text:
Gloyma vit at hugsa?
Í arbeiðstilgongdum og arbeiðslívi yvirhøvur, kunnu vit tosa um trý viðurskifti.
Um vitan, um lærdóm og útbúgving og um tað, at hugsa.
Eg lýsi økini við nøkrum dømum.
Eg søkti, fyri nøkrum árum síðan, starv á almennum arbeiðsplássi.
Umsóknarteldupostadressan hevði eitt evarska lítið o, sum fyrsta bókstav í eftirnavninum, aftaná fornavnið.
Eg hevði yvirsæð o-ið, og tí kom umsóknin ikki fram, men eg hevði onga fráboðan fingið um, at adressan var skeiv. Fekk seinni at vita, at skeiva adressan hevði verið í skipanini áður, og tí eingin fráboðan.
Feilurin var staðfestur áðrenn starvsfólkasamrøður og avgerð, og eg var biðin um at senda umsóknina umaftur.
Hóast tað, fekk eg noktandi svar uppá umsókn við tí grundgeving, at umsóknin ikki var móttikin til ásettu tíðina.
Tænir reglan, í hesum undantaksføri, fólkinum, tænir reglan borgaranum, tænir reglan dygd av skattapengum ella verður arbeiðsplássið spennandi fyri tey sum hugsa?
Eitt annað hugsað dømi kundi verið, at eg var leiðari á onkrum stovni.
Eg velji at siga meg úr starvi – og kunni síðani starvsfelagarnar aftaná. Eftir teirra ynski og áheitan um at halda fram sum leiðari, taki eg umsóknina aftur dagin eftir, at eg havi sent hana.
Men ein umsókn kann ikki takast aftur!
Tænir reglan, í hesum føri, fólkinum, tænir reglan borgaranum, tænir reglan dygd av skattapengunum ella verður arbeiðsplássi spennandi fyri tey, sum hugsa?
Ikki misskjilja meg, vit hava brúk fyri stati og vit hava brúk fyri reglum, men vit hava eisini brúk fyri at hugsa og at hava avvik og tulkingar til reglu, við atliti til góðsku og umstøður.
Vit kundu nevnt fleiri dømi.
Og er hetta partvís orsøk til mín politiska lit og mítt arbeiði, at varpa ljós á reglur, tí stirvnar reglur ‘forpesta’ , ikki bara tey sum beinleiðis renna seg ímóti, men eisini øll onnur, sum í seinna enda kenna fylgjurnar av løgnum avgerðum, stirvnu reglunum at frama.
Hvør er til fyri hvønn? eiga vit at spyrja.
Er vitan og vinnuútbúgving í, ov stóran mun, tengd at lærutilgongdini, har ein fær at vita, hvat ein skal hugsa, og tí krevur arbeiðslív av sama slagi – har skipanir og reglur seta dagsskrá?
Og er tað ikki orsøkin til, at man nú er farin at koyra aðrar viðkomandi lærugreinir inn í vinnuútbúgvingar, júst tí man hevur ásannað, at sjálvshugsan og reflektión er ein týðandi partur, sum ikki hevur fingið nóg stóra rúmd í vinnuakademiska heiminum?
Jú, so er, og avgjørt viðurskifti, sum nógv meira skulu fram í ljósið, sum vit skulu geva okkum far um, og sum vit skulu betra.
Overdrivelse fremmer forståelsen, og ikki er rætt at skera yvir ein kamb, og koyra alla vinnuútbúgving í ein pott, men eg loyvi mær at vísa á vandan, við royndum og upplivingum í viðføri.
Bergun Kass, býráðslimur fyri Framsókn.


c: text/html

text:
Leygardagin komandi, 9. Juni kl 16.00 skipar Aglow fyri hugnaligari samveru fyri kvinnur og menn í øllum aldri. Hetta verður í Frelsunarherinum í Vági.
Byrjað verður við einum góðum drekkamunni og lekrum salatum og kakum afturvið.
Síðani syngja tey ungu fyri í lovsanginum.
Vit fáa vijan av Heðin og Rúnu Lamhauge, sum koma at tosa til okkum .
Aglow er ein altjóða felagsskapur av kvinnum, óheftur av kirkjum og samkomum.
Eitt Aglow tiltak er altíð gott, hugnaligt, stuttligt, og ein fer altíð glaður til húsar aftur.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nýggj skipan er sett í verk, har føroysk læknalesandi fáa framíhjárætt til at taka turnus í Føroyum. Kringvarpið hevur tosað við læknakesandi, ið fegnast um skipanina.
Fríggjadagin bórust tíðindi um, at semja er gjørd ímillum føroyskar og danskar myndugleikar um eina skipan, sum fer at geva føroyskum læknalesandi í Danmark framíhjárætt at taka turnus í Føroyum.
Skipanin er í veruleikanum partur av tilmælunum í menningarætlanini fyri sjúkrahúsverki og arbeitt hevur verið við málinum í eina tíð. Katrin Kallsberg setti landsstýriskvinnuni í heilsu- og innlendismálum, Sirið Stenberg spurning um ætlanina í løgtinginum í summar, og tá greiddi Sirið Stenberg frá, at fundir við danskar myndugleikar vóru ráðlagdir.
Les eisini: Føroysk læknalesandi fáa framíhjárætt at taka KBU í Føroyum
KVF hevur tosað við formannin fyri felagnum hjá læknalesandi í Aarhuus, Niclas Højgaard Eysturoy og hann sigur, at læknalesandi fegnast um skipanina.
– Hetta er eisini eitt tíðarskeið í lívinum, tá ið ein festur røtur. Verður ein verandi búgvandi í Danmark og ikki sleppur til Føroyar eftir útbúgvingina, fær ein børn og festir búgv. Tá kann vera trupult at hála røturnar upp aftur og flyta til Føroya seinni, sigur Niclas Højgaard Eysturoy millum annað við KVF.


text:
Kringvarpslógin ásetir, at Kringvarp Føroya kann hava ískoytisveitingar til serstøk og samskipað tiltøk, og at greiður skilnaður skal vera ímillum programminnihald og ískoytisveitingar.
Ein ískoytisveiting er ávís stuðulsveiting sum peningur, stuðul ella vinningur, ið verður latin. Ískoytisveitingin kann latast til størri og kostnaðarmiklar sendirøðir, t.d. innan greinir sum dokumentar, drama og undirhald, ella kostnaðarmiklar ítróttaframleiðslur.
Fyritøkur, virki, handlar, stovnar, feløg o.l. kunnu gera sáttmála/ar um ískoytisveiting/ar. Víst verður til ískoytispolitikkin hjá Kringvarp Føroya: Ískoytispolitikkur hjá Kringvarpi Føroya (PDF-skjal, letur upp í nýggjum kaga)


text:
Johanna Nilsson er svenskur rithøvundur, fødd í 1973 í Borlänge. Hon býr nú í Stockholm. Fyrsta bók hennara kom út í 1996. Síðan hevur hon skrivað fleiri skaldsøgur og barna- og ungdómsbøkur. Johanna Nilsson hevur fingið nógvar virðislønir fyri bøkurnar og verður nógv brúkt sum fyrilestrahaldari.
Hon skrivar eisini spenningsbókmentir, men tá brúkar hon navnið Amanda Lind.
Útgáva:
2013 Dámar 'Hata horuna'
Heiður:
2004 Wahlström och Widstrands litteraturpris
2005 Karin Boyes litterära pris
Heimasíða:


text:
Employer Branding sum amboð
Tá ið við tosa um mentanina í eini fyritøku, sleppa vit í dag ikki uttan um strategiska amboðið Employer Branding. Í dag er Employer Branding vorðið viðurkent og komið á listan yvir tað, sum fyritøkur eiga at hava við. Tíð og kreftir verða brúktar til at fáast við Employer Branding, nøkur heilt tilvitað val verða gjørd, og annað verður valt frá, áðrenn fyritøkur seta gongd á og rulla stóra, reyða Employer Branding teppið út framman fyri høvuðsinngongdina. Hetta reyða teppið er fult av virðum, mentan, søgu o.ø.
Employer Branding kemur einstaka starvsfólkinum til góðar og gevur møguligum starvssøkjandi góða mynd av fyritøkuni. Hetta við, at vit eru farin at duga betur at greiða frá okkum sjálvum, kemur væl við hjá møguligum starvssøkjandi uttanfyri, tí teir ikki longur skulu brúka orku til at lesa fyritøkuna av. Harumframt kunnu tey eisini betur meta, um arbeiðsplássið er nakað fyri tey.
Einaferð hevði eg ein starvssfelaga, sum segði, at hann var boðin til starvssamrøðu í eini fyritøku, sum hann hvørki kendi ella visti um, millum annað tí fyritøkan onga heimasíðu hevði. Dagin fyri samrøðuna settist hann so at eygleiða starvsfólkini í fyritøkuni, sum fóru inn og út úr bygninginum, so hann í minsta lagi sá, um tey vóru ílatin á ávísan hátt. Tað vísti seg, at tað vóru tey – í slipsi og klædningi. Dagin eftir læt hann seg í klædning og gjørdi seg út til ein atburð, sum hóskaði saman við klædninginum. Søgan endar við, at hann gav teimum eina góða fyrstufatan av sær og fekk starvið (nevnast skal, at hann var eisini ein av teimum, sum dagliga gekk í klædningi! Hetta er ivaleyst eisini eitt dømi, sum nógv kenna til).
Hvat er Employer Branding so?
Hetta orðar Bo Øsnebjerg, CEO í Hilton + Knowlton Strategies, greitt í eini grein í Børsen frá mars 2009:
”Et employer brand er det samlede indtryk, eller image, som en virksomhed eller organisation har som “et godt sted at arbejde” hos virksomhedens egne medarbejdere, potentielle nye medarbejdere og alle dem, der påvirker ovennævnte, f.eks. familie, venner, medier osv.
Alle virksomheder har således et employer brand uanset, om de vil det eller ej. Den enkelte virksomhed kan kun afgøre, om de vil arbejde proaktivt med at forbedre deres employer brand. Dette arbejde kaldes employer branding. Employer branding er en tværgående disciplin, der kræver kompetencer og tiltag fra såvel kommunikation, HR og marketing.”
Employer Branding skal vera sannførandi
Um tit ikki longu arbeiða við Employer Branding, men kundu hugsað tykkum tað, so er okkurt heilt ávíst, tit skulu taka støðu til, áðrenn tit fara í gongd. Í fyrsta lagi skal søga tykkara vera løtt at kenna aftur, t.e. at starvsfólk tykkara skulu kennast við søguna, sum tit siga um fyritøkuna og starvsfólkini. Er hon ikki tað, so er hon ikki sannførandi. Ætla tit at branda tykkum við onkrum, sum tit ikki arbeiða við ella standa inni fyri, farið so í gongd, áðrenn tit byrja at siga eina søgu. Her skjóti eg avgjørt upp, at tit taka starvsfólkini við (ella ein bólk), sum kann vera við til at gera søguna til veruleika. Finnið fram til, hvat tit skulu gera fyri at fáa eina ávísa mentan, sum hevur virði fyri tykkum og dagliga virki tykkara. Hvat skal leiðslan gera fyri at skorða undir mentanina, og hvat skal tað einstaka starvsfólkið gera!
Employer Branding hevur einki rættiligt virði, fyrr enn starvsfólkini eisini fara at siga frá góðu søgunum um arbeiðsplássið.
Minnist til, at tað tekur tíð at byggja eina Employer Branding mentan upp, so verið tolin! Umráðandi er, at høvuðsboðskapurin hjá fyritøkuni og kjarnuinnihaldið er sannførandi viðvíkjandi tí, tit eru og dagliga starvast við. Og minnist til at dyrka Employer Branding, tí tit vilja hava eina góða mentan og eitt gott arbeiðspláss fyri starvsfelagar tykkara og kommandi starvsfólk, sum tit fara at fáa samband við – hetta má vera drívmegin fyri tykkara employer branding-arbeiði!
Komið í gongd við at miðla boðskap tykkara
Sum tað fyrsta skulu tit liva og vera tað, ið tit vilja, at umheimurin skal fata tykkum sum. Dyrkið tykkara tilvitaða val – við øðrum orðum, allir menn umborð, eisini avloysarin og parttíðarstarvsfólkið. Tey eru hóast alt umboðsfólk tykkara og tí eisini málgagn tykkara út til umheimin. Síðan skulu tit miðla tað út á heimasíðuna, so uttanhýsis aktørar eisini lofta tykkara mentan, kjarnuvirði o.s.fr. Og sum eina lítla áminning kunnu tit skriva smásøgur um virki og starvsfólk tykkara og senda tær út saman við tíðindabrøvunum. Síðan kunnu tit leggja smáar brellbitar út á Linkedin, Instagram, Facebook, YouTube, og síðst, men ikki minst, sigið frá søgunum og virðunum í starvslýsingum tykkara.
Minnist til, at Employer Branding svevur ongantíð, og tí skulu tit umhugsa at finna eitt fólk ella ein bólk, sum hevur høvuðsábyrgd av Employer Branding hjá tykkum.
Employer Branding, sum vil nakað
Fyritøkur, sum evna at brúka Employer Branding amboðið á rættan hátt, kunnu fáa stórar fyrimunir av tí. Filmurin The Internship lýsir Employer Branding og ein ávísan virkismantan hjá Google á ein góðan og undirhaldandi hátt. Um tað er Google, ið stendur aftan fyri filmframleiðsluna, veit eg ikki – men hvat tað so er, hevði eg væl tímað arbeitt har (tey hava ivaleyst móttikið nógvar umsøknir aftaná filmin)! Og tak til dømis Joe and the Juice – teirra kjarnuvirði er millum annað stuttleiki og vinalag. Hygg at viðfesta sjónbandi, sum Joe and the Juice hava gjørt.
Í filminum og kutinum omanfyri er sjálvsagt eyka nógv gjørt burturúr.


text:
Orð: Ingvar Nilsson
Týtt: Kajfinn Hammer
1. So mangan lesur tú um Jesu undurverk,
um hvat Hann gjørdi og hvat Hann lærdi;
men les enn einaferð og far á knø í bøn,
so skalt tú síggja: Tað hendir enn.
Niðurlag: Tað hendir enn, um bert vit biðja;
ja, um vit trúgva, tað hendir enn.
Guð svarar bøn og Hann ger undur;
ja, undur henda av sonnum enn.
2. Ein dag, Hann var á ferð, Hann kom til Náin,
tá einum líkfylgi har Hann møtir.
Ein neyðars einkja sín einkarson bar út,
men Jesus reisir hann upp til lívs.
3. Tá Jesus risin upp til Himmals aftur fór,
Hann gav eitt lyfti um Andans gávu.
Teir savnaðust til bøn og sungu lovsong,
tá hendi undrið og Andin fall.
4. Í dag tú lesa kanst um tað sum tá fór fram,
um eina veking sum skakaði hvønn bý.
Tá vórðu frelst og doypt trý túsund bert ein dag,
tað vóru tíðir tá eldur brann.
5. Tó størst av hesum er, at menniskju í neyð
enn finna frelsu, útfrían, hvílu.
Meg minnist enn hin dag, tá har við Golgata
mín sál varð tváað í Jesu blóð.


text:
Árliga játtanin verður goldin út í tveimum ella trimum gjøldum - eftir umsókn - alt eftir um verkætlanin gongur yvir eitt ella fleiri ár.
Gongur verkætlanin yvir eitt ár verða 50% av upphæddini útgoldin, tá verkætlanin byrjar. 35% av upphæddini verða útgoldin, tá helvtin av tíðarskeiðinum er farið, og ein ávegisfrágreiðing er send inn (treyt).
Seinastu 15% verða goldin út, tá endalig frágreiðing (íroknað samandrátt til heimasíðuna), og grannskoðaður/áteknaður roknskapur fyri tíðarskeiðið eru send inn (treyt).
Gongur verkætlanin yvir fleiri ár verða 50% av upphæddini útgoldin, tá verkætlanin byrjar og 50 %, tá helvtin av tíðarskeiðinum fyrsta árið er farið, og ein ávegisfrágreiðing er send inn (treyt).
Annað árið verða 50% av játtaðu upphæddini fyri annað árið útgoldin, tá ávegisfrágreiðing (ársfrágreiðing) og grannskoðaður/áteknaður roknskapur fyri undanfarna árið eru send inn (treyt).
Endar verkætlanin annað árið verður seinasta útgjaldið býtt í tvey (35% og 15%) eins og fyri verkætlanir, sum ganga yvir eitt ár.
Er talan um 3 ára verkætlan verður játtanin annað árið kortini goldin út í tveimum (2 gjøld á 50%).
Tá verkætlani endar og biðið verður um seinasta útgjald, skal endalig frágreiðing(íroknað saman¬drátt til heimasíðuna), og grannskoð¬að¬ur/áteknaður roknskapur fyri alt tíðar¬skeiðið sendast inn (treyt).
Tá biðið verður um útgjald, skal skjalið "Umbøn um útgjald” nýtast. Fyrstu ferð kann skjalið sendast inn einasamalt, men seinnu umbønirnar skulu sendast inn saman við eini ”Ávegisfrágreiðing” og grannskoðaðum/áteknaðum roknskapi, sum greitt er frá omanfyri. Í sambandi við seinastu umsókn skal forsíðan (samandráttur) eisini sendast við.
Umbøn um útgjald.doc
Ávegisfrágreiðing.doc
Forsíða til endaliga frágreiðing.doc
fvg.fo er heimasíða, sum lýsir granskingar- og menningar-virksemið innan fiskivinnu, sum Fiskimálaráðið umsitir.
Fiskivinnuroyndir játtaði 19 nýggjar og 7 framhaldandi verkætlanir fyri 2017 (sí kunning um FVG2018)
Fiskivinnuroyndir játtaði 16 nýggjar og 7 framhaldandi verkætlanir fyri 2017 (sí kunning um FVG 2017)
Fiskivinnuroyndir játtaði 10 nýggjar og 4 framhaldandi verkætlanir fyri 2016 (sí kunning um FVG 2016)
Fiskivinnurroyndir játtaði 6 nýggjar og 5 framhaldandi verk-ætlanir fyri 2015 (sí kunning um FVG 2015)
Árið fyri í 2014 fingu 11 nýggjar verkætl-anir og 7 framhaldandi verkætl-anir játtan (sí Kunning um FVG 2014)


text:
Listafólkasambandið átalar viðmerking frá mentamálafrúuni/
Í skrivi sent fjølmiðlunum átalar LISA heldur harða tónalagið hjá Rigmor Dam í útvarpssamrøðu herfyri. Her er skrivið: Í samrøðu við Kára Olsen í tíðindunum í Kringvarpi Føroya á miðdegi 13. juli sigur Rigmor Dam, landstýriskvinna í mentamálum, at hon ikki er samd við listprýðisnevndina hjá Glasi um, á hvørjum málum og í hvørjum miðlum kappingin um listprýðingina skal lýsast.
Rigmor Dam sigur eisini, at hetta kann merkja, at nevndin ikki er før fyri at velja ímillum innkomin føroysk uppskot, og at tey, ið eru vald vegna fakligan førleika, tískil eftir hennara sannføring ikki eru skikkað at sita í nevndini.
Henda samanhang skilur LISA ikki. LISA hevur fult álit á fakliga førleikanum hjá sínum umboði og á listprýðisnevndini í heila tikið.
LISA átalar harðliga, at ein listprýðisnevnd óbeinleiðis verður hótt við at verða sett frá, um hon eftir bestu fakligu sannføring er ósamd við ein arbeiðssetning hjá landsstýriskvinnuni. Hetta er eitt álvarsligt brot á armslongdarprinsippið. Listprýðisnevndin skal frítt kunna gera síni tilmæli, eisini tá ið tey ikki samsvara við politisku sannføringina handan arbeiðssetningin, ið Rigmor Dam hevur gjørt fyri nevndina.
Hetta eigur ikki at fara fram í einum demokratii, sum hevur armslongd á listaøkinum.


text:
Frakland - oyggin Korsika í Miðjarðarhavi er uppií - er størsta land í Vesturevropa. Tvær stórar fjallarøðir, Pyrineafjøll fyri sunnan og Alpurnar fyri eystan, eru stórsligið natúrligt mark ímóti grannalondunum. Nógvar áir, sum Loire, Rhóne og Seine, hava stóran tydning sum farmaflutningsleiðir, og tá ið vatn skal verða veitt á landbúnaðarlendi. Í Suðurfraklandi og Landsynningsfraklandi eru smáu ríkini Andorra og Monako.
Í øldir var Frakland kongsveldi. Kongarnir lótu nógvar vakrar borgir byggja, sum til dømis Chenonceaux við ánna Loire. Alt hetta fekk bráðan enda í kollveltingini í 1789. Kongsveldið varð tikið av, og Ludvík 16. kongur og Maria Antoinette drotning vórðu hálshøgd alment. Í 1792 varð Frakland lýst tjóðveldi.
Landslagið og veðurlagið skifta úr norðara parti í sunnara part í landinum. Í Norðurfraklandi er lendið rættiliga slætt, og veðurlagið er kaldligt og vátligt. Miðskeiðis og í eystara parti í landinum er víðført fjallalendi. Í Suðurfraklandi er miðjarðarhavsveðurlag - turt og heitt. Smílurtir í meingi eru vanlig sjón í landslutinum Provence.
Hóast mangir fraklendingar eru fluttir av bygd og hava búsett seg í býunum, er bygdalívið enn virkin og týðandi partur í fronskum mentanarlívi. Um alt landið hava bygdirnar varðveitt sereyðkenni síni við egnum stevnum, marknaðum og torgdøgum. Á bygdartorginum savnast fólk javnan at spæla boules, ið er kúluspæl og tjóðarítrótt fraklendinga.
Frakland er víða gitið fyri sín góða mat og sítt góða vín. Skiftandi landslag og veðurlag hava við sær, at búnaðarvørurnar eru ógvuliga ymiskar. Hvør landslutur hevur sín serliga mat. Miðfrakland er kent fyri rættin boeuf bourguignon (neytakjøt í reyðvíni), og serrætturin í Marseille við Miðjarðarhav er bouillabaisse (flskasúpan við hvítleyki). Fraklendingar eru eisini kendir fyri breyð síni, t.d. croissant, og mongu ostasløgini.
Uml. 6,5 mió. tilflytarar búgva í Fraklandi, meginparturin muslimar úr Marokko, Tunis og Algeria - gomlu hjálondum Fraklands í Norðurafrika. Mong koma eisini úr Italia, Spania og Póllandi at fáa arbeiði. Tilflytarar hava ofta trupulleikar, t.d. vinnuloysi, ringar íbúðir, og mannamunur verður gjørdur.
Frakland er eitt hitt sterkasta ídnaðarveldið í heiminum. Landið hevur stóran stál- og evnafrøðiídnað og ger alskyns ídnaðarvørur. Teir gera nógvar bilar og flogfør, t.d. Airbus-flogførini, ið verða gjørd í Toulous. Mong kjarnorkuverk eru í Fraklandi, og tey gera um 75% av ravmagnsorkuni, landinum tørvar. Fleiri milliónir ferðafólk koma til Fraklands á hvørjum ári, so ferðavinnan hevur stóran týdning í Fraklandi. Filmsídnaðurin tók seg upp í Fraklandi, tá ið brøðurnir Lumiere í 1895 sýndu livandi myndir fyri 33 áskoðarum. Nú á døgum er Frakland av fremstu filmslondum. Í krystallskapaða filmssýningarhúsinum í Poitiers eru 10 ymiskar filmshallir og størsta filmstjald í Evropa.
Frakland ger um fjórðingin av øllum víni í heiminum, og víngarðar eyðkenna franska landslagið. Vín verður gjørt úr sevjuni úr reyðum ella hvítum berum. Fyrr vórðu vínberini persað undir fót, men nú á døgum verða berini persað við nútímans vínpersum. Víntilvirkingin er í fleiri stigum. Tá ið sevjan er persað, verður hon latin í íløt ella tangar, natúrliga gerin í berjaskølunum verður blandað uppí, og vínið verður sett at gera.
Nøkur av heimsins fínastu luktilsissløgum koma úr Fraklandi. Mesta luktilsið verður gjørt í Grasse í Suðurfraklandi, har teir dyrka nógva smílurt, rósur og jasmin. Oljan, ið verður vunnin úr blómunum, verður m.a. nýtt til luktilsi. Í einum lukilsisslagi kunnu verða upp í 300 oljusløg.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður: París
Vídd: 551.500 km2
Fólkatal: 61.647.000
Alment mál: franskt
Átrúnaður: kristindómur 92%, jødadómur 1%, islam 1%, aðrar 6%
Stýrirlag: fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: evra


text:
“Norðurlendska málið – í fortíð og nútíð”
Fyrilestur við Arne Thorp Málið í norðurlondum í dag er deilt upp í tríggjar bólkar: Indoeuropeiska bólkin, uralska bólkin og eskimoiskaleutiska bólkin (mynd 1). Skandinaviska málið, herundir Svøríki, Danmark, Norra, Føroyar og Ísland, stavar frá germanskum. Finska málið stavar frá urgiskum og grønlendska málið stavar frá eskimoiskaleutiska bólkinum (mynd 1). Bólka vit skandinaviska málið í […]
Náttúrulýrikkur
Seinnapart hósdagin 5. oktober var fyrilestur á Voksenåsen um “Naturlyrikk”. Hans Kristian Rustad, ið er fyrstiamanuensis (lektari) í norðurlendskum bókmentum á universitetinum í Oslo, helt fyrilesturin, ið skuldi vara í góðar tveir tímar, við stuttum steðgi mitt í. Hans Kristian legði út við at greiða frá, hvussu náttúran sást aftur í lýrikki. Hvar eg’ið er […]
Listin í Vigelandsparken og á Ráðhúsinum
Eftir eina spennandi løtu á Holmenkollen, komu vit fram til Vigelandsparkina, ið er heimsins størsta høggmyndapark. Tað var sera forkunnugt at hoyra um Gustav Vigeland, ið er maðurin handan allar høggmyndirnar, ið prýða parkina. Har eru fleiri enn 200 høggmyndir. Tilfarið, ið høggmyndirnar eru evnaðar úr, er bronsa, granitt og smíðijarn. Hóast Gustav gjørdi nógv […]
Móti skóginum, órógv og tvístøður
– um framsýningina hjá Knausgård um Munch, við íblástri frá vitjan í Vigelandsparken Norsk mentan og søga skuldi verið rættiliga atkomilig hjá okkum, vit kvøða og syngja um norskar kongar, men kanska hava vit ikki fylgt nóg væl við í nýggjari norskari søgu. Ið hvussu so er, so vóru flestu okkara ikki vitandi um, hvussu […]
Holmenkollen – “byens beste utsikt”
Í samband við tvørfakliga námsferð eru føroysktlinjan og náttúru & tøkni linjan í hesum døgum á vitjan í Voksenaasen, sum liggur stutt uttanfyri Oslo. Fríggjadagin 6. oktober vóru vit í fagrasta veðri á rundferð á leikvøllinum ’Holmenkollen’. Dagurin var skipaður á tann hátt, at vit vitjaðu trý ymisk støð í Oslo hendan dagin. Aftaná […]
Øðrvísi land
Vit sótu øll so fitt og bíðaðu til Sylfest Lomheim, professari í máli, skuldi byrja sín fyrilestur, men har var ein trupulleiki; okkara vegleiðarar og lærarar vóru ov seinar, so hann byrjaði bara uttan tær. Ein eitt sindur annarleiðis byrjan uppá ein øðrvísi fyrilestur, hjá einum manni, ið møguliga ikki tóktist, sum fólk flest. Skil […]
Rithøvundamøti: Mette Karlsvik
“Naturens betydning i et forfatterskap” var heitið á fyrilestri hjá Mette Karlsvik, sum bæði er rithøvundur, ritstjóri og journalistur. Økokritikkur er á breddanum á hesum skeiðnum, men hvat er økokritikkur? Í stuttum er tað eitt háttalag, ið verður brúkt at greina og tulka bókmentir. Í økokritikki verður hugt eftir, hvussu náttúran verður lýst. Lesarin tekur […]
Norsk fólkaævintýr
Einaferð vóru tað tríggir brøður sum skuldu útvega pening. Elsti bróðurin, Per, var fyrstur út í skógina og skuldi høgga trø til at selja, men trøllið kom og vildi drepa hann, um hann høgdi úr skógini. Bangin misti Per øksina og rann ræddur heim. Næstur var miðlingurin, Poul, sum kom út fyri tí sama. Poul […]
Fordómar um HINI
Vit byrjaðu dagin við at vitja Interkulturelt Museum (IKM). IKM varpar ljós á tilflytarar í nýggjari tíð (tvs. frá 1960’unum). Saman við øllum teimum aktivitetum og listaframsýningum, ið eru í bygninginum, hevur bygningurin sjálvur sína egnu søgu at fortelja. Undir krígnum búðu týskarar í bygninginum og seinni hevur bygningurin verið nýttur sum ein politistøð. Í […]
Økokritiskt eyga á mentan og náttúru
Lesandi frá Námsvísindadeildini eru í hesum døgum á skeiðsdeplinum Voksenåsen beint uttan fyri Oslo á einum skeiði, sum leggur dent á burðardygd og náttúru við einum økokritiskum eyga á mentanina. Skeiðið verður hildið í samstarvi við “De nordiska pärlorna”, “Nordisk sprogkoordination” och “Svensk-norska samarbetsfonden”. Í ár verður á fyrsta sinni gjørd ein roynd við tvørfakligum […]


text:
Rás2: Avgerandi bóltarnir og samrøður frá fyrru FM-finalunum hjá kvinnum og monnum
Kvinnufinalan:
Hoyrið Hilmar Jan Hansen siga frá avgerandi bóltunum í dystinum ímillum Fleyr og KÍF. Magnus Tausen gjørdi viðmerkingar og tók samanum.
Hoyrið eisini tað sum venjararnir hjá ávikavist KÍF og Fleyr, Ragnar í Haraldsstovu og Kristian Mikkelsen, søgdu eftir dystin.
Alt hetta hoyrist á in.fo her!
Mansfinalan:
Hoyrið Hilmar Jan Hansen siga frá avgerandi bóltunum í dystinum ímillum ÍF og Mjølnir. Suni Juul Pedersen gjørdi viðmerkingar og tók samanum.
Hoyrið eisini hvat Bartal Eliasen úr ÍF og leikandi venjarin úr Mjølni, Thorvald Danielsen, søgdu eftir dystin.
Alt hetta hoyrist á in.fo her!
Rás2 hoyrist vanliga umvegis internetið á www.midlar.fo, ella gjøgnum útvarpslurtið á frekvensunum FM 88,7; FM 91,7; FM 95,9 og FM 98,7.


text:
Heri Simonsen 10.02.2018 (19:45)
Thorvald: Eg verið klárur til FM-finalurnar
Mansliðið hjá ÍF í flogbólti hevur vunnið seg í steypafinaluna, sum verður spæld í høllini á Hálsi í Havn, leygardagin 24. juni.
ÍF vann 3-1 á Mjølnir í hálvfinaluni, sum var spæld í KÍ-høllini fyrr í dag. Settmunurin var 25-15, 16-25, 25-17 og 25-23-
TRÝST á PÍLIN undir MYNDINI, og hoyr samrøðuna frásøgumaðurin hjá Rás2, Óli G. Samuelsen gjørdi við Thorvald Danielsen, sum vanliga er leikandi venjari hjá Mjølnir, men í dag var Thorvald bara venjari, tí ein skaði í tummlinum heldur hann uttanfyri.
Thorvald Danielsen greiðir frá, at læknin hevur sagt, at hann verður uttanfyri í tríggjar mánaðir. Men Thorvald ætlar at treiskast, og ætlar avgjørt at verða klárur til FM-finalurnar í apríl.
Um hálvfinalutapið ímóti ÍF greiðir Thorvald frá, at hansara menn gjørdu ov nógv persónlig mistøk, og tað kostaði dýrt. Tó kundi alt hent um Mjølnir hevði koppað fjórða settið til sín fyrimun, men so tað gekk akkurát ikki.
Samrøðan sum Óli G. Samuelsen gjørdi við Ingálv Eyðunsson Olsen hjá ÍF hoyrist HER
Frásagnirnar av teimum avgerandi bóltunum í dystinum ÍF-Mjølnir 3-1, og samanumtøkan hjá Magnusi Tausen hoyrast HER
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
17. mai 2005Nr. 62
Løgtingslóg um gransking í mannaílegum, sum broytt við kunngerð nr. 12 frá 31. mars 2008
(Ílegulógin)
Kapittul 1
Endamál og allýsingar
Endamál
§ 1. Endamálið við lógini er:
1) at verja einstaklingin í sambandi við ílegugransking,
2) at skapa fortreytir fyri og stimbra gransking í mannaílegum í Føroyum, soleiðis at slík gransking kann vera við til at:
a. menna førleikan at lekja og fyribyrgja sjúkum,
b. menna almennu heilsutænastuna,
c. menna granskingarumhvørvið.
Allýsingar
§ 2. Í hesi lóg er at skilja:
Ílegugransking: Lógin fevnir einans um gransking í mannaílegum, sum er tengd at ættartræi.
Vevnaðarskrá: Ein biobanki, ið inniheldur vevnað frá menniskjum.
Diagnosuskrá: Ein skrá av diagnosum, sum heilsuverkið hevur diagnostiserað.
Ættarbandsskrá: Ættartræ yvir føroyingar.
Vevnaður: Lívrunnið (organiskt) tilfar, t.d. blóð frá persóni, livandi ella deyðum.
Heilsuupplýsingar: Upplýsingar, sum fevna um heilsuviðurskifti hjá føroyingum, herundir diagnosur, sjúkuviðgerðir, kanningarúrslit og heilivágsnýtslu.
Navnloynd: Ávísar dátur eru tiknar burtur, soleiðis at ikki er møguligt at eyðmerkja einstakar persónar. Hesar dátur eru til dømis navn, starv, bústaður, føðingardagur, deyðadagur, føðingarstaður, navn á hjúnafelaga og systkjum og persónsnummar.
WHO-flokking: Tann galdandi WHO-flokkingin av sjúkum, nevnd: International Classification of Diseases and Health Related Problems (ICD).
Heilsuverkið: Sjúkrahúsverkið1) , kommunulæknar, apoteksverkið og tannlæknar.
Kliniskur ábyrgdarhavari: Eitt heilsustarvsfólk við løggilding, ið hevur tilknýti til tað føroyska heilsuverkið.
Kliniski ábyrgdarhavarin hevur ábyrgdina av granskingarætlanini mótvegis einstaklingum og myndugleikum. Tann kliniski ábyrgdarhavarin hevur ábyrgdina av, at upplýsingar um fólk, sum verða latnar Ílegusavninum, eru rættar. Samskifti við einstaklingar, sum luttaka í granskingarætlanini, gongur bert gjøgnum tann kliniska ábyrgdarhavaran.
Persónsupplýsingarlógin: Ll. nr. 73 frá 08.05.2001 um viðgerð av persónsupplýsingum við seinni broytingum
Lóg um sjúklingarættindi: Anordning nr. 827 frá 30.09.2002 om ikrafttræden for Færøerne af lov om patienters retsstilling, við seinni broytingum.
Vísindasiðsemilógin: Anordning nr. 862 af 30.11.1999 om ikrafttræden for Færøerne af lov om et videnskabsetisk komitésystem og behandling af biomedicinske forskningsprojekter við seinni broytingum.
Vísindasiðseminevnd Føroya: Tann í vísindasiðsemilógini nevnda ”Den færøske regionale komité”, ella ”den centrale komité”, um ætlanir verða lagdar til teirra metingar.
Kapittul 2
Ílegusavnið og einkarættur og sjúklingarættindi
Ílegusavnið
§ 3. Heimilað verður landsstýrismanninum at stovnseta stovn í heilsuverkinum, nevndur Ílegusavnið, hvørs endamál er at skipa, byggja upp og fyrisita Vevnaðarskránna, Diagnosuskránna og Ættarbandsskránna og viðgera umsóknir um loyvi til at granska í upplýsingum í skráunum.
Stk. 2. Ílegusavnið hevur heimild til at gera sáttmálar um gransking í upplýsingum í skráunum.
Stk. 3. Landsstýrismaðurin skal áseta nærri reglur um, hvørjar treytir skulu vera í sáttmálum um gransking, m.a. um menning av føroyskari gransking, um brúk av føroyskari arbeiðsmegi, veitingar og tænastur frá føroyskum fyritøkum, gjald fyri tær veitingar og upplýsingar, sum Ílegusavnið gevur atgongd til, og part av møguligum inntøkum, sum kanningarúrslit hava við sær.
Stk. 4. Tá Ílegusavnið ger sáttmálar um ílegugransking, skal tað treyta sær, at avtalan stendur undir føroyskum rætti, og at rættarting er í Føroyum/Danmørk.
Stk. 5. Landsstýrismaðurin hevur heimild til at gera kunngerðir um skipan av Ílegusavninum, og um mannagongdir og trygdar- og fíggjarlig viðurskifti í sambandi við Ílegusavnið.
Einkarættur og sjúklingarættindi
§ 4. Ílegugransking í vevnaði hjá persónum, skrásettum í Føroyum, kann bert verða framd av teimum, sum Ílegusavnið hevur gjørt sáttmála við um gransking.
Stk. 2. Ílegusavnið hevur einkarætt til at útvega sær, goyma og handfara vevnað og diagnosur til ílegugransking.
Stk. 3. Ein persónur, sum letur vevnað til Ílegusavnið, skal vera at rokna sum ein sjúklingur í viðgerð eftir lóg um sjúklingarættindi.
Stk. 4. Sáttmáli um gransking krevur í hvørjum føri, at til verkætlanina er knýttur ein kliniskur ábyrgdarhavari í føroyska heilsuverkinum.
Stk. 5. Ílegusavnið hevur rætt at gera avtalu við skikkaðar persónar í heilsuverkinum um at átaka sær klinisku ábyrgdina av ítøkiligum granskingarætlanum.
Stk. 6. Landsstýrismaðurin hevur heimild at gera nærri reglur um avtalurnar, sum Ílegusavnið skal gera við klinisku ábyrgdarhavararnar.
Stk. 7. Tann kliniski ábyrgdarhavarin skal vera óheftur fíggjarliga av verkætlanini og tessvegna verða løntur av Ílegusavninum.
Stk. 8. Ílegusavnið skal í sambandi við ílegugranskingarsáttmálar tryggja virðing fyri mannatign, samleika, sjálvræðisrætti og grundleggjandi frælsisrættindum hins einstaka uttan mannamun.
Kapittul 3
Vevnaðarskráin, Diagnosuskráin og Ættarbandsskráin
§ 5. Sum grundarlag undir virkseminum liggur tað á Ílegusavninum at stovna og reka Vevnaðar-, Diagnosu- og Ættarbandsskráirnar, við navnloyndum upplýsingum, sum bert Ílegusavnið hevur atgongd til. Í sambandi við granskingarsáttmálar hevur Ílegusavnið heimild til at handa tann neyðuga vevnaðin og upplýsingar til granskingarverkætlanir til gransking.
Stk. 2. Ílegusavnið skal í sáttmálum um gransking altíð tryggja sær, at upplýsingar og vevnaður einans verða nýtt til ta avtalaðu verkætlanina. Harumframt skal tryggjast, at vevnaður eftir nýtsluna til verkætlanir antin verður sendur aftur til Ílegusavnið ella fyribeindur.
§ 6. Vevnaðar-, Diagnosu-, og Ættarbandsskráirnar skulu leggjast soleiðis til rættis, at innsavning, goymsla, handfaring og nýtsla av skráunum eru fullvæl tryggjaðar og bert verða brúktar til lóglig endamál.
Stk. 2. Vevnaðar-, Diagnosu-, og Ættarbandsskráirnar skulu burturav liggja í Føroyum og bert innihalda upplýsingar, sum eru ella kunnu verða viðkomandi fyri ílegugransking.
Innsavning til Ílegusavnið
§ 7. Ílegusavnið hevur heimild til at útvega sær vevnað, diagnosur og ættarbandsupplýsingar um føroyingar, sum Ílegusavnið metir hava ella kunnu hava týdning fyri ílegugransking. Henda heimild verður at nýta við fyriliti fyri vísindasiðsemilógini, persónsupplýsingarlógini og aðrari viðkomandi lóggávu. Tó er ikki neyðugt við samtykki eftir persónsupplýsingarlógini í sambandi við flyting av diagnosum frá heilsuverkinum og flyting av ættarbandsskránni yvir í Ílegusavnið.
Stk. 2. Heilsuverkið og onnur samstarva eftir nærri avtalu og samsýning við Ílegusavnið um at fáa til vega viðkomandi vevnað og diagnosur.
Stk. 3. Innsavning av vevnaði frá heilsuverkinum skal avmarkast til ta nøgd, sum Ílegusavnið metir er neyðug til tess at gera kanningarnar.
Stk. 4. Tann kliniski ábyrgdarhavarin av einari ávísari granskingarætlan, sum er góðkend av Vísindasiðseminevndini og av Ílegusavninum, hevur rætt til at fáa viðkomandi heilsuupplýsingar frá heilsuverkinum. Hetta til tess at tryggja rættleikan av diagnosum o.a.m.
Stk. 5. Ílegusavnið útvegar sær upplýsingar til at gera Ættarbandsskránna og hevur í hesum sambandi heimild til at útvega viðkomandi upplýsingar um persónar, skrásettar hjá Landsfólkayvirlitinum, og í skjalatilfari hjá Landsskjalasavninum, eftir nærri avtalu og samsýning.
Goymsla
§ 8. Av innsavnaðu heilsuupplýsingunum í Diagnosuskránni kunnu bert WHO-flokkaðar diagnosur goymast umframt upplýsingar, sum eru vunnar úr vevnaðinum.
Í Vevnaðarskránni verður vevnaður goymdur, eisini eftir at vevnaðurin er kannaður.
Í Ættarbandsskránni verða goymdar upplýsingar um ættarbond.
Nýtsla
§ 9. Atgongd hjá Ílegusavninum til nýtslu av skráunum er treytað av, at Ílegusavnið saman við granskingarfyritøku frammanundan hevur fingið eina ílegugranskingarætlan góðkenda av Vísindasiðseminevndini, og kunnað samtykki, sambært lóg um sjúklingarættindi.
Stk. 2. Hóast ásetingarnar í stk. 1 hevur Ílegusavnið atgongd til Diagnosuskránna og Ættarbandsskránna við atliti at útvegan av upplýsingum til heilsufrágreiðingar og annað hagfrøðiligt endamál. Harumframt er atgongd til Diagnosuskránna og Ættarbandsskránna við atliti at forkanningum sum fyrireiking til at gera granskingarsáttmálar.
§ 10. Royndir, ið kunnu ávara um arvaligar sjúkur, ella sum antin kunnu eyðmerkja ein persón sum berara av eini arvaeind, ið er orsøkin til eina sjúku, ella avdúka eina arvaeind, ið ger ein persón íbæran fyri eini sjúku, mugu bert fremjast av heilsuávum ella í sambandi við heilsulig endamál og við hóskandi arvafrøðiligari ráðgeving sum fyritreyt.
Stk. 2. Ein og hvør mannamunur móti einum persóni, grundaður á hansara íleguarv, er bannaður.
Avhending/rættarsókn
§ 11. Vevnaðar-, Diagnosu-, og Ættarbandsskráirnar kunnu ikki avhendast til ognar ella trygdar, hvørki heilt ella partvíst, og úttøka ella panting kunnu ikki fremjast í upplýsingum ella vevnaði o.ø.m.
Kapittul 4
Revsireglur
§ 12. Brot á hesa lóg ella reglur, sum ásettar eru við heimild í lógini, verða revsað við bót, hefti ella fongsli upp til 3 ár, um ikki strangari revsing er heimilað í aðrari lóggávu.
Stk. 2. Feløg o.o. (løgfrøðiligir persónar) kunnu koma undir revsiábyrgd eftir reglunum í kapitli 5 í revsilógini.
Stk. 3. Fyri brot á § 4 kann hald verða lagt á allan vevnað og á allar diagnosur.
Kapittul 5
Gildiskoma
§ 13. Henda lóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
Tórshavn, 17. mai 2005
Jóannes Eidesgaard (sign.)
løgmaður
/ Hans Pauli Strøm (sign.)
Lm. nr. 83/2004
1) Broytt við kunngerð nr. 12 frá 31. mars 2008, har § 2 er soljóðandi: “Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd, og hevur virknað frá 20. mai 2005.”


text:
Soleiðis hevur kenst við Spinnarínum. Miðvist hevur verið arbeitt at savna pening inn. Henda gáva, ið varð handað Klaksvíkar Býráði í 2009, tá ið nýggjur Bónus handil lat upp, gáva frá SMS v/Niels Mortensen. Arbeiðið byrjaði beinanvegin at fáa bygningin í upprunastand, ein nevnd sett og avtala gjørd, at býráðið skuldi játta pening til íløgu og rakstur.
Í 2016 játtaði Klaksvíkar Býráð 3 mió. kr. til at seta bygningin í stand. Somuleiðis 300.000 kr. um árið til rakstur tey komandi árini.
Myndirnar vísa upprunabygningin og arbeiði sum er í gongd at seta hann aftur í upprunastand.
Ein einastandandi spennandi bygningur við ríkari søgu, ið liggur væl fyri. Vónandi verður virksemi fjøltáttað og livandi, tá ið bygningurin verður tikin í brúk. Vit gleða okkum.
Gunvá við Keldu “Facebook 06042018”
SáH


text:
Bræv Paulusar ápostuls til Rómverja, kapittul 6
Guðs náði gevur ikki loyvi til at halda fram í syndini; við dópinum eru vit deyð frá syndini og hava fingið kraft til nýtt lív
v1
Hvat skulu vit tá siga? Skulu vit halda fram í syndini, fyri at náðin kann verða tess størri?
v2
Á ongum sinni! Vit, sum eru deyð frá syndini, hvussu skuldu vit enn liva í henni?
v3
Ella vita tit ikki, at øll vit, sum doypt eru til Krist Jesus, eru doypt til deyða hansara.
v4
Vit eru tí grivin við honum við dópinum til deyðans, til tess at eins og Kristus varð vaktur upp frá deyðum við dýrd faðirsins, soleiðis skulu vit eisini ganga í nýggjum levnaði.
v5
Tí at eru vit vorðin samgrógvin við hann í líkingini við deyða hansara, tá skulu vit eisini verða tað í líkingini við uppreisn hansara,
v6
við tað at vit vita hetta, at okkara gamla menniskja er krossfest við honum, fyri at syndalikamið skuldi verða til einkis, so at vit ikki longur skulu tæna syndini;
v7
tí at tann, sum deyður er, er rættvísgjørdur frá syndini.
v8
Men eru vit deyð við Kristi, trúgva vit tí, at vit eisini skulu liva við honum,
v9
við tað at vit vita, at Kristus, vaktur upp frá deyðum, doyr ikki meir; deyðin hevur ikki longur vald á honum.
v10
Tí at tað, at hann doyði, doyði hann eina ferð fyri syndina; men tað, at hann livir, livir hann fyri Guði.
v11
Soleiðis skulu tit eisini halda tykkum sjálv vera deyð fyri syndini, men livandi fyri Guði í Kristi Jesusi.
v12
Latið tí ikki syndina ráða í tykkara deyðiliga likami, so at tit gerast girndum tess lýðin!
v13
Bjóðið heldur ikki syndini fram limir tykkara sum órættferðarvápn, men bjóðið heldur Guði tykkum sjálv fram sum livnað upp frá deyðum, og Guði limir tykkara sum rættferðarvápn.
v14
Tí at synd skal ikki ráða yvir tykkum; tí at tit eru ikki undir lóg, men undir náði.
Tann, sum er vorðin tænari hjá rættvísini, kann ikki longur vera tænari hjá syndini
v15
Hvat tá? Eiga vit at synda, av tí at vit eru ikki undir lóg, men undir náði? Á ongum sinni!
v16
Vita tit ikki, at tá ið tit bjóða tykkum fram til einshvørs sum tænarar til lýdni, tá eru tit tænarar hjá honum, sum tit lýða, annaðhvørt hjá synd til deyða ella hjá lýdni til rættvísi?
v17
Men tøkk veri Guði, at tit hava verið tænarar hjá syndini, men vórðu av hjarta lýðin tí lærdómslagi, sum tit vórðu latin yvir til,
v18
og tá ið tit vóru loyst frá syndini, gjørdust tit tænarar hjá rættvísini.
v19
Eg tali á mannavísi vegna veikleika holds tykkara. Tí at eins og tit hava bjóðað fram limir tykkara sum tænarar hjá óreinskapinum og órættferðini til órættferðar, soleiðis skulu tit nú bjóða fram limir tykkara sum tænarar hjá rættvísini til halganar.
v20
Tí at tá ið tit vóru tænarar hjá syndini, tá vóru tit leys frá rættvísini.
v21
Hvønn ávøkst høvdu tit tá? Slíkt, sum tit nú skammast við; tí at endin á tílíkum er deyði.
v22
Men nú, tá ið tit eru loyst frá syndini og eru vorðin tænarar Guðs, hava tit ávøkst tykkara til halganar, og endin er ævigt lív.
v23
Tí at løn syndarinnar er deyði, men náðigáva Guðs er ævigt lív í Kristi Jesusi, harra okkara.


text:
Orð og lag: Cyrus S. Nusbaum
Týtt: Victor Danielsen
1. Vilt tú eiga Jesus, leysur, glaður, fríur stá,
ganga so við honum lívsins gøtum á,
vilt tú, at hann taka skal tær byrðar tínar frá –
hoyr hans orð og far hans leið!
Niðurlag: Hans blóð teg reinsar og teg frían ger,
hans styrki fært tú til at liva her,
hans Andi tíni sál ta vissu ber:
Tað var gott, eg hoyrdi hann og gekk hans leið!
2. Vilt tú kenna lukku, vilt tú, tær skal gangast væl,
tak við Jesusi, hann alt tær vera skal!
Ynskir tú at bjargast undan kvølum uttan tal –
hoyr hans orð og far hans leið!
3. Ynskir tú at eiga hvíld og frið í tíni sál,
kenna Harrans arm, tá gøtan her er hál,
hvíla við hans bróst, til hann teg føra skal á mál –
hoyr hans orð og far hans leið!


text:
Hvat hendir, tá ið vit doyggja?
Bíblian svarar
Í Bíbliuni stendur: „Tí víst vita tey, sum liva, at tey mugu doyggja, men hini deyðu vita einki.“ (Prædikarin 9:5; Sálmur 146:4) Tá ið vit doyggja, halda vit altso uppat at vera til. Tey, sum eru deyð, eru hvørki før fyri at hugsa nakað, gera nakað ella føla nakað.
„Mold skalt tú aftur verða“
Gud fortaldi fyrsta manninum, Ádami, hvat hendir, tá ið vit doyggja. Av tí at Ádam ikki aktaði Gud, segði Gud við hann: „Mold ert tú, og mold skalt tú aftur verða.“ (1. Mósebók 3:19) Áðrenn Gud skapti Ádam „úr moldini í jørðini“, var Ádam ikki til. (1. Mósebók 2:7) So tá ið Ádam doyði, bleiv hann altso til mold aftur og helt uppat at vera til.
Tað sama hendir við teimum, sum doyggja í dag. Bíblian sigur um bæði menniskju og dýr: „Øll vórðu tey til av mold, og øll fara tey aftur í moldina.“ – Prædikarin 3:19, 20.
Deyðin nýtist ikki at vera endin á øllum
Í Bíbliuni verður deyðin ofta samanborin við tað at sova. (Sálmur 13:4; Jóhannes 11:11-14; Ápostlasøgan 7:60) Ein, sum liggur í fasta svøvni, veit ikki, hvat gongur fyri seg rundan um hann. Á sama hátt vita tey, sum eru deyð, heldur einki. Men Bíblian lærir, at Gud kann vakja tey deyðu, sum svóvu tey bara, og geva teimum lívið aftur. (Job 14:13-15) Hjá teimum, sum Gud gevur lívið aftur, er deyðin ikki endin á øllum.


text:
FK í Vágum sóknast eftir tveimum starvsfólkum
Lýsing20-09-2018 - 12:19 - Jóanis Nielsen
Sóknast verður eftir fólki til handilin í Sandavági og til bakaradeildina í Miðvági at byrja skjótast tilber.
Til handilin í Sandavági:
Arbeiðstíð: 35 tímar um vikuna
Fastar arbeiðstíðir mánadag til og við fríggjadag frá 8.00 – 16.00. Leygardagur er frídagur.
Til bakaradeildina í Miðvági:
Arbeiðstíð ca. 42 tímar um mánaðin
Fastar arbeiðstíðir mánadag til og við leygardag frá 05.30 – 9.00
Frí 2. hvørja viku
Løn Smbrt. S&K sáttmálanum
Til ber at fáa meira at vita um størvini við at ringja til Jóan Petur Joensen deildarleiðara,
á tel. +298 221130
Skrivlig umsókn skal sendast til JPJ@fk.fo ella til FK Vágar, Skaldarvegur 2, FO 370 Miðvágur, att: Jóan Petur og skal verða okkum í hendi innan sunnudagin tann 30. Septembur 2018


text:
Í fjør fekk Havstovan ein sjáldsaman fisk, ið vit hava navngivið “Øgnkarpi”. Navnið kemur av blettinum, sum fiskurin hevur á síðuni. “Øgn” merkir blettur við øðrum liti, serliga í ull á seyði: “Ærin var eyðkend av eini svartari øgn, sum hon hevði aftan fyri oyrað; hon hevði eina øgn niður á drunnin”. Á enskum eitur hann “Blackspot seabream” og “Red seabream” og á látíni Pagellus bogaraveo.
Øgnkarpin varð fingin eystanfyri tann 25. juni 2017 á position 62°39N - 06°06W, á 180 metra dýpi. Tað var Brynjálv Gert Nicolajsen úr Skopun, sum siglir við partrolaranum “Ametyst”, ið kom við fiskinum. Fiskurin var 39,5 cm langur og vigaði 871 gramm.
Øgnkarpi er fiskur, ið er av karpuættini. Hann er ikki skrásettur í føroyskum sjógvi áður. Øgnkarpi kann blíva 51 cm langur og viga 1250 gramm. Sum ungfiskur heldur hann til á grunnum vatni, frá 15-120 metra dýpi. Við aldrinum søkir hann út á djúpari vatn, heilt niður á 700 metrar.
Tað serliga við hesum fiskaslagnum er, at tað broytir kyn (hermafrodittur). Øgnkarpi er fyrst kallfiskur. Millum 2 og 7 ára aldur broytir hann kyn og verður til ein kvennfisk. Gýtingin er frá januar til juni, alt eftir breiddarstigi.
Øgnkarpi finst í Eysturatlantshavi, úr Noregi til Gibraltar og suður til Cape Blanc í Mauritania. Í Miðjarðarhavinum finst hann í vestara parti. Øgnkarpi er eisini skrásettur í Íslandi.
Í Miðalhavinum verður øgnkarpi nógv veiddur. Eitt sindur verður veitt við Frankaríki, Spania og Portugal. Øgnkarpi er vælsmakkandi og er væl vælumtóktur hjá tráðufiskarum.


text:
Uppgávubók til Rokning 5, sum er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í fólkaskúlanum. Uppgávub...
Rokning 5a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 5. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Rokning 5a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 5. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Rokning 5a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 5. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Kom og telva er talvlærutilfar á grundstigi. Bókaheildin, sum fevnir um eina grundbók og tvey uppgávuhefti, er...
Kom og telva er talvlærutilfar á grundstigi. Bókaheildin, sum fevnir um eina grundbók og tvey uppgávuhefti, er...
Kom og telva er talvlærutilfar á grundstigi. Bókaheildin, sum fevnir um eina grundbók og tvey uppgávuhefti, er...
Rokning 4b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 4. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Lærarabók til bókaheildina Rokning 4b, sum er til støddfrøði í innskúlingini.
Rokning 4a er partur av bókahei...
Rokning 4b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 4. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Rokning 4, avritsmappa er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 4. flokki.
Uppgávubók til Rokning 4, sum er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í fólkaskúlanum. Uppgávub...
Rokning 4 er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 4. flokki. Undirvísingarheildin førir næmin...
Lærarabók til bókaheildina Rokning 4, sum er til støddfrøði í innskúlingini.
Rokning 4a er partur av bókaheil...
Rokning 4a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 4. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Rokning 4a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 4. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Roknisangurin er ein stuttlig og øðrvísi yrking, sum lærir børnini at falda tey flestu tølini frá 1 til 10.
Tilfarið er býtt sundur eftir evnum í støddfrøðini. Fimm bólkar verða viðgjørdir: brot, klombur og potensar, l...
Rokning 3 er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 3. flokki. Undirvísingarheildin førir næmin...
Rokning 3 er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 3. flokki. Undirvísingarheildin førir næmin...
Rokning 3b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 3. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Rokning 3b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 3. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Lærarabók til bókaheildina Rokning 3, sum er til støddfrøði í innskúlingini.
Rokning 3a er partur av bókaheil...
Lærarabók til bókaheildina Rokning 3b, sum er til støddfrøði innskúlingini.
Rokning 3b er partur av bókaheild...
Rokning 3a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 3. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Lærarabók til Rokning 2b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 2. flokki. Undirvísingarheil...
Rokning 2b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 2. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Rokning 2b er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 2. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...
Lærarabók til Rokning 2a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 2. flokki. Undirvísingarheil...
Rokning 2a er partur av bókaheild til undirvísingina í støddfrøði í 2. flokki. Undirvísingarheildin førir næmi...


text:
Handla virðisbrøv í Netbankanum sum app
Í nýggju útgávuni av Netbankanum sum app ber nú til at keypa og selja virðisbrøv beinleiðis á telefonini og halda eyga við tínum íløgum uttan mun til tíð og stað.
Við íløgupartinum kanst tú m.a.:
- Keypa og selja virðisbrøv
- Síggja yvirlit yvir tínar goymslur
- Síggja ordrar
- Gera ein lista yvir úrvald virðisbrøv
- Síggja virðisbrævakunning
- Fáa yvirlit yvir norðurlendsku Nasdaq keypskálarnar
Ynskir tú henda møguleikan, kanst tú seta teg í samband við kundaráðgevan, sum hjálpir tær í gongd.


text:
Tóta Árnadóttir
16.03.2012Føroyamálsdeildin
Skriva út
Okkurt má víkja, fyri at geva rúm fyri øðrum..
Myndafrásøgn: Ódnarveðrið í vetur hevur beint fyri meginpartinum av lítlu viðarlundini á Debesartrøð
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Venjing
Kappingarárið 2018 er byrjað, innanduravenjingin liðug, og TSF fer nú undir uttandura venjingina.
Nú tað nærkast longsta degi og ljóst er næstan alt døgnið, eru venjingartíðirnar hjá TSF broyttar nakað. Vit venja nú týs- og hósdagar, men nú byrjar venjingin klokkan 19.00. Møtt verður uttanfyri Svimjihøllina í Gundadali.
VAKSIN:
Venjingartíðir:
Týsdag: Súkkling frá Svimjihøllini kl. 19.00 (Elsa Berg)
Mikudag: Renning kl. 16.30 teknikk og stutt intervallir (Súsanna Skylv)
Hósdag: Súkkling frá Svimjihøllini kl. 19.00 (Súsanna Skylv & Elsa Berg)
Leygardag:
1. Fyrsta leygardag í hvørjum mánaði Crossvenjing kl. 09.00 frá Skógrøktini
2. Annan leygardag í hvørjum mánaði súkkling frá Svimjihøllini kl. 11.00
3. Triðja leygardag í hvørjum mánaði súkkling frá Svimjihøllini kl. 15.00
4. Fjórða leygardag í hvørjum mánaði súkkling frá Svimjihøllini kl. 11.00
Sunnudag: Svimjing kl. 11.50 í Svimjihøllini.
Til ber at renna við Hvirlunu sunnudagar kl. 09.00 (langan túr).
Annars kl. 11.00 renning frá Svimjihøllini
2. og 4. sunnudag í hvørjum mánaði súkkla vit frá Svimjihøllini kl 10.00 í mars og 9.30 í apríl
BØRN/UNGDÓMUR:


text:
Í dag er seinasti dagur á messuni í Brússel, har 9 fyritøkur luttaka á føroyskum landabási. Fyri fleiri av luttakarunum er messan vorðin eitt árligt afturvendandi átak, tí har hitta tey nógv fólk úr øllum heiminum, sum spyrja eftir føroyskum fiskavørum. Í ár er onki undantak. Sera nógv fólk hava verið á messuni, og føroyski landabásurin hevur havt ein støðugan streym av vitjandi allar dagarnar.
Somuleiðis er føroyski landabásurin millum flottastu básarnar, og liggur væl fyri í høllini við høvuðsinngongdina.
Á myndunum eru Páll Gregersen, stjóri í Fiskavirkið, Finn Rasmussen, stjóri í Landshandlinum, og Annika Frederiksberg, søluleiðari og nevndarlimur í Bakkafrost. Tey er millum teirra, sum hava verið við á messuni heilt frá byrjan.


text:
Hallur av Rana
19.06.2015 - 16:29
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Landspolitikkur
Tá spenningurin var uppá tað hægsta í gjárkvøldið, og ábendingar vóru um, at Tjóðveldi fór at vinna Havnina og harvið møguliga valið, var tað tó ikki bara endaliga úrslitið í Havnini, ið manglaði.
Fólk sótu nevniliga enn og bíðaðu eftir úrslitinum í Eiði, ið hevur orð á sær at vera ein tjóðveldisháborg. Tað var eisini um reppið, at úrslitið úr Havnini, har 7.980 fólk greiddu atkvøðu, varð kunngjørt áðrenn úrslitið í Eiði, har 323 fólk greiddu atkvøðu.
Portalurin fekk orðið á formannin í valnevndini á Eiði, Regin Ellingsgaard, fyrr í dag, og spurdi hvat var á vási í gjárkvøldið.
- Tað sum hendi, var at vit valdu rættleika framum skjótleika. Í uppteljingini funnu vit ein feil. Talan var um ósamsvar millum valkort og vallistan, tað vil siga hvussu nógvar atkvøður vóru og hvussu nógv fólk vit høvdu skrásett at hava verið á vali. Tað tók eina løtu at finna tann feilin og rætta hann.
Tey í valnevndini vóru ikki vitandi um, at fólk kring landið sótu og bíðaðu eftir úrslitinum á Eiði. Formaðurin í valnevndini lovar tó, at tað ikki skal ganga líka leingi næstu ferð.
- Vit í valnevndini vóru upptikin við at arbeiða. Vit vistu ikki av nøkrum fyrr enn telefonirnar byrjaðu at ringja, men tað gjørdi einki annað enn at seinka arbeiðið meira, tí tað bara forstýraði.
- Vónandi gongur tað skjótari næstu ferð, men hetta gjørdi tað bara eitt sindur meira spennandi.


text:
Mótmæli á einum markamóti/
Vit hava vitað av tí leingi, at prestarnir í føroysku fólkakirkjuni eru ymiskir og at summir teirra eitt nú eru ímóti uppafturgiftu. Hesum hava vit vitað av í nógv ár. Tað, sum øll vit mongu syndafullu tá mugu gera, um vit ynskja Guds signing í mun til hjúnarlag er, at vit spyrja teir humanistisku prestarnar um at fremja uppgávuna, og teir hava ovmikið at gera, tí vit eru altso nokk so nógv, sum ikki ordiliga kunnu liva upp til allýsingina hjá ávísum prestum av røttum livihátti. Soleiðis hevur støðan verið í mong ár. Vit hava leingi livað við einari ósemju í fólkakirkjuni, vit hava tigandi góðtikið støðuna, tí tað hevur borið til orsakað av vælviljanum hjá nøkrum fevnandi, arbeiðsamum prestum, sum tíverri eru í støðugum vanda fyri at gerast strongdir av yvirarbeiði. Eg havi alla mína tíð goldið mín kirkjuskatt við gleði, tí mín fólkakirkja hevur stóran týdning fyri meg sum tann rúmligi, kristiligi grundvællurin, hon er í okkara samfelagi. Allíkavæl verða prestar eftir øllum at døma javnan settir í hesa somu fólkakirkju, sum eru so mikið fundamentalistiskir, at teir nokta at útføra týdningarmiklar kirkjuligar handlingar orsakað av persónligari sálarórógv og anfektilsum.
Tað er væl møguligt, at summir av hesum nevndu prestum verða við í bønartiltakinum, sum verður á Vaglinum í dag. Í veruleikanum fevnir bønartiltakið um alla vikuna, har verður biðið fyri øllum møguligum og mikudagsevnið avdúkar hvat tað í veruleikanum snýr seg um, tað verður biðið fyri, at Løgtingið verjir hjúnalagið og ófødda barnið. Hetta er fyrst og fremst ein reaktión ímóti mannarættindastríðnum hjá LGBT, sum endiliga hevur fingið tiltrongdan vind í seglini, sum krevur sjálvsøgd borgarlig rættindi fyri samkynd, men hvørs krøv einki hava við kirkjuna at gera, LGBT krevur ikki at giftast í samkomu ella kirkju. Allíkavæl hava vit nú eitt virðisstríð innan fólkakirkjuna, sum sæst greidligt í vøkru, rúmligu røðuni, sum Marjun Bæk hevði fyri Pride skrúðgonguni 27, juli í ár og í væl ljómandi, men harðrenda svarinum frá Bergi D.Joensen, har hann sigur seg fegin vilja møta samkyndum, tvíkyndum og transkyndum og samstundis tekur teirra møguleika fyri kynsligum sambandi frá teimum: “Sambært kristnu trúnni, er kynslívið givið av Gudi sum nakað sera dýrabart; so dýrabart, at tað má hava besta karmin. Karmurin um kynslívið – kristiliga sæð – er hjúnalagið. Og hjúnalagið er ein maður og ein kvinna, soleiðis, sum fedrarnir lærdu okkum. Hjúnalagið er við øðrum orðum ein skipan frá skapanini. Tí er samkynt hjúnalag, leysagifta, ótrúskapur og pornografi eitt háð ímóti hesi Gudgivnu skipan”.
Ein av fyriskiparunum av bønartiltakinum á Vaglinum segði í sjónvarpinum herfyri, at bønin er ein roynd at fáa landið meira andaligt sum eitt andsvar móti humanismuni, sum floymir yvir landið. Humanisma og upplýsing verða vanliga ikki mett at vera vandamál í okkara parti av heiminum, vit skulu langt burtur til fundamentalistisk prestastýri fyri at finna henda sama hugburðin. Men er bøn ikki grundleggjandi góð og væl meinandi? Jú upprunaliga er bønin inniligt og vakurt úttrykk fyri viðurskifti millum einstaklingin og Gud, sum gongur fyri seg inni í einingi í kamarinum, tá biðið verður til faðirin, sum er í loyndum.
Men bønin kann eftir øllum at døma eisini brúkast alment, trúttandi og tiktandi og tað er ikki í lagi. Tí mótmæli eg bønartiltakinum, sum verður á Vaglinum í Havn í dag. Og tó at tiltakið ikki er fyriskipað av fólkakirkjuni, útstillar tað ein trupulleika, sum vit borgarar og rindarar av kirkjuskatti hava og hava havt í mong ár og sum vit ikki eiga at finna okkum í meira.


text:
Kombikk, horngeil, hvasssíl (kombikkættin)
Gasterosteus aculeatus Linné, 1758
Stødd: Mesta longd er 11 cm, tó í Føroyum neyvan longri enn 8 cm.
Dýpi: Kombikk er í støðuhyljum í fjøruni, í vøtnum, firðum, pollum, ósum og niðast í áum, men ikki í áarstreymi. Tað er eisini í sjónum, fram við landi og langt til havs, har tað helst er ovarlaga í sjónum. Kombikk er fingið á 27 metra dýpi.
Litur: Kombikk er úr silvurgrønum til næstan svart á bakinum, silvurlitt um síðurnar og hvítt undir búkinum. Til havs er liturin líkur sild, tó eitt sindur kámari. Í gýtingini, sum byrjar í apríl og heldur á út á summarið, eru siljafiskarnir reyðir undir høvdinum og um búkin. Rognafiskarnir verða myrkabrúnir um bakið og gulligir um búkin.
Teinar: R II+11 (10-14); G I+9 (8-10); U 9.
Lýsing: Kombikk er lítil og bulmikil fiskur. Tað hevur eina ryggfjøður á sporlinum. Framman fyri ryggfjøðurina eru tríggir hvassir beinpíkar, tveir stórir fremstir og ein minni, ið er beint framman fyri fjøðurina. Undir búkinum, undir aftaru endum á uggafjaðrunum, eru tveir píkar, ein hvørjumegin miðjuna. Hetta eru búkfjaðrarnar, sum eru vorðnar til píkar. Ein píkur er framman fyri gotfjøðurina. Gotfjøðurin er minni enn ryggfjøðurin. Uggafjaðrarnar eru rættiliga stórar. Høvdið er stórt, um 24% av heildarlongdini. Kjafturin er lítil, upprendur. Kombikk hevur undirbit. Sera klæna klingru. Kombikk gýtir í feskum vatni. Nøkur teirra eru alt lívið í feskum vatni. Onnur eru lutvíst í sjónum.
Eyðkenni: Fiskastøddin. Píkarnir og bulmikla skapið.
Týdningur: Tað hevur ikki vinnuligan týdning.
da: Trepigget hundestejle, en: Threespined stickleback, fr: Trois épines, ís: Hornsíli, no: Trepigget stingsild, tý: Dreistacheliger Stichling
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Nálafiskar Gasterosteiformes
Í nálafiskahópinum eru 11 ættir, ið hava 71 slektir og 278 sløg.
Undir Føroyum eru 2 ættir, ið hava 5 slektir og 5 sløg:
Hesin hópurin hevur mest smáar fiskar, onkur verður tó upp í 65 cm til longdar. Flestu eru nakað klænir og onkur nakað bøllutur.
Summir hava píkar í ryggfjaðrunum, og á nøkrum eru búkfjaðrarnar vorðnar til píkar. Onkur sløg hava ikki uggafjaðrar ella búkfjaðrar.
Teir hava ikki roðslu, men eru partvíst klæddir við beinplátum.
Teir liva bæði í feskvatni, blandingsvatni og saltvatni, har teir eisini gýta. Hóast smáir, og við lítlari kroppsvekt, so eru teir ofta langt til havs. Teir liva í Atlantshavinum, Kyrrahavinum og Indiahavinum.


text:
So var fyrsti sunnudagur í advent her og tað merkir at vit hava funnið fyrsta vinnaran í adventskalendara kappingini hjá SukurSøtt! Undirtøkan hevur verið góð og tað er stuttligt at sleppa at forkela eina damu í dag.
Eg havi sjálv avtalað við sjeikin at vit fara at geva hvørjum øðrum gávur hvønn sunnudag í advent, (eg haldi ikki at hann var líka spentur uppá tað sum eg) men nú fáa vit at síggja. Eg kundi keypt gávur til fólk hvøøønn dag. Eg haldi tað er soo stuttligt at finna okkurt lekkurt til onkran man er góður við. Ikki tí at tað skal verða tað sum vísur at man er góður við viðkomandi, men eg haldi at tankin og tað at man so gjarna vil geva viðkomandi okkurt yvirraskilsi, tað vísur at man hugsar um ein og vil gleða ein.
Eg vóni at vinnarin í dag verður glað fyri hendan vinningin. Eg hevði í hvussu er verið fegin um eg fekk hendan browextendarin í gávu.
Allright tit! Nú skal eg nokk kunngera tað…
VINNARIN BLEIV (drumroll….)
MARITA KJARTANSDÓTTIR EGHOLD
Hjartaliga tillukku við vinninginum Marita. Tú ynskti tær litin “Cappuchino brown” og hann skalt tú fáa. Tú fært eini boð sendandi um hvussu tú fært fatur á vinninginum 🙂
Stóra tøkk til tykkum allar sum vóru við í kappingini og sjálvt um tit ikki vunnu hesuferð, so eru fleiri møguleikar eftir enn, tí longu mikudagin byrjar ein nýggj kapping og tá kunnu tit aftur verða við!
Og ikki at gloyma, stóra takk til MATAS í SMS fyri at stuðla adventskalendarinum hjá SukurSøtt. Uttan stuðulin hevði ongin kalendari verið, so túúúúsund takk!


text:
Hans Mortensen
Hans Mortensen (2. september 1943 í Tórshavn, Føroyum), er fráfarin føroyskur virkisstjóri, handilsmaður og íverksetari. Han er fyrst og fremst kendur sum stovnari av sølumiðstøðini SMS á Trapputrøðni í Havn, men er eisini viðurkendur slóðbrótari innan føroyskt handilsmál og var frá 1964 til 1976 virkin í føroyskum úrvalshandbólti.
Innihaldsyvirlit
Bakgrund[rætta | rætta wikitekst]
Hans Mortensen er føddur í Tórshavn og er uppvaksin í Frantsabrekkuni í miðbýnum. Hann er sonur handilsmannin Niels Gustav Mortensen (1913 – 1987), sum rak heilsølu og matvøruhandil í Tórsgøtu í 50’unum, og handilskvinnuna Ebbu Mortensen (1920 – 2000), sum hevði tógvhandilin P/F Ebba í Sverrisgøtu í Havn.[1] Í 1964 giftist Hans Mortensen við Birgith Aslaugh Mortensen (f. Sivertsen). Saman fingu tey dóttrina Elisabeth Mortensen og sonin Niels Heini Mortensen. Sonurin, Niels, tók við SMS-samtakinum, tá Hans Mortensen legði virkisstjórasessin frá sær og tók seg úr ognarfelagnum í 2007. Hans Mortensen giftist uppaftur við Marjuni á Plógv í 2007.
Skúlagongd og lærutíð[rætta | rætta wikitekst]
Hans Mortensen hevur gingið í Havnar Kommunuskúla og Føroya Millum- og Realskúla. Síðani fór hann í bankalæru í Føroya Banka. Eftir lokna lærutíð fór hann í 1965 niður til Danmarkar at lesa á handilsskúlanum Niels Brock. Í 1967 nam hann sær endaligt handilsskúlaprógv og fann stutt aftaná starv í Magasin du Nord á Kongens Nytorv í Keypmannahavn. Her starvaðist hann sum sølumaður í tvey ár, áðrenn hann vendi heimaftur til Havnar fyri at skapa sær sín egna vinnuveg og royna at tamba karmarnar kring føroysku handilsvinnuna, sum lá nakað óbroytt í mun til menning og rák á meginlandinum.
Úrvalshandbólt[rætta | rætta wikitekst]
Átjan ára gamal, gjørdist Mortensen í 1963 formaður í handbóltsfelagnum Neistin og setti seg stutt eftir á odda fyri byggingini av Neistahúsinum í Gundadali. Húsið varð tikið í nýtslu árið eftir og var næstu árini við til at leggja lunnar undir framgongdina í felagnum.[2]Í 1964 leikti Mortensen við á fyrsta føroyska handbóltslandsliðnum, og í 1976, sama ár sum byggingin av sølumiðstøðini fór fram á Trapputrøðni, var Mortensen venjari hjá manslandsliðnum í handbólti í C-HM kappingini í Portugal, tá føroyska landsliðið endaði á einum 6. plássi framman fyri Bretland og Belgia. [3].
Virkisleið[rætta | rætta wikitekst]
Heimkomin úr Keypmannahavn rak Hans eitt skifti handilin Zanzibar í hølunum hjá foreldrunum í Sverrisgøtu. [4] [5] Í 1970 fór hann harafturat undir at skipa fyri fyrstu føroysku keypsstevnuna (einstakar royndir at skipa fyri tílíkum tiltaki vóru tó gjørdar í Klaksvík í 1968[6]). Hetta var startskotið til mongu væl vitjaðu sølustevnurnar kring oyggjarnar næstu árini. [7] Fram til 1976 var Mortensen aðalkraftin í hesum virkseminum. Undirtøkan var stór hesi árini, og sum frá leið stóð greitt, at eftirspurningurin á føroyska marknaðinum var størri og øðrvísi, enn føroyska handilsvinnan var gjørd út til at nøkta í táverandi líki.
Miðbýurin í Havn hevði tá leingi ligið darvaður av einum alsamt vaksandi ferðslu- og byggitrýsti. Í samsvari við tálmandi býarsamtyktini frá 1972[8], vóru hugskot í umbúna innanhýsis í býráðnum, ið høvdu til endamáls at bøta um alsamt vaksandi avbjóðingarnar í miðbýnum.[9][10] Trupulleikarnir skuldu millum annað loysast við at stovnseta eina arkadulíknandi handilsgøtu sum framhald av nýggja apotekinum, sum tá var í gerð á Trapputrøðni millum R.C. Effersøes Gøtu og Tinghúsvegin. Hugsanin var at flyta partar av handilslívinum longur niðan í býin og harvið eisini veita stóran part av býarferðsluni og høpisleysu byggingini burtur úr býarkjarnanum. [11].
Tá Hans Mortensen av tilvild kom framá eitt uppkast [12] til hesa verkætlan og gjørdist varugur við ynskini í býráðnum, legði hann fram uppskot fyri býráðið um at flyta verkætlanina yvir á privatar hendur, har ein slík verkætlan eftir hansara tykki hoyrdi heima. Eftir tógvið stríð í býráðnum fekk Mortensen játtan til at byggja sítt handilshús, sum millum annað skuldi veita borgarum møguleika at ganga til handils undir einari tekju í friði fyri regni og vindi.
Bæði í og uttanfyri Tórshavnar Býráð elvdi verkætlanin til øsing. Mótstøðan var serliga grundað á trý viðurskifti: fyri tað fyrsta var verpápi Mortensens, skipaeftirlitsmaður Sofus Sivertsen, býráðslimur og formaður í Byggi- og býarskipanarnevnd Tórshavnar Býráðs um hetta sama mundið.[13] Hetta var mett sum gegnistrupulleiki og úrslitaði í, at Sivertsen setti seg sjálvan uttanfyri ávirkan í týðandi atkvøðugreiðslum og tingingum um handilshúsið.[14] Fyri tað næsta kendi táverandi handilslívið í Havn seg hótt av nýggju ætlanini og stúrdi fyri tilverugrundarlagi sínum. Fyri tað triðja bóru borgarar ótta fyri, at verkætlanin fór at vera ov stórt inntriv í býarmyndina og býarlívið. Áhugin og forvitnin vóru tó minst líka stór sum fyrivarnið.
Mortensen setti danska arkitektin Flemming Hansen at sniðgeva eitt nútímans handilshús við støði í upprunaføroyskum byggisniði. Mánadagin 26. juli 1976 lat táverandi borgarstjóri, Petur C. Christiansen, fyrsta skotið av, og mikudagin 2. november 1977 lat sølumiðstøðin hurðar sínar upp fyri almenninginum.
Hans Mortensen var virkisstjóri í SMS-samtakinum frá 1976 til 2007. Mortensen lat tó longu í 1996 handilsstjórasessin frá sær til sonin Niels fyri sjálvur at hugsavna seg um virkisstjórasessin. Hans Mortensen sat sum høvuðspartaeigari í samtakinum fram til næstseinasta útbýgging stóð liðug í 2007. Tá seldi hann øll síni partabrøv til sonin, Niels. Síðani tá hevur Niels Mortensen rikið og framhaldandi ment samtakið, sum í dag fevnir um tríggjar sølumiðstøðir, tríggjar handilsketur, eina røð av handilsfelagsskapum umframt eina heilsufrøðiliga kanningarstovu (Thetis).[tørvar keldu]
Virkisleistur og visjónir[rætta | rætta wikitekst]
Virki Hans Mortensens hevur verið eyðmerkt av bæði framtakshugi og íhaldi. Sipandi til upprunaføroysku neystini, varð sølumiðstøðin á Trapputrøðni sniðgivin sum sjey raðsettar lonir og myndar sostatt eitt framhald av føroyskum byggisiði, tó við tíðarhóskandi rúmd, byggitilfari, vøruúrvali og hentleikum innan (parkeringskjallara, tiltaks- og sølutorgi, handlum, kaffistovum, matstovum og, eitt skifti, eisini barnaparkering) – svarandi til táverandi sølumiðstøðirnar á meginlandinum.
Sami tvíbotnaði hugburðurin rennur sum ein reyður, málpolitiskur tráður ígjøgnum handilsliga virksemi Hans Mortensens: føroysk handilsnøvn og handilshugtøk vórðu smíðað í samstarvi við kundafjøldina, ofta skipað sum navnakappingar. Á hendan samvirkandi hátt varð so líðandi eitt meiri rættiligt føroyskt handilsmál sett í staðin fyri táverandi danskt-føroyska blandingsmálið.
Blandingurin av framtakshugi øðrumegin og ansi fyri uppruna hinumegin er eisini stundum komin til orða í almenna føroyska orðaskiftinum. Serliga tá ið orðaskiftini hava snúð seg um vinnupolitikk og býarskipanarætlanir, sum Mortensen hevur verið ein natúrligur og stundum eisini umstríddur partur av, síðan SMS varð stovnsett í 1977. Serliga tvey ískoyti eru av tílíkum vavi og slagi, at tey kunnu nevnast í hesum sambandi.
Sundsdepilin[rætta | rætta wikitekst]
12. apríl 1984 legði Mortensen fram eitt vavmikið uppskot um ein felags vitanar-og granskingardepil fyri menning og útflutning av føroyskum vørum.[15]. Uppskotið, ið vanliga verður nevnt sundsdepilin, varð tó fyri atfinningum. Serliga vóru tað løgtingsumboð fyri føroyska útjaðaran, ið bóru ótta fyri avleiðingarnar av eini tílikari miðsavnan. [16][17] Hóast fleiri tillagingarroyndir vórðu gjørdar, var tað stríðið millum útjaðaran og miðstaðarøkið, sum endaði við at koppa verkætlanini.[18]
Havnin innan fyri Stóragarð[rætta | rætta wikitekst]
Í samstarvi við fyrrverandi býararkitekt Gunnar Hoydal og arkitektunum Mette Skjold og Ósbjørn Jacobsen fyriskipaði Hans Mortensen í 2012 verkætlanina Havnin innan fyri Stóragarð, ið var skipað sum eitt savn av fakliga grundaðum uppskotum til, hvussu miðbýurin í Havn bygnaðarliga kann mennast og varðveitast. [19]
Viðurkenning[rætta | rætta wikitekst]
Við modernaða handilshúsi sínum slóðaði Mortensen fyri handilsvinnuligum nýbroti: SMS var ikki bara karmur um smásølu, men varð frá fyrsta degi rikið sum eitt slag av mentanarligum og sosialum miðdepli, har eitt nú listin og vinnan tóku sjáldsamt lógvatak. [20] Tað er tó fyri nýbroti sínum innan føroyskt handilsmál, Hans Mortensen er vorðin alment viðurkendur. Fyri sín nærlagda og avgjørda málpolitikk fekk hann handað Móðurmálsvirðislønina 2015. [21] Grundgevingin frá táverandi mentamálaráðharra, Bjørn Kalsø, var millum annað soljóðandi:
“Heilt frá stovnanini av SMS í 1977 hevur Hans Mortensen lurtað eftir, lagað og snøggað føroyska handilsmálið, soleiðis at tað í dag er eitt mál, vit øll við virðing hava tikið til okkara.
Við útgávum av SMS-blaðnum og øðrum lýsingabløðum hevur Hans Mortensen, langt áðrenn hetta var ásett við lóg, átt sín stóra leiklut í, at eitt føroyskt handilsmál hevur ment seg og hildið kósina” [22].
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Justinussen, Jens Christian Svabo: Fanget i fisken? En analyse af den politiske økonomi på Færøerne i efterkrigstiden, Speciale, Roskilde Universitetscenter. Institut for Miljø, Teknologi og Samfund, 1997.
Heimildir[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Arge, Jógvan (1. november 2012). "Hans Mortensen - Um lívsverkið á Trapputrøðni". SMS. http://pfformula.ipapercms.dk/SMS/SMSbl/SMSbl2012/SMSbloktober2012/?Page=18.
- ↑ http://www.hvannrok.fo/2016/03/30/neistaeldsalin-hans-mortensen-var-framsiggin-hondboltsleidari/, lisin 29-04-2018
- ↑ http://www.todor66.com/handball/World/Men_C_1976.html, lisið 14-05-2018
- ↑ http://pfformula.ipapercms.dk/SMS/SMSbl/SMSbl2012/SMSbloktober2012/?Page=18
- ↑ http://www.hvannrok.fo/2017/05/30/ur-myndasavninum-nogv-eru-godu-minnini-i-sverrisgotu-13/, lisið 14-05-2018
- ↑ Jf. Tingakrossur nr. 29 – 26. Juli 1968, s. 4
- ↑ http://pfformula.ipapercms.dk/SMS/SMSbl/SMSbl2012/SMSbloktober2012/?Page=18, lisið 16-08-2018
- ↑ Jf. Hoydal, Gunnar: Sosialurin nr. 78 – 7. juli 1984, s. 11, lisið 15-08-2018
- ↑ Dagblaðið nr. 43 – 28. juli 1976, s. 4
- ↑ Hoydal, Gunnar: Sosialurin nr. 78 – 7. juli 1984, s. 11
- ↑ Hoydal, Gunnar: Sosialurin nr. 78 – 7. juli 1984, s. 11
- ↑ http://pfformula.ipapercms.dk/SMS/SMSbl/SMSbl2012/SMSbloktober2012/?Page=20, lisið 14-05-2018
- ↑ Jf. Sosialurin nr. 27 – 9. april 1975, s. 3
- ↑ Sosialurin nr. 37 – 24. maj 1975, s. 3
- ↑ Justinussen, Jens Christian Svabo: Fanget i fisken? En analyse af den politiske økonomi på Færøerne i efterkrigstiden, Speciale, Roskilde Universitetscenter. Institut for Miljø, Teknologi og Samfund, 1997, s. 134
- ↑ Justinussen, Jens Christian Svabo: Fanget i fisken?, s. 139
- ↑ Sosialurin nr. 46 - 14. april 1984, s. 19
- ↑ Justinussen, Jens Christian Svabo: Fanget i fisken?, s. 146
- ↑ Hoydal, Gunnar et al, Havnin innan fyri Stóragarð: hugsjónir og dreymar, Tórshavn 2012
- ↑ Sosialurin, 12. november 1987, sektion 1, s. 20
- ↑ http://snar.fo/tema/skaldskapur-og-midlar/modurmalid/modurmalsvirdisloen/, lisið 29-04-2018
- ↑ http://snar.fo/tema/skaldskapur-og-midlar/modurmalid/modurmalsvirdisloen/, tilgået 29-04-2018


text:
Eg gav Gerhardi mína meining, sum var meira ein meting, at tað var órealistiskt at vænta, at landskassin fór at fíggja ein undirsjóvartunnil til Sandoynna. Henda meting var also enntá áðrenn nøkur kreppa rakti búskapin. Men eg metti, at politiskt fór tað ikki at vera møguligt, og eg mælti honum til -- um hann vildi hava slíkan tunnil -- at arbeiða fyri, at Skálafjarðartunnilin og Sandoyartunnilin vórðu gjørdir av einum og sama almenna partafelagi.
Hetta var nakrar mánaðir áðrenn nøkur virðisleys løgtingssamtykt varð gjørd um Sandoyartunnil og uppaftur meira áðrenn CEH-samgongan setti fram eitt uppskot sum líktist tí eg mælti Gerhardi til.
Hevði Gerhard tikið ímóti mínum ráðum og fingið undirtøku, so hevði støðan í dag verið, at
- Skálafjarðartunnilin var liðugur og hevði nógva ferðslu,
- Sandoyartunnilin var næstan liðugur, og
- Gerhard hevði fingið heiðurin og verið hetja í Sandoynni.
Eg havi sostatt vitað síðani 2007, at Gerhard lurtar ikki eftir mær, so tað behøvist hann ikki skriva í grein.
Samrøðan við Gerhard í juli 2007 var ikki partur av mínum arbeiði, og tí kann eg endurgeva frá henni. Mítt arbeiði fyri Javnaðarflokkin í 2011 frá mars til oktober fari eg ikki at úttala meg um alment. Men almennir upplýsingar eru, at tíðina frá mars til september fór flokkurin frá 12 pct til 21 pct í veljarakanningum. Meginpartin av hesi tíðini var Gerhard Lognberg sjúkraskrivaður frá politiska arbeiðinum. Hesa tíðina hevði Javnaðarflokkurin umframt framgongd í undirtøku eisini fleiri góð politisk úrslit at vísa á. Stemningurin var góður í og um flokkin. Men so bleiv Gerhard skrivaður frískur aftur áðrenn løgtingsvalg var. Vit kenna úrslitið av tí.
Nú er Gerhard í eini truplari støðu. Um Løgtingið velur tað skilagóðu loysnina, at sama tunnilsfelag ger næstu undirsjóvartunlarnar, Skálafjarðar- og Sandoyartunnilin, so verður tað prógv um, at Gerhard er orsøkin til at loysnin -- og undirsjóavartunnilin til Sandoyar -- er seinkaður meira enn 6 ár.
Fyri mær virkar ikki, sum Gerhard stríðist fyri undirsjóvartunli til Sandoyar. Hann berjist heldur ímóti, at loysnin hann vrakaði í 2008 skal blíva til veruleika.


text:
Gakk ella renn fyri heilsuna á Summarfestivalinum
Í morgin kl. 11.00 verður vælumtókta tiltakið, har byrjað og endað verður við sølubúðina hjá Føroya Bjór.
Kom við til gangi og rennitiltakið "Gakk ella renn fyri heilsuna 2018" á Summarfestivalinum, ið Treysti og Føroya Bjór skipa fyri. Vælumtókta tiltakið verður leygardagin kl. 11.00 á Summarfestivalinum.
Øll sum luttaka eru við í kappingini um góðar vinningar frá Føroya Bjór:
- 3 x gávukort á 320 kr. frá Føroya Bjór
- 3 x t-shirt frá Føroya Bjór
- 5 x 6 pakk av Jolly Cola
Tiltakið er skipað soleiðis, at øll ganga ella renna í 15 minuttir "út" og so venda øll "heimaftur" í senn. Hetta hevur við sær, at øll byrja samstundis og at øll koma aftur næstan samstundis! Byrjað og endað verður við sølubúðina hjá Føroya Bjór.
Guttorm Sørensen frá Treystinum sigur: “Gakk ella renn fyri heilsuna” hevur aftur hetta summarið verið eitt sera vælumtókt tiltak, har fólk bæði koma út at røra seg og hava sosialan felagskap samstundis, og vit vóna at nógv fólk og eisini festivalgestir møta til “Gakk ella renn” á Summarfestivalinum. Vit royndu tað í fjør og vóru nógv fólk við. Ætlanin er eisini, saman við Føroya Bjór, at gera hetta tiltakið til ein fastan tátt á komandi Summarfestivalum.
Aftaná renningina er møguligt at fáa okkurt leskiligt frá Føroya Bjór


text:
Danmark
Danmark er eitt land í Skandinavia í Norðurevropa við 5,75 mió. íbúgvum. Danmark verður saman við Grønlandi og Føroyum nevnt Kongsríki Danmarkar. Danmark hevur mark til Týskland í suðri og er umgirt av fleiri høvum: Norðsjógvurin (Vesterhavet), Skagerrak og Kattegat móti vestri, norði og eysti frá Jútlandi, Kattegat og Eystrasalt norðan og sunnanfyri tær donsku oyggjarnar. Danmark er hálvoyggin Jútland og 443 navngivnar oyggjar og hólmar. Størsti býurin og høvuðsstaðurin er Keypmannahavn. Miðallívsævin í landinum er 78,13 ár. Høvuðsmálið er danskt. Størsti landspartur i Danmørk er langa, smala nesið, Jútland, sum hevur mark ímóti Norðurtýsklandi. Eystan fyri Jútland er tað, sum eftir er av landinum; næstan fimm hundrað oyggjar, einar hundrað teirra eru bygdar. Danmørk er tað syðsta av Norðurlondum og eitt av slættastu londum í heiminum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyrsti kongurin, teir søgufast vita um ráddi fyri øllum danaveldi, var Gormur gamli um 930. Tá var landið nógv størri enn nú; alt tað sunnasta av Svøríki harafturat alt Suðurjútland var danskt land. Longu tíðliga í miðøldini fóru týskarar at troðka seg norður eftir, og so við og við fingu teir alt tað sunnasta av Suðurjútlandi undir seg. Í árinum 1864 mátti Danmark avluta alt Suðurjútland til týskarar, men teir fingu norðaru helvtina aftur í 1920. Í árinum 1376 varð Ólavur, sonur Margretu drotning í Danmark og norska kongin Hákun tann 6. kongur í Danmark, og í 1380 gjørdist hann kongur í Noregi og hjálondunum. Eftir hetta komu Noreg og Danmark at vera eitt ríki líka til 1814, tá ið tey skiltust av svenskum ávum, meðan Føroyar, Grønland og Ísland vóru eftir. Millum 1600-1700 minkaði landið stórliga. Donsku kongarnir, sum tá ráddu, góvu seg í bardaga við Svøríki, og hesir bardagar endaðu við, at Svøríki legði alt land eystan Oyrasund undir seg.
Í langa tíð høvdu donsku kongarnir alt valdið í landinum, men í 1848 fekk fólkið ræðið og hevur havt tað síðan. Í árunum 1940-1945 var Danmark hersett av týskarum, men landið var ongantíð vígvøllur og slapp betur burtur úr stórbardaganum enn flestu lond í Evropa.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av fólkinum í Danmark býr í býum við strendurnar. Býirnir vórðu bygdir her, tí at havið og vøtnini vóru týdningarmiklar samferðlsuleiðir. Í flestum londum í Vesturheiminum (Europa og Norðuramerika) eru mong, ið hava eina rættiliga frílynta áskoðan á hjúnalag og húski. Henda hugsan er eisini galdandi í Danmark og í hinum Norðurlondum. Mong donsk børn vaksa nú á døgum upp hjá annaðhvørt ógiftum foreldrum, ið hava somu lógarrættindi sum gift foreldur, bara mammuni ella bara pápanum. Vanligt er eisini nú, at menninir eru uppi í øllum húsligum arbeiði, og alt fleiri og fleiri konufólk arbeiða úti. 1 % av fólkinum eru ikki lesifør og 2,8 % av fólkinum er arbeiðsleys.
Útlendingar økja fólkatalið í Danmark; 86 prosent av fólkavøkstrinum frá 2009 til 2013 stavaði frá útlendingum [1]. 2009-2013 eru 100 000 útlendingar komnir til Danmarkar; frá 2009 til 2013 vóru útlendingar 86 prosent av øllum fólkavøkstrinum í Danmark. Í 2013 minkandi talið av íbúgvum í Danmark við 789 fólkum, um hugt verður eftir borgarum við donskum uppruna. Men tá talið av innflytarum og eftirkomarum teirra samstundis veksur, var fólkavøksturin í fjør 24 607 fólk. Tað stendur í svari frá danska innanríkisráðnum til fólkatingsnevndina fyri útlendinga- og integratiónspolitikk. Sambært svarinum, standa útlendingar fyri 86 prosentum av øllum fólkavøkstrinum upp á 115 000 frá 2009-2013.
Nógvir føroyingar eru í Danmark, bæði lesandi og meira tilkomin. Tilsamans búgva t.d. umleið 1.500 fólk á Oyrasundskollegiinum. Eingin reiðilig tøl eru yvir, hvussu nógvir føroyingar búgva har, men ofta verður sagt, at um 1.000 av íbúgvunum eru føroyingar.[2]
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Danmark er eitt av heimsins elstu kongaríkjum. Á odda fyri ríkinum stendur kongur ella drotning. Síðan 1971 hevur Margrethe Drotning 2. verið drotning. Hon er eisini drotning í Føroyum og í Grønlandi, sum Danmark er í ríkisfelagsskapi við. Nú býr danska drotningin, Margreta 2., á Amalienborg í Keypmannahavn.
Minst fjórða hvørt ár skulu 179 limir veljast í fólkatingið, lóggávuting Danmarkar. Føroyingar og grønlendingar velja hvør sínar tveir. Danska stjórnin skal hava meiriluta í Fólkatinginum, annars má hon leggja frá sær. Henda mannagongdin hevur verið síðan 1901 at tryggja, at stjórnin altíð hevur meiriluta á tingi, tá ið landsins lógir verða viðtiknar. Ráðharrarnir, landspartarnir og tær 275 kommunurnar umsita lógirnar.
Danmark hevur í 2011 tað størsta skattatrýstið í Evropa. Tann seinasta uppgerðin, sum hagstovan hjá ES, Eurostat, hevur gjørt, er fyri 2011, og eftir henni var skattatrýstið í Danmark 47,7 prosent tað árið [3]. Á teimum næstu plássunum eru Svøríki, Belgia, Frakland, Finnland, Italia og Eysturríki. Í hesum londunum er skattatrýstið millum 42 og 44 prosent. Í meðal var skattatrýstið í Evropa 38,8 prosent. Danska meirvirðisgjaldið, sum er 25 prosent, er eisini tað hægsta í Evropa.
Javnrættindi[rætta | rætta wikitekst]
Granskarar hava mett londini eftir, hvussu kvinnur hava atgongd til útbúgving, heilsu, politiska makt og pengar. 130 lond luttóku í kanningini, men Føroyar vóru ikki við. Danmark er nummar sjey á listanum. Orsøkin til at Danmark liggur so ovarliga á listanum er, at landið hevur eina góða útbúgvingarskipan, sum kvinnur og menn hava líka góða atgongd til. Danmark dumpar tó, tá tað kemur til javnstøðu um lønarinntøku. Menn fáa í miðal 20 prosent meira í løn enn kvinnur í Danmark. Saudi-Arábia, Kjad og Jemen eru ringast fyri í javnstøðukanningini. Noreg liggur ovast á javnstøðulistanum, beint framman fyri Svøríki. Á triðja plássi liggur Finnland.
Í 1933 verður lógin broytt soleiðis, at tað ikki longur er ólógligt at vera samkyndur í Danmark. Lógin kemur samstundis í gildi í Føroyum. Aldursmarkið verður sett til 21 ár. Í 1981 verður samkyndleiki alment strikað sum ein sjúka í Danmark og somuleiðis í Føroyum [4]. Høga aldursmarkið fyri kynsligt samband millum fólk av sama kyn verður lækkað frá 21 ár til 15 ár í 1988, og er tí í dag tað sama sum hjá hinskyndum. Í 2010 fingu samkynd í skrásettum paralagi loyvi til at ættleiða børn hjá hvørjum øðrum [5]. Danmark fær kynsleyst hjúnalag í 2012 [6][7]. Møguleikin fyri at gerast sonevnd hjámamma er veruleiki, eftir at broytingin í donsku barnalógini er komin í gildi 1. desember 2013. Hetta merkir, at tann kvinnan í einum samkyndum parlagi, sum ikki er biologiska mamman, kann verða skrásett sum foreldur at barninum við barnsins føðing [8].
Innflytarapolitikkur[rætta | rætta wikitekst]
Aldrin áður hava so nógvir innflytarar søkt bústað í Danmark sum í 2014.[9] Seinastu hagtølini fyri 2014 vísa, at talið av útlendskum ríkisborgarum, ið fluttu til Danmarkar í 2014, er 64 874. Tað er hægsta talið nakrantíð yvir eitt ár. Gamla metið var frá í 2013, tá tilsvarandi talið var 56 276 fólk. Sostatt er talan um eina øking á fimtan prosent. 5401 sýrar fluttu til Danmarkar í 2014. Tað er tríggjar ferðir so nógvir sum í 2013, tá 1760 sýrar fluttu til Danmarkar. Men hóast tað eru flest sýrar, ið fáa uppihald í Danmark, so vísa hagtølini eisini, at flestu innflytarar koma úr londum í Vesturheiminum. Nevniliga seks út av tíggju innflytarum í 2014 komu úr einum vesturlendskum landi. Av teimum londunum er tað Rumenia, ið liggur nummar eitt á listanum yvir innflytarar. Rumenia er eisini tað landið, har næstmest innflytarar komu frá samlað sæð. Hagtølini vísa, at 5171 rumenar tóku bústað í Danmark í 2014. Tað er ein øking á fimtan prosent frá 2013.
Politiskir flokkar í Danmørk[rætta | rætta wikitekst]
Hesir politisku flokkar hava umboðan í Fólkatinginum. Føroyar og Grønland hava hvør sínar tveir limir. Broytingar eru framdar síðan Fólkatingsvalið 2011, har nakrir fólkatingslimir hava skift flokk.
Regiónir í Danmørk[rætta | rætta wikitekst]
Danmark er býtt sundur í fimm regiónir (landslutir). Áðrenn hetta varð Danmark býtt sundur í amt. Regiónirnar hava serliga ábyrgdina av sjúkrahúsverkinum. Føroyar og Grønland eru sjálvstýrandi lond í danska kongaríkinum.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Lego - viðgitnu, litríku byggikubbarnir, gjørdir til børn - er upprunaliga úr Jútlandi, har ein snikkari og sonur hansara funnu uppá at gera teir í 1930-árunum. Mong norðurlendsk børn vita um Legoland, hugtakandi legobýin, har alt er gjørt av lego. Navnið "Lego" er gjørt úr donsku orðunum "leg" og "godt", sum merkir spæl væl.
Byggisnið[rætta | rætta wikitekst]
Sum hini bæði skandinavisku londini og Finnland er Danmørk gitið fyri byggilist sína. Danskir byggifrøðingar nýta ofta ymiskt tilfar, tá ið teir byggja, til dømis tigulgrót, við og betong, og teir gera vøkur hús, sum hvíla væl í landslagnum. Í mongum nýggjum sethúsum hevur alstórur dentur verið lagdur á at spara orku. Sólkyknur í tekjuni vinna orku úr sólini, og húsini eru ógvuliga væl bjálvað. Danir leggja sær nær at fríðka sniðið á tí, teir gera. Húsbúnaður, glasvørur, køksbúnyttur og postalín er alt so snotiligt.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Sum í grannalondunum eru politisku viðurskiftini trygg, og lívskorini góð. Ídnaðurin hevur ment seg skjótt, og nú á døgum arbeiðir ein triðingur av danska fólkinum í ídnaðinum.
Danmørk er gitið fyri samvinnufeløg síni. Til tess at fylgja við í landbúnaðarmenningini og vera kappingarførir hava donsku bøndurnir verið noyddir at samstarva. Ein háttur hevur verið at eiga mjólkarvirki og svínasláturhús í felag og leggja seg eftir at selja hesar búnaðarvørur uttanlands.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Fakta[rætta | rætta wikitekst]
- Vídd: 43 098,31 km2
- Høv: Norðsjógvurin, Skagerakk, Kattegatt, Oyrasund, Eystarasalt, Smálandshavið.
- Sund: Stóra Belt, Lítla Belt, Limafjørðurin.
- Oyggjar: Sæland, Fjón (Fyn), Lolland, Falster, Møn, Langaland, Tåsinge, Eroy, Als, Samsoy, Anholt, Læsoy, Mors, Bornholm.
- Hálvoyggj: Jútland.
- Áir: Gudená, Skerná, Odense á, Susá.
- Vøtn: Arresø, Esrum vatn, Mossø, Tissø, Furesø, Skanderborg vatn
Landslag[rætta | rætta wikitekst]
Danmark er eitt lágt og slætt oyggjaland. Oyggjarnar eru einar 500 í tali; av teimum eru Sæland, Fyn og Lolland størstar. Jútland er áfast við Týskland fyri sunnan; tað er annars umgirt av havi í trý borð, og slíkt land verður nevnt hálvoyggj. So lágt er lendið, at hægsti heyggjurin, Ydling Skovhøj, er ikki hægri enn 173 m. Næsthægsta plássið eitur Ejer Bavnehøj 171 m. Hóast landið er lágt, so er tað ikki slætt sum ein pannukøka. Nei, nógvastaðni eru stórir ryggir og høgar herðar, men landið hækkar so líðandi, at tú veit ikki av, fyrr enn tú ert uppi á teimum.
Undirgrundin í Danmark er ikki grót sum í Føroyum, men krit og kálk, og hetta sæst summastaðni fram við strondini; har standa kritbakkar út móti havinum. Annars er mest allastaðni sandstrond, kortini kann tað henda, at leirbakkar ganga líka út í sjóvarmálan. Í støðum kann tað vera heilt fín møl. Strondin á oyggjunum og eystursíðuni á Jútlandi er nógv vágskorin, men vestursíðan á Jútlandi er mest sum bein; har eru bert einstakir firðir, og uttan fyri fjarðmunnan gongur næstan altíð ein sandtangi. Tað ið ger, at so fá innvik eru har, er streymurin, sum rekur so hart fram við landinum, at tangarnir eru rundaðir burtur.
Summastaðni í Danmark eru stórar mómýrar; hesar mýrar hava verið vøtn fyrr í tíðini, men so eru plantur og trø rotnað niður í tey, og sum árini eru liðin, eru vøtnini upptornað. Í summum mýrum skera teir torv, og ofta hava teir tá funnið bæði vápn og aðrar gripir, ið fornøldarfólkini hava kastað út í vatnið sum offur til gudarnar. Tað hevur eisini hent seg, at teir hava funnið deyðamannalutir frá tíðini langt fyri Kristi føðing. Annars eru mýrarnar at minka, tí teir hava veitt vatnið av nógvum av teimum og velt tær undan.
Summastaðni í Jútlandi eru stórar lyngheiðar, men fyri einum 120-130 árum síðan vóru tær nógvar ferðir størri; tá fóru menn at planta furu og granntrø á heiðunum. Tey trivust, og nú eru stór strekkir avvaksin við nálatrøum. Afturat at menn fáa nyttu av sjálvum trøunum, gera tey eisini tað, at tey forða sandrokinum, sum ofta kann vera herviligt fram við vesturstrondini, at koma so langt eystur í landið. Tað var ikki sjáldan, áðrenn plantasjurnar komu, at foksandurin legðist so tjúkkur á akrarnar, at hann køvdi nálirnar. Plantasjurnar líva eisini akrunum, so vestanvindurin ikki svíður teir av, sum ofta hendi á vindsomum plássum; og á nógvum av teimum gørðunum, sum í seinnu árum eru bygdir á heiðunum, hava bøndurnir plantað trø til skjól. Summar av heiðunum, sum eftir eru, eru friðaðar.
Skógi er ikki nógv til av longur í Danmark, 1/10 partur av landinum, rokna teir við. Mest eru tað bókaskógir. Av dýrum, sum liva í skógunum, skulu vit nevna hjørtir, revar og grevlingar. Bøurin í Danmark er fyri tað mesta frálíka góður, og so slætt er lendið, at 3/4 av landinum er akur ella ong. Besta jørðin er á oyggjunum og í eystara parti av Jútlandi; har er mest leirmold, og hon ber betri korn enn sandmoldin. Eingirnar eru mest í lægdum ella fram við áunum, summar hava teir bara til beiti, men summar verða slignar. Fram við vesturstrondini av Suðurjútlandi er landið ógvuliga slætt og so lágt, at teir mugu hava gjørt langar verjugarðar móti havinum; hetta rópa teir marsk. Hann er frálíka grasgóður og besta beiti.
Útbúgvingar[rætta | rætta wikitekst]
Útbúgvingar í Danmark eru atkomuligar fyri allir borgarar í ríkinum. Fíggingin fer fram umvegis skatt og egingjøld. Tað eru umleið 1500 fólkaskúlar í Danmark. Sambært §76 í grundlógini so er tað ikki talan um skúlaskyldu í Danmark, men um undirvísingarskyldu[10]. Tað merkir, at øll skulu hava undirvísing frá 0.-9. flokk. Undirvísingarskyldan byrjar 1. august tað árið, ið barnið fyllir 6 ár. Foreldur kunnu velja ímillum fólkaskúlan, privatskúlar og heimaundirvísing.[11] Síðan er møguleiki fyri at næmingurin kann ganga í 10. flokki, taka eina vinnuútbúgving ella eina miðnámsskúlaútbúgving (gymnasiala útbúgving). Eftir tað verður eitt stórt úrval av ymiskum útbúgvingum útbjóðaðar á ymiskum støði og innan ymiskar vinnur.
Tað eru otta fróðskaparsetur í Danmark, harav tað elsta er Københavns Universitet. Harumframt eru Aarhus Universitet, Syddansk Universitet, Aalborg Universitet og Roskilde Universitet ið øll hava fleiri fakultet, og harafturat eru Danmarks Tekniske Universitet, Copenhagen Business School og IT-Universitetið í Keypmannahavn, ið hava eitt fakultet. Professiónsháskúlar ella sonevnd university colleges eru at finna kring alt landið, umframt útbúgvingarstovnar innan tónleik, list og arkitektur.
Samferðsla[rætta | rætta wikitekst]
Vegirnir í Danmark eru bæði góðir og nógvir. Jarnbreytirnar eru eisini ógvuliga tættar, so skjótt er at koma ímillum teir ymsu landspartarnar eftir jarnbreytini. Fyri at lætta um samferðsluna hava teir bygt tvær stórar brúgvar: Lítlabeltsbrúnna og Stórstreymsbrúnna. Úr Keypmannahavn slepst við toki til tey flestu lond í Evropa. Í Kastrup tætt við Keypmannahavn er óføra stór flógstøð. Millum teir ymsu donsku landspartarnar verður dúgliga flogið, og eisini millum Keypmannahavn og Føroyar. Ferðamannaskipini tróta heldur ikki, hvørki innansyndis ella millum Danmark og útheimin. Til Svøríkis er fartur fleiri ferðir hvønn dag, og sama er til Týsklands.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://jyllands-posten.dk/indland/ECE6718742/100000-flere-udlaendinge-pa-fem-ar/
- ↑ http://navisen.dk/blog/faeringer-samler-sig-i-minighetto-pa-amager/
- ↑ http://e24.no/makro-og-politikk/danmark-troner-paa-skattetoppen/20363494
- ↑ http://panbladet.dk/2011/01/03/30-ar-siden-homoseksualitet-fjernet-fra-sundhedsstyrelsens-sygdomsliste/
- ↑ http://ilga.org/ilga/en/article/mpDxTIq18X
- ↑ http://www.dailytelegraph.com.au/news/breaking-news/denmark-approves-gay-weddings-in-church/story-e6freuyi-1226388155168
- ↑ http://www.washingtonpost.com/world/europe/danish-lawmakers-approve-church-weddings-for-same-sex-couples/2012/06/07/gJQAcOAxKV_story.html
- ↑ http://politiken.dk/forbrugogliv/livsstil/familieliv/ECE2149076/nu-kan-to-kvinder-blive-mor-og-medmor-fra-barnets-foedsel/
- ↑ http://www.dst.dk/da/Statistik/emner/indvandrere-og-efterkommere.aspx
- ↑ "Danmarks Riges Grundlov". retsinformation.dk. 1953-06-05. https://www.retsinformation.dk/Forms/R0710.aspx?id=45902#K8. Heintað 2014-02-25.
- ↑ Undervisningspligt Heintað 25. mai 2013.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Stefan trýr uppá sigur móti ÍF
Flogbóltsfinala - menn: Sjálvt um fuglfirðingar vóru stórfavorittar til at vinna, var tað um reppið, at Mjølnir fór við øllum í fyrru finaluni. Tað hevur við sær, at leikandi venjarin hjá Mjølni trýr uppá sigur í dag
- Vit komu øgiliga væl afturíaftur, eftir at ÍF hevði lagt seg klárt á odda í fyrru finaluni, og tað hevur givið okkum trúnna uppá, at vit kunnu vinna í dag.
Tað sigur Stefan Rosenlund Olsen, sum er leikandi venjari hjá Mjølni, undan seinnu mansfinaluni móti ÍF, sum verður í Stórhøllini á Hálsi seinnapartin í dag.
Fyrra finalan endaði 3-2 til ÍF, og gongdin í tí dystinum var, at ÍF vann tryggan sigur í teimum báðum fyrstu settunum, 25-20 og 25-18, men so kom Mjølnir afturíaftur og vann líka trygt tey bæði næstu settini, 25-20 og 25-20. Seinasta settið endaði 15-12 til ÍF, sum tí livdi upp til favorittleiklutin undan finalunum.
Men gongdin í dystinum ger, at leikandi venjarin hjá Mjølnir sær góðar møguleikar fyri, at hansara lið kann vinna í dag. Tað er eisini neyðugt, um Mjølnir skal gera sær nakrar vónir um at vinna meistaraheitið. Tí tað verður avgjørt í dag. Alt samalt.
- Tað eru nokk eini seks ár síðan Mjølnir var í finaluni, tí er hetta gott fyri felagið. Og sjálvt um vit vita, at ÍF er favorittur, fara vit sjálvandi eftir øllum. Eisini hóast vit taptu tann fyrra dystin, sigur Stefan Rosenlund Olsen.
Mjølnir hevur klárað seg rættiliga væl í kappingini í ár. Liðið varð styrkt í mun til undanfarin ár, m.a. tí Thorvald Danielsen og Dávid Hentze komu til felagið, og saman við hinum leikarunum hava teir havt eitt frálíkt kappingarár.
- Tað hevur gingið væl, ja. Fram móti endanum mistu vit eitt sindur, tí vit fingu nakrar skaðar, men nú eru allir menn tøkir aftur, og tí eru vit klárir til at gera tað vit skulu fyri at vinna, sigur hann.
Hann er sera fegin um stuðulin frá áskoðarunum til fyrra dystin, og hann vónar, at nógvir áskoðarar koma við til seinnu finaluna í dag.
- Tað hevur sera stóran týdning fyri okkum, at vit hava okkara góðu áskoðarar við okkum. Tí vóna vit, at teir møta manssterkir í Stórhøllini seinnapartin, sigur Stefan Rosenlund Olsen.
Seinnu finalurnar vera spældar seinnapartin. Tað byrjar við kvinnudystinum millum Fleyr og KÍF klokkan 13.30, og klokkan 16.00 fara mansliðini hjá ÍF og Mjølni undir sín dyst.


text:
Einaferð vit sóu ein pilt fara av stað
við sloyfu og stavkendum træ.
Ofta hann smíltist, um ættin var gramm,
og bláfryst og ber vóru knæ.
Tíðirnar liðu og fleiri gingu við
upp móti brekkum og út gjøgnum lið,
hýrið tit áttu av mætasta slag`-
leikar í kæti tí dagin í dag.
Pilturin veksur og stetlar um gátt,
leingist í haga og lyng.
Roynir seg fram, sjálvt um tað gongur smátt,
og kemur í okkara ring.
Skótarópið lærir, lærir hann brátt –
lærir at brúka skil sítt og mátt,
mong eru gomul, sum skilja ei tað, –
livi tí kæti várt dagin í dag.
Tá ið tú veksur, er troyggjan ov trong,
og húgvan passar tær ei,
ferðast tú hevur um fjall, yvir ong,
og ofta var trupul tín leið.
Tí fert tú kátur í hagan í dag,
væl smakkar súpanin, hugsa um tað,
møðist tú, fellur tú ikki í fátt;
eyguni strála, tí hýrið er gott.
Teir gráhærdu hildu, at stuttligt var tað,
at gera ein rovaraflokk,
teir vistu, at skóti er skóti, og tað
er altíð nóg mikið og nokk;
merkið er her, gev ikki uppat,
gamalur situr, har unglingur sat,
rovari sum skóti livir og fer,
altíð í góðum hýri hann er.
Lag: Sov Dukke-Lise…


text:
Landsverk søkir ágrýtnan og álítandi maskinsmiðjulærling til smiðjuna í Øravík at byrja skjótast til ber.
Arbeiðsuppgávur
Arbeiðið fevnir um viðlíkahald og umvæling av bilum, entreprenørmaskinum o.ø. hjá stovninum. Tú verður upplærdur av einum dugnaligum toymi innan fyri fakið.
Førleikakrøv
Tað er ein treyt, at tú hevur lokið fólkaskúlan. Royndir við mekaniskum arbeiði kunnu vera ein fyrimunur, men eru tó ikki ein treyt. Mest umráðandi er, at tú hevur hug og áræði at læra handverkið.
Vit vilja røkka best møguligum úrslitum, og tí vænta vit, at tú ert arbeiðssom/-samur, dugnaligur og vælskipað/-ur.
Á Landsverki seta vit trygdina í hásæti. Tí er umráðandi, at tú dugir at vísa arbeiðinum ans og virðir galdandi trygdarreglur, sum eru tengdar at uppgávum.
Setanarviðurskifti
Løn og setanartreytir annars eru sambært lærlingasáttmálanum millum Føroya Handverkarafelag og Føroya Handverksmeistarafelag. Lærutíðin er 4 ár og endar við eini sveinaroynd.
Umsóknir
Umsókn við prógvum kann sendast umvegis heima heimasíðu okkara www.landsverk.fo og skal vera okkum í hendi í seinasta lagi 23. oktober 2018.
Nærri upplýsingar um starvið kunnu fáast við at venda sær til Teddy Johannesen, smiðjuformann, á tel. 290 703 ella umvegis teldupost tj@lv.fo.


text:
NÝGGJ KUNNGERÐ UM STUÐUL TIL LANDBÚNAÐIN
Tann 15. mai 2018 kom nýggj kunngerð um stuðul til landbúnaðin í gildi, ið avloysti hina gomlu kunngerðina frá 2010.
Nýggja kunngerðin er, eins og hin undanfarna, givin við heimild í ávikavist løgtingslóg nr. 18 frá 4. mai 1961 um studning til frama fyri húsdýraalingina og húsdýrahaldið v.m. og í løgtingslóg nr. 32 frá 6. mars 2003 um landbúnaðarstuðul.
Studningur kann latast til mjólk, neytakjøt, seyðakjøt, stráfóður, súrhoysbrunnar, velting o.a., djórahald, avloysaraskipan og føroysk húsdjórasløg. Stuðulin til landbúnaðin er treytaður av, at umsøkjari er bókhaldsskyldugur og meirvirðisgjaldsskrásettur sambært galdandi lóggávu. Tó er studningur til føroysk húsdjórasløg undantikin ásetingunum um bókhaldsskyldu og MVG-skráseting. Búnaðarstovan umsitur studningin sambært kunngerðini, ið verður veittur sbrt. umsókn, og á serligum umsóknarblaði. Búnaðarstovan hevur somuleiðis eftirlit við, at treytirnar fyri studningi verða hildnar.
Av nýggjum stuðulsmøguleikum eru tað serliga tvey evni, sum bøndur og onnur landbúnaðarfólk eiga at býta merki í:
Í § 3 um stuðul til neytakjøt er nú tikið við, at serstakur stuðul kann veitast til kálvakjøt. Í kunngerðini er hesin møguleikin orðaður sum stuðul til neytakjøt 1 – 16 mánaðir. At nágreiningin av kálvakjøti er sett til at vera neytakjøt í aldrinum 1- 16 mánaðir kemst av, at tað ikki varð hildið ráðiligt at greina aldursbólkin í enn minni flokkar. Stuðulin til neytakjøt, soleiðis sum vit áður eru von við, nevniliga til kjøtið av flettum mjólkneytum, eitur nú í kunngerðini stuðul til neytakjøt eldri enn 16 mánaðir. Eins og áður, kann hægri studningur latast til neytakjøt av útoyggj, sum í hesum føri eru: Fugloy, Svínoy, Kalsoy, Mykines, Nólsoy, Hestur, Koltur, Skúvoy og Stóra Dímun.
Í § 5 um stuðul til føroyskt framleitt stráfóður er tann broytingin framd, at stráfóðurstuðulin nú eisini fevnir um stráfóður til brúk í vinnuliga seyðahaldinum. Vert er at geva gætur, at stráfóðurstuðulin ikki fevnir um stráfóður til onnur húsdjór, m.a. ross.
Eisini kann verða nevnt, at í nýggju kunngerðini er nærri greinað um studningin til avloysaraskipanina, at hesin ikki kann avhendast ella veðsetast.
Búnaðarstovan hevur latið gera nýggj umsóknarbløð, ið kunnu heintast á heimasíðuni. Nýggju umsóknarbløðini kunnu fyllast út á telduni og so skrivast út til undirskrivingar.
Sjálv kunngerðin um stuðul til landbúnaðin sæst her.« Aftur


text:
Her eru seks retro stólar, úr teaktræ, sum designarin Kaj Kristiansen hevur sniðgivið. Model 42 verður vanliga kallað Z – stólurin. Teir eru gjørdir hjá Scou Andersen Møbelfabrik í Danmark 1956 – 1957.
Stólurin hevur eitt rygglen, sum vippar og sum ger tað at tú situr sera væl. Stólarnir hava sítt uppruna
ullintaklæði.
Kai Kristiansen (føddur í 1929) er danskur møblasniðgevi, útlærdur snikkari í 1949. Las síðani á Kongliga danska listaakademinum hjá Kára Klint. Kai stovnaði sniðgevingarstovn í 1955 og samstarvaði við nakrar danskar møblasniðgevar, ið vóru frammi tá. Kai hevur sniðgivið tað, sum hann kallar Model 42 (eisini kallaður
Z-stólurin), Model 31, Model 121 (salongstólurin) og eitt reolasnið, sum eitur FM Reolasystem.
Stílurin hjá Kai kallast Danish modern og er minimalismu-stílur í innbúgvi og búnyttum. Danish Modern er avleggur av Danish Design, sum var eitt lítið møblarák í 1920’unum, sum Kári Klint fann uppá, og
Danish Design kemur av mikla og heimskenda týska rákinum, ið vit kenna sum Bauhaus.
Kári og Kai gjørdu møblar, sum teir royndu at fáa at líkjast sniðgevingini av mannakroppinum, og teir vóru vælumtókt í 1940’unum og 1960’unum. Seinni fóru teir undir at framleiða borðbúnað og døgurðastell eftir sama leisti.
Model 42
Hesin er ætlaður sum døgurðastólur, gjørdur av tekki, og sniðið er einfalt. Ryggjalenið kann førkast umleið ½ cm aftur og fram til tess at stuðla bakinum, og setrið hevur strikur og er fóðrað við ull.


text:
Gjaldstreytir
Gjaldsháttur
Tá innivist verður bókað, skal upphæddin verða goldin beinaveg, um ikki annað er tilskilað á vørurokningini. Tá bílagt verður 1 mánaða ella styttri áðrenn útleigudagin er bíleggingin bindandi.
Konto okkara er í Norðoya Sparikassa. 9865 – 312.106.7.
Tá upphæddin kemur uttanlands frá er ofta neyðugt at nýta IBAN og BIC/SWIFT.
IBAN: FO7898650003121067 (FO er í stórum bókstavum, restin eru tøl).
BIC/SWIFT: NOYAFO21 (bæði O eru í stórum bókstavum.)
Avlýsingarháttur
Til ber at avlýsa eitt leigumál áðrenn útleigudagin, og leigupeningurin verður afturgoldin soleiðis:
1. Í minsta lagi 40 dagar áðrenn útleigudagin: – 25 % av leiguni, tó í minsta lagi 500 kr.
2. Í minsta lagi 30-39 dagar áðrenn útleigudagin: – 50 % av leiguni, tó í minsta lagi 500 kr.
3. Minni enn 30 dagar áðrenn útleigudagin: onki verður afturgoldið
Broytingar
Fyri broytingar inntil 4 vikur áðrenn útleigudagin taka vit 500 kr. í ómaksgjaldi.
Fyrisitingargjald
Um flytingin er aðrastaðni frá enn úr Føroyum, so verða álagdar 150 kr. í fyrisitingargjaldi. Hetta tí tað kostar at móttaka pening uttanlands frá.