text:
Oslo
Oslo er Noregs høvuðsstaður, og uml. 10 % av landsins fólki býr í býnum. Tað búgva 626 953 fólk í Oslo. Oslofjørðurin er tættast fólkaði fjørður í Noregi. Býurin, sum upprunaliga æt Christiania, er 1000 ára gamal. Norski høvuðstaðurin verður eisini nevndur víkingahøvuðsstaðurin. Hetta er ein býur, sum er tætt við hav og strond, náttúrðuna og skíøkir. Í Oslo er Stórtingið, har eru stjórnarbygningarnir, kongsborgin og almennir stovnar, til dømis útvarpið (NRK), Ríkissjúkrahúsið og Landsbanki Noregs. Longu um ár 500 e.Kr. var Oslo handilsstaður. Spakuliga vaks staðurin og fekk keypstaðarheitið 1048, tá ið Haraldur kongur Harðræði læt gera keypstað har. Býurin hevur góða havn, og har er altíð fult av ferðamanna- og farmaskipum; meira enn helvtin av tí, sum verður flutt inn til Noregs, verður uppskipað í Oslo. Í Oslo býr kongurin, og har kemur stórtingið saman, har er lærdur háskúli og nógvir aðrir skúlar. Ráðhúsið í Oslo er bæði stórt og prýðiligt. Tað stendur niðri við havnina, og er bygt av reyðum múrsteini. Inni í teirri stóru høllini hanga myndir, sum lýsa høvuðsstaðarsøguna. Millum tey mest vitjaðu støðini í Oslo er m.a. Tusenfryd-stuttleikaparkin, ið er størsta stuttleikapark í Norra.
Triðja hvørt barn í Oslo kemur frá ikki-norskari bakgrund. Norskir miðlar hava eina uppgerð yvir mest nýttu nøvn í 2008. Henda uppgerð vísir, at nógv mest nýtta navn í Oslo er Mohammed, meðan fremsta gentunavnið er Sara. Í Oslo komu 120 dreingir við navninum Mohammed til verðina í 2008, meðan nummar tvey á listanum er navnið Jakob, ið 76 smádreingir fingu. Mest nýttu gentunøvn í Oslo vóru í fjør Sara, Sofie, Nora og Selma.
Oslo er heimsins dýrasti býur at búgva í, frammanfyri London og Keypmannahavn.
Vinarbýir[rætta | rætta wikitekst]
- Gøteborg, Svøríki
- Schleswig-Holstein, Týskland
- Shanghai, Kina
- St. Pætursborg, Russland
- Vilnius, Litava
- Warszawa, Pólland


c: text/html

text:
Løgtingslóg um kringvarp varð broytt 1. januar 2016. Kringvarp Føroya kann framhaldandi senda lýsingar á útvarps- og sjónvarpsmiðlinum, men peningurin skal í landskassan.
Í hesum sambandi hevur Kringvarp Føroya umskipað økið, og nýggjar mannagongdir eru galdandi frá 1. apríl 2016.
Høvuðsbroytingin er, at Kringvarp Føroya hevur ikki longur atknýtt sølufólk, sum samskipa lýsingasøluna. Kringvarp Føroya tekur frá 1. apríl 2016 bara ímóti lidnum lýsingum.
Lidnu lýsingarnar skulu fylgja nøkrum tøkniligum nágreiningum, sum eru at finna aðrastaðni undir lýsingasølu.
Samband
Hevur tú spurningar um lýsingar/kunngerðir, kanst tú seta teg í samband við Malenu Klemmentsen ella Biritu Háskor, telefonnummar +298 34 75 00.
Les meira um
● Reglugerð fyri lýsingar og kunngerðir

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sleppið lívshættisligu hvørvisjónini
Í okkara lítlu verð her í Norðuratlantshavi kenna vit okkum ofta fjart frá heiminum kring okkum, men kreppan, vit uppliva í løtuni, er partur av eini heimskreppu, elvd av eini í botn og grund órealistiskari og óskynsamari fíggjarskipan. Vit verða noydd til at síggja hetta klárt, um vit vilja fyribyrgja eini enn størri og álvarsligari kreppu.
Støðan, sum heimurin er komin í, kann sjálvandi í ávísan mun tulkast sum úrslit av ódugnaskapi millum heimsins politisku og fíggjarligu leiðarar og ráðgevandi serfrøðina í bæði búskapi og politikki, serliga í londunum, sum eru eyka hart rakt av alheims kreppuni. Men hvussu kann tað bera til, at so nógv skilagóð fólk, sum sita við ábyrgd, hava yvirsæð so mong ávaringartekin? Hví eru tað so fá, sum veruliga hava gjørt nakað munagott fyri at fyribyrgja hesi støðuni? Hvat er tað, sum hevur blindað tey?
Í orðabókum verður orðið 'hvørvisjón' ella 'illusjón' soleiðis greinað: "ein misvísandi hugmynd" ella "okkurt sum snýtir ella misleiðir fatanina" ella "fatanin av onkrum, sum veruliga er til, men sum verður lýst á ein hátt, sum elvir til skeiva tulking av tí veruliga".
Stórir partar av heiminum liva í dag við eini samfelagsskipan, ið byggir á hugmyndina um óendaligan vøkstur - eisini her í Føroyum. Hugsanin er, at jú meira, vit keypa og brúka, jú meira profitt fyritøkurnar fáa burturúr, jú betri gongur tað. Henda hugmynd er við tíðini vorðin so sjálvsøgd, at spurnartekin hevur næstan ikki verið sett við hana í longri tíð. Politikkarar, búskaparfrøðingar og miðlar kappast enn um at tosa um vøkstur sum einasta parametur fyri framgongd og menning rætta vegin. Samstundis skapar samanrenningin av áhugamálum hjá politisku leiðslunum og miðlunum, sum í stóran mun verða stýrdir av fíggjarvaldinum, eina fatan millum manna um, at henda leið bæði er haldbær og gagnlig fyri einstøku londini og fyri heimin sum heild. Tað er enntá eydnast at billa fólki inn, at skipanin byggir á eina "frælsishugsjón". Men tað tykist meira og meira greitt, jú fleiri trupulleikar vit uppliva, at hetta er ein hvørvisjón.
Joseph Goebbels, propaganda-ráðharrin hjá Hitler, segði í sínari tíð: "Um tú tekur eina lygn, sum er nóg stór, og endurtekur hana aftur og aftur, fara fólk at enda at trúgva henni. Lygnin kann bert haldast á lívi, so leingi staturin megnar at verja fólk móti politisku, figgjarligu og/ella hernaðarligu avleiðingunum av lygnini. Tað hevur sostatt avgerandi týdning fyri statin at brúka allar sínar heimildir til at halda mótstøðu niðri, tí sannleikin er lygnarinnar deyðsfíggindi - og harvið er sannleikin eftirfylgjandi eisini størsti fíggindin hjá statinum." (Joseph Goebbels).
Men ein lygn er ikki burðardygg í longdini. Fyrr ella seinni tømist hon fyri meining og so máast grundarlagið undan henni, so hon dettur sundur - og so verður hennara sanna andlit avdúkað. Tá sanna andlitið hjá Hitler og stjórn hansara avdúkaðist, datt lygn teirra sundur við einum øgiligum dundri og braki, har fólk í milliónatali lógu deyð eftir á vígvøllinum.
Í dag liva vit uppá eina aðra lygn: At bara vøkstur og meira forbrúk er vegurin fram. Spurningurin er, hvussu leingi aftrat henda lygnin fer at kunna halda. Jú longri, vit bíða við at avdúka hana, jú ógvusligari verða avleiðingarnar.
Veruleikin er, at vælferð okkara hvílur fyrst og fremst á útvinnan og brúk av bíligum, men avmarkaðum tilfeingi, harav fossil brennievni er avgjørda grundarlagið. Hugsa bert um, hvussu nógv verður útvunnið úr hesum - plastikk og asfalt t.d. Hetta tilfeingið kann ikki endurnýggjast og verður fyrr ella seinni uppi. Heldur fyrr enn seinni, tí nýtslan bara veksur og einki tamarhald er á vøkstrinum. Vit hava enn ikki funnið nakað, sum fult og heilt kann setast í staðin, og trupulleikarnir í núverandi orkuveitingarskipanunum vaksa skjótari, enn vit náa at loysa teir. Hóast vit finna kolvetni, sum skal eitast at nøkta tørvin í 100-200 ár framyvir, so megnar framleiðslu- og flutningskervið kortini ikki at fylgja við, m.a. tí at fólkavøksturin, og tískil tørvurin, veksur eksponentielt - tvs. alsamt skjótari.
Vakstrarhugsjónin, sum okkara núverandi samfelagsskipan byggir á, hevur avdúkað seg sum ein hvørvisjón. Tann sosiala, politiska, búskaparliga og umhvørvisliga leiðin, vit ganga í løtuni hevur so dyggiliga prógvað, at hon als ikki er farbær. Trúgvin á óendaligan vøkstur er infantil utopisk sjálvsgyklan. Men tey, ið sita við valdinum, lata eyguni fast aftur - og vilja ikki viðurkenna henda veruleika og kunnu tískil heldur ikki loysa trupulleikarnar, ið standast av honum.
Tey, ið ráða fyri borgum, hava givið følsk lyfti um, at til ber at fáa "eitt betri lív" gjøgnum ovurnýtslu. Vanligi borgarin hevur fingið fyrigyklað, at tað er gott at keypa alskyns vørur, honum í veruleikanum ikki nýtist. Men ráðini eru ikki longur til at byggja enn fleiri risa handilsmiðstøðir og keypa enn fleiri bilar til at koyra í til handilsmiðstøðirnar, sum brúka enn meira benzin - harav tað mesta er fíggjað fyri læntar pengar
.
Farið er framvið hægsta punktið á kurvini - sonevnda peak oil-punktið - tvs. har oljuframleiðslan her eftir ikki longur fer at kunna fylgja við eftirspurninginum eftir olju - við ógvusligum avleiðingum fyri heimsbúskapin. Vit uppliva longu nú eina heimsumfatandi fíggjarkreppu, sum í stóran mun hongur saman við hesum.
Men vit halda á at royna at økja um nýtsluna, samstundis sum vit útpína og oyðleggja jørðina fyri at framleiða óneyðugar marglætisvørur, har av ein risastórur partur als ikki verður brúktur, men blakaður burtur til onga verðsins nyttu, antin av handilsmiðstøðunum, áðrenn vørurnar yvirhøvur verða seldar - ella av húsarhaldunum sjálvum, antin tí farið er framvið síðsta søludag, ella tí fólk veruliga ikki hava brúk fyri vøruni. Og hetta hendir, alt meðan 1 mia. heimsborgarar svølta og 4.000 fólk - harav 700 børn - doyggja av hungri í meðal um tíman! Vit kunnu stutt sagt ikki loyva okkum at innrætta heimin soleiðis!
Skulu vit framhaldandi leggja lív okkara í hendurnar á fólki, sum billa okkum inn, at okkara vælferð og allur framburður er grundaður á óavmarkaðan vøkstur, tá vit við vissu vita, at hetta ikki ber til í longdini? Tilfeingið er, sum sagt, avmarkað. Dálka og útpína vit skjótari, enn náttúran nær at rætta tað uppaftur, sigur tað seg sjálvt, at tað gongur galið.
Einum nýtist heldur ikki at vera búskaparfrøðingur fyri at rokna út, at fólk ikki kunnu blíva við at brúka meira enn tey forvinna. Rokningin má gjaldast so ella so, og hetta gongur út yvir onkran onkustaðni ella onkuntíð. Kunnu vit blíva við at fíggja eitt so høgt og tilgjørt livistøði fyri læntar pengar? Kunnu Føroyar og onnur lond halda á at fíggja livistøði sítt við lánum úr øðrum londum, sum ofta sjálvi eru skuldarbundin, og sum eisini senda rokningina víðari? Hvør skal gjalda marglætislevnaðin í síðsta enda?
Um vit framhaldandi lata okkum skunda til at keypa og brúka støðugt meira og lata okkum lokka til at taka fleiri lán fyri at fíggja henda lívsstíl, so førir tað einans við sær, at tað má arbeiðast meira og meira fyri at kunna gjalda lánini aftur. Ella eisini noyðast vit at senda rokningina víðari onnur, sum als ikki hava átt nakran lut í okkara marglæti.
Kunnu vit halda á at lata fólk skuldarbinda seg so nógv, at tey gerast skuldartrælir mesta av lívinum - ja, kanska mugu flyta skuldarbyrðuna fleiri ættarlið fram - og so blíva við at billa inn í fólk, at vit liva í "fría heiminum"? Hvat munnu okkara børn og teirra børn, sum skulu bløða fyri okkara skuld, fara at halda um arvin frá okkara ættarliði?
Henda ábyrgdarleysa atferð, stuðlað av politisku og fíggjarligu leiðarum okkara, saman við eini skipan, sum loyvir hesum ábyrgdarloysi, hevur ført til botnleysa skuld og ta hættisligu støðuna, sum vit uppliva nú í nógvum "framkomnum" londum. Er tað rætt og skilvíst at halda lív í eini slíkari skipan, sum í botn og grund byggir á somu grundreglur, sum sonevnd pyramiduspøl gera? Nøkur fá vælbjargað vinna sær stórt ríkidømi og vald, meðan vanligi borgarin endar við at liva niðurbundin sum skuldartrælur fyri at fíggja vandamiklu og ikki-burðardyggu ovurnýtsluna, sum ríkar tey fáu upp, men oyðileggur lívsgrundarlagið fyri øll onnur.
Fíggjarskrædlið fer sum ein hvirluvindur um heimin allan í løtuni og hevur skumpað nógvar landsbúskapir út í óføri."Ríki" heimurin er vorðin so skuldarbundin, at nógv lond hava ongan tjans til nakrantíð at rinda skuldina aftur. Hugsa bara um Grikkaland, Ísland, Írland - og fleiri onnur lond, sum fella sum korthús í løtuni á hesi kontu. Halda vit veruliga, at tað steðgar har? Sjálvt USA skyldar nú so nógvar pengar, at meira og meira bendir á, at hetta einaferð so sterka heimsveldið kann fara á húsagang við óhugnaligum avleiðingum fyri allan heim. Halda vit, at vit sleppa undan? Tað er avgjørt ikki nógv, ið bendir á tað.
Verandi fíggjarskipan er serstakliga effektiv, tá tað kemur til at skapa veruligt ríkidømi um til ríkidømi, sum í veruleikanum bert finst á pappírinum ella í telduskipanum. Men hon byggir á eina hvørvisjón uttan veruligt innihald, sum í veruleikanum bert førir við sær hættisligar fíggjarligar, sosialar og umhvørvisligar avleiðingar fyri samfelagið sum heild. Rík fólk gerast á henda hátt enn ríkari, men tað er samstundis eisini beini vegurin til kollektivt sjálvmorð.
Aðrir mátar at veita borgarunum neyðugar fíggjartænastur, sum eru fyrimunarligari, og minni kostnaðarmiklar, mugu finnast. Hví skal skattaborgarin t.d. bløða fyri ábyrgdarloysið hjá fíggjarstovnunum? Eru fíggjarstovnarnir veruliga so avgerandi týdningarmiklir, at teir hava uppiborið, at almennir kassar av sær sjálvum lata seg upp og bjarga teimum úr avleiðingunum av teirra egna hættisliga virksemi? Fíggjarstovnar framleiða einki, sum hevur veruligt grundleggjandi virði fyri samfelagið og nøkta ongan tørv, sum ikki kundi verið nøktaður á onkran annan hátt.
Í síðsta enda snýr tað seg um, hvørjum endamáli, vit ynskja, at fíggjarheimurin skal tæna - ella hvørji verulig virði, hann skal byggja á. Skal hann raðfesta pengar fram um lív? Skal hann raðfesta ríkidømi til tey fáu ella vælferð fyri øll? Um kannað varð eftir, høvdu tey flestu uttan iva ynskt, at verandi óstøðugu fíggjarstovnar verða skiftir út við meira álítandi stovnar, leiddir av ábyrgdarfullum fólkum, sum taka atlit at samfelagnum sum heild og ikki bara tæna sjálvsøknum áhugamálum hjá teim fáu, sum skulu eitast at "eiga" bankarnar. Fíggjarstovnar mugu nøkta ein veruligan tørv í samfelagnum, sum samsvarar við veruleikan her í 21'ndu øld, nú vit eru vorðin greið yvir, at tað ikki ber til at halda á sum fyrr við óskerdum vøkstri, men at vit mugu seta javnvág og burðardygd í hásæti ístaðin. Men hvør skipan skapar best gróðrarbotn fyri hesum?
Hóast bæði góðar og drúgvar útbúgvingar og eina rúgvu av royndum, hava alheims politisku og fíggjarligu leiðslur og ráðgevar teirra ikki megnað at sæð skriftina á vegginum. Tey hava ikki megnað at stýrt londunum á skilvísan og burðardyggan hátt og hava ikki tryggjað sær, at framd mistøk verða rættað - heldur ikki í teim sokallaðu 'demokratisku' londunum. Tey hava stutt sagt ikki tænt fólkinum - hvørki tí felags besta ella frælsi hins einstaka, sum ein skuldi trúð, demokratiskar leiðslur áttu.
Ístaðin síggja vit, at lobbyistar og serlig áhugamál fáa loyvi til at ávirka lóggevararnar til at gera lógir, sum mest tæna stuttskygdum egináhugamálum hjá teimum fáu, men ikki áhugamálunum hjá vanliga borgaranum. Her er í veruleikanum talan um oligarki, har ávirkanin og reella valdið liggur í hondunum á teim fíggjarsterku. Hvar er frælsið og demokratisku rættindini, tá samfelagsins byrður sum vanligt enda á herðunum hjá miðal hampafólki, sum í dýrum dómum skal gjalda fyri marglætið, mistøkini og fyrilitar- og ábyrgdarloysið hjá teim fáu valdmiklu? Søgan endurtekur seg. Vit kalla bara mekanismurnar okkurt annað í dag.
Men hvat kann setast ístaðin fyri hesa skipan? Tað er eyðsýnt, at eingin samfelagsskipan enn - hvørki til vinstru ella høgru - hevur megnað at umsita samfeløgini og náttúrunar tilfeingið, soleiðis at tey eru til størst møguligt gagn bæði fyri livistøðið og fyri frælsi hjá øllum borgarum.
Tað er alstórur tørvur fyri sunnum skilvísi, nú heimsins fólk mugu finna út av, hvussu siglt verður úr hesi hættisligu kós, heimurin í løtuni siglur. Ein tilgongd má finnast, sum sær heilt burtur frá fastløstum politiskum ideologium og atlitum til fíggjarstovnar og serfrøði, sum í veruleikanum bert tæna sær sjálvum og - tilvitað ella ótilvitað - ikki taka hædd fyri samanhangunum millum allar menniskjaskaptu vandarnar, ið hótta heimin.
Halda vit fram við "business as usual", halda vit eisini fast í eini hættisligari hvørvisjón. Vit kunnu ikki halda fram við at vóna, at alt á ein ella annan hátt fer at gangast væl kortini, um bara vit lurta eftir okkara vanligu serfrøði og okkara politisku leiðslum, tí tað er ikki hagani, broytingarnar til tað betra fara at koma. Okkum nýtist nakað annað - ein heilt nýggjan hugburð. Hugskot frá øllum síðum mugu sleppa framat - ikki bara tey hugskotini, ið tey, sum sita við valdinum, hava góðkent sum stuðulsverd.
Almenna kjakið fer enn fram í miðlunum fyri ein stóran part, men sum er, er hetta kjakið ikki konstruktivt. Tað avmarkar seg fyrst og fremst til at peika fingrar eftir persónum: Hvør visti hvat nær? Hvørji eftirlit svóvu í tímanum og sviku, tá tað galt? Um kósin skal rættast upp aftur, hevur tað sjálvandi týdning at fáa fram í ljósið, hvussu tað kundi ganga so galið bæði her og aðrastaðni, so vit kunnu fáa strangari eftirlit og avmarkingar av frælsinum hjá pengagreðingum til at misbrúka skipanina bert til egnan stuttskygdan fyrimun. Men hetta er bert viðgerð av sjúkueyðkennum. Tað tekur ikki orsøkina til sjúkuna burtur - tað vísir ikki frameftir. Tað sæst á øllum brøgdum, at tað mugu nógv meira radikalar broytingar til. Alternativar loysnir mugu finnast, og miðlarnir mugu í nógv størri mun bjóða seg fram sum pallar, har hesi alternativ verða gjørd sjónlig og viðgjørd á skilvísan hátt.
Sanna alternativið til ta óskynsamu og fyrilitarleysu skipan, ið ræður í dag, er ikki ein totaliter Sovjet-kend sosialistisk ella kommunistisk samfelagsskipan, sum endar við bert at tæna diktatoriskum bureaukratum. Tað er heldur ikki eitt skinn-demokrati, sum í veruleikanum er eitt oligarki - eitt krógvað diktatur-kent vald, ið letur alla ávirkan í hendurnar á globalum, vakstrarmaniskum risafyritøkum, sum bert hugsa um egináhugamál, og sum seta seg so tungt á marknaðin og á heimsins mentala landslag, at tað køvir og skerjir initiativið og frælsið hjá tí einstaka, við sera skaðiligum avleiðingum fyri allan heim.
Nei, alternativið má vera ein sonn fólkaræðislig skipan, sum byggir á sunt skilvísi, matvørusjálvhjálpni í so stóran mun sum gjørligt og lokalt grundfestar, sjálvbjargnar búskapir, sum æra sonn marknaðarprinsipp og virka á burðardyggan hátt undir greiðum reglum, stjórnaðir og stuðlaðir av veruliga demokratiskum stjórnum, sum taka atlit at bæði frælsi hins einstaka, at samfelagnum sum heild og at náttúrunar vistfrøðiligu javnvág, soleiðis at eisini børn og barnabørn okkara kunnu rokna við at hava eina framtíð.
Størsta avbjóðingin fyri framman er at náa at fáa tíð til at skipa okkara samfeløg skilvísari, áðrenn ov seint er! Her er eingin tíð at spilla. So hetta er ein áheitan til tey ráðandi í hesum landi um, sum skjótast - áðrenn vit ikki hava ráð til tað longur - at rakna við, taka seg um reiggj og raðfesta at brúka eftirverandi fíggjarorkuna til tað, sum tryggjar lívsgrundarlag okkara best undir teim treytum, sum fara at ráða, tá vit ikki longur hava lætta atkomu til bíligt kolvetni og tí mugu leggja álit okkara á alternativar orkukeldur.
Frágreiðingar
Gamla Testamentið: Fyrra Sámuelsbók 2:7 - Job 31:24-25, 28 - Sálmarnir 49:16-20 - Orðtøkini 11:4 - Orðtøkini 11:28 - Orðtøkini 23:5-6 - Orðtøkini 28:20 - Orðtøkini 30:8-9 - Prædikarin 5:10 - Jeremias 5:27-31 - Jeremias 9:23-24 - Ezekiel 28:2-10
Nýggja testamentið: Matteus 6:19-21 - Matteus 6:24 - Markus 4:18-19 - Markus 10:21-27 - Lukas 3:11 - Lukas 6:30 - Lukas 8:14 - Lukas 9:25 - Lukas 12:15-21 - Lukas 12:22-32 - Lukas 12:29-34 - Lukas 12:47-48 - Lukas 14:12-14 - Lukas 14:33 - Lukas 16:9-12 - Lukas 16:13 - Lukas 16:19-31 - Ápostlasøgan 2:44-45 - Ápostlasøgan 4:32 - Ápostlasøgan 4:34-35 - Fyrra bræv Paulusar til samkomuna í Korint 4:8-21 - Seinna bræv Paulusar til samkomuna í Korint 2:17 - Bræv Paulusar til samkomuna í Filippi 4:11-12 - Fyrra bræv Paulusar til samkomuna í Tessalonika 2:5 - Fyrra bræv Paulusar til Timoteus 6:6-11 - Fyrra bræv Paulusar til Timoteus 6:8-11 - Fyrra bræv Paulusar til Timoteus 6:17-19 - Brævið til Hebrearar 13:5 - Bræv Jákups 1:9-11 - Bræv Jákups 5:1-6 - Fyrsta bræv Jóhannesar 3:16-18 - Opinbering Jóhannesar 3:17-19


text:
Thessaloniki
Thessalonki (grikskt: Θeσσaλovίkn) er næststørsti býur í Grikkalandi og høvuðsstaður í landslutinum Mið Makedónia. Býurin er ein havnabýur. Thessaloniki kommuna hevur 322.240 íbúgvar, meðan stórbýurin Thessaloniki við forstøðum og upplandi hevur 790.824 íbúgvar. Býurin við forstøðum er størsti býur á Balkan hálvoynni.
Tað eru tveir lærdir háskúlar í Thessaloniki. Annar av teimum Aristoteles Universitetið er tað størsta universitetið í Grikkalandi og á Balkan, har ganga umleið 95.000 lesandi.[1]
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Býurin varð grundlagdur í 315 á.Kr. av Kassandros av Makedonia.


text:
Írskt mál
Írskt (Gaeilge ella An Ghaeilge, Enskt: Irish) er eitt Goideliskt (Gæliskt) mál nærskyldt við Skotskt gæliskt og Manskt, sum tosað er í Írlandi. Írskt verður framvegis tosað í smáum enklavum, serliga í Connacht, har vesturi í Írlandi. Økini har írskt framvegis verður tosað verða nevnd Gaeltachtaí (eint. Gaeltacht), og fólkini verða nevnd Gaeilgeoirí (orðarætt "eldhugað írskmælt fólk").
Írskt mál er, saman við eingilskum, alment mál í Írlandi, og tvungin lærugrein í øllum almennum fólkaskúlum í Írsku Republikkini.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Írskt mál er fyrst skjalaprógvað við Ogham áskriftum frá fjóðru øld e.Kr., og verður hetta málið kallað frumírskt. Hesar áskriftir eru funnar kring alt Írland og á vesturstrondini av Stórabretlandi. Frumírskt broytist til fornírskt gjøgnum 5. øld. Fornírskt nýtti frá 6. øld latínska stavraðið, og upptók eisini nógv latínsk orð, serliga orð ið høvdu við kirkjumálið at gera. Í 10. øld hevði fornírskt útviklað seg til miðírskt, ið varð tosað í Írlandi, Skotlandi og á oynni Mann. Frá 12. øld fór miðírskt í teimum trimum londunum at broytast til tey lokalu málini, írskt, skotskt gæliskt og manskt.
Írskt Skriftmál[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Írskt skriftmál
Tað írska skriftmálið gongur aftur til klassikst írskt, frá tíðarskeiðnum 1100-1600. Hóast ein skriftmálsbroyting (reformur) kom í seinna helmingi av 1940'unum, sum viðførdi eina nútímansgerðing av skriftmálinum, so byggir tað framvegis (eins og føroyskt) á upprunafrøði, tvs. tað er framvegis stórur munur á talumáli og skriftmáli, eins og í føroyskum.
Málføri[rætta | rætta wikitekst]
Írskt hevur í dag tríggjar høvuðsdialektir (málføri) hvørs geografiska útbreiðsla stórt sæð fylgir teim trimum landslutunum; Munster, Connacht og Ulster. Dialektin í tí fjórða landslutinum, Leinster, doyði út í 20. Øld, men bandupptøkur vórðu gjørdar av henni í árunum 1928 og 1931. Seinasti persónur ið tosaði Leinsterdialekt doyði í 1960.
Gaeltacht[rætta | rætta wikitekst]
Írsktmæltu økini Gaeltacht (An Ghaeltacht) í dag finnast í:
- Galway (Contae na Gaillimhe), harímillum Connemara (Conamara), Aran oyggjarnar (Oileáin Árann), Carraroe (An Cheathrú Rua) og Spiddal (An Spidéal);
- á vesturstrondini av Donegal (Contae Dhún na nGall); í økinum sum verður rópt Tyrconnell (Tír Chonaill);
- á Dingle hálvoynni (Corca Dhuibhne) og Iveragh hálvoynni (Uibh Rathach) í Kerry (Contae Chiarraí).
Smærri øki finnast eisini í Mayo (Contae Mhaigh Eo), Meath (Contae na Mí), Waterford (Contae Phort Láirge), og Cork (Contae Chorcaí).
Gweedore (Gaoth Dobhair) í County Donegal er størsta Gaeltacht sóknin í Írlandi.


text:
MasterCard Debit Standard er eitt gjaldskort fyri øll, ið eru 18 ár og eldri. Tú kanst rinda við kortinum í túsundtals handlum og sjálvtøkum kring allan heimin og sjálvsagt eisini á internetinum.
Við MasterCard Debit Standard ber ikki til at nýta meira pening, enn tú eigur á kontuni. Tá tú nýtir kortið, verður upphæddin tikin av kontuni beinanvegin, so tú hevur altíð yvirlit yvir, hvussu nógv tú eigur.
Við MasterCard Debit Standard kanst tú:
- ikki nýta meira pening, enn tú eigur
- taka upp til 15.000 kr. út um samdøgrið
- fáa atgongd til eina røð av fyrimunum og góðum avsláttarskipanum á internetinum og í Danmark. Les meira um avsláttarskipanina her
Fá meira at vita um MasterCard Debit við at venda tær til okkum ella les meira her.
MasterCard Debit Standard við egnari mynd
Til ber at fáa MasterCard Debit Standard við egnari mynd, les meira her
.
Umsókn um MasterCard Debit
Tú kanst søkja um at fáa MasterCard Debit við at útfylla umsóknarblaðið, ið liggur á høgra bredda og lata tað inn á einari av deildum bankans.


text:
Fyrsta bókin í 2017
mentan03-01-2017 - 11:51 - Jóanis Nielsen
Forlagið FANNIR hevur sett sær fyri at prenta aftur nakrar av elstu upprunasjónleikunum og nakrar týddar leikir, sum hava verið nógv spældir í Føroyum.
Viðmerkingar eru skrivaðar til leikirnar, og eru greinir skrivaðar um teir, eru tær prentaðar við.
Nú kemur so 21. leikritið, ”GIFTINGARFØR GENTA”, sum norðmaðurin Torvald Tu (1893-1955) skrivaði seinast í 1920-unum. Hetta er skemtileikur í trimum pørtum. Nyholm Debess (1882-1952) týddi til føroyskt. Leikurin varð fyrstu ferð leiktur á Velbastað í 1930. Í Havn varð hann framførdur árið eftir, og seinni hevur hann verið spældur í fleiri bygdum.
Í 25 ár búði Torvald Tu saman við vinmanni sínum, klaverleikaranum Trygve Johannes Stangeland (1898-1969). Teir vitjaðu í Føroyum í desembur í 1931 og vóru á palli í Sjónleikarhúsinum. Teir vórðu væl fagnaðir.
Árni Dahl valdi tekstir, skrivaði viðmerkingar og legði til rættis.
Bárður Jákupsson sniðgav forsíðu. William Heinesen gjørdi skreytmynd.
Leikrit 21 er 90 síður.


text:
Wikipedia
Wikipedia er ein alfrøði við opnum innihaldi, skrivað í samarbeiði millum sínar brúkarar. Wikipedia verður stýrd av Wikimedia, ein non-profit grunnur stovnaður til endamálið. Her í januar 2017 fevnir hon um eitt stórt evnisøki og hevur 12,413 greinar í føroysku útgávuni. Í januar 2004 vóru umleið 400 000 greinar á ymiskum málum í Wikipedia. Meginparturin, ella umleið 200 000, vóru á enskum.
Wikipedia byrjaði við ensku útgávuni tann 15. januar 2001. Tann føroyska útgávan byrjaði tann 20. juni 2004.
Berandi eyðkennir[rætta | rætta wikitekst]
Tey trý eyðkennini við Wikipedia eru:
- Hon er, ella roynir at vera, í fyrsta lagi ein alfrøði.
- Hon er ein wiki, tað merkir, at øllum ber til at broyta hana.
- Hon er við opnum innihaldi undir GNU Free Documentation License.
Wikipedia verður stuðlað av Richard M. Stallman og Free Software Foundation.
Vandalisma[rætta | rætta wikitekst]
Ein av avbjóðingunum hjá Wikipedia er "vandalisma" - skilt sum tápuligur ella uppøsandi broytingar í greinum.
Sarah Lane, vertur fyri "Sarah's Blog Report", sum er ein partur av sjónvarpssendingini Screen Savers, "vandaliseraði" í eini sending Wikipedia-síðuna um monkeypox í ensku Wikipedia-útgávuni. Hon skrivaði "Sarah Lane is totally cool and does not have monkeypox". Seinni skrivaði hon: "Although this excites me in its ease and simplicity, it's a little frightening. I mean, what if I had instead written 'My boss is a big fat **** and his phone number is ****'? Sure, somebody would delete it, but this calls for some seriously dedicated moderators." [1]
"Av tí at Wikipedia er ein fullkomiliga frí open source-verkætlan, dregur tað eisini ein riðil av anarkistiskum fólkum at sær," sigur Larry Sanger, ein teirra, ið stovnaði Wikipedia, við Wired News: "Tíbetur eru teir flestu brúkararnir fyrireikaðir til at virka ímóti vandalismu ... og fáa beint fyri slíkum beinleiðis, eftir at tað er byrjað".


text:
Venceslaus Ulricus Hammershaimb
Venceslaus Ulricus Hammershaimb (25. mars 1819 í Sandavági - 9. apríl 1909 í Keypmannahavn) var ein føroyskur málfrøðingur. Hann er kendur sum faðirin at skriftmáli føroyinga. Foreldur hansara vóru Jørgen Frantz Hammershaimb og Armgarð Maria Egholm. Hann gav í 1854 fyrstu føroysku mállæruna út og gjørdi ta nýggju rættskrivingina. Í 1855 varð hann innsettur sum prestur í Kvívík. Í 1862 gjørdist hann prestur á Nesi í Eysturoy, og próstur frá 1867. Her læt hann í 1863 nýggjan prestagarð byggja, sum konan hevði teknað. Hann sat á løgtingi trý skeið. Síðan flutti hann í 1878 við konuni til Danmarkar at búgva. Í Sandavági varð minnisvarði reistur í 1919, V.U. Hammershaimb til heiðurs.
Hammershaimb eigur stóra æru fyri, at føroyingar varðveittu skriftmálið. Tað var hann, sum gav føroyska málinum bókstavin Ð. Við íblástri frá vinmanni sínum, Jóni Sigurðssyni, professara og málfrøðingi úr Íslandi, kom hann við hugskotinum um etymologiska stavsetingarháttin, har vit fara aftur til frummálið, heldur enn at skriva málið soleiðis, sum tað verður framborið.
Hammershaimbsættin er gomul í Føroyum. Fyrstur í Føroyum av hesi ætt var langabbi V. U. Hammershaimb, Jørgen Frants de Hammershaimb, sum var føddur í Keypmannahavn 31. oktober í 1688. Hann starvaðist hjá Gablunum og kom soleiðis til Føroya at verða fúti í 1723. Hann giftist sama ár við danskari konu, tey fingu tvey børn.
Konan doyði tíðliga, og tá giftist Jørgen Frants de Hammershaimb uppaftur við Elisabeth Christine Samuelsdatter, dóttir Samuel Pedersen Lamhauge, løgmann, í Nýggjustovu í Havn. Tey fingu 13 børn – og eitt teirra var V. U. Hammershaimb, sum eisini var fúti. Hann fekk sonin Jørgen Frantz Hammershaimb, sum var Føroya síðsti løgmaður, áðrenn Løgtingið varð niðurlagt í 1816. Jørgen Frants giftist eisini í Nýggjustovu í Havn, eins og abbin, við Armgard Mariu Egholm, og fingu tey bæði sonin Venceslaus Ulricus Hammershaimb, og dótrina Marie Louise Hammershaimb, sum var ógift.[1]
Føroyska tíðarritið Vencil, sum er komið út tvær ferðir um árið síðan 2006, er uppkallað eftir Vencil Ulricus Hammershaimb.[2]
Útgivið[rætta | rætta wikitekst]
- 1848 - Meddelelser fra en Rejse paa Færøerne 1847 — 48
- 1848 - Óluvu kvæði med Melodi optegnet af H. Rung
- 1848 - Færøiske kvæder henhørende til Hervarar Saga
- 1850 - »Færøiske folkesagn» (16 í tali), »Færøske ordsprog« (527 í tali), »Færøske talemaader« (78 orðafelli) og »Færøske skikke og lege« (7 dømi).[3]
- 1850 - »Barneviser og Ramser« (15 í tali)
- 1850 - »Færøske Gaader« (72 í tali)
- 1850 - »Færøske Folkesagn« (6 í tali).
- 1852 - Færøske Kvæder, København; 2. útgáva, Føroyar 1969
- 1891 - Færøsk Anthologi I. Tekst samt historisk og grammatisk Indledning, København; 2. útgáva, Tórshavn 1969
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Eirikur Lindenskov, Sosialurin, 8. apríl 2009
- ↑ Vencil.wordpress.com Hvar er rák? - Ummæli í Dimmalætting/Skáanum 27. oktober 2006. Kinna Poulsen hevur skrivað.
- ↑ Snar.fo


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Broyttur 11. juli 2007 (+ 6. ørindi).
So troystarleyst tað er í eygum várum,
tá vársins blóma følnar burt og doyr.
Vit hvøkka við, tá fólk í ungum árum
her láta lív, og til ei eru meir.
Vit tómhent sita syrgjandi og spurin,
vit fata ei og fáa einki svar,
tá neyð og sorg seg troka inn um durin
í hugnaliga barnaheim, ið var.
Tá lívsins stormar leika í og skaka
og hótta gleði, frið og vára trúgv,
vit spyrja, hví oss hetta skuldi raka,
og svára sorg hjá okkum festi búgv.
Fall ei í fátt tú sorgartyngda hjarta!
Tað er tó ein, sum aldri svíkur teg,
tann Jesus, sum kann sjógv og stormar harta,
– hjá syrgjandi hann sjálvur setur seg.
Tann Jesus, sum á deyða sigrað hevur,
hann sjálvur uppreisnin og lívð er,
hann sigur: “Barnið ei er deytt, tað svevur!”
hann sorgarbundnum hesa heilsan ber.
So vónríkt er tað tí hjá oss at vita,
at lívsins Harri goymir barnið sítt.
Gud styrki tey, ið syrgin eftir sita
í vón og trúgv, at Harrin alt ger nýtt!


text:
Sjónvarp
Sjónvarp tøkniligt kervi til at varpa út livandi myndir og ljóð. Vit fáa hungursneyð, kríggj og vanlukku lúkst inn í stovu okkara, og vit fylgja t.d. við á rúmdarferðum, sum fór alt fram beint fyri eygunum á okkum. Sjónvarpssendingar eru ravmagnsaldur, sum verða sendar úr antennum. Sjónvarpstólið ger so aldurnar um til myndir og ljóð. Aldurnar kunnu eisini vera sendar um fylgisvein. Fylgisveinasjónvarp kann verða sent nógv meiri víða enn annars, men parabolantenna krevst at taka ímóti aldunum. Eisini ber til at senda um jarðkaðlar.
Á skíggjanum tykjast fólkini at flyta seg. Í veruleikanum síggja vit 25 myndir um sekundið, og tí fatar eygað ikki hvørja einstaka mynd. Elektróngeislar leita eftir skíggjanum innan og raka smáar blettir úr evnafrøðievnum. Tá ið geislin rakar blettirner, lýsa teir antin grønir, bláir ella reyðir, sum eru høvuðslitirnir. Burtur úr teimum verða so allir aðrir litir gjørdir, so myndin á skíggjanum verður, sum hon eigur.
Sjónvarp Føroya sendir um alt landið, og nógvir føroyingar síggja eisini sjónvarp um fylgisvein.


text:
Orð og lag: A. A. Ketchum
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Djúpt mær í hjarta býr gleðin,
Jesus har gav mær Sín frið;
á, hvør ein undurfull frelsa,
á, hvør ein søt harmoni!
Niðurlag: Tí man eg syngja hin sangin,
sangin um Jesus, mín vin!
Hann er mín Frelsari vorðin,
eigi nú Himmalin.
2. Einans eitt vet av Hans góðsku,
meira ei tørvar mær tá;
bara eg líti at Jesus,
alt eg tá greitt her man sjá.
3. Fagrastur er Hann av øllum,
fagur sum liljan Hann er;
samkenslu, várkunn Hann sýnir,
streymar av náði Hann ber.


text:
Vælkomin øll tit – so veitsluklødd,
vælkomin hvør ein genta – drongur.
Vælkomin myrkt, ljóst og gránað høvd,
vælkomin ljóða skal vár songur,
vælkomin hjólbeint eins og kálvakníggj,
vælkomin smá – og tey, sum høgt til skýggj,
gamalt sum ungt,
lætt eins og tungt,
lat okkum her í kvøld nú dansa.
Vælkomin øll tit – sum sita her,
lat lagið verða av tí besta.
Her eingin nevndur – og gloymdur er,
lat okkum her í kvøld nú festa.
Ein góðan bita okkum fáa fyrst,
og sløkkja tostan, um vit eru tyst,
ljóða skal her,
vælkomin ver,
og veitslu góða vit fáa.


text:
Wikimedia
Wikimedia Foundation Inc. er foreldrafelagið hjá Wikipedia, Wiktionary, Wikiquote, Wikibooks (og eisini Wikijunior og Wikiversity), Wikisource, In Memoriam 9/11 [1], Wikimedia Commons, Wikispecies [2], Wikinews, og Nupedia (ikki virkin). Tað er ein áhugafelagsskapur skipað eftir lógunum í Florida, USA. Stovnanin av felagnum var formliga kunngjørd av fyrrverandi Bomis stjóranum og Wikipediustovnaranum Jimmy Wales 20. juni 2003 [3].
Innihaldsyvirlit
Mál stovnsins[rætta | rætta wikitekst]
Málini hjá stovninum eru at menna og varðveita opin, wiki-grundaðar verkætlanir og at bjóða almenninginum alt innihaldið á teimum verkætlanunum ókeypis. Umframt at reka ta longu mentu fleirmæltu almennu alfrøðina Wikipedia, er ein fleirmælt orðabók og samheitaorðabók nevnd Wiktionary, ein savning av sitatum nevnd Wikiquote, ein goymsla av keldutekstum á einumhvørjum máli nevnd Wikisource og ein savning av t-bókatilfeingi ætlað lesandi (so sum tekstbøkur og viðmerktar bøkur, ið eru public domain) nevnd Wikibooks. Wikijunior er ein ungdómsætlað verkætlan.
Stovnurin rekur eisini eitt minningarsavn av greinum um álopini 11. september 2001 og virksemið hjá hvílandi verkætlanini Nupedia (sum ikki er wiki, men tó opið innihald). Framhaldandi vøksturin av øllum Wikimedia verkætlanunum er fyrst og fremst orsakaður av stuðli. Wikimedia Stovnurin roynir at vaksa um inntøkurnar við alternativari fígging, so sum játtanir og stuðulveitan.
Stovnsins søga og vøkstur[rætta | rætta wikitekst]
Navnið "Wikimedia" var smíðað av Sheldon Rampton í einum boðum til postlistan hjá ensku Wikipedia í mars 2003. Tað er av og á kritiserað fyri sín líkskap við navnið Wikipedia, sum førir til fløkju millum nýkomarar til verkætlanina.
Við fráboðanini av Stovninum flutti Wales eisini ognarrættin av øllum Wikipedia, Wiktionary and Nupedia navnaøkjum til Wikimedia saman við ognarrættinum til alt tilfar í hartil hoyrir til verkætlanirnar, sum vóru stovnaðar av Bomis starvsfólkunum ella Wales sjálvum. Telduútgerðin, sum Wikimedia-verkætlanirnar eru á, vóru eisini latnar av Wales til Stovnin. Navnaøkini wikimedia.org og wikimediafoundation.org vórðu tryggjað Grunninum av Wikipedia-stuðlinum Daniel Mayer. Bandvíddin hjá Wikimedia og orkan eru goldin av stuðli til verkætlanina frá feløgum og einstaklingum.
Í januar 2004 útnevndi Jimmy Wales sínar Bomis-felagar Tim Shell og Michael Davis til nevndina hjá Wikimedia Stovninum. Í juni 2004 var val hildið fyri at finna tvey brúkaraumboð í nevndina. Eftir ein mánað av valstríði og tvær vikur av atkvøðugreiðslu á alnótini vóru Angela Beesley og Florence Nibart-Devouard vald í nevndina. Síðani tað hevur Wales havt Beesley í starvi í fleiri vinnuframtøkum.
Seinni vóru fleiri onnur formlig størv ment: Tim Starling varð útnevndur menningarleiðari fyri at hjálpa samskipanini av menningini av MediaWiki-ritbúnaðinum, og Daniel Mayer varð útnevndur fíggjarleiðari fyri at halda roknskap og samskipa fíggjarframtøk.
Nýggj verkætlanarsøga[rætta | rætta wikitekst]
- 7. september, 2004: Wikimedia Commons varð byrjað.
- 3. desember, 2004: Eftir stutt demonstratiónsskeið í novembur, fór enska betaútgávan av Wikinews at virka. Wikinews er ætlað at vera opin tíðindakelda, sum loyvir einumhvørjum at fráboða tíðindi innan øll hugsandi evni.
Nevndarlimir[rætta | rætta wikitekst]
- 2004-2005
- Jimmy Wales, stovnari
- Angela Beesley
- Michael Davis
- Florence Nibart-Devouard
- Tim Shell
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis slóðir[rætta | rætta wikitekst]
- Wikimedia Stovnsins vevsíða
- Heimið hjá stovninum á Google Maps.
- Wikimedia Stovnsins lógir (PDF-fíla)
- Corporate Charter of Wikimedia Foundation Inc. two page TIFF file located on Florida Department of State, Divisions of Corporations web site
- Public Record for Wikimedia Foundation Inc. from Florida Department of State web site
- Wikimedia's metasíða
- Sheldon Rampton's WikiEN-l post


text:
Atli Danielsen
Atli Danielsen (f. 15. august 1983) er føroyskur fótbóltsleikari sum leikar við Klaksvíkar Ítróttarfelag (KÍ). Atli spældi sín fyrsta dyst í bestu føroysku deildini í ár 2000. Fyrstu ferð Atli Danielsen umboðaði føroyska landsliðið var í 2003 tá ið hann kom inn sum útskiftari fyri Hans Fróða Hansen. Í 2005 royndi Atli seg fyri fyrstu ferð á útlendskum grasi. Hann var til royndarvenjingar í norskum fótbólti - felagið var Sogndal. KÍ leigaði Atla út, men eftir bert 2 dystir fyri norska felagið flutti Atli heim aftur. Eftir at aftur hava umboðað KÍ, gekk leiðin enn einaferð til útlendskt lið, hesaferð í lestrarørindum í Keypmannahavn, har hann umboðaði BK Frem í trý kappingarár. Eftir at felagið fór á húsagang mátti Atli finna nýggjan arbeiðisgevara, valið fall á FC Roskilde, sum eisini leikar í næstbestu deildini.
Eftir lestrartíðina valdi Atli at flyta heim til Føroyar. Hesaferð valdi Atli at fara til B36, sum lá í oddinum í føroysku kappingini tá ið kappingin var hálvrunnin. Tað vísti seg, at valið til B36 var rætt, tí staðfestast kundi, at tá ið kappingin var av, kundi Atli fyri fyrstu ferð kalla seg føroyameistara í vaksmannafótbólti í 2011. Kappingarárið 2012 varð ikki nakað at reypa av, B36 kláraði seg ikki væl á vøllinum, og varð Atli Danielsen ei heldur við í ætlanunum hjá nýggja landsliðsvenjaranum, Lars Olsen, eftir 10 ár í føroyskum landsliðsfótbólti varð Atli ikki úttikin til landsliðsdystir.
Tá ið kappingin varð liðug í 2012, boðaði KÍ frá í ársveitslu sínari, at KÍ hevur skrivað undir tvey-ára sáttmála við klaksvíkingin.
Atli hevur til nú (januar 2013) spælt 41 A-landsdystir fyri Føroyar.


text:
Fulkubbi
Fulkubbi (frøðiheiti - Alle alle) ella fulkobbi er nakað sum stari til støddar. Hann er svartur omaná við hvítum strikum aftur eftir bakinum og tvørtur um veingirnar, í neðra hvítur. Nevið er stutt og kubbut. Hann eigur í óføra stórum meingi í norðastu kuldalondum, sum Grønlandi, Svalbarði, Jan Mayen og ikki sørt norðarlaga á Íslandi. Tað er ein lívligur og bragdligur fuglur, kvikur og snúiligur at renna millum urðagrótið, svimur skjótt og ger stór kav. Her uttan um Føroyar sæst hann um hávetur, stundum í flokki, men mest einstakir. Aftaná stóródnir, tá ið hann einki vinnur til føði, rekur onkur deyður á land. Teir norðastu grønlendingarnir taka hann við fleygastong; teimum er hann ein hentur fuglur, bæði til matna og klædna, einki lívir so væl sum plagg, seymað saman av fulkubbaskinni, siga teir.[1]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
4 ævintýr er fyrsta bláa snípubók yvirhøvur, ætlað næmingum í 3. - 5. flokki. Ævintýrini eru úr Sagnum og ævintýrum eftir Jakob Jakobsen, doktara (1864-1918).
Lydia Didriksen, lærari, hevur lagað tekstin til lesinámsfrøðiliga. Tað ger ævintýrini løtt at lesa hjá næmingunumm. Hon hevur eisini skrivað stutta frágreiðing um Dr. Jakobsen, lív og verk hansara, umframt arbeiðsuppgávur og hugskot, ið eru prentað aftast í bókini. Tey fýra úrvaldu ævintýrini í hesari bókini eru: Vakurleikin og beistið, Kongaríkið Verðsins Endi, Teir sjey svanirnir og Drongurin, ið fekk kongadóttrina aftur frá sjótrøllinum.
Ævintýrini eru úr Sagnum og ævintýrum eftir Jakob Jakobsen, doktara (1864-1918). Hann ferðaðist um landið í 1890-árunum, granskaði og skrivaði upp eftir munnligari frásøgn. Á 1901 gav hann alt tilfarið, hann hevði savnað, út í fýra heftum, sum vit í dag nevna Sagnir og ævintýr.
Tey fýra úrvaldu ævintýrini í hesari bókini eru: Vakurleikin og beistið, Kongaríkið Verðsins Endi, Teir sjey svanirnir og Drongurin, ið fekk kongadóttrina aftur frá sjótrøllinum. Sum ævintýr yvirhøvur hava tey ymisk eyðkenni, ið vanliga koma fyri í hesum serliga tekstaslagnum. Vit hitta døtur og synir, trøll á sjógvi og landi, gand og broyting, svik og avdúkan, prinsar og prinsessur, illa sjúkmóður og góðvarnan faðir, horvna kongsdóttur, skógarmenn sum ráðgevar, fuglar sum hjálparar, svørð sum amboð, kelling, yngsta býttlingin - og so framvegis.
Hanni Bjartalíð, listamaður, hevur myndprýtt bókina við sínum sermerktu svart/hvítu tekningum.
4 ævintýr er blá snípubók við tveimum fjaðrum. Snípurøðin er eitt samstarv millum Føroya Skúlabókagrunn og Bókadeild Føroya Lærarafelags, har bøkur ætlaðar til lesivenjingar verða flokkaðar eftir torleikastigi. Tær gulu snípurnar eru ætlaðar 1. – 3. flokki, tær bláu snípurnar 4. – 6. flokki og tær vínreyðu snípurnar 7. flokki og eldri. Á hvørjum liti eru trý torleikastig:
1 fjøður er løtt bók
2 fjaðrar er miðal torfør bók
3 fjaðrar er torfør bók
Gular snípur eru eisini komnar út sum ljóðbøkur.
Á arbeiðsheftinum eru uppskot um, hvussu arbeiðast kann við ævintýrum í skúlanum. Harumframt eru eitt norskt o...
Ein dagin Alibaba arbeiddi í skóginum, sá hann 40 ránsmenn steðga við ein steyrrættan hamara og rópa: - Sesam,...
Á bókini verður í drúgvum inngangi roynt at lýsa gomlu føroysku ævintýrini sum part av ævintýrum yvirhøvur og ...
Í hesum bóklingi eru tvær sagnir. Onnur um hvussu havfrúgv er vorðin, og hin um hvussu nykur er vorðin. Bóklin...
Súsan í Jákupsstovu hevur myndskrýtt søgnina um hin tiltikna gandakallin í Suðuroy, Knáva. Mynd er á hvørjari ...
Titel:
Hvor står hvad i bogen?
Undertitel:
Om betydningen af informationernes placering i bogen
Resume:
Biblioteksstyrelsen har det overordnede ansvar for de bibliografiske standarder på biblioteksområdet. En revideret udgave af Katalogiseringsregler og bibliografisk standard for danske biblioteker og danMARC2-formatet er udkommet i juni 1998. Det fremhæves udtrykkeligt flere steder i katalogiseringsreglerne, at forlagets præsentation af oplysningerne lægges til grund for registreringen. Derfor ønsker Biblioteksstyrelsen at gøre forlagsverdenen og den øvrige bogbranche opmærksom på disse regler, som rummer bestemmelser, der er afgørende for, hvilke elementer der medtages i Dansk bogfortegnelse og dermed i Bogmarkedet og i bibliotekernes kataloger. Vejledningen omfatter bøger. De sidste sider handler om elektroniske bøger. Biblioteksstyrelsen har også udarbejdet en vejledning i Udformning af tidsskrifttitler.
Udgiver:
Biblioteksstyrelsen
Ansvarlig institution:
Biblioteksstyrelsen
Forfatter:
Lise Hermann
Sprog:
Dansk
URL:
www.bs.dk/publikationer/pjecer/10/index.htm
ISBN nr:
87-89147-86-3
Digital ISBN nr:
87-89147-87-1
Versionsdato:
06-08-1998
Dataformater:
html,htm,jpg,gif,pdf,css,js,doc
Udgiverkategori:
statslig
Emneord:
Bibliografiske standarder, Katalogiseringsregler, danMARC2, Dansk bogfortegnelse, Bogmarkedet, Nationalbibliografien


text:
KAPITTUL FIMTAN
Hon vardi Guds fólk
1-3. (a) Hví man tað hava verið ræðandi hjá Ester at stíga fram fyri mann sín? (b) Hvørjar spurningar um Ester fara vit at kanna?
ESTER royndi at sissa seg sjálva, sum hon nærkaðist forgarðinum í kongsborgini í Susan. Tað var ikki lætt. Alt í og rundan um hesa borgina kveikti virðing — marglittu myndirnar av veingjaðum tarvum, bogaskjúttum og leyvum úr glaraðum tigulsteinum, tær foyrutu steinsúlurnar og tignarligu standmyndirnar, ja, sjálvt staðið har borgin lá nærindis kavakløddu Zagrosfjøllunum við útsýni yvir ta reinu Koaspesánna. Alt hetta var gjørt til at vísa teimum vitjandi, hvussu stórt veldi hesin maðurin hevði, sum Ester var á veg inn til. Hann rópti seg sjálvan „kongin mikla“. Hann var eisini maður hennara.
2 Maður hennara! Stórur munur var á Ahasverusi og tí slagi av manni, sum trúfastar jødiskar gentur vónaðu at gifta seg við. * Ahasverus royndi ikki at taka eftir fyridømum sum eitt nú Ábrahami, ið eyðmjúkur tók við leiðbeining frá Gudi um at lurta eftir konu síni, Sáru. (1 Mós. 21:12) Kongurin visti lítið ella kanska einki um Gudin hjá Ester, Jehova, og um hansara lóg. Men hann kendi persisku lógina, ið millum annað setti forboð fyri júst tí, sum Ester var farin í holt við. Hvat var tað? Jú, lógin segði, at ein og hvør, sum steig fram fyri persarakongin, uttan at hann hevði sent boð eftir viðkomandi, kundi verða dømdur til deyðis. Kongurin hevði ikki sent boð eftir Ester, men hon fór kortini til hansara. Tá ið hon nærkaðist innara forgarðinum, har hon fór at vera sjónlig fyri konginum, hevði hon kanska eina kenslu av, at nú gekk hon beinleiðis í deyðan. — Les Ester 4:11; 5:1.
3 Hví setti hon lívið í váða? Og hvat kunnu vit læra av trúnni hjá hesi einastandandi kvinnuni? Latið okkum fyrst vita, hvussu tað yvirhøvur kundi bera til, at Ester var vorðin drotning í Persia.
Uppvøksturin hjá Ester
4. Hvat vita vit um Ester, og hvussu kom hon at vera hjá systkinabarninum Mordokai?
4 Ester var foreldraleys. Vit vita ógvuliga lítið um foreldrini, ið góvu henni navnið Hadassa, eitt hebraiskt orð fyri „myrtu“, sum er ein runnur við vøkrum hvítum blómum. Tá ið foreldrini hjá Ester doyðu, tók blíði skyldmaður hennara, Mordokai, hana til sín. Tey vóru systkinabørn, men hann var nógv eldri enn hon. Mordokai var so góður við Ester, at hann metti hana sum sína egnu dóttur. — Est. 2:5-7, 15.
5, 6. (a) Hvussu aldi Mordokai Ester upp? (b) Hvussu var lívið hjá Ester og Mordokai í Susan?
5 Mordokai og Ester búðu sum útlagnir jødar í høvuðsstaðnum í Persia, har tey helst vóru vanvird fyri sína trúgv og lógina, tey royndu at fylgja. Men Ester kendi seg uttan iva meira og meira knýtta at systkinabarninum, so hvørt sum hann lærdi hana um Jehova, hin miskunnsama Gud, ið so ofta hevði bjargað fólki sínum í forðum — og fór at gera tað aftur. (3 Mós. 26:44, 45) Tað er eyðsæð, at Ester og Mordokai vórðu knýtt at hvør øðrum í kærleika og trúfesti.
6 Líkt er til, at Mordokai hevði eitt embæti í borgini Susan, tí hann sat javnan í kongsportrinum saman við øðrum tænastumonnum hjá konginum. (Est. 2:19, 21; 3:3) Vit vita ikki, hvussu Ester brúkti sína tíð, meðan hon vaks til, men tað er helst ikki ov nógv at siga, at hon tók sær væl av sínum eldra systkinabarni og heimi hansara, sum allarhelst lá í tí meira fátæka býarpartinum hinumegin ánna. Kanska dámdi henni væl at fara á torgið í Susan, har gull- og silvursmiðir og aðrir handilsmenn vístu vørur sínar fram. Ester hevði onga hóming av, at slíkt marglæti, sum hon sá har, seinni skuldi verða gerandiskostur hjá henni. Hon visti einki um, hvat bíðaði henni í framtíðini.
Hon var vøkur
7. Hví varð Vasti rikin úr embæti sínum sum drotning, og hvat hendi síðani?
7 Ein dagin varð teskað í hvørjum króki í Susan um ruðuleika í kongshúsinum. Ahasverus hevði hildið eina stóra veitslu fyri stórmonnum sínum, har hann borðreiddi við alskyns fínum mati og víni; og so hevði hann sent boð eftir vøkru drotning síni, Vasti, sum helt veitslu fyri kvinnunum. Men Vasti noktaði at koma. Eyðmýktur og í øðini spurdi Ahasverus ráðgevar sínar, hvussu hann skuldi revsa Vasti. Úrslitið varð, at hon varð rikin úr embæti sínum sum drotning. Tænarar kongsins fóru síðani undir at leita eftir vøkrum ungum moyggjum í øllum landinum. Av teimum skuldi kongurin velja sær eina nýggja drotning. — Est. 1:1–2:4.
8. (a) Hví man Mordokai hava verið eitt sindur stúrin um Ester, so hvørt sum hon vaks til? (b) Hvussu heldur tú, at vit kunnu hava somu áskoðan á vakurleika sum hana, vit finna í Bíbliuni? (Sí eisini Orðtøkini 31:30.)
8 Vit kunnu helst ímynda okkum, at Mordokai av og á sat og eygleiddi Ester, og at hann var errin og kanska eisini stúrin, tá ið hann varnaðist, at hon nú var vorðin vaksin — og sera vøkur! „Henda unga genta var vælvaksin og vøkur,“ lesa vit. (Est. 2:7) Vakurleiki er eygunum ein fragd, men sambært Bíbliuni er tað umráðandi, at vísdómur og eyðmjúkleiki fylgja við. Annars kunnu eginleikar sum til dømis sjálvgleði og stoltleiki menna seg. (Les Orðtøkini 11:22.) Hevur tú nakrantíð varnast tað? Hvussu mundi tað fara at verða hjá Ester? Fór hennara vakurleiki at vera ein fyrimunur ella ein vansi? Tað skuldi tíðin vísa.
9. (a) Hvat hendi, tá ið tænarar kongsins varnaðust Ester, og hví var tað torført hjá henni at verða tikin frá Mordokai? (b) Hví loyvdi Mordokai Ester at gifta seg við einum heidningi? (Sí eisini rammuna.)
9 Tænarar kongsins varnaðust Ester. Teir tóku hana frá Mordokai og fóru við henni til kongsborgina hinumegin ánna. (Est. 2:8) Tað hevur uttan iva verið ein torfør støða hjá teimum báðum, tí tey vóru sum faðir og dóttir. Mordokai hevði ikki viljað, at fosturdóttir hansara gifti seg við einum heidningi, ei heldur um hann var kongur, men hann fekk einki gjørt. * Ester lurtaði allarhelst væl eftir ráðunum frá Mordokai, áðrenn menninir fóru avstað við henni. Meðan hon varð førd til borgina Susan, runnu nógvir spurningar fram fyri hana. Hvussu mundi lívið hjá henni nú fara at verða?
„Øll, ið sóu Ester, vórðu góð við hana“
10, 11. (a) Hvussu kundi Ester lætt verið ávirkað av nýggja umhvørvinum? (b) Hvussu vita vit, at Mordokai hugsaði um Ester?
10 Ester var førd inn í ein heim, sum var fullkomiliga nýggjur og fremmandur fyri hana. Hon var ein av ’nógvum ungum gentum’, sum vóru savnaðar saman úr øllum Persararíkinum. Tær hava allarhelst havt sera ymiskar siðir, ymiskan persónleika og tosað ymisk mál. Embætismaðurin Hegai var settur at ansa eftir hesum ungu kvinnunum, sum skuldu hava eina umfatandi vakurleikaviðgerð, ið vardi eitt heilt ár, har tær millum annað skuldu hava kropsmýking við angandi oljum. (Est. 2:8, 12) Eitt slíkt umhvørvi kundi lættliga gjørt hesar genturnar alt ov upptiknar av útsjóndini, sjálvglaðar og kappingarhugaðar. Hvussu ávirkaði hetta umhvørvið Ester?
11 Eingin kundi verið meiri bangin um Ester enn Mordokai. Vit lesa, at hann hvønn einasta dag royndi at koma so nær at kvinnuhúsinum sum gjørligt, tí hann vildi vita, hvussu Ester hevði tað. (Est. 2:11) So hvørt sum hann fekk okkurt at vita um Ester, kanska gjøgnum ein tænara í húsinum, gjørdist hann sera errin. Hví?
12, 13. (a) Hvat hildu fólk um Ester? (b) Hví mundi tað gleða Mordokai at fáa at vita, at Ester einki hevði sagt um, at hon var jødi?
12 Hegai dámdi Ester so væl, at hann læt hana fáa sjey tænastugentur og tey bestu rúmini í kvinnuhúsinum. Í frásøguni stendur enntá, at „øll, ið sóu Ester, vórðu góð við hana“. (Est. 2:9, 15) Vórðu tey góð við hana, bert tí hon var vøkur? Nei, tað var ikki bert vegna hennara vakurleika.
13 Vit lesa eitt nú: „Ester hevði einki sagt um fólk sítt og ætt sína; tí Mordokai hevði álagt henni einki at siga um hetta.“ (Est. 2:10) Mordokai hevði sagt við Ester, at hon ikki skuldi fortelja nøkrum, at hon var jødi, tí hann visti uttan iva, at fólk í kongsborgini høvdu sera nógvar fordómar ímóti jødum. Sum tað man hava glett hann at hoyra, at Ester, hóast hann ikki longur hevði hana hjá sær, enn var líka skilagóð og lýðin sum áður!
14. Hvussu kunnu ungfólk í dag taka eftir Ester?
14 Ungfólk í dag kunnu á líknandi hátt gleða síni foreldur ella fosturforeldur, tá ið tey standa ímóti ósiðiligari og óreinari ávirkan og gera tað, sum tey vita er rætt — eisini hóast foreldrini ikki eru í námind. Tá ið tey soleiðis gera sum Ester, gleða tey himmalska Faðir sín. — Les Orðtøkini 27:11.
15, 16. (a) Hvussu vann Ester tokka kongsins? (b) Hví munnu broytingarnar í lívinum hjá Ester hava verið torførar?
15 Tá ið tíðin kom til, at Ester skuldi fara inn til kongin, slapp hon at taka tað við sær, sum hon møguliga fekk brúk fyri, kanska okkurt sum gjørdi hana enn vakrari. Men eyðmjúk sum hon var, bað hon ikki um annað enn tað, Hegai mælti henni til. (Est. 2:15) Hon skilti ivaleyst, at vakurleiki ikki í sjálvum sær kundi vinna hjarta kongsins. Lítillæti og eyðmjúkleiki mundu vera nógv sjáldsamari eginleikar á hesi borgini. Hevði hon rætt?
16 Frásøgan svarar: „Kongurin varð betri við Ester enn við allar hinar kvinnurnar; hon vann náði og yndi hjá honum meir enn allar hinar moyggjarnar. Hann setti tí kongliga krúnu á høvd hennara og gjørdi hana til drotning í staðin fyri Vasti.“ (Est. 2:17) Tað hevur allarhelst ikki verið lætt hjá hesi eyðmjúku jødisku gentuni at venja seg við tær stóru broytingarnar í hennara lívi — at hon var nýggja drotningin, kona máttmiklasta kongin í heiminum tá! Gjørdist hon stolt og hástór av hesum nýggja embætinum? Nei, als ikki!
17. (a) Hvussu helt Ester fram at vera fosturpápa sínum lýðin? (b) Hví er Ester ein týðandi fyrimynd hjá okkum í dag?
17 Ester var framvegis Mordokai, fosturpápanum, lýðin. Hon varðveitti sín jødiska uppruna sum eitt loyndarmál. Og tá ið Mordokai fann út av, at onkur ætlaði at drepa Ahasverus, var Ester lýðin og bar konginum ávaringarboðini frá Mordokai, so teir samansvornu vórðu steðgaðir. (Est. 2:20-23) Hon vísti, at hon enn trúði á Gud, við tað at hon var eyðmjúk og lýðin. Okkum tørvar veruliga at taka eftir Ester í dag, tí lýdni verður vanliga ikki virðismett, nei, ólýdni og uppreistur eru gerandiskosturin. Men fólk, sum hava sanna trúgv, virðismeta lýdni, eins og Ester gjørdi.
Trúgvin hjá Ester verður roynd
18. (a) Hví mundi Mordokai nokta at boyggja seg fyri Hamani? (Sí eisini undirgreinina.) (b) Hvussu taka trúfastir menn og trúfastar kvinnur í dag eftir Mordokai?
18 Ein maður, ið æt Haman, fekk stórt vald í borgini hjá Ahasverusi. Kongurin setti hann í starv sum aðalráðharra, læt hann vera høvuðsráðgeva sín og gav honum næstovasta myndugleika í ríkinum. Kongurin gav enntá tað boð, at øll, sum sóu henda embætismannin, skuldu boyggja seg fyri honum. (Est. 3:1-4) Henda lógin var ein trupulleiki hjá Mordokai. Hann vildi fegin gera eftir boðum kongsins, men ikki um hann varð biðin at gera nakað, sum vanvirdi Gud. Tí sært tú, Haman var agagitur, og hann var eyðsýniliga ein eftirkomari hjá amalekitakonginum Agag, sum profeturin Sámuel drap. (1 Sám. 15:33) Amalekitar vóru so óndir, at teir høvdu gjørt seg sjálvar til fíggindar Jehova og Ísraels. Gud hevði dømt amalekitiska fólkið til deyðis. * (5 Mós. 25:19) Hvussu kundi ein trúfastur jødi boyggja seg fyri einum amalekiti? Tað kundi Mordokai í hvussu er ikki! Hann varð standandi. Fram til henda dag hava trúfastir menn og trúfastar kvinnur sett lívið í váða fyri at fylgja hesi meginregluni: „Ein eigur at lýða Gud meir enn menniskju!“ — Áps. 5:29.
19. Hvat hevði Haman í hyggju at gera, og hvussu fekk hann kongin upp í sín part?
19 Haman var í øðini. Men tað var ikki nóg mikið hjá honum at drepa Mordokai. Hann vildi beina fyri øllum fólkinum hjá Mordokai. Haman fekk kongin upp í sín part við at mála eina sera ódámliga mynd av jødunum. Uttan at siga hvørji hesi fólkini vóru, segði hann óbeinleiðis, at tey ongan týdning høvdu í eygum kongsins, at tey vóru ’eitt fólk, ið búði spjatt og fyri seg sjálvt millum hini fólkini’. Og tað, sum verri var — hann segði, at tey ikki fylgdu lógum kongsins. Harvið segði hann í royndum, at tey vóru eitt vandamikið og uppreistrarhugað fólk. Hann bjóðaði seg fram at lata eina rúgvu av pengum, sum skuldu leggjast í skattkømur kongsins til at rinda útreiðslurnar, ið stóðust av at týna allar jødar í ríkinum. * Ahasverus gav Hamani innsiglisring sín til at innsigla øll tey boð, hann hevði í huga. — Est. 3:5-10.
20, 21. (a) Hvussu ávirkaðu boðini hjá Hamani jødarnar í øllum Persararíkinum, harímillum Mordokai? (b) Hvat bað Mordokai Ester gera?
20 Skjótt fóru boðberar ríðandi á hestum sínum út í øll heraðshorn í stóra ríkinum við boðum um, at allir jødar skuldu drepast. Hugsa tær, hvørja ávirkan hetta hevði, tá ið boðini komu heilt til Jerusalem, har ein leivd av jødum, sum vóru afturkomnir úr útlegd í Bábylon, stríddist við at endurreisa býin, ið enn ongar múrar hevði at verja seg. Møguliga hugsaði Mordokai um tey og eisini um sínar egnu vinir og skyldfólk í Susan, tá ið hann hoyrdi hesi ræðuligu tíðindini. Ørkymlaður skræddi hann klæðini hjá sær, læt seg í sekk og øsku og rópti hart mitt í býnum. Men Haman sat bara og drakk saman við konginum og legði líka í alla sorgina, hann hevði volt teimum mongu jødunum og vinum teirra í Susan. — Les Ester 3:12–4:1.
21 Mordokai visti, at her mátti okkurt gerast. Men hvat fekk hann gjørt? Tað kom Ester fyri oyra, hvussu ørkymlaður Mordokai var, og hon sendi honum klæði, men hann vildi ikki lata seg ugga. Kanska hevði hann leingi undrast á, hví Jehova hevði loyvt, at elskaða fosturdóttir hansara, Ester, var tikin frá honum og var vorðin drotning hjá einum heidnum stjórnara. Men nú tóktist tað, sum svarið var um at koma í ljósmála. Mordokai sendi boð til drotningina og bað hana fara inn fyri kongin og bøna hann um at vísa teimum miskunn. Ja, hann bað hana verja sítt egna fólk. — Est. 4:4-8.
22. Hví var Ester bangin fyri at stíga fram fyri mann sín kongin? (Sí eisini undirgreinina.)
22 Eingin ivi er um, at Ester gjørdist fjálturstungin, tá ið hon fekk boðini. Nú skuldi hennara trúgv av álvara standa sína roynd. Hon var bangin, sum vit síggja í svarinum, hon gav Mordokai. Hon minti hann á lóg kongsins um, at steig onkur fram fyri kong uttan at verða boðsendur, hevði tað deyðarevsing við sær. Bert um kongurin rætti út gullstav sín, varð lógbrótarin spardur. Og kundi Ester vænta at verða spard, serliga tá ið hugsað varð um, hvat hendi Vasti, tí hon noktaði at stíga fram fyri kong, tá ið hon varð boðsend? Ester segði við Mordokai, at kongurin ikki hevði sent boð eftir henni í heilar tretivu dagar. Tí var tað ikki løgið, um hon hugsaði, at hesin lúnuti kongurin einki legði í hana longur. * — Est. 4:9-11.
23. (a) Hvat segði Mordokai fyri at styrkja Ester í trúnni? (b) Hví er Mordokai verdur at taka eftir?
23 Fyri at styrkja Ester í trúnni var Mordokai sera avgjørdur á málinum. Hann sannførdi hana um, at um hon einki gjørdi, fór frelsan hjá jødunum at koma aðrastaðni frá. Men hvussu kundi hon so vænta at verða spard, tá ið atsóknin av álvara var byrjað? Hetta var eitt dømi um, at Mordokai hevði sera sterka trúgv á Jehova, sum ongantíð hevði loyvt, at fólk hansara varð fyribeint, og at lyfti hansara ikki vórðu uppfylt. (Jos. 23:14) Síðani spurdi Mordokai Ester: „Hvør veit, um tað ikki júst var fyri slíka tíð sum hesa, tú komst at sita sum drotning?“ (Est. 4:12-14) Mordokai er av sonnum verdur at taka eftir. Hann hevði fullkomiligt álit á Jehova Gudi. Hava vit tað? — Orðt. 3:5, 6.
Trúgvin hjá Ester var sterkari enn óttin fyri deyðanum
24. Hvussu vísti Ester trúgv og dirvi?
24 Nú var avgerandi løtan hjá Ester komin. Hon bað Mordokai kalla saman landsmenn sínar, so teir saman við henni kundu halda føstu í tríggjar dagar, og hon endaði boðini við at siga hesi kendu og einføldu orðini, sum vísa hennara trúgv og dirvi: „Skal eg so farast, so lat meg farast!“ (Est. 4:15-17) Hon man hava biðið meiri inniliga hesar tríggjar dagarnar, enn nakrantíð áður í sínum lívi. At enda kom løtan. Hon læt seg í sítt fínasta skrúð og gjørdi alt fyri, at kongurin skuldi fáa tokka til hennara. Og so fór hon avstað.
25. Lýs støðuna, so hvørt sum Ester nærkaðist manni sínum.
25 Sum lýst fyrst í hesum kapitlinum, fór Ester til kongshøllina. Vit kunnu bert ímynda okkum, hvussu fjálturstungin hon var, og hvussu inniliga hon bað. Hon fór inn í forgarðin, haðani hon sá Ahasverus sita í hásæti sínum. Kanska royndi hon at lesa hansara andlitsbrá. Skuldi hon bíða, kendist tað helst sum ein ævi. Men løtan gekk — maður hennara sá hana. Hann var uttan iva ovfarin, men andlitið blíðkaðist, og hann rætti út gullstavin hjá sær. — Est. 5:1, 2.
26. Hví hava sonn kristin tørv á dirvi eins og Ester, og hví var tað, sum hon gjørdi, bert fyrsta stigið í eini ætlan at bjarga Guds fólki?
26 Kongurin var fúsur at lurta eftir Ester. Hon var trúføst ímóti Gudi og setti lívið í váða fyri at verja Guds fólk, og harvið gjørdist hon ein sera góð trúarfyrimynd hjá øllum Guds tænarum fram til okkara tíð. Sonn kristin í dag virðismeta slíkar fyrimyndir. Jesus segði, at ósjálvsøkin kærleiki skuldi eyðkenna hansara sonnu lærisveinar. (Les Jóhannes 13:34, 35.) At vísa slíkan kærleika krevur ofta dirvi sum tað, Ester hevði. Men í roynd og veru var tað, sum Ester hevði gjørt henda dagin, bert fyrsta stigið í eini ætlan, sum hevði til endamáls at bjarga Guds fólki. Hvussu skuldi hon sannføra kongin um, at høvuðsráðgevi hansara, Haman, var ein óndur svíkjari? Hvat kundi hon gera fyri at bjarga fólki sínum? Vit fara at kanna hesar spurningar í næsta kapitlinum.
^ par. 2 Flestøll eru á einum máli um, at Ahasverus er hin sami sum Xerxes I, sum var kongur í Persararíkinum fyrst í fimtu øld fyri okkara tíðarrokning.
^ par. 9 Sí rammuna „Spurningar um Ester“ í kapittul 16.
^ par. 18 Haman kann hava verið uppi í teimum allarsíðstu, sum eftir vóru av amalekitunum, tí ein leivd av teimum var dripin longu á døgum Ezekiasar kongs. — 1 Krøn. 4:43.
^ par. 19 Haman bjóðaði sær at lata 10.000 talentir av silvuri, sum svara til einar tvær milliardir krónur í dag. Um Ahasverus var Xerxes I, komu pengarnir hjá Hamani sera væl við. Xerxes hevði tørv á nógvum pengum, tí hann hevði leingi ætlað at fara í kríggj við Grikkaland — eitt kríggj, sum hann so dyggiliga tapti.
^ par. 22 Xerxes I var kendur fyri at hava skiftandi og illsint sinnalag. Grikski søguskrivarin Herodot nevnir nøkur dømi úr kríggi Xerxesar við Grikkaland. Kongurin gav boð um, at ein flotbrúgv skuldi gerast av skipum, sum lógu lið um lið tvørtur um Hellespontsundið. Tá ið ein stormur oyðilegði brúnna, gav Xerxes boð um, at verkfrøðingarnir skuldu verða hálshøgdir, og hann bað enntá menn sínar „revsa“ Hellespont við at sláa vatnið við píski, meðan ein æruskemmandi yvirlýsing varð lisin upp. Tá ið ein ríkur maður undir somu herferð bað og bønaði um, at sonur hansara skuldi sleppa undan hertænastu, læt Xerxes sonin skera í tvíningar og vísti líkið fram sum ávaring.


text:
Lansing
Lansing er høvuðsstaður í lutstatinum Michigan í USA. Í 2010 var fólkatalið í býnum 114.297, tað ger býin til sættstørsta býin í Michigan. Um forstaðir vera taldir við er fólkatalið í Lansing stórbýarøki 464.036. Í tí kombineraða hagtalsøkinum hjá Michigan (Combined Statistical Area), har Shiawassee County verður talt við, var fólkatalið 534.684 í 2010. Lansing er tann einasti býurin av teimum 47 høvuðsstaðunum sum liggja í landslutum (counties), ið ikki hevur sæti hjá county-umsitingini.


text:
05. Jan 2017
Í samband at venjarafelagið skipaði fyri ársins venjara var eisini áhugaverd framløga frá NSÍ venjaranum Anders Gerber og Frankie Jensen og Símun Eliasen greiddu frá teirra túri Como. Her kann tú finna framløgurnar frá degnum.
17. Des 2016
Venjarafelag Føroya (VFF) heiðraði í kvøld teimum bestu venjarunum í landinum, sum eisini eru valdir av fótbóltsvenjarunum í Føroyum. Sámal Erik Hentze, venjari hjá Víkingi, gjørdist kanska ikki óvæntað ársins venjari hjá monnum, hóast tað var í tættari kapping við KÍ venjaran Mikjal...
17. Des 2016
Tað lá ikki fyri hjá Alexander Jovovic at taka ímóti heiðrinum og steypinum, og tí tók Símun Eliasen, venjari hjá ÍF ímóti steypinum vegna Alexander Jovovic. Alexander var eitt greitt væl sum ársins venjari hjá kvinnum, sum samen við kvinnunum hjá KÍ hevur...
17. Des 2016
Áki Johansen er glaður fyri heiðurin, og er bjartskygdur um framtíðar menningarmøguleikarnar hjá føroyskum fótbólti. Áki Johansen ásannar, at eitt lítið land fer altíð at hava misjavnar árgangir, men hann væntar, at vit fara at hava eitt sterkt og gott landslið tey komandi...


text:
Nesvík
Nesvík er ein niðursetubygd í Streymoy. Norðri við Streymin er bygdin Nesvík. Har, millum Eysturoynna og Streymoynna sigst at vera besti hvalvágur í Føroyum.
Leguhúsið í Nesvík[rætta | rætta wikitekst]
Heimamissiónin eigur eitt leguhús í Nesvík. Tað var vígt í 1993. Leguhúsið í Nesvík er nógv umbiðið, serliga um vikuskiftini. Men tað eru eisini møguleikar at leiga húsið mitt í viku. Høvuðstiltakið í Leguhúsinum í Nesvík er summarlegurnar, sum eru frá seinast í juni og nakað inn í august. Men annars verður húsið brúkt so at siga hvørt vikuskifti alt árið til legur av ymsum slag, sum til dømis familjulegur, ungdómslegur og bygdalegur, ið eru sera væl umtóktar. Í 2013 er ætlanin at útbyggja fyri umleið 25 milliónir, ætlanin er at byggja ein bygning afturat í tveimum hæddum.[2]


text:
Orð og lag: Torvid Pedersen
Týtt: Jákup Olsen (ørindi 1-3) og Kajfinn Hammer (ørindi 4)
1. Hvør trúði hinum boðskapi, vit hoyrdu?
Hvør sá Harrans arm útrættan har?
Sum planta veik Hann rann av turrum runni,
tað var Hann, sum heimsins syndir bar!
Niðurlag: Men Hann varð særdur fyri brot og syndir várar,
sligin fyri alla vára misgerð við;
straffin øll varð løgd á Hann, so vit skuldu hava frið,
og nú við sárum Hans vit eru grødd.
2. Ja, sanniliga bar Hann várar plágur,
várar sjúkur tók Hann á Seg tá.
Vit hildu, Hann var soraður og sligin,
øll vár synd og skuld á Honum lá!
3. Tó illa viðfarin Hann bar tað stillur,
og læt ikki upp Sín munn, á, nei.
Tí eins og lamb, ið dripið verður, tegir,
lýðin var til Hann í deyðan steig.
4. Hjá gudleysum at jarða Hann teir ætla,
men grøv hins ríka fekk Hann við Sín deyð!
Hann sigraði á djevli, synd og sjúku,
tá Hann reis upp og øllum frelsu beyð!


text:
Maslows tilkravspýramida
Amerikanski sálarfrøðingurin Abraham Maslow helt, at okkara tilkrøv ikki altíð eru eins sterk. Tilkrav er at hava hug til ella at tørva. Nøkur tilkrøv eru meira umráðandi enn onnur. Hann er kendur m.a. fyri sína stabbamynd við tilkrøvum. Skulu vit takast við ovastu tilkrøvini, mugu vit fyrst hava nøgdað tey, sum niðri eru. Fólk, sum svølta, orka verri at finna uppá ella at skapa. Sama er skilið, eru trygdarkrøvini í vanda.
- Likamlig tilkrøv: býli, klæði, svøvnur, matur.
- Trygdartilkrøv: verja, trygd.
- Sosial tilkrøv: inniligt tilknýti, kærleiki, felagsskapur.
- Tilkrav at strevast, virka og til sjálvshevjan: standa seg væl, sjálvsánt.
- Tilkrav at fáa roynt seg: søkja sær spenning, útinna.


text:
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Soleiðis gerst tú ein betri boðari – Hjálp tínum næmingi fram til vígslu og dóp
HVÍ ER TAÐ UMRÁÐANDI? Skulu bíbliulestrarnæmingar vinna tokka Jehova, mugu teir víga sítt lív til hansara og lata seg doypa. (1Pæ 3:21) Tey, sum liva upp til sína vígslu, verða andaliga vard. (Sl 91:1, 2) Ein kristin vígir seg til Jehova – ikki til eitt menniskja, eitt arbeiði ella eina samskipan. Tí mugu næmingar læra at elska Gud og virðismeta alt tað, hann hevur gjørt. – Ró 14:7, 8.
SOLEIÐIS GERT TÚ:
Royn, meðan tit lesa, at tosa um, hvat tilfarið lærir okkum um Jehova. Ger nógv burtur úr at fáa næmingin at lesa í Bíbliuni hvønn dag og at biðja til Jehova „uttan íhald“. – 1Ts 5:17; Ják 4:8
Eggja tínum næmingi til at hava sum mál at víga seg til Gud og lata seg doypa. Royn eisini at hjálpa honum at røkka smærri málum, eitt nú at svara á møtunum ella fortelja grannum og arbeiðsfelagum um sannleikan. Minst til, at Jehova ikki tvingar nakran at tæna sær. At víga seg til hansara er ein persónlig avgerð. – 5Mó 30:19, 20
Hjálp næminginum at fáa hug at gera tær neyðugu broytingarnar, so hann kann gleða Jehova og gerast skikkaður til dóp. (Orð 27:11) Eginleikar og vanar kunnu sita so fastir í einum næmingi, at hann kanska framhaldandi hevur tørv á hjálp til at býta gamla persónleikan um við tann nýggja. (Ef 4:22-24) Vís honum á greinarøðina „Bibelen forandrer folks liv“ í Vagttårnet
Fortel honum, hvussu stóra gleði tað hevur givið tær at tæna Jehova. – Es 48:17, 18


text:
The Little Mermaid (1989 filmur)
The Little Mermaid ("Lítla havfrúgvin"; danskt heiti: Den lille Havfrue) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1989, framleiddur av Walt Disney Feature Animation og frumsýndur hin 14. november 1989 í Amerika og 16. november 1990 í Danmark. Filmurin er hin 28. í røðini av teimum klassisku Disney teknifilmunum og byggir á danska ævintýri hjá Hans Christian Andersen við sama heiti. Filmurin verður hildin at vera tann fyrsti av teknifilunum, sum gongur undir heitinum "renessansan hjá Disney". Í tí donsku útgávununi eru tað millum onnur hesi ið leggja røddir til filmin: Marie Ingerslev, Nikolaj Bohm, Thomas Eje og Kirsten Rolffes. Í tí ensktalaðu útgávuni er tað millum onnur hesi ið leggja røddir til: Jodi Benson, Pat Carroll, Samuel E. Wright, Christopher Daniel Barnes og Kenneth Mars.