text:
Hvar vóru fólkatingsumboð Føroya?
21. november 2016
Hvar vóru fólkatingsumboð Føroya undir einari sera týðandi og aktuellari hoyring á Christiansborg um framtíðar hernaðar- og trygdarpolitikk í Arktis?
Vanliga verður sagt, at um tú ert fólkavaldur, so eigur tú at vísa tínum veljarum virðing við at røkja títt fólkavalda starv so væl, sum tað yvirhøvur ber til.
Hesa virðing fingu veljarar hjá fólkatingsumboðum Føroya tíverri ikki á einum hoyringsfundi 17. november 2016, tí umboðini hirdu ikki at møta á fundinum.
Týðandi fundur
Tað er heldur sjáldan, at ein nevnd, í hesum føri Uttanlandsnevndin hjá Løgtinginum, verður boðin til fund á Christansborg um eitt ávíst evni.
Her var ein hoyringsfundur, har ið ein frágreiðing varð løgd fram og umrødd. Heitið á fundinum var: “Forsvarsministeriets fremtidige opgaveløsning i Arktis”.
Uttanlandsnevndin møtti væl upp, og umframt undirritaðu vóru á fundinum: Kári P. Højgaard, Bjørt Samuelsen og Annita á Fríðriksmørk, forkvinna í Uttanlandsnevndini.
Verjumál eru sum kunnugt felagsmál, og tí hevur tað áhuga fyri allar partar í Ríkinum at fylgja við í, hvat hendir á altjóða verjuøkinum, og hvørjar framtíðar ætlanir arbeitt verður við og sum kunnu fara at ávirka Føroyar, so ella so.
Vit eiga eisini at hava ein virknan politiskan leiklut í øllum hesum arbeiðinum.
Tað var Nils Wang, kontraadminiralur og chefur fyri Forsvarsakedemiet, sum legði fram.
Endamálið við hoyringsfundinum var m.a. at lýsa og kunna um, hvussu framtíðar verjan skal skipast í Føroyum og Grønlandi.
Serfrøðingar hava gjørt frágreiðingina, og høvið var hjá okkum, sum møttu á fundinum, at seta spurningar og fáa kvalifiserað svar.
Konfliktøki við ávirkan á Føroyar
Hoyringsfundurin handlaði nógv um Grønland, men faktiskt kom fram, at bæði sokallaða herðnaðarliga konfliktøkið og eisini handilsliga økið, sum liggja í ísfríðum øki, fara at fáa beinleiðis ávirkan á Føroyar. Talan er jú um økið, sum liggja í føroyskum sjóøki, sum siglingarruta o.a.
Grønland er eisini eitt áhugavert herðnaðarøki, men á ein annan hátt og á landi.
Greitt varð frá á fundinum um sannlíkindini fyri fleiri hernaðarligum ósemjum í framtíðini og tí eisini tørvinum á nýggjum tilbúgvingarskipanum, fleiri verjuskipum, fleiri annleggum á landi o.a.
Eisini varð nevndur møguleikin fyri at senda fregatt til Føroyar í sambandi við umrokeringar. Umframt at útbyggja satellittskipanir til hernaðarverju og sjóbjarging, SAR. Eisini vórðu nevndir møguleikar fyri at brúka dronur í verjuskipanini.
Tí var hesin fundur háaktuellur og sera viðkomandi fyri føroyingar og føroyskar politikarar, og allar mest viðkomandi, at júst føroyingar møttu.
Føroysku fólkatingsumboðini møttu ikki upp
Føroyingar hava valt tvey umboð á Fólkating, men eftir øllum at døma, hava tey ikki skilt álvaran í hesum málinum og hvørjar teirra uppgávur veruliga eru.
Tað er tí átaluvert, at Sjúrður Skaale úr Javnaðarflokkinum og Tórbjørn Jacobsen úr Tjóðveldi vísa líkasælu og vantandi virðing fyri politiska arbeiðinum, ið eigur at vera Føroyum at gagni.
Slíkt kann ikki góðtakast.
Kaj Leo Holm Johannesen og Magni Laksáfoss
løgtingsmenn fyri Sambandsflokkin og limir í Uttanlandsnevndini
Mynd - Uttanlandsnevndin á Christiansborg
Frá vinstru: Magni Laksáfoss, Kári P. Højgaard, Bjørt Samulesen, Kaj Leo Holm Johannesen og Annita á Fríðriksmørk
RN
Aftur


c: text/html

text:
Norðurkorea
Fólkaræðiliga Lýðveldið Korea, vanliga nevnt Norðurkorea, bleiv grunnlagt í 1948 við Kim Il Sung sum ovasta leiðara. Norðurkorea er eitt sera isolera land, har eitt ferðfólk ikki kann ferðast frítt, men skal hava 1-2 ferðaleiðarar sum fylgja einum allastaðni.
Síðan í miðjuni av 1990'unum hevur Norðurkorea stríðst við avleiðingum frá fleiri náttúruvanlukkum, sum hava lagt landbúnaðin í oyði. Hetta hevur elvt til hungursneyð í landinum, og sjálvt um betringar eru hendar, er mattrot enn í landinum.
Norðurkorea hevur framt fimm royndarspreingingar við kjarnorkuvápnum og hevur roynt eina røð av rakettum.[1] Norðurkorea hevur umleið túsund ballistiska rakettir.
SøgaRætta
Frá japanskari koloni til uppbýtt KoreaRætta
Korea var ein sjálvstøðug tjóð í mong hundrað ár áðrenn 20. øld. Landið vildi vera fyri seg sjálvt, men tað lá millum fleiri stórveldi, ið vóru gramm eftir størri økjum. Í 1910 var Korea gjørt til eina japanska koloni[2], og var stýrt við harðari hond. Milliónir av koreanarum mistu teirra samleika og navn, og fleiri túsund koreanskar kvinnur vóru brúktar sum “troysti kvinnur”. Hetta førdi til nógvan hatur móti japanarum.
Eftir annan veraldarbardaga vóru koreanarar glaðir um at Japan, sum hevði verið á týsku síðuni í veraldarbardaganum, hevði tapt og mist stýrið á nógvum av sínum oyggjum og økjum, har av Korea. Sjálvt um Sovjetsamveldið kom langt áðrenn Amerika til Korea, so var ein avtala gjørd millum stórveldini, at landið skuldi býtast við 38. breiddarstigið[3]. Í Norður Korea bleiv Kim Il-sung forsetisráðharri í 1948 og formaður í arbeiðara flokkinum í 1949. Kim Il-sung var ein 33 ára gamal kommunistur, sum hevði brúkt mesta av øðrum veraldarbardaga í Sovjetsamveldinum[4]. Har hevði hann eisini millum annað fingið hernaðar og politiska útbúgving. Kim fór beinan vegin í gongd við at skipa samfelagið av nýggjum eftir sovjetsamveldis mynstrum.
KoreakríggiðRætta
Koreakríggið byrjaði í 1950 og endaði í 1953 við vápnahvíld, men ikki eini friðaravtalu. Tað doyðu umleið 3 milliónir koreanarar í hesum kríggji. Norðurkorea fekk hjálp frá m.a. Kina og Suðurkorea fekk hjálp frá USA. Formelt sæð er tað enn kríggj millum USA og Suðurkorea á eini síðu og Norðurkorea á hinari, tí at eingin friðaravtala er undirskriva.
Eftir Koreakríggji var øll orka løgd í at skapa búskaparligan vøkstur og stýri førdi kampanjur til at fremja hetta. Ein av hesum kampanjum var Chollima kampanjan. Chollima kemur mytologiiðni og er ofta myndaður sum ein hestur við veingjum, sum ríður skjótt. Hetta skuldi ímynda tað ferð sum búskaparligi vøksturin skuldi hava.
PolitikkurRætta
Fá lond eru so diplomatisk avbyrgd sum kommunistiska Norðurkorea. Juche er politiska hugsjónin í Norðurkorea og er smíðja av Kim Il-sung. Juche stendur fyri at stóla uppá egna megi sum tjóð. Tað vil siga at man hevur sjálvforsýnandi búskap, uttanveltaðan uttanríkispolitik og harvið ein herð sum er nóg sterkur til at verja landið móti álopum. Songun er eitt hugtak, sum hevur verði brúkt tey seinnu árinið í Norðurkorea. Tað merkir stutt sagt "herurin fyrst" og hevur havt tað við sær at herurin er voksin seinnu árini og hevur fingið meira ressorsir at ráða yvir.
Eingin veit serliga nógv um ein av seinastu kommunistisku skansunum, norðurkoreanska Kim Jong-il. Hann verður so at siga bert avmyndaður av norðurkoreanskum statsmiðlum og altíð í eins klæðum og brillum. Norðurkorea hevur í áravís verið mett sum ein tann størsta hóttanin móti vesturheiminum, og óteljandi altjóða royndir eru gjørdar at steðga eitt nú ætlanunum við kjarnorkuvápnum hjá Kim Jong-il. Sum lukkað land er torført at siga nakað fyri vist, men ágangur, torturur og ekstremt fátækradømi er gerandisdagur í Norðurkorea.
Norðurkorea og Suðurkorea hava ikki sitið væl um sátt síðani Koreakríggið fyrst í fimmtiárunum, og londini hava ongantíð avtalað at binda frið. Einki samskifti er millum tey bæði londini, og tey hava heldur onga ”reyða linju” eins og USA og Sovjet høvdu undir Kalda krígnum. Í mars 2013 sleit Norðurkorea seinastu telefonlinjuna suður um markið, eftir at Suðurkorea og USA høvdu havt felags hernaðarvenjingar.
Politiskir flokkarRætta
Koreanski Arbeiðaraflokkurin sum hevur dominerandi politiska makt. Aðrir flokkar eru Chindokio Chongu flokkurin og Koreanski Social-demokratiski flokkurin. Hesir flokkar eru í tjóðskaparligari fylking saman við Koreanska Arbeiðaraflokkinum.
MannarættindiRætta
Norðurkorea verður mett sum heimsins mest afturlætna land. Lógarverkið í Norður-Korea loyvir avrættingum, um illgruni eru um statskvett, svik ella terrorismu. Hinvegin eru mong dømi um, at menniskju eru vorðin avrættað, tí tey vóru virkin innan samkomur, tosaðu í fartelefon ella stjólu. Stýrið vónar, at avrættingar halda fólki aftur í at gera upreistur móti Kim Jong-un og hansara stýri [5][6].
KelduávísingarRætta
- ↑ https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/04/14/a-timeline-of-north-koreas-five-nuclear-tests-and-how-the-u-s-has-responded/?utm_term=.d3df9962e63c
- ↑ Koreakrigen: Verden på randen af atomkrig 1950-1953. p. 8.
- ↑ Koreakrigen: verden på randen af atomkrig 1950-1953. p. 8.
- ↑ Koreakrigen - Konflikter kortlagt. p. 7.
- ↑ http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2980240&cloc=joongangdaily%7Chome%7Cnewslist1
- ↑ http://nkdb.org/bbs/data/publication/2009_NKDB_whitepaper_english.pdf

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
12. mai letur Listasavn Føroya upp aftur, so nú ber til at uppliva Várframsýningina! Í ár eru 30 ár síðani fyrstu Várframsýningina, og hetta verður hátíðarhildið við eini stórari framsýning við fleiri enn 100 listaverkum eftir meira enn 50 listafólkum. Felagið Føroysk Myndlistafólk skipar fyri tí afturvendandi framsýningini, sum á hvørjum vári sýnir fram tað besta av føroyskari list.
Várframsýningin 2020 er býtt í tríggjar partar. Fyrsti parturin er afturlítandi við verkum frá trimum teimum fyrstu Várframsýningunum. Annar parturin er listaverk eftir limunum í Føroysk Myndlistafólk, og triði parturin er útvald listaverk, sum ársins nevnd hevur valt.
1. LIST FRÁ BYRJANINI
Á svalanum í Listaskálanum er eitt stórt úrval av listaverkum frá Várframsýningunum í 1990, 1991 og 1992.
Eitt tekstilverk, sum hongur úr loftinum, bjóðar gestunum vælkomnum á ársins Várframsýning: “Úr søguni” eftir Astrid Andreasen er sett saman av bundnum ermum, sum eru bundnar saman til eitt langt band. Listaverkið er úr tógvi frá Tøting, gamla ullvirkinum í Syðrugøtu og varð sýnt fram á fyrstu Várframsýningini í 1990. Tá ognaði Listasavn Føroya sær verkið, og síðani hevur tað verið ein týdningarmikil partur av savninum. Tað viðger bæði lívsins gongd og listaliga menning.
Millum listaverkini á svalanum kanst tú uppliva verk, sum eru gjørd úr hondgjørdum pappíri og plantum og listaverk prentað á avíspappír. Í framsýningarskápunum eru úrklipp úr tíðindabløðum og skráir frá fyrstu framsýningunum.
2. LIST FRÁ LISTAFÓLKUNUM
Í næsta partinum kanst tú uppliva listaverk hjá limunum í felagnum Føroysk Myndlistafólk.
Listafólkini eru bjóðað av í ár á tann hátt, at listaverkini ikki máttu vera størri enn 1x1 metur. Millum mongu verkini kanst tú uppliva toykollagur, videolist, standmyndir úr viði, grafisk prent og málningar.
3. ÚTVALD LISTAVERK
Eins og siðvenja hevur verið fyri øll árini, loyvir felagið Føroysk Myndlistafólk øllum at senda uppskot til ársins Várframsýning. Fyri at tryggja eitt slag av góðsku verður ein úrvalsnevnd sett, sum velur listaverkini, sum sleppa við á framsýningina.
Soleiðis hevur verið síðani fyrstu Várframsýningina í 1990, og aftur í ár er úrvalsnevndin trý listafólk úr felagnum: Tove Askham, Finleif Mortensen og Ludvík á Brekku. Tey hava lagt seg eftir at velja list hjá listaspírum og at sýna fram fjøltáttaða list. Í hesum partinum av framsýningini kanst tú uppliva fotomyndir, keramik, bundna list, verk á við umframt nógvar málningar.
Til framsýningina er ein faldari við upplýsingum um listafólk, heiti, tilfar og prís.
Vælkomin á Listasavn Føroya.
Listasavn Føroya letur upp aftur týsdagin 12. mai kl. 11. Várframsýningin kann upplivast til og við 2. hvítusunnudag.
Listasavn Føroya er opið mánadag til sunnudag frá kl. 11 til 17


text:
Leiðslan á Dimmalætting hevur í dag sett Emil Lisberg Jacobsen sum ábyrgdarblaðstjóra á Dimmalætting. Hann tekur við starvinum 1. august 2019.
Emil L. Jacobsen var fyrstu ferð í starvi á Dimmalætting í 1995, var so burtur frá í nøkur ár, og byrjaði aftur á Dimmalætting í 1999. Í fleiri ár hevði hann ábyrgd av ítróttarredaksjónini hjá blaðnum. Tá Dimmalætting gavst at koma út í 2013, arbeiddi hann á portal.fo eitt skifti.
Emil L. Jacobsen var í 2014 saman við øðrum fyrrverandi starvsfólkum við til at endurreisa Dimmalætting og hevur síðani arbeitt á blaðnum, fyrst og fremst hevur hann havt ábyrgdina at samskipa blaðútgávuna.
– Tað er gleðiligt, at vit kunnu seta Emil L. Jacobsen sum blaðstjóra, tí Emil hevur bæði drúgvar royndir við blaðútgávu og holla og breiða vitan um samfelagsviðurskfti. Ein av arbeiðsuppgávunum hjá nýggja blaðstjóranum verður at seta redaksjonella toymið av nýggjum, sigur Kenneth S. Bærendsen, fyrisitingarstjóri á Dimmalætting.
– Hetta er ein avbjóðing, sum eg eri spentur uppá. Sjálvt um eg havi starvast á Dimmalætting leingi, so verður tað ein øðrvísi avbjóðing at standa við evstu redaksjonellu ábyrgdini. Harumframt gleði eg meg eisini til avbjóðingina at menna Dimmalætting sum fjølmiðil, í samstarvi við umsitingarligu leiðsluna, sigur Emil L. Jacobsen.


text:
Náttina til týsdagin og í gjár vóru nógv áarlop kring landið. Millum annað á Vestmannavegnum, Oyndarfjarðarvegnum, Kaldbaksvegnum, Múlavegnum, á gamla Viðareiðisvegnum og eisini á Syðradalsvegnum vóru áarlop.
Orsakað av hesum var ferðslan nakað tarnað á ymsum vegateinum, eitt nú á Vestmannavegnum, har tveir trailarar og nakrir persónbilar máttu bíða, til vegurin var ruddaður. Í Kollfjaðrardali høvdu útlendsk ferðafólk rent seg fastan í eitt áarlop og høvdu trupult við at boða frá, tí tey vistu ikki, hvar á landsvegnum tey vóru stødd, men alt spældi kortini væl av.
Fleiri av áarlopunum hendu um náttina, og fólk frá Landsverki vóru síðan boðsend at rudda tilfarið burtur av vegunum aftur beinanvegin og reinsa veitir og annað, so vatnið aftur kundi renna frítt undir landsvegunum.


text:
Tórshavnar Big Band hevur nú í nøkur ári staðið fyri stórfingnari summarkonsert. Nevnast kunnu Frank Sinastra og Ella Fitzgerald konsertirnar og so sjálvandi Minnist tú enn konsertin.
Við kendastu sangunum og bestu instrumental løgunum fer Tórshavnar Big Band í summar at føra tykkum aftur til swingandi gulltíðina frá 1930 til 1950 við uppruna útsetingum við Big band swing orkestrunum hjá m.a. Benny Goodman, Artie Shaw, Glenn Miller og Count Basie, Sangarar á konsertini verða Jógvan Hansen og Dania Tausen.
Dirigentur og frásøgumaður er íslendingurin Sigurður Flosason


text:
Skriva út
Johannes Johannesen
Johannes Johannesen
klokkariHúsar
Sum 17 ára gamal, varð Jóhannes Johannesen úr Klaksvík, biðin um at vera vikarur í skúlanum á Húsum í Kalsoynni. Tað hoyrdi til starvið at lærarin læs í kirkjuni.
-Tað kom ikki nógv burtur úr lestri. Geila Jóannes segði, at nú mátti eg taka yvir. Men hetta árið, eg var vikarur í 1966-67, læs hann lestur, eg haldi, at eg slapp bara einaferð at lesa lestur og so ordnaði eg alt hitt í kirkjuni, sigur Jóhannes Johannesen, sum er føddur í 1949 í Klaksvík.
-Eg var vikarur á Húsum og á Syðradali. Eg var aðru hvørja viku í hvørjum skúla, og vikuna eg var á Syðradali komu húsabørnni við og øvugt. Vit gingu í millum. Eg var júst liðugur við realskúlan í Klaksvík og var biðin til hetta starv. Lærarastarvið innibar at gera tænastu í kirkjuni og síðan skuldi eg eisini hjálpa fólki við at týða brøv.
-Eg átti tveir pápabeiggjar á Húsum og búði uppi á Gørðum hjá familjuni. Meðan eg var á Húsum, kom elektrisitetið til bygdina.
-Tað vóru tey eldru børnini, sum skiftu millum skúlarnar og onkuntíð, tá ið gott veður var, møttust vit mitt á leiðini og høvdu undirvísingina úti. Tað var í dalinum, har smoltstøðin er í dag. Tá vóru eini 14-15 børn í skúla. Eg haldi í dag, at eg var alt for ungur til ábyrgdina. Tað var ein øgilig virðing fyri læraranum og eg virkaði eisini sum sálarhirði í bygdini
-Eg havi verið lærari síðan, mítt lív er at vera lærari. Tók prógv á Odense Seminarium og seinni tók eg útbúgving sum talulærari. Havi undirvíst børnum við down syndromi í Klaksvík, sigur hann.
Jóhannes er giftur við Hildu Viderø, tey giftust í 1979. Tey eiga tveir synir og eitt barnabarn.


text:
Fleiri enn 3000 fólk vóru á Tórsvølli í gjárkvøldið og sóu dystin millum Føroyar og Norra. Løgreglan var klár til uppgávuna og var vælmannað til at halda skil á stóru mannamúgvuni.
Av teimum 3000 áskoðarunum til dystin vóru nógvir norðmenn, sum høvdu leitað sær til Føroyar at síggja dystin. Tá útlendingar koma leiðina her til er ikki óvanligt at lagið gerst gott og at tað verður smakka sær á. Tí sóust eisini nógv fólk eftir dystin, sum høvdu fingið eitt sindur niðurum.
Men løgreglan hevði ongar trupulleikar av mongu fólkunum í samband við dystin. Av løgreglustøðini verður sagt at øll skikkaðu sær væl, og at løgreglan púrt einki fekk at gera.


text:
Áhugavert at hoyra Magnus Norðberg úr Klaksvíkar Róðrarfelag og Hallgrím Hansen frá Róðrarsambandinum í 3-2 sendingini mánakvøldið. Sjálvandi eru ymsar orsøkir, at illa gongst at manna eldri bátastøddirnar og serliga 10-mannaførini. Stutta av tí langa er seinnu árini, at tað eru ov fáir rógvarar millum tjúgu og tretivu ár, og kanska er samfelagið so nógv broytt við nógvum arbeiði, bíligum flogferðaseðlum og tilboðum annars til tey ungu, at tey tíma rætt og slætt ikki at brúka tíðina um summarið at sita í kappróðrarbáti. Havi annars hesa viðmerking til 3-2 sendingina.
Tað sýnist, at tá tey ungu hava róð barnaróður frá ellivu/tólv ára aldri í nøkur ár, og síðani gentu/dreingjaróður í nøkur ár og eru liðug við miðnámsskúlan, so eru tey ”mettað” av kappróðri. Nú skal okkurt annað gerast sum summarið út at ferðast ella uppliva festivalar. Flestu stremba ikki eftir at seta seg í 6-manna-8-manna- ella 10-mannafar.
Tá so stór róðrarøki ikki fáa mannað eldri bátastøddirnar, so er stórur eftirspurningur eftir teimum fáa rógvarum, sum tíma at rógva. Tað verður trolað eftir rógvarum um alt landið, og í fleiri førum fáa vit nakrar fáar elitubátur, har teir fáu bestu rógvararnir sita í sama báti. Nevnast kann 10-mannafarið Ormurin og 6-mannafarið Sølmundur við kvinnum, har Ormurin stendur í neysti í Kollafirði, og eingin av kvinnunum umborð á Sølmundi búði í Runavík. Helt eisini í fjør, at frálíku kvinnurnar umborð á Erlu Kongsdóttir, sjálvandi skuldi róð við 6-mannafarinum Rádna.
Í mínum ungdómsárum róðu bygdir og býir hvør ímóti øðrum, og vanligt var, at eini átta níggju 10-mannafør róðu á ólavsøku og um ár 1990 fjúrtan 8-mannafør á ólavsøku. Í 3-2 sendingi var innróðurin nevndur, og her haldi eg, at inniróður, sum slett ikki hevur mín áhuga, fær alt ov nógv rúm í fjølmiðlunum og frá RSF.
Heilt burturvið, at Róðrarsambandið brúkar stórar upphæddir at senda í fleiri førum eldri rógvarar at kappast altjóða, tá tey, sum vinna í føroyska kappróðrinum einki fáa. Fleiri av teimum, sum hava róð altjóða inniróður, rógva slett í føroyska bátinum. Ynskja fólk at rógva inniróður, so kunnu feløgini taka sær av hesum og ikki RSF. Inniróður sum kappingargrein hevur ongantíð sagt mær nakað sum helst, hetta at sita í deyðari maskinu og hyggju í vegg ella spegil við mangan hørðum tónleiki í venjingarrúminum ella í oyrunum.
Tá 2000 og 1500 teinarnir vóru strikaðir, søgdu fólk úr øllum ættum, at nú fóru vit at síggja fleiri manningar umborð á størri bátastøddunum. Eg skrivaði, at júst tað mótsatta fór at henda, og summi fólk speirekaðu meg fyri hesa skriving, men eg visti, at so fór at vera.
Føroyskur kappróður er alt ov stirvin, og fólk vilja og tora ikki broytingar. Havi víst á, at tað líkist ongum, at dreingir og gentur kunnu rógva fýra ár í somu deild, meðan í øðrum ítróttagreinum tvey ár í eini deild. Eisini dáragerð, tá aldursmark var sett á genturóðurin, at kvinnur fingu loyvi eisini at rógva við 5-mannafari. Kvinnur ov gamlar at rógva genturóður, skulu sjálvandi rógva við 6-mannafari.
Mangan hoyrir tú fólk siga, at føroyskur kappróður er vorðini so ”seriøsur”. Hetta er ikki rætt, tí nógvu árini, eg stimaði við Havnarbátinum, vandu menn meira í bátinum, enn teir gera í dag. Beinhørð venjing hvørt kvøld í viku, og tíðirnar siga okkum, at manningar eru ikki vorðnar betri. Rógvimaskinan verður nevnd, men her at siga, at rógvimaskin er ikki gjørd til føroyska bátin, men í míni verð bara gott hjálpitól at halda seg í venjing.
Róðrarsambandið er feløgini, men vit kunnu vera samd um, at fyrireikingin kring landið ikki altíð hevur verið nóg góð. Vit hava ongantíð funnið endaligu loysnina at starta bátarnar, og ikki altíð er veðrið orsøkin. Aftur og aftur hoyra vit um hanafót, ov lítla maskinmegi at halda startinum. Ja, longu teinarnir fingu mangan einaferð skuldina, at seint gekk at avgreiða róðrarnar.
Mín meining er, at Róðrarsambandið skal gevast við innróðrinum og hugsavna seg og brúka orkuna at hjúkla og menna føroyskan kappróður. Inniróðurin kunnu feløgini taka sær ella tey einstøku, sum vilja hesa ítróttagrein. (Vagnur)


text:
Frælsi skipar, við stuðli frá vinnufyritøkum í Vágum, Sørvágs- og Vága kommunu og ABC fyri sálarheilsu, fyri Gang og Renn fyri heilsuna í Vágum.
Luttakararnir í tiltakinum møta leygarmorgnar kl. 10:00 og fara ein túr til gongu og/ella renna ein hálvan tíma, 15 min út og 15 min aftur.
Tiltakið er hugsað sum eitt rørslutiltak, ein møguleiki at koma út á ymisk støð, ganga og renna saman og samstundis hitta fólk til eina hugnaliga løtu.
Vit byrja hjá Sørvágs kommunu leygardagin 16. mai kl. 10:00 á Stakka.


text:
Á tingfundi 6. februar 2020 boðaði tingformaðurin frá omanfyrinevnda fyrispurningi, sum er soljóðandi:
1. Er nakað samskifti millum føroyskar og danskar myndugleikar um at bøta um viðurskiftini í Mjørkadali?
2. Hvørji átøk metir løgmaður verða neyðug at seta í verk fyri at tryggja betri umstøður fyri fólk sum sita dóm, so tey t.d ikki vera óneyðuga frælsisskerd?
3. Hvørjar ætlanir eru um at fáa hetta týdningarmikla økið undir føroyskt málsræði?
Viðmerkingar:
Fyri jól viðgjørdi Løgtingið nýggja rættargangslóg. Í tí sambandi kom púra greitt fram, at viðurskiftini í Mjørkadali ikki eru nøktandi.
Mjørkadalur er hvørki bygt til at vera ein arrest ella fongsul, men Mjørkadalur hýsir bæði arrestini og virkar sum fongsul, hóast tað galda ymiskar reglur fyri varðhaldsfongslaði og tey, sum sita dóm.
Víst er á av fleiri pørtum, at karmarnir í Mjørkadali eru beinleiðis atvoldin til, at fleiri avbyrgingar eru enn neyðugt, og at tað meira enn so kemur fyri, at fólk vera avmarkað óneyðuga nógv orsakað av fysisku kørmunum. Tað er kent, at avbyrging hevur skaðiliga ávirkan, eisini hóast talan er um styttri tíðarskeið. Tí er tað alt annað enn nøktandi, at fleiri avbyrgingar enn neyðugt eru, orsakað av umstøðunum í Mjørkadali. Hetta eigur als ikki at verða góðtikið.
Hølisviðurskiftini hava eisini tað við sær, at fólk, sum sita dóm í Føroyum, í fleiri førum verða bæði meira og óneyðuga frælsisskerd enn ásett í dóminum. Hetta snýr seg um so ymisk viðurskifti sum onga atgongd til alnótina til avbyrging. Tørvurin á betri fysiskum kørmum er tí eyðsýndur.
Í nøkrum førum fara fólk til Danmarkar at sita partvís av somu orsøk. Tá kann dómurin gerast nógv harðari enn tilætlað. Tað er ongin ivi um, at tað, at skulu sita dóm í einum øðrum landi við m.a. aðrari mentan, máli og avmarkaðum møguleika at fáa vitjan, kann vera ein óneyðug herðing av dóminum hjá fólki, sum, um hølisviðurskiftini vóru til tess, kundu sitið dómin í Føroyum.
Somuleiðis er víst á manglandi arbeiðsmøguleikar, sum geva innihald í gerandisdegnum hjá teimum, sum sita inni.
Í nýggju rættargangslógini eru ásettar reglur um tíðaravmarking á avbyrgingingar. Hetta er rætt at gera og kann vera ein bati. Men samanumtikið er tað ikki víst, at hetta hevur ætlaða virknaðin, nevniliga at fáa talið á avbyrgingum niður.
Hølisviðurskiftini verða søgd at vera høvuðstrupulleikin, og hetta má takast í nógv størri álvara, og neyðug stig eiga at verða tikin at bøta um støðuna.
Tað er ikki óhugsandi, at tað, at málsøkið ikki er á føroyskum hondum ger sítt til, at uppmerksemið um hetta økið ikki fyllir nógv, hvørki alment ella í politisku skipanini. Tá ið vit ikki skulu taka støðu, hava vit heldur ikki altíð neyðuga innlitið. Tá ið vit taka ábyrgd og standa til svars, verða málsøkini uttan iva betur røkt.
Á tingfundi 11. februar 2020 varð uttan atkvøðugreiðslu samtykt, at fyrispurningurin skal svarast.


text:
H.C. Andersen 200 ár
Hans Christian Andersen varð føddur í Odense 2. apríl 1805. Hann var sonur ein skómakara, og familja hansara livdi undir trongum korum. Longu tá hann var 11 ára gamal doyði pápi hansara, og hann kom á fátækraskúla at ganga.
Sum 14 ára gamal flutti H.C. Andersen til Keypmannahavnar. Her royndi hann seg við sangi og dansi á Det Kongelige Teater, men eftir hálvtannað ár slapp hann ikki á pallin aftur og mátti royna nýggjar leiðir. Hann ivaðist ongantíð í, at hann hevði stórar gávur, men hann visti ikki enn hvørjar gávurnar vóru. Hann skrivaði nøkur leikrit og sendi tey til Det Kongelige Teater, men tey vórðu ikki væl móttikin. Leiðslan avgjørdi tó at geva honum møguleika til at útbúgva seg og sendi hann á Latínskúla.
Í 1829, sama ár sum H.C. Andersen bleiv studentur, gav hann “Fodreise” og sjónleikin “Kjærlighed paa Nicolai Taarn” út. Hansara fyrsta rættiliga ævintýr var “Dødningen” sum kom út í 1830.
H.C. Andersen skrivaði bæði ævintýr, sjálvsævisøgur, skaldsøgur, ferðafrágreiðingar, sjónleikir og yrkingar. Harafturat fekst hann við at tekna og klippa myndir. Hann byrjaði at fáa viðurkenning mitt í 1830’unum fyri sínar skaldsøgur, men seinni bleiv hann heimskendur fyri síni ævintýr.


text:
- 12 mai 2020
Theodor á Búgvabarmi 2009
Aftur hevur Theodor latið okkum eina av sínum fjálgu hugleiðingum, og vit vóna og vænta fleiri av hansara hondum:
Um hetta mundið vóru fýra handlar í bygdini. Tá vóru um leið 280 fólk í bygdini og meiri enn 50 skúlabørn. Tað sást stórur munur á, tá ið allir fiskimenninir vóru farnir. Tá høvdu mammurnar nógv at gera. Sum ein skilalækni tók til: Hin føroyska húsmóðirin hevur altíð verið framúr góð og dugnalig. Í summum húsum vóru 10 børn. Tá í tíðini var skúlalagið øðrvísi, tí skúlabørnini fingu nógv at lesa uppá heima við hús. Í bygdini hjá okkum vóru fleiri konur, sum tóku skúlabørnini til sín at læra tey at lesa, og hetta lætti nógv um hjá mammunum.
Serliga var tað ein kona, sum eg serliga nevni við navni – Jensina í Lon. Kropsliga var hon ikki fullfør, men andaliga bar hon av teimum flestu. Jensina hevði verið á næsta háskúlaskeiðinum í Føgrulíð. Eg og Zacharia gumma plagdu ofta at vitja tey uppi í Lon, tí at gumma og systir hennara vóru vinkonur. Tá upplivdi eg, at børn komu niðan til hennara at lesa. Hon var strong. Børnini skuldu vera rein um hendurnar. Fyrst skuldu tey taka hendurnar tvørtur um stavingarbókina og siga eitt vakurt ørindi, og so settu tey seg at lesa. Vert er at nevna, at pápi Jensinu, Kvívíks-Jógvan, var skald.
Skúlin - bygdur 1883
Ein genta, Sonja, gekk til mammu at læra seg at lesa. Tey vóru so mong systkin. Sonja var altíð so góð við okkum og vit við hana. Hon var ein góð genta. Mangan plagdi hon at koma og bera okkum okkurt, t.d. sukurkort, tí sukrið var skamtað í krígnum. Mamma og mamma hennara vóru vinkonur. Pápi hennara var raskur inniløgumaður og skipsmaður. Hann sigldi í krígnum og hevði altíð okkurt góðgæti við sær úr Skotlandi. Fótur var lættur, tá ið Sonja glað kom at bera mammu okkurt gott. Men fjúrtan ára gomul tók Sonja at følna sum blóman, og brátt doyði hon. Tað var ein sorgardagur, tá ið Sonja fór til gravar. Eg orkaði ikki at fylgja henni til gravar. Vit sótu so eftir við minnunum um eina góða gentu.
Eftir kríggið komu hini donsku vikubløðini aftur regluliga. Vinkonurnar høvdu tá eina fasta skipan. Mamma helt Familie Journal, Hansina Aftenbladet, Louisa Tempo, Astrid Hjemmet og Ebba Ungens Nyheder. Tá ið mamma hevði lisið Familie Journal, bar eg Hansinu blaðið, og mamma fekk Aftenbladet. Og soleiðis skiftu tær um, til øll vikubløðini vóru lisin.
Familie Journal 1940
Hini føroysku bløðini høvdu sjálvandi tíðindi úr krígnum. Tey vórðu lisin við miklum áhuga, tí tá stóð nógv á mongum førum og eisini í føroyskum politikki. Tá høvdu handislmenninir, Petur Kristian og Sofos radio. Menn í bygdini vistu, nær tíðindini vóru, og so komu teir algoystir í handilin at frætta úr krígnum. Hesin spenningurin nam eisini okkum skúlabørn. Fyrsta fríkorterið komu vit algoyst niðan í handlin hjá abbabeiggja at síggja Evropa-kortið sum hekk á bróstinum uttan fyri skivuna, tí hermótini stóðu har við litaðum knappanálum. Mundu tey vera flutt síðan í gjár?
Radio 1940
Mangan var hugaligt, tá ið teir gomlu søgdu frá útróðri, skipslívi, bygdarsøgu, fjallgongu og bjargaferðum; men upp undir val vóru teir væl harðligari. Hesa livandi frálæru fingu vit ikki í skúlanum, men í øllum handlunum. Eg minnist uppi í handlinum hjá Peturi Juliusi var sama lagið, men har plagdu teir eisini at spæla kort, damma og telva. Líka forvitnisligt var í handlinum hjá Sofusi. Sofus bar orð fyri at lurta eftir fleiri sendistøðum, og hann hevði minni sum fáur, hann skuldi vera góður veðurmaður, tá ið hann samanbar allar veðurstøðirnar.
Og vit tóku til í árum, men ov lítlir enn at standa á seiðabergi á Ustanganum. Tað vildu mammur okkara ikki lova okkum. Eitt hitt fyrsta, eg minnist, var, at eg var niðri á Skørini við pápa, tá ið nógvir mans stóðu á seiðabergi. Hetta var eitt heystkvøld. Teir veiddu við agni. Nógv mundu teir fáa, tí eg minnist bara, at teir fyltu seið upp í leyp. Seinni vóru vit mangan har niðri, kanska floyttu ella stóðu á seiðabergi.
Steinfinn og Neli á seiðabergi
Eitt hitt áhugaverdasta spæliplássið var Eysturi á Sandinum, sum lá millum Víkina og eitt hav av mýrisóleyum. Víkin lá har úti fyri skiftandi í logn og ódn. Eg minnist víkina háfjøru tá ið stóð við klettin. Skerini vóru komin upp undan og lógu sum skergarður eystur móti Malinikletti. Tá var mangt forvitnisligt at síggja av tarasløgum og dýralívi. Ein dagin í hýsutíð fóru “Stauningsmenn” at stinga fliður í fjøruni upp á tvær hýsulínur. Fjøran var eisini flidnaland, og henda dagin var flidnakyrra. Eg slapp við sum hinir menninir at hjálpa teimum. Ein tílíkan morgun rann fram fyri meg tað, sum pápi segði um ein so vakran morgun í skúlanum. Tá ið børnini høvdu sett seg, segði Kallsoy lærari: “Góðu børn, í morgun skulu vit syngja morgunsong Eysturi í Fjøru.” Síggj fyri tær: Dýrd í sjónum, heiður himmal! Børnini sita á steinunum í sjóvarmálanum og syngja morgunsong, og lærarin stóð og spældi upp á violin!
Munur var á Víkini á vetrardegi, tá hon grunnbreyt, og óløgini komu ballandi og brutu líka niðan í grasið. Vanliga sóu vit ikki sjógv í køksvindeyganum hjá okkum; men ein tílíkan brimdag sóu vit brotini. Var uppgangurin drúgvur, løgdust stórar skúmfannir í fjøruna og fram við landið. Kom so nógvur vindur, treiv vindurin í skúmfannirnar og bar tær inn yvir bygdina sum stórar flykrur.
Taravíkin er fremst á myndini
Taravíkin var rekapláss, vistu vit, men sjálvandi torgaðu vit ikki hagar; men vit vistu og sóu, tá ið reki var at síggja. Bara eina ferð sum stórur smádrongur leyp eg á bláman eftir eini stórari fjøl. Nú er tað at siga, at eg dugdi væl at svimja – eins og fleiri onnur. Har vóru fleiri hjástaddir, eg haldi teir bara lótu meg fáa fjølina. Eg var óheppin, fekk eitt brot, fjølin legðist upp, meðan eg stríddist í brotinum. Eg haldi, at fjølin liggur enn í kjallaranum!
Dagar, tá ið vindurin lá inn á fjøruna, bar vindurin sjófuglin inn yvir landið. Tá lógu menn og skutu sær nakrar másafuglar til døgurðamat, og teir fingu eisini. Ein tílíkan dag var eg eftir torvi við abba í Horni. Torvvegurin var ikki langur – eysturi á Fossi. Har stóð krógvin. Vit komu til krónna. Tá lá har ein stórur, prýðiligur fuglur við krónna lamskotin og deyður. Undarligt at hugsa sær – valmási, sum eigur í hinum køldu Íshavslondunum, men sum um veturin reikar víða um. Abbi fylti sær torv upp í leypin, hann setti ongan roka á henda dagin, men legði henda prýðiliga fuglin oman á leypin. Sært tú fyri tær: Ein gamalur maður kemur við tovleypi og rokin er ein valmási út Kuldalondum! Dagin eftir sótu eg, abbi og omma við trogið og ótu valmása og epli úr Hornagerðinum, og væl smakkaði, sum allur matur, omma legði úr hondum.Tit skulu ikki ivast í, hvør var við okkum, meðan vit fingu okkum!
Megnar fjøra
Í ósanum, har Stórá rennur í sjógv, er blonk hella. Á megnari fjøru kemur til sjóndar, at í hellubotninum eru djúpar kullur við malagróti. Mangan hugsaði eg, hví malagrót var so væl brýnt og snikkað; men tá rann fram fyri meg, at áarstreymur og súgur hava áhaldandi brýnt, meðan grótið mól í kullunum. Á háfjøru, tá ið turkað lá langt út, og hóskilig alda var, plagdu vit at renna undan brimi. Tá súgaði út, runnu vit út, og tá ið aldan breyt aftur, runnu vit inn aftur og rópaðu: “Ikki skal aldan á vátanesi pikka meg! Ikki skal aldan á vátanesi pikka meg!” Í upplegginum á sandinum var mangt forvitnisligt: fjaðrar, tari, gágga, fliða, kræklingur, kúvingur, leikabrot, múrsteinbrot, træsprek og mangt annað. Vit funnu tinnur á sandinum. Tær nýttu vit til pening, tá ið vit spældu. Oman fyri sandin, har vit spældu, vuksu alskyns plantur, og í mýrilendinum har uppi var eitt hav av sóleyum. Soleiðis stóð alt í blóma um summarið. So ferst alt, um veturin tók brimið alt og velti alt um koll. Hin nýbygdi býlingurin – børnini høvdu laðað við malargróti - var burtur, tá ið vit aftur næsta summar komu hagar at spæla; men vit treiskaðust, og alt varð bygt upp aftur. Men mundi tann dagur nakrantíð fara at koma, tá ið eingin var at byggja býlingin Eysturi á Sandinum uppaftur?
Ja, har varð dúgliga spælt um summarið. Vit laðaðu hús og hentaðu tinnur og leikapetti í ánni og veltum. Børnini hildu seg gera kvetti, tá ið tey funnu eitt leikapetti. Hini vøkru leikapettini vórðu sett á smáar fjalir inni í húsunum at pynta húsini við. Vit høvdu fjøl til borð. Genturnar kliptu sær pappírsdúk við tungum um. Hvør genta hevði síni hús. Genturnar buðu so hvør aðrari at fáa sær ein drekkamunn. Vit hentaðu sýrur at leggja á eitt leikapetti, og hetta skuldi vera pannukøkur. Drekkað var bara eitt tómt leikapetti.
Í býlinginum Eysturi á Sandinum var eisini skúli. Eg minnist, at onkuntíð skuldi eg vera lærari. Talvurnar vóru flatir steinar, og griflarnar vóru smá múrsteinsbrot. Dreingirnir høvdu sum oftast handil, sum eisini var laðaður við malargróti. So keyptu genturnar frá teimum. Ymislitt fløskubrot og tigulsteinabrot, ið brýnd vóru rund, vóru breyð. Hini ljósu brotini vóru fínabreyð og dimmu rugbreyð. Genturnar keyptu fyri tinnur. Tær grønu tinnurnar vóru gullstykki, tey ljósaru silvurkrónur. Vit keyptu leikapetti til koppar og skálir. Dreingirnir seldu sand sum melis og smásteinar sum sukurmolar. Mold var mjøl. Dreingirnir seldu eisini toylappar, ið teir bóðu sær frá fólki. Vekt gjørdu teir sær sjálvir av gomlum blikklokum. So skifti spælið. Vit fóru at kasta verpu. Vit settu ein stein upp á ein annan stóran stein. Hvør óvitin fekk einar fimm smásteinar. So skuldu vit fáa at vita, hvør ið rakti oftast. Dreingirnir plagdu eisini at taka ein spískan stein og seta seg at dunka kullu niður í ein annan stóran, flatan stein. Teir komu væl áleiðis, tí hetta var ein kapping. Kanska hava barkholurnar uppi á Grynkuni í ánni verið teimum í huga?
Tá ið genturnar komu aftur í húsini, fóru tær at baka. Tær høvdu fliðuskeljar, kræklingsskeljar og øðuskeljar, og so bakaðu tær runukøku. Í húsunum var eldstaður, men eingin eldur. Køkan stóð so og tornaði í sólini, og so var hon bakað. Eld sluppu børnini ikki at spæla við. Hini eldru børnini plagdu tó onkuntíð at hava eld í húsi. Hesi hús vóru heima við hús, so hini eldru kundu hyggja eftir teimum. Tá kókaðu tey sýrusuppu. Hini smærru børnini hentaðu sýruleggir. Hvørt barnið fekk sína skál, tá ið kókað var, og so fóru øll at súpa sýrusuppu.
Sum óvitar vaksa, broytist eisini spælið. Nú var tann ævintýrhugur vaknaður í dreingjunum at fara longri eystur í fjøruna. Har lá Maliniklettur og dró. Har sat meingi av sjófugli og vaðfugli, so kletturin var hvítur. Úti fyri Malinikletti flutu æða, teisti, skarvur, og við sjóvarmálan gingu grælingar og titaðu. Einaferð hevði eg verið har eysturi við Jákupi abba, men eg var so lítil tá, at eg minnist bara, tá ið eg hevði funnið nakrar steinar, eg helt vera so vakrar. Abbi koyrdi teir í kotalumman at hava við til hús. Eg minnist, at vit vóru við Seyðabólsánna tá. Ein løta var at ganga eystur hagar. Eg kundi fara eftir bakkanum ella gjøgnum fjøruna og leypa stein av steini, til kletturin tók við har eysturi.
Maliniklettur
Har eysturi var hægri sjóvarklettur, og ikki so nógv forðaði briminum at bróta longri niðan. Har vóru nógvir hyljar, men grunnir.Vit tóku tveir burtur úr øllum og byrgdu, so har var ikki so grunt. Vit tóku okkum búpláss og havn til skipini. So at gera lending. Hyljarnir, sum nú vóru vorðnir djúpari, bar eisini til at svimja í. Annars floyttu vit við bátum og skipum og sigldu við smáum skipum, sum vit sjálvir høvdu gjørt – lapparar. Neystini hjá okkum vóru við vallingina við Seyðabólsánna.
Vit gingu skjótt Maliniklett at enda. Har eysturi var alt ógviligari. Eisini nógvir hyljar, stórir og smáir. Sjóvarkletturin eisini hægri, og brimið ógvisligari og nærri. Har var eisini berg. Fyri oman rann Skúvadalsá. Hon skúgvaðist út av eggini og small niður í botnin, so rokilsi stóð frá og eitt undarliga tómt buldur. Har eysturi var eg altíð ótryggur og støðaðist ikki. Og løtur og dagar fóru við spæli á Malinikletti; men veruliga lá hetta spæliplássið ov langt frá bygdini. Ein dagin mundi eg hava verið leingi burtur, tí tá kom Zacharia gumma at leita. Eg minnist, hon stóð uppi á bakkanum og veittraði til mín. Tá mundi eg vera bæði móður og kaldur og fór beinan vegin til hús við henni.
Vit vóru heldur drúgvir har eysturi. Kuldin var komin í luftina, tá ið vit riggaðu av, og brimið toygdi seg longri niðan móti hylinum. Vit tóku skip og bátar við okkum og fóru upp gjøgnum bakkan. Har uppi bendi alt á eina aðra árstíð. Bøurin lá snøggur og sligin, velturnar nýupptiknar og svartar.
Tindarnir vóru hvítnaðir. Tá var gott at eiga gott heim og vælsignað at koma heim til. “Nú góði, nú ert tá nakað kaldur, kom nú og lat teg úr karminum! Mamma hevur hult tær døgurðan. Pápi tín fer eftir onkrum ullintum klæði at leggja í bakarovnin. Har er eitt lív, so tú kanst heita teg um beinini.” Nú var ein góður dagur aftur farin. Óvitin var móður og troyttur av spæli og upplivingum. Nú var eisini væl skýmt í heimbygdini. Tá ið liðugt var at skifta klæði og eta grind og spik og epli, var vorðið myrkt. Vit børn, sum livdu nær náttúruni, høvdu eisini eina serliga náttúrukenslu tær ymisku árstíðirnar. Hetta kvøldið fór eg oman í kjallaran at geva pisuni bloyttan fisk.Tá ið eg stóð aftur á trappuni, steðgaði eg á. Kvøldið var kvirt. Stjørnuknas á luftini. Har stóð Kalsvognurin, har stóð Norðstjørnan beint uppi yvir húsunum hjá okkum, og norðlýsið blaktraði á Eggina.
Brátt lá óvitin søtt og svav undir krossmerkinum.
Nu lukker sig mit øje,
Gud fader i det høje,
i varetægt mig tag.
Fra synd fra sorg og fare,
din engel mig bevare,
som ledet har min fod i dag.
Theodor Hansen 15/3-2020


text:
Tíðindi
19. mai 2020
Ja, mangt er løgið. Samstundis sum takkað verður í eystri og vestri á tíðindafundum, at vit hava verið so røsk seinastu tíðina og hava gjørt okkara til tess, at vit øll kunnu hóra so væl undan í hesi undantaksstøðu sum gjørligt, hoyrist ein annar boðskapur eisini úr erva. Vísið nú hógv og samfelagssinni, ljóða boðini.
Einki forgjørt er í at vísa samfelagssinni og hógv. Tvørturímóti. Sjálvandi skal tað verða gjørt, men í hesum førinum ljóðar tað mest sum ein skøvað pláta. Vit hava sanniliga víst samfelagssinni. Bæði nú og fyrr. Flestu av okkum hava staðið upp eftir einum enda seinastu tíðina og gjørt okkara ítasta til tess at fáa skúladagin at hanga saman og at geva honum eitt skilagott innihald. Nógv eyka tøk eru tikin, og parturin hjá t.d. lærarum liggur so ikki eftir.
Í tveir mánaðir hava lærarar kring landið skipað sína undirvísing eftir leiðreglum og mannagongdum, sum so hvørt eru broyttar. Nýggjar leiðir eru troyttar, og í summum førum er kanska eisini brotið upp úr nýggjum. Summir lærarar hava verið til arbeiðis í sjálvum skúlanum og undirvíst har alt tíðarskeiðið. Aðrir hava hava havt fjarundirvísing alla tíðina, og so eru tað teir, sum bæði hava verið í skúlanum og eisini hava havt fjarundirvísing. Tað hevur sum heild riggað, men tað hevur eisini kravt sítt. Tað er ikki nakað, sum bara er komið av sær sjálvum. Als ikki. Tað hevur gingið væl og hevur riggað, tí allastaðni hava lærarar kýtt seg fyri at fáa tað at rigga.
Arbeiði okkara er at fáast við menniskju, og tá kunnu nógvar ymiskar støður stinga seg upp. Hjá summum næmingum er skúlin kanska ein frístaður at vera í, tí heimaviðurskiftini av onkrum orsøkum ikki eru av teimum bestu. Eisini hesir næmingar fylla nógv hjá lærarum, tí sjálvandi vilt tú sum lærari gera títt til, at hesir næmingar hava tað gott. Hetta er bara eitt dømi.
Í heila tikið er tað eisini heldur margháttligt at hoyra upp í saman, at heitt verður á okkum um at vísa samfelagssinni og hógv. Tað hava vit altíð gjørt. Eisini í søguligum høpi. Ikki bara í hesari kreppuni, um hetta er ein kreppa, men mong munnu eisini minnast og hava kanska enntá upplivað, hvat tað kann merkja at vísa samfelagssinni. Stóra kreppan, sum var fyrst í nítiárunum, er gott dømi um hetta, tá ið m.a lærarar fóru langt niður í løn.
Tíbetur sær tað nú út til, at tað ringasta er um at hæsa av í hesum umfarinum. Sum skúli og samfelag sum heild eru vit komin rættiliga óskalað ígjøgnum hetta tíðarskeiðið, tó at onkur bakkøst hava verið. Vit gleða okkum øll almikið at sleppa í skúla aftur til okkurt, sum líkist einum vanligum gerandisdegi, og eru klár til framtíðar avbjóðingar.
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Gerðir teirra trúgvandi vitna sanniliga um ein lítlan Guð
Heimasíðan hjá Gudloysi varð um mánaðarskfiti apríl-maj 2013 strikað av Spacetown.org uttan ávaring. (Les nærri frágreiðing her.) Neyðugt var tískil at flyta til ein nýggjan netvert og at endurstovna síðuna frá einum gomlum trygdarriti. Tíverri mistu vit onkrar bloggupostar og tilhoyrandi viðmerkingar. Hesin blogguposturin varð endurstovnaður 17. juni 2013 frá Google cache. Tíverri er ikki gjørligt at endurstovna viðmerkingarnar. Vit her á Gudloysi eru framvegis ímóti at strika viðmerkingar, men tað sama kann ikki sigast um Spacetown. – Heini Reinert, skrivari
Tað má vera eitt syrgiligt lív at liva, um ein ikki hevur nakað betri at ganga uppí enn at allar barnabøkur partú skulu vera líka fordømandi, sum ein sjálvur. Eiheldur hjálpir tað, at frásiga sær ábyrgdina av eins egnu fordómum við at skjóta teir í skógvarnar á einum ímyndaðum hægri myndugleika. Tað er í grundini bert eitt tekin uppá lágt sjálvsálit og vantandi persónligt dirvi til at standa til svars fyri egnar meiningar.
Tað er merkisverdugt, at okkum aldrin tørva at ákalla okkum samtykki Guðs fyri at grundgeva fyri veruligum sannroyndum; ongin hevur nakrantíð hildið fast við, at jørðin snarar um sólina, at alheimurin er uml. 14 mill. ára gamal, ella at svørt, samkynd og ótrúgvandi sjálvandi skulu hava somu rættindi sum hvít, hinskynd og trúgvandi bert tí Guð sigur, at so er. Ístaðin síggja vit tað øvugta; sólin snarar um jørðina, tí Guð sigur tað, alheimurin er 6000 ára gamal, tí Guð sigur tað, og svørt, samkynd og ótrúgvandi eru annanrangsborgarar, tí Guð sigur tað. Guð verður brúktur til at grundgeva fyri tí grundleysa, at rationalisera tað irrationella, og at rættvísgera tað órættvísa.
Hvat Guð sigst at halda, er søguliga ein betri trygging fyri, at okkurt er ósatt enn at tað passar. “Guð” hevur nær altíð tikið feil fyrr. “Guð” tekur eisini feil hesaferð. Um eg var Guð, og reint faktiskt var til, hevði eg verið illari inná trúgvandi enn gudloysingar. Onki er so Guðsspottandi sum at leggja Guði orð í munnin. Um ikki annað eru vit gudloysingar so mikið virðingarfullir yvirfyri Guði, at vit altíð geva honum høvi at tala fyri seg sjálvan.
Tíverri hevur hann aldrin tikið av okkara tilboði. Ella, um hann hevur, so er hansara rødd vorðin druknað í sjóðinum av øllum teimum mótstríðandi røddunum, ið allar siga seg tala hansara vegna um etisk mál. Í mun til hesar røddirnar, so eru etisku meiningar gudloysinga so mikið sterkar, at okkum ikki tørva yvirnáttúrligar undanførslur og umberingar fyri at hava tær.
Guð er eitt óneyðugt ískoyti, um ein hevur grein í sínum máli.


text:
Ein vinarlig áheitan frá Útoyggjafelagnum
corona01-04-2020 - 17:01 - Jóanis Nielsen
Ein vinarlig áheitan frá Útoyggjafelagnum
Nú nærkast páskirnar, og Covid-19 ger framvegis um seg. Tí vilja vit, sum umboða útoyggjarnar, heita á øll, sum ikki eru útoyggjafólk, um at hugsa seg væl um, áðrenn tit fara á útoyggjarnar í hesum døgum.
Útoyggjarnar eru sárbar smásamfeløg, og tað er er ein stór avbjóðing, um Corona fer at gera um seg.
Takk fyri, tit útoyggjafólk, sum eru farin í sjálvbodna karantenu, áðrenn tit koma út higar.
Einar gleðiligar páskir til øll føroyafólk, tað skrivar Útoyggjafelagið.


text:
Føroya Óðalsfelag hevur fund í Kollafirði í kvøld
mentan17-04-2019 - 10:02 - Jóanis Nielsen
Tíðindaskriv.
Tað er í kvøld kl 18, at Føroya Óðalsfelag heldur eykaaðalfund á Búnaðarstovuni í Kollafirði, til at viðgera lóg felagsins, soleiðis at felagið fær lógarheimild, at stovna smápartafelagið "Jarðir", saman við Bóndafelag Føroya.
Endamál felagsins er at eiga og reka fast ogn, ferðavinnu, handil o.a. virksemi í hesum sambandi.
Føroya Óðalsfelag og Bóndafelag Føroya samstarva frameftir um, at fáa betri og meiri skipaði viðurskiftir í samband við tí alsamt vaksandi ferðavinnuni, sum eisini sóknast eftir betri fyriskipan við eitt nú gongd í haga vm.
Hetta nýggja felagið hevur eina nevnd, ið umboðar bæði feløgini og áhugamál tess, og skal hetta felagið frameftir arbeiða miðvíst við at menna og samskipa ferðavinnutilboð, bæði til føroyingar og útlendingar.


text:
Allir dystirnir í 21. umfari í Betri deildini verða spældir ídag. Fyrsta bríksl verður í trimum dystum klokkan 15, og síðsti dysturin verður ikki liðugur fyrr enn klokkan verður nakrar minuttir í 21 í kvøld.
Tvær grannauppgerðir vera í Eysturoy.
ÍF fer út um Varmakeldueið, og fyrsta bríksl í Sarpugerði verður klokkan 17.
Í fyrsta umfari vann Víkingur 3-0 á heimavølli ímóti ÍF. 17. mai vann Víkingur 4-0 í Fuglfirði.
Í Runavík fær NSÍ vitjan av EB/Streymi. Har verður fyrsta bríksl klokkan 19.
Í fyrsta umfari vann NSÍ 1-0 á heimavølli ímóti EB/Streymi. Tá ið liðini hittust á Eiði vann NSÍ 8-1.
Tríggir dystir vera klokkan 15.
Í fyrsta umfari endaði klassikarin í Klaksvík millum KÍ og HB málleysur. Tá ið liðini hittust í Gundadali vann HB trivaligan 4-1 sigur.
B36 er topplið, og í dag fær árstalsfelagið vitjan av Skála. Í fyrsta umfari vann B36 1-0 í Gundadali ímóti Skála, sum tá kendi seg hava betri uppiborið. 17. mai hittust liðini á Skála. Tá legði heimaliðið seg framum, men B36 vann 2-1. Skálamaðurin í B36, Brian Jakobsen, skoraði sigursmálið.
TB fær seinnapartin vitjan av AB, sum í fyrsta umfari fór úr Trongisvági við 2-1 tapi. Tá ið liðini 19. mai hittust á Argjum, javnaði AB til 2-2 við síðsta sparkinum í dystinum.
KÍ – HB: Alex Troleis kl. 15.00
Víkingur – ÍF: Svein Tore Sinnes kl. 17.00
NSÍ – EB/Streymur: Eiler Rasmussen kl. 19.00
B36 – Skála: Kári J. á Høvdanum kl. 15.00
TB – AB: Rúni Gaardbo kl. 15.00


text:
Ein av teimum, sum hevur verið eygleiðari seinastu vikurnar er Poul Helgi Jacobsen, sum er búsitandi á Nesi.
- Vit hava verið umborð í fýra vikur, og vit koma á Runavík tíðliga í morgin, sigur hann.
Mynd: Poul Helgi Jacobsen
Poul Helgi Jacobsen greiðir víðari frá, at fýra føroyingar, og ein grønlendingur hava verið við seinastu tíðina sum eygleiðarar, tó á hvør sínum skipum.
- Ludvík við Stein, sum er teirra umboðsmaður í Føroyum, setti seg í samband við meg, og segði at teir manglaðu eygleiðarar umborð á Zamokvorechye, sum er ein stórur russiskur verksmiðjutrolari.
Skipini fiska makrel fyri Polar Seafood í grønlendskum sjógvi, og tá er krav, at ein eygleiðari skal vera við umborð.
Manningin telur 73 mans, harav 72 eru russar, og so eygleiðarin afturat.
- Umstøðurnar hava verið góðar umborð, tað er lítið at ivast í. Manningin var sera fitt og fyrikomandi, og vit fingu góðan mat fimm ferðir um dagin.
- Mítt arbeiðið er at eygleiða fiskiskapin, og senda skjøl og royndir frá veiðuni dagliga, sigur Poul Helgi Jacobsen.
- Hetta er í sambandi við krøv frá GFLK, og so skulu vit eisini taka stakroyndir av hvat makrelurin etur. Eisini skulu vit uppgeva hvat fyri hjáveiðu skipini fiska. Hendan túrin fingu vit eitt nú fýra tunfiskar.
Mynd: Poul Helgi Jacobsen
Mynd: Poul Helgi Jacobsen
Poul Helgi Jacobsen sigur, at hann ikki skal avstað aftur í ár, men vónar at hann sleppur við aftur í næsta ár.
Zamokvorechye fer væntandi til Grønlands aftur at fiska sunnudagin, og tá verður ein annar føroyingur eygleiðari umborð.
Russiski trolarin hevur 1200 tons av makreli nú teir koma á Runavík tíðliga í morgin.
Mynd: Poul Helgi Jacobsen hevur verið eygleiðari umborð á Zamokvorechye seinastu fýra vikurnar


text:
Lýggjari veðurlag á Antarktis hevur ført til, at heimsparturin við suðurpólin fær grønan kava.
Ein nýggj kanning frá enska Cambridge University vísir, at upphitingin hevur fingið grønar algur at spjaða seg á ísinum í so stóran mun, at hetta nú sæst uttan úr rúmdini.
Kunnleiki hevur leingi verið um alguna í Antarktis, men tað er ikki fyrr enn nú, at hetta verður prógvað.
Út frá myndum frá fylgisveininum Sentinel 2 hjá evropeiska rúmdarstovninum ESA og eygleiðingum á landi, hava granskarar nú gjørt eitt kort yvir, hvussu algurnar hava spjatt seg.
- Nú síggja vit hvussu algurnar blóma, og vit hava møguleika at síggja hvøn veg blómingin fer, sigur Matt Davey, ein av granskarunum í frágreiðingini.
Á Antarktis eru tað stórt sæð bara mosi og skón, ið geva fotosyntesu, men nýggju kanningarnar vísa nú 1.679 uppblómingar av algum, og hetta økir um fotosyntesuna og harvið upptøkuna av koltvísúrni frá atmosferuni.
Men algurnar á Antarktis eru ikki nóg mikið til at taka stóru mongdirnar, sum verða latnar út í lofthavið, vísir bretski granskarin á.
- Algurnar taka upp eina mongd av CO2, ið svarar til tað, sum 875.000 bensinbilar lata út um árið. Tað ljóðar nógv, men hevur ongan týdning, tá hugt verður eftir hvussu nógv kolevni annars verður latið út, sigur Matt Davey.
Umframt grønar eru eisini reyðar og appelsingular algur á Antarktis, siga granskararnir. Hesar síggjast tó ikki so væl úr rúmdini, og eru tí truplari at kortleggja.
9. februar í ár máldu brasilskir granskarar 20,75 hitastig á oynni Seymour Island norður úr Antarktisku Hálvoynni. Hetta var fyrsta ferðin, at hiti yvir 20 stig var staðfestur í tí annars so ísakalda heimspartinum.
Les eisini: Óvanligur hiti í Antarktis


text:
Samandráttur.
Línuskip: Bara tvey ísfiskalínuskip eru til fiskarí og eru tey akkurát byrjaði, so tí er ivasamt um teir landað í vikuni. Vit rokna við at fleiri línuskip fara út í næstum. Fýra frystilínuskip eru á Flemsh Kap og eitt er undir Føroyum.
Útróður: Streymurin batnar sum vikan gongur. So um veðri verður hampuligt, so verður nakað av útróðri. Bátarnir hava gott fiskarí.
Djúpvatnstrolarar: Bara ein er til fiskarí. Hann landar vantandi vantandi miðskeiðis í vikuni. Onkur fer avstað í næstum.
Partrolarar: Øll pørini eru til fiskarí, men fiskaríið er vánaligt. Tey fáa tó nakað av toski og longu. Tey landa sum vikan líður.
Trolbátar: Allir liggja við bryggju, men fara avstað tá veðri batnar.Garnaskip: Trý garnaskip fiska svartkalva. Fiskaríið er misjavnt hjá skipunum. Allir landað seint í vikuni. Eitt garnaskip leggur um til línu.
Heinta alla metingina her


text:
Syðradalur, Streymoy
Syðradalur, ið er vestantil á Streymoy, er umgirdur av høgum fjøllum. Bæði Norðradalur og Syðradalur eru á vestursíðuni á Streymoy. Bygdin hevur verið ógvuliga avbyrgd, til hon í 1982 fekk vegasamband við Velbastað. Til og úr bygdini slepst heldur ikki við báti, tí Syðradalur er av ringastu brimplássum. Syðradalur hevur síðani trúbótina verið festigarður hjá ymsum prestum í Suðurstreymoy og var tað líka til 1936, tá ið hendan skipan varð broytt. Seinasti, sum festi prestajørð í Syðradali, var Jákup Dahl, próvstur. Eftir hetta vórðu festini latin øðrum. Í Syðradali eru tvey festi. Annað hevur seyðahald, og hitt festið hevur, umframt seyðahald, eisini neytahald, og nógv er seinastu árini velt upp úr nýggjum, og gamal bøur er veltur aftur.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
Skótahúsið við Løkin var á tremur við fólki, tá journalisturin, rithøvundurin og oyndfirðingurin Jústinus Leivsson Eidesgaard heitti á ung í grækarismessu-røðuni í Runavík, um at vera virknir kjakarar. Tey ungu skulu blanda seg upp í og hava eina meining, ikki bert í nærumhvørvinum, men sanniliga eisini aðra staðni í landinum og uttanfyri landoddarnar eisini. Røða á Grækarismessu í Runavík. 12. mars 2019:
Vit byrja við eitt sindur av totalari hámentan:
Karsten Hoydal yrkti millum annað soleiðis um Jákup Dahl, próst, eftir deyða hansara í 1944:
Men tú, sum arvar dyrkað lendi,
minst til, hvør grønur teigur er
ein ogn, sum lívið í tær eigur,
tað veldst um teg, um bøur ber.
Vit halda Grækarismessu í dag her á hávetri, nú enn er kalt og kavi í fjøllum og hált á vegum. Onkuntíð fyrr, í gomlum døgum, hava okkara forfedrar, sum langt síðan eru farnir undir grønu torvu, hildið Grækarismessu av heilt øðrum ávum enn í dag. Vit eru komin inn í føstuna og í katólskari tíð fastaðu føroyingar í føstuni og teir ótu heldur ikki kjøt. Tað kann ljóða keðiligt, men hevur neyvan havt tann allarfjernasta týdning fyri tey flestu, tí fólk vóru so fátøk, at tey áttu einki kjøt. Tað vóru bara tey mest múgvandi fólkini, bóndahúsini, prestar og embætismenn, sum áttu kjøt í hjallinum, hini máttu nøjast við fisk og grind. Og menniskjan er praktisk ella pragmatisk, føroyingar roknaðu hval sum fisk og tí kundi grind etast í føstu, er mær fortalt.
Grækarismessa er uppkallað eftir einum rómverskum páva, sum var kallaður Grækaris Annar. Hann var føddur fyri góðum 1500 árum síðani í árinum 540 og doyði í 604. Hann var ein slóðbrótandi gudfrøðingur og broytti ikki sørt halgu skriftina. Eitt nú var tað hansara verk, at tríggjar Mariur í Nýggja Testamenti vóru slerdar saman til eina, sum nú er kend sum tann fyrigivna skøkjan Maria, sum gjørdist Jesu lærusveinur. Og hann er eisini kendur fyri at hava innført cølibat ella kynsligt fráhald innan katólsku kirkjuna, soleiðis at nunnur og prestar ikki høvdu loyvi at hava kynsligt samband við nakran. Tey skuldu liva fráhaldandi. Men illa hevur gingist við hesum, hevur søgan eftirfylgjandi víst.
Grækarismessan fyri føroyingar hevur í dag ein heilt annan týdning enn ein kirkjuligur halgidagur, grækarismessa hevur ikki meira við andaligheit at gera í dag enn allir aðrir dagar í árinum.
Og skulu vit leita eftir upprunanum til núverandi grækarismessuna, mugu vit aftur til Kirkjubíggjar og aftur til árið 1871, fyri at finna upprunan. Tá varð Føroya fyrsti miljøaktivistur ella umhvørvisaktivistur, Sverri Patursson, føddur. Tað er honum at takka, at enn er lív í grækarismessuni. Hann skipaði á fyrsta sinni í 1943, ella fyri 76 árum síðani, fyri tjaldursdegi á grækarismessu, har vit kundu minnast, at summarið nærkaðist, tí júst um hesa tíðina eru tjøldrini heim aftur komin, saman við øðrum flytifuglum og tey bera boð um lýggjari og ljósari tíðir. Og hendan siðin halda vit enn.
Sverri Patursson var millum samtíðarmenn roknaður sum ein “heiðursmaður”. Og hann var fullur av visiónum og undran á skapanarverkið. Hann var journalistur og skrivaði nógv um náttúruviðurskiftir og hevði stóran áhuga fyri fugli og serliga okkara heiðafugli, sum tá eisini var roknaður sum matur. Hann gjørdi sítt til at friða fuglin og var upphavsmaður til, at vit fóru at heiðra, at flytifluglarnir vendu aftur til landið. Sjálvur var hann ein flytifuglur, sum hevði ferðast nógv síni ungu ár og var meinkunnigur í Norðurlondum og í Týsklandi. Allastaðni har hann kom, hevði hann pennin við sær, og skrivaði til útlendsk bløð um Føroyar.
Hann var av kendari familju. Hann var lítlibeiggin hjá Jóannes Patursson, bónda, kenda politikkaranum og skaldinum, og var bróður Helenu Patursson, sum var Føroya fyrsti feministur og bróður til Siggert Patursson, sum gjørdist víðagitin sum uppdagilsisferðandi í Sibiria.
Og hann var bitin av felagsarbeiðinum hjá ungum í Norðurlondum og í Týsklandi, og hetta gav íblásturin til, at hann stovnaði ungmannafelagið Sólarmagn á Velbastað, sum enn er eitt virkið felag. Hann vildi við hesum felagsarbeiði læra ung at kjakast og at verða virkin í samfelagskjakinum og vísti á, at ung eisini gjørdu mun í samfelagskjakinum, og at tað var ein skylda at seta seg inn í samfelagsviðurskiftir og ikki minst at hava eina meining um tey. Kjakmentanin var í Sverrasa eygum ein hornasteinur í demokratiskari uppaling. Øll skulu læra at kjakast og øll skulu tora at kjakast, skal fólkaræðið hava livilíkindir.
Vit hoyra onkuntíð vaksin siga við tey yngru: “Sit og tig, meðan vaksin snakka!” Soleiðis hoyrdi eg tað, tá íð eg var ungur og soleiðis hoyrist enn. Ung, sum læra at kjakast frá barni av, gerast betri samfelagsborgarar og tey fáa størri ávirkan.
Uttanfyri ríkisdagin í Stokholm situr í hesum døgum 15 ára gamla Greta Tunberg í skúlaverkfalli. Hon noktar at vera í skúla, tí hon heldur, at umhvørvið og veðurlagsbroytingarnar fylla alt ov lítið í svenska valstríðnum. 15 ára gamla gentan ger mun, og søgan um hana er farin víða um í heimspressuni. Hon sigur, at ansa vit ikki eftir umhvørvinum, verður ongin framtíð fyri nakran.
Tað allar týdningarmesta í einum samfelag er at venja fólk til at hava eina meining og siga hana. Ein av mínum góðu vinum, sat í fleiri ár í eini friðingarnevnd. Hann plagdi at koma til mín, tí hann visti, at eg hevði áhuga fyri umhvørvinum. Hann plagdi at spyrja meg, hvat eg helt um ávís mál, tí hann var so bangin fyri at steðga menningini av samfelagnum. Eg plagdi at siga við hann, at oftast eru mál ikki antin ella. Næstan altíð eru mál bæði.
Vit kunnu taka tvey dømir her úr nærumhvørvinum. Skála Skipasmiðja hevur verið eitt stórt arbeiðspláss og kann saktans aftur gerast eitt stórt arbeiðspláss. Ætlanir eru um at inniloka dokkina. Tað verður ein ógvuliga sjónligur bygningur á Skálafjørðinum, helst tann størsti í landinum. Fólk hava brúkt sín demokratiska rætt til at siga sína hugsan um málið og sum eg skilji, er ætlanin nú, at gera nakað listarligt burtur úr hesum stóra bygningi, soleiðis at hann eisini verður ein fagurlistarlig ella estetisk frægd á at líta. Hetta er eitt tekin um, at kjak kann flyta og kann eisini flyta tann góða vegin.
Herfyri var ein borgarafundur í Runavíkar kommunu um komandi miðbýin. Borgararnir tosaðu aftur og fram um, hvussu málið skuldi loysast. Onkur skjeyt út, at man bara kundi fylla alla Runavíkina út, leggja alt undir asfalt og síðan byggja. Tí betur vóru arkitektar komnir upp í leikin og nú fyriliggur ein ætlan við handilsbygningum heilt niður í sjóvarmálan, við umhvørvi og hugna og framvegis verður sjógvur uttanfyri og Runavíkin sleppur so at siga heilt óskalað.
.
Í áttatiárunum í farnu øld kom ein tónleikabólkur sum eitt snarljós fram í Klaksvík, bólkurin nevndist Frændir og umframt at spæla løg hjá øðrum, gjørdu teir nógv upprunatilfar. Mitt í áttatiárumum var ongin tilvitska um okkara umhvørvi og tað var í hesi tíðini, at øll hesi ljótu grótbrotini sóu dagsins ljós, sum misprýða okkara vakra land. Í sanginum “Kaga upp í himmalin....” ljóðar eina ørindi hjá Steintór Rasmussen soleiðis:
Hvat heldur tú um okkum?
Vit rópa okkum tjóð
á flaggdegi um várarnar,
tá tjøldur setast móð.
Hvar eru tey, sum lovaðu
at lekja tíni sár,
sum misprýða og vanvirða
ár eftir ár eftir ár eftir ár,
hvat heldur tú um føroyingar
Føroyar?
Tað eru nógv sár í náttúruni í dag, sum er úrslit av vitleysari neyðtøku av náttúruni. Tíbetur verða nøkur av hesum sárum grødd aftur. Ì Runavíkar kommunu er stóra grótbrotið í Oyndarfirði nú um at vera tyrvt, og um nakrar mánaðar verður tað ein grønur plettur og eitt prýði fyri umhvørvið. Hetta grótbrotið skar seg niður í lendið, tá íð oyndfirðingar fingu havnina fyrst í áttatiárunum í farnu øld. Í Syðrugøtu er stóra grótbrotið eisini við at verða fylt og verður aftur ein vakur plettur. Onnur standa enn gapandi, og ber ikki til at fylla tey, tá latið arkitektar fáa okkurt skilagott burtur úr teimum. Tað ber til at byggja í teimum.
Tá íð eg var smádrongur í Oyndarfirði, vóru ongir skótar. Tað er tað heldur ikki enn. Men eg havi altíð havt tokka til skótarørsluna, eg eri góður við hana, tí hon fer so væl um umhvørvið. Eg minnist at skótar úr Fuglafirði plagdu at vitja í Oyndarfirði og eisini skótar úr Havn. Hetta var áðrenn bygdin fekk vegasamband og lá tí ógvuliga avbyrgd. Vit børnini í bygdini sluppu eisini upp í part og fingu okkurt gott við bálið. Eg legði merki til, tá íð skótarnir fór av aftur bygdini, var alt ruddað, har teir høvdu verið, og tað einasta sum sást, var ein lítil svartur blettur, har bálið hevði verið. Og hesin bletturin var grønur aftur árið eftir. Skótavitjanirnar vóru burðardyggar.
Vælsignaðu ungu, læri tykkum at hava eina meining. Og læri tykkum at hava eina meining um okkara umhvørvi. Ikki bara í nærumhvørvinum, men eisini um alt landið og út í heim. Blandið tykkum upp í kjakið! Eg búgvi í Havn og á Hellunum. Og tað viðkemur mær, hvat gongur fyri seg í Eysturoynni, í Klaksvík, í Suðri, Í Vágum og á Sandi, ja allastaðni í Føroyum, - og kenni eg á mær, at kapitalurin og myndugleikar sleppa at pína náttúruna og umhvørvið óneyðugt, so tali eg at. Tað eiga tit eisini at gera. Eg blandi meg upp í allastaðni. Verið virkin í samfelagnum, verið vakin, tað er ein skylda, tað er nóg mikið av teimum, sum sova.
Kendi kilenski yrkjarin og nobelvinnarin Pablo Neruda, 1904-1973, yrkir einastaðni soleiðis:
“Tað er bannað ikki at smílast at trupulleikum, ikki at stríðast fyri tí, ein vil hava, at gevast á hondum av ótta og ikki at gera dreymar til veruleika.”
Kenda indiska andsmenni Babujii Maharaj segði einaferð, at tað hevur týdning, at vit lata heimin aftur frá okkum í eitt sindur betri standi til okkara eftirkomarar, enn tá íð vit trinu inn í hendan heim.
Gott vár og gott summar og Guds signing øll somul.
Jústinus Leivsson Eidesgaard


text:
Spennandi starv sum Leiðari á Roðanum
Roðin Økistænastan søkir leiðara
Roðin søkir eftir einum framsøknum leiðara, sum frá 15. juli 2017 – ella eftir nærri avtalu – kann taka við starvinum sum leiðari eftir Tord Niclasen, sum fer frá fyri aldur hin 01. august 2017. Starvið snýr seg um at stjórna Økistænastuni sum Sjóvar, Nes- og Runavíkar kommuna gingu saman um, tá ið hetta var flutt frá landsgeiranum til kommunurnar at reka.
Skrivstovan hjá leiðaranum er staðsett á Røktar-og ellisheiminum í Runavík. Hesin skal taka sær av leiðsluarbeiðnum við ábyrgd av teimum fakligu, fyrisitingarligu og starvsfólkaligu viðurskiftunum á økinum, sum fevnir um fyribyrging, fysio- og ergoterapi, heimahjálp, heimasjúkrarøkt, sambýlini Vesturskin á Toftum, Sjóvarlon á Strondum, Dagtilhaldið fyri minnisveik á Skála, Heimið á Mýrunum og Røktar-og ellisheimið í Runavík.
Meginmálið hjá Roðanum – økistænastuni – er at tryggja, at okkara borgarar sum longst eru væl fyri og sjálvbjargnir, tí verður eitt av aðalmálunum hjá nýggja leiðaranum framhaldandi at seta menning og endurmenning í fremstu røð. Týdningarmikið er, at virkað verður inn í framtíðina soleiðis, at tær mest optimalu javnvágirnar verða funnar, har sum mest fæst fyri tær játtanir, sum Roðin fær árliga frá teimum trimum kommununum, ið eiga samstarvið. Í løtuni hevur Roðin ein kostnað á áleið 70 milliónir krónur um árið.
Meginslóðirnar í starvinum eru:
- at menna og skipa eina samansjóðaða tænastu, sum á besta hátt stuðlar borgarunum
- at tryggja fakliga støðið, førleikamenning og trivnaðin hjá starvsfólkunum
- at tryggja neyva fíggjarstýring soleiðis, at árliga játtanin verður hildin
- at tryggja at lógir, kunngerðir og ásetingar verða hildnar til frama fyri borgaran
- at samskifta við avvarðandi stovnar, áhugafeløg v.m.
- at vera andlit Roðans í almenna rúminum
- at virka sum fakligur ráðgevi og skrivari hjá stýrinum
Roðin kann bjóða umsøkjaranum eitt sera spennandi og fjølbroytt starv í góðum umhvørvi. Avgerðarrætturin er stórur og góður møguleiki er fyri fakligari og persónligari menning og so nýggj sum økistænastan er í kommunala geiranum, er møguleiki fyri at mynda og at ávirka gongdina frameftir ta røttu leiðina.
Roðin væntar, at umsøkjarin hevur:
- viðkomandi útbúgving(ar) og arbeiðsroyndir
- leiðsluroyndir úr hinum almenna, kommunala ella privata geiranum
- sera góð evni til fíggjarstýring
- torir at ganga nýggjar leiðir, er fleksibul og opin fyri nýggjum avbjóðingum
- gott hegni at samskifta/samstarva
Setanarviðurskifti:
Starvið verður sett og lønt sambært avvarðandi sáttmála.
Umsókn:
Umsókn við prógvum, c.v. og øðrum viðkomandi skjølum skulu sendast til: Runavíkar kommunu, Heiðavegur 26, FO-600 Saltangará ella til teldupostadressurnar: runavik@runavik.fo ella tobbi@runavik.fo.
Umsóknin skal vera Runavíkar kommunu í hendi í seinasta lagi hin 20. juni 2017. Meiri fæst at vita um starvið við at ringja til Tord Niclasen, verandi leiðara, á tlf. 290200 – ella Tórbjørn Jacobsen, stýrisformann, á tlf. 237015.
Roðin tilskilar sær rættin til ikki at seta nakran av umsøkjarunum og um neyðugt at lýsa starvið leyst av nýggjum.
————————————————————————————————————————-
Eldraøkið varð flutt frá landsgeiranum til kommunala geiran at reka frá 1. januar 2015. Kommunurnar í syðra partinum av Eysturoy tóku seg saman í eitt samtak, og skipaðu í samvinnu økistænastu, sum seinri fekk heitið ROÐIN. Sjóvar; Nes- & Runavíkar kommuna við góðum 6 túsund borgarum varða av Roðanum.
23 bygdir eru í økinum og samstarvið Roðin eigur bygningarnar í Runavík, á Toftum, Strondum og á Skála. Uml 200 fólk eru knýtt at økistænastuni og svarar hetta til áleið 140 ársverk. Leiðarin vísir til Stýrið, sum er mannað við teimum trimum borgarstjórunum og øðrum bý- & bygdaráðslimum í teimum trimum kommununum. Økistænastan fevnir sum sagt um fyribyrging, fysio- og ergoterapi, heimahjálp, heimasjúkrarøkt, sambýli, dagtilhald fyri minnisveik og røktarheim.


text:
Livandi mentan
Mentamálaráðið er farið undir at gera eina skrá yvir siðarv í Føroyum, ið verður nevnd Livandi mentan. Ætlanin við skránni er at vísa á tað ríkidømi og margfeldi av siðaarvi, ið er í Føroyum og at breiða út vitan og økja um áhugan fyri siðaarvinum. Tað stendur øllum í boði at senda Mentamálaráðnum uppskot um evni at seta í skránna.
Skráin Livandi mentan verður gjørd sum liður í arbeiðinum við UNESCO sáttmálanum um verju av siðaarvi frá 2003. Endamálið við sáttmálanum er at lata upp fyri, at fólk í øllum heiminum kunnu seta orð á sín egna siðaarv, og á tann hátt tryggja, at siðaarvurin ikki verður gloymdur, men kann verða førdur víðari til komandi ættalið. Føroyar tóku undir við sáttmálanum 1. oktober 2018.
Siðaarvur, so sum siðvenjur, ímyndir, framburðir, vitan, dugnaskapur, eins og tól, lutir, gripir og mentanarlig rúm, ið havi tilknýti til siðaarvin, og sum samfeløg, bólkar og í einstøkum førum einstaklingar viðurkenna sum part av sínum mentanararvi kunnu verða sett í skránna. Einans siðaarvur, sum er í tráð við galdandi mannarættindi og ber í sær virðing millum samfeløg, bólkar og einstaklingar, og sum fremur burðardygga menning, kann sambært UNESCO sáttmálanum um verju av siðaarvi verða tikin við í hesa skrá.
Føroyski báturin - bátasmíð, siðir og brúk er í løtuni einasta evni í skránni yvir siðaarv føroyinga, men skráin verður útbygd so hvørt, sum fleiri uppskot um evni til skránna verða send Mentamálaráðnum.


text:
Námsfrøðin
Skapandi evni
Endamálið er:
At barnið
- mennir sína skapanargleði.
- fær eyga á og virðismetir vakurleikan/estetikkin.
- mennir hugflogið og evni til nýhugsan.
- kann vísa síni skapandi evni við tilfari, leikum, dansi, tónleiki o.ø.
Tiltøk:
Rúmini eru innrættað við tí endamáli, at eggja barninum til at bera seg fram, skapa og brúka sítt hugflog .
Hetta verður gjørt við at:
- hava ymiskt skapandi tilfar og amboð í barnahædd, hóskandi til barnsins menningarstig
- barnið lærir at brúka ymiska tilfarið og amboðini
- hava kveikjandi myndir á vegginum í barnahædd
- hava leikur inni og úti, ið eru mennandi fyri skapandi evni og hugflog, soleiðis at barnið kann byggja og skapa ymiskt, ið ikki er givið frammanundan.
Vit bjóða barninum ymiskar estetiskar upplivingar við list, náttúru og mentan.
Hetta verður m.a. gjørt við at:
- vitja søvn og mentunarlig tiltøk
- fara ymiskar túrar, har dentur verður lagdur á djúphugsan og at leggja til merkis
- dansa, syngja, lurta eftir tónleiki, spæla sjónleik v.m.
Børnini skulu eggjast til at greiða frá sínum skapandi arbeiði, royndum og upplivingum. Hetta verður gjørt fyri at fáa íblástur frá hvørjum øðrum og eggjar til at menna verandi arbeiði/evni.
Mál og samskifti
Endamálið er:
At barnið
- ognar sær góðan føroyskan málburð
- fær umstøður at ogna sær flest møguligar hættir at samskifta við
- fær eina uppliving av bókstøvum, orðum, skrift, hugtøkum og symbolum
- kann orða seg í spæli, sangi og søgu
- dugir at brúka sítt kropsmál og andlitsbrøgd.
Tiltøk
Stovnurin er eitt málsligt mennandi umhvørvi har:
- tøl, orð og bókstavir eru ein sjónligur partur av gerandisdegnum
- barnið fær møguleika at skriva, lesa, telja o.s.fr.
Tann vaksni er ein málslig fyrimynd fyri barnið, og tí er neyðugt at tann vaksni
- gevur sær stundir til at práta við børnini
- hugsar um egnan málburð og brúkar eitt jaligt, virðiligt og fjølbroytt orðaval og rættar bendingar.
Í okkara virksemi hava vit javnan:
- sang, rím, ramsur og skjaldur, søgur og skemt
- samlingar til viðgerð av ymiskum evnum, kunning, samtalu, sangi, spæli o.a.
Vit leggja dent á:
- at barnið fær møguleika at siga frá sínum hugsanum, tørvi, kenslum, ætlanum og avgerðum við at samskifta jaligt og virðiligt við onnur børn og vaksin
- at øll børn fáa hjálp til samskifti, hóskandi til teirra tørv.
Nøkur børn læra málið betur kropsliga, sansaliga og við at minnast tað, tey síggja. Tað er okkara uppgáva at finna vegin til málsligu menningina hjá tí einstaka barninum.
Kroppur og heilsa
Endamálið er:
At barnið:
- mennist rørsluliga og sansaliga
- fær eina góða kropsfatan
- verður tilvitað um heilsugóðan kost
- gerst varugt við týdningin av reinføri
- fær hvíld.
Tiltøk:
Stovnurin skal vera eitt rørsluliga og sansaliga avbjóðandi umhvørvi bæði innandura og uttandura, har barnið fær møguleika at, og verður styrkt við at:
- Reiggja á ymiskar mátar, klíva, ganga á ósløttum lendi, venja javnvág, spæla bólt, sápubløðrur, súkkla v.m.
- Spæla við tilfar við ymiskum samansetingum og formi, s.s vatn, sand mold, rís, mjøl, deiggj, máling, leir o.a.
- Spegla sær, síggja/spæla við ymiskt tilfar um mannakroppin bæði innaní og uttaná
- lata seg í og úr.
Heilsugóður kostur
Tey vaksnu skulu vera tilvitað um heilsugóðan kost og at geva børnunum góðar matvanar. Soleiðis at børnini hava orku til at mennast.
Børnini skulu somuleiðis blíva tilvitað um heilsugóðan kost, og hvat góður matur ger við teirra krop.
Sansir
Fyri at styrkja um rørslu, sansaskipanina og javnvágina hjá børnunum, skulu børnini ganga á ymiskum lendi, steinum ,klintra, ganga gjøgnum sítt gras, kava v.m.
Somuleiðis skulu vit hava amboð til at menna grovrørslur innandura og uttandura, t.d. bóltar til ymiskt endamál.
Og amboð at menna fínrørslulagið, sum t.d. deiggj, vatn, perlur, máling, skrúvuamboð, ymiskt at trýsta v.m.
Tann vaksni skal :
Seta orð á ymiskar kropslutir í gerandisdegnum og gjøgnum spæl.
Verða tilvitað um, at kropsligt samband er ein týdningarmikil partur av sansaskipanini hjá barninum.
Reinføri hevur týdning fyri sosiala lívið hjá barninum, minkar um smittuvanda og betrar harvið heilsuna.
Frísk luft er somuleiðis heilsufremjandi.
Tí skulu vit leggja dent á
- at vaska sær um hendurnar áðrenn máltíðirnar, aftaná at vit hava verið á vesi og annars eftir tørvi
- Hava fríska luft inni
- at børnini dagliga eru úti og spæla.
Náttúra og tøkni
Endamálið er:
At barnið:
- fær møguleika at nema sær kunnleika um nátturu og náttúrufyribrigdi
- fær møguleika at nema sær kunnleika innan alis-, evnafrøðiligar og matematiskar spurningar/hugtøk
- lærir at ferðast í náttúruni og virða djór, vøkstur og umhvørvi.
Tiltøk:
Stovnurin hevur eitt fjølbroytt uttanduraumhvørvi, har vit hava sett blómur, runnar, kryddplantur og rabarbur niður.
Ein partur av garðinum er meira hagakendur, har blómur, gras og lyngur sleppur at vaksa, og har smákykt liva. Hetta eru børnini dagliga ein partur av, líkasum tey eru partur av tí føroysku náttúruni.
Inni hava vit bøkur um djór, plantur o.a.
Skipað tiltøk:
- túrar í nærumhvørvinum t.d. Sandágerði, Sandá, í hagan og umhvørvið beint uttan um garðin
- verkætlanir, ið kunnu snúgva seg um ávís djór, árstíðir, vatn o.a. har børnini fáa høvi at granska ymiskt í náttúruni ella á stovninum
- Grækarismessuhald, har vit saman brenna bál, syngja tjaldurssangin og eta saman
- Stovnurin hevur ymiskt tilfar s.s. ymisk íløt, vektir, lodd, rís, sand og vatn. Soleiðis fáa børnini møguleika at arbeiða við rúmd, tyngd, ymiskum formum og støddum.
Tann vaksni skal:
- Geva sær stundir at kanna nágreiniliga saman við børnunum og práta við tey um ymiskar spurningar, sum taka seg upp
- vera ein góð fyrimynd og fara væl um í náttúruni
- kunna vera úti í nærum øllum veðri saman við børnunum
- kunna loyva barninum at hugdýpa seg og gera egnar royndir (vera aftanfyri)
- kunna stuðla undir virksemi hjá barninum, tá hetta er neyðugt (vera við síðuna av)
- kunna vísa á eitthvørt til at skapa forvitni/áhuga (vera frammanfyri).
Persónligir førleikar
Endamálið er:
At barnið lærir
- Innliving, so barnið er ført fyri at seta seg inn í støðuna hjá øðrum
- Sjálvsvirðið. Barnið upplivir; eg eri, sum eg eri, og tað er gott
- Tolsemi. Barnið lærir at rúma ymisleikum
- Dirvi. Barnið torir at taka ímóti avbjóðingum
- Skapanarevni. Barnið lærir at finna loysnir á avbjóðingum
- Sjálvbjargni. Barnið hevur ávirkan á sín dag og sítt lív á dagstovninum.
Tiltøk
Stovnurin er eitt mennandi umhvørvi, har:
- Starvsskipanin skal vera góð
- Tann vaksni hevur eina góða og sunna barnaáskoðan, ið er í tráð við málini á stovninum
Starvsfólkið er ein fyrimynd fyri barnið, og tí er neyðugt at, tað:
- Hevur umsorgan, er siðiligt og positivt í orð, talu og gerðum
- Virðir og rúmar børnum og sínum starvsfeløgum.
Ì okkara virksemi hava vit javnan:
Virksemi, har barnið sleppur at royna seg sjálvt og hava ávirkan á sítt lív.
Vit leggja dent á
- At lurta eftir barninum og teirra vilja
- Sjálvsøkni, og felagskapin
- Rúma teimum og nøkta teirra tørv.
Sosialir førleikar
Endamálið er:
At barnið
- Sær seg sjálvt sum ein part av bólkinum
- Dugir at virða onnur, og at vit øll eru ymisk
- Dugir at vísa umsorgan fyri sær sjálvum og øðrum
- Megnar at spæla saman við øðrum
- Megnar at samskifta við onnur á hóskandi hátt og siga frá.
Tiltøk
Stovnurin er eitt sosialt mennandi umhvørvi har:
- Vit hava tiltøk, leikur og onnur amboð, sum eru við til at stimbra menningina hjá børnunum
- Vit eru virðilig bæði í talu og atburði ímóti børnum, foreldrum og starvsfólkum.
Tann vaksni er ein góð fyrimynd fyri barnið, og tí er neyðugt, at tann vaksni hevur fólkaligan og siðiligan atburð.
Í okkara virksemi hava vit javnan:
- Virksemi, har vit læra at vera saman, loysa ósemjur og vísa virðing fyri hvørjum øðrum.
Børn við góðum sosialum førleikum fáa fleiri vinir, tey vera glað og styrkja um sína sjálvsfatan og sjálvsálit. Tey fáa fleiri sambond, sum styrkir um trivnaðin.
Siðir og mentan
Endamálið er:
- at børnini gjøgnum ymisk og afturvendandi tiltøk fáa høvi til at uppliva og læra um mentan í Føroyum og her á stovninum.
Tiltøk:
Vit leggja dent á, at børnini læra um serføroyskar merkisdagar v. m.
Skipað verður m.a.fyri:
- Grækarismessuhaldi
- at tekna Merkið dagarnar undan flaggdegnum
- føroyskum dansi
- lærandi løtur um tjóðarblómuna, Sóljuna, og tjóðfuglin Tjaldrið.
- Sangløtum.
Vit fara til ymisk mentunarlig tiltøk/støð sum t.d.
- Konsertir
- Sjónleik
- Framsýningar
- Søgulig støð
- Minnisvarðar/standmyndir
- Ymisk søvn
Uppskot til støð/túrar:
- Fornminnisavnið, Listasavnið, Kirkjubø, Boysensgarður, Smiðan í Lítluvík, Østrøm, Norðurlandahúsið, Skansin, Tingið, Tinganes, Argjaskot, Risastova, Andrass á Argjum, Bókasavnið, Kongavarðar, Reynsmúlalág.
Stovnsmentan
Stovnurin hevur eisini síni egnu afturvendandi tiltøk m.a.
Sólarkaffi, tá sólin aftur skínur inni í okkara garði.
Hugnadagur í maj/juni saman við foreldrum.
Summarveitsla /garðdagur.
Ítróttardagur.
Valdøgurðar.
Páskir.
Føstulávintshald og føroyskur dansur.
Grækarismessuhald.
Flaggdagur.
Útferð við børnum.
Føðingardagur stovnsins.
Felags foreldrafund í oktober.
Jólaveitsla.
Eisini skipa vit sjálv fyri sjónleikum o.ø. í barnagarðinum, har antin starvsfólkið ella børnini framføra. Av og á, til serlig høvi, fáa vit vitjan av onkrum, sum framførir sjónleik, dukkusjónleik ella annað undirhald.


text:
Heilsuhjálparanæmingur í starvsvenjing
Tað var ein stór løta, tá maðurin, sum var lamin, sjálvur vendi sær
Eg var sera spent at fara út í starvsvenjing, sum heilsuhjálpari, á einum ellisheimi.
Tann eini borgarin, sum eg valdi mær, hevði ligið so leingi í seingini, at kroppurin var blivin skeivur, kundi ikki liggja á síðuni og hann hevði stívar og óvikandi liðir.
Hetta kemur oftani av lammilsi aftaná ein heilabløðing ella blóðtøpp. Maðurin fekk venjing við fysioterapeuti eina ferð um vikuna og eg var við til hansara venjingar. Tað gav mær so møguleikan at gera heimavenjingar hvønn dag, saman við honum, sum ein part av røktini í arbeiðinum. Maðurin varð so glaður og fysioterapeuturin sá mun fyri hvørja viku.
Minkaði um vandan fyri trykksárum og lungnabruna
Vit gjørdu av saman við manninum, at nú skuldu vit royna at leggja hann á síðuna. Við at gera hetta hvønn dag, arbeiddi eg sjúkrafyribyrgjandi og minkaði um vandan fyri at fáa trykksár og lungnabruna. Og gav honum eisini møguleika fyri tí vælveru tað er, at kunna flyta seg sjálvur á liðina, tá ein hevur brúk fyri tí.
Eftir hetta varð maðurin lagdur á síðuna hvønn dag, skiftivís á høgru síðu, síðani til vinstru síðu. Maðurin megnaði seinni sjálvur at venda sær á liðina.
Tað er stórt at uppliva!
Hetta er eitt dømi uppá hvussu heilsuhjálparar arbeiða við heildarrøkt, venjing og tvørfakligum samstarvi, sum eru umráðandi, fyri at fólk kunnu blíva meira sjálvhjálpin aftur, eftir sjúku.
Starvsvenjing
Starvsvenjing gongur fyri seg runt alt landið !
Heilsuhjálparanæmingar eru vegleiðandi 2x12 vikur í starvsvenjing
- á stovni innan eldraøki
- í heimatænastuni
Heilsurøktararnæmingar eru vegleiðandi 3x12 vikur í starvsvenjing
- á stovni innan eldraøki,
- á sjúkrahúsi
- innan fyri psykiatriska økið
Nágreinilig vikutíðarætlan fyri starvsvenjingartíðarskeið.
Innihald í starvsvenjing - heilsuhjálparaútbúgving
Starvsvenjingin gongur fyri seg á ymiskum arbeiðsplássum innan eldraøki.
Starvsvenjingarstaðið virkar fyri, at næmingurin fær upplæring og fjølbroyttar arbeiðsroyndir innan virkni, stuðul, røkt og umsorgan.
Somuleiðis skal næmingurin læra seg grundleggjandi og fyribyrgjandi heilsutiltøk og í tvørfakligum samstarvi vera við til at skapa heildarloysnir og fremja átøk, sum eru lagað eftir borgarans tørvi, og sum skapa samanhang í gerandisdegi borgarans.
Innihald í starvsvenjing - heilsurøktaraútbúgving
Starvsligi útbúgvingarparturin fevnir um ymisk starvsøki í eldraøkinum, og í almanna- og heilsuverkinum og øðrum heilsufakligum stovnum.
Starvsvenjingarstaðið virkar fyri, at næmingurin fær upplæring og fjølbroyttar arbeiðsroyndir innan likamliga og sálarliga heilsu- og sjúkrarøkt, í samstarvi við aðrar fakbólkar.
Í starvsliga útbúgvingarpartinum skal næmingurin eisini læra at arbeiða heilsufremjandi og sjúkufyribyrgjandi, umsorganarfult, og við virksemi og endurmenning sum endamál. Næmingarnir skulu fáa ymiskar og fjøltáttaðar royndir við sjúklingum og borgarum, sum hava tørv á stuðli ella sjúkrarøkt, orsakað av eitt nú sosialum, sálarligum ella likamligum trupulleikum ella sjúkum. Harumframt skal næmingurin ogna sær vitan um tænastur, sum tað almenna, eins og privat virki, kunnu bjóða.
Næmingurin skal gerast førur fyri at greiða úr hondum samskipandi og undirvísingarligt virksemi.
Brot úr Námsskipanini
Starvsvenjingarstaðið hevur ábyrgd av starvsvenjingarpartinum og leggur starvsvenjingartíðina til rættis, við støði í námsskipanini og útbúgvingarbókini hjá næminginum.
Starvsvenjingarstaðið skal avgreiða og allýsa ábyrgd, førleikar og uppgávur í samband við vegleiðing, í mun til yrkisbygnaðin á staðnum. Leiðsla og vegleiðarar skulu kenna ábyrgd teirra og endamálið við útbúgvingini og útfrá hesum lýsa lestrarumhvørvið á staðnum.
Starvsvenjingin skal skipast soleiðis, at eitt námsfrøðiligt endamál er við uppgávum, ið næmingurin hevur, útfrá teimum málum, sum eru fyri starvsvenjingarpartarnar.
Partar av starvsvenjingini kunnu fara fram í venjingarstovu skúlans.


text:
MERKIÐ VAR EITT ANDALIGT EPLI
2019-04-25 18:37
Okkara mentanarliga eplavelta er rík og flott. Men hon er hótt av selfie-mentan og nationalismu. Latið okkum flaggdagin minnast til, at veltan má røkjast. At vit alla tíðina mugu seta nýggj, andalig epli í jørðina
Góðu skótar.
Góðu hvalvíkingar / góðu strandingar.
Góðu gestir úr øðrum bygdum.
(Røða hildin á flaggdagshaldi í Hvalvík og á Strondum 2019)
Tá eg í síðstu viku var farin at hugsa um hesa røðuna, hoyrdi eg gartnaran Harald Símunarson Hansen í útvarpinum.
Hann nevndi at tað gamla var, at eplini skuldu vera komin í moldina Flaggdagin.
Eitt epli er ikki ein serliga eksotisk frukt - men tá hon kom til Føroya fyri góðum 200 árum síðani, fekk hon púra avgerandi týdning fyri lívstreytirnar her í landinum.
Føroyingar hava síðani etið grind og spik og eplir. Fisk og eplir. Fugl og eplir. Viðhvørt bara eplir.
At seta niður flaggdagin er helst óneyðuga tíðliga, segði Haraldur Hansen henda morgunin. Men í gomlum døgum tóku tey ongan kjans. Eplini máttu bera ávøkstur tá tey kundu.
Men eplini gera einki sjálv.
Veðrið hevur týdning. Moldin má vera góð. Flagið má vera nóg tjúkt. Og ryggjaveltan mátti hyppast væl og verjast móti frosti og sniglum, skuldu tey gomlu fáa hesa heilt avgerandi føðina.
Men matur er ikki nóg mikið.
Menniskjan livir ikki av breyði eina, og flaggdagurin minnir okkum á, at vit eisini mugu sáa virðir og hugsjónir.
Tá eru tað fólk, vit sáa í, og tey kunnu, sum vit verða mint á í Halgubók, vera bæði gaddajørð og góð mold.
Tann, sum sáar, veit tað ikki og ræður ikki yvir tí.
Fyri 2000 árum síðani sáddi Jesus sjálvur, tá hann segði nøkur orð fyri eini lítlari mannamúgvu, sum var savnað á einum fjalli.
Mundi hann vitað, at tað, hann segði, fór at verða varpað upp gjøgnum ættarliðini, og at hansara stutta fjallaprædika fór at verða heimsins mest endurgivna røða?
Neyvan - tí tað ljóðaði ikki av nógvum:
"Sæl eru tey, ið syrgja, tí at tey skulu fáa troyst. Sæl eru tey spaklyntu, tí at tey skulu fáa jørðina í arv. Sæl eru tey, ið hungra og tysta eftir rættvísi, tí at tey skulu verða mettað. Sæl eru tey miskunnsomu, tí at tey skulu miskunn fáa."
Hví mundu tey hesi spøku orðini fáa so stóra megi? Hví mundu hesi smáu eplini geva so stóra avgrøði?
Tí tey birtu eina vón í teimum fólkunum, sum hoyrdu tey.
Orðini hjá Jesusi vóru fræðið, men tað var moldin - áhoyrarnir - sum fingu tey at geva ávøkstur. Og vónin, sum tey bera, hevur síðani givið fólki dirvi og virkishug og havt broytingar við sær.
Eitt andaligt epli
Fyri 100 árum síðani sótu nakrir ungir menn í einum kamari í Keypmannahavn og settu eitt epli í moldina.
Tað var ein lítil tekning. Eitt hvítt, blátt og reytt krossmerki eftir norðurlendskari fyrimynd.
Tað var ikki eitt flagg.
Tað umboðaði ikki nakað land ella nakra tjóð.
Tað, teir teknaðu, var ein vón.
Teir ungu menninir teknaðu dreymin um, at føroyingar skuldu sameinast. At samleikin skuldi styrkjast. At Føroyar skuldu vera partur av teirri norðurlendsku familjuni.
Í Keypmannahavn vóru teir saman við og samanbóru seg við danir, norðmenn og íslendingar, og teir saknaðu kensluna av at telja við.
Kanska um 100 ár, sigur okkara stóra skald.
Mundu teir ungu menninir síggja fyri sær, at tað skap og teir litir, sum teir sótu og spældu sær við, fóru at gerast eitt viðurkent flagg, ið fór at sameina fleiri ættarlið av fólki?
Eg veit ikki. Men soleiðis bleiv tað.
Í sær sjálvum var fjallaprædikan einki.
Í sær sjálvum tann lítla tekningin - tað lítla eplið - heldur einki.
Men mentanarliga váraði í føroysku luftini hesi árini. Og moldin var góð.
Her var ein vón, ein vilji og ein stremban, sum fekk eplið at geva grøði.
Tað vóru onnur uppskot um eitt føroyskt flagg. At tað júst bleiv hetta krossmerkið, føroyingar tóku til sín, er ikki minst Hans Andriasi Djurhuus fyri at takka. Vit kunnu siga at hann hyppaði veltuna betur enn nakar, tá hann longu árið eftir yrkti sangin Sjá, tú blánar, har hann setti orð á ta vón, sum lá í tekningini.
"Har ið merkini veittra, veittri eisini mítt", segði skaldið - í ynskishátti. Tí tað var tað, hetta var. Eitt ynski um, at føroyingar skuldu gerast betri tilvitaðir um virði í sínum egna.
Men politiskt leikaði hart á hesa tíðina, og vandin var, at flaggið fór at umboða eina politiska kós mótvegis eini aðrari. Og so bleiv tað ikki tað savnandi merki, tað skuldi blíva.
At allir føroyingar ikki tóku tað til sín beinanvegin, er kanska ringt at skilja í dag. Men vit kunnu spyrja okkum sjálv hvussu vit høvdu reagerað, um onkur vísti okkum eitt búmerki sum onkur ókendur hevði teknað í einum kamari í Keypmannahavn og segði, at hetta nú umboðaði okkum.
Tað hevði neyvan fløvað okkara hjartarøtur fyrstu ferð, vit sóu tað. Serliga ikki um tey, sum beinan vegin fóru at brúka flaggið, høvdu eina aðra politiska hugsan enn okkara.
Tí var tað heilt avgerandi, at Hans Andrias í flaggsanginum ikki læt tað politiska standa fremst, men í staðin legði ein felagsnevnara inn í tað nýggja flaggið, sum kundi sameina tvørtur um allar ósemjur: Fólkið og náttúruna. Landið sjálvt.
"Sjá, tú blánar sum loftið og tú rodnar sum blóð,
men hitt hvíta er fossur, brot og vetrarins ljóð."
Um tað var hetta, flaggið umboðaði, kundu øll vera við.
Nationalt og sosialt
Tað bleiv nógv tosað um føroyskan tjóðskap hesi árini. Men fólk vóru eisini, sum søgdu, at tað at vera føroyingur ikki mátti enda sum ein ideologi. Føroyar vóru fólkini, sum búðu í landinum. Teirra kor vóru í mongum førum trong - og tjóðskaparligan stoltleika kundu tey ikki eta.
Ein partur av tí tjóðskaparliga stríðnum, søgdu hesi fólk, mátti vera stríðið fyri at bøta um sosialu korini í landinum.
Vit skuldu ikki bara vera føroyingar, serstøk tjóð, og so nevan á kjaftin á nasablóð. Vit skuldu taka okkum av hvørjum øðrum.
At vera nationalur skuldi eisini merkja at vera sosialur.
Eisini her bleiv flaggið felagsnevnarin, tí har er tann kristni krossurin. Har er fjallaprædikan. Har er søgan um tann miskunnsama samariubúgvan.
Og soleiðis fór flaggið at umboða okkara land og fólk, okkara mentanarligu virði og okkara sosiala medvit.
Vit eru ikki, kunnu ikki og skulu ikki vera samd um alt. Men nøkur grundleggjandi virði standa vit saman um.
Tað eru tey vit síggja, tá vit síggja Merkið - og tað eru tey sum gera, at vit halda tað vera vakurt.
Login, sum ikki slóknar
Vónin, sum var teknað fyri 100 árum síðani, var sum ein logandi svávulpinnur. Login hevði slóknað, um fólk ikki gjørdu seg sjálv til tær lampur, honum tørvaði fyri at brenna víðari.
Hans Andrias Djurhuus var bara ein av lampunum. Tað vóru mangar aðrar, sum nú eru tómar og slóknaðar. Men áðrenn tað festi teirra logi í nýggjar lampur.
Oljan, sum hevur hildið øllum logunum brennandi, hevur verið ein livandi áhugi fyri tí føroyska felagsskapinum.
Virðing fyri teimum, sum eru farin.
Vilji til at gera nakað saman við teimum, sum eru uppi á døgum.
Og ynskið um geva teimum, sum aftaná koma, ein góðan arv.
Tá vit hyggja at øllum tí, sum er skapt tey seinastu 100 árini, kunnu loyva okkum at vera stolt - tí tað er ikki komið av ongum. Vit kunnu siga at tað hevur verið ein hart vunnin sigur.
Selfie-mentanin
Men júst í hesum sigri liggja eisini vandar.
Ein er, at vit taka tað, vit hava, fyri givið.
Vit liva í eini selfie-tíð. Individualisman vil troka seg fram um umsorganina fyri felagsskapinum. Tað kann fáa okkum at gloyma virðið í tí, vit hava arvað.
Ein annar vandi er júst tað øvuta.
Vit kunnu gerast so hugtikin av tí, vit hava í felag, at tað ger okkum sjálvglað.
Vit kunnu sum enda sum tann vakri Narcissus, ið allar ungar kvinnur vildu hava – men sum aldrin bleiv forelskaður í nøkrum øðrum enn teirri spegilsmynd av sær sjálvum, sum hann sá í einum hyli.
Tí eisini sum tjóð eru vit farin at hyggja nógv at okkara egnu spegilsmynd. Hylurin, sum endurspeglar okkum, eru altjóða miðlar.
Tá teir rósa okkara náttúru, okkara samfelag, okkara mentan og okkara mati, standa vit viðhvørt, júst sum Narcissus, hugtikin og hyggja at okkum sjálvum.
Vandin er, at vit ikki síggja tað í Føroyum, sum er minni gott; ikki síggja dygdirnar hjá øðrum, og heldur ikki leggja í trupulleikarnar hjá øðum.
At vera stoltur av sínum egna er gott. Tað er tann sunna tjóðskaparkenslan sum gjørdi, at vónarinnar flagg bleiv teknað fyri 100 árum síðani.
Men at vera sjálvglaður er ikki gott.
Ljóta nationalisman
Tá ein tjóð verður forelskað í sær sjálvari, kallast tað nationalisma. Og tað er ein tann ljótasta hugsjón, sum er til.
Nationalistiskir øsarar eru sum álvafljóði í Ólavi Riddararós:
Hon bar fram eitt drykkjusteyp
eiturkornið í tí fleyt.
Men tað er lætt at lata seg tøla til at drekka av hesum steypinum. Tjóðskaparkenslan og nationalisman grógva úr somu mold, og tað er so ringt at kenna mun á teimum, at sjálvt stoltastu og mest mentaðu tjóðir hava latið seg blindað av nationalismuni.
Bretska flaggið hevur umboðað vakra tjóðskaparkenslu. Men tað hevur eisini veittrað yvir eini tjóð, sum helt seg vera so nógv betri enn aðrar, at hon bæði førdi ann í imperialismuni, og førdi milliónir av trælum úr Afrika til Amerika.
Amerikanska flaggið hevur ímyndað eina fyrimyndarliga søgu sum sameining av nógvum fólkasløgum í einum nýggjum landi. Men tað hevur eisini veittrað fremst í barbariskum kríggjum.
Týska flaggið hevur blaktrað yvir nøkrum av tí besta, sum er skapt í Europa - men eisini yvir nationalistiskari hugmóð, tá hon er allar ljótast.
Um okkara tjóðskaparkensla skuldi blivið nationalistisk, fer eingin annar at merkja sviðan av tí. Til tess eru vit ov smá og fá.
Men vit skulu kortini ansa eftir ikki at blíva sjálvglað, tí tað skaðar okkum sjálv. Tað skapar rot í tí, vit kunnu kalla okkara felags, samfelagsligu sál.
Latið okkum seta niður
Luther skal hava sagt, at um hann fekk at vita, at hann doyði í morgin, hevði hann kortini plantað eitt súreplatræ í dag. Við hesum vildi hann boða frá, at hansara verk ikki bara snúði seg um hansara tíð. Hann vildi geva teimum nakað, sum komu eftir hann.
Hetta kom eg at hugsa um í farnu viku, tá eg las eina grein eftir Hera Mohr.
Hann setir javnan sín dám á almenna kjakið, og í hitarúminum í svimjihylinum í Havn, har dagsins mál hvønn dag verða umrødd, er ikki so sjáldan, at okkurt sum Heri Mohr hevur skrivað er til viðgerðar.
Hann er 94 ár.
Hví seta fólk epli niður, sum tey kanska ikki sleppa at taka upp sjálv?
Tí tey umboða vónina, sum varð teknað fyri 100 árum síðani: At føroyingar skulu seta áhugan fyri felagsskapinum fram um áhugan fyri sær sjálvum.
Og felagsskapurin fevnir bæði um tey, sum undan eru farin, okkum, sum nú eru uppi á døgum, og tey, sum koma aftaná.
Vit vita aldrin, hvussu moldin fer at roynast, tá vit seta niður. Um tað er mentanarlig gaddajørð. Um tað verður búskaparligt frost. Ella um politiskir sniglar fara við grøðini.
Tað kann ganga illa.
Men eru eingi epli í moldini, verður ið hvussu er eingin ávøkstur.
So latið okkum seta niður.
Latið okkum halda lív í tí, sum okkara flagg hevur umboðað í 100 ár.
Latið flaggdagin minna okkum á, at tað ikki bara eru epli og annar matur, sum hevur hildið lív í okkum.
Eingin livir av breyði eina.
Andalig epli eisini skulu í moldina.
Takk fyri.


text:
Kanska besta politiska kjakið í valstríðnum
Leygardagin 17. august verður politikkur settur á breddan í Fuglafirði. Seinnapartin eru politisku flokkarnir uttanfyri Mentanarhúsið og áhugafeløg inni í húsinum, eisini er speakers corner. Um kvøldið er kjakkvøld í sjálvum Mentanarhúsinum.
Við at savna flokkar og áhugafeløg er grundin løgd til kanska mest livandi og vælgrundaða politiska kjakið í hesum valstríðnum, og er væntandi, at fólk kemur úr nær og fjar.
Kjakfundurin byrjar kl. 19.00 og verður skipaður av Jón Briani Hvidtfeldt. Vit taka støðið bæði í landspolitiskum og lokalt viðkomandi evnum.
Politikkur er eisini á breddanum seinnapartin, við agitering á torginum uttanfyri Mentanarhúsið frá kl. 16.00 – 18.00. Politisku flokkarnir fáa høvið at seta upp ein bás og breiða sín boðskap haðani.
Í ovara sali í Mentanarhúsinum ber til at hitta ymisk áhugafeløg, ið á hvør sín hátt royna at seta sín dám á valstríðið.
Væntandi nýta bæði politikkarar, vónrík uppstillaði og umboð fyri áhugafeløgini høvið at brúka okkara speakers corner hesa løtuna.
Fyri fólk við áhuga í politikki verður trupult at halda seg burtur.
Føroya Bjór og Okkara vera á torginum og bjóða teimum vitjandi eitthvørt leskandi at styrkja mussaskøðið.


text:
SEV útbyggir Sundsverkið, støð 3 verður bygd afturat teimum báðum støð 1 og 2, nýggja støðini hevur við fýra motrar. Spillorkan verður gagnnýtt á verkinum og á fjarhitanetinum.
SMJ hevur havt projekteringsleiðsluna, brunaráðgeving, myndugleikaumsókn, ábygd av at projektera leiðingar í lendi, el skipanir, rørskipanir og verið byggiharraráðgevi í samband við innkeypa av serveitanum.
Byggiharri: SEV
Arbeiðstakarar: Articon og BWSC
Ráðgevarar: SNA, LBF Ráðgevandi verkfrøðingar og SMJ Ráðgevandi verkfrøðingar
Leinkja til videobrot, sum SEV hevur fingið framleitt: https://www.youtube.com/channel/UC9fQgswtQp7q8M1Dz2dNNfA


text:
Wikipedia:Hendingar/26. januar
Hin 26. januar:
- 1531 - Ein jarðskjálvti rakar portugisiska høvuðsstaðin Lissabon. Túsundtals fólk missa lívið.
- 1993 - Václav Havel verður valdur til forseta í Kekkia.
- 2001 - Ein jarðskjálvti rakar India. Umleið 30.000 fólk lata lív.
Leiðbeining[rætta wikitekst]
Á hesi síðu skulu helst bert vera tríggjar hendingar, ið verða skrivaðar stutt og í punktformi, danska Wikipedia hevur bert 3 hendingar fyri hvønn dagin, ið sæst á forsíðuni, tann enska hevur fimm hendingar og tann norska hevur uppaftur fleiri hendingar. Tað má bara vera upp til tann ið skrivar her at meta um, hvat ið passar best, men ikki ov nógvar hendingar. Hendingarnar skulu eisini kunna finnast aftur í greinini fyri dagin, og tað eigur at vera talan um týðandi hendingar fyri dagin.
Harumframt kunnu merkisdagar skrivast ovast (t.d. ólavsøka fyri 29. juli). Ein viðkomandi mynd skal eisini vera við her fyri at ímynda eina av hendingunum, hon skal bert vera 80 pixel (px) til støddar.


text:
Basing av oljudálking á sjónum
Tann 1. januar 2011 yvirtók Landsverk ábyrgdina av basing av oljudálking á sjónum uttan fyri kommunalar havnir. Ábyrgdin av at taka upp oljudálking á sjónum er tvídeild. Sambært §22 í Havumhvørvislógini, hava kommunurnar ábyrgdina, um oljan kemur av landi út á sjógv, og um oljudálkingin er inni í eini havn. Tað er hinvegin landið, sum hevur ábyrgdina av eini oljudálking, um hon hendir uttanfyri hetta økið.
Aðalmálið hjá oljutilbúgvingini er at megna at steðga og taka eina oljudálking upp, har 1.500 tons av olju eru komin út á sjógv. Landsverk arbeiðir nú við at gera eina yvirskipaða tilbúgvingarætlan fyri hetta málsøkið, sum skal tryggja, at vit fáa greiðar og væl skipaðar mannagongdir. Ein partur av hesum arbeiði ber í sær at gera avtalur millum land og kommunurnar um samstarvsmøguleikar.
Arbeitt verður somuleiðis við at menna eina skipaða skeiðstilgongd, ið líkist teimum hjá grannalondunum. Málið er við tíðini at røkka sama førleikastøði sum í londunum kring okkum. Ætlanin er at skipa fyri regluligum venjingum, har bæði land og kommunur arbeiða saman.
Sambært Havumhvørvislógini skulu fólk, ið varnast oljudálkingar á sjónum, boða MRCC Tórshavn frá, ið síðani boðar øllum viðkomandi myndugleikum frá dálkingini. Telefonnummarið hjá MRCC er: 351 300


text:
News RSS
Í blaðnum hesaferð hevur Jógvan við Keldu orðið. Hann skrivar millum annað: Minnist umleið 10-ára gamal, at Jógvan Gerðalíð og pápi mín, báðir seinast 30’unum, tosaðu um ein mann seinast í 60’unum, sum teir hildu vera sera arbeiðssaman. Jógvan heldur fyri: “Eg skilji ikki, at hann blívur við at arbeiða so gamal”. Tá svarar pápi mín við einum smíli: “Arbeiðssom fólk arbeiða ongantíð meiri, enn tá annað beinið er komið í grøvina”. – Eg var hugtikin. – Jógvan sleit í tí, líka til hann var seinast í 80’unum. – So er spurningurin, nær ein er gamal. Nær á lívsins sólarringi er lívið best? Er tað ikki, tá tú ert nøgdur, heilsan er har, og nóg mikið er at tríva í?...
Rollatorurin hevur verið mær eitt satt vælsignilsi
- Nú eri eg tó vorðin so illa gongd, at eg umhugsi at skifta rollatorin út við ein elskutara, sum fleiri eldri menn við skerdum førleikum her norðuri drøna runt við, sigur lívsglaða 79 ára gamla Marita Matras í Klaksvík. Hon elskar at vera millum fólk, tí ”tað er við til at víðka um sjónarringin”, sum hon brosandi tekur til. Tú skal ikki hava verið leingi saman við fryntligu og dámligu Maritu Matras, fyrr enn tað kennist sum um, tit altíð hava kenst. Hóast heilsan er versnað seinastu 15 árini, hevur hon kortini megnað at varðveitt lætta og jaliga lyndið, ið hevur eyðkent hana alt lívið. Hon er eisini bæði blíð og týð, ja, veit nærum ikki hvørjum beini hon...
Á vitjan á Lágargarði
Røktar- og umlættingarheimið Lágargarður er eitt eldraheim í Stoffalág í Havn. Heimið lat upp í september í 1987. Albert Isfeldt og Gudmund Hansen hava teknað húsið, sum er innrættað í einari hædd við trimum búeindum til 16 fólk í hvørjari eind. Hesaferð hevur Fyndin vitjað á Lágargarði og prátað við deildarleiðararnar, húsfólkið og køksfólkið. Les um vitjanina í nýggjastu Fyndini - keyp blaðið her.


text:
Rykkjari frá Býarbókasavninum!!!
Góðu foreldur,
Um tit fáa ein rykkjara ella eina áminning frá Býarbókasavninum, sum tit ikki kennast við, er orsøkin helst tann, at barn tykkara hevur lænt eina bók á skúlabókasavninum, og at lánitíðin er farin.
Á heystið 2018 skifti Tórshavnar býarbókasavn og øll skúlabókasøvnini í kommununi bókingarskipan. Av tí at skúlabókasøvnini virka undir Býarbókasavninum, fáa foreldur áminning um bøkur umvegis telduboð frá Býarbókasavninum, hóast lánið er skrásett á skúlabókasavninum, har barnið gongur í skúla.
Vit hava sett fram ynski til veitaran av skipanini um at fáa hetta broytt, so tað sæst hvørjum skúla telduboðini koma frá. Vónandi halda tit okkum tilgóðar, inntil hetta kemur í rættlag. Eisini heita vit á tykkum um at hjálpa børnunum at minnast til at lata bøkurnar inn, har tær eru læntar.
vh
Bókavørðarnir í SFs


text:
Blikksmiðjan í Klaksvík hevur fingið ein 3D vatnskerara. At skera við vatnið hevur nógvar fyrimunir serliga er tað ein reinur skeri háttur tá tað snýr seg um umhvørvi og arbeiðs-umhvøri.
Tað er einans vatn undir hátrýsti (4.150bar) og sandur ið verður nýttur at skera við.
Ein av heilt stóru fyrimununum við vatnskering er fleksibiliteturin tí tað er ikki einans stál ið kann skerast, men alt tilfar so sum glas, plastikk, timbur, grót v.m.. Harnæst er møguligt at skera tunnar plátur til heilt tjúkkar stál platur (200mm).
3D skurður merkir at skeri-høvdið kann hellast 60⁰. Hetta ger at møguleiki er eitt nú at skerpa eina tjúkka plátu so hon er klár at sveisa beinleiðis úr skerimaskinuni.
Hetta er nýggj tøkni her á landi og eru vit sera errin at kunna bjóða okkum fram á hesum økinum.
Demo vatnskering, sjá herundir: