text:
Føroyar í kalda krígnum
- Daniel Bjerregaard
- 1 år siden
- Visninger:
Transkript
1 Føroyar í kalda krígnum Útgivin av Løgmansskrivstovuni 20. september 1999 Formæli Løgtingssamtykt og setningur Samsvarandi avgerð Føroya Løgtings 19. apríl 1996 um savning av hernaðarligum skjølum í USA, setti Føroya Løgmaður ein stýrisbólk við 4 limum til at skipa fyri granskingararbeiðnum hesum viðvíkjandi. Formaður í hesum bólki er Rúni Joensen, fakligur samskipari er Jóannes Dalsgaard. Hinir limirnir eru Jóan Pauli Joensen og Jákup Thorsteinsson. Stýrisbólkurin orðaði við støði í brævi løgmans ein rannsóknarsetning, ið varð góðkendur av løgmanni. Setningurin var í høvuðsheitunum hesin: At geva eina heildarmynd av trygdarpolitisku støðu Føroya undir Kalda Krígnum og í hesum sambandi at lýsa Føroya hernaðarligu viðurskifti, støðu og trygdarspurningar. At lýsa politisku síðurnar av herstøðunum og hernaðarmálinum úr føroyskum, donskum og USA/NATO sjónarhorni. At savna inn heimildartilfar í viðkomandi skjalasøvnum, í fyrstu atløgu í USA og Danmark, sum støði undir rannsóknunum. At rannsóknirnar skuldu fevna um tíðarskeiðið umleið Stýrisbólkurin setti Sámal T.F.Johansen, cand.mag. í søgu og landafrøði at gera skjalarannsóknir í USA og á hesum skjalastøði skriva frágreiðing um rannsóknirnar. Ávegisfrágreiðingin í verandi formi er sostatt grundað á skjalatilfar, sum partvís er leitað fram í skjalasøvnum í USA og partvís í Ríkisskjalasavninum í Keypmannahavn. Sámal Tróndur Johansen hevur tvær ferðir verið í USA og leitað fram amerikanskt skjalatilfar. Um leiting- og rannsóknarviðurskiftini á amerikonsku skjalasøvnunum verður víst til fororðini í frágreiðingini hjá Sámali T.F.Johansen. Sámal hevur havt kopiloyvi til øll skjøl, ið hann hevur savnað við tað, at øll hesi skjøl eru frígivin (avklassifiserað). Frágreiðingin hjá Sámal T.F.Johansen er skrivað á donskum. Hetta stendst av, at ráðgevi Sámals í rannsóknararbeiðinum Thorsten Borring Olesen, ikki skilir føroyskt mál. Stýrisbólkurin hevur tíverri ikki havt umstøður at fáa ávegisfrágreiðing Sámals týddað til føroyskt enn. Jóannes Dalsgaard og Jákup Thorsteinsson hava gjørt skjalarannsóknirnar í Ríkisskjalasavninum í Keypmannahavn. Ein lítil partur av hesum skjølum er frítt atgongdur. Meginparturin av viðkomandi skjølunum í Ríkisskjalasavninum er tó sambært galdandi reglum ikki atgongdur almenninginum enn. Søkt hevur tí verið um
2 atgeingi eftir galdandi reglum og hevur loyvi verið givið, men loyvt hevur enn ikki verið at taka fotoavrit av skjølunum. Hetta hevur tarnað arbeiðinum nógv. Gjørt verður vart við, at hópur av viðkomandi skjølum í Ríkisskjalasavninum enn ikki er kannaður, tí atgeingi enn ikki er játtað. Hetta stendst ikki av trótandi beinasemi frá Ríkisskjalasavni og avvarðandi myndugleikum, men av tí, at skjalarannsóknir taka langa tíð, hevur verið søkt leypandi um atgeingi, so hvørt rannsóknirnar eru farnar fram, og nýggj spor samstundis koma undan kavi. Soleiðis er oftast við eini rannsókn, ið byggir á áður ónýtt skjøl. Seinastu umsóknirnar um atgeingi eru sendar Ríkisskjalasavninum í summar. Granskararnir hava møtt stórum beinasemi frá avvarðandi søvnum og myndugleikum í USA, í Danmark og í Føroyum. Frágreiðing í tveimum pørtum Ávegisfrágreiðingin er í 2 pørtum, ið sum nevnt eru skrivaðir hvør sær. Parturin, sum Jákup Thorsteinsson hevur skrivað, ber heitið "Hernaðarmál og Politikkur". Hin parturin er skrivaður av Sámal T. F. Johansen, undir heitinum "Færøerne under den Kolde Krig". "Hernaðarmál og Politikkur" byrjar við at lýsa politisku bakgrundina í Føroyum og í hesum sambandi politisku viðurskiftini millum Føroya og Danmarkar í nevnda tíðarskeiði. Hernaðarmál, støðir, ætlanir, strategi v.m. verða lýst, eins og politisku viðurskiftini í hesum sambandi verða umrødd. "Færøerne under den Kolde Krig" tekur útgangsstøði í millumtjóða hernaðarligum og strategiskum viðurskiftum og lýsir herstøðirnar, teirra endamál og virksemi. Fyribils kanningarúrslit Sum er, ber til at leggja fram ávís kanningarúrslit. Viðvíkjandi hesum verður víst til "Samandráttin" í "Hernaðarmál og Politikkur" og ávegis niðurstøðurnar og ta samlaðu niðurstøðuna í "Færøerne under den Kolde Krig". Samanumtikið kann sigast, at skjalatilfarið, bæði úr amerikonskum og donskum skjalasøvnum, gevur gott innlit í hernaðarligu áhugamálini hjá NATO og USA í Føroyum. Sama tilfar gevur rættiliga nógv innlit í áhugan hjá Sovjetsamveldinum og virksemi NATO s í Føroyum. Skjalatilfarið lýsir Føroyar í einum politiskum, søguligum og strategiskum høpi undir kalda krígnum, og tilfarið gevur góða mynd av viðurskiftunum millum Føroya og Danmarkar í hesum tíðarskeiði. Eisini gevur tilfarið eina góða mynd av teirri fatan, sum danskir og amerikanskir myndugleikar gjørdu sær av føroyskum politikki og føroyskum politikarum í tíðarbilinum. Skjalatilfarið lýsir væl, hvørja støðu hesir ymisku politikarar høvdu til fremmant hervald í Føroyum og til hetta, at Føroyar vórðu drignar inn i vesturlendsku verjusamgonguna og fingu týðandi pláss í verjuni av fyrst og fremst Bretlandi og norðuramerikanska meginlandinum.
3 Rannsóknararbeiðið ikki liðugt við ávegisfrágreiðingini Tað verður gjørt vart við, at enn restar ein umfatandi lýsing av Marinustøðini og av virkseminum hjá danska herflotanum við Føroyar. Eisini í hesum høpi høvdu USA og NATO týðandi leiklut. Skjølini í søvnunum hjá Marinustøðini, verjumálaráðnum og sjóverjuleiðsluni í Ríkisskjalasavninum lýsa rættiliga væl hendan spurning. Hesi skjøl siga eisini nakað um sovjetiska áhugan fyri Føroyum og havleiðunum við Føroyar og um óttan hjá NATO fyri hesum áhuga. Henda frágreiðing er vorðin seinkað orsakað av trupulleikunum við leitingarskipanum til søvnini hjá avvarðandi myndugleikum eins og at bíðað verður eftir ávísum atgeingisloyvum. Arbeitt verður við frágreiðingini um Marinustøðina. Sum heild kann sigast, at lýsing av støðu Føroya í Kalda Krígnum eigur at viðgerast fram til uml og undir hesum arbeiði mugu allir leysir endar í viðgerðini bindast saman. Sum ávíst er granskingararbeiðið ikki liðugt enn, men um væl gongur í hond og fígging fæst til framhaldandi arbeiði, skuldi borið til at latið løgmanni lidna frágreiðing á heysti ár Samstundis sær stýrisbólkurin seg føran fyri leypandi at lata frá sær ávegisúrslit, til umrødda frágreiðing er liðug. Tórshavn, hin 1. september 1999 Rúni Joensen Jákup Thorsteinsson Jóannes Dalsgaard Jóan Pauli Joensen Jákup Thorsteinsson Hernaðarmál og politikkur Ávegisfrágreiðing um støðu Føroya í kalda krígnum Samandráttur Politisk bakgrund Donsk sjónarmið viðvíkjandi ríkisfelagsskapinum í 1940-árunum Heimastýrislóg, NATO, og Loranstøð í Vági í 1940-árunum Danmarkarpolitikkurin hjá USA Amerikanskar lýsingar av politikarum og øðrum týðandi monnum í Føroyum Amerikanskar lýsingar av politiskum viðurskiftum í Føroyum í 1950-árunum Amerikonsk lýsing af føroyska samfelagnum 1961 NATO radarstøð Føroyar sum partur av Norðuratlantisku verjuskipanini (a) Føroyar sum partur av Norðuratlantisku verjuskipanini (b)
4 SAMANDRÁTTUR Gjørt verður vart við, at tað, sum her verður lagt fram undir heitinum "Hernaðarmál og Politikkur", er ein ávegis-frágreiðing um støðu Føroya undir kalda krígnum. Mælt verður tí til, at frágreiðingin verður lisin við tí fyrivarni, at kanningin av øllum tí sera stóra skjalatilfari, sum hevur við hetta evnið at gera, ikki er liðug enn. Mangt av tí, sum er skrivað í hesi frágreiðing, kann seinri verða um ikki beinleiðis broytt - so tó sæð og skilt í víðari samanhangi og úr fleiri sjónarhornum. Neyðugt verður at skriva frágreiðingina um støðu Føroya undir kalda krígnum lidna, bæði í vavi og fakligari dýpd, fyri at sjálvt evnið skal verða handfarið nóg væl, og fyri at møguliga eintáttaðar lýsingar ikki skulu vera standandi eftir av mongum teirra, ið stóðu á odda í føroyska samfelagnum tá á døgum - ella av teimum hugsjónum, sum settu teirra dám á føroyskan politikk í tíðini frá seinra heimskríggi og fram til nútíðina. Lesarin kann halda, at í so nógv er gjørt burtur úr kapitlunum "Politisk bakgrund" og "Donsk sjónarmið viðvíkjandi ríkisfelagsskapinum í 1940-árunum". Hetta hevur tvinnar orsakir. Tann fyrra er, at nevndu kapitlar vóru hugsaðir sum partar av størri verki, sum nágreiniligari skuldi lýsa støðu Føroya undir kalda krígnum, enn stundir hava verið til í hesi ávegis frágreiðing. Hin er, at heimastýrisskipanin, sum síðan 1948 hevur verið karmur um viðurskifti Føroya við Danmark, hevði so stóran týdning í sambandi við tey hernaðarligu (og onnur) mál, sum lýst eru í hesi frágreiðing, at neyðugt er at taka fram og viðgera tær hugsanir, sum menn gjørdu sær, tá henda lóg varð fyrireikað. Hetta er gjørt við higartil ókendum ella lítið kendum skjalatilfari sum grundarlagi, og eitt av høvuðsendamálunum við hesum partinum av kanningini hevur verið at gera eina so breiða lýsing, sum til ber, av nøkrum týðandi orsøkum hjá politiskum myndugleikum í Danmark til framvegis at vilja varðveita Føroyar innan karmar danska ríkisins eftir Heimastýrislógin er ikki viðgjørd í síni heild; men bert teir partar av henni, sum hava týdning fyri setningin í hesi frágreiðing, eru tiknir til viðgerðar. Um tíðarskeiðið frá krígsbyrjan og fram til 1946 er stutt at siga, at tann menning, sum fór fram í Føroyum, bæði á búskaparliga, politiska og mentanarliga økinum, saman við tí styrktu tilvitan um egnan samleika, ið føroyingum var fyri í hesi tíð, gjørdi, at ikki var vendandi aftur til gomlu amtsstøðuna. Fólkaatkvøðan í 1946 gav ein lítlan meiriluta fyri loysing Føroya og Danmarkar ímillum. Thorstein Petersen valdi at fremja loysingina á hesum grundarlagi. Danir, hinvegin, søgdu hetta vera einvegis gerð og íkki samsvarandi grundlógini. Fólkafloksmeirilutin var ikki at vika í sjónarmiðum sínum. Endin á hesum stríði varð, at Løgtingið varð sent til hús og nýval útskrivað. Eftir hetta val, tá Fólkaflokkurin bert fekk 8 tingmenn, kundi loysingin ikki fremjast, og umboðsmenn fyri føroyskar og danskar myndugleikar fóru til samráðingarborðið. Úrslitið av hesum samráðingum varð Heimastýrislógin frá Nógvar orsakir vóru til, at danir vildu varðveita politiska sambandið við Føroyar: søguligar, politiskar, mentanarligar og mangar aðrar. Men, av serligum týdningi fyri setningin/høvuðsevnið í hesi frágreiðing er, at tað ber til at skjalprógva, at strategiska støða Føroya í
5 Atlantshavi var ein týðandi orsøk til, at danskir myndugleikar vildu hava Føroyar at verða verandi part av danska ríkinum framyvir. Í 1944 hevði Ísland einvegis uppsagt ríkissáttmálan við Danmark. USA hevði fingið herstøðir í Grønlandi, og danir vóru undir støðugum amerikonskum trýsti í hesum sambandi. Loystu Føroyar frá Danmark í hesi tíð, kundi hetta ætlandi ávirka støðu Danmarkar í Grønlandi - og sum heild gera danska ávirkan í Norðuratlantshavi veikari í eini tíð, tá stórpolitiski spenningurin millum risaveldini var støðugt vaksandi. Áðrenn danir fóru til samráðingar við føroyingar um heimastýrislógina, høvdu teir gjørt sær hetta greitt. Eisini vóru teir greiðir yvir, at vestanveldini ætlaðu sær at hava politiskt og hernaðarligt eftirlit við týðandi økjum í Atlantshavinum í komandi árum. Longu árið eftir, at heimastýrislógin varð samtykt, bæði í Løgtinginum og danska ríkisdegnum, undirritaði Danmark NATO-sáttmálan, sum ikki varð sendur Løgtinginum til góðkenningar, tí við at samtykkja heimastýrislógina, hevði Løgtingið sagt frá sær veruliga ávirkan á uttanríkis- og verjumál. Hesi vórðu løgd undir danska statin. Samtyktir, sum Løgtingið seinri gjørdi um, at Føroyar skuldu vera uttanveltaðar, og at hernaðarlig útbygging ikki skuldi fara fram í Føroyum, vóru tí mest sum bara av navni. Fyrsta støðin, sum er viðgjørd í frágreiðing, og sum hevði hernaðarligan týdning, var Loranstøðin í Vági. Upprunaliga vóru tað bretar, sum bygdu hesa støð; men eftir kríggið ætlaðu teir sær ikki at reka hana longur. Amerikumenn sýndu tá áhuga fyri at reka støðina framyvir; men hetta vildu danir ikki hava. Teir stovnaðu tí Marinestation Våg, og løgdu í tí sambandi virksemið á Loranstøðini undir seg, hóast teir vóru illa førir fyri at gera hetta - m.a. av tøkniligum orsøkum. Av tí, at Loranstøðin í Vági hevði stóran týdning bæði fyri sivila og hernaðarliga loftog skipaferðslu í Norðuratlantshavi, høvdu ymisk lond í heiminum ávísan áhuga fyri hesum máli og fylgdu væl við í spurninginum um, hvør skuldi reka hesa støð - og við hvørjum endamáli. Beinleiðis uppi í samráðingunum hesum viðvíkjandi vóru bretar, amerikumenn og danir; men eisini sviar søgdu sína hugsan um hetta mál, sum eisini var til viðgerðar á fundi í Moskva millum danska uttanríkismálaráðharran Gustav Rasmussen og Molotov, sum tá var russiskur uttanríkismálaráðharri. Hetta hendi í juni Kapittulin um nakrar av høvuðstættunum í amerikonskum politikki mótvegis Danmark er skrivaður út frá tí sjónarmiði, at í størri samanhangi er neyðugt at skilja, at USA hevði týðandi politisk áhugamál í Danmark. Hesi miðaðu m.a. ímóti at gera danir meira virknar í verjupolitiskum høpi og at fáa teir at átaka sær størri skyldur og útreiðslur sum NATO-limaland. Undir kalda krígnum vildi USA ikki góðtaka eitt uttanveltað Danmark - ella fyri alt tað eitt uttanveltað Skandinavia. USA vildi heldur ikki góðtaka einvegis avvápnað av Norðurlondum, og amerikumenn høvdu eyguni eftir øllum rørslum, sum virkaðu fyri tiltøkum sum eitt nú "Norðurlond sum kjarnorkuleyst øki" og "Friður í Eystrasalti". Eisini kravdi USA at varðveita støðir sínar í Grønlandi og "certain facilities" í Føroyum, sum lógu í tí havøki, sum NATO hevði átikið sær at verja og ráða yvir í hernaðarligum viðurskiftum.
6 Eins og amerikumenn høvdu politisk áhugamál í Danmark, høvdu teir tað eisini í Føroyum. Í sambandi við, at hernaðarlig útbygging skuldi fara fram í Føroyum, gjørdu amerikumenn neyvar lýsingar av føroyskum politikki, viðurskiftum Føroya við Danmark, og mentanarligum, sosialum og búskaparligum viðurskiftum her í landinum. Eisini gjørdu teir persónslýsingar av øllum týðandi politikarum, vinnulívsmonnum, blaðmonnum og øðrum føroyingum, sum teir á einhvønn hátt hildu hava ávirkan á samfelagsviðurskiftini. Eisini politisku flokkarnir í Føroyum og hugsjónarliga innihald og støða teirra varð lýst út í æsir. Alt hetta tilfar varð skrásett í Washington, og tað er ikki ov nógv gjørt av, tá sagt verður, at tað er so víðfevnandi, at til ber at skriva eina hampiliga Føroyasøgu frá seinra heimskríggi og frameftir við nevnda tilfari sum grundarlagi. Upplýsingar teirra um Føroyar, týðandi føroysk viðurskifti og persónar v.m. fingu amerikumenn m.a. frá danska ríkisumboðnum í Føroyum, donskum ráðharrastovum (serliga Uttanríkismálaráðnum) og føroyingum, sum teir hittu - ella høvdu eitt nú ávíst brævasamband við. Endamál amerikumanna við at gera lýsingar ella persónsmyndir av ávísum monnum í føroyska samfelagnum var at skráseta hesar føroyingar í amerikonskum skjalagoymslum sum álítandi ella óálítandi í viðurskiftum, sum høvdu við amerikonsk áhugamál og áhugamál NATOs í Føroyum at gera. Í hesum sambandi er nærum sjálvsagt, at amerikumenn fylgdu serliga væl við tí, sum tjóðveldismenn, og serliga Erlendur Patursson, virkaðu fyri í politiskum høpi. Tað var amerikumonnum, sum fingust við føroysk viðurskifti í hesi tíð, um at gera at kunna prógva, at Erlendur Patursson og aðrir leiðandi tjóðveldismenn vóru kommunistar, og at Tjóðveldisflokkurin og málgagn floksins "14. Septembur" vóru rikin við peningaligum stuðli frá kommunistum í øðrum londum. Lagt kann verða afturat hesum, at tá Erlendur Patursson vitjaði í øðrum londum, fylgdu bæði ríkisumboðið í Føroyum og amerikanska sendistovan í Keypmannahavn væl við í tí, hann segði og gjørdi, og frágreiðingar hesum viðvíkjandi vórðu sendar bæði til danskar og amerikanskar myndugleikar. Oddamenn Sambandsfloksins, harafturímóti, vóru lýstir sum bæði álítandi og ábyrgdarfullir. "Dimmalætting" varð lýst sum einasta blað í Føroyum, sum hevði millumtjóða dám og snið, og tað var sagt at vera av týdningi fyri USA-vinarligu skrivingina í hesum blaði, at ein av tíðindamonnum blaðsins hevði verið á NATOtíðindafólka skeiði í USA í Omanfyri eru bert nevndir so at siga "mótpolarnir" í føroyskum politikki og samfelagsviðurskiftum; men allir flokkar og allir oddamenn flokkanna vórðu kannaðir av amerikumonnum - eingin undantikin. Omanfyri umrøddu lýsingar eru rættiliga einvísar, tí tær eru beinleiðis gjørdar til at tæna politisku endamálum amerikumanna í Føroyum. Tó at tær í sjálvum sær hava sama endamál, eru lýsingarnar av búskaparligum, sosialum, politiskum og øðrum viðurskiftum í Føroyum meira fjølbroyttar og nágreiniligar.
7 Amerikumenn vildu hava politiskan og sosialan frið í Føroyum og haldgott samband Føroya og Danmarkar millum, tí at støðufesti á nevndu økjum tænti amerikonskum áhugamálum best í teirri tíð, tá hernaðarligu útbyggingarnar í Føroyum skuldu fara fram. Eitt nú av hesum orsøkum fylgdu teir m.a. væl við í tí, sum fór fram í Klaksvík í fimtiárunum. Klaksvíkstríðið skiltu teir sum havandi sín uppruna mest í sosialari ónøgd og órættvísari viðferð (í eygum klaksvíkinga) frá myndugleikunum í Tórshavn og Keypmannahavn. Í hesum sambandi vístu amerikumenn á, at politiskur og sosialur friður fór ikki at valda í Føroyum, fyrr enn livikor føroyinga vóru vorðin nøkulunda eins góð og livikorini hjá fólki í Danmark. Amerikumenn vóru tí nøgdir, tá teir kundu vísa á ta framgongd á nevndu økjum, sum byrjaði seinast í fimtiárunum. Eisini vóru amerikumenn nøgdir, tá teir hildu seg skilja, at føroyska mótstøðan ímóti NATO minkaði nakað (ið hvussu er fyribils), samstundis sum føroyingar byrjaðu at kenna ágóðan av nýggjum politiskum tiltøkum, sum fyrst og fremst føroyskir og danskir javnaðarmenn høvdu sett í verk til tess at betra búskaparligu, sosialu og vinnuligu viðurskiftini í Føroyum. Hetta hendi við ávísum lógum, sum samtyktar vórðu seinast í fimtiárunum og frameftir. Amerikumenn vóru tó varugir við, at nógv tann størsti parturin av føroyingum vóru ímóti hernaðarligari útbygging og fyri friði. Tí gjørdu teir nógv burtur úr teimum stóru krav- og mótmælisgongunum ímóti NATO, sum fóru fram í Havnini í Kapitlarnir um Føroyar sum part av norðuratlantisku verjuskipanini (a+b) hava serligan týdning í allari frágreiðingini, tí her eru, sambært tí higartil nýtta skjalatilfarinum, øll hernaðarlig tiltøk lýst, sum amerikanskir og danskir myndugleikar veruliga settu í verk í Føroyum - og tey tiltøk, sum nevndu myndugleikar ætlaðu at seta í verk, men sum ikki vóru farin at virka, ið hvussu er í byrjan av sekstárunum. Millum hesi tiltøk kunnu nevnast: Fyriskipanir ímóti fíggindaligum kavbátavirksemi undir Føroyum til tess at forða fyri, at nevndu kavbátar sluppu at nýta oyggjarnar sum kavbátastøðir. Skipan av heimavernd í Føroyum. Bretsk veður- og peilingarstøð í Føroyum. Ymiskar hernaðarligar og vísindaligar uppmátingar, loftmyndatøkur og astronomiskar eygleiðingar í Føroyum. Amerikonsk fylgisveinasporingarstøð í Føroyum osfrv. Hesi dømi eru tekin um, at ætlanirnar um hernaðarligar útbyggingar í Føroyum hava verið meira víttfevnandi, enn fólk tá vanliga hava ímyndað sær. Føroyskir myndugeikar høvdu ikki ávirkan á hesi viðurskifti. Ætlanirnar vórðu lagdar í NATO-sameindu londum Danmarkar og í sjálvum Danmark, sum "varetog Færøernes interesser" tílíkum viðvíkjandi. Ofta var neyðugt av hernaðarligum og trygdarorsøkum at fjala høvuðsendamálið við tiltøkunum. Sum heild kann sigast, at føroyskir myndugleikar vóru seint kunnaðir um ymisku tiltøkini - og ofta á ófullkomnan hátt. Í skjalatilfarinum kemur ofta fram, at donskum myndugleikum var greitt, at sambært heimastýrislógini vóru hesi viðurskifti løgd uttan fyri myndugleikaøkið hjá løgtingi og landsstýri. Danskir myndugleikar virkaðu út frá hesum lógarfesta veruleika.
8 Í seinasta parti av frágreiðingini (b) er gjørt rættiliga nógv burtur úr russiska virkseminum kring Føroyar í fimti- og byrjan av sekstiárunum. Tað vóru serliga donsku herflotamyndugleikarnir, sum óttaðust fyri, at russaraflotin hevði onnur ørindi enn bert at fiska undir Føroyum. Tikið varð til í einum av donsku skjølunum: "Der er ingen tvivl om, at fiskerflådens opgave i hvert fald blandt andet er at fiske". Danir mintust í hesum sambandi 9. apríl 1940, "hvor tyske soldater gik i land (í Danmark) fra tilsyneladende uskyldige kulskibe". Danir bóru ótta fyri møguligari russiskari innrás í Føroyum, og at "det kunne være i militær russisk interesse ved en lynaktion at tilintetgøre færøske havne og andre anlæg, der kunne få betydning for vestmagterne", og teir høvdu illgruna um, at høvuðsendamálið hjá russaraflotanum undir Føroyum var at reka njósningarvirksemi í hesi tíð, tá hernaðarliga útbyggingin í oyggjunum fór fram. Tað kom tí dønum sera illa við, tá russar bóðu um at fáa Funningsfjørð sum støð hjá fiskiflota teirra. Av politiskum og trygdarorsøkum varð hetta ynski, framborið av russiskum myndugleikum, ikki gingið á møti, og samstundis hildu bæði danskir og amerikanskir hernaðarligir myndugleikar neyvt eftirlit við russiska flotanum. Amerikonsk herflogfør, sum høvdu støð í Íslandi, flugu, við loyvi frá dønum, fleiri ferðir um vikuna yvir Føroyum, fyrst og fremst fyri at halda eyga við russaraflotanum. Í hesi tíð varð eisini rættiliga nógv skrivað í russiskum bløðum um Føroyar og føroysk viðurskifti, amerikonsk hernaðarlig áhugamál í Føroyum og viðurskiftini millum USA/NATO og Danmark. Eitt av teimum sera áhugaverdu evnunum í hesi frágreiðing er málið um Skálafjørðin sum "emergency advanced submarine staging base" (NATO-kavbátahavn í krígstíð). Tað var SACLANT, sum hevði sent donskum myndugleikum fyrispurning um hetta mál. Í stuttum kann sigast um hetta, at SACLANT frammanundan hevði tryggjað sær rættin til at nýta Lerwick-fjørðin í Hetlandi til krígsendamál (herflotastøð); men skuldi tað hent, at kríggj brast á millum vestan- og eystanveldini, og at herflotastøðin í Lerwick varð oyðiløgd í hesum sambandi, so vildi SACLANT (NATO) hava rætt til at nýta Skálafjørðin til sama endamál. Hesi rættindi góvu danskir myndugleikar SACLANT. Áðrenn endalig avgerð var tikin, kunnaði ríkisumboðsmaðurin, í persónligari samrøðu, Føroya løgmann, Kristian Djurhuus, um hesi viðurskifti. Løgmaður tók undir við hesi avgerð uttan at boða hinum landsstýrismonnunum frá. Frammanundan høvdu danir gjørt greitt, at málið, ið sjálvandi var loyniligt, ikki mátti leggjast fyri Løgtingið. Í 1956 varð Skálafjørðurin oyramerktur sum "emergency advanced submarine staging base", og av donskum myndugleikum latin NATO til fría nýtslu í krígstíð. Sambært teimum skjølum, sum higartil eru viðgjørd, varð málið um Early Warning skipan í Føroyum tikið til viðgerðar av donskum myndugleikum 17. august Tað var upprunaliga SHAPE, sum í januar 1956 hevði sett fram ynski um at seta tílíkt virksemi í gongd í Føroyum. Endamálið við hesum var at verja Allied Command Europe ímóti óvæntaðum snarálopum frá langt røkkandi loftførum, sum royndu at sleppa uttan um EWR-støðirnar í Noregi og Bretlandi. Donsku myndugleikarnir høvdu einki at finnast at, at Early Warning støð varð bygd í Føroyum, og at sonevnd Forward Scatter skipan varð tikin í nýtslu í hesum sambandi.
9 Tó vildu danir ikki átaka sær útreiðslur av nevndu tiltøkum; men teir vildu hava rætt til at manna støðina við dønum. Á fundi í Keypmannahavn 25. mai 1956, har m.a. vóru til staðar stjórin í danska uttanríkismálaráðnum, Føroya løgmaður, Kristian Djurhuus, og ríkisumboðsmaðurin, samdust menn um, at fráboðast kundi NATO, at danskir myndugleikar góðtóku, at bygd varð Early Warning støð við tilhoyrandi kommunikatiónsskipan í Føroyum. Danskir myndugleikar tykjast ikki at hava roknað við, at trupulleikar fóru at taka seg upp í Føroyum av hesi avgerð: "Til sagens eventuelle indenrigspolitiske aspekt er der formentlig allerede taget hensyn af de ansvarlige færøske myndigheder (løgmaður), der ikke har haft noget at erindre imod projektet". Løgmaður var sostatt kunnaður um viðurskiftini uml. 4 ár, áðrenn radarstøðin á Sornfelli varð bygd. Í 1957 hevur Landsstýrið viðgjørt málið um vegagerð til nevndu radarstøð, og tað framgongur av skjølunum, at Landsstýrið hevur vitað, at støðin tænti hernaðarligum endamálum. 26. apríl 1959 samtykti Løgtingið við 17 atkvøðum móti 12 góðkenning Landsstýrisins av, at radarstøðin kundi byggjast. Um strategiska týdning Føroya fyri NATO varð í fleiri skjølum víst á, at Føroyar lógu soleiðis fyri í Norðuratlantshavi, at oyggjarnar vóru ein týðandi liður í verjuni av norðuratlantiska økinum og Stórabretlendi. Tað var tí avgerandi neyðugt fyri Vestanveldini at varðveita eftiransingina við Føroyum. Um hvussu Føroyar vóru skipaðar undir NATO, sí seinasta kapittul í Frágreiðingini, har eisini strategiski týdningur Føroya er útgreinaður. Fleiri ferðir varð vandin fyri, at USSR skuldi fáa fótin fastan í Føroyum, umrøddur, og í hesum sambandi varð eisini víst á, hvussu týðandi tað var, at NATO hevði fingið loyvi til at nýta Skálafjørðin til herflotastøð í krígstíð. Í seinasta kapitli í frágreiðingini er gjørt yvirlit yvir alt tað hernaðaðarliga virksemið, sum sambært skjølunum var í Føroyum uml. 1960, og hvusssu hetta virksemið varð fíggjað. Eisini er gjørt yvirlit yvir virksemi, sum NATO ætlaði at seta í verk, men sum tá enn ikki var framt. Av skjølum, sum danskir myndugleikar hava sent Løgmansskrivstovuni, framgongur, at Landsstýrið í desembur 1959 góðkendi, at virksemið á Loran C-støðini á Eiði kundi byrja 15. desembur Sambært somu skjølum vóru menn frá U.S.Air Force i Føroyum fyri at kanna møguleikarnar fyri, at amerikonsk kommunikatiónsstøð kundi verða bygd í Føroyum. Málið varð lagt fyri P.M.Dam, sum tá var løgmaður. Dam vildi ikki hava, at hetta mál, um (umframt NATO-støðina) at byggja eina nýggja, amerikanska, kommunikatiónsstøð í Føroyum afturat, kom alment fram. Heldur ikki vildi Dam, meðan málið enn var á fyrireikingarstigi, tosa við hinar landsstýrismenninar um tað, ella leggja tað fyri tingið. Í desembur 1960 hevði ríkisumboðsmaðurin eina samrøðu við P.M. Dam um, at umhugsað varð at byggja eina radiostøð í Føroyum, sum skuldi nýtast av flotamegini hjá NATO í Atlantshavi. Løgmaður var ikki sinnaður at kunna landsstýrismenninar um málið. Varð málið formiliga lagt fyri Landsstýrið, fór Dam ikki bert at lata vera við at taka undir við tí, hann fór beinleiðis at mótmæla tí. Ríkisumboðsmaðurin skilti
10 av samrøðuni við løgmannin, at Dam var sinnaður til, fyrr ella seinri, at mótmæla hernaðarligu útbyggingini í Føroyum. Í februar ella mars 1961 hevði ríkisumboðsmaðurin aftur samrøðu við Dam, løgmann. Tað var amerikanska sendistovan í Keypmannahavn, sum vildi hava góðkenning fyri, at "en national amerikansk Forward Scatter station" kundi fáa innivist í Føroyum. Løgmaður vísti á, at prinsipielt var støða hansara hesum viðvíkjandi tann sama sum tann, hann fyrr hevði greitt ríkisumboðsmanninum frá. Men, skuldi tílík amerikonsk støð byggjast í Føroyum var betri, um hon fekk innivist á Sornfelli, tí tá kundi hon skiljast sum ein víðkan av virkseminum har, enn um hon varð bygd á øðrum staði í landinum (Vágar vóru ein møguleiki). Frágreiðing ríkisumboðsmansins um hetta til donsku myndugleikarnar endar við orðunum: "Lagmanden betragter sig som uvidende om stationen". Seinasta skriv, sum er viðgjørt í frágreiðingini, er bræv frá Poul Schlüter, forsætismálaráðharra, til Uffe Ellemann-Jensen, uttanríkismálaráðharra (juli 1984). Her verður m.a. komið inn á ta tvístøðu, sum føroyskur løgmaður kundi koma í, tá donsk stjórn, øðrumegin, kravdi NATO-støð bygda á Sornfelli - og føroyska loysingarrørslan, hinumegin, kundi fáa politiska framgongd, um landsstýrismyndugleikarnir alment góðtóku, at bygging av tílíkari støð skuldi fara fram - ímóti vilja meiriluta føroyska fólksins. Ávegisfrágreiðingin "Hernaðarmál og Politikkur" endar (fyribils) við viðgerð og meting um innihaldið í omanfyrinevnda skrivi. Samstundis verður gjørt vart við, at enn er ikki komið á mál við kanningini av øllum teimum skjølum, sum hava við henda part av Føroya søgu at gera... At enda skal her verða umrøtt eitt skjal, sum ikki er viðgjørt í sjálvari frágreiðingini setti Kjær Rasmussen Hilmari Baunsgaard, forsætismálaráðharra, henda fyrispurning í Fólkatinginum: "Hvilke overvejelser har regeringen gjort sig i anledning af det færøske lagtingsresolution af august måned 1970, som gentager kravet om fjernelse af alt militær på Færøerne"? Grundgevingin var m.a. henda, at løgtingtið hevði heitt á landsstýrið um at boða ríkisstjórnini frá, at sambært løgtingsviðtøkuni frá 13. apríl 1940 skuldu Føroyar vera uttan fyri alt stríð millum tjóðirnar og allar hernaðarligar samgongur, og at løgtingið sambært tingmáli nr. 14/1960 mótmælti, at hermenn vóru knýttir at radarstøðini á Sornfelli og loranstøðini á Eiði, og at tingið ikki vildi loyva, at hernaðarlig útgerð varð goymd á føroyskum land- ella sjóøki. Serliga viðvíkjandi Loranstøðini á Eiði legði Rasmussen afturat: "Den her beliggende loranstation er en C-station, hvilket vil sige, at den betragtes som værende af stor betydning. Betydningen ligger i, at stationen står i konstant forbindelse med de velkendte Polaris u-både. Det er u-både, som er bestykkede med målsøgende brintbomberaketter, og den mekanisme, som forårsager, at én raket hedder Moskva, en anden Leningrad osv... er loran C-systemet. I en krigerisk situation vil NATOs
11 modpart naturligvis være interesseret i at sætte en sådan loran C-station ud af spillet aldeles omgående og effektivt dette for yderligere at understrege, hvilken farlig situation Danmark har sat Færøerne i". Seinri undir politiska kjakinum segði Kjær Rasmussen: "Det er på tide, at Danmark holder op med at optræde som en kolonimagt over for Færøerne". Svarið hjá Baunsgaard var í tann mun tað snúði seg um táverandi hernaðarliga útbúnaðin í Føroyum ikki nøktandi. Hann legði nógv meira dent á tann sivila týdningin, støðirnar høvdu, enn tann hernaðarliga, og hann vísti til heimastýrislógina sum tað skjal, sum ásetti viðurskiftini Føroya og Danmarkar millum: "Se, i medfør af hjemmestyreordningen er forsvar et rigsanliggende og falder for så vidt uden for det færøske hjemmestyres selvstændige kompetence. En ændring i dette forhold måtte formentlig forudsætte en ændring i hjemmestyreloven og dermed en ændring af Færøernes stilling inden for riget. Man har imidlertid fra danske myndigheders side stedse været indstillet på at tage vidtgående hensyn til færøske synspunkter også på dette område, og det vil fortsat være tilfældet". Seinri í kjakinum førdi Baunsgaard fram, at Danmark ikki vildi vera hjálandaveldi Føroyum viðvíkjandi:" jeg har svaret Færøerne under Nordisk Råds møde, som der er svaret gentagne gange fra dansk side, at ønsker de ansvarlige myndigheder på Færøerne nogen ændring i hjemmestyreloven, kan de rette anmodning om det til Danmark, og en sådan anmodning vil aldrig blive afvist ". (Folketingstidende, , Spørgsmål til Ministrene). Hetta at vísa til, at heimastýrislógin ásetti støðu Føroya í danska ríkinum - og ábyrgdarbýtið millum heimastýris- og ríkismyndugleikarnar, samstundis sum "man fra danske myndigheders side stedse har været indstillet på at tage vidtgående hensyn til færøske synspunkter", og at, "ønsker de ansvarlige myndigheder på Færøerne nogen ændring i hjemmestyreloven, kan de rette anmodning om det til Danmark, og en sådan anmodning vil aldrig blive afvist", var greið tala frá danska forsætismálaráðharranum, og líknandi sjónarmið eru ofta førd fram av donskum stjórnarmyndugleikum. Men, hesi viðurskifti goyma í sær ein "parlamentariskan" trupulleika, sum kann taka seg upp (og sum hevur tikið seg upp) í innanhýsis politiskum viðurskiftum í Føroyum. Skjølini, sum eru viðgjørd í hesi frágreiðing, vísa, at í nøkrum førum hava danskir ríkismyndugleikar givið løgmonnum innlit í hernaðarlig viðurskifti og útbyggingar í hesum sambandi í Føroyum. Løgmenninir hava játtað fyri hesum ætlanum, og teir hava á henda hátt sýnt størri ábyrgdarkenslu yvir fyri donsku stjórnini enn føroyska tinginum, tí at ábyrgdarbýtið í heimastýrislógini ger hetta møguligt. Hetta, at løgmaður kann koma í eina tvístøðu millum løgtingið og ríkismyndugleikarnar viðvíkjandi trúskapi og ábyrgd, er ein støða, sum er ótolandi fyri Føroyar sum fólkaræðisligt samfelag. 31. august 1999 Jákup Thorsteinsson
12 POLITISK BAKGRUND Inngangur Frágreiðingin tekur støði í politiskum viðurskiftum í Føroyum. Tí verður byrjað við kapitlunum "Politisk bakgrund" og "Donsk sjónarmið viðvíkjandi ríkisfelagsskapinum í 1940-árunum". Tann, ið ikki heldur seg hava stundir til at lesa hesar kapitlarnar, kann leypa teir um. Tó verður gjørt vart við, at heimastýrislógin - og tey politisku viðurskifti, sum elvdu til, at henda lóg varð samtykt - hevur samband við hernaðarmálini, og at danskir myndugleikar vóru greiðir yvir strategiska týdning Føroya í Norðuratlantshavi, áðrenn teir fóru at samráðast við føroyingar um nýggju støðu Føroya í ríkisfelagsskapi við Danmark, so sum henda støða varð ásett í heimastýrislógini. Kapittulin, ið hevur heitið "Politisk bakgrund", byggir í stóran mun á keldutilfar, sum er at finna í bókini hjá Annfinni í Skála: "Stjórnarskipanarmálið 1946". Sí tó heildartilvísingina seinast í kapitlinum. Kapittulin "Donsk sjónarmið viðvíkjandi ríkisfelagsskapinum í 1940-árunum" byggir á skjalatilfar, sum undirritaði hevur funnið fram í Ríkisskjalasavninum í Keypmannahavn. Fram móti fólkaatkvøðuni Undir øðrum heimsbardaga vóru Føroyar og Danmark hersett av ávikavist bretskum og týskum hermonnum. Tann politiska menning, sum fór fram í Føroyum krígsárini, førdi til tær broytingar í ríkisrættarligu støðu Føroya, sum eru ásettar í heimastýrislógini Tá tíðindini, um at Danmark var hersett av týskum herliðum 9. apríl 1940, frættust í Føroyum, kravdi Fólkaflokkurin, at løgtingið tók við teimum heimildum, sum danska ríkið higartil hevði havt í hondum. Danmark var ikki longur ført fyri at varðveita yvirvaldsrætt sín í Føroyum, var grundgeving fólkafloksmanna. Tá høvdu sambandsmenn, javnaðarmenn og sjálvstýrismenn meirilutan í tinginum, og teir tóku ikki undir við krøvum fólkafloksmanna. Teir gjørdu semju við Hilbert amtmann, og 9. mei 1940 varð "Bráðfeingisstýrisskipan fyri Føroyar" samtykt, sum ásetti, at tær lógir, fyriskipanir og rættarforskriftir, sum tá vóru galdandi, skuldu verða verandi í gildi í so stóran mun sum eftir umstøðunum gjørligt ( 1). Síðani varð ásett í 2, at har, ið sambært galdandi lóggávu ráðharri hevði heimild til fyrisitingarliga at geva fyriskipanir, skuldi amtmaðurin fáa hesa heimild eftir heimtaðum tilmæli frá landsnevnd løgtingsins. 3 ásetti, at lógarforskriftir, sum viðvíktu Føroyum, skuldu samtykkjast av løgtingi ella amti og verða staðfestar og kunngjørdar av amtmanninum. Í 4 stóð, at lógarforskriftir, sum viðvíktu fæi ríkiskassans, skuldu verða skrivaðar og kunngjørdar av amtmanni eftir heimtaðum tilmæli frá løgtingi ella avvarandi løgtingsnevnd, og 5 hevði hesa orðing: Forskriftir verða givnar skjótast til ber viðvíkjandi praktiskum broytingum av galdandi reglum viðvíkjandi klagu og kæru
13 í sambandi við rættaravgerðir.(sí: Annfinnur í Skála: "Stjórnarskipanarmálið 1946" (hereftir: AS), s , 46-47). Henda bráðfeingis stýrisskipanarlóg gav í roynd og veru løgtinginum lóggevandi vald, og hon varð verandi í gildi, til heimastýrislógin varð samtykt í Fólkafloksmenn vóru ikki nøgdir við stýrisskipanarlógina frá 9. mei 1940.Teir vildu hava eina meira víðgongda lóg. Støðutakanin hja føroysku flokkunum til sjálvstýrisspurningin sum so var í 1940 sostatt nøkulunda tann sama sum í "Bráðfeingisstýrisskipan fyri Føroyar" frá 9. mei 1940 og tað, at sambandið millum Føroya og Danmarkar var kvett undir krígnum, hevði ikki við sær, at ríkisrættarliga støða Føroya broyttist. Føroyar vóru framvegis eitt danskt amt líka til Í 1945 góðtók stjórnin hjá Buhl, ið tá var danskur forsætismálaráðharri, ásetingina um, at løgtingið hevði lóggevandi vald - til ein nýggj skipan av viðurskiftunum millum Føroya og Danmarkar kundi setast í verk. Sonevnda "Buhlsbrævið", kunngjørt í Dimmalætting 27. oktobur 1945, hevði í høvuðsheitum hetta innihald: Eftir at Danmark var fríðað, hevði ríkisstjórnin góðkent, at stýring og fyrisiting í Føroyum undir krígnum vórðu framd í samstarvi millum amtmann og løgting. Eisini hevði ríkisstjórnin góðkent, at tær ásetingar, sum vóru framdar við bráðfeingisstýrisskipanini frá 9. mei 1940, framvegis skuldu vera í gildi, til endalig skipan kundi fáast í lag. Ríkisstjórnin hevði heitt á løgtingið um at senda menn umboðandi allar flokkar at samráðast um framtíðarstøðu Føroya; men innbjóðingin til slíka heildarsamráðing hevði ikki fingið ta undirtøku, ið stjórnin hevði vónað. Síðani varð val útskrivað til løgtingið (valið 6. novembur 1946), og tað var vón ríkisstjórnarinnar, at valið fór at geva greiða ábending um, hvat Føroya fólk vildi viðvíkjandi framtíðarstøðu oyggjanna. Ríkisstjórn og ríkisdagur ynsktu inniliga, at aldagamla sambandið millum føroysku og donsku tjóðina eisini í framtíðini kundi verða varðveitt. Men um valið greitt og skilliga segði, at føroyska fólkið vildi fara burtur úr sambandinum, so fór hetta ynski at verða virt frá danskari síðu. Viðvíkjandi føroyskum ynskjum um størri tjóðskaparliga og fyrisitingarliga sjálvstøðu í viðurskiftunum við Danmark varð sagt, at ríkisstjórnin fór at geva slíkum ynskjum gætur, sum føroyska fólkið kundi semjast um. Sum prógv um hetta gav stjórnin hesa tilsøgn: 1. at føroyska málið skuldi fáa viðurkend rættindi undir liðini á donskum, 2. at føroyska flaggið skuldi verða viðurkent í tann mun, ríkiseind og viðurskiftini við umheimin gjørdu hetta møguligt, 3. at løgtingsins heimild og ávirkan varð víðkað í teimum førum, lóggávan snúði seg um føroysk viðurskifti, 4. at løgtingið í størri mun varð við í føroyskari fyrisiting. Harumframt varð játtan givin um at veita hjálp til tryggingar og útbyggingar av almannamálum í Føroyum, at
14 styðja og fremja vinnulívið, og at fiskivinnuni vórðu tryggjaðir so góðir sølumøguleikar, sum til bar - og loyvi at royna á øðrum leiðum. Tað var felags ynski hjá ríkisstjórn og ríkisdegi, at tað í komandi tíð fór at eydnast, í opnari og fordómsleysari samráðing at røkka fram at einum støði, sum kundi festa sambandið millum bæði "fólkini", og sum kundi verða grundvøllurin undir fríari og sunnari menning, sum fór at gagna øllum tí føroyska fólkinum.(as, 47-48). Gevið gætur, at ríkisstjórnin í 1945 góðkendi bráðfeingisstýrisskipanina, til onnur skipan var fingin í lag. Í hesum liggur góðkenning av lóggávuvaldi løgtingsins (innan ávísar karmar). Stjórnin vónaði, at sambandið fór at verða varðveitt; men um føroyska fólkið (greitt og skilliga) vildi fara burtur úr sambandinum, fóru danir ikki at forða fyri hesum. Tað, sum liggur í orðunum "greitt og skilliga" verður vent aftur til seinri í viðgerðini. Legg eisini til merkis, at stjórnin lovaði at geva føroyskum ynskjum um størri tjóðskaparliga og fyrisitingarliga sjálvstøðu gætur (sbr. her tilsøgnina í 4 punktum). Eisini eigur at verða bitið merki í, at stjórnin tosaði um tvey "fólk" (also: føroyska og danska "fólkið"). Neyðugt verður seinri at skriva nakað um, hvat danir hildu um føroyingar sum fólk/tjóð. Seinri verður vent aftur til hesi sjónarmið hjá donsku stjórnini (og onnur) um viðurskiftini millum Føroya og Danmarkar. Fyrst eitt sindur meira um viðurskiftini í sjálvum krígsárunum - og fram til 1946: Undir krígnum hevði danski amtmaðurin í Føroyum einki samband við stjórnina í Keypmannahavn. Hetta bar við sær, at hann, vegna stjórnina, mátti taka avgerðir í øllum málum, sum ikki kundi bíðast við. Bretska hersetingarvaldið í Føroyum hevði gjørt greitt, at hersetingin ikki var framd fyri at økja um bretskt landaøki, og at Føroyar fóru at verða latnar Danmark aftur við krígslok. Sum hersetingarvald vóru bretar fyrimyndarligir, og teir guldu sjálvir tær útreiðslur, ið stóðust av at hava hermenn í Føroyum og av at byggja verjuvirki og tílíkt. Bert í einum føri løgdu teir seg út í føroysk (og donsk) viðurskifti, og hetta hendi í sambandi við flaggspurningin. Bretar vildu ikki góðtaka, at føroysk skip flaggaðu við donskum flaggi, tí so kundu tey verða mistikin at vera donsk skip úr landi, hersett av Týsklandi. Merkið varð viðurkent 25. apríl Henda viðurkenning - saman við tí, at løgtingið de facto fekk lóggávuvald, og øðrum - gjørdi, at viðurskiftini í Føroyum hóast alt ikki vóru tey somu sum fyrr, tó at Føroyar enn vóru amt í danska ríkinum ( AS, 17 ff). Undir krígnum fór stór búskaparlig menning fram í Føroyum, og í 1945 høvdu Føroyar eina sterling-áogn, sum var meira enn 50 mill. kr. stór. Løgtingsfíggjarlógin sama ár javnvigaði við 3,6 mill. kr. Samanborið gevur hetta eina mynd av, hvussu stórt føroyska valutayvirskotið í Bretlandi var. Í 1941 vórðu Føroyar búskaparliga knýttar at sterlingblokkinum. Men politiskt gjørdust krígsárini ein tíð við nógvum og hørðum stríði. Fólkaflokkurin, sum við løgtingsvalið 24. august 1943 fekk 12 tingmenn (Sambandsflokkurin 8 og
15 Javnaðarflokkurin 5), leyp harðliga á Hilbert, amtmann, og "samstarvspolitikkin" hjá javnaðar- og sambandsmonnum. Sjálvstýrisflokkurin fekk ikki umboðan á tingi Hetta merkti, at við krígslok var støða fólkafloksmanna sera sterk, og hvørki Fólkaflokkurin ella Javnaðarflokkurin hildu, at tað bar til at venda aftur til gomlu amtsstøðuna, tá ið fyribilsstýrisskipanin einaferð fór at verða sett úr gildi. Sum ávíst omanfyri vildi danska stjórnin fegin varðveita sambandið millum Føroya og Danmarkar, men hinvegin vildi stjórnin heldur ikki mótvirka einum greiðum føroyskum fólkavilja, sum kravdi loysing. Vent verður aftur til spurningin um, hvussu hesin "greiði føroyski fólkaviljin" varð tulkaður (sí niðanfyri). Bæði danir og føroyingar vóru greiðir yvir, at tað fór at verða neyðugt við samráðingum um støðu Føroya í ríkinum framyvir. Eftir kríggið mátti ein stýrisskipan fáast í lag, sum skuldi koma í staðin fyri ta verandi bráðfeingis stýrisskipanina. Eisini danska stjórnin segði seg hava ta áskoðan, at Føroyar ikki kundu setast aftur í gomlu amtsstøðuna. Í oktobur 1945 kravdi Fólkaflokkurin nýval til løgtingið - mong lond høvdu skipað fyri valum, eftir at heimskríggið var av. Løgtingsvalið fór fram 6. novembur Valið broytti tó ikki tingmannabýtið millum flokkarnar, og heldur ikki hesa ferð varð Sjálvstýrisflokkurin umboðaður á tingi. Javnaðar- og sambandsmenn høvdu framvegis ein tingmann í meiriluta. Í januar 1946 byrjaðu samráðingar í Keypmannahavn millum eina løgtingssendinevnd og donsku stjórnina. Fólkaflokkurin vildi hava eina politiska skipan millum Føroya og Danmarkar, sum ásetti, at Føroyar skuldu liggja uttan fyri danska grundlógarøkið, løgtingið skuldi hava fullan lóggávurætt í øllum føroyskum málum, og donsku ríkismyndugleikarnir og føroysku myndugleikarnir skuldu undirskriva ein sáttmála, har tey mál, sum skuldu vera felags fyri Føroyar og Danmark, vórðu ásett. Ein skipan sum henda var ikki sambærilig við danska kravið um, at framtíðar viðurskiftini millum Føroya og Danmarkar skuldu stovnsetast við støði í donsku grundlógini. Her verða nøkur brot úr Stjórnaruppskoti Fólkafloksins ( ) endurgivin: 1. Søguligi rættur Føroya til sjálvstøðugt at taka avgerð um fullveldi verður viðurkendur, tá og um Føroya fólk vil tað. Viðurskifti Føroya til Danmarkar ríkis verða ásett við hesum sáttmála sum grundarlagi. 2. Føroya Løgting hevur lóggávu- og játtanarvald í føroyskum málum. Gjøllari reglur verða ásettar i serstakari føroyskari stýrisskipanarlóg. 3. Fyrisitingin av føroyskum málum (sí grein 2) verður røkt av landsnevnd, vald av løgtinginum við vanligum atkvøðumeiriluta, og sum ábyrgist tí. Gjøllari reglur verða ásettar í stýrisskipanarlógini. 4. Hægstirættur Danmarkar hevur hægsta dómsvald í Føroyum. Gjøllari reglur viðvíkjandi dómsvaldinum í Føroyum verða ásettar sambært lóg.
16 5. Áhugamál ríkisins verða fyrisitin av einum av kongi tilnevndum fulltrúa (kongsfulltrúin). Sambært embæti hevur hann atgongd til løgtingið og at taka til máls, men tó uttan at eiga atkvøðurætt. Gjøllari reglur viðvíkjandi starvsøki hansara verða ásettar sambært lóg. 6. Áhugamál Føroya í Danmark verða fyrisitin av einum av løgtinginum tilnevndum fulltrúa (løgtingsfulltrúin). Sambært embæti hansara hevur hann atgongd til ríkisdagin og har at taka til máls í málum, sum viðvíkja Føroyum, men uttan tó at eiga atkvøðurætt. Gjøllari reglur fyri starvsøki hansara verða ásettar sambært lóg. 8. Gjaldoyrisskipanin verður framvegis tann higartil galdandi. Føroya Løgting hevur rætt til straks at seta á stovn landsbanka, sum fær einkarrætt til at geva føroyskar pengaseðlar út, og sum saman við einum valutaráði, sum er sett á stovn, at skipa fyri øllum handli við fremmandum gjaldoyra. 9. Uttanríkisskipanin verður tann higartil galdandi. Løgtingsfulltrúin (sí grein 6) virkar í uttanríkisráðnum sum embætismaður við serstøkum umboð og sum ráðgevi í føroyskum málum... Millumtjóðaavtalur, sum Danmark fer at gera í framtíðini, binda ikki Føroyar uttan við samtykki frá avvarðandi føroyskum myndugleikum. 11. Rættindi og skyldur, sum higartil hava fylgt við donskum ríkisborgararætti, verða varðveitt við teimum fyrivarnum og broytingum, sum verða mett neyðturvilig m.a. viðvíkjandi lóg um skráseting av skipum, fremmandalóggávu o.m., sum kemur av rætti Føroya til egið flagg. 13. Innan 2 ár frá tí, hesin sáttmálin er dagfestur, verður eftir gjøllari samráðing ásett, hvussu fíggjarviðurskiftini Danmarkar og Føroya millum skulu verða skipað. Reglur hesum viðvíkjandi og Føroya partur av kostnaðinum í sambandi við fyrisitingina av felagsmálum verða ásettar við lóg.... Undirritað av Th. Petersen, R. Long og P. Petersen. (AS, 64-67). Uppskot Fólkafloksins hevði, um tað varð samtykt, verið eitt stórt stig á fullveldisleið. Tað miðaði ímóti javnstøðu millum føroyskar og danskar myndugleikar. Sagt varð beinleiðis, at Føroyar sjálvstøðugt skuldu hava rætt til at taka avgerð um fullveldi. Føroyar skuldu ikki vera ein integreraður partur av danska ríkinum; men viðurskiftini millum Føroyar og ríkið skuldu ásetast við lóg. Ásetingar vórðu gjørdar um serliga føroyska stýrisskipanarlóg, lóggávu- og játtanarvald til løgtingið, og um eina serliga føroyska landsnevnd, osfrv. Í stuttum kann sigast, at tað skjalið, sum fólkafloksmenn løgdu úr hondum, var eitt uppskot um eina rammulóg, sum skuldi halda Føroyar uttan fyri danska grundlógarøkið. Hetta samsvaraði ikki við tær hugsanir, sum danir høvdu um "rigets enhed", og tey sjónarmið, sum stjórnin setti fram 25. mars 1946, har tað var treytað, at politiska loysnin skuldi finnast innan fyri karmar grundlógarinnar. Men fyrst ein stutt umrøða av sjónarmiðum Javnaðarfloksins. Hesi eru at finna í sonevnda Frælsis- og vinarsáttmálanum frá 10. marts Nøkur brot verða endurgivin her:
17 1. Ásannandi at føroyska fólkið er serstøk tjóð semjast føroyingar og danir, umboðaðir ávikavist av Føroya Løgtingi, av donsku ríkisstjórnini, ríkisdegi og av kongi henda sáttmála. 2. Heiti Føroya Føroyar eru í ríkisfelagsskapi við Danmark. Orðið "Føroyar" verður lagt afturat heiti kongs. 3. Borgararættindi føroyinga og dana. Føroyingar hava somu borgararættindi í Danmark sum danir, og danir hava somu borgararættindi í Føroyum sum føroyingar 5. Felags mentan og føroyskt og danskt mál javnbjóðis rættindi í Føroyum. Av tí at føroyskt er móðurmálið, er tað høvuðsmálið í Føroyum. Danskt mál fær javnbjóðis sømdir, og bæði málini skulu lærast javnsett í øllum almennum og privatum skúlum og skeiðum Løgtingið fær lóggávuvald í serstøkum føroyskum málum. Løgtingið fær lóggávuvald á teimum málsøkjum, har tað hevur tikið við fullari fíggjarligari, fyrisitingarligari og mentanarligari ábyrgd, og somuleiðis á teimum økjum, har danir og føroyingar eru vorðnir samdir um at rinda útreiðslurnar í felag Eingin lóg verður sett í gildi í Føroyum, sum ikki frammanundan hevur verið viðgjørd og samtykt av løgtinginum. 8. Lógir, rættarforskriftir og ásetingar, sum eru í gildi, verða framhaldandi í gildi, til tess annað verður samtykt... undantikin er bráðfeingisstýrisskipanin frá 9. mei 1940, sum verður afturtikin, tá henda skipan verður kunngjørd. 9. Hvussu lógir verða kunngjørdar og staðfestar. Kongur kunnger og staðfestir bæði á føroyskum og donskum tær lógir, sum Føroya Løgting samtykkir. Í Kunngerðini skulu lógirnar vera til skjals undirskrivaðar av formanni landsstýrisins ella øðrum landsstýrismanni, um so er, at lógin serstakliga viðvíkir hansara málsøki, og harumframt einari staðfesting, sum kongur hevur undirskrivað. 10. Lóggávumalið. Har Føroya Løgting hevur lóggávu saman við kongi, er lóggávumálið føroyskt og danskt. 11. Málsøki, har løgtingið saman við kongi straks kunnu taka við lóggávuvaldinum uttan at ríkisdagur ella ráðharri eru við... (so verða nevnd mong málsøki, har løgtingið og kongur einsamøll kunnu lóggeva, har fíggjarkrøv ikki verða sett danska ríkinum). 12. Meginreglan verður, at Føroyar fáa rætt til at gjalda og taka upp á seg alla fíggjarliga ábyrgd av føroysku fyrisitingini. Føroya Løgting skal til eina og hvørja tíð eiga rætt til at taka við teirri fíggjarligu, fyrisitingarligu og moralsku ábyrgdini av einum og hvørjum málsøki í føroyska stýrinum, sum tað setir sær fyri at taka upp á seg. Tað liggur á løgtinginum at gera tað, tað er ment skjótast til ber at taka við fíggjarligu og stjórnarligu ábyrgdini og eisini at rinda Føroya lutfalsliga part av tí, ið felagsrættindi innanlands og uttanlands kosta.
18 13. Hvussu landsstýrið verður skipað. Formaðurin - forsetin - verður valdur av landsstýrismonnunum, aðramáta kunnu limir landsstýrisins býta arbeiðið sínámillum ella gera tað í felag. Uppskot hesum viðvíkjandi verður lagt fyri løgtingið. Tær fyriskipanir, ið verða samtyktar, verða kunngjørdar av løgtinginum. 14. Landsstýrið. Løgtingið velur landsstýrið við vanligum atkvøðumeiriluta. Landsstýrið skal fyrisita og leggja til rættis tey mál, sum sambært galdandi lóg hoyra undir landsnevndina, eisini skal tað fyrisita tær lógir og viðtøkur, sum í framtíðini møguliga verða lagdar undir tað. Landsstýrið er í øllum førum ábyrgt løgtinginum. Tá ið løgtingið ikki er saman, kann landsstýrið samtykkja lógir í serliga átrokandi málum. Í fyrstu tingsetu eftir tað, at landsstýrið hevur samtykt tílíkar lógir, skulu tær leggjast fyri løgtingið at verða samtyktar av nýggjum. 15. Rættarskipanin. Føroyar hava felags lóg og rættarskipan við Danmark, soleiðis at løgreglu- og undirrættarmál sum higartil verða viðgjørd í Føroyum, meðan mál, ið verða skotin inn fyri hægri rætt, verða viðgjørd av dómstólum í Danmark. 16. Flaggskipanin. Før, sum føroyingar, feløg og samtøkur eiga í Føroyum, og sum eru skrásett í Føroyum, skulu flagga við føroyska flagginum Skipan av fíggjarmálum í Føroyum. Danska gjaldoyrisskipanin skal framhaldandi verða í gildi í Føroyum. Føroyingar skulu tó hava rætt til í samráð við danska tjóðbankan og donsku ríkisstjórnina: 1) at nýta serstakar føroyskar pengaseðlar við sama kursvirði sum danskir pengaseðlar...danski tjóðbankin prentar og tryggjar føroysku pengaseðlarnar...2) gjaldoyris- og handilsmiðstøð verður sett á stovn í Føroyum. Starvsøkið hjá hesi miðstøð verður fyriskipað av Føroya Løgtingi í samráð við tjóðbankan. 3) til tess at útvega Føroyum og vinnulívinum fremmant gjaldoyra, gevur tjóðbankin føroyingum (gjaldoyris- og handilsmiðstøðini) trygd fyri fremmandum gjaldoyra í lutfalli svarandi til fólkatalið. Harumframt fáa føroyingar vissu fyri, at teir altíð fáa fremmant gjaldoyra, sum svarar til tað gjaldoyra, teir hava vunnið. 18. Uttanríkisviðurskiftini verða umskipað soleiðis, at føroyingar sjálvir hava tær samráðingar, sum eru neyðugar fyri vinnulív og onnur áhugamál, tó soleiðis, at tey úrslit, ið fingin eru, verða góðkend av uttanríkisráðnum. Í samráð við donsku ríkisstjórnina skulu føroyingar hava rætt til: 1) at fáa sett mann (konu) í starv í danska uttanríkisráðnum, sum er kønur í føroyskum viðurskiftum, at taka sær av føroyskum málum. 2) at seta sendifulltrúar í starv, sum hava holla vitan um føroysk viðurskifti, á donskum sendistovum og konsulatstovum. 3) at tilnevna serlig føroysk handils- og vinnulívsumboð í teimum londum, har Føroyar hava stór handils- og vinnulívsáhugamál. 4) at senda serstakar samráðingarnevndir til tey lond, nevnd í stykki 3, sum Føroya vegna hava heimild at fáa í lag serligar kvotu-, handils- og vinnusáttmálar, tó soleiðis, at sáttmálarnir skulu verða góðkendir av danska uttanríkisráðnum. Keypmannahavn, 10. mars 1946, P.M.Dam og J.FR.Øregaard. (AS, 59-64).
Sagsøgeren har påstået sagsøgte dømt til at betale 42.400 kr. med procesrente fra den 26. juni 2003, subsidiært procesrente fra den 22. april 2008.
DOM Afsagt af retten på Færøeme den 22. december 2009 IBS-sagnr. 619/2008 Skatteyderi mod TAKS Samandráttur: Málið snýr seg partvís um saksøkjarin, skattagjaldari, skal rinda mvg av skrásetingaravgjaldinumLæs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
Givið út 30. mai 2017
Givið út 30. mai 2017 Nr. 78 29. mai 2017 Løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) Samsvarandi samtykt LøgtingsinsLæs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland I medfør af 41, stk. 6, 53, stk. 8, og 95 i lov om arbejdsløshedsforsikring m.v., jf. lovbekendtgørelseLæs mere
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging Galdandi frá 1. januar 2016 1. Tryggingaravtalan Stk. 1. Tryggingaravtalan fevnir um bólkalívsavtaluna og niðanfyristandandi tryggingartreytir. Stk. 2. Frávik tilLæs mere
forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.
Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelingerLæs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
Uppskot. til. Mælt verður ríkismyndugleikunum til at seta í gildi fyri Føroyar soljóðandi lóg:
FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ Argir, 26. apríl 2005 Løgtingið Løgtingsmál nr. 98/2004: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Lov om personalemæssige spørgsmål i forbindelse med de færøske myndighedersLæs mere
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi AbrahamsenLæs mere
HERNAÐARMÁL OG POLITIKKUR
Jákup Thorsteinsson HERNAÐARMÁL OG POLITIKKUR ávegisfrágreiðing um støðu Føroya í kalda krígnum (ískoyti) Løgmansskrivstovan, mars 2000 INNGANGUR Í septembur 1999 varð latin Løgmansskrivstovuni fyribilsfrágreiðinginLæs mere
Landsstýrismálanevndin hevur viðgjørt málið á fundum 30. oktober 2012, 22. januar, 21. mars og 11. apríl 2013.
Jørgen Niclasen, landsstýrismaður, Fíggjarmálaráðið Aksel V. Johannesen, løgtingsmaður, Maritugøta 79, Hoyvík Eyðgunn Samuelsen, løgtingskvinna, Jørundsgøta 40, Klaksvík Kristina Háfoss, løgtingskvinna,Læs mere
Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit. Uppskot. til. samtyktar
Løgtingið UTTANRÍKISDEILDIN 31. oktober 2005 Mál: 620-001/05 Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit Uppskot til samtyktar Løgtingið góðkennir, at landsstýriðLæs mere
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
Nr. 323 Hósdagur 5. august 2004 12,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá AndrewLæs mere
Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg. U p p s k o t. til. ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg
Sambandsflokkurin Løgtingið Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg U p p s k o t til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg Mælt verður ríkismyndugleikunum tilLæs mere
Gamlar myndir úr Norðuroyggjum
Nr. 289 Hósdagur 20. mars 2003 10,- Síða 20 Símun Johan Wolles 70 ár Løgtingsmál viðvíkjandi fiskivinnu og -monnum Vit greiða frá teimum framløgdu tingmálunum, sum viðvíkja fiskimonnum. Síða 6-9 FF hevurLæs mere
Málsgongd Við skrivi, dagfest 12. desember 2008, sendi Mentamálaráðið soljóðandi uppsøgn til klagaran:
Tórshavn, tann 23. apríl 2013 J.Nr.:28/ 201200015 / 13 (at tilskila í svari) Tykkara J.nr. Álit viðvíkjandi klagu um skikkaða eftirløn hjá tænastumanni Við skrivi, dagfest 6. februar 2012, hevur A sentLæs mere
Uppskot. til. Mælt verður ríkismyndugleikunum til at seta soljóðandi uppskot til kongliga fyriskipan í gildi fyri Føroyar:
Bjørt Samuelsen Rigmor Dam Poul Michelsen løgtingsfólk Løgtingið Løgtingsmál nr. 51/2013: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar av broytingum í hjúnabandslógini og rættarvirknaðarlóginiLæs mere
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin. Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014 Integration og eksklusión versus inklusión Integratión merkir at vera so normalur, sum gjørligt,Læs mere
11. december (Indsendelsesbekendtgørelsen) Kapitel 1 Anvendelsesområde
Nr. 1385 11. december 2007 Bekendtgørelse for Færøerne om indsendelse og offentliggørelse af årsrapporter m.v. hos den færøske registreringsmyndighed, sum broytt við kunngerð nr. 32 frá 22. apríl 2014Læs mere
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.:
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.: 200900059 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 149/2008: Uppskot til løgtingslóg um at broyta ymsar vinnufelagalógir (fylgibroytingar til grannskoðaralógina)Læs mere
Uppskot til. ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar av broytingum í hjúnabandslógini og rættarvirknaðarlógini
Sonja J. Jógvansdóttir Bjørt Samuelsen Hanna Jensen Kristianna Winther Poulsen løgtingskvinnur Løgtingið Løgtingsmál nr. 19/2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar avLæs mere
Álit. viðvíkjandi klagu um handfaringina hjá Hvalbiar kommunu av eini innlitsáheitan
Tórshavn, tann 10. september 2010 J.Nr.: 201000034 / 27 Álit viðvíkjandi klagu um handfaringina hjá Hvalbiar kommunu av eini innlitsáheitan Við skrivi, dagfest 27. februar 2010 hevur A sent umboðsmanninumLæs mere
Almannastovan. Almannastovan. Skjal 11. Dagur J. nr I. Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður Tórshavn
Skjal 11 Dagur 28-11-99 J. nr. 95.50.I Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður 2 100 Tórshavn Hjálagda tilfar verður við hesum sent til stýrið sum Almannastovunar viðmerkingar til ætlanirnarLæs mere
Grannskoðaraeftirlitið. Grannskoðaraeftirlitið. Ársfrágreiðing. Almannakunngjørd 23. juni 2017
Grannskoðaraeftirlitið Ársfrágreiðing 2016 Almannakunngjørd 23. juni 2017 Skrivstovuhald: Skráseting Føroya Sigmundargøta 13 Boks 264 110 Tórshavn Tlf.: +298356010 E-mail: skr@skraseting.fo InnihaldsyvirlitLæs mere
Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS
Tórshavn, tann 15. juli 2010 J.Nr.: 200900065 / 23 Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS Við skrivi, móttikið tann 1. august 2009, hevur A sentLæs mere
F Í G G J A R M Á L A R Á Ð I Ð M I N I S T R Y O F F I N A N C E. Løgtingið
Løgtingið Argir, 26. februar 2015 J.Nr.: 080507-003/13-17 (at tilskila í svari) Tygara skriv: Viðgjørt: JPP/KJ/nb Løgtingsmál nr. 117/2014: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri FøroyarLæs mere
Bakstøði Ynski var: - At lýsa teir møguleikar og tær treytir eldri fólk í Føroyum hava fyri einum góðum lívi í eldri árum - At lýsa hvørji átøk kunnu
URININKONTINENS HJÁ KVINNUM MILLUM 60 OG 65 ÁR Í FØROYUM Títtleiki og ávirkan á gerandislivið Ása Róin, Sjúkrarøktarfrøðingur og Master í professiónsmenning Hildur við Høgadalsá, SjúkrarøktarfrøðingurLæs mere
Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi
Síða 4 Ættarliðsskifti í Realinum Nr. 344 Hósdagur 9. juni 2005 12,- Mynd: Kristian M. Petersen Síða 9 Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi Sigurd Joensen sum umboðar FF við Johannu, fekkLæs mere
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens Átøkini, ið verða framd til tess at fyribyrgja spjaðing av MRSA (Methicillin resistente StaphylococcusLæs mere
Álit. vi víkjandi. ví kan av føroysku útbúgvingarstu ulsskipanini til allar lesandi føroyingar uttanlands
Álit vi víkjandi ví kan av føroysku útbúgvingarstu ulsskipanini til allar lesandi føroyingar uttanlands 1. Inngangur Í løgmansrø uni fyri hesa tingsetuna seg i løgma ur m.a., at landsst ri fyrireikar eittLæs mere
Løgtingsmál nr. xx/2008: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumenn landsins. Uppskot. til
Tórshavn, tann 19.februar 2008 J.Nr.: 8201-73-0003/2007 (at tilskila í svari) Viðgjørt: sn Løgtingið Løgtingsmál nr. xx/2008: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumenn landsins.Læs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
Fólkaheilsukanning Hvussu hevur tú tað 2015
Fólkaheilsukanning 2015 - Hvussu hevur tú tað 2015 Fólkaheilsuráðið juni 2016 Sálarheilsa Sálarheilsa Perceived Stress Scale Í hesi kanningini verður PSS (Perceived Stress Scale) nýtt fyri at meta um sálarheilsunaLæs mere
Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan
Síða 1 av 5 Til Brunaumsjón landsins, Tinghúsvegi 5, 100 Tórshavn Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan Anleggseigari Navn: Bústaður: Att.: Anlaggsadressa Navn: Bústaður: Kontaktpersónur:Læs mere
Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomilig umskipan av fiskimálaráðnum.
Nr. 285 Hósdagur 23. januar 2003 10,- Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Síða 21 Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomiligLæs mere
Løgtingið Tórshavn, tann 9.juni 2015 J.nr.: 12/ Løgtingsmál nr. / 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar søloven
Løgtingið Tórshavn, tann 9.juni 2015 J.nr.: 12/00004 Løgtingsmál nr. / 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar søloven Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyriLæs mere
Kunngerð. grannskoðaraváttanir v.m.
Uppskot til Kunngerð um grannskoðaraváttanir v.m. Við heimild í 15, stk. 4 og 51, stk. 2 í løgtingslóg nr. 45 frá 11. mai 2009 um góðkendar grannskoðarar og grannskoðanarvirkir, sum seinast broytt viðLæs mere
Søgan um "Vesturhavið Blíða"
Síða 28 Nr. 284 Hósdagur 9. januar 2003 10,- Føroysk kirkjufólk á Filippinunum Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Gamlar Havnarmyndir Carolina Heinesen greiðir m.a. frá, tá gamli Rubek, f. 1816,Læs mere
HEILSUMÁLARÁÐIÐ. Til: hoyringspartar
HEILSUMÁLARÁÐIÐ Til: hoyringspartar Tórshavn, 01.06.2011.2011 Mál: 09/00691-6262 Tygara skriv: Viðgjørt: JS Viðvíkjandi uppskoti til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar lov om klage- og erstatningsadgangLæs mere
Hugburður til føroysk yrkisorð
JÓGVAN Í LON JACOBSEN Hugburður til føroysk yrkisorð Endamálið við hesi grein er at siga eitt sindur um hugburð føroyinga til føroysk yrkisorð og um yrkisorðafrøði yvirhøvur. Grundarlagið undir greininiLæs mere
FYRISITING HVÍTABÓK FYLGIBIND 2. ein sjálvstøðug føroysk fyrisiting
HVÍTABÓK FYLGIBIND 2 FYRISITING ein sjálvstøðug føroysk fyrisiting Lýsing av tí fyrisitingarliga samstarvinum við Danmark og teimum krøvum, fullveldisætlanin setur 2 HVÍTABÓK FYLGIBIND 2 FYRISITING EinLæs mere
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1 Snorri Fjallsbak 2 Tað er stórur munur á einari kanin og einari kanón. Tí er tað sera umráðandi, at vit gera okkum ómak, tá ið vit skriva orðini, og at vit stavaLæs mere
Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini
Tórshavn 22. august 2007 Innlendismálaráðið Postboks 159 FO-110 Tórshavn Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini Samandráttur Fakfeløgini eru sera ivasom um ætlaðu broytingarnar í útlendingalógini,Læs mere
LØGTINGSINS UMBOÐSMAÐUR
Tórshavn, tann 25. september 2008 J.Nr.: 200800019 / 17 (at tilskila í svari) Álit viðvíkjandi klagu um málsviðgerð og innlit í mál hjá Runavíkar kommunu um keyp av telduútgerð Við skrivi, dagfest 20.Læs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
Løgtingsmál nr. 126/2007: Uppskot til løgtingslóg um havnir. Uppskot. til. løgtingslóg um havnir
Fólkaflokkurin Sambandsflokkurin Sjálvstýrisflokkurin Løgtingið Løgtingsmál nr. 126/2007: Uppskot til løgtingslóg um havnir Uppskot til løgtingslóg um havnir Kapittul 1 Øki og allýsingar 1. Lógin er galdandiLæs mere
Grannskoðaraeftirlitið. fghjklæøzxcvbnmqwertyuiopåasdfghj. Ársfrágreiðing og 2010
qwertyuiopåasdfghjklæøzxcvbnmqw ertyuiopåasdfghjklæøzxcvbnmqwert yuiopåasdfghjklæøzxcvbnmqwertyui opåasdfghjklæøzxcvbnmqwertyuiopå asdfghjklæøzxcvbnmqwertyuiopåasd Grannskoðaraeftirlitið fghjklæøzxcvbnmqwertyuiopåasdfghjLæs mere
Bjørn kann ikki nokta fiskimonnum at kryvja við maskinu
Nr. 359 Hósdagur 26. januar 2006 15,- Síða 18 Tíðindi frá Gianfranco Gjørdi orðabók og mátti av landinum. Men vit hava frætt frá honum Karl Johan Joensen: Av Eiði til Esbjerg Droymdi at hann fór at verðaLæs mere
Løgtingsmál nr. 19/1998. Uppskot til ríkislógartilmæli um lov om videnskabsetisk komitésystem og behandling af biomedicinske forskningsprojekter
Tórshavn, tann 29-10-98 J.Nr.: 687-3/98 (at tilskila í svari) Viðgjørt: BP/pm Føroya Løgting. Tygara skriv Løgtingsmál nr. 19/1998. Uppskot til ríkislógartilmæli um lov om videnskabsetisk komitésystemLæs mere
Alternativur flogvøllur í Føroyum.
J. nr. 200700935-109 EK (at tilskila í svari) Tórshavn, 30. mars 2010 Veðurfrøðilig frágreiðing um kanning í samband við flogvallaviðurskifti Alternativur flogvøllur í Føroyum. Nógvar meiningar um einLæs mere
samstarva At veita eina um skjóta hettar og tilboðið: goða viðgerð til kvinnur við burðartunglyndi.
November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum Viðgerðartilboð til kvinnur við burðartunglyndi - Psykiatriski depilin Viðgerðartilboð Hettar brævið er tilLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað VIT MUGU HAVA HEILAGA ANDAN. Uttan halgan skal eingin síggja Harran! (Heb.12,14) Tað er ein sannleiki, sum nógv kenna, men sum fá veruliga hugsa um. HvussuLæs mere
Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar
Bjarni Mortensen Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar Bjarni Mortensen 1 Úrtak. Greinin er skrivað sum partur av próvtøkuni á skeiði í føroyskum kollektivum arbeiðsrætti. Greinin viðger støðunaLæs mere
OVERENSKOMST FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ FARMAKONOMFORENINGEN MELLEM
2010 OVERENSKOMST MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 Systemansvarlige og undervisere...Læs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
VIRKISÆTLAN. Frágreiðing og tilmæli um framtíðar elorkuskipanina í Føroyum
VIRKISÆTLAN Frágreiðing og tilmæli um framtíðar elorkuskipanina í Føroyum Vinnumálaráðið januar 2015 Arbeiðssetningur og arbeiðsbólkur Vinnumálaráðið setti í 2012 ein arbeiðsbólk at gera virkisætlan ogLæs mere
Føroya søga
Kári Jespersen og Jens Pauli A. Nolsøe Føroya søga 1940 1998 Tráður til keldusavn Føroya Skúlabókagrunnur 2000, teldutøk útgáva 2005 Formæli "Føroya søga 1940-1998. Tráður til keldusavn" er ætlað studentaskúlumLæs mere
hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin
Fjarlestur frá topp 16 til 100 hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? g Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin 2 Fjarlestur skrá Evnir Hví fjarlestur? FjarlesturLæs mere
http://www.vagaportal.fo/pages/posts/oli-jacobsen-skrivar-v...
Page 1 of 9 Mikudagur 26 August 2009 Set til startsíðu Lýsingar Um Vágaportalin Forsíða Vágatíðindi Onnur tíðindi Mentan Bøkur Tónleikur Framsýningar Ólavur í Beiti tann 06/06/2009 kl. 18:34 Tiltøk KrutlLæs mere
Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012
ISSN 0903-7772 Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012 Greitt úr hondum hevur Høgni Debes Joensen, landslækni Medical Report 2011-2012 from the Chief Medical Officer in the Faroes 1 2 Heilsulýsing LandslæknansLæs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
OVERENSKOMST 2011 til 2015
OVERENSKOMST 2011 til 2015 MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 SystemansvarligeLæs mere
LØG M A N S S K R I V S T O V A N. P r i m e M i n i s t e r s O f f i c e
Løgtingið Tinghúsvegur 3 100 Tórshavn 20. september 2016 Mál: 0692-001/16 Viðgjørt: NF Lógartænastan Løgtingsmál nr. 14/2016: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning omLæs mere
KAP. 7. Uppskot nevndarinnar
KAP. 7.. Uppskot nevndarinnar 151 I Uppskot til løgtingslóg um stýrisskipan Føroya Uppskot til løgtingslóg um stýrisskipan Føroya Inngangur 1. Í yvirtiknum málum er lóggávuvaldið hjá løgtinginum og løgmanniLæs mere
DOM. Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagt påstand om:
DOM Afsagt den 14. juni 2011 i sag nr. BS 1270/2010: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J og K mod TAKS Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagtLæs mere
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ 1 Ansættelse Stk. 1. Denne overenskomst omfatter farmakonomer og defektricer ansat i det færøske apotekervæsen. Stk. 2. Apoteket er forpligtet tilLæs mere
Skrá. Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari. Talgildar Tænastur Durita Tausen, varastjóri á Gjaldstovuni
Skrá Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari Um talgilding í Føroyum higartil, tørvin á eini strategi og Talgildu Føroyar Leif Abrahamsen, stjóri á Gjaldstovuni Talgilding og e-governance í einum altjóða høpiLæs mere
Javntekstur og lykil. Galdandi orðingar í ættleiðingarlógini samanbornar við broyttu orðingarnar í uppskotinum til ættleiðingarlógarlóg
Dagfesting: 8. januar 2018 Mál nr.: 17/00573-17 Málsviðgjørt: MHR Fylgiskjal 1 Javntekstur og lykil Galdandi orðingar í ættleiðingarlógini samanbornar við broyttu orðingarnar í uppskotinum til ættleiðingarlógarlógLæs mere
Løgtingsmál nr. 115/2011: Uppskot til løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin) Uppskot. til. løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin)
Løgtingið. Tórshavn, tann 9. januar 2012 VMR j.nr.: 11/00401 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 115/2011: Uppskot til løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin) Uppskot til løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin)Læs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F
Fundarstjóri / Dirigent: / Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den Ársfrásøgnin er góðkend á aðalfundi tann Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2014 Innihaldsyvirlit / IndholdsfortegnelseLæs mere
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið 31 Fylgiskjal 2: Listi yvir OCN-gongdir á praktiska / vinnuliga økinum. INDHOLDSFORTEGNELSE 2 Catering 12 Catering Varm mad 12 Catering - Kold mad 13 Catering Maskiner og udstyrLæs mere
Álit. viðvíkjandi klagu um vantandi innlit í mál um keyp av heimasíðu hjá Kringvarpi Føroya
Tórshavn, tann 7. juni 2010 J.nr.: 201000006 / 26. Álit viðvíkjandi klagu um vantandi innlit í mál um keyp av heimasíðu hjá Kringvarpi Føroya Við skrivi, móttikið 15. januar 2010, hevur A, blaðmaður áLæs mere
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir Mál nr.: Lóg: Avgerð tikin: 09-03-31-72 Meirvirðisgjaldslógin 12 29.11.2010 Sýtt útgjald av íløgu-mvg. Søla av virksemi. Próvbyrða. Samandráttur: Kært er um, at TAKS hevurLæs mere
LØGTINGIÐ 150 Løgtingssøgan 1. bind.umbr 1 10/07/02, 17:16
LØGTINGIÐ 150 LØGTINGIÐ 150 HÁTÍÐARRIT 150 ár liðin, síðani Løgtingið varð endurstovnað 1 4 Løgtingið 150 2002, Løgtingið og høvundarnir Greitt til prentingar: Erling Isholm Perma: Ingi Joensen Umbróting,Læs mere
Løgtingið Tórshavn, tann 7. mars 2016 J.nr.: 15/00233
Løgtingið Tórshavn, tann 7. mars 2016 J.nr.: 15/00233 Løgtingsmál nr. 85/ 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning om ikrafttræden for Færøerne af søloven Uppskot tilLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
Integrasjónsálit INNLENDISMÁLARÁÐIÐ
Integrasjónsálit INNLENDISMÁLARÁÐIÐ Innihald Integrasjónsálit 1. Formæli 4 2. Um integrasjónsálitið 5 3. Samandráttur 7 4. Integrasjónsavbjóðingin í dag 9 5. Integrasjónspolitikkur 11 6. Royndirnar aðrastaðniLæs mere
MÁLMØRK Álit um almennan málpolitikk
MÁLMØRK Álit um almennan málpolitikk Málstevnunevndin Mentamálaráðið 2007 2 Mentamálaráðið 2007 Málstevnunevndin læt úr hondum 18. desember 2007 3 INNIHALD Yvirskipaði málpolitikkurin 7 Formæli 9 I HvíLæs mere
INNANHÝSIS. Uppskot til. Ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning om ikrafttræden for Færøerne af ændringslove til lov om luftfart
UTTANRÍKIS - OG V INNUMÁLARÁÐIÐ INNANHÝSIS Løgtingið Tórshavn, tann 1. februar 2017 Vmr. J.Nr.: 16/00801-4 Viðgjørt: EFR Løgtingsmál nr. xx /2016: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyriLæs mere
Reglugerð fyri føroysk meistarastig
Reglugerð fyri føroysk meistarastig Galdandi frá 1. September 2012 (FBS hevur tillagað reglurnar, sum Dansk Bridgeforbund brúkar. Í hesi reglugerðini eru føroysku tillagingarnar skivaðar inn flestu á føroyskumLæs mere
Vinnukærunevndin - avgerðir
Mál nr. : 16/00094 Vinnukærunevndin - avgerðir Lóg: 18, stk. 1 og stk. 2, og 18 c í løgtingslógarkunngerð nr. 14 frá 2. mars 1988 (ferðslulógin). 18 í kunngerð nr. 112 frá 29. september 2005 um koyrikortLæs mere
Løgtingsmál nr. xx/2017: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um dagstovnar og dagrøkt (dagstovnaráð og avtøka av kærurætti) Uppskot
Løgtingið Tinghúsvegur 1-3 FO-100 Tórshavn Dagfesting: 14. november 2017 Tygara ref.: Máltal.: 17/00835-1 Løgtingsmál nr. xx/2017: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um dagstovnar og dagrøktLæs mere
Uppreistur í Klaksvík læknasetanin sum elvdi til uppreistur
Uppreistur í Klaksvík læknasetanin sum elvdi til uppreistur Rebellion in Klaksvík the employment of a doctor that led to rebellion Hans Andrias Sølvará Søgu- og Samfelagsdeildin Fróðskaparsetur FøroyaLæs mere
HAVNAR KLUBBI oktober Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár.
Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár. 1799-27.oktober - 1959 Teksturin er ikki broyttur, bert innskannaður, og tí sæst týðiliga, hvussu nógv skriftmálið hevur broytt seg tey seinastuLæs mere
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim John Drane prestur segði frá lívssøgu síni í God Channel. Hann kom ikki úr einum kristnum heimi. John var nógv hjá abba sínum, sum heldur ikki var trúgvandi.Læs mere
Námsferð 25. mai 5. juni 2017
Námsferð 25. mai 5. juni 2017 7.a og b - Sankta Frans skúli Foreldrakunning 10. mai 2017 ...líka... Tá ið vit eru liðug í kvøld stápla stólarnar saman Hettutroyggjur við prent Myndatøka juni floksmyndLæs mere
Álit viðvíkjandi handfaring av umbøn um innlit í byggimál hjá Tórshavnar kommunu.
Tórshavn, tann 09. desember 2010 J.Nr.: 201000043 / 17 (at tilskila í svari) Tykkara J.nr. Álit viðvíkjandi handfaring av umbøn um innlit í byggimál hjá Tórshavnar kommunu. A hevur í skrivi, dagfest tannLæs mere
Smiðjan á Skipanesi Brot úr okkara smiðjusøgu. Okkara maður í Nambia. Er prískappingin í vanda? Børn á Sanatoriinum
Síða 4 Nr. 372 Hósdagur 27. juli 2006 15,- Hvussu minka við gapið millum fiskimenn og fiskifrøði? Frásøgn frá fundi við Menakhem Ben Yami Eru vit við at fara aftur í 80-ini? Síða 26 Er prískappingin íLæs mere
FRÁGREIÐING TOLLMÁLIÐ HJÁ P/F N. NICLASEN, SØRVÁGUR
FRÁGREIÐING UM TOLLMÁLIÐ HJÁ P/F N. NICLASEN, SØRVÁGUR Jørgen Niclasen hevur biðið undirritaða kanna skjølini í tollmálinum hjá P/f N. Niclasen og út frá hesum skjølum skriva eina frágreiðing um málið.Læs mere
Mentamálaráðið. Løgtingið Dagfesting: Mál nr.: 16/ Málsviðgjørt: BB/TVR
Mentamálaráðið Løgtingið Dagfesting: 02.02.2017 Mál nr.: 16/01435-57 Málsviðgjørt: BB/TVR Løgtingsmál nr. xx/2016: Uppskot til løgtingslóg um broyting í anordning om ikrafttræden for Færøerne af lov omLæs mere
Ársfundur hjá Landsneti
Fundarfrásøgn frá ársfundi hjá Landsneti á Hotel Føroyum, fríggjadagin 14. februar 2014 kl. 12.55 15.45 Ársfundur hjá Landsneti 1 ÁRSFUNDUR 2014 Hilmar Høgenni, formaður: Eg skal sum formaður í brúkararáðnumLæs mere
Svenskur elitusvimjivenjari
Síða 26 Nr. 275 Hósdagur 15. august 2002 10,- Svenskur elitusvimjivenjari til Føroya Svenski Mats fann kærleikan í Føroyum So nú liggur fyri hjá okkara svimjarum Fiskiskapur: Meira av tungu og størri upsiLæs mere
Løglisti * Partur II F RÁGREIÐING LØGMANS Á ÓLAVSØKU 2009
Løglisti * Partur II * Har * er sett eftir eitt lógaruppskt, merkir hetta, at uppsktið er partur av ólavsøkupakkanum hjá landsstýrinum. Løgmansskrivstvan Uppskt til løgtingslóg um bryting í løgtingslógLæs mere
Fiskimaðurin Andrias í Tarti. Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a. eru vit í barsil hjá Georg L. Samuelsen í 1911.
Nr. 379 Hósdagur 23. november 2006 15,- Síða 6 Søgan um Coronet Frásøgn frá samkomuni í Klaksvík Fiskimaðurin Andrias í Tarti 100 ár Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a.Læs mere
VINNUMÁLASTÝRIÐ VINNUMÁLADEILDIN
Løgtingið Tórshavn, tann 01-03-00 Lms. j. nr.: 524-0009/2000 Vms. j. nr.: 90-33/99 (at tilskila í svari) Viðgjørt: SPS/bj/pm Tygara skriv Løgtingsmál nr. 83/1999: Uppskot til ríkislógartilmæli um lov omLæs mere
Miðnámsrit. Um blaðið. 13 mai 2017
Miðnámsrit 13 mai 2017 Um blaðið Fleiri føroyskir miðnámsnæmingar vilja lesa víðari í Føroyum nú enn fyrr. Tað vísir nýggj kanning, sum er gjørd ímillum miðnámsnæmingar. Politiski myndugleikin má tí takaLæs mere
Ben Yami: Skerjið ikki línuveiðuna! Seinastu kundarnir í 100 ára søguni hjá Frants Restorff. Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu
Nr. 371 Hósdagur 13. juli 2006 15,- Vit hava hitt stjóran Gunnar Tómasson Síða 3 Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu Frágreiðing frá vitjanini hjá Ben Yami. Hann sigur nógvar óvissur vera við fiskifrøði.Læs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F
il Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2011 / Årsrapport for 2011 Ársfrásøgnn er góðkend á aðalfundi tann / Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den / - 2012 FundarstjóriLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr. / Reg.no 4122
Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2013 Årsrapport for 2013 Avrit / Kopi Ársfrásøgnin er góðkend á aðalfundi tann Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den Fundarstjóri / Dirigent: / InnihaldsyvirlitLæs mere


c: text/html

text:
Føroyskt: Brynhild Nolsøe, Anja Weyhe og Mariann Øster
Enskt: Drós Sveinsdóttir og Ingibjørg M. Arnadóttir
Handaverk og list: Guðrun Jacobsen, Ása í Jákupstovu, Louisa Johnsdóttir og Søren H. Pedersen
Landalæra: Drós Sveinsdóttir og Louisa Johnsdóttir
Kristni: Drós Sveinsdóttir og Brynhild Nolsøe
Støddfrøði: Jens Martin Holm og Bogi Hansen
Søga: Drós Sveinsdóttir og Anja Weyhe
Samfelagsfrøði: Drós Sveinsdóttir og Anja Weyhe
Alis- og evnafrøði: Høgni Olsen
Lívfrøði: Evy Olsen
Ítróttur: Evy Olsen, Brynhild Nolsøe og Bogi Hansen

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Føroya Arbeiðarafelag hevur eina samhaldsfasta (kollektiva) skipan, har løntakarin er tryggjaður frá tí degi hann gerst aktivur limur og rindar gjøldini. Tryggingin dekkar:
Útgjald við deyða (01.01.18 kr. 365.976,-)
Útgjald í sambandi við hættisliga sjúku (01.01.18 kr. 91.493,-)
Útgjald við hættisliga sjúku hjá børnum (01.01.18 kr. 91.493,-)
Útgjald við 67 ára aldur – tó bert hjá teimum sum hava verið í skipanini samanhangandi tey síðstu 10 árini tvs frá 57-67 ár (01.01.18 kr. 100.000,00).
Limur, sum gerst sjúkur ella arbeiðsleysur kann halda áfram í tryggingini, um hann sjálvur hvønn mánað rindar tryggingargjald til Føroya Arbeiðarafelag, og hetta skal gerast innan 3 mánaðir frá tí at hann er givin at arbeiða. Hetta tryggingargjald er í dag kr. 300,- pr. mð.
Minnist til, at mann skal byrja at rinda beinanvegin, men vit hava givið limunum eina freist á 3 mánaðir at fáa hetta í rættlag við at rinda – men minnist so til, at:
um mann byrjar at rinda tá 2 mánaðir eru farnir, so skal man rinda kr. 600,- fyrstu ferð og síðani kr. 300,- pr. mð. framyvir
um mann bíðar til 3 mánaðir eru farnir má mann rinda kr. 900,- fyrstu ferð og síðani kr. 300,- pr. mánað framyvir.
Og hevur mann ikki rinda gjøldini fyri hesar mánaðirnar áðrenn 3 mánað freistina, er mann ikki tryggjaður meira.
Persónur sum fer í skúla ella at arbeiða innan annað sáttmálaøki, sum t.d. handverkari og verður limur í handverkarafelag kann tó ikki halda fram í skipanini hjá Føroya Arbeiðarafelag.


text:
Landsverk søkir dugnaligan og álítandi maskinførara til Suðuroynna at byrja skjótast til ber
Arbeiðsuppgávur
Arbeiðsuppgávurnar fevna í høvuðsheitum um:
- viðlíkahald av landsvegum
- vetrarhald
- aðrar fyrifallandi uppgávur
Førleikakrøv
Viðkomandi royndir innan oman fyri nevndu arbeiðsuppgávur er ein fyrimunur, men eingin treyt. Tó skalt tú hava stóra koyrikortið og vera førur fyri at koyra vanligar entreprenørmaskinur, eitt nú gravi- og lessimaskinur.
Vit vilja røkka best møguligum úrslitum, og tí vænta vit, at tú ert arbeiðssom/-samur, fakliga dugnalig/-ur og vælskipað/-ur.
Vit leggja stóran dent á góðar persónligar eginleikar, at tú ert fyrikomandi, arbeiðir sjálvstøðugt, er ein arbeiðsglaður viðleikari við góðum samstarvsevnum.
Á Landsverki seta vit trygdina í hásæti, og tí er tað umráðandi , at tú dugir at vísa arbeiðinum ans og virðir galdandi trygdarreglur, sum eru tengdar at uppgávunum.
Setanarviðurskifti
Talan er um eitt tímalønt fulltíðarstarv. Løn og setanartreytir annars eru sambært sáttmála við avvarðandi yrkisfelag.
Tín fasti arbeiðsstaður er í Øravík, og arbeiðsøkið fevnir um alla Suðuroynna. Tó kann tað koma fyri, at tú skal loysa uppgávur aðrastaðni í landinum.
Roknast má við nakað av úrtíðararbeiði. Hetta ger seg serliga galdandi í vetrarhálvuni.
Umsóknir
Umsókn við prógvum og lívsgongdarlýsing (cv) kann sendast umvegis okkara heimasíðu www.landsverk.fo. Umsóknin skal vera okkum í hendi í seinasta lagi 24. september 2018
Nærri upplýsingar um starvið kunnu fáast við at venda sær til Asbjørn Mortensen, økisleiðara, á tlf. 290 900, teldupost: asbjorn@lv.fo.
Fakliga og óheft røkir Landsverk tað verandi, byggir tað nýggja og fyrireikar tað komandi. Vit tryggja heildarmyndina av landsins bygningum og infrakervi – nú og í framtíðini.


text:
Orð: Simon Michael Zachariasen
Lag 1: Jógvan við Keldu
Lag 2: C.E.F. Weyse
Lag 3: Vísulag
Føroyingar, landsmenn! Hvar vit koma saman,
lat’ okkum samlast til gleði og gagn;
lat’ okkum tala við skemtun og gaman,
lat’ okkum uppliva Føroyalands sagn.
Væl man tað loyvast, at landinum bjarta,
her hvar vit spældu sum piltar í líð,
goymsla enn veitist í okkara hjarta,
bæði í leiki og gerandis stríð.
Lítið er landið, tó væl ber tað høvur,
fjøllini standa so høg og so stinn;
skurvut tey eru, men grønur er bøur,
fagur er dalur, og føgur er kinn.
Streymurin rennur frá nesi til tanga,
trokar seg inn gjøgnum sund, gjøgnum fjørð;
brimið tað sjóðar um veturin langa,
stormurin leikar um klettar og skørð.
Norðlýsið blaktrar, og ísurin glinsar,
fjøllini skína sum silvur í skál;
hamrarnir prýðast við glerpípufrynsar,
tá hoyrist ljóðfagrast Føroya mál.
Føroyingar, landsmenn! Vit málið ei gloyma,
hvar vit so ferðast í bygd ella stað,
altíð í barmi vit trúfast tað goyma,
rópið tí øll nú eitt fýrfalt “Hurrá!”.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Trygdarráðið hjá ST fer at umrøða støðuna í Iran
Mótmælini móti stjórnini hava kostað í minsta lagi 21 mannalív.
Tað er USA, sum hevur biðið um at fáa støðuna í Iran fyri Trygdarráðið, og endamálið er sum skilst at fáa sett í verk nýggj tiltøk móti Iran. Amerikanska uttanríkisráðið hevur skotið upp at seta tiltøk í verk móti iranskum embætisfólki, sum arbeiða ímóti friðaligum mótmælisgongum, sum tikið verður til.
Men ikki øll eru so glað um at blanda Trygdarráðið hjá ST upp í málið.
Russiski vara-uttanríkisráðharrin, Sergej Ryabkov, heldur tað verða skeivt av ST at leggja seg út í mótmælisgongurnar í Iran.
-Trygdarráðið hjá ST hevur ongan leiklut í hesum máli. Innanríkis viðurskifti í Iran eiga ikki at viðgerast í Trygdarráðnum, sigur Ryabkov.
Sí eisini


text:
Sudringar.fo Í eina tíð hevur tað verið greitt, at Glenn Ståhl ikki heldur áfram sum venjari hjá Suðringum. Við hesum siga Suðringar farvæl til ein venjara, sum hevur ment bæði liðið og felagið í ár.
Ongin ivi er í, at Suðringar í ár hava flutt seg nógv fótbólts-messiga. Frá einum fótbóltsstíli í fjør, har grundhugsanin var, at liðið skuldi stríðast, heldur enn at spæla fótbólt. -Eru Suðringar í dag eitt lið, sum fyrst og fremst roynir at spæla fótbólt, roynir at spæla álopsfótbólt og vælskipaðan fótbólt.
Hesa broytingina eigur Glenn alla æruna av og hevur hetta eisini verið til gleðið fyri áskoðarar, eins og fyri leikarar og liðið sum heild.
Suðringar hava í ár tikið stig frá øllum liðum, uttan HB (sum okur tó vunnu ímóti í venjingardystum undan kappingarbyrjan). Í steypakappingini varpaðu okur bæði KÍ og Víking út, áðrenn okur í hálvfinaluni taptu ímóti steypavinnarunum úr B36.
Jú, hetta hevur verið eitt spennandi fótbóltsár. Og tað eru framvegis trý umfør eftir at spæla, og er mál okkara sjálvsagt at vinna okkum upp á 6. plássið.
Nú Glenn gevst sum venjari, er eisini greitt, at felagið skal hava nýggjan venjara komandi ár, og er hetta arbeiði longu farið ígongd.
Kelda: www.sudringar.fo


text:
Tíðindaskriv
27.07.2015 - 22:41
Hackarar hava í kvøld órógvað netferðsluna hjá Vodafone. Hetta eru beinleiðis álop á net-megina, sostatt eru heimasíður og annað data ikki í vanda. Álopið gjørdi tað, at ferðin á breiðbandi, 3G og 4G ferðsluni var seinkað.
Tey kalla hetta slagið av álopi eitt DDS álop. DDS stendur fyri ‘distributed denial of service’
Ikki allar tænastur vóru raktar, tí álopið var á ferðsluna umvegis Farice kaðalin. Hetta merkir tí, at eitt nú Netflix, ið liggur á einum servara í Føroyum ikki er ávirkað av álopinum, meðan eitt nú partar av tilfarinum á Youtube vóru órógvaðir.
- Vit hava steðgað hesum álopinum, men fylgja støðuni tætt, tí ofta koma onnur líknandi álop í kjalarvørðinum á einum tílíkum álopi, sigur Gudny Langgaard stjóri á Vodafone. Hon vísir á, at enn hevur eingin tikið ábyrgd av álopinum, men at tað ikki er óhugsandi, at hetta hevur okkurt við mótmælini móti grindadrápi, ið hackarar hava luttikið í seinastu tíðina.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Føroyar vunnu í Kosovo
Føroyar hava vunnið Emerging Nations Cup kappingina í Kosovo.
Føroyar vunnu 27-24 á Letlandi í finaluni. Hálvleiksstøðan var 13-12 til Føroyar.
Letland var leingi á odda í fyrra hálvleiki, men stutt fyri hálvleik fingu Føroyar leiðsluna, og hon helt sær allan dystin.
Umframt ítróttarliga sigurin, hevur gullið í hesi kappingini eisini stóran fíggjarligan týdning fyri Hondbóltssamband Føroya.
Hondbóltssambandið fær umleið 150.000 krónur í reiðum peningi frá altjóða hondbóltssamgonguni, IHF.
Men tann heilt stóri vinningurin er, at Føroyar fáa allar útreiðslur goldnar til eina komandi EM-undankapping.
Ein slík undankapping kostar nógvar hundrað túsund krónur í ferðing og uppihaldi.
Tá finalan var liðug skuldu bestu leikararnir í kappingini veljast, og har vóru tríggir leikarar, sum vóru heiðraðir.
Tróndur Kragesten fekk heiðurin sum týdningarmesti leikari í kappingini (most valuable player)
Rósing Rasmussen bleiv valdur til besta vinstra vong í kappingini.
Og Áki Egilsnes varð valdur til besta høgra bakk í kappingini.


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Vónbrotin, særdur og nívdur eg var,
dømdur eg var av tí synd, sum eg bar;
vónleyst alt var, tá sá eg Guðs Lamb,
Hann, sum á Golgata skomm mína bar.
Niðurlag: Markleysa náði, frelsu eg fann,
Jesus meg nevnir við navn!
Tað er ein gáta, undursom gáta,
Hann er mín trygga havn.
2. Mong illveðursskýggj eru farin framvið,
dárskapsins boðskapur veitir tó frið;
men mitt í øllum eg síggi Guðs Lamb,
Hann, sum á Golgata keypti mær frið.
3. Freistingar koma og føllini mong,
frelsan tó heldur tó leiðin gerst trong;
lat fíggindan froysa, eg síggi Guðs Lamb,
Hann, sum í hjartað mær gav henda song:


text:
Kiran Jóanesarson
07.06.2018 - 23:20
Útróðarbáturin Sjóbúgvin úr Funningi kom í kvøld á Leirvík, og í stýriborðsíðu hekk ein stórur kalvi.
Tað var funningsmaðurin Heri Højsted, sum hevur verið til útróður norð vestur úr Mýlingi, og fiskiskapurin hevur verið brúkiligur.
- Hetta var triðja døgni, og eg havi fingið knapt 4.000 pund, harav 2.000 pund er góður toskur, og umleið 1.500 pund er upsi, upplýsir ein væl hýrdur Heri Højsted á keiini í Leirvík í kvøld.
Afturat veiðuni var ein stórur kalvi, sum var mettur at vera 2,10 metrar langur, og at hava eina vekt á 220 pund.
Heri fekk hendan stóra kalvan við snellu, og megnaði ikki at fáa hann umborð sjálvur hóast hann baksaðist leingi við tað.
Tá ið Sjóbúgvin kom á Leirvík, var endi koyrdur um stertin á kalvanum, og hann varð lyftur upp á land við krana.
Endaligu vektina og støddina fær Heri at vita í morgin, tá ið veiðan verður landað.
Sjóbúgvin er ein 44 føtur Aqua Star, sum er longur síðan báturin varð bygdur. Tað í sær sjálvum er ikki óvanligt fyri hesar bátarnar, men Sjóbúgvin er tann størsti av sínum slag.
Heri Højsted leggur afturat, at Sjóbúgvin tekur 11 kassar, meðan hinir taka nýggju.
Tá ið veiðan er landað, og Heri hevur tikið ís í Leirvík, fer hann aftur til útróðrar.
Sí myndir her
Mynd: Sverri Egholm
Mynd: Sverri Egholm


text:
Komandi leygarkvøld fer Martin Joensen á pall í Løkshøll í Runavík.
- Ikki er so heilt lætt at lýsa tiltakið við einum orðið. Talan verður um eitt varisligt bland av konsert og upplestri, sum Martin hevur valt at geva heitið »Úr dagbókini: Martin Joensen syngur og sigur frá«. Søgan handan sangirnar verður søgd, umframt at hendingar og hugleiðingar á lívsleiðini verða tiknar fram, siga fyrireikararnir.
Serligur dentur verður lagdur á hesi seinastu árini, har lívið fekk kollveltandi vend á so at siga øllum økjum, ikki minst andaliga.
Martin verður einsamallur á palli teir útvið tveir tímarnar, tiltakið varir. Kaffi og køka verða at fáa í steðginum, umframt at fløgur Martins og bókin "Lat meg goyma teg" verða til keyps. Vil onkur hava bókina ella fløguna signeraða, so verður eisini høvið til tess.
Atgongumerki á kr. 150 fáast frá EFFO í Skálabotni, EFFO í Saltangará og við dyrnar 1 tíma innan byrjan.
Forsøla: Tlf. 222401. Bøkur/fløgur fáast til keyps.
Portalurin:(http://planet.fo/grein/martin_joensen_i_lokshll)


text:
Blettuti floyfiskur (floyfiskaættin)
Callionymus maculatus
Rafinesque, 1810
Stødd: Siljafiskar verða upp í 16 cm langir, rognafiskar upp í 13 cm langir.
Dýpi: Blettuti floyfiskur er úr 45 m niður á 650 metra dýpi.
Litur: Hann er ljóst brúnligur við silvurlittum og dimmlittum blettum. Aftara ryggfjøður á siljafiskunum hevur fýra røð av blettum aftur eftir fjøðurini, á rognafiskum eru tvey røð.
Teinar: R1 IV; R2 9 (8-10); G 9.
Lýsing: Blettuti floyfiskur er klænur og langvaksin fiskur, eitt sindur flatur, tí hann er breiðari, enn hann er høgur. Fjaðrarnar eru sum heild stórligar. Fremra ryggfjøður er stutt, høg og spísk, aftara javnt høg og nakað longri. Gronin er umleið líka long sum eygnatvørmátið, á siljafiskum eitt sindur longri og á rognafiskum eitt sindur styttri. Á kápubeinunum er ein píkur í skapi sum hjartarhorn.
Eyðkenni: Blettirnir í aftaru ryggfjøðurini. Píkurin á kjálkabeinunum. Kropsskapið.
Týdningur: Blettuti floyfiskur hevur ikki vinnuligan týdning.
da: Plettet fløjfisk, en: Spotted dragonet, ís: Flekkjaglitnir, no: Flekket flöyfisk, tý: Gefleckter Leierfisch
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Áburrufiskar Perciformes
Hesin hópurin er størstur av fiskahópunum.
Í hópinum eru 160 ættir, 1539 slektir og 10033 sløg.
Av teimum eru 18 ættir við Føroyar, og hesar hava 29 slektir og 41 sløg:
Í hópinum er ein størri blanding av fiskum við mongum ymsum frábrigdum og útsjónd, langir og klænir, smáir og stórir, smalir og høgir.
Her eru fiskar, ið hava bleytar teinar í fjaðrunum, og aðrir, ið hava harðar teinar í fjaðrunum. Nakrir hava eina, aðrir hava tvær ryggfjaðrar.
Í karpaættini eru onkur fiskasløg tvíkynjaði.
Undir Føroyum eru bert saltvatnsfiskar í hesum hópinum, men úti í heimi eru eisini sløg, sum eru í feskum vatni og í blandingsvatni.


text:
Bókadeild Føroya Lærarafelags
Pedda við Stein gøta 9
FO-100 Tórshavn
Haldaraavtala
Tá ið tú keypir eitt árshald á hald.bfl.fo, gert tú avtalu við Bókadeild Føroya Lærarafelags (hereftir BFL). Tá tú teknar árshald, bindir tú teg fyri eitt ár í senn og rindar fyri øll bløðini í tíðarskeiðinum í einum (Píkasjey 6 bløð, STROK 6 bløð).
Tá ið tú hevur keypt, fært tú eina kvittan sendandi við telduposti sum prógv um avtaluna. Á tíni brúkarasíðu á hald.bfl.fo kanst tú altíð síggja og printa tínar kvittanir, broyta tínar kortupplýsingar ella
Haldið verður endurnýggjað sjálvvirkandi á hvørjum ári, til tað verður strikað. Tú fært eina teldupost umleið eina viku áðrenn næsta gjald verður tikið av kortinum.
Prísir
Allir prísir eru í DKK, íroknað frakt og avgreiðslugjald. Fyrilit verður tikið fyri prísbroytingum.
Gjald
Tú kanst gjalda við vanligastu gjaldskortunum so sum Visa, JCB, MasterCard *. Tá ið tú bíleggur vøruna við gjaldskorti, skalt tú tasta inn kortnummar, kontrolltal og nær kortið fer úr gildi. Tað er ókeypis at nýta gjaldskortið, tí BFL rindar øll avgjøld. Upphæddin verður ikki tikin av kontuni, fyrr enn vøran er send av goymsluni.
*) Gjaldast kann ikki við Maestro og trupulleikar kunnu vera við Visa Electron
Tá tú velur at rinda fyri hald við gjaldskorti, góðtekur tú samstundis at BFL sjálvvirkandi kann taka pengar av kortinum, hvørja ferð gjaldið verður endurnýggjað. Tað er tín ábyrgd at dagføra tínar gjaldsupplýsingar, um títt gjaldskort verður sperrað ella gongur út. Hetta kanst tú gera á tíni brúkarasíðu á hald.bfl.fo.
Trygd
Vit nýta trygdarprokollina SSL, sum fjalir upplýsingarnar millum internetbrowsara (kortánara) og internetservera (handilin). Hetta merkir, at tær upplýsingar, ið verða sendar, tá goldið er við gjaldskorti, verða vardar millum tína teldu og okkum.
Hátturin at fjala upplýsingar í samband við elektroniskan handil er SSL-gjaldshátturin, ið er vanligasti og mest nýtti háttur. Hann verður mettur at vera ein ógvuliga tryggur háttur at flyta pening. Á heimasíðuni http://www.betaling.dk ber til at síggja, hvussu ein SSL-gjalding verður framd.
Trúnaður
Upplýsingarnar - navn, bústaður og t-postur - ið tú sendir til okkara verða goymdar í trúnaði. Vit nýta bert tínar upplýsingar til at senda tær vøruna og annars at geva tær upplýsingar um hana.
Sending
Bløð og bøkur verða borin haldarunum í skúlum, forskúlum og dagstovnum.
Ynskjast bløð ella bøkur send á heimabústaðin, verða tey send í Føroyum og útheimin eftir galdandi avgreiðslu- og postgjaldi, sum verður lagt afturat haldaragjaldinum.
Nærri avtala um hetta kann gerast við at seta teg í samband við kundatænastu okkara á [email protected].
Strika hald
Ynskir tú at strika hald, verður tað gjørt á tíni brúkarasíðu á hald.bfl.fo.
Haldið verður strikað, tá ið skúlaárið er runnið. Haldið kann uppsigast nær sum helst, áðrenn næsta gjald verður tikið av kortinum.
Broyta upplýsingar
Eru broytingar, sum ávirka haldaraavtaluna, t.d. skúlaskifti ella nýggj teldupostadressa, kunnu hesar gerast á tíni brúkarasíðu á hald.bfl.fo.
Váttan fyri móttøku
Tá bílegging er gjørd, fært tú sendandi váttan fyri móttøku av bíleggingini.
Endurgjald
Er vøran skadd, verður tú biðin um at seta teg í samband við kundatænastu okkara á [email protected].
Vit senda eitt nýtt eintak av vøruni uttan eyka kostnað.
Annað
Gjørt verður vart við, at tú mást vera fylt/ur 18 ár fyri at bíleggja vøru á e-handli okkara.
Eru aðrir spurningar, so kann teldupostur sendast til [email protected].