c: text/html

text:
Norðborg landar mikumorgunin í Ánunum
vinna12-09-2017 - 16:09 - Jóanis Nielsen
Norðborg kemur undir land norðanfyri í kvøld, teir eru ikki liðnir at framleiða og koma tí at framleiða í alla nátt.
Vit á JN.fo tosaðu við skiparan Jóhan Isaksen fyri løtu síðan, hann sigur, at teir koma at hava 1.170 tons av skráskornum makreli, 90 tons av mjøli og 100 tons av lýsi. Tað eru 10 dagar síðan teir fóru avstað.
Norðborg skal landa í Ánunum mikumorgunin, teir fara nýggjan túr hósmorgunin.
Jóhan segði, at norðanfyri er heilt nógvur makrelur at síggja, ja av tí allarmesta legði hann áherðslu á.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Samgongan ligið sjóvarfallið av sær
vinna12-09-2017 - 15:34 - Jóanis Nielsen
Hósdagin 14. september verður uppskotið um fiskivinnunýskipan lagt fram aftur í løgtinginum. Sagt verður, at meginreglurnar í nýggja uppskotinum eru tær somu. Í útvarpinum mánakvøldið segði løgmaður, at samgongan bara hevur viðgjørt nakrar snøklar í tí gamla uppskotinum.
Landsstýrissamgongan ætlar framvegis, at fiskivinnunýskipanin skal koma í gildi 1. januar 2018. Vit hava fyrr staðiliga mælt landsstýrinum frá at skunda málið ígjøgnum. Hetta kann politiska skipanin ikki bjóða vinnuni, eftir at hon hevur havt 10 ár til at gera eina nýggja skipan.
Eftir okkara meting hevur samgongan ligið sjóvarfallið av sær, og nú er bert ein møguleiki. Hann er at framleingja verandi skipan, til ein nýggj góðskutryggjað skipan kann setast í staðin.
Tað er eyðsæð, at vinnan í løtuni er ørkymlað um framtíðina. Ætlanin er at upploysa allar verandi skipanir í fiskivinnuni, um samgongan fær sín vilja. Veiðiloyvini, ið hava verið eitt týðandi amboð til at stýra fiskivinnuni, fara í søguna. Verandi bólkabýti fer í søguna. Ein lutfalsliga stórur partur av kvotunum skal seljast á uppboðssølu, har ein og hvør, sum lýkur ávísasr treytir, kann bjóða. Hetta er ein skipan, ið onga aðra staðni í heiminum verður brúkt soleiðis, sum samgongan ætlar.
Bara 70 arbeiðsdagar til jóla
Frá 14. september eru umleið 70 arbeiðsdagar eftir til jóla. Vit meta ikki, at tað við hesum stutta skotbrái er praktiskt møguligt at avgreiða lógina og at gera tær neyðugu fyrireikingarnar til nýggju skipanina hjá samgonguni.
Nógvar kunngerðir skulu gerast og setast í verk, tá løgtingið hevur avgreitt lógina. Ikki allar eru so ovurhonds arbeiðskrevjandi, men nakrar, sum skulu verða upp á pláss áðrenn 1. januar - um løgtingið óvæntað samtykkir uppskotið – eru sera umfatandi og týðandi.
Landsstýrismaðurin skal í kunngerð áseta toskajavnvirðið, ið skal vera grundarlag undir útrokningini av antitrust mørkunum. Tá henda kunngerðin fyriliggur, kann Vørn sum umsitingarmyndugleiki fara undir at gera upp ognarlutin hjá teimum einstøku rættindahavarunum og teimum, ið tey eru nærskyld við, tí hetta telur við, tá rættindini verða gjørd upp.
Hetta skal gerast eftir allýsingini í konkurslógini, har sagt verður, at nærskyld eru: “ægtefæller, slægtninge i op- og nedstigende linjer, søskende, de nævnte personers ægtefælleder og andre personer, der har stået hinanden særlig nær”.
Føroyar eru eitt lítið samfelag við tøttum ættarbondum, og tá ognarlutirnir í fiskivinnuni skulu skrásetast, er væl neyðugt at kanna skyldskap millum teir ymsu rættindahavararnar. Hvussu ætlar man eitt nú at handfara ásetingina um, at nærskyld eisini eru “andre personer, der har stået hinanden særligt nær”?
Landsstýrismaðurin skal í kunngerð áseta reglur um, hvussu stórur partar av uppboðssølukvotunum skulu seljast sum langtíðar loyvir, meðallong loyvir ella stuttíðar loyvir. Vit halda ikki, at lógin eigur at verða samtykt, uttan at hetta er kent frammanundan.
Áðrenn 1. januar skal eisini ein nýggj lóg samtykkjast um tilfeingisgjald av kvotum, ið ikki verða seldar á uppboði. Tað uppskotið verður ikki lagt fram fyrr enn seinni. Tað hevði verið náttúrligt, at hetta lógaruppskotið varð lagt fram saman við nýskipanaruppskotinum.
Vinnan viðurkennir, at landið eigur at fáa ein rímiligan part av tilfeingisrentuni. Seinastu árini hevur uppisjóvarflotin og flotin í Barentshavinum skapt eina tilfeingissrentu. Nýskipanaruppskotið fer at ber í sær, at meira stál verður sett í sjógvin fyri at fiska somu fiskar. Hetta fer at máða burtur av tilfeingisrentuni.
Ein tann mest týðandi grundgevingin fyri, at rætt er at steðga á nú, er politiska støðan. Tað er ikki nøktandi, at eitt minniluta landsstýri fremur eina so kollveltandi samfelagsbroyting, har parlamentariska grundarlagið er atkvøðan hjá einum tinglimi, ið er uttanflokka. Upp aftur verri gerst støðan, tá ein av stóru andstøðuflokkunum hevur boðað frá, at hann fer at broyta skipanina aftur, um hann kemur til valdið. Vinnan kann ikki liva við hesi óvissu.
Fiskivinnan hevur stóran týdning fyri føroyska búskapin. Tí er tað
óðamannaverk at taka ein so stóran politiskan váða, sum samgongan ætlar.
Felagið Nótaskip
Jógvan Jespersen, stjóri


text:
Mannagongd tį iš Almannaverkiš męlir til tillutan av ķbśšum hjį
bśstašarfelagnum Bśstašir til fólk viš serligum tųrvi.
Almannaverkiš umsitur ein lista yvir borgarar, sum hava serligan tųrv , og ynskja eina ķbśš frį Bśstųšum. Talan er um ein bķšilista, har bśstašurin veršur latin eftir nųkrum nęrri įsettum treytum til tann borgara, sum tųka ķbśšin hóskar til, og sum hevur stųrsta serliga bśstašarsosiala tųrvin.
Taš gevur ikki fyrimun at hava stašiš longi į bķšilista. Tųkar
ķbśšir verša altķš latnar til borgarar, sum aktuelt hava stųrsta serliga
tųrvin. Tķ veršur višmęlt ikki at skriva seg upp fyrr enn ein hevur tųrv į
bśstašnum. Almannaverkiš tilskilar sęr rętt at taka fólk av bķšilistanum, hava
tey ikki ein aktuellan bśstašarsosialn tųrv.
Taš veršur gjųrt vart viš, at Bśstašir hevur ein annan
bķšulista til bśstašir, iš eru eftir treytum Bśstašir įsetir. Taš ber sostatt
til at standa į tveimum bķšulistum til eina ķbśš hjį Bśstašir taš er hjį
Almannaverkinum og hjį Bśstašir.
Umsókn/frįbošan
Sųkt veršur viš at śtfylla umsóknarblašiš "umsókn um bśstaš frį Bśstųšum vegna serligan tųrv. Umsóknin veršur latin Almannaverkinum. Hava tit tųrv į hjįlp til at śtfylla umsóknina, eru tit vęlkomin at venda tykkum til Višskiftadepilin hjį Almannaverkinum. Ķ samband viš tillutan av bśstaši nżtir Almannaverkiš upplżsingar frį umsóknarblašnum og mųguligar ašrar upplżsingar, sum Almannaverkiš hevur frammanundan. Tķ er umrįšandi, at tit lżsa tykkara serliga bśstašartųrv vęl. Tit eru vęlkomin at leggja frįgreišing frį avvaršandi, lękna, lęrara, stušli ella ųšrum viš umsóknini, er tųrvur į tķ.
Viš umsóknini geva tit
Almannaverkinum heimild at fįa til vega upplżsingar frį lęknaella myndugleika
fyri at vįtta serliga tųrvin. Um neyšugt eftirkannar Almannaverkiš upplżsingarnar
ķ umsóknini.
Eru broytingar, iš įvirka tķn bśstašartųrv, skulu hesar frįbošast skrivliga. Į hendan hįtt veršur mett at umsóknirnar verša upplżstar nųktandi
Meting av umsóknum
Tį iš Almannaverkiš ger metingina, hvųr borgari hevur ein serligan tųrv ķ mun til bśstaš, veršur hon gjųrd śtfrį fylgjandi įsetingum:
- Hevur serligi tųrvurin hjį umsųkjaranum įvirkan į bśstašartųrvin?
- Landafrųšiligt ųki, umsųkjarin ynskir at bśgva ķ
- Stųdd og kostnašur av bśstaši ķ mun til tųrvin hjį umsųkjaranum
- Hóskar bśstašurin og grannalagiš til stųšuna hjį umsųkjaranum
- Mišast skal eftir at tryggja gott grannalag
Stųšutakanin hjį Almannaverkinum
til, hvųnn umsųkjara mett veršur at tųki bśstašurin hóskar best til, byggir į eina
heildarmeting. Taš er ein nevnd ķ Almannaverkinum, sum metir um umsóknirnar.
Serligur bśstašarsosialur tųrvur
Bśstašarsosialur tųrvur kann vera
eitt ręttiliga breitt hugtak. Viš taš, at bśstašurin er grundarlagiš undir
sųmiligari menniskjaligari tilveru hava ųll fólk ein bśstašartųrv. Men viš taš,
at śtbošiš av leigubśstųšum ķ Fųroyum enn er avmarkaš, er ikki mųguligt, at taš
almenna kann višvirka til at veita ųllum, iš hava ein bśstašartųrv ein bśstaš.
Śt frį hesum veršur įsett, at
Almannaverkiš kann royna at hjįlpa teimum, iš hava ein serligan
bśstašarsosialin tųrv.
Heilsuligar orsųkir
Heilsuligar orsųkir til, at fólk
ikki fįa śtvega sęr bśstaš į jųvnum fųti viš onnur, kann t.d. vera um ein ķ
hśskinum er śti fyri sjśku ella vanlukku, iš ger at viškomandi mį flyta ķ annan
meira hóskandi bśstaš. Sum dųmi, kann nevnast eldri fólk, iš av heilsuligum
įšum ikki longur megna at bśgva ķ egnum hśsum. Fólk, iš fįa barn viš breki,
ella maki, iš hevur fingiš heilaskaša, og sum ger at nśverandi umstųšur ikki
eru nųktandi og tųrvur tķ er į brek- ella eldravinaligum bśstaši, ella at
brįšfreingis tųrvur er į bśstaši nęrhendis sjśkrahśs.
Eisini kann hugsast persónar, iš
vegna brek, hava tųrv į serligt innręttašum bśstaši og sum vegna sķtt brek,
ikki hava mųguleika at śtvega sęr sķn egna bśstaš. Talan er eitt nś um fólk viš
rųrslutarni ella fólk, iš eru blind.
Sosialar orsųkir
Sosialar orsųkir til at fólk ikki
megna at śtvega sęr bśstaš į jųvnum fųti viš onnur. Dųmi um taš eru:
- Persónar, iš ikki megna at fasthalda ein bśstaš og eru fęstlęstir ķ einari sosialari stųšu, iš teir ikki kunnu koma śt śr vegna vantandi bśstašarmųguleikar.
- Persónar, iš ikki hava nógvar persónligar ressursir og sum tųrva hjįlp at fįa skipaši višurskifti.
- Ung fólk yvir 18 įr, iš hava veriš sett heiman, men nś sum ikki longur eru undir barnavernd, men skulu standa į egnum beinum.
- Persónar, iš hava tųrv į stovnslķknandi fyriskipan ķ egnum heimi.
Taš er ein fortreyt, at fólk
megna at bśgva ķ sjįlvstųšugum bśstaši.
Juli 2014
Dagført tann 20-09-2016


text:
Ingi Samuelsen
18.01.2018 - 07:34
Tíðindi > Uttanlands > Politikkur
Republikanski senatorurin, Jeff Flake, helt seg ikki aftur, tá hann í eini røðu í Senatinum í gjár sammetti álopini hjá amerikanska forsetanum á fjølmiðlarnar við fyrrverandi sovjettiska einaræðisharran, Josef Stalin.
Undir Donald Trump, hava Hvítu Húsini lýst fjølmiðlarnar sum ”fígginda fólksins” og eru komin fram við heitinum ”alternativ fakta”.
Hetta eggjar einaræðisharrar í harðrendum londum, so sum sýriska forsetan, Bashar al-Assad, og filipinska forsetan, Rodrigo Duerte, segði republikanski forsetin fyri Arizona, sum í longri tíð hevur funnist at forsetanum.
- Fólksins fíggindi, er tað, sum forseti USA kallar frælsu pressuna fyri í 2017. Tað sigur nakað um støðuna í okkara fólkaræði, at okkara egni forsetin nýtir orð, ið fyrr vórðu brúkt av Josef Stalin at umrøða sínar fíggindar, segði Jeff Flake í røðu síni, skrivar dr.dk.
Josef Stalin stýrdi Sovjetsamveldinum frá miðskeiðis í 1920’unum til hann doyði í 1953. Hann brúkti ofta heitið ”fólksins fíggindi” um síni mótstøðufólk í royndini at rudda tey av vegnum.
- Frælsa pressan er fíggindin hjá einaræðisharrum, og tað ger frælsu pressuna til verja hjá fólkaræðinum. Tá ein valdsmikil persónur kallar søgur, honum ikki líkar, fyri ’fake news’, er tað persóninum vit skulu hava illgruna um. Ikki pressuna, segði Jeff Flake.
Á einum tíðindafundi í gjárkvøldið vísti talsmaðurin í Hvítu Húsunum, Sarah Huckabee Sanders, útsøgnirnar hjá Jeff Flake aftur, og kallaði tær láturligar.
Hon skuldsetti senatorin fyri at royna at skapa uppmerksemi og vísti á, at hann ger hetta einans tí at hann klárar seg illa sjálvur.
55 ára gamli Jeff Flake hevur leingi talað Trump ímóti, og boðaði longu í oktober frá, at hann ikki fór at stilla uppaftur til miðvalið, sum verður í november í ár.
Sarah Huckabee Sanders váttaði eisini í gjárkvøldið, at amerikanski forsetin framvegis hevur ætlanir um at geva eina virðisløn til ”mest korrupta og óreiðiliga fjølmiðilin”, eins og hann fyrr hevur boðað frá.
Hóast Jeff Flake seinastu mánaðirnar hevur funnist at Trump, hevur hann seinastu tíðina atkvøtt fyri bæði skattanýskipanini hjá republikanarunum og fyri at taka av Obamacare fyri at skipa nýggju heilsunýskipanina hjá republikanarunum, skrivar dr.dk.
Jeff Flake (Mynd: EPA)


text:
Tey flenna at tær
29. november 2015
Fjúrtanda September Samgongan við javnaðarløgmanni á odda brýtur seg nú inn á fólkapensjónina og fíggjarligu korini hjá lesandi
Áðrenn valið søgdu tey eitt, men nú tey eru komin til valdið, gera tey beint øvugt.
Hetta er arbeiðsmátin hjá Fjúrtanda September Samgonguni, og tað gongur sjón fyri søgn.
Stór lyftisbrot
Áðrenn valið segði Javnaðarflokkurin seg vera samríkisflokk, men eftir valið kastaði hann saman við ringastu loysingarflokkum og setti eina loysingargrundlóg á dagsskrá.
Nú síggja vit eisini, hvussu ein fullveldissinnaður Javnaðarflokkur brýtur seg inn til tey lesandi og pensjónistar eftir pengum.
Tey lesandi skulu ikki hava loyvi at arbeiða ov nógv – hóast mangul er uppá arbeiðsmegi nógvastaðni. At Rigmor Dam í panikki dróg í land aftur, er bert ein stokkutur hiti. Sparigin á 1,5 mió. kr. fer at raka á onkran annan hátt.
Og grundupphæddin í fólkapensjónini skal skerjast – hóast inntøkurnar til Føroya eru upp á sítt mesta.
Vorðið sum jólagáva til ung og eldri her á landi!
Er hetta veruliga tað, sum Javnaðarflokkurin – okkara gamli samstarvspartnari – hevur at bjóðað veikum bólkum?
Hvat høvdu Petur Mohr Dam og aðrir fedrar hjá Javnaðarflokkinum sagt, um teir vistu aftur til sín? Hesir samríkispolitikarar, ið stríddust fyri at stovnseta fólkapensjónina saman við donsku stjórnini. Nú undirgrevur Javnaðarflokkurin hesa grundsúluna í vælferðarsamfelagnum!
Alternativ Sambandsfloksins
Í áravís – og eisini upp undir fólkatingsvalið og løgtingsvalið – hevur Sambandsflokkurin ført fram, at í Ríkisfelagsskapinum eiga vit at byrja eina tilgongd, har ið vit verja felagsmálini (tvs. fólkapensjón, sjúkrahús og ávísur partur av almannamálum) og fáa tey upp á felags støði.
Setningur okkara er: FELAGS STØÐI Í FELAGS MÁLUM.
Tey flenna
Tjóðveldisfólk flentu at hesum. Summi fingu ”ilt í hjartað”. Eisini javnaðarfólk slóu ætlan okkara upp í glens. Hetta var skomm, søgdu tey.
Nú síggja vit avleiðingarnar.
Tey, sum flentu, eru komin til valdið, og nú flenna tey eisini eftir teimum lesandi og teimum eldru.
Alternativið hevði verið, at Sambandsflokkurin í Tinganesi verjir felagsmál og veitingar til veiku bólkarnar.
Eg má siga, at man øtast av Javnaðarflokkinum.
Hvar er sosiali profilurin?
Hvar er flokkurin, sum segðist vera samríkisflokkur?
Hvar er løgmaður?
Edmund Joensen
Løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin
RN
Aftur


text:
Nykurin býr í vøtnum; á botninum niðri í dýpinum hevur hann sítt tilhald; men haðan fer hann ofta á land, og honum er ikki gott at møta; stundum er hann líkur einum vøkrum lítlum hesti, sum tykist at vera góður og spakur, og harvið lokkar hann fólk at nærkast til sín at klappa honum og strúka honum eftir baki, men tá ið tey tá koma at nerta við halan, verða tey áføst við hann, og tá sleppir hann ongum, men dregur tey við sær til botns í vatni-num.
Stundum møtir hann fólki í manslíki sum ein prúður unglingi at lokka gentur við sær og lovar teimum gleði og gaman í síni høll, um tær vilja fylgja honum eftir; men fáa tær tá illgruna um, hvør hann er, sum tær eru við at geva seg burtur til, so at tær fáa nevnt hann við rætta navni: “Nykur”, missir hann maktina yvir tær og má sleppa teimum og fara einsumallur í vatn sítt.
Tað er sagt, at nykurin kann líkaleiðis umskapa seg líkan øllum ferføttum djórum, uttan stikulin av veðra- ella veðurlambshorni skal hann ikki kunna skapa á seg; men rossi er hann líkur, tá ið hann ikki hevur broytt ham sín, og tað hevur borið monnum til at fáa vald yvir hann við at rista kross á baki á honum, og hava teir tá havt hann til at draga við halanum stórt grót oman úr fjøllum til gerðisgarðar ella hús, sum enn sæst í Húsavík í Sandoy og á Eiði í Eysturoy, og tað stóra grótið, ið har er saman komið, ber vitni um, hvussu sterkur hann er. Á Takmýrum í Sandoy liggur ein stórur klettur, sum teir vildu hava hann at draga til Húsavíkar; men har slitnaði halin, og steinur- in stendur har; ein partur av nykarhalanum, sum var áfastur við steinin, er sjónligur á honum enn.
V.U. Hammershaimb: ”Færøsk Anthologi I”, 1891


text:
- Publiceret den 04 septembur 2012
- Víst: 2788
Anna í Fornanum er dóttir Andreu í Jákupsstovu og Kristian á Fløtti. Anna býr í Vestmanna og giftist við Jógvani Mikkelsen. Tey eiga tveir synir, sum eita Tórálvur og Kristian.
Anna vitjar av og á í Fornanum, og ein dagin var eg inni á gólvinum hjá henni og bað hana fortelja mær okkurt gamalt úr bygdini. Tað hevði hon púrt einki ímóti, og her er eitt kut úr prátinum:
Anna í Fornanum
Eg eri fødd 13.07.1925, og mamma segði, at tann dagin vóru pápi og Akku við kalvalínu, men teir fingu ongan kalva. Tá fór Petur Christian oman í Gjógv og segði við pápa: "Tú hevur fingið meir enn ein kalva í dag - tú hevur fingið eina dóttur - og hon er betri enn nakar kalvi."
Eg fór í skúla sum 6 ára gomul hjá Jóhan Kallsoy. Eingin kom við mær í skúla, eg fór bara av mínum eintingum - Maria hjá Trinu og eg - beint fyri páskir. Tað tori eg ikki at fortelja, tí eg varð sett í skammkrók tann fyrsta dagin. Eg fór fram til pultin hjá honum at fáa fyri, og hann bleiv við at sita við griflinum hjá mær í hondini. Eg skrykti bara griffilin av honum, tí eg var so bráð at sleppa at skriva, og so hann við mær eftir gólvinum í ein krók. Men, tvætl, vit vóru væl álíkavæl. Tað var so ofta, at vit fóru í skammkrók ella blivu eftirsett, tí eg haldi, at vit vóru gabbar. Ikki fortaldu vit tað fyri mammunum, at vit vóru eftirsett, tí eingin tók okkum í forsvar. Eina ferð varð ein genta eftirsett, ið ikki hevði verið eftirsett fyrr. Vit vóru so glaðar - fylgdu henni til hús - men hevði tú vitað, hvussu óð mamman at hesi gentuni bleiv - og tað dámdi okkum. Av bókum høvdu vit í fyrstuni bara ABC-bókina og bíbilsøgu og lærubók. Seinni fingu vit geografi og Danmarks historie og mállæru. Sálmavers høvdu vit eisini, og tað vóru føroyskir sálmar. Eg veit einki um, at vit sungu nakað danskt í Gjáar skúla, uttan tá ið onkrir næmingar fóru til Danmarkar saman við øðrum næmingum. Tá sungu vit "Det er et yndigt land" og "Kong Christian". Vit sungu jú danskt í kirkjuni. Var tað ikki nokk? Tað var so nógv danskt. Eg las eina heila síðu í lærubókini uttanat á kirkjugólvinum, tá ið eg bleiv konfirmerað, og eg minnist eisini væl sálmaversið, sum eg las:
Børnini spældu tað, sum tey vaksnu gjørdu. Vit gingu við mjólkarblikkum á rygginum og vóru neytakonur. Vit spældu við leikur, vit spældu eld í húsi, og vit høvdu handil í Barmsbrekkugili. Tinnur vóru pengar, og brún mold var putursukur. Niels hjá Dalberg fór til Sandoyar, og John, bróðir, keypti handilin frá honum og gav mær hann. Vit gentur gingu í kjóla og rotuskóm við reyðum tveingjum - og dreingirnir í hvítum tveingjum. Eg var ung, tá eg dugdi at flætta tveingir, tá var mamma so glað. Vit fingu ikki altíð nýggjar rotuskógvar - oh, nei, oh nei - kom hol á rotuskógvin, bleiv bara ein roðbjóri lagdur innaní. Dreingirnir gingu í buksum við ongum lummum - teir fingu ikki lummar, fyri enn teir vóru nokkso stórir, tí tey søgdu, at teir brúktu bara lummarnar til at stjala uppí. Áðrenn mína tíð gingu dreingirnir eisini í kjóla. Eg minnist, at Sjúrður á Fløtti plagdi at taka til, hvussu glaður hann var, tá ið hann fekk buksur at ganga í.
Børnini vóru uppi í øllum arbeiði, og í nógvum førum vóru tey álitið, tí mannfólkið var til skips. Eg var so røsk. Tá ið eg var 10 ár, mjólkaði eg Kollu - kúnni hjá okkum - og knoðaði breyðini. Dreingirnir skuldu gera mannfólkaarbeiði, so teir fingu alt upp í hondina - drekka og alt møguligt. Teir vaskaðu heldur einki - nóg illa gummiskógvarnar og stivlarnar. Aftan á skúlatíð vóru John, bróðir, og eg mangan heimi undir Hjallanum og saksaðu og breiddu tøð, tí pápi var altíð burtur. So var tað torv, eplir og hoyggj - snakka ikki. Bæði konufólk og mannfólk vóru eftir torvi, og eg havi eisini verið uppi í Middagsfjalli eftir kava fyri pápa, sum skuldi frysta sær sild til agn.
Anna í Fornanum og tann eldri sonurin - Tórálvur.
Eg var ikki meir enn 6 ár, tá ið eg dugdi at binda. Eg konfirmeraðist í 1939, og tá - undir Krígnum - kom troyggjulívið - at binda skipstroyggjur. Øll í bygdini tøttu og seldu troyggjurnar í handlunum og fingu 45 kr. fyri troyggjuna - tað loysti seg væl. Vit fingu ikki kontantar pengar, men ein seðil, ið vit so keyptu burturav. Troyggjurnar høvdu vaksnamannastødd, og mamma og eg kundu klára einar 4 til 5 um vikuna. Pápi karðaði, og Sofus, beiggi, var so óførur at spinna. Tey, ið ikki áttu nógva jørð, spunnu fyri onnur, men tey fingu lítið afturfyri. Eg minnist, at onkuntíð spann Olsen fyri okkum og fekk eina krónu fyri mørkina - tað var alt. Tað var mest til av hvítari ull, so tað manglaði altíð litur, og tí vóru tey so glað, um tey fingu litaðan seyð úr býtinum. Og so var tað lesullin - vit plagdu at fara á villan. Niðri á Rivinum - á Ambadali - var altíð fult av nispum, og so hekk ull í hegninum eisini. Tað var góður prísur fyri ull fyri Kríggið. Tað eina árið fingu vit 600 kr. fyri okkara ull. Nógv vóru á villanum, og eg minnist, at Dia, mammubeiggi, plagdi at vera í Líðini, og eina ferð hentaði hann upp í tveir fullar posar. So kom tann tíðin, at ull bleiv send til Havnar at spinna. Eg veit ikki hví, men tað var vanligt at senda ullina saman - kanska var tað bíligari. Lena mostir á Rætt hevði 20 merkur - omma (Birita í Jákupsstovu) 20 - Trina mostir 20 - og mamma 20 - tilsamans 80 merkur. Allir posarnir blivu bornir eystur til Trinu, mostur, og so blivu posarnir stoyttir á gólvið, og so skuldi alt hoyggjast runt. Síðani bleiv øll ullin stappað upp í ein veldiga stóran sekk, sum eg haldi var samanseymaður. Men, veitst tú hvat? Nú vildi eingin fara við posanum á posthúsið. Jú, sigi eg við Mariu (hjá Trinu), vit báðar skulu fara við posanum. Men, tað skal eg siga tær, at Petur Christian var ikki blíður, tá ið hann sá stóraposa - hetta bar ikki til, segði hann. Tá læt í mær ella Mariu, at tað var eitt neyðarsligt posthús, ið ikki kundi taka ímóti hesum. Sama ger, hann mátti oman á fiskavektina við stóraposa, og tað var góðalag, tá ið vit koma eystur aftur til mostur.
Eg haldi, at fólkini vóru meira nøjsom fyrr. Tey eru einki neyðsom í dag - tey vita einki um, hvat tað er at liva. Tey komu hvørjum øðrum við, men tað var ringt, um nakar upplat seg fyri øðrum, at teimum manglaði nakað. Tað vildu tey ikki, og at skylda nøkrum nakað - tað var skomm. Til dømis nýggjársaftan - nú stríðast tey so nógv við at skjóta og alt møguligt. Tað var ikki tað, tað gekk út uppá tá - nei, tað var at fáa allar rokningar goldnar - og kjøtið og skinn skuldu býtast. Jóan Pauli í Lon kom heim til okkara við einum bógvi hvørt ár, og Karl á Bø við einum hálvum krovi - og so pettaðu teir skinnini í lepar, tá ið teir, býttu - er tað ikki nógv fyri, at nú verður tað mesta koyrt burtur? - Og nú reypa tey um, hvussu stórt lán tey hava .... !!!!
Anna! - takk fyri ta hugnaligu løtuna!!


text:
Røða, sum Eyðun Gaardbo helt, tá jólatræið varð tendrað í Saltangará:
Eg fari fyrst av øllum at takka fyri álitið og áheitanina um at siga nøkur orð til hesa løtuna, nú ljósini á trænum skulu tendrast.
Jólatræið, soleiðis sum vit kenna tað best, stavar afturi frá 1500 talinum og var ein suðurtýsk siðvenja, og tað eru tey, ið vilja vera við, at Martin Luther var millum tey fyrstu, ið tóku jólatræið inn í stovuna fyri at pynta tað við livandi ljósum. Hann bleiv hugtikin av eini løtumynd í skóginum, har stjørnurnar glampaðu ímillum trøini og ynskti at endurskapa løtuna heima. Hetta er sami Martin Luther, sum vit í ár hátíðarhalda, tí tað í ár júst eru liðin 500 ár, síðani hann negldi tær 95 tesurnar, ella lærusetningarnar, á dyrnar í Slotskirkjuni í Wittenberg í Týsklandi – tesurnar, sum blivu avgerandi útgangsstøðið til reformatiónina í Europa.
Siðvenjan við jólatrænum breiddi seg spakuliga eisini norður yvir, og kom til Føroya um aldarskiftið 1800 - 1900.
Jólatræið í dag hevur ein kristiligan boðskap, við stjørnuni peikandi uppeftir, ið minnir okkum á stjørnuna, ið vísti vísmonnunum leiðina til Betlehem – til krubbuna í fjósinum, har Frelsarin varð føddur. Gávurnar undir trænum minna okkum á gávurnar, sum vísmenninir bóru Jesusbarninum. Ljósini minna okkum á Frelsaran sum ljós heimsins. Jesus segði, “Eg eri ljós heimsins; tann, ið fylgir Mær, skal ikki ganga í myrkri, men hava ljós lívsins.” Litríku kúlurnar ímynda Jørðina. Einglarnir verja og vælsigna okkum. Ljósketurnar ímynda samanhald og kærleika manna millum. Træið sjálvt ímyndar lívsins træ, sum stóð í aldingarðinum, og ígjøgnum Jesu deyða og uppreisn er træið ímyndin av tí æviga lívinum.
Tá tú leitar eftir upplýsingum um jólatræið, kemur tú skjótt eftir, at søgan um træið eisini røkkur nógv longur aftur, men hendan søgan verður so mín í dag, og vit kunnu í øllum førum staðfesta, at flest øll heim í Føroyum í dag gleðast um sítt jólatræ.
Tað er ein søga, ið altíð hevur hugtikið meg – ein hending, ið fór fram undir fyrra veraldarbardaga. Árið var 1914, staðið var Flandern-økið í Belgia, og tað var jólaaftan. Partarnir í stríðnum, sum høvdu skotið hvør eftir øðrum í longri tíð, samdust um at leggja vápnini á jólum. Teir sungu jólasangir – týskararnir sungu “Stille Nacht, heilige Nacht”, og bretarnir tóku undir við at syngja “Silent night, Holy night”, og har á víðvøllinum millum skotgravirnar møttust teir og hálsfevndust við virðing hvør fyri øðrum. Teir gróvu í felag teir, ið falnir vóru, sungu sálmar og bóðu. Hesi jólini kom boðskapurin “friður á jørð og í menniskjum góður tokki” av álvara til sín rætt.
Eg havi hug at nevna eina aðra hending, sum er frá seinna heimsbardaga, og hevur sum so onki við jólini at gera – og kortini. Abbi mín, Óli, sigldi sum smyrjari, sum tað kallaðist, við Austerlitz. Joen Magnus undir Lyngbrekku úr Lamba var skipari. Teir høvdu verið í Íslandi og keypt fisk og vóru á veg til Aberdeen at selja. Komnir nakað miðskeiðis millum Føroya og Hetland, hendi tað, sum allir sjómenn óttaðust. Abbi stóð og tókst við okkurt á dekkinum og var hyggjandi vestur í hav. Tá sær hann ein kavbát koma við fullari ferð beint ímóti teimum. Hann leyp niður og vakti teir, sum svóvu. Komin uppaftur á dekkið sær hann, at kavbáturin er komin heilt nær og sigldi upp í luv og legði seg tvøran. Fyri teir 7 umborð var ongin ivi, kavbáturin gjørdi klárt til at skjóta.
Skiparin biður so abba fara niður í maskinrúmið at sløkkja motorin, meðan hinir gera klárt at seta bátin út. Gjøgnum telegrafin fekk hann boð um at leggja skipið stilt. Hann kundi lopið uppaftur, tí hann væntaði, at tað brast hvørja løtu, men ístaðin legði hann seg á knæ og legði alt í Harrans hendur. Bað fyri manning og teirra kæru. Tað gjørdu teir ivaleyst allir hesa løtuna. Sjálvur hevði hann konu og 6 børn sitandi heima á Nesi. Tá hann var liðugur, fór hann uppaftur á dekkið, og har stóð manningin undrandi og hugdi eftir kavbátinum, sum við fullari ferð fór somu leið, sum hann var komin, og teir takkaðu Guði.
Nú skal alt ikki ikki bara blíva til endurminningar frá stríðsárum, men ofta er tað so, at tess myrkari myrkrið, tess ljósari ljósið og við jólunum fylgir ljósið.
Jólini savna føroyingar – burturi sum heima – og tað er hugaligt, tá kringvarpið ger telefonprát við føroyingar, sum eru staddir uttanlands ella við skipum, fyri at hoyra, hvussu jólini verða hildin har. Hugaligt er eisini at hoyra jólaheilsanir – hóast tøkniligu frambrotini hava gjørt tørvin, at senda heilsanir umvegis útvarpið, minni.
Fyri børnini er hetta ein spennandi tíð, sum í teirra verð gongur ov seint, meðan vit eldru hava trupulleikar við at fylgja við, og spurningurin er, hvat vit skunda okkum eftir, og hví tíðin ikki røkkur. Lat okkum ikki gloyma jólaboðskapin í øllum resinum, í leitanini eftir onkrum, ið kortini ikki varðar.
Tað eru nógvar kenslur knýttar at jólunum og lat okkum ígjøgnum hugsanir, bønir og heilsanir kveikja ljós í hjørtum teirra, ið syrgja, ið hava mist, ið eru rakt av sjúku, ið stúra, ið sita einsamøll. Lat okkum birta vón og geva okkum far um menniskjað í menniskjanum, her heima eins væl og úti í heimi.
Í dag eru góðar 3 vikur til jóla, vit nærkast stytsta degi, og nú jólatræið verður tendrað, er býurin skrýddur og tilreiðar at taka ímóti jólastákanini. Takk til býráðið, fyri at tit raðfesta pynting av býnum við perum, stjørnum og jólatrøum, sum er til gleði fyri okkum øll. Ein serstøk tøkk til hornorkestrið, fyri at tit altíð eru fús at seta tykkara serliga dám á tiltøk sum hetta.
Við heilsanini úr jólaboðskapinum “friður á jørð og í menniskjum góður tokki” fari eg at takka tykkum, ið lýddu á og samstundis at heita á tykkum, ið varða av tiltakinum, um at lata træið tendra.
Takk fyri.


text:
Norðurlendski málfundurin verður í ár í Roskilde, og tað er Dansk Sprognævn, sum skipar fyri fundinum saman við Netverkinum hjá norðurlendsku málnevndunum og Norðurlendsku málsamskipanini. Evnið í ár er, hvussu fólk í Norðurlondum samskifta málsliga, eitt nú hvussu væl tey skilja hvørt annað, tá ið tey tosa sítt egna mál, t.e. danskt, norskt ella svenskt, ella um tey heldur velja at samskifta á enskum. Og hvat gera tey, sum ikki hava eitt av skandinavisku málunum sum móðurmál, t.d. føroyskt, íslendskt og grønlendskt; velja tey at samskifta á einum av skandinavisku málunum, ella velja tey enskt?
Fundurin verður á Hotel Comwell í Roskilde 20. – 21. august. Heitið á fundinum er Málfatan og samskiftisatføri í Norðurlondum, og hann er ikki bara fyri málfólk, men fyri øll sum taka lut í norðurlendskum samstarvi, og sum eru sinnað at fremja samskiftið í Norðurlondum. Tekningarfreistin er 1. juli. Meira fæst at vita um fundin her.


text:
Ongin føroyskur matur í donskum fongslum
21. februar 2018
Kaj Leo Holm Johannesen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur í dag sett Ríkisumboðnum í Føroyum, ein skrivligan fyrispurning um vantandi møguleikar hjá føroyingum í donskum fongslum at fáa føroyskan mat
Løgtingsmaðurin spyr fylgjandi:
1. Hvørjar ítøkiligar forðingar og avmarkingar eru í vegin fyri, at ein føroyingur, sum situr ein dóm í einum donskum fongli, kann eta føroyskan mat?
2. Hví eru ikki somu reglur galdandi fyri føroyingar og grønlendingar, sum sita dóm í donskum fongslum - hví eru lond í Ríkisfelagsskapinum ikki líkastillað hesum viðvíkjandi?
3. Hvør kann loysa hesar trupulleikar um forðingar fyri at eta føroyskan mat?
4. Hvørjar ætlanir eru um at broyta verandi mannagongd og reglur fyri føroyingar?
Í viðmerkingunum til skrivliga fyrispurningin sigur Kaj Leo Holm Johannesen, løgtingsmaður, at føroyingar, sum sita dóm í donskum fongslum, hava ikki møguleika at móttaka og eta føroyskan mat í donskum fongslum.
Hetta er í veruleikanum at skjera rættin hjá einum menniskja til at kunna njóta nøkur grundleggjandi rættindini, sum at kunna eta tann mat, sum ein er uppvaksin við og følir seg væl við.
Mær er upplýst, at eitt nú grønlendingar, sum sita dóm í donskum fonglum, ikki hava somu avmarkingar og kunnu frítt eta sínar heimligu matrættir.
At enda sigur Kaj Leo Holm Johannesen, løgtingsmaður, í sínum viðmerkingum, at føroyingar eiga sum partur av Ríkisfelagsskapinum ikki at vera fyri skerdan lut at kunna gera nýtslu av sínum heimligu matrættum.
Vónandi kunnu hesar reglurnar broytast, og tí verður hesin spurningur settur Ríkisumboðnum í Føroyum.
Sambandsflokkurin
RN
Aftur


text:
Innbjóðing til móttøku 12. januar
Roknskaparfelagið 25 ár. Nýggjur partnari og stjóri
Í desember vóru 25 ár síðani Olaf Frits Joensen byrjaði sítt virksemi og stovnaði Roknskaparfelagið. Í januar tekur Tórur við Áir við sum stjóri saman við Olaf Frits Joensen og verður samstundis nýggjur partnari í felagnum. Sostatt eru nú tveir skrásettir grannskoðarar í Roknskaparfelagnum, og førleikarnir og arbeiðskorkan styrkt munandi til at vaksa og veita kundunum eina dygdargóða tænastu.
Í hesum sambandi verður móttøka í Roknskaparfelagnum J.C. Svabosgøta 48 fríggjadagin 12. januar kl. 15-17 fyri kundum, samstarvsfelagum, familju, kenningum og øllum áhugaðum.
Tórur við Áir tók prógv sum skrásettur grannskoðari á heysti 2017 og hevur drúgvar royndir innan grannskoðan, skatt, bókhald og vinnuliga ráðgeving.
Vónandi síggjast vit.
Vinarliga
Olaf Frits Joensen og Tórur við Áir


text:
Samhaldsfesti, sjálvbjargni og frælsi
Samgonguskjal
millum
Javnaðarflokkin, Tjóðveldi og Framsókn
Vit staðfesta, at Føroyar eru millum ríkastu tjóðir í heiminum við ovurstórum náttúruríkidømi, ríkari mentan, skapandi og dugnaligum fólki og framtakshugaðum vinnulívi. Vit hava allar fortreytir fyri at skapa eitt sjálvbjargið samfelag við ríkum møguleikum, sterkum felagsskapi og javnbjóðis rættindum fyri okkum øll.
Aðalmálið er, at valdið og virðini skulu út til fólkið. Vit skulu skapa einar sterkar, samhaldsfastar og sjálvbjargnar Føroyar. Vit vilja menna eitt tíðarhóskandi vælferðarsamfelag fyri alt fólkið í Føroyum, sum kann kappast við grannalondini um at draga fólk og virksemi til sín.
Búskapurin er vaksin seinastu árini, ríkir møguleikar eru fyri framburði, og fólkatalið er vaksið. Tó staðfesta vit, at virðini eru savnað á alsamt færri hondum, ójavnin er vaksin, skuldin er økt, aldurssamansetingin er framvegis ein avbjóðing, og búskaparliga haldførið er versnað. Gongdin fram ímóti einum sjálvberandi búskapi er steðgað, og ríkisveitingin er hækkað.
Skilvísur búskaparpolitikkur skal leggja trygga grund undir ein sjálvbjargnan og haldføran búskap. Javnari býti av ríkidøminum skal tryggja, at virðini í størri mun koma í umfar og harvið skapa størri vøkstur og trivnað. Nýskipanir skulu menna einar vælvirkandi Føroyar við fleiri møguleikum, framburði og dyggari áliti og javnrættindum fyri allar borgarar.
Skeiva aldurs- og kynsbýtið er millum størstu avbjóðingar landsins. Samgongan fer at møta hesum við einum málsøknum vinnupolitikki, ið kann skapa arbeiðspláss, og við íløgum í útbúgving og betri lestrarumstøður, so ungdómur og barnafamiljur kunnu støðast, virka og trívast í Føroyum. Fleiri mentanartilboð, betri bústaðarmøguleikar og góð livikor annars skulu fjálga og fjølga um fólkið. Serstøk átøk skulu setast í verk í mun til kvinnuundirskotið og integratiónina av útlendingum.
Ein nýggj stjórnarskipan skal staðfesta, at Føroya fólk hevur valdið í Føroyum. Lógin skal áseta og útgreina sjálvsavgerðarrættin og fólkaræðisliga stýrislagið hjá Føroya fólki. Hon kemur til fólkaatkvøðu í seinasta lagi í 2017.
Spekulasjón við privatum keypi og sølu av fiskirættindum verður steðgað, og øll fyrisitingin av lógini um vinnuligum fiskiskap eftirmett. Ein grundleggjandi nýskipan av fiskivinnuni verður millum høvuðsmálini hjá samgonguni. Ein breitt samansettur arbeiðsbólkur við fakligum førleikum og vinnuligum royndum verður alt fyri eitt settur at gera tilmæli til politisku skipanina um nýskipan í fiskivinnuni frá 1. januar 2018. Meginreglan er, at vinnan skal virka eftir marknaðartreytum.
Ein nýhugsandi vinnupolitikkur skal skapa størri fjølbroytni, fleiri størv og hægri inntøkur. Kjarnan í vinnupolitikkinum verður, at okkara fjølbroytta tilfeingi verður gagnnýtt, at fleiri vørur og tænastur verða framleiddar, og at føroyskar loysnir og førleikar støðugt verða ment. Eitt serstakt mál er at talgilda Føroyar og geva føroysku KT-vinnuni nýtt grundarlag við millum annað at tryggja, at tær grundleggjandi KT-skipanirnar verða goymdar og viðgjørdar í Føroyum.
Uttanríkistænastan verður útbygd. Útflutningspolitikkur verður orðaður. Arbeitt verður miðvíst fyri betri handilssambandi við onnur lond og møguleikum fyri at taka lut í altjóða sambondum og felagsskapum.
Sum partur í einum sínamillum tengdum heimi hava Føroyar eisini ábyrgd í mun til tær ovurhonds stóru avbjóðingarnar við flóttafólki og neyðstøddum kring heimin – og á henda hátt av at royna at skapa eitt tryggari heimssamfelag.
Alment og privat eru fortreytir fyri hvørjum øðrum. Stuðlast skal undir privat framtakssemi, íverkseting og nýmenning. Tað privata skal innan ávís øki kunna bjóða seg fram at loysa nakrar tænastur hjá tí almenna í tann mun, tað er bíligari og betri. Ein eigarapolitikkur skal orðast fyri almennar fyritøkur, grunnar o.a., sum eisini skal lýsa, um ávísar almennar fyritøkur, hvørs uppgávur eru vinnuligar heldur enn almennar, kunnu verða einskildar.
Góður skúlaskapur og lívslong læra eru grundin undir einum framkomnum samfelag. Útbúgving og gransking verða tí millum fremstu mál samgongunnar. Førleikarnir at taka lut í fólkaræðinum eiga at verða styrktir frá barnsbeini gjøgnum skúla og útbúgving.
Mentan og list skapa okkum sum menniskju og samfelag, og kreativitetur er ein grundleggjandi framdráttarmegi. Mentanarpolitikkur skal tí setast høgt í politiska arbeiðinum.
Eitt gott og útbygt samferðslukervi – innanoyggja og til umheimin – er avgerandi fyri trivnað og møguleikar hjá fólki og vinnu. Tí verða íløgur støðugt gjørdar og átøk framd til tess at geva fólki javnsettar møguleikar kring landið.
Umhvørvis- og náttúruvernd skulu uppraðfestast til gagns fyri verandi og komandi ættarlið. Ferð skal av álvara setast á at leggja orkunýtsluna um, so vit gerast sjálvveitandi við grønari orku.
Øllum borgarum skulu tryggjast javnrættindi. Hvør einstakur skal eiga møguleikan at smíða sær eitt eydnuríkt lív eftir egnum huga og evnum og at taka lut og ábyrgd í samfelagnum. Hetta tryggjar sosialt og mentanarligt fjølbroytni, sum gevur trivnað og skapanarhug.
Í sonevndum etiskum málum stendur hvørjum einstøkum tingfólki frítt at atkvøða eftir egnari sannføring.
Í øllum arbeiði vilja vit skapa álit á politisku skipanina. Øll mál skulu viðgerast í opinleika, og fólk, sum vara av, serfrøði og fakfólk verða hoyrd og vird. Somuleiðis skal rættartrygdin styrkjast og verjast eins og rætturin hjá borgaranum til innlit og gjøgnumskygni.
Øll átøk, sum samgongan fremur, eru treytað av fíggjarstøðu landsins og búskaparligum skilvísi. Samgongan vil í øllum nýskipanum leggja dent á at finna breiðar semjur og at byggja avgerðirnar á fakligt og fólkaræðisligt grundarlag.
Høvuðsmál, sum vit fara undir at loysa alt fyri eitt
Vit ásanna, at stór og átrokandi mál skulu loysast í føroyska samfelagnum. Tí fara vit alt fyri eitt undir hesar høvuðsavbjóðingar:
- At seta í verk eina nýskipan av fiskivinnuni.
- At fremja broytingar í skattapolitikkinum, so lág- og miðallønt fáa ein skattalætta.
- At geva fólkinum høvi at samtykkja sína egnu stjórnarskipan á fólkaatkvøðu, at fastfrysta ríkisveitingina og taka mál á føroyskar hendur.
- At taka avbjóðingina við aldurs- og kynssamansetingini í álvara við íløgum í ungdóm, útbúgving, mentan og barnafamiljur.
- At tryggja langtíðarhaldføran búskap við m.a. búskapargrunni og konjunkturjavnandi fíggjarpolitikki.
- At seta í verk menningarætlan fyri heilsuverkið, sum tryggjar viðgerðir og tænastur á nútímans støði.
- At gera nýggja pensjónsskipan, sum skal tryggja øllum góða pensjón og samstundis rætta teir ójavnar og haldføristrupulleikar, sum komu í við forskattingini av pensjónum.
- At gera íløgur í grøna orku, so Føroyar kunnu gerast sjálvveitandi við varandi orku.
Nýskipan í fiskivinnuni
Vit vilja fremja eina grundleggjandi nýskipan í fiskivinnupolitikkinum, sum verður sett í verk frá 1. januar 2018. Nýskipanin skal byggja á hesar aðalreglur:
- Allur fiskiskapur skal vera lívfrøðiliga, búskaparliga og samfelagsliga burðardyggur.
- Livandi fiskiríkidømið í føroyskum sjógvi og tað, sum Føroyar hava samráðst seg til í avtalum við onnur lond, skal framhaldandi vera fólksins ogn og kann ikki gerast ogn hjá privatum feløgum ella einstaklingum ella fara á útlendskar hendur.
- Fiskirættindi skulu vera á føroyskum hondum.
- Farast skal frá privatari sølu av loyvum og fiskirættindum.
- Farast skal frá politiskari útluting av fiskirættindum til eina marknaðargrundaða skipan.
- Veiddur fiskur skal vera atkomiligur hjá virkjum á landi at bjóða uppá.
- Veiðan og alt av fiskinum eigur at verða fingið til lands og í størstan mun virðisøkt í Føroyum.
- Bert feløg, sum hava føroyskar eigarar, eru skrásett í Føroyum, rinda skatt í Føroyum og sum rinda manningini hýru sambært føroyskum sáttmála, kunnu bjóða seg fram í føroyskari fiskiveiði.
- Serlig skipan kann gerast fyri útróðrarflotan.
Til tess at fremja hesa nýskipan í verki, setur landsstýrisfólkið beinanvegin ein breitt samansettan arbeiðsbólk við fakligum førleikum og vinnuligum royndum, ið skal gera tilmæli til politisku skipanina, sum byggir á omanfyrinevndu aðalreglur. Í arbeiðinum skal bólkurin regluliga hoyra allar partar í vinnuni.
Í tilmælinum skal ítøkiligt uppskot gerast til, hvussu broytingarnar frá verandi skipan til nýggju skipanina skulu fara fram í eini skiftistíð. Somuleiðis skulu atlit takast til, at støðan hjá ymsu pørtunum av flotanum er ymisk, og at verandi aktørar á ein skynsaman hátt kunnu laga seg til broyttu treytirnar. Tá ið tilmælið fyriliggur, vera politiskar samráðingar millum allar flokkar á tingi um at gera eina varandi semju um fiskivinnuna. Lógaruppskotið verður lagt fyri Løgtingið í seinasta lagi á ólavsøku 2016.
Fyri at lætta um trýstið á botnfiskastovnarnar undir Føroyum verður beinanvegin miðað eftir, at vit í býtisavtalum við grannalondini kunnu økja um botnfiskakvoturnar fyri heimaflotan í fremmandum sjógvi.
Stjórnarskipan og mál á føroyskar hendur
Ein nýggj stjórnarskipan skal staðfesta, at Føroya fólk hevur valdið í Føroyum. Lógin skal staðfesta og útgreina sjálvsavgerðarrætt Føroya fólks, herundir at allur rættur at avgera framtíðar ríkisrættarstøðu Føroya er hjá Føroya fólki. Eisini skal stjórnarskipanin áseta Føroya fólkaræðisliga stýrislag eins og rættindi og skyldur borgaranna, tá ið tað snýr seg um javnrættindi, persónligt frælsi, rætt til menning, sosiala trygd, rættartrygd, arbeiði og vinnu og rætt til innløgu og gagnnýtslu av felags tilfeingi. Lógin kemur til fólkaatkvøðu í seinasta lagi í 2017.
Hesi mál verða tikin á føroyskar hendur í hesum valskeiðnum:
- Útlendingamál
- Loftrúmið
- Persóns-, familju og arvarættur
Lætti til lág- og miðallønt
Fíggjarligir lættar verða veittir lág- og miðalløntum, herundir pensjónistum og lesandi. Hetta skal fáa størri part av ríkidømi landsins út í peningarenslið og á tann hátt styrkja búskapin og at gera tað liviligari hjá øllum. Skattagrundarlagið verður breiðkað, so trýstið á lønarinntøkuna minkar.
Barnafamiljur, ið liva undir fátækramarkinum, skulu hava bráðfeingis lætta. Kringvarpsgjaldið verður endurskoðað, barnastuðul verður latin børnum undir skúlaaldri, og lestrarstuðulin verður hækkaður.
Nýskipanir innan almannaøkið skulu tryggja øllum borgarum góða tænastu, rættartrygd og møguleikar at liva og virka í Føroyum, og málið er, at eingin skal liva undir fátækramarkinum. Ein bøttur íbúðarmarknaður og átøk fyri at lækka kostnaðarstøðið skulu gera tað lættari hjá fólki at fáa endarnar at røkka saman.
Fólkatal- og samanseting
Aldurs- og kynssamansetingin er fremsta avbjóðingin, so samgongan fer alt fyri eitt undir at fremja átøk á hesum øki, millum annað við støði í heildarætlanini “Fólkaflyting og fólkavøkstur”. Hetta ber í sær íløgur í útbúgving og gransking, vinnumøguleikar, lestraríbúðir og fjølbroytt mentanartilboð, so Føroyar gerast lokkandi hjá ungdómi. Hartil skal barsilsskipanin gerast liðiligari og barnsburðarfarloyvið leingjast.
Lagt verður fyri við at gera ætlan um, hvussu vit byggja og menna Fróðskaparsetrið, lestrarbý við tilhoyrandi bústøðum, granskingarkarmar og mentanar- og frítíðartilboð til ung lesandi. Eisini skulu korini hjá lesandi og støkum uppihaldarum bøtast munandi, so hesi kunnu liva og virka í Føroyum.
Haldførur og sjálvberandi búskapur
Eitt av høvuðsmálunum hjá samgonguni er at tryggja haldførið í búskapinum og at vísa fíggjarliga ábyrgd. Tí skal fígging vera til øll átøk.
Ríkidømi landsins er savnað á ov fáum hondum og fer í stóran mun av landinum. Hetta skal broytast, so tað kemur landi og fólki til góðar. Soleiðis økist eftirspurningurin eftir vørum og tænastum, og tað hevur við sær inntøkur og vøkstur. Fleiri fáa fíggjarliga orku at seta vinnuligt virksemi í gongd, so vit fáa størri dynamikk og menningarmøguleikar í vinnuni.
Ríkisveitingin verður fastfryst beinanvegin. Búskapargrunnurin verður fingin at virka sum barlast til tess at tryggja ein haldføran og sjálvberandi búskap, ið styrkir samhaldsfesti millum ættarlið. Í Búskapargrunnin verða settar eingangsinntøkur, serinntøkur og ein partur av inntøkuvøkstrinum hjá landskassanum, tá ið hallið er vent til avlop. Hetta kann eisini seinni nýtast til at niðurlaða ríksiveitingina.
Búskaparpolitikkurin skal javna sveiggini í búskapinum og stimbra ein sjálvbjargnan og langtíðarhaldføran búskap.
Pensjónsnýskipan
Arbeiðið í pensjónsbólkinum heldur fram. Pensjónsnýskipanin skal vera búskaparliga haldfør og lutvíst samhaldsføst, og hon skal tryggja, at peningarenslið í størri mun er í føroyska samfelagnum. Meginreglan er, at øll í Føroyum hava rætt til jøvn og virðilig kor á ellisárum. Skipanin skal eggja fólki at arbeiða eftir pensjónsaldur, um tey hava hug og møguleika til tess. Harumframt skal pensjónsnýskipanin leggja upp fyri, at vit gerast fleiri eldri, og hon skal rætta avleiðingarnar av, at farið varð undir at forskatta pensjónirnar. Uppskot um pensjónsnýskipan verður lagt fyri Løgtingið í seinasta lagi á heysti 2016.
Menningarætlan fyri Heilsuverkið
Allir borgarar skulu hava javnbjóðis atgongd til heilsutænastur. Fyri at geva landsins borgarum eina trygga og samanhangandi heilsuskipan verður ein neyv lýsing gjørd av, hvat heilsuverkið er, hvat tað skal fevna um, og hvussu tað skal skipast.
Arbeiðið við ”Visjón og menningarætlan fyri Sjúkrahúsverk Føroya”, sum eitt samt løgting tók undir við í mai 2015, verður sett í verk. Hetta arbeiðið skal byggja á faklig tilmæli frá øllum avvarðandi pørtum í sjúkrahúsverkinum. Farið verður somuleiðis undir at menna samlaða heilsuverkið, eitt nú økispsykiatri, Gigni, heilsudeplar, endurvenjingina, kommunulæknatænastuna og Fólkaheilsuráðið.
Sjúkrahúsverkið má dagførast fíggjarliga, og arbeitt verður miðvíst fyri at tryggja tilgongd av serlæknum og øðrum heilsustarvsfólki.
Ferð á grøna orku
Ein miðvís ætlan fyri útbygging, umlegging, framleiðslu og nýtslu av varandi orkukeldum verður raðfest. Í minst lagi helvtin av øllum sethúsum og bygningum skulu innanfyri 10 ár hitast við grønari orku. Í 2030 skal øll elorka á landi koma frá varandi orku. Fyri at gagnnýta elorkuna í yvirskoti og geva rúm fyri størri útbyggingum skal eggjast til grøna orkunýtslu hjá húsarhaldum, í flutningi og í vinnu. Verandi stuðuls- og avgjaldsskipanir skulu umleggjast til tess at røkka málunum.
Allir almennir nýbygningar skulu hitast við grønari orku, og ætlan fyri orkusparing og –umlegging gerast fyri eldri bygningar. Vinnumenning og útbúgvingar innan grøna tøkni og orku skulu stimbrast.
—
Samgongan setir sær sum mál at menna samfelagið á øllum økjum. Hesi mál er nágreiniligari lýst í fylgiskjalinum “Mál at fremja”.
Tórshavn 14. september 2015
Aksel V. Johannesen Høgni Hoydal Poul Michelsen
Javnaðarflokkurin Tjóðveldi Framsókn


text:
Til ommu- og abbadagin sungu vit og dansaðu føroyskan dans (Veturin kom við kulda og kava). Dagurin var hugnaligur og eydnaðist sera væl. Takk allar ommur og abbar sum komu og gjørdu dagin so hugnaligan.
Ommu- og abbadag
2. mars 2017 høvdu vit ommu-og abbadag í Rossástova. Vit sendu innbjóðingar til ommur og abbar. Vit bakaðu smákøkur og køkur.
Til ommu- og abbadagin sungu vit og dansaðu føroyskan dans (Veturin kom við kulda og kava). Dagurin var hugnaligur og eydnaðist sera væl.
Takk allar ommur og abbar sum komu og gjørdu dagin so hugnaligan.


text: Onnur sending hjá Heina í Skorini, Sjá, varð send í kvøld. Alt tað, sum ikki eydnaðist so væl í fyrstu sendingini, samskiftið millum teir tríggar innbodnu gestirnar, eydnaðist stak væl í kvøld. Serliga tá Armgarð Mortensen spontant vendi sær til Hans Jacob Heinesen, at hoyra um hansara royndir við rullistóli, tá hann koyrdi um fortovskantar og aðrar forðingar á almenna vegnum. Nýtt var eisini at upptøkur aðrastaðni frá enn úr studio vórðu brúktar at lýsa gestin. Tað er vágið, men hepnaðist. Avbjóðingin er altíð at halda formatið og leistin. Sum fyrrverandi løgmaður hevur Jóannes Eidesgaard natúrligvís so nógv at siga, at trupult er at slúsa hann inn í eitt avmarkaða konsept, sum byggir á prát í eitt knapt korter til hvønn, og tá skulu eisini verða stundir til vertin og sínamillum prát. Eisini hesari avbjóðing kom verturin væl frá. Leikluturin sum akkersmaður er krevjandi, og fyrr hava vit sæð beint fram miseydnaðar royndir, kanska tí at redaksjónin ger ov lítið við venjing og ikki hevur dirvið til hondfasta vegleiðing, so verturin villist í ov nógvum ætlanum og innsløgum. Tá kennir hyggarin seg skjótt vilstan, og hvørki upplýstan ella undirhildnan, tí verturin hevur sett sær ov nógv fyri. Keep it simple, sum í Sjá. Leikluturin sum akkersmaður fellir Heina í Skorini serstakliga væl og hann lyftir uppgávuna við bravour. Hyggjarin kennir seg væl í hansara selskapi. Meir kann eg ikki ynskja mær av so einfaldari produksjón.


text:
Drykkjupeningur í Asia
India
- Tænari: 10 % - er vanliga við í rokningini.
- Hýruvognur: Runda upp.
Indonesia
- Tænari: 10 %.
- Hýruvognur: Runda upp.
Japan
- Í Japan kann drykkjupeningur verða tikin illa upp, og tí verður hann vanliga ikki latin.
- Tænari: Einki.
- Hýruvognur: Einki.
Kina
- Tænari: 3 % - verður fyrst og fremst brúkt í størri býum.
- Hýruvognur: Einki.
Tailand
- Tað er vanliga ikki væl dámt at lata myntir sum drykkjupening uttan so, at talan er um myntir, sum tú fært aftur eftir at hava goldið við seðli.
- Tænari: 10 %, um tænastugjald ikki er íroknað – tað er tað vanliga í størri býum.
- Stovugenta: 40 bath um dagin fyri hvørt kamar.
- Hýruvognur: Um fastur prísur verður avtalaður, verður drykkjupeningur ikki latin – annars er tað 5-10 %.
Tosa við okkum
Fá meira at vita um tínar møguleikar


text:
1881
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 18. september - Eiðis kirkja verður vígd.
Ókend dagseting[rætta | rætta wikitekst]
- Nevtollurin verður avtikin. Hann er nevndur fyrstu ferð í 1539 og álegði hvørjum manni millum 15 og 55 ár at lata 1 ravnsnev ella 2 krákunev um árið – annars skuldi tollur, t.e. skattur, gjaldast.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 9. februar - Fjodor Dostojevskij
- 19. mai - Mustafa Kemal Atatürk
- 11. september - Asta Nielsen, donsk stumfilmssjónleikarinna


text:
Grátítlingur líkist nógv títlingi, men hann er eitt sindur størri og meira grá-grønur á liti. Tað eru fleiri grátítlingar í Føroyum enn títlingar.
Grátítlingur hevur grá-grønar fjaðrar. Hann sæst ikki væl, tá ið hann situr millum steinar og gras, tí fjaðurbúnin á honum líkist nógv lendinum.
Grátítlingur heldur oftast til í bygdum og niðri í fjøruni. Hann reiðrast bæði í bø og haga.
Flestu grátítlingar eru flytifuglar og flúgva suðureftir um veturin. Grátítlingaslagið í Føroyum er eitt serligt undirslag, sum bara eigur her, í Hetlandi og í Orknoyggjum.
Grátítlingur
- Longd: 17 cm
- Vekt: 24 g
- Flog: 25 cm
- Egg: 4-5


text:
Starv
Tórshavnar kommuna
søkir vegna Dagstovnin við Løgmannabreyt eftir hjálparfólki at arbeiða í
vøggustovu 35 tímar um vikuna, at byrja 15. september 2016 ella eftir nærri
avtalu.
VIT VÆNTA, AT TÚ:
ARBEIÐI FEVNIR UM M.A.
UM AT MENNA BØRNINI
VIT BJÓÐA:
eitt áhugavert starv,har tú kemur at vera partur av einum toymi, og arbeiða í skiftandi vaktum í einum góðum fjølbroyttum stovni við nógvum møguleikum og fyrikomandi góðum starvsfólkum við ymiskum førleikum.
SETANARVIÐURSKIFTI
Størvini verða sett sambært sáttmála millum Føroya Pedagogfelag og Kommunala Arbeiðsgevarafelag Føroya.
UMSÓKN
Umsókn saman við viðmælum, royndir skulu sendast til torshavn@torshavn.fo, ella til Tórshavnar Kommunu, Postboks 32, 110 Tórshavn, í seinasta lagi fríggjadagin 2. september 2016.
MEIRA FÆST AT VITA
Meira fæst at vita um størvini við at venda sær til Sofíu Nattestad, stovnsleiðara, á telefon 219105.


text:
Búpláss og umlætting
Búpláss
Eldri, óhjálpin persónur, yvir 67 ár, kann fáa búpláss, um so er, Nánd metir, at tørvur er á føstum búplássi.
Eldri borgarar, ið ikki klára seg sjálvi heima við hús, hava møguleika at søkja um at fáa fast búpláss á sambýlinum í Fuglafirði, Leirvík ella Norðragøtu.
Nánd hevur tilsamans 34 búpláss í økinum, herav 5 eru demensbúplass til fólk, ið hava flytførisførleika.
Tú kanst søkja við at venda tær til skrivstovuna hjá Nánd á tlf. 73 02 00 ella við at heinta oyðublað her.
Gøtubrá
Í november 2004 lat sambýlið Gøtubrá upp í Norðragøtu. Húsið er í tveimum hæddum. Pláss er fyri 15 búfólkum, herav 5 demensplass til fólk ið hava flytførisførleika.
Ynskir tú at lata eina gávu til Gøtubrá, kanst tú flyta hana á konto 9181-1417268.
Giljagarður
Giljagarður í Leirvík lat upp tann 1. septembur 2004. Pláss er fyri 10 búfólkum.
Ynskir tú at lata eina gávu til Giljagarð, kanst tú flyta hana á konto 9181-1436475.
Vesturstova
Í 1999 lat Vesturstova upp í Fuglafirði. Húsið er í tveimum hæddum. Pláss er fyri 12 búfólkum.
Ynskir tú at lata eina gávu til Vesturstovu, kanst tú flyta hana á konto 9181-4920599.
Umlættingarpláss
Óhjálpin persónur, sum er 67 ár ella eldri, kann fáa umlætting eitt avmarkað tíðarskeið, um so er, at Nánd metir, at tørvur er á umlætting og pláss er tøkt. Heimabúgvandi, røktarkrevjandi fólkapensjónistar hava møguleika at søkja um at fáa umlætting á sambýli.
Nánd miðjar eftir at hava tilsamans 3 umlættingarpláss á sambýlunum í Leirvík, Norðragøtu ella Fuglafirði.
Tú kanst søkja við at venda tær til skrivstovuna hjá Nánd á tlf. 73 02 00 ella við at heinta oyðublað her.
N.B. Í løtuni er einki pláss til umlætting vegna bíðilista eftir búplássum.


text:
Atlantic Review 2/2017
Matstovan Koks er nýggja kreativa stjørnan í Føroyum. Tað varð greitt á samkomu í Stockholm, har Poul Andrias Ziska, høvuðskokkur, Karin Visth, víntænari, og Johannes Jensen, stjóri, tóku ímóti Føroya fyrstu Michelinstjørnu.
- Hetta er ein stórur heiður fyri okkum, og nakað heilt serligt, at vera fyrsta matstovan í Føroyum við einari Michelinstjørnu, segði Poul Andrias við pressuna, tá Michael Ellis handaði virðislønina.
Michelinstjørnan, sum nú er komin til Føroya, hevur søgu, ið røkkur heilt aftur til 1900, tá franska dekkfabrikkin hjá André Michelin fór at geva út Guide Michelin til kræsnar sjafførar.
Ein jakki við stjørnu
Hvussu fekst tú boðini, Poul Andrias?
- Gjøgnum telefon fingu vit at vita frá Michelin, at vit skuldu møta til hátíðarhaldið, sum var í Stockholm. Vit fingu ikki at vita, hvat fór at henda, so vit vistu púra einki fyrr enn fimm minuttir áðrenn, tá tey komu út við jakkunum við stjørnuni. Tástani vistu vit, hvat fór at henda, sigur Poul Andrias.
- Aftaná hátíðarhaldið fóru vit so at vitja ein góðan vin, ið hevur matstovu her í Svøríki. Hann opnaði eina góða sjampanjufløsku, og so ótu vit góðan mat har. Um kvøldið bjóðaði Michelin til fína gallaveitslu, har vit sótu saman við teimum, sum eisini høvdu vunnið stjørnur og fegnaðust um tað í felag og í besta lagi.
Vit eiga øll stjørnuna
- Og jú, tú kanst gott siga, at allir føroyingar eiga hesa Michelinstjørnuna, tí tað gera vit veruliga, sigur Poul Andrias Ziska í telefonini av baksetrinum í einum svenskum taxabili. Saman við Karin Visth og Johannes Jensen koyrir hann til Arlanda, haðan tey skulu flúgva heim til Føroya um Kastrup.
Dagin eftir at stórhendingin er løgd afturum, er kenslan góð, sigur Poul Andrias.
- Men tað er enn øgiliga intenst. Fólk ringja og skriva, og nógv skal fyrireikast, men vit royna at njóta tað og hava tað stuttligt, tí tað er týdningarmikið hjá okkum, sigur 27 ára gamli Poul Andrias, sum í trý ár hevur verið høvuðskokkur á matstovuni Koks.
Í samtakinum Gist & Vist eru í løtuni 18 kokkanæmingar, 2 móttøkunæmingar og ein tænaranæmingur.
Tilvildarligt at eg bleiv kokkur
Hvussu bar tað til, at tú sum ungur maður í Havn fekst áhuga fyri kokkakynstrinum fyri tíggju árum síðan?
- Tað var rættuliga tilvildarligt, at eg bleiv kokkur. Eg visti tíðliga, at eg skuldi ikki sita leingi á skúlabeinki, tað var so heilt vist. So las eg eina grein í Sosialinum um matstovuna Gourmet, sum eg helt sá spennandi út, tí hon visuelt var so flott. Eg søkti um lærupláss har, og fekk tað sum 18 ára gamal. Men tá visti eg enn einki um, hvussu alt hekk saman og um mat yvirhøvur. Áhugin og vitanin eru komin so líðandi gjøgnum alla lærutíðina, og vaksa alla tíðina, sigur heiðraði stjørnukokkurin og ljóðar hugsunarsamur, meðan hann heilt vist strýkur sær eftir skegginum.
Koks byrjar
- Tá Gourmet stongdi, fóru vit, næstan alt starvsfólkið, niðan á Hotel Føroyar. So var eg í læru har og arbeiddi eitt ár í stóra køkinum, har tey matgera til allar veitslurnar. Tað var ógvuliga læruríkt. Tá Koks stóð klárt og allar umvælingar vóru lidnar, haldi tað var í apríl í 2011, tá byrjaði eg har sum lærlingur. Tá nakað var fráliðið, bleiv eg souchefur og fekk ábyrgdina av dagligu driftini í køkinum, sigur Poul Andrias.
Johannes Jensen, sum er stjóri í Koks og valdur ársins leiðari á privata marknaðinum, sigur, at tað serliga við Poul Andrias er hansara passión og óvanliga nærlagni í allari matgerð. Hann var sjáldsamur tá og er enn ikki sum onnur, sigur Johannes og flennur.
- Hann hugsar øðrvísi. Sansirnir eru settir ørðvísi saman, og hann raðfestir, smakkar og luktar seg fram í tilveruni, heldur enn bara at brúka oyru og eygu og so ikki meir. Hann er altíð outside the box, onkuntíð utopiskur, men hann hevur framvegis ein óvanligan sans fyri perfektión í smálutum. Eg vil lýsa hann sum ein elegantan, men villan kokk, sum fyrst og fremst letur passiónina ráða og vinnur á teimum villastu køksdystum og megnar afturfyri at vinna á øllum tí besta í hvørjum smáluti, altíð, dag og nátt, sigur Koksstjórin Johannes Jensen um Poul Andrias.
Matgerð og tað kreativa í skúlanum
Vit skifta orð um skúlan og lærugreinina heimkunnleika, sum er hin best skipaða og dýrasta í allari skúlaskipanini, tí hon gevur størsta tímaniðurskurð. Eg fritti Poul Andrias, um tað var henda lærugrein, ið skumpaði hann móti yrkislærda kokkayrkinum og nývunni stjørnuni?
- Nei, sigur hann av baksetrinum í svenska taxabilinum, grínur hart og slær seg á knøini, so tað syngur eftir í.
-Tað var tað slettis ikki. Eg kann siga nógv um skúlagongdina, so sum at tað var stuttligt við vinum og góðum samanhaldi, men at sita stillur inni í tímanum, tað lá ikki til mín. Tað var ikki skúlin, ið fekk meg at gera mat!
Johannes leggur afturat, at hann ivast í um ungu kokkanæmingarnir yvirhøvur vita um matgerð og lærugreinina heimkunnleika í skúlanum, hóast teir heilt vist verða drignir at umhvørvinum.
- Tí tað er kul at vera kokkur allastaðni í heimunum, tað er ein serligur lívsstílur, sum passar dreingjum, og tá er allur heimurin pallur. Tað krevur adrenalin, áhaldni, press, larm, tempo, men tað krevur eisini disiplin, sigur Johannes Jensen, stjóri.
Sum gamal nevndarlimur í Lærarafelagnum og hartil lærugreinaráðgevi oti eg meg inn á fakøkið og vil hoyra, um fyrsti føroyski Michelinstjørnukokkurin hevur nøkur ráð til skúlan, kreativu lærugreinirnar á Læraraskúlanum og kanska júst lærugreinina heimkunnleika í Fólkaskúlanum í dag?
At læra at eta rætt
- Eg veit einki um heimkunnleika og hvussu hasi viðurskiftini eru í dag, men vit síggja øll, hvussu tey gera aðrastaðni, har tey leggja størri og størri dent á júst tað kreativa og á mat. Í Amerika er tað vorðið væl umtókt at borðreiða burðardygt í øllum kantinum, og frá barnsbeini at venja børnini at eta sunnan, góðan mat og vistføðiligt grønmeti, soleiðis at tað verður ein sjálvsagdur partur av kostinum, eisini tá tú verður eldri. Tað haldi eg vera tað týdningarmesta, at fáa inn í skúlan í dag. At læra at eta rætt, heilt frá barnsbeini, sigur Poul Andrias sannførdur í telefonini, meðan eg uppdagi, at iPhonein ikki tekur telefonsamrøður upp, so eg í stundini má læna eina aðra, at leggja á borðið at brúka sum diktafon at bjarga restini. Soleiðis hevur alt sínar avmarkingar.
Matgerð sum ferðamál
Eg grundi yvir, hvat tað er, sum ger, at ferðafólk, og nú eisini altjóða Michelindómsnevndin, eru so fegin um føroyska matgerð, at tey í fullum álvara koma higar bara at royna okkara matstovur. Hvussu ber tað til at føroysk matgerð er vorðin eitt ferðamál?
- Tað eru mong og ymisk viðurskifti, ið hava elvt til henda veruleika. Eitt er rávøran. Hon er so fantastiska góð, tí hon fæst beint úr sjónum. Alt er so tætt við, at vit kunnu bjóða feskari vørur, enn nakar annar í nøkrum øðrum landi nær náminda. Vit eru so tætt við sjógv og hav, at vit kunnu borðreiða fiskin eina lítla løtu eftir at hann er veiddur og komin inn um køksdyrnar. Góðskan er altíð hin besta. So hava vit eina matmentan, ið er bæði sjáldsom og einastandandi, hon er unik, sigur Poul Andrias og nevnir skerpikjøt og garnatálg.
- Tey finnur tú ikki aðrastaðni í verðini, skerpikjøt og granatálg, og hetta unikka upplivilsið er júst tað, sum fólk tendra uppá í dag. Á matstovuni Koks arbeiða vit nógv við hesum kontrastum, at bjóða tað heilt feska, og so tað øvugta, tað ræsta og skerpikjøtið, sum hevur ein sterkan og treystan smakk afturímóti.
Dámar ferðafólki garnatálg?
Tá fái eg beinanvegin hug at spyrja balstýrna stjørnukokkin, um hann aldri hevur rent seg í mark, tí útlendingurin ikki dámar óvæntaðu føroysku avbjóðingina?
- Jú, fyri summi hevur avbjóðingin onkuntíð verið dekan ov herskin, jú. Men tað er júst hetta, ið ger tað stuttligt í kokkayrkinum. Men skulu vit pliisa fólki alla tíðina, so hendur einki. Tað er lætt at gera góðan mat, gamaní. Men matur skal eisini flyta okkurt í fólki. Tað er sum tá ið tú gert eina plátu, sigur Poul Andrias og nevnir kreativu føroysku tónleikavinnuna.
- Allir sangirnir eru ikki hit á hvørjari útgávu, men kanska tú fært okkurt burturúr hinum kortini, tekstinum og útsetingini til dømis. Inn í matstovuna koma sjálvandi fólk, ið ikki eru von við garnatálg, og halda hana vera ov fremmanda og beinleiðis frástoytandi. Tað er ein partur av upplivingini, og tað haldi eg, at tey skilja og halda vera stuttligt. Sum frá líður, er tað júst tað, ið mennur okkara fak, sigur kokkurin á Koks.
Víntænari úr Sveis
Á heysti í 2013 fekk Karin Visth úr Sveis samband við danska matummælararan Bent Christensen, ið lærdi hana um Føroyar og føroyska matgerð.
- Tann dagin eg lendi í Føroyum, fari eg aldri at gloyma. Tá fekk eg garnatálg, ræstan fisk og epli at eta. Eg var sjokkerað, men longu eftir øðrum gaffili fóru mínir smakkleykir at knýta seg at tí nýggja og ókenda føroyska matinum, sigur Karin, sum er 29, og fer at siga frá, tá hon vitjaði á Økrum í Suðuroy.
- Ein av mínu bestu løtum er, tá eg sleppi við á fjall at reka seyð, og at vera við í øllum siðbundnum arbeiði og at ræsa mítt egna kjøt. Føroyskur siðbundin matur, ræst, turt og ikki minst havhestur, eru saman við sveisiska tjóðarrættinum raclette ovast á míni matskrá. Føroyskur matur er ógvuliga samansettur og hevur en serligan smakk. Hesum arvi og siði at gera mat, kunnu allir føroyingar vera ógvuliga stoltir av, sigur Karin Visth.
- Men tað er geitt, at tað er ein avbjóðing at finna rætt vín og drykkivørur til føroysku rávørurnar, sum gamaní kunnu vera sterkar í smakki. Tá er einasta rætta at smakka seg fram til tað rætta. Tað, ið smakkar best, er ofta okkurt óvæntað, sum eingin útgivin bók ella lærdur víntænari veit um. Tað kann vera vín ella øl, ella heitvín, sum madeira og sherry, sum hava riggað væl.
Beint nú arbeiði eg við at finna rætta sake-løgin, sum hóskar best til føroyska køkin. At taka við avbjóðingini hjá Bent og koma til Føroya, hevur verið mín besta avgerð. Tað er í Føroyum eg hoyri heima, sigur Karin Visth, ið er víntænari á matstovuni Koks.
Er Michelinstjørnan tung at bera?
Eftir alt hetta hóvasták í pressuni og vinnuni, vil eg at enda spyrja Poul Andrias, um nývunna stjørnan leggur eitt trýst á hansara ungu herðar?
- Ja, tað ger hon. Men vit royna at hava bæði beinini á jørðini, tí vit vilja ikki, at hetta skal ávirka okkum og okkara arbeiði, sigur Poul Andrias og leggur skemtandi afturat, at kanska fer hann nú at smakka sósina tríggjar ferðir, heldur enn tvær ferðir sum hann gjørdi fyrr, innan hann setti á borðið.
- Men vit fara ikki at leggja hvítar dúkar á borðið og at hava polerað silvur, bara tí at Michelin sigur tað. Vit hava okkara egna stíl, sum vit halda fast í, uttan at lata okkum ávirka ov nógv. Um vit hava eina stjørnu ella ikki, so royna vit altíð at gera alt okkara virksemi enn betri hvørja einastu ferð. Tað fara vit at halda fram við. Og førir tað til fleiri viðurkenningar, sum hesa, so er tað bara fantastiskt.
Umráðandi at næmingar halda á
Eru nøkur góð ráð til skúlatroyttar ungar dreingir, sum eins og tú vilja royna matstovuyrkið?
- Eg haldi, at óansæð hvat tú gert, so fært tú mótstøðu. Tá er umráðandi at blíva við og megna at halda fram. Tað eru míni bestu ráð. Tað hava sanniliga verið løtur í mínum kokkayrki, eins og í míni skúlagongd, har eg hugsaði djúpt um, hví eg gjørdi hetta, og hví eg blívi við at gera hetta her. Tá eru míni ráð, at grípa í egnan barm og akseptera, at tað er hart, jú, men akkurát tá, og í teirri støðu, er avgerandi, at tú heldur á og ikki gevst. Tú gert altíð sjálvur av, hvussu tú tekur ímóti og loysir tær uppgávur og avbjóðingar, tú fært. Hevur tú harafturat eina positiva meting av tínum arbeiði, og av øllum tí, tú fæst við, so verður tað altíð gott, sigur Poul Andrias.
Hann fær meg at hugsa um ein lyklasetning í allari orðamongdini, sum tað almenna hevur smíðað til skúlanæmingin: í treysti til sín sjálvs.
Altíð í treysti til sín sjálvs.


text:
Býráðsfundur 26. nov. 2009
1.
J. nr. 330 – 08/00598
Viðvíkjandi dagtilhaldinum til pensionistar í Runavíkar kommunu.
Ummæli frá Sosialu Deild:
Sosiala deild mælt til, at kommunan setir samskipara í hálvtíðarstarv at samskipa og skapa karmar fyri virksemi hjá dagtilhaldinum, sum tey eldru sjálvi kunnu útfylla. Mett verður, at tilboðið t.d. kann verða opið yrkadagar frá 14.00 til kl 17.00.
-Býráðið hevur á fundi 05/11-2009 samtykt at avseta 300.000,- á fíggjarætlanini fyri 2010 og at taka upp samráðingar við Eldrafelagið Nón og Dagtilhaldið Fløva um hvar dagtilhaldið skal skipast.
-Á fundi 25/11-09 við umboð fyri Dagtilhaldið Fløvi og Eldrafelagið Nón var niðurstøðan at bæði feløgini meta, at tað er upp til kommununa at taka avgerð um hvar dagtilhaldið skal halda til. Tað týdningarmesta er at játtan er avsett til endamálið. Umboðini fyri Fløvan løgdu dent á, at staðið ikki er so avgerðandi, men at tað hevur týdning fyri tey um navnið “Dagtilhaldið Fløvi” kann liva víðari.
Tilmæli frá sosialu deild:
Mælt verður til at stovnseta og reka eitt kommunalt dagtilhald við heitinum Dagtilhaldi Fløvi og at heita á Eldrafelagið Nón um at leiga teirra hús til endamálið.
-Sosiala nevnd hevur á fundi 25/11-2009 samtykt at taka undir við tilráðingini frá Sosialu deild og leggja málið fyri býráðið.
-Býráðið hevur á fundi 26/11-2009 samtykt at taka undir við Sosialu nevnd.
2.
J. nr. 102 – 09/00600
Onnur viðgerð av fíggjarætlanini fyri 2010.
-Fíggjarnevndin hevur á fundi 23/11-2009 mælt til at góðkenna uppskot til fíggjarætlan df. 23/11-2009:
Mettur A og B skattur 103.181.000
-rentustuðul 4.160.000
99.021.000
Rakstur 69.271.000
íløgur 13.250.000
Fíggjarkostnaður 13.500.000
Gjaldføri 3.000.000
99.021.000
og at áseta skattaprosentið til 22% (óbroytt) og barnafrádráttin kr. 4.000,00 (óbroytt).
-Býráðið hevur á fundi 26/11-2009 samtykt at taka undir við fíggjarnevndini.
3.
J. nr. 046 – 09/00708
Karl Rasmussen, býráðslimur søkir við skrivi df. 23/10-2009 um farloyvi frá býráðnum í tíðarskeiðnum 1/1 – 31/5-2010 vegna lestrarørindi í Danmark.
-Býráðið hevur á fundi 26/11-2009 samtykt at játta farloyvi og at næsti maður á listanum tekur sæti í býráðnum.
4.
J. nr. G 265d – 04/00007
Teknisstovan v/Eyðun Petersen, søkir við skrivi dagf. 09/09-09, vegna Frithleif Olsen, um byggiloyvi til íbúðarbygning við 8 íbúðum á matr. nr. 265d í Saltangará. Víst verður á, at ætlanin verður tillagað loyvinum frá kommununi í skrivum dagf. 03/03-04 og 05/10-07.
Fyri at ætlanin kann gerast veruleiki og arbeitt kann verða víðari við ætlanini er, at vegaføringin til økið verður avgreidd.
-Byggi- og býarskipanarnevndin hevur á fundi 16/09-2009 mælt frá at játta byggiloyvi grundað á fygjandi :
Mett verður ikki, at rætt er at leiða meiri ferðslu gjøgnum torgið.
Alternativ loysn við vegi suðureftir til Tjaldraveg er mett at verða ov dýr til eitt einstakt byggjarí.
Mælt verður til at taka upp samráðingar við umsøkjaran um keyp/umbýti av stykkinum.
-Býráðið hevur á fundi 24/09-2009 samtykt at taka undir við Byggi- og býarskipanarnevndini.
Aftaná samráðingar um umbýti av matr. nr. 265d við 2 grundstykkir á Høgaleiti, hevur Frithleif Olsen boðað frá, at hann ikki er áhugaður at umbýta stykkið við 2 grundstykkir á Høgaleiti sum hann hevur fingið í boði.
-
Vísandi til at treytað byggiloyvi er givið til matr. 265d, er ivamál um møguleiki er fyri at ganga frá givnu tilsøgn. Umsøkjarin vísir á 3 uppskot til loysn av málinum
1. at kommunan keypir matr. nr. 265d
2. at umsøkjarin fær eitt annað høgligt stykki í býti
3. at kommunan ger veg til stykkið
-Byggi- og býarskipanarnevndin hevur á fundi 26/11-2009 mælt til at avtaka býráðsviðtøkuna frá 24/09-2009 og at samráðast við Frithleif um uppskot hansara til loysn av málinum.
-Býráðið hevur á fundi 26/11-2009 samtykt at taka undir við Byggi- og býarskipanarnevndini.
5.
Áseting av fundardøgum hjá býráðnum fyri 2010.
-Býráðið hevur á fundi 26/11-2009 samtykt at áseta hesar fundardagar fyri 2010:
28/01, 25/02, 25/03, 29/04, 27/05, 24/06, 02/09, 30/09, 28/10 og 25/11.


text:
Tað sum vitast kann um Gud liggur teimum jú opið; Gud hevur gjørt teimum tað opinbert. Ósjónliga vera Hansara, bæði æviga kraft og guddómleiki Hansara, sæst frá skapan heimsins; tað skilst av verkum Hansara; tey hava tí onga avsakan (Rómbrævið 1: 19-20)
Youtube: Faroe Apologetik
Thursday, August 30, 2012
Dawkins elevated: Forget all about monkey business, In actual reality I am an alien and so are you!
So uppruni okkara er møguliga, úr í einari framkomnari alien royndarstovu á einari fremmandari klótu. Síðani fara vit sum DNA frá alien royndarstovu til fisk (ella sjóðdýr) í havinum. Frá fisk til afrikanska apu (ella rættari forfedra menniskja og apuna--but who cares). Frá afrikanskari apu til menniskja.
Hmm--eru vit apur úr afrika? Fiskur úr sjónum? DNA úr einari alien royndarstovu? Ella kanska øll trý?


text:
Granskarar svara støddfrøðigátu
Í síðstu viku kom út greinin »Strong classification of purely infinite Cuntz-Krieger algebras« í viðurkenda tíðarritinum Transactions of the American Mathematical Society. Høvundarnir eru Toke Meier Carlsen, Gunnar Restorff og Efren Ruiz. Toke og Gunnar starvast sum professari og lektari á Fróðskaparsetrinum og Efren er lektari á Universitetinum í Hawaii í Hilo.
Sum part av kandidatútbúgving síni klassificeraði Gunnar Restorff allar reint óendaligar Cuntz-Krieger algebrair upp til stabila isomorfi - og bleiv hetta útgivið í viðurkenda tíðarritinum Journal für die Reine und Angewandte Mathematik í 2006. Hetta hevði staðið opið síðani Cuntz-Krieger algebrairnar vórðu uppfunnar fyrst í 1980-unum, men serliga síðani 1995 høvdu fólk roynt at prógva - ella mótprógva - hetta.
Í greinini vórðu tveir spurningar settir: Ber til at gera eina sterka klassifikatión upp til stabila isomorfi og ber til at gera klassifikatión upp til isomorfi. Síðani greinin kom út, hava fleiri støddfrøðingar roynt antin at prógva hetta ella at mótprógva tað - og nú er hetta loksins svarað í hesi nýggju greinini.
Greinin er eitt av úrslitunum av tveimum granskingarvitjanum: Í 2015 var Gunnar á granskingarvitjan á Universitetinum í Hawaii og arbeiddi saman við Efren og í 2016 vóru allir tríggir høvundarnir á granskingarstovninum Institut Mittag-Leffler í Stockholm. Í støddfrøði er ikki neyðugt við starvsstovum og empiriskum data til at seta hol á nýggjar verkætlanir, men her eru granskingarvitjanir - har man situr intensivt og arbeiðir saman í fleiri dagar - av alstórum týdningi fyri at fáa gjøgnumbrot í nýggjari gransking.
Greinin er við stuðli frá Granskingarráðnum gjørd alment atkomulig uttan hald. Greinin kann lesast her
Les í Heilagrunninum um Gunnar Restorff og Toke Meier Carlsen.


text:
1977
1977 (MCMLXXVII) var eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi eftir tí gregorianska kalendaranum. Árið 1977inda árið eftir krist, 977inda árið í øðrum ártúsundi, 77inda árið í 20. øld og áttanda árið í 1970-árunum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Føroyska fiskimarkið verður flutt út á 200 fjórðingar.
- 3. januar - Apple Computer verður sett á stovn.
- 6. januar - Punkbólkurin Sex Pistols verður uppsagdur av fløguframleiðara sínum, EMI.
- 20. januar - Jimmy Carter tekur við eftir Gerald Ford sum forseti USA.
- 10. mars - Ringarnir runt um gongustjørnuna Uranus verða uppdagaðir.
- 27. mars - Tvey ferðamannaflogfør bresta saman á Kanarioyggjunum, 583 fólk lata lív.
- 30. apríl - Led Zeppelin setur heimsmet, tá 76 229 mans møta til konsert teirra í Pontiac Silverdome í Michigan, USA.
- 10. juni - Fyrstu Apple II teldurnar verða seldar.
- 27. juni - Djibouti verður sjálvstøðugt.
- 14. oktober - Atari gevur út Atari 2600 spæliskipanina.
- 2. november - SMS letur upp.
Ókendar dagsetningar[rætta | rætta wikitekst]
- Leynatunnilin letur upp fyri ferðslu.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
- 12. juni - The Supremes framføra saman fyri síðstu ferð áðrenn bólkurin verður upploystur.
- 26. juni - Elvis Presley heldur sína síðstu tónleikaframførslu.
Filmur[rætta | rætta wikitekst]
- 25. mai - Star Wars verður frumsýndur í filmshúsum kring heimin og verður heimsin best seljandi filmur.
Bókmenntir[rætta | rætta wikitekst]
- 17. september - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri Fagurbókmentir verður latin Alexandur Kristiansen og fyri Yrkisbókmentir verður hon latin Jeffrei Henriksen.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 3. januar - Malena Josephsen, føroyskur fótbóltsleikari
- 4. januar - Teitur Lassen, føroyskur tónleikari
- 7. januar - Sofi Oksanen, finskur rithøvundur
- 13. januar - Orlando Bloom, enskur sjónleikari
- 10. februar - Pól Arni Holm, føroyskur tónleikari
- 6. mars - Giorgos Karagounis, griskur fótbóltsleikari
- 14. mars - Ida Corr, donsk songkvinna
- 13. mai - Ilse DeLange, niðurlendsk songkvinna
- 16. mai - Emilíana Torrini, íslendsk songkvinna
- 25. juni
- Sámal Soll, føroyskur rithøvundur
- Fernanda Lima, brasilsk sjónleikarinna og modell
- 7. juli - Allan Tausen, føroyskur tónleikari
- 11. juli - Edward Moss, amerikanskur sjónleikari og skemtari
- 26. juli - Reimund Langgaard, føroyskur politikari
- 17. august - Mattias Karlsson, svenskur politikari
- 26. august - Therese Alshammar, svenskur svimjari
- 7. oktober - John Johannesen, føroyskur politikari
- 17. oktober - Rói Jacobsen, føroyskur fótbóltsdómari
- 22. november - Annika Norlin, svensk songkvinna
- 14. desember - Fróði Benjaminsen, føroyskur fótbóltsleikari
- 17. desember - Sámal Matras Kristiansen, føroyskur samfelagsfrøðingur
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 16. januar - Leif Panduro, danskur rithøvundur (f. 1923)
- 25. apríl - Poul E. Petersen, føroyskur formaður í Føroya Lærarafelag og Ítróttasamband Føroya (f. 1901)
- 3. mai - Pauli Dahl, føroyskur politikari (f. 1898)
- 25. juni - Olave Baden-Powell, ein av stovnarum gentuskótarørslunar. (f. 1889)
- 15. oktober - Símun Petur Zachariasen, føroyskur politikari (f. 1887)
- 16. august - Elvis Presley, amerikanskur rokksangari (f. 1935)
- 16. desember - Richard Sigmund Long. føroyskt skald (f. 1889)
- 25. desember - Charlie Chaplin, enskur sjónleikari og filmsleikstjóri (f. 1889)


text:
Bśnašarstevnulógin
L. nr. 84 frį 31.03.1926 fyri Fųroyar um bśnašarstevnur, sum broytt viš Ll. nr. 110 frį 29.06.1995
§ 1. Yvirbśnašarstevnan fyri Fųroyar eru sorinskrivarin sum formašur og 4 ašrir limir. Hesir verša valdir fyri hvųrt mįl sęr (ella tį fleiri mįl skulu višgerast samstundis fyri hesi mįl saman) ķmillum 12 av landstżrinum eftir lutfalsvalhįttinum valdu bśnašarstevnulimum, sum skulu vera myndugir, hava gott orš į sęr, įlķtandi, ķ Fųroyum bśgvandi menn, sum hava heimarętt. Teir verša valdir fyri 6 įr ķ senn. Afturval kann fara fram. Tann, sum hevur fylt 60 įr, kann bera seg undan at taka viš vali; sųkir annars nakar um at sleppa undan, ger landsstżriš av, um umsókn hansara eigur at eftirlķkast.
§ 2. Bśnašarstevnan fyri hvųrja sżslu eru sżslumašurin sum formašur og 2 ašrir limir. Hesir verša valdir fyri hvųrt mįl sęr (ella, um fleiri mįl skulu višgerast samstundis, fyri hesi mįl saman) ķmillum 6 av landsstżrinum eftir lutfalsvalhįttinum valdu bśnašarstevnulimum, sum skulu vera myndugir, hava gott orš į sęr, įlķtandi, ķ sżsluni bśgvandi menn, sum hava heimarętt. Um starvstķš teirra, um afturval og um undantųku at taka viš vali galda tęr ķ § 1 nevndu reglur.
§ 3. Teir av landsstżrinum valdu yvirbśnašarstevnu- og bśnašarstevnulimir skulu, beinanvegin vališ er frįbošaš teimum, senda landsstżrinum eina skrivliga, hįtķšarliga vįttan um, at teir eftir besta fųrimuni óvildarliga vilja śtinna starv teirra. Lųgmįlarįšharrin įsetir, hvussu vįttanin veršur oršaš.
§ 4. Ķ hvųrjum fųrum formašurin ella hinir limirnir ķ stevnuni skulu ella kunnu fara śr mįlsvišgeršini vegna persónlig višurskifti til mįliš ella partar ķ tķ, ger avvaršandi stevna av eftir reglunum um ógegni dómara ķ kapitli 5 ķ Lov om Rettens Pleje af 11. April 1916, sbr. Lov for Fęrųerne Nr. 164 af 4. Juni 1924.
§ 5. Tann, sum vil hava eitt mįl lagt fyri bśnašarstevnuna skal senda skrivliga umsókn um hetta til sżslumannin, sum eftir įheitan veitir vįttan um hetta. Sżslumašur velur sķšan so langt sum til ber ķ rųš, 2 av bśnašarstevnulimunum ķ sżsluni at taka viš ķ stevnuni. Berst nųkrum av teimum soleišis valdu frį, veršur ein annar av stevnulimunum valdur ķ stašin į sama hįtt. Berst fleiri enn 4 av bśnašarstevnulimunum frį, greišir sżslumašur amtmanninum frį hesum, sum velur ķmillum stevnulimirnar ķ eini ašrari av honum įsettari sżslu 1 ella 2 limir at taka viš ķ stevnuni. Sżslumašurin įsetir tķnęst eftir avtalu viš hinar limirnar ķ stevnuni virkisskrįnna og setir upp stevnuboš til hetta viš frįbošan um tķš og staš fyri mįlsvišgeršini; hendan eigur altķš at skipast ķ teirri bygd, sum er mįlinum nęst.
Er taš ein į grannastevnu tikin avgerš, iš veršur kęrd hęgri, skal įheitanin vera send inn ķ seinasta lagi 8 vikur eftir tann dag, sum avgeršin er samtykt.
§ 6. Stevnubošini skal mįlskrevjarin viš ķ minsta lagi 14 daga varningi kunngera samsvarandi Lov nr. 59 af 1. April 1912 for Fęrųerne Om Ophęvelse af Kundgųrelse ved Kirkestęvne m.m. og, um stevnan heldur taš vera neyšugt, eisini viš uppslagi į annan hįtt enn ķ lógini įsett eftir tķ av sżslumanninum um hetta ķ stevnubošunum givnu leišbeining. Serliga frįbošan um mįlsvišgeršina skal sżslumašurin harafturat geva landfśtanum ķ teimum fųrum, har iš samtykki hjį góšsstjórnini eftir galdandi reglum skal umbišast.
Berst stevnuni frį at mųta tann ķ stevnubošunum įsetta dagin, skal mįliš višgerast į tķ ķ stevnubošunum nevnda staši skjótast til ber; sżslumašurin skal geva stevnuboš til nżggjan fund, og hesi stevnuboš skulu kunngerast eftir reglunum ķ 1 sta stykki viš ķ minsta lagi kvųldarvarningi. Sami hįttur skal nżtast, um mįliš seinni veršur freistaš, uttan at stevnufundurin kann fara fram sum įsett.
§ 7. Tį iš stevnan er sett, eigur hon so langt sum til ber uttan ķhald at halda fram viš mįlsvišgeršini, til allar neyšugar upplżsingar eru śtvegašar, serstakliga viš at hoyra partarnar og, um neyšugt, at fara um į stašnum.
Veršur taš hildiš neyšugt at fįa vitnisfrįgreišingar, setir sżslumašurin eftir samrįšing viš avvaršandi partar stevnuboš, sum tżšiliga lżsa trętumįliš. Sżslumašurin įsetir skotbrįiš og tekur sęr av at vitnir og partar verša kunnaš um stevnubošini; partarnir kunnu verša kunnašir viš uppslagi ķ tķ ella teimum avvaršandi bygdini eftir tķ ķ § 6 įsetta hįtti. Vitnir, sum bśgva ella eru stųdd ķ Fųroyum, hava skyldu at mųta fram į tķ staši, har iš stevnan veršur hildin. Partarnir kunnu fųra fram onnur vitnir enn tey, sum sżslumašurin hevur bošsent.
Stevnan kann eisini, um so er, at hon heldur taš vera neyšugt, bošsenda serkųna hjįlp.
Stevnan eigur at royna at fįa semju partanna millum. Vķsir semingsroyndin seg at vera nyttuleys, veršur mįliš tikiš upp til śrskuršar, sum veršur gjųrdur innan 6 vikur eftir upptųkuna, viš taš at partarnir samstundis viš upptųkuna, so langt sum til ber, verša kunnašir um tķš og staš fyri śrskuršaravgeršini. Er frįbošan ikki givin viš upptųkuni, eigur sżslumašurin, so skjótt sum til ber, eftir śrskuršaravgeršina at kunngera oršing tess eftir tķ ķ § 6 įsetta hįtti.
§ 8. Er nakar av pųrtunum misnųgdur viš śrskuršin hjį bśnašarstevnuni, eigur hann fullan rętt innan 3 mįnašar eftir avgeršina at kęra inn fyri yvirbśnašarstevnuna. Tį iš 3 mįnašir er lidnir, kann hęgri kęra ikki fara fram uttan uppreisnarloyvi, sum amtmašurin jįttar, men bert tį iš tann avvaršandi ber fram eina nųktandi orsųk fyri, at kęran ikki ķ ręttari tķš er sett ķ verk, og at taš ikki er lišin longri tķš enn 6 mįnašir frį śrskuršaravgeršini. Fyri hesa jįttan, iš veršur gjųrd skrivlig veršur einki gjald latiš.
§ 9. Umsókn um kęru veršur latin inn skrivliga, saman viš lżsing av tķ, iš er fariš fram į bśnašarstevnuni, til sorinskrivaran sum sķšan, eftir at hava giviš vįttan um, at kęra er umbišin, so langt, sum til ber, ķ rųš velur 4 yvirbśnašarstevnulimir at taka viš ķ yvirbśnašarstevnuni og syrgir fyri, at tey fyri bśnašarstevnuna framlųgdu upprunaskjųl vera send yvirbśnašarstevnuni. Berst nųkrum av teimum soleišis valdu frį, veršur ein annar yvirbśnašarstevnulimur valdur ķ stašin į sama hįtt. Sorinskrivarin setir tķnęst upp eftir avtalu viš hinar limirnar stevnuboš til yvirbśnašarstevnuna. Stevnubošini verša send tķ kęrandi at kunngera samsvarandi reglunum ķ § 6.
§ 10. Annars veršur fariš fram višvķkjandi mįlsins višgerš, upptųku og śrskurši hjį yvirbśnašarstevnuni eftir somu reglum sum hjį bśnašarstevnuni, sbr. § 7, sum viš tķ veršur sagt, at partarnir ikki hava skyldu at leggja fram stųšukort fyri yvirbśnašarstevnuna, hvųrs limir harafturķmóti, tį iš bišiš veršur um taš, ella mįliš eftir teirra egnu meting krevur taš, skal fara um į stašnum. Partarnir kunnu fyri yvirbśnašarstevnuna leggja fram nżggj prógv og fųra fram nżggj vitnir.
§ 11. Śrskurširnir hjį yvirbśnašarstevnuni eru endaligir. Tó eigur tann parturin, iš vil kęra um, at yvirbśnašarstevnan hevur gjųrt av spurningar, sum liggja uttanfyri mįlsųkiš hjį yvirbśnašarstevnuni, ella vķst frį sęr mįl, iš liggja innanfyri mįlsųki tess, fullan rętt innan 4 mįnašar aftanį śrskuršaravgeršina at kęra hesa inn fyri hęgsta rętt, sum tį einans kann gera av, um yvirbśnašarstevnan hevur veriš heimilaš ella ikki, og eftir umstųšunum heilt ella fyri ein part at ógilda śrskuršin og at vķsa mįliš burtur frį ella vķsa taš til bśnašarstevnuna, men annars ikki fara ķ holt viš mįlsins veruleika.
§ 12. Heldur bśnašar- ella yvirbśnašarstevnan, aftanį at mįliš er tikiš upp til, śrskuršar, at onkur upplżsing vantar, kann hon av nżggjum višgera mįliš og kalla partarnar inn, so sum eisini eigur at vera gjųrt, um taš skuldi vķst seg, at taš viš innkęru og višgerš av mįlinum eru tķlķk formlig brek uppi ķ, at mįliš ikki kann dųmast.
§ 13. Limirnir ķ bśnašarstevnuni og yvirbśnašarstevnuni eiga frķan flutning og dagpening eftir gjųllari reglum hjį lųgmįlarįšharranum. Vitnir eiga samsżning samsvarandi punkt 42 ķ Lov nr. 164 af 4. Juni 1924. Bošsend serkųn eiga umframt frķan flutning eina samsżning, sum stevnan įsetir stųddina į.
§ 14. Įšrenn formašurin ķ bśnašarstevnuni ella yvirbśnašarstevnuni setur upp stevnuboš til tann ella teir dómsklagašu ella til vitnir, kann hann krevja, at mįlskrevjarin setur sum trygd eftir hansara meting nóg stóra peningaupphędd til fulnaš fyri tęr ķ § 13 nevndu śtreišslur ella ašrar sakarmįlskostnašir. Ķ śrskuršinum veršur įsett av hvųrjum og ķ hvųnn mun sakarmįlskostnaširnir skulu rindast.
Av tķ samsżning, sum limir ķ bśnašarstevnuni ella ķ yvirbśnašarstevnuni og eisini vitnir eiga, skal tann partur, iš teir eiga fyri at vera heiman śt inn ta tķš, sjįlv mįlsvišgeršin varar, bżtast javnt eftir markatali millum allar įhugašar ķ mįlinum.
§ 15. Veršur taš ķ śrskuršinum įlagt nųkrum av pųrtunum at bera sakarmįlskostnašir ella ašrar peningaupphęddir, skal taš ķ śrskuršinum įsetast ein frį hesi avgerš roknašur hóskandi gjaldskįi, sum, tį iš hesin er śti, viš vanligari śrskrift av śrskuršinum kunna heintast inn viš fķggjarśttųku į vanligan hįtt. Tęr ķ § 13 nevndu samsżningar og feršaśtreišslur kunnu heintast inn viš panting.
Veršur taš įlagt nųkrum av pųrtunum at gera nakaš, skal taš ķ śrskuršinum gerast av um tann tvingsil, iš skal nżtast fyri at fįa taš gjųrt, og eisini tann skįa eftir śrskuršaravgeršina, įšrenn nęr taš skal henda. Er taš har eftir gjųrt av, at sżslumašurin skal skipa fyri einum verkevni ķ einum fela - sum altķš skal įsetast, har iš śrskuršurin snżr seg um at seta ķ verk eina śtskifting ella samanlegging - skal avvaršandi partur venda sęr til sżslumannin viš śrskrift av śrskuršinum. Sżslumašurin skal tķnęst, so skjótt sum til ber, seta mįlsvišgeršina ķ verk, aftanį fyrst at hava kunngjųrt hesa viš 14 daga varningi eftir reglunum ķ § 6. Sżslumašurin eigur dagpening eftir reglunum hjį lųgmįlarįšharranum fyri ta tķš, mįlsvišgeršin ger taš neyšugt hjį honum at vera heiman, og eisini frķan flutning. Hesar śtreišslur eins vęl og śtreišslan til taš neyšugu hjįhjįlp, veršur bżtt javnt eftir markatali millum allar įhugašar ķ mįlinum og kann heintast inn viš panting.
§ 16. Tęr neyšugu geršabųkurnar til nżtslu hjį bśnašarstevnunum og yvirbśnašarstevnuni verša śtvegašar uppį amtslutabżtisgrunnin og góškendar av amtmanninum. Fyri śrskriftir og skjalalżsingar av stevnuvišgeršum veršur goldiš gjald sum fyri samsvarandi śrskriftir śr ręttarbókum og frįgreišing um ręttarmįl.
§ 17. Amtmašurin kann įjįtta einum parti, hvųrs trongstųša og manslęti ķ samband viš tżdningin og undirstųšuna ķ mįlinum elvir til tess, undantųku at rinda allar ella ein part av teimum śtreišslum, iš liggja į honum, av mįlsvišgeršini eins vęl ķ bśnašarstevnuni og ķ yvirbśnašarstevnuni, soleišis at upphęddin veršur goldin sum forskot śr amtslutabżtisgrunninum. Rķkiskassin endurrindar amtslutabżtisgrunninum helvtina av hesum śtreišslum.
§ 18. Henda lóg fęr gildi tann 1. aprķl 1927. Frį sama degi fer śr gildi Lov om Oprettelse af Landvęsenskommissioner paa Fęrųerne af 1. April 1891.
Framvegis standa tó fyribils viš tęr higartil galdandi relgur um hvųrji mįl eiga at višgerast į bśnašarstevnum.
Umsetingin hevur ikki lógagildi, tķ hon er ikki samtykt av lųgtinginum og stašfest og kunngjųrd av lųgmanni. Umsetingina hevur Dįnjal J. Bęrentsen frv,. landsdjóralękni gjųrt.


text:
Myndir: Nýggi trolarin Svend C er í Føroyum eftir útgerð
Myndir10-01-2017 - 18:18 - Jóanis Albert Nielsen
Nýggjasta skipið sum grønlendingar hava lati bygt, kom til Føroyar á middegi. Svend C eitur skipið, og er tað felagið Sikuaq Trawl ið eigur trolarin. Trolarin er 83 metrar langur, og er bygdur í Turkalandi.
Svend C loysti á jólum úr Turkalandi, og setti kóstina móti Føroyum, at taka útgerð, áðrenn leiðin gongur til Nuuk.
Tá ið liðugt er at bunkra Svend C og ymiskt annað er komi umborð, so gongur leiðin til Havnar at taka trolútgerð frá Vónini.
Svend C er gjørdur soleiðis, at hann bæði kann fiska eftir rækjum og makreli.
Kostnaðurin fyri Svend C er 350 mió.
Myndirnar hava Eli M. Jákupsson og Sakaris Frederiksen tikið.