text:
Tá eg sum smádrongur seinast í 1950-árunum kom fyrstu ferð í Álaker, átti Havnar róðrarfelag tríggjar bátar. Havnarbáturin og Ørvur stóðu í Hornaneystinum og Sílið undir hálvtaki skamt frá neystinum. Hyggur tú í hagtølini á Stavnur.fo og fer at leita eftir søguni um 6-mannaførini, gerst søgan ógvuliga áhugaverd. Og vit skulu fyrst aftur í 1970-árini
Fyri 1974 róðu vanliga eisini gomul 6-mannafør á stevnum, og nøvn sum Falkur úr Hósvík, Greivin av Signabø, Smiril og Fiskurin úr Vági og Mýlingur úr Hvalvík ganga aftur ár um ár. Men róðrarárið 1974 verður brotið upp úr nýggjum, tí nú rógva fyri fyrstu ferð tvey nýggj 6-mannafør. Hósvíkingur og Kollfirðingur, bátar, sum Nicals í Koltri smíðaði. Fekk hug at kannað søguna eitt sindur nærri. Havi eisini hitt Øssur Olsen úr Hósvík.
Hugurinr at rógva kapp um landið í 1970 – árunum var stórur, og hesi árini róðu millum seks og tíggju 10-mannafør og eins nógv 8-mannafør. Kann til stuttleika nevna, at á ólavsøku í 1975 róðu átta 10-mannafør: Havnarbáturin, Skálabáturin, Eysturoyingur, Suðuroyingur, Vágbingur, Tívil, Vestmenningur og Klaksvíkingur. 8-mannaførini vóru níggju bátar: Ørvur, Oyndri, Kvívíkingur, Toftabáturin, Gøtu Tróndur, Miðvíngur, Leirvíkingur, Víkarbáturin og Miðvingur.
Tað kann tykjast løgið, at bygdir sum Hósvík, Kollafjørður og Hvalvík ikki valdu heldur at útvega sær 8-mannafar enn nýggj 6-mannafør. Kappingin millum 8-mannaførini var hesi árini ógvuliga hørð, og Øssur Olsen úr Hósvík hevur svarið, hví nýggju 6-mannaførini í 1974 sóu dagsins ljós. Eitt 5-mannafør er 21 føtur langt, 8-mannafar 24 føtur, og nú fór Niclas í Koltri at smíðað 6-mannafør, sum vóru ein fót longri enn 5-mannaførini.
Øssur Olsen sigur, at fólk í Hósvík, Kollafirði og Hvalvík hava heilt vist hildið bygdarnar verið ov smáar til tess at fáa mannað 8-mannafar og enn verri tíggjamannafar. Bygdirnar mannaðu næstan á hvørjum ári gomul 6-mannafør, og tí lá til høgra beinið, at fáa smíðað nýggj 6-mannafør.
Fyrstu trý árini 1974,1975 og 1976 róðu bara Hósvíkingur og Kollfirðingur við monnnum, men í 1977 fingu tey í Hvalvík og Streymnesi Hvessing. Árið eftir í 1978 kom vakurt sjáldsamt róðrarnavn í flotan. 6-mannafarið Norðístovu-Dánjal og árið eftir í 1979 Páll Fangi og Gongurólvur.
Fara vit síðani til 1980 og 1981 síggja vit eisni 6-mannaførini Sólmund og Smyril, og í 1987 Riddaran úr Miðvági. Fyrst í 1990-árini koma so Jarnbardur, Strálan og Lómur og Leirvíksingur, og í 1991 rógva níggju 6-mannafør við monnum um FM- heitið. Sølmundur, Leirvíkingur, Strálan, Gongurólvur, Norðístovu-Dánjal, Kollfirðingur, Hvessingur, Lómur og Jarnbardur.
Fyrstu nógvu árini vóru 6-mannaførini bara mannað við monnum. Men hvussu við 6-mannaførum mannað við kvinnum?
Gekk nakað seint at fáa 6-mannaførini mannað við kvinnum, og ikki fyrr enn í 1983 rógva Gongurólvur og Smyril á norðoyastevnu. Um 1990 kemur knappliga gongd í, og í 1991 rógva átta 6-mannafør við kvinnum. Gongurólvur, Jarnbardur, Leirvíkingur, Sólmundur, Strálan, Norðístovu Dánjal, Riddarin og Lómur.
Vit skriva nú 2021 tretivu á seinni, og tað er á góðari leið at fáa mannað 6-mannaførini við monnum, men striltið at halda tørn at manna kvinnubátarnar. Havi leystliga talt saman 6-mannaførini, sum standa í neystum um landið. Talan er um fleiri enn tjúgu bátar. Omanfyri eru ikki tildømis nevndir Skúgvur úr Sandavági, Heringur og Víkingur úr Havn, Foruna úr Vestmanna, Rádni úr Fuglafirði, Tvørabáturin, Tindur úr Eysturkommunu og Romvlvs úr Nólsoy.
Tú kanst spæla tær við tankarnar. . Um 6-mannaførini ikki sóu dagsins ljós í 1970-árunum, róðu so í 2021 fleiri 8-mannafør, 10-mannafør og fleiri 5-mannafør við kvinnum? (Vagnur)


c: text/html

text:
Leygarkvøldið 18.september verður forkunnugt tiltak í SALT. Tað er sokallað Stand-up skemt á føroyskum! Í seinastuni hevur ein bólkur arbeitt við at ment føroyskt stand-up, sum tey kalla ‘uppreistur’.Tiltakið hevur verið í Perluni í Havn við sera góðari undirtøku. Nú fara tey at royna seg kring landið, skrivar sudurras.fo.
Tey sum luttaka eru Elisa Vang, Ásbjørn Berthelsen og Astrið Gullborgardóttir, og vertur er Bárður Persson.Elisa Vang er einasta lokala íkastið. Men hóast hon er Tvøradama, so hevur hon ongantíð undirhildið í Suðuroy, hetta hevur hon glett seg til. Henni dámar væl at skemta og spreiða gleði. Í seinstuni hava vit mest hoyrt um hana í sambandi við Gin-joga. Á pallinum til hetta tiltakið fer hon tó hvørki at servera gin ella joga, men gott stuttligt stand-up-skemt.
Ásbjørn Berthelsen er best kendur sum barnaundirhaldari, har hann við sínum tricksum og stuttligu dukkum undirheldur børnum. Men hann hevur eisini drúgvar royndir á palli fyri vaksnari áhoyrarafjøld. Til hetta tiltakið hevur hann latið tricksini og dukkurnar liggja eftir og búktalingin er skift um við orðafloym beint frá livrini.
Astrið Gullborgardóttir er nýggja navnið á føroyska undirhaldspallinum. Astrið hevur fingist nógv við sjónleik, so pallurin er ikki fremmandur. Afturat hennara lætta lyndi og stuttliga tóna hevur hon ein mimikk og retorikk sum slær beinini undan fólki. Og henni dámar væl nýggja heitið stand-up-skemtari.
Bárður Persson er kent navn á føroyska sjónleikarapallinum. Vit kenna hann sum lítla mannin við stóru røddini. Bárður verður vertur og leiðir okkum gjøgnum kvøldið, skrivar Suðurrás.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ingi Samuelsen: Góður atburður hjá foreldrum
Thurid Kjærbo – Foreldur mugu hava áhuga fyri tí børnini gera
“Set teg í hvat tey gera. Hjálp við tí praktiska. Og ikki minst – ver har tá tey hava tørv á tær”.
Sum foreldur er tað av týdningi at vísa áhuga fyri virkseminum, sum børnini brúka teirra frítíð uppá. Um barnið – og foreldrini – vilja nakað við ítróttinum, mugu foreldrini engagera seg eisini.
Thurid Kjærbo veit hvat hon tosar um. Hon er mamma Pál Joensen, framgangsríkasta svimjara í Føroyum nakrantíð og gott 5 ár yngri beiggja hansara Eyðbjørn, ið av fleiri verður mettur at hava møguleika at náa minst somu úrslitum sum stóribeiggin, um hann heldur fram við ítróttinum sum higartil.
“Pál hevur altíð vitað hvat hann vildi við svimjingini – hann er málrættaður sum ítróttarfólk – tí hevur tað ikki verið trupult hjá okkum at eggja honum til. Eyðbjørn hevur verið eitt sindur meira í iva um tað var svimjingina hann vildi, tí hann hevði onnur áhugamál eisini. Men so gjørdu vit honum greitt, at hann var noyddur at taka eitt val – og han valdi svimjingina eisini”.
Thurid Kjærbo greiðir frá, at í svimjing verða áhugað foreldur drigin við í ítróttin, tí tørvur er á teimum sum hjálparfólk, serliga í sambandi við kappingar.
“Eg havi ferðast nógv saman við synum okkara. Men tað hava teir als einki havt ímóti. Tá tey ungu eru úti til svimjikappingar, er nógv at halda skil á, ikki minst svimjiklæðir, handklæðir og tílíkt. Tá er gott at hava mammuna ella ein kendan vaksnan at taka sær av teimum praktisku tingunum”.
Thurid er fysioterapeutur, og ferðast saman við Pál, tá hann er uttanlands. So hon er knýtt at svimjingini bæði privat og professionelt. Men Thurid fjalir ikki útyvir, at svimjingin fer við tí mesta av frítíðini. Rættiliga tíðliga setti hon sær tó fyri, ikki at blanda seg upp í venjingina.
“Eg eri vitandi um, at venjarar kunnu hava trupulleikar við foreldrum, sum halda seg vita, hvat er best fyri teirra børn. Vit hava dugnaligar venjarar í okkara felag, og tí blandi eg meg ikki í venjingina”.
Spurningurin um trýst er ofta frammi, tá børn og ung ganga so høgt upp í sín ítrótt, at stundir ikki er til annað enn at ganga í skúla og venja.
“Eg havi ikki lagt trýst á okkara dreingir – ikki tilvitað í hvussu so er. Tað er av týdningi, at tað eru børnini sjálv, sum skulu vilja tað. Møguliga kann tað fatast sum trýst, tá eg onkuntíð hava tosað við stórum orðum fyri at fáa teir at fara til venjing um tað hevur verið ein dagur, har teir ikki tíma. Men foreldrini mugu halda teimum til, og stuðla teimum á ein slíkan hátt, at tað kemur teirra egnu ynskjum og ætlanum til góðar”.
Spurd um, hvussu foreldur best kunnu stuðla børnum sínum at gerast úrmælingar innan sín ítrótt, sigur Thurid:
“Uppgávan hjá foreldrunum er at skapa rammurnar. Syrgja fyri tí praktiska, vegleiða tey, hjálpa teimum við rætta kostinum, minna tey á venjingarnar og stuðla teimum tá tey hava mótgongd. Stutt sagt: Vera har tá tørvur er á teimum”.


text:
Erinna
Erinna (grikskt: Ἤpιvva) var ein kendur grikskur yrkjari úr Rodos. Hon livdi umleið ár 600 f.Kr. og livdi um somu tíð sum Sapfo, sum hon var góð vinkona við. Man veit ikki við vissu, hvar hon var fødd, nakrar keldur nevna oynnar Tilos, Tenos ella Rhodos og eisini verður Teos í Jonia nevndur. Hon doyði bert 19-ára gomul. Av yrkingum hennara er tað serliga Elakate, eitt episkt skaldaverk, ið fevnir um umleið 300 vers, harav bert nøkur fá brot eru varveitt og hvørs ektheit er ivasom. Hon skrivaði eisini epigram, harav nøkur (sanlíkt ektaði) finnast í varveitslu.
Eitt kratur á Venus er uppkallað eftir henni.


text:
Sun Tzu
Sun Tzu (孫子; pinyin: Sūn Zǐ ), verður eisini skrivað sum : Sun-Tsu, Sun Tse, Sunzi, Sun Zi (av síni samtíð varð hann nevndur "Sun-Wu"), hann livdi umleið ár 500 f.Kr. í tí kinesiska statinum Wu (吳). Hann var generalur og hernaðarstrategur.
Bók hansara Krígslist (兵法; pinyin: bīngfǎ) verður hildin at vera tað elsta verkið um hernaðarliga strategi og er enn í dag eitt týðandi verk á økinum. Bæði Mao og Ho Chi Minh lósu og brúktu ávísingar úr bókini, har ein av teimum kendastu, men ofta yvirsæddu, er tann, at man altíð skal lata ein veg vera opnan fyri einum fígginda, ið man hevur vunnið á, so hann kann taka seg aftur.


text:
Asia
Asia ella Ásia er mittasti og eystasti partur av Evrasialandmassanum og fæst við at taka Evropa frá Evrasia. Veruliga markið millum Evropa og Asia er ikki heilt greitt allýst, men gongur ígjøgnum Dardanellusundið, Marmarahavið, Bosporussundið, Svartahavið, Kavkasusfjallaryggin (summi siga Kuma-Manych lægdina), Kaspiska havið, Uralánna (summi siga Embaánna), Uralfjøllini til Novaja Zemlja. Umleið 60 % av øllum heimsins íbúgvum búgva í Asia. Asia, ið er av ísakalda, Norðurkolli og væl suður um heita Miðkring, er nógv tann størsti heimsparturin, og í ongum øðrum heimsparti eru so mong og høg fjøll. Stórir partar av meginlandinum eru berligir og oydnir. Norðanfyri eru ísoyðurnar í Sibiria, í Útsynnings- og Miðasia stórar oyðimerkur, og norðan fyri Himaleiafjøll kaldi, veðurbardi Tibetháslættin. Men í Asia eru eisini nakrir av fruktabestu lágslættunum í heiminum, og har eru eisini stórar áir, t.d. Mekong, Indus og Evfrat. Í Landsynningsasia eru nógv fjøll og stórir tropuregnskógir, har er satt dýra- og fuglameingi. Eystur úr meginlandinum, báðu megin Miðkring, eru túsundtals stórar og smáar oyggjar.
LandafrøðiEdit
Í mestsum øllum Sibiria, ið er russiski parturin í Asia, er bítandi kalt um veturin. Norðari partur eru frostmýrar (tundra); her hevur jørðin nógvastaðni verið fryst síðan seinastu ístíð. Í Sibiria eru nógv ráevni, t.d. gull, olja, uran og gimsteinar. Sunnan fyri frostmýrarnar er heimsins størsti nálaskógur (teiga), og syðri eru turru grasfløturnar, steppur, ið eru besta landbúnðarjørðin í Russlandi.
Størsta áin í Kina, Chang Jiang, rennur vestan úr Tanggulafjøllum á Tibetháslættanum og eystur ígjøgnum óført fjallalendi. Seinasta teinin rennur hon ígjøgnum Stóra Kinaslættan og út í Eysturkinahav.
Hitalagið í Takla Makanoyðimørk og Gobioyðimørk er øðrvísi enn í flestu oyðimørkum: summarið er ógvuliga heitt, og veturin er bítandi kaldur. Har er mest berur klettur og ovurstórir sandheyggjar. Har er næstan eingin gróður uttan í áardølunum, sum í Takla Makanoyðimørkini. Nøkur dýr liva kalda veturin av í Gobioymørk, t.d. villir kamelar.
Himaleiafjøll eru sum ein ovurstórur og høgur múrur ímillum India og Tibet. Fjøllini eru kavatakt alt árið, og her er hægsta fjall í heiminum, Mount Everest. Fjøllini vórðu til fyri um 50 milliónum árum síðan, tá ið Indiapláta stoytti saman við Evrasiaplátu. Sum pláturnar stoyttu saman, var rondin á Indiaplátu kroyst inn undir Evrasiaplátu, og havbotnurin ímillum teirra varð faldaður saman og trýstur upp til tað, ið nú er Himaleiafjøll.
So ofta goysir við strendurnar og í oyggjunum í vestara parti í Kyrrahavi, at økið stundum verður kallað Eldkringur. Viðgitnasta gosið var í 1883 í oynni Krakatoa vestan fyri Java. Meginparturin av oynni sprongdist í luftina, og spreingingin var so hørð, at dunið hoyrdist heilt suður til Avstralia. Í 1928 fór aftur at goysa í somu oyggj. Gosfjallið varð nevnt Anak Krakatoa, ið er "sonur Krakatoa".
FólkiðEdit
Asia er nógv fjøldbygdasti heimspartur, og ongastaðni eru mentanirnar so ymiskar og fjølbroyttar. Mangar siðmenningar eru fleiri túsund ára gamlar. Tað var í Asia, at fyrstu býirnir og fyrstu skriftmálini - neyvt søguligt samband er ímillum bæði - vórðu til. Fyri fleiri enn 5.000 árum síðan vóru fyrstu býirnir bygdir við áirnar Evfrat og Tigris; Bábylon var ein teirra. Í Bíbliuni verður hetta landið nevnt Mesopotámia. Nú á døgum búgva tveir triðingar av fólkinum í heiminum í Asia, tey flestu fyri sunnan og eystan í heimspartinum. Hóast meginparturin av fólkinum eru bøndur, vaksa býirnir ógvuliga skjótt. Fyrstu siðmenningarnar tóku seg upp í áardølunum í Asia í tí landøki, ið verður nevnt Fruktagóði Hálvkringurin, sum er í ein bug úr Persaflógva og vestur í Miðjarðarhav. Mangir býir her hava søgu, ið gongur mong túsund ár aftur í tíðina.
Meginparturin av fólkinum í Asia býr enn á bygd og livir mest av landbúnaði, men býirnir vaksa skjótt. Í størstu býum í Asia búgva nú fleiri enn 10 milliónir fólk. Bæði hesir stórbýir og aðrir býir vaksa skjótt, tí alt fleiri fólk flyta av bygd til býirnar. Stórir partar í Miðeystri og Miðasia eru ógvuliga strálbygdir ella heilt oydnir fyri fólk, tí at har er ov turt ella ov kalt. Mesta fólkið býr í fruktagóðu áardølunum og á slættunum við strendurnar í Suður- og Vesturasia. Tá ið Hongkong og Singapor eru frá, er Bangladesj fjølbygdasta land í Asia, har búgva 830 fólk á hvørjum km2.
Tvey av trimum fólkum í heiminum búgva í Asia. Sjey av 10 teimum fjølbygdastu londunum eru her, ovast eru Kina og India. Í hesum báðum londum eru 40% av øllum fólkum í heiminum. Í Kina er viðtikin lóg, ið sigur, at maður og kona mugu ikki eiga meira enn eitt barn, so her er fólkavøksturin minkaður, men í flestum londum í Asia fjølgast fólkið ógvuliga skjótt. Fyri ár 2000 búðu fleiri enn ein milliard fólk í India og um 200 milliónir fólk í Indonesia.
Fyrstu búnaðarfólkini settust í búgv í fruktagóðu áardølunum, har væl lá fyri at dyrka jørðina. Tey fóru at arbeiða í felag og veittu vatn úr áunum á akrarnar. Áirnar hava enn stóran týdning fyri fólkið í Suður- og Vesturasia, tí at har fiska tey og fáa drekkivatn og vatn á akrarnar. Nógvastaðni eru áirnar byrgdar til tess at fáa ravmagn. Áirnar eru eisini týdningarmestu flutningsvegir í mongum londum. Helvtin av fólkinum í heiminum livir mest av rísi, og tí kann rístrot vera atvold til víðfevnda hungursneyð. Rísplantan, ið er úr Landsynningsásia, hevur verið dyrkað í eini 7.000 ár. Seinastu árini hava verið ald nýggj ríssløg at útvega mat til nógva fólkið í Asia, sum fjølgast í stórum. Hesi ríssløgini er úrslit av "grønu kollveltingini", har vísindaligur serkunnleiki og nýggj tøkni hava kynbøtt plantur, so at tær geva meiri av sær.
Hóast summo lond í Asia, t.d. Japan og Kina, leingi hava verið sjálvstøðug lond, hava mong lond í heimspartinum ikki loyst frá gomlu hjálandaveldum sínum fyrr enn seinastu árini. Fyrst í 20. øld stóðu næstan alt Miðeystur, India og stórir partar í Landsynningsasia undir evropeiskum hjálandaveldum. Men sterkar tjóðskaparrørslur tóku seg upp í Asia, og londini vunnu sær frælsi aftur. Í mongum londum hevur stórur búskaparligur vøkstur verið seinastu árini; hetta hevur havt við sær størri nýtslu og stórar samfelagsligar broytingar. Mong gomul lond í Asia hátíðarhalda frælsisdag sín á hvøijum ári, eitt nú í Pakistan. Nøkur lond, til dømis India, vunnu sær frælsi við friðarligari mótstøðu, men í mongum londum vóru drúgv frælsiskríggj, til dømis í Burma. Hesi lond stríðast nú við at fáa eina tjóðskaparliga eindarkenslu at festa rót ímillum fólkið.
Sovjetsamveldið var størsta ríki í heiminum. Í 1991 fór tað sundur í 15 sjálvstøðug lýðveldi, hvørt við sínari stjórn. Sjey av hesum lýðveldum eru í Evropa, hini átta í Asia. Nú lýðveldini ikki longur eru partur í einum ovurstórum, miðstýrdum búskapi, mega tey laga seg til viðurskifti og treytir á heimsmarknaðinum, og tað hevur ikki verið so lætt. Fall Sovjetsamveldisins hevði eisini við sær, at londini í Eysturevropa sluppu undan sovjetskum eftirliti.
Allir stóru heimsátrúnaðirnir eru komnir upp í Asia: hinduisma, buddisma, jødadómur, kristindómur og islam. Atrúnaður hevur enn stóra ávirkan í Asia, og fólkið er gudrøkið. Atrúnaðirnir læra fólk at verða gávumild, ósjálvsøkin og hjálpsom, og at tað ræður ikki um at ríka seg upp avjarðligum ognum.
Mangastaðni í gamla Sovjetsamveldinum stríðast fólkasløg hvørt ímóti øðrum. Í summum londum í russiska samveldinum eru mangir russar, onkustaðni eru teir um 40% av fólkinum. Annað dømi er Kekenia, har triðja hvørt fólk er russi. Síðan Sovjetsamveldið fall, hava kekenar stríðst fyri tjóðskaparligum frælsi, men Russland, ið er samveldisríki, er hart ímóti hesum. Teir kvíða fyri, at fer ein landspartur burturúr, verður alt tað russiska samveldið syndrað.
Í asiatisku samfeløgunum nú á døgum er stríð ímillum siðbundna og jarðbundna lívsháttin, merktum av átrúnaði, og vaksandi kapitalistiska lívsháttin, merktum av vesturlendskum siðum og levnaði. So hvørt asiatisku londini loyva størri vesturlendskari ávirkan, veksur trýstið á gamla lívsháttin. Í Iran hevði hetta við sær, at átrúnaðarligu høvuðsmenninir við Khomeini Ayatollah á odda settu seg harðliga upp ímóti vesturlendsku ávirkanini; teir birtu í kollvelting, tóku valdið í landinum og settu á stovn muslimskt lýðveldið, stýrt eftir strongum islamiskum lógum.
SøgaEdit
Áðrenn oljan varð funnin, vóru mong oyðimarkarlond í Miðeystri ógvuliga fátæk, men nú hevur oljan fullkomiliga broytt londini. Meiri enn helmingurin av allari olju í heiminum, funnin er higartil, og triðingurin av øllum gassi eru í Miðeystri. Olju- og gasssølan til lond um allan heimin hava gjørt londini ovurrík. Nýggir stásiligir býir eru bygdir, og mangir fremmandir verkamenn eru komnir higar at arbeiða.
Í summum londum broytast viðurskiftini so líðandi, og hvørki harðlig mótmæli ella ófriður standast av tí. Í Japan var búskaparlig menning hildin at verða neyðug, so at landið ikki skuldi verða bundið at evropeiskum londum. Tí hevur Japan tikið eftir vesturlendskum búskapi, men roynir framvegis at stuðla og fjálga japanska mentan. Enntá Kina, sum í mong ár skúgvaði alla vesturlendska hugsan frá sær, tekur nú undir við kapitalistiskum búskapi.
Seinastu nógvu árini hava mong lond í Asia havt Japan sum fyrimynd og hava ment ídnaðin nógv. Við tað at hetta hevur gingið so skjótt og við slíkari megi, hava hesi lond verið kallað tikaraveldini. Nógv bílig arbeiðsmegi og støðug politisk viðurskifti, tí stjórnir gera alt fyri at steðga øllum ófriði, hava fingið útlendskar fyritøkur at gera stórar íløgur í ídnaðin. Londini gera lidnar vørur, t.d. klæði, teldur og sjónvørp.
Korini hjá konufólkum eru ógvuliga ymisk í so stórum heimsparti, alt eftir mentanarligu, átrúnaðarligu og politisku viðurskiftunum í londunum. Sumstaðni, t.d. Í India og islamsku londunum í Miðeystri, eru tað næstan bara mannfólkini, ið gera lønt arbeiði; men í muslimsku londunum í Landsynningsasia eru mong islamsk konufólk tó í løntum starvi. Aðrastaðni, sum í kommunistisku londunum Kina og Norðurkorea og í gomlu sovjetlýðveldunum, eru konufólkini tyðandi partur av arbeiðsmegini, og tey gera mestsum alt við hús eisini.
Fall Sovjetsamveldisins hevur í vissum førum havt við sær, at flakkfólk í Miðasia eru farin at liva sum í gomlum døgum. Lutir, sum áður vórðu gjørdir á verksmiðjum, t.d. dúkurin, ið tjaldið varð klætt við innan, fingust ikki longur, og tey máttu sjálvi vevað dúkin. Somuleiðis hevur eisini verið við flutninginum. Seinastu árini hava mong flakkfólk flutt tjøld og aðra útgerð við lastbili; men nú trýtur brennievni, og tey eru aftur farin at nýta kamelar og ross.


text:
Trot á lastbilsførarum er vorðið ein so stórur trupulleiki, at nú er bensini farið at ganga undan. Boris Johnson, forsætisráðharri, umhugsar at seta herin á uppgávuna.
Eftir brexit gjørdist tað munandi truplari fyri útlendingar at fáa starv í Bretlandi, og hetta merkir millum annað, at fleiri tíggjutúsund lastbilaførarar og landbúnaðararbeiðarar nú ikki longur eru í Bretlandi.
Fyrr í heyst merktist trot á førum í handlunum, sum selja gerandisvørur, og um vikuskiftið gjørdist eisini trot á brennievni. Hetta fekk fólk at keypa inn undir seg, og fleiri bensinstøðir máttu steingja.
Stjórnin hjá Boris Johnson sýtir fyri, at tað er brexit, sum er orsøkin til kreppuna. Um vikuskiftið boðaði stjórnin tó frá, at ætlanin er at lata arbeiðsmarknaðin upp fyri 5.000 lastbilførarum og 5.500 arbeiðarum innan matídnaðin, sum fáa arbeiðsvisum fram til jóla.
Koronakreppan hevur eisini sína orsøk til trotið á bilførarum, tí fleiri túsund bretar eru ikki slopnir upp til koyriroynd undir kreppuni.
Í dag hava fleiri bretskir miðlar skrivað, at Boris Johnson, forsætisráðharri, umhugsar at seta herin inn fyri at tryggja flutningin av brennievni.
Sambært stjórnini er ríkiligt av brennievni á goymslu.
Bíðirøðir uttan fyri bensinstøð (Mynd: EPA)


text:
ôTa er ein serstakur heiur at vera biin til flaggr°ara Ý Fßmjin, tÝ her Ý gomlu VesturvÝk hjß Doffanum og Jansaguttunum er fyrsta stˇra eintaki av tjˇflaggi okkara varveitt. Ta er fßminingum og bygdini til miklan sˇma, at okkara krossmerki hevur fingi plßss Ý sjßlvari Fßmjins kirkju.
Ta var eisini her Ý bygdini, Merki veittrai ß fyrsta sinni Ý F°royum. Unglingin ˙r h˙sunum vesturi ß Fl°tti, Jens Olivur Lisberg, eisini Šttaur ˙r Smiuni, var ein av monnunum aftanfyri flaggi. Hann hevi ta vi sŠr heim Ý summarfrÝ og lat ta veittra her tann 22. juni 1919.
SÝani hevur Merki veittra vÝa um heimin. F°roysk skip hava siglt um allan kn°ttin undir Merkinum, f°roysk Ýtrˇttafˇlk hava kappast undir tÝ um allan heim, og onnur f°roysk umbo hava veri ˙ti Ý heimi vi Merkinum Ý sÝnum skj°ldri.
F°royingar royna seg eisini sum fjallaklintrarar ß heimsins hŠgstu fj°llum. Tß hava teir havt Merki vi sŠr. ěrindini vˇru ikki hildin vera fullgj°rd, fyrrenn Merki hevi veittra ovast ß Mont Blanc Ý 2010, ß Aconcagua Ý Suur Amerika Ý 2012 og ovast ß heimsins hŠgsta fjalli Mont Everest Ý 2014.
Ja, t˙ kanst fara heilt upp ß Mont Everest vi Merkinum. T˙ kanst kappast Ý flestu Ýtrˇttagreinum heimsins undir Merkinum. Men eitt er eftir enn. T˙ kanst ikki undir Merkinum luttaka ß Ýtrˇttastevnuni yvir allar, teimum olympisku leikunum. Vit l˙ka sn°gt sagt ikki treytirnar, tÝ vit vera ikki mett sum fullgˇ sjßlvst°ug tjˇ.
Kravdu lˇggßvuvald til l°gtingi
S°gan um Merki byrjai eftir fyrra heimsbardaga. Studentarnir Janus ěssursson og Jens Olivur Lisberg komu Ý Keypmannahavn nˇgv saman vi Ýslendskum studentum og vˇru sera hugtiknir av teirra fosturlandsalski og sjßlvbjargnisanda.
Teir vˇru vi ß Ýslendsku veitsluni fyri sjßlvsstřrinum 1. desember Ý 1918, og h°vdu merkt sŠr, at Ýslendingar h°vdu fingi sÝtt egna krossmerki viurkent longu Ý 1913.
Janus ěssursson tˇk til, at f°royingar flaggau vi einum merki, sum ikki var f°royskt, tß i teir annahv°rt boau frß sorg ella glei. N˙ settu studentarnir sŠr fyri at gera eitt rŠttiligt f°royskt flagg Ý stain fyri vera- og tjaldursmerkini, sum higartil h°vdu veri nřtt.
Jens Olivur tˇk til, at ôskulu f°royingar eina fer koma so langt, at teir allir vilja draga eina lÝnu og rˇgva ß sama bßti, mß bßturin hava eitt merkiö.
Studentarnir vˇru eisini sera eldhugair fyri teimum sjˇnarmium, sum amerikanski forsetin Woodrow Wilson bar fram um at skipa eina Fˇlkasamgongu, har allar tjˇir skuldu eiga sess, og allar tjˇir hava frŠlsi til at rßa fyri sÝnum egnu viurskiftum.
Studentafelagi heitti Ý 1919 ß l°gtingi um at krevja, at tann grundlˇgin, sum var Ý umb˙na Ý Danmark, var ora soleiis, at F°roya l°gting kundi fßa lˇggßvuvald, uttan at grundlˇgin harvi skuldi broytast.
L°gtingi tˇk undir vi hesi ßheitan, men meir spurdist ikki burtur ˙r ß hesum sinni. ═ mars 1919 var flaggi einmŠlt gˇkent Ý Studentafelagnum, og Ý juni h°vdu f°royingar ta vi ß ˙tfer Ý Normansdalinum Ý Fredensborg.
Ein s°ga er, at arkitekturin ß Tv°royri, Johan Hofgaard, var flaggberi, men honum dßmdi ikki at bera Merki framvi kongliga slottinum. TÝ tˇk unglingin Kjartan Mohr yvir sum merkismaur og bar Merki gj°gnum skerseldin.
Vßgbingurin Gunnar Dahl Olsen var tann fyrsti, sum yrkti um Merki:
Reytt sum blˇ og fannahvÝtt, og blßtt sum havsins bylgja
ver heilsa F°roya flaggi frÝtt, sum f°royingum skal fylgja
frß v°ggu og til sv°rtu gr°v ľ yvir lond og yvir h°v.
Jens Olivur var tann kveikjandi og eggjandi sßlin Ý f°royska studentalÝvinum Ý Keypmannahavn. Hann las l°gfr°i, og hansara hugur stˇ til at gerast hŠgsti embŠtismaur Ý F°royum.
Hann tˇk 1. part Ý 1920, men doyi av sj˙ku longu sama ßri bert 23 ßra gamal. Studentafelagi Ý Keypmannahavn heirai hann vi v°krum gravsteini her Ý Fßmjins kirkjugari vi ßskrift eftir meginskaldi Janus Djurhuus: ôUngur fˇrt t˙ felags-brˇir, t˙ vart drongur aalgˇurö.
┴ sjˇgvi og landi
Merki fekk skjˇtt gˇa undirt°ku Ý F°royum. Flagga var beinanvegin vi tÝ ß fˇlkafundum og °rum samkomum, og skjˇtt fˇru bßtar og skip eisini at br˙ka Merki. ═ 1930 var eitt beiskt strÝ. Danska stjˇrnin fekk okkara flagg strika ß 1000 ßra hßtÝini ß Tingv°llum, og sjßlvt l°gtingi sřtti fyri at flagga vi tÝ ß 900 ßra haldinum fyri deya Ëlavs kongs Halga.
Tß prŠdikan hendan ˇlavs°kudagin var hildin ß donskum, var ruulleikin fullkomin. Bara 11 tingmenn vˇru vi Ý skr˙gonguni oman Ý kirkjuna. 12 settust aftur, tÝ teir vildu ikki lřa ß danska prŠdiku ein slÝkan hßtÝardag. Hetta var helst dyggiligasta mˇtmŠli, sum nakrantÝ var sŠ Ý F°royum.
Stˇr g°la stˇst av, at Merki var hongt ˙t av loftsvindeyganum Ý l°gtinginum, samstundis sum Dannebrog fall niur ß eina stong Ý skj°ldrinum. Pßll Ý Kirkjub° rˇpti ôLeingi livi f°royska flaggiö, og amtmaurin rˇpti ôTag den klud bortö. Pßll bˇndi fekk 300 krˇnur Ý bˇt fyri sÝna herfer. F°roya flaggfelag rindai bˇtina og vi vimerkingini: ôVit mˇtmŠla, hevja okkara flagg og krevja okkara rŠtt.ö
StrÝi um flaggi helt fram °ll trÝatißrini, ikki minst Ý tinginum, sum alt eftir, um sambandi ella sjßlvstřri rßddi, flaggai annahv°rt vi Danneborg ella Merkinum. Og flaggmßli var ikki loyst, tß F°royar vˇru hersettar Ý aprÝl 1940.
N˙ ornai ta politiska landslagi. Longu sama dag, sum Danmark var hersett, frŠttist Ý havnarg°tum, at fˇlk vildu hava l°gtingi at lřsa F°royar sum sjßlvst°ugt land. Dagin eftir var Christian kongur 10. frßkoyrdur Ý ═slandi. ═ Havn var stˇr mannam˙gva Ý g°tunum allan dagin. Tingi hevi fund, men hurarnar vˇru lŠstar.
Hˇsdagin 11. aprÝl segi Churchill Ý BBC, at Ongland hevi tiki F°royar. 12. aprÝl kastau tveir lŠttir enskir oyarar akker Ý Havn. Tveir yvirmenn fˇru nian til amtmannin. Leygardagin 13. aprÝl kastai ein enskur kr˙ssari akker ß Havnini og setti 250 hermenn ß land. Teir marsjerau nian Ý Klubban, Tˇrsh°ll og Sjˇnleikarh˙si. ěgiliga nˇgv fˇlk var Ý g°tunum og njˇsnaist.
Třska radioavÝsin segi, at onglendingar h°vdu tiki třska konsulin Ý F°royum Richard B. Thomsen ß Tv°royri. Konan visti ikki, hvar hann var, segist. Neyvan er nˇgv satt Ý hesum, skrivai pßpi mÝn Ý dagbˇk sÝna.
Bretar velja Merki
S°rvßgssluppin ôEysturoygginö var longu 11. aprÝl stega niri vi Orknoyggjar og biin um at strika danska flaggi. Skiparin vÝsti hermonnunum ß f°royska flaggi, og bretarnir gˇvu bo um at heysa ta.
═ Aberdeen vˇru fleiri fl°gg gj°rd eftir hesum flaggi, og so p° ß p° komu skip aftur ˙r Bretlandi undir Merkinum. Ongin st°a var tikin Ý F°royum. Amtmaurin helt upp ß Dannebrog.
Dagbˇkin 23. aprÝl: Amtmaurin sendir bo ˙t ß trolaran ôNorb˙gvanö um at taka f°royska flaggi niur, ßrenn hann fer til Onglands. Skiparin svarar, at ta hevur hann ikki stundir til. Hann skal hugsa um ta, til hann kemur uppaftur.
TÝindi ganga um, at amtmaurin hevur uppskot um eitt gr°nt flagg vi hvÝtum krossi. Fˇlki °sist upp. Edward Mitens sigur, at krÝgsnevndin tingast um flaggspurningin. Jˇannes Patursson heldur ikki, at amtmansuppskoti er samtykt.
24. aprÝl ljˇar, at landsnevndin hevur felt amtmansuppskoti, men amtmaurin heldur kortini upp ß sÝtt. Ungmannafelagi Merki kallar til fund ß Tingh˙sv°llinum um kv°ldi. ěgiliga stˇr mannam˙gva kemur saman. Fundurin samtykkir at heita ß amtmannin um at br˙ka f°royskt flagg ß skipunum.
Fari verur vi 11 f°royskum fl°ggum ß odda oman til amtmannin vi fundarsamtyktini. Amtmaurin svarar, at hann hevur mˇtmŠlt hjß bretum, at f°royingar fara at sigla undir °rum enn Dannebrog. Hann sigur ta vera ˇsatt, at hann hevur skoti gr°na flaggi upp.
N˙ var fari ˙t til bretska sendimannin Ý RŠttarß vi einum brŠvi, sum segi, at stˇrur partur av F°roya fˇlki vildi ikki hava anna flagg enn ta f°royska. Kv°ldi endai vi ôT˙ alfagra land mÝttö ß Tingh˙sv°llinum.
Hˇsdagin 25. aprÝl boar bretska flotaleislan frß, at °ll f°roysk skip skulu hava f°roysk fl°gg. Amtmaurin jßttar eftir ľ sum umst°urnar eru. Fundur er aftur ß Tingh˙sv°llinum. Fˇlk ynsktu hv°r °rum til lukku. SÝani var skr˙gonga ˙t til konsul Mason, har enski og f°royski tjˇsangurin vˇru sungnir og fl°ggini heilsau.
Skr˙gongan fˇr sÝani gj°gnum allan břin og endai ß Tingh˙sv°llinum. Longu hetta kv°ldi var heitt ß fˇlki um Ý framtÝini at vira, at 25. aprÝl er flaggdagur F°roya. Tňa ôN˙ dagurin at enda erö var sungin, slˇ mannam˙gvan ring ß Tingh˙sv°llinum.
ôFlaggi einsamalt ger j˙ onkiö
26. aprÝl eru nˇgv f°roysk fl°gg vundin ß stong Ý Havn. Tey, sum ikki hava stong, hava hongt flaggi ˙t av vindeyganum. ěll skipini flagga vi f°royskum flaggi, og trolarin ôTˇr Iö hevur °ll signalfl°ggini uppi.
Skr˙gonga fer ˙t ß keiina, har Jˇannes Patursson takkar sjˇmonnum fyri teirra avrik. Ëla Jßkup Jensen takkar sjˇmanna vegna. Skr˙gongan fˇr sÝani aftur ß Tingh˙sv°llin.
Dagin eftir gekk ein adressa Ý Havn. Endamßli var at senda Jˇannes Patursson og arar bygdarmenn ˙r Havnini, um kravgongurnar hildu fram.
Dßnjal Pauli Ý B˙ini ß Velbasta var systirsonur Jens Olivur Lisberg. Eg spurdi hann einafer, hv°nn třdning Merki hevi havt fyri hann. J˙, Dßnjal var ˇgvuliga fegin um Merki og tann leiklut, sum mammubeiggin hevi havt, men sum tann politiski persˇnurin, hann var, legi hann aftrat: ôFlaggi einsamalt ger j˙ onkiö.
Merki er frß tÝini eftir fyrra heimsbardaga, og studentaflaggi fekk sum frßlei nˇgvar viurkenningar, men av tÝ, at F°royar ikki hava rokki mßli um fult frŠlsi til at avgera sÝni egnu viurskifti, sleppur Merki ikki inn um allar dyr kring heimin.
Vˇnandi kemur eisini tann dagur, tß Merki veittrar allastani, javnbjˇis °rum merkjum.
Jˇgvan Arge Ý Fßmjin 25.04.2017
---


text:
Týskvøldið 11. juni kl. 18 er tiltakið summarkvøld við Toftavatn aftur á skrá. Summarkvøld við Toftavatn er eitt afturvendandi tiltak, ið tekur støði í verkætlanini við gøtuni runt Toftavatn, ið Nes og Runavíkar kommunur eru felags um.
Farið verður avstað av tveimum støðum kl. 17.50: frá Skúlanum við Løkin og av Svangaskarði. Í ár hugleiðir Poul Færø , og felagssangir verða sungnir.
Talan er um eitt sera hugnaligt barna- og familjuvinarligt tiltak, har burgarar og okkurt at drekka verða at fáa ókeypis.


text:
Nú er Birgar Johannessen farin, men nógv virðismikið søguligt tilfar liggur eftir Birgari. Bøkurnar Havnin – fólk og yrki eru bara eitt dømi. Í 1935 var nýggi kirkjugarðurin undir Heygnum ella sum vit søgdu við Velbastaðvegin vígdur, kirkjugarður langt frá býnum. Gamli skikkurin at bera kistuna úr Havnar kirkju niðan í kirkjugarðin á Svínaryggi datt nú burtur, tí langt var út í nýggja kirkjugarðin.
Fyrstu tíðina varð antin lastbilur ella hestavognur brúktur til líkkoyring. Í 1941 heitti Jacob Dahl próstur á havnarfólk at savna inn pening at keypa líkbil. Tá kríggið var av gingu nøkur ár, so fekk Havnin fyrsta líkbilin ein Bedford, sum vit síggja á myndini. Um havnarfólk savnaðu inn pening ella kommunan sjálv útvegaði líkbilin sigur søga einki um.
Myndin er frá 1957. Líkbilurin fer av Santaoriinum í Hoydølum. Í 1948 kom fyrsti brandbilurin til Føroya ein Bedford sum er varðveittur á Brandstøðini. (Vagnur)
Fekk hesa skótamynd frá Bjarna Johansen, sum er serlig, tí flestu kendu skótarnir á myndini eru ikki millum okkum longur. Í 1957 gekk leiðin fyrst til Hetlands við Tjaldrinum, har skótarnir lógu nátt, til teir hildu leiðina til Orkunoyggjar. Næsta dag við skipi til Aberdeen, so koyrandi í bussi í tíggju tímar til London.
Skótalegan var hildin í Sutton Coldfield nær býnum Birmingham. Á leguni vóru 40.000 skótar úr 80 ymsum londum. (Vagnur)
10 juli í ár fylti Biggi 72 ár, og í 2014 skrivaði eg niðanfyri grein, sum nú verður løgd fram í oddin aftur við loyvi frá Hans Birgiri.
Biggi er havnarmynd, er glaður persónur, men følir seg mangan happaðan. Hann spennir víða, lesur nógv, gongur túrar og rennur, er hjálparmaður hjá B36 og AB, og í summar rann hann Tórshavn marathon fyri 12. ferð. Hann er einasti rennarin, sum hevur verið við øll árini. Eg hitti Bigga í SMS í januar mánað í 2013, har vit tóku saman um lívið hjá hesum kenda havnarmanni. Biggi hevur uppiborið at koma á forsíðuna á heimasíðuni enn einaferð.
Biggi er sonur Borghild og Hans M. Hansen, róptur Hansimann. Familjan búði fyrst í Stephanssons húsi á Kongabrúnni, síðani fluttu tey niðan í Krókabrekkuna. Tey vóru átta systkin, seks dreingir og tvær systrar: Oddmar, Nick, Ragnar, Eyðbjørn, Snæbjørn, Hans Birgir, Mildrið og Elinborg. Biggi býr í íbúð í Lon. Les meira…
Eg haldi meg hava verið einar tríggjar fýra ferðir í Rituvík, men so havi eg serliga uppliving á Rituvíkini, tá ið eg gjørdi kvetti í bátinum. Ein dag í oktober mánað í 2013 stóð eg har, Eggvirkið í Rituvík einaferð stóð, og eygleiddi húsini í Rituvík. Ikki er løgið, at Nikolina og Per Højgaard valdu at seta búgv á staðnum í 1873. Staðið er frálíkt, og nú eru bara fimm minuttir at koyra eftir góðum vegi til Runavíkar. Men húsini eru ógvuliga spjadd í bygdini. (Skrivað 10. juli 2014. Fólkatalið í Rituvík 1. juni 2021 var 302 fólk, so munandi fólkavøkstur) Les meira…
Í 1961 kom ein ellivu ára gamal grønlendingur at búgva við Landavegin, sum fyri okkum smádreingir tá var nakað heilt serligt. Tá í tíðini sóu vit eingi myrk fólk, sum ikki vóru eins litt og vit onnur. Drongurin æt Benjamin, mamman æt Gurli Restorff, sum júst var vorðin gift við Niels Restorff. Gurli og Benjamin vóru komin av Tvøroyri, har Gurli hevði arbeitt sum sjúkrasystir á Suðuroyar sjúkrahúsi síðani 1955. Benjamin var ein fittur og sjarmerandi drongur, sum kom at trívast væl saman við okkum ungu við Landavegin. Men Benjamin hevði havt serliga lagnu frá fyrsta degi, og tú kanst spyrja, hvussu bar til, at ein donsk sjúkrasystir kom at búgva við Landavegin og hevði við sær ein grønlendskan drong. Søgan er henda, og vit skulu fyrst aftur til januar mánað í 1950. (Greinin skrivað í 2016) Les meira…
Fyri viku síðuni slapp almenningurin at síggja framkomna rannsóknarskipið Jákup Sverra, og hetta skuldi gerast stór uppliving, tí framsýningin var væl fyriskipið. Tú komst umborð gjøgnum eina landgongubrúgv, har leiðin gekk fyrst inn á dekkið síðani leiðin gjøgnum alt skipið. Ferðin endaði uppi á brúnni, har leiðin gekk niður á dekkið og í land gjøgnum aðra landgongubrúgv.
Eitt at síggja tað vanliga umborð á skipi sum fiskireiðskapur, messa, maskina og alt uppi á brúnni, men so stóðu fólk frá Havstovuni á ymsum postum á leiðini, sum áhugavert greiddu okkum frá ymsum kanningum, har ymisk tól eisini vóru á at síggja. Les meira…
Myndin omanfyri er fyri meg ógvuliga áhugaverd, tí hetta er einasta heildarmynd av økinum við Landavegin, eg havi sæð frá gamlari tíð. Abbi og omma mín Christian og Sigrid Christiansen bygdu sær hús við Landavegin í 1901. Hugaligt at síggja grasfløturnar, har nú alt er bygt bæði sethús og nógvir almennir stovnar millum annað skúlar, fróðskaparsetur og heilsufrøðilig starvsstova. Eg havi prátað um myndina við mammu, sum er 98 ára gomul og er fødd við Landavegin. Hon býr á Ellisheiminum. Les meira…
Síðan Føroyar komu upp í altjóða fótbólt, er nógv broytt. Eg minnist sum ungur, hvussu stórur áhugi var fyri býliðnum í Havn, tá liðið spældi ímóti hetlendingum, orknoyingum og øðrum liðnum, sum komu til Føroya. Myndin omanfyri er av býliðnum, sum 1969 spældi vinadyst ímóti hetlendingum í Gundadali. Sambært bókini Havnin – fólk og yrki var dysturin fyriskipaður í sambandi við, at peningur skuldi savnast inn til høllina á Nabb, sum hon tá æt. Les meira…
Altíð hugaligt at koma oman á Vestaru bryggju, tí myndin er ongantíð hin sama. Mánadagin í farnu viku sást hvítt 10-mannafar við drekastevni á Havnarvág og í Nólsoyarfirði, og mær vitandi stóðu allir FM-bátarnir hjá Havnar róðrarfelag í neystinum.
Hevði hoyrt, at starvsfólk hjá Mest høvdu spurt í felagnum at læna bát. FM-bátarnir verða vanliga ikki læntir út. Men í gamla neystinum, rópt Hornaneystið, stendur Tórsbáturin, næstnýggjasta 10-mannafarið, sum Sámal Hansen smíðaði felagnum á sinni. Gjørdist forvitin og dittaði mær at spyrja Mouritz Mohr, hvussu hetta átak hjá Mest er komið í lag. Og hann sigur. Les meira…
Leygarkvøldið koyrdi eg til Velbastaðar, setti bilin við ovara veg og spákaði í góðverðrinum oman á støðna. Har var blikastilli og dýrdarveður. Myndatólið hevði eg við mær, og tað er altíð spennandi at taka myndir, tí tú veitst ongantíð, hvussu úrtøkan verður. At taka myndir kann sammetast við at fara í fjørðin við snøri. Er nakar fiskur at fáa í dag, ella fara myndirnar at eydnast? Fegin ert tú, um myndirnar eydnast væl. Ikki eri eg nakar snillingur við myndatólinum, men av og á eydnast væl og aðrar tíðir minni væl. Torførast er at taka myndir úti sóldagar, tí ljósið er bjart, og við sólini koma skuggar a myndirnar. Leygarkvøldið var frálíkt myndaveður. (Skrivað12. august 2014) Les meira…


text:
Góðu tit øll,
Svimjsamband Føroya hevur nú í samráð við føroysku svimjifeløgini avgjørt at útseta fyrstu tríggjar svimjistevnur í svimjiárinum 2020-2021, til heldur at verða soleiðis:
- HS-stevnan 5.-6. september verður í staðin hin 12.-13. september
- HS-stevnan 19. september verður í staðin hin 26. september
- Ægir-stevnan 26.-27. september verður í staðin hin 3.-4. oktober
Orsøkin er íkomna støðan við nýggjari koronasmittu í Føroyum, umframt at vit fingu pláss í kalendaranum til at útseta, nú NOM 2020 í summar varð avlýst eisini vegna korona.
Vónandi fer tað at ganga so mikið væl við smittuni nú í august, at vit kunnu hava hesar stevnur í september, sjálvsagt sambært galdandi tilmælum.
Vegna starvsnevnd SSF
Rókur


text:
Tað hevur verið sera nógv at lisið um Rógva Joensen í miðlunum, eitt nú serliga In.fo og Norðlýsið hava dúgliga gitt, um hvar hann endar eftir vetrarsteðgin. Nú er eitt so greitt og tað er, at Rógvi Joensen skiftir felag og fer úr barndómsfelagnum.
Nýggja felagið hjá Rógva er B36, sum harvið fáa ágóðan av froðbinginum, sum er kendur fyri sítt stóra rennipensum.
Rógvi hevur spælt við Tvøroyrar Bóltfelag alt sítt lív og nú er tíðin komin til eina broyting og vónandi fer hendan at eydnast unga talentinum væl. Hóast sín unga aldur á 20 árum, so hevur Rógvi longu leikt omanfyri 100 dystir við besta liðið felagsins. Hann var eisini ein av teimum mest leikandi í ár við 25 dystum í Effodeildini, har bleiv eittans mál skotið og var hetta í dysti við Margári móti EB/Streymi.
TB ynskir Rógva góða eydnu framyvir og vónar at vit fáa hann at síggja aftur í TB troyggjuni.
Fylgir í fótasporunum hjá legenduni
Við skiftinum til B36 gongur Rógvi í fótasporunum hjá einum av legendunum í Tvøroyrar Bóltfelag, Óla Johannesen, sum í 1996 skifti til B36. Óli leikti í tvey ár í B36 og var so aftur at síggja á Sevmýris Leikvølli.
Nýggjan liðskipara
Við skiftinum hevur besta liðið sostatt tørv á nýggjum liðskipara, eftir at Rógvi í ár hevur borið liðskiparabandið, sum Óli annars hevur havt meginpartin av tíðini seinnu árini.
Á myndini sæst Rógvi í dysti fyri TB móti sínum nýggja felagið.


text:
U19 landsliðið hjá kvinnum er úttikið í samband við UEFA menningarkapping í Riga í Lettlandi. Umframt Føroyar og vertslandið, verður Turkaland eisini við í kappingini.
Tvøragenturnar Kristin Højsted og Julia Naomi Mortensen skulu umboða føroyska landsliðið.
Hjartaliga til lukku við úttøkuni og bestu eydnu verður ynskt tykkum báðum.
Skráin
2. juli Turkaland – Føroyar (kl. 14:00 lokala tíð)
3. juli Føroyar – Lettland (kl. 14:00 lokala tíð)
Føroyska ferðalagið verður heima aftur í Føroyum týsdagin 4. juli.
Hópurin sæst niðanfyri.
Andrea Silja Snedker Hoydal, AaB Aalborg (DEN)
Ása Stórá Carlsen, AB Argir
Rúna Olsen, B68 Toftir
Sonja Terjadóttir Dalsgaard, B71 Sandur
Rebecca Gjógvará, Bramming (DEN)
Bjarta Djurhuus, EBS/Skála
Rebekka Eschen Danielsen, Forus og Gausel IL (NOR)
Poula Andreassen, HB Tórshavn
Sara Samson Lamhauge, HB Tórshavn
Julia Helena Dal Henriksen, HB Tórshavn
Mona Rasmusardóttir, ÍF/Víkingur
Jensa Kannuberg Tórolvsdóttir, ÍF/Víkingur
Randi Eyðunsdóttir á Bergi, KÍ Klaksvík
Sanna Jacobsen, KÍ Klaksvík
Hanna Klein Poulsen, KÍ Klaksvík
Kristin Højsted, SB
Julia Naomi Mortensen, SB
Rebekka Klein Olsen, Viborg (DEN)


text:
So er sagt, at trøll fegin søkja hús hjá monnum at vera í og stuttleika sær á trettandu. Fyri norðan Núgvunes á Borgardali í Mykinesi er bygt eitt lítið hús fyri seyðamenninar at liggja í á summum ársins tíðum, hvar hagi er langt frá bygd, og teir skulu akta seyð at fáa hann hagfastan, halda hann við ból og snjóstøður og hjálpa honum, tá ið hann er undirkavaður. Eina náttina fór ein røktingarmaður hissini burtur í haga eystur í Borgardal, og av tí at eitt grumt æl kom á hann har, ætlaði hann sær at kroka inni í húsinum; men nú hann nærkast húsinum, hoyrir hann innan buldur og óljóð. Hann fór nú at glugganum at kaga og varð nú varur við, at húsið alt var fult innan av trøllum, sum hildu sær at gaman, dansaðu og kvóðu: “Trum, trum, tralalei, kalt er í fjøllum hjá trøllum, betur er við hús á bakka á skálavøllum, trum, trum, tralalei, dansið tætt at durunum”.
Verri sigist at hava gingið á Trøllanesi, sum er norðasta bygd í Kalsoy, tí hagar komu trøllini hvørja trettandu nátt tysjandi úr øllum ættum í so stórari múgvu, at bygdarmenninir máttu á hesari hátíðini flýggja haðani til Mikladals og vera har, meðan hetta herskapið leikaði á Trøllanesi; av hesum hevur bygdin fingið navn. So bar til eina ferðina, at ein gomul kelling var ikki ment at rýma burtur við hinum bygdarfólkinum og mátti tí liggja eftir heima trettandu nátt; hon legði seg undir eitt borð í roykstovuni og krógvaði seg har, at trøllini skuldi ikki síggja hana. Nú ið út leið á kvøldið, sá hon trøllini tyrpast inn um dyrnar, sum tá ið seyður verður rikin í rætt, so mong at ikki fekst tal á. Tey fóru straks at dansa og spæla. Men sum tey vóru í kátasta lagi, og dansurin dundi sum harðast, fór kellingin at ræðast og rópaði, trongd av neyð: “Jesus náði meg!” Tá ið trøllini hoyrdu tað vælsignaða navn, sum tey øll hata og ræðast fyri, fóru tey øll at gnísta og rópaðu: “Gyðja loypti splitt í dansin”, og tey trokaðust øll at sleppa sum skjótast út av durunum og hava ikki síðani torað at gera hesi bygdini ófrið og gista á Trøllanesi.
Tá ið nú fólkið kom norður aftur úr Mikladali, væntaðu tey at finna gomlu Gyðju deyða; men hon var á fótum og kundi siga frá, hvussu sær hevði gingið við trøllunum, og hvussu tey hvurvu, tá ið tey hoyrdu hana nevna Jesus.
V.U. Hammershaimb: ”Færøsk Anthologi I”, 1891


text:
Tænastur
Viðlíkahald
Viðlíkahald av øllum maskinum og stáli.
Gamalt sum nýtt, svart, stoypijarn og rustfrítt
Serframleiðsla
Umvæling
Serframleiðsla eftir tínum mátum, so alt passar saman
Hevur tú eitthvørt ið skal broytast ella gerast av nýggjum, so klára vit eisini tað
Um Ferro
"Ferro er ein fyritøka sum tekur sær av øllum stál, maskin, sveisi og rør arbeiði/viðlíkahaldi - við tí fyri eygað, at veita dygdargóða og skjóta tænastu."
Fyrispurningar
Ferro - stál service
Villingadalsvegur 38
Tórshavn
tel: 271600


text:
A-landsliðið við kvinnum hevur tvær stórar uppgávur á skránni í oktober. Fyrst tekur Ukraina ímóti í Kiev 21. oktober, og fimm dagar seinni, 26. oktober, verður ársins seinasti landsdystur á Tórsvølli, tá Ungarn vitjar, skrivar Fótbóltssambandið.
Síðan hópurin varð úttikin í farnu viku, hevur Jacoba Langgaard tíverri verið noydd at givið avboð vegna skaða. Í hennara stað hevur Lene Terp boðsent Katrinu Sjóvará, sum dagliga er liðfelagi við júst Jacobu Langgaard í B36. Katrina Sjóvará var við landsliðnum fyri fyrstu ferð til dystirnar móti Spania og Skotlandi í september, har tað tó ikki bleiv til nakra leiktíð fyri unga miðvallaran.
Kvinnurnar leggja sum sagt fyri hesaferð á útivølli móti Ukraina hóskvøldið 21. oktober kl. 17.00 føroyska tíð.
Heimadysturin hjá kvinnunum móti Ungarn verður á Tórsvølli týskvøldið 26. oktober kl. 18.00, og atgongumerkjasølan til dystin er byrjað á netsøluni her.


text:
Hesa síðstu tíðina er korona av álvara farið at gera um seg aftur og bara hesar síðstu dagarnar eru væl yvir hundrað tilburðir staðfestir. Tað eru fleiri skúlar, sum eru raktir av koronu og fleiri skúlaflokkar eru sendir í sóttarhald. Samstundir hava eisini bæði búfólk og starvsfólk á røktarheimum, Tjarnargarður, í Havn, fingið koronu.
Í summum førum eru smittukeldurnar ókendar, so korona gongur leys í samfelagnum, og sostatt er ikki ordiliga tamarhald á støðuni.
Tann fyrsta september varð kravið avtikið um at øll, sum koma til Føroyar, skulu kannast. Tað var Pál Weihe, lækni, og ráðgevari í koronu, ímóti og síðani hevur hann eisini endurtikið, at tað kravið átti at verið sett í gildið aftur.
Higartil hava myndugleikarnir ikki hildið, at tað er neyðugt. Men Pál Weihe fær stuðul frá Marnari Fríðheim Kristiansen, lækna við serligur áhuga fyri koronu.
Tá ið kravið varð sett úr gildið, kallaði hann tað eina steinbýtta avgerð.
Les meiri um tað her: Er tað eitt gott hugskot at steðga við test á grensuni?
Í gjár skrivar hann, at nú verða alsamt fleiri børn, og skúlaflokkar, sendir í sóttarhald og tað ein beinleiðis avleiðing av, at vit loyva smittuni frítt inn í landið.
Í gjár varð sagt, at fimm flokkar í skúlanum á Argjahamri eru settir í sóttarhald. Marnar Fríði Kristiansen er sannførdur um at hetta verður ikki síðstu ferð, vit hoyra um líknandi.
So hvørt sum veturin kemur, økist vandin fyri stórari smittuspjaðing, tí vit eru meira og meira innandura, sigur hann. Hann heldur, at vit skulu gera hetta ordiliga einfalt: Vit vilja fegin hava so fá tiltøk ímóti korona, sum gjørligt, uttan at missa tamarhaldið á støðuni, sigur Marnar Fríðheim Kristiansen.
Hann sigur, at tí skulu vit, stigvís avtaka tiltøkini ímóti korona – og vit skulu byrja við teimum tiltøkum, sum skerja okkara frælsi mest, og sum kosta okkum mest.
– Og tað er her landsstýrið og farsóttarnevndin er farin skeiv, heldur hann. Tey hava avtikið kanningarnar við markið, tí okkurt skuldu tey gera. Men samstundis vilja tey ikki at avtaka sóttarhald, tí so verður tað ógvuliga skjótt, at okkara sjúkrahúsverk kemur undir trýst.
Úrslitið av hesum er, at hesa næstu tíðina fara ógvuliga nógv av okkum at verða merkt av korona, tí tað er alla tíðina, at fólk verða sett í sóttarhald. Fleiri fara helst at verða noydd at avlýsa konfirmatiónir orsakað av at børnini eru sett í sóttarhald, sigur hann.
– Hvat kostar hetta í mistum inntøkum, mistum skattainntøkum, mistari læring, mistari produktión, spyr Marnar Fríðheim Kristiansen.
Tað vil siga, at við at avtaka kanningarnar á markinum, kostar tað okkum allarhelst fleiri pengar og okkara frælsið verður skert.
Hann heldur, at tað er púra greitt hvat vit skulu gera og tað er at seta kravið aftur í gildið um, at øll, sum koma til Føroya, skulu kannast á markinum. Hann mælir eisini til, at broyta kanningarháttin, antin til kvik-kanning, spýtt-kanning, ella okkurt annað, sum er fíggjarliga meira burðardygt.
Hann vísir samstundis á , at tað hendur nógv á koronu-økinum í hesum døgum, og tað fer at gera tað munandi lættari at handfara korona.
– Koppsetingin fer allarhelst at verða góðkend til børn niður í fimm ár rættuliga skjótt. Og so fáa tey eisini ein møguleika at verða vard. Fólk fara eisini at fáa tilboð um ta triðju sproytuna, fyrst tey, sum eru í serligum vanda, og síðani allarhelst øll. Hetta fer at gera, at vit fáa eina betri verju ímóti korona.
Við heilivágnum, Molnupiravir, sær tað út til, at vit, fyri fyrstu ferð, hava eina effektiva viðgerð fyri koronu. Tað merkir, at tað kanska verður ein viðgerð til tey, sum kortini verða sjúk.
– Framtíðin er tí bjørt. Men lat okkum ikki gjalda ein ov dýran prís fyri at koma hartil, sigur hann. Tí sigur hann, at kravið um, at øll, sum koma til Føroya, verða kannað, eigur at verða sett í gildið aftur - ongantíð ov skjótt.
Eitt annað kundi verið at lagt størri dent á at fáa tey, sum koma til Føroya, eisini lata seg kannað, tá i tey hava verið her í fýra dagar, leggur hann afturat.


text:
Jákup bóndi á Selatrað í Eysturoy, kallaður »ríki bóndi« ella »ríki Jákup«, var fátæksmanssonur av Velbastað í Suðurstreymoy. Hann var fyrst húskallur í Hoyvík í Suðurstreymoy og spardi sær fitt saman har av løn sínari. Kenningarær fekk hann at ganga, sum átti annaðhvørt árið tvey lomb, annaðhvørt trý. So giftist hann til Selatraðar. Ógvuliga gírigur maður var hann og kargur, og av tí at hungursár vóru í Føroyurn í hansara tíð, bar tað væl í lag hjá honum at keypa jørð frálíka bíliga, helst fyri gamlan mat: hálvspilt kjøt, fisk, korn og tílíkt. Á henda hátt samlaði hann sær 60 óðalsmerkur og fekk navnið Ríki Jákup. Hann átti mestur alla vestursíðuna av Eysturoynni: Selatrað og allan vegin norðureftir beint í Kollin á Eiði - uttan Oyragarð einsamallan. Á hvørjum ári ferðaðist hann norður til Eiðis til at hyggja eftir øllum tí, sum hann átti, og hvørja ferð, ið hann tá kom fram við Oyragarð, sló hann stavin í garðin av illsinni um tað, at hetta petti skuldi liggja ímillum og hann sjálvur ikki eiga alt.
Ríki bóndi hevði góða eydnu til alt uttan til hønu. Kom hann til at bera kannu av hesum fugli, so doyði.
Um ríka bónda og synirnar - tveir synir átti hann - er eitt tiltikið, sum væl sýnir skapið í hinum gamla. Einaferð, meðan báðir brøðurnir vóru smádreingir enn, hevði annar teirra á orði við hin gamla: “Pápi, lat meg fáa hatta lambið!” “Hvat skalt tú gera við tað?” spurdi hin gamli. “Eg skal drepa tað,” svaraði hin lítli. Tá illbrýnskast Jákup. “Sig, tú skalt sleppa tað upp!” lýddi hin beiggin - hann visti, hvussu pápin var - og hin, ið pápan hevði biðið, so gjørdi. Tá blíðkaðist hin gamli og segði: “Ja, lambið skalt tú fáa.”
Ríki Jákup átti eina dóttur, sum giftist við suðuroyarprestinum Johan Henrik Weyhe, ið var sonur løgmannin Sámal Pætursson og abbasonur løgmannin Johan Henrik Weyhe. Frásøgn er um, hvussu henda giftan kom í lag. Weyhe prestur var trúlovaður við einari prestaeinkju í Hvalbø í Suðuroy, eini ógvuliga rættiligari konu, og gjørdi ferð til Havnar til at taka brúdleypsdrekka út og keypa ymist til brúdleypið, ið ætlan var at halda sum skjótast. Í Havn hitti hann selatraðbóndan við konu og dóttur, og við tað sama fingu tey bæði gomlu, bóndin og konan, ein gandakall úr Suðuroy, sum var ein av bátmonnunum hjá Weyhe, til at ganda prestin aftur at dóttur teirra. Eitt stórt brúdleyp varð hildið í Havn, meðan tey vóru har, og dansað varð í Mortansstovu. Har komu tey saman, Weyhe prestur og selatraðgentan, og sama kvøldið - prestur kendi tá ikki sørt til - vóru tey trúlovað. Dagin eftir, tá ið ølið rann av prestinum, fór hann at hugsa um førning sín og um at sleppa sær suður aftur til Hvalbiar til sína trúlovaðu har. Havnarmenn førdu hann; men tá ið teir komu suður fyri Kirkjubønes, var sjógvurin blóðreyður at síggja, og alskyns ódjór sýndust at svimja omaná, so teir tordu ikki at halda ferðini fram, men vendu aftur. Tá giftust Weyhe og dóttir ríka Jákups alt í einum. So helt Weyhe aftur til Suðuroyar, og nú gekk ferðin væl. Tá ið báturin kom til Hvalbiar, gekk brúðurin hjá presti oman til strandar at fagna honum; men hann segði einki annað við hana, í tí at hann gekk upp frá bátinum, enn hetta: “Fra mennesket haver jeg vendt min hu.” Síðan vildi hann ikki hyggja til hennara, og ikki kundi hann ganga heim í Leirar (prestagarðin) á sama teigi sum hon, men varð at ganga á einum øðrum teigi - so illa var hann gandaður. Sama kvøldið varð hon at fara frá prestagarðinum við øllum tí, sum hon átti. Tólv kýr átti hon; tær læt hann sjálvur loysa og reka út úr fjósinum. Síðan varð hon gift til Gerða í Borðoy í Norðuroyggjum; men altíð segði hon, at tann tyngsta stund, ið hon hevði livað, var tann, tá ið hon stóð í myrkrinum uttan fyri prestagarðin í Leirum, útkoyrd haðani, og við teimum tólv beljandi kúnum uttan um seg. Weyhe prestur fekk stóran arv við dóttur ríka Jákups; men hon var ring matmóðir og oyddi bæði sítt góðs og hansara. Hann kom seinnameiri til prestaembætið í Havn; men ikki batnaði hjá honum har, tí, meðan hann helt gudstænastu í kirkjuni, gjørdi konan stórar veitslur heima fyri vinkonum sínum. Einaferð tók hann til í prædikuni og meinti við húski sítt, at, hvar ið Várharra hevði eina kirkju, hevði fanin eitt kapel tætt hjá. Weyhe var væl umhildin maður, men gramdi seg so illa, at hann fall til drykk.
Annar sonur ríka Jákups, Sakaris nevndur, giftist til Streymnes í Norðstreymoy; annar var eftir á Selatrað. Dóttir Sakarisar giftist til Deildar í Vestmanna. Hana droymdi eina nátt, at ein kona kom til hennara og bað hana kalla barnið, sum hon skuldi eiga, upp eftir henni: so skuldi tað vera lukkubarn, og navnið skuldi vera lukkunavn í fjórða lið. “Tey kalla meg Kristina í Barkhelluni,” legði hon afturat. Barnið, ið konan fekk, var dóttir og nevnd Kristin eftir huldukonuni. Hon giftist til Rógvu í Vestmanna og hevði frálíka eydnu í øllum lutum. Eydnan helt við, til Tummas á Rógvu kom, ið var fjórði maður frá dóttur Sakarisar; tá tók at dala.
Eitt tímaglas, eitt høvuðvatnsegg og eitt arvagull (ein gullpeningur), sum ríki Jákup hevur átt, eru enn til skjals.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Leygardagin 4. mars kl. 11.00 skipar Treysti fyri 6. umfari í TF Vetrarkappingini, sum aftur í ár verður fyriskipað á Fossánesi. Hetta verður tíggjunda ferðin, at Treysti skipar fyri Vetrarkapping norðanfyri. Startur og mál verður beint við Skúlan á Fossánesi, tí har er lættari at samla alt á einum stað áðrenn og aftaná renningina.
M.a. verður runnið eftir hugnaligu gøtuni sum gongur suður gjøgnum fjøruna í Hvannasundi
– Kvinnur / Menn Veteranar (f. 1962-1971) – umleið 8,8 km
– Kvinnur / Menn Superveteranar (f. 1961 ella fyrr) – umleið 8,8 km
– Kvinnuunglingar / Mansunglingar (f. 1997-2000) – umleið 8,8 km
– Gentur / Dreingir (f. 2001-2005) – umleið 3,3 km
Í sambandi við renningina verða heiðursmerkir latin til nummar eitt, tvey og trý í øllum bólkunum. Sum vanligt er, so fer tilmelding fram á heimasíðuni hjá FÍF (www.fif.fo).
Leinkjan til tilmelding er her: Tilmelding TF VK-6 Fossánes
Freistin er fríggjakvøldið 3. mars kl. 22.00. Luttøkugjaldið er sum tað plagar, tvs. kr. 50 fyri vaksin og kr. 20 fyri børn. Eisini kann meldast til á staðnum hálvan tíma áðrenn start.
Luttakararnir verða bidnir um at møta við í Skúlanum á Fossánesi frá kl. 10.00. Startnummarið skal vera avheintað í seinasta lagi kl. 10.45. Í skúlanum er møguleiki fyri skifting og brúsubað. Eftir renningina verður ábit og heiðursmerkjahandan í kantinuni í skúlanum.
Treysti vónar at nógvir luttakarar verða við, tí renningin er samstundis motiónsrenning har øll kunnu luttaka.


text:
Árnafjarðar kirkja
Árnafjarðar kirkja er kirkja í bygdini Árnafjørður á Borðoy. Hon varð vígd tann 10. oktober í 1937.
Hin langi og torføri vegurin til sóknarkirkjuna í Klaksvík var fremsta orsøkin til, at 46 árnfirðingar, í august 1932, sendu umsókn til løgtingið um studning til gerð av nýggjari kirkju. Kirkjukassanevndin vildi síggja tekningar og eina kostnaðarætlan, áðrenn játtan kundi gevast. Tí settu árnfirðingar seg í samband við H.C.W. Tórgarð, byggimeistara í Havn, og fingu til vega tekning og kostnaðarætlan. Í álitunum stendur, at kirkjan, ið skal stoypast upp av betong og klæðast innan við timbur, kemur at hava rúm til 100 føst situpláss umframt lofts- og kórpláss.
Í september 1933 góðtók nevndin ætlanina og heitti á árnfirðingar um at fara undir ávegisarbeiði, so sum at grava út og savna tilfar. Peningur kundu tó ikki latast tað árið, men árnfirðingar skuldu fáa tilsøgn um studning so skjótt, tingið hevði ráð til tess. Tá búðu bert 90 fólk í Árnafirði, og tí var eisini krav frá nevndini um, at kirkjan skuldi styttast við tveimum stólarekkjum, soleiðis at rúm varð fyri 80 fólkum.
Í oktober 1934 fóru árnfirðingar, við Óla Hans Biskupstø sum løntum arbeiðsformanni á odda, ígongd við stoypiarbeiðið og í november 1936 stóð kirkjan liðug. Tó varð kirkjan ikki endaliga sýnað fyrr enn í oktober 1937. Tað vóru Zacharias Jacobsen, timburmaður, og Óli Arge, steinhøggari, báðir úr Havn, sum sýnaðu.
Í góðveðrinum 10. oktober 1937 var kirkjan vígd. Nógv fólk var samlað og m.a. kom Smyril av Havnini við 50 gestum. Eftir middag var farið í skrúðgongu í kirkju. Føroya Próstur og amtmaðurin gingu á odda við prestum, løgtingsformanni og løgtingsmonnum og øðrum aftaná. Vígslutaluna helt J. Dahl, próstur.[1]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ www.folkakirkjan.fo


text:
Samandráttur.
Línuskip. Bara eitt línuskip er til fiskarí. Hann er akkurát byrjaður og kemur tí ikki at landa hesa vikuna. Vit rokna við at okkurt línuskip fer avstað í vikuni. Tey flestu frystilínuskipini eru til fiskarí.
Útróður: Streymurin verður góður og veðri verður eisini gott tað mesta av vikuni, so helst verður nakað av útróðri. Fiskaríið er smáligt. Teir fiska mest av hýsu.
Djúpvatnstrolarar: Annar fiskar kongafisk, meðan hin liggur við bryggju. Vantandi landar hann miðskeiðis í vikuni.
Partrolarar: Tey flestu pørini eru til fiskarí. Tey fiska upsa og so nakað av hjáveiðu. Teir landa sum vikan gongur. Fiskaríið er smáligt.
Trolbátar: Allir liggja við bryggju, men møguliga fer onkur út í vikuni.
Garnaskip: Tvey garnaskip fiska svartkalva. Fiskaríð er smáligt og koma bæði at landa síðst í vikuni. Eitt fiskar havtasku. Fiskaríið er brúkiligt og landar tað fyrst í vikuni.
Heinta veðri her
Heinta alla metingina her


text:
Føstuborðhald og dansur hjá Fótatraðk í Keypmannahavn
Fyri fyrstu ferð fer Fótatraðk at skipa fyri einum føroyskum borðhaldi í samband við árliga føstudansin. Tann 10. februar kl.19 verður føroyskt borðhald í Føroyahúsinum í Keypmannahavn og farið verður uppá gólv uml. kl.21.30
Eitt sindur um tiltakið
Til borðhaldið verður sjálvtøkuborð við alskyns føroyskum mati og viðskera. Harafturat verður sangur við undirspæl av guitara og harmoniku.
Kl. 18.30 – dyrnar lata upp og borðhaldið byrjar kl. 19.00.
Kl. 21.30 – farið verður uppá gólv. Kvæðaskiparar úr Føroyum eru við og stuðla dansinum.
Kl. 01.00 – dyrnar lata aftur, tó verður dansað víðari um hugurin er fyri tí.
Barrin verður opin, og har ber eisini til at keypa kaffi, te og heimabakaða køku.
Atgongumerki til føstuborðhaldið og dansin fæst við at flyta 250,- kr. til konto felagsins: 1551-4500867590, viðmerk navn!
Eitt evt. yvirskot fer til rakstur og fyriskipan av ymiskum tiltøkum hjá Fótatraðk, serliga Landsdansistevnuna í 2019. Ein beinleiðis leinkja til Facebook-tiltakið:
https://www.facebook.com/events/542641249467824/
Meira kunning fæst við at skriva til okkara Facebook síðu Dansifelagið Fótatraðk ella á fotatradk@hotmail.com. Kunning um matskránna fæst við at ringja til +45 51 97 91 96 ella spyrja seg fyri hjá limum í Fótatraðk.
Verðið vælkomin til Føstudans í Føroyahúsinum
við kvøðu frá
Nevndini í Fótatraðk.


text:
Hvør heldur tú hevur uppiborið heiðurin sum Ársins íverkseti 2020?
Nú kanst tú koma við tínum uppskoti til, hvør tú heldur skal verða Ársins íverkseti 2020.
Øll kunnu koma við tilnevningum. Ein dómsnevnd tekur endaliga avgerð. Dentur verður lagdur á, hvør hevur víst nýhugsan, áræði og dirvi. Freistin at koma við tilnevningum er til og við mánadagin 21.september 2020.
Íverksetarahúsið gleðir seg til at fáa nógv góð uppskot. Uppskot skulu sendast til Íverksetarahúsið á [email protected]
Ársins íverksetaradagur er árliga tiltakið hjá Íverksetarahúsinum, sum heiðrar íverksetarar og íverksetan. Í tí sambandi verður Ársins íverkseti funnin og latin eina heiðursløn. Heiðurslønin sum Ársins íverkseti verður vanliga latin á Ársins íverksetaradegi, men vegna covid-19 er endalig støða ikki tikin til, nær dagurin verður hildin.
Lýst verður seinni nær dagurin verður hildin.


text:
Mælt verður føroyingum, sum búgva í Føroyum, men eru staddir uttanlands, at koma til Føroya so skjótt sum til ber.
Atlantic Airways avmarkar flúgvingina millum Føroyar og Danmarkar og steðgar flúgvingini til Bergen, Reykjavíkar, Edinburgh og París.
Flúgvingin til og úr Danmark er fyrst og fremst ætlað heilsustarvsfólkum, føroyingum, ið starvast uttanlands og teimum, sum røkja týðandi samfelagsligar uppgávur, eitt nú í sambandi við tilbúgving.
Bráðneyðugur sjúkraflutningur heldur fram sum vant.
Tey, sum hava spurningar viðvíkjandi heimferð til Føroya við Atlantic Airways, eiga at venda sær beinleiðis til flogfelagið á +298 34 10 00
Tey, sum hava spurningar viðvíkjandi heimferð til Føroya við SAS, eiga at venda sær beinleiðis til flogfelagið á +45 70 10 20 00.
Tað kann eisini vera hent hjá fólki, ið skulu ferðast til Føroya næstu dagarnar, at venda sær til sítt tryggingarfelag.
Tey, sum eru stødd uttanfyri Danmark, eiga fyrst at seta seg í samband við flogfelagið ella ferðaskrivstovuna, tey hava nýtt.
Ert tú føroyingur, sum býr í Føroyum, men ert uttanlands og hevur aðrar spurningar, ber til at ringja til Coronalinjuna á +298 30 40 40.
Harumframt hava Føroyar sendistovu í Keypmannahavn, Reykjavík, London, Brússel, Moskva og Beijing, sum tú eisini ert vælkomin at venda tær til, um tú hevur spurningar.
Ert tú stødd ella staddur uttanlands, mæla vit til, at tú skrivar teg á listan hjá danska uttanríkisráðnum. Tað kanst tú gera her.
Mælt verður øllum føroyingum frá óneyðugari ferðing.
Innferðareftirlit
Løgreglan boðaði tann 16. mars frá, at fyribils innferðareftirlit er í sett í verk. Tað merkir, at útlendsk ferðandi uttan heimild ikki sleppa at ferðast til Føroyar. Hetta er eisini galdandi fyri ferðing til Danmark, sum eisini hevur sett innferðareftirlit í verk.
Øll ferðandi kunnu vænta at verða biðin um at vísa samleikaprógv í samband við ferð til Føroyar og til Danmarkar.
Heimild verður millum annað givin teimum,:
- sum hava bústað í tí landi, ferðast verður til.
- sum koma til landið fyri at hava samveru við børn.
- sum skulu vitja familjulim, sum er sera sjúkur og/ella doyggjandi.
- sum skulu í jarðarferð.
- sum ferðast í sjúkraørindum.
- sum eru partar av rættarmáli.
Heimild at ferðast til Føroyar og/ella Danmarkar verður ikki givin vitjandi, hvørs endamál eru familjuvitjanir, námsferðir, arbeiðsørindir og annað vanligt ferðafólkavirksemi.


text:
Serliga ætlað til rukkujarn og aðrar líknandi flatar úti, har nógv stendur á, og hálvglansur ynskist.
Tol er feit alkydmáling, sum er løtt at smyrja, flýtur væl og fær eina sterka og varandi, hálvglansandi lakkhinnu.
Litir:
Tol verður framleitt í nøkrum høvuðslitum og kann eisini tónast í hópin av øðrum litum.
Endaúrslit:
Hálvglansandi (Silkikámt)
Mála:
Við pensli, rullu ella sproytu
Trygdarflokkur:
2 – 1 til 2 – 3, alt eftir liti.
Tynna og reinsa amboð:
Mineralskt terpentin.
Tíð at torna:
Nóg turt at nema við eftir 3-5 tímar, við 20°C.
Mála útyvir:
Eftir 8-12 tímar, alt eftir umstøðum.
Tjúkd:
Uml. 70 KU. (25°C).
Evnisnøgd:
Uml. 1,20 g/ml (25°C), alt eftir liti.
Turrevni:
Uml. 70% av nøgd ella uml. 50% av rúmd, alt eftir liti.
Tilfarsnýtsla:
Uml. 0,08-0,12 l/m2 í ummál alt eftir, hvussu ójavnur flatin er, hvussu málað verður og umstøðum annars. Svarar til uml. 50 µm turrhinnutjúkd.
Minsti arbeiðshiti:
Flatin, sum skal málast, skal vera minst 3°C yvir vætumarkið í luftini, bæði meðan málað verður, og meðan hon tornar.
VOC-evni:
Sbrt. reglugerð: 1025/2005 eru mørkini fyri VOC-evni í hesi vøru fl. A/i 600g/l (2007)/ 500 g/l (2010). Vøran inniheldur í mesta lagi 400 g/l.


text:
Carlsson-systrarnar bera Merkið og vatnið
Oyggjalekirnir á Jersey verða settir í kvøld kl. 19 á Howard Davis parkini mitt í St. Helier.
Stóra hátíðarhaldið er týðandi partur av leikunum, og setanin hevur fleiri siðbundin innsløg, sum eru føst á hvørjum leikum.
Tá limaoyggjarnar marsjera inn, gongur ein flaggberi fremst við Merkinum saman við einum vatnbera. Badmintonleikarin Brynhild Djurhuus Carlsson kemur at bera Merkið leygarkvøldið, og systurin Rannvá Djurhuus Carlsson fer at bera vatnið.
Vatnhátíðarhaldið er fastur partur av skránni, og tá fer ein íðkari frá hvørjari limaoyggj at koyra vatn í eitt felags kar.
Setanin tekur væntandi einar tveir tímar, og eini 5.000 fólk fáa atgongd til parkina.


text:
Í gjár sá eg grein á Portal.fo við yvirskriftini, “Hevur Astrup fingið alzheimers”. Satt at siga so gjørdist eg eitt sindur bilsin, og ikki frítt argur inn á hetta. Vit hoyra júst í hesum tíðum nógv um hvussu vit skulu virða hvønn annan, og annars vanda okkum um hvussu vit umrøða hvønn annan.
Tað er eingin loyna, nú eg havi valt at skriva nakrar linjur um hetta, at eg eri eitt sindur litaður, tí júst alzheimers sjúkan fyllir nógv hjá mær og okkara familju.
Eg haldi ikki tað er rætt at taka í brúk Alzheimers fyri at gera greinina meira spennandi og áhugaverda. Eg hevði so ikki vilja fingið slíka eyðmerking setta á meg. Vit eiga eitt ríkt mál, og eg haldi tað hevði sømt seg betur at valt aðra orðing.
Seinasti setningur í greinini undirbyggir bara enn meira hvat virðið verður lagt í alzheimers.
Hetta er so bert mín meining.
Vinarliga
Jonhard


text:
Endiliga hevur Rósa hitt ein, sum skilir hana.
Tað var næstan sum gandur, tá ið Robbi kom inn um hurðina á skriviskeiðnum. Tað broytti alt. Fyrr hevði Rósa hildið, at tónleikurin var tað týdningarmesta av øllum í einum sangi, men nú veit hon, at teksturin er alt. Tað sigur Robbi so. Og alt, sum hann sigur, kenst knappliga øgiliga týdningarmikið.
Og Villi er so barnsligur, tá ið hann setur uppá, at tey skulu spæla trídyst. Tað var jú, tá ið tey vóru lítil, at sovorðið var stuttligt. Ikki nú, tá ið hon kanska sleppur at skriva tekstir til eitt rættiligt hipp-hopp orkestur. Og kanska kann Robbi gerast fyrsti rættiligi sjeikurin hjá Rósu ...
Aftur


text:
Gilli R. Sørensen, Meinhard E. Olsen og Ári M. Jónsson fingu ikki eina góða upptakt til komandi landsliðsuppgávurnar.
Gilli spældi allan dystin tá lið hansara, Odd í dysti í bestu norsku fótbóltsdeildini tapti 0-1 fyri Strømsgodset á heimavølli. Strømsgodset skoraði sigursmálið tá bert níggju minuttir vóru farnir av dystinum.
Í seinna hálvleiki strongdi Odd á fyri at fáa útjavnandi málið, men tað eydnaðist ikki.
Komandi dystur hjá Odd er á útivølli móti verandi meistarunum og oddaliðnum, Bodø/Glimt.
Odd er nummar 10 í deildini við 22 stigum. Níggju stig eru niður til niðurflytingarstrikuna.
HER ber til at síggja hæddarpunktini frá dystinum millum Odd og Strømsgodset.
Í næstbestu deildini eru tað serliga Ári Mohr Jónsson og liðfelagarnir í Sandnes ULF, ið kunnu iðra seg. Sandnes var á odda 2-0 móti Grorud á heimavølli tá 75 minuttir vóru farnir av dystinum. Men seinastu fimm minuttirnar gekk reint galið hjá Sandnes, ið lat trý mál inn og tapti sostatt dystin 2-3.
Meinhard E. Olsen fekk 26 minuttir á vøllinum tá lið hansara, Bryne tapti 1-2 fyri Stjørdals Blink. Støðan var 1-1 tá Meinhard kom á vøllin.
Bryne er nú fimtaftast í deildini við 18 stigum, og Sandnes er fjórðaftast við 17 stigum. Stjørdals Blink er triðaftast við 16 stigum og Grorud er næstaftast við 15 stigum. So staðfestast má, at tapini hjá Bryne og Sandnes vóru serliga óheppin í dag.
Leygardagin 11. september tekur Bryne móti Aalesund. Sama dag spælir Sandnes á útivølli móti Raufoss.


text:
Kristian Vágsheyg Kruse, sum byrjaði í starvið hjá JANUAR í 2020, hevur fingið góðkenning sum CISA-grannskoðari, ið er ein sertifisering av KT-grannskoðarum.
CISA stendur fyri Certified Information Systems Auditor, og er ein viðurkend altjóða sertifisering av KT-grannskoðarum.
Kristian byrjaði hjá JANUAR í november 2020, tí uppgávurnar í sambandi við KT-grannskoðan og KT-trygd eru støðugt vaksandi.
Kristian hevur royndir sum KT-grannskoðari hjá stóru grannskoðarafyritøkuni Ernst & Young í Danmark, har hann hevur luttikið í uppgávum bæði í Danmark og í Englandi, áðrenn hann kom í starv hjá JANUAR.
Vit ynskja Kristian tillukku og gleða okkum til, at hann kemur at loysa nógvar uppgávur fyri kundar okkara.


text:
Thursday, January 31, 2013
Spennandi vesilist í Sirkus
Jón Sonni Jensen hevur júst málað tveir veggjamálningar til vesini í Sirkus í Vágsbotni. Orsakað av eini ørgrynnu av grafitti plagdi tað frammanundan at vera nokkso undirhaldandi at fara á ves í Sirkus og eftir fotomyndunum at døma, verður upplivingin enn meira spennandi næstu ferð...
(KP)
Posted by Listin at 9:18 AM
Wednesday, January 30, 2013
Sár á Sál
Leygardagin 9. februar kunnu vit vænta okkum eina stóra leiklistarliga uppliving. Í øllum førum er leikurin ein sera stór lesiuppliving, og eg gleði meg til at uppliva vakra, sterka og skakandi leikin hjá Kristinu Sundar Hansen "Sár á Sál” á palli.
Tí sjálvt um ”Sár á Sál” er ein leikur, sum hevur so mikið stóra lyriska megi, at hann letur seg lesa sum poesi og eisini verður útgivin í bók, so er fundamentið dramaturgiskt og tað er leikskapið, sum onkursvegna skal midla ta størstu sorgina. At missa síni børn.
Tað finnst eingin forloysing, ikki eingang í listini, fyri hesari pínuni, sum Kristina Sundar Hansen lýsir lýsandi klárt og ørkymlandi neyvt. Tí tað eru ikki einans vanligar almennar hugsanir um sorgina, tað snýr seg um. Sorgin er hennara persónliga, hon hevur mist síni børn, hennara kroppur gjøgnumlivir pínuna og hennara leikur gevur ikki bara innlit í sorgina, men eisini ein serstakan møguleika fyri útsýni. Ein møguleika fyri at hyggja innanifrá sorgini og út at heiminum heldur enn at líta at sorgini uttanifrá við tí, sum mann nú sjálvur man innihalda av ímyndum og fordómum, nertanarangist og óvissu.
Tað er ein listarlig forloysing, altso ikki ein forloysing av sorgini, men av sjálvari listini. Hetta evnið til at skapa nakað millum innlitið og útsýnið, millum tað almenniskjaliga og tað persónliga, evnið til at involvera bæði kroppin og tankan og birta í hugsanir um felagsskapir, um hvat sorgin ger, um sorgarinnar lyndi, um menniskjaliga styrki og veikleika, og um kærleikans tilveru, sum ikki er hugsaðar áður. Altso verður heimurin viðvendur. Og fyrst og fremst er tað ein listarlig forloysing, at Kristina Sundar Hansen letur upp fyri ásannanini av, at vit ofta eru so veik og ússalig, at vit ikki makta at síggja tingini við øðrum eygum, at okkara høgtlovað forbannaði menniskjansleiki av og til er kavrotin, at vit ikki lata hvønn annan vera til, men at kærleikin er til.
Eg fari at geva leikinum mítt allarbesta forhondsviðmæli. Vit fara at skriva meira um leikin eftir premieruna 9. februar. Fyribils seta vit inn hetta áhugaverda tíðindaskrivið.
(IS)
Sofía Nolsøe
Pallmynd ........................... Hansina Iversen
Sum
sjónleikari skalt tú tulka kenslur, í gleði og í sorg. Í sínari sorgarprosess
hevur Kristina kanska verið serliga viðkvom um, hvussu umhvørvið hevur samskift
við hana eftir hendingina, og hevur hon merkt ein ávísan ótta fyri at samskifta
beinleiðis við hana, eins og hon hevur eina kenslu av, at samskifti gongur fyri
seg uttan um hana og ikki við hana.Hetta er uttan iva nakað, sum øll, ið eru
fyri ógvusligum hendingum eisini kenna, uttan kanska at duga at seta orð og
kenslur á tað. Júst við síni útbúgving hevur Kristina møguleika at miðla júst
hendan trupulleikan, við at geva kenslunum orð og form.
(IS)
Tíðindaskriv: Sár á Sál
Rithøvundur og leikstjóri.... Kristina S. HansenLeikarar ............................. Annika Johannessen
Sofía Nolsøe
Pallmynd ........................... Hansina Iversen
Leikurin er sprottin úr syrgiligi hendingini, tá ið synir Kristinu Niklas og Teitur og vinmaður teirra Martin lótu lív.
Kristina er útbúgvin sjónleikari og síðan vanlukkuna hevur hon nomið sær útbúgving á masterstigi innan teatur- og dramapedagogikk, við serligari áherðslu á sjónleik.
Sum leikstjóri og høvundur er tað hon, ið talar og veit, hvat univers ferðast verður í. Leikurin er bygdur upp av brotmyndum við yrkingakendum hugleiðingum, sum kensluliga skera inn á bein.Við øðrum orðum, er leikurin, uttan at verða sentimentalur, sum eitt litband av øllum menniskjansligum kenslum, og lýsir klárt og beinraki eina støðu, sum flest øll, ið hava mist kenna seg aftur í, eins og tey, ið kenna seg hjálparleysan í slíkum støðum, kunnu finna amboð at samskifta við.Leikurin leggur upp til kjak og kann tí eisini verða eitt gott íkast til øll, ið starvast innan heilsu- og umsorganarøkið.
Leikarar verða Annika Johannessen og Sofía Nolsøe, báðar útbúgvnar leikkonur, Annika við drúgvum royndum og Sofía nýútbúgvin, sum longu ger seg galdandi á Kgl. leikhúsinum í Keypmannahavn. Tær tríggjar, ið búgva í Keypannahavn, eru byrjaðar at venja har, og koma í næstum til Føroyar og venja her í 14 dagar og síðan byrja sýningarnar eftir ætlan í 9. februar 2013 á Tjóðpalli Føroya.
Hansina Iversen, myndlistakvinna ger pallmyndina. Janek Szatkowski, dramaturgur og lektari á Dramaturgiinstituttinum við lærda háskúlan í Aarhus, lærari hjá Kristinu hevur vegleitt dramaturgiskt. Í tí sambandi hevur Inger Smærup týtt leikritið til danskt. Árni Baldvinson, Mikkjal Arge Galan og Jón Mc Birnie hava pallsmíð, ljós og ljóð undir hond.
Sár á Sál er ein beinrakin, poetisk og kensluborin lýsing av einari ólukkuligari støðu, sum vit ongantíð hugsa fer at raka nakran, men, sum tá ið tað hendir, vísir, hvussu sárbar vit øll eru.
Sár á Sál lýsir eisini, hvussu týdningarmikið tað er, at vit samskifta rætt, eisini, tá ið vit eru hjálpsom og vísa samkenslu.
Sár á sál er ein søga um miss, ið ikki bøtist aftur.
Sár á sál lýsir vónir, kontra veruleikan, í eini sorgarstøðu.
Sár á Sál setir orð á okkara egnu ómegd.
Sár á sál kann vónandi loysa upp tað tabu, ið er ein svár avleiðing í øllum samskifti eftir ógvusligar hendingar.
Posted by Listin at 7:43 AM
Tuesday, January 29, 2013
Randi Ward: "Hestur"
Randi Ward hevur gjørt eitt myndaessay við fotomyndum við heitinum "Hestur", sum er at síggja í síðstu útgávuni hjá Cold Mountain Review. Myndaessayið fevnir um landslagsmyndir og portrett. Nakrar av portrettmyndunum kunnu síggjast her á Listablogginum.
Cold Mountain Review is er bókmenta- og listatíðarit hjá Appalachian State University, ið kom út á fyrsta sinni í 1972 og sum kemur út tvær ferðir um árið.
.
Jørmundur Zacariassen og Hjørleivur Poulsen
Ebbe Rasmussen
Hjá Hjørleivi Poulsen
Hjørleivur Poulsen og Jørmundur Zachariasen
Posted by Listin at 8:25 PM
Labels: Fotomyndir
Monday, January 28, 2013
Tíðindaskriv: LeikREAD READING Festival 15.-16. Mars
Meðan dagarnir í 2013 gerast ljósari, fær nýggjur norðurlendskur READING-festivalur lív í hjartanum í Tórshavn.
15. og 16. Mars bjóðar Leikarafelag Føroya til spennandi mentanartiltak á Tjóðpallinum.
Festivalurin ber heitið LeikREAD og er eitt norðurlendskt samtak, sum Leikarafelagið ger saman við grannalondum okkara Ísland, Danmark, Noreg, Svøríki og Finnland.
5 nýskrivað leikrit úr norðanlondum eru týdd til føroyskt og verða pallsett sum Readings á Tjóðpalli Føroya vikuskiftið 15. og 16. Mars 2013Ein READING, á føroyskum ein leikritalesing, er ein framførslustílur innan leiklist, har leikritið er í fokus. Fyrireikingartíðin er stutt og ferðin høg. Ein leikritalesing gevur áskoðaranum, uppá stutta tíð, eina greiða mynd av, hvat eitt leikrit snýr seg um. Til LeikREAD er talan er um 5 spildurnýggj norðurlendsk leikrit, ið øll eru týdd til føroyskt – 5 brellbitar frá tí besta norðurlendska samtíðardramatikkinum.
Allar framførslurnar verða á føroyskum við enskum undirteksti.
Hvør leikritalesing varir umleið 45 minuttir og tilsamans 23 sjónleikarar vera við á LeikREAD.
Hetta verður ein løtt og annarleiðis leiklistauppliving við hópin av nýggjum, eins væl og kendum, andlitum innan føroyska leiklist. Harumframt koma fleiri útisetar heim, leiklistafólk sum vit leingi hava longst eftir at sæð á føroyska pallinum.
Vælkomin á fyrsta Reading festival á føroyskum nakrantíð – LeikREAD!
Posted by Listin at 10:31 AM
Labels: Leiklist, Tíðindaskriv
Sunday, January 27, 2013
Fólksins biip
- Aftan á tíðindini í kvøld kunnu vit enn einaferð staðfesta, at Útvarp Føroya er eitt stig framman fyri Føroyaportalin og tað má merkja tað sama sum, at veruleikin er longri úti enn satiran, ella kanska er tað bara fólkaflokkurin, sum er longri úti enn øll onnur? Í kvøld var tað orðingin "fólksins ogn", sum eftir øllum at døma elvir til misskiljingar. Vit bíða spentar eftir úrslitinum av fundinum hjá landsstýrismanninum og hava ein hóp av tjóðsangum liggjandi, sum eru klárir til møguliga regulering.
- Tú alfagra land mítt, mín dýrasta ogn!
- á vetri so randhvítt, á sumri við logn,
- tú tekur meg at tær so tætt í tín favn.
- Tit oyggjar so mætar, Guð signi tað navn,
- sum menn tykkum góvu, tá teir tykkum sóu.
- Ja, Guð signi Føroyar, mítt land!
- Hin roðin, sum skínur á sumri í líð,
- hin ódnin, sum týnir mangt lív vetrartíð,
- og myrkrið, sum fjalir mær bjartasta mál,
- og ljósið, sum spælir mær sigur í sál:
- alt streingir, ið tóna, sum vága og vóna,
- at eg verji Føroyar, mítt land.
- Eg nígi tí niður í bøn til tín, Guð:
- Hin heilagi friður mær falli í lut!
- Lat sál mína tváa sær í tíni dýrd!
- So torir hon vága - av Gudi væl skírd -
- at bera tað merkið, sum eyðkennir verkið,
- ið varðveitir Føroyar, mítt land!
Posted by Listin at 7:04 PM
Labels: KP, Vit um vørp
Anker Mortensen róstur í Information
Listaummælarin á Information, Michael Jeppesen heldur, at Koloristarnir á framsýningini í Den Fri eru heldur gamaldags. Í eini grein við yvirskriftini "Spredte tidslommer" skrivar hann m.a.: "Koloristerne er ikke en sammenslutning, der prøver grænser, og kunsten er ikke ligefrem hip. Men nogle af værkerne holder". Ummælaranum dámar m.a. myndirnar hjá Poul Winther og Anker Mortensen. Hann skrivar: "Det næstbedste er Anker Mortensens blå malerier i trærammer. De holder, for at sige det lige ud. Fulde af overskud..."
Lesið ummælið her: http://www.information.dk/449023
Posted by Listin at 3:03 PM
Listasavnarin Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen
Tað er í grundini eitt serstakt føroyskt fyribrigdi at eiga og keypa upprunalist í so stóran mun, sum tað verður millum tey, sum vit kalla fyri "heilt vanlig fólk". Frá ungum árum keypa fólk verk, teimum dámar og hava tey hangandi í heimum teirra. Í nógvum heimum hjá føroyingum bæði kring oyggjarnar og uttanlands hanga og standa framúrskarandi listaverk, og vit hava biðið nakrar listasavnarar um at greiða okkum frá teirra savni. Onkrir av hesum listasavnarum, sum koma úr m.a. Klaksvík, Vestmanna og Havn hava savnað list í mong ár, meðan onkur annar bara hevur keypt eitt einstakt ella nøkur fá verk, men passiónin er júst hin sama.
Dagsins listasavnari Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen Vestmanna
Eg var 13 ár, tá nakrir málningar komu at hanga í handilsvindeyganum á hotellinum hjá Skipper. Maðurin, ið málað hevði, æt Ingálvur á Reyni. Har var ein mynd, ið eg totalt forelskaði meg í. Kvinna, var heitið. Hon var reyð hendan myndin, og eg fekk hjartabankan, tá eg sá hana. Eg átti ikki 1.500 kr. Tað var øgiliga nógvir pengar tá. Eg spurdi mammu, hvat eg kundi gera. Nei, har var ikki nógv at gera. Eg fái enn hjartabankan av summum myndum. Og myndin "Kvinna" varð ongantíð mín, men hon hevur havt stóran týdning fyri mína listafatan og gleðina við listini.
List er fyri meg eins neyðug og at anda, eta og svimja. Er mín trúgvi fylgisveinur hvønn dag og á allari míni ferð. Um tað so er ein túrur út á Berg, niðan á Melina ella á Brooklyn Bridge. Einki er ov stórt ella ov smátt til at rúma listini. Hon argar og dregur. Viðhvørt er hon hóttandi, óskiljandi og aðra tíðir lokkandi og smikrandi. Altíð nær. Altíð her.
Tilgongdirnar til listina eru ymiskar, summar meira lættar og líkatil, aðrar meira torgongdar og óskiljandi. Eg haldi tað er áhugavert at hugsa um, hvønn týdning hon hevur samfelagsliga td. Áhugavert er kjakið um estetikk og týdning. Rithøvundurin og nýhugsarin Bertolt Brecht sigur um listina, at hon kann brúkast til at broyta samfelagsliga veruleikan. Tí eri eg púra samd við honum í.
Nútíðarlist er spennandi tí hon í stóran mun er avbjóðandi. Hon vil annað enn vera vøkur, estetisk og prýða. Hon kjakast um og kommenterar snøgt sagt alt, og viðhvørt er tað kanska relevant at spyrja: "Er hetta list?" Mín vón er, at burturúr slíkum spurningum spretta kjak, orðaskifti, ið føra okkum víðari á listaliga ótráddum gøtum.
Ymisk ástøði eru innan listi og listahugsan. Tað er stuttligt at fordjúpa seg í og gevur nógv at hugsa um og taka støðu til. Tað er provokerandi, avbjóðandi og ja - onki minni enn lívgevandi. So uttan list kann ongin liva. Tað eru bara ikki øll, ið hava funnið útav tí enn!!
Eg seti nakrar fáar myndir inn her av tí, sum vit hava ognað okkum millum ár og dag. Alt hevur sín stóra týdning í gerandisdegnum
Janus Kamban. Ein fín, fín lítil blýantstekning
Elinborg Lützen, Ævintýrmyndirnar báðar. Tróndur Paturson, glasfuglur, sum barasta slettis ikki kemur til sín rætt á hesi myndini.
Fríða Matras Brekku-Hanni Bjartalíð hjørnið.
Stólurin ”Oystrið”, sum Torkil Vilhelmsen hevur gjørt, eitt satt meistaraverk. Á vegginum Claus Carstensen, eitt steinprent úr Sanpaku-røðini, ein fantastiskur listamaður.
Silja Strøm Fløskuverja í egyptiska várinum.
Tove Askham, Kammerat Jesus.
Silja Strøm, ein pinkalítil mynd, sum er nakað av tí kærasta.
Janus Kamban, Torbjørn Olsen og Silja í skøn forening. Alt speglast í glasinum.
Mynd hjá Katrine Raben Davidsen, gjørd í Steinprenti.
Málningur hjá Zacharias Heinesen.
(KP)
Posted by Listin at 8:50 AM
Labels: KP, Lisasavnarin, Myndlist
Saturday, January 26, 2013
Hurrá fyri miðlunum
Mær dámar betur orðið fjølmiðlasiður enn orðið fjølmiðlaetikkur. Fjølmiðlasiður er eitt gott orð, tí tað leggur upp til, at mann skikkar sær ordiligt og hugsar um felags góðtiknar ímyndir um, hvussu evni verða viðgjørd eftir, hvat er hóskandi og virðiligt. Fjølmiðlaetikkur leggur hinvegin upp til, at miðlarnir onkursvegna eru etiskt hevjaðir upp um alt annað, hvat teir sjálvandi ikki eru, og avleiðingin er ein enn meira ivingarsom stigbending av etikki. Eftir míni meting er tað vandamikið at stigbenda etikk og serliga tá tað er fyri at rættvísgera okkurt ivasamt, sum mann sjálv hevur framleitt.
Bløðini eru privat og tað er upp til mín um eg vil keypa tey. Tað geri eg onkuntíð, antin tí okkurt er, sum eg fegin vil lesa ella tí eg haldi, at tað er umráðandi, at vit hava tvey bløð og ynski at stuðla teimum. Men tá eg lesi í føroyskum bløðum er tað sera sjáldan eg síggi nakað, sum eg ikki haldi vera í lagið. Eg síggi nógv, sum eg ikki havi áhuga fyri persónliga, og eg síggi eisini okkurt, sum onkursvegna hevur samband við pening og sum ikki er etiskt, men eg síggi í grundini ikki nakað, sum eg haldi vera púra burturvið og niðurbrótandi fyri fólkaræði..
Pulsurin fer ikki upp fyrr enn eg lesi lýsingar hjá bløðunum um teirra egna etiska reinføri. Søtsuppulýsingar, sum eg ikki haldi passa, og tá blívi eg smálig. Eitt sindur á sama hátt sum Eirikur Lindenskov gjørdist smáligur á síðu 2 í Sosialinum í gjár og skrálaði um horujournalistikk sum upphiting til veitsluna, sum miðlarnir hava fyri sær sjálvum og hvørjum øðrum í kvøld. Men hetta bleiv eg so eisini smálig um, tí Sosialurin skal dekan fari ikki koma ov gott í gongd. Tað skal eingin - hvørki Dimma, sum lovprísar vánaliga handlinum hjá egnum eigara ella Sosialurin, sum onkuntíð man hava ligið á markinum til sína egnu lýsing av orðinum: horujournalistikkur.
Tit hava nógv at vera errin um. Eg fati ikki skrivaðu miðlarnar sum etiskt reinar, men eg haldi, at teir gera ómetaliga nógv, sum er í lagi og gott og umráðandi og sum skal feirast og hava virðislønir.
Havið eina herliga veitslu, verið fitt við hvønn annan og latið vera við at pástanda, at tit eru rein og lýtaleys. Hurrá fyri tykkum!
(IS)
Posted by Listin at 12:57 PM
Friday, January 25, 2013
Barbara í Gongini sýnir fram
Posted by Listin at 7:40 AM
Thursday, January 24, 2013
77.000 hugskot
Svøvnleysar nætur kunnu sýnast produktivar. Hugskotini standa í bíðirøð og har er endaleys tíð til at hugsa hvussu ein listaframsýning kundi elvt til betri listakjak, hvussu granskingin á universitetinum kundi blivið sjónligari, hvussu samstarv millum stovnarnar kundi givið fleiri børnum betri atgongd til listina, hvussu listastuðulin átti at verið betri skipaður, hvussu Havnin kundi blivið bókmentaligur høvuðstaður í heiminum, hvussu mann kundi skipað fyri einum nýggjum máli til føroysku listina, hvussu miðlarnir kundu sett á stovn felags mentanarportalar í toppklassa og 70.000 onnur huskot. Alt óhugnaliga detaljerað.
Lagið skiftir fleiri ferðir aftur og fram eina nátt sum hesa frá inniligari indignatión til ektaðan eldhuga, men tá morgunin kemur, kemur eisini veruleikin. Og veruleikin er, at tað eru nógvar tílíkar nætur við enn fleiri hugskotum og at runt roknað einki av teimum nakrantíð blíva til nakað. Náttin hevur als ikki verið produktiv, hon hevur bara verið ein áminning um hvussu torført tað heila í grundini er.
Eg havi ikki svarið uppá hví tað er so tungt at broyta nakað í mentanarlívinum. Eins lítið og eg veit hvagar 77.000 hugskot fara, tá tey doyggja, líka so lítið fati eg hvussu tað kann vera torført. Men eg veit, at vit mugu góðtaka, at hetta er torført og at vit onkursvegna mugu venda hesum til fyrimuns fyri mentanarlívið. Vit fakfólk, listafólk, mentanarstovnsleiðarar, politikarar og øll, sum hava ábyrgd av listini, mugu gera tað til ein fyrimun, at vit hava við nakað at gera, sum er komplekst, sum rúmar óendaligar, óbrúktar møguleikar, vit mugu venda tað til fyrimuns, at vit skulu gera okkum ómak og vit mugu venda til fyrimuns, at tað bert kann blíva betri og at tað næstan er líka mikið hvar vit byrja.
Vit kunnu byrja við miðlanini til børn. Vit kunnu seta okkum tað mál, at okkara børn skulu hava í minsta lagi 10 árligar listaupplivingar, sum eru serliga miðlaðar til tey á hvørjum ári og at vit skulu hava heimsins bestu barnamentanarútbúgving. Vit kunnu byrja uttanlands. Vit kunnu seta okkum tað mál, at føroysk list skal gerast kend uttanlands og at vit skulu gera vart við okkum á teimum mest umráðandai pallunum. Vit kunnu byrja við granskingini. Vit kunnu seta okkum tað mál, at vit skulu hava samtíðarlistagransking í heimsklassa. Tað kann heilt erligt gera mær tað sama hvar vit byrja, og eg havi ongar ambitiónir um, at 77 000 hugskot skulu gerast veruleiki, men latið okkum byrja eitt stað og latið okkum gera tað uppá tann trupla mátan soleiðis, at vit gera okkum ómak og samstarva og brúka teir stovnar, vit hava aktivt og lata upp fyri, at teir kunnu brúka hvønn annan í størri mun, at vit skapa felags endamál og hugsa øll hugskot inn í ein stóran samanhang. At vit ikki bert seta eina upphædd til síðis til mentanina og býta tilvildarliga út av pengunum, men har vit í grundini hava eina ætlan við tí mesta. Tað hevði gjørt tað lættari í framtíðini.
(IS)
Posted by Listin at 9:00 AM
Labels: IS
Blátt
BLÁTT
Himmal og hav
møtast í bláum
sjónarringurin
hitt svarta bergið er blátt
fjøllini
tær grasgrønu líðinar
eru aftanfyri eitt blátt tám
viðhvørt
Steinbjørn B. Jacobsen
http://listinblog.blogspot.dk/2013/01/hansina-iversen-appilsingult.html
Posted by Listin at 8:01 AM
Labels: Yrkingar
Wednesday, January 23, 2013
Listasavnarin Eiler Fagraklett
Tað er í grundini eitt serstakt føroyskt fyribrigdi at eiga og keypa upprunalist í so stóran mun, sum tað verður millum tey, sum vit kalla fyri "heilt vanlig fólk". Frá ungum árum keypa fólk verk, teimum dámar og hava tey hangandi í heimum teirra. Í nógvum heimum hjá føroyingum bæði kring oyggjarnar og uttanlands hanga og standa framúrskarandi listaverk, og vit hava biðið nakrar listasavnarar um at greiða okkum frá teirra savni. Onkrir av hesum listasavnarum, sum koma úr m.a. Klaksvík, Vestmanna og Havn hava savnað list í mong ár, meðan onkur annar bara hevur keypt eitt einstakt ella nøkur fá verk, men passiónin er júst hin sama.
Dagsins listasavnari: Eiler Fagraklett. Signabøur
Eiler Fagraklett hevur hóast lutfalsliga ungan aldur savnað saman eitt áhugavert savn av verkum hjá føroyskum og útlendskum listafólkum. Eiler, sum hevur lisið, og dagliga arbeiðir við marknaðarføring, samskifti og lýsingum, hevur serligan tokka til ironiska og skemtiliga popplist, sum ofta er homoerotisk og kommersiell av lyndi. Her eru nøkur av verkunum hjá Eileri.
Listaveggurin í stovuni er skrýddur við verkum eftir Mariannu Mørkøre, Símun, John av Reyni, Alfredo Roagui, Silju Strøm, Hanni Bjartalíð, Mr. Brainwash, Jason Freemy, E. Bowen og Hrafnkell Sigurdsson. Eisini er ein oljumálingur eftir einum ókendum gøtumálar í París, ein mótmælisplakat frá skrúðgongu í London, sum hann sjálvur tók lut í og eitt japanskt serprent av klassiska franska filminum Amilé.
Serprent (27/100) av verki eftir Mr. Brainwash, sum er protegé hjá heimskenda Banksy. Mr. Brainwash fekk sítt listarliga gjøgnumbrot í dokumentarfilminum Exit Through the Gift Shop. Serprentið er eisini undirskrivað av listamanninum.
”Mær dámar í løtuni væl listina hjá Alfredo Roagui og Rodolfo Loaiza, sum báðir eru partur av nýggjum ráki úr Suðuramerika, har tey “taka piss uppá” norðuramerikanska poppmentan. Hesir báðir brúka kendar teknifilmar úr Hollywood og listaliga
tað, ið fiktivu figurarnir standa fyri, á høvið. Slíkt ironiskt skemt, sum samstundis er ein sterk viðmerking um nútíðar samfelagið, passer væl til mítt listarliga lyndi venda
Vakra og sorgblíða verkið hjá Heiðrik á Heygum vakni eg upp til hvønn morgun.”
”Jason Freemy er enn ein av mongu ungu útlendsku listafólkunum, sum eg fylgi væl við. Hansara anatomiskt røttu dukkur, leikur og fiktivir figurar hugtaka meg og kunnu altíð geva mær eitt hóskandi skeivt smíl. Tað er eydnast at ogna mær hanasara útgávu av My Little Pony.”
”Ein og hvør skapandi sál elskar, ella í minsta lagi dugir at virðismeta, Star Wars. Tað geri eg sjálvandi eisini. Í 1999 var eg við til Ung i Norden í Finnlandi saman við m.a. listamanninum Sámal Blak. Tá teknaði hann hesa myndina av unga Anakin, sum samstundis hevði frumframsýning í filminum Star Wars - The Phantom Menace um hetta mundi. Hóast Sámal tá var sera ungur, vísti hann longu stór skapandi evni. Hann er í dag eitt fantastiskt listafólk, og tí eri eg sera glaður fyri hesa fittu tekningina.”
”Tá eg var og fjakkaði í 2001, fekk eg hetta portrettið málað av mær í Thailandi. Tað ímyndar meg sum eitt slag av álvi, í einum tropiskum gandaskógi. Popp-surrealistiskt, kitsch og humoristiskt.”
”Eg elski alt, ið hevur við poppmentan at gera, og sjálvandi elski eg eisini popplist. Jeff Koons er kongurin innan hesa listagreinina, og tí prýðir hann mær gestavesið. Góði gamli Hulk er eisini góður íblástur, tá ið á stendur á vesinum. Plakatin er frá eini listaframsýning av Hulk Elvis hjá Koons samlingini í Kina. Einans 50 eintøk av plakatini vóru framleiddar. Fyri ein lítlan bóndagarð, havi eg megnað at ogna mær eitt eintak umvegis eBay.”
”Hesa uppruna tekning keypi eg í einum antikkhandili í London. Hon er teknað av listamanninum og kenda kortteknarunum E. Bowen í 1752. Umframt at vera vøkur og søguliga áhugaverd, so ávarar kortið eisini um ein serstakligan vandamiklan meldurstreym kring Munkasteinin sunnanfyri Føroyar.”
Steinprent (14/24) eftir Hannis Bjartalíð. Ein politisk viðmerking um §266b málið, sum sjálvandi liggur mær nær at hjartanum.”
Sjálvportrett eftir Ludvig Breckmann, sum er ungur, lovandi føroyskur listamaður.
Mynd hjá John av Reyni. Eisini ungur og lovandi føroyskur listamaður.
“Myndarøð eftir myndamannin Bertrand Jacuot. Myndirnar eru ein listarlig lýsing av hvussu multi-listamaðurin og mótaskaparin Karl Lagerfeld, ein av mínum størstu hetjum, hevur ávirkað folk í øllum aldrum og kynum. Myndirnar eru keyptar í listaskála í
Cannes.”
Símun er menningartarnaður, men samstundis er hann serstakliga evnaríkur listamaður! Hann hevur í mong ár verið sera virkin, og eg havi ognað mær nøkur av hansara áhugaverdu verkum ígjøgnum árini. Eg elski at hvørva inn í hansara heim, har allar gerandis detaljur eru týðandi og kunnu siga eina søgu. So deiliga naivt, óskyldugt og alíkvæl sera sigandi
Uttan iva dýrasta listaverkið í míni enn ungu samling. Málingurin eftir Beintu av Reyni, sum eg ognaði mær á listauppusølu hjá LGBT Føroyar farna summar.
(KP)
Posted by Listin at 9:37 AM
Labels: KP, Lisasavnarin, Myndlist
Gult
Svarthvíta myndin tikin av Vaglinum oman eftir Áarvegnum er merkisverd
á so mangan hátt. Hetta man vera ein av fyrstu myndunum, sum tiknar
eru av hesum strekkinum, eftir at Havnará varð løgd undir heilt. Myndin er
kám og ótýðilig. Her koyra bilar oman og niðan, her ganga skipsmanningar
og traðka sínar røntgenmyndir niður í støvið, og her ganga mammur
og trilla sínar barnavognar inn í eina bleytkókaða framtíð. Kanska gongur
ein hundur og goyr longri niðri. Men á myndini er einki livandi at síggja.
Helst hevur myndatakarin staðið har í rúma tíð og tikið sær løgir, til einki
var, sum órógvaði myndina. Skuggarnir, sum toyggja seg tvørtur um
vegin, benda á, at myndin er tikin seinnapart á degi.
Tó hómast ovast
í myndini tað vil siga í niðara vinstra horni ein maður.
Sum ein útbrendur svávulpinnur stendur hann boygdur yvir eitthvørt.
Kanska hevur hann borið eyga við eitt oyra á gongubreytini,
ella bindur hann lissurnar.
Vit vita ikki, hvør hesin maðurin er, ella hvagar hann er farin, aftaná at
myndin er tikin. Kanska hevur onkur pikkað upp á rútin hinumegin
vegin og veittrað hann inn, kanska hevur hann leitað sær niðan
Amtmansbrekkuna, ella hann hevur steðgað einum bili, sum hevur koyrt
hann niðan í atelierið hjá sær, har hann hevur tikið málningin, sum hann
kallar Í Mattalág og sum hann byrjaði uppá fyri nøkrum døgum síðani,
og sett hann á staffeliið.
Har eru gulir teigar og gulir vegir, eisini húsini eru gul, alt er gult. Einans sóljurnar
lýsa reyðar upp úr onkrari veit. Ovast liggur Nólsoyggin og tykist at sætta
seg við sínar serligu litir. Hann fer trý fet eftir hæli og hellir vanga.
Kanska manglar okkurt.
Uttanfyri goyr ein hundur.
Hann fer yvir og letur vindeyga aftur. Í karminum liggja nakrar bøkur. Vincent van
Gogh í Arles stendur á einari. Har hevur hann staðið í sínum kliva og sæð
sólina í einum logandi eldhavi fylla vegirnar og túnini við deyðum einglum.
Har hevur hann nágreiniliga málað sínar bláu æðrar og violettu røtur
tvørtur um ein gula verð. Har hava uppøstir grannar gingið og neglt upp
fyri vindeyguni hjá honum
og stungið eyguni út á sær við ótroyttiligum fordómum.
Hann setur krampan á og fer yvir aftur til málningin. So tekur hann gula
pensilin og strýkur enn einaferð eftir váta løritinum, áðrenn hann skrivar
navn sítt í niðara høgra horn. Kanska.
Vit vita tað ikki.
Mynd: Tóroddur Poulsen
Yrking: Alexandur Kristiansen
http://listinblog.blogspot.dk/2013/01/hansina-iversen-appilsingult.html
http://listinblog.blogspot.dk/2013/01/hansina-iversen-appilsingult.html
Posted by Listin at 9:02 AM
Labels: Yrkingar
Tuesday, January 22, 2013
Nýggj nevnd í mentanargrunninum
Sambært tíðindaskrivi er nevndin fyri Mentanargrunn Landsins sett komandi fýra árini. Tað er ein sprøklutur skari, ið har fer at sita, í øllum førum má staðfestast, at teir útbúnu lista- og mentanarserfrøðingarnir enn eru ein minniluti, tó at LISA eftir øllum at døma ger sítt allarbesta við innstillingunum og tað er gott. Tað er serliga gleðiligt at síggja ein hiðani frá listablogginum, nevniliga mín kæra medredaktør sum nýggjan nevndarlim.
Landsstýrismaðurin í mentamálum, Bjørn Kalsø, hevur sett nevndina fyri Mentanargrunn Landsins komandi fýra árini. Landsstýrismaðurin velur fimm umboð í nevndina. Tvey av hesum eru eftir tilmæli frá Listafólkasambandi Føroya, LISA.
Nýggj í nevndini eru Inger Smærup Sørensen, listfrøðingur, og Edvard Nyholm Debes, tónleikari, sum bæði eru vald eftir tilmæli frá LISA.
Landsstýrismaðurin gjørdi av at endurvelja hinar tríggjar limirnar komandi fýra ára skeiðið.
Landsstýrismaðurin velur formannin og næstformannin í Mentanargrunninum.
Limirnir í nevndini eru:
Tilnevnd av landsstýrismanninum.
Jóanna Djurhuus, deildarstjóri, cand.jur., forkvinna.
Sámal Matras Kristiansen, studentaskúlalærari, næstform.
Steintór Rasmussen, lærari og tónleikari.
Tilnevnd eftir tilmæli frá LISA.
Inger Smærup Sørensen, sjálvstøðugur listfrøðingur.
Edvard Nyholm Debes, sjálvstøðugur tónleikari.
Varalimir eru:
Tilnevnd av landsstýrismanninum.
Andrea Heindriksdóttir, tónleikari (fyri forkv.).
Palle Juulsgart, listamaður (fyri næstform.).
Dávur Winther, mentanarleiðari.
Tilnevnd eftir tilmæli frá LISA.
Oggi Lamhauge, savnslærari og listamaður.
Hans Tórgarð, sjónleikari.
Skeiðið hjá nevndini í Mentanargrunni Landsins er frá 01.01.2013-31.12.2016.
Posted by Listin at 3:14 PM
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
– Eg fái tíverri váttað at fimm persónar eru deyðir og tveir persónar skaddir. Tann eini er ein løgreglumaður sum var í handlinum í Kongsberg, segði løgreglan á tíðindafundi beint nú.
Løgreglan útilokar ikki, at talan kann vera um terror, tá ið ein maður fór at skjóta við boga og ørvi í einum Coop-handli. Maðurin er handtikin.
Det er pågrepet en gjerningsperson. Det er en alvorlig hendelse. Politiet kommer tilbake med mer informasjon.— Sør-Øst politidistrikt (@politietsorost) October 13, 2021
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Sars-úlvfiskur (úlvfiskaættin)
Lycenchelys sarsii (Collet, 1871)
Stødd: Verður upp í einar 12-15 cm langur.
Dýpi: Botnfiskur úr 150 m niður í 600 m dýpi. Undir Føroyum er hann fingin millum 400 m og 500 m.
Litur: Grábrúnligur um bakið og nakað niður á síðurnar, meira ella minni ójavnur kantur móti tí ljósara búkinum.
Lýsing: Lítil, langur og klænur. Høvdið er um tvær ferðir so breitt sum kroppurin. Poknur fram við yvirkjaftinum. Kroppurin nakað avlangur í tvørskurði, breiddin er væl minni enn hæddin. Kropshæddin við gotið er um 5% av fullari longd.
Eyðkenni: Breiða høvdið. Minnir í útsjónd um gestfisk, álakenda- og sporllanga úlvfisk. Uggafjøðurin røkkur næstan til fremra enda á ryggfjøðurini.
Týdningur: Ongan vinnuligan týdning.
da: Sars porebrosme - Sars ålebrosme, en: Sar’s wolf eel, ís: Sars-álbrosma, no: Sørlig ålebrosme
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Áburrufiskar Perciformes
Hesin hópurin er størstur av fiskahópunum.
Í hópinum eru 160 ættir, 1539 slektir og 10033 sløg.
Av teimum eru 18 ættir við Føroyar, og hesar hava 29 slektir og 41 sløg:
Í hópinum er ein størri blanding av fiskum við mongum ymsum frábrigdum og útsjónd, langir og klænir, smáir og stórir, smalir og høgir.
Her eru fiskar, ið hava bleytar teinar í fjaðrunum, og aðrir, ið hava harðar teinar í fjaðrunum. Nakrir hava eina, aðrir hava tvær ryggfjaðrar.
Í karpaættini eru onkur fiskasløg tvíkynjaði.
Undir Føroyum eru bert saltvatnsfiskar í hesum hópinum, men úti í heimi eru eisini sløg, sum eru í feskum vatni og í blandingsvatni.