text:
Uppskot til løgtingslóg um Búskapargrunn Føroya
Løgtingsmál nr. 184/2010: Uppskot til løgtingslóg um Búskapargrunn Føroya
Uppskot til løgtingslóg um Búskapargrunn Føroya
Endamál
§ 1. Henda lóg skipar Búskapargrunn
Føroya, ið skal tryggja búskaparligu
áhugamál Føroya fólks, tá ræður um at
nýta serinntøkur landsins, og skal
nýtast sum amboð at røkka einum
sjálvberandi búskapi, við:
a) at tálma sveiggjum í føroyska
búskapinum, ið kunnu standast av
ikki-varandi serinntøkum,
b) stigvíst at gera
løgtingsfíggjarlógina óhefta av
donsku ríkisveitingini,
c) at rinda uttanlandsskuld
landskassans til danska statin,
d) at menna útbúgving og gransking í
Føroyum.
Inntøkur grunsins
§ 2. Serinntøkur landsins verða settar
til síðis á fíggjarlóg og roknskapi
landsins á serstaka kontu, nevnd
Búskapargrunnur Føroya.
Stk. 2. Serinntøkur, ið eru
peningainntøkur frá ikki-varandi
tilfeingi landins, eru:
a) skattur sambært
kolvetnisskattalógini,
b) avgjøld og ágávur sambært
løgtingslóg um kolvetnisvirksemi,
c) heildarveitingin úr ríkiskassa
Danmarkar frá og við ár 2012,
d) gjaldførisinntøkur til landskassan í
sambandi við sølu og umskipan av
fyritøkum og stovnum landsins.
e) rentur og avkast av grunsfænum.
Stk. 3. Gjaldføri landskassans, sum í ár
2011 og fylgjandi ár er oman fyri
minstainnlán landskassans, sambært
løgtingslóg hesum viðvíkjandi, kann
við fíggjarlógini flytast
Búskapargrunni Føroya.
Útgjaldskipan
§ 3. Úr Búskapargrunni Føroya verða
skiftisgjøld flutt til
løgtingsfíggjarlógina undir inntøkur.
Skiftisgjaldið er ásett til 600 mió. kr. í
2012 og verður síðani lækkað við 75
mió. kr. árliga, til tað fellur burtur í ár
2020.
Stk. 2. Allar gjaldførisinntøkur, ið
Búskapargrunnur Føroya fær sambært
§ 2, stk. 2, pkt. d, skulu fylgjandi
fíggjarár nýtast til at rinda
uttanlandsskuld landskassans til danska
statin.
Stk. 3. Av skiftisgjaldinum, ið verður
flutt til løgtingsfíggjarlógina sambært §
3, stk. 1, skal minst 1/4 verða nýttur til
menning av útbúgving og gransking í
Føroyum.
Stk. 4. Tá ið samantaldu inntøkur
grunsins sambært § 2, stk. 2, pkt. a-c
og e og § 2, stk. 3 eru kr. 3,5 mia.,
leggur Føroya Landsstýri fram uppskot
til løgtingslóg um nýtslu av realavkasti
av íløgum grunsins, jbr. § 1.
Stk. 5. Inntøkur grunsins sambært § 2,
stk. 2, pkt. d gerast partur av
samantaldu inntøkum grunsins í § 3,
stk. 4, tá uttanlandsskuld landskassans
til danska statin er rindað sambært § 3,
stk. 2.
Umsitingarlig viðurskifti
§ 4. Grunsfæ verður sett í virðisbrøv á
fíggjarmarknaðinum eftir almennum
leiðreglum um størst møguligan
vinning við atliti til spjaðing av váða.
Stk. 2. Grunnurin kann hava
arbeiðsgjaldføri á innlánskontum í
sentralbankum, peningastovnum og
øðrum fíggjarstovnum.
Stk. 3. Altjóða keypiorka av peningi
grunsins skal tryggjast á bestan hátt.
§ 5. Landsstýrismaðurin í
búskaparmálum stendur fyri og rindar
umsiting av Búskapargrunni Føroya.
Stk. 2. Landsstýrismaðurin í
búskaparmálum tryggjar
gjøgnumskygni í umsitingini av
Búskapargrunni Føroya.
Stk. 3. Greið frámerking av
serinntøkum mótvegis øðrum
inntøkum skal gerast í høvuðsyvirlitum
til løgtingsfíggjarlóg og roknskap
landskassans. Somuleiðis skulu greitt
vísast úrslit áðrenn og eftir útgjald úr
Búskapargrunni Føroya sambært § 3.
Stk. 4. Landsstýrismaðurin í
búskaparmálum fyriskipar neyðugar
reglur, ið skulu lýsa, hvussu flytingar
millum Búskapargrunn Føroya og
løgtingsfíggjarlógina fara fram á
løgtingsfíggjarlógini.
Gildiskoma
§ 6. Henda lóg kemur í gildi dagin
eftir, hon er kunngjørd.
Lógarviðmerkingar
Kapittul 1. Almennar viðmerkingar
1.1 Grundarlagið fyri uppskotinum um Búskapargrunn Føroya
Føroyum tørva eina skipan og ítøkilig amboð, ið kunnu tryggja ein sjálvbjargnan
føroyskan búskap. Eina skipan, ið tálmar sveiggjum í føroyska búskapinum. Eina
skipan, ið tryggjar langtíðaráhugmál Føroya, eins væl og stutttíðaráhugamálini.
Búskapargrunnur Føroya er eitt høvuðsamboð í eini slíkari skipan.
Føroyski búskapurin hevur verið fyri søguliga stórum sveiggjum síðan 1980’ini.
Orsøkirnar eru fleiri, men greitt er, at førdi búskaparpolitikkurin og sveiggini í
inntøkuni frá fiskivinnuni hava spælt ein stóran leiklut. Búskaparpolitikkurin hevur
sum heild ikki virkað tálmandi, tá umræður sveiggj í búskapinum, og hevur tørvur
eisini verið á eini skipan ella tiltøkum fyri at røkka hesum máli. Harafturat kemur, at
umsitingin av fiskiríkidøminum hevur helst ikki verið tann besta undanfarnu ártíggini.
Umsitingin av hesum tilfeingi Føroya fólks og av inntøkum frá hesum varandi
tilfeingi Føroya hevur sera stóran búskaparligan týdning, men er ikki partur av hesum
uppskoti. Tað er umsitingin av inntøkum frá ikki-varandi inntøkukeldum hinvegin.
Tá umræður landsins inntøkur frá ikki-varandi inntøkukeldum, hevur umsitingin av
hesum inntøkum serliga stóran týdning. Gerst ein føroysk oljuvinna veruleiki í
framtíðini, er talan um eina vinnu, ið er grundað á eina ikki-varandi inntøkukeldu – og
um eina vinnu, ið kann elva til stór sveiggj í búskapinum. Tí gerst ein føroysk
oljuvinna veruleiki, kann væntast, at føroyski landskassin fær stórar inntøkur, ið
kunnu ávirka føroyska búskapin ógvusliga – og neiliga – um hesar inntøkur ikki verða
umsitnar á rættan hátt.
Eisini er føroyski landskassin í dag heftur at øðrum inntøkum, ið ikki eru grundaðar á
varandi tilfeingi, men hinvegin kunnu broytast eftir lutfalsligari stuttari tíð – eitt nú
heildarveitingin úr danska ríkiskassanum.
Við atliti til stóru sveiggini í inntøkum landsins, og serliga við atliti til inntøkur frá
ikki-varandi tilfeingi, er neyðugt við eini skipan, ið tryggjar langtíðaráhugamálini eins
væl og stutttíðaráhugamálini í føroyska búskaparpolitikkinum. Tørvur er á, at
serinntøkur – eitt nú frá kolvetnisvirksemi, heildarveiting úr danska ríkiskassanum og
sølu og umskipan av stovnum og fyritøkum landsins – verða nýttar á ein hátt, ið
tryggjar, at inntøkurnar ikki avlaga føroyska búskapin, og tryggjar, at hesar inntøkur
eisini koma komandi ættarliðum til góðar. Hetta kann eitt nú gerast við at rinda aftur
uttanlandsskuld landsskassans til danska statin, at spara upp í Búskapargrunni
Føroya, ella at gera íløgur í varandi tilfeingi, sum eitt nú vitan – umvegis íløgur í
útbúgving og gransking.
Málið við Búskapargrunni Føroya er at náa einum meira tryggum, framkomnum og
sjálvbjargnum føroyskum búskapi, ið tekur hædd fyri bæði núlivandi og komandi
ættarliðum.
1.2 Nýtsla av tilfeingi landsins við atliti til komandi ættarlið
Tá búskaparpolitiskar avgerðir verða tiknar, ávirka hesar sjáldan bara núlivandi
ættarlið. Eisini búskaparligu og samfelagsligu karmarnir hjá komandi ættarliðum
verða ávirkaðir. Hetta ger seg serstakliga galdandi, tá umræður umsiting av
samfelagstilfeingi, ið ikki er varandi. Ikki-varandi tilfeingi er tilfeingi, ið ikki verður
endurnýggjað. Talan er sostatt um tilfeingi, ið bara kann gagnnýtast av samfelagnum
eina ferð. Eitt dømi um tílíkt tilfeingi er olju- og gasstilfeingi.
Varandi tilfeingi er hinvegin tilfeingi, ið verður endurnýggjað. Dømir um hetta eru
fiskastovnar og vitan.
Eitthvørt ættarlið hevur møguleika at troyta alt tilfeingið í landinum, men velur eitt
ættarlið at nýta stóran part av teimum virðum, ið tað ikki sjálvt hevur framleitt, kann
hetta bera í sær, at lutfalsliga lítið verður eftir av hesum tilfeingi til komandi ættarlið.
Samstundis kann ein óumhugsað nýtsla hjá einum ættarliði merkja, at fylgjandi
ættarlið yvirtaka ein avlagaðan búskap við eitt nú verri kappingar- og
framleiðsluførleika.
Tá umræður stutt- og langtíðaráhugamál landanna, er mangan stríð millum hesi. Tí er
ikki óvanligt, at lond nýta ymisk amboð fyri at tryggja, at samfelagsligu
langtíðaráhugamálini verða tryggjað eins væl og stutttíðaráhugamálini. Hetta verður
gjørt við serstøkum skipanum og stovnum, ið ikki kunnu broytast eftir stuttari tíð.
Grundlógir, altjóða sáttmálar og oljugrunnar eru nøkur dømi um tílíkar fyriskipanir.
1.3 Umsiting av serinntøkum frá ikki-varandi tilfeingi
Hetta lógaruppskot um Búskapargrunn Føroya viðger serinntøkur frá fylgjandi ikkivarandi
tilfeingi:
a) Kolvetni á føroyskum øki
b) Fyritøkur, ið eru almenn ogn
c) Heildarveiting úr danska ríkiskassanum
Talan er um tilfeingi, ið er givið frá ávikavíst náttúruni, frá framleiðslu í farnari tíð og
úr útlandinum.
Torført er at meta um støddina á serinntøkum, ið fara at koma frá omanfyri nevnda
ikki-varandi tilfeingi Føroya. Møguleiki er tó fyri at áseta eitt mett virði, tá umræður
fyritøkur, ið eru almenn ogn. Somuleiðis kann meting gerast viðvíkjandi
heildarveitingini úr danska ríkiskassanum. Hinvegin er ómetaliga torført at gera
metingar um møgulig virði, tá umræður kolvetni á føroyskum øki.
Fyri øll trý økini fara metingar at vera sera óvissar. Eitt nú verða bindandi avtalur um
heildarveitingina úr Danmark bara gjørdar fyri stutt áramál ísenn. Eisini er politiska
undirtøkan fyri heildarveitingini óviss í framtíðini – bæði í Føroyum og í Danmark.
Leggjast kann afturat, at væntast kann, at møguligar kolvetnisinntøkur og
heildarveitingin úr Danmark verða tengd hvør at øðrum í framtíðini. Avtala er longu
gjørd millum donsku stjórnina og Føroya Landsstýri um at taka upp samráðingar um
minking av heildarveitingini, um so er, at kolvetnisframleiðsla tekur seg upp á
føroyskum øki.
Eisini er greitt, at gera inntøkur seg galdandi frá kolvetnisvirksemi áðrenn ár 2018,
skal eitt rentu- og avdráttarfrítt lán á 500 mió. kr. frá danska statinum rindast. Um
inntøkugevandi kolvetnisvirksemi hinvegin ikki ger seg galdandi áðrenn ár 2018,
fellur hesin partur av skuld landskassans til danska statin burtur.
Búskapargrunnur Føroya hevur m.a. til endamáls at vera ein skipan, ið tryggjar, at
stórar serinntøkur frá omanfyri nevnda ikki-varandi tilfeingi ikki elva til eina avlaging
av føroyska búskapinum. At hesar serinntøkur ikki elva til stóra meirnýtslu hjá
landskassanum og í samfelagnum annars. At hesar serinntøkur ikki gera
samfelagsligan skaða, men heldur samfelagsligt gagn.
”Hálendska sjúkan” er búskaparfrøðiliga heitið fyri ta vinnuligu-, búskaparligu- og
samfelagsligu avlaging, ið kann standast av serinntøkum, ið sum heild eru arbeiðsfríar
samfelagsinntøkur.
Í altjóða høpi eru nógv dømi um, hvussu serinntøkur frá ikki-varandi tilfeingi hava
elvt til ógvusliga búskaparliga avlaging í teimum londum, har serinntøkur eru slúsaðar
inn í búskaparliga samfelagskervið so hvørt, hesar eru vorðnar tøkar hjá
landskassunum.
Serinntøkur virka nevniliga øðrvísi fíggjarpolitiskt enn inntøkur umvegis vanligan
skatt og avgjøld.
Vanligur skattur og avgjøld virka tálmandi á búskaparvirksemið, tí keypiorka verður
drigin inn frá persónum, húsarhaldum og fyritøkum.
Tá talan er um serinntøkur, er talan hinvegin um inntøkur, sum í stóran mun mugu
roknast sum arbeiðsfrí samfelagsinntøka. Talan er um inntøkur, ið landið fær uttan
samstundis at tálma keypiorkuna ella búskaparvirksemið annars. Verða hesar inntøkur
nýttar á almennu útreiðslusíðini uttan umhugsni, elvir hetta til ójavnvág í
samfelagsbúskapinum.
Verða ongar forðingar lagdar fyri, at serinntøkur verða slúsaðar inn í
samfelagsbúskapin, kann væntast, at tá tað almenna fær atgongd til munandi meira
pening – uttan at tað privata fær atgongd til minni pening – fer nýtslan og lønarlagið
sum heild at hækka munandi.
Trupult verður hjá tí privata at kappast við tað almenna um arbeiðsmegi, og merkir
hægra lønarlagið somuleiðis, at kappingarførið mótvegis útlandinum gerst verri (um
lønirnar hækka meira í Føroyum, enn í útlandinum – og um føroysku fyritøkurnar ikki
klára at økja produktivitetin samsvarandi.) Hetta setir útflutnings- og
innflutningsvinnur, sum eru í kapping við altjóða framleiðslu, undir hart trýst, og
kunnu hesar vinnur væntast at gerast ein lutfalsliga enn minni partur av
samfelagsbúskapinum, enn áðrenn serinntøkurnar gjørdust veruleiki. Hetta kann verða
samfelagnum til alstóran skaða, serstakliga tá serinntøkurnar frá ikki-varandi
tilfeinginum ikki longur eru tøkar.
Samanumtikið má staðfestast, at skulu føroyskir myndugleikar taka við læru frá
mistøkum, ið onnur lond hava framt, forða fyri eini avlaging av føroyska búskapinum
og umsita serinntøkur landsins við atliti til komandi ættarlið, er neyðugt, at stig verða
tikin til at tryggja, at framtíðar serinntøkur verða umsitnar á serstakan hátt. Hetta
lógaruppskotið um Búskapargrunn Føroya er eitt amboð til at náa hesum máli.
1.4 Meginreglur fyri Búskapargrunn Føroya
a) Endamál
Endamálið við Búskapargrunni Føroya er at tryggja samfelagsliga burðardygga nýtslu
av serinntøkum landskassans, við atliti til núlivandi og komandi ættarlið. Hartil er
endamálið við Búskapargrunni Føroya at virka sum eitt amboð til at røkka einum
sjálvberandi búskapi.
Í hesum sambandi verða:
• løgtingsfíggjarlógir stigvíst gjørdar óheftar av serinntøkum frá
heildarveitingini,
• inntøkur frá sølu og umskipan av stovnum og fyritøkum landsins nýttar til at
rinda aftur uttanlandaskuld landskassans til danska statin,
• inntøkur frá ikki-varandi tilfeingi nýttar til íløgur í varandi tilfeingið vitan –
umvegis íløgur í útbúgving og gransking.
• møguligar inntøkur frá framtíðar kolvetnisvinnu slúsaðar inn í Búskapargrunn
Føroya heldur enn beinleiðis inn í føroyska búskapin.
b) Inntøkur hjá Búskapargrunni Føroya
Allar serinntøkur landskassans verða fluttar Búskapargrunni Føroya frá 1. januar
2012. Harumframt er í framtíðini møguligt at flyta møguligt yvirskotsgjaldføri hjá
landskassanum til Búskapargrunn Føroya.
c) Útreiðslur hjá Búskapargrunni Føroya
Búskapargrunnur Føroya er ogn Føroya fólks. Útgjald úr grunninum verður skipað
eftir fylgjandi meginreglum:
1) Skiftisgjald til løgtingsfíggjarlóg
Úr Búskapargrunni Føroya verða skiftisgjøld flutt til løgtingsfíggjarlógina undir
inntøkur. Serinntøkur landskassans frá heildarveitingini úr danska ríkiskassanum eru
1. januar 2011 ásettar at verða 635 mió. kr. Skiftisgjaldið úr Búskapargrunni Føroya
til løgtingsfíggjarlógina fyrsta árið – tvs. í 2011 – er tí ásett til 600 mió. kr. Hetta
skiftisgjald lækkar síðan við 75 mió. kr. árliga, til tað fellur burtur í ár 2019.
Samanlagt frá 2012 til og við 2020 kostar skiftisskipanin Búskapargrunni Føroya 2,7
mia. kr. Búskapargrunnur Føroya kann ikki taka lán, og tí eru skiftisgjøldini treytað
av, at grunnurin hevur nóg stórar inntøkur til at fíggja skiftisgjøldini.
2) Íløgur í varandi tilfeingi – menning av útbúgving og gransking
Av skiftisgjaldinum, ið verður flutt til løgtingsfíggjarlógina, skal í minsta lagi 1/4 –
tvs. í minsta lagi 150 mió. kr. í 2012 – verða nýttur til menning av útbúgving og
gransking í Føroyum.
3) Íløgur í nú- og framtíðina – rinda uttanlandsskuld til danska statin
Allar serinntøkur, ið Búskapargrunnur Føroya fær frá sølu og umskipan av stovnum
og fyritøkum hjá tí almenna, skulu fylgjandi fíggjarár nýtast til at rinda
uttanlandsskuld landskassans til danska statin. Tá ið uttanlandaskuldin til danska
statin er rindað, gerast inntøkur frá sølu og umskipan av stovnum og fyritøkum hjá tí
almenna partur av samlaðu inntøkunum hjá Búskapargrunni Føroya.
4) Realavkast
Tá ið samantaldu inntøkurnar hjá Búskapargrunni Føroya eru 3,5 mia. kr. –
undantikið inntøkur frá sølu og umskipan av stovnum og fyritøkum hjá tí almenna, til
og við at skuldin til danska statin er rindað – leggur Føroya Landsstýri fram uppskot
um løgtingslóg um nýtslu av realavkasti, ið kemur frá íløgunum í Búskapargrunni
Føroya.
Realavkast verður sostatt ikki útgoldið úr Búskapargrunni Føroya, fyrr enn grunnurin
hevur havt inngjøld á samanlagdar 3,5 mia. kr., ið eru uml. 800 mió. kr. meira, enn
neyðugt er fyri at fíggja skiftisskipanina til løgtingsfíggjarlógina, sambært omanfyri
standandi pkt. 1 frá ár 2012 til og við ár 2020.
Hetta mark er fyri tað fyrsta ásett fyri at tryggja fí
gging av skiftisskipanini til
løgtingsfíggjarlógina. Fyri tað næsta er hetta mark ásett fyri at fyribyrgja, at stórt
umsitingarligt virksemi verður sett í verk fyri at rinda út lítla upphædd umvegis eina
útgjaldskipan.
Verður sæð burtur frá skiftisskipanini undir omanfyri standandi pkt. 1 og afturrindan
av uttanlandsskuld landskassans til danska statin, er hámarkið fyri útgjaldi úr
Búskapargrunni Føroya realavkastið av íløgum grunsins, ið verður nýtt sambært
uppskoti til løgtingslóg um nýtslu av realavkasti av íløgum grunsins.
d) Umsiting og ábyrgd
Landsstýrismaðurin í búskaparmálum ásetir karmar og meginreglur fyri umsiting av
Búskapargrunni Føroya. Í hesum sambandi skal landsstýrismaðurin í búskaparmálum
m.a. tryggja gjøgnumskygni í umsitingini av grunninum, sambært pkt. f niðanfyri, og
tryggja at ognir grunsins verða røktar sambært pkt. e niðanfyri.
Búskapargrunnur Føroya er ikki sjálvstøðug løgfrøðilig eind, og kann tí ikki saksøkja
ella verða saksøktur. Búskapargrunnur Føroya kann heldur ikki taka lán ella veita lán.
e) Røkt av ogn
Búskapargrunnur Føroya ger fíggjaríløgur eftir almennum leiðreglum um størst
møguligt avkast, við atliti til spjaðing av íløguváganum. Íløgurúmið hjá grunninum er
alheims búskapurin.
f) Gjøgnumskygni
Serinntøkur og nýtsla av serinntøkum skulu vera greitt atskildar frá øðrum inntøkum
og útreiðslum á løgtingsfíggjarlógini. Høvuðsyvirlitið í løgtingsfíggjarlógini skal vísa
úrslit landskassans við og uttan serinntøkum og skiftisgjøldum.
Landsstýrismaðurin í búskaparmálum ásetir nærri reglur viðvíkjandi, hvussu flytingar
millum Búskapargrunn Føroya og løgtingsfíggjarlógina verða gjørdar á
løgtingsfíggjarlógini.
Upplýsingar um týðandi avgerðir fyri Búskapargrunn Føroya, uppsparing og avkast
grunsins v.m. skulu vera lætt atkomuligar hjá almenninginum.
Kapittul 2. Avleiðingar av lógaruppskotinum
2.1 Fíggjarligar avleiðingar fyri land og kommunur
Tálman av sveiggjum í føroyska búskapinum
Fíggjarligu avleiðingarnar av, at føroyski búskapurin ikki verður ávirkaður eftir
stuttum tíðarskeiði við lutfalsligum stórum inntøkum frá ikki-varandi serinntøkum í
framtíðini, eru jaligar.
Búskapargrunnur Føroya kann nýtast sum amboð at forða fyri, at stórar serinntøkur
frá ikki-varandi tilfeingi elva til avlagandi meirnýtslu hjá landskassanum og í
samfelagnum annars. Harvið kann grunnurin nýtast til at tálma sveiggjum í
búskapinum soleiðis, at hesar serinntøkur ikki gera samfelagsligan skaða, men heldur
samfelagsligt gagn – fyri land og kommunur. Sí kap. 1.3.
Stigvíst minkandi skiftisgjald – í staðin fyri óvissa heildarveiting
Fyri landskassan merkir skipanin við Búskapargrunni Føroya eisini, at
heildarveitingin frá og við árinum 2012 ikki longur er tøk inntøka á rakstrar-, løgu- og
útlánspostum (RLÚ) landskassans. Heildarveitingin verður beind í Búskapargrunn
Føroya, og verður eitt skiftisgjald rindað úr Búskapargrunni Føroya til landskassan.
Skiftisskipanin í Búskapargrunni Føroya hevur til endamáls at minka tann vága, ið
landskassin hevur, tá umræður ikki-varandi inntøkur umvegis heildarveitingina í
framtíðini. Bæði tá umræður broytingar í heildarveitingini eftir stuttari tíð, eins væl og
vágan av framhaldandi varðveitslu av stórum studningi úr útlondum í føroyska
búskapinum.
Skiftisskipanin tryggjar eisini landskassanum eina tillagingartíð, har landskassin frá at
vera heftur at heildarveiting úr danska ríkiskassanum kann gerast óheftur av hesi
heildarveiting eftir 8 árum.
Skiftisskipanin kostar Búskapargrunni Føroya 2,7 mia. kr. Við núverandi
heildarveiting á 615,5 mió. kr. svarar kostnaður á skiftisskipanini til inngjaldið frá
heildarveitingini í smá 5 ár.
Heldur heildarveitingin áfram út yvir tað, ið neyðugt er fyri at fíggja skiftisskipanina,
gerst heildarveitingin partur av íløgum grunsins. Fellur heildarveitingin hinvegin
burtur áðrenn hetta, verður neyðugt at fíggja skiftisskipanina umvegis aðrar inntøkur
til Búskapargrunn Føroya.
Tá landskassin ikki longur fær heildarveitingina sum part av inntøkum sínum og
stigvíst fer at fáa færri inntøkur frá skiftisgjaldinum, er greitt, at færri inntøkur verða
tøkar frá hesi inntøkukeldu. Vaksa aðrar inntøkur hjá landskassanum ikki í
tíðarskeiðnum, tá skiftisgjaldið minkar, fer landskassin at hava færri inntøkur. Velur
landið at lækka útreiðslurnar samsvarandi og minka um virksemi sítt, kann hetta eisini
koma at merkja kommunurnar.
Verða minkandi inntøkur frá skiftisgjaldinum hinvegin uppvigaðar av vaksandi
inntøkum frá øðrum inntøkukeldum, eitt nú frá granskingarvirksemi og virðisøking –
ella minkandi útreiðslum, eitt nú til rentur – fer hetta samanlagt helst ikki at merkja
virksemi landsins.
Hægri vitanarstøði – økt virðisøking – størri inntøkur
Onnur fíggjarlig avleiðing fyri landið og kommunur er, at minst ¼ av skiftisgjaldinum
til og við ár 2015 skal verða nýtt – umvegis løgtingsfíggjarlógina – til menning av
útbúgving og gransking í Føroyum.
Fyrsta árið – tvs. 2008 – merkir hetta, at av skiftisgjaldinum á 600 mió. kr., ið verður
latið úr Búskapargrunni Føroya til landskassan, skulu 150 mió. kr. nýtast til menning
av útbúgving og gransking í Føroyum.
Hetta gevur útbúgvingar- og granskingarøkinum betri fíggjarligar karmar. Umframt
økt virksemi innan útbúgvingar- og granskingarøkið, og øktar inntøkur frá hesum
viksemi kann hugsast, at avleiddu árinini av hesum kunnu gerast størri virðisøking í
vinnuligu framleiðsluni, betri kappingarføri og økt virksemi. Hetta fer helst at bera í
sær fleiri inntøkur til land og kommunur. Talan er um at nýta inntøkur frá ikki-varandi
tilfeingi – til at gera íløgur í varandi tilfeingi, ið kann geva samfelagnum varandi
inntøkur.
Framtíðar útgjaldskipan
Uppskotið til løgtingslóg um Búskapargrunn Føroya tekur ikki støðu til, hvussu
realavkastið av íløgunum í Búskapargrunni Føroya skal nýtast í framtíðini. Hetta
verður tann politiski myndugleikin at avgera, tá ið samanlagdu inntøkur grunsins eru
3,5 mia. kr.
Nógv atlit eru at taka, tá ein útgjaldskipan verður skipað. Eitt nú um útgjaldast skal til
landskassan ella einstaklingar, og hvørt útgjaldast skal til útvald endamál, ella til
íløgur í varandi tilfeingi v.m. Eisini kundi ein útgjaldskipan, ið virkar
konjunkturjavnandi, verið umhugsað. Alneyðugt er, at breið politisk semja er um,
hvussu ein meira varandi útgjaldskipan verður skipað, soleiðis at ein framtíðar
útgjaldskipan verður løgd í eina trygga og varandi legu.
2.2 Umsitingarligar avleiðingar fyri land og kommunur
Uppskotið um Búskapargrunn Føroya hevur ikki stórar umsitingarligar avleiðingar
við sær fyrstu árini, men um stórar serinntøkur gerast veruleiki í framtíðini, gerst
neyðugt við størri servitan um kapitalumsiting í umsitingini av Búskapargrunni
Føroya.
Um umsitingin fyri norska oljugrunnin verður nýtt sum fyrimynd fyri føroysku
umsitingina av Búskapargrunni Føroya, verður arbeiðsbýti gjørt millum
Fíggjarmálaráðið og Landsbanka Føroya. Eftir hesum leisti stendur Fíggjarmálaráðið
fyri ”strategisku stýringini” av grunninum, meðan ”operationelli parturin” av
kapitalumsitingini verður latin Landsbanka Føroya at umsita. Tó hevur verandi
samgonga ætlanir um at leggja Landsbanka Føroya saman við øðrum stovni, og má tí
væntast, at tann stovnur, ið kemur at taka sær av fíggjarligu umsitingini, ið
Landsbanki Føroya í dag tekur sær av, fer at taka sær av ”operationella partinum” av
umsitingini av Búskapargrunninum.
”Strategisk umsiting” snýr seg um fastlegging av vágamátum, býti av íløgum upp á
lánsbrøv, partabrøv og onnur virðisbrøv, býti av íløgum uppá lond, virkisøki o.s.fr.
”Operationelli parturin” snýr seg um beinleiðis íløguvirksemi, útbjóðing av uppgávum
til peningarøkt til kappingarførar fíggingarstovnar, depot- og fráboðanarskipanir,
eftirlit, grannskoðan o.s.fr.
Talan er um víðfevndar uppgávur, ið krevja servitan innan økið. Eru útlit fyri stórum
serinntøkum í nærmastu framtíð, er tí neyðugt at virka fyri eini málrættaðari
uppbygging av førleika og servitan innan kapitalumsiting.
Tá ætlanin var at skipa Búskapargrunn Føroya undir undanfarnu tveimum
samgongum, vendu landsstýrið og Landsbanki Føroya sær til m.o. norska
sentralbankan, ið stendur fyri operationellu umsitingini av norska oljugrunninum
vegna norska Finansdepartementet. Sum skilst komu ábendingar haðani um, at
møguleiki er fyri ávísum samstarvi, ið kann fáa týdning fyri fakligari menning í
føroysku umsitingini.
Sum er eru embætisfólk í Fíggjarmálaráðnum og Landsbanka Føroya, ið hava ávísa
servitan um kapitalumsiting, men sum nevnt omanfyri kann gerast neyðugt við meira
servitan og orku á hesum øki.
Torført er at meta um kostnað og tal av fólki, ið tørvur kann gerast á í framtíðini.
Støddin av serinntøkum til Búskapargrunn Føroya, og hvussu stórur partur av
umsitingararbeiðinum verður lagt út til privatar fíggjarfyritøkur, eru nakrir faktorar, ið
verða avgerandi fyri, hvussu stórari umsiting fer at verða tørvur á í framtíðini.
Landsstýrismaðurin í búskaparmálum varar av umsitingini av Búskapargrunni Føroya.
Umsitingarligi kostnaðurin verður rindaður av Fíggjarmálaráðnum.
2.3 Avleiðingar fyri vinnuna
Uppskotið um Búskapargrunn Føroya hevur ikki beinleiðis fíggjarligar ella
fyrisitingarligar avleiðingar fyri vinnuna.
Uppskotið kann tó væntast at fáa óbeinleiðis jaliga ávirkan. Hetta umvegis tálman av
sveiggjum í búskapinum, tálman av avlaging í búskapinum og tálman av møguligum
versnandi kappingarføri.
Eisini fara íløgurnar í útbúgving og gransking at vera við til menna føroysku
arbeiðsmegina, tá umræður vitan, at menna vinnugranskingina og sum heild at økja
um vitanarstøðið í samfelagnum. Hetta kann væntast at bera í sær størri virðisøking,
størri produktivitet og betri kappingarføri – og harvið størri virksemi og fleiri inntøkur
til føroyska vinnulívið.
Eisini kann útbjóðing av kapitalumsiting til føroyskar privatar fíggjarfyritøkur bera í
sær økt virksemi innan hesa vinnugrein.
Møgulig neilig ávirkan á vinnulívið kann gerast, at tað almenna møguliga fer at hava
minni eftirspurning eftir vørum og tænastum frá tí privata. Hetta kann henda, um so
er, at stigvíst minkandi skiftisgjaldið ikki verður uppvigað við stigvíst vaksandi
inntøkum frá øðrum inntøkukeldum, ella samsvarandi útreiðsluminking, ið ikki
ávirkar eftirspurning frá tí privata – eitt nú færri rentuútreiðslur til danska statin.
2.4 Avleiðingar fyri umhvørvið
Uppskotið um Búskapargrunn Føroya hevur ikki nakrar beinleiðis avleiðingar fyri
umhvørvið.
2.5 Avleiðingar fyri serstøk øki í landinum
Uppskotið um Búskapargrunn Føroya hevur ikki nakra beinleiðis avleiðing fyri
serstøk øki í landinum.
Tó kann uppskotið óbeinleiðis fáa týdning fyri serstøk øki í landinum, eitt nú um
peningurin úr grunninum til íløgur í útbúgving og gransking verður nýttur í serstøkum
økjum í landinum, og um økt umsiting í framtíðini verður løgd í serstøkum økjum í
landinum.
2.6 Sosialar avleiðingar
Uppskotið um Búskapargrunn Føroya fer ikki í fyrsta umfari at hava nakra beinleiðis
sosiala avleiðing.
Búskapargrunnur Føroya er ikki skipaður fyri at virka sum býtispolitiskt amboð hjá
poltiska myndugleikanum. Men er politiskt ynski um at nýta eina framtíðar
útgjaldskipan av realavkasti úr grunninum til at ávirka fíggjarliga býtið millum
samfelagsbólkar, so kann hetta gerast við serstakari lóg. Tílíkt býti er tó ikki partur av
hesum uppskoti um Búskapargrunn Føroya.
Búskapargrunnur Føroya kann hinvegin metast sum býtisamboð millum verandi
ættarlið og komandi ættarlið, tá umræður serinntøkur. Serinntøkur verða við
Búskapargrunni Føroya partvíst nýttar til verandi ættarlið, og partvíst nýttar til íløgur í
varandi tilfeingi, ið kann koma komandi ættarliðum til góðar.
2.7 Millumtjóða sáttmálar
Uppskotið um Búskapargrunn Føroya ávirkar ikki millumtjóða sáttmálar beinleiðis.
Tó hevur avtalan millum landsstýrið og donsku stjórnina um heildarveitingina týdning
fyri inntøkur grunsins, eins og uttanlandsskuldin hjá landskassanum til danska statin
verður ávirkað av hesum uppskoti. Verður skjótt farið undir skipaða umskipan og sølu
av fyritøkum landsins, og inntøkur frá hesum nýttar til at rinda aftur uttanlandsskuld
landskassans til danska statin – sambært hesum uppskoti um Búskapargrunn Føroya –
verður uttanlandaskuld landskassans til danska statin rindað eftir fáum árum.
2.8 Skyldur álagdar einstaklingum
Uppskotið um Búskapargrunn Føroya áleggur ikki einstaklingum nakrar skyldur.
2.9 Heimildir til annan landsstýrismann ella kommunur
Uppskotið um Búskapargrunn Føroya flytur ikki heimild frá einum landsstýrismanni
til annan, ella millum land og kommunur.
Talva 2.1 Avleiðingar
Fyri landsmyndugleika
r
Fyri
kommunalar
myndugleika
r
Fyri
serstøk
øki í
landinu
m
Fyri ávísar
samfelagsbólkar
/
felagsskapir
Fyri
vinnun
a
Fíggjarligar/
búskaparligar
avleiðingar
Ja (Ja) Nei Nei (Ja)
Umsitingarliga
r
avleiðingar
Ja Nei Nei Nei Nei
Umhvørvisliga
r
avleiðingar
Nei Nei Nei Nei Nei
Avtalur í mun
til altjóða
avtalur/reglur
Nei Nei Nei Nei Nei
Sosialar
avleiðingar
(Ja)
Viðmerkingar: (Ja) merkir, at avleiðingar møguliga kunnu gera seg galdandi.
Kapittul 3. Serligar viðmerkingar
Til § 1. Endamál
Henda grein lýsir endamálið við Búskapargrunni Føroya. Grunnurin skal tryggja
áhugamál Føroya fólks í samband við serinntøkur landsins. Serinntøkur landsins
verða lýstar í § 2 – sum inntøkur frá ikki-varandi tilfeingi. Grunnurin hevur
somuleiðis til endamál at vera eitt amboð, ið kann nýtast til at røkka einum
sjálvberandi føroyskum búskapi.
Búskapargrunnur Føroya virkar fyri, at inntøkur frá ikki-varandi tilfeingi verða nýttar
til íløgur í varandi tilfeingi. Harvið koma inntøkur frá ikki-varandi tilfeingi bæði
núlivandi og komandi ættarliðum til góðar.
Til § 2. Inntøkur
Inntøkur Búskapargrunsins eru sambært § 2 serinntøkur, umframt møguligt
yvirskotsgjaldføri, ið landið fer at hava tilgóðar í framtíðini.
Serinntøkur fevna, sambært § 2, stk. 2, um skatt og avgjøld frá útvinning av
kolvetnum í Føroyum, heildarveiting úr ríkiskassa Danmarkar og gjaldførisinntøkur
landskassans, í sambandi við sølu og umskipan av fyritøkum og stovnum landsins,
umframt rentur og avkast av grunnfænum.
Umframt nevndu serinntøkur í § 2, stk. 2 kunnu aðrar serinntøkur eisini hugsast. Eitt
nú møguligar ”eingangsinntøkur” frá gengransking í Føroyum í framtíðini. Henda lóg
avmarkar seg tó til inntøkur frá teimum serinntøkum, ið eru nevndar í § 2, stk. 2.
Talan er um serinntøkur, ið eru mest sannlíkar komandi árini. Eisini er avmarkingin
gjørd fyri at gera umsitingina av Búskapargrunni Føroya so greiða sum møguligt.
Endamálið við Búskapargrunni Føroya er at beina allar serinntøkur av týdningi frá
ikki-varandi tilfeingi í grunnin, fyri at javna nýtsluna av hesum peningi yvir eitt longri
tíðarskeið. Taka aðrar serinntøkur – enn tær, ið nevndar eru í § 2, stk. 2 – seg upp í
framtíðini, eigur hendan lógin tí at verða endurskoðað fyri at taka aðrar serinntøkur
við sum inntøkur í Búskapargrunn Føroya.
Búskapargrunnur Føroya verður á serstakari konto á fíggjarlógini, helst undir greinini
viðvíkjandi gjaldføri.
Í § 2, stk. 3 verður ásett, at gjaldføri landskassans, sum í ár 2012 og fylgjandi ár er
omanfyri minstainnlán landskassans, sambært løgtingslóg hesum viðvíkjandi, kann
flytast Búskapargrunni Føroya við fíggjarlógini. Endamálið við hesi áseting er at geva
politiska myndugleikanum møguleika fyri, at beina stórt bygnaðarligt yvirskot hjá
landskassanum yvir í Búskapargrunn Føroya – um slíkt skuldi víst seg í framtíðini.
Tílíkt yvirskot kundi gjørst veruleiki eftir eitt tíðarskeið við stórum inntøkum til
landskassan. Verður politiskt ynskt at javna hesar inntøkur yvir eitt longri tíðarskeið,
kann hetta verða gjørt við at flyta peningin í Búskapargrunnin, heldur enn at nýta
peningin. Tað gjaldførið, sum á hendan hátt verður flutt Búskapargrunni Føroya, kann
ikki takast aftur til vanligan rakstur á løgtingsfíggjarlógini, men verður hinvegin
umvegis realavkast av íløgum Búskapargrunsins partur av varandi útgjaldinum úr
Búskapargrunni Føroya.
Undirskot er í løtuni á fíggjarlógini, sum samtykt er at vinna burtur í seinasta lagi í
2015. Tí verður ikki talan um at flyta yvirskotsgjaldføri í fyrsta umfari, men økist
gjaldføri landskassans aftur í framtíðini, er møguleiki fyri at flyta hetta í
Búskapargrunn Føroya.
Til § 3. Útgjaldskipan
§ 3, stk. 4 ásetir meginreglu um, at útgjaldið úr Búskapargrunni Føroya í mesta lagi
kann verða tað realavkast, ið Búskapargrunnurin vinnur av íløgum sínum í farnum
tíðarskeiði.
Ásett verður, at Føroya Landsstýri leggur fram ítøkiligt uppskot til løgtingslóg um
nýtslu av realavkastinum av íløgum Búskapargrunsins, tá samantaldu inntøkur
grunsins eru íalt 3,5 mia. kr. Til og við at skuld landskassans til danska statin er
rindað, eru serinntøkur frá umskipan og sølu av fyritøkum landsins tó undantiknar, tí
hesar skulu nýtast at rinda aftur skuld landskassans til danska statin.
Undantak fyri omanfyri nevndu meginreglu er skiftisgjaldið úr Búskapargrunninum til
landskassan fram til ár 2020, umframt nýtsla av serinntøkum frá umskipan og sølu av
fyritøkum landsins til at rinda aftur uttanlandsskuld landskassans til danska statin.
Komið skal ikki verða nærri inn á eina útgjaldskipan av realavkasti úr Búskapargrunni
Føroya, tí neyðugt verður við víðfevndum útgreiningararbeiði og samfelagsligum
kjaki í hesum sambandi.
Tá umræður útgjaldi, ið fer at virka beinanvegin – er talan um eitt skiftisgjald úr
Búskapargrunni Føroya til landskassan.
Skiftisskipanin hevur til endamáls at tryggja, at nýtslan av heildarveitingini úr danska
statskassanum verður framd í samsvari við høvuðsendamál Búskapargrunsins, ið m.a.
er ein útjavning av serinntøkum landskassans millum verandi og komandi ættarlið.
Eisini virkar skiftisgjaldið sum ein føroysk skiftisskipan, ið kann gera landskassan
óheftan av heildarveitingini yvir 8 ár – frá 2008 til og við 2015. Harvið vil ein
framtíðar broyting í hesi serinntøku ikki ávirka landskassan stórvegis.
Hinvegin er greitt, at skal landskassin ikki fáa enn størri RLÚ-undirskot av hesi
skipan krevst, at politisku myndugleikarnir nýta hesi 8 árini (2008-2015) til at tillaga
inntøku- og útreiðslustøðið í mun til minkandi inntøkurnar frá skiftisgjaldinum.
Skiftisgjaldið er fyrsta árið ásett at verða 600 mió. kr. – ið svarar áleið til
heildarveitingina úr danska ríkiskassanum á 615,5 mió. kr. – og minkar við 75 mió.
kr. árliga til og við 2020. Í 2021 er landskassin sostatt leysur av heildarveitingini,
skiftisgjaldinum og skiftisskipanini.
§ 3, stk. 2 ásetir, at gjaldførisinntøkur, ið Búskapargrunnur Føroya fær frá umskipan
og sølu av fyritøkum landsins skulu fylgjandi fíggjarárið nýtast til at rinda
uttanlandsskuld landskassans til danska statin. Hetta fyri at spara rentuútreiðslur og
gera landskassan óheftan av donskum ríkislánum.
Uttanlandsskuld landskassans til danska statin er kr. 1,5 mia. kr. (+ 0,5 mia. kr., ið eru
rentu- og avdráttarfríar, og bert skulu rindast, um farið verður undir útvinning av
kolvetni í Føroyum áðrenn ár 2018) .
Eginpeningurin í almennu fyritøkunum, ið ætlanir eru at einskilja, liggur væl
omanfyri skuld landskassans til danska statin. Tí eru ríkir møguleikar fyri at rinda
uttanlandsskuld landskassans til danska statin, um farið verður undir ætlaðu søluna og
umskipanina av ávísum almennum fyritøkum.
§ 3, stk. 3 ásetir, at av skiftisgjaldinum, ið verður flutt til løgtingsfíggjarlógina, skal
minst 1/4 verða nýttur til menning av útbúgving og gransking í Føroyum. Tá
skiftigjaldið fyrsta árið – tvs. ár 2012 – er ásett til 600 mió. kr, verður fyrsta
upphæddin til menning av útbúgving og gransking úr Búskapargrunninum til
løgtingsfíggjarlógina ásett til kr. 150 mió. kr. Henda upphædd minkar síðan fylgjandi
7 árini, í samsvari við minkandi skiftisgjald. Tað verður so til politiska myndugleikan
at avgera, um upphæddin skal varðveitast umvegis raðfesting av útreiðslunum á
løgtingsfíggjarlógini.
Talan er sostatt um at nýta stóran part av skiftisgjaldinum til íløgur vitan – íløgur í
varandi tilfeingi. Hetta fer óivað at verða við til at hækka vitanarstøðið í føroyska
samfelagnum, og harvið m.a. at hækka virðisøkingina og inntøkustøðið í
samfelagnum. Hóast trupult er at áseta eina upphædd, kann hetta gerast ein mótvekt til
minkandi inntøkur landskassans frá skiftisgjaldinum.
§ 3, stk. 5 ásetir, at inntøkur grunsins, frá sølu og umskipan av fyritøkum landsins
gerast partur av samantaldu inntøkum grunsins, tá uttanlandsskuld landskassans til
danska statin er rindað. Hetta orsakað av, at inntøkur grunsins frá sølu og umskipan av
fyritøkum landsins sambært § 3, stk. 2, í fyrsta umfari skulu nýtast at rinda skuld
landskassans til danska statin. Tá henda skuld er rindað, gerast inntøkur frá sølu og
umskipan av fyritøkum landsins partur av samantaldu inntøkum og íløgunum hjá
Búskapargrunni Føroya.
Til § 4. Røkt av ogn
§ 4 ásetir, hvussu ogn Búskapargrunsins skal røkjast. Í § 4, stk. 1 verður ásett, at
peningur Búskapargrunsins verður settur í virðisbrøv á fíggjarmarknaðum. Víst kann í
hesum sambandi verða til galdandi lóg um Landsbanka Føroya, har bankasamband
landskassans m.a. hevur møguleika fyri at keypa virðisbrøv, ið eru útgivin í og
uttanfyri Føroyar.
Búskapargrunnur Føroya kann ikki standa fyri beinleiðis útláni. Hetta merkir
somuleiðis, at Búskapargrunnur Føroya ikki kann gera beinleiðis íløgur í fasta ogn og
onnur real-virði. Ongin forðing er tó fyri, at peningur úr Búskapargunninum verður
nýttur til íløgur í partabrøv hjá børs-skrásettum feløgum, ið hava virkisøki, ið hava við
fasta ogn og real-virði at gera.
§ 4, stk. 1 ásetir eisini, at íløgur Búskapargrunsins verða framdar eftir almennum
leiðreglum um størst møguligan vinning við atliti til spjaðing av vága. Hetta merkir
m.a. at Búskapargrunnur Føroya ikki ger íløgur í ávíst felag fyri at fáa beinleiðis
ávirkan á rakstur av felagnum. Í leiðreglunum eigur hámark at verða sett fyri, hvussu
stórur partur av partabrøvum hjá einstakari fyritøku kann verða keyptur. Eitt nú kann
nevnast, at norska Finansdepartementet hevur sett hámark á 1% fyri íløgupart hjá
norska oljugrunninum í útistandandi partabrøv hjá einstakari fyritøku.
Landsstýrismaðurin í búskaparmálum stendur sambært § 5 fyri umsiting av
Búskapargrunni Føroya og skal í hesum sambandi áseta nærri leiðreglur um
íløgumannagongd hjá Búskapargrunni Føroya, við atliti til størst møguligan vinning
og við atliti til spjaðing av vága. Víst kann í hesum sambandi verða til galdandi
leiðreglur í samband við umsiting av gjaldføri landsins.
§ 4, stk. 2 ásetir, at Búskapargrunnurin kann hava arbeiðsgjaldføri á innlánskonti í
sentralbankum, peningastovnum og øðrum fíggjarstovnum. Henda áseting loyvir
Búskapargrunninum at gera bilateralar avtalur við peningastovnar, sentralbankar og
aðrar fíggjarstovnar í sambandi við arbeiðsgjaldføri.
§ 4, stk. 3 ásetir, at altjóða keypiorka av peningi grunsins skal tryggjast á bestan hátt.
Hetta er eitt framhald og ein nágreining av ásetingini í § 4, stk. 1 um spjaðing av
vága.
Til § 5. Umsitingarlig viðurskifti
§ 5 ásetir, at tað er landsstýrismaðurin í búskaparmálum, ið hevur heimild at standa
fyri umsiting av Búskapargrunni Føroya í samsvari við teir karmar, ið lógin um
Búskapargrunn Føroya ásetir. Fíggjarmálaráðið rindar fyri umsitingina av grunninum.
§ 5, stk. 2 og 3 áseta, at umsitingin av Búskapargrunni Føroya skal vera
gjøgnumskygd. Hetta er í samsvari við góðan fyrisitingarsið, og í samsvari við ynskið
um, at føroyingar skulu hava fult álit á, at ogn Føroya fólks verður umsitin á tryggan
og fullgóðan hátt.
Týðandi tættir í gjøgnumskygninum er greitt ábyrgdarbýti av ymsu tættunum í
umsitingini av Búskapargrunni Føroya, og greið uppseting av løgtingsfíggjarlógini, ið
týðiliga vísir skilnað millum vanligu inntøkur landskassans og serinntøkur
landskassans.
§ 5, stk. 4 ásetir, at landsstýrismaðurin í búskaparmálum skal fyriskipa neyðugar
reglur, ið skulu lýsa, hvussu flytingar millum Búskapargrunn Føroya og
løgtingsfíggjarlógina fara fram á løgtingsfíggjarlógini.
Til § 6. Gildiskoma
Einki er at viðmerkja.
Á Løgtingi, 1. mars 2011
Høgni Hoydal
løgtingsmaður


c: text/html

text:
Fyrsta Mósebók, kapittul 50
Jákup jarðaður í Hebron
v1
Tá kastaði Jósef seg niður yvir andlit faðirs síns, græt uppi yvir honum og kysti hann.
v2
Og Jósef beyð tænarum sínum, ið læknakønir vóru, at balsamera faðir sín; tá balsameraðu læknarnir Ísrael.
v3
Til tess gingu fjøruti dagar, tí so langa tíð tekur balsameringin. Og Egyptar syrgdu hann í sjeyti dagar.
v4
Tá ið sorgardagarnir vóru at enda, mælti Jósef við hirðmenn Fáraos og segði: «Havi eg funnið náði í eygum tykkara, tá berið tit Fárao hesi orð frá mær:
v5
Faðir mín legði mær dýran við og mælti: Sí, eg fari nú at doyggja; men í tí grøv, sum eg gróv mær í Kánáanlandi, skalt tú jarða meg! Loyv mær tí at fara at jarða faðir mín; síðan skal eg koma aftur.»
v6
Fárao svaraði: «Far tú og jarða faðir tín, eins og tú svórt honum.»
v7
Tá fór Jósef at jarða faðir sín; og við honum fóru allir tænarar Fáraos, mætastu menn úr hirð hansara og allir frægir menn Egyptalands;
v8
og somuleiðis alt húski Jósefs og brøður hansara og húski faðirs hans; einans kvinnur og børn og smalur og stórdýr lótu teir vera eftir í Gosenlandi.
v9
Í ferðini vóru bæði vagnar og reiðmenn, so at tað var almikil herur.
v10
Og tá ið teir vóru komnir til Goren-Háatad, hinumegin Jórdan, hevjaðu teir harmljóð mikið og hátíðarligt; og Jósef helt ervi eftir faðir sín í sjey dagar.
v11
Men tá ið landsins íbúgvar, Kánáanitarnir, sóu teir halda ervi í Goren-Háatad, søgdu teir: «Egyptar halda stórt ervi!» Tessvegna varð tann staðurin nevndur Ábel-Mizráim; hann er hinumegin Jórdan.
v12
Synir hansara gjørdu við hann, eins og hann hevði boðið teimum.
v13
Og synir hansara fluttu hann til Kánáanlands og jarðaðu hann í hellinum á Makpela-vøllum í tí jarðarstykki, sum Ábraham hevði keypt til leggstaðar frá Efroni Hetita, áraka Mamre.
v14
Og tá ið Jósef hevði jarðað faðir sín, fór hann aftur til Egyptalands saman við brøðrum sínum og øllum, ið við honum vóru komnir til jarðarferðar faðirs hans.
Jósef uggar brøður sínar
v15
Men tá ið brøður Jósefs sóu, at faðir teirra var deyður, hugsaðu teir: Gævi at Jósef nú ikki verður fíggindi okkara og lønar okkum aftur tað illa, sum vit gjørdu honum!
v16
Teir sendu tí Jósefi hesi boð: «Áður enn faðir tín andaðist,
v17
beyð hann okkum at siga við teg: Fyrigev tú misgerð brøðra tína og synd teirra, tí at teir gjørdu ilt ímóti tær! Fyrigev tí tað illa, sum tænarar Guðs, faðirs tíns, hava gjørt!» Jósef græt, tá ið hann hoyrdi hesi orð frá teimum.
v18
Síðan komu brøður hansara sjálvir og nigu fyri honum og søgdu: «Sí, vit eru trælir tínir!»
v19
Men Jósef segði við teir: «Óttist ikki! Eg eri tó ikki í Guðs stað!
v20
Tit ætlaðu at gera mær ilt, men Guð vendi tí til góða, til tess at gera tað, ið nú er fram komið, at halda lívinum uppi í mongum fólkum.
v21
Verið nú óræddir, tí at eg skal hava umsorgan fyri tykkum, konum og børnum tykkara.» Soleiðis uggaði hann teir, dirvdi hann teir.
Jósef doyr
v22
Jósef varð búgvandi í Egyptalandi, hann og ættarfólk faðirs hans. Og Jósef varð eitt hundrað og tíggju ára gamal.
v23
Og Jósef sá avkom Efraims í triðja lið; eisini børn Mákirs Manassesonar føddust á knøum Jósefs.
v24
Og Jósef segði við brøður sínar: «Eg fari nú at doyggja, men Guð man vissuliga vitja tykkum og flyta tykkum úr hesum landi heim aftur í tað landið, sum hann tilsvór Ábrahami, Ísaki og Jákupi!»
v25
Og Jósef legði sonum Ísraels dýran við og segði: «Tá ið Guð vitjar tykkum, tá skulu tit flyta bein míni hiðan!»
v26
Síðan doyði Jósef eitt hundrað og tíggju ára gamal. Teir balsameraðu hann og løgdu hann í kistu í Egyptalandi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nývalda nevndin í Føroya Ríðingarfelag hevur í kvøld skipað seg. Brandur í Dali heldur fram sum formaður, Anna Maria Holm Nolsøe er nývald sum næstformaður og nevndarlimir eru Hallur Hansen, Mortan Hansen og Kristfríð Dam Jacobsen. Bryndis Hjartardóttir og Kristina Troest Davidsen eru tiltakslimir. Brandur í Dali er valdir sum umboð í Ríðisamband Føroya, Hallur Hansen í Kappingarnevndina og Anna Maria Holm Nolsøe er vald at umboða nevndina í Ungdómsnevndini.
Bjørn Patursson er valdir til kassameistara og Poul Hansen sum grannskoðari.
Størsti málini hjá nevndini komandi árið er projektering av nýggjum fjósum og av ríðibreyt á økinum í Havnardali, umframt ábøtur á Reiðhøllini hjá felagnum.
Føroya Ríðingarfelag hevur áleið 300 limir og er størsta og elsta ríðifelag í landinum. Felagið var stovnað í 1943 og hevur sostatt 75 ára stovningardag næsta ár.


text:
Skeiðið er ætlað ráðgevum, arbeiðstakarum og byggiharrum. Endamálið við skeiðum er fáa vitan um, hvussu tekniskar skipanir kunnu avhendast til optimalan rakstur.
Undirvísarar verða Rolf Simonsen, Værdibyg og Søren Tholstrup, NIRAS.
Skeiðið verður fríggjadagin 8. september 2017 á Hotel Føroyum frá kl. 9.00 til 16.00
Tilmelding fer fram umvegis teldupost til industry@industry.fo. Tilmeldingin er bindandi og gjaldast skal frammanundan. Peningurin verður ikki afturgoldin um luttakari ikki fær møtt, til ber tó at lata plássið til onkran annan. Tilmeldingarfreistin er 1. september 2017.
Kostnaður fyri limir í Ráðgevarafelagnum kr. 2.500 og kr. 5.000 fyri ikki limir. Og skal flytast á: 6460-1800088 ella 9181-1690185.


text:
Sunnudagin 3. juni kl. 9.30 fer sunnudagsskúlin í KOMA útferð. Vit koyra í egnum bilum, men fara øll í sunndagsskúli í Gøtu kirkju kl.11.00.
Eftir tað fara vit til skótahúsið við Løkin, har vit fáa okkurt gott at eta.
Umstøðurnar rundan um húsini geva nógvar møguleikar til spæl, gongutúrar, hugna osv.
Av tí, at vit keypa mat, er neyðugt við tilmelding.
Vinarliga sigi frá hjá:
Jógvan 291232, Rannvá 520052 ella Katrin 227048
Øll, børn sum vaksin, eru hjartaliga vælkomin við! Eisini, um tit fyrst fara til gudstænastuá Argjum og koma til døgurða.
Um tú manglar fart, vinarliga tosa við okkum! 😊


text:
Fráboðan frá Sjóvinnustýrinum nr. 2 frá 11. december 2012 um medisinkistu og sjúkuviðgerð umborð á skipi, við heimild í Løgtingslóg nr. 165 frá 21. december 2001 um trygd á sjónum við seinni broytingum.
Gevið gætur! Fráboðanin kom í gildið 1. jan. 2013 og nýggju medisinkisturnar skulu fáast til vega skjótast gjørligt og í seinasta lagi 1. januar 2014.Somuleiðis skal útbúgvingin til sjúkraviðgera verða tikin skjótast gjørligt og í seinasta lagi 1. jan. 2014, tó við teimum í § 28, stk. 3, nr. 1 og 3 í fráboðanini nevndu tillagingum.
Medisinkistur umborð
Alt eftir siglingarøkið og tal av persónum umborð, skal ein av hesum medisinkistum A, B ella C og tilhoyrandi hefti (Fortegnelse, kontroldokument og brugervejledning) vera umborð á øllum føroyskum skipum. Harafturat skulu finnast umborð Søfartsstyrelsens Lægebog, møguligur ískoytisheilivágur v.m., umframt Radio Medical Optegnelser. Nevndu hefti hava síðani juni 2016 verið útgivin talgilt av Søfartsstyrelsen og kunnu takast niður á hesum leinki.
Viðvíkjandi greining av slagi av medisinkistu og nærri útgreiningum av ískoytunum, vinarliga trýsti á lonki til fráboðanina ovast á síðuni.
Medisinkista B - skal vera umborð á skipum, sum sigla í mesta lagi 150 sjómíl úr nærmastu havn
Medisinkista C - skal vera umborð á skipum við avmarkaðum siglingarloyvi til GMDSS-radioøki A1
Medisinkista A - skal vera umborð á skipum, sum ikki hava medisinkistu B ella C umframt ferðamannaskipum við loyvi til at føra fleiri enn 100 ferðafólk og eini siglingarleið, sum varar longri enn 4 tímar
Alt eftir slag av skipi og hvørja uppgávu tey hava, eru hesi ískoyti galdandi:
Ískotyi M - galdandi fyri MOB-bátar
Ískoyti F - galdandi fyri bjargingarfør, sum hava medisinkistu C umborð
Ískoyti P - galdandi fyri ferðamannaskip
Eisini er serligt ískoyti til skip, sum føra vandamiklan farm samsvarandi IMDG-koduni og BC-koduni


text:
Hjørring
Hjørring er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 25.071 fólk (2014), hetta fólkatalið ger Hjørring til tann størsta býin í Vendsyssel. Hjørring er høvuðsbýur í Hjørring kommunu.
Vinabýir[rætta | rætta wikitekst]
Hjørring er vinabýur við fimm býir í Norðurlondum, ein av teimum er Runavíkar. Hjørring kommuna samtykti í 2007 at hesir vóru vinabýirnir við Hjørring:[1]
- Runavík (Føroyar)
- Kerava (Finnland)
- Reykjanesbær (Ísland)
- Kristiansand (Noreg)
- Trollhättan (Svøríki)
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
Heimabúgvandi fólkapensjónistar hava møguleika fyri at søkja um at fáa døgurða koyrdan heim allar dagar í árinum.
Endamálið við tænastuni er:
At stimbra soleiðis, at fólkapensjónisturin kann búgva í egnum heimi sum longst.
Døgurðin verður framleiddur á Klaksvíkar Sjúkrahúsi, og skal hitast eftir leiðbeining frá sjúkrahúsinum. Maturin kann hitast bæði í ovni og mikroovni. Hava tygum tørv á hjálp til at hita matin, ber eisini til at fáa heimahjálp til hetta.
Høvuðsrætturin kostar 45 kr.
Høvuðsrættur og suppa/dessert kosta 50 kr.
Hava tygum tørv á hesi tænastu ber til at venda sær til NBH á tel. 410000, yrkadagar millum kl. 10-16 ella senda umsóknarblað, sum fæst her.
Avgerð um at veita hesa tænastu verður tikin við støði í eini fakligari meting.
Grundað á arbeiðsgongdina í køkinum á Klaksvíkar Sjúkrahúsi er neyðugt, at tygum geva avboð tríggjar dagar frammanundan, um tygum onkuntíð ikki ynskja døguðra. Tað kann gerast á tel. 404581 millum kl. 8 -14. Somuleiðis við tilmeldan aftur.


text:
Skattur
Niðanfyri kanst tú heinta kapitalvinningsskattauppgerð fyri feløg og persónar og leinki til upplýsingar viðvíkjandi Kapitalvinningsskattalógini.
Upplýsingar um kapitalvinningsskattalógina
Vinningsbýtið hjá kundum, sum hava gjørt íløgur við Kapitalpensjónini í donsk partabrøv ella íløguprógv, verður skattað í Danmark, men av tí at Kapitalpensjónin í Føroyum ikki verður skattað, kanst tú søkja um at fáa ein part av skattinum afturgoldnan. Skjalið, ið skal fyllast út, tá ið søkt verður um at flyta aftur skatt, er viðfest niðanfyri.
Hevur tú eitthvørt at spyrja um, ert tú vælkomin til at seta teg í samband við okkum. Ring á tel. 475000 ella send vinnukundaráðgeva tínum eitt teldubræv.
Skat umsókn.pdf
Kapitalvinningssjálvuppgáva – feløg.pdf
Kapitalvinningssjálvuppgáva – persónar.pdf


text:
9 juni sendi eg hesa umbøn um alment innlit. Enn havi eg einki innlit fingið. Havi tí kært til Løgtingsins umboðsmann, sum hevur sent skriv til fiskimálaráðið og biðið um frágreiðing.
Umbønin um innlit var soljóðandi:
Hervið verður biðið um innlit í málið um Atlantsfarið, sum vist nokk nú eitur Norðhavið.
Tað sum innlit ynskist í er í samband við broytingar í eigaraviðurskiftinum sum hendu fyri tíð síðan.
Tað er soleiðis at tvey fólk í Kollafirði (tími ikki at nevna nøvnini) blivu eigarar av føroyska partinum av partapeninginum. Í hesum sambandi hevur fiskimálaráðið havt trupulleikar við at avgreiða loyvið og hevur skipið ligið á Hulki í langa tíð.
Tað sum ynskist innlit í er
1. Váttan um at eigaraviðurskifti er í lagið viðv. útlendskum eigaraparti. Mær vitandi undirskriva av (navn á tveimum persónum, harav annar er advokatur, er nevnt í innlitsumbøn, men strika í hesum skrivi)
2. Váttan um at viðurskifti nevnd í punkt 1 IKKI eru í lagið. Hetta er mær upplýst at verða av somu persónum.
T.v.s. at tað fyriliggja 2 váttanir, sum siga tað mótsætta. Vit vita øll, at slíkar váttanir verða givnar við revsiábyrgd.
Avrit av fundarfrásøgn millum nýggja eigaran av føroyska partapeninginum og fiskimálaráðið, har spurt var um hví Landsstýrismaðurin ikki meldaði hetta mál til løgregluna.
Víðari verður biðið um innlit í somu fundarfrágreiðing, har landsstýrismaðurin svarar, at tað er ikki hansara borð, men eitt mál hjá umsitingini.
Harumframt ynskist alment innlit í tað av hesum málið, sum til ber at fáa innlit í.
Flytanin til Ocean Group Faroes hevur ongan áhuga.
So mong vóru orðini í umbønini um innlit, sum enn ikki er svarað.


text:
Nýborg kom á Skálafjørðin í morgun
(Myndir: Helgi Abrahamsen).
Um 11 tíðina í morgun fylgdust verjuskipini Brimil og Vædderen við Nýborg inn á Skálafjørðin. Nýborg fekk ein sjógv í gjár, tá skipið var statt suðuri ímóti enska markinum.
Her eru nakrar myndir av Skálafjørðinum í morgun.
Mest lisið í farnu viku
Álvarsom lúgvisjúka stórtrívst millum ávísar journalistar í Føroyum
Norðoyggjar missa nógv orsaka av fiskivinnunýskipanini
Kristin Michelsen: Hetta er brot á lógirnar hjá Javnaðarflokkinum
Kristin Michelsen stillar uppaftur
Ætlar Bjørn at forkoma Sjálvstýrisflokkinum?
Alt hevur sína tíð her á fold
Jenis ætlar sær í landsstýrið
R7 og KvF samsenda
Kanning av kynsligari misnýslu av børnum í Føroyum
Fuglafjarðarsendingin (7) - 18. okt. 2018
Hugnaløtan (38) - Gestur: Karina Højgaard
Ljóðbrot: Tá dunnan endaði undir sofuni
Óreglusemi á fundarborði í fiskimálaráðnum
Líggjas Johannesen: Hvar eru pengarnir brúktir?
Hava lýst eftir stjóra fyri slakar 50.000 krónur
Sverri Hansen sagt seg úr búskaparráðnum
Metis - Øll sendingin - 16. oktober 2018
At lata Almannaverkinum fleiri íbúðir loysir sjálvandi nakað
Myndarøð: Café"in á Mølini í Skálavík
Myndarøð úr Føroyingahavnini: Tíðarinnar tonn er farin avstað við tí mesta.
Norðlysið gitar: Tummas Lervig fyri Hendrik Old
Saudi-Arabiski krúnprinsurin kann verða koyrdur frá
Eg gangi út frá, at Poul Michelsen hevur eina góða frágreiðing til vanliga skattgjaldaran
Sjálvstýri havt ársfund
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Árni Gregersen, ting.fo 31.10.2017 (09:27)
Seinasta freist at leggja uppskot fram
Tingfundur er fríggjadagin við bert einum máli á dagsskrá:framløga.
Arbeiðið í tingsalinum liggur anns stilt hesa vikuna, tí umboð fyri føroysku politisku skipanina luttaka á Norðurlandaráðs fundi í Finnlandi.
Funur er í Løgtinginum fríggjadagin, tí tá er seinastaq freist at leggja uppskot fram, sum skulu samtykkjast í hesum árinum og skulu virka frá 1. januar 2018.
Sum skilst, so hevur landsstýrið nøkur uppskot, sum verða løgd fram hendan seinasta framløgudagin. Ætlar andstøðan ella onkur andstøðuflokkur at leggja uppskot fram, sum skulu virka frá á nýggjárinum, so er freistin fríggjadagin
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Dráttur-kappingin 2018 - kappingaryvirlit
Hey tit!
Viðheft er kappingaryvirlit yvir Drátturkappingina (pdf). Leikt verður bara leygardagin 3. februar. Tað eru 73 lið meldað til, sum er væl færri enn undanfarna ár.
Heitt verður á liðini um at møta í góðari tíð, og í minsta lagi 15 min. áðrenn kappingarbyrjan hjá teimum ymisku bólkunum. Sigi frá við dómaraborðið, tá tit eru møtt.
Mint verður eisini á luttøkugjaðið, sum skal vera goldið áðrenn kappingarbyrjan.
Vónandi fáa vit eina góða kapping!
Vinarliga
Dráttur


text:
Syngja í Miðvágs kirkju í kvøld
mentan14-10-2017 - 08:46 - Jóanis Nielsen
Íslendingar av Norðlandinum koma hendan vegin at syngja. Blandaða kórið Sálubót fer at syngja í tveimum kirkjum komandi vikuskifti 14. og 15. oktober.
Miðvágs kirkja
Leygadagin kl 18
syngur kórið Sálubót vælljómandi og spennandi sangir av ymsum uppruna bæði klassiskt og rútmiskt. Mest syngja tey á íslendskum, men onkur enskur sníkir seg inn ímillum. Saman við Vágakórinum, sum verður stjórnað av Sámal Matras Christiansen, syngur Sálubót føroyskar og íslendskar sangir. Íslendskir solistar og tónleikarar verða eisini við.
Dómkirkjan (Havna Kirkja)
Sunnudagin kl 16
hevur kórið langa og sera fjølbroytta sangskrá.
Saman við tónleikarnum og solistum fara tey at syngja 19 ymisk íslendsk og útlendsk kórverk.
Kórleiðari: Jaan Alavere
Solistur: Jónas Reynir Helgason
Bass guitar: Pétur Ingólfsson
Violin: Marika Alavere
Trummur: Þórgnýr Valþórsson
Sangfelagið Sálubót er blandað kór av Norðlandininum í Íslandi.
Kórið byrjaði í 1993. Sangararnir eru um 40 í tali í aldrinum 40-60 ár og speidd um alt Norðurlandið. Mong teirra ferðast langa leið til sangvenjingar í Stórtjarnarskóla nakað sunnanfyri Akureyri. Kórið hevur er ein týðandi, savnandi miðdepil fyri allan landspartin Akureyri, Húsavík og Mývatn.
Kórleiðarin Jaan Alavare er estlendingur borin í heim 1969, har hann er uppvaksin og hevur fingið sína tónleikaútbúgving. 19 ára gamalur varð hann útbúgvin violinsolistur, tónleikalærari og pianistur.
1998 varð Jaan Alvare settur sum musikkskúlastjóri fyri allan landslutin. Samstundis átók hann sær starvið sum kórleiðari og pianistur hjá Sangfelagnum Sálubót.
Sálubót syngur regluliga í Qorgeirskirkju, men hevur eisini konsertir í øðrum býum og kommunum um alt Ísland.
Í 2000 var Sálubót sína fyrstu uttanlandsferð. Leiðin gekk til Estlands, heimstað kórleiðarans. Síðan hava tey vitjað Slovenia og Italia. Og nú eru Føroyar ferðarmálið.


text:
1. Himlafaðir, gløgt tú kennir
alla mína lívsins ferð,
alt hvat mær í barmi brennur,
hvønn mín hug og hvørja gerð,
hvar eg sat, og hvar eg stóð,
nær eg græt, og nær eg ló;
ei eg fyri tær kann fjala
orð, um tað ei enn er talað.
2. Hvar kann eg frá Guði fara!
Inst í gjáir, undir jørð,
javnt við morgunroðan skæra
sveima yvir fjøll og skørð,
langt út um øll havsins mið,
allastaðni Guð er við,
vil við síni hond oss styðja,
hoyrir hvørja bøn, vit biðja.
3. Nátt og niða ei tær forðar,
myrkur einki er hjá tær,
gjøgnum bjørg og bláar skorar
líka væl títt eyga sær;
áðrenn fyrst eg ljósið sá,
rík tín miskunn var mær hjá,
enn hon fylgir mær á vegi,
verjir meg á nátt og degi.
Mikkjal á RyggiGoym tekstin


text:
01-11-2017
Umboðsmaðurin hevur viðgjørt eina klagu um, hvørt Tórshavnar kommuna hevur hildið innlitslógina í sambandi við avgerðina at flyta starvsfólk úr Steinatúni vegna asbest í bygninginum. Tá klagarin bað um innlit í málið, hevði kommunan eingi skjøl um avgerðina at flyta starvsfólki. Heldur ikki var nakað notat í málinum um standin av bygninginum, tá hann varð keyptur.
Umboðsmaðurin staðfesti, at ein flyting av starvsfólki ikki er ein avgerð í vanligum týdningi, men heldur veruligt fyrisitingarvirksemi, sum ikki er fevnt av notatskylduni í innlitslógini § 6. Hóast hetta helt umboðsmaðurin, at kommunan eftir góðum fyrisitingarligum siði átti at skrivað upp øll týðandi stig í málinum. Umboðsmaðurin gav kommununi eina átalu fyri at lata 13 dagar ganga, áðrenn hon staðfesti, at eingi skjøl vóru í málinum. Umboðsmaðurin heitti samstundis á kommununa um at minnast til at skriva upp allar tær upplýsingar, sum eru viðkomandi fyri, at býráðið kann taka eina avgerð á fullgóðum grundarlagi. (LUM 17/00054)


text:
Mortan dyrkar garnatálg (og føroyska matmentan)
Nýggj undirsíða lat í dag upp á Portal.fo og hon ber heiti Gastronomi.
Gastronomi-síðan er karmur um bloggur, mattíðindi, persónar, uppskriftir og tiltøk.
Tað eru Mortan í Hamrabyrgi og Portal.fo sum ísamstarvi gera heimasíðuna og tað er Mortan sum hevur ábyrgdina av tilfarinum.
Gastronomi ynskir at stimbra føroyska matmentan og ætlar sær at seta sjóneykuna á hvussu hon trívist. Vit á Knassum gleða okkum at fylgja gongdini við nýggju undirsíðuni og gleða okkum at menna hana víðari.
Vitja gastronomi.portal.fo her


text:
Í januar vóru 24.048 løntakarar og er hetta 1.015 færi enn í januar í fjør. Afturgongdin er 4%.
Tað eru færri løntakarar í øllum vinnubólkum, størsta afturgongdin er í byggivinnu og aðrari tilvirking. Í januar 2009 arbeiddu 3.655 í hesum bólkinum, men eitt ár seinni vóru tey 3.231. Tað eru 424 færri, sum svarar til eina minking upp á smá 12%.
Í privatu tænastuvinnunum vóru tað 5,8% færri løntakarar í januar 2010 í mun til januar í fjør. Í fiskivinnuni og almennari fyrisiting o.l. var bert smávegis afturgongd.
Fleiri og nágreiniligari tøl eru at síggja í hagtalsgrunninum


text:
Hilmar Jan Hansen 01.08.2013 (22:40)
Kring Føroyar verður aftur næsta ár
Árliga súkklukappingin kring Føroyar, sum hevur verið fastur summartáttur í føroysku súkklingini 17 ár á rað, verður av ongum í ár, tí tá freistin var úti á midnátt, vóru bara átta súkklarar tilmeldaðir.
Tí gjørdi Tórshavnar Súkklufelag, sum fyrireikar kappingina, av at avlýsa hana, og er hetta fyrstu ferð, øll árini síðani 1995, at kappingin er avlýst.
Gunnar Dahl-Olsen harmast um, at kappingin verður av ongum, men vísir á, at hóast Oyggjaleikirnir hava kravt tíð og orku, er neyðugt at halda seg til tær freistir, ið verða settar, og tí er kappingin avlýst.
Hoyr samrøðuna við hann við at trýsta á pílin undir myndini omanfyri.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
KÍ vann 2-1 á Skála
KÍ vann seinasta venjingardystin áðrenn landskappingin byrjar næsta sunnudag. Hetta var á heimavøllið ímóti Skála.
Dysturin var ikki væl spældur og átti liðini hvør sín hálvleik. KÍ var á odda 2-0 í hálvleikinum, bæði málini komu
eftir hornaspark og báðu ferðir setti Deni Pavlovic bóltin í málið. Í seinna hálvleiki var Skála betur og tá ið nakrir
minuttir vóru eftir fingu teir hol á til 2-1 og tað gjørdist eisini endaliga úrslitið.
Næsta sunnudag skal KÍ leika ímóti HB í Gundadali og tá byrjar Betri landskappingin.


text:
Tá ið man er farin upp um 60, so skal man ikki brúka alt ov nógva tíð at hugsa. So tá ommudóttirin Rannvá spurdi, um ikki onkur kom at vitja hana í Kanada, nú hon hevði tvær vikur frí, so smekkaði henda gamla til.
Tað skulu nógvar fyrireikingar til, skal eg heilsa og siga. Eg skilji væl, at polarfarar hava verið noyddir at brúka rúma tíð at fáa røttu útgerðina til vega, áðrenn tey fara norður ella suður í ísin. Tað sama má ein, sum skal vestur um í sólina. Hitin liggur millum 27-35 stig, síggi eg á fonini, so har nyttar sanniliga ikki at fara við vetrarklæðum. Øll míni keyp, gjørd í ørskapi, tí eg helt, at nú fór at at blíva heitari í Føroyum vegna veðurlagsbroytingar, koma nú til sín rætt. Stuttar buksur, niðurdeilar, summarkjólar, sandalir etc. endiliga sleppi eg at lata meg fínt í.
Men so er tað alt hitt mercendeisið: hvønn faktor skal eg keypa? Las og spurdi meg fyri, um tað var rættari at keypa faktor 50-60-75, men fann útav, at tú sagtans kanst brúka faktor 30, sum eg longu havi standandi, skal bara smyrja meg oftari inn.
Flogbillettir, airbnb, loyvi at koma inn í Kanada, loyvi at millumlenda í Seattle. Check!
Eg hyggi varisliga niður eftir tíðindastroyminum hjá mær á facebook at vita, hvussu langt tað er síðan, eg havi spilt ein ávísan gulhærdan mann út, fjúsi: ikki so langt síðan. Vónandi dugir ongin føroyskt over there.
So er tað tað, at eg skal sita 7-8 tímar í einum flogfari, tá skal man hava power bank, tí tað má ikki henda, at eg standi í floghavnini í Vancouver, og telefonin er avlødd. Jee – bara tankin fær meg at skelva. So sigur onkur, at eg má hava stuðulssokkar. Stuðulssokkar? – skríggi eg- hvat billar tú tær inn? – aldursrasisma! Åh nei, sigur hon í Matas, tað er faktiskt nokkso smart at brúka stuðulssokkar, tá tú situr so leingi still – blóðrenslið, veitst tú; og so komi eg í tankar um allar ferðirnar, eg leypi út á gólv um náttina við sinadrátti, og smekki til, sjálvt um tær kosta 250 kr. Men, sigur hon í Matas, tú kanst eisini brúka tær, sjálvt um tú ikki situr í flogfari. Ok – check.
So sigur onkur – hevur tú hugsað um ferðatrygging? – øh, eri eg ikki tryggjað – eg ringi beinanvegin – og hon í rørinum sigur, at nei, tað ert tú ikki, bara Europa – skít – aftur 1000 kr har.
So komi eg í tankar um allan heilvágin, eg taki, og gud – eg má hava medisinpass eisini. Tað gamla er frá 2014.
Og nakkapútu má eg hava – gud í hægsta himli – eg knógvi ikki undir hondtaskuni við hetta lag. Og helst komi eg í tankar um okkurt aftrat, áðrenn eg lætti mær á í morgin.
So nú er bara at vóna, og gleðast um, at Atlantic er betur útgjørt móti mjørka enn SAS, og vóna, at onki fjall í Íslandi fer í útbrot. So fer tað vónandi at ganga. Wish me luck!


text:
Sara: Hetta hevur verið mín dreymur
ítróttur06-06-2018 - 11:00 - Jóanis Albert Nielsen
FSF: 17 ára gamla Sara Samson Lamhauge fekk leygarkvøldið boð um at hon skuldi við A-landsliðnum til dystirnar móti Slovenia og Kekkia. - Tað er stórt at sleppa at umboða Føroyar, sigur HB-miðvallarin.
Fyri Saru Samson Lamhauge var seinasta leygarkvøld ikki heilt sum vanligt. Brádliga ringdi telefonin, og á linjuni var landsliðsvenjarin, Pætur Smith Clementsen, og ikki kann sigast annað enn, at boðini frá honum frøddu 17 ára gamla HB-spælaran.
- Hann spurdi, um eg hevði hug at koma við til dystirnar móti Slovenia og Kekkia. Eg bleiv sjálvandi mega glað, tí tað er stórt at sleppa at umboða Føroyar á A-landsliðnum. Tað hevur altíð verið mín dreymur, sigur Sara við heimasíðuna hjá FSF.
Unga HB-liðið hevur havt eitt frálíkt kappingarár higartil. Tær hava júst tryggjað sær pláss í steypafinaluni og liggja eisini fremst í landskappingini í harðari kapping við EBS/Skála og KÍ. Sara hevur verið á vøllinum í øllum dystunum í ár, og fyri tey, ið fylgja við í kvinnukappingini, kemur landsliðsúttøkan av Saru Samson Lamhauge als ikki óvart á.
- Eg var so heppin at vera til eina royndarvenjing herfyri, men varð ikki tikin út ta ferðina. Tað eri eg so nú, og enn eri eg ung, so kanska eg fái fleiri møguleikar í framtíðini, sigur Sara, sum er í gongd við at venja seg við nýggja leiklutin sum A-landsliðsleikari.
- Hetta er nýtt fyri meg, og fyrsti dagur, eg eri saman við liðnum. Tað er stórt, og eg eri sera spent at læra hinar spælararnar at kenna, sigur HB-spælarin, sum sjálvsagt vónar at fáa spælitíð.
- Tað hevði sjálvandi verið stuttligt, men nú fáa vit at síggja.
HM-undankappingardysturin millum Føroyar og Slovenia verður á Tórsvølli hósdagin 7. juni klokkan 17:00.
Atgongumerki til dystin, ið fáast til keyps í Nethandilinum á FSF.fo, kostar einans 100 krónur fyri vaksin, meðan ókeypis atgongd er fyri børn og ung, 16 ár og yngri.
Myndir: Andrass Thomsen


text:
Ingi Samuelsen
27.10.2017 - 08:43
Í morgin skulu íslendingar aftur til altingsval, einans eitt ár og ein dag eftir, at val var seinast.
Bjarni Benediktsson, stjórnarleiðari, skrivaði nýval út í heyst eftir at tað kom fram, at hann sjálvur møguliga hevur staðið fyri illgrunasamari sølu av virðisbrøvum beint áðrenn íslendska bankakervið fór av knóranum fyri skjótt tíggju árum síðani.
Sjálvur kom Benediktsson, formaður í Sjálvsteiðisflokkinum, til valdið eftir eitt val, sum snúði seg um leiklutin hjá undanfarna forsætisráðharranum, Sigmundi Davið Gunnlaugssyni úr Framsóknarflokkinum, í sambandi við avdúkingina av Panama-skjølunum.
Sambært veljarakanningunum er einki, sum bendir á, at útlit eru til greiðari politiskt landslag í altinginum eftir valið í morgin. Mynstrið er, at størru flokkarnir ganga aftur, meðan smáu flokkarnir ganga fram, so at tað verða alt fleiri flokkar, ið eru javnir í stødd.
Hóast Sjálvsteiðisflokkurin er farin aftur, so er hann framvegis størstur sambært veljarakanningunum, hóast Vinstra-grøna samfylkingin í onkrari kanning hevur átt munin.
Í leypandi veljarakanningini hjá Morgunblaðnum, stóð Sjálvsteiðisflokkurin í hesi vikuni at fáa 22,9 prosent av atkvøðunum og Vinstri-grøni 19,9 prosent. Síðan koma Samfylkingin við 13,5 prosentum, Miðflokkurin við 12,3 prosentum, Píratar við 9,3 prosentum, Framsóknarflokkurin við 8,6, Viðreisn 5,5, Flokkur fólksins 4,7 og Björt Framtíð 1,8 við prosentum.
Miðflokkurin, ið gerst fjórstørstur sambært veljarakanningini, er nýggjur flokkur. Stovnari er áðurnevndi fyrrverandi forsætisráðharrin Sigmundur Dávið Gunnlaugsson, ið fór úr Framsóknarflokkunum og stovnaði sín egna flokk. Flokkurin hjá Sigmundi Dáviði sær sostatt út til at gerast rættiliga nógv størri enn gamli flokkur hansara, Framsóknarflokkurin, ið fekk 11,5 prosent á valinum fyri einum ári síðani, og tá eisini gekk rættiliga nógv aftur.
Ein annar tapari sær út til at gerast Björt Framtíð, ið fekk 7,2 prosent seinast, og nú ikki sær út til at røkka upp um tinggáttina. Eisini ein annar av nýggjaru flokkunum, Viðreisn, missir undirtøku, hann fekk oman fyri 10 prosent seinast.
Hinvegin sær út til at Samfylkingin, sum er sosialdemokratiska samgongan, har fyrrverandi forsætisrákvinnan, Jóhanna Sigurðardóttir, einaferð stóð á odda fyri, nú aftur kann gerast eitt týðandi íkast í íslendskum politikki.


text:
Talgilda bandasavnið
Seinastu mongu árini hevur verið arbeitt við at talgilda Bandasavnið á Føroyamálsdeildini. Tað hevur tikið langa tíð, m.a. vegna tøkniligar avbjóðingar. Í 2016 gjørdi FMD avtalu við Savnsgull á KVF um at fáa talgilt tað, ið var eftir, og vit vóna, at vera komin á mál við hesum í 2018.
Talgildingin skal fyrst og fremst tryggja, at tilfarið verður varðveitt fyri eftirtíðina, men letur eisini upp fyri, at fleiri fáa gleði av savninum. Hóast sjálv skrásetingin enn er ófullfíggjað, so hava vit valt at lata leitiskipanina vera almenna, so ein og hvør fær kunnað seg um, hvat liggur í savninum. Í teimum førum, har heimildarfólk ella eftirkomarar teirra hava givið tilsøgn, verða sjálvar upptøkurnar eisini tøkar til almenna avspæling. Vit royna alla tíðina at víðka um almenna partin, men tað tekur tíð at fáa tilsagnir til vega. Um ein upptøka ikki er almenn, ber til at venda sær til savnið, við áheitan um atgongd eftir serligum treytum.
Allar upptøkur, eisini tær sum eru tøkar til almenna avspæling, eru fevndar av upphavsrætti, og kunnu ikki brúkast vinnuliga, til útgávu ella í øðrum høpi uttan loyvi frá heimildarfólki ella eftirkomarum. Verður tilfarið brúkt, skal tað altíð skrivast, hvaðani tilfarið er tikið, og hvørji heimildarfólk og savnari eru.
Um tú ert eftirkomari hjá onkrum og saknar atgongd til tilfarið eftir viðkomandi, ert tú vælkomin at venda tær til okkara. Vit vóna eisini at frætta frá fólki, ið koma fram á møguligar feilir í skrásetingini – tað kann t.d. vera, at okkurt navn er komið skeivt fyri, okkurt er komið í bland, ella onkrar upplýsingar vanta. Vit eru eisini áhugaði í fleiri upplýsingum um heimildarfólk og myndir av teimum, tí ætlanin er at útbyggja heimasíðuna við ævisøguligum tilfari, sum frá líður.


text:
Temasíðan er um føstu og føstulávint. Á síðuni er stutt frágreiðing um hvat føstulávint er, um hví vit halda føstulávint, um siðvenju o.a.
Á temasíðuni er eisini ymiskt tilfar úr bókum o.ø. sum kann brúkast í undirvísingini.
Temasíðan vendir sær til lærarar og næmingar í grunddeild, miðdeild og hádeild.
Grindalokkur, s. 42-43
Grindalokkur er bókaheild til heimstaðarlæru í 1. flokki. Heildin fevnir um næmingabók, arbeiðsbók og lærarabók.
Á s. 42 og 43 í næmingabókini eru myndir av grýlum og tunnusláing.
At tosa um í flokkinum:


text:
Orð: Axel Tórgarð
Lag: Skamlingsbanken
Viðmerking: Yrktur til V4 sending í 1990.
1. Gamal eri eg, og minnist mangt úr forðum,
mangt, sum nú er broytt,
og mangt, sum farið er.
Og nú skal eg her í fáum nýtum orðum
siga, hvussu nógv er broytt í míni verð:
Politikkur, reglión og spiritussið,
konufólk og vaskarí og veðurlag.
Alt er púra broytt og eg veit ikki hvussu.
Á, ja, ja, tað meini eg, eg meini tað.
2. Politikkur var í mínum ungu døgum
Samband ella Sjálvstýri – tað var so lætt.
Flokkar eru nú av øllum handa sløgum,
og teir allir siga seg at hava rætt.
Sjosjalistar, kommunistar, liberalir,
høgra, vinstra ella mitt í miðjuni,
kristiligir summir, aðrir radikalir.
Á, ja, ja, eg meini tað, tað meini eg.
3. Regliónin nú er farin út av lagi,
tað, sum fyrr var gott, er púra burturvið.
Missionerar nógvir leggja nú í vaðið
vilja vinna proselyttar til sítt lið.
Hvussu man við kvotabýtinum nú standa
her av syndarum á Føroyaleiðini?
Ja, tað sigst, at stovnurin er ei í vanda,
Á, ja, ja, eg meini tað, tað meini eg.
4. Brennivín teir brúktu fyrr, men um tað slagið
væl var farið, tí tað dugdu teir við lít.
Gestir fingu upp í munnin – alt í lagi –
fýra ferð um árið – kanska – var tú skít.
Nú tað rennur uttan íhald, sum ein kelda,
fløðir yvir, ja, og streymar frítt
hvønn dag.
Eg tí havi inn í losjuna meg meldað.
Á, ja, ja, tað meini eg, eg meini tað.
5. Og sum fløskan fyrr var konan góður fløvi,
dugdi tú at eiga eina var tað nokk.
Hon var kanska tikin fram við serstøk høvi,
men var annars ’pá sítt pláss og við sín rokk.
Nú skal skiftast út í heilum, summir vilja
enntá hava fleiri í senn – eitt verri lag.
At teir klára tað, eg dugi ei at skilja.
Á, ja, ja, tað meini eg, eg meini tað.
6. Fyrr var ikki vaskað nógv í nøkrum húsi –
vaska sær um eyguni og so var væl.
Nú tey stúrta seg í bað og undir brúsu
fleiri ferð um dagin hetta vera skal.
Og at lukta fúlt av sveitta ei tey vilja
smyrja tí seg inn í »odorantini«.
Hvørjum tey tó sveitta av, eg ei kann skilja.
Á, ja, ja, tað meini eg, eg meini tað.
7. Veðurlagið nú er púra út av lagi,
líkist ongum – eg skal siga tykkum hví.
Hatta sjónvarpsveðurkortið er ein skaði
eingin fani kann jú finna út av tí.
Nei, nú gevist eg, og nú er best at fara.
Men við tykkum skal eg siga nú til síðst:
Skal tað gamla fara, lat tað fara bara
Á, ja, ja, nei, nei, eg meini tað so víst.


text:
Um vikuskiftið var svimjistevna í Klaksvík.
Kappast var í 40 greinum og tá avtornaði hevði Róland Toftum vunnið átta av teimum. Umframt tey átta gullmerkini vann hann eisini eitt silvurmerki. Tá eru heiðursmerkini í stafettunum ikki tald við.
Hjá kvinnunum stóð Jana B. Thomsen seg best. Hon vann fýra kappingar, vann silvur í einari og bronsu í einari. Signhild Joensen vann trý gullmerki og trý silvurmerki, meðan Rebekka Trygvadóttir vann tvey gullmerki, trý silvurmerki og eitt bronsumerki. Allar fingu tí trý heiðursmerki sum eintaklingar.
Ægir var mest vinnandi felagið, við tilsamans 43 heiðursmerkjum, 13 úr gulli, 19 úr silvuri og 11 úr bronsu. HS fekk 37 heiðursmerki, 12 úr gulli, 13 úr silvuri og 12 úr bronsu, Susvim fekk 13 úr gulli, 5 úr silvuri og 11 úr bronsu og Reysti fekk tvey gullmerki, trý úr silvuri og fýra úr bronsu.
Í stafettunum vann Ægir eisini mest við trimum gull, einari silvur og trimum bronsu. Susvim fekk tríggjar gull, eina silvur og tvær bronsu og HS fýra silvur og eina bronsu.
kelda: in.fo
Róland vann mest í Klaksvík
Um vikuskiftið var svimjistevna í Klaksvík.


text:
Fleiri trýstpressubingjur koma út á endurnýtsluplássini
IRF hevði í farnu viku vitjan av fólki úr Nes, Kvívíkar, Sørvágs og Vága kommunu. Hesar kommunur hava gjørt íløgur í trýstpressubingjur til vanligt brenniburturkast. Bingjurnar, sum eru 20 m3 til støddar, trýsta burturkastið saman, soleiðis at tær, sambært framleiðaranum, kunnu rúma heilt upp í 6-7 ferðir so nógv burturkast (uml. 120 - 140 m3).
Palli Sivertsen, ið er leiðari á Endurnýtsluni í Klaksvík, hevur nú roynt bingjurnar í nøkur ár. Tískil fóru omanfyri nevndu kommunur í farnu viku á vitjan hjá honum at fáa vegleiðing í rakstri og viðlíkahaldi av bingjunum.
Endurnýtslan í Klaksvík hevur tríggjar trýstpressubingjur; tvær til vanligt brenniburturkast og eina til pappír og papp. Bingjurnar í Klaksvík komu í ávikavist 2015, 2016 og 2107, og hava tær sum heild roynst sera væl. Tær kunnu latast upp í báðum síðum, og lættir hetta nógv um hjá borgarum at sleppa av við burturkasti. Bingjurnar hava eisini lætt munandi um arbeiðið hjá starvsfólkunum á plássinum, tí tað verður ikki líka nógv orka og tíð lagt í at stúva burturkastið saman. Harumframt er ikki neyðugt hjá IRF at tøma bingjurnar eins ofta og áður, og gerst hendan útreiðslan hjá kommununi sostatt minni.
Sparing hjá kommununi
Longu nú vísa bingjurnar seg at vera ein fíggjarlig sparing í rakstrinum av Endurnýtsluni í Klaksvík. Bingjurnar koma at halda í nógv ár framyvir, og íløgan verður vunnin innaftur við tíðini.
Tá tosað verður um, hvussu leingi tað tekur hvørjari kommunu at vinna íløguna innaftur, er týdningarmikið at hava í huga, at góðu tíðirnar í samfelagnum í stóran mun síggjast aftur í nøgdunum av burturkasti. IRF tók í 2017 ímóti 159.809 tonsum av burturkasti til brenningar. Hetta er 9,3% meira enn árið fyri. Sama ár komu 71.006 tons av burturkasti inn til endurnýtslu, og er hetta ein hækking á 16% samanborið við 2016.
Nøgdirnar av burturkasti vaksa sum ongantíð áður, og sostatt kann sparingin við eini trýstpressubingju í fyrstu atløgu tykjast minni hjá kommunum, enn hvat hon í roynd og veru er.
Rakstur og viðlíkahald
Hvussu nógv burturkast fæst í trýstpressubingjurnar veldst um, hvat slag av burturkasti verður koyrt í. Alt tað sonevnda bleyta brenniburturkastið hóskar seg best til bingjurnar, meðan t.d. timbur og madrassur ikki roynist eins væl at trýsta saman. Tískil er tað skilabest um hetta burturkastið verður latið í vanligar bingjur. Harumframt verður eisini mælt til, at alt burturkast, ið lættliga verður tikið av vindi, verður latið í pressubingjurnar, tí pressurnar verða tømdar inni í køstinum á Brennistøðini hjá IRF á Hagaleiti, og kunnu vit á henda hátt tryggja, at lætt burturkast ikki fer á flog og endar úti í náttúruni.
Vanliga megna Palli og hjálparfólk hansara at fáa 4-5 ferðir 20m2 av burturkasti í bingjurnar, og verður hetta mett at vera heilt nøktandi.
At trýstpressubingjurnar verða rætt viðfarnar og viðlíkahildnar er sera umráðandi fyri at økja um gagnnýtsluna og lívitíðina á bingjunum. Tískil vegleiddi Palli vitjandi kommunur um eitt nú rakstur, skynsemi, reingerð, smyrjing og annað viðlíkahald av bingjunum.


text:
Tilflyting og stórt barnatal ger, at kommunan í løtuni veksur við rúkandi ferð. Hetta setir stór krøv til stovnar og tilboð í kommununi, ið áhaldandi verða bygd út at nøkta veksandi tørvin.
Í dag kl. 13.45 varð sáttmáli undirskrivaður um liðugtgerð av barnagarðinum Sóljuhjarta í Søldarfirði. Stovnurin varð bygdur í 2010, har áleið helvtin varð innrættað beinanvegin til 40 barnagarðspláss. Nú sáttmáli er gjørdur við Búsetur um seinasta stigið av byggingini, fer Sóljuhjarta at fáa áleið 24 vøggustovupláss afturat.
5 mio. kr eru settar av til hetta endaliga stigið, ið eftir ætlan verður liðugt í summar.


text:
BRÆVBJÁLVAR OG SKITSUR
Her finnur tú okkara úrval av vanligum
brævbjálvum og skitsum, sum kunnu takast niður.
GOLDEN
Tann klassiski brúni brævbjálvin, sum seinnu árini hevur havt framgongd. Brævbjálvin ber boð um umhvørvisgóðsku.......
Reklamuprent
Umframt alt tað sum vit prenta her í húsinum, hava vit avtalu við ymiskar veitarar, ið gera dygdargott reklamuprent.
Myndakalendari
Skapa tín egna kalendara við tínum myndum. Kalendarin er eisini eitt gott hugskot! - Leverað í stórum brævbjálva.
Brævbjálvar við og
uttan prent
- sí allar vanligar brævbjálvar v/ og u/ rút. Tak brævbjálvaskitsur niður...
Heftir, faldarar & kort
Tonito prentar eisini heftir, faldarar, flyers, gravsálmar, innbjóðingarkort o.a. Les meira ...
Tonito er einasta virkið í Føroyum sum framleiðir brævbjálvar. Harumframt prentar Tonito á brævbjálvar og aðrir prentlutir.
Tonito byrjaði sítt framleiðsluvirksemi á várið 1988. Virkið hevur verið í støðugari menning og vøkstri. Nevnast kann, at flutt varð í stór nýggj og snotilig hølir í 1999, soleiðis at virksemið í dag fevnir breitt, og at alt størri partur av tí samlaðu brævbjálvanýtsluni í Føroyum kemur frá Tonito.
Prent í dag er sera krevjandi og verður lagt til rættis til minstu smálutir. Í góðum samstarvi millum brúkarin og okkum, kann eitt gott og snøgt úrslit greiðast úr hondum.
TONITO Sp/f - Fjøruvegur 7 - FO-470 Eiði - Føroyar - Tel. +298 423 560
© 2014 tonito


text:
'Við' er ein fyriseting, sum ilt er at greiða.
Námind (men framvegis ikki á sjálvum tí nevnda staðnum) tekur hvønnfall: Hann gongur uppi við ánna. - Hjallurin er áfastur við húsini. - Steyrin stendur niðri við steinin.
Men maðurin stendur við steininum í føvninginum; leiðin gongur niðan við ánni, og steyrin stendur niður við steininum.
Tað, ið virkað verður inn á, tað, ið gerðin er vend ímóti, stendur í hvønnfalli: "Hvat gjørdi tú við bilin? - men miðilin, tað ið virkað verður við, er í hvørjumfalli: "Hvat gjørdi tú við bilinum?"
Á gomlum máli stýrdi fyrisetingin 'við' meir hvønnfalli, enn hon ger nú. Hetta var helst, um stýringin merkir okkurt, sum ein hevur við ella hjá sær. Tiltikin er kvæðaorðingin "Hjørturin við sítt fagra horn, hann spældi for bergið út." Og vit hava nógvar fastar máliskur við hvønnfalsstýring, helst viðvíkjandi ymiskum hátti: Eg vaknaði við kaldan dreym - Við góðan hug - Við hetta lag.


text:
Koyrikort til bólk A (lítil motorsúkkla) gevur rætt at koyra
- Tvíhjólaða motorsúkklu uttan síðuvogn, har lutfallið millum motororku og eginvekt við ískoyti av vatni, olju og brennievni í mesta lagi er 0,16 kW/kg. Tað er samstundis ein treyt, at motorsúkklan hevur eina motororku, sum í mesta lagi er 25 kW.
- Tvíhjólaða motorsúkklu við síðuvogni, har lutfallið millum motororku og eginvekt við ískoyti av vatni, olju og brennievni í mesta lagi er 0,16 kW/kg.
- Tríhjólaða motorsúkklu
- Motorsúkklu, hvørs slagvolumen í mesta lagi er 50 cm3, og sum hevur eina konstruktivt ásetta ferð uppá í mesta lagi 45 km/t.
- Koyrikort til lítla motorsúkklu kann vera latið persóni, ið hevur fylt 18 ár
- Lendisakfar
Koyrikort til bólk A (stór motorsúkkla) gevur rætt at koyra
- Tey omanfyri nevndu akfør
- Tvíhjólaða motorsúkklu uttan síðuvogn, har lutfallið millum motororku og eginvekt við ískoyti av vatni, olju og brennievni er meira enn 0,16 kW/kg, ella sum hevur eina motororku, ið er meira enn 25kW.
- Tvíhjólaða motorsúkklu við síðuvogni, har lutfallið millum motororku og eginvekt við ískoyti av vatni, olju og brennievni er meira enn 0,16 kW/kg
- Koyrikort til stóra motorsúkklu kann vera latið persóni, ið hevur fylt 21 ár, ella í minsta lagi hevur 2 ára royndir sum førari av lítlari motorsúkklu.
Persónur skal hava fylt 18 ár fyri at fáa koyrikort, men venjingarakstur kann í fyrsta lagi fara fram 3 mánaðir áðrenn viðkomandi er 18 ár. Umsøkjarin skal bæði til eina ástøðis og verkliga roynd.
Umsøkjarin skal lata fylgjandi skjøl inn til Akstovuna:
- Umsókn um koyrikort.
- Læknaváttan. ( ikki eldri enn 3 mánaðir)
- Dóps- ella navnabræv
- Væltroffin passmynd. (hattleys)
- Gjald fyri ástøðis og verkliga roynd kr. 550,-
- Gjald fyri útgávu av koyrikorti kr. 250,-
Umsøkjarin verður stillaður inn av einum góðkendum koyrilærara, har báðir vátta á serstakt øki á umsókini.


text:
Avtala um stuðul til granskingar-samstarv verður undirskrivað
Týsdagin 8. desember verður samkoma í Heilsu og Innlendismálaráðnum, har avtala um stuðul til at menna granskingarsamstarv á Heilsuøkinum verður undirskrivað.
Talan er um 7 mill. kr. sum verða latnar úr Sjúkrakassagrunninum til samstarv millum Fróðskaparsetrið, Landssjúkrahúsið og Deildina fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu.
Avtalan er úrslit av drúgvum tingingum, sum hava verið millum Granskingarráðið, sum umsitur Sjúkrakassagrunnin, og samstarvsstovnarnar.
Avtalan er grundað á leiðreglurnar fyri Høvuðsøki 3 í Sjúkrakassagrunninum, sum áseta, at: “Stuðul kann latast til at menna gransking á ella í samstarvi millum Fróðskaparsetur Føroya og Sjúkrahúsverkið og møguliga aðrar føroyskar stovnar fyri at menna heilsuøkið í Føroyum. Avtala verður gjørd við viðkomandi stovn/ar.”
Leiðreglurnar áseta neyvari, hvussu stuðulin skal brúkast. Hetta er til stovnssetan av Master útbúgving á heilsuøkinum, til ph.d. stuðul í heilsuvísindum/fólkaheilsu/sosialari heilsu, t.d. sjúkrarøkt, læknavísindum ella sosialvísindum og til setan av vísindastarvsfólki í heilsuvísindum/ fólkaheilsu/sosialari heilsu. Eisini verður sagt, at atlit skal takast til, at stuðulin skal gagna øllum økjum í landinum.
Samkoman verður týsmorgunin kl. 9.45 har Sirið Stenberg landsstýriskvinna í heilsumálum fer at halda røðu. Annika Sølvará stjóri í Granskingarráðnum fer at greiða frá um arbeiðið at gera avtaluna. Síðani verður avtalan undirskrivað. At enda fer Sigurð í Jákupsstovu rektari á Fróðskaparsetrinum at halda røðu vegna samstarvsstovnarnar.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
1. Ljósið rann, sum lívgar gleði,
ljós, ið vann í myrkri megi,
ljós, sum vert er lov og prís.
Kirkjuliðið fylkist fegið,
Guði ber á hesum degi
lovsong fyri paradís.
2. Kristi vitni, sum teir týndu,
Guð í náði síni krýndi
hátt í teirri hvítu fjøld,
sum ei fyri skemri gleimi
vrakaðu á foldum heimið,
sum skal standa alla øld.
3. Fagnarfríði vitniherur,
sum í deyða frelstur verður
undir krossi, sum hann fekk.
Kristi kirkja, tú, vár móðir,
gleð teg, tí at drottur góður,
Krist, á odda sjálvur gekk.
4. Meðan vegurin var trongur,
Ólavur, hin halgi kongur,
stundaði á himna búgv;
Krist hans hjarta hevði tikið,
og av landi fekk hann rikið
skornar gudar, heidna trúgv.
5. Gudleyst fólk gav honum bana,
men tað kundi aldri ræna
verkið, sum hann hevði bygt;
Kristi kærleiksandi brendi,
og Guðs fólk um landið kendi
kristnan rætt og lívd og trygd.
6. Harra Krist, vár vernd og verja,
enn vil verðin á oss herja,
enn er tíðin treisk og vánd,
ver við oss á trongum vegi,
goym oss væl við tíni megi,
varðveit oss við tíni hond.
G. Bruun týddiGoym tekstin


text:
Í gjár kom eldur í eina bingju á Maersk Kensington í einum lastarúmi, tá skipið var á veg úr Salalah í Oman móti Suez. Øll manningin kom frá hendingini uttan mein og tamarhald er á eldinum. Dótturfelagið hjá Maersk Line Limited, MLL, eigur og rekur skipið.
Øll trygdartiltøk vórðu beinanvegin sett í verk. Manningin gjørdi skjótt av við at lata CO2 úr lastarúminum til tess at avmarka eldin. Ikki er greitt, hvat orsøkin til bingjueldsbrunan, sum kyknaði á undirdekkinum, var.
Fyrstu kanningarnar benda tó á, at onki samband er millum lastina í lastarúminum, har eldurin kyknaði á Maersk Kensington, og lastina í lastarúminum á Maersk Honam, sum eldur kom í 6. mars. MLL fer í samstarvi við Maersk Line at kanna málið gjølla saman við øllum viðkomandi myndugleikum.
Maersk Kensington liggur nú fyri akkeri út fyri Salalah og fær hjálp frá sjóverjuni. Skipið hevur 3.518 bingjur (svarandi til 5616 TEU) umborð. Í sambandi við møguligar farmaseinkingar verður samband tikið upp við allar kundar beinleiðis.
Maersk Kensington er bygdur í 2007 og siglir undir amerikonskum flaggi. Skipið kann lasta 6.188 TEU.
Kelda: Maersk Line


text:
Fríggjadagin 26. august var innleiðsla fyri øll nýggj lesandi á Fróðskaparsetri Føroya. Gamli rektarin, Jóan Pauli Joensen, bjóðaði teimum lesandi og komandi rektarinum, Sigurði í Jákupsstovu, vælkomnum og nýggi rektarin segði eisini nøkur orð. Innleiðsludagurin er eitt afturvendandi tiltak, ið Setrið skipar fyri. Á innleiðsludegnum verða tey lesandi kunnað um ymiskt í samband við nýggja lesnaðin, til dømis Studna, First Class og um Setrið sum heild. MFS Føroya-nevnd var eisini við í ár og kunnaði um virksemi felagsins og í tí sambandi teknaðu 30 lesandi seg sum lim.
Eftir innleiðsluna hevði MFS Føroya-nevnd aðalfund og nýggj nevnd varð vald. Nevndin er minkað úr seks niður í fimm. Teitur Vágadal, Rita Dam Simonsen og Guðrið Poulsen halda fram og nýggju nevndarlimirnir eru Hallur av Rana og Hanus Samró. Nevndin hevur ikki skipað seg av nýggjum enn.


text:
Eysturkommuna hevur júst sent út soljóðandi skriv til kommunur o.o., undir heitinum “Innbjóðing til fund við Erik Beck, um samskipan av bjargingarnumrum“.
Til rætta viðkomandi
Í fjørsummar var ein druknivanlukka úti í Bug í Leirvík. Boðini sum komu inn til 1-1-2 ljóðaðu, at maður var druknaður í bátahylinum í Leirvík. Úti í Bug plagdi at vera bátahylur, men er tað ikki longur. Harafturímóti, so er nýggjur bátahylur longri norðri í Leirvík. Hetta førdi við sær, at longri gekk at finna vanlukkustaðið, tí leitað varð í nýggja bátahylinum.
Eysturkommuna er, í tøttum samstarvi við Svimjisamband Føroya Lívbjarging, farin at fáa greiðari mannagongdir hesum viðvíkjandi. Í Norðurlondum verða bjargingarnummur brúkt til at staðseta støð. Tað merkir, at við hvønn bjargingarring stendur eitt skelti við einum bókstavi og trimum tølum. Hesin bókstavur og hesi tøl verða upplýst 1-1-2 ,sum síðani neyvt kann finna fram til vanlukkustaðið.
Í hesum sambandi hevur Eysturkommuna samskift við SSF Lívbjarging, sum fær royndan samskipara úr Danmark at koma til Føroyar, at greiða frá, hvussu hendan skipanin verður sett í verk og hvussu hon roynist.
Royndi samskiparin eitur Erik Beck. Erik Beck starvast í løtuni sum leiðari hjá TrygFonden og Dansk Svømmeunion, og hann er nevndarlimur í altjóða felagsskapum innan lívbjarging.
Eysturkommuna bjóðar hervið inn til fund um bjargingarnummur við havnarløg, varðagøtur o.l., hósdagin 18. oktober, kl. 15.00 í býráðshúsinum í Norðragøtu. Fundurin er áleið 1½ tíma.
Tit tekna luttakarar til fundin við at senda teldupost til undirritaða, innan 16. oktober, kl. 12.00.
Hava tit spurningar hesum viðvíkjandi, kunnu tit ringja til Sørin S. Djurhuus, tilbúgvingarleiðara, tlf.: 730112.
Fríði B. Nielsen
Vinnu- og mentanarsamskipari
Tel +298 73 00 00
Tel +298 73 00 28
www.eysturkommuna.fo


text:
"Kom á 2069!" - Sending 21
Sending um sjóvinnuna.
Samrøður:
Prátað verður við Jógvan Petersen umborð trolbátin Fiskaklettur, Betuel Johannesen umborð frystilínuskipið Klakkur, Sunnleif Fagradal umborð partrolaran Jaspis og Høgna Hansen frá Fiskamarknaðinum.
Hetta er ein sending um sjóvinnuna, har m.a. ringt verður til skip við føroyskari manning at frætta frá teimum.
2069 er hvønn fríggjadag klokkan 15:00, endursent leygardag klokkan 02:00 og leygardag klokkan 16:00.
Eivind Jacobsen leggur til rættis.
Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í sendingum á R7, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.
Líknandi tíðindi
Mest lisið í farnu viku
Álvarsom lúgvisjúka stórtrívst millum ávísar journalistar í Føroyum
Norðoyggjar missa nógv orsaka av fiskivinnunýskipanini
Kristin Michelsen: Hetta er brot á lógirnar hjá Javnaðarflokkinum
Kristin Michelsen stillar uppaftur
Ætlar Bjørn at forkoma Sjálvstýrisflokkinum?
Alt hevur sína tíð her á fold
Jenis ætlar sær í landsstýrið
R7 og KvF samsenda
Kanning av kynsligari misnýslu av børnum í Føroyum
Fuglafjarðarsendingin (7) - 18. okt. 2018
Hugnaløtan (38) - Gestur: Karina Højgaard
Ljóðbrot: Tá dunnan endaði undir sofuni
Óreglusemi á fundarborði í fiskimálaráðnum
Líggjas Johannesen: Hvar eru pengarnir brúktir?
Hava lýst eftir stjóra fyri slakar 50.000 krónur
Sverri Hansen sagt seg úr búskaparráðnum
Metis - Øll sendingin - 16. oktober 2018
At lata Almannaverkinum fleiri íbúðir loysir sjálvandi nakað
Myndarøð: Café"in á Mølini í Skálavík
Myndarøð úr Føroyingahavnini: Tíðarinnar tonn er farin avstað við tí mesta.
Norðlysið gitar: Tummas Lervig fyri Hendrik Old
Saudi-Arabiski krúnprinsurin kann verða koyrdur frá
Eg gangi út frá, at Poul Michelsen hevur eina góða frágreiðing til vanliga skattgjaldaran
Sjálvstýri havt ársfund
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Orð: Nikolaj Frederik Severin Grundtvig
Lag: Ludvig Mathias Lindeman
Týtt: Gudmund Bruun
1. O, kristni tú alt
á foldum oss veitir tað, eygum er fjalt;
um enn gjøgnum toku og kámliga tekt
tó hómar her hjartað tað ljós, sum við mekt
úr landinum ljómar, har kærleikin er,
ið sæl okkum ger.
2. Tann eydnan er sæl
at liva, har ormur ei bítur í hæl,
har alt blómar upp, ið var følnað á fold,
har alt gongur kykt, ið lá kólnað í mold,
har kærleikin lýsir sum magnandi sól
um hátignar stól.
3. Tú alsæla strond,
har tíð ikki gongur við gráti í hond,
har blóma ei følnar, og fuglur ei ferst,
har eydnan ei broyskin sum glerpípa gerst,
har høvuðskreyt ellis, hitt snjóhvíta hár,
ei fæst fyri tár.
4. O undurverks trúgv,
hvar feigdarmenn falla, tú byggir tær brúgv
til himlanna hæddir av døkkari jørð,
sum menn leggja brúgv út um streymharðan fjørð;
kom higar at dala, sum hugur tín er,
tá andin teg ber!
5. Og vongsnara vón,
sum settist í skírnini oss fyri sjón,
oss fjøðurham læna, sum andin tær gav,
so flogið fer tíðum at landi um hav,
har sól ikki sígur, og sælan er skær,
tí Jesus er nær!
6. O, kærleiki svá
sum kelda frá tær vellir stórveldis á;
tú hellir frá Harranum gávumild orð
í signingar kalik við kristmanna borð.
Kom tystar at leska í stríðinum her,
vár lívdrykkur ver!
7. O, kærleikans ond,
ið leiðir Guðs lið fram at sælunnar strond,
við háaltars eldi ger hjørtuni eitt,
og reinsan við mildi tú knøttinum veit,
so mannkynið kennir, at kristni ger ljóst,
ber gleði í bróst!


text:
Høgni Hoydal, landsstýrismaður við fiskivinnumálum, er púra greiður yvir, at frágreiðingin, sum Kristina Samuelsen, kanningarstjóri, legði fram í dag, er ein lemjandi kritikkur av umsitingini, sum hann situr við ábyrgdini av.
Men hann vísir í sama viðfangi á, at kanningin byggir á eina lóggávu, sum nú er skift út við eina aðra.
- Tá eg bjóðaði meg fram at taka ábyrgdina av fiskivinnupolitikkinum í landsstýrinum var tað við tí greiða málsetninginum at fáa eina nýskipan framda, sum skuldi koma í staðin fyri tað, ið hevur verið galdandi síðani einaferð í nítiárunum.
- Tá tað er sagt, so er tað eisini eg, sum havi ábyrgdina av tí, ið er farið fram í tíðarskeiðinum frá tí at vit tóku við, og sum eisini er lýst í hesi kanningini, sigur Høgni Hoydal.
Men hann kann heldur ikki lata vera við at svara játtandi upp á spurningin um ikki kanningin í ávísan mun bítur somu fólk í afturpartin, sum í fjør gingu á odda at fáa kanningina gjørda, nevniliga fyrverandi landsstýrismenningar við fiskivinnumálum, Jacob Vestergaard og Jørgen Niclasen úr Fólkaflokkinum og Bjørn Kalsø úr Sambandsflokkinum, sum sjálvir hava umsitið eftir somu lógum og í líka stóran mun sum Høgni Hoydal eiga ábyrgdina av, at tær neyðugu dagføringarnar, sum kanningarstjórin eftirlýsir, ikki eru gjørdar.
Landsstýrismaðurin fegnast um, at kanningin er gjørd. Ikki so nógv tí at hann sjálvur verður fríkendur, men tí at talan er um eitt skjal, sum væl lýsir hvussu fiskivinnan hevur verið umsitin hesi seinastu árini.
Harvið hevur hann eisini fingið eitt skjalprógv fyri hvussu neyðugt tað var at rudda upp í lóggávuni og skifta gomlu lógina, sum æt løgtingslógin um vinnuligan fiskiskap, skifta út við eina aðra lóg, sum nú eitur løgtingslóg um sjófeingi.
Aksel V. Johannessen, løgmaður, er á einum máli.
- Kanningin er eitt hent skjal at brúka í søguligum høpi. Tað er rætt, at kanningin vísir á trupulleikar við núverandi praksis, ið eg sum stjórnarleiðari havi yvirskipaðu ábygdina av. Eg fegnist um, at skipanin við veiðiloyvum í størsta mun er avtikin við nýggju lóggávuni, tí tað er týðuligt, at vit hava virkað við eini skipan, ið ikki hevur verið nøktandi við tað at praksis hevur verið í andsøgn við lóggávuna, segði Aksel V. Johannessen, løgmaður eftir at frágreiðingin varð løgd fram í tinginum í dag.
Les eisini: Kanningarstjórin fríkennir Høgna Hoydal
(Mynd: Sverri Egholm)


text:
Føroyar minka – landið veksur
Tað var eitt bakkast fyri fólkaræði, tá ið samtykt varð at gera Føroyar til eitt valdømi. Ætlanin sýntist við hesum vera, at miðsavna alt vald. Eisini skuldi henda samtykt brúkast til at sleppa av við “lokalar landspolitikarar” og sjálvprofilering annars. Ongin ivi er um, at miðsavningin er eydnast, við ferðini hon hevur nú, hinvegin hevur sjálvprofileringin hjá landspolitikarunum ongantíð verið meiri sjónlig enn júst nú
Vit síggja í dag, at politisku lokalfeløgini kring landið eru skadd, hava meiri og meiri mist sín virkishug og hevur hetta ført við sær, at luttøkan og áhugin hjá borgarunum er minkað.
Tey árini eg havi verið í politikki, havi eg fylgt væl við gongdini og miðsavningini av almennum stovnum og størvum, innan ymisk øki, bæði í Føroyum og eisini í Danmark, sum vit ofta samanbera okkum við. Undir skiftandi stjórnum, hevur rákið verið, at alt skal gerast størri, herðsla er løgd á, eitt nú at sjúkrahúsini í Danmark skulu gerast supersjúkrahús og smærru sjúkrahúsini niðurleggjast.
Í Føroyum hava vit sæð læknar og embætisfólk, sum í størsta mun hava fingið útbúgving sína í Danmark, arbeitt fram ímóti at hetta somuleiðis átti at verið gjørt í Føroyum. Áhaldandi hevur verið stríðst fyri at savna alt virksemi á Landssjúkrahúsinum, við ágangandi, dagligum trýsti á starvsfólk og tilverugrundarlagið hjá smáu sjúkrahúsunum. Hetta er hent samstundis sum trivnaðarkanningar hava víst á, at góður trivnaður er á smærru sjúkrahúsunum. Har verður trivnaðurin ikki bara tosaður um og kannaður - trivnaðurin er har.
Rákið tykist broytt
Seinnu árini hava danskir politikarar sæð álvaran í skaðanum hetta hevur havt við sær. Flokkurin Venstre, ið hevur nógvar atkvøður í Jyllandi, fór tí undir eina grundleggjandi miðspjaðingartilgongd, fyri at styrkja samfelagið, og at fáa virkishugin og mót aftur í økini kring alt landið.
Tað vit síggja nú, er at Sosialdemokratarnir somuleiðis hava sett hetta mál á skrá, stungið út í kortið, at fáa virksemi aftur í smærru sjúkrahúsini. Tað hevur víst seg, at teoretiska ætlanin við miðsavningini, ið ávísir politikarar hava arbeitt fyri, hevur sæð gott út á pappírinum, men er dumpað í praksis, og tí kollsigld. Niðurstøðan er, at hesin politikkur ikki hevur tænt borgarunum og heldur ikki er vorðið bíligari at fíggja.
Landspolitikkarar eiga at hugsa seg væl um. Lata smærru sjúkrahúsini í Føroyum mennast, fáa frið at arbeiða og planleggja, so vit framhaldandi kunnu hava eitt gott heilsuverk, borgarunum at frama.
Tí hevði verið gott at sæð ein politiskan meiriluta, ið bar so í bandi, at landið aftur verður skipað í fleiri valdømi, hvussu hetta so verður gjørt. Kundi hugsa mær við hesum, at ein sunn miðspjaðing gjørdist veruleiki.
Játtan til Klaksvíkar Sjúkrahús
Gott var, at ætlanin við teimum 15 mió. kr., at flyta kommunulæknarnar inn á Klaksvíkar Sjúkrahús, ikki bar á mál. Við flytanini hevði Klaksvíkar Sjúkrahús mist møguleikan at økja um fermetrarnar, sum eru hart tiltrongdir. Fegnist um at fígging er sett av, at fáa eina uppaftur betri uppvenjingarstøð á Klaksvíkar Sjúkrahúsi. Tað er ein bati, hóast Klaksvíkar Sjúkrahús so avgjørt eisini hevur brúk fyri, í minsta lagi, teimum 15 mió. kr. afturat, sum vórðu settar av. Hvar hesin peningur er endaður, hava vit onki hoyrt aftur um, nú nærum trífjórðingsár er liðið.
Gunvá við Keldu
Býráðslimur


text:
Hóast sápa og sjampo taka burtur óreinsku úr hári og húð, so kunnu slíkar vørur - tvørt at siga- innihalda evnið, sum dálka umhvørvið.
Sápa og sjampo kunnu innihalda óynsktu evnini muskxylen, triklosan og siloxan (D5). Í øðrum londum, m.a. Noreg, verður arbeitt fyri at steðga nýtsluni av hesum evnum.
Sápa og sjampo kunnu eisini innihalda ymisk sløg av parabenum (t.d. ethyl- og methylparaben), sum gera, at vøran ikki spillist ov skjótt. Nøkur av parabenunum eru undir illgruna fyri at ávirka hormonjavnvágina, bæði hjá fólki og djórum.
Harafturat kunnu evnir í sápu og sjampo, ið elva til ovurviðkvæmi, vera ein trupulleiki.
keyp umhvørvismerkta sápu og sjampo, sí her.
brúka ikki meira sápu enn neyðugt er
Umhvørvismerkini gera tað lætt og skjótt at finna umhvørvisvinarliga sápu og sjampoo. Les meira um umhvørvismerkir her. Tá ein vøra er merkt við Blómuni ella Svananum, er tað trygd fyri:
At vøran er millum tær minst umhvørvistyngjandi av sínum slag
At atlit eru tikin fyri tínari heilsu
At góðskan er góð
Óbrukt sápa og sjampo og tóm íløt skulu burturbeinast saman við vanliga húsarhalds-burturkastinum. Les meira um burturbeining av burturkasti her.
Miljøstyrelsen.dk Tips om shampoo, balsam og hårstyling


text:
Skrivað tann .
Sunnukvøldið kl. 20.00 á R7 sum hoyrist um alt landið á FM.102 og FM.107.
Alex Bærendsen “Eg elski hesa søgu.” (nr. 1018)
Kvartettin í Betesda “Undurfulla frelsu fann eg.” (nr. 615)
Orðið fyri dagin “Tíni gyltu ár”. Gunnleyg Kallsberg lesur.
Ebenezerkórið “Gud tú ert Gud mín.” (nr. 62)
Felagssangur úr Betesda “Tá summar at heystinum líður.” (nr. 1312)
Kári Kjelnæs talar um evni “Símun Pætur við koleldin”.
Les meira
Skrivað tann .
Á Torginum týskvøldið 16. oktober kl. 21 á R7.
Lisið verður úr bókini “Ísrael – land lyftisins og vit” eftir Petur W. Háberg. Jóhan Larsen lesur.
Jógvan Júst Rasmussen talar út frá Efesusbrævinum. Hetta er 11. partur.
Eisini verður góður tónleikur at hoyra.
Eirikur Norðberg leggur til rættis.
Sendingin verður endursend sunnudag kl 12.30.
Skrivað tann .
Sunnukvøldið kl. 20 á R7, sum hoyrist um alt landið á FM. 102 og FM. 107.
Betesdakórið syngur “Harri leið meg tínar vegir.”
Jóannes Poulsen “Leið meg á Gud” (nr. 702)
Orðið fyri dagin “Ferðamaðurin.” Kári Kjelnæs lesur.
Finnur Hansen syngur “Eg sum ein ferðamaður” (nr. 1296)
Ebenezerkórið syngur “Úti á fjarskotnum lívsveg í dag” (nr. 222)
Les meira
Skrivað tann .
Týskvøldið 9. okt. kl. 21.00 á R7, sum hoyrist um alt landið á FM102 og FM107.
Sálmar og sangir úr ymsum londum. Upplestur og frágreiðing: Gunnleyg Kallsberg og Jóhan við Neyst.
Tøkni og framleiðsla. EvR Klaksvík
Lagt til rættis. Jóhan við Neyst. Sendingin er frá mai 2015.
Toegð verður endursent sunnudagin kl. 12.30.