text:
Fólkatalið í heiminum fjølgast við fleiri hundrað miljónum um árið - men vit fara at gerast færri. Í ongum av hinum norðurlondunum – heldur ikki teimum smærru – stendur minking í fólkatalinum fyri framman. Men í Føroyum minkar tað.
Uttan mun til hvørjar orsøkirnar eru, so eiga vit at møta hesi vanlukku sum ein tjóð – uttan mun til flokkslit.
Tí ein vanlukka er tað.
Kann rákið vendast?
At fólkatalið minkar stendst av at samfelagið ikki megnar at halda halda fólkinum í landinum, tí tey so ella so hava hildið eydnuna finnast aðrastaðir enn her heima.
Og megna vit ikki at gera lívið so mikið fagurt í landinum, at fólk ikki flytur burtur at finna eydnuna, so eru vit miseydnað sum samfelag.
Eitt miseydnað samfelag vilja vit ikki vera.
Tað avgerandi stóra talið av fólki mistu vit undir kreppuni í nítiárunum, og so mikið lekur javnt av landinum onnur ár, at vit fjølgast ikki aftur.
Talið av burðarførum kvinnum – og tilvaxandi burðarførum kvinnum – minkaði so nógv, at fyri framman stendur javnt minkandi burðaravlop, sum um eini fimmtan ella tjúgu ár verður negativt. Tá fara fleiri at doyggja burturav, enn tað setist við av børnum.
Men ber til at venda rákinum?
Tað vita vit sjálvandi ikki, fyrr enn vit hava roynt tað, men eitt er vist, og tað er at nógv skal til.
Eitt vita vit, og tað er at bara stór nettotilflyting av fólki kann venda gongdini. Fleiri skulu flyta til Føroya, og færri flyta burtur.
Til at venda hesum vanlukkuliga ráki mugu vit seta øll segl á skútuna og lata hetta eina tjóðarmálið gjøgnumsúrga allan politikk.
Vinnumál, skúlamál, mentamál, byggimál, sosialmál og allur annar politikkur má venda sama veg, skal nakað gott spyrjast burturúr. Og í hesum málum kunnu vit hava ymsar áskoðanir um so mangt, men vit mugu vera samd um stavnhaldið – at fáa fólkatalið at vaxa, og at halda fram at vaxa.
Tjóðarmál – ikki hundakunstirAt hetta ikki kann vera ein flokkspolitisk uppgáva, men má vera fremsta tjóðarmál – tað skal eingin ivast í. Tí hetta er eitt átak, sum skal standa við og virka áhaldandi í fleiri áratíggju, um rákið skal vendast.
Alt Løgtingið og øll politisk ætlan má í áratíggju hava hetta sum fremsta mál – at snara skútuni burtur frá vanlukkuni og á kós móti einum bjartari útliti.
Men fólkatalsbroytingar av hesum slag henda líðandi og eru ikki heilt so einfaldar at fáa eyga á. Vanlukkan, vit nú hóma, var gróðursett undir fráflytingini í árunum frá 1990 til 1995, men ikki fyrr enn einaferð um leið 2020 fer fólkatalið rættuliga at minka.
Tí krevst meira enn partapolitiskt kegl og opportunistiskur hundakunstur at viðgera hetta málið og at fáa gjørt nakað við tað.
Men tað er kortini akkurát í politikkinum – í Løgtinginum – at málið má reisast. Og tað má reisast við tí álvara sum slík vanlukka krevur.
Ongin annar enn Løgtingið kann blása í lúðurin og savna fólkið um hetta eina málið, so at øll stremba eftir sama máli. Tað verður bara landsfyrisitingin og landsstýrini komandi, sum áhaldandi kunnu seta so stór og hugbjørt tiltøk í verk, sum her krevjast.


c: text/html

text:
Býráðsfundur 27. januar 2011 kl. 17.00
Býráðslimir:
Magnus Rasmussen, formaður
Sæunn Ó. Hansen, næstformaður
Beinta Olsen
Klæmint Østerø
Bjarni Kjeld
Arnfinn Langgaard
Karl Rasmussen
Kristian Gaardbo
Fríðbjørg Weihe
Hans Jákup Johannesen
Kári E. Jacobsen
Ikki møtt :
Karl Rasmussen
Kári E. Jacobsen
1.
J. nr. 11/00035
Stongt mál
2.
J. nr. 520 – 10/00639
Uppskot til fíggjarætlan fyri Kongshavnar havnastýri fyri 2011.
-Vinnu og Havnarnevndin hevur á fundi 17/01-2011 mælt til, at samtykkja fíggjarætlanina fyri Kongshavnar havnastýri fyri 2011.
-Býráðið hevur á fundi 27/01-2011 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndini.
3.
J. nr. 512 – 11/00028
Stuðulsfelagið 22/10-2010 søkir um optión uppá grundstykki norðan fyri íbúðirnar á Blikagøtu í Runavík, til bygging av sambýli til fólk við menningartarni.
-Byggi- og býarskipanarnevndin hevur á fundi 19/01-11 viðgjørt málið. Samtykt var at geva stuðulsfelagnum optión í eitt hálvt ár, við møguleika fyri leinging, treytað av at kommunan fær stykkið til keyps.
Býráðið hevur á fundi 27/01-2011 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini.
4.
J. nr. 11/00059
Stongt mál

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Christian Høgni í FSF Varpinum
ítróttur18-08-2017 - 09:00 - Jóanis Albert Nielsen
FSF: Gestur í FSF Varpinum hesaferð er runavíkingurin, Christian Høgni Jacobsen. Eftir at hava verið uttanlands í lestrarørindum í seks ár, er fyrrverandi málslúkurin nú aftur í Føroyum.
37 ára gamli Christian Høgni Jacobsen hevur roynt mangt og hvat á síni fótbóltsleið. Í fremstu deildini í Føroyum hevur hann spælt fyri NSÍ, HB og B68, og harafturat hevur Christian Høgni eisini spælt fýra Superligadystir fyri Esbjerg.
Fyri seks árum síðani mestsum hvarv Christian Høgni Jacobsen úr føroyskum fótbólti. Men eftir at hava verið í Danmark og fingið sær útbúgving sum lærari, er fyrrverandi málslúkurin aftur á klettunum, og roynir nú at vinna sær pláss á besta liðnum hjá NSÍ.
Christian Høgni Jacobsen hevur eisini roynt seg á landsliðnum, og frá 2001 til 2010 gjørdist tað til 50 landsdystir og tvey mál fyri Føroyar. Í FSF Varpinum fortelur Christian Høgni um sína fótbóltsleið, sum í nógvar mátar hevur verið sera spennandi.


text:
- Publiceret den 07 septembur 2016
- Víst: 1762
Kvøldseta í Tjørnuvík 20.04.16.
Nú ber til at síggja øll staðanøvnini í Sunda kommunu her á heimasíðu míni, og í tí sambandi fari eg at siga nøkur orð um hetta staðanavnaarbeiðið. Tað var í 2013, at Sunda kommuna tók ta avgerð at samla, skráseta og talgilda øll staðanøvn í kommununi. Í kommununi eru 11 bygdir, Hósvík, Hvalvík, Streymnes, Langasandur, Haldórsvík, Tjørnuvík, Saksun, Oyri, Oyrarbakki, Norðskála og Gjógv, so tað var ikki sum at siga tað at fáa hetta at hanga saman. Í summum bygdum var eitt ávíst skrásetingararbeiði gjørt, men í øðrum bygdum mátti byrjast frá grundini av. Heðin Zachariasen, borgarstjóri, stevndi fólki til fundar á Oyrarbakka. Her hevði hann samlað teir, ið høvdu skrásett nøvn, og aðrar, ið skuldu byrja frá grundini av. Hann greiddi frá ætlanini og mannagongdini framyvir. Fyritøkan Munin í Havn skuldi standa fyri tí tøkniliga partinum, og Noomi Káradóttir Rasmussen, frá Sunda kommunu, skuldi samskipa tað heila. Hetta ljóðaði alt samalt sera spennandi, og menn vóru fúsir at fara til verka - menn - jú, har vóru bara menn. Bygdirnar og manningarnar vóru hesar: Hósvík (Hans Erland í Brekkunum), Hvalvík og Streymnes (Sjúrður Ferjá), Saksun (Jógvan Magnusson), Langasandur (Bjørgheðin Jacobsen), Haldórsvík (Atli Fossádal, Henry Andreasen og Mikkjal Samuelsen), Tjørnuvík (Hans Esbern Heinesen, Steinbjørn Magnussen og Tórhallur Magnussen), Oyri og Oyrarbakki (Torkil Dahl og Marius Debes), Norðskáli (Hanus Petersen og Haraldur Joensen) og Gjógv (Ásfinn Sigvardsen). Afturat hesi manningini vóru eisini nøkur hjálparfólk okkurt kvøldið.
Jógvan, Jóhan og Hanus Hanus, Kári, Ásfinn, Sjúrður, Hans Erland og Atli.
Avrátt var - sum sagt - at Noomi skuldi samskipa og vera "lærari" okkara. Nógv var at seta seg inní á tí tøkniliga partinum, tí vit skuldu - hvør í sínum lagi - læra at seta knattstøður til nøvnini, skriva frágreiðingar, bólka nøvnini og seta myndir inn. Tað var skipað soleiðis, at fyritøkan Munin lærdi Noomi, hvussu hesin parturin skuldi gerast, og so var tað hennara uppgáva at flyta lærdómin yvir á okkum - og tað gjørdi hon til fulnar. Vit komu saman á kommunuskrivstovuni á Oyrarbakka minst eina ferð um mánaðin. Sjálvt arbeiðið gjørdi hvør einstakur heima við hús, og so komu vit saman fyri at meta um støðuna og stinga út í kortið, hvat skuldi verða fingið frá hondini, til vit hittust aftur. Hetta vísti seg at vera ein skilagóður arbeiðsháttur, sum legði eitt ávíst trýst á hvønn einstakan um at gera sítt heimaarbeiði fyri ikki at vera í afturhond, tá ið vit samlaðust aftur. Jú, tað kendist sum at ganga í skúla - hava lektiur fyri - og Noomi var lærarin. Tað var læruríkt, gevandi og stuttligt at møta upp á Oyrarbakka um kvøldarnar. Kaffi og kaka á borðinum - saman við skilagóðum og fittum monnum, ið høvdu eitt felags áhugamál: staðanøvn. Mangir vóru spurningarnir, og mong vóru ivamálini, men tú hevði altíð kensluna av, at tað gekk móti málinum. Av og á møtti borgarstjórin upp fyri at fáa upplýst, hvussu tað gekst, og um onkur møguligur kinkur var á tráðnum. At hann fylgdi málinum upp og sýndi áhuga, hevði eisini sína góðu ávirkan. Prátið vat lívligt, og mangt forvitnisligt var havt á lofti: søgur vórðu sagdar um einstøk nøvn, tosað varð um upprunan til sjáldsom nøvn, tosað varð um gøtur bygdanna millum o.m.a. So við og við kendist hetta sum ein felagsskapur, og hesar kvøldarstundirnar vóru prís verdar, tí tú fórt aftur at húsum við nýggjum móti um at fara undir næstu lektiu. At tað skuldu ganga nærum 3 ár frá tí fyrsta fundinum á Oyrarbakka til tann seinasta fundin á vári 2016, hevði eg ikki droymt um. Jú, sanniliga var hetta ein tíðarkrevjandi uppgáva, og vit vóru allir líka spentir, tá ið Noomi boðaði frá, at kommunan bjóðaði okkum til at góðan bita í Áarstovu í Havn tann 19. apríl 2016, og at staðanøvnini fóru at verða løgd út til almenningin á eini kvøldsetu í Tjørnuvík 20. apríl. Havnartúrurin var fínur - bæði so og so - men ikki lá fyri hjá øllum at møta upp.
Á Áarstovuferð í Havn.
Kvøldsetan í Tjørnuvík var hátíðarlig, og altvar sligið stórt upp - sum tey nú eru farin at málbera seg. Væl av fólki var komið á kvøldsetuna - og kaffi við lagkøku var eisini á skránni. Tórshavnar manskór - allir í føroyskum klæðum - setti ein serligan dám á kvøldið, og tað gjørdi løgmaður okkara, Aksel Johannesen, sum eisini hevði ómakað sær norð til Tjørnuvíkar, so sanniliga eisini.
Aksel Johannesen, løgmaður. Sjúrður Ferjá fær gávu.
Løgmaður og borgarstjórin, Heðin Zachariasen, søgdu nøkur skilagóð orð og fegnaðust um, at hetta klípið (staðanøvnini) var komið at sita fast í mentanarvarða føroyinga. Noomi legði staðanøvnini fram og vísti, hvussu heimasíðan skuldi brúkast. Kvøldsetan endaði við, at borgarstjórin handaði staðanavnamonnunum hvør sín varða - av glasi - og tað frøddust teir um.
Noomi við tí fína varðanum, sum vit fingu.
Hetta var eitt sera hugnaligt kvøld, og tað kendist væl at koyra aftur at húsum vitandi um, at nú eru staðanøvnini almenn. At tey liggja á netinum - og ikki í bókum - hevur fyrimunir og vansar við sær. Fyrimunurin er, at tað ber framhaldandi til at arbeiða víðari við savninum - tað ber til at rætta feilir - tað ber til at fáa fleiri frásagnir - tað ber til at økja um myndasavnið - ja, tað nógva ber til. Vansar? Tey eldru fólkini eru ikki so von við telduna. Ein bók er ein bók - og hugnalig at sita við.
Stóra tøkk eigi Sunda kommuna, sum gjørdi tað møguligt at fáa staðanøvnini fram í ljósið.
es. Staðanøvnini síggjast eisini á sunda.kort.fo
Fleiri myndir eru í myndasavninum.


text:
Skal góðskan vera av besta slag, er umráðandi at handfara vínið rætt. Ymsu vínini skulu handfarast ymiskt, og her eru nøkur góð ráð um, hvussu tú kanst bera teg at frá keypi til skeinking.
Keyp
Gott er at keypa vínið í góðari tíð. Vín skal ikki keypast sama dag, sum tað skal njótast. Alt vín hevur gott av at hvíla minst eitt samdøgur.
Goymsla
Vín búnast og verður betri av at verða goymt. Goym vínið myrkt, har ongar ristingar eru.
Best er at goyma vínið í 10-14 hitastigum. 15-20 hitastig oyðileggja ikki vínið, men tað búnast skjótari í hesum hitanum. Hiti yvir 20 stig er ikki heppin. Vín má ongantíð frysta.
Goym altíð vínið liggjandi, so proppurin ikki tornar. Um proppurin tornar, sleppur súrevni at víninum, og vínið oyðilegst.
Borðreiðing
Hitin er sera avgerandi fyri, hvussu vínið smakkar. Er vínið ov kalt, kemur smakkurin ikki til sín rætt. Er vínið ov heitt, doyvir alkoholdampurin tað besta í bæði anga og smakki.
Jú kaldari vínið er, tess frískari tykist tað. Tí er hvítvín betri egnað at borðreiða kalt enn reyðvín.
Svaling
Lættari er at geva hvítvíni rætta hitan enn reyðvíni. Nógvir hættir eru at køla vínið. Besti og skjótasti mátin er at seta vínið í eina spann við vatni og ísi. Eisini kann vínið standa undir rennandi, køldum vatni.
Køliskápið kann nýtast, men lat ongantíð vínið liggja ov leingi í køliskápinum.
Upphiting
At hita vín tekur longri tíð. Best er at seta reyðvínið í køkin, helst dagin fyri borðreiðing. Mælt verður staðiliga frá at royna at skunda undir upphitingina. Víngóðskan minkar, verður fløskan hitað við heitum vatni ella á annan hátt.
Upplating
Eldri og búgvin reyðvín eiga at verða latin upp stutt undan borðreiðing. Tað sama er galdandi fyri portvín. Ung og frísk reyðvín tola at verða latin upp langt undan borðreiðing, upp í fleiri tímar. Hvítvín og rosévín eiga at verða latin upp stutt undan borðreiðing.


text:
Tíðindi
2. mars 2018
Ikki hissini tíðindi!
Og ikki hissini vøggugáva frá landsins myndugleikum til allar komandi føroyingar. Eiga vit at frøast? Ja, tað eiga vit helst. Fara foreldur at syngja meira fyri sínum børnum? Eg ivist … Undrast vit? Ja, helst eru vit fleiri, ið gera tað.
Landsstýriskvinnan fer helst eisini at verða minst fyri sína avgerð, kanska meira, enn um vit fingu ein eyka tíma til sangundirvísing í skúlanum. Sagt verður, at hetta er ein liður í málmenning hjá okkara børnum, og at fleiri átøk verða gjørd í hesum sambandi. Tað gleðast vit sjálvandi um og bíða spent eftir, hvørji hesi átøk verða. Hetta er eitt kostnaðarmikið átak, og kanska vit undrast á hesa raðfestingina, tí hon fer óivað ikki at gera tann stóra munin.
Hví ikki?
Vit eiga rættiliga nógvar songbøkur, bæði gamlar og nýggjar, ið flestu heim eiga, og sum foreldur brúka og syngja úr fyri og saman við sínum børnum. Tey, ið ikki syngja fyri barninum nú, fara heldur ikki at syngja fyri barninum, eftir at vøggugávan er komin í húsið. Sangbøkurnar verða dagliga brúktar í skúlum kring landið, men kanska ikki so nógv, sum tær áttu at verið. Vit eiga eisini fleiri bøkur við barnasangum til tey smæstu, ið vera brúktar bæði í innskúlingini og í barnagørðum. Spurningurin er so, um politiska vøggugávan fer at broyta hetta, og um børnini fara syngja enn meira hóast fína heitið, “Barnasangbók Føroya fólks”.
Sangurin hevur tað ikki serliga gott í fleiri skúlum. Orsøkirnar til hetta eru helst fleiri. Tær sangbøkur, vit eiga, kundu verið nógv meira brúktar, t.d. um vit fingu sang og tónleik á tímatalvuna. Morgunsangurin er ikki tagnaður, men dovnaður fleiristaðni, sum er stórt spell. Ein orsøkin sigst vera, at stundir og orka eru ikki til sang, tá ið hann skal flættast inn í vanligu undirvísingina. Vit skulu m.a. náa pensum, og fakligu krøvini hækka. Morgunsangurin hevur ofta einki fylgispæl, summstaðni verður biðið faðirvár, og lítil lestur lisin í staðin fyri at syngja. Kanska tí at hugburðurin til sang og venjingin í at syngja ikki hevur nóg góðar karmar. Kanska eitt komandi átak frá MMR í at menna málið hjá okkara børnum verður at menna sangin og morgunsangin í fólkaskúlanum?
Tað eru sostatt ikki bøkurnar, ið tróta, men heldur tímar at syngja úr teimum. Kreativu lærugreinirnar eru skerdar inn á bein. Sangtímar, tónleikatímar, ljóðføristímar og tímar at menna kreativu lærugreinirnar mangla. Tí kenst tað eitt sindur sum, at vøggugávan er sum at geva við aðrari hondini og taka við hinari. Geva nýføðingunum og taka frá næmingunum.
Um hugburðurin til sang fer at broytast við vøggugávuni, skal eg her lata vera ósagt, livst so spyrst.
Sigurlaug Fossdal, lærari. Klumma í Skúlablað nr 1, 2018.
Savnsmynd
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Tori eg at koppseta dóttur mína?
Tak niður grein
Tori eg at koppseta dóttur mína?
Sosialurin nr. 148 · 9. januar 2015
Skriva greinina hava: Rebekka Norðoy, Katrin frederiksberg og Ebba Lisberg Hansen
Inngangur:
Helena legði stillisliga telefonina niður á køksborðið. Nú var hon komin í iva. Avgerðin, ið hon fyrr hevði verið so sannførd um, var nú merkt av ótta og ivin kom sníkjandi. Nú var tað longu í næstu viku, at 12 ára gamla dóttirin skuldi koppsetast. Men hvat um tað, ið vinkonan akkurát hevði sagt henni, passaði?


text:
Sersáttmáli millum
Maskinmeistarafelagið
Og Reiðarafelagið fyri Farmaskip
Sersáttmáli fyri maskinmeistarar við størri skipum í frálandavinnu
§1 Sáttmálaøki
Hesin sáttmáli fevnir um skip í frálandavinnu, har bæði BT og framdráttarmegi eru 3000 ella hægri.
Stk.2. Uttan mun til ásetingina í stk. 1 fevnir sáttmálin um skip undir 3000 BT / KW um manningin verður lønt mánaðarliga.
Stk. 3. Høvuðssáttmálin millum Maskinmeistarafelagið og Reiðarafelagið fyri Farmaskip er galdandi fyri hesi skip í tann mun niðanfyri nevndu viðurskifti ikki víkja frá høvuðssáttmálanum.
Undantikið er tó § 2 stk. 9 í høvuðssáttmálanum, sum ikki er galdandi.
§ 2 Hýrur
Mánaðarliga hýran verður ásett við útgangsstøði í høvuðssáttmálanum fyri tann lønarflokk, sum er galdandi fyri tað ávísa skipið í KW.
Stk.2. Fasta mánaðarhýran er fyri 12 tímar um samdøgrið.
Stk. 3. Lønin er ásett í fylgisskjali til henda sáttmála og er at meta sum partur av hesum sáttmála.
Viðbót fyri ásetingina í § 5, stk, 1 í hesum sersáttmála fyri frálandavinnu (Multi purpose standby, supply- og ankerhandler vessels) er íroknað lønirnar í hesi lønartalvu. Hetta merkir, at verður ásetingin broytt, verður lønartalvan broytt samsvarandi.
§ 3 Yvirtíð
Um farið verður út um 84 tímar um vikuna, verður goldin yvirtíð sambært reglunum í § 3 í høvuðs-sáttmálanum.
§ 4. Frítíð og útmynstring
Arbeitt verður eftir einari 1:1 skipan. Ferðing er íroknað frítíð, tó í mesta lagi 3 dagar fyri hvørt skeið á 6 vikur. Íroknað hesum frídøgum er frítíð sambært løgtingslóg um frítíð við løn nr. 30 frá 7. apríl 1986 við seinni broytingum.
Stk. 2. Útmynstringin er í mesta lagi 6 vikur umborð, og 3 dagar til ferðing samanlagt báðar vegir. Um siglt verður uttanfyri Norðurevropa er útmynstringin tó í mesta lagi 8 vikur umborð, og 3 dagar til ferðing samanlagt báðar vegir.
Stk. 3. Um farið verður út um ávikavist 6 og 8 vikur umborð verður goldið 1/2 frídag eyka fyri hvønn dag út yvir. Um farið verður 14 dagar út um ávikavist 6 og 8 vikur, verður goldið 1 frídag eyka fyri hvønn dag út yvir teir 14. Hetta er tó ikki galdandi um maskinmeistari sjálvur hevur ynskt, at vera longur umborð.
§ 5. Arbeiðssteðgur
Maskinmeistarar, íð mynstra eftir hesum sersáttmála frásiga sær rættin til, at fara í arbeiðssteðg í eitt 4 ára skeið, roknað frá 1. mars 2016.
Stk. 2. Hýruhækkingar í høvuðssáttmálanum eru eisini galdandi fyri henda sáttmála við somu gildiskomu.
Stk. 3. Sjálvt um sáttmálin er uppsagdur, og tíðarfreistin fyri endurnýggjan er úti, skulu partarnir yvirhalda gamla sáttmálan til ein nýggjur er góðkendur ella arbeiðssteðgur er settur í verk eftur reglunum niðanfyri.
Stk. 4. Partarnir viðurkenna rættin hjá hvørjum øðrum til at lýsa og seta í verk arbeiðssteðg eftir hesum reglum.
Stk. 5. Arbeiðssteðgur kann bert setast í verk um so er, at hann er rættstundis fráboðaður mótpartinum.
Stk. 6. Um tað er ætlanin, at seta arbeiðssteðg í verk, skal tað kunngerast hinum partinum við serligum innskrivaðum brævi í minsta lagi 1 mánaða frammanundan, at arbeiðssteðgurin er ætlaður at verða settur í verk.
Stk. 7. Sum arbeiðssteðgur er her at rokna verkfall, verkbann, ella onnur niðurlegging av arbeiðinum. Tað er ikki loyvt at seta í verk arbeiðssteðg, meðan sáttmálin er í gildi.
§6 Bjarging
Um reiðaríið við sáttmála hevur frásagt sær rætt til bjargingarløn í tí dagliga arbeiðinum, hava maskin-meistarar og motorpassarar ikki rætt til bjargingarløn.
§ 7. Gildi sáttmálans
Stk. 1. Hesin sáttmálin kemur í gildi tann 1. mars 2017, og kann sigast upp frá báðum pørtum við 3 mánaða varningi, tó í fyrsta lagi til 1. mars 2019.
Tórshavn, 20. februar 2017
Maskinmeistarafelagið Reiðarafelagið fyri Farmaskip


text:
22. desember 2016Nr. 149
Kunngerð um fiskiskapin hjá skipum undir grønlendskum flaggi í føroyskum sjógvi í 2017
Við heimild í § 9, stk. 1, nr. 4, 6, 7 og 13, § 9, stk. 2, § 10, stk. 6, § 25 og § 40, stk. 2 og 3 í løgtingslóg nr. 28 frá 10. mars 1994 um vinnuligan fiskiskap, sum broytt við løgtingslóg nr. 58 frá 2. juni 1995, § 6 í løgtingslóg nr. 92 frá 13. juni 1995, løgtingslóg nr. 50 frá 20. mai 1996, løgtingslóg nr. 64 frá 20. mai 1996, løgtingslóg nr. 84 frá 6. juni 1997, løgtingslóg nr. 69 frá 18. august 1998 og løgtingslóg nr. 107 frá 3. november 2016, verður ásett:
Kapittul 1
Virkisøki
§ 1. Kunngerðin skipar fiskiskapin í føroyskum sjógvi hjá skipum undir grønlendskum flaggi samsvarandi sínámillum fiskiveiðiavtalu millum Føroyar og Grønland fyri 2017.
Kapittul 2
Veiða eftir svartkjafti
§ 2. Loyvt er skipum undir grønlendskum flaggi at veiða 13.000 tons av svartkjafti í føroyskum sjógvi í 2017.
Stk. 2. Umframt kvotuna sambært stk. 1 hava skip undir grønlendskum flaggi atgongd at veiða í mesta lagi 7.268 tons av svartkjafti í føroyskum sjógvi í 2017, sum er grønlendska svartkjaftakvotan í altjóða sjógvi í NEAFC skipanarøkinum í 2017.
Fiskileiðir
§ 3. Loyvt er ikki at royna eftir svartkjafti við troli á teimum leiðum nevndar í stk. 2 og 3.
Stk. 2. Á landgrunninum innan fyri linjur drignar millum hesi støð og í hesi raðfylgju:
1) 62°50'00"N, 07°11'00"V
2) 62°53'00"N, 06°40'00"V
3) 62°50'00"N, 06°10'00"V
4) 62°43'00"N, 05°38'00"V
5) 62°32'00"N, 05°02'00"V
6) 62°25'00"N, 04°15'00"V
7) 62°19'00"N, 04°00'00"V
8) 62°01'00"N, 04°00'00"V
9) 61°17'00"N, 04°56'00"V
10) 60°26'00"N, 06°10'00"V
11) 60°26'00"N, 06°32'00"V
12) 60°35'00"N, 06°35'00"V
13) 61°23'00"N, 07°30'00"V
14) 61°25'25"N, 08°01'00"V
15) 61°32'48"N, 08°20'30"V
16) 61°49'00"N, 08°41'50"V
17) 62°00'00"N, 10°00'00"V
18) 62°40'00"N, 10°00'00"V
19) 62°40'00"N, 08°00'00"V
20) 62°50'00"N, 07°11'00"V
Stk. 3. Á Føroya Banka innan fyri linjur drignar millum hesi støð og í hesi raðfylgju:
1) 60°50'00"N, 07°57'00"V
2) 61°03'00"N, 07°57'00"V
3) 61°15'30"N, 08°16'00"V
4) 61°13'20"N, 08°42'12"V
5) 61°00'00"N, 09°11'00"V
6) 60°48'40"N, 09°25'00"V
7) 60°24'00"N, 09°07'00"V
8) 60°50'00"N, 07°57'00"V
Reiðskapur
§ 4. Tá svartkjaftur verður veiddur við uppsjóvartroli, mugu meskarnir í trolinum ikki vera minni enn 35 mm.
§ 5. Trolið skal hava innsetta skiljirist, tá roynt verður eftir svartkjafti á leiðunum norðan fyri 60°20'00''N, og sunnan fyri eina linju drigna í ein beinan eystan úr punktinum 63°00'00''N, 06°00'00''V og út á fiskimarkið, og 315° rættvísandi úr punktinum 63°00'00''N, 06°00'00''V og út á fiskimarkið.
Stk. 2. Ristseksjónin skal setast inn framman fyri posan. Ristin skal hava rimar við í mesta lagi 55 mm millum hvørja. Hallið á ristini skal vera 45°-60°. Op skal vera í netinum undir ristini. Opið skal vera breiddin á ristini og skal vera frítt soleiðis, at hjáveiða ótarnað sleppur út. Skjal 1 vísir skitsu av rist og ristseksjón.
Kapittul 3
Veiða eftir norðhavssild
§ 6. Skip undir grønlendskum flaggi kunnu veiða 2.500 tons av norðhavssild í føroyskum sjógvi. Henda kvotan kann eisini fiskast í altjóða sjógvi í NEAFC økinum.
Fiskileiðir
§ 7. Kvotan, sambært § 6, kann í føroyskum sjógvi bert fiskast uttan fyri linjur drignar 12 fjórðingar úr grundlinjunum og norðanfyri 62˚30N.
§ 8. Fiskifør, sum fiska sambært hesi kunngerð, skulu halda seg til ásetingarnar um friðað øki og reiðskap í §§ 9 a og 9 b í løgtingslógini, §§ 11 og 12 í kunngerð um fiskiskapin í føroyskum sjógvi við fiskiførum, sum eru skrásett í Føroyum, og § 1 í kunngerð um tíðaravmarkað veiðibann á gýtingarleiðum.
§ 9. Kemur skip inn í øki, har tað ikki hevur loyvi at fiska, skal allur fiskireiðskapur vera burturstúgvaður á sínum natúrliga staði og trolwirar úrsjeklaðir.
Reiðskapur
§ 10. Tá norðhavssild verður veidd við uppsjóvartroli, mugu meskarnir í trolinum ikki vera minni enn 35 mm.
Ymiskar ásetingar um útgerð umborð fyri skip, sum veiða norðhavssild
§ 11. Gloppið millum rimarnar í pumpukassanum kann í mesta lagi vera 10 mm. Rimarnar skulu vera sveisaðar fastar. Um pumpukassin hevur hol í staðin fyri rimar, skal tvørmátið á holunum ikki fara upp um 10 mm. Hol í sliskuni, áðrenn pumpukassan, skulu ikki vera meiri enn 15 mm í tvørmát.
§ 12. Skip mugu ikki vera innrættað soleiðis, at møguligt er at tøma fisk úr tangunum yvir borð undir vatnlinjuni.
§ 13. Vørn kann krevja at fáa tekningar frá skipum, sum vísa, hvussu fongurin verður hagreiddur umborð og um tømingarmøguleikar. Skip skulu til eina og hvørja tíð hava avrit av hesum tekningum.
§ 14. Fiskifør, sum ikki frysta veiðuna umborð, hava ikki loyvi at hava ella brúka sjálvvirkandi støddarskiljarar umborð. Um veiðan verður fryst ella virkað umborð, skal hetta verða gjørt beint eftir støddarskiljing.
Kapittul 4
Ymiskar ásetingar
Loyvi
§ 15. Fiskifør undir grønlendskum flaggi kunnu bert byrja fiskiskap á føroysku landleiðunum, um tey eru á lista yvir fiskifør, sum Grønland hevur givið loyvi at fiska á føroysku landleiðunum sambært hesi kunngerð. Listin skal vera fráboðaður og góðkendur av føroyskum myndugleikum.
Hjáveiða í fiskiskapi eftir svartkjafti og norðhavssild
§ 16. Í fiskiskapi eftir svartkjafti ella í fiskiskapi eftir norðhavssild skal samlaða hjáveiðan av fiskasløgunum toskur, hýsa, upsi og kongafiskur hvørki fyri hvørt hál ella fyri túrin vera meiri enn 2% av samlaðu veiðuni fyri túrin ella hálið.
Stk. 2. Skiparin hevur skyldu at boða Vørn frá, er íblandingin av fiskasløgunum toskur, hýsa, upsi og kongafiskur meir enn 2% av samlaðu vektini í hvørjum háli ella kasti.
§ 17. Í beinleiðis veiðu eftir svartkjafti skal íblandingin av ungfiski í hvørjum háli ikki vera meira enn 50% í tali. Svartkjaftur, ið er minni enn 23 cm, mátaður fremst úr høvdinum til aftast á stertinum, er ungfiskur.
Stk. 2. Er íblandingin av ungfiski, sambært stk. 1, størri enn ásetta hámarkið, skal skiparin alt fyri eitt boða Vørn frá. Skiparin hevur skyldu at upplýsa íblandingina av ungfiski, tá ið Vørn biður um tað.
§ 18. Sambært § 35, stk. 3 í løgtingslógini kann Vørn áseta bráðfeingis veiðibann fyri ávísar veiðihættir á ávísum leiðum á landleiðunum, har íblandingin av ungfiski ella hjáveiða er meira enn ásetta hámarkið. Bráðfeingis veiðibann kann lýsast fyri upp til 2 vikur hvørja ferð.
Umrokningarfaktorar
§ 19. Við umrokning av fiski og fiskavørum til runda vekt skulu hesir umrokningarfaktorar nýtast fyri norðhavssild:
1) Kruvd, við høvdi: 1,00.
2) Kruvd, avhøvdað: 1,00.
3) Flak við skræðu og beinum: 2,00.
4) Flak, uttan skræðu, við beinum: 2,00.
5) Flak uttan skræðu og bein: 2,00.
6) Fiskamjøl: 5,11.
§ 20. Við umrokning av fiski og fiskavørum til runda vekt skulu hesir umrokningarfaktorar nýtast fyri svartkjaft:
1) Kruvdur, við høvdi: 1,20.
2) Kruvdur, avhøvdaður: 1,40.
3) Flak við skræðu og beinum: 2,80.
4) Flak, uttan skræðu, við beinum: 2,80.
5) Flak uttan skræðu og bein: 2,80.
6) Fiskamjøl: 5,11.
Undirmálssild
§ 21. Veiðan av undirmálssild skal ikki vera meira enn 10% av samlaðu vektini av veiðuni fyri túrin.
Stk. 2. Sild, ið er undir 22 cm, mátað fremst úr høvdinum til aftast á stertinum, tá hon er strekt, er undirmálssild.
Útblaking
§ 22. Loyvt er ikki at blaka ella sleppa fiski útaftur.
Verja av korallum
§ 23. Fyri at varðveita økir við korallum skulu fiskifør, sum fiska sambært hesi kunngerð, halda seg til ásetingar um friðað øki ásett í § 1 í kunngerð um friðað øki fyri troling.
Umskipingar
§ 24. Sambært § 10, stk. 5 í løgtingslógini er umskiping av veiðu ikki loyvd.
Stk. 2. Vørn kann tó loyva umskiping við bryggju í føroyskari havn samsvarandi galdandi NEAFC reglum hesum viðvíkjandi.
Fráboðanarskyldur
§ 25. Skip undir grønlendskum flaggi, sum sambært § 15 hava loyvi at fiska á føroysku landleiðunum, skulu senda fráboðan til Vørn, sum nærri ásett í skjali 2 til hesa kunngerð.
§ 26. Verður fiskað av kvotu av norðhavssild í altjóða sjógvi sambært § 6, 2. pkt., skal skipið eisini senda Vørn fráboðan sambært § 25.
Kapittul 5
Revsireglur og gildistíð
Revsing
§ 27. Brot á §§ 3-5, §§ 7-12, § 13, 2. pkt., §§ 14-15, § 16, stk. 2, § 17, stk. 2, §§ 19-20, § 21, stk. 1 og §§ 22-26 verða revsað við sekt, er ikki harðari revsing ásett eftir aðrari lóg.
Stk. 2. Er brot framt av partafelag, smápartafelag, lutafelag ella líknandi, kann felagið sum slíkt verða revsað við sekt.
Stk. 3. Sambært § 45, stk. 1 í løgtingslógini kann Vørn beinanvegin taka inn fiskiloyvið, um skiparin á fiskifarinum er skuldsettur fyri brot á reglurnar í hesi kunngerð. Fiskiloyvið kann verða tikið aftur upp til 4 vikur hvørja ferð.
Stk. 4. Sambært § 45, stk. 2, 2. pkt. í løgtingslógini kann Vørn beinanvegin taka aftur fiskiloyvið, verður brot staðfest á § 13, stk. 2, § 14, stk. 2 ella § 18, stk. 1. Fiskiloyvið kann verða tikið aftur upp til 3 vikur hvørja ferð.
Gildistíð
§ 28. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd og fer úr gildi 31. desember 2017.
Fiskimálaráðið, 22. desember 2016
Høgni Hoydal (sign.)
landsstýrismaður
/ Rógvi Reinert (sign.)
Skjal 1
Skitsa av rist og ristseksjón
Skiljiristin hevur sum endamál at skilja stóran fisk frá smáum og sleppa størra fiskinum út gjøgnum op í undirnetinum.
Ristseksjón
Ristseksjónin skal setast inn framman fyri posan. Ristin skal hava rimar við í mesta lagi 55 mm millum hvørja. Hallið á ristini skal vera 45° - 60°. Op skal vera í netinum undir ristini. Opið skal vera breiddin á ristini og skal vera frítt soleiðis, at hjáveiða ótarnað sleppur út.
Skjal 2
Fráboðanir til Vørn
Niðanfyri standandi fráboðanir skulu sendast til vakt@vorn.fo, telefaks +298 313981 ella INMARSAT-C 492880010.
1) COE - Fráboðan um, at fiskiskapur byrjar. Skal sendast, í fyrsta lagi 6 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið kemur inn í føroyskt fiskiøki.
Fráboðanin skal hava fylgjandi tekst:
2) CAT – Veiðifráboðan hvønn dag. Fráboðanin skal sendast, sjálvt um eingin veiða er fingin. Skal sendast dagliga fyrrapartin áðrenn kl. 12 UTC.
Fráboðanin skal hava fylgjandi tekst:
3) COX – Fráboðan um, at fiskiskapur endar. Skal sendast, í fyrsta lagi 8 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið skiftir frá einum fiskaslagi til eitt annað ella gevst at fiska. Verður farið úr føroyskum sjógvi, skal fráboðanin sendast í seinasta lagi 12 tímar áðrenn.
Fráboðanin skal hava fylgjandi tekst:


text:
Í dag rann eg ein annarleiðis túr. Eg hevði sett mær fyri at renna 25 km í dag, so heldur enn at renn út á Núp, og so norður í bátahylin í Haraldssundi, sum eg vanliga plagi, tá ið ein langur túrur skal avgreiðast, so valdi eg at renna allar vegirnar á vestara armi. Okkurt strekki mátti eg, treyðugt so, renna afturá aftur fyri at koma runt. Tá eg aftur stóð á Traðagøta segði Garmin Forerunner 235 23,2 km, so eg tók eina rundi niðan Undir Háls fyri at koma uppá 25 km. So vestari armur hevur á leið 25 km av kommunalum vegi.
Tempo í dag var ikki høgt, miðalferðin var 5:23 pr. km, og tað føldist gott at renna. Hugaligt at renna í bygdum øki, følist ikki so leingi.
Á grækarismessi skrivaði eg, at eg hevði onkra spennandi ætlan fyri framman. Eg havi síðani tá roynt at fyrireika meg mótvegis hesari ætlan, og vildi eg avprøva meg sjálvan áðrenn eg fór út alment við mínari ætlan. Eg havi nú í 2 vikur, runnið nógv, seinasta leygardag rann eg úr Klaksvík til Norðskálatunnilin, og seinasta vika, er longsta vika í langa tíð, eg náddi at renna 60 km. Hesa vikuna havi eg eisini runnið nógvar kilometrar, við hesum 25 km á vestara armi, eri eg komin uppá 62 km fyri vikuna. Í morgin verður eingin renning.
Síðani eg skrivaði at eg hevði onkra spennandi ætlan fyri framman hava fólk dúgliga spurt nær eg fari at avdúka mína ætlan. Tað er sera hugaligt at fólk fylgir við, so tað ger tað bara meira spennandi og avbjóðandi fyri meg. Hóast onkur smábegis prik her og der, so meti eg meg vera so væl fyri, at eg í morgin ætli mær at avdúka mína ætlan. Havi hug lata náttin ganga, og so merkja hvussu kroppurin hevur tað aftaná túrin í dag.
Tað vildi verið hugaligt at gjørt mína avdúking, tá ið KÍ hevur vunnið á ÍF í morgin. Livst so spyrst.


text:
Áðrenn sóttin svarta kom og legði oyði í Føroyum, var Víkarbyrgi í Suðuroy av størstu bygdum. Men sóttin ruddaði út í Víkarbyrgi og Hamrabyrgi (tey vóru tá bæði sum ein bygd). Eitt konufólk í Hamrabyrgi, nevnt Sneppan, livdi einsamalt eftir; men hon var vorðin so vill og stygg, at hon fekst ikki upp ímillum fólk aftur. Í Hamrabyrgi varð hon sitandi einsumøll alla sína ævi, og tí gingu menn og kastaðu kjøt niður av einum hamri til hennara, at hon skuldi ikki doyggja í hungri.
Ein toft er enn í Hamrabyrgi, sum rópast Snepphúsið eftir henni.
Søgn er eisini, at tá ið sóttin svarta hevði herjað, vóru í Sumba bert nøkur fá konufólk eftir. Synir bóndans í Akrabyrgi giftust tá hagar.
Húsavíkar bygd í Sandoy ruddaðist út av sóttini. Húsini stóðu tá heilt uppi í Kvíggjargili, og síggjast har toftir enn. Noregs kongur sendi ein mann, sum æt Nevur, til at grunda bygdina aftur. Stórastova (norðan fyri ánna) var fyrsta húsið, ið hann bygdi. Nevur giftist við hústrúini í Húsavík.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Í kvøld var ein av teimum kappingunum, har vit væntaðu okkum heiðursmerki, og vit vistu, at tað kundi blíva av tí edlasta metallinum, sum verður latið til ítróttarkappingar.
Marna Egholm og 10 aðrar spentar kvinnur vórðu skotnar í gongd á 10.000 metrateininum í dag kl. 17.00. Fleiri heilt sterkir rennarar vóru við, men undir øllum umstøðum mettu vit, at Marna hevði møguleika at vinna.
Okkara sterkasti rennari í løtuni er Marna Egholm
Tað varð byrjað heldur róliga, men so kom Hannah Howard av Isle of Man og legði seg fremst. Ferðin fór eitt sindur upp, og varð hildin á umleið 3.45 min/km. Hetta svarar til eina endatíð uppá 37.30 men er tó eitt sindur ov spakuligt til at møða argastu mótstøðukvinnurnar hjá Marnu, men gott at byrja við.
So lógu tær har allar líka til 5.000 metrar. Tá tímdi Marna ikki meira. Hon setti ferð á og legði seg á odda. Feltið strektist beinanvegin, og skjótt vóru tær bara tríggjar í oddinum. Sandison úr Hetlandi og Louise Perrio av Guernsey. Skjótt mátti Sandison sleppa, og so byrjaði tvídysturin millum Føroyar og Guernsey, millum Egholm og Perrio.
Vit minnast m.a. Perrio frá oyggjaleikunum á Álandi í 2009, tá hon vann gull beint frammanfyri okkara Súsannu Skylv Sørensen og frá 2011, tá hon á seinasta umfarinum spurtaði frá Bjørk H. Olsen og vann gull. So vit vistu útmerkað væl, at hetta var ein sera kvik madamma, sum Marna hevði tikið uppá sleip.
Ferðin fór nú niður móti 3.30 min/km, og umfar eftir umfar royndi Marna at rista Guernsey-damuna av sær. Hendan seinna gjørdi alt fyri at klistra seg fasta í ryggin á Marnu, sum so aftur royndi seg við onkrum heilt skjótum umførum av og á. Men ikki hjálpti. Og soleiðis var spenningurin í hæddini, tá tær fóru út á seinasta umfarið. Marna økti ferðina meira og meira heilt fram móti málstrikuni, men tá bert 50 metrar vóru eftir kom Perrio upp á síðuna á Marnu, og fór spakuliga fram við. Báðar høvdu givið alt tær áttu, og hóast Marna rann seinasta umfarið uppá 75 sekund, so kundi heldur ikki hon støðga Perrio, sum vann enn eina gull á 10.000 m.
Hetta var myndin alla seinnu hálvu av 10.000 m kappingini hjá kvinnunum.
Tíðin hjá Marnu í dag var 36.30, sum er 18 sekund skjótari enn á Jersey fyri tveimum árum síðani, men hálvan minutt frá hennara føroyska meti. Hetta var fimtu ferð, at Føroyar vinna silvur á 10.000 m fyri kvinnur. Sunniva Bjarnastein í 1999, Súsanna Skylv Sørensen í 2009, Bjørk H. Olsen í 2011 og Marna Egholm í 2015 og 2017. Næstu ferð verður tað gull.
Vit ynskja Marnu hjartaliga tillukku við silvurmerkinum og ynskja henni bestu eydnu við kappingunum seinni í vikuni.
Í morgun rann Alda Sigurdsdóttir Lamhauge semifinalu á 100 metrum. Aftur í dag var nógvur mótvindur. Minus 4,6 fekk Alda, sum rann á geil seks í øðrum riðlinum. Og aftur í dag fekk Alda sum best burtur úr og rann upp til sítt allarbesta. Hon var fjórða á málið í riðlinum. Í riðli eitt, sum fekk nógv minni mótvind, vóru allar skjótari. Tað merkir so, at Alda, sum hevði 10. bestu tíð áðrenn finalurnar, varðveitti samlaða plássið nummar 10.
Avgjørt eitt góðkent úrslit, og sera stuttligt hjá okkum langt um leingi at hava kvinnur so væl við í spurtkappingunum.
Alda hevur umboðað Føroyar á besta á sínum fyrstu leikum
Seinasta kappingin í kvøld, var tá Jan Elmar Sørensen rann finalu í 3.000 m forðarenning. Jan Elmar, sum hevur verið heldur ivasamur vegna ein skaða í tjúkkanum, merkti beinanvegin til skaðan, og rann við pínu allan vegin.
Serliga um forðingarnar og ikki minst vatngrøvina var pínan ring. Tað bleiv ikki betri, tá Jan Elmar av óansni smekkaði ein pík í breytina, og fór sendandi barðlangur fram eftir rommum beint framman fyri eina forðing. Hann reistist tó spakuliga aftur, klintraði upp um forðingina og helt fram at kappast. Hetta fallið kostaði honum eini 15-20 sekund.
Úrslitið gjørdist sjálvsagt langt frá tí, sum Jan Elmar hevði ætlað. Við tíðini 10.56,36 endaði Jan Elmar nummar sjey av teimum átta luttakarunum.
Skaðin gjørdi, at Jan Elmar ikki fekk sett av plankanum, og tí endaði í djúpa endanum. Hetta kostaði nógva tíð.
Í morgin hava vit bara tvær kappinngar. Men hetta verður ein sera spennandi dagur kortini, tí vit skulu fyri fyrstu ferð renna boðrenning (4×100) og so skulu vit síggja Rebekku Fuglø renna 1.500 m finalu. Skráin sær soleiðis út:
- kl. 12.00 – 4×100 m kvinnur (Alda, Elisabet, Margit, Oddvør)
- kl. 17.40 – 1.500 m kvinnur – Rebekka Fuglø


text:
Plastvindeygu verða sum frá líður matt og grá á at líta. Men tað ber til at reinsa plaskarmarnar. Eru tey ikki so øgiliga slitin ella skitin, er nóg mikið at vaska við grundreinsi og so skola við vatni. Eru tey verri farin, ber til at fáa tey hvít og pen aftur við at brúka lakk-reinsievnini Slipol ella Slipoline.
Slipol er eitt sindur sterkari enn Slipoline, so eru vindeyguni ikki blivin so grá ella svørt, er nóg mikið við slipoline. Vindeygu, sum eru sera skitin, kunnu viðgerðast við Wienerkalk.
Fyri at verja tey í framtíðini, er tað hent at smyrja plasti við bilvoksi – antin beinanveg, tey eru sett í, ella aftaná at tey eru reinsað.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Skógrøkt landsins fingið leiðara í føstum starvi
Michael K. Jacobæus er settur í starvið sum deildarleiðari hjá Skógrøkt landsins.
Michael K. Jacobæus er útbúgvin lendisarkitektur á Landbúnaðarháskúlanum í Keypmannahavn.
Hann var ein teirra, sum á sinni stovnaði partafelagið Hjálpirót.
Avloysari
Michael K. Jacobæus hevur seinasta árið røkt starvið sum leiðari á Skógrøktini sum avloysari.
Fyri ta tíð var hann í 20 ár hjá Tórshavnar kommunu, fyrst sum býargartnari og seinastu tíggju árini sum lendisarkitektur á plandeildini.
Tróndur Leivsson, sum nú er stjóri á Búnaðarstovuni, var deildarleiðari hjá Skógrøkt landsins.
Sí eisini


text:
Hallur av Rana 18.05.2018 (07:30)
- Náa stór mál
- Tað er generelt fyri tey fólk við Cystisk fibrosu, ið eg kenni, at tey náa stór mál. At renna eitt marathon er eitt stórt mál hjá øllum, óansæð um man er frískur og sjúkur. Tað hava bæði eg og Helena Dahl Olsen megnað, meðan onnur hava runnið hálv marathon. At vit gera tað við okkara lungafunksjón er heilt fantastiskt. Høgni Kunoy Dávason er eitt annað dømi. Hann er kendur um allan heim fyri sítt Taekwondo virksemi.
Tað sigur Ragnar Isaksen, ið er ein av fimtan føroyingum, ið hevur arvaligu sjúkuna Cystisk fibrosu, í samrøðu Vikuskiftis-Sosialin, har temaið hesa vikuna er um arvaligu sjúkuna.
Hóast Ragnar Isaksen hevur skerda lungafunksjón vegna sjúkuna, so hevur tað ikki forðað honum í at liva eitt aktivt lív og hevur hann millum annað umframt at runnið eitt marathon verið FM-meistari í golf fleiri ferðir, umboðað Føroyar á Oyggjaleikunum fýra ferðir og skal í summar súkkla til Paris við Tema Rynkenby. Og á ein hátt metir Ragnar Isaksen, at sjúkan hevur sín leiklut í hesum.
- Vit hava okkurt í okkum. Tað er nokk tað, at vit muga kempa fyri lívinum hvønn dag. Vit kunna eins væl gera tað øgiliga gott, tá ið vit allíkavæl gera tað, sigur Ragnar Isaksen.
Til ber at lesa eina longri samrøðu við Ragnar Isaksen í blaðnum, ið er til keyps í sølubúðum kring landið.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Lamba
Lamba er gomul søgulig bóndabygd, nevnd í 1350, men kann væl vera eldri.
Tá talað verður um bygdina Lamba kemst ikki uttan um "Norsku Løvu". Hetta var ein donsk bark, sum nýggjársaftan í árinum 1707 í ódnarveðri rak á land og fórst í briminum út fyri Lamba. Øll manningin bjargaðist, og skal tað vera ein av manningini, sum yrkti vísuna "Norske Løve". Skipið skuldi reka inn á eina gjógv og smildrast, og eitt omanlop skuldi leypa oman yvir gjónna, og skipið skuldi hvørva í omanlopinum.
Ein túrur eftir varðagøtuni Lamba-Rituvík er ein fín uppliving. Túrurin byrjar niðri í bygdini. Gøtan er vælhildin og merkt við gongupelum og varðum. Gongutúrurin tekur umleið 2 tímar. Á Kunningarstovuni ber til at ogna sær ein gongufaldara, har m.a. túrurin Lamba-Rituvík verður lýstur.


text:
Nánd søkir eftir dugnaligum deildarleiðara til deildina í Leirvík
Ert tú ein dugnalig eldsál, hevur heilsu- ella umsorganarfakliga útbúgving umframt leiðsluútbúgving og/ella leiðsluroyndir, so gleða vit okkum til at fáa eina umsókn frá tær.
Vit flyta júst í nýggj høli í Leirvík, har venjingar- og viðgerðarhøli, skrivstovur og starvsfólkarúm eru á sama stað. Miðstøðin røkir tænastur innan heimahjálp, sjúkrarøkt og endurvenjing. Á deildini starvast 14 starvsfólk, ið hava ymiskar praktiskar og fakligar førleikar og útbúgving innan t.d. sjúkrarøkt, heilsurøkt, heilsuhjálp, fysioterapi og ergoterapi. Arbeiðsøkið hjá Nánd eru bygdirnar: Undir Gøtueiði, Syðrugøta, Norðragøta, Við Gøtugjógv, Leirvík, Kambsdalur, Fuglafjørður og Hellurnar.
Um starvið
Sum deildarleiðari hevur tú ábyrgd av at samskifta við og rundan um borgaran, at leiða og býta arbeiðsuppgávurnar út á deildini umframt at vera við í vanliga arbeiðinum á deildini. Av fyrisitingarligum uppgávum kunnu nevnast: at gera arbeiðsætlan, at halda tillutaða fíggjarætlan og tillaga tænastur samsvarandi. Eisini verður tú sum deildarleiðari partur av leiðslu- og upptøkutoyminum hjá Nánd.
Um teg
Vit sóknast eftir einum deildarleiðara, ið kann fyrihalda seg til fleiri støður samstundis, ið hevur eina tvørfakliga tilgongd til arbeiðið, og sum á jaligan og kveikjandi hátt kann leiða og menna starvsfólkabólkin og tænasturnar á deildini í tráð við visjónina hjá Nánd. Tú mást hava góð samstarvsevni, hava ans fyri at lurta og taka avgerðir, virða sjálvsavgerðarrættin hjá borgarunum og duga at skyna millum týðandi og minni týðandi viðurskifti. Tú mást hava trúgvan hugburð, hava førleika at fremja ásetingar hjá Nánd og duga at orða teg væl í skrift og talu.
Starvið hevur tilvísing til leiðaran og verður lønt sum deildarleiðari sambært sáttmála við avvarðandi fakfelag og verður at seta 1. apríl 2018 ella skjótast gjørligt. Hevur tú spurningar, ert tú vælkomin at ringa til Kristinu T. Larsen, leiðara, á telefon 730204, gerandisdagar klokkan 10.00-16.00.
Umsókn, prógv, viðmæli og møguligar tilvísingar skulu sendast teldupostadressu: nand@eystur.fo og vera okkum í hendi í seinasta lagi týsdagin, 20. februar 2018 kl. 15.00. Samrøður verða gjørdar í viku 8.
· · · · · · · · · · · · · ·
Nánd er Heimatænastan fyri eldri borgarar í Eysturkommunu og Fuglafjarðar kommunu. Arbeiðssetningurin hjá Nánd er at veita dygdartænastur, ið kunnu stimbra likamliga, sálarliga og sosialt, so at borgarin kann búgva sum longst í egnum heimi. Okkara visjón er, at vit vilja vera í fremstu røð at stuðla undir lívsgóðsku, sjálvbjargni og heilsufremjan, og vit leggja dent á virðini: at hava álit, at fremja gleði í gerandisdegnum og at veita fakliga umsorgan. Tað er út frá hesum, vit gera okkara arbeiði. Sí meira um Nánd á: www.eysturkommuna.fo/nand


text:
Kvøld- og ungdómsskúlin
Kvøld- & Ungdómsskúlin í Runavíkar kommunu
Rókavegur 1
620 Runavík
Leiðari: Hans Michael í Mittúni, tlf. 477333/237133
Tíðliga á heysti verður lýst við kvøld- og ungdómsskúlanum í bløðunum, og undirvíst verður frá heystinum og út á várið. Tá sæst hvørjar lærugreinir verða at velja í og hvar undirvíst verður.
Tilmelding til skeiðini fer fram á heimasíðuni www.kurk.fo
Goldið verður fyri skeiðið við gjaldskorti, tá meldað verður til.
Lýst verður við fleiri skeiðum seinni.
Kvøldskúlaleiðarin


text:
Hann er føddur í Havn 23/10-1921, gekk barnaskúlaárini í privatskúla í Christinesminde í Havn, fór haðani í realskúla og tók prógv í 1938. Sama ár fór hann at arbeiða sum blaðmaður á Dimmalætting, og her starvaðist hann fram til 1970, tá ið sæð verður burtur frá árunum 1946-47, tá ið hann arbeiddi á Politiken í Keypmannahavn. Aftaná 1970 hevur hann verið tað, ið á fremmandum máli verður rópt free-lance blaðmaður.
Eiden hevur verið formaður í Føroya Blaðmannafelag 25 ára skeiðið 1952-77, og hann hevur drúgv áramál verið føroyskur umboðsmaður hjá fleiri stórum útlendskum tíðindastovum.
Um viðurskiftini í Føroyum undir seinna heimsbardaga skrivaði hann á donskum bókina »Fem ár under Union Jack«, sum kom í 1945, og í 1981 læt hann úr hondum endurminningarbókina »Minnislýsingar«, ið er skrivað á føroyskum.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83. (GG. Seinast dagført í 1983).


text:
Árid runt, ganga vit og hugsa um at halda linjuna. Og um vit so eina løtu ikki hugsa um tad, so verða vit bombaðar við tí á netinum, frá vinkonum, familju osf. Fyri mær tykist tað næstan sum tað bara blívur verri og verri vid hesum slankikur halløjnum.
Lat sum um tú júst hevur tapt 10 kg! Byttisligt? Kanska.. Men vit kenna øll til kensluna, tá man júst hevur tapt nøkur kilo. Omg man følir seg væl! Brádliga kann man fara í ALT! altso aaalt! Uhh tad er tann besta kenslan! Eg komi aftur til hetta..
Fyri mítt vidkomandi er hetta ein dagligur dystur, og sum eg plagi at siga.. Eg tapi hvønn dag! (men ikki kilo). Men hví vilja vit tapa okkum? Halda vit veruliga at hetta fer at broyta nakað? Fer hatta at gera okkum nógv glaðari? ella hvat er tað? Er tad fyri okkara egnu skyld? ella fyri at onnur skulu dáma okkum? Er tad fyri at vit sjálvar skulu dáma okkum?
Onkrar dagar haldi eg at lívið er for stutt, til ikki at hava tann kroppin/heilsuna eg ynski. Onkrar dagar, haldi eg at lívið er ov stutt, til at brúka orku til at stríðast ímóti, søtu freistingunum.
Eg havi roynt at hugsa um, hvussu nógv uppmerksemi eg gevi mínum tankum um mín kropp. Eg eri komin framm til, at tad er aaalt ov nógv. Eg trúgvi, at tá tad stendur ringast til, hugsi eg um tad, einar tjúgu ferir um dagin. Hann nádi tú meg .. Langt úti, um eg skal siga tad sjálv. Høvdu tað so verid gódir, upplyftandi tankar.. Nei, sum flestu kvinnur, so er tad bara neilig og uppslítandi orð.
Hetta er nakað sum eg og tú mugu blíva betur til. Og eitt annað eg eisini hugsi um hvønn dag, er at lívid í hvussu er, er ov stutt, til at leggja dent á tad neiliga í lívinum. Sooo…
Eg havi funnið útav einum ið hjálpur! 🙂 Teir dagarnar eg føli meg sum ein tjúkkibolla, lati eg sum um eg júst havi tapt meg 10 kilo! og tad riggar 😀 Tad er jú tad sálarliga sum órógvar okkum. Tad er ikki tad vit síggja, sum er galid vid. Niks! Tad er tad vit hugsa. So vid hesum tankum, hjálpur tad mær, at føla meg betur.
Eitt annad id hjálpur, er at síggja adrar kvinnur, vid formum, útstrála sjálvsikkurheit og gledi. Eg elski at síggja video klipp, av kvinnum id tosa um kropsáskoðan. Og tá eg síggi hesi video, haldi eg tær vera sooo kul! Vit síggja bara alt ov lítið til tær, tí ongin av okkum torir at stilla okkum framm og vísa tann “vanliga” kroppin.
Á mínum bloggi, er hvussu er rúm til allar kvinnur. Stuttar og langar, breiðar og smalar. “Heldur vera tjúkk og sjarmerandi, enn kløn og irriterandi” 😉
M&K


text:
Onkuntíð er tað lekkurt, við einari skjótari dessert. Hendan er løtt og krevur ikki nógv tilfar. Hon kann bæði gerast í eitt fat, ella sum her, í glas. Hon er ordiliga søt, og tí klárar tú nokk ikki at eta fleiri portiónir. Tað er kanska slett ikki so galið.
Hesa gjørdi eg til Á blaðið fyrr í ár.
Tilfar til 4 stór gløs
100 g myrka sjokulátu
2 eggjablommu
2 eggjahvíta
30 g sukur
1,5 dl róma
1 pakka oreo keks
200 g rómaost
5 spsk flormelis
2,5 dl róma
50 g smelta smør
Arbeiðsháttur
Byrja við at gera sjokulátamousse. Smelta sjokulátuna yvir vatnbað og lat hana køla. Píska eggjablommurnar og sukrið, so tað fær ein luftigan konsistens. Í einum øðrum bolla, pískar tú eggjahvítarnar stívar. Píska síðan 1, 5 dl róma í tí triðja bollanum. Blanda nú sjokulátuna saman við eggjablommunum og sukrinum. Koyr síðani stívu eggjahvítarnar í saman við. Til seinast vendur tú róman spakuliga í blandið.
Koyr oreo keksirnar í ein plastikposa og knúsa tær í smáar bitar. Legg eitt lag av keksunum niðast í glasið og koyr eitt sindur av smeltaða smørinum omanyvir.
Píska síðani róma ostin og flormelis saman og koyr eitt lag omanyvir keksabotnin.
Koyr eitt lag av sjokulátamousse omanyvir rómaostin.
Til seinast pískar tú restina av rómanum, og koyrir hann ovast í glasið. Stroy eitt sindur av oreo keks omanyvir róman.
Set dessertgløsini í køliskápið í eina løtu, áðrenn tú borðreiður.
Vælgagnist!
M&K


text:
14.7.06
Til Havs við happing
Videolist: Millum óndskap og vakurleika, ger donsk listakvinna, ið gekk í Nonnuskúlanum, listarliga installatión um happing
Viðtal, Dimmalætting 14. juli 2006
Hesa vikuna hevur eitt filmslið ferðast bygd úr bygd, at finna umstøður, til eina videoinstallatión um happing.
- Heilt ítøkiligani snýr tað seg um eina einkulta scenu, eitt klipp, sum er ein panorering allan kringin runt, sigur Eva Koch við grønum bøi í baksýni.
- Panoreringin byrjar úti á havinum, fer inn at strondini, so síggja vit nøkur hús og síðani børn, sum spæla og kasta við onkrum. Upptøkutólið fangar eitt barn, sum rennur burtur frá og vit síggja at tað er ein steinur, ið varð kastaður. Panoreringin heldur fram, framvið barninum og út yvir bakkan og endar har hon byrjaði, úti á opnum havi.Tað er David Geyti, ið hevur gjørt panoreringsútgerðina, sum myndamenninir Bjarni Rubeksen og Rúni Kjær brúka, meðan Pauli Magnussen fangar ljóðið í harðbalnu føroysku náttúruni. Guðrun Eysturlíð er framleiðari og tann, ið skal fáa alt at virka, so upptøkan kemur rætt í kassan og gerst tann listarliga installatiónin, sum upphavskvinnan Eva miðvíst arbeiðir við. Høvuðsleiklutin hava tó átta næmingar úr fimta flokki í Vestmanna skúla. Men skotbráðið er stutt. Upptøkan varir snøgt tveir og ein hálvan minutt. So er liðugt og søgan er úti.
Evergreen
Hesa vikuna býr Eva Koch í Hans Andriasar húsi í Havn og hevur saman við Guðruni Eysturlíð barst við føroyska veðrið, bygd úr bygd. Við summargrønum føroyskum bøi í huga hevur Eva Koch navngivið verkið »Evergreen«.- Tað hevur stóran týdning fyri meg, at gera hetta. Men enn eru vit ikki liðug, so eg eri bæði spent, ørkymlað og bangin.- »Evergreen« skal verða ein livandi mynd av nøkrum alment menniskjansligum, sum vit øll kunnu kenna okkum aftur í, nevniligani bólkatrýsti og happing. Hetta eru ikki serliga tiltalandi menniskjansligir eginleikar, sum tó hava funnist, alt tað vit vita. Í verkætlanini vil eg bara nema við evnið, tí til endans er tað áskoðarin, ið sjálvur tekur saman um og metir, hvussu er statt. Men at fremja happing, tað verið seg millum børn, ella vaksin, er nakað av tí mest óhugnaliga, vit menniskju kunnu útinna, ella sjálv líða undir. Eg havi valt at lata leikin fara fram í Føroyum, tí har er hin vakrasta og sterkasta náttúran, eg veit um. Her fái eg óndskapin og vakurleikan at møtast sum mótsetningar. Og tá eg so velji at kallað verkætlanina »Evergreen« fái eg tað tvítýdda fram, sum annan vegin er tær grønu oyggjarnar og hin vegin, at hetta snýr seg um nakað, ið hevur ævigt gildi. Og tað er týdningarmikið.
Grøni dalurin
Eg valdi av fyrstan tíð Syðradal sum karm um evnið, tí at her er tann sterki vakurleiki, sum eg altíð havi knýtt afturat føroysku náttúruni – fjøllini, havið, útsýnið til hinar oyggjarnar, grøna grasið og steinarnir, ið eins og seyður, liggja alla staðni. Harafturat er Syðradalur ikki so nógv forstýraður av umheiminum. Men vit hava verið ymsa staðni og sjálvandi hava tey kendastu og vakrastu støðini eina rúgvu av vitjandi, men eg eri mest áhugað í at fanga ein vanligan gerandisdag, uttan tey mongu fólkini, ið líkasum ikki hoyra til í umhvørvinum.
Nonnuskúlin
Frá tí hon var 5 til hon varð 12 ára gomul, gekk Eva Koch í Nonnuskúlanum. Spurd, um hugskotið til evnið í »Evergreen« er haðani, ella er meiri alment, sigur hon at hetta var so stutt eftir Klaksvíksstríðið. - So tað var ikki so væl umtókt at vera ein lítil astmatisk, kensluborin donsk genta. Og tá vit seinni fluttu til ein lítlan bý í Jyllandi, var tað heldur ikki tikið væl upp, at vit tosaðu høvustaðardialekt. Brøður mínir og eg, vit lærdu okkum jútskt eftir einari viku, so vit kundu verða sum hini. Soleiðis er tað helst eisini, at happing fær eina sosialiserandi ávirkan, sum tó kann gerast terroriserandi, um alt fer av leið. Hetta er nakað vit eru varug við í dag, bæði í skúla og á arbeiðsplássum. Og tað haldi er gott og týdningarmikið, at evnið happing verður tikið upp. Eg geri hetta á ein ógvuliga almennan hátt, eg vísi eina scenu, seti ein spurning. Tað er tað, ið listin ger. Men tað er áskoðarin, ið skal meta um og taka støðu, út frá egnum royndum.
Myndir og minnið
Tað eru 41 ár síðani vit fluttu úr Føroyum, og tað er long tíð. Men Føroyar hava haft stóra ávirkan á okkum øll, míni foreldur og báðar brøðurnar. Tað hevur sjálvsagt merkt okkum, tí her livdu vit mesta barndóm okkara. Vit høvdu tað gott, vit spældu alla staðni. Vit høvdu eitt frælsi, sum eg ikki dugi at síggja aftur í spælinum hjá stórbýarbørnum. Kanska verður eitt so sermerkt skeið av barndóminum bara lættari at minnast? Tær myndir, vit minnast, verða defineraðar av støðum. Og so tóku foreldrini eina rúgvu av myndum, sum sjálvandi stuðla upp undir minnið, kanska so nógv, at trupult er at taka dagar í millum, hvat er eitt fotografi og hvat er ein innari mynd. Onkrar av minnismyndunum, ið støðugt koma fram, er best at fáa burtur og gloymdar, men allíkavæl geva hesar myndir tilfar at arbeiða við. Eg eri heppin og fegin um at kunna arbeiða við hesum minnum gjøgnum mítt yrki.
Ein døgurði í Havn 1962
Móðir Evu varð borin í heim í spansku fjallabygdini Teruel í 1931. Stutt eftir doyr pápin av bróstsjúku. Móðurin gerst sjúk og fer á sjúkrahús í einum grannabýi og kann ikki taka sær av teim fimm børnunum. Annað av teim báðum yngstu, ið eru tvíburðar, doyr, meðan triðyngsta barnið kemur til eina bróstmóðir, tey kenna í grannabygdini. Elsta barnið, ein drongur á 12 ára aldri, er nóg gamal at verða eftir í bygdini, har hann fær arbeiði. - Tvey tey mittastu børnini, ein drongur og ein genta, sum er mamma mín, verða send á barnaheimið í økishøvuðsstaðnum Teruel, har tey kendu leiðaran, sum var ógvuliga hjálpsamur. Hevði tað ikki verið fyri Spanska borgarakrígnum, sum brast á í 1936, so varð húskið heilt vist savnað aftur. Men nú elvdi kríggið til at øll vórðu koyrdu út av barnaheiminum. Dreingir og gentur, stór og smá, vórðu tikin frá hvørjum øðrum og send til ymisk heim í Valensia. Har í býnum verður mamma mín funnin og ættleidd av eini norskari kvinnu, sum er neyðhjálpararbeiðari. Soleiðis kemur mamma mín sjey ára gomul til Noregs. Hon fer í skúla og veksur upp í Oslo, har hon gloymir spanska málið. Vaksin, fer hon til Keypmannahavnar at útbúgva seg og har hittir hon pápa mín, sum hon giftist og fær trý børn við. Tá fær pápi mín starv sum sorinskrivari í Havn og í 1958 flytir alt húskið upp til Føroya. Og tá er tað, at tey eitt heystkvøldið í 1962 eta døgurða hjá vinfólkum, ið hava vitjan av einum sponskum parið, ið er á brúdleypsferð í Føroyum. Og trúgvi hvør, ið trúgva vil, brúðgómurin er notarur í Teruel, har mamma mín og bróður hennara vóru á barnaheimi. Hann býður sær til at finna slektina og tað eydnast. Mamma og pápi mín fara beinan vegin til Spaniu og hitta ommu og børn hennara umvegis tolk. Ógvuliga hjartanemandi, varð ein brúdleypsveitsla fyriskipað, at bjóða henna vælkomnari. Summarið eftir vóru vit børn eisini boðin niður at vitja. Á henda undursama hátt kom mamma mín aftur í samband við slekt hennara.
Villar – ein samvirkin ættarsøga
Søguna um spansku ættina hjá mammuni, tekur Eva Koch upp í verkinum »Villar«, sum umframt at vera ein installatión, eisini er ein samvirkin DVD, har vit sjálvi kunnu velja gongd og frásøgupersón.- Tað var soleiðis, henda søga skuldi sigast, sigur Eva uttan at himprast. Tað hevur eisini samband við, hvussu fólk skoða list, og hvussu nógv tíð, tey brúka uppá hvørt verkið. Tað snýr seg um sekund, hava kanningar staðfest. Eg vildi fegin gera nakað, har fólk fingu eina uppliving, óansæð um tey bara vóru í framsýningini hesi fáu sekund. Steðgaðu tey longri, vildi eg at tey eisini skuldu fáa aðrar upplivingar. Nakað tað sama, sum ein ferðamaður, ið er á gjøgnumferð. Verður hann sitandi í bussinum, so sær hann eitt vakurt landslag fara framvið. Men steðgar hann á og fær menniskju á tal, tá lata persónligu søgurnar seg upp fyri tær. Tí gjørdist installatiónin samvirkin.╗Villar« er seks videoprojektiónir. Kemur tú inn í skálan, sært tú seks fólk, ið hyggja at áskoðaranum. Hvør í sínum lagi kunnu hesi seks setast í gongd og siga ein brotpart av søguni. Verða fleiri enn tvey sett í gongd, ert tú innanfyri hjá hesum húski og sært teirra lív, sum m.a. eru gamlir filmar, har mamman sæst á barnasjúkrahúsinum í Valensia í 1935.- Sjálv installatiónin er ógvuliga visuell, meðan tann parturin, sum er á DVD, í størri mun er heimildarpartur, har tey fyra systkinini á hvør sínari skering siga hvør sína útlegging av somu søgu. Við at lata hvørt av systkjunum siga sína søgu og síðani lata áskoðaran fara frá eini søgu til aðra, sæst at sannleikin er subjektivur og kann hava fleiri síður. Hetta var í sjálvum sær eisini eitt mál eg hevði við verkinum.Hvar er markið millum tað privata og tað almenna? Ella er sjálv avdúkanin av tí persónliga ein partur av verkinum?- Tað er júst hetta eg arbeiði við í mínari list. Eg eri sannførd um, at sum menniskju eru vit grundleggjandi eins, óansæð hvørji vit eru, ella hvaðani vit stava. Tað havi eg hugsa um og viðgjørt í fleiri av mínum verkum. Men tað er ikki fyrr en nú, hesi seinastu árini, at eg havi tikið tilfar úr mínum egna lívi og søgu. Fyrstu ferðina var við norsku ommu mínari, tá eg arbeiddi við einum bill board, ið er ein miðil, sum oftast sæst í almenna rúminum, men har eg vildi siga søguna um eina veruliga menniskju, heldur enn eina modell. Eg gjørdi tað út frá tí tanka, at tað er lættari at kenna seg aftur í eini persónligari søgu, heldur enn fulkomnu ideal myndini, sum modellin er. Soleiðis havi eg tað sjálv og soleiðis hugsi eg eisini at onnur hava tað. Men eg haldi at munur er á privatum og persónligum søgum. Í ”Villar” siga móðir mín og systkin hennara teirra søgu á ein ósentimentalan og viðkomandi máta. Tað gerst skilligt, at tey hava eitt minnið, ið er um at hvørva við teimum, ið upplivdu borgarakríggið, sum varð tagt burtur, tí fleiri slektir stríddust á báðum hermótum. Byrjanin er persónlig, men søgan er almenn og týdningarmikli, haldi eg.
Í Norðurlandahúsinum
- Video er ein lutfalsligani nýggjur listarligur miðil, sum fyrstu ferð varð brúktur í 1965. Helst fara fleiri ár at ganga, innan miðilin fær pláss í donsku momslóggávuni sum listarligt tilfar á sama hátt sum bronsa, oljumáling og fotografi, sum júst í ár er tikið við í lóggávuna. Har verður video yvirhøvur lagt undir film og tískil víst til ta útbreiðslu, sum filmur hevur. Men tað er eyðsæð at videoinstallatiónin hevur ikki somu møguleikar í biografi og sjónvarpi, sum filmur og stuttfilmur hava. Enn eru bert fá donsk søvn, sum hava tikið videoinstallatiónina til sín, hóast altjóða framsýningar í mong ár hava nýtt henda miðil. Men stjórin í Norðurlandahúsinum Niels Halm hevur sýnt okkara verkætlan áhuga, so nú tørvar mær bara góðan byr, sigur Eva og sipar til veðrið, ið ikki hevur verið til vildar hesa vikuna. - Eg eri bæði spent, ørkymlað og bangin.
at 1:05 PM
Labels: endurminningar, filmur, happing, myndlist


text:
Í Mikkjals tíð (Mikkjal var sonur løgmann og kongsbónda Jógvan Heinason í Lamba og eina tíð sýslumaður í Eysturoy) hendi ofta, at menn av fyllskapi fórust á ferð millum Funningsbotn og Skálabotn.
Fyri so nógv sum møguligt at byrgja fyri lívláti har um leiðir, vildi Mikkjal hava fólk at seta búgv í Skálabotni. Hann bað Knút á Skála, sum var kendur fyri at vera nærlagdur og dugnaligur, um at seta búgv har. Knútur, ið var bróðir tann av løgrættinum deyðsdømda og síðani dripna Borgaran á Skála, tók við boðunum undir teirri treyt, at hann fekk nakað av kongsi í festi úr einum festigóðsi á Skála, og í sýslumanni Mikkjals tíð fekk hann umframt nakað lítið av peningi árliga.
Søgnin sigur, at Knútur í Skálabotni var fyrsti maður í oynnum, sum átti karðar. Av tí komu ár og árliga nógv fólk til hansara fyri at fáa ull sína karðaða. Í teirri tíðini brúkti fólk annars í staðin fyri karðar teir sonevndu tókambar.
Tað sigst, at Høgni bóndi í Stórustovu í Oyndarfirði, sum tá í tíðini var av størstu bóndum, læt alla sína ull karða hjá Knúti.
Kongur Kristian IV fekk rokk og strá ført inn á oyggjarnar úr Skotlandi. Hann fekk tveir skotar til at læra føroyingar at spinna. Og tað slagið av rokki, ið vit enn brúka í Føroyum, verður tí nevnt skotarokkur.
Andreas Weihe: “Søga og søgn”, 1933


text:
Forward Rate Agreement
Ein Forward Rate Agreement (FRA) er eitt fíggjarligt tól, sum er ein avleidd tænasta, hvørs prísáseting er tengd at gongdini á einum undirliggjandi aktivi sum t.d. einum partabrævi, einum partabrævavísitali, einum lánsbræví ella einum fíggjarligum tóli.
Eitt fíggjarligt tól er ein sáttmáli millum tveir ella fleiri partar og hevur ofta høga gearing. Forward-sáttmálar, future-sáttmálar, loyvisbrøv, optiónir og swaps eru tey mest vanligu fíggjarligu tólini.
Fíggjarlig tól verða oftast nýtt til at avmarka váðan, men kunnu eisini nýtast við serligum vinningi fyri eyga.


text:
Minst til pensjónina
Fert tú niður í tíð ella í farloyvi, hevur hetta samstundis eyðsæð nakrar fíggjarligar broytingar við sær. Inntøkan verður lægri her og nú, men harumframt broytast framtíðarútlitini. Er pensjónssamansparingin tengd at starvinum, verður hon nevniliga eisini minni, um tú fert at arbeiða minni.
Tí krevur tað, at tú ert tilvitað/ur um tína pensjónssamansparing, um tú fert niður í tíð ella í farloyvi. Um tú tosar við okkum, kunnu vit saman leggja eina ætlan fyri tína pensjónssamansparing, so tú ikki gerst eftirbátur á hesum øki.
Í Føroyum er talið av hjúnaskilnaðum vaksandi, og tann sannroyndin kann fáa avleiðingar fyri kvinnur, ið hava havt eina lægri inntøku enn hjúnafelagin. Hevur inntøkan gjøgnum arbeiðslívið verið minni, er pensjónin tað aloftast eisini. Av tí at allar eftirlønarskipanir ikki verða býttar millum partarnar í hjúnaskilnaði, kunnu kvinnur enda við eini pensjón, sum als ikki er nøktandi til at liva tað pensjónslívið, sum upprunaliga var ætlað.
Vert at hava í huga
- Ber tað til at gjalda eitt sindur eyka inn á pensjónssamansparingina, meðan tú arbeiðir parttíð ella ert í farloyvi?
- Væntar tú at kunna vera eitt sindur longri á arbeiðsmarknaðinum, so tú fært spart eitt sindur meira saman í pensjón?
- Vilja tit sum hjún ella sambúgvar tryggja, at pensjónirnar verða javnt býttar, um tit verða skild, so kann hetta í flestu førum gerast við at tosa við ein advokat.
- Tosa við okkum og fá greiðu á, hvussu fíggjarligu avleiðingarnar verða nú og í framtíðini.


text:
Fransaterna (lat. Larus ridibundus L; da. Hættemåge) er væl minni enn rita. Á liti líkist hon ternu, hevur bleika grábláa kápu, svart høvd, reytt nev og reyðar føtur. Bringan hevur ofta ein káman reydligan dám. Hon eigur víða um í Europa. Í Føroyum sæst nakað til hennara um summarið, men sjaldan verpur hon; tó vita menn hana hava átt í øllum teimum størru oyggjunum. Reiðrið ger hon sær á lodnum fløtum, stundum tætt við ternureiður. — Eggini eru 3, tey kennast frá ternueggjum, tí tey eru nógv størri. Dúnungin er reyðgráur við svørtum blettum. Ungfuglurin er morflekkutur á bakinum, gulgráur uppi á høvdinum. — Eisini um veturin hendir tað at síggja hana. Tá hevur hon hvítt høvd við einum dimmum bletti við eygað og einum
øðrum við oyrað.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Soleiðis eru teir kallaðir, tí teir hava fitjur, tað er húð, sum er millum tærnar og ger fótin góðan at svimja við. Og øllum fitjufuglum dámar væl á blotanum; summir halda seg helst á vøtnum og í áum, men teir flestu liva sína mestu tíð á sjónum. Fjøðurin er tøtt, og teir smyrja hana við feitum, so vatn rínur ikki við hana. — Til er eitt ótal av sløgum, og til at lætta yvirlitið á teimum verða tey her sett sundur í bólkar og ættir.
Másasløgini eru um flestu vegir lík teimum klófuglum, ið hagafuglar eru, og kunna við røttum verða nevndir hagafuglar; um eini tvey av teimum verpa í bjørgunum, so síggjast tey stundum í stórum flokki sita í haganum. Í mongum eru tey hvørjum øðrum lík. Øll hava tey sama vakra vakstrarlagið og langar veingir; tá ið tey sita, røkka teir aftur um velið. Øll hava tey eitt lætt og vakurt flog — kunna sveima langan veg, uttan at veingirnir síggjast rørast. Tó at gongulagið er gott, gera tey lítið av at ganga — halda seg mest í luftini ella á sjónum. Tey kunna svimja skjótt, og eru so lættfloytt, at tað ber lítið ella einki til at kava. So føða tey seg av fongi, sum tey taka oman á ella nær undir vatnskorpuni — aftur at tí, sum tey vinna sær uppi á landi. Eggini eru 2 ella 3, grøn ella brún ella harímillum, við nógvum dimmum blettum.
Øll sløgini, ið higar koma, eru grá ella blálig á bakinum. Summi eru stórir fuglar, summi miðalstórir. Tey stóru sløgini hava øll gult nev við einum stórum reyðum bletti hvørjumegin á undirnevinum og króki á yvirnevinum. Annars eru tey á sumri hvít allar staðir, á vetri gráflekkut um høvur og háls. Ungfuglur teirra, nevndir skurar, eru grásprøklutir ella morsprøklutir og hava grátt nev.


text:
Eftir Tromsø í Noregi, sum eftir atgongumerkjasølu er hin størsta filmstevnan har í landinum, fer Sakaris Stórá við filminum Dreymar við havið á hina allarstørstu norðurlendsku filmsstevnuna. Tað er Göteborg Film Festival, har føroyski filmurin er við í skránni Nordic Lights.
Svenska filmsstevnan byrjaði varisliga í 1979. Í dag verða umleið 450 filmar úr 80 ymisum londum sýndir í 10 dagar um mánaðarskiftið januar-februar. Hvørt ár vitja fleiri enn 160.000 filmshugaði fólk á stevnuni, sum tí er av týdningarmestu filmssølumarknaðum á okkara leiðum, siga framleiðararnir. Høvuðsvinningurin, sum er ein millión svenskar krónur, er harumfrmat størsta filmsvirðisløn í heiminum.
Dreymar við havið var á trimum filmsstevnum í 2017, eftir at hava gingið fyri fullum húsum í Havnar Bio, har Filmsfelagi skipaði fyri frumsýning 6. september.
Framleiðararnir fegnast um góðu móttøkuna, filmurin hevur fingið bæði í Føroyum og uttanlands, og tey gleða seg til enn fleiri sýningar í 2018.


text:
Børn velja ikki sjálvi korini tey vaksa upp undir. Sum vaksin kunna vit øll velja, um vit vilja hjálpa børnum, ið liva undir viðurskiftum, sum kunna skaða tey. Hjálpin kann vera alt frá at boða myndugleikum frá óreglusemi til at taka børn til fosturs.
Stundum er tørvur á at senda børn heiman í styttri ella longri tíðarskeið, tí er neyðugt at fáa fosturfamiljur um alt landið - og tørvurin er stórur.
At vera fosturforeldur skal síggjast sum eitt starv, men hetta er meir enn eitt vanligt 8 – 4 arbeiði. Hetta er eitt barn, sum tú skalt hava umsorgan fyri, sum tú verður sett at uppala. Við at taka eitt barn til fosturs gevur tú barninum ein nýggjan møguleika og øðrvísi tiltrongdar karmar at liva undir. Í summum føri sleppir barnið kanska fyri fyrstu ferð at uppliva, hvat tað merkir at hava eina familju.
At vera fosturforeldur krevur nógv persónliga og hevur árin á alla familjuna. Hinvegin er tað ómetaliga gevandi og familjan lærir eisini nógv nýtt um seg sjálva. Fosturforeldur kunna vera við til at geva einum barni ein týðandi førning, sum tað kann bera víðari í sínum vaksna lívi.
Barnaverdnarstovan, sum umsitir Fosturforeldraskipanina, veitir ráðgeving til fosturfamiljur og skipar regluliga fyri undirvísing og skeiðum fyri fosturforeldur. Tú finnur meir upplýsingar um Fosturforeldraskipanina í barnaverndarlógini og annars við at venda tær til Barnaverndarstovuna.
“At hava eitt barn til fosturs er ein kenslulig avbjóðing har tú hevur møguleikan at menna teg sum menniskja”
“Sum fosturforeldur krevst, at tú dugir at virða og ímynda tær støðuna hjá einum barni í kreppu”
“At vera fosturforeldur krevst, at tú megnar at rúma og virða týdningin av sambandinum millum fosturbarnið og foreldrini”
“Ein møguleiki at brúka teg sum menniskja og har tað støðugt er neyðugt at vera opin fyri nýhugsan, ráðgeving og sjálvsmenning”
Brot úr útvarpssending um fosturforeldur


text:
07-06-2017
Góð ráð fyri at sleppa undan rottu
Lógin áleggur hvørjum einstøkum ognara í mestan mun at avmarka livimøguleikarnar hjá rottu á ogn síni. Hetta merkir millum annað, at grundøki, hús og innleggingar, t.d. kloakk, skulu vera í so góðum standi sum yvirhøvur gjørligt. Harvið minka møguleikarnir hjá rottuni at fáa fastatøkur.
- Burturkast og órudd uttandura eigur at verða burturbeint.
- Byggitilfar o.a. eigur at verða stáplað við frástøðu frá lendinum so langt frá bygningum sum gjørligt.
- Fóður og matleivdir eiga ikki at liggja og flóta uttandura. Tílíkt rusk eigur at verða gjørt til sankutøð ella at latast ruskinnsavningini.
- Slógv og burturkast frá slakti eigur at verða koyrt til IRF í Trøllavík.
- Tveit ikki rusk í náttúruni!
- Um tú hevur hønur ella annan flogfenað á ogn tíni, ella um tú gevur fuglum ella villkøttum, mást tú ansa væl eftir ikki at geva ov nógv. Vandin fyri rottum er í slíkum førum stórur. (les um flogfenaðhald her)
- Gev ikki fuglum meiri enn etið verður ein dag. Fá tær fóðurbretti til fuglarnar.
Les meiri um rottur og mýs her
Kelda: Tórshavnar kommuna


text:
”Vert at vita um nýggja próvtalsstigan í gymnasialu miðnámsútbúgvingunum”
Nýggjar námsætlanir og próvtalsstigi komu í gildi í miðnámsskúlunum 1. august 2013. Í hesum sambandi hevur Mentamálaráðið tillagað danska vegleiðing til próvtalsstigan til nýtslu í føroysku miðnámsskúlunum. Vegleiðingin er eitt gott amboð hjá leiðslum og lærarum, nú nýggi próvtalsstigin er tikin í nýtslu í miðnámsskúlunum kring landið.
”Vert at vita ….” er ein roynd at vísa á nøkur hent ráð í sambandi við nýtslu av nýggja próvtalsstiganum.
Tað er øllum greitt – eins og við tí gamla stiganum – at fleiri av hugtøkunum krevja eina tulking, og í fakbólkunum er neyðugt at skapa ein fakligan konsensus.
Tað kemur ikki eftir einum degi, og tí miðar Mentamálaráðið eftir at fáa fakráðgevar at taka hetta upp í øllum lærugreinabólkum, so hvørt vit hava teir á vitjan.
Tak vegleiðingina niður her:


text:
Eirikur Lindenskov 08.02.2018 (15:15)
Carlsen systrarnar liggja sum nummar tvey
Á heimasíðuni hjá Danmarks Radio ber til at atkvøða um, hvør tú heldur skal vinna donsku melodi grand prix kappingina, sum verður leygarkvøldið – og harvið gera av, hvør skal umboða Danmark á altjóða Euvro Vision kappingini.
Í løtuni liggja føroysku Carlsens systrarar sum nummar tvey. Fremst liggur Anna Ritsmar við 2.138 atkvøðum. Carlsen systrarnar hava 1750 atkvøður, og Rasmussen liggur á 3. plássi við 1219 atkvøðum.
Til ber at atkvøða á www.dr.dk
Tað eru annars tveir mátar at taka lut í endaligu atkvøðugreiðsluni leygarkvøldið. Annar mátin er at senda SMS, su kostar 1 krónu. Hin er at downloada eina app, og tað kostar einki.
Fyrst verður atkvøtt millum teir 10 kappingarneytarnar, hvørji trý teirra sleppa víðir í finlauna. Her telja hyggjaraatkvøðurnar 50 prosent og dómsnevndin 50 prosent.
Í sjálvari super-finaluni, tey kalla, er býtið tað sama: Atkvøðurnar hjá hyggjarum telja 50 prosent og atkvøður hjá dómarum 50 prosent.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Kuneo
Cuneo (piedmonesiskt: Cuni) er ein býur og kommuna í útnyrðings Italia, tætt við markið til Frakland í Kuneo landslutinum í Piemonte regiónini. Piemonte er tann triðstørsta regiónin í Italia eftir stødd. Býurin liggur við Tær Maritimu Alpurnar og við tað 11 kilometra longu Stura di Demonte ánna. Grannakommunurnar eru: Boves, Busca, Cervasca, Vignolo, Beinette, Peveragno, Castelletto Stura, Caraglio og Tarantasca. Cuneo kommuna varð stovnað 1198, har búgva umleið 55.000 fólk.
Undir Seinna Heimskríggi, frá 1943-45, var Cuneo miðdepil fyri italsku mótstøðurørsluna móti týskarunum.
Ein servøra frá Cuneo er Cuneesi al rhum, sum er sjokoláta, sum er fylt við fyllu við róm í.
Michelle Ferrero[rætta | rætta wikitekst]
Michele Ferrero varð føddur í Dogliani, Cuneo í 1925, hann er eigari av Ferrero sjokoláta fyritøkuni, sum er ein av teimum størstu av sínum slag í Evropa, og selur fyri umleið 19 billiónir dollarar um árið. Vørumerki hjá fyritøkuni eru eitt nú Nutella, Mon Chéri, Kinder Chocolate, Ferrero Rocher, Tic Tacs og Kinder Egg. Hann er næstríkasti persónur í Italia, bert Silvio Berlusconi er ríkari enn hann.


text:
Kom og legga av 2016
Melda til 5 dagar áðrenn tú ætlar at gevast við at roykja
Ver við í ókeypis átakinum hjá Fólkaheilsuráðnum, ið er við til at strimbra og hjálpa tær, sum hevur gjørt av at gevast við at roykja.
Ver ein góð fyrimynd
At tey eru góðar fyrimyndir, kann sigast um tey 15 ára gomlu, tí í 2011 royktu 19% av teimum dagliga, men kanning í vár vísti, at hesi 15 ára gomlu við risafetum eru komin niður á 8% dagligir roykjarar. Ein sólskinssøga, sum vónandi fer at hava við sær, at tey vaksnu eisini verða bend rætta vegin.
Ein fimtingur av føroyingum roykja
Ein fimtingur av teimum vaksnu føroyingunum roykir dagliga, hetta vísir kanning í heyst, sum Fólkaheilsuráðið lat Gallup gera fyri seg.
Gerið sum tey ungu. Legg av at roykja á nýggjárinum – tað er kul.
Fá stuðul, tá tú leggur av
Fólkaheilsuráðið bjóðar tær, sum roykjara, ein øðrvísi hátt at sleppa av við heilsuskaðiliga óvanan. Hetta fer fram soleiðis, at tú fært stimbrandi sms-boð yvir fartelefonina, tá tú hevur gjørt av, at nú skal tað vera! Tú meldar teg til nakrar dagar áðrenn stóra dagin og fært javnan stuttar, hjálpandi boðskapir, sum stuðla tær í at halda fast við tína avgerð. Hátturin hevur verið royndur uttanlands við góðum úrslitum.
Ókeypis átak
Tú kanst melda teg til við at senda eitt sms við tekstinum „gevst" til 1919, og tú fært sms-boð sendandi yvir teir næstu tveir mánaðirnar. Sms-boðini eru ókeypis og tú kanst melda teg til alt árið.


text:
Wikipedia:Hvat er ein grein
Tað eru nógvar síður í Wikipedia-dátagrunninum, nógv fleiri enn vit í roynd og veru rokna sum greinar. Ein Wikipedia-grein verður allýst sum ein síða við alfrøðiligum innihaldi.
Her undir koma tískil ikki síður sum eru í serstøkum navnarúmum, so sum:
- Wikipedia:-navnarúmið, sum inniheldur síður um hvussu Wikipedia virkar.
- Onki av Kjak:-navnarúmunum, sum innihalda kjak um innihaldið av ymsu síðunum.
- Serstakt:-navnarúmið, sum inniheldur síður forritið ger við serstøkum innihaldi.
- Brúkari:-navnarúmið, ið inniheldur brúkarans egnu síður.
- Mynd:-navnarúmið, sum inniheldur frágreiðingar av myndum sum verða brúktar í Wikipedia.


text:
Í samband við, at Eyðun læt úr hondum sína triðju solo fløgu síðsta summar, Dagur legst at degi, fer hann á tónleikaferð kring landið við bólki at framføra bæði nýggjar og eldri sangir.
Nýggja útgávan, Dagur legst at degi, hevur fingið sera góða umrøðu.
Eyðun hevur útgivið tilfar síðani 1984, tá hann sum blaðungur slapp uppí part á fyrstu Frændur útgávuni. Síðani, eru nógvir sangir komnir frá Eyðuni, bæði saman við Frændum, saman við Terja, sum solistur og í øðrum høpi eisini.
Við sær á tónleikaferðini hevur Eyðun sera góðar tónleikarar. Á gittar er framleiðarin Hans Poulsen, á trummum Jósva Debes, á bass Jóhannus á Rógvi og á keyboard Pætur við Keldu.
Atgongumerki til konsertina kunnu keypast á www.atgongumerki.fo og í Leikalund


text:
Ingi Samuelsen
07.02.2018 - 06:59
Tíðindi > Uttanlands > Vanlukkur
Tvey fólk eru funnin deyð, og minst 219 hava fingið skaða eftir ein jarðskjálvta í Taivan.
Bjargingarlið royna at fáa minst fimm persónar fríar úr leivdinum frá samansoknum bygningum og við at fáa eyðmerkt 173 saknað eftir jarðskjálvtan, ið rakti eysturstrondina av Taivan í gjár. Tað upplýsa bjargingarmyndugleikarnir fyri AP tíðindastovuni.
Bjargingarliðið boðar frá, at minst 219 fólk eru komin til skaða. Harav eru 24 í lívsvanda, skrivar AP.
Skjálvtarnir oyðiløgdu ein part av vegakervinum, og fleiri túsund heima hava hvørki streym ella vatn.
Umleið 30 fólk vórðu stongd inni í einum hotelli, sum rapaði í býnum Hua-Lien í landnyðringspartinum av Taivan. Flestu teirra eru nú bjargað út úr leivdunum.
Niðasti partur av Marshal Hotel megnaði ikki at halda til ógvusligu skjálvtarnar, ið vórðu máldir til 6,4. Øll hæddin smokkaði, skrivar Central News Agency í Taivan.
Eitt annað hotell varð eisini rakt av skjálvtanum, sigur sløkkiliðið. Enn er ógreitt hvussu umfatandi skaðarnir eru, men fleiri bygningar eru rapaðir, skrivar BBC.
Miðdepilin á jarðskjálvtanum var 9,5 kilometrar undir jørð, 21 kilometrar í ein landnyðring úr býnum Hua-Lien, sigur amerikanski jarðskjálvtastovnurin, USGS.
Fleiri sjákvtar hava rakt Taivan seinastu dagarnar.


text:
Vaktil (lat. Coturnix communis; da. Vagtel) er til støddar sum ein lítil grælingur, men tjúkkari og bøllutari. Á liti er hann smátt flekkutur av brúnum, gulligum, reydligum og svørtum. Hann eigur víða um verð.
Eini 50 (uml. ár 1900) ár herfyri søgdu gamlir Føroyingar stundum frá einum fugli, sum allir høvdu hoyrt, men eingin hevði sæð. Millum jóansøku og ólavsøku hoyrdist hann í bønum láta: »pip, pip, pip« — tí varð hann summstaðni kallaður pippus — men eingin fekk eyga á hann. Tað var vaktil, málið er lætt at kenna. Í flokkum flýgur hann landanna millum; men har sum hann hevur tikið sær bústað fyri summarið, sæst hann ikki. Tú kanst ganga leingi eftir málinum og royna at reka hann á flog, men hann smýgur undan gjøgnum grasið, og veit altíð at taka leiðina hagar, sum tað er so sítt, at tað fjalir honum.
Einir tveir vitast at vera funnir deyðir, og nakrar fáar ferðir eru reiðrini funnin í slóttutíð. Í seinnu tíðini er hann nógv fækkaður í Norðureuropa, og til Føroyar kemur hann bara okkurt hendinga summar
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Limakvøld 19. februar
30. Des 2011
Limakvøld í Listasavninum Sigrun á ferð í Japan Hóskvøldið tann 19. februar kl. 19 greiðir Sigrun...
les meir
Ólavsøkuframsýningin 2009
29. Des 2011
Listafelagið bjóðar til Ólavsøkuframsýning 2009 við heitinum: avmyndan, umskapan, avskapan Øll listafólk eru væl komin at senda...
les meir
Grafisk bløð til limirnar
28. Des 2011
Listafelag hevur fingið loyvi at endurprenta tveir linoliumsskurðir hjá Janusi Kamban: Starasvambl og Tinganes brennur. Harafturat hevur Jóna Rasmussen gjørt tvey koparprent Vetrarbeiti...
les meir
Eykaaðalfundurin týsdagin tann 28. oktober 2008
27. Des 2011
Á ársaðalfundinum tann 16. august í ár, varð staðfest at neyðugt var við einum eykaaðalfundi seinni á árinum. Tískil hevur Listafelagið eykaaðalfund týsdagin...


text:
Orð: Anker Eli Petersen
Lag: Terji Rasmussen
Sjóðandi lot og sólin skínur klár
ein fuglarødd ið syngur snjøll um vónir og um vár
og læandi ljóð – eitt túsundfaldað bros
ein himmalskur friður um torg og tún –
og teskandi frælsistos.
Men enn leggja múrarnir skuggar á svørð
og spírandi livandi trøð
og enn liggur gleðin køvd undir jørð
áðrenn hon er fræls – og sveimur millum krúnubløð.
Eitt bønandi krav – um rúm at anda frítt
ein tigandi roynd til at vinna egnan rætt at hugsa nýtt
sum eitt rekandi skýggj ið ferðast har tað vil
er ynski um mannarætt – at nýta vit og skil.
Men frælsi er blóðið ið streymar reytt og vátt,
breiðir seg um torg og tún
vónirnar ið kvaldust eina stilla summarnátt…
…gerast eymkandi suð – eitt skríggj ið tónar burt
í ókrúti hvørva tey síðstu ljóð frá lívsins frælsisurt
bert køvandi tøgn og túsundfaldað tár
ein himmalskur friður um torg og tún
og bløðandi opin sár.


text:
Í kvøld vísti DR2
ein amerikanskan heimildarfilm um amerikansku sektina Scientology Going Clear: Scientology and the Prison of
Belief (Alex Gibney 2015). Innihaldsliga úrslitið var lítið flatterandi fyri
sektina og fekk meg at hugsa um eina hending fyri skjótt 38 árum síðani, sum
kundu havt broytt mítt lív, eins og almannavarpið kundi havt broytt lívið hjá Kára, tá ein spákona slapp at lesa í lógvanum hjá honum í morgun.
Tað var ein
heitur dagur í juni í 1977. Eg gekk oman eftir Strøjnum, fót fyri fót, hugdi
eftir plátum í handilsgluggunum, filmsplakatum í Grand og longur niðri, har tey
vístu Ai no korida, og eftir fremmandum
avísum í Jorcks Passage.
Tá verði eg
steðgaður av einum ljóstpurlutum fjarsmílandi manni í sandalum. Soleiðis
minnist eg hann. Við skriviblokki framm fyri seg spyr hann, um eg havi stundir
at svara nøkrum spurningum.
- Jú, hetta er
fyrsti summarferiudagur, so eg havi alla tíð í verðini, sigi eg pura
óforheraður, stingi høgru hond í lumman og seti vinstra fót fram og hvíli púra
í mær sjálvum eina løtu á sólsummarsteinum á Strøjnum, meðan deymurin av pylsu
og ketsjup fer um næsarnar á Nytorv.
Hann tekur djúpt
niður í rúmligu herðataskuna, sum eg nústani varnist. Hon er úr tjúkkum ljósum
leðri við grovum spennum. Uttan at flyta seg, snarar hann á hælinum og peikar
um hornið, har eitt kúpuhválv stingur upp á luftina. Í somu rørslu tekur hann
eina grafiska talvu fram. Hon er fest í eina klemmu, og er í trimum løgum,
hvítt, grátt og svart. Hann peikar á løgini og spyr, um eg havi hug at svara.
- Tað er inni
har, sigur hann og peikar á kirkjuhválvið.
- Jú, tað vil eg
fegin, sigi eg við fryntliga mannin, sum longu hevur uppdagað, at eg eri úr
Føroyum, og spyr intenst um eg kenni ein sunnanfjørðsmann, sum er eitt týðandi
asset hjá teimum í frambrotinum her í Keypmannahavn.
- Nei, hann kenni
eg ikki, sigi eg meðan vit ganga móti kirkjuni í summarhitanum. Breznev er
komin til og verkfallið á Berlingaranum er av, sigur hann og gerst álvarsamur, nú
vit koma upp trappurnar, og hann letur upp einar dyr, har fólk sita við hvør
sítt borð, sum í eini Kafkasøgu sett í svart-hvíta senu av Orson Welles undir krígnum, har hvør
rørsla hoyrist og kann ikki fjalast.
Fái eitt borð,
ein blýant og ein prentaðan blokk at svara í. Mongu spurningarnir hava fleiri
svar, og eg skal velja tað rætta.
- Og verð altíð
erligur, sigur vegleiðarin.
Eg skrivi navn og
bústað ovast á fremstu síðu. Telefonnummar eisini. So svari eg spurningunum,
sum eg haldi vera áhugaverdar, síðu fyri síðu. Alt samalt av einslistum mitt í
Keypmannahavn ein heitan summardag.
Tá eg eri liðugur
leggi eg blokkin frá mær, snøgt út í hornið á borðinum, og blýantin omaná.
Vegleiðarin kemur
til mín, tekur pappírini og biður meg bíða, tí so fari eg at fáa ein spennandi graf.
Eg bíði eitt
langt og annað breitt, kveiti uttan um meg, at vita um eg síggi
sunnanfjørðsmannin. Men nei, her er einki føroyskt at síggja ella hoyra.
Tá kemur hann
aftur til mín, tekur meg til viks og setur seg yvir av mær.
- Hvørjum
tónleiki lurtar tú eftir, spyr hann, og sigur nakað um seg sjálvan og egnan
musikksmak og serliga tónleik, sum fær hann at vera keddan og fáa eina kenslu
av sakni.
- Hevur tú tað soleiðis
við nøkrum tónleiki?
- Jú, sigi eg. John Denver fær meg tungan í huga. Eg vil treyðugt
hoyra hann, men flestu eg kenni, seta hann altíð á plátuspælaran, so móti mínum
vilja hoyri eg Denver syngja sangir, sum gera meg keddan. Eg veit ikki akkurát
hvussu, men bara keddan.
- Vit kunnu
hjálpa tær, sigur hann, og er ikki longur fjaroygdur, men er beint her framman
fyri mær, og skal taka í hondina á mær, tá hann í somu løtu fer at tosa um eitt
skeið, sum eg kann koma beint inn í, at bøta um niðasta part í mínum
svarbløðum, sum í trimum førum eru í niðasta bólki, tí svarta og óynskta.
- Vit kunnu lyfta
hesa kenslu hjá tær upp í ovasta lagið, tað ynskiligastu tilveruna.
- Ja, sigi eg burturryktur
eitt bil undir sveimandi hválvinum og hugsi um eina skaldsøgu um indisk tempul,
sum ein genta læs fyri mær á Oyrarbakka, tá Gunnar hevði lært okkum um
Jorsalsferðir hjá Hvalvíkspresti.
- Men det koster
nogen bananer, sigur vegleiðarin og vekir meg úr eysturlendska hippiedreyminum
við Streymin. Eg hvøkki við, at hann brúkar so gerandis orð og gerist í somu
løtu tvørur. Nei, hugsi eg við mær sjálvum. Pengar skalt tú fanin meg ikki fáa frá
mær. Ikki uppá handan mátan, hugsi eg og undrist yvir verjumekanismur, sum av
sær sjálvum fara í gongd, uttan eg visti, at tær vóru til.
- Desværre, jeg
har ikke nogen penge, hoyri eg meg siga og leggi armarnar á kross fram fyri
bringuna. Nú er at gera krossins merki framman og aftan, tú nú er gingið upp
fyri mær, at eg eri um at enda í Djevulsins gørnum ein summardag á Strøjnum.
- Ingen penge og
kommet helt fra Holbæk? Hvordan kommer du hjem igen uden penge på lommen?
Hann gerst
ágangandi og hamskiftið klæðir honum als ikki. Nú er hann beint fram desperatur
at vinna meg fyri Scientologikirkjuna.
- Nå, vi har din
adresse, så du står opført i vores arkiver nu, sigur hann og eg nikki og hyggi
foyur í gólvið, men síggi so eina loysn at sleppa undan hesum ótolandi hválvi:
- Ja, send mig
det materiale I har om kurset og hvad det koster, så tar vi det derfra, sigi eg,
reisist og síggi meg fari avstað sum í hamferð, út úr forhoyrsrúminum, niður
eftir rundu trappuni við hvølla afturljóðinum og út á gøtuna. Millum fólk,
fjart frá fjaldum ætlanum.
Ikki síðani ein
trúboðari kom til mín tvey ár seinni, havi eg verið í trengri skóm.
- Hvussu hevur tú
tað við Gud, Birgir? spurdi hann dagin eftir eg hevði gjørt mína fyrstu
útvarpssending. Hann var úr heimbygdini og konan hevði arbeitt saman við mammu
á hotellinum í 50’unum.
- Eg kann hjálpa
tær, sigur hann hinumegin borðið í plátusavninum, har eg havi skrásett Boney M,
og leggur beinið yvir knæið, so skógvurin vaggar eina løtu. Hann er í ljósum
klædningi frá Hans undir Kletti.
- Mín hurð er
altíð opin, sigur hann virðiliga. Úr eygum hansara flýtur ein nemandi tanki oman á Vatn, har
smádreingir spæla og ein verður undir og kemur ikki upp aftur.
Hugsa tær, um
Sloan aldri kom úr Skotlandi, havi eg síðani sagt inni við meg sjálvan. Hugsa tær, um tað sum er, ikki var. Og vit bara funnu frið. Ongar skattir í himni. Bara frið.


text:
Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um barsilsskipan
Svar frá Føroya Arbeiðsevarafelag
Hoyringssvar: Broyting í løgtingslóg um barsilsskipan
Víst verður til teldubræv tykkara, sent okkum 6. oktober 2017, har broytingar í løgtingslóg um barsilsskipan verða senda til hoyringar.
Ítøkiliga hevur Føroya Arbeiðsgevarafelag viðmerking til broytingina í § 14. Tá nú henda grein verður broytt soleiðis, at løntakarar fáa lagt lógarásetta eftirlønargjaldið omaná barsilspeningin, eigur samsvarandi at verða ásett í § 15 stk. 2, at arbeiðsgevari eisini fær endurgjald fyri goldna eftirløn.
Harafturat átti lógaruppskotið at havt allar upplýsingar við, eisini øktar umsitingarútreiðslur hjá Barsilsskipanini. Eisini hevði verið hóskandi at sæð, hvussu framrokningarnar av fíggjarliga rásarúminum í Barsilsgrunninum eru gjørdar. Um tað veruliga er so, at rúmd er fyri longdum barsilstíðarskeiði, er tað ein staðfesting av, at inngjaldið til skipanina hevur verið ov høgt.
Seinastu árini er barsilslógin broytt ógvuliga ofta, uttan at tað sær út til at vera nakað yvirskipað endamál við broytingunum.
Hesaferð verður sagt fremst í almennu viðmerkingunum til lógaruppskotið, at lógaruppskotið er ein liður í, at “Landsstýrið raðfestir arbeiðsmarknaðarmál.”
Til hetta er at siga, at tað tykist løgið, at landsstýrið tekur fólk av arbeiðsmarknaðinum í eini tíð, har tað í forvegin er trupult at finna tøka arbeiðsmegi til at loysa uppgávurnar á arbeiðsmarknaðinum. Harafturat fremur uppskotið ikki javnstøðuna á arbeiðsmarknaðinum. Um vit vilja tað ella ikki, so er tað ein sannroynd, at tað eru kvinnurnar, sum taka meginpartin av barnsburðarfarloyvinum, og við hesum vera tær uppaftur longri av arbeiðsmarknaðinum, hvørja ferð tær eiga eitt barn.
Yvirskipað til barsilslógina hevur Føroya Arbeiðsgevarafelag áður víst á, at bæði foreldur áttu at havt rætt til frítt at býta barnsburðarfarloyvi sínámillum, soleiðs sum tey ynskja tað. Hetta er framvegis støða okkara hesum viðvíkjandi.
Eisini hava vit víst á, at tíðin er komin til at taka alla barsilsskipanina upp til eina heildarviðgerð, har hugt verður eftir, um tað er tørvur á at gera skipanina meiri liðiliga, soleiðis at hon passaði betur til tørvin hjá ymsu foreldrunum, ístaðin fyri áhaldandi at gera smáar broytingar við stuttum millumbilum. Føroya Arbeiðsgevarafelag er sjálvsagt sinnað at luttaka í einum tílíkum arbeiði.
Føroya Arbeiðsgevarafelag mælir við støði í omanfyri standandi frá áhaldandi at gera smærri broytingar í barsilslógini, og soleiðis eisini frá at samtykkja tað broytingaruppskot, sum nú er sent til hoyringar.


text:
Fastalávintshaldið í Stranda skúla mánadagin 27. februar 2017.
Skrá:
Ásettu tíðirnar eru bert vegleiðandi!
Vónandi fáa vit ein góðan dag
Skrá:
08:00 Næmingarnir møta – Morgunsangur í forhøllini.
08:15 Næmingar, sum hava brúk fyri tí, fara í flokshølini at gera
seg klárar.
08:40 Møta í fimleikahøllini til føroyskan dans.
09:10 Sláa tunnu. Byrjanardeildin í forhøllini. Miðdeildin og hádeildini fimleikahøllini.
10:20 Øll fáa okkurt at eta og drekka.
10:50 Kattakongar verða heiðraðir. Eisini fáa 9 grýlur – 3 í hvørjari deild - virðisløn.
11:00 Fólkadansur.
12:00 Skúladagurin liðugur.


text:
GRANSKING: Kring heimin vera smolt einamest framleidd Ý smoltst°um vi endurnřttum vatni. Hetta setir stˇr kr°v til vatngˇskuna, so laksurin fŠr bestu m°guligu livikor. Stˇru ˙tbyggingarnar av smoltst°um gera, at til ber at ala alsamt st°rri smolt. Hetta merkir, at tÝin, sum laksurin skal vera ß sjˇnum, styttist, og kann vera vi til at avmarka tÝina vi eitt n˙ l˙satrupulleikum. Fiskaaling og Luna eru farin undir
eitt samstarv at menna vitanina innan biofiltur, vatngˇsku og fiskaheilsu ß smoltst°um.
Seinastu ßrini hava f°roysku alifyrit°kurnar framt vÝfevndar byggingar av nřmˇtans smoltst°um. Hetta fyri at °kja um framleisluna og millum anna ala st°rri smolt, ßrenn tey fara ß sjˇgv, og harvi avmarka tÝarskeii, har virus og lřs kunnu gera um seg og elva til ˇneyugt felli av alda laksinum.
┴ smoltst°um er ta alneyugt vi eini vŠl virkandi og st°ugari skipan, sum tryggjar ßhaldandi gˇa vatngˇsku og harvi betri fiskaheilsu og v°kstur. ═ hesi skipan eru ta biofiltur, sum reinsa ta endurnřtta vatni fyri ˇt°rvir, i koma frß sjßlvum smoltinum eins og frß fˇrinum.
═ biofiltrunum eru ta tŠr nitrifiserandi og denitrifiserandi bakteriurnar, sum burturbeina til d°mis ammonium, nitrit og nitrat ˙r endurnřtta vatninum. Talan er um evni, sum Ý ov stˇrum n°gdum kunnu hava beinleiis neiliga ßvirkan ß laksin vi at elva til vßnaliga heilsu og strongd, og harvi °kja um felli. Ta er tÝ av alstˇrum třdningi at tryggja vŠl virkandi og st°ug biofiltur vi gagnligum bakterium, i megna at vilÝkahalda gˇa vatngˇsku ß smoltst°unum.
St°rri vitan um bakteriusamfelagi i biofiltrunum ľ eitt n˙ um bakteriusamanseting og virkni ľ kann geva virismiki innlit Ý ymisk viurskifti ß st°ini, i ßvirka biofiltrini. Hetta kann geva alarum m°guleika fyri at betra um mannagongdir og harvi menna framleisluna.
Vitanin av hesum slagi er tˇ rŠttiliga avmarka Ý l°tuni, og tÝskil eru starvsfˇlk ß starvstovuni hjß Fiskaaling ß iNOVA farin undir at at granska innan hetta °ki Ý t°ttum samstarvi vi vinnuna. Eitt n˙ er fari undir eitt Ýt°kiligt arbeii, har Fiskaaling og Luna samstarva um at menna vitanina innan biofiltur, vatngˇsku og fiskaheilsu ß smoltst°um.
Um nakar ynskir at vita meira um hetta, kann vikomandi venda sŠr til Elin Djurhuus Samuelsen, granskara ß Fiskaaling, tlf. 77 47 13.


text:
Nú bleiv endiliga (omg longu) páskaferia! Tíðin flýgur avstað tá man hevur tað gott. Áðrenn man veit av, er tad summar. Ofta haldi eg at man, altíð sær framm til tíðspunkt, sum man gleðir seg til, soleiðis at man ofta gloymir at gleðast, um tað man upplivir beint nú.
Beint nú siti eg í einum bussi. Klokkan er 18.29 og vit hava nú koyrt í meira enn 9 tímar. Tvær vinkonur, Anna, Alberte og eg, eru áveg til Amsterdam. Vit koma framm umleið kl.22 í kvøld. So ja, hetta er ein langur busstúrur.. uttan internet enntá. Men tað veit den, fantastiskt at verða tvungin til at verða í tí selskapi man er í, og ikki hugsa um messenger, facebook, instagram, snapchat osf. Tað er so sjálvdan at man upplivir tað, og sjálvt um eg eisini sjálv eri ring til at sita við telefonuni, so haldi eg tað verða soo syrgiligt, at hatta steindeyða tólið, skal fáa so nógv uppmerksemi. So vit njóta ikki at hava net í 12 tímar, wuhuu!
Nú hugsar tú kanska “hvat ger man á einum 12 tímar langum busstúri?”. Ja tað hugsaði eg eisini nógv um, í gjárkvølidð. Eg vildi fyri guds skyld, ikki keða meg. So eg pakkaði eitt sindur av hvørjum við.
- Mat! Eg bakaði eina rúgvu av pylsubreyðum í gjárkvøldid, at hava við. Eisini er umráðadni at hava okkurt drekkandi og helst okkurt til søtu tonna.
- Skúlabók/ur máttu við, tí vit hava fingið ein ordans bunka at feira páskaferiuna við. Men hvat tá, tað er eisini fínasta slag, tá man nú situr her at líka væl.
- Anna hevur Bezzerwisser spurningar við, so vit eisini kunnu blíva eitt sindur klókari á vegnum.
- Eg pakkaði tógv og ein heklipinn. Tað havi eg so funnið útav, at tað kanska ikki riggar so væl. Man situr ikki super gott, so tað fær ikki sama hugna stemningin sum heima í sofuni.
- Alberte hevur damubløð við. Tey eru altíð undirhaldandi, løtt og stuttligt at lesa.
- Eina “hyggebók”, har tú ikki skal fanga allar detaljur, men har tú heldur slappar av í meðan.
- Eg tók nakrar partar av yndisseriuni niður á telduna. Tað er ein góður máti at lokka meg sjálva við. So sleppi eg at hyggja eftir einum parti, fyri hvønn kapittul eg lesi!
Nakað eg hevði ynskt at eg hevði tikið við, var eina pútu og eitt teppi, so tað minnist eg til næstu fer. Annars hevur túrurin higartil verið góður og hugnaligur. Tær flenna eftir mær, tí eg siti klistrað ímóti rútinum, fyri at síggja alt vit koyra frammvið. Her er nokk at síggja! Men nú haldi eg so avgjørt at tað er tíð uppá ein steðg, áðrenn bløðrurnar bresta!
M&K


text:
Sjógangur og rennisjógvur í Føroyum
Um vetrarnar er stundum eitt fyribrigdi á Sørvági, sum sørvingar kalla fyri sjógangur. Í vetur gjørdist hetta kent um alt landi, tá fjølmiðlarnar vístu frálíkar myndir og upptøkur av einari slíkari hending. Líknandi fyribrigdi er eisini aðrastaðni, og verður eisini nevnt rennisjógvur.
Fyrbrigdi sjógangur ella rennisjógvur
Tað, sum gongur aftur í flestu frásøgnunum, er, at sjógvurin tekur seg aftur, soleiðis at sandurin innast í fjørðinum gerst rættuliga stórur og at hetta hendir eftir í einum lutfalsligari lítari løtu. Tá ein løta er farin kemur so sjógvurin inn aftur, og sæst hetta sum ein alda, sum lyftir seg upp fyri marbakkanum og síðani ferðast inn eftir sandinum. Síðani fjarðar aftur, og fyribrigdi kann endurtaka seg nakrar ferðir. Úr Sørvági er frætt, at umleið 13-15 minuttir eru ímillum hvørja fylling. Upptøka av sjógangi í Sørvági tann 18.01.2012 liggur á YouTube, - trýst her.
Hetta kan verða so mikið ógvusligt, at um fólk eru farin oman á sandin, kunnu tey koma rættuliga illa fyri. Tó eru vit ikki vitandi um fólk, sum hava mist lívið hesum hendingunum. Í bókini Sørvágur og sørvingar skrivar Sonni Jacobsen um einum serliga ógvusligum sjógangi, sum var einaferð í 1700-talinum, har sjógvurin kom niðan um Gamlaskúla. Hann greiðir eisini frá hendingini tann 5. mars í 1913, tá tað skolaði langt niðan í bygdina, og at tey í tí eina húsinum máttu taka høvdið á kúnni upp ígjøgnum lemmin fyri at hon ikki skuldi drukna í kjallarinum.
Menn, sum hava verið á báti úti á fjørðinum, hava greitt frá, at úti á hava teir ikki merkt nakað til aldu, sum undir vanligu umstøðum kann samanberast við rokilsi innast í fjørðinum. Úr Kollafirði hava vit fingið greitt frá, at hetta fyribrigdi er væl kent har, men at hetta ikki nervar siglingina til og frá havlagnum, hóast tað kann tykist ógvusligt á sandinum innast í fjørðinum.
Eisini hevur verið nevnt, at hetta fyribrigdi bert fyrikemur undir ávísum veðurumstøðum, og serliga tá vindurin liggur rættuliga tráður antin inn ella út eftir fjørðinum.
Helst ein 'seicha'
Í havfrøðini er eitt fyribrigdi, sum verður nevnt ein seiches, Hetta er, tá onkur ávirkan fær gongd á eina standandi aldu í einum fjørði ella í einum havnalagi. Ávirkanin kann verða alda, sum kemur uttanifrá, ella vindur, ið antin 'tømur' ella 'fyllir' fjørðin.
Periodan hjá hesari standandi alduni er givin av støddini av fjørðinum við
T = 4 L (gH)-0.5
har L er longdin av fjørðinum, H er dýpi og g er graviations dikið. Longdin á alduni er tvær ferðir longdina av fjørðinum (lf = 2L).
Um vit hugsa okkum eitt baðikar, sum hevur somu longd sum henda aldan (lf), so svarar hetta til, at onnur helvtin av baðikarinum er fjørðurin, meðan hin helvtin av baðikarinum er økið uttanfyri fjørðin. Í fjarðamunnanum, t.v.s. í miðuni á baðikarinum, er sonevnda knútapunktið, har ongin ávirkan er á vatnstøðuni. Harafturiímóti er tað her, at harðasta rákið er, tí sjógvnøgdin má flytast úr einum enda av 'baðikarinum' og yvir í hin og harvið aldukamb í øðrum endanum á 'badikarinum' meðan aldudalur er í hinum endanum.Við báðar endarnar, har vatnstøðubroytingarnar eru størst, er harafturiímóti onki rák.
Ein animering av hesum fyribrigdinum sæst við at trýsta her, har fjarðamunnin er til høgru og land er til vinstru. Litirnir vísa streymferðina. Legg til merkis, at liturin alla tíðina er tann sama við landinum uttast til vinstru.
Í firðum, sum hava ein sand innast í botninum, verður sandurin stórur, tá aldudalur er við marbakkan, meðan aldukamburin reisur seg væl hægri enn marbakkin, og vil sjógvurin tí renna inn yvir sandin og upplivast sum ein alda, sum kemur skolandi inn eftur.
Í Sørvági er fjarðstøðan fra marbakkanum og út á grynnuna í fjarðamunnanum umleið 4.3. km, og í miðal er dýpi áleið 40 m. Verða hesi tølini sett inn í frymilin omanfyri, so fæst, at periodan er umleið 14 minuttir. Hetta er rættuliga nær við perioduna, sum frætt er um úr Sørvági, og tískil er hugsandi, at talan er um eina 'seich'-u. Hetta hava vit ikki fingið staðfest enn, eins og vit heldur ikki neyvt vita, hví hetta fyribrigdi uppstendur í einstøkum firðum í Føroyum, og er nærum ókent aðrastaðni.
Uppgávan
Uppgávan er í stuttum at fáa staðfest, hvat er orsøkin til sjógangin/rennisjógvin í m.a. í Sørvági ella á øðrum firðum í Føroyum við at brúka teldumyndlar og úrslit frá mátingum av streym og vatnstøðu:
- Numeriskt model: Eitt 2D numeriskt model við upploysiligheit verður sett upp fyri fjørðin og økið uttanfyri fjørðin, soleiðis at rendurnar á modellinum verða nakað burturi frá fjørðinum. Síðani verða simuleringar gjørdar við vindi av ymsari styrki og rætningum fyri at kanna hvørjar vind umstøður eru sannlíkar fyri at skapa hesi fyribrigdini. Eisini kann kannast, hvørja ávirkan skjótbroytandi barometurstandur hava fyri ráki á fjørðinum.
- Mátingar: Á fleiri firðum eru mátingar av streymi og/ella vatnstøðu gjørdar. Kannast skal, um nakrar av hesum fevna um tíðarskeiðini, tá hesi fyribrigdini hava verið, og um so er, so verður hugt nærri eftur hvat hesar mátingarnar vísa í hesum tíðarskeiðunum. Um umstøðurnar verða til tess, so verða mátingar eisini gjørdar beinleiðis í samband við uppgávuna.


text:
Eplasúpan við bacon
Tilfar
800 gr eplir í smærri stykkjum, (evt. tern á 1-1½ cm.)
200 gr fínt skorðnar purrur
50 gr smør
1 laurberjablað
1 1/2 liter høsnabouillon
1 dl. róma
salt og hvid peber
1 fed knústan hvítleyk
100 – 150 gram bacon
40 minuttir at gera
Uppskriftin er til 4-6 persónar
Mannagongd
Dampa eplir og purrur í smørinum í einar 6-8 min.
Koyr boullion og 1 laurberjablað útyvir, og lat smákóka í uml. ½ tíma.
Blenda síðani súpanina og stoyt í aftur grýtuna ígjøgnum eitt sikti. Koyr róma
n í. Smakka til við hvítleyki, salt og pipar og f