text:
Føddur undir Hitler, vaksin upp undir Stalin
- Egil Jacob Jeppesen
- 9 måneder siden
- Visninger:
Transkript
1 Nr. 291 Mikudagur 16. apríl ,- "Smyril/Dúgvan" í Afrika Ungur føroyskur sjómaður hevur hitt "Smyril/Dúgvuna" í Afrika. Síða 25 Ballónin hjá Fíggjarmálaráðnum brostin Grundarlagið fyri "kapringini" av ALS við at falla burtur. Síða 9 "Louisa" og Elias í Rættará Vit hava enn eina nfrásøgn um "Louisu" og mannin sum bygdi hana. "Norröna" stórhending fyri føroyska sjóvinnu Vit hava eina øðrvísi frágreiðing frá "Norrönu", m.a. um viðurskiftini hjá manningini og samrøður við fleiri av ferðafólkunum. Síða Føddur undir Hitler, vaksin upp undir Stalin Síða 2-3 Síða & Ein av gestunum umborð á "Norrönu" er partur av týsku søguni frá nasismu og kommunismu og til fólkaræði. Eisini søga um illa lýdda DDR stýrið, sum kundi viðganga mistak mótvegis føroyingi. Frá deyðsiglara til "Norrönu" 91 ára gamli Niclas Højgard hevur upplivað alla menning við skipum. Fór við deyðsiglara í 1926 og var nú ferðamaður við "Norrönu". Og sum hann dugur at greiða frá! Síða 6-8
2 Gestur umborð á "Norrönu": Føddur undir Hitler, vaksin upp undir Stalin Jürgen hevur livað undir nasismu, kommunismu og fólkaræði. Í samband við nýggju Norrönu hevur Smyril Line bjóðað fólki við einum ella øðrum tilknýti til Føroya umborð í teimum ymisku havnunum, har skipið er komið fyrsta túrin. Millum tey, sum vórðu boðin umborð í Týsklandi, eru hjúnini Eva og Jürgen Hedderich, sum hava havt samband við Føroyar (Óla Jacobsen) heilt aftur í 60-ini. Teir byrjaðu at skriva saman í 1965, og Óli vitjaði fyrstu ferð Jürgen í Síðani tá hava Óli Jacobsen og Jürgen verið vinir, og hava teir havt neyvt samband alla hesa tíð. Tískil kann Jürgen roknast sum ein rættiligur føroyavinur, og eisini ein sum kennir okkara samfelag rættiliga væl. Jürgen er týskari, men er tulkur í svenskum og skandinaviskum. Tí skilir hann ikki sørt av føroyskum.tað, sum ger hansara søgu áhugaverda, er, at hann er føddur í Eysturtýsklandi. Hetta hendi 20. mars 1945,og náddi hann júst at koma til verðina, áðrenn ræðið hjá Hitler varð fyribeint. Eysturtýskland varð jú hersett av russarum, og tí kann sigast, at Jürgen er uppvaksin undir Stalin og eftir hann tey fólk, sum hann setti við. Tann russiski partur av tí hersetta Týsklandi gjørdist í 1949 til DDR, og Jürgen hevur livað størsta partin av síni ævi í tí Týsku Demokratisku Republikkini, hvørs heiti ikki rættiliga svaraði til veruleikan. Hann hevur tískil upplivað ein kommunistiskan stat gerast veruleiki, og hann hevur sæð hann fara í søguni. Jürgen hevur harvið upplivað, uttan at vera fluttur, at búgva undir tveimum politiskum skipanum, sum eru so ólíkar, sum hugsast kann. Sjálvur er Jürgen við at skriva eina grein til FFblaðið, har hann fer at greiða frá, hvussu hann hevur upplivað hetta skiftið. Hesum hevur Óli partvíst eisini kunnað fylgt. Tí hann hevur javnan vitjað Jürgen alla hesa tíð, meðan hesar broytingar fóru fram. Teir báðir Óli og Jürgen vóru enntá í Berlin somu viku,sum múrurin fall. Ferðast kundi bert annan vegin Takkað verið hesum vinalagi hevur Óli meira enn tey flestu kunnað fylgt við, hvussu ein einræðisskipan virkar. Og hetta hevur kunnað latið seg gjørt við at vitjað hagar. DDR var bert eitt hanagleiv frá Danmark, og tað tók bert einar fimm tímar frá Keypmannahavn til Rostock. Fyrstu ferð Óli var í DDR var í 1966, tá Walther Ulbricht, handlangarin hjá Stalin, framvegis var í vælmaktini. Í dag kann farast til og úr Týskaland uttan tolleftirlit og enntá uttan pass. Men soleiðis var tað ikki við DDR fyrr. Eitt var tað, at tað kravdist visum eins og til onnur kommunistisk lond. Hetta var í veruleikanumn lættari at fáa til DDR enn til hini londini. Tað kundi fáast eitt visum galdandi í ein dag á sjálvari ferjuni frá Gedser til Warnemünde, sum er havnabýurin hjá Rostock. Men tað serkenda við innferðini var tað eftirlit við tí,sum kom inn í landið. Politikkurin hjá DDR var at verja íbúgvararnar móti, eftir teirra tykki, óhóskandi kunnleika til viðurskifini vestanfyri. Tí var væl kannað eftir, hvat mundi vera í viðførinum av lesnaði.og her varð alt eftirhildið, sum ikki var góðkent. Av donskum bløðum var tað bert blaðið hjá kommunistaflokkinum "Land og Folk", sum tað var loyvt at hava við sær inni í landið. Bløð sum Politiken og Berlingske Tidende høvdu ongan kjans. Og vóru føroysk bløð við í viðførinim vórðu tey eisini tikin. Hetta var púra ørt. Tey vóru fá, sum skiltu danskt og enn færri, um nakar, sum skiltu føroyskt, so bløð á hesum málum máttu roknast fyri at vera púra óskaðilig fyri "politisku heilsuna" í landinum. Hvussu øvugt hetta var sást eisini av, at á hvørjum húsataki var hópur av antennum, ætlaðar at taka ímóti vesturtýskum sjónvarpi, sum øll skiltu! Greinin hjá Hjarnar Men tað var altíð við nervum at bíða var eftir DDR tolleftirlitinum, tí tú kundi ongantíð føla teg heilt tryggan fyri, hvat kundi fara at henda, tá teir grópaðu viðførið ígjøgnum. Tað vóru fleiri hendingar, sum tað kundi verið greitt frá. Eina ferð hevði Óli verið til samráðingar saman við Hjarnari Djurhuus, sum var formaður í Reiðarafelagnum fyri Farmaskip.Tá hevði hann frá Hjarnari fingið eina grein, har yvirskriftin var, at tað stórt sæð eingin munur var á kommunismu og nasismu. Óli koyrdi greinina í taskuna og gloymdi hana. Nakrar dagar eftir fer hann til DDR. Eftirlitið kemur umborð og fer at leita í taskuni. Knappliga hála teir umrøddu greinina fram og fara íðnir at kanna yvirskriftina. Óli orðnar um skallan,og veit ikki um hann er keyptur ella seldur, tí sjónarmiðið í hesi grein var so avgjørt ikki populert í DDR. Ikki bøtir tað um støðuna, tá Óli verður biðin um at koma úr tokinum og inn í eitt bíðirúm, meðan málið verður kannað. Í fyrsta umfari uggar Óli seg við, at hesir ungu fýrarnir ikki duga danskt og tí ikki skilja greinina sum heild. Sum tíðin líður kemur Óla til hugs, at kanska hava teir sent boð eftir onkrum, sum dugir danskt, og kaldasveittin kom rættiliga fram! Men so komu eftirlitsmenninir aftur sera álvarsamir og søgdu, at tað var ikki loyvt at taka hesa grein inn í DDR. Nú løgdu teir hald á hana. So góvu teir Ein onnur søga, um hvussu skipanin í DDR eisini kundi virka, er hendan: Einaferð hevði Óli bókina "Maskering og Sandhed" eftir vesturtýska rithøvundanum Günther Walrauf við sær í viðførinum.hann var kendur fyri at vera kritiskur móti skipanini í Vesturtýsklandi. Hetta vistu teir ungu DDR hermenninir eftir øllum at døma einki um, so fyri "sikkurheits skuld" løgdu teir hald á bókina og tóku hana við sær. Heimafturkomin skrivar Óli eitt klagubræv til umboðsstovuna hjá DDR í Keypmannahavn og klagar um, at bókin er tikin frá honum, hóast hon ikki á nakran hátt kundi sigast at vera "hættislig" í DDR. Tað var heldur hin vegin. Nakrar mánaðir seinni kemur ein tjúkkur brævbjálvi við postinum. Tá var hon frá DDR umboðsstovuni í Keypmannahavn. Í brævbjálvanum var brævið, sum er endurgivið her. Teir vóru sera harmir um ta viðferð, sum Óli hevði fingið. Nú høvdu teir útvegað eitt nýtt eintak av hesi somu bók, sum var hjáløgd. Brævið endaði við vón um, at Óli aftur vildi koma á vitjan í DDR. Soleiðis kundi skipanin eisini virka. Royndirnar hjá Óla eru tiskil, at tað var lættari at fáa svar og enntá viðhald frá Eric Honecker í 1979 enn frá føroyskum løgmanni meira enn 20 ár seinni. eina kvittan, og greinin kundi fáast aftur, tá farið varð av landinum aftur við at lata kvittanina inn aftur. Og sloppið varð! Greinin lá eftir í DDR og tað skal ikki undra, um hon liggur hjá Stasi! Ómøguligt at sleppa av landinum Kundi tað vera trupult at koma inn í DDR, so var tað fullkomiliga útilokað hjá tess egnu borgarum at sleppa av landinum. Hetta var jú eisini endamálið við berlinmúrinum. Áðrenn tokini fóru umborð í ferjuna til Danmarkar varð við hundum og lyktum leitað eftir, um nakar mundi krógva seg onkunstaðni, so hann kundi sleppa ólógliga av landinum. Og Gud náði tann, sum royndi hetta og varð tikin. Hetta totala útferðarforboð linkaði nakað, sum frá leið. Fyrstu ferð Jürgen slapp av landinum var í 1979 í ørindum. Men hann slapp bert einsamallur. Konan mátti vera eftir, so nøkurlunda trygd kundi vera fyri at, hann kom aftur. Og boðini vóru, at tað skuldi ikki takast upp óneyðugt samband við borgarar í viðkomandi landi, so DDR borgarar ikki skuldu kom undir ringa ávirkan. Men um hetta varð hildið, bar
3 Nr apríl 2003 Eva, Jürgen og Tormóður Djurhuus, nevndarformaður í Smyril Line. Tað var beiggi Tormóð, Hjarnar, sum var orsøkin til, at Óli einaferð við innferð til DDR fekk kaldasveittan fram. ikki til at eftirkanna og tað mundi ikki verða hildið nakað serligt. Jürgen hevur verið í Føroyum einaferð mitt í 80-unum sum tulkur í samband við sølu av svartkjaftafløkum til DDR. Men hann føldi seg als ikki bundnan av slíkum tápiligum boðum. Men tað gjørdu hinir í ferðalagnum. Eitt annað sum hendi var, at fólk, sum høvdu rokkið pensjónsaldur, frítt kundi fara av landininum. So spardi statskassin hesar útreiðslur. Men hjá vanligum fólki at fara av landinum var ikki hugsingur um. Óli Jacobsen í arkivunum hjá Stasi? Tað er greitt, at eitt land kann bert stýrast á hendan hátt við einum dyggum eftirliti av borgarunum. Og her hevði DDR Stasi, trygdarløgregluna. Hennara uppgáva var at fylgja við í tí, sum rørdi seg í fólkinum, so tað kundi staðfestast, um nøkur andstøða fanst, sum myndugleikarnir skuldu hava eyguni við. Jürgen sigur, at sum borgari merkti hann væl, at hann eins og aðrir borgarar var undir eftirliti.tað, sum gjørdi hann "misteinkiligan", var, at hann ikki vildi gerast limur í "flokkinum". Her skuldi verið alt at vunnið, tí ein slíkur limaskapur skuldi opna dyrnar fyri nógvum møguleikum, sum aðrir borgarar ikki fingu. Men Jürgen heldur tó ikki, at tað kom honum aftur um brekku, at hann ikki vildi gerast flokslimur. Ein onnur orsøk hjá myndugleikunum at hava eyguni við Jürgen var hansara samband við vesturheimin. Hann var í brævaskifti við fleiri og millum hesar Óla. Tað er neyvan ivi um, at hetta samband var skrásett. Jürgen fekk eisini vitjan úr vesturheiminum. Her høvdu myndugleikarnir ein snildan hátt at skráseta, hvør fekk vitjan. Hvørja ferð ein kom inn í landið, skuldu eitt oyðublað fyllast út, har tað eisini skuldi skrivast á, hvør skuldu vitjast. Alment var hetta gjørt av hagtalsorsøkum, men oyðubløðini kundu so eisini nýtast at skráseta, hvør fekk vitjan. Jürgen er ikki sørt av einum listamanni. M.a. teknar hann blómur. Hetta er eitt dømi. Jürgen sigur, at hann væl visti av, at tey fólk, sum høvdu við hann at gera, vórðu útspurd um hansara "sinnalag" móti stjórnini. Tað kom eisini javnan fyri, at hann sjálvur varð spurdur um sínar grannar og aðrar kenningar. Men teir upplýsingar hann kundi geva, vóru so meinaleysir, at áhugin fyri honum minkaði, sum tíðin leið. Jürgen sigur tó, at hóast hesa yvirvaking, so føldi hann seg ongantíð hóttan, og tað hendi honum heldur ongantíð nakað. Tað, sum hendi eftir at Týskland varð sameint, var, at borgarar í gamla DDR hava fingið møguleika fyri at kanna eftir, hvatið er skrásett hjá Stasi um tey.tað tekur sína tíð, tí tey eru so nógv, sum hava víst áhuga. Men nógv hava eisini fingið eitt sjokk, tá tey hava staðfest, at kanska fólk, sum hava staðið teimum nær, hava meldað tey til loyniløgregluna. Og tað er ikki stuttligt at vita. Jürgen hevur eisini søkt um at fáa innlit í sína saksmappu. Higartil hevur hann fingið at vita, at tað finnast rættiliga fitt av skrásetingum um hann. Nú bíðar hann so eftir, at kunna hyggja at hesum skjølum. Men tað kann sigast við rættiliga stórari vissu, at er Jürgen skrásettur, so er Óli tað eisini. Men hetta fara vit at frætta um áðrenn langt um líður. Tað er greitt, at ein slík stýrisskipan er ikki beríkandi. Fyrr ella seinni kemur hon at brenna saman. Tað hendi eisini við DDR. Hóast alla propagandu lat tað seg ikki dylja, at munurin millum livilíkindunum eystanfyri og vestanfyri gjørdist størru og størri. Men tað skal nú sigast, at frásagnirnar um paradísið vestanfyri vóru bjartari enn grundarlag var fyri at halda. Tað bar heldur ikki til at halda einum heilum fólki mestsum hermetiskt innilokað í landinum. So endin gjørdust ein óblóðigur uppreistur, sum aftur endaði við eini sameining av Eystur- og Vesturtýsklandi. Vónirnar eystanfyri vóru eisini stórar, eins og lyftini vestanifrá vóru stór. Tey vóru, at innan 2 ár skuldu eystur fíggjarliga koma á hædd við vestur. Soleiðis hevur tað tó ikki gingið. Framvegis eru lønirnar 15% lægri eystanfyri.arbeiðsloysið er munandi hægri enn vestanfyri, og fólk rýma úr gamla DDR. Ein býur sum Rostock, sum fyrr hevði íbúgvar hevur nú færri enn Men alt hetta fer Jürgen at greiða nærri frá í greinini, sum kemur. Hann er giftur við Evu, sum eisini er úr Rostock. Meðan Jürgen er tulkur í skandinaviskum, so er Eva tulkur í polskum og russiskum. Tey bæði eiga tvey børn Aina og Timo. Aina lesur tónleik, hon spælir fiól,og hon býr saman við dronginum í Schweits. Timo lesur løgfrøði, og hann verður liðugur um eitt ár. Alt í alt er talan um eitt sera dámligt húski, og tey bæði vóru sera fegin um møguleikan at vera umborð á "Norrönu" í eitt samdøgur, har tey eisini fingu møguleikan at hitta Síða 3 nógvar føroyingar. Men tað, sum gevur "stof til eftirtanka", er, at fyri bert 15 árum síðani hevði henda vitjan als ikki verið møgulig. Tí er hendan søgan júst eitt dømi um, hvussu nógv er hent hetta tíðarskeiðið við demokratisering í Europa. Men sum sagt fara vit at frætta meira um áhugaverdu søguna hjá Jürgen í komandi bløðum. Vegna útlendskar seljarar hava vit hesar hekkutrolarar til sølu: FST 323 FST 324 Slag : Frystitrolari Slag : Frystitrolari Bygdur : 1988 í Danmark Bygdur : 1988 í Danmark Klassi : DNV +1A1, 1B Klassi : DNV +1A1, 1B Tonnaga : BT 209 NT 62 Tonnaga : 120 BT Stødd : 23.9 m loa x 7.14 m br. Stødd : 22.21m loa x 7.20 m br Hv.maskina : 850 HK Man B& W Hv.maskina : 875 Caterpillar Trolspøl : 2 x 12 tons Trolspøl : 2 x 12 tons Lastarúmd : 90 cbm Lastarúmd : 50 cbm Skipini eru í sera góðum standi. FST 332 Slag : Frystitrolari Bygdur : 1988, Noregi Klassi : DNV + 1A1 Tonnaga : BT 631 NT189 Stødd : m loa x 9.60 m br. x 4.43 d Hv.maskina : Wartsila Vasa 1320 HK Trolspøl : 2 x 19 ts Brattvåg Vit hava annars stórt úrval av skipum til sølu. Nærri upplýsingar fáast við at venda sær til: Um páskirnar Framsýningin hjá Føroya Fornminnissavni í Brekkutúni 6 í Hoyvík er bert opin 2. páskadag kl Í summar,frá sunnudegnum 18.mai fram til sunnudagin 14. september, verður opið hvønn dag soleiðis: Mánadag til fríggjadag kl. 10 til 17. Leygardag og sunnudag kl. 14 til 17. Niels Finsensgøta 23 Box 1252 FO 110 Tórshavn Føroya Fornminnissavn Tlf Fax
4 Síða 4 Nr apríl 2003 Kári við Stein sigur frá: Kalvatúrur í september 1987 Árið 1987 var eitt sera gott ár hjá teimum, sum royndu eftir kalva. Hjá mær var tað bara í frítíðini, men tað skal sigast, at tað eru mest spennandi løtur, eg havi havt við mínum 22 fót báti,sum er bygdur her í Sisimiut. Hann hevur ein 22 HK Saab motor og siglir einar 7-7½ míl. Eitt par úr Vági, Hanna og Ebbe Hjelm, komu higar til Sisimiut at arbeiða. Ebbe hevði trolvirkið her Ebbe og eg hjálpast um at fáa ein kalva innum. Aftur ein kalvi. Ein kalvi á veg í lastina. í býnum, sum hoyrdi undir Royal Greenland, og Hanna arbeiddi á skrivstovuni har. Tey bæði og kona mín og eg hava havt mangar góðar túrar við mínum báti, og eisini tá Ebbe fekk sær bát, sum var bygdur í Hvalvík í Annað vikuskifti í september 1987 fóru vit fýra nakað norður frá Sisimiut við telti og teimum pakkanellikum, sum hartil hoyrir. Tað tók umleið 1,5 tímar at koma hagar; vit settu teltið upp og fingu alt viðførið í land. Hetta var fríggjakvøld, so har gjørdist ikki meira tað kvøldið, men vit hugnaðu okkum við práti, og eg minnist, at konufókini vóru eitt sindur bangin, um onkur av teimum fremmandu komu úr fjøllunum - men eingin kom! Vit vóru tíðliga á fótum morgunin eftir, tí vit skuldu bæði egna og seta kalvalínur. Tær línurnar, eg hevði við mær, vóru ikki eins, t.v.s. at á onkrari vóru 6 favnar millum húkarnar, onkur var við 8 favnum ímillum húkarnar og onkur var við 10 favnum millum húkarnar. Vit ætlaðu at seta uttan fyri har, vit lógu, men tað var ikki veður at seta har, so eg sigi við Ebba, at eg mintist onkran grønlending siga, at har vit vóru, var onkuntíð kalvi at fáa. Men okkurt skuldi gerast, so ekkoloddið varð tendrað - og so at leita eftir botni. Tað rak eitt lítið sindur har, botnurin var í lagi; vit høvdu agn til tríggjar línur, og tær komu í sjógvin í øllum góðum, og so sigldu vit inn, har teltið stóð, og fóru at fáa okkum ein bita. Nakað eftir middag løgdu vit á at draga, men tá vit vóru á tí síðstu línuni, slitnaði; tað var komið um onkran klett á botni. Men vit løgdu so á endaboyuna og fingu tað inn, sum var eftir. Tað vóru nakrar kalvaspraggur á og nakrir lirar.tað, vit fingu, bleiv alt brúkt til agn, og tað varð til tvær línur - eini 5-6 stykki hvør lína. Leygardagurin var komin at enda, so vit vónaðu at sleppa út aftur sunnumorgunin, men har gjørdist einki fyri aldu og vindi, hann var norðan í ættini, so vit gjørdu av at fara longur inni ímillum hólmar og sker at fáa línuna í sjógv fyri at fáa agnið av. Ekkoloddið varð tendrað, og vit høvdu metrar undir bátinum - og væl av ráki. Eg biði so Ebba koyra boyuna út, og tá so fyrsti húkurin fór út, sóu vit botn tríggjar metrar undir okkum. Nú eru suðringar so hittinorðaðir, og eg havi lært at taka tað, sum teir siga; eg skal ikki siga, hvat bleiv sagt, tá orðini vórðu søgd: "Ogur fáa ongan kalva her". Eg skal erliga viðganga, at tað roknaði eg heldur ikki við, tí endamálið var at fáa agnið av línunum. Teir fyrstu húkarnir lógu á 3 metra sjógvi.tað var ein renna, sum vit vóru komnir í, og hon gekk so líðandi niður á 19 metrar. So var ein renna tvørs av okkum, sum var 26 metrar og so upp aftur á 12 metrar, tá seinni ílin fór. Vit sigldu so aftur og sóu línuna liggja á botni. Eitt var so heilt vist, at kalvabotnur var tað - einki at taka feil av. Streymi var nokk av og harður, og eitt sindur av bleytum botni var. Hugurin var ikki av tí besta, tá vit sigldu út til konurnar hjá okkum at taka telt og viðførið í bátin. Tá pakkað var, sigldu vit aftur til línuna; hon hevði staðið umleið 4 tímar. Vit løgdu á, har vit byrjaðu at seta. Eg haldi ikki,at eg taki feil,at fyrsti kalvin var á tí triðja húkinum - tá gjørdist lagið betri.teir næstu sóu vit, tá teir lættu sær frá botni. Ebbi fekk sveittan fram, Klárir at landa. Andrias Viðstein, sáli, var við á kalvatúrinum. Andrias sigldi sum skipari í nógv harrans ár fyri GGU - ella Grønlands Geologiske Undersøgelse. og konurnar stóðu púra býttar og hugdu at; tað var nokk fyrstu ferð, tær vóru til kalvafiskarí. Tá endin var komin, vóru 20 stórir kalvar komnir niður í lastina - ein rokdagur. So, kalvaspraggur er gott kalvaagn. Vit avreiddu tann dagin fyri smáa kr. Allir kalvarnir vóur javnir til støddar, teir lógu um 1,70-1,80 m í longd. Nú er tað so, at vit vóru vinmenn - og eru tað enn, so tað bleiv býtt helvt, og tá læt í Ebba, at hetta var stórsta dagløn, hann nakrantíð hevði fingið. Leygardagin eftir fóru vit báðir inn í Amertlokfjørðin at fiska agn til dagin eftir.vit stóðu síðu um síðu við snellurnar og drógu. Eg hevði júst havt á borði,tá Ebbi hevði nakrar smáfiskar á, og ein kalvaspragga hevði bitið um stertin á einum fiski. Eg tók goggaran og skuldi hjálpa honum, men tíverri spældi eg av við spragguna. Lagið var ringt, men eg segði við hann, at hon kemur aftur. "Sovorðið tvætl" sigur hann og dregur upp aftur, og um tað ikki var tann sama, sum hevði bitið á, so var hon hvørki minni ella størri enn tann fyrra, sum eg misti! Eg spurdi hann, um hann vildi hava hjálp, men hann takkaði nei beinanvegin - og fekk spragguna inn, men hon mundi farið sum tann
5 Nr apríl 2003 Síða 5 fyrra. Vit høvdu nú nóg mikið av agni: kalvaspraggur, kongafisk, tosk og uvak. Vit fóru so avstað sunnumorgun, og tá vóru vit tríggir í tali. Eitt systkinabarn pápa mín, Andrias Viðstein, sáli, var eisini við.andrias sigldi sum skipari í nógv harrans ár fyri GGU - ella Grønlands Geologiske Undersøgelse - sum teir tríggir bókstavirnir standa fyri. Eg meini ikki, at eg taki feil, tá eg sigi, at hann sigldi fyri GGU í samfull 28 ár, og hann kendi so at siga hvønn klett í Grønlandi. Tá hann flutti heim aftur til Føroyar, búsettist hann við Garð á Viðareiði. Síðst eg sá Andrias, sála, var hann ein túr aftur í Grønlandi, tað var í hálvfemsunum. Hann var við tí síðsta "Disko", sum var her í Grønlandi; skipið kom higar til Sisimiut, og teir lógu her allan dagin. Vit koyrdu runt í býnum og hugdu eftir tí nýggja, sum var bygt, síðani hann var farin heim med alla. Tann dagin var dundrandi áarføri, so vit vóru nógv innandura og sótu og prátaðu um alt tað, hann og eg høvdu upplivað. Tað var ein avbera góður dagur, sum vit høvdu saman, inntil eg koyrdi hann umborð aftur á "Disko". Hendan dagin hevði Andrias, sáli, vidokamera við, men vit gjørdu av, at hann mátti ikki filma inn á land, so fólk, sum komu at síggja filmin, kundu síggja kalvamiðið, sum vit høvdu funnið. Hann filmaði, meðan vit settu; tað var av allar fínasta veðri, Hesin máldi 201 cm og vág 116 kg. Osvald skoðar fongin. so fyri tann skuldu kundu vit verið farnir til havs at seta. Men vit vildu royna miðið aftur, og nú komu vit sunnanífrá, so ílin fór út á 12 metra sjógvi.vit krússaðu línuna norður eftir aftur og fram, og løgdu okkum so at bíða, til vit løgdu á at draga aftur. Andrias, sáli, segði tað sama, at kalva fingu vit ikki her, tí hann sá ofta botn, meðan vit róku har uppi. Tá línan hevði staði í 3 tímar, løgdu vit á at draga. Andrias, sáli, filmaði, tá vit tóku ílan og løgdu hann á spælið, men tá fyrsti húkurin kom á borðið, gekk okkurt tíverri fyri í videotólinum, men Andrias, sáli, fór fram í stavnin, og hann sá tá kalvarnar lætta sær frá botni, so hann fekk ein frálíkan túr hendan dagin.vit fingu 12 stórar kalvar, og tann eina mistu vit, tá hann kom upp; hann hevði ikki tikið nóg gott. Vit vóru við hús aftur seinnapartin. Leygardagin eftir fóru vit báðir avstað aftur - norður í Rennuna, sum vit hoyvdu doypt miðið hjá okkum. Vit fiskaðu okkum agn, til nóg mikið var til línurnar, annar egndi, meðan hin fiskaði. So norður at seta, og vit royndu at koma yvir alt miðið; royndu at krússa so nógv aftur og fram, sum tað lá fyri, og so fóru vit inn undir landa at skaffa. Ankarið út - og tóku tað róliga, tað var bara tíðsfordrív hjá okkum at fiska kalva.tá línan hevði staðið tað, hon skuldi, fóru vit aftur at draga, og tann dagin fingu vit 20 kalvar. Tað vóru nakrir stórir ímillum, men tað vóru nakrir minni eisini. Vit fingu 52 kalvar í Rennuni, sum vit doyptu hana á sinni. Eg veit ikki, hvat er hent, ella hvat er hent í Rennuni síðani, tí eg havi sett nógva línu har, og havi drigið svart tær flestu ferðirnar. Av og á havi eg fingið ein kalva og ongantíð meira enn ein í senn. Eitt er givið, og tað er, at kalvin bleiv uppfiskaður har inni ímillum nakrar smáar oyggjar og sker, og har hevur verið púra oyðið fyri kalva í nógv ár. Tað var so nógv til av kalva, at menn fóru á flot aftaná arbeiðstíð og komu til hús aftur við fleiri kalvum. Tað var so javnan, at vit - elsti sonurin og eg - fingu 8-10 kalvar. Eitt árið hevði eg ein mann úr Fugloy, sum æt Sólfinn, við mær; hann sigldi við "Sisimiut", tá hann var í velmaktini. Ein leygardag, tá Sólfinn hevði frítúr, fóru vit út at fiska agn, sum vit egndu, og so settu vit á einum øðrum miði, sum eg hevði funnið.tað var øgiligt, sum Sólfinn var spentur. Hann stóð við spælið, og eg stýrdi upp, og tá kalvarnir komu so pø á pø,var sveitti í hvørjum hári á Sólfinni. Hann krøkti 29 kalvar av øllum støddum inn ta setuna. Sólfinn segði,at tað var so spennandi at fiska kalva, at "tað kriblar í øllum kroppinum", tá man er farin í gongd við at draga. Í 1989 fekk Ebbi Hjelm ein bát, sum var bygdur í Hvalvík. Ein 29 fót bát, sum bar navnið "Hvalvík". Han fekk eitt vikuskifti 47 kalvar inni í einum fjørði, so kalvi var nokk til tá.vit høvdu nógvar góðar løtur saman umborð á "Hvalvík". Eitt heystið fóru vit við laksagørnum inn í Amertlokfjørðin.Tað var dýrdarveður tað kvøldið. Vit settu tey 30 gørnini og bundu annan endan í bátin, og lógu so og drivu har alla náttina. Gørnini fóru út undir Kellingahettuni, sum fjallið eitur innanfyri Sisimiut. Vit skiftust at halda vakt, og eg minnist, at eg hevði eitt band av "Palliba og Fossadun" við mær; har sótu vit báðir í skellilátri Tøkningur til Hjálpartólamiðstøðina (HTM) Á HTM er eitt fulltíðar starv sum tøkningur leyst at seta sum skjótast. HTM er deild Almannastovuni og umsitur hjálpartól, umbyggingar í heiminum og avlamisbilar til fólk, ið bera brek. Í løtuni starvast 11 fólk á HTM. Uppgávurnar hjá HTM umfata m.a. upplýsing, ráðgeving og leiðbeining til brúkarar, almennar myndugleikar o.o. um hjálpartól og byggi- og bústaðarspurningar útlán og endurnýtsla av hjálpartólum viðgerð og støðutakan til umsóknir um sertillagað hjálpartól, bústaðarbroytingar og avlamisbilar tvørfakligt samstarv - innan- og uttanhýsis Talan er um sera fjøllbroytt og spennandi starv, ið m.a. fevnir um: meting um tøkniligarloysnir fremjing av tøknuligum loysnum meting um dygd av hjálpartólum skipa fyri umvælingu av hjálpartólum innan- og uttanhýsis heimavitjanir saman við terapeutum ráðgeving í sambandi við íbúðarbroytingar størri tillagingar av hjálpartólum saman við terapeutum viðlíkarhald av eykalutagoymslu fyrisitingarligar uppgávur Vit sóknast eftir einum starvsfelaga sum hevur: viðkomandi útbúgving (maskinmeistari ella aðra tøkniliga útbúgving) royndir frá el- ella maskinhandverksvinnu er ein fyrimunur áhuga at arbeiða við hjálpartólum góð samstarvsevnir evnir at arbeiða sjálvstøðugt telduførleika Vit kunn u bjóða: neyðuga eftirútbúgving og upplæring sjálvstøðugt arbeiði flextíð nýggja tøkni tætt samstarv við starvsfelagarnar fakligt mennandi umhvørvi Løn og setanartreytir sambært sáttmála millum Fíggjarmálastýrið og avvarandi fakfelag. Nærri fæst at vita um starvið við at venda sær til Palla Mortensen, leiðara ella Willy Jan Feilberg, tøkning tel Umsókn við avriti av viðkomandi skjølum skal sendast til Hjálpartólamiðstøðina, Postboks 1049, 110 Tórshavn Umsóknarfreist: 28. apríl 2003 kl og flentu. Men náttin gekk, og vit løgdu á at draga gørnini um sjey-tíðina um morgunin, og tá vóru vit riknir nakað út í munnan á fjørðinum, men framvegis var dýrdarveður. Vit fingu 105 laksar - ein roktúrur fyri okkum báðar.vit vóru við hús á middegi, og so at reinsa og koyra í frystiboksina. Mangar góðar svartfuglatúrar vóru vit saman, Ebbi og eg, og vit fingu eisini nógvan fugl. Nú eru bara minnini eftir. Ebbi og Hanna fluttu heim aftur á klettarnar fyri fleiri árum síðani. Eitt annað par, sum vit hava havt mangar góðar løtur saman við, er Jastrid og Pauli Thomsen úr Oyndarfirði. Har eru eisini nógv góð minni eftir, men tey fluttu eisini heim aftur fyri fleiri árum síðani.
6 Síða 6 Nr apríl 2003 Niclas hevur upplivað alla menning umborð á skipum: Frá deyðsiglara til nýggju "Norrönu" Eitt av ferðafólkunum hendan seinasta túrin við gomlu "Norrönu" og fyrsta túrin við teirri nýggju var Niclas Højgaard úr Rituvík. Her síggjast brøðurnir Jørgen, tann størri, og Niclas fyrsta árið Niclas var til skips í Ikki kann sigast, at hann var stórur, men neyvan hevur hann verið stórt øðrvísi til støddar enn nógvir av hansara javnaldrum, sum nýkonfirmeraðir fóru burtur. Hetta var ónoktiliga ein øðrvísi byrjan á vaksnamannalívinum enn hjá 14 ára gomlum í dag. Hann fylti 91 ár tann 6. apríl, og hevði ætlað sær at verið burturstaddur, so at eingin skuldi vita av hesum degi. Men hetta varð sjálvsagt uppspurt á hotellinum í Lübeck, so tey, sum vóru við, fingu høvið til at syngja "Happy Birthday" fyri honum. Annars er tað ótrúligt, at Niclas skal vera so gamal,so raskur og bragdligur hann er, og sum hann minnist væl til. Men sum kunnugt: dópsattestin lýgur ikki. Tá abbin burturflutti ommuna Fyrst kann sigast, at Niclas er úr góðum bergi brotin. Annar abbi hansara var Jørgen av Nesi, og omman var Katrina Sofía av Syðradali í Kalsoynni. Tey vóru foreldur mammu Niclasar. Teirra kærleikssøga kundi verið tikin úr eini skaldsøgu. Av foreldrunum hjá Katrinu Sofíu var Jørgen avgjørt ikki ynsktur sum versonur, fyrst og fremst tí hann ikki átti nakra jørð. Foreldrini gjørdu alt fyri at forpurra, at tey komu saman. Fyri at gera tað enn meira trupult, varð hon send til prestin á Viðareiði, sum Skipið, Niclas fór við sum 14 ára gamal, var "William Martin", sum tá var deyðsiglari t.v.s. uttan maskinu. skuldi hava eyguni eftir henni. Men Jørgen gjørdi ikki mætari enn, at hann róði sjálvur norður til Viðareiðis og tók gentuna við sær aftur á Nes, har tey giftust.tað sigst, at prestakonan man hava verið við í ráðagerðini. Tey gomlu á Syðradali vóru sjálvsagt í øðini og vildu ikki koma í brúðleyp, hóast øll Kalsoyggin var boðin. Men hetta javnaði seg skjótt, ikki minst tá tey 12 ommu- og abbabørnini byrjaðu at koma. Stór ætt Jørgen var ein brandur,og hevur tað eisini verið umrøtt her í blaðnum. Tað kann leggjast afturat, at fýra av synum hansara vóru millum teir fyrstu, sum bygdu Æðuvík. Í faðirættini hjá Niclas hava teir eisini verið brandar. Abbin, Per og omman Nicolina, og tríggir beiggjar við familjum vóru millum tey fyrstu, sum bygdu Rituvík. Og at vera nýbyggjarar var ikki nakað fyri bloytur. Familjan er sera stór. Systkini hjá foreldrunum hjá Niclasi vóru 12 í bæði borð. Omman og abbin í faðirættini áttu 72 barnabørn og í móðurættini fleiri enn 60. So talið á systkinabørnum man liggja omanfyri 100. Og tey, sum síðani eru komin afturat, eru óteljandi. So tað er ikki nakar beinleiðis vandi fyri at familjan fer at doyggja út! Sjáldsama gott samanhald er í hesi stóru familjuni. Javnan skipa systkini hjá Niclasi við eftirkomarum fyri ferðum uttanlands. At byrja við vóru tey gott 100, sum fóru til Bretlands, har tey hava verið tvær ferðir. Og til Svøríkis seinni í ár fara tey fleiri enn 150.Tað má sigast at vera familjuskapur við lít. Her riggar Niclas til umborð á "Sujumut". So nógvur ísur kundi leggjast á skipini. Her hevur Niclas fingið fatur á eini grønlendskari! Hann ber hana um eina fiskarúgvu, so hon ikki skal koma at lukta av fiski.
7 Nr apríl 2003 Síða 7 Fór til skips við deyðsiglara Sjálvur er Niclas føddur í Tá hann var 14 ára gamal, fór hann sum aðrir dreingir til skips. Hann fór við "William Martin", sum pápi hansara Dánjal Petur Højgaard hevði keypt í 1909 úr Hetlandi saman við Sofusi Evensen í Havn. Niclas var við "William Martin" í ikki færri enn 27 ár.tað kann sigast, at skipið var í somu ætt inntil 1964, tá tað varð søkt. Inn ímillum hevur hann eisini siglt við trolara, eins og hann hevur fingið sær fyrst skiparaprógv og síðani stýrimansprógv. Tey fyrstu fýra árini var "William Martin" deyðsiglari, t.v.s. teir høvdu onga maskinu. Har vóru heldur ikki aðrir heintleikar umborð. Burtursæð frá seglum vóru hesi skip ikki útgjørd øðrvísi enn Nóa ark! Tá Niclas fór til skips, nýttu teir als ikki flekiborð.tað var flakt niðri á dekkinum, so menn stóðu boygdir og arbeiddu.hetta var sjálvsagt sera ringt til ryggin. Men tað merkiliga var, at tá tosað var um at fáa flekiborð, var stór mótstøða móti hesum. Tað varð enntá sagt, at flekiborð vórðu blakað fyri borð aftur. Hildið varð, at tað gekk nógv skjótari "uppá gamla mátan". Men Jørgen, beiggi Niclasar, hevur greitt frá, at einaferð varð skipað fyri eini manning millum eitt lið sum flakti á flekiborði, og eitt sum flakti á dekkinum. Eftir hesa kapping var eingin ivi um, at flekiborð var tað besta. Tað kann nevnast, at sjálvt ein sjálvfylgja í dag sum ljós var lítið av. Arbeiðsljósið var antennuljós, sum neyvan hevur gjørt tann stóra munin, og niðri undir var tað petroleumsljós. Seinni fingu skipini karbidljós, sum tó kundu vera sera vandamikil. So tað kann illa hugsast størri munur enn at hava verið við deyðsiglara í 1926 og so "Norröna" í dag. Ein maður sum Niclas kann sigast at hava upplivað alla ta menning sum yvirhøvur hevur verið umborð á einum skipi. Ein onnur broyting er annars reiðskapurin. Snørið, har tað við handamakt kundi dragast upp til tveir toskar umborð, er avloyst av elektroniskum snellum, sum sjálvar fíla og sjálvar draga upp, tá fiskur er á. Her er eisini talan um eina kollveltandi broyting. Størsta framstig tá hevur motorurin verið, og hann fekk "William Martin" í Men hann var nú ikki so stórur. Nevniliga 36 hestar av merkinum Vølund. Skotin av týskarum undir krígnum Niclas hevur nógvar royndir á sjónum. M.a. sigldi Hetta er annar av bátunum, har Niclas sigldi strandasigling. "Agdeleq" uppi í ísinum. Her eru botngørnini við at verða tømd. Fyrst varð fylt uppí bátar, sum so aftur sigldu fiskin umborð á Sujumut. Tann grønlendska aftast í bátinum hevur lagt barnið at sova í bjargingarringinum á ruffinum. hann øll krígsárini, har teir eisini fiskaðu undir Íslandi og sigldu til Bretlands at selja veiðina. Serliga ein av hesum túrum gjørdist minniligur. Teir vóru uppi á Nesgrunninum, norðanfyri Langanes, og veiddu við línu, tá teir vóru álopnir av einum týskum flogfari, sum áhaldandi skjeyt eftir teimum. Niclas royndi at skjóta aftur í móti, og tað var um reppið, at hann ikki fekk bast beistinum. Tá hendi tað óhepna, at ein maður varð raktur niðri í lugarinum. Ein kúla rakti skylettið og fór niður ígjøgnum, har hon brast og eitt petti av henni rakti ein oyndfirðing meint í ryggin. Men tá var tað so heppið, at tvey bretsk krígskip nærkaðust. Hetta gjørdi partvíst tað, at týska flogfarið slapp sær til rýmingar. Men samstundis fingu teir boðið sjúkraviðgerð til tann skadda. Hann fór umborð á annað krígsskipið og varð lagdur undir skurð innan ein tíma aftaná, at hann var skotin. Hetta má sigast at hava ligið væl fyri úti á víðum havi. Teir fóru so við "William Martin" inn á Seyðisfjørðin at fáa bráfeingis umvælingar fyri tann skaða, sum teir høvdu fingið av týsku skotríðunum. M.a. var báturin oyðilagdur, og tað var hol ymsastaðni í skrokkinum á skipinum. Samstundis sum teir koma, kemur "Wilhelmina" inn. Teir eru komnir inn við manningini av Misteltoe, sum hevði fingið sama umgang av týskum flogfari. Og her hevði gingist verri. Skipið var sokkið, og tveir av manningini høvdu fingið deyðamein av skotunum. Seinni fáa teir at vita, at særdi oyndfirðiunguirn er innlagdur á sjúkrahús í Reykjavík. Hann hevði havt eina hendingarríka ferð inn, tí bretska krígsskipið hevði skotið eitt týskt flogfar niður á veg inn. Oyndfirðingurin var so illa meiddur, at tað gingu eini tvey ár, innan hann kom fyri seg aftur. Men hóast hetta var hann væl sloppin í mun til, hvussu tað kundi havt verið. Fóru ólógliga inn í Aberdeen Aftaná lokan túr fara teir niður at selja, og komnir niður móti Aberdeen varnast teir, at tað er ikki eydnast at tetta øll holini frá týska flogfarinum, og skipið er farið at leka, og teir høvdu tørv á at sleppa inn, so skjótt tað kundi lata seg gera. Her varð trupulleikin tann, at tað var ikki loyvt at fara inn til Aberdeen uttan loyvi frá einum kontrollskipi, sum lá uttanfyri Aberdeen um dagin, men sum fór inn á kvøldið. Tá teir koma inn móti Aberdeen er tað so mikið seint, at kontrollskipið er við at fara til lands. Teir royna at fáa fatur á tí, so teir kundu fáa neyðuga loyvið,men hetta eydnaðist ikki. Niclas avgerð, at teir fara inn kortini. Hetta var ólógligt, og beinanvegin kemur ein herur av hermonnum umborð at kanna hendan óbodna gestin. Men Niclas greiðir frá, hvussu vorið var, og so var sloppið. Teir fingu annars góðan prís fyri fiskin, hóast túrurin var langur av umrøddu orsøk, og fiskurin kanska ikki var tann besti. Men tað var mangul uppá mat í Bretlandi, og so máttu teir rinda tað, sum kravdist....og so til Grønlands Niclas var við "William Martin" fram til 1959, tá hann eisini var á sild við henni. Men frá hesum ári kom restin av hansara sjólívi at vera í Grønlandi. Jørgen beiggi hansara var við einum báti "Sujumut, har teir lærdu ungar grønlendingar at fiska við teimum reiðskapum, sum vit kenna hjá okkum, sum t.d. línu og sildagørnum. Jørgen bað Niclas koma yvir at vera við í hesi verkætlan. Og hann fór. Teir komu tó eisini at læra grønlendingar ein fiskireiðskap, sum als ikki er kendur í Føroyum, nevniliga botngørn. Hetta er ein reiðskapur, sum er eitt slag av eini fellu. Tá toskurin gongur fram við landi, verður hann av einum neti leiddur í "felluna", so er uppgávan hjá fiskimanninum "bert" at tøma botngarnið eins og gjørt verður við eini snurpinót. Tað var annars ein dani, sum búði í Narssak, sum legði Jørgeni og Niclasi lag á, og sum royndir fiskimenn komu teir jú skjótt eftir at bera kunnskapin víðari. Í fleiri ár var veiðan við botngørnum ein tann berandi hjá grønlendingum inni á firðunum, men frá og við 1963 kom lítið burtur úr hesum veiðuhátti. Hetta hevur helst havt samband við, at toskurin tá var farin at minka. Men nú tað eru tekin um, at toskurin er farin at bragda, eru teir byrjaðir aftur at veiða við botngørnum. Tvey brúðleyp á einum útróðrartúri Frá síni tíð í Grønlandi hevur Niclas nógv at greiða frá. Hann fortelur m.a. at eina ferð upplivdi hann nakað, sum neyvan hevur sæð sín líka enntá í Guiness rekordbókini. Hetta var, at hann mitt á einum útróðrartúri hevur verið í ikki færri enn tveimum brúðleypum. Forsøgan er, at fyrst í 60-unum gingu meslingar uppi í Umanakøkinum. Hetta var sera vandamikið, tí tey flestu av teimum vaksnu høvdu ikki havt meslingar, og tá kundi tað gerast hættisligt at fáa sjúkuna, serliga um viðkomandi ikki var væl fyri frammanundan. Læknin í økinum var sera stúrin fyri, hvat kundi henda í teimum smærru bygdunum í økinum, um øll blivu sjúk í senn. Her hevði gingið ein ring influensa, og nógv vóru framvegis illa fyri. Fingu tey meslingar kundi roknast við, at nógv teirra ikki hóraðu undan. Læknin tók tá tað stig, at hann savnaði tey frískastu fólkini í hvørji bygd. Niclas fekk so til uppgávu at føra tey til Umanak,har tey vórðu smittað av meslingum. Hugsanin aftanfyri var, at tá hini í bygdunum gjørdust sjúk, vóru hesi blivin frísk aftur, og kundi so taka sær av teimum, sum seinni gjørdust sjúk. Aftaná hetta fer Niclas ein útróðrartúr. Hann setur línuna, og tá hon er sett, siglir hann upp undir land í eini av bygdunum at hvíla seg, til hann kundi fara at draga aftur. Men hann er ikki meira enn komin til lands, tá verður rópt eftir honum. Tá er tað "butikbestýrarin" á staðnum. Hann skuldi flyta av bygdina til eitt annað pláss at arbeiða. Men áðrenn hetta vildi hann giftast, og tað var hetta, sum vóru ørindini nevniliga at fáa Niclas í brúðleypið. Her var nógv at fáa, ikki minst av tí váta slagnum. Men Niclas hevði sett í seg, at hann skuldi bert drekka eina øl, og hon skuldi strekkja so leingi, hann var har. Teir vildu hava Niclas at dansa brúðardansin, men tað hevði hann ongan hug til. Men knappliga leggur ein hondina á økslina á honum og sigur, at "nu skal vi danse". Tá er tað brúðurin full uppundir hendur. Sum eitt slag av heiðursgesti kundi Niclas ikki bera seg undan, so har var einki at gera uttan at fara uppá gólvið og svinga brúðrina. Aftaná nakrar tímar helt Niclas, at nú var tíð at fara, línan skuldi jú dragast aftur. Men hann er ikki meira enn komin útum, tá taka tveir gestir úr brúðleypinum undir armarnar á honum og fara leiðandi við honum gjøgnum bygdina. Hann ánaði ikki, hvat hetta hevði at týða, tí hann skilti einki av tí, sum varð sagt. Men tá vísti tað seg at vera eitt annað brúðleyp í bygdini eisini. Og hetta skuldi hann eisini í. Men her vísti tað seg, at hann kendi brúðrina og annars eisini fleiri av gestunum, tí hesir vóru millum tey, sum hann hevði ført til Umanak í umrødda meslingaátaki. So Niclas mundi ikki sloppið avstað aftur, og her slapp hann heldur ikki undan at dansa við brúðrini. Og tá hann móti morgni fór avstað, fylgdi alt brúðleypsfólkið honum oman á støðna, hagani hann eftir eina langa nátt endiliga kundu sleppa út at draga línuna aftur. Hetta gjørdist ein rimmar útróðrartúrur, sum ikki verður gloymdur í bræði. Biðin um ikki at siga upp Aftaná at hava verið í Grønlandi í 4 ár ger Niclas av at fara heim og at siga starvið upp. Komin til Danmarkar verður hann av KGH biðin um ikki at siga upp. Hann skuldi nú
8 Síða 8 Nr apríl 2003 Ársaðalfundur Suðuroyar Sparikassa Verður mánadagin 28. apríl 2003 kl á Hotel Bakkanum við hesi dagsskrá: 1. Val av fundarstjóra 2. Frágreiðing umsjónarráðsins um virki sparikassans í farna ári. 3. Framløga av grannskoðaðum ársroknskapi til góðkenningar. 4. Val av limum í umsjónarráðið. 5. Val av grannskoðara. 6. Uppskot frá stjórn, umsjónarráði ella umboðsráðslimum. 7. Ymiskt. Hetta er bygdin, har Niclas var í tveimum brúðleypum á útróðrartúri. Oyggin liggur við munnan á Umanakfjørðinum og kallast Ubekendt Island. Umsjónarráðið Norðoya Røktarheim Søkt verður eftir summarfrítíðaravloysarum til heimið frá 1. juni til 30. september Vit søkja avloysarar fyri sjúkrarøktarfrøðingar, heilsurøktarar og heilsuhjálparar. Heimið hevur 2 deildir við 18 búplássum á hvørjari deild. Arbeitt verður í skiftandi vaktum. Umsókn,saman við avriti av prógvi og autorisatión, verður at senda til leiðaran fyri Norðoya Røktarheim, FO-700 Klaksvík. Lønar- og setanartreytir sambært sáttmála millum Fíggjarmálastýrið og Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar. Umsóknarfreist: 24. apríl fara heim og fáa sær feriu, so skuldu teir senda boð eftir honum til aðrar uppgávur. Tey boðini komu eisini rættiliga skjótt. Nú skuldi hann føra eitt 300 tons frakt- og ferðmannaskip í strandasigling í Vesturgrønlandi, og her skuldi hann sigla út frá Egedesminde, seinni gjørdist tað Holsteinsborg. Skipið var dupultbotnað, og tí kom tað eisini at føra rættiliga fitt av olju, sum fyrst og fremst kom úr Føroyingahavnini, sum hevði størstu oljugoymslu í Grønlandi tá. Dekkararnir umborð vóru grønlendingar. Niclas letur sera væl at teimum. Teir vóru raskir og pliktuppfyllandi. Hetta sást eisini av, at teir vóru við í upp til 9 ár. Rutan hjá teimum gekk aðru hvørja ferð suður eftir strondini og aðru hvørja ferð norðureftir og runt í Diskovíkini.Vanliga tók ein slíkur túrur 11 dagar aftur og fram. Tað var ein stórur munur á sigling við Grønland og aðra staðni. Har var ísur, sum tað stundum kundi vera nógv av.tað kravdi eitt serligt hegni at sigla eftir eini ferðaætlan í ísi. Men tað gekk hampiliga væl at halda ferðaætlanina. Tað gekk so mikið væl, at tey vóru nógv, sum heldur vildu ferðast við Niclasi, tá farið varð úr bý í bý heldur enn at líta á tyrluna, har tað kundi gangast skjótt. Men har tað vissuliga eisini kundi vera mótsatt, um líkindi ikki vóru til flúgving. Annars kundi ísur vera sera lumpisligur. Niclas minnist einaferð teir fóru út frá Egedesminde, og har var púra ísfrítt. Men mestsum við eitt skot kom ísurin, og tá teir vendu aftur 38 tímar seinni var pakkað við ísi inni í Egedesminde. Í Grønlandi er ofta so kalt, at ísurin flotnar upp frá botni! Ruddaði upp eftir atombumbu Teir gjørdu eisini árliga túrir upp til Thule. Her var bert siglandi á hásumri í august. So tá mátti øll vøran, sum skuldi nýtast um veturin, førast har upp, og siglt var eisini millum smábygdirnar har norðuri við vøru. Umframt hetta førdu teir eisini olju fyri amerikanarar. Niclas var eisini uppi í Thule, har ein amerikanskur bumbuflúgvari datt niður, og teir hjálptu eisini til við uppruddingararbeiðinun. Gitingar vóru um, at atombumbur vóru umborð. Fyri tann heilsuvandan, sum fólkið kann hava verið í av hesi orsøk, fingu tey fyri nøkrum árum síðani eitt endurgjald frá statinum. Niclas fekk eisini eins og øll hini, men enn er ikki prógvað, at hann hevur verið í nøkrum heilsuvanda! Í Thule kom Niclas at kenna ein løgnan japanara. Hann vildi vera veturin yvir í Thule, og hann bað um at sleppa at búgva í ússaligastu húsum í bygdini. Men eftirsum Thule jú var nýbygd funnust eingi ússalig hús. Men hann kom so at búgva saman við einum gomlum manni. Hann vitjaði Niclas umborð og vísti honum myndir av hægsta fjalli í heiminum Mount Everest, har hann hevði verið fleiri ferðir. Fyri nøkrum árum síðani las Niclas annars í bløðunum,at hesin japanarin hevði gjørt heimsins longsta túr við hundasletu, har hann hevði ferðast allan vegin um Canada frá eystri til vestur. Tað var ikki hissini bragd. Niclas var verandi í Grønlandi fram til 1974, tá hann kom aftur til Føroya. Hansara seinasta uppgáva har gjørdist at føra "Dúgvuna", gamla "Smyril", til at flyta ferðafólk til flogrutuna í Streymfjørðinum í samband við, at tyrlurnar ikki flugu vegna verkfall. Hetta var í Nú fer at nærkast landi hjá "Norrönu", so tað verða ikki stundir til at greiða meira frá lívi Niclasar á hesum sinni. Niclas hevur eisini verið ein upptikin maður á ferðini. Fjølmiðlar hava staðið í bíðirøð at sleppa framat honum. Men tað er eitt upplivilsi at hava tosað við hann, so kanska fara vit at frætta meiri frá honum seinni. Her síggja vit Niclas saman við bróðursoninum Kristin, sum hann var í ferðalag við. Kristin er sonur Jørgen beiggja Niclas. Sum smádrongur búði hann í Grønlandi og lærdi grønlendskt. Hann flutti síðani til Danmarkar og lærdi til lærara. Mitt í 70-unum helt hann tó, at hann skuldi fara at royna ein túr til skips, og hann fór við "Hvítanesi". Hann helt á við at sigla og er nú skipari á rækjuskipi í Grønlandi.
9 Nr apríl 2003 Síða 9 Tíðindaskriv frá áhugafelagnum "Seglið": Vælkomin til Vinden drar 2003 Meðan norska "Sørlandet" er mest innbjóðandi, og áðrenn tað verður invaderað av frítíðarsiglarum, halda vit okkara stevnu, Vinden drar, í Kragerø-skergarðurin á norska Suðurlandinum. Heimahavn og legupláss fyri ársins Vinden drar verður í eini væl vardari vík á Glumøy við góðum vesturskini. Stutt er til tann hvíta suðurlandsbýin Kragerø og ikki langt út til Jomfrúlandið, sum verjir móti Skagerakkinum. Her er ein livandi skergarður við jarðarvinnu og litríkari mentanarsøgu frá timburhandli, grótbroti og seglskipatíð. Luttakarnir koma at uppliva eina viku við vælfyrireikaðum virksemi eins og spontanum tiltøkum. Vit sigla innanskers um víðar flógvar og gjøgnum smøl sund millum smáar oyggjar og sker.hesa ársins tíðina plagar at vera javnur vindur av útsynningi, sólvindur, sum dettur burtur móti skýming. Her verða felags útferðir og samsiglingar í gomlum og yngri brúksbátum,og smáir og stórir bátar úr økinum og aðrir gestabátar taka lut. Hugnalig og mennandi samvera. Nærri upplýsingar eru at fáa á heimasíðuni: Tíðin: leygardagin 28. juni - leygardagin 6. juli 2003 Kostnaður: vaksin 500 NOK, børn 7-18ár, 100 NOK Gjalding: á konto fyri 1. mai 03. Hægst 200 luttakarar. Fyriskiparar eru m.o.: Ruth og Bjørn Tordsson, tlf , t-post: Olav Tømmerstigen og Gro Reier, tlf , t-post: Les mer om Vinden Drar på Ålands Skötbåtsförenings hemsida. Flere bilder finnes på hjemmesiden til Vinden Drar 02. Se årets logo, tegnet av Linn & Thale. Vegna áhugafelagið Seglið Regin Debess, Toftir Ballónin hjá fíggjarmálaráðnum brostin Vit hava fyrr greitt frá tí merkiliga málinum, har ein fulltrúi í Fíggjarmálaráðnum "prógvaði", at allir grunnar, við einum hvørjum sambandi við tað almenna, skuldu á fíggjarlógina, og skuldi verandi skipan við stýri v.m. halda áfram, kravdi hetta "delegatión" frá tinginum. M.a. førdi hetta til, at løgmaður seinasta heyst álegði t.d. landsstýrismanninum í arbeiðsmarknaðarmálum um í stundini at gera uppskot at leggja fyri løgtingið, sum kundi "fáa hetta í rættlag". Eitt dømi um hetta var ALS. Fakfeløg, sum skuldu verða rakt av hesum, fóru beinanvegin "in action". Millum hesi vóru Føroya Fiskimannafelag. Vit kundu vísa á, at alt ruggaði ikki rætt í hesum máli. Høvundin aftanfyri umrødda álitið, sum setti eld í, var als ikki løgfrøðingur ella á nakran hátt serfrøðingur í hesum spurningi. Hann arbeiddi greitt eftir eini bundnari uppgávu við givnari niðurstøðu.tá tað varð gjørt við, at hansara sjónarmið ikki samsvaraði við praksis hjá donskum stjórnum og umsitingum í 40 ár, so mátti tað eftir hansara meting vera hesi, sum høvdu forbrotið seg móti egnari grundlóg! Leiðandi politikkarar vórðu eisini skjótt sannførdir um, at hetta var ikki sum amen í kirkjuni. Hetta er júst komið fyri dagin í uppskoti, sum Bjarni Djurholm legði fyri tingið um Vinnuframagrunnin fyri at royna tingsins vilja. Hesin grunnur skuldi, ístaðin fyri at vera "eksternur", gerast "internur", so hann var beinleiðis undir umsitingini hjá landsstýrismanninum. Hetta vildi verið í samsvar við umrøddu sjónarmið hjá Fíggjarmálaráðnum. Men hetta hetta sjónarmið er greitt avvíst av tingsins vinnunevnd, sum í álitinum sigur: "Ein meiriluti í nevndini (Henrik Old, Alfred Olsen, Kaj Leo Johannesen, Gerhard Lognberg og Heðin Zachariasen) tekur ikki undir við málinum og mælir Løgtinginum til at fella uppskotið. Meirilutin er av tí áskoðan, at endamálið við vinnuframatankanum verður betur rokkið við vinnuframagrunninum sum óheftum grunni, heldur enn at leggja fyrisitingina av lógini til ein stovn undir Vinnumálaráðnum." Her sæst, at sjálvt partamaðurin hjá landsstýrismanninum gongur ímóti uppskotinum. Málið er eisini dyggiliga fallið í tinginum, og má hetta sigast at vera eitt tekin um, at tað hóast alt er mark fyri galskapinum í politisku skipanini. Tað sama við Forskotsgrunninum Ein av teimum nógvu grunnunum, sum Fíggjarmálaráðið ætlaði at kradda inn undir sítt kongaríki, var Forskotsgrunnur Fiskiflotans. Her hevur Fiskimálaráðiðið v. Jacob Vestergaard sent løgmansskrivstovuni eitt bræv, har sjónarmiðini hjá Fíggjarmálaráðnum verða fullkomiliga avvíst. Mett verður, at tað als eingin tørvur er á nakrari sum helst broyting her. Hetta má so eisini gerast niðurstøðan viðvíkjandi øllum hinum grunninum, sum hava verið umrøddir. Undrast yvir Fíggjarmálaráðið Ein má undrast yvir, hvat tað er, sum ríður Fíggjarmálaráðnum. Tað, ein kennir til, er, at hetta ráðið er mannað av skilafólki út í odd og egg. Men júst hetta málið sigur nakað um, at her er okkurt, sum er kiksað. Tíverri er hetta ikki eindømi. Málið um samdøgursfrádráttin hjá fiskimonnum, sum sigla uttanlands, er eitt annað dømi av sama slag. Her eru menn greitt farnir av kós. Fyri at minka um skaðan eiga teir beinanvegin at fara at rætta kumpass, so sleppast kann undan slíkum í framtíðini. Tíðindaskriv frá Fiskimálaráðnum: Kunngerðir um flyting av loyvum og fiskidøgum Í Kunngerðablaðnum,sum kom út um vikuskiftið, lýsir Fiskimálaráðið tríggjar nýggjar kunngerðir um flyting av loyvum og fiskidøgum. Landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum boðaði herfyri frá, at øll avgreiðsla av málum um samanlegging av veiðiloyvum og avhending av fiskidøgum varð útsett til kunngerðirnar á økinum vóru endaliga lýstar og settar í verk. Kunngerðirnar, ið nú eru lýstar, eru um flyting av veiðiloyvum, avhending av fiskidøgum og flyting av fiskiloyvum millum smærru útróðrarbátarnar. Kunngerð um flyting av veiðiloyvum Ein av nýggju kunngerðunum, sum nú er lýst, er um mannagongdir og áseting av fiskiorku í sambandi við flyting og samanlegging av veiðiloyvum hjá fiskiførum 15 tons og størri, sum eru undir dagaskipanini undir Føroyum. Eftir lógini um vinnuligan fiskiskap kann veiðiloyvi verða flutt á fiskifar við ongum veiðiloyvi ella lagt saman við fiskifari við veiðiloyvi. Somuleiðis kunnu tvey veiðiloyvi verða flutt á fiskifar við ongum veiðiloyvi. Treytin fyri at flyting kann fara fram er, at fiskiorkan ikki verður størri enn frammanundan. Grundarlagið undir áseting av fiskiorku hjá fiskiførum, ið royna við húki er "Longd x breidd x dýpd" og fyri fiskifør, ið royna við troli "longd x breidd x dýpd x maskinorka" Veiðiloyvi og fiskidagar kunnu ikki flytast frá húki til trol og øvugt. Kunngerð um avhending av fiskidøgum Kunngerðin fevnir um avhending av fiskidøgum millum fiskifør 15 tons og størri í høvuðsbólkunum 2, 3 og 4 undir fiskidagaskipanini á føroysku landleiðunum. Eftir kunngerðini kunnu fiskifør í bólki 2 og bólki 4, ið royna við troli avhenda fiskidagar sínámillum, meðan fiskifør, ið bólkunum 3 og 4, ið royna við línu kunnu avhenda fiskidagar sínámillum, fyri eitt ár í senn ella endaliga. Við atliti at fiskiorku er partrolaraflotin býttur í tríggjar undirbólkar eftir stødd og maskinorku. Trolbátarnir eru býttir í tvey eftir maskinorku. Línuskip eru í einum bólki fyri seg. Útróðrarflotin størri enn 15 tons, ið roynir við línu ella snellu, er býttur í fýra undirbólkar eftir stødd. Høvuðsreglan er, at fiskidagar kunnu ikki avhendast millum húk og trol og øvugt. Tá tríggir mánaðir eru eftir av fiskiárinum, kunnu fiskidagar tó flytast millum fiskifør í høvuðsbólkunum 2 og 3, t.e. línuskip og partrolarar. Tá fiskidagar verða fluttir millum fiskifør, verður talið av døgum, ið kann flytast, umroknað. Í kunngerðini er talva við umrokningarvirðum, sum vísa lutfalsliga virðið á fiskidøgum millum bólkar av fiskiførum. Kunngerð um flyting av fiskiloyvum hjá útróðrarbátum undir 15 tons Tann triðja kunngerðin er um flyting av fiskiloyvum hjá útróðrarbátum undir 15 tons í bólki 5. Fiskiloyvi kann verða flutt á bát við ongum fiskiloyvi ella tvey fiskiloyvi kunnu verða flutt á bát við ongum fiskiloyvi. Treyt er, at fiskiorkan ikki verður størri. Grundarlagið undir áseting av fiskiorku fyri útróðrarbátar undir 15 tons er "longd x breidd x dýpd". Lagt kann verða afturat, at eftir lógini um vinnuligan fiskiskap, kunnu bátar undir 15 tons í bólki 5 ikki avhenda fiskidagar fyri eitt ár í senn ella endaliga.
10 Síða 10 Nr apríl 2003 Meira um "Vesturhavið Blíða" Fyrst í árinum høvdu vit eina langa frásøgn um "Vesturhavið Blíða". Tað eru fleiri góðar orsøkir til at gera nógv burtur úr hesum skipi. Fyri tað fyrsta umboðaði tað byrjanina av línubátasøguni, sum er ein serligur partur av okkara fiskiveiðisøgu. Men tað serliga fyri júst "Vesturhavið" var eisini, at tað fekk eina sera dramatiska byrjan. Áðrenn skipið nakrantíð fór í drift,var tað við til at bjarga manningini á "Góðanesi", sum sigldi á Flesjarnar fyrstu dagarnar í Tá so varð farið til fiskiskap, kundi fyrsti túrur eisini blivið tann seinasti. Teir fingu um skrúvuna undir Íslandi í ringasta veðri og við pálandsvindi! Men teir noyddust á Reykjavík, har teir vóru móttiknir sum hetjur takkað verið innsatsinum við "Góðanes". Vit vilja lýsa hesa byrjan hjá "Vesturhavinum" við tí sum stóð í føroyskum og íslendsum bløðum. Hetta er tað sum 14. september skrivaði um tilburðin við "Góðanes", og um hjálpina sum "Vesturhavið Blíða" veitti. HER sæst mynd av teim monnum, ið vóru við Íslandstrolaranum Góðanesi á Flesjunum.Burtursæð frá havnarmonnum eru allir á hesari myndini, íslendingar og føroyingar.ein av monnunum, ið var við Góðanesi, vitjaði inn á gólvið til okkara nú ein dagin, og bað okkuum bera fram eina mikla tøkk til teir menn, ið luttóku í bjargingini. Serliga biður hann okkum takka Vesturhavinum Blíða og teim mongu smábátum, ið tóku lut í bjargingini. Høvdu Vesturhavið Blíða og smábátarnir ikki verið, so hevði verið illa vorðið.annars hevði maðurin á orði ta ringu fyriskipan av bjargingini, og bað okkum skriva, at nú máttu menn taka sær um reiggj at fáa bøtt um bjargingarviðurskiftini. Her síggja vit Flesjarnar. Settur varð seinni ein steyri á tær, so ein slík hending ikki skuldi endurtaka seg. Men seinni sigldi "Ólavur Gregersen" tó á Flesjarnar og gjørdist vrak. Hendan greinin stóð í Morgunblaðnum, tá Vesturhavið Blíða kom inn á Reykjavík nakrar vikur seinni.
11 Nr apríl 2003 Síða 11 Millum londini við motorbáti Tá "Louisa" var til fiskiskapsframsýning í Keypmannahavn Eftir frásøgn hjá Sophus Dal-Christiansen Ólavsøkumorgun 1912 lá motorbáturin hjá Kristjani í Dali við tjaldursmerkinum blaktrandi frá mastrartoppinum. Menninir, sum gingu sær oman í handilin í Vágsbotni at fáa sær "eina øl" at byrja ólavsøkuna við, kveittu út á Vág og hildu fyri: "Ná "Louisa" er afturkomin. Nær man hon vera komin? Hevur tú sæð nakran av teimum?" Nei, enn hevði eingin sæð teir. Kvøldið fyri hevði eingin "Louisa" verið, so teir mundu vera innkomnir í dimminum. Og tað var ikki undarligt,um tað varð tosað um at "Louisa" var afturkomin. Tí hesin báturin, sum ikki var størri enn so, at kjølurin var 26 føtur, hevði verið um stórhavið og luttikið í fiskiskapsframsýning í Keypmannahavn. "So latið eg ein motorbát gera" Ein sunnudag um várið 1912 sótu teir úti hjá Kristjani í Dali og tosaðu um ymiskt. Johan Restorff var inni, og talan fall á, at fiskiskapsframsýning skuldi verða í Keypmannahavn í juli sama ár. Hann helt tá fyri, at Føroyingar áttu at vera uppi í har. Kristjan í Dali var beinan vegin fúsur og kundi haft hug at farið við einum seksmannafari, sum skuldi verið róð niður. Men tað hildu teir vera ov nógv avgjørt. "Íðan," helt Kristjan í Dali, "so lati eg ein motorbát gera!" Og ikki var langt millum hugskot og verk hjá honum. Sama dag var hann hjá Liasi í Rættará og bað hann byggja sær ein motorbát. So væl lá tað fyri, at teir beint tá høvdu strekt ein 26 fóts Tað var Johan M. Restorff, sum kom við hugskotinum, sum førdi til ferðina hjá "Louise" í Johan var sonur gamla Restorff, og abbi at Johan á Hafnia. Johan var versonur loðsin. Kona hansara var Johanna, sum var systir Sofus. Louisa kjøl til motorbát úti í Álakeri, og avgjørt varð, at Kristjan í Dali skuldu hava hendan bátin. Ein gamlan motor fingu teir vestan úr Vágum, og ein junidag fór "Louisa", sum báturin varð nevndur, av bakkastokki. Longu annan dagin eftir lá "Louisa" á Vánni og snaraði sær einar tvær reisur fyri at vita um kumpassin - ein lítil bátakumpass - var í rættlagi, og so varð kósin sett eftir Hetlandi. Uttan nakað hóvasták, við einum snøggleika, sum sermerkti teir gomlu, var avgerðin tikin, og ferðin - ein vandafull ferð um stórhavið - byrjað. Við á ferðini vóru umframt Kristjan í Dali sjálvan, sonurin Sofus, Hannimann hjá Mikkjali, Jákup Hans hjá Kaldbakspeturi og Harald Joensen, seinni kendur sum Harald á Sjómansheiminum. Kós móti Hetlandi Sofus hjá Kristjani í Dali greiðir soleiðis frá sjálvari ferðini: Tað var gott landsynningsveður, tá ið vit fóru, men toka og tung alda. Vit settu kós eftir Muckle Flugga í Hetlandi, og tey einastu instrumentini,vit høvdu, vóru bert kumpassin og eitt flundrulogg. Tá ið vit høvdu siglt eitt gott samdøgur, komu vit framá ein driftara - tað var framvegis mjørki - og greiddu teir okkum frá, at vit vóru tætt norðanfyri Muckle Flugga.Vit hildu so beinanvegin tvørturum. Náttina eftir bleiv hann høgur í ættini við brennandi stormi. Tað var ikki annað at gera enn at lata Jákup Hans fara niður í motorrúmið og so negla kappan til. Pápi og Harald fóru niður undir har frammi, og varð kappin eisini fyrinegldur. Hannimann varð surraður fastur við róðrið, og eg frammi við mastrina. Tann náttin var ikki tespulig. "Eingin maður við róðrið" Knappliga fáa vit ein øgiligan brotasjógv, og eg haldi meg hoyra mann rópa. Tá sjógvurin er av, síggi eg, at eingin maður er við róðrið. Hannimann er horvin. Eg kvetti beinanvegin surringina og lesti meg aftureftir. Eg sá tá, at alt uppstandandi var sorlað. Afturkomin varð eg varur við, at ein hond hevði um gelendarið í lívd. Tá var tað Hannimann sum hekk uttanborðs. Sjógvurin hevði tikið hann við sær, men hann hevði verið knappur og hevði fingið í gelendarið, og nú hekk hann har í aðrari hondini. Eg fekk hann inn aftur, hann fór aftur til róðurs og eg fram. Stutt aftaná komu vit á heilt slættan sjógv, og samstundis tók tokan at lætta. Tá sóu vit sker og hólmar alla staðni rundan um okkum og skiltu, at tað var eitt grunnbrot, vit høvdu fingið. Vit royndu at sleppa okkum út um aftur sum skjótast. Tá var veðrið eisini farið at batna. Hetta var á fjórða samdøgrið. Eg minnist, at pápi einaferð dukaði so óført niðri undir har frammi. Eg sparkaði kappan frá, og hann rætti okkum longdir og eina fløsku. Hann bað okkum fáa okkum men ikki drekka ov nógv. Skilti ikki, at teir vóru komnir undan Tað, ið eftir var til Danmarkar, høvdu vit fínasta veður, vit lógu á dekkinum og svóvu í sólini.um Helsingør-leitið sigldi ein av Tulenius-bátunum, "Ask", framum okkum. Seinni, tá vit komu til Keypmannahavnar, fingu vit at vita, at Ness hjá Boyggjasannu og Martin hjá Kaldbakspeturi vóru niðurkomnir við "Ask", og at teir, tá teir sóu "Louisu" beinanvegin skiltu, at tað var ein føroyskur bátur, og fingu vissu fyri tað, tá teir sóu tjaldursflaggið. Teir spurdu okkum,hvar vit høvdu verið staddir óveðursnáttina. Sama spurdi skiparin á "Botniu".Teir undraðust á, at vit vóru komnir heilskapaðir frá tí veðrinum, tí bæði skipini høvdu ligið tildreygað. Vit komu til Keypmannahavnar ein seinnapart í strálandi sól, 5½ samdøgur eftir,at vit fóru av Havnini. Í Keypmannahavn har framsýningin var, vóru vit einar 14 dagar, og so fóru vit til Humlebæk fyri at fáa nýggjan motor. Tá ið vit so fóru úr Danmark aftur, vóru vit inni á Skodsborg, hagar fleiri føroyingar fylgdu við okkum. Komu á ólavsøku Uppaftur var tað mestsum sjaskveður alla tíðina. Eg minnist, at tá vit nærkaðust Føroyum aftur, komu vit fram á ein hvalabát, sum segði okkum frá, at vit vóru á Sandoyarbanka.Tá broyttu vit kósina eina kvart striku suðureftir. Mjørki var, og knappliga sóu vit land. Ilt var at síggja hvar vit vóru. Pápi bað okkum gita. Summir hildu Skorararnar, aðrir at tað var Eystnes. "Hyggið á sjógvin", segði hin gamli. Tá sóu vit Dalsfles. Høvdu vit ongantíð havt skift kós, vóru vit ivaleyst komnir beint á Borðuna. Hetta var Ólavsøkuaftan.Tá ið vit vóru komnuir á Kirkjubønes legði hin gamli stilt.vit bíðaðu inntil dimmið, og so sigldu vit inn aftur á Havnina. Vit sóu bert ein einstakan mann.tað var ein, sum hevði verið yviri á Tórgarði og vitjað gentu sína. Framhald á næstu síðu
12 Síða 12 Nr apríl 2003 Meira um Louise Søgan hjá okkum, sum byrjaði við eini mynd av einum báti, sum avreiddi í Vágsbotni í 1948, gjørdist byrjanin til eina rættiliga framhaldssøgu. Fyrst um ferðina hjá Sofus Dal Christiansen í 1946, og síðani um ferðina hjá pápa hansara, har Sofus eisini var við, við motorbáti til fiskivinnuframsýning í Keypmannahavn í Hervið hava vit kortlagt ein fittan part av okkara sjóvinnusøgu. Louise í Suðuroy Sum ofta er, kemur meira undan kavi, tá byrjað verður at skriva um eitt ávíst evni. Ein av teimum, sum hevur vent sær til okkara við nýggjum upplýsingum, er Sune Joensen, fyrrverandi stjóri á Føroya Brunatrygging. Hann er ættaður úr Sandvík, og er sjálvur ein partur av hesi søgu. Tað var hann,sum leiddi okkum á ta frásøgn um ferðina í 1912, sum vit kunnu endurgeva í hesum blaði. Hann vísir eisini á, at okkara frásøgn um søguna hjá fyrstu "Louise" ikki er fullkomin, og tí vilja vit endurgeva hesa søgu í síni heild. Tann fyrsta "Louise" varð av Kristiani í Dali seldur til T. F. Thomsen á Tvøroyri, og tað var her, at hon fekk navnið "Ørn". Jákup á Hólum í Sandvík hevði úthandil hjá Thomsen har í Sandvík. Hann leigaði bátin norður til Sandvíkar at rógva út, og lá hetta sera væl fyri. Tað endaði við, at beiggi Jákup, Dánjal á Hólum, keypti bátin saman við synum sínum, og førdi hann nógva veiðu til lands. Teir fóru so langt út sum á Føroya Banka at veiða. Okkurt várið, meðan Dánjal og synir áttu bátin, var hann leigaður til Klaksvíkar og eisini var hann onkuntíð í Vági og róði út. Nakrir sandvíkingar vóru við. Teir seldu fiskin til Dias á Heyggi. Lundahl Augustinussen var formaður. Ein túr høvdu teir Eitt stuttlig ískoyti til søguna er, at nógv ár aftaná "Louisu" og "Guðrun", kemur oldurabbasonur Christians, loðsin, og tískil langabbasonur Sofus, á Havnina við kavbáti! Her rennur saman aftur millum eftirkomarar av høvuðspersónunum í hesi søgu um tá Sofus fekk bjargað Johan umborð aftur á "Louise".Her síggja vit t.v. Heina, sum er við kavbátinum "Springeren". Hann er abbasonur Jonu og Heina Jacobsen. Heini varð kallaður Heini Kjøt, tí hann hevði kjøthandil í miðbýnum. Jona var dóttir Sofus. T.h. er tað Johan Christiansen, sum er sonur Eli, sum aftur var sonur Johan, sum er umrøddur í greinini. 130 sentnarar, pund. Barlastgrótið varð tikið úr lugarinum. So vóru stamparnir skoraðir fram í gron fyri aftur at fáa hann at standa meira framá. Hann skuldi vera ljótur at síggja, tá hann kom inn eftir Vágsfirði. Onkuntíð allarsíðst undir krígnum vóru teir á Føroya Banka. Har høvdu teir ein túr pund. Í 1940 fekk "Ørn" nýggjan motor, og var tað ein 17 hesta Tuxham. Tað lá so væl fyri, at teir fingu motorin til Føroya við seinasta farti hjá "Tjaldrinum" áðrenn kríggið. Aftaná kríggið fór Dánjal at rigga av. Hann seldi 5/8 partar av bátinum til aðrar menn í bygdini.teir, sum keyptu, vóru feðgarnir Niclas og Sune Joensen, feðgarnir Johan og Kjartan Johannesen og so Niels Johannes Poulsen. Hesir áttu hvør sín áttandapart. Í 1948 seldu Kjartan og John Johannesen teirra partar til Niclas og Kristoffur Joensen. Seinni Túrurin hjá Louise kundi eins væl verið ein feigdartúrur, tá Hannemann fór fyri borð. Men Sofus gjørdi skjótt av og fekk hann innanborða aftur. keypti Niclas Joensen restina av bátinum. Hetta mundi vera fyrrapartin í 50-árunum. Sune sigur eisini, at innanvert í framríðuni á karminum til forlastina stóð: 6 32/100 tons. Meðan báturin hoyrdi heima í Suðuroy hevði hann skrásetingarnummar TG 595. Endaði hjá Karsten Sum frá leið var tað ikki so spennandi at rógva út Hetta er úr bókini Útróður hjá Robert Joensen. Sum sæst er Louise millum teir bestu bátarnar og eisini millum teirra við flestu túrunum. Men tað er áhugavert at hyggja at Kvikk við tí seinni kenda rokskiparanum Palla Rasmussen. Teir hava nógv mestan fisk. Fyri árið 1945 varð hetta veiðiúrslitið fyri eftirnevndu motorbátar, sum róðu út frá Klakksvík ella avreiddu har (peningurin er eftir ráfiskaprísinum): ARNVID fiskaði tilsamans kg. Í peningi ,61 kr. Túrirnir vóru 96 í tali. Bátsskipanin 7. Frá 1. Januar til 1. Oktober var Thomas Mikkelsen formaður og síðani Niklas Niclasen á Selheyggi. J. F. Kjølbro var útgerðarmaður. BRIMNES kg ,91 kr. Túrirnir vóru 58. Bátsskipanin 6. Formaður: Karl Klettskarð. Menn í Haraldsundi eiga bátin. ENNIBERG kg ,92 kr. Túrirnir 15. Bátsskipanin 6.Formaður var Hans Justesen úr Hvannasundi. J. F. Kjølbro eigur bátin. FLÓÐIN kg ,21 kr.túrirnir 40. Bátsskipan 6. Formaður Poul Poulsen í Mikladali. Bátseigari p/f J. J. Jacobsen. GARDAR kg ,11 kr. Túrirnir 128. Bátsskipan 6. Frá 1. Januar til 30. Apríl Mikkjal í Gerðum formaður, síðani tók Petur í Horni við. Bátseigari er J. F. Kjølbro. GLÆMAN kg ,36 kr. Túrirnir 53. Bátsskipanin 6. Formaður var Kristian á Kinn. Menn á Eiði eiga hendan bát. GRUNNINGUR kg ,11 kr. Túrirnir 137. Bátsskipanin 6. Líggjas í Horni var formaður. Bátseigari J. F. Kjølbro. GJÓGVARENNI kg ,79 kr. Túrirnir 30. Bátsskipanin 6. Fyrra partin av árinum var Sámal í Niðristovu á Oyri formaður, seinri Jóannes á Vágsheygnum. Bátseigari Dávur í Gerðum, skipari. GLYGGUR kg ,60 kr. Túrirnir 39. Bátsskipanin 6. Formaður Jógvan Hansen í Norðdepli. Bátseigari p/f J. J. Jacobsen. Karsten gjørdist ein av eigarunum av fyrstu Louise. Karsten hevur annars tætt tilknýti til FF.Pápi hansara Fredrik var í nógv ár fyrst stjórnarlimur og síðani næstformaður í felagnum. við motorbáti. Menninir vildu heldur sleppa til skips, og tá var tað at teir seldu bátin vestur í Vágar til Elias Jacobsen í Sørvági. Tað, sum vit greiddu frá í seinasta blaði, var: Hagani varð hon seld til Klaksvíkar til Karl Nielsen og Dánjal Jacoben. Karsten Hansen, verandi landsstýrismaður í fíggjarmálum, keypti fyrst part og síðan allan bátin. Hann Útróður í Klaksvík í 1945 Kanska vildi lagnan, at Johan skuldi fara á sjónum.tað var um reppið, at hann ikki fór í Men hann fórst við Martu 16 ár seinni. seldi seinni bátin til Hans Johansen, hjá Talis, í Havn, og Hans seldi hana seinni inn á Toftir. Av Toftum varð báturin keyptur til Havnar aftur av Eyðfinni Petersen. Tíverri er hann ikki til longur. HAFFARIÐ kg ,42 kr. Túrirnir 43. Bátsskipanin 6. Formaður ar Dánjal Joensen á Myrkjanoyri og seinri Louis Heinesen. Bátseigari O. F. Joensen. HÓPUR kg ,64 kr. Túrirnir 67. Bátsskipanin 6. Formaður Kristian í Grótinum. Bátseigari Joensen og Olsen. HØGNA JÁKUP kg ,85 kr.túrirnir 17. Bátsskipanin 6. Formaður og Bátseigari Jákup Jacobsen. KVIKK kg ,21 kr.túrirnir 72.Bátsskipanin 7. Formaður J. P. Rasmussen. Bátseigari Joensen og Olsen. KUNOY kg ,00 kr. Túrirnir 31. Bátsskipanin 5. Formaður Peter M. Glerfoss í Mikladali. Bátseigari J. Sigurðssons einkja. LOUISE kg ,78 kr. Túrirnir 123. Bátsskipanin 6. Formaður Óli á Dalinum. Bátseigari J. F. Kjølbro. Tað hava eisini aðrir bátar enn teir 30, sum her eru nevndir, avreitt veiðina í Klakksvík, men eru hetta teir, sum javnan hava siglt út frá Klakksvík í Av hesum nevndu 30 motorútróðrarbátum varð veitt tilsamans kilo,sum avreidd á støðni góvu ,63 krónur. Miðalprísurin fyri kilo var um 53 oyru.kalvin,sum er roknaður uppí nøgd og pening, er orsøkin til, at miðalprísurin verður hægri enn toskaprísurin nakrantið var í Av teim útróðrarformonnum í Klakksvík, sum rógva út seinrapartin av 1945, eru Jóannes Matras á Heygnum, Kristian í Grótinum og Óli á Dalinum teir elstu, og hava hesir verið í útróðrinum í langa tíð. Óli á Dalinum hevur leingi verið formaður á Louisu, ein útróðrarbátur av tí vanligu støddini, sum nýtt varð undan 1939, meðan teir, sum nú verða bygdir til hetta brúk, verða gjørdir størri. Her skal síðan setast upp, hvat Óli á Dalinum og manningin á Louisu hvønn einstakan túr í 1944 og 1945 hava ført inn av havinum. Framhald á síðu 17
13 Nr apríl 2003 Síða 13 Jomfrútúrur við "Norrönu" Eg var ein av teimum mongu, sum var boðin við til fyrsta túrin hjá "Norrönu". Umframt hugin at royna nýggja skipið vóru tvær "sakligar" orsøkir til at fara. Onnur var, at nógv størsti parturin av manningini er limur í Sjómannadeild FFs. Hetta hevði við sær eina skyldu, at síggja hvussu umstøðurnar vóru, og at fáa "leysar endar" við starvsviðurskiftunum upp á pláss. Skipið verður yvirtikið. Frá vinstru: Óli Hammer, Tormóður Djurhuus, Bysse, kona hansara og Niclas Højgaard. Her fer "Norrøna" undir Stórabeltsbrúnna. Hin orsøkin var,at her var ein góður møguleiki at hava frásagnir í FF-blaðnum um skipið. Og sum vanligt verður hetta gjørt nakað øðrvísi enn hjá hinum miðlunum. Tað er eingin grund til at endurtaka tað, sum fýra miðlar longu hava havt. M.a. vilja vit gera nakað nógv burtur úr umstøðunum hjá manningini. Úrslitið sæst eisini í blaðnum við fleiri sera ymsum frásagnum. Við skipinum eru eini 120 starvsfólk í senn í summarsiglingini.av hesum eru einir 10-15, sum manna maskinuna og brúnna. Tað er gjørd tann nýskapan, at maskinassistentar og dekkarar nú eru ein bólkur við felags arbeiðsøkjum. Sum tað hevur verið frammi, eru einir 50 av manningini polakkar. Júst hetta er ein partur av teirri verkætlan, sum er at hækka tænastustøðið á nýggju "Norrönu". Hetta hevur av summum verið fatað sum ein undirkenning av góðskuni á føroyskari arbeiðsorku. Hetta er ein misskiljing. Tað kann ikki vera nøkur loyna, at hugburðurin til tænastustøði ikki er nakað serliga høgur í Føroyum yvirhøvur. Hetta er fyrst og fremst "toppunum" í samfelagnum fyri at takka. Afturat hesum er tað so, at skal eitt skip sum "Norröna" Kroatin Iko. Hann hevur verið við "Norrönu" í summarsigling í eini 15 ár. Honum dámar sera væl umborð, og honum dámar væl føroyingar.
14 Síða 14 Nr apríl 2003 Petur Højgaard, sum er maskinmeistari. Hann er eisini bróðursonur Niclas Højgaard. Her situr hann saman Andreasi Joensen og konuni. Andreas er sonur tann kenda skiparan Marius Joensen. Andreas hevur ábyrgdina av manningini á skrivstovuni hjá "Smyril Line". Í manningarmessuni. Dánjal Arge og Esmar Petersen. Teir eru nevndarlimur og tiltakslimur í Sjómannadeild FFs. Dekkari, Jógvan. Tað verður etið í messuni. fáa útlendingar at ferðast meira enn tað einu ferðina, krevst ein professionalisma, sum er heilt ókend í Føroyum,og sum føroyingar halda at vit saktans sjálvir kunnu vera fyri uttan. Fyri at fáa hetta skipað er sett ein fyritøka úr Eysturríki, sum hevur ábyrgdina av hesum partinum av málinum. Vandin við útlendingum kundi annars verið, at teir kunnu fara at troka føroyingar burtur, tí teir eru bílig arbeiðsmegi. Hesin vandin er sera avmarkaður í hesum førinum. Útlendingarnir sigla eftir sáttmála, sum er góðkendur av ITF,altjóða flutningsarbeiðarafelagsskapinum og av norska sjómannasambandinum. Sum frá líður, verður eingin munur á lønunum hjá skandinavum og polakkum. Tí er tað eisini umráðandi at føroyingar kunnu setast við til tær ymisku uppgávurnar umborð, so talan kann gerast um eitt rættiligt føroyskt arbeiðspláss. Tað varð nógv tosað við manningina umborð, og sigast kann,at tey vóru øll spent uppá hetta nýggja arbeiðsplássið. Sigast kann eisini, at umstøðurnar eru hampiliga góðar. Tað má tó sigast, at tíðin er farin frá,at hvørt fólk ikki kann hava sítt egna kamar. Ein partur av manninini er í tvímanskømrum. Vit ynskja góða eydnu við nýggja skipinum. Tað er eingin ivi um, at tað er ein tjóðarogn, sum øll fara at vera góð við. Vit lýsa túrin við nøkrum myndum. Í morgin verður farið páskatúr til Hantsholm, so tað verður uttan iva meira at frætta í komandi blaði eisini. Trygdarvenjing. Tað var tann skuggi yvir hesi stórhending hjá skipasmiðjuni, at kunna lata eitt so prýðiligt skip frá sær, at samstundis letur skipasmiðjan aftur. Hetta er ein vanlukka fyri eitt slíkt øki, at nógv arbeiðspláss fara fyri skjeyti. Hetta kom eisini til sjóndar við skeltum, sum vóru sett upp frammanfyri skipasmiðjuna. Manningarkamar.
15 Nr apríl 2003 Síða 15 Eva og Jürgen. Tað verður vaskað upp. Polskur tænari.polakkarnir umborð tyktust at vera dugnaligir og dámligir. Útlendingar og eftirlønarskipanir Virki hava verið í iva um, hvussu útlendingar standa í mun til eftirlønarskipanir. Staðfestast kann, at rættindi teirra er tey somu sum hjá føroyingum. Seinasu árini hevur verið trupult at fingið arbeiðsmegi, serliga í miðstaðarøkinum. Og av somu orsøk, hevur talið av útlendingum verið økjandi. Nøkur virki hava seinastu tíðina spurgt seg fyri um, hvussu útlendingar, sum arbeiða í Føroyum, standa í mun til limaskipanir hjá fakfeløgunum, herundir eftirlønarskipanir og lívstryggingar. Útlendsk arbeiðsfólk ynskja at sleppa undan at gjalda til hesar skipanir, og í staðin fáa alla lønina útgoldna, tí tey ikki vænta at síggja peningin aftur. Staðfestast kann, at ikki slepst undan at gjalda til skipanirnar, sum er avtalaðar í sáttmálunum. Hinvegin hava útlendingar, sum arbeiða í Føroyum, somu rættindi sum føroyingar tá tað kemur til eftirløn. Í flestu eftirlønarskipanum verður fyrsta útgjald tá fólk fylla 67. Um uppsparda upphæddin er undir ávíst minstamark, verður hon útgoldin í einum. Útlendingar, sum hava arbeitt í Føroyum eitt tíðarskeið, skulu við fráferð minnast til at upplýsa bústað í útlandinum fyri felagnum, sum stendur fyri eftirlønarskipanini. Hetta tryggjar, at teir seinri fáa útgjald úr skipanini. Viðvíkjandi lívstryggingum kann eisini staðfestast at hesar skipanir virka fyri útlendingar. Tað er komið fyri, at útlendingar, sum hava starvast í Føroyum, eru deyðir, og tá hava tey eftirsitandi í útlandinum fingið útgjald frá lívstryggingini. Vinnuhúsið
16 Síða 16 Nr apríl 2003 Endurnýgging av útróðrarflotanum Útróðrarflotin verður endurnýggjaður í rættuligan stóran mun. Nú um dagarnar tóku vit mynd av hesum prýðiliga nýggja útróðrarbátinum úr Vági og av einum av eigarunum Einar Mikkelsen. FF ynskir góða eydnu.
17 Nr apríl 2003 Álaker Bátasmiðurin sum smíðaði "Louisu" Síða 17 Tað var Elias Johansen, bátasmiður, sum bygdi "Louise".Elias var ein av okkara kendu bátasmiðum. Hann var m.a. pápi Verland og Elias Johansen (í Rættará). Elias Johansen leigaði alt Álaker frá Hornabóndanum. Tá var garðurin fluttur niðan, har nú Hornahúsið er. Sornhúsið, tað sum Haldan sigur seinni var smiðja hjá Tórshavnar Skipasmiðju,keypti Elias og setti ein dampketil upp har inni. Við honum kundi hann fáa varma til sveittakistuna. Her inni stóðu tær tjúkku eikirnar so og dampaðu í ein hálvan tíma. Aftaná vórðu tær boygdar og smekkaðar uppá. Her er tað, sum Verland Johansen segði frá um Álaker: "Pápi fór sum ungur til Havnar. Hann fór í skómakaralæru hjá Egholm úti á Reyni. Hann arbeiddi sum skómakari, eisini aftaná at hann var giftur. Hetta man ikki hava líkað honum serliga væl, tí skjótt fór hann,saman við Niels í Dali at smíða bátar og lossijaktir. Um ár 1900 bóðu Restorffs-menninir í Vágsbotni hann um at smíða ein stóran deksbát til motor.tað gjørdi hann, og tann 26. aug fór báturin av bakkastokki úti á Høgukai í Rættará. Hetta má sigast at vera eitt bragd, tí ólærdur og ikki meira enn 30 ára gamal at fremja hetta eftir tátíðini stórarbeiði, var ikki hvørjum unt. Hann fór síðan til Noregs at læra skipasmíð, og alt tað sum til hetta kravdist, og heimafturkomin varð so farið undir at byggja slættbygd før. Fyrr vór øll før súðubygd. Smíðaði 135 motorbátar Hesi 24 árini hann livdu eftir at vera afturkomin, smíðaði hann 135 motorbátar. Pápi hevði verkstøð og sleipistøð í Álakersvík. Har vóru nógvir menn í arbeiði, og vit smádreingir dámdu væl at vera har úti,fjasa við okkurt smátt, og summatíð gera eitt sindur til nyttu.teir smíðaðu motorbátar við dekki í. Tað var ikki smávegis teir fingu frá hondini. Einir mans arbeiddu har uppá tað mesta. Hesir bátar blivu brúktir til útróður. Av tí at tað vóru dekksbátar, kundu teir við teimum vera úti til havs einar tveir dagar í senn.har var lugar við kabúss,so væl bar til at kóka ein drekkamunn, og um so skuldi verða eisini døgverðamat. Eisini kundu teir fáa sær ein blund á beinkinum í lugarinum. Olaf beiggi segði mær einaferð, at í einum ári fóru 14 bátar av bakkastokki. Kanska tveir hava verið næstan lidnir við ársbyrjan. Lux lampur Tað var soleiðis, at har vóru tvey stór hús, ið bátarnir vórðu smíðaðir inni í, so væl bar til at arbeiða í øllum veðri og eisini seint bæði vetur og summar. Ljós høvdu teir.tað var tað, ið kallaðist "luxlampur". Ein stórur petroleums - ella bensintangi, ið varð pumpaður upp. Frá honum gingu heilt kløn koparrør, sum vóru so long, at tey eisini rukku inn í teir bátar, ið vóru innilokaðir, og annars runt í verkstaðnum. Tað einasta, ið var eitt sindur óheppið við hesum slagnum, var, at tað var eitt net, sum gav sjálvt ljósið. Hetta netið, ið var til støddar sum ein tjúkkur tummil, var ógvuliga veikt, so um tað kom at onkrum, so brotnaði tað. Men væl lýstu tey. Seinni kom elljósið, og tá varð alt lættari at fáast við.arbeiðstíðin tá var 60 tímar um vikuna, og varð arbeitt frá Tekning av bátasmiðjuni hjá Eliasi Johansen soleiðis sum sonurin Verland mintist hana. 7 um morgunin til 7 um kvøldi hvønn gerandisdag. Einki var sum at "feria", so við vanligari arbeiðstíð varð arbeitt hálva aðru ferðina so nógv um árið enn nú, kanska heldur meira. Seinni, tá eg var um 12 ára aldur, arbeiddi eg ofta har úti seinnapartin, tá eg var komin úr skúla. Tað kundi vera at saga brenni til dampketilin og eisini ansa eftir fýrinum. Eisini at bøta rivur í gomlum árabátum og tjøra teir. Smíðaði bátar til Íslands Undir fyrra verðinskríggi og nakað frammanundan, vóru nógvir motorbátar smíðaðir. Tá var nógvur útróður, so allastaðna úti um í Føroyum fingu menn sær hetta bátaslagið.teir vóru til støddar frá ca tons. Fleiri blivu gjørdir til Íslands, tann størsti var um 45 tons. Hann fekk navnið "Breiði". Tá hann skuldi byggjast, noyddust teir at vaksa um tað størra verkstaðið við o.u metrum. Áðrenn tað, var so stórt pláss millum verkstaðið og sornhúsið, at spælið, ið teir togaðu bátar upp á bedingina við, stóð har. Tað kravdi nógv pláss. Hendan myndin er tikin tá "Vón" varð bygdur og hevur Álakersvík í baksýni. Myndin vísir bátahøllina hjá Liasi, sum hann fekk sær úti í Álakersvík. Tá myndin varð tikin, var Lias deyður, og høllin brúkt sum goymsla hjá Tórshavnar Skipasmiðju. Tað sæst, at hon er í vánaligum standi, tí hon er vinsk og avskeplað og telefonpelar standa sum skorður upp at húsavegginum. Í '50-árunum feyk hon um koll av stormi, og blivu so rovini nýtt til at seta eina minni høll uppaftur við. Omanfyri sæst eitt lágt gróthús. Tað er elsti Hornagarður, sum hvarv tá vegabroytingar og annað varð gjørt har um leiðir. Í endanum á Hornagarði sæst eitt lítið stoypt hús. Har hevði Skipasmiðjan essu til at smíða jarn í. Hendan myndin er rættiliga gomul og er tikin úti á Lágukei, úti í Rættará. Á hesi mynd eru 2 persónar, og er tann eini, sum stendur inni í bátinum, uttan iva Niels í Dali (Niels Flemming Olsen) sum í nógv ár arbeiddi hjá Liasi. Trý av húsunum eru til tann dag í dag. Tey eru frá vinstru grótbygningurin sum Jákup Andrias Arge, ein av kendu argjabrøðrunum, lat byggja sum sethús til sín sjálvs, og har trappan á Christiansborg varð evnað til í túninum. Síðani síggja vit niðan í benið av sjálvari Rættará, har grót í sínari tíð varð brotið til Fabrikkina hjá Østrøm. Síðani koma sethúsini hjá Liasi og frammanfyri tey, húsini hjá Adrian Øster, sparikassastjóra.tað fremsta húsið til høgru er burtur í dag.har er í staðin komin ein innkoyring til goymlsuna hjá Valdemar Lützen. Framhald á næstu síðu
18 Síða 18 Nr apríl 2003 Hetta var eitt sokallað gangspæl, "Capstan", har 2 long spír vóru stungin á kross gjøgnum yvirpartin, so at 4 ella 8 menn kundu ganga runt og runt meðan veirurin, ið lá við tveimum køstum á spælinum, bleiv malin uppá og so hvørt togaður av á eina trumlu. Spælið varð flutt niðan um sornhúsið, tá bygt varð uppí verkstaðið, so trumlan stór inni í sornhúsinum. Enn nú í 1984 eru einir 12 bátar eftir frá teirri tíðini, sum eru í brúki. Á verkstaðnum var eingin av dreingjunum í húsinum øðrvísi enn allir hinir. Tað gav at bíta, tá eitt systkinabarn mítt arbeiddi her. Hann hevði fingið eina skortfleingju frá pápa um okkurt. Tá helt hann at " tygum eru ein deiligur pápabeiggi" og fekk tað svarið, "her úti eri eg ikki nakar pápabeiggi." Tá ið eg var farin úr skúlanum fór eg at arbeiða úti á verkstaðnum á Álakeri. Ikki mundi tað vera stórvegis men alt, sum ein drongur kundi gera. Tað tíðina smíðaðu teir nógvar føroyskar bátar, ið vórðu lætnir til Ísland at brúka til útróður. Tað vóru seksmannafør. Eini 8-10 vórðu send avstað í senn við einum av norsku skipunum, ið sigldu upp á Føroyar og Ísland. Seinasta "Louisa" Nøkur ár frammanundan, tað var undir krígnum, vórðu fleiri motorbátar bygdir til íslendingar.vanliga vóru teir sigldir yvir av teimum, ið skuldu hava teir. Motorur var ísettur, og annars klárir til brúks. Tann seinasti skuldi tó førast við skipi. Tað var ein tons bátur. Eg minnist, tá hann varð sleipaður út til skipið. Eg slapp við.fast varð gjørt á hann og farið varð undir at heysa hann upp, men ólukkutíð, ikki fekst hann inn um skerstokkin. Bummurin var ov lágur. Teir royndu alt møguligt, men einki batti. So var onki at gera. Hann varð lagdur fyri teym á Vestaru vág. Har mundi hann liggja tað mesta av einum ári, til Christian í Dali keypti hann. Hann varð so tann seinasta "Louisa". Seinri varð hon seld til Klakvsíkar. Um heystið fór eg til prest og varð konfirmeraður. Sum áður sagt doyði pápi stutt eftir. Gamla Konslarapakkhúsið og Høgakai, har Eli, ið Lias í Rættará hevur bygt, fer av bakkastokki 26. august Vit takka Føroya Fornminnissavni fyri lán av myndum, og Haldane Joensen fyri ymiskar upplýsingar. Her ein motorbátur av nakað sama slag sum "Louise" í gerð hjá Elias í Rættará. Tá Loðsurin róði til Klaksvíkar at fáa boð til Orknoyggjarnar Í bók síni um Rokkin greiðir Niels Juel Arge frá um, tá ferðamannaskipið hjá DFDS "Norge" 28. juni 1904 sigldi á ein boða við Rockall og 610 fólk druknaðu. I hesi frásøgn eigur Loðsurin ein leiklut, sum lutvíst vísir hann sum ein brand, og lutvíst lýsir hetta ta ógvisligu broyting,sum er hend við samskiftismøguleikunum í farnu øld. Sum vanligt tá, vóru alt ov fáir bjargingarbátar til øll ferðafólkini, og var hetta orsøkin til, at so nógv druknaðu. Men fólkið á einum bjargingarbáti kom til Føroya, og um hetta skrivar Niels Juel: Bátur nr. 4 kemur til Føroyar Týsdagin 5. juli kemur ein norsk skonnart niðan gjøgnum Nólsoyarfjørð og kastar akker á Havnarvág. Longu tá hon kemur niðaneftir, er bátur á borði og frættir ørindini. Boð fara straks í land, og bátar kom at føra teir átjan menninar og smágentuna, sum er bjargað "Norge" sigldi á Helenuboðan við Rockall 28. juni fólk vórðu bjargað og 610 druknaðu. Sum greitt frá í greinini kom Loðsurin at hava ein leiklut í hesi søgu. úr báti nr. 4 í land. Tey seks eru so illa á holdum komin, at ráðiligast er at leggja tey inn á sjúkrahúsið, so tey kunnu fáa holla viðgerð. Bátarnir fara tí inn á Vestaruvág við hesum seks og seta tey upp á land undir hospitalinum í Sjarpholinum. Hini verða førd inn á Eystaruvág og verða sett á land á Kongabrúnni. Tey fáa innivist á Hotel Djurhuus ella vertshúsinum, sum tað eisini varð nevnt. Tað stóð ikki so illa til við teimum, sum fóru á sjúkrahúsið. Nøkur teirra vórðu útskrivað longu dagin eftir og sluppu heim á Vertshúsið at gista. Tað, sum mest ráddi um, var at boða frá, hvussu vorðið var við bjargingarbátunum. Í Føroyum vistu tey einki um vanlukkuna fyrr enn "Olga Poulina" kom á Havnina. Úr Føroyum bar ikki til at fjarrita boð niður til Hetlands ella Skotlands, tí telegrafkaðalin úr Hetlandi til Føroya varð ikki strektur fyrr enn í Einastu ráðini vóru at fáa Nógvir føroyskir fiskimenn kenna Rokkin. Loðsurin mannaði bát til Klaksvíkar við boðum um bjargingina, so "Smiril" kundi sigla til Orkneyoyggjarnar við somu boðum. Í dag høvdu somu boð verið frammi eftir sekundum. "Smyril" avstað, men hann var norðuri í Klaksvík. Hagar norður var heldur eingin telefonkaðal tá, og illa lá fyri at fáa bát norður,tí skriðan stóð eftir sjónum. Men Loðsurin (Kristian í Dali) mannaði sítt áttamannafar, "Jomfrúnna", og helt út av Vestaruvág og niðan gjøgnum Nólsoyarfjørð við einum strúki av vestri.teir komu í øllum góðum norður til Klaksvíkar og sluppu suður aftur við "Smirli", sum setti inn á Havnina og tók 2. stýrimann umborð. So var farið á Tvøroyri at taka nakrar kolamolar og so til havs. Stevnt varð til Stromness á Orknoyggjunum, hagar "Smyril" kom fríggjadagin 8. juli.
19 Nr apríl 2003 Minstaløn og sjúkratrygd á tingi Í smaband við tey løgtingsmál, sum hava verið til viðgerðar í tinginum um hesi mál, sendi FF vinnunevndini hjá løgtinginum fylgjandi skriv: Fiskimálaráðið boðar við hesum tíðindaskrivi frá, at frá 1. mai 2003 verða gjøld kravd fyri skráseting av pantibrævi, ognarbrævi og útflýggjan/rætting av tjóðskaparbrævi. Tað er við heimild í 8 í løgtingslóg nr. 9 frá 5. mars 1970 um skráseting Vit hava fylgjandi viðmerkingar til hesi uppskot: Nærum síðan minstalønin hjá fiskimonnum kom í gildi fyri meira enn 50 árum síðani, hevur sjúkraviðbót hjá fiskimonnum verið tengd uppí hesa skipan, og hevur tað ligið fast, at sjúkraviðbótin var sama upphædd sum minstalønin. Hetta hevur verið gjørt sambært reglugerð tey fyrstu nógvu árini. Men í 1997 varð sjúkraviðbótin skipað sum ein serlig lóg. Men upphæddin var tann sama sum við minstulønini, nevniliga kr um mánaðan. Í løgtingsmáli nr. 111 hevur landsstýrið lagt fyri tingið uppskot um at hækka sjálva minstulønina, samstundis sum hon skal fylgja lønargongdini í samfelagnum. Ein heilt sjálvsøgd avleiðing av hesum skuldi verið, at sjúkraviðbótin fekk somu hækking og kom undir somu reglur. Annars hongur hendan skipanin fullkomiliga í leysari luft og missir sítt virði so hvørt, lønarlagið annars hækkar. Hetta halda vit ikki, at tað ber til at bjóða fiskimonnum. Hetta hava sovæl Fiskimannafelagið sum Fiskivinnuráðið gjørt Fiskimálaráðið vart við - uttan nakað úrslit. Vit meta hetta at vera í stríð við góðan lóggávusið. Av hesi orsøk taka vit undir við uppskoti nr.78.í minsta lagi eigur sjúkraviðbótin tó at vera tann sama sum sjálv minstalønin. Um uppskot nr. 11 er at siga, at her hækkar sjálv minstalønin úr kr uppí kr , ella ein hækking uppá uml 6%, hóast lønarlagið er hækkað við uml. 20% síðan minstalønin seinastu ferð varð hækkað. Sum kunnugt virkar skipanin á tann hátt, at meira minstalønin hækkar, meira verður spart totalt. Hetta merkir jú, at dagstudningurin fer tilsvarandi niður. Gongdin seinastu árini hevur jú verið, at bert dagstudningurin hevur hækkað, og hevur skipanin tí gjørst dýrari vegna tann mátan, sum dagstudningurin er uppbygdur. Tí vildu vit mælt til, at minstalønin verður regulerað í mun til lønarvøksturin og sett t.d. til kr , sum so kundi verið sama upphædd sum sjúkraviðbótin. Síðani kun- av skipum, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 75 frá 23. mai 1997, at kunngerð verður sett í gildi um gjøld fyri skráseting í skipaskránni. Gjaldið, sum er ásett til tess at uppfylla treytirnar ásettar av Løgtingsins fíggjarnevnd, byggir á di verið ásett, at minstalønin fylgir tímalønini hjá arbeiðarum. Annars eigur skipanin at vera sum hon er. Fyrst og fremst sama avtrapping, sum tá gerst tann sama sum í minstaforvinninginum nevniliga 55%. Tá vil samanhangur vera í skipanunum. Vit skulu gera vart við, at tað ikki verður greitt frá í viðmerkningini til lógaruppskotið nr. 111, hvat tað merkir, at 3 verður broytt. Henda broyting inniber, at meðan tað í verandi lóg bert eru eykapartar omanfyri 0,5, sum ávirka dagstudningin, so er tað nú øll inntøkan, sum er grundarlagið fyri dagstudninginum. Hetta er ein sera prinsipiel broyting, serliga tá hugsað verður um, hvat annars er hent júst í hesum spurningi. Tað skal sigast, at júst hetta er ein politisk avtala frá Víst er hon ikki løgfrøðiliga bindandi, men vit halda tó, at broyta hetta fyri kr eigur ikki at verða gjørt uttan víðari. Alt hetta sæst ikki á nakran í viðmerkingum til hesa lógargrein, og kann hetta neyvan vera í Tíðindaskriv frá Fiskimálaráðnum: Føroya Skipaskráseting ásetur skrásetingargjøld eina einfalda prísáseting við føstum gjøldum. Kunngerðin er ikki galdandi fyri skip við einum bruttoregistartonsatali ella bruttotonsatali undir 15, ið eru skrásett í Føroya Skipaskráseting, ella sum skulu skrásetast í Føroya Skipaskráseting. Gjøldini vera fylgjandi: Skráseting av fíggjarligum rættindum: kr ,00 Skráseting av skipsskeyti, sølusáttmála ella byggváttan: kr ,00 Útflýggjan av skrásettum tjóðskaparbrævi: kr ,00 Rættingar gjørdar á tjóðskaparbræv: kr ,00 Útflýggjan av fyribils tjóðskaparbrævi: kr ,00 Ljósavrit av skipsblaði: kr. 200,00 Broytingar, átekningar, víkingar, strikingar o.a. vera framvegis ókeypis. Avgjaldið, ið skal rindast, áðrenn skjølini kunnu útflýggjast, kann gjaldast við: kontantum peningi gjaldskorti kekki postuppkravi bankaflyting Einasta kravi er, at prógv verður víst fram, at upphæddin er goldin. Viðmerkingar til løgtingssmál nr. 78 um sjúkratrygd til fiskimenn og nr. 111 um minstuløn og dagstudning. samsvar við tingskipanina, sum m.a. sigur um kravið til lógaruppskot, at tey skuldu hava: 1. Almennar viðmerkingar, t.v.s. frágreiðing um galdandi lóggávu og upplýsingar um, hvussu hevur verið, og kann verða funnist at henni, ein stuttur samandráttur av nýskapanini við uppskotinum. 2: Serligar viðmerkingar, har greitt verður frá innihaldinum av hvørjari einstakari grein í uppskotinum. Eisini skal her verða greitt frá ætlanini við greinini, og hvussu hon skal skiljast. Hesar treytirnar eru ikki á nakran hátt lúkaðar í hesum parti av uppskotinum. Vit meta, at okkara tilmæli kann spara eins nógv og fyriliggjandi uppskot.vit vilja fegin koma á fund við Vinnunevndina at greiða nærri frá okkara sjónarmiðum." Tað, sum er hent í hesum málum, er, at vinnunevndin hevur lagt fram álit, har ein samd vinnunevnd mælir til at samtykkja uppskotið um minstuløn - uttan at taka hædd fyri okkara viðmerkingum. Viðvíkjandi málinum um sjúkraviðbót mæltu samgongulimirnir í vinnunevndini til at fella uppskotið við teirri grundgeving, at Fiskimálaráðið hevur fyrireikað eitt uppskot við sama endamáli sum fyriliggjandi uppskot, sum landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum ætlar at leggja fyri Løgtingið aftaná ólavsøku. Ein má undra seg yvir politisku skipanina. Um Fiskimálaráðið veruliga hevur eitt líknandi uppskot, hví kann tað so ikki samskipast við fyriliggjandi uppskot, so tað slept undan at bíða til ólavsøku, sum er eitt "vítt begreb"? Hetta kann merkja alla komandi tingsetu, sum varar fram til hesa tíðina komandi ár. Tað skal sláast fast, at tað at fáa greiðu á hesum er ikki nøkur hægri vísind. Hetta krevur bert vilja og evni! Hetta sigur eisini nakað um hugburðin í politisku skipanini. Fiskimenn teir kunnu bíða, og her ger tað ongan mun, um teir eru sjúkir. Aðalfundur Síða 19 Aðalfundurin hjá Sinnisbata verður á Hotel Hafnia leygardagin 3. mei 2003 kl Skrá samb. lóg felagsins. Uppskot skulu verða nevndini í hendi 14 dagar áðrenn aðalfundin. Sinnisbati
20 Síða 20 Nr apríl 2003 Ársfrágreiðing frá Amnesty International, Føroya Deild 2002 Tann 4. apríl hevði føroyska deildin av Amensty International ársaðalfund. Hetta er ein av teimum felagsskapum, sum øll eiga at stuðla. Her ber nevniliga til at gera nakað við tað órættvísi, sum er í heiminum. Vit endurprenta frágreiðinga frá fundinum: Nevnd og skrivstova Aðalfundurin var á Landsbókasavninum 18. apríl Hildur Patursson og Anna Maria Persson stóðu fyri vali. Anna Maria bar seg undan, meðan Hildur varð afturvald. Ongin annar hevði hug at stilla upp, og nýggja nevndin skipaði seg sostatt við 4 nevndarlimum: Annika Sølvará, forkvinna Jette Hoydal, næstforkvinna Erling Isholm, kassameistari Hildur Patursson, nevndarlimur Eykalimirnir vóru afturvaldir, tær eru: Jórun Arge og Maria Heradóttir. Í august fór Hildur til Íslands í lestrarørindum, og tók seg fyribils úr nevndini.anna Maria játtaði um sama mundið at verða við aftur í nevndararbeiðinum og hevur luttikið í øllum arbeiðinum í heyst og vár. Hetta eru vit sera fegin um. Limir Umleið 600 limir eru í Amnesty nú.vit hava seinnu árini verið ígjøgnum limalistan nakrar ferðir og hava valt at strika limir, sum eru í eftirstøðu í tvey ár ella meira. Tey kunnu eins og onnur framhaldandi fáa kunning um okkara arbeiði gjøgnum miðlarnar, heimasíðuna og til tiltøkini hjá okkum. Tað sær út sum at limatalið kvinkast uppeftir aftur í løtuni, okkurt av tiltøkunum hevur fingið fleiri yngri fólk at melda seg í felagið. Hesa gongd fegnast vit sjálvsagt um. Komandi árið eigur miðvíst at verða arbeitt fyri at fáa limatalið munandi uppeftir. Talið av fakfeløgum, sum stuðla felagnum, er støðugt í mun til undanfarna ár. Bólkarnir Vit hava í løtuni 2 bólkar. Bólkur 1, sum var samanlagdur við bólk 2 í fjør, og so barnabólkurin, báðir í Havn.Vit hava eisini Snarmálsnetið,sum hevur góð 20 fólk,sum javnan fáa tilfar. Í løtuni er arbeiðið í gongd at fáa skipað ein bólk,sum skal arbeiða við deyðarevsing, og ætlanir eru um ein studentabólk í Hoydølum. Umframt hetta royna vit at fáa endurstovnað tiltaksbólkin, sum serliga hevur tikið sær av árliga køkutombolanum í SMS og hjálpt til við øðrum tiltøkum. Jórun Arge er samskipari hjá bólki 1. Bólkurin hevur í løtuni ongi mál, men arbeiðir við Urgent Action. Bólkur 1 tekur sær av Kvinnudegnum og Arbeiðaradegnum. Mari Ann Ellendersen er samskipari av barnabólkinum, sum í løtuni hevur eitt mál úr Tibet. Barnabólkurin skipaði í november fyri fundi í Hoydølum. Meira um tað seinni. Limir úr øllum bólkunum hava luttikið við tilfari á framsýningunum og til køkutombolaið. Í sambandi við arbeiðið við ISP (Integrated Strategic Plan),sum allar deildir skulu gera, hevur nevndin arbeitt og havt nakrar fundir um málið. Á komandi ICM, sum verður í Mexico, skal ISP samtykkjast, og hetta kemur at mynda arbeiðið hjá komandi nevndini, sum skal gera eina ætlan fyri Føroya Deild við støði í altjóða ætlanini. Helst verður neyðugt við fólki í einum serligum bólki afturat nevndini til hetta arbeiðið. Snarmál Maria Forrestal, sum hevur samskipað snarmál - Urgent Action - í fleiri ár, segði hetta frá sær í farna ári, tá hon fór burtur í nakrar mánaðir í arbeiðsørindum. Skrivstovan hevur fyribils tikið yvir hetta arbeiðið. Tað hevði verið frálíkt, um onkur limur hevði vilja átikið sær at verið við til at hildið hesum arbeiðinum so væl í gongd, so alt ikki hvílir á skrivstovuni. Her verður serliga hugsað um arbeiðið at finna nýggj fólk at verða við at skriva og at gera kunningartilfar um hendan partin av arbeiði okkara. Eg vil vegna nevndina takka Mariu hjartaliga fyri hennara stóra arbeiði øll hesi árini. Hon hevur trúliga syrgt fyri at samskipa arbeiðið og fingið snarmálini út til limirnar. Newsletter og Skriva fyri Lívi Newsletter kemur út seks ferðir um árið. Har verður greitt frá mannarættindastøðuni í ymiskum londum. Nakrar útvaldar sakir eru við hvørja ferð við áheitan um at skriva brøv. Vit vita ikki, hvussu mong skriva, men 25 bløð verða send út, herundir eisini til skúlar, bókasøvn og fjølmiðlar. Eisini í Amnesty blaðnum, sum kemur fýra ferðir árliga, eru brævauppskot. Til øll tiltøkini farna árið hevur tað eydnast at hava brøv við, sum áhugað hava kunnað skrivað undir.tátturin við at prenta sakir í Dimmalætting er dottin niðurfyri. Fyrst í 2003 hava vit ístaðin skipað hetta arbeiðið á heimasíðuni,fyribils við donskum umsetingum av málunum,so nú ber til at fáa brøv sendandi við telduposti, taka tey av heimasíðuni ella at biðja skrivstovuna senda tey við vanligum posti eina ferð um mánaðin. Umseting Skrivstovan fær enn sum áður nógv áhugavert tilfar sendandi.til kampanjurnar, tiltøkini og til heimasíðuna royna vit at fáa ymiskt umsett. Hetta er tó ein partur av arbeiði okkara, sum vit kundu skipað nógv betur. Tað er ríkiligt av tilfari at taka av, og vit hava ríkar møguleikar at fáa tilfar í fjølmiðlarnar.sum er fara fyri tað mesta stutt tíðindaskriv út, sum eisini verða løgd á heimasíðuna. Okkurt størri verður tó umsett í sambandi við ársfrágreiðingina og átøk. Heimasíðan Heimasíða okkara, hevur verið dagførd javnan farna árið. Í oktober til desember høvdu vit eina internetkapping fyri børn og ung, sum fekk sera góða undirtøku. Fyrstu dagarnar vóru fleiri hundrað fólk inni á síðunum og øll 4 umførini høvdu nógvar luttakarar. Vit fingu góðar vinningar frá fyritøkum og handlum til kappingina og halda, at fólk vóru væl nøgd við kappingina. Allir luttakarar í kappingini fingu ein teldupost við nøkrum upplýsingum um Amnesty og arbeiði okkara fyri børnum og ungum. Í februar 2003 hava vit fingið lagt síðuna um í eina nýggja skipan, sum er lættari at arbeiða við, og sum ikki er so heft at persónum og tøkni.nú er tað gjørligt hjá øllum limum, sum hava ábyrgd av einum ávísum arbeiðsøki sjálvi at leggja út tilfar, dagføra og samskifta við limir, fjølmiðlar og onnur. Hetta skuldi gjørt síðuna lættari, áhugaverdari og tryggari enn áður. Internetið verður alt meira nýtt í Amnesty arbeiðinum, og ein týdningarmikil uppgáva hjá okkum verður at fáa samband um heimasíðuna við limir og onnur áhugað.við nýggju síðuni kunnu t.d. øll áhugað nú teknað seg til at fáa reglulig tíðindabrøv. Síðani væleydnaðu royndirnar við kampanjusíðuni hava fleiri deildir fingið líknandi síður við átøkum beinleiðis um internetið. Hvønn mánaða ber til at fara inn á síður hjá AI deildum og senda teldupostar til stjórnarleiðarar ella avrita brøv at senda við vanligum posti. Vit hava sum áður nevnt eisini hendan møguleikan á okkara síðu nú - somu sakir verða so eisini brúktar til okkara tiltøk, m.a. í FK og SMS, til kvinnudagin og arbeiðaradagin. Tortur-kampanjan Farið er burtur frá skipanini við tíðaravmarkaðum kampanjum. Á ICM í Senegal varð avgjørt heldur at hava nakrar fastar temakampagnur, t.d. um tortur og deyðarevsing, heldur enn at steðga við einum evni, tá ferð er komin á. Kampagnunar sum verða skipaðar nú fara at fevna um fleiri sentral øki, dømi er Russlandskampagnan, Denial of Justice, sum snýr seg um píning, deyðarevsing, kvinnur og børn osf. Hendan kampagnan heldur fram nakað enn. Fundur fyri studentum í Hoydølum Barnabólkurin stóð 21. november fyri temafundi fyri studentunum á Studentaskúlanum í Hoydølum. Evnið var píning,. Áki Johansen, sum hevur arbeitt á einum donskum sentri fyri torturoffur, greiddi frá, hvat píning er og hvørja ávirkan píning hevur á fólk. Jette og Erling greiddu eisini frá um Amnesty. Fleiri studentar teknaðu seg sum lim eftir tiltakið og hava eisni hjálpt til í sambandi við 10. desember. Mannarættindadagurin Sum vant heittu vit á fólk um at seta ljós í vindeyguni mannarættindadagin. Nógvar kirkjur og stovnar tóku av áheitan okkara um at keypa ljós og postkort. Vit høvdu eisini tíðindaskriv í fjølmiðlunum við áheitan um at senda jóla-/stuðulsheilsur. Sølubásar vóru á Torginum í SMS og í FK í Hoyvík vikuskiftið undan 10. desember, har vit seldu ljós, postkort og fløgur. Í SMS høvdu vit myndatilfar frá Russlandskampagnuni og seldu eisini gløgg og holukøkur - eitt hugnaligt tiltak, sum gav nakað av peningi, men kortini heldur minni enn væntað. Vit fingu trykt ein bannara 1x4 m, við áskriftini "Tendra eitt ljós - altjóða mannarættindagur 10. desember". Hann hekk Hesar eru gamlar í garði í Amnesty høpi. Anna Maria Persson (t.h.) og Jette Hoydal (t.v.) hava leingi verið álit í føroysku deildini. Her síggja vit skrivaran Fríði Nielsen (t.v.) saman við fyrrverandi skrivara og verandi kassameistara Erling Isholm (t.h.).
21 Nr apríl 2003 Síða 21 fyrst í SMS og síðani á Býráðshúsinum í Havn sjálvan mannarættindadagin. Fjølmiðlarnir gjørdu nógv burturúr 10. desember. Innsløg vóru bæði í útvarpi, sjónvarpi og stubbar í bløðunum, hóast dagurin varð merktur av, at Vágatunnilin lat upp hendan dagin... Lutaseðilin Lutaseðilin gav eitt fitt yvirskot í ár. Eins og í fjør fingu vit høvuðsvinningin frá Atlantic Airways.Vit takka Atlantic Airways, Statoil og Shell fyri vinningar. Fjølmiðlar Vit hava farna árið verið rættiliga sjónlig í fjølmiðlunum, bæði loftmiðlunum og bløðunum. Tíðindabrøvini hjá okkum verða prentaði í flestu bløðunum og lisin í ÚF og Rás 2. Ofta gera fjølmiðlarnir meira burturúr, m.a. hava vit verið í beinleiðis morgun- og tíðindasendingum, og eisini gestir í longri sendingum. Fleiri greinar hava verið, serliga um deyðarevsing, sum hevur verið eitt sera aktuelt mál í farna ári. Umframt at fjølmiðlarnir taka ímóti okkara tilfari ella venda sær til okkara í málum, brúka teir eisini tilfar frá Amnesty International, sum kemur frá stóru tíðindastovunum.vit kunnu fegnast um, at tað ber til at fáa politikarar og onnur kend fólk heima og úti at gera almennar viðmerkingar til mál um mannarættindaumstøður, tá mál verða reist.tá eyguni fyrst eru vend móti málum, sum vit fáast við, eru stór sannlíkindi fyri, at málini verða fylgd upp. Tað vóna og trúgva vit sjálvsagt. Fundir Størri dentur verður lagdur á at fáa formenn og skrivarar at luttaka meiri beinleiðis í avgerðartilgongdini í Amnesty International. Her eru Directors Forum og Chairs Forum nýggju forumini, har mál verða viðgjørd. ICM verður framhaldandi 2. hvørt ár, komandi august sum sagt í Mexico, har vit ætla at hava trý umboð við. Vit royna eisini framhaldandi at verða við til norrønar fundir, tá hetta liggur fyri. Í 2002 eydnaðist tað ikki, men í juni er ætlanin at verða við á fundi í Oslo. Directors og Chairs Forum Fríði luttók í Directors Forum í London februar Hetta var størsta fjøldin av directors sum er komin saman á henda hátt. Á fundinum varð m.a. tosað um ymisku arbeiðsumstøðurnar hjá skrivstovunum, um hvussu samskiftið millum IS og deildir kann bøtast og um ISP. Sjálv var eg á Chairs Forum í Vedbæk juni Eisini her var ISP eitt stórt evni, men eisini var ein heilur dagur settur av at tosa um ábyrgdina hjá nevndini og formanninum, hvussu samspælið millum nevndir og skrivstovu kann skipast og styrkjast, hvar ábyrgdin eigur at liggja í hvørjum føri. Farna vikuskifti vóru Fríði og Jette so á Directors og Chairs Forum 2003 í London. Tey fara Forkvinnan Annika Sølvará leggur sjálv onnur ársfrágreiðingina fram. aftaná at greiða frá um hesar fundirnar. Fíggjarstøðan Fíggjarliga hevur 2002 verið hampuligt. Vit hava eitt yvirskot uppá góðar kr, sum í sjálvum sær er óført. Av hesum eru tó onkrar serliga inntøkur, sum vit ikki kunnu rokna við árliga. Hesar pengar hava vit avgjørt at brúka til serlig tiltøk. Ein stór rokning fyri vørur í 2002 er eisini goldin í Hinvegin hava vit megnað at tálma útreiðslunum, so at fíggjartørvurin ikki skuldi verið vaksandi beint nú. Tað positiva er, at at árið javnvigaði, tað meira dapra er, at tað skal nógv arbeiði til fyri at fáa neyðugu inntøkurnar til tess at fáa tað at mala fíggjarliga. Við hvørt tykist tað sum ov nógv orka fer til at fáa pengar inn, men hetta er neyðugt fyri at kunna halda arbeiðinum í gongd.av tí at orka ikki er til at skipa fyri køkutombola beint nú er neyðugt at finna onkra nýggja inntøkukeldu - køkutombolaið hevur seinnu árini verða størsta einstaka inntøkan hjá okkum. Víst verður annars til roknskapin og frágreiðingina hjá kassameistaranum. Ein eldsál er slóknað - Annette Wang farin Eleanor Roosevelt segði einaferð: "It has never been the monumental actions that have changed the world... Instead, it has always been the accumulation of daily tasks". Hetta haldi eg eisini kann brúkast sum lýsing av tí drúgva, trúfasta arbeiði, Anette Wang legði í Amnesty og mannarættindamál. Anette var við í Amnesty International, Føroya deild frá byrjan og var ein av berandi kreftunum í arbeiðinum til fyri fáum árum síðani. Hon var eisini formaður fyri deildini í mong ár. Anette gekk upp í hetta arbeiðið við lív og sál - tað man vera leingi áðrenn nakar tekur hana aftur í tali av brøvum til stjórnarleiðarar kring heimin. At enda vil eg, sum siður er, minna á endamálið við arbeiði okkara. Sambært nýggju viðtøkunum er endamál okkara orðað soleiðis: Sjón og missión 1.Sjónin hjá Amnesty International er ein heimur, har hvør menniskja hevur øll mannarættindini, sum eru staðfest í Heimsyvirlýsing Sameindu Tjóða um Mannarættindi og onnur altjóða viðurkend mannarættindi. Till tess at røkka hesi sjón, er missiónin hjá Amnesty International at gera kanningar og tiltøk at fyribyrgja og steðga álvarsligum brotum á rættin til kropsligt og sálarligt sjálvræði (integritet), samvitskufrælsi, framsøgufrælsi og frælsi frá mismuni, innan karmarnar av arbeiðinum at stríðast fyri øllum mannarættindum. Kjarnuvirði 2.Amnesty International er ein alheims felagsskapur av mannarættinda verjum,hvørs aðalmál eru: altjóða samhaldsfesti, munadygg FISKESKIPPER, SÆTTESKIPPER, MASKINMESTER, MASKINIST ELLER ALLE FIRE DELE SKAGEN SKIPPERSKOLE (med afdeling i Thyborøn) tilbyder dig i samarbejde med MARTEC, FREDERIKSHAVN ovennævnte uddannelser. ER DU TIL : Vidensøgning frem for paratviden? Projektorganiseret undervisning frem for terperi? Tværfaglig undervisning fremfor undervisning i enkelte emner? Simulatorbaserede øvelser frem for kridt og tavle? Et maritimt miljø ca. 50 m. fra kajkanten i Danmarks største fiskerihavn? Nye lækre ungdomsboliger til dig såvel som din bedre halvdel? En skole, hvis hovedmål er at uddanne dig? Så skulle du give os en chance for at leve op til ovennævnte. Besøg SKAGEN SKIPPERSKOLE tiltøk fyri einstaka offrið, at arbeiðsøkið umfatar allar partar av heiminum, at mannarættindini eru eins og óskiftilig, uttanveltað støða og óhefti, fólkaræði og sínamillum virðing. på THE FAROE ISLAND NORTH ATLANTIC FISH FAIR STAND 238 I HAL D Og hør nærmere om: DUAL PURPOSE Maskinmester Maskinist Sætteskipper. Fiskeskipper af 1. grad. Styrmand. Kystskipper. Fiskeskipper af 3. grad. Samt alle former for maritime radiokurser. Eg fari at enda at takka nevnd, skrivara, bólkum og øllum sum hava luttikið virkið í farna nevndarskeiði fyri gott arbeiði. Allir stuðlar fáa eisini eina stóra tøkk - uttan stuðulin hevði ikki borið til at hildið fram við arbeiðinum. Annika Sølvará, forkvinna Amnesty International, Føroya Deild. Tann 20. mars kom "NA- NOK TRAWL" inn at landa. Teir høvdu 420 tons av rækjum inni, og teir hava verið úti í ein mánað.teir siga, at tað hevur verið keðiligt veður við nógvum vindi, og hava teir bert roynt við einum troli handan túrin. Onkran dagin var upp í m/sek. Dagin eftir var eitt lot av útnyðringi og minus 13,5 stig."sermeersuuit" kom inn at leggja tons av sekkjarækjum upp. Teir høvdu roynt í 10 dagar og høvdu gott 220 tons inni.teir skuldu enda túrin eina viku seinni. 27. mars kom "LOUISE L" inn at landa; teir høvdu 18 tons inni. Fiskiskapurin hjá teimum hevur verið í lagi, men teir hava mist nógvar hálvar dagar orsakað av ísi og sjógvi. Teir hava havt onkur brek, sum skulu gerast, áðrenn teir fara út aftur. 4. apríl var stilli og -17,1 stig; stilli inni á, men norðan úti á.vit hava ligið um minus stig nú í fleiri dagar og eitt lot.tað hevur verið ógvuliga kalt, ja, tað fer líka í mergin. Teir krabbabátar, sum eru higani, eru byrjaðir at seta teinar aftur. Virkið byrjaði at taka ímóti aftur tann 1. apríl, men tað er ikki nógv komið upp á land av krabba enn. Ein 20-tonsari legði 1000 pund upp í dag. Síðst í mars hoyrdi eg frá "SALLEQ", sum er í Eysturgrønlandi.Teir vóru á Fylkir og høvdu brúkiligt fiskarí. Har var ísfrítt, men tað hevði verið vánaligt, síðan teir komu eystur um við liggjandi vesturætt.teimum restaðu 40 tons í last og skuldu landa í Nuuk tann 7. apríl. Teir skuldu eisini skifta manning. Føroyingarnir hendan túrin vóru: Jens Fuglø, skipari, Jákup Mikkelsen, stýrimaður, Dánjal Jógvan Hansson, maskinstjóri, Jóhannes Joensen, 1. meistari, Heri Mikkelsen, 2. meistari. 7. apríl kom "LOUISE L" inn at umvæla okkurt smábrek. Í dag - 11.apríl - er stilli og minus 12 stig. Sólin skínur av tí allarfagrasta, og í Radioavísini hoyrdi eg, at nú høvdu tey sæð teir fyrstu kavaspurvarnar - so várið er fyri durum. Einar gleðiligar páskir ynski eg øllum - bæði á sjógv og landi.
22 Síða 22 Nr apríl 2003 Samdøgursfrádrátturin beinleiðis undirgraving av rættarstøðu fiskimanna 29. Til skattskylduga inntøku teljast ikki: 11) virði av vistarhaldi hjá sjófólki umborð, Í 33 í skattalógina verður m.a. ásett um frádráttir í skattauppgerðini: Partur av meirútreiðslum til kost, húsaleigu, ferða -og flutningsútreiðslum, meirútreiðslum til sjúkra- og vanlukkutryggingar, ið skattgjaldari hevur vegna inntøkugevandi arbeiði í útlondum ella umborð á útlendskum skipi. Frádrátturin er treytaður av, at dvølurin uttanlands er vegna arbeiði, og at dvølurin uttanlands innan fyri eitt 12 mánaða tíðarskeið antin er 2 mánaðir uttan slit, ella í minsta lagi 100 samdøgur innan fyri eitt 12 mánaðar tíðarskeið. Landsstýrismaðurin í skattamálum ásetir við kunngerð frádráttarupphæddina og neyvari reglur fyri, hvussu frádrátturin verður veittur. Frádráttirnir eftir hesum reglum kunnu tilsamans ongantíð verða størri enn skattskylduga uttanlandsinntøkan. Hetta er lógargrundarlagið fyri málinum, sum er umrøtt í hesi grein.tað, sum er avdúkandi fyri málið, er, at tað ongan mun hevur gjørt fyri raktu fiskimenninar um 29,11 er í skattalógini ella ikki. Vit fara at taka í aftur kunngerðina um samdøgursfrádrátt, sum vit umrøddu í seinasta blaði. Júst hendan kunngerðin er eitt lítið, men sera greitt dømi um, hvussu rættindini hjá borgarum miðvíst verða undirgrivin. Hetta er fullkomiliga í samsvar við almenna politikkin síðan 1998, at borgarin altíð hevur órætt, og at allar reglur og lógir skulu tulkast til skaða fyri borgaran. Afturat hesum kemur, at tað eru tilvildir, sum borgarin onga ávirkan hevur á, sum eru avgerandi fyri, hvussu borgarin verður raktur av hesi umsiting. Fyri at tað skal bera til at skilja, hvussu langt úti hetta er, er kanska neyðugt at kenna eitt sindur til lønarskipanina hjá fiskimonnum. Teir verða avroknaðir eftir fleiri sløgum av sáttmálum. Í øllum sáttmálum luttaka fiskimenn í fleiri frádráttum. Hvussu nógvar hesir frádráttir eru, og hvussu teir verða drignir frá, er so avgerandi fyri, hvussu teirra endaligi prosentpartur er. Fyri at lýsa hetta mál, skulu tvey sløg av avrokningum umrøðast. Annað slagið er, har manningin rindar part av provianti, soleiðis, at hann fer beinleiðis av fiskipartinum. Latið okkum siga, at tá eru kr eftir í fiskiparti. Hitt slagið er, har provianturin fer beinleiðis av fiskipartinum. Her kann avroknngin ljóða uppá kr Av hesum er proviantur kr Tískil verður avrokningin kr Tað hevur ongantíð verið nakar ivi um, at í báðum førum verða fiskimenn skattaðir av kr Og er hetta ein beinleiðis avleiðing av ásetingini í skattalógina um, at til skattskyldiga inntøku verður ikki roknað virði av vistarhaldi umborð. Men nú talan er um fiskimenn uttanlands, broytir fiskimálaráðið eina mannagongd, sum hevur verið gjøgnum tíggjutals ár. Nú verða teir fiskimenn, har proviantur fer av óbýttum, ella har hann er fríur,framvegis skattaðir av kr , meðan hinir, sum hava ein sáttmála, har proviantur verður drigin av sjálvim fiskipartinum, nú skulu skattast av kr Tað er avgjørt eingin ivi um, at her er talan um ein greiðan mannamun millum borgarar. Og hesi mannamunur er grundaður á eina fullkomiliga tilvild, nevniliga hvørjum slag av sáttmála, sum avroknað verður eftir. Tað finst heldur eingin saklig grundgeving fyri hesum mannamuni. Spurningurin hevur verið frammi sum fyrispurningur á løgtingsfundi. Men svarið, spyrjarin fekk, var stórt sæð bert ein slutur fyri ein slatur. Hvussu "totalt langt úti" hetta er sæst best, tá hugt verður eftir avleiðingunum av endurgivnu kunngerðini um samdøgursfrádrátt. Her skal verða sammett millum tveir menn, sum eru avroknaðir av døminum í hesi grein, og sum hava somu inntøku. Annar verður skattaður av kr Hann sleppur av hesi upphædd at draga kr. 100 um dagin hann hevur verið burtur. Siga vit,at lønin er fyri 100 dagar, so er frádrátturin kr Hetta skal svara nøkunlunda til hansara ferðaútreiðslur, og skattar hann tá av kr Hin rindar skatt av kr Av hesum kann hann eisini trekkja frá kr. 100 x 100 dagar ella kr Og hann verður skattaður av kr ella av kr meira enn hin fiskimaðurin við somu inntøku. Hetta kann vendast uppá fleiri mátar. Men sigast kann, at hesar kr passa júst við útreiðslurnar til kost. Hetta merkir, at hann ikki fær eitt oyra í frádrátti fyri tær kr , sum hann eisini hevur í ferðaútreiðslum, meðan føroyskir borgarar annars við lóg eru tryggjaðir endurgjald fyri ferðing. Tað, sum annars avdúkar rættarstøðuna hjá hesum fiskimanni, er, at støðan hjá honum vildi verið júst tann sama,um 29,11, sum ásetir, at tað ikki skal skattast av visti, als ikki var til. Avvarðandi myndugleikar eru ferð eftir ferð gjørdir varugir við, at her ruggar ikki rætt. Fiskimenn hava javnan tosað við fíggjarmálaráðið um málið, men tað er sum at tosa við ein stein. Hetta mál endar uttan iva í rættinum. Men tað er nógv fyri, at einasta álit í landinum, hvar rættartrygd viðvíkir, skal vera ein danskur rættur. Men annars er hetta mál ein váttan um almenna politikkin,at borgarin skal ikki vita um hann er keyptur ella seldur. Harav eigur manningin 41% ,15 at býta soleiðis: 245 tons = ,28 at býta í 26½ part ,48 88 tons = ,87 at býta í 25½ part , ,16 Proviantur ,75 at býta soleiðis: ,00 at býta í 27 partar 5.896, ,75 at býta í 26 partar 3.257, ,44 Fiskipartur ,16 - proviant 9.153, ,72 Hetta kutið úr eini avrokning fyri eitt føroyskt skip lýsir "problematikkin" í hesi grein. Avrokningin er fyri ein føroyskan saltfiskalínubát. Sum tað sæst er fiskipartur kr og av hesum fer proviantur kr eftir eru kr hetta er tað sum manningin verður skattað av og er tað fult út í samsvar við skattalógina sum sigur, at "Til skattskylduga inntøku teljast ikki virði av vistarhaldi hjá sjófólki umborð." Men tá talan er um fiskimenn, sum eru við donskum skipum, og sum verða avroknaðir eftir sama avrokningarhátti, hevur fíggjarmálaráðið ásett, at fiskimenn skulu skattast av inntøkuni áðrenn frádrátt av provianti. Í hesum førinum er tað kr Og hetta gevur tær margháttligu avleiðingar, sum eru umrøddar í hesi grein. Og hóast málið hevur verið reist sum fyrispurningur á tingi er ikki komin nøkur trúverdug frágreiðing fyri hesi mannagongd, sum heilt greitt er í stríð við skattalógina.
23 Nr apríl 2003 Síða 23 Skrivstovuhølir í Tórshavn til leigu Talan er um hølir í bygninginum hjá: Føroya Skipara- og Navigatørfelag, Jekaragøta 10 PostScript billede (ssl-avloysarar-2.eps) Kjallarahæddin er m 2 1. hædd m 2 2. hædd m 2 (skrivstova og fundarhøli) Leigumál kann byrja 1. mai Áhugað verða biðin at venda sær til skrivstovu felagsins í Jekaragøtu 10. Føroya Skipara- og Navigatørfelag
24 Síða 24 Nr apríl 2003 J. Paturssonar gøta 18
25 Nr apríl 2003 Síða 25 "Smyril" í Afrika Vit frætta javnan frá fólki, sum lata okkum tilfar, og er hetta sera hugaligt. Viðhvørt kemur hetta tilfar langa leið. Í hesum førinum hevur tað nakað við okkara fortíð at gera. Hendan dagin frættu vit frá tí 25 ára gamla Ragnar Mouritsen úr Havn. Enn sæst hvar Smyril er bygdur. Ragnar er royndur sjómaður. Her er hann avmyndaður umborð á "Brimli", tá vit fyrr í ár vóru við, og teir royndu oljusperringar inni á Skálafjørðinum. Hann er við missiónsskipinum "Doulos", sum siglir havn úr havn sum lið í sínum missiónsvirksemi.her eru javnan fleiri føroyingar við, og Ragnar er ein av teimum, sum er við sum manning í løtuni. Tey, sum eru við her, koma víða um og síggja ein stóran part av heiminum, og tá kann eisini henda, at tey síggja nakað heilt óvæntað. Og hetta gjørdi Ragnar nú um dagar, "Doulos" liggur inni í Conacry, høvuðsstaðnum í Guinea í Vesturafrika.Tá sær hann eitt skip, føroyingarnir bera kenslu á, og mín sann um tað ikki er gamli "Smyril", t.v.s. tann sum varð bygdur á Tórshavnar Skipasmiðju í 60-árunum. Ragnar fór eisini umborð. "Smyril" varð keyptur við stuðli frá USA og fekk navnið "Overbeck". Hann siglir sum ferðamannaskip millum Conacry, Freetown í Sierre Leone og Accra í Ghana. Onkuntíð sigla teir til Bandul í Gambia. Annars var "Smyril" eitt stásiligt far, tá hann varð bygdur. Petur Háberg skrivar í Hugbirtingum um Smyrlarnar: "Á Tórshavnar Skipasmiðju fara teir undir at byggja ein nýggjan "Smyril". Hann var royndartúr 16. mars 1967, og nú verður navnið stavað "Smyril". Ferðin kom upp í 13,4 míl á hesum túri, veitsluhald var umborð, og nógvir menn - teirra millum táverandi og fyrrverandi løgmenn - søgdu góð og væluppiborin orð um skipið,um hvussu væl alt varð gjørt. Framúrskarandi handverk. Báturin, sum nú (tá) eitur Dúgvan, hevur sitipláss í tveimum rúmligum salónum, har eru cafeteria og útsøla og koyggjupláss til 33 fólk. Hann er eisini bygdur til bilaflutnings - men ikki so lagaliga, sum hin forvandi dagurin í dag krevur." Hetta stásiliga keypt gjørdist skjótt ov lítið. Í 1975 varð verandi "Smyril" keyptur, og var hetta av mongum roknað sum fullkomiligur ørskapur. Og minni enn 20 ár seinni er hesin Smyril alt og lítil, men tað er ein onnur søga. Vit takka Ragnari fyri myndirnar og ynskja honum góða ferð víðari. Smyril við bryggju í Afrika. Her var kioskin í síni tíð. Hetta sær tað sama út. Hetta navnið ber Smyril í dag. "Smyril", tá hann var í vælmaktini í Føroyum. Ragnar inni í salongini.
26 Síða 26 Nr apríl 2003 Á ferð við "Søkongen" Við "Norrönu" hitta vit hjúnini Malenu Weyhe, sum er úr Vági, og Hans Myrup sum er dani. Tað kann sigast, at tey hava valt eitt serligt sjólív. Hans er upprunaliga útbúgvin lækni, men hetta er hann langt síðani givin við. Nú búgva tey stóran part av árinum á sjónum Tey eiga ein 90-tonsara, "Søkongen", og við honum sigla tey í Grønlandi, og tað eru tey bæði, sum eru manning. Tey hava fyrst og fremst havt støð upp í Upernavik, har tey sigla í økinum har uppi við frakt og ferðafólki. M.a. sigla tey fyri almennar stovnar sum geologar og geodetar, t.v.s. landmálarar. Báturin kann hava eini 10 ferðafólk, og er hann tí væl egnaður til ferðafólkaflutning eisini. Tey hava verið so langt Malena og Hans umborð á "Norrønu". sum norðast í Thule til sunnast í Grønlandi, og hetta er ikki smávegis teinur. Tey sigla tó bert um summarið,tá tað er ísfrítt flestu staðni. Um veturin eru tey í Føroyum, og hesaferð komu tey við "Norrönu", sum kann sigast at vera eitt heilt annað far. Vanliga hava tey nóg mikið at gera.men í Grønlandi eru tey eisini farin at merkja, at rækjuprísirnir eru falnir. Í summar skulu tey gera eina serliga ferð av áhuga fyri føroyingar. Í døgunum 24. juni til 8. juli skulu tey sigla í Suðurgrønlandi við gomlum føroyskum útróðrarmonnum. Teir verða heintaðir í Narsarsuak, hagar menninir koma við flogfari úr Íslandi. Síðani Her eru tey umborð á fyrra báti teirra Iput siglandi millum ísfjøll í Upernavikøkinum. verður alt eftir umstøðunum farið suður til Eggersø á Kappanum og síðani norðureftir aftur. Hetta fer uttan iva at vera spennandi hjá hesum gomlu útróðrarmonnunum at síggja tey pláss aftur, sum teir kendu so væl, og sum einaferð høvdu so stóran týdning fyri føroyska samfelagið. Malena og Hans kenna sjálvsagt nógvar føroyingar í Grønlandi. Ein av teimum sum tey kenna serliga væl er okkara frásøgumaður Kári við Stein. Báturin liggur í løtuni í Holsteinsborg, har hann er tikin upp fyri veturin. Tey hava eisini kent teir føroyingar, sum hava búð í Upernavik.Teir hava verið rættiliga nógvir til tíðir. Millum teirra vóru Malan og Jonhard Dahl Jacobsen. Tey gjørdist kend í Føroyum frá teimum frásagnunum, sum sovæl útvarpið sum sjónvarpið hevði, tá hesir stovnar fyri nøkrum árum síðani vitjaðu í Upernavik. Men Malena heldur ikki at nakar føroyingar býr har nú. Tey bæði vita, at einaferð verður liðugt við sjólívinum.tey hava tí keypt sær grundstykki í Fámjin, so helst enda tey aftur í Føroyum. Men fyribils er ætlanin at fara aftur til Grønlands í mai at rigga til, so alt er klárt, tá farast skal eftir føroysku útróðrarmonnnum. GUÐS ORÐ Torleif Johannesen Jesu neyðartími - tín frelsutími "Nú er sál mín full av angist, og hvat skal eg siga? Faðir, bjarga mær frá hesum tíma! Nei til tess eri eg komin at hesum tíma." Joh. 12,27 Tá vit lesa evangeliini, síggja vit Jesus sum tann stóra, sterka, óttaleysa, sum stillaði storm, grøddi sjúk,vakti upp deyð...hann var tann,sum hevði alt vald í himli og á jørð. Hóast hetta, so visti Jesus alt foldarlív sítt, at hann skuldi enda dagar sínar á einum krossi. Hann visti, at hann við blóði sínum skuldi keypa mannaættina aftur til Guðs, - tí uttan úthelling av blóði fæst ikki fyrigeving. Hann visti,at hvør dagur førdi hann nærri tí løtu, tá ið hann skuldi svíkjast, takast, húðfleingjast, sláast, tornakrúnast og krossfestast. Kortini gekk hann treystliga um og gjørdi væl. Eisini fyrireikaði hann lærusveinarnar uppá tað, sum koma skuldi, og stimbraði teir. Teir síðstu dagarnir av Jesu foldarlívi vóru tó serliga merktir av tí,hann skuldi ígjøgnum.hann,sum ongantíð kendi til ótta ella angist, og sum altíð visti,hvat hann skuldi siga,segði nú:"nú er sál mín full av angist, og hvat skal eg siga?" Hetta vóru nýggir tónar av Jesu munni. Líðingin, krossfestingin og deyðin kastaðu nú sín ræðuliga skugga inn yvir lív hansara. Hann segði: "Faðir, bjarga mær frá hesum tíma!" Hevði tað ikki verið betur og lættari fyri hann at bjarga sær sjálvum og rýmt aftur til himmals? Óivað, men so vóru vit uttan bjarging, glataði. So hevði Jesus verið ein leigusveinur, sum einki legði í seyðirnar, og sum rýmdi, tá á stóð. Tí skoytir Jesus uppí: "Nei, til tess eri eg komin at hesum tíma." Rýma kundi hann ikki,"tí hann var hin góði hirðin, sum setur lív sítt til fyri seyðirnar." Syndin og harvið deyðin vóru fremmand fyri Jesusi. Hann var uttan synd og skuldi tí ikki doyð. Kortini var hann av Guði gjørdur til synd okkara vegna. Hann bleiv eitt við okkara kor og viðurskifti. Tann reini - varð gjørdur skitin, fyri at tey skitnu kundu blíva rein í og við honum. Tann rættvísi - varð gjørdur órættvísur, fyri at tey órættvísu kundu blíva rættvís í og við honum. Lívið, Jesus, mátti doyggja, - fyri at tey "deyðu", vit, kundu liva í og við honum, "tí løn syndarinnar er deyði, men náðigáva Guðs er ævigt lív í Kristi Jesusi, harra okkara." Í Jesusi eigur tú nú alt, tær tørvar fyri at toknast Guði. Tín synd og fátækradømi - bleiv hansara. Við at taka ímóti Jesusi - verður hansara rættvísi og ríkidømi títt. Tá ert tú frelstur. Hann elskar teg so høgt og stórt, tað sýnir alt, hann hevur gjørt. Hann elskar teg um mark og mál, o, gev nú honum lív og sál. MS.270
27 Nr apríl 2003 Síða 27 Tekningarseðil
28 Síða 28 Nr apríl 2003 Hetland heilsar "Norrönu" Hann var í tí romantiska horninum, tá ið hann teskaði: - Tú ert sólin í lívi mínum. Tú ert sum tað milda summarregnið og sum løtt, smá, hvít skýggj. - Sig mær, segði hon, - er hetta eitt fríggjarí ella er tað ein veðurfrásøgn? Á fyrstu ferðini úr Hanstholm legði "Norröna" at í Lerwick og hevði gestir við sær við til Føroyar. Ein av hesum var tíðindamaðurin Hans J Marter. Hann hevði m.a. áhuga at frætta um føroyska fiskivinnu og ikki minst um fiskidagaskipanina. Hetta hevur serligan áhuga í hesum tíðum, tá alt er "neyð og elendigheit" við toskaveiðu í Norðsjónum. Tað er óneyðugt at siga, at tíðindamaðurin fekk eina gjølla frágreiðing. Annars er Hans J Marten týskari. Hann hitti fyri einum 10 árum síðani sína eysturísku konu í Orknoyggjunum. Tey avgjørdu at búseta seg á einum fyri báðum fremmandum stað, og hetta gjørdist Hetland. Her hevur Marter starvast sum tíðindamaður síðan. Tað kann sigast, at hann var sera áhugaður av greinini her í blaðnum um Jürgen, sum er føddur undir Hitler og vaksin upp undir Stalin. Hann var ikki minst hugtikin av brævinum frá DDR-sendistovuni, har henda forketraða stýrisskipanin enntá kundi viðganga at hava mistikið seg og vildi rætta tað aftur! Takkað verið Hans J Marter ber nú til at frætta dagliga úr Hetlandi. Verandi avís í Hetlandi kemur nevniliga bert út eina ferð um vikuna. Hans hevur nevniliga fingið eina heimasíðu, sum dagliga verður dagførd. Vit endurgeva part av hansara frásøgn um "Norrönu", sum hann metir sum eina stórhending fyri Hetland. Tey sum hava áhuga at lesa alla greinina, og sum annars vil vita meira um,hvat ið hendir í Hetlandi kann fara inn á: ***** Hví doyði blondinan av at drekka mjólk? - Kúgvin setti seg á hana! ***** Handverkararnir vóru í ferð við at leggja nýtt takpapp á eitt spískt tak,tá ið ein av teimum misti fótafesti og byrjaði at glíða móti kantinum. Maðurin royndi at taka fyri seg, men einki hjálpti. Beint áðrenn hann datt teir fýra metrarnar móti jørðini, hoyrdi eg hann rópa: - Á,sum eg hati hendan partin av arbeiðinum...! ***** Hoyrt í bussinum: - Havi eg ikki sæð tygum í sjónvarpinum? - Tað hava tygum nokk, segði tann kendi sjónvarpsmaðurin. - Tað gleðir meg at síggja tygum í veruleikanum! - Túsund takk! - Nú eri eg greiður yvir, at tað ikki er sjónvarpstólinum, nakað er galið við...! ***** Hoyrt í bókhandlinum: - Hava tygum bókina Lær at klára teg fyri eina løn? - Tíverri, frúan. Men vit hava aðrar bøkur um gand...! Hans J. Marter Etiopiskur nýføðingur í Gøtu Vit hava ikki eins og "Sosialurin" og "Dimmalætting" føðingar her í blaðnum. Men hesa gera vit eitt undantak. Vit hava fleiri ferðir greitt um teir etiopisku tvíburðarnar Jákup og Jóhannes, sum fyri meira enn 40 árum síðan vórðu tiknir til fosturs av Elsu Jacobsen, sum var trúboðari har. Teir báðir hava saman við konum sínum búð í Norðragøtu seinastu árini, har tey hava arbeitt fyri at forvinna sær pening at kunna skapa sær eina betri tilveru heima í Etiopia. Men tann 3. mars ( ) fingu tey bæði Jákup og Kitinesh ein son. Hann er doyptur Eliesar, sum annars var navnið á pápa Elsu. Kitinesh, Jákup og lítli Eliesar. Vit hava einar tvær myndir av hesum lítla føroyingi,hvørs bakgrund er so nógv øðrvísi enn hjá okkum øðrum. Trý ættarlið Elsa, Jákup og Eliesar
Søgan um "Vesturhavið Blíða"
Síða 28 Nr. 284 Hósdagur 9. januar 2003 10,- Føroysk kirkjufólk á Filippinunum Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Gamlar Havnarmyndir Carolina Heinesen greiðir m.a. frá, tá gamli Rubek, f. 1816,Læs mere
Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi
Síða 4 Ættarliðsskifti í Realinum Nr. 344 Hósdagur 9. juni 2005 12,- Mynd: Kristian M. Petersen Síða 9 Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi Sigurd Joensen sum umboðar FF við Johannu, fekkLæs mere
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging Galdandi frá 1. januar 2016 1. Tryggingaravtalan Stk. 1. Tryggingaravtalan fevnir um bólkalívsavtaluna og niðanfyristandandi tryggingartreytir. Stk. 2. Frávik tilLæs mere
Sagsøgeren har påstået sagsøgte dømt til at betale 42.400 kr. med procesrente fra den 26. juni 2003, subsidiært procesrente fra den 22. april 2008.
DOM Afsagt af retten på Færøeme den 22. december 2009 IBS-sagnr. 619/2008 Skatteyderi mod TAKS Samandráttur: Málið snýr seg partvís um saksøkjarin, skattagjaldari, skal rinda mvg av skrásetingaravgjaldinumLæs mere
http://www.vagaportal.fo/pages/posts/oli-jacobsen-skrivar-v...
Page 1 of 9 Mikudagur 26 August 2009 Set til startsíðu Lýsingar Um Vágaportalin Forsíða Vágatíðindi Onnur tíðindi Mentan Bøkur Tónleikur Framsýningar Ólavur í Beiti tann 06/06/2009 kl. 18:34 Tiltøk KrutlLæs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
Gamlar myndir úr Norðuroyggjum
Nr. 289 Hósdagur 20. mars 2003 10,- Síða 20 Símun Johan Wolles 70 ár Løgtingsmál viðvíkjandi fiskivinnu og -monnum Vit greiða frá teimum framløgdu tingmálunum, sum viðvíkja fiskimonnum. Síða 6-9 FF hevurLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.
Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelingerLæs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland I medfør af 41, stk. 6, 53, stk. 8, og 95 i lov om arbejdsløshedsforsikring m.v., jf. lovbekendtgørelseLæs mere
Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomilig umskipan av fiskimálaráðnum.
Nr. 285 Hósdagur 23. januar 2003 10,- Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Síða 21 Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomiligLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2011 64. árið Kirkjuligt Missiónsblað BØNARLÍV Í Jóh. 2,1-11 læra vit nógv av Mariu um bøn. Maria fer beina leið til Jesus við síni bøn. Hon sigur Jesusi frá, hvat vertsfamiljuni tørvar. BønLæs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
Nr. 323 Hósdagur 5. august 2004 12,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá AndrewLæs mere
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim John Drane prestur segði frá lívssøgu síni í God Channel. Hann kom ikki úr einum kristnum heimi. John var nógv hjá abba sínum, sum heldur ikki var trúgvandi.Læs mere
Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan
Síða 1 av 5 Til Brunaumsjón landsins, Tinghúsvegi 5, 100 Tórshavn Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan Anleggseigari Navn: Bústaður: Att.: Anlaggsadressa Navn: Bústaður: Kontaktpersónur:Læs mere
Fiskimaðurin Andrias í Tarti. Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a. eru vit í barsil hjá Georg L. Samuelsen í 1911.
Nr. 379 Hósdagur 23. november 2006 15,- Síða 6 Søgan um Coronet Frásøgn frá samkomuni í Klaksvík Fiskimaðurin Andrias í Tarti 100 ár Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a.Læs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
Givið út 30. mai 2017
Givið út 30. mai 2017 Nr. 78 29. mai 2017 Løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) Samsvarandi samtykt LøgtingsinsLæs mere
Nýggj skip. 70 ár síðan Nólsoy gekk burtur Søgan um ringin sum kom aftur. Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár
Síða 21 Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Tann sum ikki hevur verið í Fugloy hevur ikki verið í Føroyum! Á ferð í Fugloy Síða 11 70 ár síðan Nólsoy gekk burturLæs mere
Svenskur elitusvimjivenjari
Síða 26 Nr. 275 Hósdagur 15. august 2002 10,- Svenskur elitusvimjivenjari til Føroya Svenski Mats fann kærleikan í Føroyum So nú liggur fyri hjá okkara svimjarum Fiskiskapur: Meira av tungu og størri upsiLæs mere
Námsferð 25. mai 5. juni 2017
Námsferð 25. mai 5. juni 2017 7.a og b - Sankta Frans skúli Foreldrakunning 10. mai 2017 ...líka... Tá ið vit eru liðug í kvøld stápla stólarnar saman Hettutroyggjur við prent Myndatøka juni floksmyndLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað VIT MUGU HAVA HEILAGA ANDAN. Uttan halgan skal eingin síggja Harran! (Heb.12,14) Tað er ein sannleiki, sum nógv kenna, men sum fá veruliga hugsa um. HvussuLæs mere
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin. Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014 Integration og eksklusión versus inklusión Integratión merkir at vera so normalur, sum gjørligt,Læs mere
Smiðjan á Skipanesi Brot úr okkara smiðjusøgu. Okkara maður í Nambia. Er prískappingin í vanda? Børn á Sanatoriinum
Síða 4 Nr. 372 Hósdagur 27. juli 2006 15,- Hvussu minka við gapið millum fiskimenn og fiskifrøði? Frásøgn frá fundi við Menakhem Ben Yami Eru vit við at fara aftur í 80-ini? Síða 26 Er prískappingin íLæs mere
Bjørn kann ikki nokta fiskimonnum at kryvja við maskinu
Nr. 359 Hósdagur 26. januar 2006 15,- Síða 18 Tíðindi frá Gianfranco Gjørdi orðabók og mátti av landinum. Men vit hava frætt frá honum Karl Johan Joensen: Av Eiði til Esbjerg Droymdi at hann fór at verðaLæs mere
Fólkaheilsukanning Hvussu hevur tú tað 2015
Fólkaheilsukanning 2015 - Hvussu hevur tú tað 2015 Fólkaheilsuráðið juni 2016 Sálarheilsa Sálarheilsa Perceived Stress Scale Í hesi kanningini verður PSS (Perceived Stress Scale) nýtt fyri at meta um sálarheilsunaLæs mere
"Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Sigmund verður 75. Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp. Úr Syðrugøtu til Aberdeen
Nr. 352 Hósdagur 6. oktober 2005 12,- "Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Síða 3 Sigmund verður 75 Fupp og fakta um tilfeingisgjald og -rentu Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp Síða 6Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað BÍBLIAN - KELDA TIL LJÓS OG FATAN Tá ið Sun Yat-sen, sum var ein politiskur oddamaður í Kina í 1912, einaferð varð spurdur, nær stóra vekingin í Kina byrjaði,Læs mere
FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn
Nr. 350 Hósdagur 8. september 2005 12,- FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn Síða 11 Petrea: Droymdi lagnuna hjá manningini á Nólsoynni VístLæs mere
11. december (Indsendelsesbekendtgørelsen) Kapitel 1 Anvendelsesområde
Nr. 1385 11. december 2007 Bekendtgørelse for Færøerne om indsendelse og offentliggørelse af årsrapporter m.v. hos den færøske registreringsmyndighed, sum broytt við kunngerð nr. 32 frá 22. apríl 2014Læs mere
Hvat hendi við russarunum?
Nr. 280 Hósdagur 7. november 2002 10,- Kennir nakar klippfiskamerkið? Vit hava frásøgn um "klippfiskamerkið" frá 1931, men vilja fegin frætta meira. Síða 18 Síða 4 Síða 14 Samrøða við gamla landsdjóralæknanLæs mere
Vinnan í Gøtu 20 ár. Landsfundurin 2006
Síða 23 Nr. 382 Hósdagur 11. januar 2007 15,- Av "Atlantic Navigator" út á Stóru Dímun Síða 4 Landsfundurin 2006 Vit hava nógv tilfar frá landsfundinum. Hvalaveiðan í Suðuríshavinum Hesa ferð hava vitLæs mere
samstarva At veita eina um skjóta hettar og tilboðið: goða viðgerð til kvinnur við burðartunglyndi.
November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum Viðgerðartilboð til kvinnur við burðartunglyndi - Psykiatriski depilin Viðgerðartilboð Hettar brævið er tilLæs mere
Bakstøði Ynski var: - At lýsa teir møguleikar og tær treytir eldri fólk í Føroyum hava fyri einum góðum lívi í eldri árum - At lýsa hvørji átøk kunnu
URININKONTINENS HJÁ KVINNUM MILLUM 60 OG 65 ÁR Í FØROYUM Títtleiki og ávirkan á gerandislivið Ása Róin, Sjúkrarøktarfrøðingur og Master í professiónsmenning Hildur við Høgadalsá, SjúkrarøktarfrøðingurLæs mere
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi AbrahamsenLæs mere
Almannastovan. Almannastovan. Skjal 11. Dagur J. nr I. Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður Tórshavn
Skjal 11 Dagur 28-11-99 J. nr. 95.50.I Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður 2 100 Tórshavn Hjálagda tilfar verður við hesum sent til stýrið sum Almannastovunar viðmerkingar til ætlanirnarLæs mere
Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini
Tórshavn 22. august 2007 Innlendismálaráðið Postboks 159 FO-110 Tórshavn Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini Samandráttur Fakfeløgini eru sera ivasom um ætlaðu broytingarnar í útlendingalógini,Læs mere
ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN. Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin
KAPPINGARÁRIÐ 2014-15 HEIMA Í HOYVÍK ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin Pensjón Betri at hava gott í væntu 1. januar 2014 kemur nýggja pensjónslóginLæs mere
Heilsan hjá langfarafiskimonnum
Nr. 307 Hósdagur 11. desember 2003 10,- Síða 3 Søgan um John Dam John Dam var ein megnarmaður. Vit ummæla bókina og hava frásøgn frá móttøkuni, tá bókin varð handað. Bátasøgan á Eiði Vit hava fyrsta avLæs mere
Málsgongd Við skrivi, dagfest 12. desember 2008, sendi Mentamálaráðið soljóðandi uppsøgn til klagaran:
Tórshavn, tann 23. apríl 2013 J.Nr.:28/ 201200015 / 13 (at tilskila í svari) Tykkara J.nr. Álit viðvíkjandi klagu um skikkaða eftirløn hjá tænastumanni Við skrivi, dagfest 6. februar 2012, hevur A sentLæs mere
hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin
Fjarlestur frá topp 16 til 100 hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? g Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin 2 Fjarlestur skrá Evnir Hví fjarlestur? FjarlesturLæs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
Søgan um ein heiðursmann og ein gravstein við Havnar Kirkju
Nr. 281 Hósdagur 21. november 2002 10,- Síða 8 Tað skal valdast blankt pappír Fundurin, sum løgmaður kallaði partarnar á arbeiðsmaknaðinum inn til, gjørdist fundur uttan pappír Søgan um ein heiðursmannLæs mere
Altjóða fiskivinnuserfrøðingurin Ben Yami kemur aftur Vænta at fáa íkast til at meta um okkara fiskivinnuskipanir.
Síða 11 Nr. 365 Hósdagur 20. apríl 2006 15,- 120 ára gamli handilin við Gjógv opnar aftur Kanska eru glottar fyri Gjógv. Síða 9 Síða 6 Tummas fór til Suðurgeorgia Tummas á Skipanesi fór til heimsins endaLæs mere
Nr. 321 Hósdagur 8. juli ,- Síða 17 Baksíðan Síða 9 Síða 3 Síða 14
Nr. 321 Hósdagur 8. juli 2004 12,- Karl verið í sama reiðarí í 25 ár Góð reiðarí fáa fiskimenn at støðast. Karl hevur verið í sama reiðarí í 25 ár. Síða 17 Lorraine við skriviborðið hjá Anettu, har honLæs mere
Framleiðsla av salti
Síða 2 Nr. 329 Hósdagur 5. november 2004 12,- Sámal Jákup farin í land Aftaná 50 ár á sjónum er Sámal Jákup givin. 100 ár síðan fyrsta Gøtuskipið fórst Tað gekk illa hjá fyrstu gøtumonnum, sum fingu særLæs mere
Kreppa í norska fiskiídnaðinum. Gretha á Malta verður 70 ár. Føroyskar skipasmiðjur eru kappingarførar. Íslendskt reiðarí:
Síða 9 Nr. 278 Hósdagur 10. oktober 2002 10,- Gretha á Malta verður 70 ár Síða 16 Sat í fongsli fyri fakfelagsvirksemi Vit hava hitt samstarvsfelaga hjá Lech Walesa, sum á egnum kroppi hevur følt, hvatLæs mere
Søgan hjá einum krígssiglara. 75 ár liðin síðan sorgarleikin við "Riddaranum" Síða 2. Síða 13. Síða 22
Síða 2 Nr. 277 Hósdagur 26. september 2002 10,- Eingin hummari á Skeiva Banka Síða 13 Søgan hjá einum krígssiglara Sigurð Simonsen í Fuglafirði greiðir frá síni sigling undir krígnum. Síða 22 75 ár liðinLæs mere
Ben Yami: Skerjið ikki línuveiðuna! Seinastu kundarnir í 100 ára søguni hjá Frants Restorff. Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu
Nr. 371 Hósdagur 13. juli 2006 15,- Vit hava hitt stjóran Gunnar Tómasson Síða 3 Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu Frágreiðing frá vitjanini hjá Ben Yami. Hann sigur nógvar óvissur vera við fiskifrøði.Læs mere
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag?
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag? Titus 2, 11-15 Haldi tað er eitt sindur ymiskt, hvat hugtekur okkum mest, tá ið tað kemur til evni í sambandi við okkara kristinlív. Summum dáma væl bíbliusøgurnarLæs mere
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens Átøkini, ið verða framd til tess at fyribyrgja spjaðing av MRSA (Methicillin resistente StaphylococcusLæs mere
Fiskidagaskipanin í Ísrael
Nr. 378 Hósdagur 9. november 2006 15,- Síða 3 Bók um Jóan Petur hjá Mouritsi Minnisvarði settur einum av okkara bestu fiskimonnum. Ísrael hevur best hugsandi fiskiveiðiskipanina. Síða 6 FiskidagaskipaninLæs mere
Verkið liðugt hjá Líggjasi
Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Síða 9 Barbistovusøgan Naena Danielsen skrivar um Barbistovuættina í Syðrugøtu. Í Lopra hittu vit Jákup Joensen, sum ikki hevur givið skarvin yvir hóast pensjónistaaldur.Læs mere
Enok maðurin, sum gekk við Gudi
Enok maðurin, sum gekk við Gudi Les ið: 1. Mós. 5,21-23; Hebr. 11,5-6 og Judas v. 1-1 UMSKIFTIÐ. Bíbliulesarar kenna helst Enok sum mannin, sum gekk saman við Gudi. Eitt umskifti kom í lívi Enoks, tá iðLæs mere
90 ár síðani skaðagrindina. í Sandvík
Síða 11 Nr. 335 Hósdagur 3. februar 2005 12,- Ran farin fyrsta túrin Enn eru knotur í føroyingum 90 ár síðani skaðagrindina í Sandvík 13. februar eru liðin 90 ár síðani ringastu skaðagrind í søguni. VitLæs mere
Skipari kláraði tað, sum læknar ikki kundu! Læknarnar vildi taka beinið av Palla, men hann noktaði.
Nr. 357 Hósdagur 22. desember 2005 12,- FF-blaðið og Føroya Fiskimannafelag ynskja øllum okkara sjófólki, lesarum og føroyingum annars ein gleðilig jól og eitt av Harranum signað nýggjár. Síða 14 AtlanticLæs mere
HAVNAR KLUBBI oktober Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár.
Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár. 1799-27.oktober - 1959 Teksturin er ikki broyttur, bert innskannaður, og tí sæst týðiliga, hvussu nógv skriftmálið hevur broytt seg tey seinastuLæs mere
Trupulleikar og møguleikar við upsanum. Upsaátakið vísti, at møguleikar eru fyri upsanum, men teir koma neyvan av sær sjálvum.
Nr. 334 Hósdagur 20. januar 2005 12,- Síða 18 FF bjargaði føroyskum sjálvsavgerðarrætti Vitjanin hjá donsku fíggjarnevndini váttaði, at tað var FF, sum í summar bjargaði Føroyum undan danska uppíleggingLæs mere
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26 Joh. 17, 20-26 er endin á høvuðsprestabønini, sum Jesus bað áðrenn hann var tikin til fanga. Her biður Jesus fyri øllum komandi trúgvandi, teimum sum skulu koma tilLæs mere
Grindadráp í Tjukotka í Siberia
Nr. 315 Hósdagur 8. apríl 2004 12,- Síða 11 Pavel í Moskva Vit hava hitt Pavel, sum nýtir allar sínar kreftir at hjálpa illa støddum børnum. Síða 7 Vit hava myndafrásøgn frá hvalaveiði í Tjukotka. GrindadrápLæs mere
Fiskivinnufróðskaparsetur
Nr. 368 Hósdagur 1. juni 2006 15,- Síða 21 Løgmaður fremur sensur Lýsir bert sjónarmið hjá sínum fjølmiðlum á heimasíðu. Fiskivinnufróðskaparsetur í Scalloway Síða 6 Hevur næmingar úr FalklandsoyggjunumLæs mere
Jarðarferðin hjá Morning Star
Nr. 313 Hósdagur 11. mars 2004 12,- Síða 8 & 14 Nýggjur sáttmáli hjá Fiskimannafelagnum: Hvíldartíðin skal haldast Malmberg: Var á veg til botns á fleiri hundrað favna dýpi Síða 9 Áheitan á ALS: AvgreiðiðLæs mere
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014 Góðu norðurlendsku vinir, Tórshavn hin 10 December 2013 Tað er okkum ein gleði at bjóða tær til Føroya í samband við Samnordisk PensionärskulturLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað SAMFELAG VIÐ GUD 1. Jóh.1,6-10: Um vit siga, at vit hava samfelag við hann, og ganga í myrkrinum, tá ljúgva vit og gera ikki sannleikan. Men um vit gangaLæs mere
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.:
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.: 200900059 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 149/2008: Uppskot til løgtingslóg um at broyta ymsar vinnufelagalógir (fylgibroytingar til grannskoðaralógina)Læs mere
Til minnis um tríggjar brøður
Nr. 298 Hósdagur 24. juli 2003 10,- Síða 2-3 Til minnis um tríggjar brøður Anna Evensen 5. partur Baksíðan Síða 11-12, 17-18 Spurnartekin við ICES Vit seta enn eina ferð spurnartekin við ICES, nú tað vísirLæs mere
Laksur frá veiðu í Alaska til sølu av føroyingi í USA
Nr. 303 Hósdagur 16. oktober 2003 10,- Síða 25 Dýpið skuldi loddast eftir fólkaatkvøðuna í 1946 Vit hava eitt higartil ókent ískoyti til søguna aftaná fólkaatkvøðuna. Framstig í Fugloy: Kundu rógva tilLæs mere
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING - nú talan um synd og frelsu er avoldað? Missiónsvika á Argjum 13. februar 2016 Alt hevur hann gjørt lagaligt til sína tíð, eisini ævina hevur hann lagt í hjørtu teirra, menLæs mere
DOM. Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagt påstand om:
DOM Afsagt den 14. juni 2011 i sag nr. BS 1270/2010: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J og K mod TAKS Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagtLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2008 61. árið Kirkjuligt Missiónsblað JESU FANGI Tá ið Jesus varð tikin uttanfyri Getsemane urtagarð, varð hann førdur til Kaifas, høvuðsprestin, har hann varð avhoyrdur og sat fangi nakrarLæs mere
Fiskavirkislærlingar í Gøtu
Nr. 297 Hósdagur 10. juli 2003 10,- Síða 10 Minningarhald á Seyðisfirði fyri teir, sum fórust við "Riddaranum" Tann 31. juli verður minningarhald fyri teimum 7 monnunum av "Riddaranum", sum fórust fyriLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað BJARGING FYRI ØLL! Men alt er frá Guði, sum gjørdi okkum sáttar við seg við Kristi og gav okkum sáttargerðartænastuna, við tað at tað var Guð, sum í KristiLæs mere
SVEINASTYKKIÐ HJÁ NIELS CHRISTOFFER DEBES
BLAÐ NR. 51 HAVNAR HANDVERKARAFELAG SVEINASTYKKIÐ HJÁ NIELS CHRISTOFFER DEBES ODDAGREIN SJÓNARHORNIÐ: TORKIL SØRENSEN Umbygging av ogn felagsins í Stoffalág Sum samtykt á aðalfundi varð útbjóðingar tilfarLæs mere
Blað Føroysku Sjúkrarøktarfrøðinga Nr
Blað Føroysku Sjúkrarøktarfrøðinga Nr. 2 2008 Útgevari og ábyrgd: Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar INNIHALDSYVIRLIT 03 Oddagrein: Vár í Gong Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar Lucas DebesargøtuLæs mere
Kirsten Jacobsen og Fisker-Kaj
Nr. 293 Hósdagur 15. mai 2003 10,- Fiskimenn í Hirtshals: Vilja hava okkara fiskiskipan Vit hava vitjað fiskimannafelagið í Hirtshals. Teir hava sítt at dragast við og vilja hava fiskidagaskipan. SíðaLæs mere
P/F EIK BANKI YVIRI VIÐ STROND 2 POSTBOX TÓRSHAVN Føroyar
P/F EIK BANKI YVIRI VIÐ STROND 2 POSTBOX 34 110 TÓRSHAVN Føroyar Dagfest: 3. februar 2017 J.nr.: 16/07619-38 P-tal/V-tal: 589306 Títt skriv: BROYTINGARSKRIV Viðvíkjandi goodwill í samband við yvirtøkuLæs mere
Skotin niður av torpedo!
Baksíðan Nr. 313 Hósdagur 11. mars 2004 12,- 103 ára gamal fótbóltsspælari Í næsta mánað fyllir Anna Askham, elsti føroyingur, 103 ár. Umskipanin av fiskamarknaðinum er byrjað Síða 4 Okkurt hevur nýggiLæs mere
Fekk ferðaboð til Auschwitz!
Nr. 349 Hósdagur 25. august 2005 12,- Aftur á slóðina hjá "Egil Reyða" Síða 14 Fiskimannakonan Hanna: Aftaná 50 ár hava bjargaðu fiskimenninir verið aftur á staðnum Fekk ferðaboð til Auschwitz! Síða 9Læs mere
Aðalfundur í Realinum
Síða 11-12 & 17 Nr. 271 Hósdagur 20. juni 2002 10,- Skiparin á Jóhannu, sum endaði í Esbjerg Samrøða við Joen Jakku Justinussen, sum hevur roynt fiskiskap í Danmark sum fáur annar Tá tipoldurabbi FinnbogaLæs mere
Hugburður til føroysk yrkisorð
JÓGVAN Í LON JACOBSEN Hugburður til føroysk yrkisorð Endamálið við hesi grein er at siga eitt sindur um hugburð føroyinga til føroysk yrkisorð og um yrkisorðafrøði yvirhøvur. Grundarlagið undir greininiLæs mere
Á fiskivinnuframsýning
Síða 6 Nr. 342 Hósdagur 12. mai 2005 12,- Á fiskivinnuframsýning Vit hittu fleiri fiskimenn á fiskivinnuframsýningini Sjómannadagin í Íslandi verður róð kapp við føroyskum kappróðrarbátum. Síða 18 KappróðrarbátarLæs mere
Føðingardagurin hjá Haldor
Nr. 355 Hósdagur 24. november 2005 12,- Føðingardagurin hjá Haldor Síða 12 Fyritíðarpensjónin afturútsigld Síða 3 Ein "ræðusøgu" um serføroyska løgfrøði Síða 4 Sofus Poulsen 4.partur: Nógvar uppgávur íLæs mere
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG Ein var maður, ið úti stóð Handverkarar sunnan fyri Hórisgøtu Síðani 1997 hava umleið 2 /3 av føroyskum handverkarum verið hildnir uttanfyri allaLæs mere
Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS
Tórshavn, tann 15. juli 2010 J.Nr.: 200900065 / 23 Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS Við skrivi, móttikið tann 1. august 2009, hevur A sentLæs mere
HERNAÐARMÁL OG POLITIKKUR
Jákup Thorsteinsson HERNAÐARMÁL OG POLITIKKUR ávegisfrágreiðing um støðu Føroya í kalda krígnum (ískoyti) Løgmansskrivstovan, mars 2000 INNGANGUR Í septembur 1999 varð latin Løgmansskrivstovuni fyribilsfrágreiðinginLæs mere
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir Mál nr.: Lóg: Avgerð tikin: 09-03-31-72 Meirvirðisgjaldslógin 12 29.11.2010 Sýtt útgjald av íløgu-mvg. Søla av virksemi. Próvbyrða. Samandráttur: Kært er um, at TAKS hevurLæs mere
Tvær kvinnur leggjast afturat stóra skaranum av einkjum á Strondum
Tvær kvinnur leggjast afturat stóra skaranum av einkjum á Strondum Lagið er gott, brúðarvísan gongur væl. Jógvan, beiggi Frits, skipar. Den samme himmelske herre og Gud bede vi for Eder både: under EderLæs mere
Nr. 1 Februar árið
Fællesbrev nr. 126 Arusha 20/1 2016 1 Når vi det? Julebrevet blev skrevet, men sidste fællesbrev har et stykke tid på bagen. I december tog vi endnu en tur til YMCA i Moshi, hvor vi tog en uges ferie.Læs mere
Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012
ISSN 0903-7772 Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012 Greitt úr hondum hevur Høgni Debes Joensen, landslækni Medical Report 2011-2012 from the Chief Medical Officer in the Faroes 1 2 Heilsulýsing LandslæknansLæs mere
Men størstur av teimum er kærleikin
Nr. 19 17. september 2017 77. árg. Men størstur av teimum er kærleikin 1. Kor.13,13. Vitið góðtekur ikki altíð arbeiðsháttin hjá kærleikanum, og lívið hevði verið fátækt, um tað var soleiðis. Meðan vitiðLæs mere
Skrá. Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari. Talgildar Tænastur Durita Tausen, varastjóri á Gjaldstovuni
Skrá Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari Um talgilding í Føroyum higartil, tørvin á eini strategi og Talgildu Føroyar Leif Abrahamsen, stjóri á Gjaldstovuni Talgilding og e-governance í einum altjóða høpiLæs mere
Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn
Síða 7 Nr. 274 Hósdagur 1. august 2002 10,- Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn Páskasólin yvir Kuummiut Hugtakandi frásøgn um tá vinmaðurin hjá Tord og Sigrun doyði og fór til gravar SíðaLæs mere
Miðnámsrit. Um blaðið. 13 mai 2017
Miðnámsrit 13 mai 2017 Um blaðið Fleiri føroyskir miðnámsnæmingar vilja lesa víðari í Føroyum nú enn fyrr. Tað vísir nýggj kanning, sum er gjørd ímillum miðnámsnæmingar. Politiski myndugleikin má tí takaLæs mere
Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit. Uppskot. til. samtyktar
Løgtingið UTTANRÍKISDEILDIN 31. oktober 2005 Mál: 620-001/05 Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit Uppskot til samtyktar Løgtingið góðkennir, at landsstýriðLæs mere
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið 31 Fylgiskjal 2: Listi yvir OCN-gongdir á praktiska / vinnuliga økinum. INDHOLDSFORTEGNELSE 2 Catering 12 Catering Varm mad 12 Catering - Kold mad 13 Catering Maskiner og udstyrLæs mere
Landsstýrismálanevndin hevur viðgjørt málið á fundum 30. oktober 2012, 22. januar, 21. mars og 11. apríl 2013.
Jørgen Niclasen, landsstýrismaður, Fíggjarmálaráðið Aksel V. Johannesen, løgtingsmaður, Maritugøta 79, Hoyvík Eyðgunn Samuelsen, løgtingskvinna, Jørundsgøta 40, Klaksvík Kristina Háfoss, løgtingskvinna,Læs mere