text:
1. Samleiki
Leiklist er lærugrein, ið samaneinir tær skapandi tilgongdirnar í drama og sjónleiki við umhugsan og hugleiðingar um tey listarligu úrslitini. Evnið í lærugreinini er menniskjanslig atferð, sambond og gerðir, ofta eyðkend við mótsetningum og tvístøðum, ið verða orðað ella framsett í einum listarligum bygnaði, har framsagnarhættirnir hjá sjónleikinum verða nýttir: kroppur, rødd, mál og tøknilig amboð. Íblásturin til tann listarliga bygnaðin kemur frá veruleika og fiktión - gerandislívi, list, mentan og vísindunum um sjónleik og drama. Tá ið næmingurin hugleiðir um tey listarligu úrslitini fevnir hetta á grundleggjandi støði um at lýsa og fata tær skapandi tilgongdirnar og á hægri støði um at greina og seta sjónleikaframførsluna inn í eitt størri samanhang.
2. Endamál
Undirvísingin í leiklist hevur til endamáls:
- at menna hugin, medvitið og førleikan hjá næmingunum at brúka drama sum frásøguhátt og fremja kunnleika og gleði við sjónleikin sum samskiftismiðil
- at vekja ans fyri tolsemi og virðing fyri hvørjum øðrum, og at geva næmingunum størri innlit og heildarfatan av lærutilgongdini
- at menna fatanina hjá næmingunum av øðrum menniskjum, hendingum og umhvørvi
- at menna evnini hjá næmingunum til at uppliva, málbera seg, venja samspæl millum rødd og rørslu, fata seg sjálvan og onnur, sansa og geva gætur, samstarva, geva aftursvar, skapa, framføra og at døma um drama og sjónleik sum leiklist.
3. Stig og tímatal
Lærugreinin leiklist er vallærugrein í 8.-10. flokki í fólkaskúlanum. Árliga tímatalið 60 tímar í 8. og 9. flokki, og 120 klokkutímar í 10. flokki.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til skrivliga próvtøku í kjarnaøkjunum og til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøki.
Kjarnaøki
Lærugreinin leiklist hevur 4 ymisk kjarnaøki, ið eru tey somu frá lægsta til hægsta stig. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini. Økini eru 1. Sjálvsmenning og sjálvsfatan næmingsins, 2. Verkligt listaarbeiði, 3. Fatan, greining og uppliving av leiklistaligum framsagnarháttum og 4. Innlit í leiklistalig umhvørvi, leiklistasøgu og leiklistaástøði.
Sjálvsmenning og sjálvsfatan næmingsins
Í 8.-9. flokki:
Lærugreinin skal menna kropsmál, kropsframsøgn og kropstilvitan næmingsins. Næmingurin skal arbeiða við tí talaða málinum og styrkja sínar møguleikar og evni at roynast sosialt, t.v.s. gjøgnum arbeiðið í lærugreinini læra at fata seg sjálvan og onnur. Hann skal menna sítt hugflog og síni skapandi evni og har ígjøgnum menna sítt medvit um dagligt samskifti millum menniskju.
Næmingurin skal:
- menna kropsmál, kropsframsøgn og kropstilvitan
- menna røddina
- læra at hugsavna seg og varða um orkuna
- mennast persónliga og gerast betur førur fyri at trína fram í almennum samanhangi.
Í 10. flokki:
Hildið verður fram við menningarøkjunum frá 8.-9. flokki og næmingurin skal harumframt:
- gjøgnum tað talaða málið styrkja um møguleikar sínar at roynast væl sosialt og sum einstaklingur
-
læra at skilja týdningin, ið spæl og hugflog hava.
Verkligt leiklistaarbeiði
Í 8. og 9. flokki:
Arbeitt verður við samspæli, bólka- og einstaklingavenjingum, rødd, kropsmáli, leikpartaspæli og framførslum.
Næmingurin skal:
- vekja áhugan fyri leiklist
- menna kropsmál, kropsframsøgn og kropstilvitan
- menna røddina
- læra at greiða frá smásøgum - bæði munnliga og kropsliga
- læra at greiða frá egnum upplivingum og royndum - bæði munnliga og kropsliga
- menna bólka- og einstaklingavenjingar soleiðis, at hann náttúrliga evnar at framføra smáar leikir.
Í 10. flokki:
Arbeitt verður eins og í 8.-9. flokki við samspæli, bólka- og einstaklingavenjingum, rødd, kropsmáli, leikpartaspæli og framførslum.
Næmingurin skal:
- menna sítt kropsmál, sína kropsframsøgn og kropstilvitan
- arbeiða við raddarvenjingum og talaða málinum og harvið styrkjast sum einstaklingar og í sosiala samskiftinum við onnur
- fata týdningin av spælinum og hugflognum
- gjøgnum leikpartaspælið mennast persónliga og gerast betur førur fyri at traðka fram í almennum samanhangum
- gjøgnum verkligt arbeiði við leiklistini menna hug og evni til í samstarvi við onnur at nýta ávirkanarmegi sjónleiksins í ítøkiligum atburði og framman fyri áskoðarum.
Fatan, greining og uppliving av leiklistaligum framsagnarháttum
Í 8. og 9. flokki:
Næmingarnir skulu ígjøgnum lærugreinina:
- arbeiða við ymiskum dramaspølum.
- læra at fata heimligar, gerandisligar hendingar og umstøður og at greina hesar.
- laga seg eftir hvørjum øðrum og læra at semjast,
- læra arbeiða við søgum, sum hava týðiliga tilgongd av hendingum og tilburðum
- læra at fata samspælið millum rúm, leiklut og hending
- læra at greina søgugongd og við hugflogi greina persónar og gera teir livandi.
Í 10. flokki:
Næmingarnir arbeiða víðari við tí somu økjum sum í 8. og 9. flokki, og skulu harumframt ígjøgnum lærugreinina:
- arbeiða við sjónleiki.
- gjøgnumganga leikrit
- greina „dialog“, leiklistarligar framsagnir og framførslur.
-
arbeiða við rørslu- og raddarvenjingum, einfaldum ljós- og ljóðteknikki, búnum og pallseting.
Innlit í leiklistarlig umhvørvi og leiklistarsøgu og -ástøði
Í 8. og 9. flokki:
Næmingurin skal hava fatan av ymiskum mentanarligum og samfelagsligum fortreytum fyri leiklistarligum virksemi, herundir at kenna mun millum áhugasjónleik og yrkissjónleik, hava innlit í framleiðslutilgongdir og gerast tilvitaður um søgulig tíðarskeið og ymiskar hugsjónir og stílættir í leiklistini.
Næmingurin skal:
- kunnleika til, hvørjir karmar eru at finna í okkara heimliga umhvørvi, sum geva møguleikar fyri sjónleikarframførslum, og hvørji krøv verða sett til hesar karmar
- verða kunnaður um og vitja sjónleikarhús/framførsluhús
- verða kunnaður um áhugafeløg og yrkisfelagið hjá sjónleikurunum
- gjøgnumganga føroyska leiklistasøgu og upprunaleikrit
- verða kunnaður um, hvørjir møguleikar eru fyri útbúgving innan leiklist
- verða kunnaður um, hvønn týdning, ljóð- og ljóstøkni hava fyri framførslurnar.
Í 10. flokki:
Næmingurin byggir á tað, hann hevur lært í 8.-9. flokki, víðka tað og fara longur í dýpdina.
Næmingurin skal:
- hava innlit í altjóða leiklistarsøgu, hugsjónir og stílættir í leiklistini og søgulig tíðarskeið
- verða kunnaður um útbúgvingar innan búnar, ljós, ljóð, scenografi, leikritaskriving og leikstjórn
-
fáa tilboð um skeið við yrkisfólki í einum ella fleiri av hesum økjum innan leiklistina: leikstjórn, ljós-og ljóðteknikkur, scenografi, búnar og leikritaskriving.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini leiklist eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna okkara evni at samskifta um mentan og list. Undirvísingin í leiklist leggur harumframt dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað nátturutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, og meginreglurnar fyri upphavsrætt. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Lærugreinin leiklist hevur ein týðandi leiklut í hesi menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar. Lærugreinin leiklist leggur stóran dent á at menna evnini hjá næminginum at skilja og samskifta við onnur. Gjøgnum tað verkliga arbeiðið í leiklist lærir næmingurin at bera meiningar sínar fram og at skilja, hvussu beinleiðis samskifti millum menniskju fer fram og virkar. Skrivlig frambering er hinvegin avmarkað í leiklist. Í fólkaskúlanum kann vera arbeitt við at skriva smærri leikrit. Á miðnámsstøði skulu næmingarnir skriva frágreiðingar um verkevni síni.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. Á 2. floksstigi skal næmingurin duga bæði at lesa og skriva lættari tekstir. Lesing er ein avmarkaður partur av lærugreinini leiklist. Tó skulu næmingarnir lesa nakað av tilfari um leiklist og lesa leikrit. At lesa leikrit krevur samstundis eisini eina serliga tulking av tí lisna við eini ítøkiliggerð ella uppseting av tekstinum í huga.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í leiklist eisini sín týðandi lut í hesi menning. Rokning kemur bert í avmarkaðan mun leiklistini til góðar. Tó er brúk fyri talførleika í sambandi við tilrættislegging av verkætlanum, t.d. í sambandi við venjingarætlanir, útrokning av kostnaðum fyri uppsetingar og tilrættislegging av pallmynd og spælistað.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í leiklist at duga at nýta kunningartøkni. KT verður nýtt til samskifti og vitanarbýti í undirvísingini, eins og til innsavnan, viðgerð av og meting um kunningartilfar frá ymsum keldum, herundir alnótini. KT amboð verða eisini nýtt í skapandi arbeiðinum, eitt nú til at skriva leikrit og verkætlanaruppgávur, tekna pallmyndir og búnar og seta upp venjingarætlanir. Somuleiðis verður KT nýtt í sambandi við tøknina, ið inngongur í leiklistarligu verkætlanirnar, t.d. ljóð og ljós.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Børn kanna umhvørvið fyri at klára seg í lívinum. At granska er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í leiklist um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at bera seg fram fyri áskoðarum og áhoyrarum. Frá 1. floksstigi skal næmingurin læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um mál- og bókmentafrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
Í leiklist verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin fær ástøðiligan førleika í at fata leiklist, og hetta verður m.a. gjørt við at kenna leiklistasøguna og harafturat kenna sjónleikarar rundan um okkum, við teirra tilgongdum til leiklist. Ástøðiligi parturin verður at síggja sum ein lutur í undirvísingini í leiklist.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg í leiklist um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu mentanarlig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og samfeløg. Næmingurin skal læra, at leiklist er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur, áhuga og áhaldni. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
8. og 9. flokkur
Sjálvsmenning og sjálvsfatan næmingsins
Næmingurin dugir:
- at føra seg fram bæði kropsliga og málsliga
- at laga røddini til framsøgnina
- at varðveita orkuna á pallinum
- og torir at trína fram.
Verkligt leiklistararbeiði
Næmingurin dugir:
- og hevur ans fyri leiklist
- á ein livandi hátt at siga frá smásøgum og dagligum upplivingum
- nátúrliga at framføra smáar leikir
Fatan, greining og uppliving av leiklistarligum framsagnum
Næmingurin dugir:
- at samstarva, so arbeiðast kann við ymiskum dramaspølum
- at seta seg inn í heimligar gerandisligar hendingar og umstøður og at greina hesar
- at laga seg eftir øðrum viðspælarum og dugir at finna loysnir gjøgnum semju
- og fatar søgur, sum hava týðiliga tilgongd av hendingum og tilburðum, sum hava týdning fyri framførsluna
- at fata týdningin av samspæli millum rúm, leiklut og hending
- at greina persónar og gera teir livandi
Innlit í leiklistarlig umhvørvi og leiklistarsøgu og -ástøði
Næmingurin skal:
- kenna sjónleikarkarmar í okkara heimliga umhvørvi og hvørji krøv verða sett til hesar karmar
- kenna munin millum áhugaleik og yrkisleik
- kenna føroyska leiklistasøgu og veit um føroysk upprunaleikrit
- kenna til útbúgvingar innan leiklist.
10. flokkur
Sjálvsmenning og sjálvsfatan næmingsins
Næmingurin dugir:
- at føra seg fram bæði kropsliga og málsliga
- at laga røddina til framsøgnina
- at varðveita orkuna í framsøgnini
- og torir at trína fram bæði einsamallur og í hópi
- og hevur skilt, at mátin hann førir seg fram uppá, hevur stóran týdning.
Verkligt leiklistararbeiði
Næmingurin dugir:
- og hevur ans fyri leiklist
- á ein livandi hátt at siga frá smásøgum og dagligum upplivingum
- nátúrliga at framføra smáar leikir
- at seta ein lítlan leik upp.
Fatan, greining og uppliving av leiklistarligum framsagnum
Næmingurin dugir:
- at arbeiða við sjónleiki og teimum „disiplinum“, ið hartil hoyra.
- at gjøgnumganga leikrit
- at greina dialog leiklistarligar framsagnir og framførslur
- at fáa javnvág millum rødd og rørslu
- at handfara einfaldan ljós- og ljóðteknikk
- pallseting, litir og búnasamanseting.
Innlit í leiklistarlig umhvørvi og leiklistarsøgu og -ástøði
Næmingurin dugir:
- grundleggjandi partarnar av altjóða leiklistarsøgu, hugsjónir og stílættir í leiklistini og søgulig tíðarskeið
- at greiða frá um útbúgvingar innan búnar, ljós, ljóð, scenografi, leikritaskriving og leikstjórn
- gjøgnum skeið við yrkisfólki ein ella fleiri av hesum førleikum: leikstjórn, ljós- og ljóðtøkni, scenografi, búnar og leikritaskriving
6. Eftirmeting og próvtøka
9. floksstig
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal ávegis og javnan í undirvísingargongdini eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini, so næmingurin fær eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Eftirmetingarnar kunnu vera av ymiskum slagi, t.d. støðukanningar, testir og royndir. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslag og arbeiðssemi næmingsins eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini.
Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 20 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Uppgávuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytisøkjum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Grundarlagið undir próvtøkuni er alt tilfar, ið er gjøgnumgingið í undirvísingini umframt skjalamappa próvtakarans.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar sambært próvtøkukunngerðini.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í kendum, ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað tematisk ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum, tíðarskeiðum o.tíl. sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligu tilgongdini og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og síggja próvtøkutilfarið í frásjón.
Dentur verður í próvdømingini lagdur á, at próvtakarin
- hevur eitt grundleggjandi leiksøguligt yvirlit
- dugir at nýta grundleggjandi leiklistarlig hugtøk
- dugir at greiða frá egnum arbeiðum, har ímillum at umrøða leiklist alment
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
10. floksstig
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal ávegis og javnan í undirvísingargongdini eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini, so næmingurin fær eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Eftirmetingarnar kunnu vera av ymiskum slagi, t.d. støðukanningar, testir og royndir. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslag og arbeiðssemi næmingsins eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini.
Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 20 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Uppgávuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytisøkjum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Grundarlagið undir próvtøkuni er alt tilfar, sum er brúkt í undirvísingini, har ímillum eisini skjalamappan hjá tí einstaka próvtakaranum. Alt tilfar í skjalamappuni hjá einstaka próvtakaranum er partur av próvtøkutilfarinum og kann verða tikið uppí próvtøkuna.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar sambært próvtøkukunngerðini.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í kendum, ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað tematisk ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Dentur verður í próvdømingini lagdur á, at próvtakarin
- sýnir leiksøguligt yvirlit
- dugir at nýta leiklistalig hugtøk í sambandi við umrøðu og framførslu av leiklist
- dugir at greiða frá tilfarinum í skjalamappuni og lýsa hugskotini aftanfyri
- dugir at greiða frá innihaldi og hugskoti í verki ella avriki, sum próvtakarin hevur gjørt, og sum hann hevur fyrireikað seg til í fyrireikingartíðini.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støðið undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Á tann hátt verður førleikin og vitan í einum kjarnaøki við til at økja um fatanina av evnum í einum øðtum kjarnaøki.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini føroyskum. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av tí týdningi, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat ið er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji áveigsmálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra, og hvat endamálið við læringini er. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgondin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja tann týdning sum lærugreinin leiklist hevur. Tá ið arbeitt verður við ymiskum spurningum í sambandi við leiklist, og tá ið leiklist verður gjørd og framførd, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa greiða fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til. Undirvísingin í leiklist skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku kjarnaøkjunum, ið lærugreinin byggir á. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum viðurskiftum og samskiftisstøðum, tá ið um leiklist ræður.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í leiklist skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum førleiki næminganna økist, og teir gerast meira sjálvstøðugir í lærugreinini, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin leiklist er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinir. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinir um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í søgu, tekstframleiðslu, bókmentaligum hugtøkum, málsøgu og samfelag.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinir við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinirnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í leiklist, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. blaðútgávu, eina tvørfakliga ritgerð, ella eina framførslu.
Ein grundgeving fyri at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi er at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínamillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi á skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Í byrjanini kunnu næmingarnir t.d. lesa eina stutta bók um dagin. So hvørt sum bøkurnar gerast longri, má meira tíð setast av til at lesa eina bók í. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Eftir at hava tapt heima ímóti AB í steypakappingini, skulu vit nú aftur møta AB sunnudagin kl 18.00 á Argjum. Vit eru úti av steypakappingini fyri í ár, so tað er fari. Nú mugu vit samla tankarnar um Betri deildina!
Tað er nú vit skulu STANDA SAMAN. Hettar er ein innilig áheitan á øll í NSÍ um veruliga at stuðla okkara monnum, tí teir hava stóran tørv at blíva stuðlaðir nú. NSÍ kemur sterkt aftur, og nú herja vit á argjafrensarnar sunnudagin, og vespurnar vakna nú, og tá verður ikki stuttligt at verða fyri.
Koyr á dreingir, og sunnudagin vendur gongdin, og herja vit á Betri deildina.
Vit eru øll NSÍ, og SAMAN STANDA VIT STERK.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eg eiti Unn og búgvi i Keypmannahavn, har eg lesi digitalt design og samskifti. Eg havi cøliaki/glutenviðkvæmi og havi tí gjørt bloggin glutenfrifoodie.dk, har tú kanst finna íblástur til góðan og leskiligan glutenfrían mat og bakstur.
Glutenfrí terta
við kalkunfleski og soppum
Hendan tertan er løtt at gera og smakkar so sera væl. Eitt gott hugskot til bæði nátturða, miðmála ella at hava við í matpakkanum. Umframt at terta smakkar væl, so gevur hon eisini møguleika fyri, at fyllan kann broytast, alt eftir hvat man hevur hug til.
Páskaostakøka
við lime og hylliblómu
Hendan ostakøkan er eitt sindur annarleiðis enn ein vanlig ostakøka við keksabotni. Tað er eitt sindur ringt at finna glutenfríar digestive keks, so eg havi avgjørt at gera ein nøtubotn ístaðin, við tilfari sum man altíð kann finna á hillunum. Ostakøkan er deiliga frísklig og so sera páskalig við sínum flotta gula liti, og so kann man pynta hana júst sum einum lystir. Vónandi smakkar hendan tykkum væl eftir páskadøgurðan, ella til eitt hvørt annað høvi – gleðiligar páskir herfrá!
Føstulávintsbollar
við kremi
Nú er skjótt Føstulávint, ein siðvenja sum eg, sum barn, minnist var fylt við hugna, grýluklæðum og ikki minst føstulávintsbollum. Tað var so lekkurt, aftaná at hava verið úti í kuldanum og spælt, at koma heim til heimabakaðar føstulávintsbollar. Hesir eru glutenfríir, men um man tolir gluten, so ber til at býta glutenfría mjølið um við somu mongd av vanligum hveitimjøli.
Eg pynti bollarnar við florsukuri og sjokulátaglasuri, men um man ynskir annan glasur og kanska okkurt ”krymmil”, so er bara hugflogið sum setur mørkini.
Glutenfríir gularótabollar
við kovaosti
Nakað, sum eg saknaði mest eftir at eg fann út av, at eg ikki toldi gluten, var at kunna gera góðar bollar. Nú havi eg roynt meg í skjótt trý ár við tí glutenfría og havi tí fleiri uppskriftir uppá bollar, sum mær dámar sera væl. Hetta er ein av teimum nýggju eg havi gjørt, hinar kunnu finnast á blogginum.
Havragrýnskøkur
við appelsinsmakki og rómaostakremi
Nú eru vit komin inn í jólamánaðin, har vit hugna okkum eyka nógv samanborið við restina av árinum. Til hendan góða hugnan hoyrir sjálvandi okkurt gott til góman. Hesar havragrýnssmákøkurnar eru smáir ella stórir leskibitar, alt eftir hvussu stórar tú ynskir køkurnar. Gert tú tær minni, kanst tú eta fleiri 😉


text:
LEIÐANDI BÓKHALDARI TIL ANSNI SAMTAKIÐ
Vit sóknast eftir royndum, nærløgdum bókhaldara til ANSNI Samtakið, sum í dag umfatar 5 feløg.
Talan er um alt vanligt bókhaldsarbeiði, herundir lønarbókhald og regluligar roknskaparfrágreiðingar.
Skipanir, ið vit nýta, eru Navision, LøttLøn og MínRokning.
Arbeiðsstaður er Hoyvíksvegur 61, Tórshavn.
Løn sambært avtalu.
Í bókhaldi okkara starvast, umframt leysa starvið, 2 bókhaldarar.
Upplýsingar um starvið kunnu fáast við at venda sær til Aimi Justinussen, Fyrisitingarleiðara, tel. 231287. Umsóknir, við prógvum og møguligum viðmælum, verða at senda til aimi@ansni.fo, og skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi fríggjadagin 6. apríl á middegi. Starvið verður sett skjótast til ber.
---
Hjá ANSNI eru arbeiðsuppgávurnar sera fjølbroyttar. Arbeiðsøkini eru innan okkara fýra kjarnuøki: Vakt, Tøkni, Tilbúgving og Flutningshjálp.
Álítandi og dugnalig starvsfólk eru okkara týdningarmesta tilfeingi.
Vit leggja somuleiðis dent á, at okkara starvsfólk eru fyrikomandi, tænastusinnað, løtt at samstarva við og lætt kunnu tillaga seg nýggjar og ymiskar arbeiðsuppgávur. Tað er ein treyt, at okkara starvsfólk hava reina revsiváttan. Koyrikort er somuleiðis ein treyt, um tú ynskir at starvast sum trygdarvørður.
Í løtuni starvast á leið 50 fólk í felagnum. Í høvuðsheitum eru hesi starvsøki, og røkja fleiri av starvsfólkum okkara uppgávur tvørtur um hesi øki:
- Vaktarfólk
- Call-Sentur fólk
- Flutningsbilførarar
- Tilbúgving (lærarar innan fyrstuhjálp, trygdarskeið v.m.)
- Tøkningar
- Skrivstovufólk
Ver vælkomin at senda umsókn um arbeiði til ansni@ansni.fo


text:
Belgia
Belgia (franskt: Belgique, niðurlendskt: België, týskt: Belgien) er eitt land í Evropa. Høvuðsstaður er Brussel, og landið hevur umleið 11 milliónir íbúgvar. Mót norðri hevur Belgia mark við Niðurlond, í eystri við Týskland og Luksemburg, í surðri við Frakland og móti vestri er Norðsjógvurin, strandarlinjan er bert 65 km. Trý mál verða talað í Belgia. Sunnanfyri, við franska markið, talar fólkið franskt. Norðanfyri Brússel er málið flamskt, ið er nær skylt við niðurlendskt. Eystast í landinum er almenna málið týskt. Í Brússel talar mesta fólkið franskt, men mong tala eisini flamskt. Belgia var fyrst undir sponskum og so undir eysturríkskum ræði. Í 1815 varð landið sameint við Niðurlond. Í 1830 gjørdu belgiamenn uppreistur og tóku loysing, og Belgia gjørdist sjálvstøðugt kongsdømi.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Belgia gjørdist sjálvstøðugt land í 1830, tá tað loysti frá Niðurlondum. Landamørkini, ið nú eru, vórðu sett í 1919.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Belgia var við til at seta ES á stovn, og høvuðssæti hjá ES er í Brussel. NATO hevur eisini sítt høvuðssæti í Belgia.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Franskir og flamskir matsiðir hava ávirkað belgiska matgerð. Súpan er vælumtókt, og mangir landslutir hava sínar egnu uppskriftir. Ein serrættur er skeldýr og kips, sum bæði fæst á dýrum matstovum og úr smáum matsølubúðum á gøtunum.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Meuseá skilur landið í tvíningar. Fyri norðan er fláur, fruktagóður slætti heilt út at strondini. Í landsynningspartinum eru Ardennufjøll; har er jørðin kørg, og garðarnir eru spjaddir.
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
Vlaanderen (Flandre)
Wallonie (Wallonië)
Býir[rætta | rætta wikitekst]
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Longu í 16. øld tók stórur klædnaídnaður seg upp uttan um býir sum til dømis Brúgge, ið er kendur fyri síni knipplingamynstur. Í mong ár hevur tungídnaður, serliga kolavinna og stálídnaður, verið týdningarmikil vinnuvegur, men hann er nú um at hvørva. Í staðin er komin annar ídnaður, til dømis evnafrøðiídnaður og ravmagnsídnaður. Tænastuvinnan, t.d. bankavirksemi og fyrisiting, er so nógv vaksin, at har starvast tveir triðingar av belgisku verkafjøldini.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Lauritzen tekur seg úr P&I-klubbanum
Eftir limaskap í mong ár er J. Lauritzen eftir øllum at døma í ferð við at taka seg úr P&I-klubbanum West of England Ship Owners Mutual Insurance Association til fyrimun fyri aðrar klubbar. Reiðaríið vil ikki grundgeva skiftið.
Leysatíðindini um skiftið koma stutt fyri árligu endurnýggingina av P&I avtalunum, og væntaða skiftið hjá reiðarínum J. Lauritzen verður fylgt við stórum spenningi ikki minst orsakað av, at Lauritzen í mong ár hevur hevur sitið í nevndini í West of England.
Roknað verður við, at J. Lauritzen fer at flyta skip síni til P&I klubbarnar Britannia og North of England.
Varaformaðurin í reiðarínum, Jens Søndergaard, sum hevur ábyrgdina fyri trygging og jura, vil ikki grundgeva flytingina fyri TradeWinds.
Kelda: TradeWinds


text:
Maersk Line og Hamburg Süd undir nýggjar rutur eftir samanlegging
Maersk Line og Hamburg Süd boða bæði frá nýggjum netverkum millum Asia og Latínamerika, sum marknaðurin hevur bíðað eftir síðani samanleggingina av teimum báðum bingjureiðaríunum.
Í eini fráboðan upplýsir Maersk Line, at reiðaríið frá 1. apríl fer undir fleiri nýggjar tænastur millum teir báðar heimspartarnar og meira ítøkiliga á rutum úr Brasilia, Kolumbia og Karibia, har reiðaríið lovar kundunum skjótari transitttíðir og størri dekning millum ymsar havnir. Ætlanin fer eisini at fáa týdning fyri rutur, sum umfata Kili og Peru í Suðuramerika.
Samstundis boðar Hamburg Süd somuleiðis frá, at reiðaríið frá apríl fer undir eitt spildurnýtt tænastunetverk millum Asia, vesturstrond Suðurameriku, Meksiko, Miðamerika og Karibia. Nýggja netverkið avloysir verandi partalagið, samsiglingaravtaluna (VSA) hjá Hamburg Süd við onnur bingjureiðarí, eins og reiðaríið - eins og Maersk Line - boðar frá skjótum transitti, fleiri rutum og størri fleksibiliteti.
Bæði reiðaríini upplýsa, at samlaði kapasitetur teirra verður á sama støði sum í dag.
Greiningarhúsið Alphaliner metti herfyri, at fleiri ára støðug menning á bingjurutunum millum Asia og eysturstrondina av Brasilia kundi vera av, tá Maersk Line og Hamburg Süd fara undir nýggj netverk við Latínamerika sum snúningsdepli.
Tað er úr Brasilia, at millum annað landsins matvøruútflutningur verður avskipaður, og roknað varð frammanundan við, at ruturnar til og úr heimspartinum stóðu fyri umfatandi broytingum og stórum sveiggjum í prísunum, eftir at Maersk Line keypti latínamerikanska serreiðaríið Hamburg Süd.
Latínamerika verður miðdepil í framtíðar bingjuflutninginum hjá Maersk Line við yvirtøkuni av Hamburg Süd, og latínamerikonsku handilsruturnar verða væntandi størsta einstaka flutningsvirksemið hjá Maersk Line, mált í samlaðum kapasiteti.
Kappingarmyndugleikarnir í ES, Kina, Suðurkorea og Suðurafrika hava sett fleiri treytir fyri at góðkenna keypið hjá Maersk av Hamburg Süd, orsakað av samlaðu støddini hjá reiðaríunum og harvið ávirkanini av samanleggingini á marknaðin.
Kelda: shippingwatch.dk


text:
Hesi kort liggja í "shape" formati hjá ESRI. Kortini kunnu brúkast í sambandi við GIS. Ymiskt dáta til hesi kort kunnu heintast á heimasíðini hjá Hagstovuni. Kortini eru ókeypis. Um kortini verða nýtt skal Umhvørvisstovan tilskilast, sum eigari.
Fyrivarni
Kortini eru vegleiðandi. Umhvørvisstovan hevur ikki ábyrgd av neyvleika kortsins.
Flestu tekniforrit brúka vektorkort. Kendastu tekniforritini eru helst Autocad og MicroStation. Kostnaðurin fyri hesi forrit liggur um 40.000 - 50.000 kr. Tó finnast eisini ókeypis tekniforrit.
Prísir fyri kort lýst niðanfyri, finnast á Kort og skráir gjøld.
Grundkort verða gjørd eftir flogmyndum við úttekningartóli. Kortini hava ein nettleika sum liggur um 20-40 cm. Kortinnihaldið er hús, vegir, vøtn, áir, veitir, garðar, stik, girðingar, el-steyrar, brunnar, ristir, vegavmerking og mangt annað. Harumframt innihalda kortini 1 m hæddarkurvar. Á myndini niðanfyri, sæst eitt yvirlit yvir tøk grundkort.
Yvirlit yvir tøk grundkort (21. mars 2007)
Grundkort av Leirvík
Teldutøku matrikulkortini kunnu vera digitaliseraði eftir pappírsmatrikulkortunum, men tey kunnu eisini vera uppmáld. Nettleikin er tí ógvuliga ójavnur frá 0,05 cm til 2 m. Kortinnihaldið er mark, matrikulnummør og servituttir.
Matrikulkort av Leirvík
Málibløð vísa mát til mark, og hvussu mark er avmerkt við træpela, jarnrøri ella koparmerki. Málibløð kunnu ikki brúkast at seta mark eftir - tað ger Umhvørvisstovan. Málibløð kunnu latast í vektorsniði sum Autocad ella MicroStation fílur.
Máliblað
Prísir fyri kort lýst omanfyri, finnast á Kort og skráir gjøld.
Vilt tú vita meira, so send ein teldupost til Stein Fossá á Umhvørvisstovuni - SteinF@us.fo.


text:
30. november 2017
Lufthiti kann gerast tað heilt stóra í lágorkubústaðum
Munagóð upphiting við el: Framyvir kunnu húsaeigarar sleppa undan at senda heitt vatn kring um í húsunum í rørum. Nýggja ELFORSK verkætlanin vísir, hvussu hús kunnu haldast heit við ventilatión, hitapumpu og snildari stýring.
Kelda: Dansk Energi/Elforsk
Ein spildur nýggj menningarætlan hevur júst loyst stóru avbjóðingina við lufthita: At hitalagið í húsunum ikki kann tillagast, rúm fyri rúm - sum er eitt krav.
Les alla greinina her


text:
Skopun
Skopun er niðursetubygd á norðurendanum á Sandoynni; hon var grundað 1. apríl 1833. Nú er Skopun næststørsta bygd í oynni. Ferjusambandið er gott millum Streymoynna og Sandoynna, Teistin siglur nógvar túrar dagliga millum Gomlurætt og Skopun. Føroya Løgting samtykti í 2014, at farast skuldi undir at gera ein undirsjóvartunnil millum Sandoynna og Streymoynna (Sandoyartunnilin) í seinasta lagi í 2018. Eftir ætlan skal tað vera koyrandi millum oyggjarnar í 2021.[2]
Streymurin er harður í Skopunarfirði.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Skopun er yngsta bygd í Sandoynni. Hon er niðurseturbygd og varð grundað í 1833. Har eru 2 kongsbøndir og nógvar traðir. Ein minnisvarði er reistur teim sjólætnu í Skopun norðalaga í bygdini. Í Skopun er Lívfiskastøð, ið ger kynsbótararbeiði, sum tryggjar alibrúkunum runt um í landinum frískan og góðan fisk.
Skopun eigur eitt bygdahús, Samljóð, sum varð liðugt bygt í 1991. Húsið er vælegnað til samkomur, fundir, veitslur o.a. Húsið verður eisini leigað út til bólkar, ið kunnu gista har nakrar nætur. Húsið hevur góðar umstøður til menningartarnaði. Ungmannafelagið Samljóð eigur húsið.
Havnarlagið[rætta | rætta wikitekst]
Tann fyrsta havnin varð bygd í 1924-25 og var liðug í 1926.
Áhugaverd støð[rætta | rætta wikitekst]
- Kirkjan, vígd 1897.
- Minnisvarði teirra sjólætnu.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Skopunar Havn. Í: Mondul nr. 3/1981.


text:
Jólatræshaldið verður leygardagin 2. des, og byrjar í ár kl. 15.30 við, at Elin á Torkilsheyggi, forkvinna í mentanarnevndini, bjóðar vælkomin og greiðir frá skránni. Nes Sóknar Musikfelag, sum trúliga á hvørjum ári luttekur, spælir nøkur løg, og Jaspur Langgaard heldur talu og tendrar jólatræið á Toftum.
Jólamennir koma við sløkkiliðsbili, og børnini fáa góðgæti.
Aftaná verða øll boðin í kjallaran í Fríðrikskirkjuni til kakao og bollar.
Kl. 17.00 verður jólakonsert í Fríðrikskirkjuni. Hesi luttaka: Kirkjukórið í Fríðrikskirkjuni, Petur Hans Hansen, Streingjakórið, Bólkurin ELISHA, Hans & Margretha Poulsen og Undirhúskórið. Framførslurnar verða í frammanfyri nevndu raðfylgju.


text:
Árni Gregersen, ting.fo 31.12.2017 (21:30)
Nýggjársrøðan: Vit eru bara ein bólkur
Løgmaður var positivur í nýggjársrøðu síni, har hann í stóran mun mælti til samanhald í samfelagnum.
Í veruleikanum fanst hann at, at vit royna at gera skilnað millum ymisku bólkarnar og ymisku støðini í landinum. Øll liva hvør av øðrum og vit kunnu ikki vera nakran av bólkunum fyri uttan, men orðaskiftið manar mangan fram gjáir, segði løgmaður:
”Kontórshavn. Framleiðsluføroyar. Homofobar. LGBT-samgongan.
Cafélattemammur í Havn. Skiparafrúur á bygd.
Tað eru vit ímóti teimum, og tey ímóti okkum.
Vit heingja spjøldur hvør á annan - og taka støðu til hesi spjøldrini, heldur enn persónarnar, sum spjøldrini hanga á.
Men.. vit eru bara 50.000 fólk í Føroyum. Vit hava ikki ráð til at býta okkum so smátt sundur í “okkum” og “tey”.
Í stóru myndini er jú bara ein bólkur í Føroyum - og tað eru “vit”.
Øll.
50.000 fólk við ymiskum lívsvirðum og sjónarmiðum.”
Løgmaður legði stóran dent á, at skulu vit 50.000 fólkini røkka nøkrum málum, so krevst samanhald.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
6. flokkur í Sørvági heiðraður
Tað vóru 21 glaðir og spentir næmingar í 6. flokki í Sørvágs skúla, sum hósmorgunin fingu vitjan av Fólkaheilsuráðnum.
Orsøkin til vitjanina var, at hesi røsku børnini vunnu fetteljarakappingina hjá Fólkaheilsuráðnum, sum gekk fyri seg í tríggjar vikur í november mánað.
- Hesin flokkurin er nú prógvaður at vera villasti flokkur í Føroyum, flennir flokslærarin, Joan Hovgaard. Hon fortelur, at børnini hava verið so ófør at røra seg seinastu tríggjar vikurnar.
- Fyri at fáa talið av fetum upp hava tey gingið úr Sørvági og út á Bø. Onkuntíð fleiri ferðir um dagin. Ein dagin hevði allur flokkurin fleiri enn 40.000 fet, greiðir Joan frá. Hon vísir á, at øll í flokkinum íðka ítrótt eftir skúlatíð, fleiri av teimum eisini við fleiri ymsum deildum og onnur í fleiri ymsum ítróttargreinum.
Glað fyri sigurin
Næmingarnir halda, at tað hevur verið eitt sindur hart, og hendan hósmorgunin í desember, verða tey lønt fyri stríðið.
Skipað varð fyri eini hugnaløtu við góðum morgunmati, har ein partur av vinningunum vórðu handaðir og seinni heiðraði skúlastjórin, Jóhannis Joensen, tey á morgunløtuni á skúlanum. Har fingu tey handað eina jólakurv og onkran vinning afturat.
Góði arbeiðsinnsatsurin hjá 6. flokki í Sørvágs skúla hevur eisini smittað hinar árgangirnar í skúlanum, tí fleiri bóðu um at sleppa at vera við í eini fetteljarakapping aftur.
- Tað hevur verið virkuliga stuttligt at fylgja við, hvussu tað hevur gingist tykkum og hinum skúlunum hesar seinastu vikurnar. Stuttligt at síggja, at tit hava oksað og barst fyri sigrinum, og eg má siga, at tit hava veruliga verið ófør, segði Ingrid Bjarnastein, átaksleiðari í Fólkaheilsuráðnum, sum saman við Poulu Patursson var í Sørvági hósmorgunin.
Vinningarnir vóru ein jólakurv við jóladekoratión og øðrum góðum, ein gávuposi frá Føroya Tele, bókin "Børnini borðreiða", atgongumerki til Føroyar - Grikkaland í 2015 og fimm fótbóltar og fýra pør av málmanshandskum.
Hjartaliga til lukku, 6. flokkur í Sørvágs skúla!


text:
Fundarskipan
FUNDARSKIPAN FYRI KLAKSVÍKAR BÝRÁÐ
23-10-2014
FUNDIR BÝRÁÐSINS
§ 1
1. petti
Fundir býráðsins eru almennir. Býráðið kann tó gera av, at ávís mál verða viðgjørd fyri afturlatnum
hurðum.
2. petti
Uttan so at býráðið í serstøkum føri tekur aðra avgerð, skulu niðanfyri tilskilaðu mál verða viðgjørd fyri
afturlatnum hurðum:
- Mál, har mett skal verða um persónlig viðurskifti.
- 2. Mál um keyp og sølu av føstum ognum og veðseting.
- 3. Kostnaðarætlanir og tilboð viðvíkjandi byggiarbeiðum og tilfarsveitingum.
3. petti
Mál verður viðgjørt fyri afturlatnum hurðum, um borgarstjórin ger tað av, ella um 1/3 av
býráðslimunum krevur tað.
4. petti
Mál, ið skulu verða viðgjørd fyri afturlatnum hurðum, verða avgreidd seinast á fundinum.
§ 2
Øll hava atgongd til almennu fundir býráðsins. Órógvar áhoyrari, ella sýnir hann ikki sømiligan atburð,
kann borgarstjórin vísa honum ella um neyðugt øllum áhoyrarum út úr býráðssalinum. Borgarstjórin
kann bíleggja sessir til umboð fyri fjølmiðlunum.
§ 3
Býráðslimir hava skyldu at møta á býráðsfundum. Ber ikki til hjá býráðslimi at koma á fund, boðar hann
borgarstjóranum frá, áðrenn fundurin byrjar. Á hvørjum fundi verður skrivað í gerðabókina, hvørjir
limir ikki vóru til staðar, og nær limir koma.
Noyðist býráðslimur at fara av fundi, skal hann boða borgarstjóranum frá, og verður ført í gerðabókina,
nær limur fer.
FUNDARSKRÁ
§ 4
1. petti
Borgarstjórin skipar fyri, at fundarskrá verður send hvørjum býráðslimi í seinasta lagi 4 dagar
frammanundan, at vanligur fundur skal verða.
2. petti
Um limur í seinasta lagi 8 dagar framman undan vanligum fundi skrivliga hevur biðið um viðgerð av
einum máli, setir borgarstjórin hetta mál á skránna.
§ 5
1. petti
Tá eitt mál er sett á fundarskránna til ein vanligan fund, skal hetta lýsast í stuttum, styðjað við tilmæli.
Neyðugt tilfar, sum greiðir nærri frá málinum, skal vera viðheft sum undirskjøl til tilmælið og verða
tøkt - samstundis sum tilmælið - hjá býráðslimunum til gjøgnumlesnað minst 4 gerandisdagar framman
undan fundinum. Eitt yvirlit yvir málini skal samstundis vera tøkt. Tað kann gerast neyðugt at dagføra
fundarskránna eftir fíggjarnevndarfund.
2. petti
Trúnaðartilfar, sum sent er limum saman við fundarskrá ella flýggjað út á fundi, skal latast inn aftur eftir
nýtslu.
Ikki er loyvt at taka ljóstøk av trúnaðartilfari, sum er til taks sum partur av máli ella í øðrum sambandi.
3. petti
Samstundis, sum boðað verður til eykabýráðsfundir, letur borgarstjórin í so stóran mun sum gjørligt
býráðslimirnar vita, hvørji mál skulu viðgerast á fundinum.
VIÐTØKUFØRI
§ 6
1. petti
Býráðið er viðtøkuført, tá ið í minsta lagi helvtin av býráðslimunum eru á fundi.
FUNDARLEIÐSLA
§ 7
1. petti
Borgarstjórin, og um honum berst frá, varaborgarstjórin leiðir býráðsfundirnar og ansar eftir, at teir fara
sømiliga fram. Hann ger av, hvussu teir spurningar, atkvøtt verður um, skulu verða orðaðir.
2. petti
Borgarstjórin spyr, áðrenn orðaskiftið byrjar, um býráðslimur biður um orðið og gevur annars
býráðslimunum orðið í teirri raðfylgju, teir hava biðið um. Um fleiri biðja um orðið í senn, avger
borgarstjórin raðfylgjuna.
3. petti
Býráðslimur skal, tá til ber, reisa seg, meðan hann talar og venda røðu sína til borgarstjóran. Verður
býráðslimur nevndur í røðu, skal hann altíð nevnast við fornavni og eftirnavni. Býráðslimur skal ikki
verða órógvaður í talu síni, tó kann borgarstjórin taka orðið frá honum.
4. petti
Endurgeving kann bara verða nýtt avmarkað og við borgarstjórans loyvi. Tilskilast skal, hvaðan endurgevingin
er, og hvar hon stendur.
5. petti
Til framløgu og umrøðu av málum eru tær talutíðir galdandi, sum standa í 7. petti.
6. petti
Borgarstjórin leggur málið fram. Tó kann hann í serligum førum velja at heita á avvarðandi
nevndarformann um at leggja málið fram.
7. petti
Undir orðaskiftinum fær býráðslimur orðið tríggjar ferðir í einum máli; talutíðin er tá í mesta lagi 3 minuttir hvørja ferð. Borgarstjórin kann í stórum, týdningarmiklum málum - t.d. undir viðgerð av
fíggjarætlan - loyva hvørjum býráðslimi longri talutíð.
8. petti
Hvør býráðslimur eigur at lýða avgerðir borgarstjórans, tá ið tað snýr seg um at halda neyðugt
fundarskil. Er ein býráðslimur 2 ferðir á sama fundi biðin um at fara siðiliga fram, kann býráðið eftir
uppskoti frá borgarstjóranum nokta honum at fáa orðið aftur á fundinum.
9. petti
Um so er, at býráðslimur ikki ger eftir boðum borgarstjórans, tá ið hann hevur tikið orðið frá honum,
ella óskil kemur í, hevur borgarstjórin skyldu at leggja niður fundin, ella um neyðugt, slíta fundin.
10. petti
Øll uppskot, sum koma fram undir orðaskiftinum, verða stílað til borgarstjóran.
11. petti
Borgarstjórin kann lata býráðið avgera mál, ið hann sjálvur hevur rætt at taka endaliga støðu til.
FRAMLØGA AV MÁLUM
§ 8
1. petti
Borgarstjórin ger av, í hvørji raðfylgju málini koma til viðgerðar, og hann kann víkja frá raðfylgjuni á
fundarskránni. Kortini ger býráðið av, í hvørji raðfylgju málini skulu verða viðgjørd, tá ið minst 3
býráðslimir krevja atkvøðugreiðslu hesum viðvíkjandi.
2. petti
Tá ið fundur byrjar, kann býráðslimur biðja um orðið um fundarskránna og seta fram uppskot, um mál á
fundarskránni skulu viðgerast á almennum fundi ella fyri læstum hurðum.
§ 9
1. petti
Eitt mál verður bert viðgjørt eina ferð, uttan so at annað er ásett í lóggávuni, ella býráðið samtykkir, at
málið skal verða viðgjørt 2 ferðir. Ársfíggjarætlan kommununnar, eykajáttan, broyting í kommunustýrisskipanini
og broyting í fundarskipanini skal tó verða viðgjørd á 2 fundum.
2. petti
Um mál fær tvær viðgerðir, verður við 1. viðgerð bert atkvøtt, um málið skal fara til 2. viðgerð.
Býráðslimur hevur rætt til at siga sína hugsan um eitt mál, áðrenn býráðið tekur avgerð um, at tað skal
fara til 2. viðgerð. Millum 1. og 2. viðgerð skulu ganga í minsta lagi 24 tímar.
Millum 1. og 2. viðgerð av ársfíggjarætlanini, eykajáttan, broyting í kommunustýrisskipanini og broyting
í fundarskipanini skulu tó ganga í minsta lagi 14 dagar.
3. petti
Tá ið eitt mál verður viðgjørt tvær ferðir, skulu skjølini, ið hoyra til málið - aftaná 1. viðgerð - um tað er
møguligt, verða løgd til eftirlit fyri limirnar.
NEVNDARVIÐGERÐ
§ 10
1. petti
Heldur býráðið, at eitt mál eigur at verða kannað av serstakari nevnd, áðrenn býráðið tekur endaliga
avgerð, verður slík nevnd vald við so mongum limum, sum býráðið heldur hóska í hvørjum einstøkum
føri.
2. petti
Nevndin, ið sjálv skipar seg við formanni, skal handa borgarstjóranum skrivað álit, og ger hesin býráðslimirnar
kunnugar við álitið samsvarandi reglunum í § 4.
3. petti
Býráðið kann gera av at senda eitt mál, ið ikki hoyrir undir málsøkið hjá ávísari nevnd, til viðgerðar í
eini av teim føstu nevndunum.
GEGNI
§ 11
1. petti
Um viðurskiftini eru so, at ivi kann vera um gegnið (habilitetin) hjá einum býráðslimi, skal hann siga
býráðnum frá hesum. Eisini kann ein býráðslimur reisa spurningin um gegnið hjá øðrum býráðslimi.
2. petti
Býráðið ger av við atkvøðugreiðslu, um eitt mál er slíkt áhugamál hjá einum býráðslimi, at hann ikki
eigur at taka lut í málsviðgerðini. Um so er, at býráðið ger av, at býráðslimur er ógegnigur, skal limur
fara av fundinum, meðan málið verður viðgjørt og avgreitt. Býráðslimur kann tó vera við at viðgera
egna gegnið.
3. petti
Er líkt til, at býráðið tekur avgerð um, at býráðslimur er ógegnigur, kunnu limir, ið eru valdir á
viðkomandi valevnislista, krevja, at tiltakslimurin fær fundarboð.
4. petti
Hevur tiltakslimur ikki fingið fundarboð í tí føri, býráðið ger av, at býráðslimur er ógegnigur, kann
málið verða flutt til næsta fund, uttan so at 2/3 av teimum møttu býráðslimunum eru ímóti, ella um
málið ikki tolir at bíða.
ATKVØÐUGREISLA
Broytingar- og eykabroytingaruppskot
§ 12
Býráðslimir kunnu bert taka lut í atkvøðugreiðslum býráðsins, um teir persónliga eru til staðar, meðan
hesar fara fram.
§ 13
1. petti
Atkvøðugreiðsla fer fram á tann hátt, at býráðslimirnir reisa seg úr sæti, tá til ber. Er atkvøðugreiðslan
eftir borgarstjórans tykki ógreið, letur hann býráðslimir atkvøða av nýggjum. Borgarstjórin ella í minsta lagi 3 býráðslimir kunnu undan atkvøðugreiðsluni krevja, at atkvøtt verður við navnakalli.
2. petti
Avgerðir verða tiknar við vanligum atkvøðumeirluta, um ikki annað er fyriskipað í lóggávuni. Eitt
uppskot er samtykt, tá meirilutin av teimum, sum greiða atkvøðu, atkvøður fyri. Standa atkvøðurnar á
jøvnum, er uppskotið felt
3. petti
Heldur borgarstjórin, at allir býráðslimir eru samdir, kann hann gera býráðnum kunnugt, at málið er
samtykt uttan atkvøðugreiðslu. Mælir býráðslimur tá í somu løtu ímóti, verður tó vanlig atkvøðugreiðsla.
4. petti
Skrivlig atkvøðugreiðsla fer fram við seðlum.
5. petti
Býráðslimur kann ikki sleppa sær undan ábyrgd við ikki at greiða atkvøðu.
6. petti
Avgerð, sum býráðið hevur tikið, kann ikki á sama fundi verða broytt, uttan so at allir býráðslimir, ið
vóru á fundi, tá avgerðin varð tikin, eru samdir um hetta.
§ 14
1. petti
Broytingar og broytingar til broytingaruppskot kunnu verða framløgd, um atkvøðugreiðsla ikki er
byrjað. Ikki er neyðugt at seta fram ella taka fyrivarni viðvíkjandi slíkum uppskotum undir 1. viðgerð av
einum máli, sum skal verða viðgjørt 2 ferðir, sbr. tó 5. petti.
2. petti
Borgarstjórin setir fyrst undir atkvøðugreiðslu broytingaruppskotini til upprunauppskotið hvørt eftir
annað. At enda verður atkvøtt um upprunauppskotið við teim samtyktu broytingunum. Fellur tað, eru
eisini broytingaruppskotini fallin burtur. Borgarstjórin ræður fyri, hvussu atkvøtt verður.
3. petti
Í málum, sum skulu verða viðgjørd 2 ferðir, kann býráðið gera av at seta eina tíðarfreist fyri broytingaruppskotum
og eftir umstøðunum eisini eykabroytingaruppskotum. Um so er, kunnu slík ikki verða
sett fram, aftan á at freistin er farin, uttan so at býráðið við atkvøðumeiriluta gevur sítt samtykki hesum
viðvíkjandi.
4. petti
Um býráðslimir ikki eru kunnaðir um broytingar- og eykabroytingaruppskot, áðrenn tey koma til 2.
viðgerð, greiðir borgarstjórin frá uppskotinum beinanvegin, orðaskiftið byrjar, sí 14,1.
5. petti
Áðrenn atkvøðugreiðsla í einum máli er byrjað, kunnu uppskot um val av nevnd og um at senda eitt mál
til eina fyrr valda nevnd ella til víðari viðgerð í eini nevnd verða framløgd. Verður slíkt uppskot lagt
fram, aftaná at orðaskiftið í málinum er byrjað, verður tað slitið, og ger býráðið av, um málið skal fara
til nevndarviðgerð.
MEIRILUTAVAL
§ 15
1. petti
Tá ið býráðið skal velja 1 umboð ella 1 lim í nevndir, stjórnir ella tílíkt, fer slíkt val fram eftir meiriluta-valháttinum.
2. petti
Við meirilutavali verður sipað til ein valhátt, har tað valevni, ið fær meir enn helmingin av atkvøðunum,
er valt. Fæst tílíkur meiriluti ikki við fyrstu atkvøðugreiðslu, verður atkvøtt umaftur. Fær heldur eingin
meiriluta hesa ferð, verður bundið val ímillum tvey teirra, ið fingu flestar atkvøður. Stendur á jøvnum
hjá fleiri enn tveimum valevnum, verður lutakast um, hvørji tey tvey skulu verða, sum endalig atkvøðugreiðsla
tá verður um. Fær hvørgin teirra meiriluta hesa ferð, verður lutakast, sum borgarstjórin skipar
fyri. Er borgarstjóri ikki valdur, skipar fyrst valdi limurin fyri hesum lutakasti.
LUTFALSVAL
§ 16
1. petti
Tá ið býráðið skal velja 2 ella fleiri limir í nevndir, stjórnir ella tílíkt, fer slíkt val fram eftir lutfalsvalháttinum.
2. petti
Við lutfalsvali verður sipað til ein valhátt, har býráðslimir frammanundan boða borgarstjóranum frá, at
teir ganga saman í valbólk, og at teir vilja atkvøða saman.
3. petti
Limatalið í hvørjum bólki sær verður skift sundur við 1, 2, 3, o.s.fr. Býtingartalið, sum tá kemur fram,
ásetir ta raðfylgju, ið hvør bólkur kann velja sítt umboð.
4. petti
Eru tvey ella fleiri býtingartøl líka stór, verður raðfylgjan funnin við lutakasti, sum borgarstjórin skipar
fyri.
5. petti
Tá ið avgjørt er, hvussu mong umboð hvør bólkur skal hava, eiga bólkarnir sum skjótast at boða borgarstjóranum
frá, hvør umboðar hvønn bólkin.
6. petti
Sigur ein bólkur frá sær rættin at seta eitt ella fleiri umboð, verða teir leysu sessirnir býttir ímillum hinar
bólkarnar eftir pettunum 1-3.
STARVSSETAN
§ 17
Tá ið býráðið setir persón í kommunalt starv, og fleiri umsøkjarar eru at velja millum, fer val millum
umsøkjarar fram eftir reglunum í § 15.
GERÐABÓKIN (O.A.)
§ 18
1. petti
Avgerðir býráðsins verða á fundinum skrivaðar í gerðabókina av kommunustjóranum ella fundarskrivaranum. Borgarstjórin sigur, hvat skrivast skal.
2. petti
Býráðslimur kann krevja sína serstøðu í stuttum skrivaða í gerðabókina. Snýr tað seg um mál, ið skulu
sendast til annan myndugleika, kann hann eisini krevja, at myndugleikin verður kunnaður um, hvat
skrivað er í gerðabókina. Ynskir avvarðandi býráðslimur við málinum at senda skriv, sum gjøllari lýsir
hansara støðu, eigur hann at siga hetta við borgarstjóran, sum so setir eina tíðarfreist fyri, nær skrivið
skal avhendast.
3. petti
Í gerðabókini verður nágreiniliga endurgivið, hvussu atkvøðugreiðslan í hvørjum máli sær fór fram, og
hvørjir limir ið atkvøddu fyri ella ímóti ella ikki greiddu atkvøðu.
4. petti
Tá ið ein fundur er lokin, verður gerðabókin lisin upp og undirskrivað av býráðslimunum, sum hava
verið á fundinum. Býráðslimirnir kunnu ikki, við at vísa til atkvøðugreiðslu sína ella av øðrum orsøkum,
bera seg undan at skriva undir gerðabókina.
VIÐVÍKJANDI FATAN AV HESI FUNDARSKIPAN
§ 19
Býráðslimirnir hava skyldu til fyribils at halda seg til avgerð borgarstjórans viðvíkjandi spurningum um,
hvussu tað, ið ásett er í hesi fundarskipan, skal skiljast. Málið kann tó leggjast fyri býráðið á næsta
fundi.
BROYTINGAR Í FUNDARSKIPANINI
§ 20
Henda fundarskipan kemur í gildi 20. nov. 2001.
Broytingar og uppískoyti til fundarskipanina skulu verða viðgjørd á tveimum regluligum býráðsfundum.
Broyting viðgjørd og góðkend á býráðsfundum 11. september og 23. oktober 2014.
Jógvan Skorheim
Borgarstjóri


text:
Norðurlendskur umhvørvisfundur í Føroyum
Dan Klein --- 29.08.2017 - 08:00
Føroya Náttúru- og Umhvørvisfelag (FNU) verður vertur, tá ið norðurlendsku umhvørvisfelagsskapirnir hittast til árliga norðurlendska umhvørvisfundin í Føroyum tann 30. og 31. august.
Felags norðurlendski fundurin verður hildin á hvørjum ári, og endamálið er at fremja norðurlendska samstarvið á umhvørvisøkinum. Á fundinum luttaka umboð fyri Naturvernforbundet í Noregi, Danmarks Naturfredningsforening, Naturskyddsföreningen í Svøríki, Landvernd í Íslandi, Suomen Luonnonsuojeluliitto í Finnlandi og Ålands Natur & Miljö. Á fundinum í ár fara umhvørvisfelagsskapirnir at gera eitt felags tilmæli til Norðurlendska Ráðharraráðið, sum í løtuni arbeiðir við at gera eina felags norðurlendska tilgongd á umhvørvisøkinum.
Sum partur av skránni fyri fundin fara umhvørvisfelagsskapirnir útferð inn á Sund, har staðkøn fólk fara at greiða frá um Sund, har SEV í løtuni bygggir út, og har hørð mótstøða hevur verið í sambandi við, at fjøran í Kaldbaksfirði skuldi leggjast undir grót og brúkast til útbygging av vinnuøki. Útferðin inn á Sund verður hósdag seinnapart og fjølmiðlar eru vælkomnir við. Vit fara at síggja søguligar myndir av Sundi og møguleiki verður at tosa við umboð frá FNU og hinum norðurlendsku umhvørvisfelagsskapunum.
Í sambandi við umhvørvisfundin skipar FNU eisini fyri almennum tiltaki í Perluni tann 31. august, sum skal varpa ljós á og stimbra kjak um orkupolitikk og nátturuvernd. Í Føroyum eru vit í løtuni í gongd við stórar orkuútbyggingar, sum fara at hava stóra ávirkan á náttúruna og umhvørvið. Samstundis er arbeiðið farið í gongd at smíða nýggja náttúruverndarlóg. Tí er tað umráðandi at seta spurningin, hvussu vit best sameina grønan orkupolitikk og náttúruvernd.
FNU hevur bjóðað Andra Snær Magnasyni - altjóða viðurkendur rithøvundur, umhvørvisaktivistur og forsetisvalevni í Íslandi í 2016 - at byrja tiltakið við einum fyrilestri, ið hann kallar "Um tíð og jøklar".
Andri Snær Magnason hevur seinastu árini miðvíst funnist at verandi tránýtslu av íslendsku náttúruni. Í fyrilestrinum ferðast Andri gjøgnum vísindi, yrking, mytologi, politikk og persónligar eygleiðingar og vísir á, hvussu støðan í Íslandi kann nýtast til at skilja heimsumfatandi umhvørvisligar trupulleikar.
Eftir framløguna verður pallborðskjak um, hvussu vit best sameina grønan orkupolitikk og náttúruvernd. Luttakarar við pallborðið verða:
Elsa Berg, Ringrás
Hákun Djurhuus, stjóri í SEV
Janus L. Hansen, Náttúrugripasavnið
Theresa Jákupsdóttir, FNU
Andri Snær Magnason, rithøvundur
Kári Mortensen, deildin Orka hjá Umhvørvisstovuni
Bjørt Samuelsen, løgtingslimur
Tiltakið “Orka og Náttúra” verður í Perluni hósdagin tann 31. august og byrjar kl. 17


text:
Hesi mál verða viðgjørd á bygdarráðsfundi, fríggjadagin tann, 18. mai 2018. kl. 17.00.
Sumbiar Kommuna
Mál nr. 01/05
- Umsókn frá Tvøroyrar Fimleikarafelag.
Mál nr. 02/05
- Skriv um uppdyrkingarveg frá stovusvingi og eystureftir.
Mál nr. 03/05
- Broyting í fyrr givnum byggiloyvið.
Mál nr. 04/05
- Mál frá seinasta fundi. Keyp av øki á Økrum og á Leiti.
Til støðutakan/kunning.
- Skattainntøkurnar.
- Ymiskt
Til lukkaðan fund.
Dagført yvirlit við fundarskráum, og fundarsamtyktum finst við at trýsta á HER.
Sumbiar Kommuna


text:
Býráðsfundur 30. september 2008
Býráðsfundurin 30/09-2008 (útsettur frá 25/9-2008)
1.
J. nr. 132 – 08/00252
2. viðgerð av eykajáttan til innkeyp av tribunu til auluna í Runavíkar skúla.
-Býráðið hevur á fundi 01/09-2008 samtykt at veita eina eykajáttan uppá kr. 600.000,- til keyp av tribunu.
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at veita eina eykajáttan uppá kr. 600.000,- til keyp av tribunu til auluna í Runavíkar skúla.
2.
J. nr. 521 – 08/00183
Dispositiónsætlan fyri Runavíkar Havn.
Kunning um arbeiðið.
-Havnarnevndin hevur á fundi 15/09-2008 viðgjørt uppskot frá Rambøll & Nyvik dagf.
Ein meiriluti av nevndini, Klæmint Østerø og Kristian Gaardbo mæla til at góðkenna dispositionsætlanina.
Ein minniluti, Kári P. Højgaard tekur ikki undir við dispositionsætlanini. Nevndin samtykti at arbeiða víðari við ætlanini.
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at taka undir við uppskotinum frá Rambøll df. 30/05-2008 og spurningurin at játta pengar til verður útsettur til seinni viðgerð.
Samtykt við 8 atkvøðum fyri og einari í móti, Kári P. Højgaard atkvøddi ímóti og Ólavur A. Olsen atkvøddi ikki
3.
J. nr. G 274q – 08/00423
Bátafelagið á Bakka, Glyvrar søkir við skrivi df. 28/08-08 um loyvi at byggja uppí felagshúsið á matr. nr. 274q .
Ummæli frá Teknisku Deild:
Tað verður neyðugt at frábýta uml. 57 m2 burtur av matr. nr. 274a til samanlegging við matr. nr. 274q til grundstykki undir tilbygninginum.
TD mælir til at frábýta uml. 57 m2 burtur av matr. nr. 274a til samanlegging við 274q.
Eisini mælir TD til at játta byggiloyvi til tilbygningin sambært innsendu tekningum.
-Havnarnevndin hevur á fundi 15/09-2008 mælt til at taka undir við tilráðingini frá Tekn. deild.
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at at taka undir við havnarnevndini.
4.
J. nr. 132 – 08/00437
Føroya Handilsskúli sum hevur eina 5 ára leiguavtalu um skúlan í Søldarfyri ynskir at fáa svimjihylin tømdan og gólv lagt á, soleiðis at tey kunnu brúka hann til t.d. aulu/matarhøll.
-Mentanarnevndin hevur á fundi 01/09-2008 mælt til at ganga ynskinum á møti og at leigarin rindar útreiðslurnar.
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at at taka undir við mentanarnevndini, við teirri treyt at hylurin verður latin aftur í sama standi tá leigumálið er av.
5.
J. nr. 132 – 08/00450
KFUM-skótarnir søkja um at leiga húsini sum kommunan hevur keypt frá Hannu Mariu Hammer.
Ætlanin er at brúka húsið til skótavirksemi.
-Mentanarnevndin hevur á fundi 01/09-2008 mælt frá at ganga umsóknini á møti og vísir til býráðsviðtøku um at taka bygningin niður.
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at at taka undir við mentanarnevndini.
6.
J. nr. 502 – 08/00403
Býarplansbroyting á Glyvrum.
Jákup E. Lamhauge, Saltangará heitir á býráðið um at fáa útlagt eitt B-øki eystanfyri Høgnarheyggj á Glyvrum.
Ummæli frá Teknisku Deild:
TD mælir til at taka broytingaruppskotið upp í samband við stóru endurskoðanina av býrplaninum á Glyvrum.
-Byggi- og býarskipanarnevndin hevur á fundi 17/09-2008 mælt til at taka undir við tilráðingini frá Teknisku deild.
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at at taka undir við byggi- og býarskipanarnevndini.
7.
J. nr. S 87 – 08/00295
Ólavur Groth, Søldarfjørð søkir í skrivi komið 02/06-2008 um loyvi at innrætta ”Klubban” matr. nr. 87 til bústað við 6 verilsum.
Eisini søkir hann um loyvi leiga eitt stykki norðanfyri matr. nr. 87 at seta eitt hús, sum er uml. 50 m2 á, til landbasu hjá m/s ANNIKA.
Ummæli frá Teknisku Deild:
Ásetingarnar í Almennu byggisamtyktini og Býarplaninum fyri øki sum Ólavur ætlar at hava sítt virksemi er:
D3-øki: Økið verður nýtt til havnarlag og virki, ið beinleiðis hava samband við fiskatilvirking.
Teknisk deild mælir tí frá at geva loyvi til virksemið sum Ólavur Groth søkir um, og mælir samstundis til at finna annað egnað øki til hansara virksemi.
-Byggi- og býarskipanarnevndin hevur á fundi 18/06-2008 samtykt at taka undir við tilráðingini frá Tekn. deild.
-Byggi-og býarskipanarnevndin hevur á fundi 17/09-2008 tikið málið uppaftur til viðgerðar og mælir til at gera frávig, vísandi til § 10 í Almennu Byggisamtyktini, tó soleiðis at givna loyvi verður tíðaravmarkað til 5 ár .
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at gera frávik, vísandi til § 10 í Almennu Byggisamtyktini og játta umsóknina.
8.
J. nr. OY 178 – 08/00435
Parkeringspláss til kirkjugarðin í Oyndarfirði.
Ummæli frá Teknisku Deild:
Til kirjugarðin í Oyndarfirði er ein uml. 4 m breið ál løgd út norðanfyri vegin til kirkjugarðin, sum eigur at verða gjørd til parkeringspláss. Fyri eystara enda á hesi ál liggur ein partur av matr. nr. 178 sum TD metir natúrliga eigur at verða lagdur saman við álini.
Tekn. deild mælir til at frábýta og keypa hetta stykki sum er uml. 129 m2.
-Byggi- og býarskipanarnevndin hevur á fundi 17/09-2008 mælt til at taka undir við tilráðingini frá Teknisku deild.
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at at taka undir við byggi- og býarskipanarnevndini.
9.
J. nr. 050 – 08/00362
Frank Antoniussen, Oyndarfjørð hevur í skrivi df. 02/07-08 sett fram hugskot um at endurreiðsa eina lítla viðarlund í bygdini sum er frá 50 árunum.
Ummæli frá Teknisku Deild:
Tekn. deild mælir til at keypa matr. nr. 110a og 110b sum er víst við reyðari skravering, og at broyta ásetingarnar frá G1-øki og B-øki til F1-øki, soleiðis at Stórá kann verjast og øki næst við.
-Byggi- og býarskipanarnevndin hevur á fundi 17/09-2008 mælt til at taka undir við tilráðingini frá Teknisku deild um at øki verður útlagt sum F1 og at taka upp fund við Frank Antoniussen.
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at at taka undir við byggi- og býarskipanarnevndini.
10.
J. nr. 105 – 08/00291
Áhugafelagið “Heimið á Mýrunum” søkir um fíggjarligan stuðul til keyp av einum bili til búfólkið á heiminum.
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at veita kr. 5.000,00 í stuðli.
11.
J. nr. 032 – 08/00110
Samanlegging av Komunusamskipan Føroya og Føroya Kommunufelag - Uppskot frá KSF
-Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at at taka undir uppskotinum sum KSF vísir til í skrivi 29/09-2008.
12.
J. nr. 016 – 08/00475
Val av felags kommunalari valnevnd fyri Runavíkar- og Funnings kommunu.
Býráðið hevur á fundi 30/09-2008 samtykt at velja hesi í valnevndina:
Limir:
Símun Mittún, Saltangará
Wilhelm Magnus Olsen, Skáli
Margretha Hansen, Oyndarfjørðu
Sámal Petersen, Funningur
Varalimir:
Jónsvein Knudsen, Saltangará
Liljan Chung, Skálafirði
Jónstein Johannesen, Funningsfjørður
Magnus Samuelsen, Funningur


text:
Bilvask
Tað var júst bilvask, ið var grundarlagið undir fyritøkuni, tá ið Bilrøkt bleiv sett á stovn. Fyri ein bil hevur tað stóran týdning, at hann verður væl hildin bæði innan og uttan. Hetta ger, at livitíðin á bilinum veksur, somuleiðis sum virðið á bilinum heldur sær væl betur.
Um tú vendir tær til okkara á Bilrøkt, vilja vit fegnir koma við góðum ráðum til, hvat júst er rætta loysnin til tín bil, tá ið tað ræður um at halda hann við líka.
Eykagjald fyri stór akfør (vøruvognar, jeepar o.l.) + 20 %
Allir prísir eru við MVG


text:
Keltar
Keltar búðu í Evropa um 500 f.Kr. Keltar búsettu seg, sum tíðin leið, víða um í Evropa. Um 200 f.Kr. búsettu teir seg eisini í Lítlaásia, og hesir vórðu kallaðir galatar. Teir vóru fram úr kringir reiðmenn og góðir jarnsmiðir. Teir gjørdu vakrar skartgripir, sum til dømis gullarmbond og bringuprýði. Teir vóru óræddir og dugnaligir hermenn, og teimum dámdi væl bardaga og veitsluhald; vunnu teir sigur á fíggindanum, hátíðarhildu teir tað og ótu og drukku í fleiri dagar. Teir vóru eisini góðir listamenn, og enn eru mangir lutir til skjals, sum vísa, hvussu góðir metalsmiðir, teir vóru. Teir høvdu einki skriftmál, men løgdu sær søguna í geyma og bóru hana hann fram í kvæðum og frásagnum. Keltar búsettu seg í Gallia og pørtum av Spania, har teir bygdu bygdir og stór, vælvard verndarvirki uppi á heyggjum og høvdum. Keltar bygdu hervirki á heyggjum og høvdum og nýttu tey til ymiskt endamál, til dømis til verndarvirki, at flýggja í ella til goymslur. Nøkur vórðu sera væl gjørd og fullu væl inn í landslagið í Evropa. Keltisk fólk búsettu seg eisini í Stóra Bretlandi. Óskipaðu herdeildir teirra vóru ikki mentar at standa ímóti vælvandu rómversku herdeildunum.
Flestu keltar búðu í bygdum ella á bóndagørðum. Fólk búðu í smáum húsum. Eldstaðurin á miðjum gólvi vermdi, og har gjørdu tey mat og kókaðu vatn. Veggirnar vórðu av flættaðum greinum og leiri. Djórahúðir vórðu hongdar fyri dyrnar at líva fyri gjóstri. Hálmtekja lívdi fyri vindi og regni. Húsfólkið vav klæði, dyrkaði jørðina og gjørdi búnyttur.


text:
Dagtilhaldið hjá Runavíkar kommunu
Dagtilhaldið heldur til í kjallaranum í húsunum hjá Eldrafelagnum Nón á Torvgøtu 2,
Saltangará.
Øll eru hjartaliga vælkomin í Dagtilhaldið.
Opið er mánadag til hósdag kl. 14 - 17.
Leiðari: Marjun M. Berg
Tel: 23 70 92
Teldupostur: dagtilhald@runavik.fo
Vegleiðandi skrá:
Mánadag: Ítriv/kortspæl
Týsdag: Fimleikur/ítriv/kortspæl
Mikudag: Boccia/ítriv/kortspæl
Hósdag: Sangløta/ ítriv/kortspæl
Føroysku dagbløðini eru til taks
og ein góður drekkamuður at fáa.
Innihaldið í skránni verður lagað eftir áhuganum hjá brúkarunum. Góð hugskot til skránnað eru altíð vælkomin.


text:
Orð: Lina Sandell
Týtt: Victor Danielsen
1. Skammast tú við Harran Jesus,
við Hans kross og tronga veg?
Ikki skammaðist tó Jesus
við at doyggja fyri teg!
Torir tú ei frítt at vísa,
tú vilt vera Honum nær?
Meira vágaði tó Jesus
fyri lív at vinna tær!
2. Ræðist tú ein lítlan látur,
tó tað geldur lív og deyð?
Jesus ræddist ikki spottið,
tá Hann toldi tína neyð!
Roynir tú at sleppa undan
fyri bert at fáa frið?
Hetta gjørdi ikki Jesus,
bar títt stríð og deyðan við!
3. Skammast tú við Harrans vinir,
sært tú teirra feilir bert?
Jesus kennir teg, tú stolti,
um tú enn langt burtur ert!
Mált í steypið tær skal verða,
sum tú málir øðrum nú!
Og við dóminum, tú dømir,
dømdur verður sjálvur tú!
4. Hoyr tó, hvat ið Harrin sigur:
Um tú skammast nú við Meg,
tá skal Eg á Hinum Degi
heldur ikki kenna teg!
Men vilt tú við Navn Mítt kennast
fyri monnum – merk tær væl –
fyri Guði og Hans einglum
Eg við navn títt kennast skal.
5. Tann, ei vágar, ei kann vinna!
Mót er tann, ið ei er við!
Tann, sum lívinum vil bjarga,
hugsar ikki bert um frið!
Hevur tú við Jesus skammast
líka upp til henda dag,
skammast ei at venda aftur!
Enn er tíð at gera tað!


text:
Teirra Danfoss jarðhitaskipanin er rættiliga serstøk á tann hátt, at jarðhitaslangurnar eru grivnar niður í jørðina kring húsini. Tær flestu jarðhitaskipaninar í Føroyum nýta hinvegin eitt borihol.
Á Sandoynni eru góðar umstøður til slíkar orkuloysnir, har ein kann grava djúpt og størri øki eru dýrkað lendi.
Jarðhitaslangurnar til hesa orkuskipanina eru grivnar niður á leið 1 metur á einum stykki, ið hoyrir til húsini. Veskan í jarðhitaslangunum dregur síðani hitan úr jørðini.
Til hesa jarðhitaskipanina verður tó sami innipartur nýttur sum til tær hitapumpur, ið hava eitt borihol í klettin. Jarðhitapumpur eru tí rættiliga fjølbroyttar, við tað at orka kann dragast úr lendinum, einum boriholi ella úr sjónum.
Rólant Vidtfeldt, ið er rørleggjari suðuri á Sandi, hevur tikið sær av øllum rørarbeiðinum í samband við uppsetan av hitapumpuni. Poul Klementsen, sum eigur húsini og jarðarstykki, hevur tó verið við til at lagt jarðhitaslanguna í jørðina. Starvsfólk frá P/F Svend Krosstein hava síðani syrgt fyri áfylling og sett hitapumpuna í gongd.
Í húsunum heima á Sandi er ein gólvhitaskipan frá Danfoss, ið arbeiðir saman við jarðhitapumpuni. Hetta merkir, at gólvhitaskipanin fær sent boð til hitapumpuna um tørvin á hita í húsinum. Hitapumpan fær tí arbeitt uppaftur betur, so at gagnnýtslan gerst hin besta.
Gólvhiti er sum heild ein betri háttur at upphita húsini, tá ið ein hevur hitapumpu, tí at tá gerst fremleypshitin lægri. Ein lægri framleypshiti ger at hitapumpan arbeiðir minni og harvið gerst nyttustigið hægri. Nyttustigið, eisini kallað COP, ið er ein stytting fyri 'coefficient of performance', fortelur nakað um hvussu nógva orku hitapumpan fær gagnnýtt. Hevur ein hitapumpa eitt nyttustig á 4, so fær ein 4 kW av hitaorku við at nýta 1 kW av el-orku.
Umframt hava Sóley og Poul Klementsen eisini eitt modul til hitapumpuna, ið ger tað møguligt hjá teimum at eygleiða og stýra hitapumpuni við einari app á sínari snildfon. Hetta er ógvuliga praktiskt, um ein er burturstaddur í longri tíð.
Tekniskur ráðgevi
Tel. 34 46 83
olaf@krosstein.fo
Skriva okkum ein teldupost.
Orkuprát er ókeypis og óbindandi.
Vit vegleiða hvør orkuloysn hóskar seg best til tín.


text:
Ílegusavnið er tann føroyski Biobankin, sum umsitur allar upplýsingar um blóðroyndir, vevnaðarroyndir, staðfestar sjúkur og ættarbond hjá føroyingum. Uppgávan hjá Ílegusavninum er at tryggja, at upplýsingarnar eru rættar, verða væl vardar og goymdar trygt.
TÍÐINDI
Ph.d-lesandi til epidemiologiska verkætlan
Søkt verður eftir ph.d-lesandi til epidemiologiska verkætlan innan krabbamein at byrja 1. september 2018 ella eftir nærri avtalu
Um ílegugransking
Hvat er ein genomkanning
Genomkanningar eru kanningar, har tað verða útvegaðar dátur um stórar partar av arvamassanum, tað vil siga genomið, hjá tí kannaða persóninum.
Les meira
Tíðarlinja
– frá traditiónsríkum íleguroyndum til genom-sekventeringar. Tær fyrstu genetisku royndirnar sóu dagsins ljós mitt í 1980’unum. Síðani eru nógv fleiri komnar aftrat.
Les meira
Dømi um genom-vitan
Vitanin, ið genom-royndir møguliga kunnu útvega, kann býtast upp í tveir bólkar av heilsuviðkomandi kunning, ið vísa munir við atliti til vavi av óvissu.
Les meira
Ílegur og sjúkur
Genomið hjá menniskjum er samansett av DNA, sum er skipað í 46 kromosom, harav 23 eru frá hvørjum av okkara foreldrum.
Les meira
Rætturin til ikki-vitan
Um læknin av tilvild hevur funnið út av onkrum, hevur hann ikki havt møguleika til at fáa sjúklingin at taka støðu til, um hon/hann vil hava at vita, hvat læknin hevur funnið.
Les meira
Privatlívs friðurin
Spurningurin um hvussu genom-kanningar kunnu avbjóða virðingina fyri privatlívi hjá tí kannaða, er viðkomandi í sjúkuavgerðarligum samanhangi.
Les meira


text:
Kirkjubrekka 1 · Postboks 325 · FO-700 Klaksvík · Tel 455218 · Fartel 223864 · kl-arbkv@olivant.fo
Skrivstovan er opin týsdag og fríggjadag kl. 13 til 16
Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag var stovnað 19. Apríl 1931.
Í endamálsorðing felagsins var sagt, at endamálið er:
- á heimligum og altjóða grundarlagi at nøra og menna arbeiðskvinnurørsluna
- at fylkja alla arbeiðskvinnustættina í Klaksvíkar kommunu til í felag at bøta um kor hennara.
Nevndin í Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag:
- Jastrid W. Niclassen, forkvinna og kassameistari
- Hergerð Joensen, næstforkvinna og skrivari
- Vónbjørt Guðjónsson, nevndarlimur
- Anna Højgaard, nevndarlimur
- Jóngerð Osberg, nevndarlimur


text:
Rokan er í fjøruni á skrivstovuni hjá Press úti á Argjum, har undirskriftir í hópatali móti útbyggingini av Tórshavnar Havn frammanfyri Skansan verða prentaðar út.
Seinastu dagarnar hava Øssur Winthereig og Grækaris Magnussen savnað inn undirskriftir frá teimum, ið vilja hava Tórshavnar kommunu at kanna aðrar møguleikar, áðrenn farið verður undir bygging av Skansabryggjuni.
Í tríggjar dagar hevur verið savnað inn, og 630 fólk hava skriva undir við navni og bústaði.
Um ein løtu gongur leiðin oman til Heðin Mortensen at bera honum tær.
Nógv hevur verið nógv skrivað og sagt um teir báðar Facebook bólkarnar, ið eru ávikavist fyri útbyggingini og ímóti henni. Í skrivandi stund hevur bólkurin hjá Øssi og Grækarisi ímóti útbyggingini 1547 likes, meðan bólkurin hjá Andreas Mouritsen og Hans Anfinnson Norðfoss, ið er fyri útbyggingini hevur 1871 likes. Nógv hava víst á, at har eru fleiri, ið eru limir í báðum bólkum, og sum villast, tí teir eita tað sama.
Men hesar undirskriftirnar eru ikki bara tilvildarlig likes, men tilvita fólk, ið hava skrivað navn og bústað undir.


text:
Brúðarvígsla
Borgarlig vígsla
Kommunurnar taka sær av borgaraligu vígslunum. Borgarar í Sunda kommunu, sum ætla at giftast, skulu venda sær til kommunuskrivstovuna, sum útflýggjar oyðublað ella hjúnalagsváttan, sum tað formliga eitur. Hetta er eisini galdandi fyri limir í teimum trúarsamkomum, sum hava fingið serligt loyvi at víga fólk.
Vanliga er tað borgarstjórin, sum fremur borgarliga vígslu. Í trúarsamkomunum er tað ein samkomuleiðari, sum vígir.
Kirkjulig vígsla
Tey, sum ætla at giftast í kirkju, skulu venda sær til prestin í tí kirkjuni, har ætlanin er at giftast.


text:
Hvat hendir við NemID og Mínboks hjá peningastovnunum?
til
Jørgen Niclasen, landsstýrismann í fíggjarmálum
um avtalu við Felagið føroyskir peningastovnar um KT-skipanir, NemID, Mínboks o.a.
- Hvat er ítøkiliga hent síðani fráboðaðu avtaluna við Felagið føroyskir peningastovnar um KT-skipanir í Føroyum frameftir og talgilda undirskrift, og hvussu verður avtalan útint í verki?
- Hvat er avtalan viðvíkjandi NemID, ið fólk enn verða beinleiðis biðin at tekna seg til á netbankanum – og hvussu nógv hava skrásett seg í NemID ávikavist fyri og eftir fráboðanina?
- Hví velja peningastovnarnir nú at vraka ta føroysku skipanina Mínboks til talgilt samskifti við føroyskar brúkarar?
- Hvussu samsvarar hendan avgerðin við fráboðanina um, at “Felagið Føroyskir Peningastovnar taka lut í arbeiðinum hjá landsstýrinum at talgilda Føroyar. Talgildingin hevur til endamáls at nútímansgera vælferðina og tænasturnar hjá føroyingum og skal viðvirka til at skapa kappingarføri, vøkstur og framleidni.”
- Hvussu skapar avgerðin hjá peningastovnunum um framvegis at biðja fólk brúka NemID og at taka burtur møguleikan at brúka føroysku skipanina Mínboks “kappingarføri, vøkstur og framleidni” fyri føroyska samfelagið?
- Hvørjar avleiðingar fær hetta fyri P/F Elektron og fyri møguleikarnar at menna føroyskar KT-loysnir til talgilt samskifti hjá føroyskum brúkarum frameftir?
- Hvat ger landsstýrið ítøkiliga til tess at tryggja, at føroyskar KT-skipanir kunnu mennast í Føroyum, og at gjørligt verður at taka tær skipanir heimaftur, sum eru fluttar av landinum?
- Hvørji eru sett at gera ta óheftu kanningina, ið nevnd verður í fráboðanini, har lýsast skulu viðurskifti í sambandi við møguliga heimtøku av KT-skipanunum – og hvør setur og velur fólk til kanningina?
Viðmerkingar
Eftir nógva almenna og politiska viðgerð og eitt fólksligt trýst, sendu landsstýrismaðurin í fíggjarmálum, landsstýrismaðurin í vinnumálum og formaðurin í Felagnum føroyskir peningastovnar hesa felags fráboðan út 25. mars 2015:
“Felags fráboðan frá Fíggjarmálaráðnum, Vinnumálaráðnum og Felagnum Føroyskir Peningastovnar
Seinastu tíðina hevur nógv umrøða verið av málinum um NemId og KT hjá føroysku peningastovninum. Hendan fráboðan skal síggjast í ljósinum av hesum.
Ein óheft kanning verður sett í verk at lýsa kostnað, fyrimunir og vansar við eini møguligari heimtøku av KT skipanum hjá føroysku peningastovnunum úr útlondum.
Innritan til netbankan verður óbroytt. Tað merkir, at kravið um NemID verður slept, og brúkarar kunnu halda fram at brúka netbankan sum áður. Tey sum ynskja tað, kunnu sjálvboðin velja NemId ístaðin fyri verandi innritan. Tá ið Føroyar hava valt eina felags føroyska talgilda undirskrift í sambandi við arbeiðið hjá landsstýrinum at talgilda Føroyar, verður hendan eisini brúkt av peningastovnunum. Ein føroysk talgild undirskrift væntast liðug um 2 ár.
Felagið Føroyskir Peningastovnar taka lut í arbeiðinum hjá landsstýrinum at talgilda Føroyar. Talgildingin hevur til endamáls at nútímansgera vælferðina og tænasturnar hjá føroyingum og skal viðvirka til at skapa kappingarføri, vøkstur og framleidni.”
Nú ein knappur mánaður er liðin síðani fráboðanin varð send út, verða føroyskir brúkarar framvegis bidnir um at skráseta seg í NemID skipanina, tá ið teir skulu rita inn í netbankan.
Og nú hava peningastovnarnir eisini boðað alment frá, at teir vilja ikki brúka ta føroysku skipanina Mínboks til at samskifta við sínar kundar um skjøl, kontuyvirlit, brøv o.a.
Hetta tykist at vera í beinleiðis andsøgn við fráboðanina frá landsstýrinum og peningastovnunum.
Tí verður spurt, hvat ítøkiliga innihaldið í fráboðaðu avtaluni er,og hvussu landsstýrið tryggjar sær, at avtalan verður útint í verki.
Eisini verður spurt, hvørji eru sett at gera ta óheftu kanningina um at fáa KT-skipanirnar tiknar heim aftur til Føroya, og hvussu tey verða vald.
Á løgtingi, 21. apríl 2015
Høgni Hoydal


text:
Tíðindaskriv : Varðin Pelagic, Tvøroyri
vinna19-06-2017 - 16:29 - Jóanis Nielsen
Í samband við kanningararbeiðið, sum politiið setti í verk í niðurbrenda virkinum hja Varðin Pelagic á Tvøroyri, er ikki møguligt at nágreina, hvør orsøkin er til at eldur kom í bygningin.
Politiið er komið framm til, at eldurin er uppstaðin í økinum, sum varð brúkt til pakking.
Sveisiarbeiði vi CO2 var á tí staðnum, men alt bendir á, at sveisiarbeiðið er gjørt fult forsvarligt og eftir galdandi forskriftum.
Øll tann elektriska skipanin er so illa farin, at tað ikki hevur verið møguligt at finna nakrað brek við skipanini.
politiið metir tí, at tað ikki er møguligt at siga nágreinuliga, hvat orðsøkin til eldin hevur verið
leiðarin av Kanningardeildini


text:
Vinnuhúsið tekur lut í øllum pørtum av samfelagnum, og vit ávirka tí bæði dagin í dag og framtíð okkara. Vit skapa, savna og lata frá okkum vitan, og vit royna áhaldandi at meta um støðuna í samfelagi okkara.
Saman við einstøku limunum eru vit við til at seta dagsskránna í almenna kjakinum. Og í nevndum, ráðum og arbeiðsbólkum ávirka vit samfelagsgongdina og korini hjá vinnuni til frama fyri eitt liviligt samfelag.
Vinnuhúsið arbeiðir fegið saman við stórum sum smáum fyri framburði í Føroyum. Frá Tinganesi til Brússel, frá fakfeløgum til kommunustýri.


text:
30. apríl 2018Nr. 46
Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Búskapargrunn Føroya
(Konjunkturjavning, tilfeingisinntøkur og partur av minstagjaldføri landsins)
Samsvarandi samtykt Løgtingsins staðfestir og kunnger løgmaður hesa løgtingslóg:
§ 1
Í løgtingslóg nr. 82 frá 7. juni 2011 um Búskapargrunn Føroya, sum broytt við løgtingslóg nr. 170 frá 23. desember 2011 og løgtingslóg nr. 131 frá 20. desember 2016, verða gjørdar hesar broytingar:
1. § 1 verður orðað soleiðis:
“§ 1. Búskapargrunnur Føroya skal stuðla undir ein sjálvberandi og haldføran føroyskan búskap við at virka fyri:
1) Búskaparligum sjálvbjargni.
2) Búskaparligum støðufesti og konjunkturjavning.
3) Samhaldsfesti millum ættarlið.”
2. § 2 verður orðað soleiðis:
“§ 2. Inntøkur grunsins verða settar til síðis á fíggjarlóg og í roknskapi landsins á serstaka konto, nevnd Búskapargrunnur Føroya.
Stk. 2. Inntøkur grunsins eru:
1) 20% av uppgjørda RLÚ I úrslitinum upp til 200 mió. kr. í avlopi, og 50% av RLÚ I úrslitinum omanfyri 200 mió. kr. í avlopi.
2) Inntøkur frá einskiljing av landsins ognum.
3) Flyting av fíggjarlóg landsins.
4) Inntøkur frá íløgurøkt grunsins.
5) Tilfeingisinntøkur frá fiskivinnuni.
6) Tilfeingisinntøkur frá alivinnuni.
7) Tilfeingisinntøkur frá kolvetnisvirksemi.”
3. Í § 3, stk. 1, verður “stk. 2, 3 og 4” broytt til: “stk. 2-5”.
4. § 3, stk. 2-4 verða orðað soleiðis:
“Stk. 2. Av tilfeingisinntøkum grunsins frá fiskivinnuni, sbrt. § 2, stk. 2, nr. 5, verða 250 mió. kr. útgoldnar landskassanum, meðan tilfeingisinntøkur frá fiskivinnuni omanfyri 250 mió. kr. árliga verða útgoldnar landskassanum yvir sjey fylgjandi ár í eins stórum pørtum.
Stk. 3. Av tilfeingisinntøkum grunsins frá alivinnuni, sbrt. § 2, stk. 2, nr. 6, verða 150 mió. kr. útgoldnar landskassanum, meðan tilfeingisinntøkur frá alivinnuni omanfyri 150 mió. kr. árliga verða útgoldnar landskassanum yvir sjey fylgjandi ár í eins stórum pørtum.
Stk. 4. Miðal realvinningurin av íløgurøktini fyri fimm tey seinastu árini verður árliga goldin úr Búskapargrunninum inn á fíggjarlógina, treytað av, at støðisfæ grunsins er í minsta lagi 10% av BTÚ og treytað av, at árligi inntøkuvøkstur landskassans undanfarna ár er niðanfyri 0%.”
5. Í § 3 verður sum stk. 5 sett:
“Stk. 5. Tá ið lánsbrøv falla til gjaldingar, skulu hesi ikki endurfíggjast, men rindast úr Búskapargrunninum, í tann mun, tøk fígging er í grunninum. Tó skal støðisognin í grunninum altíð lúka treytirnar fyri sínum parti av minsta gjaldførinum, sum er 10 % av BTÚ. Grunnurin letur ikki landskassanum onnur gjøld ella skatt.”
6. § 5, stk. 2 og 3, verða orðað soleiðis:
“Stk. 2. Landsbanki Føroya umsitur grunnin. Nevndin í Landsbanka Føroya ásetir nærri reglur um røkt av fæ grunsins og ger leiðreglur fyri íløguvirksemi. Reglurnar skulu vera almennar og skulu góðkennast av landsstýrismanninum.
Stk. 3. Gjørdur verður serligur eindarroknskapur fyri Búskapargrunnin.”
7. § 5, stk. 4 verður strikað.
8. Aftan á § 5 verður sett:
“Ásetingar um gjaldføri
§ 5 a. Búskapargrunnur Føroya kann vera trygd fyri lántøku, tá málið í § 11 í løgtingslóg um Landsbanka Føroya og Føroya váðaráð skal røkkast. Trygdin kann í mesta lagi verða 10% av BTÚ í undanfarna ári.
Stk. 2. Búskapargrunnur Føroya kann telja við í landsins gjaldføri, tó í mesta lagi við 10% av BTÚ í undanfarna ári.”
§ 2
Henda løgtingslóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
Í Tinganesi, 30. apríl 2018
Aksel V. Johannesen (sign.)
løgmaður
Lm. nr. 122/2017


text:
Kjartan Hoydal
Kjartan Hoydal (føddur 12. september 1941 í Keypmannahavn, deyður 2. mai 2016 í Tórshavn) var ein føroyskur fiskifrøðingur.
Lívsleið[rætta | rætta wikitekst]
Eftir kríggið búði familjan í Klaksvík eitt skifti, tá ið pápin arbeiddi hjá Kjølbro, og síðani fluttu tey til Havnar, tá ið pápin fekk starv í fiskivinnustovuni í Tinganesi. Tá búsettist familjan uppi á Hálsi í Havn. Eitt skifti miðskeiðis í fimmtiárunum vóru tey í Latínamerika, har pápin í ST høpi arbeiddi í Ekvator.
Kjartan leyk studentsprógv í Sorø og las síðani lívfrøði við serligum atliti til fiskiskap og fiskivinnu á lærda háskúlanum í Keypmannahavn. Áðrenn hann í 1971 flutti aftur til Føroya, arbeiddi Kjartan í tvey ár hjá Danmarks Fiskeriundersøgelser, og eftir at vera fluttur heim var hann í ellivu ár og fram til 1982 á Fiskirannsóknarstovuni. Longu 1982-1983 var hann í starvi hjá ICES. Onkuntíð undirvísti hann í Hoydølum. Hann hevur eisini starvast sum skrivstovustjóri á løgmansskrivstovuni. Hann hevur eisini drúgvar royndir sum granskari og embætismaður innan altjóða umsitingarligar stovnar, so sum Nafo, NEAFC, Nammco og Ices.
Í 1986 umskipaði landsstýrið hjá Atla Dam umsitingina av fiskivinnuni. Lýst varð eftir fiskivinnustjóra, og Kjartan Hoydal varð settur í starvið, sum hann røkti fram til 1996. Tá fór Kjartan at starvast uttan fyri landoddarnar. Fyrst var hann aðalskrivari í NORA – North Atlantic Cooperation – í fimm ár og fram til 2001, og síðani var hann í stívliga tíggju ár – fram til í juni 2011 – í starvi hjá NEAFC, sum hevur høvuðsskrivstovu í London, hagar Kjartan flutti at búgva. Saman við fleiri løgfrøðingum var hann miðskeiðis í nítiárunum við til at skriva álitið um nýggja stýrisskipan.[1]
Familja[rætta | rætta wikitekst]
Kjartan Hoydal er eitt av børnunum hjá skaldinum og politikaranum Karsten Hoydal og Mariu Louisu, fødd Falk-Rønne. Hann var pápi politikaran Høgna Hoydal, formann í Tjóðveldi. Hini børnini hjá Kjartan Hoydal eru Annika, Katrin og Marita frá fyrru giftu við Gunvør og Tóra frá seinni giftu við Ingun í Skrivarastovu. Kjartan hevði tvíburðabróðirin, rithøvundan og arkitektin Gunnar Hoydal, systrina, sjónleikaran og songkvinnuna Anniku Hoydal og bróðirin Egil Hoydal.[2]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ in.fo - Kjartan Hoydal er farin, Eirikur Lindenskov 03.05.2016
- ↑ Portal.fo - Kjartan Hoydal farin


text:
Kunngerð
um broyting av Býarplaninum og Almennu byggisamtyktini
fyri Runavíkar Kommunu
Við heimild í løgtingslóg nr. 13 frá 21. mai 1954 seinast broytt við løgtingslóg nr. 19 frá 18. mars 2013, verður við hesum boðað frá, at Runavíkar býráð á fundum 23.02-2017, 30.03-2017, 27.4-2017 og 24.05-2017 hevur samtykt broytingar í Býarplaninum og Almennu byggisamtyktini fyri Runavíkar kommunu.
Broytinginarnar í byggisamtyktini umfata:
• At mest loyvda hædd fyri havnarøkini D1, D2, D3 og D4 í Runavík, Saltangará og Glyvrum, verður broytt frá 8,5 m til 12 m.
• At mest loyvd hædd fyri havnarøki D10 við oljutangarnar í Søldarfirði, verður broytt frá 6,5 m til 20 m.
• Broyting í ásetingunum fyri nýtslu í A1, A2, A3 og A4 økjunum soleiðis, at “bústaðarendamál” verður lagt afturat og at “Veghædd skal nýtast til útvent virksemi”.
• Broyting í ásetingunum fyri nýtslu fyri B10-B39-økjunum soleiðis, at tað er møguligt at byggja tvíhús, raðhús og tøtt/lág bygging við serloyvi frá byggivaldinum og ásetingar um stødd av grundstykkjum skulu broytast til, at grundstykkini fyri tætta/lága bústaðarbygging, raðhús og tvíhús kunnu lækkast niður í 250 m2 og fyri sethús niður í 400 m2 , har kommunan metir tað ráðiligt.
Broytingar í Býarplaninum umfata:
• At matr. nr. 186 við Leitisveg 49 í Saltangará verður broytt frá E2 til B-øki.
• At uml. 750 m2 av matr. nr. 190 í Rituvík, verður broytt frá E1-øki til B27-øki
• At markið millum E1 og E2, omanfyri bátahylin í Skálafirði, verður flutt uml. 200 m suðureftir
Broytingin í byggisamtyktini er til skjals á Býráðsskrivstovuni/Kunningarstovuni í Saltangará í upplatingartíðini í tíðarskeiðnum
frá 6. juni 2017 til 27. juni 2017.
og á heimasíðuni www.runavik.fo
Møgulig mótmæli og/ella broytingaruppskot skulu verða býráðnum í hendi í seinasta lagi 18. juli 2017.
Runavíkar býráð