text:
Butan
Kongaríkið Bhutan ella Butan (dzongkha: Brug rGyal-Khab) er eitt sjálvstøðugt kongsríki í Himaleia millum Tibet í Vesturkina og India. Har búgva umleið 700.000 fólk, sum eru millum tey fátækastu í heiminum. Av hesum búgva eini 100 túsund í Thimphu. Thimphu er høvuðsstaður í Butan. Landið hevur valt at avbyrgja seg og hevur tí í øldir gingið sína egnu leið. Í norðri hevur Butan mark við Kina, í eystri, suðri og í vestri við India. Kongsríkið Butan er gátuført og lítið kent land, tí at tað var stongt fyri umheimurin langt upp í 1970-árini. Eisini er ringt at koma fram í óføra fjallalendinum. Butan er buddistiskt land, og kongurin, nevndur drekakongurin (nú Jigme Khesar Namgyel Wangchuck), er einaveldugur. Miðallívsævin í landinum er 65.53 ár.
Innihaldsyvirlit
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Um 70 % av fólkinum í Butan er drupukar, ið eru ættaðir úr Tibet. Drupukarnir tala dzongkha, almenna málið í Butan, sum er skylt við tibetanskt. Í 1990 elvdu samanbrestir ímillum drupukar og lotsampafólkið, ið er ættað úr Nepal, til harðligar mótmælisgongur ímóti kongsveldinum. Hetta hevði við sær, at Butan varð stongt fyri útlendingum.
Meginparturin av fólkinum í Butan býr á bygd og livir av landbúnaði. Flestu fólk á bygd eru bøndur, men nøkur eru eisini handverkarar, til dømis vevarar ella leirkerasmiðir. Húsini eru smá, og har eru bara eitt ella tvey rúm. Flestu bøndur í hálendinum í Butan liva av neytahaldi. Harðføra, síðullaða jakneytið er óført reiðdýr og tolir ógvuliga væl kulda. Jakullin verður spunnin og vovin til klæði og tjalddúkar, og halin verður nýttur sum veiftra ella kustur. Butanar eta jakkjøt, kirna smør og kæsa ost av mjólkini og turka myrkjuna til brenni.
Í Butan verður viðgongd máld í mun til økologiska, etiska og andaliga menning. Moralur og upplýsingarstøði telja meira enn materiell vælferð. Buddhistisk virði eru varðveitt. Kongurin Wangchuk sigur, at "brutto tjóðareydna hevur størri týdning enn bruttotjóðarframleiðsla".
53 % av fólkinum eru ikki lesifør (sbrt. CIA World Factbook).
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Náttúrutilfeingi er lítið; men har eru nógvar stríðar áir, og tey eru farin at byggja vatnorkuverk.
Landið kundi havt stóra inntøku av timburútflutningi, men hevur noktað at høgga trø niður, tí tað skaðar umhvørvið. Planleggingarráðharrin hevur sagt: "Vit vilja ikki kasta okkum treytaleyst inn í alt, sum er modernað. Vit royna tí at varðveita okkara mentan, okkara siðaarv, okkara virðisskipan og okkara mentanarstovnar".
Uttanlandshandil[rætta | rætta wikitekst]
Inn- og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2006, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook:
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Í 1998 vitjaðu 500.000 ferðafólk grannalandið Nepal. Butan loyvdi ikki meira enn 6.000 ferðafólkum inn í landið. Hvør einstakur ferðamaður fekk strong boð um, hvussu hann skuldi fyrihalda seg. Millum annað varð forboðið teimum at geva børnum góðgæti ella annað, tí tey skuldu ikki verða lærd at bidda.
Men fangarmarnir hjá altjóða kapitalismuni røkka langt. Líka til Butan, har parabolantennur vaksa sum hundaland. Ávirkanin frá Vesturheiminum sæst longu væl. Kurvabóltur er vorðin tjóðarítrótt í staðin fyri bogaskjóting. Boogie Woogie, eitt sjónvarpsshow, sum Golcate stuðlar fíggjarliga, kappast við panoramaútsýnið til Himaleia. Teldupostur er komin í staðin fyri brævskriving, hóast tann elsta av teimum fýra konunum hjá kongi bjóðaði fólki at senda brøv ókeypis í 10 dagar fyri at forða hesari gongd. Børn, sum fara pílagrímsferð til kleystur at biðja, eru ílatin Spice Girls t-skjúrtur. Í høvuðsstaðnum Thimphu selja 25 privatar sølubúðir sjónbond. Sjálvt Butan, tað seinasta Shangri-La, er fallið. Landið loyvir vesturlendskari ávirkan, tí tað er ikki ført fyri at halda ímóti freistingunum og kann ikki halda fram við avbyrgingarpolitikkinum.
Støðan reisir nógvar spurningar. Hvussu long tíð gongur, til altjóðagerðin og tær frælsu marknaðarkreftirnar hava víggirt seg so væl, at tað vendist ikki aftur? Verður Butan ført fyri at finna eina millumleið? Fara mammon og MTV-mentanin skjótt at yvirtaka tann fagnað, Budda hevur átt? Hvussu leingi aftrat kunna kongur og hansara fýra konur stýra búskapinum og átaka sær ábyrgdina av vælferðini hjá borgarunum?
Neyvan leingi, skula vit meta eftir gongdini aðrastaðni. Men so leingi tað varar hevur butanski staturin tað størsta fíggjarliga valdið, til dømis er tað mesta av ídnaðinum statsogn, og staturin røkir fólksins vælferð. Tað sama var galdandi í USA og Evropa stóran part av farnu øld, til lat-standa-til-kapitalisman tók seg fram í 1970-unum og 80-unum. Áðrenn myndugleikarnir løgdu saman ástir við fría marknaðin.


c: text/html

text:
André Olsen 10.01.2017 (21:12)
Kyndil vann sannførandi
Ein dystur hevur verið í kvøld í bestu hondbóltsdeildini hjá kvinnum.
Dysturin var í Klaksvík, har Stjørnan tók ímóti Kyndli.
Undan dystinum var Kyndil greiður favorittur, tí tær hava higartil í ár verið einaráðandi í kappingini saman við Neistanum.
Tað endaði eisini við einum greiðum sigri til Kyndilskvinnur í kvøld. Endaliga úrslitið av dystinum var, at Kyndil vann dystin 27-21. Í hálvleikinum var tó lítið sum bendi á ein so greiðan sigur, tí tá var Kyndil bert á odda við tveimum málum.
Hjá Kyndli í kvøld var Turið Arge stóri spælarin. Hon gjørdist toppskjútti við átta málum. Næst henni var Bára Krossteig Hansen, sum skjeyt fimm mál.
Hjá Stjørnuni gjørdist Tóra Eliasen toppskjútti. Hon skjeyt sjey mál.
Við sigrinum í kvøld er Kyndil komið ájavnt við Neistan á fyrsta plássinum á stigatalvuni. Tað tykist eingin ivi vera um, at tað vera tey bæði liðini sum seinni í ár fara at spæla FM-finalur.
Stjørnan - Kyndil 21-27 (10-12)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Swahiliskt mál
Swahiliskt mál ella Kiswahiliskt[2] er eitt Bantu mál og móðurmál hjá Swahili-fólkunum. Nógv av fólkunum ið búgva í regiónini við Stóru vøtnini í Afrika og í øðrum pørtum av landsynningsafrika, eitt nú í londunum Tansania, Kenja, Uganda, Ruanda, Burundi, Mosambik og Fólkaræðiliga Lýðveldinum Kongo tosa swahiliskt. Komoriskt mál, ið verður tosað á Komorosoyggjunum, verður til tíðir mett at vera eitt swahili málføri (dialekt).
Hóast bert umleið 5 milliónir fólk tosað swahili sum sítt móðurmál,[3] so verður tað nýtt sum eitt lingua franca í stórum parti av Landssynningsafrika. Talið av fólkum ið duga at tosa swahiliskt fer uppum 140 milliónir.[4] Swahili er tjóðarmál ella almennt mál í fýra londum: Tansania, Kenja, Uganda og Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Swahiliskt er eisini eitt av almennu málunum í Afrikasamveldið.
Nøkur swahilisk orð koma úr arabiskum gjøgnum teir arabiskt talandi muslimsku íbúgvarnir við Swahilistrondina. Í swahiliskum finnast eisini fremmandaorð úr hesum málum: týskum, portugisiskum, enskum, hindi og fronskum, hesi eru komin gjøgnum samband við imperialistar, handilsfólk, trælahandlarar, trúboðarar og onnur tær seinastu fimm øldirnar.
Mállæra[rætta | rætta wikitekst]
[rætta | rætta wikitekst]
Eins og í øðrum bantumálum eru navnorð í swahili uppbýtt í flokkar, í swahlisk føll 14: seks flokkar í eintal og fleirtal, ein flokk fyri verbala infinitiv sum verður brúkt sum navnorð, og tað og navnorðið mahali "pláss".
Orð ið byrja við m- í eintal og wa- í fleirtal benda á animat navnorð, serliga menniskju. Dømi er mtu, 'persónur' (fleirtal watu), og mdudu, 'insekt' (fleirtal wadudu). Ein flokkur við m- í eintal men mi- í fleirtal vísa ofta til plantur, sum til dømis mti 'træð', miti træð (fleirtal). Infinitiv av sagnorðinum byrjar við ku-, til dømis kusoma 'at lesa'. Aðrir flokkar eru verri at flokka. Orð sum í eintal byrja við ki- fáa í fleirtal vi-. Hesi benda ofta á tól (verktoy) og onnur ting. Henda alternering ki-/vi- verða ofta brúkt til lániorð har ki- upprunaliga var ein partur av rótini, sum vitabu "bøkur" úr kitabu "bók" (úr arabiskum kitāb "bók"). Hesin flokkur inniheldur eisini nøvn á málum (sum navnið á málinum Kiswahili), og diminutivir, sum verður sæddur sum ein fráskildur flokkur í eldri støðum av bantumáli. Orð ið byrja við u- eru ofta abstrakt og mangla fleirtal, til dømis utoto 'barndómur'.
Ein fimti flokkur byrjar við n- ella m- ella ongum, og er eins í fleirtal. Ein annar flokkur hevur ji- ella onki prefix í eintal, og ma- í fleirtal. Hesin flokkur verður ofta brúktur til augmentativ. Tá ið navnorðið sjálvt ikki vísir klárt hvønn flokk ið tað hoyrir til, so ger ískoyti hjá orðinum tað. Lýsingarorð og rokniorð fáa vanliga navnaorð-forstavilsi (prefiks), og sagnorð fáa eina aðra røð av forstavilsum.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.mylionking.com/characters/
- ↑ Oxford English Dictionary
- ↑ Bók: African folklore: an encyclopedia, eftir: Philip M. Peek og Kwesi Yankah, útgivið ár 2004, Forlag: Taylor & Francis, ISBN 0-415-93933-X, síða 699
- ↑ Irele 2010


text:
Smokie
Smokie er enskur rokkbólkur úr Bradford. Bólkurin, sum hevur verið virkin í 40 ár og hevur havt óteljandi hitt, er framvegis í stórformi. Smokie komu fram í sjeytiárunum, tá ið teirra løttu rokksangir gjørdust víðagitnir, men eisini árini síðani hevur bólkurin skrivað og spælt kendar sangir. Burtur úr stóru rúgvuni av sangum, sum hava gjørt Smokie til eitt víðagitið navn, kunnu nevnast Livin' Next Door To Alice, Oh Carol, Needles And Pins, Mexican Girl, Lay Back In The Arms Of Someone, I'll Meet You At Midnight og Boulevard Of Broken Dreams.
Smokie hevur fleiri ferðir verið í Føroyum og framført. Seinasta framførðsla í Føroyum var í 2008 á Summarfestivalinum í Klaksvík.
Limir[rætta | rætta wikitekst]
- Terry Uttley - bass/sangur.
- Martin Bullard - keyboard.
- Steve Pinnell - trummur.
- Mike Craft - sangur.
- Mick McConnell - gittar.


text:
Músabróðir
Músabróðir ella mortítlingur (frøðiheiti - Troglodytes troglodytes) livir um allan heim. Omaná er hann morreyður, í neðra gráligur við svørtum rondum. Eisini honum dámar best, har sum grýtut er, sum í bjørgum og urðum ella við garðløg og veggjahús. Reiðrið hevur hann millum steinar, ella hann heingir tað upp undir væðingina á húsum — sethúsum líka væl sum úthúsum. Frálíka væl er tað gjørt; gras og mosa fløkir hann fast saman til ein snøggligan rundan knøtt við rúmi innan til at verpa og verma í — ytst eru nøkur grov strá til at halda saman, innast er mjúkasti mosi ella fjøður. Dyrnar eru á síðuni, eitt hol so trongt, at eingin annar fuglur sleppur inn at gera honum ónáðir. Báðir makarnir eru um verkið, og sama reiðrið nýta teir í mong, mong ár — við uppábót sjálvsagt. Har inni verpur bøgan so 6—8 elalítil hvít egg við reyðum prikkum. Eftir 13 døgum eru ungarnir útkomnir. Oftast klekja teir gomlu tá aftur aðru ferð. Fyrst, ið ungarnir koma úr reiðrinum, eru teir sera ússaligir at flúgva, og stinnfloygdur fuglur verður músabróðir aldri. Men fermur og fimur er hann, kvikur til fóts, kimiligur og knappur í vendini, so tað er lítið meir enn at eygleiða hann. Friður er ikki í honum, hoppar, titar, støkkur runt í heilum, skimast og kagar eftir øllum, smýgur inn í hvørja holu — so hann kann væl eita músabróðir. Altíð er hann fróur og kátur, syngur bæði árla og síðla, og syngur fagrast av øllum Føroya fuglum — og so harðmælt hatta lítla er! Um summarið trýtur ikki føðin, grindalokkar, flugur, smáir ormar o. a. Men í kava er ofta svangligt; tá leitar hann at húsum, stundum inn í hjallarnar at pikka mottu, ella hann setur á krovini. Kuldin sýnist ikki at rína á honum. Í tættasta kavaroki, tá ið hinir fuglarnir kúra og krógva seg, tá hoppar hann líka fúsur og bragdligur millum holurnar. Og so skjótt hann kennir ein linna í rokinum, sker hann í at syngja, so glaðliga, at fólk lívast upp og fær kenslu av sól og várlýkku. — Mangur hevur roynt at ala hann, men í búri livir hann ikki.[1]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Afghanistan
Afghanistan (Persiskt: جمهوری اسلامی افغانستان, Pashtu: د افغانستان اسلامى جمهوري), ella Tað Islamska Lýðveldið Afghanistan er land í Miðeystur og Miðásia. Kabul er høvuðsstaðurin. Kabul hevur 2,99 mió íbúgvar. Aðrir stórir býir er Qandahar (329 300 íbúgvar), Herat (161 700 íbúgvar) og Mazare-Sharif (232 800 íbúgvar). Landið hevur mark við Turkmenistan, Usbekistan, Tadsjikistan, Kina, Pakistan og Iran. Afghanistan er av fátækastu londum í heiminum. Afghanistan er eitt land, har kríggj er gerandisdagur, og hvar fleiri børn læra at brúka eitt vápn enn ganga í skúla. Tað eru nógvir víðgongdir islamistar í landinum, men einaferð búðu her friðarelskandi buddhistar.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í øldir hevur verið barst um yvirræðið í landinum, og serliga bretar og seinni russar hava verið grammir at taka landið. Seinastu 30 árini hevur blóðugt borgarakríggj syndrað landið, og enn eru eingi útlit fyri friði.
Afghanistan hevur eisini eina rokaliga søgu. Afghanski staturin, sum vit kenna hann í dag, uppstóð í 1746 undir Durrani-fúrstaættini, men yvirvaldið varð latið Stórabretlandi, heilt fram til Amanullah Kongur loysti í 1919. Síðan eru ellivu afghanskir leiðarar tiknir av ræði á ódemokratiskan hátt. Seinasta støðuga tíðarskeiðið í Afghanistan var millum 1933 og 1973, tá landið var undir leiðslu av Zahir Shah kongi. Men í 1973 framdi svágur kong, Mohammed Daoud Khan, eitt stjórnarkvett, ið setti gongd á enn eit óstøðugt tíðarskeið. Í 1978 vórðu Daoud og øll familja hansara tikin av døgum í enn einum kvetti, ið kommunistaflokkurin í landinum framdi. Longu í august sama ár byrjaði amerikanska stjórnin umvegis pakistansku fregnartænastuna, at stuðla mujahedin-hermonnum í bardaganum móti kommunistisku stjórnini, og tá stjórnin var í vanda fyri at missa valdið árið eftir, hersetti Sovjetsamveldið Afghanistan. Hetta hendi 24. desember 1979. Frælsisstríðið hjá Mujahedin vardi í tíggju ár og kostaði umleið 15.000 sovjetiskum hermonnum lívið, áðrenn viknandi samveldið í 1989 valdi at taka seg úr Afghanistan. Eftir hetta valdaði í stóran mun borgarakríggj í landinum, áðrenn Taliban, ið merkir lesandi, í 1996 tók ræðið í landinum og royndi at innføra strongu Sharia-lógina. Harvið gjørdist Afghanistan til eitt stað fyri Al-Qaeda. Í triðju øld gjørdu tey tvær standmyndir av Buddha norðan fyri høvuðstaðin Kabul. David Adams var tann seinasti vesturlendingurin, sum filmaði standmyndirnar, áðrenn Talibanhermenn sprongdu tær í spønir í 2001.
Tann amerikanska og bretska innrásin byrjaði 7. oktober 2001. Endamálið við innrásini í Afghanistan, ið var eitt beinleiðis aftursvar til hendingarnar 11. september 2001, tá Al-Qaeda framdi álop á World Trade Center og Pentagon í USA, var at fanga Osama bin Laden, sum helt til í landinum, gera enda á Al-Qaeda og taka Taliban-stýrið av ræði. Hálvanannan mánað seinni varð Taliban tikið av ræði og ein afghansk stjórn undir leiðslu av Hamid-Karzai innsett. Hóast tað eru yvir tíggju ár síðan, at USA leyp á Afghanistan, er støðan í landinum ófriðarlig og ótrygg. Friðarskapandi herdeildir, sum vóru settar á stovn av ST í 2001 og riknar av NATO síðan 2003, International Security Assistance Force, eru enn í landinum, og tað kemur ofta fyri, at útlendskir hermenn og hjálparfólk verða dripin. Ætlanin er, at seinastu amerikansku herdeildirnar skulu vera farnar úr Afghanistan 31. desember í 2014. Barack Obama hevur roynt at fáa afghanska forsetan Hamid-Karzai at ganga við til eina avtalu, sum loyvir nøkrum amerikanskum herdeildum at verða verandi aftan á tað. Valdið hjá Hamid Karzai, ið varð valdur til forseta í 2004, avmarkar seg í stóran mun til høvuðsstaðin Kabul, og restin av landinum verður stýrd av valdsmiklum ættarbólkahøvdingum og krígsharrum. Talan er um eitt sera samansett land við ikki minni enn 34 landslutum í fjallaríkum lendi, og tað ger tað torført at stýra.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Afghanistan er eitt fátækt land, ið er tengt av, at fólkið hevur húsarhaldsdjór og dyrkar jørðina. Eingin nevniverd ídnaðarframleiðsla er í landinum, ið er heimins størsti framleiðari av opium. Tveir triðingar av fólkinum liva fyri undir tveir dollarar um dagin, og barnadeyðin er stórur --> 256 fyri hvørjar 1000 føðingar, verður sagt. Landið er turt og grýtut, og týdningarmestu ráevnini eru kol, natúrgass og jarnmálmur. Í 2010 livdu 40% undir fátakramerkið. Sovjetiska innrásin í 1979 gjørdi at búskaparliga støðan í landinum versnaði. Frá 1998 til 2001 var landið plágað av turki. Í 1970-árunum var landið sjálvbjargið við matframleiðslu og útflutti eisini nakað. Tá sovjetisku herdeildirnar fóru úr landinum í 1989 var matframleiðslan minka við meira enn einari helvt og talið av húsdjórum var nú bert 2/3 av tí sum tað var áðrenn hersetingin byrjaði. Vinnulívið batnaði tó eftir 2002 orsakað av altjóða hjálp og íløgur og at afghanar, sum vóru búsitandi í øðrum londum, sendu pengar heim. Ein týðandi partur av framgondini í landinum skyldast eisini, at fimm milliónir afghansk flóttafólk, sum búðu í grannalondunum, vendu heimaftur og hjálptu við til at byggja landið uppaftur. Arbeiðsloysið er stórt, í 2005 vóru 40% fólk arbeiðsleys. So mikið sum ein triðingur av BNP hjá Afghanistan kemur frá dyrkan av valmuum og ólógligum narkotiskum evnum sum opium og avleiddum evnum frá opium morfin og heroin og frá hasjframleiðslu.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Um 2 milliónir flakkfólk eru í Afghanistan.
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Fólkasløg[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri enn 20 fólkasløg búgva í Afghanistan. Fyri sunnan eru pashtunar, ella afganar, ið er fjølmentasta fólkaslagið. Landið eitur eftir teimum, tí at teir hava havt ræði í landinum seinastu 200 árini. Í stórbýunum og á bygd í landnyrðingspartinum búgva tadjsjikar, ið tala dari, sum er skylt við persiskt, flestu teirra eru keypmenn. Hazarar (o.f.) búgva mitt inni í landinum.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Næstan allir afganar eru muslimar. Børnini verða lærd um islam bæði í bygdarmoskuni og í skúlanum. Ungdómurin gongur í madrasah (ein átrúnaðarligan miðnámsskúla. Her lærir hann at duga long brot úr Koranini uttanat og granska gudfrøði, islamskar lógir og skilvísi.
- Sunni-muslimar 80%
- Shi'a-muslimar 19%
- Onnur 1%
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Afghanistan er ímillum Miðásia og Indianes og hevur tí havt stóran týdning hermálsliga. Landslagið er ógvuliga fjølbroytt og skiftandi, við albeittum og grasfløtum, sløttum steinoyðimørkum, stórum vøtnum og høgum fjøllum. Fáir og vánaligir vegir eru í landinum, og har er eingin jarnbreyt.
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
- 1. Badakhshan
- 2. Badghis
- 3. Baghlan
- 4. Balkh
- 5. Bamyan
- 6. Daykundi
- 7. Farah
- 8. Faryab
- 9. Ghazni
- 10. Ghor
- 11. Helmand
- 12. Herat
- 13. Jowzjan
- 14. Kabul
- 15. Kandahar
- 16. Kapisa
- 17. Khost
- 18. Konar
- 19. Kunduz
- 20. Laghman
- 21. Lowgar
- 22. Nangarhar
- 23. Nimruz
- 24. Nurestan
- 25. Oruzgan
- 26. Paktia
- 27. Paktika
- 28. Panjshir
- 29. Parvan
- 30. Samangan
- 31. Sare Pol
- 32. Takhar
- 33. Wardak
- 34. Zabol
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikasiðvenja í Afghanistan er fjølbroytt og broytist alt eftir hvørjum øki ein er staddur og eftir etniskum bólkum og vísir bond til miðasiatiska, eysturlendska og indiska mentan. Hvør etniskur bólkur vísir sín serstøka stíl, serliga innan fólkatónleik. Luttinstrumentir í ymiskum skapi, stødd og etniskum variantum (robab, tanbur, dambura og dutar) eru sera vælumtókt. Floytur og trummur eru onnur dømi um vanlig ljóðføri. Annars eru fleiri ymisk sløg av floytum, obo-líknandi blásuinstrument (zurna), munnharpa, fingrasymbalur, trummur og onnur rútmuljóðføri. Frá gamlar tíð hevur tað verið vanligt, at tað eru flest menn ið eru tónleikarar, samstundis sum tað at vera tónleikari hevur lágan sosialan status. Síðan 1950-árini hevur útbreiðsla av tónleiki gjøgnum afghanskt radio ført til eitt meira jaligt sýn á tónleikaraleiklutin og samstundis eisini ført til eina sterkari ávirkan av tónleiki frá øðrum londum, eitt nú frá indiskum poptónleiki.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Afghanistan - Ensk wikipedia
- Provinces of Afghanistan - Ensk wikipedia
- Geography of Afghanistan - Ensk wikipedia
- Afghanistan - Norsk wikipedia
- Afghanistans geografi - Norsk wikipedia
- Dimmalætting 21. desember 2007


text:
“Yrkingar eru ein tann reinasta framsøgnin í málsligum frælsi. Yrkingin er ein lutur av samleikanum hjá menniskjum og hon gevur skapanaorkuni í eini mentan skap, tí at hon kann áhaldandi endurnýggjast.”
Soljóðandi er boðskapurin hjá aðalstjóranum í UNESCO, Irina Bokova, í dag, altjóða yrkingadagin hjá UNESCO.
Soleiðis skrivaði eg um at yrkja í grein her á heimsíðuni hjá Vencli: Einfeldin í orðunum
Nógvir yrkjarar hava skrivað um at skriva. Aðrir hava skrivað yrkingar um aðrar yrkingar, og allar yrkingar eru á ein ella annan hátt skrivaðar á herðarnar á eini aðrari yrking. Ein yrking verður skrivað í eini siðvenju, einum ávísum stíli, sum er ávirkaður av øðrum yrkjarum og yrkingum, hon er skrivað sum eitt aftursvar til eina aðra yrking ella ein yrkjara, hon er eitt aftursvar til málið, skrivað á bæriligasta málinum, sum til er, hon er ein roynd at úrtøkiliggera tað ítøkiliga og at ítøkiliggera tað úrtøkiliga.
Charles Wright sigur: “Yrkingin er atvoldin til at eg livi.”
Morti Vizki sigur eitt sindur um at vera yrkjari:
Inger Christensen syngur úr “Lys”, 1. partur. Morten Søndergaard hevur gjørt ljóð/tónleikin:
Inger Christensen syngur úr “Lys”, 2. partur. Morten Søndergaard hevur gjørt ljóð/tónleikin:
Góðan yrkingadag.
OMR


text:
Apopleksi
Apopleksi (apoplexia cerebri, eisini kent sum slagtilburður, heilabløðing og blóðtøpp í heilan) er ein brádliga íkomin nevrologiskur skaði eftir antin ein blóðtøpp ella eina bløðing í heilanum. Diagnosan verður sett út frá einari kliniskari kanning, men tað er ikki møguligt at síggja antin talan er um ein blóðpropp ella eina heilabløðing útfrá tí klinisku kanningini.
Sum ískoyti til ta klinisku kanningina, vil læknin næstan altíð velja at senda sjúklingin til eina CT-skanning ella MR-skanning. Endamálið við hesum skanningum er at stuðla diagnosuni, fyri at meta um útlitini og fyri at kunna útiloka aðrar sjúkur, eitt nú svullir, metastasir, subaraknoidal bløðing (SAH) og subduralt hematom (SDH).
Man skilur ímillum apopleksi, har sjúkueyðkennini vara longri enn 24 tímar TCI (Transitorisk Cerebral Iskemi), har sjúkueyðkennini hvørva áðrenn 24 tímar eru farnir.
Sjúkueyðkennini í tí akuttu fasuni hanga saman við hvat ella hvørji øki í heilanum ið eru rakt. Ofta snýr tað seg um niðursett vit, niðursetta kraft og føling í tí einu síðuni av kroppinum og kognitivt órógv, sum ávirkar málið, rúmfatanina og dagligdagsfunksjónir. Psykiskar broytingar og tunglyndi eru eisini vanlig.
Í Danmark eru árliga umleið 10.000-12.000 nýggir tilburðir av apopleksi, sum harvið er ein av teimum størstu fólkasjúkunum í Danmark. Upp til 10 % av sjúklingunum doyggja innanfyri tann fyrsta mánaðin, og hjá teimum sum yvirliva, førir sjúkan ofta til avlamni í størri ella minni mun. Í Føroyum verða umleið 70 fólk um árið innløgd við apopleksi á Apopleksideildini á Landssjúkrahúsinum. Tað eru ikki øll, ið fáa apopleksitilburðir í Føroyum, ið verða innløgd á hesari deildini, og tí er talið eisini nakað hægdi enn 70. Heilafelagið metir, at talið á føroyingum, ið árliga verða rakt av apopleksi er umleið 100.[1]


text:
Fámjin
Fámjin liggur mitt á vestursíðuni á Suðuroynni, sum mest sum øll er høg og brøtt og ring at koma til. Einans heilt fáar bygdir eru at finna her. Norðan- og vestanfyri er bakkin høgur og brattur undir Gluggunum (610 m), hægsta fjalli í Suðuroy, har markið er móti Froðbiar sókn. Millum Laðafelli og Borgarknapp er markið móti Hovi, og víðari úr hesum vakra tindi yvir Borgina og Glopprók í Gásadalsgjógv er markið móti Vági. Sunnan fyri bygdina er bakkin eisini høgur. Gjøgnum tann breiða dalin, ið er umgivin av kambum, tindum og botnum, rennur Áin Mikla. Fleiri smá vøtn eru við ánna. Á hjallanum norðanfyri bygdina er tað stóra Kirkjuvatn. Hóast einki sethús er í gerð í bygdini, so hevur fólkatalið seinastu 30 árini ligið støðugt omanfyri 100. Seinasta uppgerðin frá Hagstovuni í februar 2014 vísir, at 106 fólk búgva í Fámjin,[2] og er tað lægsta fólkatalið síðani 1985. Tá fólkatalið í Fámjins kommunu, sum bert snýr seg um hesa einu bygdina, var uppá tað mesta vóru 135 skrásett her. Hetta var í 1993, men síðani er talið minkað javnt og samt.
Tvørtur um ta breiðu víkina, har bygdin liggur í fleiri býlingum, er eitt sandriv, ið verjir móti tí opna havinum. Ein siglingarrenna er opin í rivinum. Inni í pollinum er kyrt, sum í eini havn, og hagar reka teir grind. Fámjin er grindavág. 24 merkur í jørð eru í Fámjin, av teimum 2 merkur og 5 gyllin kongs. Hagarnir eru Botnur, Múlhagi, Rókhagi, Fjallið Mikla, Miðhagi (deildur í Sunnara og Norðara part), Hamrahagi og Fløtan. Í Fámjin var smoltstøð, hon læt aftur í 2003. Nú er sparkivøllur á staðnum, har sum kørini hjá smoltstøðini stóðu. Í 2006 vann Fámjin heiðurin sum best røkta bygd, umframt best røkta strandarlinja. Aftur í 2010 vann Fámjin heiðurin at vera best røkta bygd. Fámjin er ein av føroysku bygdunum, sum fyrstu ferð verður nevnd í Hundabrævinum, sum varð skrivað einaferð í tíðarskeiðnum 1350 - 1400.[3]
Innihaldsyvirlit
[rætta | rætta wikitekst]
Navnið Fámjin er sjáldsamt, og torført er hjá málfrøðingum at týða, hvønn uppruna tað hevur. Men gomul søgn sigur, at bygdin fyrr æt Vesturvík, men tað finnist ongin skrivlig kelda, ið nevnir Fámjin fyri Vesturvík. So hendi tað, at maður í bygdini og sonur hansara fingu fatur á tveimum konufólkum av einum fronskum skipi, ið lá uttanfyri. Tá ið skipsmenninir sóu, at teir róðu til lands við teimum, fóru teir at rópa:
- femme mien, femme mien!
Soleiðis skuldi bygdin broyta navn. Brim kom og skipið sigldi burtur. Feðgarnir tóku sær hesar báðar til konu. Mangir sterkir avrekskappar sigast at vera komnir undan teimum.
Best hugsandi er at navnið hevur okkurt við "fóm" (skúm) at gera, tí oftani er sera nógvur skúmur í mølini tá ið brim er og tað samstundis er nógvur gróður í sjónum.
Kirkjan[rætta | rætta wikitekst]
Fámjins kirkja er bygd í 1876, hon er úr gróti, hvítkálkað og takt við fløgugróti. í kirkjuni hongur tað fyrsta føroyska flaggið, Merkið, sum Jens Olivur Lisberg (1896-1920) úr Fámjin gjørdi í 1919 saman við Janusi Øssurssyni og Paula Dahl. Merkið veittraði fyrstu ferð í Føroyum hin 22. juni 1919, møguliga í samband við eitt brúdleyp í familjuni hjá Jens Olivur. Hann liggur grivin í kirjugarðinum við kirkjuna í Fámjin. Í forkirkjuni stendur ein rúnasteinur, funnin í kirkjugarðinum, óivað gravsteinur. Kirkjan undan hesari varð bygd í 1826, í miðøld skal hava verið bønhús í Fámjin.
Best røkta bygd[rætta | rætta wikitekst]
Fámjin hevur tvær ferðir fingið heiðurin "Best røkta bygd". Umhvørvisátakið er afturvendandi tiltak, sum Umhvørvisstovan, Visit Faroe Islands, Agenda 21 Stovan og Føroya Náttúru- og Umhvørvisverndarfelag skipa fyri í felag. Fámjin vann heiðurin í 2006[4] og aftur í 2010.[5]
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Merkið veittraði fyrstu ferð í Føroyum hin 22. juni 1919
-
-
Per Stig Møller og Jóannes Eidesgaard í Fámjin
-
-
-
Kirkjuvatn er beint norðanfyri bygdina Fámjin,
-
-


text:
Skeltisverkætlan
Í 2013 byrjaði ein skeltaverkætlan, sum ber heitið Skelta Føroyar. Hetta var eitt samstarv millum Visit Faroe Islands, ALS, Kunningarstovur, kommunur og Landsverk.
Verkætlanin byrjaði sum eitt pilotprojekt í Runavíkar Kommunu, har bygdaskelti og bygdagøtuskelti verða sett upp. Verkætlanin tekur støði í tí arbeiði, sum Visit Faroe Islands og Landsverk settu í gongd í ár 2000, har skeltistørvurin í Føroyum varð lýstur, og ein sniðhandbók fyri skelting í Føroyum varð gjørd.
Í pilotprojektinum í Runavíkar Kommunu fóru arbeiðstøk fólk í ALS skipanini undir at ganga gamlar bygdagøtur, tosa við heimildarfólk, lesa søgubøkur og skriva søgur, sagnir og faktuellar upplýsingar upp. Hesir upplýsingar vóru síðani umsettir til enskt og skrivaðir á skelti. Eisini høvdu tey til uppgávu at fáa neyðugu loyvi til vega og finna røttu gps koordinatarnar til plaseringina av skeltunum. Pilotverkætlanin eydnaðist væl, og tilfar til um 30 skelti eru framleidd. Verkætlanin er liðug, men alt tilfar er tøkt og til ber at nýta hetta sum fyrimynd fyri framtíðarskelting.
Kommunur og Kunningarstovur kunnu venda sær til Visit Faroe Islands fyri at frætta meira um at Skelta Føroyar.


text:
Jógvan Hugo Gardar
29.12.2016 - 19:25
Milliardingurin Warren Buffet og felag hansara Berkshire Hathaway hava bílagt 70 vindmyllur á tvey megawatt frá danska vindmylluframleiðaranum Vestas.
Hetta skrivar Vestas í einum tíðindaskrivi. Turbinurnar skulu framleiðas á verksmiðjuni hjá Vestas í Colorado í USA.
Buffet-fyritøkan BHE Renewables bílegði tær fyrstu vindmyllurnar frá Vestas í 2015, tá fyritøkan keypti vindmyllur sum skulu vera við til at framleiða orku á einum 400 megawatt-veri í Nebraska. Har hevur BHE avtalu um at almenna orkufelagið skal keypa orkuna komandi 20 árini.
Vestas hevur fingið fleiri avtalur um sølu av vindmyllum til amerikanskar keyparar í desember. Orsøkin er helst at myndugleikarnir hava broytt skattaskipanina, sum kemur at lætta um skattin hjá teimum sum millum annað framleiða reina orku úr vindi.


text:
Tann 28. mars í 1912 varð Karsten Hoydal føddur í Hoydølum. Hann doyði 4. apríl í 1990. Karsten er eitt hitt størsta skaldið í føroyskum bókmentum. Hann var ógvuliga nærlagdur og tað, sum hann gjørdi, gjørdi hann ótrúliga væl. Bæði stuttsøgurnar, yrkingarnar, barnasøgurnar og týðingarnar eru á einum altjóða høgum støði.
Tann 28. mars eru 100 ár liðin, síðani Karsten Hoydal varð borin í heim. Í hesum sambandi verður skipað fyri hátíðarhaldi í Hoydølum leygardagin 31. mars klokkan 16.
Skipað verður fyri einum tiltaki framman fyri Gamla húsið í Hoydølum leygardagin klokkan 16, har ein minnispláta, fest á stein, verður avdúkað.
– Á skránni eru røður, kórtónleikur og felagssangur. Eftir hátíðarløtuna verður ein drekkamunnur at fáa inni í Gamla húsi, sigur fyrireikingarnevndin. Og í nevndini sita Ingrið Sondum, Heðin M. Klein, Mikkjal N. Helmsdal og Jákup Símun Simonsen.
Til heðurs fyri Karsten Hoydal á 100 ára degi hansara prenta vit her yrkingina “Tvílyndi” úr fyrsta savni hansara Myrkrið reyða frá 1946.
Tvílyndi
Niðri á dýpi og undir ský
ævinligt rák í rúmd og tíð.
Feigur í roynd hvør formur er,
sum náttúrumegin almáttug ber,
brestur sum døgg eina morgunstund,
tá ið sólin brýtur sín náttarblund.
Býur úr steini og bergið høgt
varð urð og dust, áðrenn av var økt.
–––
Rísur og riður um sama bil,
gjálvur í tvíningi aæt sum er til
bæði innan og uttan mannaskil.
Nevnir tú fígginda nevni eg vin,
longsul og minni og tvinni og kyn.
Maður og kvinna tú saman sást
svartasta hatur og ljósasta ást.
Blóðsekar hendur, leikandi børn,
yðjandi lív í oyðan og ódn.
–––
Maður ið leitar sær tamari kor
enn skapan og morð,
eymari, fjálgari, deyðari kor
enn skapan og morð.
Nær verður heimsin evni tamt,
omanrudd fjøll og fylt hvør lág
og jørðin ein fløta at byggja á,
har sorgin og gleðin
viga í mannasinninum javnt.
Tað verður ein morgun myrkur sum kvøld,
tá ið sólin er sloknað og ísandi køld.
Karsten Hoydal
Á heimsaíðuni hjá Kringvarpinum er sendingin Tey 3 H’ini. Leinkið er her:
netvarp#tab=1;media=15855;sektion=1
OMR


text:
18. apríl
18. apríl er dagur 108 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 109 um skotár er). 257 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1506 - Grundarsteinurin lagdur til Pæturskirkjuna í Vatikaninum í Rom.
- 2014 - Høgni Egilstoft Nielsen úr Sandavági vann FM í talvi bert 16 ára gamal. Tað gjørdist greitt, at hann hevði vunnið, longu tá eitt umfar var eftir, tí tá hevði hann 8 stig, meðan teir næstu eftir honum høvdu 6 stig. Hann er yngsti FM vinnari í talvi nakrantíð. Dagin eftir skrivaði hann artur føroyska talvsøgu, tá hann vann sín seinasta dyst og gjørdist tann higatil fyrsti og einasti, ið hevur vunnið FM í talvi við fullum stigatali.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1955 - Albert Einstein, týskur alisfrøðingur (f. 1879)


text:
Grikskt mál
Grikskt mál (eλλnvιkά - ellinika ella eλλnvιkή Yλώσσa / elliniki glossa) er ein sjálvstøðug grein av teimum indo-evropeisku málunum. Grikska málið er høvuðsmál í Grikkalandi og á Kýpros. Málið sum tey tosa í dag verður nevnt nýgrikskt, tað sum tey tosaðu og skrivaðu í fornøldini verður nevnt forngrikskt, harumframt eru tað onnur griksk mál, t.d. er nýgrikst ikki bara nýgrikst. Nýgrikskt er móðurmál hjá um 12.250.000 fólkum, harav um 9.850.000 í Grikkalandi og um 580.000 í Kýpros; Nýggja Testamenti er skrivað á koine grikskum, og tað er átrúnaðarligt mál í griksku ortodoksu kirkjuni.
Málstríð[rætta | rætta wikitekst]
Í nógv ár var eitt málstríð (diglossi) í Grikkalandi. Stríðið snúðið seg um, hvørt tey áttu at tosa og skriva eitt grikst mál sum lá so tætt upp at tí forngrikska sum møguligt, katharevusa (tað reinskaða málið), ella um tey skuldu tosað og skriva tað sum tað vanliga fólkið tosaðu, dimotiki. Tey lærdu brúktu í høvuðsheitum katharevusa, t.d. í rættarmálum, á lærdum háskúlum, í fyrisitingini osfr., meðan tey ikki lærdu, ella tað vanliga fólkið, brúkti tað móðurmálið sum tey høvdu lært, dimotiki. Hetta málstríðið endaði í 1976, tá ein nýggj lóg varð sett í gildið, sum segði, at dimotiki nú var tað almenna málið í Grikkalandi.
Grikska stavraðið[rætta | rætta wikitekst]
Tað eru 24 bókstavir í tí grikska alfabetinum, allir hava ein stóran bókstav og ein lítlan bókstav, tó hevur sigma tvey sløg av smáum bókstavum, eitt vanligt sigma (σ) og eitt sum verður brúkt tá eitt orð endar við s (ς).


text:
Tróndur Arge 10.01.2017 (11:04)
48 lond til HM í fótbólti
Leiðslan í heimsfótbóltssamgonguni – FIFA – hevur í dag atkvøtt fyri, at tað verða 48 lond, sum sleppa við til HM endaspælið í 2026. Tað boðar FIFA frá á Twitter. Málið bleiv einmælt samtykt.
Leiðslan í FIFA hevur i løtuni stóran fund og enn eru ikki so nógvar detaljur um nýggju HM skipanina. Mett verður, at UEFA fer frá 13 luttøkulondum til 16, meðan stóru vinnararnir verða Asia og Afrika, ið fara at fáa fleiri lond til HM endaspælið. Greitt er tó, at talan verður um 16 bólkar við trimum liðnum. Tvey lið koma so víðari úr hvørjum bólki. Tað er enn ikki greitt hvar HM 2026 verður.
Tað er FIFA-forsetin, Gianni Infantino, sum er komin við uppskotinum, og ímillum hansara grundgevingar er, at hækkaða talið fer at økja um samlaða talið á endaspælsdystum úr 64 upp í 80. Londini skulu tó ikki spæla fleiri dystir hvør í sær, tí talið á dystum fyri hvørt land verður framhaldandi í mesta lagi sjey.


text:
Justin Fashanu
Justinus Soni "Justin" Fashanu (f. 19. februar 1961 – d. 2. mai 1998) var fyrsti litti fótbóltsleikarin ið var seldur fyri 1 millión pund [1]. Hann var føddur í Hackney í London. Fashanu hevði góð evnir sum boksari, men valdi fótbóltin frammum. Fashanu byrjaði sína fótbóltskarrieru í Norwich í 1978 sum 17 ára gamal, og bleiv fastur maður á besta liðinum, og skoraði í næstu 3 árini 35 mál í 90 dystum fyri felagið. Í 1980 skoraði hann flottasta málið í kappingarárinum ímóti Liverpool.
Nottingham Forest, ið var ein stórmakt í evropeiskum fótbólti við Brian Clough á odda, keypti Justin Fashanu í 1981, og gjørdist hann fyrsti litti leikarin ið bleiv seldur fyri 1 millión pund. Í Forest gekk ikki gott hjá Fashanu. Clough var ikki glaður um, at tað hoyrdist at Fashanu var samkyndur, og bleiv Fashanu enntá biðin um at halda seg vekk frá venjingunum hjá liðinum. Sjálvsálitið hjá Fashanu var lágt og bleiv hann leigaður út til Southampton í august 1982. Í Southampton gekk betri hjá honum, og vildi venjarin Lawrie McMenemy keypa hann, men hevði felagið ikki nóg mikið av pengum.
Í desember 1982 skifti hann til grannarnar í Nottingham, Notts County, fyri 150 000 pund. Í Notts County skoraði hann 20 mál í 64 dystum. Í 1985 var hann seldur til Brighton & Hove Albion fyri 115 000 pund, men har fekk hann ein álvarsaman knæskaða, og var hansara karriera í vanda. Hann fór til USA og eftir skurðviðgerð byrjaði hann aftur at leika við Los Angeles Heat, og síðani fór hann til Kanada, har hann leikti við bæði Hamilton Steelers og Edmonton Brickmen.
Í 1989 gekk leiðin aftur til Bretlands og fekk hann sáttmála við Manchester City, men leikti hann bara 2 dystir í City, og eftir ein mánaða í Manchester fór hann til West Ham. Har leikti hann eisini bara 2 dystir, og síðani eftir eitt stutt uppihald í Leyton Orient endaði hann í Non League felagnum Southall, har hann var leikandi venjari. Í 1990 fartaldi Fashanu alment at hann var samkyndur, og skapti hetta mikla øsing í fótbóltsheiminum [2]. Fleiri fyrrverandi liðfelagar vóru ikki blíðir og søgdu at samkynd høvdu onki at gera í liðítrótti. Bróðurin John, ið eisini var ein kendur fótbóltsleikari, vildi ikki vita av honum [3]. Fashanu var útsettur fyri happing frá liðfelagunum og frá áskoðarum.
Í 1991 var hann til royndarvenjing í Newcastle, men venjarin Ossie Ardiles vildi ikki bjóða honum ein sáttmála. Hann leikti ein dyst fyri Newcastle. Hann fekk sáttmála við Torquay, og var hann har frá 1991 til 1993, og hóast hann skoraði 15 mál í 41 dystum flutti Torquay niður í 3. Deild. Fashanu var eisini hjálparvenjari í felagnum. Í februar 1993 tá Torquay var við í niðurflytingarstríðnum frá 3. Deild, fekk venjarin sekkin og søkti Fashanu starvið sum venjari, men valdi felagið heldur Neil Warnock.
Fashanu fór frá Torquay stutt eftir hetta, og gekk leiðin til Skotlands og Airdrie. Men í Airdrie gekk ikki so gott og flutti felagið niður frá bestu deildini. Hann fór so til Trelleborg í Svøríki men leikti bara 1 dyst við felagnum, áðrenn hann vendi aftur til Skotland, har hann skrivaði sáttmála við Hearts í 1993. Fashanu bleiv koyrdur úr felagnum í februar í 1994, fyri at hava roynt at selt søgur frá privatlívinum til fjølmiðlarnar, um hansara forhold við nakrar politikarar. Hann fór síðani til USA og bleiv ungdómsvenjari og eisini fór hann til Nýsæland.
Í mars mánaða í 1998 bleiv hann handtikin fyri ósømuligan atburð í USA, og eftir at løgreglan hevði tosa við hann, fór hann aftur til Bretlands. 2. mai í 1998 tók hann sítt egna lív. Um morgunin tann 3. mai breyt Justin Fashanu inn í eina garasju í London og hongdi seg sjálvan [4].
Í 2009 var eitt lið stovna til eitt tiltak í Brighton, og kallaðist liðið "The Justin Fashanu-All Stars". Liðið var stovna av Justin Fashanu átakinum ið stríðist fyri at samkynd verða vird í fótbólti [5].


text:
Róm
Róm (italskt Roma), eisini kallaður "tann ævigi býurin" er høvuðsstaðurin í Italia. Navnið "tann ævigi" ber hann av sonnum. Longu 700 ár fyri Kr. føðing var hann bygdur; um tað mundið, ta ið okkara tíðarrokning byrjar, var hann høvuðsbýurin í heiminum, og rómarsku keisararnir ráddu fyri tí mesta av tí, sum tá var kent av verðini. Frá hesi søguríku tíð síggjast enn bæði nógvar og stórar toftir. Í Colosseum, tí størsta leikhúsinum, kundu rúmast 50 000 fólk. Romaraveldið víknaði, men Róm kom kortini at verða høvuðsbýurin í Evropa, tí har búðu pávarnir. Um veldi teirra siga tær mongu stóru og stásiligu kirkjurnar frá. Enn ræður pávin fyri einum lítlum parti av býnum, Vatikanríkinum: hetta rikið hevur sína egnu radiostøð, flagg og frímerkir og er i allar mátar at rokna sum eitt egið land, men víddin er lítil. Í Pávaborgini, Vatikaninum, eru fleiri túsund stovur. Stórt tal av fremmandum ferðafólki kemur á hvørjum ári til Róm at síggja tey mongu minnini bæði frá fornari tíð og frá miðøldini, tá ið tær sjáldsama vøkru kirkjurnar vóru bygdar. Summar av hesum kirkjum, har ímillum Pæturskirkjan, størsta kirkja l heiminum, eru prýddar við myndum av bestu málarum og myndahøggarum, ið Iivað hava. Á okkara døgum er Róm stórur ídnaðarbýur og veksur í heilum.


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Árni Jacobsen
1. Kristus, í vón eftir tær
mangt eyga mót hválvinum sær.
Nær kemur tann stundin so sæl,
í skýggjunum koma tú skal?
Niðurlag: Kann ein móðir her gloyma sín son?
Áin gloyma ta kós, hon er von?
Sólin gloyma sína leið?
Jú, væl tað kann henda
– men Gud gloymir ei!
2. Heimurin kennir títt bann,
men tó okkurt róp hoyrast man:
„Skal Harrin skjótt lyfta sín arm,
ella kennir hann ikki til harm?“
3. Orð títt tann vitnisburð ber:
Tann deyða tú livandi ger.
Nær hevur tú dagarnar talt?
ella kanska tú gloymt hevur alt?
4. „Barn, hví er trúgv tín so veik?
Hví var tað, at álitið sveik?
Hví skuldi eg gloymt, tá ið eg
minnist Golgata stríð fyri teg?“


text:
Skaldsligt ummæli eftir Oddfríð Marna Rasmussen
Klapp!
Træið klamsar saman.
Filmurin hurrar í tólinum. Myndatólið flytir seg frá einum ókenniligum andltið, sum vit føla á egnan kropp, eygleiðir rørslur, lutir, greinar fingrar, hár, eygu og jarn, teppi, kuffert, trappur, litir, lond, vikubløð … grátt, blátt .. gráblátt.
Katrin Ottarsdóttir hevur givið sítt næsta yrkingasavn út. Messa fyri einum filmi, eitur tað. Her er bæði upptøka og upptak og messur fyri frásøgnini. Heitið er heilagt, ein menniskjamessa. Heitið er skapandi, ein filmur. Mentanargrunnur Studentafelagsins hevur givið út savnið, og Hugin Eide hevur lagt permuna til rættis.
So hvørt sum eyguni avmynda bókstavirnar, orðini, setningarnar, yrkingarnar, so varnast tú, at tú situr og heldur andanum, tú varnast, at tú onkuntíð situr og endurskoðar teg sjálvan, og lív títt higartil. Tú varnast, at tú má leggja bókina frá tær, tí at hetta gerst ov nógv: orðmyndirnar klekjast og flúgva sum ørir rovfuglar og vilja út, tí at høvdið, sannkenningin og eg, vit klára ikki klórini. Soleiðis endurskoðar tú teg sjálvan í orðunum, setningunum, myndunum, yrkingunum – tær løða og skjóta og raka teg og hála kenslurnar út gjøgnum húðina.
Katrin hevur við hesum yrkingasavninum megnað at skriva eitt tíðandi verk í føroyska yrkingaheiminum. Messa fyri einum filmi er fleiri ferðirnar betur enn fyrsta savn hennara, Eru koparrør í himmiríki.
Savnið er býtt sundur í fimm partar. Vit byrja í tí (ó)heimliga og umvegis vikubløð og bumbur í spæli og álvara vingla vit út í heim – út í Evropa. Í tí (ó)heimliga brenna jólatrøðini í báðum endum, og eldur er í, og ongin torir at sløkkja, ongin torir at handla. Atgerðarloysi er fullkomið, um so talan er um barnið, sum óhjálpið filmar lívið, tað er ein partur av og dømt at liva í, ella um børnini í vietnam og hópdrápið 16. mars 1968 í My Lai. Brot á eitt menniskja er altíð eitt brot á menniskjað. Glottin hómast í einum frynsastivla ella einum túri, men glottin er ikki varandi.
Atgerðarloysi kemur, tá ið menniskjað verður fjarstýrt. Summi menniskju megna at bróta út, megna at síggja lívið sum ein pallmynd og greina tað og læra sjálv at stýra lívinum – at vera linsan sjálv.


text:
Wacken Open Air
Wacken Open Air (W:O:A) er tann størsti metalfestivalurin í Evropa og hevur verið hildin síðan 1990. Festivalurin verður hildin í einari bygd í Týsklandi, sum eitur Wacken í Schleswig-Holstein í Norðurtýsklandi. Í 2007 vóru 60000 vitjandi á festivalinum og tilsamans 72000 luttakandi, íroknað starvsfólk. Áskoðararnir koma úr øllum heiminum.[1]
Festivalurin er vanliga í august og varir í tríggjar dagar, har festivalgestirnir hava møguleika fyri at seta telt upp á einum stórum teltplássi, sum liggur rundan um festivaløkið. Í tríggjar dagar eru so konsertir við umleið af 60 ymiskum tónleikabólkum, sum framføra á 4 ymiskum tónleikapallum. Í 2008 luttóku 71 orkestur.
Á konsertunum verður eitt nú tónleikur sum power metal, deyðsmetal, svartmetal, fólkametal og gothic metal at hoyra.
Av kendum útlendskum tónleikabólkum, sum hava framført á W:O:A, er Dimmu Borgir, Twisted Sister, Saxon, Warlock, Satyricon (saman við Nocturno Culto frá Darkthrone), Nightwish, Motörhead, Blind Guardian, Helloween og Gamma Ray. Føroyskir tónleikabólkar hava eisini framført á Wacken Open Air, eitt nú Týr og Hamferð. Í Føroyum hevur ein Wacken Battle Føroyar kapping verið hildin síðan 2012.[2] Vinnarin av kappingini sleppur at framføra á Wacken Open Air og at luttaka í Wacken Metal Battle. Í 2012 vann føroyski bólkurin Hamferð fyrst føroysku kappingina, Wacken Metal Battle Føroyar, og síðan vunnu teir eisini sjálva kappingina í Týsklandi Wacken Metal Battle, sum er ein kapping, ið fer fram meðan W:O:A er. Í 2013 verður tað føroyski bólkurin SIC, ið sleppur at framføra á W:O:A, tí hann vann Wacken Metal Battle Føroyar.
Wacken Open Air 2012[rætta | rætta wikitekst]
Wacken Open Air 2012 var hildið frá hósdegnum 2. august til leygardagin 4. august.


text:
Evropa
Evropa verður vanliga roknað sum ein av teimum sjey heimspørtunum á jørðini; men í hesum føri er meir ein spurningur um menniskjaligar/politiskar heldur enn jarðfrøðisligar orsøkir til tess, tí semja er ikki til fulnar um, hvar markið gongur hjá Evropa, sum í meginlandahøpi meir er at rokna sum ein stór hálvoyggj vestantil í Evrasia. Evropa er næstminsta meginlandið í heiminum, tað fyllir umleið 10 390 000 ferkilometrar ella 2 % av flatu jarðar. Einasta meginlandið, sum er minni, er Oseania. Tá talan er um fólkatal, er Evropa triðstørst (Í Ásia og Afrika búgva fleiri fólk). Í Evropa búgva fleiri enn 712 000 000 fólk (t.e. umleið 11 % av fólkunum í heiminum. Norðan fyri Europa er Arktiska Havið, vestanfyri Atlantshavið og sunnanfyri er Miðjarðarhavið og sambært siðbundnari jarðfrøðisligari definitión Kaukasusfjøllini. Eystureftir er tó heldur verri at seta markið, men søguliga verða Uralfjøllini og Kaspiska havið roknað sum markið millum Ásia og Evropa.
Búskaparliga kunnu vit enn býta Evropa í tvey. Vesturevropa við nógvum ógvuliga ríkum londum, t.d. Týsklandi, Sveis og Fraklandi. Í Eysturevropa harafturímóti, ið var kommunistiskt til fyrst í 1990-árunum, eru londini nógv fátækari, t.d. Pólland, Ungarn og Rumenia. Tey stríðast við at menna búskapin, so at tey kunnu gerast kappingarfør á heimsmarknaðinum. Vælferðin og lutfalsliga støðugu politisku viðurskiftini í Evropa hava drigið mangar tilflytarar til heimspartin, flestu teirra úr gomlu hjálondunum. Hetta hevur havt við sær, at í mestsum øllum londum, helst í Vesturevropa, búgva nú stórir tjóðarminnilutar. Í Fraklandi t.d. hava norðurafrikanarar úr Algeria og øðrum gomlum hjálondum búsett seg í stórbýum, t.d. Marseilles og París. Í 1957 gingu fimm lond saman og stovnaðu Europeiska Búskaparliga Felagsmarknaðin (EEC). Tey hildu, at neyvt búskparligt samstarv fór at avmarkað vandan fyri kríggi ímillum limalondini og at skapa vælferð í Evropa. Seinni komu fleiri onnur lond uppí, og nú eitur felagsskapurin Evropasamveldið (ES). 15 lond eru limir, og umframt búskaparliga samstarvið verður nú virkað fyri at gera ES til politiskt samveldi.
Evropa er sundurbýttur heimspartur, og yvir 40 sjálvstøðug ríki eru í Evropa; men í fleiri londum eru loysingarrørslur, sum stríðast fyri at vinna sær størri sjálvræði ella fult frælsi frá tí landi, tær eru partur í. Eitt dømi um hetta eru baskar í Baskalandi í Útnyrðingsspania. Seinastu árini hava vit sæð, hvørja megi tjóðskaparkensla hevur; tí bæði í gamla Sovjetsamveldinum og Jugoslavia hava fólk vunnið sær frælsi og stovnað óheft ríki. Onkustaðni spældi hetta friðarliga av, onkustaðni endaði tað við stórkríggi.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Evropa skifta vit sundur í Norðurevropa (Norðurlond við Skandinavia), Vesturevropa, Miðevropa, Suðurevropa og Eysturevropa. Í høvuðsheitum kunnu vit siga, at høg faldfjøll - Pyrineafjøll og Alpurnar - skilja kaldara Norðurevropa frá heita Suðurevropa. Frá strondunum norðan Norðurpólkring og nakað suður eru træleysar frostmýrar, til nálaskógarbeltið tekur við. Tað er vestan úr Noregi og eystur ígjøgnum alt Russland. Sunnanfyri er fruktagóði norðurevropeiski lágslættin, sum er besta kornlendið í heimspartinum, har veksur eisini leyvskógur. Longri suðuri er miðjarðarhavsøkið; har er veðurlagið heitt, og sumstaðni er lendið oyðimarkarkent. Gosfjøll eru bara í Íslandi og Suðuritalia, har Etna og Stromboli enn eru virkin. Uralfjøll og Kavkasus eru mark ímóti Asia. Alpurnar taka seg upp í landsynningspartinum í Fraklandi, fara ígjøgnum Sveis og Norðuritalia og langt inn í Eysturríki. Seinastu 2 milliónir árini hevur ísurin broytt landslagið og gjørt pýramiduskapaðar tindar, hvassar fjallakambar og røðir, fagrar fossar og djúpar lægdir, sum nú eru vøkur vøtn. Nógvar plantur, m. a. fransagras, hava lagað seg til gróðrarumstøðurnar so høgt uppi. Tey 15 vøtnini í tjóðargarðinum Lake District í útnyrðingsonglandi eru í U-skapaðum dølum, ið greina seg úr nøkrum lágum fjøllum sum snældur úr hjólshjarta. Fyri øldum síðan runnu áir í dølunum, men í seinastu ístíð gróvu skriðjøklarnir seg djúpt niður í dalarnar; men tá ið ísurin tiðnaði, byrgdi grótið, ið jøklarnir høvdu skumpað íyri sær, dalarnar, so at teir fyltust við vatni. Av tí at stóru dalarnir gjørdist so djúpir, „hingu" síðudalarnir nú langt oman fyri høvuðsdalin og nógvastaðni runnu nú høgir fossar út av vøtnunum. Ígjøgnum norðara part í Evropa gongur stórt nálaskógarbelti. Nálatrø, t.d. grann, standa grøn alt árið og tola bæði kava og nógvan kulda. Nálaskógurin veitir eisini mongum dýrum lívd og føði hørðu vetrarmánaðirnar. Donau, ið vellir fram í Týsklandi og er longsta á í Vesturevropa, rennur í ein landsynning eystur ígjøgnum Evropa og út í Svartahav. Hon er týdningarmikil flutningsvegur í teimum níggju londunum, hon rennur ígjøgnum. Donauoyrarnar, har áin skilur seg í nógvar smáar áir og vatnræsi, eru stórt vátlendi við nógvum dýralívi. Fleiri enn 300 fuglasløg eru sædd her og eisini dýr sum villsvín, hjørtur og villkøttur.
Í londunum við Miðjarðarhav er serligt veðurlag. Um summarið er heitt og turt; og um veturin er lýtt, og tað regnar illa. Hetta veðurlagið hevur við sær, at t.d. aldinfruktir, vínber og oljutrø vaksa væl. Mong trø, t.d. tundureikin, hava tjúkkan børk, sum verjir tey fyri nógva hitanum um summarið. Norðurevropiska slættlendi er úr Suðuronglandi, ígjøgnum Frakland og Týskland og heilt eystur at Uralfjøllum í Russlandi. Næstan allur slættin er láglendi, og í Niðurlondum er hann so lágur, at partar av honum eru niðan sjóvar. Hesin víði slætti er eitt hitt besta kornlendið í heiminum. Undir honum eru bæði kol, olja og gass. Slættin er eisini fjølbygdasta økið í Evropa, og her eru mangir stórir býir. Evropa er fjølbygdur heimspartur. Í vídd er hann næstminstur, men bara í størsta heimspartinum, Ásia, er meiri fólk. Tað hevur við sær, at mong búgva í býum. Ikki er bara nógv fólk í Evropa, har eru eisini mong lond - fleiri enn 40; og ósemjur landanna millum (t.d. um landamark og átrúnað) eru javnan endaðar við kríggi. Bara í hesari øldini hevur stríð, kyknað í Evropa, elvt til tveir heimsbardagar. Men hóast hesar trupulleikar er Evropa ríkur heimspartur, og mong evropeisk lond eru ímillum tey ríkastu í heiminum. Nøkur fátæk lond eru, men samanumtikið eru lívskorini góð, samanborið við hvussu fólk hava tað nógva aðrastaðni í heiminum. Henda vælferð er komin av mestsum støðugum ídnaðarvøkstri, og at Evropa áður var mikið hjálandaveldi og ráddi í mongum londum í Afrika, Asia og Amerika (Norðuramerika og Suðuramerika). Mesta fólkið í Evropa býr í stórum býum. Fjølbygdasti parturin í Evropa er úr Suðuronglandi, ígjøgnum Norðurfrakland, Belgia, Niðurlond og nakað eystur í Týskland. Í hesum økjum hevur fólkavøksturin verið so stórur, at einstakir grannabýir eru vaksnir saman í tað, sum verður nevnt stórstaðarøki. Størstu stórstaðarøkini eru í Ruhr í Týsklandi. Í Eysturevropa býr harafturímóti størri partur av fólkinum á bygd og í smáum býum. Einir 578 milliónir evropearar eru trongdir saman á einum landøki, sum tilsamans er lítið størri enn Avstralia. Av tí sama eru nøkur lond í Evropa ímillum tey fjølbygdastu í heiminum. Í Niðurlondum eru fleiri enn 400 fólk á hv. km2. Eysturevropa er ikki so fjølbygt sum Vesturevropa, men eisini her er fólkatættleikin væl oman fyri heimsmiðalfólkatalið. Bera vit saman við Afrika og Ásia, er fólkatalið í flestum londum í Evropa støðugt -tað hvørki veksur ella minkar. Fá børn verða fødd, og fólk liva leingi - um 75 ár í miðal í flestum londum; harafturímóti er miðallívsævin í India og mongum londum í Afrika undir 60 ár. Tað ger, at fólkið í Evropa er eldri enn nógva aðrastaðni í heiminum. Stórur partur er farin um 65 ár.
Lond í Evropa[rætta | rætta wikitekst]
Hetta yvirlitið sýnir fyrst viðurkend fullveldisríki, undir hesum standa landslutir ella lond uttan fullveldi, og undir hesum eru aftur aðrir landslutir og lond.
Viðmerkingar:
1: Landafrøðiligani partur av Ásia, men søguliga og politiskt partur av Evropa.
2: Land lutvíst í Ásia.
3: Land/øki (lutvíst) partur av Norðuramerika.
4: Strangt tikið ikki partur av Stóra Bretlandi, men heldur í einum slagi av kongsfelagsskapi.
Kort[rætta | rætta wikitekst]


text:
Søga 38: Teir 12 njósnararnir
HYGG at fruktunum sum hesir menninir bera. Er víndrúvutyssið ikki stórt? Tveir menn mugu bera fruktirnar á einari stong. Har eru eisini fikur og granatepli. Hvaðani eru tær deiligu fruktirnar? Úr Kána’anslandi. Minst til at Ábraham, Ísakur og Jákup einaferð livdu í Kána’an. Men har kom hungursneyð, og tí flutti Jákup við familjuni til Egyptalands. Umleið 216 ár seinni leiðir Móses nú ísraelsmenn aftur til Kána’an. Teir eru komnir til eitt pláss í oyðimørkini ið nevnist Kades.
Fólkið í Kána’an er ónt. Móses sendir 12 njósnarar hagar, og hann sigur við teir: ’Kannið eftir hvussu nógv fólk ið búgva har, og hvussu sterk tey eru. Vitið um jørðin er góð at dyrka. Og minnist til at taka nakrar fruktir við tykkum haðani.’
Tá njósnararnir koma aftur til Kades, siga teir við Móses: ’Landið er sanniliga gott.’ Og sum prógv hava teir tikið fruktir úr landinum við sær aftur. Men tíggju njósnarar siga: ’Fólkini har eru stór og sterk. Vit verða dripin, um vit royna at taka landið.’
Ísraelsmenn ræðast tá teir hoyra hetta. ’Tað hevði verið nógv betri hjá okkum at doyð í Egyptalandi, ella her í oyðimørkini,’ siga teir. ’Nú verða vit dripnir í bardaga, og kvinnurnar og børnini hjá okkum verða tikin fangar. Latið okkum velja ein nýggjan leiðara í staðin fyri Móses, og so fara aftur til Egyptalands!’
Men tveir njósnarar líta á Jehova og royna at sissa fólkið. Teir eita Josva og Kaleb. Teir siga: ’Verið ikki bangin. Jehova er við okkum. Tað verður lætt at taka landið.’ Men fólkið lurtar ikki eftir teimum. Tey vilja enntá drepa Josva og Kaleb.
Nú verður Jehova ógvuliga illur, og hann sigur við Móses: ’Eingin í fólkinum sum er 20 ára gamal ella eldri skal koma inn í Kána’ansland. Tey sóu undurverkini eg gjørdi í Egyptalandi og í oyðimørkini, men kortini líta tey ikki á meg. Nú skulu tey ganga í oyðimørkini í 40 ár, inntil tann seinasti doyr. Bert Josva og Kaleb skulu koma inn í Kána’ansland.’
4 Mósebók 13:1-33; 14:1-38.


text:
Poul F. Joensen - Kappin útlagni - var føddur í Sumba í 1898. Hann hevði lisið til lærara, men var fá ár í starvi. Hann livdi sum traðarmaður og verkamaður.
Pól F. mundi vera fyrsti samfelagsrevsandi yrkjari okkara. Hann átti ein skemtandi og bersøgnan tóna, men í kærleiks-og fosturlandsyrkingum kundi hann eisini vera bæði inniligur og stillførur. Eftir hann liggja mong yrkingasøvn og ein prosabók, Seggjasøgur úr Sumba.
Poul F. Joensen fekk M. A. Jacobsens Heiðursløn í 1963.
Sumbiarbygd er av ringastu brimplássum; her er eingin lívd fyri atlantshavsalduni, eingin skái á lágætt og vesturætt. Náttúruviðurskiftini kravdu reystleika, treystleika og dirvi av fólki, ið har vaks upp.
Ein av smádreingjunum, sum fyrst í øldini stetlaði í Sumbiar túni var Poul F. Joensen, føddur 1898, og eingin hevur sum hann lýst harðbalnu livikorini á slíkari avbygd:
»Vit vóru manga vandaferð, tá ódn
av fjøllum brann við kavarok og
andróðri, og Røstin rísin rann; tí
ofta løgdu vit í hav tá eingin annar
var, um oyggin øll í skúmi vóð vit
lendu fullvæl har.«
Sum dreingir flest allir tá í tíðini fór Poul F. til skips 14 ára gamal, men foreldur hansara høvdu aðrar ætlanir við honum og fingu hann at fara á Læraraskúla í Havn í 1914; prógv tók hann í 1917.
Fyrstu tvey árini aftan á próvtøkuna var hann heima og tókst við alt fyrifallandi arbeiði. 11919 tók hann við lærarastarvi í Froðba, men hann mistreivst í lærarastarvinum og segði tað frá sær í 1927.
Hann varð búgvandi í Froðba og livdi sum traðarmaður og verkamaður, til hann í 1970 andaðist.
Bókmentaverk:
Skaldastevnu Poul F.'s inna vit í hesi yrkingini, sum stóð í 2. savni hansara »Millum heims og heljar« 1942:
»Meg í vøggu nornur lærdu av
gullhørpuni ein tóna, sum í Hellas
marmorhøllum Aristofanes læt
ljóma. Hina halgu gudagávu,
oyðandi við spott og látur, hyklarí
og rotnar gudar vitbjørt greiðir
gráar gátur.
Mildir andar mær í sinnið løgdu
ævigt sól og summar, meira vert
enn dýrir steinar og tað gull, ið
foldin rúmar, tó ein lazaron eg eri,
aldri hugtungur eg gangi, tí eg eigi
vísdóms bjarta hjartagull í mínum
sangi.
Og tá rukkutan sum kálvsskinn eg ein
Krøsus síggi vingla, mergsogin av
náttarvekri, tí ov lítið pengar yngla, tá,
tó bert mín kropp eg eigi, allar vitrir eru
tómar, háðandi hin mammons trælin,
himmalhátt mín songur ljómar.«
Longu í 1924 var fyrsta savn hansara »Gaman og álvara« komið, á tremur av bersøgnum, spottandi yrkingum, vendum móti snobbum og ikki minst missiónskum prædikumonnum.
Poul F. stígur her fram sum fyrsti samfelagsrevsandi yrkjari okkara, og av eftirtíðini varð hann fyrst og fremst mettur sum skemtarin og spottarin mikli.
Rætt er tað, at hann mangan er skemtingarsamur, bersøgin og spottandi í yrkingum sínum, navnframa yrkingin »Jarðarferðin« er fullgott prógv um hetta; men ikki eigur at verða gloymt, at Poul F. eisini eigur inniligan og stillføran yrkingatóna. Lutvíst kemur hetta fram í fosturlandsyrkingum hansara; men mest kemur tað til sjóndar í yrkingunum, ið ognaðar eru hansara kæru: konuni og børnunum.
Eitt hitt besta dømið um hesa síðuna av skaldskapi hansara er yrkingin »Farvæl á gravarbakka til son mín«, ið stóð í triðja savninum »Lívsins kvæði« 1955.
Hon er yrkt, tá sonur hansara — júst komin til mans — doyði av vanlukku. Fyrsta ørindið ljóðar:
»Tøkk frá tí sælu løtu, tú borin
varð í heim, í mítt og móður
hjarta tú birti fragd og gleim,
vit bygdu dreymaverð um tína
framtíð blíða og sóu dagar líða
við sólskin yvir tær.«
Sum hann eldist, mundi Poul F. meir og meir kenna seg sum »Kappan útlagna«, ið hann sjálvur onkuntíð nevndi seg. Hann sat einsamallur í avkróki, meðan »mentanarpávarnir« í Havn feldu dóm um føroyskan skaldskap. Seinastu yrkingar hansara, ið komu í savnið »Ramar risti hann rúnirnar« eru fyri ein stóran part smásár gleps eftir »mentanarúrmælingunum« og vinstrasinnaðum studentum í Keypmannahavn, ið høvdu havt at honum fyri høgrapolitisku støðutakan hansara.
Eftir Poul F. er eisini ein *prosabók »Seggjasøgur úr Sumba«, 1963.
Hetta eru ikki søgur, men lutvíst frásagnir um brøgd og vandaferðir, knýttar at Sumbiar bygd, lutvíst søguligar metingar av føroyskum sagnatilfari, metingar, sum sýna stóra søguliga áhuga høvundans, og hvussu nógv hann hevur lisið.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.
Í Tingakrossi 23/3-1921 finna vit hendan stubban:
»Fyrsta hefti av nýggja tíðarskriftinum, sum felagið »Varðin« gevur út, er nú útkomið. — Tíðarskriftið er ætlað at koma í 8 heftum um árið. Ritstjóri er Richard Long.
Umslagið er skrýtt við eini vakrari mynd: Varðin, ið hevjar seg móti himli, har sólin roðar yvir sund og fjørð og bygdarlag. Ein rungandi kvøða til Føroya málið av J. H. O. Djurhuus er inngangur, Sverri Patursson hevur langa og frálíka forvitnisliga grein — við myndum — um lomvigan. Símun av Skarði skrivar »Úr ymsum ættum« um »Rusland og Lenin«, Richard Long hevur týtt »Kvæðið um falkin« eftir Maxim Gorki, Christian Matras, Poul F. Joensen og M. A. Jacobsen eiga vakrar yrkingar; henda seinasta, »Heimmynd«er skaldsligur dýrgripur.
Allir limir »Varðans« fáa tíðarskriftið fyri einki. Og tað verður óivað vert at eiga.«
Longu í hesum fyrsta Varðaheftinum stíga tveir ungir yrkjarar fram, hin 22 ára gamli Poul F. Joensen úr Sumba og hin 20 ára gamli Chr. Matras av Viðareiði.
Í 3. bindi 1923 finna vit stuttsøgu og yrkingar eftir 24 ára gamla Hans Dalsgaard úr Skálavík.
Stóru prosameninir koma nakað seinni: 37 ára gamli oyndfirðingurin H. M. Ejdesgaard fær fyrstu søgu sína prentaða í 4. bindi 1924, Heðin Brú stígur fram 28 ára gamal í 9. bindi 1929 og Martin Joensen 31 ára gamal í 13. bindi 1933.
Maurentius Viðstein, kemur ikki við í Varðan fyrr enn í 1940, men kortini hevði hann áðrenn hetta gjørt vart við seg, fyrst í »Føroya Sosialdemokrati«, seinni í »Dagblaðnum«.
Búskaparliga versna tíðirnar stórliga um allan heim, sum 20-árini líða at enda.
Heimskreppan, ið kemur í hæddina í 1929, hevur við sær arbeiðsloysi og lønarniðurskurð.
Byrjanin av 30-árunum er í mangar mátar tronglig tíð í Føroyum. Heimskreppan veldur mangan húsagangin, inntøkurnar eru sera lágar, prísirnir ikki tilsvarandi, og undan íslandi frættist mangur sorgarleikur, ið tekur einstaka húshaldinum og vinnulívinum dygt.
Hetta eru árini, nýstovnaði javnaðarflokkurin fær undirtøku úti millum fólk, hann fær umboð á ting í 1928 og veksur upp gjøgnum 30-og 40-árini. Føroyskur politikkur fær ein annan høvuðsspurning at dragast við enn toganina millum samband og sjálvstýri.
Uttan úr stóru verð frættist um einræðisharrar, ið koma til valdið, sum dubba seg hernaðarliga og leggja fram krøv um yvirvaldsrætt yvir landaøkjum, ið aðrir eiga.
Á bókmentaøkinum leggja bæði yrkjarar og prosafólk frá landi í bókmentatíðarritinum »Varðanum«, ið fyrstu ferð kemur út í 1921, og uttan iva í tráð við politisku gongdina sær *sosialrealistiskur skaldskapur dagsins ljós seinast í 20-árunum.
Hetta verður stóra skaldsøgutíðin í føroyskum skaldskapi.
Menninir, ið hoyra til hetta tíðarskeiðið, skriva einar tjúgu *skaldsøgur — o.u. ein helmingur upprunaliga skrivaður á føroyskum, ein helmingur á donskum.
Á yrkjaraøkinum fáa vit stóran náttúruskaldskap og á fyrsta sinni í yrkingalíki samfelagsrevsandi skaldskap við hvøssum broddi.
*Stuttsøgan eigur góð kor, meðan *sjónleikurin enn tykist tøva á gomlum gøtum.


text:
15. juli
15. juli er dagur 196 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 197 um skotár er). 169 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1815 – Napoleonsku kríggini: Napoleon Bonaparte yvirgevur seg umborð á skipinum HMS Bellerophon.
- 1910 - Emil Kraepelin gevur Alzheimers sjúkdóminum navn, eftir arbeiðsfelaga sínum Alois Alzheimer.
- 2006 - Twitter opnar fyri almenninginum, og gerst ein av heimsins størstu samfelagsmiðlum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1606 - Rembrandt, niðurlendskur listamaður (d. 1669)
- 1963 - Brigitte Nielsen, donsk model og sjónleikarinna
- 1973 - John Dolmayan, amerikansk-armenskur trummusláari í System of a Down
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1997 - Gianni Versace, italskur klædnasniðgevi og stovnari av mótahúsinum Versace (f. 1946)


text:
Sámal Johansen
Sámal Johansen (føddur í Haldórsvík 31. oktober 1899, deyður 11. mars 1991) var ein føroyskur lærari og rithøvundur. Dóttir hansara, Marita Petersen, gjørdist Føroya fyrsti kvinnuligi løgmaður.[1]
Lívsleið[rætta | rætta wikitekst]
Komin til mans var hann verkamaður, róði út og var til lands í Íslandi. Í 1920 fór hann niður á Askov háskúla og var á skúlanum tveir vetrar, hann kom so heim aftur, fór á Føroya læraraskúla í 1922 og tók prógv í 1926. Sama ár varð hann settur í starv við Vágs skúla, og hetta starvið røkti hann, til hann í 1967 fór frá vegna aldur og við eftirløn. Hann var limur í sóknarstýrinum í Vági 1935-50 og aftur 1963-66, fleiri ár sum sóknarstýrisformaður. Í 1972 flutti hann til Havnar og bleiv búgvandi har við familjuni.
Longu í læraraskúlatíðini skrivaði hann søgur og yrkingar í Snarljósi, blaði læraranæminga, og nýklaktur lærari stjórnaði hann saman við floksfelaganum Samuel Jacob Sesanus Olsen, róptur Jacob Olsen, Barnablaðnum 1929. Tá Sámal hevði lagt lærarastarvið frá sær, fekk hann stundir at greiða til prentingar skrivligt tilfar, hann hevði havt liggjandi, og sigast má at hann hevur ríkað føroyskar yrkisbókmentir stórliga við teimum báðum bókunum "Á bygd fyrst í 20. øld", 1970, sum uttan at siga tað er ein Haldórsvíkar søga, og "Til lands", 1980, sum er um útróðurin, føroyingar tóku upp í Íslandi seinast í farnu øld.
Umframt hesar nevndu bøkur hevur hann umframt týðaraverk greitt úr hondum »Føroya landalæru« til skúlabrúks 1963, søgusavnið »Heimbygdin og aðrar søgur«, 1972, og skaðasøguna hjá teimum trimum bygdunum Tjørnuvík, Haldórsvík og Langasandi 1818-1978.[2]
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 1950 Hylurin í Mín jólabók
- 1957 Jólaaftanskvøld í Mín jólabók
- 1961 Tvey systkin í Mín jólabók
- 1970 Á bygd fyrst í 20. øld
- 1972 Heimbygdin og aðrar søgur
- 1980 Til lands í Mín jólabók


text:
Mykines
Mykines er vestasta oyggj í Føroyum og har búgva 13 fólk. Mykines er við sínum umleið 11 km2 eyðkend við sínum ríka fuglalívi. Her heldur súlan til saman við ørgrynnu av lunda og øðrum fugli. Oyggin er fevnd av lívi og ljóði allan sólarringin. Millum Mykines og Vágar er Mykinesfjørður, og hólmurin er skildur frá oynni av Hólmgjógv, men millum hólmin og oynna er brúgv. Súlan syglir summarhálvuna. Um veturin er tað tyrlan, ið røkir farleiðina. Tyrlan flýgur hvønn mikudag, fríggjadag og sunnudag, alt árið við fólki og farmi.
Mykines er umleið 11 ferðkilometrar til støddar og er tann oyggin, ið liggur longst vestur í Føroyum. Á henni búgva umleið 10-15 fólk (2006), hóast har eru eini 40 hús. Ein skúli er á oynni, bygdur í 1894 og ein kirkja, bygd í 1879. Hóast fá fólk búgva á oynni, so koma nógv fólk har um summari og fyri 60 árum síðani búgu millum 160-180 fólk har. Har er nógvur fuglur og eisini ganga yvir 1000 seyðir har.
Mykines er eisini kendar orsakað av málaranum Sámal Joensen-Mikines, ið man verða ein av teimum kendastu í Føroyum og blívur oftani bara nevndur Mikines. Hann var føddur í 1906, livdi í Innistovu og í dag er verksmiða hansara eitt gistingarhús og eitur Kristianshús. Mikines hevur málað yvir 25 málningar og eru teir sera eftirspurdir í Føroyum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyrstu ferð navnið kemur fram er í miðalaldarbrævinum, "Skipan um tingfaratoll" frá umleið 1400. Í jarðar- og roknskaparbókunum frá 1584, sum eru skrivaðar á donskum, finna vit formin Myggennes. Navnið Mykines hevur verið nógv umrøtt millum granskarar. Ósemja er um, hvat navnið merkir.
Plantufrøðingurin Jóhannes Jóhansen vísir í sínum kanningum á, at menn eru byrjaðir at dyrka havra í Mykinesi umleið ár 650 – "menn" vil í hesum føri óiva siga keltar, serliga munkar og eremittar. Tað norrøna landnámið kom umleið 2 øldir seinni og er sermerkt við at dyrka bygg. Innanfyri hesar báðar øldir hava keltar búðsett seg í Føroyum, og hava millum annað lagt eftir seg staðarnøvn.
Mykines hevur – eins og hinar útoyggjarnar – verið fyri stórum broytingum. Tað mesta av fólkinum er flutt inn á fastlandið. Ein orsøk til hesa fráflyting er, at einki var at forvinna á útoyggjunum. Fyri at fáa eina fatan av, hvussu ógvislig hendan minking í fólkatali hevur verið innan fyri eitt stutt áramál, skulu nevnast nøkur íbúgvaratøl. Í 1930 búðu umleið 200 fólk í Mykinesi, í 1979 vóru 35 fastbúgvandi og í 1999 búðu 7 fólk har versturi. Innanfyri 70 ár er fólkatalið minkað niður í nærum einki. Men eina ferð hevur ríkt felags- og bygdalív verið har – tað ber kirkja, skúli, dansistova og svimjihylur boð um.
Í september 1970 rendi eitt flogfar hjá Icelandair við 34 fólkum umborð á fjallið Knúk. Flogskiparin og 7 ferðafólk doyðu[2].
Vinnuvegir[rætta | rætta wikitekst]
Vinnuliga virksemi í Mykinesi er landbúnaður, 3 kongsfestir eru. Hóast landbúnaðurin er ein uppløgd vinnugrein í Mykinesi, eru eisini serliga góðir møguleikar í einari komandi ferðavinnu. Mykines er væl umtókt ferðamál, bæði hjá føroyingum og útlendingum. Umleið 10.000 ferðafólk eru í Mykinesi um árið. Ferðafólkastreymurin til Mykinesar er vaksandi men verður hendan vinna málrættað og samskipað kann hon gerast inntøkugrundarlag bæði hjá íbúgvunum og hjá kommununi. Av øðrum virksemi er umsiting av strandferðsluni, posti, tyrlupalltænasta, SEV, o.l. Hartil er Kristianshús, sum veitur innivist og tænastur til vitjandi. Arbeitt verður í løtuni við at byggja gistingarhús, savn og atelier. Hetta er eitt tiltak, ið er málrættað ferðavinnuni. Mykines er á allan hátt eitt náttúruvakurt stað. Og serstakliga áhugaverd hjá ferðafólki at vitja. Tað er serliga Mykineshólmur við og súlunum og vitanum, eins og tað stóra og lætt atkomiliga lundalandið sum dregur. Náttúran er fjølbroytt og stórbar, fuglameingið er stórt eins og plantulívið. Bygdin er gomul og hevur eina ríka søgu. Alt umhvørvið ber boð um eina gamla sagnbundna oyggj, har fólkið hevur búleikast undir serliga óhøgligum korum.
Fólkatalsfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Fólkavøkstur í Mykines síðan 1769[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.hagstova.fo/portal/page/portal/HAGSTOVAN/Hagstova_Foroya/Hagtalsgrunnur/ibugvav_val/FOLKBYGDAR
- ↑ Dimmalætting 22. februar 2013


text:
Harmonikukonsert fyri næstan fullari kirkja
Skrivað hevur Helgi Abrahamsen 09.01.2017 - 09:02
“Eg eri heilt ótrúliga væl nøgdur við konsertina. Eg hevði vóna at tað fóru at koma kanska eini 20 - 30 fólk, men her bleiv næstan full kirkja.” Tað sigur Juel Høgnesen, sum sunnudagin skipaði fyri eini harmonikukonsert í Leirvíkar kirkju við heimskenda norska harmonikuspælaranum Håvard Svendsrud.
“Hetta hendi so knappliga. Eg skrivaði til hansara á facebook um møguleikan at koma til Føroya at spæla, og hann segði at hann kundi koma beinan vegin,” sigur Juel. Hann tók av og vónaði tað besta, men hann viðgongur, at tá ódnirnar herjaðu í desember fór hann at ivast, hvussu hetta fór at verða, men tað gekk alt fínt.
Tónleikurin sum Håvard Svendsrud spældi á konsertini var ikki tað sum vit føroyingar vanliga seta í samband við harmonikuspæl, men var meira klassiskt.
Konsertin var ókeypis, og Juel Høgnesen stóð einsamallur sum fyriskipari. Spurdur hvussu hann hevur fíggjað hetta sigur Juel Høgnesen stutt og greitt:
“Hetta er ein jólagáva til mín, sum eg deili við onnur.”
Videobrot frá konsertini kann síggjast her


text:
Nýtt Frøði útkomið við grein um gátuføran ring av Velbastað
mentan03-01-2017 - 20:00 - Jóanis Nielsen
Í fornfrøðiligu rannsóknini, sum Fornminnissavnið gjørdi á Velbastað í summar, kom ein gyltur silvur fingurringur undan kavi.
Enn er ikki eydnast at staðfesta, hvaðani gylti fingurringurin stavar. Hóast ábendingar eru um, at fingurringurin kann stava úr víkingaøld ella miðøld, so vita granskarar ikki um nakran ring, ið kann samanberast við gátuføra fingurringin.
Hetta skrivar Helgi D. Michelsen fornfrøðingur m.a. í nýggjari grein í Frøði, ið júst er komið út.


text:
Kravánarasíđan
Kravánarasíđan gevur viđskiftafólki hjá Inntriv eitt greitt yvirlit av střđuni í teirra innheintingarmálum. Endamáliđ viđ heimasíđuni er at gera tađ lćttari fyri fyritřkur at fylgja viđ gongdini í krřvunum. Tey kunnu á ein skjótan og einfaldan hátt meta um heildarstřđuna av samlađu innsendu krřvunum, eins og tey kunnu meta um střđuna á tí einstaka málinum.
Á kravánarasíđuni kann viđskiftafólk hjá Inntriv síggja řll krřv sum tey hava sent til innheintingar frá byrjanini av, hvar máliđ liggur beint nú í mun til samlađu gongdina og sřgan aftanfyri hvřrt mál sćr.


text:
Alcazar
Alcazar er ein svenskur tónleikabólkur[1], sum varð stovnaður í 1998. Bólkurin var ein av kendastu tónleikabólkum úr Svøríki, við eini røð av hittum, síðan teirra fyrstu tónleikaútgávu (single) í 1999. Alcazar hevur selt fyri meira enn 12 milliónir tónleikaútgávur frá 2001 til 2004. Alcazar hevur eisini havt altjóða sukse við sanginum "Crying at the Discoteque", sum hevur verið á hittlistum í londum sum USA, Brasil, Avstralia, Japan og í flestu londum í Evropa. Alcazar gavst sum orkestur í august 2011 eftir eina konsert á Stockholm Pride.[2] Alcazar hevur fleiri ferðir luttikið í Melodifestivalen, sum er svenska Melodi Grand Prix, har vinnarin sleppur at umboða Svøríki á Eurovision Song Contest. Teir hava tó ikki vunnið kappingina. Hin 23. februar 2013, komu teir heilt stutt saman aftur fyri at spæla eina potpourri av Melodifestivalinum.
Tónleikaútgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2000- Casino
- 2003- Alcazarized
- 2004- A tribute to ABBA
- 2004 - Dancefloor Deluxe
- 2009 - Disco Defenders
- 2009 - Disco Defenders (Special edition)
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Discogs
- ↑ Joni Nykänen. "Här tar Alcazar farväl av fansen", Aftonbladet, 7 August 2011. Retrieved 13 August 2011. (á svenskum)


text:
Bóltfelagið 1936
Bóltfelagið 1936 ella B36 er eitt fótbóltsfelag í Havn, sum varð stovnað 28. mars 1936. Felagið er eitt hitt størsta fótbóltsfelagið í Føroyum við umleið 500 limum.
HB var leingi einasta fótbóltsliðið í Havnini, men at tørvur hevur verið á einum liði aftrat, er eyðsæð, tá ið vit hyggja eftir søguni hjá B36. B36 var leingi "lítlibeiggi" í fótbóltinum í høvuðsstaðnum (og ikki minst í medvitinum hjá HB-viðhaldsfólki), og tey mongu ár, sum gingu frá føroyameistaraheitinum í 1962, til tað aftur bragdaði í 1997, vóru mangan spottandi tikin til fagnaðarsangin hjá B36 við niðurlagnum "Í ár verða vit føroyameistarar!" við teirri heldur argandi umskrivingini "nær verða teir føroyameistarar?" Síðan VB vann føroyameistaraheitið í 2000, hava Havnarliðini bæði - HB og B36 - nærum verið einaráðandi á ovastu rók og hava býtt meistaraheitini millum sín. HB hevur vunnið 6 og B36 trý, NSÍ og EB/Streymur hava eisini vunnið hvør sítt meistaraheitið tíðarseskeiði 2001-2011. Í 2014 vann B36 FM í mansfótbólti fyri 10. ferð og árið eftir endurvunnu teir føroyameistaraheitið. Tað er fyrstu ferð, at felagið hevur vunnið FM tvey ár á rað.
Innihaldsyvirlit
Fótbóltshópur[rætta | rætta wikitekst]
Pr. 28. mars 2016[1]
Viðmerking: Fløgg vísa til landslið, sambært reglunum hjá FIFA. Leikarar kunnu hava meira enn ein ikki-FIFA tjóðskap.
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
- Effodeildin: 11
- Løgmanssteypið: 5
- 1965, 1991, 2001, 2003, 2006.
- Stórsteypadystur: 1
- 2007
- 1. deild: 1
- 1985
Luttøka í UEFA kappingum[rætta | rætta wikitekst]
Dystir[rætta | rætta wikitekst]
- Viðmerkingar
- QR: Innleiðandi umfar
- 1Q: Fyrsta innleiðandi umfar
- 2Q: Annað innleiðandi umfar
Fyrrverandi B36 leikarir[rætta | rætta wikitekst]
- Jónas Þór Næs
- Allan Mørkøre
- Hjalgrím Elttør
- Pól Thorsteinsson
- Egil á Bø
- Jens Kristian Hansen
- John Petersen
- Jens Martin Knudsen
- Alex José dos Santos
- Fróði Benjaminsen
- Mikkjal K. Thomassen
- Levi Hanssen
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
B36 | TB | HB | ÍF | KÍ | NSÍ | Víkingur | Skála | AB | B68 |
EB/Streymur | 07 Vestur | B71 | FC Suðuroy | Víkingur II KÍ II | B36 II | Hoyvík/Giza | NSÍ II | AB II |
B68 II | MB | HB II | TB II | ÍF II | KÍ III | Skála II | Royn | EB/Streymur II |
- ↑ "1.lid". B36 Tórshavn. http://b36.fo/1-lie.html. Heintað 28 March 2016.


text:
Skiathos
Skiathos (grikskt: Ekιάθoς) er ein griksk oyggj í Egearahavinum, sum er ein av oyggjunum í oyggjabólkinum, sum nevnist Sporadurnar.
Skiathos er 64 km², í 2010 var fólkatalið á oynni 5.788. Høvuðsbýurin eitur Skiathos eins og oyggin.
Oyggin hevur ein flogvøll, sum eitur Alexandros Papadiamantis Airport, flogvøllurin eitur eftir rithøvundanum Alexandros Papadiamantis (1851–1911), sum var frá oynni.
Ferðafólk sum ynskja at sigla til oynna, taka eina ferju frá Volos ella Thessaloniki á meginlandinum ella frá oynni Skopelos.


text:
Østrogen
Østrogen eru ein bólkur av steroidhormonum, ið virkað sum kvinnulig kynshormonir. Tað eru trý týdningarmikil menniskjalig østrogenir: Østradiol, østron og østriol. Østradiol er tað máttmiklasta og tað sum mest verður úrskilt av.
Østrogen eru týðandi fyri menningina av sekunderu kynssermerkunum so sum bróstum, og eru við til at stýra mánasjúkusyklus. Tað finnast fleiri kunstiga framleidd østrogen, t.d. ethinylestradiol, og verða hesi m.a. nýtt sum gitnaðarforðing saman við einum progestogenið í sonevndu P-pillarunum.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- H. P. Rang, M. M. Dale, J. M. Ritter, R. J. Flower, Rang and Dale's Pharmacology, 6th Edition, 2007, Churchill Livingstone.


text:
Posta
Posta (fyrr: Postverk Føroya) er almennur stovnur/fyritøka og stendur fyri postútbering í Føroyum. Heimastýrið yvirtók 1. apríl 1976 postverkið frá Post- og telegrafvæsenet í Danmark. Í hesum sambandi útskrivaði Føroya landsstýri búmerkja- og navnakapping. Í 2005 varð Postverk Føroya, sum tað nevndist tá, gjørt um til partafelag. Í 2009 fekk stovnurin nýtt navn og nýtt búmerki, nýggja navnið er Posta.[1] Landið eigur allan partapeningin í partafelagnum. Landsstýrismaðurin velur á hvørjum ári teir tríggjar limirnar í nevndini, meðan starvsfólkið velur tveir nevndarlimir.[2] Stjóri í Posta er Joel undir Leitinum.[3]
Innihaldsyvirlit
Nevndin[rætta | rætta wikitekst]
- Tummas Hanus Dam, formaður
- Brynhild Setberg
- Petur Holm
- Áslak Tausen
- Jens Peder Jensen
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Skjútsur[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn regluligt samband var komið, var serligt flutningslag neyðugt til tess at fáa fólk og boð oyggjanna millum. Hetta var skjútsskipanin. Hvør bygdin skuldi hava nevnara (eisini róptur skjútsskaffari), ið átti at fáa manning at føra fólk, brøv ella pakkar úr oyggj í oyggj.
Fyrsta lógin um skylduna at skjútsa kom í 1865, og løgtingið ásetti gjaldið fyri fimm ár í senn. Tað var ymiskt fyri tey trý sløgini: embætisskjúts fingu teir minst fyri, nakað meira fyri prestaskjúts og mest fyri almenningsskjúts. Lítið var goldið, men hetta var framstig, tí undan hesi lóg var einki gjald. Hvør birgur maður, 15-50 ár á aldri, hevði skyldu at skjútsa og fekk bót, noktaði hann.
At føra post úr einari oyggj í aðra var mangan vandasigling í mysing og brotasjógvi. Petur í Mattalág var millum teir fyrstu postførararnar. Hann hevur sagt frá eini ferð frá skjútstíðini. Bræv, skrivað í Havn, skuldi í Leirar í Hvalba. Tað var merkt K. T. – ið stóð fyri Kongelig Tjeneste – og Uopholdelig Befordring, ið bar í sær, at tað skuldi sendast beinanvegin, ið líkindi vóru. Nevnarin í Havn fekk brævið og tilnevndi mann at fara um reynið til Kirkjubøar, har hann handaði nevnaranum har brævið. Hesin fekk áttamannafar at føra brævið um fjørð. Har lendu teir í óbygdum, har nú Skopunarbygd er. Maður fór fimur á fóti teir 4 fjórðingarnar heim á Sand at geva nevnaranum har brævið. Hann so norðuraftur til bátsfelagar sínar, ið lógu og bíðaðu. Heimasandsnevnarin fekk nú mann til Dals við brævinum, haðani annar bátur fór við tí til Hvalbiar. Har var brævið latið prestinum í Leirum. Streymurin var harður og hann øtlaði sjógvin, so bátsmanningin noyddist at gista í Suðuroy, men har gjørdist liggjandi illveður, ið helt teimum veðurføstum í samfullar tvær vikur.
Skjútsskipanin helt sær til fyrra heimsbardaga, tá hon so við og við fjaraði burtur, tí at postgjøldini vóru lutfalsliga lægri.
Fyrsta føroyska posthúsið[rætta | rætta wikitekst]
Fyrsta føroyska posthúsið læt upp í Tórshavn tann 1. mars 1870. Tað var táverandi sýslumaðurin í Suðurstreymoyar sýslu, Hans Christopher Müller, sum stóð fyri posthúsinum tey fyrstu árini. 1. mars 1884 varð posthús latið upp á Tvøroyri. Tann 1. mai 1888 læt posthúsið í Klaksvík upp sum tað triðja posthúsið í landinum. Bæði á Tvøroyri og í Klaksvík vóru tað eisini sýslumenninir, ið høvdu postin um hendi.
Í 19. øld komu ikki fleiri posthús enn hesi trý. Eftir aldarskiftið kom tó rættilig gongd á. Í 1903 vórðu sjey posthús latin upp. Í 1905 fóru teir undir at smíða posthús í miðbýnum í Havn, og var tað tikið í nýtslu 1. desembur. Tað var avgreiðslumaðurin C.C.Danielsen (seinni postmeistari), ið fekk hetta í lag. Hetta var fyrsta hús í Føroyum til post burturav.
Tey næstu 25 árini verða posthús latin upp í so at siga hvørjari bygd í landinum. Tey flestu lótu upp í árinum 1918, tá 15 nýggj posthús koma. Frá seinast í sekstiárunum til dagin í dag eru fleiri posthús latin aftur. Postsamskiftið við hesar bygdir verður nú avgreitt av sonevndum avgreiðslupostboðum. Hendan broytingin er ein partur av skynsemisbroytingunum í føroyska postverkinum seinastu árini.
Trupult og vandamikið starv[rætta | rætta wikitekst]
Fyri at lýsa hvussu trupult tað var at at avgreiða postsamskiftið við bygdir og útoyggjar tey fyrstu árini, skal her sum dømi sigast frá, hvussu fram varð farið í Norðoyggjum fyri og eftir aldarskiftið. Postmaðurin í Klaksvík tók sær av at bera post til bygdirnar eystan Múla. Hann gekk um Áarskarð til Árnafjarðar og um Toftaskarð norður á Norðtoftir. Síðan hevði hann bygdirnar Depil, Norðdepil og Fossánes á Borðoynni. Á Viðoynni hevði hann Hvannasund og Viðareiði. Posturin til Múla varð lagdur til heintingar á Fossánesi og posturin til Svínoyar og Fugloyar varð lagdur til heintingar í Hvannasundi. Tá í tíðini skuldi postmaðurin úr Klaksvík eisini í hvørt hús í teim bygdum, hann røkti.
Sami postmaður fór við árabáti úr Klaksvík til Kunoyar og síðan í Kalsoynna. Hann bar út post í Kunoy, á Syðradali, á Húsum og í Mikladali. Tá ikki var lendandi á Húsum og/ella í Mikladali, fór hann til gongu av Syðradali til Húsar og Mikladals, ella av Húsum til Mikladals og aftur. Posturin, sum skuldi norður á Trøllanes, varð lagdur til heintingar í Mikladali. Fólk á Trøllanesi komu so til Mikladals við og eftir posti av og á. Hetta gamla mynstrið er júst tað sama, ið nú er galdandi nógvastaðni í Føroyum, har avgreiðslupostboð taka sær av samskiftinum í nógvum bygdum.
Hetta starv kundi stundum vera vandamikið, og tí hava vit eisini dømi um, at maður lá eftir á. Fyrstu ferð var í 1887, tá Jakki í Vági var á veg úr Klaksvík til Árnafjarðar, hóast vetur var og vánaveður. Posturin skuldi fram, hvussu líkindini vóru, men hesuferð kom Jakki ikki vegin fram. Hann var seinni funnin undir Svøðunum, har hann var farin útav. Hann gjørdist bert 52 ára gamal.
Motorbátar[rætta | rætta wikitekst]
Í 1920-unum varð skipanin við árabáti millum oyggjarnar og postgongdin millum bygdir í stóran mun løgd niður. Í Klaksvík keypti Samson Joensen, ið var postmaðurin, sum gekk norður um fjall og róði í Kalsoynna, deksbátin Guttaberg. Hetta var í 1927. Guttaberg, sum hevði motor, var settur í sigling millum Klaksvík, Kunoyarbygd og Kalsoynna við posti, ferðafólki og farmi. Í 1914 setti Olaf Olsen (Olaf á Stongunum), keypmaður, Klaksvík, deksbátin Dan í sigling millum Klaksvík, Árnafjørð, bygdirnar eystan Múla, Svínoy og Fugloy, og 2 ár seinrí, í 1916, var Immanuel settur í sigling, og røkti Immanuel postrutuna til Másin byrjaði í sigling í 1959.
Postmaðurin í Fuglafirði um hetta mundið, Hans Jacob Petersen, ognaði sær tveir deksbátar við motori. Annar æt Ragnhild og hin Alma. Ragnhild sigldi við posti, ferðafólki og farmi norðureftir. Talan var um bygdirnar Hellur, Oyndarfjørð, Elduvík, Funning og Gjógv. Alma sigldi millum Fuglafjørð, Leirvík og Klaksvík. Báðir bátarnir høvdu navn eftir døtrunum hjá Hans Jacobi. Dóttir Hans Jacob, Alma Rustin, var elsta postfólk í Føroyum og hon gjørdist 100 ár. Hon byrjaði á posthúsinum í Fuglafirði sum 14 ára gomul. Í 1926 fekk Alma ábyrgdina av postviðurskiftunum í Fuglafirði . Hon fór úr starvinum sum posthúsleiðari 31. oktober 1975.
Annars var tað A/S J. Mortensens eftf. á Tvøroyri, sum í 1895 settu ta fyrstu maskinriknu strandfarasiglingina á stovn við dampskipinum Smirili, ið sigldi kring allar oyggjarnar. Tann 5. mars 1908 varð A/S Thorshavns Mælkeforsyning og Margarinefabrik sett á stovn. Longu í apríl sama ár keypti fyritøkan bátin Ruth úr Noregi. Ruth, sum hevði dampmaskinu, var 15 brutto tons til støddar. Hon varð keypt fyri 14.000 kr. Tann 1. august 1908 varð Ruth sett í fasta sigling millum Tórshavn og Hvalvík. Á farleiðini legði hon at fleiri staðni á vegnum. Hon sigldi eisini í Sandoynna. Í umleið 70 ár røkti A/S Thorshavns Mælkeforsyning og Margarinefabrik postflutningin millum Tórshavn og Skálafjørðin og nærum líka leingi millum Tórshavn og bygdirnar við Sundalagið.
Yvirtøka[rætta | rætta wikitekst]
Fram til 1. apríl 1976 varð postverkið í Føroyum rikið av danska postverkinum (Post- og Telegrafvæsnet). Tá í tíðini var bygnaðurin í postverkinum skipaður soleiðis, at vit høvdu eitt posthús (Postkontoret Thorshavn) við einum postmeistara. Síðan høvdu vit postavgreiðslurnar (postekspeditiónir) við sonevndum postekspeditørum sum leiðarum. Postavgreiðslurnar vóru: Klaksvík, Tvøroyri, Vágur, Vestmanna og Saltangará. Øll hini posthúsini vóru flokkað í tveir flokkar. Tey størru bóru heitið "brevsamlingssteder" og tey smærru bóru heitið "postudvekslingssteder".
Eftir løgtingsvalið í november 1974 skipaðu javnaðarflokkurin, fólkaflokkurin og tjóðveldisflokkurin samgongu. Henda setti sær fyri, at taka yvir postverkið. Í 1975 komu samráðingar í lag millum donsku ríkisstjórnina og landsstýrið um yvirtøkuspurningin. Úrslitið av hesum samráðingum varð, at heimastýrið yvirtók postverkið í Føroyum frá 1. apríl 1976. Nýggi stovnurin undir Landsstýrinum fekk navnið Postverk Føroya, og eitt veðrahorn varð kosið til búmerki hjá stovninum.
Føroysk frímerki[rætta | rætta wikitekst]
Í 1974/75 fór danska postverkið undir at framleiða føroysk frímerki. Postverkið í Føroyum nýtti hesi frímerki til frímerkingar av postsendingum og at selja til frímerkjasavnarar. Tey fyrstu føroysku frímerkini komu á marknaðin 30. januar 1975. Frá fyrsta degi sýndu frímerkjasavnarar í ymiskum londum stóran áhuga fyri føroysku frímerkjunum. Fleiri ferðir hava frímerki verið næststørsta føroyska útflutningsvøra.
Eitt áhugavert tíðarskeið í føroysku frímerkjasøguni er tíðin beint eftir fyrra heimsbardaga, tá vit í Føroyum vóru noydd til at nýta bráfeingisfrímerki (provisorier). Tann 8. desember 1918 fekk "Thorshavns Postkontor" eitt skriv úr Keypmannahavn dagfest 16. november 1918. Í skrivinum varð boðað frá fylgjandi hækkingum í teim galdandi postgjøldunum:
- Brøv innanoyggja upp til 250 gr. úr 5 oyrum uppí 7 oyru
- Postkort til Danmarkar upp til 250 gr. úr 4 oyrum uppí 7 oyru
Hækkingin skuldi galda frá 1. januar 1919.
Vegna vánaligt samband við umheimin var ikki møguleiki fyri at fáa tey nýggju 7-oyra frímerkini til Føroya áðrenn 1. januar 1919. Økti tørvurin á 7-oyra frímerkjum - til brøv innanoyggja og postkort til Danmarkar - førdi við sær, at goymslan av 1-, 2-, 3-, og 4-oyru suppleringsmerkjunum ikki rakk til og varð tí neyðugt við øðrum tiltøkum. Thorshavns Postkontor fekk tí loyvi til at klippa 4-oyru frímerkini í helvt, soleiðis at hvør helvtin kundi nýtast sum 2-oyra frímerki.
Tá hesi eisini vóru við at verða uppi, fekk Thorshavns Postkontor loyvi til at yvirstempla ta neyðugu mongdina av 5-oyra merkjum, soleiðis at hesi kundu nýtast sum 2-oyra frímerki. Til hetta endamál gjørdi Peter Poulsen, snikkarameistari, eitt hondstempul við tekstinum 2 Øre. Stemplið varð kallað "stólabeinsstemplið" av tí at skaftið varð gjørt úr einum gomlum stólabeini.
Ein líknandi støða var í 1940/41. Hin týska hersetingin av Danmark - og ein serliga ringur vetur við ísi í Skagerak og Kattegat - førdi við sær at skipaferðslan millum Føroya og Danmarkar varð tarnað, soleiðis at vit í Føroyum komu at mangla frímerki við teim mest brúktu virðunum. Aftur hesuferð vórðu frímerki yvirstemplað og tikin í nýtslu til nýggj merki komu úr Danmark.
Sum ein náttúrlig avleiðing av yvirtøkuni 1976 vórðu tvær nýggjar deildir skipaðar í føroyska postverkinum. Hesar vóru Frímerkjadeildin og Postgirostovan. Síðani hevur Frímerkjadeildin yvirtikið alt frímerkjaarbeiði. Deildin skipar fyri framleiðsluni, stendur fyri útgávunum og hevur sjálv alla søluna um hendi.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Uttanhýsis slóðir[rætta | rætta wikitekst]
- Postur.fo
- Stamps.fo - Frímerkjadeildin
- Stamps.fo: "Brot úr postsøguni" (kelda)
- FaroeStamps.fo (natúr, søga og landfrøði á frímerki)
- FaroeStamps.fo - Postverk Føroya 25 ár (kelda)
- FaroeStamps.fo - Postsøgan í Fuglafirði (kelda)
- FaroeArtStamps.fo (list og listafólk á frímerki)
- Tjatsi.fo (sagnir og kvæði á frímerki)
- Myndablaðið NÚ nr. 6, 1976


text:
Galatasaray
Galatasaray Spor Kulübü ella GS er eitt fótbóltsfelag úr Istanbul í Turkalandi. Felagið varð stovnað í 1905. Umframt at vera eitt fótbóltsfelag er Galatasarey eisini eitt ítróttarfelag við fleiri ítróttargreinum. Felagið hevur flogbólt fyri menn og kvinnur, kurvabólt fyri menn og kvinnur og fyri fólk við breki, frælsan ítrótt, bridge, judo, rógving, sigling, svimjing, vatnpolo fyri menn og kvinnur, tennis, hondbólt, ríðing og rasarakoyring.
Innihaldsyvirlit
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
Altjóða fótbóltskappingar[rætta | rætta wikitekst]
- UEFA Super Cup:
- Vinnari (1): 2000
- UEFA Champions League:
- UEFA Europa League:
- Vinnari (1): 1999–2000
- UEFA Cup Winners' Cup:
- Kvartfinalur (1): 1991–1992
Fótbóltskappingar í Turkalandi[rætta | rætta wikitekst]
- Süper Lig:
- Türkiye Kupası: (met)
- Süper Kupa: (met)


text:
Hevur tú trupulleikar við kvf.fo?
Hevur tú trupulleikar við heimasíðuni hjá Kringvarpinum, kanst tú royna at fylgja vegleiðingini niðanfyri, soleiðis at forritini á teldu tíni verða dagførd.
Windows
Dagfør Windows stýriskipanina við at fylgja slóðini her.
Tak niður nýggjasta Adobe Flash spælaran við at fylgja slóðini her.
Apple
Dagfør Apple stýriskipanina við at fylgja slóðini her.
Tak niður Google Chrome-kagan her.
Kringvarp Føroya tekur onga ábyrgd av uttanhýsis tilfari og forritum ella nýtsluna av hesum.


text:
Lag: Mikkjal í Søldarfirði
Eg ein sang nú syngja má
sum eg her skal siga frá
tí at makkarin er ringur til at passa
fær hann ikki ess og kong
verður opningin so trong
at hann dregur ikki boð úr meldikassa.
Seytjan hevði eg poeng
so tað gekk ei løta long
til at opna hetta spæl við einum sangi
síðan hendi bara tað
trinni passmeld øll á rað
gjørdi at eg ikki gloymdi spælið leingi.
Ja, teir góvu okkum krút
tóku fýra stikk í rút
síðan kleyvar ess, kong, frúgv, ja denkanfari
nú fór sangurin í sor
meðan eitt hvørt annað borð
meldar game og vinnur 10 stikk í spari.
Nakkalangur heim til hús
verðin hon fór øll í grús
fór í song, men eygu fekk eg ikki lukkað
las í bók um meldiblað
meðan náttin stóð í stað
onki stuttligt tá tú sjálvur blívur rukka.


text:
Vencil, saman við ritsjórunum báðum, Arnbjørni og Oddfríði, ynskja øllum venclatrúgvum lesarum eini gleðilig jól. Sum Jóhannes evangeliið sigur okkum, so var orðið í upphavinum, og vit á Vencli fegnast um, at vit í ár hava kunnað borið føroyingum 124 síður av skaldskapi úr heimsmálum og frá føroyskum jørðildi. Úr heimsorðum eru komnar fleiri góðar yrkingar og søgur. Ritstjórarnir eru stoltir av okkara skøldum og týðarum, sum eiga stóran heiður og mikla æru fyri sítt megnararbeiði, tey gera fyri Vencil.
Ongin Vencil við ongum lesarum. Vit takka øllum okkara lesarum fyri, at tit hava lisið okkara kæra skaldskaparrit. Tað hevur alstóran týdning fyri Vencil og fyri teir høvundar og týðarar, sum hava lagt orku í síni skaldsligu avrik.
Vencil hevði neyvan verið so vakur, var tað ikki fyri tann holla stuðul og tað fakliga, dygga arbeiðið, sum grafiski verkstaðurin, Steinprent, ger hvørja ferð, Vencil skal hava permu. Heldur ikki mugu vit gloyma øll tey myndlistafólkini, sum gera permur til Venclarnar, tí at hvør perma er sítt egna listaverk. Permurnar hava Jan Anderson og Fríða MAtras Brekku prentað við hond á Steinprenti.
Góðu lesarar. Góða haldarar.
Glaðilig jól


text:
Álka
Álka (frøðiheiti: Alca torda) er sjófuglur. Búnin er sera reinlittur, næstan svartur og hvítur. Í bútíðini eru til dømis tvær hvítar rípur, sum næstan standa hornættar á nevið. Í vetrarbúna og 1. summarbúna er álka hvít um kjósina, og tað svarta á skallanum kemur aftur um eygað. Í oyggjaflokkunum í Norðuratlantshavi eru tilsaman 50 000 pør, fæstar í Føroyum. Í Íslandi er stovnurin fleiri ferðir so stórur. Tá ið álka hevur kastað fjaðrarnar, flyta nógvar í onnur høv. Ungálka flytur langt suðureftir, kanska til strendurnar úti fyri Norðurafrika og Suðurevropa.
Nøring og fjaðurskifti samsvara nøkulunda við lomviga. Álka er eitt sindur minni enn lomvigi, hevur styttri háls, upp á seg størri høvd og hægri nev. Velið er longri enn lomvigavel, og tað stendur ofta upp í rógv, tá ið hon svimur. Á flogi tyktist hon tættari og sterkari í senn, og hon flýgur til dømis við nevinum meira uppbendum enn lomvigarnir.


text:
Vistfrøði
Vistfrøði er læran um verur og samband teirra við tað sum er rundanum tær, av bæði livandi og deyðum. Av tí at hesin partur av lívfrøðini lærir okkum hvussu samanspælið er ímillum ymisk djóra-, plantu- og soppasløg o.s.fr. verður henda lærugrein nýtt sum grund undir ástøðinum fyri (m.a. mat og plantu) framleiðslu sum liggur so tætt uppat náttúrligari djóra- og plantuframleiðslu sum gjørligt. Tí hevur tílík framleiðsla, av órøttum, fingið heitið vistfrøðilig framleiðsla. Verri stendur tó til á enskum, har heiti "organic food" er at hoyra, t.e. lívrunnin matur. Vistfrøði eru nýggj vísindi, men tey eru týdningarmikil nú á døgum. Vistfrøði gevur okkum innlit í, hvussu alt lív í náttúruni er trytað hvørt av øðrum og av umstøðunum. Vistfrøði gevur eisini kunnleika um, hvussu vit fáa forðað fyri, at plantur og dýr verða týnd, og hvussu trupulleikar, ið standast av t.d. dálking, kunnu verða loystir. Plantur og dýr verða flokkað alt eftir, hvussu tey eru og starva í vistskipanini. Allur plantur fáa orku úr sólini og brúka hana at bera ávøkst. Tær verða tí nevndar framleiðarar. Allar plantur og øll dýr í sama øki eru eitt samfelag. Dýr og plantur í einum samfelag eru liðir í einari føðiketu. Ígjøgnum hesa føðiketu gongur orka um alt samfelagið.


text:
Eirikur Lindenskov 11.01.2017 (16:51)
Ger títt egna telduspæl í Klaksvík
Nú verður Global GameJam-tiltak í Føroyum, sum gongur út upp á at savna fólk at gera telduspøl innan fyri eitt avmarkað tíðarskeið
– Kom og ger eitt telduspæl. Vikuskiftið 20. til 22. januar verður Global GameJam kring allan heimin, og í tí sambandi skipa sjálvbodnir spælsmiðir fyri einum GameJam í Íverksetarahúsinum í Klaksvík, sum verður partur av altjóða tiltakinum, har fólk fáa møguleika at gera sítt egna telduspæl frá grundini. Tiltakið er ókeypis, og øll kunnu melda seg til.
Tað skrivar Íverksetarahúsið í tíðindaskrivi.
GameJam er viðkomandi fyri øll, sum hava áhuga fyri at gera telduspøl. Í stuttum gongur tað út upp á at framleiða eitt telduspæl frá grundini innanfyri 48 tímar, og síðan at vísa tað fram.
Ymiskir førleikar og eginleikar skulu til fyri at gera eitt telduspæl. Forritarar, grafikarar, søguskrivarar, teknarar, málarar, ljóðsnillingar, tónleikarar og onnur fólk kunnu eiga sín lut í at gera eitt telduspæl. Tó er ikki neyðugt at hava aðrar førleikar enn ein sunnan áhuga fyri spælmenning fyri at luttaka í tiltakinum.
Endamálið við GameJam er at skapa eitt grundarlag fyri, at vit kunnu gera okkum galdandi innan stóru og skjótt vaksandi gamingvinnuna, sum livir og nørist í okkara grannalondum. Global Game Jam er heimsins størsta tiltak innan spælmenning, í 2016 vóru yvir 36.000 luttakarar í 93 londum kring heimin, og nærum 6800 telduspøl vórðu gjørd upp á eitt vikuskifti.


text:
Reyðspógvi
Reyðspógvin (frøðiheiti - Limosa limosa) er væl minni enn spógvi. Nevið er líka langt sum spósnev, men beint ella eitt sindur uppábent. Hann er sera hábeintur. Høvd og hálsur og bringa er reyðbrúnt, koparlitað - harav hevur hann eisini navnið koparsnípa. Kápan er flekkut av dimmbrúnum og bleikbrúnum, velið er svart, í neðra er hann hvítur. Tá ið hann flýgur, sæst ein hvít strípa á veingjunum. Um veturin er hann mest gráligur omaná. Hann er ikki ofta at síggja í Føroyum, og sera sjaldan hevur hann reiðrast; men í seks ár (1914—1919) átti hann stutt oman fyri bøgarðarnar í Sandavági. Dúnungin líkist mest spósunga.


text:
Orð og lag: Jógvan Lydersen
1. Í hesi tíð, sum vit liva í,
leikar hart á, sannast má
eitthvørt reisist í dag, í morgin fellur tað.
Tað tykist sum ótti, stúran tyngja hvørja sál.
Niðurlag: Eg vil vera við tann dag,
tá ið Jesus koma skal.
Tá hann brúður sína taka skal til sín.
Tá ið lív mítt her at enda komið er,
Harran eina skal tilbiðja
í endaleysa tíð.
2. Sjálvsøkin sál røkkur ei á mál
til ríki Guðs ein dag, nei, fá í lag
at søkja Hann, sum toldi spott og skam,
sum eftir tær leingist og vil varða teg hvønn dag.
3. Sum tjóvur á nátt kemur Harrin brátt
at taka síni heim í dýrd og gleim.
Vak nú tí – ger teg út til stríð!
Tú veitst ei, hvønn tíma Harrin koma skal.


text:
Annanhvønn mikudag fer Havnar Bio undir heitinum Filmsfelagið at sýna nýggjar filmar, sum eru listaliga áhugaverdir. Úti i heimi verður hetta slagið av filmum onkuntíð nevnt art house filmur.
Sjálvandi er ymiskt, hvat ein biografgangari og ein annar halda verða listaliga áhugavert og viðkomandi, men Havnar Bio fer við átakinum Filmsfelagið at royna seg við eini miðsøkjandi leið, sum annan vegin savnar áskoðarar og hin vegin gevur atgongd til film, sum ikki verður settur á vanligu skránna.
Havnar Bio hevur heitt á Birgir Kruse, sum var formaður í gamla Filmsfelagnum, at sleppa at brúka heitið og at velja filmar við ráðgeving frá filmshugaðum. Upprunaliga felagið varð stovnað í okkara hølum, Havnar Bio, í 1962 undir navninum Filmslistafelagið. Hetta felagið sovnaði í 1975. Í 1984 varð felagið endurstovnað sum Filmsfelagið og helt sær til 1992, oftast við sýningum í Leikhús Bio í Sjónleikarhúsinum.
Nú verður Filmsfelagið endurstovnað í samráð við táverandi nevnd undir sama heiti og tí einfalda endamáli at vísa listaliga viðkomandi filmar í Havnar Bio. Filmarnir verða sýndir einaferð og altíð mikudag.
Skráin hjá Filmsfelagnum verður kunngjørd í góðari tíð á hesi síðu, eins og galdandi er fyri allar aðrar filmar í Havnar Bio. Vælkomin í Filmsfelagið!


text:
BÚMERKIÐ Ein bogað linja gongur ígjøgnum navnið. Navnið stendur við feitum stavum og teir standa tætt saman, fyri at bogaða linjan skal síggjast væl og vera sjónlig í grafiska úttrykkinum. Bogaða linjan gongur uppeftir, og smælkar yvireftir frá vinstru til høgru, fyri at útrykkja vídd og dýnamikk. Deililinjan ígjøgnum navnið skapar eina forgrund og eina…
Búmerkið. Búmerkið er samansett av seks kassum, ið eru settir saman sum ein pallur, ella eitt hús. Ein partur stendur uppúr og er tað tekin um, at summi skara framúr í eini og hvørji list. Tey skulu heiðrast og viðurkennast. Búmerkið er eisini sum ein spæli-slanga, ið man kann snara og byggja, sum man vil.…
Búmerki fyri KBI. Búmerki Búmerkið er ein dagføring og ein reintekning av tí gamla. Stavirnir eru settir við somu skrift sum gamla, sum er Arial. Hetta er sett við Black útgávuni av Arial. Tað eyðkendasta í grafiska úttrykkinum í stavunum sjálvum er skráliggjandi bjálkin í K’num. Tí er samleikin gjørdur júst har. Samleikin er ein…
Búmerki fyri Tofta skúla BÚMERKIÐ Búmerkið lýsir fýra fólk: Tvey vaksin og tvey børn. Tey vaksnu eru hvør sítt kyn, við tað at maðurin er herðabreiðari. Børnini eru ymisk, í tí at tey hava hvør sína stødd, og kunnu tí hugsast at vera hvør sítt kyn. Børnini standa inni í rúminum, sum skapast av støddini…