text:
Meðan myndir av kærleika og gleði fylla handilsvindeygu, sjónvarpslýsingar og vikubløð, finnast tað nógv ung sum eldri í Føroyum, har jólini als ikki eru so full av kærleika og gleði. Stríðið at náa øll síni mál áðrenn árið er liðugt, familjutrupulleikar, sorg, fíggjarligir trupulleikar, rúsdrekkamisnýtsla og veður, ið allatíð er keðiligt og myrkt. Hetta ger tað trupult hjá summum at síggja jólini sum eina gleðiliga hátíð.
Tá ið man allatíð verður mintur á hvussu gleði og kærleiki skal síggja út, so kann mann skjótt føla seg ógvuliga lítlan, tí mann kemur í tankar um væntandi gleðina og kærleikan í sínum egna lívi. Av hesi orsøk kunnu jólini fyri tey, ið stríðast við sorg, hjartasorg, familjukonfliktum, sálarligari sjúku og einsemi, vera ein ógvuliga hørð tíð.
Kenslan av tunglyndi og neiligum huglagi ávirkar nógv ung um jólini, og tað geldur ikki bara tey, ið eru diagnoserað við tunglyndi. Sjálvt um tað ikki eru komin nøkur neyv tøl, ið vísa at tølini av sjálvmorð og tunglyndi vaksa um jólini, so vísa tølini at tað er um várið at flest fólk verða diagnoserað við tunglyndi. Men nógvir ekspertar innan økið siga, at jólatunglyndi er eitt phenomena millum ung. Og sjálvandi eru tað keldur, ið vísa at hetta kann prógvast.
Set realistisk krøv
At ganga runt við vónini at tíni jól skulu vera júst sum tey eru í filmum og lýsingum, gevur einans tað úrslit at tú verður skuffaður. Mann skal serliga ikki seta ov høg krøv til familjuna hjá sær, og heldur ikki vænta at jólini fara at vera lýtaleys um tað er ein “siðvenja” at familjan hevur trupulleikar, tá jólini eru í nánd. Eisini um tú saman við familju tíni akkurát hevur mist onkran, ella tit eru farin í gjøgnum eina harða tíð saman, so ger mann als ikki støðuna betri við at kroysta gleðina úr sær og familjuni.
Tað besta er bert at takksamur fyri tað mann hevur, og ikki hugsa um alt tað mann ikki hevur. Ver glað fyri at tú hevur tvær vikur frí frá skúlanum, ver takksom fyri tey systkini, ið altíð fáa smílið á tær fram, ella bara ver takksom fyri at um eina viku endar 2017, og 2018 verður sett í gongd. At vera nøgdur við tilveruna og góðtaka sína støðu er besti heilivágurin í móti tunglyndi.
Tøm kalendaran
Á jólum merkir mann ofta eitt press á sær, tí mann vil náa øll hesi tingini mann hevur lovað fólki, men í roynd og veru als ikki hevur tíð til. Mann vil til allar jólaveitslur, adventsdøgurðar, hugna við familju og vinfólki, arbeiða og til tær avtalurnar mann hevur gjørt við síni yngru systkin, ið man helst ikki vil bróta. Mann lovar alt møguligt, ið mann als ikki nær, og um mann er kenslusamur, so kann tað enda við lættum tunglyndi, tí man er uppkoyrdur av strongd. Tí er tað týdningarmikið at mann tekur jólini heilt róligt, og ikki lovar seg til ov nógvar avtalur.
Ongantíð gloym tína kropsligu heilsu
Gjøgnum allan veturin og serliga desembermánað, hevur mann allar helst nógv at gera, og mitt í øllum rokanum gloymir mann sína kropsligu heilsu. Vit gloyma eisini at halda okkara gerandisvanar, ið halda okkum í gongd. Tað, ið serliga elvar til stress og tunglyndi, er tá ið kroppur tín ikki fær ordiligan mat. Eisini drekka nógv ung ógvuliga nógv um jólini, og tað ávirkar serliga kroppin, líkasum við timburmonnum og moralskum.
Eitt gott ráð kundi verið at hildið seg frá rúsdrekka, tí um mann í forvegin hevur tað lætt við at føla seg tunglyntan, so ger rúsdrekka bara støðuna verri. Men tey flestu vita, at tey drekka líkamikið hvat, men mann kann altíð drekka við skili.
At enda vil Røddin bara ynskja tykkum øllum eini gleðilig jól. Takið tað bara heilt róligt, og ikki verið skuffað, um alt ikki verður sum tit vónaðu.


c: text/html

text:
Skrivað hevur: Iðunn Tótudóttir
Sýningin byrjar við, at kvinnuliga frásøgufólkið, á donskum, greiðir okkum frá, hvat vit kunnu vænta næstu minuttirnar.
Í miðjuni á pallinum eru hvítir skíggjar settir upp at mynda ein bul á einum træi. Hetta er “Yggdrasil”, lívsins træ, har nornurnar halda til. Vit skulu nú á eina ferð saman við “dronginum” sum “eins væl kundi verið eg, ella tú”.
Ferðin byrjar við grønlendskum barkasangi. Ljóðini koma frá einari húkandi, samankropnari silhuettu. Sangurin fær hárini at reisa seg.
Fyrstu ferð vit hitta “drongin” (Búi Rouch) er uttan fyri viðarbulin. Hann sær nornurnar inni í trænum, sum spinna lívstráðin hjá menniskjunum.
Bulurin minnir um eitt rúmdarfar á pallinum, ljóð og ljós effektirnar eru “aliensligar”, og skíggjarnir reflektera gull. Drongurin verður drigin inn í træið, og bulurin letur seg upp.
Inni í trænum møtir drongurin einari nornu. Hann roynir at toga tráðin, hon heldur í hondunum, til sín. Tey stríðast um hvør sín enda, og tráðurin verdur ein liður millum tey. Rørslurnar eru seigar og rútmiskar, og drongurin verður vavdur inn í tógvið.
Nornan handar at enda dronginum lívstráðin, og hann stendur einsamallur eftir. Ørkymlaður við fullum føvningi av tráði, hann ikki veit, hvat hann skal gera við.
Frásøgurøddin fortelur nú um brunnin hjá Mimiri, sum hon kallar “gudin av analytiskari vitan”.
Vit hoyra um, hvussu menniskjuni hava gloymt kensluliga partin av sær sjálvum og einans leita til Mimir eftir lívserfaring. Hetta førir vid sær, at tey gerast “kroppar uttan eina sál”.
Nú er drongurin saman vid einari kvinnu (Jenny Scinkler) og einum manni (Mike Thomsen). Grøna ljósið úr brunninum rúnarbindur tey, og tey standa starandi vid rygginum til áskoðararnar.
Brádliga varnast vit eina rúgvu av hvítum maskum/skortum aftan fyri skíggjarnar. Maskeraða kórið syngur stutt og óhugnalig ljóð. Ljóðini verða fleiri, rytman títtari, og dansararnir byrja at røra seg. Rørslurnar eru impulsivar, men kortini mekaniskar og endurtakandi. Tey dansa í sirklum, tætt upp at hvørjum øðrum, tó er tað sum um, at tey ikki varnast hvønn annan.
Maskeraða kórið kemur gangandi, hokið, yvirum pallmyndina, og dansaranir hvørva aftan fyri múgvuna.
Vit áskoðarar fáa ein hvøkk, tá maskurnar, allar í senn, brádliga venda sær út í salin og hyggja at okkum.
Frásøgurøddin fortelur um krúnuna á Yggdrasil og ørnina, sum situr á toppinum. Við røturnar býr ormurin Níðhøggur. Drongurin er í tvístøðu ímillum hesi bæði, deyðan og lívið.
Um hann ikki er varugur vid deyðan, so livir hann ikki lívið fult út.
Viðurkennur hann deyðan, so gerst lívið dapurt og meiningsleyst.
Kortini sigur hann “ja til lívið, ja til at vaksa”.
Vit hoyra veingjasuð, og ørnin (Jenny Scinkler) trínur inn á pallin. Hon flaksar argandi rundanum dreingin. At byrja við ræðist hann hana, men so byrjar hann at herma eftir rørslunum hjá henni, og tey dansa lið um lið. Rørslurnar skilja seg meira og meira, og dansurin verdur lættur og dynamiskur. At enda dansar dronginum heilt sjálvstøðugur og verður tann, ið stýrir. So frystir myndin, og ørnin hvørvur.
Ormurin kemur nú krúpandi inn á pallin. Drongurin hoknar saman, følnar sum ein blóma, tættari sum deyðin nærkast honum. Rørslurnar hjá dronginum eru ófrívilligar, og hann verður drigin runt á pallinum í einari intimari duet við deyðanum. Hann endar við at liggja lívleysur á gólvinum í miðjuni.
Júst sum vit vænta, at ferðin er liðug, reisir drongurin seg aftur og stillar seg í miðjuna, mitt ímillum deyðan og lívið.
Bulurin letur seg aftur um tey. Uttan fyri træið stendur ein norna og hyggur út á áskoðararnar.
Sýningin vardi í 45 min, men seina tempoið gjørdi, at hon føldist nógv styttri. Stemningurin var dapur og álvarsamur allan vegin ígjøgnum og eg hevði ringt við at halda fokus í longdini.
Summir av karakterunum virkaðu til at mangla eina funktión í søguni og høvdu ikki dýpdina sum kravdist til at fanga ein. Deyðin var lýstur á einfaldan hátt, sum óndur og oyðileggjandi. Maskeraða kórið var mystiskt og ringt at flætta inn í søguna. Nornan var málað grøn í andlitinum, og passaði eftir mínum tykki illa inn í minimalistisku heildarmyndina sýningin annars hevði.
Lívið myndað sum ein tølandi dansarinna riggaði sera væl, og duettin millum ørnina og drongin var uttan iva hæddarpunktið í sýningini. Skuggadansurin riggaði væl, og samanspælið millum tónleikin og koreografiina var gott.
Eg haldi tað var spell, at framførslan ikki gav áskoðarinum meiri rúm til tulking av søguni. Boðskapurin í søguni var tó avgjørt relevantur. Søgan lýsti væl eitt innara stríð og eina áhaldandi leitan eftir rótfesti í lívinum.
Hóast nevndu veikleikarnar var talan um eina tankjavekjandi, góða framførslu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hægstirættur vitjar Fróðskaparsetrið
Hægstirættur vísti áhuga og virðing fyri Føroyum sum løgdømi við at seta rættin í Føroyum
Á ferðini í Føroyum takkaði Børge Dahl hægstarættarforseti fyri hugskotið ið kom fram á ráðstevnu hjá norðurlendsku arbeiðsrættunum í Føroyum í 2009. Hægstirættur hoyrdi framløgu um løgfrøðiskeið á Fróðskaparsetrinum og fekk handað heiðursritið "Dansk rets udfyldende karakter på Færøerne" eftir Kára á Rógvi og Bárð Larsen.
Hægstirættur var settur á stovn 14. februar 1661 sum felags hægsti dómstólur í bæði Noregs og Danmarkar ríkjum við sæti á “Københavns slot.” Føroyar hava verið fevndar av løgdømi hansara frá byrjan sum knýttar at Noregi, og hildu fram sum knýttar at Danmark sambært friðaravtaluni í Kiel í 1814.
Føroyar hava ofta egnar lógir, teirra millum enn Norsku Lóg, mangar eldri danskar lógir og serligar lógir fyri Føroyar, eisini egna rættargangslóg samtykta á Fólkatingi, umframt at Løgtingið hevur samtykt lógir síðani 1940, sambært heimastýrisskipanini síðani 1948. Tá ið lagt verður afturat, at Føroyar eru uttanfyri ES og Danmark innanfyri, er ikki hissini munur á rættarstøðuni og tí stundum neyðugt at gera úrskurð um røttu lógartulking.
Hægstirættur hevur eisini mangan greitt føroyskar fløkjur í lóg, millum annað í merkjamálinum, har úrskurðurin var at mál um brot og stríðsstig á føroyska arbeiðsmarknaðinum ikki skulu viðgerast í danska arbeiðsrættinum. Úrslitið av tí dóminum gjørdist føroysk serskipan við Fasta Gerðarrætti ið nú dømir í slíkum málum. Hetta førdi eisini við sær, at Fróðskaparsetrið fór undir gransking og undirvísing í arbeiðsrætti. Harumframt gjørdist Fasti Gerðarrættur partur í netverki hjá norðurlendsku arbeiðsrættunum. Sum vertur fyri árliga fundinum í 2009, fekk Fasti Gerðarrættur høvi at bjóða Børge Dahl og fýra øðrum hægstarættardómarum til Føroya. Tá varð tikið til, at nú vóru treytirnar helst loknar á fyrsta sinni fyri at seta Hægstarætt í Føroyum, tí fimm dómarar eru nóg nógvir at seta rættin. Hetta hugskotið kveikti áhugan, og nú komu so allir dómararnir heim til Føroya.
Á ferðini skuldu sjey dómarar døma, men allir 18 dómarar vóru við í ymsum kunnandi tiltøkum. Dómararnir høvdu serliga biðið um at hoyra um lóg á Setrinum, átøkini at menna løgfrøði sum gransking og undirvísing. Í framløgu síni legði Kári á Rógvi lektari dent á góða samstarvið higartil við aðrar stovnar, ikki minst Juridisk Fakultet á Københavns Universitet, sum hevur góðskrivað øll masterfakini higartil. Dómarar eru ofta censorar við próvtøkur í løgfrøði, og avrátt var at práta saman um at styrkja próvdømingina.
Nú meðan dómarar vitjaðu var undirvísing í havrætti, har Háskóli Íslands hevur dugnað okkum við at senda Pétur Dam Leifsson sum gestalærara. Pétur er ættaður úr Billhúsi í Sumba, so vit kunnu av sonnum siga, at hann er komin heim at undirvísa. Um helvtin av teimum lesandi eru av donskum universitetum, hini eru føroyingar ið taka skeiðið sum eftirútbúgving ella framhaldsnám av ymsum slagi.
Nevnast kann til stuttleikar at orðið “Forseti” er navn úr norrønu frumsagnunum, Eins og Óðin og Tórur var forseti ein av ásum. Sagt var um æsir, at teir sótu á dómstólum tá ið teir dømdu. Serliga var søgn um Forseta, at var sonur Baldurs og Nannu, átti salin Glitnir og var helsti dómari, tí allir fóru sættir frá honum. Heitið forseti er soleiðis ógvuliga hóskandi fyri fremsta dómara.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Per á Hædd er føddur í 1959 og tók útbúgving sum fotografur í Danmark. Eftir lokna útbúgving hevur Per arbeitt sum fotografur í Føroyum síðan 1982.
Per á Hædd er Føroya fyrsti reklamufotografur. Í 2004, tá Per var við í kappingini Form & Figur hjá Dansk Fotografisk Forening, fekk hann – í kapping við umleið 50 fotografar – fyrstu virðisløn fyri eina mynd av kvinnukroppinum.
Myndprýðingar:
1983 Í útlegd
2001 Góður matur úr sjónum
2002 Okkara kokkur
2004 fotomyndir í Míni jólabók
2005 fotomyndir í Míni jólabók
2007 fotomyndir á fløguni Lort í býin


text:
Nýggj kanning viðvíkjandi BMI hjá føroyskum skúlabørnum
Kanningar í grannalondum okkara og í flestu londum í vesturheiminum vísa, at alsamt størri partur av fólkinum viga ov nógv og hava trupulleikar við ovurfiti. Hesin trupulleiki rakar eisini børn og ung - og eisini børn og ung í Føroyum.
Kanningar í grannalondum okkara og í flestu londum í vesturheiminum vísa, at alsamt størri partur av fólkinum viga ov nógv og hava trupulleikar við ovurfiti. Hesin trupulleiki rakar eisini børn og ung.
Kanningar vísa, at børn, sum hava ment eitt ov høgt BMI, verða ofta avmarkað í rørslu, spæli og ítrótti, umframt at vera í vanda fyri at menna lívsstílssjúkur, lágt sjálvsvirði, sosiala avbyrging v.m.
Á økjum, sum viðvíkja heilsustøðuni hjá føroyskum børnum og ungum, har ongi granskingarúrslit fyriliggja, verður støðið aloftast grundað á gransking frá hinum norðurlendsku londunum. Gigni og Granskingardepilin fyri Samfelagsmenning almannakunngera nú eina kanning av føroyskum skúlabørnum, sum lýsir heilsustøðuna hjá teimum í mun til BMI og rørslum.
Allar kanningarnar eru gjørdar av heilsufrøðingum í Gigni og umfata allar skúlar í Føroyum, skúlaárini 2004/2005 og 2010/2011. Frágreiðingin er tann fyrsta av sínum slagi í Føroyum, og er gjørd í samstarvi millum Gigni og Granskingardepilin fyri Samfelagsmenning.
Føroysk børn eisini ov feit
Greiningin í hesi frágreiðing vísir, at ein lutfalsliga stórur partur av dreingjunum í 1. flokki eru feitir ella hættisliga feitir. Í 1. flokki í 2004/2005 vóru góð 26% av dreingjunum feitir ella hættisliga feitir. Støðan í 2010/2011 er eitt sindur frægari, tá vóru 21,4% av dreingjunum feitir ella hættisliga feitir.
Støðan hjá gentunum í 1. flokki er eins álvarslig og hjá dreingjunum. Í 2004/2005 vóru 24,8% av gentunum í 1. flokki feitar ella hættisliga feitar. Í 2010/2011 vóru tølini eitt sindur lægri, tá vóru 22,9% av gentunum í 1. flokki feitar ella hættisliga feitar.
Tá hugt verður at BMI tølunum hjá dreingjum og gentum í 7. flokki í 2010/2011, t.v.s. dreingjum og gentum um 14 ára aldur, so er støðan tann sama í 7. flokki sum í 1. flokki: Ein munandi partur av dreingjunum og gentunum eru feit ella hættisliga feit.
Av dreingjunum í árganginum í 7. flokki í 2010/2011 vóru 25,0% feitir ella hættisliga feitir, og av hesum vóru 7,5% hættisliga feitir. Í árganginum í 7. flokki í 2010/2011 vóru 25,2% av gentunum feitar ella hættisliga feitar, og av hesum vóru 5,0% hættisliga feitar.
Fasthildin í einari støðu við ovurfita
Gransking vísur, at tað er ein greiður samanhangur millum fita hjá børnum eldri enn 2 ár og fita hjá vaksnum. Greiningin í hesi frágreiðing stuðlar undir hesa niðurstøðu. Føroysk børn verða eisini fasthildin í einari støðu við ovurfita.
Av teimum dreingjum, ið vóru feitir ella hættisliga feitir í 1. flokki, høvdu 59,2% í 7. flokki framvegis eitt BMI, sum vísti, at teir vóru feitir ella hættisliga feitir. 22,4% høvdu eitt BMI, sum lá á markinum til at vera ov feitir.
Sama støða er hjá gentunum. Av teimum gentum, sum vóru feitar ella hættisliga feitar í 1. flokki, vóru 68,9% í 7. flokki framvegis feitar ella hættisliga feitar. 11,5% høvdu eitt BMI, sum lá á markinum til at vera ov feitar.
Nógv eisini ov kløn
Umframt trupulleikan við yvirvekt ella fita, so er tað eisini ein vaksandi trupulleiki at alsamt fleiri ung eru ov kløn, tvs. at tey hava eitt BMI-tal, sum er ov lágt.
Hjá dreingjunum vóru 5,2% ov klænir, meðan tað hjá gentunum vóru heili 7,3%.
Røra føroysk børn seg nóg nógv?
Í frágreiðingini verður spurningurin um rørslu eisini viðgjørdur. Hesin gevur ábendingar um, at ein munandi partur av føroyskum børnum rørir seg ov lítið í mun til tilráðingarnar frá heilsumyndugleikum og granskarunum í EYHS (European Youth Heart Study).
Mugu taka trupulleikan í álvara
Greitt er, at trupulleikin við ovurfita millum børn eisini er vorðin ein trupulleiki í Føroyum. Hesin trupulleiki má takast í størsta álvara. Í frágreiðingini verður víst á dømir úr Roskilde kommunu, har átøk eru gjørd fyri at minka um trupulleikan við ovurfita millum børn, og úrslitini eru sera góð.
Tá hugsað verður um fyribyrging av ovurvekt, er greitt, at tørvur er á bæði heildar- og málrættaðari fyribyrging. Sostatt er stórur tørvur á fyribyrging, ið vendir sær til allar familjur, samstundis sum fyribyrgjandi átøk verða veitt familjum, har ovurfiti longu er, ella er við at verða ein trupulleiki.
Kanningar vísa, at fyribyrging av ovurfiti hjá børnum og ungum eigur at verða sett inn tíðliga, og helst áðrenn barnið hevur ment egnar vanar, tvs. tá barnið er millum 2 og 4 ár.
Frágreiðingina er í pdf-formati niðanfyri.
Arbeidsrit_30-2012.pdf
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Stormur fyrrapartin í morgin
Í dag hevur verið eitt sindur av vindi úr suðuri ella eysturhallum-suðuri– um 15-18 m/s í miðal, saman við regni ella ælaveðri. Í støðum hava hvirlurnar hava sjálvandi verið væl omanfyri. Har sum ættin er góð, hevur verið minni vindur.
Í kvøld og í nátt verður mestsum sama veður, sum tað hevur verið í dag, men ímóti morgni fer vindurin at veksa úr suðuri, og tað fer at regna nokkso fitt. Klokkan 6 er vindferðin komin upp í 18 til 23 m/s, og løtu seinni 20 til 25 m/s í miðalvindi. Hetta er stormur.
Stutt eftir middag støkkur hann vesturum, tað verður turrari, og vindferðin minkar. Nakrar tímar seinni er vindferðin komin niður um 15 m/s, og soleiðis verður veðrið restina av sunnudegnum.


text:
So var arbeiðsdagur aftur og saman við Ievu og Sanitu vitjaði eg tvey bókasøvn, har tveir bólkar av børnum vóru komin at hava skrímslaverkstovur. Tað gekk frálíka væl, børnini arbeiddu hugagóð. Nógv áhugaverd skrímsl vóru skapað og tey fingu tey ráðini at fara aftur í skúlan og gera leikir við… les meira…. →
Ferðin í Letlandi byrjaði í Liepāja, triðjstórsta býnum. Fyrst á skránni var ein túrur við guide til Karosta, eitt frágingið hernaðarøki. Øki var risastórt og nógvir túsund russar høbdu búð har undir hersetingi. Nú stóð stórur partur av tí tómt. Vit vitjaðu m.a. eina russikt ortodoksa kirkju, Sankta Nikolas Sjómans Dómkirkjuna… les meira…. →
Í november í fjør (2017) var eg so heppin at vera boðin á høvundavitjan í Estlandi. Upplivingin var ógloymandi. Bara nakrar krákumánaðir seinni var eg boðin at vitja hini bæði baltalondini. 3. oktober kom eg til Litava. Verkætlanin sum eg var boðin inn gjøgnum eitur Nordic Authors Crossing Borders og er… les meira…. →
Síðsta dagin í Littava fekk eg eina serliga gávu frá Britigu, sum hevði fyriskipa alt: Eina útferð til bygdina Nida á Kuriska Oddanum, sum liggur uttanfyri Klaipeda. The last day in Lithuania, Brigita, who arranged the whole trip, gave me a special treat: A visit to Nida on the Coronian… les meira…. →
Annar dagurin á ferðini fór við tveimum skrímslaverkstovunum á Bókamessuni í Klaipeda og gongutúri og savnsvitjanum í Klaipeda. The second day of the trip went with two monster workshops for children at Klaipeda’s book fair, walk and museum visits in the city. Her er lýsing av Bókamessuni í Klaipeda: /… les meira…. →
Vestanfyri Sala í Svøríki liggur eitt rættiliga serstakt stað. Inni í skóginum er brádliga ein vøkur oasa við reyðum bygninum og gróðrarmiklum urtagørðum. Ein stórur bygningur, har tað enn stendur Skola á, hóast tað er langt síðani børn vóru her, vakstarhús og fleiri smærri bygninger og so sum nakað heilt serligt:… les meira…. →


text:
Høvuðsmál floksins
Høvuðsmál í politikki floksins á tingi hava millum mong onnur verið:
- At skipa Føroyar sum sjálvstøðuga tjóð og at tryggja øll rættindi hjá føroysku tjóðini.
- At arbeiða fyri minstuløn og sosialum trygdarskipanum hjá fiskimonnum og verkafólki.
- At byggja upp føroyskt skúlaverk, heilsuverk og almannaverk.
- At føroyska fiskimarkið varð flutt út – fyrst út á 12 fjórðingar og síðan 200 fjórðingar.
- At tryggja ognarrættin hjá føroyingum til undirgrundina.
- At menna hægri útbúgving og gransking í Føroyum.
- At byggja upp føroyskar mentanarstovnar og stuðla listafólki.
- At mótmæla hernaðarútbyggingini í Føroyum undir kalda krígnum, har avgerðir vórðu tiknar, uttan at Føroya fólk varð kunnað ella eftirspurt.
- At betra um handilssambond Føroya um allan heim.
- At fáa Føroyum sjálvstøðuga umboðan í Norðurlandaráðnum.
- At Føroyar eru uttan fyri ES.
Mong av hesum málum eru rokkin í dag, hóast stór politisk mótstøða var í Føroyum og uttanífrá – eitt nú um fiskimark, undirgrund, ES-politikkin o.s.fr.
Í dag taka flestu føroyingar og flestu politisku flokkar í Føroyum undir við teimum málum, sum Tjóðveldi hevur stríðst fyri – og sum fyrr vórðu skírd “óðamannaverk og órealistisk.”


text:
Navnið Zarepta er tikið úr 1. Kongabók 17: 7-24 og hevur ein serligan týdning. Hungursneyð var í Ísrael og var
profeturin Elias sendur av Gudi til einkjuna í Zarepta. Hon átti einki eftir og var tí í ferð við at fyrireika seinastu
máltíðina til seg og einasta son sín, tá gudsmaðurin Elias kom til hennara og bað hana gera sær eina máltíð til.
Men hóast hon bert hevði ”ein neva av mjøli eftir í krukkuni og eitt sindur av olju í krússinum”, so trúði hon
lyftinum frá Harranum, at ”mjølkrukkan ikki skuldi verða tóm, og oljan ikki verða uppi í krússinum – eftir orðinum,
ið Harrin hevði talað við Eliasi”.
Rúmið, har maturin verður goymdur á Zarepta, hevur av fyrstum og til henda dag verið nevnt ”Krukkan” – júst fyri at
minna á, at tað sum hendi einkjuni í Zarepta, eisini kann henda í dag.Av fyrstum var stórur dentur legdur á bønina í
sambandi við matin til Zarepta. - Konur, sum hava hjálpt til í køkinum hava sagt frá hendingum, tá matur manglaði.
Heldur enn at fara í handilin at keypa, so savnaðust hjálparfólkini til bøn, har tey kallaðu á Harran – og Harrin svaraði
bønini og sendi teimum tað, ið tørvaði.
Í dag verður nakað meir keypt inn enn fyrr, men framvegis er tað soleiðis í ”Krukkuni”, at hvørja ferð gávurnar koma
vestur, verða tær lagdar á gólvið í Krukkuni. Síðani savnast starvsfólkið í køkinum inni í Krukkuni uttan um gávurnar,
at takka Harranum fyri Hansara ríku gávur, áðrenn tær verða lagdar á pláss.


text:
Skeiðið í Rødd og Rørslu var sera væleydnað og fleiri av
luttakarunum ynsktu at koma á eitt uppfylgjandi skeið í nærmastu framtíð. Tí
eru vit farin í holt við at skipa fyri einum skeiðið fyri eitt sindur roynd, sum vónandi kann
verða hildið í januar 2014.
Tað eru Ria og Súsanna Tórgarð sum aftur fara at
undirvísa, um tú hevur áhuga í at koma at hetta skeiðið so skalt tú skriva til
okkara á maf@maf.fo.
Men fyri tey sum ikki kundu koma á hetta fyrra skeiðið er eingin grund til at stúra tí vit fara eisini at skipa fyri einum skeiðið í Rødd og Rørslu fyri tey, sum ikki hava roynt tað áður.
Skeiðið verður fyri bæði roynd og óroynd
tíðindaskriv.doc Lýsing av skeiðinum


text:
Kunngerð nr. 49 frá 2. apríl 1990 um umhvørvisgókenning av brennistøðum og tyrvingarplássum, sum broytt við kunngerð nr. 90 frá 28. september 2007
Við heimild í § 27 í løgtingslóg nr. 134 frá 29. oktober 1988 um umhvørvisvernd hevur Føroya Landsstýri fyrisett:
§ 1. Brennistøðir og tyrvingarpláss skulu góðkennast sambært § 26 í løgtingslóg nr. 134 frá 29. oktober 1988 um umhvørvisvernd sum dálkandi virkir.
§ 2. Brennistøðir og tyrvingarpláss, hvørs virksemi er byrjað áðrenn umhvørvisverndarlógin kom í gildi tann 1. januar 1989, skulu umhvørvisgóðkennast av landsstýrinum, sjálvt um góðkenning frá øðrum myndugleika er givin.
Stk. 2. Umsókn um umhvørvisgóðkenning skal vera latin landsstýrinum inn eitt hálvt ár eftir, at henda kunngerðin er komin í gildi.
§ 3. Saman við umsókn um góðkenning skulu verða hjálagdar neyðugar ætlanir, tekningar og frágreiðingar, ið gera verkætlanina skilliga, umframt ein tilskilan av slagnum og nøgdini av væntaðu ella verandi dálkingini. Tilskilast skal, hvørjar atgerðir verða framdar við tí endamáli at minka um hesa dálking.
Stk. 2. Saman við umhvørvisgóðkenning verður eisini reglugerð góðkend, sum í minsta lagi ásetir:
1) hvør hevur ábyrgd av rakstrinum,
2) nærri reglur um rakstur, innrætting og regluligt eftirlit,
3) hvør eftirlitsmyndugleikin er.
§ 4. 1) Inntil umhvørvisgóðkenning er fingin, hevur Umhvørvisstovan eftirlit við brennistøðum og tyrvingarplássum.
Stk. 2. Eftirlitið verður útinnt sambært kap. 7 í umhvørvisverndarlógini.
§ 5. Brot á reglurnar í hesari kunngerð verða revsað við bót sambært § 72, stk. 1, nr. 4 og 5, smb. stk. 2 og § 72, stk. 4, 5 og 6 í løgtingslóg nr. 134 frá 29. oktober 1988 um umhvørvisvernd.
§ 6. Henda kunngerð fær gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
1) Broytt við kunngerð nr. 90 frá 28. september 2007, har § 15 er soljóðandi: “Hendan kunngerð kemur í gildi 1. oktober 2007.”


text:
Frágreiðingar og samandráttur fyri verkætlanina Undirsjóvar Kameraúrgerð 2009-10 (nógv seinkað) eru tøkar niðanfyri við at trýstá á tekstin:
Samandráttur (íriknað roknskapur) fyri verkætlanina Undirsjávar kameraútgerð
Endalig frágreiðing Undirsjóvar Kameraútgerð
(Ávegisfrágreiðing-mars2011 við myndum)
fvg.fo er heimasíða, sum lýsir granskingar- og menningar-virksemið innan fiskivinnu, sum Fiskimálaráðið umsitir.
Fiskivinnuroyndir játtaði 19 nýggjar og 7 framhaldandi verkætlanir fyri 2017 (sí kunning um FVG2018)
Fiskivinnuroyndir játtaði 16 nýggjar og 7 framhaldandi verkætlanir fyri 2017 (sí kunning um FVG 2017)
Fiskivinnuroyndir játtaði 10 nýggjar og 4 framhaldandi verkætlanir fyri 2016 (sí kunning um FVG 2016)
Fiskivinnurroyndir játtaði 6 nýggjar og 5 framhaldandi verk-ætlanir fyri 2015 (sí kunning um FVG 2015)
Árið fyri í 2014 fingu 11 nýggjar verkætl-anir og 7 framhaldandi verkætl-anir játtan (sí Kunning um FVG 2014)


text:
Orð: Steintór Rasmussen
Lag: Eyðun Nolsøe
Nú er myrkt men eitt lítið ljós
blaktrar í stovuni hjá mær
ikki má tað slókna nú
so eg seti meg við borðið
stari inn í flógvan loga
og skuggar frá ljósinum hugtaka meg
Meðan tankar um góðar løtur
millum vinir har friðarpípan brann
tá ið kvøld á degi vann
Tí vil eg í hesi nátt
tendra øll ljósini herinni
beri varin glæmuna
inn í fleiri myrkar krókar
gevi nýggjum veikum megi
og nú er mín stova so upplýst og heit
Meðan tankar um góðar løtur
millum vinir har friðarpipan brann
tá ið kvøld á degi vann


text:
CO2 Lán
- minni orkuútreiðslur, betri umhvørvi.
- Heldur tú, at tit brúka ov nógva olju?
- Eru húsini ov lítið bjálvað?
- Eru vindeyguni uttan orkurútar?
- Hava tit ein gamlan ketil ella oljufýr?
Kanst tú svara ja til eitt ella fleiri av omanfyri nevndu spurningum, so er CO2 lán nakað fyri teg.
CO2 lán verður fíggja sum vanlig bústaðarfígging, tó við lægri rentu enn eitt vanligt bústaðarlán.
At gera orkubetrandi átøk í tín bústað kostar sjálvandi pening her og nú, men tað loysir seg við framtíðini í huga. Tú fært betri bústað og lægri mánaðarligar útreiðslur.
Somuleiðis fært tú eitt betri inniklima, og bústaðurin fáa hægri virðið og gerast áhugaverdari í samband við eina møguliga sølu ella fíggjarhækkan.
Suðuroyar Sparikassi bjóðar, saman við Sp/f Martin E. Leo, ráðgevandi verkfrøðingum, tær at fáa kannað sethúsini og fáa ráðgeving í hvussu tú kanst gera orkubetrandi íløgur, so tú kanst minka um útreiðslurnar til olju og/ella streym. Samstundis ert tú sum borgari við til at minka um CO2útlátið.
Hvussu gert tú orkubetrandi íløgur í tín bústað
Veljast kann millum 3 ymsar pakkar:
- Pakki 1: Innleiðandi kanning av húsum
- Pakki 2: Pakki 1 + nágreiniligari kanning av húsum
- Pakki 3: Pakki 2 + støðumenning
Við støði í einum av orkupakkunum frá Sp/f Martin E. Leo, ráðgevandi verkfrøðingum, fært tú eitt orkutilmæli og eina kostnaðarmeting fyri hvussu tú kanst gera orkubetrandi íløgur í júst tín bústað, og við støði í orkutilmælinum vil Suðuroyar Sparikassi so viðgera umsóknina hjá tær um fígging.
Orkubetrandi átøk
Ymiskt er, hvussu nógv eitt húsarhald kann spara við ymsu átøkunum. Tað veldst um, hvussu væl húsini eru gjørd viðvíkjandi bjálving, tættleika, vindeygu og hitaverki. Niðanfyri er dømi, sum vísir, hvussu nógvir litrar av olju kunnu sparast um árið, um orkubetrandi átøk verða framd.


text:
Steypafinalan hjá D12
Sunnudagurin 19. februar 2017 var ein stórur dagur hjá dreingjum okkara í U12. Teir skuldu spæla steypafinalu í høllini á Hálsi. Mótstøðumenninir vóru H71 a, sum hava eitt sera sterkt lið og liggja eisini nummar 1 í landskappingini. Hóast dreingirnir vistu, at ein stór uppgáva lá fyri framman, vóru teir við gott mót. Hópin av StÍF-fjepparum vóru møtt til dystin at stuðla okkara dreingjum.
Sjálvt úrslitið av finaluni ikki var tað, sum vit høvdu vónað, og hóast hetta vóru dreingirnir glaðir fyri royndirnar og at uppliva stemningin í høllini, sum teir mongu áskoðarnir skaptu við rópum og góðum stuðli.
Dysturin endaði 25-12 til H71, so dreingirnir fóru heim aftur við einum silvur heiðursmerki um hálsin.
André F. Danielsen og Pól Jákup Poulsen eru venjarar hjá D12.
Vit hava fingið myndir sendandi frá foreldrum, sum kunnu síggjast niðanfyri.


text:
Tvøroyrar kommuna: Tvøroyrar býráð samtykti á býráðsfundi 22. mai 2018 ársroknskapin hjá Tvøroyrar kommunu fyri 2017.
Sambært kommunustýrislógini § 53, stk. 2, nr. 1 skulu kommunur lata Fíggjarmálaráðnum grannskoðaðan roknskap innan 1. juni eftir endað fíggjarár.
Í fíggjarætlanini hjá Tvøroyrar kommunu fyri 2017 varð roknað við einum halli á 10.276 mió. kr. men ársroknskapurin vísir eitt avlop á 9.425 mió., t.e. 19.701 mió. kr. meira enn væntað.
Samlaði raksturin av Tvøroyrar kommunu kostaði 62,89 mió. kr. og er hetta 2.94 mió. kr. minni enn roknað varð við í fíggjarætlanini fyri 2017. Meirnýtsla er staðfest í § 2 Almanna- og heilsumál á 458 tús. kr. og í § 4 Undirvísing á 161 tús. kr.
Í fíggjarætlanini var roknað við at gera íløgur fyri 15,90 mió í 2017, men roknskapurin vísir, at tað vórðu gjørdar íløgur fyri 8,34 mió. kr., sum kunnu sundurgreinast soleiðis:
t.kr.
§ 1 Kommunal fyrisiting 205
§ 2 Almanna- og heilsumál 0
§ 3 Børn og ung 1.19
§ 4 Undirvísing 565
§ 5 Mentan og frítíð 110
§ 6 Teknisk mál 5.12
§ 7 Kommunal virki 1.15
8.34
Inntøkurnar hjá Tvøroyrar kommunu í 2017 vóru 8.89 mió. kr. hægri enn væntað. Roknað var við 73,41 mió. kr. í inntøkum, men roknskapurin vísir, at samlaðu inntøkurnar vórðu 82.30 mió. kr.
Inntøkan av persónsskatti var 64.53 mió. kr. harav 3.93 mió. kr. í partafelagsskatti, og er hetta 7,89 mió. kr. meira enn roknað varð við í fíggjarætlanini fyri 2017.
Tvøroyrar kommuna hevur í 2017 goldið 3,75 mió. kr. í avdráttum, og var nettoskuldin við árslok komin niður á 0,46 álíkning.


text:
Mangan spurt
Hví bert ein bíðilista fyri alt landið?
Orsøkin til, at vit hava valt at hava ein bíðilista fyri alt landið, er, at hesin hátturin at skipa bíðilistan uppá gevur ein fleksibilitet, sum fleiri bíðilistar ikki geva.
Siga vit t.d. at ein av okkara limum bert hevur søkt um bústað í Vágunum, men so seinni ynskir at flyta til Eysturoynna, so kann viðkomandi leggja Eysturoy aftur at sínum ynskjum, uttan at skula aftast á bíðilistan fyri Eysturoynna. Tað sama ger seg galdandi um viðkomandi má flyta vegna arbeiði, skúla ella sjúku.
Kann eg býta mítt nummar um við onkran annan?
Nei, tað kanst tú ikki. Títt nummar á bíðilistanum er persónligt, og tú kanst undir ongum umstøðum býta um nummar við onkran annan.
Um ein limur doyr, kann hjúnafelagin ella tann, sum limurin livur saman við í parlagi, søkja um at yvirtaka bíðilistanummarið hjá liminum.
Hvat merkir tað at vera hvílandi limur?
Ert tú hvílandi limur, fært tú ikki tilboð um bústaðir. Tað er snilt at skriva seg upp sum hvílandi lim, um tú ikki hevur tørv á einum leigubústaði fyribils, men ynskir at betra um møguleikan at fáa ein bústað seinni.
Sum hvílandi limur flytur tú upp eftir bíðilistanum, so hvørt fólk framman fyri teg taka av tilboðum um bústaðir og tí fara av bíðilistanum.
Tú kanst altíð gerast søkjandi limur aftur við at boða okkum frá hesum umvegis teldupost bustadir@bustadir.fo.
Um eg fái tilboð um eina íbúð, og taki av, kann eg so framleiga hana til onkran annan?
Nei, tað kanst tú ikki, tí tú hevur búskyldu á adressuni.
Undantakið kann vera, um tú í eina tíð hevur búð í eini íbúð hjá okkum og mást flyta til annað øki í landinum ella til annað land, t.d. orsakað av sjúku ella í lestrarørindum, so kanst tú søkja um at sleppa at framleiga íbúðina. Verður umsóknin játtað, so kanst tú framleiga í upp til tvey ár. Set teg í samband við okkum um hetta, um tú hevur ivamál.
Kann ein persónur, sum er 15 ár, leiga eina íbúð?
Ja, tað letur seg gera um viðkomandi rindar leigu til tíðina og annars heldur húsreglurnar.
Eg eri lesandi. Nær kann eg vænta mær ein lestrarbústað?
Vit hava lestrarbústaðir á trimum støðum í Havn:
- Á Finsen eru 33 lestraríbúðir, ið eru ætlaðar fólkum, ið eru í útbúgving ella í læru, og sum eru fylt 20 ár.
- Á Næmingaheiminum undir Fjalli og á Studentaskúlaheiminum í Berjabrekku hava vit lestrarkømur, sum fyrst og fremst eru ætlaði ungum fólki, ið taka miðnámsútbúgving. Sum meginregla skal leigari ikki vera fyltur 30 ár, tá leigumálið byrjar. Kømrini hava egið WC/bað, men felags køk og uppihaldsstovu.
Tú finnur nærri upplýsingar um lestrarbústaðirnar á heimasíðuni undir bústaðir/lestrarbústaðir.
Hvussu nógv fólk kunnu búgva í eini íbúð?
Talið av fólki í einum bústaði má vera passandi til støddina á bústaðnum.
Eg havi eitt barn á bíðilistanum, sum hevur fingið eitt gott nummar. Kann eg/vit sum foreldur flyta inn til barnið?
Ja, vit blanda okkum ikki uppí, hvørjum okkara leigarar búgva saman við. Barnið kemur tó at vera skrásett sum leigari og hefta løgfrøðiliga fyri leigumálinum. Flytur barnið út, so verður leigusáttmálin uppsagdur, uttan at foreldrini kunnu yvirtaka hann.
Hvør er leigukostnaðurin á íbúðunum?
Leigukostnaðin finnur tú her á heimasíðuni undir bústaðir/leigubústaðir og bústaðir/lestrarbústaðir. Legg til merkis, at leiguprísirnir fyri leigubústaðir eru uttan nýtslu.
Leigan er ásett eftir kostnaðinum á íbúðini og øðrum viðurskiftum, sum kunnu vera ymisk frá býlingi til býling.
Um ein íbúð hjá Bústøðum er tøk, kann ein, sum ikki er limur so flyta inn?
Allir vanligir leigarar hjá Bústøðum, sum undirskriva leigusáttmála, skulu vera limir hjá Bústøðum. Ein, sum ikki er limur hjá Bústøðum, kann flyta inn í leiguíbúð, men kann ikki vera skrásettur sum leigari.


text:
Vágs Bóltfelag
Heimasíða: www.vb1905.fo
Litir á spæliblusum og brókum: Reytt og blátt
NEVNDIN HJÁ VB 2017/2018
Formaður: Bogi Mortensen, bogimortensen57@gmail.com, tlf. 218442
Kassameistari: John Henrik Holm, john.henrik.holm@skulin.fo, tlf. 239330
Forkvinna í hondbóltsnevnd: Eydis Kjærbo, ek@banknordik.fo, tlf. 285975
Forkvinna í húsanevnd: Eyðbritt Krosslá, krosslid4@hotmail.com, tlf. 271542
Skrivari: Laila Eysturberg Jespersen, laila_jes@hotmail.com, tlf. 250568
Trygdarumboð: Eydis Kjærbo
Tíðtakarar og skrivarar: Vígdis Nolsøe og Kirstin Ludvig
Dómaraumboð: Bogi Mortensen
B-dómarar: Birgir Dimon og Kári Niclasen, Bogi Mortensen og Egill Steintórsson, Marni Leo, Eydis Kjærbo og Eyðbritt Krosslá


text:
Blómandi handilslív
Runavíkar kommuna er í støðugari menning. Økið blómar bæði innan vinnu, ítrótt, tónleik og mentan. Og ikki minst er handilslívið í kommununi í stórari menning. Fleiri handlar hava nýliga latið upp, summir hava bygt út og aðrir eru fluttir í betri hølir.
Og nú, vit skriva ár 2008, er longu nógv spennandi í væntu: T.d. kemur ein nýggj matstova, nýggjur málingahandil, nýggj gávubúð, nýggjur vvs handil og eisini ein nýggjur møblahandil.
Her á staðnum kunnu vit millum nógv annað, frøðast yvir at vit hava eitt fjøllbroytt "shoppingar øki" og at handilslívið í kommununi stendur í støðugari menning.
Handilsmiðdepilin hevur langan leygardag 1 mars. tvs at allir limir felagsins hava opið til kl 17.00.
Tunnilsdagur verður 8. mars tá hevur handilsmiðdepilin í Runavíkar kommunu opið til kl 20.00.


text:
Viðfest skjal:
Lærugreinin føroyskt A er kravd á øllum útbúgvingarbreytum í breytaskipanini sbr. ll. nr. 62 frá 15. mai 2012, § 4 stk. 3. Føroyar hava tó bundið seg at halda norðurlendska avtalu um “uddannelsesfællesskab på gymnasialt niveau” frá 4. mars 1992. Í avtaluni er staðfest, at londini skulu leggja seg eftir, at næmingar skulu kunna “uddanne sig og aflægge eksaminer ved de øvrige nordiske uddannelsesinstitutioner”. Tí eigur skúlin taka upp næming úr øðrum Norðurlandi uttan at leggja forðingar og veita viðkomandi reellan møguleika at fáa eitt gymnasialt miðnámsprógv í Føroyum. Næmingur úr øðrum landi eigur at fáa somu sømdir og líknandi viðgerð.
Heimildin er ásett í próvtøkukunngerðini nr. 8 frá 22. januar 2013 § 53. “Mentamálaráðið kann eftir umsókn frá útbúgvingarstovni góðkenna frávik frá ásetingunum í hesi kunngerð, tá ið umsóknin er grundað á óvanlig viðurskifti.”
Mál av hesum slagi skulu tí fyrisitast soleiðis:
Fyri teir útlendingar, sum ikki megna ella partvís ikki megna at taka føroyskt, ger skúlin eitt uppskot til frávik. Í fleiri førum snýr frávikið seg um at veita næminginum eitt prógv uttan føroyskt A, og tá má næmingurin taka aðra lærugrein í staðin fyri føroyskt. Skúlin søkir so Mentamálaráðið um, at frávikið verður góðkent.
Dømi um frávik hjá næmingi, sum “partvís megnar”, kundi verið, at næmingur fylgir frálæruni (møtiskylda) í føroyskum – A, sleppur undan skrivligari próvtøku, men kann koma upp í munnligum (við møguleika at styðja seg til annað mál). Í staðin fyri skrivligu próvtøkuna kemur so onnur próvtøka.
Frávikið skal lúka nakrar ásetingar. Tær eru:
Samlaða talið av A- og B-stigum í endaliga próvnum skal lúka treytirnar í § 3 í løgtingslógini um gymnasialar miðnámsútbúgvingar t.v.s. einstaki næmingurin skal hava í minsta lagi
1) 4 A-stig og 3 B-stig á búskaparbreytini,
2) 4 A-stig og 3 B-stig á hugbreytini,
3) 4 A-stig og 3 B-stig á náttúrubreytini,
4) 3 A-stig og 4 B-stig á tilfeingisbreytini og
5) 3 A-stig og 4 B-stig á tøknibreytini.
6) 2 A-stig og 3 B-stig á fyrireikingarbreytini.
Samlaða klokkutímatalið skal í minsta lagi vera tað í undirvísingarkunngerð nr. 9 frá 22. januar 2013 § 15 stk. 1 (í løtuni 2450 3-ára útb./1600 2-ára útb.)
Samlaða talið av próvtøkum skal í minsta lagi vera tað, sum er ásett í løgtingslóg nr. 62 frá 15. mai 2012 § 18 (í løtuni 9 íroknað breytaverkætlan).
Onnur viðurskifti:
1) Næmingur, sum ikki tekur føroyskt A, og sum ætlar sær undir framhaldslestur í Danmark, má velja Danskt A.
2) Næmingur skal ikki hava eina eyka lærugrein “øll trý árini”, men hann kann.
3) Næmingur skal ikki skifta føroyskt út við eina mállærugrein, men hann kann, og
4) frávikið má ikki “minka um møguleikar næminganna at nýta teirra útbúgving í hægri framhaldsútbúgvingum ella rættindi teirra í øðrum førum”, t.v.s. ætlar næmingurin at søkja um upptøku, har treytin er “et yderligere fremmedsprog”, so má tað havast í huga.
Prógvið: fær skúlin góðkenning frá Mentamálaráðnum, skal frávikið viðmerkjast í próvnum í teigin “viðmerkingar”.
Mentamálaráðið
Olaus Jespersen (sign.)
deildarstjóri
/
Sámal í Skorini (sign.)
verkætlanarleiðari


text:
23. mars 2018Nr. 28
Kunngerð um treytir fyri landing í Føroyum og uppboðssøla av veiddum fiski, sum broytt við kunngerð nr. 35 frá 26. apríl 2018
Við heimild í § 49, stk. 2, § 50, stk. 2 og § 81, stk. 2 í løgtingslóg nr. 161 frá 18. desember 2017 um fyrisiting av sjófeingi verður ásett:
Landing í Føroyum
§ 1. Nevndu fiskasløg eru fevnd av kravinum um at øll veiða hjá fiskiførum undir føroyskum flaggi skal landast um bryggjukant í Føroyum:
1) Blálonga.
2) Brosma.
3) Gulllaksur.
4) Havtaska.
5) Heystgýtandi sild.
6) Hvítingur.
7) Hýsa.
8) Hummari.
9) Kalvi.
10) Kongafiskur.
11) Liri.
12) Longa.
13) Makrelur.
14) Norðhavssild.
15) Reyðsprøka.
16) Skøta.
17) Steinbítur.
18) Svartkalvi.
19) Svartkjaftur.
20) Toskur.
21) Tunga.
22) Upsi.
Stk. 2. Øll veiða skal landast um eina innvigingarskipan, sum er góðkend av Fiskiveiðieftirlitinum.
Uppboðssøla av veiddum fiski
§ 2. Í minsta lagi 25% av allari veiðu, umroknað til runda vekt, hjá føroyskum fiskifari í einum ári skal bjóðast út um góðkenda uppboðssølu í Føroyum. Undantikin hesi treyt er veiða av rættindum keypt á uppboðssølu sambært §§ 14-18 í løgtingslógini.
Stk. 2. Ásetingin í stk. 1 fevnir um ósløgdan fisk, sløgdan fisk við høvdi og sløgdan fisk uttan høvd.
Stk. 3. 1) Ásetingin í stk. 1 fevnir um fiskasløgini í § 1, stk. 1, tó ikki nr. 8, hummari.
Stk. 4. Tað áliggur uppboðssøluhaldara at gera formliga reglugerð fyri uppboðssølur. Reglugerðin skal vera tøk alment og góðtikin av Fiskimálaráðnum.
Revsireglur
§ 3. Brot á §§ 1 og 2 verða revsað við sekt, er ikki harðari revsing ásett eftir aðrari lóg.
Stk. 2. Feløg og aðrir løgfrøðiligir persónar verða revsað sambært reglunum í kapitli 5 í revsilógini.
Stk. 3. Sambært § 87 í løgtingslógini kann Vørn beinanvegin taka aftur rættin til at reka vinnuligan fiskiskap, um brot er framt sambært stk. 1. Rætturin at reka vinnuligan fiskiskap kann takast aftur upp til 4 vikur hvørja ferð.
Gildiskoma
§ 4. Henda kunngerð kemur í gildi 1. apríl 2018. Samstundis fer úr gildi kunngerð nr. 179 frá 29. desember 2017.
Stk. 2. Fyri 2018 verður uppgerðin fyri sølupartin á uppboðssølu gjørd fyri tíðarskeiðið 1. apríl til 31. desember 2018.
Stk. 3. 1) § 1, stk. 1, nr. 19 er ikki galdandi í tíðarskeiðinum 27. apríl til og við 14. juni 2018.
Fiskimálaráðið, 23. mars 2018
Høgni Hoydal (sign.)
landsstýrismaður
/ Rógvi Reinert (sign.)
1) Broytt við kunngerð nr. 35 frá 26. apríl 2018.


text:
Altjóða svimjisambandið FINA góðkendi her í vikuni tvær føroyskar meistarastevnur sum ‘qualifying events’ til HM á stuttgeil 2018, og sæst tað tí nú eisini í offisiella yvirlitinum á heimasíðu FINA.
Talan er um FM á stuttgeil 2018, sum verður í Havn hin 26. til 28. oktober, umframt AldursBólkaMeistaraStevnuna 2018, sum verður í Klaksvík hin 10. til 12. mai.
AldursBólkaMeistaraStevnan er stevnan sum vit til nú hava kallað fyri JM/MU, sum nú í 2018 verður víðkað til eisini at umfata ein ‘seniorbólk’, umfatandi allar svimjarar eldri enn junioraldur.
Sostatt verða tvær svimjistevnur her í Føroyum í 2018, har gjørligt er at klára kravtíðir til HM á stuttgeil 2018, sambært teimum treytum sum FINA hevur ásett til hesa stevnu. Hetta HM verður sum kunnugt í Hangzhou í Kina.
Ein av treytunum sum vit sum fyriskiparar millum annað skuldu lúka, var at vit til hesar stevnur skulu hava serliga FINA góðkendir, altjóða yvirdómarar og startarar, skrásettir á FINA listum 18 ella 19.
Her hava vit í løtuni bara tann eina, skrásetta dómaran, nevniliga Dan Hjelm sum er skrásettur sum altjóða yvirdómari. Og tí hevur verið neyðugt at gera avtalur við dómara og startarar í Danmark og Íslandi, til at fáa hetta upp á pláss.
Svimjarar kunnu eisini royna eftir kravtíðum uttanfyri Føroyar, so leingi sum hesar lúka krøvini hjá FINA, umframt okkara egnu krøv. Kravtíðarskeiðið endar við FM á stuttgeil 2018, og verður landsliðið so úttikið sum skjótast aftaná hetta.
Hetta er fyrstu ferð at vit hava roynt hetta, at søkja um FINA góðkenning av føroyskum meistarastevnum, og er tað einamest tí at FINA fyrst nú hevur ásett kravtíðir til HM á stuttgeil, umframt hesi herdu krøv til sjálvar stevnurnar.


text:
Tá eg fríggjamorgunin var uppi á brennistøðini á Hjalla, hitti eg Erhard Mortensen, sum í fjøruti ár hevur arbeitt fyrst á brennistøðini í Havnardali og síðani á brennistøðini á Hjalla. Erhard er 76 ára gamal og gavst í mai mánað í fjør at arbeiða fast á brennistøðini. Men av og á loysir hann av, tá menn eru sjúkir ella hava onnur forfall. Erhard sat í stórari maskinu, har teir taka ímóti gomlu akførum at pressa saman, so tey kunnu flytast av landinum. Erhard er beiggi borgarstjóran Heðin Mortensen, og Erhard havi eg kent frá ungum árum. Familjan flutti úr Trongisvági til Havnar, tá Erhard var trettan/fjúrtan ára gamal. Altíð hugnaligt at práta við Erhard, og hann sigur soleiðis frá:
– Foreldur míni vóru Ethel og Eli Mortensen úr Trongisvági. Vit eru tríggir beiggjar, elst Hans, sum lærdi til bilmekanikara hjá Wenzel Petersen úti í Bakka og seinni arbeiddi á lagrinum hjá fyritøkuni. Hans er 78 ára gamal. Yngst er Heðin, sum fyllir 70 ár í næstum. Heðin byrjaði eisini í læru sum bilmekanikari hjá Wenzel. Sjálvur eri eg 76 ár. Í 1950-árunum var lítið arbeiði hjá pápa mínum á skipasmiðjuni á Tvøroyri, tí flutti familjan til Havnar, har hann kom at arbeiða hjá Jákupi hjá Bøkjaranum. Pápi var eisini eitt skifti í Ìslandi og arbeiddi, sigur Erhard.
Eg sá sum ungur fyrstu ferð Erhard sum kontrollur í Havnar Bio. Blíður maður, sum gekk við lykt í hond millum stólarnar í biohøllini og visti fólk á pláss. Men hvat hevur Erhard fingist við í Havn øll hesi árini, tí eg minnist hann væl at arbeiða hjá Skipafelagnum og ikki at gloyma í nógva roykinum á brennistøðini úti í Havnardali.
– Eg arbeiddi nógvastaðni fyrstu árini. Lossaði á bryggjuni og lossaði trolarar, sum avreiddu saltfisk til Bacalao. Eitt skifti sigli eg við Tjaldrinum hjá Skipafelagnum, og so var eg onkran túrin við Bliki. Eg arbeiddi eisini í Ruba í Magnus Heinarsonargøtu, har vit reinsaðu alskyns klæði, ja, so arbeiddi eg eisini eitt skifti á tunnivirkinum Yvir við Strond. Fyri fjøruti ár síðína kom eg at arbeiða hjá Tórshavnar kommmunu og endaði úti í Havnardali, har nýggj brennistøð var bygd. Formaður fyri brennistøðini var Mortan Carlsson, sigur Erhard.
Tá vit prátaðu um brennistøðina í Havnardali, so minnist eg Erhard og teir arbeiða í nógva roykinum inni á brennistøðini, har teir skumpaðu alt ruskið í ovnin. Hetta hevði slett ikki komið fyri í dag, tí dálkingin var alt ov stór og vandamikil fyri menninar. Krøvini eru vorðin nógv strangari í so máta, og tann brennistøðin hevði verið stongd við brestin. Og her er Erhard púra avgjørdur.
– Ja, tað var ófatuligt, at vit hildu til at arbeiða í Havnardali, tí vit sóu mangan ikki hvør annan fyri royki í høllini. Einki rusk var skilt sum nú, og bilarnar vóru tyrvdir við øllum í bilunum sjálvt motorinum. Hetta kemur slett ikki fyri nú, sum tú sjálvur sært her uppi á Hjalla. Her verður ruskið skilt í ymsar bingjur, og síðan koyrt í brenniovnin. Nógv fer eisini av landinum. Maður í trukki tekur sær av tí fyrsta partinum, og síðani tekur stórur krani ruskið at koyra í brenniovnin. Eingin roykur í brennihøllini á Hjalla, sum var tikin í nýtslu í 1987.
– Í Havnardali var einki, sum æt endurnýtsla, alt varð brent ella tyrvt. Nógv góð ting koma á brennistøðina, sum fer í serligar bingjur at selja bíliga. Arbeiðsmenninir eru nú reinir og nossligir, og hetta kann slett ikka sammetast við brennistøðina úti í Havnardali, sigur Erhard at enda.
Eg kom eisini at kenna Erhard í Mimi í 1970- og 1980-árunum. Stuttlig tíð og farin tíð, vóru vit báðir samdir um. Erhard hevur eisini verið nevndarlimur í Bátafelagnum og hevur siglt nógv millum oyggjarnar og eisini við Bátafelagnum yviri í Norra. 12. mai í fjør doyði kona Erhard, og hann sigur mær, at saknurin er stórur og hjá honum er vorðið einsligt. Sum sagt omanfyri, er Erhard farin úr fasta starvinum á Brennistøðini, men hann traðkar onkuntíð til, tá menn eru sjúkir ella hava forfall. Erhard hevur altíð verið fyrikomandi, hittinorðaður og fittur maður. (Vagnur)