text:
Eina ferðina var tað ein smádrongur, sum æt Dávur. Hann situr ein dagin undir einum heyggi og goymir at neytum. Meðan hann goymir at, spælir hann við nakrar smásteinar, ið liggja har. Best sum er, kemur ein ungur dvørgur út úr heygnum, tekur ein stein millum hendurnar, kroystir hann sundur og sigur við drongin:
”So smátt skal eg smildra teg, letur tú ikki hasar steinarnar í frið.”
Tá ið Dávur kemur heim um kvøldið, biður hann mammu sína geva sær ein ost við, tá ið hann skal avstað aftur í morgin. ”Tað skalt tú fáa, barn mítt”, sigur mamman og leggur honum ein í matskjáttuna.
Dagin eftir situr Dávur aftur undir heygnum og spælir við steinarnar. Tað er ikki leingi, nú er tann ungi dvørgurin har og sigur hetta sama sum í gjár: ”Letur tú hesar steinarnar ikki í frið, skal eg gera við teg sum við henda steinin.” So tekur hann ein stein upp í hondina og molar hann sundur.
Tá svarar drongurin: »Heldur tú ikki munnin til á tær, skal eg vinda vatnið úr tær, sum eg geri við henda steinin.« So tekur hann ostin millum hendurnar og kroystir á, so mysan rennur úr.
Tá ógvast tann ungi dvørgurin við, tí hann heldur, at drongurin er sterkari, enn hann er sjálvur, og spyr Dáva, um hann vil ikki koma inn í heyggin at tæna teimum, hann skal fáa eina skeppu av gulli um árið í løn.
Hetta helt Dávur vóru góð kor og tók av, var so í heygnum hjá dvørgunum í sjey ár. Tey fyrstu trý gongur hann tí gamla dvørginum til handa, og hini fýra er hann rossadrongur.
Tann ungi dvørgurin fær skjótt tokka til Dáva, teir verða bestu vinir báðir. Tá ið tey sjey árini eru liðin, og Dávur skal avstað frá teimum, sigur tann ungi dvørgurin við hann:
”Langt burtur einastaðni býr ein kongur, sum hevur verið sjúkur í nógv ár, tí hann fæst einki at eta. Pápi mín eigur eina gamla silvurskeið, sum er soleiðis dánað, at verður tað rørt við henni í matinum, fær kongurin hugsku at eta aftur.”
”Hvat nyttar tað mær,” svarar Dávur, ”eg havi ikki dirvi til at fara til faðir tín og biðja um skeiðina.”
”Tað tori eg,” sigur dvørgurin, fer inn til hin gamla og sigur við hann: ”Nú fer Dávur neytadrongur frá okkum.”
”Eg veit, eg veit,” svarar tann gamli dvørgurin.
Hin ungi sigur: ”Drongurin vil heita ta bøn á teg, áðrenn hann fer, at lata seg fáa ta gomlu silvurskeiðina.”
”Hana lati eg ikki, so verði eg óhjálpin,” sigur hin gamli.
”Hann má fáa hana kortini”, sigur tann ungi.
”Íðan, gev honum hana so,” sigur hin gamli hvattliga.
Tann ungi fer út til drongin við henni og sigur: ”Her hevur tú skeiðina. Men far tú nú inn til pápa mín og bið hann geva tær ta gomlu, rustaðu byrsuna.”
”Tað havi eg ikki dirvi til,” svarar Dávur.
”Tað havi eg,” sigur dvørgurin, fer inn aftur til pápa sín og sigur: ”Nú fer Dávur neytadrongur frá okkum.”
”Eg veit, eg veit,” svarar tann gamli dvørgurin,
”Hann vil so fegin hava ta gomlu, rustaðu byrsuna við sær,” sigur tann ungi.
”Hana lati eg ikki, eg verði óhjálpin,” sigur tann gamli.
”Hann má fáa hana kortini,” sigur tann ungi.
”Íðan, lat hann so fara við henni,” hvessir hin gamli.
Tann ungi fer út aftur og sigur við drongin: ”Her hevur tú byrsuna. Men far nú inn til faðir og bið hann geva tær hin gamla stríðshamaran!”
”Eg tori ikki,” sigur Dávur.
”Tað tori eg,” sigur dvørgurin og fer inn aftur til pápa sín og sigur:
”Nú fer Dávur neytadrongur frá okkum.”
”Hann fer, hann fer, men kemur ikki av fetinum,” ilskast tann gamli.
”Men nú er tað hetta, at hann vil so fegin hava tann gamla stríðshamaran við sær,” sigur tann ungi.
”Hann lati eg ikki av hondini, so verði eg óhjálpin,” sigur hin gamli.
”Hann má fáa hann kortini,” sigur tann ungi.
”Íðan, lat tað so vera,” glepsar hin gamli.
Tann ungi fer út til drongin og sigur: ”Her hevur tú stríðshamaran. Men far nú inn til faðir og bið hann geva tær ta gomlu harpuna!”
”Nei, ikki komi eg mær,” sigur drongurin.
”Tað geri eg,” sigur tann ungi, fer inn til faðir sín og sigur við hann: ”Dávur neytadrongur fer frá okkum nú.”
”Hatta havi eg hoyrt tíggju ferðir sum eina, men hann fer jú ikki av fetinum,” deilir hin gamli.
”Ja, men nú er tað hetta, at hann vil so fegin fáa ta gomlu harpuna hjá tær við sær á ferðini.”
”Hana lati eg ikki frá mær, so eri eg óhjálpin,” sigur hin gamli.
”Hann má fáa hana kortini,” sigur tann ungi.
”Íðan, grýt honum hana so,” rópar hin gamli, ovursintur.
Tann ungi fer út aftur til drongin og sigur: ”Her hevur tú harpuna, slá hana onkuntíð, tú kemur í vanda. Nú hevur tú fingið nógv hent ting, men tú mást hava okkurt at flyta tey á, far inn til faðir og bið hann geva tær eitt ross úr stallinum!”
”Á tegi, eg komi mær ikki,” sigur drongurin.
”Tað geri eg,” sigur dvørgurin, fer inn aftur til faðirin og sigur: ”Nú fer Dávur neytadrongur frá okkum.”
”Tygg hata ikki upp aftur longur, hann fer, hann fer, hann fer og kemur alsamt ikki av fetinum.« Nú deilir gamli, so skeggið gongur sum steinstólpuvel.
”Tað er bert hetta, at hann vil sleppa at velja sær eitt ross úr stallinum at fara á.”
“Eingi ross, eingi ross havi eg at geva burtur,” sigur gamli.
“Eitt ross má hann fáa kortini,” sigur tann ungi.
“Íðan, lat hann so velja sær eitt meðni,” sigur gamli í øðini.
Hin ungi dvørgurin fer nú út aftur til Dáva og sigur við hann: ”Vel tær nú eitt ross. Tak ta gomlu, hvítu ryssuna, ið stendur aftan fyri hurðina, ta gomlu meilina og tann slitna saðilin, ið hanga uppi yvir henni.”
Drongurin fer nú í stallin við tí gamla dvørginum. ”Hvat ross velur tú?« spyr gamli. Har vóru fleiri prúðir og spræknir hestar og mangir stásiligir silvurdrignir saðlar.
”Á lat meg fáa hasa gomlu, hvítu ryssuna aftan fyri hurðina, ta gomlu meilina og tann slitna saðilin,” sigur drongurin.
Tá heldur hin gamli dvørgurin fyri: ”Hann var tær hollur, ið legði tær hasi orðini i munnin.”
Dávur fatlar nú allar sínar góðu lutir upp á ryssuna, setur seg sjálvan á bak, takkar fyri seg og fer at finna tann sjúka kongin.
Ája, hann kemur í øllum góðum til kongsgarðin og fær arbeiði sum kokkur. Hann hevur ikki verið har meir enn eina stutta tíð, nú fer kongur at koma seg, tí Dávur rørir trúliga í matinum við tí gomlu silvurskeiðini, ið hann fekk frá dvørginum. Tað er ikki leingi, til kongurin er sum fyrsta dagin, og Dávur kemur høgt í metum.
Nú er har á borgini ein maður, tey rópa Riddarin Reyði, eitt bølmenni, ið hevur reikað um hjá mongum stórmonnum, men ongastaðir heftst fyri sínar ódygdir. Honum líkar illa, at tað vignast so væl fyri Dáva, fer so til kong og lýgur fyri honum, at drongurin sigur seg vera føran fyri at skjóta tveir hjørtir, ið eru so stórir sum gildisskálar. ”Men hann má hóttast, annans ger hann tað ikki,” tekur hann aftur í orðið. Dávur verður nú róptur upp á borgina, og kongur sigur við hann: ”Eg hoyri, tú heldur teg til at skjóta tveir hjørtir til støddar sum gildisskálar, tað lystir meg at síggja.”
Ræðsla kemur á drongin, og hann svarar lágmæltur, at hann hevur hvørki hugsað tað ella sagt tað.
Kongur gav sær ikki far um tað, men beyð, at hann skuldi skjóta hjørtirnar, ella skuldi hann verða hongdur, tað vóru ongar umberingar.
Dávur fer dapur í huga av aftur borgini og leitar sær út í rossastallin, so at eingin skuldi síggja, at hann græt. Meðan hann stendur har og er heilt fyri ongum, vendir tann gamla hvíta ryssan høvdinum, talar á hann og spyr, hví hann ber seg so illa.
Drongurin hvøkkur við og sigur: »”Hoyr, dugir tú at tala? Tað visti eg ikki. Men hvat dugir tað, um eg sigi tær hvat, ið bagir?”
”Eg veit líka,” sigur ryssan, ”kanska tað var ikki verri, um tú lætst meg hoyra, hvussu vorðið ið er.”
So sigur hann henni alt, ið honum er viðurfarist.
”Hasum veit eg ráð fyri,” sigur ryssan. ”Far tú til kong og bið hann geva tær nakrar klyvjar av korni og tvey tjúkk tog. Tá ið tú hevur fingið hetta, tak so ta gomlu, rustaðu byrsuna, tú fekst frá dvørginum, klúgv upp á tað hægsta tornið á kongaborgini og skjót út í luftina í beinan eystan. Kom so aftur til mín!”
Drongurin ger nú alt, sum ryssan hevur sagt, kemur so aftur í stallin til hennara.
”Nú skalt tú leggja alt viðførið frá kongi á meg; vit skulu hava tað til matna á okkara longu ferð. So setur tú teg sjálvan omaná.”
Tey fara so avstað og ferðast eitt langt og sjey breitt. At endanum koma tey til eina fløtu, har tveir hjørtir liggja skotnir, til støddar sum gildisskálar. ”Tak nú togini,” sigur ryssan við Dáva, ”og køk mær hjørtirnar!” Tá ið hann hevur gjørt tað, krýpur ryssan inn millum fótabugarnar og fær hjørtirnar upp á ryggin á sær. Dávur setir seg omaná, og tey ríða heim aftur. Glaður var kongurin, tá ið hann fekk hesa miklu veiðu.
Men Riddarin Reyði gevst ikki so, hann fer aftur til kong og lýgur fyri honum, at Dávur sigur seg føran fyri at flyta eina kongadóttur til garðs, ið skínur sum tann bjarta summarsól. ”Men drongurin má hóttast, skal hann fáast til tað,” leggur bølmennið aftrat.
Aftur verður Dávur kallaður upp á borgina. Kongurin sigur við hann: ”Eg hoyri, tú lítur tær til at fáa eina kongadóttur til garðs, ið skínur sum tann bjarta summarsól. Hana lystir meg at síggja.«
Drongurin verður ræddur og sigur málveikur: ”Tað havi eg hvørki hugsað ella sagt.”
Kongurin gav sær einki far um tað, men beyð, at hann skuldi fara eftir kongadóttrini beinanvegin, ella skuldi hann verða hongdur; tað skuldi ikki ryggjast.
Aftur fer drongurin grátandi út í rossastallin. – ”Nú stakkalur,” sigur tann gamla, hvíta ryssan, ”hvussu veit við hjá tær, tú stendur og grætur?”
Hann biður ikki tala. ”Nú er úti við mær, kongur býður, at eg skal føra honum eina kongadóttur, ið skínur sum tann bjarta summarsól, til garðs, annars skal eg verða hongdur.”
”So mást tú royna at gera tað meðni,” sigur ryssan. ”Far tú til kong og bið hann geva tær tríati klyvjar av korni, tólv klyvjar av húðum og tólv klyvjar av seymi.”
Dávur ger, sum hann verður biðin, og fær alt viðførið lagt fyri stalldyrnar. Nú fatlar hann allan førningin upp á ryssuna og setir seg sjálvan omaná. So fara tey avstað bæði.
Tá ið tey hava riðið ein langan tein, sigur ryssan: ”Hoyrir tú einki?”
”Jú,” sigur drongurin, ”eg hoyri sús og dun í luftini sum av fjarum fossum.”
”Tak so og loyp tjúgu klyvjar av førninginum á vøllin,” sigur ryssan. Drongurin er ikki meir enn liðugur við hetta, nú koma so nógvar dúgvur flugvandi, at tað myrknaði fyri sólini. Tær løgdust beinan vegin á kornið; men so nógvar vóru tær í tali, at tær fingu ikki meir enn einaferð upp í nevið hvør. Tær vóru glaðar fyri at fáa kornið, og tá ið tær flugu burtur aftur, góvu tær Dáva eina látipípu, søgdu við hann: ”Blás í hana, um tú vilt hava ein beina frá okkum onkuntíð.”
Tey ríða nú longur fram á vegin. Tá tey eru komin nakað, sigur ryssan aftur: “Hoyrir tú einki?”
Drongurin svarar: ”Eg hoyri buldur og brak í luftini.” ”Tak og loyp tólv klyvjar av førninginum á vøllin,” sigur ryssan.
Drongurin hevur ikki meir enn gjørt tað, nú tysa so nógv huldufólk samanum, at tað er bert ein nevi til hvørt av korninum. Men tey eru glað fyri, at Dávur egnir tey, og geva honum eina látipípu, áðrenn tey fara, siga við hann: ”Blás í hana, vilt tú onkuntíð hava okkum at gera tær ein beina.”
Aftur ríða tey ein langan tein. Nú sigur ryssan: ”Hoyrir tú einki?
”Jú,” sigur drongurin, ”eg hoyri soran og skotran í luftini.”
”Loyp so tólv klyvjar av førninginum á vøllin,” sigur ryssan.
Drongurin so ger. Hann er ikki meir enn liðugur, nú tysa so nógvir fjallatussar rundan um tey, at tað verður bert ein hundsmoli av korninum til hvønn. Men tussarnir eru glaðir fyri tað sindrið, teir fáa, og áðrenn teir fara frá teimum aftur, siga teir við Dáva: ”Hesa látipípuna skalt tú eiga frá okkum, blás í hana, skuldi tú viljað havt okkum at gjørt tær ein beina onkuntíð.”
Aftur ríða tey bæði langt og leingi. At endanum koma tey at strondini. ”Sært tú einki?” spyr ryssan.
”Jú, eg síggi ein hval, ið hevur rent seg upp á land,” sigur drongurin.
”Hjálp honum aftur á flot,” sigur ryssan. Drongurin so ger. Hvalurin er so glaður fyri, at hann sleppur aftur á sjógvin, at hann gevur dreinginum eina látipípu og sigur: ”Blás í hana, skuldi tú onkuntíð viljað havt meg at gjørt tær ein dugnað.
Tey ríða nú út yvir havið, tí gamla ryssan er líka fim á sjónum sum á landinum. Um eina løtu spyr hon aftur: ”Sært tú einki?”
”Eg síggi eitthvørt, ið glógvar sum tann heiti eldur har langt burturi,” sigur drongurin.
”Tað er kongsgarðurin, vit skulu til,” sigur ryssan, ”men enn eru túsund mílir eftir. Tá ið vit nú koma hagar, fáa vit ikki tosað saman. Tí er beinast, at eg sigi tær, hvussu tú skalt gera. Tá ið tú fert inn í kongsborgina, skalt tú hvørki eta ella drekka. Nýtir tú alt so lítið, verði eg til stein, og tú sleppur aldri heim aftur.”
Ája, tey koma at kongsgarðinum, og Dávur setir ryssuna inn í stallin. Síðani fer hann inn á borgina, og har sær hann ta kongadóttrina, ið skínur sum tann bjarta summarsól. Hon er bæði blíð og góðgjørd, tað er ikki um at tala; har verður borðreitt við øllum, ið lív kann lysta. Drongurin vildi einki nema við av øllum. Men hon noyddi og noyddi, og endin var tann, at hann neyt so mikið, at ein lítil dropi kom inn um varrarnar. Og nú hann eitt sindur seinni kemur út í stallin, eru bert oyruni eftir av ryssuni, restin er tað klingandi blágrýti. Men tosa kundi hon kortini og helt við hann: ”Nú eru eingi ráð, uttan tú tekur hin gamla stríðshamaran, ið dvørgurin gav tær, og deingir meg við honum frá høvur til hala.”
Drongurin so ger, tekur hamaran og deingir hana um allan kroppin. Tá ið hann hevur gjørt tað, sigur ryssan: ”So, stakkalur, slepp tær nú burturfrá.” Og tá ið hann er farin, tekur hon at velta sær og brestast, so hon spreingir helluskorpuna uttan av sær, so klípini fúka um allan stallin og sora alt viðakent, ið inni er. Tá ið ryssan er liðug við hetta, sigur hon við Dáva: ”Nú er sloppið, far nú aftur í kongshøllina og et og drek, alt ið búkur heldur.”
Drongurin fer nú aftur í borgina, hittir kongadóttrina og spyr hana, um hon vil ikki koma við sær til kongin í hansara landi og verða drotning har. Jú tað vildi kongadóttirin. Men fyrst skuldi sáast og saksast ein velta, ið var so stór, at tey har á borgini høvdu verið í holtur við hana í trý ættarlið, og ikki var hon liðug enn.
Dávur verður í døpurhuga av hesum, hann hoyrir, og fer aftur í stallin til ryssuna at leita sær ráð. ”Jú,” sigur ryssan, ”eitt er til ráðar at taka, blás í látipípuna, sum dúgvurnar góvu tær, drúgvast dugna tær okkum eitt tak.”
Drongurin blæsur, og tað er eitt tvey, nú myrknar fyri sólini av dúgvum, ið tysa saman úr øllum ættum, hvør við sínum korni í nevinum; tær seta seg á veltuna, og tá er alt landið av-takið at síggja. So leggja tær kornið í moldina, skava einar tvær ferðir hvør útyvir og flúgva so avstað aftur. Nú var veltan liðug, bæði sádd og saksað. Dávur fer nú glaður til kongadóttrina og sigur henni hetta.
”Eg veit, eg veit,” sigur kongadóttirin, ”men eg vil hava eitt herskip smíðað, áðrenn eg fari.”
Drongurin fer aftur í stallin at leita sær ráð.
Tá sigur ryssan: ”Blás nu í látipípuna, ið huldufólkini góvu tær, drúgvast dugna tey tær eina hond!” Drongurin so ger, og alt í einum tysur so nógv huldufólk saman, at tað steigst ikki fyri teimum, so langt eygað sá. Tey leggja á beinanvegin at fella trø, evna til og smíða. Tað er beinanvegin, nú flýtur eitt hetta glæsiliga skipið liðugt fyri laðberginum, og huldufólkini eru horvin.
Drongurin fer aftur til kongadóttrina og sigur frá, at skipið er liðugt, um enn hon vil ikki koma við nú.
”Jú, hjartans fegin,” sigur kongadóttirin, ”men eg vil ikki sita á hasi gomlu, hvítu ryssuni hjá tær, eg taki mín egna hest Bissifelus.”
Dávur fer nú glaður í huga í stallin at siga frá, hvussu sær hevur gingist, at kongadóttirin vil koma við nú, hon skal bert riða á sinum egna hesti.
Men ryssan sigur við hann, at hetta er ikki einans lystiligt, tí Bissifelius er eitt ræðuligt brótaraross, sum eingin flættar við uttan kongadóttirin sjálv. ”Tað eru tí míni ráð, at tú tekur tær tólv klyvjarnar av seymi og stingur gjøgnum tær tólv klyvjarnar av húðum, vit tóku við; vevj tær so uttan um meg við seymunum úteftir. Klúgv tær so upp í eitt høgt træ og kasta mína gomlu meil og mín slitna saðil niður yvir hestin, tá ið hann er so frægt tamdur.«
Drongurin ger nú alt, sum ryssan hevur sagt, og klívur upp í træið. Hann er ikki meir enn komin at sita, nú kemur Bissifelus sporandi, treður jørðina um kálvarnar og leikar í, so trøini skakast, og tað brestur í luftini uppi yvir honum. Hann leggur beinan vegin á ta gomlu ryssuna at sláast, men hvar hann bítur, og hvar hann slær, stingur hann seg til blóðis av seyminum, og tað er ikki leingi, nú tálmast hann. Dávur, sum situr í trænum, er ikki seinur, ripar saðilin og meilina hjá tí gomlu ryssuni niður yvir hann, og liðugt er, hann verður tamur sum eitt lamb.
Drongurin fer nú til kongadóttrina við hestinum og sigur: ”Her hevur tú Bissifelus, nú er hann so tamur, at eg havi leitt tær hann higar í einum líntráð.”
”Eg síggi, eg síggi,” sigur kongadóttirin. ”Nú vil eg fegin koma við tær; men slottið, eg eri von at búgva í, vil eg hava við.”
Tá fall drongurin í fátt og fór hálvgrátandi aftur í stallin: ”Nú er verri enn nakrantíð,” sigur hann við ryssuna.
”Hvussu er tá vorðið?” spyr ryssan.
”Jú, nú vil kongadóttirin hava slottið hjá sær við á ferðini,” sigur Dávur.
”Íðan, so eru eingi ráð uttan at taka tað við meðni,” sigur ryssan, ”royn einaferð og blás í látipípuna, tú fekst frá fjallatussunum.”
Drongurin so ger, og alt í einum tysa fjallatussar saman úr øllum ættum, taka slottið ímillum sín og fara avstað við tí.
Ryssan sigur nú við Dáva: ”Tá ið vit fara, fáa vit ikki tosað saman; tí gevi eg tær tey ráð, longu nú. Ansa væl eftir, at tú fært ikki hondina inn undir kappan hjá kongadóttrini, tí so fær hon yndi til tín í staðin fyri til kongin, og tað verður tær ein verri fløkja.”
Tey ríða nú avstað út yvir havið. Tá ið tey eru komin á strondina hinumegin, heldur Dávur við fjallatussarnar, um enn teimum lysti ikki at hvíla eina løtu, eitt sovorðið slott mundi
vera eitt sindur illtungt at fara við.
Fjallatussarnir smílkaðu og spurdu, hvat hann meinti við. ”Vit vita ikki, hvat tað er at hvíla,” søgdu teir.
”Jú, eg meini, vit kunnu seta slottið á vøllin og so sita berbakaðir og rinda møðina eina løtu.”
Fjallatussarnir settu frá sær og løgdu seg á vøllin, hildu sín ámillum, at hetta mundi vera ein skilamaður, ið dugdi at leggja sovorðin ráð. Meðan tey nú sita har og hvíla øll, er Dávur so óheppin, at hann fær hondina inn undir kappan hjá kongadóttrini, og liðugt er, hon fær yndi til hann beinanvegin og sigur, at hon vil ikki verða drotning, men vil halda brúdleyp við Dáva.
Fjallatussarnir fara nú undir aftur slottið og bera tað hagar, tað skal standa. Men Dávur og kongadóttirin ríða nú bæði dagar og nætur yvir dalar og fjøll, yvir blotar og brattar líðir, inntil eina náttina, nú eru tey við kongsborgina. Og hóast tað var niða, var ljóst sum dagur; so skærur stóð ljómin av hesi fremmandu kongadóttur.
Kongur kemur út á túnið at taka ímóti teimum, firndarglaður fyri at fáa eina so væna drotning. Og hann sigur við hana beinanvegin: ”Hygg, her er borgin og landið alt, her er bæði skart og skreyt. Vilt tú vera drotning mín, so er tað títt, sum tað er mítt.”
Men hon segði nei. ”Eg giftist ongum manni, fyrr enn eg fái gullringin aftur, eg havi mist eftir ferðini.”
Tá ið Riddarin Reyði hoyrir hetta, er hann ikki seinur at fara til kong og siga, at tað er Dávur, ið hevur elvt, at kongadóttirin misti ringin, tí er hann næstur at fáa hann aftur. Kongur lurtar eftir hesi ringu tungu og áleggur dronginum at koma aftur við ringinum, ella skal hann verða hongdur. Dávur er illa við og fer grátandi í stallin at kæra sína neyð fyri ryssuni.
”Legg tú einki í tað,” uggar ryssan, ”okkurt vita vit til ráð.” So ríða tey avstað aftur bæði, somu leið, tey vóru komin, til tey koma at strondini. Tá sigur ryssan: ”Far nú á staðið, har tú fanst tann strandaða hvalin og blás í látipípuna, hann gav tær.”
Dávur so ger. Tað er alt í einum, nú kemur hvalurin við sjógv á baki inn eftir og spyr drongin, hvat ið hann skal hjálpa honum við.
”Gott í teg, finn mær gullringin, sum kongadóttirin misti í havið,” sigur Dávur.
”Tað skal ikki standast á,” sigur hvalurin og svimur av stað. Hann er ikki meir enn eina góða løtu burtur; nú kemur hann aftur, svimur inn á strondina og letur kjaftin upp. Tá liggur gullringurin á tunguni. Nú er frøi á Dáva, hann tekur ringin, takkar hvalinum so miriliga fyri hjálpina, ríður heim aftur til borgina og gevur kongi ringin.
Men nú gerst størri vandi. Tí tá ið kongur gevur kongadóttrini ringin og sigur, at nú fer hann at bjóða í brúdleyp, svarar hon: ”Eg havi lagt alt mítt yndi á Dáva og giftist ikki øðrum manni.”
Tá lær skálkurin í Riddaranum Reyða. Hann fer beinanvegin s0 glaðbeintur til kong og sigur, at tað er Dávur, ið hevur gjørt kongadóttrina býtta fyri sjálvur at fáa hana til konu. Men um nú drongurin verður hongdur, fer hon at laga seg. Kongur lýðir hesi ráð og býður, at Dávur skal heingjast beinanvegin.
Tann neyðars drongur bæði grætur og illa letur, biður so tráliga kong lata seg tiggja lív, tí hann er ósekur í hesum. Men tað batar einki. Hann verður leiddur undir gálgan, og bøðilin fer at fonglast við at leggja togið um hálsin á honum. Tá sigur hann í allari neyðini: ”Væl verði tykkum. Sýtið mær ikki ta bøn: Eg eigi eina gamla harpu, sleppið mær at sláa hana eina løtu, áðrenn eg doyggi.” Jú, tað helt kongur, hann kundi sleppa.
Dávur tekur harpuna og slær.
Hetta hoyra dvørgarnir heima í heygnum. Tá sigur ungi dvørgur: ”Nú sló Dávur neytadrongur harpuna, nú er hann í neyð.”
”Eg hoyri, eg hoyri,” sigur gamli dvørgur; ”men lat hann sláa hana eina ferð enn.”
Aftur sló harpan. – ”Nú sló Dávur neytadrongur harpuna á øðrum sinni,” sigur ungi dvørgur, ”drongurin er í neyð.”
”Eg hoyri, eg hoyri,” sigur gamli dvørgur. ”Men lat hann sláa hana eina ferð enn.”
Harpan ljóðar aftur. – ”Nú sló Dávur neytadrongur harpuna á triðja sinni,” sigur ungi dvørgur, ”drongurin er í miklum vanda.”
Í tí sama fer gamli dvørgur sum eitt fok út úr heygnum og stendur í somu løtu undir liðini á dronginum við gálgatræið: ”Skal eg dugna tær eina hond, Dávur neytadrongur?” spyr hann.
”Ja,” sigur drongurin, ”harta mær Riddaran Reyða, men loyv konginum.”
Tá tekur gamli dvørgur í herðatoppin á riddaranum og sigur við hann: ”Nú skal eg vísa tær, hvussu høgt ørnin kann flúgva.”
Í tí sama ripar hann riddaran so høgt í loft, at hann hvørvur mannamúgvuni úr eygsjón, dettur so niður aftur og verður liggjandi í beinabjølgi á vøllinum.
Tá skilir kongurin, at drongurin er sakleysur, og Riddarin Reyði er tann, ið svíkjarin er. Beint sum Dávur er sloppin leysur, fer hann í stallin at siga ryssuni, hvat ið viðurfarist er. Tá sigur ryssan: ”Ger mær nú tann beina: Høgg høvdið av mær og set tað aftur ímóti gumpinum.”
”Nei,” sigur Dávur, ”tað hevði verið sum at høgt í mítt egið hold. Tú, sum eigur lívið í mær so mangar ferðir, skuldi eg gjørt meg inn á teg. Nei, ikki fyri mítt lív.”
”Ger tað fyri mína bøn,” sigur ryssan, ”eg bøni teg um tað.” So læt Dávur sær eftirlíka, tók svørðið, høgdi høvdið av ryssuni og setti tað aftur ímóti gumpinum. Í tí sama hann hevur gjørt hetta, reisir hon seg upp aftur og er nú ein ovurføgur kongadóttir í síðum skarlaksstakki og við skínandi reyðargullskrúnu á høvdinum: ”Væl verið tær, Dávur,” er tað fyrsta, hon sigur, ”nú loysti tú meg úr trøllahami, sum illir andar høvdu fjøtrað meg í.”
Tað fyrsta, ið kongur sá hesa kongadóttrina, fekk hann yndi til hana, og hon til hann. Tað fyrsta, tey gjørdu, var at senda boð til foreldur hennara, tey gomlu kongahjúnini, at siga hvussu vorðið var. Tit kunnu ætla, at tað varð frøi, tá tey frættu, at dóttirin, tey høvdu mist burtur og syrgt yvir so leingi, nú var komin aftur í øllum góðum. Síðani varð boðið í brúdleyp í báðum ríkjunum. Og av tí at Dávur samstundis helt brúdleyp við tí kongadóttrini, ið skein sum sólin ein summardag, varð eisini boðið yvir hennara faðirs ríki.
Tá ið hetta brúdleyp, sum spurdist víða um, varð liðugt, reið Dávur neytadrongur við síni frú á hestinum Bissifelusi heim í slottið, sum fjallatussarnir bóru - og eru tey ikki deyð, so liva tey har enn bæði í gleði og gaman.
Úr bókini ”Ævintýr 1”. Heðin Brú týddi. Føroya lærarafelag gav út í 1959.


c: text/html

text:
Vit átala tann eirindarleysa fiskivinnupolitikk, ið verður førdur mótið avísum feløgum og skipabólkum, sum fiska á Føroyagrunninum.
Tann áhaldandi skerjingin, sum verður løgd fyri Løgtingið, er við til at máa alt støði undir vinnuligari botnfiskaveiðu við Føroyar.
Áður vóru omanfyri 30.000 brúktir fiskidagar í húkaflotanum. Í dag verða einans brúktir 6- 7.000 dagar. Í dag eru bert 14 línuskip í vinnu samanborið við 24 fyri fáum árum síðani. Í snellu- og útróðrarbólkinum er bert ein viðfáningur av tí, sum tað var. Og bert uml. 25 smáir og stórir útróðrar- og snellubátar vera í dag fult riknir. Veiðutrýstið frá hesum skipabólkunum er minkað niður í næstan onki.
At snellubátar, ið bert fiska upsa, verða skerdir, kunnu vit als ikki góðtaka.
Línu-, útróðrar og trolbátar hava áhaldandi roynt at tillagað seg til broyttar umstøður og keypt fiskidagar. Feløg hava keypt sær dýr rættindi, ið eru horvin sum døgg fyri sól.
Í dag eru einans 6 trolbátar í vinnu, har tað áður vóru 17 trolbátar.
Royndin undir Føroyum er metlág, og er veiðan eftir tosk og hýsu ikki hægri enn tað, sum ICES hevur tilmælt. Vit vilja vísa á, at óbrúktir fiskidagar ikki skaða nakran stovn, og tí er skeivt at taka hetta beinið undan teimum, ið hava brúkt tíð, pengar og eitt heilt arbeiðslív at laga seg til fortreytirnar, sum enn eru galdandi.
Eisini vilja vit vísa á, at skipini í bólki 2 fiska nógvan tosk og hýsu, og at hesir als ikki verða skerdir næsta fiskiár og ongin ætlan er at hava pulju til útluting av døgum. Hetta uppskotið hongur ikki saman.
Vit átala harðliga, at Løgtingið nú ætlar at lóggeva við afturvirkandi kraft soleiðis, at dagar vera tiknir frá skipum fyri at geva til teir, sum mangla dagar. Hetta er ringur fyrisitingarsiður, og ivast vit í, um hetta yvirhøvur er lógligt. Í 2007 bleiv samtykt, at tágaldandi loyvi skuldu halda fram til 31. desember 2017. Tí kunnu vit av røttum spyrja, hvør meiningin er at við hesum ógvusliga niðurskurðinum fyri næsta fiskiár, tá vit um fáar dagar koma inn í seinasta tíðarskeiðið í verandi lóg um vinnuligan fiskiskap. Alt landið bíðar eftir útspælinum frá fiskivinnunýskipanarnevndini, so vit mæla til at dagarnir komandi fiskiárið verða óbroyttir.
Um landið ikki tolir núverandi søguliga lága veiðutrýstið, so verður veruliga neyðugt hjá okkum at leggja skipini og bátarnar.
Runavík, 3. august 2016.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Á Vaglinum í dag
Væl av fólki var møtt til mótmælistiltakið hjá pedagogunum á Vaglinum í dag.
Myndirnar eru tiknar av Birgir Waag Høgnesen.
Mest lisið í farnu viku
Heystarfat
Prát við Jørgen Niclasen
Trump heldur fram sína sigursgongd
Argentinski kavbáturin sprongdist eftir 40 millisekundum
Samrøða við Trine Camilla Joensen úr Valkyrjunum
Rúsdrekkaávirkaður og 12 persónar í bilinum
Myndarøð: Væleydnað seymiskeið fyri nýbyrjarar
Trolbátarnir fullfermdir á Leirvík
"Kom á 2069" - Sending 22
Smuglingin av fiskaflaki úr Norra vindur upp á seg
Prát við Svend Højgaard
Ísraelar og palestinar - sum dagur og nátt
55 vilja vera stjóri
Tvístøða kjaksending 24 - Lán til uttanlandaferðir
Lýsa fyri 70 milliónir í Fiskafingrum
Týsk Samherja-skip fingið nøvn
Ein sólskinssøga á vetri
Íslendsk lodnuskip hava rokveiðu - norðmenn á veg
Vandi fyri álvarsomum stríði millum Danmark og Grønland
Eg sakni heildarætlan fyri fiskivinnuna
R7 Premier League 9 - aftaná 24. umfar
Samrøða við Hans Jacob Hjelm, um Dansibandsfestivalin
Klipp fyri at brúka telefon í bilinum - kanska eisini í Føroyum
Messi brendi brotsspark
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Tað hjálpir ikki at útseta sjúkraviðgerðir til næsta ár, tí tað merkir bara longri bíðilistar og lægri lívsgóðsku hjá sjúklingum og teirra familjum. Hetta vil Sambandsflokkurin gera nakað við
Sambandsflokkurin vil geva øllum borgarum viðgerðartrygd, heldur enn at lata fólk bíða eftir játtanum, sum skulu koma næsta ár.
Málið er, at vit koma upp á sama støði, sum okkara grannalond, ið verða mett at hava heimsins bestu vælferðarskipanir. Hesi lond kappast vit við um okkara týdningarmesta tilfeingið, ið er fólkið.
Tí hevur Sambandsflokkurin sett sær fyri at raðfesta bíðitíðina fyri tey, ið hava fingið tilvísing ella eru í viðgerð. Hetta er m.a. tað, ið eitt vælferðarsamfelag skal bjóða sínum borgarum.
Vit eiga at seta okkum sum mál, at ongin skal bíða longur enn 1 mánað frá tí, at illgruni um sjúku er staðfestur, og til viðgerðin verður sett í verk.
Hetta er til gagns fyri borgaran og samfelagið, tí tá stendur heilsubót ovast, og pengar eru at spara í seinasta enda.
Manglandi virðing fyri skattakrónunum
Hóast bestu tíðir nakrantíð, og útreiðslurnar hjá landskassanum spola uppeftir, mangla pengar í heilsuverkinum. Hetta prógvar, at manglandi virðingin hjá landsstýrinum fyri skattakrónunum sæst aftur í umsitingini av almennu játtanunum.
Hví mangla pengar í heilsuverkinum?
Orsøkin stavar beinleiðis frá niðurskurðinum í ríkisveitingini, ið bleiv gjørdur uttan útrokningar av fylgjunum, sum hetta fekk á framtíðar vælferðarsamfelagið.
Sambandsflokkurin mótmælti harðliga niðurskurðinum, ið bleiv gjørdur í óðum verkum yvir nátt, tí fullveldissamráðingarnar slitnaðu, og fullveldissamgongan misti alt á gólv. Niðurskurðurin var ein hevnd, sum framvegis rakar føroyingar, tí at politikkurin miseydnaðist.
Ríkisveitingin er ætlað til ávís vælferðarøki í Føroyum, sum Føroyar og Danmark fíggja í felag. Tak t.d. føroyska heilsuverkið, ið er eitt av hesum felags málum. Útreiðslurnar í heilsuverkinum eru øktar heilt munandi hesi árini, frá umleið hálvari milliard í 2004 til eina heila milliard í 2017.
Hesa øking hevur landskassin fíggjað einsamallur, hóast hetta er eitt felagsmálsøkið. Tað kostar í vælferðartænastuni hjá heilsuverkinum, ið er skorin heilt inn á bein.
Hetta er ein beinleiðis avleiðing av ábyrgdarloysinum undir fullveldislandsstýrinum, og politikkinum hjá núverandi 14. september-samgongu.
Hóast samgongan vil lata sjúklingar bíða, tí pengar eru søplaðir burtur, vil Sambandsflokkurin hava viðgerðartrygd, sum í grundini er ein skylda, ið samfelagið hevur yvir fyri teimum, sum eru sjúk og hava brúk fyri viðgerð.


text:
Tilfarið til lærugreinina er skipað eftir floksstigi og øki sambært námsætlanini. Tú kanst velja floksstig og øki ovast til vinstru.
Á síðuni eru eisini slóðir til temasíður, útgávuheimar, tíðindi, tiltøk, aðrar heimasíður o.a.
Leiðbeing til spølini er í Task Book og Teacher's Guide Educational Intentions.
Á lærarafløgunum eru allir tekstir og sangir, umframt ‘munnligir’ tekstir. Samanumtikið fyri allar árgangirnar...
Tekstasavnið eitur Topic Book og verður altíð brúkt eftir leiðbeining úr Task Book.
Savnið er skipað í 6-7 ef...
Task Book er høvuðsbókin við fjølbroyttum uppgávum umboðandi ymiskar læruhættir. Hon vegleiðir samstundis, hvu...
Teacher’s Guide og er í tveimum. Onnur hevur undirheiti Educational Intentions og fevnir um nýtsluleiðbeining ...
sBókin From where you are er ein samvirkin ensk grundbók við yrkistteksti og skaldskapi. Harumframt eru spurni...
Fløgusavn (CD audio fløgur) við øllum tekstum (uttan Mermaids), sangum og venjingum at lurta eftir.
Fløgusavn (CD audio fløgur) við øllum tekstum, sangum og venjingum at lurta eftir.
Tekstasavnið fevnir um kravdar og valfríar tekstir umboðandi øll tekstasløg. Savnið er skipað í seks tema.
Tekstasavnið fevnir um dravdar og valfríar tekstir umboðandi øll tekstasløg. Savnið er skipað í tema.
Uppgávusavnið fevnir um kravdar og valfríar uppgávur umboðandi allar innlæruhættir. Savnið er skipað eftir sam...
Lærarabókin fevnir um praktiska og teoretiska vegleiðing, svarlista, bakgrundsvitan og ymisk uppskot til undir...
Uppgávusavnið fevnir um kravdar og valfríar uppgávur umboðandi allar innlæruhættir. Savnið er skipað eftir sam...
Lærarabókin fevnir um praktiska og teoretiska vegleiðing, svarlista, bakgrundsvitan og ymisk uppskot til undir...
Navnið Klípið er tikið úr grótlaðing. Bøgarðarnir, sum enn síggjast víða um í Føroyum, eru eitt tað vakrasta m...
Fløgusavn (CD audio fløgur) við øllum tekstum, sangum og venjingum at lurta eftir umboðandi ymiskan enskan fra...
Lærarabókin er í tveimum, Copy Sheets og Educational Intentions. Hesar verða bert seldar saman.
Í Educatio...
Topic Book er eitt tekstasavn, sum eru bólkaði í evni. Hvørt evni hevur nakrar grundtekstir og nakrar valtekst...
Task Book er ein uppgávubók, sum vísir vegin inn í Topic Book. Í henni byrjar arbeiði við øllum evnunum. Eftir...
Lærarabókin er í tveimum (Educational Intentions og Copy Sheets). Hesar verða bert seldar saman.
Í Educatio...
Task Book er ein uppgávubók, sum vísir vegin inn í Topic Book. Í henni byrjar arbeiði við øllum evnunum. Eftir...
Topic Book er eitt tekstasavn, sum eru bólkaði í evni. Hvørt evni hevur nakrar grundtekstir og nakrar valtekst...
Til læraran er gjørd fløga við sangunum úr lesibókini. Á fløguni eru 14 sangir, ið børn og vaksin syngja. Kend...
Aftur í ár bjóðar Føroya Skúlabókagrunnur eina spennandi nýggja bók í enskum Mandy at home, sum er undirvísing...
Føroya Skúlabókagrunnur hevur givið út bókina Mandy at home. Workbook eftir Unu Poulsen. Í arbeiðsbókini eru f...
Mandy at home er undirvísingartilfar til 5. flokk í enskum. Í lesibókini er - eins og í Mandy on holiday - flø...
Ensk mállæra viðger allar grundleggjandi mállærureglur og bendingar og vísir við dømum á munir og líkleikar mi...
Hetta er ein arbeiðsbók til bókina Ensk mállæra. Tað eru tær báðar Ása Hátún og Una Poulsen, lærarar, sum hava...
Hetta er svarlisti til arbeiðsbókina til enska mállæru. Arbeiðsbókin fylgir mállærunum Ensk mállæra og Lær teg...


text:
Talið á sjálvstøðugum tjóðum nærum trífaldað síðani 1945
Í næstu viku kemur út nýggj altjóða bók um loysing/samband - eisini við føroyskum íkasti.
Gestur Hovgaard (Fróðskaparsetur Føroya/Ilisimatursafik) og Maria Ackrén (Ilisimatursafik) hava kapittul í bókini, sum kemur út 18. januar, skrivar Setrið á heimasíðu síni.
Bókin hevur heitið Secession and Counter-Secession: An International Relations Perspective.
Úr 74 til 195
Bókin tekur støði í, at talið á sjálvstøðugum tjóðum síðani 1945 er vaksið úr 74 til í dag 195, og roynir at seta fokus á tær strategiir, sum ávikavist tey fyri og ímóti loysing hava.
Kapitlið, sum Gestur og Maria hava skrivað, hevur heitið "Autonomy in Denmark: Greenland and the Faroe Islands."
Bókin byggir á ráðstevnu, sum var á Barcelona Centre for International Affairs (CIDOB) fyrst í oktober í fjør, og fæst sum eBók, skrivar heimasíðan hjá Setrinum.
Mest lisið í farnu viku
Heystarfat
Prát við Jørgen Niclasen
Trump heldur fram sína sigursgongd
Argentinski kavbáturin sprongdist eftir 40 millisekundum
Samrøða við Trine Camilla Joensen úr Valkyrjunum
Rúsdrekkaávirkaður og 12 persónar í bilinum
Myndarøð: Væleydnað seymiskeið fyri nýbyrjarar
Trolbátarnir fullfermdir á Leirvík
"Kom á 2069" - Sending 22
Smuglingin av fiskaflaki úr Norra vindur upp á seg
Prát við Svend Højgaard
Ísraelar og palestinar - sum dagur og nátt
55 vilja vera stjóri
Tvístøða kjaksending 24 - Lán til uttanlandaferðir
Lýsa fyri 70 milliónir í Fiskafingrum
Týsk Samherja-skip fingið nøvn
Ein sólskinssøga á vetri
Íslendsk lodnuskip hava rokveiðu - norðmenn á veg
Vandi fyri álvarsomum stríði millum Danmark og Grønland
Eg sakni heildarætlan fyri fiskivinnuna
R7 Premier League 9 - aftaná 24. umfar
Samrøða við Hans Jacob Hjelm, um Dansibandsfestivalin
Klipp fyri at brúka telefon í bilinum - kanska eisini í Føroyum
Messi brendi brotsspark
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
SŲGA
Argir
Andras Mortansson 1794-1875
Andras var yngri sonur Mortans, fųddur ķ 1794. Vit vita einki at siga um hann, fyrr enn hann er komin til mans. Ķ sķnum dreingja- og ungdómsįrum veršur kol flutt śr Hvalba til Bergens og Keypmannahavnar og soleišis koma fleiri skip hagar.
Nólsoyar Pįll keypti rovini av einum skipi, sum strandaši ķ Hvalba, flotaši taš sušur til Vįgs og kallaši taš Royndina Frķšu, tį iš taš aftur fór at sigla yvir hųv.
Danmark lį ķ krķggi viš Ongland og tķskil kom lķtiš av neyšsynjarvųru til Fųroya. Tį var taš, at loyniskeypmenn komu til Fųroya at selja ymiskt, og hetta hevur óivaš sett ein neista ķ Andras.
Argir seldar į uppboši ķ Saksun
Argir vóršu mettar til 800 rķkisdįlar. Viš fylgdu seks neyt og torvskuršarręttur.
9. mai 1828.var uppboš yvir Argja hospital hildiš ķ Saksun.
Tį iš uppbošssųlan var, var vešriš av tķ allarbesta. Nógv fólk vóru mųtt upp, einir 500 mans, ikki til at keypa Argir, men til at keypa stokkar śr pommerskum viši. Hetta var višur frį einari skotskari skonnart, sum var gingin burtur og var strandaš į lónni.
Amtmašurin og fleiri onnur vóru har noršuri, men taš var sorinskrivarin, sum stóš fyri uppbošnum. Taš vóru ašrir enn Andras, iš bjóšašu uppį Argir, og hann gjųrdist skakkur, tį iš bošini fóru vęl upp um taš, sum mett var. Hetta var óvanligt ķ teirri tķšini. Tį iš so bošiš var komiš upp um 1000 rķkisdįlar, vóru teir tveir um bošiš. Til seinast įtti Andras bošiš; hann mįtti av viš 1005 rķkisdįlar. Aftrat hesum keypti hann ein stokk fyri 3 dįlar og tvey skinn.
Elspa og bųrnini vóru glaš, tį keypiš eydnašist.
Men soleišis, sum taš kemur til sjóndar ķ frįgreišingini um hospitališ, er greitt, at bśstašur var her į Argjum um trśbótarmundiš, t e.: o. u. 1540. Ķ endanum av 16. ųld kundi argjabųur fųša: 5 kżr, 2 kvķgur og 1 hest. Eftir hesum at dųma er ikki ringt at gita, at taš hevur tikiš langa tķš at bróta upp śr nżggjum.
Ein góšan seinnapart ķ februar 1829 lųgdu tvey įttamannafųr frį landi į Kjalnesi. Andras, konan,vermóširin og bųrnini vóru viš. Bųrnini vóru so spent uppį at skula flyta, men taš var ikki sųrt av sorgblķdni, tęr bįšar, konan og vermóširin kendu; tęr vóru fųddar į Kjalnesi.
Bųurin varš mettur til 4 merkur, vķdd 468 alin undir ķ nešra, 456 alin ķ erva, oman og nišan fyri sunnan 216 alin og fyri noršan 141 alin, ella 82000 feralin.
Argir voršin bygd
Hóast fólk hųvdu bśš her į Argjum ķ ųldir, so įtti hesin stašurin ikki taš sama, sum tann vanliga fųroyska bygdin įtti. Andras Mortansson, iš keypti Argir fyri hundraš og sjeytiįtta įrum sķšani, var hin fyrsti fręlsi bśreisingurin her į stašnum, sum sųgan veit um at siga. Į Hólalagnum ķ Hvalba varš Andrass fųddur. Foreldur hansara vóru Morten Andersen, f. o. u. 1765 og Anna Jacobsdatter, f. o. u. 1762, ęttaš sunnan śr Vįgi. Ķ hjśnalagnum vóru bara teir bįšir synirnir: Andras og Niclas, iš var hin yngri. Niclas gekk burtur 27. mai 1835 viš Eggistoftabįtinum.
Bygdarnavniš
Ķ jaršarbókini frį 1584, iš skrivaš er į donskum, veršur bygdarnavniš stavaš Arge. Elsta navniš, iš tingbųkurnar hava, er frį 1616, har veršur navniš stavaš: Argie.
Schrųter, prestur, og N.Andersen, sorinskrivari, hava ikki dugaš fųroyskt mįl, og tķ hevši bygdin danskt navn. Seinni fekk bygdin navniš Argir.
Argjamenn dugnaligir smišir!
Allastašni var boš eftir argjamonnum. Skuldu fólk brśka jarnsmiš, hśsasmiš, bįtasmiš ella ein grótmann ja so var boš eftir teimum. Eisini kirkjubųmenn heittu į argjamenn. Fólk gleddu seg til vitjan av Andrasi, og hann plagdi eftir loknan arbeišsdag at hava kvųldsetu, har hann segši frį og las sųgu; hann dugdi eisini sera vęl at kvųša. Hann var eisini sera skemtingarsamur, kundi vera speiskur og spardi ikki seg sjįlvan.
Argjaboši
Tey fyrstu, vit vita um, iš hava sett bśgv śti į Argjaboša, vóru hjśnini Rachel Joensdatter śr Hósvķk og Isak Eriksen, ęttašur uttan av Bų sunnan fyri Kirkjubų.
Hospitališ
Endamįliš viš hospitalinum var eisini eftir ųllum at dųma at hżsa fįtękum og neyšardżrum. Hetta vita vit, tķ at ferš eftir ferš verša bśfólkini į hospitalinum nevnd
de fattige vdj hospitalet. Mašurin, sum hevši ta dagligu leišsluna um hendi, var eisini spķsimeistari. Hann skuldi vera um tey dagliga. Umsjón av olmussutrišinginum hevši spķsimeistarin, sum haraftrat fekk annan trišing av peningi av kongsins styrki.
Svarti deyši
Vit vita ikki viš vissu, um svarti deyši, sum herjaši uttanlands ķ mišju 14. ųld, eisini herjaši her ķ oyggjunum. Men vit vita viš vissu, at um hetta mundiš herjaši spitalskan her ķ Fųroyum. Vit vita um sjśkrarųkt av teimum spitųlsku ķ mišųldini. Serliga er įhugavert at hoyra, at taš var hin katólska kirkjan sum tók sęr av teimum spitųlsku.
Argir eru helst ķmillum elstu bygdir okkara. Sverri Dahl, fornfrųšingur, heldur ivaleyst, at her hevur veriš garšur ķ vķkingaųldini ( 800 1035). Hann byggir sķna hugsan į taš śrslit, sum Chr. Matras er komin til višv. sjįlvum navninum. Hann heldur navniš vera komiš śr gęliskum, og at taš varš nżtt um įr 900 av norrųnum monnum og ķ teimum londunum, teir bygdu fyri vestan. Christian Matras heldur taš ķ Fųroyum hava somu merking sum norska oršiš sęter.
Hvat iš hevur fyrifarist į Argjum śr vķkingaųld til 16. ųld, vita vit einki um. Ķ 1547 fįa vit at vita, at har er eitt hospital fyri spitųlsk. Taš eru leivdirnar av hospitalinum og jųrš tess, iš Andras Mortansson keypti.
Minnisvaršin
Sjįlvan stórthundraš įra dagin eftir taš, at Andrass keypti sęr lunnindi her į Argjum, reistu ęttmenn hansara honum minnisvarša ķ bygdini. Dagurin, iš fell į ein sunnudag, varš hįtķšarhildin burturav. Ųll bygdin var flaggskrżdd, og viš garšališiš stóš skelti viš heilsanini: Vęlkomin til Argir Ein mongd av fólki kom til gongu śt į Argir hendan góšvešursdag. Dagblašiš hevši frįsųgn um avdśkingina ķ blašnum 14/5-1948.
Argir oktobur 2006
Fyrsta mįliš į dagsskrįnni, višvķkjandi Argjum, ķ teirri nżggju kommununi, snśši seg um vegagerš millum Argir og Tórshavn. Mįliš, sum įriš fyri hevši veriš til višgeršar ķ teirri gomlu sameindu kommununi, veršur nś aftur havt į lofti į fyrsta fundi ķ Tórshavnar uttanbķggjar kommunu hin 12 . januar 1930. Seinni ķ įrinum hevur kommunan fingiš sįttmįla ķ lag viš jaršareigararnar į Argjum um, at teir vilja lata jųrš til endamįliš uttan samsżning.
Av samtyktum mįlum 1937 vóru m.a. hesi bęši : Mortan J. Mortensen į Argjum fęr eftir umsókn loyvi at gera revagarš į Argjum. Ģ hinum fųrinum veršur męlt lųgtinginum til at veita Jógvani Paula Dam į Argjum studning til lending.
Į fundi ķ 1938 veršur m.a. vištikiš at sųkja amtiš um loyvi at taka 2000 kr ķ studningslįni til lending į Argjum.
Į fundi viš Tórshavnar Bżrįš sama įriš, veršur avgjųrt at gera brśnna um Sandį av nżggjum.
Kostnašurin hjį Tórshavnar uttanbķggjar kommunu fyri hetta arbeišiš varš settur til 150 kr.
Ikki kann sigast, at teir hųvdu nógv um at vera; okkurt įriš varš ein fundur og onkuntķš ongin. Dagsskrįirnar vóru ofta lķkar įr eftir įr. Val av nevndum var fast į skrįnni.
Av mįlum, iš vóršu til višgeršar, kann nevnast, at ķ 1927 varš skśli į Argjum umrųddur į sóknarstżrisfundi. Sama įriš veršur samtykt at ognartaka eitt stykki oman fyri lendingina į Argjum. Ķ 1929 er sattmįli viš V.B.V. um argjavegin į skrįnni, taš var vištikiš at undirskriva sįttmįlan.
17 juni 1927 veršur spurningurin um sundurbżting av sóknunum lagdur fram. 1. novembur sama įr verša listar sendir runt, og ķ 1929 veršur kommunan skild sundur, og seinasti fundur ķ sameindu kommununi veršur hildin 29. desembur sama įr.
Uppgįvurnar hjį kommununi vóru: skślin, sjśkrakassin og vegagerš.
Trśarlķviš
Eitt lķtiš rśm var ķ spitalskusjśkrahśsinum, sum bar kirkjunavn. Her hava gušstęnastur veriš hildnar fyri sjśklingum og bśfólki.
J. A. Arge nevnir ķ einari grein, at hann minnist ein góšan siš, iš fašir hansara hevši. Hetta var at samla allar ķbśgvarnar į Argjum til gušstęnastu ķ heimi sķnum nżggjįrsmorgun kl. 07.00 ; tį hųvdu tey bųn og lestur. Hetta er hitt fyrsta, vit hoyra um, at bygdarfólkiš savnast ķ einstųkum heimi at vera saman um Gušs orš.
Ķ 1935 kom hitt fyrsta samkomuhśsiš av sķnum slagi ķ bygdini. Hetta var Hebron, sum fólk hišani śr brųšrasamkomuni lótu byggja. Henda samkoma hevur lķka til henda dag havt kristiligar fundir, bķbliutķmar og sunnudagsskśla, fyrst ķ gamla Hebron, so bygdu tey eitt nżtt ķ hśs 1993, har bśleikast tey nś.
Tį skślin var bygdur ķ 1952, opnašist eisini fyri kristiligum fundum ķ skślastovuni. Eftir fįum įrum hųvdu hesi, iš hųvdu fundir ķ skślanum, savnaš 87000 kr., og tį varš ein fimmmannanevnd sett, og byggingin av kirkju-og missiónshśsinum į Argjum varš veruleiki.
http://old.kort.fo/fsg/Bolkur2/50.PDF


text:
Okkara unga U18 lið hevur samanumtikið klárað ser sera væl í ár, og við sigrinum á grannunum mánakvøldið hava okkara ungu menn víst Effoleikarunum, hvussu tað skal gerast.
-+*
Sofus Andreasen byrjaði málskjótingina longu í 7. minutti. Fleiri mál komu ikki í fyrra hálvleiki. Fýra minuttir fyri tímaslagið økti Jón Áki Jacobsen.
Tá tjúgu minuttir vóru eftir alt leika, minkaði Johan Vang fyri gestirnar til støðuna 2-1 til okkum, men bara tríggjar minuttir seinni skoraði Hilmar Leon Jakobsen okkara triðja mál og staðfesti harvið endaligu støðuna.
Tað var sera hugaligt at síggja okkara evnaríku og røsku leikarar kempa seg til ein góðan sigur á grannunum fyri sunnan. Vit bukka, takka fyri og ynskja øllum, hjartaliga til lukku við frálíka avrikinum.
Hagtølini:
U18 Dreingir 4. umfar, mánakvøldið 13. mai kl. 19.00 í Gundadali
HB - B36 3-1 (1-0)
1-0 Sofus Andreasen 7
2-0 Jón Áki Jacobsen 56
2-1 Johan Vang 70
3-1 Hilmar Leon Jakobsen 73
Liðið: Kári Jacobsen - Pætur Ejdesgaard, Tóri Rasmussen (liðsk.), Teit Jacobsen, Sofus Andreasen, Jákkup L. Thomsen, Símun N. Samuelsen, Hilmar Leon Jakobsen, Heri H. Mohr, Jónas Haraldsen og Jón Áki Jacobsen
Eyka: Benjamin M. Midjord, Ragnar Rasmussen, Heini Z. Viðoy, Niklas Fríði Jacobsen og Elias Evensson
Myndir: Turið Láadal Sejersdóttir


text:
Snorri Brend
30.05.2014 - 16:34
Tíðindi > Mentan > Bygdamentan
Rúnarsteinar hoyra eini farna tíð til. Men kortini var heimsins nýggjasti rúnarsteinur avdúkaður í Hovi.
Hetta hendir í samband við tiltakið “Víkingadagar í Hovi”, sum byrjaðu í gjár og halda fram til sunnudagin.
Les eisini: Søga í nýggjum hami: Víkingar hittast til vápnaleik í Hovi
Tað er Hovs Fornminnisfelag ið reisir henda steinin til minnis um Havgrím, og til minnis um heimsins elsta tingstað. Innskriftin ber kendu orðingina frá Føroyingasøguni: “Hovgrímur [góði] var mikil blótmaður“.
Steinurin vigar 800 kilo, og varð settur uppá pláss í viðarlundini, omanfyri Hovs skúla, tá ið bygdin hevði árliga ruddingardagin fyrr í mánaðinum.
Í gjár - Kristi Himmalsferðardag - helt Hergeir Nielsen røðu, og tvær smágentur avdúkaðu steinin í fagra veðrinum seinnapartin.
TÚSUNDTALS STEINAR
Hetta er tann nýggjasti rúnasteinurin í heiminum, men kortini ikki tann einasti her í oyggjunum.
Í Føroyum eru annars tríggir aðrir rúnasteinar. Av hesum er bert Kirkjubøsteinurin frá sjálviari víkingatíðini, helst uml. ár 1000, meðan Sandavágssteinurin er frá miðøldini, og Fámjinssteinurin er frá tíðini aftaná reformatiónina í 1538.
Rúnasteinar eru kendir frá øðrum norðurlondum, serliga úr Svøríki, har meginparturin av teimum uml. 3000 rúnasteinum eru.
Í Danmark finnast einir 250 rúnasteinar, og í Noregi eru einir 50 rúnasteinar, harímillum heimsins elsta standandi rúnastein, Einangsteinen frá 4. øld.
Meiri serstakt er, at í Íslandi eru eingir slíkir, meðan ein er funnin í Norðurgrønlandi. Talan er um Kingittorsuaq-steinin frá miðøldini.
- Nú hevur Hov altso eisini ein vakran rúnastein frá 2014, til gleði fyri vitjandi - og helst til høvuðbrýggj fyri framtíðar fornfrøðingar, sigur hovbingurin, Lasse Jensen, sum eisini hevur tikið viðheftu myndirnar.


text:
Á Sjúklingahotellinum kunnu sjúklingar búgva, sum av føroyskum sjúkrahúsum verða sendir til kanningar ella viðgerð í Danmark. Avvarðandi kunnu somuleiðis búgva her.
Møguleiki er hjá øðrum ferðandi at búgva á Sjúklingahotellinum, tá pláss er.
Umhvørvið
Nýggja sjúklingahotellið í Venøgade 8 á Eysturbrúgv, sum vit fluttu inn í tann 20. juni 2012 hevur 4 hæddir og 55 kømør, harav 28 einkultkømur, 23 dupultkømur og 4 handicap-vinarlig kømur. Harumframt eru 5 íbúðir í ymiskum støddum til sjúklingar, sum hava tørv á at vera her í longri tíð.
Hotellið hevur vakurt uttandura umhvørvi við terrassu og spæliplássi, umframt svala á øllum hæddum.
Innrætting
Á 2., 3. og 4. hædd eru tekøkar við komfýri, ovni, køliskápi og sjónvarpi. Har er møguleiki fyri at gera sær ein drekkamunn ella annað.
Tekøkurin á 2. hædd er eisini innrættaður sum spælistova til børn.
Á 4. hædd er eitt “stillarúm”, har møguleiki er fyri at fáa eina løtu í einsemi ella at fáa andaliga vegleiðing.
Um tú hevur hugskot til, hvussu Sjúklingaheimið kann gerast betri, so sig okkum frá.
Umráðandi fyri trivnaðin á Sjúklingaheiminum er, at umhvørvið er so heimligt og hugnaligt sum gjørligt. Vit vóna, at vitjandi saman við starvsfólki vilja vera við til at skapa hetta.
Hiti, vatn, ljós og opin vindeyga
"Grøna avgjaldið" dýrkar nógv um hjá okkum og ger, at vit mugu ansa nógv betur eftir, hvussu vit fara um. Ansið eftir, at:
• vatnið ikki rennur óneyðugt.
• ljósið ikki brennur óneyðugt. Sløkkið, tá farið verður út av kamarinum.
• radiatorarnir ikki eru frá og vindeygað opið í senn.
Mannagongd við eldsbruna
Um eldur er í Sjúklingahotellinum, er umráðandi, at tú ikka missur tamarhaldið.
Húsið er innrætta við roykávararum og sprinklara-anleggi, sum meldar beinleiðis til Københavns Brandvæsen um eldur er í.
Sjúkrarøktarfrøðingur í vakt hevur neyðuga kunning um evakuerast skal, og kann vegleiða í hesum.
Lesi niðanfyristandandi, soleiðis at tú veitst, hvat gerast skal, um eldur kemur í.
Um eldur er í, eigur at verða borið soleiðis at:
• Um brandalarmur ikki ljóðar, trýst á knøttin til okkara innanhýsis ávaringarskipan. Tað er ein lítil reyður kassi, sum er á hvørjari gongd.
• Ring 112, tygum kunnu ringja frá telefonboksini uttan pening.
• Fá fatur á starvsfólkunum. Um náttina svevur sjúkrasysturin á kamari 101 á 1. sali, hon hevur tele 433.
• Far út, nýtið trappurnar í hvørjum enda av gongini við kømurini og hurðanar út til terrassuna í stovuhædd. Grøn skelti vísa tær á neyðdyrnar.
• Tú mást ikki fara í lyfturnar.
Koyristólar og annað má ikki standa á gongini.


text:
Seinastu vikurnar hevur Sosialurin skrivað um evnið ung og rúsevnir í Føroyum. Tey fólkini, sum Sosialurin hevur tosað við vísa á, at tað er ein skuggaheimur í Føroyum, har ung enda í kriminaliteti orsaka av rúsevnum. Tey ungu selja og taka rúsevni og selja samstundis seksuellar tænastur fyri at fíggja sína misnýtslu. Kriminaliteturin í kjalarvørrinum av rúsevnismisnýtsluni er umfatandi. Spurningurin er, hvat vit sum samfelag skulu gera fyri at lofta teimum, sum enda í rúsevnistrupulleikum.
Mikukvøldið 7. september fara Hildur Hermansen, leiðari á Barnaheiminum í Havn, Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinna í almannamálum, Martin Kúrberg, leiðari á Herberginum og umboð fyri SSP samstarvið at kjakast um evnið og at svara uppá, hvat gerast kann fyri hesi ungu.
Angela Hentze, mamma at dreingi við rúsevnistrupulleikum, fer at greiða frá sínum royndum og upplivingum.
Tiltakið verður í Miðlahúsinum í Vágsbotni mikukvøldið klokkan 19.00 og er tiltakið opið fyri almenninginum.


text:
Ráðið fyri Ferðslutrygd skal leggja leggja dent á motivation heldur enn revsitiltøk. Skipið síðani fyri, at ferðslubøturnar koma ferðslutrygdini til góðar
Ungt Sjálvstýri
Fyri fáum døgum síðani skrivaði stjórin í Ráðnum fyri Ferðslutrygd lesarabræv, og vísti við kanningum á, at tað er samband ímillum, hvussu skjótt ein koyrir og hvussu nógv ein forvinnur í løn. Samstundis síggja vit eisini á hagtølum, at vit hava lutfalsliga alt ov nógvar ferðsluvanlukkur, samanbera vit okkum við okkara grannalond. Stjórin í Ráðnum fyri Ferðslutrygd vísti tí á, at neyðugt er við eini skipan, har hægri lønt fáa størri bót.
Ungt Sjálvstýri metir ikki, at vit røkka endamálinum nóg væl við hesum eina átakinum. Hagtølini hjá Ráðnum fyri Ferðslutrygd vístu, at hóast tað eru tey betur løntu sum hava lyndi til at koyra ov skjótt, so koyrdi ein triðingur, av teimum ið vóru bólkaði undir lægstlønt, eisini ov skjótt. Um vit einans gera bøturnar størri fyri tey sum forvinna meira, so hava vit ikki loyst allan trupulleikan. Tað mugu størri og betri átøk til at økja um ferðslutrygdina í Føroyum.
Ungt Sjálvstýri vil varpa ljós á, at undantikið parkeringsbøtur, so fer peningurin fyri allar ferðslubøtur í danska statskassan, heldur enn landskassan, og tað tænir avgjørt ikki føroyskari ferðslutrygd ella føroyskum endamáli yvirhøvur.
Vit vilja tí heita á okkara løgtingsmenn, Kára P. Højgaard og Bárður Kass Nielsen, um at leggja fram uppskot fyri tingið um at peningurin fyri ferðslubøtur framyvir fer í landskassan heldur enn danska statskassan, og at peningurin verður oyramerktur til ferðslutrygdarátøk.
Ungt Sjálvstýri tekur sjálvsagt undir við øllum átøkum, ið betra um ferðslutrygdina, og um Ráðið fyri Ferðslutrygd metir, at núverandi bótin ikki er nóg høg til at motivera bilkoyrarum at slaka ferðina, so er tað sjálvandi møguligt at hækka bótina. Tó, so meta vit ikki at ein progressiv skipan er nøktandi, tí útreiðslurnar hjá fólki eru so ymiskar, at útfrá inntøkuni sjálvari ber ikki til at avgera hvat ein ov stór ella lítil bót er.
Tað eru fleiri onnur átøk sum Ráðið fyri Ferðslutryg kundi hugt nærri at, til dømis kundi man við vakmyndatólum motivera fólk til at koyra ráðiligari, tá møguleikin fyri at vera tikin verður so nógv størri. Hetta rokna vit við, hevði givið munandi betri úrslit.
Vegna nevndina í Ungt Sjálvstýri
Birgit Sivertsen
Tilvildarlig ferðslumynd frá lv.fo


text:
“Á tingfundi 8. mai 2014 var atkvøðugreiðsla um frávik frá øllum tíðarfreistum og øllum viðgerðarstigum sambært § 85 í Tingskipanini samtykt 31-0-0.”
Soleiðis stendur viðmerkt á heimasíðuni hjá Løgtinginum í sambandi við broytingar í ferðslulógini í 2014. Talan var um fleiri broytingar, men tann sum fekk mest umrøðu var at geva 15 ára gomlum rætt at fáa sær koyrikort til minni prutl.
Tá Løgtingið dagin eftir til 3. viðgerð skuldi atkvøða um uppskotið, fekk tað rímiliga breiða undirtøku – átjan vóru fyri, ein atkvøddi blankt meðan 12 vóru ímóti.
Hóast ávaringar móti broytingunum frá Ráðnum fyri Ferðslutrygd, so vann uppskotið hjá Jóhan Dahl, landsstýrismanni, frama. Men tað tók nógv longri tíð enn væntað at fáa málið so langt, at tey fimtan ára gomlu kundu fáa sær koyrikort til lættari prutl.
Myndugleikarnir arbeiddu seint og kundu ikki semjast um, hvar tey ungu skuldu fáa sína frálæru – skuldi tað vera í framhaldsdeildini ella kvøldskúla, tað vil siga í kommunalum samanhangi, ella skuldu tey fáa frálæruna hjá koyrilærara? Tað var eisini umrøtt at gera sum í Danmark, har tey ungu eisini sleppa til próvtøku í kvøldskúlanum, ella skuldu tey á Akstovuna sum øll onnur.
Lesið meira í blaðnum, sum er komið í sølubúðirnar


text:
Í vikuni bleiv tað kunngjørt at ein nýggjur politiskur flokkur, nú vil uppí danskan politikk. Talan er um flokkin Feministisk Initiativ, sum longu hevur skotið seg upp í grannalondunum Svøríki, Noregi og Finnlandi.
Við DR sigur talskvinnan, Marie Raasthøj Hansen, at flokkurin bleiv stovnaður, tí ongin annar danskur flokkur hevur antirasismu og javnstøðu sum høvuðsmál. Tað snýr seg um at berjast ímóti diskriminatión á øllum økjum, leggur Marie Raasthøj Hansen dent á. Til dømis vil tað siga, at spurningurin um barsil snýr seg um at javnseta mannin við konuna.
Flokkurin hevur higartil seks kandidatar og ætla at royna at fáa fleiri afturat sær til borgaraumboðsvalið í Keypmannahavn.
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
- Eingin trýr mær nú, men eg visti einki. Alt var hildið loyniligt.
Ein filmur er gjørdur um lívið hjá Brunhilde Pomsel, 105 ára gamla skrivaranum hjá Joseph Goebbels. Hon livir enn og hevur gjørt fleiri samrøður í sambandi við filmin.
Sambært henni visti hon einki um allar teir ræðuleikarnar, sum Týskland framdi undir Hitler.
- Tey fólkini, sum í dag siga, at tey høvdu mótmælt nazismuni – eg trúgvi tey meina tað, men trúgv mær, tey flestu høvdu ikki. Eftir at nazista-flokkurin kom til valdið var alt landið á ein hátt gandað, sigur Brunhilde Pomsel.
Nú filmur er gjørdur, "Ein deutsches Leben" (eitt týskt lív), hevur The Guardian gjørt eina samrøðu við hana, har hon opið tosar um at vera beint við ovastu leiðsluna í Nazi-Týsklandi. Sjálv minnist hon Joseph Goebbels sum ein kurteisligan, hampuligan og væl klæddan mann. Har var einki at finnast at.
Í filminum tosar hon um lívið, um gerandisdagin á skrivstovuni, sum lá Unter den Linden, í propagandaráðnum hjá Goebbels nærhendis Brandenburger Thor. Hon minnist fittu børnini hjá Goebbels, sum komu at vitja, og hon tosar um privatu síðuna av hennara fittliga stjóra, sum í veruleikanum var eitt bølmenni.
Tað vóru kortini fleiri høvi, har hon kundi raknað við og spurt seg sjálva, hvat gekk fyri seg. Eitt nú hvarv hennara jødiska vinkona Eva bráddliga, men hon trúði uppá, at hon varð send til onkra bygd í Sudetenland, tí har var tørvur á fleiri fólkum.
- Vit trúðu tí, vit ótu tað rátt, tað tóktist trúligt, sigur hon.
Ikki fyrr enn seks áratíggju seinni, spurdi hon seg fyri um vinkonuna Evu Løventhal. Hetta hendi í sambandi við eitt minningarhald fyri Holocaust í 2005. Ein maður fór ígjøgnum skjølini og staðfesti, at Eva varð send til Auschwitz í november 1943 og doyði í 1945.
Spurd, hví hon nú stendur fram eftir so nógv ár, svarar hon, at tað hevur einki við at gera, at hon skal lætta sær um samvitskuna. Hon viðgongur, at hon sat í hjartanum á nazistisku propaganda-maskinuni, men tað var fyri hana bara eitt gott starv í Týsklandi, sum hon fekk, tí hon skrivaði skjótt og væl.
Nú – 105 ára gomul – vónar hon bara, at heimurin ikki enn einaferð "verður vendur á høvdið", sum hon tekur til:
- Hesa lítlu tíðina eg havi eftir, vónandi heldur mánaðir enn ár, haldi eg fast við ta vón, at heimurin ikki verður vendur á høvdið aftur, sum tað hendi tá, hóast nógv bendir á tað. Eg eri glað um, at eg ikki havi fingið nøkur børn, sum eg skal vera bangin um.
Hitler saman við Goebbels og konu hansara Magdu


text:
Stóri vinnarin á Danish Music Awards 2017 leygarkvøldið, sum vann heiðurslønirnar “Årets danske solist”, “Årets danske udgivelse” og “Årets danske sangskriver” verður millum mongu nøvnini, sum fara á pall í Vágsbotni 30. juni komandi ár.
Gilli mann nokk vera tann kendasti og best umtókti rapparin í Danmark í løtuni, har hann millum annað hevur skrivað og givið út løg saman við Kesi og Sivas. Hann varð tilnevndur til heilar fimm heiðurslønir á Danish Music Awards leygarkvøldið, har hann vann tríggjar og harvið flest.
Gilli gjørdist kendur í 2014 eftir at hava givið EP’ina “Ækte vare” út, har fleiri av løgunum lógu á topplistunum á Spotify og iTunes. Stóra gjøgnumbrotið kom í 2015 við lagnum ‘C’est la vie’, sum gjørdist eitt stór hitt í Danmark. Enn størri gjørdist lagið "Tidligt op”, har tað eitt tíðarskeið í 2016 var tað sjeynd mest deilda lagið á Spotify yvirhøvur.
Umframt Gilli, so er longu avdúkað, at Nephew eisini verður við á Voxbotn 2018. Komandi tíðina verða enn fleiri nøvn avdúkaði.
Forsølan til Okkara Voxbotn 2018 byrjaði í síðstu viku og ongantíð áður hevur gravgangurin eftir atgongumerkjum verið so stórur sum hesaferð. Eftir bara einari viku er yvir helmingurin av øllum atgongumerkjunum longu seld. Tað hevur verið útselt til Voxbotn øll árini - seinast fleiri mánaðar áðrenn Voxbotn byrjaði.


text:
4.310 krónur.
Tað at skuldin, sum Hvalbiar kommuna hevur at dragast við fyri hvønn borgara.
Tað vísa hagtølini, sum kunnu lesast á heimasíðuni hjá Gjaldstovuni.
Við hesari miðalskuld fyri hvønn borgara, er Hvalbiar kommuna tann kommunan í landinum, sum hevur lægst skuld fyri hvønn einstakan borgara.
Hvalbiar kommuna skyldar veruliga millum lítið og einki. Heilt neyvt skyldaði hon við árslok 2015 - tað er tað árið hesi hagtølini eru frá - 3.125.000 krónur. Og við 725 borgarum í kommununi, verður tað til 4.310 krónur fyri hvønn borgara.
Til samanberingar kann sigast, at Tórshavnar kommuna skyldar 4.661 krónur fyri hvønn borgara í kommununi. Samlaða skuldin hjá Tórshavnar kommunu var góðar 94 milliónir krónur við árslok 2015, men har eru fleiri enn 20.000 borgarar at býta skuldina út á.
Í hinum endanum lá Tvøroyrar kommuna, sum við árslok 2015 skyldaði 37.866 krónur fyri hvønn borgara í kommununi.
Skuldin hjá Tvøroyrar kommunu var tá uppá góðar 65 milliónir krónur, tað vil siga slakar 30 milliónir krónur minni enn høvuðsstaðarkommunan skyldar, men við nógv færri borgarum at býta skuldina útá, verður miðaltalið sjálvandi samsvarandi hægri.
Hinar kommunurnar í tyngra endanum eru Runavíkar kommuna, Vága kommuna, Fuglafjarðar kommuna og Sørvágs kommuna, har miðalskuldin pr. borgara ávikavist er 37.279, 35.728, 34.264 og 30.990 krónur.
Gløggi lesarin sær alt fyri eitt, at ein av orsøkunum til lutfalsliga høgu skuldina er, at hesar kommunur, m.a. Runavíkar kommuna og Vága kommuna, hava brúkt fitt av pengum til at byggja nýggjar stórar skúlar. Hetta sama er galdandi fyri Tvøroyrar kommunu, sum hevur gjørt fleiri íløgur, og sum tí hevur fingið loyvi til at fara uppum eina álíkning í skuld. Ivaleyst eru líknandi frágreiðingar at finna hjá bæði Fuglafjarðar kommunu og Sørvágs kommunu eisini.
Havast skal í huga, at ikki allar kommunurnar eru við í yvirlitinum hjá Gjaldstovuni.


text:
Tey eru nú liðug við íslendsku meistarastevnuni fyri masters 2017, har føroyingar eisini triðja kvøld vunnu sær heiðursmerki. Um eg havi talt rætt, so varð tað til tilsamans 35 heiðursmerki til føroysku svimjararnar.
í einstaklingakappingum varð tað til tilsamans 19 gull, 8 silvur og 4 bronsur
- 12 gull, 3 silvur og 1 bronsu í aldursbólkinum 70-74 ár
- 1 gull og 2 silvur í aldursbólkinum 65-69 ár
- 6 gull, 3 silvur og 3 bronsur í aldursbólkinum 55-59 ár
og í liðsvimjing til tilsamans 3 gull og 1 bronsu
- 3 gull og 1 bronsu í aldursbólkinum 240-279 ár
Har er eisini eitt yvirlit yvir mest vinnandi svimjarar, har vit m.a. kunnu lesa at
- Eyðun Bærentsen vann tilsamans 9 gull í aldursbólkinum 70-74 ár, og Bogi Hansen 1 gull, 2 silvur og 1 bronsu.
- Jon Hestoy vann tilsamans 3 gull og 2 silvur í aldursbólkinum 55-59 ár, og Aksel Haraldsen 3 gull og 1 bronsu
- Bergliot Ihlen vann tilsamans 2 gull í aldursbólkinum 70-74 ár
- Gunnleyg Durhuus vann tilsamans 2 silvur í aldursbólkinum 65-69 ár
- Liðsvimjingin Aksel Haraldsen, Eyðun Bærentsen, Jon Hestoy og Sámal Olsen vann 2 gull í aldursbólkinum 240-279 ár
Heiðursmerki vunnin hetta síðsta kvøldið í Hafnarfirði
- Eyðun Bærentsen 53.26 og gull í 50 rygg fyri aldursbólkin 70-74 ár, Aksel Haraldsen 36.31 og gull í somu grein fyri aldursbólkin 55-59 ár
- Eyðun Bærentsen 3:56.54 og gull í 200 bringu fyri aldursbólkin 70-74 ár
- Eyðun Bærentsen 1:26.10 og gull í 100 frí fyri aldursbólkin 70-74 ár, Bogi Hansen 1:28.91 og silvur, Jon Hestoy 1:08.33 og silvur í somu grein fyri aldursbólkin 55-59 ár, Aksel Haraldsen 1:08.87 og bronsu
- Aksel Haraldsen, Eyðun Bærentsen, Jon Hestoy og Sámal Olsen 2:33.00 og gull í 4×50 blandað fyri svimjarar tilsamans 240-279 ár
Øll úrslitini síggjast her á swimrankings.net


text:
Skipaeftirlitsfólk til Sjóvinnustýrið
Av tí at ein av okkara starvsfeløgum fer í farloyvi í eitt ár, søkja vit eftir Skipaeftirlitsfólki til fyribilsstarv á Sýnsdeildini at byrja skjótast til ber. Talan er um fulltíðarstarv.
Starvið inniber m.a. hesar uppgávur:
- Sýn og málsviðgerð í sambandi við nýbygningar, umbyggingar, innflaggingar, v.m.
- Fremjan, uppfylgjan og málsviðgerð av tíðarbundnum sýnum
- Málsviðgerð og sýn av minni bátum sum ikki eru í klassa
- Góðkenna stabilitetsbøkur, styrkisútrokningar v.m.
- Luttaka í tvørgangandi verkætlanum
- Starvið er í stóran mun eitt skrivstovustarv
Útbúgvingarkrav
Til starvið krevst viðkomandi verkfrøðingaútbúgving.
Førleikakrøv
- Góð evni at samskifta á føroyskum, norðurlendskum og enskum máli
- Góðan førleika at arbeiða sjálvstøðugt
- Gott tekniskt innlit og hug at seta seg inn í nýggjar reglur og verandi regluverk.
- Góð samstarvsevnir
Lønar- og setanarviðurskifti
Starvið verður lønt sambært avtalu millum Fíggjarmálaráðið og avvarðandi yrkisfelag.
Starvsstaður er Sjóvinnustýrið í Vágum.
Tann, ið settur verður, má kunna tola broytingar í starvinum.
Umsóknir
Umsóknir, saman við avriti av prógvum og møguligum viðmælum, skulu vera Sjóvinnustýrinum í hendi í seinasta lagi 15. mai 2017, kl. 12.00.
Fyrispurningar um starvið kunnu setast til Jákup K. Poulsen tlf. 355600 ella teldupost: jakupp@fma.fo
Umsóknir skulu sendast sum bræv ella teldubræv til:
Sjóvinnustýrið, á Hálsi 1 FO-380 Sørvágur, ella fma@fma.fo
Sjóvinnustýrið er ein stovnur undir Uttanríkis- og Vinnumálaráðnum. Ábyrgdarøkið hjá stovninum hevur útgangsstøði í sjóvinnuni og rammunum fyri hesi vinnu. Hetta fevnir um sjóvinnupolitikk og lóggávu, eftirlit við bygging av føroyskum skipum og hvussu hesi eru gjørd út, áseting um manning, at tryggja arbeiðsumhvørvið umborð á skipum, umhvørvisvernd og skráseting í Føroya Skipaskrá og Føroya Altjóða Skipaskrá.
Høvuðsendamálið hjá Sjóvinnustýrinum er at fyribyrgja óhappum og tryggja høgt trygdarstøði fyri før undir føroyskum flaggi og manning teirra. Harumframt miðar Sjóvinnustýrið ímóti framhaldandi at menna kappingarførið hjá FAS.


text:
Fiskivinnunýskipanin skal geva nýggjum aktørum møguleikan at sleppa upp í part. Fyri at røkka hesum málið er ætlanin at 25% av veiðurættindunum skulu seljast á uppboðssølu. Tey skulu seljast sum 1, 3 og 8 ára rættindi. Tað ljóðar einfalt. Men um vit rokna eitt sindur uppá hetta, so sæst, at tað verður trupult at røkka hesum málsetningi.
Trupulleikin er, at tá tað ongantíð skulu seljast meira enn 25% tilsamans, so má tað sum er selt av 3 og 8 ára rættindum mótroknast teimum 25 prosentunum. Og tá ætlanin eisini er, at tað skal seljast á hvørjum ári, gerst greitt, at stórur partur av hesum 25 prosentunum er bundin í áður seldum langtíðarrættindum.
Tað verður óalmindiliga trupult at gera tað øðrvísi enn at tað hvørt ár verða seld 2% av 8 ára rættindum og 2% av 3 ára rættindum. Í longdini ger tað, at 14% altíð verða bundin í 8 ára rættindum og 4% verða bundin í 3 ára rættindum. Tí verða bert 7% eftir at selja. Og tá hesi so eisini skulu seljast sum 1,3 og 8 ára rættindi verða 3% seld sum 1 ára rættindi, 2% sum 3 ára rættindi og 2% sum 8 ára rættindi. Og tað skal so seljast fyri seg. Tí kann eingin vita, um hann fær meira enn 2% langtíðarrættindi á einari uppboðssølu.
Árlig søla av uppisjóvarfiski verður tí í mesta lagið:
Max total veiða, Max 7%, 2%
Svartkjaftur
24.500 7.500 350.000
Makrelur 7.000 2.000 100.000
Norðhavssild 4.900 1.400 70.000
Fyri botnfisk síggja tølini soleiðis út:
Max veiða, max 7%, 3%,
Botnfiskur í Barentshavinum
30.000 2.100 900
Toskur Flemish Cap
3.100 217 93
Botnfiskur í Eysturgrønlandi
1.900 133 57
Av tí at ongin kann liva av hesum lítlu nøgdum, tá tilfeingisgjaldið er goldið, so kann staðfestast við 100% vissu, at ongin nýggjur aktørur hevur møguleika at koma inn í vinnuna.
Er ætlanin at oyðileggja tað sum er, so er hetta sjálvandi ein gongd leið.
Vælkomin í Cirkus.
Strendur 2017-10-09,
Eivind Jacobsen


text:
Anton Petersen er leikstjóri og hevur sjálvur skrivað filmshandritið og leikstjórnað filminum. Myndamaðurin Rógvi Rasmussen hevur tikið filmin upp í Nólsoy í 2009.
Filmurin er gjørdur í Sarajevo. Málið er bosniskt, men hann er tekstaður til føroyskt.
Filmurin er um síðsta kvøldið í íbúðini hjá einum pari, áðrenn tey fara hvør til sítt morgunin eftir. Eftir eina eftirkanning av íbúðini er greitt, at ábøtur eru neyðugar, um tey skulu sleppa undan at rinda umvælingarendurgjald.
Hóast neyðugu ábøturnar eru smáar - at vaska burtur ein plett á vegginum, beina burtur eitt klædnaskáp og reingera íbúðina - er uppgávan møtumikil orsaka av kensluligu strongdini av at fara hvør til sítt.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Aleqa aftur nýtt skattapening til privat endamál
Aleqa Hammond, fyrrverandi forkvinna í grønlendska landsstýrinum, hevur enn einaferð brúkt skattapening til privata nýtslu, skrivar Ekstra Blaðið í dag sambært Ritzau.
Sambært einum kontoavriti hevur Aleqa Hammond, sum nú er fólkatingskvinna fyri Siumut, brúkt slakar 13.000 krónur á kredittkortinum hjá Fólkatinginum.
Tað kemur fram í einum teldupost-samskifti millum umsitingina hjá Fólkatinginum og Alequ Hammond, sum Ekstra Blaðið hevur fingið hendur á.
Ongar viðmerkingar
- Eg havi ongar viðmerkingar um míni fíggjarligu viðurskifti, sigur Aleqa Hammond við Ekstra Blaðið, og hon vil heldur ikki svara, um hon hevur goldið peningin aftur.
Sambært reglunum hjá Fólkatinginum eigur kredittkortið bara at vera nýtt til hýruvognar og ferðaseðlar, sum hava samband við fundir.
Men kortið er nýtt at keypa fyri í Nuuk, har Aleqa Hammond býr. 3500 krónur eru nýttar í einum byggimarknaði, 1389 krónur í Keypssamtøkuni, og 1697 krónur eru nýttar í einum itróttarhandli.
Á fólkafundinum á Bornholm í summar tók Aleqa Hammond 2.000 krónur út í Nordea-bankanum við kortinum hjá Fólkatinginum.
Fólkatingið undrast
Í umsitingini í Fólkatinginum undrast tey á kortnýtsluna hjá Alequ Hammond.
- Vit halda, at tú hevur nýtt fólkatingskortið í staðin fyri títt egna gjaldskort, tí vit hava staðfest, at nógvur peningur er nýttur á fólkatingskortinum, stendur í teldupostinum frá umsitingini hjá fókatinginum, sum Ekstra Blaðið hevur fingið hendur á.
- Tær 12.983 krónurnar og 10 oyruni, sum eru nýtt privat, verða vit noydd at draga frá, skrivar umsitingin í teldupostinum til Alequ Hammond.
Aleqa Hammond noyddist at leggja frá sær sum forkvinna í grønlendska landsstýrinum í 2014, tá tað kom undan kavi, at hon hevði nýtt meira enn 100.000 krónur av almennum peningi til privat.
Landstingsval varð útskrivað, men Aleqa Hammond stillaði ikki upp. Hinvegin stillaði hon upp til fólkatingsvalið í fjør, og varð vald við nógvum atkvøðum.
Sí eisini


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Skarvanes fingið rødd í kommunalpolitikki
Tak niður
Eftir fínteljingina av bygdarráðsvalinum týsdagin, gjørdist javnt millum Símin Hannus Johannesen og Poul Jákup Thomsen, báðir á lista B, sum er Dalslistin, teir fingu níggju atkvøður í part.
Lutakast var millum teir báðar, og Poul Jákup Thomsen, sum býr á Skarvanesi vann. Á Skarvanesi búgva 12 fólk, og av teimum hava níggju valrætt. Poul Jákup Thomsen fegnast um stuðulin.
Í kommunustýrinum fyri Húsavíkar Kommunu sita nú umframt Poul Jákup Thomsen, Brynhild Sørensen, Jonna Anthoniussen, Vinjard Tungá og Oddvør Johannesen. Bygdarráðið hevur ikki skipað seg enn.


text:
Serligar frįbošanir
9. september 2008
Formašurin las skriv frį lųgmanni, dagfest 30. august 2008, har gjųrt veršur Lųgtinginum kunnugt, at lųgmašur hevur loyst Kristinu Hįfoss śr embęti sķnum sum landsstżriskvinna samsvarandi lųgtingslóg nr. 103 frį 26. juli 1994 um Stżrisskipan Fųroya § 29, 1. stk. Óluva Klettskarš, landsstżriskvinna, tekur viš įbyrgdini av teimum mįlsųkjum, iš Kristina Hįfoss hevur sitiš fyri sum landsstżriskvinna.
16. september 2008
Formašurin bošaši frį, at lųgmašur ķ skrivi, dagfest 15. september 2008, ger Lųgtinginum kunnugt, at hann hevur loyst Hųgna Hoydal, Tórbjųrn Jacobsen, Bjųrt Samuelsen og Óluvu Klettskarš śr embęti teirra sum landsstżrisfólk samsvarandi lųgtingslóg nr. 103 frį 26. juli 1994 um Stżrisskipan Fųroya § 29, 2. stk. Lųgmašur tekur fyribils viš įbyrgdini av teimum mįlsųkjum, iš tey hava sitiš fyri sum landsstżrisfólk.
26. september 2008
Formašurin bošaši frį, at Jóannes Eidesgaard, lųgmašur, ķ skrivi dagfest 24. september hevur heitt į lųgtingsformannin um at verša loystur śr embętinum sum lųgmašur Fųroya, samsvarandi § 29 ķ lųgtingslóg nr. 103 frį 26. juli 1994 um Stżrisskipan Fųroya, og at hann hevši loyst Jóannes Eidesgaard śr starvi frį 24. september 2008 at rokna. Eftir § 28 ķ Stżrisskipanarlógini hava formenninir fyri flokkarnar į Lųgtingi veriš til samrįš hjį lųgtingsformanninum 25. september 2008 og viš stųši ķ hesum męlti formašurin til eftir § 46 ķ tingskipanini, at velja Kaj Leo Johannesen til lųgmann.
30. september 2008
Formašurin bošaši frį, at lųgmašur ķ skrivi, dagfest 26. september 2008, ger Lųgtinginum kunnugt, at hann hevur tilnevnt hesar landsstżrismenn samsvarandi § 27, stk. 2 ķ lógini um Stżrisskipan Fųroya:
Jųrgen Niclasen, Sųrvįgur, landsstżrismašur ķ uttanlandsmįlum
Jóannes Eidesgaard, Tórshavn, landsstżrismašur ķ fķggjarmįlum
Jacob Vestergaard, Akrar, landsstżrismašur ķ fiskivinnumįlum
Johan Dahl, Vįgur, landsstżrismašur ķ vinnumįlum
Hans Pauli Strųm, Vestmanna, landsstżrismašur ķ heilsumįlum
Rósa Samuelsen, Sandavįgur, landsstżriskvinna ķ almannamįlum
Annika Olsen, Tórshavn, landsstżriskvinna ķ innlendismįlum
Helena Dam į Neystabų, Tórshavn, landsstżriskvinna ķ mentamįlum
Eisini veršur gjųrt Lųgtinginum kunnugt, at lųgmašur 26. september 2008 samsvarandi § 27, stk. 2 ķ lógini um Stżrisskipan Fųroya hevur loyst Karsten Hansen śr embęti sķnum sum landsstżrismašur.
10. desember 2008
Formašurin bar fram minningarorš um Finn Helmsdal, fyrrverandi tingmann, iš andašist tann 5. desember 2008, og tingmenn mintust hann ķ tųgn.
14. mai 2009
Formašurin bošaši frį, at taš ikki eru fleiri mįl at višgera, og um einki serligt mįl kemur, so veršur ikki tingfundur aftur fyrrenn į ólavsųku.
Lųgtingiš hevur, sķšani į ólavsųku 2008, havt 97 fundir, iš hava vart 539 tķmar. 177 mįl eru framlųgd, ķroknaš 1 frįgreišing sambęrt § 51 ķ tingskipanini. 12 mįl eru tikin aftur av uppskotssetarunum, 7 mįl er ikki komin aftur śr nevnd. Ųll hini mįlini eru avgreidd frį tinginum. 41 skrivligir fyrispurningar eru settir og avgreiddir. 179 munnligir fyrispurningar eru settir og svarašir, og ófrįbošašir fyrispurningar vóru į skrį į 5 fundum. Fķggjarnevndin hevur havt 48 fundir, Uttanlandsnevndin 27, Landsstżrismįlanevndin 19, Vinnunevndin 31, Trivnašarnevndin 23, Mentanarnevndin 11 og Ręttarnevndin hevur havt 22 fundir, Trķggjar § 25 nevndir hava havt tilsamans 23 fundir.


text:
Amerikanarar minnast í dag yvirgangsálopini fyri 15 árum síðani, 11. september í 2001.
Bæði amerikansku forsetavalevnini Donald Trump og Hillary Clinton vóru við til minningarhald á staðnum, har tey bæði tornini í World Trade Center fullu hendan dagin fyri 15 árum síðani. Hvørgin av teimum tók orðið á minningarhaldinum, har nøvnini vórðu lisin upp á øllum teimum 2977 fólkunum, sum lótu lív tann dagin, umframt teimum seks, sum doyðu av bumbuni í World Trade Center í 1993.
Hillary Clinton fór frá minningarhaldinum áðrenn tað endaði, tí hon knappliga kendi seg illa fyri. Tað fekk fólk at seta spurningar við heilsuna hjá demokratiska forsetavalevninum, men fáar tímar seinni komu boð um, at hon hevði tað fínt, og at hon var farin so tíðliga, tí hon hevði verið alt ov heit.
Forsetin Barack Obama helt eina kvirra løtu í Hvítu Húsunum klokkan 8:46 lokala tíð (13:46 okkara tíð), sum var klokkan, tá fyrsta flogfarið fleyg inn í World Trade Center fyri 15 árum síðani. Um somu tíð fóru klokkur at ringja runt um í landinum.
Seinni út á dagin legði Obama ein krans við Pentagon, har eitt flogfar eisini rendi á.
”Einki, sum vit gera, kann veruliga fáa pínuna, vit merkja við teirra fráveru, at hvørva. Tykkara sterki kærleiki og trúfesti hevur verið ein íblástur hjá mær og hjá øllum landinum,” segði Barack Obama við tey avvarðandi, sum vóru til minningarhaldið við Pentagon.
Og verjumálaráðharrin Ash Carter gav lyfti um, at øll, sum leypa á Amerika, verða jagstrað.
”Hvar tey enn eru, so fara tey, líka mikið hvussu langa tíð tað tekur, at merkja rættvísa nevan av amerikanskari styrki,” segði Ash Carter.
Minningarhaldið við Ground Zero, har Freedom Tower stendur í dag, er tað størsta av øllum haldunum, sum eru runt um USA í sambandi við dagin, men við árunum er minningarhaldið minkað. Tað tekur góðar tríggjar tímar at lesa øll nøvnini á teimum deyðu upp, og ofta eru bert um 100 fólk eftir til minningarhaldið, tá liðugt er at lesa øll nøvnini. Foreldrini hjá teimum, sum doyðu, verða ikki yngri, og nógv av teimum avvarðandi kenna tað ikki longur so átrokandi at vera við hvørt ár.


text:
Mikukvøldið 18. mai sýnir Filmsfelagið "Balada" hjá Anton Petersen í Havnar Bio, skrivar Filmsfelagið í tíðindaskrivi.
Leikstjórin, Anton Petersen, sigur, at "Balada" er eitt minimalistiskt kamarspæl um síðsta kvøldið hjá einum pari, áðrenn tey fara hvør til sítt morgunin eftir.
- Filmurin varð gjørdur stutt eftir fyrsta árið á film.factory í Sarajevo, Bosnia & Hersegovina. Umframt at viðgera evnini skilnað og samleika, er filmurin ein roynd at arbeiða við eginleikunum tíð og rúm í filmi.
- Senurnar eru allar filmaðar í longum one-takes, har frásøguhátturin, expositión, tað at fokusera á at bera søguna fram so skjótt og effektivt sum gjørligt, sum vanliga verður nýttur í klassiskari filmsgerð, ikki fær fyrstu raðfesting, meðan høvuðsdentur verður lagdur á, at hyggjarin sleppur at sansa rúmið og karakterirnir, sigur Anton.
- Íbúðin, sum hevur verið karmur um parið og myndað stóran part av teirra samleika, stendur nærum tóm, og reikandi roynir parið at halda fast í restunum, sum eru eftir av parlagnum.
- Hyggjarin fær tí møguleikan at uppliva, at tað, sum einaferð kendist sum eitt trygt heim, kennist kalt og ófrættakent, og harvið eisini at uppliva tað rótloysi, sum fylgir við tá ið samleiki sindrast.
Eftir filmin "Balada" verður møguleiki at práta við leikstjóran um fyrimunir, vansar og avbjóðingar við tílikari filmsgerð, og at frætta um nýggja filmin, sum Anton fer undir í Føroyum í heyst.
"Balada", sum er í litinum, varir í 63 minuttir og hevur føroyskan undirtekst


text:
Har er myrkt og kalt og ongin inni. Bara hon, einsamøll á útoyggj, gloymd millum hitt, ið ikki hevur týdning og saktans kann liggja til næstu ferð. Um nú bert eitt teppi er slongt útyvir hana, um ikki annað so av óvart. Henni dámar best at verða ballað, serliga um ongin er í húsunum. Tá gerst so ráligt. Um ikki annað er tað summar, so næturnar gerast ikki myrkar. Áááhh um hon bara var her, heima sum hon eigur!
Tað er lítla Bruna, talan er um. Hon er yndisbamsan hjá yngstu dóttrini. Hon er gloymd eftir úti í Svínoy, og er orsøk til mangar beiskar og tungar tankar, tá tað nærkast songartíð.
Tað, at vit í kvøld lósu kvøldarsøgu um “børnini í Brakarastræti”, ger tað ikki frægari. Parturin í kvøld snúði seg um, at familjan fór útferð, og um bamsuna hjá teirri yngstu, ið bleiv vekk.
Men lukkutíð funnu tey hana aftur, áðrenn tey fóru heim. Ikki sum við mjúka kollfirðinginum, ið liggur og bíðar og vónar og sum eftir øllum at døma er farin at úttala a’ini heldur løgið, nú hann hevur ligið so leingi har norðuri.
Lítlasystir mín hevði eina, ið hon kallaði Bamselina. Hon var hennara eitt og alt, og var altíð ein góð troyst, tá man hevði tørv á onkrum at klemma og práta við. Ein dagin bleiv hon vekk í Keypmannahavn, allarhelst á onkrari tokstøð. Tað var ramaskríggj. Foreldur og mostrar út at leita, men hon kom ongantíð afturíaftur, til mikla og svára sorg hjá lítlusiste, ið hevði mist sín besta vin. Vit vóru øll kedd. Eg veit ikki, um tað bert var hennara vegna, ella um vit ikki høvdu ein lítlan fjálga í hjartakúluni, tá vit sóu hetta fitta bamsusnýðið. Og serliga hvussu stóra gleði hon gav lítlusiste. Løgið, hvussu eitt útstappað klædnastykki kann koma at hava so stóran týdning.
Tá babba ballaði meg um kvøldarnar og eg hevði lagt allar 25 bamsurnar á gólv, fyri at hava pláss at sova, gekk ikki long tíð, fyrrenn ein fyri og onnur eftir komu krúpandi upp aftur í songina, og fingu størsta partin av dýnuni eisini, babba fyri at takka. Tær gjørdust livandi, tá hann var har. Eitt syrgið eygnabrá, meðan hann leit eftir hesum lítlu syntetisku ullapettunum, ið lógu slongd hist og her, var meir enn nokk.
Enn tann dag í dag, tá eg reiði songina upp hjá dóttrini og seti bamsurnar pent, tosi eg fitt við tær og kíni teimum. Sum um hetta var tað mest natúrliga í verðini.
Ein steinur, ið sonurin hevur límað eygu á og málað, sum stendur til pynt í vindeyganum, fær somu viðferð. Hann verður spakuliga lyftur uppfrá, tá eg turki inniundir, og so fortelji eg honum, at eg nokk skal gera skjótt av og seta hann aftur.
Tað er so vælsignað at hava allar hesa livandi fantasiverurnar heima. Man er ongantíð einsamallur. Og tá Bruna kemur aftur, verður hon ballað og klemmað nakrar ferðir eyka, tað er so púra sikkurt og vist :)
Karl Birgir: Konan hevði nokk ynskt at eg lá eitt sindur meira í sofuni
Tó, at Karl Birgir Isaksen úr Klaksvík hevur eitt sera lætt sinni og eisini kann finna upp á at arga eitt sindur, so hava...


text:
Tað vóru rungandi lógvabrestir at hoyra av áskoðaraplássunum í Býráðssalinum í hóskvøldið, tá Tórshavnar býráð endaliga samtykti nýggja Musikkskúlan, sum hevur verið viðgjørdur í minst tveimum av undanfarnum setum í býráðnum, uttan at finna eina endaliga loysn.
Tað upplýsir kommunan í skrivi sent miðlunum ogá heimasíðu síni.
- Vit sum starvast í Tórshavnar Musikkskúla eru sera fegin um, at eitt samt býráð nú hevur tikið endalig stig til at byggja nýggjan musikkskúla. Henda avgerð fer at vera til gleði og gagns fyri næmingar, lærarar, foreldur - ja, allar borgarar í høvuðstaðnum, segði Andrea Heindriksdóttir, leiðari á Musikkskúlanum, eftir samtyktina.
- Nýggi skúlin fer at lata upp fyri framsóknum átøkum innan tónleikaundirvísing, sum avmarkaðu hølini í dag ikki klára, og skúlin fer heilt vist at hýsa nógvum kreativum virksemi, segði hon.
Skúlin kostar slakar 90 miljónir, 26 miljónir eru tøkar, og restin verður fíggjað við sløkum 45 miljónum í 2018 og 18 miljónum í 2019. Skúlin er vorðin eitt sindur størri enn upprunaliga ætlað. Høllin kann hýsa stórum framførslum. Upp móti 800 næmingar koma at hava sína dagligu gongd her.
Flestu býráðslimir fegnaðust um staðsetingina í umhvørvinum við Landavegin við m.ø. Skúlanum á Fløtum og Glasir sum grannum. Gunvør Balle, forkvinna í Mentamálanevndini, førdi m.a. fram, at Musikkskúlin var meira enn ein skúli, men eisini eitt vælegnað mentanarhús við rúmd fyri nógvari aðrari list.
Býráðið samtykti í gjárkvøldið at taka undir við at taka av lægsta tilboðnum, sum var frá Húsavarðartænastuni. Málið varð sum væntað einmælt samtykt.


text:
Skúlaárið 2017/2018
* Boðklivin * Vikuætlan * Loggbókin * Myndasavn
Tú skal velja Land- & Sjóbreytina, um tú hevur hug at vera í toymi
· at fletta og hagreiða neyt og seyð
· at seta niður/taka upp epli
· at fiska á opnum havi við havtráðu
· at greipa og ræsa fisk
· at læra at spleysa, knýta nylonknútar og at gera blóðmørsindur og mangt annað, ið hevur við landbúnað og sjóvinnu at gera.
Skúlaárið á breytini byrjar við, at tú tekur trygdarskeið (Sjónám, Klaksvík og í skúlanum við Streymin, Oyrarbakka), ið er krav at mynstra og fáa part við skipi.
Tú loypir m.a. á bláman í yvirlivilsidrakt, lærir at sløkkja eldsbrunar og fær gott innlit í fyrstuhjálp, og eisini nemur tú teori á 5 lektiónir á 5 tímar í nov. - jan. - sambært kunngerð nr. 73 frá 28. juni 2016 fyri at kunna mynstra við føroyskum fiskiskipum, skal alt trygdarskeiðið standast, fyri at fáa prógvið.
Vit eru við sluppini "Norðlýsið" vestanfyri og skúlaskipinum “Dragin” norðanfyri nakrar túrar. Heit klæði, styvlar og ein stóran matpakka at hava við, er ein sjálvfylgja ! Kunna verður um túrarnar í boðklivanum hjá breytini og í vikuætlanini.
Vit eru í fjósinum hjá Jan á Eiði, har ein kúgv verður dripin og flett og kjøtið skorið/mælt til sámuligar partar, klárt at selja. Eisini verða onkur seyður flettur.
Stór eplavelta, har tit seta niður/taka upp og selja. Avlopið av pengum, tá ið útreiðslur eru goldnar, verður býtt millum næmingarnar á breytini, at brúka sum lummapening á námsferðini.
Vh
Jens Pauli og Jan
Skúlastaður: Skúlin við Streymin, mánadag 08-13.30 (ella til vit eru liðug :)


text:
Um vikuskiftið varð kappast um FM heitið í trap. Kappingin varð skotin á breytini hjá Veiðifelagnum Byrsumúla í Sandvíkum.
Leygardagurin var seinasta umfar í liðkappingini, og úrslitini vóru hesi:
Nr. 1: Byrsumúli A við 121 dúgvum og 5 stigum
Nr. 2: Eysturskot við 117 dúgvum og 4 stigum
Nr. 3: Byrsumúli B við 117 dúgvum og 3 stigum
Endaliga støðan gjørdist at Byrsumúli A vann liðkappingina við 32 stigum.
Nr. 2 gjørdist Eysturskot A við 26 stigum og nr. 3 gjørdist Byrsumúli B við 25 stigum.
Eisini var hesin dagurin seinasta umfar í Føroya Cup 2017, ið er ein nýggj kapping í føroyskari skjóting, sum fyrstu fer var skotin í fjør.
Her vann Alex Johannesen við 262 dúgvum. Nr. 2 gjørdist Finn Ludvig við 260 dúgvum og nr. 3 gjørdist Jón Jacobsen við 257 dúgvum
Sunnudagin vóru føroyameistarnir fyri einstaklingar funnir.
Kappingin gjørdist sum sæst sera spennandi og jøvn. Eftir at 6 umfør vóru skotin, vóru Alex Johannesen og Finn Ludvig javnir við 129 dúgvum hvør. Tískil bleiv skotið eitt eykaumfar (shoot off) á 25 dúgvur teirra millum fyri at finna vinnaran.
Endarliga støðan bleiv soleiðis:
Nr. 1 og vinnari Alex Johannesen úr Eysturskot við 129 + (24 av 25 í shoot off)
Nr. 2 Finn Ludvig úr Byrsumúla við 129 + (22 av 25 í shoot off)
Nr. 3 Jón Jacobsen úr Byrsumúla við 124 dúgvum


text:
Fyristillið tykkum, hann setti heimsmet sum 15 ára gamalur, vann gull á OL í Berlin í 1936, tá ið Hitler ráddi fyri borgum har. Segði nei takk til at fara til ‘audition’ at verða Tarzan fyri heldur at melda seg í US Navy og luttaka í 2. veraldarbardaga. Bygdi upp eina lívbjargingarskipan í sjóverjuni eftir at tey høvdu staðfest at fleiri har doyða av at drukna enn av kúlum, og stóð so sjálvur fyri at fáa 30,000 marinarar gjøgnum skipanina. Bygdi upp fyritøkuna Kiefer, sum er ein av teimum heilt stóru innan svimjiútgerð. Var við til at fáa fleiri svimjihyljar bygdar í Chicago, so at børn kundu læra at svimja.
Nú hevur hann sum 94 ára gamalur onkra sjúku sum ger at hann má sita í koyristóli, og hevur tó yvirskot og áræði til bæði at halda áfram at svimja, og at greiða okkum øllum frá hvussu týðandi sovorðin rørsla er, hjá teimum sum ikki kunnu so nógv annað. Hattin av fyri hesum gamla gubba.


text:
Marglittu bussarnir er av ymsum slag og tykjast eysturevropeiskir, heldur enn stórbýaramerikanskir. Her eru eisini gomlu lunnavagnarnir, sum koyra oman á Fisherman’s Wharf meðan konduktørurin stendur á bremsunum og við handakraft snarar vognin á endastøðini, so hann kann koyra hin vegin aftur.
Í City Lights bókahandlinum er vanliga úrvalið við beat og beatnik, sum var hip í 1965 og longur aftur. Bókahandlarin er sum vant í ringum lag, men í lestrarrúminum á loftinum finni eg kortini eitt nýtt yrkingasavn, Good Poems - American Places, sum Garrison Keillor hevur sett saman, ætlað ferðafólki: 'To the tourists who like to look at this vast land and mingle with the citizenry and go home and tell about it.' Sjálvur hevur hann ferðast í mjørka í brattlendinum í Mykinesi. Og so er Dylan Thomas uppá tilboð, ellivu fløgur, har hann umframt egnar yrkingar, prosa og leikin Under Milk Wood, eisini lesur W. H Auden og William Shakespeare. Trýhundrað krónur fyri bæði Keillor og Thomas.
Brekkurnar eru brattar og kunnu vera ræðandi at koyra í, tá tú ikki ert vanur við automatisk gir og at hanga í girinum, tá tað upp í saman lýsir reytt og tú skalt standa mest sum upp og niður, halda frástøðu og ikki støðga ferðsluni – og kanska eisini taka myndir, lesa í GPS’aranum og telja frákoyringarnar.
Um kvøldið er fyrsta málið Chinatown, har vit skulu shoppa og eta, og síðan italski býlingurin við hópin av barrum og undirhaldi.
Nátturði er á lítlu Hong Kong matstovuni Utopian Café í eini bakgøtu í Chinatown. Her hava vit etið fyrr og okkum dámar væl hetta lítið prangandi kafeteria, sum mitt i kinesiska San Francisco meldrinum hevur ein egnan autentisitet.


text:
Nr. 77 29. mai 2017
Løgtingslóg um Talgildu Føroyar
Samsvarandi samtykt Løgtingsins staðfestir og kunnger løgmaður hesa løgtingslóg:
§ 1. Landsstýrismanninum verður heimilað at halda útreiðslur at fremja verkætlanina Talgildu Føroyar.
Stk. 2. Útreiðslurnar til verkætlanina Talgildu Føroyar kunnu í mesta lagi verða 145 mió. kr., í tann mun at landsstýrismaðurin ger avtalur sbrt. stk. 4.
Stk. 3. Útreiðslurnar hjá landsstýrismanninum kunnu í mesta lagi verða 85 mió. kr.
Stk. 4. Landsstýrismanninum verður heimilað at gera avtalur við privatar og almennar fyritøkur, grunnar og kommunur, at fíggja part av verkætlanini.
§ 2. Henda løgtingslóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd og fer úr gildi 31. desember 2023.
Í Tinganesi, 29. mai 2017
Aksel V. Johannesen (sign.)
løgmaður
Lm. nr. 103/2016


text:
Ari av Rana
12.01.2018 - 15:13
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Arbeiðsmarknaður
Semingsstovnurin hevur sitið á semingsfundi við lønardeildina í Fíggjarmálaráðnum og Kommunala Arbeiðsgevarafelagnum síðani kl. 13 í dag, har finnast skuldi fram til, um grundarlag var at senda boð eftir Føroya Pedagogfelag.
Grundarlag var fyri at senda boð eftir Føroya Pedagogfelag, og kl. 14:30 kom formaðurin í Føroya Pedagogfelag, Jógvan Philbrow, niðan á Hotel Føroyar, har fundast verður.
Fyrstu løtuna sótu lønardeildini hjá Fíggjarmálaráðnum, Kommunala Arbeiðsgevarafelagnum og semingsstovnurin í einum rúmi, meðan Føroya Pedagogfelag sat í øðrum rúmi, veit Kringvarpið at siga.
Fyri stuttari løtu síðani møttust partarnir, og metast kann, at veruliga samráðingar eru byrjaðar.


text:
Byrjanin var knortlut, men tað gekk ikki leingi hjá Apple at vinna marknaðin við síni iPhone, og eftir tíggju árum hevur snildfonin kollvelt gerandisdagin hjá teimum flestu.
Í dag eru liðin 10 ár, síðani Apple sendi sína fyrstu snildfon, iPhone, á marknaðin.
Snildfonin er í dag ein so inngrógvin partur av gerandisdegnum, at tað er ilt at hugsa sær, at fyri bert tíggju árum síðani var hon als ikki til, og nógv er eisini hent síðani 29. juni 2007.
Hesi tíggju árini hevur Apple selt meir enn eina milliard snildfonir, men tann fyrsta útgávan var ógvuliga avmarkað í mun til tær í dag. Hon riggaði bara til telefyritøkuna AT&T, og tá var heldur eingin App Store til.
Sølan gekk heldur einki væl at byrja við, so Apple mátti taka nógv av upprunaliga prísinum í eini roynd at fáa gongd á summarsøluna tað árið.
Árið eftir kom App Store, og Apple tillagaði eisini handilsætlanina fyri nýggju telefonina, og so kom ferð á. Kappingin tá var við BlackBerry og Nokia, men BlackBerry ger ikki telefonir longur, og Nokia er eisini trokað væl og virðiliga av marknaðinum. Í dag kemur størsta kappingin frá Samsung, ið brúkar Google-forritið Android.
Kanningar vísa, at í dag eiga tvær milliardir fólk eina snildfon.
Apple hevði í fjør 24,3 milliardir dollarar í inntøkum av iPhone.
Kelda: Reuters


text:
Tað var ikki sørt, at fólk vóru spent upp á at hoyra, um nú norski bólkurin HighasaKite veruliga var so góður, sum boðað var frá frammanundan. Fyrireikararnir av Summarfestivalinum hava ikki spart upp á jaligu orðini, og tó at fáir føroyingar fyri tveimum mánaðum síðani vistu hvør HighasaKite er, so hevði væl skipaða lobbyarbeiðið havt við sær, at fólk vóru fyrireikað og spent. Og tað helt. HighasaKite høvdu eina megnar konsert á Vágsbøi, og tað vóru ikki bara tey bæði kendastu løgini, sum bergtóku. Øll framførslan var væl sett saman, og tað sást og hoyrdist, at talan er um ein bólk, sum kann vera við heilt frammi á altjóða pallinum, so sum vit hava fingið at vitað. Ljóðið var gott og ljósið á pallinum serstakt.
Um fólk ikki dugdu so væl at syngja við, tá HighasaKite framførdi, men bara lýddu á og nýttu løtuna, so var vent í holuni, tá Boyzlife nakrar tímar seinni hertók bøin. Slagorðið hjá Summarfestivalinum ”…har hittini hittast” kom veruliga til sín rætt, tá Brian McFadden og Keith Duffy við sínum nýggja samansetta bólki Boyzlife buldraðu út í náttina. Øll tey kendu løgini hjá Westlife og Boyzone fyltu Klaksvíkina, og stóð tú heilt har frammi, hevði tú enntá møguleika fyri at fáa sangararnar í høvdið. Eingin fingur at seta á framførslurnar hjá teimum báðum útlendsku bólkunum fríggjakvøldið. Tummil upp.


text:
Sambandsflokkurin
Sambandsflokkurin varð sum tann fyrsti flokkurin í Føroyum stovnaður í 1906. Ikki ber til við vissu at dagfesta, nær flokkurin varð stovnaður, men tann 18. august 1906 boða 13 av 22 tinglimum frá í Dimmalætting, at teir hava skipað seg í ein politiskan flokk á tingi, ið nevnir seg ”sambandsmenn”. Flokkurin er ein liberalur flokkur, sum virkar fyri eini støðugari og frísinnaðari menning av Føroya fólki, búskaparlig, mentunarliga og stjórnarliga. Flokkurin gongur inn fyri, í ríkisfelagsskapi við Danmark, at reka ein framburðssinnaðan politikk á øllum økjum.
Innihaldsyvirlit
Formenn[rætta | rætta wikitekst]
- 1906 Fríðrikur Petersen
- 1917 Oliver Effersøe
- 1924 Andrass Samuelsen
- 1948 Johan M. Fr. Poulsen
- 1970 Trygvi Samuelsen
- 1974 Pauli Ellefsen
- 1990 Edmund Joensen
- 2001 Lisbeth L. Petersen
- 2004 Kaj Leo Johannesen
- 2015 Bárður á Steig Nielsen
Sambandsløgmenn[rætta | rætta wikitekst]
- Andrass Samuelsen (1948 - 1950)
- Kristian Djurhuus (1950 - 1958, 1968 - 1970)
- Pauli Ellefsen (1981 - 1985)
- Edmund Joensen (1994 - 1998)
- Kaj Leo Johannesen (2008-2015)
Umboð á Løgtingi 2011-2015[rætta | rætta wikitekst]
Á løgtingsvalinum 29. oktober 2011 fekk Sambandsflokkurin 8 tingfólk vald. Hin 10. februar 2014 vaks flokkurin við einum tingmanni afturat, tá Gerhard Lognberg gjørdist limur í flokkinum, eftir at hann varð koyrdur úr Javnaðarflokkinnum 2. november 2013 og síðan var uttanflokkatingmaður í góðar tríggjar mánaðar. Sambandsflokkurin hevur ikki havt 9 tinglimir síðan 1932.[2]
Umboð á Løgtingi 2015-2019[rætta | rætta wikitekst]
Umboð í Landsstýrinum[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Parties and Elections in Europe: The database about parliamentary elections and political parties in Europe, by Wolfram Nordsieck
- ↑ Kvf.fo, Gerhard Lognberg er tingmaður fyri Sambandsflokkin
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Fólkaflokkurin · Framsókn · Javnaðarflokkur · Miðflokkurin · Sambandsflokkurin · Sjálvstýrisflokkurin · Tjóðveldi