text:
Uppskot um broyting í løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap
Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap
§ 1
Í løgtingslóg nr. 28 frá 10. mars 1994 um
vinnuligan fiskiskap, sum seinast broytt við
løgtingslóg nr. 11 frá 26. februar 2010,
verða gjørdar hesar broytingar:
1) § 9 a, stk. 1, litra a verður orðað soleiðis:
“a) Í tíðarskeiðinum frá 1. januar til 31.
desember, báðir dagar íroknaðir, á Føroya
Banka innan fyri linjur, drignar millum hesi
8 støð og í hesi raðfylgju:
1. 61°19’00"N 08°14’00"V
2. 60°58’00"N 07°43’00"V
3. 60°50’00"N 07°57’00"V
4. 60°24’00"N 09°07’00"V
5. 60°50’00"N 09°34’00"V
6. 60°54’00"N 09°34’00"V
7. 61°14’00"N 08°52’00"V
8. 61°19’00"N 08°14’00"V
Hetta veiðibann fevnir um veiðu við
skovlváð, troli, snurriváð ella líknandi neti
umframt allar aðrar veiðihættir, tó ikki
beinleiðis veiðu eftir sild og makreli við
kraftblokki.”
2) Í § 9 a, stk. 1, litra e verður “Í
tíðarskeiðinum frá 1. apríl til 31. januar,
báðir dagar íroknaðir, 12 fjórðingar úr
grundlinjunum og innan fyri linjur, drignar
millum hesi støð og í hesi raðfylgju:” broytt
til: “Alt árið 12 fjórðingar úr grundlinjunum
og innan fyri linjur, drignar millum hesi støð
og í hesi raðfylgju:”
3) Í § 27 verður “frá 1. september 2009 til
31. august 2010” broytt til: “frá 1. september
2010 til 31. august 2011 .”
4) § 29, stk. 1 verður orðað soleiðis:
“Innan fyri hvønn av høvuðsbólkunum av
fiskiførum í § 28, stk. 1, sum eru í
veiðiflotanum 1. januar 1995, verður
fiskidagaskipan ásett fyri hesar undirbólkar
við hesum fiskidagatali, sbr. tó stk. 3, sum
verður býtt millum fiskiførini, tó so, at hædd
verður tikin fyri møguligari umseting av
fiskidøgum frá einum fiskifari til eitt annað í
sama undirbólki, bólkur 5 tó undantikin.
§ 2
Henda løgtingslóg fær gildi tann 1.
september 2010.
Kap. 1. Almennar viðmerkingar
Tað er eftir avgerð Løgtingsins, at fiskidagarnir verða ásettir og harvið rásarúmið hjá størsta
partinum av føroyska heimafiskiflotanum. Tann eini høvuðsbólkurin er undantikin fiskidøgum,
men er skipaður á annan hátt. Tað er skyldan hjá landsstýrismanninum í fiskivinnumálum, sum
umsitur málsøkið, at leggja uppskot fyri Løgtingið, so avgerð tingsins kann verða tikin fyri 18.
august. Meginreglan er tí, at landsstýrismaðurin, sum situr, fær tilmælini frá Havstovuni og
Fiskidaganevndini, soleiðis sum lógliga er fyriskrivað. Hesi hava verið almenn í eina tíð, og
royndirnar av rikna fiskivinnupolitikkinum, síðani fiskidagaskipanin varð sett í gildi, geva
greiðar ábendingar um, at sitandi landsstýri ongar ætlanir hevur um at broyta hugburðin soleiðis,
at farið verður undir at áseta fiskidagatalið samsvarandi lívfrøðiligu tilráðingunum. Fyri at bøta
um hendan vantandi fiskivinnupolitikkin leggur Tjóðveldi fram hetta uppskotið, sum miðar eftir
at gera føroyska fiskiveiðu á heimaleiðum burðardygga, og harvið til tryggasta møguliga
grundarlagið undir landsins búskapi.
Tað er ikki serliga hugaligur lesnaður, ið landsstýrismaðurin hevur fingið frá ráðgevandi stovni
sínum í havlívfrøðiligum viðuskiftum, hóast onkran minni glotta, sum sambært lógini um
vinnuligan fiskiskap saman við Fiskidaganevndini skal ráðgeva landsstýrismanninum um, hvat
skilabest er at gera, so gagnnýtslan av okkara týdningarmesta havtilfeingi fer fram á einum
burðardyggum grundarlagi.
Í rúma tíð hevur verið alment kent, at mælt verður til munandi skerjingar í fiskidagatalinum, tí
serliga toska- og hýsustovnarnir hava havt tørv á vernd at koma fyri seg aftur. Upsastovnurin
verður nú eisini hildin at vera undir ov stórum trýsti sambært teimum tilráðandi. Tjóðveldi er á
einum máli við teimum, ið hava latið hesi tilmæli. Vit mugu gera alt tað, sum stendur í okkara
makt at tryggja, at stovnarnir koma fyri seg aftur, so vit í komandi árum aftur trygt kunnu byggja
okkara búskap á tað tilfeingi, sum er – og í framtíðini fer at verða – okkara grundvøllur.
Tí kunnu vit ikki bara lata standa til, men mugu taka til eftirtektar ta vísindaligu ráðgevingina,
sum er løgd fyri dagin. Hetta er høvuðsendamálið við hesum lógaruppskoti.
Tjóðveldi hevur tí tikið avgerð um at skjóta upp fyri Løgtinginum, at fiskidagarnir hjá
partrolarum, húkaflotanum og trolbátunum (høvuðsbólkar 2, 3, 4 og 5) verða skerdir við
25%´um. Harumframt verða tilmælini frá vísindini (vinnan hevur onki tilmæli um hetta í ár, tá ið
eingin veiða hevur verið á Bankanum), um eisini í komandi fiskiári at halda fast um friðingarnar
á Føroya Banka, tikin til eftirtektar.
Bólkur 2: Partrolarar 3.304 fiskidagar
Bólkur 3: Línuskip yvir 110 tons 2.205 fiskidagar
Bólkur 4 A: Útróðrarbátar millum 15 – 40 tons 992 fiskidagar
Bólkur 4 B: Útróðrarbátar størri enn 40 tons á línuveiðu 1.317 fiskidagar
Bólkur 4 T: Útróðrarbátar størri enn 40 tons á trolveiðu 1.155 fiskidagar
Bólkur 5
Útróðrarbátar undir 15 tons á húkaveiðu 11.544 fiskidagar
3
Lógarásettar freistir
Grein 22 í lógini um vinnuligan fiskiskap ásetir, at í seinasta lagi 18. august skal Løgtingið fyri
komandi fiskiárið, ið byrjar 1. september, hava ásett fiskidagatal fyri botnfiskiveiðu á føroyska
landgrunninum. Fiskidagarnir verða ásettir við støði í lógaruppskoti, sum landsstýrismaðurin í
fiskivinnumálum leggur fyri Løgtingið. Hetta forðar tó ikki tingfólki ella politiskum flokkum at
seta uppskot fram um sama mál, serliga tá ið fiskivinnupolitikkurin hjá sitandi heimastýrisstjórn
og Tjóðveldinum er so grundleggjandi ymiskur.
Á hvørjum ári, fyri 15. juni, skal Havstovan lata landsstýrismanninum stovnsmetingar, tilmæli
um fiskidagar komandi fiskiárið, umframt tilmæli um, hvussu fiskiskapurin skal skipast tað
komandi fiskiárið. Broytingar í fiskidagatalinum skulu m.a. vera grundaðar á metingar um, hvat
fiskidagatal fyri hvønn høvuðsbólk av fiskiførum best tryggjar, at fiskastovnarnir verða
gagnnýttir burðardygt.
Á hvørjum ári, fyri 22. juni, skal Fiskidaganevndin, grundað á eina mest hóskandi veiðu fyri
fiskiárið, lata landsstýrismanninum tilmæli um fiskidagar fyri komandi fiskiárið, umframt
tilmæli um, hvussu fiskiskapurin skal skipast tað komandi fiskiárið. Broytingar í
fiskidagatalinum skulu m.a. vera grundaðar á metingar um, hvat fiskidagatal fyri hvønn
høvuðsbólk av fiskiførum best tryggjar, at fiskastovnarnir verða gagnnýttir burðardygt.
Umframt tilmælini frá Havstovuni og Fiskidaganevndini so var samgonguskjalið undir seinastu
samgonguni, Tjóðveldi var partur av, og har flokkurin umsat fiskivinnu- og tilfeingismál, greitt
orðað fram ímóti eini lívfrøðiligari og búskaparliga burðardyggari fiskiveiðu. Eitt nú orðingar
sum ”fiskivinnupolitikkurin hevur sum høvuðsmál, at ríkidømið í havinum verður umsitið sum
varandi grundarlag undir føroyska búskapinum”…….. ”leikluturin og umstøðurnar hjá lívfrøðiligu
ráðgevingini verða styrkt”…….”endurmetingin av veiðitrýstinum verður framd alt fyri eitt” eru
dømir um hetta. Ítøkiligu úrslitini vóru ein metstórur niðurskurður í fiskidagatalinum á 10%,
hóast skotið var upp at niðurlaða dagatalið við ávikavíst 20 og 50%´um og hartil prosjekteringin
av nýggjum havrannsóknarskipi, ið er liðug, og sum tær almennu Føroyar vónandi seta
fíggjarliga orku til skjótast gjørligt, soleiðis sum avrátt er millum allar flokkar í avgerðini um,
hvussu almennu íløgurnar skulu býtast í 2011.
Fyri at stuðla upp undir endurmetingina av veiðitrýstinum setti landsstýrismaðurin í CHEsamgonguni
eina nevnd stutt eftir, at tann samgongan varð skipað – Fiskiorkunevndina. Hóast
nevndin hevði eitt alt ov stutt skotbrá til eitt ógvuliga umfatandi arbeiði, fekk landsstýrismaðurin
eitt álit frá nevndini. Hetta var eisini brúkt í viðgerðini í 2008, og rættast hevði kanska verið at
endurstovna Fiskiorkunevndina soleiðis, at hon við einum rúmari tíðarhvarvi og størri orku kundi
komið til eitt meiri nágreinað og harvið rættari úrslit, men núverandi landsstýrismaður í
fiskivinnumálum hevur eftir øllum at døma ikki hildið hetta verið átrokandi sum grundarlag
undir sínum og samgongunnar fiskivinnupolitikki.
Tilmæli frá Havstovuni
Stovnsmetingarnar av botnfiskastovnunum undir Føroyum verða gjørdar av Altjóða
havgranskingarráðnum ICES við luttøku av vísindafólki frá Havstovuni. ICES letur
myndugleikunum ráðgeving leysa av henni, sum Havstovan sambært § 22, stk. 2 í lógini um
vinnuligan fiskiskap skal lata landsstýrismanninum í fiskivinnumálum.
Stovnsmetingarnar hjá ICES av toskastovninum á landgrunninum verða lýstar soleiðis:
“Veiðan hevur síðani 2004 verið væl undir miðal (Mynd 1). Gýtingarstovnurin hevur eisini
verið sera lítil síðani 2004, og í 2007 var hann mettur til bert 17.500 t, ið er tað minsta, vit vita
um. Hann er nú við at vaksa aftur, og er mettur at hava verið um 32 tús. tons tann 1. januar 2009
4
(Mynd 2). Um gýtingarstovnurin fer niður um 21 tús. tons (Blim), verður mett, at líkindini fyri,
at hann klárar at framleiða góða tilgongd, eru vánalig, sjálvt um umstøðurnar annars í sjónum eru
góðar. Mælt verður til, at gýtingarstovnurin ikki eigur at fara niður um 40 tús. tons (Bpa). Tað
eru fleiri orsøkir til hesa vánaligu støðuna í gýtingarstovninum.
Tilgongdin hevur verið undir miðal síðani 2002 og flestu árini væl undir miðal (Mynd 3); men
hon er batnandi nú, 2007 árgangurin var beint undir miðal, og bæði 2008 og 2009 árgangirnir eru
mettir oman fyri miðal. Vøksturin á fiskinum hevur eisini verið vánaligur í fleiri ár, men eisini
har hevur verið framgongd í seinastuni (Mynd 4).
Men triðja orsøkin er veiðitrýstið, t.e. hvussu nógv verður fiskað burtur úr stovninum, tað
einasta, ið vit sjálvi kunnu ávirka, og tað er alt ov stórt (Mynd 5). Her hevur ICES mælt til, at
ikki skal fiskast meira burtur úr stovninum enn 27% í tali (veiðitrýstið Fpa=0.35); til
samanberingar var endamálið við okkara lóg um vinnuligan fiskiskap, at í miðal skuldi ikki
fiskast meira enn 33% í tali (veiðitrýstið Ftarget=0.45). Men, síðan hendan lógin varð sett í verk,
hevur veiðitrýstið í miðal verið 41% (F=0.60), og varð í 2009 mett at vera 34% (F=0.46). Hetta
er næstan í samsvari við lógina um vinnuligan fiskiskap, men tað er ov stórt og ikki burðardygt.
ICES mælir til, at veiðitrýstið verður minkað niður um Fpa upp á 27%, og hetta merkir eina
minking upp á 24% í mun til verandi veiðitrýst.
Í viðmerkingum til rágevingina verður m.a. sagt, ætlanin skal taka hædd fyri, at toskur og hýsa
verða veidd saman í einum blandaðum fiskiskapi, serliga við línu. Hýsan er sera illa fyri, og hetta
eigur at takast hædd fyri, nú mælt verður til, at toskur aftur kann veiðast. Í fjør varð jú mælt til, at
bæði toska- og hýsuveiðan skuldu minkast so nógv sum gjørligt. Umframt at skerja dagatalið, er
einasti mátin í verandi dagaskipan at steingja fleiri hýsuleiðir og helst alt árið. Fyri at tryggja
góða tilgongd hjá toski frameftir eiga uppvakstrarøkini inni við land at verða stongd fyri
vinnuligum fiskiskapi.
Neyvt samband tykist vera millum gróður í sjónum og veiðitrýst fyri tosk. Í árum við góðum
gróðri eru tilgongd og vøkstur eisini í miðal góð, og nóg mikið av føði er í sjónum. Umvent er í
árum við vánaligum gróðri. Hetta sæst eisini aftur á veiðievnunum hjá línu, tí toskurin (serliga 5
ár og eldri) tekur nógv lættari, tá mangul er upp á natúrliga føði. Av tí at meginparturin av
toskinum verður fiskaður við húki, so økist veiðitrýstið, tá gróðurin er lítil. Um samstundis bæði
tilgongd og vøkstur hjá toski eru undir miðal, kann hetta fáa stovnin at minka skjótt; dømi um
hetta eru seinastu árini. Mælt verður til at taka tílík viðurskifti við í umsitingini av toskaveiðuni.
Eisini verður mint á, at í eini sonevndari effort skipan, sum okkara dagaskipan er, vil tað altíð
vera ein øking í effektiviteti í reiðskapum og veiðihættum yvirhøvur, og at hesum eigur at verða
fylgt væl við, so at dagatalið kann stillast samsvarandi.”
Toskastovnurin á Føroya Banka, Tað ber í løtuni ikki til neyvt at meta um stovnsstøddina á
Føroya Banka, men við støði í yvirlitstrolingum (Mynd 7) er stovnurin tó eftir øllum at døma
sera illa fyri. Veiðan er minkað nógv síðani 2003 (Mynd 6), og føroysku myndugleikarnir
stongdu Bankan fyri allari veiðu 1. januar 2009.
ICES metir, at nýggju hagtølini fyri hendan stovnin geva onga grund til at broyta ráðgevingina
frá í fjør.
5
ICES mælir tí til, at eingin fiskiskapur verður loyvdur, fyrr enn yvirlitstrolingarnar vísa, at
stovnurin er komin fyri seg aftur, tað er ájavnt ella oman fyri tað støðið, hann var á í 1996-
2002.
Hýsustovnurin. ICES lýsir støðuna soleiðis: “Veiðan er støðugt minkað síðani 2003 og hevur
seinastu trý árini verið væl undir miðal (Mynd 8). Gýtingarstovnurin er eisini støðugt minkaður
síðani 2003, og er hann 1. januar 2010 mettur til bert 17 tús. tons, ið er tað minsta, vit vita um
(Mynd 9). Um gýtingarstovnurin fer niður um 22 tús. tons (Blim), verður mett, at líkindini fyri,
at hann klárar at framleiða góða tilgongd, eru vánalig, sjálvt um umstøðurnar annars í sjónum eru
góðar. Mælt verður til, at gýtingarstovnurin ikki eigur at fara niður um 35 tús. tons (Bpa). Tað
eru fleiri orsøkir til, at gýtingarstovnurin er vorðin so lítil.
Serliga hevur tilgongdin verið væl undir miðal síðani 2005 (Mynd 10); ávís tekin eru um, at
tilgongdin fer at batna nakað í ár og komandi ár. Hetta eru metingar, og hóast rættar, so er batin
lítil, og tað tekur tíð, áðrenn hann fær stórvegis ávirkan á gýtingarstovnin.
Vøksturin á fiskinum hevur eisini verið vánaligur í fleiri ár, men hendan gongdin er við at venda
(Mynd 11).
Triðja orsøkin er veiðitrýstið, t.e. hvussu nógv verður fiskað burtur úr stovninum (Mynd 5). Her
hevur ICES mælt til, at ikki skal fiskast meira burtur úr stovninum enn 20% í tali (veiðitrýstið
Fpa=0.25); til samanberingar var endamálið við okkara lóg um vinnuligan fiskiskap, at í miðal
skuldi ikki fiskast meira enn 33% í tali (veiðitrýstið Ftarget=0.45); 33% er tískil alt ov høgt.
Síðan hendan lógin varð sett í verk, hevur veiðitrýstið í miðal verið 28% (F=0.36), men tað er
minkað seinastu árini og varð í 2009 mett at vera júst 20% (F=0.25). Sostatt er tað ikki
veiðitrýstið, ið er størsta orsøkin til, at gýtingarstovnurin er so lítil, men heldur tilgongdin saman
við tí vánaliga fiskavøkstrinum. Men givið er, at veiðitrýstið má stillast eftir, hvussu stovnurin er
fyri, og framskrivingar vísa, at sjálvt við ongum hýsufiskiskapi vil stovnurin vera verandi undir
Bpa í 2012, men hann vil hóast alt vera oman fyri Blim.
Við støði í fyrivarnisregluni mælir ICES tí til, at eingin beinleiðis fiskiskapur verður eftir hýsu
í fiskiárinum 2010/2011, at hjáveiðan í øðrum fiskiskapum verður so lítil sum møguligt, og at
ein ætlan verður gjørd fyri at fáa stovnin at koma fyri seg aftur (upp um Bpa = 35 tús. tons).
Í viðmerkingum til rágevingina verður m.a. sagt, at ætlanin skal taka hædd fyri, at hýsa er
hjáveiða í upsafiskiskapinum, og at hýsa og toskur verða veidd saman í einum blandaðum
fiskiskapi, serliga við línu. Upsi og toskur eru munandi betur fyri enn hýsa, so toskur og upsi
eiga at verða fiskað, meðan hýsuveiða má vera hildin so lítil sum møguligt. Einasti mátin í
verandi dagaskipan er at minka um dagatalið og at steingja fleiri hýsuleiðir, og helst alt árið.
Ein fortreyt, ið skipanin frá fyrstu tíð legði upp til, var, at tá onkur stovnur minkar í stødd, so vil
flotin leggja seg á aðrar stovnar, ið eru betur fyri, tvs. at skipanin er sjálvregulerandi. Vegna m.a.
stóran prísmun vil flotin t.d. halda fram at fiska tosk, hóast veiðan er minkandi, og m.a. tí virkar
sjálvreguleringin/ikki.
Neyvt samband tykist vera millum gróður í sjónum og veiðitrýst fyri hýsu. Í árum við góðum
gróðri eru tilgongd og vøkstur eisini í miðal góð, og nóg mikið av føði er í sjónum. Umvent er í
árum við vánaligum gróðri. Hetta sæst eisini aftur á veiðievnunum hjá línu, tí hýsan tekur nógv
lættari, tá mangul er upp á natúrliga føði. Av tí, at meginparturin av hýsuni verður fiskað við
húki, so økist veiðitrýstið, tá gróðurin er lítil. Um samstundis bæði tilgongd og vøkstur hjá hýsu
6
eru undir miðal, kann hetta fáa stovnin at minka skjótt; dømi um hetta eru seinastu árini. Mælt
verður til at taka tílík viðurskifti við í umsitingini av hýsuveiðuni.
Eisini verður mint á, at í eini sonevndari effort skipan, sum okkara dagaskipan er, vil tað altíð
vera ein øking í effektiviteti í reiðskapum og veiðihættum yvirhøvur, og at hesum eigur at verða
fylgt væl við, so at dagatalið kann stillast samsvarandi.”
Um upsastovnin verður sagt: “Vegna ávísar lívfrøðiligar umstøður, serliga tann sera lítla
vøksturin av upsa, sum hevur verið seinastu árini (Mynd 13), hava tær vanligu stovnsmetingarnar
ikki verið góðkendar av ICES seinastu árini. Á einum serligum fundi í ICES í februar í ár vórðu
ávísar ábøtur gjørdar, og nú er stovnsmetingin góðkend. Veiðan hevur verið søguliga høg
seinastu fimm árini (Mynd 14). Gýtingarstovnurin hevur verið væl fyri, men er nú í minking
(Mynd 15). Veiðitrýstið er tó alt ov høgt (Mynd 16). Tilgongdin hevur verið væl oman fyri
miðal flestu av seinastu 10 árunum, men tykist minkandi (Mynd 17). Við so góðari tilgongd var
væntandi, at gýtingarstovnurin ikki var í minking, sum hann nú er mettur at vera. Orsøkir til hetta
eru mest sannlíkt, at veiðitrýstið er ov stórt, og at fiskavøksturin er so lítil.
ICES mælir til, at veiðitrýstið verður minkað niður um Fpa upp á 0.28 ( 22%), sum samsvarar
við eina minking í mun til verandi veiðitrýst upp á 38%). Gýtingarfriðingin av upsa eigur at
halda fram.
Verandi skipan í Føroyum við stongdum leiðum og einum ávísum tali á fiskidøgum hjá flotanum
er ætlað at virka so, at veiðitrýstið á upsa í miðal liggur um 0.45 (33%). ICES hevur skotið upp,
at Fpa eigur at vera 0.28 (22%) og metir tí, at F = 0.45 (33%) ikki er í samsvari við
fyrivarnismeginregluna.
Eisini verður sagt, at tilmælið um at minkað veiðitrýstið eisini eigur at galda fyri skipabólkar,
sum í dag ikki eru inni í dagaskipanini. Serliga verða lemmatrolararnir nevndir, teir hava í
miðal fiskað eini 20% av upsanum um árið síðani 1997.
Vegna ávísar lívfrøðiligar umstøður, serliga tann sera lítla vøksturin av upsa, sum hevur verið
seinastu árini, hava tær vanligu stovnsmetingarnar verið heftar við stórari óvissu, og
stovnsstøddin tí óviss. Veiðan hevur verið søguliga høg seinastu fimm árini, og
gýtingarstovnurin hevur verið væl fyri, men er nú í minking. Veiðitrýstið er lutfalsliga høgt og
hækkandi, nú meiri orka eisini er komin inn í upsafiskiskapin eftir, at nakrir lemmatrolarar hava
lagt um til partroling á upsaleiðunum. Tilgongdin hevur verið oman fyri miðal seinastu 10-11
árini, og við so góðari tilgongd var væntandi, at gýtingarstovnurin ikki var í minking, sum hann
nú er mettur at vera. Orsøkirnar til hetta eru mest sannlíkt, at veiðitrýstið er ov stórt, og at
fiskavøksturin er so lítil. Tí mælir ICES til, at veiðitrýstið verður minkað við áleið 38%´um í
fiskiárinum 2010/2011 sum eitt fyrsta stig, og hartil eigur gýtingarfriðingin av upsa at halda
fram.
Samanumtikið verður sagt, at støðan er hættislig. Toskastovnurin á Føroya Banka er søguliga illa
fyri, ein bati hómast í toskastovninum á landgrunninum og hýsustovnurin er í skjótari minking,
meðan upsastovnurin ikki tolir sama veiðitrýstið sum undanfarin ár. Tí mælir ICES til, at ongin
fiskiskapur verður eftir toski á Føroya Banka og eftir hýsu yvirhøvur í fiskiárinum 2010/2011,
at veiðitrýstið eftir toski á landgruninum minkar við 24%´um, og at royndin eftir upsa verður
skerd við 38%´um.
Havstovan upplýsir, at afturlítandi á árini, stovnsmetingar hava verið undir Føroyum (síðan
1957-61), hevur meðalveiðan av toski á landgrunninum, toski á Føroya Banka og hýsu og upsa
7
undir Føroyum verið ávikavist 24 tús., 2 tús., 17 tús. og 36 tús. tons. Tað er onki, ið bendir á, at
tað kunnu fiskast fleiri tons við fleiri troldøgum, fleiri snelludøgum, fleiri línudøgum ella við
meiri línu (fleiri húkum). Heldur er tað so, at sama tonsatal kann verða veitt við væl minni roynd.
Havstovan ger vart við, at tað at minka veiðitrýstið, ikki er tað sama sum, at veiðan fer at minka.
Um veiðitrýstið verður minkað, kemur tað at merkja veiðuna tey fyrstu árini. Eftir tað kann
væntast, at veiðan í tonsum sum heild verður tann sama, men at færri og størri fiskar verða
veiddir. Og tað hevur nógvar fyrimunir. Teir eru betur egnaðir í gýtingarstovninum, og teir eru
betur egnaðir bæði í framleiðsluni og viðvíkjandi fiskaprísi, so at meira fæst burturúr enn við
einum ov stórum veiðitrýsti. Eisini kann væntast, at sveiggini í veiðuni verða minni.
Tilgongd av ungum fiski er ymisk ár um annað. Summi ár er tilgongdin góð, onnur ár verri. Við
harðari roynd verður fiskiskapurin góður tey árini, tilgongdin er góð. Men samstundis verður
lítið og einki eftir til árini, tá tilgongdin ikki er so góð, og heldur ikki verða vakstrarevnini hjá
fiskinum nýtt til fulnar. Úrslitið verður samanumtikið, at minni kemur upp á land, og sveiggini
millum góð og ring ár verða alt ov ógvislig.
Í tilmæli sínum vísir Havstovan til endamálsorðingarnar í § 2 í lógini um vinnuligan fiskiskap og
til frágreiðingina frá Skipanarnevndini frá 1996 um, at “stovnsrøktarendamálið er rokkið, um
gýtingarstovnurin er oman fyri ávísa minstustødd, og veiðitrýstið síðani er so, at umleið ein
triðingur av stovninum verður veiddur á hvørjum ári”. Havstovan tekur undir við, at tað er
avgerandi at halda gýtingarstovninum oman fyri eina minstustødd, og at veiðitrýstið verður
stillað so, at veiðan er burðardygg. Hetta er grundarsteinurin í ráðgevingini hjá Havstovuni.
Havstovan metir í hesum sambandi, at styrkin í eini fiskidagaskipan er m.a., at um dagatal og
aðrar reguleringar eru ásett rætt, so slepst undan á hvørjum ári at gera broytingar. Havstovan
vísir tó á, at síðani dagaskipanin kom í gildi, hevur dagatalið (og flotin) alla tíðina verið ov høgt,
og at hetta 13-ára skeiðið hevur víst, at veiðitrýstið okkurt árið hevur verið nærum dupult so stórt
sum ætlað. Nakað av hesum stavar frá serligum umstøðum í náttúruni. Menningin í m.a. tøkni
ger, at skipini so líðandi verða alt effektivari. Hesum má fylgjast væl við í og leggjast upp fyri,
so ella so.
Við støði í § 22, stk. 2 í lógini um vinnuligan fiskiskap mælir Havstovan til:
Fiskidagar á landgrunninum:
a) Fiskidagatalið hjá skipabólkunum í dagaskipanini eigur at verða skorið niður við
25% av teimum tillutaðu døgunum í verandi fiskiári (2009/2010), sum liður í eini
ætlan at stilla veiðitrýstið rætt. Ein samsvarandi minking eigur at verða í royndini
hjá lemmatrolarum (Bólkur 1), ið enn ikki eru í dagaskipanini.
b) Eingin serlig toska- og hýsukvota verður latin skipabólkum uttan fyri
dagaskipanina. Hetta eigur tó ikki at vera galdandi fyri fiskiskap á Føroya –
Íslandsrygginum (t.d. norðan fyri 62039’N og vestan fyri 8000’V).
Føroya Banki:
c) Eingin vinnuligur fiskiskapur verður loyvdur á Føroya Banka grynri enn 200 m.
Onnur tilmæli:
8
d) Serligu gýtingarfriðingarnar fyri tosk á landgrunninum og upsa undir Føroyum eiga
at halda fram.
e) Fyri at verja teir yngstu árgangirnar av serliga toski og upsa eigur eingin vinnuligur
fiskiskapur við húki (og troli) at verða loyvdur nær landi, og harumframt eigur
heldur eingin vinnuligur fiskiskapur at verða loyvdur á leiðunum vístar í skjali 1.
f) Økini e og m verða stongd fyri trolfiskiskapi alt árið.
g) Meskavíddin í hjáveiðiposanum í trolingini á Landleiðini eigur at hækkast til 250
mm.
h) Bert skip og bátar, ið reka vinnuligan fiskiskap, eiga at sleppa at avreiða.
i) Allir skipabólkar í fiskiflotanum eiga at verða stýrdir við mest loyvdum dagatali.
j) Mælt verður til at innføra eina veiðireglu (”recovery plan”), ið sigur, hvat skal
gerast, um stovnarnir verða so lítlir, at vandi er fyri, at eingin líkinda tilgongd kann
spyrjast burturúr.
Í grundgevingunum fyri tilmælum sínum sigur Havstovan:
ad a-b) Best hevði verið at banna allari veiðu eftir hýsu, men tað hevði elvt til, at næstan
allur flotin varð lagdur. Framskrivingar vísa tó, at tilmældu niðurskurðirnir í
dagatali og aðrar tilmæltar reguleringar fara at fáa hýsustovnin at vaksa spakuliga
aftur, og toskastovnurin fer at koma upp um minstamarkið (Blim) longu komandi
ár. Bólkur 2 fiskar bert tosk og hýsu sum hjáveiðu, og av tí at upsastovnurin er
hampiliga væl fyri, meta vit ikki, at skerjingin í dagatali fyri komandi ár nýtist at
vera so stór, sum ICES mælir til. Hinvegin mæla vit til tiltøk, ið verja ungfiskin, ið
er á veg inn í stovnin.
Aðrir skipabólkar eru ikki inni í dagaskipanini, men eingin av teimum eigur at hava
eina serliga toska- og hýsukvotu; royndin hjá lemmatrolarunum, ið árliga hava
fiskað í miðal umleið 20% av upsanum, síðan dagaskipanin kom í gildi, eigur eisini
at verða skerd.
ad c) Toskastovnurin á Føroya Banka er á sama støði sum seinast í 1980-árunum og fyrst
í 1990-árunum. Tá varð Bankin friðaður, og tað tók bert fá ár at fáa toskastovnin at
koma fyri seg aftur.
ad d) Í gýtingartíðini stendur fiskurin sera tættur, og tí verður hann eyka útsettur fyri
veiðitrýstinum.
ad e) Toskur (og upsi) veksur upp inni við land, og tað er sera umráðandi fyri at fáa
stovnin at vaksa aftur, at ungfiskurin fær so nógvan frið sum gjørligt, so at hann
sleppur at seta til tann vaksna stovnin. Tær í skjali 1 nevndu leiðirnar norðan- og
eystanfyri eru eisini ungfiskaleiðir fyri tosk.
9
ad f) Ein stórur partur av toskaveiðuni hjá teimum smærru lemmatrolarunum verður
veiddur her.
ad g) Hetta er fyri at sleppa sum mest undan hjáveiðu av toski, men samstundis loyva
veiðu eftir tungu, reyðsprøku og havtasku.
ad h) Hetta er fyri at minka um veiðitrýstið á tosk/hýsu frá fólki, sum liva av eini aðrari
inntøku enn fiskiskapi við Føroyar. Í hesum sambandi verður neyðugt at kanna, um
markið fyri, hvør bátur er vinnuligur og ikki, eigur at hækka.
Tilmæli frá Fiskidaganevndini
Fiskidaganevndin er sett við heimild í § 5, stk. 9 í løgtingslóg nr. 28 frá 10. mars 1994 um
vinnuligan fiskiskap við seinni broytingum. Uppgávan hjá nevndini er, sambært § 22, stk. 3 í
nevndu lóg, á hvørjum ári, fyri 22. juni, at lata landsstýrismanninum tilmæli um fiskidagar fyri
komandi fiskiárið, og hvussu fiskiskapurin skal skipast tað komandi fiskiárið. Tilmælið skal vera
grundað á eina mest hóskandi veiðu fyri fiskiárið. Broytingar í fiskidagatalinum skulu m.a. vera
grundaðar á metingar um, hvat fiskidagatal fyri hvønn høvuðsbólk av fiskiførum best tryggjar, at
fiskastovnarnir verða gagnnýttir burðardygt.
Fiskidaganevndin plagar at leggja dent á, at teirra útsøgnir eru grundaðar á eygleiðingar frá
teimum, ið hava sítt dagliga yrki á sjónum. Nevndarlimirnir hava ikki vísindaligar royndir ella
annað taltilfar at vísa á enn tað, sum er alment.
Nevndin metir, at útlitini fyri komandi ár eru góð, og er hetta serliga galdandi fyri toskin. Hon
staðfestir, at støðan við ætinum er framúr, og ger greitt, at hetta er triðja árið á rað, at
mátingarnar fyri plankton (æti) eru góðar (síðani er tað tó hent, at kurvan er koppað, og alt bendir
á, at 2010 gerst eitt rættiligt rakár, samsvarandi mátingunum, sum Havstovan ger í
Skopunarfirði.)
Sum heild metir Fiskidaganevndin, at møguleiki er fyri, at hýsan fer at koma fyri seg aftur eftir
stuttari tíð, og í støðulýsingini verður sagt, at hýsan, sum fæst, er stór og feit. Nevndin tosar tó
við fleiri enn einari tungu, tá ið tað seinri verður sagt, at tilgongdin av hýsu ikki hevur verið so
góð, tí lítið er til av smáari hýsu.
Vinnan metir, at upsin er hampiliga væl fyri. Heldur minni er til, trolararnir hava fingið minni
enn undanfarin ár, meðan snellubátarnir hava fingið væl meiri av upsa.
Mett verður, at longa og brosma eru væl fyri. Heldur minni er til av tungu, og reyðsprøkan er
rímiliga væl fyri. Nevndin heldur eisini, at havtaskan ikki er eins væl fyri, sum hon hevur verið.
Nevndin mælir í høvuðsheitum til, at:
1. Eitt vakið eyga eigur at verða hildið við veiðuni eftir ungfiski (serliga smáum toski).
2. Skipan av døgum fyri bólk 1, lemmatrolarar.
3. Øll botnfiskaveiða á føroyskum havøki eigur at verða skipað undir fiskidagaskipanini.
4. Endurskoðan av bólki 5.
Nevndin er samd um, at ein endurskoðan eigur at verða gjørd av bólki 5. Í hesum sambandi
verður mælt til, at fullrikin før í bólki 5 fáa fyrimun í mun til tey, sum ikki eru fullrikin. Ein
10
minniluti, Hálvdan Gudmundsen, mælir harumframt til, at dagatalið í bólki 5B verður skorið við
5.000 døgum, fyri at fáa skipanina aftur á kós, men hesum tekur meirilutin ikki undir við og
mælir til, at sama dagatal verður ásett fyri næsta fiskiár sum fyri verandi fiskiár.
Samanumtikið er álitið, ella tilmælið, frá Fiskidaganenvdini so ússaligt, jánkasligt og
óproffessionelt handfarið, at landsstýrismaðurin veruliga eigur at umhugsa at leggja
broytingaruppskot fram, sum tekur nevndina av, um hon framhaldandi bert ætlast at skula vera
eitt viljaleyst amboð í hondunum hjá einum landsstýrismanni, hvørs politiski reykur ikki siktar
eftir skilagóðum fiskivinnupolitikki við optimalari stovnsrøkt og harvið burðardyggari veiðu og
tí, sum tænir samfelagnum best, men heldur eftir kósini hjá sterkastu áhugamálunum í vinnuni,
ella teimum áhugamálunum, sum kunnu tryggja landsstýrismanninum ein framhaldandi sess í
politisku skipanini. Tað sýnist ongan mun at gera, hvussu nevndin er mannað, stutttíðarmálini
valda og strategisk hugsan í mun til samfelagsins frama er ein býur í Kina. Tað er spill av
almennum peningi, at lata vaksnar menn sita í dagar og skriva frístílar um onki.
Fiskiorka og fiskidagar á landgrunninum:
Fyri tveimum árum síðani vísti Fiskidaganevndin á, at hon í fleiri ár hevði mælt til eina
dagføring av útrokningunum av veiðiorkuni, skipað eftir bólkunum, sum fiskidagaskipanin er
grundað á. Fiskidaganevndin mælti tá til, at eitt “ættartræ” varð gjørt fyri hvønn bólk sær, so tað
kundi greinast, hvørji loyvi og skip hoyra og hava hoyrt til hvønn bólk sær. Á tann hátt metti
nevndin, at tað kann sleppast undan gitingum um, hvussu skipabólkarnir eru broyttir.
Fiskidaganevndin ásannaði tá, at Fiskiorkunevndin – sum CHE-samgongan skipaði – ikki tá
hevði gjørt endaligu útrokningarnar um broytingar í veiðiorkuni. Tí helt nevndin seg einki
amboð hava at taka støðu út frá viðvíkjandi veiðiorku. Nú tvey ár eftir tykist tað ikki, sum álitið
hjá Fiskiorkunevndini hevur imponerað Fiskidaganevndina stórvegis, tí í mun til í fyrrárið og í
fjør, tá ið nevndin býtti seg í meirilutar og minnilutar, við ymsum tilráðingum, er hon í ár samd
um, undantikið tilmælið hjá Hálvdani um bólk 5B, at ongin broyting skal gerast í ásetingini av
fiskidagatalinum, í mun til tað, sum varð samtykt á Løgtingi fyri verandi fiskiár.
Einasta tilmæli frá nevndini er í grundini, at hon ynskir at allir veiðihættir verða tiknir inn í
fiskidagaskipanina. Størru lemmatrolararnir og garnaskipini. Eftir øllum at døma hava tilmælini
frá millumtjóða havgranskingarstovninum ICES og Havstovuni als ikki verið partur av
grundarlagnum undir tingingunum í nevndini um, hvussu fiskiveiðan skal skipast í Føroyum
næsta árið og árini frameftir.
Við støði í § 22, stk. 3 í lógini um vinnuligan fiskiskap eru niðurstøðurnar hjá Fiskidaganevndini
hesar:
Tilmæli um dagatal fyri fiskiárið 2010/2011
Grundað á, at tillagingar eru farnar fram í fleiri skipabólkum í flotanum, sum hava ført við sær,
at veiðitrýstið ikki er økt, og at umstøðurnar í náttúruni triðja árið á rað eru góðar, mælir ein
meiriluti í nevndini til óbroytt dagatal fyri fiskiárið 2010/2011 í mun til árið 2009/2010.
Ein minniluti, Hálvdan Gudmundsen, mælir til ein niðurskurð í døgunum hjá bólki 5B á 5.000
dagar. Grundgevingin fyri niðurskurðinum er, at hetta skal fáa upprunaligu fiskidagaskipanina á
kós aftur.
Bólkur 1 (lemmatrolarar)
11
Fyri bólk 1, lemmatrolarar, mælir ein samd nevnd, sum eisini fevnir um umboð fyri
lemmatrolarar, til, at tað fyri bólk 1 verður skilt millum tvey sløg av fiskidøgum: a) upsadagar og
b) dagar á ytstu leið.
Um tað ikki verður skilt millum upsadagar og fiskidagar á djypri leiðum, so koma upsadagarnir
at áseta talið av fiskidøgum fyri t.d. veiðuna eftir blálongu ella stinglaksi, og hetta meta vit ikki
er rætt.
Mælt verður til, at bólkur 1, lemmatrolarar, fáa tillutað:
• Upsadagar: 1.100 dagar
• Dagar á ytstu leið: 1.025 dagar
• Dagar á ytstu leið (royndarloyvini eftir stinglaksi): 375 dagar
Mælt verður til, at sett verður í gildi ein skipan við hjáveiðiprosentið á upsa, tá lemmatrolarar
fara á svartkalva- og kongafiskaveiðu, soleiðis at hjáveiðan av upsa ikki kann verða meiri enn
20%.
Mælt verður til, at verandi kunngerð (nr. 117 frá 14. nov. 2005), sum ásetur leiðirnar og dýpi, um
fiskiskap eftir blálongu og langasporli standa við.
Sí eisini hjálagda upprit “Bólkur 1, lemmatrolarar, uppí fiskidagaskipanina”, sum er grundarlag
undir tilmælinum.
2.2. Føroya Banki
Nevndin hevur onki tilmæli um Føroya Banka, tí ongin veiða hevur verið á Bankanum.
2.3. Stongdar leiðir
Ein samd nevnd mælir til, at ein dagføring verður gjørd av stongdu leiðunum.
Nevndin mælir eisini til, at kanningar verða gjørdar av, hvørja ávirkan tað hevur á
fiskastovnarnar, at leiðir verða stongdar heilt ella partvíst hvørt ár.
Nevndin mælir eisini til, at ein meting verður gjørd av, hvussu tær stongdu leiðirnar skulu
vektast í fiskidagaskipanini.
Frágreiðingin frá Fiskiorkunevndini
Viðgerðin í Fiski- og tilfeingismálaráðnum av ásetingunum um fiskidagatøl fyri fiskiárið
2008/2009 varð eisini grundað á niðurstøður hjá Fiskiorkunevndini, ið var sett at geva tásitandi
landsstýrismanninum metingar um, og møguliga uppskot um m.a. fiskidagar og bólkabýti, við
atliti at tryggja burðardygga gagnnýtslu av botnfiskastovnunum – lívfrøðiliga og búskaparliga.
Nevndini bar ikki til at gera endaligar metingar um hesi viðurskifti, tí hon hevði ikki taltilfar
tøkt. Nevndin gjørdi tó metingar á øðrum grundarlagi, og setti fram síni sjónarmið um fiskidagaskipanina.
Fiskiorkunevndin legði starvið niður, tá ið álitið var liðugt á sumri í 2008, og síðani
hevur Fiskimálaráðið ikki tikið tráðin uppaftur, fyri at fáa til vega tøkniliga vøksturin í
veiðitrýstinum, síðani fiskidagaskipanin varð knæsett sum skipan um fiskiveiðu á
heimaleiðunum.
12
Nevndin metti, at hóast fiskidagatalið sum heild var minkað við um 20%´um síðani 1996, so var
sannlíkt, at veiðitrýstið var vaksið, og at fiskidagaskipanin í núverandi líki ikki livir upp til
krøvini um, at veiðan er búskaparliga burðardygg, og at mest møguligt virði fæst burturúr hjá
fiskivinnuni yvirhøvur. Økingin er grundað á broytingar í veiðievnum umframt, sum úrslit av
samanleggingum av veiðiloyvum, flytingum av fiskidøgum millum bólkar umframt útskifting av
eldri til nýggjari skip. Nevndin mælti til, at “skipanin varð flutt aftur til tað, sum var ætlað í
1996, og at hetta verður gjørt grundað á sølu og keyp av fiskidøgum. Ein minniluti í nevndini
setti spurnartekn við, um veiðisetningurin upp á 33% er rættur. Heldur eigur hann at vera
grundaður á, at tað búskaparliga avlopið er størst møguligt, sum samsvarar við eini 20-25%.
Minnilutin vísti eisini á, at høvuðstrupulleikin við fiskidagaskipanini er, at veiðitrýstið á
toskastovnin gerst so stórt, tí hann er dýrasti fiskurin í veiðuni, og ongar beinleiðis forðingar eru
fyri, at skip fara frá bíligari fiskasløgum til toskin, sum er dýrasta slagið. Tí gerst veiðitrýstið á
toskastovnin alt ov høgt. Fiskiorkunevndin mælti eisini til, at dagarnir, sum vórðu tillutaðir bólki
5 í 1997/1998, verða strikaðir.
Niðurstøður
Hetta er trettanda ferðin, at politiska skipanin hevur fingið tilmæli frá ráðgevandi stovnum at
viðgera um fiskiveiðuna á heimaleiðunum, síðani fiskidagaskipanin varð sett í verk 1. juni 1996.
Í viðgerðini hevur Tjóðveldi hildið seg til ásetingarnar í lógini um vinnuligan fiskiskap um at
varðveita tilfeingið og at troyta og gagnnýta hetta burðardygt á skilabesta hátt, lívfrøðiliga og
búskaparliga.
Avgjørd fyritreyt fyri framhaldandi tilgongd til fiskastovnarnar er, at hesir ikki verða troyttir so
nógv, at teir vera uttan fyri lívfrøðiliga tryggar karmar.
Niðurstøðan hjá Havstovuni er, at veiðitrýstið á toska- og hýsustovnarnar er alt ov stórt og eigur
at verða lækkað munandi. Nú meta teir eisini, at upsastovnurin er komin at teimum mørkum, at
hann hevur tørv á størri vernd, tí mælir Havstovan til stórar lækkingar í fiskidagatalinum
komandi fiskiár fyri tann partin av flotanum, sum burturav troytir hesar stovnarnar (partrolarar,
línuskip, útróðarbátar við línu og snellu og lemmatrolarar við maskinorku undir 500 Hk (Bólkur
2, 3, 4 og 5).
Eisini verður mælt til, at eingin fiskiskapur verður loyvdur á Føroya Banka grynri enn 200 m.
Havstovan metir, at toskastovnurin er frægari fyri, at hýsustovnurin er illa fyri, og at
upsastovnurin er hampiliga væl fyri. Tó verður veiðitrýstið mett at vera ov stórt. Samsvarandi
hesum mælir nationali havrannsóknarstovnurin til, at fiskidagatalið generelt verður skorið við
einum fjórðingi – ella 25%´um.
Fiskidaganevndin er ikki so nágreinilig í sínari meting um støðuna hjá stovnunum. Nevndin er
samd um, at útlitini fyri toskastovnin eru góð, at upsin er hampiliga væl fyri, og at hýsan er á
einum lágum støði, sum sagt verður. Ein samfeld Fiskidaganevnd, tó við einum lítlum minniluta
viðvíkjandi dagatalinum í bólki 5B, mælir tí til at halda fram við verandi fiskidagatali á innaru
fiskidagaleiðini, Føroya Banka hevur nevndin onga meining um, tá ið ongin roynd hevur verið á
honum og kring hann í dastið av tveimum árum. Landsstýrismaðurin hevur umvegis kunngerð
lutað nakrar dagar út til snellubátar á Bankanum í summar, men lítið hevur verið at hoyrt frá hesi
veiðu í summar.
Fiskiorkunevndin legði sítt starv niður, tá ið álit hennara var liðugt fyri ólavsøku í fyrraárið. Hon
skuldi lata tásitandi landsstýrismanninum tilmæli um uppskot til ábøtur/broytingar serliga við
13
atliti at burðardyggari gagnnýtslu av botnfiskastovnunum og sostatt eisini, hvørt táverandi
fiskidagatal var hóskandi. Nevndini tørvaði tilfar at gera grundaðar niðurstøður hesum
viðvíkjandi. Kortini vísti nevndin á, at veiðitrýstið á botnfiskastovnarnar var vaksið, hóast
fiskidagatalið síðani 1996 var minkað við um 20%´um, og at gagnnýtslan tí ikki var burðardygg.
Siðbundna fiskifrøðin metir vanliga varliga um fiskastovnarnar, og við støði í fyrivarnisregluni
verður lagt upp til stórar skerjingar í fiskidøgum hjá skipum og bátum, ið troyta toska-, hýsu og
upsastovnarnar. Tjóðveldi er avgjørt um, at ráðgevingin skal verða tikin í álvara, tí vandi er fyri,
at fiskastovnarnir, sum longu sveiggja um lívfrøðilig minstamørk, verða so niðurpíndir, at tað
kann verða ein spurningur, um teir hóra undan yvirhøvur við verandi gongd.
Í uppskotunum um fiskidagar mongu árini frammanundan hevur verið gjørt vart við, at tað
politiskt og búskaparliga ikki er møguligt at fremja tær skerjingar, sum Havstovan hevur mælt
til, tí avleiðingarnar fyri flotan og virksemið kring landið fóru at verða so ógvisligar. Hóast hetta
sjónarmiðið hevur sínar grundgevingar, sum nógv taka undir við, so verða vit noydd at ásanna, at
tað kemur ein dagur eftir hetta, og at vit eisini tá mugu kunna líta á eitt tilfeingi – fiskastovnarnar
– sum er væl fyri. Halda vit fram við verandi roynd og møguligari og tøkari veiðiorku, sum
liggur latent og bíðar eftir fyrsta batanum, kann tað nærum við vissu sigast, at vit í framtíðini ikki
hava toska- og hýsustovnar at grunda okkara fiskiskap á innanvert føroyskt fiskimark, í hvussu er
virkar ov stóra dagatalið í skipanini konjunkturelvandi, tað sæst aftur í ómetaliga stóru
sveiggjunum yvir tíð.
Neyðugt er tí at gera eitt skifti í fiskivinnupolitikkinum. At venda próvførsluni ella próvbyrðuni.
Har støðið verður tikið í stovnunum heldur enn stálinum. Øll árini, síðani fiskidagaskipanin
gjørdist veruleiki, hava samfelagsligu og fíggjarligu atlitini til verandi rakstrareindir í flotanum
verið orsøkin til, at lívfrøðiliga tilráðingin, og harvið besta stovnsrøktin, ikki varð fylgd. Úrslitið
av hesum politikki er eyðsýnt í dag, m.a. er toskastovnurin illa fyri, og hevur at kalla ikki verið
verri fyri, síðani føroyingar fóru undir havrannsóknir á landgrunninum og Føroya Banka. Harvið
er tíðin búgvin til, at vit vinna á trupulleikanum innanvert føroyskt fiskimark einaferð fyri allar,
og tað gerst best við at lurtað verður eftir okkara fiski- og havfrøðingum, tá ið fiskiveiðan skal
skipast í komandi fiskiárum.
Tjóðveldi er tí ikki í iva um, at tað er alneyðugt at taka stór stig – hóast tað svíður svárt hjá
mongum – at stilla veiðitrýstið á toska-, hýsu- og upsastovnunum, so vit tryggja eina
burðardygga gagnnýtslu. Hóast svárt í stutttíðarmáli, so verður hetta ein tann besta politiska
langtíðaríløgan, skipanin yvirhøvur kann gera. Vit menna stovnarnar upp til fullgóða styrki aftur,
minka um afturvendandi stóru sveiggini, betra um rávørutilgongdina í flaka- og saltfiskavinnuni,
betra um rakstrarlunnindini hjá flotanum, vaksa um hýrurnar hjá manningunum, fáa
viðurkenning á sølumarknaðum fyri lívfrøðiliga burðardygga veiðu, og samanumtikið fáa vit eitt
munandi sterkari samfelag, eftir at politiska skipanin í hesum føri bara hevur tikið eina einastu
stóru avgerð. Somikið meira umráðandi er hon at taka.
Tann lítið skynsama gagnnýtslan, sum er farin fram av okkara høvuðsfiskastovnum, kann koma
okkum aftur um brekku á altjóða marknaðinum fyri fiskavørur, sum omanfyri nevnt. Sterkar
ábendingar eru longu um tað, og ongin ivi er um, at hetta trýstið fer at standa við og versna. Har
verður meir og meir fregnast eftir, hvussu fiskiskapurin er farin fram við atliti at burðardygd, og
krøv verða sett hesum viðvíkjandi. Allir føroyskir fiskaseljarar vita, at tað bara er ein spurningur
um tíð, áðrenn vit í keyparasegmentinum verða skipað sum annan- ella triðjarangsseljarar, einans
tí, at vit ikki megna at skipa okkara veiðu í mun til tilfeingið á einum lívfrøðiliga burðardyggum
støði. Eisini tí hevur tað alstóran týdning, at vit skipa okkara fiskiskap á einum tryggum
grundarlagi.
14
Politiska uppgávan gerst tískil at laga veiðitrýstið til nevndu veruleikar, broyttar
náttúruumstøður, marknaðartreytir, og samstundis tryggja, at hóskandi veiðiflotin kann lívbjarga
sær, og at arbeiði verður til flest møguligar hendur kring landið.
Við øllum hesum atlitum í huga verður skotið upp, at fiskidagatalið verður skert við 25%´um fyri
bólkarnar 2, 3, 4, 5 í fiskiárinum 2010/2011:
Fiskidagar
2009/10
Niðurskurður
Fiskidagar
2010/11
Bólkur 2: Partrolarar 4.406 25% 3.304
Bólkur 3: Línuskip yvir 110 tons 2.940 25% 2.205
Bólkur 4 A: Útróðrarbátar millum 15 – 40 tons 1.323 25% 992
Bólkur 4 B: Útróðrarbátar størri enn 40 tons á línuveiðu 1.756 25% 1.317
Bólkur 4 T: Útróðrarbátar størri enn 40 tons á trolveiðu 1.540 25% 1.155
Bólkur 5: Útróðrarbátar undir 15 tons á húkaveiðu 17.259 25%*) 11.544
*) Fiskidagatalið fyri bólk 5 er stillað aftur í mun til upprunaliga talið (22.000 dagar), sum bólkinum var tillutað, tá
fiskidagaskipanin varð sett í verk í 1996. Í juni 1997 var bólkinum við løgtingslóg, grundað á eina semju millum
táverandi politisku leiðsluna og áhugafeløgini hjá útróðrarvinnuni, tillutað 5.000 dagar umframt (løgtingsmál nr.
78/1996). Seinastu árini hava víst, at tað ikki longur er grundarlag fyri hesum eyka døgum, tí bólkurin hevur ikki
gagnnýtt meir enn umleið helmingin av tillutaðu døgunum tilsamans. Tí er avgerð tikin um at taka teir 5.000
dagarnar burtur úr samlaða dagatalinum hjá bólki 5. Hetta er gjørt á tann hátt, at niðurskurðirnir í fiskidagatalinum
árini síðani 1997 og frameftir eru tiknir burtur av teimum 5.000 døgunum, og síðani er restdagatalið tikið burturav,
áðrenn heildarniðurskurðurin upp á 50% er roknaður. (Dagatalið verður tá 11.544 ímóti 14.059).
Politiska skipanin hevur í teimum tilmælum, sum eru latin henni í sambandi við áseting av
nýggjum fiskidagatali fyri fiskiárið 2010/2011, fingið hópin av uppskotum um onnur tiltøk enn
sjálvar dagarnar. Tjóðveldi er av tí fatan, at hóast hesi øll eru viðkomandi fyri eina
heildarregulering av fiskiskapinum av botnfiskastovnunum í føroyskum sjógvi, so eru tað tiltøk,
sum ikki skulu viðgerast beinleiðis í einum lógaruppskoti um áseting av fiskidøgum.
Tjóðveldi mælir landsstýrismanninum í fiskivinnumálum til, beinanvegin eftir ólavsøku, at
viðgera hesi uppskot, fylgja teimum, og at skipa soleiðis fyri, at tey verða sett í verk, sum skotið
er upp ella við møguligum broytingum. Flestu av uppskotnu broytingunum kunnu gerast í
kunngerð, men okkurt er fevnt av lógarásetingum, og má tí gerast við eini broyting í lógini um
vinnuligan fiskiskap. Í hesum sambandi eigur Fiskimálaráðið í døgunum, sum koma, at skipa
eina loysn soleiðis, at eisini lemmatrolararnir og garnaskipini verða partar av fiskidagaskipanini,
helst í álitinum, sum kemur aftur frá Vinnunevndini fyri 18. august 2010 og í alra seinasta lagi, tá
ið uppskot aftur verður lagt fyri Løgtingið hesum viðvíkjandi á ólavsøku næsta ár.
Tó verður eitt undantak gjørt, sum kortini hevur við fiskidagar at gera, tí Tjóðveldi hevur tikið
avgerð um at fylgja ráðunum um framhaldandi at banna fiskiskapi eftir botnfiski á Føroya
Banka. Allar ábendingar vísa, at serliga toskastovnurin á Føroya Banka er illa fyri, og tørvar ta
vernd, sum er gjørlig. Hetta vóru báðir tilmælandi partarnir eisini samdir um í sínum tilmælum
fyri tveimum árum síðani, Havstovan stendur framhaldandi við sítt um fullkomna friðing, meðan
Fiskidaganevndin onga støðu hevur til málið.
Føroya Banki er allýstur í § 9 a, stk. 1, litra a í lógini um vinnuligan fiskiskap við linjum millum
knattstøðurnar. Summar linjur liggja innan fyri 200 m dýpdarkurvuna. Samsvarandi tilmælinum
frá Havstovuni um at broyta friðingarnar, so øll leiðin innan fyri 200 metra dýpið verður friðað,
er skotið upp at broyta ásetingarnar í § 9 a, stk. 1, litra a, samstundis sum tilskilað verður, at
15
veiðibannið fevnir um allar veiðihættir, men tó ikki um beinleiðis veiðu eftir sild og makreli við
kraftblokki, ið frammanundan eisini var undantikin.
Skotið verður ikki upp at broyta dagatalið, sum við heimild í § 29, stk. 10 kann verða latið
teimum fiskiførum, ið avreiða livur. Tað er eftir okkara tykki týdningarmikið, at alt tilfeingið
kemur til høldar – eisini livurin. Tí verður framhaldandi møguligt at eggja fiskiførum at taka
livur og avreiða hana. Harumframt hevur Tjóðveldi lagt lógaruppskot fram um, at rogn og livur í
framtíðini skulu takast til lands, tó leggur uppskotið upp til, at ein skiftistíð verður skipað,
soleiðis, at flotin fær lagað seg til broyttu umstøðurnar. Politiska skipanin eigur at krevja av
loyvishavarum, at alt tilfeingi kemur til høldar.
Havstovan mælir framvegis til at friða serligu gýtingarleiðirnar fyri tosk og upsa undir Føroyum
og hevur fyrr í sínum tilmæli m.a. mælt til at friða kassa e) (Holið) eystanfyri alt árið fyri
trolveiðu, tí ein stórur partur av toskaveiðuni hjá teimum smærru lemmatrolarunum verður
veiddur har. Hesin kassin er ásettur í § 9 a, stk. 1, litra e í lógini um vinnuligan fiskiskap. Tí er
ein lógarbroyting neyðug í hesum førinum. Tjóðveldi er á einum máli við fiskifrøðingunum um,
at tørvur er á at verja toskastovnin mest møguligt, nú hann er á væl lægri støði, enn hann átti at
verið, og hevur tí tikið undir við hesum tilmælinum.
Kap. 2. Avleiðingar av uppskotinum
Uppskotið verður ikki mett at hava fíggjarligar ella umsitingarligar avleiðingar fyri land ella
kommunur. Hinvegin kann uppskotið – í stutttíðarhøpi – bera í sær ávísar búskaparligar og
sosialar avleiðingar fyri vinnuna og ávísar samfelagsbólkar, tí fiskidagatalið verður lækkað. Tó
skal nevnast, at flestu bólkar hava havt somikið lítla nýtslu av døgum í verandi fiskiári, at hetta í
fleiri bólkum ger lítlan mun í samanbering við uppskotna talið av døgum. Hartil hevur Tjóðveldi
á øðrum sinni lagt uppskot fram um brúksskyldu, sum ger tað møguligt hjá teimum ídnastu at
keypa sær tørvin á døgum innaftur tann vegin.
Uppskotið hevur við sær, at heimaflotin fær færri fiskidagar til nýtslu komandi fiskiár.
Uppskotið hevur ikki við sær umhvørvisligar avleiðingar, heldur tvørturímóti, tí hetta uppskot
tekur stór umhvørvisatlit.
Uppskotið er ikki tengt at millumtjóða ella altjóða avtalum ella reglum.
Fyri
landið/landsmyndugleikar
Fyri
kommunalar
myndugleikar
Fyri
pláss/øki í
landinum
Fyri
ávísar samfelagsbólkar/
felagsskapir
Fyri
vinnuna
Fíggjarligar/
búskaparligar
avleiðingar
Nei
Nei
Nei
Nei
Ja
Umsitingarligar
avleiðingar
Nei
Nei
Nei
Nei
Nei
Umhvørvisligar
avleiðingar
Nei
Nei
Nei
Nei
Nei
Avleiðingar í mun
til altjóða avtalur og
reglur
Nei
Nei
Nei
Nei
Nei
Sosialar
avleiðingar
Ja
16
Kap. 3. Serligar viðmerkingar
Til § 1, nr. 1.
Skotið verður upp at víðka leiðina á Føroya Banka, har fiskiskapur eftir botnfiski ikki er loyvdur.
Samstundis verður skotið upp at varðveita ásetingarnar um fiskireiðskap, so tað eisini
framhaldandi verður bannað at fiska við snøri, snellu og línu á Føroya Banka.
Til § 1, nr. 2.
Skotið verður upp, at friðingin av leiðini, ið er fevnd av ásetingunum í § 9 a, stk. 1, litra e, skal
fevna um alt árið í staðin fyri sum nú, fyri tíðarskeiðið frá 1. apríl til 31. januar.
Til § 1, nr. 3.
Ásett verður tíðarskeiðið, sum fiskidagar verða ásettir fyri, og teir skipabólkar, ið koma undir
skipanina við fiskidøgum.
Til § 1, nr. 4.
Ásett verður fiskidagatal fyri hvønn skipabólk og undirbólk fyri fiskiárið 2010/2011.
Til § 2.
Áseting um gildiskomu.
Keldur, sum víst verður til:
Tilmæli frá Havstovuni (www.frs.fo & www.fisk.fo).
Frágreiðing frá ráðgevandi nevndini (ACOM) hjá Altjóða Havrannsóknarstovninum (ICES) í
mai/juni 2010 (www.frs.fo).
Tilmæli frá Fiskidaganevndini (www.fisk.fo).
Mátingar av plantuæti á landgrunninum (Havstovan) (www.frs.fo).
Skjal 1 (Havstovan) (www.frs.fo).
Á Løgtingi, 29. juli 2010
Tórbjørn Jacobsen
løgtingsmaður


c: text/html

text:
Bakkafrost byggir nýggja smoltstøðina á Viðareiði. Hendan nýggja smolstøðin er ein liður í at økja støddina á smolti, áðrenn tað verður sett á sjógv. Nýggja smolstøðin er uml 6.000 m2 til støddar og fevnur um tvær karhallir, filturskipanir og umsitingarbygning. SMJ hevur havt ábyrdina av ELog HVS installatiónum, umframt samskifti við myndugleikar á elveitingarøkinum. SMJ hevur eisini projekterað generatorskipan til støðina.
Byggiharri: Bakkafrost
Arbeiðstakari: Articon
Ráðgevarar: SMJ Ráðgevandi verkfrøðingar og Spenn

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Kommunurnar 100 milliónir meira í skatti
Kommunurnar fingu góðar 100 milliónir krónur meira í skatti í fjør, og skattainntøkan hjá landinum vaks slakar 50 milliónir kr.
Tað vísir eitt yvirlit yvir fyribilsskattin í 2017 hjá Taks.
Skattainntøkurnar hjá kommununum vóru slakar 1,8 milliardir krónur í fjør. Í fyrraárið fingu kommunurnar umleið 1,7 milliardir í skatti.
Vøksturin er góð seks prosent.
Landsskatturin í fjør var eina milliard og 440 milliónir krónur. Tað eru sløk fýra prosent meira enn árið fyri.
Eftirlønarskatturin var 27,5 milliónir størri enn í fyrraárið, ella 10 prosent, og kirkjuskatturin vaks 2,4 milliónir.
Tað er hálvt fimta prosent meira enn í 2016, vísir yvirlitið yvir fyribilsskattin í fjør hjá Taks.
Sí eisini


text:
Skrivað: Emma Petersen
Nøvn á búsitandi fólki: Hjørdis Jentoftsdóttir Thomsen, Thomas Berg Thomsen, Sigurð N. Thomsen, Kristvør N. Thomsen og Ró Thomasardóttir Thomsen.
Hjørdis greiðir frá:
Eg eri 23 ára gomul og eri úr Havn, og starvist til dagliga í Mylnuni í miðbýnum, sum leiðari. Maður mín Thomas er 41 ára gamal og er úr Skopun og starvast, sum stjóri á Vest Pack. Saman eiga vit dóttrina Ró, sum júst er blivin 3 ár. Thomas eigur eisini 2 onnur børn, sum eru 11 og 13 ár, tey eita Kristvør og Sigurð. Vit búgva í einum tvíhúsum frá 2005 í Havn, sum maður mín átti frammanundan, beint uppi yvir Boðanesheiminum við útsýni frá Skálafjørðinum suður til Sandoynna.
Eg havi altíð arbeitt í handli, síðan eg var heilt lítil. Omma og abbi mín høvdu handil í Húsavík, so har sat eg nógv, sum yngri og tað dámdi mær væl, síðani havi eg arbeitt í handli síðani eg var 13 ár, og byrjaði so í Mylnuni aftaná 9. Flokk og arbeiddi í eitt ár, og fór síðani í handilsskúla, men gavst skjótt aftur, og fór heldur at arbeiða aftur og tá helt eg á fram í Mylnuni og bleiv síðani leiðari stutt aftaná. Maður mín hevur arbeitt á Vest Pack í gott 19 ár.
Húsini eru nú 12 ára gomul, tó er nógv gjørt við tey síðani vit komu saman í 2012. Húsini blivu klødd í 2013 og tey flestu vindeyguni og hurðarnar blivu skift út við nýggj mahogni vindeygu og hurðar. Vit skiftu 2 vindeygu út í stovuni, við eitt stórt vindeyga niður á gólv, fyri at kunna njóta útsýnið betri. Eisini settu vit 2 lítlar altanir upp, eina út frá køkinum og eina út frá kamarinum. Øll gólvini á miðhæddini og loftinum eru skift út til hvíttlakerað, ask, plankagólv og allar tær sløttu hurðarnar vórðu skiftar út við hurðar við profilum í, tað sama blivu teir sløttu gólvlistarnir skiftir út við listar við profili í. Húsini blivu væl bjálvaði og vindeyguni flutt út, so vit hava djúpar hvítmálaðar vindeygakarmar, sum vit eru sera glað fyri. Trappan var fura, so eg smurdi trinini við mahogni farvu og síðurnar málaði eg hvítar. Flísarnar á øllum vesunum og durinum vórðu skiftar út til beige farvaðar flísar 30×60. Køkurin var ljósur við strukturi í, hann havi eg koyrt hvíta foliu á, og á baki, sum vendir út móti spísiborðini, havi eg lagt beige farvaðar steinar/flísar á fyri at tað skuldi tola meir av, tá man situr ímóti vegginum. Vesi møblarnir eru skiftir út til gamlar skenkar, sum eg havi málað hvítar.
Íbúðin í kjallaranum bleiv innrættað í 2014, har pápi mín og ein arbeiðsfelagi gjørdu tað arbeiði. Har er eisini alt ljóst, uttan vindeygu, hurðar og borðplátur, sum eru mahogni, tó er kamarið hjá Sigurði innrætta við gráum og svørtum.
Miðhæddin hevur ein lítlan dur, síðani er ein gongd, lítið vesi, køkur og stova. Á loftinum er lítil gongd til eitt vesi, kamarið hjá Ró, Hjúnarkamar og gestakamar. Kjallarin hevur eitt trappurúm, vaskirúm, gongd, køk/stovu, vesi, kamarið hjá Sigurð, kamarið hjá Kristvør og eitt lítið fýrrúm.
Eg havi havt áhuga fyri innrætting alt tað eg kann minnast. Havi altíð gingið høgt upp í, at kamarið hevur verið pent, reint og ruddiligt og dámdi mær væl at hugna um í kamarinum og stuttligari bleiv tað, tá eg sjálv fór at arbeiða, og kundi keypa tað eg hevði hug til til kamarið.
Tá vit so komu saman og eg slapp at gera júst, sum eg vildi við húsini innan, var ótrúliga stuttligt og spennandi. Tað er balsam fyri sálina at sleppa at mála ymisk ting og seta saman og broyta, og eg verið ongantíð liðug, ikki tí at eg eri ónøgd, men tí eg elski at hugna mær við tí. Tað er so avstressandi at seta seg við seymimaskinuni ella penslinum, ella bara flyta onkran staka ella urtapott ☺
“Elski nipsting og gamlar møblar, sum eg kann mála hvítar. Havi eisini eina rúgvu av green gate, sum eg bara ikki kann fáa nokk av at brúka í innrættingini.”Hjørdis
Eg havi ein hvítan beige farvaðan romantiskan gamlan stíl, við nógvum nipstingum, og tað kann næstan ikki vera ov fult heima hjá okkum og elski tað fjálga í tí. Elski nipsting og gamlar møblar, sum eg kann mála hvítar. Havi eisini eina rúgvu av green gate, sum eg bara ikki kann fáa nokk av at brúka í innrættingini. Eg haldi, at stílurin sæst aftur í øllum rúmunum. Eg gangi høgt uppí, at øll rúmini eru gjøgnumførd, og haldi eg, at tað er ein reyður tráður ígjøgnum øll rúmini, har tað er ljóst og ymisk gomul ting blanda við nógv nipsting og tað er júst tað, ið eg elski.
Øll rúmini eru ljós, tó eru onkur rúm málaði við eini ljósa grá/brúnari farvu fyri at gera tað meira fjálgt og onkrir veggir eru tapetseraðir við onkrum mynstri og arðir málaðir við kálkmáling. Annars er tað gjøgnumgangandi fyri øll rúmini at tey havi líka gólv, hurðar og listar og sløtt loft. Eg gangi ikki so høgt uppí merkivørur, tí sum sagt, so dámar mær væl at keypa gomul ting og so mála tey ella brúka tey, sum tey eru, men tó so eigi eg ymiskt kitchenAid í køkinum, sum eg eri ótrúliga glað fyri og hetta stendur eisini alt frammi, tí eg haldi at tey køksamboðini eru so pen. Eg elski alt mítt green gate og yvirhøvur stell. Elski at dekka pent upp til ein drekkamunn, tá onkur kemur forbí. Ringt at siga hvørji ting eg eri glaðast fyri, tí eri so glað fyri alt.
Eg havi innrættað tað soleiðis, at eg elski at vera í øllum rúmunum, tískil er tað so ringt at velja okkurt burturúr, sum okkum dámar best, men køkin og stovuna eri eg sera glað fyri, og havi eg eisini brúkt nógva tíð uppá at fingið tað hugnaligt, tí tað eru sjálvandi tey rúmini, sum vit eru mest í.
Men tað nýggjasta, sum er gjørt í húsunum er vaskirúmið, og tað eri eg heilt ótrúliga glað fyri. Tað havi eg innrættað frá byrjan av og havi fingið tað júst, sum eg ynskti. Vit hava brúkt ljósar flísar og so hava vit bygt frystiskápini, vaskimaskinuna og turkitrumluna inn í við gassbetong og borðplátan er eisini gjørd við gassbetong og flísum. Eg havi strúkibretti og turkistativ á vegginum, so eg havi alt eg kann ynskja mær í einum vaskirúmið og tað er eisini deiligt, tí har fer nógv tíð. ☺
Mítt ráð til onnur er at gera tað, sum ein sjálvur heldur er pent, tí tá trúgvi eg at ein trívist best. Tað er altíð inspirerandi at koma inn til fólk og síggja hvat TEIRRA persónligi stílur er, og eg haldi, at allir stílar eru penir, so leingi, sum teir eru gjøgnumførdir. Tað hevði verið keðiligt um øll høvdu sama stíl.
Fleiri myndir úr hugnaliga heiminum
Deil Hesa Greinina


text:
Tiltak verður um pensjónsnýskipanina í hølunum hjá Havnar Arbeiðskvinnufelag í kvøld. Kristina Háfoss og Katrin Kallsberg greiða frá skipanini, og høvi verður at seta spurningar.
Suðurstreymoyar Tjóðveldisfelag setir pensjónsnýskipanina á breddan í hølunum hjá Havnar Arbeiðskvinnufelag í Bøgøtu 10, 5. des. klokkan 20:00.
Tiltakið er partur av eini røð av tiltøkum hjá Suðurstreymoyar Tjóðveldisfelag, har ætlanin er at upplýsa um nýskpanirnar hjá samgonguni. Í novembur mánaða var tiltak um fiskivinnunýskipanina og væl av fólki møttu til tiltakið.
Kristina Háfoss, landsstýriskvinna í fíggjarmálum og Katrin Kallsberg, tingkvinna fyri Tjóðveldi fara at siga frá um nýskipanina, og høvi verður at seta spurningar ella koma við viðmerkingum til uppskotið.


text:
Sverri Egholm
02.01.2018 - 20:51
Rakul Svabo Róadóttir og Atli Jacobsen gjørdust foreldur at fyrsta føroyinginum í 2018.
Talan er um eina gentu, og hon varð fødd klokkan 03:02 nýggjársnáttina. Føðingin gekk væl.
- Eg varð upprunaliga sett at eiga annan jóladag, men tað hendi so ikki tá. Vit bíðaðu í spenningi, og eg skilti á tónalagnum rundan um meg, at fólk vóru nokkso spent um tað fór at blíva síðsti føroyingur í 2017 ella fyrsti í 2018. Tað bleiv so fyrsti í 2018, segði ein glað mamma við Dag & viku í kvøld.
Føroyingar eru raskir at eiga og gera børn. Í 2017 vóru 650 børn fødd, og í 2016 vóru 674 børn fødd í Føroyum.
Sí alt innslagið her


text:
BURTURKAST
Umhvørvisstovan hevur saman við kommununum ábyrgd av at umsita reglurnar um móttøkuskipanir á landi t.d. olju og burturkasti.
Tá ið Sjóvinnustýrið ger eftirlit umborð á skipum og bátum, verður ávíst eftirlitsskjal nýtt til hetta endamál.
Øll skip og bátar skulu hava uppsløg hangandi, sum týðiliga vísa, hvussu beinast skal fyri burturkasti o.ø.
Fiskifør 15 metrar og longri skulu hava hesi uppsløg:
Fiskifør undir 15 metrar skulu hava hetta uppslag:
Kunngerð nr. 122 frá 25. november 2005 um burturbeining av burturkasti frá skipum o.ø., sum broytt við kunngerð nr. 90 frá 28. september 2007, hevur m.a. hesar ásetingar: Burturkast, sambært hesari kunngerð, er eitt og hvørt slag av rakstrar-, matvøru- og húsarhaldsburturkasti, sum stavar frá virksemi umborð á skipum, bátum og havstøðum.
Kunngerðin fevnir ikki um burturbeining av fiski og slógvi í sambandi við viðgerð umborð á fiskiførum.
Føroyskt sjóumveldi (12 fjórðingar)
Burturbeining av burturkasti er bannað. Undantikið er matburturkast frá skipum undir 400 bruttotons, men tó ikki innan fyri 1 fjórðing úr landi.
Uttan fyri føroyskt sjóumveldi
Burturbeining av øllum tilfari úr plasti er bannað, íroknað, men ikki avmarkað til, togverk, nylon, net og annan fiskireiðskap, plastposar o.a.
Annað burturkast sum matburturkast, pappír, klædnatilfar, steintoy og tílíkt, kann burturbeinast meiri enn 12 fjórðingar úr næsta landi, tó 3 fjórðingar um burturkastið er malið og gongur gjøgnum eitt sáld við eini meskavídd, sum í mesta lagi er 25 mm.
Lutir, ið flóta, so sum dunnage, fóðrings- og pakkitilfar kunnu burturbeinast meiri enn 25 fjórðingar úr landi.
Serlig havøki
Strangari krøv eru galdandi til burturkast á viðbreknum havøkjum, sum sambært fylgisskjal V til MARPOL eru hesi øki:
Miðalhavsøkið, Eystursjóvarøkið, Svartahavið, Reyðahavið, Persaraflógvin, Norðsjóvarøkið, Suðurpólsøkið og Karibiska økið.
Á omanfyri nevndu serligu økjum er einans loyvt at burturbeina matburturkast, sum skal vera í minsta lagi 12 fjórðingar úr landi.
Á Karibiska økinum kann burturbeining av matburturkasti fara fram meiri enn 3 fjórðingar úr landi, um burturkastið er malið og gongur gjøgnum eitt sáld við eini meskavídd, sum er í mesta lagi 25 millimetrar.
Á Suðurpólsøkinum er øll burturbeining av burturkasti bannað.
Avhendan av burturkasti og eftirlit
Alt burturkast skal goymast umborð og avhendast til móttøkuskipan á landi, ella burturbeinast sambært reglunum omanfyri.
Skipari og reiðari hevur ábyrgdina av at fylgja reglunum um burturbeining av burturkasti. Sjóvinnustýrið hevur eftirlit við at ásetingarnar verða fylgdar, undir hesum at skipið hevur neyðugar goymslumøguleikar, íløt o.t. um borð, og at neyðug uppsløg eru.
Er burturkast blandað við annað tilfar, sum er fevnt av øðrum reglum um burturbeining, eru strangastu reglurnar galdandi fyri burturbeiningina.
Er skaði hendur á skip ella skip og fólk eru í vanda, er loyvt at víkja frá reglunum, sb. grein 12 í omanfyri nevndu kunngerð


text:
Støddfrøði, heimstaðarlæra og kristni: Anja Norðoy, tlf 257587 - teldupostur: ao0609j4@skulin.fo
Føroyskt: Sonja úr Fugloy
Danskt og evning: Jógvan Brim
Tónleik: Hjørdis Hávarsá
Ítróttur: Sonja í Gong og Sonja úr Fugloy & Tummas Joensen og Assa Færø (í okt. Unnur Didriksen, tí at Assa fer í barnsburðarfarloyvi)
Klaksvík tann 11. september 2018
Góðu foreldur !
Ein áheitan viðvíkjandi frítøku av næmingum í skúlatíð.
Alsamt fleiri foreldur biðja frí til síni børn í samband við uttanlandsferðir og tíllíkt. Hetta ávirkar sjálvandi undirvísingina hjá barninum eins og hjá hinum næmingunum í flokkinum.
Vit vilja tí vinaliga heita á tykkum foreldur um ikki at leggja uttanlandsferðir og annað í skúlatíðini hjá børnunum.
Vinaliga
Vegna skúlan Vagn Foldbo, skúlastjóri
Vegna skúlastýrið Mildrid á Lógv, forkvinna
Heitt verður á foreldur og avvarandi at børnum, sum skulu til tannlækna, um at minna børnini á tíðina tit hava fingið. Nú skúlin er í gerð er ikki altíð møguligt hjá okkum at ”rópa” ella at fara eftir børnunum fyri at minna tey á tíðina.
Vit síggja helst at avvarandi koma við børnunum, tá tey hava tíð til tannlækna. Um okkurt kemur í vegin, ella tað ikki liggur fyri at koma til tannlæknan, vilja vit heita á tykkum um at boða frá sum skjótast.
Vh
Starvsfólkini í Barnatannrøktini
Fyri at lætta um fyrstu lesingina eru at kalla nakrir lyklar, vit kunnu brúka. Næmingarnir læra um teir í skúlanum, og tit sum foreldur gera beint í at minna tey á teir heima.
Her eru fýra at byrja við:
1. Peika undir hvørt einstakt orð, sum lisið verður.
2. Hygg at myndunum á síðuni. Kunnu tær geva okkum nakra ábending um, hvat teksturin snýr seg um, og hvørjum orðum, vit kunnu møta.
3. Ger munnin til at siga fyrsta ljóðið í orðinum, t.d. /sss/ í sól, ella /lll/ í lás
4. Drynja: Far spakuliga gjøgnum orðið, og sig øll ljóðini týðuliga: /sss/ - /óóó/ -/lll/ = sól
Tryggið tykkum, at barn tykkara dugir allar bókstavirnar, vit eru komin ígjøgnum: skap, heiti og ljóð!


text:
Ingi Samuelsen
05.09.2016 - 17:34
Tíðindi > Vinna & Tøkni > Fiskivinna
Ein minstiprísur upp á 30 oyru fyri kilo er ov nógv. Tað er niðurstøðan eftir at einki boð kom upp á tey 5.000 tonsini av svartkjafti, ið vórðu lýst leys at fiska í morgun.
Fiskimálaráðið boðar frá, at uppboðssølan verður uppafturtikin í morgin.
Men ikki fyrr enn beint undan søluni, verður boðað frá, hvør minstiprísurin verður. Tað segði Høgni Hoydal, fiskimálaráðharri, í samrøðu við útvarpið hjá Kringvarpi Føroya fyri løtu síðani.
Høgni Hoydal segði, at tað ikki kom óvæntað á hann, at ongin áhugaður keypari var. Hann hevði kanska roknað við, at hetta fór at henda fyrr.
Reiðararnir halda, at prísurin á 30 oyru er ov høgur. Serliga sammett við tilfeingisgjaldið, sum hevur verið 20 oyru kilo, og kundi takast av óbýttum.
Hanus Hansen segði við útvarpið fyri løtu síðani, at ein minstiprísur á undir 20 oyru, kanska nærmari 10 oyru hevði verið meira hóskandi.
Les eisini: Ongin áhugi fyri svartkjaftinum


text:
Ingi Samuelsen
02.09.2015 - 08:57
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Landspolitikkur
Kári P. Højgaard úr Nýggjum Sjálvstýri er tann tingmaður, sum situr allar uttast á beinkinum. Hjá Sjálvstýri hendi tað, at flokkurin tvífaldaði umboðanina, hóast flokkurin í prosentum gekk aftur á valinum í gjár.
Vánaliga valúrslitið hevði eisini ta avleiðing, at Kári P. Højgaard bað lova sær framat sjónvarpsskíggjanum at takka fyri seg, tí hann var sannførdur um at hava mist sessin.
Men tað skulu ikki so nógvar flytingar til áðrenn Nýtt Sjálvstýri missir tann seinasta sessin til antin Framsókn ella Javnaðarflokkin.
Í brøkrokningini fekk Nýtt Sjálvstýri eina umboðan áljóðandi 1,33 tingfólk, meðan Framsókn fekk 2,29 og Javnaðarflokkurin 8,28. Tað eru desimalarnir, ið avgera hvørji fáa teir seinastu tingsessirnar.
Okkara ókvalifiseraða útrokning vísir, at munurin millum annan tingsessin Sjálvstýri og triðja hjá Framsókn er 38 atkvøður, meðan munurin frá Sjálvstýri til níggjunda sessin hjá Javnaðarflokkinum er 57 atkvøður. So møguleikin fyri, at fínteljingin kann broyta samansetingina av løgtinginum er til staðar.


text:
Hetta skuldi tó vísa ikki at vera tann býttasta avgerðin, tí tá avtornaði var eg ájavnur GM Loek Van Wely (2677) á fyrstaplássinum. Vit fingu báðir 7½/9 (hann hevði tó betri mótstøðustig). Sum vera man vórðu flestu talvini rættiliga rokalig, tá ið tað fór at standa á við tíðini, men her riggaði tíbetur væl hjá mær, og eg megnaði ferð eftir ferð at koppa mótstøðumonnunum í síðstu sekundunum. Serliga minnisríkt var talvið móti GM Farid Abbasov (2549). Vit koma inn í talvið í eini avgerandi løtu:
Eg havi 40 sekund; mótstøðumaðurin tveir minuttir. Við eitt ofrar hann eina hálva talvmanning í eini hættisligari atsókn móti konginum hjá mær. Bispur, riddari og rókur verða tveittir í eldin fyri at reka svarta kongin frá g8 niðan á h5 og haðani yvir á e4. Eg noyðist at finna nakrar neyvar leikir fyri at yvirliva, men tað kostar tíð. Eg standi eftir við einans tíggju sekundum, og tað sær kolasvart út.
Abbasov hevur um hálvan minutt at spinna mátnetið, men hvat? Tráðurin slitnar! Kongurin er ikki til at hava við at gera. Hann smýgur sær sum ein hálur álur í fíggindalendinum, meðan hann høggur frá hond allastaðni, har hann kann. Nú skilja vit báðir, at stórmeistarin ikki hevur nóg nógv fólk at seta mát við. Rókurin, sum hann hevur eftir, er innibyrgdur av svørtum og hvítum finnum, og frúgvin megnar tað ikki einsamøll.
Stór fjøld er nú savnað um borðið. Tað stendur á gomlum nøglum hjá stórmeistaranum. Hann skákar við frúnni nakrar ferðir og klárar at tveita tvær finnur afturat í eldin, men so er einki skák eftir. Abbasov velur neyðloysnina, ofrar innibyrgda rókin og síðani frúnna í eini roynd at flagga meg. Men nú stendur einsamalli kongurin hjá honum spillnakin í móti svarta herinum. Frúgv og rókar fara sendandi mótvegis tí hvíta konginum. Trý sekund eftir, mát í fýra-fimm. Skák, skák, skák, og kongurin hjá honum er kroystur í hornið. Við einum sekundi eftir eri eg klárur at siga skákmát næsta leik, og Abbasov velur at geva skarvin yvir.
(169) Moiseenko,A (2667) – Ziska,H (2426) [E70]
Arctic Chess Challenge Tromso NOR (6), 05.08.2010
[Helgi Dam Ziska]
Hetta talvið varð telvað í 6. umfari. Mótstøðumaðurin var GM Alexander Moiseenko (2667), sum var seedaður sum nummar 2 í kappingini. Eg var greiður yvir, at tung mótbrekka lá fyri framman, men samstundis var eg við gott mót eftir góðu úrtøkuna seinastu umførini. 1.d4 Nf6 2.c4 g6 3.Nc3 Bg7 4.e4 d6 5.Bd3 0–0 6.Nge2 Ein heldur óvanlig uppseting móti Kongaindisku byrjanini. Megintankin handan uppsetingina er at halda møguleikanum at spæla f2-f4 opnum. Um svartur spælir …f7-f5 í framtíðini, er hvítur klárur at seta tøpp í eitt møguligt svart kongaálop við exf5 og f2-f4. Ein vansi við uppsetingini er tó, at e2 ikki er tann besti punturin fyri riddaran. 6…Nc6 7.0–0 Nh5 8.Bc2 e5 9.d5 Ne7 10.Kh1 f5 11.exf5 Nxf5 [11…gxf5 (høvuðsvarianturin) 12.f4 Ng6 13.Ng1! Qh4 14.Nf3 varð telvað umfari fyri í Moiseenko-Westerinen. Í tí talvinum reiv Moiseenko svørtu støðuna sundur trygt og einfalt, so eg metti tað vera skilagott at velja aðrar leiðir.] 12.Ne4 Diagram
Hvítur broytir ætlan, nú svartur hevur tikið á f5 við riddaranum. Riddarin stendur væl á e4, har hann altíð kann fáa stuðul frá hinum riddaranum á e2, um svartur roynir at býta av. Ætlanin er nú at spæla Bg5, Fd2, Rae1 og fyrireika f4. Um hetta mundið kom eg í eina tvístøðu. Eg var rættiliga vísur í, at 12…Rif6 var rætta framhaldið her, men eg hevði gloymt fyrireikingarnar eftir tað. Mótstøðumaðurin hevði einans brúkt tveir minuttir og kendi týðiliga byrjanina út og inn (tað hevði eg sæð í fyrireikingunum). Eg vildi ikki standa sum pinnur í lorti eftir at hava fingið skeggið í postkassan í einum langum teorivarianti og valdi tískil at yvirraska hann:12…Nd4?!N Sbt. mínum databasa er hesin leikurin ikki royndir áður, men tíverri er hann einki serliga góður. Tað er eingin grund til at hjálpa hvítum av við vánaliga riddaran á e2. [12…Nf6 er rætti leikurin. Eftir 13.Bg5 Qe8 er støðan so at siga jøvn.] 13.Nxd4 exd4 14.Bg5 Qe8 15.Qd2 Bf5 16.Rae1 Qd7 Diagram
Hetta var støðan, eg hevði miðjað eftir við 12…Rid4. Tað er einki at siga til, at hvítur hevur fyrimun, men eg var kortini hampiliga nøgdur við, hvussu byrjanarspælið hevði lagað seg. Ætlanin hjá svørtum er einføld: at spæla …Rae8 og býta so nógv fólk sum møguligt av í e-linjuni.[Endiliga ikki 16…Qf7?? 17.Nxd6! og hvítur vinnur.] 17.f3 Byrjanin upp á eina skeiva ætlan. [17.Re2 Rae8 18.Rfe1± er besta framhaldið, sbt. Fritz] 17…Rae8 18.g4?! Yvirambitiøst: tað er ikki nógv meining í at noyða svartan at náða sínum máli (at býta av) og samstundis skapa veikleikar í síni egnu støðu. Nú er støðan jøvn aftur. 18…Bxe4 19.Bxe4 Nf6 20.Bc2 Diagram
20…Rxe1 Her hevði tað møguliga verið neyvari at varðveitt spenningin og bíða, til hvítur býtti av. [20…c5 við ætlanini …b7-b5 var ein góður møguleiki. Hvítur kann ikki vinna finnuna á d4, tí eftir 21.dxc6 bxc6 22.Qxd4? hevur svartur 22…Ne4! við nærum avgerandi fyrimuni.] 21.Rxe1 Re8 22.h3 [22.Rxe8+ Qxe8 23.Qxd4 Qe2! Diagram
var ein týdningarmikil variantur, sum mátti roknast, áðrenn eg spældi 20…Rxe1. Men her er einki at ræðast hjá svørtum, t.d.:24.Qd3 Qf2! (hóttir …Rixg4 og …Be5) og tað er hvítur, sum má ansa sær. ] 22…c5 23.Bd3 Rxe1+ 24.Qxe1 Qe8?! [24…Kf8 (fyri at fyrireika …Fe8) var tryggari.] 25.Qe6+! Diagram
[Eg metti ikki endatalvið eftir 25.Qxe8+ Nxe8 at vera so vandamikið. Støðan er rættiliga læst, og hvíta bispinum hjá hvítum vantar pláss. ] 25…Qxe6 26.dxe6 Kf8 27.f4 Ke7 28.f5 h6 29.Bd2 g5
Svartur roynir at læsa støðuna fyri at avmarka hvítu bisparnar. [Her sigur Fritz, at 29…d5 gevur svørtum meira ella minni javnt spæl, men tað er sjálvandi eisini vágið at opna støðuna á henda hátt.] 30.Kg2 Ng8!
Diagram
Riddarin kemur nú niðan á e5 via g8-e7-c6. Bispurin stillar seg á f6, og kongurin fer yvir á c7. Hetta er rætta verjustøðan hjá svørtum.[Fritz mælir enn til 30…d5 , men mestur er tað, tí at forritið ikki hevur skil fyri læstu støðuni.] 31.Be4 [31.b4 var ein meira avbjóðandi leikur. Tó so, svartur klárar seg eftir 31…b6 32.Be1!? (hvítur ætlar at taka á c5 og fáa bispin niðan á g3) 32…Be5! (forðar Bg3)(32…Kd8 33.bxc5 dxc5 34.Bg3 sær hættisligt út.) ] 31…b6 32.Kf2 Kd8 Kongurin fer yvir á frúgvasíðuna at verja. 33.Ke1 Ne7 34.Kd1 Kc7 35.Kc2 Bf6 36.Kb3 Eg var ikki heilt vísur í, hvat mótstøðumaðurin hevði í kvittanum er. Um hann ætlar sær at vinna, verður hann noyddur at spæla b2-b4, og tað er eingin grund til at bíða. 36…Nc6 37.Ka4 a6 38.a3 Ne5 39.Kb3 Kc8 Svartur hevur stillað seg upp á skilagóðan hátt og kann nú bara bíða, til hvítur fer at royna at bróta ígjøgnum. 40.Be1 Kc7 41.Bg3 Diagram
41…b5!? Eftir ein hálvan tíma í tænkeboksini valdi eg her at royna at fáa finnurnar á rull heldur enn at spæla upp á tað trygga. [Bíðileikurin 41…Kc8 var tann tryggari (men passivi) møguleikin: 42.Bd5 Kc7 43.Kc2 Kc8 44.b4 Kc7 45.Kb3 (45.bxc5 bxc5 46.Be1 Kb6 og eg dugi ikki at síggja, hvussu hvítur skal koma víðari.) 45…Be7 46.bxc5 bxc5 47.Ka4 Kb6 48.Be1 Nc6 Diagram
og svartur heldur tørn. Tað er áhugavert, at Fritz gevur hvítum vinnandi fyrimun í hesi støðuni!] 42.cxb5 Hetta tykist nakað vágið, tí svørtu finnurnar gerast nú sera vandamiklar. Tó so, um hvítur skal vinna, er hetta einasti vegur fram. 42…axb5 43.a4?! Men hetta er óansið, tí nú fær svartur gott spæl á frúgvasíðuni. 43…Kb6 44.Be1 c4+ 45.Ka3 d5! Hetta var helst tað, sum ukrainski stórmeistarin hevði yvirsæð. Svartur er komin fyri seg. 46.Bxd5 Nd3 47.Bd2 [Sjálvandi ikki 47.Bg3?? Be7+ 48.Ka2 Nb4+ og svartur vinnur.] 47…Kc5 48.Be4 b4+ 49.Ka2 Nf2 50.Bf3 Nd3 Diagram
Her gjørdist eg greiður yvir, at javnleikur var tað besta, eg kundi fáa burtur úr, og legði tí upp til leikendurtøku. Svartur hóttir …c4-c3, so hvítur noyðist at hótta riddaran. Eg helt, at Be4 var einasti leikur, og ætlaði tá at taka javnleikin við …Rif2. Men so skuldi ikki vera![50…c3 51.bxc3 bxc3 sær gott út, men er í roynd og veru hættisligt fyri svartan: 52.Bc1 Kc4 53.a5! Kb5 54.Kb3 (hvítur hóttir Ba3) 54…d3 55.Be3 Nxh3 56.a6!? Kxa6 57.e7 Bxe7 58.Kxc3± og kongurin hjá svørtum er avskorin.] 51.Be2!? Ein brølari?! Nei, bara ein lítil fella… 51…Nxb2? Gonk! Nú helt eg, eg var á sigurskós. Men næsti leikurin hjá hvítum var mær ein ordans hvøkkur. [51…Nf4 var lættast. Støðan er púra jøvn sbt. Fritz.] 52.e7! Einasti leikur, sjálvandi. Vit fáa nú eitt endatalv við ólíkalittum bispum, men orsakað av hvítu frífinnunum er svartur í svárari kreppu. 52…Bxe7 53.Kxb2 c3+ [53…Bf6? gongur ikki orsakað av 54.Bxc4! Kxc4 55.a5 og hvítur hevur vinnandi fyrimun.] 54.Kc2 cxd2 Diagram
Ein avgerandi løta. Hvítur misnýtir ein gyltan møguleika við:55.Kxd2? [55.a5! var vegurin til Róm. Sum Nimzowitsch og aðrir hava gjørt greitt: “Passed pawns must be pushed!” 55…d3+ (55…b3+!? 56.Kxd2 Kc6 57.a6 Kb6 58.Bd3 (við ætlanini at spæla Kc1–b2-xb3) og hvítur vinnur.; Tað sama er galdandi fyri 55…Bd8 56.a6 Kb6 57.Kxd2 b3 58.Bd3+-) 56.Bxd3 Bf6 57.Kxd2 b3 58.Ke3 b2 59.Ke4 Kd6 60.a6 Kc6 61.a7 Kb7 62.Kd5 og hvítur vinnur.] 55…Kb6 Fyri at steðga a5! 56.Bd1 Kc5 57.Bb3 [Nú er sjálvandi ov seint við a5: 57.a5? Kb5] 57…Bd8 58.Kd3 Bf6 59.Ke4 Bg7 Tað er týdningarmikið at hava bispin á a1–h8 diagonalini, soleiðis at hvíti kongurin ikki sleppur inn via e5. 60.Bf7 Bh8 61.Kd3 Bf6 62.Bb3 Bh8 63.Bd1 [63.Bc4 var ein roynd at fáa a4-a5 í gjøgnum, men støðan er ikki so greið eftir 63…Kb6 64.Ke4 Kc5 65.Bd3 b3 66.a5 b2 67.a6 Kc6! (forðar hvíta konginum at treingja inn via d5)] 63…Bf6 64.Kc2 Bd8 Nú fer bispurin á hina diagonalina fyri at verja a5. 65.Be2 Kb6 66.Kb3 Kc5 67.Bd3 Ba5 Diagram
Hvítur má ikki sleppa at spæla a5.68.f6 Tað er ilt at síggja, hvussu hvítur annars skal bróta ígjøgnum.Undir talvinum helt eg (og óivað Moiseenko við), at hetta var mønustingurin, men tað vísti seg, at eg hevði ein trumf eftir í ermuni… 68…Kd6 69.Bc4 d3! Hetta kom dátt við hjá stórmeistaranum, sum sakk niður í stólin og fór at rysta við høvdinum. [69…Kd7 70.Kc2 Ke8 71.Kd3 Bb6 72.Ke4 Diagram
sær út til at vinna hjá hvítum.] 70.f7 [Svartur klárar seg eisini eftir 70.Bxd3 Ke6 71.Kc4 b3 72.Kxb3 Kxf6 73.Kc4 Ke7! 74.Kb5 Be1 75.a5 Kd8 76.Kb6 Kc8=] 70…Ke7 71.Kb2 Bb6 72.Kc1 Be3+ 73.Kd1 Kf8 74.a5 Ke7 75.a6 Kf8 76.Ke1 Ke7 77.Kf1 Kf8 78.Bb3 Ke7 79.Kg2 Ba7 80.Kf3 Kf8 81.Bc4 [Ella: 81.Ke4 d2 82.Kd5 Kxf7 83.Kc6+ Kf6 84.Kb7 Be3 85.a7 Bxa7 86.Kxa7 h5! 87.Kb6 h4 88.Kc5 Ke5 89.Kxb4 Kf4 90.Kc3 Kg3 91.Kxd2 Kxh3 92.Bd1 Kg3 93.Ke3 h3= Diagram
er eisini javnt] 81…Bg1! Bispurin stendur betur á g1, tí um hvítur hevði farið niðan eftir við konginum, hevði hann vunnið eitt tempo, tá hann kom til b7. Tað ger hann ikki nú. 82.Ba2 Ke7 83.Bb3 Kf8 84.Kg2 Ba7 85.Kf1 Ke7 86.Ke1 Be3 87.Bc4 Kf8 88.Kd1 Ke7 89.Ba2 Kf8 90.Ke1 Ke7 91.Bb3 Kf8 92.Kf1 Ke7 93.Kg2 Ba7 94.Kf3 Bg1 95.Ke4 d2 96.Kf5 d1Q 97.Bxd1 Kxf7 98.Bb3+ Kg7 99.Ke6 h5! Diagram
Tað lættasta. Hvítur kann ikki vinna, av tí at hann hevur tann skeiva bispin (bispurin skuldi havt sama lit sum broytingspunturin h8 fyri at vunnið).Eg hevði einans tveir minuttir eftir her, og mótstøðumaðurin royndi tí at trýsta meg eina løtu afturat. Har var tó einki at fara eftir, og restini av talvinum nýtist ikki viðmerkingar.100.gxh5 Kh6 101.Bd1 b3 102.Bxb3 Kxh5 103.Bd1+ Kh6 104.Kd7 Kh7 105.Kc6 Kh8 106.Kb7 Kg8 107.a7 Bxa7 108.Kxa7 Kh8 109.Kb6 Kg8 110.Kc6 Kh8 111.Kd6 Kg8 112.Ke6 Kh8 113.Kf6 Kg8 114.Bh5 Kh8 115.Bf7 Kh7 116.Ke7 Kh8 117.Kf8 Kh7 118.Be6 Kh8 119.Kf7 Kh7 120.Kf6 Kh8 121.Bf5 Kg8 122.Kg6 Kh8 123.Kh6 Kg8 124.Bg4 Kh8 125.Kh5 Kg8 126.Bd1 Kh8 127.Kg6 Kg8 128.Kf6 Kh8 129.Bb3 Kh7 130.Kf7 Kh8 131.Bd1 Kh7 132.Bh5 Kh8 133.Kg6 Kg8 ½–½
Tíanverri minnist eg ikki talvini frá snarkappingini serliga neyvt, men eg havi til stuttleika endurskapt talvið frá síðsta umfari eftir minninum. Mótstøðumaðurin var GM Levon Babujian:
(167) Babujian,L – Ziska,H [E67]
Arctic Chess Challenge 2010 – BLITZ (9), 05.08.2010
1.d4 Nf6 2.c4 g6 3.Nc3 Bg7 4.g3 0–0 5.Bg2 d6 6.Nf3 Nbd7 7.0–0 e5 8.h3 a6 9.e4 b5 10.dxe5 dxe5 11.b3 c6 12.Ba3 Re8 13.Rc1 Qa5 Diagram
14.Bb2 b4 15.Na4 Nxe4 16.Re1 f5 17.g4 Ndc5 18.Nxc5 Qxc5 Diagram
19.Rxe4 fxe4 20.Ng5 e3 21.Ne4 exf2+ 22.Kh1 Qe3 23.Qd6 Bxg4 Diagram
24.Qxc6 Bxh3 25.Rf1 Rac8 26.Qd5+ Be6 27.Qd2 Qxd2 28.Nxd2 e4 Diagram
29.Bxg7 e3 30.Bd4 exd2 31.Bf3 Bh3 32.Rxf2 d1Q+ 33.Bxd1 Re1+ 34.Kh2 Rxd1 Diagram
Um nakar er áhugaður í at fáa talvini, eg havi viðmerkt, í pgn-formati, kunnu tit seta tykkum í samband við meg á helgidz@hotmail.com.


text:
Fyrstahjálp er hent at duga og kann bjarga lív!
Vilt tú læra at geva fyrstuhjálp? Ynskir tú, at tíni starvsfólk duga fyrstuhjálp?
Reyði Krossur bjóðar skeið í fyrstuhjálp bæði til einstaklingar og stovnar. Okkara instruktørar eru vælútbúnir og hava góðkenning.
Vit bjóða fýra amenn skeið um árið. Á hesum skeiðum er pláss fyri 15 luttakarum. Prísurin er 800 kr. fyri hvønn luttakara.
Fyri stovnar og arbeiðspláss, ið ynskja fyrstuhjálparskeið fyri starvsfólkunum, snikka vit skeiðini, sum tit ynskja tað. Prísurin hongur saman við, hvussu nógv eru á skeiðinum. Tó er ein minsta upphædd á 10.800 kr. Eru t.d. 15 starvsfólk á skeiðinum er prísurin 720 kr. fyri hvørt starvsfólk. Eru tit færri, verður prísurin fyri hvønn luttakara hægri.
Ynskir tú eitt fyrstuhjálparskeið, set teg í samband við okkum á fyrstahjalp@redcross.fo ella redcross@redcross.fo.
Reyði Krossur hevur eisini skeið í fyrstuhjálp fyri skúlar. Her er grundgjaldið 1000 kr. Afturat hesum er kostnaður fyri undirvísingartilfar og løn til instruktørin, ið skúlin sjálvur rindar. Lønin til instruktørarnar er 272 kr. per tíma + 12 % í frítíðarløn.


text:
Mandy at home er undirvísingartilfar til 5. flokk í enskum. Í lesibókini er - eins og í Mandy on holiday - fløga við upplestri av øllum tekstinum í bókini.
Mandy at home er gjørd við støði í Bretlandi, í enskum umhvørvi. Í bókini verður tó eisini víst á sambandið millum Bretland og Føroyar í tann mun, ið hetta hevur borið til og er natúrligt.
Ein fløga við teimum fjúrtan sangunum í Mandy at home er eisini komin. Herluf Lützen hevur staðið fyri tónleikinum, Pauli Hansen hevur samskipað, og næmingar syngja.
Arbeiðsbók og Lærarabók eru til bókaheildina. Til bøkurnar um Mandy eru gjørdar avritssíður, sum frítt kunnu takast niður av netinum. Tað er Una Poulsen, lærari í Vestmanna, ið skrivar bøkurnar um Mandy. Teknarar eru Hannis Egholm, Anni Arge Lamhauge og Osvald Jacobsen
Føroya Skúlabókagrunnur hevur givið út bókina Mandy at home. Workbook eftir Unu Poulsen. Í arbeiðsbókini eru f...
Til læraran er gjørd fløga við sangunum úr lesibókini. Á fløguni eru 14 sangir, ið børn og vaksin syngja. Kend...
Aftur í ár bjóðar Føroya Skúlabókagrunnur eina spennandi nýggja bók í enskum Mandy at home, sum er undirvísing...


text:
Árni Gregersen, ting.fo 07.04.2018 (07:02)
Javnaðarlandsfundur í Skálanum
Stóru flokkarnir hava landsfund um hesa tíðina og í dag halda bæði Javnaðarflokkurin og Tjóðveldi fund í Klaksfund.
Javnaðarflokkurin heldur fund í Skálanum, har AAksel V. Johannesen, formaður, fer at halda sína ársfrágreiðing. Gestarøðari á fundinum er Eli Brimsvík, formaður í Havnar Handverkarafelag.
Skárin fyri landsfundin er hendan:
kl. 09.30 Landsfundurin settur
kl. 09.45 Frágreiðing skrivarans
kl. 10.00 Skrivarin leggur fram grannskoðaðan ársroknskap
kl. 10.15 Frágreiðing frá feløgunum
kl. 11.00 Gestarøðan, Eli Brimsvík
kl. 11.30 Formansfrágreiðing
kl. 12.00 Matarsteðgur
kl. 13.00 Orðaskifti um formansfrágreiðingina
kl. 15.00 Kaffisteðgur
kl. 15.30 Val av formansskapi, starvsnevnd, floksleiðslu og skrivara
kl. 16.00 Góðkenning av valevnabýti millum limafeløgini,
kl. 16.15 Fundarsamtykt
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Árni Gregersen, ting.fo 07.04.2018 (11:59)
Magni Laksáfoss kann bjarga samgonguni
Formaðurin í Javnaðarflokkinum ásannaði í formansrøðuni á landsfundinum, at í fleiri málum hjá samgonguni á tingi, kann Javnaðarflokkurin ikki levera átta atkvøður.
Hetta harmaðist hann um, men sá ein glotta í, at Magni Laksáfoss nú er leysgangari á tingi.
- Ein av teimum, ið vit samráddust við um fiskivinnunýskipanina, er nú uttanflokkatingmaður. Fyri mær tykist tað ikki óhugsandi, at vit kunnu finna semjur um nøkur týðandi mál. Okkara partur fer so ikki at liggja eftir, segði Aksel V. Johannesen, formaður
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Læruætlan eftir Birgir Hansen og Dia Midjord
Um føroyska leistin
Í føroyska leistinum fæst vitan um kroppin, skipanir í kroppinum, kostin og skaðar. Góð ráð verða givin til barna- og ungdómsvenjingar, og vegleitt verður um tekniska-, taktiska-, sosiala/sálarliga- og kropsliga partin. Seinast í læruætlanini er ein samandráttur fyri hvønn aldursbólk, har ein sær fokusøkini at venja, og hvørji krøv eru til ymisku partarnar í hondbóltsspælinum.
HSF hevur ásett, at spælararnir á føroysku landsliðunum skulu vera skjótir og flyta seg væl í bæði verju og álopi. Sum heild skal verjuspælið vera álopskent, og álopsspælið ágangandi. Landsliðini skulu spæla við nógvari ferð við áherðslu á evnunum hjá tí einstaka.
Tá greitt er, at hetta verður spælistílurin hjá A-landsliðunum, er samstundis greitt, hvørjar serligar førleikar spælarar skulu hava, sum leisturin ynskir at klekja. Samstundis er vert at hava í huga, at fyrstu barnaárini í hondbólti eigur servenjing ikki at koma fyri, men tá vit koma til úrvalsvenjingar, skal arbeiðast meira við hesum førleikum.
At “spælarar skulu vera skjótir og flyta seg væl” hevur við sær, at spælarar á yngri árum skulu venja nógva koordinatión, sum eru evnini hjá kroppinum at samskipa rørslur. Hetta skal gerast til hvørja einastu venjing, og mælt verður til, at henda venjing er ein partur í upphitingini og eitt nú saman við skotvenjing, t.v.s. at spælarar renna/dribla framvið keylum í mynstri, kvika sær ígjøgnum ein stiga á gólvinum ella traðka á lágar beinkir á gólvinum, áðrenn teir skjóta.
At “verjuspælið skal vera álopskent, og álopsspælið ágangandi” hevur við sær, at spælarar á yngri árum skulu venja offensiva verju. Tað er íbygt hjá børnum at fanga bóltin, og tað eru hesar førleikar, vit ynskja at menna so skjótt sum gjørligt. Við hesum førleikum fær spælarin skjótari sjálvsálit og treysti at royna seg, og hesar førleikar hevur spælarin brúk fyri, tá liðið vinnur bóltin.
Tað ber næstan til at staðfesta, at eitt barn, sum dugir at verja offensivt, tekur skjótt við læru at verja defensivt, tí barnið í verjupartinum frammi á vøllinum lærir at brúka beinini og kroppin. Tað øvuta er ikki í sama mun galdandi. Eitt barn, sum lærir defensiva verju, hevur seinni trupult við at koma fram á vøllin at verja, tí barnið hevur ikki í sama mun verið noytt at brúka beinini og kroppin til verjupartin.
Harafturat er tað givið, at tá spælarin gerst eldri, er tað eitt ófrávíkiligt krav, at spælarin orkar væl, tí annars megnar liðið ikki at verja frammi á vøllinum.
At “spælast skal við nógvari ferð við áherðslu á evnunum hjá tí einstaka” hevur við sær, at spælarar á ungum árum skulu venja nógva tekniska venjing. Teknisku evnini hjá spælarunum avgera ferðina á spælinum.
Harafturat hevur tað týdning, um “spælast skal við áherðslu á evnini hjá tí einstaka”, at spælarin frá ungum árum lærir at taka egnar avgerðir á vøllinum. Venjarin skal vegleiða og stuðla, men spælarin skal sjálvur gera av, hvørja loysn hann heldur vera frægast í givnu støðuni. Tess fleiri spælarar eru, ið velja frægastu loysnina í givnu støðuni, tess sterkari verður liðið.
Greið og skipað tilgongd
Tað er sera týdningarmikið og avgerandi, um tilgongdin skal eydnast, at greitt skilnaðarbýtið er ímillum landsliðini og landsliðsarbeiðið øðrumegin, og venjingarnar hjá ungdómsaldursbólkunum hinumegin.
Landsliðini og landsliðsarbeiðið leggur dent á úrslit og at menna liðini. Venjingarnar hjá ungdómsaldursbólkunum leggja minni dent á úrslitið, men heldur størri dent á at menna tann einstaka.
Sagt við øðrum orðum, tá ungdómsspælari kemur at venja við HSF, er meira fokus á, at spælarin er miðdepil í egnari menning. Tá spælarin kemur á eitt av landsliðunum hjá HSF, er meira fokus á, at liðið er miðdepil í tilgongdini, at tann einstaki spælarin mennist.
Henda læruætlan er ætlað til feløg, venjarar og spælarar í føroysku hondbóltsfamiljuni, so at barna- og ungdómsspælarar í stóran mun verða skúlaðir eftir sama leisti, sum hevur grundarlag í spælistílinum hjá kvinnu- og manslandsliðnum. Her er vert at nevna, at leisturin eisini leggur upp til, at mennast skulu úrmælingar, tí ofta gera hesir mun og avgera dystir.
Føroyski leisturin er fyrsta stig at samla hondbóltsfamiljuna og fáa feløgini at arbeiða miðvíst við sama endamáli at klekja góðar A-landsliðspælarar. Skulu vit klekja úrmælingar, er tað eitt ófrávíkiligt krav, at skipanin eisini klekir dugnaligar venjarar.
Næsta stig er at skriva eina frágreiðing, har tað greitt framgongur, hvussu tilgongdin er og hvørjar ítøkiligar mannagongdir eru galdandi í sambandi við úrvalsvenjingar, ungdóms- og landsliðsarbeiðið.


text:
Læknaskrivari til Klaksvíkar Sjúkrahús
Søkt verður eftir læknaskrivara frá 01. oktobur 2018, ella eftir nærri avtalu. Talan er um eitt fulltíðarstarv. Umsøkjarar, ið hava hug at arbeiða niðursetta tíð, eru eisini vælkomnir at senda umsókn.
Førleikakrøv/persónligir eginleikar:
- Útbúgving sum læknaskrivari
- Góð samstarvsevni
- Dugir at raðfesta arbeiðið, sum til tíðir er krevjandi
- Tænastusinnað/ur
- Góður røkjuskapur
- Kunnleiki til Cosmic er ein fyrimunur, tó ikki krav.
Um tú ynskir at vita meira um starvið, ert tú vælkomin at seta teg í samband við leiðandi læknaskrivara, Magnu L. Joensen, teldupost magna@ks.fo.
Lønar- og setanartreytir sambært sáttmála millum Fíggjarmálaráðið og Starvsmannafelagið
Umsókn, saman við avriti av prógvi og CV, skal sendast til: umsokn@ks.fo
Umsóknarfreistin er mánadagin 20. august 2018 kl. 12:00.


text:
Hallur av Rana 08.10.2018 (19:04)
Eldur kyknaði undir matgerð
Stutt áðrenn klokkan seks í kvøld fekk løgreglan boð um, at nógvur roykur var í einari íbúð í einum av íbúðarbygningunum í Eirargarði í Tórshavn. Tað vísti seg, at eldur var í kyknaður í einari grýtu undir matgerðina hjá einari familju í bygninginum.
- Tey ballaðu barnið hjá sær í eitt teppi og rýmdu úr íbúðini, tí har var so nógvur roykur. Vit boðaðu sløkkiliðnum frá og teir vóru skjótir á staðnum. Men tá hevði familjan longu koyrt okkurt oman á grýtuna, so at eldur var sløknaður, upplýsir vakthavandi á løgreglustøðini.
Vakthavandi upplýsir, at eingin eldskaði stóðst av tilburðinum, men at íbúðin helst hevur fingið onkran roykskaða.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Tíðindi
10. oktober 2018
Skúlablaðið hevur fingið fatur á trimum 9. floks næmingum og einum 7. floks næmingi og spurt teir, hvussu tað er við telefonum í skúlanum ella flokkinum, tey ganga í, um teir halda, at telefonir órógva, hvat teir brúka telefonina til og so framvegis.
Janya Rodkongruay gongur í 9. flokki í Skúlanum á Argjahamri á Argjum. Hon sigur, at hon ikki nýtir telefonina so nógv í skúlanum, tí tey bara sleppa at brúka hana í matarsteðginum. Um tey brúka hana í tímanum ella áðrenn, so verður telefonin tikin frá teimum í ein heilan dag.
- Eg haldi, at vit eiga at sleppa at brúka telefonina í tímanum til skúlaarbeiði.
Hon heldur, at tey eisini áttu at sloppið at brúkt telefonina í fríkorterunum, og um tað er neyðugt, eigur hon vera í taskuni ella jakkanum í tímunum. Hon sigur, at telefonin ikki órógvar hennara arbeiðslag, men at sjálvandi er tað ikki gott at vera so bundin at einari telefon.
Andreas Skeel Nolsøe gongur í 7. flokki í Skúlanum á Fløtum. Hann sigur seg brúka telefonina sum oftast í fríkorterinum til snapchat, men eisini í støddfrøði-tímunum sum roknimaskinu. Men vanliga sleppa tey ikki at brúka telefonina.
- Kanska fara vit at sleppa at brúka telefonina; tað órógvar ikki meg, um vit kunnu brúka telefonina, men tað er kanska betri at lurta eftir læraranum enn at vera á telefonunum í tímunum. Eg haldi, at mann átti at lært seg at brúka telefonina minni.
Hann heldur ikki, at mann eigur at nýta telefonina í tímanum, uttan so at lærarin sigur tað. Tá ið Skúlablaðið spyr, hvørjar avmarkingar, hann heldur, at tað átti at verið viðvíkjandi telefonnýtslu, sigur hann, at næmingar áttu at sloppið at nýtt telefonina 15 minuttir av fríkorterinum og síðan 15 minuttir til at sparka, spæla kortspæl o.a.
Olivia S. Hansen gongur í 9. flokki á Skúlanum á Giljanesi. Hon nýtir ikki telefonina serliga nógv í skúlanum, men um so er, so er tað til Snapchat, Instagram ella Facebook. Í hennara flokki sleppa tey als ikki at hava telefon við í skúla, og um tey hava hana við, so verður hon tikin frá teimum. Hon heldur ikki, at tað er gott, tá ið næmingar brúka telefon í tímanum, tí at lærarin hevur brúkt tíð til at fyrireika seg til tíman.
- Um øll bara sita í telefonini, so spilla lærararnir sína tíð uppá at læra teg nakað, sum tú slett ikki lurtar eftir. Telefonir órógva ræðuliga nógv. Tú hugsar altíð um, at kanska onkur hevur sent tær eini boð. Tú hugsar so nógv um tað, og summi hyggja næstan alla tíðina á telefonina, minst fimm ferð innan fyri fimm minuttir.
- Eg haldi, at tað er ótrúligt, at mann ikki kann finna uppá nakað betri at gera enn at bara hyggja í ein skerm allan dagin, og at tey, ið er so bundin, ikki kunnu bíða, til tey eru komin heim úr skúla.
Olivia sigur, at hon heldur tó, at tað er í lagi at nýta telefon í tímunum, um lærarin hevur givið loyvi. Onkuntíð sleppa tey at brúka telefonina til at hyggja inn á Sprotan, um tað eru orð, tey ikki skilja. Tað heldur hon, er góð nýtsla av telefonum.
Olivia fortelur, at fyrr lótu tey telefonirnar inn um morgunin og fingu tær aftur í matarsteðginum og lótu tær síðan inn aftur. Hon heldur, at tað riggaði væl, men tað vóru kortini summi, ið ikki lótu telefonina inn, og tí sleppa tey als ikki at hava telefon við í skúla nú, og tað kann vera ringt hjá teimum, ið búgva langt burtur frá skúlanum.
Gerda Sólsker gongur í 9. flokki í Skúlanum við Løkin. Hon nýtir ikki telefon í skúlatíðini uttan sum hjálparamboð sum t.d. Sprotan. Í hennara skúla er telefonin ikki loyvd í skúlatíðini, uttan so at lærarin gevur loyvi. Tá tey fáa loyvi, sita tey flestu á t.d. Snapchat og Facebook í tímunum, og tað, heldur hon, als ikki er í lagi. Hon heldur, at tað er bara gott, um næmingarnir brúka telefonina sum eitt hjálparamboð í tímunum, t.d. á Sprotanum. Hon heldur, at næmingar skulu bara kunna brúka telefon í tímanum sum hjálparamboð.
Hon heldur ikki, at tað órógvar hennara arbeiðslag, tá ið hon ikki sjálv situr í telefonini, men at tað órógvar tey, sum sita við henni.
- Eg haldi, at tey, ið er bundin at telefonini, áttu at avmarkað sína telefonnýtslu, serliga um tey ganga í skúla, tí telefonin fyllir nógv í einum gerandisdegi.
Tekstur: Guðrið Egholm
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Mediatión
Mediatión er altjóða heitið fyri arbeiðið, sum triðjipersónur ger í royndunum at fáa ósamdar partar at semjast. Í orðinum mediatión liggur at viðkomandi triðjipersónur kemur ímillum ella gongur ímillum partarnar.
Mediatión fevnir um nógvar ymiskar mediatiónshættir:
- Upprunaligi hátturin
- Avtalu- ella úrslitavendi hátturin
- Systemiski cognitivi hátturin
- Transformativi hátturin
- Narrativi hátturin
Hvør háttur verður nýttur velst um hugburðin hjá mediator, hvat partarnir ynskja, og hvørji evnini eru.
Konfliktmekling
Keypmannahavar Universitet hevur eina tað bestu útbúgvingina í mediatión á høgum støði. Útbúgvingin er grundað á doktararitgerð hjá Vibeke Vindeløv, um hví og hvussu meditión eigur vera brúkt sum konfliktloysingarháttur -sum eitt alternativ til eitt nú dómstólaviðgerð.
Mekling
Trætumekling er føroyska heitið á virksemi mínum sum meklari. Kortini nýti eg eisini heiti mekling og semjuloysn við mekling, sum vendir huganum móti framtíðini og tí góða úrslitinum heldur enn móti trupulleikanum.
Rættartrygdin
Ein týðandi boðskapur hjá Vibeke Vindeløv er rættartrygdin og teir etisku spurningar, sum knýta seg til trætuloysn við mediatión. Mediatión er enn eitt ólógregulerað øki, og setur tí serlig krøv til mediator at ansa sær ikki at virka sum dómari, manipulator etc. Vandi er fyri hesum, um mediator ikki hevur nøktandi kunnleika, og tí ikki er vitandi um ábyrgdina sum fylgir hesum leikluti.
Orðið konfliktmægling hevur í Danmark og í Skandinavia yvirhøvur nú fest røtur, og fingið serstaka merking við serligum denti á meklaraetik og meklara ábyrgd.
Trætumekling
Sjálvandi kann orðið konfliktmekling nýtast her hjá okkum, men havi eg hildið tað rættari at brúka føroyska heiti træta – í staðin fyri konflikt. Ein træta og ein konflikt eru meiri og minni fastlæster ósemjur.


text:
Vælvitjað mótasýning í Handilsmiðdeplinum
Í sambandi við øll tey nógvu tiltøkini, sum Handilsmiðdepilin í Runavíkar kommunu skipar fyri, var ein mótasýning á Sjókaféini hóskvøldið 13. mars kl. 19.30. Mótasýningin var sera vælvitjað.
Luttakandi handlarnir vóru Snýðið, Hjá Sannu, Trend Floor, Sju, Shop- Inn, Tara, Jungmann, Berglon og Borg.
Kvøldið var hugnaligt og Sjókaféin full av fólki. Handilsmiðdepilin hevði gjørt nógv burturúr tiltakinum, og ymiskt leskiligt var til matna til teir nógvu gestirnar.
Tað sást á mótasýningini, at teir ymisku handlarnir í Runavík í felag bjóða eitt fjølbroytt og spennandi úrvæl av klæðum, bæði til børn, vaksin og tilkomin. Harumframt kryddaði Borg kvøldið við hópin av spennandi amboðum bæði til arbeiðsmannin og heimi.
Sum heild var tiltakið sera væleydnað, og ætlanin er at hava eitt líknandi tiltak aftur í oktober.


text:
Øskudagur
Øskudagur er mikudagurin eftir føstuinngang, t.e. 46 dagar undan páskum. Øskudagur eins og aðrir dagar knýttir at páskunum er ikki fastan dag í mánaðinum, men flytir við páskunum. Oftast er øskudagur í seinnu helvt av februar; hann kann vera millum uml. 6. februar og 7. mars. Við øskudegi byrjar álvarsemið í føstuni eftir skemtið í sambandi við føstuinngangin, eisini kallað fastalávint. Eftir gomlum siði verður dansað á fastalavint, føstuinngangi, men frá øskudegi til páska verður ikki dansað.


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt (2003): Kajfinn Hammer
1. Jesus hin sami er enn í dag,
sum tá Hann gekk her á fold,
framvegis syndarans vinur er,
frelsir hvønn tann, ið trýr.
Niðurlag: :,:Hann er hin sami í dag,:,:
frelsir og grøðir hvønn tann, sum trýr,
kom til hann nú í dag.
2. Líðandi, plágað av øllum slag
fylktust har Meistarin steig,
trokandi komu tey til Hann fram,
men Jesus ei segði nei.
3. Um tú ert svikin av vinum her,
aldri tó svíkur teg Hann;
fyri teg gav Hann seg heilt og fult,
frelsu og frið tær vann.
4. Jesus nú kallar: Á, kom til mín
við tí, tú nívdur ert av.
Legg alt á Hann, tað sum tyngir teg,
Hann setur einki krav.


text:
Síggj hvussu ein sum trýr, at King James Bíblian er Guðs ófeilbarliga orð, verður viðfarin á týpisku teologi-seminariunum í dag. Útifrystur, baktalaður, útsvertaður, so tilforlogin, og so … útblakaður.
King James Bíblian er útilokandi týdd eftir teimum 5300 reinu N.T. handritunum tilhoyrandi Antiochisku tekst-týpuni, sum Erasmus og Stephanus brúktu at gera eitt standard Textus Receptus Grikskt N.T. eftir, og sum fyrst útkom í 1516. So gott sum øll hasi Laodicæansku endatíðarkirkjunnar teologi-seminariini út um allan heim í dag eru villleidd til at standa fult og fast við tey 45 KORRUPERAÐU handritini út Alexandriu, sum hasin perverteraði undirliggjandi standard Grikski teksturin hjá teimum varð gjørdur eftir millum 1871 og 1881, og sum United Bible Societies sigur vera eini grikski teksturin sum tað eigur at verða týtt eftir í dag, og sum ALLAR hasar spiltu “bíbliurnar” hava verðið týddar eftir síðan 1881.
Teir TOLA IKKI, at ein TRÝR TÍ, at Guð hevur varðveitt síni orð til fulnar Í EINI ÁVÍSARI BÓK, sum vanligi palleba kann lesa í dag; men vilja heldur hava tey endaleyst at flóta ímillum pappírs-sprek, ímillum verjsónir, ella bert at hava verið til í upprunaligu handritunum, sum jú IKKI EITT EINASTA er til av í dag. Nei, Guð lovaði at varðveita síni orð, og tað hevur hann gjørt EINANS í King James Bíbliuni.
The words of the LORD are pure words: as silver tried in a furnace of earth, purified seven times. Thou shalt keep them, O LORD, thou shalt preserve them from this generation for ever. ( Psalm 12:6 )
Perversjónirnar siga ikki, at Guð skal varðeita síni orð frá hesi ætt um ævir,… men at hann skal varðveita okkum frá hesi ætt um ævir, – hvat jú aldeilis ikki hongur saman við tí, hann júst hevur talað um, SÍNI ORÐ.
Ein av grundleggjarum NASB’s frásigur sær hatta stykkið Alexandriska skrellið, eftir at hava sæð ljósið í King James Heilagu Bíbliuni, teirri SONNU Bíbliuni hjá Guði várum:


text:
Kvinnurnar í Stjørnuni vunnu eisini seinnu hálvfinaluna móti Tjaldri í KÍ-høllini í dag. Úrslitið varð 30-29. Sostatt skal Stjørnan møta VÍF í steypafinaluni hjá kvinnum.
Og hann hevur svarað mær: "Náði mín er tær nóg mikið; tí at mátturin verður fullkomin í máttloysi." Nógv heldur vil eg tí fegin rósa mær av máttloysi mínum, fyri at máttur Krists má taka sær búgv hjá mær.
2. Kor 12,9
Tað eru tvær ferðir í lívinum, at ein maður ikki skal hugsa, tá hann hevur ráð til tað, og tá hann ikki hevur.
Mark Twain


text:
Nýtslulán
Um tú hevur bráðneyðugan fíggjartørv ella vilt samla tína smáskuld í eitt lán, kann nýtslulán vera loysnin.
Fyrimunir
Um dreymainnbúgv títt er sett niður í hálvan prís, ella um telda tín er fyrigingin, kanst tú við nýtsluláni keypa hetta í stundini.
Um tú samlar smáskuld tína í eitt lán, fært tú betri yvirlit yvir fíggjarviðurskifti tíni.
Um nýtslulán
Nýtslulán hava vanliga stutta afturgjaldstíð. Tað veldst um, hvussu stórt lánið er. Áramálið kann vera upp til 5 ár. Tú kanst brúka eitt nýtslulán til tað, sum tú hevur brúk fyri.
Renta og treytir
Rentan sæst í rentuyvirlitinum. Skalt tú hava nýtslulán, mást tú vera fylt/ur 18 ár og annars hava góð fíggjarviðurskifti.


text:
Móti einum av sterkastu landsliðum í heiminum var fryktandi fyri, at føroyska talvlandsliðið fór at verða fyri sínum fyrsta 4-0 tapi á hesari olympiaduni, og soleiðis kom eisini at vera.
Á øllum fýra borðunum máttu føroyingar lúta. Helgi Dam Ziska helt longst á, men til endans mátti eisini hann dvína.
Nettrupulleikar hava órógvað, og tí hevur ikki eydnast at hyggja nærri at teimum fýra talvunum, men tað fáa vit helst høvið til seinni.
Bolivia í morgin
Føroyar eru nú dragnaðar aftur á 72. pláss, men tað er framvegis átta pláss fremri enn vit eru styrkismettir. Í morgin fáa vit Bolivia, sum er styrkismett nummar 95, so her áttu at verið møguleikar fyri einum sigri.
Nú eru bara tvey umfør eftir. Í morgin og ovurmorgin.
USA er á odda, Ukraina er nummar tvey og Russland nummar trý.