text:
Fyrst á skránni verður góður búffur við tí sum hoyrir til – kaffi og dessert omaná.
Vit koma at hugna okkum við práti og góðum sangi. Sjálvandi verða fleiri tónleikarar,so stemningurin
verður í topp. Vælkomstdrykkur – annars fáast drykkjuvørur til keyps.
Aftaná spælir tann vælumtókti dansibólkurin Sunrise til almennan dans.
Kostnaður fyri alt tiltakið ( dans + borðhald) 300 kr
Dansurin, sum er almennur kostar 150 kr
Borðhaldið byrjar kl 20 og dansurin er frá kl 2330
Tað er avmarkað pláss til borðhaldið – send mail til stralan@stralan.fo ella ring til 216500
Freistin at tekna seg er hóskvøldið 30 mars
Strálan
Myndir
- Fifa 2010
- Sjavsur
- Stevnur
- Strálan - bovla apríl 2011
- Venjingarhøli


c: text/html

text:
Þórunn Helgadóttir úr Íslandi hevur havt skúlar í Kenja í meira enn 10 ár og hon sigur, at tørvurin á hjálp í Kenja er ovurstórur. Hon hevur hesi árini útvegað yvir 1000 av teimum fátækastu børnunum í landinum pláss í skúla.
23 ára gamla Maria Syderbø Mikkelsen úr Hoyvík, sum lesir til sosialráðgeva, er í starvslæru í fimm mánaðir í barnaskúlunum hjá Þórunn Helgadóttir í høvuðsstaðnum Nairobi og í miðnámsskúlanum í býnum Loitoktok 300 kilometrar sunnanfyri Nairobi. Maria hevur longu nú valt fleiri næmingar til føroyingar, ið vilja stuðla og gjalda skúlagongdina fyri fátæk børn í Kenja
Tað var stórur rómur á næmingunum í barnaskúlanum í Nairobi, tá tey fingu bóltar frá Fótbóltssambandi Føroya. Tey mistu herfyri einasta bóltin á skúlanum burtur á einari ítróttastevnu fyri skúlar í fátækrabýlingum, og tí høvdu tey gjørt sær ein bólt úr pappíri. Maria helt, at hon kundi útvega teimum nýggjar bóltar. Hon vendi sær til Fótbóltssambandið og tey løgdust ikki á boðini. Heldur ikki í miðnámsskúlanum í Loitoktok høvdu tey nakran ordiligan bólt, so eisini har komu bóltarnir frá FSF sera væl við, tí næmingarnir dáma væl at sparka og nógvir hava góð evni.
Betsy Gichuki er úr Kenja og hevur búð í Havn í 10 ár. Hon sigur, at hóast 42 ættarbólkar og líka nógv móðurmál eru í Kenja, kunnu tey flestu tosa saman á svahili, ið er eitt felagsmál, sum øll læra. Hon dugur ikki so væl sítt egna móðurmál, tí hon fór á kostskúla sum níggju ára gomul og har tosaðu tey ikki hennara móðurmál.
Tað eru fyrst og fremst fólkini í Kenja, sum hugtaka Jónu Hansen, ið er í Kenja fyri 11. ferð og hjálpir á skúla hjá felagsskapinum NLAI í býnum Nakuru. Hon kennir seg heima millum fólkið í Kenja. Men hon er so sanniliga eisini hugtikin av sjálvum landinum, sum er so nógv øðrvísi enn tað vit eru von við. Hon hevur upplivað nógv í Kenja saman við manninum Billy, men nú vilja tey vera á skúlanum sum mest og gera mun meðan tey eru í landinum.
James M. Kagotho, vanliga nevndur Jimmi, er úr Kenja og hevur saman við konuni Miu Jacobsen Kagotho kvinnuheimið Jimmia í býnum Nakuru. Hann fylgir væl við politisku støðuni og óttast fyri ófriði tá forsetavalið verður í august.
Mia var stødd í Kenja tá umfatandi ófriður var í sambandi við forsetavalið fyri 10 árum síðani. Hon upplivdi stórar ræðuleikar og hon vónar, at forsetavalið í august verður friðaligt.
Í sendingini vitja vit saman við Mariu Syderbø Mikkelsen og tveimum sosialráðgevarum fýra ára gomlu Debru, sum júst hevur fingið stuðul í Føroyum, ið rindar fyri skúlagongdina, bøkur, mat og annað. Omman forsyrgir allari familjuni við at samla posar á stóra skerlliplássinum, har hon býr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ímeðan bæði føroyska Búskaparráðið, Váðaráðið í Keypmannahavn og nú eisini Tjóðbankin ávara ímóti ovurhiting av føroyska búskapinum og galloperandi útreiðslum, hoyrist ikki eitt kis frá sonevnda ”Landsbankanum” ella ”Váðaráðnum” hjá Tjóðveldi
Absolut hægsti prioritetur hjá 14. september-samgonguni var at stovnseta óneyðugu signalpolitisku stovnarnar ”Landsbankan” og eitt ”Váðaráð”, beint eftir løgtingsvalið í 2015.
Á stórtrummuni slóu tey boðskapin um, at nú skuldu signalpolitisku stovnarnir veruliga gera mun.
Landsstýriskvinnan í fíggjarmálum sendi eitt av sínum fantastisku tíðindaskrivum út og fráboðaði, at Landsbankin og Váðaráðið vóru farin til verka og skuldu fyribyrgja kreppur og styrkja búskapin.
Hetta var alt ”fake news”.
Tí hvør eru veruleikin?
Jú hann er, at búskapurin nærkast ovurhiting, og at landsstýrið sjálvt er høvuðsatvoldin til, at búskapurin verður trýstur upp um kapasitetsmarkið.
Øll vita, at pengarnir fossa úr landskassanum, og ávarað verður eisini ímóti, at landsstýrið ikki dugur at stýra íløgum.
Og so er landsstýrið heldur ikki ført fyri at fáa nakað fíggjarpolitiskt haldføri í lag. Hetta hóast tíðirnar eru góðar.
Ein long røð av reyðum lampum blunka, men hvørki í landsstýrinum ella 14. september-samgonguni letst nakar um vón.
Har er eingin búskaparstýring yvirhøvur.
Hvar er nú sonevndi ”Landsbankin” hjá Tjóðveldi? Og hvar er sonevnda ”Váðaráðið” hjá sama flokki? Hvar eru hesir klettasterku verjugarðar, ið skuldu bjarga Føroyum?
Vit kunnu bara staðfesta, at síðani tann óneyðugi ”Landsbankin” var endurstovnaður, er absolutt einki komið frá honum. Og sonevnda ”Váðaráðið” liggur eisini í fasta svøvni. Tað minnir ikki sørt um hitt nýyvirtikna Grunnaeftirlitið á sinni.
Fert tú á internetið at leita eftir ”Landsbankanum”, so er hann slett ikki til.
Hetta er tað, føroyskir skattgjaldarar fáa burturúr signalpolitikki: absolut einki. Men rokningina skulu vit gjalda.
Edmund Joensen
Løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin


text:
Ingi Samuelsen
12.09.2017 - 05:57
Tíðindi > Tíðindi > Noreg
Kvinnurnar standa sterkari enn nakrantíð í norskum politikki eftir stórtingsvalið í gjár.
Fyri fyrstu ferð nakrantíð sær út til, at yvir 40 prosent av sessunum í stórtinginum verða mannaðir av kvinnum. Tað vísti prognosan, tá um 90 prosent av atkvøðunum vórðu tald upp í nátt.
Tingfólkabýtið vísti, at 70 kvinnur hava tryggjað sær pláss á Stórtingi, skrivar NTB.
Við 169 sessum á Stórtingi er kvinnuligi parturin sostatt komin upp á 41,4 prosent.
Á valinum 2013 var sett met, tá 67 kvinnur vórðu valdar inn, svarandi til 39,6 prosent.
Endaliga úrslitið av stórtingsvalinum er ikki klárt fyrr enn seinni í dag.
Andstøðan undir leiðslu av Arbeiðaraflokkinum hevur tó ásannað, at tey hava tapt valið, og harvið fær Erna Solberg frá Høyre eftir øllum at døma enn eitt valskeið sum forsætisráðharri.
Við nakað meira enn 90 prosent av atkvøðunum taldum, stóð blái vongurin til at fáa 89 fólk á Stórtingi, meðan reyðgrøni vongurin stóð til 80 av teimum tilsamans 169 tingsessunum.
Arbeiderpartiet fær 27,4 prosent av atkvøðunum, væl minni enn fyri fýra árum síðani, tá flokkurin fekk næstan 31 prosent.
Av teimum 49 tingfólkunum, ið Arbeiðaraflokkurin stendur til at fáa, er ein meiriluti upp á 25 kvinnur.
Høyre gongur aftur til 25,1 prosent og 45 tingfólk, býtt á 20 kvinnur og 25 menn.
Hægstu kvinnuligu umboðan hevur Miljøpartiet De Grønne. Tey fáa ein tinglim, og tað er ein kvinna, Une Aina Bastbolm.
Tey Grønu fáa 100 prosent kvinnuliga umboðan á Stórtingi, Une Bastholm, til høgru (Mynd: EPA)


text:
Nobelvirðislønin
Nobelvirðislønin er ein heiðursløn, ið verður latin einaferð um árið á deyðsdegnum hjá Alfred Nobel, hin 10. desember. Heiðurslønin varð fyrstu ferð latin í 1901. Heiðurslønamóttakararnir í alisfrøði og evnafrøði verða valdir av Kungliga vetenskapsakademiens nobelkommitté, í fysiologi og medisini av Karolinska institutets nobelkommitté, í bókmentum av Svenska akademiens nobelkommitté og Friðarheiðursløn Nobels av Norske Stortings Nobelkomité. Allar hesar virðislønirnar verða latnar av ognini hjá Nobel Stýrinum. Í 1968 kom ein eyka heiðursløn, sum Sveriges Riksbank setti á stovn, tað er Nobelvirðislønin í búskapi, sum eisini verður latin á hvørjum ári av Vetenskapsakademien.
Allar Nobelheiðurslønirnar verða latnar í Stokkhólmi í Svøríki uttan Friðarheiðursløn Nobels, sum verður latin í Noregi. Orsøkin er tann, at Noreg og Svøríki vóru saman í einum felagsríki, tá Alfred Nobel andaðist hin 10. desember 1896, og Svøríki stýrdi uttanríkispolitikkin. Nobel meinti tí, at vandin fyri mutri var minni, um tað var Noreg, ið stóð fyri handanini av friðarheiðurslønini.
Ein uppgerð í 2014 vísir, at nærum triði hvør móttakari av teimum fimm Nobel-lønunum í heilivági, alisfrøði, evnafrøði, bókmentum, búskapi og við Friðarheiðurslønini koma úr USA. [1] Íalt hava 876 persónar fingið henda heiður. Av teimum eru 254 úr USA. Amerikanarar eru tí á fyrsta plássi yvir lond, sum hava fingið flestar Nobel-heiðurslønir, meðan Stórabretland og Týskland kappast um 2. og 3. plássið. Men um ein samanber talið av heiðurslønum við talið av íbúgvum í einum landi, sær listin munandi øðrvísi út. Tíðindafólk hjá JyllandsPosten hava gjørt eitt yvirlit, har ein sær, at um ein roknar Føroyar sum eina sjálvstøðuga tjóð, verða vit tað landið í heimi, sum hevur flestar Nobel-heiðurslønir fyri hvønn íbúgvan.
Nobelvirðislønir[rætta | rætta wikitekst]
- Nobelvirðislønin í alisfrøði
- Nobelvirðislønin í evnafrøði
- Nobelvirðislønin í fysiologi ella medisini
- Nobelvirðislønin í bókmentum
- Friðarheiðursløn Nobels
- Nobelvirðislønin í búskapi
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://jyllands-posten.dk/nyviden/ECE7088226/F%C3%A6r%C3%B8erne-og-USA-har-vundet-flest-Nobelpriser/


text:
BØN
Verið áhaldandi í bønini, vakið í henni og takkið! Kol. 4,2
Bønarrúm
Vit ynskja, at bøn skal vera ein sentralur og náttúrligur partur av samkomulívinum. Í sambandi við tiltøk í Hebron er høvi at fara inn í bønnarúmið at hava eina stilla løtu, eina samtalu ella at biðja saman við onkrum.
Bønarmøti mikukvøld kl. 20.00
Aftan á bíbliutíman mikukvøld er bønarløta. Eina ferð um mánaðin er familjumøti kl. 17.30 við døgverða og bønarløtu aftaná.
Bønarløta fyri kvinnur mikumorgun kl. 10.00
Afturvið einum drekkamunni sita vit fyrst allar saman og práta. Vit biðja fyri skúlunum og øðrum viðkomandi tørvum. Aftan á fara vit saman í smáar bólkar, har vit biðja fyri familjuni hjá hvørjari aðrari. Allar gentur og kvinnur er vælkomnar.


text:
Vinnudagurin 2017 verður fríggjadagin 15. september, og aftur í ár verður Norðurlandahúsið karmur um sjálvan Vinnudagin, upplýsir Vinnuhúsið.
Í ár vitjar Tommy Ahlers, íverkseti, sum gjørdist landskendur í Danmark í 2008, tá hann saman tveimum øðrum íverksetum seldi ZYP til Vodafone Europe fyri nærum 50 milliónir dollarar. Almenningurin kennir ivaleyst Tommy Ahlers best frá vælumtóktu sjónvarpsrøðini Løvens Hule. Í ár vitja eisini Walter Qvam, fyrrverandi forstjóri í Kongsberg og Graham Stewart, stjóri í Faroe Petroleum. Harafturat hevur Føroya Arbeiðsgevarafelag latið gjørt eina kanning av kappingarføri Føroya. Í løtuni verður síðsta hond løgd á hesa kanning, sum verður løgd fram á Vinnudegnum.


text:
Aggi Ásgeirsdóttir - listaframsýning
Listaframsýningin Incognito við Aggi Ásgeirsdóttir verður frá 12. juli til hálvan august. Hetta er ein søluframsýning.
Íalt eru 14 myndir, sum allar eru gjørdar í 2017, og eru tær mixed media, akryl og decoupageteknikkur.
Aggi sigur um myndirnar: "Orð hava altíð givið mær íblástur til at gera myndir. Incognito, heitið eg havi valt til hesar myndirnar, vísir til tað ókenda og ónevnda, har okkurt óvæntað verður avdúkað og kemur til sjóndar, meðan okkurt annað framvegis fjalir seg sum loynidómur, ið vit aldrin verða tilvitað um.
At samskifta við orðum og myndum á alnótini kenna vit í gerandisdegnum, at koma fram á kendan sum ókendan tekst, leita, lesa og kanna, síggja samanhang og tilknýti millum fortíð, nútíð, peikandi móti framtíðini.
Hetta hugtekur meg nógv. Tí eri eg eisini glað fyri at sýna fram hesar myndir á Býarbókasavninum, ið fyri meg er eitt mekka fyri orð og vitan".
Niels Finsens gøtu 7 - 100 Tórshavn - Tel 302030 - bbs@bbs.fo


text:
Fundur í vinnunevndini 06.07.2017
- fredag, 7. juli 2017 08:10
- Visninger: 313
Skrivari: Artur Johansen
Klokkan: 16:00 – 17:10
Mál nr.: 17/00080 Taðingarætlan
Reist av: Jaspur Bjartalíð
Viðgerð: Vinnnevndin viðgjørdi innsenda taðingarætlan frá festara Innan Glyvur, Jaspur Bjartalíð.
Av tí at taðingarøkið kemur tættari enn 50 metrar at nøkrum bústøðum, so má undantaksloyvi
gevast. Undantaksloyvi til taðing nærri enn 50 metrar frá bústøðum kann gevast eftir
kunngerð nr. 72 frá 29. mai 2012 um taðing, §9, stk. 4.
Avgerð: Vinnunevndin er samd um at geva festaranum undantaksloyvi til at breiða tøð nærri enn
50 metrar frá bústøðum, vísandi til innsendu taðingarætlan.
Taðingarætlanin Innan Glyvur fyri 2017 verður soleiðis góðkend við undantaksloyvi.
Treytirnar fyri undantaksloyvinum eru, at allar ásetingar í kunngerð nr. 72 frá 29.mai 2012 um taðing, verða hildnar.


text:
Hent at vita
Tá barnið byrjar her hjá okkum
Tað kann vera ein stór broyting hjá bæði børnum og foreldrum, tá barnið byrjar á stovni. Tað er tí umráðandi, at barnið fær eina góða og bleyta byrjan á stovninum. Fyri barnið er alt nýtt og ókunnugt.
Fyrst av øllum er av týdningi, at tit sum foreldur hava álit á okkum. Tá ið barnið merkir, at tit hava álit á okkum, so ber betur til hjá barninum at "sleppa" tykkum.
Vit vita av royndum, at tað er lættari fyri barnið at trívast, um tað fær eina bleyta byrjan. Barnið skal tí stigvíst byrja at vitja okkum nakrar ferðir, áðrenn tað byrjar á stovninum. Barnið skal hava stuttar dagar teir fyrstu dagarnar. Tað er av stórum týdningi, at starvsfólk og foreldur tosa saman um, hvussu tað gongur hjá barninum.
Vit vita, at tað er ikki lætt at fara frá einum grátandi barni. Tit eru altíð vælkomin at ringja og hoyra hvussu barnið hevur tað. Starvsfólkið er altíð tilreiðar at tosa við tykkum um barnið
Vit bjóða tykkum til eina samtalu tá tit byrja, og vit vilja fegin, at tit altíð kunnu koma til eitt prát her um tykkara barn.
Klæðir hjá børnunum
Vit leggja stóran dent á, at børnini eru nógv úti. Tað er tí umráðandi, at børnini hava hóskandi klæðir við til tað føroyska veðurlagið.
Klæðini skulu vera merkt við navninum á barninum. Tað hevur týdning, at tit saman við okkum vísa barninum, hvar teirra klæðir skulu vera.
Tað eru foreldrini, sum hava ábyrgdina av at halda skil á klæðunum hjá barninum. Vit heita á tykkum um, at javnan hyggja at hesum.


text:
Um estetiskan fimleik.Estetiskur fimleikur er eitt slag av fimleiki, har kropsrųrslurnar skulu vera stķlfullar og nįtśrligar. Dentur veršur lagdur į, at tś flótandi skalt flyta teg frį eini rųrslu ķ eina ašra. Talan er um rśtmiskar, harmoniskar rųrslur, iš krevja nógva styrki og smidleika av fimleikarunum. Taš er samstundis tżdningarmikiš, at rųrslurnar eru ymiskar, men kortini fella lętt ķ hvųrja ašra.
Til eina seriu, er reglugerš at halda seg til. Millum annaš skal ein seria innihalda kropsrųrslur, so sum bylgjur, sving, ymisk hopp, lop og javnvįgir. Harumframt skulu seriurnar til yngru lišini innihalda splitt og spagat viš bįšum beinum. Eisini skulu tęr millum annaš vķsa smidleika ķ ryggi og akslum viš at gera eina brśgv.
Į einum estetiskum kappingarliši eru 6-14 fimleikarar į yngru lišunum, og 6-12 į eldru lišunum. Aldursbólkarnir eru "Pinkur", "Smįgentur", "Gentur", "Kvinnuunglingar" og "Kvinnur".
Gjųgnum eitt fimleikaįr eru tvęr steypakappingar, FM-undankapping og FM.
Av tķ at flottar fimleikadraktir er ein nįtśrligur partur av estetiska fimleikinum, verša nżggjar draktir keyptar, tį eitt nżtt fimleikaįr byrjar.
Taš er krevjandi at ķška estetiskan fimleik, og tķskil leggja vit stóran dent į, at samstarviš millum heim og venjarar (felag) er gott.
Tį eitt nżtt fimleikaįr byrjar, hevur ķškarin mųguleika at tekna seg til estetiskan fimleik. Aftanį venjing ķ uml. tvęr vikur, veršur śttųka.


text:
Jenus í Trøðini greiðir frá, hvussu fiskivinnutiltakið hjá Norðstreymoyar Tjóðveldi riggaði. Tiltakið var 14. juni í Vestmanna.
Jenus í Trøðini hevur skrivað,
Samandráttur:
Løgtingsmaðurin Pauli Trond Petersen bjóðaði vælkomin, og greiddi heilt
stutt frá um samgonguarbeiði í samband við fiskivinnunýskipanina. Síðani
gav hann orðið víðari til Høgna Hoydal.
Høgni legði út við, at tað var eitt stórt arbeiði, ið var gjørt; og hann
vónaði framvegis, at flokkar frá andstøðuni kundi finna uppá at vera við í
semjuni, tá ið málið kemur í løgtingið.
Næst hugleiddi hann eitt sindur um, at nú er rætta løtan at fremja
nýskipanina. At flokkarnir afturi í 2007 hildu seg hava góða tíð at koma
fram til eina semju, men at vit nú í tólvta tíma núðstani eru farnir at
ressast við.
Hann lýsti trupuleikarnir við verðandi skipan.
Hann lýsti ymisku uppisjóvar fiskastovnarnar, og hvussu teir ferðast; og
samstundis vísti hann á, at Føroyar liggja sera væl fyri, tá ið tað kemur
til ferðandi stovnarnar, tí vit liggja so mitt í øllum rokanum av øllum
stovnunum. Allir stovnarnir svimja rund um Føroyar. Hetta segði hann, fór
at geva okkum eina góða samráðingarstøðu, nú tá ið vit í næstum fara at
samráðast við hini strandalondini.
Síðani kom hann inná inntøkugrundarlagið hjá uppsjóvarvinnuni, og hann kom inná hvussu stórar
inntøkur teir hava fingið árini síðani fyrst í 2000.
Høvuðsmálið við nýskipanini er: EIN VARANDI LOYSN
Loysnin er bygd á 3 súlir: 1) Stovnsrøkt og burðardygg veiða 2) Virðisøking
og virksemi í FO 3) Atgongd at fiska. Hann greiddi eisini eitt sindur nærri
um hesar súlurnar.
Síðani kom hann inná tað fløkta og trupla, tí hann ásannaði blankt, at
vissir tættir í uppskotinum vóru tað. Tað var m.a. 1) Umrokning til kvotur 2) At skapa javnar møguleikar at reka vinnu 3) Felagskvotur 4) At tryggja røttu tilfeingisrentuna.
Til endans tók hann samanum tað, ið samgonguskjalið sigur um
fiskivinnunýskipanina.
Framløgan tók ein tíma, og hon var stutt og greið. Høgni fór ikki niður í
smálutir.
Ein spurningur kom áðren steðgin, og hann snúði seg um brúk av rist á
stongdum leiðum. At ristirnar riggaðu ikki, og so varð spurt um stongdu
fiskileiðirnar fóru at vera opnaðar aftur um man fór at brúka tær. Til hetta
segði Høgni, at tað var meiningin at opna stongdu fiskileiðirnar tá ið hann
hevði fingið vissu fyri, at ristirnar riggaðu. Men øll økini blivu ikki
opnaði í einum, men tað bleiv eitt økið opna at gangin. Og so skuldi man
eftirmeta gongdina so hvørt.
Síðani var pausa, har ið fólk kundu fáa sær køku og té/kaffi.
Eftir fundin komu spurningar. Pauli Trond Petersen var orðstýrari.
1) Ein stórur partur av spurningunum snúði seg um stovnsmetingar, og ikki
minst skeivar stovnsmetingar. Ein av fundarfólkinum, Eyðun Hansen, hevði
fyrireika seg væl, og hann setti sera beinraknar og viðkomandi spurningar
um fiskaloysi, og hann havði eisini prenta tekst út um evni, sum hann so
deildi út millum fundarfólkið (mynd er viðheft). Høgni greiddi frá, at hann
mátti virða úrslitini av kanningum, sjálvt um tær ikki altíð vóru rættar.
2) Ein annar spurdi um argumenti fyri kvotaskipanina; tí sum hann meinti,
so var fiskidagaskipanin ongantíð verðuliga sett í verk sum hon skuldi.
3) Ein spurdi um, hvør mælti til kvotaskipan. Um hetta segði Høgni, at tað
hevði fiskivinnunýskipanarnevndin gjørt, og at í øllum øðrum londum høvdu
tey kvotuskipan. Sjálvt um hann eisini ásanni, at náttúruviðurskiftini í
Føroyum ikki kunnu samanberast við tey uttanlands.
4) Ein spurdi um eftirlit. Í dag eru 2 eftirlitsfólk á landi, og 1 1/4
eftirlitsskip. Tað er nógv for lítið, og eftirlitið, segði Høgni, fór at
vera hert á landi, óansæð hvat lagnu nýskipanaruppskotið fær. Hann nevndi
eisini, at planir vóru kanska um at keypa okkurt eyka skip til eftirlit, tá
ið uppskotið kemur í gildi.
5) Ein annar spurningur var hví so nógvir føroyingar fóru uttanlands at
fiska.
Myndir frá tiltakinum kunnu síggjast her
Stemningurin var eitt sindur tryktur eina løtu, og ákoyringarnir heklaðu
niður á Høgna og stovnsmetingarnar hjá Magnus Heinasson. Men Høgni svaraði
væl uppá spurningarnar, og hann kom uppundan aftur.
Eitt, sum fundarfólkið eisini eftirlýsti var, at fiskivinnufróðingarnir
eisini stillaðu seg fram til tílíkar fundir, sum var hetta kvøldið. Tað er
bert larmandi tøgn frá teimum, og tí fáa reiðarir og aðrir sterkir
áhugabólkar frítt rúm at koma við sínum larmi.
Ein fyrrverandi alttingsmaður var eisini á fundi, og hann varð spurdur um
kvotaskipanina í Íslandi, og hvussu royndirnar hjá teimum vóru.
(undirritaði skilti tó tíverri ikki hvat hann segði, á íslendskum). (Hann
var gestur hjá Paula Trond.)
Pauli rundaði av, og fólkið klappaði fyri landstýrismanninum. Fundurin
skuldi enda kl. 21.00, men hann endaði ikki fyrr enn klokkan var farin av
22.00. Fundarfólkið lat væl at fundinum, og onkur av teim meir ákoyrandi
krittisku sjómonnunum helt fyri, at “hetta var ein veldigur fundur!”. Eini
30 fólk møttu til fundin, og tey komu ikki bara úr nærumhvørvinum, men
eisini úr m.a. Tórshavn og vágunum.
Les eisini: Tiltak um fiskivinnuna í Vestmanna


text:
Týska stjórnin vil gera av við haturstalu á sosialu miðlunum. Ein nýggj lóg er nevniliga blivin sett í verk, ið krevur, at stóru fyritøkurnar, Facebook og Twitter, skulu forða haturstalu á teirra týsku miðlum. Um tey ikki syrgja fyri at tilfar, ið kann fella undir haturstalu, verður slettað, fáa fyritøkurnar eina stóra bót.
Hetta hevur kravt at fyritøkunum, at tey mugu seta nógv týðiligari leiðreglur upp á heimasíðum teirra, fyri hvussu man meldar tilfar, ið kann tulkast sum haturstalu. Harafturat hava tey eisini sett og upplært eina rúgvu av nýggjum starvsfólkum, ið skulu arbeiða sum kjakleiðarar á miðlunum, fyri at betri fanga og forða fyri haturstalu á sosialu miðlunum.
Lógin kom í gildi 1. januar 2018.
Men longu nú hevur lógin skapt trupulleikar. Fleiri hava kritisera lógina fyri, at hon, í roynd at forða haturstalu, eisini kann forða talufrælsi. Markið millum hesi bæði kann ofta vera ring at greina og tað er eisini ofta ósemja um júst hvar hatta markið er.
Eisini er lógin blivin kritiserað fyri, at kunna misnýtast av politikarum longst úti á høgraveinginum. Dømi vísa á, at ein politikari fyri høgravenda flokkin, AfD (Alternative für Deutschland), ákærdi løgregluna í Köln fyri at royna at tekkjast "barbariskum, hóp-neyðtakandi muslimskum monnum". Hendan útsøgnin var ein tann fyrsta, ið bleiv tikin av netinum, orsakað av nýggju lógini. Fleiri vilja vera við, at hetta kann seta fólk, ið fáa sínar útsagnir tiknar niður, í eina offurstøðu, ella, sum tað eisini bleiv rópt, "Áskoðanar-offur".
Kelda: The Guardian
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
Eg havi ummælt í eini 27 ár ella so. Eg geri tað av einari orsøk, og tað er tí, at eg haldi, at tað hevur týdning, at onkur ger tað. Listarfólk skapa list og hava uppiborið seriøsa viðgerð. Eg haldi eisini, at tað er neyðugt fyri at mentanin skal mennast. Ein kritisk viðger er ikki altíð behagilig, men hon er neyðug, og hon ger okkum betri.
Eg eri eisini sannførdur um, at hóast fólk kunnu blíva kedd í løtuni, tá tey fáa eitt kritiskt ummæli, so gongur tað yvir, og eg trúgvi, at tey læra nakað av tí, og gerast betur listarfólk, eisini hóast tað kanska ikki kennist so hjá teimum.
Nógvar afturmeldingar
Eg havi upplivað nógv í míni tíð, deyðshóttanir og harðskapshóttanir umvegis internetið, hóttan send umvegis bræv, og annars nógv rós og nógv rís bæði umvegis Facebook, sms, myspace, msn og hvat tað nú einaferð æt áðrenn tað, men eisini andlit til andlits.
Eg skal ikki klaga, flestu afturmeldingarnar eru jaligar, og fólk eru í stóran mun fitt og góð, sjálvt tey, sum eru ósamd.
Seinastu vikuna havi eg fingið nógvar jaligar afturmeldingar, men eisini nakrar illar, keddar og enntá óbehagiligar. Eg eri ikki sartur, so tað er í lagið. Tað eru tó trý ting, ið eg havi bitið merki í, og sum eg havi hug at hugleiða um.
Orð eru ikki altíð bert orð
Tá vit ummældu lagið Summar hjá Steso, umrøddi eg, at songkvinnan umframt at vera heilt øgiliga útrykksfull, eisini var tað á sama hátt í øllum løgunum higartil, og at man troyttaðist av hesum. Í hesum sambandi brúkti eg hugtakið “at fáa vaml”, fyri meg merkir tað bara, at tað er for nógv av tí góða. Man fær t.d. vaml fyri hjallakøku, sjálvt um fyrsta stykkið smakkar sera væl.
Men eg havi skilt á fólki, at tey hava tikið hetta, sum sera niðurgerandi. Soleiðis var tað ikki meint, og tað má eg so taka til eftirtektar, og biðja um umbering fyri, umframt at velja orðini betri eina aðru ferð.
Konstruktivur kritikkur
Eitt hugtak, ið nógv halda seg til, tá tey finnast at okkum ummælarum, er konstruktivur kritikkur: At man ikki skal kritisera nakað, uttan at hava eina loysn, um hvussu hetta kann gerast betur.
Eg haldi, at hetta er eitt skaðiligt hugtak, ið førir til stagnatión og ryggklappan. Vit hava brúk fyri bersøgnum kritikki, um vit skulu gerast betur. Tað er ikki uppgávan hjá ummælaranum at finna betri loysnir, tað skal listafólki gera. Ummælarin skal viðgera verkið, ikki skapa eina nýggja útgávu av verkinum, tað er uppgávan hjá listafólkinum. Eitt krav um reellan kritik er í ordan, men konstruktivur kritikkur er einki annað enn ein umbering fyri ikki at fyrihalda seg kritiskt. Tað er eisini eitt hent amboð, um man ikki vil taka kritikk til sín.
Eg rindi Kringvarpsgjald
Seinastu nógvu árini havi eg ummælt fyri Kringvarpið, í Kvørnini, í Brunsj og so aftur í Kvørnini. Onkuntíð hevur arbeiðið havt eina samsýning við sær, og onkuntíð ikki. Eg havi tó ongantíð ummælt tí, at eg fekk pening fyri tað.
Eitt sum eg ferð eftir ferð renni meg í, er at fólk, ið kritisera ummælini, siga, at tey gjalda Kringvarpsgjald, og tí hava rætt til at finnast at okkum, enntá at krevja, at vit ikki skulu vera í útvarpinum.
Tíanverri er hesin parturin vaksandi. Eg havi í veitslulag í fleiri førum roynt at sagt við fólk, ið eru aggressiv og áloypandi í sínum atburði, at eg eri í veitslulag, og tí ikki orki at diskutera við tey, ella at eg bara vil hava frið, og um tey ikki kunnu tosa við meg edrú ístaðin. Men tá kemur ferð eftir ferð hendan útsøgnin: “Eg rindi Kringvarpsgjald, og má hoyra uppá teg, so nú skalt tú lurta eftir mær!”
Eg haldi, at hetta er burturvið!
Skal tað, at Kringvarpið rindar mær eina samsýning merkja, at eg skal geva avkall uppá eitt privatlív, og standa til svars fyri fólki 24 tímar um døgnið?
Eg veit ikki, hvat fólk hugsa fyri sær, halda tey, at Kringvarpsgjald gevur teimum rætt, at eiga atgongd til øll sum eru í sendingum í Kringvarpinum 24/7?
Eg lurti fegin, um fólk eru ósamd við mær viðvíkjandi ummælum. Tit eru øll vælkomin at skriva til mín á Facebook, ella ringja til mín í dagtímunum. Eru tit edrú, so skulu tit nokk fáa svar. Tað er ikki víst, at eg verði samdur við tykkum. Tað er ikki víst, at eg havi tíð at práta júst tá, men vit kunnu so avtalað nær vit skulu práta, um ynski er um tað. Men at diskutera við full fólk, tað tími eg ikki.


text:
Dystaryvirlit 3 – 5 juni 2017 (trýst á leinkjuna)
Omanfyri er eitt yvirlit yvir dystirnir á hvítusunnu, sum verða spældir leygardagin 3. juni og mánadagin 5. juni (2. hvítusunnudag).
Legg tó til merkis, at dysturin í Effodeildini millum ÍF og TB/FC Suðuroy/Royn, verður spældur kl. 16:00 í Fuglafirði og ikki kl. 15, sum tað stendur í pdf-skalinum.
KÍ og B 36 hava givið avboð til kappingina hjá U 6 børnum í Vági leygardagin.
Viðvíkjandi kappingini Dreingir U 7 & 8, kemur TB við tveimum liðum til Vágs.


text:
Danjal av Rana 17.02.2017 (14:10)
Helvtin av útflutninginum er laksur
Fyrsta uppgerð av samlaða útflutningurin fyri 2016 vísir, at útflutt er fyri næstan 8 milliardir krónur. Vøksturin er meiri enn 1 milliard ella 16%.
Tað er serliga laksurin, sum ger mun, tá útflutningsvirðið verður gjørt upp.
Í virði er laksaútflutningurin vaksin 31%, tað er 862 mió.kr. samanborið við árið fyri. Í 2016 varð laksur seldur fyri næstan 3,7 millard krónur, og svarar tað til næstan helvtina av øllum fiskavøruútflutninginum.
Tað er eisini útflutt meiri av uppsjóvarfiskasløgunum makreli og svartkjafti, meðan sildaútflutningurin er minkaður nakað. Útflutningurin av makreli fór í fjør fyri fyrstu ferð upp um eina milliard krónur.
Bólkurin annar fiskur er minkaður 100 milliónir krónur í 2016 meðan bólkurin fiskaúrdráttir er vaksin 137 milliónir krónur. Í ein ávisan mun er her talan um flyting millum bólkarnar vegna nýggju vøruskránna, sum kom í gildi 1. januar 2016.
Botnfiskasløgini toskur, upsi og hýsa eru minkaði í virði, men vaksin í nøgd.
Kelda: Hagstovan.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text: 38 menn og 5 kvinnur. Soleiðis er støðan á heimasíðuni hjá Kringvarpinum beint nú. Tá havi eg talt allar persónsmyndir við, bara ikki hana frá Mentarnáttini í Kringvarpinum, sum varð ov trupul at telja. Fólkatingsvalið er av og fleiri hava ivaleyst heft seg við allar formenninar, ið eru sum orðið sigur, menn. Skemtiligt nokk, er Beinta Løwe einasta kvinna á ovasta bílætinum millum allar føroysku floksformenninar. Og so gongur tað slag í slag á heimasíðuni. Menn og menn og aftur menn. Tilsamans áttaogtretivu av slagnum. Bara fimm kvinnur órógva teimum maktsirklarnar og fotolinsurnar. Tað er danska Helle, sum gevur upp, tað er danska Hanne-Louise, sum sigur frá um performance studies, tað er Jancy, sum stovnar pensjonistafelag á Toftum, og ein vøkur men ónevnd hárfríðkanarmodell hjá Evoke umborð á Draganum. 5-38 er støðan í hesum kappingartíðum. Tað er líkasum ikki gott. Ikki nær námindi nøktandi. Tað er so komiskt, at eg veit ikki um eg skal flenna ella grát. Men ikki sleppi eg uttan um, at hetta er kynsspegilin, sum almannavarpið heldur upp fyri mær beint nú. 5-38. Lítil uggi, at vindmylla er kvennkyn. Men gott vikuskifti m/k!


text:
Ingi Samuelsen
01.07.2015 - 14:20
Ítróttur > Ítróttur > Skjóting
Á skjótivøllinum á norðurstrondini á Jersey, longst burtur frá øllum meldrinum, gongur væl hjá føroysku leirdúgvuskjúttunum.
Í gjár komu tvey gullheiðursmerki í hús, tá Marius F. Joensen í kappingini Olympic Skeet vann gull. Í finaluni vann hann 14-13 á einum álendingi.
Hin skeet-skjúttin, Sámal Eyðstein Debes, endaði á sjeynda plássi. Í liðkappingini gjørdust teir báðir suverenir meistarar við 174 dúgvum tilsamans, 7 fleiri enn Áland, sum gjørdist nummar tvey.
Í kappingini Automatic Ball Trap luttóku Finn Ludvig og Alex Johannesen, sum gjørdust ávikavist nummar 11 og 16. Í liðkappingini gjørdust teir akkurát ov stuttir til bronsuheiðursmerki. Teir raktu eins nógvar dúgvur sum Sark, men taptu umskjótingina um triðja plássi.
Í dag luttóku Marius F. Joensen og Sámal Debes í English Skeet – ein grein, ið teir vanliga ikki venja heima, men kortini høvdu vónir um at fáa gott úrslit í. Finn og Alex skutu Universal Trap.
Meira um tað seinni.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Eygsjón
Tak niður
Savnssending
Eygsjón fer aftur um tíðindasøgurnar og lýsir aktuel evni frá nýggjum sjónarhornum. Eygsjón byggir á greiningar, bakgrund, kjak og samrøður. Sendingin roynir virðið í ymsu sjónarmiðunum, greinar aktuellar hendingar og setir tær í samanhang.
Harafturat leggur Eygsjón upp til at skapa eitt skipað kjak, sum kann flyta mørk. Sendingin viðgerð bæði føroysk og útlendsk mál. Journalistar á tíðindadeildini gera Eygsjón. Sendingin verður send beinleiðis.
Slag av sending: Tíðindi, aktuelt
Málbólkur: Allir føroyingar
Sendilongd: 20 minuttir
Vertir: Ymisk


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Taka til rýmingar á Bali
Fyri fyrstu ferð í meir enn 50 ár er líkt til, at gosfjallið Mount Aung á Bali fer at goysa.
Eftir at myndugleikarnir ávaraðu fólk á indonesisku oynni Bali um møguliga gosið, eru eini 34.000 fólk flutt burtur minst níggju kilometrar frá gosfjallinum.
Fríggjdagin blivu 10.000 fólk burturflutt, og í gjár fingu 24.000 fólk boð um at fara frá húsum.
Enn er møguligt at flúgva til og av Bali, men á altjóða flogvøllinum í oynni hava tey fyrireikað seg til at stongja flogvøllin.
Seinast tá gosfjallið goysti var í 1963, og tá lótu fleiri enn 1000 fólk lív.


text:
Ung og føroyskt mál í filmi var evnið á móðurmálstiltaki í Nýggjustovu í Havn hóskvøldið 31. mars.
Móðurmálsdagurin 2016 skuldi verið á føðingardegi V. U. Hammershaimbs eins og undanfarin ár, men í ár var 25. mars langafríggjadag. Fyri ikki at fara ov langt frá vanliga móðurmálsdegnum valdu fyrireikararnir at hava tiltakið beint eftir páskir.
Málráðið hevur í ár valt, at ung og málið er evnið á Móðurmálsdegnum 2016. Hóskvøldið varð valt at viðgera málið á einum av teimum pallum, har tey ungu ferðast, nevniliga í føroyska filminum.
Zakaris S. Hansen, formaður í Málráðnum, bjóðaði vælkomið og landsstýriskvinnan í mentamálum, Rigmor Dam, helt røðu. Pætur Marjunarson Dahl hugleiddi um føroyskt filmsmál og føroyskt mál í filmi. Síðan hevði Birgir Kruse samrøðu við tey bæði, Sakaris Stórá, filmsleikstjóra, og Marjuna Syderbø Kjelnæs, høvund, um føroyska málið í føroyskari filmsverkætlan. Aftaná svaraðu tey spurningum frá áhoyrarunum.
Boðað varð frá, at seinni í ár verður eitt størri tiltak um ung og málið. Kunning um tað kemur seinni.
Tónleikaliga undirhildu Birita Adela Davidsen og Sissal G. Magnussen við sangi og Hans Pauli Tórgarð við gittarfylgispæli.
Matstovan Barbara bjóðaði teimum møttu munnbitar og annað gott.


text:
1. januar í 2018 tekur Smyril Line við rakstrinum av Hotel Hafnia sum nýggjur eigari. Sostatt fer Smyril Line at reka tvey hotel - Hotel Hafnia og Hotel Skálavík, ið felagið hevur rikið farnu 2 árini.
Hjá Smyril Line er keypið av Hotel Hafnia ein liður í menningarætlanini fyri felagið, har hotelvirksemið gerst ein natúrligur partur av yvirskipaða virkseminum. Smyril Line hevur í hesum sambandi ítøkiligar ætlanir um at byggja eitt nýtt hotel í Havn innan fá ár.
- Vit á Smyril Line vænta, at Føroyar kunnu menna seg munandi meira sum ferðavinnuland. Hetta, at økja um virksemið okkara á landi, er eitt stig á leiðini, har vit vilja gerast ein enn størri partur av menningini av føroysku ferðavinnuni, sigur Rúni Vang Poulsen, stjóri á Smyril Line.
Vantandi gistingarmøguleikar
Smyril Line hevur flutt ferðafólk sjóvegis í sløk 35 ár. Ferðavinnan er nógv ment hesi árini, og er nú ein týðandi vinna í Føroyum. Um ferðavinnan framhaldandi skal vaksa, er tó neyðugt, at útboðið av gistingarmøguleikum verður størri og meira fjøltáttað. Sum støðan er í dag, meta vit, at vantandi gistingarmøguleikar tarna ferðini á vøkstrinum í ferðavinnuni.
Eitt nútímans hotel
Hotel Hafnia er nýliga høvuðsumvælt og er í dag eitt fult dagført gistingarhús, við betri, fleiri og fjølbroyttari gistingarmøguleikum enn áður.
Hotel Hafnia egnar seg væl til at hýsa størri bólkum av ferðafólki eins og ráðstevnum, fundarvirksemi og veitslum.
Sama góða góðska
Kundar og starvsfólk kunnu eftir 1. januar 2018 vænta somu høgu góðsku sum áður, tá tey vitja Hotel Hafnia. Smyril Line hevur ongar ætlanir um stórvegis broytingar í sambandi við yvirtøkuna. Yvirtøkan er treytað av, at kappingareftirlitið góðkennir keypið.


text:
Alt bendir á, at Guðni Thorlacuis Jóhannesson verður nýggjur forseti í Íslandi, tá ið íslendingar fara á val tann 25. juni. Men ein tann fremsti serfrøðingurin í íslendskum politikki, torir kortini ikki at siga enn, at hann fer at vinna.
- Tað er hent so nógv í íslendskum politikki seinastu tíðina, at ein torir ikki at siga nakað, sigur Baldur Tórhallson, tá ið Dimmalætting spyr hann, um hann torir at siga, at Guðni Thorlacuis Jóhannesson verður næsti forsetin.
- Tað skal henda nógv, um Guðni skal missa hesa stóru føringina, sum hann hevur í veljarakanningunum, leggur hann kortini afturat.
Baldur Tórhallson er professari og deildarleiðari á Stjórnmálafrøðideildini á Háskóla Íslands. Hann sigur valið vera serstakt hesaferð, tí so nógv er uppií forsetavalinum. Panama-gølan hevur rakt fleiri politikarar, Ólafur Ragnar Grímsson umhugsaði at stilla uppaftur, hóast hann legði frá sær, og David Oddson, fyrrverandi forsætisráðharri stillar upp til forseta.
Kortini er tað óskrivaða politiska blaðið Guðni Thorlacuis Jóhannesson, sum hevur størstu undirtøkuna enn. Guðni hevur fingið heilt upp í 65 prosent í onkrari kanning.
- Hann hevur ikki luttikið í politikki fyrr, sigur íslendski eygleiðarin, tá ið hann verður spurdur, hví Guðni Thorlacuis Jóhannesson er so nógv fremst. Harvið sigur hann eisini nakað um, hvat álit íslendingar hava á politisku skipanina í løtuni.
Júst har hevur forsetin fingið eitt ávíst vald. Hann kann onkursvegna verja tað íslendska fólkið móti óreiðiligum politikarum.
- Sessurin er ein vernd hjá fólkinum móti Altinginum, tí nú kann Altingið ikki samtykkja uppskot, um so er, at forsetin metir tey vera so týdningarmikil, at tey skulu til fólkaatkvøðu, sigur Baldur Tórhallson.
Hetta er serliga Ólafi Ragnari Grímssyni fyri at takka. Forsetin, sum nú fer frá, noktaði í 2010 at skriva undir eina lóg, sum Altingið hevði samtykt, og uppskotið var tá sent til fólkaatkvøðu, har fólkið feldi uppskotið. Við at luttaka aktivt í politikki, broytti forsetin sín egna sess.
Nú er sessurin ikki longur einans ein symbolskur sessur, men ein sessur, har ið forsetin hevur tað vald, sum hann í veruleikanum hevur fingið tillutað í stjórnarskipanini, men sum ikki vanliga hevur verið brúkt.
Lesið meira um íslendska forsetavalið her


text:
Skrúvað verður fyri vatninum frá Glyvragjógv út til Colorama í kvøld frá kl. 22.00 til arbeiðið er liðugt.
30.03.2015
Skrúvað verður fyri vatninum…
- Portalurin: – Eg kallaði bátin upp eftir pápa mínum
- Langur Leygardagur
- Framløga av (granskingar) skjølum.
- Grindapartarnir verða býttir út leygarmorgunin
- Grindapartar til borgarar í bygdunum Skála, Skálafjørður, Funningsfjørður og Elduvík.
- Vikublaðið: Kommunalar útstykkingar
- Vikublaðið: Væleydnað Ung í Føroyum Eystur
- Ung list í Býðráðssalinum
- ÚF: Samgongan ósamd um, hvør skal fáa Skálafjarðartunnilin
- Portalurin: Faðir og synir veksa um skipaflotan
- ÚF: Samgongan vil hava privat felag at gera Skálafjarðartunnilin
- Ung í Føroyum
- NSÍ hátíðarheldur 50 ára stovningardag
- Vinnuvitan: Góð venjing gevur arbeiðshug
- Portalurin: Øðrvísi føroyskur poppur á myspace
- Portalurin: Stálið til nýggja nýbygningin er bílagt
- Fyrstuhjálparskeið í Runavík
- Frá Eysturoyar gongufelag.
- Portalurin: Skála Skipasmiðja fær nýggja beding
- Hondbóltsfelagið Tjaldur skipar fyri Hondbólts skúla.


text:
Stutt eftir at sendingin um Eik var liðug í sjónvarpinum, fóru tey undir at taka skeltini niður á bygningnum hjá Eik og Tryggingarfelagnum. Neyvan var tað tí at sendingin hevði verið, men tí at samtakið skal skipast av nýggjum undir navninum Betri.
Hetta var nakað sami framferðarháttur, sum tá Føroya Sparikassi skifti navn til Eik á sinni. Tá fólk vaknaðu um morgunin vóru nýggj skelti á øllum bygningunum.
Okkara myndamaður náddi ikki at taka myndina, áðrenn ein dúkur varð breiddur út yvir. Men undir dúkinum hómast navnið Betri.


text:
Er p-talið ikki gjørt virkið innan 13. juli er ikki møguligt at gera tað virkið aftur fyrr enn 8. august 2016. Tað skrivar TAKS á heimasíðu síni.
Fyri at gera p-talið virkið skal teldupostur sendast til taks@taks.fo, við upplýsingum um p-tal, navn, adressu og nær ein væntandi er í Føroyum. Boðini skulu vera skrivlig.
Søkja lesandi um at varðveita fulla skattskyldu í Føroyum, verða tey skrásett við fríkorti. Tað merkir, at tær fyrstu kr. 30.000, ið vunnar verða, eru skattafríar. Fríkortið er tað sama sum botnfrádrátturin í kommunuskattinum. Verður vunnið meira enn botnfrádráttin, verður skattur goldin av inntøkuni, sum fer upp um botnfrádráttin.
Lesandi í Føroyum hava sama møguleika sum lesandi uttanlands at fáa sær eitt fríkort, um tey bert arbeiða partar av árinum, har inntøkan er á leið kr. 30.000.
Fríkortið er kortini ikki galdandi fyri øll starvspláss. Hvørki lesandi í Føroyum ella uttanlands kunnu fáa fríkort, um tey mynstra umborð á skip, sum eru skrásett undir FAS skipanini. Hýra frá skipum, skrásett í Føroya Altjóða Skipaskrá (FAS), verður skattað við føstum skattaprosenti upp á 35 prosent, uttan mun til, hvussu nógvur peningur verður vunnin.
Kelda: TAKS


text:
Marghøllin í Vági verður nú veruleiki. Hetta er greitt eftir býráðsfundin mánakvøldið, har Vágs Býráð samtykti at játta stuðul til byggingini av Marghøll inni á Oyrunum í Vági, sum Vágs Ítróttarráð letur byggja.
Vágs kommuna upplýsir í skrivi sent miðlunum, at tað í marghøllini verður ½ fótbóltsvøllur, sum er 60 m. x 40 m. Harumframt verða góðar umstøður til frælsan ítrótt, tí rennibreyt verður runt vøllin. Á einari síðu verða 4 geilar, soleiðis at tað ber til at hava kappingar í 60 m. renning og 60 m. forðarenning, meðan 2 geilar verða runt fótbóltsvøllin. Harumframt verða eisini umstøður til longdarlop, 3-lop og hæddarlop.
Í høllini verður eisini ein klatriveggur, sum er 12 m. høgur, sum bæði kann brúkast til klatring og til síðing / rapelling.
Marghøllin er ein stór høll, sum er 75,5 m. long og 50,0 m. breið. Høllin er 7 m. høg úti við síðurnar og umleið 15 m. høg á miðjuni.
Marghøllin kostar tilsamans 14 mió. kr. Á býráðsfundinum varð samtykt, at Vágs kommuna stuðular við 2 mió. kr. í 2017, sum longu eru settar av á fíggjarætlanini, og 1,5 mió. kr. skulu setast av á fíggjarætlanini fyri 2018. Harumframt kemur Vágs kommuna at gera leigusáttmála við Vágs Ítróttarráð, sum tryggjar stovnum undir Vágs kommunu, ítróttafeløgum og øðrum atgongd til at brúka Marghøllina.
Farið verður nú at gera klárt til at stoypa fundamentini undir stór-høllini, sum verður sett upp í juli og august mánað. Síðani verður farið undir at leggja graslíkisvøllin og rennibreytirnar. Marghøllin verður tikin í nýtslu í heyst.


text:
Tá hetta árið er um at halla, munnu forstjórin og hini í Betri fara at líta aftur um bak og skriða sær í nakkanum. 2017 var snøgt sagt ikki nakað gott ár hjá samtakinum, um hugt verður eftir hvussu samtakið stóð seg á almenna pallinum. Skattamálið hevur givið Betri nakrar veruligar snuddir, og tá samtakið skuldi skifta samleika, varð alt avdúkað fyri tíð og fólk gjørdu gjøldur burtur úr nýggja navninum, sum ikki var serliga væl valt. Tað líkasum kiksaði.
Eitt var, at almenningurin bæði ilskaðist og flenti at samtakinum, men oman á tað heila kom, at bankin fekk ein sterkan politiskan mótstøðumann í landsstýrismanninum við vinnumálum. Hann føldi seg av røttum hildnan fyri gjøldur, tí bankin lat hánt um hansara útsagnir um, at tað kundi vera vandamikið at lata so stóran pengakassa upp í hendurnar á einum samtaki, sum hevði líknandi bygnað sum gamli Eik, við einum ógreiðum og fløkjasligum eigaraskara.
Serliga nýggi Eik, sum nú er farin í søguna, hevur dugað serstakliga illa at handfarið skattamálið, og í huganum á nógvum royndi hann at “lumpa” 90 milliónir krónur úr okkara felags kassa – og so megnaði hann eftirfylgjandi, nakað arrogant, at traðka á tærnar á politisku skipanini eisini við at gera beint móti tí, sum landsstýrismaðurin rættiliga greitt hevði boðað frá var hansara støða.
Tað er, sum um samtakið loypur aftur í tíð til stórslignu byrjanina hjá gamla Eik, og vit kunnu av røttum óttast. Har hevði leiðslan so at siga alt vald, og nevndin var bara eitt eiti, sum gjørdi eftir boðum frá leiðsluni. Tað var óhugsandi, at tann nevndin so mikið sum kom til hugs at seta stjóran frá, tá tað byrjaði at gerast ov stuttligt. Nú er støðan tann sama við einum ómetaliga sterkum stjóra, sum hevur júst somu styrki sum tann í gamla Eik – hesaferð er pengakassin bara størri, og avleiðingin av, at ein leiðsla fer í sjálvsveiggj, kann gerast nógv álvarsligari, enn tá gamli Eik fór av knóranum.
Hyggja vit at kappingarneytanum, Bank Nordik, er støðan ein heilt onnur. Har er ein sterk nevnd, sum megnaði at seta stjóra og leiðslu frá, tá avgjørt var at leggja nýggja strategi. Um hon var røtt ella skeiv skal vera ósagt her, men har var valdsbýtið soleiðis, sum tað eigur at vera. Tað er tað ikki í Betri – og tað órógvar.


text:
Nú ein nýskipan av fiskivinnuni er á gáttuni, hava Sjómannadagarnir bjóðað landsstýrismanninum og fyrrverandi landssstýrismanninum í fiskivinnumálum til politiska hólmgongu um okkara høvuðsvinnu.
Høgni Hoydal og Jacob Vestergaard eru grundleggjandi ósamdir um, hvussu samfelagið fær mest burtur úr fiskivinnuni. Á sjómannadegnum verða teirra sjónarmið upp ímóti hvørjum øðrum. Høvið er fráboðaða fiskivinnunýskipanin, og royndaruppboðssølan verður eisini vigað, siga fyrireikararnir í tíðindaskrivi.
Fundurin verður í Skúlanum á Skúlatrøð hósdagin 18. august klokkan 19:00. Vertur er Jón Brian Hvidtfeldt.


text:
Kanska var tað eitt tekin um vár, eitt vártekn, at proof prentið av Føroyakortinum í dag kom fram eftir tíggju døgum við kurérposti úr London. Um eina viku, leygardagin 22. februar, er 150 ára dagur Jakob Jakobsens (1864-1918) og dagin fyri er móðurmálsdagur í øllum heiminum.
Klassisku portrettmyndina við signaturi tók fotografurin Hilmar Crone (1854-1923) í fotohandlinum Pacht & Crone í Admiralgade 28 í Keypmannahavn. Eins og Pacht & Crone hoyra saman, so hoyra mál og lond saman í allari verðini. Málstrev og landakort ikki minni.
Enn eitt vártekn er at lesa Árna Dahl, sum júst hevur fingið Heiðursgávu Landsins. Omanfyri er hann avmyndaður framman fyri Føroya Skúlabókagrunni á Lützenstrøð í Havn, tá hann bleiv stýrisformaður í grunninum í januar 2006. Í nýkomnu bókini Brøv frá Jákupi Jakobsen, doktara (Fannir 2014) endurgevur Árni úr brævaskifti millum Jákup Jakobsen og systrina Sigrið. Evnið í brøvunum er Generalstaben, sum varð farin at gera Føroyakort og rímiligvís leitar sær hjálp hjá doktaranum í málfrøði, Jákupi Jakobsen, tá knortlutu nøvnini á fremmanda kortinum skulu týðast til munnbært danskt, so til ber at lesa kortini og geva teimum eina funksjonella útbreiðslu. Men ein ganska almindeligan mikudag fyri 98 árum síðani, tann 16. februar í 1916, skrivar Jákup til systur sína, Sigrið, sum búði í Havn:
“Ein lítil kreppa hevur stungið seg upp ímillum meg og staðarlýsingardeildina hjá heryvirstjórnini – kortdeildina. Tey ætla at gera eitt stórt veggjarkort yvir Føroyar, og tey vildu hava meg at geva nøvnunum danskan dám, partvíst týða tey, tað er: har, sum donsk og føroysk orð og nøvn eru lík, har skuldi týðast o.s.fr. Eftirsum eg ikki vildi leggja navn til sovorðið krutl, sendi eg teimum alt aftur og segði, at eg ikki vildi hava nakað við tílíkt arbeiði at gera. Málsliga hevði einki skil verið á tí. Tað, ið um ræður, er, at heryvirstjórnin í einum sovorðnum korti vil leggja dent á, at Føroyar eru eitt danskt amt.”Leygardagin 1. apríl í 1916 skrivar Jákup Jakobsen aftur til systrina í Havn:
“Leiðarin í staðarlýsingardeildini í heryvirstjórnini hevur læst seg fastan í, at verða nøvnini á einum Føroyakorti varðveitt í føroyska líki sínum – verða tey ikki danskað – er tað at stuðla loysingarrørsluni í Føroyum. Tað ber als ikki til at tingast, tá ið ein sovorðin áskoðan er grundarlagið....Eg kundi hugsað mær at fingið at vita, um heryvirstjórnin hevur vent sær til nakran í Føroyum um hjálp – t.d. amtmannin sum ovasta myndugleika – og um nakar er haruppi, sum vil hjálpa teimum.”Um tvey ár eru hundrað ár síðani hetta brævaskiftið fór fram. Enn er tekning av Føroyum ikki yvirtikið mál. Hóast hetta hevur Føroya Dátusavn saman við Námi teknað eitt Føroyakort, sum vónandi verður sett á hvønn stovuvegg í landinum. Flaggdagin fæst tað runt um í landinum.


text:
Eyðun Klakstein 18.06.2017 (10:13)
Jarðskjálvti og vatnflóð í Grønlandi
Ein jarðskjálvti rakti í gjárkvøldið vestara part av Grønlandi. Miðdepilin fyri skjálvtan, sum var máldur til 4,0 í styrki, var 30 kilometrar norðan fyri bygdina Nuugaatsiaq.
Jarðskjálvtin hevði við sær vatnflóð í Nuugaatsiaq og stórar aldur í Uummannaq og Illorsuit. Myndugleikarnir siga, at jarðskjálvtin er orsøk til vatnflóðina.
Sløk hundrað fólk búgva í Nuugaatsiaq, og tey vórðu í nátt flutt burtur úr býnum – í stóran mun til Uummannaq, har tað búgva umleið 1200 fólk.
Løgreglan boðar frá, at tað er vanda fyri onkrum minni eftirskjálvta, og fólk í økinum verða biðin um at halda seg burtur frá strandaøki komandi tímarnar.
Enn er ikki greitt, hvussu stóran skaða jarðskjálvtin og vatnflóðin hava gjørt.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Í morgin byrjar Danska Meistarastevnan á stuttgeil, við innleiðandi frá kl 9:30 og finalum frá klokkan 17, danska tíð, hesar næstu 4 dagar fram til og við sunnudagin. Tey eru eini 579 sum fara at kappast um heiðurin at gerast danskir meistarar og juniormeistarar, umframt at tey sum hava danskan svimjitjóðskap eisini hava hendan éina møguleikan at svimja seg á landsliðini til EM á stuttgeil í Herning, og til NJM og NM í Føroyum. Sí upptakt hjá dønum her, umframt hetta sum eg skrivaði um føroysku luttøkuna.
Til ber at fylgja við úrslitunum so hvørt á livetiming.dk, umframt at DR stroymar frá finalunum. Í morgin er tað serliga holmgongan millum Mads Glæsner og Pál Joensen, sum hevur áhuga fyri okkum føroyingar, umframt at Magnus Jákupsson hevur góðan kjans at vinna gull í 200 metra ryggsvimjing, og har kvalifisera seg til EM á stuttgeil fyri Danmark. Alvi Hjelm og Guðrun Mortensen hava við 10. bestu tilmeldingartíð ein rímiligan kjans at svimja seg í finaluni í ávikavist 400 og 100 metra frísvimjing, og so er tað Frans Johannesen eisini, sum liggur til at fáa heiðursmerki í 400 frí.


text:
Tað var mentamálaráðharrin, Bjørn Kalsø, ið handaði virðislønina í Nýggjustovu, barnaheimi V. U. Hammershaimbs.
Grundgevingin varð soljóðandi:
Við sínum greiða málpolitikki í lýsingum og øðrum handilsligum tekstum hevur Hans Mortensen slóðað fyri einum framúr góðum máli í nútímans føroyska handilsyrkinum. Eitt livandi lætt mál, sum hevur sett síni spor víða um í samfelagnum.
Heilt frá stovnanini av SMS í 1977 hevur Hans Mortensen lurtað eftir, lagað og snøggað føroyska handilsmálið, soleiðis at tað í dag er eitt mál, vit øll við virðing hava tikið til okkara.
Orðingar í lýsingatekstum og handilsheitum hava verið soleiðis, at hugburðurin tykist hava verið, at her eru tað vit øll, sum bæði keypa og selja. Við útgávum av SMS-blaðnum og øðrum lýsingabløðum hevur Hans Mortensen, langt áðrenn hetta var ásett við lóg, átt sín stóra leiklut í, at eitt føroyskt handilsmál hevur ment seg og hildið kósina.
Nevnast kunnu eitt nú heitini á nøkrum handlum, sum virka ella hava virkað undir sama taki á Trapputrøðni:
Bakarin Bindibúðin Bókaløðan Bókasølan Daddan Dáin Elding Feðgar Fípan Flykran Fotobúðin Fríðkan Gellan Gongin blómur Griffilin Heilsa Hornið Í Skotinum Ítróttur Klávus Klivin Klokkan Látrið Leikan Litbrá Miklagarður Perlan Rit & Rák Rumbul Skálkur Skósmiðjan Slaktarin & Krásadeildin Stakksmiðjan og 3-arin.
Fyri henda ósjálvsøkna, men miðvísa málpolitikkin, vilja vit í dag heiðra Hans Mortensen við Móðurmálsvirðislønini 2015.
Hetta var seinasta tiltak á Móðurmálsdegnum, sum byrjaði við framløgum og fyrilestrum á Landsbókasavninum í morgun og helt fram í Norðurlandahúsinum seinrapartin.
Fyriskipararnir siga, at nú skal móðurmálið setast í miðdepulin ein fastan dag, Móðurmálsdagin, sum er føðingardagur Hammershaimbs.
Tey, sum skipaðu fyri Móðurmálsdegnum í ár vóru Nám, Mentamálaráðið, Sosialurin, Kringvarp Føroya, Málráðið, Føroyamálsdeildin, Norðurlandahúsið, Sprotin, Bókadeild Føroya Lærarafelags og Landsbókasavnið.


text:
Føðingardagsheilsan frá forsætisráðharranum
Forsætisráðharrin, Lars Løkke Rasmussen, nýtti ein part av sínari talitíð uppá at senda eina føðingardagsheilsan til fólkatingsumboðið hjá Javnaðarflokkinum.
Alt orðaskiftið kann síggjast her.
[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=KhhKgudox_U]
Tíðindi
2018/01/09
Sonevndu veddingarpengarnir tryggja á hvørjum ári umleið 20 mió. til føroyskt ítróttar- og frítíðarlív. Ein stórur partur av hesum stavar frá Danske Spil, sum sigst vera ein uppløgd fyritøka hjá borgarligu donsku stjórnini at einskilja.
les meir
2018/01/04
- Áhugin fyri gengransking er sera stórur, men granskingin er sera dýr - og tí gera tær stóru fyritøkurnar sínar íløgur har, sum karmarnir eru tryggast og best, sigur Sjúrður Skaale.
les meir
RSS


text:
Formansfrágreiðingin hjá Høgna Hoydal
politikkur25-03-2017 - 16:16 - Jóanis Nielsen
Vit hava allar møguleikar at skapa tær frælsu, samhaldsføstu og virðisskapandi Føroyar
Gott tjóðveldisfólk. Norðstreymoyingar. Hósvíkingar. Føgru fólk kring landið alt. Kvinnur og menn.
Her í loki mars mánað 2017. Eftir eitt heitt heyst og ein heitan, men ódnarfullan vetur, er tað ein sonn frægd at hitta tykkum øll – móti vári. Og ein frøi, at vit seta hvør øðrum stevnu her á flokstingi í Hósvík.
Og hvørja stevnu seta vit okkum? Hvaðani seta vit okkara politisku mál og mið? Hvørja leið eru vit komin? Hvagar vilja vit ganga? Og ætla vit at missa málið, tá ið ódnirnar herja – ella ganga vit undan, út í vindin og taka til máls?
Um hetta vóni og vænti eg, at hetta flokstingið skal um seg snúgva. Og at vit tora at siga, viga og viðgera okkara hugsan um tey politisku málini, støðuna og leiðina – og okkara leiklut og avrik sum flokkur í stjórn og í samfelagnum sum heild. Úr okkara ymsu sjónarhornum og heraðshornum sum fjølbroytt menniskju og fólk við ymiskum royndum, møguleikum og útsýni kring landið alt.
Tí tað er nú vit saman leggja leiðirnar undir tær Føroyar, ið vit droyma um og ynskja fyri okkum og okkara eftirkomarar. Tey val og tær avgerðir, ið vit taka komandi mánaðir og ár, eru grundvallarspurningar fyri framtíðina.
Okkara ábyrgd sum tjóðveldisflokkur og rørsla er stór og víðfevnd. Vit skulu og kunnu bert megna tað saman. At loysa tað saman. Og saman við okkara samgonguflokkum og -feløgum, sum eg vil takka fyri gott samstarv, mangan undir truplum og viðbreknum umstøðum. Og vit skulu loysa tað vónandi saman við øðrum flokkum og ymsum pørtum av samfelagnum. Men ikki minst, skulu vit loysa málini og leggja leiðirnar saman sum fólk í einum virkandi og veruligum fólkaræði.
Og tað ber til. Vit hava í veruleikanum framúr møguleikar at skapa tær frælsu Føroyar. Tær samhaldsføstu Føroyar, har øll hava javnbjóðis møguleikar, rættindi og skyldur. Tær burðardyggu Føroyar. Tær virðisskapandi og sjálvbjargnu Føroyar, har ríkidømið í bæði mentan, lívsmøguleikum og í fæi kemur øllum til góðar og gagns.
---
Nú vit hava sett hvør øðrum stevnu her í Hósvík. Hesi føgru og fornu bygd, sum hevur fostrað mentanar- og undangongufólk, ið hava velt burturúr nýggjum við stórum hegni. Í hesi bygd, sum einaferð var ferðslumiðásin millum Eysturoy og Streymoy við Sundaferjuni. Og har vit takka bygdafólkinum fyri blíðskapin og umstøðurnar her í Bygdarhúsinum.
Og síðani vit hittust í Skopun fyri júst ári síðani, leita tankar okkara aftur til onnur undangongufólk og stuðlar í flokki og rørslu okkara, sum vit hava mist ikki hitta aftur her á fold.
Fari at heita á flokstingið um at reisast og í friði eina løtu at minnast tey við takksemi og virðing.
---
Hvør er stevnan?
Hvørja stevnu seta vit okkum, nú vit eru farin undir og fara undir stór tøk, ætlanir og broytingar fyri okkara land og fólk?
Tjóðveldisstevnan hevur gjørt meg til tjóðveldisfólk. Og eg leiti støðugt aftur til tey greiðu mál í stevnuni, soleiðis sum tey vórðu orðað og samtykt fyri – ja komandi ár – sjeyti árum síðani:
“Føroyska tjóðveldið verður stovnsett við fólkaræði í politiska, vinnuliga, sosiala og mentanarliga lívi landsins. Einki útlendskt vald eigur nakran rætt til ræði og ognir í landinum. Føroyar verða loystar úr øllum útlendskum bondum, soleiðis sum føroyska tjóðin avgjørdi á fólkaatkvøðuni 14. september 1946.
Heldur ikki eigur nakar einstaklingur ella nøkur serstøk stætt framíhjárætt til vald landsins og ognir. Føroyingar allir eiga somu samfelagsrættindi og hava somu samfelagsskyldur.”
Hetta er kjarnin í stevnu okkara – og hetta er tíðarleyst og algildugt. Og sjáldan hava vit havt størri tørv á at halda fast um hesa stevnu, enn nú vit viðgera virðir og vald og fólkaræði: Í fiskivinnupolitikki, fíggjarpolitikki, vinnupolitikki, sosialpolitikki, heilsumálum, útbúgving, pensjónum, mentan, økismenning og so frameftirni.
---
Okkara stevna er eisini ein algildug stevna í mun til heimspolitikk og okkara støðu og ábyrgd sum fólk í heiminum.
Heimurin er í eini støðu, har fólkaræði og javnbjóðis møguleikar hjá fólki at liva og virka í einum fjølbroyttum og margfaldum felagsskapi á hesi klótu, gongur aftur á hond. Heimsins ríkidømi og vald verður framvegis savnað á alt færri hondum.
Tær felags avbjóðingarnar við ovurnýtslu, fátækradømi, umhvørvisdálking, virðing fyri ymsum mentanum, at steðga kríggi og yvirgangi og orsøkirnar til tess, tykjast ganga beint móti enn størri spjaðing, fíggindamyndum av ávísum samfelagsbólkum og heilum fólkabólkum. Og gongdin tykist greið: Tey, ið hava mest vald og rópa harðast, skapa sín egna veruleika og sína egnu útgávu av veruleikanum til tess at fremja síni mál og styrkja sítt vald. Henda gongdin spjaðir eisini tjóðir og samfeløg innanhýsis – og ilt er at síggja nakra felags fatan og tilvísing. Hvør leitar sær sín veruleika og samskiftir bert við tey, ið eru lík sær og sínum sjónarmiðum – gjøgnum ymsar miðlar. Við “fake-news” ella “alternativum fakta” og hvat tað annars verður rópt.
Hetta er ein gongd, ið eftir mínum tykki er ómetaliga vandamikil. Fyri heimin og einstøk samfeløg.
Tað sama er avbjóðingin her heima hjá okkum. Vit skulu ikki góðtaka, at vit bert leita tann veruleika fram, ið vit ynskja at síggja og spegla okkum í til tess at vátta okkara egnu undandómar.
Hjá okkum politikarum, hjá okkara miðlum, í okkara útbúgvingar- og mentanarpolitikki – og ikki minst í okkara sosialpolitikki – er hetta ein stór ábyrgd. Vit skulu í einum samfelag hava felags torg og tilvísingar, vitan og samskifti. Annars liva vit í hvør sínum lummum í einum samfelag og kunnu ikki taka fólkaræðisligar avgerðir, ið koma øllum til góðar.
Samanumtikið: Savningin av valdi og virðum er framvegis størsta hóttan heimsins – og Føroya lands framtíð við. Spjaðingin av felags tilvísingum, møguleikum og felagsskapi, er lutur í somu gongd og tekur grundarlagið undir fólkaræði og møguleikunum at loysa viðurskifti saman.
Tí eri eg fegin um, at tann viðgerð og tað orðaskiftið, sum – hóast hvast og stundum ógvusligt – kortini fer fram í Føroyum nú av fiskivinnuskipan, hjúnarbandslóg, støðuni í fíggjarheiminum og øðrum størri broytingum. Íðan og spjatt á ymsum miðlum og við ymsum veruleikum og fakta, ja. Men kortini enn í einum fólkaræði og á einum ávísum felags torgi.
Avbjóðingin hjá okkum er, at vit ikki missa hetta. At vit tora at taka støðu og gera broytingar út frá tí fólkaræðisliga sjónarmiðinum um, hvat gagnar fólkinum og tjóðini sum heild. Og ikki bert hjá teimum sterkastu áhugamálunum, ið hava sera stórt vald.
Og lat meg sláa fast beinanvegin. Valdið og virðini í Føroyum eru tey undanfarnu árini savnað á alt færri hondum. Bæði í fíggjarheiminum, í alivinnuni og í fiskivinnuni. Vit eiga ómetaliga virði – og tað er at fegnast um – og vit eiga ov mikið av dugnaligum fólki.
Og virðini eru økt ómetaliga av fleiri ávum – bæði av dugnaskapi, marknaðargongd og av politiskum avgerðum um at hækka kvotur. Bara í uppisjóvarvinnuni eru avreiðingarvirðini økt úr 500-700 milliónum krónum fyri 10 árum síðani, til væntandi omanfyri 2 milliardir í ár. Og eg ivist ikki í, at vit við teimum broytingum, ið vit skjóta upp í fiskivinnupolitikkinum, kunnu leggja grund til at virðisøkja okkara tilfeingi munandi meira. Ikki bara í nøgd, men serliga í dygd og virðisskapan her í landinum.
Lat meg eisini sláa fast, at tað hevur onki við øvundsjúku ella tílíkt at gera, at vit politiskt mugu og skulu taka støðu til, hvussu karmarnir og treytirnar í vinnu og fíggjarheimi skulu setast.
Tað snýr seg bert um, at ríkidømið og møguleikarnir í Føroyum koma øllum samfelagnum og fólkinum til góðar – og ikki minst komandi ættarliðum. Og ikki at gera okkara búskap ov viðbreknan í mun til einstakar fyritøkur og fíggjarstovnar.
Vit mugu tora at sláa fast, at tað er fólkið og fólkaræðið, sum skal hava veruliga valdið í Føroyum. Bæði tá ið tað snýr seg um vinnubygnað og lóggávu – og mótvegis fíggjarheiminum, har vit júst hava sæð, at valdið verður savnað tí eina tryggingar- og bankasamtakinum, og vit síggja ætlanir um at gjalda út serlig vinningsbýti í hinum.
Hvussu okkara fólkaræðið skal virka og kjølfestast verður bæði gjørt av í mánaðunum sum koma. Men ikki minst fáa vit ein einastandandi møguleika at leggja grund undir okkara fólkaræði, samleika, rættindum og skyldum, tá upsskotið til føroyska stjórnarskipan kemur til viðgerðar í heyst og verður lagt til fólkaatkvøðu flaggdagin komandi.
---
Hvaðani seta vit okkara mál og hvørja leið eru vit komin?
Vit hava nú sitið í stjórn í hálvt annað ár. Vit tóku við eftir fleiri ár við lítlum og ongum politiskum málum. Veruleikin er, at undanfarnu árini, vóru ongar veruligar broytingar framdar til frama fyri fólkaræði, samhaldsfesti og burðardygd. Tær stóru avgerðirnar um framtíðina lógu á láni.
Nýggja samgongan hevur sett sær stór mál, og hóast nógv rok og eina viðbrekna parlamentariska støðu, so er nógv at fegnast um og vera errin av, av tí sum er framt.
Lat meg siga tað soleiðis: Samgongan er ikki breið, men hon er djúp.
Framburðurin í samfelagnum er sjálvsagt ikki bert okkum fyri at takka, men tí at skapanarmegin hjá fólkinum í Føroyum enn einaferð hevur prógvað, hvussu ótrúligar møguleikar vit eiga og hava í hesum landi mitt í Norðuratlantshavi.
- Hall er vent til avlop á fíggjarlógini – hóast vit enn skulu minnast til, at forskattaðar pensjónir eru í renslinum.
- Umstøðurnar hjá lág- og miðalløntum og hjá familjum í fátækraváða eru bøttar munandi.
- Ein semja um framtíðar heilsuverk og sjúkrahúsverk er fingin undir land.
- Stórur fólkavøkstur er, og vit kunnu í dag sum í morgin verða farin upp um hálvt hundrað íbúgvar í Føroyum.
- Javnstøða millum okkara fólk í hjúnarbandsmálinum er samtykt.
- Sosialu skipanirnar eru styrktar.
- Ungdómurin vil lesa í Føroyum og hægri útbúgvingar eru styrktar.
- Lestrarstuðulin og barsilsskipanin er munandi bøtt.
- Munandi størri inntøkur fáast í tilfeingisrentu.
- Stór átøk eru gjørd fyri burðardygga veiðu og vinnu.
- Týdningarmiklar íløgur verða gjørdar kring landið á øllum økjum, ið hava ligið á láni.
- Mentanarpolitikkurin er munandi styrktur.
- Øktar kvotur í uppisjóvarvinnu og við Grønland og Ísland, hava vit útvegað við langt omanfyri 100.000 tonsum.
- Landbúnaðarpolitikkurin er broyttur til tess at gerast meira sjálvveitandi við egnum dygdarvørum.
- Vit eru klár at taka heim týdningarmiklar ábyrgdir fyri fólk okkara, sum fyrr hava ligið í øðrum landi (Persóns, familju- og arvarætt, útlendingamál, loftferðslu, bankaskipanir).
- Landsbankin er endurstovnaður og Búskapargrunnur Føroya fingin at virka sum brimgarðar fyri føroyska búskapin.
- Fleiri bústaðir verða bygdir.
- Nýtt Havrannsóknarskip verður eftir ætlan bygt í Føroyum.
- Og mangt, mangt annað.
Tað gongur ómetaliga væl á mongum økjum, og hjólini mala skjótt. Inntøkur okkara fyri íbúgvan, eru nú farnar upp um nógv okkara grannalondum – og eisini upp um Danmark.
Vit megna so væl og virðiliga at standa á egnum beinum, og kunnu gera okkum leys av pengum uttanífrá.
Okkara uppgáva er nú, at vit ikki endurtaka somu gongd, ið vit hava upplivað so ofta. At vit ikki hava skil á búskapinum og lata viðurskifti, ið vit ikki hava ræðið á ella taka ábyrgd av, snýsa alt omanav.
Vit hava so øgiliga nógv eftir at gera. At leggja pening til viks í góðum tíðum. At tryggja eina búskaparstýring, har kommunurnar eisini eru partur. Ein nýggj pensjónsskipan og umleggingar í skattum og gjøldum til samhaldsfesti. Á orku- og umhvørvisøkinum skulu verulig átøk setast í verk. Á útbúgvingarøkinum og sosiala økinum. Í økismenning. Í ungdómspolitikki.
Viðvíkjandi bústøðum, hava vit veruligar avbjóðingar hjá fólki at seta búgv.
Og fiskivinnu- og vinnupolitikkurin eru vit á avgerandi vegamótum.
Tjóðveldi kann eisini fegnast um, at vit eiga ómetaliga nógv gott fólk, ið tekur lut í avgerðum og politikki um alt landið. Kommunuvalið í heyst gav tjóðveldisfólki álit, ábyrgd og ábygdarstørv kring alt landið, hóast vit harmast um, at vit í Klaksvík mistu nøkur av okkara dugnaligu fólkum í Býráðnum.
Eisini vil eg nýta høvi at bera bæði økisfeløgum og Unga Tjóðveldið eina takkarkvøðu fyri framúr arbeiði, ið árinum, sum farið er.
Mjækka gjáirnar
Ein tann stórsta avbjóðingin, ið vit skulu loysa saman, er at mjækka um gjáirnar í samfelagnum.
Eg fari her at nevna tríggjar gjáir, ið bert kunnu víðkast, um vit ikki í felag gera nakað munagott.
1. Gjógvin millum tey, ið hava allarmest virði og vald og restina. Í Føroyum síggja vit somu gongd, sum í heiminum, har ein sera lítil partur av fólkinum, skjótt kann eiga meira enn øll restin til samans.
2. Gjógvin millum hægri/miðalfjøldina, ið hevur góðar møguleikar og inntøkur og kann fáa lut í framburði, lánsmøguleikum og tí, sum hendir í einum samfelag, sum er í vøkstri og melur skjótt. Og so tey, ið fella uttanfyri av ymsum orsøkum: Sosialum, sálarligum, kropsligum ella øðrum ávum. Tey, ið ikki kenna seg aftur í “main-stream”-samfelagnum, og ikki hava havt møguleikan at menna og brúka síni evni. Børn og ung við umsorganarsvíki ella øðrum avbjóðingum. Fyritíðarpensjónistar. Fólk við serligum avbjóðinum ella skerdum førleikum.
3. Gjógvin millum ymsar partar av landinum. Ongin ivi er um, at hóast vit binda landið saman, so síggja vit, at vøksturin í samfelagnum er sera ymiskur í fólkatali og virksemi og vinnumøguleikum. Virðið á húsum og møguleikar til fígging eru sera ymiskir. Vit eiga at gera verulig átøk, ið kunn skapa rímiliga javnbjóðis møguleikar hjá fólki kring landið. Tað kann bert styrkja okkum øll.
...at síggja tað vakra, sum er í nánd
Thomas Michael Smith, sáli, yrkti í “Nánd” um at síggja virðini her.
Tað, sum altíð hevur borið okkara tjóð og land framá og skapt tann veruliga framburðin í Føroyum, er: At virða og virðisøkja okkara egna tilfeingi og tey virðir, ið vit eiga beint her.
Tað er hetta, sum hevur ment grundarlagið undir at yvirliva og liva her. Tað er grundarlagið undir okkara mentan- og málstrevi og útbúgvingarpolitikki
Og tað er grundarlag undir okkara búskapi og framtíð.
Vit hava aftur seinasta árið fingið sjón fyri søgn. Okkara mentafólk. Okkara ítróttarfólk. Okkara ferðavinna. Okkara list. Heiðurin til Koks.
Og í okkara vinnu og í orkumøguleikum.
Tað er nærum ófatiligt at síggja og staðfesta, hvussu einastandandi møguleikar vit hava, at skapa varandi virðir og burðardygd.
Okkara útbúgvingarskipan, gransking og okkara mál eigur at vera, at vit í nógv størri mun leggja dent á tilfeingi og virðisøking í øllum lutum. Hetta kann jú knýtast at øllum fakum og sergreinum – frá fólkaskúla til miðnám og miðallangar og hægri útbúgvingar – umframt til alla gransking.
At virða og virðismeta og virðisøkja okkara egna tilfeingi og tað, ið vit eiga í náttúru, fólki og mentan.
Nýggj fiskivinnuskipan
Og tað leiðir meg til tað málið, ið hevur fingið so nógva umrøðu – og eigur at fáa tað eisini á hesum flokstingi. Uppskotið til nýggja fiskivinnuskipan.
Og lat meg byrja við at siga, at vit standa so at siga í somu støðu, sum vit stóðu í fyri júst 40 árum síðani, tá ið føroyska fiskimarkið varð sett út á 200 fjórðingar. Tá var okkara flokkur eisini í broddi fylkingar.
Tað var hann eisini, tá ið vit vunnu okkum 12 fjórðinga fiskimarkið í 1964 - eisini galdandi fyri bretskar togarar. Teir høvdu havt loyvi fiska inn í klettin alla øldina, og varðveittu henda rættin, av tí at Danmark afturfyri kundi fáa serliga góðar handilsavtalur um at útflyta landbúnaðarvørur til Bretlands.
Og fyri at seta viðurskiftini eitt sindur í samanhang, fari eg at loyva mær at endurgeva úr eini samrøðu, ið eg fyri 20 árum síðani hevði við ein útróðrarmann og tjóðveldismann í Klaksvík , sum nú er farin hiðani av fold.
Hann greiddi mær so livandi frá, hvussu hann og teir, sum hann róði út saman við, upplivdu og sóu týdningin av hesa hending. Endurgivið eftir minninum segði hann nakað soleiðis:
“Kvøldið fyri grækarismessu 1964, sum fiskimarkið skuldi fara út á midnátt, lógu vit við okkara útróðrarbáti einar fýra fjórðingar norður úr Kallinum. Allir teir bretsku trolararnir sóust enn liggja og tóva spjaddir inn móti oyggjunum. Tá ið klokkan fór at nærkast midnátt, hálaðu teir, og fóru allir at sigla út móti 12 fjórðingum. Vit sóu toppljósini og lanternurnar í kláru náttini flyta seg úteftir. Og tá ið klokkan sló midnátt, løgdu trolararnir seg allir beint á 12 fjórðinga markið. Toppljósini lýstu sum ein ringur kring Norðhavið, ið sýndu okkum, hvar markið var og, hvat økið var innanfyri. Tá mátti eg fella eitt tár og hugsaði: “Alt hetta eiga vit nú!”
Hetta gav heilt nýggjar møguleikar hjá útróðrar- og heimaflota at troyta fongríka havið og at skapa flakavinnu kring landið.
Og nøkur ár seinni varð ein uppaftur størri avgerð tikin – eisini eftir mikið stríð og stórar ósemjur.
1. januar 1977 varð føroyska fiskimarkið flutt út á 200 fjórðingar. Á nýggjárinum verða sostatt 40 ár liðin síðani hesa stórhending. Talan var uttan iva um størstu broytingina og avbjóðingina í nýggjari tíð fyri føroyska samfelagið – vinnuliga, búskaparliga og politiskt.
Vit vunnu tá ræðið á einum sjóøki, ið fevnir um 275.000 ferkilometrar í miðjum Norðuratlantshavi. Hetta er eitt øki, ið til tess at síggja vavið á tí fyri okkum á heimskortinum, er væl størri enn landaøkið hjá Stórabretlandi.
Og vit tóku harvið á okkum ta ovurstóru ábyrgd at umsita alt livandi tilfeingi í egnum sjógvi, og at troyta tað skynsamt sum varandi grundarlag undir føroyska búskapinum. Hartil vunnu vit okkum at rættin at samráðast beinleiðis við aðrar tjóðir og lond um fiskiveiðiavtalur og til altjóða samstarv um felags og ferðandi fiskastovnar.
Onki land um okkara leiðir – og møguliga onki land í heiminum – er so ríkt í havtilfeingi sum júst Føroyar, tá roknað verður í livandi tilfeingi fyri hvønn íbúgva í landinum.
Hesi 40 árini hava vit gjørt okkum dýrtkeyptar royndir við at umsita hetta ovurstóra ríkidømið og at seta í verk skipanir, ið kunnu tryggja burðardygga veiði og gagnnýtslu av livandi tilfeinginum til frama fyri vinnu, land og fólkið alt.
Tær vónir og teir møguleikar fyri at troyta okkara egnu grunnar og at skapa javnbjóðis møguleikar at bjóða seg fram í vinnu og at skapa virðisøking kring landið, ið lótu seg upp fyri 40 árum síðani, hava vit ikki megnað at umsitið nóg væl. Støðan á okkara egnu grunnum, støðan í heimaflotanum og í teirri vinnu á landi, ið vil vinna virðini burturúr, er alt annað enn góð. Og vit hava mist ómetalig stór virðir seinastu mongu árini, orsakað av hesum.
Men vit hava allar møguleikar at gera nakað við tað, nú 40 ár eru liðin síðani okkara 200 fjórðinga fiskimark og búskaparliga økið gjørdist okkara ábyrgd. Og hetta skulu og mugu vit megna, nú stórar orrustur fara at vera um at seta í verk eina nýggja skipan fyri fiskivinnuna.
Hvat er uppskotið – og er tað fløkt?
Vit hava eitt eitt høvi nú, ið neyvan fæst aftur: Vit hava rættin at broyta skipanina. Vit hava søguligar høgar kvotur av uppisjóvarfiski og vit hava søguliga lágan botnfiskiskap undir Føroyum.
Vit kunnu nú leggja grundina undir tí, ið kann skapast í mong ár frameftir.
Høvuðsendamálini:
Hví skulu vit hava eina nýggja fiskivinnunuskipan?
- Vit skulu røkja fiskastovnarnar, so at teir kunnu endurnýggja eg og kasta mest møguligt av sær til okkum og komandi ættarlið.
- Vit skulu tryggja, at tilfeingið er ogn Føroya fólks og varandi grundarlag hjá tjóðini – og ikki verður privatiserað.
- Vit skulu fáa mest møguliga virðisøking burturúr fiskatilfeinginum til føroyska samfelagið, vinnuna og fólkið. Alt tað virksemið, tann dugnaskapur og teir førleikar, sum eru knýtt at tí at veiða og virka og vinna burturúr fiskivinnu, skal mennast í Føroyum.
- Vit skulu skapa javnbjóðis møguleikar at bjóða seg fram reka vinnu og at fáa sum mest burturúr kring landið. Og vit skulu ikki lata fiskirættindi út, men bjóða tey út.
- Vit skulu hava eina skipan, har tann serligi eykavinningurin av at fáa atgongd til fiskin – tann sonevnda tilfeingisrentan – ikki gerst ein privat søluvøra, men hesin vinningur fellur til landið.
Er uppskotið fløkt?
Nógvar atfinningar hava verið um tað uppskotið, ið er sent til hoyringar. Serliga hevur verið funnist at, at uppskotið er ein fløkja. Víst eru mangir tøkniligir og útroknarligir spurningar fløktir. Tað slepst á onga hátt undan í eini fiskivinnulóggávu. Og júst tí, er eisini alt sent til hoyringar, til tess at lýsa allar ivaspurningar. Teir spurningar og ivamál, ið hava verið mest frammi, verða nærri lýst niðanfyri.
Og lat meg siga tað soleiðis: Somu bólkar, ið dúgliga og drúgt seta niður á frøðingar og sonevndar “excelologar”, krevja nú framtíðina setta í formil ella excel-ørk, tá ið broytingar skulu gerast – annars nokta tey fyri broyting.
Tríggir høvuðstættir
Annars er uppskotið til nýskipan ikki fløkt í sínum høvuðstættum.
Uppskotið – og innihaldið í nýskipanini – snýr seg um tríggjar høvuðslutir:
1. Stovnsrøkt og burðardygg veiða.
2. Treytir fyri virðisøking, virksemi og førleikum í Føroyum.
3. Atgongd at fiska og at bjóða seg framat.
Hvørjar eru broytingarnar og uppskotnu skipanirnar í uppskotinum?
1. Stovnsrøkt og burðardygg veiða:
- Uppskotið er at fylgja fylgja lívfrøðiligum tilmælum og langtíðarætlanum fyri ymsu stovnarnar.
- Uppskotið er at fara til kvotuskipan fyri fiskiskap í føroyskum sjógvi. Tó fiskidagaskipan fyri útróður.
2. Treytir fyri virðisøking og virksemi í Føroyum
Uppskotið er:
- Feløg og einstaklingar, ið hava rættindi at fiska skulu vera búsitandi og skattskyldug í Føroyum. 4 ára skiftistíð. Herdar treytir til skatting og vinningsbýti.
- Fiskur skal landast í Føroyum – minst 75%
- Alt skal til lands (høvd, ryggir, uggar, livur, rogn og innvølir). 4 ára skiftistíð.
- Veiða skal bjóðast út til føroysk virki – í minsta lagi 60 %.
- Øll manning skal fylgja sáttmálum hjá føroysku manningarfeløgunum, gjalda skatt og hava arbeiðs- og uppihaldsloyvi í Føroyum.
- Útflutnings-/innflutningskredittur verður skipaður(frystur fiskur o.a.)
- Munandi peningur verður sett av til at menna virðisøking og nýskapan kring landið.
- Betri eftirlit, revsireglur og góðskukrøv. Forhondsgóðkenning, tá ið bjóðast skal.
- Tilfeingisgjald skal gjaldast fyri at fiska, har ein tilfeingisrenta er. Antin við útboði ella við ásettum gjaldi av bruttovinningi.
3. Atgongd at fiska og at bjóða seg framat
Uppskotið er:
- Feløg/fólk hava atgongd – ikki knýtt at stáli og veiðiloyvi. Tó øll skip í føroyskari skipaskráseting.
- Verandi í vinnu í dag hava fiskirættindi í mun til søguligt tal
- Nýggj rættindi verða boðin út – ein minni partur kann bjóðast út við treytum um tilknýti/virksemi í økjum í landinum.
- Antitrustreglur – ikki aftureftirvirkandi, men frameftir 12% fyri tað samlaða og millum 15 og 35% fyri einstaka fiskaslagið.
Røkka vit málunum?
Vit hava brúkt nógv orku at søkja semju um hetta uppskotið saman við sambandsflokkinum. Tað hevur ikki eydnast – enn. Og vit bjóða framvegis til semju, tí tað er einasta ábyrgdarfulla avgerð, ið vit kunnu taka, um skipanin skal hava varandi gildi.
Eg eri sannførdur um, at vit við nýggju fiskivinnuskipanini:
- Gerast undangonguland í heiminum at umsita livandi ríkidømið í sjónum varandi og burðardygt við denti á at verja havumhvørvið og ta fjølbroyttu vistskipanina í havinum.
- Vit skulu vera millum heimsins fremstu tjóðir at veiða skynsamt og fjølbroytt við bestu og mest framkomnu amboðum.
- At okkara fiskivinna kann hava bestu umstøður og skipan til støðugt at økja virði og dygd av sjófeingi Føroya – av grunni at munni burturi á heimsins marknaðum.
- At vit eru matvøruframleiðandi tjóð og skulu vera millum fremstu lond í heiminum at framleiða dygdarmatvørur og at menna fjølbroyttar hjáúrdráttir úr sjófeinginum til hávirðisframleiðslur.
- At vit skapa møguleikar hjá fólki og vinnu kring landið at taka lut í og bjóða seg fram at menna eina fjølbroytta og nýskapandi fiskivinnu.
- At til ber at taka lut og bjóða seg fram hjá fólki og feløgum í Føroyum, uttan at leggja stórar, framkapitaliseraðar upphæddir á borðið.
- At tilfeingisrentan – tann serligi eyka vinningurin av avmarkaðari atgongd til sjófeingið – skal ikki gerast privat søluvøra og kapitaliserast langt fram í tíðina fyri vinnuna, men eigur í mest møguligan mun at fella til landið.
- At vit støðugt menna gransking, útbúgving og vitan um allar tættir í fiskivinnu og tilfeingisumsiting.
- At vit kunnu støðugt menna virðisøkingina í øllum liðum í okkara fiskivinnu, frá veiði og tøkni til hagreiðing, góðskustýring, framleiðslu, marknaðarføring, tænastuveitingar og nýskapan.
- At vit komandi 10 árini kunnu tvífalda útflutningsvirðið av sjófeinginum, sum vit veiða árliga.
- At vit komandi 10 árini kunnu skapa nýggj størv í fiskivinnuni til fólk við bæði handaligum og bókligum útbúgvingum, ið burturav starvast við at menna og byggja upp dygd, góðsku, virði, tøkni, serúrdráttir, marknaðarføring og vitan og førleikar, ið røkka málinum um virðisøking, menning og nýskapan.
Hvussu sampakkar uppskotið við fiskvinnupolitikkin hjá Tjóðveldi?
Fari her at loyva mær at taka burturúr stevnumiðum floksins okkara fiskivinnupolitikk, so til ber at samanbera, um vit eru á teimum leiðum, ið flokkurin hevur lagt.
Fiskivinnupolitikkur floksins hevur sum høvuðsmál, at ríkidømið í havinum verður umsitið burðardygt sum varandi grundarlag undir føroyska búskapinum og til frama fyri alla føroysku tjóðina. Alt tilfeingið er ómissandi ogn Føroya fólks, og tryggjast skulu javnbjóðis kappingarmøguleikar hjá fólki kring landið og størst møguligt og varandi avkast til vinnu, manningar og samfelagið alt.
Tjóðveldi vil:
Ogn Føroya fólks
- Ognarrætturin hjá Føroya fólki til livandi tilfeingið í havinum verður tryggjaður í grundlóg og í allari lóggávu og umsiting um fiskivinnuna.
- Útlendskur ognarskapur eigur ongan rætt í føroyska veiðiliðnum. Bert fyritøkur og einstaklingar, ið hava heimsstað í Føroyum og eru fult skattskyldug í Føroyum, kunnu taka lut og bjóða seg fram at gaggnýta føroysk fiskirættindi.
Lívfrøðilig burðardygd:
- Lívfrøðiliga burðardygg stovnsrøkt verður tryggjað við at fylgja vísindaligum tilmælum, ið skulu verða lagað til tær reguleringsskipanir, sum eru í gildi, og sum skulu byggjast á fremstu vísindaligu royndir, gransking og neyva innsavning av vitan og royndum hjá teimum, ið hava rikið og reka vinnu.
- Føroyar skulu sum miðdepil í Norðuratlantshavi vera fremstar at savna, gera royndir og skjalprógva alla vitan um livandi tilfeingið í havinum, vistfrøðiligu skipanina og havumhvørvið. Havstovan fær allar neyðugar umstøður til at røkja sítt arbeiði til fulnar, og nýtt havrannsóknarskip verður bygt beinanvegin.
- Økisfriðingar, friðingar av leiðum í gýtingartíðini og friðingar av ungfiskaleiðum verða staðfestar í lóg.
Javnbjóðis møguleikar at bjóða seg fram at reka vinnu:
- Farið verður frá politiskari útluting av fiskirættindum, ið síðan verða keypt og seld á privata marknaðinum, til eina almenna marknaðarskipan, har veiðirættindi, tvs. fiskidagar og kvotur, verða alment boðin út sum brúksloyvi í ávísa tíð á einum gjøgnumskygdum marknaði.
- Tá ið tíðarskeiðið til brúksloyvið er av, fella rættindini aftur til landið, sum kann bjóða tey út aftur á almenna marknaðinum.
- Brúksskylda er tengd at øllum veiðirættindum. Ónýtt veiðirættindi fella aftur til landið, og ongin kann selja veiðirættindi sum privata ogn.
- Ein skiftisskipan eins og royndarskipanir verða gjørdar í samráði við vinnuna.
- Ein marknaðarskipað fiskivinna skal tryggja javnar møguleikar at bjóða seg fram hjá teimum, ið vilja reka vinnu her í landinum, at kapping verður um at fáa sum mest burtur úr hvørjum kilo, og at tilfeingisrentan ikki gerst spekulasjónsvirði, men kemur øllum samfelagnum til góðar.
- Ein “antitrust”-lóggáva verður samtykt, soleiðis at ongin einstaklingur, felag ella samtak kunnu hava brúksrætt til meira enn ávísan part av fiskivinnutilfeinginum í teimum ávísu veiðibólkunum.
- Atgongdin til tilfeingið skal skipast innan karmar, sum tryggja, at grundarlag er fyri fjølbroyttum veiðihættum og fyri at endurnýggja og nútímansgera heimaflotan og fiskiflotan annars.
Virðisøking og marknaðarføring:
- Knýtt at brúksrættinum eru krøv um, at alt fiskatilfeingið skal førast til lands og gagnnýtast.
- Allur fiskur, ið føroysk veiðirættindi fáa til høldar, skal bjóðast út og verða atkomiligur hjá føroyskum virkjum.
- Størri virðisøking av fiskatilfeinginum skal fremjast, og stuðlast skal undir munandi meira gransking innan tilfeingisvinnurnar.
- Ein alment góðkend vrakaraskipan/góðskueftirlit verður skipað í samráð við vinnuna, sum váttar dygd og góðsku mótvegis marknaðinum.
- Fiskivinna á sjógvi og landi eiga saman við atknýttum vinnum at ganga saman í samstarv í sjóvinnutyssi, har øll vinna og stovnar, sum hava við sjógvin at gera, samstarva um átøk at gera føroysku fiskivinnuna væl skipaða, at styrkja sølulið og marknaðarføring og at tryggja váttanir fyri burðardygga veiði.
Sosial burðardygd:
- Við lóg verður staðfest, at øll, ið reka vinnu við føroyskum fiskiloyvi og fiskirættindum, skulu fylgja sáttmálum hjá føroyskum manningarfeløgum.
- Útróðrarvinnan skal hava serliga skipan og góðar umstøður at virka og mennast kring allar Føroyar. Serlig atlit verða tikin til útróðrarrvirksemi, har eigarar liva av útróðri burturav.
Endi
Fátæka land:
ognir man havið tær bjóða,
tú eigur systrina góða;
havgyrda land!
Ríkt er títt hav,
gevur tær treysti og megi,
veldur tær sorgir og gleði;
fongríka hav!
Tá ið Rasmus Effersøe yrkti hesi orð í 1893 mundi hann neyvan grunað, hvussu stórt sannleiksvirði tey síðani hava havt fyri tjóð okkara – og teir møguleikar, sum vit í dag eiga.
Havið hevur givið okkum møguleikan – við dugnaligum fólki, ið hava havt treysti og megi – at lyft okkum úr fátækradømi sum tjóð. Havið hevur verið fongríkt. Og havið hevur volt okkum sorgir og gleði.
Hav okkara er ein slík stórfingin ogn, at tað kann gerast grundarlag undir góðum og ríkum lívi hjá okkum øllum og hjá ókomnum ættarliðum í Føroyum. Og at byggja land og samfelag og mentan, ið stendur á egnum beinum og samstarvar millum heimsins tjóðir.
Við hesum orðum fari eg at ynskja okkum øllum eitt gott og gevandi floksting.


text:
28. mars 2017Nr. 26
Kunngerð um fiskiskapin eftir botnfiski, rækjum og krabba við fiskiførum undir føroyskum flaggi í grønlendskum sjógvi í 2017
Við heimild í § 9, stk. 1, nr. 2, 4 og 15, § 9, stk. 4, § 26, stk. 1 og 3, § 32, stk. 1, og § 40, stk. 2 og 3 í løgtingslóg nr. 28 frá 10. mars 1994 um vinnuligan fiskiskap, sum broytt við løgtingslóg nr. 50 frá 20. mai 1996, løgtingslóg nr. 84 frá 6. juni 1997, løgtingslóg nr. 69 frá 18. august 1998, løgtingslóg nr. 11 frá 26. februar 2010 og løgtingslóg nr. 107 frá 3. november 2016, verður ásett:
§ 1. Kunngerðin fevnir um fiskiskap við fiskiførum undir føroyskum flaggi eftir botnfiski, rækjum og krabba í fiskiveiðiumveldinum hjá Grønlandi í 2017 sambært fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Grønland og fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Evropeiska Samveldið.
Toskur, svartkalvi og brosma í Eysturgrønlandi
§ 2. Sambært fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Grønland kunnu fiskifør undir føroyskum flaggi í 2017 fiska 350 tons av toski, 325 tons av svartkalva og 100 tons av brosmu í Eysturgrønlandi.
Stk. 2. Av kvotunum, sambært stk. 1, verða 345 tons av toski, 8 tons av svartkalva og 100 tons av brosmu latin til veiðu við línu, og 5 tons av toski og 317 tons av svartkalva latin til veiðu við troli. Kvoturnar verða latnar fiskiførum sum felags árskvota. Beinleiðis fiskiskapur eftir toski er loyvdur frá 1. juni 2017.
Stk. 3. Fiskiloyvi at fiska sambært stk. 1 og 2 verða latin eigarum av upp til trimum fiskiførum undir føroyskum flaggi, ella fiskiførum, veiðiloyvið er flutt á, sum hava fiskiloyvi til botnfisk í føroyskum sjógvi, og sum í tíðarskeiðinum 2012-2016 hava fiskað mest av botnfiskakvotunum í Eysturgrønlandi sambært fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Grønland.
Stk. 4. Eru útlit fyri, at rættindini sambært stk. 1 og 2 ikki verða fullnýtt, kann Vørn, eftir 1. september 2017, lata øðrum fiskiførum fiskiloyvi. Tá avgerð verður tikin um hetta, kann Vørn gera undantak frá avmarkingunum um veiðihátt í stk. 2 og treytunum í stk. 3, og skal í viðgerðini leggja dent á, at føroysku rættindini sambært stk. 1 mest møguligt verða gagnnýtt, herundir, at útlit eru fyri, at umsøkjari fer til fiskiskap í Grønlandi í 2017.
Stk. 5. Vørn skal alment boða frá, tá søkjast kann um fiskiloyvi sambært stk. 4.
Toskur og brosma í Eysturgrønlandi
§ 3. Sambært fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Grønland kunnu fiskifør undir føroyskum flaggi í 2017 fiska 875 tons av toski og 375 tons av brosmu í Eysturgrønlandi.
Stk. 2. Kvoturnar, sambært stk. 1, verða latnar línuskipum í bólki 3, sambært § 28 í løgtingslógini, sum felags árskvota, sum kann fiskast eftir 1. juni 2017.
Stk. 3. Fiskiloyvi at fiska sambært stk. 2 verða latin eigarum av línuskipum í bólki 3, sambært § 28, stk. 1 í løgtingslógini, tó so, at í mesta lagi seks skip kunnu vera til fiskiskap í senn. Skrivlig umsókn um fiskiloyvi skal vera Vørn í hendi í seinasta lagi 1. mai 2017, klokkan 12.00. Í umsóknini skal tilskilast, hvat fyri tíðarskeið, sambært stk. 4, skipið ynskir at fara til fiskiskap.
Stk. 4. Um fleiri enn 6 umsóknir eru til kvoturnar sambært stk. 2, verður fiskiskapurin skipaður í tíðarskeiðum á 3 vikur við í mesta lagi 6 skipum í hvørjum tíðarskeiði. Fyrsta tíðarskeiðið byrjar 1. juni 2017.
Stk. 5. Eru fleiri enn seks umsóknir, ið ynskja at sleppa til fiskiskap sama tíðarskeið, verður lutakast um, hvørji sleppa til fiskiskap hetta tíðarskeiðið. Umsøkjari, sum ikki fær lut, verður fluttur til tíðarskeið, har pláss er. Eru fleiri umsøkjarar til sama tíðarskeið, ið ikki fáa lut, og sum ynskja annað tíðarskeið, har pláss er, verður aftur lutakast um, hvør umsøkjari fær atgongd til tíðarskeiðið, um tað ikki eru nóg nógv pláss tøk.
Stk. 6. Felagskvotan fyri hvørt tíðarskeið, sambært stk. 4, verður ásett sum kvoturnar sambært stk. 2 falda við einum brotparti, har teljarin er tal av umsóknum til hetta tíðarskeið, tó í mesta lagi 6, og nevnarin ásettur sum samlaða talið av umsóknum sambært stk. 4. Møguligt avlop, ella ov nógv fiskað í fyrra tíðarskeiði, verður lagt afturat ella drigið frá felags kvotunum.
Stk. 7. Eftir umsókn kann Vørn játta eigara av fiskifari, sum hevur tilsøgn um at fáa fiskiloyvi ávíst tíðarskeið sambært stk. 4, at byrja fiskiskap í øðrum tíðarskeiði, treytað av, at eigarar av fiskifari, sum eisini hava tilsøgn um at byrja í upprunaliga tíðarskeiðinum, loyva hesum, og at talið av fiskiførum í øðrum tíðarskeiði ikki fer upp um 6. Fiskifarið kann í mesta lagi vera til fiskiskap í 3 vikur, roknað frá tí, at farið verður til fiskiskap.
Stk. 8. Veiðan hjá fiskifari, sum sambært stk. 7 fer til fiskiskap annað tíðarskeið enn upprunaliga tillutað, verður roknað av kvotuni, sum er sett av til tíðarskeiðið, sum fiskifarið upprunaliga fekk tilsøgn um at fara til fiskiskap í.
Stk. 9. Eru útlit fyri, at felagskvoturnar í stk. 2 ikki verða fullnýttar, kann Vørn, eftir 1. september 2017, gera av at lata fiskiloyvi til onnur fiskifør í bólki 3, sambært § 28, stk. 1 í løgtingslógini, at fiska av felagskvotunum. Vørn skal alment boða frá hesi avgerð, og tá søkjast kann um fiskiloyvi. Eru fleiri enn seks umsóknir, verður avgerð, um hvørji skip kunnu sleppa til fiskiskap, tikin við lutakasti.
Svartkalvi í Vesturgrønlandi
§ 4. Sambært fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Grønland kunnu fiskifør undir føroyskum flaggi í 2017 fiska 100 tons av svartkalva í Vesturgrønlandi.
Stk. 2. Fiskiloyvi at fiska av kvotuni sambært stk. 1 verður latið eigara av fiskifari undir føroyskum flaggi, ella fiskifari, veiðiloyvið er flutt á, sum hevur fiskað svartkalva í Vesturgrønlandi sambært fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Grønland í tíðarskeiðinum 2012-2016. Rættindi at fiska í Vesturgrønlandi verða latin fiskiførum sum felags árskvota.
Stk. 3. Eru útlit fyri, at rættindini sambært stk. 1 ikki verða fullnýtt, kann Vørn, eftir 1. september 2017, lata øðrum fiskiførum fiskiloyvi. Tá avgerð verður tikin um hetta, kann Vørn gera undantak frá treytunum í stk. 2, og skal í viðgerðini leggja dent á, at føroysku rættindini sambært stk. 1 mest møguligt verða gagnnýtt, herundir, at útlit eru fyri, at umsøkjari fer til fiskiskap í Grønlandi í 2017.
Stk. 4. Vørn skal alment boða frá, tá søkjast kann um fiskiloyvi sambært stk. 3.
Svartkalvi og kongafiskur í Eysturgrønlandi
§ 5. Sambært fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Evropeiska Samveldið kunnu fiskifør undir føroyskum flaggi í 2017 fiska 110 tons av svartkalva og 50 tons av kongafiski í Eysturgrønlandi.
Stk. 2. Fiskiloyvi til at fiska av kvotunum sambært stk. 1 verður latið eigarum av fiskiførum undir føroyskum flaggi, ella fiskifari, veiðiloyvið er flutt á, sum undanfarin ár hevur havt rætt at fiska av kvotunum. Rættindini verða latin fiskiførum sum egin árskvota.
Stk. 3. Kongafiskakvotan, sambært stk. 1, kann bert fiskast við uppsjóvartroli.
Rækjur
§ 6. Sambært fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Evropeiska Samveldið kunnu fiskifør undir føroyskum flaggi í 2017 fiska 1.250 tons av rækjum í Eysturgrønlandi.
Stk. 2. Fiskiloyvi til veiðu sambært stk. 1 verða latin rækjuskipum, t.e. fiskiførum undir føroyskum flaggi, sum í 2016 høvdu fiskiloyvi, sambært § 5, stk. 4, 1. pkt. í løgtingslógini, at fiska rækjur í grønlendskum sjógvi. Rættindini verða latin fiskiførum sum egin árskvota.
Krabbi
§ 7. Sambært fiskiveiðiavtaluni millum Føroyar og Grønland kunnu fiskifør undir føroyskum flaggi í 2017 royndarfiska eftir krabba í Eysturgrønlandi. Samlaða veiðan av krabba kann í mesta lagi vera 500 tons.
Stk. 2. Fiskiloyvi, sambært stk. 1, verður latið fiskiførum undir føroyskum flaggi, sambært § 5, stk. 4, 1. pkt. og § 5, stk. 4, 3. pkt. í løgtingslógini. Treyt er, at fiskifarið er útgjørt at fiska, hagreiða og frysta veiðuna.
Fiskileiðir fyri tosk
§ 8. Toskakvoturnar, sambært § 2, stk. 2 og § 3, stk. 2, kunnu fiskast á hesum leiðum í fiskiveiðiumveldinum hjá Grønlandi:
1) NAFO 1F og ICES XIV, t.e. vestan fyri 44°00’V og sunnan fyri 60°45’N, og eystan fyri 44°00’V og sunnan fyri 62°30’N.
2) ICES XIV, t.e. norðan fyri 62°30’N.
Treytir um avreiðing
§ 9. Øll veiða av toski og brosmu, sambært §§ 2-3, skal landast um eina innvigingarskipan í Føroyum, sum er góðkend av Vørn.
Stk. 2. Fyrsta søla av veiðuni, sambært stk. 1, skal fara fram í Føroyum. Verður veiða útflutt óvirkað, skal útflytarin skjalprógva, at fiskurin er boðin út um uppboðssølu eftir reglunum í kunngerð um almenna uppboðssølu av fiski.
Stk. 3. Hóast ásetingina í stk. 1 og 2 er loyvt fiskifari, við fiskiloyvi at fiska av kvotum sambært §§ 2-3, at avreiða uttanlands upp til 25% av samlaðu veiðuni av toski og brosmu hjá tí einstaka fiskifarinum, gjørd upp 4. hvønn mánað. Tá avreitt verður uttanlands, skal øll veiðan um eina innvigingarskipan, sum er góðkend av Vørn.
Stk. 4. Vørn førir yvirlit yvir allar avreiðingar uttanlands av veiðu av kvotum av toski og brosmu, sambært §§ 2-3, fyri hvørt fiskifarið sær. Gjørt verður upp 4. hvønn mánað, fyrstu ferð frá 1. juni til 31. august 2017.
Stk. 5. Hóast ásetingina í stk. 1 kann veiða av kvotum av toski og brosmu, sambært §§ 2-3, verða landað uttanlands, um veiðan verður flutt óvirkað til Føroyar, og fyrsta søla av veiðuni fer fram í Føroyum. Verður veiða útflutt óvirkað úr Føroyum, skal útflytarin skjalprógva, at fiskurin er boðin út um uppboðssølu eftir reglunum í kunngerð um almenna uppboðssølu av fiski. Tá landað verður uttanlands, skal øll veiðan um eina innvigingarskipan, sum er góðkend av Vørn.
Fiskiloyvi
§ 10. Fiskiskapur í grønlendskum sjógvi, sambært hesi kunngerð, kann bert fara fram við fiskiførum, sum eftir skrivligari umsókn hava fingið fiskiloyvi frá Vørn til slíkan fiskiskap.
Stk. 2. Fiskifør undir føroyskum flaggi kunnu bert byrja fiskiskap í grønlendskum sjógvi, um Vørn hevur váttað, at tey eru á lista yvir fiskifør, sum Grønland hevur givið loyvi at fiska í teirra sjóøki.
§ 11. Skiparin skal fylgja teimum treytum, sum galda fyri veiði í grønlendskum sjógvi.
Sýni
§ 12. Fiskifør, ið fiska sambært hesi kunngerð, kunnu verða áløgd at taka sýni av veiðuni.
§ 13. Fiskifør, ið fiska sambært hesi kunngerð, kunnu verða áløgd at gera kanningar av veiðuni, herundir av stødd, vekt og dygd.
Fráboðanir
§ 14. Fiskifør, sum veiða í grønlendskum sjógvi sambært hesi kunngerð, skulu senda hesar fráboðanir til Vørn samsvarandi skjali 1:
1) Fráboðan um, at fiskiskapur byrjar. Fráboðanin skal sendast, í fyrsta lagi 12 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið kemur inn í fiskiveiðiumveldið hjá Grønlandi.
2) Veiðifráboðan hvønn dag. Veiðifráboðanin um veiðu undanfarna samdøgur skal vera send, tá fiskiskapur fyri dagin er liðugur og í seinasta lagi kl. 12 UTC dagin eftir. Fráboðanin skal sendast, sjálvt um eingin veiða er fingin.
3) Fráboðan um, at fiskiskapur endar. Fráboðanin skal sendast, í fyrsta lagi 8 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið fer úr fiskiveiðiumveldi Grønlands.
Stk. 2. Fiskifør skulu somuleiðis senda grønlendskum myndugleikum fráboðanir samsvarandi teimum reglum, sum galda fyri fiskiskap í fiskiveiðiumveldinum hjá Grønlandi.
Revsing
§ 15. Brot á § 9, stk. 1 og 2 og §§ 10 og 14 verða revsað við sekt, er ikki harðari revsing ásett eftir aðrari lóg. Á sama hátt verður revsaður tann, sum ikki fylgir boðum sambært §§ 12 ella 13.
Stk. 2. Er brot framt av partafelag, smápartafelag, lutafelag ella líknandi, kann felagið sum slíkt verða revsað við sekt.
Stk. 3. Sambært § 45, stk. 1 í løgtingslógini kann Vørn beinanvegin taka inn fiskiloyvið, um skiparin á fiskifarinum er skuldsettur fyri brot á reglurnar í hesi kunngerð, um fiskifarið hevur fiskað meir enn tí er loyvt sambært fiskiloyvi ella sambært hesi kunngerð, ella um fiskifarið ikki hevur hildið seg til treytir, ásettar í fiskiloyvinum latið sambært § 10 í hesi kunngerð. Fiskiloyvið kann verða tikið aftur upp til 4 vikur hvørja ferð.
Gildistíð
§ 16. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd og fer úr gildi 31. desember 2017.
Fiskimálaráðið, 28. mars 2017
Høgni Hoydal (sign.)
landsstýrismaður
/ Rógvi Reinert (sign.)
Skjal 1
Fráboðanir til Vørn
Niðanfyri standandi fráboðanir skulu sendast Vørn í XML sniði umvegis heimasíðuna www.vorn.fo, undir “talgild móttøka”. Fráboðanir kunnu eisini sendast umvegis heimasíðuna, www.vorn.fo, undir “fráboðanir”.
1) COE - Fráboðan um, at fiskiskapur byrjar. Skal sendast, í fyrsta lagi 12 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið kemur inn í fiskiveiðiumveldið hjá Grønlandi.
Fráboðanin skal hava fylgjandi tekst:
2) CAT – Veiðifráboðan hvønn dag. Fráboðanin um veiðu undanfarna samdøgur skal sendast, tá fiskiskapur fyri dagin er liðugur, og í seinasta lagi kl. 12 UTC dagin eftir. Fráboðan skal sendast, sjálvt um eingin veiða er fingin.
Fráboðanin skal hava fylgjandi tekst:
3) COX – Fráboðan um, at fiskiskapur endar. Skal sendast, í fyrsta lagi 8 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið fer úr fiskiveiðiumveldi Grønlands.
Fráboðanin skal hava fylgjandi tekst:


text:
Kendi føroyski kokkurin Leif Sørensen hevur sett saman eina matskrá við fimm føroyskum rættum í nýggjum hami til matstovuna Insanetorium.
Toskurin skal ikki longur langtíðarbaða í kókandi vatni, laksurin verður klæddur í grønt, og ræsti fiskurin verður endurføddur í einari risotto, verður sagt í tíðindaskrivi um matstovuna.
Insanetorium verður eitt stað, har tað skal vera stuttligt, lekkurt og ódýrt at eta góðan føroyskan mat. Karmarnir verða óformligir og hugnaligir, og maturin einfalt borðreiddur. Afturvið matinum kann ein vín- ella djússkrá veljast afturat.
Meira kann lesast um tiltakið á facebook
Matstovan verður opin ávísir dagar í tíðarskeiðnum 30. juni – 6. august


text:
Hóast veðrið vórðu heitu pottanir á sandinum væl vitjaðir í morgun, men festivaløkið bleiv heldur tómligt aftaná at teir máttu steingja vegna áarføri.
Ringa veðrið hevur eisini ávirkað nógvu keypsbásanir á økinum, ið eisini hava verið stongdir vegna veður. Ein básur er í hvussu so er opin. Væl brynjaður til ringa veðrið stendur Navia básurin við bundum troyggjum, gummistyvlum og øðrum, ið óivað kemur væl við hjá einum karmraktum festivalgesti.
- Festivalmótin er blivin til ullintartroyggur og klæðir, ið hóska til veðurlagið, so har passa vit væl inn. Afturat tí so standa vit eisini fyri G! troyggjuni, sigur ein væl ílatin Óli Kristian á Torkilsheyggi, sum stendur fyri Navia.
- Tað ræður um at fyrireika seg. Vit vistu, at ein av døgunum fór at verða ringur, men vit vistu bara ikki hvør. So vit fyrireikaðu okkum væl við góðum tjaldi og settu upp, so ættin ikki stóð beint inn á inngongina til básin.
Ikki fleiri framførslur verða á sandinum í dag vegna veður. Songhoy Blues og Steve n' Seagulls, sum skuldu spæla á sandinum, eru flutt niðan á spæliplássið, og Eivør, sum skuldi spæla í dag, er flutt til í morgin.