text:
1953
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 7. januar - Harry S. Truman, forseti USA, boðar frá at landið hevur framleitt hydrogen bumbur.
- 5. februar - Disney filmurin Peter Pan verður frumsýndur í filmshúsum í USA.
- 12. februar - Norðurlandaráðið (Norden) verður stovnað.
- 28. februar - James Watson og Francis Crick, frá háskúlanum University of Cambridge boða frá teirra uppdaging av bygnaði DNA.
- 1. mars - Jósef Stalin fær hjartaslag, ímeðan hann er til døgurða saman við nøkrum sovjetiskum ráðharrum. Hjartaslagið ger hann lamnan í høgru síðu og uttan vit, til hann verður roknaður deyður nakrar dagar seinni.
- 17. mars - Fyrsta kjarnorkuvápns royndin verður hildini eini oyðimørk í Nevada, USA.
- 19. mars - Oscars virðislønin verður handað. Hetta er fyrstu ferð løtan verður sjónvarpað, og The Greatest Show on Earth vinnur virðislønina fyri besta film.
- 26. mars - Jonas Salk boðar frá uppdaging síni av Polio koppseting.
- 29. mai - Sir Edmund Hillary og Tenzing Norgay verða fyrstir at røkka toppin á Mount Everest. Arne Vatnhamar var fyrsti føroyingur at røkka toppin. Tað gjørdi hann 60 ár seinni, tann 25. mai 2014.
- 2. juni - Elizabeth II, Drotning av Bretlandi verður krýnd.
- 18. juni - Egyptaland verður ein republikk.
- 20. august - USA gevur Vesturtýsklandi 382 skip aftur, sum landið hevði hertikið í Seinna heimsbardaga.
- 4. september - Granskarar uppdaga REM svøvnmynstur.
- 12. september - John F. Kennedy giftist Jacqueline Lee Bouvier í Rhode Island, USA.
- 30. desember - Fyrstu litsjónvørpini verða seld í USA.
Ókendar dagsetningar[rætta | rætta wikitekst]
- desember - Hugh Hefner útgevur tað fyrsta Playboy blaðið, við Marilyn Monroe sum "folda út gentu", blaðið selst í 54.175 eintøkum.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 10. januar - Pat Benetar, amerikonsk songkvinna
- 26. januar - Anders Fogh Rasmussen, danskur forsætismálaráðharri og FN aðalskrivari.
- 5. apríl - Jóanes Nielsen, føroyskur rithøvundur
- 18. apríl - Rick Moranis, kanadiskur skemtari og sjónleikar (Honey, I shrunk the kids)
- 6. mai - Tony Blair, enskur forsætismálaráðharri
- 16. mai - Pierce Brosnan, írskur sjónleikari (James Bond)
- 13. juni - Tim Allen, amerikanskur sjónleikar (Home Improvement)
- 22. juni - Cindi Lauper, amerikonsk songkvinna
- 9. juli - Martin Næs, føroyskur bókavørður og rithøvundur
- 22. september - Ségolène Royal, franskur politikari
- 8. desember - Kim Basinger, amerikanskur sjónleikari (L.A. Confidential)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Hank Williams, amerikanskur countrysangari
- 5. mars - Jósef Stalin


c: text/html

text:
Manskórið Stefnir í Vesturkirkjuni
Manskórið Stefnir var sett á stovn tann 15. januar 1940 og framførdi fyri fyrstu ferð, 3 vikur seinni, í Brúarlandi í Mosfellssveit. Kórið taldi í byrjanini 20 limir, men er í dag tvífaldað til 40 virknar sanglimir. Manskórið Stefnir fekk heiðurseitið: bæjarlistamaður Mosfellsbæjar í árinum 2000, sum eru mentanar-virðisløn, útlutað av Mosfellsbæ.
Kórið hevur útgivið tvær fløgur og hildið fleiri konsertir bæði í Ìslandi og uttanlands.
M.a. fór kórið á tónleikaferð til Eysturríki og Ungarn, har teir framførdu Sálumessu, eftir Frans Liszt í føðistaði hansara Budapest og somleiðis Wien. Á sumri ár 2002 ferðaðist Stefnir til Langollen í Wales, har kórið luttók í árligari kóstevnu. Síðstu ferð kórið fór uttanlanda var í 2007, har teir ferðaðust til Helsinki í Finnlandi og St. Petursborg í Russlandi, har teir luttóku í norðurlanda tónleikafestivali. Kórið hevur somuleiðis verið í Kanada, Danmark og Norra, og ætla nú at vitja frændur sínar í Føroyum.
Komið verður til Føroya hósdagin 6.juni og heimaftur 10. juni. Við í túrinum verður hin væl kendi Jógvan Hansen, sum flestallir føroyingar kenna og somuleiðis Kristín R Sigurðardóttir, sopran. Fríggjadagin 7. juni ætla teir at ferðast runt um oyggjarnar og møguliga framføra nakrar sangir.
Konsertir verða so hildnar fyri øllum í Vesturkirkjuni í Tórshavn, leygardagin 8. juni kl. 17:00. Skráin er sera fjølbroytt og skemtiligur blandingur av popp-, musikal-, og operusangum av bæði íslendskum og útlendskum høvundum, sum verður undir stjórn Julian M. Hewlett við klaverundirspæli Guðríðar Steinunnar Sigurðardóttur.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Listen to Moldvarp Føroya on your phone!
More information
Savnssending Moldvarp Føroya - ein føroysk satira í seks pørtum. Moldvørpan er kanska blind, men hon er ikki býtt. Treiskliga gravar hon seg gjøgnum ta myrku føroysku moldina, fyri at finna nøkur av teimum evnunum sum vit alt ov sjáldan síggja á skíggja. Moldvørpan er eisini ein njósnari sum sníkir seg inn á stovnar og felagskapir, fyri at avdúka hvat veruliga gongur fyri seg handan stongdar dyr. Moldvarpa er eisini ein lítil túgva av skarni, sum reyðmaðkurin leggur upp á jørðina um várið - tá er grøðiligt. Við skeivum søgum og groteskum figurum snara vit tí politiska og persónliga veruleikanum, onkuntíð yvir í ta ekstrema, so føroyingar sleppa at meta um tey umstríddu evnini á einum heldur ørðvísi grundarlagi. Skemtið opnar hjørtuni. Tá vit flenna, ikki bara at øðrum, men eisini at okkum sjálvum, so reinsa vit luftina. Við hvørt er tað sum vit borðreiða við yvirhøvur einki stuttligt, og so fáa vit heldur hug at gráta og skeldast, - men tað reinsar eisini. Stikk fingurin í jørðina og grópa í skarninum - tað er gott fyri gróðurin. Slag av sending: UndirhaldMálbólkur: Vaksin við humoristiskum sansiSendilongd: 25 minuttirHugskot: Anfinnur Heinesen og Hans Pauli Torgarð


text:
Ein Forward Rate Agreement (FRA) er eitt fíggjarligt tól, sum er ein avleidd tænasta, hvørs prísáseting er tengd at gongdini á einum undirliggjandi aktivi sum t.d. einum partabrævi, einum partabrævavísitali, einum lánsbræví ella einum fíggjarligum tóli.
Eitt fíggjarligt tól er ein sáttmáli millum tveir ella fleiri partar og hevur ofta høga gearing. Forward-sáttmálar, future-sáttmálar, loyvisbrøv, optiónir og swaps eru tey mest vanligu fíggjarligu tólini.
Fíggjarlig tól verða oftast nýtt til at avmarka váðan, men kunnu eisini nýtast við serligum vinningi fyri eyga.


text:
Svínoy
Svínoy hevur fingið navn av svínahaldi, sum var vanligt í Føroyum í víkingatíðini og inn í miðøldina. Eitt annað hugskot sigur, at "svín" í hesum førinum sipar til ein trýkant (sum í "svínafylking"), og kemst av skapinum á fjallinum Keldufjall. Svínoyggin stendur eins og Fugloyggin bert av teimum ovastu basaltfláunum, og er jarfrøðiliga eitt áhugavert stað. Náttúran er sera fjølbroytt. Fram við sjóvarmálanum er bratt og illgongt, meðan tað omaná er slætt við stórum fløtum. Fuglameingið er fjølbroytt og nógv er til av heiðafugli. Føroya størsta koloni av Skúgvi finnist her. Eisini er plantulívið fjølbroytt og serstakt. Sjáldsami runnurin Baraldur veksur uppi á oynni.
Másin siglir úr Hvannasundi hvønn dag, eftir ferðaætlan. Tyrlan hjá Atlantsflog flýgur mikudag, fríggjadag og sunnudag. Ein lastbilur førir farm og ferðagóðs ímillum lendingina og bygdina. Arbeitt hevur leingið verið við at bøta um samferðsluna m.a. við at gera nýggja havn "yviri í Havn" og ein tunnil til Havnina. Politiskt hevur henda ætlan enn ikki fingið undirtøku.
Svínoy er 27,4 km² til støddar. Oyggin liggur langt burtur frá miðøkinum, so fólkatalið er nógv minkað.
11. juni 2007 varð kunngjørt, at Svínoyar kommuna verður løgd saman við Klaksvíkar kommunu eftir komandi bygdarráðsval. Frá 1. janunar 2009 er Svínoy við í Klaksvíkar kommunu.
Innihaldsyvirlit
Vinnuvegir[rætta | rætta wikitekst]
Størsta virksemið er í landbúnaðinum, men í dag er bert seyðahald í oynni. Mjólkakvotan varð seld fyri nøkrum árum síðani. Afturat hesum eru tey alemnnu parttíðarstørvini m.a. hjá strandferðsluni, postverkinum og tyrlu avgreiðslu. Í dag eru eingin børn í oynni og harvið eingin skúli. Tað verður arbeitt við at økja um ferðavinnuna, og bygdafólk hava í umbúna, at fara undir virksemi til frama fyri ferðavinnu. Landbúnaður hevur møguleika at økjast og gerast meira fjølbroyttur um so er, at fortreytir vera skaptar fyri hesum. Økt framleiðsla innan fiskaaling er uppløgd, men talan kann eisini vera um aðrar nissju vinnugreinar, tó alt hetta treytað av, at tað verður lættari at føra vøru til og frá staðnum. Arbeitt verður við at byggja eitt røktarheim í oynni. Vónin er, at hetta fera at bøta um arbeiðsmøguleikan hjá kvinnum, og gera at tey gomlu ikki noyðast av oynni.
Hammershaimb um Svínoy[rætta | rætta wikitekst]
Tað er manna søgn, at Svínoy sum aðrar av oyggjunum var flotoy av fyrstu tíð. Hon kom upp fyri norðan, men sást sjáldan av fólki, tí at hon førdi sum oftast toku við sær, og var sjálv huld í mjørka. Nú skal sigast frá, hvussu til bar, at hon varð føst oyggj. - Í bygdini Viðareiði á Viðoynni áttu menn eina súgv, men ongan gølt, og tó varð súgvin kviðin á hvørjum ári og átti grísar. Allir undraðust mikið á hetta, og kundu ikki fáa skil á, hvussu hetta bar til. Fólk søgdu nú, at tey høvdu saknað hana stundum úr bygdini, men at hon tó altíð var komin skjótt aftur. Ein dagin fór hon kvikliga eystur ígjøgnum bygdina og yvir um eið móti Eiðsvík. Ein kona fekk fatur á henni og bant lyklakippu upp í halan á henni. Súgvin fór á sjógvin og svam frá landi. Nakað eftir hetta síggja menn á Viðareiði oyggj koma undan sunnanvert á eiðinum. Teir manna sum skjótast út bát og rógva at oynni, og nú kundu teir bæði finna hana og lenda á henni. Tá ið súgvin hevði borið jarn á hana, festist hon, og straks lýsti í mjørkanum, sum hevði ligið um hana. Og har hevur hon ligið síðani. Men teir kallaðu hana Svínoy, av tí hon var full av svínum, tá teir komu út á hana, og svín hevði fest hana í botn, so at hon ikki var flotoy longur. Men úti á henni var tað, at Viðareiðissúgvin hevði søkt sær brund.
Skotagravirnar[rætta | rætta wikitekst]
27 nov. 1786 fór "Skotaskipið" ið sluppin "Rachel" úr Stromness í Orknoyum vanliga verður nevnd í Svínoy, á land í "Skotabuktini". 22 mans vóru við, 3 bjargaðust og 17 lík vórðu funnin, hesir eru grivnir í "Skotagrøvunum" vestanfyri bygdina. Sunnudagin 28 aug. 2011 avdúkaði Stephen Hagan, Convener í Orknoyggjum, ein minnisvarða á staðnum, við minnisplátu ið býráðið í Stromness hevur latið gera. [[1]] [[2]]
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
V. U. Hammershaimb: Færøsk Anthologi Keypmannahavn 1891 - bind 1, s. 352


text:
Orð: L. Gudmundsen
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Kristus er vorðin mær vísdómur Guðs,
í Honum fylla guddómsins býr!
Faðirsins vilji er: Trúgv á Guðs Son,
frelsa og náði er løn tíns, sum trýr.
2. Kristus er vorðin mær rættvísi Guðs,
fullkomin reinsan frá synd, gjørd av mær.
Dómarin gekk í syndarans stað,
Hansara sáttargerð frið til mín bar.
3. Kristus er heilagleiki mín við,
fyri Guðs vreiði Hann steig í mín stað!
Heilaga offur Hans fjalir mítt fall,
sál mín Guðs Lambi tí prísar so glað.
4. Kristus her endurloysing mær vann,
Andan, Hann gav mær, sum pant fekk eg her!
Loysnaðarstundin nú nærkast við ferð,
vit skulu síggja Hann tá sum Hann er!


text:
Fornminnissavnið
Sambært lóg hevur fornminnissavnið skyldu til at skráseta, kanna og lýsa jarðføst fornminni, sum bústaðarleivdir, gravstaðir, húsatoftir og annað tílíkt, sum er friðað við løgtingslóg, og eisini bygningar og gripir.
Savnað verður tað, ið fólk vita, og tað, ið skrivað er, myndir, tekningar o.a.t., ið kann lýsa hesar lutir.
Savnið savnar, viðger og varðveitir gripir og hevur eftirlit við kirkjugripum.
Eisini er álagt tí at savna og varðveita fólkalívstilfar, sum frásagnir av manna munni um lív og virki hjá fedrum okkara.
Endamálið við hesum tilfari er at nýta tað í mentanarsøguligum granskingararbeiði, almennum upplýsingarvirksemi og skúlaundirvísing nú og í framtíðini.
Mentanararvurin er felags minni
Mentanararvurin er felags minni okkara um samfelag og liviumstøður hjá farnum ættarliðum. Fólk hava allar tíðir sett spor eftir seg í umhvørvinum. Hesi spor kunnu vera amboð, myndir, bygningar og onnur bygging.
Hesi spor hava mangan annan týdning fyri okkum, sum liva í dag, enn fyri tey, sum settu tey. Mentanarminnini sýna bæði framhald og broytingar gjøgnum tíðirnar. Tey eru tí støði undir tulkingum og fatanum okkara av fortíðini. Tey eru sostatt við til at gera fatan okkara av egnari tíð og skapan okkara av framtíðini.


text:
Pennsylvania
Samveldið Pennsylvania (enskt: Commonwealth of Pennsylvania) er ein lutstatur í Sameindu Statunum við umleið 12,7 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin er Harrisburg og størsti býurin er Philadelphia. Í 1787 bleiv Pennsylvania lutstatur í USA. Í norðri hevur Pennsylvania mark við New York, í eystri við New Jersey, í suðri við Delaware, Maryland og West Virginia, og í vestri við Ohio og West Virginia. Í útnorðri liggur Erievatn. Eyknevni er Lokasteinstaturin (enskt: The Keystone State).
Høvuðsmálið í Pennsylvania er enskt. Eisini eru stórir týskttalandi minnilutar í Pennsylvania.
Innihaldsyvirlit
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Amishfólkini búgva uttanfyri Philadelphia - úti á landinum í m.a. Lancaster County, har ið tey eru á bóndagørðum við ongum ravmagni. Amishfólkið liva uttan nýmótans hentleikar; tey ynskja einki nútímans produkt, so streymur er forboðin. Fyri tey merkir amerikanski dreymurin um vælferð og viðgongd tað sama sum at liva við brotsverkum, harðskapi, rúsdrekkamisnýtslu og hjúnaskilnaðum. Amishfólkið hevur í staðin valt tað einfalda lívið. Tað sæst, hvar ið ein amish-bóndagarður er, um bert eitt kertiljós er í vindeyganum um kvøldið, og tað annars er myrkt. Tey selja vistfrøðiligt grønmeti og aðrar hondgjørdar vørur so sum stólar, hondflættaðar kurvar og aðrar húsvørur, og pynt eisini. Mong amishfólk búgva í rættiliga avbyrgdum dølum, og amishfólkið talar pennsylvaniatýskt.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Indiánarnir[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið evropearar komu til Pennsylvania, vóru mangar ymiskar indiánamentanir har, og hildið verður, at har búði eini 300.000 fólk íalt. Miðskeiðis í 18. øld vóru tey nógv fækkað, m.a. av pokum. Mangir indiánar doyðu eisini í stríðnum við niðurlendskar, bretskar og franskar niðursetumenn eystantil. Fyrstu árini var sum oftast gott vinalag og samstarv ímillum indiánar og niðursetumenninar. Men protestantiskir og katólskir niðursetumenn royndu at umvenda indiánarnar til kristna trúgv og at fáa teir aty liva og hugsa sum evropearar. Tað vildu teir ikki, og tá hildu niðursetumenninir einki skeivt vera í at drepa teir.
Í 18. øld tørvaði niðursetumonnunum meiri dyrkilendi, og indiánararnir játtaðu teimum tað. Eftir teirra hugsan kundi eingin eiga jørð, teir góvu bara niðursetumonnunum rætt til at nýta hana. Men niðursetumenninir hildu seg hava rætt til at ognartaka jørðina og girdu hana inni og róku indiánararnar langt vestureftir, fjart frá heimlondum sínum í Pennsylvania. Í 1770 búðu umleið 430 000 fólk í Pennsylvania.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Pennsylvania er eitt tað fremsta ídnaðarlandið í USA, og orsøkin til tað eru tey nógvu ráevni, sum eru í statinum. Har er kopar, blýggj, silvur, gull, sink, jarn, o.a. Mesta jarnið varð høgt nærhendis býnum Johnstown (nú mest sum undangingið), meðan bestu kolalindirnar eru enn nær Pittsburgh. Nógvastaðni í Pennsylvania byggja tey stóru feløgini, sum eiga ídnaðarvirkini og námini, hús til arbeiðsfólkið.
Av tí at einki kol er í t.d. Minnesota, verður málmurin førdur við skipum til havnir við Erievatn og haðani koyrdur til Pittsburgh. Har verður so jarnið stoytt. Men hóast Pennsylvania hevur meiri jarnmálm enn nakað annað stat, so er tað so nógv ov lítið. Nýtslan er so stór í USA, at teir mugu flyta nógvan málm inn úr øðrum londum sum til dømis Venesuela og Kanada.


text:
Bahá'í trúgvin
Bahá'í trúgvin er ein alheimstrúgv. Orðið "Bahá'í" merkir "ein sum fylgir Bahá'u'lláh". "Bahá'u'lláh" merkir "dýrd Guðs" og hetta er navnið á tí boðberanum, sum bahá'íar trúgva er Guðs sendiboð til okkara tíð.
Bahá'íar trúgva at Guð opinberar seg gjøgnum síni sendiboð í einari stigvísari opinbering. Mannaættin er ikki før fyri at taka ímóti Guðs veruleika í einum, men má búnast og mennast so líðandi. Guð sendir so síni sendiboð við boðum og vegleiðing sum hóskar til tann tørv sum menniskjuni hava á júst tí staðnum og tí tíðini. Ongin av boðberunum er "størri" ella "sannari" enn hinir. Teir kappast ikki.
Bahá'íar viðurkenna allar boðberarnar og virða allar heimsins religiónir og heilagu skriftir. Tað, sum Jesus segði, tá ið hann kom, ógildaði ikki tað sum Móses hevði sagt. "Eg eri ikki komin at bróta niður, men at fullføra", segði Jesus. Á sama hátt ógildar tað at Bahá'u'lláh kom, hvørki tað sum Jesus, Muhammed, Buddha, Móses, Ábraham, Krishna ella Zoroaster hava boðað. Allir komu teir við Guðs ljósi til menniskjuni. Eingin teirra er Guð.
Bahá'íar trúgva at øll menniskju hava eitt andaligt lív, sama um tey tilvitað gera nakað við tað ella ei.
Bahá'u'lláh[rætta | rætta wikitekst]
Í 1844 í Persia (Iran), kunngjørdi ein ungur maður nevndur "Báb", at skjótt fór sendiboð Guðs, sum øll heimsins menniskju stundaðu eftir, at koma. "Báb" merkir "portrið", og Báb gjørdi greitt at hansara leiklutur var, at fyrireika mannaættina til dagin tá ið tann lovaði kom til sjóndar.
Bahá'u'lláh, sum var føddur í einari av ríkastu aðalsstættum í Persia, valdi at venda øllum forrættindum bakið og at fylgja Báb. Báb og tey sum fylgdu honum vóru jagstraði av persiska yvir-valdinum. Báb sjálvur var tikin av døgum í 1850 og eini 20.000 av teimum sum fylgdu honum, lótu lív í hópdrápum kring alt Persia. Bahá'u'lláh slapp heldur ikki undan forfylging; hann varð settur í fangahús, píndur og at enda burturvístur. Hann varð sendur til Bagdad í Irak, og tað var her hann endiliga í 1863 kunngjørdi, at hann var tann, ið Báb hevði fyriboðað fór at koma.
Bahá'iar eru sannførdir um at Bahá'u'lláh var Jesus Kristus sum kom aftur og at lyfti Guðs til menniskjuni um eina betri tíð fyri øll er gingið út. Bahá'u'lláh segði at menniskjuni liva her á jørðini til tess at menna andaligar førleikar sum vit fara at hava tørv á í lívinum eftir hetta. Hann líknar mannalívið á jørðini við lívið hjá fostrinum í móðurlívi, fostrið kann ikki ímynda sær heimin uttanfyri sína egnu lítlu verð, hóast tað á ein hátt longu livir í tí størru verðini. Tað er bara enn ikki nóg búgvið til at síggja og uppliva heimin størri enn júst lívmóðrina hjá mammuni.
Og kortini so er endamálið við fosturlívinum at búgva seg til ein heilt øðrvísi heim enn tann, fostrið kennir. Tað skal hava armar og bein, eygu, oyru, alt sum er gott og neyðugt fyri at liva mannalívið. Mennast vit ikki eins og fostrið í móðurlívi, meðan vit liva á jørðini, so verða vit sum andaligir kryplingar ella píningar, og enn tarnaði av hesum í lívinum sum kemur. Andaligi vøksturin hjá tí einstaka fer fram bæði innan í hvørjum fólki, og í samveru við onnur. Andaliga støðið vit eru á, speglast í samfelagnum, hvussu vit eru móti hvørjum øðrum, og hvørjum málum vit stremba eftir.


text:
BankNordik er høvuðsstuðul hjá Norðurlandahúsinum
03-01-2017
Tað er við gleði, at Norðurlandahúsið og BankNordik við hesum boða frá, at BankNordik verður høvuðusstuðul hjá Norðurlandahúsinum í 2017 og 2018.
Sif Gunnarsdóttir, stjóri í Norðurlandahúsinum, og Árni Ellefsen, forstjóri í BankNordik, skriva undir stuðulssáttmálan.
BankNordik verður sostatt ein virkin luttakari í kjarnutiltøkum hjá Norðurlandahúsinum, har dentur verður lagt á húsins endamál – at vera eitt livandi mentanarhús, ið bjóðar áskoðarum eina breiða norðurlendska skrá, har allar mentanargreinar fáa rúm at spretta.
Vit eru fegin um samstarvið, og eisini at BankNordik vísir eina mentanarliga ábyrgd, ið gagnar samfelagnum.
BankNordik og Norðurlandahúsið eru at kalla grannar í Tórshavn, og økir hetta um møguleikarnar um gagnnýtslu av hølum á ein nýhugsandi og skapandi hátt. Umframt stórfingna høvuðsæti bankans í Tórshavn, hevur BankNordik fimm deildir kring landið, sum skapa spennandi samstarvsmøguleikar. Hetta er eisini galdandi fyri deildirnar í Danmark og Grønlandi, sum kunnu grunda á eitt av málum Norðurlandahúsins – at vísa á føroyska mentan í Norðurlondum.
BankNordik og Norðurlandahúsið gleða seg til eitt spennandi samstarv, sum uttan iva setur í verk fleiri áhugaverd og týðandi tiltøk til alla familjuna næstu tvey árini.
Árni Ellefsen, forstjóri í BankNordik, fegnast um nýggju samstarvsavtaluna: “Norðurlandahúsið hevur stóran týdning sum miðlari av norðurlendskari mentan og list, og avtalan gevur okkum møguleika fyri at stuðla hesum arbeiði, sum gagnar bæði føroyingum og ferðafólkum, ið leita sær til Føroya. Harumframt ynskja vit sum føroyskur peningastovnur við deildum í Danmark og Grønlandi at gagnnýta okkara støðu uttanfyri landoddarnar til at varpa ljós á og harvið stuðla føroyskari mentan og list uttanlands.”
Samstarvið verður skotið í gongd við einum fjølbroyttum tiltaki 21. -22. januar í Norðurlandahúsinum og BankNordik.
‹ Aftur


text:
Orð: Jóhan Carl Joensen
Lag 1: Hans Jacob Højgaard
Lag 2: Danskt fólkalag
1. Várt móðurmál tað hevur so ringa lagnu havt,
men einki annað eigur sum tað so stóra kraft
til føroyingar at samla og halda saman fast,
:/: so leingi hjartatónin í teimum ikki brast. :/:
2. Til fjals og so til fjøru í Føroyum hoyrdist tað
frá avgomlum tíðum og inntil henda dag;
væl er tað nú úr kirkju og skúla burturbeint,
:/: men aftur vil tað koma, um tíðliga ella seint. :/:
3. Úr Føroyum fór so mangur ta víðu jørð umkring
at hoyra aðrar tungur og síggja onnur ting;
men kom hann ikki aftur, tí lívið var ov stutt,
:/: honum longdist tó at hoyra sítt móðurmál til slutt. :/:
4. Í kvøld vit vilja drekka tilsaman eina skál
til æru fyr okkara gamla Føroya mál,
at tað má altíð liva – vit goyma Føroya skatt –
:/: til tað eitt sinn í tíðini kann koma til sín rætt. :/:


text:
Miðøldin
Miðøldin er eitt tíðarskeið í evropeiskari søgu. Flestu søgufrøðingar eru samdir um at miðøldin byrjar í ár 476 og endar í ár 1453. Í miðøld vóru stórar fólkaflytingar, kristindómurin varð borin um alt Evropa, og kirkjan fekk ovurstórt vald.
Leingi varð hildið, at miðøld var myrkt og óhugnaligt tíðarskeið - nógv og harðlig kríggj, krossferðir og svartideyði, tí ið um triðingurin av fólkinum doyði. Tá fór nógv vitan fyri skeyti, og hildið verður, at vit í Føroyum tí vita so lítið um tíðina fyri 14. øld. Men í miðøld blómaðu eisini list og mentan. Tá vóru nógvu og stórfingu kirkjurnar bygdar. Framburður var eisini í handli, sjóvinnu og handverki. Tey lærdu at prenta bøkur, og m.a. vórðu kumpassin og mekaniska urið tikin í brúk. Bókmentir vóru skrivaðar, og nógv kvæði eru yrkt í hesari tíð. Miðøld endaði í 15. øld, tá ið endurburðartíðin fór um alt Evropa.
Miðøld tekur við, tá ið Rómverjaríki fór til grundar um ár 400, og varir til trúbótina um ár 1500.


text:
VIT
Í barnakamarinum í Kringvarpinum eru ein Páll, ein Jonna og tvær Elin. Tað er her inni, vit finna uppá alt tað sum kemur í barnaútvarpinum og barnasjónvarpinum og her inni á VIT. Her hava vit nógvar barnabøkur, bamsur, leiku og fitt ting, sum alla tíðina kunnu geva okkum íblástur til tilfar til børn.
Men besta íblásturin fáa vit frá tykkum børnum – so sigið okkum tað endiliga, um tit hava eitt hugskot til hvat vit skulu hyggja nærri at, og antin práta um í útvarpinum ella vísa í sjónvarpinum ella minna á her á heimasíðuni.
Skriva til Páll - sjónvarp
Páll Danielsen
pd@kvf.fo
Skriva til Jonnu - útvarp
Jonna Fritsdóttir Mortensen
jonna@kvf.fo
Skriva til Elina - útvarp
Elin á Rógvi
elinr@kvf.fo
Skriva til Elina - heimasíðan
Elin Michelsen
em@kvf.fo
Og so Kuldakrákan, men hana síggja vit ikki nógv til, tí hon goymir seg næstan altíð aftanfyri radiatorin, og hon kundi ikki droymt um at hava eina teldupostadressu.
Sjálvandi er ein rúgva av øðrum fólkum, ið hjálpa eisini, so sum tøkningar, upptøkufólk, søgulesarar og Meiken sum bakar okkum køku hvønn týsdag.


text:
19-01-2017 | FVG - Tíðindi
Fiskimálaráðið hevur gjørt av at játta pening til 16 nýggjar verkætlanir av játtanini til Fiskivinnuroyndir 2017.
08-12-2016 | FVG - Tíðindi
30 nýggjar og 7 framhaldandi umsóknir hava søkt um stuðul fyri 2017
27-10-2016 | FVG - Tíðindi
Fiskivinnuroyndir er játtan hjá Fiskimálaráðnum, sum stuðlar royndir og kanningar – bæði praktiskar, vinnuligar og vísindaligar, ið menna og økja um f
08-09-2016 | FVG - Tíðindi
Í sambandi við, at “Alt í Land” verkætlanin er liðug, bjóða Fiskimálaráðið saman við Syntesu, áhugabólkum, løgtingslimum og fjølmiðlafólkum til eina f
17-02-2016 | FVG - Tíðindi
Tíðliga í 2014 setti Fiskimálaráðið skjøtul á eina tilgongd, ið hevði til endamáls at fáa gjørt eina frágreiðing um virðisvøkstur í fiskivinnuni.
fvg.fo er heimasíða, sum lýsir granskingar- og menningar-virksemið innan fiskivinnu, sum Fiskimálaráðið umsitir.
Fiskivinnuroyndir játtaði 16 nýggjar og 7 framhaldandi verkætlanir fyri 2017 (sí kunning um FVG 2017)
Fiskivinnuroyndir játtaði 10 nýggjar og 4 framhaldandi verkætlanir fyri 2016 (sí kunning um FVG 2016)
Fiskivinnurroyndir játtaði 6 nýggjar og 5 framhaldandi verk-ætlanir fyri 2015 (sí kunning um FVG 2015)
Árið fyri í 2014 fingu 11 nýggjar verkætl-anir og 7 framhaldandi verkætl-anir játtan (sí Kunning um FVG 2014)
Stevnan fyri fiskivinnuroyndir er at fremja royndir og kanningar – bæði praktiskar, vinnuligar og vísindaligar, ið menna og økja um framleidni í føroyskari fiskivinnu við atliti at lívfrøðiligari, búskap-arligari og samfelagsligari burðar-dyggari gagnnýtslu av havtilfanginum.


text:
Malavi
Lýðveldið Malavi ella bara Malavi (chichewa: Dziko la Malaŵi, enskt: Republic of Malaŵi), er eitt lítið land í Eysturafrika. Malavi hevur mark við Tansania í norðri, Sambia í vestri og Mosambik í suðri. Høvuðsstaður er Lilongwe. Lilongwe hevur umleið 866 túsund íbúgvar. Malavi hevur umleið 13,9 mió. íbúgvar (2008). Almennu málini eru tvey í tali, chichewa og enskt. Miðallívsævin í landinum er 43.45 ár. 37.30 prosent av fólkinum eru ikki lesifør. Sjúkur sum malaria eru vanligar, heilsuverkið er lítið ment og sjúkraviðgerð er ikki ókeypis. 28 % av teimum, sum doyggja á sjúkrahúsi, doyggja av malariasjúku. Tað eru ikki øll, sum hava ráð at fara á sjúkrahús, og tí koma nógvir sjúklingar ongantíð á sjúkrahús. Børn og kvinnur við barn eru í størsta vandabólkinum at fáa malaria. Malavi hevur eisini í fleiri ár verið illa plágað av eyðkvæmi. Tað búgva 13,9 milliónir fólk í Malavi, og er eitt av fátakastu londum í heiminum. Eitt av teimum tryggastu og friðarligastu londunum politiskt í hesum parti í Afrika er Malavi, ið er á háslættanum í syðra enda á Stóra Rivudali. Tey seks størstu fólkasløgini semjast væl. Búskaparliga grundarlagið í Malavi er landbúnaður, men landið roynir at menna aðrar vinnur, t.d. matvøruídnaðin. Tey eru farnir at niðursjóða frukt og gera matolju, framgongd er eisini í námsvinnuni og øðrum ídnaði. Hóast viðurskiftini við grannalondini hava verið ring, tók Malavi ímóti meiri enn einari millión flóttafólkum, ið flýddu undan borgarakrígnum í Mosambik. Mangir malaviar dyrka ikki meiri, enn teimum nýtist í húsarhaldinum. Tað, ið loypur av, verður selt á marknaðinum.
Tá ið Malavi tók sjálvræði, gjørdist Hastings Banda forseti í landinum og stýrdi mest sum einsamallur í 30 ár. Í stjórnartíð hansara menti landið seg nógv og kom væl áleiðis at gerast sjálvbjargið; men politisk andstøða varð ikki told, og mong fólk vórðu handtikin, pínd ella sett føst. Í 1993 varð fólkaræðiliga andstøðan ímóti Banda so sterk, at hann mátti leggja frá sær.
Landbúnaður er týdningarmesti vinnuvegur í Malavi. Tubbak, te og sukur eru 85% av øllum útflutninginum, og 80% av fólkinum liva av landbúnaði. Til tess at leggja inn meiri dyrkilendi eru mýrar drenaðar og skógur ruddaður. Áir eru byrgdar og brunnar grivnir, so at vatn kann verða veitt á turru grasfløturnar. Oár kunnu koma fólkinum í Malavi ógvuliga illa við.
Slakur helmingur av landinum er skógur og skógarlendi, men nógvur skógur verður feldur til brenni og lagdur inn til dyrkilendi. Hvørki olja ella kol eru í Malavi, so vanligasta brenni er trækol, ið er brendur viður, brendur makliga og sleppur ikki at rúka. Nógv dyrkilendið verður lagt inn soleiðis, at skógur verður høgdur niður, eldur settur á trøini, og dyrkað verður í øskuni. Men lendið kann bara verða nýtt stutta tíð, tí at vindur og regn taka moldina burtur.
Malavivatn er meiri enn fimtingurin av víddini í Malavi. Tað er av størstu og djúpastu vøtnum í heiminum. Nógv verður fiskað í vatninum, og her eru fleiri enn 500 flskasløg. Mest verður veitt av fiskinum usipa, ið er átøkur sardin. Hann verður turkaður á strondini og seldur um alt landið. Hesin fiskur er týdningarmesti proteinkostur hjá teimum stívliga 15 milliónum (2010) fólkunum í Malavi. Fiskimenn fanga fagurlittar fiskar, nevndir cichlid. Teir verða fluttir út og havdir í fiskabúrum um alian heim.
Heili 88% av fólkinum í Malavi búgva á bygd, og fáastaðni í Afrika hevur býarvøksturin verið so lítil. Mesta fólkið býr á láglendinum, kallað dambos, har jørðin stendur undir í vatni í regntíðini. Vanliga eru bygdirnar smáar, og bygdarfólkið nær skylt. Mótsett øðrum londum í Afrika liva størstu fólkasløgini í Malavi - chewas, nyanja, tumbuka, tonga, ngonis og yao - saman í sátt og semju.


text:
Fótbóltur í Føroyum
Føroyar eru við í nógvum altjóðakappingum til dømis EM og HM í fótbólti.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Føroyskur fótbóltur hevur røtur aftur í 19. øld. Í apríl mánaði 1892 stovnaðu tvørámenn "Tværå Boldklub" TB, sum sostatt gjørdist fyrsta fótbóltsfelagið. Nógv ár gingu, áðrenn nakað annað felag varð stovnað, so TB spældi fyri tað mesta móti eingilskum trolaramanningum og trongisvágmonnum, ið møguliga eisini høvdu eitt felag um tað mundið. Smb. hundrað ára minnisritinum hjá TB eru menn tó ósamdir í hesum máli. Fyrsta veruliga fótbóltsfelag, sum varð stovnað eftir hetta, var Havnar Bóltfelag (HB), ið sá dagsins ljós í oktober 1904. Klaksvíkingar høvdu tó longu í august stovnað "Klagsvigs Idrætsforening" KÍ, men fóru teir har norðuri tó ikki at spæla fótbólt fyrr enn í 1911.
Í 1942 byrjaði landskappingin í føroyskum mansfótbólti. Henda kapping hevur síðani á hvørjum ári staðfest, hvat felag er best í Føroyum. Men øll byrjan er torfør, og tí var eingin kapping í 1944 orsakað av bólttroti.
Kappingin er broytt fleiri ferðir. Týdningarmesta broytingin hendi undan leikárinum 1976, tá ið beinleiðis upp- og niðurflyting millum deildirnar varð innførd.
Í 1988 varð 1. deild víðkað til 10 feløg. Í 1996 innførdi fótbóltssambandið regluna um, at vinnandi liðið í einum dysti fekk 3 stig. Í 2005 varð kappingin umløgd enn einaferð, so nú spæla liðini í 1. deild 27 dystir hvør móti øðrum. Skeiva dystartalið ger, at nú fáa summi lið tveir heimadystir móti onkrum mótstøðuliði, meðan tey fáa tveir útidystir móti onkrum øðrum. Skipanin er roynd í nøkur ár í Danmark, og enn er ov tíðliga at gera nakra niðurstøðu um virðið í hesi skipan fyri føroyskan fótbólt.
Í 1955 varð ein føroysk steypakapping sett á stovn. Føroysk feløg høvdu tó undan hesum dystast um ymisk steyp, men hetta var fyrstu ferð, at steypakapping í fótbólti varð fyriskipað undir ÍSF. Tá ið Fótbóltssamband Føroya varð stovnað í 1979, tóku teir sær av øllum føroyskum fótbóltskappingum.
Bóltfeløg[rætta | rætta wikitekst]
AB, B36, EB/Streymur, FS Vágar, GÍ, HB, ÍF, KÍ, MB, NSÍ, B71, Skála, SÍ, TB, B68, Undri FF, FC Suðuroy.


text: Markus Joensen hevur í morgun megnað at sett nýtt føroyskt met í 200 metra bringusvimjing, á íslendsku meistarastevnuni á langgeil, við tíðini 2:37.87 har metið hjá Jákupi Øssurssyni frá Euro-Meet í Luxembourg í 2006 var 2:38.20. Markus svimur fyri Havnar Svimjifelag, og við tað at hann er árgang 1996, so er tað lættliga eisini nýtt føroyskt juniormet. Hetta var í innleiðandi riðlunum, har hann varð nummar 2 aftanfyri bara Jakob Jóhann Sveinsson, so nú verður spennandi seinnapartin, um hann kann endurtaka metið, og vinna heiðursmerki.


text:
Marjun Syderbø Kjelnæs – nýtt, flott avrik
Marjun Syderbø Kjelnæs gevur út yrkingasavn fríggjakvøldið í Posthúskjallaranum.
Savnið eitur Rót Tripp, og tittulin flirtrar við amerikanska hugtakið Road Trip – sum vísir seg sum eitt helt serligt tripp út av vegnum og niður til røturnar undir beinu asfalteraðu leiðini, har skammlopini sjóða og svíða og titra millum nervatræðrirnar.
Væl komin til framløgu fríggjakvøldið.
Mariann Hansen og Mike Viderø framføra leikin TRAPPAN, ið Marjun hevur skrivað, og Bárður Persson hevur leikstjórnað.
Seinni lesur Marjun úr savninum, og vit fáa okkum eitt glas av víni afturvið.
Kom og set á vikuskiftið fríggjakvøldið kl 9 við einari góðari innihaldsløtu.
SPROTIN
Vit hava hitst áður
Minnist tú?
Tú vart einaferð innløgd til infusión.
Nei, neyvan minnist tú.
Uttan vit, vart tú.
Tí allir dreymar tínir vóru seyraðir úr tær.
Undan iljunum.
Har tú hevði djúpar foyrur.
Sum hevði tú gingið á hvassari hellu.
Gott, at tú vart uttan vit.
Eg vaskaði føtur tínar.
Og bant teir inn.
Og noyddist at prika teg.
Torført var at finna rætta staðið.
Æðrarnar góvu seg undan.
Tú hveptist við.
Og nálin glapp.
Tú hevur mist teir fyrr.
Hevur tú ikki?
Nei, mær nýtsit ikki at spyrja.
So arrut var staðið.
So fast mátti eg prika.
Eg fann tær ta mest glampandi fløskuna.
Í kuldaskápinum.
Hitaði hana í hondunum.
Áðrenn eg hongdi hana upp.
Eg fann tær ta tynstu slanguna.
Og setti dropateljaran á lægstu ferð.
Dr ypp.
Dr ypp.
Dr ypp.
Tú ernaðist skjótt.
Søgdu tey mær, tá ið eg kom aftur.
Til arbeiðis eftir vikuskiftið.
Tú vart farin haltandi út av deildini sunnukvøldið.
Hugdi ikki aftur um teg.
Men nú veitst tú tað so.
At tað var eg.
Tað var eg, sum gav tær dreymar tínar.
(Yrkingin er úr Vencli nummar 11)
Marjun Syderbø Kjelnæs


text:
Landsskjalasavnið Faroese National Archives
Postboks 1155
FO-110 Tórshavn
T-postur: skjalasavn@savn.fo
Tlf: +298 340 500
Seinast dagført: 05-02-2015
Hetta er ein heimasíða hjá Landsskjalasavninum.
Á hesi heimasíðu er ymiskt tilfar um føroyska søgu, og til ber at taka tilfarið niður av heimasíðuni.
Tað er loyvt at nýta tilfar av hesi heimasíðu, tá ið víst verður til uppruna, t.v.s. hvaðani tilfarið stavar.
Savnindi eru løgd undir evnisbólkar. Tó liggja kirkjubøkur og fólkateljingar fyri seg.
Um tú hevur spurningar viðv. ymiskum á history, so send ein e-post til: fararch@savn.fo
ella ring á 340540
GG! Heimasíðan riggar ikki á Firefox-browsarum, men t.d. á Safari, Internet Explorer og Google Chrome.


text:
Hugsjónarliga er Høgni Reistrup liberalur fullveldismaður, og hann er ein nýggj rødd á politiska vígvøllinum.
Høgni greinar politisku skipanina, vísir á viðurskifti, ið avmarka okkara virkisfrælsi, og setur kós, vit eiga at halda ímóti fullveldinum Føroyum.
FRAMTÍÐIN ER OKKARA er í fimm pørtum, ið m. a. snúgva seg um at byggja eitt opið og rúmligt samfelag, sum húsast við egnum tilfeingi, sum ikki fær óneyðugan peningastuðul uttaneftir, sum loyvir fleiri fram at ríkidøminum, um fólkavøkstur, útbúgvingarmøguleikar og ikki minst samhandil.
FRAMTÍÐIN ER OKKARA er um týdningin at hava ræði á egnum viðurskiftum, og at tað ber ikki til at lata framtíð okkara upp í hendurnar á øðrum at umsita. Ta uppgávuna eiga vit sjálv, og hana megna vit sjálv við tí tilfeingi og tí førleika, ið er her í landinum. Bókin er eitt stak væl grundað íkast til politiska kjakið í Føroyum. Hon fæst til keyps á sprotin.fo


text:
Leys størv
Føroyskt Lógarrit (FLR) er eitt óheft løgfrøðiligt/stjórnmálafrøðiligt tíðarrit. FLR skipar fyri at geva út tilfar, ið lýsir og greinar mál av týdningi fyri føroyska løgdømið. Nógvar ymiskar greinar um ymisk løgfrøðilig og stjórnmálafrøðilig viðurskifti hava verið prentaðar í FLR. Føroyskir og útlendskir frøðingar hava skrivað greinar um t.d. altjóða lóg, fullveldi, oljulóggávu, skatt, sosial rættindi, stjórnarrætt, fyrisitingarrætt, valdsbýti og føroyska stjórnarsøgu. Greinar hava verið skrivaðar á føroyskum, donskum og enskum. Vanliga er ein enskur samandráttur skrivaður av greinunum.
Í tí fyrsta ritinum (vol. 1, no. 1), sum kom út í januar 2001, segði Kári á Rógvi, ritstjóri, hetta um týdningin av einum frøoyskum lógarriti:"Tørvurin á ienum lógarriti kann neyvan undirmetast. Føroyar hava altíð verið egið løgdømi við egnum lógum og dómum. Talið av lógum, dómum og avgerðum, ið bert hava gildi í Føroyum er stórt. Við nýggju stýrisskipanarlógini eru nú lógir, ið bert eru skrivaðar á føroyskum."
FLR verður stýrt av eini ritstjórn, sum er hægsti myndugleiki. Ritstjórnin verður vald á hvørjum ári. Øll lógkøn og stjórnarkøn kunnu møta á fundi at velja ritstjórnina. Ein ritstjóri verður valdur. 5-9 lógkøn ella stjórnarkøn verða vald. Eisini verður eitt umboð fyri Søgu- og samfelagsdeildina á Fróðskaparsetri Føroya valt.
Ritini og aðrar útgávur verða fíggja við stuðli frá almennum myndugleikum, privatum stuðlum og haldaragjøldum.


text:
10. PARTUR
Hvat er Teokratiska familjukvøldið?
Jehova hevur frá fornum tíðum viljað, at familjur skulu brúka tíð saman, har tær styrkja seg sjálvar andaliga og fáa eitt tættari samband sínámillum. (5 Mósebók 6:6, 7) Tí seta Jehova vitni tíð av hvørja viku til familjulestur, har tey tosa um andalig evni, sum hóska júst til teirra tørv. Sjálvt um tú býrt einsamallur, kanst tú brúka hesa løtuna til bíbliulestur og fáa tættari samband við Gud.
Eitt høvi at fáa tættari samband við Jehova. „Haldið tykkum nær til Gud, so skal Hann halda Seg nær til tykkara!“ (Jákup 4:8) Vit læra Jehova betur at kenna, tá ið vit fáa meira at vita um hann og hansara verk í Bíbliuni. Ein góð byrjan í sambandi við Teokratiska familjukvøldið kundi verið at lisið saman í Bíbliuni. Vit kunnu eitt nú fylgja lesiætlanini, sum hoyrir til møtið Okkara kristna lív og tænasta. Øll í familjuni kunnu hava hvør sín part av lesingini fyri og so tosa um, hvat tey hava lært úr Bíbliuni.
Eitt høvi at styrkja familjuna. Bæði hjún og foreldur og børn styrkja sambandið sínámillum, tá ið tey lesa Bíbliuna saman. Tað eigur at vera ein hugnalig og friðarlig løta og nakað, sum familjan gleðir seg til hvørja viku. Foreldrini kunnu velja ymisk evni at tosa um, til dømis greinir ella uppgávur úr Vagttårnet og Vågn op! ella frá okkara heimasíðu, jw.org, sum hóska til aldurin á børnunum. Tit kunnu tosa um okkurt, sum børnini hava trupulleikar av í skúlanum, og royna at finna eina loysn. Hví ikki hyggja at onkrum á JW Broadcasting (tv.jw.org) og síðani tosa saman um tað? Tað kundi kanska verið stuttligt at vant sangirnar, sum skulu syngjast á møtunum, og eftir familjulesturin kundu tit fingið tykkum okkurt lekkurt til góman.
Henda serliga løtan í vikuni, har familjan tilbiður Jehova saman, gevur øllum hug at lesa í Guds orði, og hann fer ríkliga at leggja sína signing aftrat. — Sálmur 1:1-3.
Hví seta vit tíð av til Teokratiska familjukvøldið?
Hvussu kunnu foreldur gera hesa løtuna hugnaliga hjá øllum í familjuni?
LÆR MEIRA
Hvussu fáa vit eitt eydnuríkt familjulív?
Kærleikin, Jesus vísti, er ein fyrimynd, sum menn, konur, foreldur og børn kunnu taka eftir. Hvat kunnu vit læra av Jesusi?


text:
El Salvador
El Salvador (spanskt: República de El Salvador) er eitt land í Miðamerika við marki móti Guatemala og Honduras. Høvuðsmálið í El Salvador er spanskt. Høvuðsstaðurin í El Salvador eitur San Salvador.
Frá 1979 til 1991 var blóðugt borgarakríggj ímillum stjórnarherin, sum USA stuðlaði, og vinstrasinnaðar uppreistrardeildir. Eini 75 000 fólk doyðu. 16. januar í 1992 kom friðaravtala í gildi.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í øldir áttu nakrar fáar ríkar ættir alla jørðina í landinum, og mesta fólkið leið hungur og hall.
Í 1970-árunum kravdu fólk í El Salvador jørð og arbeiði til tey fátæku; katólska kirkjan við Óscar Romero (15. august 1917 – 24. mars 1980) erkibiskuppi á odda stuðlaði hesum. Í 1979 tóku nakrir herovastar valdið. Teir lovaðu at bøta um viðurskiftini, men kúgaðu alla andstøðu við harðari hond. Romero varð myrdur í 1980. Borgarakríggj brast á ímillum stjórnarherin, ið fekk stuðul úr USA, og uppreistrardeildir. 75 000 fólk lótu lív. Friðaravtala varð undirritað í 1992.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Ein fjallaryggur við nógvum gosfjøllum eyðkennir landslagið.
Skógirnir, har nógvur setrisviður, mahogni og eik vuksu, eru ruddaðir til landbúnaðarjørð.


text:
Bóghvítuhvalur
Bóghvítuhvalur (eisini nevndur rovhvalur, mastrarhvalur, mastrarfiskur, æðuhvalur og steyrhvalur) (frøðiheiti - Orcinus orca) er lættur at kenna á tí stóra horninum og teimum hvítu merkjunum aftanvert við hornið. Hornið á kallhvalinum er stórt (1,8 m.) og tríhyrnt, men hornið á kvennhvalinum er minni (0,9 m.) og meira árundað aftantil. Bóghvítuhvalur hevur 10-13 tenn hvørjumegin í kjaftinum. Tær eru eitt sindur bogaðar og 6-8 cm. langar. Bóghvítuhvalur er alheimsslag, sum reikar víða um í Norðurhøvum, bæði við strendurnar og pelagiskt og úr heitum sjógvi niður í arktiskan sjógv. Serliga er nógvur bóghvítuhvalur úti fyri Lofot, millum Føroya og Íslands, eisini undir Íslandi.
40 ára gamla djóravenjarin Dawn Brancheau varð 25. februar 2010 dripin av einum 30 ára gomlum bóghvítuhvali. Tilburðurin var í kendu undirhaldsparkini Sea World í Orlando, Florida. Kvinnan var júst í holtur við at greiða fólki frá undirhaldinum, tá hon var áhaldsin og datt út í hylin. Bóghvítuhvalurin kom eftir henni og dró hana til botns. Hesin bóghvítuhvalurin er umleið 30 ára gomul hon og vigar umleið 6 tons. Hon eitur Tilikum, ið merkir vinur, og hon hevur verið í Sea World seinastu átjan árini. 40 ára gamla Dawn Brancheau var ein av mest royndu starvsfólkunum og von at vera um hesar hvalir. Sea World í Florida er sera kent fyri framførslur sínar við bóghvítuhvalum, delfinum og kópum, men tað er eftir øllum at døma ikki av ongum, at bóghvítuhvalur á enskum verður nevndur killer whale.


text:
Rosa Parks
Rosa Louise McCauley Parks (fødd 4. februar 1913 í Alabama, USA, deyð 24. oktober 2005 í Detroit, Michigan) var seymikona í einum stórum handli í býnum Montgomery, Alabama, einum av suðurstatunum í Amerika, sum gjørdist fyrimynd fyri stíði fyri borgararættindum. Um kvøldið tann 1. desember í 1955 stóð hon og bíðaði eftir bussinum, sum hon skuldi koyra heim frá arbeiði við. Parks var móð aftan á ein strævnan arbeiðsdag og var eym í fótunum. Bussurin kom, og hon fór uppí. Við tað at hon var afroamerikanari, fór hon inn aftast í bussin. Tann fremri parturin var bert fyri hvít. Hon setti seg á tann fremsta bonkin í aftara partinum á bussinum, og sat á bonkinum beint aftan fyri fremra partin á bussinum, har tey hvítu áttu at sita. Nógv fólk kom inn í bussin, og nøkur noyddust at standa, bæði afroamerikanarar og hvít. Beint tá ið hon hevði sett seg, segði tann hvíti bussstjórin, at Parks og tríggir aðrir afroamerikanarar noyddust at reisa seg upp og lata tey hvítu, ið stóðu, fáa sessirnar. Hini trý gjørdu eftir boðunum, men Rosa Parks segði nei. Harvið hevði hon brotið gamla lóg og sið í Alabama, og boð vórðu beinanvegin send eftir løgregluni. Hon varð handtikin og førd burtur. Eftir at hava verið kúgað í fleiri hundrað ár, reistust afroamerikanarar til bardaga. Teir vildu kvetta tey bond, ið bundu teir, so at teir kundu bróta seg út úr tí vanvirðisligu tilveru, teir høvdu livað í. Teir vildu ikki longur verða trælkaðir av teimum hvítu, men hava menniskjanslig kor sum borgarar í Sambandsríki Amerika. Tað var eitt stríð, sum allur heimurin í spenningi fylgdi við í, og sum við eitt gjørdi ein mann kendan víða um: Martin Luther King. Afroamerikanarar mótmæltu viðferðini ið Rosa Parks fekk og noktaðu at brúka bussarnir, men gingu í staðin, og eftirsum tað í størstan mun vóru afroamerikanarar, ið brúktu bussarnir, vóru bussfeløgini við at fara á húsagang. Stjórnin noyddist tí at broyta lógina, soleiðis, at afroamerikanarar ikki longur skuldu sita aftast í bussinum og heldur ikki vóru noydd til at geva sítt sitipláss til tey hvítu.


text:
Jorge Luis Borges
Jorge Luis Borges ( audio) (24. august 1899 – 14. juni 1986) var argentinskur rithøvundur. Í 1914 flutti familja hansara til Evropa og var har til 1921, tá ið tey vendu aftur til Buenos Aires. Frá 1956 til 1970 starvaðist hann sum professari í bókmentum á lærda háskúlanum í Buenos Aires. Lív hansara var nógv ávirkað av hernaðarstjórnini í Argentina. Mong hava eisini undrast á, hví Borges ikki fekk Nobel heiðurslønina í bókmentum og hava gitt, at tað kanska var orsakað av, at hann serliga í áttatiárunum ikki mótmælti hernaðarstýrunum í Argentina, Kíli, Uruguei og aðrastaðni. Hann misti so við og við sjónina; av tí at hann ongantíð lærdi seg blindaskrift, gjørdist mamma hansara skrivari hjá honum, til hon doyði. Hann var serliga kendur fyri sínar stuttsøgur og yrkingar, men tókst við mangar aðrar greinir av bókmentum, umframt at týða.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2002 Líknilsið um slottið í Tað nýggja Atlantis
Heiðurslønir[rætta | rætta wikitekst]
- 1956 National Prize fyri bókmentir. Universitetið í Cuyo
- 1961 Prix Formentor. Altjóða útgevaraheiðursløn.
- 1965 Order of the British Empire
- 1971 The Jerusalem Prize
- 1976 Special Edgars
- 1979 Cervantes prize
- 1980 Prix Mondial Cino del Duca


text:
Hildið verður, at umleið ein av tíggju stríðist við angist onkuntíð á lívsleiðini, men Gurið Simonsen hevur varhuga av, at veruliga talið er størri.
At ansa eftir sær sjálvum, fáa nóg mikið av svøvni, ikki drekka ov nógv alkohol og sleppa undan strongd eru øll hyggjuráð, um tú kennir á tær, at tú stúrir.
Gurið Simonsen brúkar sjálv fjølbroyttar viðgerðarhættir, tá hon arbeiðir við fólki, ið hava angist. Menniskju eru ymisk og samansett, og tí verður arbeitt við ymiskum amboðum.
Á facebookvanga sínum umrøður Gurið Simonsen sálarfrøðilig evni. Síðan er á hesum leinki


text:
Veðurlagsráðið hjá ST
Veðurlagsráðið hjá ST, sum varð stovnað í 1988, eitur IPCC. Hetta er stytting fyri Intergovernmental Panel for Climate Change. IPCC samskipar og kunnar um veðurlagsgransking kring allan heimin. Hetta verður gjørt við eitt nú at geva út frágreiðingar. Umboð fyri á leið 190 lond sita í ráðnum. Úr Norðurlondum luttaka granskarar frá lærdum háskúlum, veðurstovnum og øðrum myndug leikum. Fram til 2012 hevur veðurlagsráðið kunngjørt fýra stórar metingar um veðurlagsbroytingar. Í tí fyrstu var einki um, hví hitin á jørðini hækkar. Men í frágreiðingini frá 2007 skrivar ráðið, at orsøkin til, at tað gerst heitari, óivað er økt útlát av vakstrarhúsgassi. IPCC heldur tí, at okkum tørvar ymsar hættir at minka um útlátið av vakstrarhúsgassi. Sjálvt um veðurlagsfrágreiðingarnar hjá ST byggja á gransking, so eru granskarar ikki á einum máli, um vit hava størri vakstrarhúsárin ella ikki. Tey eru heldur ikki samd um avleiðingarnar. Men um vakstrar húsárinini verða ávirkað ella ikki, so halda tey flestu kortini, at tað er neyðugt at avmarka útlátið av koltvísúrevni (CO2) og øðrum vakstrarhúsgassi.
Dótturfelagsskapir : Altjóða verkamannafelagsskapur Sameindu Tjóða (ILO) | Undirvísingar-, Vísinda- og Mentanarstovnur Sameindu Tjóða (UNESCO)
Barnagrunnur Sameindu Tjóða (UNICEF) | Matvørufelagsskapur Sameindu Tjóða (WFP) | Heilsufelagsskapur Sameindu Tjóða (WHO)
Høvuðsstovnar: Aðalsfundurin • Trygdarráðið • Búskapar- og Almannamálaráðið • Altjóða Dómstólurin • Aðalskrivstovan • Tilsjónarráðið


text:
Ídnaðarkollveltingin
Ídnaðarkollveltingingin var eitt tíðarskeið frá 1750 til 1850, har stór menning fór fram innan landbúnaðin, samferðslu, framleiðslu, minuarbeiði og innan teknologi. Henda menning byrjaði í Onglandi, men fór síðan víða um í Vesturevropa, Norðuramerika og Japan, og síðan fór henda kollvelting fram um allan heimin og broytti hann.
Fyrra ídnaðarkollveltingin[rætta | rætta wikitekst]
Fyrsta ídnaðarkollveltingin byrjaði uml. Í 1760, tá ið verksmiðurnar byrjaðu at koma, og fólkini sum livdu úti á landinum, komu til stórbýðirnar at fáa sær arbeiði í teimum nýggju verksmiðunum.
Onnur ídnaðarkollveltingin kom í 1870 tá ið verkmannafeløgini byrjaðu so smátt at koma. Hesi arbeiddu í teimum skitnu og vánaligu verksmiðjunum. Áðrenn næsta ídanðarkollveltingin kom, vóru arbeiðsdagarnir langir og drúgvir og lønin var lítil. Lógir vóru settar í gildi fyri at bøta um viðurskiftini hjá arbeiðarunum, t.d. var bannað børnum undir 9 ár, at arbeiða. Børn, ið arbeiddu í kolanámum skuldu vera 10 ára gomul. Eisini varð ásett, at arbeiðsdagurin skuldi vera 10 tímar. Umleið 1850 bleiv tað fyrsta verkamannafelagið sett á stovn. Verkfall var teirra sterkasta vápn ímóti vánaligu umstøðunum og lítlu lønini. Hettar gjørdi gerandisdagin hjá arbeiðsfólkunum bæði lættari og frægari enn áðrenn.
Umleið 1870 kom ein fíggjarkreppa. Hetta var orsaka av øllum teimum nógvu ídnaðarvørunum, ið komu á marknaðin. Ringt var at sleppa sær av við allar tær gomlu vørurnar, so neyðugt varð at lækka prísin, tí var vinningurin av vørunum alt ov lítil. Hettar gjørdi, at ídnaðarlondini fóru í gongd við at menna tøknifrøðina, so vørurnar kundu gerast bíligari. Bretland, sum hevði verið langt fremst av ídnaðarlondunum, megnaði ikki at fylgja við í kappingini við USA og Týskland um at menna tøknifrøðina.
Onnur ídnaðarkollveltingin[rætta | rætta wikitekst]
Onnur ídanðarkollveltingin hevði við sær, at umstøðurnar hjá arbeiðandi fjøldini batnaði. Gerandisdagurin gjørdist lættari og fátækradømi minni. Matur varð fluttur úr einum heimsparti í annan. Hesin flutningur var við skipum, ið høvdu serliga kuld alast, so maturin ikki spiltist. Síðani varð vøran flutt í land og send víðari við toki til meginlandið. Ravmagn gav betri orku enn gúvuorka. Hetta hevði við sær, at verksmiður byrjaðu at gera hjálparamboð í hópatali. Londini blivu knýtt tættari av ídanðarkollveltingini, ikki bara tí at tað komu gúvuskip, ið sigldu skjótari í øllum veðri. Tað vóru telegrafurin, telefonin og útvarpið, sum gjørdu, at boð kundu sendast skjótt millum lond. Avleiðingar av ídnaðarkollveltingini eru at síggja allastaðni í dag. Næstan alt, sum vit brúka er gjørt á virkjum, har er tað bæði bíligari, lættari og í nøkrum førum betri vørur. Nøkur dømi kundu verið teldur, sum vit brúka næstan hvønn dag, klæði, bilar o.sfr. Framleiðsla á virkum fer ofta illa við náttúruni. Framleiðslan av vørunum hevur ofta dálkað illa. Eisini verða nógv fólk søgd úr arbeiði, tí maskinurnar klára at gera næstan alt arbeiðið.
Ídnaðarkollveltingin hevur ment heimin til tað hann er í dag, bæði uppá gott og ringt, t.d. so er ídnaðarkollveltingin ein orsøk til okkara nýmótans og framkomna samfelag. Henda seinna ídnaðarkollveltingin gav fólkinum fleiri pengar millum hendurnar og arbeiðandi fólkið byrjaði at fáa fleiri rættindi. Tøknin mentist eisini. Tøknin, sum vit kenna í dag er ein avleiðing av ídnaðarkollveltingini. Tíverri førdi henda seinna ídnaðarkollveltingin eisini stóra dálking við sær. Kol og olja varð nýtt á verksmiðjunum, t.d. brúkti ein vanlig verksmiða tvey tons av koli uppá 15 tímar.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Den industrielle revolution (bók) síða 31-
- Faculy.wcas.northwestern.edu
- heimsøga 2 síða 23-29


text:
Leygardagur
Leygardagur er ein vikudagur. Latín Saturni dies (Dagur Saturns), enskt Saturday.
Heitið á vikudegnum kemur frá norrøna laug og dagr, samansett laugardagr, ið merkir "vaskidagur" ella "baðidagur".
Í Norðurlondum ber dagurin líknandi heiti við sínum málsligu frávikum (da. lørdag, sv. lördag, fi. lauantai, no. lørdag (nýnorskt: laurdag), ísl. laugardagur. Á til dømis enskum og hollendskum eitur dagurin eftir Saturn, meðan hann á øðrum evropeiskum málum er uppkallaður eftir sabbatinum, (t.d. týskt Samstag og franskt samedi).
Dagurin er vikuligur halgidagur hjá eitt nú jødum og adventistum, ið rokna hann sum 7. dagin í vikuni. Eftir ISO-standardi (ISO-8601), ið ásetur, hvussu dagfestingar eiga at verða gjørdar í telduforritum og í handilssamskifti, er leygardagurin tann 6. í vikuni.


text:
19. Halt teg í kærleika Guds
1. JEHOVA ELSKAR TEG
„Tí so elskaði Gud heimin, at Hann gav Son Sín, hin einborna, fyri at hvør tann, ið trýr á Hann, skal ikki fortapast, men hava ævigt lív.“ – Jóhannes 3:16
Hvussu vísir Gud, at hann elskar teg?
Sálmur 91:2
Jehova er sum eitt skjól. Hann kann hjálpa okkum, tá ið vit hava trupulleikar.
Sálmur 37:29
Hann hevur givið okkum eina frálíka framtíðarvón.
1. Timoteusarbræv 6:12, 19
Gud gevur okkum ævigt lív í einum paradísi, har alt verður gott. Tá kunnu vit gleðast um frið, lukku og góða heilsu.
2. JEHOVA VIL, AT TÚ SKALT ELSKA HANN
„Tú skalt elska Harran Gud tín av øllum hjarta tínum, av allari sál tíni og av øllum huga tínum.“ – Matteus 22:37
Hvat fært tú hug at gera, tá ið tú veitst, at Gud elskar teg?
Lukas 17:12-17
Takka Gudi fyri alt, sum hann hevur gjørt fyri teg.
Matteus 7:16-20
Ger hvønn dag tað, sum Gud vil, so vísir tú, at tú elskar hann.
1. Jóhannesarbræv 5:3
Halt Guds boð.
1. Timoteusarbræv 6:18
Ver raskur at hjálpa øðrum.
3. HALT FRAM AT ELSKA JEHOVA
„Haldið tykkum ... í kærleika Guds.“ – Judasarbrævið 21
Hvat kann hjálpa tær at varðveita tætta sambandið við Jehova?
1. Tessalonikabræv 5:17
Bið ofta.
Matteus 28:19, 20; 2. Timoteusarbræv 4:2
Royn altíð at fortelja øðrum um Guds ríki.
Orðtøkini 2:1-5
Halt fram at læra um Jehova.
Hebrearabrævið 10:24, 25
Kom á møtini. Tínir trúarfelagar hjálpa tær at fáa enn tættari samband við Jehova.


text:
4. juli
4. juli er dagur 185 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 186 um skotár er). 180 dagar eru eftir av árinum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- Sambandsríkið Amerika hevur tjóðardag. Amerikanar hátíðarhalda fullveldið teirra frá bretum. Dagurin er til minnis um óheftislýsingina.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
- 2009 - Oyggjaleikirnir endaðu á Álandi. Føroyar vann kappingina á fyrsta sinni.
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1928 - Edmund í Garði á Strondum.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1939 - Michal Samuelsen, róptur Mikkjal í Vík (f. 1862), útróðrarmaður, formaður í Haldórsvíkar Sóknarstýri, løgtingslimur.


text:
Mýrisnípa
Mýrisnípan (frøðiheiti - Gallinago gallinago) er brún omaná við fýra gulum teinum eftir bakinum og einum á høvdinum. Nevið hevur hon longri upp á seg enn nakar annar fuglur, ið vit vita um. Víða um Føroyar verður hon nevnd mirusnípa, men betra navnið man tó vera mýrisnípa, tí mest heldur hon seg á mýrum og øðrum bleytlendi. Har situr hon væl fjald í tí síða grasinum og lættir sær ikki á, fyrr enn fólk kemur tætt at henni. Tá sker hon í eitt »kjett«, í tí hon rýkur upp, og flýgur so undan, snittandi til viks. Hon er spakur fuglur, og har sum ongar kettur eru, eigur hon ofta nær húsum. Fyrra partin á sumri í góðum veðri og mest á kvøldi síggja og hoyra vit ofta teirra vakra leik í lofti. »Kipp kipp kipp« láta tær, meðan tær hevja seg høgt, høgt upp í loft. So við eitt stoyta tær sær á høvdið, og við útspílaðum veli og hálvkreptum veingjum fara tær á skák niðureftir. Tá ið tær hava fingið góða ferð, hoyrist eitt hart »burrurrurr« ljóða úr velfjøðrunum — og kanska eisini úr veingjaf jøðrunum? Komnar nakað niður steðga tær ferðini, skera í »kipp kipp« og ringja seg upp aftur. So »burrurrurr« niður. Stundum stoyta tær sær so flatt niður, at ferðin verður lítil; tá hoyrist einki »burr«. Leingi kunna tær stuttleika sær soleiðis. Eftir longsta dag gera tær minni av hesum leiki; tá hoyrast tær mest láta »jabbe jabbe jabbe jabb«.
Reiður við eggjum í eru at finna alt summarið, líka frá fyri halvarðsøku til eftir ólavsøku. Oftast eigur hon í mýrum og velur sær har ein bøkk við síðum grasi á. Stráini bendir hon aftur yvir reiðrið, so tað er sera ringt at finna. Tað veit hon væl og liggur tí í friði, til fólk er komið dygst at, og tá flýgur hon upp tigandi. Men tú mást ikki fara til reiðrið, tí áðrenn hálvklakt er, er hon avbara skjarlig og kann skjótt verða avrøkt. Kemur tú nær at, meðan eggini eru nógv ungað, hava summar ein sjaldsaman atburð. Tær flúgva av og tveita seg niður sum einar 3 favnar frá reiðrinum við bringuni móti jørð og við vítt útspílaðum veli upp í loft; tá sæst ein svartur blettur í tí — rætt sum eitt ilt eyga skuldi start at tær. Gongur tú nærri at henni, fer hon at hvæsa, nakað samaleiðis sum gás, ið heldur fólk koma sær ov nær, so tað er skilligt, at hon ger hetta til at ræða teg frá reiðrinum. Og hevur tú einar tvær ferðir tá farið henni so nær, at hon má flýggja undan, so roynir hon tað ikki aftur. Eggini eru 4, hendir seg 3, og tó at tey eru sjaldsama stór eftir fuglinum, fær hon væl vermt, tí hon leggur tey samaleiðis sum spógvin, og tey eru soleiðis skapað, at tá taka tey heilt lítið rúm. Eftir 18 døgum koma ungarnir út, og nú býta hjúnini teir oftast sundur, so at tey verma hvør sínar tveir. Teir eru sjaldsama vakrir, flekkutir av reyðbrúnum og bleikbrúnum og svartbrúnum; teir 4 gulu teinarnir eftir bakinum skiljast longu væl. Móti heysti koma tær ofta í gravir í bønum, og í myrkri hevur mangur verið kløkkur, tá ið ein snípa við einum hvøllum »kipp« flýgur upp dygst fyri fótinum á honum. Frá mikkjalsmessu og út um veturnætur fara tær at fækkast, flyta suður til Skotlands og summar helst longur. Nakrar verða eftir her allan veturin, men tær fjala seg so, at lítið sæst til tær uttan í kava. Tá leita tær til keldurnar at sløkkja tostan — tamar mýrisnípur sutla nógv vatn í seg — og kanska fáa tær eisini smákykt har í mosanum. Um summarmála koma tær, ið fóru, aftur.[1]
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Lymnocryptes minimus (Lítil mýrisnípa)
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Dead Rising
Dead Rising er eitt zombie-spæl til XBOX 360 sum kom út í september 2006. Tað var kunngjørt tá, at spælið eisini fór at vera útgivið til Nintendo Wii. Spælið til Wii kemur at eita Dead Rising: Chop Till You Drop. Myndir vísa at tað er í sama umhvørvi sum XBOX 360-spælið, men hevur verri grafikk, og færri zombies á skerminum.
Í spælinum er mann Frank West, ein myndafrásøgumaður sum leitar eftir einum scoop. Hetta hevur ført hann til ein lítlan bý (nevnt Willamette) í Colorado sum er fullur av zombies. Hann verður settur av av einari tyrlu, og er síðani fangaður í einum shoppingsentri.


text:
Jón (evnafrøði)
Ein Jón (ion) er eitt atom ella eitt mýl við eini ravmagnsløðing. Tað finnast bæði negativt og positivt løddar jónir. Ein positiv jón verður nevnd ein kation og ein negativ verður nevnd ein anion. Løðingin kemst av at atomið ella mýlið missur ella upptekur elektronir. Ein kation og ein anion kunnu bindast saman við eini ionbinding og verður hetta kallað eitt salt. T.d. er vanligt køkssalt (natriumklorid = NaCl) sett saman av eini positivari natriumjón (Na+) og eini negativari kloridjón (Cl-). Jónir sum hava fleiri atomir í sær verða kallaðar samansettar jónir.
- Nakrar vanligar anionir:
- Bromidjón: Br-
- Sulfidjón: S2-
- Oxidjón: O2-
- Nakrar vanligar samansettar anionir:
- Hydroxidjón: OH-
- Sulfatjón: SO42-
- Nitratjón: NO3-


text:
1981
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 5. januar - Pauli Ellefsen verður løgmaður í Føroyum.
- 27. september - Í sambandi útbygging verður Glyvra kirkja endurvígd.
- 24. oktober - MBF (Meginfelag teirra brekaðu í Føroyum) verður sett á stovn.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 2. juli - Føroyar-Hetland 3-0
- 4. juli - Føroyar-Hetland 4-1
- 5. juli - Føroyar-Hetland 2-2 í Tórshavn
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
- Í desember gav tónleikabólkurin Tónlist av Strondum út kasettubandið Har bylgjan leikar, sum setti sølumet yvir seldar føroyskar tónleikaútgávur í føroyum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 5. januar - Deadmau5, kanadiskur tónleikaframleiðari
- 17. februar - Paris Hilton, amerikonsk songkvinna, og hotel arvingi
- 27. februar, Josh Groban, amerikanskur sangari og sjónleikari
- 7. mars - Súni Olsen, føroyskur fótbóltspælari
- 28. mars - Alex José dos Santos, brasilienskur fótbóltsleikari
- 4. september - Beyoncé Knowles, amerikonsk songkvinna og sjónleikari
- 3. oktober - Zlatan Ibrahimović, svenskur fótbóltspælari
- 2. desember - Britney Spears, amerikonsk songkvinna
- 25. desember - Christian Lamhauge Holst, føroyskur fótbóltsleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 11. mai - Bob Marley, jamaiskur sangari og tónleikari (f. 1945)


text:
1952
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- Tíðindablaðið Fróðskaparrit verður útgivið fyrstu ferð.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Invisible Man hjá Ralph Ellison.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 25. januar - Malan Marnersdóttir er professari í bókmentafrøði (dr.phil).
- 20. apríl - Finnur Helmsdal
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 23. august - Niclas Johannes Djurhuus, lærari og politikari (f. 1865).


text:
4. Partur: Frá fyrsta kongi Ísraels til útlegdina í Bábylon
Saul varð fyrsti kongurin í Ísrael. Men Jehova vrakaði hann, og Dávid varð kongur í hansara stað. Vit læra nógv um Dávid. Meðan hann enn var ungur, drap hann risan Goliat. Seinni rýmdi hann undan tí øvundsjúka konginum, Saul. Og hin vakra Abigajil forðaði honum í at bera seg býttisliga at.
Vit hoyra síðan nógv um son Dávids Sálomo, ið varð kongur í Ísrael eftir Dávid. Tríggir teir fyrstu kongarnir í Ísrael ráddu í hvør síni 40 ár. Tá Sálomo doyði varð Ísrael býtt sundur í tvey ríki, eitt norðanfyri og eitt sunnanfyri.
Ríkið norðanfyri við tíggju ættum stóð í 257 ár, til assýringar beindu fyri tí. Og 133 ár aftaná varð ríkið sunnanfyri við tveimum ættum eisini lagt í oyði. Nú vórðu ísraelsmenn tiknir fangar og førdir til Bábylon í útlegd. Soleiðis sigur hesin 4. PARTURIN frá 510 árum í søguni. Vit hoyra her um nógvar spennandi hendingar.


text:
Steinstólpa
Steinstólpa (frøðiheiti Oenanthe oenanthe) kemur á summarmála, søgdu tey gomlu; men ikki er tað á hvørjum ári, hon vinnur fram í rættari tíð. Ei undur í. Um veturin er hon suðuri í heita Afrika, og vegurin haðani er bæði langur og torførur. Fyrsta strekkið gongur lætt, men brátt møtir Miðjarðarhavið. Tó at hon als ikki. sær yvir um tað, kennir hon á sær, hvar ið smalast er, og heldur so á har. Síðani gongur leiðin norður gjøgnum Spania ella Italia, men har er fólkið so illa vant, at tey skjóta smáfuglar, so hon má vara seg væl. Hevur hon bjargað sær norður móti markinum, so møtir annar vandin — hon má upp um fjøllini, og tey eru mangar ferðir hægri og breiðari enn størstu fjøll í Føroyum. Haruppi liggur altíð kavi; ofta slær hann í rok, og tá er ikki tespiligt hjá lítlum fugli — summar stirðna í hel. Er hon vunnin niður hinumegin, so hevur hon makliga ferð eina tíð — slætt land og hampiligt fólk, sum letur smáfugl hava frið. Men so kemur seinasta ódnartakið — hitt breiða havið við sínum misjavna veðurlag. Fáa tær høgættarstorm, so reka mangar burtur av leið og lata lív. Men tær nógvu koma fram — móðar og útstrevaðar, so fyrstu dagarnar er lítið um tær. Tá ið tær eru hvíldar, láta tær so lystiliga, hjartansglaðar um at vera komnar aftur til heimland sítt, tær grýtutu Føroyar.
Grót dámar steinstólpu væl; mest setur hon seg á garðar og varðar ella stórar steinar — og altíð ovast á, tí vítt útsýni vil hon hava. Lætt er at kenna makarnar at. Steggin er blágráur omaná, bøgan morgrá; í neðra eru bæði reydlig, men steggin er bleikari; steggin er svartur um vangan, bøgan bleik. Hon eigur í gørðum og veggjaholum og millum urðagrót. Reiðrið er av grasi, ofta við broddaull, faksi ella fjøður innaní. Eggini eru blá, 6—8 í tali. Eftir 14 døgum eru ungarnir útkomnir. Mest er tað mamman, ið føðir teir; pápin situr stutt frá og kvøður fyri teimum: tsjipp tsjipp jü, sigur hann. Floygdir ungar líkjast mest bøguni, men eru meir illlittir.
Um mikkjalsmessu rýma tey, steggjarnir fyrr, ungar og bøgur seinni.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
KAPITTUL FIMM
Endurloysingin — størsta gáva Guds
Hvat er endurloysingin?
Hvussu varð hon fingin til vegar?
Hvønn týdning kann hon fáa fyri teg?
Hvussu kanst tú vísa, at tú ert takksamur fyri gávuna?
1, 2. (a) Nær hevur ein gáva serliga stórt virði fyri teg? (b) Hví kann endurloysingin sigast at vera virðismiklasta gávan, tú yvirhøvur kundi fingið?
HVAT er størsta gávan, tú nakrantíð hevur fingið? Ein góð gáva er ikki endiliga ein dýr gáva. Virðið í einari gávu kann ikki altíð roknast í pengum, tí ein gáva, sum gevur tær gleði ella nøktar ein stóran og týðandi tørv, er nógv verd fyri teg persónliga.
2 Millum allar tær gávurnar, sum tú nakrantíð kann hugsast at fáa, er ein, sum skarar framúr. Tað er ein gáva, sum Gud hevur givið mannaættini. Hann hevur givið okkum nógv, men størsta gávan er endurloysingarofrið, sum sonur hansara, Jesus Kristus, læt. (Matteus 20:28) Sum vit fáa at síggja í hesum kapitlinum, er endurloysingin virðismiklasta gávan, tú yvirhøvur kanst fáa. Hon kann bera tær stóra og varandi lukku og geva tær tað, sum tær tørvar allarmest. Endurloysingin er í veruleikanum størsta prógvið um, at Jehova elskar teg.
HVAT ER ENDURLOYSINGIN?
3. Hvat er endurloysingin, og hvat mugu vit skilja fyri til fulnar at virðismeta hesa gávu?
3 Sagt við fáum orðum er tað við endurloysingini, Jehova loysir ella frelsir mannaættina úr synd og deyða. (Efesusbrævið 1:7) Skulu vit skilja týdningin av hesi bíbilsku læru, mugu vit minnast aftur á tað, sum hendi í urtagarðinum Eden. Fyri at skilja, hví endurloysingin er so virðismikil fyri okkum, mugu vit vita, hvat tað var, Ádam misti, tá hann syndaði.
4. Hvønn týdning hevði tað fyri Ádam, at hann var eitt fullkomið menniskja?
4 Tá Jehova skapti Ádam, gav hann honum nakað sera dýrabart — eitt fullkomið mannalív. Hvønn týdning hevði tað fyri Ádam? Skaptur við fullkomnum likami og sinni, fór hann ongantíð at blíva sjúkur, eldast ella doyggja. Sum fullkomið menniskja hevði hann eitt serligt samband við Jehova. Bíblian sigur, at Ádam var ’sonur Guds’. (Lukas 3:38) Ádam kundi sostatt gleðast um at hava líka tætt samband við Jehova, sum ein sonur hevur við ein kæran pápa. Jehova tosaði við son sín á jørðini, gav honum nøktandi arbeiðsuppgávur og læt hann vita, hvat ið væntaðist av honum. — 1 Mósebók 1:28-30; 2:16, 17.
5. Hvussu skal tað skiljast, tá Bíblian sigur, at Ádam varð skaptur í „bílæti Guds“?
5 Ádam varð skaptur „í bílæti Guds“. (1 Mósebók 1:27) Tað merkti ikki, at Ádam líktist Gudi í útsjónd. Sum vit lærdu í kapittul 1 her í bókini, er Jehova ein ósjónligur andi. (Jóhannes 4:24) Jehova hevur sostatt ikki eitt likam av kjøti og blóði. At Ádam varð skaptur í Guds bílæti, merkti, at hann varð skaptur við eginleikum, ið líktust teimum, sum Gud hevur, til dømis kærleika, vísdómi, rættvísi og valdi. Ádam líktist eisini Faðir sínum á einum øðrum týðandi øki. Hann hevði ein frían vilja. Ádam var ikki sum ein maskina, ið bara kann tað, sum hon er gjørd ella skráløgd at gera. Hann kundi taka persónligar avgerðir og velja, um hann vildi bera seg rætt at ella ikki. Valdi hann at akta Gud, kundi hann liva allar ævir í Paradísinum á jørðini.
6. Hvat misti Ádam við at vera Gudi ólýðin, og hvønn týdning fekk tað fyri hansara eftirkomarar?
6 Tá Ádam varð Gudi ólýðin og fekk deyðadóm, kom hann tí at gjalda ein sera høgan prís. Syndin kostaði honum tað dýrabara fullkomna mannalívið við øllum sínum signingum. (1 Mósebók 3:17-19) Tíverri var tað ikki bara Ádam sjálvur, ið misti sítt fullkomna lív, tað gjørdu allir hansara eftirkomarar eisini. Guds orð sigur: „Syndin kom inn í heimin við einum menniskja, og deyðin við syndini, og deyðin [trongdi] soleiðis ígjøgnum til øll menniskju, tí øll syndaðu.“ (Rómbrævið 5:12) Øll menniskju fingu altso syndina í arv frá Ádami. Bíblian sigur, at Ádam ’seldi’ seg sjálvan og eftirkomarar sínar til trældóm undir synd og deyða. (Rómbrævið 7:14) Fyri Ádam og Evu var eingin vón. Tey valdu av sínum eintingum, við vilja, at vera Gudi ólýðin. Men hvussu við eftirkomarunum, sum til dømis okkum?
7, 8. Hvørjar tveir týdningar kann hugtakið loysigjald hava sambært Bíbliuni?
7 Jehova kom mannaættini til hjálpar við einum loysigjaldi. Hvat er eitt loysigjald? Hugtakið loysigjald kann sambært Bíbliuni hava tveir týdningar. Í fyrsta lagi kann tað vera prísurin, ið verður latin fyri at loysa okkurt út ella keypa okkurt aftur. Vit kunnu samanbera tað við upphæddina, sum verður goldin fyri at fáa ein krígsfanga leysan. Í øðrum lagi kann tað vera tann upphæddin, ið bøtir fyri ella rindar útreiðslurnar av onkrum. Hetta kann samanberast við eitt skaðaendurgjald. Hevur ein persónur til dømis skuldina av einari vanlukku, má hann gjalda eina upphædd, sum svarar til virðið á tí, ið fór fyri skeytið ella fekk skaða í vanlukkuni.
8 Hvussu kundi tann stóri missurin, sum Ádam voldi sínum eftirkomarum, bøtast aftur og vit verða loyst úr trældóminum undir synd og deyða? Latið okkum kanna loysigjaldið, sum Jehova fekk til vegar, og hvønn týdning tað kann fáa fyri teg.
HVUSSU FEKK JEHOVA LOYSIGJALDIÐ TIL VEGAR?
9. Hvat fyri loysigjald var neyðugt?
9 Eitt fullkomið mannalív var farið fyri skeytið, og tað kundi á ongum sinni keypast aftur við einum ófullkomnum mannalívi. (Sálmur 49:8, 9) Tørvur var á einum loysigjaldi, ið hevði sama virði, sum tað mista. Í Guds orði finna vit hesa grundregluna fyri fullkomnari rættvísi: „Lív fyri lív.“ (5 Mósebók 19:21) Hvat hevði sama virði sum tað fullkomna lívið, Ádam misti? Skuldi talan vera um eitt samsvarandi loysigjald, var tørvur á einum øðrum fullkomnum mannalívi. — 1 Timoteus 2:6.
10. Hvussu fekk Jehova loysigjaldið til vegar?
10 Hvussu fekk Jehova tað loysigjaldið til vegar? Hann sendi ein av sínum fullkomnu andasynum niður á jørðina. Men Jehova sendi ikki bara onkran tilvildarligan andaskapning. Hann sendi tann dýrabarasta, sín einborna son. (1 Jóhannes 4:9, 10) Hesin andasonurin fór villigur úr heimi sínum í himli. (Filippibrævið 2:7) Sum vit lærdu í undanfarna kapitli, flutti Jehova við einum undri lívið hjá frumborna soni sínum úr himli til móðurlívið hjá Mariu, ið var moyggj av jødaætt. Við Guds heilaga anda varð Jesus síðani føddur sum eitt fullkomið menniskja, ið ikki hevði revsingina fyri synd, nevniliga deyðan, í væntu. — Lukas 1:35.
11. Hvussu kundi eitt menniskja vera loysigjald fyri milliónir av menniskjum?
11 Hvussu kundi eitt menniskja vera loysigjald fyri nógv — ja, fyri milliónir av menniskjum? Ja, hvussu gjørdust menniskju av fyrstan tíð syndarar? Minst til, at Ádam, tá hann syndaði, misti sítt dýrabara fullkomna lív. Sostatt hevði hann einki fullkomið lív at geva børnum sínum í arv. Hann hevði bara synd og deyða at lata teimum. Jesus, sum í Bíbliuni nevnist hin „seinni Ádam“ hevði eitt fullkomið mannalív, men mótsett Ádami gjørdi hann ongantíð nakra synd. (1 Korintbræv 15:45) Jesus kundi tí fara í Ádams stað og keypa okkum leys ella frelsa okkum. Við at ofra — ella frásiga sær — tað fullkomna lívið, sum hann hevði livað í treytaleysum lýdni móti Gudi, rindaði Jesus prísin fyri Ádams synd. Soleiðis gav hann avkomi Ádams eina vón. — Rómbrævið 5:19; 1 Korintbræv 15:21, 22.
12. Hvat prógvaði Jesus við at halda út í stórum líðingum?
12 Bíblian lýsir út í æsir allar líðingarnar, sum Jesus mátti ígjøgnum, áðrenn hann doyði. Hann varð húðflongdur og við naglum festur á ein pínslusteyra, har hann síðani doyði ein drúgvan og pínufullan deyða. (Jóhannes 19:1, 16-18, 30; uppískoytið „Eiga sonn kristin at brúka krossin í síni tilbiðing?“) Hví skuldi Jesus endiliga líða so nógv? Tí Satan — sum greitt verður frá í einum kapitli seinni í bókini — hevði sett spurnartekn við, um nakað menniskja yvirhøvur vildi vera trúfast móti Gudi í ringum royndum. Við trúfastur at halda út, hóast illa píndur, svaraði Jesus tí spurninginum so væl, sum til ber. Hann prógvaði, at eitt fullkomið menniskja við einum fríum vilja kann vera heilt fyri Gudi, uttan mun til hvussu illa Djevulin fer við tí. Jehova má veruliga hava glett seg um trúskapin hjá elskaða soni sínum. — Orðtøkini 27:11.
13. Hvussu varð loysigjaldið goldið?
13 Hvussu varð loysigjaldið latið? Hin 14. dagin í jødiska mánaðinum nisan ár 33 e.o.t. loyvdi Gud, at fullkomni og syndaleysi sonur hansara varð avrættaður. Soleiðis ofraði Jesus sítt fullkomna mannalív „eina ferð fyri allar“. (Hebrearabrævið 10:10) Triðja dagin eftir deyða Jesusar reisti Jehova hann upp til andaligt lív. Í himli steig Jesus fram fyri Gud við virðinum á sínum fullkomna mannalívi sum loysigjald í býti fyri Ádams eftirkomarar. (Hebrearabrævið 9:24) Og Jehova góðkendi virðið á ofrinum hjá Jesusi sum eitt loysigjald, ið kundi loysa mannaættina úr trældómi undir synd og deyða. — Rómbrævið 3:23, 24.
HVØNN TÝDNING KANN ENDURLOYSINGIN FÁA FYRI TEG?
14, 15. Hvat mugu vit gera fyri at fáa syndir okkara fyrigivnar?
14 Hóast okkara syndigu støðu, kunnu vit orsakað av endurloysingini fáa stóra signing. Latið okkum kanna nakrar fyrimunir, sum henda størsta gávan frá Gudi kann geva okkum nú og í framtíðini.
15 Syndafyrigeving. Vit arvaðu ófullkomileikan, og tí mugu vit støðugt stríðast fyri at gera tað, sum er rætt. Vit synda øll somul antin í orði ella í verki. Men við endurloysingarofrinum hjá Jesusi kunnu vit fáa „fyrigeving syndanna“. (Kolossebrævið 1:13, 14) Men fyri at fáa fyrigeving mugu vit veruliga angra og broyta sinnalag. Vit mugu eisini eyðmjúk biðja Jehova fyrigeva okkum, av tí at vit trúgva á endurloysingarofrið, sum sonur hansara læt. — 1 Jóhannes 1:8, 9.
16. Hvat ger okkum før fyri at tilbiðja Jehova við reinari samvitsku, og hvussu stóran týdning hevur ein rein samvitska?
16 Rein samvitska fyri Gudi. Ein skuldartyngd samvitska kann lættliga gera okkum mótleys og geva okkum kensluna av, at vit einki nytta. Men við fyrigevingini, sum fæst við endurloysingini, hevur Jehova í kærleika sínum lagað tað soleiðis, at vit kunnu tilbiðja hann við reinari samvitsku, sjálvt um vit eru ófullkomin. (Hebrearabrævið 9:13, 14) Rein samvitska gevur okkum dirvi at tosa við Jehova, og tí kunnu vit frítt venda okkum til hansara í bøn. (Hebrearabrævið 4:14-16) At varðveita eina reina samvitsku gevur frið í sinnið, fremur sjálvsvirðingina og økir gleðina.
17. Hvørjar signingar standa okkum í boði, av tí at Jesus doyði fyri okkum?
17 Vónin um ævigt lív í einum paradísi á jørðini. „Lønin, ið syndin gevur, er deyði,“ lesa vit í Rómbrævinum 6:23, men sama versið leggur aftrat, at „náðigáva Guds er ævigt lív í Kristi Jesusi, Harra okkara“. Í kapittul 3 í hesi bókini umrøddu vit signingarnar, sum komandi paradísið ber við sær. (Opinberingin 21:3, 4) Allar hesar framtíðar signingar, eisini ævigt lív við fullkomnari heilsu, standa okkum í boði, tí Jesus doyði fyri okkum. Men fyri at fáa lut í signingunum, mugu vit vísa, at vit eru takksom fyri gávuna, sum varð givin okkum við endurloysingini.
HVUSSU KANST TÚ SÝNA TAKKSEMI?
18. Hví eiga vit at vera Jehova takksom fyri endurloysingina?
18 Hví eiga vit at vera Jehova takksom fyri endurloysingina? Ein gáva er altíð serliga nógv vird, tá hon hevur kostað gevaranum nógv í tíð, ómaki ella útreiðslum. Vit verða rørd, tá ein gáva ber prógv um, at gevarin veruliga elskar okkum. Endurloysingin er dýrabarasta gávan av øllum, tí Gud læt størsta ofrið á ævini fyri at útvega hana. „So elskaði Gud heimin, at Hann gav Son Sín, hin einborna,“ stendur í Jóhannes 3:16. Endurloysingin er størsta prógvið um, at Jehova elskar okkum. Hon er eisini prógv um, at Jesus elskar okkum, tí hann læt villiga lívið fyri okkara skuld. (Jóhannes 15:13) Endurloysingin sannførir okkum um, at Jehova og sonur hansara elska hvønn einstakan av okkum. — Galatiabrævið 2:20.
19, 20. Hvussu kanst tú vísa takksemi í sambandi við gávuna, sum Gud gav okkum við endurloysingini?
19 Men hvussu kanst tú vísa Jehova, at tú virðismetir gávuna, sum hann gav við endurloysingini? Fram um alt við at læra meira um stóra Gevaran, Jehova. (Jóhannes 17:3) At kanna Bíbliuna við hesi bókini kann hjálpa tær áleiðis. So við og við sum tú fært størri kunnleika um Jehova, fært tú eisini størri kærleika til hansara. Og av kærleika til Gud fært tú hug at gera hansara vilja. — 1 Jóhannes 5:3.
20 Vís, at tú trýrt á Jesu endurloysingaroffur. Sagt er um Jesus: „Tann, ið trýr á Sonin, hevur ævigt lív.“ (Jóhannes 3:36) Hvussu vísa vit, at vit trúgva á Jesus? Tað gerst ikki bara við orðum. Í Jákup 2:26 stendur, at „trúgvin [er] deyð uttan verk“. Ja, sanna trúgv vísa vit í ’verki’, tað vil siga við tí, sum vit gera. Vit kunnu vísa, at vit trúgva á Jesus við at fylgja honum eftir, so væl sum vit kunnu, ikki bara í talu, men eisini í gerðum. — Jóhannes 13:15.
21, 22. (a) Hví eiga vit at vera við á árligu høgtíðini til minni um deyða Jesusar? (b) Hvat fara kapittul 6 og 7 at greiða okkum frá?
21 Ver við á høgtíðini til minni um deyða Jesusar. Um kvøldið hin 14. nisan ár 33 stovnaði Jesus eina serliga høgtíð, sum Bíblian nevnir „kvøldmáltíð Harrans“. (1 Korintbræv 11:20; Matteus 26:26-28) Hon nevnist eisini høgtíðin til minni um deyða Jesu Krists. Hesa høgtíðina stovnaði Jesus fyri at hjálpa ápostlum sínum, og øllum sonnum kristnum eftir teir, at minnast til, at hann við at doyggja sum eitt fullkomið menniskja gav lív sítt sum loysigjald ella endurloysingaroffur. Viðvíkjandi høgtíðini og hátíðarhaldinum gav Jesus hesi boð: „Gerið hetta til minni um Meg.“ (Lukas 22:19) Á høgtíðini verða vit mint á tann stóra kærleikan, sum bæði Jehova og Jesus vístu okkum í sambandi við endurloysingina. Vit kunnu vísa, at vit eru takksom fyri hesa gávu við at vera hjástødd á árligu høgtíðini til minni um deyða Jesusar. *
22 At Jehova gav okkum endurloysingina, er av sonnum ein ósigilig gáva. (2 Korintbræv 9:14, 15) Henda dýrabara gávan kann enntá koma teimum til gagns, sum eru deyð. Hvussu tað skal skiljast, fáa vit at vita í kapittul 6 og 7.
^ par. 21 Fleiri upplýsingar, um hvønn týdning kvøldmáltíð Harrans hevur, standa í uppískoytinum „Kvøldmáltíð Harrans — ein høgtíð Gudi til heiðurs“.


text:
Svanur
Sangsvanur (frøðiheiti - Cygnus cygnus; da. Sangsvane), oftast nevndur bara svanur, er sera prýðiligur fuglur, hvítur við gulum nevi og svørtum fótum. Gongulagið er stólput og tungført, men hann livir eisini mest á floti, stundum úti á sjógv, men allarmest á vøtnum, har hann søkir sær urtir upp frá botni. Hann flýgur skjótt, men, stravið er at sleppa á flog, og ikki setur hann seg uttan har, sum vatn er undir. Hann eigur á Íslandi og øðrum kuldalondum. Í gomlum føroyskum kvæði er hann nevndur okn, og summir halda at Oknadalur í Vágum hevur navnið av tí, at svanir hava átt har, men tað er lítið trúligt, at teir kunna hava búð her suðuri. Í seinnu árunum hava menn fleiri ferðir havt sangsvanir á vøtnum og tjørnum, og roynt at fingið teir at yngla; teir verða spakir fyri fólki og halda seg í sama stað alt árið, men ikki hava teir vorpið.
Um várið síggja vit nú og tá svanir á veg til Íslands. Har gera teir sær reiður av sevi og mosa, digst við vøtnini, ella helst á hólmum í vatninum. Ár eftir ár koma teir til sama reiðrið og væla um tað, so til endan verður tað ein stór túgva. Teir eru so ráðaríkir og harðsintir, at sjaldan fær meir enn eitt par verið við hvørt vatnið, og heldur ikki er greitt hjá øðrum fuglum at vera teimum í nánd. Men makarnir halda væl saman og eru sera umhugsnir fyri ungunum, lata teir ikki úr eygsjón fyrr enn aftur móti vári.
Meðan bøgan vermir, situr steggin uttanum og syngur. Og svanasongur er tiltikin; helst á stillum stjørnuglógvandi góðveðurskvøldum sigst tað at vera hugtakandi at lurta eftir songi hansara. Um heystið síggja vit teir aftur á suðurferð, ofta eini hjún við ungum sínum, sum tá eru bleikmorlittir. Tá kunna teir stundum steðga nakrar dagar á vøtnum og firðum.
Tað hevur ikki verið vanligt at svanur eigur í Føroyum, men í 2008 kom eitt svanapar á vatninum á Eiði út við tveimum ungum, og í 2009 fingu tey 7 ungar síðst í mai mánaði.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
1928
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Estland skiftir gjaldoyra frá mark til kroon.
- 28. januar - Løgtingsval er í Føroyum.
- 12. apríl - Eitt bumbuálop, ætlað italska fasistleiðaranum Benito Mussolini, hevur við sær, at 17 óskyldig lata lív.
- 14. apríl - Tveir jarðskjálvtar í Bulgaria hava við sær, at 21 000 bygningar oyðileggjast og næstan 130 lata lív.
- 22. apríl - Ein jarðskjálvti í Grikkalandi hevur við sær, at 200 000 bygningar oyðileggjast.
- 9. mai - Føroya KFUK skótar settar á stovn.
- 10. mai - Fyrstu regluligu sjónvarpsendingarnar byrja í New York, USA.
- 15. mai - Disney Studios útgevur stuttfilmin Plane Crazy. Hetta er fyrstu ferð, Mickey og Minnie Mouse eru at síggja.
- 23. mai - Eitt bumbuálop á italsku sendistovuna í Buenos Aires, Argentina, hevur við sær, at 22 lata lív og 43 verða meiðslað.
- 17. - 18. juni - Amelia Earhart verður fyrsta kvinnan, ið flýgur tvørtur um Atlantshavið, hesu ferð sum ferðafólk. Wilmer Stultz flýgur flogfarið.
- 3. juli - Enski uppfinnarin John Logie Brand vísir fram heimsins fyrsta litsjónvarp.
- 3. september - Alexander Fleming enduruppfinnur pensilin av óvart, á St. Mary's sjúkrahúsinu í London, Englandi.
- 16. september - Ódnarstormur í Florida, USA, hevur við sær, at 2 500 lata lív.
- 12. oktober - Respiratorur verður nýttur fyri fyrstu ferð á barnasjúkrahúsinum í Boston, USA.
- 2. november - Filmframleiðarin Metro-Goldwyn-Mayer fær eyðkendu leyvuna Telly sum búmerki.
- 6. november - Herbert Hoover vinnur tað amerikanska forsetavalið.
- 18. november - Disney Studios útgevur stuttfilmin Steamboat Willie, triðji filmurin sum Mickey Mouse hevur høvuðsleiklut í, men fyrsti talufilmurin hann var í og Disney gav út.
Ókendar dagsetningar[rætta | rætta wikitekst]
- Joseph Stalin byrjar 5 ára verkætlanina (frá 1928 til 1932 fellur miðallønin við 50% í Sovjetiska Samveldinum)
Ítróttir[rætta | rætta wikitekst]
- 11. - 19. februar - Vetrar OL hildið í St. Morits í Sveis. Norska skoytudrotningin Sonja Henie vinnur sítt fyrsta OL-gull av fleiri.
- 28. juli - 12. august - Summar OL verður hildið í Amsterdam, Hollandi. Coca-Cola stuðlar leikunum.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
The Tower hjá W.B. Yeats.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 26. februar - Fats Domino, amerikanskur tónleikari.
- 23. apríl - Shirley Temple, amerikanskur sjónleikari og diplomatur (d. 2014)
- 14. juni - Che Guevara, cubanskur kollveltingarleiðari (d. 1967)
- 26. juli - Stanley Kubrick, amerikanskur filmsleikstjóri (d. 1999)
- 6. august - Andy Warhol, amerikanskur listamaður (d. 1987)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 18. juni - Roald Amundsen, norskur ransóknarmaður (f. 1872)


text:
26. november
26. november er dagur 330 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 331 um skotár er). 35 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 - Ein augustur (spermur) varð tikin upp á land við Hvalastøðina við Áir, eftir at fýra avgustar høvdu svomið har nærhendis í nakrar dagar. Tveir av hvalunum doyðu, og tann eini av teimum varð so tikin upp við Hvalastøðina. Tá Bjarni Mikkelsen, lívfrøðingur, skuldi seta hol á augustin, so brast hann. Kringvarpið tók uppá film og legði tað á heimasíðuna og vísti tað í Degi og Viku sama kvøld. Filmsbrotið ferðast kring heimin og sera nógv fólk hugdu at filmsbrotinum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1987 - Ove Joensen bleiv kendur, tá hann í 1986 róði úr Føroyum til Danmarkar í árabáti. Føddur í 1948.
- 2005 - Ingálvur av Reyni, føroyskur listamálari


text:
Í søguligu kørmunum á havnarmótinum í Christianshavn hevur ein bólkur av eldsálum arbeitt miðvíst fyri at fáa norðuratlantiska tónleikin tættari at dønunum. Mentanarhúsið á Norðuratlantsbryggjuni sýnir fram bæði kend og viðurkend listafólk – eins og nýggj og enn ókend listafólk – alt árið.
'Mentanarhúsið á Norðuratlantsbryggjuni er stuðlað av Føroyum, Grønlandi og Íslandi', greiðir Mikael Lavdal Kærsgaard, ið hevur ábyrgd fyri tónleikinum, frá. 'Vit fáast við at promovera list og tónleik frá teimum trimum londunum, og at gera danir varugar við ta ørgrynnu av mentan og list, ið kemur frá hesum londunum. Vit vilja fegin stytta um frástøðuna millum Danmark og norðuratlantisku londini. Og tað gera vit við at skipa fyri tiltøkum, har tey framførandi eru úr bæði Danmark og hinum norðuratlantisku londunum. Her fyri høvdu vit eitt tiltak við Teiti, sum heilt nógv fólk komu til. Hetta var ein partur av Golden Days-festivalinum. Eivør kom eisini framvið og sang við í einum lagi. Og víðagitni suppumaðurin, Birgir, kom og gjørdi suppu. Og fyri stuttum høvdu vit eisini vitjan av grønlendsku leikarinnuni og songkvinnuni, Nive Nielsen', heldur Mikael Lavdal Kærsgaard fram.
'16. oktobur hava vit G! Festival Night, har Fallulah umboðar Danmark og Marius Ziska umboðar Føroyar – Jan Sneum verður frásøgumaður og stendur fyri práti við tey framførandi, eitt sonevnt ”artist talk”. Á tann háttin fáa vit bundið londini saman', greiðir Mikael Lavdal Kærsgaard frá.
'Vit hava sjálvandi eisini fastar installatiónir, men ferðandi installatiónirnar, samstarvið og verkætlanirnar, sum ferðast millum londini, geva betri møguleika fyri at fáa tónleikin og listina út til ein størri málbólk', sigur Mikael Lavdal Kærsgaard, sum at enda leggur afturat, at tað hevur stórt virði at sýna norrøna tónleikin fram í ætlanum, har dentur verður lagdur á ta søguligu mentanina, ið er upprunin til listina. Á tann hátt kunnu áhoyrara koma uppaftur tættari at listini.
Les meira um Norðuratlantsbryggjuna og tónleikatiltøkini her.
Ein angi av Norðuratlantshavinum
Mentanarhúsið á Norðuratlantsbryggjuni liggur á Grønlendska Handilsplássinum, sum í 200 ár var miðstaður fyri samhandlinum við Føroyar, Finnmarkina, Ísland og serliga Grønland, og sum enn stendur sum ein varði yvir virknu fortíðina.
Í meira enn 200 ár vóru turrur fiskur, saltað sild, lýsi og skinn lossað, lastað og goymd á økinum, áðrenn vørurnar vórðu seldar víðari á europeiska marknaðinum.
Nógvir grønlendarar, íslendingar, føringar og danir hava í sínari tíð lagt at á Grønlendska Handilsplássinum, sum var fyrsta høvið á trína á fasta jørð aftaná longu ferðina. Tað var eisini ofta hiðani leiðin gekk, tá farið var úr Danmark í ein útnyrðing.
Í 1997 fingu Føroyar, Ísland og Grønland húsið frá Keypmannahavnar kommunu, og spakuliga birtust tankar um ta miðling av norrønum tónleiki og mentan, sum nú fer fram í húsinum. Húsið hevur eisini verið nýtt til at smelta lýsi. Lýsið varð smeltað í stórum kørum, og nýtt til gøtuljósini í Keypmannahavn. Angin av lýsi er enn týðiligur í tjúkku múrunum. Tað gevur húsinum ein rættleika, sum á besta hátt styðjar teimum mentanarligu upplivingunum, ið eru á skránni í húsinum.


text:
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Ein dag gekk eg uttan vón, fortaptur eg var,
uppgivin og myrk mín sál av skuld tyngd hon var;
men dagurin so upprann, tá Kristus meg fann
eg sannleikan síggja fekk: Fyri meg blóð Hans rann!
Niðurlag: Hans kærleiki náddi meg
í Hans blóði meg reinsaði,
frið fann eg við Hans bróst,
Hann gjørdi mær lívið ljóst.
Í Honum útfrían er,
ja, halleluja, fyrigeving her;
tryggur eri eg, Hann frelsti meg.
2. Í Kristus er sál mín frí, Hann gleði mær gav,
og synd mína søkti Hann í gloymskunnar hav.
Vinur, kom tak ímóti nú, alt ger Hann nýtt;
alt, Hann hevur givið mær, eisini er títt!
3. Í dag stendur sál mín frí uttan ótta og frykt;
mítt lív, sum fyrr oyðið var, nú á Kristus er bygt.
Og um enn alt rapar her og um meg fer í sor,
á, hvat er mín sál tó trygg her við Hans Orð!


text:
Øll kunnu lýsa í Vencli. Lýsingar verða sendar til vencil@vencil.fo.
Lýsingin skal vera svørt og hvít, og støddin er antin heilsíða, hálvsíða ella fjórðingssíða.
Lýsingarmát:
1/4 síða: 72×107 mm
1/2 síða: 150×107 mm
1/1 síða: 170×240 mm + 3 mm bleed allan vegin rundt um, sum ferð út um kant.
Lýsingarprísir:
1/4 síða: kr. 750
1/2 síða: kr. 1.500
1/1 síða: kr. 3.000
Netlýsingar
Lýsarar í Vencli kunnu eisini fáa eina netlýsing á heimasíðuna, um teir ynskja tað, sum er íroknað prísin fyri prentaðu lýsingina. Støddin á einari netlýsing er 105×57 px. Netlýsingin verður standandi á heimasíðuni, til ein nýggj útgáva av ritinum kemur.
Til ber eisini at gera avtalu um bert at lýsa á heimasíðuni, um ynski er um tað. Set teg í samband við okkum á vencil@vencil.fo fyri at hoyra nærri um hendan møguleika.


text:
20. PARTUR
Hvussu virkar Stýrandi ráðið í dag?
Í fyrstu øld tænti ein lítil bólkur, ’ápostlarnir og hinir elstu’ í Jerusalem, sum eitt stýrandi ráð, ið skuldi taka týðandi avgerðir fyri alla ta salvaðu kristnu samkomuna. (Ápostlasøgan 15:2) Tá ið teir komu ásamt um eina avgerð, var hon altíð grundað á Skriftirnar og tað, sum Guds andi vísti teimum á. (Ápostlasøgan 15:25) Sama fyrimynd verður fylgd í dag.
Gud fremur sín vilja við tí. Salvaðu brøðurnir, sum tæna í Stýrandi ráðnum, eru sera áhugaðir í Guds orði og hava drúgvar royndir, tá ið tað snýr seg um at handfara praktisk og andalig mál. Teir møtast hvørja viku fyri at tosa um tørvin í heimsumfatandi brøðralagnum. Eins og í fyrstu øld syrgja teir fyri bíbilskari leiðbeining, sum teir senda út í brøvum ella við ferðandi umsjónarmonnum og øðrum. Hetta hjálpir Guds fólki at standa sameint í orði og verki. (Ápostlasøgan 16:4, 5) Stýrandi ráðið stendur fyri framleiðsluni av andaligu føðini, fremur boðanararbeiðið og hevur umsjón við, at brøður verða tilnevndir at fáa ábyrgdaruppgávur.
Tað letur seg leiða av Guds anda. Stýrandi ráðið leitar sær ráð hjá alheimsins Fullveldisharra, Jehova, og hjá Jesusi, sum er høvur samkomunnar. (1 Korintbræv 11:3; Efesusbrævið 5:23) Limirnir í hesum ráðnum meta ikki seg sjálvar sum leiðarar hjá Guds fólki. Teir og øll onnur salvað kristin „fylgja lambinum [Jesusi], hvar tað so fer“. (Opinberingin 14:4) Brøðurnir í Stýrandi ráðnum eru sera takksamir fyri, at vit biðja fyri teimum.
Hvør var í stýrandi ráðnum í fyrstu øld?
Hvussu leitar Stýrandi ráðið í dag sær ráð hjá Gudi?
LÆR MEIRA
Hvør stovnaði samkomuna hjá Jehova vitnum?
Hví kann tað ikki sigast, at Charles Taze Russell stovnaði ein nýggjan átrúnað?


text:
Jan Müller
26.01.2014 - 05:22
Tað verður sera torført fyri ikki at siga ómøguligt hjá Grønlandi at seta inntøkur frá ráevnisvinnuni ístaðin fyri blokkin úr Danmark. Hetta vilja 13 norðurlendskir granskarar vera við í eini umfevnandi frágreiðing.
Seinastu árini hevur Grønland verið rættiliga í brennideplinum, bæði tá tað ræður um náms- og oljuvinnu, veðurlagsbroytingar eins og sambandið við Danmark. Um somu tíð sum metingar hava verið gjørdar um nýggjar stórar inntøkur til grønlendska samfelagið frá ráevnum, hava røddir verið frammi millum politikararnar, her ikki minst nýggja landsstýrisformanninum, um grønlendskt sjálvstýri.
Nú hava so 13 norðurlendskir serfrøðingar gjørt eina frágreiðing, har teir koma til ta niðurstøðu, at skulu inntøkur frá einum náms- og oljuævintýri avloysa danska blokkstuðulin, so tosa vit um eina støðu, sum liggur langt úti í framtíðini, kanska eini 20 til 50 ár. Teir siga, at man hevur tikið munnin alt ov fullan, tá tað hevur verið sagt, at Grønland kann vera danska blokkin fyriuttan. Grønlendska samfelagið fer tvørturímóti at vera bundið at donskum stuðuli í 25 ár aftrat ella møguliga longri.
Tað eru lærdu háskúlarnir í Nuuk og Keypmannahavn, sum havt tikið stig til og fíggjað frágreiðina og hava valt út 13 serfrøðingar.
Tað er ikki minst nýggi grønlendski landsstýrisformaðurin, Aleqa Hammond, sum hevur víst á, at Grønland kann gerast sjálvstýrandi uttan stuðul úr Danmark. Ístaðin skal landið klára seg við inntøkum frá m.a. náms- og oljuvinnu.
Frágreiðingin sigur m.a., at skal Grønland vera blokkin uppá 3,6 mia. kr. fyriuttan, so krevur tað 24 sokallað stórskalanám, sum hvørt kostar 5 mia. kr. at byggja. Tað vil aftur siga, at eitt nám skal lata upp annaðhvørt ár.
Í dag eru bara tvey slík nám á tekniborðinum. Eitt jarnnám í Isua nær Nuuk og eitt nám við sjáldsomum ráevnum og urani í Suðurgrønlandi.
Men metalprísirnir eru lágir í hesum árum, og enn eru ikki íleggjarar, sum vilja fara í gongd. Tí sigur frágreiðingin, at tað er órealistiskt, at Grønland kann liva av sínum námum.
»Jú longri vit tilrættaleggja út í framtíðina, tess torførari er tað at meta um tingini. Men einki er, sum bendir á, at ráevnini kunnu fíggja og gera, at Grønland búskaparliga kann verða óheft av Danmark komandi árini, sigur formaðurin í arbeiðsbólkinum, Minik Rosing, professari í jarðfrøði við Keypmannahavnar Universitet.
Stóri jokarin er oljan, men eisini her er útlitið alt annað enn gott.
Enn hevur einki oljufelag søkt um loyvi at bora eftir olju í 2014, og í besta lagi kann oljuframleiðsla byrja um eini 20 til 50 ár stendur í frágreiðingini, sum danskir fjølmiðlar hava fingið innlit í.
Aleqa Hammond (Siumut), landsstýrisformaður vil sambært Politiken ikki gera viðmerkingar til frágreiðingina, men sigur tó, at hennara størsta politiska mál er eitt sjálvstøðugt Grønland í hennara livitíð.
Serfrøðingarnir siga, at verður ferð sett á ráevnisvinnuna við tí í huga at fáa sjálvstýri, so fer tað at krevja eina so mikið stóra innrás av námsfólki og serfrøðingum, at Grønland í veruleikanum fer at verða stýrt av útlendskum vinnulívi.
Vandi er fyri at íbúgvararnir í Grønlandi fara at varðveita sítt verandi livistøði við lágt løntum størvum, um somu tíð sum ein nýggjur yvirklassi av væl løntum útlendingum fer at festa røtur.
Sara Olsvig frá andstøðuflokkinum IA, og sum er limur av bæði fólkatinginum og grønlendska landstinginum, sigur við Politiken, at hon heldur tað vera gott við eini slíkari frágreiðing, sum kann vera grundarlag undir einum breiðum orðaskifti um náttúruríkidømið.
IA ynskir eisini sjálvstýri, men vil ikki seta tíð á. Sara Olsvig sigur, at í Grønlandi hevur man seinasstu 30-40 árini ikki tosað um annað enn, hvussu ráevnini skulu bjarga Grønlandi, men man hevur ikki viljað tosa um blokkin.
Ein av teimum 13 serfrøðingunum, íslendski professarin Gudmundur Alfredsson, heldur, at frágreiðingin leggur ov stóran dent á fyrimunirnar við grønlendskum limaskapi í Ríkisfelagsskapinum, eitt nú við at brúka danskt know how og útbúgving.
»Eftir míni hugsan átti Danmark at verið mett sum ein vanligur kappingarneyti eins og nógvir aðrir.
Møguleiki er fyri, at Grønland kundi fingið betri fígging úr USA ella Kanada enn úr Danmark,” sigur hann.


text:
Koranin
Koranin (arábiskt القرآن al-qur'ān, ið merkir "upplesturin"), er heilaga skriftin hjá muhammedsmonnum. Muhammedsmenn ella muslimar trúgva, at Koranin er opinbering, ið Muhammed profetur fekk frá Guði (Allah) umvegis eingilin Gabriel í árunum 609 til deyða sín í 632. Koranin er upprunaliga skrivað á fornarábiskum máli, ólíkt nútíðararábiskum máli, við stórari ávirkan úr fornum arábiskum bygdarmálum í norður Saudiarábia. Munurin á málunum kann berast saman við gamalt spanskt mál og nútíðarspanskt mál, ella láglatín og nútíðar latínsk mál (franskt, portugiskiskt mál, o.s.fr.). Hóast arábiska málið í Koranini er torført at týða, m.a. tí at orð hava ymiskar týdningar alt eftir samanhangi, var Koranin í 2010 týdd til 112 mál, flestu teirra afrikonsk, ásiatisk og evropeisk mál. Tó biðja allir muslimar á arábiskum og upprunaliga Koranin er best umtókt millum muslimar, millum annað tí muslimar trúgva, at upprunaliga Koranin er orðarøtt og eins og Guð mælti hana til Muhammed.
Koranin hevur fleiri søgur í felag við Bíbliuna og Toruna við smáum munum. Harumframt eru til dømis Ísakur, Jesus og Elia profetar í Koranini. Tó trúgva muslimar, at Muhammed profetur er allarsíðsti profetur í røðini av mongum. Koranin kallar kristin og jødar bókarinnar fólk, men muslimar halda, at Bíblian og Toran eru villeiddar og spiltar.


text:
Popptónleikur
Popptónleikur vendir sær til lurtarar flestar, og tí er hann einfaldur og lættur. Popptónleik nevna vit tónleikin, sum vit javnan hoyra í sjónvarpi, útvarpi og stundum í handlum. Hann er undirhaldandi, og løgini eru løtt at læra, og vanliga heftir ikki fyri hjá okkum at murra við. Poppur er ikki kræsin, og tí er hann í nógvum ymsum stíli, til dømis blues, jazzi og country. Ofta er hann upprunaliga sprottin úr tónleiki í ymsum londum, ella vit hoyra eyðkenni frá ávísum fólkaslagi. Til dømis hava jazzur, hip hop, gospel og blues røtur í tónleiki hjá svørtum amerikamonnum.
Hvørt tíðarskeiðið kenst tíðardámurin í tíggjuárunum fyri 1950 lættliga aftur. Besti poppur er lívseigur. Øll kenna vit t.d. "Eitt sunnukvøld í plantasjuni", sum varð skrivaður í 1950-árunum. Tað kemur fyri, at poppur hækkar í metum ættarlið seinni. Til dømis var valsur poppur í 19. øld. Poppur kemur út til stóru lurtarafjøldina á fløgu, plátu og ljóðbandi. Leidningar flyta mikrofon- og ljóðførisbáknini í upptøkurúminum til tól, sum taka upp hvørt ljóðførið sær. Seinni blandar ljóðstjórnarin allar ljóðrásirnar, 24 ella fleiri, í stereoupptøku við tvinnanda rásum. Nógv meira spennandi er at hoyra og síggja tónleik á palli enn heima í stovuni. Í stórari framførslu er aftan fyri pallin nógv fólk, sum hvør hevur ávísa uppgávu, at alt skal ganga væl í hond. Tøknifólkið ger spennandi ljós og ljóð. Klædnafólk, umboðsfólk, pallfólk og andlitssmyrjarar eru øll við á liðnum.


text:
Oussama Mellouli
Oussama Mellouli (føddur 16. februar 1984) er tunesiskur svimjari, hann svimur frísvimjing og blandað. Hann hevur kelinavnið Ous. Mellouli venur í USA við USC Trojans á lærda háskúlanum í Suður Kalifornia (University of Southern California).
Innihaldsyvirlit
Lívsleiðin í altjóða svimjing[rætta | rætta wikitekst]
Mellouli hevur sett afrikanskt met. Í 2009 gjørdist hann heimsmeistari í 1500 metrum frí á Heimsmeistarastevnuni 2009 í Italia við tíðini 14:37.28.[1] Føroyski Pál Joensen svam eisini í somu kapping, hann gjørdist nummar 17.[2] Mellouli vann tvey silvur heiðursmerki í somu heimsmeistarakapping í 800 metrar frí og 400 metrar frí. Hann vann gull í 1500 frí á summar Olympiaduni í 2008. Mellouli vann heiðursmerki í 2007, men seinni misti hann tey, tí altjóða svimjisambandi fann útav, at roynd varð tikin av Mellouli í 2006, og at henda royndin var positiv, tvs. at Mellouli hevði nýtt eitt ólóligt doping evni. Svimjisambandi í Tunesia valdi tó bert at geva honum ávaring, men FINA vildi hava harðari revsing, so málið fór til CAS dómsstólin (Court of Arbitration for Sport), og soleiðis endaði tað við, at heiðursmerkini, sum Mellouli vann í 2007 vóru tikin frá honum. Sí annars yvirlitið niðanfyri yvir nøkur av týdningarmiklastu úrslitunum hjá Oussama Mellouli.
Heiðursmerki og onnur úrslit á altjóða svimjistevnum[rætta | rætta wikitekst]
- 2010 Heimsmeistara svimjikapping í Dubai á stuttgeil - vann gull í 1500m frí[3], silvur í 400m blandað og bronsu heiðursmerki í 200m og 400m frí[4] og 200m frí.
- 2009 Heimsmeistara svimjistevna - 1 gull (1500 m frí) og 2 silvur heiðursmerki (400m frí, 800m frí)
- 2009 Miðalhavs Meistarastevna í Svimjing (Mediterranian Games) - Mellouli vann 5 gull heiðursmerki, tað var í 200 m og 400 m blandað og í 200 m, 400 m og 1500 m frí.
- 2008 Summar OL - gull (1500 m frí)
- 2007 Heimsmeistara svimjistevna — úrslitini hjá Mellouli eru nullstillaði vegna positiva doping roynd.
- 2005 Heimsmeistara svimjistevna - bronsu heiðursmerki (400m blandað og 400m frí)
- 2004 Summar OL - fimtapláss (400 m blandað)
- 2004 FINA Heimsmeistara svimjistevna á stuttbana - bronsu (200 m blandað)
- 2004 FINA Heimsmeistara svimjistevna á stuttbana - gull (400 m blandað)
- 2003 Heimsmeistara svimjistevna - bronsu heiðursmerki (400 m blandað)
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Omegatiming.com
- ↑ Omegatiming.com
- ↑ Omegatiming.com
- ↑ Omegatiming.com, 10th FINA WORLD SWIMMING CHAMPIONSHIPS (25M) 2010, Men's 400m Freestyle.


text:
Brisbane
Brisbane er býur í Avstralia og hevur 2 004 262 íbúgvar (2009). Brisbane er størsti býur og høvuðsstaður í Queenslandi. Hann er havnabýur við munnan á Brisbaneá. Brisbane er góður havnarbýur og stórur ídnaðarbýur. Í so máta líkist Brisbane høvuðsstaðnum í hinum londunum, sum allir eru tætt við áir og við sjógvin. Sum hinir høvuðsstaðirnir er Brisbane miðdepilin fyri handlinum í landinum, hann er høvuðsstaður í. Handilsøkið er tætt við havnina. Tað eru serliga ídnaðarvørurnar kjøt, sukur, ull og frukt, sum verða edlaðar og avskipaðar her, og eisini metal og viður. Brisbane hevur javnliga lýtt veðurlag, miðalhitin á vetri er 17 °C og á sumri 25 °C [1]; eingin dagur í Brisbane er kaldari enn ein góður summardagur í Føroyum.