text:
Jólamaðurin
Jólamaðurin (av donskum julemanden) er ein norðurlendsk útgáva av amerikanska Santa Claus ið aftur hevur røtur í niðurlendska Sinterklaas ella Sint Nicolaes. Upprunin til Sint Nicolaes er Santa Nikolaus frá Myra, sum Niklasarmessa verður hildin til minnis um. Vanliga er jólamaðurin avmyndaður sum ein førur, kátur, hvítskeggjutur maður – stundum við brillum – í reyðum koti við hvítum kraga og ermakvarðum, reyðum buksum við hvítum buksufaldum, og svørtum leðurbelti og styvlum. Hendan ímyndin av jólamanninum, gjørdist vælumtókt í USA og Kanada í 19’du øld orsaka av eini yrking eftir Clement Clarke Moore “A Visit From St. Nicholas”, og av tekningum hjá Thomas Nast. Hendan ímyndin hevur hildið sær og er styrkt gjøgnum sangir, útvarp, sjónvarp, barnabókur og filmar.
Innihaldsyvirlit
Upphav[rætta | rætta wikitekst]
Kristnar siðvenjur (traditiónir)[rætta | rætta wikitekst]
Siðvenjan við jólamanninum byggir á søgnina um tað kristna halgimennið Sankta Nicholas (Sankta Niklas) sum var biskoppur í havnabýnum Myra í Lykia í núverandi Turkalandi í 3 øld. Hann skal hava verið tiltikin gávumildur, og hjálpt nógvum familjum í neyð. Millum annað skal hann í loynd hava givið tríggjar posar við gulli til ein mann sum átti tríggjar døtur, men ikki hevði ráð til at geva teimum medgift tá tær skuldu giftast.
Niklas var verndarhalgimenni fyri millum annað børn og ung. Í 1200-talinum varð tann stóra barnafestin i Frankaríki løgd á minnisdegi Sankta Niklasar tann 6. desember Niklasarmessu . Henda fest spjaddi seg við tíðini til onnur lond í Evropa. Siðurin var m.a. at geva smáar gávur, sokallaðar Niklas-gávur, og ofta var tað Niklas sjálvur ið kom við gávunum. Við síðuna av hesum siði uppstóð ein tilsvarandi fólksligur siður í 1400-talinum har Niklas kom heim til fólk við gávum. Innan protestantismuna bleiv tann katólski Niklas-figururin sæddur sum ein kappingarneyti til tann veruliga jólaboðskapin og har bleiv hann útskiftur við Jesusbarnið (Christkind) ella ein protestantiskan ella sekuleran Jólamann fleiri staðir.
Heidni upprunin[rætta | rætta wikitekst]
Sambært germansku gudalæruna (sum m.a. umfatar ta norrønu gudalæruna) plagdi Óðin at ríða á áttabeinta rossi sínum Sleipni, ið kundi leypa long strekki; hetta kann samanlíknast við reinsdjórini hjá jólamanninum, ið dragsa gávuflyltu sletuna hjá jólamanninum eftir himmalhválvinum. Óðini varð eisini givin mong nøvn ið benda á ein gamlan hvítskeggjuntan mann, m.o. Síðgrani, Síðskeggr, Langbarðr (ið øll merkja ’síðskeggjutur’) og Jólnir (Jólamaðurin).
Um jóltíðir plagdu børn at seta styvlar fyltar við sukri, gularótum ella hoyggi til rossið Sleipnir hjá Óðini, og afturfyri gav hann teimum góðgæti ella gávur. Framvegis seta børn í Týsklandi, Belgia, Niðurlondum og pørtum av Frankaríki, skógvar fram, ikki til Óðins, men til kristna Sankta Niklas. Í øðrum londum, m.ø. Føroyum, eru styvlarnir skiftir út við hosur, ið verða hongdar upp so jólamaðurin kann koyra gávur í tær um náttina.
Jólamaðurin í Norðurlondum[rætta | rætta wikitekst]
Jólamaðurin kom til Norðurlond í seinnu helvt av 1800-talinum, og avloysti so við og við tann eldra ”jólabukkin” í leiklutinum sum gávuútberi jólaaftan í øllum norðurlondunum. Jólabukkurin, ella Jólageitin, er stórt sæð bara kendur frá Skandinavia (tó ikki Føroyum). Upprunin til jólabukkin er ókendur, men siðurin er elligamal og er jólabukkurin ein tann elsta ímyndin av jólum í skandinavia. Eitt boð uppá upprunan til jólabukkin er at tað var gamal víkingasiður at offra ein geitarbukk um jóltíðir, við ynskjum um at fáa eitt gott nýtt ár; eitt annað boð er at jólabukkurin stavar frá miðaldarligum kirkjuligum jólaspæli, ið ofta eisini hevði ein djevul við hornum, ið líktist einum hornutum geitarbukki.
Í Svøríki verður jólamaðurin róptur Jultomten, í Danmark Julemanden, í Noregi Julenissen, í Íslandi Jólasveinn, í Grønlandi Juulimaaq og í Finlandi Joulupukki har geitarbukksnavnið er varðveitt ("pukki" merkir bukkur), og á finnlandssvenskum julgubben.
Norðurlendsku nissurnar byggja í grundini á vættrar, ið onki samband hava við Sankta Niklas, men tær eru blivnar knýttar at honum við nissu-navninum, sum kemur frá tí norðurlendska forminum av Niklasi, Niels – tvs. jólaniels bleiv til jólaniss. Frá endanum av 1800-talinum vórðu tær smáu garðsnissurnar (vættrarnir) ofta avmyndaðar sum ‘jólanissur’, serliga á jólakortum, og í dag eru tær smáu skeggjutu nissurnar ímyndin av jólunum.
Jólamaðurin í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Nútíðar føroyski jólamaðurin ella jólanissan er av donskum uppruna, komin við danskari mentan, vikubløðum v.m. til Føroya í 20. øld. Roynt hevur verið at føroyska henda danska jólamannin eftir íslendskari fyrimynd, har jólamaðurin verður sagdur at vera “ein góðvættur, ið sigst bera børnum gávur á jólum - ella fólk, ið er ílatið sum slík”. Eisini hava føroyskir jólamenn fingið nøvn sum ‘Kertustubbi’, ‘Greytasleikur’ og ‘Kjøtkrókur’ eftir íslendskum leisti, men hesi nøvn koma fyrst á skrift í Íslandi í 1860, og eru sostatt eini 1600 ár yngri enn Niklas navnið. Eisini er íslendski ‘jólakøtturin’ vorðin til føroyska jólafrensin ‘Halaleysi’, tó hevur íslendska ‘grýlan’ ikki fingið innivist í føroysku jólunum.
Marius Johannesen roynir í sanginum "Eg eri jólamaðurin..." at lata jólamannin í føroysk klæðir og búgva í heyggi eins og huldufólkini: "Eg eri jólamaðurin við stórum gráum skeggi, í koti og svørtum knæbuksum, eg búgvi í hulduheyggi."
Ein siður ið hevur tikið seg upp seinastu árini er, at føroysku jólamenninir nú koma til landið við eini føroyskari slupp; hóast onga ávirkan haðani, so minnir hetta um Sinterklaashaldið í Niðurlondum, har Sinterklaas kemur til Niðurlong við einum dampskipi.
Eisini føroysku vættrarnar eru vorðnar til nissur; Orðabókin sigur um nissu: "nissa: vættur ið heldur til nær menniskjum t.d. í úthúsum (hildin at vera lítil gráklæddur maður í reyðari topphúgvu og við skeggi)", - stundum verður jólamaðurin eini róptur jólavættur, og nissurnar jólavættrar.
Jólamaðurin í enskmæltu londunum[rætta | rætta wikitekst]
Sambært nýmótans amerikanskari siðvenju, er jólamaðurin ein tjúkkur (førur) maður við kritahvítum síðum skeggi, klæddur í reytt við hvítum pelskantum og svørtum styvlum. Vanliga sigur hann eitt hjartaligt “Ho ho ho!”. Hann býr á Norðpólinum har hann framleiðir gávur saman við smáum hjálparum ella nissum. Jólanátt flýgur hann gjøgnum luftina í eini sletu ið verður dragsað av reinsdjórum, har kendasta reinsdjórið er “Rudolf við tí reyðu nøsini”. Frá sletuni fer hann niður gjøgnum skorsteinskaminuna við jólagávum. Tað er vanligt at seta eitt sindur av mati fram til jólamannin. Jólamenn upptraðka ofta áðrenn jólaaftan í keypsmiðstøðum (sentrum) har teir ofta spyrja børn hvat tey ynskja sær til jóla, ella fyri at savna pengar inn til vælgerandi endamál.
Tann enski og USA-amerikanski jólamaðurin byggja á ímyndirnar av tí káta jólaglaða “Father Christmas” frá bretsku oyggjunum og "Sinterklaas" frá Niðurlondum. Frásagnir, yrkingar og tekningar av jólamanninum, serliga yrkingin "A Visit From St. Nicholas" (ella "The Night Before Christmas") frá 1823, skaptu eina felagsmynd av jólamanninum í amerikansku siðvenjuni. Reklamutekningar fyri Coca Cola í 1931, teknaðar av svenskamerikanaranum Haddon Sundblom, gav gjøgnumbrot fyri tann reyð-hvíta búnan jólamaðurin er ílatin í dag – litirnir hjá Coca Cola.
Jólamaðurin verður oftast róptur Father Christmas í Stórabretlandi, meðan hann í USA verður róptur Santa Claus, ein anglifisering av tí niðurlendska Sinterklaas, tvs. Sankta Nicholas. Hesin jólamaðurin er avmyndaður í óteljandi bókum og filmum, og haraftrat í jólaframsýningum og jólapynti, og er kendur um allan heimin.
Jólamaðurin í Russlandi[rætta | rætta wikitekst]
Í tí gomlu russisk-ortodoksu kirkjuni var Sankta Nicholas hitt mætasta halgimennið, og kom hann eisini við gávum har. Í Russlandi er tað tó Ded Moroz (Дeд Mopoз), tvs. ”Abbi Frost” (ella Frostabbi) ið hevur leiklutin sum jólamaður. Hann hevur ein gandastav og deilir gávur út til børn á nýggjárinum, ofta saman við abbadóttur síni Snegurotsjka (CHerypoчka) á føroyskum «Snjómoyggin». Abbi Frost kemur eisini fyri í týskari siðvenju, har hann verður róptur "Väterchen Frost". Undir kommunismuni varð Ded Moroz fyrst bannlýstur, men seinni bleiv hann m.a. brúktur í mentanarpolitiskari propaganda, sum ein mótsetningur móti tí dekadenta (forfalna) vesturlendska jólamanninum, og var tá nærum altíð klæddur í bláan kappa (kot).
Bústaður jólamansins[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri lond siga seg hýsa heimstaðnum hjá jólamanninum. Tá danskt sjónvarp sendi jólarøðina (seriuna) ”nissebanden i Grønland” í 1989, uppstóð ein nýggj mýta – at húsini hjá jólamanninum liggja í Umanak á vesturstrond Grønlands. Norðmenn siga at jólamaðurin býr í Drøvbakk, sviar at hann býr í bygdini Mora, har tað eisini er ein park nevnd Tomteland, meðan finnar siga hann býr á fjallinum Korvatunturi í landnyrðings-Finnlandi, men hetta plássið hevur fingið kapping frá einum øðrum plássi í Finnlandi, Rovaniemi, har ein Santa Park opnaði í 1998, og royna finnar at fáa ES at góðtaka hetta sum offisiella heimstað jólamansins. Sambært norðuramerikanskari siðvenju, so býr jólamaðurin á Norðpólinum, og gav kanadiska stjórnin jólamanninum (Santa) kanadiskan ríkisborgaraskap tann 23 desember í 2008. Men eisini muslimska Turkaland ger (helst tað mest legitima) krav uppá bústað jólamansins, nemliga í heimstaði kristna Sankta Niklasar Myra, nú Demre í Turkalandi. Í muslimska Turkalandi er jólamaðurin eisini vælumtóktur, har er hann kendur sum "Noel Baba" og gevur hann børnum gávur á nýggjárinum, tí turkar halda ikki kristin jól.
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Søgan um Jólamannin á donskum
- Grein á enskum um Sankta Nicholas frá St. Nicholas Center
- Søgan um Santa Claus og Father Christmas á enskum


c: text/html

text:
Jóannes Eidesgaard
Jóannes Dan Eidesgaard (føddur 19. apríl 1951 á Tvøroyri) er føroyskur politikari, fyrrverandi løgmaður og landstýrismaður. Hann varð valdur til løgmann 3. februar 2004 og sat sum løgmaður til september 2008, tá ið hann bleiv avloystur av Kaj Leo Johannesen. Sum løgmaður hevði Jóannes Eidesgaard ábyrgd av stýrisskipanarmálum og fyrisiting. Jóannes Eidesgaard tók læraraprógv í 1977, fekk starv á Tvøroyrar Skúla og var í starvinum, til hann í januar 1991 fór í landsstýrið.
Innihaldsyvirlit
Politiska lívsleiðin[rætta | rætta wikitekst]
Í 1990 varð hann á fyrsta sinni valdur inn á Løgting fyri Javnaðarflokkin í Suðuroyar valdømi og hevur verið afturvaldur síðan. Frá 1991 til 1993 var Jóannes Eidesgaard landsstýrismaður í almannamálum, heilsumálum og arbeiðsmarknaðarmálum, og eitt stutt skifti var hann eisini landsstýrismaður í mentanarmálum í samgonguni, ið var ímillum Fólkaflokkin og Javnaðarflokkin. Frá apríl 1993 til september 1994 var Jóannes aftur landsstýrismaður í almanna-, heilsu- og arbeiðsmarknaðarmálum, tá ið Javnaðarflokkurin var í samgongu saman við Sjálvstýrisflokkinum og Tjóðveldisflokkinum.
Í tíðarskeiðnum frá september 1994 til juni 1996 var Jóannes Eidesgaard landsstýrismaður í fíggjar- og búskaparmálum og norðurlandamálum. Hann var eisini varaløgmaður í hesari samgongu millum Sambandsflokkin, Javnaðarflokkin og Verkamannafylkingina.
Jóannes Eidesgaard var formaður Javnaðarfloksins frá 1996 til 2011 og formaður í tingbólki Javnaðarfloksins. Jóannes hevur verið limur í uttanlandsnevndini og í Norðurlandaráðnum. Í tíðarskeiðnum 1996 til 1998 var hann fíggjarnevndarlimur.
Í tíðarskeiðnum frá 1998 til 2001 var Jóannes Eidesgaard fólkatingslimur.
Jóannes Eidesgaard varð valdur býráðslimur á Tvøroyri frá 1980 til 2000, men hevur verið í farloyvi, tá ið hann hevur sitið í landsstýrinum.
- 1977 Læraraprógv á Føroya Læraraskúla.
- 1977 - 1990 Lærari í Tvøroyrar skúla.
- 1980 - 2000 Býráðslimur á Tvøroyri.
- 1990 - 2004 Løgtingslimur.
- 1991 - 1996 Landsstýrismaður.
- 1998 - 2001 Fólkatingslimur.
- 2004 - 2008 Løgmaður í Føroyum.
- 2008 - 2011 Fíggjarmálaráðharri[1]
- 2011 (februar) - 2011 (oktober) Løgtingslimur.
Privat[rætta | rætta wikitekst]
Jóannes er sonur Jonu (1917 - 2006) og Erling Eidesgaard (1920 - 1987) á Tvøroyri og er giftur við Anitu, dóttir Johild og Bjarna W. Joensen úr Froðba. Tey eiga tvey børn, Erling og Ingun.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- J.fo
- Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 275 (PDF-Download)
Andrass Samuelsen | Kristian Djurhuus | Peter Mohr Dam | Hákun Djurhuus | Peter Mohr Dam | Kristian Djurhuus | Atli Pætursson Dam | Pauli Ellefsen | Atli Pætursson Dam | Jógvan Sundstein | Atli Pætursson Dam | Marita Petersen | Edmund Joensen | Anfinn Kallsberg | Jóannes Eidesgaard | Kaj Leo Johannesen

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Viktoriavatn
Viktoriavatn (eisini rópt Nyanza) er størsta vatnið í Afrika. Vatnið haðani rennur gjøgnum Nilá út í Miðjarðarhav. Nógvur fiskur er í Viktoriavatni. Tað hevur eisini stóran týdning sum farleið millum londini Kenja, Uganda og Tansania. Fyri at fáa meira burtur úr fiskivinnuni varð eitt nýtt fiskaslag slept út í Viktoriavatn í 1950-árunum. Tað var nil-áburran, sum ikki hevði verið í vatninum áður. Nil-áburran treivst væl, og nógv meira varð nú fiskað. Men seinni vísti tað seg, at nógv onnur fiskasløg minkaðu í staðin. Hetta vóru fiskasløg, sum fiskimenninir, ið búðu fram við vatninum, fiskaðu við smáum útróðrarbátum. Í staðin komu stór fiskiskip langvegis frá at fiska nil-áburruna. Í Viktoriavatni trívist ein vatnplanta, ein hýasint, sum helst er komin úr einum urtagarðshyli. Hesin vøksturin flýtur omaná og fjalir stórar partar av vatninum. Tað ger, at bátar illa fáa siglt. Men nú er eitt skordýraslag sett út, sum etur hesa vatnplantuna, og tí er ikki so nógvur ampi av henni longur.


text:
Gary McKinnon
Gary McKinnon (føddur 10. februar 1966 í Glasgow, Skotland) varð í 2002 tikin fyri at hava hakkað seg bæði inn í telduskipanina hjá Pentagon og eisini hjá NASA. Hetta gjørdi hann í íbúð sínari í London. Tað byrjaði um veturin í 2001. McKinnon, sum tá var 36 ára gamal, sat í íbúð síni í London og royndi at finna prógv fyri, at UFO eru veruleiki. Hann var arbeiðsleysur um hetta mundi, so hann nýtti alla tíð sína til hetta. Honum eydnaðist at koma sær inn í skipaninar hjá bæði NASA og Pentagon, men hann hevði ikki í hyggju at gera skaða, sigur hann. Hann vildi bert finna prógv fyri, at UFO-ar eru til. Í tíðarskeiðnum frá februar 2001 til mars 2002 hevur Gary McKinnon hakkað seg inn í 97 hernaðarteldur, skannað 73.000 teldur hjá skrivstovufólki í amerikansku umsitingini og oyðilagt fleiri terminalar hjá amerikansku sjóverjuni. Hann legði altíð eina heilsan á teldurnar. Heilsanin var henda: «Your security is really crap!». Stuðlar McKinnons vísa á, at hann hevur Aspergers syndrom og er sera intelligentur. Hansara ovurstóri áhugi fyri UFO er eisini ein avleiðing av sjúku hansara.
USA krevur at fáa Gary McKinnon útflýggjaðan og dømdan 60 ára fongsulsrevsing fyri at hava brotið seg inn í telduskipanina hjá Pentagon.


text:
Hongkong
Hongkong, Hong-Kong ella Hong Kong (enskt heiti: Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China, kinverskt heiti: 中華人民共和國香港特別行政區) er ein av týdningarmestu fíggjarmiðdeplum í heiminum og ógvuliga ríkt. Tað er ein týðandi ídnaðar- og handilsbýur, haðani teir selja nógvar ídnaðarvørur til Evropa. Hongkong er í dag ein vesturlendskur býur í einum kommunistiskum landi, og nógvir kinverjar droyma um at sleppa at búgva í Hongkong.
Í Hongkong búgva umleið 7,0 milliónir fólk. Miðallívsævin í landinum er 82,04 og 6,5 % av fólkinum eru ikki lesifør [1].
Innihaldsyvirlit
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Í 1898 samdust Fólkalýðveldið Kina og Stóra Bretland um, at Stóra Bretland skuldi leiga Hong Kong í 99 ár. 1. juli 1997 kom Hong Kong aftur undir Kina, men fyrrverandi bretska hjálandið skal hava egna stýrisskipan í 50 ár. Hongkong er tí ikki sjálvstøðugt ríki, stendur undir Kina, men hevur egna stýrisskipan til 2047 [2].
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Uttan fyri Guangdong er býurin Hongkong, sum nú hoyrir til kinverska ríkið. Hongkong er 1,104 km2.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Í Hongkong, sum er handilsmiðstaður við moskusi, verður goldið upp í 500 000 kr fyri eitt kilo. Tað mesta verður haðani selt til Japans.
Mong háhús eru í Hong Kong, og á handilsgøtuni mitt í miðbýnum stendur stórsligna háhúsið hjá Hong Kong Shanghai Banka. Bygt verður uppeftir, tí at so lítið lendi er at byggja á. Húsið varð liðugt bygt í 1985 og er eitt verkfrøðiligt meistaraverk. Tá ið húsið varð bygt, ráðførdu byggifrøðingarnir seg alla tíðina við serfrøðingar í feng shui, aldagomlu kinesisku trúnni um vindsins og vatnsins megi. Hetta varð gjørt til tess at vissa øllum teimum mongu fólkunum, ið skuldu vera í húsinum, góða heilsu, hepni og ljósa framtíð [3].
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Fyrr var nógvur ídnaður í Hong Kong. Nógv varð gjørt av leikum, klæðum og elektróniskum vørum. Nú er næstan allur ídnaður fluttur norður um markið til Guangdong og Kina, har lønarlagið er nógv lægri. Allarflestu fólk í Hong Kong starva í tænastuvinnuni.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Hóast Hong Kong bara er heilt lítið landøki, eitt nes við fjøllum og útifyri 230 grýtutar oyggjar í Landsynningsasia, búgva 7,0 milliónir fólk har.
Mong fólk í Hong Kong búgva ikki uppi á landi, men í báti. Heil húski búgva samanstúgvað í djunkum og sampanum, tey liva av fiskiskapi. Har eru eisnini flótandi handlar, matstovur, skúlar; tannlæknar og háfríðkanarfólk fara eisini til arbeiðis við báti. Túsundtals fólk búgva enn soleiðis, men hesin lívsháttur er nú í vanda fyri at fara í søguna. Atvoldin er, at stór nýmótans fiskiskip koma í staðin fyri gomlu bátarnar, og útróðrarmenninir verða noyddir at fáa sær arbeiði uppi á landi.
Mong kinesisk húski, helst úr Hong Kong, búsettu seg í USA og Kanada, áðrenn Hong Kong fór undir kinesiskt yvirræði í juli 1997 [4].
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hk.html
- ↑ http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2747.htm
- ↑ http://isites.harvard.edu/fs/docs/icb.topic32894.files/7-4_Hongkong.pdf
- ↑ http://calgary.hkcba.com/forum/_Library/example_logos/Doreen_Steidle_Compatibility_Mode_.pdf


text:
Jólaaftan
Jólaaftan er 24. desember - dagurin fyri jóladag. Orðið aftan kann bæði merkja kvøld (sbr. da: aften) og dagurin fyri halgidag, td. jólaaftan, nýggjársaftan, páskaaftan og hvítusunnuaftan. Við fyrimynd í hesum orðum er eisini gjørt skemtiorðið budingsaftan, tí onkur skipskokkur altíð hevði buding omaná døgurða sunnudag.
Í Føroyum hevur jólaaftan verið vanligur arbeiðsdagur til klokkan 6 á kvøldi, tá hildið varð heilagt. Vanligt var fyrr at kóka ræstan fisk til døgurða jólaaftan - og summi halda framvegis fæst við henda sið - og haðani er heitið aftansfiskur.
Í nýggjari tíð er vanligt eftir danskari fyrimynd at byrja jólahaldið jólaaftan, so borðreitt verður við eini góðari máltíð, td. kókaðum ella stoktum røstum kjøti, gás ella dunnu og við rísalamande omaná - har mandla er latin í 1 verð, og tann, ið fær hesa mandlu, fær eina mandlugávu.


text:
24.10.2014 - 16:51
Tær føroysku flogbóltsgenturnar í Amager VK í eldin í kvøld
Flogbóltur: Eina Kalsø, Elisabeth Purkhús, Sofía Purkhús, Birgit Guttesen og Elsa Sandberg Nielsen venja allar við Amager Volleyball Klub í Keypmannahavn. Amager VK er komið væl frá byrjan og liggja á odda í næstbestu donsku deildini. – Í kvøld skulu tær spæla 1/8 parts-finalu í steypakappingini í móti Køge, sum spælir í bestu donsku deildini.
Einans kr. 11.209 á konto hjá Fólkaflokkinum
Vikuskiftisveðrið
Løgmaður fordømir ræðuleikarnar hjá IS


text:
Tað eru nógvir pengar at spara við at bjálva húsini betur
17 maj
Tað eru nógvir pengar at spara við at bjálva húsini betur. Verða húsini bjálvaði betur, so sæst beinanvegin ein munur á oljurokningini.
Eitt veruligt dømi
Her er eitt veruligt ítøkiligt dømi, um eini hús, sum eru endur-bjálvaði / bjálvaði betur enn tey upprunaliga vóru.
Áðrenn húsini vórðu bjálvaði betur, brúkti húsarhaldið hvørt ár omanfyri 3.000 litrar av olju, okkurt árið heilt upp ímóti 4.000 litrum av olju.
Nú húsini eru endurbjálvaði (bjálvaði betur), er oljunýtslan nærum hálverað. í 2011 var oljunýtslan góðar 1.500 litrar. Fyrstu 11 mánaðirnar í 2012 er oljunýtslan góðar 1.600 litrar.
Talan er sostatt um sparing á meiri enn 1.500 litrar av olju um árið.
Við verandi oljuprísum (8,26 pr. litur) er talan um eina sparing á oljurokningini á meiri enn 12.000 kr. um árið.
So tað loysir seg at endurbjálva / bjálva húsini betur.
Ring tlf. 211997 og vit geva tykkum eitt gott tilboð!


text:
Móður Teresa
Móður Teresa (f. Agnesë Gonxhe Bojaxhiu 26. august 1910 í Skopje – † 5. september 1997 í Kalkutta í India) er heimskend katólk nonna. Hon verður sædd sum verndareingilin hjá teimum, ið líða neyð, og hugsaði hon meira um tey enn um seg sjálva. Nú berjast India og Albania um beinagrindina hjá henni. Móðir Teresa varð borin í heim í Skopje, Makedónia. Foreldur hennara komu frá Albania - tó búði Móðir Teresa í India tað mesta av sínum vaksna lívi, sum ung búði hon eina tíð í Dublin í Írlandi. Móðir Teresa var indiskur statsborgari. Í 1979 fekk hon Friðarheiðursløn Nobels.


text:
Reyði Krossur
Reyði Krossur er altjóða felagsskapur, ið rekur hjálpararbeiði í friðartíð og krígstíð. Reyði Krossur er heimsins størsti hjálparfelagsskapur, ið var settur á stovn, at verja mannalív og heilsu, at tryggja virðing fyri øllum menniskjum og at fyribyrgja og linna um menniskja líðing. Í islamskum londum eitur felagsskapurin Reyði Hálvmáni. Henri Dunant stovnaði henda felagsskap at hjálpa løstaðum hermonnum í kríggi. Í seinnu helvt í 19. øld komu nógvir Reyðakrossfelagsskapir í ymsu londunum. 16. apríl í 1926 var Reyðikrossur í Føroyum settur á stovn sum amtsdeild undir Dansk Røde Kors (1876), og 31. oktober í 1992 varð navnið broytt til Føroya Reyðikrossur. Felagsins standur er nú sjálvstøðugt felag undir Dansk Røde Kors. Reyðikrossur rekur menningarhjálp og vanlukkuhjálp og arbeiðir fyri mannarættindum.
Reyði Krossur Føroya[rætta | rætta wikitekst]
Reyði Krossur hevur virka í Føroyum í 83 ár, og er mangt manngott arbeiði gjørt øll hesi árini. Bjargingarringar hava verið settir upp kring landið, brúkt klæðir vera savnaði inn og latin teimum, ið hava tørv á tí, endurnýtslu handlar eru, nógv skeið í fyrstuhjálp vera hildin, samarittarnir hjálpa til á tiltøkum, vitjunartænastan tryggjar góða samveru til tey, ið eru einsamøll og mangt annað verður gjørt hvønn dag her á landið. Eisini hevur Reyði Krossur Føroya lati stuðul til útheimin, bæði til menningarhjálp, eitt nú tá jarðskjálvtin rakti Haiti í 2010 og tá hungursneyðin rakti Eysturafrika í 2011. Og til menningarstuðul, sum til dømis heilsuprosjektið í Kambodja, har fleiri bygdir í norður eystur Kambodja fingu stuðul, at byggja vatnbrunnar og at fáa frálæru í reinføri.


text:
So sær tabellin endiliga út sum hon skal
Eftir ein sera góðan fyrra hálvleik, við málum frá báðum teimum nýggju leikarunum, Hørði Askham og Briani Olsen, hildu vit fast við sigurin, hóast AB fekk eitt mál. Nú eru tveir triðingar farnir av kappingini og vit liggja nummar 1.
Liðið: Petur Meinhard Magnussen; Tórstein Mýlingstind, Aristide Tehe, Emil Mikkelsen, Andrias Eriksen; Hørður Askham (Brandur, 86'), Jovan Radinovic-Panic; Jákup Sveinbjørn Olsen (Ásmund, 74'), Brian Olsen, Tór-Ingar Askelsen; Hans Arni Ellefsen (Hørður, 46').
Eyka: Hørður Johansen, Jóhan Selfoss, Ásmund Hansen, Brandur Heinason.
Vit byrjaðu sera væl í dag og spældu kanska okkara bestu 45 minuttir í fyrra hálvleiki. Hetta gjørdi at mótstøðuliðið, hóast tað var oddaliðið, ikki fekk fótin fyri seg í byrjanini. Kombinatiónirnar sótu væl framm eftir miðjuni og Tór-Ingar og Jákup Sveinbjørn komu væl við á kantunum.
Fyrsta málið kom rættiliga skjótt. Vit vunnu horna í høgru og Jovan skeyt innskrúva við vinstra beinið. Innleggið kom væl innfyri, eingin fekk fatur á bóltinum og brádliga stóð Hørður Askham leysur og skoraði trygt.
Vit hildu á við góða spælinum, og miðskeiðis í fyrra hálvleiki kom seinna málið. Jovan var aftur innblandaður, har hann fekk ein bólt við sær fram eftir miðjuni. Hann trekti longur og longur, men fekk ikki skot á. Komin næstan aftur til baklinjuna áraka fimm-meturin, legði hann bóltin lágt aftureftir inn í brotsteigin, har Brian lá uppá lúr. Vendur burtur frá málingum fekk Brian bóltin undir kontrol, snaraði sær á og skeyt út til høgru stong. Málverjin fekk einki gjørt og 2-0.
Sum sagt fekk AB ikki fótin fyri seg í byrjanini, og tað var ikki fyrr enn í síðstu minuttunum at teir fingu fyrsta málmøguleikan. Hann var hartil eisini stórur, men Petur stórbjargaði skotinum úr stuttari fjarstøðu og retururin fór við síðuna av.
Eins væl og vit spældu í fyrra hálvleiki, spældu vit illa í seinna. Snøgt sagt einki hekk saman og vit dúvaðu stórt sæð uppá sterkt verjuspæla og langar bóltar.
Ein smáskaddur Hans Arni bleiv útskiftur í hálvleikinum, men innskiftið Hørður Johansen fekk ikki nógv at arbeiða við, og vit fullu langt aftur.
Longu í 7. minutti fingu gestirnir mál sítt. Tað var eitt innlegg úr teirra høgru, sum, umvegis ein hæl, snýtti málverja okkara, og so var støðan spent, altso 2-1.
Eina løtu miðskeiðis í hálvleikinum fingu vit flutt okkum longur fram. Vit pressaðu verjuna og málverjan til at gera mistøk og fingu nøkur góð fríspørk og hornaspørk, men einki spurdist burturúr.
"Argjamenn" fingu ongantíð ongantíð lagt okkum undir trýst hóast spælt var um 1. plássið, og vit hildu fast við leiðsluna heilt til dagsins dómari bríkslaði av.
Eftir nú at hava hála 6 stig í land uppá 4 dagar, er aftur steðgur. Vit spæla aftur mánadagin 13., tá ið Klaksvíkingar koma vestur á vitjan á Dungasandi. Dysturin verður kl. 19:00.
Koyrið á 07 Vestur!


text:
Bloggur 30.10.2014 LiljansaBomm pynt
Bomm kunna brúkast til annað enn at eta. Her eru bommini komin upp at hanga. Hygg undir my...ndunum hvussu tú kanst gera.
Mótaheimurin 30.10.2014 KvinnaHvíthús letur upp í nýumvældum hølum
Fleiri hava ivaleyst lagt til merkis, at handilin Hvíthús hevur verið stongdur í eina tið. Hetta er tí, at tær hava verið í gongd við at prýða um hølini. Í morgin, 31. oktober kl. ...
Stílrák 30.10.2014 KvinnaKop & Kande hjá Ide Møblum
Fríggjadagin 31. oktober letur Ide Møblar upp eina nýggja deild. Talan er um handilsketuna Kop & Kande, sum Thomas Dam Búnýti áður hevur umboðað. Kop & Kande hevur næstan ...
Bloggur 29.10.2014 KrákaEg búgvi í Føroyum tí...
... tá ið eg ferðist, so leingist eg heim. ...Mynd: Júst heimkomin.


text:
Hangul
Hangul (eisini skrivað Hangeul, 한글) er tann almenna skrivliga skipanin í Suður- og Norðurkorea og verður eisini óalment brúkt í Sulawesi. Hangul bleiv grundlagt í ár 1446 av Sejong tí Stóra.
Tá ið Hangul verður skrivað, vera bókstavarnir koyrdir í bólkar, heldur enn skrivaðir einstakliga. tildømis 한 han, sum er gjørt av ㅎ h, ㅏ a og ㄴ n, og 글 gul, sum er gjørt av ㄱ g, ㅡ u og ㄹl, saman vera tey 한글 Hangul.
9. oktobur er Hangul dagur í Suðurkorea og 15. januar er Hangul dagur í Norðurkorea.
Innihaldsyvirlit
Hjáljóð[rætta | rætta wikitekst]
Sjálvljóð[rætta | rætta wikitekst]
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Hangul bleiv grundlagt av Sejong tí Stóra seint í desembur 1443 og var liðugt 9. oktobur 1446. Hangul varð fyrst greitt frá í einum skjali frá ár 1446. Skjalið var kallað Hunmin Jeongeum (훈민정음 "Tað rætta ljóðið fólksins") og bókstavaraðið (Hangul) var uppkallað eftir hesum skjali.
Hangul (한글) varð grundlagt fyri at øll fólk kundu læra at skriva tað, tí tað var hildið at Hanja (漢字) var ov ringt at skriva.


text:
Í dag kom Hanus G. Johansen inn á skrivstovuna við nýggju fløguni í hondini. Gerð so væl! Lurta eftir henni og eg hevði verið fegin, um tú ummældi hana.
Setti meg at lurta aftaná Dag og Viku og eri púra burtur í henni, nýggju fløguni Á fold eru túsund gudar. Afturvið læs eg góðu orðini hjá Theodor Olsen, presti, um hin tvíoygda Poul F, sum eins og undirspælið bæði er hvast og kínandi.
Í annaðkvøld verður fløguaktuelli Hanus at hoyra í Sumba, har yrkjarin Poul F. Joensen (1898-1970) vaks upp. Hanus sigur, at síðani sjeytiárini hava søvnini sjáldan verið meir enn armslongd burturi og nógvar av yrkingunum eru prentaðar inn í sálina.
Fløgan, ið Mikael Blak hevur framleitt og Jónas Bloch og Theodor Kapnas hava tikið upp og ljóðblandað, telur ellivu tekstir hjá Poul F, sum Hanus hevur sett lag til. Átta uppruna tekstir og tríggjar týðingar eftir skotska Robert Burns, svenska Gustav Fröding og týska Georg Friedrich Daumer.
Ljóðmyndin byggir á landslagið hjá Mikael Blak, sum vit hoyrdu á Hørpuspælaranum fyri tveimum árum síðani, har sangirnir komu krúpandi, spakuliga og deyðsmerktir, og so kasta teir seg bráddliga á hin bógvin, harðliga lívsjáttandi, ja beint fram eksalteraðir. Uppvið øllum hongur Poul F, eina løtu lágmælt ástarbundin, so tíðin stendur still, næstu løtu ertandi komiskur, so tú liggur í skelliláturi.
Fyrsti sangur Bergtikin er at hoyra í Útvarpinum í hesum døgum. Hetta er ein av vøkru ástaryrkingum Poul F’s. Aftast í ljóðmyndini er piprandi hjartaslátturin, bassurin hjá Mikael Blak, fremri er brúsandi urgan hjá Magnusi, síðani twang swingandi el gittarin hjá Benjamin, ið far meg at hugsa um Rasmus, Marvin, Atkins og Knopfler alt í einum, og so trumman, nýggjasta ljóðføri hjá Hanusi. Sum nakað heilt nýtt er eydnast at brúka trummu aftur við einum inniligum Hanusi. Tað er amerikumaðurin Derek Murphy, ið hóvliga slær á trummu, uttan at smildra ljóðmyndina, sum á hesum fyrsta sangi er spent upp fyri okkum í øllum litum Hanusar. Bravo!
Annar sangur er Trúnaðardungin við dukandi óljóðsgittara fremst fyri, sum var tað Velvet Underground í garasjuni hjá Morrison í Belfast í 64, men tó á palli eitt leygarkvøld millum túrarnar í Klaksvík, har hvassi Dave Edmunds gittarin hjá Peturi Hans Poulsen í Opus hoyrist eina evarska løtu í Djórayndinum hjá Glerfoss. Og so kemur rullandi jazzpiano hjá Magnusi inn í ljóðmyndina og við fullfeitum elbassi verða vit førd inn um dyrnar í Perluni, har Mass Ingi og teir diskutera Pastorius undir lágum lofti. Føroyskur rokkur right on, tá hann er bestur. Hetta er Gloria á føroyskum. Ein nýklassikari.
Triði sangur er hin snøggi Slanguhalin, ein týðing hjá Poul F eftir týska Daumer, sum segðist hava Kaspar Hauser sum næming millum heims og heljar. Hetta er strammasta og best avmálda kompositión á fløguni. Eitt djevulskt meistaraverk í tveir og hálvan minutt.
Fjórði sangur er skemtivísan um Óla á Hólalagi Ein sorgarsøga við sangaranum í miðdeplinum, meðan undirspælið tekur mandolinina fram, kínandi trummur, stevbassur og eitt lætt piano rullar inn og út og at enda tekur samanum. Hetta er framúr ljóðarbeiði við einum fantastiskum enterteynara, performaranum Hanusi mitt fyri. Hetta er bara so leikandi lætt. Eitt jazz combo við einu írskum farra, kanska Chieftains tá teir vóru best.
Fimti sangur gevur fløguni navn, Á fold eru túsund gudar. Fyrst ein lestur, sum Hanus dugir so væl, intenst nærverandi, og so rútmiskt spæl fyri Eros, næstan sum Kim Larsen umborð á Jútlandiu, lætt leikandi, við brúsandi urgu og elgittara fremst í myndini.
Sætti sangur er einfalda ástarvísan Til hina einastu. Stig fyri stig ganga vit við Hanusi sum ferðaleiðara inn í trý ørindi hjá Poul F í tríggjar minuttir. Klassiskt.
Sjeyndi sangur Mín Stella er aftur hin siðbundni Poul F, so sum vit fyrr hava hoyrt Hanus tulka hann og hansara tekstir. Men so kaga bæði banjo og mandolin hjá Benjamin fram og lyfta sangin upp í loft, har hann sveimar í ring, júst so sum enterteynarin og showmaðurin Hanus dugir sum eingin annar.
Áttandi sangur byrjar við kontantum samanspæli, har piano, urga og akkustiskur gittari eru fremst. Heitið er Í iva, sum er týðing eftir svenska Gustav Fröding. Rættuliga siðbundin fólkavísa, í støðum meinlík Gluggamynd hjá Glataðu Spælimonnunum í 1983, men framborin so ektað og sjáldsamt av Hanusi, at hann ber øllum showinum og vevur fram eina egna og nýggja ljóðmynd við sarkastiskum innihaldi.
Níggjundi sangur er aftur ein djevulsk skemtivísa, hesuferð um Jens Jógvansson, upprunaliga eftir Robert Burns. Her flippar Hanus heilt út og er aftur rokkarin í 60’unum, nett sum í øðrum sangi í hesi røð. Satt at siga dámar mær best tá Hanus larmar og sleppur øllum bindingum, uttan at tað gongur út yvir orðini, sum verða framborin so týðuliga, sum vóru vit til ræddarvenjing. Og so er aftur larmur, enntá við einum fagnaðarrópi. Frálíkt.
Tíggjundi sangur er ein vøkuvísa, øvut av eini vøgguvísu, við heitinum Til mína. Vøkur vísa um deyðans bróður, svøvnin, bygd upp stig fyri stig, so sum vit kenna Hanus frá fyrr. Stillisliga leggjast ljóðførini afturat og nákvæma røddin stýrir og fevnir øllum. Inniligt.
Ellinti og seinasti sangur er Gloym meg ikki, men hav meg í huga. Við minimoog og sitrandi gittarspælinum, sum er floymandi eyðkennið hjá Benjamin, har tað vellir úr hvørjum streingi, hægri og hægri, til liðugt er. Punktum. Ein klassikari er komin at enda.
Í næstu viku byrja útgávukonsertir norðanfjørðs, fyrst í Mentanarhúsinum í Fuglafirði 30. november kl 20:00. Frá Sumba til Fuglafjørð er tað hugvekjandi at leggja sær í geyma, at Poul F og Victor Danielsen báðir hava gingið á Læraraskúla um sama mundið. Victor, sum var føddur 28. mars í 1894, tók læraraprógv tjúgu ára gamal í 1914, og Pól F, sum var føddur 18. november 1898, tók læraraprógv bara átjan ára gamal í 1917. Tá Victor andaðist í 1961 heilsaði Poul F honum m.a. við hesum orðum:
Vit lærdu báðir til sama starv,
men báðir slitu vit tjóðrið,
tó atvoldin tín var mótvegis mín,
og við hvør sínum fari vit fóru
Eg virði teg hátt, tú ein stríðsmaður var,
sum gav alt fyri hugsjónir tínar,
eg fati teg væl, tó eitt bládýpi var,
millum hugmyndir mínar og tínar
Fyri tveimum árum síðani, 9. desember 2010, var eg til konsert við Hanusi G. Johansen og skrivaði sama kvøld soleiðis á blogginum:
Patriarkurin
Á blogginum um dagarnar nevndi eg Martin Joensen plátumeistaran. Skal eitt einstakt heiti heftast á Hanus G. Johansen, so er tað patriarkurin. Hanus er ein patriarkur, ikki bara í útsjónd og pallstíli, men eisini tá hann tónsetur Pól F., og speglar hansara skaldskap, ið streymar til okkara - hástemtur, og í glógvandi løtum nøtrandi djevulskur, afturvið vælskipaðum smátónum, onkuntíð sum Cohen, onkuntíð sum Pink Floyd, onkuntíð sum ein hamrandi Leon Russel og at enda við eini gittarsymfoni, sum var tað Grieg uppá speed. Men mest sum Hanus, patriarkurin, ið syngur Pól F.
Sangskráin var úr nýggju fløguni, Hørpuspælarin, ið kom út 18. november, sum er føðingardagur hjá Pól F. Mikael Blak hevur framleitt og Jónas Bloch Danielsen tikið upp og ljóðblandað.
Tað var ein fragd at hoyra fylgispælið, sum lukkutíð var uttan trummur. Lætt og vælskipað, við smámunum, sum gjørdu tey í støðum drúgvu og fábroyttu løgini illustrativ og sterk, uttan at vera petti ágangandi. Bara málandi, við øllum litum og brøgdum.
Magnus Johannesen spældi á flygul, Kim Hansen á orgul og mellotron, Mikael Blak á el- og kontrabass og Benjamin Petersen á akustiskan og elektriskan gittar. Og so gingu teir til og frá ymsum ljómborðum, sálmasúkklu, sum er gamaldags traðkiorgul, mini-moog, mellotron og vibrafon. "Teir spæla uppá allan fana," segði hin burleski Hanus, meðan Benjamin gekk allan pallin runt frá gittar til vibrafon. Og tað var ikki endi á smáu litbrøgdunum í skiftandi ljóðmyndunum.
Og brátt var løtan farin. “Nú hava vit spælt allar sangirnar á fløguni,” segði Hanus, uttan at eg hevði kvett eftir klokkuni. Tað er ikki hent áður. Og so komu eykaløg og áhoyrara vildu hoyra enn meir. Og tað fingu vit. Ein seinasta heilagaðan sang frá einsamalla patriarkinum í sakralum ljósi frá Zachariasi og ljóðblandi frá Jónasi.
Ein av bestu konsertum í Norðurlandahúsinum í áratíggju. Farið og lurtið eftir patriarkinum innan ov seint er.


text:
16. apríl
16. apríl er dagur 106 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 107 um skotár er). 259 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini magnusarmessa, og tá verður sagt, at ljósu næturnar byrja.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Ferðmannaskipið Sewol við 476 fólkum umborð sakk 2,7 kilometrar frá Seogeochado-oynni í Suðurkorea. 325 av ferðafólkunum vóru 16-17 áragamlir skúlanæmingar, ið vóru á veg til oynna Jejo-do á eina 4-daga langa skúlaútferð. 150 fólk eru deyð, 152 ferðafólk eru ikki funnin eina viku eftir vanlukkuna og 174 fólk eru bjargaði á lívi.
- 1915 - Tíðindablaðið Norðlýsið byrjar virksemi sítt.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1927 - Benadikt XVI, pávi.
- 1940 - Margrethe II, drotning
- 1986 - Epke Zonderland
- 2000 - Dávid L. Jacobsen, føroyskur tónleikari


text:
Lopra
Lopra er ein niðursetubygd í Suðuroynni, bygdin liggur 5 km sunnanfyri Vág. Fólkatalið var 86 við ársbyrjan 2014. Ein tunnil bindur bygdirnar Lopra og Sumba saman, sumbiartunnilin lat upp í 1997. Akrar er lítil bygd sum liggur 2 km eystanfyri Lopra. Lopra liggur í einum dali rundan um Lopransfjørð. Tá ein kemur koyrandi úr Vági til Lopra sæst toppurin av Beinisvørði daga undan Hestinum. Eitt spískt fjall í Lopra sum minnir um eina pyramidu eitur Kirvi, topppur eitur Kirviskállur. Fjallið sunnanfyri Lopra móti Økrum eitur Siglifelli. Beint áðrenn ein kemur til Lopra er ein vík sum eitur Kirrivík, hon verður eisini nevnd Ónavík. Úr Kirrivík er ein vegur gjørdur eitt petti vestureftir, hesin førir til Lopranseiði, tó ikki heilt vestur. Lopranseiði er sera vakurt og sermerkt stað á vestursíðuni av Suðuroynni. Har er eisini Lopransholmur. Útsýnið suðureftir móti Beinisvørði er einastandandi.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
- 1834 fyrsta búsetingin var í Lopra, tá bóndin Andreas Thomassen flutti sín bóndagarð frá Sumba til Lopra
- 1901 Hvalastøð varð gjørd í Lopra, hetta var tann fjórða í Føroyum
- 1908 Ein verksmiðja sum gjørdi leivdir av stórhvali til náttúru tøð varð tikin í nýtslu
- 1946 Stórhvalaveiða byrjaði aftur frá Lopra, eftir at onki virksemi hevur verið síðan 1940
- 1953 er talið av stórhvali minkað so nógv, at hvalastøðin varð stongd
- 1957 Felags skúli og kirkjubygningur fyri Lopra og Akrar varð vígdur
- 1981 Tað var borðað niður í 2178 metrar dýpd, og tey funnu lítlar nøgdir av gassi, men ikki nokk til at tað loysti seg
- 1991 Tað var sprongt fyri seinastu ferð í februar og hol varð komið ígjøgnum fjallið úr Lopra til Sumbiar, tunnilin var tó ikki tikin alment í nýtslu fyrr enn í 1997.
- 1996 Í juli varð aftur farið at bora í Ónavík, nærhendis Lopra, og hesaferð varð borað niður í 3558 m uttan at olja varð funnin, men úrslitini vóru virðismikil í sambandi við oljuleiting úti á havinum
- 1997 Í desember lat Sumbiartunnilin upp. Ein kelda var funnin tá tunnilin var gjørdur. Seinni fingu øll hús í Sumbiar kommunu vatn frá kelduni. Ein krani var settur upp á kaiini í Lopra, og har koma fólk ymsastaðni frá at fáa sær reint kelduvatn. Vágbingar nevna vatnið Lopransvatn.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Akrar | Lopra | Sumba | Víkarbyrgi


text:
10. apríl
10. apríl er dagur 100 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 101 um skotár er). 265 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Løgtingið samtykti einmælt uppskotið um at stovna eitt alment partafelag, sum skal byggja og reka Eysturoyartunnilin og Sandoyartunnulin. Tunnlarnir verða mettir at kosta góðar tvær milliardir krónur. Eysturoyartunnulin eina milliard og 50 milliónir krónur, og Sandoyartunnulin verður mettur at kosta 860 milliónir krónur. Sambært uppskotinum verður koyrandi bæði í Eysturoyartunlinum og Sandoyartunlinum í 2021. Eysturoyartunnulin verður bygdur fyrst.
- 2014 - Føroyar - Norðurírland 0-0. Dysturin varð leiktur á Tórsvølli.
- 1980 ÍSB - Ítróttarsambandið fyri brekað stovnað.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1963 - Mark Oliver Everett, amerikanskur tónleikari


text:
Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir
Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir er føroysk listakvinna. Hon er fødd 1966 í Havn og býr nú á Argjum. Aggi hevur eisini búð í Danmark, har hon tók listarliga útbúgving og so búði hon nøkur ár suðuri í Vági, har hon hevði myndlistaverkstað í sama bygningi sum Ruth Smith Savnið heldur til. Í nøkur ár var Aggi forkvinna í felagnum, Skálin við Skálá, sum eigur Ruth Smith Savnið. Aggi fær íblástur ymsastaðni frá, eitt nú frá náttúruni. Fleiri av málningum hennara vísa smálutir av t.d. blómum.
Innihaldsyvirlit
Listaframsýningar[rætta | rætta wikitekst]
Aggi hevur luttikið í ymiskum listaframsýningum bæði í Føroyum og í øðrum londum. Eitt nú kann nevnast, at Aggi var gestaframsýnari á Heystframsýningini í Listahøllini á Tórshavnar Skipasmiðju, sum nú eitur MEST, og í Norðurlandshúsinum á heysti 2008. Ein av hennara málningum, sum nevnist Dilsea Carnosa/Kjøtblað (2007) og var við á framsýnigini, var nýttur sum kápumynd á bóklingi, sum var útgivin í sambandi við framsýningina.[1] Aftur í 2009 var Aggi gestaframsýnari á Heystframsýningini. [2]
Smyril M/S[rætta | rætta wikitekst]
Tá nýtt skip, Smyril, varð keypt til Suðuroyar leiðina í 2005, varð avgjørt, at ung føroysk listafólk skuldu sleppa at prýða skipið við teirra list. Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir er eitt av listarfólkunum, sum hava myndprýtt Smyril, tað gjørdi hon við myndarøðini "Carpe Diem". [3]
Skapandi spírar og Ung í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir hevur verið leiðari av fleiri verkætlanum fyri ung, eitt nú hevur hon tríggjar ferðir verið verksmiðjuleiðari av verkætlanini "Skapandi Spírar", seinast var suðuri í Vági, tá Vágs Kommuna fylti 100 ár. Børn sluppu at royna seg sum listafólk og so var framsýning við listarverkum teirra. Í dag hanga fleiri av hesum málningum á Heilsumiðstøðini í Vági og prýða veggirnar í læknahølunum har. [4] [5]
Aggi var leiðari av myndlista verksmiðju í verkætlanini "Ung í Føroyum Suður" í 2007. [6]
Skúladepilin í Suðuroy[rætta | rætta wikitekst]
Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir er eitt av listafólkunum, sum fingu heiðurin at prýða stásiliga Skúladepilin í Suðuroy. Flestu av málningum hennara hanga í stóru kantinuni, har stór vindeygu venda eystureftir móti Hovsbygd. [7]
Útbúgving[rætta | rætta wikitekst]
Aggi hevur nomið sær holla útbúgving í Danmark, hon tók 5 ára útbúgving á Det Fynske Kunstakademi í Odense (1990-95) og eitt ára útbúgving á Billedskolen á Jagtvej í Keypmannahavn (1989-90).


text:
Pingvin
Pingvin (frøðiheiti - Pingvinus sp.; da. Pingvin) er ikki so ólík gorfugli í útsjónd. Nógv eru sløgini, størri og smærri, men øll eru tey minni enn gorfuglur. Fjaðrarnar eru avbara stuttar, eisini á veingjunum, so teir eru heilt ónýttir til at flúgva við, meira líkir bøkslum enn veingjum. Tær liva í meingi suðuri í kaldasta Íshavinum. Mest halda tær seg á sjónum, men fara stundum upp á ísin at spáka. Flestu av teimum hava ikki sæð fólk, og koma skipsmenn á land, so fara tær tætt til teirra at forvitnast. Taka teir tá í veingin á teimum, lata tær seg vinaliga leiða. Ungarnir eru lættir at ala, teir verða sera alsknir, og summir elta eigarmannin sum hundar.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Tjóð
Orðið tjóð er gamalt norrønt, þjóð, og kann í høvuðsheitum merkja tvey ting:
- Fólk, flokkur av fólki av somu rót og við felags máli, mentan, søgu og tílíkum. Her hongur hugtakið saman við einum felags samleika. Føroyingar, t.e. fólkið, eru ein tjóð eftir hesi merking.
- Land, um ein tjóð serliga heldur til í einum ávísum avmarkaðum øki, verður hetta økið ofta nevnt ein tjóð. Føroyar, t.e. landið, er tjóð eftir hesi merking.
Afturat hesum upprunamerkingum hevur orðið tjóð eisini fingið aðra merking:
- Fullveldisríki, sjálvstøðugt land, sum er viðurkent av altjóða samfelagnum. Her er bland komið í. Ein tjóð hevur í grundini einki við politiskar eindir at gera. Men av tí at tjóðir hava lyndi til at skipa seg í politiskar eindir eftir egnari siðvenju, og av at nógv av heimsins fullveldisríkjum gjøgnum søguna hava í grundini verið tjóðir, eru orðini vorðin samheiti. Orðini merkja ikki tað sama, men hava av siðvenju fingið nakað sama týdning.


text:
Menning.fo nýtir opna tøkni til tess at geva viðskiftafólki okkara skjótar, snøggar og hóskandi heildarloysnir. Vit vilja samstarva við viðskiftafólkið um loysnirnar, og gott samskifti er altíð fremst í huganum, tá loysnir verða framleiddar.
Vit ynskja at vera heildarveitari innan samskifti og branding fyri okkara viðskiftafólk. Vit slaka ikki í góðsku, og trygd og brúkaravinarligheit skal altíð vera í hásæti. Fá samband -->
Fyrst tosa vit við viðskiftafólkið. Vit vilja vita, hvørji ynskini eru, og hvat tørvurin er. Síðani kravfesta vit samlaðu loysnina og semjast við kundan um ætlanina. Tilgongdin er opin og saklig, og vit eru altíð fúsir at broyta uppskotið til loysn.
Síðani fara vit í gongd við sjálvt arbeiðið. Viðskiftafólkið fær innlit í hetta arbeiði við uppskotum til loysnir og snið, og vit nýta altíð feedback í tilgongdini til endaliga loysn. Fá samband -->
Menning.fo veitir support og viðlíkahald av loysnum. Vit svara skjótt á telduposti, og vit eru eisini tøkir umvegis telefon, umframt at viðskiftafólk kunnu hitta okkum, um tørvur er á tí. Vit vilja loysa ivamál og trupulleikar, sum stinga seg upp.
Harumframt dagføra vit ritbúnað við jøvnum millumbilum. Soleiðis tryggja vit, at okkara viðskiftafólk hava nýggjastu tøknina, umframt at trygdin er í hásæti. Fá samband -->


text:
Gengis Kan
Gengis Kan (føddur Temüjin Borjigin onkuntíð millum 1162 og 1167 – deyður 25. august í 1227) var høvdingasonur. Hann var smádrongur, tá ið pápin varð myrdur, men sum hann vaks upp, bardi hann allar fíggindar niður, tók ræðið á øllum mongolsku ættbólkunum og tók sær navið Gengis Kan - prinsur av øllum, sum millum heimshøv er. Hann vildi vinna allan heimin undir seg. Í 1206 herjaði Gengis Kan í Kina og síðan sum hvirluvindur um Ásia og Eysturevropa.
Í 1227 doyði Gengis Kan, og so við og við syndraðist ríkið, tí at eftirmenninir klandraðust. Tá ið Gengis Kan doyði, varð mongolska ríkið býtt sundur í 4 kanat (ríki). Abbasonur Gengis, Kublai, fekk eystasta kanatið. Vestastu kanatini, sum vóru smærri, syndraðust so líðandi, tó at Timur Lenk, kanur Gylta fylgisins, stutt tíðarbil í 14. øld ráddi á teimum øllum.


text:
Indira Gandhi
Indira Priyadarshini Gandhi (hindi: इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी) var forsætiráðharri í India. Fødd 19. november 1917 i Allahabad, India. Hon varð myrd 31. oktober 1984.
Tað vóru tveir av lívverjum hennara, tveir sikhar, ið skutu hana. Morðið elvdi til blóðiga uppgerð við sikhar um alt India, sum eina tíð var á markinum til borgarakríggj. Morðið var framt eftir ófrið í longri tíð millum sikhisku andstøðuna og Kongressflokkin hjá forsætisráðharranum. Fáar tímar eftir morðið varð sonur hennara, 40 ára gamli Rajiv Gandhi, útnevndur til nýggjan forsætisráðharra.


text:
Sigri M. Gaini er fødd í Oslo í 1975 og uppvaksin í bæði Noreg og Føroyum. Eftir studentsprógv ferðaist hon víða, til hon fór á Filmháskúlan í Ebeltoft 1995/96. Síðani fór hon sjónleikaraskúlan Academy of Live ande Recording Arts í London og las eisini eitt skifti filosofi við universitetið í Keypmannahavn. Hon var við í filmunum Bye bye Bluebird 1999 og Polle fiction 2002. Hon er í dag útbúgvin lærari og starvast í Havn.
Mentunargrunnur Studentafelagsins hevur givið út:
Sigri Gaini: Vaknandi. Yrkingar, 2010.
Sigri M. Gaïni: 2002 nætur. Yrkingar, 2004.