text:
Í morgin klokkan 16:00 letur Eyðun av Reyni (f.1951) upp framsýning í egnari starvsstovu á Lützenstrøð 13, har pápin, Ingálvur av Reyni (1920-2005), sjálvur málaði. Til og við mánadagin 22. juli fer Eyðun at sýna fram 22 nýggjar málningar.
Um Eyðun av Reyni, sigur íslendski listfrøðingurin Aðalsteinn Ingólfsson m.a. í bók um Eyðun:
Listamálarin Eyðun av Reyni ber eins og ein kringur dansari eina andaverð við sær. Tá ið hann málar fyrstu strokini á løriftið, veit hann av sær sjálvum (...) at rútman, sum hann gevur seg undir, ber hann at enda út á eggina á einum vatnrættum býti, ið verður kallað miðdepil. Hesin miðdepil er ofta í skundi málaður við breiðum pensli gráur ella svartur, so at hann líkist einum svørtum holi ella einum veðurbardum veggi, sum gerst tann veruligi snúningsdepilin, verkini hjá Eyðuni snúgva seg um. Alt hitt í málninginum skipar seg rundan um henda miðdepil, soleiðis at økið niðanfyri brátt umskiftist til eina rokuta forgrund, sum er gjørd liðug við øgiligum slettum og skvettum av ljósum litum, ið fara hurl um burl tvørtur um løriftið, meðan økið omanfyri er bygt upp við meiri frælsi, altíð við einari samanseting av loddrøttum og vatnrøttum litblokkum.Myndirnar omanfyri og niðanfyri tók eg í somu hølum á Lützenstrøð á ólavsøku í fjør. Á niðaru myndini fekk eg Eyðun at seta seg við krosskastaðum beinum á søguliga gráa og tó litfagra gólvið í starvsstovuni hjá pápanum. Hugtakandi.


c: text/html

text:
LISTAPORTAL
Nógv verður gjørt burtur úr Tróndi Patursson í sambandi við hansara ískoyti til nýggja norðurlendska listasavnið í Seattle. Í nettíðarritinum Crosscut er áhugavert viðtal við feðgarnar, Brand og Trónd Patursson. Greinahøvundin Brangien Davis rósar glasfuglunum hjá Tróndi Patursson og kallar verkið eitt "airborne showstopper".
https://crosscut.com/2018/05/glass-art-takes-flight-new-nordic-museum?utm_medium=social%26utm_source%3Dfacebook-web-button
Míni leikapetti
Eyðun Johannessen
Sprotin hevur givið út endurminningar hjá Eyðuni Johannessen, sjónleikara og leikstjóra.
Mjørkin hevur altíð drigið meg at sær.
Sparrar upp allar sansir.
Ger tað kenda nýtt og margfalt.
Nú ið árini hava nomið tey áttati,
havi eg roynt at kaga aftur um bak
og litið inn í mín mjørka.
Hvat er tað, eg síggi og upplivi?
Eg sigi ikki, at hetta er sannleikin um meg.
Teir eru fleiri og marglittir.
Eg royni at reka teir
eins og hvítar, morreyðar og flekkutar seyðir,
í rætt.
So kann lesarin, í sínum lag,
tumma teir og meta um vektina.
Søgan er um ein havnardrong,
sum frá barnaárum veksur upp
í einum umhvørvi, har
Sjónleikarhúsið – „Tað reyða húsið“ –
gjørdist ein depil og mín gyklaði heimur.
Í Nón 13.desember vóru fleiri ummæli m.a. av jólakalendaranum hjá GUT//Productions
UM ALLAR GÁTTIR
24 november var Tóroddur-dagur í Norðurlandahúsinum. Øll eru hjartaliga vælkomin til ein dag um málandi skaldið og yrkjandi myndlistamannin Tórodd Poulsen, nú hann fer um tey trýss.
10.00-10.30 Turið Sigurðardóttir: Nú’ið, minnið og guðs laggadropi.
10.30-11.00 Lars Bukdahl: Tóroddur Poulsen Hit Parade
11.00-11.30 Bergur Djurhuus Hansen: “Góðan dag, eg eiti Niels Finsensgøta, hvussu eita tygum?”. Havnin í yrkingum eftir Tórodd Poulsen.
11.30-12.00: Jan Andersson: Um samstarvið við Steinprent
12.00-13.00 Steðgur
13.00-13.30 Peter Stein Larsen:Tóroddur Poulsens lyrik i nordisk perspektiv
13.30-14.00 Paula Gaard: Tóroddur Poulsen og ummælararnir
14.00-14.30 Kinna Poulsen: Úr myrkrinum – Ein bók um Tórodd Poulsen.
14.30-15.00 Tóroddur Poulsen lesur yrkingar.
Norðurlandahúsið í Føroyum og Fróðskaparsetur Føroya skipa fyri “Um allar gáttir”.
Fyrireikingarnevnd: Turið Sigurðardóttir, Kinna Poulsen, Bergur Djurhuus Hansen og Inger Smærup Sørensen
Sissal Kjartansdóttir vann Blue Fashion Challenge
Tað gjørdist føroyska Sissal Kjartasdóttir Kristiansen, ið vann stóru norðurlendsku sniðgeva kappingina í Østrøm í kvøld.
Síðan mikudagin hava 11 viðurkendir norðurlendskir sniðgevar kappast um at gera besta sniðið úr havsins rávørum: fiskaskræðu, kópaskinni og tarajersey. Burturúr hesum komu 11 ymisk snið, ið vøkur føroysk modell sýndu fram í Østrøm.
Kappingin var hørð, og dómsnevndin hevði harðar tingingar, áðrenn tey samdust um, at Sissal átti besta sniðið, Sissal rekur dagligaShisa Brand, ið mest fæst við bundnavørður, men hetta forðaði ikki henni í at vinna handan seymimaskinuna.
Kolbrún Ýr Gunnarsdóttir úr Íslandi fekk annað pláss, meðan grønlendska Louise Lynge Hansen fekk eitt herðaklapp fyri sín kópaskinsjakka.
Nógv fólk var komið saman í Østrøm til mótasýningina, og enn fleiri fylgdu við á netinum, tí sýningin varð streamað beinleiðis á Facebook síðuni hjá NORA, har ber til at síggja øll sniðini.
Kvinnurnar standa eftir øllum at døma sterkt í norðurlendskum bókmentum. Nú nøvnini vórðu avdúkað á teimum, sum eru í uppskoti at fáa bókmentavirðisløn norðurlandaráðsins eru 8 av 12 tilnevndum kvinnum. Tey tilnevndu eru:
Danmark
· Vivian Christina Hesselholdt. Roman, Rosinante & Co, 2016.
· Erindring om kærligheden Kirsten Thorup. Roman, Gyldendal, 2016.
Finnland
· Oneiron Laura Lindstedt. Roman, Teos, 2015.
· De tysta gatorna Tomas Mikael Bäck. Digtsamling, Schildts & Söderströms, 2016.
Føroyar
· Sunnudagsland (Søndagsland) af Sissal Kampmann. Digtsamling, Mentunargrunnur Studentafelagsins, 2016.
Ísland
· Frelsi (Friheden) Linda Vilhjálmsdóttir. Digtsamling, Mál og menning, 2015.
· Og svo tjöllum við okkur í rallið: bókin um Thor ("Og så trille, tulle, ruller vi") Guðmundur Andri Thorsson. Portræt, JPV, 2015.
Noreg
· Arv og miljø Vigdis Hjorth. Roman, Cappelen Damm, 2016.
· Termin. En fremstilling av vold i Norge Henrik Nor-Hansen. Roman, Tiden Norsk Forlag, 2016.
Svøríki
· Djupa, kärlek, ingen. Dikter 1992-2015 Ann Jäderlund. Digtsamling, Albert Bonniers förlag, 2016.
· Anteckningar om hö Birgitta Lillpers. Digtsamling, Wahlström & Widstrand, 2016.
Áland
· Jag är Ellen Johanna Boholm. Prosalyrisk beretning, Schildts & Söderströms, 2016.
Tá mentanarvirðislønir landsins vóru handaðar fyri einum ári síðani, varð ein heilt serlig gáva latin Føroya fólki. Á hátíðarhaldinum í Norðurlandahúsinum varð nevniliga avdúkað, at Mentamálaráðið hevði keypt handritið til óútgivnu skaldsøguna "Den yderste tid" eftir William Heinesen, og handritið varð síðani latið Søvnum Landsins og Landsbókasavninum.
Mentamálaráðið keypti handritið frá einum føroyskum privatpersóni, Petur Juul Samuelsen, sum hevði keypt tað frá danska auktiónshúsinum Bruun-Rasmussen í 2012. Hann helt tað vera spell, at ein slíkur mentanarligur dýrgripur skuldi enda á fremmandum hondum, og tí ognaði hann sær handritið fyri 114.000 krónur.
Størsti parturin av handritunum eftir William Heinesen eru í varðveitslu á Kongaliga bókasavninum í Keypmannahavn, so Landsbókasavnið hevur ikki so nógv av upprunatilfari hansara. Tí er tað rættiliga áhugavert og virðismikið, at vit nú hava fingið hetta verkið á føroyskar hendur.
Hósdagin 23. februar kl. 17 fer Landsbókasavnið at takka fyri gávuna við at bjóða til ókeypis fyrilestrar, upplestur, tónleik og framsýning um lív og verk Willam Heinesens.
Skráin
Sámal Tróndur Johansen: Vælkomin
Rigmor Dam: Um hvussu handritið kom Landsbókasavninum í hendi
Bergur D. Hansen: Um skaldsøguna og upplestur úr henni
Stanley Samuelsen syngur og spælir
Bergur Rønne Moberg: Um skaldsøgur og skaldsøguroyndir Williams í 1920’unum og 30’unum
19.mai letur framsýningin spor upp í norðurbryggjuni í keypmannahavn við verkum hjá Jóhan Martin Christiansen. Á heimasíðuni stendur:
Bag titlen på den kommende udstilling med Jóhan Martin Christiansen, gemmer sig ikke bare en reference til selve værkerne, men også til den tilblivelsesproces, der er knyttet til dem. Deres form og farver bærer således direkte spor fra de genstande, materialer og væsker, som kunstneren har anvendt i forbindelse med skabelsen af dem. Materialer som ikke normalt associeres med den færøske kunstscene.
Flere værker er meterhøje gipssteler med aftryk af papkasser, andre er støbt omkring jerndragere som kendes fra byggepladser med et påsat ”ornament” – en gammel bold, en strudsefjer eller en stofble. Ofte er der tale om aftryk eller spor fra forskellige hverdagsgenstande eller affald, som er anvendt som forme for afstøbninger.
Et større antal sammensyede bomuldsklæder er indfarvet med te, blæk, spiseolie eller rødvin. Ophængt mellem loft og gulv danner de luftige sejlinstallationer.
Selv om værkerne ikke i traditionel forstand er landskabsbilleder, så er det færøske landskab i høj grad til stede, og det er netop naturens spor i værkerne, som titlen refererer til.
Jóhan Martin Christiansen er født og opvokset i Tórshavn på Færøerne. Han er uddannet på Konsthögskolan i Malmö i 2014, og har de seneste 10 år været bosat i København.
Nýggja nevndin í Mentanargrunninum farin til verka
Nývalda nevndin í Mentanargrunni Landsins var í vikuni á fundi í Mentamálaráðnum. Á fundinum kunnaði Rigmor Dam, landsstýriskvinna, nevndina um grunnin og um, hví landsstýrið hevur valt at hækka játtanina til Mentanargrunnin við 1,1 mió. kr. í 2017.
Í nýggu nevndini eru Ingun í Skrivarastovu, forkvinna og Gulla Øregaard, Leif Hansen, Urd Johannesen og Annfinnur Heinesen. Varðalimir eru Sissal Kampmann, Kristina Joensen, Ivan Niclasen, Sunnvá Bækog Dagfinn Olsen.
- Økta játtanin er ein liður í málinum at uppraðfesta játtanina til mentanar- og listastuðul, sum landsstýrið hevur sett sær fyri at fremja, sigur Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum.
Komandi tvey árini verður játtanin til Mentanargrunn Landsins stigvíst hækkað við 1,1 mió. kr. um árið. Í fíggjarlógini verður økta játtanin til Mentanargrunnin grundgivin við, at hon fer at skapa enn størri trivnað og fáa enn fleiri av okkara ungu at velja Føroyar sum landið, har tey liva og virka.
Oh, where have you been, my blue-eyed son?
Oh, where have you been, my darling young one?
I’ve stumbled on the side of twelve misty mountains
I’ve walked and I’ve crawled on six crooked highways
I’ve stepped in the middle of seven sad forests
I’ve been out in front of a dozen dead oceans
I’ve been ten thousand miles in the mouth of a graveyard
And it’s a hard, and it’s a hard, it’s a hard, and it’s a hard
And it’s a hard rain’s a-gonna fall
Oh, what did you see, my blue-eyed son?
Oh, what did you see, my darling young one?
I saw a newborn baby with wild wolves all around it
I saw a highway of diamonds with nobody on it
I saw a black branch with blood that kept drippin’
I saw a room full of men with their hammers a-bleedin’
I saw a white ladder all covered with water
I saw ten thousand talkers whose tongues were all broken
I saw guns and sharp swords in the hands of young children
And it’s a hard, and it’s a hard, it’s a hard, it’s a hard
And it’s a hard rain’s a-gonna fall
And what did you hear, my blue-eyed son?
And what did you hear, my darling young one?
I heard the sound of a thunder, it roared out a warnin’
Heard the roar of a wave that could drown the whole world
Heard one hundred drummers whose hands were a-blazin’
Heard ten thousand whisperin’ and nobody listenin’
Heard one person starve, I heard many people laughin’
Heard the song of a poet who died in the gutter
Heard the sound of a clown who cried in the alley
And it’s a hard, and it’s a hard, it’s a hard, it’s a hard
And it’s a hard rain’s a-gonna fall
Oh, who did you meet, my blue-eyed son?
Who did you meet, my darling young one?
I met a young child beside a dead pony
I met a white man who walked a black dog
I met a young woman whose body was burning
I met a young girl, she gave me a rainbow
I met one man who was wounded in love
I met another man who was wounded with hatred
And it’s a hard, it’s a hard, it’s a hard, it’s a hard
It’s a hard rain’s a-gonna fall
Oh, what’ll you do now, my blue-eyed son?
Oh, what’ll you do now, my darling young one?
I’m a-goin’ back out ’fore the rain starts a-fallin’
I’ll walk to the depths of the deepest black forest
Where the people are many and their hands are all empty
Where the pellets of poison are flooding their waters
Where the home in the valley meets the damp dirty prison
Where the executioner’s face is always well hidden
Where hunger is ugly, where souls are forgotten
Where black is the color, where none is the number
And I’ll tell it and think it and speak it and breathe it
And reflect it from the mountain so all souls can see it
Then I’ll stand on the ocean until I start sinkin’
But I’ll know my song well before I start singin’
And it’s a hard, it’s a hard, it’s a hard, it’s a hard
It’s a hard rain’s a-gonna fall
https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2016/dylan-speech.html
Bob Dylan er heiðraður við bókmentaheiðursløn Nobels. Umframt heiðurin fevnir heiðirslønin um 6,1 mió krónur.
Sigrid Undset, Bjørnstjerne Bjørnson, Knud Hamsun, André Gide, Pär Lagerkvist, Ernest Hemingway, Albert Camus, Jean Paul Sartre, Aleksandr Solzhenitsyn, Pablo Neruda, Gabriel García Márquez, Dario Fo, Elfriede Jelinek og so framvegis. Listin er imponerandi og hetta er mær vitandi fyrstu ferð, virðislønin fer til ein, sum fyrst og fremst er tónleikari.
-Ymiskt-
Fáið hjálp at søkja norðurlendskan mentanarstuðul.
Til ber at søkja stuðul til mentanarligt virksemi úr norðurlendsku grunnunum Kulturkontakt Nord og Nordisk Kulturfond, men tað er ikki altíð líka lætt at finna út av hvussu, hvar og nær.
Til ber at søkja stuðul til mentanarligt virksemi úr norðurlendsku grunnunum Kulturkontakt Nord og Nordisk Kulturfond, men tað er ikki altíð líka lætt at finna út av hvussu, hvar og nær. Tí fer Norðurlandahúsið undir at hava ráðgeving eina ferð um mánaðin í Vesturstovu í Norðurlandahúsinum, har øll, sum hava einahvørja mentanarverkætlan í huga, kunnu møta upp og fáa persónliga ráðgeving.
Bíleggið tíð á inger@nlh.fo
Torbjørn Olsen
Akvarel: Tóroddur Poulsen
Hetta er ein av nógvum framúrskarandi steinprentum, sum Tóroddur Poulsen hevur gjørt í Steinprenti. Eftir ætlan skal listamaðurin arbeiða á grafiska verkstaðnum í ár, nú er nokk so langt síðani, hann seinast har, so vit gleða okkum at síggja úrslitið.
- Tíðindi -
- Bókmentir -
Fyri Havnafólk og í grundini øll okkum, sum hava Havnina sum høvuðsstað, er útsýnið yvir á Nólsoynna eitt slag av grundmynd. Tað er nakað, tú sært so ofta, at tað festir seg grundleggjandi í sinnið. Í einum av gávuprentunum til Steinbrálimir, sum Zacharias Heinesen gjørdi í fjør, hevur listamaðurin fest hesa grundmyndina á ein litografiskan stein, sum er viðgjørdur og síðani prentaður sambært litsetingum hjá listamanninum. Tað tykist sum er Zacharias Heinesen øðrvísi eksperimenterandi og minni koloristiskur, tá hann arbeiðir við grafikki enn tá hann málar. Ljósablái liturin tykist at kalla stoyttur niður á pappírið uttan tamarhald, sum so allíkavæl er har í teimum gyltu, okkurgulu strokunum, sum javnviga og geva vátu kompositiónini ró og ljós.
Limir í Steinbrá kunnu gleða seg at fáa eina av hesum nýggju regn- og ljósfyltu myndunum hjá Zachariasi Heinesen, sum í komandi ár fer at hava 80 ára føðingardagsframsýning í Listasavni Føroya.
Gávuprentið fæst við at gjalda limagjaldið fyri árið 2016.
Øll eru vælkomin at gerast limir í Steinbrá, tað er fult av fyrimunum og kostar bara 500 krónur um árið fyri einstaklingar, 2000 fyri feløg
Málningar hjá Zachariasi Heinesen
Zacharias Heinesen
Zacharias Heinesen
YRKINGAR:
Enfance
Au jardin des cyprès je filais en rêvant,
Suivant longtemps des yeux les flocons que le vent
Prenait à ma quenouille, ou bien par les allées
Jusqu'au bassin mourant que pleurent les saulaies
Je marchais à pas lents, m'arrêtant aux jasmins,
Me grisant du parfum des lys, tendant les mains
Vers les iris fées gardés par les grenouilles.
Et pour moi les cyprès n'étaient que des quenouilles,
Et mon jardin, un monde où je vivais exprès
Pour y filer un jour les éternels cyprès.
Guillaume Apollinaire
Apparition
La lune s'attristait. Des séraphins en pleurs
Rêvant, l'archet aux doigts, dans le calme des fleurs
Vaporeuses, tiraient de mourantes violes
De blancs sanglots glissant sur l'azur des corolles.
- C'était le jour béni de ton premier baiser.
Ma songerie aimant à me martyriser
S'enivrait savamment du parfum de tristesse
Que même sans regret et sans déboire laisse
La cueillaison d'un Rêve au coeur qui l'a cueilli.
J'errais donc, l'oeil rivé sur le pavé vieilli
Quand avec du soleil aux cheveux, dans la rue
Et dans le soir, tu m'es en riant apparue
Et j'ai cru voir la fée au chapeau de clarté
Qui jadis sur mes beaux sommeils d'enfant gâté
Passait, laissant toujours de ses mains mal fermées
Neiger de blancs bouquets d'étoiles parfumées.
Stepháne Mallarmé
Arabesk. Til en Haandtegning af Michel Angelo.
Kvindeprofil med sænkede Blikke i Gangen mellem Pitti og Ufficierne
Tog Bølgen Land?
Tog den Land og sived langsomt,
Rallende med Grusets Perler,
Atter ud i Bølgers Verden?
Nej! den stejled som en Ganger,
Løfted højt sin vaade Bringe;
Gjennem Manken gnistred' Skummet
Snehvidt som en Svanes Ryg.
Straalestøv og Regnbu'taage
Sitred op igjennem Luften:
Ham den kasted',
Ham den skifted',
Fløj paa brede Svanevinger
Gjennem Solens hvide Lys.
Jeg kjender din Flugt, du flyvende Bølge;
Men den gyldne Dag vil segne,
Vil, svøbt i Nattens dunkle Kappe,
Lægge sig træt til Hvile,
Og Duggen vil glimte i hans Aande,
Blomsterne lukke sig om hans leje,
Før du naa'r dit Maal.
— Og har du naa't det gyldne Gitter
Og stryger tyst paa spredte Vinger
Henover Havens brede Gange,Henover Laurers og Myrthers Vover,
Over Magnoliens dunkle Krone,
Fulgt af dens lyse, roligt blinkende,
Fulgt af dens stirrende Blomsterøjne,
Nedover hemmeligt-hviskende Iris,
Baaret og dysset i graadmilde Drømme
Af Geraniernes Duft,
Af Tuberosers og Jasminers tungtaandende Duft
Baaret mod den hvide Villa
Med de maanelyse Ruder,
Med dens Vagt af høje, dunkle,
Høje, trolige Cypresser,
Da forgaar du i Anelsers Angst,
Brændes op af din skjælvende Længsel,
Glider frem som en Luftning fra Havet,
40Og du dør mellem Vinrankens Løv,
Vinrankens susende Løv,
Paa Balkonens Marmortærskel,
Mens Balkongardinets kolde Silke
Langsomt vugger sig i tunge Folder,
Og de gyldne Drueklaser
Fra de angstfuldt-vredne Ranker
Fældes ned i Havens Græs.
Glødende Nat!
Langsomt brænder du henover Jorden;
Drømmenes sælsomt skiftende Røg
Flakker og hvirvles afsted i det Spor,
Glødende Nat!
— Viljer er Voks i din bløde Haand,
Og Troskab Siv kun for din Aandes Pust!
Og hvad er Klogskab lænet mod din Barm?
Og hvad er Uskyld daaret af dit Blik,
Der intet ser, men suger vildt
Til Stormflod Aarens røde Strøm,
Som Maanen suger Havets kolde Vande?
— Glødende Nat!
Vældige, blinde Mænade!
Frem gjennem Mulmet blinker og skummer
Sælsomme Bølger af sælsom Lyd:
Bægeres Klang,
Staalets hurtige, syngende Klang,
Blodets Dryppen og Blødendes Rallen
Og tykmælt Vanvids Brølen blandet
Med purpurrøde Attraas hæse Skrig ...
— Men Sukket, glødende Nat?
Sukket, der svulmer og dør,
Dør for at fødes paany,
Sukket, du glødende Nat!
Se, Gardinets Silkevover skilles,
Og en Kvinde høj og herlig
Tegner mørk sig mod den mørke Luft.
— Hellige Sorg i dit Blik,
Sorg, der ej kan hjælpes,
Haabløs Sorg,
Brændende, tvivlende Sorg.
80— Nætter og Dage summer over Jorden,
Aarstider skifte som Farver paa Kind,
Slægter paa Slægt i lange, mørke Bølger
Rulle over Jord,
Rulle og forgaa,
Medens langsomt Tiden dør.
Hvorfor Livet?
Hvorfor Døden?
Hvorfor leve, naar vi dog skal dø?
Hvorfor kæmpe, naar vi veed, at Sværdet
Dog skal vristes af vor Haand en Gang?
Hvortil disse Baal af Kval og Smerte:
Tusind Timers Liv i langsom Liden,
Langsom Løben ud i Dødens Liden
Er det din tanke, høje Kvinde?
Tavs og rolig staar hun paa Balkonen,
Har ej Ord, ej Suk, ej Klage,
Tegner mørk sig mod den mørke Luft
Som et Sværd igjennem Nattens Hjærte.
J.P.Jacobsen
I
Dagen svalnar mot kvällen...
Drick värmen ur min hand,
min hand har samma blod som våren.
Tag min hand, tag min vita arm,
tag mina smala axlars längtan...
Det vore underligt att känna,
en enda natt, en natt som denna,
ditt tunga huvud mot mitt bröst.
II
Du kastade din kärleks röda ros
i mitt vita sköte -
jag håller fast i mina heta händer
din kärleks röda ros som vissnar snart...
O du härskare med kalla ögon,
jag tar emot den krona du räcker mig,
som böjer ned mitt huvud mot mitt hjärta...
III
Jag såg min herre för första gången i dag,
darrande kände jag genast igen honom.
Nu känner jag ren hans tunga hand på min lätta arm...
Var är mitt klingande jungfruskratt,
min kvinnofrihet med högburet huvud?
Nu känner jag ren hans fasta grepp om min skälvande kropp,
nu hör jag verklighetens hårda klang
mot mina sköra sköra drömmar.
IV
Du sökte en blomma
och fann en frukt.
Du sökte en källa
och fann ett hav.
Du sökte en kvinna
och fann en själ -
du är besviken.
Edith Södergran
Elin Josefina Smith í Smiðjuni "Sorg, sálarkvøl og heimloysi" er heitið á framsýningini hjá listakvinnuni Elini Josefinu Smith (f. 1964) í Smiðjuni í Lítluvík í Havn, 25. - 29. mai. Framsýningin hjá Elini, sum býr í Danmark, fevnir um málningar, akvarellir, tekningar og keramikk. Fleiri av verkunum, ið eru at síggja í Smiðjuni í mai, hava verið sýnd fram í Danmark. Hetta er triðja stakframsýningin í Føroyum hjá listakvinnuni síðan 2013. Ferrniseringin er fríggjadagin 25. mai klokkan 16. Elin Josefina Smith (f. 1964) "Sorg, sálarkvøl og heimloysi" Smiðjan í Lítluvík 25. - 29. mai 2018 Opið hvønn dag klokkan 14 til 18
Submergence hjá Wim Wenders til Føroya
Nú kemur hann í Filmsfelagið, nýggi filmurin hjá Wim Wenders, SUBMERGENCE, sum eisini er upptikin í Føroyum.
Jan Berg Jørgensen, formaður í Filmshúsinum, ið varð knýttur at føroysku upptøkunum, fer at innleiða sýningina, sum verður mánadagin 18. juni kl 20 í Havnar Bio. Tvær aðrar sýningar verða týsdagin og mikudagin eftir. Allar sýningarnar eru almennar.
Úr Svøríki
Filmsfelagið hevur útvegað SUBMERGENCE frá Scanbox í Svøríki, sum umframt Føroyar er einasta norðurland, ið vísur filmin. Scanbox, sum hevur íslendskan stjóra, eigur rættindini at vísa SUBMERGENCE í øllum Norðurlondum.
Svenski Olle Agebro segði soleiðis um SUBMERGENCE, tá hann varð sýndur á filmstevnu í Gøteborg:
"Alicia Vikander briljerar i känslosvallande kärleksdrama i Wim Wenders största film på decennier. Danielle (Alicia Vikander) och James (James McAvoy) faller ögonblickligen för varandra när deras vägar korsas i en fransk semesterort vid Atlantkusten. Men förälskelsen hindras av deras stökiga yrkesliv och snart befinner sig marinbiologen Danielle på havets botten samtidigt som ingenjören James kidnappas av Al-Qaida. Wim Wenders återvänder till sitt magiska berättande i en kärlekshistoria uppriven av geopolitiska konflikter och naturens otämjda krafter. I ett storslaget porträtt fångar Alicia Vikander en omättlig längtan i en saga driven av existentiella frågor hos en Wenders i sin mest storslagna form sedan Himmel över Berlin."
(Olle Agebro, Svøríki)
Hollywood Reporter sigur, at romantiski filmurin SUBMERGENCE er “Wim Wenders’ most broadly accessible fiction film in ages…there will probably be tears.”
Evropeiska meistararøðin í Filmsfelagnum
Filmsfelagið vísur í hesum døgum nýggjastu filmar hjá fremstu evropeisku filmsleisktjórum, m.a. Michael Haneke við HAPPY END, sum Høgni Djurhuus innleiddi, og Fatih Akin við AUS DEM NICHTS, sum Birgit Remmel fer at innleiða mikudagin.
Umframt eysturríkska Haneke, hevur týski Wim Wenders í áratíggju verið mettur sum hin fremsti filmsleikstjórin í Evropa.
Allar sýningar í Filmsfelagnum eru almennar og atgongumerki kunnu keypast við dyrnar og á netinum.
Filmsfelagið hevur vangamynd á Facebook har upplýst verður um allar sýningar, og á heimasíðuni hjá Havnar Bio ber til at keypa atgongumerki á netinum.
Savnsfagnaður í Vágunum
Tjóðpallurin á ferð við komediuni “MÍN FANTASTISKA SKILSMISSA”. Ein romantisk komedia við Kristinu Sundar Hansen í heimskenda og virðislønta einrøðuleikinum eftir Geraldine Aron.
Angela Kennedy Lipsky er ein kvinna miðskeiðis í lívinum, sum plagdi at vera onnur helvtin av eydnuríka parinum Angela og Max. Max stingur tó av við einum yngri modelli, dótturin flytir út við sjeikinum og eftir situr Angela við hundinum Dexter í stóru familjuhúsunum.
Nýggi veruleikin hjá nýskildu Angelu hevur nógvar øðrvísi, tragiskar og ikki minst komiskar og láturligar støður við sær, sum áskoðararnir hegnisliga verða drignir ígjøgnum av Kristinu Sundar Hansen í leiklutinum sum Angela.
Leikurin varð tilnevndur ein OLIVIER AWARD fyri “Best entertainment” í 2004 og hevur síðan lagt áskoðarar kring heimin flatar í látri. Nú standa Føroyar fyri tørni, sum 29. landið, har leikurin verður pallsettur.
Frumframførsla var á Bryggjuni í Vestmanna Nærri kunning um leikferðina fæst á tjodpallur.foðing: Kristina Sundar Hansen
Konsept: Kristina Sundar Hansen & Durita Sumberg Poulsen
Dramaturgur, pallur og hjálparleikstjóri: Durita Sumberg Poulsen
Leiklistarlig ráðgeving: Ágústa Skúladóttir
Ljósdesign, video og pallmynd: Turpin Napoleon Djurhuus
Ljóðmynd: Pauli Magnussen
Leikari: Kristina Sundar Hansen
Myndir: ©Tjóðpallur Føroya / Ólavur Frederiksen
Listafólk at listprýða Skúlan á Fløtum
Listabólkurin hjá Tórshavnar kommunu hevur gjørt av at geva øllum listafólkum møguleika at koma við uppskoti at listprýða Skúlan á Fløtum.
Miðað verður eftir, at Skúlin á Fløtum verður listprýddur á høgum listarligum stigi og í góðum samspæli við byggilistina, virksemið og fólkið, sum bygningurin skal hýsa.
Skúlin á Fløtum
Við ársbyrjan 2015 vórðu Venjingarskúlin og Tórshavnar Kommunuskúli lagdir saman í ein skúla. Tað er hesin samanlagdi skúlin, sum hevur fingið heitið Skúlin á Fløtum og verður bygdur í vesturbýnum. Vinnandi uppskotið til skúlan er “Eindirnar í heildini”, sum toymið EIND Í/F við Árna Winther arkitektum, ZETA architects, Brim arkitektum, SMJ og LBF hava gjørt.
Arbeiðsánari og byggiharri er Tórshavnar kommuna, og arbeiðstakari er Articon/Búsetur Í/F.
Arbeiðið byrjaði á sumri 2016, og eftir ætlan stendur skúlin liðugur á sumri í 2020. Eisini verður frítíðarskúli og ítróttarhøll partur av skúlanum.
Krøv til listprýðingina
Sambært reglugerð hjá Tórshavnar kommunu verða 1,5 % av byggikostnaðinum sett av til at listprýða nýggjar bygningar hjá kommununi.
Í høvuðsheitum hevur Listabólkurin eingi beinleiðis innihaldslig krøv til listprýðingina uttan tað, at listafólkini eiga at hava fyrilit fyri móttakaranum. Skúlin hevur tó í byggiskránni ynski um, at innlæring er sjónligt og sniðfast høvuðsevni, sum eisini kann fata um likamligu rørslur næminganna.
Listabólkurin leggur dent á, at hesi ynski kunnu nýtast sum íblástur.
Listafólk kann gera uppkast til listprýðing allastaðni í bygninginum bæði innan- og uttandura. Eitt uppkast er eitt fyribils hugskot ella ætlan um eitt listaverk og sostatt ikki eitt liðugt uppskot.
Torført er at meta um vavið, men talan kann vera um tekst og tekning á einari ella tveimum A4-síðum, har greitt verður frá hugskotinum at listprýða bygningin. Tað er upp til listafólkið at gera av, í hvørjum formi uppkastið er.
Tilgongdin
1. Listafólk, sum vilja taka lut í útbjóðingini, skulu siga Listabólkinum frá við telduposti til torshavn@torshavn.fo í seinasta lagi hósdagin 1. mars 2018 kl. 12.00.
2. Listafólk, sum hava boðað frá luttøku, verða boðin til kunningarfund í fundarhølinum á Fløtum, Janusargøta, mánadagin 12. mars 2018 kl. 16.00.
Til staðar verða arkitektarnir og listabólkurin, sum greiða frá verkætlanini, og tilfar um skúlan verður útflýggjað.
3. Listafólkini lata uppskot inn við frágreiðing um listaverkini. Í uppskotinum skal upplýsast, hvør kostnaðurin verður íroknað uppseting av listaverkunum. Afturat hesum skal neyvt útgreinast, hvat tilfar verður nýtt til listaverkini.
4. Listabólkurin metir um innkomnu uppskotini og skilar sær rætt til frítt at velja millum uppskotini og lata einum ella fleiri listafólkum uppgávuna ella ikki at taka av nøkrum uppskoti.
5. Tá ið listabólkurin hevur tikið avgerð um, hvør ella hvørji listafólk verða biðin um at gera listaverkið/listaverkini, verður sáttmáli gjørdur við viðkomandi listafólk, har m.a. treytir fyri avhending, uppseting, kostnað og annað verða ásettar.
6. Uppskotini skulu vera Listabólkinum í hendi í seinasta lagi 1. mai 2018, kl. 12.00. Uppskotini skulu sendast til torshavn@torshavn.fo
Við støði í eini heildarmeting av uppskotunum tekur Listabólkurin endaliga støðu til, hvørji listafólk fáa uppgávuna at listprýða Skúlan á Fløtum. Avgerðin verður m.a. grundað á dygdina í uppskotunum og samanspælið við staðið, byggilistina, skúlan og brúkararnar.
Listabólkurin tilskilar sær rættin at fylgja gongdini í arbeiðinum og til eina og hvørja tíð at siga upp avtaluna, verður mett, at gongdin ikki er nøktandi.
Listabólkurin tilskilar sær eisini rættin at heita á listafólk um at koma við uppskotum til listprýðingina.
Listabólkurin skilar sær rætt til at sýna verkini fyri almenninginum, skuldi avgerð verðið tikin um tað.
Sigrun Gunnarsdóttir: Tað stóra í tí smáa
Listasavn Føroya
26. januar - 2. apríl 2018
Listin hjá Sigrun Gunnarsdóttir brýtur frá tí, sum vit kenna í føroyskum høpi, bæði í innihaldi og stíli. Málningarnir siga søgur, sum spretta úr lívi og tonkum hennara. Náttúran er ofta berandi í føroyskari list, men hjá Sigrun er menniskjað í miðdepli. Á ein naivistiskan og surrealistiskan hátt málar Sigrun Gunnarsdóttir sniðfundigar myndir við djúpum innihaldi. Myndirnar avmynda náttúru, familju og átrúnað og viðgera eksistentiellar spurningar.
Stílslagið er figurativt og forteljandi. Sigrun Gunnarsdóttir málar við akrýli á lørift, og hon ger litirnar óblankar og eitt sindur grátónaðar. Bakgrundin er ofta ein stórur, einlittur flati, og umhvarvið av myndevnunum er málað við svørtum linjum. Støddarmunir eru eyðsýndir í myndunum hjá Sigrun Gunnarsdóttir. Hon reingir støddirnar á myndevnunum soleiðis, at ein fuglur kann vera størri enn eini hús, men hann kann eisini vera so lítil, at tað er torført at fáa eyga á hann. Sigrun Gunnarsdóttir greiðir frá, at tankarnir byggja á, at smá ting ikki kunnu vera stór ting fyriuttan, og stór ting kunnu ikki vera smá ting fyriuttan. Tað er sjáldan, at eitt ítøkiligt stað verður lýst í málningunum. Kortini kann eitt serføroyskt eyðkenni hómast í umhvørvinum og fólkunum. Eftir stendur huglagið av Føroyum.
Við einføldum, figurativum myndamáli málar Sigrun Gunnarsdóttir tað, sum liggur henni á hjarta. Sigrun arbeiðir við nøkrum ávísum myndevnum, til dømis bíbliusøgum, ævintýrum, familjukærleika og aldurdómi. Súmbol eru týdningarmikil partur av hesum myndaheimi, og tey eru vorðin eitt sermerki í listini hjá henni.
Várframsýningin 2018 tekur nú ímóti uppskotum
Árliga Várframsýningin, sum Føroysk myndlistafólk skipa fyri, verður í Listasavni Føroya í døgunum 7. - 29. apríl.
Øll eru vælkomin at senda listaverk inn. Framsýningin verður sensurerað.
Við at trýsta á leinkjuna niðanfyri fært tú upplýsing um sjálva framsýningina og vegleiðing um, hvussu tú ber teg at, um tú skalt senda verk inn.
VEGLEIÐING FYRI INNLATING AV VERKUM TIL METINGAR:
http://www.mynd.fo/tiindi/varframsyningin-2018-tekur-nu-imoti-uppskotum
http://kvf.fo/non?sid=75185
Heiðrikur á Heygum hevur gjørt ett frálíkt, framúr, fabulerandi videolag, sum rakar beint á huglagið í hansara frálíka sangi: Monster.
Bókadagar
Bókmentafagnaður
Í døgunum 24.-26. november var Norðurlandahúsið karmur um stórt alment tiltak við kjaki, framsýningum, bókasølu og nógvum øðrum spennandi fyri allar aldursbólkar – alt við støði í skrivaða orðinum. Partur av húsinum verður innrættaður til børnini við søgum, spølum og øðrum stuttleika. Bókadagarnir eru eitt samstarv millum Norðurlandahúsið, Rithøvundafelagið og føroysku útgávufeløgini og eru ætlaðir viðurkendum eins væl og spírandi høvundum úr Føroyum og norðurlondum, tíðindafólki og øllum, ið hava hug at skriva og lesa.
Hesin er góður (Bonus track from the DVD edition of "A Line a Day Must Be Enough!", a film by Katrin Ottarsdóttir. Blue Bird Film © 2008.Bonus track from the DVD edition of "A Line a Day Must Be Enough!", a film by Katrin Ottarsdóttir. Blue Bird Film © 2008).
DREYMAR VIÐ HAVIÐ KAPPAST Í ENN EINI ALTJÓÐA FILMSSTEVNU
Føroyski filmurin "Dreymar við havið” eftir Sakaris Stórá luttekur í høvuðskappingini á filmsstevnuni ALICE NELLA CITTÀ (Alice in the City) 26. oktobur – 5. novembur í ár.
Hetta er onnur filmsstevnan sum Dreymar við havið luttekur á, og eisini í Rom kappast Dreymar við havið móti filmum úr øllum heiminum, við altjóða viðurkendum leikarum og leikstjórum. Alice Nella Città er sjálvstøðugur partur av altjóða filmsstevnuni í Rom, og leggur høvuðsdent á filmar til ung.
Dreymar við havið gongur í Havnar Bio komandi viku aftrat.
Les meir um filmsstevnuna her: http://alice.mymovies.it
Fríggjakvøldið 6.oktober var nýggi leikurin, Morgunstjørnan yvir Wittenberg frumframførdur í Posthúskjallaranum í Klaksvík. Talan er um ein einrøðuleik um lívið hjá Katharinu von Bora, sum Eyð Matras hevur skrivað og sum hon eisini framførir. Ria Torgarð er leikstjóri. http://www.in.fo/news-detail/morgunstjoernan-yvir-wittenberg-frumsyndur-i-gjar/
Her er nýggi sorgblíði, væl klingandi sangurin hjá The Reverends. Gudmund Helmsdal hevur gjørt videolagið.
Várkonsertin 2017
18.mars kl.19.30 var Várkonsertin hjá Føroya Symfoniorkestri í Norðurlandahúsinum. Jákup Lützen framførdi bratsj-konsertina hjá Bartók saman við Føroya Symfoniorkestur undir leiðslu av Bernharði Wilkinson
Bratsjkonsertin hjá Bartók var eitt tað seinasta verkið hann skrivaði. Bratsjleikarin William Primrose, sum hevði bílagt verkið, væntaði eina tekniskt avbjóðandi konsert, sum ikki mundi líða undir bratsjarinnar serligu avbjóðingum. Béla Bartók andaðist í 1945, áðrenn verkið varð fullgjørd. Góði vinurin hansara, Tibor Serly, tók tá samanum, samlaði skitsurnar og fullfíggjaði verkið. Í dag finnast nógvar útgávur við størri ella minni broytingum.
Vatnlitamynd hjá Bárði Jákupsson frá hansara framsýning í Steinprent
Føroyska matstovan KOKS hevur fingið eina Michelinstjørnu. Hjartaliga til lukku!
C
http://www.tjodpallur.fo/tidindi/2016/12/6/elektra
Frá konsert hjá Heiðriki á Heygum í Norðurlandahúsinum. Eiler Fagraklett hevur tikið upp.
Nýggja videolagið, sum Máni M. Sigfússon gjørdi til sangin Mjørkaflókar hjá Eivør Pálsdóttir. Longsulsfulli sangurin snýr seg um demens, tá alt spakuliga hvørvur í mjørkaflókum og tú ikki longur kennist við tíni kæru og alt tað kenda.
Kirstin Helgadóttir gjørdi hetta áhugaverda videolagið til ófrættakenda lagið Igulker á útgávuni Vað, sum Orka/ Jens L.Thomsen gav út. Myndasíðan hongur væl saman við tónleikum, tað er sum at eygleiða eina organiska skapanartilgongd taka seg upp, har abstrakt tilfar er í eini broytingarprosess. Í einum ummæli her á Listaportalinum skrivaði Teitur Lassen um Igulker: "Ein fjarbasstrumma letur seg spakuliga upp og verður til eina eind av trimum evnum, sum man ikki ordiliga leggur til merkis ímeðan tey verða skap. Tað ljóðar sum eitt træpetti ið verður sligið á okkurt (rimshot), ein shaker og so bass trumman. 2 1/2 min seinni er eitt nýtt ljóð, ið kundi ljóða sum ein hvalur. Rútmurnar opna seg enn meir og 16 partar og afturljóð (delay) koma við. Ljóðini eru klár og sita væl í kontrast við hvønn annan. Tað er kanska ein máti at siga, her byrjar okkurt, kom her við tær. Ljóðar kanska sum eitt djór, ein undarligur krossfiskur..".
Heiðrik á Heygum hevur gjørt hetta flotta videolagið Í Tokini (Eivør). Tað minnir um videolagið, sum Chris Cunningham gjørdi til lagið Frozen (Madonna) í 1998 og náttúrumyndirnar í videolagnum, Jóga hjá Bjørk, sum Michel Gondry gjørdi í 1998.
Ólukkuliga støðan hjá flóttafólkum, sum koma til Europa er kanska eitt heldur óvæntað útgangsstøði í einum Grand Prix showi. Framførslan var at síggja sum millumspæl í semifinaluni í Eurovision. Dansiframførslan eitur Grey people, Benke Rydman hevur koreograferað, 18 dansarar og eitt barn eru við í framførsluni.
Nýggja útgávan hjá Michalu Petri Danish and Faroese Recorder Concertos er ummæld í BBC Music Magazine. Á útgávuni eru verk eftir Thomas Koppel, Pelle Gudmundsen Holmgren og Sunleif Rasmussen framførd. Aalborg Symfoniorkester við Henrik Vagn Christensen sum leiðara spælir, og verkið hjá Sunleif Rasmussen er favoritturin hjá ummælarunum. Hansara verk, Territorial Songs er tað síðsta, sum verður ummælt umleið 10 min. inni í sendingini. Tað er hugtakandi halda tey og leggja aftrat, at talan er um eina sera fangandi, vakra, fjølbroytta og uppfinningarsama kompositión
http://www.classical-music.com/podcast/first-listen-danish-and-faroese-recorder-concertos
Vælkomin til Listaportalin, sum er ein heimasíða um og við list, framsýningum, bókmentum, tónleiki, leiklist, filmi og øllum møguligum øðrum mentanar-tilfari. Hava tit viðmerkingar ella okkurt tilfar til Listaportalin, kunnu tit senda mær tað. Her er nógv tilfar, brúkið leititeigin her á forsíðuni, men brúkið ikki ov nógv leitiorð, helst bara eitt. Øll listaverk, sum verða víst, greinað og lýst her á síðuni eru ogn hjá avvarðandi listafólkum ©. Í ummælum og viðmerkingum brúki eg onkuntíð myndir frá stovnum osfr., - um nakar hevur nakað í móti, at ein mynd/video er her á síðuni, sig mær vinaliga frá, so taki eg tað burtur alt fyri eitt. Vónandi dámar tykkum síðuna, hon er kyknað av einum áhaldandi og brennandi áhuga fyri list.
Kinna Poulsen
Vit halda eyga við skansan!
http://kvf.fo/netvarp/uv/2015/06/04/radarin-brotasjgvar-yvir-skansabryggjuna
I DO ART hevur gjørt eitt fínt filmsviðtal við listamannin Claus Carstensen, sum hevur stóra framsýning í ARoS í løtuni. Trýstið á leinkið omanfyri.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
3. deild enn ein javnleik
TB | 23/04/13
3. deild: Skála 1-1 TB
Tað var eitt vælmannað 3. deildarlið, sum fór at spæla dyst móti Skála. Fyrsta dystin millum liðini, vunnu okur 2-0, so vónirnar vóru rímuliga góðar. Trupuleikin hjá okkum er bara tann, at hóast okur hava havt greiða yvirvág í øllum dystunum, so vil bólturin bara ikki í kassan.
Liðið hendan dagin var, Hugin Albinus í mál. Í miðverjuni vóru Páll Heri og Jákup Thomasen. Úti á bakkunum spældu Ólavur Sigurheim í vinstru og Eirikur var í høgru. Jonhard og Jan mannaðu miðjuna saman við Olivur og Búa. Í álopinum vóru Júst og Kai. Á bonkinum høvdu okur 5 verjuleikarar, Pætur, Brandur, Danjal Eli, Mortan og Kristin Andrias. Tað ikki altíð so lætt at blanda kortini, tá liðið er so lítið harmonerandi.
Taktiska uppleggið var enn sum áður, at okkara framherjar skuldu liggja sindur aftarliga, og so skuldu okur royna at finna teir í holunum við longum sendingum, sum Skála verjan fór at geva okkum pláss til, tá teir komu í álop.
Dysturin var ikki meira enn byrjaður, tá hetta hendi. Júst Johannesen fær ein fríleypara. Tað tókti mær, at hann var so skelkaður av hesum, og møguliga var upphitingin áðrenn dystin ikki so góð, tí tá hann kom í 16 meturin, sá tað út sum at Júst rann í kyksendi, hann kom bara ikki vegin fram, og blívur taklaður áðrenn hann fær skot á. Nú skuldi ein hildið at heimamenninir vóru ávaraðir, men okur fingu einar tveir heilt stórar kjansir afturat. Bernnivarganir Búi, Kai og síðan Olivur driblaðu seg í skúm, tí tað er ikki góður siður, at skjóta bóltin framvið málmanninum og í netið, hetta er sera frustrerandi.
Miðskeiðis í fyrra hálvleiki fáa okur enduliga hol á. Jan fangar fóltin í verjustøðu, og sær at Olivur hevur eitt kúfóður, at bóltra sær á. Olivur gjørdi alt rætt, rak í feltið, gjørdi eina lætta skotfintu og setti bóltin í kassan. 1-0 til TB og okur fóru í cruise control til hálvleiks.
Í seinna hálvleiki sást at okur møddust. Skála hevði bóltin stórtsæð allatíðina, men teir blivu als ikki vandamiklir, og tó. Ein skal altíð ansa sær í hesari deildini. Dómaraavrikið, sum annars var framúr, haltaði alvorliga tá einir 15min vóru eftir. Dómarin foreraði Skála eitt brotsspark, tí bólturin kom í hondina á Páll Hera. Hetta fall ikki í góða jørð hjá okkum, men tað nyttar onki at gremja seg, og so var 1-1.
Nú fóru okur at pressa enn harðari, og tá komið var í yvirtíðina, er Olivur um reppi at skora, tá hann stendur púra blankur í 5 metrinum, men hann sparkaði bóltin á stongina, og megnaði ikki at vinna eftirfylgjandi nærdyst við ein bulmiklan norðing í verjuni.
Alt í alt kunnu okur verða hampuliga væl nøgdir við eitt stig. Okur liggja enn á odda í bólkinum við 8 stigum. Víkingur hevur 6 og Undrið og Skála hava 4 stig. Málúrtøkan er 5-2, tað er óhoyrt. Hini oddaliðini hava skorað 10-15 mál. Men so leingi okur halda tætt í verjuni, so er tað nóg mikið við einum 1-0 sigri.
Í næstu viku kemur Víkingur suður. Har mugu og skulu okur vinna, so eru okur tryggjaðir í finalubólkinum.
ME


text:
Her er semjan frá 20. november 2017
Fíggjarmálaráðið, hereftir FMR og Felagið føroyskir sjúkrarøktarfrøðingar, hereftir FFS eru vorðin samd um at gera hesar broytingar í sáttmála, ið varð galdandi til 30. september 2017.
§ 1 Løn
§ 3 í sáttmálanum verður broytt soleiðis:
Partarnir eru samdir um nýggja lønartalvu við 13 stigum. Lønartalvan er viðløgd sum skjal 1 til semjuna og er partur av semjuni. Lønartalvan er galdandi í sáttmálatíðarskeiðnum. Sjá lønartalvu fyri fastlønt og
tímalønt.
§ 2 Flokkingar
§ 31 í sáttmálanum verður broytt soleiðis:
Sjúkrarøktarfrøðingar ganga stigini: 1, 2, 3, 4, 5 og 6
Sjúkrarøktarfrøðingar settir í starv við master, phd ella professara sum førleikakrav, fáa lønar- og
setanarviðurskifti samsvarandi sáttmálanum hjá AKF.
Leiðari 1: Varaleiðarar uttan førleikaviðbótir ganga á stig 7. Flokking á hesum stigi kann bert gerast við
semju millum partarnar.
Leiðari 2: Aðrir varaleiðarar ganga á stig 8
Leiðari 3: Deildarleiðarar ganga á stig 9
Leiðari 4: Varðastjóri Gigni, Økisvarðaleiðarar ganga á stig 10
Leiðari 5: Leiðandi sjúkrarøktarfrøðingar, Fyristøðufólk við viðgerðar- og hvíldarheim, ganga á stig 11
Leiðari 6: Stjóri Gigni, Økisleiðarar, Varastjórar á KS og SSH ganga á stig 12
Leiðari 7: Varastjóri á LS gongur á stig 13
Allir sjúkrarøktarfrøðingar flyta í nýggja lønarstigan nærmast yvir og uttan lønarmiss.
Sjúkrarøktarfrøðingar á endastigi, uttan bachelorprógv, ganga eitt ár á stig 3.
Røktari, ið tekur útbúgving sum sjúkrarøktarfrøðingur flytur eftir lokna útbúgving yvir á lønarstigan hjá
sjúkrarøktarfrøðingunum uttan lønarmiss.
§ 3 Førleikaviðbøtur
§ 32 um viðbøtur verður broytt soleiðis:
Fyri sjúkrarøktarfrøðingar við framhaldsútbúgving verða førleikaviðbøtur latnar soleiðis:
● 6 → 19 ECTS við 2% av lønarstig 4
● 20 → 39 ECTS við 4% av lønarstig 4
● 40 → 59 ECTS við 6% av lønarstig 4
● 60 → 119 ECTS við 8% av lønarstig 4
Viðbøturnar eru eftirlønargevandi.
Aðrar viðbøtur sambært grein 32 fella burtur.
§ 4 Gildiskoma
Sáttmálin verður galdandi frá 1. oktober 2017 til 1. oktober 2019. Semjan kann uppsigast av báðum pørtum við 3 mánaða freist, tó í fyrsta lagi 1. oktober 2019. Tá sáttmálin er uppsagdur, verða samráðingar at taka upp sum skjótast og í seinasta lagi ein mánað eftir, at áheitan um samráðingar er komin.
Partarnir eru samdir um, at samanskriva sáttmálatekstin við støði í hesi avtalu.
Tórshavn, tann 20. november 2017
Fyri Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar Fyri Fíggjarmálaráðið
Óluva í Gong, forkvinna Kristina Háfoss, landsstýrismaður


text:
Tjóðskaparhugmyndin gjørdist frá seinasta fjórðingi av
19. øld tann berandi rørslan í føroyskum mentanarlívi.
Hon var fyrireikað gjøgnum tað mentanarvirksemið – bókaútgávu og prentan av føroyskum tekstum – sum fram gjøgnum øldina hevði gjørt føroyskt mál og skaldmentir sjónlig og ítøkilig. Virksemið var íblást av romantiskum áhuga fyri norðurlendskari fortíð og fekk stuðul í skandinavismuni, ið stóð sterk millum norðurlendskar lærdómsmenn í 1830- og 40-árunum. Føroyskir tekstir vórðu prentaðir, fyrst Harpuríma í Svøríki, 1814. Í 1820- og 30-árunum komu fyrstu føroysku bøkurnar út: Sjúrðarkvæði kom í 1822; Matteusar evangelium kom út á føroyskum 1823, og Føroyingasøga á føroyskum saman við norrønum teksti og danskari týðing kom 1832. Føroyskur skaldskapur av mannamunni og føroysk mállæra, sum Hammershaimb hevði savnað, skrivað og greitt til prentingar, kom í árunum 1846-54 á prent í lærdum donskum tíðarritum, Annaler fornordisk Oldkyndighed og Antiquarisk Tidsskrift . Við hesum útgávum hevði føroyskt mál og skaldskapur fingið sína søgu, vóru sett inn í norðurlendskt høpi og vóru vorðin sjónlig.
Hammershaimb prógvaði við tekstunum, hann greiddi til prentingar árini 1846 – 1854, tað, ið hann hevði skrivað longu í Kjøbenhavnsposten í 1845 í fyrstu grein síni um føroyskt mál, har hann mótmælti skrivingini um, at føroyskt var eitt blandingsmálføri av íslendskum og donskum. Við sínum kunnleika til norrønt mál og bókmentir vísti hann, at føroyskt mál og skaldskapur vóru runnin av norrønum, og at tey millum nútíðarmál vóru skyldast við íslendskt og norskt. Teir nevndu tekstirnir eftir Hammershaimb komu sum nevnt á prent í vísindaligum søgutíðarritum. Alt, sum kundi varpa ljós á norðurlendska fortíð, hevði áhuga – sostatt eisini føroyskar sagnir, kvæði og arar munnmentir. At Hammershaimb var sera til-vitaður um ta felags norðurlendsku mentanina, er greitt; hann sigur í innganginum til Anthologiina:
Den omgivende natur med sine fænomener har også her på øerne sat Nordens folkeånd i bevægelse, så at fantasien har lagt liv ind i den døde natur og lokalt i høje, stene, indsøer o.s.v. befolket den med den nu svindende og for nutidens mere materielle blik på omverdenen hendøende folketros åndsfostre i densærligefærøskeopfattelse...
V.U. Hammershaimb 1891, I, XLIV (áherðsla T.S.)
Í 1854 kom á prent í Annaler for nordisk oldkyndighed og historie føroysk mállæra eftir Hammershaimb. Tað er merkisvert, sum Andrew Robert Linn bendir á, at mállæra fyri føroyskt samtíðarmál kom á prent í Árbókum fyri norðurlendska fornfrøði, eins og var tað ein fornlutur. Vissuliga lýsir mállæran føroyskt í samtíðini, men hon ger tað við atliti at broytingum í mun til fornmálið og í samanburði við íslendskt og onnur norðurlendsk mál. Tað føroyska tilfarið er fyrst og fremst áhugavert fyri norðurlendsk samanburðarvísindi á søguligum botni.
Hóast Hammmerhaimb bygdi á søgulig sjónarmið, so var – eins og greinin hann skrivaði ungur í Kjøbenhavnsposten vísir – máláhugi hansara ikki bara søguvísindaligur. Hann var eisini bundin at hugsanini, at fólksins menning var óloysandi knýtt at fólksins egna máli og mentanararvi. Tí var føroyskt mál, skaldskapur og mentanararvur honum ikki bara fornminni, men eisini virði í sjálvum sær, vert at røkja og nýta í starvinum fyri framburði fyri land og fólk.
Hetta er sjónarhornið í krúnuni av verki Hammershaimbs, Færøsk anthologi, sum kom út í 6 heftum frá 1886 til 1891. Her dregur Hammershaimb saman og heldur fram tað arbeiðið við føroyskum máli og bókmentum, sum hann byrjaði í 1846. Tað var „Samfund til udgivelse af gammel nordisk litteratur“, ið heitti á Hammershaimb um at gera eina føroyska „anthologi“ við bókmentasøguligum og málfrøðiligum inngangi. Í formæli sínum sigur Hammerhaimb seg hava verið fegnan um áheitanina, men eisini í iva um uppgávuna; hann heldur, at eins og blómuríkið í Føroyum er berligt, so er tað eins í bókmentunum, tær eru berligar og fábroyttar. Orðið anthologi er grikskt og merkir júst blómusavn, men hevur leingi verið nýtt um tekstsøvn, sum eru ætlað til at geva bókmentaligt yvirlit av onkrum slag, eitt nú yvirlit yvir bókmentirnar hjá einari tjóð. Men Hammershaimb tók við avbjóðingini, og við Anthologiini skapti hann eina heildarmynd av føroyskari mentan, ikki bara sum brot og leivdir av norrønum arvi, men eina heilskapaða, samleikaberandi mynd. Í formælinum nevnir Hammershaimb nógvar frálíkar danskar hjálparmenn; men fremstan nevnir hann Jakob Jakobsen, tá stud. mag., sum hjálpti honum at skriva av, lesa rættlestur; og sum ikki minst gjørdi ljóðskriftina og ljóðskriftardømi umframt orðasavnið í Anthologiini.
Fremst í Anthologiini skrivar Hammershaimb inngang í 6 pørtum; hann byrjar við ytri viðurskiftum, landafrøði og náttúru, fer so til búsetingina; síðan gevur hann yvirlit yvir søguna, og yvirlitið endar við at nevna ta nýggju læraraútbúgvingina í Føroyum, sum Hammershaimb sjálvur virkaði fyri at fáa í lag; fjórði partur er um lív og yrki fólksins í samtíðini; fimti partur um tað andliga lívið, alrahelst um kvæðini; í sætta og seinasta parti av innganginum kemur hann til kjarnan í samleikanum, málið, og javnsetir staðsetingina hjá føroyskum máli millum íslendskt og norskt landsmál við ta landafrøðiligu staðsetingina hjá Føroyum millum Noreg og Ísland.
Annar partur av Anthologiini er mállæran. Wimmer professari gjøgnumgekk og rættaði mállæruna frá 1854. Eftir rættingum Wimmers og norrønu mállærubók hansara ritstjórnaði Jakob Jakobsen mállæruni, sum hon nú stendur í Anthologiini. Í samanburði við mállæru Hammershaimbs frá 1854 vísir henda mállæran eina gongd fram móti standardisering. Hetta hevur Andrew Robert Linn víst í greining av mállærum Hammershaimbs frá 1854 og 1891, sum bygt verður á í tí, sum her verður sagt um mállæruna í Anthologiini. Eitt eyðkenni er, at í útgávuni frá 1854 er høvundurin sera sjónskur og skrivar í eg-formi, men í 1891 er hetta broytt til ópersónligan stíl yvirhøvur. Í mállæruni frá 1854 byrjar formælið hjá Hammershaimb soleiðis:
Det sprog, hvis udseende jeg her har søgt at skildre, tales kun af 8-9000 mennesker og kaldes af dem, der tale det, føroyskt...
Hammershaimb 1854:233
Hann skrivar til dømis soleiðis, í fyrstapersónsformi, um tey sterku sagnorðini:
Disse inddeles som i islandsk i sex klasser; samtlige ord af denne bøjning, jeg hidtil har fundet i det færøiske, har jeg meddelt...
Hammershaimb 1854:255
Í Anthologiini frá 1891, hinvegin, er ópersónligur stílur komin í staðin fyri fyrstapersónsstílin, og dømið ljóðar nú:
Udsagnsordene inddeles i 6 klasser med aflyden som skelne-mærke. Hovedkendemærkerne for disse 6 klasser er følgende selvlyd i fortid...
Hammershaimb 1891: XCVII-XCVIII.
Fyrstapersónsorðingin í fyrru útgávuni avdúkar sín subjektiva uppruna, meðan tann seinni, ópersónligi, formurin sigur frá einum objektivum veruleika.
Mállæran er lítið broytt síðan 1854, men hon er sett inn í spildurnýtt høpi: Við innganginum øðrumegin og tekstsavninum og orðalistanum hinumegin fær mállæran kropp. Anthologiin er staðfesting av einum føroyskum veruleika, og tað er nóg mikil próvgrund fyri einari føroyskari standardmállæru. Tað nýggja høpið saman við teimum smáu broytingunum gera munin millum eina reint akademiska lýsing og eina mállæru, ið býður seg fram við myndugleika sum standardmállæra. Tað verður m.a. gjørt við at leggja dent á samtíðina og ta innaru eindina í málinum, vi greiðum, avgjørdum flokkanum og við at avmarka frábrigdini. Í mállæruni frá 1854 stendur t.d. mitt í tí langa formælinum, at tað eru trý høvuðsmálføri í Føroyum; í Anthologiini byrjar mállæran harafturímóti við einum broti við yvirskriftini Málførini, og har stendur, at málførini kunnu býtast í tveir høvuðsbólkar. Sjálv upprunafrøðiliga stavsetingin dregur fram skyldskapin millum føroyskt og fornnorrønt. Í tí eldru mállæruni verður nógv gjørt av at bera føroyskt saman við fornnorrønt og vísa á tær einfaldanir, sum eru hendar í føroyskum. Í Anthologiini er sjónarhornið annað, har er sjáldnari víst til fornnorrønt ella onnur norðurlendsk mál – samanum-tikið er føroyskt í mállæruni frá 1891 lýst sum eitt sjálvstøðugt mál og ein søguligur veruleiki, óheftur av málfrøðinginum og tulking hansara.
Michael P. Barnes liggur í grein frá 1998 á sama bógvi sum A. Linn. M. P. Barnes ber eisini Hammershaimb saman við Ivar Aasen, og ein niðurstøða er, at Hammershaimb metti, at honum nýttist ikki at gera stórt annað enn kortleggja framburð og bendingar í samtíðini og seta tey í ein norrønan skrivligan form. Tað er hetta, hann er virdur fyri: at hava skapað tað føroyska skriftmálið. Ivar Aasen, harafturímóti, fór eftir at hann hevði savnað eina rúgvu av ólíkum frábrigdum av norskum, undir at samskipa hetta tilfarið til norskt „landsmál“. Arbeiðið hjá Hammershaimb var í høvuðsheitum at útvega ein stavsetingarnorm. Men hann valdi kortini millum bendingar, sum kappaðust sínámillum, har tað var neyðugt, opinlýst ella tigandi. Meginreglan tykist hava verið at velja teir formar, sum stóðu fornnorrønum næst, hóast teir týðuliga vóru á fallandi føti og næstan horvnir úr málinum. Men hann tók ikki, tað nakar veit, formar við, sum vóru fullkomiliga horvnir úr málinum.
Miðleingjan í Anthologiini er tekstsavnið, býtt sundur í tveir høvuðspartar, A: bundið mál, t.e. kvæði, vísur og tættir; B: óbundið mál við teimum ymsu sløgunum av frásøguskaldskapi á manna munni.
Síðst men ikki minst – bæði í A og B eru dømi sum umboða nýggj tekstsløg á føroyskum máli.
Í hesum partinum er fjølbroytt úrval av kvæðum, vísum og táttum. Úrvalið er gjørt sum framhald av eldri kvæðaútgávum hjá Hammershaimb, tí einki av kvæðunum í Færøiske Qvæder I-II frá 1851 og 1855, er við. Fýra av teimum 38 kvæðunum í Anthologiini høvdu tó verið prentað áður íAnnaler for Nordisk Oldkyndighed og Antiquarisk Tidsskrift. Viðvíkjandi handfaringini hjá Hammershaimb av kvæðatekstum í útgávuarbeiðinum, bendir Chr. Matras á, at Svend Grundtvig hevði funnist at útgávuni av Sjúrðar kvæðum, tí Hammershaimb tók burtur úr fleiri ólíkum uppskriftum og fekk eina heild burturúr. Hetta helt Sv. Grundtvig vera óvísindaligt, og Hammershaimb tók partvíst eftir hesum í 2. bindi. Men sjálvt í Anthologiini, har hann roynir sum best at fylgja ráðum Sv. Grundtvigs og prentar ein tekst, orkar hann ikki at leggja tað burturúr altíð, sum vakurt er í øðrum tekstum. Sostatt er útgávustarv hansara ikki lýtaleyst. Men, heldur Chr. Matras fyri, ongar útgávur av føroyskum kvæðum eru nýtiligari hjá teimum, ið skulu undirvísa í teimum, enn tær hjá Hammershaimb, „… kanska er tað ikki at harmast um, at kvøðið verður eftir hansara tekstum“ (Chr. Matras 1973: 81-82).
Aftast í partinum við bundnum máli finna vit undir yvir-skriftini „Nye digte“ tríggjar yrkingar frá nýbrotinum í føroyskum skaldskapi í 1870-árunum eftir kend skald, ið høvdu yrkt um móðurmálið, fólkið og landið: „Føroya mál“ (Hvat kann røra hjartastreingir) eftir Fríðrik Petersen, „Føroyar“ (Føringar, sum her nú koma saman) og „Vesturætt“ (Úr øllum ættum koma vindar) eftir Rasmus Effersøe. Sera slættisliga standa bara byrjanarstavirnir hjá yrkjarunum undir sangunum, F.P. og R.E., og ongar upplýsingar um, hvar ella nær sangirnir eru vorðnir til.
Í partinum við óbundnum máli eru tey munnligu tekstsløgini orðatøk, gátur og fyrst og fremst sagnir; eisini eru tvey nýggj tekstsløg í føroyskum høpi: bíbliutekstir á føroyskum og har-umframt tíggju tekstir eftir Hammershaimb sjálvan við teirri felags yvirskriftini „Folkelivsbilleder.“
Við støði í talaðum føroyskum og skaldskapi av manna munni skapar Hammershaimb her føroyskt prosamál. Chr. Matras tekur til:
Tá ið hann hevjaði skriftmálið upp um marknagarð bygdamála, og tá ið hann við sagnauppskriftum sínum og við „fólka-lívsbílætunum“ skapaði føroyskt prosamál...
Chr. Matras 1973: 82
Tað sama sigur Jóhan Hendrik W. Poulsen:
Vit síggja í sagnatekstunum føroyskt óbundið mál verða til. Ein stílføst hond myndar burtur úr hinum munnliga evninum reint og fulltikið bókmál á haldgóðum norrønum botni. At Hammers-haimb í heilum hevur arbeitt evnið, sæst tá sagnirnar í hesi bók og í Anthologiini verða samanbornar: fleiri eru smábroyt-ingarnar, allar til tess at svarva stílin og gera hann fastari og beinraknari.
Hammershaimb 1969: Formæli
Her verða víst tvey dømi um sama tekstbrot um Húsfrúnna í Húsavík, øðrumegin frá 1846 og hinumegin úr Anthologiini (1891).
Frá 1846:
Stokkahúsini, hon bigdi sàr, komu heil rekandi úr Noregi, til-skorin so at tey strax kundu reisast; einki vantaði á uttan ljóvarabogin; stovan hear kallaðist „stóra stova“ og vàr eitt stórverk. Grótgàrðurin, hon làt gera um kirkjugàrðin, stendur enn; veggirnir í hoylàðuni, grundin àf neystinum (“skeiðis toftir"), tàð steinsetta túnið millum húsana, allt minnir enn um húsfrúnna í Húsavík.
Frá 1891:
Stokkahúsini, hon bygdi sær í Húsavík, komu rekandi heil úr Noregi, tilskorin so at tey strax kundu reisast; einki vantaði á uttan ljóarabogin; henda stovan kallaðist „stóra stova,“ og hon var eitt stórverk. Grótgarðurin hon læt gera um kirkjugarðin, stendur enn; veggirnir í hoyløðuni, grundin av neystinum („skeiðs toftir“), tað steinsetta túnið húsanna millum, alt minnir enn um húsfrúnna í Húsavík.
Sum sæst, sera smáar eru broytingarnar.
Fólkalívsmyndirnar fevna um eitt breitt úrtak av føroyskum lívi í starvi, stuttleika og hátíð, soleiðis sum heitini á teimum eisini benda á: „Kvøldseta“, „Váring“, „Sodnhúsið“, „Á bønum í hoyna“, „Grindaboð“, „Brúdleyp“, „Útróður“, „Fjallgonga“, „Búreisingur“ og „Desasneið.“ Formurin er algildandi við fá-um persóns- og staðanøvnum. Frásøgnin er lætt idealiserandi og skrivað á málinum í standardmállæruni á blaðsíðunum longri frammi Anthologiini.
Í grein um Hammershaimb og føroyskt skriftmál sigur Símun av Skarði (2000:170), at tað tykist sum menn hava ivast, um føroyskt mál var so heilskapað, sum tað var í teimum fyrstu søgnunum, ið Hammershaimb gav út. Onkur helt, at hann mundi hava pyntað málið eitt sindur, at hann mundi hava flutt tað í ein eldri form enn tann, ið varð nýttur á fólkamunni. Hammershaimb svarar sjálvur hesum ivanum í formálanum til føroysk orðtøk, ið vóru prentað í Antiquarisk Tidsskrift (1849-1851:271); har sigur hann:
Hvad der især har bevæget mig til at ønske nogle færøiske ord-sprog her trykte, er hensyn til selve sproget; i kvæderne nemlig findes mange uregelmæssigheder, som det almindelige tale-sprog på Færøerne ikke har, opkomne dels for rimets skyld dels ofte ved senere forvanskning. I de folkesagn, som jeg har meddelt på Færøisk i forrige hæfte af tidsskriftet og som følge af dette, har jeg søgt at gengive talesproget, som det nu er, med alle dets ejendommeligheder; men hvis nogen skulde tvivle om jeg havde været tro i at gengive disse, da kan jeg henvise til ordsprogene, som jeg ikke kan have forandret eller arkaiseret; den faste form, hvori ordsproget er støbt, og hvormed det frem--træder, må derfor vist anses for det pålideligste ved under-søgelsen af sproget.
Tilsamans eru fólkalívsmyndirnar ein ávís lýsing og tulking av føroyskum lívi. Tað at nútímansgerðin av føroyskum vinnu- og samfelagslívi í samtíðini ikki sæst aftur í tekstunum, er í samsvari við, at tjóðskaparlig hugmyndafrøði hevur lyndi til at finna fyrimynd sína í einari óbroytandi mynd av einari ávísari, idealiseraðari fortíð – „bóndasamfelagnum“.
Tað verður lagt fyri við „Kvøldsetu“ í roykstovu bóndans, ið er lýst sum ein smámynd av føroyska samfelagnum, har tann skaldskapur og mentan – kvæini og søgurnar – ið eru høv-uðstáttturin í Anthologiini, eru sett í sítt rætta høpi. Hinar fólkalívsmyndirnar taka okkum við út í bøin, hagan, til út-róðrar, í grind, brúdleyp, og vit hoyra, hvussu ein maður byggir sær hús. Í summum teirra eru kvæði og dansur ein partur av frásøgnini: kvøldsetukvøðing og -frásøgn, grindadansur og brúðardansur.
Drúgvast av fólkalívsmyndunum er „Grindadráp“, ið er staðsett í miðjuni sum tann fimta av tíggju myndum. Evnið er tað, sum heitið sigur, men temað er tað føroyska samfelagið sum samfelag, ítøkiliggjørt við reglum, siðum og samskiftisskipan fyri alt tað avmarkaða landafrøðiliga økið Føroyar. Í hesari fólkalívsmyndini eru nøkur staðanøvn nevnd. Sostatt er nevnt, at grindin verður rikin til Havnar, inn um Tinganes og hildin til á Havnar vág; á henda hátt verður samanfall millum staðin, har hendingin fer fram og høvuðsstaðin og stjórnarmiðdepilin í Føroyum. Átta hundrað hvalir leggja beinini, sýslumaður merkir fongin og so verður býtt. Ímeðan grindamenninir bíða, dansa teir og halda seg soleiðis heitar í sínum vátu kørmum. Síðan fær hvør sín part, og menn aðrastaðnifrá kunnu fara heimaftur, syngjandi sálmar til Guds, rógvandi teir søkkladnu bátarnar. Dentur er lagdur á, at hvørt manskykt í grindaøkinum fær part, eins og dentur er lagdur á spenningin, knossið og tað væl skipaða sam-arbeiðið. Frásøgnin sum heild er ein mynd av einum væl virkandi føroyskum samfelagi
Við Hammershaimb eru vit komin til nútíðarliga tulking av tíð og staði, sum er sambærlig við hugmyndina um tjóðina. Til samanberingar kunnu vit hugsa um lýsingina hjá Lucasi Debes av Føroyum í 1673, hansara premodernaðu samantvinnan av fortíð og samtíð og ta óvísindaligu landafrøðina í hugleiðingum hansara um sonevndar flotoyggjar í útjaðarum av Føroyum. Hjá Hammershaimb eru sovorðin fyribrigdi sett har, tey hoyra heima eftir nútíar hugsan nevniliga sum fólkatrúgv í sagnum av mannamunni.
Í Ársbók Førja Bókafelags, Fyrsta ár, 1900, tekur Hammershaimb í greinini „Hitt føroyska Bókafelagið“ saman um menningina av føroyskari skriftmálsmentan. Hann sigur, at tað mesta er farið fram í hansara livitíð:
… fyrr enn fyrst í mínari ævi veit eg einki vera prentað í før-oyskum máli utan nökur orð og fáar reglur í J. Landts „Be-skrivelse over Færøerne s. 436-37; og henda bókin var prentað 1800; nökur føroysk orð í R. Rask „islandsk grammatik“ ár 1811. Men tá komu trý ár eftir at eg var føddur, størri bøkur á føroyskt: Lyngbys „færøiske Qvæder om Sigurd Fofnersbane og hans Æt“, 1822, J. H. Schröters „Matthæi evangelium, på færøisk og dansk“ 1823. Síðan kom C. C. Rafns útgáva af „Færeyíngasaga“ við føroyskari týðing 1832, „Færøiske Trylle-formularer“ frá amtmanni Plöyen og smásagnir av mær í „Annaler for nord. Oldkyndighed“ 1846. Tað var alt, sum tá var prentað í føroyskum máli; men hyggið nú, hvat mongd av føroyskum bókum síðan er komin!
Hammershaimb, V.U. 1900:24-25
Hvør ber, sum hann roynir, og við sínum ríka útgávustarvi á baki sigur Hammershaimb, at nógv er kostað í Danmark fyri føroyskt mál, danskarar hava hjálpt okkum at fáa eitt bókamál, og hann heldur fram um gongdina í bókaútgávu:
Føroyingar streva nú til at verða sjálvbjargnir í málsakini og sjálvir at bera kostnaðin, sum krevst fyri at fáa ein bókaskatt, og nú prentast føroyskar avísur í Havn: „Føringatíðindi“, „Fugla-frami“ og „Dúgvan, og Føringafeløgini í Havn og Keyp-mannahavn hava latið prentað skúlalærara J. Pálssons bíbliusögu og útgivið eina sálma- og vísubók við útvaldum sálmum og mongum góðum vísum – alt yrkt av Føroyingum, fyri ein stóran part ólærdir menn av almúgvuni.
Hammershaimb, V.U. 1900: 25-26
Um menningina í føroyskum máli sigur Hammershaimb:
Tann føroyska tungan, sum áður var bundin, tá ið nakað álv-arsamt skuldi sigast, er nú losnað og kann í móðurmálinum tala og skriva um alt, hvat til hugs kemur og hjarta rørir; her kemur nú ein trá til at lata tað mál ljóða og koma fram á prent, sum í meira enn 300 ár hevur verið tipt og ligið ónýtt sum skriftmál, men sum tó roynist enn at hava dygd og góð evni í sær til út-viklingar; tað tykist, sum føroyska tungan hesa longu tíðina hevði bert ligið í dvala, men nú er vaknað og roynir seg, hvat hon er ment at vinna sær aftur.
Hammershaimb, V.U. 1900: 26
Hammershaimb heldur, at tíðin er komin, at føroyskt verður fullfíggjað lærugrein í skúlanum, bæði munnligt og skrivligt:
Ynskiligt tykist mær nú, at realskúlin í Havn kundi fingið loyvi til at taka Føroyamálið upp í tað, sum har skal lærast, at børnini skuldu læra at lesa føroyskt so væl sum danskt og royna at fáa í lag at brúka móðurmálið í skrift.
Hammershaimb, V.U. 1900:24
Øll vóru ikki samd við Hammershaimb, tá ið hann í Ársbók Førja Bókafelags,1900, segði, at tað stóð væl til hjá føroyskum, og teir b´qðir Rasmus Effersøe og Jóannes Patursson skrivaðu ímóti (Hans Jacob Debes 1982: 367-369).
Hammershaimb er uttan iva tann týdningarmesti føroyski „tjóðarsmiðurin“ í 19. øld. Høvuðsverk hansara, Anthologiin, setur fram ein heilskapaðan føroyskan samleika. Mállæra hansara í tí standardiseraða sniði, dr. Jakobsens gav henni, mitt í einum ríkidømi av skaldskapi og mentan og – ikki minst – við framløgu av føroyskum samtíðartekstum, vísir ein trí-víðan føroyskan veruleika við fortíð, samtíð og framtíð í einum týðuliga avmarkaðum rúmi.
Tá ið Anthologiin kom út, var hon størsta og fjølbroyttasta útgávan av føroyskum teksti, sum enn var útkomin. Tann menningin, sum Antologiin gjørdi møguliga, gekk seint. Hví so var, fæst ein hóming av í hesari frásøgnini í Føringatíðindi okt. 1891, s 1:
Tað hevur títt verið sagt, tá ið ein og annar hevur havt á máli, at tað var ov stór skomm, at vit Föringar ikki skuldu duga so mikið sum at lesa okkara eigna mál, at tað var ikki so lætt at læra seg tað sjálvur, tí at tær bökur ella skriftir, ið prentaðar eru uppá Föriskt, eru ov sverar at begynna við, tó undantikin ein partur av „Færøsk Anthologi“, men hon er so dýr, at tey fægstu hava ráð til at fáa sær hana.
Hammershaimb gjørdist tjóðarhetja. Málfrøðingar eru enn upptiknir av arbeiði hansara. Her skal verða nortið við yrk-ingar og minnisvarðar sum tulka týdning hansara í samtíðini og eftirtíðini.
Rasmus Effersøe yrkti til heiðursveitsluna summarið 1893, tá ið Hammershaimb, sum búði í Danmark á gamalsaldrinum, seinastu ferð var í Føroyum. Yrking Rasmusar ber málið saman við eina dýrabara urt og Hammershaimb við urtagarðsmann. Myndin av Hammershaimb er eyðkend av mildi: „Nú Vensil rádni hjá okkum er/ – hjartað man tað kenna -/ dúgvan oljublaðið ber...“, og kenslan fyri honum er merkt av virðing og takksemi: „Tú gamli, vit vilja tíni leiðbeining fylgja...“
Til avstaðferðina hjá Hammershaimb hetta summarið yrkti Jóannes Patursson „Vensil legði at Føroya landi“. Jóannes sigur um Hammershaimb: „Brandin út úr fjalli søkti, /okkum gav til handa.“ og ber sostatt málið saman við vápn – ein lut, ið kann verja ella týna. Men í orðum yrkjarans „Sigl í friði, gamli maður“, „Takkaður veri tú, gamli maður“, og „Far tú væl í Harrans frið, Gud hann goymi teg“ (Jóannes Patursson 1966: 90-91), sameinast mildi við og takksemi bardagamyndina.
S. M. Zachariassen yrkti eisini Hammershaimb til heiðurs í 1893. Hann lýsir Hammershaimb í inniligum og fólksligum orðum sum tann, ið gróv „Arvin“ „upp úr dunga“, birti ljósið, ið „næstan var sløkt“ og „sáddi í Føringins barm“ sáð, ið ikki følnar, „tí spírurnar tær eru harðar“. Kenslan er takksemi og trúskapur, sum sæst her í síðsta ørindi: „Títt navn stendur prentað so væl inn í bók, / enn betri í Føroyafólks minni;/ um vegurin gekk gjøgnum eldgrúgvukrók, vit fylgja við hjarta og sinni“ (S. M. Zachariasen 1972:55).
Símun av Skarði yrkti „Fólkið í Føroyum fróðskap ei kendi“ til áttati ára føðingardag Hammershaimbs 1899. Í yrkingini er myndin sjónsk av málinum sum fjaldum gulli, ið dreki goymir og hetja bjargar: „... drekan drap hann,/ dýrgripin vann hann...“. Eisini her er myndin samansett av tí reysta kappanum og tí vinsæla manninum: „Føroya fólk tí/ fegin minnist/ kappan kringa/ kæra vinin...“ (Símun av Skarði 1998:19-22).
Kvívíks-Jógvan yrkti eina langa, bragdliga vísu til Hamm-ershaimb í 1902. Yrkingin varð send Føroyingafelag í Keyp-mannahavn og lisin upp har, meðan Hammershaimb sjálvur var hjá. Hon kom sama ár á prent í Búreisingi . Í yrkingini er Hammershaimb hin óhelmandi stríðsmaðurin fyri føroyamáli. Yrkingin nevnir týðing Schrøters úr Nýggja Testamenti, sum ikki vann frama, og heldur fram:
Próstin tók verkið tað dýra,
øðrum sinni tí mundi stýra;
um Føroya land læt fregna,
upptekna
alt, ið minni lá,
fornir greiddu frá.
Hendi nú og tá,
øll orðtøk, søgn og kvæði
so raðið
samlar saman í tí sama lagi.
Til nítiára dagin 1909 sendi Símun av Skarði hetta fjarritið til Hammershaimb:
Heilsa tær trúlyndir landar,
heilsar tær fólkið alt fegið!
Tú kveikti ljósið, sum randar
havsbrún á rísandi degi.
Janus Djurhuus yrkti til níti ára dag Hammershaimbs tvey ørindi. Fyrra ørindið byrjar „Fáir finnast frægir her á foldum“ og slær fast, at menniskju flest leggja einki varandi eftir seg, tey eru skjótt gloymd eftir sín dag. Seinna ørindi ger Hamm-ershaimb til undantak frá hesi reglu og tulkar lív hansara sum náðigávu forlaganna til Føroya: „Mildar veittrar tendraðu ein vita, Føroyum stjørnuleið frá øld til øld.“ Janus lýsir ikki Hammershaimb sum ormsbana, so væl sum honum annars dámar at nýta ta myndina í skaldskapi sínum. Mildi stavar frá yrkingini. Chr. Matras tók seinni undir við orðunum hjá Janusi Djurhuus um navnið, sum er ritað í klett:
When the poet J. H. O. Djurhuus, in his poetic homage on the occasion of V. U. Hammershaimb’s 90th birthday (1909), pointed out that his name had been carved into the rocks, one did not then feel and still does not feel today that it was an exaggeration. Hammershaimb’s work gave rise to the linguistic renaissance represented by the literature that followed in its wake in the course of less than a century and by practically all cultural manifestations in the Faroe Islands during the more recent period.
Chr. Matras 1971: 407
Í greinini „Um føroyskt mál. Ein eftirskrift„ sigur A. C. Even-sen.
V. U. Hammershaimb, sum á sínum eldri dögum gav út Før-oyinga sögu (O: Tróndarbók) í føroyskum máli og varðaverkið „Færøsk Anthologi“ (1891) við orasavni av Jakob Jakobsen, er av rættum kallaður „Føroya skriftmáls faðir“. Teir menn, sum fyri hann frá J. C. Svabo og niður eftir hövdu skrivað føroyskt, hövdu flestallir hvör nýtt sína stavseting, og lagt úttöluna í síni bygd til grundar. Hammershaimb valdi ta stavseting, sum nú hevir vunnið hevd í Føroyum og sum aftur knýtir tann slitnaða tráðin við miðaldar føroyskt skriftmál. Frá Hammershaimb mugu nútíar føroyskar bókmentir telja sín uppruna; hann kveikti tann huga, ið nú finnst til at reisa tað fallna mál aftur á føtur, hann lærdi okkum at brúka tað og skapti virðing fyri tí í okkara eygum og fremmanda manna.
A. C. Evensen 1911: 461
Eisini í sanginum hjá Gudmundi Bruun til málið, „Norrøna mál! Ljódliga kínir tú okkara sál“ frá 1912 er Hammershaimb tjóðarhetja. Her er lærdómsmaðurin Hammershaimb lýstur myndaliga sum kongur ella alvaldur, ið útnevnir riddarar. Svørðið, sum riddaraslag verður givið við, er fjøðurpennur, og bragdið er at geva málinum „riddara“tign sum skriftmál, ið kann bera eina hámentan uppi:
Føðilands mál!
Børn tíni goymdu teg fagurt í sál;
alt, hvat ið fedrarnir áttu, tey goymdu,
varðveittu skattin og einki tey gloymdu,
Til Vensil próst setti fjøður á blað,
gav tær aftur riddaraslag.
yrking: Mikkjal á Ryggi
Í 1919, tá ið 100 ár vóru liðin frá tí, at Hammershaimb varð føddur, gav felagið Varðin út Smáskriftir 2. Í ritinum var tilfar um og eftir Hammershaimb: grein eftir Símun av Skarði, „Hammershaimb og móðurmál okkara“, essayið „Samljóð og misljóð“ eftir Hammershaimb, áður prentað í Búreisingi 1902, og yrking um Hammershaimb eftir Mikkjal á Ryggi.
Yrkingin hjá Mikkjali á Ryggi byrjar við orðunum „Løg-maður átti so góðan ein garð.“ Í hesi longu yrkingini setur Mikkjal fram úgreinaða lýsing av Hammershaimb í líki Sjúrðar Sigmundarsonar, ið vinnur gullið, t.e. málið, og vegur ormin. Gripurin, sum hetjan bjargar, hevur grøðandi mátt og verur gitin víða um heimin; men, ikki minni, hann er til gagns fyri fólkið: „Hevjaði hann gull og grøðistein; /gamal gripur so geislandi skein, / – fróir um heimin tað fregna – / brandar á Buðlungs borgarlið, / lýsir upp smáttu og sodnhús við; / so gott mundi okkum gegna“ (áherðsla T.S.).
Greinin hjá Símuni av Skarði er røða, sum hann helt 2. februar 1919 um Hammershaimb á Háskúlanum, har hann bar hann saman við drongin í ævintýrinum, ið vinnur kongsdóttrina:
... myrkur mjørki hevði ligið oman yvir øllum, so at útheimurin hevði ongan kunnleika havt um andligu dýrgripir okkara – neyv-an føroyingar sjálvir heldur. Men Hammershaimb er eins og unglingin í ævintýrinum, sum hevur sett sær fyri at útloysa og vinna til brúður kongsdótturina, ið situr fjøtrað í gandi hjá trøllum. Hann kennir loyndarorðini, sum gandurin brestur fyri, og hann hevur lokið tær treytirnar, ið á vórðu lagdar, so at trøllini hava mist valdið yvir kongsdótturini; hon er leys og fræls.
Símun av Skarði 2000:153
Hann ber eisini Hammershaimb saman við sigrandi riddara, ið hevur gjørt eitt bragd, sum vinnur honum virðing bæði burturi og heima.
Aldarminnisárið fyri Hammershaimb, 1919, reistu føroy-ingar minnisvarða á føðingarstaði hansara á Steig í Sandavági. Í steinin er høgt hetta ørindið úr Regini smiði:
Ormur er skriðin av gullinum
frá man frættast víða.
Sjúrður setist á Grana bak
hann býr seg til at ríða.
Annar minnisvarði varð reistur fyri Hammershaimb í Havn niðan fyri gamla Landsbókasavnið í 1948. Janus Kamban hevur høgt steinin. Á einari síðu stendur: „1846 legði V. U. Hammershaimb lunnar undir móurmál okkara“; á aðrari síðu er mynd av dansiringi; á triðju síðuni standa tvær tær síðstu reglurnar í yrkingini eftir Janus Djurhuus til Hammershaimb frá 1909: „Mildar veittrar tendraðu ein vita/ Føroyum stjørnuleið frá øld til øld“; og á fjórðu síðuni er mynd av frásøgumanni millum fimm áhoyrarar. Fólkini á myndunum á minnisvarðanum eru øll menn. Tað er neyvan í samsvari við lutin, sum kvinnur eiga í at goyma ta gomlu munnligu mentanina. Hinvegin er ta í samsvari við, at føroyskar kvinnur langt upp í okkara tíð hava verið lítið sjónligar í teirri almennu myndini hjá føroyingum av sær sjálvum. Janus Djurhuus avdúkaði minnisvarðan á føðingardegi Hammershaimbs, á mariumessu ella 15. mars, og gav tá í røðu hesa myndina av Hammershaimb:
Tá ið eg skal nýta eina mynd ið lýsir Hammershaimb og verk og virki hans, so rennur fram fyri meg henda: Ein lítil maður við fínum mildum andliti stendur fyri háaltarinum í tí dómkirkju, ið eitur Føroyar. Hann lesur messuna á føroyskum máli fyri Føroya fólki. Á altarinum brenna nógv ljós ið tær mildu veittrar tendraðu, sum góvu honum vit og megi til at vísa Føroya fólki á ta leið, ið ber móti stjørnunum.
Í tí treysti, at henda messa aldrin tagnar men altíð samlar Føroyingar so leingi Føroyar standa avdúki eg minnisvarðan fyri Venceslaus Ulricus Hammershaimb – Føroya andliga stór-menni.
J. H. O. Djurhuus 1988:75
Skriftmálið, sum var avgerandi fyri føroyskt „tjóðarsmíð“, fann sína heimild og rætttvísgering í føroyskari munnmentan, henni, sum Hammershaimb leggur fram í sýnisbók síni, Anthologiini. Tað er eyðsæð, at hann hevur lagt dent á at gera úrvalið fjølbroytt, men hann hevur eisini valt tað fagra og bæriliga burturúr og lopið tað, sum bar á brá at vera óvandaligt, um, eitt nú í úrvalinum av táttaskaldskapi. Stílin í sagnunum arbeiddi hann, til hann var sterkur og heilskapaður.
Tann munnligi skaldskapurin, sum Anthologiin gjørdi atkomuligan, gjørdist bæði tema og evni í føroyskum skriftbókmentum frá byrjan. Men føroyskt ritmál fann eisini próvgrundina fyri sínum lívsrætti í føroyskum lívi – siðum og lívsháttum í tí líki, teir eru tulkaðir í fólkalívsmyndunum hjá Hammershaimb, ikki minst felagsskapinum, sum kemur til sjóndar í tulking hansara av grindadrápinum.


text:
Ofta grenja vit um at einki er at fara til í Klaksvík, tá ið so okkurt áhugavert er á skránni vísir tað seg tíverri alt for ofta at uppmøtingin ikki er serliga góð.
Fólkini aftanfyri Leikalund, við Jógvan Andrias á odda royna at gera sítt til at vit Norðoyingar kunna hava okkurt at fara til.
Leygarkvøldi var so eitt av hesum tiltøkum. Leikalund hevði fingið vitjan úr Laplandi, vísusangarin Johan Piribaur. Hetta er 6 ferð hann vitjar Føroyar, og aðru ferð at hann framførur í Leikalund. Johan spældi egi tilfar, og mær dámdi tað sera væl, vildi tó ynskt at eg skilti betur tekstin. Hann gjørdi sær ómak at greiða frá millum framførslurnar, og hann segði at hann hevði lurta nógv eftir Hanus G. Johansen, sum eisini var millum áhoyrarnir, so ikki frítt at man kundi hoyra Hanus í onkrum av hansara løgum.
Eftir stuttan steðg trein okkara egni Hans Hjálti Skaale á pallin. Tá ið Jógvan Andrias bjóðaði Hans Hjalta á pallin segði hann at vit í kvøld fóru at síggja eina nýggja síðu av Hans Hjalta, og tað gleddi hann se serliga nógv til. Jú vist fingu vit at síggja ikki bara eina nýggja síðu, men 2 nýggjar síður av Hans Hjalta.
Tað Jógvan Andrias sipaði til var at Hans Hjalti í seinastuni hevði arbeitt við gera løg til yrkingar av okkara fragu yrkjarum. Hans Jacob Glerfoss, Janus Djurhuus, Regin Dahl. Hetta arbeiði er Hans Hjalti komi serstakliga væl frá. Hann viðgekk eisini at Hanus eisini hevði havt sína ávirkan, ja hann helt tað kundi ikki umgangast.
Onnur síða vit skuldu verða vitni til hetta kvøldi, var meira at kalla ein roynd hjá Hans Hjalta at koma út til ein breiðari lurtaraskarða. Til hetta endamáli hevði hann keypt sær nýggjan 12 streingjaðan guitar, so tann ektaði country klangurin kunda hjálpa honum at taka kampin um við sjálvan country kongin. Hansara fyrsta roynd riggaði super, Hans Hjalti sang 2 countrysangir, og til seinna sangin gjørdi hann ikki mætari enn at seta hattin á høvdi. Hans Hajlti helt skemliga fyri at uttan cowboy hattin er mann ikki rættur country sangari.
Eitt sera hugnaligt kvøld í Miðstovuni í gamla Klaksvík handlinum. Eini 20 fólk høvdu leita sær út higar hetta kvøld at ríka sær um mentunarførningin.
Jógvan Andrias takkaði fyri og boðaði frá at um 14 dagar verður aftur tiltak í Leikalund, og verður tað tá skyldmaður Hans Hjalta, sum dagliga búleikast í Íslandi, sum fer at framføra. Vónandi verður neyðugt tá at taka Spaniustovu í brúk.
Takk fyri eitt frálíkt kvøld.


text:
Framsýning verður í gomlu sparikassahølunum á Skála, í døgunum 23. til 27. november.
Tað eru børn í Dagstovninum í Skálafirði og Dagstovninum Varðin á Skála, sum sýna fram.
Talan er bæði um málningar, tøvdar myndir og mangt mangt annað.
Hugskotið við tiltakinum er at varpa ljós á ein part av virkseminum, sum fer fram á dagstovnunum.
Famsýningin, sum er almenn, verður opin mánadag til fríggjadag frá kl. 15:00 til 18:00
Øll eru hjartaliga vælkomin
Vinarliga
Dagstovnurin í Skálafirði og Dagstovnurin Varðin


text:
Hann var nýliga komin heim úr lestrarørindum. Ikki tí, pappírini, sum vóru lítið at reypa av, gjørdu onga nyttu og nú hevði hann lisið seg av bygdini og suður til Havnar í eitt tíðaravmarkað barsilsstarv.
Tað er leygardagur, og Rót & Rútma hevur akkurát verið í Útvarpinum, tá hann skeinkir mær kaffi í krússið og fær sær eitt ball, Samson og grøna bók. Hann er norðanifrá.
Við útsýni oman í Sandagerð havi eg hesa løtu sett mær fyri at kanna skismaði millum tónleikasmakin á bygd og í bý, og hví country er farið at merkja tað sama sum vánaligur tónleikur og alt, sum ber brá av ringum smaki. Íð hvussu er hjá Havnarfólki, sum lurta eftir Útvarpinum.
Bandittar og djevlar
Sjangrublind og floytifull í fordómum liva vit hvør á sínum avmálda bási, har alt snýr seg um at verja egnan smak og halda hini burtur og helst niðri. Skotgravakríggið um tónlistarligan smak dyrka vit á Facebook, tí har er fíggindin sjónligur. Hvør sínu megin kjakgirðingina kunnu vit geva hvør øðrum viðhaldstumlar, ið er sama funka sum í miðøld, tá tey eisini bygdu múrar og frá nýfunnum víðsýni stoyttu bik í høvdið á teim fremmandu.
Hóast endurburðartíð, verðaldarbardagar og transistorpopp, hevur ókendi fíggindin altíð verið ein hóttan, sum bretski sosiologurin Stanley Cohen (1942-2013) valdi at skýra The Folk Devils. Hetta er undirgravandi rákið, ið hóttir bestaborgaran, sum ídnaðarsamfelagið við ósøgdum orðum hevur tikið djúphavspatent uppá í kjølfesta smakinum, listaliga rættvísinum og summinum av samfelagsligum dygdum, ið ikki bara skapa, men tryggja og støðugt varðveita føroyska stættasamfelagið. Alt samalt úr erva har suðuri í Havn.
Kringvarpið, sum aldri kløkkar okkum, sigst bara spæla country. Tað sigur sjálvbestaltaði bestiborgarin. Men er tað nú rætt? Spyrt tú meg, so skal eg eta mín ókeypta hatt uppá, at burtursæð frá Rót & Rútmu henda morgun í ein tíma, so er eingin countrytónleikur í Útvarpinum. Og so slettis ikki í Sjónvarpinum. Kanska eru Rás2 og Lindin frægari, men har lurti eg ikki. Samanumtikið vil eg siga, at saman við bestaborgaranum er Kringvarpið stóri banditturin í útbreiðsluni av, ikki country, men líkasælum tónleiki. Onkur skal hava skuldina fyri vánaliga smakkin. Tí eru fólk farin at halda, at alt vánaligt tónleikarensl er country og øvugt. Ja, ein av landsins synum, sum livir av tónleiki, hevur gjørt ein kvøðuljómatátt um hetta sama. Tví vorðið honum. Eftir standi eg spyrjandi: Nær er country blivin prügelknabe?
Óloyst barnaminni
Kom at hugsa um grindahvalin, sum útlendingar eru farnir at seta ovast í skapanarverkið og fremst í menningarlæruna, og tí kunnu sleppa væl frá at siga, at í heiminum er einki størri brotsverk enn føroyska grindadrápið. Um tú ikki trýrt tí, far so og hygg oman í Sandagerð.
Hvussu er tað komið so vítt, at henda argumentasjón er sloppin at hanga saman og hevur megnað at savnað vitborið fólk til eitt árligt summarmótmæli í Norðuratlantshavi? Er tað kanska tí at studentarnir í summarferiu eru stórbýarbúgvar, ið hava ein óloystan frumlongsul eftir nøkrum, tey aldri hava tikið til sín, tí tey hvørki hava sæð blóð ella slakt, tíansheldur eitt lík, og aldri hava verið í eini uttandura sláturhøll, sum henni í Sandagerði? Eru tey heimleys býarfólk, ið leingjast eftir óspiltum barnaminnum, sum Grindamannafelagið sigur, at tey bara finna í Føroyum, tí ongastaðni er sum her eitt samband at finna millum tilfeingi, svongd og talerk?
Kjølstrektur longsil
Eins og fremmandgjørdu býarbúgvarnir leingjast vit eftir sambandinum við náttúru og uppruna, tá ið vit lurta eftir tónleiki. At verða nomin. Tað kalli eg at fara í kirkju. At verða nomin av tónleiki, tónleikanomin. Tónleik síggi eg fyri mær sum eitt landslag, hagar eg hvønn dag leiti við staðkendum vegvísarum, sum vísa aftur til upplivingar, sum í gjár vóru óvæntaðar og nú kærkomnar. Og um hornið lúra nýggjar upplivingar, serliga tær undir opnum himni á amerikanskum koyrivegum, men eisini frá Fela Kuti á afrikansku steppunum, í Kirkju Heilgaða Andans í Kreml, ella við svalliga hylin í Karibia. Men so er brætt sum hjá Mahler, og so er aftur slætt sum hjá Zucchero.
Stóru víddirnar, kúrekin og setandi sólin eru afturvendandi partar í einum røttum amerikonskum countrysangi. Her hjá okkum er tað havið, ið skapar víddirnar. Setningar sum “Eg aftur pløga skal Atlantshav” og “Lítlum báti rekist eg á” kundu verið tiknir úr einum countrysangi hjá Guy Clark, til dømis í “Boats to Build”, og Hank Williams, til dømis í “Lost on the River”.
Neyvan hevur nakað slag av tónleiki sum country megnað at fest lívsins eksistentiellu spurningar á plátu, sum ein snøgt skorin stuttsøga, søgd eftir fáum minuttum. Ja, eg vil vága mær at siga, at eingin tónleikasjangra í allari plátu- og bandupptakarasøguni hevur so stóra respekt fyri tekstinum, sum ein rættur countrysangur, onkuntíð best umboðaður við David Olney.
Men sjangrublindnið í Havn forðar fyri hesi fatan, tí har hava øll lisið í Danmark, har tey bara spæla jazz á café, syngja Frændur í felag á Oyrarsundi, og hvørki kenna ella skilja Hank Williams og hansara eftirkomarar.
Vaggandi millum túrarnar
“Kanska byrjaði hetta skisma millum bygd og bý tá sjómenn úr langfarabygdum eisini førdu nýggjar grammofonplátur heim við sær, og sum frá leið løgdu lunnar undir ein tulkingarfelagsskap, eina stakmentan, burt frá Havnini. Ein subkultur,” sigur tónleikakennarin og fær meg at nikka játtandi meðan hann opnar gluggan og slær øskuna útum.
Ólærdir langfaramenn og vegarbeiðarar á bygd, har einki annað var til uppihalds, funnu seg aftur í hesum hvíta amerikanska arbeiðaratónleiki úr Nýfundlandi, ið lýsti ein konstantan longsul. Fyrst longsulin eftir teim kæru, tá tú ert á fiskifeltinum, og síðan longsulin eftir starvsfeløgunum og teim villu víddunum, meðan tú enn vart heima. Tvær árshálvur fyltar við longsli.
Gloppið millum ytsu punkt á hesi longsilsás varð mettað við country. Sum í klassiska sanginum hjá Merle Haggard “Lonesome Fugitive” og so kvøldvísuni “Tonight the Bottle let me Down”. Tí tey, sum eru uppvaksin á bygd, vita, at heimalívið hjá langfaramonnum, íð hvussu er teim á dekkinum, varð fylt við brennivíni og taxabilum í eini vónleysari bíðistøðu millum túrarnar, vaggandi millum bryggjuna og dansistovuna fjart frá jazzakademisku Havnini.
Hvør skrivar søgu?
“Men hetta er tað reina kitsj, It’s fucking Crying Time og There’s a Tear in My Bear uppí saman” sigur kennarin og blakar eina sentimentala plátu fyri og aðra eftir frá sær. Hóast eg havi verið innast í mínum plátusavni, kann eg ikki annað enn geva honum rætt. “Coutrytónleikur er kanska einasta sjangran, har loyvt er at vera sentimentalur. Men tað er undir sentimentalu yvirflatuni at gullið finst,” royni eg meg varisliga og fái næstan hug at festa mær í. Men tað verður við tankan.
Eg royni at tvíhalda um pástandin, at hetta er ein partur av føroyskari arbeiðarasøgu, sum úti um landið hevur skapt eitt serligt úttrykk og eina serliga mentan í eina hálva øld, sum tá hon er best, eru perlur á altjóða støði. Sum til dømis “Lívið” hjá Teimum av Kamarinum.
“Jamen, er tað country og eru tey av bygd?” spyr hann ertandi. “Tey eru eitt samtíðar dansiorkestur úr Havn og slettis ikki country!” Eg má sanna, at myndin er meira samansett enn støðuga skismaðið millum bygd og bý.
Vit sláa upp í kvæðasøvnum, sagnum, víkingabókum og tendra eina Wagneropera, og staðfesta skjótt, at mesti parturin er einki uttan kitsj og rein staffasja, og at sentimentalitetur er frásagnarligi kjarnin í flestum tekstum. Men av teirri orsøk hevur eingin havt dirvið ella orsøk at vísa henda skaldskap og mentanararv frá sær, eins og gjørt verður við country.
Fakelore
“Frásøgustílurin kann vera eitt tilvitað val, sum gevur autentisitet og sakligheit, uttan tó at vera tann reini sannleiki,” sigur kennarin og blaðar upp í Handbook of American Folklore og finnur orðið fakelore, ið er um at enduruppfinna søguna við nýggjum mytologiskum sagnum og fólkum, sum um tey veruliga vóru til og stuðlaðu niðursetufólkum í nýggja heiminum.
Vit semjast skjótt um, at tónleikurin, sum niðursetufólkini høvdu við sær, bar boð um autentisitet úr upprunalandinum, slått úr Noregi til dømis, sum tó skjótt kom í bland við fremmandar tónleikahevdir, hóst ferðin til nýggja heimin í størri mun var at slíta seg leysan úr vónleysum fátækadømi og stættarmuni í Evropa.
Hetland og Nýfundland á botni
Í somu lágu samfelagsligu løgum eru um hetta mundið føroyskir sjómenn umborð á hetlendskum sluppum, har teir taka fremmandan tónleik til sín. Um 1960 og fram er aftur ein líknandi samanrenning millum føroyskar sjómenn og fremmandan tónleik, country, sum hann varð spældur í útvarpi í Nýfundlandi og har um leiðir við Hank Snow, Kitty Wells og Jim Reeves.
“Í báðum hesum søguligu førum eru vit í niðastu løgum í føroyska stættarsamfelagnum,” sigur kennarin og leggur speiskur afturat, at hóast lítil vandi man vera fyri kollvelting haðan, er júst hetta mentanarvirksemi úr niðastu fláunum aldri væl í øgn við ovastu mentanarelituna.
“Orsøkin er, at fremmand og fólkslig árin, sum blóma í niðastu samfelagsløgum, aldri lata seg stýra ella binda, tí tey eru leys av øllum kendum skipanum og stovnum.”
Javel, hugsi eg og haldi meg hava fingið eygað á eina plausibla orsøk til at mentanarelitan onkuntíð kann síggjast leggja hatur á subversiv rák, ið ikki eru at stýra. Countrytónleikur, hvussu hann so verður defineraður á bygd og í bý, passar ikki inn í skreytmyndina av rættari føroyskari mentan. Tað hevur mentanarelitan bestemmað á Facebook.
Og beint sum eg á øllum pallum vil berjast sum harðast fyri ektaðum countrytónleiki í Føroyum, so trúnar fíggjarmálaráðharrin fram á skíggjan við einum vónleysum sangi um besta vinin við so nógvum skeivum tónum, at eg gevi upp. Country? Nei, aldri í verðini!
Í dystinum við kennaran um hin góða smakin havi eg funnið garantin fyri smakloysi. Og hann er ikki úr niðastu samfelagsløgum, men situr beint á kistulokinum.
“Touché!” sigur kennarin. “You’re My Best Friend!”
Grein í Mentanarblaðnum hjá Miðlahúsinum 4/13. juni 2014
Orkestrið á myndini omanfyri bleiv til í Fuglafirði tíðliga í 1930’unum og hevði sínar fyrstu konsertir, áðrenn Fuglafjarðar Sangkór sá dagsins ljós í 1932. Teir spældu til dagdvølju og ymisk høvi, eisini í Klaksvík og Runavík. Mongu musikkinstrumentini, sum tíðliga vóru í bygdini, komu ofta við fuglfirðingum, sum um aldarmótið 1800/1900 sigldu við eingilskmonnum. Myndin, sum Jacob Lundsbjerg við harmonikuni aftast til vinstru eigur, stóð í Dimmalætting í 1936.
Meðan trolaramenn komu við fyrstu streingjaljóðførum, komu flestu harmonikurnar seinni við norðmonnum, ella tær vórðu bestiltar úr postordrahandlum sum Printemps. Her spælir Birgit Hestoy harmoniku fyri arbeiðsfólki, sum turkar fisk á Tvøroyri í 1954. Myndin omanfyri er úr “Fylking” (Jóannes Dalsgaard 1996)


text:
Heinta inn skuld
Incasso - Ókeypis uttanrættarlig innheinting
Kennir tú teg aftur í hesum:
- Útistandandi peningur er ein trupulleiki
- Rykking eftir útistandandi peningi er ein troyttandi partur av gerandisdegnum
- Ov stórar avskrivingar av áogn er ein vaksandi trupulleiki
- Tað kostar at fáa advokat at innheinta útistandandi pening
Hetta nýtist ikki at vera so, og er tíðin kanska komin at royna nýggjar leiðir at finna tær hjálp til innheintingina.
Advokatarnir Hentze bjóða ókeypis uttanrættarliga innheinting.
Vit átaka okkum at innheinta skuldina fyri tygum við skrivlgium rykkjara og tel. kontakt.
Hetta er ókeypis fyri tygum, tí skuldarin fær álagt at rinda kostnaðin í málinum. Vit fáa onga samsýning, fyrr enn vit hava innheintað tykkara krav hjá skuldara, og rindar skuldarin ikki og málið endar uttan at vera fylgt upp rættarliga, er tað uttan kostnað fyri tygum. Hetta er samstundis tygara trygd fyri, at vit seta neyðugu orkuna í at innheinta tykkara krøv.
Ongar avmarkingar eru á, hvussu nógv krøv kunnu latast okkum til ókeypis uttanrættarliga innheinting. Hesar treytir krevjast tó uppfyltar:
- Kravið má ikki verða meira enn 1 ára gamalt
- Skuldarin skal ikki hava mótmælt kravinum
- Ein rykkjari við inkassoávaring skal frammanundan verða sendur skuldaranum
Okkara royndir vísa, at gjaldsevnini hjá skuldarum skjótt kunnu broytast, og leggja vit dent á og orku í við skrivligum og telefoniskum sambandi at fáa peningin goldnan, uttan at neyðugt verður við rættarligum stigi.
Sum advokatfyritøka arbeiða vit tí út frá tí fortreyt, at ein skjót og saklig innheinting gevur bestu úrslitini. Neyðugt kann tí gerast at fylgja innheintingini upp rættarliga, um uttanrættarligu royndirnar ikki geva úrslit.
Vit teimum fakligu førleikum og møguleikum advokaturin hevur til innanrættarliga uppfylging av málinum, so er hetta eisini ein trygd fyri at rætt verður farið fram – og uttan drál.
Innheintingin er uttanrættarlig, so leingi stig ikki eru tikin til stevning fyri Føroya Rætt
Rættarlig innheinting
Rættarligt stig við stevning kann gerast neyðugt um samband ikki fast við skuldaran, skuldarin sigur seg ikki kunna gjalda yvirhøvur, ella skuldarin noktar at gjalda.
Við rættarligum stigum verður kostnaður at gjalda eisini fyri tygum, sum innheintað verður fyri. Stig verða tí ikki tikin til stevning uttan góðkenning tygara.
Tá stevning verður latin rættinum skal gjaldast rættargjald. Eru mótmæli móti kravinum gerst veruligt rættarmál, sum hevur við sær sakarmálskostnað. Úrlsitið av rættarmálinum avger í hvønn mun hvør av partunum skal bera sakarmálskostað til advokatar.
Ein stóru partur av innheintingarstevningum í rættinum enda við hinvegin við einum fráverudómi. Skuldarin hevur ikki latið við seg koma og dómur verður sagdur sambært kravi tygara og málskostnaður og rættargjald verða áløgt skuldaranum at gjalda. Fæst peningurin tá inn frá skuldara, kostar hetta ikki tygum sum kravánara kostnað yvirhøvur.
Dómurin staðfestir krav tygara og at tað ikki fyrnast fyrr enn eftir 20 árum. Við dóminum í hendi kann farast víðari í rættarskipanini – um skuldarin framvegis ikki rindar – til fútarættin, sum boðsendur skuldaran at greiða frá fíggjarligu viðurskiftum sínum og møguleikunum fyri gjalding ella gjaldsavtalu, samstundis um kravið verður tryggja við úttøku í møguligu ognum skuldarans við atlitið til tvingsilssølu.
Verður farið allan vegin í fútarættin og málið endar úrslitaleyst – at skuldarin onki rindar, verður málskostnaður álagdur tygum sambært galdandi rættartakstum og fyri tímanýtslu. Tað er tí av týdningin at hava eitt tætt samskifti um, hvussu langt skal farast í royndini at innheinta peningin, so at góður peningur ikki verður kastaður eftir ringum peningi.


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
Arbeiðsfólk at sláa
freist at søkja: 23.05.2018
Námsfrøðingur til dagstovnaøkið
freist at søkja: 30.05.2018
Reingerðarfólk til Látipípuna
freist at søkja: 30.05.2018
KORT
VEÐRIÐ
Fyrstu tilfeingisstudentarnir fáa prógv
21.06.2016
Fyrstu tilfeingisstudentarnir fáa prógv
Teir 19 næmingarnir, sum fáa prógv á Fiskivinnuskúlanum hósdagin 23. juni kl. 14, eru tey fyrstu, sum taka prógv á tilfeingisbreytini. Tískil skriva tey føroyska skúlasøgu.
Tilfeingisbreytin varð sett í verk í sambandi við nýggju gymnasialu breytaskipanina í 2013. Hon er ein føroyskt uppfinning, sum ikki finst aðrastaðni. Tískil er nýggja breytin ein spennandi roynd at skipa eina gymnasiala útbúgving, sum er málrættað til føroyska samfelagið, men sum eisini kann nýtast í altjóða høpi.
Nýggja tilfeingisbreytin er grundað á tey føroysku náttúruvirðini, sum gevur teimum ungu eina føroyska barlast, áðrenn tey fara at lesa víðari. Vónandi fara fleiri teirra at velja hægri útbúgvingar, sum brúk er fyri í Føroyum, so vit kunnu fáa meira burturúr tí føroyska náttúrutilfeinginum.
Á tilfeingisbreytini eru tvær spildurnýggjar lærugreinir. Tann fyrra er tilfeingisfrøði á B-stigi, sum skal geva næmingunum grundleggjandi vitan um tey ymsu sløgini av livandi verum í føroysku náttúruni, og tann samfelagsliga týdningin, tey hava. Næmingarnir skulu eisini duga at meta um, hvussu vit gagnnýta okkara náttúrutilfeingi burðardygt, og hvussu vit bøta um gagnnýtsluna í framtíðini, so vit fáa fleiri nýggj arbeiðspláss í Føroyum.
Hin nýggja lærugreinin er tilfeingi á A-stigi, har næmingarnir hava skrivað tríggjar verkætlanir triðja skúlaárið. Verkætlanir kunnu skrivast innan hesi øki: Náttúrutilfeingi, aling, landbúnað, fiskiskap og veiðu, framleiðslu og náttúrunýtslu.
Royndin at skipa eina gymnasiala breyt eftir føroyskum leisti hevur eydnast væl, og næmingarnir halda seg hava fingið væl burtur úr.
Vestmanna 21. juni 2016
Jákup Andreasen
Skúlastjóri
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Eftir øllum at døma hava 103 svimjitjóðir á aðalfundinum hjá teknisku nevnd hjá FINA í dag einmælt samtykt at skoyta uppí svimjireglu 10.7, at heldur eingin svimjidrakt má hjálpa upp á ferð, flótievni ella úthaldni hjá svimjaranum, umframt at tað skal verða fullkomiliga bannað at brúka tape. Sí SwimNews.com:
Rule SW10.7 now reads:
No swimmer shall be permitted to use or wear any device or swimsuit that may aid his/her speed, buoyancy or endurance during a competition (such as webbed gloves, flippers, fins, etc.). Goggles may be worn. Any kind of tape on the body is not permitted.
Eg havi ikki kunnað fylgt so væl við í seinastuni, vegna væntandi internet. Men eftir øllum at døma vil komandi FINA forsetin eisini sleppa av við draktirnar. Og á SwimNews.dk og USA Today stendur at eisini framleiðarar sum TYR nú ynskja at sleppa aftur til stuttibuksur, vegna støðuna sum hon er beint nú… og tað enntá hóast at Arena eigur aðra av teimum báðu veruliga kappingarføru ‘superdraktunum’.


text:
Sverri Egholm
13.02.2018 - 20:07
Mentan > Mentan > Miðlar & fólk
- Sosialu miðlarnir er eitt fantastiskt tól at hava afturat, men við okkara nýggju heimasíðu kunnu vit vísa á okkara arbeiði uttan sensur og við einum yvirliti, ið vit sjálvi ynskja.
Tað sigur Janus Gunnarsson, sum saman við konuni Gvøðny Miriam, rekur Miriam & Janus Photography, sum stendur aftafyri nøkrum av mest sæddu myndum í Føroyum seinastu árini.
Millum annað tí, at tey seinastu árini hava tey serliga gjørt um seg við nakinmyndum, ella við myndum av lítið klæddum kvinnum. Á Facebook og Instagram verða myndir strikaðar um ov lítið verður latið hugflogið.
Í dag komu tey út við nýggjari heimasíðu, har tey vísa tað, tey bjóða fram sum fotografar. Umframt dramatiskar myndir úr føroysku náttúruni taka tey bæði eisini brúðarmyndir, myndir til lýsingar, starvsfólkamyndir og annað.
Tey hava ikki havt teljara á heimasíðuni í dag, so óvist er hvussu nógv hava verið inni, men nógvar positivar afturmeldingar eru komnar, sigur Janus Gunnarsson.
Vitja heimasíðuna miriamjanus.com her
Les eisinI: Leita eftir kvinnum til nakinmyndir: - Avspeglar vakurleikan hjá kvinnuni
Les eisini: Katrina Maria: Hugsi ikki um at allar Føroyar sær meg nakna


text:
Flatskatturin longu skapt 330 nýggj arbeiðspláss
29. Aug 2012
Formaðurin í Framsókn heldur, at endamálið við flatskattinum var...
Opið bræv til løgmann!
29. Aug 2012
1. Løgmaður má seta krav fram á ríksifundinum sum...
Hvussu leingi skal verkafjøldin bløða?
28. Aug 2012
Tað vóru ikki góð tíðindir, tá ið seinasta royndin ...
Fyrispurningur um bygging av skúlanum við Marknagil og parkeringsviðurskiftini við Studentaskúlan í Hoydølum!
27. Aug 2012
Nr. 6/2012Hanus Samróløgtingsmaður...
200 bátapláss í Álakeri
27. Aug 2012
Fyri minst sjey árum síðan varð staðfest, at...
Facebuss
27. Aug 2012
At koyra buss er kul. Tað kann samanberast við eina “veruliga” útgávu av Facebook, har...
Skattalættin virkar ikki enn.
27. Aug 2012
Skattalættin virkar ikki enn. Umleið 1 milliard av innflutninginsvøkstrinum...
Vinnan vísir vegin!
25. Aug 2012
Hagstovan boðar í dag frá, at “fyrra hálvár 2012 hava vit innflutt fyri góða...
Eldri sethús í Tórshavn - skulu verjast!
25. Aug 2012
Vit noyðast, at broyta almennu byggisamtyktina fyri eldri og siðsøgulig...
Vit skulu hava 2 serskúlar í Tórshavn!
24. Aug 2012
Eitt av mongu málunum, ið eg fari at arbeiða fyri...
Setrið - ein maður í Speedos
24. Aug 2012
Hetta er triðja greinin av seks pørtum. Fari...
Skulu ikki biðja um hægri blokkstuðul
24. Aug 2012
Fjølmiðlum til kunningar: Samráðingarnar við donsku stjórnina um...
Tórshavn skal liva
24. Aug 2012
Bergur A. Dalsgarð, valevni javnaðarfloksins til býráðsvalið í HavnTað er gott at búgva í og...
SKAT í Danmark hevur kravt ov nógv inn frá føroyingum
22. Aug 2012
Sjúrður SkaaleJavnaðarflokkurin á Fólkatingi: Frá 1998 til 2011...
Ein kiosk á borðinum
22. Aug 2012
Helgi AbrahamsenSum barn var eg ofta í føðingardegi hjá øðrum børnum. Eg haldi, at føðingardagar...
Hurrá, hurrá, nú kom tjóðveldið úr skápinum
22. Aug 2012
Jan Christiansen Gleðiligt er at síggja, at tjóðveldið...


text:
Í løtuni arbeiða 23 starvsfólk hjá P/F Svend Krosstein, harav 14 starvsfólk hava fast tilknýtið til handil og goymslu okkara. Umframt bókhald og fyrisiting hava vit eisini tríggjar tekniskar ráðgevar, ið geva tilboð og svara fyrispurningum innan HVS - virkisøkið.
Høvuðsvinnan hjá P/f Svend Krosstein er heilsøla, og harafturat hava vit framsýning við smásølu. Á goymslu okkara, hava vit stórt úrval av øllum innan vatnveiting, kloakk, hitaverk, sanitet og ventilatión.
Harumframt hava vit eitt stórt úrval av veiðireiðskapi til brúks á sjógvi og landi.
Við okkara dugnaligu starvsfólkum, kunnu vit bjóða skjóta og góða tænastu til viðskiftafólk okkara um alt landið.
Eisini hevur P/F Svend Krosstein gott samstarv við handverkarar og rørleggjarar á bygd og í bý, so ynskir tú at fáa okkurt HVS - arbeiðið gjørt, kunnu vit samskipa hetta.
Søluleiðari
Tel. 34 46 87
morten@krosstein.fo