text:
STARVSBLAÐIÐ SKATTALÆTTI ØLL FÁA NÚ EFTIRLØN STARVSMANNAFELAGIÐ. í Smæruni. afturat lønini. og hækkaði gjøld SÍÐA 9 SÍÐA 20 SÍÐA 14 NR.
- Oda Eggen
- 14 dager siden
- Visninger:
Transkript
1 STARVSBLAÐIÐ NR.4 DESEMBER 2015 SÍÐA 9 ØLL FÁA NÚ EFTIRLØN afturat lønini SÍÐA 14 SKATTALÆTTI og hækkaði gjøld SÍÐA 20 STARVSMANNAFELAGIÐ í Smæruni
2 Í BLAÐNUM HESAFERÐ 10 Álitisfólk siga sína hugsan um: Førleikamenning og sálarligt arbeiðsumhvørvi 4 Heidi á Høvdanum Andreasen Læknaskrivari Partvíst sum heimaarbeiðspláss 18 Heimablídni á Velbastað 26 Søguáhugin er drívmegin til tónleikin Skrivstova felagsins er stongd frá 23. des til og við 4. jan ÚTGEVARI: Starvsmannafelagið J. H. Schrøtersgøta 9 Postsmoga Tórshavn Telefon Fax T-postur: Heimasíða: SKRIVSTOVUTÍÐ: kl Bílegging av húsunum. Ring eftir kl TELEFONTÍÐ: kl NEVND: Selma Ellingsgaard, forkvinna Súni Selfoss, næstformaður Niels á Reynatúgvu, nevndarlimur Karin Jacobsen, nevndarlimur Svend Åge Seloy, nevndarlimur FELAGSSKRIVARI: Anna D. Johannesen SAMSKIPARI: Guðrið Joensen TRYGGINGARRÁÐGEVI: John Kjær, tlf RÁÐGEVI: Dánjal Højgaard Starvsmannafelagið hevur umboð Í yrkisútbúgvingarráðnum, Skrásetingareftirlitinum og nevndini fyri Handilsskúlan. Starvsmannafelagið er limur í Norðurlendsku felagsskapunum SUN, NTR, NSO og Altjóða felagsskapinum ISKA SOSIALRÁÐGEVI: Leif Olsen, tlf STARVSBLAÐIÐ verður sent limum Starvs manna felagsins ókeypis. Loyvt er at endurgeva tilfar, ella partar av tilfari (myndir undantiknar) treytað av, at keldan verður upplýst. LAGT TIL RÆTTIS: Nevndin (ábyrgd) Sp/f Rit&Ráð, tlf UMBRÓTING, SNIÐGEVING, PRENT OG LIÐUGGERÐ: Føroyaprent, tlf PERMUMYND: Mynd: Jens Kr. Vang
3 ODDAGREIN Álit og samstarv Nú stundar til jóla. Perur glampa í gluggum og á trøum og kavin hevur eisini skrýtt landið. Eru vit heppin, dala flykrurnar eisini, tá jólaboðskapurin aftur fer at ljóma. So er enn ein fíggjarlóg til viðgerðar á okkara høga tingi. Hon verður viðgjørd í hesi løtu og skal verða samtykt fyri árslok. Flokkarnir, ið nú mynda samgonguna, Javn aðar flokk urin, Tjóðveldi og Framsókn, lovaðu undan valinum, at lág- og meðal lønt skuldu fáa ein skattalætta, komu tey til valdið. Sama lovaðu eisini allir hinir flokkarnir. Nú er innarbeitt í fíggjarlógaruppskotið, at hesi vallyfti skulu gerast veruleiki. At lág- og meðallønt hava rætt til og tørv á einum skattalætta, er ikki ivi um. Tað vóru eisini hesir lønarbólkar, ið høvdu tørvin í Í blaðnum hava vit nakrar greiningar av teim um skatta- og avgjaldsbroytingum, ið sam gong an hevur sett sær fyri at fremja kom andi ár, og hvørja ávirkan hesar fara at hava. Tølini skulu takast við tí fyrivarni, at tá blaðið verður prentað og sent tykkum limum, er fíggjarlógin ikki endaliga samtykt. Henda samgongan er eisini altráð eftir at fáa javnvág og yvirskot á fíggjarlógini. Alt gott um tað, tað má bara ikki gerast ov dýrt keypt, at fáa eitt roknistykki at passa. At skapa álit og vissu um hvat hendir og hví er alneyðugt. Tí eru breiðar, berandi semjur, ið røkka tvørturum/yvirum val skeið og tvørturum tingsalin so um ráð andi og eiga og skulu vera gjørligar. Rumbli og kegli er nokk av. Konstruktiv ar, breiðar og berandi semjur skapa trygg leika og er vegurin at ganga. Fólkið má kenna vissu um hvat hendir. Álit og innlit eru lyklaorð. Og tá skipanir ætlandi skulu broytast og tillagast, mugu og skulu relevantir partar verða spurdir til ráðs og verða við í tilgongdini. Sjálvt skilagóðar ætlanir kunnu fáa skot fyri bógvin, um hoyring verð ur um lopin ella niðurraðfest. Í mun til pensiónsskipanina mæla vit staðilig til at steðga á og ikki fremja broyting ar, fyrrenn eitt fullfíggjað uppskot, ið hevur fingið neyðugu viðgerðina og viðkomandi partar hava fingið lýst síni sjónarmið og veruliga eru tikin við uppá ráð. Ógvusliga forskattingin av pensión unum má broytast, so ella so. Øll, ið rinda til egna uppsparing, fingu eina stóra skattahækking, tá forskattingin varð sett í verk SELMA ELLINGSGAARD forkvinna í Millum annað hetta, má gerast nakað við. Og vit vænta av sam gonguni, at nakað munagott hendir á hesum økinum. Jólaboðskapurin er vakur: Friður á jørð og í menniskjum góður tokki. Boðskapurin er ikki minni týðandi í dag enn fyri góðum 2000 árum síðani. Ófriður og ótryggleiki valdar nógva staðni og eisini vit kunnu nú meira ítøkiliga kenna hvat hesin ófriður og ó tryggleiki merkir, hesa vanlagnu mong av okkara brøðrum og systrum kring heimin mugu liva við dag og dagliga. Sum í øllum lívsins viðurskiftum so eru tað samstarv og semjur, ið mugu finnast. Semjur, ið eru alt annað enn lættar at finna og gera. Frið á jørð og í menniskjum góðan tokka er dýrmæta og virðismikla gávan, vit kunnu ynskja okkum og biðja um. Eini gleðilig og friðsæl jól og eitt vónríkt nýggjár ynskja vit tykkum øllum og tykkara STARVSBLAÐIÐ 3
4 Ein fyrimunur er, at tú fyri ein part kanst leggja arbeiði til rættis, sum tú vilt, men tað krevur eisini, at tú hevur sjálvsdisiplin, sum er ógvuliga umráðandi Heidi í fulltíðarstarvi sum læknaskrivari. Fýra vikudagar í Havn og ein heima á Viðareiði. 4 STARVSBLAÐIÐ 2015
5 ORÐ OG MYND: TÓRFINN SMITH HETTA ER MÍTT ARBEIÐIÐ: Læknaskrivari Partvíst sum heimaarbeiðspláss Heidi á Høvdanum Andreasen er útbúgvin læknaskrivari og starvast í fulltíðarstarvi á B7 á Landssjúkrahúsinum, men ein av vikudøgunum røkir hon sítt starv heimanífrá, og tað riggar sera væl, sigur hon. Heidi er fødd, uppvaksin og býr á Viðar eiði. Eftir lokið handilsskúlaprógv fekk hon í 2008 lærupláss á Lands sjúkra hús inum, har hon eftir lokna útbúgving tvey ár seinri fekk fast starv, og har starv ast hon framvegis. Størsti partur av læru tíð ini fór fram á ymiskum deildum á Lands sjúkrahús in um, umframt nøkur skúlaskeið í Odder í Danmark, har eisini endaliga próvtøkan fór fram. ALT TALGILT Læknaskrivarin er andlitið, ella helst rætt ari sagt røddin, úteftir, tí ringir tú á deild ina, tekur læknaskrivarin tele fonina og avgreiðir fyrispurningin. Somuleið is er hennara uppgáva at samskipa eitt nú viðtalutíðir, og hon gevur síð ani fólki boð um, nær tey kunnu koma til kanningar, ella hvørji ørindi tey so hava á Landssjúkrahúsinum. Arbeiðsuppgávurnar eru nógvar og ymiskar. Samskipan er eitt lyklaorð, og alt skal passa saman, tí á sjúkrahúsinum kann eingin tíð fara fyri einki, tí øll hava ríkiligt at gera. Heidi greiðir frá, at har arbeiða tey pappírsleyst. At kalla alt samskifti, eins og avtalur og skrásetingar, fer fram á telduni. Sama er við meginpartinum av samskiftinum millum læknaskrivaran og læknan. Hetta er bæði skjótari og lættari, og ikki er neyðugt at sita í sama rúmi og tosa saman, sum heldur ikki altíð hevði borið til. PARTVÍST HEIMAARBEIÐI At búgva á Viðareiði og arbeiða í Havn hevur við sær, at ferðin til og frá arbeiði mangan kann vera møtimikil, og tí orðaði Heidi við deildarleiðaran, um møguleiki var fyri, at hon onkran dag í viku kundi arbeiða heimanífrá, nú alt arbeiði fer fram við teldu og telefon. Tað fekk Heidi loyvi til, so nú situr hon heima á Viðareiði hvønn mikudag og røkir sítt arbeiði í Havn. Tað er hon sera fegin um, og hetta riggar sera væl. Orsøkin til, at eg ynskti at arbeiða partvíst heima, var m.a., at eg eri einsmøll við mínum 12 ára gamla soni, sum eg nú kann vera meira saman við, eitt nú á morgni, áðrenn hann fer í skúla, og so eftir skúlatíð eisini. Onnur orsøkin var fjarstøðan til og frá arbeiði, og so sleppi eg eisini undan at ferðast eftir Viðareiðisvegnum hendan eina dagin. Viðareiðisvegurin er ikki altíð líka tespiligur, sigur Heidi, sum møguliga kundi hugsað sær at fingið enn ein vikudag heima, men burturav at arbeitt heimanífrá kundi hon als ikki hugsað sær, tí sínar starvsfelagar vil hon ikki vera fyriuttan. SERLIG ATLIT Landssjúkrahúsið hevur orðað ein politikk í sambandi við heimaarbeiðspláss, har serlig atlit eru tikin til, at óviðkomandi ikki hava møguleika at fáa innlit í persón lig viðurskifti hjá øðrum. At halda seg til hesar leiðreglur hevur Heidi ongar trupulleikar við. Hon hevur ikki eitt einasta pappír frá arbeiðsplássinum heim við, og eingin annar enn hon sjálv sleppur fram at telduni ella telefonini. At Landssjúkrahúsið hevur ein orðaðan politikk í sambandi við heimaarbeiðspláss og harvið eisini gevur fólki møguleika til tess, ber eisini í sær, at heima ber betur til hjá starvsfólkum at hugsavna seg um onkra ávísa uppgávu, sum tey vilja kunna seg meira um, enn umstøður eru fyri í dagliga meldrinum á arbeiðsplássinum, sigur Heidi. Spurd, um vandi við at arbeiða heima ikki kann vera, at gerandis húsligar skyldur kunnu órógva arbeiðsgongdina, og somuleiðis hinvegin, at arbeiði órógvar heimalívið, sigur Heidi, at tað hevur hon ongantíð sæð sum nakran trupulleika. Ein fyrimunur er, at tú fyri ein part kanst leggja arbeiði til rættis, sum tú vilt, men tað krevur eisini, at tú hevur sjálvsdisiplin, sum er ógvuliga umráðandi STARVSBLAÐIÐ 5
6 Hvílandi limur í Starvsmannafelagnum Limir, ið annaðhvørt gerast arbeiðsleysir, eru í farloyvi uttan løn, ella fara undir útbúgving, kunnu gerast hvílandi limir í Starvs manna felagn um. Hvílandi lim askapurin hevur við sær at tit varðveita samlagstryggingina og onnur rættindi, so sum avsláttur frá fyritøkum, ið vit hava gjørt avtalu við, og avsláttur av leigu av húsum okkara. Samlagstryggingin fevnir um lívstrygging, hjúnafelagatrygging, trygging móti ávís um hætti slig um sjúkum um framt trygg ing móti ávís um hættis lig um sjúk um hjá børnum undir 18 ár. Sí heimasíðuna hjá LÍV, Eis ini fevnir tryggingin um eina lokal upp hædd, sum fólk fáa, tá tey verða 67 ár, men henda upphædd verður niðurlaða komandi árini. Kostnaður fyri at vera hvíl andi lim ur er 100 krónur um mánaðin, og samlags trygg ing in kostar 200 krónur um mán aðin. Teir limir sum rinda limag jald um veg is ALS, mugu sjálvir rinda sam lags trygg ingina umframt. Hetta er eisini 200 krón ur. Um tú ætlar at gerast hvíl andi lim ur, og vil vita hvar hesi gjøld skulu flyt ast, so verður tú vinar liga bið in um at venda tær til fel ag ið á tlf ella við at senda teldu post til manna felag.fo Merkisdagar Hava limir felagsins onkran merkisdag, t.d. rundan føðingardag ella serligan starvs dag fyri framman, og somuleiðis um dagurin er farin, eru teir vælkomn ir at siga Starvsblaðnum frá. Ong an tíð betri um ein mynd fylgir við. Sendið til: Mangla limirnir álitisfólk? Limir, ið ikki hava álitis fólk, verða biðin um at venda sær til felagið. Teir limir, ið ikki hava álitisfólk, orsaka av at ov fáir lim ir eru á deildini, verða biðin um at venda sær til fel ag ið annahvørt á tlf ella at senda teldu post til: og upplýsa okkum tykkara teldupostadressu, soleiðis at tit kunnu fáa ymiska kunning frá felagnum. Spyr okkara ráðgevar á heima síðu okkara Starvsmannafelagið hevur fleiri ráð gev ar, við ymsum før leik um, knýttar at felag num. Nú ber til at fara inn á heima síðu felagsins felag.fo og skriva til viðkomandi ráð geva, um tú hevur onkran fyrispurning, sum við koma tínum starvi sosialum viður skiftum, eftirløn ella løg frøði lig um mál um. Á forsíðuni til vinstru er mynd av ráð gev unum, har kanst tú fara inn, og velja tann ráðgevan, tú metir kann svara tínum fyrispurningi. Fyrispurningarnir verða viðgjørdir í trúnaði. LIMAKORT FELAGIÐ HEITIR Á LIMIR, IÐ MANGLA LIMAKORT, UM AT VENDA SÆR TIL SKRIVSTOVUNA. 6 STARVSBLAÐIÐ 2015
7 Felags nevndarfundur í Fakfelagssamstarvinum Umleið 25 fólk, sum manna nevndirnar í teimum seks feløgun um í Fakfelagssamstarvinum, høvdu felags nevndarfund í hølunum hjá Starvsmannafelagnum 11. nov. Formenninir í samstarvinum møtast regluliga, har teir við gera aktuell mál av felags áhuga, og nevndirnar møtast eis ini viðhvørt. Men av og á hevur eisini verið stórfundur, har nevndarlimirnir í øllum feløgunum og onkuntíð um siting arnar í feløgunum hava verið saman. Á felags nevndarfundinum vóru ymisk mál á skránni, eittnú nevndararbeiði og álitisfólkaskipan. Eisini um røða nevndarlimirnir arbeiðið og endamálið við Fak felags samstarv inum sum heild. Feløgini í Fakfelagssamstarvinum eru: Lærarafelagið, Pedagogfelagið, Havnar Arbeiðskvinnufelag, Føroyskir Sjúkrarøkt ar frøðingar, Akademikarafelagið og Starvsmannafelagið. Talgilt undanval til aðalfundin hjá Starvsmannafelagnum 5. mars 2016 Sum nakað nýtt fer Starvsmannafelagið at skipa fyri talgildum undanvali til formans- og nevnd ar val ið á aðalfundinum 5. mars 2016 ístaðin fyri bræv at kvøðugreiðslu. Hetta hava onnur fakfeløg í Fakfelagssamstarvinum roynt við góðum úrsliti. Samb. 14, stk. 6 í lógum felagsins er møguleiki hjá limum, sum ikki koma á ársaðalfundin, at greiða atkvøðu fyri uppstillaðum valevnum til formann og nevndarlim hjá felagnum frá 15. februar MANNAGONGDIN FYRI TALGILDA VALINUM Limir, sum ynskja at atkvøða undan aðalfundinum, skulu persónliga venda sær til skrivstovu felagsins við at senda teldupost til ella við at ringja á tlf , ella Frá felagnum fær limurin eitt leinki til eina heimasíðu og sítt limanummar. Í innritingarteiginum skrivar tú teldu postadress una sum brúkaranavn og limanummarið sum loyniorð. Um limi av serligum grundum ikki ber til at velja talgilt og eisini berst frá at møta á aðalfundinum, verður hann biðin um at venda sær til skrivstovuna. Tá freistin at greiða atkvøðu á undanvalinum er farin, verður úrslitið av undanvalinum latið til Advokatvirkið, Sigmund Poulsen, adv., sum hevur úrslitið av undanvalinum í varðveitslu. Úrtslitið verður latið orðstýraranum á aðalfundinum, og verða talgildu atkvøðurnar síðani taldar upp saman við vanligu atkvøðunum, sum verða greiddar á aðalfundinum. Undanvalið endar fríggjadagin 4. mars kl STARVSBLAÐIÐ 7
8 Spurnakapping, írskir tónar og gott lag Sjáldan hevur uppmøtingin verið so góð, sum tá ið Starvsmannafelagið lat hurðarnar upp til árliga hugnakvøldið, fríggjadagin 6. november. Nærum hvør sessur var í brúki, tá ið lagt varð fyri eftir nátturðatíð. Byrj að var við einum bita, og síðani var fyrri hálvleikur í spurnakappingini, sum navnframi quiz-verturin, Niels á Reynatúgvu, sum vant skipaði fyri. Spenn ingurin var, sum vera man, stórur. Mundu teir gomlu vinnararnir fara at gera vart við seg aftur? Í hálvleikinum slappaðu vit av við góð um írskum fólkatónleiki, sum Black Sheep syrgdu fyri. Tá seinna hálva í spurnakappingini var av, kundi Niels á Reynatúgvu avdúka, at tað stóð mestsum á jøvnum millum tvey av liðunum, har m.a. kenningur í kappingini, Gjaldstovan og og tey á Taks, spøktu aftur. Men, men. Tað var nú hvørgin av teim um, sum fór við sigrinum, tí á einum tryggum plássi hesaferð kom mínsann eitt væl upplagt borð, mannað við starvsfólkum á Heilsufrøðiligu Starvsstovuni og Býarbókasavninum í Havn. Tey fingu stásiligt steyp handað. Talan er um ferðasteyp, sum verður latið fyrstu ferð í ár. Reglurnar siga, at tað arbeiðsplássið, sum er við til at vinna steypið fimm ferðir, vinnur tað til ognar. Tillukku bókasavnið og starvsstovan! Rest ina av kvøldinum og út á nátt ina hugnaðu vit okkum við sangi, gittar spæli og práti. Enn eitt væleydnað hugna kvøld í núymvældu hølunum hjá Starvs mannafelagnum. 8 STARVSBLAÐIÐ 2015
9 SEMJA Í GERÐARRÆTTARMÁLI: Øll fáa nú eftirløn afturat LØNINI Starvsmannafelagið og Fíggjarmálaráðið hava gjørt semju, sum ber í sær, at øll starvsfólk, sum arbeiða undir sáttmálanum millum Starvsmannafelagið og Fíggjarmálaráðið, skulu hava sáttmálaásettu eftirlønina frá 1. oktober 2015 at rokna Starvsmannafelagið og Fíggj armála ráð ið hava verið ósamd um, hvussu hendan sátt málaorð ing in í 13 um eftir løn artrygg ing skal tulkast: Stovnurin rindar vegna starvsfólkið, til eina eftirlønarskipan, ið Fíggjarmálaráðið og Starvsmannafelagið kunnu góð kenna, í eftir løn ar gjaldi 15% av tí til eina og hvørja tíð galdandi mánaðarløn eftir lønar skal anum, men ikki av serstøkum gjøld um ella yvirtíðargjøldum. (Víst verður til 32.) ØLL STARVSFÓLK Starvsmannafelagið hevur alla tíðina havt ta støðu, at starvsfólk, sum virka og eru lønt eftir sáttmálanum, skulu hava eftirløn afturat grundlønini. Øll starvsfólk. T.v.s. óansæð um tey eru í føstum starvi, fyribilssett, avloysarar, fulltíðarsett ella parttíðarsett ella hvat slag av setan talan annars hevur verið um. Fíggjarmálaráðið hevur hinvegin tulkað á set ing ina sum, at ein starvsfólkabólkur, sum í lønarumsitingini hjá landinum hevur verið nevndur tímalønt, ikki hevði rætt til eftirløn. Talan hevur verið um starvs fólk, sum eru komin inn styttri tíð, t.d. sum avloysarar, og sum ikki hava fingið tey 15 % í eftirløn eins og hini starvs fólk ini. Harafturímóti hava tey havt skyldu at gjalda eftirløn eftir eftir lønarlógini, sum hevur verið drigin av løn ini, í løtuni 2%. Tá Starvsmannafelagið bleiv varugt við hetta, gjørdi felagið alt fyri eitt vart við, at vit mettu, at hetta var ikki í tráð við sátt málan. Felagið góðtók ikki, at tað vóru nøkur, sum arbeiddu eftir sátt málan um, og sum ikki høvdu rætt til sáttmálaásettu eftirlønina. Og endin var, at felagið fyrr í ár fór í Fasta Gerðarrætt við sáttmálatrætuni. SEMJAN Semjan, sum nú er gjørd, ber í sær, at allir arbeiðsgevarar hjá landinum hava fingið boð um at rinda bólkinum, sum í lønarumsitingini higartil hevur verið nevndur tímalønt, eftirløn frá 1. oktober 2015 at rokna. Semjan merkir, at Starvsmannafelagið sleppir gerðarrættarmálinum og fer ikki at seta fram krav um eftirlønargjøld av tíma løn um, sum eru innvunnar fyri 1. oktober Starvsfólkið, sum gerðarrætt ar málið varð grundað á, fær tó eftir lønargjald av allari sínari inntøku fyri Starvsmannafelagið gleðist um, at tað hevur eydnast at gera eina semju, sum merkir, at øll, sum starvast undir sát tmálan um, nú fáa eftirløn av síni grundløn, og at sáttmálin ikki hevur nakran, sum hevur verri sømdir enn onnur. Soleiðis, sum 13 er orðað, ásannar Starvsmannafelagið, at tað var ein ávísur vandi fyri, at felagið ikki fór at fáa viðhald í Fasta Gerðarrætti. Við ikki at fara aftur í tíðina við krøvum hava vit givið nakað, men við tað, at tað nú er staðfest, at øll starvsfólk frá 1. oktober at rokna hava rætt til sáttmálaásettu eftirlønina, hava vit samanumtikið vunnið nógv meira, serliga tá hugsað verður um vandan fyri at tapa málið í gerðarrættinum. Tískil meta vit hetta avgjørt sum ein stóran og virðismiklan sigur fyri tey, sum arbeiða undir sáttmálanum. Fíggjarmálaráðið hevur givið landsins arbeiðsgevarum boð um semjuna, ið fór at virka 1. oktober Starvsmannafelagið hevur álit á, at við ur skiftini nú eru fingin í rættlag. Fyri at alt skal vera í lagi heitir felagið tó á álitis fólkini og starvsfólkini annars um at halda eyga við, at øll nú fáa sáttmálaásettu eftir lønina. Er nakað ivamál í hesum sambandi, verða tit biðin um at siga leiðsluni og evt. felagnum frá. Starvsmannafelagið gleðist um, at tað hevur eydnast at gera eina semju, sum merkir, at øll, sum starvast undir sát tmál an um, nú fáa eftirløn av síni grundløn, og at sáttmálin ikki hevur nakran, sum hevur verri sømdir enn onnur 2015 STARVSBLAÐIÐ 9
10 ORÐ OG MYNDIR: TÓRFINN SMITH Álitisfólk siga sína hugsan um: Førleikamenning og sálarligt arbeiðsumhvørvi Tað er nú nakað síðani Starvsmannafelagið setti hug takið førleikamenning á dags skrá mótvegis almenna ar beiðsgev ar an um. Semja tykist eisini at hava verið og er framvegis um týdn ing in av, at starvsfólk fáa ment sín ar beiðs førleika, hetta til frama fyri bæði starvsfólk og arbeiðsplássið. Eitt sindur misjavnt hevur kortini verið frá arbeiðsplássi til arbeiðspláss, hvussu hetta hevur roynst í veruleikanum, og tí gjørdu Starvsmannafelagið og fíggjamálaráðið semju í sambandi við seinasta sátt málan, sum staðfestir, at tað er al neyð ugt, at ásetingin í sáttmálanum um strateg iska førleikamenning skal fáast at virka á øllum stovnum landsins. Partarnir siga tað eisini vera av alstórum týdningi fyri menningina av almennu fyrisitingini og fyri at verða ein áhugaverdur ar beiðsmarkn aður, at stovnarnir regluliga og áhaldandi stinga út í kortið, leggja ætlanir og førleikamenna starvsfólk samsvarandi. Hetta fyri at kunna taka við nýggjum avbjóðingum, so tænastustøðið alsamt verður betrað. 10 STARVSBLAÐIÐ 2015
11 Gott arbeiðsumhvørvi og eitt álitisríkt samstarv er av gerandi fyri, at starvsfólk og leiðsla trívast Fíggjarmálaráðið boðar frá, at ráðið fer at kunna leiðslur og starvsfólk á landsins arbeiðsplássum um stóra týdningin av, at leiðsla og starvsfólk í felag tryggja eitt gott arbeiðsumhvørvi. Fyrst í desember skipaði Starvs mannafelag ið fyri fundi við álitisfólk felags ins, har tey skuldu siga, um tey halda, at strateg iska førleikamenningin virk ar eftir ætlan. Tey skuldu eisini siga sína hugs an um, hvønn leiklut álitis fólk ini hava í sambandi við arbeiðið við før leikamenningini. Starvsmannafelagið vísir á, at semjan við almenna ar beiðs gev ar an sigur, at álitisfólk og leiðslan skulu hava regluliga uppfylging um strategisku førleika menn ing ina, og spyr álitis fólk ini, hvussu tey halda, at hetta kann verða gjørt heilt ítøkiliga. Loksins vórðu tey spurd, hvussu tey meta seg vera før fyri at taka hesa uppgávuna á seg. GOTT ARBEISUMHVØRVI TREYT FYRI TRIVNAÐI Gott arbeiðsumhvørvi og eitt álitisríkt samstarv er av gerandi fyri, at starvsfólk og leiðsla trívast. Tað eru Starvsmannafelagið og almenni ar beiðs gev ar in samd um, og tað vilja tey gera nak að við. Semja er gjørd millum partarnar at stuðla átøkum, ið fremja eitt gott og mennandi ar beiðsumhvørvi. Fíggjarmálaráðið boðar frá, at ráðið fer at kunna leiðslur og starvsfólk á lands ins arbeiðsplássum um stóra týdn ingin av, at leiðsla og starvsfólk í felag tryggja eitt gott ar beiðs umhvørvi. Eisini fer Fíggjarmálaráðið í sátt málaskeiðinum at gera vegleiðing um, hvussu leiðslur og starvsfólk skulu fyrihalda seg, um starvsfólk eru strongd. Hartil fer Fíggj ar málaráðið í næstum at seta í verk vegleiðing um sjúkrafráveru. Vegleiðingarnar verða gjørdar í samráð við fakfeløgini. Starvsmannafelagsins partur í semjuni er, at felagið í sáttmálaskeiðinum fer at bjóða álitisfólkunum skeið í, hvussu tey best kunnu viðvirka til at fremja eitt gott og mennandi arbeiðsumhvørvi saman við starvsfólkum og leiðslu. Á álitisfólkafundinum herfyri vóru álitisfólkini spurd, hvussu tey halda, at vánaligt sálarligt ar beiðs umhvørvi ítøkiliga kann fyribyrgjast. Tey skuldu eisini svara fyri, hvat tey halda, at ein tílík vegleiðing frá Fíggjarmálaráðnum ítøki liga skal innihalda, og somuleiðis hvat veg leið ing in um sjúkrafráveru skal innihalda. Spurn ing in um, hvat innihaldið í skeiðinum hjá Starvs mannafelagnum skal verða, fingu álitisfólkini eisini høvi til at siga sína hugsan um. Eftir álitisfólkafundin fór felagið at viðgera tað, álitisfólkini mæla til. Útsagnirnar frá álíts fólkunum eru eitt gott amboð hjá nevndini at arbeiða víðari við, sigur felagið STARVSBLAÐIÐ 11
12 Uppstilling til formann og nevndarlim Sambært viðtøkunum felagsins 9 verður formaður valdur fyri 4 ár og kann í mesta lagi siga trý valskeið samanhangandi. Nevndarlimir verða valdir fyri 3 ár í senn og kunnu hægst sita trý valskeið samanhangandi. Selma Ellingsgaard hevur sitið tvey valskeið sum forkvinna. Hvat nevndini viðvíkur skulu tveir nevndarsessir mannast. Súni Selfoss hevur sitið trý valskeið og kann sambært viðtøkunum ikki stilla upp aftur sum nevndarlimur á hesum sinni. Karin Jacobsen hevur bert sitið í eitt valskeið. Uppstilling av valevnum til formann og til nevnd ar limir byrjar nú. Uppstillingin av valevn um til formann skal vera liðug innan 15. januar 2016 og uppstillingin av valevnum til nevndina skal vera liðugt í seinasta lagi 1. februar Uppskot til formansevni og uppskot til valevni til nevndarlimir skulu vera skrivstovu felagsins í hendi innan nevndu dagfestingar. Uppstilling til formansval í Starvsmannafelagnum Sambært 9 í lógum felagsins verður hervið boð að til uppstilling til formansval í Starvsmannafelagnum. Fastur formaður skal veljast fyri 4 ár á að alfundi felagsins í mars Uppstillingin skal vera liðug innan 15. januar Uppstillað verður á tann hátt, at boðað verður skrivstovu felagsins skrivliga frá, at limur sjálvur ynskir at stilla upp, ella at limur ella limir ynskja at stilla annan lim upp. Stillar limur ella stilla limir annan lim upp enn seg sjálvan, skal samtykki valevnisins fylgja við uppstillingarfráboðanini. Tann skrivliga frásøgnin um uppstilling skal verða skrivstovu felagsins í hendi ikki seinni enn 15. januar Í frásøgnini skal vera tilskilað navn og bústaður hjá valevninum, og hvar valevnið arbeiðir. Formansstarvið er lønt, og bert tann, sum tekur starvið upp sum fulltíðarstarv burturav, kann verða valdur. Sambært sáttmál an um hev ur tann, sum verður vald/ur til formann í felagn um, rætt til at fáa farloyvi frá ar beiðspláss in um alla formanstíðina, soleiðis at stovnur in hevur skyldu til at hava starv til hana/ hansara, tá formanstíðin er úti. Aðalfundurin velur formannin beinleiðis við vanligum meiriluta. Limir verða, í seinasta lagi tá aðalfundurin verð ur lýstur, kunnaðir um, hvørji formansval evni verða at velja ímillum á aðalfundinum. Víst verður annars sum heild til 9 í felagslógini. Fráboðanir um uppstilling verða at senda til Starvsmannafelagið J.H. Schrøtersgøta 9 Postboks Tórshavn 12 STARVSBLAÐIÐ 2015
13 Uppstilling til nevndarval í Starvsmannafelagnum Sambært 9 í lógum felagsins verður her við boð að til uppstilling til nevndarval í Starvs mannafelagnum. Veljast skulu 2 nevndarlimir og 2 til taks limir. Nevndarlimirnir verða valdir fyri 3 ár og tiltakslimirnir fyri 1 ár á aðalfundi felagsins 5. mars Uppstillingin skal vera liðug innan 1. februar Uppstillað verður á tann hátt, at boðað verð ur skrivstovu felagsins skrivliga frá, at lim ur sjálvur ynskir at stilla upp, ella at limur ella limir ynskja at stilla annan lim upp. Stillar limur ella stilla limir annan lim upp enn seg sjálvan, skal samtykki valevnisins fylgja við upp stillingarfráboðanini. Tann skrivliga frásøgnin um uppstilling skal vera skrivstovu felagsins í hendi ikki seinni enn 1. februar Í frásøgnini skal vera tilskilað navn og bústaður hjá val evn in um, og hvar valevnið arbeiðir. Aðalfundurin velur nevndarlimirnar bein leiðis við vanligum meiriluta. Lim ir verða, í seinasta lagi tá að alfundurin verður lýstur, kunnaðir um, hvørji stilla upp til nevndarval og verða at velja ímillum á aðalfundinum. Víst verður annars sum heild til 9 í felagslógini. Fráboðanir um uppstilling verða at senda til Starvsmannafelagið J.H. Schrøtersgøta 9 Postboks Tórshavn FRÁBOÐANIR UM UPPSTILLING VERÐA AT SENDA TIL: STARVSMANNAFELAGIÐ J.H. SCHRØTERSGØTA 9 POSTBOKS TÓRSHAVN 2015 STARVSBLAÐIÐ 13
14 SKRIVAÐ: MATHEA HILDUBERG, BÚÐSKAPARFRØÐINGUR Skattalætti og hækkaði gjøld Nýggja skattaskipanin, íroknað broytingar í gjøldum, gevur fíggjarligan fyrimun fyri lágog miðalinntøkur. Størsta fyrimunin fær tann staki uttan bil. Samgonguflokkarnir lovaðu áðrenn valið í september 2015, at lág- og miðalinntøk urn ar skuldu fáa ein munandi skatta lætta um teir komi til valdið. Seinasti skattareformurin, flatskatturin, sum varð settur í gildi í 2012 merkti, at tær hægri inntøkurnar fingu tann størsta skatta lætt an. Nú fyriliggur eitt fíggjarlógaruppskot frá nýggju samgonguni, har fleiri broyting ar eru í uppskoti. Endamálið við nýggju skattaskipanini er, at lág- og miðal inn tøk urnar fáa ein skattalætta, meðan tær hægri inntøkurnar ikki fáa nakr an skattafyrimun. Roynt verður sostatt at útjavna nettoinntøkurnar hjá løntakararnum. Landskatturin verður meira progressiv ur tvs. tær hægri inntøkurnar gjalda lut falls liga meira í skatt enn tær lægri. Samstundis leggur fíggjarlógaruppskotið upp til, at barsilstíðin skal longjast og at tryggja góð fíggjarlig kor fyri tey eldri í framtíðini. Tí verður lagt upp til at hækka gjaldið til barsilsskipanina og ar beiðs markn aðar eft ir løn ar grunn in. Eis ini verður vektgjaldið til bilar økt og punkt gjaldið á bensin og diesel fer upp. Gjald ið til heilsutrygd fer eisini eitt vet upp. Harafturímóti verður stuðulin til ferð ing ímillum heim og arbeiði hækkað og kringvarpsgjaldið broytist, so tað verður munandi lægri hjá ávísum bólk um t.d. ungum undir 24, støkum og pensjónistum. Spurningurin er, hvat alt hetta merkir fyri vanliga løntakaran. Fáa limirnir í Starvs mannafelagnum veruliga fleiri pengar um hendi, ella verður skatta lættin útholaður av hækkingini av ymiskum gjøldum. Fyri at geva eina heildarmynd bygg ir greiningin á tríggjar inn tøku bólk ar úr lønartalvunum hjá Starvsmannafelagnumn. Ein við inntøku niðast á løn artalvuni. Ein við inntøku í miðjuni. Og ein í ovara enda á lønarstiganum. Hugt verð ur eisini att hvussu roknstykkið sær út fyri støk í mun til húski, og fyri fólk við bili og ongum bili. 14 STARVSBLAÐIÐ 2015
15 STARVSFÓLK VIÐ LÆGRI INNTØKU Talva 1 Runavík Inntøka mðr Skattur og gjøld Munur árliga Munur mánaðarliga Landsskattur Kommunuskattur Kirkjuskattur Arbeiðsloysisskipan Arbeiðsmarknaðareftirløn Barsilsskipan Heilsutrygd Lógarkravd uppsparing Barnafrádráttur Skattur og gjøld íalt Inntøka netto um árið Ferðastuðul heim arbeiði, ár Punktgjald diesel, ár Talva 1 vísur munin í nettoinntøku fyri árini 2015 og 2016 um løntakarin hevur eina mánaðarliga lønarinntøku á kr , býr í Runavíkar Kommunu og hevur 2 børn. Hann hevur 70 km til arbeiðis og koyrt verður 200 dagar um árið. Bilurin brúkar diesel og vigar millum kg Bilurin koyrir uml. 14 km pr. litur. Roknað verður við, at 2 vaksin eru í húskinum, og tískil verður kringvarpsgjaldið óbroytt. Tað sæst í talvu 1, at munurin á nettoinn tøkuni íroknað hækkingum í avgjøldum, ferðastuðul, punktgjald og vektgjald er kr Økingin í ferðastuðulinum dekk ar meginpartin av økingini í punktgjaldinum og vektgjaldinum. Vektgjald, árliga Kringvarpsgjald Nettoinntøka STARVSFÓLK VIÐ MIÐAL INNTØKU Talva 2 Runavík Inntøka mðr Skattur og gjøld Munur árliga Munur mánaðarliga Landsskattur Kommunuskattur Kirkjuskattur Arbeiðsloysisskipan Talva 2 vísur munin í nettoinntøkuni um mánaðarliga lønarinntøkan er kr , og fortreytirnar annars eru tær somu sum í talvu 1. Útrokningin í talvu 2 vísur, at munurin í nettoinntøkuni er umleið tann sami fyri mánaðaliga inntøku á kr og kr Arbeiðsmarknaðareftirløn Barsilsskipan Heilsutrygd Lógarkravd uppsparing Barnafrádráttur Skattur og gjøld íalt Inntøka netto um árið Ferðastuðul heim arbeiði, ár Punktgjald diesel, ár Vektgjald, árliga Kringvarpsgjald Nettinntøka STARVSBLAÐIÐ 15
16 STARVSFÓLK VIÐ HÆGRI INNTØKU Talva 3 Talva 3 vísur munin í nettoinntøkuni fyri løntakara sum býr og arbeiðir í Tórshavn og forvinnur um mánaðin. Í húsk inum eru 2 vaksin og 2 børn. Koyrt verður km. um árið í bensinbili, vektklassa kg Bilurin koyrir 14 km. pr. litur. Í talva 3 sæst, at skattafyrimunurin minkar so hvørt sum inntøkan veksur. Tó er enn ein skattafyrimunur á kr. +277, og munurin í punktgjaldi og vektgjaldi er bert kr. -38 um mánaðin. Tórshavn Inntøka mðr Skattur og gjøld Munur Árliga Munur Mánaðarliga Landsskattur Kommunuskattur Kirkjuskattur Arbeiðsloysisskipan Arbeiðsmarknaðareftirløn Barsilsskipan Heilsutrygd Lógarkravd uppsparing Barnafrádráttur Skattur og gjøld íalt Inntøka netto um árið Ferðastuðul heim arbeiði, árliga Punktgjald bensin, ár Vektgjald, árliga Kringvarpsgjald, árliga Nettoinntøka STAKUR LØNTAKARI VIÐ MIÐAL INNTØKU Talva 4 Talva 4 vísur munin í nettinntøkuni fyri ein einligan løntakara við 2 børnum, sum býr og arbeiðir í Tórshavn og for vinnur kr um mánaðin. Løn takarin hevur ongan bil. I talvu 4 sæst, at tann staki við inntøku á kr um mánaðin hevur, íroknað broytingina í kringvarpsgjaldinum, kr meira eftir um mánaðin. Í hesum døm in um hevur løntakarin ongan bil. Um hesin løntakarin hevur somu bilútreiðslur sum víst í talvu 3, fer munurin í nettoinntøkuni niður á kr Tórshavn Inntøka mðr Skattur og gjøld Munur Árliga Munur Mánaðarliga Landsskattur Kommunuskattur Kirkjuskattur Arbeiðsloysisskipan Arbeiðsmarknaðareftirløn Barsilsskipan Heilsutrygd Lógarkravd uppsparing Barnafrádráttur Skattur og gjøld íalt Inntøka netto um árið Ferðastuðul heim arbeiði, árliga Punktgjald bensin, ár Vektgjald, árliga Kringvarpsgjald, árliga Nettoinntøka STARVSBLAÐIÐ 2015
17 MATHEA HILDUBERG GREINAR Samgongan hevur boðað frá skattalætta í uppskotinum til fíggjarlóg fyri Samstundis hevur samgongan boðað frá at ymisk gjøld fara at hækka. Vit hava fingið Matheu Hilduberg, búskaparfrøðing at eftirkanna hvussu støðan verður hjá limunum í Starvsmannafelagnum í Tað er uppskotið til fíggjarlóg fyri 2016, sum liggur til grund fyri hesi grein ing. Fíggjarlógin var ikki samtykt, tá ið Starvsblaðið fór til prentingar og fyrivarni skal takast fyri møguligum broytingum, sum kunnu vera henda aftnaná. NIÐURSTØÐAN Niðurstøðan er, at lág- og miðal inntøkurnar fáa ein fyrimun av nýggja skattaskipanini, eisini tá ið hækkingar í ym iskum gjøldum eru íroknaðar. Tann størsta fyrimunin fær tann staki. Høvuðs orsøkin er, at kringvarpsgjaldið verð ur broytt frá gjald pr húski til gjald pr persón. Um løntakarin ferðast langt til arbeiðis, fær hann fyrimun av øktað ferða stuðl in um, sum mest sum dekkar meir út reiðsl urnar til punktgjald og vektgjald. Tá lønar inntøkan fer upp um kr um mán aðin minkar fyrimunurin lutfallsliga, og rakar nullpunktið tá inntøkan er um leið kr um mánaðin, um vit ikki íroknað meirútreiðslurnar til bil, og ein møguligan fyrimun við kring varps gjaldinum. ÚTROKNINGARGRUNDARLAG Landsskattatalva 2015 Landsskattatalva 2016 Botnfrádráttur Botnfrádráttur % % % % Omanfyri % % Omanfyri % BROYTINGAR Í GJØLDUM Arbeiðsmarknaðareftirløn 1,75% 2,25% Barsilsskipan 0,62% 0,71% Heilsutrygd Kr. 170 um mðr. Kr. 175 um mðr. Heilsutrygd 0,55% 0,60% Vektgjald +10% Punktgjald diesel u/mvg. Kr. 0,50 pr. litur Kr. 0,75 pr. litur Punktgjøld bensin u/mvg. Kr. 2,40 pr. litur Kr. 2,70 pr. litur Ferðastuðul heim/ arbeiði +10% Kringvarpsgjald Broytist frá kr pr. húski til kr pr. persón. Persónar undir 24 ár gjalda kr. 0. Pensjónistar gjalda kr. 600 pr. persón STARVSBLAÐIÐ 17
18 ORÐ: TÓRFINN SMITH Heimablídni á Velbastað MYNDIR: DITTE MATHILDA JOENSEN OG HEIMABLÍDNI Anna og Óli Rubeksen borðreiða við tí besta úr egnum haga Anna og Óli eru seyðabøndur. Um framt at hava sítt dagliga yrki, Anna sum sjúkrarøkt ar frøð ing ur og Óli sum SSP-ráðgevi, hava tey ein 6-marka garð á Velbastað, sum hevur mark móti Syðra dali, og sum ber 150 áseyðir. Av stórum áhuga fyri matgerð, tí stóra og góða tilfeingi í seyðahaldinum, og góðum umstøðum annars, fingu tey hugskotið at skipa fyri heimablídni, sum eisini kundi verið eitt gott íkast til garðin. Sum hugsað, so gjørt. Tey byrjaðu í smá um fyri umleið 10 árum síðani at fyri reika seg, og hesi seinastu fimm árini er rætti lig gongd komin á, og mong eru tey, sum hava sitið við væl búgvið borð og not ið gott av HEIMBLÍDNI teirra í heim in um á Gerðisbreyt á Velbastað. Tey leggja stóran dent á at alt, sum tey borðreiða við, er av føroyskum uppruna, enntá eisini tað, tey borðreiða á, tí sjálvt stóra stovuborið er úr føroyskum viði úr viðalundini á Selatrað, har jólaódnin í 1988 eisini gjørdi rættiliga um seg. ALT FØROYSKT Sum vera man er ein fittur partur av matar skránni úr egnum haga. Lambs kjøt og annars allur annar úrdráttur av seyði, 18 STARVSBLAÐIÐ 2015
19 rullipylsa, kjøtpylsa, seyðarhøvd, kjøtstung in suðuroyarsperil, blóðpylsa o.a., og alt gera tey til sjálvi. Tað, sum tey ikki fáa úr haganum, er somuleiðis av føroyskum uppruna: epli frá Streynesgarði, røtur úr Dímun, hummari frá Kristjan Geyti, kalvi,drigin úr Hestfirði, og at skola niður við bjóða tey føroyskt øl og sumbiarvatn. Er áhugi hjá gestunum, bjóðar Óli fegin ein lítlan afturvið matinum. Matarskráin, sum vanliga er fimm rættir, verður sett saman í mun til árstíðina við smá rætt um, høvuðsrætti og onkrum góð um omaná, sum ofta er úr føroyskum ra barb um. Teimum dámar eisini væl at royna ymiskt, sum ikki er heilt vanligt, m.a. ræsta súpan av turrum fiski. Anna og Óli greiða frá, at uppskriftirnar hava tey fyri ein stóran part heimanífrá, og onkr ar hava tey tillagað; ein blandingur av gomlum og nýggjum. EIN NÁTTÚRUUPPLIVING Í hugnaligu og rúmsáttu stovuni við framúr góðum útsýni vestur í Vágar, Koltur, Hest og suður í Sandoynna bjóða tey gest un um til borðs. Í minsta lagi bólki við 8 fólkum, men tey hava eisini havt eini 40 fólk til borðs. Útsýnið og friðurin mitt í náttúruni er ein uppliving í sær sjálvum. Er veðrið til vildar, er einki til hindurs fyri at festa í uttanduragrillina. Vit siga við gestir okkara, at nú skulu tey bara leggja tíðina frá sær og njóta upplivingarnar. Tað er ikki soleiðis sum á mongum matstovum, at tænarin byrjar við at greiða frá øllum tí, borðið hevur at bjóða, tí tað skulu fólk sjálv fáa møguleika til at gera sínar tankar um, men spyrja tey, so fáa tey eisini at vita, hvat borðreitt verður við, greiðir Óli frá. RÍÐ OG ET Tá aftur fer at vára, fara Anna og Óli ivaleyst at endurtaka eitt rættiliga serligt tilboð til gestirnar. Tað tey kalla: Ríð og et. Hetta snýr seg um, at gestirnir fáa møguleika til at koma vestur til Velbastaðar á rossa baki fyri síðani at njóta eina máltíð har vesturi. Tiltakað skipa tey í samstarvi við Berghestar. Hetta royndu tey nakrar ferðir í fjør, og tað eydnaðist so mikið væl, at tað er vert at endurtaka. Annars hava tey eisini sjálv trý ís landsross í fjósi í Havnardali, men hetta er til egið ítriv og hugna. GESTIR ÚR ØLLUM ÆTTUM Tað er ein fjølbroyttur skari av gest um, sum hava vitjað hjá Onnu og Óla á Velbastað. Talan kann vera um felags skapir og fyritøkur, sum hava hug at bjóða sín um gestum, sum koma higar, onkra ser liga uppliving. Her hava eisini verið út lendsk ir journalistar, gestir víða úr heimi. Í sambandi við sólarmyrkingina vóru gestir úr m.a. USA og Avstralia, og nú um jóltíðir fáa tey m.a. vitjan av eldri fólk um úr USA, sum hava sagt seg fegin vilja uppliva okkurt veruliga lokalt. Vertsparið á Velbastað heldur seg hava gott í væntu komandi tíðirnar, tí ferða rák ið hjá fólki úr heitaru londum er, at tey vilja sleppa at uppliva okkurt, sum ikki minnir um teirra gerandisdag, tí sól og summari hava tey nóg mikið av STARVSBLAÐIÐ 19
20 ORÐ: VAGNUR MICHELSEN Starvsmannafelagið í Smæruni: Smæran var fyrsti sjálvtøkuhandil í Føroyum Tá eg var biðin at skriva nøkur orð um Smæruna, nú Starvsmannafelagið hevur keypt bygningin, har Sjónvarp Føroya helt til í M.A. Winthersgøtu/J.H. Schrøtergøtu í Havn, fóru tankarnir skjótt at reika, tí nógv havi eg sporini í Smæruni. Pápi mín, Helge Michelsen ( ), róptur Helgi í Smær uni, kom sum tjúgu ára gamal at arbeiða í Smæruni, eft ir at hann í nøkur ár hevði arbeitt hjá Evensen. Hann segði okkum, at hjá Evensen fekk hann 200 krónur um mánað in, men hand ils mað ur in Hans Jacob Jacobsen bjóð aði honum 250 krónur um mán að in, og hann tók av. Pápi arbeiddi í Smær uni í 48 ár. Tá Hans Jacob Jacobsen, handils maður og vinnulívsmaður, í 1932 læt upp mat vøru- og slaktaríhandilin Smæruna, búðu umleið 3000 fólk í Havn. Fólk vóru ivasom, um Hans Jacob fekk eydnu við handlinum, tí handilin lá so langt frá fólkinum, sum flestu búðu úti á Reyni, plagdi pápi mín at siga. Hans Jacob ( ) var framsíggin handilsmaður, tí longu í 1927 læt hann upp café á Høgareyni úti á Reyni. Hetta var ikki bara vanlig café, men Hans Jacob kundi bjóða nakað, sum bara stór bý irn ir kundu bjóða tá í tíðini. Tað fyrsta gestirnir rendu seg í, tá ið teir komu inn um dyrnar, var ein automat, og har fekst tú sigarettir, tyggigummi, góðgæti og annað. Í gongini stóð vekt, har fólk kundu viga seg við at gjalda 10-oyra. Á tekjuni stóð stór ljósreklama, sum sást um allan býin. Longu í 1902 var bryggjarí í Ydun úti á Reyni. Í 1922 keyptu Hans Jacob Jacobsen og Rudolf Michael Jacobsen bryggjaríið. Í 1935 var bryggjaríið flutt av Reyni niðan í Smær uni á Abbatrøð. Í 1935 gavst Hans Jacob við bryggjarínum og seldi tólini til Føroya Bjór í Klaksvík. Sum smádrongur í 1950-árunum og fyrst í 1960-árunum kom eg heilt nógv í Smæruna. Eitt var, at pápi mín arbeiddi har, men har var so nógv spenn andi virk semi. Í slaktarínum arbeiddu Johan Steffansson, sum var leiðari, Nick Hansen og Martin Justesen. Dánjal Húsgarð og Jens Petur Hansen lærdu til slaktara. Tá í tíðini bíløgdu nógv fólk vøru úr Smær uni, sum í kassum vóru koyrdar til dyrnar hjá fólki. Poul í Skorini koyrdi vørubilin, og mangan koyrdi eg vøru út saman við Poul, sum var fyrikomandi maður. Smæran var mest sum í tveimum. Vanligi kolonialhandilin við stórari skivu og nógvum skuffum við vørum allastaðni. Havi mangan hugsað, um starvsfólkini tá í tíðini høvdu havt fetmátara um beinini, tí langt var at ganga bara eftir einari vøru runt stóra skivuna. Skuldi tú keypa kjøt ella við skera, skuldi tú upp gjøgnum einar trappur, har henda deildin var í tveimum. Øðrumegin keypti tú kjøt, fars og annað, hinumegin við skera og ymisk salatir, sum eg síggi fyri mær. Eisini her var langt at ganga, tí tú skuldi niður gjøgnum tvær trappur, tá tú skuldi niður í slaktaríið. Pápi mín var arbeiðssamur alt muligmand. Hann var vanligur krambakallur, men so fletti hann eisini seyð og neyt. Teir flettu seyðin og skutu neytini í kjallar an um, har Hans Jacob og tey búðu om an ímóti Kilarkanalini. Tað var dagur í viku, tá pápi okkara boðaði frá, at nú skuldi stórur tarvur skjótast, og vit ungu vóru skjót heim í Smæruna. 20 STARVSBLAÐIÐ 2015
21 Í 1967 doyr Hans Jacob, og pápi gjørdist stjóri í Smæruni. Mourits Rubeksen, sum var giftur Gudny, dóttur Hans Jacob, ar beiddi eisini í Smæruni. Mourits læt seinni upp møblahandil í Smæruni, sum var í ovastu hædd í bygninginum, og fram sýn ing ar hølini og goymsla vóru í bygn ingi hinumegin vegin, har Sjónvarp Føroya seinni eisini kom at halda til. Pápi okkara hevði serlig evni at um gangast fólk. Dugdi serliga væl við fólki, og hann segði mær einaferð, at hann ongantíð hevði sent eina rokning til sak førara. Nógv fólk høvdu bók og guldu eina ferð um mánaðin. Men onkuntíð var keypt ov nógv, og fólk megnaðu ikki at gjalda til tíðina. Tá gjørdi hann avtalu við hesi fólkini, har hann bað tey gjalda einar hundrað krónur meira um mánaðin næstu mánaðirnar, til skuldin var goldin. Hesar avalur hildu mest sum allar, segði pápi okkara. Stórur dagur var á Abbatrøð, tá Smyril kom úr Mykinesi við oksum. Síggi oksarnar standa bundnar á Molanum, og so at leiða oksarnar niðan í Smæruna. Seyður og oksar vóru næstan bara flettir eft ir arbeiðstíð, tí hjálparmenn, sum høvdu annað arbeiði í býnum, komu í Smær una at fletta. Um heystið kundi pápi okkara fletta til langt út á náttina, og so til arbeiðis morgunin eftir. Summir menn tummaðu, aðrir svævaðu, og uppaftur aðrir tóku burturúr og skivaðu. Minnist, at teir eina heystið flettu 2100 seyðir. Heilar gongur komu av bygd í Smæruna. Stór broyting fór fram í Smæruni í 1960-árunum, tí nú skuldi Smæran gerast sjálv tøku handil, tann fyrsti av sínum slagi í Føroyum. Viðskiftafólkini ivaðust nógv, tí tey hildu, at vørur vórðu stolnar, men leiðslan í Smæruni sá gongdina í Dan mark, tí har gjørdust vanligu gomlu handlarnir farin tíð. Hoyri eg orðið Smæran, hugsi eg mang an um pápa okkara. Hann hevði onga útbúgving av nøkrum slag, bara sjey ára fólkaskúla. Ikki var hann nakran tíð á nøkrum skeiði í eitt nú rokn skapi ella leiðslu, men hann dugdi við fólki, og starvs fólkini vóru góð við Helge í Smæruni og hann við tey. Á kontórinum minnist eg sótu tvey fólk. Laura Højgaard og pápi mín. Síggi hann føra kassabók við sigarett í munn inum. Laura gekk við rokningum og hjálpti til á kontórinum. Laura býr nú á Lág argarði og er farin um tey hundrað árini. Haldi, hon er 103 ár. Frá vinstru: Johan Stephansson, Martin Justesen, Oddbjørg Joensen, Helge Michelsen, Hildibjørg Joensen, Jens Petur Hansen og Marita Christiansen. Útbyggingin av Smæruni gekk væl, og nýggi sjálvtøkuhandilin fekk góðan byr. Men parkeringsumstøðurnar við Smæruna vóru ikki góðar, og tá SMS sá dagsins ljós, tapti Smæran kappingina um kundarnar. Pápi mín gavst í Smæruni í 1981 sum 68 ára gamal. Hansara lív var familjan, Smæran og fólkini á Abbatrøð. Tá pápi mín gavst í Smæruni í 1981, kom eg ikki nógv har uttan at vitja Oscar í Smær uni. Men so kom eg nøkur ár seinni at ar beiða í Sjónvarpi Føroya, har eg fram leiddi ítróttasendingar saman við Árna Gregersen og Leivi Hansen. Tey í Sjón varp inum varðveittu nakað av tí gamla í Smæruni. Millum annað flísarnar á vegg in um í køkinum, har Smæran seldi viðskera og kjøt. Í pylsumakarínum í nið astu hædd helt húsavørðurin Øssur Hjalt til. Eg plagdi at skemta við, at har sum sjónvarpsfólkini vórðu smurd, áðrenn tey skuldu á skermin, hevði Smæran stóran hjall, har hundraðtals krov hingu til turkingar. Tíðirnar broytast. Sjónvarp Før oya er flutt niðan í Sortudíki, og Starvs mannafelagið hevur keypt bygningin, har Smæran helt til. Sum eg skilji á lagnum, ætla eisini tey at varðveita nakað av tí gamla frá Smæruni. Eg kann at enda nevna, at Hans Jacob Jacobsen stovnaði Bacalao saman við Esmar Fuglø og Poul Hansen. Smæran keypti nógv kjøt úr Íslandi, og mangan var eg við Poul í Skorini í frystarínum á Bacalao bæði við og eftir íslendskum seyðakroppum. Seinni bygdi Smæran stórt frystarí uppí Smæruna, sum seinni gjørdist partur av upptøkuhølunum hjá Sjónvarpi Føroya STARVSBLAÐIÐ 21
22 KLUMMAN: HØVDU VEGGIR KUNNA TALAÐ Eitt slaktarí. Ein radiohandil. Ein banki. Ein kolonial- og ein møbilhandil. Máling, dynamitt, heilivágur, pengar, elektriskar perur, grammofonplátur, appilsinir, reyðkál og medistarpylsa. Tað finst neyvan tann vøra, ið ikki onkuntíð er handlað í M. A. Winthersgøtu. Alt hetta, og nógv meira afturat. Og tað bert í tí partinum av gøtuni, og í teimum bygningum, har Sjónvarpið, og seinni Kringvarpið, húsaðist smá tríati ár. Og pínadoy vit høvdu tað stuttligt! Men eisini eitt sindur trist viðhvørt. Leysliga eftir Charles Dickens kundi verið sagt: Tað vóru tær bestu tíðirnar tað vóru tær ringastu tíðirnar Tað var vísdómsins øld tað var vitloysins øld Tað var ein tíð við treysti tað var ein tíð við mistreysti Tað var ljósins árstíð tað var myrkursins árstíð Tað var vónarinnar vár tað var vónbrotanna vetur Vit høvdu alt vit høvdu onki Tað skerst ikki burtur, at mangan var buldra sligt í M. A. Winthersgøtu. Við upp túr um og við niðurtúrum. Hetta var ein tíð við stórum hendingum, ið skakaðu alt sam felagið í sínum grundvølli, og ein tíð við smáum hendingum, ið sam ansjóðaðu okkum so væl. Ein tíð við stuttlig um, við syrgiligum, og við spenn andi hendingum. Óteljandi eru minnini úr M. A. Winthers gøtu. Tey flestu av tí allar besta slagnum. Víst gingu aldurnar høgt onkun tíð, og brotini brutu í bæði borð. Og ja vit sjabbaðust og skeldaðust eisini av og á. Men aloftast funnu vit skjótt aftur á slætt og dugdu at skemtast og flenna sam an fyri tað. Tað var tá. KvF has left the building. Brend ar eru brýr. Bygningar seld ir. Tømdir. Hetta rann alt fram fyri mær, hend an dagin herfyri, tá ið eg sum eri uppvaks in í grannalagnum, í ovara enda á Jónas Broncksgøtu spákaði mær ein góðveðurstúr i barndommens gader. Kom framvið gamla arbeiðsplássinum, sum Starvsmannafelagið nú hevur keypt, og sum tey eru í ferð við at umbyggja. Úr kjall ara upp á ovasta kvist. Eftir tekn CARSTEN MACDONALD ARNSKOV Víst gingu aldurnar høgt onkuntíð, og brotini brutu í bæði borð 22 STARVSBLAÐIÐ 2015
23 ing un um at døma til eina glæsiliga borg. Borg in, haðani vunnin rættindi skulu verj ast og nýggj vinnast. Mong ein kúgv er leidd av Kongabrúnni, niðan trappurnar og smølu gøturn ar, til Smæruna. Slaktað á slakta rínum, og síðani pakkað í plastikk. Nú liggur Smær an sjálv har, sum ein nýslaktað kúgv, pakkað í plastikk. Alt rivið innanúr. Vegg ir, vindeygu, trappur, gólv. Alt, men ikki sálin! Kundi ikki bara mær, eg stóð uttan fyri hetta plastballaða monstrumið. Mátti draga plastdúkin til viks, kaga innum og líta aftur í tíð. Har sást langi diskurin, frá áðrenn sjálvtøkutíðina. Krambakallarnir handan diskin livnaðu upp aftur, um tó bert eitt lítið bil. Haldi so vist, onkur pumpaði petroleum. Kendi roykin. Seinni gjørdu nýmótans stálhillar við kaffi, konserves, Corn Flakes og vaskipulvuri í longum røð um innrás. Teimum á baki hvítir, brumm andi køli- og frystidiskar. Nýggjar tíðir. Sjálvtøka. Í erva vóru aðrar hillar. Og reolir. Tær vóru til sølu. Har fekst tú eis ini alskyns aðrar møblar. Møblar úr ma hogni, og møblar úr palisandur. Keypti mítt fyrsta møbil har. Eitt kakkelborð. Tað stendur framvegis í stovuni. Hend an sjáld sama sálin, sum bert heilt fáum, men eisini heilt serligum bygning um unn ast at ognast Og har, mitt millum hesi minn ini, og mitt í hesum hurlumhey og rokan, har stóð hon. Sum hon altíð hevur stað ið. Alla mína tíð. Sprell livandi. Skín andi hvítu flisarnir á vegg un um. Ser merkta glasveggin, ið býtir rúmið í tvey. Glashurðin við tí stóra runda hondtakinum. Barndómsins kjøthandil hjá Smær uni. Upp trappuna frá M. A. Winthers gøtu, og so til høgru. Og seinni í lív in um. Kantinan hjá sjónvar pin um. Hes in krumtappurin í sosiala lív in um á stovn in um, har fólk hittust eina lítla, lætta, litríka løtu, drukku ein kaffimunn, prát aðu, flentu, og síðani væl gødd og væl lødd fóru aftur til verka. Áh, høvdu veggir kunna talað. Beint har. Í júst hasum rúminum. Mill um has ar veggirnar. Har býr sálin. Hend an sjáldsama sálin, sum bert heilt fáum, men eisini heilt serligum bygning um unnast at ognast. Sálin, sum er sum kistan av kamfertræ, ið minnir um Hong Kong og Kina. Hon manar fram ljóð og sjónir. Beljan frá bivandi, bíðandi neytum. Vælvaksin veðrakrov, ið hanga á rað. Medistara í meturmál, og angan av alskyns kryddaríum. Men mest av øllum, og tað, ið setur tey djúpastu sporini tá samanum kemur, eru ekkóini frá fólk un um, ið hugagóð framdu sínar gerandis gerningar. Starvsfelagarnir. Og so søgurnar. Altíð søgurnar. Stórar, smáar, stuttligar, spennandi, skakandi søgur. Tí gleddi tað meg, og onkran av mínum góðu starvsfeløgum við, stórliga, at júst hetta rúmið hevur fingið frið og er varðveitt. Onkur lokkandi megi hevði eisini drigið hann innum plasttjaldið. Bara líka. Bara forvitnast. Rívið tit bara alt annað niður. Byggið upp, byggið um, byggið uppí. Men slaktið ikki slaktaríið! Tit, ið framyvir skulu starvast í ný umvældu bygningunum hjá Starvs mannafelagnum: Góða eydnu! Leggið aftur at ríku og væl kryddaðu søguni hjá M. A. Winthersgøtu. Handlið okkara rættindi væl. Og havið tað líka so stuttligt sum vit STARVSBLAÐIÐ 23
24 Mennir okkum sum fakbólkur Tað hevur sínar avgjørdu fyrimunir at standa saman í einum stórum fakfelag, men sum ein lítil fakbólkur í stóra høpinum kann vandi vera fyri at smokka burturímillum. At skipa fakbólkar innan felagið gevur okkum styrki og góðar møguleikar at menna fakliga partin, sum vit hava saknað, sigur Jórun Mørkøre, sum er ein av nevndarlimunum í fakbólkinum fyri laborantar, teknikarar og assistentar. Við sínum umleið limum umboðar Starvsmannafelagið ein heilan hóp av ym isk um starvs bólk um, størri sum smærri, og tað gevur felagnum stórar av bjóð ing ar, at limirnir skulu kenna seg aftur í stóru limafjøldini. Felagið á sannaði, at tørvur var á at skapa eitt fakligt um hvørvi fyri limirnar og bjóðaði tí limum á teimum ymisku starvsøkjunum at skipa seg í fakbólkar. Endamálið við fakbólkunum er at virka fyri fakligari menning, áhugamálum og styrkja samstarv og samanhald. Síðani eru fleiri fakbólkar stovnaðir. Ein teirra er bólkurin, sum umboðar laborantar, teknikarar og assistentar. Útvið 40 starvsfólk virka á hesum økjum, m.a. á Heilsaufrøðiligu Starvsstovuni, Hav stov uni, Apotekinum og á Fróð skaparsetrinum. ÚTBÚGVINGARMØGULEIKAR Jórun Mørkøre sigur, at eftir at bólkurin hevði skipað seg við nevnd, ásett limagjald og ann ars tað sum formliga skuldi til, hava lim irnir greitt frá, hvørjum bólkurin skal ar beiða við. Ynskini vóru púra greið. At kanna møguleikarnar fyri framhaldandi út búgv ing um, og hvørjar møguleikar fólk hava at dagføra sína útbúgving. Somuleiðis um møguleikar at uppstiga verandi út búgv ing til bachelorstøði. Harafturat hvørjir møguleikarnir eru at nema sær við kom andi útbúgvingar í Føroyum. Ann aðhvørt ella partvíst sum fjarlestur, ella at lærarar koma higar at undirvísa. Í tí sambandi høvdu tey eisini boðið Holger Arnbjerg frá Altjóða Skrivstovuni við á fund, sum eisini vísti seg at vera gott hug skot, tí hann hevði nógv at greiða teimum frá. TRYGGING OG EFTIRLØN Hóast fólk í fleiri ár hava rindað til trygging og eftirløn, vísir tað seg, at fólk kenna seg ikki nóg væl kunnað um hesi við urskifti, og vórðu hesi evni sett á skrá á øðr um limafundi. Har greiddu John Kjær og umboð fyri LÍV frá tryggingum og eftirløn, sum Starvsmannafelagið hevur avtalur um, og hesum høvdu tey, sum vóru við, stóran áhuga fyri. Jórun sær fyri sær fleiri møguleikar við fakbólkinum, m.a. at fáa samband uttan fyri landoddarnar, ikki minst við viðkomandi fakfeløg. Eitt ávíst samband við HK-STAT hevði verið rættiliga na túrligt, har danskir laborantar eru limir. Hon sær eisini fyri sær møguleikan, at fleiri fakbólkar eru saman um onkur tiltøk, sum ikki eru so fakbundin, men hava áhuga út um faklig mørk. Vit hava nú fingið nakrar møguleikar frá felagn um, sum vit hava fingið allan stuð ul frá, og sum vit eru takksom fyri. Nú er tað upp til okkum sjálv at gagnnýta teir, og tað ætla vit okkum eisini at gera, sigur Jórun Mørkøre. 24 STARVSBLAÐIÐ 2015
25 SKRIVAÐ: NIELS Á REYNATÚGVU, NEVNDARLIMUR Har er ov lítið at vera felags um, tá tað kemur til fakligheit Bygnaðurin Fyri nøkrum árum síðani fóru vit í felagnum undir at gera eina bólking av limum okkara í fakbólkar. Arbeiðið við hesum hevur tikið langa tíð og hevur verið avbjóðandi fyri tey, sum tóku sær av hesum. Tað er tó meira ella minni komið undir land; nakrir fakbólkar eru settir við nevnd um og eru farnir í gongd við sítt virk semi. Tó eru hesir aktivu bólkar sera fáir. Vit hoyra lít ið frá limunum sum heild í sambandi við fakbólkarnar. Visiónin aftanfyri fakbólkarnar er, at vit skulu taka okkum meira av teimum einstøku fak un um, sum eru umboðað í limaskaranum í Starvs mannafelagnum. Felagið er jú ein stór blanding við yvir 300 ymiskum starvsheitum, so tað hevur verið ringt at fáa fokus á fakligheit í felagsarbeiðinum. Við fakbólkunum skuldi hetta fáast í rættlag. Hildu vit. Aftan á, at bólkingin er komin nøkulunda upp á pláss, og vit hava hjálpt bólkunum í gongd, so er tó lítil aktivitetur at síggja í hesum høpi. Eg eri farin at ivast í, um vit hava yvirmett tørvin á hesari bólking. Ella kanska hava vit gjørt okkurt skeivt í arbeiðinum við at seta fokus á fakligheit. Íblásturin til bólkingina kom frá okkara grannalond um, har tey hava stórar paraply-organisatiónir, sum eru býttar upp í minni eindir, har fakligheitin kann dyrkast. Hetta hava vit roynt at flutt til okkara felag, men nokk ikki lagað tað til okkara viðurskifti. Støðan er tann, at nógv av okkara starvsheitum og fakum eru umboðað av nøkrum heilt fáum limum í felagnum. Fyri at fáa bólkar av brúkiligari stødd hava vit bólkað fak saman, sum vit hildu líktust. Men eg skal viðganga, at tað var bestemt ikki altíð, at fakini, sum vóru í sama bólki, høvdu so nógv við hvørt annað at gera. Tí hava hesir bólkar nokk eisini ilt við at síggja brúkiligheitina av bólkinum. Har er ov lítið at vera felags um, tá tað kemur til fakligheit. Hinvegin nyttar tað heldur ikki at stovna bólkar við tveimum ella fimm limum, tí tá verður ov lítið at arbeiða við. Hvat er so loysnin upp á trupulleikan? Hvussu fáa vit sett fokus á fakligheit, tá fakini ofta bert eru umboðað av sera fáum limum? Halda limirnir yvirhøvur, at brúk er fyri hesum? Tá eitt tílíkt projekt ikki eydnast so væl, sum man hevði ynskt sær, so eru nógvir spurningar, sum stinga seg upp. Vit gjørdu ikki nakra tørvskanning mill um limirnar, áðrenn vit settu arbeiðið í gongd. Hetta var nakað, sum vit hildu, tørvur var á, og sum kundi koma limunum til góðar. Tað haldi eg bestemt enn, at tað er. Eisini er hetta ein góður háttur hjá felagnum at skráseta limir, so mann veit, hvat fak- og áhugaøkini hjá limunum eru. Enn arbeiða vit við at stovna fakbólkar og fáa nevnd ir at skipa seg í teimum. Hetta arbeið ið heldur á, og so verður tað upp til limirnar at fylla karm arnar út. Felagið stuðlar bæði við ráðgeving, peng um og hølum, so umstøðurnar hjá bólkunum at fara til verka eru so góðar sum gjørligt. Vit mugu gera eina eftirmeting av hesum ar beiðinum og taka tað upp á aðalfundinum, har limirnir kunnu siga sína meining um projektið STARVSBLAÐIÐ 25
26 EFTIR ARBEIÐSTÍÐ: PÓL ARNI HOLM Søguáhugin er drívmegin til tónleikin 26 STARVSBLAÐIÐ 2015 Pól Arni Holm á palli við TÝR.
27 SKRIVAÐ: TÓRFINN SMITH MYND: JENS KR. VANG Tað var tann tíð, at tað vóru tey, sum ógvuðust, og onkur eisini ilskaðist, at hoyra harðan tónleik aftur við Orminum Langa, og bóru ótta fyri, at hetta nýggja fór at forkoma siðbundnu kvæðamentanini, men hesin óttin má sigast at hava verið ógrundaður. Pól Arni Holm, sum tá var sangari í tungmálmsbólkinum TÝR, sigur seg skilja, at onkur hevur verið eitt sindur ivasamur at hoyra gomul kvæði framførd á hendan hátt. At hoyra rokktónleik aftur við kvæðun um var ikki vanligt, og hugsa vit um, hvussu mikið kvæðini hava verið og framvegis eru millum fólk, heilag kunnu vit siga, so var tað ikki so løgið. Kvæð ini høvdu ein serligan status, sum man ikki pilkar við, men eg haldi ikki, at nak ar er ivasamur í dag. Við hesum taka vit einki frá kvæðunum ella dansinum, men kanska heldur leggja afturat, og kann hetta hava við sær øktan áhuga millum ser liga børn og ung, so ongantíð betri, sig ur Pól Arni, sum heldur, at hetta er eis ini ein lagaligur máti hjá teimum ungu at koma at kenna eitt sindur meira til føroyska søgu. Pól Arni er fløguaktuellur. Ikki við TÝR longur, men saman við øðrum góðum tónleikarum, men stílurin er at kalla hin sami. Fólkarokkur er mín tónleikur, og eg eri í so máta ærligur og trúgvur móti mær sjálvum, tí tað sum eg framføri, kemur innanífrá, sigur Pól Arni, sum sjálvandi gomlu kvæðaløgini undantikin sjálvur hevur hini løgini á fløguni eins og tekstin. STÓRUR ÁHUGI FYRI SØGU Søga hevur altíð havt hansara stóra áhuga. Pól Arni greiðir frá, at hann, líka síð ani hann var so frægur, at hann dugdi at lesa, leitaði sær alt lesandi upp, sum hann kundi fáa hendur á, og serliga var Fólkarokkur er mín tónleikur, og eg eri í so máta ærligur og trúgvur móti mær sjálvum, tí tað sum eg framføri, kemur innanífrá tað og er tað framvegis søga, sum hevur fangað áhugan. Tess meira tú les ur, tess fleiri spurningar setir tú tær, og tí kanst tú ikki gevast, tí tað gerst alt meira spennandi, tess longri tú grevur teg niður í lesnaðin. Sama er við áhuganum fyri tónleiki. Hann byrjaði at spæla til dans, tá hann var 16 ára gamal. Kann mann kombinera tónleikin við sang um tað, sum størsti áhugi er fyri, gevur tað rættiliga meining, sigur Pól Arni. FORNFRØÐINGUR Áhugin liggur tó ikki bert í at grava í søguni, men eisini eftir gomlum og søguligum lut um í moldini. Soleiðis at skilja, at Pól Arni er útbúgvin fornfrøðingur, og hansara stóra ynski er at fáa møguleika til at nýta sína útbúgving í Føroyum. Hesa útbúgving byrjaði hann í Danmark sum 22 ára gamal, men gavst í hálvum gekki. Eftir at hann var heimafturkomin og hevði nomið sær útbúgving sum bygnings snikkari, leitaði hann sær aftur á blóð ið, og fullførdi útbúgvingina sum fornfrøðingur. Ongantíð betri, um hann fekk arbeiði í nærumhvørvinum, og tað vónar hann, at møguleiki verður fyri, nú Forn minnissavnið næsta ár hevur í hyggju at gera ein útgrevstur á Krambatanga, har leivdir úr 1600-talinum vóru funnar. Tað var í sambandi við, at maður fór at grava út fyri eini neystagrund á staðnum, at hann kom fram á leivdir, sum serfrøðingar fingu áhuga í at kanna nærri. GOMUL SIÐVENJA Tað er ikki at taka seg aftur í, at føroyingar eru musikalskir, heldur Pól Arni, og tað kem ur helst av aldagamlari siðvenju, bæði á verðsliga og andaliga økinum, frá føroyska dansinum, vísum og kvæðum, eins og í kirkjum og samkomum. Spurdur um framtíðarætlanir, dregur hann eitt sindur á, ikki óhugsandi, sigur Pól Arni ógvuliga varin, men aftan fyri var ligu orðini eru ikki so fáar ætlanir at hóma 2015 STARVSBLAÐIÐ 27
28 Alt, sum tín pensjón eigur at vera Við NordikPensjón taka vit atlit til, at tú sum brúkari setir krøv til gjøgnumskygni og dygd. Og við NordikPensjón er tað leikandi lætt: Tú fært eitt greitt yvirlit í Netbankanum, har allar upplýsingar eru tøkar. Tú fært eina pensjón, sum tú hevur ávirkan á, og pensjónspakkin verður settur saman eftir tínum ynskjum og lagaður til júst tín tørv. krónur til umsiting Við Nordik360+ ella Nordik360Premium fara 0 krónur til umsiting. stað til tíni fíggjarviðurskifti Við NordikPensjón fært tú betri yvirlit yvir tíni samlaðu fíggjar viður skifti. pensjónir eru ikki líka Vit eru ikki líka, og tí eiga okkara pensjónir ikki at vera líka. Vælkomin til NordikPensjón
STRATEGI OG MÁL 1. PARTUR ÍLØGUÆTLAN 2. PARTUR
STRATEGI OG MÁL 1. PARTUR ÍLØGUÆTLAN 2. PARTUR SAMFERÐSLUÆTLAN 2012-2024 STRATEGI OG MÁL 1. PARTUR FØROYAR SUM EIN BÝUR SAMFERÐSLUÆTLAN 2012-2024 STRATEGI OG MÁL 1. PARTUR STRATEGI OG MÁL»Tað er at fegnastDetaljer
Hvussu at standa sterkur í storminum
Hvussu at standa sterkur í storminum Sum altíð, um vit kunnu hjálpa tær uppá nakran máta, so set teg endiliga í samband við kirkjuna her á: P.O. Box 68309, Indianapolis, IN 46268 USA. www.jesuslifetogether.comDetaljer
ZETA a r c h i t e c t s
ZETA a r c h i t e c t s LÝSING AV VIRKI Virki: Heimasíða: ZETA architects Sp/f Undir Bryggjubakka 3 100 Tórshavn +298 299 299 zeta@zeta.fo www.zeta.fo VANGAMYND TEKNISTOVAN ZETA architects er ein ungDetaljer
Havið. Bogi Hansen og Føroya Skúlabókagrunnur 2006.
Havið 1 2 Havið Bogi Hansen Føroya Skúlabókagrunnur 3 Permumyndin fremst á bókini vísir hitan í vatnskorpuni millum Ísland, Skotland og Noreg vikuna 8. 14. desember 1997 grundað á mátingar frá satelittiDetaljer
Uppskot. til endurskoðan av BSc-útbúgvingini í lívfrøði. á Fróðskaparsetri Føroya
Uppskot til endurskoðan av BSc-útbúgvingini í lívfrøði á Fróðskaparsetri Føroya Svein-Ole Mikalsen, Hóraldur Joensen, Høgni H. Debes, Eyðfinn Magnussen NVDRit 2013:13 Heiti / Title Uppskot til endurskoðanDetaljer
-særlig den delen av det som vi spiser! Maria Dam Umhvørvisstovan. Maria Dam, Umhvørvisstovan
Miljøgifter i det færøske miljø -særlig den delen av det som vi spiser! Maria Dam Umhvørvisstovan Hvorfor driver vi miljøovervåkning? i Vi vil vite om omgivelsene er sunne for oss mennesker sunne og godeDetaljer
Hvussu fóta vit okkum best som vísindastovnur
Hvussu fóta vit okkum best som vísindastovnur úr sjónarhorninum hjá virkandi vísindafólki Svein-Ole Mikalsen Professor i molekylærbiologi Náttúruvísindadeildin Fróðskaparsetur Føroya Frágreiðing frá styrisfundDetaljer
JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min
DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje nokoDetaljer
Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking
Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla segDetaljer
FANTASTISK FORTELJING
FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går detDetaljer
LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA
LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvittDetaljer
Bjerkreim kyrkje 175 år. Takksemd. Tekster av Trygve Bjerkrheim Musikk av Tim Rishton
Bjerkreim kyrkje 175 år Takksemd Tekster av Trygve Bjerkrheim Musikk av Tim Rishton Takk for det liv du gav oss, Gud 5 5 Takk for det liv du gav oss, Gud, Hi-mlen som hvel - ver seg 5 5 9 9 o - ver! TakkDetaljer
2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.
HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. IDetaljer
Tíðindi úr Føroyum tann 4. juli 2016. Tíðindi til føroyingar uttanlanda stuðlað av tí føroysku sjómanskirkjuni.
Tíðindi úr Føroyum tann 4. juli 2016 Tíðindi til føroyingar uttanlanda stuðlað av tí føroysku sjómanskirkjuni. Pengamaskina vitjaði í Føroyum 04-07-2016 19:27 Danska nótaskipið Ruth, sum føroyingar í HirtshalsDetaljer
EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid
EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: RomararDetaljer
Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7
Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, erDetaljer
Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»
Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.Detaljer
INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE
INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige forDetaljer
Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk
Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.Detaljer
Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier segDetaljer
Joakim Hunnes. Bøen. noveller
Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.Detaljer
Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost
Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TILDetaljer
Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo
Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståandeDetaljer
Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst
Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjonDetaljer
Faktorer som påvirker effektivitet i juksefiske Resultater fra fiske etter sei og torsk ved Færøyene
Faktorer som påvirker effektivitet i juksefiske Resultater fra fiske etter sei og torsk ved Færøyene Petur Steingrund, Fiskirannsóknarstovan, Nóatún, FO-100 Tórshavn, Færøyene Leon Smith, Fiskirannsóknarstovan,Detaljer
Meskaroyndir við havtaskugørnum
Fiskirannsóknarstovan Meskaroyndir við havtaskugørnum Royndir gjørdar við M/b Gudrun FRS smárit / Meskaroyndir við havtaskugørnum Royndir gjørdar við M/b Gudrun norðan fyri Føroyar við ymiskum meskavíddumDetaljer
SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER
SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet HjemmeDetaljer
Brødsbrytelsen - Nattverden
Brødsbrytelsen - Nattverden 1.Kor 11:17-34 17 Men når eg gjev dykk desse påboda, kan eg ikkje rosa at de kjem saman til skade, og ikkje til gagn. 18 For det fyrste høyrer eg at det er usemje mellom dykkDetaljer
Håvamål (utdrag) 1 Augo du bruke før inn du gjeng, i kot og i kråom i kot og i krokom. For d'er uvisst å vita kvar uvener sit føre din fot.
Håvamål (utdrag) 1 Augo du bruke før inn du gjeng, i kot og i kråom i kot og i krokom. For d'er uvisst å vita kvar uvener sit føre din fot. 3 Eld han tarv som inn er komen og om kne kulsar. Til mat ogDetaljer
post@efremforlag.no / www.efremforlag.no
tidebøn Efrem Forlag 2009 Rune Richardsen Boka er laga i samarbeid med Svein Arne Myhren (omsetjing) etter mønster av Peter Halldorfs og Per Åkerlunds Tidegärd, Artos 2007. Med løyve. Bibeltekstane erDetaljer
Sangere. Mannen i songen. Kantate for mannskor, guttesopraner og klaver. Komponert til Verdal mannskor sitt 100-årsjubileum i 2013
Sangere Kantate or mannskor, guttesoraner og klaver Komonert til erdal mannskor sitt 100-årsubileum i 201 Musikk: Asgeir Skrove Tekst: Arnul Haga Musikk: Asgeir Skrove Kantate or mannskor, guttesoranerDetaljer
Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7
Bønn «Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet: «I ein by var det ein dommar som ikkje hadde ærefrykt for Gud og ikkje tok omsyn til noko menneske.i same byen var detDetaljer
Tokke kommune. Kontrollutvalet. Medlemmar og varamedlemmar Dato 07.05.2015. Tokke kommune - kontrollutvalet. Det vert med dette kalla inn til møte:
Vår ref. 15/537-2 033 /KASB Medlemmar og varamedlemmar Dato 07.05.2015 Tokke kommune - kontrollutvalet Det vert med dette kalla inn til møte: Dato: 11.05.2015 Tid: kl 10.00 12.00 Sted: Møterom Kultur,Detaljer
Lov om ansvar for skade som motorvogner gjer (bilansvarslova).
Lov om ansvar for skade som motorvogner gjer (bilansvarslova). INNHOLD Lov om ansvar for skade som motorvogner gjer (bilansvarslova). Kapitel I. Kva lova gjeld. Definisjon. 1. (kva lova gjeld). 2. (skadeDetaljer
Den Paaske er vel ljos og blid Tekst: Elias Blix Tilrettelegging: Anders Aschim, BlixBlog, 2004
Nokre Salmar, hefte I (Kristiania: Samlaget, 1869), 13-15 Paaske. I. Tone: Af Høiheden oprunden er. Den Paaske er væl ljos og blid Fyr deim, som kjenna Naadens Tid Og tungt med Syndi dragast: For gjenomDetaljer
«Ny Giv» med gjetarhund
«Ny Giv» med gjetarhund Gjetarhundnemda har frå prosjektleiinga i «NY GIV I SAUEHOLDET» som HSG står bak, fått ansvar for prosjektet «KORLEIS STARTA MED GJETARHUND FOR FØRSTE GANG». Prosjektet går ut påDetaljer
Jon Fosse. For seint. Libretto
Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godtDetaljer
LNS Norsk gruveselskap med et internasjonalt perspektiv. Adm. dir. Frode Nilsen
LNS Norsk gruveselskap med et internasjonalt perspektiv Adm. dir. Frode Nilsen LNS- Gruppen LNS Eiendom AS Hålogaland Grus & Betong AS LNS (Chile) S.A. LNS AS Skaland Graphite LNSGMS Greenland Rana GruberDetaljer
Plassebakken Barnehage
Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om detDetaljer
GENOMUNDERSØKELSER IKKE BARE GODT, OG SLETTES IKKE ENKELT. Svein-Ole Mikalsen
GENOMUNDERSØKELSER IKKE BARE GODT, OG SLETTES IKKE ENKELT Svein-Ole Mikalsen Náttúruvísindadeildin Megindeildin fyri náttúru- og heilsuvísindi Fróðskaparsetur Føroya Godt Lett Betenkelig Besværlig ...mittDetaljer
Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune
Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune Planen er administrativt vedteken og gjeldande frå 01.01.2013 Innleiing Bakgrunn for overgangsplanen Kunnskapsdepartementet tilrår at o Barnehagen vert avsluttaDetaljer
Skandinaviske nabospråk i originaltapning eller oversettelse?
Faglig-pedagogisk dag 3. januar 2008 Førsteamanuensis Arne Torp Institutt for lingvistiske og nordiske studier Universitetet i Oslo arne.torp@iln.uio.no Skandinaviske nabospråk i originaltapning ellerDetaljer
Matematikk 1, 4MX15-10E1 A
Skriftlig eksamen i Matematikk 1, 4MX15-10E1 A 15 studiepoeng ORDINÆR EKSAMEN 19. desember 2011. BOKMÅL Sensur faller innen onsdag 11. januar 2012. Resultatet blir tilgjengelig på studentweb første virkedagDetaljer
Denne spørjelista har til føremål å greia ut om våre folkelege musikkinstrument. Den er skift i 4 bolkar:
Norsk etnologisk gransking November 1947 Emne nr. 6 FOLKELIGE MUSIKKINSTRUMENT Denne spørjelista har til føremål å greia ut om våre folkelege musikkinstrument. Den er skift i 4 bolkar: A. Vanlege musikkinstrument,Detaljer
Informasjonshefte Tuv barnehage
Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består avDetaljer
mmm...med SMAK på timeplanen
mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2Detaljer
SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER
SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet HjemmeDetaljer
Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn
Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil HudsongDetaljer
Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.
PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasjeDetaljer
Brukarmanual. www.osberget.no
www.osberget.no Brukarmanual Velkomen Takk for at du valde Osberget GO Dette er verktøyet for deg som ynskjer å oppgradere og halde ved like nettstaden din på ein raks og effektiv måte. Osberget GO erDetaljer
Til deg som er student i Maurtuå Barnehage!
Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss! Dette heftet er ei samling av ulik informasjon som me håper kan være grei for deg når du skal værDetaljer
Birger og bestefar På bytur til Stavanger
Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,Detaljer
VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE
VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE KAP. 1. FIRMA, KONTORKOMMUNE, FORMÅL 1-1 SpareBank 1 Søre Sunnmøre er skipa den 17. september 1853. Vedtektene vart godkjende første gongen ved høieste ResolutionDetaljer
Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune
Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune Gjeld frå august 2015 1. BARN MED NEDSETT FUNKSJONSEVNE Barn med nedsett funksjonsevne kan ha trong for særleg tilrettelegging av fysiske og personalmessigeDetaljer
Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike
Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grueDetaljer
«Jeg kan ikke huske at vi noen gang ikke har vært venner»
Háskóli Íslands Hugvísindasvið Norska «Jeg kan ikke huske at vi noen gang ikke har vært venner» Analyse av Per Pettersons roman Jeg nekter, og oversettelse av tre kapittler fra boken. Ritgerð til BA-prófsDetaljer
Eigaralisti í matr.nr.-rað
Eigaralisti í matr.nr.-rað Góðskumetingin av jørðini á Strondum sum staðfest av útskiftingarnevndini 5. juni 2013 eigari lutur lýsing vídd met % mett vídd 1 Sjóvar kirkja 859 *Sjóvarhøvdi 190 50 95 SjóvarDetaljer
Laksen i havet: Resultater fra et forskningsprosjekt ved Færøyene
Laksen i havet: Resultater fra et forskningsprosjekt ved Færøyene Prosjekt koordinator: Jan Arge Jacobsen Forfattere: Jan Arge Jacobsen, Fiskirannsóknarstovan, Nóatún, Postboks 3051, FO-110 Tórshavn, Føroyar.Detaljer
REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009
REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009 Årsmøtet konstituerte seg med Steinar Røyrvik som møteleiar og Rigmor Øygarden som skrivar. Glenn Arne Vie og Sigurd Hatlenes vart valde til åDetaljer
Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn
Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utviklaDetaljer
ARBEIDSGJEVARPOLITISK PLATTFORM GOL KOMMUNE. 2004 2007, vedteke i Formannskapet, sak 0001/04, 15.01.04. for
Gol kommune Arkivkode Vår ref. Dykkar ref. Dato 400 04/00137-001 - AKV 16.01.04 ARBEIDSGJEVARPOLITISK PLATTFORM for GOL KOMMUNE 2000 2003, vedteke i Kommunestyret, sak 0051/00, 24.10.00 2004 2007, vedtekeDetaljer
MATEMATIKKVERKSTAD Mona Røsseland. GLASSMALERI (bokmål) Utstyr: Rammer (A3) i farga papp, pappremser, silkepapir, saks og lim
MATEMATIKKVERKSTAD Mona Røsseland GLASSMALERI (bokmål) Utstyr: Rammer (A3) i farga papp, pappremser, silkepapir, saks og lim Slik går du frem: 1. Velg deg en ramme. 2. Du skal nå lage et vakkert bildeDetaljer
F L R. Føroyskt Lógar Rit Vol. 3, No. 2, oktober 2003 aroese Law Review Vol. F 3, No. 2, October 2003 ÍMYNDIR & ALHEIMSGERÐ
F L R Føroyskt Lógar Rit Vol. 3, No. 2, oktober 2003 aroese Law Review Vol. F 3, No. 2, October 2003 ÍMYNDIR & ALHEIMSGERÐ Grunnloven som lov og som symbol Singing revolutions? New Constitutions in LightDetaljer
Økonomiutvalet vert sett med 11 medlemmer. Pål Rørby møtte som nestleiar i Hovudutval for Livsløp
MØTEPROTOKOLL Økonomiutvalet Dato: 01.12.2015 kl. 8:00-09:40 Stad: Skogshorn Arkivsak: 15/01272 Tilstades: Møtande varamedlemer: Forfall: Andre: Protokollførar: Oddvar Grøthe (Sp), Kjell Erik Skølt (Ap),Detaljer
TURKESTOVA. 5. Dersom fleire hadde turkestove saman, var det då faste reglar for bruken, eller retta dei seg etter kvarandre som best dei kunne?
Norsk etnologisk gransking Desember 1956 Emne 61 TURKESTOVA 1. Var det vanleg i Dykkar bygd å ha eit hus som dei kalla turkestova, tørrstugu, tørrstua, tørrstoga, trøstogo, tørrstugu, trystugu, trysty,Detaljer
2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B
ORDNING FOR Vigsel Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå bryllaupsfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda, og det kan vera tillegg til handlingaDetaljer
Norsk etnologisk gransking Desember 1953 R E I P O G T A U. R e i p
Norsk etnologisk gransking Desember 1953 Emne nr. 41. R E I P O G T A U R e i p Med spørjelistene nr 41 og 42 vil vi freista få eit oversyn over dei ymse slag tau og reip som har vore nytta på bygdeneDetaljer
Minnebok. Minnebok NYNORSK
Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,Detaljer
Bygdeblad. Bygdesentralen/Frivillighetssentralen. Tlf. 35024868 mob. 91579766 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no.
Bygdeblad Nr 9 09 Bygdesentralen/Frivillighetssentralen Tlf. 35024868 mob. 91579766 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no Innhald: Frivillige Fotpleie Misjonshuset Julegrantenning BygdesentralenDetaljer
det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź
marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om bokaDetaljer
ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE
ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE LESEKORT 1 A D Å B O V N F G I P L Y Ø U M S T Æ R E H J K a d å b o v N f g i p l y ø U m s t æ r e h J k LESEKORT 2 sa Vi ål du ør våt dyr syl klo båt lys tak Hest føleDetaljer
Det vil alltid vere ei balansegang mellom bruk av eigne pengar på bok og lån i bank.
MODALEN KOMMUNE Rådmannen Rådmannen er den øvste administrative leiaren i kommunen og skal førebu saker og sette i verk det som politikarane bestemmer. Alle saker og dokument som vert lagt fram til politiskDetaljer
Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring.
Vurdering av Hedalen mølle I Sør Aurdal Tilstand og forslag til utbedring. Rapporten er utarbeida av bygningsvernrådgjevar ved Valdresmusea Odd Arne Rudi 1 Bakgrunn Det er stiftinga Bautahaugen SamlingarDetaljer
sþ. 503. Tillaga til þingsályktunar [200. mál]
sþ. 503. Tillaga til þingsályktunar [200. mál] um heimild fyrir rikisstjórnina að staðfesta samkomulag milli Íslands og Noregs um fiskveiði- og landgrunnsmál. Frá utanríkisráðherra. Alþingi ályktar aðDetaljer
Å dyrke rettferd. Ragnhild Henriksen
Å dyrke rettferd. Manden kommer gående mot nord. Han bærer en sæk, den første sæk, den indeholder niste og nogen redskaper. ( ) Hvad går han efter? Efter land, efter jord? ( ) Han kom en dag med sin tungeDetaljer
Månadsbrev for ROSA mars 2015
Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute ogDetaljer
breivik sementvarer Forskalingsblokk og nopsastein frå Breivik kalkverk
S breivik sementvarer Forskalingsblokk og nopsastein frå Breivik kalkverk 1 2 Breivik sementvarer Vårt sementvarespekter består av forskalingsblokk (heil, halv- og hjørneblokk), i tillegg til nopsastein.Detaljer
Olav og Kari Navnet ditt:...
Folkevise Olav og Kari Navnet ditt:... Folkevise Olav Bøe og fl. Fra Norsk Folkediktning (Dei Norske Samlaget 1958) 1 Trø meg inkje for nære = kom ikke for nær meg (viser til dansesituasjonen visa bleDetaljer
SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING
Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tollegDetaljer
NYE VEDTEKTER FOR DRIFT AV SKULEFRITIDSORDNING I GOL KOMMUNE Gjeldande f.o.m. 15.02.10
NYE VEDTEKTER FOR DRIFT AV SKULEFRITIDSORDNING I GOL KOMMUNE Gjeldande f.o.m. 15.02.10 1. FØREMÅL Det skal vere ein SFO i kommunen. Skulefritidsordninga skal leggja til rette for leik, kultur- og fritidsaktivitetarDetaljer
Flaggreglement. for. Fjell kommune
Flaggreglement for Fjell kommune 1 INNHALD 1 Innleiing... 3 2 Flaggreglar... 3 2.1 Lover og forskrifter om bruk av det norske flagget... 3 2.2 Tidspunkt for heising og firing av det norske flagget... 3Detaljer
Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage
Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Kjære foreldre/føresette Me ynskjer dykk og barnet dykkar hjarteleg velkomen til Lonevåg barnehage! Barnet dykkar har no fåttDetaljer
R-ØST. Informasjonsblad for AALESUND ØST ROTARY KLUBB Klubb nr. 12703 - Distrikt 2280 Mars 2010
1 R-ØST NR. 36 Til torskeaften. Informasjonsblad for AALESUND ØST ROTARY KLUBB Klubb nr. 12703 - Distrikt 2280 Mars 2010 For torsken, for torsken, for torsken Får være en ekte norske en, en norsk en. OgDetaljer
SUNDAG Morgonbøn (Laudes)
SUNDAG Morgonbøn (Laudes) Inngang L Herre, lat opp mine lepper! A Så min munn kan lovprisa deg. A no og alltid og i alle Song Sal 93 I Herren råder, * han har kledd seg i høgd. II Herren har kledd segDetaljer
Vedtekter for Fusa Kraftlag
- 1 - Vedtekter for Fusa Kraftlag Gjeldane frå 01.01.2011 1 Namn Føretaket sitt namn er Fusa Kraftlag SA. 2 Føremål. Fusa Kraftlag SA er eit ålmennyttig samvirke med skiftande medlemstal og kapital. FøremåletDetaljer
Kommunestyre- og fylkestingsvalet 2015
INFORMASJON Kommunestyre- og fylkestingsvalet 0 Viktig informasjon til deg som skal stemme Valdagen er. september. Hugs legitimasjon! Kommunestyre- og fylkestingsvalet 0 Ved valet vel vi representantarDetaljer
Færøysk i nordisk samanheng: Det sentralnordiske språket
Foreningen Norden Moss-Rygge 9. november 2015 Pensjonert professor i nordiske språk Arne Torp arne.torp@iln.uio.no Færøysk i nordisk samanheng: Det sentralnordiske språket Institutt for lingvistiske ogDetaljer
Eksamen i RETKOM1102 Tekst og kommunikasjon
Eksamen i RETKOM1102 Tekst og kommunikasjon Høst 2013 Tid: Tirsdag 26. november kl. 9-13 (4 timer) Sted: Lesesal B + C Sophus Bugges hus Ingen hjelpemidler tillatt. Oppgavesettet er på 3 sider, forsidenDetaljer
6. trinn. Veke 24 Navn:
6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka littDetaljer
Den europeiske samfunnsundersøkelsen - hvordan lever vi i Norge og andre land i Europa?
Oslo, november 2012 Saksbehandler: Informasjonstelefon: 800 83 028 (08:00 15:45) Den europeiske samfunnsundersøkelsen - hvordan lever vi i Norge og andre land i Europa? Vi har tidligere kontaktet deg omDetaljer
Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012
Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Straumen går Vatnet kom som regn frå skyene det kom inn frå havet i tunge mørke skyer dei drog seg lågt inn over kysten og lét dropane falle detDetaljer
Tvøroyri 1921 Á Heiðinum Eni hús Eni hús Eni hús Eni hús Eini hús Eini hús Eini hús Eini hús Í Puntabyrgi
Tvøroyri 1921 Á Heiðinum Eliesar Mortensen Húsfaðir 13.02.1889 g Vági Óðalsmaður Margrethe g.mortensen kona 24.07.1894 g Sunneva Simonsen arbeiðsgenta 08.12.1903 óg Cathrine Jensen - 25.11.1900 óg VágiDetaljer
Lotteri- og stiftingstilsynet
www.isobar.no Isobar Norge Org.nr. 990 566 445mva Pilestredet 8 / N- 0180 Oslo. hello@isobar.no Lotteri- og stiftingstilsynet - Vurdering av publiseringsløysingar basert på open kjeldekode Utarbeida for:Detaljer
FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A
FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,Detaljer
Kom skal vi klippe sauen
Kom skal vi klippe sauen KOM SKAL VI KLIPPE SAUEN Kom skal vi klippe sauen i dag Klippe den bra, ja klippe den bra Så skal vi strikke strømper til far Surr, surr, surr, surr, surr. surr Rokken vår går,Detaljer
Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde
Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6Detaljer
Ein tydeleg medspelar. frå elev til lærling. Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass
Ein tydeleg medspelar frå elev til lærling Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass SØKNADEN Må vere ryddig Søknad/CV skal ikkje ha skrivefeil Spør norsklærar om hjelp Hugs å skrive underDetaljer
GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING
GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...Detaljer


c: text/html

text:
Móttøka á Føroya Grótvirki
Hósdagin 15. mars kl. 14.00 bjóðar Føroya Grótvirki í Skopun til kunning, frásøgn og ábit.
Hetta er í samband við, at Føroya Grótvirki letur upp, sum partur av altjóða netverkinum og konseptinum Economusée.
Í desember 2013 keyptu brøðurnir Heini og Høgni Tausen, Grótvirkið í Skopun. Hetta er einasta virkið av hesum slag í Føroyum. Síðani tá, hava teir undir heitinum Føroya Grótvirki, veruliga fingið gongd á grótvirkingina aftur, og hava longu framleitt fleiri stórverk, eitt nú trappuna í miðbýnum í Tórshavn.
Undir heitinum Economusée - Føroya Grótvirkið, hevur virkið fingið eitt eyka bein at standa á, ið er ferðavinnan. Économusée hevur sín uppruna í Kanada, men fevnir nú eisini um fleiri lond í Evropa. Tey sum taka lut í netverkinum, eru fyritøkur, ið bjóða vitjandi eina uppliving av einum siðbundnum handverki og list. Eitt innlit í framleiðsluna og í søguna handan handverki, og ikki minst, møguleikan at keypa dygdar vørur framleiddar á virkinum.
Verkætlanin er fíggja av Fróðskaparsetur Føroya og NPA - The Northern Periphery and Arctic Programme. Verkætlanin endar í apríl 2018. Eftir hetta verður netverkið skipað í Economusée Føroyar, har málið er at menna fleiri virkið, at koma við í netverkið.
Øll eru vælkomin
Teistin siglir av Gomlurætt kl. 11.15 og úr aftur Skopun 16.35
Mest lisið í farnu viku
Countryrøddin hjá Alex er tagnað her
Prát við Virgar Dalsgaard
Prát við Virgar Dalsgaard
Sjúrður Højgaard við umbygdum barnavogni - allar Føroyar fáa vitjan
Bussur útav
Vit mugu tora at standa við okkara sannføring
Pól Huus Sólstein hugleiðir
Nýggju plakatirnar hjá Suffiu Nón eru komnar í handlarnar
Summarungdómsmøtir í Havn 2018
Tað villasta eg havi upplivað - hetta var heilt fantastiskt
Nærum liðugt við Grótbrúgv
Ein samandráttur frá Runutusk2018 - VIDEO
Mál útloysti jarðskjálvta
Flottir eru teir -myndatema
Klaksvíkar Býráð fer í dag at viðgera Sjósavnið
Vespureiðrið (81) - 18. juni 2018
Víkingur ynskir sær HJK Helsinki - bolt.fo
Prestur letur kaffistovu upp
Hagtøl geva ábending um at fiskimenn hava rætt
Ruth inn av seinasta túrinum fyri summarferiuna
Øll hini málini eru avgreidd frá tinginum
Hugnaløtan (25) - Gestur: Alfred Olsen
Samrøður frá Countryfestivalinum 2018
Jacob Vestergaard: Ótryggleikin í føroysku fiskivinnuni veksur fyri hvønn dag
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Norðurlendskur Unesco-fundur
Mentan21-05-2018 - 20:01 - Jóanis Albert Nielsen
Í døgunum 22.-24. mai verður árligi norðurlendski Unesco-fundurin hildin í Føroyum. Luttakararnir eru umboð fyri tær norðurlendsku Unesco-nevndirnar, harumframt luttaka eisini starvsfólk, sum arbeiða við norðurlendskum spurningum á høvuðssætinum hjá Unesco í París. Í alt eru uml. 60 luttakarar.
Sjálvur Unesco-aðalfundurin verður hildin í París annaðhvørt ár. Næsti aðalfundur verður í november 2019. Norðurlond samstarva nógv millum aðalfundirnar, og fundurin komandi dagarnar er eitt dømi um hetta.
Tað er føroyska Unesco-nevndin, sum er vertur fyri fundinum, sum verður hildin á Hotel Føroyum og í Norðurlandahúsinum.
Í føroysku UNESCO nevndini eru:
Sigurð í Jákupsstovu, nevndarformaður, Annika Sølvará, Andras Mortensen, Liljan Weihe, Barbara Gaardlykke Apol og Margretha Jacobsen.
Føroyska UNESCO skrivstovan er skipað í Mentamálaráðnum. Martin Næs, deildarstjóri, er aðalskrivari.
Myndin er frá norðurlendska UNESCO fundinum í Danmark í 2017
Les meira á www.unesco.fo


text:
[This text is not available in English]
Tað kann tykjast trupult og tungt, tá tú skal flyta av landinum í lestrarørindum. Hvussu gert tú við SU? Hvat við NemId? Kanst tú brúka føroyskt ella skal tú hava danskt? Tú ert fødd/ur í Føroyum, men hvussu fær tú danskt CPR nummar? Letur tað seg yvirhøvur gera? Og hvussu gert tú nú við sofuna, sum tú skal hava við?
Um tú ert ein av teimum, ið situr við onkrum av hesum ella øðrum spurningum, er tað akkurát tær, vit skulu hava fatur á.
Hóskvøldið 3. august skipar Ó saman við BankNordik fyri tiltakinum “Hjálp, eg skal uttanlands at lesa.”
Tiltakið er ókeypis.
Vit hava royndar og viðkomandi stovnar, ið vita næstan alt um, hvussu tað er at flyta í lestrarørindum.
Vit hava harumframt lesandi úr øllum heiminum, ið greiða frá, hvussu tú skal gera, tá tú flytur, hvat tú skal minnast til, og hjálpa tær við teimum mest basalu viðurskiftunum so sum bussum, tokum og lestrarlívinum annars.
Skráin er ikki fastløgd enn, men tú kanst vænta tær upplýsingar um:
- NemId
- CPR nummar
- At flyta bústað
- Peningaviðurskiftir
Umframt, hvussu tú skal gera, tá tú flytur til:
- Danmark (Keypmannahavn, Aalborg, Aarhus og Odense)
- Ongland
- Skotland
- Ísland
- Pólland
- Annað
Aftur við framløgunum bjóða vit góðan og leskiligan mat. Tú hevur harumframt møguleikan at vinna fleiri góðar og spennandi vinningar. Seinast luttóku út við 150 ungdómar. Tiltakið var ein brakandi success.
Set krúss í kalendaran og kom við til “Hjálp, eg skal uttanlands at lesa” hóskvøldið 3. august 2017.
Síggjast!


text:
Vit vilja virka fyri:
At børnini í Sóljugarði uppliva eitt umhvørvi, ið stimbrar rørslurnar, har tey hava møguleika fyri at røra seg á ymiskan hátt, fáa stimbra sansirnar, verða styrkt motoriskt og uppliva gleði við at røra seg.
At børnini verða stuðlað í at verða tilvitað um kroppin og týdningin av heilsu og vælveru. Tí vilja vit eisini økja teirra tilvitan um matin, vit eta og læra tey reinføri.
Hetta vilja vit gera við at:
0-2 ár
Hvønn dag at geva barninum møguleika fyri rørsluligum avbjóðingum inni sum úti. Inni brúka vit púturúmini, “Nullið” og høllina til tær stóru rørslurnar. Í “Nullinum” hava vit stóra madrassu, klatrivegg, heingikoyggju og rullubretti. Vit syngja rørslusangir, dansa, byggja breytir, har Hv venja javnvág, spæla bóltspøl o.a. Úti í garðinum reiggja vit, spæla í sandinum, súkkla, skreiða, hoppa í hyljar, spæla í ánni og renna brekkur. Vit ganga túrar í bygdini. Oman á sand, út á trøð o.s.fr. Vit merkja vindin, regnið og sólina. Vit vaska okkum um hendurnar, áðrenn vit eta. Vit eta heilsugóðan kost. Frukt fyrrapart, matpakkar, og seinnapart fáa vit millummála frá stovninum. Av og á gera vit mat saman við børnunum.
3-4 ár
Vit fara túrar, har vit hava matpakkan við. Vit ganga á grótkastinum, í haganum á ójøvnum lendi. Vit fanga síl í ánni. Vit sparka bólt og spæla onnur spøl, t.d. banka kjøt. Vit hava ítóttardag eina ferð um árið.Vit økja barnsins tilvitan um persónligt reinføri og smittuvandar.
5-7 ár
Vit fara longri túrar. Fara til ymisk tiltøk, sum eru um landið. T.d. ítróttarfagnað.Vit lata barnið kenna kropp sín og tørv. T.d. eri eg mettur/svangur, kaldur/heitur o.s.fr. Vit eru við til at økja barnsins tilvitan um heilsugóðan kost og um at taka ábyrgd av egnari heilsu.
Hvønn týdning hevur hetta fyri barnið:
Barnið lærir umheimin at kenna gjøgnum kropsligar rørslur og sansir. Við at styrkja sansir, vøddar og samskipanina, verður barnið tilvitað um kroppin á sær, styrki sína og møguleikar. At kasta/lofta, at renna/steðga, heitt/kalt, turt/vátt. Kropslig rørsla styrkir eisini sjálvsálit, innlæringarevni og bindindi hjá barninum. Heilsugóður kostur er við til at økja um vælveruna.


text:
Hvat er Barnarættindasáttmálin?
Barnarættindasáttmálin er ein altjóða sáttmáli frá 1989, sum er galdandi í næstan øllum londum í verðini. Føroyar skrivaðu undir Barnarættindasáttmálan í 1992. Barnarættindasáttmálin hevur 54 lógargreinir. Av hesum snúgva 41 lógargreinir seg um týdningarmikil rættindi, sum børn hava.
Hvønn fevnir Barnarættindasáttmálin um?
Barnarættindasáttmálin fevnir um øll børn undir 18 ár uttan mun til, hvaðan tey eru, hvønn húðalit tey hava ella hvørja mentan ella trúgv tey hava.
Hvør hevur givið okkum barnarættindi?
Øll limalondini í ST, sum hava skrivað undir Barnarættindasáttmálan, hava givið øllum børnum undir 18 ár barnarættindini.
Hví hava vit barnarættindi?
Tí at børn eru viðbrekin og skulu hava hjálp og umsorgan. Barnarættindasáttmálin ásetur, at hvørt einstakt barn skal kunna siga sína meining, fáa sín tørv nøktaðan og vaksa upp í tryggleika.
Hvussu vóru barnarættindi í gomlum døgum?
Børn vóru bara ein partur av familjuni og høvdu ikki egin rættindi ella sluppu at siga sína hugsan. Var ein familja fátæk og kundi ikki taka sær væl av einum barni, var tað teirra egni trupulleiki.
Hvussu hevði tað verið, um vit ikki høvdu barnarættindi?
So kundi ST ikki sagt verðini, hvussu børn hava tað í teimum londum, sum hava skrivað undir Barnarættindasáttmálan. Nú mugu tey ymsu londini gera nakað við tað, tá tey fáa at vita, at trupulleikar eru við rættindum hjá børnum í teirra egna landi. Tey ríku londini hava skyldu at gera enn meiri fyri børn, soleiðis at tey kunnu verða fyrimynd fyri tey fátæku londini. Tey ríku londini hava eisini skyldu at hjálpa teimum fátæku londunum.
Hava vit ábyrgd fyri øðrum, tá vit brúka okkara rættindi?
Vit hava eina skyldu fyri øðrum fólkum og eiga at virða rættindi teirra, tá vit brúka okkara egnu rættindi. Til dømis mugu vit ikki gera okkum inn á rættindini hjá øðrum, tá vit siga ella skriva tað, vit hugsa.
Hvørjar eru tær 4 høvuðsreglurnar í Barnarættindasáttmálanum?
· Børn hava rættindi uttan mun til, hvussu tey síggja út, hvat tey trúgva uppá, og hvaðan tey koma.
· Vaksin skulu gera tað, sum er best fyri børn.
· Børn hava rætt til at liva. Landið, sum barnið býr í, skal hjálpa barninum at hava eitt gott lív.
· Børn hava rætt til at hava sína egnu meining, og hana skulu tey vaksnu virða.
Reglurnar í Barnarættindasáttmálanum skulu altíð verða lisnar saman við teimum fýra høvuðsreglunum.
Hvat merkir tað, at børn hava rætt at siga sína hugsan?
Børn hava rætt til at siga sína hugsan, bæði sum einstaklingar og sum bólkar, í málum sum viðvíkja teimum. Hetta merkir ikki, at barnið neyðturviliga skal fáa sín vilja, men at myndugleikarnir skulu lurta eftir sjónarmiðinum hjá barninum og hava tað í huga, tá ið myndugleikin tekur eina avgerð, sum viðvíkur barninum.
Hvussu eru barnarættindi í fátækum londum?
Fátæk lond hava altíð havt torført við at skapa eitt gott lív bæði fyri børn og vaksin. Men tað eru nøkur rættindi, sum ikki kosta pengar at virða. Til dømis kostar tað einki at lurta eftir, hvat børn halda. Tað kostar heldur einki, at børn fáa teirra egna navn.
Hvørji rættindi í Barnarættindarsáttmálanum heldur tú eru tey týdningarmestu fyri føroysk børn og hví?
............................................
Hvønn kunnu børn venda sær til um teimum tørva hjálp?
Børn, sum tørva hjálp, kunnu venda sær til ein vaksnan, sum tey hava álit á og sum kann hjálpa teimum víðari. Børn, sum hava trupulleikar, kunnu eisini venda sær beinleiðis til barnaverndina í kommununi, har tey búgva, ella til Barnabata. Barnabati hevur eina ráðgeving, sum eitur “Tú og Eg”, sum hjálpir børnum og gevur teimum góð ráð.
Hvønn kunnu børn klaga til, halda tey seg ikki vera rætt viðfarin av myndugleikunum?
Hevur ein myndugleiki tikið eina avgerð, sum viðvíkur einum barni, og barnið heldur, at avgerðin er skeiv, kann barnið klaga til Løgtingsins umboðsmann.