venjing, hevur tú altíð møguleika at bíleggja eina
tíð til eina venjingarvegleiðing við at skriva til info@vaelvera.fo
ella tú kanst ringja á tlf. 320 310. Gevið gætur, at hetta er
við í mánaðarliga prísinum og kostar tískil ikki
eyka.
Ert tú áhugaður í
persónligari venjing? Vit hava 3 persónligar vegleiðarar, ið eru
til reiðar at hjálpa tær. Nærri kunning viðvíkjandi persónligu
vegleigarunum fært tú við at seta teg í samband við Rúna á rune@vaelvera.fo


text:
Samkyndleiki
Samkyndleiki ella Samkynd er heiti ið lýsur kynsligt samlív eyðkent við kensluligum og/ella kropsligum atdráttið at persóni av sama kyni. Samkynd og hinskynd kan skiljast sum lutfalslig hugtøk í hvør sínum enda av einum samanhangandi røð, hvar í tvíkynd er eitt stað í miðjuni. Grundin til, at summi fólk eru samkynd, hevur altíð verið ein umstríddur spurningur, ið kjakast hevur verið dúgligani um. Tað er eitt klassiskt dømi á spurningin um arv ella umhvørvi, lívfrøði ella sálarfrøði.
4 % av øllum menniskjum eru samkynd [1]. Eitt tal, sum tó broytist frá kanning til kanning. Eisini djór eru samkynd.
Innihaldsyvirlit
Heiti[rætta | rætta wikitekst]
- Samkynd lýsur bæði mann og kvinnu hvørs kynsligt samlív er við ein av sama kyni.
- Ein samkynd kvinna kan nevnast lesbisk. Heiti stavar frá tí gríksku oyggjuni Lesbos hvar yrkjarindan Sapfo, skrivaði kærleiksyrkingar til gentur.
- Ein samkyndur maður kan nevnast gjeikari ella bøssi. Fyrr vóru orðini niðrandi men roknast nú sum partaleyst (sum svenskt bög, enskt: gay og týskt: Schwul).
- Kynsvillingar er eitt orð, ið sipar til at atdráttin hjá samkyndu við ein av sama kyni er orsakað av, at ein er vilstur á ein ella annan hátt. Orðið verður vanliga roknað sum niðrandi.
Djór[rætta | rætta wikitekst]
Tað finnast prógv fyri samkyndleiki í 1500 ymiskum sløgum av djórum, harímillum fiskar, insektir, fuglar og seyðir, oksar og apur [2]. Djór, sum hava fleiri makar, og djór, sum eru monogam, kunnu hava samkynd forhold.
Føroyar[rætta | rætta wikitekst]
At verða samkyndur hevur verði loyvt í Føroyum síðan 1933 tá tað bleiv gjørt lovligt í Danmark. Samstundis bleiv aldursmark fyri samkynd parlag set til 18 ár. Síðan bleiv tað í 1988 gjørt kynspartaleyst og harvið set til 15 ár[3]. Grein 266b í revsilógini kom í gildi 15. desember 2006 við 17 stemmun fyri og 15 ímóti, hon staðfestir at samkynd skuldu verða vard ímóti niðurgerð. Miðflokkurin hevur fleiri ferð tosa ímóti at grein 266b skuldi koma í gildi í Føroyum[4][5]. Í Føroyum arbeiðir felagið Friðarbogin fyri rættindum og trivnaði fyri sam- og tvíkyndar føroyingar.
Samkynd pør kenna seg niðurgjørd av føroyskum myndugleikum, tí tey hava ikki somu rættindi til at giftast og fáa børn sum onnur. Fyrsta juli í 2010 kom lógarbroyting í gildið í Danmark, sum gav skrásettum samkyndum pørum sama rætt sum hjúnum at ættleiða børn. Samkynd pør kunnu nú bæði ættleiða børn hjá hvørjum ørðum og søkja um at ættleiða fremmand børn eftir somu reglum, sum galda fyri hjún. Samkyndar kvinnur, ið fáa børn við ísáing, fáa felags foreldramynduleika yvir barninum saman við skrásetta makanum. Einki av hesum er galdandi fyri samkynd pør í Føroyum.
Hvørki skrásett parlag ella kynsleyst hjúnarlag er galdandi í Føroyum. Fólk av sama kyni kunnu framvegis ikki ættleiða børn. Samkyndir menn kunnu eisini framvegis ikki lata blóð í Føroyum. Føroyar eru eisini einasta Norðurland, sum ikki viðurkennir samkyndar familjur.
Seinni heimsbardagi[rætta | rætta wikitekst]
Tá Adolf Hitler var einaveldisharri avgjørdi hann, at bólkar av øðrvísi fólkum skuldu avrættast, herundir jødar og samkynd. Meðan jødarnir fingu eina gula Dávidsstjørnu á bringuna, fingu samkyndir ein ljósareyðan trýkant. Teir, sum yvirlivdu krígstíðina vóru ikki leyslatnir, tá ið tey sameindu tóku valdið í Týskland. Í staðin vóru teir fluttir til onnur fongsul at sita dómin fyri at vera samkyndir, ið teir høvdu fingið áðrenn kríggi. Rættargongdin í Nürnberg vildi aldrin viðgera mál viðvíkjandi samkyndum fangunum, og teir fingu heldur einki endurgjald eftir kríggi. Tey árini samkyndir krígsfangar høvdu sitið í fangatippi, vóru enntá drigið frá í fólkapensjónini.
Sjálvmorð[rætta | rætta wikitekst]
Tað er eitt sindur síðani, at granskingarútslit fyrst gjørdu vart við, at sjálvmorðsroyndir eru nógvar ferðir vanligari millum samkynd enn millum onnur fólk [6] [7]. Ein amerikonsk kanning frá 1998 av samkyndum dreingjum í framhaldsskúlunum í aldrinum 15 til 22 vísti, at í mun til restina av fólkinum, t.e. javngamlar dreingir, royndu næstan sjey ferðir so nógvir av hesum dreingjum at beina fyri sær, ella ávikavist 28 % og 4 % [8].
Higartil mest umfatandi norðurlendska kanningin av vælferð og umstøðum hjá samkyndum var gjørd í 1999 í Noregi. Har kom fram, at 16 % av gjeikarunum og 20 % av teimum lesbisku høvdu onkuntíð roynt at forkomið sær [9]. 88 % vóru undir 25 ár, tá ið tey gjørdu hesa roynd. Fjórða hvør menniskja undir 25 ár hevði minst eina sjálvmorðsroynd á baki. Tøl siga ikki allan sannleika, men tey, sum eru nevnd her, benda á, at tíðleikin av sjálvmorðsroyndum í Norðurlondum er upp til fimm ferðir so høgur millum samkynd sum hjá fólki annars.
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
Keldir[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.avert.org/gay-people.htm
- ↑ http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx
- ↑ ANSO
- ↑ Bill Justinussen - Tað fer ongantíð at henda.
- ↑ Egin Henriksen - Beinta Løve Jacobsen og aðrir Talibanar
- ↑ http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/nrk_nordland/5008761.html
- ↑ http://tidsskriftet.no/article/588706
- ↑ http://www.safeschoolscoalition.org/SuicideamongGLByouth.html
- ↑ http://kilden.forskningsradet.no/c16880/artikkel/vis.html?tid=43575


text:
Rafflesiablómur
Rafflesiablóman (frøðiheiti: Rafflesia arnoldii) - ein metur í tvørmál og størsta blóma í heminum - letur seg upp mitt um náttina og livir bara átta dagar. Hon rýkur ræðuliga illa, sum rotið rað, og verður tí eyknevnd raðblóma. Rafflesiablóman er ein kjøtátari og etur skordýr. Rafflesiablóman hevur hvørki greinar ella leyv. Hon er sníkur og tekur alt føðsluevni, henni tørvar, úr vertsplantuni. Rafflesiablóman veksur djúpt inni í regnskógunum í Suðuramerika. Tann ovurstóra rafflesiablóman er skíkjaraplanta. Hon sýgur eisini føðslu úr ávísum trøum. Blóman er 1 m. í tvørmál. Ringur roykur gongur at henni, hon verður tí eisini nevnd "stinkandi kempan".
Rafflesiablóman er kallað upp eftir Stamford Raffles, ið var bretskur landshøvdingur í økinum í 19. øld.


text:
Ellis Island
Ellis Island er ein hólmur í New York munnanum. Hesin hólmur var eftirlitsstøð fyri innflytarar og var tíðum tað fyrsta, teir sóu, tá ið teir komu til Amerika. Oyggin liggur 1.7 kilometrar úr New York City og grannaoyggin Liberty Island liggur ein kilometur sunnari. Onki fólk býr á hesum báðum oyggjum.
Ellis Island er 11,1 hektarar til støddar. Hon er nakað størri enn Gáshólmur, sum er 10 ha.
Mong fólk koma higar at vitja. Í 2008 hava verið 3.555.244 milliónir vitjandi. Gott ferðasamband er av Manhattan.


text:
Navigatión
Best viršismett mynd
Dįma sķšuna į Facebook
Nżggjastu greinar
Tiltųk
Snarboš
Seinastu myndirnar ķ myndasavninum
Tilvildarligar myndir śr myndasavninum
Crawling
Ólavsųkuframsżningin 2014
Taš kundi veri fleiri įskošarar, men vit eru tó nųgd.
Nęsta Ólavsųkuframsżning veršur ķ 2017
Flaggdagurin 2014
Flaggdagin 25.Aprķl, er voršin sigur at flota bįtarnar/skipini.
Tórshavnar RC-Felag skipar fyri ymiskum hendan dagin og ųll eru vęlkomin at koma śt į Velbastašhįls at hyggja og luttaka ķ hugnašum.
Tiltųk:
- Sigling veršur į vatninum frį kl.13
- Flśgving į flogbreytini frį kl.13
- Koyring į koyribreytini frį kl.14
- Koyring į crawlingarbreytini viš bįtahśsiš kl.14
Kaffi og okkurt gott afturviš veršur ķ bįšum hśsunum frį kl.12
Ašalfundurin 2014
Ašalfundurin 2014
Rekord uppmųting. 25 limir mųttu. Nevndin varš afturvald og skipaši seg beint eftir fundin.
Ķ nevndini eru:
Ķsak N. Jacobsen, formašur
Sķmun D. Simonsen, nęstformašur
Birgir Simonsen, skrivari & kassameistari
Sveinbjųrn Olsen & Per G. Pedersen, nevndarlimir
Petur Hermansen & Jan Hansen, tiltakslimir
Į nevndarfundinum tosašu vit um at gerša eitt sindur burturśr flaggdegnum, og at hava ein rudding/arbeišisdag śti į VBH.
Taš er gamalt at flota sęr bįtin/skipiš flaggdagin, men seinastu įrini hevur veri sera kešiligt vešur į flaggdegnum. Vit hopa at ķ įr veršur betur.
Ruddi/arbeišisdag kunnu vit hava okkurt vikuskyfti, har vešurmennirnir siga frį góšum vešri.
RC-Kvųld restina av 2013
Vit royndu at hava RC-Kvųldini śti ķ bįtahśsinum og riggar taš vęl um summari, tį heitt og ljóst er, men nś ferš veršri at geršast verri og myrkur spęlur inn eisini, so framyvir fara vit at hava RC-Kvųldini śti hjį Hjįlprót į velbastaveg 45.
RC-kvųld fyri bilmenn
Hettar er fyri at vit kunnu vera į ųkunum hjį RC-felagnum, og fyri at kunna koyra ķ friši og nįšum. Vit hava nemliga haft trupuleikar viš at nįbśgvar hjį Hjįlpirót, hava grenja um larm, tį vit hava koyrt uttanfyri har, fyri at innstilla bilarnar.
Samstundis so veršur ein Crawlarabreyt sett upp, so vit kunnu royna hana. So er bara at hopa uppį at vešri veršur betur enn seinast, tį kava stormur kom.
RC-kvųld
Vit RC-bil įhugašir hava sķšani Oktobur 2009, mųttst fyrsta tżsdag ķ hvųrjum mįna, fyri at bixa og hugna okkum viš RC prįti afturviš einum drekkamunni.
Hettar tiltak er sera stimbrandi fyri RC įhugan og samanhaldi um RC-bilar.
Vit broyta nś eitt sindur, og eru ķstašin fyrsta mikudag kl.20 og śt.
Ųll RC-bil įhugaši eru vęlkomin viš, sjįlvt um tit ikki eru limir ķ TRCF.fo.
Vit mųtast sum nś er, śti hjį Hjįlpirót į Velbastašvegnur 45 (trżst fyri at sķggja kort), ķ kaffistovuni, men eru eisini į verkstašnum og bixa ella okkurt tķlķkt.
Trżst her fyri at lesa referat frį RC-kvųldunum ķ hava veri


text:
Eivør Pálsdóttir
Eivør Pálsdóttir (fødd 21. juli 1983 í Syðrugøtu) er ein føroysk songkvinna. Hon var ársins føroyingur 2004. Hon vann "Ársins Songrødd" og saman við Clickhaze vann hon Prix Føroyar. Eitt skifti búði hon í Íslandi, har hon fekk plátusáttmála við 12 Tónar í Íslandi. Hon er ein tann kendasta av føroyskum tónleikarum og framførir ymsa staðni í Evropa. Hon hevur ofta fingið sera góð viðmæli. Hennara fyrsta fløga saman við plátufelagnum 12 Tónum í Íslandi nevnist "Krákan" og kom út í 2003. Eitt tað kendasta lagið er ivaleyst "Nú brennur tú í mær". Fyrsta fløgan hjá Eivør kom út í 2000. 18. februar 2010 skrivaði Eivør sáttmála vid Copenhagen Records. Eivør hevur fleiri ferðir vunnið føroysku tónleikaheiðurslønina Planet Awards. Í 2012 vann hon 3 Planet Awards: ársins songkvinna, ársins einstaklingur og fløga hennara Room varð kosin ársins útgáva.[1] Í 2012 varð Eivør tilnevnd til Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins[2]
Innihaldsyvirlit
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2000 - Eivør Pálsdóttir (fløga) (Eivør Pálsdóttir voc, Mikael Blak b, Búi E. Dam git, Brandur Jacobsen dr, perc)
- 2002 - EP (cd) (saman við Clickhaze)
- 2002 - Yggdrasil (saman við Yggdrasil)
- 2003 - Krákan (solo)
- 2004 - Yggdrasil live in Rudolstadt (saman við Yggdrasil)
- 2004 - eivør (saman við Bill Bourne)
- 2005 - Trøllabundin (saman við DR Bigband frá Danmarks Radio).
- 2007 - Mannabarn / Human Child
- 2009 - Eivör Live
- 2010 - Undo your mind EP
- 2010 - Larva
- 2012 - Room
Umframt[rætta | rætta wikitekst]
- 1999 - Prix '99 v/ Clickhaze. skering 4.
- 2000 - Kenna tit Rasmus skering 4.
- 2000 - Vælskapt brek skering 11.
- 2000 - Barnabíblia - sangir og telduspøl skering 9.
- 2001 - Prix Føroyar 2001 v/ Clickhaze. skeringar 1 & 10.
- 2002 - Eg siti so eina skering 3.
- 2002 - Livandi tónleikur v/ Clickhaze. skering 7.
- 2002 - Lossingarmenn.
- 2002 - Ung um aldamótið II CD1/skering 8.
- 2004 - Mura skering 11.
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
- 2004 Ársins føroingur
- Planet Awards 2009 - Ársins songkvinna.
- 2006 - Ársins dandki Folk Vokalistur
- Planet Awards 2012 - Ársins songkvinna
- Planet Awards 2012 - Ársins einstaklingur
- Planet Awards 2012 - Ársins útgáva Room
- 2013 Tilnevnd til Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins[3]
- 2013 - Virðisløn frá DJBFA (Danske Jazz, Beat og Folkemusik Autorer), fekk 25.000 kr. og eina lítla standmynd (statuettu)[4]
- 2014 - Vann FMA virðisløn í opna bólkinum - Ársins lag, fyri sangin Lurta nú
- 2014 - Vann FMA virðisløn í opna bólkinum - Ársins fløga, fyri Lítla Skrímsl
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Planet.fo Eivør er eisini ársins einstaklingur
- ↑ Aktuelt.fo Eivør instillað til Tónleikavirðisløn Norðurlandarásins
- ↑ Aktuelt.fo Eivør instillað til Tónleikavirðisløn Norðurlandarásins
- ↑ In.fo, Eivør fingið DJBFA heiðursløn
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Eivor.com - Heimasíða hjá Eivør
- MySpace
- LyricWiki (tekstir)


text:
Countrytónleikur
Countrytónleikur er tónleikarøð. Countrytónleikur tók seg upp sum fólkatónleikur ímillum hvíta, fátæka fólkið í Kentucky og Tennessee í USA. Stóru víddirnar, kúrekin og setandi sólin eru afturvendandi partar í einum røttum amerikonskum countrysangi. Her hjá okkum er tað havið, ið skapar víddirnar. Setningar sum "Eg aftur pløga skal Atlantshav" og "Lítlum báti rekist eg á" kundu verið tiknir úr einum countrysangi. Gamaní var sjómaðurin ein orsøk til at countrytónleikur gjørdist so væl umtóktur hjá bygdafrellum í Føroyum, men eisini onnur viðurskfiti, sum røkka út um sjómannin gera seg galdandi. Sjómaður ella landkrabbi, mannfólk ella konufólk, so er kjarnin í einum ektaðum countrysangi heimlongsul.


text:
Antarktis
Antarktis er meginlandið á suðurpólinum og bleiv funnið 1820. Suðurkollur er undir altjóða sáttmála, sum bannar londum at eiga ella gangnnýta landið.
Innihaldsyvirlit
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Suðurkollur er stórt meginland, og uttan um eru stór høv. Suðurkollur er fjarskotnasta og ómildasta land í heiminum. Oman á næstan øllum meginlandinum er tjúkkur ískappi; úti við strendurnar brotnar í heilum burtur av ískappanum - ísurin kálvar - og ovurstór ísfjøll - upp í 200 km reka til havs.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Suðurkollur er einasta meginland, har fólk ongantíð hevur búsett seg - einastu fólk, ið eru har, eru granskarar, ið granska til dømis jarðfrøðina, veðurlagið og lofthavið uppi yvir Suðurkolli.
Bara um 1200 fólk eru á Suðurkolli um veturin; um summarið eru um tríggjar ferðir so nógv fólk. Øll eru vísindafólk og granska, og 46 granskingarstøðir eru spjaddar um alt meginlandið. Øll hús eru ógvuliga væl bjálvað fyri nógva kuldanum, og nøkur eru grivin niður í ísin, har tað lívir betur, serliga í vindi. Dieselmotorar gera ravmagn til húsini, og allar støðir hava nóg mikið niður fyri av olju, mati og aðrari útgerð til í minsta lagi eitt ár, skuldi ikki verið komandi fram til teirra fyri veður.
Granskarar úr øllum heiminum koma til Suðurkoll at granska veðurlagið, jarðfrøðina og sjáldsama dýra- og plantulívið. Av elligomlum grótsløgum fæst vitan um menning jarðarinnar í jarðfrøðiligari fornøld, og mongu torusteinarnir, sum eru dotnir niður á ísin, geva granskarum upplýsingar úr rúmdini.
Vísindafólk bora niður ígjøgnum ískappan og taka kjarnan upp, soleiðis kunnu tey granska broytingar, sum hava verið, í veðurlagnum.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Bothoyggj og Mount Scott vestur við antarktisku hálvoynni
-
Fotomynd av Antarktis tikin úr einum fylgisveini
-
Pingvinurnar í Antarktis hava higartil fingið frið
-
-
-
-
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
- Npolar.no - Norsk polarinstitutt
- Antarctic Place-names Commission of Bulgaria
- Illustrated map of Livingston Island and Greenwich Island


text:
Ruhollah Khomeini
Seyyed Ruhollah Musavi Khomeini (persiskt: روح الله موسوی خمینی Rūḥollāh Mūsavī Khomeynī) (*24. september 1902 í Khomein Iran - † 3. juni 1989), kendur sum "Ayatollah Khomeini" var ein iranskur shia-muslimskur prestur og tann politiski og andaligi leiðarin av tí iransku kollveltingini som koyrdi tann síðsta shahin, Mohammad Reza Pahlavi frá. Sum eftirkomari av profetinum Muhammed hevði hann rætt til at brúka heitið Sayyid framman fyri navnið hjá sær; eisini er svarta turbanin tekin um tað sama. Khomeini fekk tittulin Ayatollah i 1950'unum.
Khomeini stýrdi Iran sum andaligur leiðari frá falli Shahsins til sín deyðadag í 1989. Khomeini var ein av teim monnunum ið hevði størst ávirkan á heimin í 20'du øld. Han blev kosin til Ársins Mann av Time Magazine í 1979. Av nógvum varð hann mettur sum ein høvuðsfíggindi av Vesturheiminum, serliga USA.
Eftirmaður Khomeini's er Ali Khamenei.
Innihaldsyvirlit
Tann stolna kollveltingin[rætta | rætta wikitekst]
Iranska fólkið var sameint í stríðnum at fáa Shah'in (og hansara nógv hataðu loyniløgreglu) frá valdinum, og sjálvt sekulerir kommunistar stuðlaðu Khomeini, tí teir mettu hann vera einasta andstøðing ið kundi fáa Shah'in frá valdinum, sum hann eisini gjørdi. Men eftir at shahurin var farin frá 'stjól Khomeini kollveltingina' (sum iranar siga) og útskifti kongsveldið við eitt átrúnaðarligt veldi (theokrati) ið forfylgdi hesum somu fólkum ið høvdu stuðlað hann at koma til valdið.
Fatwan móti Rushdie[rætta | rætta wikitekst]
Í 1989 sendi Khomeini út eina fatwu ið ákallaði avrætting av Salman Rushdie, ein indisktbornan bretskan rithøvund. Khomeini pástóð at tað var ein átrúnaralig skylda hjá muslimum at avrætta Rushdie, tí hann hevði spottað profetin Muhammed í bókini The Satanic Verses í 1988. Hóast Rusdie seinni bað alment um umbering, so vildi Khomeini ikki taka fatwuna aftur, og stendur hon við til denna dag. Rushdie bleiv ikki myrdur, men tað bleiv japanski umsetarin av bókini, Hitoshi Igarashi, meðan tveir aðrir umsetarar yvirlivdu morðroyndir ið vórðu framdar ímóti teimum.
Religiøsir minnilutar[rætta | rætta wikitekst]
Støðan hjá religiøsum minnilutum í Iran, hevur verið blandað undir Khomeini. Ikki-muslimskir minnilutar hava ikki havt somu rættindi sum muslimar. Konvertering (umvending) til islam verður stuðlað, meðan tað øvugta gevur deyðarevsing. Talið av ikki-muslim er fallið nógv síðan Khomeini kom til valdið, t.d. er talið av jødum fallið frá 80.000 til bara 30.000 eftir 20 árum. Hinvegin eru fýra av teim 270 sætunum í parlamentinum tryggjaði átrúnaðarligum minnilutum, eftir boðum Khomeini’s. Khomeini mælti eisini til semju ímillum shia og sunni muslimar. Khomeini skilti ímillum zionismu sum 'sekuleran politikk við jødiskum symbolum' og jødadóm sum ‘trúnna hjá Mósesi’.
Útsjónd og vanar[rætta | rætta wikitekst]
Khomeini var kendur fyri sína karismatisku útsjónd, sítt lítillætni og stundvísi (punktualitet). Hóast hann var ein av valdsmiklastu monnunum í síni samtíð, so livdi Khomeini eitt sera spartanskt lív. Fólk høvdu bæði ærufrykt og ræðslu fyri honum samstundis, bæði tá ið hann ferðaðist ímillum viðhaldsfólk, uttan at smílast til nakran, og tá ið hann frálærdi uttan at hyggja nakran í eyguni, nakrantíð; nakað ið økti um karismu hansara. Khomeini fylgdi islamisku reglunum um ‘reinleika’ ið metir ikki-muslimar sum ‘óreinar’ (skitnar) eins og skarn, land, blóð, vín o.s.fr., ið kravdi rituelt vask eftir fysiska kontakt við viðkomandi. Sagt verður at hann vildi ikki drekka á matstovu uttan hann hevði fingið fullvissu um at tænarin var muslimur.
Familja og eftirkomarar[rætta | rætta wikitekst]
Komeini giftist í 1929 við Khadijeh Saqafi Khomeini, hon doyði í 2009. Tey fingu sjey børn, tvey doyðu sum børn, hini fimm ið vuksu til, vóru tríggjar døtur og tveir synir. Báðir synirnir blivu prestar. Eldri sonurin Mustafa Khomeini ið livdi útlegd saman við faðirinum í Najaf í Irak varð myrdur í 1977, hildið verður at iranska loyniløgreglan SAVAK beindi fyri honum. Yngri sonurin Ahmad Khomeini doyði av hjartaslag í 1995, 49 ára gamal. Hetta hendi ein mánaða eftir at hann hevði funnist at stýrinum hjá Ali Khaminei, og hildið verður at hann bleiv eitraður við cyanidi eftir boðum frá høgtstandandi embætismonnum. Best kenda dóttir Khomeini er Zahra Mostafavi ið er professari við Universitetið í Tehran. Hon luttekur eisini í politikki, og er eins konservativ og faðirin; hon tekur undir við at kvinnur skulu noyðast at ganga í turriklæði, og hon metir USA sum ein fígginda ið Iran ikki skal samráðast við.
Khomeini hevur 15 abbabørn, harav hesi eru best kend:
- Zahra Eshraghi, abbadóttir, gift við Mohammad Reza Khatami leiðara av størsta nýskipanarsinnaða andstøðuflokkinum í Iran. Hon er kend fyri at vera feminist og vil hava at kvinnur skulu sjálvar ráða fyri um tær ganga í turruklæði ella ikki.
- Hassan Khomeini, abbasonur, sonur Ahmad Khomeini er prestur og leiðari av Khomeini Mausoleum, hann stuðlar eisini nýskipanarrørsluna og var ein av teimum ið kravdi at úrslitið av 2009-valinum skuldi vera ógyldað.
- Husain Khomeini, abbsonur, sonur Mustafa Khomeini, er eisini prestur og stórur mótstøðumaður av prestastýrinum. Í 2003 bleiv hann endurgivin fyri at siga: “Iranar tørva frælsi nú, og um teir bert kunnu fáa hetta við amerikanskari hjálp, haldi eg tey vildu tikið undir við tí. Sum Irani vildi eg tikið væl ímóti hesum (amerikanskari hjálp)”. Sama ár vitjaði hann USA og hitti m.a. Reza Pahlavi II son síðsta shahin. Í 2006 heitti hann á USA um at gera innrás í Iran, og koyra prestastýrið frá valdinum.
- Ali Eshraghi, abbasonur, er civilverkfrøðingur og stillaði upp til parlamentsvalið í 2008, men varð diskvalifiseraður tí hann ikki sýndi trúskap mótvegis ‘islamisku samfelagsskipanini’ í Iran. Seinni fekk hann loyvi til at stilla uppaftur, men eftir eitt alment ærumeiðandi tiltak ímóti familju hansara á alnetinum, tók hann seg sjálvboðin aftur frá valinum.
Verk[rætta | rætta wikitekst]
Khomeini var ein íðin rithøvundur (200 av hansara bókaútgávum eru atkomuligar á alnetinum), ið skrivaði viðmerkingar til Koranina, islamiska løgvísi, upprunan til islamiska lóg, og islamiska siðvenju (tradisjón). Hann skrivaði eisini bøkur um filosofi (heimsspeki), gnosticismu, yrkingar, bókmentir, statsvísindi og politikk.


text:
29. Apr 2014
AWI 33 báturin "KRISTINA" bleiv sendur við Eim Skip via Reykjavík frýggjadagin, og verður leveraður eigaranum 05 mai í Nuuk. Aðalstein Anthoniussen verður, vegna AWI Boats, í Nuuk og handar keyparanum, Avanaa Fisheries Aps, bátin. Framleiðslan hevur gingið framúr væl og eru vit sera væl...
27. Sep 2013
Univice hevur fingið einaumboð fyri flótiklæðir sum bjarga lívum. ...
25. Sep 2013
Í samband við at Enniberg fær skyft høvðusmotor og gear, ger Univice ábøtur á verandi fabrik. Nýggir frystarir vera tilsettir og hagreiðingarlinja til rækjur er gjørd. ...
25. Sep 2013
Univice hevur, sum umboð fyri 3X í Íslandi, leverað kassaføðing til Faroe Origin í Runavík. ...
20. Sep 2013
Íslendski framleiðarin DIS hevur uppfunnið reingeringarevnið og reingeringshátt sum disinfiserðar framleiðsluhølir og eindir á heilt einastandandi hátt. ...


text:
IKEA
IKEA er ein svensk handilsketa, sum er skrásett í Niðurlondum, sum selur bíligt innbúgv og búnyttur. Fyritøkan varð sett á stovn í Svøríki í 1943, tað var tann tá 17-ára gamli Ingvar Kamprad, ið stovnaði IKEA. Í januar 2008 var fyritøkan heimsins størsti møblahandil,[1] og eigarin var tá skrásettur sum ein av heimsins ríkastu persónum.[2]
Seinast í 1970-árunum bar til at keypa IKEA-vørur í Føroyum. Tað var ikki ein handil sum so men meiri ein sýnisgluggi fyri IKEA-vørur, har fólk kundu hyggja og síðani bíleggja sjálvi via postordra. Ongin IKEA handil er í Føroyum.
"Góð sniðgeving skal ikki bara vera fyri tey ríku". Tað hevur í 100 ár verið hugsjónin aftan fyri deseinið hjá týska Bauhaus, danska FDB møblar og svenska Ikea. Men bara Ikea hevur megnað at selt hugsjónina til fólkið við góðum úrsliti.


text:
Leypa í borg
At leypa í borg er einasti leikur í talvi, har tvey talvfólk í sama liti verða leikt í senn. Við í leikinum eru bara kongurin og annar rókurin. Leikurin verður gjørdur soleiðis, at kongurin fyrst verður leiktur tveir puntar yvir ímóti øðrum rókinum, síðan verður hesin rókurin leiktur beint yvir um kongin.
Tað er loyvt at leika bæði kong og rók í senn við báðum hondunum. Men verður bara ein hond brúkt, skal kongurin verða leiktur fyrst og so rókurin. Leikar tú rókin fyrst, hevur tú ikki loyvi at leika kongin yvir um rókin aftaná.
Ikki er loyvt at leypa í borg um:
a) kongurin ella rókurin, sum ætlanin er at leypa í borg við, hava verið leikt áður
b) kongurin stendur í skáki
c) fólk hjá mótpartinum hóttir puntin, sum kongurin leypir yvirum
d) annað fólk stendur ímillum kongin og rókin, sum ætlanin er at leypa í borg við
Skilt verður í millum stuttu borg og longu borg. Í stuttu borg er rókurin á h-linjuni við í leikinum, og tá er borgin styttri enn hin langa, har rókurin á a-linjuni er við.


text:
Angola
Tjóðveldið Angola (Portugisiskt: República de Angola) er eitt land í Afrika. Í norðri hevur Angola mark við Sair, í eystri við Sambia og í suðri við Namibia. Høvuðsstaðurin eitur Luanda. Fólkatalið var 18 498 000 við ársbyrjan 2011. Leingi hava borgarakríggj og hungur rakt Angola meint.
Bæði politiskt kegl og ósemjur millum ættbólkarnar elva ofta til kríggj. Fyrst í nítiárunum vóru Angola herjað av borgarakríggi og skerpingi. Her er mattrot, og í nógvum býum er eigin vatnútbúningur. Tað eru tey veikastu, børnini og tey gomlu, sum doyggja fyrst. Í 2002 var so stór hungursneyð, at 18 000 fólk vóru hótt [1][2].
Innihaldsyvirlit
- 1 Søga
- 2 Politikkur
- 3 Landafrøði
- 4 Náttúra
- 5 Búskapur
- 6 Fólkið
- 7 Mentan
- 8 Keldur
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Trælahandil[rætta | rætta wikitekst]
Evropeiski trælahandilin í Angola vaks ógvuliga nógv í 17. øld. Portugisar gjørdu herferðir inn í mong angolsk kongsríki eftir trælum. Í 1623 doyði kongurin í Ndongoríkinum í Angola, og árið eftir gjørdist systir hansara, Nzinga Mbande (1583–1663), drotning. Nzinga drotning setti seg uppímóti trælahandlinum, tá ið hon hoyrdi, hvussu ræðuligt tað var hjá trælunum umborð á skipunum, sum førdu teir til Suðuramerika. Tá ið Nzinga kom at samráðast við portugisar, vildu teir ikki geva henni sess. Men hon setti seg á bakið á einum manni, sum var komin við henni.
Ikki vardi leingi, til kríggj brast á ímillum hennara og portugisar, tí at hon sýtti fyri at útvega teimum alsamt fleiri trælir, sum skuldu verða sendir til gróðrarlundirar hjá portugisum í Suðuramerika. Hon fekk grannaríkini í part sær ímóti portugisum, og tá ið teir róku hana úr Ndongo, tók hon ræðið í Matamba í Norðurangola og helt fram frælsisbardaga sínum. Tá ið hon doyði í 1663, var Matamba enn frælst ríki.
Nýtt kongsríki[rætta | rætta wikitekst]
Seinast í 17. øld ráddu tvey bantufólk í Angola, lundar og lubar. Vælferð teirra bygdi á handil, helst við salti, kopari og jarni. Upprunaliga Lundaríkinum stýrdi kongsætt, sum nevndi seg Mwata Yamvo. Við kazembunum sum høvuðsmonnum sendi hon út rannsóknarlið at taka grannaríkini og vinna sær nýtslurættindi yvir náttúrutilfeinginum, sum har var. Ríkini, teir løgdu undir seg, gjørdust hjálond hjá Angola.
Í 1740-árunum ráddi ein kazembur á leiðini við niðara enda á Luapulaá. Hetta Luandakongsríkið kravdi inn skatt av salti og kopari í økinum vestantil og fekk eftirlit við jarnmálmanámunum eystantil. Í 1780-árunum seldi sami kazembur trælir vestureftir ígjøgnum Mwata Yamvo og kopar og fílabein eystureftir.
Borgarakríggj[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið portugisar fóru úr Angola í 1975, brast borgarakríggj á. Kríggið stóð ímillum frælsisrørsluna MPLA, sum Kuba og Sovjetsamveldið stuðlaðu, og UNITA, sum USA og Suðurafrika stuðlaðu. Í 1991 fekst vápnahvíld í lag. Stutt eftir var val, MPLA vann, og so brustu bardagarnir á aftur. Í 1994-1995 samdust partarnir um at binda frið, men seint hevur gingið at seta avtaluna í verk. So at siga eingir landspartar sluppu óskalaðir undan krígnum. Túsundtals fólk lótu lív (uml. 500 000 [3]), og uppaftur fleiri vórðu meiðslað [4].
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Uppreistur[rætta | rætta wikitekst]
Vegna tess, at uppreistur hevur herjað í Angola í fleiri ár, samstundis sum uppreistrarherurin UNITA ikki enn hevur hildið sínar skyldur, sum eru fevndar av Lusakasamtyktini, og samstundis sum støðan í Angola er ein hóttan í móti altjóða friði, hevur Trygdarráð Sameindu Tjóða samtykt fleiri fyriskipanir, ið limalondini eiga at útinna. Í 1993 varð samtykt at banna innflutningi av olju og vápnum til UNITA. Í 1997 og 1998 vórðu aðrar samtyktir gjørdar, sum hava til endamáls at avmarka og helst steðga virkseminum hjá UNITA.
Cabinda[rætta | rætta wikitekst]
Cabinda er oljuríkur landslutur í Angola, og eisini samtíðis eitt øki, har uppreistrarmenn stríðast fyri sjálvstýri.
African Nations Cup 2010[rætta | rætta wikitekst]
Togo hevur tikið seg úr African Nations Cup í 2010 [5]. Orsøkin er, at uppreistrarmenn úr Cabinda í 2010 skutu við maskinbyrsum eftir spælarabussinum hjá Togo. Bussførarin doyði av skotunum og tveir leikarar vóru særdir. Leikararnir hava tí gjørt av, at teir ikki luttaka í African Nations Cup 2010. Bussurin var á veg úr Kongo til Angola.
Kendasti leikarin hjá Togo er óivað Emmanuel Adebayor, og hann er ikki ímillum teir skaddu. Málverjin Kodjovi Obilalé og verjuleikarin Serge Akakpo eru navngivnir sum skaddir, men lagt verður afturat, at fleiri eru á listanum. Annars frættist, at leikarar sluppu so væl, tí tveir bussar vóru. Uppreistrarmenninir skutu mest eftir fremra bussinum, har nærum bara viðføri var í. Flestu leikararnir sótu í aftara bussinum. Spurnartekin verður nú sett við, hví liðið úr Togo valdi at koyra í bussi gjøgnum vandaøki, tá teir eins væl kundu ferðast við flogfari til høvuðstaðin í Angola, sum eitur Luanda.
José Fernando Lelo[rætta | rætta wikitekst]
José Fernando Lelo var tíðindamaður fyri Voice of America (VoA) í Cabinda frá 2003 til 2007. Hann skrivaði regluliga tíðindagreinir, har hann fanst at politikkinum hjá stjórnini í Cabinda og vantandi áhuganum hjá stjórnini fyri at halda friðaravtaluna. Hann hevur áður verið handtikin orsakað av kritisku áskoðaum sínum. Lelo varð 6. september í 2008 dømdur 12 ára fongsul fyri at hava mælt til uppreistur í landslutinum Cabinda [6]. Hann varð handtikin á arbeiðsplássi sínum 15. november 2007 av fólki frá vápnaða herliðnum í Angola, av tí at hann var undir illgruna fyri at vilja skipa fyri vápnaðum uppreistri. Rættarmálið var ikki rættvíst, og hann varð dømdur við ein hernaðardómstól.
José Fernando Lelo varð ákærdur fyri at hava givið seks hermonnum pening og tilfar til vápnaðan uppreistur. Tann 28. november í 2007 skuldu hermenninir, sum samstundis blivu handtiknir, vitna móti honum. Teir søgdu, at teir ongantíð høvdu møtt honum, og at teir gjøgnum píning vórðu blivnir noyddir at siga, at teir kendu hann og høvdu fingið pening frá honum. Hóast hetta bleiv José Fernando Lelo, eftir at rættarmálið hevði verið útsett fleiri ferðir, dømdur 12 ára fongsul við ein hernaðardómstól fyri uppreistur móti statinum. Fimm av teimum seks hermonnunum vórðu dømdir 13 ára fongsul.
Deyðadómur[rætta | rætta wikitekst]
Í Angola varð deyðarevsing avtikin í 1996 [7].
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Veðurlag[rætta | rætta wikitekst]
Veðurlagið syðst er temprað, fyri norðan er tropiskt veðurlag.
Okavangooyrar[rætta | rætta wikitekst]
Okavangooyrarnar eru ikki sum aðrar oyrar, ið leggjast við havið ella vøtn, men renna út í oyðimørk. Áin vellir upp í Angola og rennur í landsynning ígjøgnum Namibia, til hon ger oyrarnar í Kalaharioyðimørk í Botsvana. Stóru mýrarnar og áirnar eru stívliga 22.000 km2 í vídd og tilhaldsstaður hjá sonnum djóra- og plantumeingi.
Fólkið, ið býr við oyrarnar, siglir í oyrunum í holaðum kanoum, nevndar mokoro.
Luanda[rætta | rætta wikitekst]
Havnabýurin Luanda er høvuðsstaður og størsti býur í landinum. Portugisar bygdu býin í 1576, og í fleiri hundrað ár var hann trælamiðstøð, haðan trælir vórðu avskipaðir til Brasil, sum tá var portugisiskt hjáland. Portugisar bygdu eitt verndaivirki, og mong onnur prýðilig hús, ið nú standa síð um síð við nýmótans háhús.
Náttúra[rætta | rætta wikitekst]
Dýralívið[rætta | rætta wikitekst]
Her eru t.d. heimsins minsta antilopa, dik-dik, og størsta dýr uppi á landi, afrikanski fílurin. At verja hótt dýr eru stór øki løgd av sum friðingarøki og tjóðgarðar.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Angola kundi verið ímillum tey lond í Afrika, har framburðurin var størstur. Stórir partar í landinum eru fruktagóðir, fyri norðan eru stórir regnskógir, fyri sunnan víðar, turrar grasfløtur. Dyrkað verður so mikið, at landið er sjálvbjargið við mati, ríviligt av øðrum tilfeingi er eisini, bæði olja og gass og alskyns steinsløg, ið veita landinum góða inntøku. Men drúgva og harða borgarakríggið, ið vardi í 20 ár, hevur armað landið.
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Í Syðra-Afrika eru ógvuliga nógv steinsløg. Meginparturin av øllum diamantum, gulli, urani og kopari kemur hiðan, og hetta hevur broytt korini hjá fólki og búskapin í londunum nógv. Drúgva borgarakríggið hevur oyðilagt nøkur nám og ídnaðarvirki í Angola.
Í landnyrðingspartinum eru av størstu diamantlindum í heiminum, og syðri í landinum høgga teir jarnmálm og onnur steinsløg. Benguelajarnbreytin varð latin upp í 1931. Hon varð løgd at flyta kopar og onnur steinsløg eftir úr námunum í Sambia og Fólkaræðiliga Lýðveldinum Kongo til havnabýirnar Lobito og Benguela í Vesturangola. Mangir angolar arbeiddu á jarnbreytini og í havnabýnum, men mangir teirra gjørdust arbeiðsleysir, tá ið jarnbreytin varð oyðiløgd í borgarakrígnum. Eftir vápnahvíldina í 1991 eru partar av jarnbreytini gjørdir aftur.
Olja[rætta | rætta wikitekst]
Danska felagið Mærsk Oil hevur rakt við olju úti fyri strondini í Angola, og í 2011 fer felagið at taka støðu til, um tað skal fara undir framleiðslu har [8]. Mærsk Oil sigur við tíðindastovuna Reuters, at ein royndarboring gav 6.650 tunnur av olju úr brunninum um dagin, og tað er felagið væl nøgt við. Leitiøkið, sum Mærsk Oil hevur, er einar 60 fjórðingar úr angolsku strondini. Danska felagið eigur 50 prosent av loyvinum. Tað angolska ríkið og tvey onnur oljufeløg eiga hin helmingin av loyvinum.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
39 % av fólkinum í Angola bugva á bygd [9]. Tó at ikki øll eru bøndur, fáast nógv tey flestu við jarðarbrúk. Í útryðjuni í Luanda búgva túsundtals fólk í fátækrabýlingum.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Í Angola hevur verið vanligt, at konufólkið hevur havt ábyrgd av at hildið hús, umframt at dyrka jørðina. Mong mannfólk eru heiman upp í eitt og tvey ár í senn og arbeiða í námum og í býunum, tí eru næstan bara konufólk eftir í bygdunum. Tey fáa tí alt meiri ábyrgd av húsi og heimi.
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Humbiar í Útsynningsangola nýta vanligan boga sum ljóðføri. Hann, ið leikar, heldur boganum inn at munninum við aðrari hond. Við hinari hondini slær hann á bogastreingin við einum pinni, og tá koma ymiskir tónar, meðan leikarin flytir varrarnar eftir boganum.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2504661.stm
- ↑ http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1967082.stm
- ↑ http://www.corpwatch.org/article.php?id=2576
- ↑ http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ad33
- ↑ http://www.telegraph.co.uk/sport/football/6956588/Togo-pull-out-of-African-Nations-Cup-after-bus-attack-in-Angola.html
- ↑ http://www.amnesty.org/en/library/asset/AFR12/008/2008/en/0ad9b5fd-88ae-11dd-8e5e-43ea85d15a69/afr120082008en.html
- ↑ http://allafrica.com/stories/201005191246.html
- ↑ http://www.offshore.no/nyheter/sak.aspx?id=15338
- ↑ http://www.indexmundi.com/angola/urbanization.html


text:
24.01.2015 - 22:04
Politiska skipanin mist sambandi við politisku græsrøturnar
Hugsa vit um demokatisku skipanina so hava allar skipanirnar demokratiskar veikleikar, men verandi skipan leggur upp til at tinglimir mugu markera seg sjálvar og tí eru flokkarnir viknaðir í munandi og tað er sera álvarsligt fyri politisku skipanina. Samstundis hava flokkarnir í stóran mun mist sambandi við græsrøturnar.
Ótrúligt – meir uttanumtos og undanførslur
Útlendingamál: Danska stjórnin ynskir eina samlaða loysn fyri Føroyar og Grønland
Pedagogarnir hava ikki tíð til børnini


text:
17. november
17. november er dagur 321 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 322 um skotár er). 44 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1990 - Løgtingsval var í Føroyum. Javnaðarflokkurin gjørdist stóri vinnarin, hann fekk 27,5 % av atkvøðunum og 10 tinglimir. Fólkaflokkurin fekk 7, Sambandsflokkurin 6, Sjálvstýrisflokkurin 3, Tjóðveldisflokkurin 4, og Kristiligi Fólkaflokkurin fekk 2 tingfólk vald.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1749 - Nicolas Appert
- 1940 - Luke Kelly (frá The Dubliners)


text:
Rutarbók
Rutarbók (hebráiskt מגילת רות) ber navn eftir høvuðskonuni - móabitanum Rut. Í hebráisku Bíbliuni er bókin sett ímillum hátíðarrullurnar. Vanligt var at lesa hana um hvítusunnuhaldið. Í Septuaginta er hon sett beint eftir Dómarabókina og undan Sámuelsbókunum, av tí at hon bindur tær saman (Rutarbók 1,1 og 4,22). Hon er skrivað stutt eftir dómaratíðina. Rutarbók kemur ikki rættiliga upp í tað søguliga verkið, sum er Jósvabók, Dómarabókin, Sámuelsbøkurnar og Kongabøkurnar, men av tí at tilburðirnir í bókini eru, meðan dómararnar ráddu, hoyra hon og Dómarabókin saman. Týdningurin av bíbilska navninum er ókendur, kanska merkir tað vinkona ella trúgv.


text:
Føroyska fótbóltsmanslandsliðið
Føroyska A-landsliðið í fótbólti hjá monnum vann fyrsta EM-undankappingardyst sín í Landskrona 12. september 1990, tá Torkil Nielsen skeyt mál móti eysturríkska landsliðnum. Síðani hava úrslitini verið svingandi, sum oftast vinna mótstøðuliðini, men onkrir sigar og javnleikir eru av og á, og sigurin hjá stórum fótbóltstjóðum er onkuntíð sera tepur, sum t.d. tá Føroyar tapti 0-1 á heimavølli móti Italia í 2011. Føroyar fingu limaskap í FIFA í 1988 og UEFA í 1990 og spældu sín fyrsta altjóða landsdyst móti Íslandi hin 24. august 1988, Ísland vann dystin 1-0.[1] Hin 14. november 2014 vunnu Føroyar á útivølli móti Grikkalandi í EM-kvalifikasjónsdysti.
Innihaldsyvirlit
Vunnu gull á Oyggjaleikum[rætta | rætta wikitekst]
Føroyska A-landsliðið vann gull á Oyggjaleikunum í 1989 og 1991.
Venjarar[rætta | rætta wikitekst]
- Páll Guðlaugsson (1988-1993)
- Johan 'Melle' Nielsen & Jógvan Norðbúð (1993)
- Allan Simonsen (1994-2001)
- Henrik Larsen (2002-2005)
- Jógvan Martin Olsen (2006-2008)
- Heðin Askham (hjálparvenjari, tók yvir tá Jógvan Martin Olsen gavst, 2009)
- Brian Kerr (2009 til oktober 2011)
- Lars Olsen (november 2011-)
Liðskiparar[rætta | rætta wikitekst]
- Kristian Petersen
- Jóannes Jakobsen
- Jens Martin Knudsen
- Jan Dam
- Jens Christian Hansen
- Óli Johannesen
- Jákup Mikkelsen
- Fróði Benjaminsen
Metleikarar[rætta | rætta wikitekst]
Leikarar við flest leiktum landsdystum[rætta | rætta wikitekst]
Leikarar við kursiv er enn virknir.
Mest skorandi málskjúttar[rætta | rætta wikitekst]
Hópurin[rætta | rætta wikitekst]
Hagtøl fyri Evropeiska Meistaraskapin[rætta | rætta wikitekst]
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Courtney, Barrie. "Faroe Islands – List of International Matches". Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. http://www.rsssf.com/tablesf/far-intres.html. Heintað 22 June 2011.
- News.bbc.co.uk, Kerr takes on Faroe Islands post.
- Football.fo


text:
Maryland
Staturin Maryland (enskt: State of Maryland) er ein lutstatur har eysturi í USA og hevur mark við District of Columbia, Pennsylvania, Delaware, Virginia og West Virginia. Maryland hevur umleið 5,9 mió. íbúgvar. Eyknevni hansara er Hin frælsi staturin (enskt: The Free State). Í 1788 bleiv Maryland lutstatur í USA.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Norðbúgvar á rannsóknarferð[rætta | rætta wikitekst]
Norðbúgvar í Grønlandi sigldu vestur um Labradorhav til Amerika. Teir komu til Nýfundlands og granskaðu strondina heilt suður til Chesapeake Bay í Marylandi. Tað prógvar, at víkingar komu til USA 500 ár undan Kolumbusi.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Deyðarevsing[rætta | rætta wikitekst]
Sum tann 18. staturin í USA hevur Maryland í apríl 2013 gjørt av at strika deyðarevsingina. Frameftir verður lívlangt fongsul uttan rætt til royndarleyslating tann harðasta revsing, sum fólk kunnu fáa har, og avgerðin ber í sær, at fimm deyðadømdir fangar fáa dómin broyttan. Maryland hevur havt deyðarevsing líka síðani 1683, tá økið var bretskt hjáland, men dómsvaldið hevur ikki brúkt revsingina síðani 2005. Guvernørurin í Maryland, demokraturin Martin O'Malley, hevur verið íðin talsmaður fyri at seta deyðarevsingina úr gildi.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Í norðri hevur hann mark við Pennsylvania, í eystri við Delaware, í suðri við Virginia, og í vestri við West Virginia. Høvuðsstaðurin eitur Annapolis og størsti býurin er Baltimore. Baltimore er stórur havnabýur; haðani varð fyrr nógv kol útflutt til Evropa.


text:
Oddvør Johansen
Oddvør Johansen f. 30. oktober 1941 í Havn er føroyskur rithøvundur og organistur, síðan 2007 hevur hon starvast sum organistur í Hoyvíkar kirkju. Hon er dóttir Verland Johansen, urgusmiður, ið hevur smíðað 20 orgul, ið standa í føroyskum kirkjum, og Ebbu Restorff úr Havn. Oddvør hevur fingið tríggjar føroyskar bókmentavirðislønir fyri ávikavist eina barnabók og tvær skaldsøgur. Hon er higartil (2013) fyrsta og einasta føroyska kvinnan, ið er tilnevnd Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins, tað var fyri skaldsøguna Í morgin er aftur ein dagur, sum var tilnevnd í 2001. Hon vann ikki heiðurslønina.
Pápin var hondverkari, mamman heimaarbeiðandi. Oddvør gekk 9 ár í skúla, var síðani arbeiðskona í eitt ár, fyri síðani at fara á musikkháskúla í Svøríki í eitt ár. Giftist blaðung og nam sær meiri kunnleika í orgulspæli uttanlands. Adopteraði tvey børn, men fór eftir hjúnaskilnað á konservatoriið í Keypmannahavn at læra orgulspæl. Giftist uppaftur og búði trettan ár í Danmark, har hon átti tvey børn. Hevur síðan 1987 búð í Føroyum.
Innihaldsyvirlit
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 1982 Lívsins summar (skaldsøga)
- 1983 Hundalív í Grindavági (barnabók)
- 1988 Skip í eygsjón (barnaskaldsøga)
- 1990 Bella Katrina (stuttsøgusavn)
- 1993 Ein mamma er ein mamma (skaldsøga)
- 1995 Á káta horninum (savn)
- 1998 Í morgin er aftur ein dagur (skaldsøga)
- 2001 Tá ið eg havi málað summarhúsið (skaldsøga)
- 2004 Sebastianshús (skaldsøga)
- 2006 Úr køksvindeyganum (savn)
Bókmentavirðislønir[rætta | rætta wikitekst]
- 1983 Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri skaldsøguna Lívsins Summar.
- 1988 Barnabókavirðisløn Tórshavnar býráðs fyri bókina Skip í Eygsjón
- 2001 Tilnevnd Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins sum fyrsta og higartil einasta føroyska kvinnan. (Vann ikki)
- 2002 Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri skaldsøguna Tá ið eg havi málað summarhúsið.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Bokasolan.fo.
- BFL.fo, Bókadeild Føroya Lærarafelags.
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Rit.fo, Rithøvundafelag Føroya, Oddvør Johansen, vangamynd.


text:
Anabolskar steroidir
Anabolskar steroidir verða nýttar at økja um vøddastødd og kropsliga styrki. Verða vanliga bara kallaðar anabolskar ella steroidir. Anabolskar steroidir fáast sum tablettir og hylki og at drekka. Evnið verður koyrt í munnin ella sproytað beinleiðis í vøddarnar. Verður tað sproytað í vøddarnar, fer tað spakuliga út í kroppin og kann tað taka dagar ella vikur.
Misnýtir tú steroid, fært tú pirrur og feittuta húð og tað kann skaða eitt nú livur og hjarta. Dreingir fáa niðursetta sáðframleiðslu, so tað kann gerast ringt at fáa børn. Kynsligi hugurin verður minni, og tá tú endiliga hevur hug, fært tú ikki standing. Tú fært eisini "kvinnulig" bróst. Hjá gentum verður mánasjúkan órógvað og evnini at fáa børn verða niðursett. Tú fært mannligar eginleikar, so sum øktan hárvøkstur á kroppinum, verður skallut, djúpari rødd og fær smærri bróst. Flestu av hesum avleiðingunum eru varandi og hvørva ikki, hóast tú gevst at taka anabolskar steroidir.


text:
Mezzoforte
Mezzoforte betri enn nakrantíð
Føroyskir fjepparar hjá Mezzoforte kunnu gott gleða seg – í sambandi við Tórshavnar Jazzfestival 14. – 16. oktober koma íslendsku jazzfunk-fusións-vetaranarnir nevniliga at seta futt í føroyingar.
15. oktober spæla teir í Høllini í Norðurlandahúsinum.
Mezzoforte varð stovnað í 1977 – fyri 34 árum síðani og kendasta lagið hjá teimum er “Garden Party” frá 1983. Orkestrið hevur verið virkið øll árini og í fjør kom teirra seinasta studio-album “Volcanic”.
Albumið varð fagnað av LiveMusicGuide.com, sum m. a. skrivaði:
“Mezzoforte fær fjeppararnar at kenna seg nøgdar og vilja hava meir”, og “teir eru minst líka góðir, sum teir nakrantíð hava verið, um ikki betri”.
Leygardagin, 15. oktober: Mezzoforte, kl. 19.30
Sí meira: www.nlh.fo


text:
Danilo Türk
Danilo Türk (føddur 19. februar 1952 í Slovenia) var forseti í Slovenia frá desember 2007 og desember 2012. Hann er útbúgvin løgfrøðingur og hevur starvast sum diplomatur. Í 2014 starvaðist hann sum gesta professari í lóg á Columbia University í New York City. Hann var føddur í Maribor, pápin doyði tá hann var smádrongur. Í 1971 fór hann at lesa løgfrøði í Lærda Háskúlanum í Ljubljana. Hann skrivaði høvuðsuppgávuna um rættindi hjá minnilutum, hann tók prógv frá Lærda Háskúlanum í Beograd. Hann var ein av rithøvundunum handan kapitlið um mannarættindi í grundlógini hjá Slovenia í 1991. Frá 1992 to 2000 var hann umboð Slovenias í Sameindum Tjóðum. Frá 1998 til 99 var hann formaður fyri Trygdarráð ST. Í 2007 varð hann valdur til forseta í Slovenia og gjørdist hann triði forsetin í landinum.


text:
Sálomonoyggjarnar
Sálomonoyggjarnar eru oyggjabólkur í Oseania í Kyrrahavinum, eystan fyri Papua Ný Guinea og í ein útnyrðing úr Vanuatu. Miðallívsævin í landinum er 73,69 ár.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið á Sálomonsoyggjum livdi í samfeløgum og vóru saman um alt. Tey vildu ikki vita av fremmandafólki, sum tey hildu hava ilt í kvittanum.
Oyggjabólkurin varð 2. apríl 2007 raktur av stórari flóðaldu, sum stóðst av einum jarðskjálvta, ið vísti 8,2 á Richterstiganum.
Jarðskjálvti[rætta | rætta wikitekst]
Sálomonoyggjarnar eru í einum sera virknum jarðskjálvtaøki. Ein jarðskjálvti við Sálomonoyggjarnar 1. apríl í 2007 var so harður, at ávaringarstøðirnar í økinum settu í gongd eina tsunamiávaring fyri stórar partar av útsynningsøkinum í Kyrrahavinum, Sálomonoyggjarnar, Papua Ný Guinea, Avstralia og Nýsæland. Jarðskjálvtin varð máldur at vera 8,2 á Richterstiganum.
Jarðskjálvtin elvdi til eina tsunamialdu, sum skolaði inn yvir fleiri av Sálomonoyggjunum og Papua Ný Guinea. Fólk á staðnum boðaðu frá, at aldan var fleiri metrar høg summa staðni. Ávaringar um tsunami vóru sendar út fáar minuttir eftir hendingina, men tsunamialdan skolaði inn yvir Sálomonoyggjarnar so skjótt, at tey nærmastu fólkini náddu ikki at fáa hesar ávaringar. Tey kendu ristingarnar frá jarðskjálvtanum og megnaðu at bjarga lívinum við at flýggja niðan í brekkurnar.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Sálomonoyggjarnar eru limir í ST, WTO og The Commonwealth.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
Sálomonoyggjarnar eru býttar upp í níggju landslutir og eitt høvuðsstaðarøki:
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Portal.fo - Salomonoyggjarnar stóran tørv á hjálp
- Salomonøerne - Wikipedia (danskt)
- Salomonøerne var forberedt på katastrofe - Dansk Røde Kors
- Mange ofre stadig uden nødhjælp efter flodbølge - Politiken.dk
Avstralásia : Avstralia · Norfolksoyggj · Jólaoyggj · Kokosoyggjar
Melanesia : Fidjioyggjar · Papua Nýguinea · Nýkaledónia · Sálomonsoyggjar · Vanuatu
Mikronesia : Guam · Kiribati · Marshalloyggjar · Norðaru Marianaoyggjar · Mikronesiasamveldið · Nauru · Palau
Polynesia : Amerikanska Sámoa · Cooksoyggjar · Franska Polynesia · Hawai'i · Nýsæland · Niue · Pitcairnoyggj · Sámoa · Tokelau · Tonga · Tuvalu · Wallis- og Futunaoyggjar


text:
24. januar 15 ára stuðulsdagur
Nú leygardagin 24. januar hevur Lindin stórt stuðulstiltak. 15 ár eru liðin, síðani Lindin tann 21. januar í 2000 byrjaði at senda gleðiboðskapin um Jesus Kristus til fólk í Føroyum. Fyri stuttum var ein sendari settur upp í Sandvík og ein í Hvalba. Við 13 sendarum røkkur Lindin í dag umleið 90 % av landinum. Sent verður allar vikudagar, alt samdøgrið. Frá fyrsta sendidegi hava trúgvir stuðlar og afturvendandi stuðulsdagar fíggjað allan raksturin av Lindini. Stuðulin er árliga áleið 1,6 mill. Umleið 50 fólk, flestu teirra sjálvboðin, eru onkusvegna virkin í Lindini. Alt hetta ber til, tí so nógv standa saman um Lindina.
Stóri stuðulsdagurin nú leygardagin 24. januar byrjar kl. 11.00, har sent verður beinleiðis úr Hvalba, útvarpstovuni í Havn og Klaksvík og hildið verður á, líka til høvuðsvinningurin, verður drigin kl. 23.30. Eins og undanfarin ár verða útvarpsprát við gestir, og livandi tónleikur við einstaklingum, m.a. Ari Danielsen, Jónsvein Heinesen, Jórun Pólsdóttir og Ári Samson. Karmarnir um sendingina í Hvalba er bygdaráðshúsið, haðani sent verður frá kl. 11 til kl. 15. Prátað verður við fólk úr Hvalba, Sandvík og aðrastaðir úr Suðuroynni og suðringar luttaka eisini við sangi og tónleiki. Seinni um dagin og út á kvøldið verður sent úr Havn og úr Klaksvík. Vinningar verða lutaðir út til tey, ið stuðla Lindini fast ella geva eina gávu, har høvuðsvinningurin er ein ferð til Ísrael á páskum. Lagt verður upp til ein stuðulsdag við serligum dámi og – upplivingum.
Høvi verður hjá lurtarum at tekna seg sum stuðul hjá Lindini, hækka stuðulin ella lata eina gávu. Tað kann gerast á heimasíðuni www.lindin.fo ella við at ringja til Lindina sama dag, har fólk verður at taka telefonina. Tlf. 321377 og SMS 521377.
Vit gleða okkum til dagin við takksemi til tykkum øll, ið stuðla, koma við vinningum, lýða á, luttaka og ikki minst til Hansara, sum gav Son Sín, Jesus Kristus, okkum til loysigjald.


text:
Gjaldoyra
Gjaldoyra er peningseind í einum landi. Peningur er rætt og slætt pappírslepar og smá metalpetti, sum myndugleikarnir hava givið okkum at gjalda við, tá ið vit keypa. Tað hevur tí einki at siga, hvørjum tað er, vit gjalda við, bara fólk eru samd um virðið á gjaldoyranum.
Í gomlum døgum hava fólk ymsastaðni í heiminum brúkt til dømis neyt, tubbak, te og metal sum gjaldoyra. Fyri meira enn 2000 árum síðan gjørdu fólk pengar av dýrum metalli, til dømis silvri og gulli. Men fyri 1000 árum síðan fóru kinverjar at brúka pengaseðlar, t.e. pappírslepar, sum bankin lovaði at taka og lata gull í staðin. Fyrstu kinversku pengarnir vóru gjørdir úr bronsu og høvdu skap sum amboð. Í langar tíðir gav eisini Tjóðbanki Danmarkar henda umbýtingarrætt, men varð hann avtikin í 1931. Elstu myntirnir eru næstan 3000 ára gamlir og eru úr Lýdia í Turkalandi. Ídag eru myntir helst tað, vit kalla smápengar.
Pengaseðlar eru størri upphæddir, teir eru torførir at falsa og nógv lættari enn myntir. Pengaseðlar eru gjørdir úr serligum pappíri. Vatnmerki er á teimum. Tað sæst, um tú heldur seðilin upp móti ljósi. Stjórnirnar í teim ymsu londunum geva út pengaseðlar og svara fyri virðinum, sum er skrivað á teir. Á seðlunum eru mynstur og myndir, sum eru sera torfør at falsa. Tað er bannað at falsa ella prenta pengaseðlar, og tey, ið falsa pengaseðlar, skulu rokna við harðari revsing. Danski Tjóðbankin hevur einkarrætt at gera føroyskar og danskar pengaseðlar. Fyri at tryggja okkum ímóti falsan, er ein plasttráður ella metaltráður drigin ígjøgnum pappírið. Allir seðlarnir eru eisini talmerktir. "Den Kongelige Mønt" (partur av Tjóðbanka Danmarkar) hevur eisini einkarrætt at sláa mynt. Hvør einstakur myntur hevur serstakt snið og eitt tal, sum sigur, hvussu nógv hann er verdur, og árið, hann er sligin. Pengaseðlar og myntir hava enn stóran týdning sum gjaldoyra, men reiðipeningur verður alt minni brúktur millum manna, í staðin fara vit at gjalda fyri okkum á annan hátt, til dømis við plastkorti.


text:
Minnesota
Minnesota (enskt: State of Minnesota) er lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 5,3 mió. íbúgvar. Í norðri hevur hann mark við Kanada (landslutur Manitoba og Ontario), í eystri við Wisconsin, í suðri við Iowa, og í vestri við North Dakota og South Dakota. Í landnyrðingi liggur Superiorvatn. Eyknevni hansara er Norðstjørnastaturin (enskt: The North Star State).
Høvuðsstaðurin er Saint Paul og størsti býurin er Minneapolis. Í Saint Paul og Minneapolis eru nakrar av teimum størstu myllunum í heiminum.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]


text:
1905
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 26. januar - Cullinan diamanturin, betri kendur sum Star of Africa, verður funnin tætt við Pretoria í Suður Afrika.
- 4. mars - Theodore Roosevelt tekur við embæti forseta í Amerika.
- 20. apríl - Tíðindablaðið Oyggjarnar verður útgivið fyrstu ferð.
- 9. juni - Noreg avtekur sambandið við Svøríki, og fær sjálvstýri.
- 18. november - Prins Carl av Danmark verður Kong Haakon VII av Noregi.
Ókend dagsetning[rætta | rætta wikitekst]
- Non-aborginalar kvinnur í Avstralia fáa fullan atkvøðurætt, og rættin at lesa løgfrøði á jøvnum fóti við monnum.
- Úlvar doyggja út í Japan.
- Max Weber útgevur Die Protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus.
- Bøkurnar Huckleberry Finn og Tom Sawyer verða bannaðar á almenna bókasavninum í Brooklyn í New York tí tær vísa "bad example".
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 5. juni - Vágs Bóltfelag (VB) varð sett á stovn
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 5. mars - Marius Theophilus Johannesen í Funnigi (d. 1986), løgtingslimur 1958-1966, lærari, rihøvundur.
- 22. oktober - Hans Jacob Fritz Svend Ellingsgaard á Eiði (d. 1996), løgtingslimur 1962-1970, sjómaður, rithøvundur.


text:
Jeanette Ottesen
Jeanette Ottesen (fødd 30. desember 1987) er danskur svimjari. Hon gjørdist heimsmeistari á langbana til HM í svimjing 2011 í 100 m frí við tíðini 53,45. Hon var ikki einsamøll um at vinna heimsmeistaraheitið í 100 m frí, Aleksandra Gerasimenya úr Hvítarusslandi svam við somu tíð og vann eisini gull. Jeanette Ottesen eigur norðurlendska metið í 100 m frí, tað setti hon á HM í Róm í 2009.[1] Ottesen svimur frísvimjing og firvald. Hon svimur við svimjifelagnum Kvik úr Kastrup og á danska svimjilandsliðnum. Hon luttók á Olympisku Leikunum í 2004, 2008 og 2012.
Úrslit á HM og EM svimjistevnum[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 - Gull í 4x50 metrar frí á EM á stuttbana í Herning, saman við Mie Ø. Nielsen, Pernille Blume og Kelly Riber Rasmussen
- 2013 - Silvur í 50 m firvald á EM á stuttbana í Herning
- 2013 - Gull í 50 m firvald á HM á langbana í Barcelona
- 2012 - Gull í 4×100 m blandað á HM á stuttbana í Istanbul
- 2012 - Bronsu í 50 m firvald á HM á stuttbana í Istanbul
- 2012 - Bronsu í 50 m frí á HM á stuttbana í Istanbul
- 2012 - Bronsu í 4×100 m frí á HM á stuttbana í Istanbul
- 2012 - Gull í 50 m firvald á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Gull í 4×50 m firvald á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Gull í 4×50 m frí á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Silvur í 100 m frí á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Bronsu í 100 m firvald á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Bronsu í 50 m frí á EM á stuttbana í Chartres
- 2011 - Gull í 50 m firvald á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Gull í 100 m firvald á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Gull í 4x50 m blandað á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Silvur í 50 m frí á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Silvur í 100 m firvald á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Silvur í 4x50 m frí á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Gull í 100 m frí á HM 2011 í Shanghai
- 2010 - Bronsu í 50 m firvald á HM á stuttbana í Dubai
- 2010 - Silvur í 50 m firvald á EM á stuttbana í Budapest
- 2009 - Bronsu í 100 m frí á EM á stuttbana í Istanbul
- 2009 - Bronsu í 100 m firvald á EM á stuttbana í Istanbul
- 2008 - Gull í 100 m firvald á EM á stuttbana í Rijeka
- 2008 - Silvur í 100 m frí á EM á stuttbana í Rijeka
- 2008 - Silvur 50 m frí á EM á stuttbana í Rijeka
- 2008 - Bronsu í 50 m frí á EM á stuttbana í Rijeka