text:
Søga
(Fram til brotið, Fyrsta ferðslutrygdarætlanin, er teksturin leysliga úr bóklinginum, Ráðið fyri Ferðslutrygd 30 ár, Tekstur: Uni Arge)
Hin 19. januar í 1976 stevndu umboð fyri 13 ymsar stovnar, fyritøkur og feløg í Føroyum saman til fundar á skrivstovuni hjá Tryggingarsambandinum Føroyar í Havn at stovna eitt ferðsluráð. Marius Thomassen, stjóri, beyð vælkomin og greiddi frá, at tað var ein gamal tanki hjá Tryggingarsambandinum at stovna eitt ráð fyri tryggari ferðslu í Føroyum. Marius Thomassen upplýsti, at arbeitt hevði verið við málinum síðan 1974.
Tað var ikki av tilvild, at júst Tryggingarsambandið gekk á odda at stovna ráðið. Har sóu tey hvønn dag avleiðingarnar av, at ferðslan var nógv vaksin, og Marius Thomassen helt, at alneyðugt var nú at fáa samskipað øll tiltøk at gera ferðsluna tryggari.
Norðurlendsk ferðsluráð fyrimynd
Einki løgið var í tí, at føroyingar eins og norðurlendsku grannatjóðirnar funnu upp á at stovna egið ferðsluráð at upplýsa borgarar og myndugleikar um týdningin av tryggari ferðslu. Heldur einki løgið var í tí, at hetta hendi júst í sjeytiárunum.
Søgan um bilferðsluna í Føroyum byrjar í 1922
Tá kom fyrsti bilurin til landið. Uppaftur fleiri komu árini eftir, og bilarnir vóru hent flutningsamboð hjá teimum, sum hættaðu sær at koyra teir, og sum annars funnu vegir at koyra á, tí teir vóru fáir tá́. Men bilarnir vóru ikki bara hentir. Teir vóru eisini ein hóttan. Fólk kundu fáa skaða ella doyggja í ferðsluni.
Tann fyrsta deyðsvanlukkan á føroyskum vegi var í 1928. Síðan hesa vanlukkuna eru 280 fólk deyð av ferðsluávum (pr. juni 2015).
Nágreinilig tøl yvir, hvussu nógv fólk hava fingið skaða í ferðsluni, síðan fyrsti bilurin kom, finnast ikki. Men landslæknin hevur mett tíðliga í hesum ártúsundinum, at um 6.075 fólk hava fingið skaða í ferðsluni, og av teimum hava 608 fingið varandi mein.
Syndarligu sjeytiárini
Verður hugt eftir, nær flestu ferðsluvanlukkarnar hava verið, sæst eitt týðiligt mynstur fyri og eftir 1970. Í 1969 vóru 3001 bilar í Føroyum. Frammanundan doyðu árliga 2-3 fólk í meðal.
Tá sjeytiárini komu, broyttist samfelagið nógv. Samferðslukervið varð útbygt við nýggjum vegum og tunlum, fólk fingu fleiri pengar um hendi, og bilatalið øktist. Í 1978 varð hámarksferðin hækkað úr 60 upp í 80 km/t í óbygdum øki og úr 30 upp í 50 km/t í bygdum øki. Í 1974 vóru 6.825 bilar í landinum og í 1981 fleiri enn 12.000.
Hetta sást aftur í vanlukkutølunum. Í 1974, tá Tryggingarsambandið fór at kanna møguleikarnar at stovna eitt ferðsluráð í Føroyum, doyðu 13 fólk í ferðsluni. So syndarligur hevði standurin ongantíð verið fyrr, og ilt var tí ikki at síggja, at stundin var komin at gera ferðsluna tryggari.
Deyðsvanlukkur flestar í áttatiárunum
Vóru vanlukkutølini í sjeytiárunum ein fyriboðan um, hvat henda kundi, tá bilatalið øktist, og vegirnir gjørdust betri, so staðfestu áttatiárini, at tað var deyðans álvari at stuttleika sær í bili. Ferð eftir ferð doyðu ungfólk í ferðsluni hesi árini, og trupulleikin varð eisini tikin upp á ársfundinum hjá Ráðnum fyri Ferðslutrygd í 1985. Formaðurin, Niels Juel Arge, staðfesti, at 1984 var eitt dapurt ár. Níggju fólk vóru deyð. Rúsdrekka og ov nógv ferð vóru í flestu førum orsøkin. Umrøtt varð á fundinum, um krevjast skuldi við lóg, at fólk í bili sótu í trygdarbelti. Eitt sjónarmið var, at hetta bar illa til at krevja, tí løgreglan kundi ikki ansa eftir, at lógin varð hildin. Men umboðið fyri Føroya Læknafelag, Óli Mikkelsen, helt, at nýtsla av trygdarbelti skuldi ásetast við lóg, og fólk skuldu fáa bót, um tey ikki brúktu tað.
Ráðið fekk at sanna í 1986, at tað var bráðneyðugt at viðgera hendan spurningin. Hetta árið doyðu 14 fólk í ferðsluni. Tað var tað mesta nakrantíð. Á ársfundinum í 1988 upplýsti formaðurin, at 1987 var eisini eitt syndarligt ár. Tá doyðu 12 fólk. Niels Juel Arge staðfesti:“Hetta er líka ringt sum nøkur av teimum ringastu vanlukkuárunum, tá sluppirnar vóru. Tá fóru í meðal 10 mans um árið. Tað var nakað, sum gav ekkó allastaðni, men í dag mugu vit siga, at fólk verða ikki skelkað av hesum veruleika, so her síggja vit eina stóra mentalitetsbroyting.”
Deyðstalið minkar
Men betri tíðir vóru hóast alt fyri framman. Í 1989 doyðu sjey fólk, í 1990 sjey og í 1991 eitt. Ilt er at siga við vissu, hví talið á deyðsvanlukkum minkaði. Men orsakirnar vóru helst, at ferðslulógin varð herd, herundir, at kravt varð, at fólk skuldu sita íbundin trygdarbelti, og at vegirnir vórðu tryggari. Í 1988 varð ásett, at bilførarar mistu koyrikortið, høvdu teir meira enn 0,8 promillu í blóðinum. Áðrenn tað var promillumarkið 1,0. Eisini varð ásett, at bilførarar mistu koyrikortið, fóru teir meira enn 30 km/t upp um mest loyvdu ferð.
Seinastu 10 árini (pr. 2015) hevur talið á deyðum í ferðsluni í meðal verið knappliga fýra um árið. Hetta eru munandi fleiri enn í Noregi, Svørík og Danmark, verður uppgjørt pr. 100.000 íbúgvar, sí hagtøl her.
Virksemi 1976-2009
Undirvísingartilfar til fólkaskúlan
Ein spurningur, sum beinanvegin kom upp at venda, tá RFF varð stovnað í 1976, var at fáa til vega føroyskt tilfar um ferðslu til skúlarnar. Ein annar spurningur var at fáa gjørd endurskin at lata fólki, so bæði fólkini og ráðið sjálvt kundu gerast sjónligari í ferðsluni.
Endurskin
Tey fyrstu endurskinini vórðu fíggjað soleiðis, at Tórshavnar og Klaksvíkar kommuna keyptu ávikavist 5.000 og 2.000 endurskin frá ráðnum. Á teimum, sum Havnin fekk, stóð øðrumegin við reyðum “Havnin skal skína.” Hinumegin stóð við bláum navnið á ráðnum.
Hagtøl
Eitt annað mál, sum varð viðgjørt hesar fyrstu mánaðirnar, var at fáa til vega hagtøl um ferðslu. Málið var, at ráðið skuldi fáa til vega hagtøl um, hvørji sløg av akførum vóru í landinum, og hvar og hvussu óhappini hendu. Tá tað ræður um sløg av akførum og hvar óhapp henda, er komið á mál. Men djúptøknar kanningar og hagtøl av orsøkum til vanlukkur er ongantíð komið í fasta legu.
Lyktakanning
Umboðið hjá Bileftirlitinum, Atli Jensen, ráddi ráðnum til at fara undir eina landsumfatandi lyktakanning. Hann helt, at bilverkstaðir og bilasølur kundu standa fyri kanningini. Hetta varð gjørt í fleiri ár.
Ferðsluringur Barnanna
Frá fyrsta degi legði RFF stóran dent á at koma í samband við børnini. Eftir norðurlendskari fyrimynd varð Ferðsluringur Barnanna stovnaður. Tankin var at koma beinleiðis í samband við smæstu borgararnar í landinum, so teir so tíðliga sum gjørligt kundu gerast tilvitaðir um ferðslu. Hetta skuldi gerast við at senda upplýsingartilfar heim til børnini og foreldrini.
Ferðsluringur Barnanna vendi sær til børn millum 3 og 7 ár og fór av álvara at virka í 1984. 75 prosent av øllum børnunum høvdu tikið av tilboðnum um at gerast limir í ferðsluringinum.
1. floksnæmingar
Ein annar máti, sum Ferðslutrygd vendi sær til smæstu borgararnar, var við at senda øllum børnum, sum fóru í 1. flokk, tilfar um ferðslu. Ráðið skipaði fyri nógvum kappingum fyri børn. Onkuntíð varð kappast um at tekna vakrasta endurskinið, og í skúlum varð kappast um, hvør flokkur var raskastur at nýta endurskin.
Tónleikaútgávur til ung
Seinni gjørdist boðskapurin einfaldari og meira beinleiðis. Orsakað av mongu deyðsvanlukkunum í áttatiárunum gjørdi Ráðið fyri Ferðslutrygd í 1989 av at koma á tal við ungdómin við tónleiki. Martin Joensen og Jóhannus á Rógvu Joensen vórðu bidnir um at standa fyri eini útgávu við ferðslusangum. Úrslitið var eitt kassettuband við áður útgivnum sangum um ferðslu og nýsmíðaða lagnum “Stýr tær,” sum Karl Martin Samuelsen og Rúna á Heygum sungu.
Í 1997 vendi ráðið sær aftur til ungdómin við tónleikaútgávu. Hesa ferð kallaðist útgávan “Síðsta skríggj.” Uni Arge og Jóhannus á Rógvu Joensen gjørdu orð og løg til allar 13 sangirnar. Í hesum sambandi varð ein undirvísingarpakki latin skúlunum, so teir kundu brúka innihaldið á fløguni í ferðslufrálæruni.
Tætt samband við skúlar
Eitt av endamálunum hjá Ráðnum fyri Ferðslutrygd var frá byrjan at virka fyri at fáa ferðslulæru sum kravda lærugrein í skúlunum. Samsvarandi hesi stevnu fór ráðið í áttatiárunum undir at bjóða lærarum, pedagogum og politistum á skeið í ferðslulæru. Men striltið gekst at fáa ferðslulæru sum kravda lærugrein. Á ársfundinum í 1988 harmaðist formaðurin um hetta. Hann nevndi, at skúlin hevði givið innivist fyri 45 tímum í ferðslulæru yvir níggju ár, men tað var alt ov lítið, helt hann. Fleiri royndir vórðu tó gjørdar at bøta um støðuna. Dagligi leiðarin, Olivur Næss, gekk á odda at skipa fyri ferðsluvikum í fólkaskúlanum og miðnámsskúlum. Eisini helt hann fyrilestrar á skúlunum. Í 1988 setti ráðið eisini ein ferðsluráðgeva at vera bindilið millum ráðið og skúlaverkið. Hans Jacob Hermanssen røkti hetta starvið í fimm ár.
Hetta árið fekk ráðið sum so mong onnur sviðan at kenna av búskaparkreppuni. Landsstýrið og Tryggingarsambandið skerdu sínar játtanir til ráðið. Ein avleiðing av tí var, at nýggi leiðarin og starvsnevndin gjørdu av at gevast við skeiðunum fyri lærarum, pedagogum og politistum. Í staðin varð dentur lagdur á at samstarva beinleiðis við skúlarnar.
Hetta varð gjørt á ymsan hátt. Í 1996 skipaði ráðið fyri átakinum Betri fyrivarin enn eftirsnarin saman við Rúsdrekka- og Narkotikaráðnum, Arbeiðseftirlitinum, Føroya Brunatrygging og AIDS-ráðnum. Skipað varð fyri stórum tiltøkum í ítróttarhallum kring landið í tilsamans 30 dagar, og 7.000 børn møttu upp. Síðan 1999 vórðu øll børn í 1. flokki á hvørjum ári boðin til stórt tiltak um at nýta súkkluhjálm. Við hjálp frá góðum stuðlum kundi ráðið lata børnunum ein súkkluhjálm í part ókeypis.
Tað kanska týdningarmesta átakið í sambandi við skúlan hevur verið, at allir 9. flokkarnir í landinum síðan 1998 hava verið á dagsskeiði hjá ráðnum. Ráðið skipar fyri skeiðunum saman við Ambulansutænastuni, Heilbrigdi, koyrilærarum og ferðsluoffrum. Endamálið við skeiðunum er at fáa næmingarnar at skilja, hvussu nær vandanum teir í veruleikanum eru. Ráðið valdi sær 9. flokk sum málbók, tí hetta var seinasti møguleikin at koma á tal við ein heilan árgang í fólkaskúlanum, áðrenn koyrikortið skuldi takast.
Ráðið skrivaði álit um Nullhugsjónina
Petur Jacob Sigvardsen og Jón Kragesteen tóku sær í felag av at greiða álitið um Nullhugsjón úr hondum. Álitið var liðugt í mars 2003. Í tí var hópur av viðkomandi upplýsingum um ferðslu í Føroyum og ein langur listi av tilmælum um, hvussu ferðslan kundi gerast tryggari.
Høvuðstilmælið til løgtingið ljóðaði soleiðis: “Miðað verður eftir í framtíðini, at eingin skal doyggja ella fáa álvarsligt mein av ferðsluvanlukku í vegaflutningsskipanini, og at alt virksemi, sum hevur við ferðslu at gera, skal vera í samljóði við hetta stavnhaldið.”
Til tess at røkka hesum máli skuldi beinanvegin farast undir at gera munagóðar ábøtur á kommunalar vegir og landsvegir. Miðast skuldi eisini eftir, at akfør altíð skuldu lúka fremstu trygdarkrøv, at ferðslulógin áhaldandi varð endurnýggjað, og at eftirlitið við ferðsluni varð styrkt. Eisini skuldi dentur áhaldandi verða lagdur á at upplýsa fólk um ferðslutryggan hugburð.
Ítøkiliga stavnhaldið skuldi verða, at meðaltalið á teimum, sum doyggja ella verða álvarsliga skadd í ferðsluni í Føroyum, skuldi lækka í minsta lagi 40 prosent komandi 10 árini.
Løgtingið fagnaði Nullhugsjónini
Mong av málunum, sum Ráðið fyri Ferðslutrygd hevur samtykt, vórðu samtykt, tí ráðið helt tað vera sjálvsagt at fremja tey. Men tað hevur ikki altíð verið so sjálvsagt, at landsins myndugleikar beinanvegin gjørdu samtyktirnar til almennan politikk. Soleiðis var eisini við Nullhugsjónini. Frá tí, at landsstýrið segði seg vilja arbeiða fyri Nullhugsjónini í 1999, til hon kom til viðgerðar í løgtinginum, gingu fimm ár. Men tá hon at enda kom í løgtingið, var undirtøkan fyri henni avbera góð.
Eftir at álitið um Nullhugsjónina var liðugt í mars 2003, samtykti ráðið at biðja landsstýrismannin við ferðslumálum leggja Nullhugsjónina fyri tingið. Hetta skuldi hann gera á heysti 2003. Men løgtingsval varð útskrivað í desember 2003, og málið varð tí seinkað. Tað gjørdi minni, tí frammanundan høvdu nýggja forkvinnan, Rúna Sivertsen, og dagligi leiðarin, Jón Kragesteen, saman við starvsnevndini avrátt, at ráðið skuldi skipa fyri stórum upplýsingarátaki í sambandi við løgtingsviðgerðina. Nú fekk ráðið betri stundir at fyrireika seg. Upplýsingarátakið fór av bakkastokki fyrst í apríl mánaði í 2004. Almenningurin og løgtingsfólk vórðu mint á innihaldið í Nullhugsjónini í útvarpslýsingum, sjónvarpslýsingum og litføgrum blað, sum varð sent í hvørt hús í landinum. Tann 13. apríl 2004 var so aðalorðaskifti um Nullhugsjónina í løgtinginum.
Ætlanin hjá landsstýrinum var at fremja umfatandi broytingar í ferðslulógini og leggja tær fyri løgtingið í 2006. Tann týdningarmesta broytingin var, at Nullhugsjónin skuldi verða sett í fyrstu grein í ferðslulógini og á tann hátt gerast sjálvt høvuðsendamálið við lógini. Tá tað var hent, kundi sigast, at arbeiðið fyri tryggari ferðslu, sum nógvar góðar kreftir settu í gongd í 1976, loksins var viðurkent til fulnar og vorðið almennur politikkur í Føroyum.
Les meira um søgu Ráðsins fyri Ferðslutrygd í bólkinginum, Ráðið fyri Ferðslutrygd 30 ár. (leinki til)
Fyrsta Ferðslutrygdarætlanin
Ferðslutrygdarætlanin fyri Føroyar bygdi á sama mál, ið varð sett fyri Visjón 2015-ætlanina hjá Føroya Landsstýri, har tað í aðalmálinum fyri grundarsteinin ’infrakervið’ varð staðfest, at tað skuldi vera trygt at ferðast í Føroyum. Í partsmálinum fyri ferðslutrygd staðfesti Visjón 2015, at talið á ferðsluóhappum við fólkaskaða skal verða 30 % minni í 2015 enn í dag (2006). Málið er grundað á nullhugsjónina, sum er samtykt í Løgtinginum.
Ferðslutrygdarætlanin inniheldur millum annað ítøkilig tilmæli at betra um ferðslutrygdina í breiðum høpi. Málið við ferðslutrygdarætlanini (leinki til Ferlsutrygdarætlanina) var og er, at hon er stavnhald hjá landi, kommunum, feløgum, fyritøkum, einstaklingum og øðrum, sum eru við í arbeiðinum at arbeiða fyri størri trygd á føroyska vegakervinum.
Skipan um klippikort
1. januar 2008 kom lógin um klippikort (leinki til www.klippikort.fo) í gildi. Nú var munandi lættari at missa koyrikortið fyri brot á ferðslulógina. Royndir bilførarar høvdu nú trý klipp, meðan óroyndir høvdu tvey. Klippikortið fevnir um álvarssom brot á ferðslulógina, sum ikki í sær sjálvum føra til frádøming av koyrirættinum, men sum hóast tað eru vandamikil fyri ferðsluna. Klippikortið er galdandi fyri øll motorrikin akfør, sum koyrikort krevst til. Tað vil siga vanligur persónbilur, bussur, lastbilur, motorsúkkla, lítil motorsúkkla, traktorur og motoramboð, tó ikki prutl.
Herd ferðslulóg í 2009
Í 2009 var promillumarkið lækkað úr 0,8 niður í 0,2 – ein greiður boðskapur um, at rúsdrekkakoyring als ikki varð góðtikin. Eisini revsingin fyri rúsdrekkakoyring varð herd. Somuleiðis varð revsingin fyri at koyra ov skjótt munandi herd.
Átøk í 10’unum
Kunnandi átøk hjá Ferðslutrygd snúgva seg í mestan mun um hesi evni: Ferð, rúsdrekka, trygdarbelti, gáloysni, hjálm og endurskin. Hetta tí hesi evni ganga ofta aftur í álvarsligum ferðsluvanlukkum. Eisini vil Ferðslutrygd fyribyrgja við at vera við til at geva børnum góðar vanar frá byrjan, sum sæst aftur í átøkum og undirvísingartilfari til børn og ung.
Kunningarátøk hjá Ferðslutrygd verða í alt størri mun framd á internetinum, tað vil siga á føroyskum og útlendskum portalum, á facebook, heimasíðu og so framvegis. Í øllum kunnandi átøkum verður samstarvað til løgregluna, sum ger kanningar við sama evni, sum átøk eru. So vítt gjørligt verða Gallupkanningar gjørdar áðrenn og aftan á átøk fyri at síggja, í hvønn mun tað hevur ávirkað málbólkin.
Nýtt undirvísingartilfar til fólkaskúlan
Í august 2014 varð nýtt talgilt undirvísingartilfar latið fólkaskúlanum til øll floksstig. Tilfarið verður hýst á undirvísingarportalinum hjá Námi, www.snar.fo, (leinki til) sum hýsir øðrum undirvísingartilfari til føroyska fólkaskúlan. Tilfarið er í mestan mun danskt og norskt undirvísingartilfar, sum er tillagað til føroysk viðkurskifti og umsett. Við hesum er alt tilfar tøkt hjá øllum samstundis og er lætt at dagføra. Arbeiðið hevur verið gjørt í tøttum samstavi við tilvísingarbólk av lærarum og við Mentamálaráðið og Nám. Eisini hava fleiri partar verið hoyrdir á leiðini, herundir Føroya Lærarafelag, Felagið Skúli & Heim, Skúlaleiðarafelagið, Føroya Pedagogfelag og onnur. RFF hevur havt skeið fyri lærarum um nýtslu av tilfarinum, eins og vitjað hevur verið á at kalla øllum skúlum fyri at greiða skúlaleiðslum frá tilfarinum. Harumframt hevur Ferðslutrygd vitjað foreldrafundir, fyri at vísa foreldrum á týdningin av teirra leikluti, tá um ræður trygg børn í ferðlsuni.
1. floksnæmingar súkkluhjálm og endurskinsvest
Í mong ár hevur Ferðslutrygd latið næmingum súkkluhjálm og endurskinsvest. Súkkluhjálmin í samstarvi við Tryggingarfelagið Føroyar og Trygd og endurskinsvestin í samstarvi við Tryggingarfelagið Føroyar. Harumframt fáa børnini faldaran, Børn í bili og í ferðsluni, við góðum ráðum at hava heim við til foreldur.
Tá barnið verður uppskrivað til 1. flokk, fáa foreldur faldaran, Á veg í skúla. Faldarin inniheldur góð ráð um, hvussu foreldur eiga at venja skúlaleiðina við barninum og aðra henta vitan.
Ferðsludagar fyri landsins 8. flokkum
Ferðsludagarnir, sum Jón Kragesteen tók stig til í 1998, verða alsamt hildnir, tó við dagførdari skrá. Allir 8. flokkar møta upp á hvørjum ári, og eftirmetingarnar eru stak góðar, bæði frá næmingum og lærarum.
Nýggj dagførd heimasíða
Í juli 2015 varð heimasíðan, www.ferdslutrygd.fo, dagførd í nýggjum sniði. Endamálið er, at øll vitan og góð ráð eru lættliga tøk hjá øllum áhugaðum – foreldrum, skúlanæmingum, lærarum, fjølmiðlum og áhugaðum føroyingum.
Ferðslutrygd á Facebook
Stórur partur av føroyingum eru á facebook. Onkur hevur mett, at 70 % okkara hava vangamynd og eru javnan innritað. Tí er facebook ein sjálvsagdur miðil til stuttar boðskapir og átøk hjá Ferðslutrygd.
Les um átøk hjá Ferðslutrygd.
Les ársfrásagnir hjá Ferðslutrygd
Les ársroknskapir hjá Ferðlsutrygd.


c: text/html

text:
Frakland
Frakland ella Frankaríki er størsta land í Vesturevropa. Í norðri hevur Frakland mark við Belgia, Luksemburg, í eystri við Týskland, Sveis og Italia, og í suðri við Spania og Andorra. Paris er høvuðstaður Fraklands og aðrir stórir býir er Marseille, Lyon, Nice og Toulouse. Tað var í mai í 2012, at François Hollande tók við sum franskur forseti.
Innihaldsyvirlit
SøgaRætta
Í øldir var Frakland kongsveldi. Kongarnir lótu nógvar vakrar borgir byggja, sum til dømis Chenonceaux við ánna Loire. Alt hetta fekk bráðan enda í kollveltingini í 1789. Kongsveldið varð tikið av, og Ludvík 16. kongur og Maria Antoinette drotning vórðu hálshøgd alment. Í 1792 varð Frakland lýst tjóðveldi.
Franska KollveltinginRætta
Franska Kollveltingin var ein fullkomilig uppgerð við feudalu samfelagsskipanina. Síðan 1740 hevði Frakland verið í trimum stórum kríggjum og var avmergjað, og nú, ið grøðin sveik, ruku matvøruprísirnir upp. Kongur hevði einaveldi, og bannað var at finnast at stýrinum. Aðalin, ið enn stýrdi sum skattafrælsir feudalharrar, kroysti enn hægri avgjøld úr fátæku og alsamt ónøgdaru bóndunum, ið oman á alt guldu meginpartin av landsskattinum. Eisini miðalstætturin var ónøgdur. Ímillum teirra, sum tóku undir við kollveltingini, vóru keypmenn, arbeiðarar, hermenn og bøndur. Øll vóru tey samd um, at valdsharrarnir vóru farnir illa við teimum. Vaktur av upplýsingarheimspekini kravdi hann rætt og vald í samfelagnum. Í 1789 stevndi Ludvík 16. kongur stættatinginum saman fyri fyrstu ferð í 150 ár at greiða búskaparstøðuna í landinum. Í stættatinginum var prestastætturin hægst, so aðalstætturin og lægst triðistætturin, har øll hini vóru. Triðistætturin kravdi stættatingið tikið av og tjóðarting sett í staðin. Tá ið kongur og hinir báðir stættirnir noktaðu fyri hesum, kunngjørdi triðistættur, at hann var tjóðarting Fraklands. Stór mannamúgva herjaði á fangahúsið í París, Bastilluna, 14. juli, ið síðan hevur verið tjóðardagur Fraklands. Tjóðartingið gjørdi í skjótari vending nógvar broytingar, ið tóku av feudalskipanina. M.a. viðgitnu yvirlýsingina um mannarættindi og fólkaræðiliga grundlóg, sum var grundað á javnað, frælsi og brøðralag.
So hvørt sum teir víðgongdu kollveltingarmenninir fingu meiri vald, vórðu alt fleiri og fleiri fólk avrættað í falløksini. Tað galt eisini tey, sum høvdu staðið á odda fyri kollveltingini. Víðgongda kvinnurættindastríðskonan Maria Olymp de Gouges, varð avrættað í 1793. Tveir kendir kollveltingarmenn, løgfrøðingurin Georges Jacques Danton og ritstjórin Jacques René Hébert, vórðu avrættaðir eftir boðum frá hægsta kollveltingarmanninum, Maximilien Robespierre, sum sjálvur fekk somu lagnu í 1794. Falløksin, sum læknin J.I. Guillotin gjørdi, gjørdist ímyndin um fronsku kollveltingini. Hon stóð á tí, sum nú er Place de la Concorde í miðbýnum í París. Undir ræðslustýrinum vóru avrættingarnar ein blóðig sjón, sum dró stóra áskoðarafjøld. Hvassa blaðið á falløksini gjørdi, at tann deyðadømdi varð skjótt og menniskjaliga avrættaður. Blaðið fell niður á hálsin á tí deyðadømda, tá ið bøðilin slepti tognum. Høvd og kroppur á tí avrættaða vórðu borin burtur í kurvum og grivin í ómerktum hópgrøvum.
PolitikkurRætta
StjórnarskipanRætta
Landið verður stýrt úr høvuðsstaðnum Paris av forseta og fólkavaldari stjórn. Síðani 5. franska republikkin varð stovnað 4. oktober 1958 undir Charles de Gaulle, hevur Frankaríki havt bæði ein forseta og ein forsætisráðharra. Forsetin verður valdur beinleiðis av fólkinum, og tilnevnir síðani forsætisráðharran og hinar ráðharrarnar. Forsetin verður valdur fyri fimm ár í senn. Valið gongur fyri seg í tveimum umførum. Til fyrra umfarið kunnu øll stilla upp. Um eingin av teimum sum stilla upp, fær meiri enn helmingin av øllum atkvøðunum, verður farið víðari til annað umfar. Men nú er tað bert tey bæði umboðini, sum fingu flestar atkvøður í fyrra umfarinum, sum standa fyri vali. Endamálið við hesi tvíbýttu skipanini er at forða fyri, at ov víðgongdar politiskar kreftir vinna valdið.
Síðani stovnanina av 5. republikkin í 1958, so hava tað verið tveir stórir politiskir flokkar í Frankaríki – Sosialistarnir og Republikanararnir. Og hava hesir flokkar í stóran mun skiftst um at havt valdið. Hvørgin av hesum flokkum kom víðari til annað umfar í 2017.
SamkyndRætta
Áðrenn kristna kirkjan fór at umsita hjúnabandið, vóru parløg og hjúnabond millum tvey av sama kyndi ikki óvanlig; hjúnabond millum fólk av sama kyndi vóru vanlig í gamla Fraklandi. Í miðøldini í Fraklandi kundu menn lógliga undirskriva ein almennan “affrérement” sáttmála sína millum [1]. Hesin sáttmáli kravdi, at teir livdu saman og deildu ”un pain, un vin, et une bourse” (eitt breyð, eitt vín og eina pengamappu). Hesin sáttmáli verður mettur at vera eitt tað fyrsta dømið um eitt alment góðkent skrásett parlag. Í 1791 verður Frakland fyrsta landið í heimin, sum aftur ger samkyndleika lógligan.
Í sínum valstríði lovaði sosialistiski forsetin François Hollande at fáa lógina samtykta um hjúnabond, og tað lyfti er uppfylt í 2013; fronsk samkynd kunnu giftast frá 2013 [2]. Sambært nýggjum hagtølum eru samkynd 6,5 prosent av veljaraskaranum í Fraklandi.
MentanRætta
Fronsk mentan, t.d. franskur matur og klædnamóti, hevur havt ávirkan um allan heim. Frakland er framkomið og ríkt ídnaðarland, hevur stóran leiklut í altjóða viðurskiftum og var eitt av teimun 6 londum, ið tóku stig til at stovna ES. Seinastu fimti árini er landið vorðið størsta landbúnaðarland í Evropa. Høvuðsgrøðin er hveiti, sukurrøtur, sólblómufræ, súrepli og vínber.
Fraklendingar kunnu erpa sær av at eiga heimsins skjótasta tok, TGV-tokið, sum kann koyra 515 km/h.
Paris, ið er báðumegin Seineá, er høvuðsstaður Fraklands og mentanarligur og polotiskur miðdepil í landinum. Hann er ein tann býurin í heiminum, har flest ferðafólk koma, t.d. at síggja Eiffeltornið, Louvre-savnið og Notre Dame-kirkjuna. Har eru eisini mong onnur kend søvn og stórir handlar og fínar matstovur. Á hvørjum vári sýna gitnastu mótaskaparar í heiminum fram nýggjastu klæði síni.
FólkiðRætta
Til samans búgva 66 milliónir fólk í Fraklandi. Av fraklendingunum, ið hoyra til eina kirkju, hoyra teir flestu til katólsku kirkjuna. 2 prosent hoyra til protestantisku kirkjuna. Frakland er tað landið í Evropa, har tað búgva flest jødar í 2015, nevniliga 700.000.
LandafrøðiRætta
Frakland er størsta landið í Vesturevropa. Norðureftir og eystureftir hevur Frakland langt mark ímóti bæði Belgia, Týsklandi, Italia, Sveis og Luksemburg. Andorra, Spania og Miðjarðarhav eru sunnanfyri, og vestanfyri er markið Ermarsund og Atlantshav.
Í landinum eru víðar, grønar fløtur og litfargir smáir og stórir býir og bygdir um alt landið. Tær vøkru, nógvu borgirnar minna um ta spennandi og longu søguna. Í Norðurfraklandi er veðurlagið bæði vátligt og kaldligt. Syðri, fram við Miðjarðarhavi, er heitari og nógv turrari. Um summarið kemur hitin í Suðurfraklandi ofta upp um 25 °C. Í býunum skugga trøini fyri sólini, og gosvøtn køla luftina. Høgar brekkur eru fram við strondini, og í dølunum eru umstøðurnar góðar til landbúnað. Inni í landinum er nógv fjallalendi, Miðfjøllini, har útkólnað gosfjøll síggjast har og her. Eystanfyri eru Alpurnar við hægsta fjallinum í Evropa, Mont Blanc, og á markinum ímóti Spania eru Pyrineafjøll.
Frakland eigur eisini Miðjarðarhavsoynna Korsika umframt nakrar oyggjar í Kyrrahavi og í Karibia.
BýirRætta
BúskapurRætta
LandbúnaðurRætta
Høvuðsvinnuvegurin i Fraklandi er landbúnaður. Í norðara og vestara parti av fronsku fløtuni velta teir mest hveiti og sukurrøtun. Neytum hava teir nógv av, og fronsku neytini bera orð fyri at vera góð. Nógv av mjólkini verður gjørt til ost, og nógvastaðni er tann franski osturin væl umtóktur. Garðarnir eru nú oftast ikki størri enn so, at maður og kona við børnum fáa gjørt tað sum er at gera. Á franska hálendinum og upp móti Pyrenearljøllunum hava teir stór fylgir av seyði og nakað av geitum eisini. Summastaðni í Fraklandi, t. d. rundan um Bordeaux og í landspartinum Champagne eru stórar fløtur avplantaðar við víni. Tað lýggja veðurlagið og tann góði sólargangurin ger, at vinviðjurnar trívast væl, og einki annað land í verðini framleiðir so nógv vín sum Frakland. Teir flyta vín út í stórum. men nógv verður eisini drukkið í landinum, tí teir brúka tað aftur við mati. Í Normandinum ber ikki til at dyrka vin, tí veturin er ov kaldur, men so hava teir stórar súreplagarðar i staðin fyri. Í Rhonedalinum er fult av morberjatrøum á gørðunum, og fólk ala upp nøgd av silkiormum. Suðuri við Miðjarðarhavið dyrka teir nakað av risi og suðurí móti Pyreneunum mais.
ÍdnaðurRætta
Í eystara parti av Fraklandi er bæði nógv kol og nógv jam, mesta jarnið er vestan fyri Vogesurnar og mesta kolið eystur móti belgiska markinum. Teir stoyta so nógv jarn í Fraklandi, at teir mugu flyta hópin av koli inn úr Týsklandi og Belgia. I teimum stóru verksmiðjunum gera teir m. a. bilar, maskinur, brúgvar, vápn og ymisk amboð. Harafturat flyta teir eisini út ein hóp av jarnbjálkum og skinnarum. Stálskípum smíða teir eisini nógv av. Tó at tað eru nógvar ídnaðarvirkir í Fraklandi, so er ikki so stórt svarðloysi rundan um tey sum í Bretlandi. Summastaðni í Alpunum eru tjúkkar fláir av einum leirslagi, sum teir kalla bauxit; úr hesum gera teir aluminium, og verður tað gjørt við elmegi. Einamest eru fraklendingar gitnir fyri klædnavarur sínar. Teir hava gløgt eyga fyri vakurleika, og sum mótakongamir i París skipa fyri, fara konufólkini um tað mesta av Evropa at ganga klødd. Nógv av tilfarinum er silki, og tó at væl av silki verður framleitt í Fraklandi, so flyta teir nógv inn eisini, og tað mesta av lf er kunstsilkí. Umframt konufólkatoy flyta teir eisini út nógv luktilsi, sum verður gjørt úr blómum.
FiskiskapurRætta
Fiskiveiðan í Fraklandi er hópin stór. Flestu fiskiførini eru úr Bretagne og Normandinum. Summi skipini eru heilt stór, og teir royna bæði undir Grønlandi, Íslandi og Nýfundlandi í Kanada.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gransking evni í norskum jólakalendarum
Í Noregi eru tey framfúsin, tá tað snýr seg um jólakalendar, sum geva innlit í vísindaheimin og tað granskingarvirksemi, sum fer fram á stovnum í landinum.
Forskningsrådet hevur jólakalendara við denti á Horizon 2020. Stuttir filmar og greinar vísa fólkini handan verkætlanirnar, umframt at slóðað verður til viðkomandi síður við upplýsing um Horizon 2020.
Jólakalendarin hjá Forskingsrådet sæst á Facebook
Í Stavanger duga tey eisini at stytta stundir til jóla. Eins og undanfarin ár undirhalda Inge Christ og Magne Sydnes við sínum kynstrum í ransóknarstovuni.
Jólakalendarin hjá Universitetinum í Stavanger liggur á heimasíðuni hjá universitetinum og á Facebook. Kalendarin sæst her og á Facebook


text:
Fólkalýðveldið Kina
Henda greinin er um Fólkalýðveldið Kina. Sí Teivan fyri at lesa greinina um Lýðveldið Kina.
Fólkalýðveldið Kina (kinesiskt: 中华人民共和国 Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) er eitt stórt land í Asia. Kina er tað landið í heiminum, sum hevur flestar íbúgvar (1,3 milliardir). Fimtahvørt fólk í heiminum nú á døgum býr í Kina. Hetta ovurstóra landið er næstan líka stórt sum alt Evropa og triðstørsta land í heiminum, næst Russlandi og Kanada. Høvuðsstaður er Beijing og londinum hevur mark við 15 lond: Russland, Norðurkorea, Mongolia, Kasakstan, Kirgisia, Tadsjikistan, Afghanistan, Pakistan, India, Nepal, Butan, Burma, Laos, Vjetnam og Hongkong. Í Kina eru mong mál. Høvuðsmálið er kinesiskt.
Kina skal breyðføða 20 prosent av heimsins menniskjum við sjey prosentum av heimsins landbúnaðarjørð, og ein triðingur av heimsins fólkum fáa vatn úr kinverskum áum. Skjótføra iðnaðargerðin í Kina hevur havt við sær dálking og turk, og náttúran í Kina er vorðin til eitt hermót, har granskarar, umhvørvisfólk, stjørn og tey 1,3 milliardirnar fólk berjast. Kina er í stórum vøkstri, og vøkstur er raðfestur ovarlaga, tí hevur umhvørvismálaráðið ilt við at tálma árinini av vøkstrinum.
Innihaldsyvirlit
- 1 Søga
- 2 Fólkið
- 3 Búskapur
- 4 Landafrøði
- 5 Fyrisitingarligar eindir
- 6 Politikkur
- 7 Mentan
- 8 Málið
- 9 Myndir
- 10 Sí eisini
- 11 Keldur
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Forna siðmenningin, sum tók seg upp í Kina, helst um 2200 f. Kr., varð kallað Xia eftir Xiaættini, sum eftir gomlum søgnum hevði valdið hesa tíðina. Miðdepilin var í Guláardali, og fornfrøðingar hava fingið proógv fyri, at Xiabøndurnir nýttu steinamboð. Frá um 1700 f.Kr. búðu kongarnir í Shang-ríkinum tætt við, har Anyang nú er, og ríkiðm teir ráddu í, hevði sína stórtíð um 1500 f.Kr. Kinverjar lærdu at nýta bronsu og stoyttu heilag kør úr bronsu, útbúnað til vognarnar, sum nýliga vóru uppfunnir, og vápn. Shang-fólkið vav silkiklæði og hevði eitt háment skriftmál. Hús, sum kunnu hava verið tempul, vóru bygd av flagi, viði og múrsteini. Shang-fólkið tilbað kongsins forfedrar sum gudar. Í stórum kongsgravum vóru dýrgripir og leivdir av menniskjum og dýrum, sum vóru ofrað fyri at vera saman við kongi. Zhou-ættin tók ræði frá Shang-ættinium 1045 f. Kr.
Í 18. øld vóru fleiri fólk í Kina enn í øllum Evropa tilsamans. Tað var størsta landið í heiminum og hevur heldur ongantíð verið størri. Har búðu fleiri enn 300 milliónir (um hetta mundið búðu 24 milliónir fólk í Fraklandi). Keisarin í Kina hevði stórt vald. Hann ráddi yvir Vjetnam, Butan, Tibet, Teivan, Teilandi, Burma, Nepal, Norður- og Suðurkorea. Kinverjar hildu sína mentan vera ta bestu í heiminum, og at eingin dugdi betur at stýra enn teir. Kina var miðdepilin. "Ríkið í miðjuni".
Evropearar, sum komu til Kina, vóru ovfarnir og hugtiknir av øllum, teir sóu. Yvirstætturin í Evropa kappaðist um at fáa hendur á kinverskum silki og málaðum postalíni. Evropearar fóru eisini at drekka kinverskt te – serliga bretar. Kinverjar høvdu hinvegin heilt aðra áskoðan á evropearar. Teir vórðu nevndir "reyðir barbárar" ella "fremmandir djevlar". Niðurlendskir handilsmenn vóru uppi í teimum fyrstu í Evropa, sum komu til Kina. Teir høvdu ljóst hold, og fleiri vóru reyðhærdir. Kinverjar hildu hesar menn, við síðum hári, stórari nøs og skeggi, vera bæði grammar og ódámligar. Handilsmenn vóru annars ikki so væl dámdir í Kina. Í kinverskari pátrúgv var reyði liturin bundin at djevlum og illum andum. Ein øðrvísi luktur gongur eisini at evropearum. Hetta kemst av, at teir hava fleiri sveittakertlar. Ásiatar hildu tí, at evropearar vóru sjúkir. Fleiristaðni royndu fólk at tváa henda serliga kropslukt burtur.
Eftir at hava verið keisaraveldi í túsundtals ár, gjørdist Kina lýðveldi í 1911 og kommunistiskt ríki 1. oktobur í 1949. Tá kommunistaflokkurin tók valdið í Kina í 1949, setti flokkurin eina massiva propagandaherferð í gongd fyri at vinna fólkið fyri Mao Zedong. Meðan kommunistarnir hava rátt, hava ríkismyndugleikarnir lagt seg eftir at hava eftirlit við øllum viðurskiftum landsins, og Kina er vorðið mikið ídnaðar- og hernaðarveldi. Seinastu árini hevur landið nærkað seg marknaðarbúskapi og hevur eggjað útlendskum fyritøkum at gera íløgur í landinum.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Tveir triðingar av kinverska fólkinum búgva á bygd og eru bøndur.
Vestari partur av Kina er fjallalendi, og har búgva upp á seg fá fólk, meðan eystan fyri millum Gulu ánna og Yangtzeánna eru teir stóru býirnir, ídnaður og landbúnaður.
Fleiri enn 250 milliónir kinverjar búgva í smáum og stórum býum; mangir teirra eru ógvuliga fjølbygdir. Stórt íbúnaðartrot er, og mong húski búgva í smáum íbúðum – eitt ella tvey rúm – sum tey leiga frá fyritøkuni, har tey arbeiða. Gøturnar eru stúgvandi fullar av súkklum, og almennu flutningsakførini koyra altíð fullsett. Størsti ídnaðarbýur og handilsmiðdepil er Shanghai, 18,4 (2007) milliónir fólk búgva í býnum, sum er ein av teimum størstu í heiminum.
Av tí at mong fólk í býunum búgva í íbúðarhúsum, har einki er uttanum, er altíð nógv fólk í býarlundunum. Kinverjar verða eggjaðir at røra seg nógv, og tí ganga fólk javnan túr í lundunum at venja kroppin. Tíðliga um morgunin íðka fólk "tai chi" ella "kung-fu". Børn renna við drekum, tá ið líkindi eru til tess, og vaksin fólk spæla borðtennis, kort ella telva, ella sita bara og práta við vinir og kenningar.
Á hvørjum ári, siðst í januar ella fyrst í februar, fara kinverjar at gera seg til at halda nýggjár. Vaskað verður upp og niður, hongdar verða upp reyðar lyktir, ið skulu veita húsfólkinum eydnu, og børnini fáa nýggj klæði og leiku. Nýggjárshaldið stendur í fleiri dagar. Handlar og skrivstovur eru stongd, og fólk eru úti á gøtunum og skjóta fýrverk og hyggja at sýningum við leyvu- og drekadansi.
Kinverjar halda, at fólk gerast sjúk, tí at andstøddu máttirnir yin og yang eru ikki í javnvág. Læknar fáa javnvág í aftur kroppin við akupunkturi, sum er, at nálir verða stungnar ymsastaðini í kroppin at linna pínu. Flestu fólk, ið tørva læknahjálp, fara til náttúrulæknar, sum hava lært at nýta gomul heimaráð at grøða við.
Í Kina halda tey fimi vera ímyndin av tjóðarsálini, hóast hvør einstakur akrobatur ikki er høgt í metum ella fær góða løn. Sirkus eru um allan heim, men munur er á vesturlendskum sirkus og teimum kinversku. Í Kina snýr alt fimi seg um at bjóða kroppinum av. Kinverskir akrobatar byrja tíðliga at venja. Tað er eitt hart lív og tað verður verandi hart til pensjónina.
Kvinnurnar í Kina hava altíð verið undir trýsti, frá monnum, frá familjuni og frá arbeiðinum. Í dag hava kvinnur í Kina eitt trýst afturat, nevniliga teirra egni tørvur á at ráða yvir teirra egna lívi, fáa eina útbúgving og fáa sær eitt arbeiði og gifta seg av kærleika. Tað er ein long og trupul leið, sum fer at broyta kinverska samfelagið. Stóra fólkaflytingin av bygd í bý hevur givið betri liviumstøður, men syndrar familjurnar. Samstundis hevur tað givið kvinnunum ein nýggjan leiklut, hvørt tær reka garðin heima ella hava lønt arbeiði í býnum. Trýstið sæst eisini í sjálvmorðshagtølunum. Hvørt ár forgera 150 000 kvinnur sær.
Kina er tað landið í heiminum, har flest fólk roykja. Mett verður, at 350 milliónir fólk javnan festa sær í, og tað er ikki sum at siga tað at fáa fólkið at broyta sínar vanar. Í januar 2008 sendu heilsumyndugleikarnar eina skrivliga áheitan út til 30 000 matstovur um at seta roykibann í verk, men ikki ein tann einasta fylgdi áheitanini.
Størstu býir[rætta | rætta wikitekst]
Fólkalýðveldið Kina hevur nógvar stórbýir (yvir 1 millión íbúgvar), av hesum teljast fleiri millum 100 fólkaríkastu býir í heiminum. Talvan niðanfyri vísir 20 av størstu býunum og metta fólkatalið í milliónum fólkum.[1]:
(Øll kinesisk tekn í talvuni omanfyri eru í einfaldari kinesiskari skrift)
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Kina hevur havt stóra búskaparliga framgongd seinastu árini, men kortini rýma fólk í besta aldri úr landinum sum ongantíð fyrr. Fólk í hópatali rýma úr Kina til onnur meira demokratisk lond, hóast Kina seinastu árini hevur havt risastóra búskaparliga framgongd. Bara í 2011 fluttu 87 000 kinverjar til USA [3]. Tey stúra fyri framtíðini hjá sær og børnunum í einum landi við framburði, sum ikki øll fáa lut í.
Ógvuliga nógv kol er í Kina, og flestu steinsløg eru eisini í jørðini. Eftir at kommunistarnir tóku valdið í 1949, legði stýrið stóran dent á at menna tungídnaðin og læt byggja ovurstór jarn- og stálverk og evnafrøðiverksmiðjur. Seinastu árini hevur stýrið eggjað til at menna lættan maskinídnað og nýtsluvøruídnað. Kina er nú ímillum tey lond í heiminum, sum ger mest av handilstøðum, klæðum, ravmagnslutum og ravtøkni.
Fruktabesta lendið er fyri sunnan. Høvuðsgrøðin er rís, te, bummull, frukt og grønmeti. Rísið verður sáað í akrar, sum fyrstu tíðina standa undir vatni. Góð ár heysta kinverjar rís tvær ferðir av sama akri, men grønmeti og annað korn enn rís verður bara heystað eina ferð. Í norðara og vestara parti í landinum, har tað er turrari og berligari, dyrka teir mest korn og epli og halda neyt og seyð.
Í nýggjari tíð hevur eingin tjóð verið í nánd av Amerika við atliti til búskaparstyrki, men kommunistiska Kina kann nú meta seg ájavnt. Í fleiri ár hevur Kina havt stóran búskaparvøkstur, og altjóða gjaldoyragrunnurin IMF spáar nú, at um fimm ár hevur landið lagt USA aftur um seg. USA hevur ætlanir um at kæra Kina til WTO í 2012, tí kinverjar hava veitt ólógligan stuðul til teirra bilverksmiðjur í beinleiðis kapping við tær amerikansku [4].
Vinnulív[rætta | rætta wikitekst]
Kina hevur heimsins skjótast vaksandi búskap við 9,5 % vøkstri um árið. Í fyrstu fýra mánaðunum í 2007 var tað kinesiska handilsavlopið á tilsamans 63,3 milliardir dollarar. Kina hevur heimsins fjórðstórsta búskap við einum BNP á 2 000 milliarder USD. Álíkavæl er Kina enn eitt fátækt land, sum fram til fyri fáum árum síðan hevur móttikið stuðul frá matvøruætlanini hjá ST. Í 2009 gjørdist landið heimsins størsta útflytaratjóð. Tað árið útfluttu tey vørur fyri 1,2 billiónir dollarar. Týskland útflutti fyri 1,13 billiónir dollarar, meðan USA seldi vørur til útlandi fyri 1,06 billiónir dollarar.[5]
Umleið tríggir fjórðingar av fólkunum í Kina arbeiða framvegis innan landbúnaðin, men landið hevur stórt tal av arbeiðsleysum í bygdunum og landbúnaðurin eigur bert 13 % av BNP.
Kina er ríkt við náttúrutilfeingi, eitt nú kol, olju og jarnmálmi.
Høvuðsútflutningsvørur eru klæðir, elektroniskar vørur, olja og oljuvørur, evnafrøðilig evni og lættari ídnaðarvørur og vápn.
Kina gjørdist í 2001 limur í WTO (World Trade Organisation).
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Fyri vestan hækkar oyðimarkarkenda lendið upp í djúpar dalar og høg fjøll. Tibet, sum áður var sjálvstøðugt ríki, men sum Kina hertók í 1950, verður nevnt "tekja heimsins", tí at tað liggur so høgt. Í norðara parti í Kina á markinum móti Mongolia er turra og oydna Gobioyðimørk. Í Eysturkina og Norður- og Suðurkina er nógvur landbúnaður í áardølunum og á víða slættlendinum. Haðan kemur matur til allar milliónirnar, sum búgva í mongu býunum fram við strondini og inni í landinum.
Hengduanfjøllini har suðuri í Kina spretta úr Himaleiafjøllunum, og í hesum fjøllunum og í dølunum er ríkt dýra- og plantulív. Gjøgnum dalirnar renna eisini tríggjar tær størstu áirnar í fjareystri, og tær eru Salweenáin, Mekongáin og Yangtzeáin. Her er eitt satt paradís á jørð fyri apur, pandur, teir seinastu villu fílarnar í Kina og fyri eitt ótal av fuglasløgum.
Kinverska strondin er 14.500 kilometrar long. Longdin ger sjálvandi tað, at stórur munur er á tilveruni hjá fólkinum, sum býr við sjógvin. Nógv búgva í stórbýum, og so eru tað tey, sum búgva á smábygd við sjógvin og eru útróðarfólk. Eisini finst eitt ríkt dýralív við strendurnar, men dálkingin er eisini ein stórur trupulleiki bæði fyri fólk og fæ.
Kina eigur hjálondini Hongkong og Makao. Teivan tók loysing frá Kina í 1949, men fá lond hava viðurkent Teivan sum sjálvstøðugt ríki.
Fyrisitingarligar eindir[rætta | rætta wikitekst]
Kina er býtt sundur í 23 landslutir, 5 sjálvstýrandi regiónir og 4 kommunur. Hesar eindir eru tilsamans høvuðlandið Kina. Umframt 22 landslutir sær tann kinverska stjórnin eisini Teivan sum ein part av Kina og sær tí Teivan sum sín 23. landslut.
Harafturat koma tvey serstøk fyrisitingarlig øki Makao og Hongkong, sum hoyra undir tí kinversku fyrisitingina, men sum hava størri sjálvstýri enn hinir landslutirnir, regiónirnar og kommunurnar.
Fólkalýðveldið Kina hevur 56 viðurkent at landið hevur 56 ymisk etnisk fólkasløg.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Kina hevur seinnu árini latið mørk síni meira og meira upp fyri umheiminum, men Kina er framhaldandi eitt hart stýrt land, har nógv ræðast valdsharrarnar og ikki minst Hu Jintao. Kinesiski leiðarin hevur til dømis harðrent jarðlagt og flutt milliónir av fólkum fyri at gera pláss fyri nýbygningum, Olympisku Leikunum og øðrum, sum hevur verið sæð av umheiminum sum framgongd. Kina við Hu Jintao á odda er framhaldandi tað landið, sum avrættar nógv flest folk.
Eitt barn[rætta | rætta wikitekst]
Fólkavøksturin í Kina er 15 milliónir um árið; næstan líka nógv fólk, sum býr í Noregi, Svøríki og Danmørk. At tálma hesum stóran vøkstri settu myndugleikarnir í gildi, at maður og kona bara skuldu hava loyvi til at eiga eitt barn. Síðani í 1979 hava myndugleikarnir í Kina kravt, at foreldur bert fáa eitt barn. Hesi einkarbørn verða stundum kallað smáu keisararnir, tí at tey ofta eru ovurvard og spilt. Hesin politikkur hevur helst verið til gagns í ovfólkaðu býunum, men ikki á bygd, har mesta arbeiði í landbúnaðinum verður gjørt við hond. Barnapolitikkurin við einum barni, gevur teimum sum halda seg til lógina, fleiri fyrimunir. Tey fáa reiðan pening og betri bústaðir. Í miðal fáa kinesiskar kvinnur bert 1,4 barn, sum er væl undir markinum fyri at halda fólkatalið í landinum. Tað markið er 2,1 barn. Í Kina hevur eittbarnspolitikkurin gjørt at dreingjabørn verða vald framum gentubørn. Hetta hevur skapt ein kynsójavna í landinum. Íbúgvaratalið er 1,36 milliardir fólk í 2013. 697 milliónir eru menn, meðan 663,5 milliónir eru kvinnur. Hetta merkir at tað eru 35 milliónir fleiri menn enn kvinnur í landinum. Tað vil so siga, at tað eru líka nógvir single menn í Kina sum tað eru t. d. íbúgvar í øllum Kanada. Og teir allar flestu av teimum mugu liva sítt lív einsamallir, uttan eina konu ella kvinnuligan partnara. Ójavnin fór at gera seg galdandi fyri tíggju árum síðani, men hann hevur ongantíð verið so sjónskur sum nú.
Í Kina verða foreldur fyri mismuni á arbeiðsplássinum og fáa bøtur, um tey fáa sær meir enn eitt barn. Men 70 % av kvinnunum ynskja sær fleiri børn. Kvinnurnar í Kina er púra ósamdar við eitt-barns-politikkinum hjá stjórnini. Sambært BBC News, vísir ein spurnarkanning, at 70 % av kvinnunum ynskja sær tvey ella fleiri børn í Kina. Hóast hetta heldur stjórnin fast í førda politikkinum. Myndugleikarnir siga, at lógin, ið varð sett í gildi síðst í 70'unum, hevur forðað fleiri 100 milliónum av føðingum, sum síðani hevur gjørt íbúgvarnar ríkari.
Deyðarevsing[rætta | rætta wikitekst]
Kina er tað landið, sum avrættaði flest fólk í 2008. Sambært frágreiðingini "Death Sentences and Executions in 2008" vóru í minsta lagi 1718 fólk avrættaði í Kina, men veruliga talið kann vera hægri, tí í Kina eru deyðarevsingar loyniligar. Hetta svarar til 72 % av øllum avrættingum í 2008. Tað merkir, at tað í Kina tilsamans fóru fleiri deyðarevsingar fram í enn í restnina av heiminum tilsamans. Asia er tann heimsparturin har flestu avrættingarnar vóru framdar í 2008. Avrættingar vóru framdar í 11 londum í Asia. Hesi londini eru Afghanistan, Bangladesj, Indonesia, Japan, Norðurkorea, Maleisia, Mongolia, Pakistan, Singapor, Vjetnam og Kina.
Rúmdarferðir[rætta | rætta wikitekst]
Tann fyrsti kinesiski rúmdarmaðurin, Yang Liwei (f. 21. juni 1965), var úti í rúmdini í 2003 í rúmdarfarinum Shenzhou 5. Kinesiska rúmdarumsitingin hevur ætlanir um at seta eitt ómannað rúmdarfar á mánan í 2013, og ætlanin er so at senda eitt mannað far hagar seinni. Stutt eftir døgurðatíð 14. des. 2013 setti eitt kinverskt rúmdarfar seg á mánan, og harvið gjørdist Kina triðja tjóð eftir USA og Sovjetsamveldið at lenda á mánanum. Hetta er fyrstu ferð síðani 1976, at nakar lendir á mánanum. Talan er um eitt ómannað kanningarfar, nevnt Chang'e 3 eftir mánagudinnuni í kinverskari gudalæru. Chang'e 3 setti seg í Sinus Iridum, ella Ælabogavíkini, sum enn ikki er kannað. Har er góður sólargangur, og tað liggur væl fyri at samskifta haðani niður á jørðina, skrivar kinverska tíðindastovan Xinhua [6].
Arbeiðslegur[rætta | rætta wikitekst]
Í desember mánaði í 2013 hevur tjóðartingið í Kina formliga viðtikið eina fyriskipan, sum endar nýtsluna av arbeiðslegum sum eina revsing fyri politiskar fangar. Legurnar hava verið nýttar í meira enn fimmti ár sum ein háttur til at revsa øðrvísi hugsandi og fáa tey til at tiga [7]. Millum hesi eru kristin, sum ikki vilja vera við í statsgóðkendu trúnni. Revsingin í arbeiðslegum varð tikin í nýtslu í 1957 fyri at revsa atfinnarunum móti kommunistiska flokkinum. Men skipanin hevur eisini verið nýtt til at revsa onnur við, harímillum eisini húskirkjukristin og politikarar. Fyriskipanin er góð tíðindi fyri kristin, sum møtast í húskirkjum, og aðrar bólkar í landinum. Fólk úr hesum bólkum hava regluliga verið dømd til upp í fýra ár í arbeiðslegum uttan at hava verið fyri rætti. Fyriskipanin er ein av fleiri skipanum, sum kinesiski kommunistaflokkurin legði fram í 2013, og tær vórðu góðtiknar leygardagin 18. januar 2014 fyri nýggjár í tjóðartinginum. Ein onnur fyriskipan sama dag var, at tingið avtók "laojiao”, sum er endursiðing gjøgnum arbeiði.
Tikarar[rætta | rætta wikitekst]
At drepa tikarar er stranglig bannað og ólógligt í Kina, og tikarin er sera hóttur í fólkaríka landinum. Tað sigst, at tikararnir eru farnir frá at vera 100.000 í 1900-talinum til at vera uml. 50 í 2015.[8] Í Kina virkar Heimsnáttúrustovnurin WWF fyri, at fáa tikararnar út aftur í náttúruna. Einaferð vóru amurtikarar allastaðni í Kina. Men teir vóru so nógv veiddir, at tað bara vóru uml. 40 takarar eftir í 1940. Í 2015 eru um 400 amurtikarar, sum liva fríir úti í náttúruni.[9]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Kina eigur góða, gamla mentan. Í kinverskum grøvum hava tey funnið málningar eldri enn 6.000 ár. Listaligi siðaarvurin sæst enn aftur í dansinum og í tónleikinum, og bæði filmar, opera og sjónleikur eru vældámdar listagreinir. Listafólk verða eggjað at lýsa avrik kinverska fólksins. Miðkina við býnum Beijing er miðstøð fyri eina 5.000 ára gamla mentan, sum hevur skapt ótrúlig bygningsverk.
Ymiskar filosofiskar lærur hav havt stóra ávirkan á kinverska mentan. Tríggjar av teimum elstu høvuðsgreinunum komu frá konfusianismuni, taoismuni og buddhismuni.
Tað eru fleiri ymiskar trúarbólkar í Kina, og fleiri av teimum eru rættiliga samansettir. Av trúarbólkum, sum verða tvinnaðir saman við Kina kunnu nevnast Ættfaðirskultin, buddhisma, kinesisk folkatrúgv við rótum í elligomlum mytum, konfusianisman, taoisman og islam.
Kinesiskar bókmentir hava eina langa og ríka søgu, tað var eisini í Kina at man fann fram til prentlistina undir Song-ríkinum. Áðrenn tað tíð vóru tær klassisku og átrúnaðarligu hondskriftirnar netupp hondskriftir – hondskrivaðar við blekkpensli. Talan var sum oftast um konfuciansk, taoistisk og buddhistisk verk. Fyri at granska hesar tekstir upprættaðu tey lærdu akademiir í hópatali. Nøkur av hesum akademiunum vóru betald av herskaradynastiunum, og tey kongaligu kundu sjálvi taka aktivt lut í kjakinum har. Av skjølum sum eru skrivaði hetta tíðarskeiði heru fleiri túsund varveitt. Kinverskir heimspekingar, rithøvundar og yrkjarar hava sum oftast verið høgt í metum í samfelagnum og spælt ein týðandi leiklut sum mentanarberar.
Kinversk skrift hevur havt nógvar ymiskar variantar gjøgnum søgu Kina, og mitt í 20. øld mentist ein meira einfaldur kinverskur skriviháttur á Meginlandskina. Í Teivan og á øðrum støðum halda tey fast við ein eldri skrivimáta. Kalligrafi er ein týðandi listagrein í Kina, eins og málningalist og tónleikur. Bonsai er ein elligomul listagrein, ið eisini breiddi seg til Japan og Korea.
Kinverskur matur[rætta | rætta wikitekst]
Umframt rís er mesta tilfarið í kinverskum mati grønmeti og nudlur. Tey eta eisini nógvan turran mat, soyabønir, fisk og kjøt. Maturin kann vera sera ymiskur, alt eftir hvar í Kina tú ert. Kinverjar gera nógv burtur úr matgerð og matsiðum í teimum ymsu landslutunum. Í landslutinum Xinjiang er maturin sterkt kryddaður; fyri norðan um Beijing-leiðina eru tey gitin fyri at duga væl at steikja dunnu. Vælrúkandi fiskarættirnir í landslutinum Kanton fyri sunnan eru vorðnir heimskendir. Har verður maturin gjørdur til í djúpari steikipannu við loki, kallað wok. Í Suðurkina verður rís etið aftur við høvuðsrættunum. Í Norðurkina annaðhvørt hveitibollar ella hveitinudlar. Etið verður úr smáum skálum við pinnum. Rís, annaðhvørt kókað, guvukókað ella stekt, er høvuðskostur í mongum kinverskum rættum.
Kinverskar bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Kinverskar bókmentir hava eitt serstakt pláss í heimssøguni, við tí kultinum ið ognast tí skrivaða orðinum í Kina ta serstaka í teimum kinversku teknunum, sum hava sín uppruna í spádómslist, og sum er fullkomiliga ólíkt teimum fonetisku skipanunum, sum verða nýttar á flestu øðrum málum.
Verk av filosofiskum slag hava ein týðandi lut í kinverskum bókmentum, serliga undir Zhou-ríkinum, við tí "siðbundna" konfusiansku ella teimum taoistisku klassikarunum. Síðan er tað kinversk yrkingalist, ið gerst týdningarmiklari við tíðini, serstakliga undir Tang-ríkinum.
Síðan veksur prosan framm við kendum verkum sum Ferðin mót Vestri í 1500-talinum, ella familjuskaldsøgan Hong Lou Meng (红楼梦) frá 18. øld (Dreymurin um tað reyða rúmið).
Síðan vóru kinverskar bókmentir raktar av afturgongd beint eftir at Qing-ríkið fall. Tað gjørdist endin á tí klassisku mentanini. Hu Shih (f. 1891, d. 1962) og Lu Xun (f. 1881, d. 1936) gjørdist undangongumenn til nútíðar kinversku bókmentirnar.
Lakkarbeiði[rætta | rætta wikitekst]
Dømi um lakklist eru etipinnar.
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Kinesiskur tónleikur hevur eitt heilt serligt ljóð. Kinverjar hava ment ljóðføri í stórum tali, eitt nú zheng, xiao og erhu. Ljóðførið sheng fekk eina røð av líknandi ljóðførum í Vesturheiminum.
Silkiframleiðsla[rætta | rætta wikitekst]
Kina hevur ríka traditión fyri at framleiða silki.
Málið[rætta | rætta wikitekst]
Almenna málið í Kina er kinverskt ella mandarin, sum øll tosa uttan tey, sum búgva úti við strondina í Útsynningsásia. Har tosa tey kanton ella onnur kinversk mál. Í hvørjum máli eru nógv bygdarmál. Øll kinversk mál hava sama skriftmál. Borið saman við stavrað okkara, sum er 32 bókstavir, eru fleiri enn 50.000 tekn í kinverska skriftmálinum. Hvørt tekn merkir eitt orð ella eitt hugtak. Fyri einføld orð, til dømis "himmal" og "regn", er eitt tekn. Fyri samansett orð eru tvey ella fleiri tekn. "Telefon" verður skrivað við tveimum teknum – teknunum fyri "ravmagn" og sagnorðinum "tala".
Kalligrafi[rætta | rætta wikitekst]
Kalligrafi er ein serligur skriviháttur, og vøkru kinesisku skriftteknini koma best til sín rætt, tá tey eru hondkalligraferað.
Kalligrafi er høgt mett list í Kina og javnsett við málningalist, tí at skrivarin má leggja sær nær at skriva teknini røtt og vøkur.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Forseti Hu Jintao og George W. Bush
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.mongabay.com/igapo/China.htm (2002)
- ↑ http://www.bbc.com/news/magazine-30483762
- ↑ http://www.migrationinformation.org/USFocus/display.cfm?id=876
- ↑ http://abcnews.go.com/blogs/politics/2012/09/obama-challenges-china-at-wto-over-cars/
- ↑ Heimshandilsstovnurin: International Trade Statistics 2010, síða 13; vitjað 5. juni 2011.
- ↑ http://www.reuters.com/article/2013/12/14/us-china-moon-idUSBRE9BD06T20131214
- ↑ http://www.washingtonpost.com/world/chinas-labor-camps-close-but-human-rights-groups-say-grim-detention-conditions-linger/2013/12/06/4e84cc96-5bfc-11e3-8d24-31c016b976b2_story.html
- ↑ http://www.reuters.com/article/2010/02/08/us-china-tigers-idUSTRE6171B220100208
- ↑ https://www.worldwildlife.org/species/amur-tiger


text:
Leila Solmunde
Leila Solmunde (fødd 5. februar 1962 á Tvøroyri, deyð 10. mars 2012 í Tórshavn) var forkvinna í Giktafelag Føroya í 16 ár, og somuleiðis í MBF í 8 ár. Eisini var hon nevndarlimur í Dugna í 8 ár. Sum 18-ára gomul fekk hon staðfest liðagikt, sum gjørdi, at hon kom at vera bundin at koyristóli stóran part av lívinum. Hon var sera virkin og vird fyri sítt arbeiði á handikapp-politiska økinum. Leila andaðist brádliga av sjúku 10. mars 2012 bert 50 ára gomul. Til jóla 2012 fekk hon posthumt kærleikskúluna 2012 frá Dugna.[1] [2] Karin Kjølbro handaði kærleikskúluna til Mourits, sum er einkjumaður eftir Leilu, og helt eina røðu. M.a. siteraði Karin Leilu fyri at siga: "Eg vil tað eg kann, og eg kann, tað eg vil."[3] Leila var ikki ein ið læt brekið forða sær. Hon var virkin og ferðaðist bæði í Føroyum og uttanlands. Hon skrivaði á heimasíðu sínari: "Mítt brek er ongin forðing fyri at njóta lívið".[4]
Familja[rætta | rætta wikitekst]
Foreldur: Jørleif Solmunde úr Søldarfirði og Palma Solmunde, fødd Mortensen úr Trongisvági. Leila giftist Mourits Simonsen úr Fuglafirði, hann er sonur Esmar Simonsen, sum er ættaður av Kirkju og Margrethu Simonsen, fødd Jacobsen ættað av Vatnsoyrum. Tey búsettur á Kambsdali og fingu í 1983 sonin Paula, sum var einasta barn teirra. Í 2000 vóru tey úti fyri tí stóru sorg at missa einasta barn teirra, tá Pauli doyði í ferðsluvanlukku.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Kringvarp.fo Í ár ímyndar sólin Kærleikskúluna
- ↑ Dugni.fo Kærleikskúlan 2012 - eitt listarligt jólaprýði
- ↑ MBF.fo Ein heiðurlig viðurkenning til Leilu Solmunde, sála - Lívið skal hava litir. (Kærleikskúlan2012)
- ↑ Leilasolmunde.com Um meg


text:
Ein dómari í Los Angeles hevur avvíst sakarmálið hjá kendu sjónleikarinnui Ashley Judd móti filmsframleiðaranum Harvey Weinstein um at hann var ov nærgangandi móti henni.
Hóast Philip Guiterrez, dómari, hevur avvíst sakarmálið, sigur hann, at Judd kann fara víðari í rættarskipanini við sínum ákærum um, at Harvey Weinstein hevur framt ærumeiðing og roynt at oyðileggja hennara yrkisleið.
Dómairn sigur, at hann ikki hevur tikið atlit til, um Weinstein var ov nærgangandi móti Judd á einum kynsligan hátti.
50 ára gamla Ashley Judd sigur, at hon Weinstein var kynsliga nærgangandi undir einum fundi á einum hotelkamari í 1997. Eftir hetta royndi Weinstein at oyðileggja hennara yrkisleið, sigur Ashley Judd, eitt nú við at tosa ringt um hana frammanfyri kenda filmsframleiðaranum Peter Jackson, sum gjørdi filmarnar “The Lord of the Rings” um tað mundi. Peter Jackson váttaði í 2017, at Weinstin tosaði ringt um fleiri av teimum sjónleikarinnunum, sum seinni ákærdu hann fyri ópassandi atburð.


text:
Setursskúlar
Skulu tit á setursskúla í Sandoynni ella Skúvoynni? So hava tit nógv at gleða tykkum til!
Gisting
Vit hava fleiri ungmannafelagshús, har tit kunnu gista á bóli. Húsini síggja tit her.
Um tit heldur vilja gista í summarhúsi, er yvirlit yvir okkara summarhús her.
Upplivingar
Her er nógv at uppliva. Vit fáa vitjan av skúlaflokkum hvørt ár, og tí hava vit gjørt eitt yvirlit við tilboðum ið vit hava gjørt til setursskúlar, so tit lætt og skjótt síggja, hvat tit kunnu gera tá tit vitja okkum.
Bygdasavnið á Sandi (Norðara Koyta)
Bygdasavnið er frá 1812 og dugnalig frásøgufólk greiða tykkum frá um økið í Koytu, húsið og lutirnar ið eru væl varðveittir á savninum.
Kostnaður
Kostnaður fyri at vitja bygdasavnið er 300,- fyri ein skúlaflokk.
Hesin prísur er bert galdandi fyri setursskúlar.
Bygdatúrur í Húsavík
Bygdatúrar eru hugnaligir, læruríkir, og øll kunnu vera við. Við staðkendum frásøgumanni ganga tit í Húsavík og hoyra søgur um bygdina.
Kostnaður
Kostnaður fyri bygdatúrin er 150 kr. fyri 5 tey fyrstu, hareftir er prísurin 25 kr. fyri hvønn.
Hesin prísur er bert galdandi fyri setursskúlar.
Listasavnið
Á Listasavninum á Sandi fáa tit eina spennandi frágreiðing um listasavnaran, Sofus Olsen, ið lat savnið til bygdina. Savnið hevur m.a. verk frá Mikinesi, Ingálvi av Reyni og Janusi Kamban.
Kostnaður
Kostnaður fyri at vitja listasavnið er 300,- fyri ein skúlaflokk.
Hesin prísur er bert galdandi fyri setursskúlar.
Túrar við ferðaleiðara
Til ber eisini at fara aðrar túrar við staðkendum ferðaleiðara, t.d. at hoyra um fornfrøðina á Sandi, um Sigmundarstein í Skúgvi, bygdatúrar eftir tykkara ynski, tað kundi t.d. verið ein rithøvundatúrur í Skálavík, ella ein túr í fjøllini.
Kostnaður
Kostnaður fyri bygdatúrar er frá kr. 720,-, og fjallatúrar við ferðaleiðara eru frá kr. 1200,-
Veltan
Vit í Veltuni halda, at í Føroyum eigur at ber til at eta føroyskt grønmeti! Vit velta salat, kál, gularøtur, glaskál, purrur, røtur, epli, ertrar – sumt í størri nøgdum, annað sum royndir. Vit leggja okkum eftir at skapa variatión og vitan um hesa ymsu grøðina.
Kostnaður
Tað kostar onki hjá setursskúlum at vitja Veltuna, tað einasta vit ynskja okkum afturfyri er, at tit hjálpa okkum við t.d. at lúka, sáa, vatna ella rudda. Afturfyri fortelja vit tykkum um Veltuna.
Vitjanin tekur 1,5 – 2 tímar.
Hetta er bert galdandi fyri setursskúlar.
Ævintýrtúrur
Tit hoyra um gívrina og síggja gívrinarspor, knúgvarnar og holuna, har hon búði! Túrurin tekur umleið tveir tímar, og eldri sum børn orka at ganga hann.
Kostnaður
Kostnaður er 80 kr. fyri hvønn, fyri upp til 10 fólk. Um tit eru fleiri enn 10 fólk, er prísurin 80 kr. fyri tey fyrstu 10 og hareftir 50 kr. fyri hvønn. Minsti prísur 720 kr. (9 fólk).
Bílegging
Bílegg við at senda ein teldupost til info@visitsandoy.fo ella við at ringja á 222 078!
Minst til at viðmerkja, at talan er um setursskúla.


text:
Undir Gøtueiði
Lítla bygdin á Skálafjørðinum, ið ber navn eftir hvar hon liggur – undir Gøtueiðinum – er frá umleið 1860 og er sostatt yngri enn hinar gøtubygdirnar. Bygdin er vaksin saman við Skipanesi, ið er partur av Runavíkar Kommunu, og hesar verða mangan mistiknar at verða ein og sama bygd.
Bygdin hevur verið eitt knútapunkt hjá gøtufólki við tað, at gøtumenn altíð hava havt bátar liggjandi við Skipanes. Herfrá var lættari at sleppa yvirum Skálafjørðin ella suður til Havnar.
Undir Gøtueiði búgva 28 fólk.
– dagført juli 2016


text:
Virðir
Berandi undir samleikanum hjá Eysturkommunu eru nøkur kjarnuvirðir, ið eyðmerkja alt okkara virksemi.
Savnandi
Eysturkommuna savnar allar borgarar í Leirvík, Norðagøtu, Gøtugjógv, Syðrugøtu og Gøtueiði til eina felags eind, og umvent, so ynskja vit at allir borgarar savnast saman um Eysturkommunu. Vit eru ikki bert Gøtufólk og Leirvíkingar. Vit eru eisini Eysturbúgvar, samanknýttir við einum sterkum og elligomlum bandi, ið leingi hevur verið knýtt bygdanna millum, og í hesum felags samleika sanna vit, at saman kunnu vit enn meira.
Framsøkin
Eysturkommuna er framburðarfús. Vøkstur og framgongd eru okkara ambitión, og í einum heimi og samfelag í framhaldandi menning ganga vit undan. Rótfest í tí arvið, sum okkara forfedrar hava latið okkum, og opin fyri nýhugsan hyggja vit frameftir. Vit síggja møguleikar heldur enn forðingar. Vit arbeiða altíð við tí í huga, at okkara eftirkomarar eisini skulu njóta gott av tí, vit í dag fremja í verki.
Opin og vinarlig
Eysturkommuna er altíð opin og vinarlig yvirfyri borgarum og gestum. Borgarin skal kenna seg væl, tá hann setur kommununi stevnu. Eysturkommuna er til fyri borgaran. Eisini eru vit opin og vinarlig fyri nýggjum hugskotum og at hoyra frá borgaranum. Men ikki minst, so er Eysturkommuna innbjóðandi fyri nýggjum samstørvum, tað verið seg kommunalt, vinnuligt, mentanarligt o.s.fr. Í Eysturkommunu eru øll vælkomin.


text:
Ikki so øgiliga óvæntað hevur virkandi spanski landsliðsvenjarin Robert Moreno valt at byrja inni við Chelsea málverjanum Kepa Arrizabalaga í dystinum ímóti Føroyum í kvøld.
Hetta merkir, at Manchester United málverjin David de Gea ikki verður við í kvøld. Hann verður á beinkinum.
Tá VP spurdi Moreno um laka formin hjá de Gea farnu mánaðirnar á tíðindafundinum í gjár, var Moreno ikki serliga prátingarsamur.
- Nakrir spælarar hava spælt í heimligu kappingunum inntil fyri tveimum vikum síðan, meðan aðrir hava havt frí longur. Men nei, vit bera ikki ótta fyri forminum hjá spælarunum. Vit hava Kepa (Arrizabalaga) í hópinum, og vit hava havt hesa vikuna til at venja í og fyrireika okkum til dystin í morgin, segði Moreno.
De Gea hevur latið fleiri óheppin mál inn fyri United farnu mánaðirnar - millum annað ímóti FC Barcelona á Camp Nou og ímóti Chelsea á Old Trafford í apríl -, og hevur hetta nú eftir øllum at døma fingið avleiðingar fyri hann á spanska landsliðnum.
Liðuppstillingin hjá Spania í kvøld er hendan: Kepa Arrizabalaga - Mario Hermoso, Sergio Ramos, Jesús Navas & José Gaya - Sergi Roberto, Rodri & Santi Cazorla - Iago Aspas, Alvaro Morata & Isco.
Dysturin ímillum Føroyar og Spania á Tórsvølli byrjar kl. 19.45.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Tað er nú greitt, at Fiskaaling verður vertur fyri næstu altjóða, vísindaligu ráðstevnuni um lús. Ráðstevnan verður hildin annaðhvørt ár ymsastaðni í heiminum, har 3-400 granskarar hittast at leggja fram granskingarúrslit. Í ár varð stóra ráðstevnan hildin í Kili, og í 2020 verður hon á fyrsta sinni hildin í Føroyum.
Talan er um vísindaligu ráðstevnuna "Sea Lice Conference”, sum er ein ráðstevna, har nýggjastu granskingarúrslitini um fiskalús verða løgd fram. Í 2018 varð ráðstevnan, sum er tann 12. í røðini síðani ta fyrstu í 1992, hildin í syðsta býi í heiminum, Punto Arenas í Kili, við luttøku av umleið 350 granskarum.
Fyriskipararnir av stóru granskara ráðstevnuni hava nú gjørt av, at 13. ráðstevnan, sum verður í september 2020, skal haldast í Føroyum, við Fiskaaling sum verti.
- Vit hava tvær ferðir áður søkt um at fáa ráðstevnuna hendanvegin, men tær ferðirnar eydnaðist tað ikki. Tí eru vit sera fegin um, at fyriskipararnir hesaferð hava valt okkum sum vert fyri hesi stóru og spennandi vísindaráðstevnuni, sigur stjórin á Fiskaaling, Jóhanna Lava Køtlum.
Endamálið við altjóða lúsaráðstevnuni er at savna og styrkja samstarvið millum teir fremstu granskararnar, sum fáast við gransking í fiskalús og tí, sum hartil hoyrir., skrivar Fiskaaling á heimasíðuni.
Tað var Tróndur Kragesteen, phd-lesandi á Fiskaaling, sum granskar í lúsaspjaðing, ið umboðaði Føroyar á seinastu Sea Lice Conference.
Umframt Trónd fáast eisini aðrir granskarar á Fiskaaling við gransking innan lús, sum er ein avbjóðing hjá alivinnuni at halda niðri.
Fiskaaling vertur fyri altjóða vísindaráðstevnu
3-400 granskarar hittast at leggja fram granskingarúrslit um lús
Mynd: Fiskaaling
Tað er nú greitt, at Fiskaaling verður vertur fyri næstu altjóða, vísindaligu ráðstevnuni um lús. Ráðstevnan verður hildin annaðhvørt ár ymsastaðni í heiminum, har 3-400 granskarar hittast at leggja fram granskingarúrslit. Í ár varð stóra ráðstevnan hildin í Kili, og í 2020 verður hon á fyrsta sinni hildin í Føroyum.


text:
Heim » All Products
All Products
Vís alt 2. veraldarbardagi 2. veraldarbardagi/Stalingrad Afrika AIDS angist Antje Damm appilsingulur krabbi at sova at vaksa upp at vaska sær autisma bamsa barnaarbeiði barnabókmentir barnaheim barnhermenn barnsburður Beinta bilar bindibók bláur faktakrabbi bláur krabbi blæa brotsgerðir brotsverk bundinskapur bygdasøga bátar bíbliusøga Bókarøð fantasy bókmentir bókstavirnir børn David Walliams detektivstovan deyði djóraljóð dreingir dreki dreygar Dísa dýr dýraungar einsemi elting emil í lønnibergi endurminning Enja etingarólag eydna facebook faktabók faktakrabbi familja fantasi fantasy ferðast ferðasøga ferðavinna ferðir ferðsla fiskur Flekk flóttafólk flóttar foreldraleys forelskilsi fornfrøði fosturbarn foto frælsi frælsisrørsla frøkun ignora fuglar fuglur furða fátækdømi fátækradømi Fívil fótbóltur Føringasøga Føroyar føroysk faktabók føstulávint føðing føðingardagur gandur gentufótbóltur gentur gerandissøga Gladiatordrongurin gladiatorur gomul gráur krabbi grønur krabbi gulur krabbi gávueskja gávur gøtubørn happing Harry Potter harðskapur hatur hav heilin heilsa heim heima heimadýr heimloysi heimssøga heks heksir Hervilgi Henry Herviligi Henry hevnd HIV hjálpsemi hjúnaskilnaður holocaust hugflog hughygni hugo huldukona hungur hungursleikirnir hár indiánar internet islam Jessica Schiefauer john blake jól jólaboðskapurin jólabók jólamaður jødahatur jødatýning kanin kenslur Kepler62 kjarnorka klassikari klemm kommunisma krabbabók Krabbabøkur krabbi krimi kroppur kroppurin Krossfiskur krossorð krígg kríggj krógva og blunda kvæði kyn kynsligur ágangur kynslív kærleiki kærleiki og vinalag landnám leiku lilla krabbi list Listdetektivarnir litir litur ljóð lond longsul loyndarmál loyndarmálið loynidómur lundar lundi lærarar lættlesibók lívssøga lús lýs M. G. Leonard mafia Maggi mamma Mamma Mu Mannajagstrarin mannarættindi matstikni matur meiningsloysi messi mindfulness mistrivnaður mjólk morð Mosambik mumi mumidalur mumitrøll mumiur myndir myrkaræðsla mállæra narnia natúruvernd nelson mandela nethapping njósning náttúra Nýggjastu Nýggjastu Flekk Pappbók Ole Lund Kirkegaard ormvera orð orðabók Pax Pettson og Findus petur kanin pinkulingur pippi pixi pottavenjing prumpa pápar pátrúgv rannsóknir reality show reyður krabbi ritverk robin hood rokkur Ronaldo rættindi ræðusøga rím Róm rómverjaríkið rúmdin rúsdrekka sagnir saknur samanhald sangir sangur/tónleikur science fiction serligan tørv seyður sjálvmorð sjálvsálit og sjálvsvirði sjórænari sjósavn sjúka skap skemt skilnaður skip skipslív skordýr skrímsl skóg skúlabyrjan skúlating skúli slatur Smábarnabøkur snið snurliklútur sodningarleiðin songartíð sorg sosialir førleikar spenningur spæl spøkilsi ST stavraðið steinøld stríðsítrótt stuttsøgur stúran sutta suðurafrika Sven Nordqvist svik systkin sálarsjúka søga søgn tarzan teknirøð teknisøga telda teldukjatt telduspæl tenn Teseus tolsemi Toron tryggleiki trælahald trælir trælur trøll Tsatsiki tunglyndi Turbo tíðindi tónleikur tøl uggi undirvísing undur ungdómslív uppgávur uppskriftir uppvøkstur vampýrur vespa veður vikudagar vinalag vinir vinkonur vitello við hús viðarlund vættrar vættur víkingar víkingatíð vísindaskaldskapur William Wenton yrking yrkingar yvirtrúgv zombie Álvur Ákason árstíðir átrúnaður ættarsøga ættleiðing ævintýr Í skúla ítriv ítrótt óhugni órættvísi Øssur og Maria øvund øvundsjúka øðrvísi úr mosakulluni
-
Træhúsið í 52 hæddum
130,00 kr
Spar 19,00 kr
-
Træhúsið í 39 hæddum
130,00 kr
Spar 19,00 kr
- Sofía og Anita - Ein eskja við pengum 148,00 kr
- Símun og Nói í revaholuni 100,00 kr
- Símun og Nói bjarga humlum 102,00 kr
- Nátt og dagur 88,00 kr
-
Elskar, elskar ikki
198,00 kr
Spar 198,00 kr
- Ørnin 78,00 kr
-
Skúlabyrjan - Pluss og minus
49,00 kr
Spar 10,00 kr
-
Klokkan
49,00 kr
Spar 10,00 kr
-
Marin fær ein lítlabeiggja
160,00 kr
Spar 20,00 kr
-
Hjartastormur
170,00 kr
Spar 28,00 kr
-
Tað var ikki eg! segði Robinhundur
120,00 kr
Spar 28,00 kr
-
Sløkkibilurin hjá Flekki
86,00 kr
Spar 12,00 kr
- Handbók fyri superhetjur 2 - Reyði skorturin 195,00 kr
- Handbók fyri superhetjur 1 - Handbókin 195,00 kr
-
Plastruskið í sjónum
170,00 kr
Spar 25,00 kr
-
Petra flýgur við flogfari
88,00 kr
Spar 17,00 kr
-
Fílasteinurin
120,00 kr
Spar 28,00 kr
-
Pssst!
170,00 kr
Spar 28,00 kr
-
Í bað
72,00 kr
Spar 8,00 kr
-
Tá Mumbo Jumbo varð risastórur
160,00 kr
Spar 30,00 kr
-
Um kríggj var í Norðurlondum
99,00 kr
Spar 30,00 kr
-
Um upprunan til sløgini
150,00 kr
Spar 30,00 kr
- Bunkarin 170,00 kr


text:
Leygardagin 15. september upplivdi eg fjøllini á Kunoynni fyri fyrstu ferð. Fjallatúrurin fevndi um trý fjøll: Havnartind (818m), Klubbin (644m) & Kunoyarnakki (819m). Eg hevði onga hóming av, hvat bíðaði mær. Hugsaði bara um at fáa flugubein. Til tykkum, sum ikki eru kunnug við hesar serligu fjallaorðingar, so merkir flugubein bert at fáa fleiri fjallatindar á listan, um tú ætlar tær at ganga øll fjøllini runt í Føroyum ella kanska ein part av teimum. Túrurin fór at vera langur, varð man kunnaður um – einar 9-10 tímar – um bátur kom eftir okkum, og vit skuldu hava lummalygt við, um nú skuldi hent, at bátur ikki kundi koma, og vit máttu ganga heim í myrkri.
Eg avheintaði Gurið Samuelsen, gongumakkaran hjá mær, og so drønaðu vit norðeftir klokkan gott 08:20 – vit skuldu vera í Kunoy kl. 09:00. Á Magnstøðini í Syðrugøtu skuldi ein týsk dama við okkum, sum fegin vildi uppliva ein gongutúr í føroysku fjøllunum. Hon var fjallarennari og í góðari venjing. Men kortini, ein sannur elddópur, má eg siga, at fara í Kunoyarfjøllini sum eru nøkur av teimum hægstu í Føroyum. Men hvørki hon, ella eg, sum havi gingið omanfyri tey 100 fjøllini á oyggjunum, vistu hvat túrurin fór at bjóða. Eg gleddi meg bert um hasi vælsignaðu flugubeinini, og at tvey av fjøllunum vóru á TOPP 10 fjallalistanum.
Vit hittust øll norðast í Kunoyarbygd væl skødd til henda langa túrin við fyltum ryggsekkum. Fimtan fólk íalt íroknað tveir ferðaleiðarar: Djóni Kunoy og Hanus F. Joensen. Nøkur av hesum fjallafólkunum var eg komin at kenna frá øðrum túrum, so tað varð heilsað og smátosað. Og so byrjaði túrurin. Um eg stutt skal lýsa Kunoyarfjøllini, sum eru millum tey hægstu í Føroyum (6 teirra á TOPP 10 fjallalistanum), so er tað:
Grátt, rátt, flott, við brá av grønum, áleypandi og stórfingið.
Vit gingu nakað niðaná, áðrenn vit byrjaðu at ganga eftir brøttu fjallasíðuni yvir á Havnartind. Hetta var ikki bara bara. Og tá eg aftaná hugdi yvir á fjallasíðuna, sýntist tað óskiljandi, at hetta veruliga skuldi bera til.
Burtursæð frá einum lítlum æli ta einu løtuna var turt við sólglottum. Útsýnið ein sonn fragd, meðan vit gingu longur niðaná.
Loksins kom man upp á Havnartind og harvið eitt flugubein ríkari fyri ikki at tala um upplivilsið. Her var matarsteðgur og myndatøka, áðrenn farið var víðari.
Fyri at sleppa av Havnartindi og yvir á Klubban, máttu vit ganga gásagongd eftir einari smalari gongurók á fjallasíðuni – sí myndina omanfyri. Eg má viðganga, at hetta var stórsta avbjóðingin fyri meg á túrinum. Tað var um at halda tunguna mitt í munninum, savna seg um at seta ein fót fyri og annan eftir. Til høgru hugdi eg so slettis ikki, sum var brattlendi beint útav. Tá vit endiliga sluppu burtur frá hesum brattlendinum, mátti eg hava mær ein vatnsopa at væta bæði munn og háls. Ein onnur ruta var á hinari síðuna, fekk eg at vita, sum var nógv truplari enn hendan, vit høvdu gingið á. Nei, hendan var einki afturímóti og kallaðist tí “Baby-rutan”. Eg má viðganga, at eg einki hevði havt ímóti einari “Pre-Baby-rutu” í hesum førinum
Spegilsblanka vatnið á hálsinum, har gongurókin endaði var balsam fyri sálina, aftaná hendan í so spennandi túrin. Og sjálvandi máttu nakrar speglmyndir takast. Síðan gekk leiðin upp á Klubban. Her mátti klintrast og brúkast reip fyri at sleppa uppá. Hetta var ein avbjóðing hjá summum. Men hetta gjørdi mær ikki mun. Knappliga var eg djørv sum ein onnur fjallageit. Turri hálsurin og gongurókin vóru søga. Eg kom upp á Klubban, sum umframt eitt fantastiskt útsýni eisini hevur sjáldsaman plantuvøkstur. Møguliga orsakað av, at seyður ikki sleppur til. So um tey tvíbeintu eisini lata hann fáa frið, kunnu øll vit, sum koma upp á Klubban áhaldandi njóta hesa vøkru samansjóðing av ymiskum plantum, sum nú høvdu latið seg í heystbúnan, nú ligið var so langt út á árið.
Frá Klubbanum gekk leiðin til triðja og síðsta fjallið, nevnliga Kunoyarnakk. Her var lætt og gott at ganga uppá. Eisini var flott útsýnið yvir á Kalsoynna, har tað ælaði ta einu løtuna.
So kom man endiliga upp á Kunoyarnakk. Og triðja flugubeinið í hús!!! Ein jarnpláta er skrúva føst í ein stein haruppi tætt við, har varðin stendur. Her skuldu sjálvandi myndir takast av okkum sjálvum og fantastiska útsýninum, ið var kryddað av sníkjandi kvøldroðanum. Eisini høvdu vit tann seinasta matarsteðgin, áðrenn túrurin umsíðir gekk heimeftir.
Vakur er kvøldarroðin á veg oman aftur.
Fyri at sleppa oman til lendingina máttu vit aftur ganga eftir smalari rók og síðan hálvavegna ganga/síga oman, meðan hildið var í einum reipi. Eisini ein avbjóðing hjá summum. Men vakur var sólarroðin at síggja niðri á lendingini, har báturin lá útfyri og bíðaði eftir okkum.
Tað súgaði ov nógv inni við landi, til at báturin kundi leggja at, so gummibátur kom eftir okkum at sigla okkum út til bátin. Tað eydnaðist at fáa okkum øll umborð í øllum góðum, hóast tað aldaði óført í sjónum. Troytt, men glað fjallafólk aftaná ein umleið 11 tímar langan fjallatúr, ið bjóðaði okkum avbjóðingar av ymiskum slag.
Ein væleydnaður og fantastiskur fjallatúrur at enda komin saman við góðum fólki og dugnaligum ferðaleiðarum. Eg eri so himmalsglað, at eg ikki visti, hvat bíðaði mær av avbjóðingum á hesum túrinum, ella hevði eg kanska verið eina fantastiska uppliving fátækari.
- Trýst á myndirnar, um tú ynskir at síggja tær í størri stødd.


text:
Lestrartíð: 2 ár
Skúlabyrjan: August
Umsóknarfreist: 1. juli
Tal av upptiknum næmingum: Umleið 20
Útbúgvingarstovnur
Fróðskaparsetur Føroya
Útbúgvingarstaður
Tórshavn
Lestrarlán:
Lestrarkostnaður: Fulltíðarlestur er ókeypis fyri borgarar í Norðurlondum. Stakgreinir kosta kr. 200/ECTS
Endamálið við útbúgvingini er, at tann lesandi ognar sær førleikar á altjóða støði innan vísindalig ástøði og háttaløg, samstundis er eisini fyrilit tikið fyri, at hvør lesandi kann ogna sær ein sjálvstøðugan fakligan profil.
Útbúgvingin gevur førleikar í at seta kritiskar spurningar, í gjølliga at greina ymisk samfelagsviðkomandi evni og at framleiða viðkomandi vitan innan sítt fakøki. Útbúgvingin tekur samfelagið sum skipan til viðgerðar og greinar samfelagsins strukturar og organisatiónsformar, herundir stovnar, teirra bygnað, stýring og søguligu menning.
Útbúgvingin tekur tvey ár. Í fyrstu lestrarhálvu verður dentur lagdur á teori og metodu innan politikk og samfelagsplanlegging. Ein týdningarmikil partur av hesi lestrarhálvuni er arbeiðið í einum fakligum praksisfelagsskapi, har tann lesandi, m.a. saman við øðrum lesandi og vísindastarvsfólkum, kemur at arbeiða við ávísari granskingarverkætlan.
Í aðru lestrarhálvu verður farið á útlendskt universitet, har tann lesandi lesur útvald fak innan sítt serøki.
Í triðju lestrarhálvu fer tann lesandi í praksislæru. Hetta merkir, at grundað á avtalu millum tann lesandi og ein stovn ella virki, granskar tann lesandi eina fakliga viðkomandi uppgávu, samstundis sum hann ella hon eisini luttekur í vegleiðing og metoduskeiðum á Setrinum. Ein minni partur av lestrarhálvuni er hartil ein teoretisk og metodisk fyrireiking til masterritgerðina.
Í fjórðu lestrarhálvu er sjálvt arbeiðið við masterritgerðini við atknýttari vegleiðing.
Nógv av samskiftinum fer fram á enskum / skandinaviskum máli, herundir uppgávuskriving.
Kravið um at vera til staðar á stovninum er hægri enn undir vanligum universitetslesnað.
Skipað verður fyri próvtøkum tvær ferðir um árið. Vetrarpróvtøkur eru í desember og januar, summarpróvtøkur eru í mai og juni.
Endurpróvtøka og sjúkrapróvtøkur verða fyriskipaðar eftir reglugerðum setursins, ella eftir avtalu við undirvísingarleiðaran.
Próvtøkurnar kunnu vera skrivligar uppgávur við ella uttan munnligari verju. Munnligar royndir er grundaðar á temaseminar, workshops o.l. Serritgerðin verður vard munnliga.
Til at verða upptikin krevst lokið Bachelor prógv í søgu ella samfelagsvísindi.
Lesandi við øðrum førleikum, tó í minsta lagi bachelorstigi, kunnu eisini søkja um upptøku.
Master í politikki og umsiting gevur førleika til at kunna starvast við leiðandi og greinandi uppgávum innan bæði privata, almenna og sjálvbodna sektorin í samfelagnum.
Master í politikki og umsiting gevur møguleika fyri at fara undir ph.d.-lestur.
Tú kanst venda tær til Eriku Anne Hayfield, útbúgvingarleiðara, erikah@setur.fo, tlf. 292597.
Les meiri her.
Fróðskaparsetur Føroya - www.setur.fo.
Lestrartíð: 2 ár
Skúlabyrjan: August
Umsóknarfreist: 1. juli
Útbúgvingarstovnur Fróðskaparsetur Føroya
Útbúgvingarstaður
Tórshavn


text:
Fólkaflokkurin á Fólkating - Christian Andreasen
Samrøðan við Christian Andreasen úr næstu 'Fólkaflokkurin á Fólkating' sendingini.
______________________________
Sendingin var hósdagin 23. mai 2019 klokkan 13:00 á R7, Eivind Jacobsen var vertur.
Trýst á pílin omanfyri fyri at hoyra samrøðuna.
Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í sendingum á R7, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.
Líknandi tíðindi
Mest lisið í farnu viku
Páll á Reynatúgvu: Marine Harvest hevur frávalgt at reka flakavirkið í Skopun
BEINT NÙ À R7 radio: COUNTRY TÌMIN
Tíðindi klokkan 12
Stafettin (9) - Joen Magnus Rasmussen spyr Ruth Vang
Manning á Sjóborg avhoyrd
Hav Atlantic hevur spart nógva olju við eini nýggjari skipan
"Kom á 2069!" (64) - 14. juni 2019
Suðuroyartunnilin fer at kosta meira enn 3 mia. krónur
Prát: Virgar Dalsgaard um Merkið og Emil Joensen
Countrytímin - Sending um Country & Blues festivalin 2019
Petur Hans Dahl veðurfrøðingur: veðurvánir fyri hesa vikuna ( vika 24)
Metis - Øll sendingin - 11. juni 2019
Gerhard Lognberg: Stórreiðarin í Klaksvík fór við fiskinum
Prát: Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, Jógvan Skorheim og Óluva Klettskarð um politikk í Norðoyggjum
Moralska kumpassin
Pauli Trond Petersen lovar "at tað skal verða heitari um kvøldarnar í Føroyum"
Maersk sett nýtt heimsmet við størstu lastini umborð
Stig verða tikin til at stovna eina UNESCO geopark í Føroyum
Nýumvælt seglskip niðursiglt á Elben
Ingolf Sólheim Olsen varð loystur úr løgtingssessinum fríggjadagin
Sandoy Seafood: Tað ber ikki til bara at dúva uppá uppboðssøluna
Prát: Svein Rógvi Ljósstein Nielsen um at rudda plast
R7 kringvarp klokkan 13.00 til 15.00: beinleiðis sending Við Sjóvarmálan
Semir Hadzibulic er aftur bláur
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Seinasta leikaramenning/U17 dreingir á hesum sinni:
Leygardagin 22. juni á Argjahamri
Hey tit!
Seinasta venjing á hesum sinni verður leygardagin 22. juni kl. 13.00 - 15.00 í høllini á Argjahamri.
Møtið fjølmentir 🙂
Magnar
Niðanfyri standandi varð skrivað í sambandi við fyrstu venjingina 6. apríl:
Leikaramenning/U17 venjing fyri dreingir í Badmintonhøllini í Klaksvík leygardagin 6. arpíl kl. 12.30 - 15.00
Nú FM fyri tey ungu er av, og landskappingin harvið endað, byrjar ein tilgongd við leikaramenning samskipað við fyrireikingarnar hjá ungdómslandsliðunum.
Venjararnir hjá U17 landsliðnum hjá dreingjum Magnar Kári Vang, Rógvi Nielsen og Hans Sejer Tummassarson leggja fyri við fyrstu venjingini nú leygardagin 6. apríl kl. 12.30 - 15.00 í Badmintonhøllini í Klaksvík. Sama dag er opið hús hjá ítróttafeløgunum kring landið, nú ÍSF fyllir 80 ár.
Venjararnir ynskja at bjóða øllum leikarum føddir í 2002 og fram til árgangin 2006 til tær venjingarnar, ið nú verða. Talan er sum sagt um leikaramenning og tilgongd til U17 landsliðið, sum í oktober skal til U17 NEVZA-kapping.
Venjingarnar verða samskipaðar soleiðis, at arbeitt verður við ymsikum venjingum samstundis og á ymiskum støði, alt eftir hvør aldurin er, og hvussu leikararnir eru fyri. Eingin leikari skal tí halda seg aftur at koma til venjing.
Heitt verður á feløgini at fáa hesi boð út sum allar skjótast og siga frá, hvussu nógvir dreingir koma til venjingina í Badmintonhøllini í Klaksvík leygardagin 6. apríl kl. 12.30 - 15.00.
Kunnu feløgini geva okkum boð um, hvussu nógvir leikarar hjá tykkum eru væntandi til hesa fyrstu samlingina.
Viðmerking serliga til TB:
FBF syrgir fyri, at tit verða koyrdir til Klaksíkar av Farstøðini í Havn beint eftir at Smyril er komin til Havnar og verða koyrdir suður aftur, so tit sleppa suður aftur við Smyrli kl. 16.00.
Neyðugt er, at tit í TB boða frá, hvussu nógvir skulu hava fart norður.
Vinaliga
FBF
Venjararnir


text:
Tað var onki serligt við 8. apríl í 1994. Eg var í skúla. Rokning og føroyskt var á skránni, og í fríkorterinum spældu vit fótbólt í skúlagarðinum. Tað var ein heilt vanligur fríggjadagur, men so kom eg heim. Tendraði sjónvarpið og koyrdi á MTV. Tað vóru ring tíðindi. Kurt Cobain var deyður.
Vanliga tekur mann kanska ikki slík tíðindi í so stórum álvara, tí mann er vanur við at hoyra slatur um tey kendu. Men hesuferð var tað meir enn slatur. Fyri mong var hetta ein sterk og tragisk uppliving. Serliga hjá teimum, sum vóru ung í 90'unum. Um tú var ung ella ungur tann 8. apríl í 1994, so minnist tú helst, hvar tú var og hvat tú gjørdi, tá tú frætti, at Kurt Cobain var deyður.
Tað var ein sjáldsom løta. Hetta var nakað, sum fólk eisini upplivdu, tá John Lennon varð skotin tann 8. desembur í 1980. Ella tá Elvis Presley doyði tann 16. august í 1977. Mann má líka klípa seg í armin, tí eru tað longu 25 ár síðani, at Kurt Cobain doyði? Ja, tað eru longu 25 ár síðani.
Um tú ert ein av teimum, sum upplivdi hendingina, so fara vit nú á eina ferð aftur í tíðina. Um tú ikki upplivdi tíðindini, so er hetta ein lýsing av, hvussu hart deyðin hjá Kurt Cobain rakti eitt heilt ættarlið. Bara tað, at vit enn tosa um Kurt Cobain, vísir, hvussu stóra ávirkan á tónleikalívið og identitetin hjá ungum í 90'unum.
(Frá vinstru: Dave Grohl, Kurt Cobain og Krist Novoselic. Mynd: Nirvana.com)
Bumban brestur
Hetta var tað, sum hendi 8. apríl í 1994. Sjónvarpsrásir kring heimin boðaðu frá, at eitt lík var funnið á bústaðinum hjá Kurt Cobain í Seattle. Enn visti mann ikki, hvør var deyður. Mann visti bara, at løgreglan arbeiddi við málinum. Seinni boðaði løgreglan í Seattle frá, at talan var um ein mann í 20’unum. Løgreglan fann eina byrsu á staðnum, har viðkomandi var skotin í høvdið, og hendingin fór fram í heiminum hjá Kurt Cobain í Nirvana.
Tað var ein elektrikari, sum kom fram á líkið, tá hann skuldi arbeiða upp á elektrisitetið í húsunum. Hann boðaði løgregluni frá, at hann hevði hugt gjøgnum vindeygað og sæð eitt lík. Løgreglan kom á staðið, breyt rútin og kom fram á ein deyðan mann. Maðurin hevði eina byrsu liggjandi á bringuni, og eitt sjálvmorðsbræv lá tætt við. So líðandi kom tað fram í miðlunum, at talan var um Kurt Cobain, og at tað helst var talan um sjálvmorð.
Mamman hjá Kurt Cobain greiddi frá, at hon ikki hevði hoyrt frá Kurt í seks dagar. Seinast hon tosaði við sonin, segði hon við Kurt, at hann ikki mátti enda í tí tápuliga 27 klubbanum. Mamman sipaði til aðrar rokkstjørnur sum Jimi Hendrix, Jim Morrison og Janis Joplin, sum doyðu, tá tær vóru einans 27 ár. Kurt Cobain lurtaði ikki eftir mammuni. Hann doyði bert 27 ára gamal.
Í sjálvmorðsbrævinum skrivaði Kurt Cobain millum annað, at hann ikki vildi halda fólk fyri gjøldur. Hann orkaði ikki at spæla sjónleik og látast sum, at alt bara var gott og stuttligt.
(Kurt Cobain og dóttur hansara Frances Bean Cobain. Mynd: Imdb.com)
Kurt Cobain og tú
Um tú vart á lívi og hevði áhuga fyri tónleiki í 1994, so kann tað virka sum, at tað var í gjár, at Kurt Cobain doyði. Hetta er serliga galdandi, um hetta var tíðin, tá tú toppaði tónleikaliga. Her hugsa vit um tíðina frá fólkaskúlanum til miðjuna av 20’unum. Hetta er eitt tíðarskeið í lívinum, har tónleikur er ein trúfastur fylgisveinur og er við til at skapa okkara identitet.
Lat okkum siga, at tú var 20 ár, tá Kurt Cobain doyði. So var tú umleið seks ella sjey ár, tá John Lennon doyði. Tað kann vera, at tú minnist okkurt frá tí degnum, men tað setti kanska ikki tey djúpu sporini. Og tá Elvis doyði í 1977, so minnist tú helst onki, tí tá vart tú so lítil. Taka vit dagin í dag, og tú ert 20 ár, so var tú ikki til, tá Kurt Cobain doyði. Og tískil upplivdi tú ikki tær kenslurnar, sum onnur upplivdi, tá Kurt Cobain doyði. Hjá tær eru Kurt Cobain, grunge og 90’ini helst líka fremmand, sum Woodstock var fyri ein grunge og Nirvana fjeppara í 1994.
Tað snýr seg also um kontekst. Tú vart møguliga ikki til staðar, men slíkar søgur eru so sterkar, at mann kann fáa kensluna av, at mann faktiskt sjálvur upplivdi hendingina
(Kurt, Frances og Courtney til MTV Awards tann 2. september í 1993. Mynd: Shutterstock)
Magapínan
Seinastu mánaðirnir hjá Kurt Cobain vóru merktir av kroniskari magapínu. Ikki færri enn níggju serlæknar kannaðu Kurt, men ongin fann nakað endaligt svar. Í eini dagbók skrivaði Kurt Cobain: “Lat meg bara hava mínu heilt egnu búksjúku. Hon kann uppkallast eftir mær. Og heitið á komandi Nirvana útgávuni skal vera “Cobains’ Disease”.
Samstundis sum hann var illa plágaður av magapínu, so bjargaðu læknar Kurt Cobain frá eini yvirdosu í 1993, men thetta var ikki einastu ferð, at Kurt Cobain fekk eina yvirdosis. Seinasta árið, áðrenn Kurt Cobain doyði, upplivdi Kurt Cobain minst 10 yvirdosur.
(Húsin til stóra gjøgnumbrotið "Nevermind" hjá Nirvana. Mynd: Nirvana.com)
Frá Nevermind til Unplugged
Nevnir mann Nirvana, so má mann eisini nevna útgávuna Nevermind. Tað var Nevermind, sum plantaði Nirvana trygt og fast í tónleikasøguna. Útgávan var ein risa succes, meðan útgávan “In Utero”, sum kom út í 1993, kiksaði eitt sindur. Útgávan seldi færri enn 200.000 eintøk ta fyrstu vikuna.
Ein teori, viðvíkjandi minkandi áhuganum fyri Nirvana, var, at Nirvana fjepparar vóru troyttir av øllum trupulleikunum hjá Kurt Cobain. Fólk vóru eisini troytt av hansara anti rokkstjørnu atburði, og høvdu fingið nokk av turbulenta parlagnum hjá Kurt Cobain og Courtney Love.
Summi vilja vera vuð, at “Nirvana Unplugged” útgávan, sum kom út sama árið, var ein roynd at vinna fjeppararnir aftur. Tað riggaði fyri so vítt fínt, tí áhugin vaks, men tað var serliga eftir, at Kurt Cobain doyði, at "Nirvana Unplugged" bleiv væl umtókt.
(Húsin til Nirvana Unplugged. Mynd: Nirvana.com)
Ring heilsa og avlýstar konsertferðir
Nirvana fingu bjóðað at verða høvuðsnavn á risa tónleikafestivalinum Lollapalooza í Chicago, men Nirvana takkaðu nei, hóast dagslønin var níggju milliónir dollarar.
Um somu tíð bleiv Kurt Cobain rættiliga upptikin av at skriva sítt testamenti, og í februar og mars vóru Nirvana á konsertferð í Europa, men tað gekk illa, tí heilsan hjá Kurt var somikið ring.
Tann seinasta konsertin hjá Nirvana varð hildin á einum flogvølli í Hamburg í Týsklandi. Hetta var 1. mars í 1994, og Nirvana spældi frammanfyri 3.000 fólkum. Hóast Kurt Cobain var illa fyri til konsertina, sá Kurt út til at hugna sær. Ta einu løtuna fór streymurin, og ta løtuna spældu teir aukustiskt. Somuleiðis spældu teir eitt coverlag hjá The Cars, sum kallast “My Best Friends Girl”. Tá konsertin var liðug, var heilsan hjá Kurt so vánalig, at Nirvana avlýsti allar komandi konsertirnar
Dreingirnir í Nirvana høvdu eisini brúk fyri at halda frí, so Krist Novoselic fleyg heim til Seattle, og Dave Grohl var verðandi í Týsklandi, har hann skuldi arbeiða við einum soundtracki. Meðan Kurt fleyg til Rom, har hann og kona hansara, Courtney Love, kekkaðu inn á kamar nummar 541 á luksushotellinum Excelsior.
Kurt Cobain krasjar
Náttina til fjórða mars skrivaði Kurt Cobain eitt sjálvmorðsbræv á tríggjar síður, tók 50 tablettir av rohypnol og skolaði niður við sjampanju. Morgunin eftir kom Courtney fram á Kurt. Hann var uttan vit. Courtney ringdi eftir hjálp, og ein ambulansa kom á staðið. Kurt var farin í koma, og hóast hann yvirlivdi, so upplýsti tíðindastovan CNN, at Kurt Cobain hevði latið lív.
Tá Kurt Cobain raknaði við aftur, varð hann flogin til Seattle. Vinfólk hjá Kurt vóru lættaði, tá tað frættist, at hann ikki var deyður. Men samstundis vónaðu fólk, at hetta fór at fáa Kurt at vakna og taka seg saman, men tær vónirnar brustu rættiliga skjótt
18. mars var aftur galið. Tá fekk løgreglan eina fráboðan um eina ósemja heima hjá Kurt Cobain. Hesuferð hevði hann stongt seg inni á einum kamari og hótt við at taka lívið av sær. Courtney ringdi aftur til løgregluna, og løgreglan fekk tamarhald á støðuni, men hetta var eftir, at løgreglan konfiskeraði fýra skotvápn og 25 kassar við patrónum.
(Manningin í Nirvana. Mynd: imdb.com)
Vinfólk gera eina seinastu roynd at bjarga Kurt Cobain
25. mars gjørdi Courtney eina seinastu roynd at bjarga Kurt. Hon fekk savnað læknar og vinfólk í teirra húsi í Seattle. Endamálið var at fáa Kurt at steðga við at renna undan sínum trupulleikum, og heldur finna eina loysn. Umframt Courtney, so vóru Krist Novoselic, Dave Grohl, Pat Smear og ymiskir ráðgevarar tilstaðar. Tá tey høvdu tosað saman í fimm tímar, gekk Kurt við til, at hann nokk skuldi fara til avvenjingar tann 30. mars í 1994.
Men áðrenn Kurt fór til avvenjingar, fóru hann og vinmaðurin Dylan framvið hjá Stan Bakers Sports, ein handil sum seldi skotvápn. Kurt vildi hava eitt skotvápn. Løgreglan hevði jú tikið øll skotvápnini frá honum, men hann kundi ikki keypa nakað vápn sjálvur, uttan at løgreglan fekk tað at vita. So hann gav vinmanninum Dylan pengar til eitt skotvápn og patrónir, og so keypti Dylan eina byrsu fyri Kurt. Hann greiddi Dylan frá, at byrsan var ætlað til at verja seg sjálvan.
Hetta var sama dagin, sum Kurt fór til avvenjingar. Men bara tveir dagar seinni, so var Kurt úti aftur. Hann klatraðu upp um garðin, har hann var til avvenjingar. Síðani tók hann ein taxa út á flogvøllin og fleyg heim til Seattle. Í flogfarinum kom hann at sita undir liðini á Duff McKeagan úr Guns N’ Roses. Duff bjóðaði honum eitt lift, tá teir lendu, men Kurt takkaði nei. Á floghavnini bað ein kanadiskur fjeppari um autograf frá Kurt, og fjepparin fekk eisini ein autograf. Tað serliga við hesum autografinum var, at Kurt eisini skrivaði 5. apríl, sum var dagurin, tá hann tók lívið av sær.
Courtney og mamma Kurt fingu skjótt at vita, at Kurt var rýmdur frá avvenjingarstovninum. Tær boðaðu løgregluni frá, sum síðani eftirlýsti Kurt. Hann var ongastaðni at finna, hóast hann í veruleikanum var heima hjá sær sjálvum. Seinni er tað komið fram, at Kurt royndi at ringja til Courtney, men hon var upptikin, so hann fekk bara fatur á einum telefonsvarara.
5. apríl skrivaði Kurt eitt sjálvmorðsbræv. Tók sítt skotvápn, tók eina dosu av heroin og skeyt seg sjálvan. Tríggjar dagar seinni, tann 8. apríl, fann elektrikarin Kurt Cobain, sum tá hevði skrivað seg í tónleikasøguna á sama hátt sum Elvis, John Lennon og Tupac. Allir doyðu á tragiskan hátt, men samstundis hava allir hvør sítt heilt serligt pláss í tónleikasøguni.


text:
Hvat er tað fyrsta tú hugsar, tá tú hoyrir orðið “Yoga”? Er tað grønt te og fimir veganarar? Asiatiskur spiritualitetur? Ella hugsar tú kanska okkurt heilt triðja? Undir øllum umstøðum, so er yoga blivið ótrúliga populert í vesturheiminum seinastu árini. Og Føroyar eru onki undantak. Fyri at blíva klókari upp á yoga, hava vit tosað við Hildur Eyðunsdóttir, sum er útbúgvin innan kundalini yoga og eigur og rekur Yogasetrið saman við Lis Helgadóttir
Sambært Hildur hava øll sløg av yoga sama endamál: At vekja ta orkuna í okkum, sum annars liggur í dvala. Vit hava øll hesa orkuna í okkum, og tá vit frígera orkuna, so føla vit okkum meir livandi. Vit verða meir tilvitaði og hugsa klárari av at gera yoga.
Tá eg spyrji, um Hildur kann geva okkum eitt dømi um, hvussu tað upplivist at blíva klárari í høvdinum, svarar hon: “ Tú má prøva tað. Tú verður noyddur at royna tað, tí tað er bara við at royna tað, at tú kann uppliva tað”. Tað er also bara við at royna yoga, at tú kann uppliva yoga.
(Kvinna, sum mediterar við turban á høvdinum. Mynd: Shutterstock.com)
Kundalini yoga sum terapi
Sambært Hildur hevur yoga eisini terapeutiskar eginleikar. Hetta er orsakað av, at alt sum vit uppliva verður lagrað í okkara kroppi og tí óbevísta. Og sambært Hildur er yoga perfekt til at loysa upp fyri øllum tí, sum vit hava lagrað upp gjøgnum tíðina.
- Hóast eg ikki havi upplivað tað sjálv, so kemur tað fyri, at fólk byrja at gráta ella blíva rørd, tá tey byrja at ganga til yoga. Tey merkja, at okkurt hendur við teirra kroppi. Tey vita ikki, hvat tað er sum hendur, men tey merkja, at tað verður loyst upp fyri onkrum, sigur Hildur.
Hetta kann kanska ljóða eitt sindur fremmant fyri onkran, men sambært Hildur er yoga ikki nakað at vera bangin fyri. Tí hóast fólk ikki vita, hví tey blíva rørd ella byrja at gráta, so hevur tú altíð tamarhald á støðuni, og tú kann altíð velja at steðga. Og vanliga er tað eisini talan um eina positiva uppliving, har tað følist gott at loysa upp, hóast mann ikki veit rættiliga, hvat tað er.
- Munurin millum yoga og kanska sálarfrøði í hesum førinum er, at innan yoga skal tað bara út. Tað er ikki neyðugt at vita so øgiliga nógv um, hvat ella hví tað hendi. Tú skalt bara fáa tað út úr systeminum og koma víðari, har summi kunnu tosa og tosa um tey somu problemini í áravís, og enda við at hanga føst í fortíðini, sigur Hildur.
(Hildur í nýggju hølunum hjá Yogasetrinum. Mynd: Hergeir Staksberg)
Yoga og nervalagið
Um tú ert í einari støðu, sum er í so avbjóðandi bæði mentalt og kroppsliga, so hevur mann ymiskar meditatiónir innan yoga, sum eru gjørdar til at hjálpa í slíkum førum.
- Tá fer mann inn og aktiverar nervalagið. Tá nervalagið verður aktiverað, so verður tað eisini styrkt og reparerað. Mann ger eisini venjingar, sum venja ymiskar partar av heilanum. Og tá tað snýr seg um heilan, so er tað líka sum við vøddum, tí um tú ikki stimbrar ein ávísan part av heilanum, so minkar tann parturin, sigur Hildur.
Sambært Hildur, so verða allar kyknurnar í okkara kroppi endurnýggjaðar. Allar uttan tær í nervalagnum. Tær kyknurnar eru tær somu, sum vit hava gjøgnum alt lívið, meðan aðrar kyknur endurnýggjast innan 72 tímar.
- Hetta merkir, at nervalagið skal halda alt tað út, sum tað verður bumbarderað við til dagligt og gjøgnum eitt langt lív. Nervalagið skal eisini standa model til harðar tíðir og ymisk sjokk. Og akkurát tað at styrkja og reparera nervalagið er nakað, sum hevur nógv at siga innan kundalini yoga. Tú kann nevniliga styrkja og reparera nervalagið, men tú kann ikki endurnýggja tað, sigur Hildur.
Kroppurin og sinnið hanga saman
Sambært Hildur kann mann ikki loysa kroppin og sinnið frá hvørjum øðrum. Hetta er ein rættiliga grundleggjandi tanki við yoga í mun til kanska ítrott. Í ítrotti er tað í summum førum, at tú velir at venja antin kroppin ella høvdið, meðan kundalini yoga syrgir fyri at aktivera bæði kropp og høvd.
- Um tú ikki venur kroppin og bara mediterar, so kann tað verða torført at fáa góð úrslit, men tá tú bæði mediterar og brúkar kroppin, so verður tað munandi lættari at meditera. Mann kann siga, at kroppurin er eitt amboð, sum ger tað lættari at meditera, og so fært tú eisini betri heilsu av at brúka kroppin, sigur Hildur.
(Ein av rørslunum innan kundalini yoga. Mynd: Shutterstock)
Gamalt og modernað
Hóast yoga er blivið rættiliga modernað seinastu árini, so er yoga eitt elligamalt fyribrigdi.
- Mann hevur funnið gamlar tekstir og annað, sum vísa, at menniskju eisini gjørdu yoga fyri 5000 árum síðani. Men tað hava eisini verið tíðarskeið, har yoga hevur verið í tí dulda, tí fólk sum gera yoga eru ikki líka løtt at stýra og kontrollera. So tað hava verið fleiri valdsharrar, sum gjøgnum tíðina hava roynt at útrudda yoga, tí teir hava viljað havt vald á fólkinum. Hesa tíðina mátti mann sjálvur uppsøkja yoga, har lærarin deildi sína vitan við næmingin, sum so aftur deildi sína vitan við tað næsta liðið í ketuni, sigur Hildur.
Yoga hevur onki við átrúna at gera
Tá mann tosar um yoga, so hava fólk vanliga eisini eina meining um yoga. Á sosialum miðlum sum facebook hevur mann sæð okkurt kjak, har yoga hevur verið sett í samband við ein ávísan átrúna. Onkur meinar kanska, at yoga er ein hóttan móti teirra átrúnaði, men sambært Hildur er onki at vera bangin fyri.
- Nei, yoga hevur onki við átrúna at gera. Tú kann vera kristin, muslim, hindu ella ateist. Tað er heilt upp til tín sjálvs, men tá tað er sagt, so kann tað vera ein fyrimunur at trúgva uppá, at tað er okkurt, sum er hægri enn vit, sigur Hildur at enda.


text:
Tofta Ítróttarfelag
B68 (Fult navn: Tofta Ítróttarfelag) er fótbóltsfelagið á Toftum. Felagið varð stovnað 21. desember 1962.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyrstu 8 árini spældi felagið í meðaldeildini, sum næstbesta deildin tá nevndist. Í 1976 varð føroyska fótbóltskappingin umskipað, og í tíðarskeiðnum 1976-1980 spældi B68 framvegis í næstbestu deildini, sum tá nevndist 2. deild. Í 1980 vann felagið 2. deild, og flutti upp í 1. deild.
Fyrstu ferð felagið royndi seg í bestu deildini var sostatt í 1981, og har spældu teir í samfull 24 ár til 2004, tá teir fluttu niður.
Í 2005 vunnu teir næstbestu deildina, men fluttu beinleiðis niður aftur í 2006. Í 2007 vunnu teir aftur næstbestu deildina, og hava síðani 2008 aftur verið í bestu deildini, sum nú verður rópt Effodeildin.
Í 1984 vann B68 sítt fyrsta føroyameistaraheiti í 1. deild hjá monnum, og árið eftir endurtóku teir hetta bragd. Seinast felagið vann bestu deildina var í 1992.
Í 2012 endaði B68 á einum 9. plássi og flutti niður í 1. deild, har teir spæla í 2013. Teir vóru javnir í stigum við TB og spældu seinasta avgerðandi dystin móti júst TB við Stórá. Kravið var at teir vunnu við í minsta lagi fýra málum, og tað var um reppið at eydnast. Úrslitið av dystinum gjørdist 1-4, B68 fekk øll málini í seinna hálvleiki og tað seinasta í yvirtíðini, men so gekk tíðin undan, og B68 hevði vunnið dystin men tapti stríðið um at varðveita plássið í Effodeildini.[1]
Núverandi lið[rætta | rætta wikitekst]
Dagført 10/08-2013
Venjaratoymið[rætta | rætta wikitekst]
- Venjari: Øssur Hansen
- Hjálparvenjari: Jóhan Petur Poulsen
- Hjálparvenjari: Hans Erik Danielsen
- Liðleiðari: Jógvan Hendrik Johannessen
- Liðleiðari: Trúgvi Súnason í Hjøllum
Føroyameistarar[rætta | rætta wikitekst]
- 1984
- 1985
- 1992
B68 í Europa[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Portal.fo, Keita og Ndende halda fram í B68.
- FaroeSoccer.com
- Zerozerofootball.com
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
B36 | TB/FC Suðuroy/Royn | HB | ÍF | KÍ | NSÍ | Víkingur | Skála | EB/Streymur | 07 Vestur
AB | B68 | HB II | TB/FCS/Royn II | Víkingur II KÍ II | B36 II | Hoyvík/Giza | NSÍ II | ÍF II
B71 | AB II | 07 Vestur II B68 II | KÍ III | TB/FCS/Royn III | NSÍ III | Skála II | EB/Streymur II | Víkingur III