text:
SNOPPRIKKUR, GILJABÓNDIN OG LAÐANGARÐSBÓNDIN
»Verri enn Snopprikkur« - so verður tikið til um ein, ið bara ger ónt; tí Snopprikkur var eitt illryski og ein margskálkur og gjørdi altíð tað, ið ilt var. Argur var hann at píska, og verður enn tikið til: Alt ger mun, segði Snopprikkur.
Snopprikkur var húskallur hjá bóndanum í Giljum í Hvalba. Giljabóndin var sum ein høvuðsmaður í Suðuroy um tað leitið. Hann var órættiligur maður og ránakendur. Tað var ikki eiti, tað ið hann átti nær um hálva Suðuroynna og har afturat Lítlu Dímun. Markið gekk úr Dalsá og í Ánna Miklu í Fámjin (Dalsá gongur vestur ígjøgnum Øravíkarlíð úr Valdaskarði). Inni á Byrgi norðan fyri Øravík hevði hann oksar gangandi. Nógvar frásagnir eru um hesar báðar menn og um Jenis Símunarson, bónda í Laðangarði í Sumba, ið var sonarsonur Jenis Reginssonar í Laðangarði, sum gitin er áður í søguni um Regin í Toftum.
Giljabóndin hevði flýtt Jenisi í Laðangarði ein hvølp (elting) at venja til seyðahund fyri hann. Men hundurin kom at vera so góður, at Jenis vildi ikki missa hann. Nú bar so á, at giljabóndin, ið stóð fyri sýslumansembætinum í Suðuroy, sonur hansara og Snopprikkur fóru suður eftir oyggj til grannaskikk. Sonurin var kalsmaður hjá pápanum, og Snopprikkur var klæðseksdrongur. Teir komu til Sumbiar og fóru inn um gáttina hjá Jenisi til at fáa hundin aftur frá honum. Men Jenis svór, at hann vildi ikki lata hann, bant hundin við kvørnina og segði við teir, at komu teir inn um handa bjálkan, skuldu teir smakka øksina, á kvørnini lá. So hildu teir av og einki fingu; síðan fóru teir heim norður eftir oyggj.
Jenis í Laðangarði átti ein reiðrarhest, ein sannan úrmælingshest, sum honum tóktist stór ogn í. Altíð stóð hann í tjóðri heima á bønum uttan um veturin; tá hevði Jenis hann inni. Giljabóndin, ið hevði illvild til laðangarðsbóndan, ætlaði at vinna honum neisur og legði ráð upp við Snopprikk um at stjala hestin. Ein góðan vetrardag, sum tað leið fram undir jól, kom Jenis aftur av longum útróðri. Sum teir komu inn í sundið ímillum Sumbiarhólms og landið, bar hann eyga við ein mann, ið fór ríðandi niðan um bøgarðin í Sumba. Hann kendi í sama viðfangi sín egna hest og Snopprikk á bakinum. Hann rópaði á hinar menninar í bátinum og bað teir leggja kvikliga at landi á Tarakós (vestan fyri mølina). Tá ið hann kom upp á bakkan, føldi hann, at hann hevði gloymt knívin. Hann rópaði á hinar, í bátinum vóru, og bað blaka sær knívin, ið stóð undir bandinum. Teir blakaðu honum hann, og so fór Jenis kvistandi aftaná í roðklæðum sínum - hann gav sær ikki stundir til at fara úr teimum. Men Snopprikkur varð varur við hann og díkti á hestin. Tá ið Jenis kom niðan á fjallið tað, ið kallast Hesturin, fór hin um Lopransá (markið millum Vágs og Sumbiar); tá ið Jenis kom á Núp, fór hin um Tormansá (á syðru síðu á Vág). Sýn av sýnu sá Jenis eftir Snopprikki; alt dró saman ímillum teirra: tiltoyggin var Jenis, og hesturin møddist við manni á baki. Tá ið Jenis kom á Oyrarnar (uttan fyri líðina í tí syðra arminum í Vági), sá hann Snopprikk fara upp Brýr; tá ið Jenis kom í Vágsskarð, var hin uppi á Vatnaryggi; tá ið Jenis kom í Mannaskarð, fór hin oman Stovur (hin gamla tingstaðin); Jenis inn um hálsin í Øravík, hin inn um Drelnes (væl innan fyri hólmarnar); Jenis um Trongisvágsbø, hin niðan Hvíthamar (niðan fyri kolholið); tá ið Jenis kom á Beintuskriðu (í Húsgarðshaganum í Trongisvági), var hin komin upp á fjallið upp ígjøgnum Mannagjógv; tá ið Jenis var komin á Miðfjallið, var hin komin á Íslending norðantil á Hvalbiarfjalli - tá var stutt ímillum teirra. Men tá ið Jenis kom á Íslending, tá stóð hesturin tætt við Káragjógv alsveittur, og Snopprikkur var horvin - hann hevði krógvað seg niður í gjónna, tí nú sá hann sær ongan veg til at sleppa heilskapaður heim undan laðangarðs-bóndanum, og í Káragjógv vóru góð skjól at fáa hjá honum. Jenis fór út á gjáarbakkan og rópaði niður til hansara: "Væl var tað, at tú slepti hestinum! Hevði tú farið niður um gjónna við honum, skuldi eingin sopið jólagreyt aftur í Giljastovu." So setti hann seg á hest sín og reið heim.
Eitt várið, tá ið giljabóndin ferðaðist um Suðuroynna til grannastevnu, komu teir til Froðbiar, gilja-bóndin við soni og Snopprikkur. Har stóð ein fátækur ungur maður, Jógvan við Grind úr Trongisvági, og laðaði eina toft upp undir Skorum. Ein ketta var løgst út frá honum og gjørdi skaða á seyðin í Øravíkarlíð: hon drap smálomb og fugl um summarið. Giljabóndin hevði fingið uppspurning um hesa góðu kettu. Við tað sama teir hittust, Snopprikkur og trongisvágsmaðurin, tók Snopprikkur at erta hann við tí, at hann stjól seyð við einari kettu. Snopprikssonur og Jógvan við Grind høvdu klandrast um Barbaru, dóttur Jenis í Laðangarði. Snopprikssonur hevði fingið krakk, men Jógvan hevði fingið ja, og harav stóð hatur. Orð ókst av orði, og báðir at kallast. Snopprikkur vendi sær til son giljabóndans og segði, at tað mátti verið lítið fyri hann, ein ungan og sterkan mann, at lopið niður í toftina eftir Jógvani. Bóndasonurin herjaði á, leyp niður í toftina og skuldi taka lívið av honum; men Jógvan var so knappur, at hann fekk knívin út og stakk hann. Tað var alt í senn, at Jógvan flýddi - lættur var hann á føti - og fór inn í kirkjuna (har tordu teir ikki at drepa hann). Snopprikkur eggjaði giljabóndan og bað hann seta eld á kirkjuna, men bóndin bað ilt fyri honum og segði, at hann hevði mist nóg mikið, sum hann hevði; seta eld á guds hús, tað vildi hann ikki. Jógvan slapp sær undan teimum og fór suður eftir oyggj um tríggjar kirkjusóknir: Porkeri, Vág og Sumba, til at lýsa víggi. Tann, sum hevði dripið mann, kundi bjarga lívi sínum, um hann var fyrstur maður sjálvur til at bera boðini um tríggjar kirkjusóknir. Hann skuldi fevna um kirkjuhornið og rópa: "Eg havi verið manni at skaða!" Hetta kallaðist at lýsa víggi. Ein óveðursdag síggja fólk í Sumba ein mann koma í stórum skundi oman á Kross. Tey fara inn í Laðangarð og siga Jenisi frá. Jenis sigur: "Hann er ikki ørindaleysur, ið úti gongur í dag í hesum ovurveðrinum." Jógvan kemur í Laðangarð, vátur og illa tiltøssaður; tað rennur úr hvørjum tráði. Hann biður gott kvøld og guds frið í húsi. "Friður uttanbjálka, men ófriður innanbjálka!" svarar Jenis. Hann hevði øksi standandi í uttasta roykstovubitanum, sum stólpi var gjørdur upp undir. Har innum tordi eingin uttan tann, sum Jenis sjálvur beyð at koma inn. "Eg lýsi víggi!" sigur Jógvan. "Hvønn hevur tú dripið tá?" spyr Jenis. "Son giljabóndans!" svarar Jógvan. "Gud signi teg, vinur mín!" sigur Jenis, "kom og set teg her hjá mær." Jenis hevði ikki biðið gud signa mann í sín dag fyrr enn nú. So bað hann arbeiðskonuna geva honum turr klæði og nakað at eta, og sjálvur gav hann honum helvtina av bótini fyri drápið (60 dálar var bótin). Hetta var fyrsti maður, ið Jenis hevði hýst í sín dag.
Seinni varð Jógvan við Grind tikin, førdur til Havnar og settur í myrkastovu. Snopprikkur hevði logið fyri embætismonnunum og sagt, at hann hevði gjørt sína egnu systur við barn. "Vinur mín! Tað eru harðir handskar, ið tú hevur," segði ein havnarmaður, ið komin var at finna Jógvan (hann meinti við leinkjurnar). "Ja, harðir eru teir," svaraði Jógvan, "men havi eg sitið veturin, summarið skal eg ikki sita." "Ikki skal deyði mín spyrjast í Føroyum," legði hann afturat. Páskaaftan var hetta, og páskamorgun var hann brotin út og hevði tikið bát av Havnini. Hann sást úr Froðba, sum hann kom rógvandi framvið einsamallur. Síðan frættist, at hann var komin til Hetlands og giftur har.
Um tað, sum ódrúgt er og illa umfarið, verður sagt: Hatta er sum svínini hjá Snopprikki. Giljabóndin hevði sjey svín í Elukonurætt (niður millum gjána norðast á Hvalvíkini) og ætlaði at føða hesi svín væl upp. Men Snopprikkur, sum skuldi røkja tey, tímdi ikki at bera til teirra. Hvat ið etandi var av svínamatinum, tað át hann; maskið tveitti hann burt. So krógvaði hann seg og kom ikki aftur, fyrr enn tíðin var umliðin, og hann var aftur væntandi heim til húsa. Væl tígnaði bóndin Snopprikk, tá ið hann kom aftur, og spurdi, hvussu svínunum visti við. Tey livdu uttan líka væl, segði Snopprikkur. So ein dagin heldur giljabóndin: "Nú eru svínini tøk", og fer yvir á Elukonurætt; men tá ið hann kemur hagar, er einki at finna av svínunum uttan ber beinini.
Giljabóndin átti eisini oynna Lítlu Dímun. Har legði hann seg eitt heystið við húskøllum sínum. Vargur var í seyðinum, so teir fingu ikki søkt. Teir krokaðu niðri á Nesi, har sum tøka var (eitt heldi til at fáa seyðin inn í), og høvdu rekkjuváðir til at sveipa um seg í rokkavanum. Tað lukkaðist giljabóndanum at taka so mikið, at hann kundi sleppa brundlomb upp. Hann hevði gjørt av við hvalbingar, at teir skuldu koma eftir honum, tá ið teir fingu tekn. Í Støddarnevi (móti Hvalba) bant hann ein brund og slepti útav. Brundurin rak inn á Hvalbiarfjørð upp á Hústoftamøl í Nesi. Landsynningur var ættin, og streymurin stoytti beint á har. Hetta var teknið, og hvalbingar mannaðu tí bát eftir giljabóndanum.
Eitt summarið í dráttartíð komu hovbingar í oynna Lítlu Dímun. Tá var giljabóndin til fugla í oynni. Meðan teir vóru og drógu lunda, sníkti Snopprikkur seg burtur undir oynna, har sum báturin lá (eysturi á oyggj innan fyri Tangannagjógv), boraði hol á í fleiri støðum og klíndi mold aftur í holini. Tá ið hovbingar vóru lidnir at draga, fóru teir aftur í bátin, men tá ið teir vóru komnir nakað út suður frá oynni, flotnaði moldin burturúr. Teir tóku at oysa, men einki batti: báturin sakk, og allir menninir doyðu. Tá fór Lítla Dímun undir kong.
Ein rók í Lítlu Dímun eitur Lyklarókin, eitt ógvuliga ringt pláss at koma til. Hagar bað giljabóndin Snopprikk fara sær eftir lyklunum, sum hann segði seg hava gloymt. Søgnin er, at hann ætlaði at fáa Snopprikk til at detta oman, tí hann hevði gjørt honum so nógv skálkabrøgd. Men væl gekk í hond hjá Snopprikki: hann fann lyklarnar og kom aftur við teimum.
Eina ferð, sum giljabóndin var burturi í haga, fann hann ein døgling, sum var runnin upp á land í Hvalgjógv og deyður. Tá legði hann forboð, at eingin skuldi í tvær vikur fara til Hvalvíkar. Hvalbingar gjørdu eftir boð hansara. Meðan fekk hann døglingin skornan sundur og reiddan heim. Um veturin, tá ið frostið kom, og hvalbingar ein dagin vóru í Hvalvík, fingu teir at síggja lýsi renna út undan Hælhamars-gróthúsi, sum giljabóndin átti. Tá kom illgrunsil á teir, hví giljabóndin hevði gjørt forboð til Hvalvíkar. Teir tóku at rannsaka, hvat hetta var, og kravdu lykilin til gróthúsið av giljabóndanum. Hann sá sær ongan kjans til at gera mótstøðu ímóti bygdini og læt teir fáa lykilin. So funnu teir eina tunnu við lýsi, sum gjarðirnar vóru sprungnar av. Bygdarmenninir góvu hann upp fyri øvrigheitini í Havn, og tá fór Giljagarður undir kong.
"Ró nú, Snopprikkur!" verður stundum sagt í spølni við ein, ið strevast við sovorðið arbeiði, sum hann ikki kann fáa bilbugt við. Frásøgn er um, hvussu hetta orðtakið kom upp.
Giljabóndin og Snopprikkur vóru farnir í handilsferð til Havnar. Har hitti bóndin eina konu úr Fugloy, sum beyð seg til hansara í uppgávu. Hon átti jørð í Suðuroy og hevði nógv í viðføri. Hann gav seg til, tók hana heim við sær í farinum og setti hana fram í skut oman á førningin. Teir sigldu suður eftir, og giljabóndin bað Snopprikk ansa sær eftir uppgávukonuni har frammi. Snopprikkur fór tá fram um seglið og setti seg hjá henni. Alt versnaði veðrið eftir veginum; frekur stormur kom á teir, og streymurin gekk frá teimum við. Tá ið teir fóru um Suðuroyarfjørð, var ódnarveður og rótan í sjónum. Meira teir oystu, hvaðna meira kom inn. Teir máttu blaka fyri borð av førninginum, hvat teir kundu. Bóndin rópar á Snopprikk og biður hann skunda sær at kasta út oman av góðsinum har frammi. Tað fyrsta, Snopprikkur kastar fyri borð, er uppgávukonan. Bóndin rópar aftur á hann og biður hann fjálga sær væl um beinini á teirri gomlu: hon stirðnar har frammi. Snopprikkur sigur, at hann hevur fjálgað um bein hennara. "Bannaður, tú hevur fjálgað einsvegna." Teir slitu til lands og løgdu at yviri á Botni í Hvalvíkini í tí staðinum, sum nú eitur "Giljabóndans støð" - tað var einasta støðin, lendandi var í. Bládýpi er út fyri klettin har. Giljabóndin bað Snopprikk fara aftur í skut og hava bátinum við, meðan hinir skipaðu farmin upp; tí hann var ómóður. Alt var skipað uppúr, árarnar við. Tvær gentur sótu afturi í skuti hjá Snopprikki; onnur var dóttir Vísa Pæturs við Kvíggjá í Sumba, onnur var hansara egna dóttir. Giljabóndin vildi hava dóttur Pæturs upp á land, men hon vildi ikki fara frá hinari. Áðrenn nakar vardi, tók bóndin og rendi bátin út frá. "Ró nú, Snopprikkur!" rópaði hann eftir honum. Men streymurin setti út eftir, og ikki var meira enn tann eina árin, ið Snopprikkur hevði, eftir í bátinum, so ikki var hugsandi hjá honum at vinna til lands.
Frætt er, at Snopprikkur og genturnar róku til Hetlands, men ongantíð kom hann aftur til Føroya. Genturnar, sum báðar søgdust at vera vakrar, helst Snoppriksdóttir, giftust í útlondum. Sumbiargentan kom heim aftur at vitja eina ferð. Pápin og beiggjarnir vóru út at rógva, og tá ið teir komu aftur, søgdu tey hinum gamla, at ein útlendsk kona var komin til Kvíggjáar at gista. Hetta helt Pætur ikki bera til. Tá ið hann kom inn við fiskaleypinum, og eingin var til hendis at taka av honum, kundi hon ikki ráða sær, men sprakk upp og rópaði: "Á pápi, eg skal taka av tær!" Við brøðurnar, sum vildu stoyta fiskin á gólvið úr leypunum, segði hon, at tað var synd, og bað teir breiða okkurt undir. Tá ið teir søgdu, at teir høvdu einki, bað hon teir taka fyriklæði sítt og fór sjálv at leita eftir øðrum til at breiða undir: "Tað var ikki siður, hvar hon kom frá, at blaka fiskin á gólvið." Hon var verandi nakra tíð í Sumba, fór so til Havnar og avstað aftur við handilsskipi.
Aðrar frásagnir eru um Jenis Símunarson í Laðangarði. Hann átti triðingin av Sumba og harafturat Skúabølishaga. Konu hevði hann úr Fámjin, og við giftu hansara bar tað so til. Eina ferð, sum hann var útrógvin á miðinum Gomlu Egg vestanfyri Fámjin, brast hann á av landnyrðingi. Jenis sleit til lands, men tá var hann komin til trota, sum hann hevði ovróð seg. Tað var ikki øðrvísi enn, at teir kendu lívsbragd í honum. Hann var lagdur inn í forkirkjuna - fólk hildu hann vera deyðan - men ein genta, sum hevði verið góð við hann, tók hann heim til sín, gav honum heitt at drekka og heita song at liggja í, so hann kom til lívs aftur. Síðan tók hann hana til konu.
Stórbærur maður var Jenis. Brúdleyp hansara er eitt tað tiltiknasta, í Føroyum hevur verið. Hann læt bjóða um alla Suðuroy í brúdleyp sítt øllum uttan tjóvum og skálkum, og so kom øll oyggin, alt, sum ragga kundi, tí eingin vildi sita eftir sum tjóvur ella skálkur. Nøgd av seyði bant hann niður til brúdleypsmats, tríati geldseyðir úr einum fylgi úr Mýrabyrgi - fullur gamalseyðakjaftur í øllum; ikki lambstonn í heysi. Tó skuldi einki vera til avlops. Borðreitt var úti á Kelteigum, tí lítið fólk av miklum var tað, ið inni rúmaðist. Summar var og veðrið gott. Fleiri brennivínstunnur vóru, sum ovari botnurin var sligin úr, og træker flutu omaná til at drekka úr. Tá ið Jenis kom úr kirkjuni við brúðrini, klæddur í reyða skarlaksskikkju, møtti hann tveimum fámningum, Jansa-guttunum báðum, í skinnstúkubulum og helt við teir, at hann hevði ongum skinnbulum boðið. Teir tóku sær tykni av hesum og gjørdu ikki vandari enn, at teir fírdu brúðgómin í ein køst. Síðan hevur hesin køsturin verið nevndur Brúðarhúskøsturin. Gróthúsið, sum brúdleypskjøtið var goymt í, nevnist enn á døgum Brúðargróthúsið.
Jenis í Laðangarði og Pætur við Kvíggjá (Vísi Pætur Gunnarsson) áttu sjey og tjúgu merkur í felagi, Jenis átti Mýri og Hólmskorar, Pætur átti Blæingina, ið omanfyri er. Men tá ið út leið ímóti skurðtíð, fór Jenis eystur á skørðini, ið uppi yvir Blæingini eru, beitti grót niður á seyðin, ið á Blæingini stóð, rak hann niður av einum hamri inn á Mýrabyrgi og bant so eitt árið tríati geldseyðir niður frá Pæturi (Mýrabyrgið, sum Jenis hevði latið gera, lá báðumegin markið). Í endanum leiddist Pæturi at hava felag við Jenis og fekk hann til at býta sundur. Tá var Jenis vorðin gamal og fallin frá sjálvur. Hann bað son sín, Símun, taka fyri seg; men tó helt hann við hann, at: víst var Mýri og Hólmskorar fosturmamman góð, men ikki átti hann at ganga frá teirri høgu (Blæingini); tí tá ið hann kom upp á Bøllheyg, tá lætnaði undir fótunum. Símun tók, sum pápi hansara ráddi honum.


c: text/html

text:
Jan Müller
06.03.2017 - 10:20
Danska oljuævintýrið tykist eftir øllum at døma at vera bjargað, sambært Berlingske, sum skrivar, at ein avtala er gjørd millum størstu fyritøkuna í Danmark, Maersk og danska statin um framtíðar oljuvirksemið í Norðsjónum. Sambært keldum hjá blaðnum skal Maersk gera eina íløgur uppá 30 mia. kr., sum so aftur fer at skapa 4000 nýggj arbeiðspláss. Avtalan fevnir m.a. um ta nógv umrødda Tyrafeltið. Staturin hevur annars longu mist nógvar mia. kr. vegna minkadi oljuvirksemið. Nú er so bert eftirm at flokkarnir í Fólkatinginum góðtaka avtaluna. Tað fer at henda í næstum skilst.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Í tíðindunum í síðstu viku var frammi, at nýggja byggireglugerðin endiliga skal kunngerast. Sum Magnus Magnussen, formaður í Føroya Handverksmeistarafelag, segði við Útvarpið, “so tekur felagið fult undir við, at strammað verður upp við standardum og trygd”. Víðari leggur Magnus Magnussen afturat, “at meistaraútbúgving eigur at vera krav, tá fyritøka bjóðar seg fram á marknaðinum. Hetta eigur at vera partur av nýggju lóggávuni innan bygging, soleiðis at tann sum byggir, fær enn betri trygd fyri, at bygt verður sambært reglunum”.
Hvat er ein meistaraútbúgving?
Ætlanin við meistaraútbúgvingini er, at hon skal vera eitt krav í s.v. løggilding fyri handverksmeistarar, sum liva av at byggja fyri onnur. Um onkur ynskir at byggja síni egnu hús, skulu tey sjálvandi hava rætt til tað undir egnari ábyrgd. Men tá ein fyritøka byggir fyri ein kunda, eigur kundin at fáa vissu fyri, at handverksmeistarin er løggildur. Ein løggilding skal kunna fáast við at taka eina meistaraútbúgving, umframt at hava viðkomandi royndir á økinum.
Bæði í Noregi og í Íslandi er ein meistaraútbúgving (ella samsvarandi útbúgving) eitt krav fyri at bjóða seg fram sum handverksmeistara.
Hví løggilding og meistaraútbúgving?
Tað at seta føtur undir egið borð, er hjá flestu okkara tann størsta íløgan, sum vit gera í lívinum. Gongur okkurt galið í byggingini, kann tað hava stórar avleiðingar fyri privatbúskapin, umframt at tað førir til stríð og stúran í langa tíð hjá kundum, har byggiverkætlanin miseydnast. Hóast tær flestu byggiverkætlanirnar eru væleydnaðar, eru tíverri eisini fleiri dømi um, at tað ikki gong ur eftir vild. Ikki minst tá talan er um óseriøsar byggifyritøkur, sum ikki hava royndir ella førleikar at stýra einari byggiverkætlan ella einari fyritøku. Endamálið við løggildingini er at minka um váðan fyri, at byggiverkætlanir miseydnast. Tí eigur tað at vera eitt krav, at tann, sum stendur fyri byggjarínum hevur førleikarnar at stýra fyritøkuni og byggjarínum, og kennir til ábyrgdina viðkomandi hevur í mun til m.a. byggireglugerðina.
Hvat skal innihaldið vera í meistaraútbúgvingini?
Frálæran í meistaraútbúgvingini kann býtast í tvey. Partvís byggifak, sum ger handverksmeistaran betri føran fyri at stýra og leggja til rættis eitt byggjarí, m.a. í mun til nýggju byggireglugerðina, og partvís frálæru um annað sum krevst fyri at reka eina byggifyritøku, m.a. fíggjarstýring, roknskap og mvg, verkætlanarstýring, starvsfólkamál, útbúgving av lærlingum, kundarøkt og marknaðarføring.


text:
Talan er um eitt samstarv í millum G! Festivalin, Atlantic Airways og Iceland Airwaves, ið fara at velja hvat føroyskt tónleikaranavn skal spæla á Iceland Airwaves festivalinum í november.
Endamálið við Væl á veg, er at veita nýggjum føroyskum tónleikarum, eina hjálpandi hond á veg út í heim. Føroyska tónleikanavnið, sum verður valt á ársins G!, fær eitt gávubræv áljóðandi 20.000 krónur frá Atlantic Airways til luttøkuna á Icleand Airwaves.
Tey trý føroysku tónleikanøvnini, sum eru innstillaði til gávubrævið, eru Lea Kampmann, Konni Kass og SAKARIS. Vinnarin verður valdur av Iceland Airwaves, ið verða tilstaðar á G! fyri at velja ársins nýggja tónleikara navn.
Vinnarin verður avdúkaður á sandinum í Syðrugøtu seinnapartin leygardagin klokkan 16.45.


text:
Orð: Josef Samuel Rogner
Lag 1: Josef Samuel Rogner
Lag 2: Johannes Alfred Hultman
Týtt: Petur William Háberg
Upprunaheiti: Pilgrim som på väg till fadershuset
1. Tú, sum ert á veg til faðirhúsið,
leysur skjótt frá øllum trongdum gerst,
hoyrir tú frá einglakórum brúsið
– skjótt ein sangari tú sjálvur ert.
Niðurlag: Áh, skalt tú verða við,
tá songurin sum brimið hart skal duna
gjøgnum himmalsins høll einaferð?
Sig, skalt tú verða við
í hvíta skaranum við dýrdarsætið,
sum Lambinum sligna syngur prís.
2. Lurta, sál mín, aftanklokkan ljóðar
fagrari, enn nakar hevur hoyrt!
Er tað síðstu ferð, hon sálir móðar
kallar heim til Dýrdarlandið várt?
3. Einglaljóð og Lambsins ljómi fylgja
mær til dýrdarportrið staðnum í,
trygt eg hvíli, slætnað er hvør bylgja –
longslar stillaðir og strítt alt stríð.
4. Jesu blóð upp latið hevur liðið,
prís til Gud, tað opið síðan stóð,
tann er frelstur, sum inn hevur stigið
– skalt tú uttanfyri standa tó?


text:
Vitjan á høvuðsskrivstovuni hjá Venstre
21. januar 2014
Floksskrivarin hjá Sambandsflokkinum, Reidar Nónfjall, hevur júst verið á vitjan í Danmark á høvuðsskrivstovuni hjá Venstre í Holte. Við á vitjanini var eisini kassameistarin hjá Sambandsflokkinum, Annfinn Brekkstein.
Vitjanin varð væl fyrireikað við tí endamáli at fáa nøkur ítøkilig úrslit burturúr. Fundur varð hildin saman floksskrivaranum hjá Venstre, Claus Richter.
Endamálið við slíkum vitjanum er m.a. at skapa grundarlag fyri einum fakligum samstarvi við skrivstovuna hjá Venstre og skapa netverk.
Harafturat er endamálið at fáa innlit í og vitan um, hvussu ein størri politisk organisatión tilrættaleggur sítt innanhýsis politiska arbeiði og harvið fáa íblástur.
Á høvuðsskrivstovuni hjá Venstre í Holte
Reidar Nónfjall og Claus Ricther
RN
Aftur


text:
Miðlafrøðingar og samskiftisráðgevar tykjast vera á einum máli um, at sosialu miðlarnir fara at spæla ein stóran leiklut í valstríðunum til fólkatings- og løgtingsvalið. Eg meldi meg upp í kórið og staðfesti, at valið kann vinnast á Facebook. Besta dømi er Barack Obama. Hann brúkti bæði Facebook, Twitter og YouTube í valstríðnum, fór út til fólk og møtti teimum í eygnahædd. Hetta spældi stóran leiklut í hansara valsigri, so sjálvandi kann man vinna valið í Føroyum eisini. Men upp aftur lættari kann valið tapast á Facebook.
Eg eri tó sannførdur um, at sosialu miðlarnir í øllum førum geva okkum betri politikarar.
Nýggj krøv
Eitt er heilt greitt, Facebook hevur broytt politiska kjakið. Fyrr kundi tú hava eina politiska fasadu, tú skuldi duga eitt slag av retorikki og at tosa við poilitiska journalistin. Tú visti nøkulunda, hvørjar sjey spurningar, tú skuldi svara, og tú hevði svarini klár. Nú koma spurningarnir frá øllum síðum, og hevur tú ikki svarað innan fyri ein tíma, so fara fólk at ivast í, um tú yvirhøvur hevur eitt svar.
Facebook krevur eisini, at tú ert reellur, tí loypur tú útí, uttan at hava grund í tínum máli, so verður tú krossfestur av alsamt fleiri kritiskum eygleiðarum.
Broytingar síðan síðsta val
Tað eru nú trý ár síðan, at val var í Føroyum. Til býráðsvalið 2008 var táverandi býráðspolitikarin og fyrrverandi borgarstjórin, Leivur Hansen, virkin í sosialum miðlum, og hann kláraði seg faktiskt heilt væl, hóast hetta fall hann á valinum. Men trý ár eru liðin, og heimurin er broyttur. Nógv fleiri brúkarar og nógv størri partur av almenna kjakinum eru flutt inn á Facebook, og stóru tíðindasíðurnar geva møguleika til at deila tíðindi á Facebook. Dugir man at brúka hesar møguleikar, so kann man meiri enn so rudda sær veg inn á Ting.
Men valið kann eisini tapast á Facebook
Tað er heldur eingin ivi um, at valið eisini kann tapast á Facebook. Ert tú Ikki sterkur, so verður tú grillaður livandi, tí tú kanst ikki longur koma við ógrundaðum pástandum. Tí fara tey, sum retoriskt eru illa fyri, og tey, sum ikki hava neyðugu vitanina og evnini, at tapa. Í einum kjaki, har stutt er millum svarini, og ágangurin kann gerast øgiligur, mást tú vera hvassur, sakligur og vitugur fyri ikki at standa eftir við verri trúvirði.
Umframt at politikarar eru á Facebook, so eru eisini sera nógv politiskt áhugað virkin á síðuni. Hesi hava nú møguleika at stuðla sínum valevnum, umframt at stríðast ímóti móti valevnum, ið umboða aðrar flokkar. Eitt nú við at seta spurnartekin við trúvirðið, breiða út lygisøgur og við at fara eftir valevnum, ið eru retoriskt illa fyri, ella sum ikki hava fullkomið innlit í politisku mál síni. Somuleiðis er nú sera lætt at vísa á tingviðgerðir og atkvøðugreiðslur, har verandi politikararar ikki hava livað upp til lyfti síni. Hetta setur stór krøv til okkara politikarar, ið verða trykkroyndir áðrenn valið. Hetta eigur at geva okkum betri politikarar.
Kunnu koma inn uttan Facebook
Tey stóru kunnu klára seg uttan Facebook, tí tey sleppa framat í Degi og viku, valsendingum og øðrum traditionellum miðlum, umframt at tey hava uppbakning frammanundan. Men tey kunnu missa atkvøður, um tey ordiliga dumma seg á Facebook, ella um tey heilt halda seg burtur, tí teirra lesarabrøv, politisku útsagnir og atburður verða eisini viðgjørd á Facebook.
Samanumtikið
Tað fer at krevja nógv at vinna á Facebook, tí øll fara at rópa hart, og tá er ringt at verða hoyrdur. Hetta fer at krevja góð retorisk evni og stórt innlit í miðilin, og hvussu hann verður brúktur.
Samanumtikið er politiska samskiftið í valstríðnum flutt frá monologi og stirvnum dialogi til live-dialog, har tú mást vera skarpur politiskt og retoriskt.
Hetta verður samstundis eitt sera persónligt val, har floksdissiplinin kann fara av lagi, av tí at øll skulu og sleppa at svara fyri seg.
Tað verður stuttligt at síggja.
Nøkur góð ráð
Internetið minnist
Vallyfti og politiskar útsagnir á internetinum vera hangandi í leitimaskinum, bloggum og í sosialu miðlunum. Hetta bindir politikarar á ein hátt, ið vit ikki sóu áður. T.d. síggja vit javnan politisk mótstøðufólk leggja leinkir til gomul videobrot og útsagnir, ið eru í andsøgn við verandi støðuna hjá politikarum. Hetta skaðar trúvirði hjá viðkomandi politikara. Vandi er fyri, at veljarin spyr, hví hann skal trúgva honum nú, tá hann ikki helt tað, ið hann lovaði seinast.
Í tíðini áðrenn sosialu miðlarnir, var tað bert hendinga ferð onkur journalistur, ið kannaði seg fram til eitt gamalt lesarabræv ella klipp úr Degi og viku og konfronteraði politikaran við brotin lyfti. Nú er allur heimurin eitt stórt researchlið.
Andsagnir og brotin lyfti, ið vera víst fram á sosialu miðlunum, finna eisini veg inn í siðbundnu miðlarnar, og ávirka sostatt víðari enn bert á t.d. Facebook.
Karaktersjálvmorð
Tað er ikki víst, at tað, at gera sítt besta, er nóg gott á sosialu miðlunum. Ein tann sterkasti eginleikin hjá hesum miðlum er ferð. Tað er altíð lætt at reagera skjótt, og ert tú snarsintur, ella kanska ikki so væl fyri retoriskt, kann tað gerast sera óheppið, um tú leggur okkurt út í einari kvikari vending.
Tað er so lætt at skriva okkurt á Facebook, men ringt at taka tað aftur. Hetta hava longu fleiri politikarar verið noyddir at ásanna, bæði her heima og úti í heimi. Í USA var herfyri eitt dømi um ein politikara, ið stutt sagt gjørdi karaktersjálvmorð via Twitter, tá hann, antin av óvart ella í ovfarakæti, deildi fúlar myndir av sær sjálvum við konufólk.
Spæl við opnum kortum
Vit hava sæð dømi um politikarar, ið royna at stýra kjakinum á Facebook, eitt nú við at strika kjakinnlegg og brúkarar tá teir eru í trongum skóm. Hetta kann bara skaða trúvirðið hjá viðkomandi politikara. Hví skal nakar velja ein, ið ræðist mótstøðu og ikki hevur svar uppá spurningar?
Tú kanst ikki velja at ferðast í sosiala miðlaheiminum og so bert góðtaka monolog og vinaligan dialog. Tí so meldar tú teg úr kjakinum. Politiskt kjak er sjáldan vinaligt, og tað skal nokk halda fram hóast tú ikki luttekur í tí longur, og tað at tú meldar teg út, fær títt trúvirði at minka. At luttaka uttan at vilja luttaka eftir vanligum spælireglum er ikki reelt. Um tú roynir at gera tínar egnu reglur, kann hetta skaða teg í síðsta enda.


text:
Black Sabbath var høvuðsnavnið á Roskilde Festivalinum í ár, og her var talan um upprunaligu manningina í Black Sabbath: Ozzy Osbourne sang, Tony Iommi gittar, Geezer Butler bass og Bill Ward trummir. Tann upprunaligi tungmálmsbólkurin. Ein tann týdningarmiklasti bólkurin í søguni hjá rokk tónleiki, og uttan iva tann týdningarmiklasti bólkurin í søguni hjá tungmálmi.
37 ár eftir at fýra ungir mans úr Birmingham fóru til norður Týskland at spæla blús á teimum týsku vertshúsunum, traðkaðu hesir somu fýra, nú eldru rokkguðarnir á pallin eitt lítið vet norðanfyri Týskland í Roskilde, og svongdin eftir at framføra sín tónleik, tyktist enn líka sterk, og tað skerst ikki burtur, at mennirnir duga síni ting.
Gamaní, Ozzy hevði astma innhalator við á pallin, og drakk te úr einum koppi, í staðin fyri eina whiskey fløsku og hasjsigarett. Rukkuttu fingrarnir hjá Geezer og Tony sóu margháttligir út á stóra skíggjanum við pallin, meðan teir vundu tungan tónleik úr sínum gittarum. Ótrúligt at sovorðin djevlaljóð kunnu koma úr so gomlum monnum.
Konsertin vísti, at hetta ikki eru útbrendir gamlir menn, men veruligar rokkhetjur. Teir spældu seg ígjøgnum hálvan annan tíma av tyngsta tónleiki í heiminum. Har var pláss til nøkur av teimum allar kendastu løgunum, men eisini til nógv av teimum meira forkunnugu løgunum. Klassikarar, sum veruligir Sabbath fjepparar elska, sum: After Forever, við tekspettinum “Would you like to see the pope at the end of a rope”, sangurin sum Black Sabbath skrivaði til punkarar, aftan á Tony Iommi var bukaður av einum flokki av punkarum: Faries wear boots, umframt syruttu The Wizard og Into the void bara fyri at nevna nakrar.
Fjøldin av áskoðarum man vera ein tann størsta, sum hevur verið á økinum við appilsingula pallin í nógv ár. Fyrireikararnir meta, at minst 50.000 fólk hugdu at Black Sabbath. Tey fingu eina frálíka uppliving. Bólkurin spældi sum ein dreymur, og áskoðararnir sungu, murraðu og livdu við bæði í kendum og minni kendum løgum. Tá bólkurin spældi tey størstu hittini Paranoid, Iron Man, War Pigs og Black Sabbath sungu áskoðararnir so hart, at Ozzy næstan ikki hoyrdist aftur. Her var einki av tí smakleysa atburðinum við at goyma hittini til eykaløg. Tá teir vórðu klappaðir út aftur at spæla eykaløg tyktust teir veruliga glaðir fyri tað. Teir komu út og spældu Children of the Grave eitt frálíkt lag, sum vanliga er á spæliskránnið, men sum hetta kvøldið var skift út við okkurt meira forkunnugt.
Áskoðarin: Ári Patursson, trøllaskald
Eg haldi at Black Sabbath reistu pallin upp, man bleiv hálaður líkst til helviti við teimum. Tónleikurin er so ræðuliga tungur, men Ozzy virkaði so positivur við sínum stóra smíli. Eg føldi meg fullkomnan, tá eg hoyrdi teir. Eg havi lurtað eftir Black Sabbath, síðan eg var 16 og kenni alt, sum teir spældu. Hatta var genialt. Tað vóru alíkavæl onkri løg, sum eg saknaði: t.d. Changes, Laguna Sunrise og Planet Caravan.
Photo credit: Toke_j / Foter.com / CC BY-NC-SA


text:
Dugir tú at flenna saman, ber til at gráta saman
Magnus Juel Petersen er eitt lívstykki. Tú sært hann ongantíð í ringum lag, og ert tú í hansara samveru í bara nakrar minuttir,Fyri haldarar
Nekarin strikaður úr listini
Heiti sum “neger” og “hottentot” skulu skiftast út við uttanveltað orð sum afri...
Havnin 150 ár: Føroyskur dansur var “gadeuorden”
Ragnhild Debes, f. Danielsen (1904-1996) vaks upp niðri í Eyri. Seinni búði hon...
Landsbankin kemur aftur
Seinasta samgongan tók Landsbanka Føroya av. Nú fer hendan samgongan at seta ha...


text:
Við royndum í stívliga 80 ár, hevur Poul Hansen heilsølan bygt upp eitt fjølbroytt og gott úrval av merkjavørum, og hevur stívliga 5.000 vørur í vøruskránni.
Síðani Poul Hansen fór undir virksemið heima hjá sær sjálvum í 1927, hevur fyritøkan verið ein familjufyritøka. Nú situr triðja ættarlið við róðrið. Tað, sum byrjaði við einum umboði fyri eingilskt tubbak og nakrar fáar kolonialvørur, legði lunnar undir fyritøku, sum framvegis er í vøkstri.
P/F Poul Hansen leggur dent á at hava eitt stórt og fjølbroytt vøruúrval, álítandi vøruútflyggjan og dugnalig starvsfólk. Harumframt verður nógv gjørt við at hava eyguni eftir øllum vørum, so góðskueftirlitið altíð er tryggjað.
Føroyski gerandisdagurin hevur altíð verið ryggurin í virkseminum hjá fyritøkuni, og vørur eru tøkar sjálvt í ytstu útjaðarum landsins. Við viðskiftafólkum um alt landið er fyritøkan ein góður samstarvsfelagi, tá ið ræður um at fylgja við marknaðarbroytingum.
Virkið hevur tí eisini broytt bygnað hesi seinastu árini, og er nú vorðið meira at kalla ein handils-fyritøka í breiðari merking, heldur enn ein heilsøla burturav. Tó so er heilsølan framvegis kjarnuøkið í samtakinum, sum fyri fáum árum síðani víðkaði virksemið til eisini at umfata matvøruhandlar. Í dag fevnir samtakið sostatt eisini um Samkeyp og Á handilsketurnar, umframt matvøruframleiðsluvirkið Krás í Hósvík, sum eisini er ein av týðandi deildunum hjá handilsfyritøkuni P/F Poul Hansen.


text:
Í samband við verkfalli, sum var í 1 mánað í desember 2017 og januar 2018, verður ansingargjaldið fyri nevnda tíðarskeið endurgoldið foreldrum á tann hátt, at onki gjald verður kravt fyri februar 2018.
Endurgjald av ansingargjaldinum
Í samband við verkfalli, sum var í 1 mánað í desember 2017 og januar 2018, verður ansingargjaldið fyri nevnda tíðarskeið endurgoldið foreldrum á t....
Vitjaðu Bakkafrost á Glyvrum
Dennis Holm, borgarstjóri, Anna S. Brattaberg, forkvinna í Havna- & vinnunevndini, Dánjal Bjarkhamar formaður í Teknisku nevnd og Fróði ....
Vágs Kappróðrarfelag – Vaskis....
Nú formaðurin í Vágs Kappróðrarfelag hevur lagst eftir Vágs kommunu á Facebook, kenna vit okkum noydd at koma við einari rættleiðing. (more&he....
Skrivstovufólk til Heilsumiðstøðina....
Søkt verður eftir skrivstovufólki til Heilsumiðstøðini í Vági at byrja skjótast tilber. (more…)....
Kunning
Endurgjald av ansingargjaldinum
Í samband við verkfalli, sum var í 1 mánað í desember 2017 og januar 2018, verður ansingargjaldið fyri nevnda tíðarskeið endurgoldið for...
-
Drekkivatnið reint
Seinastu vatnroyndirnar vísa, at ongar bakteriur eru dre...
-
Kommunuskrivstovan stongd um jólini
Kommunuskrivstovan í Vági er stongd um jólini. Tó er Kom...
-
Býráðsfundir í 2018
Almennu býráðsfundirnir hjá Vágs býráð í 2018 verða hesa...
Sjálvavgreiðsla
Hús lýst til leigu undir Bústaðir
Vágs kommuna hevur tænastu her á heimasíðuni, har hús kunnu lýsast til sølu og til leigu, hetta ...
-
Upptøkureglurnar og gjøld á barnaansingarøkinum da...
Frá 1. januar 2015 koma nýggjar upptøkureglur í gildi fy...
-
Barnaansingin og gjøld
Gjøldini fyri barnaansing og frítíðarskúla í Vágs kommun...
-
Innskriving til barnaansing á heimasíðuni
Nú er gjørligt at gera innskriving til barnaansingina hj...
Vágs Havn
Móttøka tá Nýborg kom á Vág
Dennis Holm, borgarstjóri, bjóðaði Nýborg vælkomna til Vágs seinnapartin. Dagurin í dag er ein góður dagur - ein stórur dagur – og vó...
-
Ein býarmynd á havnalagnum burtur
Í fleiri enn hálvthundrað ár vóru Esso-tangarnir á keiin...
-
Gera dagføringar á havnalagnum
Í samband við at ætlanir eru um økt virksemi á virkinum ...
-
Maersk Launcher og Lancer á Vági
Seinnapartin fríggjadagin 31. mars kom eisini Maersk Lan...
Vitjaðu Bakkafrost á Glyvrum
Dennis Holm, borgarstjóri, Anna S. Brattaberg, forkvinna í Havna- & vinnunevndini, Dánjal Bjarkhamar formaður í Teknisku nevnd og Fróði Mortensen, tekniskur leiðari blivu vælmóttikin á stásiliga virkinum á Glyvrum, har Bakkafrost hevði boðið umboðum fyri Vágs Kommunu á vitjan.
Vágs Kappróðrarfelag – Vaskiskúrurin á Gørðunum – Vágs kommuna
Nú formaðurin í Vágs Kappróðrarfelag hevur lagst eftir Vágs kommunu á Facebook, kenna vit okkum noydd at koma við einari rættleiðing.
Skrivstovufólk til Heilsumiðstøðina í Vági
Søkt verður eftir skrivstovufólki til Heilsumiðstøðini í Vági at byrja skjótast tilber.
Nýggjársheilsan frá Dennis Holm, borgarstjóra
“Nú fór so framvið okkum enn eitt ár”, yrkti skaldið NePtuN í einum av kendu nýggjárssangunum, sum altíð átti innivist á nýggjársveitslunum, sum fyrr var fastur táttur á nýggjársskránni í Vági. Broytingartíðir hava ført við sær, at nýggjársveitslan í dag er eitt minni, men aðrir tættir eru komnir í staðin, sum á sín egna hátt hava ríkað Nýggjárshaldið í Vági.


text:
Umsóknarfreist: 15. mars (upptøka er annaðhvørt ár, næstu ferð í 2018)
Útbúgvingarstovnur: Glasir í Marknagili
Útbúgvingarstaður: Tórshavn
Lærupláss: Hesi hava læruplássgóðkenning
Ein klædnaatstøðingur arbeiðir við at seyma klæðir. Undir útbúgvingini lærir tú um ymiskt klædnatilfar, mynstur og seymimaskinur.
Ein týdningarmikil partur av arbeiðinum er at seyma klæðir eftir teimum mynstrum og tekningum, sum sniðgevar hava gjørt.
Útbúgvingin gevur tær grundleggjandi vitan um at framleiða sniðgivin klæðir. Tú lærir at taka mát, gera mynstur, skera toy til og seyma við seymimaskinu og við hond. Sum klædnahandverkari lærir tú at gera sniðgávu- og menningaruppgávur, velja tilfar, at gera modell og kostnaðarútrokningar. Eisini fært tú vitan um at stýra framleiðslu, mótasøgu og um dygd.
Í útbúgvingini til klædnaatstøðing lærir tú at brúka skapandi evni, tá tú fyrireikar, framleiðir og avgreiðir vørur. Eisini lærir tú um rættan arbeiðshátt, amboð og útbúnað. Tú fært eisini kunnleika um útlendska og serliga føroyska mentan og siðvenju innan klædnayrkið.
Útbúgving
Klædnaatstøðingaútbúgvingin er ein 2 ára útbúgving, harav starvsvenjing er 4 vikur. Tú fært ikki sveinaprógv við hesi útbúgving men skúlaprógv.
Frálæran fevnir m.a. um framleiðslumenning, klædnamentan, maskinhandfaring, modellkonstruksjón, mynsturmenning og tilfarslæru.
Í yrkis- og vallærugreinum verður próvtøka hildin í einari lítlari verkætlan.
Upptøkutreytir
Fráfaringarroynd fólkaskúlans.
Framtíðarmøguleikar
Eftir lokna útbúgving kanst tú arbeiða á seymistovu. Tú kanst eisini gerast sjálvstøðugur vinnurekandi.
Tú kanst eisini fara undir framhaldsútbúgving sum t.d.:
● klædnahandverkari
● sniðgávutøknifrøðingur (designteknolog).
Meiri kunning
Glasir, Smiðjugerð – www.glasir.fo
Yrkisdepilin – www.yrkisdepilin.fo


text:
Doron Eliasen framsýning
Rósufar
Rátt, flott og heilt framúrskarandi er installatiónin sett upp til fleiri sansir av Edward Fuglø. 14 útvaldir kjólar, allir sniðgivnir av føroyingum.
Sámal Toftanes í Ribarhús
Leygardagin 22. juni klokkan 16 letur ein málningaframsýning upp í Ribarhús í Fuglafirði. Tað er Sámal Toftanes, sum sýnir fram og hetta er triðju ferð at Sámal sýnir fram í Ribarhúsi. Málningarnir, sum eru uml. 20 í tali, eru fyri tað mesta bygdalagsmyndir og so eisini nakrar hugflogsmyndir.


text:
Magni Arge, Tjóðveldi, luttók fyri at minna flutningsmálaráðharran Hans Chr. Schmidt, Vinstra, á, at føroysk og grønlendsk flogfeløg ikki skulu hava verri kor enn tey donsku, og teirra áhugamál skulu takast við í samráðingarnar.
Samráðingarheimildin viðvíkjandi samráðingum við triðjalond um samferðslurættindir vóru einmælt samtykt.
- Eg stuðlaði samráðingunum við teirri treyt, at danskir og føroyskir flutningsmynduleikar seta seg í samband við hvønn annan, sigur Magni Arge.
Føroyski landsstýrismaður taka upp samband
Danska flutningsráðið átti at vent sær til føroysku og grønlendsku landsstýrini fyri at taka áhugamálini hjá teimum við frá byrjan, heldur Magni Arge.
Harafturat heitir hann á føroyska landsstýrismannin í uttanlandsmálum og vinnumálum, Poul Michelsen, um at taka upp samband við Hans Chr. Schmidt.
Eisini ynskir Magni Arge, at allar verandi flogferðsluavtalur verða hugdar eftir við føroyskum og grønlendskum eygum fyri at tryggja, at føroysk og grønlendsk flogfeløg fáa eina støðu, sum ikki er verri enn hjá teimum donsku.
-Í heimildini stendur, at ein skal tryggja Norra og Íslandi somu møguleikar, men ein hevur ongantíð eitt serstakt úttalilsi um Føroyar ella Grønlandi í hesum sambandi, sigur Magni Arge.
Danmark gloymir ríkisfelagsskapin
Magni Arge heldur fram við atfinnningunum.
- Í Danmark verður fyrst og fremst hugsað um ES, og ríkisfelagsskapurin er bert til pynt, sigur hann.
Hann hevur áður sagt, at lógaruppskot skulu vera fevnd av eini meting av, hvørjar avleiðingar eitt uppskot fær fyri Grønland og Føroyar. Hetta hava Sjúrður Skaale, fólkatingslimur fyri Javnaðarflokkurin, og fyrrverandi fólkatingslimurin, Edmund Joensen, eisini víst á í sambandi við lógarsmíð í fólkatinginum.
Vágar – New York
Magni Arge, sum er fyrrverandi stjóri í Atlantic Airways, vil hava, at somu møguleikar fyri at stovna eina rutu millum eitt nú Vágar og New York, sum Danmark hevur í avtaluni hjá ES við USA um flutningsrættindir.
Tí er neyðugt, at Føroyar blíva limir í ”Free Skies”, sum er vælumtókta heitið fyri innara flogferðslumarknaðin í ES ”European Common Aviation Area”(ECAA) og tilhoyrandi avtalur við triðjalond, eisini amerikonsku – evropeisku avtaluna ”Open Skies”
Tvílandasáttmáli verri enn ein stór ES-avtala
Tvílandasáttmálarnir hjá Danmark við triðjalond eru eisini galdandi fyri Grønland og Føroyar, meðan avtalurnar við ES einans eru galdandi fyri Danmark(uttan Grønland og Føroyar) og restina av ES, upplýsir Hans Chr. Schmidt.
- Ein slík støða er púra ør. Danmark letur frá sær sjálvræði at samráðast um flogferðsluavtalur til ES, men hava framvegis ræði á rættinum at samráðast vegna Føroyar og Grønland, sum yvirhøvur ikki eru spurd eftir, sigur Magni Arge.
Sjálvandi er møguleiki fyri tvílandasáttmálum, men tað merkir, at ein stendur aftast í røðini.
- Tað er altíð betri at vera partur av eini størri avtalu, sigur Magni Arge.
Fleiri sambond og ferðafólk
Mótvegis danska flutningsmálaráðharranum leggur føroyski fólkatingslimurin dent á, at flogfeløgini í útnorði ikki bert eru lokal flogfeløg. Atlantic Airways hevur onnur áhugamál enn bert rutuna millum Keypmannahavn og Vágar.
- Føroyar og føroysk flogferðsla vinna lítið við bert at vera ein lítið bløðra uttanfyri stóru skipanina. Við at vera partur av Free-Sky skipanini fyri flutningsrættindir, hava vit nógv størri atgongd til at menna føroyska flogferðslu og sambond, sigur Magni Arge.
Veitingin afturfyri er, at Føroyar skulu geva útlendskum flogfeløgum somu rættindir á flogvøllinum í Vágum sum teimum føroysku feløgunum.
-Eg eri ikki bangin fyri, at føroysk flogferðsla ikki tolir kapping. Fleiri flogsambond fara at hava við sær størri ferðafólkatal, sigur Magni Arge.
Kina, Singapore, oljustatir og Meksiko
Loyniliga samráðingarheimildin snýr seg um geva ES-kommissiónini rætt at samráðast um flogferðsluavtalur við ASEAN, (Association of Southeast Asian Nations) Kina, Turkaland, Meksiko, Katar, Sameindu Arabisku Emiratini, Bahrain, Kuwait, Oman, Saudi-Arabia og Armenia.


text:
Lív S. A. Simonsen, M.A. í søgu, heldur 14. februar 2017 kl. 19:30 fyrilestur í Mettustovu um føroyskar kvinnur, ið fóru niður til Keypmannahavnar uml. 1900-1920.
Kvinnur vóru í meiriluta millum føroyingar, sum búðu niðri hetta tíðarskeiðið. Í 1911 búðu 518 føroyingar í Danmark, og av teimum vóru 343 kvinnur. Støðan líkist tí nógv henni, ið sæst í dag. Í 2008 búðu 7.000 føroyingar í Danmark, og av teimum vóru 4.800 kvinnur.
Eldra tíðarskeiðið hevur tó ikki fingið eins stóra umrøðu, sjálvt um flytingin millum ung úr Føroyum longu tá var vorðin partur av samfelagsgongdini.
Hví fóru kvinnur niður til Keypmannahavnar, og hvussu gekst teimum har? Hetta verður dentur lagdur á í fyrilestrinum. Støði verður tikið í tveimum dømum. Tað verður eisini greitt frá, hví tað kundi vera trupult hjá døtrum at ríva seg leysar frá foreldrum og sleppa av landinum.
Tiltakið verður í Mettustovu, ókeypis atgongd. Nýggir limir kunnu tekna seg.


text:
Mest sum allan seinasta vetur var pallurin á Reinsarínum hvørt mikukvøld opin fyri øllum, ið høvdu hug at royna seg.
Tað eru Arnold Ludvig og Anna Iachino, ið hava staðið fyri tiltakinum, sum Tórshavnar kommuna stuðlar, og tey framføra javnan sjálv. Nú verður lagt til brots aftur, og serligur gestur hesa ferð er tónlistamaðurin Kristian Blak.
Kristian Blak var upprunin til plátufelagið Tutl í 1997, og restin er týdningarmikil tónleikasøga. Kristian fekk Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens í 2002 og Heiðursgávu Landsins í 2011.
Tiltakið er fyri øll, ið vilja sleppa at frambera fyri øðrum. Hetta er fyri eitt nú sangskrivarar, yrkjarar, søgusigarar og skemtarar til at framføra egið tilfar, nýtt eins væl og gamalt. Í síðstu viku var yrkjarin Trygvi Danielsen á skránni
Tiltakið er ætlað at vera ein ein kreativur verkstaður har høvi er at royna nýggj hugskot í einum umhvørvi saman við samhugaðum listafólki. Tiltakið byrjar klokkan 19.30.


text:
Peter Aalbæk Jensen er ein danskur filmsframleiðari og stovnari av filmsfelagnum, Zentropa.
Hann er ein kendur maður innan donsku filmsverðina og hevur sostatt eisini nógv vald og nógva ávirkan.
Fyri nøkrum vikum síðani kunngjørdi amerikanska blaðið, The New York Times, nakrar samrøður við ymsar kvinnur, ið allar ákærdu amerikanska filmsframleiðaran, Harvey Weinstein, fyri kynsligan ágang og harðskap. Hesar samrøðurnar prikaðu hol á eina ovurstóra bløðru í altjóða miðla- og filmsheiminum, og stutt eftir komu fólk úr øllum síðum og fortaldu sínar søgur um kynsligan ágang ella harskap. Tað var bæði úr filmsheiminum, politikki ella miðlaheiminum.
Hetta var byrjanin uppá hashtaggið #Metoo, ið fekk enn fleiri fólk at varpa ljós á, hvussu vanligur, álvarsligur og umfatandi ein trupulleiki tað er við kynsligum ágangi.
Og síðan tær fyrstu ákærurnar blivu lagdar fram móti Harvey Weinstein, eru nógvir røddir eisini traðkaðar fram, móti danska filmsframleiðaranum, Peter Aalbæk.
Danska blaðið, Politiken, kunngjørdi í gjárkvøldið samrøður við níggju ymsar kvinnur, ið allar høvdu arbeitt í styttri ella longri tíðarskeið við Peter Aalbæk á filmsfelagnum, Zentropa.
Har verður greitt frá einum leiðsluhátti, har tað var vanligt at blíva lagdur á knæðið at blíva flongdur. Har fólk blivu eggjaði til at fara á pallin til jólaborðhald og vinna pengar afturfyri. Eisini vóru kappingar um hvør hevði tey longstu kynshárini.
At blíva biðin at svimja nakin saman við Peter Aalbæk ella hinum stovnarinum av Zentropa, Lars von Trier, var ei heldur óhoyrt.
Tær kvinnurnar ið hava fortalt um sínar upplivingar siga millum annað, at tað kennist sum, at minnast aftur á eitt sjúkt parlag. Tað var ikki í lagi at siga frá, antin bleiv man skírdur at vera snerputur, keðiligur. Ein kvinna fortelur, at hon bleiv søgd úr starvi, fyri at ikki vilja svimja nakin.
Hetta hevur havt nakrar fylgjur fyri Peter Aalbæk Jensen. Millum annað hevur svenska felagið ið stuðlar filmsframleiðslu, Film i Väst, kunngjørt, at tey ikki longur vilja stuðla filmum, ið Peter Aalbæk hevur arbeitt við.
Leiðslan í Zentropa hevur eisini fundast og komin fram til, at fleingingar skulu ikki longur vera ein partur av arbeiðsháttinum í í Zentropa.
Karl Birgir: Konan hevði nokk ynskt at eg lá eitt sindur meira í sofuni
Tó, at Karl Birgir Isaksen úr Klaksvík hevur eitt sera lætt sinni og eisini kann finna upp á at arga eitt sindur, so hava...


text:
Farna samdøgrið er ikki nógv at boða frá í døgnraportini hjá politinum. Tað hevur verið stak friðaligt kring landið, sigur vakthavandi. Sum vit skrivaðu í gjár, so var tó eitt sindur av roki í einum garði í Eysturbýnum í Havn leygarmorgunin um fimm tíðina. Politiið hevur nú gjørt tær avhoyringar, sum skulu til, og tað er so blivið til eitt harðskapsmál.
Talan var um nakrar ungdómar um 20 ára aldur, sum vóru farnir upp í eina fremmanda trampolin á veg heim. Ein tilvildarligur maður gongur framvið og biður hesi í trampolinini slappa av og ikki larma so illa. Tað endar við at ein av teimum ungu loypur á mannin og sparkar hann somikið illa, at hann má á skaðastovuna til kanningar. Hann fekk tó ikki stórvegis løstir, vísti tað seg.
Vakthavandi á politistøðini sigur, at tað rætta hjá manninum ivaleyst vildi verið at sloppið sær framvið, uttan at blanda seg, og so kundi eigarin av trampolinini ella onkur granni, sum órógvaðist, sagt poltinum frá, um tað stóðst ampi av tí.
- Sum oftast er rúsdrekka við í leikinum, tá slíkt hendir so seint - ella tíðliga, um tú vil - og tá kann fjúsið vera stutt, og best er ikki at blanda seg, sigur vakthavandi á politistøðini.


text:
Tað tykist sum ein vón hóast alt er fyri at finna eina semju um eina komandi fiskivinnunýskipan.
Bjarni Hammer, formaður í Vinnunevndini, hevur í øllum førum megnað at fingið semju í vinnunevndini um fiskidagarnar komandi ár. Tað vil siga, at Sambandsflokkurin, Nýtt Sjálvstýri og Miðflokkurin atkvøða fyri broytta uppskotinum til fiskidagarnar komandi ár.
Semjan byggir á, at niðurskurðurin verður skorin niður í helvt, úr 30 prosentum niður í 15 prosent, og fyrilit verður tikið fyri førum, sum ikki hava roynt so nógv á Føroyagrunninum. Semjan er fingin í lag, við tað at andstøðan hevur fingið ávirkan á fiskidagarnar.
Við tað, at ongar framtíðar bindingar liggja í semjuni mæla Sambandsflokkurin, Nýtt Sjálvstýri og Miðflokkurin Løgtinginum til at samtykkja uppskotið.
- Undir viðgerðini av fiskidøgum fyri 2016/17 hava Sambandsflokkurin, Nýtt Sjálvstýri og Miðflokkurin mælt til at taka skipanina við tillutan av eyka døgum – buffara – úr uppskotinum hjá samgonguni. Flokkarnir hava eisini mælt til at gera breiða semju um avmarkaðan niðurskurð fyri allar skipabólkar í fiskidøgum. Men hesar royndir hava tíverri ikki borið á mál, siga nevndarlimirnir hjá andstøðuni í vinnunevndini, sum eru Bjørn Kalsø, Bill Justinussen og Kári P. Højgaard.
Fólkaflokkurin kann hinvegin ikki góðtaka buffaran - ella bluffaran, sum teir nevna tað - og millum annað tí vilja tey ikki atkvøða fyri broytingini. Fólkaflokkurin kallar tað, sum restin av andstøðuni hevur gjørt, fyri eina dáragerð.
Hvussu er og ikki. Ítøkiliga semjan millum allar flokkar - uttan Fólkaflokkin - ljóðar soleiðis:
- Minkingin í fiskidagatalinum hjá bólki 3 og 4 verður sett til 15%, og tillagingarpuljan til 7,5% av samlaða dagatalinum í bólkinum. Fyri bólk 5 verður minkingin sett til 10%.
- Hartil verður eitt uppískoyti gjørt í skipanini við atliti til tey før, ið hava roynt á fjarleiðum og tískil ikki hava troytt so nógvar fiskidagar á Føroyagrunninum. Í atgongdini til eyka fiskidagar, ið er grundað á brúktar fiskidagar í verandi fiskiári, verða dagarnir, sum førini hava roynt á fjarleiðum roknað uppí brúkta talið í lutfallinum 3:1.
Samgongan hevur sum greiðan politikk at fáa endurreist botnfiskastovnarnar í føroyskum sjóøki og at skipa fiskiskapin í einari umsitingarætlan. Hetta fyri at tryggja grundarlagið undir heimaflotanum. Útlutingin av fiskidøgum fiskiárið 2016/2017 er fyrsta stigið í hesi umsitingarætlan.
- Samgonguflokkarnir fegnast um, at breið semja er gjørd og hava tískil eisini slakað nógv í mun til upprunauppskotið. Vónandi kann grundarlag leggjast undir breiðum semjum um fiskivinnunýskipan frameftir, siga samgonguumboðini í vinnunevndini, sum eru Bjarni Hammer, Bjørt Samuelsen, Hanna Jensen og Ingolf S. Olsen í semjuni.
DAGFØRING kl. 13.00: Løgtingið samtykti sostatt við stórum meiriluta fiskidagarnar fyri komandi fiskiár.


text:
Jógvan Hugo Gardar
27.12.2016 - 10:04
Tveir av norsku oljugreinarunum sum kenna oljuvinnuna best - og sum hava rakt betri við sínum metingum enn nógv onnur - Tord Lien og Torbjørn Kjus, rokna við at oljuprísurin emur at hækka munandi í 2017, og teir siga at meðalprísurin í 2017 kemur at liggja um 65 dollarar fyri fatið av Brent-oljuni. Í ár hevur meðalprísurin verið um 45 dollarar fyri fatið. Hetta skrivar Finansavisen. Í sama blað sigur ein annar greinari, Berge Gerdt Larssen at oljuprísurin kemur at liggja um 50 dollarar í meðal í 2017.
Í morgun kostar eitt fat av Brent-oljuni 55,27 dollarar.


text:
Stakgreinalesandi eru lesandi, sum fylgja undirvísing og fara til próvs í einstøkum lærugreinum/skeiðum uttan at vera innskrivað til fullan lestur. Útbúgvingarnar eru settar saman av skeiðum, og tí ber til at tekna seg til tey einstøku skeiðini og taka prógv í teimum. Talan er um stakskeið, ið verða bjóðað út sum partar av útbúgvingunum á Setrinum, har stakgreinalesandi kunnu verða tikin upp, um pláss er á skeiðinum. Harumframt eru gjaldsskeið, sum verða bjóðaði út, har skikkaðir umsøkjarar kunnu tekna seg.
Hetta er ein góður møguleiki hjá teimum, sum vilja eftirútbúgva seg, ella vilja vinna sær innlit í eina nýggja lærugrein.
Fyritreytin fyri upptøku er, at umsøkjari lýkur upptøkukrøvini. Stakgreinalesandi søkja um upptøku til hvørt skeið sær og skulu lúka somu krøv til upptøku sum onnur lesandi. Serstøk førleikakrøv eru til hvørja lærugrein sær.
Eisini ber til at søkja um upptøku á BA og MA eftir undantaksreglum. Skriva ella ring til deildina, har skeiðið verður hildið, at hoyra nærri um undantaksreglurnar. Sí telefonnummur og teldupostadressur hjá deildunum niðast á síðuni.
Talan er um gjaldsskeið. Gjaldið fyri tøk pláss er 200 kr./ECTS. Fyri gjaldsskeið er kostnaðurin 6.000 kr. fyri skeiðið. Skeiðsgjaldið verður goldið, áðrenn skeiðið byrjar. Skeiðsgjaldið er fyri undirvísing, vegleiðing, próvtøku og umsiting.
Fulltíðarlesandi á Setrinum kunnu taka stakskeið á øðrum útbúgvingum uttan at gjalda.
Søkt verður um upptøku til stakgreinalestur við serligum umsóknarblað, sum fæst við at venda sær til deildina, har skeiðið verður hildið.
Fróðaskaparsetur Føroya - www.setur.fo. Upplýsingar um lestrarvegleiðigina á deildunum á Fróðskaparsetur Føroya er her


text:
Her er ein onnur grein av gomlu FLOT heimasíðuni, frá 13. desember 2005, um hvussu svimjifelagið Neptun í Runavík ætlaði at byggja ein 25 metra hyl í kommununi. Dimmalætting skrivaði um ætlanirnar, og nevndin í Neptun royndi eisini veruliga at fáa nakað at henda. Men tað er alt søga nú, og Runavík er tí enn tann nógv størsta kommunan í Føroyum uttan svimjihyl, hóast fólk í kommununi hava biðið um hann síðani 60-ini.
Neptun vil byggja svimjihyl
flot.info 13. desember 2005
Í áhugaverdari grein í Dimmu í gjár, skrivar Jákup Bogi Joensen at svimjifelagið Neptun á Glyvrum vil byggja 25m-hyl í kommunu ongantíð for skjótt. Og lat meg heldur beinanvegin skjóta uppí, at eg haldi at vit í FLOT øll stuðla átakinum við fullum huga.
Svimjifelagið Neptun varð stovnað einaferð miðskeiðis í 60-unum, við fyrst og fremst í endamáli at fáa svimjihyl bygdan. Pengar vórðu savnaðir inn, og grundstykki varð fingið til vega; men tó so datt arbeiði niðurfyri aftur einaferð miskeiðis í 70-unum.
Nú fyri einum tveimum vikum síðani kallaði gamla nevndin so inn aftur til fundar. Felagið varð endurstovnað, og nýggj nevnd varð sett at arbeiða við sama endamáli – at fáa svimjihyl til borgararnar í Runavíkar kommunu.
Men nú arbeiða tey fyri at fáa ein 25 metrar hyl, heldur enn upprunaligu ætlanina um ein 16,7 metrar hyl. Tey eiga rættiliga fitt av peningi á bók, umframt áðurnevnda grundstykki, og nú skulu tey so til at samráðast við kommununa.
Vit høvdu sjálvi einar 2 nevndarlimir úr FLOT á aðalfundinum… at vita hvat ið hetta var fyri nakað, við hesum Neptun. Og onkur úr Neptun hevur eisini síðani sett seg í samband við okkum, nú teir skulu til at seta upp ætlanir fyri hylin osfr.
Og um nakar skuldi ivast, so er eingin ‘krisa’ her ella líknandi. Alt er tann reina idyl – vit vilja gjarna hjálpa um vit kunnu, og ynskja annars yvirhøvur teimum í Neptun alt tað besta við ætlanini.
Eisini um tað skuldi endað við, at vit fingu ein kappingarneyta í køkshavanum 😉


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Ljóð, tónleikur, stemningur og fleiri røddir
Tak niður
20. apríl er evstamark fyri at lata inn handrit til kappingina um at skriva nýggjar útvarpsleikir. Og saman við Mariusi Rein, sum tók upp nógvar av fyrstu útvarpsleikunum, Sigmundi Poulsen, sum hevur skrivað fleiri fjølbroyttar útvarpsleikir, og Jóhann Mortensen, leiðslusamskipara í kringvarpinum, varpa vit ljós á útvarpsleikir sum miðil og frásøguhátt, eins og vit eisini hoyra brot úr fleiri útvarpsleikum.
Hoyr frásøgnina her!


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Gylta gullið (3:5)
Tak niður
Í røðini verða styttri og longri brot úr føroysku uppsjóvarvinnuni lýst heilt frá byrjanini fyrst í fimti árunum og heilt fram til dagin í dag. Við livandi frásøgnum, hendingum, gomlum filmsbrotum, myndum og eini rúgvu av góðum filmsupptøkum seinastu 15-20 árini. Vit eru við úti á fiskifeltinum, har flestu samrøðurnar verða gjørdar.
Í 3. parti eru vit norðan fyri Føroyar, í norskum og íslendskum sjógvi á silda- og lodnuveiðu við Krúnborg 2001. Ejler Jacobsen sáli, sigur frá sínari spennandi og slógbrótandi tíð í uppisjóvarvinnuni. Beinta H. Jacobsen sigur frá hvussu tað var at vera skipara- og reiðarakona.
Vit møta Tummas Thomsen úr Gøtu, sum byrjaði síðst í 60-unum í uppsjóvarvinnuni. Hann fór longu tá, at fylgja hesu vinnu við filmstólinum. Henrik Old sigur frá, tá hann byrjaði í hesu vinnu í 1967 og hansara 35 árum á sjónum, tey flestu sum skipari. Lagt til rættis: Zacharias Hammer.
Sí eisini


text:
Nú árið 2016 júst er farið afturum, kann vera hóskandi, í stuttum at taka saman um arbeiðið hjá Havstovuni at tæna okkara høvuðsvinnu.
Uppsjóvarfiskur
Uppsjóvarfiskur hevur sjálvsagt merkt virksemið á Havstovuni nógv farna árið. Fýra rannsóknartúrar blivu gjørdir í samstarvi við skip frá øðrum strandalondum: Í apríl kannaði Magnus Heinason svartkjaft sunnanfyri, í mai kannaði skipið sild norðanfyri og í mai-juni nøgdirnar av makreleggum sunnanfyri. Í juli bleiv Tróndur í Gøtu leigaður at kanna makrel norðanfyri. Á øllum trimum túrunum blivu kanningar av sjógvi og æti eisini gjørdar. Eisini gjørdi Christian í Grótinum eina styttri kanning av sild í føroyskum sjógvi í desember, umframt at prøvar støðugt eru tiknir av veiðuni hjá fiskiskipunum. Úrslitini eru grundarlag undir stovnsmetingum og tilmælum til myndugleikarnar.
Stovnsmetingarnar vístu vøkstur í øllum trimum stovnunum, sild svartkjafti og makreli.
ICES mælir til økingar í mest loyvdu veiðu av svartkjafti, norðhavssild og makreli í 2017 uppá ávikavist 73%, 104% og 22% í mun til 2016.
Uppsjóvarstovnarnir eru felags ogn saman við hinum strandarlondunum. Føroyar eru við í avtalu um býtið av makrelinum, og samráðingar eru millum strandarlondini um nýggjar býtisavtalur um silda- og svartkjaftastovnin. Vísindaligt tilfar hevur stóran týdning í hesum samráðingunum, og Havstovan er fakligur ráðgevi hjá føroyska samráðingarleiðaranum.
Botnfiskur
Hesi seinastu árini hevur upsi verið okkara høvuðsbotnfiskaslag undir Føroyum. Tilgongdin hevur verið miðal og yvir miðal seinastu árini. 2011-árgangurin og serliga 2012-árgangurin vóru góðir, og stovnurin er í vøkstri. Havstovan mælti til óbroytt fiskidagatal fyri fiskiárið 2016-2017. Fiskiskapurin er góðkendur sum burðardyggur av MSC.
Verri stendur til við toska- og hýsustovninum. Tilgongdin hevur svikið í nógv ár á rað, stovnarnir eru smáir og veiðan av toski og hýsu hevur verið sera lítil í nógv ár á rað. Í tey meira enn 100 árini við veiðuhagtølum, er hetta nógv tað longsta tíðarskeiðið við vánaligum fiskiskapi av toski og hýsu, og líkt er til, at vit eru í tí vánaligasta tíðarskeiðinum fyri toskastovnin á Landgrunninum í tey seinastu 300 árini. Tíverri eru eingi tekin um góða tilgongd av toski. Tó eigur at vera lagt afturat, at á yngulkanningini í juni 2016 var væl av toskayngli. Nøgdin var yvir miðal og tann størsta síðani 2009. Enn er ov tíðliga at siga, í hvønn mun hesin yngulin fer at yvirliva og seta til gýtingarstovnin. Vit vóna sjálvsagt tað besta.
Fyri hýsu eru tó glottar fyri framman. Ábendingar eru um, at 2015-árgangurin er rættiliga góður, og sannlíkt er, at hesin árgangurin fer at síggjast í fiskiskapinum í 2017. Yngulkanningarnar í juni 2016 vístu harumframt, at heilt væl var av hýsuyngli, og at nøgdin var enn størri enn árið frammanundan. Megna vit at umsita hýsustovnin rætt, er sostatt vón um at fáa støddina á hýsustovninum upp aftur, har hon eigur at vera.
Kalvin hevur verið í minking í nógv ár á rað og neyðugt er við tiltøkum, fyri at økja um sannlíkindini fyri frægari tilgongd. Serliga eigur gýtingin at verða betur vard.
Longustovnurin hevur verið í vøkstri í fleiri ár og er væl fyri. Stovnsmetingar verða ikki gjørdar av brosmu, men veiðan í mun til royndina hjá línuskipunum er lítið broytt. Hetta bendir á, at stovnurin er rættiliga støðugur.
Gulllaksur hevur stóran týdning fyri tey skip og fyri tær fyritøkur, ið hava loyvi til tann fiskiskapin . Stovnurin tykist vera hampuliga væl fyri. Hetta er einasti fiskiskapur, ið er stýrdur við kvotum og fiskiskapurin hevur góðkenning sum burðardyggur av MSC.
Á Føroyabanka er ein góður hýsuárgangur frá 2015 á veg. Um tað sama er galdandi fyri tosk, eru vit ikki før fyri at siga enn; tað fara yvirlitstrolingarnar í 2017 at siga okkum meira um. Yngulkanningarnar vístu meira av toska- og hýsuyngli á Bankanum í 2015 og 2016 enn tey 9-10 árini frammanundan og eisini var gott æti til yngulin. Spennandi verður at síggja, hvussu fer at hildnast á Bankanum.
Hav- og vistskipanir
Havstovan hevur í fleiri ár tikið lut í stórum altjóða granskingararbeiði av havfrøðini í Norðuratlantshavi, og 2016 var einki undantak í so máta. Streymkanningar verða gjørdar og eisini verða aðrar kanningar av sjónum gjørdar regluliga. Kanningarnar hava stóran týdning í arbeiðinum at skilja tað sum fyriferst á opnu havleiðunum, herundir umhvørvið og føðiviðurskifti hjá uppsjóvarfiski.
Føðiumstøðurnar í sjónum hava sjálvsagt avgerandi týdning fyri tilgongd og vøkstur av fiski, so umráðandi er at skilja hesi viðurskiftini væl. Gróðurin av plantuæti á Landgrunninum var nakað undir miðal í 2016. Á Landgrunninum hendi ein stór broyting í djóraætinum í 2016, sum eftir øllum at døma er til tað betra. Í tíðarskeiðinum 2010-2015 var meginparturin av djóraætinum eitt slag, ið tykist at vera vánalig føði hjá fiski. Men í 2016 broyttist hetta til aftur at líkjast tíðskeiðinum frammanundan. Eisini skal nevnast, at á seinastu yngulkanning (í juni 2016) bleiv fingið tað mesta av nebbasildayngli, ið hevur verið í tey góð 30 árini, ið yngulkanningar eru gjørdar.
Á víðum havi vóru nøgdirnar av reyðæti í 2016 tætt við miðal. Reyðæti er føði hjá sild makreli og svartkjafti.
Gransking og førleikamenning
Samanlagt luttók Havstovan í 11 ymiskum granskingarverkætlanum í 2015. Verkætlanirnar eru fíggjaðar av fiskivinnuni, ES granskingarsamstarvinum, donsku stjórnini, Fiskivinnuroyndum, Granskingarráðnum og yvir játtanina á fíggjarlógini.
Í løtuni eru tríggir granskarar á Havstovuni í PhD útbúgving. Hesi eru øll innskrivað á Fróðskaparsetrinum. Eftir ætlan fara tvey teirra at verja sína Phd ritgerð í 2017.
Havstovan hjálpir fegin granskarum við PhD og MSc og BS lesandi við verkætlanum, vegleiðing, arbeiðsumstøðum og at finna fígging. Hetta hevur týdning fyri at førleikamenna og seta við nýggjar granskarar. Um lesandi eru, ið hava áhuga í havfrøði ella havlívfrøði og leita eftir evnum at granska í, eru tey vælkomin at seta seg í samband við Havstovuna, fyri at fáa hugskot, tilfar og vegleiðing.
Rannsóknarskipið
Í farna ári bleiv bygging av nýggja rannsóknarskipinum bjóðað út til fimm útvaldar skipasmiður. Trý tilboð komu inn og arbeitt verður nú við at kanna tilboðini við tí endamáli at fáa sáttmála um bygging í lag. Árið 2017 verður eitt spennandi ár, har vit eftir ætlan fáa sett gongd á bygging av einum nýggjum og tíðarhóskandi rannsóknarskipi til fiskivinnutjóðina Føroyar.
Størri áhersla í 2017.
Myndugleikarnir ynskja, at Havstovan skal økja sína gransking, stovnsmeting og ráðgeving og at Havstovan skal taka upp fiskastovnar, ið lítið ella einki verður gjørt við í dag. Í tí sambandi hevur Løgtingið samtykt økta játtan til Havstovuna. Havstovan tekur fegin ímóti hesum møguleikanum og lýsir eftir nýggum fiskifrøðingi.
Bæði rannsóknarskipið og ynskið frá myndugleikunum um størri áherslu á gransking av okkara tilfeingi, bera boð um eina spennandi framtíð, sum Havstovuna tekur ímóti við góðum treysti.
Havstovan takkar fiskivinnuni fyri gott samstarv í farna ári, við ynskjum um eitt gott komandi ár.


text:
Ummæli í Dimmalætting 2013.
Endurgivið við loyvi høvundsins.
Samlað er Vencil 13 ein áhugaverd og fjølbroytt útgáva.
Vencil er eitt av mest týðandi frambrotum í skaldskaparalmenninum á føroyskum í nýggjari tíð. Nýskapandi og øðrvísi skaldskapur hevur her sæð dagsins ljós, antin sum týðing ella nýskrivað, ofta av rættuliga óroyndum rithøvundaspírum. Góðskan hevur sjálvsagt verið ymisk, men sum heild kann sigast, at tað hevur verið á góðum og hollum góðskustigi.
Trettanda útgávan hevur nú í juli sæð dagsins ljós. Listfrøðiliga útsøgnin er sum altíð, tá ið talan er um Vencil, sera gjøgnumførd. Permuna, sum er sóljugul við einum svørt/hvítum eiturkoppi, hevur Marianna Mørkøre gjørt. Ein sera væleydnað og stílrein perma.
Fyrsta elastutta stuttsøgan í savninum er Vitnið eftir argentinska rithøvundin Jorge Luis Borges í týðing Marionnu Hoydals. Ein hugvekjandi og heimspekilig lýsing av teimum lívssøgum, sum hvørva, tá ið menniskju doyggja. Um týdningin av hendingum á lívsleiðini sigur søgan soleiðis: “Hendingar, sum fara fram millum okkum, og sum halda uppat, tá ið onkur doyr, kunnu hugtaka okkum, men við hvørjum andláti doyr okkurt annað, ella ein óendalig mongd av onkrum øðrum, uttan so at alheimurin hevur eitt minni, soleiðis sum teosofarnir halda”. Týdningurin, sum lívssøgan hjá einstøku menniskjuni hevur, verður sett í kosmiska frásjón. Sjáldan havi eg lisið so stutta søgu, sum sigur so nógv, og Marianna hevur hegnisliga flutt yvir í føroyskt háspekilig hugarensl, sum bæði eru í andsøgn við dýpdina í frásøguni og í góðum samsvari við tann leikpallin, har søgan fer fram.
Onnur søgan í savninum er Flugurnar eftir William Heinesen í týðing Eyðun Waagsteins. Tað krevur dirvi at týða William Heinesen til føroyskt. Orð fyri orð er henda týðingin av Williami í lagi, men musikaliteturin í danska máli Williams kemur ikki rættuliga fram í føroyska málbúnanum. Teksturin verður í so tungur og knortlutur at lesa. Eitt týðandi eyðkenni við Williami er, at hann spælir við orðum og tvítýdningum, og hetta er sera trupult at flyta yvir, uttan at teksturin missir Williamska flogið. Eitt lítið dømi um hetta er hesin stutti setningurin: “En løbebille lod jeg løbe” sum verður til “Eina svartaklukku læt eg fara”. Leikandi lætt bókstavarím og myndin, vit síggja fyri okkum, ger setningin til meira enn eina útsøgn um eina svartaklukku, sum sleppur við lívinum. Frásøgufólkið er komið til Pont-aux-Ảnes 11.9.66, og vit fylgja tí næstu dagarnar, har tað skal skriva ein sjónleik. Men verður hann so órógvaður av sínum innaru kvølum og ymsum flogkyktum, sum hann brúkar nógva tíð og orku at gera enda á, soleiðis at hann einki fær á skafti. Hann verður drigin at grannakonuni og verður av keypmanskonuni ávaraður ímóti henni, tí hon er tjóvsk, men hann lurtar ikki eftir “vælmeintu” ávaringini og endar tískil eftir eitt gott og tølandi kvøld við at sita ribbaður og fullur í íblástri at fara í holt við sjónleikin, sum tað var so striltið at koma í gongd við. Upprunateksturin verður borin uppi av málsliga flognum, og tað hevur tað ikki heilt eydnast at flyta yvir í føroyskt, tí eru Flugurnar ikki sama fragdin at lesa, sum skaldskapur Williams vanliga er.
Rannvá Næs Hoydal hoyrir til unga ættarliðið av høvundum. Hon er ein spennandi høvundur, sum hevur dirvi og evni út um tað vanliga. Stuttsøgan Mjørki snýr seg um lítlu bygdina, sum er huld í mjørka og um ein eg-persón, sum leitar út úr mjørkanum, og har oman fyri mjørkan í frísku luftini hendir ein endurføðing, og eg-persónurin fær fyri fyrstu ferð andað og kroppurin verður fyltur við einari sterkari kenslu av “frælsi og sjálvstøði og klárleika” og hann “sá týðiligari enn áður, hoyrdi betur enn fyrr, hugsaði klárari enn nakrantíð,” men niðri í mjørkanum ljóðar eitt ønskriligt og neyðarsligt djóraskríggj, sum virkar sum eitt kall. Eg-persónurin følir seg noyddan at fara niður í mjørkan aftur og eftir endurføðingina í frísku luftini vil mjørkin bæði kvala og blinda hann. Har finnur eg-persónurin ein hvítan dreka, sum hann fatar sum heilagt djór, og sum hann tilbiður. Heldur hálvhjartað, má sigast, men sum hann tó gerst bæði prestur hjá og verður millumlið millum bygdina og drekan. Dagurin kemur, tá ið drekin hvørvur og við honum keldan, sum hevur verið lívberi í bygdini og verið orsøk til mjørkan. Endin er eitt sindur tvítýddur og ógreiður, tí tú veitst ikki, um fólkini í bygdini doyggja ella um tey ikki fóta sær í tí frælsinum, sum tey fáa, tá ið mjørkin hvørvur og útsýnið klárnar.
Talan er um sveimskaldskap (fantasy), har mýtur og súmbolikkur spæla ein týðandi leiklut. Stuttsøgan hevur nógv spennandi perspektiv, men hon kundi væl verið meiri gjøgnumarbeidd. Ivin og tvístøðan hjá eg-persóninum skuldu verið betur grundað, og týdningurin av vætuni, hitanum og mjørkanum í bygdini mótvegis kuldanum og klárveðrinum á tindinum verður ikki nóg væl undirbygdur. Samlað tykist søgan nakað óliðug, men kundi við meiri ráðgeving og arbeiði gjørst heilt góð.
Hesa ferð eru yrkingar ikki so væl umboðaðar, sum tær plaga í Vencli, men tær sum eru við, eru frálíkar. Oddfríður M. Rasmussen hevur týtt tríggjar yrkingar frá 2008 eftir svian Bruno K. Ӧijer. Innari lív, íblásturin og náttúran verða persónsgjørd og latin í orð og sett í bøkur. Hetta eyðkennir høvuðstemuni í hesum yrkingum. Fínar, einfaldar yrkingar, sum í gerandismyndum og gerandismáli lýsa íblásturin og lyfta á hægri metafysiskiskt stig valini í skaldsligu skapanartilgongdini: […] og eg minnist tað tú einaferð segði / at vit eru í endanum á einum óndum ævintýri / og at vit mugu kunna / blaða okkum aftur / til tær fyrstu lukkuligu síðurnar / har gullið glitrar / í tí svarta grannskóginum / og har hitt skotna rádjórið / reisir seg upp aftur og sleikir blóð sítt / sleikir reyða blómublaðið úr kavanum (brot úr blóðið í kavanum).
Kim Simonsen er umboðaður við 5 yrkingum, sum heilt greitt eru ávirkaðar av spurninginum um veran og tíð og heimspeki Heideggers. Yrkingarnar eru settar upp sum fimm valmøguleikar. Tað er heilt greitt, at tíð og stað eru knýtt at veranini og tilvildini í tíð og samanhangi. Soleiðis er tann smádrongurin, sum býr í húsinum hjá yrkjaraegnum “[…] eg / sjálvur / sum barn, / ið eri / komin at troysta / meg í kvøld”. Tað, sum er hent á leiðini, og tilvildarlig samanfall gera dagin framvegis til hin sama. “[Hann er enn] sama bláa tannbustin, / og bláa anti-plakk-tannkremið, ið smakkar av 1977, / tá eg vitjaði ommu mína á sjúkrahúsinum í Klaksvík. / Fýra ár seinni, / ein annan dag, har vetrarsólin litaði alt gylt, / doyði hon. / Tann dagin spældi Stjørnan javnleik móti Kyndli í KÍ-høllini; / […]”. Fimm fínar yrkingar, sum í sínum einfeldni vísa á margfeldnið í veruheimspekini.
Hvussu ein ávís hending skapar kaotiskan tankafloym er Kossurin eftir svenska høvundin Merete Lindstrøm gott dømi um. Kettan er horvin, og eg-frásøgufólkið fer eftir nýggjari kettu hjá kvinnu, sum tekur sær av djórum, sum fólk hava sett út. Kvinnan vísir seg at knýta eg-persónin til týðandi hending í fortíðini. Hennara fyrsti kossur og kynsligu royndir og lítlasystirin, sum tykist einsamøll og fjálturstungin í ótálmaðu ungdómsveitsluni hjá beiggjanum, koma fram fyri hana. Seinni er beiggin druknaður, men eg-persónurin hevur skúgvað hetta inn í dulvitið, og tað kemur so fram aftur, nú hon stendur framman fyri systrini, sum tekur sær av heimleysum kettum til tær finna eitt nýtt heim. Hon fær við hesum møti við systrina eisini umhugsanir um eitt samband, sum hon árið frammanundan hevði við ein starvsfelaga og sum hon umhugsar at siga manni sínum frá.
Tematiskt snýr stuttsøgan seg um slíkt, sum setur seg fast í sinnið, og sum raknar við aftur av ávísum hendingum. Hon snýr seg eisini um barlastina og tilvildina, sum vit menniskju bera við okkum. Í íbúðini hjá systrini sær eg-persónurin eina mynd av henni og júst tilvildin og løtan verða væl lýst í hesum brotinum: “Eg hugdi at myndini á hillini, hugsaði um løtuna, hon var tikin. Nakrir tímar, hugsaði eg, vóru skornir burtur úr tíðini og lagdir til viks, sum var øll tíð til í ymiskum løgum.” Sambandið millum systrina og eg-persónin lýsir løg í sinninum og hevur stóran týdning fyri søguna. Ein nútíðarsøga, sum á mangan hátt er eitt hugarensl, men sum væl lýsir løgini í sinni menniskjans. Ein spennandi og stillur tekstur, sum snýr seg um sinnisligu trupulleikarnar hjá nútíðarmenniskjanum.
Týðingin, sum Jákup í Skemmuni hevur gjørt, er merkt av orðavali, sum ikki hoyrir gerandismálinum til, og tað er við til at gera tekstin tyngri at lesa, t.d. verður grind brúkt í staðin fyri portur, køttur fyri ketta, fjølbýlishús fyri háhús ella íbúðahús. “Hann gekk oman eftir rásini í garðinum og út gjøgnum grindina” og “lág fjølbýlishús undirrikin í dusmi við breiðu gøtuna” eru góð dømi um setningar, sum fáa ein ungan lesara at steðga upp. Haldi at málið í tekstinum er gott føroyskt, men háfloygda málbrúkið er ikki í samsvari við innihaldið í tekstinum, tíverri.
Hugmynd eftir Christian F. Djurhuus er ein sterk yrking um neyðtikna kvinnu, sum ber barn undir belti. “Fosturvatnið skvatlar sjómanstónar//Siglir havgraði brennivínspápin/Ikki vitandi um at avkom sítt er til”, og yrkingin lýsir væl tey spor, sum neyðtøkan setur: “Tú neyðtók ein vakurleika/ Sum nú gongur við pentum í heilanum”.
Elly Bærentsen Debes roynir seg fyrstu ferð alment. verð ljós og Tankaflog við jarðarferð eru sterkar yrkingar, sum vísa sinnisstøðuna hjá yrkjara-egnum, sum í fyrru yrkingini er fangað í myrkrinum og vil út. Í seinnu yrkingini fáa vit teir tankar lýstar, sum ein jarðarferð setir í gongd. Svartar yrkingar, men rámandi og sterkar og boða frá, at har eru fleiri yrkingar á veg frá Elly.
Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð heldur fram við stuttsøgum, sum snúgva seg um Albert. Hesin bankamaðurin, sum hevur ilt við at hugsa út um “kassarnar” í tilveruni, dregur fram í ljós tey ytru virðini, sum eru so sjónlig í okkara samtíð: útsjónd, list og at ferðast, sum verða mett eftir einum mátistokki, har undirtøka, reyp og yvirflata hava meiri at siga enn dygd og dýpd. Mær dámar hesar søgur, tí tær siga so nógv um teir kassar, vit verða sett í og verða sitandi í í allar ævir, um eingin ger okkum greitt, hvat tað er, sum heldur okkum føstum í status quo. Tað hendir ikki nógv í søgunum, men tað er, hvussu tingini henda, sum er áhugavert og setur tankar í gongd, tí søgurnar fáa okkum øll at kenna okkum sjálv og onnur aftur. Lekin millum ástøði og praksis og snobb verður sett í frásjón, og tað eitt frískt lot í okkara heimliga støðuhyl.
Tvær stuttar stuttsøgur eftir danan Harald Voetmann Christiansen: Kakumaðurin og Testamenti bera dám av at vera skúlauppgávur og sjónarhornið er áhugavert. Í fyrra førinum er sjónarhornið hjá kakumanninum á føðingardagsborðinum og í seinna hjá einum unglingi, sum ger upp við mammu sína á sera veikum grundalagi og ógvuliga makaburt, men samlað eru hesar stuttsøgur skjótt lisnar og stutt sagt, so dámar mær tær als ikki. Tað besta eg kann siga um hesar stuttsøgurnar er, at tær er væl týddar, og tí hevur Oddfríður Marni Rasmussen staðið fyri.
Stuttsøgan Stjolni, hvíti fílurin eftir Mark Twain í týðing Gunnar Hoydals er ein góð og skemtilig lýsing av, hvussu detektivurin Darley kókar eina stóra søgu burtur úr, at ein hvítur fílur er horvin. Gjøgnum eitt stórt “apparat” av detektivum megnar Darley at uppbyggja eina útbreidda ræðslu fyri fílinum, og søgurnar um tey dráp, sum fílurin hevur framt, koma úr øllum heraðshornum. Ein tragikomisk frásøga, og tað at fílurin er deyður og hevur verið í varðveitslu hjá monnum Darleys ger søguna til eina kritiska lýsing av detektivum og teirra virksemi. Samstundis verður tann, sum varðaði av hvíta fílinum, ið er ein friðargáva til ensku drotningina frá konginum í Siam, gjørdur til láturs saman við teirri heilagu tign, sum verður knýtt at fílinum. Ein góð týðing og ein skemtilig søga, sum hóast gomul setur okkara samtíð við egosentriskari pallseting í perspektiv.
Indiski høvundurin Rabindrabath Tagore eigur seinastu yrkingina í savninum. Rabindrabath Tagore vann bókmentaheiðursløn Nobels í 1930, og yrkingin sigur nógv um tað frælsið, sum hann vónar, at land hansara gongur fram ímóti. Yrkingin setur stór krøv til frælsishugsjónina: “Har sálin er óttaleys og høvur hildið høgt; / Har vitan er fræls; / Har heimurin ikki er tægaður sundur í petti av heimligum / trongskygni; / Har orð koma úr sannleikans dýpi “. Ein áhugaverd yrking, sum kanska sigur okkum føroyingum meira enn fólki, sum hava fult tjóðarfrælsi, men sum samstundis minnir okkum á, at við frælsi fylgir stór ábyrgd. Ein yrking frá teirri tíðini, tá ið stórfingnar frælsiskenslur nærum vóru gudakendar, og tí sigur yrkingin okkum ikki so nógv í dag, men góðu týðingina og tað patos, ið eyðkennir hana, kunnu vit ikki taka frá henni.
Samlað er Vencil 13 ein áhugaverd og fjølbroytt útgáva. Tað er ómetaliga hugaligt at lesa eitt heilt tíðarrit, sum er so væl rættlisið, og hentu og øðrvísi upplýsingarnar aftast í tíðarritinum um høvundar, týðarar og tekstirnar eru sera virðismiklar. Onkur av útgávunum hevur verið meiri fjølbroytt enn hendan og hevur havt breiðari og betri úrval og dygd, men samlað er Vencil 13 á sera góðum góðskustigi.
Vár í Ólavsstovu


text:
Bygda Og Ungmannafelagið Súlan
mentan30-05-2017 - 22:52 - Jóanis Nielsen
So er avgjørt at hava ruddingardag í Mykinesi nú leygardagin 3 juni 2017. Vit vóna veðrið verður til vildar
Vit byrja dagin við morgunmati kl 10 í okkara nýggja húsið. Eftir morgunmatin verður farið runt bygdina at rudda.
Ábit, kaffi og kakur verður at fáa gjøgnum dagin í danisistovini.
Dagurin endar við felagshugna og møguliga spølum , vit fara at grilla búffar og pylsur eisini verður pizza at fáa :)
Tey í ynska at luttaka , verða vinaliga biðin um at melda á facebook hjá felagnum ella við at ringja til Vivi á tlf. 278139 ella Hervør á tlf 278058 , :)
Vit gleða okkum til dagin og vónandi møta tit fjølment vaksin og børn :)
Vælkomin at deila :)
Nakrar myndir eru her frá síðsta ár , ein gevandi hugnaligur dagur fyri okkum øll


text:
Trygdaravrit og restore av trygdarambætara
Henda vegleiðing lýsir, hvussu lokalt trygdaravrit av trygdarambætaranum verður tikið, og hvussu restore verður framt.
Vegleiðingin verður einans brúkt, um tú ikki hevur eina aðra backup skipan.
Henda vegleiðing umfatar ikki trygdaravrit av vevtænastum ella KT skipanum. Luttakarin hevur sjálvur ábyrgd av at taka trygdaravrit av hesum.
1. Backup av trygdarambætara
Innrita á websíðuna hjá securityservaranum. Far undir “System / Back up configuration”. Trýst á “Back up configuration” og goym fíluna eitt trygt stað, sambært trygdarpolitikkinum á stovninum/virkinum.
Tá fílan er goymd, stendur “Configuration backup created”
2. Restore av trygdarambætara
Innrita á websíðuna hjá trygdarambætaranum. Far undir “System / Restore configuration”, trýst á “Gennemse” og finn backupfíluna.
Trýst á “Restore configuration”
Tá restore er liðugt, stendur “Configuration restored” við grønum.


text:
Ein útbúgving er stuðulsheimilað, tá ið hon er skipað sum fulltíðarlestur, er minst tríggjar fylgjandi mánaðir til longdar, er ólønt og endar við próvtøku. Undantiknir frá ásetingini um próvtøku eru næmingar á serliga skipaðum miðnámi.
Niðanfyrinevndu fulltíðarútbúgvingar í Føroyum eru góðkendar sum stuðulsheimilaðar:
● Hægri útbúgvingar: Útbúgvingar á Fróðskaparsetri Føroya, maskinmeistari, skipari, skipsførari, skiparaaspirantur, fíggjarbúskapur, teldustøðingur, marknaðarførslubúskapur, framleiðslutøkningur og byggitøkningur.
● Styttri vinnuførleikagevandi útbúgvingar: Heilsuhjálpari, heilsurøktari, maskinistur og skipsatstøðari.
● Miðnámsútbúgvingar: Gymnasialar miðnámsútbúgvingar og yrkisligar miðnámsútbúgvingar.
● Útbúgvingar á framhaldsdeildarstigi (bara fyri lesandi 18 ár og eldri): 8., 9. og 10. flokkur á framhaldsdeildunum kring landið, á Dugna við Áir og á skúlanum á Trøðni.
Lesandi er lestrarvirkin, um tann lesandi ikki er meira enn eitt ár afturúr í lesnaðinum eftir ásettu lestrartíðini. Harafturat skal tann lesandi møta til frálæruna, lata inn kravdar uppgávur og fara til próvtøkurnar eftir teimum reglum, ið eru galdandi á útbúgvingarstovninum.
Til tess at verða roknaður sum fulltíðarlesandi krevst, tá ið talan er um miðnámsútbúgvingar, stuttar vinnuførleikagevandi útbúgvingar og útbúgvingar á framhaldsdeildarstigi fyri fólk eldri enn 18 ár, at tann lesandi hevur minst 20 lestrartímar um vikuna. Tó kunnu lesandi við heima-
búgvandi børnum undir 10 ár og lesandi við serligum tørvi koma undir reglurnar um heiltíðarlestur, um tey lesa í minsta lagi 16 tímar um vikuna. Fyri hægri útbúgvingar galda reglurnar um lestrarvirkni, tá ið metast skal um fulltíðarlestur. Í ivamálum tekur Studni avgerð.
Prístalsjavning er 1. august hvørt ár. Sí møguligar broytingar á www.studni.fo. Tey, ið eru 18 ár ella eldri, fáa lestrarstuðul, um tey lúka stuðulstreytirnar.
Tey, ið verða 18 ár í stuðulsárinum, fáa stuðulin mánaðin eftir, at tey eru fylt 18 ár. Tá hava hesi eisini møguleika at søkja um lán.
Øll lesandi á hægri útbúgvingum og á styttri vinnuførleikagevandi útbúgvingum fáa frá 1. januar 2016 kr. 4.315 um mánaðin.
Lesandi á miðnámi, ið eru uppihaldarar (t.e. gift ella foreldur) ella kunnu skjalprógva útreiðslur av egnum húsum ella kunnu skjalprógva bústaðarleigu, fáa kr. 3.815 um mánaðin.
Øll onnur á miðnámi fáa kr. 1.838 um mánaðin.
Tey, ið verða 18 ár í stuðulsárinum, fáa stuðulin mánaðin eftir, at tey eru fylt 18 ár. Tá hava hesi eisini møguleika at søkja um lán.
Prístalsjavning verður framd 1. august hvørt ár. Sí tí møguligar broytingar í stuðulsupphæddum á www.studni.fo.
Tey, ið eru undir 18 ár, fáa bókastudning. Harafturat ber til hjá nøkrum av teimum lesandi undir 18 ár at fáa vistarhaldsstudning.
Bókastudningur verður latin lesandi, ið eru undir 18 ár fyrst í stuðulsárinum. Bókastudningurin er kr. 3.642 og verður útgoldin fyrst í stuðulsárinum.
Vistarhaldsstudningurin verður latin lesandi undir 18 ár, ið eru noydd at flyta til útbúgvingarstaðið. Treytin fyri at fáa henda studning er, at sjóvegis farleið er millum heimabústað og skúlan, ella at vegalongdin millum heimstaðarbýin/bygdina og skúlabýin/ bygdina er longri enn 50 km sambært almennu ásetingunum hjá Landsverki. Mánaðarligi vistarhaldsstudningurin er kr. 2.544. Til tess at fáa vistarhaldsstudningin skal Studna-leiguváttanin útfyllast á sama hátt sum hjá teimum, ið búgva til leigu. Harafturat skal tann lesandi prógva, at húsaleigan verður goldin hvønn mánað.
Meginreglan í skipanini er, at øll lesandi, ið hava fyri neyðini at nýta Strandfaraskip Landsins, ferðast ókeypis aftur og fram í skúla í mesta lagi einaferð um dagin, uttan mun til fjarstøðu frá skúlanum. Víst verður til heimasíðuna www.ssl.fo hjá Strandfarskipum landsins, tá ið søkjast skal um ferðastuðulin innanoyggja.
Barnsburðarfarloyvisstudningur verður veittur í sambandi við barnsburð og ættleiðing. Studningurin verður í mesta lagi veittur í 11 mánaðir (eitt stuðulsár) fyri hvønn barnsburð.
Tann lesandi skal búgva saman við barninum, um tann lesandi skal fáa farloyvisstudningin, og bæði foreldrini kunnu ikki samstundis fáa farloyvisstudningin úr skipanini.
Barnsburðarfarloyvisskipanin gevur foreldrunum somu rættindi. Bæði tann lesandi móðirin og lesandi faðirin kunnu fara í farloyvi treytað av, at tey ikki eru í farloyvisskipanini samstundis. Við øðrum orðum fylgir farloyvisstudningurin barninum, sama um tað er móðirin ella faðirin, ið velur at fara í farloyvi. Foreldrini avgera sjálv, hvussu tey býta farloyvið millum sín.
Barnastudningurin verður veittur lesandi, ið hava uppihaldsskyldur av børnum, ið eru undir 18 ár. Bara tey, ið eiga ella hava ættleitt børnini, hava uppihaldsskyldur. Barnastudningurin er
kr. 1.000 um mánaðin fyri hvørt barnið. Lesa báðir uppihaldararnir, kann bara annar søkja um barnastudningin. Barnastudningurin verður bara latin tí, ið býr saman við barninum. Dóps- ella navnabræv hjá barni/børnum skal fylgja við saman við p-talinum. Skjalprógv frá kommunu ella Landsfólkayvirlitinum um, at barn/børn búgva hjá stuðulsmóttakara, skal eisini fylgja við. Við barnsburð verður barnastudningurin fyrstu ferð veittur sama mánað, sum barnið er føtt.
Studningur til einsamallar uppihaldarar verður veittur umsøkjara, ið er lestrarvirkin og fær serliga barnaískoytið til einsamallar uppihaldarar frá almannaverkinum. Studningurin til einsamallar uppihaldarar er kr. 1.532 um mánaðin. Frá juli 2016 verður stuðul fyri fyrstu ferð veittur í juli-mánað, men bert til einsamallar uppihaldarar.
Vanligi mánaðarligi studningurin verður inntøkujavnaður, um mánaðarliga miðal útgoldna A-inntøkan fer upp um kr. 20.000. Fyri hvørjar kr. 1.000, mánaðarliga miðal útgoldna A-inntøkan er hægri enn kr. 20.000, lækkar studningurin 10%. Vilt tú hava fleiri upplýsingar um inntøkujavningina, les so meira um hetta á heimasíðuni www.studni.fo.
Stuðulsárið er frá 1. august til 30. juni árið eftir. Tó verður stuðul veittur einsamallum uppihaldarum í 12 mánaðir í útbúgvingartíðini, t.e. eisini í juli mánaði. Lestrarhálvurnar eru frá 1. august til 31. desember og frá 1. januar til 30. juni. Stuðul fæst frá teirri lestrarhálvuni, tá ið søkt verður, t.e., at umsóknarfreistin fyri eina útbúgving, ið byrjar í august mánaði er 31. desember sama ár. Verður søkt t.d. í mars mánaði árið eftir, fæst bara stuðul frá januar mánaði.
Møguligar broytingar í stuðulsviðurskiftum skulu vera Studna í hendi innan 20. í hvørjum mánaði. Tó skulu broytingar í desember mánaði latast Studna innan 14. desember.
Studni flytur studning og lestrarlán á kontu í føroyskum peningastovni seinast í hvørjum mánaði.
Lesandi á miðnámsútbúgvingum, vinnuførleikagevandi útbúgvingum ella á útbúgvingum á framhaldsdeildarstigi fáa í mesta lagi lestrarstuðul upp til eitt ár eftir, at ásetta lestrartíðin er lokin.
Lesandi á hægri útbúgvingum fáa í mesta lagi lestrarstuðul upp til eitt ár eftir, at ásetta lestrartíðin er lokin. Upp í lestrartíðina verða roknaðar áður loknar ella steðgaðar hægri útbúgvingar, har lesandi hevur fingið vanligan mánaðarligan lestrarstuðul frá Studna ella frá Statens Uddannelsesstøtte. Stuðul verður í mesta lagi latin í 6 ár til hægri útbúgvingar. Studni kann leingja stuðulstíðina 2 ár, um tann lesandi ikki hevur miðnámsútbúgving.
Studni kann gera undantak frá regluni um áramál, um lestrartíðin er longri enn 5 ár fyri eina útbúgving, ella um lestrartíðin er vorðin longd vegna ráðsarbeiði, sjúku, barnsburð, ættleiðing, vísindaligt arbeiði o.a.
Lestrarlán verður rentað 2% p.a. í útbúgvingartíðini. Eftir lokna útbúgving verða lestrarlán rentað 3% yvir diskontuni. Diskontan var 0,00 % p.a. tann 1. november 2016.
Tann lesandi fer vanliga undir at gjalda aftur lestrarlán og rentur eitt ár eftir, at tað stuðulsárið er endað, har ið útbúgvingin er lokin ella steðgað. Útbúgvingin verður ikki søgd at vera lokin, um tann lesandi innan 15 mánaðir eftir hesa útbúgving fer undir eina aðra útbúgving. Tað sama er galdandi, um ein fyribils steðgað útbúgving verður tikin upp aftur innan fyri somu tíðarfreist.
Studni ásetur afturgjaldsupphæddina eftir samlaðu skuldini. Afturgjaldstíðin er í mesta lagi 15 ár. Hvørt gjaldið skal í minsta lagi vera kr. 300 um mánaðin.
Lesandi, ið eftir vanligu reglunum hevur fingið tann stuðul, ið kann fáast frá Studna, kann søkja um at fáa endalán, í mesta lagi kr. 6.234 um mánaðin í 11 mánaðir. Treytin fyri at fáa endalán er, at tann lesandi tekur eina hægri útbúgving, er lestrarvirkin, og at avvarðandi lærustovnur kann vátta, at tann lesandi er førur fyri at gera útbúgvingina lidna innan 1 ár. Afturgjaldstreytirnar fyri hetta lán eru tær somu sum fyri vanliga lestrarlánið.
Studni – www.studni.fo


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Jóhanna á Bergi onga viðmerking um SAS-flúgving
Jóhanna á Bergi sigur, at hon í fyrstu syftu ongar viðmerkingar hevur til vetrarferðaætlanina hjá SAS.
Hetta er eitt mál millum landsstýrismannin í vinnumálum, Trafikstyrelsen og SAS, sigur hon.
Skandinaviska flogfelagið SAS gevur gjørt av, at felagið ikki fer at flúgva hvønn dag til Føroya í heyst og í vetur.
Í teldubrævi til Dimmalætting váttar SAS, at tey frá 3. oktober til tann 24. mars hava fimm vikuligar fráferðir millum Keypmannahavn og Føroyar og við hesum ikki fara at flúgva týsdag og mikudag.
Felagið sigur, at á sama hátt sum við øllum øðrum rutum í netinum hjá SAS, verða gjørdar leypandi tillagingar av títtleikanum í fráferðunum, soleiðis at hann samsvarar við eftirspurningin og talinum á bíleggingum.
Hesar tillagingarnar eru ofta árstíðargrundaðar, og hetta er eisini grundgevingin fyri at SAS fer at hava færri fráferðir til Føroya í vetur, tí færri viðskiftafólk flúgva til Føroya vetrarhálvuna.
Men tillagingarnar kunnu eisini ganga báðar vegir, til dømis til jóla og paskir, har ein størri eftirspurningur kann hava við sær, at SAS setir flogfør inn aftur á rutuna týsdag og/ella mikudag, sigur Randi Aggerholm Baasch, leiðari á samskiftisdeildini hjá SAS við Dimmalætting.
Hetta kann fáa avleiðingar fyri loyvið hjá SAS at flúgva upp á Føroyar.
Poul Michelsen, landsstýrismaður í vinnumálum, sigur við Dimmalætting, at hendan avgerðin saktans kann hava við sær, at hann sum ovasti politiski myndugleiki í Føroyum, fer at mæla loftferðslustýrinum í Danmark frá at leingja flúgviloyvið hjá SAS.
Poul Michelsen segði við Kringvarpið í gjár, at føroyskir myndugleikar vildu upprunaliga tryggja sær, at SAS fleyg regluliga.
Poul Michelsen hevur biðið um fund við SAS um málið.
Hann leggur aftrat, at avgerðin um at mæla til ella frá at geva SAS nýtt loyvi at flúgva ikki er so líkatil at taka. Tí SAS hevur eisini havt nógv gagn við sær.
Loyvini at flúgva upp á Føroyar verða endurnýggjað hvørt hálva ár, og nýtt loyvi skal latast ein av komandi døgunum.
Føroyskir myndugleikar skulu tá siga sína hugsan um, hvørt SAS skal hava endurnýggjað loyvið.


text:
297 parkeringspláss á Vestaru bryggju.
19-04-2017 - 17:19 - Jóanis Nielsen
Nógva virksemið á Vestaru bryggju krevur pláss til parkering. Økið verður skipað, og tá ið hetta er liðugt, eru tilsamans 297 parkeringspláss á Vestaru bryggju. Hetta hevur Vinnunevndin samtykt. Málið hevur verið til hoyringar hjá viðkomandi pørtum.
- Nógv starvast á Vestaru bryggju, og tað fer at leggjast aftrat við fólki, og tí eru vit farin undir at fyrireika parkeringspláss til leigarar, kundar og vitjandi, sigur Bogi Andreasen, formaður í vinnunevndini.
Í Sjóvinnuhúsinum fer vinnan, Fróðskaparsetrið og íverksetan at húsast undir somu lon á 7000 fermetrum. Fyrstu leigararnir eru fluttir inn, og longu nú sita 28 íverksetarar í Hugskotinum á triðju hædd í bygninginum. Samstundis eru tvær hæddir í Saltsiloini bodnar út til vistveiting hjá privatum at reka. Talan er um eina gólvvídd á 591 fermetrar. Umframt alt hetta er nógv annað virksemi á Vestaru bryggju. Og hetta krevur øki, har fólk kunnu seta bilin.
Eftir ætlan verður parkeringsplássið liðugt, áðrenn fleiri vinnuligir leigarar og Fróðskaparsetrið flyta inn. Málið hevur verið til hoyringar, og hoyringssvar eru komin inn. Onkur tillaging verður gjørd, og so er klárt at merkja upp.
- Vit vilja bæði menna Tórshavnar kommunu sum vinnubý og lestrarbý, og at vit nú fara at skipa og gera nógv parkeringspláss á Vestaru bryggju, fer at stiðja undir hetta, sigur Bogi Andreasen, formaður í Vinnunevndini.
Tekningin yvir økið er fyribils, so tí er ikki talan um endaligu tekningina.


text:
Eftir ræðuleikan í Orlando, har 50 LBGTarar og vinir teirra vóru dripin, og 53 onnur vóru særd, hava fleiri limir í LGBT Føroyum ynskt at vísa sína samhugakenslu fyri sínum LGBT brøðrum og systum.
Tað sigur LGBT Føroyar, sum nú saman við Amnesty International Føroya Deild og Sirkus Føroyar í felag skipa fyri minningarløtu fríggjakvøldið 17. juni í Sirkus í Havn.
Sirkus Føroyar hevur, frá fyrsta degi LGBT rørslan varð sett á stovn í Føroyum, verið eitt frístað fyri føroyskar LGBTarar, tess viðhaldsfólk og aðrar rúmligar føroyingar. Tí hevur Sirkus avgjørt at skipa fyri hesi minningsløtu saman við LGBT Føroyar rørsluni.
Amnesty International arbeiðir m.a. fyri at basa mismuni og haturbrotsverkum kring heimin, og tí hevur Amnesty International Føroya Deild eisini avgjørt at luttaka í minningarløtuni fríggjakvøldið.
Tiltakið byrjar fríggjadagin 17. juni, har frá kl. 16.00 til kl. 21.00 er møguleiki at koma framvið í Sirkus og skriva eina samkenslukvøðu í eina serliga bók, sum seinni verður latin amerikansku sendistovuni í Keypmannahavn. Samstundis verður møguleik at tendra eitt kertilljós og soleiðis minnast tey deyðu.
Tónleikur og røður vera á skránni, sum hevur til endamáls at heiðra minni eftir offrunum í Orlando og onnur, ið hava latið lív vegna sína kynsligu sannføring.
- Álopið í Orlando var enn eitt blóðugt álop á samkynd og LGBTarar annars. Haturbrotsverk eru tíverri als ikki óvanlig millum samkynd kring knøttin, ei heldur í Føroyum. Samkynd eru dagliga í vanda fyri mismuni, álopi, harðskapi og í ringasta føri drápi. Barrir, klubbar og dansistøð, ið serliga venda sær til LGBTarar og tess viðhaldsfólk, eru ofta einasta frístaðið, har samkynd veruliga kenna seg vælkomnan og trygg. Tí kann tað tykjast eyka svárt at verða álopin og tikin av døgum í einum LGBT náttklubba, sum Pulse í Orlando nú er, sigur LGBT Føroyar.
LGBT Føroyar vil við hesum tiltakinum vísa, at vit standa saman við Orlando, og at bardagin fyri okkara lívi og okkara kærleika heldur fram.
- Vit eru her, og fara altíð at verða her.


text:
Fríggjakvøldið fingu Sunleif Rasmussen og Jonhard Mikkelsen ávikavíst Mentanarvirðisløn Landsins og Heiðursløn Landsins. Hetta var ein gleðilig hending, sum sera nógv fólk feiraðu saman við heiðurslønarmóttakarunum í Norðurlandahúsinum og fleiri teirra hildu røður. Tann fyrsti røðarin var landstýriskvinnan í mentamálum Helena Dam á Neystabø, sum byrjaði sína røðu við at siga okkurt um, at listin seinastu tíðina hevur verið illa viðfarin, men at danska orðatakið ”den man tugter elsker man” helst er galdandi hesum viðvíkjandi.
Hetta útloysti eina løgna kenslu av déjà éntendu av tí at hon brúkti júst sama orðatak seinast eg hoyrdi hana halda røðu um list. Hetta var í fjør, tá Listasavn Føroya fyllti 40. Eisini tá undraði tað meg, at orðatakið varð nýtt og fríggjakvøldið, tá tað varð endurtikið, fór eg aftur at undrast.
Tað undrar meg ikki bert hví tað skal vera neyðugt at brúka eitt danskt orðatak, tí okkurt líknandi man finnast á føroyskum, tó at orðatakið á mangan hátt er møsn. Eg undrist heldur ikki bert um, hví hon velur okkurt úr bíbliuni og fyri meg at síggja er hetta rættiliga tungt bíbilskt tilfar, har sagt verður at Harrin tyktar tann hann elskar, hann revsar hvønn sonin, sum hann er góður við (Hebrearabrævið 12,6). Tað sum undrar meg mest er hvat hon meinar við. Hvør er tað, sum tyktar listina? Er tað politikararnir? Kjakararnir? Listafólkini? Og hvat er tað, sum tey ella vit gera við listina, sum er so sadistiskt - verður listin revsað, tá menniskju skapa hana, tosa um hana og brenna fyri henni? Og hvør er boðskapurin? Er tað í lagi, at listin á henda hátt verður vanrøktað, tí vit so vísa okkum sum eins harðar uppdragarar sum Gud sjálvan, ella skulu vit vera fittari og lata listina vera í friði og náðum?
Hetta er sjálvandi eitt verri pedantarí, hetta her. ”Man siger så meget”, sum danir plaga at siga og andarnir skulu vita, at tað er gjøgnum ár og dag komið ræðandi nógv møsn út úr mínum egna munni. Men henda endurupplivingin hoyrdi altso til tær heilt løgnu og møguliga fornermandi, um bara eg skilti hvat tað er landstýriskvinnan meinar við. Her eru nøkur onnur brot frá restini av røðunum hjá landstýriskvinnuni fríggjakvøldið.
(IS)
Sunleif Rasmussen og Jonhard Mikkelsen heiðraðir
Landsstýriskvinnan í mentamálum, Helena Dam á Neystabø, handaði Mentanarvirðisløn og Heiðursgáva Landsins fyri 2010 á hátíðarhaldið í Norðurlandahúsinum 18. mars. Samstundis var heiðurskonsert fyri Sunleif Rasmussen í sambandi við, at hann fyllir fimmti ár.
Helena Dam á Neystabø segði m.a. í síni røðu, at vit vanliga eru skjót við peikifingrinum at rætta upp á brek og vísa á skeivleikar. Men at tá ið vit skulu rósa, ella takka fyri, tá eru vit ikki altíð so kvik, ella kanska ov sein.
Av hesi orsøk fegnaðist landsstýriskvinnan um, at vit heiðra fólkum sum Sunleif og Jonhard og bera teimum eina tøkk fyri tað klípið, teir báðir, hvør í sínum lagi, heilt frá ungum árum, hava lagt aftrat tí føroyska mentanar- og listavarðanum.
Í grundgevingini fyri at lata tónaskaldinum Sunleif Rasmussen Mentanarvirðisløn Landsins fyri 2010 stendur:
Sunleif Rasmussen hevur sýnt framúrskarandi evni innan tónleikaheimin og er fyrsti føroyingur, ið hevur tikið prógv sum tónaskald frá kongaliga danska tónleikakonservatoriinum. Í tónleiki sínum er Sunleif miðvísur, kompromileysur, eksperimenterandi og fullkomiliga sín egin.
Tónleikurin hjá Sunleif er bæði siðbundin og nýmótans. Hann er stórfingin og ógvisligur, framsøkin og kravmikil. Sunleif er av mætastu tónaskøldum okkara, hann hevur skapað tónlist á høgum stigi, og verk hansara eru eisini hámett langt út um landoddarnar. Hann hevur í virki sínum brotið upp úr nýggjum við dygd og dirvi. Verkini eru mong. Hann hevur skrivað tónleik fyri kór og orkestur eins og fyri kamarensemble og solistar.
Fyri hetta dýrabara, slóðbrótandi og djarva virksemi á tónlistaliga økinum verður Mentanarvirðisløn Landsins 2010 handað Sunleif Rasmussen.
Grundgevingin fyri at lata bókaútgevaranum Jonhardi Mikkelsen Heiðursgávu Landsins fyri 2010 er:
Í skjótt fjórðingsøld hevur Jonhard Mikkelsen verið slóðbrótari og eitt satt arbeiðsgrev innan føroyska bókaútgávu. Hann er tað framvegis, kanska ongantíð meira enn júst nú. Á forlagi sínum “Sprotanum” hevur hann givið út meiri enn 100 bøkur, sum í evnisvali spenna víða, heilt frá smáum yrkingasøvnum til stórar skaldsøgur til bøkur um føroyska málið, uppaling, skaldsøgugreining og snarskeið í stavseting, ja tú kanst siga: frá orðálvi til ull.
Umframt at skriva sjálvur hevur Jonhard alla tíðina verið eggjarin, kveikjarin, slóðarin og maðurin, sum síðan hevur lagt rygg til nógvar, fíggjarliga vandamiklar útgávur, alt frá Dostojevskij til Nikolinu Beder og frá Carl Jóhan Jensen til Heina Olsen.
Umframt arbeiðið sum bókaútgevari hevur Jonhard Mikkelsen víst hegni og skil í føroyskum læru- og orðabókaarbeiði, har hann, saman við øðrum, eisini hevur verið undangongumaður og útint eitt megnar arbeiði, okkara móðurmáli at frama. Jonhard hevur í øllum sínum arbeiði sýnt ótroyttiligt treiskni og dugnasemi.
Fyri hetta ósjálvsøkna stríðið fær Jonhard Mikkelsen, sum eina tøkk, handaða Heiðursgávu Landsins 2010.
Yvirlit yvir móttakarar:
Mentanarvirðisløn Landsins (kr. 150.000):
1998: Regin Dahl
1999: Jens Pauli Heinesen
2000: Ingálvur av Reyni
2001: Eyðun Johannessen
2002: Gunnar Hoydal
2003: Hanus Kamban
2004: - eingin virðisløn latin
2005: Tita Vinther
2006: Zacharias Heinesen
2007: - eingin virðisløn latin
2008: Ebba Hentze
2009: Kári P.
2010: Sunleif Rasmussen
Heiðursgáva Landsins (kr. 75.000):
2001: Fuglafjarðar Sjónleikarafelag
2002: Axel Torgarð
2003: Ólavur Hátún
2004: - eingin heiðursgáva latin
2005: Emil Juul Thomsen
2006: Jógvan Isaksen
2007: - eingin virðisløn latin
2008: Martin Tórgarð
2009: Laura Joensen
2010: Jonhard Mikkelsen
http://www.mmr.fo/