text:
Í dag kom Hanus G. Johansen inn á skrivstovuna við nýggju fløguni í hondini. Gerð so væl! Lurta eftir henni og eg hevði verið fegin, um tú ummældi hana.
Setti meg at lurta aftaná Dag og Viku og eri púra burtur í henni, nýggju fløguni Á fold eru túsund gudar. Afturvið læs eg góðu orðini hjá Theodor Olsen, presti, um hin tvíoygda Poul F, sum eins og undirspælið bæði er hvast og kínandi.
Í annaðkvøld verður fløguaktuelli Hanus at hoyra í Sumba, har yrkjarin Poul F. Joensen (1898-1970) vaks upp. Hanus sigur, at síðani sjeytiárini hava søvnini sjáldan verið meir enn armslongd burturi og nógvar av yrkingunum eru prentaðar inn í sálina.
Fløgan, ið Mikael Blak hevur framleitt og Jónas Bloch og Theodor Kapnas hava tikið upp og ljóðblandað, telur ellivu tekstir hjá Poul F, sum Hanus hevur sett lag til. Átta uppruna tekstir og tríggjar týðingar eftir skotska Robert Burns, svenska Gustav Fröding og týska Georg Friedrich Daumer.
Ljóðmyndin byggir á landslagið hjá Mikael Blak, sum vit hoyrdu á Hørpuspælaranum fyri tveimum árum síðani, har sangirnir komu krúpandi, spakuliga og deyðsmerktir, og so kasta teir seg bráddliga á hin bógvin, harðliga lívsjáttandi, ja beint fram eksalteraðir. Uppvið øllum hongur Poul F, eina løtu lágmælt ástarbundin, so tíðin stendur still, næstu løtu ertandi komiskur, so tú liggur í skelliláturi.
Fyrsti sangur Bergtikin er at hoyra í Útvarpinum í hesum døgum. Hetta er ein av vøkru ástaryrkingum Poul F’s. Aftast í ljóðmyndini er piprandi hjartaslátturin, bassurin hjá Mikael Blak, fremri er brúsandi urgan hjá Magnusi, síðani twang swingandi el gittarin hjá Benjamin, ið far meg at hugsa um Rasmus, Marvin, Atkins og Knopfler alt í einum, og so trumman, nýggjasta ljóðføri hjá Hanusi. Sum nakað heilt nýtt er eydnast at brúka trummu aftur við einum inniligum Hanusi. Tað er amerikumaðurin Derek Murphy, ið hóvliga slær á trummu, uttan at smildra ljóðmyndina, sum á hesum fyrsta sangi er spent upp fyri okkum í øllum litum Hanusar. Bravo!
Annar sangur er Trúnaðardungin við dukandi óljóðsgittara fremst fyri, sum var tað Velvet Underground í garasjuni hjá Morrison í Belfast í 64, men tó á palli eitt leygarkvøld millum túrarnar í Klaksvík, har hvassi Dave Edmunds gittarin hjá Peturi Hans Poulsen í Opus hoyrist eina evarska løtu í Djórayndinum hjá Glerfoss. Og so kemur rullandi jazzpiano hjá Magnusi inn í ljóðmyndina og við fullfeitum elbassi verða vit førd inn um dyrnar í Perluni, har Mass Ingi og teir diskutera Pastorius undir lágum lofti. Føroyskur rokkur right on, tá hann er bestur. Hetta er Gloria á føroyskum. Ein nýklassikari.
Triði sangur er hin snøggi Slanguhalin, ein týðing hjá Poul F eftir týska Daumer, sum segðist hava Kaspar Hauser sum næming millum heims og heljar. Hetta er strammasta og best avmálda kompositión á fløguni. Eitt djevulskt meistaraverk í tveir og hálvan minutt.
Fjórði sangur er skemtivísan um Óla á Hólalagi Ein sorgarsøga við sangaranum í miðdeplinum, meðan undirspælið tekur mandolinina fram, kínandi trummur, stevbassur og eitt lætt piano rullar inn og út og at enda tekur samanum. Hetta er framúr ljóðarbeiði við einum fantastiskum enterteynara, performaranum Hanusi mitt fyri. Hetta er bara so leikandi lætt. Eitt jazz combo við einu írskum farra, kanska Chieftains tá teir vóru best.
Fimti sangur gevur fløguni navn, Á fold eru túsund gudar. Fyrst ein lestur, sum Hanus dugir so væl, intenst nærverandi, og so rútmiskt spæl fyri Eros, næstan sum Kim Larsen umborð á Jútlandiu, lætt leikandi, við brúsandi urgu og elgittara fremst í myndini.
Sætti sangur er einfalda ástarvísan Til hina einastu. Stig fyri stig ganga vit við Hanusi sum ferðaleiðara inn í trý ørindi hjá Poul F í tríggjar minuttir. Klassiskt.
Sjeyndi sangur Mín Stella er aftur hin siðbundni Poul F, so sum vit fyrr hava hoyrt Hanus tulka hann og hansara tekstir. Men so kaga bæði banjo og mandolin hjá Benjamin fram og lyfta sangin upp í loft, har hann sveimar í ring, júst so sum enterteynarin og showmaðurin Hanus dugir sum eingin annar.
Áttandi sangur byrjar við kontantum samanspæli, har piano, urga og akkustiskur gittari eru fremst. Heitið er Í iva, sum er týðing eftir svenska Gustav Fröding. Rættuliga siðbundin fólkavísa, í støðum meinlík Gluggamynd hjá Glataðu Spælimonnunum í 1983, men framborin so ektað og sjáldsamt av Hanusi, at hann ber øllum showinum og vevur fram eina egna og nýggja ljóðmynd við sarkastiskum innihaldi.
Níggjundi sangur er aftur ein djevulsk skemtivísa, hesuferð um Jens Jógvansson, upprunaliga eftir Robert Burns. Her flippar Hanus heilt út og er aftur rokkarin í 60’unum, nett sum í øðrum sangi í hesi røð. Satt at siga dámar mær best tá Hanus larmar og sleppur øllum bindingum, uttan at tað gongur út yvir orðini, sum verða framborin so týðuliga, sum vóru vit til ræddarvenjing. Og so er aftur larmur, enntá við einum fagnaðarrópi. Frálíkt.
Tíggjundi sangur er ein vøkuvísa, øvut av eini vøgguvísu, við heitinum Til mína. Vøkur vísa um deyðans bróður, svøvnin, bygd upp stig fyri stig, so sum vit kenna Hanus frá fyrr. Stillisliga leggjast ljóðførini afturat og nákvæma røddin stýrir og fevnir øllum. Inniligt.
Ellinti og seinasti sangur er Gloym meg ikki, men hav meg í huga. Við minimoog og sitrandi gittarspælinum, sum er floymandi eyðkennið hjá Benjamin, har tað vellir úr hvørjum streingi, hægri og hægri, til liðugt er. Punktum. Ein klassikari er komin at enda.
Í næstu viku byrja útgávukonsertir norðanfjørðs, fyrst í Mentanarhúsinum í Fuglafirði 30. november kl 20:00. Frá Sumba til Fuglafjørð er tað hugvekjandi at leggja sær í geyma, at Poul F og Victor Danielsen báðir hava gingið á Læraraskúla um sama mundið. Victor, sum var føddur 28. mars í 1894, tók læraraprógv tjúgu ára gamal í 1914, og Pól F, sum var føddur 18. november 1898, tók læraraprógv bara átjan ára gamal í 1917. Tá Victor andaðist í 1961 heilsaði Poul F honum m.a. við hesum orðum:
Vit lærdu báðir til sama starv,
men báðir slitu vit tjóðrið,
tó atvoldin tín var mótvegis mín,
og við hvør sínum fari vit fóru
Eg virði teg hátt, tú ein stríðsmaður var,
sum gav alt fyri hugsjónir tínar,
eg fati teg væl, tó eitt bládýpi var,
millum hugmyndir mínar og tínar
Fyri tveimum árum síðani, 9. desember 2010, var eg til konsert við Hanusi G. Johansen og skrivaði sama kvøld soleiðis á blogginum:
Patriarkurin
Á blogginum um dagarnar nevndi eg Martin Joensen plátumeistaran. Skal eitt einstakt heiti heftast á Hanus G. Johansen, so er tað patriarkurin. Hanus er ein patriarkur, ikki bara í útsjónd og pallstíli, men eisini tá hann tónsetur Pól F., og speglar hansara skaldskap, ið streymar til okkara - hástemtur, og í glógvandi løtum nøtrandi djevulskur, afturvið vælskipaðum smátónum, onkuntíð sum Cohen, onkuntíð sum Pink Floyd, onkuntíð sum ein hamrandi Leon Russel og at enda við eini gittarsymfoni, sum var tað Grieg uppá speed. Men mest sum Hanus, patriarkurin, ið syngur Pól F.
Sangskráin var úr nýggju fløguni, Hørpuspælarin, ið kom út 18. november, sum er føðingardagur hjá Pól F. Mikael Blak hevur framleitt og Jónas Bloch Danielsen tikið upp og ljóðblandað.
Tað var ein fragd at hoyra fylgispælið, sum lukkutíð var uttan trummur. Lætt og vælskipað, við smámunum, sum gjørdu tey í støðum drúgvu og fábroyttu løgini illustrativ og sterk, uttan at vera petti ágangandi. Bara málandi, við øllum litum og brøgdum.
Magnus Johannesen spældi á flygul, Kim Hansen á orgul og mellotron, Mikael Blak á el- og kontrabass og Benjamin Petersen á akustiskan og elektriskan gittar. Og so gingu teir til og frá ymsum ljómborðum, sálmasúkklu, sum er gamaldags traðkiorgul, mini-moog, mellotron og vibrafon. "Teir spæla uppá allan fana," segði hin burleski Hanus, meðan Benjamin gekk allan pallin runt frá gittar til vibrafon. Og tað var ikki endi á smáu litbrøgdunum í skiftandi ljóðmyndunum.
Og brátt var løtan farin. “Nú hava vit spælt allar sangirnar á fløguni,” segði Hanus, uttan at eg hevði kvett eftir klokkuni. Tað er ikki hent áður. Og so komu eykaløg og áhoyrara vildu hoyra enn meir. Og tað fingu vit. Ein seinasta heilagaðan sang frá einsamalla patriarkinum í sakralum ljósi frá Zachariasi og ljóðblandi frá Jónasi.
Ein av bestu konsertum í Norðurlandahúsinum í áratíggju. Farið og lurtið eftir patriarkinum innan ov seint er.


c: text/html

text:
10. PARTUR
Hvussu finnur tú ta sonnu trúnna?
1. Er bert ein sonn trúgv?
Jesus lærdi sínar lærisveinar eina trúgv, ta sonnu trúnna. Hon er sum ein vegur, ið førir til ævigt lív, og Jesus segði, at „tey eru fá, sum finna hann“. (Matteus 7:14) Gud góðkennir bert tilbiðing, sum er grundað á hansara orð, Bíbliuna. Øll sonn kristin eru sameind í somu trúgv. — Les Jóhannes 4:23, 24; 14:6; Efesusbrævið 4:4, 5.
2. Hvat segði Jesus um følsk kristin?
Jesus ávaraði um, at falskir profetar skuldu reingja kristnu trúnna. Uttaná kunnu teir tykjast at vera sannir kristnir lærisveinar, og kirkjurnar hjá teimum halda eisini uppá, at tær fylgja Kristusi. Men tað ber til hjá tær at síggja mun á sonnum og følskum kristnum. Hvussu? Sonn kristin eru eyðkend fyri at hava góðan atburð og góðar eginleikar. Tað er bert sanna trúgvin, sum alir fram sonn kristin. — Les Matteus 7:13-23.
3. Hvussu kanst tú vita, hvørji tey sonnu kristnu eru?
Hugsa um hesi fimm eyðkenni:
Sonn kristin viðurkenna Bíbliuna sum Guds orð. Tey leggja seg eftir at liva eftir meginreglunum í Bíbliuni. Munur er altso á sonnu trúnni og átrúnaði, sum menniskju hava funnið uppá. (Matteus 15:7-9) Sonn kristin prædika ikki eitt og gera nakað annað. — Les Jóhannes 17:17; 2 Timoteus 3:16, 17.
Jesu sonnu lærisveinar brúka og æra Guds navn, Jehova. Jesus ærdi Guds navn og kunngjørdi tað. Hann hjálpti fólki at kenna Gud og lærdi tey at biðja um, at Guds navn skal verða halgað. (Matteus 6:9) Hvør trúarbólkur kunnger Guds navn, har sum tú býrt? — Les Jóhannes 17:26; Rómbrævið 10:13, 14.
Sonn kristin boða um Guds ríki. Gud sendi Jesus niður á jørðina at boða tey góðu tíðindini um Ríkið, sum er einasta vónin hjá mannaættini. Jesus helt fram at tosa um Guds ríki líka til tann dagin, hann doyði. (Lukas 4:43; 8:1; 23:42, 43) Hann segði, at hansara lærisveinar skuldu boða um tað. Um onkur kemur til tín at tosa um Guds ríki, hvønn trúarbólk heldur tú so, hann hoyrir til? — Les Matteus 24:14.
Jesu lærisveinar eru ikki ein partur av hesum ónda heimi. Tú kennir teir aftur, tí teir ikki taka lut í politikki ella leggja seg út í ymisk stríð. (Jóhannes 17:16; 18:36) Teir taka heldur ikki eftir skaðiliga atburðinum og hugburðinum í heiminum. — Les Jákup 4:4.
Sonn kristin hava ein einastandandi kærleika sínámillum. Guds orð lærir tey at virða øll fólkasløg. Hóast falskur átrúnaður ofta hevur veitt kríggjum dyggan stuðul, nokta sonn kristin at gera tað. (Mika 4:1-3) Sonn kristin eru ósjálvsøkin og nýta heldur sína tíð og orku til at hjálpa og uppbyggja onnur. — Les Jóhannes 13:34, 35; 1 Jóhannes 4:20.
4. Dugir tú at síggja, hvør trúgv er hin sanna?
Hvat trúarsamfelag grundar alla sína læru á Guds orð, brúkar Guds navn og kunnger, at Guds ríki er einasta vónin hjá mannaættini? Hvør bólkur av menniskjum vísir næstakærleika og tekur ikki lut í kríggi? Hvat heldur tú? — Les 1 Jóhannes 3:10-12.
LÆR MEIRA
Tilbiðingin, sum Gud góðkennir
Kanna seks serlig eyðkenni hjá teimum, sum liva eftir sonnu trúnni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sun Yat-sen
Sun Yat-sen (孫逸仙 kantonesiskt; upprunaliga nevndur Sun Wen (孫文); 12. november 1866 – 12. mars 1925) var ein kinesiskur revolutionerur og politiskur leiðari, sum ofta verður umrøddur sum "Faðirin hjá tí nýmótans Kina". Sun spældi ein stóran leiklut í at koppa Qing-dynastiið í 1911 við Xinhai-kollveltingini. Hann var tann fyrsti forsetin hjá Lýðveldinum Kina, tá tað varð sett á stovn í 1912. Seinni var hann við til at seta á stovn Kuomintang (KMT) og var fyrsti leiðarin har. Sun var en samlandi persónur í tí post-koloniala Kina, og blívur við at vera serstakur millum kinesisku leiðararnar í 20. øld við at vera væl dámdur bæði í Folkalýðveldinum Kina og Teivan.


text:
UPPÍSKOYTI
Koma Messiasar fyriboðað í Dániels profeti
DÁNIEL profetur livdi meir enn 500 ár fyri Jesu føðing. Hóast tað gav Jehova Dániel nakrar upplýsingar, sum gjørdu tað møguligt at fáa greiðu á, nær Jesus skuldi salvast við heilagum anda og soleiðis verða tilnevndur Messias, ella Kristus. Sagt varð við Dániel: „Tú skalt vita og skilja: Frá tí orðið gongur út um at reisa Jerúsalem aftur og byggja tað av nýggjum, inntil ein Salvaður, ein Høvdingi, kemur, skulu ganga 7 vikur og 62 vikur.“ — Dániel 9:25.
Fyri at áseta, nær Messias skuldi koma, mugu vit fyrst vita, nær tað tíðarskeiðið, sum leiddi fram til Messias, byrjaði. Sambært profetiini byrjaði tað, ’tá orðið gekk út um at reisa Jerúsalem aftur og byggja tað av nýggjum’. Og nær var tað? Nehemias bíbliuhøvundur greiðir frá, at orðið um at endurbyggja Jerusalems múrar gekk út „tjúgunda árið, ið Artaxerxes sat við stýrið“. (Nehemias 2:1, 5-8) Søgufrøðingar vátta, at Artaxerxes byrjaði stjórn sína í 475 f.o.t. Tjúgunda stjórnarár hansara var altso ár 455 f.o.t. Nú vita vit, nær messiasprofetiin hjá Dániel byrjar, nevniliga 455 f.o.t.
Dániel sigur, hvussu long tíð skuldi ganga, áðrenn „ein Salvaður, ein Høvdingi“, kom. Profetiin nevnir „7 vikur og 62 vikur“ — til samans 69 vikur. Í nógvum bíbliutýðingum stendur viðmerkt, at talan ikki er um sjey-daga vikur, men um ’áravikur’. Tað merkir, at hvør vika varir sjey ár. Hugtakið áravikur, ella sjey-ára tíðareindir, var ikki fortíðar jødum fremmant. Til dømis var sjeynda hvørt ár eitt sabbatsár. (2 Mósebók 23:10, 11) Tær 69 profetisku vikurnar eru tí 69 tíðareindir við hvør sínum sjey árum, ella til samans 483 ár.
Nú kunnu vit gera roknistykkið liðugt. Byrja vit við ár 455 f.o.t. og leggja 483 ár aftrat, koma vit til ár 29 e.o.t. Hetta var júst árið, tá Jesus varð doyptur og salvaður sum Messias! * (Lukas 3:1, 2, 21, 22) Er hetta ikki ein merkisverd uppfylling av einari bíbliuprofeti?
^ par. 2 Frá 455 f.o.t. til 1 f.o.t. eru 454 ár. Frá 1 f.o.t. til 1 e.o.t. er eitt ár (einki 0 ár var). Og frá 1 e.o.t. til 29 e.o.t. eru 28 ár. Leggja vit hesi trý tølini saman (454+1+28), verður úrslitið 483 ár. Jesus varð „fyribeindur“, ella dripin, í ár 33 e.o.t., í 70. áravikuni. (Dániel 9:24, 26) Fleiri upplýsingar um hesa profetiina eru at finna í bókini Giv agt på Daniels profeti!, kapittul 11, og í Indsigt i Den Hellige Skrift, bind 1, síða 819-821. Jehova Vitni hava givið bøkurnar út.
Koma Messiasar fyriboðað í Dániels profetikoma-messiasar-fyriboðað-í-dániels-profetiKoma Messiasar fyriboðað í Dániels profeti | Bíblian lærirDániel profetur boðar frá komu Messiasar. Profetiin í Dániel 9 um 70 áravikur vísir okkum á júst tað árið, tá ið Jesus gjørdist Messias.dániel, profeti, fyriboða, messias, áravikur, vikurUPPÍSKOYTIKoma Messiasar fyriboðað í Dániels profetiKoma Messiasar fyriboðað í Dániels profetiMeir enn 500 ár frammanundan, segði Gud nágreiniliga frá, nær Messias skuldi koma. Les meir um hesa spennandi profetiina!Koma Messiasar fyriboðað í Dániels profetiKoma Messiasar fyriboðað í Dániels profeti


text:
Loysir seg ikki at arbeiða
Politikkur21-12-2016 - 23:06 - Jóanis Albert Nielsen
Jørgen Niclasen, tingmaður, fekk í farnu viku svara skrivligan fyrispurning, ið varð settur Kristinu Háfoss, landsstýriskvinnu í Fíggjarmálum. Svarið má sigast at vera skelkandi. Staðfest verður greitt, at tað ikki loysir seg at arbeiða.
Ein arbeiðsfamilja við tveimum børnum, ið forvinnur 30.400 kr. (um mánaðin) hava áleið 20.900 kr. eftir skatt at liva fyri um mánaðin.
Ein vanligur arbeiðsmaður, ið forvinnur 20.000 kr. hevur 13.250 kr. eftir skatt at liva fyri.
Ein stakur uppihaldari, við tveimum børnum, á forsorg hevur heili 19.350 kr. eftir skatt at liva fyri um mánaðin.
Sostatt hevur ein stakur uppihaldari uttan arbeiði hálva aðru fer so nógv at liva fyri, í mun til ein arbeiðsmann.
Munurin millum arbeiðsfamiljuna og staka uppihaldaran á forsorg er smáar 1500 kr.
Forsorgarnir og tey fátøku arbeiðandi
Seinnu árini hava livikorini hjá støkum uppihaldarum verið í brennideplinum. Og nú tá jólini eru í hondum gerst tað eitt afturvendandi kjakevni. Sjálvsagt eiga vit at tryggja at allar familjur og allir føroyingar fáa eini góð jól. Øllum verður ynskt eini góð barnajól.
Men nógv bendir á, at arbeiðsfamiljan og vanligi arbeiðsmaðurin eru gloymd í afturvendandi kjakinum. Tí veruleikin er tann, at ein arbeiðandi familja hava minni at liva fyri pr. húsfólk sammett við staka uppihaldaran á forsorg.
Staki uppihaldarin, við tveimum børnum, ið fær forsorg, hava 6450 kr. pr. húsfólk at liva fyri.
Arbeiðandi familjan hevur 5200 kr. pr. húsfólk at liva fyri. Sostatt hevur ein familja við einum støkum uppihaldara og tveimum børnum 25% meiri at liva fyri sammett við eina arbeiðsfamilju við tveimum vaksnum og tveimum børnum.
Tað er eingin rímiligheit í tí.
Vantandi virðing
Fyri okkum í Fólkaflokkinum hevur hetta málið stóran týdning. Tað snýr seg um hvønn boðskap vit sum samfelag senda til teirra, sum hvønn morgun fara frá húsum at forvinna hart tjentar krónur. Tað er okkara fatan at tað til eina og hvørja tíð skal loysa seg at arbeiða. Tí er tað hvørki rætt ella rímiligt, at ein familja, ið ikki arbeiðir hevur 25% meiri pr. húsfólk at liva fyri sammett við eina arbeiðsfamilju.
Tí vilja vit virka fyri, at skatturin verður lækkaður so tað loysir seg at arbeiða.
Fólkaflokkurin
Svarið til skrivliga fyrispurningin kann lesasther


text:
Sakarias
Sakarias (hebráiskt navn, ið merkir: "Guð hevur minst til mín") var prestur, og einaferð meðan hann gjørdi prestatænastu í templinum kom ein eingil (Gabriel) til hansara og segði: "Óttast ikki, Sakarias, tí at bøn tín er hoyrd, og Elisabet, kona tín, skal føða tær ein son, og tú skalt lata hann eita Jóhannes. Og tær skal gleði og fagnaður verða fyri, og mangir skulu fegnast um føðing hansara; tí at hann skal verða mikil fyri eygum Harrans. Áðrenn tey fingu Jóhannes, sá tað svart út hjá teimum, tí at Elisabet kundi ikki fáa børn, og bæði vóru tey komin væl til aldurs.
"Hvussu skal eg vita hetta vist? Tí at eg eri ein gamal maður, og kona mín er komin væl til aldurs?" spurdi Sakarias. Eingilin svaraði honum og segði: "Eg eri Gabriel, sum standi fyri andliti Guds, og eg eri sendur út at bera tær hesi gleðiboðini. Tú skalt verða málleysur og ikki fáa talað inntil tann dag, tá ið hetta hendir, afturfyri at tú trúði ikkki orðum mínum". Tey, sum sótu uttanfyri og bíðaðu, meðan Sakarias var inni í templinum, ótolnaðust, og tey skiltu ikki, at Sakarias var so leingi í templinum. Tá ið hann kom út aftur, fekk hann ikki talað, men gjørdi tekin í staðin at lýsa signingina. Tá skiltu tey, at hann mundi havt eina sjón, og tey undraðust.
Sonurin, sum eingilin hevði boðað Sakariasi frá, var nú komin. Grannar og frændur komu at vitja og gleðast saman við teimum. Átta dagar eftir tað, at barnið var føtt, komu teir at umskera barnið og geva tí navn. Teir ætlaðu, at tað skuldi eita Sakarias eftir faðir sínum; men Elisabet segði: "Hann skal eita Jóhannes". Hetta hildu teir vera løgið, tí eingin í ættini æt Jóhannes. Teir spurdu Sakarias, hvussu hann vildi barnið skuldi eita. Sakarias gjørdi tekin at fáa eina talvu, og tá ið hann fekk talvuna, skrivaði hann: "Jóhannes er navn hansara". Í somu stund fekk Sakarias málið aftur, og hann lovaði Gudi.


text:
10. februar
10. februar er dagur 41 í árinum í gregorianska kalendaranum. 324 dagar eru eftir av árinum (325 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1906 - Skipið HMS Dreadnought verður sjósett.
- 1910 - Fyrsti kvinnuligi piloturin flýgur solo.
- 1953 - Felagsmarknaður fyri kol og stál verður settur í verk millum fýra evropeisk lond;
- 2014 - Lisbeth L. Petersen, fyrrverandi formaður Sambandsfloksins, boðaði frá alment, at hon hevði meldað seg úr Sambandsflokkinum, tí hon var ónøgd við fleiri viðurskifti, og at hon kendi so illa sín flokk aftur. Eitt nú meinti hon ikki, at ein maður sum hevur snýtt í tolli, skal vera landsstýrismaður.
- 2014 - Gerhard Lognberg gjørdist limur í Sambandsflokkinum, eftir at hann hevur verið uttanflokka tingmaður í gott tríggjar mánaðar síðan Javnaðarflokkurin avgjørdi at koyra hann úr flokkinum. Harvið vaks Sambandsflokkurin frá 8 til 9 tingfólk, so nógv tingfólk hevði hann ikki havt síðan 1932.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1923 - Týskarin Wilhelm Röntgen, ið uppdagaði røntgenstrálur, doyr 77 ára gamal.
- 2014 - Shirley Temple


text:
Gana
Tjóðveldið Gana (enskt: Republic of Ghana) er eitt land í Vesturafrika. Gana gekk áður undir navninum Gullstrondin, men er nú uppkallað eftir hinum gamla ríkinum Gana.
Fleiri enn 50 fólkasløg eru í landinum, hvørt við sínum máli og sínum siðum. Fjølmentast er akanfólkið. Upp í akanfólkið hoyra eisini asantear fyri sunnan, dagombanar fyri norðan og ewenar í Útsynningsgana.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Hendingarøð[rætta | rætta wikitekst]
- Um 500: Ganaríkið verður sterkasta veldið í Vesturafrika.
- Um 800: Í Vesturafrika er ríka landið Gana framvegis mætasta ríkið, men eisini aðrar, smærri mentanir, sum til dømis Nigeria blóma.
- 1076: Muslimar gera innrás i landið. Teir gera innrás í 1076 og taka valdið í landinum.
- 1200: Í Vesturafrika var tað áður so máttmikla Gana trokað burtur av nýggja kongsveldinum Mali.
- 1957: Gana er fyrsta frælsa ríki sunnan fyri Sahara.
Kongsríkið Gana[rætta | rætta wikitekst]
Kongsveldið Gana var ímillum norðaru partarnar á áunum Senegalá og Nigerá í Vesturafrika. Landið fekk ríkidømi sítt úr gullnámunum har í dølunum. Gamla Ganaríkið og seinni Mali, ríkaðu seg upp av at selja gull, sum gravgangur var eftir í Evropa í 16. og 15. øld. Gullið varð flutt út sum gulldust, fyrst til fólk, sum búðu har ið nánd, seinni við ferðamannafylgi um Sahel og latið í býti fyri salt, kopar og bummull. Høvuðsstaður var Kumbi Saleh. Kongarnir búðu á einari borg. Tá ið teir doyðu, vórðu teir heygsettir.
Frælsi[rætta | rætta wikitekst]
Í 1948 skakaði uppreistur ímóti evropeiska hjálandastýrinum í friðarliga landið Gana. Bretar settu í gildi nýggja stýrisskipan, sum gav afrikanarum avmarkað sjálvstýri. Tjóðfundarfylkingin, ið Kwame Nkrumah (f. 21. september 1909 - d. 27. apríl 1972)) stóð á odda fyri, góðtók at enda lógina og vann valið í 1951. Bara afrikanarar vóru í stjórnini hjá Nkrumah, ið seks ár seinni hevði vunnið landinum fullt frælsi.
Men mangir trupulleikar tóku seg upp, og Nkrumah gjørdist alt einaræðisligari, sum tíðin leið. Herurin gjørdi ríkiskvett og setti hann frá í 1966, og síðan hevur herurin havt valdið, undantikin árini 1969 til 1971, tá ið fólkaræðiligt stýri var í landinum. Høvdingarnir vórðu eftir gamlari siðvenju oddamenn í afrikonsku samfeløgunum, og mangan hava teir enn stóra ávirkan á nýggju sjálvstøðugu londini.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Gana skuldi verið lutfalsliga ríkt land. Tilfeingið er nógv - olja, gull, aluminiumsmálmur, o.s.fr. Har fruktar væl, fólkið er ungt og eitt hitt best skúlaða í Vesturafrika. Men í mong ár hava politisku viðurskiftini verið ótrygg, lítið hevur fingist fyri útsluttu vørurnar, og fíggjarligt óskil og vanstýri hava steðgað búskaparligu menningini í Gana.
Í Gana hava menn fingið nógv gull úr jørðini og fáa tað enn, men meginútflutningsvøran er kakao. Kakao er ovurstór vinna í Gana, og onkuntíð er kakao upp í 80 % av útflutninginum í landinum um árið, men Gana er nú í harðari kapping við grannalandið Fílabeinsstrondina og lond úr Landsynningsasia um altjóða kakaomarknaðin. Gana framleiðir okkurt um triðingurin av øllum kakao í heiminum. Teir fáa eisini nógv jarn og mangan úr jørðini. Mangan er ein málmur, sum teir blanda upp í rájarn, tá ið teir gera tað til stál. Í jørðini eru storar mongdir av reyða leirinum, sum teir kalla bauxit. Bauxit verður m.a. nýtt at framleiða aluminium við.


text:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela (føddur 18. juli 1918 í Mvezo, Suðurafrika, deyður 5. desember 2013 í Pretoria) gjørdist forseti í Suðurafrika, og førdi landið burturúr apartheid-tíðini. Mandela sat sum politiskur fangi í 27 ár, og mong settu alla vón sína á hann. Dirvi, gløggu fyriskipanarevni og ósjálvsøkni trúskapur hansara vann honum virðing og hevur verið íblástur hjá óteljandi fólki um allan heim. Hann varð latin leysur í 1990, tá hevði hann sitið 27 ár í fongsli. Mandela fekk friðarheiðursløn Nobels í 1993. Tað eru skrivaðir 800 sangir um hann. Fleiri hundrað vegir, parkir og torg bera navn eftir honum. Tað eru settar upp standmyndir av honum um allan heim, tann síðsta á Trafalgar Square í London í 2009.
Millumnavn hansara 'Rolihlahla' merkir ófriðarkroppur. Hann er ein av teimum kendastu søguligu persónunum í nýggjari tíð. Hann bleiv útbúgvin á University College of Fort Hare og University of Witwatersrand, har hann gjørdi útbúgvingina sum løgfrøðingur lidna í 1942. Í 1944 luttók hann í ANC (African National Congress) og gjørdist leiðari har í 1949. Hann var apartheidsmótstøðumaður og stríddist nógv fyri, at fáa javnstøðu ímillum rasurnar. Men í 1964 bleiv hann dømdur lívstíðarfongsul, og kom at sita á Robben Island, sum liggur uttanfyri Cape Town. Har sat hann til 1982 og bleiv so fluttur til Pollsmoor Prison, har hann sat í 8 ár. Í 1990 valdi tann suðurafrikanski forsetin, F.W. de Klerk, at leyslata Mandela, og í 1993 fekk hann Friðarheiðursløn Nobels. Árið eftir (1994) varð hann valdur til forseta í Suðurafrika.
Tíðarrøð[rætta | rætta wikitekst]
- 1918: Nelson Rolihlahla Mandela verður føddur inn í eina høvdingafamilju í Tembu-stammuni í bygdini Mvezo í eystara parti av Suðurafrika. Beint eftir at hann er føddur, verður hann doyptur Rolihlahla, og klannavnið í Xhosa-stammuni er Madiba.
- 1925: Sum tann fyrsti í familjuni fer Mandela í bretskan skúla. Tað er her hann fær bretska navnið Nelson.
- 1934: Nelson Mandela byrjar á Clarkebury Boarding Institute, ein kostskúli, har hann tekur studentsprógv eftir bara tveimum árum.
- 1941: Bara 23 ára gamal rýmir Mandela heimanífrá. Hann fer til Johannesburg fyri sleppa undan einum fyriskipaðum hjúnalagi.
- 1943: Mandela byrjar at lesa løgfrøði á lærda háskúlanum Witswaterand University, og gerst sama ár limur í ANC (African National Congress). Eitt ár seinni er hann við til at stovna ungmannafelagið hjá ANC (ANC Youth League).
- 1944: Mandela verður giftur á fyrsta sinni. Evelyn Mase og hann fáa fýra børn, áðrenn tey fara hvør til sítt í 1958.
- 1948: The National Party vinnur valið og byrjar at seta í verk apartheid í Suðurafrika.
- 1952: Mandela gevst at lesa løgfrøði. Saman við vinmanninum Oliver Tambo letur hann upp fyrstu sakføraraskrivstovuna, sum bara er mannað við littum løgfrøðingum. Fram til deyða Oliver Tambo eru teir sera nær, og teir gerast kendir fyri at stríðast fyri rættindunum hjá teimum littu.
- 1954: Stjórnin forðar Mandela í at vera við á fundum hjá ANC, og ferðamøguleikar hansara vera avmarkaðir. Tað verða eisini møguleikar hansara at arbeiða sum advokatur.
- 1956: Tann 5. desember verður Mandela handtikin og smaan við 155 øðrum aktivistum ákærdur fyri hásvik. Skuldsetingarnar móti honum vera sleptar eftir eitt rættarmál sum koyrir í fýra ár.
- 1958: Mandela verður giftur á øðrum sinni, við Winnie Madikizela.
- 1960: Spenningarnir í apartheid-stýrinum økjast serliga nógv og koma í hæddina í 1960, tá løgreglan drepur 69 littar í tí, sum seinni verður nevnt blóðbaðið í Sharpeville.
- 1960: ANC verður forboðið í Suðurafrika og Mandela fer undir jørð, tá tað gerst møguligt at revsa ANC-aktivistar við deyðarevsing.
- 1961: Í desember ger ANC av at fara í vápnað stríð móti hvíta stýrinum. Mandela fer á venjingarlegu í Algier í Algeria.
- 1962: Í august verður Mandela fongslaður fyri sabotsju. Revsingin er hart arbeiði í fimm ár.
- 1964: Sløk tvey ár seinni verður Mandela dømdur lívlanga fongsulsrevsing. Hann verður fongslaður á Robben Island fyrstu 18 árini av revsingini, fram til 1982.
- 1968: Fystu 12 mánaðirnar millum 1968 og 1969 doyr fyrst mamma Mandela, og síðan doyr elsti sonur hansara í ferðsluvanlukku. Men Mandela sleppur ikki at vera við til jarðarferðirnar.
- 1980: Stríðið fyri at fáa Mandela leyslatnan byrjar í mars mánaði, tá Johannesburg Sunday Post prentar eina áheitan um geva Mandela og nógvum øðrum fangum grið. Yvirskriftin á herferðini er ”Free Nelson Mandela”.
- 1982: Eftir at hava sitið í fongsli í 18 ár á Robben Island, verður Mandela fluttur til Pollsmoor Prison.
- 1985: Botha forseti bjóðar sær til at lata Nelson Mandela leysan, um hann lovar ikki at fara í vápnað stríð. Hetta vísir Mandela frá sær við orðunum: ”Fangar kunnu ikki gera avtalur. Bara frælsir menn kunnu samráðast”.
- 1989: F. W. de Klerk tekur við sum forseti í Suðurafrika og byrjar at seta apartheid-lógirnar úr gildi.
- 1990: Eftir at hava sitið í fongsli í 27 ár, verður Nelson Mandela latin leysur 11. februar.
- 1992: Mandela og konan, Winnie, fara hvør til sítt.
- 1993: Nelson Mandela og Frederik de Klerk fáa friðarheiðursløn Nobels fyri, sum tað verður sagt, friðarliga av hava endað apartheid-stýrið, og fyri at hava lagt grundarlagið fyri einum nýggjum fólkaræðiligum Suðurafrika.
- 1994: Mandela verður valdur forseti í Suðurafrika og tekur við embætinum 10. mai 1994. Sama ár gevur hann út endurminningar sínar í bókini ”Vegurin til frælsi”.
- 1998: Á 80 ára føðingardegi sínum tann 18. juli, giftist hann Graca Machel, sum er einkja eftir ein fyrrverandi forseta í Mosambik.
- 1999: Mandela fer frá sum forseti í Suðurafrika.
- 2001: Fær at vita, at hann hevur krabbamein í bløðruhálskertlinum.
- 2004: Mandela boðar frá, at hann tekur seg aftur frá sínum almenna lívi, men at hann tó heldur fram við vælgerandi arbeiði.
- 2007: Á 89. føðingardegnum sínum stovnar hann The Elders, sum er ein bólkur við eldri leiðarum í heiminum. Teirra millum eru Kofi Annan, fyrrverandi ST-aðalskrivari, Desmond Tutu, biskupur, og Jimmy Carter, fyrrverandi forseti í USA. Málið er at royna at loysa heimsins trupulleikar.
- 2009: ST-aðalfundurin ger føðingardagin hjá Mandela, 18. juli, til minnisdag um Nelson Mandela í virðing fyri ta friðarmentan, sum hann umboðar.
- 2010: Mandela eigur sín stóra part av æruni fyri at tað eydnast at fáa endaspælið um HM-heitið í fótbólti til Suðurafrika í 2010. Tað er í samband við hetta, at Nelson Mandela vísir seg alment fyri seinastu ferð.
- 2011: Verður innlagdur við lungnabruna á fyrsta sinni. Flytir samstundis til Qunu í eystara parti av Suðurafrika. Tað er sami býur, sum hann vaks upp í.
- 2012: Verður sum árið líður innlagdur fyri bæði lungnabruna og gallstein.
- 2013: Mandela verður fleiri ferðir innlagdur við trupulleikum í andingarleiðini. Tann 5. desember andast hann. Amerikanski forsetin Barack Obama helt 10. des. røðu í sambandi við minningarhaldið fyri Mandela, har hann millum annað segði, at ”Mandela er ein risi í heimssøguni” og samanbar hann við leiðarar sum Gandhi og Martin Luther King Jr.
Apartheid[rætta | rætta wikitekst]
Í 1948 bleiv ein skipan gjørd í Suðurafrika fyri at skilja svørt og hvít at, ið kallaðist apartheid. Undir apartheid blivu menniskju deild í rasubólkar - teir størstu vóru Svørt, Hvít, Farvað og Asiatar - tey blivu atskilt við megi, útfrá teimum rasubólkunum, ið vóru. Tey hvítu høvdu valdið, og tey svørtu vóru rættuliga undirmett. Í bussunum sluppu tey svørtu illa nokk at sita niðri, og nógvastaðnis stóð “WHITES ONLY”. Um til dømis ein svartur maður neyðtók eina hvíta konu, kundi hann væntað at sita fleiri ár í gegli. Men um ein hvítur maður neyðtók eina svarta konu, so var tað lutfallsliga bara bakatellir, og eingin skoytti um tað. Endamálið við skipanini var, at tær ymsu rasurnar onkursvegna mentu seg betur við at liva hvør sær, søgdu tey.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Bókin "Vejen til frihed”
- www.leksikon.org/art.php?n=1650
- www.afrika.dk/hvem-er-nelson-mandela
- www.nelsonmandelas.com/apartheid.php


text:
Kvæði
Kvæði - felagssangur sum verður sungin í samband við føroyskan dans. Eitt kvæði hevur sum oftast nógv vers og eitt niðurlag. Tað fortelur ofta eina søgu um hetjur úr gomlum søgnum. Fyrsti skaldskapur føroyinga varð borin munn av munni, frá ættarliði til ættarlið. Stóri kvæðaskattur føroyinga er fremsta eyðkenni fyri frásøgu og mentan frá farnum tíðum. Kvæðini hava uppruna í eini felagsevropeiskari forntíð, frá mýtum um hetjur og hetjugerðir niðri í Evropa frá fyri ár 1000. Hesin stóri mentanararvur, sum kvæðini eru, hava verið við til at givið føroyingum ta barlast, sum ein tjóð byggir sín málsliga og mentanarliga samleika á. Týdningarmesti kvæðabólkurin er Sjúrðarkvæðini, sum byggja á forngermanska sagnarkringin Niebenlungenlied. Onnur kvæði eru yrkt úr íslendingasøgum, m.a. "Heimskringlu" og "Vølsungasøgu". Nøkur kvæði hava tilfar úr Føroyum, m.a. úr Føroyingasøgu. Høvundarnir til tey eldru kvæðini eru ókendir, men í teimum yngru kvæðunum eru yrkjararnir í flestum førum kendir. Jens Christian Djurhuus (1773–1853) og Jens Hendrik Djurhuus (1799–1892), faðir og sonur og bøndur við Sjógv í Kollafirði vóru sera evnaríkir kvæðayrkjarar. Í nýggari tíð hava Jóannes Patursson (1866–1946), Mikkjal á Ryggi (1879–1956) og Poul F. Joensen (1898-1970) yrkt kvæði.
Táttayrkingin, sum varð nýtt til teitis, og sum mangan var bersøgið og niðrandi skemt úr gerandishendingum, stóð í besta blóma um 1800. Kendasti táttayrkjari okkara var Nólsoyar Páll (1766–1809) og tátturin Fuglakvæðið, sum umrøður embætismisnýtsluna hjá donsku embætismonnunum í samtíð Páls, er enn í dag ímyndin av tí stríði, sum føroyingar í farnum tíðum stríddu við donsku yvirvøldina.
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Tjatsi (kvæðistekstir og frímerki frá Postverki Føroya))
- Tónleiksheimasiða hjá Finni Hansen


text:
Eysturkommuna
Eysturkommuna er kommuna í Eysturoy, ið varð til tá Leirvíkar og Gøtu kommuna løgdu saman 1. januar 2009. Í 2012 eru 2003 fólk skrásett at búgva í kommununi, og er hetta størsta fólkatalið, ið nakrantíð er skrásett í kommununi. Frá 1. januar 2009, tá Eysturkommuna varð sett á stovn, og fram til juli 2012, hevur fólkavøksturin verið 2,3 %, har sama tíðarskeið einans var 0,44 % fólkavøkstur fyri alt landið. Talan er um ein støðugan fólkavøkstur. Frá 1985 til 2012, er fólkatalið í kommununi vaksi við 13,9 %. Samanbera vit við fólkavøksturin í øllum landinum, so hevur fólkavøksturin sama tíðarskeið verið 6,7 % fyri alt landið. Frá 1. januar 2009 til 1. juli 2012 hava bert 5 kommunur havt fólkavøkstur. Tær eru Tórshavnar, Runavíkar, Sunda, Hovs og Eysturkommuna. Fólkavøksturin í Tórshavnar kommunu hetta tíðarskeiði hevur verið 1,6 %, har vøksturin í Eysturkommunu hevur verið 2,3 %.


text:
Orð og lag: R. E. Hudson
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Hygg, ein fjøld av sálum glaðum
fer móti Ljósins Hæddum fram,
klødd hon er í hvítum klæðum,
reinsað er frá synd og skamm.
Niðurlag: Tað er Lambsins Brúður, hon sum skal standa,
tvigin við Guðs Sonar blóð’,
uttan blett og lýti, frelst út úr vanda,
við Guðs Trónu syngjandi fró!
2. Á, hoyr sangin søta dregur
jørð og himmal tætt at sær.
Skarin, hann sum sigrað hevur,
lyftir Merkið víða hvar.
3. Ongan ótta meir vit bera,
óndskapsálop einki ger;
skjótt vit skulu triumfera,
longu nú vit frøast her.
4. Lova Harranum, lyft Merkið,
tí vár sigur nú er nær.
Skunda tær at gera verkið,
sum Hann hevur álagt tær.
Niðurlag: Tað er Lambsins Brúður, hin blóðkeypti Skarin,
keyptur frá jørð heim til Guð!
Hann frá heimsins Bábylon út er farin,
valdi her hin góða lut!


text:
Kaffi
Kaffi er ein drikkur, sum er gjørdur av kaffiplantuni. Bæði skal og fruktmassin verður tikin burtur, og bert kjarnin (steinurin), tað ið vit nevna bønin (fræðið), verður turkað, brent og malt. Fínleikin av kaffipulvurinum er skiftandi, alt eftir hvussu kaffi verður gjørt. Kaffi verður blandað á ymsan hátt við vatni og verður sum oftast drukkið heitt. Kaffiplantur verða dyrkaðar í meira enn 70 londum, fyrst og fremst tætt við Ekvator í Miðamerika, landsynningsasiu, Maldivunum og Afrika. Tá berini eru búnaði, verða kaffiberini plukkaði, viðgjørd og turkaði fyri at verja fræði inni í berinum. Fræðini verða síðan ristaði til ymisk stig, alt an uppá, hvønn smakk ið ein ynskir, áðrenn fræðini verða malin og bryggjaði til kaffi. Kaffi veksur har veðrið er soleiðis, at hitin ikki fer niður um 16 ºC í meðal kaldasta mánaðin, og ikki upp um 25 ºC í meðal heitasta mánaðin. Eisini er neyðugt við í minsta lagi 100 cm av regni um árið, men við reglubundnari turrtíð. Kaffi veksur so statt í tropunum, men nakað niðan frá strondini, tí annars verður ov heitt um summarið.
Kaffiplantan er í veruleikanum eitt træ, men hon verður klipt niður til ein stóran runn. Fræið verður sáað í røðum, og tá ið plantan eftir hálvum øðrum ári hevur fest góðar røtur, verður hon flutt og sett niður í skugganum av hægri trøum. Fimm ára gomul byrjar hon vanliga at seta frukt. Kaffiberini búnast ikki øll í senn, og tí verður heystað nógvar ferðir eitt ávíst tíðarskeið. Kaffiberini verða annaðhvørt tikin við hond, ella eisini verða tey rist av greinunum niður á lørift, sum er breitt undir runnarnar. Síðan verða kaffiberini breidd út í sólina at turka. Breitt verður út yvir tey um náttina at verja tey móti døggi og regni. Eftir uml. trimum vikum eru tey nóg turr. Tornaða fruktkjøtið verður tikið uttanav við maskinu, og bønirnar verða reinsaðar og fyltar í sekkir. Kaffið er greitt til útflutnings. Áðrenn kaffið kann verða nýtt, skal tað brennast, men tað verður vanliga gjørt í kaffibrennivirkjum í keyparalondunum. Mestu kaffiframleiðaraøkini eru Brasil, Vjetnam, Indonesia, Kolumbia og Etiopia.


text:
Mál
Eitt mál kann sigast at vera ein kota hjá tjóðum og fólkum til at senda boðskap við. Menniskju brúka málið til at samskifta við hvønn annan, fyrst og fremst við talu men eisini á skrivt ella við teknum. Málið er sett saman av orðum, og hvørt orðið hevur ávísa merking. Í øllum heiminum eru um 6-7000 mál. Føroyskt er eitt av heimsins minstu málum av talaðum málum. Nógv smá mál kring heimin verða ikki talaði longur.
Mál er neyðugt amboð í politiskum, fíggjarligum og mentanarligum virksemi; alt meir sum eitthvørt tjóðmál breiðir seg, alt meir økist sostatt veldið og ávirkanin hjá tjóðini. Nú royna Stóra Bretland og USA at víðka nýtsluna av enskum, og hetta fær ikki verið uttan samband við royndina at víðka teirra megi og ávirkan. Sagt verður, at franskir myndugleikar stúra fyri, hvussu tað gongur aftur á hondina við tí franska málinum. Hetta er, tá ið samanum kemur, ikki bert eitt málsligt vandamál, men rakar eisini franskt vald og franska ávirkan á heimsins leikpalli.
Málvísindini verða nevnd málfrøði. Summir málfrøðingar vilja vera við, at um eini 100 ár eru helmingurin av teimum o.u. 6000 tungumálunum, ið eftir liva í heiminum, deyð. Og tað er ikki bert málini, ið doyggja; eisini øll tann fjølbroytta mentan, ið livir og er treytað av einum máli, doyr við tí. Vandin er tann, at málið hjá teimum, ið politiska og fíggjarliga valdið hava, trokar seg inn á málið hjá teimum minni mentu, ikki tí at tað málsliga er nakað betri, men stutt sagt tí at tað umboðar vald. Í samskifti, har ið luttakararnir hava ymisk móðurmál, men allir bert nýta eitt teirra, er valdið lagt í hendurnar á tí, sum hevur hetta málið til móðurmál; men trupulleikarnir, ið standast av málsligum smámunum og vantandi kunnleika í samskiftismálinum eru latnir teimum, sum ikki hava hetta samskiftismálið til móðurmál. Harafturat verður við "heimsmálum" ikki bert framt málslig, men við lít eisini mentanarlig kúgan.
Málið hevur tvær funksjónir:
- Innihald (tað, mann faktiskt sigur) - samskiftisfunksjón
- Samskiftisháttur (mátin, mann sigur tað uppá) - identitetskapandi funksjón
Hesar báðar funksjónir hava tvær mótstríðandi avleiðingar: Samskiftisfunksjónin hevur við sær at tað verður meiri standardisera og eins, meðan identitetsfunksjónin hevur við sær fjølbroytni og variasjón.
Tá mann sendir boðskap við máli, so er tað grundleggjandi fýra endamál:
- Indikativ Leggja fram. At úttala seg um naka veruligt í heiminum
- Imperativ Geva ordra. At heimurin skal verða, sum eg sigi
- Interrogativ Spurningar. At finna út av, hvussu heimurin í veruleikanum er
- Optativ Ynskir. At ímynda sær nakað óveruligt um heimin
Í málinum er vanligt at skilja í millum týdningin av orðum
- Prototypisk umboð fyri kategoriir. Dømi; at ganga. Annað dømi; ein bók
- Hypernym liggur omanfyri prototypir. Dømi; at flyta seg. Annað dømi; lesitilfar
- Hyponym meiri neyv definisjón. Dømi; at halta. Annað dømi; ein orðabók
Tá mann greiðir mál, býtur mann málið upp í:
- Fonetik verulig lýsing av orðaljóðum. Akustisk ljóð
- Fonologi tað minsta elementið, sum kann broyta týdningin av orðinum
- Morfologi tað minsta elementið í málinum, sum hevur ein týdning. Dømi; maðurin. maður - in (rót - bundið)
- Syntaks reglur fyri hvussu man ger ein setning. Reglur í málinum
- Semantik læran um týdningin av málinum, hvussu mann skipar vitanina um heimin
- Pragmatik hvussu mann nýtir málið. Tulkingar og týdningar, sum mállæran einsmøll ikki kann greiða frá. Dømi; Um mann spyr "Hevur tú ur?" So er tað ófólkaligt at svara "ja", sjálvt um mállæran sigur at tað skal mann. Rætta svarið uppá spurningin er jú at fortelja spyrjaran, hvat klokkan í veruleikanum er.
Málið skal; vera passandi, hava gjøgnumskygni, fella væl og vera rætt. Málið ger, at fólk í felag geva sær far um, tað sum tosað verur um, og at fólk kunnu samskifta um hvat sum helst; bæðið veruligt og óveruligt, í og uttanfyri støðuna, tey sjálvi eru í.
Vit kunnu gera vart við okkum, við tí samma málsliga mynstri men við ymiskum ljóðum - accent. Hvørja dialekt mann nýtir, veldst um hvagani mann er, men eisini hvussu vil vera viðgjørdur av móttakaranum. Harafturat veldst tað um evni, samskiftismiðil, og hvat mann væntar av málinum.
Eitt, sum verður nógv nýtt í málinun uttan at mann ger sær far um tað, er metonymi. Tað er, tá mann nýtir eitt orð, men orðið merkir meiri, enn grundtýdningurin. Dømi: "Hann gongur á Hoydølum." Hoydalar í hesum døminum merkir studentaskúlin, sum liggur í Hoydølum. Annað dømi: "Halldor Laxness liggur á hylluni." Tað er ikki persónurin, sum liggur á hylluni, men ein bók, har hann er rithøvundur til, sum liggur á hylluni.
Innihaldsyvirlit
Sosial dimensjón[rætta | rætta wikitekst]
Mann varierar hvat mál og dialekt mann nýtir, alt eftir hvør tað er, mann tosar við. Her sipast til individualisering og fløktar sosialar identitetir. Sosialur status ger av hvussu rætt orðini mann nýtir eru. Verða orð nýtt, sum vera nýtt av fólkum av høgum sosialum statusi, so verða hesu orð góðtikin og sæð sum at vera røtt. Tað vil siga, í hesum sammanhengi snýr tað seg ikki um at tey røttu orðini vera vald útfrá innlitið, men meiri av tilvild. So sjálvsmyndin ella identiturin, sum mann ger av sær sjálvum gjøgnum málið, ikki kann koma fyri uttan so, at mann samanber og metir um sosialar bólkar.
Útlendsk ávirkan[rætta | rætta wikitekst]
Málið verður eisini ávirka av útlandinum. Hvussu mann sær uppá aðrar tjóðir og mentanir hevur nógv at gera við makt og dominans. Tey mál, sum mann sær upp til, lænir mann orð og hættir frá. Til dømis íslendskt hevur havt eina ávirkan á føroyskt.
Sapir-Whorf hypotesan[rætta | rætta wikitekst]
Í 1929 komu granskarar framm eini hypotesu, sum er uppkallað eftir teimum, sum sigur at fólk eru avmarkaði, tá tað snýr seg um, hvat tey kunnu hugsa, alt eftir hvat mál tey nýta. Tað er ógjørligt at hugsa tankar sum málið ikki loyvir. Málið er sum ein ramma, har hugsaðu tankarnir ikki kunnu fara út um. Vísindin er ikki komin til nakað endaligt svar um hetta.


text:
Nýggja nevndin í Mentanargrunninum farin til verka
Skrivað hevur Mentamálaráðið 10.01.2017 - 21:07
Mynd: Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, saman við limum og varalimum í nevndini í Mentanargrunni Landsins. Frá vinstru: Gulla Øregaard, limur, Leif Hansen, Limur, Sunnvá Bæk, varalimur, Sissal Kampmann, varalimur, Ingun í Skrivarastovu, forkvinna, Ivan Niclasen, varalimur, Urd Johannesen, limur, Kristina Joensen, varalimur, Dagfinn Olsen, varalimur og Annfinnur Heinesen, limur.
Nývalda nevndin í Mentanargrunni Landsins var í vikuni á fundi í Mentamálaráðnum. Á fundinum kunnaði Rigmor Dam, landsstýriskvinna, nevndina um grunnin og um, hví landsstýrið hevur valt at hækka játtanina til Mentanargrunnin við 1,1 mió. kr. í 2017.
Í nýggu nevndini eru Ingun í Skrivarastovu, forkvinna og Gulla Øregaard, Leif Hansen, Urd Johannesen og Annfinnur Heinesen. Varðalimir eru Sissal Kampmann, Kristina Joensen, Ivan Niclasen, Sunnvá Bæk og Dagfinn Olsen.
- Økta játtanin er ein liður í málinum at uppraðfesta játtanina til mentanar- og listastuðul, sum landsstýrið hevur sett sær fyri at fremja, sigur Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum.
Komandi tvey árini verður játtanin til Mentanargrunn Landsins stigvíst hækkað við 1,1 mió. kr. um árið. Í fíggjarlógini verður økta játtanin til Mentanargrunnin grundgivin við, at hon fer at skapa enn størri trivnað og fáa enn fleiri av okkara ungu at velja Føroyar sum landið, har tey liva og virka.
Mentamálaráðið, 10. januar 2017


text:
Søga 50: Tvær reystar kvinnur
TÁ ísraelsmenn eru staddir í neyð, rópa teir til Jehova. Jehova svarar á tann hátt, at hann gevur teimum djarvar leiðarar ið kunnu hjálpa teimum. Bíblian nevnir teir dómarar. Josva var tann fyrsti dómarin, og nakrir dómarar ið komu eftir hann vóru Otniel, Ehud og Samgar. Men av teimum ið hjálptu Ísrael, vóru tvær kvinnur. Tær itu Debora og Jael.
Debora er profetinna. Jehova greiðir henni frá tí ið skal henda, og hon sigur tað so fyri fólkinum. Debora er eisini dómari. Hon situr undir einum ávísum pálma í fjallalandinum, og so koma fólk til hennara at leita sær hjálp tá tey hava trupulleikar.
Í teirri tíðini er Jabin kongur í Kána’an. Hann hevur 900 stríðsvognar. Herurin hjá honum er so sterkur, at nógvir ísraelsmenn vórðu noyddir at gerast tænarar hjá Jabin. Herførari hjá Jabin er ein ið eitur Sisera.
Ein dagin sendir Debora boð eftir dómaranum Barak og sigur við hann: ’Jehova hevur sagt: "Tak 10.000 mans við tær til Taborsfjall. So skal eg leiða Sisera til tín. Og eg skal lata teg vinna sigur á honum og heri hansara.“’
Barak sigur við Deboru: ’Eg fari bara um tú kemur við.’ Debora fer við honum, men hon sigur við Barak: ’So fært tú heldur ikki æruna av sigrinum, tí Jehova fer at geva Sisera í hendurnar á einari kvinnu.’ Og tað er júst tað sum hendir.
Barak fer oman av Taborsfjalli fyri at møta herinum hjá Sisera. Jehova letur eina vatnflóð koma, og nógvir hermenn hjá fíggindanum drukna. Men Sisera letur vognin hjá sær standa og tekur til beins avstað.
Seinni kemur Sisera til tjaldið hjá Jael. Hon bjóðar honum innum og gevur honum mjólk at drekka. Mjólkin ger hann linan, hann vil sova, og skjótt svevur hann fast. Tá tekur Jael ein tjaldhæl og slær hann beint ígjøgnum høvdið á tí ónda manninum. Tá so Barak seinni kemur framvið, vísir hon honum tann deyða Sisera! Orðini hjá Deboru gingu altso út.
Jabin kongur varð eisini dripin, og nú hava ísraelsmenn aftur frið eina tíð.
Dómararnir 2:14-22; 4:1-24; 5:1-31.


text:
Tuesday, July 3, 2012
Tíðindaskriv: Marjun Syderbø Kjelnæs – nýtt, flott avrik
Marjun Syderbø Kjelnæs gevur út yrkingasavn fríggjakvøldið í Posthúskjallaranum.Savnið eitur Rót Tripp, og tittulin flirtrar við amerikanska hugtakið Road Trip – sum vísir seg sum eitt helt serligt tripp út av vegnum og niður til røturnar undir beinu asfalteraðu leiðini, har skammlopini sjóða og svíða og titra millum nervatræðrirnar.
Væl komin til framløgu fríggjakvøldið.Mariann Hansen og Mike Viderø framføra leikin TRAPPAN, ið Marjun hevur skrivað, og Bárður Persson hevur leikstjórnað.
Seinni lesur Marjun úr savninum, og vit fáa okkum eitt glas av víni afturvið.Kom og set á vikuskiftið fríggjakvøldið kl 9 við einari góðari innihaldsløtu.
SPROTIN
Posted by Listin at 8:15 AM
Labels: Skaldskapur, Tíðindaskriv


text:
KAPITTUL FÝRA
Hvør er Jesus Kristus?
Hvønn serligan leiklut hevur Jesus?
Hvaðani kom hann?
Hvussu var hann sum menniskja?
1, 2. (a) Hví er tað at vita okkurt um ein kendan persón ikki tað sama sum veruliga at kenna viðkomandi? (b) Hvussu ymiskar eru meiningarnar um Jesus?
NÓGV fólk eru kend. Onkur er kendur í heimbygdini, býnum ella landinum, og onnur eru heimskend. Men at kenna navnið á einum persóni er ikki tað sama sum veruliga at kenna viðkomandi. Tað er ikki tað sama sum at kenna bakgrundina hjá honum og út í æsir vita, hvussu hann er sum menniskja.
2 Fólk í øllum heiminum hava hoyrt um Jesus Kristus, sjálvt um næstan 2000 ár eru liðin, síðan hann livdi á jørðini. Men hvør var hann í grundini? Meiningarnar eru nógvar. Summi siga, at hann bara var ein profetur. Onnur vilja vera við, at hann bara var eitt gott menniskja. Og uppaftur onnur meina, at Jesus er Gud og eigur at verða tilbiðin. Er tað rætt?
3. Hví hevur tað stóran týdning, at tú veitst, hvør Jesus veruliga er?
3 Tað ræður um at vita, hvør Jesus veruliga er. Hví? Tí Bíblian sigur: „Hetta er hitt æviga lív, at tey kenna Teg, hin einasta sanna Gud, og tann, ið Tú sendi, Jesus Kristus.“ (Jóhannes 17:3) Hollur kunnleiki um Jehova Gud og Jesus Kristus kann altso leiða til ævigt lív í einum paradísi á jørðini. (Jóhannes 14:6) Og hartil er Jesus besta fyrimyndin í lívsførslu og í viðferðini av øðrum. (Jóhannes 13:34, 35) Fyrsta kapitlið í hesi bókini snúði seg um, hvør Gud er. Nú skulu vit vita, hvat Bíblian lærir okkum um Jesus Kristus.
HIN LOVAÐI MESSIAS
4. Hvat merkja heitini „Messias“ og „Kristus“?
4 Áðrenn Jesus varð føddur, hevði Bíblian langt síðani boðað frá, at Gud fór at senda Messias, ella Kristus. Heitini „Messias“ (úr hebraiskum) og „Kristus“ (úr grikskum) merkja bæði „hin salvaði“. Hesin, sum boðað var frá, skuldi salvast, tað vil siga útnevnast av Gudi at røkja eina serliga uppgávu. Hvussu stóran týdning Messias hevur í uppfyllingini av Guds lyftum, og hvussu hann kann hjálpa okkum longu nú, fáa vit at vita í nøkrum kapitlum seinni í bókini. Áðrenn Jesus varð føddur, hava nógv uttan iva undrast á, hvør ið skuldi vísa seg at vera „Messias“.
5. Hvat vóru lærisveinarnir púra vísir í viðvíkjandi Jesusi?
5 Í fyrstu øld vóru Jesu lærisveinar fullkomiliga vísir í, at hann var tann fráboðaði Messias. (Jóhannes 1:42) Ein teirra, Símun Pætur, segði bart út við hann: „Tú ert Kristus.“ (Matteus 16:16) Men hvussu kundu lærisveinarnir — og hvussu kunnu vit — vita, at Jesus veruliga var hin lovaði Messias?
6. Greið frá, hvussu Jehova hjálpti sínum trúgvu tænarum at gera av, hvør Messias var.
6 Teir av Guds profetum, sum livdu áðrenn Jesus, høvdu frammanundan sagt frá nógvum staklutum um Messias; staklutum, sum kundu hjálpa øðrum at kenna hann, tá hann kom. Hetta kann lýsast við einum dømi. Hugsa tær, at tú skuldi inn á eina tokstøð við nógvum ferðandi ella út á ein stóran flogvøll at taka ímóti einum persóni, sum tú ongantíð hevði sæð. Hevði tað ikki verið munin lættari, um tú frammanundan fekst nakað at vita um viðkomandi? Soleiðis gav Jehova við sínum profetum eina rættiliga neyva lýsing av tí, sum Messias skuldi gera, og tí, sum honum skuldi vera fyri í lívinum. Tá hesar mongu profetiirnar gingu út, var tað lagamanni hjá Guds trúgvu tænarum at kenna Messias, tá hann kom.
7. Nevn tvær av profetiunum, sum gingu út í sambandi við Jesus.
7 Latið okkum taka tvey dømi. Meir enn 700 ár frammanundan segði Mika profetur, at hin lovaði Messias skuldi føðast í Betlehem, einum lítlum býi í Judalandi. (Mika 5:1) Og hvar varð Jesus føddur? Í Betlehem! (Matteus 2:1, 3-9) Hitt dømið snýr seg um profetiina í Dániel 9:25, sum fleiri hundrað ár frammanundan segði nágreiniliga, nær Messias skuldi stíga fram — nevniliga í ár 29. * Hesar og nógvar aðrar profetiir gingu út og vístu, at Jesus var hin lovaði Messias.
8, 9. Hvat prógv um, at Jesus var Messias, varð givið við dóp hansara?
8 Og enn eitt prógv um, at Jesus var Messias, fekst um árslok í ár 29. Hetta var árið, tá ið Jesus gekk oman til Jóhannes Doypara at verða doyptur í Jordanánni. Jehova hevði lovað Jóhannesi eitt tekin, so hann kundi vita, hvør ið var Messias. Tekinið fekk hann, tá Jesus varð doyptur. Bíblian greiðir soleiðis frá: „Táið nú Jesus var doyptur, kom Hann við tað sama upp úr vatninum, og Himmalin opnaðist fyri Honum, og hann sá Anda Guds dala niður sum dúvu og koma yvir Hann. Og rødd kom av Himli, sum segði: ’Hesin er Sonur Mín, hin elskaði, sum Eg havi tokka til.’“ (Matteus 3:16, 17) Eftir at hava sæð og hoyrt tað, sum hendi, ivaðist Jóhannes ikki longur í, at Jesus var sendur av Gudi. (Jóhannes 1:32-34) Í somu løtu, sum Guds andi, ella virksama kraft, varð útheltur yvir Jesus, gjørdist hann Messias ella Kristus, tann, ið er valdur at vera leiðari og kongur. — Esaias 55:4.
9 Bíbliuprofetiir, sum gingu út, og vitnisburðurin frá Jehova Gudi sjálvum vísa greitt, at Jesus var hin lovaði Messias. Bíblian svarar eisini tveimum øðrum týðandi spurningum viðvíkjandi Jesusi: Hvaðani kom hann? Og hvussu var hann sum menniskja?
HVAÐANI KOM JESUS?
10. Hvat lærir Bíblian um lívið hjá Jesusi, áðrenn hann kom til jarðar?
10 Bíblian sigur, at Jesus livdi í himli, áðrenn hann kom til jarðar. Mika profeteraði, at Messias skuldi verða føddur í Betlehem, og at uppruni hansara var „úr forðum, frá fortíðardøgum“. (Mika 5:1) Í fleiri førum segði Jesus eisini sjálvur, at hann hevði livað í himli, áðrenn hann varð føddur sum menniskja á jørðini. (Jóhannes 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5) Sum andaskapningur í himli hevði Jesus eitt serligt samband við Jehova.
11. Hvussu vísir Bíblian, at Jesus er dýrabarasti sonurin, Jehova hevur?
11 Jesus er dýrabarasti sonurin, Jehova hevur — og tað av góðum grundum. Hann nevnist „hin frumborni als skapnings“, tí hann var tað fyrsta, Gud skapti. * (Kolossebrævið 1:15) Eitt annað, sum gevur honum eina serstøðu, er, at hann er Guds ’einborni’ sonur. (Jóhannes 3:16) Tað merkir, at hann er tann einasti, sum varð skaptur beinleiðis av Gudi. Hann var eisini tann, sum Gud brúkti at skapa alt annað. (Kolossebrævið 1:16) Og so nevnist Jesus eisini „Orðið“. (Jóhannes 1:14) Tað sigur okkum, at hann talaði Guds vegna, uttan iva við at bera øðrum av Guds synum, bæði einglum og menniskjum, boð og upplýsingar.
12. Hvussu vita vit, at frumborni sonurin ikki er javnlíkur Gudi?
12 Er frumborni sonurin javnlíkur Gudi, sum nøkur vilja vera við? Ikki eftir tí, sum Bíblian lærir. Sum nevnt í undanfarna paragrafinum, varð Sonurin skaptur. Hann hevði altso eina byrjan, meðan Jehova Gud hvørki hevur byrjan ella enda. (Sálmur 90:2) Einborni sonurin hevur ongantíð so mikið sum hugsað um at gerast javnlíkur Faðir sínum. Bíblian lærir heilt greitt, at Faðirin er størri enn Sonurin. (Jóhannes 14:28; 1 Korintbræv 11:3) Eingin uttan Jehova er „Gud hin Alvaldi“. (1 Mósebók 17:1) Hann hevur tí ongan javnlíka. *
13. Hvat merkir tað, tá Bíblian nevnir Sonin „mynd Guds hins ósjónliga“?
13 Jehova og hansara frumborni sonur gleddust um eitt tætt og eymt sínámillum samband í milliardir av árum — langt áðrenn himmalsins stjørnur og jørðin vórðu skapt. (Jóhannes 3:35; 14:31) Sonurin var júst sum Faðir sín. Tí nevnir Bíblian hann „mynd Guds hins ósjónliga“. (Kolossebrævið 1:15) Á sama hátt sum ein menniskjaligur sonur kann líkjast pápa sínum á ymiskum økjum, soleiðis endurspeglaði hesin himmalski sonurin eginleikar og persónleika Faðirsins.
14. Hvussu kundi einborni sonur Jehova verða føddur sum menniskja?
14 Einborni sonur Jehova var villigur at fara úr himli og niður á jørðina at liva sum menniskja. ’Men,’ hugsar tú kanska, ’hvussu kundi ein andaskapningur føðast sum eitt menniskja?’ Tað kundi hann bara, tí Jehova gjørdi eitt undur. Hann flutti lívið hjá frumborna soni sínum úr himli til lívmóðurina hjá eini jødiskari moyggj, ið æt Maria. Eingin menniskjaligur pápi var uppií. Tí kundi Maria føða ein fullkomnan son, og hon gav honum navnið Jesus. — Lukas 1:30-35.
HVUSSU VAR JESUS SUM MENNISKJA?
15. Hvussu kunnu vit siga, at vit koma at kenna Jehova betur við Jesusi?
15 Tað, sum Jesus segði og gjørdi, meðan hann var á jørðini, hjálpir okkum at læra hann væl at kenna. Við Jesusi koma vit eisini at kenna Jehova betur. Hvussu ber tað til? Tí Jesus var ein fullkomin mynd av Faðir sínum. Við ein av lærisveinum sínum segði Jesus: „Tann, ið hevur sæð Meg, hevur sæð Faðirin.“ (Jóhannes 14:9) Tær fýra bøkurnar í Bíbliuni, sum nevnast evangeliini — Matteus, Markus, Lukas og Jóhannes — siga okkum nógv um Jesus Kristus, hansara verk, hansara eginleikar og hansara lív sum heild.
16. Hvør var høvuðsboðskapurin hjá Jesusi, og hvaðani stavaði læra hansara?
16 Jesus var kendur sum „Meistari“ ella lærari. (Jóhannes 1:39; 13:13) Hvat lærdi hann? Fram um alt bar hann øðrum „evangelium ríkisins“ — tað vil siga gleðiboðini um Guds ríki, himmalsku stjórnina, sum skal ráða allari jørðini og veita menniskjum, sum akta Gud, ævigar signingar. (Matteus 4:23) Hvaðani komu tey gleðiboðini? Jesus greiddi sjálvur soleiðis frá: „Læra Mín er ikki Mín, men Hansara, sum hevur sent Meg.“ (Jóhannes 7:16) Sum Jesus visti, vildi Faðir hansara, at menniskju skuldu frætta gleðiboðini um Ríkið. Í kapittul 8 fært tú meira at vita um Guds ríki, og hvat tað fær í lag.
17. Hvar lærdi Jesus, og hví gjørdi hann sær stóran ómak at læra onnur?
17 Hvar lærdi Jesus? Allastaðni har menniskju vóru at hitta — millum bygdir, í býum, í landsbygdum, á sølutorgum og inni hjá fólki. Jesus væntaði ikki, at fólk skuldi koma til hansara. Nei, hann fór til teirra. (Markus 6:56; Lukas 19:5, 6) Hví gjørdi Jesus sær so stóran ómak, og hví brúkti hann so stóran part av tíð síni til at boða Guds ríki og læra fólk? Tí tað var Guds vilji. Jesus gjørdi altíð tað, sum Faðir hansara vildi. (Jóhannes 8:28, 29) Men orsøkin var eisini ein onnur. Honum tykti hjartaliga synd í øllum fólkunum, sum komu til hansara. (Matteus 9:35, 36) Tey vóru vanrøkt av sínum trúarleiðarum, ið áttu at lært tey sannleikan um Gud og hansara ætlanir. Jesus visti, hvussu nógv fólkunum tørvaði at hoyra boðskapin um Ríkið.
18. Hvørjar eginleikar hjá Jesusi dámar tær serliga væl?
18 Jesus var eitt menniskja, sum hevði eymt og inniligt lyndi og sterkar kenslur. Hann var blíður og fyrikomandi. Eisini børn kendu seg væl hjá honum. (Markus 10:13-16) Jesus gjørdi ikki mannamun. Hann hataði mutur og órættvísi. (Matteus 21:12, 13) Í eini tíð, tá kvinnur bert høvdu fá rættindi, sýndi Jesus teimum virðing og sóma. (Jóhannes 4:9, 27) Jesus var av sonnum eyðmjúkur. Einaferð vaskaði hann ápostlunum um føturnar; eitt arbeiði, sum vanliga varð latið trælum.
19. Nevn eitt dømi, sum vísir, at Jesus veruliga hugsaði um tørvin hjá øðrum.
19 Jesus hugsaði um tørvin hjá øðrum. Hetta kom serliga til sjóndar, tá hann við Guds anda gjørdi undurverk og grøddi fólk. (Matteus 14:14) Til dømis kom ein spitalskur maður einaferð til Jesus og segði: „Vilt Tú, so kanst Tú gera meg reinan!“ Jesusi tykti hjartaliga synd í manninum. Tað var, sum føldi hann pínuna og neyðina á sínum egna kroppi. Rørdur rætti Jesus hondina út, nam við hann og segði: „Eg vil; verð reinur!“ Og hin sjúki varð grøddur! (Markus 1:40-42) Hvussu heldur tú, maðurin kendi seg?
TRÚGVUR TIL ENDAN
20, 21. Hvussu var Jesus ein fyrimynd í loyaliteti og lýdni móti Gudi?
20 Í loyaliteti og lýdni móti Gudi fæst eingin betri fyrimynd enn Jesus. Hann var himmalska Faðir sínum trúgvur í øllum viðurskiftum hóast alla mótstøðu og allan óndskap, sum honum var fyri. Hann vikaðist ikki, men stóð ímóti øllum freistingum Satans. (Matteus 4:1-11) Einaferð søgdu skyldfólk hjá Jesusi, sum ikki trúðu á hann, enntá: „Hann er frá Sær sjálvum!“ (Markus 3:21) Men Jesus læt ikki við seg koma. Hann helt fram í Guds verki. Sjálvt um hann varð spottaður og útspiltur, misti hann ikki tamarhaldið og royndi ongantíð at gera mótstøðumonnum sínum skaða. — 1 Pætur 2:21-23.
21 Jesus varð trúgvur til deyðan — ein ræðuligan og pínufullan deyða fyri fíggindahond. (Filippibrævið 2:8) Hugsa tær, hvat hann mátti tola seinasta dag sín sum menniskja her á jørðini. Hann varð handtikin, ákærdur av følskum vitnum, dømdur av korruptum dómarum, spottaður av mannamúgvuni og píndur av hermonnunum. Negldur á ein steyra andaðist hann, meðan hann rópti: „Tað er fullgjørt!“ (Jóhannes 19:30) Men triðja dagin eftir deyða Jesusar reisti Jehova hann upp til andaligt lív. (1 Pætur 3:18) Fáar vikur seinni fór hann aftur til himmals. Har ’setti hann seg við høgru hond Guds’ og bíðaði eftir at fáa kongsvald. — Hebrearabrævið 10:12, 13.
22. Hvat fekk Jesus burtur úr at vera trúgvur til deyðan?
22 Hvat fekk Jesus burtur úr at verða trúgvur til deyðan? Í veruleikanum hevur deyði Jesusar givið okkum møguleikan fyri ævigum lívi í einum paradísi á jørðini, í samsvari við tað sum Jehova upprunaliga hevði í huga. Hvussu Jesusar deyði ger hetta møguligt, verður viðgjørt í næsta kapitlinum.
^ par. 7 Ein nærri frágreiðing um Dániels profeti og upplýsingar um aðrar profetiir, sum gingu út í sambandi við Jesus, eru at finna í uppískoytinum „Koma Messiasar fyriboðað í Dániels profeti“.
^ par. 11 Jehova nevnist Faðir okkara, tí hann er Skaparin. (Esaias 64:7) Jesus nevnist Guds sonur, tí hann varð skaptur av Gudi. Tá aðrir andaskapningar og eisini fyrsta menniskjað, Ádam, verða nevndir synir Guds, er tað av somu orsøk. — Job 1:6; Lukas 3:38.
^ par. 12 Fleiri prógv um, at Guds frumborni sonur ikki er javnlíki hansara, eru at finna í uppískoytinum „Sannleikin um Faðirin, Sonin og heilaga andan“.