text:
Viðtøkur
Viðtøkur fyri MEGD
Samtyktar á ársaðalfundi 16. mars 1986 og broyttar á ársaðalfundi 27.02.1999, eykaaðalfundi 17.06.2003, ársaðalfundi 07.05.2005, ársaðalfundi 07.05.08, ársaðalfundi 06.05.09, ársaðalfundi 06. 05. 10, ársaðalfundin 28.04.11, ársaðalfundi 19.05.15, eykaaðalfundi 21.10.2015, og á eykaaðalfundi 27. februar 2018.
Navn og heimstaður
§ 1. MEGD og heimstaður felagsins er Tórshavn.
Endamál
§ 2. Endamál felagsins er:
- at virka fyri samstarvi millum tey ymisku áhugafeløgini hjá fólki, ið bera brek í Føroyum
- at virka fyri og stuðla áhugamálum hjá fólki, ið bera brek í Føroyum
- at stuðla teimum einstøku feløgunum í teirra dagliga virksemi
- at luttaka í millumtjóða samstarvi
- at virka fyri at fáa ávirkan og verða hoyrd í málum, ið eru viðkomandi hjá fólki, ið bera brek
§ 3. Felagið er óheft av politiskum og átrúnaðarligum áhugamálum.
Upptøkutreytir og limaskapur
§ 4. Eitt og hvørt felag fyri fólk, ið bera brek, og sum tekur undir við endamáli felagsins og hevur í minsta lagi 30 limir, ið gjalda limagjald, kann eftir at hava verið virkið í 3 ár, søkja um limaskap í MEGD. Felag, sum ynskir at gerast limur, skal saman við lógum tess, senda starvsnevnd felagsins umsókn. Tað er aðalfundurin, sum eftir tilmæli frá starvsnevndini, tekur avgerð um limaskap.
Stk. 2. Serlimaskapur
Felag, ið umboðar fólk við vællýstum breki, men sum ikki kann gerast sjálvstøðugt limafelag innan MEGD, kann søkja um serlimaskap smb. stk. 1. Serlimaskapur gevur rætt til eygleiðarastatus á formans- og aðalfundum.
Stk. 3. Hvílandi limaskapur
Møguleiki er fyri hvílandi limaskapi upp til 3 ár frá 1. januar at rokna, um limafelagið setur fram ynski um hetta. Hvílandi limur gevur rætt til eygleiðarastatus á formans- og aðalfundum.
Hvílandi limur fær ikki stuðul frá MEGD, rindar ikki limagjald og hevur ikki skyldu at lata MEGD grannskoðan roknskap.
Hvílandi limur má, innan trý ár eru liðin, biðja um at fáa fullan limaskap aftur frá 1. januar at rokna við tilhoyrandi rættindum og skyldum, annars verður limaskapurin strikaður.
§ 5. Limagjald felagsins er eitt árligt limagjald frá limafeløgunum. Ársaðalfundurin ásetur limagjaldið fyri eitt ár í senn.
Stk. 2. Felagið tekur ímóti stuðli frá tí almenna, felagsskapum og frá einstaklingum.
Aðalfundir
§ 6. Aðalfundurin er hægsti myndugleiki felagsins. Aðalfundurin verður hildin eina ferð um árið í seinast lagi 1. mai.
Stk. 2. Starvsnevndin boðar limafeløgunum skrivliga 4 vikur fyri fundardag. Við somu freist verður aðalfundurin harumframt lýstur í almennu miðlunum, og miðlum annars.
Stk. 3. Uppskot frá limafelagi og/ella starvsnevnd skulu fyri at koma til viðgerðar á vanligum aðalfundi verða starvsnevndini í hendi 3 vikur áðrenn aðalfundin.
Innkomin mál eru at roknað: uppskot, ið limafelag ynskir aðalfundin at atkvøða um, uppskot til lógarbroyting , umframt uppskot til mál til umrøðu.
Stk. 4. Uppskot frá limafelagi um formann/-kvinnu og limum til starvsnevndina skulu vera starvsnevndini í hendi 3 vikur áðrenn aðalfundin. Starvsnevndarlimir verða valdir smb. § 9.
Stk. 5. Aðalfundurin skal taka støðu til býtið av fíggjarliga stuðlinum til limafeløgini eftir at rakstur felagsins er frádrigin. Stuðulin verður latin feløgunum eftir einum býtislykli, eftir at ávísar treytir eru uppfyltar.
Stk. 6. Eykaaðalfundur verður hildin eftir avgerð starvsnevndar-, aðalfundarinnar, ella tá ið 1/4 av limafeløgunum skrivliga krevja tað. Boðað verður til eykaaðalfund beinanvegin eftir at slík áheitan er komin starvsnevndini í hendi og við tí skrá, sum áheitanin hevur kravt. Eykaaðalfundur verður lýstur á sama hátt sum aðalfundur í seinasta lagi 8 dagar fyri fundardag.
§ 7. Á ársaðalfundi skulu fundarevnini vera hesi:
a. Val av orðstýrara
b. Formansfrágreiðing
c. Framløga av grannskoðaðum roknskapi til góðkenningar
d. Framløga av fíggjarætlan til kunningar
e. Býtið av fíggjarliga stuðlinum til limafeløgini
f. Innkomin mál
g. Val av formanni/-kvinnu, sum verður vald/ur fyri 3 ár í senn
h. Val av limum til starvsnevndina, umframt tiltakslimir, sum verða valdir fyri 2 ár í senn
i. Val av løggildum grannskoðara, sum verður valdur fyri 2 ár í senn
j. Innliman/striking av limafeløgum
k. Ásetan av limagjaldi
l. Ymiskt
§ 8. Orðstýrarin stýrir fundinum og ger av allar spurningar viðvíkjandi viðgerð av málum og atkvøðugreiðslu.
Stk. 2. Á aðalfundi kunnu bert verða samtykt uppskot, ið standa á fundarskránni og broytingaruppskot til teirra.
Stk. 3. Hvørt limafelag hevur eina atkvøðu. Allir limir í limafeløgunum MEGD kunnu luttaka á aðalfundinum.
Stk. 4. Avgerðir verða tiknar við vanligum meiriluta av greiddum atkvøðum, um ikki annað er ásett í hesum viðtøkum.
Stk. 5. Orðstýrarin letur gera fundarfrásøgn, ið verður undirskrivað av orðstýrararnum og formanninum/- kvinnuni.
Starvsnevndin
§ 9. Í starvsnevndini sita teir av aðalfundinum valdu limir: formaðurin/-kvinnan og 4 limir. Á hvørjum ári standa 2 nevndarlimir fyri vali, og skulu nevndarlimir vera úr fýra ymiskum feløgum. Nevndarlimir kunnu verða afturvaldir einaferð.
Stk. 2. Tiltakslimir í starvsnevndini skulu ikki vera úr sama felag sum starvsnevndarlimurin.
Stk. 3. Starvsnevndin skipar seg á fyrsta fundi eftir ársaðalfundin við næstformanni/-kvinnu.
Stk. 4. Starvsnevndin hevur fund eina ferð um mánaðin. Formaðurin/-kvinnan kallar skrivliga til fundar við fundarskrá við 8 daga freist. Nevndin er viðtøkufør, tá ið meirilutin av nevndini er møttur og avgerðirnar verða tiknar við vanligum meiriluta.
Skrivstovan
Stk. 5. Starvsnevndin setir og loysir úr starvi aðalskrivaran í MEGD, ið hevur dagligu umsitingina av felagnum um hendi. Aðalskrivarin skal í samstarvi við starvsnevndina umsita felagið innan fíggjarligu karmarnar og í samsvari við endamálsorðing felagsins.
Stk. 6. Starvsnevndin ger starvsskipan fyri aðalskrivaran.
Stk. 7. Skrivstovan ger rakstrarætlan at leggja fyri starvsnevndina til góðkenningar og at leggja fyri aðalfundin til kunningar.
Stk. 8. Starvsnevndin leggur fyri aðalfundin uppskot til býti av fíggjarliga stuðlinum til góðkenningar.
Stk. 9. Starvsnevndin fyrireikar og boðar til fundar sambært § 6.
Formaðurin/-kvinnan
§ 10. Formaðurin/-kvinnan verður vald/ur beinleiðis á aðalfundinum. Formaðurin/-kvinnan verður vald/ur fyri trý ár ísenn. Formaðurin/-kvinnan kann afturveljast.
Stk. 2. Um formaðurin/-kvinnan fer frá í úrtíð, tekur næstformaðurin/-kvinnan við fram til fyrstkomandi aðalfund.
Stk. 3. Starvssetningurin fyri formannin/-kvinnuna at virka eftir verður gjørdur av starvsnevndini.
Stk. 4. Starvsnevndin ásetur samsýning til formannin/-kvinnuna.
Formansfundir
§ 11. Formansfundurin skal virka sum eitt fakligt forum, so at samstarvið millum feløgini styrkist og fakliga støðið mennist.
Stk. 2. Starvsnevndin í MEGD skipar fyri formansfundum eftir tørvi og í minsta lagi 2 ferðir árliga.
Stk. 3. Á formansfundum møta formenn/-kvinnur. Berst formanni/-kvinnu frá at møta, eigur næstformaðurin/-kvinnan ella annar nevndarlimur at møta ístaðin.
Roknskaparár
§ 12. Roknskaparárið er frá 1.januar til 31. desember.
Útmelding
§ 13. Um limafelag ynskir at melda seg út úr MEGD, skal hetta vera gjørt skrivliga í minsta lagi 6 mánaðar áðrenn ein 1. januar.
Stk. 2. Striking av limaskapi:
Eitt felag ella ein minnilutabólkur, ið ikki
- rindar limagjald
- hevur aðalfund á hvørjum ári
- sendir grannskoðaðan roknskap
- heldur tær samtyktir, ið MEGD hevur gjørt
fær eina skrivliga ávaring. Um ávaringin ikki fær felagið at halda viðtøkurnar, verður felagið strikað sum limafelag innan MEGD frá 1. januar komandi ár.
Stk. 3. Aðalfundurin tekur, eftir tilmæli frá starvsnevndini, avgerð um striking/útmelding av limafelagi.
Stk. 4. Limafelag, ið er strikað/útmeldað, kemur undir treytirnar í § 4, um søkt verður um limaskap av nýggjum.
Tekningarreglur
§ 14. MEGD verður teknað av formanninum/-kvinnuni og aðalskrivaranum saman. Formaðurin/-kvinnan kann veita fulltrú til næstformannin/-kvinnuna.
Stk. 2. Við keyp, sølu ella veðseting av fastari ogn verður felagið teknað av allari starvsnevndini.
Stk. 3. MEGD ábyrgdast mótvegis kravánarum bert við ognum sínum. Einstøku limirnir ella limafeløgini ábyrgdast ikki fyri skuld hjá MEGD.
Avtøka av felagnum
§ 15. Felagið kann bert verða avtikið á aðalfundi, ið er innkallaður við avtøku á skránni, og tá ið í minsta lagi 3/4 av limafeløgunum eru umboðaði, og tá ið 3/4 av teim møttu limafeløgunum greiða atkvøðu fyri avtøku av felagnum. Er 3/4 av Limafeløgunum ikki umboðað á aðalfundinum, men 3/4 av teim møttu limafeløgunum greiða atkvøðu fyri avtøku, boðar starvsnevndin áðrenn 2 vikur er liðin til eykaaðalfundar og á hesum fundi kann uppskotið verða samtykt við 3/4 av greiddum atkvøðum, sama hvussu nógvir limir eru umboðaðir.
Stk. 2. Aðalfundurin ger samstundis av, hvat skal gerast við ognir felagsins, sum skulu latast til líknandi endamál, sum MEGD hevur virkað fyri.


c: text/html

text:
Føroya Prentsmiðjufelag hevur til endamáls at fremja samstarvið millum limir sínar fakliga, tekniskt, útbúgvinarliga og vinnuliga.
Felagið samráðist, sjálvstøðugt og sum partur av Føroya Arbeiðsgevarafelag, vegna limir sínar um løn og setanarviðurskifti sum heild við avvarandi løntakarafeløg. Limafyritøkurnar eru bundnar av hesum sáttmálum.
Felagið umboðar meginpartin av prentsmiðjunum og grafisku fyritøkunum í Føroyum.
Føroya Prentsmiðjufelag varð stovnað í 1976. Í 2006 gjørdist tað limur í Føroya Arbeiðsgevarafelag. Skrivstova felagsins er Vinnuhúsið.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tema um kost
Landsstýrismaðurin í heilsumálum hevur lýst árið 2011 at vera kostár, og í hesum sambandi eru fleiri tiltøk, sum hava við kost at gera, eisini innan skúlagátt.
Fólkaheilsaráðið hevur skipað undirvísingartilfar og heitir á skúlar um at skipa fyri eini temaviku um kost nú til heystar. Árligi savnsfagnaðurin, sum verður í heystfrítíðini, hevur eisini kost sum tema í 2011.
Í norðurlendskum høpi verður eisini dentur lagdur á kost í 2011, og Norðurlendski veðurlagsdagurin hevur í 2011 valt kost og veðurlag sum tema.
Tilfar frá fólkaheilsuráðnum
Norðurlendski verðurlagsdagurin
Tema á norðurlendska veðurlagsdegnum 11.11.2011 er kostur. Her er ymiskt um verðurlagsdagin:


text:
Vit eiga sjálvsagt at seta størri fokus á, hvussu føroyska samfelagið best møguligt kann minka um útlátið av veðurlagsgassi (CO2) frá olju til grønari orkukeldur næstu árini.
Men tað er týdningarmikið, at umhvørvið ikki verður misnýtt politiskt til at leggja fleiri gjøld á okkum borgarar og vinnuna.
Sporini ræða frá nú fráfarandi vinstrasamgongu, sum ikki himpraðist at taka munandi fleiri gjøld frá okkara borgarum og vinnuni, fyri at fíggja tann ovurhondsstóra útreiðsluvøksturin.
Tað liggur tíverri til hesar vinstraflokkar at senda rokningina fyri almenna útreiðslugildið til vinnuna og okkum borgarar, heldur enn at skipa tann almenna geiran enn betur og meira effektivan, eisini við at tora at tolma útreiðsluvøksturin.
Tí kann lættliga hugsast at enn fleiri gjøld fara at koma á okkum øll, eisini í við spjaldaramerkinum ”umhvørvisgjøld”, um vinstrasamgongan sleppur at halda fram eftir valið. Hetta vil tyngja privata húsarhaldið og kappingarførið hjá vinnuni.
Eg trúgvi ikki uppá at rætta leiðin at betra um umhvørvisdálking er avgjøld og tvingsil frá almennari síðu. Heldur eiga vit at halda áfram og víðka um sokallaðu ”eyggjanarskipanir”, sum gera tað bíligari hjá borgarum at leggja um frá oljunýtslu til grøna orku.
Skipanir við mvg-frítøku av grønari orkunýtslu til privata húsarhaldið eiga tískil at halda fram.
Á vinnuøkinum er tað serliga okkara skipafloti, sum stendur fyri stórum parti av CO2 útlátinum í samfelagnum. Her er neyðugt at álit aftur fæst á politisku skipanina frá fiskivinnuni, soleiðis at fiskivinnan við tryggum og langtíðarkørmum torir at gera íløgur í nýggj og meira orkuvinarlig skip.
Fólkaflokkurin og eg ynskja at arbeiða ítøkiliga við at betra um umhørvið í Føroyum og vilja seta út í kortið ein skilagóðan umhvørvispolitikk, sum flytur Føroyska samfelagið munandi framá leið næstu 4 árini.
Birgir Nielsen
valevni hjá fólkaflokkinum til løgtingsvalið
vilji og dirvi til broytingar


text:
Ungdómshúsið letur nú upp í nýggju hølunum í miðbýnum, og í hesum sambandi verður almenn móttøka í morgin, hósdagin 16. august kl. 17.
Í vár og summar hevur verið arbeitt við fullari orku fyri at gera Húsið klárt at lata upp í nýggjum hølum í Atlantis. Ovasta og niðasta hædd í bygninginum skulu nú vera karmur um ungdómshúsið, meðan biografvirksemið heldur fram í miðhæddini. Beinta Á. Gregersen er í verkætlanarstarvi sum leiðari í Húsinum, og hon gleðir seg til nýggju byrjanina, sum stendur fyri framman.
– Vit kunnu sláa rimmar fast, at Húsið letur upp í heilt nýggjum hami, tí vit eru bæði flutt í nýggj høli og harafturat eru fýra nýggj starvsfólk sett og klár at taka ímóti børnunum og teimum ungu, tá vit lata upp mánadagin. Men endamálið hjá Húsinum er enn, sum tað hevur verið frá byrjan: eitt stað, har børn og ung kunnu hugna og stuttleika sær saman við kreativum og spennandi ítrívum av ymsum slag, sigur Beinta Á. Gregersen.
NÝGGJ HØLI OG NÝGGJ STARVSFÓLK
Í samband við flytingina úr gamla Norðoya banka til Atlantis í miðbýnum, er neyðugt við umvælingararbeiði í báðum hæddunum, sum Húsið nú skal vera í. Byrjað var á ovastu hædd, har køkur og felagsrúm tekur mesta plássið, og síðan verður farið undir niðastu hædd, har ítrivsrúm skulu vera.
Tá Húsið letur upp í nýggju hølunum verður tað eisini við fýra nýggjum starvsfólkum, sum skulu vera um børnini og tey ungu í Húsinum. Tey fýra settu eru: Eyðvør Klakstein, Bjørg Jarnskor, Hans Edward Andreasen og Johnny Olsen. Saman við Beintu Á. Gregersen mynda tey sostatt starvsfólkahópin í Húsinum.
MÓTTØKA HÓSDAGIN
Húsið letur sum nevnt upp fyri børnum og ungum mánadagin 20. august, tá skúlin aftur er byrjaður, men í morgin, hósdagin 16. august kl. 17 verður almenn móttøka, har øll eru hjartaliga vælkomin at síggja nýggju hølini og hitta nýggju starvsfólkini afturvið einum drekkamunni við søtum afturvið.


text:
Leygardagin 1. juni 2019 rennur HKH Krúnprinsurin 10 km í Klaksvík. Hetta er í sambandi við Royal Run 2019, sum í ár verður skotið í gongd í Føroyum.
Í sambandi við 50 ára føðingardagin hjá Krúnprinsinum í mai 2018, rann Krúnprinsurin Royal Run saman við 70.000 luttakarum í fimm ymiskum býum í Danmark. Í ár verður startskotið til Royal Run renningina 2019 í Klaksvík.
-Hetta er ómetaliga spennandi fyri allar Føroyar. Í Klaksvík eru vit sjálvsagt errin av, at tað er Klaksvíkar kommuna, sum saman við Treysti, fær møguleikan at samskipa Royal Run. Vit høvdu vitjan av Krúnprinsfamiljuni seinasta summar, men høvdu ikki ímyndað okkum, at Krúnprinsurin fór at vera so skjótur aftur, sigur Jógvan Skorheim, borgarstjóri, sum tó leggur aftrat, at hann undir veitsludøgurðanum í Spinnarínum spurdi, um tað ikki var ein møguleiki, at hava Royal Run í Klaksvík.
-Góða móttøkan uttanfyri Norðoya Sparikassa, har føroyskir rennarar frá Royal Run 2018 tóku ímóti Krúnprinsafamiljuni, hevur kanska eisini havt sína ávirkan, at Klaksvík varð valt sum staðið, har renningin skuldi vera, sigur Jógvan Skorheim, borgarstjóri.
Royal Run er ikki ein kapping um bestu tíðina, tí møguleiki er bæði at ganga og at renna. Tí er talan um eitt tiltak fyri øll, óansæð um mann er royndur rennari ella um mann bara ynskir at ganga eina enska míl, sum svarar til 1,6 km. Sostatt kunnu fólk í øllum aldri, familjur við barnavognum og fólk í koyristóli ella líknandi eisini luttaka saman við Krúnprinsinum.
-Okkara luttøka í Royal Run skal eggja øllum til at røra seg, sigur Guttorm Sørensen, næstformaður í Treysti. Hetta er eitt fantastiskt tiltak, sum eisini hevur til endamál at savna føroyingar. Vit eru mong, sum minnast Tunnilsrenningina í 2006, tá 3.200 luttakarar fóru ígjøgnum Norðoyatunnilin. Tað varð ein hátíðarløta, sum vit vóna at endurskapa við Royal Run, sigur Guttorm Sørensen.
Royal Run verður í Danmark 10. juni 2019, og tekur átakið støðið í hugsjónini “Bevæg dig for livet”, sum er eitt samstarv millum donsk ítróttarfeløg, har endamálið er, at 75% av íbúgvunum skulu verða virkin. Hesum máli vilja vit eisini arbeiða fram ímóti, og metir Guttorm Sørensen, at Royal Run avgjørt kann birta undir, at fleiri fara at røra seg.
Meira kunning um Royal Run í Klaksvík 1. juni er at finna á facebook leinkjuni her.
Tilmelding á royalrun.dk


text:
Á heystið 2017 var eg so heppin at fáa eina innbjóðing frá Scottish Pen at vitja Orknoyggjarnar sum gestahøvundur. Scottish Pen er ein felagsskapur, sum við ymiskum verkætlanum leggur dent á talu- og skrivifrælsi og bókmentir landanna millum. Sum gestahøvundur var eg partur av verkætlanini Many Voices, hvørs endamál er at varpa ljós á mál, sum fá fólk tosa, lesa og skriva.
Eg kom til Orkney umvegis Edinburgh týsdagin 28. november. Eg skal ikki siga meg fríðan fyri summarfuglum í búkinum, tá eg setti meg inn í lítla Logan Air flogfarið. Íalt var pláss fyri 33 ferðafólkum á 11 rekkjum við 3 setrum á hvørjari rekkju. Ikki heilt tað sama, sum at sita í einum føroyskum Airbus-flogfari hjá Atlantic Airways – í so máta eru vit føroyingar nokk so spiltir. Ein ræðuligur larmur hoyrdist frá propellmotorunum, so eg angraði, at eg ikki hevði tikið oyrapropparnar við. Tað syrgdi eg fyri á túrinum aftur frá Kirkwall til Edinburgh. Og tað vil eg viðmæla øllum, sum ætla sær hesa flogleiðina.
Samskipari av verkætlanini á Orknoyggjunum og verturin hjá mær var høvundurin Alison Miller. Alison er fødd og uppvaksin á Orkney, men búði í nógv ár í Skotlandi, til hon fyri nøkrum árum síðan vendi aftur til Orkney. Hon hevur skipað eina skriviverkstovu í Kirkwall – størsta býnum á Orkney – har luttakararnir bert skriva Orcadian, upprunamálið á Orkney. Endamálið er at halda lív í hesum upprunamálið, sum nú er í vanda fyri at doyggja út, tí bert eitt fátal av fólkinum tosar og skrivar málið. Orsøkin er eina helst, at Orcadian er ongantíð blivið standardiserað við einari ítøkiligari málsfrøðiligari skipan eins og tað føroyska málið. Hetta hevur m.a. við sær í skrivibólkinum hjá Alison Miller, at tað kemur meir enn so fyri, at sama orðið verður stavað/orðað ymiskt alt eftir, hvaðani tú kemur á Orkney. Heldur ikki verður undirvíst í hesum upprunamálið í skúlunum. Henda gongd hevur havt við sær, at enskt í dag er høvuðsmálið í Orknoyggjunum. Fleirtalið av íbúgvunum í Orkney tosa, lesa og skriva enskt, og nógv teirra hvørki tíma ella hava nakran áhuga í at læra ella duga Orcadian. Orcadian er tí eitt mál, ið kann hvørva, um ikki okkurt ítøkiligt verður gjørt fyri at verja málið og styrkja tað á ymiskan hátt.
Orknoyggjarnar hava eina spennandi søgu, ið kann fylgjast góð 5000 ár aftur í tíðina. Tvey av hesum kendu støðum eru: Ring of Brodgar í Stenness og the Prehistoric Village í Skara Brae. Ring of Brodgar er ein ringur av steinum/klettum, ið koma frá teimum ymisku oyggjunum á Orkney. Tað verður hildið at hava verið eitt stað, har ritualir av ymiskum slag hava verið hildin, og fólk eru komin hagar allastaðni frá í Orkney at taka lut.
The Prehistoric Village var fjaldur undir sandi, til ein stormur í 1850 avdúkaði, hvat lá fjalt undir sandinum. Tá ið mann fór undir at grava í sandinum, kom henda forsøguliga landsbygd undan. Húsini eru knýtt saman við tunlum, har summir eru undir jørð. Íbindingartunlar undir jørð er eitt rættiliga serstakt fyribrigdi frá hasi tíðini, men eisini rættiliga praktiskt kann mann hugsa sær, tá ið eitt nú veðrið hevur verið ótespiligt.
Umframt at vera eitt oyggjaland eins og Føroyar, hava Orknoyggjarnar eins og Føroyar eisini hoyrt undir norskt kongaveldi. Tí hava Føroyar og Orknoyggjarnar nógv felags nøvn, staðarnøvn og orð við røtum í norskum. Eitt nú búði eg á St. Ola Hotel í Kirkwall – og rætt gitt, uppkallað eftir Ólavi tí heilaga, ið vit føroyingar hátíðarhalda á Ólavsøku 29. juli á tjóðardegi okkara. Og nú eg nevni Ólav kong tann heilaga, so hitti eg hann í St. Magnus Cathedral – vøkru dómkirkjuni í Kirkwall frá 1137 – men væl at merkja sum standmynd. Vit hava eisini eina Magnus dómkirkju í Føroyum uppkallaða eftir sama Magnusi kongi, men hon gjørdist ongantíð liðug, og er betur kend sum Múrurin í Kirkjubø.
Beint við síðuna St. Ola hotellinum lá matstovan/vertshúsið Helgi´s, hvørs navn stavar úr norskum, og sum vit eisini kenna sum eitt vanligt føroyskt mannfólkanavn. Eisini vitjaði eg bygdina Stromness, ið liggur umleið ein hálvan koyritíma frá Kirkwall (í Føroyum hava vit bygdina Streymnes). Har var ein listasýning við alskins list – málningar, bundið tilfar, glas, smúkkur og mangt annað – eins og føroyingar, eru orknoyingar eitt skapandi fólk.
Á vitjanini í Kirkwall fekk eg møguleika at lesa yrking mína Trælabundin upp á føroyskum undir móttøkuni á Orkney Library. Tað stuttliga við at lesa upp á føroyskum var, at fólk kendu ávís orð aftur, sum tey eisini brúka á Orknoyggjunum. Aftan á móttøkuna var samrøða og upplestur við skotska journalistinum/høvundanum Daniel Gray, ið akkurát hevði útgivið bókina ”Schribbles”. Bókin snýr seg í stuttum um tað at elska bøkur. Ein stuttlig humoristisk bók, ið øllum teimum, ið dáma bøkur, kunnu kenna seg aftur í á ein ella annan hátt. Eg fekk eisini eitt áhugavert prát við Daniel um tað at skriva – eitt nú hvussu tilgongdin er, tá ið vit fara í gongd við at skriva eina søgu/bók, og hvat gera vit, tá ið vit standa føst. Sjálv fái eg t.d. nógv hugskot/loysnir, tá ið eg renni – serliga úti í náttúrini. Daniel segði seg fáa nógv hugskot, tá ið hann svam. So rørsla sýntist at hava eina ávirkan á heilakyknurnar, hvat nógv okkara uttan iva hava hoyrt um áður. Men stuttligt at kunna staðfesta hetta frá egnum upplivingum.
Eisini kom eitt umboð frá Scottish Pen at taka upp Podcast við mær og Alison. Upptøkan snúði seg m.a. um tað, at skriva á einum máli, ið lutfalsliga fá fólk tosa/lesa/skriva. Hvat eru eitt nú avbjóðingarnar, er trupult at fáa bøkurnar útgivnar í øðrum londum o.s.fr. Upptøkan verður ætlandi lagt út á heimasíðuna hjá Scottish Pen eina ferð í februar 2018. Leygardagin 2. desember endaði mín høvundaferð við upplestri á Orkney Library sum partur av skotsku bókavikuni. Eg og nakrir av næmingunum hjá Alison lósu upp úr okkara tilfari/verkum. Eg las á enskum, og næmingarnir og Alison lósu á Orcadian. Her eru myndir frá tiltakinum og ein stutt upptøka av upplestrinum hjá Alison.
Sunnudagin 3. desember var mín síðsti dagur á Orknoyggjunum. Tá vitjaði eg saman við Alison the Italian Chapel, ið italienskir krígsfangar bygdu undir 2. Veraldarbardaga. Tíverri var kirkjan stongd, men eg fekk tikið nakrar myndir av vøkru kirkjuni uttanífrá.
Sunnukvøldið vóru vit til konsert í St. Magnus Cathedral – eitt satt upplivilsi. Ein lítil lóðupptøka kann hoyrast frá konsertini niðanfyri.
Á veg til konsertina var eg so heppin at síggja ein supermána ella á góðum føroyskum ein stórmána.
Mánamorgun 4. desember gekk leiðin frá Kirkwall til Edinburgh og síðan heim til Føroyar. Ein spennandi og hendingaríkur túrur í Orkney, ið birti undir nógva hugsan um mál – serliga eitt marginalisera mál. Í Føroyum eru vit so heppin, at okkara høvuðsmál er føroyskt og verður undirvíst í skúlunum. Vit læra sostat bæði at tosa, lesa og skriva okkara móðirmál frá barni av. At føroyskt er standardisera málsfrøðiliga, styrkir málið, ið lutfalsliga fá fólk tosa, lesa og skriva. Vit eru somuleiðis so heppin, at vit hava fleiri høvundar/skrivandi fólk í Føroyum, ið skriva á føroyskum, soleiðis, at bæði børn og vaksin hava tilfar – eisini nútímans – at lesa. Vit taka hetta sum eina sjálvfylgju í Føroyum – ja, summi ilskast inn á málfrøðingar, ið seta reglar fyri, hvussu bæði eitt og annað skal stavast/skrivast. Veruleikin er tann, at hevur tú ikki eitt rímiliga standardisera mál/skrivimál, viknar málið eins og Orcadian á Orknoyggjunum. Styrkin er, at føroyskt er okkara høvuðsmál, at tað verður undirvíst í tí í skúlunum, og at tilfar/bøkur áhaldandi verða skrivaðar á føroyska málinum.
So mín niðurstøða er, at eitt føroyskt mál, sum vit duga at tosa, lesa og skriva, er ikki ein sjálvfylgja. Tí skulu vit leggja dent á, at føroyska málið áhaldandi verður virðismett sum ein lærugrein í skúlunum – frá fólkaskúla til miðnám – og leggja dent á, at skúlatilfarið so vítt gjørligt er á føroyskum. Og so vítt møguligt verja okkara mál ímóti ov stórari ávirkan uttanífrá.


text:
” Tríggir eru vegirnir, ið kunnu føra okkum til vísdóm: fyrst umhugsni, ið er tann elsti, næstur er eftirlíkning, ið er tann lættasti, triðji er royndir, ið er tann beiskasti”
Konfutse ( 551 – 479 á. kr)
Við Konfutse fara vit innar í Tróndagøtu. Vit fara upp á ovastu hædd.
Konsentratión. Umhugsni.
Á borðinum liggja penslar, gløs við vatni, málingatubur. Tey sita við lørifti og penslum. Onkur hevur kastað seg yvir uppgávuna og veit akkurát. Hini eru varðin. Hvat, hvussu …. tora illa at gera fyrsta strokið.
So kemur snildfonin á borðið, tey finna myndir. Aðrar telefonir koma eisini á borðið, tað er nógv lættari, tá man kann lána hugskot frá øðrum, og tað kann man reint faktisk eisini læra av, ikki so??
Jú avgjørt.
Samrøðan um borðið gongur aftur og fram:
Hvussu ger man…? ” Kann man ….. tú mást bara royna, og verður tú ikki nøgd við úrslitið, ja so umaftur og umaftur…einki at siga, nógv at læra ..
Látur, prát og arbeiðsgleði.
Í Onglandi hevur man ásannað, hvussu umráðandi kreativitetur er í undirvísingini, eisini av eldri næmingum. Tey halda seg tó hava ein stóran trupulleika: tað er ógvuliga ringt, ja kanska ógjørligt at testa kreativitet.
Vit hava ásannað júst tað sama, tá um kreativitetin í undirvísingini ræður. Tó hava vit als ongar trupulleikar við at meta um, máta og testa.
Vit hava gjørt eina framsýning av myndunum, sum næmingarnir hava málað.
Tit kunnu skoða verkini her á síðuni.
Enjoy.
Gyðja
[imagebrowser id=4]


text:
Seinasta umfar av Vetrarkappingini, Várkappingin í Runavík, varð merkt av skjótum tíðum.
Veðrið var av tí fagrasta, og tað sást aftur.
Unga Bjørk Herup Olsen setti nýtt føroyskt met á 5 km á vegi við tíðini 18,35 min.
Og Guttorm Sørensen rann 10 km uppá 33,15 min.
Vinnarar í dag gjørdust Bjørk Herup Olsen (5 km Gentur), Jan Elmar Sørensen (5 km Dreingir), Fríðunn Steinberg (10 km Kvinnur), Guttorm Sørensen (10 km Menn) og Jósvein Herup Olsen (10 km Menn Veteranar).
Allar tíðirnar frá tiltakinum eru her (pdf).
Vetrarkappingina vunnu Bjørk Herup Olsen (Gentur), Jan Elmar Sørensen (Dreingir), Susan Jacobsen (Kvinnur), Sam Vang (Menn) og Jósvein Herup Olsen (Menn Veteranar)
Samlaða støðan í Vetrarkappingini er her (pdf).
Myndir frá tiltakinum eru her.


text:
Hans Petur í Brekkunum verður nýggjur stjóri í Føroya Symfoniorkestri
(foto: Miðlahúsið/IN.FO)
Føroya Symfoniorkestur hevur fingið nýggjan stjóra.
Vit gleða okkum til samstarvið og til nógvar góðar konsertir. Orkestrið hevur 5-6 konsertverkætlanir um árið í Norðurlandahúsinum.
Eitt samt stýri hevur sett Hans Petur í Brekkunum í starv sum stjóra fyri Føroya Symfoniorkestur. Hans Petur tekur við starvinum 1. november 2019, og hann fer at arbeiða saman við Poul Jákup Thomsen, fyrrverandi stjóra í orkestrinum, fyrstu tíðina.
- Vit eru fegin um, at tað eydnaðist at seta ein stjóra við dyggum innliti í bæði leiðslu og tónleiki á hægsta stigi. Vit gleða okkum til eitt gott samstarv við Hans Petur og ikki minst eina framhaldandi menning av Føroya Symfoniorkestri, sigur Jógvan Thomsen, formaður í stýrinum.
Hans Petur í Brekkunum er 46 ár og tók prógv í saxofonspæli frá Det Jyske Musikkonservatorium í 2000. Eftir loknan lestur starvaðist hann sum tónleikalærari, áðrenn hann seinni gjørdist tónleikari burturav. Seinastu 12 árini hevur hann starvast sum leiðari í Føroyahúsinum í Keypmannahavn.
Føroya Symfoniorkestur er ein sjálvsognarstovnur, hvørs endamál er at reka symfoniorkestur á høgum stigi, og við konsertum og øðrum tónleikaligum virksemi at nøra um og styrkja ansin fyri tónleiki og við hesum gera tónleikalívið her á landi fjølbroytt og dygdargott.


text:
Heili sjey heiðursmerki vunnu føroysku íðkararnir leygardagin, tá DM-U varð hildið á Østerbro í Keypmannahavn. Sum vit skrivaðu í gjár, vóru vónirnar til heiðursmerki góðar til annan kappingardagin, sum hevur verið allan sunnudagin.
Tað regnaði illa sunnunáttina og allar kappingar blivu ein útsettar ein tíma. Einu løtuna varð enntá tosað um at avlýsa kappingina. So ringt bleiv skilið tíbetur ikki, og í regninum seinnapartin eydnaðist føroyingunum at vinna bæði gull, silvur og bronsu – eitt av hvørjum.
Aftur í dag var tað Rebekka Fuglø G20-22, sum gav størstu yvirskriftirnar. Í gjár gjørdist hon DM-vinnari á 1.500 m og í dag endurtók hon bragdið, tá hon eisini vann 800 m. Hesuferð tá hon við 2.13,62 min setti nýtt føroyskt met og vann á danska stórrennaranum Josefine Rytter!
Keðiligasta kappingargreinin at íðka í regni er klingrukast. Nú hevur summarið í Føroyum verið turt í ár, men Hallur Simonsen D18-19 fekk víst, at hann eisini klárar at kasta upp móti sínum besta í vátveðri. So væl varð kastað í dag, at hann endaði á silvurplássinum. Heilir seks kastarar endaðu omanfyri 40 metrar í dag, so sigast má, at tað var einastandandi væl klárað av Halli, at vinna seg heilt fram á 2. pláss í einari kapping, har hann frammanundan varð styrkismettur nummar seks!
Hallur Simonsen vann DM-silvur í klingrukasti fyri dreingir 18-19 ár
Triðja heiðursmerki í dag vann Katarina Høj, G14-15, á 800 metrum, har fleiri komu rættiliga javnar á málið. Tíðirnar vóru ikki tær heilt góðu, so hetta hevur verið ein taktisk renning í keðiliga veðrinum. Katarina Høj vann eisini bronsu í gjár, so hetta hevur verið ein frálík kapping hjá henni.
Enn eitt føroyskt met varð sett í dag, tá Margit W. Fríðmundsdóttir við 27,77 rann seg til eitt 8. pláss hjá G14-15 ár. Sostatt fingu vit føroyskt met í fýra ymiskum kappingargreinum hetta vikuskiftið!
Sostatt koma føroysku luttakarnir heim við ikki færri enn 10 heiðursmerkjum og nýggjum metum í spjótkasti hjá monnum, trístøkki hjá kvinnum, 800 m hjá kvinnum og 200 m hjá kvinnum! Harumframt eru fleiri bólkamet tikin umframt at fleiri hava sett persónlig met.
FÍF yskir øllum hjartaliga tillukku við úrslitunum og góða ferð heim.


text:
Saturday, September 15, 2012
Tróndur Patursson á Nordic Cool
Hósdagin varð avdúkað, at Tróndur Patursson hevur fingið stóra heiðurin at verða eitt av høvuðsnøvnunum á stóra listafestivalinum Nordic Cool, sum verður í The Kennedy Center í Washington D.C. í februar næsta ár. Nógv meira um hetta komandi tíðina, her eru fyrst myndir frá tíðindafundinum og røðan hjá Bjørn Kalsø landstýrismanni:
Røða hjá landstýrismanninum: Norðurlendski listafestivalurin í Washington í 2013
Orsøkin
Kennedy-Centrið í Washington hevur ynskt at seta ljóskastaran á norðurlendska mentan og list. Hetta verður gjørt á Listafestivali í Washington í februar-mars 2013. Í hesum sambandi hava tey vent sær til norðurlendsku sendistovurnar í Washington, sum síðan hava latið boðini víðari til Norðurlendska Ráðharraráðið í Keypmannahavn.
Umvegis Norðurlendska Ráharraráðið og og danska mentamálaráðið hava Føroyar gjørt vart við, at tað hevur týdning at føroysk mentan og list eisini verður umboðað.
Tilgongdin
Fyri Føroyar hevur Niels Halm, stjóri í Norðurlandahúsinum, staðið fyri samskiftinum við fyrireikararnar í Washington. Hetta hevði við sær , at fýra fólk frá Kennedy-sentrinum vitjaðu í Føroyum í juni mánað í ár, júst tá ið vit hildu mentanarnátt í høvuðsstaðnum. Ørindi teirra vóru at finna tilfar, sum skuldi við í skránna fyri festivalin í 2013. Fólkini fingu eina skjóta kunning um føroyska mentan og list, tey hittu listafólk, vitjaðu framsýningar og stovnar, og tey kundu við egnum eygum og oyrum gera sær eina meting av føroyskum lista- og mentanarlívi. Vitan, tey kundu hava við sær aftur til Washington at arbeiða víðari við.
Fyrireikingarnar
Fyrireikingarnar eru nú komnar so langt áleiðis, at skráin er um at verða endaliga løgd, og endaligar avtalur um at vera komnar upp á pláss. Vit hava leingi vitað at frá føroyskari síðu fer Eivør at luttaka, at tónlistabólkurin Yggdrasil skal luttaka, og nú hava vit eisini frætt, at Tróndur Patursson skal myndprýða inngangshøllina í Washington við uml. 100 glasfuglum.
Møguliga verða aðrir føroyskir luttakarar eisini, men tað fáa vit so at hoyra um seinni.
Úrslitið
Úrslitið ber einki til at siga um enn, men eg kann longu nú siga, at eg fegnist stórliga saman við føroyskum listafólkum um, at hetta ber til, og eg fari at ynskja tykkum øllum góða eydnu við fyrireikingunum og luttøkuni í Washington.
Posted by Listin at 8:30 AM


text:
75 ár síðan Føroyar vórðu hersettar
Krígssavnið hevur henda bilin í varðveitslu, sum eitt minni frá stríðsárunum
Í hesum døgum eru liðin 75 ár síðan bretar settu hermenn í stórum tali á land í Føroyum, og víðgirdu seg kring alt landið, at forða týskinum at fáa fótin fastan her eisini, eins og í Noregi, Danmørk og í stórum parti av Evropa.
Í Vágum vóru einir tríggir bilar fyri kríggið. Bretar komu við um leið 300 akførum, so veganetið mátti betrast, og var eftir kríggið asfalterað, og tað besta í øllum landinum. Bretar gjørdu okkum flogvøll, og hóast tað gingu 20 ár áðrenn reglulig flogferðsla kom í lag, so hava vit nú megnað at bygt upp nýmótans flogsamband við útheimin.
Hersetingin vardi í fimm ár, og eftir hana var nógv øðrvísi í Føroyum. Gamla tíðin, 1920-1930 árini, har fátæksligt var í flestu heimum, var nú farin.
Undir krígnum bar til at fáa arbeiði, bæði á landi og sjógvi. Teir, sum sigldu við fiski til bretska marknaðin, vunnu fitt av peningi; men henda sigling var okkum eisini dýr, tá ið hugsað verður um allar teir sum fórust, og eftir sótu nógvar einkjur við faðirleysum børnum. Eftir kríggið nørdist fiskivinnan nógv, tó við misjøvnum fíggjarligum úrsliti.
Tey fimm stríðsárini høvdu so stóran týdning, at sjálvt í tíðarrokningini í seinna helmingi av seinastu øld varð tosað um tíðina “áðrenn kríggið og aftaná kríggið”.
Orð og mynd: Dánjal Poulsen


text:
Kyrrahavið
Størsta og djúpasta hav í heiminum, Kyrrahavið, er triðingurin av jarðarýtuni (179,7 mió. km²) og er úr Asia og Avstralia til Amerika og Suðurkoll. Tað er 46 % av øllum heimsins høvum. Har eru umleið 25 000 oyggjar, gosoyggjar og koralloyggjar spjaddar um hesa ovurstóru vídd, t.d. Samoa, Tonga, Cook-oyggjar, Nýsæland, Hawaii, Páskaoyggin, Tahiti og Chatham. Í stórum parti í Kyrrahavi er veðurlagið lýtt og slavið, tí er fruktagott og nógvur vøkstur á flestu oyggjum.
Upprunafólkið, sum av fyrstantíð kom úr Landsynningsásia, verður býtt í tríggjar meginbólkar: Polynesar, melanesar og mikronesar. Í 16. øld komu evropearar, og fyrst í 19. øld vórðu flestu oyggjarnar hjáland hjá stórum londum handan hav. Nú á døgum eru nakrar oyggjar sjálvstøðugar, men nógvar standa undir øðrum londum (til dømis Bretland, USA, Frakland). Nøkur fólk í hesum mongu oyggjum búgva í býum, men tey flestu lívbjarga sær av landbúnaði, til dømis at velta jamsrót og søtepli og útróðri.


text:
Akfør.fo – Eitt ár á baki 29. apríl 2020 var akfør.fo útgivin á fyrsta sinnið. Akfør.fo var sett í verðina fyri at gera tað lættari fyri brúkaran, at fáa eitt greitt yvirlit yvir brúktbilamarknaðin, og at savna alt á einum stað. Síðani tá hevur heimasíðan verið í leypandi menning, har hon er tillaga út frá […]
Radio.fo: Samrøða um Akfør.fo Á Bilafestivalinum kom Jógvan Poulsen frá Radio.fo framvið okkara bás, at tosa um okkara virksemi. Hoyr samrøðuna niðanfyri. Hoyr alla sendingina um Bilafestivalin, sum bleiv send á Radio.fo her
Við Akfør.fo Turbo verður tín bilur eyka sjónligur Turbo er ein nýggj tænasta frá Akfør.fo har tað ber til at lýsa við bilum á øðrum føroyskum og útlendskum pallum. Endamálið við Akfør.fo hevur altið verið at savna allar brúktbilar sum eru til sølu í Føroyum á einum stað. Hetta hevur eydnast sera væl, og hava […]


text:
Skaldskapur av mannamunni er tann parturin av okkara skaldskapi, sum í eldri tíð varð fortaldur frá ætt til ætt. Vit plaga at siga, at hesin skaldskapurin livdi á mannamunni, tí hann upprunaliga ikki var skrivaður niður. Hann er eldri enn okkara skriftmál. Hesin skaldskapur verður eisini nevndur munnmentir, meðan skaldskapur, sum er skrivaður í bók, verður nevndur bókmentir.
Skaldskapur av mannamunni kann býtast sundur í óbundnan og bundnan skaldskap. Óbundin skaldskapur av mannamunni fevnir t. d. um sagnir, ævintýr, orðatøk og gátur. Bundin skaldskapur av mannamunni fevnir m. a. um kvæði, vísur, tættir, skjaldur og rímur.
Okkara skaldskap av mannamunni finna vit savnaðan í millum øðrum Færøske Folkesagn og Æventyr, sum varð givið út á fyrsta sinni í árunum 1898 til 1901. Tað var navnframi málgranskarin, okkara fyrsti doktari, Jakob Jakobsen, eisini nevndur Dr. Jakobsen (1864-1918), ið stóð fyri innsavningini og útgávuni av sagnum og ævintýrum.
Hin undangongumaðurin, ið eisini savnaði okkara skaldskap av mannamunni, er V. U. Hammershaimb (1819-1909). Hann gav út Færøsk Anthologi I og II í 1901 væl hjálptur av Jakobi Jakobsen. Undan hesi útgávuni komu Færøiske Kvæder I í 1851 og Færøiske Kvæder II í 1855.
Umframt Jakob Jakobsen og V. U. Hammershaimb hava mong onnur skrivað niður okkara skaldskap av mannamunni. Nevnast kunnu eitt nú J. C. Svabo (1746-1824), J. H. Schrøter (1771-1851), Hans Christian Lyngbye (1782-1837) og Johannes Clemensen (1794-1869).
Sagnir eiga ikki at verða mettar sum reinar søguligar keldur, tí tær eru merktar av teimum, ið hava sagt tær úr minninum ætt eftir ætt. Sagnirnar eru tó søgur um hendingar, ið veruliga hava verið, og tær eru um fólk, ið hava livað. Tvey høvuðseyðkenni eru fyri sagnirnar. Tað fyrra er, at søgnin altíð vil vera sonn. Hon er ein frágreiðing um eitthvørt og ikki ein søga, sum onkur hevur pentað saman, og tískil er altíð ein kjarni av sannleika í eini søgn. Hitt seinna er, at søgnin altíð er bundin at staði, tíð og persónum. Sagnirnar hava havt ein serligan felags stíl, tí tá hevur verið lættari at minnast frásøgnina.
Serlig eyðkenni eru, at tað sjáldan er meira enn ein hending í hvørjari søgn. Tær hava eina byrjan, eitt hæddarpunkt og ein enda. Bara ein søgutráður er í hvørjari søgn, og søgugongdin er einføld. Bara týðandi hendingar verða tiknar við, og tað er bara eitt poeng. Í søgnini eru altíð fáir persónar. Talan kann vera um ein, tveir ella hendingaferð um tríggir persónar. Eingin óviðkomandi persónur er við. Samrøður verða ikki beinleiðis endurgivnar, bara óbeinleiðis. Hóast samrøður ongantíð verða beinleiðis endurgivnar í eini søgn, kunnu partar av einari samrøðu og serliga heppið málbrúk vera tað grundleggjandi í teimum.
1. Persónssøgusagnir: Hesar sagnir eru um kendar persónar og hendingar, sum teimum hava verið fyri. Ein stórur partur av teimum prentaðu føroysku sagnunum eru persónssøgusagnir.
2. Huldusagnir: Hetta eru sagnir um ymsar hendingar og ymisk viðurskifti ímillum tey kristnu og huldufólk – eisini nevnd “tey heidnu” ella “tey fornesku”.
3. Upprunasagnir: Í hesum bólkinum eru sagnir um upprunan til serstøk fyribrigdi, eyðkendar formar í náttúruni og annað við. Tær kunnu eisini greiða frá upprunanum til ávís staðarnøvn.
4. Ferðasagnir: Bólkarnir frammanundan eru skiftir sundur eftir innihaldi. Tann fjórði bólkurin er ferðasagnir, ið eru eyðkendar av, at sagnirnar eru at finna víða um lond og í ymsum frábrigdum. Hetta eru sagnir og sagnarbrot, ið ofta verða løgd afturat og skoytt upp í aðrar sagnir.
Vert er at hava í huga, at ein søgn mangan kann roknast til fleiri bólkar samstundis.
(Kelda: Úr søgn og søgu eftir Eyðun Andreassen, 1986)
Vit býta vanliga ævintýr upp í tveir høvuðsbólkar: fólkaævintýr og listævintýr. Tað eru bara fólkaævintýrini, ið verða bólkað sum skaldskapur av mannamunni. Listævintýr eru yngri ævintýr eftir kendan høvund. Sum dømi um listævintýr kunnu ævintýrini, ið danin H. C. Andersen skrivaði, nevnast.
Fólkaævintýrini verða bólkað undir óbundnan skaldskap av mannamunni. Eingin veit, hvør upprunaligi høvundurin var, tí tey hava livað ímillum fólk í øldir og hava verið søgd eftir minninum frá ættarliði til ættarlið. Tey vórðu skrivað niður í seinni helvt av 1800-talinum. Á rannsóknarferðum í Føroyum í 1892/ 93 og 1898 savnaði Jakob Jakobsen m.a. ævintýr, sum frásøgufólk á ymsum plássum í landinum fortaldu honum. Tey komu á prent í savninum Færøske Folkesagn og Æventyr I-III, sum hann gav út í árinunum 1898 til 1901. Í 1891 kom Færøsk anthologi I og II eftir V. U. Hammershaimb.
Vanligt er at býta ævintýrini sundur í bólkarnar skemtiævintýr og gandaævintýr. Skemtiævintýrini gera gjøldur burtur úr teimum, ið hava hægri tign og vald í samfelagnum, meðan gandaævintýrini eru eyðkend av yvirnatúrligum hendingum og verum. Søgugongdin er eyðkend av mynstrinum heima – úti – heima. Høvuðspersónurin er ofta ein hetja, sum skal vinna á nøkrum forðingum og klára nakrar royndir, sum t.d. at bjarga eini prinsessu, og sum løn fyri stríðið vinnur hetjan prinsessuna og hálvt kongaríki.
Serlig stíleyðkenni, sum síggjast í ævintýrunum, eru t. d., at tey eru leys av tíð og staði. Tey byrja typiskt við orðunum Einaferð vóru tað… Henda byrjan ger, at tað er ómøguligt at tíðarfesta søgugongdina. Ofta fara hendingarnar fram í einum kongaríki, í eini skóg ella á einum garði, og tað forðar fyri at staðfesta, hvar í verðini persónarnir eru staddir. Persónarnir eru typur. Vit hoyra ofta um eini fátæk hjún, ein kong og eina drotning, ella eina stjúkmammu og so og so nógv systkin. Yvirnatúrligar verur sum risar, trøll, gívrar, heksir, ið duga meiri enn onnur, eru ofta við í hendingunum. Djór og lutir hava eisini óvanligar gávur og duga at tala og løna ella revsa, alt eftir hvussu høvuðspersónurin ber seg at. Tølini hava eisini serliga funktión í ævintýrunum og ganga aftur, t. d. tríggjar ferð, og triðju ferð eydnast royndin, ella tríggir brøður ella tríggjar systrar. Sjey, níggju og tólv eru eisini tøl, ið ganga aftur. Mótsetningar eru altíð ímillum ávísar persónar, men hesir mótsetningar verða altíð loystir at enda, so endin verður góður. Í mongum ævintýrum endar søgugongdin við brúdleypi, og at hjúnini livdu lukkuliga saman restina av ævini. Eins og byrjanin (einaferð var tað…) ofta er hin sama, so er endin hin sami í ymsum avbrigdum. Einki óneyðugt verður nevnt í ævintýrinum. Persónar verða lýstir ígjøgnum hendingar og atburð, og vit fáa nærum ongantíð nakað at vita um teirra tankar. Málið er einfalt og frymlakent, eins og søgubyggingin er tað. Beinleiðis tala er avmarkað, og ofta verður tað sama endurtikið fleiri ferð, t. d. tríggjar ferð.
Vanligt er at brúka aktantfrymilin, tá ið ævintýr verða greinað. Hann sær soleiðis út:
Vit kunnu hugsa okkum, at høvuðspersónurin er ein prinsur, ið hevur sum mál at fáa sær eina konu. Virkisásurin myndar hetta virksemi. Hansara mál er at fáa prinsessuna. Men kanska hevur eitt sjótrøll tikið prinsessuna, so siga vit, at sjótrøllið er mótstøða. Kanska ein fuglur hjálpir prinsinum at finna horvnu prinsessuna, so siga vit, at fuglurin er hjálpari. Stríðsásurin myndar stríðandi partarnar ella mótsetningin teirra millum. Kongur vil løna prinsinum við at geva honum prinsessuna til konu, um hann megnar at fáa hana frá sjótrøllinum. Tá siga vit, at kongurin er gevari, og prinsurin er móttakari, tí han fær prinsessuna. Hetta myndar samskiftisásurin.
Aktantfrymilin vísir sambandið ímillum ymsu partarnar í ævintýrinum. Til ber at kanna sambandið á ymsan hátt við at seta aðrar persónar sum subjekt og so kanna, hvat tað er, sum er teirra mál ella ætlan, og hvør arbeiðir ímóti, og hvør roynir at hjálpa.
Okkara eldri kvæði hava livað í minninum á fólki, áðrenn tey vórðu skrivað niður. Kvæðini eru episk og hava aloftast niðurlag. Talan kann vera um tví-reglað ella fer-reglað ørindislag bundin saman av ymiskum rímum. Kvæði finnast eisini í okkara grannalondum, men siðurin at dansa til tey er dottin burtur fyri langari tíð síðan.
Søguliga verða norðurlendsku kvæðini tíðarfest til miðøldina.
1. Kvæði um pátrúgv, eisini nevnd náttúrukvæði. Eru um álvar, huldufólk og dvørgar. Sum dømi kann Ólavur Riddararós nevnast.
2. Halgikvæði. Hesi hava bíbilsk og halgisøgulig evni og eru um m.a. kend halgimenni úr kristnisøguni og um undur. Sum dømi kann Torkils døtur nevnast.
3. Søgukvæði, eisini nevnd sannsøgukvæði. Hesi eru um søguligar hendingar og persónar. Sum dømi kann Margretu kvæðið nevnast, sum er eitt tað elsta norðurlendska kvæðið. Granskarar meta, at tað er frá um 1300 ella fyrr.
4. Riddarakvæði, har hendingarnar fara fram í riddarligum umhvørvi. Vísurnar sigast at vera realistiskar. Vit hava nógvar danskar vísur í Føroyum frá 1600-talinum, ið umboða henda bólkin. Sum dømi kann Flóvin Bænadiktsson nevnast.
5. Kappakvæði eru um bardagar millum kappar ella millum kappa og risa, og verða tá eisini nevnd trøllakvæði. Hesi kvæði eru ofta ógvuliga long. Sum dømi kunnu Sjúrðarkvæðini nevnast.
6. Skemtikvæði/tættir. Her er talan um sera ymiskar vísur, ið ikki hoyra til nakran av hinum bólkunum. Hesar vísurnar verða bólkaðar eftir typum. Vit hava 11 føroyskar typur. Sum dømi kann Ánaniasar táttur nevnast.
(Kelda: Kirsten Brix)
Elstu kvæðini verða hildin at vera frá umleið 1300- 1400, og er yrkjarin ókendur. Hesi kvæðini hava kvæðaevni úr Norðanlondum og úr Miðevropu. Tey fara víða um í tíð og eru um søguligar persónar heilt aftur til 5. øld. Dømi um hetta er Artala kongur í Sjúrðarkvæðunum.
Í 16. og 17. øld vóru fleiri danskar vísubøkur kendar í Føroyum. Sum dømi kann Danske viser eftir Peder Syv frá 1695 nevnast.
Elstu táttauppskriftirnar eru frá umleið 1700. Táttaskaldskapurin blómar í 1800-talinum.
Okkara yngru kvæði eru frá umleið ár 1800, og er yrkjarin í flestu førum kendur, hóast ivamál er um yrkjaran í summum førum. Hesi kvæðini hoyra sjálvandi ikki heima í bólkinum, ið er nevndur norðurlendsk miðaldarkvæði omanfyri.
Kendastu nøvnini í hesi tíðini eru Nólsoyar Páll (1766-1809), Jens Chr. Djurhuus, sjóvarbóndin (1773-1853), Jens Hendrik Djurhuus, sonur sjóvarbóndans (1773-1853) og Jákup Nolsøe, bróðir Nólsoyar Páls. Evni í hesum yngru kvæðunum eru úr Føroyingasøgu, Heimskringlu og úr øðrum fornsøgum. Hendingarnar í teimum fara fram í Føroyum og í okkara grannalondum í tíðarbilinum frá umleið ár 100 og frameftir.
Í nýggjari tíð hava eitt nú Jóannes Patursson (1866-1946), Mikkjal á Ryggi (1879-1956) og Poul F. Joensen (1898-1970) og aðrir yrkt kvæði.
(Kelda: Árni Dahl)


text:
Finn tína vøru
- Slag av hitapumpu:
- Hitakelda:
- Vídd á búðeind:
- Byggiár:
- Eftirbjálving:
- Høvuðshitakelda:
- Við útiparti:
Hvat kunnu vit bjóða tær?
Climashop vil gera tað lætt og ómakasleyst at ogna sær eina trygga og grøna orkuloysn. Hetta gera vit, við at veita kundum okkara fyrsta floks tænastu og prísir, har øll kunnu vera við.
HVÍ VELJA
CLIMASHOP?
LÆTT & EINFALT
Flestu vørur á heimasíðu okkara hava standard uppsetan við í prísinum. Vit hava eisini ment eina snilda funku ovast á síðuni sum hjálpir tær finna tína vøru.
EIN NÝMÓTANS FYRITØKA
Climashop hevur spart flest øll millumlið burtur og kann tí bjóða føroyingum dygdar vørur til ein bíligari prís.
BÍLIGARI ELPRÍS
Við í prísinum uppá allar luft-til-vatn hitapumpur er serskildur grønur málari. Sostatt fært tú ein lægri elprís tá tú velur eina Luft-til-vatn hitaskipan frá Climashop.
MVG AFTURBERING
Climashop hevur samstarvsavtalu við løggildan uppsetara, og sostatt fært tú MVG afturbori tá tú velur eina hitapumpuskipan frá okkum.
Ring til okkara
Vit sita altíð klár við telefonina – eisini eftir kl. 16:00, um tað er tá tú hevur tørv á hjálp.


text:
Norðoya Sparikassi er ikki longur ein SIFI-banki
Fíggjareftirlitið tilnevnir einaferð um árið, hvørjir bankar eru SIFI-bankar í Føroyum, Grønlandi og í Danmark. SIFI stendur fyri “Systemically important financial institution”.
Í mars í 2020 mælti danska systemiska váðaráðið stjórnini til at broyta markvirðini fyri at áseta, hvør banki í Føroyum er ein SIFI-banki. Tilmælið var at seta eitt markvirðið afturat einum verandi. Ein banki, sum hevur ein javna, ið er minni enn 3 mia. kr. verður ikki tilnevndur sum SIFI-banki.
Danska vinnumálaráðið gekk tilmælinum á møti og hetta eyka markvirði hevur verið galdandi frá 1. januar 2021. Tað ger, nú Fíggjareftirlitið í juni í ár hevur gjørt árligu tilnevningina, at Norðoya Sparikassi nú ikki longur er ein SIFI-banki. BankNorik og Betri eru tó framvegis SIFI-bankar.
At Norðoya Sparikassi ikki er ein SIFI-banki longur merkir millum annað, at kravið um ein SIFI-buffara fellur burtur, at NEP-kravið verður sett øðrvísi umframt at onnur umsitingarlig krøv vera broytt.


text:
KOM OG SKRIVA – HVØNN HÓSDAG10. mars 2021
Nú verður skipað fyri skrivibólki á Glasi
Hesi seinastu árini hevur Glasir verið karmur um eina vælumtókta stuttsøgukapping, sum hevur verið hildin á hvørjum ári síðani 2017. Nú stovna vit ein skrivibólk, har næmingar, sum skriva stuttsøgur, yrkingar ella annað, kunnu møtast og lesa ella hoyra tekstir hjá hvørjum øðrum.
Undirtøkan fyri árligu stuttsøgukappingini á Glasi setti met í ár, hóast hon hevur verið høg á hvørjum ári, síðani hon fyrstu ferð varð skrivað út í 2017. Tá komu 61 stuttsøgur inn, og vinnarasøgurnar, umframt nakrar aðrar, komu út í savninum “Kamparænarin og 15 aðrar søgur”. Í 2020 komu 74 søgur inn til kappingina, sum Rannvá Glerfoss úr 19p vann við stuttsøguni “Fjølmánar”.
Í fjør varð skipað fyri tveimum vælvitjaðum skriviskeiðum við Trygva Danielsen undan kappingini, so høvi var at arbeiða við sínum tekstum, áðrenn teir vórðu sendir inn til kappingina.
Skrivibólkur eina ferð um vikuna
Nú verður so høvi hjá skriviáhugaðum at møtast eina ferð um vikuna á Glasi í skrivibólkinum. Endamálið við skrivibólkinum er at geva høvundaspírum á Glasi eitt forum, har tey kunnu møtast og kunnu vera saman um tað at skriva. Bólkurin skipar sjálvur fyri skráum og innihaldi.


text:
LGBT: Heiðurslønin verður latin LGBTara, sum LGBT Føroyar metir, hevur givið eitt týdningarmikið og langt íkast til stríðið fyri javnbjóðis rættindum til LGBTarar í Føroyum. Samstundis skal viðkomandi hava verið við til at varpa eitt jaligt ljós á LGBT føroyingar.
Ársins Róland fyri 2021 er latin Anniku S. Vang og Karin Jacobsen Vang fyri tað megnar arbeiði, tær hava gjørt í stríðnum fyri rættindunum hjá samkyndum foreldrum og teirra børnum. Tær eiga størsta heiðurin av, at hetta mál er á politisku dagskránni og at løgtingið nú enn einaferð skal taka støðu til umstøður og rættindi hjá samkyndum foreldrum og børnum teirra.
Í grundgevingini fyri heiðurin verður sagt soleiðis:
”Hesin heiður fer til tvær kvinnur, sum øll í Føroyum kenna. Tvær mammur, sum ótroyttiliga stríðast fyri viðurkenning og sínum rætti at vera foreldur at sínum egnu børnum.
Tit eru foreldur í hjartanum, í gerandisdegnum – men ikki í lóggávuni. Tit eru andlitið og hjartað í stríðnum. Tit eru erligar og tora eisini at vísa, hvussu kensluborið hetta stríðið er fyri tykkum. Tit raka nakað í fólki, sum ger, at tað ikki ber til at taka frástøðu frá tykkum og tí, tit stríðast fyri.
Hóast mótburð reisa tit tykkum altíð aftur. Tit nokta at góðtaka tann órætt, politiska skipanin fremur ímóti LGBT-foreldrum og børnum teirra. Tit stríðast tað góða stríðið, og tað vinnur altíð.
Tit hava longu vunnið stóra viðurkenning millum fólkið. Ein stórur partur av Føroya fólki stuðlar tykkum, og tað er bert ein spurningur um tíð, áðrenn eisini lóggávan fer at rúma tykkum og børnum tykkara.
Artan Eli og Ria Vón eru enn ov ung at skilja, hvussu einastandandi djarvar mammur, tey bæði hava. Men tá ið tey verða eldri, verða tey nakað errin og takksom.
Takk fyri tykkara áhaldandi stríð og fyri, at tit gera Føroyar litríkari og stuttligari”.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
24/01/2019
Kanning fyri Visit Faroe Islands
Ferðafólk í Føroyum eru sera væl nøgd við ferðaupplivingar í Føroyum sum heild, og ein stórur meiriluti tekur undir við, at Føroyar eru “Unspoiled, Unexplored og Unbelievable”. Hetta vísur ein nýggj ferðafólkakanning, sum Gallup Føroyar hevur gjørt fyri Visit Faroe Islands á summri 2018.
Kanningin vísur eisini, at flest ferðafólk leiga hús ella íbúð gjøgnum Airbnb, og at ein stórur meiriluti heldur ikki, at ov nógv ferðafólk eru í Føroyum.
Nøgdsemi og VFI-brandið
Á einum stiga frá 1 til 5, har 1 var “sera ónøgd/ur” og 5 var “sera væl nøgd/ur”, svaraðu meira enn tveir triðingar av ferðafólkunum, at tey vóru sera væl nøgd við upplivingarnar í Føroyum. Miðaltalið var 4,8%. Ferðafólkini vóru eisini biðin um at siga, hvussu samd tey vóru við slagorðið hjá Visit Faroe Islands, “Unspoiled, Unexplored, Unbelievable.” Meira enn helvtin (52,5%) vóru púra samd við VFI-brandinum, 34,4% vóru samd, meðan 11,8% søgdu seg vera hvørki samd ella ósamd. Miðaltalið var 4,4%.
Hvar ferðafólk gista og tal av ferðafólkum
Størsti partur av teimum spurdu ferðafólkunum (38,9%) leigaðu hús ella íbúð gjøgnum Airbnb, meðan 32,5% gistu á gistingarhúsi. Her skal tó viðmerkjast, at fleiri søgdu seg ikki hava møguleika at gista á gistingarhúsum vegna vantandi pláss, og tí máttu tey velja Airbnb. Spurd um ov nógv ferðafólk eru í Føroyum, svaraðu tey flestu (85,3%) “nei”, meðan 14,1% svaraðu “ja”.
Hvaðani eru ferðafólkini og hvar fara tey
Flestu ferðafólkini í kanningini vóru úr Danmark (17,4%), meðan 14,1% vóru úr Týsklandi. Síðani komu ferðafólk úr USA/Kanada (7,7%), Italia (7,5%), Stóra Bretlandi (7,2%) og Fraklandi (7%). Næstan øll (95,4%) vitjaðu í Tórshavn. Síðani vitjaðu 62,1% í Klaksvík, 61,5% í Gjógv, 58% í Vestmanna, 57,8% í Saksun og 50% á Eiði. 31% vitjaðu í Mykinesi. Havast skal í huga, at talan er um støð, har ferðafólkini hava steðgað á, og ikki støð, har tey einans hava koyrt ígjøgnum.
Annað
Høvuðsorsøkin hjá flestu ferðafólkunum at vitja Føroyar var náttúran (66,5%), og 54,4% søgdu, at besta upplivingin var føroyska náttúran, meðan 19,5% søgdu, at gongutúrar vóru besta upplivingin. Umleið tveir triðingar høvdu gingið túr í náttúruni. Meirilutin av teimum spurdu høvdu ongar neiligar upplivingar á ferðini. Kortini vóru nøkur, ið høvdu eitthvørt neiligt at nevna um túrin. 11,6% nevndu vantandi matstovur uttanfyri høvuðsstaðin, 11% søgdu, at príslegan var ov høg, meðan 8,1% høvdu keðiligar upplivingar við Strandferðsluni. 4,6% søgdu, at ov fáir møguleikar vóru at vera virkin sunnudagar, tí alt var stongt.
Ferðafólkakanningin
Kanningin varð gjørd í tíðarskeiðinum 22. juli til 22. august 2018. 483 ferðafólk játtaðu at taka lut í kanningini. Flestu samrøðurnar (71,4%) fóru fram á Tax Free økinum á flogvøllinum í Vágunum, meðan 28,4% av samrøðunum vórðu gjørdar á keiini í Tórshavn.


text:
februar, 2019
08feb20:00Dawda Jobarteh & Kári SverrissonDupultkonsertin er partur av PULS konsertunum í 8.-10.februar
Upplýsingar um tiltak
Dupultkonsert við gambiska koraúrmælinginum Dawda Jobarteh og Kára Sverrissyni við bólki verður í Spaniastovu 8.februar . Dawda Jobarteh Dawda Jobarteh er føddur inn í eina tað mest viðurkendu tónleikafamiljuna í Vestafrikansku mandinka-mentanini.
more
Upplýsingar um tiltak
Dupultkonsert við gambiska koraúrmælinginum Dawda Jobarteh og Kára Sverrissyni við bólki verður í Spaniastovu 8.februar .
Dawda Jobarteh
Dawda Jobarteh er føddur inn í eina tað mest viðurkendu tónleikafamiljuna í Vestafrikansku mandinka-mentanini. Han tekur siðbundnu tónlistalæruna frá uppvøkstri sínum í Gambia og við sínum framúrskarandi Kora spæli í sentrum, skapar hann eina intensiva nútíðarhóskandi hugsjón av einum tónleikaslagi, sum hevur verið til í øldir.
Dawda byrjaði at spæla slagverk, meðan hann vaks upp í Gamba í eini familju, sum var full av tónleikarum. Tað var ikki fyrr enn hann kom til Danmarkar sum vaksin, at hann byrjaði at spæla kora.
“Har heima spæla øll kora, og so elski eg jú slagverk. Eg slapp at læna ein kora frá einum lærara og visti rættiliga væl, hvussu tað skuldi ljóða”.
Dawda bleiv verandi í Danmark og hevur nú sín egna bólk. Tey hava givið tríggjar útgávur út og tann fyrra “Northern light and Gambian night” varð í 2011 vald av blaðnum Songlines at vera millum 10 bestu útgávurnar tað árið.
Dawda Jobarteh vitjar í Føroyum saman við slagverksspælaranum Salieu Dibba, og saman spæla teir eina samanrenning av siðbundnum gambiskum tónleiki, norðurlendskum fólkatónleiki og jazzi.
Kári Sverrisson & Enekk
Kári Severrisson og bólkurin Enekk, gjørdi vart við seg á fyrsta sinni í 1991. Bólkurin gav fýra fløgur út í árunum 1993-2004. Tað verða sangir av hesum fløgum og eisini nýggjari tilfar, ið Kári Sverrisson hevur latið úr hondum í seinastuni, ið verður at hoyra á trimum konsertum í Føroyum.
Í mai mánaði gongur leiðin hjá Enekk til Svøríkis og Danmarkar, har bólkurin spælir í Malmø og Ålborg. Teir, ið manna bólkin, eru Kári Sverrisson, sang og gittar, Agnar Lamhauge, bass, og Óli Olsen, klaver og harmoniku.
Dupultkonsertin er partur av PULS konsertunum í 8.-10.februar í ávikavist Spaniastovu, Listastovan og NLH.
Klokkan
(Fríggjadagur) 20:00


text:
Atgongumerkjasølan byrjar týsdagin kl. 17
Eins og undanfarin ár verður stór KÍ veitsla í badmintonhøllini.
Seinasta veitslan var í 2019. Tá vóru øll atgongumerkini seld, og vænta vit tí eisini, at veitslan 2021 verður útseld heilt skjótt.
Tað er avmarkað pláss til borðs, og tí heita vit á øll, sum vilja sleppa í veitslu, um at keypa sær atgongumerki beinanvegin, tá sølan byrjar í morgin, týsdagin kl 17.
Sølan verður á atgongumerki.fo, og lýsa vit her á heimasíðu okkara.
Veitslan verður tann 30. oktober kl. 20.00.


text:
Føroysku sílini mugu ikki avtakast
2021-07-02 13:26
Søgulig gongd
Tað er ein skeiv avgerð at avtaka føroysku sílastammuna, og tí eigur tilgongdin hjá myndugleikunum at avtaka hesa sílastammuna at steðgast beinanvegin, og áðrenn tað ikki vendist aftur.
Sum fyrrverandi landsstýrismaður við m.a. alimálum var áðrenn mína starvstíð í VMR ein fyrisitingarlig avgerð tikin um at avtaka lívfiskastøðina í Skopun og harvið lata laksa-lívfiskin fara í søguna, tí mann vildi heldur fáa rogn frá Norra.
Eg steðgaði hesi avgerðini og Skopun sum lívfiskastøð helt fram til endaliga loysn bleiv funnin, meðan Poul Michelsen var landsstýrismaður, har avtalað bleiv, at Bakkafrost tók størri aktivan lut í Fiskaaling og rakstrinum av Fiskaling. Ætlanin um lívfiskastøð í Skálavík bleiv endiliga veruleiki við Bakkafrost sum eigara.
Tað haldi eg vit øll í dag kunnu verða stak nøgd við, at hartil er komið.
Vit eru faktisk i stórt sæð somu støðu nú við sílunum, sum hava verið ald á vøtnunum omanfyri Vestmanna nú í mong ár. Har varð eisini ein fyrisitingarlig avgerð tikin um, at ongi síl skuldu alast á vøtnum, deils orsakað av smittuvanda og deils tí, at hetta skuldi dálka vøtnini í ólukkumát. Hendan avgerð bleiv útsett fyri at finna eina aðra brúkiliga loysn fyri sílunum, antin á eini landstøð ella á sjónum.
Norðadalur var uppá tal fyri fáum árum siðani og varð ein loysn hugsað har saman við Poul Hansen sála, men orsakað av alipolitikkinum, “ein alari - ein fjørður”, varð hetta ikki gjørligt, tí tá vit víðkaðu aliøkini bleiv trupulleikin við 5 km frástøðuni millum aliøkir, og mann bær ótta fyri evt. smittu, sum kundi koma við frárensluvatninum.
Her skal tó sigast, at í øll árini sílini hava verið á vøtninum, hevur hetta ongantið verið nakað mál mær vitandi í samband við smittu av aling í Vestmanna og tískil neyvan heldur nakar trupulleiki, t.d. frá Norðadali.
Upprunin til føroysku sílini
Hesi føroysku sílini, sum upprunaliga komu úr Danmark, hava víst seg við tí kynsbótaarbeiði, sum Andreas Reinert og aðrir hava gjørt - hetta er eitt stórt arbeiði við at fáa mótstøðuføri. Nevnast kann, at tær fiskasjúkur, sum vit kenna við t.d. laksi, siggja ikki út til at rína ikki við hesi sílini.
Tað var eisini sjón fyri søgn, tá alingin bleiv hart rakt av ILA i byrjanini eftir árhundraskiftið - tá vóru síl ald á sama økið, sum laksur, og tey blivu ikki sjúk.
Føroyar sum alitjóð
Hetta kynsbótaarbeiðið eiga vit sum alitjóð sjálvandi at dyrka og brúka í okkara víðari arbeiði og visjón fyri aling í Føroyum, tað veri seg á sjógvi og landi, og tí er tað onki minni enn ein skandala um vit avtaka hesi seinastu sílini nú.
Altjóða gongdin innan alivinnu
Vit ala bara laks nú, - tað er rætt og tað er gjørt við stóran dugnaskapi, men vit mugu ongantíð verða blind fyri, at náttúran, møgulig sjúka og økosystemini, kunnu spæla okkum eitt puss, so vit aftur fáa trupulleikar. Heldur ikki skulu vit verða so blind ikki at síggja skógin fyri berum trøum.
Til dømis Kina, sum er ein stórur og støðugt vaksandi marknaður fyri fiskavørur og laks, ala í dag laks á opnum havi við norskari tøkni og vitan, og Russland, sum er okkara størsti marknaður, er gott ígongd við at økja teirra laksaaling, har tað er møguligt.
Hetta kann skjótt koma at ávirka okkara marknaðarmøguleikar og harvið prísir tann skeiva vegin.
Tørvur á langtíðarloysn og strategi
Vit mugu virka langtsiktað bæði við laksinum og eisini við sílunum, og hvussu vit allarbest kunnu gagnnýta tað genetiska tilfar og vitan, sum vit kunnu fáa burturúr teimum, bæði hesi fiskasløg eru sera tætt í slekt (Salmo Salar og Salmo Trutta).
Vit eiga at granska nógv meira, hvussu vit kunnu gagnnýta okkara støðu við hesum alifiski og teir fyrimunir silini hava - og tað gera vit so avgjørt ikki við at avtaka sílastammuna.
Ein loysn eigur at finnast, og almennu Føroyar sum alitjóð hava skyldu at finna eina haldføra langtíðarloysn á hesi avbjóðing, nú.
Johan Dahl
løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin


text:
Tryggingarviðurskiftir
Nýggja eftirlønarlógin
ensjónsnýskipan hevur verið ávegis í fleiri ár. Eftir at tað ikki eydnaðist at seta hesa í gildi í 2012 og ...
Viðurskifti at hugsa um
Meginparturin av limunum hjá HHFF eru kvinnur. Lívsgongdin hjá kvinnum sær í miðal soleiðis út: Umleið 80% av øllum kvinnum ...
Nýggja pensjónsloysnin í Betri pensjón
Vanligur partur av einari tryggingarloysn hjá einum fakfelagið sum HHFF er samlagstryggingin ella bólkatryggingin. Hetta er felagsheiti fyri millum annað ...
Gjaldsundantøka
Gerst limur óarbeiðsførur er hesin framhaldandi tryggjaður, og gjaldsundantøka verður veitt fyri pensjónsinngjaldið. Hetta merkir, at inngjaldið til tryggingar og ...
Innliman
Limurin verður innlimaður tann 1. í mánaðinum eftir, at Betri pensjón hevur fingið fyrsta pensjónsinngjaldið. Arbeiðsgevarin váttar arbeiðsførið. Persónlig heilsuváttan ...
Tilskilan
Um ikki annað er avtalað, verður í sambandi við deyða goldið út til næsta avvarðandi. Ynskir limur at gjaldast skal ...
Pensjónsgjald
Arbeiðsgevarin rindar pensjónsgjaldið, og upphæddin fer í pensjónsskipan hjá Betri pensjón ...
Ískoytistryggingar
Afturat bólkatryggingini kann einstaki limurin hækka tryggingarupphæddirnar við at tekna persónligar ískoytistryggingar, sum fevna um lívstrygging, bráðsjúkutrygging og óarbeiðsføristrygging. Í sambandi við ...
Pensjónssamansparingin
Pensjónssamansparingin verður útgoldin, tá limurin hevur rokkið pensjónsaldur p.t. 67 ár. Pensjónin, sum stavar frá inngjøldum fram til 1/1-12, verður skattað ...
Netpensjón
Við innliman fær limurin eitt loyniorð, soleiðis at hesin umvegis heimasíðu okkara www.betri.fo hevur atgongd til upplýsingar, sum knýta seg til ...
Ískoytistryggingar
Afturat bólkatryggingini kann einstaki limurin hækka tryggingarupphæddirnar við at tekna persónligar ískoytistryggingar, sum fevna um lívstrygging, bráðsjúkutrygging og óarbeiðsføristrygging. Í sambandi við ...


text:
- Øll Størv (110)
- Byggivirksemi (0)
- Fiskavøruídnaður (3)
- Fiskiskapur (0)
- Flutningur (1)
- Flutningur sjóvegis (3)
- Fyrisiting og tænastur (27)
- Gistihús og matstovur (12)
- Handil og umvæling (9)
- Heilsu- og almannaverk (40)
- Kunningartøkni (1)
- Lærupláss (2)
- Skipasmiður og smiður (2)
- Undirvísing (3)
- Vinnuligar tænastur (7)
Námslektarastørv í sjúkrarøktarfrøði
Á fyrsta sinni fer Fróðskaparsetur Føroya nú at taka nýggj lesandi upp til útbúgvingina sum sjúkrarøktarfrøðingur tvær ferðir árliga, soleiðis at nýggj lesandi fara undir lestur bæði í januar og í august. Við hesum næstan tvífaldar Setrið upptøkuna av sjúkrarøktarfrøðiliesandi, og tí søkja vit nú eftir starvsfólki.
Trý námslektarastørv í sjúkrarøktarfrøði eru leys at søkja á Deildini fyri Heilsu- og sjúkrarøktarvísindi (DHS) frá 1. desember 2021.
Starvsøki
Arbeiðið hjá námslektarunum fevnir um undirvísing í sjúkrarøktarfrøði, vegleiðing í sambandi við uppgávuskriving og verkætlanir, harumframt ástøðiliga vegleiðing og próvtøkur hjá lesandi, ið eru í kliniskari starvsvenjing. Námslektararnir eru harafturat við til at skipa og menna undirvísingina til sjúkrarøktarfrøðing. Arbeitt verður í tøttum samstarvi við útbúgvingarleiðararnar, undirvísararnar á útbúgvingini í sjúkrarøktarfrøði, starvsfólk á DHS og aðrar samstarvspartar sum t.d. á tí kliniska økinum.
Førleikar
Umsøkjararnir skulu vera sjúkrarøktarfrøðingar við kliniskum royndum í sjúkrarøkt í minsta lagi trý ár og hava hægri útbúgving á master-stigi. Umsøkjarar skulu kunna samskifta á føroyskum, norðurlendskum og enskum. Tað er ein fyrimunur, um umsøkjarin hevur:
- kunnleika til útbúgvingina til sjúkrarøktarfrøðing á DHS
- royndir við at undirvísa
- granskingarroyndir og fatan av granskingargrundreglum
- góð samskiftis- og samstarvsevni
Størvini sum námslektarar eru fulltíðar undirvísingarstørv. Námslektararnir skulu hava góðan fakligan førleika, vísindaligan førleika, umframt góðan námsfrøðiligan førleika. Við tað, at sjúkrarøktarfrøðiútbúgvingin - umframt ástøðiliga fakøkið - eisini hevur klinisk fakøki, eru kliniskar royndir og innlit í føroyska Heilsu- og almannaverkið, heilsu- og fyribyrgingarstovnar undir landinum og Kommunufelagnum ein fyrimunur. Námslektarar hava vanliga ikki granskingarskyldu, men kunnu frá dekani fáa tillutað granskingartíð. Tó eru granskingarroyndir og fatan av granskingargrundreglum av týdningi.
Umsóknin
Við umsóknini skulu leggjast avrit av próvskjølum, yvirlit yvir útbúgvingargongd, arbeiðsroyndir, royndir á kliniska økinum í sjúkrarøktarfrøði við undirvísing og gransking, umframt samskipan í heilsuverkinum.
Umsóknir skulu sendast við telduposti til umsokn(at)setur.fo.
Lønar- og setanartreytir
Starvið verður sett í samsvari við Reglugerð fyri størv á Fróðskaparsetri Føroya. Løn og starvstreytir eru sambært sáttmála millum Landsstýrið og avvarðandi fakfelag.
Freist
Umsóknarfreist er tann 21. oktober 2021
Nærri upplýsingar
Nærri fæst at vita um starvið við at venda sær til varadekanin May-Britt Skoradal, maybritts(at)setur.fo , tlf. 292253, ella til Magna Mohr, dekan, magnim(at)setur.fo, tlf. 292270.
Um deildina
Á deildini fyri Heilsu- og Sjúkrarøktarvísindi verður undirvíst og granskað í sjúkrarøktarfrøði og heilsuvísindum í breiðari merking. Skipað verður eisini fyri serstøkum skeiðum á bachelor-, master- og ph.d.-stigi.
Endamálið við útbúgvingini til sjúkrarøktarfrøðing er at geva teimum lesandi førleika til at kunna virka sjálvstøðugt sum sjúkrarøktarfrøðingar og vera við í tvørfakligum samstarvi. Útbúgvingin skal, í samsvari við ta samfelagsligu, vísindaligu og tøkniligu menningina og tørvin á sjúkrarøkt, geva teimum lesandi førleika í ástøðiligum og kliniskum sjúkrarøktarkunnskapi.
Bachelorútbúgvingin í sjúkrarøktarfrøði fatar um ástøðiliga undirvísing á Deildini fyri heilsu- og sjúkrarøktarvísindi, og kliniska undirvísing á ymiskum økjum innan primera- og sekundera økið í heilsu- og almannageiranum.
Upplýsingar um Fróðskaparsetur Føroya eru at finna á www.setur.fo.
Stutt um Setrið: Fróðskaparsetur Føroya er í støðugum vøkstri, og alsamt fleiri velja at nema sær útbúgving á Setrinum. Fleiri enn 1000 lesandi og 140 starvsfólk hava sína dagligu gongd her og gera Setrið til eitt sera spennandi og fjølbroytt arbeiðspláss, sum er ein týðandi partur av menningini av føroyska samfelagnum
Á Fróðskaparsetri Føroya menna vit eitt gott, opið og fevnandi arbeiðsumhvørvi, har øll hava somu rættindi og somu virðing, har ymiskleiki verður virdur, og øll hava javnbjóðis møguleikar.


text:
Farna vikuskiftið skipaði Sørin S. Djurhuus vegna Svimjisamband Føroya fyri lívbjargingardómaraskeiði í Páls Høll í Vági, har tríggir nýggir lívbjargingardómarar fingu prógv. Hartil stóðu fimm lívbjargingarroyndina, sum partur av útbúgvingini hjá teimum trimum dómarum.
Sørin er sum kunnugt einsamallur ‘instruktør-instruktør’ hjá okkum, og tí av góðum grundum í holtur við at seta við, nú Svimjisambandið í desember valdi at yvirtaka skipanina frá dønum. Vit hava brúk fyri alsamt fleiri lívbjargingardómarum, og upp á sikt eisini í øllum førum einum ‘instruktør-instruktøri’ afturat, sum er tann sum undirvísir lívbjargingardómarunum.
Sørin hevur tí saman við øðrum góðum kreftum framleitt undirvísingartilfar til lívbjargingardómaraskeiðið, sjálvsagt við støði í tilfarinum sum danir brúka, men eisini við okkara egnu ískoytum og tillagingum.
Nú í Vági varð hetta fyrsta veruliga føroyska lívbjargingardómaraskeið fyri trimum royndum lívbjargarum, sum á hvønn sín hátt eru væl kendir í svimjiumhvørvinum. Jón Bjarnason er tiltikin høvuðsvenjari hjá Suðuroyar Svimjifelag, Sigurð Marner Simonsen er leiðari í Páls Høll, og Róland Toftum er umframt at vera lívbjargari í Páls Høll, ein hin besti svimjarin sum vit eiga, serliga í bringusvimjing.
Teir fingu undirvísing fríggjakvøld og ein langan leygardag, og skuldu so sunnudag prógva hvat teir høvdu fingið burturúr, við at hvør í sínum lagi at skipa fyri lívbjargingarroynd, meðan Sørin hevði eftirlit við teimum og royndini. Og tað gekk upp á stás – allar fimm ‘prøvakaninurnar’ stóðu lívbjargingarroyndina, umframt ein yngri svimjari sum má bíða til hon verður 17 við at fáa veruligt lívbjargingarprógv.
Nú hava vit so 9 virknar lívbjargingardómarar í Føroyum, umframt eina vaksandi rúgvu av lívbjargarum. Prógvið sum lívbjargingardómari skal endurnýggjast fjórða hvørt ár, og Svimjisambandið, og verða nýggj skeið tí skipað fyri hesum, so hvørt sum Svimjisambandið metur at tørvur er á tí.


text:
Sunnudagin var skipað fyri DM í para-súkkling.
Hávard Vatnhamar, ið vit kenna frá para-triatlon hevði meldað seg til kappingina, og gjørdi hann bart, og vann kappingina.
Sostatt kann Hávard kalla seg danmarks meistara í parasúkkling 2020.
Í einari tíð har allar para-triatlon kappingar eru avlýstar er gott at fáa roynt seg í kapping.
Hetta er við at halda motivatiónina uppi, og gevur mær eina meting av venjingarstøðu mínari, sigur Hávard Vatnhamar.
Les meir um kappingina á heimasíðuni hjá Parasport Danmark
Parasport Føroyar ynskir Hávardi tillukku við DM


text:
Norðoya Sparikassi havt árligan umboðsráðsfund
Árligi umboðsráðsfundurin hjá sparikassanum var hósdagin 15. apríl 2021.
Ársfrásøgnin fyri 2020 varð framløgd og góðkend.
Nevndarval var eisini á skránni. Símun Absalonsen og Súsanna Olsen stóðu fyri vali, og bæði vórðu afturvald. Harumframt varð Annika Sølvará vald í nevndina ístaðin fyri Jóanis Erik Køtlum, sum hevði valt at siga seg úr nevndini.
Eftir fundin skipaði nevndin seg við Símuni Absalonsen sum formanni og Karl Hera Joensen sum næstformanni.
Í nevndini sita nú:
Símun Absalonsen, formaður
Karl Heri Joensen, næstformaður
Annika Sølvará, nevndarlimur
Frimodt Rasmussen, nevndarlimur
Súsanna Olsen, nevndarlimur
Rúni Heinesen, nevndarlimur
Guðrið Lava Olsen, starvsfólkavaldur nevndarlimur
Tummas Martin Sólsker, starvsfólkavaldur nevndarlimur
Jørmund Foldbo, starvsfólkavaldur nevndarlimur


text:
Temaið á føðingardagsvikuni er ælabogin sum umboðar okkara virkisætlan:
Børnini sungu sangin " Saman eru vit vøkur" hjá Niclas Heri Jákupsson, sum hann gjørdi til Barnafagnaðin hjá Vága kommunu í 2015.
“Tá tað er sól og tað regnar, hygg upp í skýggini tá, skaparin á himmalin teknar og minnir okkum øll á, at eingin er eins her á foldum, at øll eru ymisk, men tó, ein ælabogi rúmar jú øllum, tí syngja vit so glað og so góð.
Ein ælabogi er ikki heilur, um hann bara manglar ein lit. Vit vilja virða hvønn annan, tí ælabogin – hann eru vit!”
Vit vilja læra børnini, at vit eru ymisk, men øll hava sama virði, og vit skulu vera góð við hvønn annan. Duga at vísa næstakærleika. Stovurnar hava fingið hvør sín lit í ælaboganum. Føðingardagsvikan eru uppbygd um hetta tema.
Allað vikuna vóru nógvar gestir á gátt. Børn frá skúlanum, Alvalon og Sóljugarði. Eldri frá Ivanshúsið, Undirhúsið og Yvirhúsið. Eisini var opið hús, fyri bygdafólki og onnur áhugaði vóru boðin at koma at síggja stovnin og hátíðarhalda 10 ára dagin saman við okkum.
Her eru nakrar myndir frá vikuni.
Ísamband við at Miðgarður fylti 10 ár, hava vit lært børnini sangin "Saman eru vit vøkur" sum Niklas Heri Jákupson gjørdi til Barnafagnaðin, hjá Vága kommunu í 2015.
vit eru litrík, ung og sterk, vit eru hvít og svørt, - og alt er ljósreytt. (1. okt. 2021 Miðgarður 10 ár.)
1. okt. á okkara 10 ára føðingardegi, kom Bamsan frá "Betri Vinum" á heystavogni á vitjan í Miðgarði. Vit byrjaði dagin við felgas morgunmati, aftaná fóru vit út í garðin at bíða eftir bamsuni, til hon endiliga kom koyrani í heystavogni, við sær hevði hon "bamsuvinir" til øll børnini.


text:
Um vikuskiftið var Rebekka Fuglø í Danmark, har hon kappaðist í DM innandura. Á heimasíðuni hjá Treysti skrivar Guttorm Sørensen soleiðis um úrtøkuna:
———-
Tað gekk væl hjá Rebekku í DM innandura har hon vann bronsuheiðursmerki í 1.500m við 4.35,04 min. Hon rann takstiskt sera væl í kappingini við 6 aðrar kvinnur. Ongin av teimum megnaði tó at fylgja Line K. Schulz, sum vann við 4.26,55 min. Louise Jørgensen, sum bleiv nummar tvey setti persónligt met við 4.32,89 min. Í kappingini um triðjaplássi endaði Rebekka einans 9/100 sekund frammanfyri Josefine Rytter, sum hon mangan hevur havt harðar kappingar við. Í fjør vann Rebekka eisini bronsu í 1.500m renningini, og tá setti hon føroyskt met við 4.29,60 min.
Rebekka longst til høgru rennur í grønu litunum hjá Vejle IF, sum hon umboðar til DM-kappingar (mynd: Gunner Sørensen)
Bert tríggjar tímar eftir 1.500m renningina skuldi Rebekka renna innleiðandi riðil í 800m. Tær trettan kvinnurnar blivu býttar í tríggjar riðlar við ávikavist 4, 4 og 5 kvinnum, har Rebekka kom í triðja riðil við 5 kvinnum. Seks kvinnur sleppa at renna finalu. Vinnarin í hvørjum riðili kom í finaluna umframt tríggjar tær bestu tíðirnar hareftir. Eftir tveir teir fyrru riðlarnar var greitt, at Rebekka antin mátti vinna riðilin ella helst renna undir 2.14,41 min. og enda í minsta lagi á triðjaplássi. Vinna riðilin varð trupul uppgáva, tí har vóru tvær norskar kvinnur favorittar til at enda nummar eitt og tvey, og so bleiv. Rebekka visti av millumtíðunum fyri hvørjar 200m, at tíðin hjá henni var góð og hon lá á triðjaplássi, men bert fáar metrar áðrenn strikuna fór Josefine Rytter, sum bleiv nummar fýra í 1.500m, framvið Rebekku og vann seg fram á triðjapláss og harvið sætta finalusessin við 2.12,80 min. og bert 15/100 sekund frammanfyri Rebekku, sum rann sera væl og betraði sítt egna føroyska met til 2.12,95 min. Metið hjá henni frammanundan var 2.13,70 min. sum hon setti í DM innandura í fjør.
——-
Eisini Tummas Napoleon Arge úr Hvirluni, sum nú búleikast í Danmark, var við til DM. Hann luttók á 60 metrum og á 200 metrum. Leygardagin var hann ein av teimum 27 spurtarunum á 200 metrum innleiðandi. Teir runnu tríggir og tríggir í níggju riðlum. Tíðin hjá Tummsasi Napoleon gjørdist 24,51 sekund, og var ikki nóg mikið til at koma í finaluna. Til tað kravdist ein tíð uppá 22,78 sekund. Men hetta var kortini nýtt bólkamet fyri dreingir 22 ár og samanlagt rakk tíðin til 20. pláss.
Tummas Napoleon tekur móti lukku-ynskjum á Tórsbreyt
Sunnudagin var 60 meturin á skránni. Tummas er kvikur og skjótur úr blokkinum, so væntandi fór hann at standa seg betur á stytsta teininum. Bert 1/10 sekund var Tummas frá at røkka finaluna. Við 7,38 sekundum eydnaðist eisini her at seta nýtt bólkamet fyri dreingir 22 ár. Tummas Napoleon gjørdist nummar 22 av teimu 34 spurtarunum.
Fleiri góðar myndir eru at síggja á heimasíðuni hjá www.treysti.fo


text:
Sum vanligt seinastu mongu árini, skipar Hvirlan fyri kirkjurenning jólaaftansmorgun kl. 10.00. Hetta er longu trettanda árið, at hendan kirkjurenningin, sum fer fram í millum kirkjurnar í Suðurstreymoy, verður fyriskipað.
Byrjað verður á Tórsbreyt kl. 10.00 við at fólk flokka seg til ymsu ruturnar. Fýra leiðir eru at velja ímillum:
- 2,5 km – lættur túrur niðan í Hoyvíkar kirkju og oman aftur.
- 7,5 km – har runnið verður fram við nøkrum kirkjum í býnum.
- 11,5 km – runnið verður fram við øllum kirkjum í býnum.
- 30,0 km – tann drúgvi túrurin við øllum kirkjum í Suðurstreymoy á skránni (vanligt er at vera aftur í Havn um 12.30-13.00, men til ber eisini at renna til Kirkjubøar og fáa skjúts heim aftur)
Ruturnar eru at síggja her.
Eins og undanfarin ár eru øll hjartaliga vælkomin við – eisini útisetar og tey, ið bara hava hug at renna ein stuttan túr og fáa fríska luft. Hóast veðrið ikki altíð hevur verið líka gott, hava tó altíð eini 60-80 fólk møtt til tiltakið.
Teir flestu kirkjurennararnir avmyndaðir undan fráferð í fjør
Tiltakið er ókeypis og uttan tilmelding. Hvirlan vil í ár stuðla “Í menniskjum góður tokki”, og tí ber til hjá teimum, ið luttaka at lata pening ‘í talvuna’ ella flyta á kontu 9181-166.834.1 og viðmerkja Kirkjurenning. Peningurin fer óskerdur til “Í menniskjum góður tokki”.


text:
Í sambandi við mentunarvikuna í Runavík skipar Roysnið fyri fleiri áhugaverdum tiltøkum. Mest forvitnisligt er fyrilestur við Magna Mohr, sum verður í kantinuni í Løkshøll Leygardagin kl. 13.00. Fyrilesturin nevnir hann “Grundreglur í kropsligari venjing, serliga renning”, og fyri rennarar er hetta kærkomið høvi at ogna sær meira vitan um tað, sum dámar okkum so væl.
Tí Magni Mohr er ikki hvør sum helst. Hann hevur seinastu 15 árini granskað á lærda háskúlanum í Keypmannahavn og Exeter í Onglandi. Fyrst og fremst hevur hann granskað í arbeiðs- og venjingarfysiologi, sum hevur samband við kropslig avrik hjá úrvalsítróttarfólki. Í hesum sambandi hevur Magni skrivað fleiri enn 60 vísindaligar greinar umframt tríggjar bøkur. Eisini hevur hann arbeitt fyri danska fótbóltslandsliðið, Juventus og Chelsea.
Magni Mohr, PhD í Human Physiologi
Tiltakið er ókeypis. Kaffi og the umframt okkurt etandi fæst til keyps, meðan tiltakið er.
Men longu leygarmorgunin frá kl. 10 – 12 fara limir í Roysninum at renna á rennibondum í tjaldinum, sum uttanfyri Orkis á Glyvrum, ella beint omanfyri kirkjuna. Her ber til at gita, hvussu langt rennararnir klára at renna tilsamans, og spennandi vinningur verður til tann, ið er nærmast rætta talinum. Eisini í tjaldinum fer Roysnið at selja kaffi og køkur.
Sunnumorgunin klokkan 9.00 verður vanligi sunnudags-felagstúrurin á skránni. Møtt verður við ítróttarhøllina, og øll kunnu sjálvandi koma við.
Marnar Pattinson er formaður í Roysninum. Hendan myndin er frá FM í uttandura-karaoke.


text:
Nú hava tey kappast í OL eina viku, men fyri mong okkara byrjar OL ikki veruliga fyrr enn í dag, nú kappingarnar í frælsum ítrótti byrja. Eingin føroyingur er við í frælsum ítrótti hesaferð, men hóast tað hava okkara bestu íðkarar spennandi uppgávur. FM fyri vaksin á breyt verður 20. og 21. august, men longu hetta vikuskiftið hevur føroya besti trístøkkari spennandi uppgávu í Íslandi.
17 ára gamli Tórur Mortensen er av Dansk Atletikforbund úttikin til danska U20 landsliðið, sum skal í landsdyst móti hinum norðurlondunum. Hvørt land hevur tveir íðkarar í hvørji kappingargrein. Danmark og Ísland hava felagslandslið og hava tí ein íðkara í part til hvørja kappingargrein. Tórur er klárt sterkasta navnið á danska styrkilistanum í trístøkki, og var tí sjálvskrivaður til felagsliðið hjá Danmark og Íslandi.
Venjingin hjá Tóri hevur gingið heilt væl seinastu tíðina, og vónirnar um eitt gott úrslit til NM eru góðar. (mynd: Hvirlan)
Kappingini, sum verður í Kaplakriki í Hafnafirði, er skipað sum bæði landsdystur og einstaklingakapping. Svøríki, Finnland, Noreg og Danmark/Ísland luttaka í landsdystinum. Sostatt verða átta luttakarar í hvørji kappingargrein. Tórur var eisini í fjør úttikin til hesa kappingina. Ta ferðina gekk ikki so væl. Tórur var smáskaddur og leyp tí ikki upp til sítt besta.
Men síðani tá hevur Tórur flutt seg væl longur fram á leið. Gylta lopið í Gøtuborg í summar hevur veruliga givið Tóri eitt navn, sum er kent uttan fyri landoddarnar. Ja, fyri tveimum vikum síðani hevði hann verið styrkismettur millum teir fremstu til NM kappingina. Men hesa seinastu tíðina hava mótstøðumenninir týðuliga prógvað, at eisini teir venja hart og vilja frameftir. Nærum allir luttakararnir koma til Hafnafjarðar við feskum persónligum metum. Og teir eru so sera sera javnir:
- Arttu Tyystjärvi, Finnland 15,40 m
- Veikko Nugraha, Finnland, 15,04 m
- Marcus Nyberg, Svøríki, 14,99 m
- Erik Lund, Noreg, 14,99 m
- Erlend Bolstad Raa, Noreg, 14,98 m
- Tórur Mortensen, Danmark/Ísland, 14,94 m
- Christoffer Pool-Wiklund, Svøríki 14,87 m
- Guðmundur Smári Daníelsson, Danmark/Ísland 12,94 m
Bara 17 sentimetrar skilja finnan og svian, sum eru styrkismettir nummar tvey og sjey. Og har ímillum er Tórur, sum avgjørt eigur at síggja møguleikan fyri heiðursmerki. Tórur hevur ferð eftir ferð víst, at hann er best, tá harðast leikar á. Vónandi megnar hann at liva upp til 14,94 m lopið, sum gav honum sigurin til VU-Spelen.
Tórur hevur seinastu fýra árini framt risa framstig á hvørjum ári. Runt roknað ein metur er lagdur afturat um árið og er hetta úrslit av harðari og miðvísari venjing undir leiðslu av Hera Ziska, sum eisini fer at vera hjástaddur í Íslandi undir kappingini. Teir báðir fara yvir í dag, fríggjadag. Landsdysturin verður bæði leygar- og sunnudagin. Kappingin í trístøkki verður sunnudagin kl. 12.05. Fylgjast kann við á hjá Frjælsítróttasambandi Íslands, www.fri.is.
FÍF ynskir Tóri bestu eydnu til norðurlandameistaraskapskappingina.


text:
Rættað 2. november:
Skráin fyri kappingina í Kollafirði 5. og 6. november 2016
Av tí at feilir vóru í upprunaliga kappingaryvirlitinum, er nýtt kappingaryvirlit lagt niðanfyri.
Eisini kann yvirlitið heintast á PDF her.
Level 0 - byrjar kl 11.00 leygardagin 5. nov. - Eftir ætlan er liðugt kl 12.30
7 lið hava boðað frá luttøku. Tey eru ÍF, Fleyr, B71 a & b, Mjølnir a & b og KÍF
Hvør dystur er 10 min.
Level 1 - byrjar kl 13.20 leygardagin 5. nov. - Eftir ætlan er liðugt kl 16.00
14 lið hava boðað frá luttøku. Tey eru ÍF, Fleyr, Dráttur a & b, SÍ a, b & c, B71 a & b, Mjølnir a, b, c & d og KÍF
Hvør dystur er 10 min.
Level 2 - byrjar kl 11.00 leygardagin 5. nov. - Eftir ætlan er liðugt kl 13.15
18 lið hava boðað frá luttøku. Tey eru SÍ a, b, c og d, Fleyr a, b & c, Dráttur a & b, ÍF a & b, Ternan a, b & c, B71 a & b og Mjølnir a & b
Hvør dystur er 10 min
Level 3 - byrjar kl 13.20 leygardagin 5. nov. - Eftir ætlan er liðugt kl 16.30
11 lið hava boðað frá luttøku. Tey eru SÍ a, b, c & d, TB a & b, Dráttur a, b & c, ÍF og KÍF.
Hvør dystur er 2 sett upp til 15 stig.
Gentur 12 - byrjar kl 16.30 leygardagin 5. nov. - Eftir ætlan er liðugt kl 19.30
20 lið hava boðað frá luttøku. Tey eru raðfest í 5 deildir.
Meistara deild: TB a, SÍ a og KÍF a & b
Fyrsta deild: Ternan a, Dráttur, Fleyr a og TB b
Onnur deild: Ternan b, SÍ b, TB c og KÍF c
Triða deild: Ternan c, Fleyr b & c og ÍF
Fjórða deild: TB d, Fleyr d, Mjølnir og SÍ c
Nærri frágreiðing um kappingina kemur frá FBF (Peter Morell) áðrenn kappingin byrjar.
Hvør dystur er best av trimun settum, fyrstu tvey settini upp til 19 stig, triða sett upp til 15.
Dreingir 12 - byrjar kl 09.00 leygardagin 5. nov. - Eftir ætlan er liðugt kl 11.00
12 lið hava boðað frá luttøku. Tey eru raðfest í 3 deildir:
Meistara deild: Fleyr a & b og SÍ a & b
Fyrsta deild: Ternan a, ÍF a, Mjølnir a og Fleyr c
Onnur deild: Ternan b & c, ÍF b og Mjølnir b
Nærri frágreiðing um kappingina kemur frá FBF (Peter Morell) áðrenn kappingin byrjar.
Hvør dystur er best av trimun settum, fyrstu tvey settini upp til 19 stig, triða sett upp til 15
Kvinnuunglingar - byrjar kl 13.00 sunnudagin 6. nov.
6 lið hava boðað frá luttøku. Tey eru TB, Fleyr a & b, ÍF, Mjølnir og KÍF
Hvør dystur er best av trimun settum, fyrstu tvey settini upp til 25 stig, triða sett upp til 15
Mansunglingar - byrjar kl 13.00 sunnudagin 6. nov.
4 lið hava boðað frá luttøku. Tey eru TB, SÍ, Fleyr og ÍF
Øll liðini spæla móti hvør øðrum, vinnari av bólkinum er vinnari av kappingini.
Hvør dystur er best av trimun settum, fyrstu tvey settini upp til 25 stig, triða sett upp til 15


text:
Leygarmorgunin 9.februar kl. 11.00 skipar Bragdið fyri fimta umfar í BETRI vetrarkappingini, sum aftur í ár verður renni í Hoydølum. Runnið verður á fløtuni framman fyri Studentaskúlan, sum vanliga er grøn og vøkur, og inni í viðarlundini. Her er talan um øðrvísi renniundirlag, enn til hinar kappingarnar, tí so at siga bara nakrar metrar av asfalti verða undir fótunum. Og nú vit hava havt kava í fleiri dagar, er avbjóðingin enn størri.
Umframt at hetta er fimti partur av vetrarkappingini, er hetta eisini FM í lendisrenning.
Tey vaksnu renna seks umfør, umleið 8 km. Børnini renna somu rutu, men tvey umfør, sum er umleið 2,6 km. Øll byrja samstundis kl. 11.
Hetta siga tey frá Bragdinum:
Í ár er tað soleiðis, at Studentaskúlin er afturlatin og tí ber ikki til at skifta har. Í staðin fyri eru vit sloppin í Fimi, sum er í Gundadali, beint við Tórsvøll. Har bjóða vit ein góðan drekkamunn aftaná og har verður heiðursmerkjahandanin eisini. Vit vilja heita á tykkum, at fara væl um og ikki at draga skitnu skógvarnar inn við.
Øll kunnu vera við, sjálvt um tað eitur vetrarkapping og FM, so tað er bara at halda seg fram at og melda til inni á renn.fo áðrenn fríggjakvøldið kl. 23.00. Tilmeldingin kostar 50 kr fyri vaksin og 30 kr fyri børn og gjaldast skal við tilmelding. Meldast kann eisini til á staðnum leygarmorgunin frá kl. 10.00-10.30, men tá kostar tilmeldingin 100 og 50 kr og gjaldast skal við reiðum peningi.
Startnummur skulu heinast leygarmorgunin frá kl. 10 uttan fyri Studentaskúlan.
Vælkomin oman í Hoydalar


text:
Svimjisamband Føroya var herfyri vertur fyri árliga fundinum hjá Nordic Life Saving Group, og valdi tá heldur serstakt at hava fundin í Koltri. Hetta var fyrstu ferð at ein slík ráðstevna hevur verið fyriskipað í Koltri, og gjørdist tað ein ógloymandi túrur hjá øllum luttakarum.
Nordic Life Saving Group er felagsskapurin hjá norðurlendsku lívbjargingarsambondunum í Íslandi, Danmark, Noregi, Svøríki, Finnlandi, Estlandi og Føroyum. Summi av hesum sambondum hava tilknýti til (kapp)svimjisambandið í sama landi, meðan onnur eru sjálvstøðugir felagsskapir.
Ársfundurin gongur uppá skift ímillum londini, og var tað so okkara túrur hesuferð, at skipa fyri honum í Føroyum. Og við tað at okkara primus motor innanfyri lívbjarging, Sørin Djurhuus, hevur røtur í Koltri, so valdi SSF at royna hetta.
Sjálvur fundurin varð hildin Niðri í húsi, sum eru partur av tí forna men nýrenoveraða býlinginum Heima í húsi. Har búðu eisini summir av luttakarunum, meðan aðrir búðu í bóndahúsunum Norðuri í Gerði. Galladøgurðin varð hildin í roykstovuni Uppi í búð, við moldgólvi og øllum.
Á fundunum kom sjálvsagt nógv áhugavert fram, so sum úrslit frá átøkum til at fáa fleiri at nýta bjargingarvest, og til sum heild at økja um trygdina nær vatni. Hinir felagsskapirnir virka her í stóran mun við strond, heldur enn í svimjihyli, sum er eitt øki sum SSF ikki hildið seg kunna átaka sær enn.
Veðrið var av tí fagrasta, og lá tað tí eisini ræði fyri at fara túr niðan til Eiðisdammin og upp á Kolturshamar. Eisini svumu summi á sandinum, sjálvsagt við lívbjargara á vakt.
Svimjisambandið ynskir at takka øllum teimum sum stuðlað hava hesum tiltaki, til dømis Hiddenfjord við einastandandi góðum laksi, Fønix við lummalyktum til at ganga ímillum við í myrkrinum, bóndahjúnunum í Koltri fyri innivist og vælvild, umframt høvuðsstuðlum okkara LÍV og Atlantic Airways.
Vegna lívbjargingarátak SSF
Rókur í Jákupsstovu
PS. Her eru nakrar myndir frá ferðini til Kolturs. Filmur kemur seinni.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Kjak: Norð- og Eysturoyingar øðrvísi trúarstøðu
Tað vísir spurnarkanning, sum varð løgd fram í sendirøðini Gud signi Føroyar.
Lóður hevur gjørt kanningina fyri Kringvarpið, og Heri á Rógvu, ið hevur ábyrgdina fyri greiningarfyritøkuni, sigur, at tað er ófatiliga stórur munur á lívsáskoðani frá Havn til Klaksvík:
- Tað mest áhugaverda er tað, at tú fert um brúnna við Streymin, er tað eitt heilt annað land, tá tað snýr seg um virðir. Tað er ófatiliga stórur munur á bara við at flyta teg nakrar fáar kilometrar, sigur hann.
Hesa ferð snýr seg kjakið um átrúnað í Føroyum, og kjakast verður um møguligar orsøkir til, hví norðoyingar og eysturoyingar sum heild eru meira trúgvandi enn aðra staðni í landinum.
Kjaklimir eru Jákup Reinert Hansen, prestur og lektari í kirkjusøgu, Hans Andrias Sølvará, søgufrøðingur, og Rúni Rasmussen, stjórnmálafrøðingur.
Sí eisini


text:
Seinnapartin í gjár fingu níggju starvsfólk hjá Norðoya Bú- og Heimatænastu prógv í samband við skeiðsvirksemi í demenssjúkum. Skeiðsvirksemið er liður í at førleikamenna starvsfólk til umskipanina á Sambýlinum í Bøgøtu, sum framyvir verður karmur um búfólk, sum hava fingið staðfest demens.
Norðoya Bú- og Heimatænasta arbeiðir støðugt við at menna tíðarhóskandi tilboð til borgarar, sum hava fingið staðfest eina demenssjúku, og er hendan førleikamenningin ein liður í fyrireikingini til, at Sambýlið í Bøgøtu fer at hýsa borgarum, ið hava fingið staðfest demens.
Fleiri av starvsfólkunum á Sambýlinum í Bøgøtu hava drúgvar starvsroyndir, og kenna tískil eisini til tær avbjóðingar, sum koma fyri, tá demenssjúka rakar. Tó vóru allir skeiðsluttakararnir samdir í, at eitt tílíkt skeið hevur stóran týdning.
-Vit læra nógv nýtt, samstundis sum vit verða mint á, at arbeiðið, sum vit gera dagliga, er í tráð við tær vegleiðingar og krøv, sum verða sett til starvsfólk, ið arbeiða á økinum.
Umskipanin verður framd líðandi, og tí verður ein ávís skiftistíð, áðrenn Sambýlið í Bøgøtu kann kallast fyri eitt heim fyri borgarar, ið hava demens.
Norðoya Bú- og Heimatænasta ynskir skeiðsluttakarunum hjartaliga til lukku við próvnum.
Kelda: Klaksvík.fo
SáH


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
EBS/Skála-kvinnur luttaka í Champions League
EBS/Skála er í Litava, har kvinnurnar skulu dystast móti liðum úr Bulgaria, Litava og Finlandi í undankappingarbólki nummar 9 í Champions League.
Í gjár spældu tær so fyrsta dystin móti NSA Sofia úr Bulgaria. Tær taptu dystin 3-0, aftaná at hava verði aftan fyri við tveimum málum í hálvleikinum.
NSA Sofia hevði bóltin nakað meira, og høvdu tær eisini fleiri málroyndir enn okkara kvinnur. Tapið var tí ikki órættvíst, hóast EBS/Skála-liðið beit frá sær til tíðir, sigur Sjóvar kommuna á heimasiðuni, og tær høvdu eisini onkrar góðar málroyndir, ið lættliga kundu havt givið mál.
Sí eisini


text:
Falkur
Falkar (frøðiheiti - Falco) eru grammastu rovfuglar. Nógv eru sløgini, t.d. veiðifalkur, smiril og tornfalkur, og flestu liva einans av fugli, sum teir taka í flognum. Teir flúgva óføra skjótt, hartil eru teir knappir í vendini. Nevkrókurin er stórur, og aftan fyri hann hava teir hvørjumegin ein brodd sum eina sagtonn til at skræða sundur við. Falkur livir í einbýli og tolir ikki aðrar falkar nær hjá sær.[1]
SlagEdit
- Smyril
- Falco naumanni (Reyðsmyril)
- Falco tinnunculus (Grýtissmyril)
- Falco vespertinus (Kvøldsmyril)
- Falco subbuteo (Vákasmyril)
- Falco columbarius (Smyril)
- Falkur
- Falco rusticolus (Veiðifalkur)
- Falco peregrinus (Ferðafalkur)
Sí eisiniEdit
KeldaEdit
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Leypár
Leypár er kalendaraár, sum er 1 dag longri enn hini árini; tað verður eisini nevnt skotár. Eyka dagurin verður settur inn í februar, sum tá hevur 29 dagar. Tá leypár er, verður 24. februar nevndur leypársmessa.
Eitt leypár er sostatt eitt ár við 366 døgum í gregorianska kalendaranum í mun til teir vanligu 365 dagarnar.
Eitt ár er leypár, um árstalið kann býtast við 4, men ikki við 100; tá árstalið kann býtast við 400, er tað kortini leypár. Soleiðis var ár 1900 ikki leypár, meðan 2000 var. Eftir hesari reglu vera 97 leypár fyri hvørji 400 ár, og árið verður í miðal 36597/400 dagar ella 365,2425 dagar, meðan miðalsólárið er 365,2422 dagar. Tað er so mikið neyvt, at tað ganga 3571 ár, áðrenn kalendarin er eitt samdøgur skeivur.
EndamálEdit
Leypárið er sett inn fyri at tryggja, at kalendarin liggur fastur í mun til árstíðirnar. Við fastari longd á árinum uppá 365 dagar hevði várjavndøgur flutt seg næstan ein dag hvørji fýra ár. Eftir 400 árum hevði kalendarin verið fluttur 97 dagar í mun til sólarárið. Eftir 730 árum hevði kalendarin verið fluttur so mikið í mun til árstíðirnar, at várið hevði verið í september og heystið í mars. Leypár var longu ásett í julianska kalendaranum frá ár 46 f.Kr.


text:
CCF 54 A
TSB A 15
1 Bøndur tveir á bera jørð
teir biðja meg ríma,
hvør hevur sína leiku fingið
at elva gleði sína.
Latum dans dynja dreingir,
stásiliga stíga í ring!
Stendur hon væl frúvan.
2 Torbjørn tann, ið eldri var,
kundi væl dyst at ríða,
átt hevur hann sær konu ta,
eitur Gullborg fríða.
3 Bóndin er á skógnum burt,
skemtar sær við skreyt,
heima sita leikur tvær,
komu í tunga treyt.
4 Bóndin er á skógnum burt,
skemtar sær við skrúður,
heima sita leikur tvær
inni í sínum búðum.
5 Gullborg kemur út árla morgun,
sær seg um so víða,
hon sær ein so grimman risa
oman úr fjalli líða.
6 Hundar tóku at goyggja hátt,
tá Grímur at garði dregur,
stígur á legg við sterkum alvi,
jørð um kálva veður.
7 Hundar tóku at goyggja hátt,
tá Grímur at garði dró,
stígur á legg við sterkum alvi,
jørð við kálva vóð.
8 Veggir allir svignaðu,
hvar hann kom í tún,
hurðar allar klovnaðu,
áðrenn hann fekk rúm.
9 Beinkir allir brotnaðu,
hvar hann gekk í sæti,
svaraði Gullborg, bóndans kona:
“Slíkt eru trøllalæti.”
10 Tók hann hana á bak sítt upp,
fátt man honum at bella,
bar hana so í fjallið niðan,
sum eitur Oknahelli.
11 Bóndin kemur av skógnum heim,
saknaði sína frú:
“Nú skal seta fjølment ting
og blása í gyltan lúður.”
12 Tað er Gullborg, bóndans kona,
talar, meðan hon svevur:
“Her ganga trøll á hvørji nátt,
eg kann her ikki vera.”
13 “Eg eri ikki av trøllaætt,
tóast mær vóks tann neyð,
Serklands eri eg kongins son
bæði til góðs og eyð.
14 Eg eri ikki av trøllaætt,
tóast mær veks tann vandi,
Serklands eri eg kongins son
bæði til guls og landa.
15 Mín hin vánda stjúkmóðir
vildi meg so ryggja,
bað meg vera í Oknahelli
fimtan vetur byggja.
16 Mín hin vánda stjúkmóðir
gjørdi mínar kinnar bleikar,
bað meg ognast barn við tær,
annað við tíni leiku.
17 Mín hin vánda stjúkmóðir
vildi meg so rapa,
voldi tað hin fríða mark,
hon [fekk] ikki eyguni skapað.”
18 Eingin er tann floytan,
ið so fagurt lætur,
sum hann Grímur í fjallinum,
tá bóndans kona grætur.
19 Eingin er tann floytan,
si ið láta kann,
sum hann Grímur í fjallinum,
tann vælborin mann.
20 Níggju nætur í gólvi lá,
hon kundi ikki barnið føða,
Grímur smíðar gullbørur
við trá og tungan trega.
21 Svara tók tá bóndans kona,
minka tók henni mál:
“Flyt meg í tann kirkjugarð,
sum Torbjørn bóndi ár!”
22 Tá græt Grímur í fjallinum:
“Fagrasta rósinblóma,
eg kann onga kirkju síggja,
ei nakrar heiligdómar.”
23 Svaraði Gullborg, bóndans kona,
tung eru dømini slík:
Níggju fet frá kirkjugarði
set tað ljósa lík!”
24 Hann tók hana á bak sítt upp,
fátt var honum at bella,
bar hann so úr fjalli niður,
sum eitur Oknahelli.
25 Hann tók hana á bak sítt upp,
tung vóru dømin slík,
níggju fet frá kirkjugarði
setti tað ljósa lík.
26 Síðla var um aftanin,
rakkin fell í svíma,
gingin er Gullborg, bóndans kona,
í dreymar for leiku sína.
27 “Hoyr tú, Halga, leika mín,
tung eru dømin slík,
níggju fet frá kirkjugarði
stendur mítt ljósa lík!
28 Hoyr tað, Halga, leika mín,
tað sigi eg tær fyrst,
eg bæði fór úr heiminum
hungrað og so tyrst!
29 Hoyr tað, Halga, leika mín,
hvat eg sigi av bræði,
tú sært mann fyri hellisdurum
í reyðum skarlaksklæði!
30 Hoyr tað, Halga, leika mín,
lukkan man teg henda,
tóast tú sært hann vaksnan vera,
tú skalt ikki frá honum venda!”
31 Halga klæðist árla morgun,
gevur fullgott treyst:
“Aftur er mín leika komin,
hiðan fór í heyst!”
32 Bóndin reisist í beinkinum,
gerst í huga fegin:
“Gangið eftir kennimonnum,
nú líður snart at degi!”
33 Ikki kostaði Torbjørn bóndi
minni til enn tá,
børurnar av reyðargulli
læt hann henni slá.
34 Børurnar av reyðargulli
læt hann henni gera,
korsið av tí skæra silvur,
merki við at bera.
35 Eystan fyri kirkjuna
dreingir eyka á fold,
gróv hann tað hitt ljósa lík
niður í døkka mold.
36 Halga klæðist árla morgun,
tað var mest av bræði,
hon sá mann fyri hellisdurum
í reyðum skarlaksklæði.
37 Tað var Halga, bóndans kona,
lukkan mundi hana henda,
tó hon sá hann vaksnan vera,
hon mundi ei frá honum venda.
38 Hon kom ikki fyrr í bóndans song,
enn høsnini fóru at gala:
“Eg kvíði tað, mín veldiga søta,
teg munnu trøll burt stjala.”
39 “Tú ert gamal, og eg eri ung,
mangt man okkum ryggja,
hoyr tú tað, hin gamli kall,
eg vil ikki við tær byggja!”
40 Nú er farin veturin,
komin er summarmáli,
nú vil Grímur Oyggjarsson
út av landi fara.
41 Svaraði Halga, bóndans kona,
mælir so fyri munni:
“Grímur vil hava tað besta skip
út av skoralunni.”
42 Svaraði Halga, bóndans kona,
fyrsta orðið tá:
“Grímur vil hava tað besta skip,
ið tú sjálvur ár.”
43 Mánadagin í páskaviku
helt hann út í hav,
kom ikki fyrr til landanna
enn Santa Mortans dag.
44 Har gekk teirra knørrur í spón,
so teir dreingir mætu,
Grímur biður teir roysni royna
vilja teir lívið gæta.
45 Allir sukku hansara menn
niður í døkkan sand,
Grímur og Halga, bóndans kona,
sluppu upp á land.
46 Mitt í miðjum grasagarði
aksla síni skinn,
og so búgvin gongur hann
í høgar hallir inn.
47 Og so búgvin gongur hann
í høgar hallir inn,
sum Serklands drotning for borði sat
við monnum hundrað fimm.
48 Grímur stendur á hallargólvi,
kortar hann ei fíggjar:
Hvar er Serklands kongurin?
Nú vil eg hann síggja.”
49 Svaraði Serklands drotningin,
hon tók sær upp fyri gamni:
“Ert tú nakað borin til
at taka við konga navni?”
50 Svaraði Grímur í fjallinum
kortar ikki fíggjar:
“Hoyr tú, Serlands drotningin,
tað skalt tú fáa at síggja!”
51 Tað var Grímur í fjallinum
sínum svørði brá,
hann kleyv Serklands drotningina
sundur í lutir tvá.
52 Tað var Grímur í fjallinum,
fell pá síni knæ,
meðan hann Halgu, bóndans konu,
til ektar festi sær.
53 Grímur festi bóndans konu
við so góðum sátti,
settist aftur í ríkið tað,
ið hans faðir átti.
Latum dans dynja dreingir,
stásiliga stíga í ring!
Stendur hon væl frúvan.
CCF 54 A
TSB A 15
Handrit: J. Klemmensen: Sandoyarbók. Dansk folkemindesamling 68, Nr. 76.
Útgávur:
1. Føroya kvæði (Christian Matras greiddi til útgávu, 1942) Band II, Teil 3, s. 322.
2. Jóannes í Króki: Sandoyarbók I, 1968. Rikard Long legði til rættis s. 76.
Heimild: Úr Sandoy: Hans Eriksen, Eiriks-Hanus (1780-1861), Sandi, 1823.
Stjúkmamma kongssonin Grím hevur umskapað hann til eitt skrímsl. Hann sleppur undan gandinum, um hann fær barn við bæði Gullborg og vinkonu hennara Halgu. Gullborg doyr í barnferð. Hon kemur í dreymi fram fyri Halgu og biður hana fara til Grím. Halga fer við Grími til land hansara, har ið hann sleppur undan gandinum. Frábr.: A: Grímur ger av við stjúkmammuna.
á føroyskum: CCF 54 (bert á føroyskum)


text:
Í Vági bjóða handlar og kioskir vælkomin til Faroe Islands Handball Cup 2020. Í Vági er fjølbroytt handilslív frá matvøruhandlum, til klædnahandil, búnýtishandlar, málingahandlar, radioservice, optikari, endurnýtsluhandil, og á Heimavirkinum fáast eisini apoteksvørur til keyps.
Á økinum á Gørðunum finnur tú m.a. matvøruhandilin Keyp á Gørðunum, Toystovuna og RadioService. Keyp á Gørðunum hevur opið soleiðis: (Sunnudag stongt) Mánadag, týsdag og onsdag opið frá kl. 8.00 -kl. 22.00. Toystovan hevur opið kl. 10.00 – kl. 17.30. Á 2. hædd í Keyp á Gørðunum er eisini endurnýtsluhandilin hjá Reyða Krossi.
Í miðbýnum er handilsmiðstøðin Torgið, við matvøruhandli, kiosk og lagursølu frá Føroyar Bjór og Okkara á 1. hædd. Á 2. hædd er nýggjur stórur Mangt og Hvat handil. Mangt og Hvat á Torginum hevur opið soleiðis komandi dagarnir: mánadagin og týsdag Kl. 10:00 – kl. 20:00, ónsdag kl. 10:00 – kl. 17:30
Í miðbýnum er eisini Vágs Litbuð, sum hevur opið frá kl. 10.00 til kl. 20.00 mánadagin til ónsdagin í smb. við Faroe Islands Handball Cup 2020.
Longri úti á Vágsvegi 51 er eisini Mangt og Hvat handil, sum í samband við Faroe Islands Handball Cup er opið soleiðis: mánadagin og týsdag Kl. 10:00 – kl. 20:00, ónsdag kl. 10:00 – kl. 17:30. Í sama økið er eisini optikbúðin Sjónin og Heimavirkið.
Í Vági eru eisini tvær bensinstøðir, sum eisini selja kiosk- og matvørur. FAST er í miðbýnum í Vági og MAGN er við Ósan.