text:
Hesin sáttmáli fevnir um størv á Posta, sum flokkað eru í § 27 Bólking av størvum.
Stk. 2. Er sátmálin uppsagdur, og semja ikki kemur í lag partanna millum, verða reglurar í Løgtingslóg nr. 39 frá 13. Mai 2013 at galda.
Stk. 3. Ivaspurningar um tulking av sáttmálanum verða at leggja fyri Fasta Gerðarættin.
Stk 1. Á Posta er ein samstarvsnevnd, har umboð fyri leiðslu, álitisfólk og varaálitisfólk sita. Víst verður til reglugerðina fyri samstarvsnevndina.
Stk. 2. Samstarvsnevndin skal hava innlit í øll viðurskifti, sum hava við fyritøkuna og uppgávur hennara at gera.
Stk. 3. Tá avgerandi broytingar verða gjørdar í bygnaðinum ella arbeiðsgongdini, skal starvsfólkið hava boð um hetta í góðari tíð. Krevja slík tiltøk eftirútbúgving, skulu starvsfólkini hava høvi til at fáa neyðuga eftirútbúgving, so tey kunnu røkja hesi arbeiði.
Avgerandi broytingar og tilrættisleggingina av hesum kunnu altíð takast upp í samstarvsnevndini til viðgerðar.
Stk 4.Álitisfólkið skal hava skipanareglur (organisatiónsskipan/starvslýsingar) fyri fyritøkuna og fyri tær einstøku deildirnar.
Stk. 1. Hvør deild ella øki, sum hevur meira enn 3 fólk í starvi, kann velja álitisfólk og varaálitisfólk. Sum høvuðsregla skulu hesi hava fulltíðarstarv. Álitisfólk og nevndarlimir í Starvsmannafelagnum kunnu ikki verða uppsøgd, uttan at uppsøgnin hevur verið til viðgerðar millum Posta og Starvsmannafelagið.
Stk. 2. Lærlingar kunnu ikki vera álitisfólk, eins og leiðarar, deildarleiðarar og økisleiðarar heldur ikki kunnu veljast til álitisfólk.
Stk. 3. Álitisfólkini skulu ansa eftir at lógir, reglur og sáttmálar, sum eru galdandi fyri starvsøki á Posta, verða yvirhildnar, eins og hesi skulu virka fyri, at samstarvið millum starvsfólk og leiðslu er so gott sum gjørligt.
Stk. 4. Hesi álitisfólk velja sínamillum eitt felagsálitisfólk og tvey varaumboð, sum hava dagliga samskifti við leiðsluna.
Stk. 5. Felagsálitisfólkið fær 20% niðursetta arbeiðstíð uttan lønarmiss, varafelagsálitisfólkini fáa 10% niðursetta arbeiðstíð uttan lønarmiss. Harumframt fær felagsálitisfólkið og varafelagsálitisfólkini frí eftir tørvi uttan lønarmiss í samband við ósemjur og sáttmálatingingar.
Stk. 6. Felagsálitisfólkið fær 2 viðbótastig í samsýning, og varaálitisfólkini 1 viðbótastig í samsýning. Henda samsýning er eftirlønargevandi.
Stk. 7. Álitisfólkini á deildunum taka sær av dagligu viðurskiftunum í síni deild og, um krevst, leggja mál fyri felagsálitisfólkið til víðari viðgerð saman við leiðsluni.
Stk. 8. Í sambandi við setan, flyting ella uppsøgn skal felagsálitisfólkið hava boð um hetta í góðari tíð, soleiðis at deildarálitisfólkini hava haft møguleika at viðgerða spurningin saman.
Stk. 9. Deildarálitisfólkini skulu kunna røkja arbeiðið í vanligu arbeiðstíðini í tann mun tað er neyðugt, og skal verða roynt, at hettar órógvar minst møguligt.
Stk. 10. Um starvsfólk er valt í nevnd Starvsmannafelagsins, skal tí verða givin heimild at fremja felagsarbeiði í vanligu arbeiðstíðini í givnum førum, t.d. undir sáttmálasliti, sáttmálasamráðingum, arbeiðsósemju og til álitisfólkafundir. Harumframt fáa nevndarlimir frí við løn 1 dag um mánaðin til felagsarbeiði.
Stk. 11. Tann, sum verður vald/ur til formann í Starvsmannafelagnum hevur altíð rætt til at fáa farloyvi uttan løn, og hevur Posta skyldu at hava starv til viðkomandi, tá formanstíðin er úti.
Stk. 12. Tá álitisfólk og starvsfólk søkja um at sleppa á álitisfólkaskeið, fer Posta at viðgera slíkar umsóknir við vælvild. Sama er galdandi fyri nevndarlimir í Starvsmannafelagnum.
Stk. 13. Álitisfólk skulu hava rætt til at koma saman til felagsfund 2 ferðir um árið í arbeiðstíðini.
Stk. 14. Posta setur á hvørjum ári í sáttmálaskeiðnum kr. 20.000,00 í grunn til fíggjan av álitisfólkaskeiðum.
Stk. 1. Størv, sum verða sett, skulu sum meginregla lýsast leys innanhýsis og/ella almennt.
Stk. 2. Allar starvssetanir skulu, áðrenn setan, leggjast fyri felagsálitisfólkið til kunningar, soleiðis at høvi verður at kanna, um allar ásetingarnar sambært sáttmálanum eru yvirhildnar.
Verða fólk sett uttan at starvið er lýst leyst, skal frágreiðing latast felagsálitisfólkinum til kunningar.
Stk. 3. Við setan skal starvslýsing gerast, sum síðani verður kunnað felagsálitisfólkinum.
Hendan starvslýsing eigur eisini at innihalda fastar reglur um menningarsamrøður.
Stk. 4. Tá nýtt fólk verður sett í starv sambært hesum sáttmála, verður skipað fyri einum fundi millum starvsfólkið og felagsálitisfólkið sum partur av innføringini í starvið. Endamálið við fundinum er at geva felagsálitisfólkinum høvi at kunna um limaskap í Starvsmannafelagnum. Hesin fundur verður hildin, áðrenn setanarprógvið verður undirskrivað.
Stk. 5. Limagjald til Starvsmannafelagið skal takast av lønini áðrenn útgjalding.
Stk. 1. Starvsfólk, ið verða sett til fyribilsarbeiði ella avloysing fyri annan, verða lønt við fastari mánaðarløn ella tímaløn soleiðis:
Tey, ið lúka treytirnar fyri fakliga útbúgving, fáa løn eftir lønarbólkinum fyri faklærd á tí lønarstigi, tey høvdu fingið við setan í fast starv.
Meðan tey, ið lúka treytirnar fyri ófaklærd, fáa løn eftir lønarbólkinum fyri ófaklærd á tí lønarstigi, tey høvdu fingið við setan í fast starv. Dagtímalønin er 1/2028 av árslønini.
Stk. 2. Sum fyribilsarbeiði er at skilja arbeiði, sum ikki varar longur enn í mesta lagi 5 mánaðir í einum ári. Verður arbeitt meira, er talan um vanligt starv við vanligari uppsagnarfreist frá fyrsta starvsdegi.
Stk. 3. Undantak frá stk. 2 eru skúlanæmingar og onnur, sum bert arbeiða eftir tilkalli. Hesi hava uppsagnarfreist uppá 1 mánaða og verða ikki roknað sum fastsett, sjálvt um starvstíðin er longri enn 5 mánaðir um árið, treytað av, at tey ikki koma undir §6, stk. 1.
Stk. 4. Sum avloysari er at skilja starvsfólk, sum arbeiðir fyri annað navngivið starvsfólk, sum vegna sjúku, barnsburð ella farloyvi ikki er í starvi. Er ikki tilskilað í setanarbrævi í sambandi við avloysing, hvønn viðkomandi avloysir, er starvið at meta sum vanligt starv við vanligari uppsagnarfreist frá fyrsta starvsdegi.
Stk. 5. Frávik frá hesum reglum kunnu bert góðtakast við góðkenning frá trýmannanevndini.
Stk. 6. Fyribilshjálp og avloysarar fáa úrtíðarløn og vaktargjøld eftir reglunum í §21 og §24.
Stk. 1. Fyri tey, sum eru sett í starv eftir hesum sáttmála, og sum í meðal hava meira enn 15 tíma arbeiðsviku, er uppsagnarfreistin - tá ikki onnur semja er - frá arbeiðsgevarans síðu henda:
1 mánaða uppsagnarfreist frá einum 1. í mánaðanum at rokna, tá viðkomandi hevur verið í starvi í 6 mánaðar.
3 mánaða uppsagnarfreist frá einum 1. í mánaðanum at rokna, tá viðkomandi hevur verið í starvi í meira enn 6 mánaðar.
Uppsagnarfreistin verður hækkað við einum mánaða fyri hvørji 3 ár, viðkomandi hevur verið í starvi tó hægst 6 mánaðar.
Uppsagnartíðin hjá starvsfólki, sum er valt til álitisfólk ella í nevnd felagsins, verður longd við 1 mánaða soleiðis, at 1 mánaði verður lagdur afturat vanligu uppsagnartíðini.
Stk. 2. Tá starvsfólk sigur upp, er uppsagnarfreistin - um annað ikki er avtalað - 1 mánaður frá einum 1. í mánaðanum at rokna.
Stk. 3. Uppsøgn eftir hesum reglum skal vera skrivlig og latin inn ikki seinni enn hin síðsta í mánaðanum frammanundan uppsagnartíðini.
Stk. 4. Felagsálisfólkið skal hava boð um uppsøgn við nágreiniligari skrivligari grundgeving, og verður uppsøgn ikki givin fyrrenn felagsálitisfólkið innan 2 vikur hevur ummælt uppsøgnini.
Stk. 5. Verður starvsfólk sagt at fara úr starvi, og er orsøkin eftir álitisfólksins metan ógrundað, tá eiga Posta og felagsálitisfólkið at taka málið til samráðingar og avgerðar millum sín.
Stk. 6. Um so er, at starvsfólk eftir leiðslunnar meting ikki røkir tænastuskyldur sínar, eigur starvsfólkið í fyrstu syftu at fáa eina grundgivna munnliga ávaring. Tá ávaring verður kunngjørd, skal álitisfólkið á staðnum vera hjástatt.
Áðrenn skrivlig ávaring verður givin, eigur viðkomandi at fáa neyðuga tíð til at bøta um viðurskiftini. Skrivliga ávaringin verður send felagsálitisfólkinum.
Tá uppsøgn verður givin, skal hon sendast viðkomandi skrivliga.
Reglan í hesum stykki er ikki galdandi, um starvsfólk hevur framt grovt misbrot í tænastuni.
Áðrenn uppsøgn uttan umsókn verður givin, skal Posta fyrst senda felagsálitisfólkinum fráboðan.
Stk. 7. Tá fólk fer úr starvi, fær tað frá Posta váttan um lønar- og tænastualdur við fráfaring. (Lønar- og tænastualdurkort).
Sjúka er lógligt forfall og skal beinanvegin fráboðast til arbeiðsplássið. Læknaváttan kann krevjast.
Stk. 2. Varir sjúkan meira enn 14 dagar, kann krevjast at viðkomandi við læknaváttan váttar sjúkuna og útvegar gjøllari upplýsning um, hvussu drúgv sjúkan ætlandi verður. Slíka læknaváttan rindar arbeiðsgevarin.
Stk. 3. Mánaðarlønt fáa tey føstu gjøldini s.s.vaktar og vikuskiftisgjøld í samband við sjúku, frítíð, barnsburð og farloyvi við løn (smb. galdandi rættarpraksis).
Stk. 4. Starvsfólk kunnu fáa frí við løn, tá barn/børn teirra eru sjúk, tó hægst 2 dagar hvørja ferð og í mesta lagi 10 dagar árliga. Hava tey meira enn 2 børn undir 10 ár, kunnu fáast upp til 20 dagar árliga. Somu reglur eru galdandi fyri tímalønt starvsfólk, ið eru sett í starv eftir hesum sáttmála.
Starvskvinna, ið er við barn, eigur at siga leiðsluni frá í seinasta lagi 3 mánaðir, áðrenn hon væntar seg at eiga.
Stk. 2. Starvskvinnuni verður veitt full løn, frá tí hon gerst óarbeiðsfør, tó í mesta lagi 8 vikur áðrenn og upp til 24 vikur íalt. Starvsmaður kann í hesum sambandi eftir umsókn fáa frí uttan løn í 1 mánað og uttan miss í lønaraldri.
Stk. 3. Starvskvinnan kann í samband við barnsferð søkja um í mesta lagi 6 mánaðir frí uttan løn og uttan miss í lønaraldri.
Stk. 4. Umframt tær í stk. 2 og 3 nevndu sømdir, kann starvskvinna fáa upp til 6 mánaðar sjúkrafrí í slíkum føri, har hon við læknaváttan prógvar, at tað fyri fostur og/ella hana sjálva stendst heilsuvandi av at vera í starvinum. Undir slíkum umstøðum verður veitt starvskvinnum full løn.
Stk. 5. Um starvskvinna ættleiðir barn, kann hon fáa upp til 24 vikur frí við løn, í hesum sambandi kann starvsmaður eisini eftir umsókn fáa frí uttan løn í 1 mánaða uttan miss í lønaraldri.
Tá ið starvsfólk, ið eru lønt eftir hesum sáttmála, doyr, meðan tað er í starvi, eigur eftirsitandi hjúnarfelagi/sambúgvi ella børn undir 18 ár, sum tað hevur skyldu til at uppihalda, rætt til løn í mun til uppsagnarfreistina, minst 3 mánaðir, tó hægst 6 mánaðir.
Stk. 2. Eftirsitilønin er miðaltalið av fullu lønini seinastu 12 mánaðirnar, sum viðkomandi hevur arbeitt fulla tíð. Lønin í mánaðinum, tá ið starvsfólkið doyði, verður ikki roknað upp í eftirsitilønina.
Starvsfólk hava innan fyri frítíðarárið, ið verður at rokna frá 1. apríl – 31. mars, rætt til frítíð við løn í 30 gerandisdagar.
Stk. 2. Sjúkradagar í frítíð verða vanliga viðroknaðir sum frítíðardagar. Tó kunnu eftir umsókn í serligum umstøðum, har sjúkan forðar fyri nýtslu av frítíðini á rímuligan hátt, slíkir sjúkradagar koma undir reglurnar fyri sjúku, og nýggir frítíðardagar verða tá givnir.
Starvsfólk, ið eru sett í starv eftir at frítíðarárið frammanundan er byrjað, ella eftir at tað er endað, og sum í øðrum arbeiði hava fingið rætt til frítíð, varðveita henda rætt ímóti at lata frá sær 1/30 av mánaðarlønuni fyri hvønn frítíðardag, tey á henda hátt fáa.
Stk. 2. Frávera, orsaka av sjúku, frítíð ella aðrari frítíð við løn, verður roknað sum tænasta.
Stk. 3. Halgidagar og aðrir frídagar, sum í frítíðini falla uttanfyri sunnudagar smbr. § 24, verða ikki viðroknaðir sum hildnir frídagar.
Stk. 4. Frítíðin skal um gjørligt verða latin í einum. Minst 4 vikur og helst samanhangandi í tíðarskeiðinum 2. mai - 30. september, og tíð útyvir hetta í einum og um møguligt saman við øðrum frídøgum.
Stk. 5. Afturat vanligu lønini eigur starvsfólki 1,5 % av føstu árslønini í undanfarna innvinningarári og 12 % av útgoldnari úrtíðarløn og serligum veitingum, tó ikki av vaktar- og vikuskiftisgjøldum.
Stk. 6. Verður farið úr starvi, verður frítíðargjaldið 12 % goldið fyri tann partin av frítíðarárinum, ið farin er, og av tí parti av frítíðarárinum, sum viðkomandi starvsfólk ikki hevur hildið frí.
Stk. 1. Starvsfólki verður givin tænastufrí uttan løn, har tað ikki stríðir móti áhugamálum hjá Posta. Starvsfólk, sum eftir umsókn fara í farloyvi í sambandi við útbúgving, ið tænir áhugamálum hjá Posta, kunnu fáa fulla ella niðursetta løn við eftirlønargjaldi. Tó skulu starvsfólk, ið hava starvast longur enn 5 ár, hava rætt til minst 1 ára tænastufrí, um tað ikki stríðir móti áhugamálum hjá Posta.
Stk. 2. Lønaraldur, tænastualdur og eftirlønaraldur verða vanliga frádrigin í tíðini, tænastufrí uttan løn er hildin.
Stk. 1. Posta rindar vegna starvsfólkið til eina eftirlønar- og/ella lívstryggingarskipan, ið Posta og Starvsmannafelagið kunnu góðkenna, tilsamans 15% í eftirlønargjaldi og lívstrygging av til eina og hvørja tíð galdandi mánaðarløn/tímaløn eftir lønarskalanum, men ikki av serstøkum gjøldum ella úrtíðargjøldum.
Stk. 2. Nøkur starvsfólk á Posta hava higartil fingið 3,5 % av eftirlønini útgoldin. Partarnir eru samdir um, at hetta útgjald skal broytast til eftirlønargjald soleiðis:
1. januar 2013 rinda starvsfólkini 3% í eftirlønargjaldi og 2,5 % verður útgoldið.
1. januar 2014 rinda starvsfólkini 4% í eftirlønargjaldi og 1,5% verður útgoldið.
1. januar 2015 rinda starvsfólkini 4,75% í eftirlønargjaldi og 0,75% verður útgoldið.
1. januar 2016 rinda starvfólkini 5,5% í eftirlønargjaldi og 0% verður útgoldið.
Tá eftirløn verður umroknað til løn verður hetta gjørt við lutfallinum 0,8.
Stk. 3. Fyri tey, sum er sett styttri enn 3 mánaðir, kann eftirlønargjaldið eftir avtalu við Posta verða goldið sum løn ella eftirløn.
Stk. 4. Starvsfólk, sum í dag hava aðra eftirlønarskipan, kunnu varðveita hesa, um tey ynskja hetta.
Stk. 1. Fyri tænastuferðir verður veittur sami tíma og dagpeningur og kilometurendurgjald sum til tænastumenn landsins.
Stk. 2. Fyri skeið, sum leiðslan áleggur starvsfólkunum at luttaka á, verður hvør einstakur skeiðdagur roknaður sum 1 vanligur arbeiðsdagur, tó í mesta lagi 7,8 tímar. Um skeið liggur á degi, har starvsfólkið longu hevur arbeitt tímanormin, verður skeiðtíðin tald við í skyldugu arbeiðstíðina, tó við hægst 4 eykatímum útyvir dagtímanormin. Um skeið liggur í vikuskifti ella á føstum frídegi samb. § 25, verður latin tímasamsýning fyri ólagaligu tíðina samb. § 23. Skeiðtíðin verður harumframt tald við í skyldugu arbeiðstíðina, tó við í mesta lagi 7,8 tímum pr. skeiðdag.
Stk. 3. Fyri skeið, sum liggja uttan fyri vanligu arbeiðstíðina, og sum ikki eru áløgd, kann Posta lata aðra frítíð tíma fyri tíma í staðin fyri tíðina, ið er nýtt til skeiðluttøku.
Stk. 4. Ferðing til skeið, sum liggja aðrastaðni enn vanliga arbeiðstaðið (uttanbíggja og í útlandinum) verður roknað í skeiðtíðina.
Stk. 5. Ásetingarnar í stk. 2-4 kunnu við avtalu millum trýmannanevndina og Posta frávíkjast.
Starvsfólk, sum eftir serligum boðum, ella eftir frammanundan fastløgdum arbeiðslagi við góðkenning frá Posta, fyribils røkja starv í 1 viku samfelt ella meira, eiga í hesum tíðarskeiði at verða lønt á sama lønarstigi, sum tey høvdu fingið, um tey vórðu sett í starvið, treytað av, at tey yvirtaka tær arbeiðsuppgávur, ið standast av hægra starvinum.
Viðvíkjandi teimum starvsfólkum, ið lønt eru eftir hesum sáttmála, verður víst til løgtingslóg nr. 13. frá 20. mars 1958 um rættarviðurskifti arbeiðsgevara og starvsmanna millum.
Stk. 2. Lærlingar í skrivstovuyrkinum verða at upplæra so, sum fyriskipað í lærlingalógini ella FHS-lógini, og lærutíðin verður, sum ásett av læruráðnum.
Stk. 3. Hvílitíðin millum tvær vaktir skal í minsta lagi vera 11 tímar, men kann, um starvsfólkini eru samd um hetta, setast niður í 8 tímar.
Leiðslan á Posta og trýmannanevndin kunnu, tá serligur tørvur er á tí, gera seravtalur um viðurskifti, sum eru ásett í hesum sáttmála, og gera lokalar avtalur um viðurskifti, sum ikki eru avtalaði í hesum sáttmála. Føroya Arbeiðsgevarafelag og Starvsmannafelagið skulu góðkenna slíkar avtalur.
Stk. 1. Vanliga arbeiðstíðin er 39 tímar um vikuna.
Stk. 2. Arbeiðstíðin á Posta verður at leggja í samráð millum trýmannanevndina og leiðsluni á Posta, tó soleiðis, at leygardagur verður frídagur, har hetta letur seg gera.
Niðursett arbeiðstíð kann verða loyvd, har umstøður eru til tess. Lønin verður tá lækkað tilsvarandi.
Stk. 1. Starvsfólk við niðursettari arbeiðstíð hava rætt til fylgjandi mattíð:
1) Er arbeiðstíðin undir ½ arbeiðsdag um dagin, verður eingin mattíð.
2) Er arbeiðstíðin millum ½ og 2/3 arbeiðstíð um dagin, verður mattíðin 15 minuttir.
3) Er arbeiðstíðin 2/3 ella omanfyri um dagin verður mattíðin ½ tími.
Stk. 1. Úrtíðararbeiði eigur helst ikki at vera.
Stk. 2. Sagt eigur at vera frá fastløgdum úrtíðararbeiði dagin fyri. Um so er, at nakað starvsfólk ber seg undan, um ikki er sagt frá dagin fyri, eigur hetta at verða tikið til eftirtektar.
Stk. 3. Um so er, at starvsfólkið, eftir at vanliga arbeiðstíðin er lokin, verður boðsent aftur til arbeiðis, skal verða veitt úrtíðargjald fyri 1 tíma eyka.
Stk. 4. Starvsfólk við niðursettari arbeiðstíð fáa bert úrtíðargjald fyri álagt arbeiði eftir vanligu arbeiðstíðina hjá Posta.
Stk. 5 Fyri álagt úrtíðararbeiði verður goldin úrtíðarløn afturat vanligu dagtímalønini soleiðis:
Fyri 1., 2. og 3. tíman verður goldið 50%.
Fyri 4. og fylgjandi yvirtímar og fyri leygardagar, sunnudagar og teir í §24 nevndu frídagar verður goldið 100%.
Úrtíðargjaldið verður latið fyri hvønn byrjaðan hálvan tíma.
Áðrenn farið verður undir at gjalda vanliga løn aftur, skal starvsfólk hava havt høvi at hvíla í minst 6 tímar.
Stk. 6. Tímalønin verður roknað sum 1/2028 av tí fyri starvsfólkið galdandi ársløn.
Stk. 7. Lærlingar mugu vanliga ikki taka lut í úrtíðararbeiði. Taka teir undantaksvís lut í úrtíðararbeiði, skulu teir lønast á tí stigi í lønarbólkinum, teir koma í, tá teir eru útlærdir. Slíkt úrtíðararbeiði hjá lærlingum má undir ongum umstøðum nerva skyldugu skúlagongdina.
Stk. 8. Leiðarar, sum løntir eru hægri enn 21. lønarstig, tilskriva ikki yvirtíð. Eftir umsókn kann tó verða veitt teimum hóskandi mánaðarligt ískoyti, um starvið inniber áhaldandi meirarbeiðið. Somuleiðis kann eftir umsókn verða veitt teimum ískoytið/yvirtíðargjald fyri styttri tíðarskeið við nógvum meirarbeiði.
Stk. 1. Starvsfólkið avger sjálvt, um tað vil hava úrtíðargjald ella tilsvarandi frítíð fyri úrtíðararbeiði smb. § 21, stk. 5. Ber ikki til at halda frí, tá ið starvsfólk ynskir tað, skal avtalast, nær sparda frítíðin kann verða hildin í staðin.
Stk. 2. Er úrtíðararbeiði ikki samsýnt við frítíð, tá ið 3 mánaðir eru loknir, frá tí at úrtíðararbeiðið er gjørt, verður úrtíðarløn goldin í staðin, um so er, at starvsfólkið ikki ynskir aðra skipan.
Stk.3. Har arbeitt verður eftir vaktarskipan, skal tann avtalaða frítíðin fyri úrtíðararbeiði viðmerkjast í vaktarskipanini, áðrenn hon verður hildin.
Stk. 1. Fyri arbeiði millum kl. 17.00 og kl. 08.00 verður latið vaktargjald I. Fyri arbeiði um vikuskifti verður latið vaktargjald II.
Vaktargjald I 12,85% av lønarstig 18
Vaktargjald II 25,70% av lønarstig 18
Fyri arbeiði hesi tíðarskeið eiga starvsfólk frí 3 tímar fyri hvørjar 40 tímar, arbeitt verður. Posta kann ístaðin útgjalda virði av hesum tímum leypandi. Tó kunnu starvsfólk til eina og hvørja tíð eiga 30 tímar til góðar, um tey ynskja tað.
Stk. 2. Fyri arbeiði, ið fer út um fastlagda vakt og fyri arbeiði í teimum í §24 ásettu frídøgum verður latin úrtíðarløn eftir §21.
Stk. 3. Fyri tilkallivakt vanligar dagar verður latið vaktargjald I. Fyri tilkallivakt um vikuskifti og teir í §24 nevndu frídagar verður latið vaktargjaldið II.
Stk. 4. Fyri arbeiði undir tilkallivakt verður veitt úrtíðarløn sambært §21.
Stk. 5. Ein sundurbýtt vakt má ikki strekkja seg yvir meira enn 12 tímar, uttan at starvsfólkini eru samd í hesum. Um sundurbýtt vakt fer út um 12 tímar, verður goldið kr. 8,57 eyka um tíman.
Stk. 6. Nevndu vaktargjøld verða ikki veitt saman við úrtíðarløn.
Stk. 7. Hesar reglur eru galdandi á Posta, har annað ikki er tilskilað.
Stk. 8. Byrjar ein vakt ein fastan frídag eftir §24 í sáttmálanum, verður úrtíðargjald latið fyri alla vaktina.
Stk. 9. Fellur ein frídagur eftir §24 á ein dag, sum er frídagur eftir vaktarlista, verður annar frídagur latin í staðin.
Jólaaftan, nýggjársaftan, páskaaftan, flaggdagur, hvítusunnuaftan, ½ grundlógardagur, ½ ólavsøkuaftan, ólavsøkudagur og allir halgidagar eru frídagar.
Stk. 2. Ein samd samstarvsnevnd kann taka avgerð um at leggja hálvar frídagar saman til heilar frídagar. Hetta merkir, at hesir heilu frídagar liggja á einum av teimum hálvu frídøgunum, meðan tann hálvi arbeiðsdagurin verður vanligur fullur arbeiðsdagur. Verður arbeitt á einum heilum samanløgdum frídegi, verður hetta lønt sambært stk. 3. Verður arbeitt á einum heilum samanløgdum arbeiðsdegi, verður hetta lønt sum vanligur arbeiðsdagur.
Stk.3. Verður arbeitt hesar serstøku frídagar, verður goldin úrtíðarløn við hægstu viðbót sambært § 21 í sáttmálanum fyri alla tíðina, tó í minsta lagi fyri 4 tímar, 2 tímar fyri ½ frídag.
Stk. 4. Starvsfólk á Posta hava keypt 5 frídagar um árið, sum verða innvunnir á sama hátt sum frítíð eftir frítíðarlógini. Vunnir verða 0,42 serstakir frídagar við løn fyri hvønn mánað í starvi (5 daga vika). Um starvsfólkið ikki ynskir at keypa hesar frídagar, verða teir útgoldnir við ½ % av árslønini fyri hvønn dagin. Hjá starvsfólkum, ið arbeiða minni enn fulla tíð, verða frídagarnir roknaðir lutvíst í mun til arbeiðstíðina.
Starvsfólk, ið arbeiða minni enn 3 mánaðir um árið (umroknað til fulla tíð), hava ikki rætt til at halda frídagarnar.
Løntakarin og arbeiðsgevarin avtala, nær frídagarnir verða hildnir. Eftir avtalu kunnu frídagarnir flytast til árið eftir.
Stk. 5.
Tímalønt starvsfólk, ið hava starvast í minsta lagi 3 mánaðir í undanfarna fíggjarári, og sum framhaldandi eru í starvi 1. apríl árið eftir, fáa 4% av allari lønini frá 1. apríl til 31. mars sum samsýning fyri serstakar frí- og halgidagar. Hetta verður at útgjalda saman við lønini fyri apríl mánað.
Í sáttmálaskeiðnum verður lønin hækka soleiðis:
1. januar 2017 2,2 %
1. januar 2018 2,3 %
Stk. 1. Lønarskipanin telur 40 stig, býtt upp í 4 bólkar soleiðis:
- Bólkur A: Stig 1 – 11, ófaklærd.
- Bólkur B: Stig 6 – 18, faklærd.
- Bólkur C: Stig 13 – 19, starvsfólk við ábyrgd.
- Bólkur D: Stig 21 – 30, starvsfólk við seruppgávum/hægri størv.
Stk. 2. Lønarskipanin er ein grundlønarskipan, sum ikki forðar fyri framflutningi í bólkum og stigum.
Í ávísum førum kunnu húsaavtalur gerast.
Stk. 3. Starvsaldurin hækkar eina ferð um árið, at rokna frá setanardegnum.
Stk. 4. Tá flutt verður millum bólk A og B, verður flytingin sett á byrjunarstigi í hægra bólkinum.
Stk. 5. Starvsfólk, ið fara úr einum starvi á Posta í eitt annað í sama bólki, fáa starvsaldurin við sær yvir í nýggja starvið, tá uppgávurnar eru á líknandi støðið sum í undanfarna starvið.
Stk. 6. Til hvørt starv er ein starvslýsing, ið lýsir innihaldið í starvinum. Starvslýsingin skal verða viðkomandi fyri starvið.
Stk. 7. Um munandi broytingar eru í starvsinnihaldinum, skal ein samrøða verða um regulering av lønini samsvarandi broytingunum. Posta kunnar trýmannanevndina um møguligar broytingar.
Stk. 8. Praktikantar innan hægri útbúgving, ið koma í praktikk, fáa 80% av byrjunarlønini í avvarandi bólki samsvarandi útbúgving.
Stk. 9. Eru ivamál um innflokking av størvum, verður hettar at leggja fyri trýmannanevndina og leiðsluni á Posta.
Starvsfólk, sum koma undir sáttmálaøki Starvsmannafelagsins á Posta, verða lønt eftir lønarstigunum fyri bólkarnar A – B – C – D.
Bólkur A, stig 1 – 11, ófaklærd
Starvsfólk uttan útbúgving og minni enn 5 ára starvsroyndir.
Bólkur B, stig 6 – 18, faklærd
Starvsfólk eru at meta sum faklærd, sæð í mun til lønarskipanina, tá ið tey hava staðið vanliga lærlingaútbúgving, ella hava nomið sær 5 ára viðkomandi starvsroyndir.
Bólkur C, stig 13 – 19, víðari starvsfólk við ábyrgd
Starvsfólk, sum hava serliga fíggjarliga ábyrgd, og sum hava lyklastørv.
Bólkur D, stig 21 – 30, starvsfólk við seruppgávum/hægri størv
Starvsfólk, ið røkja størv sum krevja hægri útbúgving. Størv, ið krevja sjálvstøðugt kvalifiserað arbeiði, sum er treytað av viðkomandi útbúgving, serstøkum kunnleika og longri royndum, kunnu koma í henda bólk.
Stk. 1. iðbøtur kunnu verða latnar í stigum.
Stk. 2. Hesar viðbøtur eru eftirlønargevandi.
Stk. 1. Teir bólkar, sum eru nevndir í §27 og í fylgiskjali til henda sáttmála, kunnu verða broyttir, um so er, at nýggj starvsmetan er gjørd, ella nýggjur framflutningur er gjørdur.
Stk. 2. Trýmannanevndin og starvsfólkadeildin á Posta dagføra hvønn 1. apríl fylgiskjalið soleiðis, at øll nýggj starvsheiti og flokkingar sambært sáttmálaøki Starvsmannafelagsins á Posta, verða nevnd.
Um starvsfólk metir tað neyðugt, kann tað heita á leiðsluna um at fáa rutur kontrolleraðar. Leiðslan skal innan 1 mánaða eftir áheitanina syrgja fyri at kontrolleringin er framd.
Lærlingar, ið verða tiknir at búgva seg út í skrivstovuyrkinum, verða løntir 1., 2., 3. og 4. læruár við ávikavist 40, 50, 60 og 70 % av stigi 6 á lønartalvuni. Er lærutíðin styttri enn 4 ár, verða seinastu lønarstigini nýtt, soleiðis at seinasta heila læruár verður lønt við 70%.
Stk. 2. Lærlingar, sum áðrenn teir verða settir í starv, hava havt annað lærupláss í skrivstovuyrkinum, kunnu fáa hesa lærutíð talda uppí, tá tænastualdurin verður roknaður smbr. stk. 5.
Stk. 3. Viðvíkjandi undirvísing av lærlingum á yrkisskúlum og øðrum treytum fyri, at lærlingar verða tiknir í starv, verður víst til reglurnar í lærlingalógini. Um stovnur krevur, at lærlingur skal ganga á serligt skeið, rindar viðkomandi stovnur tær útreiðslur, ið standast av hesum.
Stk. 4. Lærlingar eru ikki umfataðir av verkfalli ella lock-out.
Stk. 5. Har lærlingur gongur í handilskúla um dagin, verður givið honum frítt at fara í arbeiðstíðini, uttan at tíðin verður frádrigin í løn hansara. Verður skúlagongdin uttanfyri vanligu arbeiðstíðina, skal hetta gevast aftur í vanligum tímatali. Fer skúlagongdin fram frí-leygardagar, skal lærlingurin hava samsvarandi frítíð onkran av yrkisdøgunum.
Stk. 6. Starvsfólk hjá Posta, sum fara í læru sum postassistent næmingar, varðveita løn sína.
Hesin sáttmáli er galdandi frá 1. januar 2017 og kann sigast upp av báðum pørtum við 3 mánaða freist, tó í fyrsta lagi 1. januar 2019. Í sambandi við uppsøgn av sáttmálanum, kann annar parturin krevja, at samráðingar byrja innan ein mánaða eftir, at krøv eru send mótpartinum. Tó kann parturin í fyrsta lagi krevja, at samráðingar byrja um endurnýggjan av sáttmálanum 6 mánaðir áðrenn hann fer úr gildi.
Tórshavn, hin 13. desember 2016
Starvsmannafelagið Føroya Arbeiðsgevarafelag
Súni Selfoss Kristoffur Laksá
Niels á Reynatúgvu Marita Rasmussen
Hildigerð Djurhuus
Bjørg Jacobsen
Protokollat um rúmliga arbeiðsmarknaðin:
Sum útgangsstøði eru partarnir samdir um, at yvirskipaða sosiala ábyrgdin liggur hjá landstýri og løgtingi. Samstundis er tilknýti hjá einstaka borgarinum til arbeiðsmarknaðin av stórum týdningi sosialt og sálarfrøðiliga.
Partarnir meta, at í einum vælskipaðum samfelag eiga allir arbeiðsførir borgarar at hava møguleika at átaka sær arbeiðsuppgávur, sum liggja innan fyri teirra førleikakarm. Tí hevur tað týdning, at so nógvir borgarar sum gjørligt koma á og vera verandi á arbeiðsmarknaðinum.
Arbeiðsmarknaðurin má vera liðiligur, soleiðis at so nógv sum gjørligt fáa arbeiði í boði gjøgnum alt arbeiðslívið uttan mun til førleika.
Partarnir eru samdir um at fremja starvssetanir av fólki við skerdum førleika. Hetta kann m.a. gerast so at hesir starvsbólkar fáa serliga tillagaðar setanartreytir. Við støði í vanligu ásetingunum í sáttmálanum eigur sostatt at bera til at lata arbeiði vera gjørt undir serligum treytum.
FYLGISKJAL 1
Listi yvir starvsfólkabólkar
Hesin listi verður dagførdur sambært §30 í sáttmálanum.
Bólkur A, stig 1 –11, ófaklærd.
Postboð
Framleiðslufólk
Skrivstovufólk
Kundaráðgevi
Bilførari
Bólkur B, stig 6 – 18, faklærd og funktiónslærd
Skrivstovufólk
Kundaráðgevi
Bilførari
Handverkari
Marknaðar- og sølufólk
Bólkur C, stig 13 – 19, starvsfólk við ábyrgd
Marknaðar- og sølufólk
Fyristøðufólk
Leiðari I
Bólkur D, stig 21 -30, starvsfólk við seruppgávum/hægri størv
Fyristøðufólk
Leiðari II


c: text/html

text:
HSF: A-landsliðið er úttikið
ítróttur08-06-2017 - 15:08 - Jóanis Nielsen
A-landsliðið hjá monnum, ið skal við til Emerging Nations Championsip, er úttikið.
Í næstu viku, frá mánadegnum 12. juni til sunnudagin 18. juni, luttekur A-landsliðið í hondbóltskapping í Gabrova í Bulgaria.
Emerging Nations Championship er kapping fyri smátjóðir í hondbólti.
16 lond eru við í kappingini. Føroyar eru í bólki saman við Kina, Armenia og Moldova.
Kappingin er skipað á tann hátt, at 24 ára aldursloft er á spælarunum, tó kann hvørt landi kann hava tríggjar spælarar, ið eru eldri enn aldursloftið.
Venjararnir, Jeppe Borch og Halgir Dahl Olesen, hava úttikið 15 spælarar.
Hans Eli Sigurbjørnson – KÍF
Peter Krogh – H71
Tróndur Arge – H71
Hanus Christophersen – VÍF
Allan Norðberg – STÍF
Torstein Balle – Neistin
Frank Askildsen – Neistin
Eliesar Rubeksen – Neistin
Jan Pauli Toft Johannesen – Kyndil
Høgni Klein Olsen – Kyndil
Rógvi Dal Christiansen – Kyndil
Tróndur Kragesteen – ÍF Føroyar
Rókur Akralíð – ÍF Føroyar
Eirikur Simonsen – ÍF Føroyar
Lars Larsen Black – ÍF Føroyar
Dystarskráin hjá Føroyum:
12. juni, klokkan 14:00, Kina-Føroyar
13. juni, klokkan 14:00, Føroyar-Moldova
14. juni, klokkan 14:00, Føroyar-Armenia
Um Føroyar spæla seg víðari úr bólkaspælinum, skulu Føroyar spæla fjórðingsfinalu fríggjadagin 16. juni. Hálvfinalurnar eru leygardagin og finalan er sunnudagin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Telefon 35 13 00
Mayday Mayday Mayday
Kemur tú í ta støðu á sjónum, at tú metir at hjálp er neyðug beinan vegin, skalt tú senda neyðarkall og neyðarboð. Legg til merkis, at hetta gerst tú best yvir eitt radiotól, t.d. ein VHF. Tá hava fleiri møguleika at hoyra tíni neyðarboð, enn um tú gerst tað við eini fartelefon. Tá er tað bert tann eini, ið hoyrir boðini.
Dømi um neyðarkall og neyðarboð:
Set VHF-in á kanal 16
Neyðarkall:
MAYDAY – MAYDAY – MAYDAY
her er
RÓKUR – RÓKUR – RÓKUR
Neyðarboð:
MAYDAY – RÓKUR / XPA1234
6 fjórðingar vestur úr Tindhólmi
ásigldur av fremmandum skipi
álvarligur leki
5 mans umborð
fara í bátarnar
Slepp sendifjøðrini og bíða (um stundir eru til tess) eftir svari frá radiostøðini (Tórshavnradio), ella øðrum nærliggjandi skipi. Kemur einki svar heilt skjótt, skal neyðarkallið og neyðboðini endurtakast.
Tað er altíð ein fyrimunur, um fleiri enn ein umborð vita, hvussu radio skal handfarast.


text:
Allir pensjónistar fáa meira at liva fyri
Við pensjónsnýskipanini fáa allir verandi pensjónistar umleið 1000 krónur meira at liva fyri hvønn mánað eftir skatt. Við nýggju skipanini, sum verður galdandi í 2020, fáa allir lág- og meðalløntir pensjónistar millum 1000 og 2300 krónur meira at liva fyri um mánaðin. Pensjónistarnir fáa altso meiri keypiorku við pensjónsnýskipanini, og tað eru vit í Javnaðarflokkin sera fegin um.
Sambandsflokkurin megnar ikki at fremja eina pensjónsnýskipan. Tað hevur flokkurin prógvað við sjeytumma seymi. Heldur enn at viðganga tað, so roynir Sambandið at bera fram misvísandi tíðindi um avleiðingarnar av pensjónsnýskipanini, sum varð samtykt við einum stórum meiriluta.
Sambandið roynir at billa fólki inn, at keypiorkan hjá pensjónistum fer at minka,
og at tað verða tey veikastu, sum koma at fíggja pensjónsnýskipanina. Hvørki av hesum passar. Eisini hevur Sambandið ferð eftir ferð ført fram, at grundupphæddin hvørvur við nýskipanini. Tað passar heldur ikki. Eini ósannindi verða ikki sonn, bara tey verða endurtikin nóg ofta. Allir verandi pensjonistar varðveita grundupphæddina, júst sum hon er í dag, og allir verandi pensjónistar hava bara fyrimunir av nýggju broytingunum.
Hesar broytingar verða millum annað gjørdar fyri ávikavist verandi og komandi pensjonistar:
Verandi pensjónistar:
- Allir verandi pensjonistar varðveita grundupphæddina, júst sum hon er í dag.
- Útgjaldið úr Samhaldsfasta hækkar, soleiðis at verandi pensjonistar fáa umleið 1000 krónur meira at liva fyri um mánaðin aftaná skatt. Ein part beinanvegin og ein part í 2019.
- Mótrokning millum hjún verður gjørd valfrí.
Komandi pensjónistar:
- Allir lág- og meðalløntir pensjónistar fáa millum 1000 og 2300 krónur meira at liva fyri hvønn mánað.
- Mótrokning millum hjún verður strikað
- Komandi pensjonistar varðveita eisini grundupphæddina. Hon verður prístalshækkað og verður framvegis skattafrí.
- Pensjónsaldurin hækkar eitt hálvt ár í 2025 og eitt hálvt ár í 2030. Møguleiki verður eisini fyri at framskunda ella útseta pensjónina eftir tørvi.
Fyri komandi pensjónistar verður eisini tann broyting gjørd, at tey, sum forvinna mest, verða mótroknað lagaligt í allari fólkapensjónini. Men tað eru bara tey hægst løntu, sum koma at fáa minni í fólkapensjón. Hetta eru til dømis bankastjórar, yvirlæknar og vit politikarar. Tað er ikki meir enn rímiligt.
Hetta er enn einaferð eitt prógv um, at tað eru ikki tey veikastu, sum fíggja ágóðarnar í pensjónsnýskipanini - tvørturímóti. Mótrokningin hjá komandi pensjónistum verður so mikið lagalig, at tað verður bæði hugaligari og fyrimunarligari hjá teimum allarflestu at arbeiða eftir pensjónsaldur samanborið við í dag. Ikki fyrr enn pensjónisturin hevur aðra inntøku á umleið 20.000 kr. um mánaðin umframt grundupphædd, viðbót og Samhaldsfasta verður pensjónin lægri, enn hon er í dag.
Keypiorkan minkar ikki!
Sjálvandi minkar keypiorkan ikki, tá ið pensjónisturin fær millum 1000 og 2300 krónur meira um mánaðin eftir skatt – tað sigur seg sjálvt!
Keypiorkan og inntøkugrundarlagið hjá pensjónistum minkar heldur ikki í framtíðini. Tí pensjónsveitingarnar - bæði grundupphædd og viðbøtur - fara at hækka við prístals- og lønarhækkingum á hvørjum ári. Tað er júst eitt av frambrotunum við pensjónsnýskipanini, at allar veitingar verða prístalshækkaðar. Tað hava tær ikki verið í mong ár, og tí er virðið av bæði grundupphædd og viðbót minkað.
Sambandsflokkurin pástendur, at prístalsjavningin av pensjónsveitingum fer at vera lægri enn lønarhækkingar annars. Øll duga at síggja, at henda grundgeving gevur onga meining. Vit fara frá ongari prístalsjavning til fulla prístalsjavning, og so ger Sambandsflokkurin tað framstigið til ein vansa. Nú er av sonnum panikkur komin í Sambandið.
Grundupphæddin verður varðveitt – og hon verður skattafrí!
Tað stutta av tí langa er, at allir pensjónistar hava framvegis rætt til grundupphædd, hon er framvegis skattafrí. Allir pensjónistar fáa eisini Samhaldsfasta – uttan mun til aðrar inntøkur. Útgjaldið úr Samhaldsfasta hækkar longu í 2018 og aftur 1. januar 2019 við tilsamans umleið 1.000 kr. eftir skatt hjá øllum pensjónistum. Útgjaldið úr Samhaldsfasta verður tí 5.635 kr. um mánaðin samanborið við 4.025 kr í dag.
Tvungna eftirlønaruppsparingin betri fyri tey lágløntu
Undanfarna samgonga samtykti tvungna eftirløn, sum brandskattar pensjónsinngjøld við 40%. Hetta hava vit broytt, so at láglønt koma at rinda ein lægri pensjónsskatt. Tað tryggjar, at tey lægstløntu fáa eitt frægari avkast av tvungnu eftirlønaruppsparingini. Enn eitt dømi um at nýskipanin er neyðug.
Eftirlønargjald verður rindað av almannaveitingum
Pensjónsnýskipanin tryggjar harumframt, at eftirlønargjald frameftir verður rindað av øllum almannaveitingunum, sum t.d. verða veittar einum borgara í sambandi við sjúku, barnsburð ella arbeiðsloysi. Sostatt verða nógv av teimum, sum vórðu sett uttanfyri av undanfarnu samgongu og eftirlønarlóg teirra, fevnd av skilagóðari lóggávu.
Eisini her síggja vit, at pensjónnýskipanin tekur hond um tey við lágum inntøkum.
Er pensjónsnýskipanin óneyðug?
Andstøðan sigur, at pensjónsnýskipanin er óneyðug – men er hon nú tað?
- Eru 1.000 krónur meira um mánaðin eftir skatt óneyðugar? Kanska hjá onkrum. Men hjá einum pensjonisti, sum einans hevur fólkapensjón og samhaldsfasta at liva fyri, so muna 1.000 krónur meira í útgjaldi um mánaðin nógv.
- Er tað óneyðugt, at tey, sum eru niðurslitin á arbeiðsmarknaðinum sum 64 ára gomul, í framtíðini sleppa frá við eftirløn uttan stórvegis hóvasták? Nei. Tað eru nógv, sum verða fegin um henda nýggja møguleikan. Tað tryggjar smidligheit – og virðing fyri, at tað eru borgarar, sum eftir eitt langt og strævið lív á arbeiðsmarknaðinum, veruliga hava tørv á at fara frá.
- Er tað óneyðugt, at tey, sum vilja vera longri á arbeiðsmarknaðinum, sleppa tað, og harafturat kunnu fáa eina hægri fólkapensjón, tá ið tey fara á pensjón? Og er tað óneyðugt at strika mótrokningina millum hjún? Nei tað haldi eg ikki.
Sambandsflokkurin vildi bjóða øllum pensjónistum 580 kr omaná grundupphæddina. Tað er nógv minni enn 1.000 kr, og uppskotið frá Sambandsflokkinum fevnir ikki um allar hinar batarnar, sum nýskipanin tryggjar.
At nýskipanin so eisini yvir eitt áramál styrkir samlaða búskapin, er so bara ein hjá-ágóði, sum vit eisini fegnast um.
Pensjónsnýskipanin er neyðug. Hon er neyðug, tí hon er við til at tryggja okkara elstu borgarum ta vælferð, sum tey hava uppiborið. Tað hevur verið drúgt at koma fram til hesa semju – og vit fara framhaldandi at kunna um hana kring landið og at lurta eftir øllum sjónarmiðum frá borgarum, um tað skuldi verið okkurt, sum skal fáast at virka enn betri.
Helena Dam á Neystabø, tingbólkaforkvinna fyri Javnaðarflokkin


text:
Valevni til løgtingsvalið!
15. august 2015
Eftir áheitan frá lokalfelagnum hjá Sambandsflokkinum í Eysturoynni – Samhald – og eftir nakað av umhugsunartíð, so havi eg tikið avgerð um at bjóða meg fram sum valevni fyri flokkin á løgtingsvalinum 1. september.
Frá fleiri havi eg fingið spurningar um hesa avgerð, og eru tað serliga tríggir spurningar, sum eg fái.
Tann fyrsti spurningurin er, hví geri eg tað?
Jú, eg bjóði meg fram, tí eg:
• Havi sera stóran áhuga fyri samfelagsviðurskiftum
• Havi ognað mær politiskar royndir, sum eg kann gera brúk av
• Havi fingið samfelagsinnlit, sum kann gagna politiska arbeiðinum
• Havi orku og áræði at taka við landspolitiskum avbjóðingum
• Ynski fegin at vera við til at føra Føroyar enn longur fram á leið
Tann næsti spurningurin er, hví fyri Sambandsflokkin?
Jú, tí eg taki fult undir við stevnu floksins, sum m.a. sigur:
• Sambandsflokkurin er ein demokratiskur flokkur
• Sambandsflokkurin er ein liberalur flokkur
• Sambandsflokkurin er ein sosialt sinnaður flokkur
• Sambandsflokkurin heldur, at ríkisfelagsskapurin við Danmark er týðandi fyri samfelagsmenningina í Føroyum
Tann triði spurningurin er, hvørji seráhugamál eg havi?
Skal eg nevna trý, so eru tað hesi:
• Samfelagsbúskapur
• Vinna
• Vælferð
Gott val!
Magnus Rasmussen
Valevni Sambandsfloksins til løgtingsvalið
RN
Aftur


text:
Serbreyt
Fyrsti flokkurin í Serbreyt á Tekniska Skúla í Klaksvík við seks næmingum byrjaði í august 2016. Í august 2017 komu tveir nýggjur næmingar. Til komandi skúlaár er møguleiki fyri at taka 2 ella 3 nýggjar næmingar inn. Serbreytin á TSK er innan handverksyrkini matvøra og timbur.
Grundhugsjónin er at inkludera næmingar, sum hava ynski um at nema sær førleikar innan handverksyrkið, men ikki megna at fáa sær fulla útbúgving í verandi útbúgvingar skipan .Høvuðsdentur verður lagdur á eina Tænastubreyt, har næmingurin lærir ymiskt innan tænastuøkið, m.a. reingerð og fær serkunnleikar innan eina valda yrkisleið.
Næmingurin velur, eina av fýra ymiskum yrkisgreinum við
einum felagsfaki innan tænastuøkið og
mentan. TSK bjóðar Timbur og Matvøruatstøði.
Næmingurin verður førleikamettur eftir OCN skipanini, ið er
ein skipan, sum verður brúkt m.a í Stórabretlandi, Noreg og Danmark. Hendan
skipan skjalprógvar kunnleikar og førleikar hjá hvørjum einstøkum næmingi.
Serbreytirnar á TSK er eitt 4 ára skúlatilboð, sum tekur
útgangsstøðið í hvørjum einkultum næmingi, við tað at tilgongdin verður
tillagað hvønn einstakan næming og førleika næmingsins.
Umsókn:
Umsóknir til miðnám fara fram umvegis skipanina www.innskriving.fo. Vel "Umsóknarblað til Miðnám 2018" .
Lærarar á Serbreytini eru:
Maja Joensen, majaj@tsk.fo,
Bára Joensen, baraj@tsk.fo og
Arnfinnur Nesá, arnfinnurn@tsk.fo
Samskipari:
Maiken Skarðenni, maikens@tsk.fo


text:
Granskingardepilin fyri Samfelagsmenning
Granskingardepilin fyri Samfelagsmenning er ein granskingardepil, sum hevur til endamáls at fremja og menna samfelagsvísindaliga gransking. Granskingarvirksemi fevnir bæði um føroyskar og altjóða granskingarverkætlanir.
Granskingardepilin fyri Samfelagsmenning er sprottin úr Granskingarverkætlan fyri økismenning, og hevur síðan 1. januar 2008 verið partur av Fróðskaparsetri Føroya.
Bústaður
Vágsvegur 48
Postboks 18
FO-900 Vágur
Tlf. + 298 604070
Fax. +298 374476
T-postur: info(a)socdev.fo


text:
Fyrispurningur til Sirið um løn/lán til pedagogar í verkfalli/verkbanni
Politikkur15-01-2018 - 20:39 - Jóanis Albert Nielsen
§52-a fyrispurningur til Siri Stenberg, landstýriskvinnu í kommunumálum, um lønarútgjaldingar frá kommununum til limir í Føroya Pedagogfelag undir verkfalli.
1. Hvørjar kommunur hava útgoldið limum í Pedagogfelagnum, - ikki vunna løn- , fyri tíðarskeiðið eftir, at verkfallið/verkbannið gjørdist veruleiki?
2. Hvussu nógv hava hesar kommunurnar útgoldið limum í Pedagogfelagnum, í - ikki vunnari løn-, fyri tíðarskeiðið eftir, at verkfallið/verkbannið gjørdist veruleiki?
3. Hvørjar eru orsøkirnar til, at kommunurnar velja at rinda fólki -ikki vunna løn -, undir verkfalli/verkbanni?
4. Er hetta gjørt í samráð við Landsstýrið, ella hava kommunurnar valt at útgjalda hesar – ikki vunnu lønir - av sínum eintingum?
5. Tá onki arbeiði liggur aftan fyri nevndu útgjaldingar skal verða spurt, um rætta heitið á hesum útgjaldingum ikki er “lán”, tá “løn” ikki skal gjaldast aftur ella mótroknast?
6. Hava kommunurnar tryggjað sær, at peningurin verður afturgoldin, og hvussu kann hetta tryggjast um so er, at ein komandi mótrokning í løn ikki kann verða framd orsakað av, at viðkomandi ikki longur er í starvi, og harvið ikki fær nakra løn?
7. Hvør heftir fyri og hevur ábyrgdina av einum møguligum tapi hjá kommununum, um lønin/lánið ikki fæst innaftur?
8. Finst nakað fordømi aðrastaðir, har arbeiðsgevarin/kommunur rinda limum hjá verkafeløgum fulla løn undir verkfalli?
9. Tá hvørki kommunulógin ella onnur lóggáva gevur heimild fyri slíkum serstøkum veitingum, sum í hesum føri kunnu samanberast við lán til fólk í verkfalli, skal verða spurt um talan ikki reelt er um útgjaldingar í heimildarloysi?
10. Um so er, at staðfest verður, at útgjaldingarnar eru farnar fram í heimildarloysi, ætlar landstýrið sum eftirlitismyndugleiki so at handhevja lógina, harundir biðja um, at reist verður ákæra samb. § 56 í kommunulógini, soleiðis at kommunustýrið/kommunustýrislimirnir verða sektaðir við bót fyri brot á galdandi reglur.
11. Um so er, at landsstýrið, sum eftirlitsmyndugleiki velur ikki at handhevja lógina, skal verða spurt um við hvørjari grundgeving, og við hvørjum atlitum, ein slík støða verður vald, og um hetta tá skal skiljast sum ein góðkenning av framhaldandi brotum á heimildarreglurnar, sum so verður at mynda fordømi fyri framtíðina.
Viðmerkingar:
Í samband við, at tað er staðfest, at kommunurnar saman við Fíggjarmálaráðnum hava valt at rinda limum í pedagogfelagnum løn undir verkfalli, sum teir hvørki hava rætt til ella krav uppá, so stinga nakrir spurningar seg upp, sum tað er sera viðkomandi at fáa svar uppá.
Fyri tað fyrsta, so er hetta er eitt sera óvanligt stig, sum stríðir móti øllum arbeiðsrættarligum reglum, har hvør partur sær mótvegis sínum egnu limum hevur ábyrgdina av teimum útreiðslum, sum stava frá einum slíkum verkfalli/verkbanni
So løgi tað ljóðar, so hevur kommunali arbeiðsgevarin, eins og Fíggjarmálaráðið, valt í fyrstu atløgu at fíggja kostnaðin av teimum tiltøkum hjá Føroya Pedagogfelag, sum eru vend móti kommunala arbeiðsgevaranum sjálvum.
Tá kommunala arbeiðsgevarafelagið í fyrstu atløgu boðaði frá, at lønarútgjaldingarnar skuldu steðga undir verkfallinum, er tað av alstórum áhuga at fáa eina nærri frágreiðing um hesi viðurskifti, harundir um hvørji motiv lógu til grund fyri avgerðini um at broyta eina áður gjørda samtykt, og hvørjum áhugamálum hetta skuldu tæna.
Eisini er tað umráðandi at fáa at vita, um heimildarspurningurin í heila tikið var viðgjørdur, og um nakað lógligt grundarlag var undir avgerðini.
Spurningurin er síðan um Landsstýriskvinnan sum eftirlitismyndugleiki hjá kommununum ætlar at liva upp til hesa skyldu og handhevja lógina, ella um Landsstýriskvinnan við vælvaldum undanførslum velur bara at lata standa til, meðan lógin verður undirgravað.
Spurningurin er ógvuliga principiellur, tá hetta er ein spurningur um virðingin fyri lógini skal varðveitast, ella um vit bara kunnu loyva okkum framhaldandi at skúgva reglurnar til viks, vælvitandi um, at onki fær avleiðingar.
Tá støðutakanin til henda týdningarmikla spurning heilt eyðsæð fer at mynda fordømi fyri framtíðina í kommunalum høpi, og sjálvsagt eisini fær avgerðandi týdning fyri spurningin, hvørt tað fyri kommunustýrislimir loysir seg at virða ella ikki virða lógina, er tað so mikið meira umráðandi, at landsstýriskvinnan her kemur við eini púra greiðari útmelding, - sum so óumgongiliga verður atferðarmotiverandi fyri føroysku kommunurnar í framtíðini.
Tá tað fyri vanliga skattaborgaran altíð er áhugavert at vita, hvussu hansara peningur verður umsitin av almennu myndugleikunum , so er klárt, at kostnaðurin av hesum útgjaldingum vegna pedagogfelagið eisini má leggjast fram, samstundis sum nærri verður útgreinað, hvørji útlitini eru fyri at fáa peningin aftur, og hvør heftir fyri eitt møguligt tap í samband við hesar útgjaldingar.
Á løgtingi tann 15. januar 2018
Bill Justinussen, løgtingsmaður


text:
12. Aug 2017
Aftur í ár bjóðar Føroya Sjómannadagur til ein heilt serligan sjómannadag, leygardagin 19. August, við ríkum upplivingum fyri øll. Í ár er tann stóra ókeypis fiskabuffé-in uppaftur størri við JFK, Christian í Grótinum og Bakkafrost borðreiða við fyrstafloks mati úr havinum. Fokus verður sett á...
20. Aug 2016
...
19. Aug 2016
Ipaddar, sjónvarp, fartelefonir, gávukekkar, uttanlandaferðir og mangt annað er at vinna á Føroya Sjómannadegi. Fiskikapping á Kósabrúnni Stór fiskikapping á Kósabrúnni fyri bæði gentur og dreingir. Nummar eitt tvey og trý fáa atgongumerki frá Cirkus...
19. Aug 2016
Leygarmorgunin kl. 10:30 verður stórt kaffiborð á bryggjuni úti í gomlu Klaksvíkini har borðreitt verður við einum serligum sjómannabolla og vinarbreyði. Kl. 12:30 verður stórt fiskaborð har Føroya Sjómannadagur bjóðar øllum at eta góðan mat úr havinum. ...
19. Aug 2016
Eins og undanfarin ár verður Skipalistakvissin aftur hesaferð ein hugnaligur partur av Sjómannadegnum. Tað verður Ernst Olsen, sum fer at standa fyri innleiðandi spurnarkappingini, meðan Gunnar Nolsøe verður vertur í finaluni. Tey ið luttaka í innleiðandi kappingini skulu...
15. Aug 2016
Í samband við Føroya Sjómannadag, verður almennur fundur í Norðoya Sparikassa, í Klaksvík, í kvøld kl. 19 har Archibald Black greiður frá endurbyggingini av garðinum hjá Nólsoyar Páll á Biskupstøð. Eisini verður høvi at seta spurningar.Sí skrá fyir Føroya Sjómannadag her ...
15. Aug 2016
Fríggjadagin 19. august verður fiskikapping og stórt vatnkríggj á Vánni. Tilmelding er í Norðoyasparikassa frí í dag og til fríggjadagin kl. 15. Tey sum melda til fáa eina vatn-sproytu (avmarkað nøgd) í deildini hjá Norðoya Sparikassa í Klaksvík. Reglugerð fyri...
11. Aug 2016
Tað er ikki á hvørjum degi, at eitt stórt fylgi av svínoyarbátum stevnir inná Klaksvíkina, men gongst sum ætlað, verður hetta ein av upplivingunum á Sjómannadegnum í ár. Tað er felagið Bjarnafossur í Svínoy, við Ólavi Hátún á odda, sum skipar...


text:
Barbara í Gongini, sniðgevi, fær Mentanarvirðisløn Landsins fyri 2017. Tað gjørdi Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, greitt á almennum tiltaki í Bygdarhúsinum í Miðvági í kvøld.
Mentanarvirðislønin verður latin fyri at heiðra føroyskt mentafólk sum tøkk fyri útint listarligt avrik og er 150.000 kr.
Ein dómsnevndin ger av, hvør fær virðislønina. Í dómsnevdini eru Martin Næs, Katrina í Geil, Archibald Black, Oggi Lamhauge og Knút Háberg Eysturstein.
Í grundgevingini sigur dómsnevndin soleiðis:
Hon er gløgg og listaliga gávað. Barbara í Gongini hevur ment eitt burðardygt, norðurlendskt, avbjóðandi klædnamerki, ið er høgt í metum um allan heim.Við íblástri úr føroysku náttúruni, skiftandi veðurlagi og tí sparsemi, ið stendst av avmarkaðum tilfeingi, gongur hon á odda innan burðardygga klædnavinnu. Við eini fjøltáttaðari arbeiðsgongd, ið umfatar fleiri nýskapandi hugskot innan formgávu, tilfar, framleiðslu og klædnanýtslu, er Barbara í Gongini farin egnar leiðir. Samfelagsligi áhugin og arbeiðið fyri javnstøðu í víðastu merking, eisini við atliti at kyni, religión, seksualiteti og aldri, eyðmerkir hennara hugsanar- og arbeiðshátt í skapanini av klæðum á høgum listaligum støði. Í støðugum samstarvi við list og listafólk dregur Barbara í Gongini fram tað eyðkenda við plagginum. Hon ber tað saman við tann livandi kroppin og skapar klæðir og tilhoyr, ið geva menniskjanum frælsi at bjóða siðvenjuni av og at menna sín egna samleika. Fyri listaliga og evnaríka avrik sítt fær Barbara í Gongini Mentanarvirðisløn Landsins 2017.
Eftir takkarrøðu bar Katrina í Geil fram heiðursrøðu fyri Barbaru í Gongini, og so var ein filmað futuristisk klædnaframsýning við list hjá Barbaru.
Til lukku við Mentanarvirðisløn Landsins - Barbara!
Vágakórið byrjaði og endaði hátíðarløtuna í Bygdarhúsinum í Miðvági undir leiðslu av Sámali Matras Kristiansen.
Eins og í teim báðum undanfarnu førunum var tað Páll Danielsen, sum leiddi kvøldið við teim trimum mentanarvirðislønunum og teim mongu atknýttu innsløgunum við talum og tónleiki í Bygdarhúsinum í Miðvági, har fultsett var og Sjónvarpið sendi beinleiðis.
At enda takkaði Eyðdis Hartmann Niclasen, borgarstjóri, fyri høvið at sleppa at hýsa tiltakinum hjá Mentamálaráðnum í Bygdarhúsinum í Miðvági, har skúli er í erva og annars rúmsátt er fyri mongum og ymsum tiltøkum. Eyðdis og Rigmor poseraðu at enda við arbeiðsstigan hjá kringvarpsfólkunum á pallinum framman fyri alfaðirliga eyganum á langabba Rigmors, Rasmussi á Háskúlanum.


text:
Trivnaðarnevndin í Skopun boðar frá, at komandi fríggjakvøld, 11. januar kl 20:00, verður Gamla Dansistovan í Skopun karmur um eina hugnaløtu, har Sakaris Stórá verður heiðraður. Tað er Trivnaðarnevndin í Skopunar Kommunu, sum hevur tikið stig til og fyriskipar løtuna.
Sakaris Stórá er Skopuningur, og hevur yrki sum filmleikstjóri. Í desember 2012 skrivaði Sakaris Føroyska filmsøgu. Hetta gjørdi hann við at vinna allarfyrstu almennu føroysku filmvirðisløn, sum hevur verið latin, við stuttfilminum Summarnátt, ið allur var gjørdur á Sandoynni. Virðislønin eitur Geytin, uppkallað eftir einum manni, sum varð nevndur Geytin. Hesin maður ferðaðist kring oyggjarnar við filmum, sum hann so vísti í ymiskum bygdum. Hetta var langt áðrenn fólk fingu sjónvarp. Mangan var Geytin í Skopun og sýndi film, og oftani var trongligt í Dansistovuni. Tí er tað ikki av tilvild, at júst Dansistovan er vald til at vera karmur um at heiðra Sakaris Stórá.
Sakaris hevur nomið sær filmlistarliga útbúgving í Noregi. Fyrst gekk hann eitt ár á film- og videolinjuni á Agder Folkehøgskole uttanfyri Kristiansand, síðan helt hann fram í tvey ár á Nordland Kunst- og Filmfagskole í Lofoten. Endaligi fráfaringarfilmur hansara á seinna skúlanum var Passasjeren. Á sama skúla hevur Sakaris fyrr gjørt stuttfilmin Ikaros.
Í 2010 vann stuttfilmurin Passasjeren hjá Sakaris heiðursløn á filmfestivali í Reykjavík í bólkinum ”Besti stuttfilmur hjá einum nýggjum leikstjóra”. Nevnast kann, at á hesi filmsstevnu vóru 140 filmar úr 29 londum sýndir. Árið eftir, í 2011, fekk Sakaris serstøku virðislønina, Mentanarvirðisløn Landsins, sum hetta árið var givin til ungt listarfólk.
Verið vælmøtt í Dansistovuni fríggjakvøldið, 11. januar, klokkan 20:00
Tíðindaskriv


text:
Orð: Mikkjal á Ryggi
1. Tú fylgdi mær fyrst, tá í vøggu eg lá,
og so tá eg stetlaði gólvinum á,
og síðan tá omma meg tók á sítt knæ
og lærdi meg har fyrstu bøn, ið eg bað.
2. Tú fylgdi mær við tíni verjandi hond,
tá smápiltar leiktu um hamrar og strond,
tá lívið var burtur, um fótur vár gleið,
tú studdi oss væl, so vit snávaðu ei.
3. Tú fylgdi mær gjøgnum mítt lívsfríska vár,
við frøi og strev fóru unglinga ár,
tín andi, tín kærleiki vardi so meg,
at aldri eg viltist av frelsunnar veg.
4. Tú fylgdi mær væl mína reystastu tíð,
um lagnan var hørð, ella leiðin var blíð,
um neyð ella sorg inn at hjarta mær gekk,
tá linna og troyst altíð frá tær eg fekk.
5. Tú fylgir mær fullvæl í ellini nú
og byggir frá jørð móti himli mær brú,
um liðir og limir mær vikna hvønn dag,
eg nærkist tær, Guð mín, og sálin gerst glað.
6. Tú fylgja mær vilt, tá ið slokna eg skal,
tú gavst mær títt lyfti, tað styrkir meg væl.
So troystarrík náði tín góð til mín røkk!
O, faðir, tær veri lov, prís og øll tøkk!


text:
Reinsiverk á Skála.
Í fjør gjørdi Runavíkar Kommuna avtalu við Nomatek um veiting av einum nýggjum komplettum reinsiverki á Skála. Hetta er eitt famkomið reinsiverk við automatiskari forfiltrering, sandfiltur við automatiskari returskoling og UV-tól til sóttreinsing av vatninum. UV tólini hava biodosimetriska typugóðkenning. Vatnverkið hevur ein kapasitet upp á 200 kubikkmetur av reinsaðum vatni um tíman. Vatnið frá reinsiverkinum verður ført yvir um fjørðin og skal fyrst og fremst lata vatn til nýggja framkomna virkið hjá Bakkafrost. Vatnverkið verður liðugt her í februar.


text:
Samstundis sum verkfall og verkbann vórðu fráboðað í desember mánaði, boðaði Runavíkar kommuna frá, at gjøldini fyri mista tænastu á ansingarstovnum hennara í hesi undantaksstøðu skuldu endurrindast foreldrunum.
Runavíkar kommuna hevur nú tikið avgerð um at bøta um miss foreldranna á henda hátt:
Á dagstovnum og frítíðarskúlum, har børnini ikki vóru ansað í júst ein mánað, verður javningin framd á tann hátt, at onki ansingargjald verður kravt inn fyri februar mánað 2018.
Viðvíkjandi forskúlanum ”Brúgvin” á Glyvrum lækkar foreldragjaldið við einum fjórðingi – 25%´um – í februar mánað 2018. Hetta kemst av, at ansing bert var annan hvønn dag í ein hálvan mánað.
Viðvíkjandi forskúlanum á Skála lækkar gjaldið við 60 krónum í februar mánað, hetta er fyri miss av ansing áðrenn kl. 8 á morgni.
Foreldur, sum eiga børn í Dagrøktini, og hava mist einstakar ansingardagar, fáa endurgjald samsvarandi missinum.
Við hesum fáa foreldur í Runavíkar kommunu fult endurgjald fyri tænastumissin, soleiðis sum fráboðað, orsakaður av arbeiðssteðginum á dagstovnaøkinum.


text:
Torbjørn Jacobsen, borgarstjóri, á Bókasavninum við Løkin:
Lógin um bókasøvn er ikki ein av teimum, sum stingur høvdið upp úr politiska sjóvarmálanum í tíð og ótíð. Hon elvir ikki til stríð og varandi ósemjur. Annaðhvørt tí at ongin leggur nakað í hana, ella tí at hon er so mikið væl snikkað til og savnandi, at hon verður hildin at vera nóg góður grundvøllur undir ætlanini at fremja upplýsing, lærdóm og mentanarligt virksemi, sum skrivað stendur í grein éitt í lógini. Í somu grein, stk. 2, stendur skrivað: "Til hetta endamál hava bókasøvnini til taks bøkur, tíðarrit, ljóðbøkur, sjónbond, fløgur og annað hóskandi tilfar, sum eisini kann fevna um tónleik og teldutøkt tilfar, sum til dømis internet og margmiðlar."
Ta stuttu tíðina mær untist at sita sum mentamálaráðharri Føroya var farið undir at fáa til vega eina nýggja bókasavnslóg. Mentanardeildin hevði fakligu ábyrgdina, landsstýrismaðurin hina politisku, og táverandi landsbókavørður, Martin Næs, sum nú er oddviti deildarinnar í ráðnum, mundi hava meiri enn ein fingur við í spælinum. Minnist at vit báðir Martin, Jákup Thorsteinsson, sáli, og Jóannes á Mølini, Dalsgaard, táverandi leiðari, spjallaðu nógv um uppskotið, hvussu tað nú skuldi tilevnast og ikki minst hvussu stórætlað tað skuldi vera. Hetta var tíðin, táið tjóðin var klovin politiskt í fullveldis-sambands-spurninginum, kortini fekk uppskotið eina trivaliga undirtøku. Tað var lagt fram hin 3. mars 2001 og samtykt á Føroya løgtingi longu hin 2. mai 2001, við øllum 27 atkvøðunum, sum møttu á tingi tann dagin. Síðani hevur hon verið galdandi við onkrum smávegis broytingum.
Bókin sum týðandi miðil er eitt lutfalsliga ungt fyribrigdi á søgunnar slóð. Ikki fyrrenn Gutenberg, navnframi týski gullsmiðurin, "hópframleiddi" Bíbliuna í 200 eintøkum, fær bókin tann týdning, ið hon hevur havt sum mentanarberi fram til okkara dagar. Uppfinningin, at hópframleiða, hevði við sær eina rættiliga mentanarbylting í renæssancuni, og sum fráleið gjørdist hesin møguleikin, at súgva sær vitan úr bókum, hvørsmansogn, og man vera ímillum tey trivaligastu klípini í skorunum undir vitanarsamfelagnum og tí framkomna samfelagnum vit eru partar av í dag.
Fyri at fremja atgongdina til vitan, sprettur fram hugskotið um at luta savnaðu vitanina í bókum út í ytstu krókar. Kleystur, privat átøk, kommunur og landsmyndugleikar leggja til brots á hesi slóð, kostnaðarleyst fyri brúkaran, og bøkur fara í umfar við savninum, bókasavninum, sum støð, har fólk koma og fara, læna og flýggja aftur bøkur og uppaftur betri fáa býtt vitan sínámillum í einum fjálgum ráka av mentan, sum rekur út av hillunum.
Ymiskt er hvussu fólk hátta sær í mun til bøkur. Onkur hevur lítlan ans fyri teimum, onnur eiga strukturin í sær, at fáa til vega neyðugu vitanina á søvnum og so eru tað bókasavnararnir, sum skroyva húsini upp við egnum bókum. Eg eri í hesi seinastu kategori´ini. Allar lisnar bøkur skulu vera við hondina, um brúk gerst fyri teimum í eini snarari vending, t.d. táið ein røða skal skrivast. Antikvariatini í Vágsbotni og inni á Heiðavegi, í Arbeiðsmannafelagshúsinum, eru dømi um, at hetta ikki er ein áhugi sum arvast, men eisini hesar, fornbókasølurnar, saman við einum góðum bókahandli, sum Bókabúðin her í býnum, gera lívið fjálgari og ríkari hjá einum savnara sum m.a. undirritaða.
Í Glyvra skúla var eitt skúlabókasavn í mínum ungu døgum. Kortini var opið tvey kvøld í vikuni, har til bar hjá borgarunum at læna bøkur. Har læntu vit tað sum vit ikki áttu og sum tørvur var á, annaðhvørt til vitanar, skúlabrúks ella undirhalds. Hesum tóku kennarar skúlans sær av. Eg minnist eisini bókasavnsbussin hjá Landsbókasavninum og ikki minst bókakassarnar, sum vóru læntir umborð á føroysk skip. Savnið á Glyvrum hevði týdning, men í stóran mun virkaði tað sum støðin, ið bøkur ferðaðust um, frá fólki til fólk. Ein goymsla, sum myndugleikarnir høvdu fingið í lag fyri at nøkta tørvin hjá brúkarunum. Ambitiónin hevur ivaleyst verið størri, men fæ og karmar vóru ikki til meiri um tað mundi.
Ikki fyrrenn Runavíkar kommuna fer undir sína størstu skúlabygging í meiri enn hálva øld, her við Løkin, er løtan komin, har fleiri træðrir bræða saman í einum karmi. Mentanarhúsið Løkshøll gerst veruleiki og næsti grannin verður mentanarstovnurin Bókasavnið við Løkin. Skúlabókasavn og fólkabókasavn um somu leið. Nú renna vit aftur á orðingina í lógini um at fremja upplýsing, lærdóm og mentanarligt virksemi. Tað gamla bókasavnshugtakið, sum fyrst og fremst var ein goymsla av bókum, er víðkað, sohvørt sum tørvurin er vaksin og talgildu frambrotini hesi 17 árini hava tikið seg fram, síðani Bókasavnslógin kom í ljós. Hetta hevur broytt gerandisdagnin hjá fólki á mentanarmótinum munandi. Harvið eru áhugamálini, sum tey starvandi á bókasøvnunum møta og skulu takla í gerandisdegnum, væl størri enn tað fundamentala, at flýggja út og taka ímóti bókum og at skráseta lánini.
Bókasavnið er vorðin ein neyðug støð, ein kveikingardepil, har borgarin við hygni fær eina tænastu á fleiri mótum. Ein støð, har hann hittir aðrar borgarar, hagani fæst kveiking úr samrakstrarmátti, og til ber eisini at spjalla saman, at súgva sær megi úr bókum, bløðum og teldum og Bókasavnið við Løkin er eisini gitið fyri at skipa fyri tiltøkum á tónleikaøkinum, á málsliga mótinum og sum samstarvspartnari hjá grannanum Løkshøll, táið tann skálin hýsir størri tiltøkum. Hugsjónin er, at allir træðrirnir í húsinum, í økinum kring Løkin, ganga upp í eina hægri eind, fólkinum til frama. Eitt mentanarstrev og starv, sum byggir upp, løðir, og fjálgar um gongdina, fram- og niðaneftir hjá fólkinum í kommununi og tjóðini, og er henni til frama.
Tjóðarlaðing - tjóðarbygging - er eitt hugtak, sum av og á kemur á breddan. Onkur heldur, at hugtakið hevur okkurt við partapolitikk at gera, men hetta er ein stór misskiljing. Øll sum eru partur av eini tjóð - í okkara føri hini føroysku tjóðini - hava skyldu til at tjóðarbyggja. At menna tjóðina og einstaklingin sum mannar hana. Hetta eru tveir lutir, sum vit øll eiga og varða av par excellence, - mentanin og málið.
Tað er unikt, at hálvt hundrað túsund menniskju eiga sína egnu mentan og sítt egna mál. Skal hendan ferðin eyðnast, at varðveita og menna mentanina og málið, er brúk fyri mentanararbeiðarum og kørmun. Bókasøvnini verða frameftir ein týðandi partur av hesi íløgu - hesum átaki - at egin mentan og egið mál standa seg í herdu kappingini, nú fremmandar rásir úr øllum heraðshornum og úr loftsnældum herja lógvar og heilar sólarringin á tamb - støðugt og stútt. Vit, sum ikki fingu somu ákoyringarnar uttaneftir, hava ilt við at skilja komplexitetin í hesum, men eg kundi hugsað mær, at talgilda ættarliðið, frá mínum børnum og niðureftir, hevur stóran tørv á at dubbað verður á mál- og mentanarliga hermótinum. Foreldur, skúlin og bókasøvnini vera lyklaleikarar í hesi framsókn, skal meginvirðisgrundarlag okkara standa fyri trýstinum og væl tað.
Nógv er broytt til tað betra á bókasavnsøkinum í Føroyum hesi seinastu nógvu árini. Minnist at innbrot var á Klaksvíkar bókasavni einaferð í sjeytiárunum. Tá skrivaði Dagblaðið um innbrotið og staðfesti, at báðar bøkurnar á savninum vóru stolnar. Í dag man bókasavnið har norðuri vera millum tey frægu í landinum. Øll minnast gávuna sum mín gamla lærarinna, Daniella Olsen, ið fór um sýnuna fyri kortum, gav heimbygdini Heima á Sandi. Eitt bókasavn og allar bøkurnar hon átti. Og her við Løkin eiga vit nú eitt bókasavn, sum er vorðin ein snúningsdepil í mentanarvirki. Tað grør um gangandi fót, og havast má í huga, at liggjast skal við framskrúvu stútt og støðugt.
Eru ongir mentanararbeiðar í skriving, í tónlist og málningalist býður ikki í bøtur. Haðani kemur menningin. Undirstøðukervið, sum ber av øllum, málið, móðurmálið, ið gongur sum ein farleið ígjøgnum øll høvd og hjørtu okkara hvønn dag, skal mýkjast, mennast og brúkast, altíð og stund, fyri ikki at enda sum ein fornleivd og granskingarmál hjá vísindamonnum burturav. Hetta eiga vit, myndugeikin, og skúlar og bókasøvn at hava okkum fyri eyga og sum mál. At lynna undir málsliga førleikan støðugt. Ongin annar ger hetta fyri okkum, og gera vit tað ikki, foykist málið burtur, sum so mong onnur tungumál, bara í okkara tíð. Tí eiga mentanararbeiðarar, skald og høvundar, at fáa væl frægari kor enn tað, sum nú stendur teimum í boði. Ein marknaður við 50 túsund menniskjum føðir ongan høvund. Tí má myndugleikin taka um endan við einum politikki, sum fremur møguleikan hjá evnagóðum fólki at fremja skaldskap. Samstundis vinna vit á málsliga mótinum og leggja harvið afturat virðisgrundarlagi okkara alra - móðurmálinum, sum ongin okkara vil vera fyriuttan. Tørvur er á hesum, tí hóttafall sæst, fleiri staðir, eisini í miðlunum, har bendingar, føll, endingar og setningsbygnaður av álvara eru farin at skeiklast. Vit rúma ikki rættiliga niðurlaðingina, hon gongur fram við smáum fetum, men okkara er ábyrgdin, at tað stóra tjóðbyggingarstarv sum hevur verið, síðani tjóðskaparrørslan av álvara vendi hesi gongd til tað betra, heldur fram og mennist.
Nú er alt vorðið mentan. Helst er alt fólkalív mentan. Matur er mentan. At sniðgeva ein alternativan sydvest er mentan og at mála grafitti á ein betongmúr kring um ein kirkjugarð er ivaleyst eisini mentan. So er. Kortini undraði tað meg, nú Mentamálaráðið var í gávuhýri hendan dagin við virðislønum av ymsum slagi, at ongin av teimum heiðraðu kundu eyðmerkjast millum tey, sum vanliga ganga fyri at vera skald og høvundar. Barbara, Frits og Konni høvdu so søttliga uppiborið heiðurslønirnar, hjartaliga til lukku við teimum, men signalið oman av hinum kulturella Parnassos kendist margháttligt. Málið - móðurmálið - slapp ikki uppí part. Og spurin sat mangur í skíggjanánd og leit at myndunum av koryfe´unum - litterera persónsgallarínum - á bróstinum í Bygdarhúsinum í Miðvági. Hammershaimb, Rasmus á Háskúlanum, Mikkjal á Ryggi, Dagmar Joensen-Næs og Jens Pauli Heinesen. Bara úr Miðvági kundi Mentamálaráðið tapetisera øll bróstini við litteratum og listarmonnum. Jens Chr. Svabo, D.P. Danielsen, Valdemar á Løgmansbø, Harry Birtilíð, Jens Eli Ellefsen, Sámal Ravnsfjall v.fl. Var farið til Sandavágs og Seyrvágs hevði skálin verið alt ov lítil til tað endamálið. Hugsaði um Jóannes bónda hesa løtuna:
Men hvar er tann nevin, sum slær
í borðið móti órættis lag
og ripar á múla
tann fremmanda skúla,
sum drepur okkum dag eftir dag?
Ei søga, ei mál, ei siður,
sum lands várs eyðkenni er,
við einum orði
verður borið á borðið;
tað er tí ein ribbalda gerð
Mentanin er farin um tey gomlu mørkini, tað er gott, men fyri alt í verðini mega vit ikki gloyma stórviðin - sum er og verður móðurmál okkara.
Bókin er mær kær, tí kenni eg meg aftur í frálíku yrkingini hjá íslendska javnaldrinum Bubba Morthens í sanginum "Ég elska bækur":
Orðin eins og litir og málverk til mín koma
móðurlausa stafi í fóstur ég tek.
Bókin er galdur sem geymir sjálfan tímann
í skjóli þíns huga þar finnur hún þrek.
Bókin er og verður þinn vinur
bókin er sem svalandi lækur.
Og ég segi það upphátt
og ég hvísla það í hljóði
að ég elska bækur.
Hve lífið yrði fátækt ef fyndust öngvir pennar
sem færðu okkur bækur eða ljóð að gjöf
hve lífið yrði sorglegt ef sjónvarp væri eina
siglingin um hugans stóru úthöf.
Við hesum fáu orðum fari eg at takka Svend Højgaard fyri tíðina og tað megnarverk hann hevur framt her við Løkin, hesi árini hann hevur verið í starvi. Tú hevur megnað at sett Bókasavnið við Løkin á breddan kring alt landið og gjørt tað til eina miðstøð hjá okkum tystu og svongu sálum á litterera og á upplivingarmótinum.
Samstundis fari eg at ynskja nýggja bókavørðinum, Oyvør Dam Jacobsen, hjartaliga til lukku við starvinum við bestu ynskjum um eina happadrúgva framtíð, bæði tína og okkara vegna, nú tú hevur sett teg á ein av uriaspostum kommununar á mentanarliga mótinum.
Lat Bókasavnið við Løkin vera ein kastala - ein skansa - ella ein vita - sum stútt og støðugt kann miðast og siglast eftir - fram á leið. Okkum, komandi ættarliðum og tjóðini at gagni.


text:
VÆLKOMIN TIL GRINDABOÐ.FO
Á Grindaboð.fo kanst tú lesa um grindahvalin – djórið við hvørjum vit býta havið um oyggjarnar, djórið ið mangan nevnt verður í tjak um mentan og siður, og djórið ið er vorðið eitt ikon fyri Føroyaland.
-
Sí filmin í fullari stødd © Aquawork
-
GRINDAHVALURIN
Vit býta havið millum okkum, grindahvalin og nógv onnur havdjór. Hvat eru grindahvalir fyri djór?
Hóast grindahvalir eru risastór og dugnalig ránsdjór, eru teir eisini blídligir, forvitnir og sera sosialir skapningar, ið ikki ræðast menniskju.
Grindahvalir liva um nærum allan heimin. Óvist er, hvussu nógvir eru til.
Les meira um grindahvalin
-
HVALALÍV
Grindahvalir liva og ferðast í bólkum, ið telja millum nakrar fáar hval upp í fleiri hundrað og onkuntíð yvir túsund.
Tætt band er millum mammu og hvølp. Í tvey ár ella longri fær hvølpurin mjólk frá mammuni, og tey halda saman í fleiri ár, um ikki alt lívið.
Grindahvalir eru gepardar í dýpunum, ið kunnu kava upp til 9 metrar um sekundi fyri at finna sína yndisføði, høgguslokk.
Les meira um hvalalív
-
-
© Gigantes Azul / Aquawork
-
HVALUR
Hvalir eru havsins risar, ið vit menniskju kenna lítið til. Sera hugtikin eru vit, tá ið vit síggja teir koma upp í vatnskorpuna at anda, hvíla, eta, spæla ella forvitnast.
Cetacea er felagsheitið fyri hval, delfin og nísu, og tað eru í minsta lagi 87 ymisk sløg til í heiminum.
Hvalir liva í einum heimi av ljóði. Ljóð er avgerandi fyri hesi hugvekjandi djór – tað veri seg samskifti, trivnaður og veiða. Hóast teir liva í sjógvi, er luft lívsneyðug, tí upp at anda mugu teir.
Les meira um hvalin
-
HAVIÐ ER HÓTT
70 prosent av jarðarflatuni er hav – ein litfagur og hugtakandi heimur, ið er gátuførur fyri okkum menniskju.
Havið er heimstaður hjá 230.000 ymiskum djórasløgum, sum vit kenna til, men bert ein brotpartur av dýpunum er granskaður. Enn hava vit einans funnið ein ella tveir triðingar av øllum djórasløgum í havinum.
Alt lív á jørð er treytað av havinum, men hóast vit vita tað, eru menniskju størsta hóttanin ímóti tí. Vit dálka og drepa, oyðileggja og misnýta. Havið er hótt.
Les meira um havið
-


text:
Undirvísingin í alisfrøði C er 75 klokkutímar (50 blokkar) yvir 1 skúlaár.
Undirvísingin í evnafrøði C er 75 klokkutímar (50 blokkar) yvir 1 skúlaár.
Undirvísingin í heimspeki C er 75 klokkutímar (50 blokkar) yvir 1 skúlaár.
Undirvísingin í innovatión C er 75 klokkutímar (50 blokkar) yvir 1 skúlaár.
Undirvísingin í KT C er 75 klokkutímar (50 blokkar) yvir 1 skúlaár.
Undirvísingin í latíni C er 75 klokkutímar (50 blokkar) yvir 1 skúlaár.
Undirvísingin í miðlakunnleika C er 75 klokkutímar (50 blokkar).
Undirvísingin í sálarfrøði C er 75 klokkutímar (50 blokkar) yvir 1 skúlaár.
Undirvísingin í stjørnufrøði C er 75 klokkutímar (50 blokkar) yvir 1 skúlaár.
Undirvísingin í sølubúskapi C er 100 klokkutímar.
Undirvísingin í tónleiki C er 75 klokkutímar (50 blokkar).
Undirvísingin í virkisbúskapi C er 125 klokkutímar (83 blokkar).
Undirvísingin í evnafrøði B er 125 klokkutímar (uml. 83 blokkar).
Undirvísingin í fronskum B sum byrjanarmáli er 200 klokkutímar (150 blokkar).
Undirvísingin í heimspeki B er 125 klokkutímar (uml. 84 blokkar).
Undirvísingin í innovatión B er 125 klokkutímar (umleið 84 blokkar).
Undirvísingin í ítrótti B er 125 klokkutímar (umleið 84 blokkar).
Undirvísingin í kunningartøkni b er 125 tímar (umleið 84 blokkar)
Undirvísingin í landafrøði B er 125 klokkutímar (umleið 84 blokkar).
Undirvísingin í evnafrøði B er 125 klokkutímar (uml. 83 blokkar).
Undirvísingin í mentanarfatan B er 105 klokkutímar (70 blokkar). Gerast skal vart við, at Mentamálaráðið á námsætlanarsíðu síni sigur, at rættingar kunnu koma fyri í Mentanarfatan B.
Undirvísingin í miðlum B/miðlakunnleika B er 125 klokkutímar (uml. 83 blokkar). Gerast skal vart við, at Mentamálaráðið á námsætlanarsíðu síni sigur, at rættingar kunnu koma fyri í miðlakunnleika B.
Undirvísingin í samfelagsfrøði B er 125 klokkutímar (umleið 84 blokkar).
Undirvísingin í sálarfrøði B er 125 klokkutímar (uml. 84 blokkar).
Undirvísingin í sponskum B sum byrjanarmáli er 200 klokkutímar (150 blokkar).
Undirvísingin í støddfrøði B á hugbreyt byrjanarmáli er 250 klokkutímar (umleið 168 blokkar) yvir 2 skúlaár.
Undirvísingin í tónleiki B er 125 klokkutímar (umleið 84 blokkar).
Undirvísingin í týskum B sum byrjanarmáli er 200 klokkutímar (150 blokkar).
Undirvísingin í Alisfrøði á A-stigi á náttúrubreytini er 325 klokkutímar (umleið 217 blokkar) yvir 3 skúlaár.
Undirvísingin í altjóða búskapi A á búskaparbreytini er 125 klokkutímar (umleið 83 blokkar) og byggir á undirvísingina í altjóða búskapi B.
Undirvísingin í donskum A er 200 klokkutímar (150 blokkar) yvir 2 skúlaár.
Enskt á A-stigi á búskaparbreyt og náttúrubreyt byggir á enskt á B-stigi, og undirvíst verður í 125 klokkutímar (uml. 84 blokkar).
Undirvísingin í evnafrøði A á náttúrubreytini er 250 klokkutímar (umleið 168 blokkar) yvir 2 skúlaár.
Undirvísingin í lívfrøði A er 250 klokkutímar (umleið 168 blokkar).
Samfelagsfrøði á A-stigi á hugbreyt og náttúrubreyt byggir á samfelagsfrøði á C-stigi og undirvíst verður í 125 klokkutímar (uml. 84 blokkar) um árið í 2 ár.
Undirvísingin í støddfrøði A á búskaparbreyt á er 125 klokkutímar (umleið 84 blokkar).
Undirvísingin í støddfrøði A á hugbreyt og náttúrubreyt er 125 klokkutímar (umleið 84 blokkar).
Undirvísingin í sølubúskapi A á búskaparbreytini er 125 klokkutímar (umleið 83 blokkar) og byggir á undirvísingina í sølubúskapi C og sølubúskapi B.
Undirvísingin í tónleiki A er á 125 klokkutímar (umleið 84 blokkar) um árið í tvey ár.
Virkisbúskapur á A-stigi á búskaparbreyt er framhald av virkisbúskapi á B-stigi, og undirvíst verður í 125 klokkutímar (uml. 84 blokkar).


text:
Bara kapping kann tryggja grøna orku
Í grein í miðlunum eftirlýsir Hákun Djurhuus, stjóri í SEV, ítøkilig boð frá Magn upp á, hvussu elmarknaðurin kann liberaliserast.
Vit eru fleiri ferðir fyrr komin við boðum upp á júst tað sama, men gera tað fegin enn einaferð.
Týdningarmesta stigið er tað politiska stigið, at avgerð verður tikin um at lata elmarknaðin upp. Tað merkir, at SEV skal loyva øðrum at framleiða streym inn á netið hjá SEV. Nýggir framleiðarar skulu sjálvsagt rinda eitt netgjald fyri hetta.
Men tað gevur lítla meining, at nýggir aktørar bara sleppa at framleiða streym og selja hann til SEV, sum síðani selur hann víðari við vinningi. Tað ger ikki streymin bíligari hjá endabrúkarunum, og ein slík skipan er eisini ein forðing fyri, at nýggir framleiðarar kunnu selja heildarloysnir, eitt nú grønar upphitingarloysnir, til hóskandi prísir.
Tí er tað ein avgerandi partur av einari liberalisering av elnetinum, at nýggir framleiðarar sleppa at selja streymin beinleiðis til brúkaran.
Í síni grein vísir Hákun Djurhuus á, at Magn og onnur hava høvi at bjóða, tá SEV bjóðar vindorkuframleiðslu út. Ja, gaman í, men við verandi skipan snúgva útboðini seg útilokandi um framleiðslu av el til bara ein keypara, nevniliga SEV, sum síðani selur streymin víðari til síni viðskiftafólk við vinningi.
Á Magn hava vit alla tíðin hildið, at SEV skal eiga og reka netið, eisini eftir eina liberalisering. Tí SEV hevur veitingarskylduna og skal framhaldandi hava hana, og tí at SEV hevur tøkniligu ekspertisuna og styrkina at halda og útbyggja netið og tryggja, at elskipanin altíð er í javnvág – tað er, at streymgóðskan er í lagi við tað, at veitingin er støðug og uttan stór sveiggj í máttinum.
Men netið má loysast frá øllum øðrum virksemi hjá SEV og leggjast í eina sjálvstøðuga eind, eitt netfelag. Hetta fyri at tryggja, at framleiðslan hjá SEV ikki fær kappingarfyrimunir fram um nýggjar framleiðarar.
SEV hevur longu tríbýtt elskipanina í framleiðslu, net og brúkarar og hevur gjørt sonevndar grid code, íbindingartreytir, fyri framleiðslueindir størri enn 11 kW, fyri framleiðslueindir minni enn 11 kW, og fyri brúkararnar.
Hesar íbindingartreytirnar eru gjørdar fyri tryggja javnvágina í elskipanini, og merkja, at tað longu nú er møguligt hjá nýggjum framleiðarum at brúka netið hjá SEV, uttan at tað gongur út yvir góðskuna á elveitingini.
Tað eru ikki rakettvísundi at lata elnetið upp fyri kapping. Tað er bara at taka avgerðina og gera tað.
Tá verða fleiri herðar at lyfta stóru uppgávuna at flyta okkum frá svartari til grøna orku innan tíðarkarmin, sum samgongan hevur sett sær.
Fyri brúkaran merkir liberaliseringin bíligari streym og gjøgnumskygdar prísir, har tað ber til at samanbera prísirnar hjá teimum ymisku framleiðarunum.
Alt samfelagið fær gagn av bíligari streymi, og ein liberalisering fer harumframt at elva til størri nýskapan, uppaftur størri framleiðslu úr varandi orkukeldum, størri virksemi og virðisskapan í elveitingarvinnuni og øktan tørv á vælútbúnari arbeiðsmegi.
Finn Jakobsen
tekniskur stjóri, Magn
Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í hesum lesarabrævið, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.
Mest lisið í farnu viku
Góð ráð til at eyðmerkja maktmenniskju
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Leopardsnigilin vinnur á morsniglinum
Tá fake gerst fakta
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Vespureiðrið (76) - 14. mai 2018
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Fyrsti spakin settur í til nýggjan Hvalbiartunnil
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Rák (6) - Urtagott
Radiooperatørur roknaði positionina út, tað var bjargingin
Prát við Regin Jacobsen, um at Bakkafrost hevur keypt sølufyritøku í USA
Løtan er ikki røtt
NOVA úr Suðuroynni - Sending 6
Gjørd av byggiblokkum
Hetta kann ikki góðtakast
Doyði av e-sigarettini
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Forða fyri at manningarnar koma at bera kostnaðin
Opið hús á Kambsdali í sambandi við at FabLab verður alment tikið í nýtslu
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Vælveru uppihald á Hotel Vejlefjord
Hotel Vejlefjord er eitt vælveruhotel í Vejle. 2 1/2 tíma frá Keypmannahavn og 2 tímar frá Ålborg.
Hotellið er eitt gamalt slott frá ár 1900, sum er renoverað og gjørt um til eitt vælveruhotel.
Hotellið liggur í sera vøkrum, grønum og skógarríkum umhvørvið beint við eitt stórt vatn.
Karmarnir eru av teimum allarbestu. Hetta er hotellið til tín, sum bert ynskir tað allarbesta.
Fonn Flog hevur avtalu við Hotel Vejlefjord og kann saman við hotellinum bjóða ymiskar vælverupakkar.
Vel m.a. ímillum hesar báðar pakkarnar:
Hyggestunder type 2
Vælveru uppihald frá fríggjadag til sunnudag.Íroknað er:
- Flogferð Vágar - Keypmannahavn t/r
- Gisting á Hotel Vejlefjord í tvær nætur íroknað morgunmatar buffét
- "Termiske Bade" og íðkan við SpaActive
- Vælkomst drinkur fríggjadag
- 2x trý rættaður døgurði borðreiddur í glassalinumKostnaður pr. pers.: úr kr. 6.170,-
Drømmedage type 2
Vælveruuppihald frá fríggjadag til sunnudagÍroknað er:
- Flogferð Vágar - Keypmannahavn t/r
- Gisting á Hotel Vejlefjord í tvær nætur íroknað morgunmatar buffét
- "Termiske Bade" og íðkan við SpaActive
- 1x 80 min. spaviðgerð. Fótaviðgerð og kropsmassaga.
- Fríggjadag: Vælkomstdrinkur og trý rættaður døgurði í matstovuni
- Leygardag: Vælkomstdrinkur og 5 rættað menu íroknað vínmenu, sum verður borðreitt í matstovuni "Barbara". Kostnaður pr. pers.: úr kr. 7.425,-
Vit hjálpa fegin við leigu av bili Les meir um Hotel Vejlefjord herRing á tel. 476363 og bílegg ferðina


text:
Tað er týdningarmikið at skilja samanhangir í lívfrøðiliga margfeldinum og útbreiðslu av plantu- og djórasløgum fyri at kunna hava eina skynsama umsiting og handfaring av vistskipanum í havinum.
Nýliga er komið fram, at flestu verur í havinum leggja DNA slóðir eftir seg, sum kunnu finnast í sjógvi (eDNA). Slóðir av eDNA frá plantuplankton, fiski og hvalhávi eru funnar í sjógvroyndum. Tað eru tó fleiri týdningarmiklir spurningar eftir at svara í hesum sambandi. Serliga um, hvussu leingi slíkt DNA heldur sær í sjógvi, og harvið, hvussu long tíðarskeið og hvussu stór øki slíkar slóðir umboða.
Í grein, sum nýliga er almannakunngjørd, hevur Ian Salter, ph.d. og granskari á Havstovuni, mátað livitíð av eDNA í sjógvi í eitt heilt ár í útsynnings Miðjarahavinum. Úrslitini visa, at livitíðin hjá eDNA broytist við árstiðini. Um veturin kann tað halda sær fleiri vikur, men bara fáar timar um summarið, áðrenn tað er niðurbrotið. Kanningarnar vístu eitt samband millum eDNA livitíð og hita og nøgdir av bakteriuføðsluevnum, og sambandið kundi lýsast við einum statistiskum myndli. Tá eDNA verður nýtt at kanna útbreiðslu av plantu- og djórasløgum, er tí neyðugt at taka hædd fyri árstíðarbroytingum í eDNA livitíð.
Greinin kallast ”Seasonal variability in the persistence of dissolved environmental DNA (eDNA) in a marine system: The role of microbial nutrient limitation” og er almannakunngjørd í PLOS ONE. Greinin er Open Acces og kann takast niður her.
Ian Salter hevur gjørt arbeiðið við hesi greinini í samband við arbeiði sítt á LOMIC (Laboratoire d'Océanographie Microbienne) stovninum í Paris.
Hann arbeiðir í løtuni á Havstovuni við eini verkætlan, sum er fíggjað av Granskingargrunninum, Fiskivinnuroyndum, Havstovuni og úr Fraklandi. Hendan verkætlan kallast FAMEOS, stytting fyri the Faroese Marine Ecosystem Observing Study. Hann fer at royna eDNA arbeiðsháttin í FAMEOS, har endamálið er at leggja grundarlagið fyri tílíkum kanningum av lívfrøðiliga margfeldinum og vistskipanini á Landgrunninum.


text:
Føroyska Sjómansmissiónin
26.01.2017 - 15:54
- Vit trívast væl umborð her. Tað er bara ein maður farin av síðani skipið kom til Føroyar á ólavsøku 2015. Hann fór av tí hann skal vera skipari á Martin, sum Bakkafrost hevur keypt úr Norra, sigur skiparin, Leif Joensen.
Hóast skipið er stórt, so eru teir bara seks mans við. Teir hava nóg mikið at gera, men tað gongur væl tí skipið er sera væl rigga og nógv av útgerðini kann stýrast frá brúnni, sigur Leif.
Tvær manningar hoyra til skipið. Teir eru tríggjar vikur umborð og hava so frí í tríggjar. Umborð arbeiða teir í seks tímar og hava so frí í seks tímar.
- Tað er ein góð skipan, sigur Leif.
Hans á Bakka var bygdur sum brunnbátur, sum skuldi sigla við livandi laksi til virkið á Bakka.
Síðani er skipið umbygt nakað so tað nú eisini kann nýtast til at avlúsa fiskin við feskum vatni, sigur skiparin.
Tá Martin og tað nýggjasta skipið Bakkafrost hevur keypt koma í vinnu, fer Hans á Bakka at sigla fast við laksi til nýggja virkið á Bakka.
Meira frá Føroysku Sjómansmissiónini her


text:
CESCR
ST nevndin fyri búskaparlig, sosial og mentanarlig rættindi (á enskum Committee on Economic, Social and Cultural Rights, stytt CESCR) hevur til uppgávu at kanna, hvussu ST limalondini halda seg til skyldurnar í CESCR sáttmálanum. Í sáttmálanum binda londini seg til at tryggja sínum borgarum rættindi til arbeiði, heilsu, útbúgving og nøktandi liviumstøður. Sáttmálin er frá 1966 og kom í gildi fyri Føroyar í 1972.
Dótturfelagsskapir : Altjóða verkamannafelagsskapur Sameindu Tjóða (ILO) | Undirvísingar-, Vísinda- og Mentanarstovnur Sameindu Tjóða (UNESCO)
Barnagrunnur Sameindu Tjóða (UNICEF) | Matvørufelagsskapur Sameindu Tjóða (WFP) | Heilsufelagsskapur Sameindu Tjóða (WHO)
Høvuðsstovnar: Aðalsfundurin • Trygdarráðið • Búskapar- og Almannamálaráðið • Altjóða Dómstólurin • Aðalskrivstovan • Tilsjónarráðið


text:
Orð og lag: Líggjas á Váli
1. Áh, signaða vissa: Øll syndin er rindað
við Jesusar blóði, á Golgata rann,
tann dag, eg fekk síggja, at eg hevði syndað,
ta signaðu vissu hjá honum eg fann.
2. Áh, signaða hvíla: Við krossin at liggja
er signað og søtt fyri skuldartyngd bróst,
hvat enn, ið kann níva, um bert tú vilt hyggja
á Jesus á krossinum, verður alt ljóst.
3. Áh, signaða frelsa: So dýrt hon er goldin,
ja, dómarin sjálvur tók dómin á seg.
Ei nakað sum hetta er søtt her á foldum,
at Gud elskar syndarar, slíkar sum meg.
4. Áh, signaða framtíð: Tað gott er at vita,
at ævigur bústaður er fyri stavn.
Skjótt kemur vár Frelsari okkum at flyta
frá foldini inn í ta himmalsku havn.
5. Áh, hugsið um hetta, tit sálir í vanda,
sum enn ei Guds tilboði hava sagt ja;
tað eru ei stundir til stillur at standa,
um tit ætla við til hin himmalska stað.
6. So skunda tær vinur, tí Jesus enn stendur
og rættir mót tær sína bjargandi hond.
Ei drála nú longur, Gud Sonin skjótt sendir
at heinta Guds børn, ja, tann stund er í nánd.


text:
Skeið í Konfliktmekling apríl 2018
08.02.2018
Konfliktmekling – gerast mediator
Intensivt skeið í konfliktmekling, byrjar 10. apríl 2018, sí nærri niðanfyri:
Konfliktkunnleiki inniber:
at skilja, hvat ein konflikt er, og hví og hvussu henda ávirkast
at kenna týdningin av málbrúki og atburði í samskifti okkara við onnur
at kenna mun á kjaki og dialogi
at kenna vandan fyri konfliktupptrapping
eina ásannan um:
at sannleikarnir eru fleiri - enn bara tín egni
at ósemjur,konfliktir, eru sjálvsagdar og neyðugar í lívi okkara
at vit sjálvi ávirka ósemjur og trætur okkara
at konfliktir hvørki kunnu ella skulu burturbeinast ella krógvast
Dialogur
Virðingin fyri dialoginum er ein lívsáskoðan við virðing fyri medmenniskjum
Konfliktmeklari
Konfliktupptrapping hevur ofta í sær kenslur sum órógv, øði og maktnýtslu. Kenslurnar órógva ofta evnini og viljan at síggja møguleikar fyri loysnum. Ein uttanveltaður persónur sum ikki eigur lut í konfliktini er rætti persónurin at fá samtaluna millum partarnar aftur á beint. Leikluturin hjá konfliktmeklara er júst hesin – at skipa fyri dialogi millum partarnar.
Skeiðið styrkir tín egna førleika at samráðast og betur at skilja trætur, tú ella onnur eru í.
Teoretiska undirvísingin fevnir um:
- Konfliktfatan. Ymiskar konfliktloysnir. Egið konfliktmynstur.
- Konfliktávirkan, -upptrapping og -avspenning.
- Evnini at lurta og tosingarlag, dialogur og samráðing.
- Leiðsla og mediatión
Bólkaatferð, samráðing og mediatión
- Hví mediatión virkar og hvørjar treytirnar eru fyri mediatión.
- Hvørji sereyðkennini eru við mediatión.
- Nágreinilig gjøgnumgongd av mediatiónsstigunum.
- Leikluturin hjá pørtunum og meklara.
- Førleikakrøv til meklaran.
- Etiskar reglur.
Málbólkur:
Einhvør, sum hevur tørv á betri kunnleika at handfara konfliktstøður, at tosa, lurta og samráðast og sum hevur ábyrgdina av at handfara tvístøður millum fólk ella bólkar á skilagóðan hátt.
Umframt at fáa førleikan at virka beinleiðis sum mediator, triðjipersónur í eini konflikt, fæst grundleggjandi innlit í, hvussu ein við egnum atburði og málburði ávirkar eina tvístøðu. Undirvísingin mennir eisini eins egnu evnir at samráðast konstruktiv.
Dømi um málbólkar:
- Fólk við ábyrgd fyri starvsfólkum - starvsfólkaviðurskifti
Fólk við ábyrgd at samráðast vegna onnur
- Privatfólk í samskifti við onnur, tað verið seg arbeiðsfelagaðar, grannar,
- Fólk við ábyrgd fyri børnum og eldri, stovnsleiðarar, lærarar, pædagogar, barnavernd, vm. herundir samstarv teirra við avvarðandi.
- Einhvør sum heldur seg hava tørv á betur at handfara tvístøður og at samráðast.
Skeiðið er hesar dagar:
Viku 15:
10. apr. 2018 (týsdag.) : kl. 13.00 - 16.00 (3 tímar)
Teorisk kunning um at skilja konfliktir, konfliktmynstur og konflikthandfaringarhættir.
Rolluspæl.
13. apr. 2018 (fríggj.d.) : kl. 09.00 -16.00 (6 tímar)
Konflikthandfaringarhættir. Dialogur. Konfliktmekling/mediatión.
Rolluspæl.
Vika 16:
17. apr. 2018 (týsdag) : kl. 13.00 - 16.00 (3 tímar)
Stigini í konfliktmekling. Rolluspøl. video og teori
20. apr. 2018 (fríggj.d.) : kl. 09.00 - 16.00 (6 tímar)
Teori og rolluspæl.
Vika 17
24. apr. 2018 (týsdag) : kl. 09.00 - 16.00 (6 tímar)
Teori og Rolluspøl.
26. apr. 2018 (hósdag) : kl. 13.00 - 16.00 (3 tímar)
Fortreytir fyri dialogi og krøvini til meklara. Etiskar reglur.
Avmarkað luttøka:
Til tess at luttakararnir skulu fáa høvi veruliga at royna seg sum meklarar, er luttøkan avmarkað til 12 persónar.
Kostnaðurin:
Pr. persón kr. 12.000 + mvg - ella kr. 15.000,- við mvg. Morgunmatur og matur á middegi teir tríggjar heilu dagarnar er íroknað . Annað tilfar er íroknað skeiðsgjaldinum. Skeiðsprógv verður latið fyri 27 tímar.
Skeiðið og kostnaður eru treytað av nóg stórari luttøku.
Tilmelding: hjá Turið Debes Hentze, tdh@hentze.fo , tlf. 519700
Undirvísari:
Turið Debes Hentze, advokat og mediator, m.m.c.r.
Samband
Turið Debes Hentze
Djúpagilsvegur 14
FO-188 Hoyvík
tlf. 519700
tdh@hentze.fo


text:
Vøluspá
Vøluspá er kendasta og mest týðandi av norrønu gudakvæðunum. Soleiðis ljóðar fyrsta ørindi í Vøluspá:
- Hoyrið meg allar
- heilagar verur,
- meira og minni
- ættfólk Heimdals.
- Vilt tú, Valfaðir
- at eg sigi frá
- fornsøgum manna
- teim fyrstu eg minnist.
Tað finnast tvær fullfíggjaðar uppskriftir av kvæðnum, onnur í tí sokallaðu kongabókini Codex Regius, meðan hin er at finna í Hauksbók. Munurin millum uppskriftirnar er lítil, stavsetingin brýtur frá og onkur ørindi mangla í báðum. Vanligt er tí at nýta ein “normaliseraðan” tekst, har holini í aðrari útgávuni eru fylt út úr hinari.
Úrslitið er tann kenda útgávan av Vøluspá við 66 ørindum, yrktar í kvæðaháttinum fornyrðislag.
Tað sum serliga skilur Vøluspá frá øðrum gudakvæðum er, at tað ikki bara er ein uppremsan av ymsum mytologiskum frumevnum, men at kvæðið hevur eina nøkulunda samanhangandi søgugongd úr byrjan í enda.
Innihaldsyvirlit
Fleiri kvæði?[rætta | rætta wikitekst]
Tað er eitt sindur óvist, hvar og nær Vøluspá er yrkt. Helst er kvæðið sett saman í Íslandi onkuntíð seint í 10. øld, altso stutt fyri kristningini av landinum. Óvissan er tó grundað á ta sannroynd, at partar av Vøluspá tykjast at vera eldri enn aðrir. Hetta, og so frávik í frásagnarhættinum, bendir á, at kvæðið er sett saman av fleiri eldri mytiskum kvæðum.
Endurskipaði teksturin hjá Bugge[rætta | rætta wikitekst]
Ein afturvendand spurningur viðvíkjandi Vøluspá er: hvør er tað, ið vølvan tosar við? Hóast hon í innganginum biður “allar heilagar verur” t.v.s. mannaættina um ljóð, og fleiri ferðir setur spurningin: “Skilja tit nú ella hvat?”, so benda fleiri skeivt sett ørindi inni í sjálvum tekstinum á, at Vøluspá, sum onnur norrøn kvæði, upprunaliga hevur havt ein episkan inngang. Hetta fekk norska filologin Sophus Bugge (1833-1907) at gera eina lítla endurskipan av tekstinum, har hann flutti ørindini 22, 28 og 29 fremst í kvæðið.
Ver tó varugur við, at henda endurskipan, hvussu logisk hon enn kann tykjast, merkir, at kronologiska uppsetingin í upprunatekstinum er broytt.
Vøluspá[rætta | rætta wikitekst]
Um vit nýta tann endurskipaða tekstin hjá Bugge, so byrjar Vøluspá við at siga frá vølvuni og seiðkvinnuni Heið, sum undir andamáning í einsemi fær vitjan av Óðini. Hin gamli ásagudurin gevur henni gávur at síggja út í ymsar heimar.
So byrjar vølvan sína frásøgn við at siga frá um upphavið, hvussu tíðin tók sína byrjan í tí mytisku frumglopruni Ginnungagapi, um hvussu frumlutirnir vórðu til, og hvussu gudarnir fingu skil á tí skipaða alheiminum.
Eftir hetta kemur parturin ið vanliga rópast Dvørgatal, har vølvan sigur frá upphavi dvørganna og reksar eina rúgvu av dvørganøvnum upp. (Dvørgatal er helst eitt kvæði fyri seg, sum av einari ella aðrari orsøk er vavt upp í Vøluspá).
Síðan sigur vølvan frá, hvussu fyrstu menniskjuni vórðu skapt, og um nornurnar, lagnuguddómarnar, ið halda til við einari av rótunum á Yggdrasils aski.
Vølvan sigur eisini frá umstøðunum viðvíkjandi tí fyrsta krígnum í heiminum, tá gudaættirnar æsir og vanir ruku í krovið á hvørjum øðrum, orsakað av drápinum av tí frumkendu Gullveig.
Í øðrum parti verður hin ljósi og góðlynti Baldur dripin. Drápið hevur við sær eina røð av ræðugerðum, sum enda við ragnarøkum, har gudar og jatnir útrudda hvønn annan. Ragnarøkur gera enda á heiminum, jørðin søkkur í kav, og alt endar aftur í sínari upprunastøðu í ti myrka ruðuleikanum.
Sambært vølvuna skal ein nýggjur heimur tó rísa úr havinum. Har skulu Baldur og drápsmaður hansara Høður ráða fyri borgum. Ein nýggjur gullaldur skal koma, men fyri at gera vart við at alt gongur í ring, hómast hin ræðuligi ormurin Niðhøggur í sjónarringinum, ein áminning um at eisini hesin nýggi heimurin er dømdur til undirgang og deyða.
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Vøluspá
- Vøluspá á føroyskum. Týtt hevur Anker Eli Petersen © 2005
- Tjatsi.fo (Kelda)


text:
Góðir vinnumøguleikar í kommununi
Nógv virksemi er í Sunda kommunu og harvið nógv arbeiðspláss. Ein uppgerð frá juni 2015 vísir, at tað vóru umleið 930 arbeiðspláss í kommununi. Nógv tey flestu innan privata geiran – stív 700 – meðan umleið 170 størv eru innan tað almenna og ymsar stovnar. Restin – umleið 60 størv – eru í privatum feløgum.
Størstu fyritøkurnar í kommununi eru Thor, Norðsetur, Løvubetong og HP-Jarn, meðan nógvar smærri fyritøkur eru innan byggivinnu, handil, tænastu og annað.
Kommunan ynskir at skapa tilvit um vinnuna í økinum, og hetta verður gjørt við at skipa fyri vinnudøgum og annars at varpa ljós á virksemið í økinum. Kommunan arbeiðir í tøttum samstarvi við Íverksterahúsið í Klaksvík við tí endamáli at geva íverksetarum í kommununi bestu vegleiðing og stuðul til at byrja virksemi í kommununi. Millum annað var eitt sonevnt StartUp skeið í apríl 2015.
Seinastu árini er talið av fyritøkum í Sunda kommunu støðugt vaksið. Ein av stóru fyrimununum hjá bæði fyritøkum og borgarum er staðsetingin hjá kommununi, sum er tann besta í Føroyum. Tað er bert umleið hálvur tími við bili til størstu plássini í Føroyum – Tórshavn, Runavík og Klaksvík – og somuleiðis til Flogvøllin.
Handilsøkið er í støðugum vøkstri, og fólk úr øllum meginøkinum kemur til Streymin at handla. Eisini ferðavinnan í Sundalagnum veksur alsamt, og Sunda kommuna er tann kommunan í landinum, ið fær vitjan av flest ferðafólkum. Hetta tí, at vit hava tríggjar av vakrastu bygdunum í Føroyum, sum eru Saksun, Tjørnuvík og Gjógv.


text:
Framløgurnar frá Vísindavøkuni á gransking.fo
Á Vísindavøkuni 29. september vóru fleiri framløgur hildnar um ymisk aktuell evni.
Til summar av hesum framløgum vóru heilt nógv fólk, meðan tað til aðrar vóru færri áhoyrarar.
Nú er møguleikin at hyggja at øllum framløgunum í power point ella prezi, í einstøkum førum er eisini upptøka av framløgunum.
Sí allar framløgurnar frá fríggjadegnum her
Eisini framløgur frá undanfarnum árum eru at finna á heimasíðuni.
Leita t.d. undir Tilfeingi --> Vísindavøka --> Vísindavøka 2016 --> Framløgur


text:
Tá fiskiárið í Íslandi byrjaði 1. september, vóru munandi færri stórir og miðalstórir trolarar, enn fyri einum ári síðani.
Íslendski fiskiflotin telur nú 709 skip við veiðiloyvi, tað eru 58 skip færri enn somu tíð í fjør. Umleið helvtin av flotanum eru langfaraskip, meðan restin fiskar í íslendskum sjóøki. Herumframt er eisini eitt stórt tal av smærri bátum, sum ikki eru taldir við her.
Orsøkin til fallið í skipatalinum, er stóri niðurskurðurin í toskakvotunum, sum fyri einum ári síðani minkaðu við umleið 60.000 tonsum. Hetta hevur ført til samanleggingar og noytt summi feløg at minkað teirra kostnaðir við at leggja ella selja skip, ið ikki bera seg.
Hækkandi fiskaprísir á marknaðunum í Bretlandi og á evropeiska meginlandinum hava vigað nakað upp í móti tyngri kostnaðum, men raksturin hjá íslendska veiðiflotanum er tó framvegis sera tungur, og tí hevur íslendska reiðarafelagið (LIU) funnist at kappingaravlagandi oljustuðlinum, ið varð latin ES-flotanum fyri nøkrum vikum síðani.
Í verandi fiskiári, í gongur frá 1. september 2008 til 31. august 2009, er íslendska toskakvotan 252.634 tons, samanborið við 301.307 tons í seinasta fiskiári.
Kelda: fishupdate.com