text:
Beint fyri árslok kom “Hon, sum róði eftir ælaboganum”, skaldsøga hjá Rakel Helmsdal, út á norskum á forlagnum Orkana. Á norskum eitur bókin “Hun som rodde efter regnbuen” og tað er Anne-Kari Skarðhamar sum umsetti til norskt bokmål. Hetta er onnur bókin hjá Rakel, sum er umsett til norskt, tann… les meira…. →
Frá vøkru mølheyggunum í Nida fóru vit beina leið til Liepāja í Letlandi. Her fylgir fotofrásøgn frá døgunum í Letlandi. From the beautiful dunes of Nida we traveled directly to Liepāja in Latvia. Here follows some photo reportages of the days in Latvia.
Tá okkurt verk verður tilnevnt til eina heiðursløn, verður vanliga ein grundgeving gjørt fyri hesum. Grundgevingin fyri at “Hon, sum róði eftir ælaboganum” er tilnevnd til Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins er sambært tilnevningarnevndina hendan: Hon, sum róði eftir ælaboganum. Rakel Helmsdal. Bókadeild Føroya Lærarafelags. 2014. 16 ára gamla Argantael hevur sett… les meira…. →
So sleppi eg endiliga at siga tað! “Hon, sum róði eftir ælaboganum” er tilnevnd til Barna- og ungdómsbókamentaviðriðsløn Norðurlandaráðsins! Fyri nøkrum vikum síðani fekk eg eina ógvuliga hemmiliga telefonuppringing, sum segði mær gleðiboðini, men eg mátti ONGUM siga frá, slett ongum! Eg havi hildið mær síðan, ella næstan, maður og… les meira…. →
Eg var ordiliga glað, bilsin og fegin, tá eg fekk at vita, at eg var tilnevnd Heidi Róadóttir Lindenskov, Røddin, KvF, 19. september 2016 Tann 29. august fekk dugnaliga listakvinnan, Rakel Helmsdal, virðisløn Útnorðurráðsins fyri barna- og ungdómsbókmentir fyri bókina “Hon, sum róði eftir ælaboganum”. Hvussu er at hava fingið virðisløn Útnorðurráðsins… les meira…. →
Sprotin bað um loyvi at seta takkartøðuna fyri Útnorðurvirðislønina á heimasíðu teirra. Skriva mørk og avmarkingar burtur Takkarrøða, sum Rakel Helmsdal helt tann 29.08, fyri virðisløn Útnorðurráðsins fyri barna- og ungdómsbókmentir. Á einum skriviskeiði fyri ungdómum úr øllum Norðurlondum fingu norðurlendsku undirvísandi høvundarnir spurningin, sum høvundar altíð at fáa: Hví… les meira…. →
Rakel Helmsdal wins West Nordic children book award Written by Eir Nolsøe on FaroeIslands.fo Faroese author Rakel Helmsdal has won the West Nordic Council’s award for best children’s book. Her novel takes on heavy issues such as suicide and homosexuality. The novel’s title, Hon, ið róði eftir Ælaboganum, roughly translates… les meira…. →
Eisini av míni kærastu svensku oyggj kom ein heilsan: Vi gratulerar Rakel Helmsdal från Färöarna Rakel Helmsdal från Färöarna har fått Västnordiskt Råds barn- och ungdomslitteraturpris för sin bok ”Hende, som roede mod regnbuen”. Rakel Helmsdal har en stark koppling till Biskops Arnö. Under de senaste fyra åren har hon… les meira…. →


c: text/html

text:
Fyri stuttum varð roknskapurin hjá Framherja almennur, og í tí sambandinum eru tíðindi borin um, at reiðaríið í skattum og avgjøldum hevur rindað 35,2 milliónir krónur til landshúsarhaldið í 2015. Hetta skrivar Føroya Fiskimannafelag á heimasíðuni sum vit endurgeva.
Fagraberg (mynd av heimasíðuni hjá Framherja).
Tað er ikki heilt rætt, tí av teimum 18,6 milliónum krónunum, sum reiðaríið sambært roknskapinum hevur goldið í tilfeingisgjaldi, hava manningarnar goldið ein lítlan triðing – slakar seks milliónir krónur. Í roknstykkinum hjá reiðarínum eru eisini 6,8 milliónir krónur í útsettum skatti – pengar sum altso ikki eru goldnir – taldar við í skattaroknistykkið.
Tískil hevur Framherji ikki goldið góðar 35 milliónir krónur í skattum og avgjøldum. Sambært almennu roknskapartølunum hevur felagið hinvegin goldið:
- 70 prosent av samlaða tilfeingisgjaldinum á 18.6 milliónir krónur. Tað gevur 13 milliónir krónur.
- 7,1 millión krónur í partafelagsskatti.
- 2,7 milliónir krónur í tilfeingsskatti.
Tað gevur tilsamans slakar 23 milliónir krónur.
Sp/f Framherji átti í 2015 uppsjóvarskipini Fagraberg og Høgaberg og flakatrolaran Akraberg, og umvegis dótturfeløg eisini línuskipini Stapan, Sigmund og Mascot.
mynd forsíða 24.fo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BankNordik hevur endaliga framt søluna av íslendska tryggingarfelagnum Vørði. Tað er íslendski Arion Banki, sum hevur keypt øll partabrøvini í Vørði frá BankNordik-samtakinum fyri 5,3 mia. kr. íslendskar krónur áðrenn handilskostnað og skatt.
BankNordik hevur seinasta árið virkað eftir nýggjari strategi fyri privatkundaøkið, sum grundleggjandi snýr seg um, at bankin leggur alla orku í at skapa størst virði fyri kundar sínar í Føroyum, Danmark og Grønlandi.
Tað var í hesum sambandi, at íslendska tryggingarfelag bankans, Vørður, í fjør varð lýst til sølu. “Sølan av Vørði er eitt týðandi stig á leiðini í ætlan okkara um at savna alla orku um kjarnuvirksemið hjá samtakinum í Føroyum, Danmark og Grønlandi. Tí eru vit væl nøgd við, at avtalan í dag er undirskrivað,” sigur Árni Ellefsen, forstjóri í BankNordik.
BankNordik hevur seinasta árið framt nógvar broytingar í bygnaði og tænastum, ið hava til endamáls at búgva bæði ráðgeving og tænastur bankans til framtíðina og til tørvin hjá kundunum. Í hesum sambandi hevur bankin í ár m.a. miðsavnað uppgávur og sett fleiri fólk í starv í Føroyum.
”Vit leggja okkum eftir at veita kundum okkara nútímans tænastur og ráðgeving, og tí útbúgva vit dugnaligu starvsfólk okkara og gera íløgur í nútímans samskiftisamboð. Hetta skal gera tað uppaftur lættari hjá kundum okkara at fáa góða og greiða ráðgeving,” sigur Árni Ellefsen. Nú sølan av Vørði er endaliga framd, fer BankNordik at leggja alla orku í at røkja sambandið við kundarnar á øllum marknaðum, og bankin væntar ein hóvligan vøkstur í framtíðini.


text:
Eg vil fegin bjóða tær í míni hugnaligu húr í Nólsoy til ein Heimablíðni døgurða.
Maður mín og eg búgva í hesum gamla húsinum, sum varð bygt í 1937. Vit hava roynt at hildið tað í uppruna standinum. Húsið varð bygt av ommu og abba mínum og pápi mín vaks upp her og tað gjørdi eg eisini, tá eg var barn.
Hetta hús hevur altíð verið væl vitjað av ferðandi úr øllum heiminum, líka frá byrjan, tá ferðafólk byrjaðu at vitja Føroyar.
Tá eg matgeri, brúki eg føroyaskan mat og grønmeti, tí tað smakkar betur og tað er mín háttur at taka mær av umhvørvinum. Árstíðin avger, hvat eg borðreiði við, og tað, sum veksur í urtagarðinum hjá mær verður borðreitt við nærlagni og kærleika. Um urtagarðurin ikki kann veita, hvat er tørvur á, er møguligt at keypa føroyskar rávørur og grønmeti. Eg kann bjóða ymisk sløg av lokalum fiski og búffi. Føroyskt lambakjøt er næstan ógjørligt at fáa fatur á um summarið, men eg kann altíð royna. Íslendskt lambskjøt er ein góður valmøguleiki.
Tað er neyðugt at hava góða tíð til at gera máltíðirnar, so vinaliga vend aftur við tíni bíllegging skjótast gjørligt.
Blíðar heilsur úr Nólsoy
Maud Wang Hansen, fyriskipari
samband:
maudwanghansen@gmail.com
tlf. 288606


text:
Har kom ein soldátur traskandi eftir gøtuni: eitt tvey! eitt tvey! Hann hevði skjáttu á baki og korðu við liðina, hann hevði verið í kríggj og var nú á veg heim aftur. So møtti hann eini gamlari kelling á gøtuni; hon var ræðuliga ljót, lippa hennara hekk líka niður á bringuna. Hon segði: ”Gott kvøld, soldátur! Sum tú hevur vakra korðu og stóra skjáttu, tú ert ein rættur soldátur! Nú skalt tú fáa so mangar pengar, tú vilt hava!” ”Takk skalt tú hava, tín gamla kelling!” segði soldáturin.
”Sært tú hatta stóra træið?” segði kellingin og peikaði at tí trænum, ið stóð tætt við tey. ”Tað er opið innan! Tú skalt klúgva heilt upp í toppin, har sært tú so eitt hol, sum tú skalt lata teg glíða niður ígjøgnum, til tú kemur langt niður í træið! Eg skal binda eitt reip um miðjuna á tær, so eg kann draga teg uppaftur, tá tú rópar á meg!”
”Hvat skal eg so gera niðri í trænum?” spurdi soldáturin.
”Fáa tær pening!” segði kellingin, ”tú fært at síggja, at tá tú kemur niður á botn í trænum, so ert tú í eini stórari gongd, har er heilt ljóst, tí har brenna yvir hundrað lampur. So sært tú tríggjar hurðar, tú kanst lata tær upp, lykilin stendur í. Fert tú inn í tað fyrsta kamarið, sært tú eina stóra kistu standa mitt á gólvinum; omaná situr ein hundur; eyguni á honum eru so stór sum tekoppar; men tað skalt tú einki leggja í! Eg gevi tær blápuntutu svintu mína, hana kanst tú breiða á gólvið; far so óræddur yvir og tak hundin og set hann á svintuna, lat kistuna upp og tak so mangar peningar, sum tú vilt. Teir eru allir av kopar; men vilt tú heldur hava silvur, so skalt tú fara inn í eitt annað kamar, har situr ein hundur, ið hevur eygu so stór sum mylnuhjól; men tað skalt tú einki leggja í, set hann bert á svintuna og fá tær av peninginum! Vilt tú har ímóti hava gull, kanst tú eisini fáa, og tað so nógv, sum tú orkar at bera, tá tú fert inn í tað triðja kamarið. Men eyguni á hundinum, ið situr á peningakistuni, eru so stór sum ”Rundatorn”. Tað er ein rættur hundur, kanst tú ætla! men tað skalt tú einki leggja í! set hann bert á svintuna, so ger hann tær ikki petti, og fá tær so mikið úr kistuni, sum tú vilt!”
”Hetta var nú ikki so heilt av lagi!” segði soldáturin. ”Men hvat skal eg geva tær, tín gamla kelling? Tí nakað vilt tú saktans hava, kann eg ætla!”
”Nei,” segði kellingin, ”ikki so mikið sum eitt oyra vil eg hava! Tú skalt bara taka mær eitt gamalt eldføri, sum omma mín legði eftir, tá hon seinast var har niðri!”
”Nú, bint so á meg!” segði soldáturin.
”Hygg her!” segði kellingin, ”og her er blápuntuta svinta mín,” So kleiv soldáturin upp í træið, læt seg glíða niður í holið og stóð nú sum kellingin segði niðri í eini gongd, har fleiri hundrað lampur brunnu. Nú letur hann ta fyrstu hurðina upp. Og! har sat hundurin, ið hevði eygu sum tekoppar og gløddi at honum.
”Tú ert prúður, ert tú!” segði soldáturin, setti hann á kellingasvintuna og fekk sær so mangar koparpeningar, sum gingu í fikkuna, læsti so kistuna, setti hundin upp á aftur og fór inn í hitt næsta kamarið. Eya meg! Har sat hundurin, ið hevði eygu so stór sum mylnuhjól. ”Tú skuldi ikki hugt so stívt at mær!” segði soldáturin, ”tú kundi fingið ilt í eyguni!” Og so setti hann hundin á kellingasvintuna; men tá hann sá allan silvurpeningin í kistuni, tveitti hann allar koparpeningarnar, hann hevði, og fylti fikkurnar og skjáttuna við berum silvuri. Nú fór hann í tað triðja kamarið. - Hetta var ræðuligt! Hundurin, har inni var, hevði sanniliga so stór eygu sum ”Rundatorn”, og tey mólu í klingur í høvdinum á honum sum hjól!
”Gott kvøld!” segði soldáturin og strikaði hattin, tí slíkan hund hevði hann ongantíð sæð fyrr; men tá hann hevði hugt at honum eina løtu, hugsaði hann:
”Nú er ivaleyst,” lyfti hann niður á gólvið og læt kistuna upp, nei pílar og skot! sum har var nógv gull! hann kundi keypt heila Keypmannahavn fyri tað, og sukurgrísarnar frá køkukonuni, allar tinsoldátar, pískar og vagguhestar, ið til vóru! Jú, her vóru sanniliga nógvir peningar! - Nú tveitti soldáturin allar silvurpeningarnar, hann hevði í fikkunum og skjáttuni, og tók gull í staðin, ja, allar fikkur, skjáttu, hatt og stivlar fylti hann, so tað var ikki meir, enn hann var mentur at ganga! Nú átti hann nógvan pening! Hundin setti hann upp á aftur kistuna, smelti hurðina aftur og rópti upp gjøgnum træið:
”Drag meg nú uppaftur, tín gamla kelling!”
”Hevur tú eldførið við tær?” spurdi kellingin.
”Tað er satt!” segði soldáturin, ”tað hevði eg heilt gloymt,” og fór hann so eftir tí. So dró kellingin hann upp, og brátt stóð hann aftur á gøtuni og hevði fikkur, stivlar, skjáttu og hatt, alt fult av peningi.
”Hvat skalt tú nú gera við hetta eldførið!” spurdi soldáturin. ”Tað liggur tær einki á!” segði kellingin, ”tú hevur fingið peningin! Lat meg nú bert fáa eldførið!”
”Einki tvætl!” segði soldáturin, ”sig mær straks, hvat tú skalt gera við tað, ella dragi eg úr slíðra og høggi høvdið av tær!”
”Nei,” segði kellingin.
So høgdi soldáturin høvdið av henni. Har lá hon! Men hann bant allan peningin inn í kellingarsvintuna, slongdi pjøkan upp á bakið, stakk eldførið í fikkuna og fór síðan til býin.
Tað var ein frálíkur býur, og tað besta gistingarhúsið fór hann til, kravdi tað alrabesta kamarið og mat, sum honum dámdi, tí nú var hann ríkur, tá hann átti so mangar peningar.
Tænarin, ið skuldi busta skógvarnar, helt tó, at tað vóru einir vána skógvar fyri ein slíkan mann; men enn hevði hann ongar nýggjar keypt; dagin eftir fekk hann nýggjar skógvar og vøkur klæði. Nú var soldáturin ein væl skrýddur maður, og tey søgdu honum frá øllum tí stásiliga, í býinum var, og um kong teirra, og hvussu yndislig dóttir hansara var.
”Hvar kann eg sleppa at síggja hana?” spurdi soldáturin. ”Hon er als ikki til skjals!” søgdu tey øll, ”hon býr í einum stórum koparslotti við nógvum virkisgørðum og tornum uttanum!” Eingin uttan kongurin tordi at fara inn til hennara, tí tað var spátt henni, at hon skuldi giftast við einum almennum soldáti, og tað kundi kongurin ikki tola! Hana hevði eg havt góðan hug at sæð! hugsaði soldáturin, men tað kundi hann als ikki fáa loyvi til.
Nú livdi hann kátar dagar, hugdi at sjónleikum, ferðaðist í urtagarði kongs og gav teimum fátæku hópin av peningi, og tað var væl gjørt! hann mintist nokk frá gomlum døgum, hvussu ringt tað var einki oyra at eiga! - Nú var hann ríkur, hevði vøkur klæði og fekk nógvar vinir, ein rættur kalur, og tað dámdi soldátinum sera væl! Men tá hann nú hvønn dag læt pening og als ongan fekk aftur, var endin tann, at hann ikki átti meir enn einar tveir skillingar eftir og mátti tí fara úr tí vakra kamarinum, har hann hevði búð, og upp á loftið í eitt evurslítið kamar, nú mátti hann sjálvur busta skógvar sínar og seyma teir aftur við eini stoppinál, og eingin av vinum hansara kom til hansara, tí har vóru so høgar trappur upp til hansara.
Um kvøldarnar var heilt myrkt hjá honum, hann átti ongar peningar at keypa ljós fyri, men so mintist hann, at ein ljósastubbi lá í hinum gamla eldførinum, sum hann hevði tikið úr tí opna trænum, sum kellingin hevði hjálpt honum niðurí. Hann fekk fatur á eldførið og ljósastubban, men í sama bili, hann sló eld, og neistarnir ruku úr flintusteinunum, sprakk hurðin upp, og hundurin, ið hevði so stór eygu sum tekoppar, og sum hann hevði sæð niðri í trænum, stóð á gólvinum og segði: ”Hvat býður húsbóndi mín?”
”Hvat er hetta?” segði soldáturin, ”hetta er eitt frálíkt eldføri, kann eg fáa, hvat eg vil hava! fá mær eitt sindur av peningi!” segði soldáturin, og sum eitt fok hvarv hann og var aftur í sama bili við einum posa fullum av peningi í kjaftinum.
Nú visti soldáturin, hvussu frálíkt hetta eldførið var! Sló hann eina ferð, kom hundurin, ið sat á kistuni við koparpeningunum, sló hann tvær ferðir, kom tann við silvurpeningunum, og sló hann tríggjar ferðir, kom tann, ið sat á henni við gullinum. -
Nú flutti soldáturin niður aftur í hitt prýðiliga kamarið og fór í tey góðu klæðini, og alt fyri eitt kendu vinirnir hann, og teir vóru so ógvuliga góðir við hann. -
Einaferð hugsaði hann: Tað er so løgið, at ein ikki kann sleppa at síggja prinsessuna! Øll siga, hon skal vera so yndislig! men hvat nyttar nú tað, tá hon alla ævi sína má sita innistongd í tí stóra koparslottinum við teim nógvu tornunum. - Kann eg als ikki sleppa at síggja hana? - Hvar er eldførið mítt! og sló hann so eld, og eitt, tvey var hundurin við eygum sum tekoppar har.
”Víst er tað mitt á nátt,” segði soldáturin, ”men eg vildi so ógvuliga fegin sloppið at sæð prinsessuna, bert eina lítla løtu!”
Hundurin var uttanduraður alt fyri eitt, og áðrenn soldáturin fekk hugsað seg um, sær hann hundin aftur við prinsessuni á bakinum, hon sat og svav og var so yndislig, at ein kundi síggja, at hon var ein sonn prinsessa, soldáturin kundi ikki halda sær, hann mátti kyssa hana, tí hann var ein rættur soldátur.
Hundurin fór so heim aftur við henni; men um morgunin, tá drotningin skonkti drekka, segði prinsessan, at hon hevði havt ein so undarligan dreym í nátt, um ein hund og ein soldát. Hon hevði riðið á hundinum, og soldáturin hevði kyst hana.
”Hatta er sanniliga prýðiligt,” segði drotningin.
Nú skuldi ein av teimum gomlu hirðkonunum vaka uppi yvir prinsessuni næstu nátt og vita, um tað var ein dreymur ella nakað annað.
Soldáturin longdist so ræðuliga illa eftir at síggja prinsessuna, og so kom hundurin um náttina, tók hana og streyk avstað, alt hann orkaði; men hin gamla hirðkonan fór í vatnstivlar og rann líka skjótt; tá hon sá tey hvørva inn í eitt stórt hús, hugsaði hon:
”Nú veit eg, hvar tað er,” og við einum kriti risti hon ein stóran kross á hurðina, so fór hon heim aftur og legði seg, og hundurin kom eisini aftur við prinsessuni, men tá hann sá, at krossur var ristur á hurðina, har soldáturin búði, fekk hann sær eisini krit og risti so kross á hvørja hurð í býnum, og tað var klókt gjørt, tí nú kundi hirðkonan sjálvandi ikki finna á ta røttu hurðina, tá krossur stóð á teimum øllum. -
Tiðliga morgunin eftir komu kongurin og drotningin, hin gamla hirðkonan og allir hermenninir at hyggja, hvar tað var, ið prinsessan hevði verið!
”Har er tað!” segði kongurin, tá hann sá ta fyrstu hurðina við krossi á.
”Nei, tað er har, mín góði maður,” segði drotningin, ið hevði fingið eyga á eina aðra hurð við krossi á.
”Men har er ein, og har er ein!” søgdu øll somul; hvar tey hugdu, var krossur á hurðini. Og sóu tey tá, at tað einki nyttaði at leita.
Men drotningin var ógvuliga klók kona, hon dugdi meir enn at mata seg. Hon tók ein stóran gullsaks, klipti eitt stórt stykki av silki sundur og seymaði ein vakran posa; hann fylti hon so við smáum grýnum, bant hann síðani upp á ryggin á prinsessuni, og tá tað var gjørt, klipti hon eitt lítið hol á posan, so grýnini spakuliga kundu renna burtur allastaðni, har prinsessan kom.
Um náttina kom hundurin aftur, tók prinsessuna á bakið og fór til soldátin við henni, ið var so ógvuliga góður við hana og so ógvuliga fegin vildi verið prinsur, so hann kundi fáa hana til konu.
Hundurin ansaði als ikki eftir, hvussu grýnini stroyddust líka frá slottinum til vindeygað soldátsins, har hann rann upp eftir múrinum við prinsessuni. Men um morgunin var gott hjá konginum og drotningini at síggja, hvar dóttir teirra hevði verið um náttina, og so tóku tey soldátin og settu hann í skansan.
Har sat hann. Uff, sum har var myrkt og keðiligt, og so søgdu tey við hann: ”Í morgin verður tú hongdur.” Tað var nú ikki so stuttligt at hoyra, og eldførið hevði hann gloymt eftir heima á gistingarhúsinum. Morgunin eftir sá hann millum jarnstengurnar á tí lítla vindeyganum, hvussu fólkini skundaðu sær út úr býnum at síggja hann verða hongdan.
Hann hoyrdi trummurnar og sá soldátarnar ganga. Øll skundaðu sær, har var eisini skósmiðjupiltur við svintu og í tuflum; hann tuskaði so, at onnur tuflan slongdist burtur av fóti hansara og yvir móti múrinum, har soldáturin sat og kagaði út millum jarnstengurnar.
”Hey, tú piltur! tú skalt ikki skunda tær so,” segði soldáturin, ”tað verður einki av nøkrum, fyrr enn eg komi; men vilt tú ikki leypa heim, har sum eg havi búð, og taka mær eldføri mítt, so skalt tú fáa fýra skillingar afturfyri! Men tú mást skunda tær!” Skósmiðjupilturin vildi fegin hava teir fýra skillingarnar og sprakk av stað eftir eldførinum, gav soldátinum tað, og - nú skulu tit fáa at hoyra!
Uttan fyri býin var reistur ein ógvuliga høgur gálgi, kring um hann stóðu soldátarnir og hundrað túsund menniskju. Kongurin og drotningin sótu í einum prýðiligum hásæti beint yvir av dómaranum og øllum ráðinum.
Soldáturin var longu komin upp í stigan; men tá teir skuldu leggja bregdið um hálsin á honum, segði hann, at siður var, at ein syndari, áðrenn hann var revsaður, slapp at ynskja sær eitt smáting. Hann vildi so ógvuliga fegin sleppa at festa sær í eina pípu, tað var tann seinasta, hann fekk í hesi verð.
Hesum vildi kongur ikki sýta, og so tók soldáturin eldførið, sló eld, eitt, tvey, trý! Og har stóðu allir hundarnir, tann við eygum so stór sum tekoppar, tann við eygum so stór sum mylnusteinar, og tann, ið hevði eygu so stór sum ”Rundatorn.”
”Hjálpið mær nú, so eg ikki verði hongdur!” segði soldáturin, og so lupu hundarnir á dómarar og ráðið, tóku í beinini á summum og í nøsina á øðrum og tveittu teir fleiri favnar í loft, so teir fóru í smæsta smyldur, tá teir komu niðuraftur.
”Eg vil ikki!” segði kongurin; men hin størsti hundurin tók bæði hann og drotningina og tveitti tey aftan á øllum hinum; tá kom ræðsla á soldátarnar, og øll fólkini róptu: ”Lítli soldátur, tú skalt vera kongur okkara og fáa hina yndisligu prinsessuna!”
So settu tey soldátin í vogn kongsins, og allir tríggir hundarnir dansaðu frammanfyri og róptu: ”Hurrá!” Og dreingirnir bríkslaðu í fingrarnar, og soldátarnir drógu úr slíðra. Prinsessan slapp út úr koparslottinum og gjørdist drotning, og tað dámdi henni sera væl! Brúdleypið stóð í átta dagar, og hundarnir sótu til borðs; tá skuldu tit sætt glómur.
Upprunaheiti: H.C. Andersen: ”Fyrtøjet”, ”Eventyr fortalte for børn. Første samling, Første hefte”, 1835.
Poul Olsen (1896-1933) týddi. ”Sáttmálin mikli II”, Oddmar á Steig savnaði. Føroya Lærarafelag 1969.


text:
Eina ferðina var tað ein kona, sum átti tríggjar døtur. Av tí hon kendi seg so ússaliga og helt seg ikki liva leingi afturat, býtti hon tað, sum hon átti, millum døturnar, segði teimum, hvussu hon hevði lagt sundur. Hon hevði ikki býtt líka millum allar. Tær eldru báðar, sum vóru vanar at ganga pyntaðar og vísa seg, fingu alt, sum var vert at eiga; men tann yngsta systirin, hon var bert Pink-Elin og fekk ikki annað enn eitt sópingartrog, eitt rívuskaft og eitt blomstrut fyriklæð.
Mamman doyr stutt aftaná, og systrarnar býta arvin ímillum sín, sum mamman hevði sagt. Tær eldru báðar siga nú við Pink-Elina:
”Hygg, her sær tú, hvussu nógv betri mamman hevur verið við okkum báðar enn við teg, síðani hon hevur givið tær bert hesi hissini tingini í arv og okkum alt hitt.”
Men Pink-Elin svaraði einki til hetta; hon var ein tigandi og góðvarin genta. Hon helt eisini, at mamman hevði verið líka góð við hana sum við hinar systrarnar.
Stutt eftir hetta fara allar tríggjar systrarnar út á ein harragarð at tæna. Tær eldru báðar sleppa at ganga til handa í øllum arbeiði, sum fyrifellur á garðinum; men Pink-Elin verður bert høsnagenta.
Tað vardi ikki leingi, fyrr enn harramaðurin varnaðist, at hann hevði aldri sætt høsnini so rein og trívilig, sum nú Pink-Elin hevði fingið tey undir hond; og hann rósar henni fyri hinum systrunum.
Teimum dámar einki, at tann yngsta systirin skal fáa sovorðna rós, og tað frá sjálvum harramanninum; tí hon var jú bert Pink-Elin! Tær leggja nú upp ráð, hvussu tær kunnu koma henni illa fyri; siga við harramannin: ”Pink-Elin kann meir enn at ambæta høsnum; hon kann eisini útvega ein ljósastaka, sum lýsir við ongum ljósi; noktar hon fyri hesum, er tað bert tí, at hon vil ongan beina gera.”
Tá ið harramaðurin hoyrir hetta um tann sjaldsama ljósastakan, kallar hann Pink-Elina til sín beinanvegin og sigur við hana: ”Eg hoyri, tú kann fáa mær fatur á einum ljósastaka, sum lýsir við ongum ljósi; ein sovorðnan staka vil eg fegin eiga; tú má fáa mær hann. Tað nyttar einki at siga, at tú kann ikki, tí tað er bert undanførsla.”
Pink-Elin fer at gráta og sigur, at hon fegin vildi gjørt harramanninum hetta til vildar; men hon hevði aldri hoyrt gitið, at sovorðnir ljósastakar vóru til, og visti einki petti um, hvaðani hon kundi fáa ein sovorðnan staka.
Nei, hesum vildi harramaðurin ikki lurta eftir: ”Tú bara hjáputrast! Ger nú útvegir fyri at fáa mær hann; tú sleppur ikki undan. Men lønarleys skal tú ikki gera tað; eg gevi tær tvær skeppur av gulli, tá ið tú kemur við stakanum.”
Pink-Elin fer nú grátandi av stað, og av tí hon visti sær einki stað at týða til í allari verøldini, fer hon út á grøvina hjá mammu síni. Meðan hon stendur har og grætur, reisir mamman seg úr grøvini og sigur við hana: ”Grát ikki Pink-Elin mín! Far tú bert heim til harramannin og bið hann lata teg fáa tvær skeppur av salti; síðani skal tú taka títt sópingartrog, draga tað oman í sjóvarmálan, seta rívuskaftið upp til mastur og hava tað blomstruta fyriklæðið á til segl; set teg so í trogið og sigl av stað við saltinum, sum byrur og bár bera teg; so man tú fara at koma hagar, tú kann fáa ljósastakan, sum kann lýsa við ongum ljósi.” Tá ið mamman hevur sagt hetta, hvørvur hon burtur.
Pink-Elin fer nú aftur til harramannin og biður um tvær skeppur av salti. Tað fær hon beinanvegin. Síðani gjørdi hon trogið til, sum mamman hevði sagt, og sigldi av stað, sum veður og vindur bar. Ája, hon siglir so ein langan tein og kemur at endanum inn undir eina oyggj, sum tykist henni ógviliga trølslig á at líta. Hon leggur at við sópingatrognum og fer upp á land.
Stutt frá er eitt hús bygt inn í bakkan. Pink-Elin tekur saltið við sær og klívur varliga upp á takið, kagar niður gjøgnum ljóaran. Har sær hon eina trøllkonu standa og kóka greyt til trøllini. Á einum fýrstaðhorninum stendur ljósastakin, sum lýsir við ongum ljósi. ”Á handa ljósastakan má eg fáa hendur á,” hugsar Pink-Elin við sær. Einaferð, tað ber so til, at trøllkonan vendir sær burtur, er hon so kvik og sleppir øllum saltinum niður í greytagrýtuna.
Tá ið trøllkonan kemur at smakka á greytin, nú er hann sjósaltur. ”Hetta má gerast okkurt við,” mutlar trøllkonan fyri munni sínum, tekur eina byttu við sær og fer út í brunnin eftir vatni at koyra í greytin. Tá er Pink-Elin sum eitt fok niður av tekjuni, og í tí trøllkonan bukkar seg framyvir at taka vatn upp í byttuna, er hon so kvik at stumpa undir hana, so hon fer eftir høvdinum í brunnin. Nú er Pink-Elin ikki sein, loypur inn í húsið, tekur stakan, sum lýsir við ongum ljósi, og so til beins aftur í trogið, skjýtur frá landi. Vindur og veður førir hana skjótt útfrá.
Men tað var alt í einum, nú komu trøllabrøðurnir stunandi við róp og gang: ”Á Pink-Elin, Pink-Elin! Tað er tú, sum hevur fírt mammu í vatnbrunnin og stolið stakan, sum lýsir við ongum ljósi. Kemur tú aftur higar meir, kann tú líta á, at vit hevna okkum.”
Hví Pink-Elin svaraði aftur, sum hon gjørdi, veit eg ikki; men hon rópti inn aftur til teirra: ”Jú, tvær ferðir komi eg aftur enn!” Síðani sigldi hon heim aftur, og tað gekk bæði skjótt og væl.
Tá ið hon kemur við stakanum, sum lýsir við ongum ljósi, er harramaðurin bæði blíður og týður, gevur henni beinanvegin tær báðar skeppurnar av gulli, hann hevði lovað henni.
Tá er frøi á Pink-Elini, kunnu tit ætla, - at hon skuldi fáa so nógv gull, tað var ikki eiti á. Men stokkut gleði var, tí systrar hennara gingu til at bresta av øvundsjúku yvir, at alt hevði vignast so væl fyri henni, og tær bara hugsaðu um, hvussu tær skuldu vinna henni onkra neisina.
So ein dagin fara tær til harramannin og siga við hann: ”Pink-Elin kann meir enn hatta at fáa fatur í ljósastakanum, sum lýsir við ongum ljósi. Vit hava hoyrt hana siga, at hon kann útvega ein hest við bjøllum á øllum fýra beinunum, so hann hoyrist langt, áðrenn hann kemur, og er lættur at finna, hvussu langt hann er burtur; og noktar hon fyri hesum, er tað bara tí, hon er tvør.”
Harramaðurin segði, at ein sovorðnan hest hevði hann fegin viljað átt; hann hevði verið uppaftur hentari enn ljósastakin, sum lýsir við ongum ljósi. Jú, hann sendir beinanvegin boð eftir Pink-Elini. Tá ið hon kemur, sigur hann við hana: ”Eg hoyri, tú kann útvega ein hest við bjøllum á øllum fýra beinunum, so hann hoyrist, áðrenn hann kemur, og er lættur at finna, hvussu langt hann er burtur. Henda hest má tú fáa mær sum snarast.”
Pink-Elin fer at gráta og sigur, at fegin vildi hon fingið harramanninum ein sovorðnan hest; men hon hevði aldri sín dag hoyrt um, at sovorðin ross vóru til og hevði hvørki dul ella dreym um, hvar ein sovorðin hestur var at finna.
Men hesum vildi harramaðurin ikki lurta eftir, sigur bert við hana, at vil hon, so kann hon, og nú mátti hon gera, sum hann segði. ”Men tú skal ikki gera tað lønarleys, kann tú ætla; tá ið tú kemur við hestinum, fær tú tríggjar skeppur av gulli frá mær afturfyri.”
Men Pink-Elin fer helsligin av aftur durunum og beinanvegin grátandi út aftur á grøvina hjá mammu síni. Tann deyða mamman reisir seg úr grøvini og sigur við hana: ”Grát ikki Pink-Elin mín! Far heim til harramannin og bið hann geva tær fýra tættir av strýggj; tak teir við tær og set teg so í sópingartrogið við rívuskaftinum til mastur og tí blomstruta fyriklæðnum til segl; sigl so avstað, sum tú gjørdi síðst; tá man tú koma hagar, tú finnur hestin við bjøllunum á øllum fýra beinunum.” Tá ið mamman hevði sagt hetta, hvarv hon.
Pink-Elin fer nú til harramannin og biður geva sær fýra tættir av strýggj.
”Tað skal tú fáa,” sigur harramaðurin, ”strýggj trýtur okkum ikki.” Hon fær so nógv, sum hon vil hava, og skundar sær av stað við tí.
Aftur siglir hon burtur við sópingartrognum, við rívuskaftinum og tí blomstruta fyriklæðnum, fer sum veður og vindur førir hana, og aftur kemur hon inn undir trøllaoynna, leggur at og fer upp á land, klívur upp á takið og kagar niður gjøgnum ljóaran. Rætt tá sita trøllini og eta døgurða. Á beitinum har við húsið liggur bjølluhesturin. Pink-Elin fer nú niður av takinum og út á beitið, bindur strýggið um beinini á hestinum, so bjøllurnar skulu ikki hoyrast, og leiðir hann oman til strandar. Men skamm fái tað, at meðan hon tekst við at fáa hestin í trogið, dettur strýggið av einum beininum, og bjøllan klingar. Í somu løtu koma allir trøllabrøðurnir stunandi oman í fjøruna; tað var í síðstu løtu, hon slapp útfrá, so teir rukku henni ikki.
Tit kunnu ikki ætla, hvussu óðir teir brøðurnir vóru, tá ið teir sóu Pink-Elina sigla burtur við bjølluhestinum; eyguni lýstu, og teir slógu um seg við halanum, skrálaðu eftir henni og søgdu: ”Pink-Elin! Pink-Elin! Tú hevur fyrst fírt mammu í vatnbrunnin, stolið ljósastakan, sum lýsir við ongum ljósi, og nú fer tú við bjølluhestinum; kemur tú aftur higar, skal tú fáa at síggja, at vit hevna okkum!”
Pink-Elin læði at teimum og rópti: ”Einaferð komi eg aftur enn.” Hon siglir nú heim, og ferðin gongur bæði skjótt og væl.
Tá ið Pink-Elin kemur til garðs við bjølluhestinum, er harramaðurin bæði glaður og ovfarin; tað var ikki eiti á at fáa ein sovorðnan hest! Og hann gav henni beinanvegin tær tríggjar skeppurnar av gulli, hann hevði lovað henni.
Pink-Elin er findarglað, at ferðin eydnaðist so væl, og fyri alt gullið, hon fekk.
Men tær báðar systrarnar vóru øvundsjúkari enn nakrantíð; tær blundaðu ikki um næturnar, lógu bert og grundaðu yvir, hvussu tær skuldu koma systrini aftur um brekku.
So ein dagin siga tær við harramannin, at Pink-Elin kann fáa honum tað, sum mætari er enn bæði bjølluhesturin og ljósastakin, sum lýsir við ongum ljósi, um bara hon vil.
Tað helt nú harramaðurin valla kundi bera til; spurdi, hvat tær meintu við.
”Jú,” søgdu tær, ”hon kann lættliga fáa tygum eina súgv, sum er soleiðis dánað, at tygum skera ikki so stór kut av henni, at hon grør ikki aftur beinanvegin.”
Tað helt harramaðurin við, at eitt sovorðið kríatúr hevði verið meira vert enn stakin og hesturin; hann sendir boð eftir Pink-Elini beinanvegin og sigur við hana: ”Mær er sagt, at tú - um bara tú vil - kann fáa mær eina súgv, sum er soleiðis dánað, at hvussu stórt kut verður skorið av henni, so grør hon aftur beinanvegin; hesa súgv vil eg fegin hava.”
Pink-Elin græt og illa læt, bað fyri sær og segði, at hon visti einki um, at sovorðnar sýr vóru til, og visti einki um, hvar tær vóru at finna.
Men harramaðurin varð við sítt: ”Hesa súnna vil eg hava. Far nú at sóknast eftir henni, og kom so við henni. - Sjálvandi skal tú ikki gera tað fyri einki; tá ið tú kemur við súnni, skulu vit gifta okkum. So verður alt, bæði leyst og fast her á garðinum, líka væl títt sum mítt.”
Ja, ja, hetta vóru ikki eiti á kor; men hvat nyttaði tað, tá ið hon visti ikki síni livandi ráð, hvar ein sovorðin súgv var at finna. Hon ger so tað einasta, hon kann, fer grátandi út aftur á grøvina hjá mammu síni. Aftur kemur mamman upp úr grøvini og sigur: ”Grát nú ikki, Pink-Elin mín! Far tú heim til harramannin og bið hann geva tær tvær fleskasíður; ber tær so í sópingartrogíð og sigl av stað við teimum, sum bár og byrur bera teg; so man tú fara at koma hagar, sum tú kann finna súnna.” Tá ið mamman hevði sagt hetta, hvarv hon.
Pink-Elin fer nú til harramannin og biður um tær tvær fleskasíðurnar; hon fær tær, áðrenn hálvtalað er orð; hann er bæði blíður og týður.
Hon fer nú í sópingartrogið við fleskinum, setur rívuskaftið til mastur og tað blomstruta fyriklæðið til segl; so fer hon av stað, sum bár og byrur bera.
Aftur kemur hon inn undir trøllaoynna, leggur at við trognum og fer upp á land. Hetta er rætt um tað mundið, tá ið trøllini sova eftir døgurða; hon hoyrir, hvussu tey rjóta, so tað rungar í homrunum.
Á beitinum við húsið gongur tann sjáldsama súgvin, og ein lítil trølladrongur er settur at goyma at henni. Pink-Elin fer til trølladreingin og sigur við hann: ”Her havi eg tvær fleskasíður, sum trøllini skulu eiga; hygg, far og ber teimum tær; eg skal goyma at súnni ímeðani.”
Trølladrongurin órar einki ilt og fer við fleskinum niðan í húsið til trøllini.
Men nú trøllini hoyra, hvussu vorðið er, óra tey ilt beinanvegin, og trøllabrøðurnir rúka av stað oman í fjøruna beinanvegin. Teir síggja, hvar ið Pink-Elin fer leiðandi súnna, og renna fyri lívinum at fáa hana aftur; og áðrenn hon er komin í trogið við henni, eru teir har og taka súnna frá henni, seta hana aftur á beitið, leiða so Pink-Elina niðan í húsið, geva trøllapápanum hana og siga: ”Hygg, pápin, her er nátturðakrás; kóka okkum hana nú, til vit koma aftur úr bønum í kvøld.” Og so fóru teir frá húsum.
Trøllapápin tekur øksina undan sperruni og fer at brýna. Pink-Elin býður sær til at vinda undir. Tá ið hvast er, førkar hann sær høggastabban fram á gólvið og sigur: ”So genta, legg nú hálsin niður á stabban, so høggi eg.”
Pink-Elin er til dystin fús beinanvegin; men hon hevur sovorðin hábrøgd fyri, ongantíð er í lagi hjá henni. Trøllapápin ótolnast og sigur: ”Hvussu er vorðið, tað verður einki til hjá tær?”
”Nei, eg dugi ikki at fáa hálsin niðurat,” sigur gentan, ”vís mær, hvussu eg skal gera.”
”Ája, tað veitst tú,” sigur trøllapápin, ”tit mannabørn eru altíð so eiðasør í sovorðnum! kom, lat meg vísa tær.” Hann leggur seg niður og gevur sær góða tíð, leggur hálsin so væl niður á stabban og sigur: ”Hygg, genta, soleiðis skal tú gera.”
Tá er Pink-Elin ikki sein, hon tekur ta nýbrýndu øksina og høggur til, so hálsurin rýkur av. Hon tekur nú kroppin og koyrir í súpanargrýtuna, sum hongur yvir eldinum og leggur høvdið í seingina, letur tað í nátthúgvu. Síðani skundar hon sær eftir súnni og fær sær hana oman í trogið.
Tá ið trøllabrøðurnir koma aftur úr bønum um kvøldið, eru teir nátturðasvangir, taka grýtuna, sum hongur og kókar, útav og seta seg uttan um hana at súpa, lata óføra væl at súpanini, men fýlast á kjøtið, at tað er so seigt av ungum fólki at vera; men teir eta ramliga kortini. Tá ið teir fara at vera mettir, heldur ein bróðirin:
”Pápin skuldi eisini komið og fingið sær nakrar bitar, meðan nakað er.”
”Vit kunnu vekja hann,” heldur ein annar, fer at seingini og rópar á hann:
”Kom upp og et, pápin, áðrenn uppi er.” Men pápin lætst ikki um vón. So koyrir hann undir vangan á honum: ”Kom og...” Tá sær hann, hvussu vorðið er, at har liggur bert høvdið í seingini. Tá rópar hann á hinar: ”Ei dáni í at kjøtið er so seigt; tað er pápi, vit hava etið til nátturða, her er bara høvdið eftir í seingini.”
Nú skiltu trøllabrøðurnir, at Pink-Elin hevði aftur verið uppi í leikinum; og teir lupu av stað rópandi og skrálandi til strandar, ovursintir, slógu við halunum so sandrokið stóð upp, og eyguni logaðu. Men har gjørdist einki, gentan var komin so langt frá landi, at teir rukku henni ikki; men róptu og nevaðu eftir henni:
”Á Pink-Elin! Pink-Elin! Tú hevur koyrt mammu í vatnbrunnin, stolið ljósastakan, sum kann lýsa við ongum ljósi, stolið bjølluhestin; nú hevur tú dripið pápa og stolið súnna frá okkum. Kemur tú nakrantíð aftur higar, kann tú líta á, at vit hevna okkum!”
Men Pink-Elin rópti aftur ímóti: ”Nei, nú komi eg ikki aftur higar; men eg skal senda tykkum tað, sum tit skulu verða glaðari fyri enn alt tað, sum eg havi tikið frá tykkum.”
Síðani siglir Pink-Elin heim við sópingartrognum, sum bár og byrur bera hana. Tá ið hon kemur at landi, stendur harramaðurin á sandinum fyri henni og tekur ímóti. Og nú er alt gleði og gaman; harramaðurin biður hana vera væl aftur komna, takkar fyri hesa ráru súgv, hon hevur fingið, heilsar henni og førir hana heim á harragarðin í gylta stásvagni sínum.
Stutt eftir hetta halda Pink-Elin og harramaðurin brúdleyp, og har var bryggjað, og har var bakað í nógvar dagar, tað treyt hvørki skart ella skreyt. Tey livdu saman í miklum yndi hvørt til annað.
Men tær eldru systrarnar báðar vóru øvundsjúkari enn nakrantíð; tær eru alsamt á harragarðinum, men kenna seg heilt fyri ongum, og eingin av hinum tænastufólkunum vil koma sær í hóslag við tær longur. Alt, tær høvdu lagt ráð upp um fyri at skaða systur sína, hevði nú vent sær til tað besta fyri hana - og til verri fyri tær. - Hon var nú frúa á garðinum og hevði alt at siga yvir teimum. Tí eru tær heilt í døpurhuga um, hvat tær skulu grípa til.
Men so ein dagin koma tær báðar til systrina og spyrja, um tær kunnu ikki læna sópingartrogið, rívuskaftið og tað blomstruta fyriklæðið, tí tær ætlaðu sær út at sigla eina løtu til stuttleika.
Pink-Elin dró á bæði, visti ikki rættiliga, hvat hon skuldi svara. Men tær vórðu meira og meira altráar, harðnaðu á málinum og illfýsnar. So játtaði hon: ”Jú, jú, hava tit hug at fara, so takið trogið, rívuskaftið og tað blomstruta fyriklæðið.”
Systrarnar fara nú í sópingartrogið, seta rívuskaftið til mastur og hava tað blomstruta fyriklæðið til segl. So fara tær frá landi.
Tað er ikki leingi, nú eru tær inni undir trøllaoynni: ”Ája,” hugsa tær við sær, ”Her er tað Pink-Elin hevur funnið alt tað rára, hon hevur drigið heim til harramannin og fingið lokkað hann at giftast við sær. Nú skulu tær fara at finna okkurt uppaftur sjaldsamari ting.” Og tær leggja at landi við góðum treysti.
Men uppi við hús sita trøllabrøðurnir og síggja trogið koma at landi við tí blomstruta fyriklæðnum til segl. Tá leypa teir upp: ”Á har kemur Pink-Elin aftur, nú skal hon ikki sleppa frá okkum!” Teir taka knívar sínar við og fara rennandi oman í fjøruna, standa so har, tá ið systrarnar leggja at landi, glaðir fyri tann góða fong, teir nú hava fingið.
Teir taka systrarnar og leiða tær niðan ímóti húsinum. Tá sigur ein av brøðrunum fróur: ”Umsíðir eydnaðist tað kortini at fáa moyra krás.”
”Nei, nei, tær skulu ikki verða krás; tær skulu verða brúðrar okkara!”
”Ja, ja, konur okkara!” rópa nú allir trøllabrøðurnir og dansa uttan um tær á vøllinum, ”Vit skulu hava brúdleyp og bjóða øllum trøllunum. - Hó hey hó; hó hey há,” kvóðu teir.
Nú varð boðið til brúdleyp um alla trøllaoynna; og tað var mikið sták. Trøllaabbin varð heintaður at seta hala upp á systrarnar, og trøllaomman at klæða tær í brúðarstás.
So tustu øll trøllini saman, og har varð etið, og har varð drukkið, so tað var eingin endi á.
Men sópingartrogið slepti sær sjálvt aftur á flot, rívuskaftið reisti seg upp til mastur, og tað blomstruta fyriklæðið spenti seg fyri til segl, og síðani sigldu tey heim aftur til eigara sín, Pink-Elina.
Soleiðis endar søgan.
Úr bókini ”Ævintýr 4”. Heðin Brú týddi. Føroya lærarafelag gav út í 1970.
Upprunaheiti: ”Ederland Hønsepige”. Thormod Kidde: ”Danske Folkeeventyr”. Gyldendal 1964.


text:
Einaferðina var tað ein kongur og ein drotning, ið áttu tveir so fittar synir. Ta ið teir vóru bornir í heim, beyð drotningin øllum spákonum í ríkinum saman til at spáa lagnu teirra. Triðja barnið, ið drotningin fekk, var ein so ógviliga yndislig dóttir.
Drotningin beyð tá spákonunum saman aftur og helt við tær, at nú gjørdu tær sær tað til vildar at spáa dóttrini, soleiðis sum tær høvdu spátt synunum áður. Men spákonurnar umbóru seg við, at tær høvdu gloymt spábøkurnar heima, tær skuldu koma aftur seinni onkuntíð og siga henni frá.
Men drotningin hevði illbatan av, at tær sóu eitthvørt, tær vildu ikki siga, og bað tær lata hana fáa alt at vita, um enn tað var ikki so lystiligt. Tær hildu seg leingi aftur, men drotningin helmaði ikki í at biðja og bøna. Tá læt í tí elstu spákonuni:
”Eingi fragdartíðindi eru, lukkan, men tá ið tygum so fegin vilja hoyra, so skal eg lata tygum vita, at vit síggja einki uttan tað, at henda lítla kongadóttirin kemur at elva brøðrum sínum so stóran trega, at tað fer at galda lívið.”
Hetta elvdi drotningini mikla sorg, sum vera man, hon følnaði og litfórst, sum dagarnir liðu, og tað var skjótt, kongur varnaðist, at hon hevði mist sítt glaða sinni, og spurdi, hvat ið bagdi.
Drotningin segði, at hon var komin ov nær eldstaðnum og hevði brent alt línið, hon hevði á rokkinum.
”Ikki annað enn tað”, sigur kongur; fer inn í goymslur sínar og gevur henni meira lín, enn hon kann spinna í hundrað ár.
Men drotningin var líka sorgarbundin. Hann fer aftur til hana og spyr, hvat ið bagir. Hon svarar, at tað er tí, hon kom gangandi so nær strondini, at hon misti annan silkiskógv sín á sjógvin.
”Ikki annað enn tað”, segði kongur, kallaði allar skómakarar í ríkinum saman og bað teir gera henni túsund silkiskógvar. Men gleðina fekk hon ikki aftur. Einaferð enn spyr kongurin, hvat ið bagir. Nú sigur hon, tað er hetta, at hon hevur mist sín fingurring í mat og hevur svølgt hann niður.
Men nú varnaðist kongur, at hetta var ikki satt; hon vildi ikki siga, hvat ið bagdi, tí hann goymdi sjálvur ringin hjá henni, og hann helt við hana: ”Ja, men góða tú, hetta er ikki satt, tú sigur fyri mær, eg havi sjálvur ringin hjá tær í varðveitslu.”
Drotningin var illa við, tí hon sá, at kongurin var vorðin firtin, og hon mátti tí siga frá, hvat spákonurnar høvdu sagt um Rósulítlu og bað hann finna einihvørji ráð fyri hesi óeydnu.
Kongurin gjørdist ógviliga syrgin av hesum tíðindum og gekk leingi tigandi og grundaði yvir, hvat ið var til ráða at taka, men so kom hann til drotningina og segði, at hann visti eingi ráð uttan at taka lívið av barninum. Tá vildi drotningin gerast svøk og segði, at tað skuldi aldri henda so leingi, hon var á lívi; her máttu finnast onnur ráð.
Meðan kongshjúnini ganga og grunda yvir hetta, fáa tey at vita frá skilafólki, at stutt harfrá í einum innantómum træ býr ein gamal vitur maður, ið øll menniskju leita til at biðja um ráð. ”Har má eg eisini fara”, heldur drotningin, ”spákonurnar søgdu mær bert frá tí ringa, men góvu mær eingi ráð ímóti tí”. Ája so ein ljósan sólarmorgun saðlar hon ein hvítan hest og ríður avstað at hitta einabúgvan; tvær hovfrúur eru við. Nú tær koma í skógarjaðaran, stíga tær av og fara til gongu til tann gamla halga mannin.
Einabúgvin hevði ongan hug at tosa við konufólk; men tá ið hann fekk at vita, at tað var drotningin, ið kom, var hann fryntligur og bað siga sær, hvat hon vildi.
Drotningin sigur honum nú, hvat spákonurnar hava spátt um Rósulítlu, og biður hann leggja sær ráð fyri hesi vanlukku. Hann segði, her var einki at gera uttan at steingja ta lítlu kongadóttrina inni í einum torni alt sítt lív. Drotningin takkaði honum fyri ráðini, samsýnti honum tignarliga og skundaði sær heim aftur til kongsgarðin við hesum tíðindum.
Kongur fer nú undir at byggja eitt stórt torn beinanvegin og setir ta lítlu dóttrina inn har. Fyri at hon skuldi ikki keða seg, vitjaðu foreldur og brøður hana hvønn dag. Brøðurnir vóru so ógviliga góðir við systrina, og hon var eisini tað yndisligasta barn, ið hugsast kundi. Tá ið hon hevði fylt fimtan ár, mintu kongasynirnir foreldrini á, at nú var at teimum stundum komið, at hon mátti giftast burtur. Men kongshjúnini bert læðu og dripu hetta burtur úr munni.
Nú hendir tað, at kongur og drotning leggjast av einari ringari sjúku og doyggja bæði sama dag. Hetta elvdi stóra sorg um alt ríkið; øll menniskju lótu seg í svart, kirkjuklokkurnar ringdu dagin langan. Men tann, sum mest syrgdi, var Rósalítla í torni sínum, hon var óflættilig av sorg yvir, at móðirin var deyð.
Tá ið gravarferðin var frá hondini, gjørdist eldri beiggin kongur, og aftur var alt sum vanligt í ríkinum. Brøðurnir gera so av, at eftirsum tað nú eru teir, ið ráða, skal systir teirra sleppa út úr hesum ræðiliga torni, ið hon hevur verið stongd inni í so leingi. Teir fara til gongu báðir. Systirin sær teir koma, hon situr við vindeygað og seymar. Tá ið teir koma inn, reisir hon seg og ynskir beiggja sínum til lukku við krúningini og heldur fyri: ”Ja, nú er tú mín kongur og harri og eg tín eymjúka tænarinna; eg biði teg, slepp mær út hiðani, eg orki ikki at vera her longur.” Hon græt og bar seg illa, sum hon hevði gjørt leingi.
Teir siga henni nú, at teir rætt eru komnir at sleppa henni út hiðani og føra hana til eitt stásisligt slott við urtagørðum, skógum og eingjum, og so skuldu teir skipa fyri giftarmáli fyri hana eisini.
*
Tá ið Rósalítla kemur út og sær blómurnar í urtagarðinum, frukttrøini, áirnar, fuglarnar og alt, er hon so burtur í øllum hesum, at hon fær ikki orðið upp; at nakað so vakurt var til, hevði hon aldri droymt um. Ein lítil grønur hundur hon eigur, slankar rundan um hana og er líka kátur sum hon, hoppar, dansar og er allastaðnis. Nú einaferð loypur hann inn millum trøini og kongadóttirin aftaná. Tá ið tey hava runnið eina løtu, koma tey til ein fugl, ið gongur á vøllinum; hann breiðir velið út sum eitt stórt hjól, og allur fuglurin skín í yndisliga strálandi litum. Kongadóttirin verður so burtur í hesum vakra fugli, at hon verður standandi stív og starir at honum. Aldri hevði hon sætt nakað so vakurt og hugtakandi. Brøðurnir, sum koma aftaná, spyrja, hvat tað er, hon er so paff yvir. Hon peikar á fuglin og spyr, hvat tað er fyri slag.
Teir siga henni, at hetta er ein páfuglur, og tað var vanligt at eta sovorðnar fuglar. ”Hvat siga tit, eta so glæsiligan fugl, drepa og eta hann? Nei, nú gevi eg tað lyfti, at eg vil ongum giftast við uttan páfuglakonginum, og tá ið vit eru gift, so bjóði eg yvir øll ríkir og lond, at eingin má eta páfugl.”
Kongur var illa við. ”Mín góða systir,” heldur hann við hana, ”hvar skulu vit finna páfuglakongin? Vit hava aldri okkara lívføddu dagar hoyrt graml um, hvar ið hann býr.”
”Tað mugu tit um, hvussu tit finna hann,” sigur kongadóttirin, ”men eg vil ongum øðrum giftast við, tað havi eg lovað.”
Ja, ja, hetta mátti so vera. Teir fylgja henni inn á slottið, har hon skuldi búgva. Men páfuglin vildi hon hava við sær, honum kundi hon ikki síggja av. Nú komu allar hovfrúurnar at finna kongadóttrina, sum tær høvdu ikki sæð fyrr, allar høvdu tær ymist tinganest við til hana. Og av tí kongadóttirin bar seg so hábærsliga og var so fryntlig og blíð við øll, var tað beinanvegin, at tær fingu góðsku fyri henni.
Meðan kongadóttirin hugnaði sær á slotti sínum og gleddi seg saman við frúunum, sótu kongur og bróðir hansara daprir í huga og grundaðu yvir, hvussu teir skuldu finna páfuglakongin, ja, teir vóru heldur ikki vissir í, at nakar páfuglakongur var til í øllum heiminum. Teir hildu, at skuldu teir av stað at leita eftir honum, máttu teir ið hvussu er hava ein málning av systrini at vísa honum. Teir kalla so saman allar málarar í ríkinum og áleggja teimum at útpeika tann dúgligasta av øllum til at gera málningin. Og hetta varð ein so vøkur mynd, at tað restaði bert í at tala, fyri at tú skuldi halda hana vera livandi. Síðani sigur kongurin við systrina:
”Av tí tú vil ikki unnast øðrum enn páfuglakonginum, skulu vit nú fara at leita eftir honum um allan heimin. Ansa nú tú eftir ríkinum, meðan vit eru burtur.”
Tá gleddist kongadóttirin og takkaði brøðrunum so miriliga fyri, at teir vildu gera so nógv fyri hana, segði, at hon skuldi ansa væl eftir ríkinum, meðan teir vóru burtur, og hennara einasti stuttleiki, meðan teir vóru burtur, skuldi vera at spæla við tann grøna hundin og hyggja at páfuglinum.
*
Brøðurnir fara so avstað og ferðast eitt langt og sjey breið. Hvørja ferð teir hitta eitt menniskja, spyrja teir: ”Vita tit, hvar ið páfuglakongurin býr?” Men eingin visti at siga teimum. Ája, teir ferðast og ferðast, og at endanum eru teir komnir longur burtur, enn nakað menniskja nakran tíð hevur verið áður. Nú komu teir til skinfluguríkið, so nógvar skinflugur høvdu teir aldri sæð samankomnar áður, tað suðaði og summaði, so tað hoyrdist ikki mannamál. Kongurin spyr nú eina skinflugu, ið var so skilagóð á at líta, um hon visti, hvar ið páfuglakongurin mundi vera at finna.
”Ájú, ájú,” sigur skinflugan, ”ríki hansara er einar tríati túsund míl hiðani. Tit hava gingið stóran umveg, hava tit.”
Kongur spyr, hvussu hon veit tað, at teir hava gingið umveg. Jú, tí hon kennir teir væl, hon hevur mangan verið í urtagarði teirra, einar tveir summarmánaðir og so. Hetta vóru góð tíðindi. Kongurin og bróðir hansara gjørdust vinmenn við skinflugurnar, ótu døgurða hjá teimum og fingu allan blíðskap, flugurnar framdu kappflúgving fyri teimum, runnu dyst og vóru fryntligar. Men brøðurnir høvdu ikki stundir at sita og søgdu farvæl, takkaðu fyri seg og fóru aftur til gongu.
Langt um leingi koma teir til Páfuglaland. Her sótu páfuglar í øllum trøum, her tusti av páfugli, hvar tú hugdi, og málanin hoyrdist frá teimum heilar tvær míl burtur, so kváðir vóru teir.
Kongurin og bróðir hansara ganga og tosa um, hvussu møtumikið tað var at koma inn í Páfuglaland og leita kongin upp. Tí var nú kongurin sjálvur ein páfuglur, gjørdu teir sær fyri skommum, tí einum páfugli kundi systir teirra tó ikki giftast við. Og teir gramdu seg um, at tað skuldi hava borið so illa á, at systir teirra nakrantíð skuldi hava givið hetta undarliga lyfti.
Nú koma teir inn í høvuðsstaðin og síggja, at her búgva menniskju; men klædnabúni teirra er gjørdur av páfuglafjaðrum. Tað ber ikki betur á, enn teir hitta kongin; hann er úti og koyrir sær ein túr í einum tekkiligum gullvagni við tólv páfuglum fyri. Hann var av allar vakrastu monnum, langt gult hár og krúnu av páfuglaveli.
Tá ið hann sær menninar, gitir hann beinanvegin, at hetta eru útlendingar, støðgaði og spurdi tíðindi. Brøðurnir heilsa honum við miklum kurteisi og siga, at teir eru komnir úr
fjarum londum at vísa honum ein málning og geva honum myndina av systrini.
Páfuglakongurin hyggur at málninginum við miklum áhuga. So heldur hann fyri: ”Ber tað til, at nøkur so vøkur genta er til í heiminum?”
”Hon er hundrað ferðir vænari enn myndin,” sigur kongurin.
”Nei, nú gera tit av,” heldur páfuglakongurin.
Tá tekur kongsbróðirin til orða: ”Harra kongur, bróðir mín er kongur sum tygum, og málningurin er av systur okkara, Rósulítlu. Vit eru komnir at spyrja, um tygum vilja hava hana til konu. Hon er líka so klók, sum hon er vøkur, og vit geva henni eina skeppu av gulli í heimanfylgju.”
Jú, páfuglakongurin svaraði, at hann longu hevði fingið yndi til hana, og hann skuldi gera alt fyri at gleða hana, tá ið hon kom. Men so mátti hon vera líka vøkur sum myndin; var hon ikki tað, so skuldu báðir brøðurnir lata lív.
Hesum tóku brøðurnir gleðiliga undir við, tí teir kendu seg vissar í, at systirin var nógv vakrari enn myndin.
Nú kravdi páfuglakongurin, at teir skuldu vera fangar hansara, til systirin kom. Hetta settu brøðurnir seg heldur ikki ímóti. Teir vórðu ógviliga væl fagnaðir, og páfuglakongurin vitjaði teir hvønn dag í fangahúsinum. Myndin hevði hugtikið hann so, at hann tosaði einki annað um og bert stundaði eftir tí degi, tá ið hon kom. Brøðurnir sendu beinanvegin bræv til Rósulítlu og bóðu hana skunda sær at koma, tí páfuglakongurin bíðaði eftir henni.
Tá ið kongadóttirin fær brævið, verður hon ómetaliga glað, letur kunngera um alt sítt ríki, at páfuglakongurin var funnin, og at hon nú skuldi giftast við honum. Hetta varð undirtikið við miklum hátíðarhaldi víða um í landinum, og alt fólkið frøddist við prinsessuni yvir hesi fagnarboð. Ríkið letur Rósalítla upp í hendurnar á elsta og vísasta manni á staðnum og so býr hon seg til ferðar.
Ongan tekur hon við uttan fostru sína, dóttur hennara og so tann lítla grøna hundin hjá sær. Tær fara um borð í eitt skip, sum lá fyri laðberginum og bíðaði eftir teimum. Heimanfylgjan, ein skeppa av gulldálum, varð koyrd umborð og hartil so nógvir kjólar, at kongadóttirin í tíggju ár kundi skifta tvær ferðir um dagin. So løgdu tey frá landi og sigla í nógvar dagar. Nú spyr fostran skiparan, um enn tey koma skjótt til Páfuglaland. ”Nei, ikki enn,” svarar hann. Tey sigla aftur mangar dagar, og fostran fer aftur til skiparan: ”Nú, eru vit skjótt í Páfuglalandi?” – ”Nú líður nakað,” svarar skiparin. Aftur sigla tey dagar og vik-ur, og fostran fer triðju ferð til skiparan: ”Hvat líður nú?” spyr hon. ”Nú líður meir,” sigur skiparin.
Tá rópar fostran skiparan í einrúm og spyr hann, um hann hevði viljað verið ríkur.
Jú, tað helt skiparin, at tað hevði hann viljað; men ivaleyst vóru ongar vónir fyri tí.
”Fæ skal aldri koma at tróta tær,” sigur nú fostran, ”um tú vil gera mær ein lítlan beina.”
Maktaði hann tað, skuldi hann gera tað, segði skiparin.
”So er tað ein avgerð,” sigur fostran. ”Í nátt, tá ið kongadóttirin er sovnað, hjálpir tú mær at blaka hana út. Tá ið hon so er druknað, lata vit dóttur mína í klæði hennara og føra hana til páfuglakongin, og tá verður lønin tær vís.”
Nú skiparin hoyrir hetta, sigur hann seg ikki hava hug at vera uppií, ”tað er synd at beina fyri so yndisligari gentu,” hann fær seg ikki til tað.
Nú finnur fostran upp á tey ráð, at hon ger veitslu umborð, ber tað so í band, at skiparin verður fullur og gloymir, hvat hann hevst at.
Tá ið tað er vorðið myrkt, fer kongadóttirin at leggja seg sum vanligt. Tann lítla grøna hundin hevði hon liggjandi á fótalagnum hjá sær. Tá ið hon er sovnað, lokkar fostran skip-aran at sníkja seg inn til hana, taka bæði hana og songina í kneppið og seta hana fyri borð. Hann gjørdi hetta so varliga, at hvørki kongadóttirin ella tann grøni hundurin vaknaðu.
Songin var so góð og tøtt, at hon fleyt sum ein bátur. Skipið sigldi so frá henni. Langt um leingi vaknaði kongadóttirin, tí vatnið setti so spakuliga ígjøgnum klæðini. Tá ið hon rørdi seg, vaknaði hundurin eisini og fór at goyggja. Kongadóttirin vildi gerast býtt, at hon vaknaði flótandi á havinum í songini, meðan skipið var har burturi at síggja. Og hon dugdi ikki at fata, hvussu ið vorðið var, settist so sáran at gráta í sínum hjálparloysi.
Skipið sigldi sína kós og tað var skjótt, tey sóu høvuðsstaðin. Páfuglakongurin hevði sent hundrað vognar til strandar at taka ímóti síni festimoy. Og vognarnir vórðu drignir av mongum ymissum dýrum. Har vóru ljón, bjarnir, hjørtir, vargar, ross, oksar, ørnir og páfuglar. Seks bláar apur drógu vognin, ið kongadóttirin skuldi koyra í, tær dansaðu og gjørdu sítt ítasta fyri at hugna gestinum. Seksti moyggjar hevði páfuglakongurin sent at ganga til handar, klæddar í glæsiligar búnar, sum glitraðu av silvuri og reyðargulli.
Fostran hevði gjørt sítt ítasta fyri at snolla dóttrina upp, latið hana í vakrasta kjóla frá kongadóttrini og hongt allar hennara dýru steinar upp á hana; men hóast alt hetta var hon ljót. Hárið var sum avsetur, kúlut, hjólbeint, illfýsin á at líta, og so skeitti hon.
Nú hon trínur í land av skipinum, verða tey, ið páfuglakongurin hevði sent at taka ímóti, so paff, at tey standa bert og gapa.
Men fostrudóttirin smæddi seg ikki burtur, hon gav teimum av tonnum og spurdi, hví tey stóðu har og glandu, um tey vóru ikki komin at taka ímóti henni, tað var eingin synd at jarðlagt tey øll somul.
Fólk tutlaðu sínámillum og spurdu hvønn annan, hvat hetta var fyri eitt skrímsl, ið her var komið, eitt var at bjóða kongi til vív, bæði ljótt og ilt í sær.
Men fostrudóttirin bretti sær á í vogninum, sperdi bringuna fram úr sær og hvesti í sítt stóra glæsiliga fylgi. Páfuglarnir, ið høvdu sett seg í trøini við vegin og skuldu bjóða Rósulítlu vælkomna, hildu munn, men tutlaðu: ”Oy, oy, sum hatta er eitt ótespiligt kvendi.”
Fostrudóttirin hoyrdi, hvat teir søgdu, og varð ovursint, rópti á varðmenninar, at teir skuldu síggja til at skjóta allar hesar óargafuglar fyri sín óflýggjaliga atburð. Men páfuglarnir tóku seg á veingirnar og flugu burtur við háð og spott.
Skiparin og fostran hildu seg í hølunum á fylginum. Nú tutlaði hann inn í oyrað á henni: ”Hetta verður ein vanlukku standur, hon er so ljót, at tað verður ruðuleiki av tí.” Men fostran mundi bitið høvdið av honum og hótti hann at tiga: ”Einki er hon ljót, hon er mín egna dóttir.«
Tað vóru farin boð til páfuglakongin, at brúðurin var komin í land. – ”Íðan,” sigur hann, ”hava brøðurnir sagt satt fyri mær, er hon vakrari enn málningurin?”
”Tað er nú so nógv at krevja,” helt ørindasveinurin, ”hevði hon verið hálv so vøkur.”
”Ja, ja, so hevði eg eisini látið væl at,” segði páfuglakongurin.
Alt í einum er sovorðið tumbul og málageip í slotsgarðinum. Tá kemur hon inn í túnið - ”Smátt í kvendið, so er vorðið!” hoyrir hann frá fleiri røddum í allari málanini. Men páfuglakongurin helt, at hetta varð sagt til einhvønn gekkin, ið var við í fylginum; at tað galt brúðrina, grunaði hann ikki.
Málningurin av Rósulítlu varð nú borin hátíðarliga fram á einari høgari stong. Aftaná gekk kongur við øllum sínum páfuglum, embætismonnum og umboðsmonnunum fyri granna-londunum.
Kongurin var ógvuliga ótolin eftir at síggja brúðrina, sum vera man. Men tá ið hann so fekk eyguni á hana, myrknaði fyri honum, og tað var alt at gera, hann fall ikki í óvit. Ovursintur reiv hann skikkjuna av sær, tók seg fyri andlitið og bað fáa hatta ræðuliga fylgsnið burtur, so tað kom ikki fyri síni eygu meir.
Og páfuglakongurin vendi ikki fótinum, fór í somu øðini at fangatorninum, har brøðurnir sótu, nú skuldu teir týna; vera komnir higar at halda hann fyri gjøldur, bjóða honum eitt sovorðið fjørutrøll til konu. Og hann beyð monnum sínum at taka fostrudóttrina og móður hennara og skiparan og seta tey í svartasta fangahol í ríkinum.
Meðan alt hetta fer fram, sita brøðurnir og stunda eftir, at systir teirra skal koma at landa, tí teir hava frætt, at hon er á veg. Teir gleða seg til at sleppa við at taka ímóti henni við strondina. Men ístaðin fyri koma hermenn inn til teirra við buldur og brak, taka teir á hondum og hirða teir niður í ein myrkan kjallara, djúpt undir jørðini, har vatnið stendur teimum upp á miðju og iglarnir skríða upp og bíta seg fastar. Teir eru heilt paff yvir hesa medferð og duga ikki at skilja, hvat ið hent kann vera, sum hevur elvt teimum hesa neyð. Tað ganga tríggir dagar, áðrenn nakað menniskja hyggur til teir aftur. Tá høvdu teir longu gitt sær, at ætlanin var, teir skuldu doyggja her; men ikki høvdu teir dul ella dreym um, hvat ið hent var.
Nú kemur sjálvur páfuglakongurin og rópar á teir gjøgnum eitt lítið glopp í fangaklivuni. Røddin er ræðulig, hann deilir sum ein vargur: ”Tit komu higar og søgdu tykkum vera kong og kongsbróður, lokkaðu meg at taka systur tykkara til konu. Nú síggi eg, tit eru landastrok, sum eru komnir við lygnum og hava hildið meg fyri gjøldur. Gentan, tit buðu mær, er eitt skrímsl, ein havtaska, ein ræða, sum ravnarnir megu spýggja at. Men nú skal gerast stutt av. Gálgarnir eru reistir. Tit skulu sleppa upp at reiggja, áðrenn sólin setur.”
Nú tekur tann eldri bróðurin til orða, illur yvir hesi skendarinsorð, teir fáa oman yvir seg:
”Harra kongur. Ver nú ikki ov bráður. Tað kundi borið á, at tygum komu at iðra tað. Eg eri kongur líka væl sum tygum og eigi nøgdir bæði av gulli og hermonnum. Hvat er nú tað fyri lótir at heingja okkum; hava vit stolið frá tygum, ella hvat?”
Nú páfuglakongurin hoyrir hesa djørvu talu, er hann eitt sindur ráðavillur og iðrar seg um, at hann var so bonskur í orðum, kanska hann skuldi slept teimum leysum og latið teir farið sín veg við systrini? Men tá er tað ein hovmaður, ið stingur honum í oyrað: ”Ger ikki ta skomm at eira teimum, tað verður ikki niður aftur lagt.”
Tá kom sinnið aftur í páfuglakongin. Hann svór so dýran við, at teir skuldu ikki sleppa, rætturin skuldi viðgera málið. - Men rætturin hevði ikki leingi um at kolldøma brøðurnar. Teir metaðu saman málningin og fostrudóttrina, har var einki at ivast í; kongurin var hildin fyri gjøldur, og dómararnir løgdu ikki minni við, enn at brøðurnir skuldu verða hongdir.
Hetta var lisið upp fyri konginum og bróður hansara í fangaholinum. Men teir vildu ikki taka við, søgdu við ein munn, at teir høvdu sagt satt, systir teirra var vøkur sum tann ljósi dagur, hon var háborin og nógv yndisligari enn málningurin, teir høvdu víst. Her mátti tí vera hent eitthvørt, teir vistu ikki, hvat tað kundi vera; men teir kravdu at fáa freist eina viku, áðrenn nakað varð gjørt burtur úr dóminum.
Páfuglakongurin var alsamt líka illur, so hann nóg illa lurtaði eftir, hvat teir søgdu; men so at endanum sissaðist hann so mikið, at hann játtaði teimum hetta.
*
Nú kemur Rósalítla aftur í søguna. Hon sat alla náttina í song síni og græt og grundaði yvir, hvat ið hent henni var. Tess meir hon grundaði, tess ógvisligari tóktust henni hendingarnar, og tá ið lýsti fyri morgni, var hon komin til tað úrslit, at hetta mundi vera páfuglakongurin, ið hevði iðrað seg um, at hann hevði játtað at giftast við henni, og nú hevði fingið í lag at koyra hana fyri borð í song síni fyri at verða av við hana. Og tí græt hon so sáran og undraðist á, at páfuglakongurin kundi vera so løgin. Tað var so undarligt, at hon fekk seg ikki til at vera illa við hann kortini, nei, henni longdist eftir honum, hon græt av kærleika til hann.
Tveir dagar rak hon á sjónum, ígjøgnum, stív av kulda og hungurstungin, sum vera man. Ein uggi var tað, at hundurin alsamt sat á fótalagnum. Um náttina, tá ið hon vildi flúgva frá vitinum av ræðslu, lokkaði hon hann at goyggja alla tíðina, hugsaði kanska, havdýrini aftraðu seg fyri at leggja á, tá ið tey hoyrdu hann.
Líðandi rak songin inn móti landi, inn at einari fláari strond, har ein gamal einsamallur maður búði. Hann var ógvuliga fátækur, livdi mest av at leita eftir reka og sovorðið. Tá ið ættin lá upp á landið, var hann altíð vanur at stetla niðri í fjøruni. Sum hann nú gongur ein morgunin, hoyrir hann hundagoyggj. Hann hyggur uttan um seg - tað var løgið - hugsar hann við sær, - her er ikki vanligt at hoyra sovorðið, heldur hondina fyri brúnar og hyggur niðan yvir hagan - tað man vera onkur ferðamaður, ið er vilstur - men hann sær einki. Tá hyggur hann út yvir aftur sjógvin og fær eyga á songina úti fyri. Hann vil gerast býttur, ein song við einari gentu og einum lítlum grønum hundi í; sovorðnan reka hevði hann aldri funnið fyrr.
Nú rópar kongadóttirin og biður hann hjálpa sær, rættir armarnar inn ímóti honum. Gamli leggur á lónna, vaðar út ímóti songini, fær í hana og dregur hana landfasta. Tá var frøi á hundinum og kongadóttrini. Hon sveipti seg í áklæðið, og so fóru tey niðan í smáttuna. Hin gamli setti brandarnar saman á fýrstaðnum og fekk heitt inni, fór so í eina kistu, har stóð, tók messuklæðini hjá deyðu konu síni uppúr og gav kongadóttrini, so hon kundi fara í turt.
Tann gamli maðurin dugdi at síggja, at hetta var ein ættstór genta, hann hevði bjargað, tí seingjarklæðini vóru gulldrigin, og búni hennara var tað reinasta silki og purpur. Men hon var illa komin, so hann helt seg ikki undan at bjóða henni av sínari fátækt: ”Tygum eru deyðkomin av svongd, her er eingin harrakostur at bjóða; men eg eigi breyð og røtur, eg beri tygum tað, so tygum kunnu koma fyri tygum aftur.” Og hann var sum ein faðir fyri henni.
Tað var so skjótt, kongadóttirin fekk sovorðið álit á hesum gamla, at hon segði honum søgu sína frá fyrst til síðst, og hon græt síni móðigu tár yvir, at páfuglakongurin var so undarligur, tí enn trúði hon, at tað var hann, ið hevði koyrt hana á sjógvin.
Men gamli maðurin helt, at tað bar ikki til, at páfuglakongurin var so harðhjartaður: ”Eg ivist ikki í, at sá hann tygum, hevði hann tikið tygum til konu beinanvegin.” Og hann beyð sær til at leita páfuglakongin upp fyri hana, og lata hann vita, hvussu vorðið ið var.
Men nei, nei, tað batti einki, suffaði kongadóttirin: ”Páfuglakongurin hevur sligið hondina av mær, tað batar einki at fara til hansara. Men høvdu tygum átt eina lítla kurv at lánt mær, hevði hundur mín drúgvast fingið okkum eitthvat gott at etið.”
Kurv fekk hon, bant um hálsin á hundinum og segði við hann: ”Far nú til besta køkin í landinum og ber mær tað, tú finnur har.”
Hundurin leyp av stað. Og av tí besti køkurin mátti vera hjá kongi, smeyg hann sær inn har, skavaði lokini av pottum og pannum, fylti upp í kurvina og bar heim til kongadóttrina. Rósalítla sigur aftur við hundin: ”Loyp avstað og ber mær eisini tað besta, tú finnur í kovanum hjá kongi. Hundurin avstað aftur, rumsast í kongskovanum og fyllir kurvina, alt tað besta hann finnur: frukt, køkur, vín, so nógv hann knógvar undir, og kemur aftur til kongsdóttrina við tí.
Tá ið páfuglakongurin skal fáa døgurða, nú eru bæði køkur og kovi tómir, eingin matartuggan at borðreiða fyri hann. Kokkarnir standa hjartkiptir og fata ikki, hvussu hetta er borið til. Páfuglakongurin fer frá aftur borðinum við turra tonn, ovursintur: ” Ja, ja, tit hava beint mær fyri døgurðanum, nú skal eg ið hvussu er hava eina vala steik til nátturða frá tykkum.” So fór hann og ripaði hurðina aftur eftir sær.
Um kvøldið sigur Rósalítla aftur við hundin: ”Far í kongskøkin og tak mær tað besta, tú finnur.” Hundurin fer, og meðan kokkarnir venda sær burtur, naspar hann steikina av tein-inum og er horvin heim aftur til Rósulítlu við henni. Síðani rann hann avstað aftur í kovan og fylti kurvina á øðrum sinni við øllum, ið kokkarnir høvdu gjørt til nátturðan.
Páfuglakongurin gekk ótolin og bíðaði eftir nátturðatíð, og tá ið hann so kom til borðs, skundaði hann undir kokkarnar, ikki at drála longur við matinum, tí nú var hann so svangur. Men kokkarnir komu nipnir til harra sín og søgdu, at teir fataðu ikki, hvussu vorðið ið var; men alt var horvið, teir høvdu gjørt til nátturða, bæði úr køki og kova. Kongur var bæði óður og galin; men har gjørdist einki, hann mátti til songar nátturða-leysur. Dagin eftir gekk í sama navn og triðja dagin við, kongur fekk hvørki vátt ella turt, hvørki til døgurða ella til nátturða.
Høvuðskokkurin var illa við, tí hann stúrdi fyri, at páfuglakongurin fór at svølta í hel. Dapur í huga setti hann seg tí á varðhald í ein krók í køkinum og eygleiddi alsamt pottarnar, ið stóðu útyvir. Best sum hann situr, sær hann, ein lítil grønur hundur kemur sníkjandi, skavar lokið av pottinum, tekur kjøtið uppúr, leggur tað í kurv sína og hvørvur ljódliga avstað aftur við tí. Høvuðskokkurin fer nú aftan á hundinum og eltir hann at smáttuni hjá tí gamla manninum. Síðan vendir hann aftur og sigur páfuglakonginum, hvussu vorðið, ið er.
Kongurin undrast stórliga yvir hetta og býður, at tey, sum inni eru í smáttuni, skulu verða tikin og førd til høvuðsstaðin. Høvuðskokkurin tekur nakrar hermenn við sær, fer aftur til smáttuna og kemur á tey, meðan tey sita og eta nátturðasteikina hjá kongi. Hann tók nú bæði kongadóttrina, tann gamla mannin og hundin og bant tey.
Tá ið kongur fekk hetta at vita, segði hann, at tað var í lagi. ”Í morgin er freistin úti, eg gav hinum báðum landastrokunum, so ber til at heingja steiktjóvarnar saman við teimum.” Síðan fer kongur til rættarstevnuna, har fangarnir vóru fyri.
Tann gamli maðurin kastar seg á grúgvu fyri páfuglakonginum, sigur, at hann vil greiða frá, hvussu alt hetta er borið til. Meðan gamli greiðir frá, situr kongur og hyggur at hesi yndisligu gentu og harmar hana. Nú hann hoyrir hin gamla greiða frá, at hetta er tann rætta kongadóttirin, at hon er vorðin koyrd fyri borð av skipi sínum, loypur hann upp í gleði, loysir Rósulítlu úr bondum, hálsfevnir hana og sigur henni, hvussu góður hann er við hana, og at hann hevur longst so tráliga.
Tá er kongur ikki seinur at loysa brøðurnar av fangatorninum. Teir eru ógvuliga tungir í huga, tí nú halda teir seg verða leiddar til gálgan. Fostran og fosturdóttirin og skiparin verða eisini loyst av torninum. Tey kendu øll hvørt annað aftur beinanvegin. Rósalítla leyp um hálsin á brøðrum sínum, meðan hini løgdu seg á grúgvu og bóðu um grið. Gleðin var so stór, at páfuglakongurin og Rósalítla eirdu teimum. Tann gamli maðurin fekk tað fyri sína hjálp, at hann alla sína livitíð skuldi verða búgvandi í kongsgarðinum.
Páfuglakongurin vísti nú brøðrunum allan heiður og harmaðist sáran yvir, at hann hevði verið so harður við teir. Fostran mátti út aftur við øllum, hon hevði tikið frá kongadóttrini, bæði klæðum, prýðum og gullpeningunum, hon hevði havt við í heimanfylgju. Brúdleypið stóð í tvær vikur í kongsgarðinum. Páfuglakongurin og drotning Rósalítla ráddu leingi í landinum og livdu saman í gleði og gaman, yndað av øllum fólkinum.
Úr bókini ”Ævintýr 1”. Heðin Brú týddi. Føroya lærarafelag gav út í 1959.
Upprunaheiti: ”Roselil”. V. Hermann, B. Pio: “Eventyrbogen”, København 1862


text:
Brúka tekstin um myndagreining, sum tit fingu í 8. flokki!
Tað er ikki vist, at tað er best at leggja fram um myndina í júst hesari raðfylgjuni av spurningum. Hetta er bara ymiskt, sum er vert at viðgera :)
Tit skulu skriva 5 inngangir, ein av hvørjum slag, og so velja tit sjálv, hvat slag teir báðir síðstu inngangirnir skulu vera.
1. tit skulu brúka eitt sitat, eitt orðatak, eitt ørindi úr einum sangi, einum kvæði ella øðrum, og so skriva eitt sindur av teksti afturat.
2. tit skulu skriva eina hending - in medias res https://indidansk.dk/in-media-res .
3. tit skulu skriva "alment" um evnið.
Ein inngangur skal føra lesaran inn í sjálvt evnið. Tit kunnu brúka pappírini, sum eg gav tykkum sum hjálp.
Evnini: sum tit skulu skriva um
Uppseting:
Stílurin skal sendast til: lovisa.niclasen@skulin.fo áðrenn kl.24.00 fríggjakvøldið 4.sep.
Frymil til yrkingagreining
ü Les alla yrkingina ígjøgnum fleiri ferðir, les upp hart og les innantanna.
ü Slá upp torfør orð og rek upp fløkjasliga setningsuppbygging.
ü Hugsa um heitið, yrkingin ber – sigur tað nakað?
ü Kann eftir hvør hevur yrkt og nær er yrkt.
ü Hvat snýr yrkingin seg um? Tíð, stað persónar, hending.
ü Greið frá innihaldinum.
ü Hvør er høvuðshugsanin í yrkingini?
ü Hvat slag av yrking er hetta?
ü Ber til at bólk hana í vanligu yrkingarbólkarnar, t.d. fosturlandsyrking, kærleiksyrking, náttúrulýsing, spottyrking, skemtiyrking, søguliga yrking osfr?
ü Er frásøgupersónurin duldur, ella verður sagt, hvør hann er?
ü Mál og stílur
ü Hvussu er við bókstavrími, endarími, heil- og hálvrími, uppafturtøku av orðum osfr?
ü Eru skaldsligar myndir ella samansetingar?
ü Litir.
ü Hvat liggur aftan fyri yrkingina? Hví heldur tú, yrkjarin yrkti hesa? Til hvønn?
Hetta eru tey tingini, tit skulu hava í huga, tá tit lesa og greina yrkingar! Og tit skulu grundgeva fyri, hví yrkingin talar til tykkara ella fangar tykkum!
Tríggjar ymiskar yrkingar at brúka sum vegleiðing!
Sjey ferðir sjey
Bygnaðurin av yrkingini ikki reglu- og rímfastur. Kanna enda- og bókstavrím. Reglurnar og orðasamansetingin geva upplesaranum leysari teymar til at leggja dent á og skapa sína egnu søgu.
Yrkiginin hoyrir ikki undir ein ávísan yrkjarabólk sum t.d. forsturlandsyrking ella kærleiksyrking, men er at kalla ”abstrakt” eins og ein málningur, ið ikki vísir eina beinleiðis mynd. Tó so er ein serstøk søga í yrkingingini.
Finn útav onkrum um yrkjaran!
Eitt heim
Henda yrkingin, sum var skrivað í 1890-árunum, lýsir, hvørja ávirkan ovurnýtsla av rúsdrekka hevur á eitt heim. Her er ein følin og bleik mamma, sum syrgir, eitt lítið barn, sum grætur, og ein pápi, sum fell í eiturstreymin. Hetta er ein eldri tekstur, og tí eru kanska orð, sum tit ikki skilja so væl.
Bókstavrím, endarím, kann hon syngjast við einum lagi?
Orð (og samanberingar og myndir) knýta seg at „eiturdrykkinum“? Hvørja ávirkan hevur „eiturdrykkurin“ á persónarnar? Hvussu ávirkar tað heimið? Hví hevur høvundurin nevnt yrkingina Eitt heim? Føroya Kundi heitið ikki eins væl verið Mamman syrgir ella Eiturdrykkurin? Kundi henda yrkingin eins væl verið skrivað nú á døgum? Hvussu ávirkar tað eitt barn, um tað veksur upp saman við foreldrum, sum hava trupulleikar av rúseitri? Í yrkingini stendur, at barnið gloymir lyst og leik. Hvussu ber tað til? Hvussu broytir rúseitur tey vaksnu?
Finn útav onkrum um yrkjaran!
Dýrd á vík og vág
Náttúrulýsing av føðilandinum. Ein friðalig mynd, har víst verður á fleiri ymisk viðurskifti í náttúruni og við menniskjum.
Lýs tey ymisku støðini. Kanna trupul orð – hvat merkja tey?
Endarím og sera nógv bókstavrím. Kann syngjast.
Sig frá yrkjara!
Send greiningina til Júttu og Ingrid (í tí stovu tit hoyra til)
Bókaummæli
-Heiti á bókini:
-Greið stutt frá rithøvundanum (navn, tjóðskapur, hvat annað hevur hann skrivað):
-Hví valdi eg júst hesa bókina, áðrenn eg las hana:
-Kjarnin (hvat snýr bókin í stuttum seg um):
-Lýs høvuðspersónarnar:
-Tíð (hvørji tíð gongur bókin fyri seg í, og hvussu leingi fevnir hon um:
-Stað:
-Evni (hvørji evni viðger bókin, og hvussu síggja vit tað, t.d. kærleiki, slatur, sorg, deyði, happing, kríggj):
-Spenningspunktið í bókini (hvat og nær er tað punktið í bókini, har hon er mest spennandi):
-Boðskapur (hvat vil bókin læra meg):
-Hvat dámdi mær bókina (greið frá):
Góðan lesihug!
Stílur at lata inn 3. apríl 2020
Yvirskrift: Ein løgin tíð
Skriftstødd: 12
Skrift: Times New Roman
Glopp: 1½
Longd: uml 1 síða
Innihald:
Skriva í stuttum um hvat Corona (Covid 19) er
Greið frá hvussu virussið spakuliga fór at gera um seg runt í heiminum, og til tað brádliga var ein pandemi (heimsumfatandi sjúka).
Greið frá hvørja ávirkan Corona fekk fyri føroyingar og Føroyar.
Greið frá hvussu tú hevur upplivað og havt tað hesar seinastu vikurnar frá tí, at boðini komu frá landsins myndugleikum um at leggja skúlan stillan nakrar vikur.
Stílurin skal sendast 3. apríl til (gula stova) Ingrid Paturson og (grøna stova) Jütta Reynslág
Flokkurin hevur fingið skaldsøguna "Undur" at lesa í føroyskum. Hóast bókin er rúgvusmikil, so er hon løtt at lesa við sera stuttum kapitlum. Tvær ferðir um vikuna stendur, hvussu langt øll skulu vera komin, tí vit fara at arbeiða sporadiskt við henni. Tí er gott, um tit lesa hvønn dag í henni, so tað ikki verður so nógv uppá ein gang.
Tað er fínt at lesa saman við vaksnum, um man hevur torført við at lesa. Hetta er ein sera góð bók, ið kann geva okkum nógv. Góðan lesihug :)
STÍLUR latast inn mánadagin 23. sept. 2019:
Skriva eina nýggja søgu um "ÁBAL", sum er nútímans. Set hann inn í okkara tíð við teimum viðurskiftum, sum eru nú. Men søgugongdin skal vera lík tí gomlu!
Dømi: Ábal kann vera skilsmissubarn, fluttur á barnaheim e.l. Tarvurin kann vera aðrar hóttanir sum t.d. rúsevni, motorcross e.a. Hann kann hava onkra diagnosu ella aðrar avbjóðingar, ið vit í dag seta navn á osfr. Søgan skal moderniserast men søgugongdin skal kennast aftur. Sjálvandi skulu tit ikki í smálutir eins og søgan "Ábal" fer.
Telduskrivað. Uml. 1 síða (400 orð), Skr.st. 12. 1½ glopp millum reglurnar!


text:
Hvat kyn er haiku? Eitur tað eitt haiku ella ein heika ella ein heiku? Sprotin sigur eitt. Bøkur siga okkurt annað. Eg veit ikki, men í nýggja savninum, Leiftrandi lotusblóma, sum Agnar Artúvertin hevur týtt, har verður haiku stavað heiku, og hjá honum er tað kvennkyn. Sjálvur vildi eg sagt, at talan var um eitt […]
Skaldsligt ummæli eftir Oddfríð Marna Rasmussen Klapp! Træið klamsar saman. Filmurin hurrar í tólinum. Myndatólið flytir seg frá einum ókenniligum andltið, sum vit føla á egnan kropp, eygleiðir rørslur, lutir, greinar fingrar, hár, eygu og jarn, teppi, kuffert, trappur, litir, lond, vikubløð … grátt, blátt .. gráblátt. Katrin Ottarsdóttir hevur givið sítt næsta yrkingasavn út. Messa […]


text:
composer, singer and songwriter
Alheimsgerðin: Hvar eru vit á veg?
by admin on 07 feb, 2014 - 0 comments
Eftir Elin Heinesen Sjónarringurin má gerast breiðari, um Føroyar skulu klára seg á alheims marknaðinum í framtíðini. Visjón 2015 hevur sett ferð á eitt alneyðugt kjak um, hvussu føroyingar skulu síggja seg sjálvar í einum størri perspektivi. Men enn halda nógv fast í avoldaðum ideologiskum ímyndum og brúka – av gomlum vana – mestu orkuna […]
Hej Verden!
Velkommen til WordPress. Dette er dit første indlæg. Du kan rette eller slette det, og derefter er det bare om at begynde at blogge!
Frá veiðusamfelag til vitanarsamfelag I
by admin on 07 sep, 2008 - 0 comments
Eftir Elin Heinesen, stjóra í SamViti Politiska kreppan, vit uppliva í løtuni, er eitt av eyðkennunum fyri búskaparrembingarnar og hugburðsbroytingarnar, sum føroyska samfelagið fer ígjøgnum í hesum tíðum. Umskifti henda altíð við gníggingum millum gamalt og nýtt. Vit eru mitt í einum ættarliðsskifti – og tað gongur ikki altíð fyri seg við mýkindum. Men uppgerðin […]


text:
Um Hvítusunnuna skipar Føroya Fimleikasamband fyri undankapping og Føroyameistarakapping í estetiskum fimleiki í Ítróttar- og samkomuhøllini á Hálsi í Havn.
Undankappingin verður leygardagin kl. 14.00
20 lið hava meldað til kappingina, við pinkum, smágentum, gentum, kvinnuunglingum og kvinnum.
Hesi eru úr Havnar Fimleikafelag, Fimleikafelagnum Ljósinum og Fimleikafelagnum Støkk.
Eftir kappingina kvalifisera 4 tey bestu liðini í hvørjum bólki seg víðari til Føroyameistarakappingina, sum verður 2. Hvítusunnudag kl. 14.00
Kappingarnar enda hvør sær við heiðursmerkja- og steypahandan.
9 dómarar verða til kappingarnar, har ímillum ein úr útlandinum.
Føroya Fimleikasamband leggur stóran dent á, at tað aftur í ár skal bera til, at fimleikurin kann koma inn í hvørt húskið i Føroyum, og hevur gjørt avtalu við Kringvarp Føroya, sum kemur at senda føroyameistarakappingina beinleiðis-


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Fransmenn ov sterkir fyri danir
Kropslig styrkin var heilt stóri munurin, tá Frakland vann OL-finaluna móti Danmark.
Danmark byrjaði væl, og var framman fyri fyrstu minuttirnar.
Men so byrjaði keðiligi óvanin hjá dønum í OL-kappingini at brenna opnar málmøguleikar aftur at spøkja.
Tá hjálpti tað lítið, at Niklas Landin enn einaferð spældi framúr væl í málinum.
Tekniskir feilir
Avgerandi løtan kom, tá 18 mintuttir vóru spældir av fyrra hálvleiki.
Franska verjan legði eitt høgt trýst á donsku leikararnir, og annars so royndi Lasse Svan á høgra vongi blakaði bóltin til fransmenninar, sum skundu skora til 9-6.
Danir royndu at koma skjótt afturíaftur, men tað var eins og ferðin var ikki í álopsspælinum hjá dønum.
Krútsterkir fransmenn
Og so var lag á manni hjá krútsterku fronsku leikarunum at steðga danska álopinum.
Hvørja ferð Danmark var við at innheinta Frakland ordiliga, so gjørdu donsku leikarar tekniskar feilir, ið teir ikki vanliga gera.
Endin varð, at Frakland kundi fara til hálvleiks við einari fýra málsleiðslu, 14-10.
Álopið trupulleikin
Tað var álopið, ið var stóri trupulleikin hjá dønum, tí bæði verjan og málverjin, Niklas Landin, stóð væl.
Og tá Mikkel Hansen heldur ikki hevði sín besta dag, hóast hann sjálvandi bleiv toppskjútti, so tóktis alt rættiliga tungt fyri Danmark.
Danir máttu stríðast fyri hvørt máli, meðan tað tóktist øðrvísi lætt hjá fransmonnum.
Jóhan á vøllin
Jóhan á Plógv Hansen varð sendur á vøllin frá byrjan í seinna hálvleiki, og tað ber kanska vitnisburð um, at ættarliðsskiftið á høgra vongi á danska honsbóltslandsliðnum er byrjað.
Tíverri fyri Jóhan á Plógv Hansen, so byrjaði seinni hálvleikur ikki nógv øðrvísi enn fyrri, og lítið talaði fyri, at Danmark fór at koma afturíaftur.
Alt ov ofta, tá Niklas Landin bjargaði, ella verja fekk hendur á bóltinum, so blakaðu danir bóltin beint aftur til fransmenn ella út av vøllinum.
11 tekniskar feilir gjørdu dansku spælararnir.
Danmark kom afturíaftur
Men tá seinni hálvleikur var hálvrunnin, so vendi dysturin brádliga, og Danmark slapp inn aftur í dystin við trimum málum, meðan fransmenn byrjað at brenna.
Brádliga kom lív í donsku spælararnir, og ungi Mathias Gidsel var ein danskur einmansherur og helt nærmast einsamallur Danmark inn í dystinum.
Fingu møguleikan at javna
Danmark fekk fleiri ferðir møguleikan at javna síðstu tíggju minuttirnar. Men hvørja ferð kiksaði.
Sjálvt tá tað manglaði ein minuttur, og Danmark hevði bóltin, var bara eitt mál á muni.
Tíverri misti Mathias Gidsel bóltin, og fransmenn kundi skjóta bóltin í tóma danska málið til endaligu støðuna 25 - 23.
Jóhan á Plógv Hansen fekk ongantíð víst, hvør dugir er í honum, tí bakkspælararnir ongantíð fingu spælt hann frían til skot.
Men finaluluttøkan gjørdi, at Jóhan á Plógv Hansen gjørdist fyrsti føroyingur, ið vann eitt OL-heiðursmerki.
Jóhan kann nú pakka sítt OL-silvurheiðursmerki í kuffertið næstu ferð hann kemur heim at vitja familjuna.
Sí eisini


text:
Victoria drotning
Victoria (Alexandrina Victoria; 24. mai 1819 – 22. januar 1901) var drotning av tí Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland frá 20. juni 1837 og tann fyrsta keisarinnan av India frá 1. mai 1876 til sín deyðadag. Regeringstíð hennara sum drotning vardi í 63 ár og 7 mánaðir, og er longri enn hjá nøkrum øðrum bretskum monarki. Hon er tann higartil longststrýrandi kvinnuligi monarkurin í søguni. Alt tíðarskeiðið meðan hon stýrdi verður nevnt Victorianska tíðin. Hetta tíðarskeiðið var eyðkent av ídnaðarligum, politiskum, vísundaligum og hernaðarligum framburði í tí Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland.
Tá Victoria tók við trúnuni, var tað Sameinda Kongaríki longu sett á stovn sum eitt konstitutionelt monarki: regenturin hevði avmarkaða poliska ávirkan og framdi hana eftir ráðum frá forsætisráðharranum. Men hon var eitt týdningarmikið súmbol fyri sína tíð. Victoriutíðin er sermerkt við einari stórari øking av tí bretska imperinum; í tíðarskeiðnum náddi tað sítt hæddarpunkt, og gjørdist tann størsta globala stórmaktin yvirhøvur.
Victoria, sum stórt sæð var av týskari ætt, var dóttir Prins Edward Augustus, hertogi av Kent og prinsessu Victoriu av Sachsen-Coburg-Saalfeld, abbadóttir George 3. og bróðirdóttir Vilhelm 4., sum stýrdi áðrenn hana Hon fyriskipaði hjúnalag fyri tey nýggju børn hennara og 42 ommubørn yvir alt kontinentið. Tað bant Evropa saman og gav henni eykanavnið "Omma Evropu".[1] Hon var tann seinasti bretski monarkurin frá Hannover Húsinum; sonur hennara Kong Edvard 7. hoyrdi til Sachsen-Coburg-Gotha Húsið.
KeldurEdit
- ↑ Bók: Her Little Majesty: The Life of Queen Victoria, eftir Carolly Erickson, útgevari: Simon & Schuster, isbn=0-7432-3657-2, útgávurár: 1997


text:
Fá tær armband í góðari tíð
Frá týsdegnum ber til at fáa armband til Summar Festivalin.
Hósdagin byrjar Summar Festivalurin, men longu frá týsdegnum ber til at fáa armband uppá.
Á høvuðsdeildini hjá Norðoya Sparikassa í Klaksvík og í Telebúðini í Klaksvík ber til at fáa armband í vanligum upplatingartíðum frá týsdegnum.
Á Torginum í SMS fer Summar Festivalurin týsdagin, mikudagin og hósdagin at hava bás, har tað ber til at fáa armband. Básurin á Torginum í SMS hevur opið frá kl. 11:00 til 18:00.
Frá kl. 18:00 hósdagin ber til at fáa armband við inngongdina til Summar Festivalin.
Hóskvøldið kann roknast við kø til inngongdina, og tí ræður um at fáa sær armband uppá áðrenn festivalin, so sleppast kann undan at standa í kø hóskvøldið.


text:
Ó, søgur um djevulskap
– ein BRELLBITI í Fjósinum
SJÓNLEIKURIN Ó, søgur um djevulskap
– ein BRELLBITI í Fjósinum
Viðgitna skaldsøgan eftir Carl Jóhan Jensen verður í løtuni pallsett sum ófrættakendur, djevulsettur ræðu-leikur í trimum aktum. Við einum dreymatoymi av føroyskum og norðurlendskum leiklistafólki bjóðar leikbólkurin TVAZZ eina Ó-gloymandi ferð inn í allardøkkastu skýmaskotini í mannasinninum.
Ein Ó-loyst morðgáta, sum dregur okkum inn í eitt kaleiduskop av ófrættakendum, blóðigum fananskapi.
True Detectives møtir Dracula!
TVAZZ hevur savnað eitt DREYMATOYMI av leiklistafólki úr Føroyum, Íslandi, Noregi, Svøríki og Danmark, sum gleða seg Ómetaliga nógv til at bjóða tær hesa Ógloymandi morðgátu.
Dramatikari: Daniel Wedel
Leikstjórn: Egill Heiðar Anton Pálsson
Framleiðsla: Durita Sumberg Poulsen og Gunnvá Zachariasen
Pallmynd/búnar: Martin Eriksson
Týðari: Jonhard Mikkelsen
Tónasmiðir: Anna Katrin Øssursdóttir Egilstrøð og Jens Ladekarl Thomsen
Ljós: Súni Joensen
Filmur: Barbara Lervig
Leikarar: Anna Katrin Øssursdóttir Egilstrøð
Búi Dam
Durita Dahl Andreassen
Frederic Molund
Gunnvá Zachariasen
Hans Tórgarð
Kristina Sørensen Ougaard
Í samstarvi við Norðurlandahúsið og Hålogaland Teater
Og nú fært tú, kæri G!estur eitt Óvanligt høvi at lúra inn um, tá TVAZZ borðreiðir ein forkunnugan og Ófrættakendan BRELLBITA av leikinum, sum fær heimsfrumframførslu í Norðulandahúsinum 7. August. EARLY BIRD atgongumerki fáast til keyps á tvazz.fo og nlh.fo
Tú angrar tað - um tú ikki fert!


text:
Skeivt fokus, Jákup Egholm Hansen!
Jákup Egholm Hansen hevur eitt skriv í miðlunum, har hann mótmælir ætlanum býráðsins um at skipa eitt øki undir Kongavarða á Argjum sambært eini serstakari byggisamtykt, ið er ætlað at hýsa eini verkætlan til 94 nýggjar leiguíbúðir.
Jákup Egholm Hansen kom tíverri ikki við nøkrum sakligum ella fakligum greiningum av trupulleikanum, men legði hinvegin heldur dentin á at sáa iva um reiðiligheit býráðsins í hesum máli.
Jákup Egholm Hansen er ikki nakar hvør sum helst í hesum føri. Gaman í, hann býr í økinum, og ein kundi tí illtonkt hann fyri at reka síni egináhugamál í hesum føri, nevniliga at sleppa undan at fáa fleiri íbúgvar inn á økið. Men hesum velji eg ikki at trúgva, tí eg haldi meg kenna Jákup Egholm Hansen sum ein sera dugnaligan fakmann.
Sum útbúgvin arkitektur við drúgvum arbeiðsroyndum, sum fyrrverandi tekniskur stjóri í Tórshavnar kommunu í mong ár, har hann arbeiddi tætt upp at tí politisku skipanini, og sum formaður í Umboðsráðnum hjá Betri Samtakinum, Føroya nógv størstu pengabingju, ja so hevur Jákup Egholm Hansen, um nakar, innlit í og vitan um, hvussu politiskt arbeiði fer fram í verki.
Verandi býráðssamgonga telur ikki minni enn umboðan úr trimum ymiskum politiskum flokkum. Tískil skulu tað í mongum førum finnast politiskar semjur í arbeiðinum at náa fram á leið við teimum yvirskipaðu málunum, sett eru út í kortið í einum samgonguskjali. Hendan býráðssamgongan hevur tó higartil megnað at havt gott áralag, soleiðis at arbeitt hevur verið fram á leið.
Eitt sera týðandi mál hjá hesi býráðssamgonguni hevur verið at leggja til rættis fyri einum betri bústaðarmarknaði í kommununi til tess at bøta um ta alstóru bústaðarneyðina, ið er vorðin alt meira eyðsýnd hesi seinnu árini. Kanningar hjá kommununi í sambandi við at skipa ein bústaðarpolitikk vísa greitt, at nú á døgum er alstórur áhugi millum fólk fyri møguleikanum at finna sær ein tryggan leigubústað.
Tórshavnar kommuna vendi sær tíðliga í hesi býráðssetuni til allar viðkomandi partar, sum kundu hugsast at víst vilja og áhuga fyri at tikið lut í arbeiðinum at fremja eina skynsama útbygging av bústaðarmøguleikunum í kommununi; har í millum byggivinnuna, fíggingarstovnar, eftirlønarfeløg, íleggjarar, fakfeløg, áhugafeløg o.s.fr. Millum annað varð fundast við Betri Samtakið í eini roynd at fáa hesi áhugaði í at fíggja bústaðarbygging her í kommununi heldur enn at lata sínar áognir arbeiða á eitt nú danska bústaðarmarknaðinum. Her hevði Jákup Egholm Hansen eina lyklastøðu í umboðsráðnum og eitt gylt høvi til at kunna stinga út í kortið til frama fyri einum øktum virksemi at stytta um íbúðarneyðina í Tórshavnar kommunu. Tíverri spurdist einki gagnligt burtur úr sambandinum til Betri Samtakið í hesum máli
Sum ikki minst Jákup Egholm Hansen væl veit, so hevur kommunan ikki loyvi til sjálv at byggja bústaðir at leiga út til fólk, tí lóggávuheimild er ikki fyri hesum. Í grannalondunum er hetta tó vanligt.
Umsitingin hjá kommununi hevur víst býráðnum á ymsar møguleikar fyri staðseting av loysnum til bygging av leigubústøðum, og síðani hevur politiska telvingin jótrað málið víðari. Kommunan hevur í hesum sambandi boðið ymsar loysnir út í alment útboð, har í millum nevnda økið undir Kongavarða á Argjum. Eittans tilboð er komið inn frá eini vinnulívsfyritøku um eina ávísa loysn, ið teir eru sinnaðir at fara undir á staðnum. Tøkk fái hendan fyritøkan fyri at hava sýnt málinum áhuga.
Eg kann saktans viðurkenna alment, at júst hendan loysnin ikki er skipað soleiðis, sum mær persónliga hevði hóvað best, men ætlanin er tó við til at fremja tann yvirskipaða politiska málsetningin, nevniliga at bøta um íbúðarneyðina, og hetta varð so tað, í politiskur meiriluti fekst fyri.
Býarskipananararbeiðið er so demokratiskt skipað, at borgarin avgjørt sleppur til orðanna í fleiri umførum, áðrenn ein endalig staðfesting av eini byggisamtykt er avgreidd av landsstýrinum.
Kommunan skal lata ætlaðu byggisamtyktina liggja frammi til alment eftirlit og við hóskandi tíðarfreist hjá borgarunum til at kunna gera sínar viðmerkingar. Kommunan skal síðani viðgera og taka støðu til tær innkomnu viðmerkingarnar frá borgarunum, áðrenn hon ger sína endaligu niðurstøðu. Kommununnar ætlan skal hareftir sendast Býarskipanarnevnd landsins til viðgerðar og góðkenningar. Í hesum høpi skulu innkomnu viðmerkingarnar frá borgarunum og støðutakan kommununnar til hesar somuleiðis sendast Býarskipanarnevnd landsins. Hendan nevndin ger síðani tilmæli til landsstýrismannin í Innlendismálum um, hvussu verða skal við hesi ítøkiligu býarskipanarætlanini.
Tað er tí púra burturvið, tá Jákup Egholm Hansen førir fram, at talan bert er um kávalótir frá býráðsins síðu, tá uppskot um eina byggisamtykt verður lagt fram til almenna hoyring.
Tí eru míni greiðu boð til Jákup Egholm Hansen og til hini, sum sókna til økið undir Kongavarða á Argjum. Nýtið tykkara demokratiska møguleika til at koma við sakligum, vælgrundaðum viðmerkingum til ætlanina um hesa serstøku byggisamtyktina.
Tað skal so í øllum førum ikki skorta uppá politiskan vilja frá mínari síðu til at geva viðmerkingunum eina sakliga viðgerð.
Hatta asnasparkið til mín um træplanting einans í Hoyvík, átti Jákup Egholm Hansen at hildið seg ov góðan til. Jákup Egholm Hansen veit fullvæl frá síni tíð sum tekniskur stjóri í Tórshavnar kommunu, at eg í mínum politiska gerningi virki fyri teimum yvirskipaðu málunum, meðan tað er umsitingin, ið tekur sær av at føra tær politisku samtyktirnar út í verki. Soleiðis er eisini vorðið í hesum ítøkiliga førinum, ið Jákup Egholm Hansen sipar til.
Jú, eg havi stríðst fyri einum politiskum vilja til at økja um gróðurseting og fríðkan í kommununi, og tað hevur nú m.a. eydnast at fáa avtalað eina kós framyvir á hesum øki við. Men tað er altso fakliga fyrisitingin í kommununi, sum hevur víst á hvørji øki og støð, sum eru egnaði til endamálið og hevur raðfest hesi. Í tí ítøkiliga førinum, ið Jákup Egholm Hansen sipar til, er tað argjamaðurin John Kári Midjord, ið við gartnarafyritøku síni Sp/f Havin, sum skal fremja gróðursetingina við m.a. nýggja kirkjugarðin í Hoyvík og við Myllutjørn. Lat ongan iva vera um, at argjafólk sjálvandi eisini fáa sín sjálvsagda part av hesum grøna og umhvørvisvinarliga átaki, tá fakliga umsitingin hevur egnaði lendi tøk at vísa á.
Livst so spyrst.
Marin Katrina Frýdal, Tjóðveldi
Forkvinna í byggi- og býarskipanarnevnd Tórshavnar býráðs