text:
A poem a day, keeps the psychiatrist away. Sama ger, um tú skrivar yrkingina sjálvur ella lesur eina, sum onkur annar hevur skrivað. Ein yrking um dagin er minst líka góð, um ikki betri, enn eitt súrepli um dagin.
Yrkingar eru lívsneyðug andsføði. At svølgja eina yrking um dagin og kenna hana taka ræðið á tær. Lata hana fara út í blóðið og inn í hjartaslátturin. Verða sogna upp í tankameldrar, taka orðskap og lýsa tilverunnar ósvaraðu grundspurningum. Tað er rein sæla, og fær teg til at søkja eftir øðrum virðum, enn teimum, sum altíð liggja sum ein feit, onkisigandi skón á tilveruskorpuni. Í yrkingum liggur allur vísdómur, og tær geva orðum, sum vit brúka í gerandismálinum ein annan týdning. Tær eru ein tekstligur bótarmoli, men fyri at kunna njóta hann, má lesarin fyrst læra seg at pakka hann út.
Dagsins yrking, sum setti henda hesar tankastrøttlingarnar í gongd, er eftir Regin Dahl (1918-2007). Yrkingin er úr savinum, hann kallaði Óttukvæði frá 1955. Yrkingin eitur “Hálvgamal bókamaður”. Pakkið hana væl út, svølgið hana, og latið hana gerast ein partur av tykkum. Væl gagnist.
Hálvgamal bókamaður
Viðhvørt tá ið hugur rembist
og hylkið flusnar,
óttahítin, aldurshítin,
av tí at tú kemur til mín,
og týður rennur
sum vín í skál –
tá verður dagurin dagur,
– undir skygnum holdi
lýsir títt ríka hold,
og bæði út av bergi,
tveir dropar, syngjandi
á áarflóð.
Regin Dahl
OMR


c: text/html

text:
Kjakansari: Dionysus
Smithee segði :Í andglettinum segði tjóðveldisumboðini, at ein høvuðsgrund til at flokkurin stillar upp til fólkatingsval, er at forða fyri at tvey sambandsumboð fáa sæti.
Írski "tjóðveldisflokkurin" Sinn Féin hevur frá stovnan av, praktisera absentionismu, tá tað kemur til Parlamentið í Westminster.
Hetta merkir at flokkurin stillar upp til val til bretska Parlamentið, men tekur ikki sætið.
Hevði hetta ikki verið gongd leið hjá Tjóðveldinum?
Kjakarar til staðar her: No registered users

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rættiligt orðaskifti tók seg upp um uppskot frá Unga Tjóðveldinum um at gevast at útvinna olju og ístaðin at leggja seg eftir varandi orku.
Brandar Heðinsson legði uppskotið fram fyri flokstingið og vísti á vandan við veðurlagsbroytingum og avleiðingunum av teimum, so sum hungursneyð, kríggj og tjóðaroyðing.
Uppskotið innihelt 6 punkt, har fyrsta punkt mælti til at Flokstingið samtykkir, at Tjóðveldi er ímóti allari útvinning av olju, koli ella øðrum kolvetni. Tað var um hetta punktið at fundarluttakarar ikki vóru á einum máli.
Magni Arge var fyrstur at taka orðið. Hann helt, at olja er ikki bert av tí ringa, og vísti á dømi frá 1992, tá djúp kreppa valdaði, men tað sum fekk fólk at lýta frameftir var at vit droymdu um at finna olju, tí vit høvdu fingið undirgrundina.
Áðrenn hetta vóru einans 2 fólk í føroysku oljuvinnuni, men nú hava eini 1200 fólk hava verið í hesi vinnu, og enn hava vit onga olju tikið upp og einki dálkað. Magni Arge vísti á at Noreg hevur ikki negativar ávirkan av oljuni, tí tey hava dugað fyriskipað soleiðis, at pengarnir ikki hava skeiklað samefelagið ov nógv. Tey hava dugað at ment vinnulív og varandi orku.
Elsa Berg, forkvinna í Unga Tjóðveldinum vísti á vandan við at miðalhitin á knøttinum økist meira enn 1,5°C, og helt, at fólk eru sera trek at broyta hugsunarhátt.
– Vit brúka olju nú, og vit ætla at halda fram at halda olju. Tað ber ikki til, og vit mugu góðtaka, at vit ikki kunnu halda fram við at finna nýggjar oljugoymslur. Tær goymslur vit hava nú, røkka 50 ár fram. Vit vita, at neyðin lærir nakna kvinnu at spinna, og tann dagin ongin olja er, so finnur man loysnir uppá tað. Arbeitt verður støðugt við at menna loysnir.
Elsa Berg vísti eisini á, at reinsan av olju krevur sera nógv, og fer tað í gongd her, so er ikki longur talan um reint umhvørvi. Hon endaði við at spyrja: Nær eru vit nóg rík til at loysa? Skulu vit hava oljupengar fyri at verða nóg rík til at loysa?
Uppskotið um at vera ímóti allari útvinning av olju, koli ella øðrum kolvetni fall við 10 atkvøðum fyri, 31 ímóti.
Hini 5 punktini vórðu øll einmælt samtykt. Tey vóru soljóðandi:
- Tjóðveldið vil, at Føroyar gerast undangonguland í varandi orku; hetta mál skal røkkast við stórum íløgum í grønari orku, útbyggingum í orkukervinum og við, at øll orkunýtsla her á landi verður útvunnin av grønari orku.
- Tjóðveldi vil gera neyðugar íløgur, til tess at orkutøknin kann mennast.
- Tjóðveldið viðurkennir, at sjálvveitan av grønari orku er ein aðaltáttur í tjóðarbygging føroyinga.
- Tjóðveldi viðurkennir okkara skyldu at fara væl við teirri føroysku náttúruni, so at komandi ættarlið áhaldandi kunnu liva, støðast og mennast her á landi – Føroyum og føroyingum at frama.
- Tjóðveldi vil herða umhvørviskrøv, so at onki alment ella privat samtak (útlendskt ella føroyskt) skal gera sær dælt av eini veikari umhvørvisverju.


text:
RURA er um børn, sum hava linan kropp, orka illa og eru óstortslig og klombrut. Annars heilt vanlig børn við góðum skili og evnum, men sera truplum gerandisdegi í skúla og spæli.
Í hesari bókini verður nomið við tey og gerandisdag teirra við tí kropsligu menningini í huga. Umrøtt verður hvussu heilsuverk, skúli, dagstovnar og foreldur kunnu
lofta teimum í felag og greiða teimum leiðina fram í lívið.
Bókin er ætlað foreldrum, lærarum, námsfrøðingum, læknum, sjúkrarøktarfrøðingum, ljósmøðrum, terapeutum og øllum øðrum, sum eru við til at menna børn, ansa teimum og stuðla.
RURA sipar til uppruna okkara. Har er ferð, rútma, og tað er bleytt og fjálgt. Høvundurin, Þóra Þóroddsdóttir, er fysioterapeutur. Hon hevur arbeitt síðstu tretivu árini í føroyska heilsu-, almanna- og undirvísingarverkinum.
Umrøtt verður, hvussu heilsuverk, skúli, dagstovnar og foreldur kunnu lofta teimum í felag og greiða teimum leiðina fram í lívið. Bókin er ætlað foreldrum, lærarum, pedagogum, læknum, sjúkrasystrum, ljósmøðrum, terapeutum og øllum øðrum, sum fáast við at menna børn, ansa teimum og stuðla.


text:
Auto Service høvuðsstuðul hjá HB
Felagið07-03-2014 - Jónfinn Petursson
Auto Service er høvðusstuðul hjá Havnar Bóltfelag. Seinnapartin varð avtala millum risarnar báðar undirskrivað av Finnboga Arge formanni í HB og Pól Jákup Poulsen stjóra hjá Auto Service.
Finnbogi Arge og Pól Jákup Poulsen fegnast um avtaluna: "Eins og hjá HB er dygd, kontinuitetur og langtíðar planlegging nøkur lyklaorð hjá Auto Service, og feløgini bæði síggja sum so eins uppá fleiri daglig viðurskifti."
Pól Jákup Poulsen sigur, at Auto Service hevur stuðlað fleiri ítróttargreinum seinastu árini, og nú var tíðin so komin til fótbóltin.
Finnbogi leggur afturat, at við avtaluni við Auto Service ið er eitt sera væl rikið felag við einum kvalitetsprofili ið hóskar seg sera væl til HB, kunnu vit nú hyggja frameftir og við spenningi taka móti avbjóðingunum sum tær koma.
Samstundis sum vit her á síðuni fara at markera, at Auto Service er okkara høvðusstuðul, kemur tað eisini at síggjast hjá Auto Service, at teir stuðla mest vinnandi felagnum í føroyskum fótbólti.
Avtalan fevnir um tvey ár, og í hesum tíðarskeiði verður serliga við heimadystir markerað, at feløgini samarbeiða.
Vit her á síðuni fegnast eisini almikið um avtaluna. Tilber at lesa meira um Auto Service við at trýsta her.
Myndirnar hevur Heðin Weihe tikið.


text:
Tit. 2:13:
Væntandi eftir hini sælu vón, og hini dýrdmiklu birting hins mikla Guðs og Frelsara várs Jesu Christs;
II. Pæt. 1:1
SÍMUN Pætur, ein tænari og ein ápostul Jesu Christs, til teirra sum hava lutast líka dýrabæra trúgv við okkum, gjøgnum rættvísi Guðs og Frelsara várs Jesu Christs:
Hesi vers avnokta als ikki Jesu Christi Guddómleika, men frálæra, at samstundis sum Jesus Christus er hin mikli Guð (yvirfyri øllum), so er er hann OKKARA Frelsari. Henda er altso hin rætta áherðslan, sum KJB týðararnir sóu í reina Grikska Textus Receptus tekstinum.
Hin mikli Guð og Frelsari vár er ein og sami persónur (tí einkið komma klippir Guð og Frelsari sundur): tann persónurin er Harrin Jesus Christus.


text:
Dávur, Atli og Heri vera venjarar hjá U10
U10 dreingir hava fingið tríggjar fantastiskar venjarar í Dávur R. Hansen, Atla F. Johansen og Hera Danielsen. Vit eru sera glað fyri, at teir vilja hjálpa hesum dreingjum við menningini og fótbóltsáhuganum. Hesir, Dávur, Atli og Heri eru menn í kunna skapa eitt gott fótbóltsumhvørvi og kveikja áhugan enn meira hjá hesum ungu dreingjum.
Dávur R. Hansen er skrásettur fyri 46 dystir og 5 mál í vaksnamannadeildini. Fysti dystur hjá Dávur á besta liðinum var í 1992 ímóti GÍ og dysturin endaði 1-5 til GÍ.
Atli F. Johansen, hinvegin hevur ikki havt langa aktiva fótbóltskarrieru, men er ein fantasktiska álítandi og eldhugaður lærari og venjari. Eginleikarnir at læra frá sær, eru framúr góðir og er sera væl dámdur millum dreingirnar.
Heri Danielsen er nýggi maðurin í venjaratoyminum og er skrásettur fyri 20 dystir í vaksnamannadeildini. Heri er málmaður og er partur av bestaliðinum hjá B68.
Dávur og Atli hava báðir tikið B1 venjaraskeið í januar og hvør veit, um hetta er teirra nýggja yrkisleið Heri er bara 18 ára gamal, men hevur eisini B1 venjaraskeið.
Vit ynskja Dávur, Atla, Hera og U10 bestu eydnu við kappingarárinum 2017
Koyr á B68


text:
Meðan bilafylgið við stóru svørtu bilunum fór gjøgnum Hvalba og fyrst steðgaði við eldrasambýlið og síðani fór víðari í Roynhøllina, valdi Osmund Eyvindsson at lúka í stóru eplaveldu sína.
Tað er nú ikki tí, at Osmund ikki hevur áhuga í kongahúsinum.
- Eg plagi at hyggja, tá okkurt er frá kongahúsinum í sjónvarpinum og lesi tað, sum eg detti um, men í dag helt eg at veltan skuldi raðfestast, sigur Osmund, sum er spentur upp á, hvussu tað fer at hilnast í ár.
- Eg havi sett eitt nýtt slag niður. Okkurt genspleisað, sum eitur Hanna-Folva, og tað hopi eg fer at geva væl, sigur hann.
Osmund Eyvindsson er annars kendur fyri at eiga pylsuvognin í Hvalba, har nógv fólk vitja. Hann verður tó 67 ár í oktober, og hevur tí roynt at sloppið sær av við pylsuvognin.
- Onkur er komin við boði upp á hann, men boðini hava verið for lág, sigur hann.


text:
Taylor Preston
Krás keypir kjøt beinleiðis frá Taylor Preston
Taylor Preston veitir Krás Ný Sælendskt oksakjøt. Tað er kjøt av ungneytum, yngri enn 24 mánaðir og keypir Krás beinleiðis frá hesum framleiðara, fyri at tryggja sær bestu góðskuna.
Taylor familjan hava verið bøndur í 150 ár og hava verið slaktarar í meira enn 100 ár. Hetta er ein familju- fyritøka har hjartað, sál og handverk ganga upp í eina hægri eind.
Tá ið kjøtið liggur á framleiðsluborðinum hjá Krás, hevur tað ongantíð verið fryst og køliketan ongantíð brotin, tí tað kemur heim í kølibingjum. Kjøtið búnast sostatt á veg til Føroya, og ger hetta, at tað verður framúr moyrt. Krás parterar kjøtið í leskiligar bitar, búffar og steikir og pakkar tað, áðrenn tað kemur út í Á handlarnar. Kjøtið er kent fyri at hava javna góðsku, verða moyrt, kraftmikið og hava góðan smakk.
Sermerkt oksaslag
Angus oksakjøtið, sum tú finnur í Á handlunum, er heimskent fyri sín smakk. Eitt nú er Angus mest seldað neytaslagið í USA og er nógv umhildið kring allan heim. Neytaslagið stavar upprunaliga úr Aberdeenshire og Angus úr Skotlandi og er ein samanrenning av tveimum vælumtóktum neytasløgum har á leiðini.
Angus verður ofta selt undir navninum Aberdeen Angus, ella bara Angus, Black Angus ella Red Angus. Her er talan um eitt neytaslag við ongum ella smáum hornum, og liturin er, sum nøvnini frammanfyri benda á, reyður og svartur og kann eisini vera hvítur. Tað er sermerktað kjøtið, sum hevur gjørt hetta neytaslagið heimskent.
Les meira um Taylor Preston her : http://www.taylorpreston.co.nz/


text:
Føðslutrot hjá sjúklingum er veruliga sett á breddan í Danmark. Á síðuni kost.dk/underernaering ber til at lesa meira um trupulleikan, bæði á eldraøkinum men eisini á sjúkrahúsøkinum. Kanningar hava víst, at umleið 60% av eldri íbúgvum á ellis- og røktarheimum eru í vanda fyri føðslutroti, meðan 25-40% av sjúklingum eru í føðsluvanda.
Menniskjaliga kostnaðurin er høgur, men eisini fíggjarligi kostnaðurin verður lýstur á síðuni. Víst verður til eina meta-analysu, ið vísti, at sjúklingar við føðslutroti eru innlagdir í 3,4 dagar longri enn aðrir sjúklingar. Metti kostnaðurin fyri hvønn innleggingardag er 1.726 krónur, og samlaði árligi kostnaðurin í Danmark er mettur at vera 168 milliónir krónur. Útrokningin er bert galdandi fyri medisinskar eldri sjúklingar. Spennandi verður at síggja føroysku tølini, tá úrslitini frá Kostverkætlanini verða tøk.
/Poula Patursson, verkætlanarsamskipari


text:
Ein drongur, yngri enn 18 ár, er skuldsettur fyri at hava skotið ígjøgnum takið á einum sethúsum og inn í húsini. Talan var um eitt skot, og tilburðurin hendi tann 20. desember í 2017.
Drongurin hevur noktað seg sekan í skuldsetingini.
Tá drongurin kom undir illgruna rannsakaði løgreglan húsið, og kom fram á fleiri skotvápn. Løgreglan legði hald á vápnini og nú verður kannað hvør eigur tey og um viðkomandi hevur vápnaloyvi.
Tað er kriminalpolitiið ið kannar málið, og í samband við kanningarnar er ein teknikari frá løgregluni í Danmark í dag komin, at taka lut í kanningini.
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
Granskingarráðið hevur játtað Felagnum Føroyskir Sálarfrøðingar pening úr høvuðsøki 1 til at kanna sálarheilsuna hjá føroyskum miðnámsskúlanæmingum.
Sálarfrøðingarnir Súsanna Skaale og Annika Helgadóttir Davidsen standa fyri kanningini.
Brot úr umsóknini:
Vit vita lítið um sálarheilsuna hjá føroyskum ungdómum. Tær fáu kanningar, ið hava verið gjørdar á økinum, vísa tó, at børn og ung stríðast sálarliga eins og børn og ung í okkara grannalondum. Kanningin hjá Petersen et al. (2010) vísti, at umleið 20% av føroyingum hava áðrenn 14-ára aldurin havt sálarligar trupulleikar, ið gera tað trupult hjá teimum at hava ein gerandisdag, har virksemið samsvarar við aldurin. ESPAD kanningin hjá Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu byggir undir hesi tøl. Harafturat er í ár umfatandi kvalitativ kanning útgivin, ið byggir á samrøður við í alt 22 ung úr Íslandi, Noregi og Føroyum. Tað, sum tykist vera serliga galdandi í Føroyum, er, at long tíð gongur, áðrenn tey ungu fáa hjálp, og tá er tørvurin á viðgerð størri, enn um tey fingu hjálp fyrr.
Tí hevur fyribyrgjandi arbeiði av ymsum slag avgerandi týdning á hesum øki – fyrst og fremst fyri einstaklingin og tey, ið varða av, men eisini fyri at minka um tær samfelagsligu útreiðslur, ið standast av sálarligum trupulleikum. Fortreytin fyri at kunna fremja neyðugu átøkini fyri føroyska ungdómin er tó, at vit hava álítandi vitan um júst sálarheilsuna hjá føroyskum ungdómi.
Verkætlanin fer at enda við eini skrivligari frágreiðing og einum tilmæli grundað á úrslitini, m.a. um ítøkilig sálarheilsufremjandi tiltøk á økinum.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Áki Egilsnes aftur til VÍF
VÍF telist í løtuni millum FM-kandidatarnar, og nú fáa teir styrk til tað sum eftir er av kappingarárinum.
Áki Egilsnes sigur við Kringvarpið, at hann kemur heim aftur at spæla við vestmenningum.
- Av ti at eg havi verið so skaddur i fótinum, blivu eg og venjararnir hjá TMS Ringsted samdir um, at eg spæli við VÍF restina av kappingarárinum.
- Eg havi framvegis samband við TMS Ringsted. Eg fari, um alt gongur eftir ætlan, nidur aftur at spæla næsta kappingarár.
Áki Egilsnes skrivaði í juli mánaði undir tvey ára sáttmála við danska felagið.
Sí eisini


text:
Tidligere Begivenheder
Begivenheder Liste Navigation
Regatta í Nordhavnen
Regattain hjá Tvørábátinum, í NorðhavniniLæs mere »
Regatta í Ishøj
Regattain hjá Neystið, IshøjLæs mere »
Regatta í Hvidovre
Regattain hjá Knørrur, í HvidovreLæs mere »
Regatta í Sorø
Regattain hjá FFaV, í SorøLæs mere »
Jólahald
Jólatræ og jólaheilsanir kl 14 Døgverði kl 18Læs mere »
Ræstkjøtaveitsla
Ballerupfelagið skipar fyri ræstkjøtsveitslu. Byrja verður kl. 17:00 og veitslan verður hildin í Føroyahúsinum.Læs mere »
Føstudansur
Føstudansur í Føroyahúsinum. Fótatraðk skipar fyri. Frá kl. 19:00Læs mere »
Aðalfundur 2016
Aðalfundur í FFáV verður 27. februar 2016Læs mere »


text:
Hví stúra vit?
17.09.2017 - 10:21 - Ásbjørn Jacobsen
Fyri einari tíð síðani kom eg fram á ein tekst um tað at stúra. Orðini og tankarnir góðu mær nógv at hugsa um. Eg vil tí fegin, deila teir okkara millum:
”Men hvør tykkara kann við at stúra leggja eina alin aftur at ævi síni?” Matt 6,27.
At stúra er nyttuleyst! Tú broytir ikki umstøðurnar við at stúra! Nær hava vit seinast loyst ein trupulleika við at stúra fyri honum? Kanst tú ímynda tær nakran hava sagt: ”Eg kláraði ikki at gjalda allar mínar rokningarnar, so eg setti mær fyri at eg vildi stúra meg burturúr mínari skuld. Og hugsa tær, mín sann um tað ikki virkaði! Nakrar svøvnleysar nætur, eitt sindur av neglabiti, var júst tað, sum skuldi til. Eg ilskaðist inn á míni nærmastu, tók eitt sindur av tablettum og ’vupti’, so lógu pengarnir har”
Tað hendir bara ikki! Stúranin loysir ongan trupulleika! Tú kanst ikki leggja ein einasta dag afturat lívi tínum við at stúra. Heldur øvut.
Her eru nøkur tøl, sum vísa, hvørjum vit stúra fyri: 40 % av tí hendir ongantíð. 30 % hava við hendingar í fortíðini at gera, sum vit, óansæð, ikki fáa broytt. 12% skyldast meiningum hjá øðrum, sum vit ikki fáa stýrt. 10 % hevur við okkara heilsu at gera, og hon verður bara verri av at stúra. 8 % skyldast veruligum trupulleikum, sum vit hava møguleikan at gera okkurt við.
At stúra er tí heilt nyttuleyst. At stúra er ikki bert tíðarspilla, tí tað loysir ikki nakrar av okkara trupulleikum, men tað er eisini eitt tekin um væntandi virðing og trúgv á tann livandi Gud. Tað er nokk ikki við vilja, at vit ivast um Guds almátt, men er tað ikki eins og vit eru børn sum spyrja Gud: ”Ert tú heilt vísur í at tú megnar at hjálpa mær?”
Og hví stúra tit fyri klæðunum? Gevið tykkum far um liljurnar á markini, hvussu tær vaksa; ikki tær arbeiða, ei heldur tær spinna; men eg sigi tykkum, at ikki sjálvur Sálomon í allari dýrd síni var skrýddur eins og ein teirra. Men tá ið nú Guð soleiðis klæðir grasið, sum í dag stendur á markini, men í morgin verður blakað í ovnin, man hann tá ikki mikið meir klæða tykkum, tit fátrúnu? Matt 6,28-31
Skrivað hevur: Hans Kristian Justesen, Herlev


text:
Stuðul til kanning av uppliving av sjúkraviðgerð uttanlands
Granskingarráðið hevur játtað Krabbameinsfelagnum stuðul til kanningarverkætlan við heitinum “Uppliving hjá føroyskum sjúklingum av viðgerð í uttanlands”.
Stuðulin, kr. 89.850, er játtaður frá Høvuðsøki 1 hjá Sjúkrakassagrunninum, sum er økið, har til ber at fáa stuðul til upplýsandi og mennandi tiltøk umframt kanningarverkætlanir á heilsuøkinum.
Tað er Fríði í Geil Jensen, sum er verkætlanarleiðari. Stuðulin frá Sjúkrakassagrunninum skal ítøkiliga nýtast til løn til innsavning av tilfari
Krabbameinsfelagið sigur soleiðis um verkætlanina:
“Okkurt um 1500 føroyingar verða hvørt ár sendir uttanlands at fáa læknaviðgerð. Árliga rakstrarætlanin ljóðar á uml. 170 mill. kr., men hon røkkur sjáldan til, og tískil er neyðugt við eykajáttanum. Hetta er sjálvsagt ein stór upphædd fyri ta føroysku fíggjarlógina, av tí at vit bert eru 50.000 føroyingar. Tað er eitt áhugavert vandamál, sum verður enn meira fløkt, tá ið hugsað verður um komandi samfelagsbroytingarnar:
- Talið av sjúklingum veksur;
- Fleiri gerast frísk, sum tó merkir, at sannlíkindi fyri, at tey koma aftur, økist;
- Demografiska menningin framroknar, at talið av eldri fólki fer munandi at vaksa, sum tí økir um títtleikan av krabbameinstilburðum;
- Fólk verða meira tilvitað um góðsku og krevja meira frá heilsuverkinum.
Tilvitað um hesa gongdina avgjørdi heilsu- og innlendismálaráðið at skipa ein arbeiðsbólk, ið skuldi útvega eina menningarætlan fyri sjúkrahúsverkið. Í einum øki mangar tó verulig vitan – í upplivingunum hjá sjúklingum, ið verða sendir uttanlands til kanningar og viðgerðar. Fyri at menna føroyska heilsuøkið er tað eisini týdningarmikið at savna upplýsingar um upplivingina hjá sjúklingum. Tað kann eyðvitað bøta um viðgerðartilboð, at sjúklingurin fær komið við afturmeldingum. Verkætlanin hevur sum mál at gera eina hagfrøðiliga og samskipaða kanning, sum kann framleiða vitan, ið kann virka sum eitt amboð til frama fyri virknum og góðum viðgerðartilboðum. Heilsuøkið hevur tørv á slíkari vitan fyri at mennast, og kann hendan verkætlanin veita týðandi innlit hjá øðrum at taka støðu til og at granska víðari í.”
Spurnarblaðið til kanningina sæst her
Høvuðsøki 1
Høvuðsøki 1 er eitt av trimum økjum hjá Sjúkrakassagrunninum. Frá Høvuðsøki 1 ber til at søkja stuðul til upplýsandi og mennandi tiltøk umframt kanningarverkætlanir á heilsuøkinum. Føroysk áhugafeløg, ið umboða fólk, sum bera brek og feløg innan eldraøkið, sjúklingafeløg og fakfeløg, kunnu søkja um stuðul til upplýsandi og mennandi tiltøk, sum kunnu menna heilsuøkið í Føroyum.
Kanningarverkætlanir eru at rokna sum eitt slag av undanverkætlan til gransking ella ein minni granskingarverkætlan. Áhugafeløg kunnu søkja um stuðul til at gera kanningarverkætlanir innan t.d. sosiala heilsu, heilsufremjan, fyribyrging, røkt, viðgerð og endurmenning. Kravið er, at kanningin skal gerast saman við fólki, sum minst hevur eina miðallanga/langa útbúgving (bachelor ella masterstig) og er knýtt at hóskandi fakligum vegleiðara/ábyrgdarhavara.
Les meira um økini í Sjúkrakassagrunninum her
Yvirlitið yvir allar játtanir frá høvuðsøkið 1 eru at síggja her
Mynd: atlantic.fo


text:
15. februar
15. februar er dagur 46 í árinum í gregorianska kalendaranum. 319 dagar eru eftir av árinum (320 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1942 - Japan hertekur Singapor.
- 1971 - Stóra Bretland og Norðurírland innføra desimalskipanina í pengaverki sínum.
- 1986 - Diabetesfelag Føroya stovnað.
- 1989 - Seinastu sovjettisku herdeildirnar fara úr Afghanistan. 10 ár var sovjettiski herurin í landinum.
- 1999 - Turkiskar serdeildir handtaka í Nairobi leiðaran í kurdiska arbeiðaraflokkinum, Abdullah Ocalan.
- 2014 - Sjónleikurin Tóm rúm varð frumframførdur á Tjóðpalli Føroya. Marjun Syderbø Kjelnæs skrivaði leikhandritið, Eyðun Johannessen leikstjórnaði, tey leikandi vóru eitt nú: Annika Johannessen, Annika Hoydal, Annfinnur Heinesen, Hjálmar Dam og Nicolaj Falck. Tónleikin hevur Tróndur Bogason gjørt, sangin hava Eivør Pálsdóttir og Ólavur Jákupsson lagt rødd til. Tróndur Bogason, Jóhannes Andreasen, Ólavur Olsen, Angelika Nielsen, Andrias Restorff og Jón McBirnie hava spælt tónleikin inn. Vígdis Hentze Olsen stóð fyri koreografiini.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1564 - Galileo Galilei (d. 1642)
- 1874 - Ernest Shackleton (d. 1922)
- 1907 - Cesar Romero (d. 1994)
- 1909 - Miep Gies (d. 2010)
- 1954 - Matt Groening
- 1973 - Alex Borstein
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1928 - H. H. Asquith (f. 1852)
- 1988 - Richard Feynman (f. 1918)
- 2015 - Dan Uzan (f. 1977)


text:
Koda hevur rætt sjóneykuna móti Føroyum. Vit ynskja tættari og betri dialog bæði við kundar og limir. Vit vera í Føroyum í summar, har Pernille Rostgaard aftur verður at finna á flestu festivalunum. Annars fæst eisini fatur á henni umvegis teldupost og telefon, sí niðanfyri.
Stutt um Pernille Rostgaard
Síðan 2013 hevur Pernille Rostgaard Olsen havt Føroyar undir hond - eitt øki, ið hon brennir fyri og hevur lagt nógva orku í. Pernille hevur verið í Føroyum meginpartin av 2015 og heilt fram til apríl 2016.
Pernille gleðir seg at hitta verandi og nýggjum kundum og limum í summar.
Set teg í samband
Pernille Rostgaard Olsen kann hittast á telefon 281373 og á telduposti pro@koda.dk, og er at hitta í Reinsarínum hvønn mikudag millum kl. 16.00 og 19.00.


text:
Amboðini hjá bedingsmeistaranum Jógvan Hansen í Skálum komin á Fornminnissavnið
26-08-2014
Jógvan Julius Hansen (1888-1981), vanliga nevndur Jógvan í Skálum, stovnaði saman við Kjartani Mohr o.ø. Tórshavnar Skipasmiðju. Jógvan stóð í læru á Orlogsværftet í Keypmannahavn fyrst í 20. øld. Sum útlærdur arbeiddi Jógvan á skipasmiðjuni í Vestmanna í fleiri ár, har hann m.a. smíðaði motorbátar, og seinni arbeiddi hann uppá sluppir. Á bedingini í Vestmanna smíðaði hann millum annað postbátin “Ólav” í 1930. “Ólavur” sigldi um Vestmannasund. Í árunum 1917-34 smíðaði Jógvan o.a. tilsamans 67 bátar og deksfør í Vestmanna saman við monnum sínum. Fyrst í 1930’unum fór hann aftur til Danmarkar í læru, hesa ferð á Helsingør Skibsværft, har hann lærdi seg stálskipasmíð.
Í 1936 fekk Kjartan Mohr lokkað Jógvan Hansen til Havnar, og tann 17. august sama ár vóru Jógvan, Kjartan, Jógvan Zachariasen, Zach. Hansen og Hans J. Joensen til stovnandi aðalfund í Havnar Klubba. Jógvan gjørdist fyrsti meistari á skipasmiðjuni. Hann var kendur um allar Føroyar sum Bedingsmeistarin.
Jógvan Hansen teknaði, keypti tilfar og stóð fyri at byggja ”Vón”, fyrsta skipið á Tórshavnar Skipasmiðju. ”Vón” fór av bakkastokki í 1940.”Vón” sakk í Norðhavinum í 1962, tá eldur kom í skipið. Ein av kendastu skonnartum í Føroyum er ”Norðlýsið”, og hana bygdi Jógvan eisini. Hon var næsta skipið, sum bleiv bygt á skipasmiðjuni sum slupp, og var upprunaliga bygt til útróður. ”Norðlýsið” fór á sjógv fyrstu á vári 1945, og í 1984 umbygt til seglskip. Onnur skip, sum Jógvan stóð fyri at byggja, vóru “Norðberg” (1946), “Kúrberg” (1950) og “Búgvan” (1957).
Nú er tað soleiðis, at tá Jógvan Hansen fór frá við eftirløn sum 80 ára gamal, deildi hann síni mongu amboð út til skyldfólkini. Abbabeiggjasonurin, Petur Kári Joensen, fekk nógv av hesum amboðum, og hevur nú latið tey til Fornminnissavnið í varðveitslu og til ognar.
Jógvan fór ótrúliga væl við sínum amboðum. Sum fleiri aðrir tá, so gjørdi hann sjálvur nógv av sínum amboðum. Hann átti m.a. eitt stórt úrval av høvlum, sum hann allar sjálvur hevði gjørt. Sum dømi um, hvussu væl hann er farin við amboðum sínum, hevur hann lakerað borarnar, so teir ikki skulu slítast so illa. Hesi amboð kunnu geva gott innlit til, hvussu handverk hevur verið tá, og gevur eisini eina ábending um hættirnar, teir hava smíðað eftir.
Jógvan bygdi og umvældi ikki bara skip, men hann smíðaði eisini opnar bátar. Í 1927 smíðaði hann ”Vestmenning”, tann fyrsta føroyska kappróðrarbátin. Fyrstu ólavsøku ”Vestmenningur” var við til, vunnu teir róðurin fyri 10-mannafør. Báturin var serstakliga lættur at rógva, so teir hava havt ein stóran fyrimun, ið brúktu vanligar útróðrarbátar. Seinni gjørdi Jógvan eisini ein kappróðrarbát til genturóður; hesin varð kallaður ”Havfrúgvin”.
Aftur til amboðini hjá Jógvani. Tað er eitt størri úrval av handamboðum, og tey skulu skrásetast í næstum, og møguliga skal okkurt amboð eisini handfarast sum serligar gripir, ið krevja køna viðgerð av konservatori. Amboð, brúkt til skipasmíð, hevur avgjørt áhuga hjá Fornminnissavninum. Tey eru liður í innsavningini av útgerð við tilknýti til sjó- og fiskivinnuna. Harvið fæst eisini vitan um hetta serstaka handverk. Fornminnissavnið roynir at savna saman myndir og lutir frá ymsum yrkjum frá maritimum vinnum, og amboðini hjá Bedingsmeistaranum koma væl við.
Arnbjørn Mortensen


text:
Í londunum rundan um okkum stendur fiskivinnan framman fyri stórum broytingum, júst sum her heima. Nógv verður gjørt burtur úr av kanningum, frágreiðingum og orðaskifti er líka so hart, sum hjá okkum.
Tað sær út til at øll ynskja og arbeiða fyri at fiskivinnan skal gerast burðardygg, men tað tykist sum um hugtakið burðardyggleiki í stóran mun bert verður brúkt í sambandi við stovnsrøkt.
Tað var í 1987, at Brundtland-nevndin lanseraði hugtakið “burðardygga menning”. Í víðastu merking snýr tað seg um eina tilgongd har búskaparlig og samfelagslig menning fer fram uttan at skala umhvørvi.
Í dag verður Burðardygg menning ofta lýst við trimum dimensiónum, sum allar spæla saman um at menna samfelagið. Vit taka fiskivinnuna sum dømi: tann lívfrøðiliga/umhvørvisliga dimensiónin stingur út í kortið, hvat ið er ráðiligt at taka úr stovnunum og hvørji tiltøk skulu gerast til tess at verja hav og botnumhvørvið. Tann búskaparliga dimensiónin skal trygga, at so stór virðir fáast úr tilfeinginum sum gjørligt og tann samfelagsliga dimensiónin skal tryggja, at virðini gerast samfelagsgagnlig.
Vit hava soleiðis við at gera tríggjar dimensiónir, sum alla tíðina ávirka og treyta hvørja aðra. Tilgongdin snýr seg um at søkja mest jaligu javnvágina millum dimensiónirnar. Vit kunnu siga, at lívfrøðiliga dimensiónin treytar og avmarkar ta búskaparligu dimensiónina og sum hinvegin ofta ger seg inn á lívfrøðiligu dimensiónina, tí tað stuttsiktað loysir seg peningaliga. Tann búskaparliga dimensiónin treytar og avmarkar samfelagsligu dimensiónina, men tað er í síðstnevndu, at vit finna samfelagsligu krøvini til fiskivinnuna og eisini legitimitetin fyri búskaparligu dimensiónini.
Søguliga sæð, so hevur tann umhvørvisliga dimensiónin vakt størstan ans og hevur ivaleyst eisini verið grundin til, at Brundtland-nevndin varð niðursett í síni tíð. Seinni hevur so fokus verið á búskaparligu dimensiónina, tað at skapa størst møgulig virðir, meðan tann samfelagsliga dimensiónin hevur ligið afturundir hinum báðum, men trínur alt meira fram nú.
Lívfrøðiliga dimensiónin
Vit kunnu eftirhondini staðfesta, at mytan um tað ótømandi havið er jarðløgd og at vit eisini eru komin til ta almennu fatanina, av vit kunnu niðurfiska fiskastovnar. Fiskifrøðin metir um, hvat ið kann takast út úr ymsu stovnunum við at brúka framkomin matematisk modellir. Roynt verður at finna tann mest hóskandi fiskideyðan (F) fyri einstaka stovnin einstaka árið. Hetta F’ið verður umgjørt til hvønn fiskiskap viðkomandi stovnur tolir. Havstovurnar í Noregi, Íslandi, Grønlandi og í Føroyum brúka allar tilfarið frá ICES til at ráðgeva myndugleikunum.
Í Noregi verður ráðgevingin latin eini nevnd við Fiskivinnudirektørinum á odda og har vinnan er væl umboðað, sum so kemur við tilráðingini, sum felt verður í kunngerðir. Í Íslandi verður ráðgevingin latin Fiskimálaráðharranum, sum hoyrir vinnuna áðrenn fiskiskapurin komandi árið verður fastlagdur. Í báðum førum gongur alt hetta friðarliga fyri seg. Í Grønlandi situr eisini ein nevnd sum viðger fiskiskapin komandi árið. Men hagani er ofta at hoyra, at politikarar (ráðharrin) er ósamdur við lívfrøðingunum og tí ásetur sjálvur treytir fyri fiskiskapin.
Í Føroyum er ráðgevingartilgongdin gruggut. Mótsatt hinum londunum hava vit tvístreingjaða ráðgeving og harafturat skal løgtingið taka avgerð um skipan av fiskiskapinum undir fiskidagaskipanini grundað á tvinnar tilráðingar og niðurstøðu fiskimálaráðharrans, meðan øll onnur skipan av fiskiskapi liggur á borðinum hjá fiskimálaráðharranum.
Tað átti at borið til at tvinna ráðgevingarnar saman til eina, so sum gjørt verður aðrastaðni og at hugtakið co-management gerst partur af skipanini, t.e. at aktørarnir í fiskivinnuni verða tiknir uppá ráð, hvussu teirra framtíð skal skipast. Vísindin eigur at verða ein innbygdur partur í ráðgevingini.
Í stuttum snýr tað heila seg um at skipa fiskiskapin soleiðis, at vit raka ein hóskandi fiskideyða (F) upp á longri sikt.
Tað, sum man kann eftirlýsa í føroyska kjakinum í lívfrøðiligi dimensiónini er, hvussu vit eiga at verja botnlívið, sum jú er ein týdningarmikil partur av vistskipanini á føroyska landgrunninum. Bert nakrar fáar korallir eru friðaðar, men spurningurin er, um ikki størri partur av landgrunninum eigur at fáa frið fyri fiskiskapi. Vit hoyra heldur ongantíð nakað prát um dálking av botninum, tað verið seg av mistum reiðskapi, burturkasti og tílíkum. Hetta eiga vit at hava eina greiða støðu til og gera nakað við!
Búskaparliga dimensiónin
Búskaparliga dimensiónin hevur til endamáls at skapa so stórt virði úr tilfeinginum sum gjørligt – at gera búskaparkøkuna størst møguliga. Søguliga byrjaði henda dimensiónin at gera um seg í 80’unum við at hugtakið um “rættindatreytaðu” fiskivinnuna tók dik á seg. OECD hevur gjørt nógv burtur úr hesum og funnið, at besti mátin at fremja búskapargongdina í fiskiskapi er, at rættindini at fiska verða útlutað sum sonevndu ITQ (Individual Transferable Quotas) (eginkvotur), ella sagt øðrvísi, at jú sterkari rættindini eru, jú betri eru møguleikarnir fyri at skapa størri virðir.
Sterk rættindi geva vinnuni ein veldugan møguleika at rationalisera, effektiviserað vinnutólini og at skapa eina dynamiska fiskivinnu, sum framleiðir stór virðir. Tað umræður at minka um útreiðslurnar at fáa tilfeingið til høldar. Ofta snýr hetta seg um at minka um talið av skipum og at fáa til vega størri og effektivari skip. Hetta er hent allastaðni har fiskiskapurin er avmarkaður til tey, sum hava fingið loyvi at fiska og loyvi til at tilpassað flotan til tilfeingið. Vert er at bíta merki í, at tað eru politikararnir sum gera av, hvørjar treytir skulu galda fyri rættindir, sum verða og at hesar treytir hava stóra ávirkan á búskapargongdina í vinnuni.
Í Íslandi er skipanin við ITQ vælkend, teir vóru áleið teir fyrstu, sum innførdu ITQ í fiskivinnuna. Búskaparliga hevur tað gingið heilt væl hjá íslendsku fiskivinnuni síðani, ja teir liggja á odda.
Í Noregi hevur gingið heldur striltið, tí vinnan har er løgd undir eina rúgvu av treytum, sum samanlagt nerva búskaparliga vøksturin, sum kundi verðið. Fyri tveimum árum síðani kom út ein frágreiðing í Noregi, sum hevði til endamáls at fáa meira búskap í norsku fiskivinnuna (Tveterås-rapporten). Henda frágreiðing legði upp til eina sterka liberalisering ella avtøku av fleiri av viðurskiftunum, sum løgdu bein fyri at betra um búskapargongdina. Tað, sum eisini var lagt fram var, at virðisketuperspektivið nú var sett á breddan í Noregi. Virðisketuperspektivið merkir, at man politiskt tilvitað leggur seg eftir at eggja til vertikala integrering í fiskivinnuni, soleiðis at besta búskaparliga úrslitið spyrst burtur úr fiskiskapi, framleiðslu og sølu samanlagt.
Í Føroyum hevur tað hepnast at rationalisera nótaflotan og flotan í Barentshavinum til eitt støði, har skipini skapa stór virðir. Verri hevur gingið við heimaflotanum. Størsti meinbogin er tann stirvni bólkastruktururin í fiskidagaskipanini, sum ger tað nærum ómøguligt at rationalisera og effektivisera flotan.
Føroyska kjakið um kvotur kontra fiskidagar hevur onki við lívfrøðiligu dimensiónina at gera, men er ein spurningur í búskaparligu dimensiónini, tí tað er fiskinum líkamikið um hann doyr í eini kvotuskipan ella í eini dagsskipan, men tað er slettis ikki líka mikið, tá vit tosa búskap. Kvotan er ein nógv betri búskaparlig eind enn ein dagur. Kvotan loyvir rationalisering og effektivisering í nógv størri mun enn dagurin ger tað.
Um so er, at fiskinýskipanin skiftir dagaskipanina út við kvotuskipan, so eigur ein samstundis at taka upp spurningin um friðaði økir, tí tey eru fyri stóran part partar av fiskidagaskipanini og ávirkað F’ið.
Rættindatreytað fiskivinna hevur sínar vansar. Tað hevur alstóran týdning, at politikarar vita hvat teir gera, tá rættindini meira ella minni verða privatiserað. Tað, sum hendi í Íslandi í 80’num, tá staturin ókeypis gav loyvini burtur, skapti eina rúgvu av sonevndum “kvotabarónum”, tað eru persónar, sum fingu kvotur av søguligum grundum og teir gjørd við kvoturnar, sum teimum lysti. Ofta vóru hesar seldar og eigarin fekk nógvan pening i lumman og nýggi eigarin kom at skylda bankanum tilsvarandi. Hetta var tann ringa síðan av tí, sum nevnt verður “grandfathering”, at útlutingin fer fram grundað á søguligan fiskiskap.
Ein onnur avleiðing av effektiviseringini av fiskivinnuni er ein rættiliga umfatandi sentralisering av vinnuni – og kvotunum - í fáar og stórar fyritøkur meðan útjaðarin gjørdist taparin, har virkir vóru niðurløgd og kvotur seldar av bygdunum.
Gjøgnum tíðarskeiðið, har búskaparliga dimensiónin hevur verið ráðandi, hevur fiskivinnan eisini mist nakað av síni samfelagstyngd, hóast skaptu virðini eru væl størri nú enn fyrr. Við samfelagstyngd verður sipað til leiklutin og týdningin fiskivinnan hevur fyri vanliga fólkið og samfelagið.
Til tess at lýsa hetta kunnu vit taka nøkur tøl úr frágreiðingini “Tøl, ið tala – Virðisøking í føroysku fiskivinnuni”. Har verður víst á, at fiskiskapur stóð fyri 18% av samlaða búskapinum í 1998, men í 2013 er hesin partur tódnaður niður í 10%.
Í 2003 vóru tað 2777 fiskimenn, meðan tað í 2013 bert eru 1386 eftir, ein minking uppá umleið 50%. Talið av arbeiðsfólki í fiskiídnaðinum á landi er eisini minkað frá 2481 í 2002 til 1212 í 2013, tað vil siga ein minking uppá eini 51%. Hetta er ein rættiliga stór broyting. Bert helvtin av teimum fólkum, sum høvdu sín ársinntøku í fiskivinnuni fyri 10-15 árum síðani, hava tað í dag.
Tað eru hesi viðurskifti sum gera, at fiskivinnan sum soleiðis er nógv minni umfatandi í samfelagnum í dag enn fyri fáum árum síðani. Í londunum rundan um okkum ger sami tendensur seg galdandi.
Uppboðssøla og grandfathering sum útlutingarskipanir
Útlutingarskipan hevur nakað við búskaparligu dimensiónina at gera, tí ein útlutingarskipan snýr seg eisini um at tryggja fiskivinnuni støðugar karmar yvir longri tíð soleiðis, at vinnan kann leggja til rættis rationaliseringar, effektiviseringar, uppbygging av virðisketum og annað, sum krevur ávíst áramál.
Í Íslandi, Noregi og í Grønlandi hevur “grandfathering” verið høvuðsprinsippið í útlutanini av rættindum. Teir reformar, sum hava verið, hava givið reiðaríunum, sum eru í fiskiskapinum, loyvi at halda fram við styrktum rættindum. Haldi meg vita, at tað ongastaðni er goldið nakað til statskassarnar fyri hesi eksklusivu rættindini. Eins og í Føroyum eru tó stórar upphæddir goldnar fyri rættindir (skip) keypt frá øðrum privatum.
Í Føroyum er uppboðssøla sett fram sum ein máti at luta út rættindir. Tað er sáddur ivi um henda leistin, tí hann fremur ikki krøvini um støðugar karmar fyri vinnuna. Nakað kann verða um tað. Men ein uppboðssøla hevur tvey onnur endamál, sum hava sera stóran týdning. Tað eina er at medvirka til at áseta virði á livandi tilfeingið. Virðisásetingin kann brúkast til at meta neyvari um støddina á einum tilfeingisgjaldi. Hin týdningurin er at geva møguleika fyri at nýggir aktørar kunnu sleppa framat. Til hesi bæði endamálini eigur ein ávís nøgd – kanska eini 20% av øllum tilfeinginum at vera á uppboði árliga.
Ein “grandfathering” skipan er ivaleyst betri loysn enn uppboðssøla, tá tosað verður um at framtíðartryggja fiskivinnuna. Men her eiga vit at taka við læru av teimum feilum, sum eru gjørdir í londunum rundan um okkum og serliga í Íslandi. Ein føroysk grandfathering skipan skal tryggja, at ein upphædd, sum svarar til virði á livandi tilfeinginum, sum rættindini fevnir um, kemur samfelagnum til góðar, so ella so.
Í frágreiðingini “Størri vøkstur í fiskivinnuna” verður skotið upp at arbeiða við, at eini 80% av tilfeinginum verður útlutað í tað rópt verður “vinnuavtala” – eitt slag av skipaðari grandfathering. Vinnuavtalan hevur til endamáls at tryggja, at fyritøkan og myndugleikarnir saman finna útav, hvørji krøv ella skyldur fyritøkan skal lúka fyri framíhjárættindini fyritøkan fær útlutað í sín part. Rættindir og skyldur fylgjast at. Her verður til dømis nevnt, at fyritøkan skal binda seg til eitt tilfeingisgjald, gera íløgur í gransking, medvirka til at styrkja virðisketur, styrkja veitingarvinnurnar (keypa føroyskt), arbeiða við rekrutteringskipanum av fiskimonnum, arbeiða fyri at minka um CO2 útlát og annað, sum kann koma uppá tal. Tað ræður um at fáa fyritøkurnar aktivar í eini skipaðari menning av samfelagnum.
Samfelagsliga dimensiónin
Tað er ein politisk uppgáva at skipa fiskivinnukarmarnir soleiðis, at fiskivinnan kann maksimera virðisskapanina. Hetta hendir í búskaparligu dimensiónini. Í samfelagsligu dimensiónini er umráðandi, at politisku karmarnir um vinnuna laga tað soleiðis, at samfelagið fær sum mest burtur úr fiskivinnuni. Vit koma nú inn í fordeilingspolitikkin – tað er hvussu búskaparkakan, sum er skapt undir búskapardimensiónini, skal býtast.
Givið er, at fiskivinnan skal geva eitt skilagott avkast til kapitalin, og at manningarnar eisini skulu hava eina góða løn. Tað, sum er útyvir hetta, er sokallaða tilfeingisrentan, sum á ein ella annan hátt eigur at fella til samfelagið.
Fordeilingsplitikkurin kemur fram uppá nógvar mátar í fyrisitingini og nógv politiskt orðaskifti hava støði í, hvussu kakan skal býtast. Í Noregi hevur regionalpolitikkkur altíð havt ein avgerandi leiklut í skipan av fiskivinnuni. Høvuðsmótsetningurin er, at Norðurnorra hevur eina heilt aðra áskoðan á fiskivinnupolitikk enn økini longri suðuri. Ein og hvør dentlegging á at stimbra búskaparligu dimensiónina vil føra til eina sentralisering/flytan av fiskivinnuni suðureftir til økir aðrastaðni enn í Norðurnoreg. Tí hava tey í Norðurnoreg hildið fast um bindingarnar, sum tryggja, at fiskurin verður arbeiddur har (landingsplikt, akivitetsplikt, produktionsplikt etc). “Tveterås-rapportin” í 2014 vann ongan stuðul í Norðurnoreg, tí hon júst viðmælti at rationalisera vinnuna og geva pláss fyri vertikalari integrering, samanleggingum o.s.fr. Í 2016 kom ein onnur rapport frá sonevndari “pliktkommision”, sum skuldu kanna allar “pliktirnar” nærri og hvat ein kundi gera við tað. Nevndin viðmælti at taka av allar bindingarnar (pliktirnar) og í staðin selja árligu kvoturnar á eini uppboðssølu, har peningurin fer í ein grunn til at menna Norðurnoreg.
Í Íslandi hevur regionalpolitikkur eisini fingið fastatøkur. Partvís hevur myndugleikin útlutað lutfalsliga nógvar kvotur til útróðarbátar, sum jú eru landið runt og so hevur Bygdastovnurin eisini fingið litið upp í hendir at lata kvotur til bygdasamfeløg, har kvoturnar vórðu seldar burtur fyri fleiri árum síðani til tess at birta nýtt lív í hesar bygdir.
Rationalisering av fiskivinnuni viðførir, at nógv færri arbeiðspláss eru í fiskivinnuni. Sum eitt mótspæl til tess at minka um avleiðingarnar kemur alt meira fram á politisku dagsskránna, at vinnan fær álagt at byggja upp virðisketur. Hetta fyri at tryggja arbeiðspláss og at skatturin av virkseminum í virðisketuni kemur landskassanum til góðar. “Tveteråsrapporten” í Noregi hevur eitt sovorðið virðisketuperspektiv, har víst verður á, at rationaliseringin av norsku fiskivinnuni er neyðug til tess at byggja upp hesar virðisketur. Í Grønlandi verður nógv hugt eftir loyvisskipanunum, sum eru galdandi í námsídnaðinum og at føra hesar skipanir yvir á fiskivinnuna. Tað snýr seg millum annað um at seta loyishavaranum krøv um m.a at stovnseta virðisketur, sum byggja á tilfeingið loyvi fevnir um.
Virðisketuperspektivið er viðgjørt í føroysku frágreiðingini “Størri vøkstur í Fiskivinnuna”.
Grundleggjandi fyri at virðisketuperspektivið kann gerast ein drívmegi er, at vinnufyritøkurnar eru so mikið stórar og búskaparliga sterkar, at tær megna at byggja upp og halda tørn. Tí er tað eitt samanfall millum virðisketukravið í samfelagsligu dimensiónini og kravið um sterkar, dynamiskar og effektivar fyritøkur í búskapardimensiónini.
Setanarviðurskifti og lønarviðurskifti eru eisini ein partur av samfelagsligu dimensiónini. Tað er væl kent bæði her heima og í londunum rundan um okkum, at arbeiðsmegi til skip og virkir verða innflutt – og ofta tí henda arbeiðsmegin er bíligari enn tað arbeiðsmarknaðurin á staðnum vanliga bjóðar. Herundir kemur vælkenda hugtakið “sosial dumping”. Fakfeløgini og politikarar eru varnir við hetta fyribrigdið og út frá einum samfelagsligum sjónarmiði er betri við tryggum kørmum á arbeiðsmarknaðinum, enn at hesir karmar verða undirgravaðir.
Ein partur av fordeilingspolitikkinum er, at landskassin skal hava beinleiðis inntøku av fiskivinnuni. Í Grønlandi, Íslandi og í Føroyum hava myndugleikarnir innført tilfeingisgjald (kr/kg) á nøkrum av teimum rættindum, sum útlútaði verða. Grønland hevur størst kr/kg gjaldið og hevur sett nevnd niður at gera nýggja skipan av tilfeingisgjøldum, sum skal umfata øll fiskasløg. Ein annar máti at fáa pening í landskassan er gjøgnum eina uppboðssølu av rættindum. Hetta er og verður roynt í Føroyum. “Pliktkommisionen” í Noregi viðmælir eisini uppboðssølu, tó til eitt heilt ávíst endamál. Í Noregi er tilfeingisgjald júst sett á politisku dagsskránna.
Størsta yviskipaða avbjóðingin í samfelagsligu dimensónini liggur í tí legitimiteti fiskivinnan hevur millum landsins borgarar. Góðu úrslitini í búskaparligu dimiensiónini, har fiskivinnan hevur framt umfatandi rationaliseringar við politiskari hjálp, sum aftur hevur viðført, at fyritøkurnar hava vunnið ovurhonds nógvan pening, vísir seg at standa í størri og størri andsøgn til ta tódnaðu samfelagsligu tyngdina fiskivinnan hevur. Hetta er farið fram uttan at politikarnir hava megnað at fingið javnvág í aftur.
Samfelagsligi legitimiteturin er kjakevni í Íslandi. Tað vísir seg, at minni enn ein triðingur av íslendingum halda, at samfelagið og fiskivinnan ganga hond í hond. Hetta gevur trupulleikar fyri politisku flokkarnar og fleiri av teimum vísa meira og meira á, at tørvur er á at endurskoða fiskivinnupolitikkin, so ein nýggj “kontrakt” kann gerast millum samfelagið og fiskivinnuna.
Samgonguskjalið hjá nýggju íslendsku stjørnuni (10. jan. 2017) hevur eitt brot um, at kannast skal nærri í hvønn mun til dømis tilfeingisgjald kann tryggja, at gjaldið fyri atgongd til fiskastovnar verður proportionelt við virðisskapanina í fiskivinnuni.
Í november mánaði 2016 kom enn ein nevnd (Kvoteudvalget) í Noregi við sínum tilmæli. Nevndin vísir á, at ein framtíðar norsk kvotaskipan skal byggja á tríggjar súlur: Effektivitet, Fleksibilitet og Legitimitet. Nevndin ásannar soleiðis, at dentleggingin á búskapardimensiónina og harav fylgjandi møguleikar at skapa stór virðir ikki endurspeglast í samfelagsdimensiónini. Tí eigur reformurin at arbeiða fyri størri javnvág millum búskapar- og samfelagsdimensiónirnar við at partur av tilfeingisrentuni fellur til felagsskapin (statin).
Í Føroyum eru ongar kanningar gjørdar legitimitetinum viðvíkjandi, men í kjalarvørrinum av tí nógva uppsjóvar fiskiskapinum seinastu árini, hevur verið eitt ávíst kjak um hvør skal hava hesi framíhjárættindini at gerast ríkur. Fólk hava víst á órættvísið í, at hesir nýggju møguleikarnir ikki er komin fleiri til góðar.
Endi
Tað hevur alstóran týdning, at føroyska kjakið um nýggja fiskivinnuskipan ikki verður avmarkað til fyri ella ímóti uppboðssølu, tí har so sera nógv annað, sum eigur at koma upp at venda. Sum víst á í greinini, so skulu nógvir spurningar svarast í øllum trimum dimensiónunum.
Tað er ábyrgdin hjá politikarunum at finna bestu javnvágina millum tær tríggjar dimensiónirnar í burðardyggari fiskivinnu. Torførasta takið verður at finna javnvágina millum búskaparligu og samfelagsligu dimensiónina. Henda avbjóðingin stendur eisini á politisku dagsskránni í londunum í útnorði. Gongdin í fiskivinnuni seinastu árini hevur skapt ikki sørt av sundurlyndi í samfelagnum, og tí umræður at fáa kjakið bent tann vegin, at kjakið um savningarmegina í samfelagnum kemur í miðdepilin.
Í greinini er víst á, at Grønland, Ísland og Noreg eru í somu støðu sum Føroyar. Tað er tí er vert at fylgja væl við í fiskivinnupolitiska kjakinum í hesum londum.
Tilvísingar:
Kvotaudvalget: https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/kvoteutvalget-overleverer-innstilling/id2523624/
Pliktkommisionen: https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/sandberg-mottok-pliktkommisjonens-rapport/id2515510/
Tveteråsrapporten: https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/nou-2014-16/id2354149/sec1
Innlegg og frágreiðing frá Fiskimálaráðharrastevnu í Grønlandi 31. aug 2016: http://www.nora.fo/noraregionen/noraregionconferences/vestnordiskfiskeriministerkonferanse2016/
Størri vøkstur í Fiskivinnuna: http://fvg.fo/Files/FVG/F%C3%ADlur/Stu%C3%B0ul/2015/2015-03-05%20Storri%20vokstur%20i%20fiskivinnuna%20-%20final-jm.pdf
Tøl, ið tala. Virðisvøkstur í fiskivinnuni: http://fvg.fo/Files/FVG/F%C3%ADlur/Stu%C3%B0ul/2015/2016-03-05%20Tol%20id%20tala%20-%20Fiskimalaradid%202016%20-final-jm.pdf


text:
Sølan av heilivági móti diabetes er munandi hægri í Føroyum enn í øllum øðrum Norðurlondum (Finnland undantikið), sambært stóru NOMESKO-frágreiðingini “Heilsuhagtøl í Norðurlondum 2016”. Dagliga verða 62.8 skamtar av heilivági móti diabetes seldir fyri hvørjar túsund føroyingar, meðan flestu norðbúgvar liggja millum 40 ella 50. Tað er serliga heilivágur móti typu 2 diabetes, ið verður nógv selt í Føroyum.
- Tað kunnu vera tvær orsøkir til hetta. Ein kann vera, at í Føroyum hava vit fleiri fólk, sum hava typu 2 diabetes. Hin orsøkin kann vera, at sjálvt um sukursjúka í Føroyum í veruleikanum hevði verið óbroytt hesi árini, kunnu vit síggja, at talið veksur, tí vit finna fleiri av sjúklingunum, sigur Pál Weihe, yvirlækni á Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu og fyrrverandi umboð Føroya í redaktiónini á NOMESKO.
Lesið meira í blaðnum, sum er komið í sølubúðirnar


text:
Effo-deildin fekk eitt nýtt oddalið í dag, tá Víkingur við 1-0 sigri móti HB í Sarpugerði yvirhálaði KÍ í sera spennandi oddastríðnum í bestu føroysku fótbóltsdeildini.
Víkingur vann við málinum, sum Sølvi Vatnhamar gjørdi, tá dysturin var góðar 70 minuttir gamal. HB megnaði ikki at svara aftur og hevur bara fingið eitt stig í seinastu seks dystunum.
Eitt stig var eisini tað, sum B36 og Skála fingu í part í Gundadali. Fyrri hálvleikur var ógvuliga linligur, men í seinna hálvleiki legði Brian Jacobsen skálamenn framum við hegnisligum skallara. B36 skifti Sebastian Pingel inn stutt seinni, og hann takkaði fyri álitið við at skora útjavnandi málið tíggju minuttir fyri leiklok. Skála vísti, at tað als ikki var av tilvild, at teir vunnu á B36 tíðliga í kappingini, og teir høvdu eina stigið uppiborið móti einum B36-liði, sum í dag saknaði talismanin Lukasz Cieslewicz.
Eisini á Svangaskarði endaði tað við javnleiki, men tað var væl meira undirhaldandi enn í Gundadali. Dysturin millum B68 og TB endaði 3-3, eftir at tvøramenn høvdu verið á odda bæði 2-0 og 3-2. Albert Adu og Salmundur Bech góvu TB leiðsluna, men Jann Ingi Petersen fekk minkað til 1-2 áðrenn hálvleikssteðgin, og tíggju minuttir inn í seinna hálvleik javnaði Michal Przybylski til 2-2. Salmundur Bech gjørdi tað síðani til 3-2 til TB, men stutt seinni fekk B68 brotsspark, sum Óli Olsen setti í netið til endaligu støðuna 3-3. B68 hevur framvegis ikki vunnið ein dyst í landskappingini í ár, men hesaferð stóð ikki á at gera mál.
Dysturin millum AB og ÍF byrjaði á Argjum klokkan 17:15, og seinasti dysturin í hesum umfarinum verður spældur 5. juni í Klaksvík millum KÍ og NSÍ. Tá fær KÍ møguleikan at taka oddasessin frá Víkingi aftur.
Úrslitini í 13. umfari:
B36-Skála 1-1
B68-TB 3-3
Víkingur-HB 1-1
AB-ÍF (byrjaði kl. 17:15)
KÍ-NSÍ (verður spældur 5. juni)
Støðan:
Víkingur 28 stig, KÍ 26 stig, B36 25 stig, NSÍ 24 stig, HB 18 stig, ÍF 15 stig, Skála 10 stig, TB 10 stig, AB 9 stig, B68 6 stig.
Komandi umfar 12. juni:
TB-NSÍ
KÍ-Víkingur
Skála-AB
HB-B36
ÍF-B68


text:
Fyrrapartin bleiv tilhaldslógin einmælt samtykt við 3. viðgerð í Løgtinginum. Nýggja lógin um tilhald, uppihaldsforboð og burturvísing ger tað lættari at verja fólk, sum verða tráfylgd (stalka) ella órógvað. Eitt nú verða reglurnar um tilhald greiðari, og eisini verður møguligt at vísa einum harðligum persóni burtur úr heiminum.
Høvuðstættirnir í nýggju lógini eru:
Tilhald fer framyvir at verja fyri øllum slagi av sambandi, sum verður mett at vera brot á persónliga friðin.
Tað ber til at geva uppihaldsforboð innanfyri eitt landafrøðiliga greitt avmarkað øki, t.d. nærhendis heimi ella arbeiðsplássi hjá órættaða.
Persónur eldri enn 18 ár kann í eitt styttri tíðarskeið vísast burtur úr heimi sínum. Treytin er, at viðkomandi er undir illgruna fyri brot á revsilógina. Ein persónur kann eisini vísast burtur, um hann ber seg at á ein slíkan hátt, sum kann vera hóttandi móti húsfólkinum.
Tilhald og uppihaldsforboð fevnir eisini um húsfólk hjá órættaða, um hetta verður hildið neyðugt fyri at røkka endamálinum við tilhaldinum ella uppihaldsforboðnum.
Tráfylging (stalking) er allýst sum skipað og áhaldandi forfylging og ágangur, og hetta verður mett sum ein skerpandi støða, tá revsing skal ásetast.
Um ein persónur hevur verið fyri grovum og vandamiklum brotsverki, skal tað beinanvegin kunna geva gerningsmanninum tilhald, soleiðis at órættaði og næstringarnir ikki skulu tola samband o.a. við gerningsmannin.
Kelda: Løgmansskrivstovan


text:
Samstarv tænir Føroyum
30. juni 2017
Landsstýrið ætlar at klamsa úthurðina í andlitið á útlendingum, sum nú kunnu fáast í okkara part, so ein munandi betri handilssáttmáli kann fáast við ES
Er tað klókt, at eitt nationalistiskt landsstýri klamsar við úthurðini og vil útihýsa t.d. hollendskum, donskum og íslendskum aktørum í føroysku fiskivinnuni?
Greiða svarið er nei.
Og nú gongur sjón fyri søgn um, at samgongan skjýtur seg sjálva í fótin.
At smekka hurðina í andlitið á feløgum, sum hava verið við til at byggja upp virksemi og skapt arbeiðspláss í Føroyum, fær sjálvandi sera óhepnar avleiðingar.
Tey gera Holland til fígginda
Tíðindini um, at forsætisráðharri Hollands, Mark Rutte, hevur havt samrøðu við Aksel V. Johannesen, eru sera áhugaverd í mun til framtíðar samstarvsmøguleikar.
Mark Rutte hevur uttan iva roynt at fáa fornuftina at ráða, so at samvinnan við føroyingar kann halda fram. Fornuft hevur tó neyvan rinið við landsstýrið ella samgonguna.
Helst hevur Mark Rutte eisini sagt Akseli, at Holland noyðist at taka neyðug stig, um nationalistiski landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum fær sín vilja og kroystir allar útlendskar aktørar út.
Ein upplagdur vandi er, at Holland kann gera tað trupult hjá Føroyum at fáa eina veruliga fríhandilsavtalu við ES.
Øll ES-limalond skulu jú góðkenna ein nýggjan handilssáttmála við Føroyar, og um Holland sigur nei, verður eingin sáttmáli.
Tá verða Føroyar fasthildnar sum rávøruútflytari hjá øðrum londum heldur enn at gerast ein múgvandi matvøruútflytari, so sum Sambandsflokkurin støðugt mælir til.
Brúka sunna fornuft
Tað kemur sostatt øllum føroyingum aftur um brekku, um Javnaðarflokkurin aftur boygnar og letur Tjóðveldi og Framsókn sleppa at ”nationalisera” tað, sum útlendskar fyritøkur hava verið við til at bygt upp.
Hvat er alternativið?
Tað er greitt, at landsstýrið í løtuni hevur forhandlingsmegi mótvegis hollendingum, og tann megin kann brúkast konstruktivt.
Heldur enn at útihýsa útlendskar fyritøkur eigur landsstýrið at gera eina alliansu við hollendska forsætisráðharran!
Mark Rutte kann uttan iva toga í týðandi træðrir, so Føroyar kunnu koma munandi nærri einum nógv betri handilssáttmála við ES.
Hví ikki brúka Holland konstruktivt? Landið hevur eina ávísa vekt í ES.
Tey gera Føroyar til ein dunnuhyl
Í fiskivinnuuppskoti Sambandsfloksins er latið upp fyri, at útlendingar framhaldandi kunnu eiga í føroyskari fiskivinnu, tó skal ikki nakar ivi verða um, at ræðisrætturin er í Føroyum.
Hetta tryggjar, at føroyskar fyritøkur hava atgongd til útlendskan kapital og kunnu samstarva úteftir.
14. september-samgongan vil hinvegin avbyrgja føroyskar fyritøkur og í grundini gera Føroyar til ein lítlan lokalan dunnuhyl.
Dunnuhyljahugsanin ber í sær, at føroyskar fyritøkur verða avmarkaðar og hava verri møguleikar at gera íløgur uttanlands. Og fyri føroyskar borgarar kann eisini gerast trupult, um vit missa rættindi í øðrum londum.
Hollendingar kunnu selja til íslendingar
Landsstýrið hevur, sum nevnt, skotið seg nakað so hart og dyggiliga í fótin við hesum víðgongda og nationalistiska uppskotinum til fiskivinnunýskipan.
Brádliga uppdaga tey, at Hoyvíkssáttmálin veruliga er ein stórur kleppur um beinið á Føroyum, og at tað ikki ber til at trýsta íslendingar út úr føroysku fiskivinnuni.
Og kanska finna tey eisini fram til, at um hollendingar skulu kroystast út, so kunnu teir selja til íslendingar!
Virðisøking er lykilin
Sambandsflokkurin hevur støðugt víst á, at Føroyar mugu og skulu hava ein nýggjan handilssáttmála við ES, har ið tollsatsir og aðrar forðingar minka munandi og helst hvørva.
Tá kann føroyska útflutningsvirðið tvífaldast.
Eitt slíkt frambrot skal koma øllum føroyingar til góðar. Borgarar skulu hava munandi betri vælferðartænastur enn í dag, og fyritøkurnar skulu hava møguleika at vaksa, skapa nýggj arbeiðspláss og fleiri inntøkur til Føroya.
Tey flestu munnu nú síggja, at 14. september-samgongan spælir hasard við føroyskum vinnulívi, og at tað fer at fáa víðfevndar avleiðingar fyri samfelagið og føroyingar allar.
Bárður S. Nielsen,
formaður í Sambandsflokkinum
RN
Aftur


text:
Okkara menn aftur á slóðina
1. deild menn18-04-2013 - Jónfinn Petursson
1. deild menn, 5. umfar: HB - EB/Streymur 3-0
Eftir tveir ósigrar á rað bradagði aftur mikukvøldið, tá sundalagsmenn vóru á vitjan. Ein góður 3-0 sigur var úrslitið, sum hevur við sær, at okkara næstbesta lið liggur heilt uppi í toppinum í 1. deild.
Dysturin var ikki meira enn byrjaður, tá Dávid R. Nolsøe legði okkum framum. Stórar tjúgu minuttir seinni økti Jákup Slættalíð.
Farið var til hálvleiks við 2-0 leiðslu. Hon helt sær eisini fram fýra minuttir eftir tímaslagið, tá Pál Mohr Joensen slóg sigurin fastan til 3-0.
Flott avrik og hugaligt at vit nú eru komnir á slóðina aftur. Hjartaliga til lukku við góða sigrinum.
HAGTØLINI
HB - EB/Streymur 3-0 (2-0)HB: Eli Nolsøe Leifsson - Bárður S. Guttesen, Sørin N. Samuelsen (liðsk.), Sverri Mohr Mortensen, Kári Nielsen (Eyðun H. Højgaard 46), Tróndur Jensen, Dávid R. Nolsøe (Kjartan Nielsen 62), Kári Hvannastein (Tóri Rasmussen 72), Pál Mohr Joensen, Jákup Slættalíð og Magnus Egilsson
Eyka: Johan Ejvind Mouritsen
Venjari: Frankie Jensen
Hjálparvenjari: Símun Eliasen


text:
Kríggið í fyrrverandi Jugoslavia endaði fyri meira enn 20 árum síðan. Men enn vita túsundtals familjur ikki, hvat bleiv av teirra avvarðandi.
10.700 fólk eru framvegis saknað í krígnum, sum fór fram mitt í Evropa í 1990-árunum, skrivar Ritzau.
Hetta vísir ein uppgerð frá altjóða Reyða krossi, sum leggur tølini fram á altjóða degnum hjá ST fyri tey burturblivnu.
Tá ið blóðuga borgarakríggið herjaði millum grannarnar í fyrrverandi Jugoslavia, hvurvu næstan 35.000 fólk. Av teimum vóru 22.000 frá Bosnia.
Formaðurin í ICRC hjá Reyða krossi, Peter Maurer, heitir á myndugleikar í øllum heiminum at finna viljan, sum skal til fyri at finna svarið uppá, hvat er hent teimum, ið hvurvu.
- Vit mugu taka stig til at forða fyri, at fólk hvørva, og at savna tær neyðugu upplýsingarnar, tá ið fólk hvørva. Fyrr ella seinni geva hesar upplýsingar svarini, sigur hann.
Í minsta lagi 130.000 fólk doyðu í borgarakrígnum í fyrrverandi Jugoslavia. Nógv tey flestu doyðu í Bosnia, har kríggið herjaði millum 1992 og 1995.


text:
FKJ hevur øll tekn sett heilvegis og aldeilis sum í Ensku KJB A.V.
Í skjótt heila øld hava føroyingar livað við at hava tvær bíbliur, sum mangla túsundvís av orðum, og eingin segði nakað; nú kemur ein, sum tit heilt víst í øðini fara at meyla um manglar túsundvís av kommaum. Vísir mær, hvør ið IKKI elskar Guðs orð, men virðir normar og krøv sínar verðsligu samtíðar meira enn orðini hjá Guði! Flestøll duga ikki eingong at SÍGGJA, at tvey orð mangla í einum versi, og eru í veruleikanum flúgvandi líkaglað; men um gásareygu mangla, eru tey fúkandi galin. Nú stinga oyðimarkar-meylararnir upp høvdum sínum. Varið tykkum, at ikki jørðin opnist, og uppgloypi tykkum.
Semikolon er eisini sett fullvegis sum í ensku King James. Semikolon (;) kann sigast hava dupulta sundurdeilandi styrki av einum komma, og vera hálva leið yvirímóti einum punktumi.
Í King James Heilagu Bíbliuni er kolon brúkt eftir einasta rætta brúksháttarlagi Bíbilsks samanhangs, tað er við atliti til tekstinnihaldsins (t.e. tekststykki í mun til tekststykkis), og IKKI so flatt og platt sum at vísa lesaranum, at nú kemur altso ein útsøgn. Slíkt humanistiskt heiladeytt skvatt.
Kolon er eisini sett eins og í ensku King James, sum er eftir øðrum og eldri reglum enn í nútíðarligari, endatíðar skriving, (t.e. eftir 1881).
Týðarin hevur sett seg í samband við Perry Demopolous, týðara Kings James til Russiskt, og spurt hann, hvørt hann og okfelagi hansara hava broytt nýtslu kolons frá ensku King James, og eisini hvørt teir hava nýtt gásareygu, hvat enska King James jú ikki ger. Svar hansara var, at teir virða ensku King James Bíbliuna sum verandi Guðs heilaga, ófeilbarliga, óbetriliga BÓK, og teir vilja tí ikki broyta nakað í henni. Teir hava tí sett øll semikolon og kolon heilt eins og í ensku King James Bíbliuni, og í útgangsstøðinum eisini komma, tó í tí førinum við einstøkum frávikum. Teir hava ikki nýtt gásareygu. Hetta er júst tað sama sum eg havi kent alla tíðina at eg átti at gera; so svar hansara kom sum ein staðfesting, og ein vælsignað styrking í mínari støðu.
Í King James Heilagu Bíbliuni er kolon sett mest eftir reglu 3 av hesum eftirfylgjandi 4; møguliga í einstøkum førum eftir reglum 1 og 2, men aldri eftir reglu 4, sum er tann, ið eyðkennir okkara serstakliga fáfróðu samtíð, og sum er tann einasta, sum fólk tímir og vil skilja. (Einum, sum VIL fáa at vera fáfróður í friði, ja, honum kann eingin hjálpa).
- syntactical-deductive: introduces the logical consequence, or effect, of a fact stated before
There was only one possible explanation: the train had never arrived.
- syntactical-descriptive: introduces a description—in particular, makes explicit the elements of a set
I have three sisters: Catherine, Sarah, and Mary.
- appositive: introduces a sentence with the role of apposition with respect to the previous one
Luruns could not speak: he was drunk.[2]
- segmental: introduces a direct speech, in combination with quotation marks and dashes. The segmental function was once a common means of indicating an unmarked quotation on the same line. The following example is from Fowler’s grammar book, The King’s English:
Benjamin Franklin proclaimed the virtue of frugality: a penny saved is a penny earned.
It is commonly used to introduce speech in a dialogue (such as a script):
Patient: Doctor, I feel like a pair of curtains.
Doctor: Pull yourself together!
A colon may also be used for the following:
introduction of a definition
A: the first letter in the Latin alphabet
Hypernym of a word: a word having a wider meaning than the given one; e.g., vehicle is a hypernym of automobile (Kelda: Wikipedia)
Dømi um appositiva-nýtslu kolons:
28 Nú, lærið eitt líknilsi av fikutræinum; Tá ið grein tess er enn viðbrekin, og skjýtur fram bløð, vita tit, at summar er nær:
29 Soleiðis tit á líkan hátt, tá ið tit skulu síggja hesar lutir bera á, vitið, at tað er nær, enntá við hurðarnar.
Altso, læra tit hetta líknilsið, .. so kunnu á líkan hátt tit vita hesar lutir & s.fr.
Legg merki til, at hetta er eisini sett í førinum vers í mun til verss.
Slík nýtsla kolons, sum tekur atlit fyri, og grundstøði í tekstinnihaldinum, t. e. tekststykki í mun til tekststykkis, er munandi sømiligari til eina slíka ovurhonds dýrabæra bók sum Heilagu Bíbliuna, sum jú av røttum situr á heilt aðrari, himinshægri rók enn øll verðslig skriving, sama hvussu góð sambært monnum. Tað er ikki burturvið, at Bíblian hevur sínar egnu skrivingarreglur, tí Bíblian er og skal verða hildin óheft av heimsins lága vísdómi: vegna tess at Bíblian er ikki ein bók av hesum heimi, men av hinum ævigt-varandi. Bróti eg lógir manna við at skriva eftir reglum Guðs, so setið meg bara fastan; so skrivi eg áfram handan bolt og slá. Hesin knorlur verður ikki bundin, eiheldur kroystur, eiheldur keyptur, eiheldur stýrdur, eiheldur mutraður, eiheldur ræddur; nei, eg fari at geva Føroya fólki Guðs BÓK, King James Heilagu Bíbliuna, á føroyskum, og tey verða so bara noydd til at læra at elska Guðs orð so mikið, at tey læra seg at lesa Guðs bók við øðrum, mun skærari glæreygum enn Dimmalætting & Co.; ikki bert í orðanýtslu, men eisini heilt niður í minstu teknseting; hvat teir, sum hava føtur sínar fast plantaðar í tíðini núverandi, aldri verða førir fyri at skilja. Teim noyðumst vær halda burt, so takið tygum ein spurt.
Lesið annars um andstygd týðarans fyri styggu, andstyggiligu re-voltare-isku gásareygum hinnar 19. aldar Guð-leysu frakka, fosturlandstilbiðjara og Guðs-avnoktandi darwinista, í greinini, Gásin sleppur at eiga síni eygu. Um tú spyrt meg, so finst eingin sannur vísdómur eftir aftaná 1881: tí teir, sum yvirgóvu Rextus Receptus reformatións Bíbliurnar og skriðu yvirímót Alexandrisku mutilatiónunum eru í stuttum orðum júst teir, sum Guðs orð talar um í II. Thess. 2:9-12:
9 Enntá hann, hvørs koma er eftir virkan Satans við allari kraft og tekinum og ljúgvandi undurum,
10 Og við øllum villleiðiligleika av órættvísi í teimum, sum glatast; av tí at teir móttóku ikki kærleikan til sannleikans, at teir máttu verðið frelstir.
11 Og fyri hesa grund skal Guð senda teimum kraftmikla villu, at teir skuldu trúgva eini lygn:
12 At teir allir máttu verða heldømdir, sum trúðu ikki sannleikanum, men høvdu hugnað í órættvísi.
Guð sendir altso teimum, sum ikki móttaka kærleika til sannleikans, tað er orðs síns, kraftmikla villu, at teir skuldu trúgva eini lygn. Hetta stykki skriftarinnar umtalar anti-christ, og tað er tann andin, sum framturnar kraftigari í dag enn nakrantíð áður. Meginparturin av Guðs fólki HAVNAÐI GUÐS ORÐI Í 1881, tí tey elskaðu tað IKKI, og mong tóku glaðbeint ímóti perVersjónum Origens & Westcotts & Horts, tí í 1881 byrjaði síðsta tíðarbil kirkjunnar, t.e. hitt Laodiciænska tíðarbilið, hitt lunkna, sum Guð sigur um, at hann vil spýggja tað út úr munni sínum, uttan so tað vendi um (Opb. 3:15-16).
Hvørki King James A.V. 1611, ella Luthers Heilige Schrift, ella danska bíblian frá 1732 hava gásareygu í tekstinum; og ein SANNUR Bíbliu-elskari hevur MUNIN hægri virðing fyri eini ordiliga skrivaðari Bíbliu eftir reinum, sonnum reformatiónsleisti, enn hvat hann nakrantið kundi droymt um at havt fyri eini av hesum endatíðarinnar mannsleikjandi Laodiciænsku, Alexandrisku, Páva-“kirkju”-ligu, westcottisku, kettaraligu, mammons “bíblium”, sokallaðum. Ert tú ikki komin har til enn, so halt bara áfram og les King James A.V. 1611; kanska Guð sær í náði til tín og skeinkir eisini tær sanna ást at orði sínum. Týðarin hevur so knýtt ástum við BÓKINI, sum, sum tann einasta á klótini, inniheldur øll varðveiddu orð Guðs; og um og fyri tað siti eg hendur í stokk, høvur í blokk.
P. S. Hesin bjølgurin biður IKKI navnan Skaale um loyvi til at skriva ella stava nakaðsumhelst. Tann dag eg ikki havi loyvi til at SKRIVA sum eg vil, lati eg politi-statin Danmark seta meg fastan, og haldi áfram at skriva handan rima. Tá eri eg ikki Føroyingur longur, hvat eg nærum skammist við at kalla meg allíkavæl; dani so ALDRI. Tann dag staturin er farin at LÓG-geva um skriving, og KREVJA, at tú SKALT skriva so og ikki so, tá er hetta vorðin ein devul-stýrdur politi-statur (hvat eg beri stórt bangilsi fyri, at vit altso globalt eru á veg ímóti við rúkandi ferð. apropos hasa devul-stýrdu globaliseringina, sum bert er fyri at fyrireika vegin fyri tyranniska heims-stýri hins endaliga anti-christs). So, Guðs sonnu tilbiðarar, gerið tykkum klárar til at líða fyri Christs søk; (og gloymið ALT um “prosperity gospel”, tað er ein SATANS LYGN) ja, annaðhvørt tað, ella farið í Vaticanið, boyggið knæ, og kyssið ring. Endaligi and-christur er júst ókomin. Og djórið sum var, og er ikki, enntá hann er hin áttandi, og er av teimum sjey, og fer inn í glatan (Opb. 17:11). Á sjey fjøllum; ja, veitst tú ikki enn hvar tað er, so ert tú bæði bangin og býttur!. 500 ár eftir reformatiónina vil fleirtalið enn heldur vera bláoygt, fáfrótt, bundið; enn at hyggja sannleikan beint í eyguni og doyggja fyri hann, um so má vera.
Orðið skal vera rátt og ópolerað, tí tað er tað sum skal polera fólkið, og so slettisikki fólkið tað.


text:
Jákup Dam, býráðslimur, finst í skrivi við heitinum “Tórsvøllur – ein luxusíløga” harðliga at býráðssamtyktini um at gera Tórsvøll lidnan.
Honum dámar fyri tað fyrsta ikki, at býráðið samtykkir íløgur yvir ár – tað er annars púra vanligt. At henda íløgan í Tórsvøll leggur ovurtunga fíggjarliga byrðu á komandi býráð er heldur ikki rætt.
Tvørturímóti hevur núsitandi býráð gjørt sær stóran ómak at spjaða íløguna yvir ár soleiðis, at komandi býráð ikki kemur at fáa nakrar trupulleikar av hesum, tá aðrar íløgur skulu raðfestast.
Fyri tað næsta dugir Jákup Dam ikki at síggja, hvat gagn skattaborgarin í Tórshavnar kommunu fær burturúr íløguni. Hann reksar upp eitt hølisyvirlit og ger ta niðurstøðu, at tað er ikki tann vanligi borgarin, ið fær gagn av hesi útbygging.
Nú er tað soleiðis, at til ein altjóða leikvøll skulu ávís høli verða til taks, hetta sambært krøvum frá UEFA. Jákup Dam gloymir tó at greiða frá, at allir áskoðarar á vestursíðuni nú koma undir tak og fáa eins góðar hentleikar sum hinumegin. Hetta er vanligi borgarin – gamaní eisini av bygd ella úr útlandinum, tey skulu vera meira enn hjartaliga vælkomin.
Jákup Dam greiðir heldur ikki frá, at Niðari vøllur, har fjøld av børnum, ungum og vaksnum úr Havn venja og spæla hvønn einasta dag, nú fáa atgongd til hølisheintleikar, sum ongantíð hava verið. Íløgan hevur sostatt beinleiðis gagn fyri borgararnar, og vísir eisini, at Tórsvøllur er ein ágóði fyri allan ítróttadepilin í Gundadali.
Fyri tað triðja heldur Jákup Dam uppá, at henda íløga í Tórsvøll er óneyðug, tí Tórsvøllur er longu væl útbygdur og kann uttan trupulleikar brúkast í verandi líki. Jú, hann kann væl brúkast til venjingar og ávísar dystir, men Tórsvøllur hevur ikki neyðugu góðkenningarnar til A-landsliðið.
Skulu vit framyvir tryggja okkum at síggja okkara stolta landslið spæla kappingardyst móti øðrum tjóðum í Føroyum, so krevst ein Category 4 góðkenning frá UEFA. Tað hevur verandi leikvøllur ikki. Tá henda útbyggingin er gjørd, tá lýkur Tórsvøllur loksins krøvini sambært Category 4.
Fyri Jákup Dam sum tjóðveldismann mátti hetta verið søtur tónleikur.
Vinn-vinn
Men nei, hann vil ikki verða glaður um hesa íløgu. Ístaðin reksar hann upp, hvussu hesir pengar kundi komið øðrum økjum í kommununi til góðar. Eitt nú nevnir hann eldraøkið, har hann við málandi myndum gevur fatan av undantaksstøðu.
Býráðið hevur annars júst játtað eldraøkinum 22 mió í eykajáttan. Vit vita, at meira skal til fyri at menna tænasturnar, og at tað støðugt verða avbjóðingar á eldraøkinum.
Tað er eisini tí, at vit umframt eykajáttanina hava sett í gongd eitt umfatandi greiningararbeiði soleiðis, at hetta býráðið og tey komandi býráðini kunnu leggja munagóða ætlanir fyri at menna alt eldraøkið, bæði rakstur og íløgur, komandi mongu árini.
Eg skal viðganga, at tað er lætt at seta íløgurnar í Tórsvøll upp ímóti so mongum øðrum, ið skal raðfestast, serliga tá ið man stendur uttanfyri linjurnar uttan ábyrgd.
Men tíbetur, so hevur býráðsmeirilutin víst sínar dygdir og verið serstakliga tilvitaður um skilagóðu raðfestingarnar serliga innan vælferð og trivnað soleiðis, at tað eisini er pláss fyri íløgu sum hesari í Tórsvøll.
Harumframt er samstarvið við Fótbóltssambandið um Tórsvøll ein sólskinssøga, har vit øll eru vinnarar. Fíggjarligi luturin hjá Fótbóltssambandinum er í veruleikanum størri enn tann hjá kommununi, so eisini her fær borgarin í Havn saman við øllum føroyingum ein ítøkiligan ágóða.
Havnin hevur eisini fingið ein graslíkisvøll aftrat til sínar borgarar og ein altjóða leikvøll, ið sømir seg einum høvuðsstaði. Og Fótbóltssambandið fær neyðugu karmarnar til at framtíðartryggja sítt alsamt vaksandi altjóða virksemið í Føroyum.
Og føroyski áskoðarin – eisini Jákup Dam, hóast hesi súru berini – stórtrívist á Tórsvølli.
Hann veit eisini, sum rætt er, at Tórsvøllur er ein vinn-vinn íløga fyri allar partar.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Ongar ábendingar um nakað brotsverk er framt
Maðurin varð sæddur flóta lívleysur í bátahylinum klokkan fimm minuttir yvir hálvgum átta. Hann var endaliga staðfestur at vera deyður klokkan tíggju minuttir í hálvgum níggju.
Maðurin varð seinast sæddur um hálvgum eitt tíðina í nátt, men enn veit politiið ikki, hvussu og hví maðurin er endaður í bátahylinum.
Líksýn og avhoyringar verða nú gjørdar, men sambært vakthavandi á politistøðini, so eru ongar ábeningar um, at nakað brotsverk er framt.


text:
Belis
Belis (enskt: Belize) er eitt land í Miðamerika við mark ímóti Guatemala og Meksiko. Høvuðsstaðurin í Belis eitur Belmopan. Almenna málið í landinum er enskt, men fólkið í Belis er ættað úr mongum londum - har eru karibar, afrikanar, mayar, ásiatar og evropear - og mong fólk tosa kreólskt ella afrikonsk mál. Karibiskur matur og tónleikur er væl dámdur, og landið er viðgitið fyri sítt fjølbroytta og nógva dýralív.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Belis er bæði gamalt og nýtt land. Gamlar torftir eru víða um í landinum og eru dømi um gomlu mayamentanina. Landið fekk frælsi í 1981. Í mong ár var Belis bretskt hjáland ("Bretska Honduras"); tað einasta í Miðamerika.
Í 1961 var hervilig ódn og øgiligur uppgangur í høvuðsstaðnum, Belisbýi, úti við strondina, og hann fór illa. Í 1970 varð farið at byggja nýggjan høvuðsstað, Belmopan, 80 km inni í landinum, tí at har var tryggari. Belisbýur er enn størsti býur í landinum, men alt fleiri og fleiri fólk flyta til Belmopan, og nógvar vinnufyritøkur verða eisini fluttar hagar.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Rósuviður, mahogni og annar úrdráttur úr skóginum, m.a. chicle, nýtt sum ráevni til tyggigummi, og kapokk, ið er silkibummull, úr tí ovurstóra Ceiptrænum, hava stóran týdning í búskapi landsins. Sama er við aldinfruktum, sum verða nógv dyrkaðar. Men landbúnaðurin er avmarkaður, tí at stórur partur av regnskóginum er friðaður, av tí at har eru nógv sjáldsom dýr og nógvar sjáldsamar plantur.
Uttanlandshandil[rætta | rætta wikitekst]
Inn- og útflutningurin av vørum, skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2007, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook:
Djóra- og plantulív[rætta | rætta wikitekst]
Í skógunum er satt dýrameingi. Og mong dýr, sum eru í vanda fyri at verða týnd, liva eisini í regnskógunum í Belis, til dømis jaguarur, tapirur, brølapa og nasabjørn. Firvaldar og ymsir tropufuglar flúgva træ av træi. Og har eru 250 ymisk børkubóndasløg; ímillum teirra svarti børkubóndi, ið er tjóðarblóma í Belis.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Helmingurin av Belis er tættur tropuregnskógur.
Fram við strondini í Belis er eitt 290 km langt korallriv við nógvum sandgrynnum og oyggjum. Tað er næstlongsta korallriv í heiminum - bara Korallrivið Mikla í Avstralia er longri, har eru skjaldbøkur, sjónotur og tindhummari og mong føgur tropufiskasløg. Hagar koma kavarar úr øllum heiminum at kava í klára, flógva sjónum.
Ódnir og vatnflóð elva mangari til stóran skaða við strondina í Belis. Tí hava teir bygt nýggjan høvuðsstað, Belmopan, longri inni í landinum. Gamli høvuðsstaðurin, Belisbýur, er dygst úti við strondina.


text:
Hóast sítt enska heitið, er væl umtókta Totalview-skipanin føroysk úr enda í annan. Tað eru føroysku viðskiftafólkunum at takka, at Totalview er vorðið til tað henta amboð, tað er í dag, tí tað er tørvurin hjá viðskiftafólkunum, ið er grundarlagið undir skipanini.
- Fyri eina fyritøku er tað serstakliga umráðandi at fáa fatur á fólki, og at vita, nær fólk eru tøk aftur, og helst so nágreiniliga sum gjørligt. Tað er sjálvt grundarlagið undir góðari tænastu.
Soleiðis sigur Gert Joensen, deildarleiðari á Formula. Formula hevur ment væl umtóktu Totalview-skipanina, ein skipan, sum hjálpir starvsfólkum og virkjum at halda eyga við arbeiðstíðum, arbeiðsuppgávum og sum er grundarlag fyri lønarútgjaldingum v.m.
Upprunaliga mentist skipanin seinast í 1990 árunum. Tá Formula sum fyritøka vaks, førdi tað við sær, at móttøkufólkið hevði trupult við at halda skil á, hvar og nær starvsfólkini vóru til staðar, og nær tey aftur vóru tøk. Loysnin bleiv ein talgild skipan.
- Tað er sostatt okkara egni tørvur, sum var upprunin til Totalview. Tá tøkniliga hugtakið ‘presence’ vaks seg fram umleið ár 2000, vóru vit longu við á tí bylgjuni. So vit vóru longu pionerar á økinum uttan at vita av tí.
Starvsfólkið í miðjuni
Tá Formula nakað seinni skifti telefonskipan, var Totalview víðkað til at arbeiða saman við telefonskipanini, so Totalview eisini vísti, um fólk vóru upptikin í telefonini. Hetta var gjørt fyri at betra um telefontænastuna, so kundar ikki vórðu umstillaðir til starvsfólk, ið frammanundan tosaðu í telefon.
- Tá vit sóu, hvussu hent amboð Totalview var hjá okkum sjálvum, fóru vit undir at selja skipanina. Í tilgongdini, at fáa Totalview at arbeiða saman við telefonskipanini, vóru vit í tøttum samstarvi við Siemens. Hetta førdi við sær, at Siemens sá fyrimunirnar við skipanini, og var tað eisini umvegis teir, at Totalview varð selt uttanlands í byrjanini.
Við tíðini er Totalview nógv ment, so skipanin í dag er ein heildarskipan innan starvsfólkaviðurskifti við tíðarskráseting, umstillingsborði og HR, umframt at hon arbeiðir saman við eini ørgrynnu av øðrum skipanum. Tað er ikki bara í hentleikum, at skipanin fevnir víða, sølan fevnir eisini víða. Fyri stuttum var fyrsta skipnin seld í USA.
- Vit skilja okkum frá øðrum skipanum við tað, at vit loysa fleiri tørvir um eina leið. Vit hava starvsfólkið í miðjuni og byggja loysnina rundan um starvsfólkið. Tað er í veruleikanum eitt grønt fokus, har vit royna at fáa nógvar ágóðar burtur úr fáum skrásetingum.
Heimamarknaðinum at takka
Í stuttum ger Totalview, at telefonin fer har, sum fólk er at svara telefonini. Fyri at kunna umstilla telefonuppringingar, er skipanin soleiðis sniðgivin, at starvsfólkið kann dagføra støðu, knýta kalendara til, lokatión, lokaltelefon, fartelefon, kjatt og video og førleikar hjá deildum og starvsfólki. Tilsamans skulu hesar funkur gera arbeiðið lættari hjá móttøkufólkinum. Er viðkomandi starvsfólk ikki tøkt, kann móttøkufólkið lættliga finna ein annan egnaðan persón til uppgávuna, soleiðis at viðskiftafólkini ikki nýtast at bíða óneyðuga leingi eftir at fáa hjálp.
Harafturat skrásetir skipanin hagtøl fyri arbeiðsøkini á arbeiðsplássinum.
- Hon vísir bíðitíð, svartíð, nær fólk eru tøk gjøgnum eina viku og gevur eina betri stýring av tíð og kostnaði í sambandi við eitt nú projektir. Tilsamans skuldu allir hesir førleikar økt um kappingarførið hjá fyritøkuni. Men tað krevur, at vit alla tíðina eru frammi í skónum við nýggjastu tøkni, soleiðis at vit víðarimenna skipanina í takt við tørvin.
Og allur vinningur, ið stendst av skipanini, fer tí beinleiðis aftur í skipanina. Og hesir pengarnir vera verandi í landinum, tí øll arbeiðsorkan hjá Formula er føroysk.
- Tað er viðskiftafólkunum at takka, at vit hava kunna framleitt hesa vøruna. Vit hava eitt lítið samfelag, og tí er nertingarflatin hjá okkum alt samfelagið, og harvið er talan um ein breiðan tørv, ið skal nøktast. Av tí at samfelagið er so lítið, fáa vit talutíð og royndir hjá stórum og smáum, privatum og almennum fyritøkum. Vit hava sostatt eina breiða viftu av ymiskum kundum, og uttan okkara heimamarknað, hevði skipanin ikki verið gjørlig. Tí er tað føroysku brúkarunum at takka, at Totalview er so serstøk, sum hon er.


text:
Sunnudagin 28. oktober kl. 16.00 letur upp ein sera spennandi framsýning um søguna hjá ítróttarfelagnum NSÍ í Heiðahúsinum í Saltangará.
Framsýningin er ein liður í teimum ymisku hátíðarhaldunum hjá felagnum, í samband við at NSÍ í ár hevur 50 ár á baki. Fyrireikararnir av framsýningini hildu tað verða sera væl hóskandi at leggja hesa áhugaverdu framsýningina í árligu mentunarvikuni hjá Runavíkar Kommunu, sum eisini fellur saman við stóru vinnustevnuni Faroexpo.
Framsýningin verður soleiðis í tíðarskeiðnum 28. oktober til og við 4. november, og kemur hon at verða opin allar dagarnar frá kl. 17.00 til 20.00, tó byrjar hon tann fyrsta dagin kl.16.00 við móttøku.
Í høvuðsheitum kemur at verða talan um eina fjølbroytta myndaframsýning, sum kemur at lýsa øll hesi fyrstu 50 árini hjá felagnum. Harafturat verður eisini ymiskt annað sera áhugavert at síggja, so sum gamlir búnar, brot úr gerðabøkum, v.m. Hvønn dag meðan framsýningin koyrir kemur hon eisini at fáa vitjan av gomlum sum ungum kendum NSÍ''arum
Fyrireikararnir hava longu megnað at fingið til vega heilt fitt av tilfari frá fólkinum á staðnum, men ynskja framhaldandi at útvega sær meira tilfar, so framsýningin kann gerast so góð og fullfíggjað sum tilber, og heita fyrireikararnir tí framvegis á tey sum liggja inni við áhugaverdum tilfari í samband við søguna hjá NSÍ, um at seta seg í samband við seg, og kann hetta gerast við at ringja á tlf. 223184 Tey sum eisini vita um okkurt, sum tey meta eigur at verða ein partur av hesi framsýningini, eru eisini væl komin at ringja.
Fyrireikararnir ivast onga løtu í at framsýningin av 50 ára søguni hjá NSÍ kemur at verða væl vitja, eins og teir heldur ikki ivast í, at tey sum vitja koma at fáa eitt gott upplivilsi. Framsýningin er ókeypis
Birgir Poulsen - birgir@123.fo


text:
Føroya Realkreditstovnur
Føroya Realkreditstovnur ella Realurin (upprunaliga Færøernes Realkreditinstitut) er føroyskur fíggjarstovnur, sum hevur sum endamál at veita lán við veð í fiskiførum, farmaskipum, flótandi eindum og førum í frálandsvinnu og fiskaaling við heimstaði í Føroyum.[1]. Realurin hevði í 2011 ein eginpening á 718 mió. kr., útlán á 723 mió. kr. , eina fíggjarstøðu á 1.013 mió. kr, og hevði hann 3 starvsfólk í starvi.[2]
Realurin var stovnaður av danska statinum við fígging frá Marshallhjálpini í 1955. Realurin varð yvirtikin av føroysku myndugleikum í 1998, og hevur síðani virkað undir føroyskari løgtingslóggávu.
Innihaldsyvirlit
Søgan[rætta | rætta wikitekst]
Longu í 1909 varð mál um at stovna kredittfelag tikið upp á Løgtingi, men væntandi lóggávu (tinglýsing og matrikulering) gjørdi, at tilgongdin steðgaði, hóast hjálp frá donskum myndugleikum.
Í 1945 var málið tikið uppaftur, og í samband við samráðingarnar um heimastýrisskipanina var í uppskotinum til heimastýrislóg tilsøgn givin frá donsku stjórnini um at hjálpa at seta á stovn eitt kredittfelag ("Kredittforening"). Sambært heimastýrislógini, ið varð samtykt í 1948, varð "kredittfeløg" føroyskt sermálsøki, og hóast nakrar royndir vóru gjørdar, steðgaði tilgongdin at stovna realkreditfelag í Føroyum aftur hesuferð.
Sum part av Marshall-hjálpini samtykti Fólkatingið lóg nr. 209 frá 7. juni 1952 om anvendelse af modydelsen af Det i henhold til det Europæiske genopbygningsprogram modtagne gaveydelser, ið m.a. heimilaði donsku stjórnini at lata 10 mió. kr. av Marshallhjálpini til føroysk endamál. Av hesum skuldi 2 mió. kr. latast sum grundfæ til eitt realkredittfelag í Føroyum, meðan restin skuldi lánast til føroyskt vinnulív, og skuldu rentur og avdráttir síðani fara til grundfæið í realkredittfelagnum. Fyri at uppfylla lógina var 21. august 1953 sett nevnd "med den opgave at overveje spørgsmålet i forbindelse med oprettelsen af et realkreditinstitut for Færøerne og fremsætte forslag til lov om oprettelse af et sådant institut". Í nevndina vóru valdir 16 limir, og gjørdist Viggo Kampmann formaður. Av teimum 16 fingu føroyingar 2 limir, Hákun Djurhuus, landsstýrismann, og Jóhann Djurhuus, skrivstovustjóra í landsstýrinum. Arbeiðssetningurin hjá nevndini segði onki um, hvat skuldi lánast út til, men valdi nevndin at avmarka seg til at ummæla realkredit til sethúsa- og skipafígging, umframt lán til kommunur og Løgtingið. Í álitinum frá nevndini, Betænkning angående oprettelse af et realkreditinstitut på Færøerne afgivet af det af statsministeriet den 21. august 1953 nedsatte udvalg, ið var útgivið í 1954, varð niðurstøðan, at realkredittstovnurin, ið skuldi hava heitið Færøernes Realkreditinstitut skuldi avmarka seg til lán við veð í fiskiskipum, men at tað seinni kundi verða ynskiligt við lóg at víðka virksemi til onnur endamál seinni. Við støði í álitinum samtykti Fólkatingið 12. mars 1955 Lov om Færøernes Realkreditinstitut.
Grundarfæið á 2. mió. kr. plus rentur og avdráttir av hinum 8 mió. kr. munaði ov lítið, og tí fekk stovnurin ymsa aðra fígging, bæði við og uttan veðhald frá donskum myndugleikum. Seinasta veðhaldið frá danska statinum til Realin var 300 mió. kr. gekk út 31. mars 1994.
Tann 10. juni 1998 varð avtala gjørd millum landsstýrið og donsku stjórnina fyri at enda tað sonevndu Bankakreppuna millum londini. Í avtaluna var m.a. semja gjørd um, at føroyskir skuldu yvirtaka rættin, ið danski staturin hevði yvir fyri Realinum. Tí var fólkatingslógin um Realin avtikin, og nýggj løgtingslóg, Løgtingslóg nr. 75 frá 5. november 1998 um Føroya Realkreditstovn, varð samtykt av løgtinginum. Realurin hevur tí ikki longur nakað tilknýti til danska statin.[3]
Skipan av Realinum[rætta | rætta wikitekst]
Realurin er stýrdur av eini stjórn, hvørs tríggir limir verða tilnevndir av landsstýrinum fyri eitt 5 ára tíðarskeið hvørja ferð. Stjórnin kann seta undirstjóra og metingarmenn. Eisini hevur Realurin eitt umboðsráð við 8 limum, ið verða tilnevndir fyri 4 ár í senn. í umboðsráðnum sita 2 umboð fyri landsstýri, 2 fyri skuldararnar hjá Realinum, 2 fyri Føroya Reiðarafelag, meðan Føroya Fiskimannafelag, Føroya Skipara- og Navigatørfelag og Føroya Maskinmeistarafelag saman velja 2 limir í umboðsráðið.[4] Í løtunu (2012) eru limirnir í stjórnini Óli E. Heinesen, Virgar Dahl og Ulla Svarrer Wang. Undirstjóri er Leivur D. Michelsen[5].
Nevnast kann, at Atli Dam, fleirfaldur løgmaður Føroya, var varastjóri í Realinum frá 1981 - 1985 og frá januar 1989.
Lógargrundarlag[rætta | rætta wikitekst]
- Lov nr. 60 af 12. marts 1955 om Færøernes Realkreditinstitut - uppruna (fólkatings-)lógin. Er avtikin.
- Lov om statsgaranti for obligationslån optaget af Færøernes Realkreditinstitut - lóg, ið heimilaði danska statinum at veðhalda fyri lán hjá Realinum. Lógin er ikki longur virkin.
- Løgtingslóg nr. 75 frá 5. november 1998 um Føroya Realkreditstovn við seinni broytingum - galdandi lóg um Realin.
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
- www.realurin.fo - heimasíðan hjá Realinum


text:
Nes kommuna ynskir øllum borgarum eini gleðilig jól og eitt eydnuberandi nýggjár.
- Fyrireiking av spæliplássi og úti fitness á Svangaskarði
- Ókeypis U21 landsdystur á Svangaskarði
- Gøta millum Undir Nesinum og Saltnes
- Kirkjukórið byrjar aftur venjingarnar
- Svimjihylurin er opin aftur
- Flot: Nú byrja venjingarnar aftur
- Vøggustovan: Frá móttøkuni
- Móttøka í nýggju vøggustovuni
- 1. skúladagur hjá 23 børnum
- Vøggustovan letur upp ídag
- Skúlin byrjar aftur mánadagin
- Ternan í bestu deildini komandi kappingarár
- Bátafelagið aðalfund
- Skrivistovan verður stongd frá 25. juli til og 8. august
- Ung í arbeiði 2016
- Fyrilestur í Undirhúsinum á Toftum
- Fimleika- og svimjuhøllin komandi vetur
- Fólkatalið og skattainntøkan er vaksandi
- Asfaltering í ár
- Svimjihylurin er stongdur í summarfrítíðini
- Ársroknskapur og frágreiðing fyri 2015
- Barnaleikir á Svangaskarði
- Katrin Poulsen 30 ára starvsdag


text:
Á Tvøroyri á Páskum 2011....
Her standa vit í kø til Smyril
Sera gott at sigla, ikki eitt rull
Birgir og tey vóru og tóku ímóti okkum í Trongisvági
Gudmundur ger Páskapint at hanga upp í vogninum :o)
Og tað er alt ov long tíð til Páskar, so eg byrji bara beinanvegin :o)
15 vognar eru komnir nú tað er mikudagur
Okkara stendur næstuttast við tí bláa teltinum
Niels Olaf og teir seta vognin uppá pláss
Fitt av vindi var um middagsleiti, telti mundi fari í luftina men nú er tað væl
surra
Óli Hans Viberg við einum búrgara
Gudmundur og Katrina
Lamduan, Birgir og Laila
Katrina, Gudmundur og Aron
Ninni og Ragnar
Morgunmat úti í forteltinum :o)
Martin og Gunnvá seta telt upp
Jóhann "bakarin" í ferð við at seta telti upp
Í teltinum hjá Niels Olaf var ymiskt gott at fáa, øll børnini fingu
luftballónir og hatt
Veðri var sera gott inn millum hvirlur, og kulda :o) men turt næstan
alla tíðina
Niels Olaf í rættað elementinum
Ivan Skorheim við fam.
Okkurt gott var eisini til tey vaksnu, mega blíður maður
bjóða 23 ára gamalt ROM, hann átti einki nýggjari hehe :o)
Lars og Birgit eta náttura :o)
22 vognar eru nú tað er hóskvøld
Dan og Niels Olaf
So eru vit á veg inn í viðalundina í Trongisvági
Magni er eisini við
Magni og Gudmundur hyggaðu sær óført :o)
Suttur og pattifløskir hanga á greinunum inni í viðarlundini
Bobby dámdi væl at svimja
Ein túr til Hvalba
Hvalba aftanfyri
Flest øll vóru til Buffét í kantinuni, fínasta slag góður matur
Eisini vóru vit til konsert í høllini, til Marner Kristiansen, Evy og Guðrun
Sølja
Her er ikki ringt at gita hvar man er staddur :o)
Evi Tommysdóttir, Guðrun Sólja Jacobsen og Magni Christiansen
Gudmundur málar á egg
Gilli var ein lítlan túr framvið
So verður rigga av og gera klárt at fara norðuraftur
Sunnukvøldi fóru vit umborð á Smyril og leigaðu okkum kamar umborð, ein dýrur
umgangur 1.250 kr til Smyril
Fínt kamar Gudmundur klárur at leggja seg, vit skulu tíðliga upp til
morgunmatin So eru
vit komin til Havnar og klárt er at fara í land
Bobby fyllir 2 ár í dag Flagdagin, so Gudmundur opnar honum ein pakkað :o)


text:
Frontline hevur givið skarvin yvir í royndunum at yvirtaka tangaskipaflotan hjá DHT Holding og hevur nú sambært Wall Street Jounal vent nøsini ímóti Gener8 Maritime. Ein møgulig yvirtøka av hesum felagnum fer at gera Frontline til heimsins størsta tangaskipareiðarí við einum flota upp á umleið 90 tangaskip.
Harða stríðið millum Frontline og DHT Holding er at enda komið. Tað váttar eigarin av Frontline, ríkasti maðurin í Norra, John Fredriksen, í samrøðu við Wall Street Journal.
Frontline er framvegis áhugað í at vaksa umvegis uppkeyp og fer nú at hyggja at øðrum reiðaríum við einum flota upp á meira enn 20 tangaskip.
Eitt slíkt felag kann sambært eygleiðarum vera grikska reiðaríið Gener8 Maritime.
Felagið hevur sambært TradeWinds leingi verið mett sum ein sokallaður konsoliderings-kandidatur, og partabrøvini hjá Gener8 Maritime hækkaðu á keypskálanum í New York í fyrradagin.
Flotin hjá Gener8 umfatar tilsamans 41 tangaskip - 25 VLCC´arar, herundir tveir nýbygningar, 10 Suezmax, fýra Aframax og tvey Panamax tangaskip. Sambært reiðarínum er miðalaldurin - máldur í DWT - undir fimm ár.
Frontline rekur í dag 49 egin tangaskip og fer við eini møguligari yvirtøku at tvífalda talið á tangaskipum og samanlagt reka tilsamans 20,3 mió. DWT.
Kelda: TradeWind o.fl.


text:
Lesiringurin veturin 2014/2015
Annað árið hjá lesiringinum er nú farið í gongd. Hetta er ein felags lesiringur hjá bókasavninum í Nes kommunu og Bókasavninum við Løkin. Vit eru 39 luttakarar á listanum í løtuni, men fleiri eru vælkomin aftrat. Luttakararnir eru úr øllum bygdunum kring Skálafjørðin og onkur aðrastaðni frá. Vit hittast uml 6. hvørja viku, skiftuvís á Toftum og í Runavík. Luttakararnir velja ímillum 3-4 ymiskar bøkur at lesa til hvørja ferð. Tá vit hittast sita vit í 3-4 bólkum, og eru saman við teimum, sum hava lisið somu bók.
Veturin í ár byrjaði við tveimum rithøvundavitjanum. Í september vitjaði Sólrún Michelsen á bókasavninum í Nes kommunu. Og í oktober vitjaði danska Lisbeth Nebelong á Bókasavninum við Løkin. Vit hava fingið fleiri nýggjar luttakarar til henda veturin, og eru vit nú komin uppá 39. Hetta halda vit vera sera hugaligt.
Skráin fyri veturin er henda:
4. sept. kl 19.00 – Toftir v/Sólrún Michelsen
2/7. okt. Kl 18.00 – Við Løkin v/Lisbeth Nebelong
13. nov. Kl 19.00 – Toftir
8. jan. Kl 19.00 – Við Løkin
19. feb. Kl 19.00 – Toftir
9. apr. Kl 19.00 – Við Løkin
21. mai kl 19.00 – Toftir
So er summarfrí.
Skriv et svar
« Børn og ung læra at forrita. Hvønn hósdag fram til jóla Fjarlestur byrjaður aftur »


text:
Jólagudstænasta
Mánamorgunin 11.12 kl. 10 til 11 er jólagudstænast í Argja Kirkju fyri dagstovnunum á Argjum. Øll barnagarðsbørnini mugu vera komin kl. 09.00 Tey vøggustovubø… Les meira »
Jólaveitslan
Okkara jólaveitsla er Mikudagin 06.12. Øll børnini mugu vera komin áðrenn kl. 09.45. Vit fáa vitjan av Rógva og Julius, sum koma at fortelja søgu, dansa jólat… Les meira »
Stovnur opin í jólafrítíðini
Foreldur í Tórshavnar kommunu, ið hava pláss fyri neyðini 27, 28 ella 29 desember, tá stovnurin er stongdur, vera biðin um at skráseta seg her torshavn.fo Sein… Les meira »
Samband
Leiðari 214227, elint@torshavn.fo
Skrivst. 302390, elint@torshavn.fo
Kongastova 268931
Traðastova 266572
Løkjástova 256724
Sandástova 266576
T-post til stovurnar: lokjsta@torshavn.fo
Kalendari
17.10 Myndatøka við Sunrid í Gongd
10.11 Ráðleggingardagur (stongt, vit taka ikki ímóti børnum)
01.12 Seinasta freist at melda til ansing í jólafrítíðini.
06.12 Jólaveitsla á stovninum
11.12 Jólagudstænasta í Argja Kirkju
22.12 Jólaferia (stovnurin er stongdur 23.12 til 02.01.2018)
23.02 Ráðleggingardagur (stongt, vit taka ikki ímóti børnum)
Vika 29, 30 og 31 Stovnurin er í summarferiu


text:
Her eru skrásett størv til lesandi, sum eru viðkomandi fyri lesnaðin. Talan kann verða um vanlig lestrarstørv og um starvslesnað.
Vanligt lestarstarv er lønt partíðarstarv í fyritøku, har innihald í starvinum er viðkomandi fyri lesnaðin.
Starvslesandi eru í tíðaravmarkaðum starvið, har tann lesandi arbeiðir sum part av útbúgving síni, og starvstíðin verður góðskrivað frá útbúgvingarstovninum.
VERKÆTLAN
Starvslesandi í Vinnuhúsinum
Hevur tú áhuga í at kunna teg um ávís vinnuøki í samband við tín lestur og fáa royndir innan føroyska vinnulívið? So kanst tú søkja um at koma í starvsvenjing í Vinnuhúsinum.
Uppgávur
Tann starvslesandi fær eina høvuðsuppgávu at loysa, sum er tengd at fakligu bakgrundini hjá viðkomandi og tørvinum hjá Vinnuhúsinum.
Eitt nú kundi talan verið um:
- samskipa tiltøk og smærri verkætlanir
- skriva smærri frágreiðingar
- gera greiningar/kanningar
- kunningartilfar til heimasíðuna
- ella annað, sum hóskar til fakliga førleikan
Harumframt fer tann starvslesandi at luttaka í dagliga arbeiðnum í Vinnuhúsinum. Umsøkjarin er eisini vælkomin at koma við ítøkiligum uppskoti til uppgávu ella verkætlan í umsóknini.
Vit vænta, at tú
- ert lesandi undir hægri útbúgving og í minsta lagi hevur lokið prógv á bachelor stigi
- hevur góð samstarvsevni, ert ágrýtin og megnar at arbeiða miðvíst og sjálvstøðugt
- hevur góðar kunnleikar í føroyskum og enskum máli
- ert til reiðar at royna nýggjar avbjóðingar
- lesur búskaparfrøði, verkfrøði, samskifti, samfelagsfrøði ella aðra líknandi útbúgving.
Setanartreytir
Starvið er skipað eftir somu reglum, ið eru galdandi fyri starvslesandi hjá tí almenna og er ólønt. Ein viðbót verður tó latin eftir nøktandi starvstíð. Starvið er tíðaravmarkað millum 3-6 mánaðir, alt eftir tíðarætlanini frá lestrarstovninum.
Skrivlig umsókn kann sendast til Vinnuhúsið, og umsókn við prógvum og/ella avriti av úrslitum higartil kunnu sendast til industry@industry.fo.
Meira fæst at vita um starvið við at venda sær til Maritu Rasmussen, stjóra, ella Jórun Gardar, ráðgeva, á telefon 309900. Meira kunning um Vinnuhúsið er at finna á www.industry.fo
Vinnuhúsið er felags heiti fyri Føroya Arbeiðsgevarafelag við undirfeløgum umframt føroysku vinnugreinafeløgini.
Feløgini í Vinnuhúsinum arbeiða fyri at tryggja føroysku vinnuni best møguligu kor. Feløgini taka sær m.a. av sáttmálum á privata arbeiðsmarknaðinum, veita limunum kunning og ráðgeving og skipa fyri vinnumennandi tiltøkum.
Føroya Arbeiðsgevarafelag // Vinnuhúsið // Postsmoga 1038 // FO-110 Tórshavn // Tel: +298 30 99 00 // industry@industry.fo
Kontakt persónur: Marita Rasmussen
Telefon: 309900
Teldupostur: industry@industry.fo
Lagt út: 28. desember 2017
Evni:


text:
Útleigan av hølinum hjá Dugna á Kambsdali Fagragil 7.
Skulu tit skipa fyri einum føðingardegi, tiltaki, fundi ella skeiði, so hava vit sera góð og hugnalig høli til endamálið. Sjálvandi er atkomiligt fyri rørðslutarna!
Møguleiki at leiga matstovuna
- Eitt hugnaligt og innbjóðandi høli, við útbúnað til 90 sitandi gestum ( tilber at dekka til 110 gestir)
- Atgond til alnótina
- Tónleika-anlegg, mikrofonir og el-klaver
- Kanón, witeboard og lørit
- Atgongd til kaffikøk, v.komfýr, bakarovn og mikroovn, uppvaksimaskinu og servisuútgerð til 100 persónar.
- wc.
Prísur: Kr.2.000,-
Fundir: vit hava eitt fundarhøli til 12 fólk, annars er eisini møguleiki at brúka matstovuna til fundir, um einki tiltak er á skránni.
Prísur: Kr.1.000,-
Vit kunnu bjóða:
Kaffi v. køku, pr.kuvert 30 kr.
“ v. køku og frukt, pr.kuvert + 10 kr.
Um matur skal bíleggjast útifrá, so hava vit samstarv við Restaurant Muntra í Fuglafirði,
- fyri eina góða máltíð fyri rímuligan prís, koyrt á staðið.
Matskrá:
Pr.kuvert.
Írokna útkoyring.
Treytir
Gjaldast skal fyri tiltakið í seinasta lagi 4 dagar frammanundan. Verður tiltakið avlýst, verða 95 % av kostnaðinum flutt aftur.
Leigarin stendur fyri klárgerð og uppseting av hølið og leigarin skal lata hølið og útgerð aftur í sama standi. Vanlig gólvvasking er íroknað leiguprísinum. Er talan um grovvasking, ber útleigarin útreiðsluna.
Tað verður ikki givið loyvið at servera sterkan luktandi mat, so sum ræstan fisk og ræst kjøt.
Allir prísir eru við mvg.
Vit hava eisini møguleika at gera aðrar serloysnir, ring og hoyr nærri.
Telefon 292990, Torgerð Hansen, deildarleiðar.
Telefon 292999, Hedvig Johansdóttir, stjóri.