text:
Sýldur drunnhvíti
Sýldi drunnhvíti (frøðiheiti - Oceanodroma leucorhoa) líkist hinum vanliga, men kennist væl frá honum, tí at hann er góðan mun størri og hevur djúpa sýling aftan í velinum. Á veingjunum er hann meira gráligur. Eingin veit hann eiga aðrastaðni í Føroyum uttan á Mykinesi og Mykineshólmi, og tað er stutt síðani, at menn vóru varir við hann har. Nú er hann nógvur, so hann má vera nørdur óføra skjótt, og tað letur til, at hin drunnhvítin otar seg undan honum, har hann kemur. Holur hansara eru langar og krókutar og oftast ringar at finna á, tí sítt gras hongur niður fyri inngongdina. Hann fer ikki út, fyrr enn hálvaskýmt er, og er eisini seinur heim á morgni. Dúnungin er svartur. Bæði hann og hin vanligi drunnhvítin liva mestu tíðina á árinum úti á víðum havi, og hvør er treystari og fimari enn annar í flognum.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


c: text/html

text:
1. apríl
1. apríl er dagur 91 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 92 um skotár er). 274 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1939 - Gjaldstovan varð sett á stovn.
- 1948 - Heimastýrislógin sett í gildi.
- 1951 - Nýggjur skúli vígdur í Vági, Vágs Skúli.
- 1970 - Steinbjørn B. Jacobsen settur sum stjóri á Føroya Fólkaháskúla.
- 1976 - Heimastýrið yvirtók postverkið.
- 1980 - Bústovnurin Eirargarður verður tikin í nýtslu
- 1984 - Sjónvarp Føroya (SvF) byrjaði at royndarsenda. Eftir fimm mánaðir var royndartíðin av, og SvF fór at senda alment føroyskt sjónvarp. 21 ár seinni, í 2005 legði stovnurin saman við Útvarpi Føroya og nýggi stovnurin fekk navnið Kringvarp Føroya.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
New Hampshire
New Hampshire (enskt: State of New Hampshire) er lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 1,3 mió. íbúgvar. Concord er høvuðsstaðurin og Manchester er størsti býurin. Í norðri hevur Maine mark við Kanada (Quebec), í eystri við Maine, í suðri við Massachusetts, og í vestri við Vermont. Í eystri liggur Atlantshavið.
Eyknavni hansara er Granittstaturin (enskt: The Granite State).
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
1. januar 2010 samtykti stjórnin at broyta vígslulógina soleiðis, at samkynd nú hava rætt til at giftast í statinum. Lógin er broytt soleiðis, at hjúnaband er millum mann og kvinnu, mann og mann og kvinnu og kvinnu [1]. Í New Hampshire hava samkynd eisini fingið loyvi til at adoptera. Sostatt er lógin samtykt, og samkynd kunnu nú ættleiða í New Hampshire, á jøvnum føti við hetroseksuell.


text:
Heimshav
Eitt heimshav er eitt størri saltvatnsøki. Meira enn 70 % (umleið 360 mill. km²) av arealinum á jørðini er dekkað av samanhangandi mongdum av saltum vatni, sum verður nevnt heimshavið. Miðaldýpdin á heimshavinum er 3.800 metrar. Heimshavið kann býtast sundur í 1 til 5 heimshøv. Atlantshavið, Kyrrahavið og Indiska Havið verða nevnd heimshøv. Harumframt verður Íshavið onkuntíð roknað sum eitt heimshav, og onkuntíð verða bæði høvini, sum eru við teir báðir pólarnar roknaði sum heimshøv. Havið við Arktis verður nevnt Norður Íshavið, meðan havið við Antarktis verður nevnt Suður Íshavið.


text:
Simbabvi
Tjóðveldið Simbabvi (enskt: Republic of Zimbabwe) eitur eitt land sum liggur í sunnara parti av Afrika. Har búgva umleið 12,6 mió. fólk. Fyrr kallaðist landi Rhodesia. Høvuðsstaðurin eitur Harare.
Innihaldsyvirlit
- 1 Navnauppruni
- 2 Landafrøði
- 3 Søga
- 4 Politikkur
- 5 Búskapur
- 6 Fólkasamansetning
- 7 Skúlaskapur
- 8 Mentan
- 9 Keldur
[rætta | rætta wikitekst]
Simbabvi gekk áður undir navninum Rhodesia, men er nú uppkallað eftir hinum gamla ríkinum Simbabvi Mikla.
Simbabvi var einaferð partur í stórum handilsveldi. Fyri mongum hundrað árum síðan fluttu simbabviskir keypmenn út gull og kopar til bæði Kina og India. Miðdepil í hesum ríki var Simbabvi Mikla ("hús høvdingans"), ið var mikil granittborg, haðan Simbabvi tók sær navn sítt, tá ið landið gjørdist sjálvstøðugt í 1980 [1].
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Harare[rætta | rætta wikitekst]
Størsi býurin og høvuðsstaðurin er Harare. Høvuðsstaðurin í Simbabvi verður kallaður býurin við teimum blómandi trøunum, tí at allastaðni fram við breiðu vegunum eru gróðursett trø og runnar. Áður æt býurin Salisbury, men tá ið landið tók sjálvstýri, varð navnið broytt til Harare eftir høvdinginum Neharare, sum ráddi har, áðrenn evropear komu og løgdu landið undir seg. Nú er hesin vakri, nýmótans býurin miðdepil í landinum.
Viktoriafossur[rætta | rætta wikitekst]
Har ið Zambesiá rennur eystur eftir á markinum ímillum Simbabvi og Sambia, stoytir hon seg brádliga niður í eina tronga gjógv, ið er 128 metrar djúp. Tjúkka támið og mikla fossadunið síggjast og hoyrast einar 40 km. frá fossunum. Fólkið, ið býr við fossarnar, rópar fossarnar mosi-oa-tunya, "támið, ið dunar", men í útheiminum verða teir róptir Viktoriufossar.
Náttúra[rætta | rætta wikitekst]
Regntíðin í Simbabvi er ikki eins til longdar, og tí er vøksturin eisini ójavnur. Vøksturin er ramastur nærri skóginum og verður minni, longur ið frá honum kemur. Uttan fyri savannuna er steppan. Steppan er har, sum regnið er meira óálítandi, og vøksturin er hareftir. Savannan tekur umleið helmingin av øllum lendi í Simbabvi. Savannan er besta dyrkilendi í Afrika. Savannan er eisini tilhaldið hjá teimum stóru og nógvu súgdýrunum.
Nasahornið, fílurin og áarhesturin halda til á vátlendum nærhendis áunum. Inni á fløtunum ganga t.d. búflar, sebrur, giraffar og antilopur, hesi dýrini eru beinlong og góðir rennarar, sum í turrtíðini fara um víðar fløtur at fáa sær drekka og mat. Rovdýrini tróta heldur ikki, har eru leopardar, hýenir, sjakalar og leyvur.
Stórdýrini í Simbabvi eru nógv fækkað hesa seinastu øldina, tí dúgliga hevur verið veitt, serliga hava ríkmenn úr Evropa farið stuttleikaferður suður á savannuna í Simbabvi við byrsu. Nú hava menn roynt at friða summi dýrasløg undan týning og eisini friðað stórar víddar fyri alla skjóting. Á savannuni í Suðursimbabvi eru eisini nógvir sjáldsamir fuglar. Har gongur eisini hin hábeinti strutsurin sum menn vóru so grammir eftir, tá ið tað var móti at ganga við strutsafjøður í hattinum. Har eru eisini gribbar, ørnir, storkar, flamingoar og eitt ótal av sangfuglum. Krokodillurnar liva í áunum, og eiturflugurnar í vátlendinum og deyðagrasinum. Eiturflugurnar smitta fólk við t.d. malariu og sovisjúkuni og dýrini við dýrasótt.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Hendingarøð[rætta | rætta wikitekst]
- 1300-árini: Simbabvi Mikla í fullum blóma.
- Um 1400: Gull úr námum í Simbabvi verður flutt út til Asia um Sofala (nú Mosambik) á eysturstrondini.
- 1400-árini: Sagt verður, at sagnkeisarin Motota legði nógv land uttan um Simbabvi undir seg í 15. øld.
- 1400-árini: Gullhandil útvegar kongsríkinum Simbabvi stórar inntøkur.
- Um 1450: Byggivirksemið í Simbabvi er mest.
- Um 1500: Simbabviríkið, sum fekk høvuðsinntøku sína av handla við gulli, hevði sína stórtíð, og tjúkkir býarmúrar av granittgróti vórðu laðaðir uttan um býirnar. Býarmúrurin var 5 m. tjúkkur í neðra og 9,75 m. høgur. Partar av býarmúrinum uttan vórðu skrýddir við V-skapaðum mynstrum.
- 1500-árini: Sambandið við Evropa gjørdi, at trælahandilin vaks. Seinast í 16. øld sigldu evropeiskir sjófararar á kanningarferðum sínum fram við bæði eystur- og vesturstrondini í Afrika, og tað hevði við sær, at evropear stovnaðu keypsstaðir á eysturstrondini av Simbabvi í 16. øld.
- Um 1600: Simbabvi missir vald sítt sum høvuðsstaður og í staðin koma mangir landspartahøvuðsstaðir í Simbabvi, Botsvana og Transvaal.
- 1700-árini: Evropearar taka valdið í Simbabvi.
- 18. apríl 1980 gjørdist Simbabvi sjálvstøðugt ríki.
Simbabvi Mikla[rætta | rætta wikitekst]
Nú á døgum siga óførar toftir frá Simbabvi Mikla, sum var ein týðandi politiskur, handilsligur og átrúnaðarligur miðdepil, sum blómaði sunnarlaga í Afrika í árunum 1000-1500. Tað ríkaði seg av neytahaldi og handli við jarni, gulli og kopari. Tey komu við vøruni til havnina í Mosambik. Haðani fór hon við skipi norðureftir fram við eysturstrond Afrika til Arábia. Umboðsmenn úr Simbabvi vórðu eisini sendir í fjarskotin lond við gávum til fremmandar valdsharrar, sum teir vildu hava gott handilssamband við.
Í 9. øld livdi eitt fólk, sum dyrkaði jørðina og helt fenað, á víða Simbabvislættanum ímillum áirnar Sambesi og Limpopo sunnarlaga í Afrika. Tey komust eftir, at til bar at vinna gull úr námum tætt við. Tey fóru at selja gull í grannalondunum, og í 13. øld varð kopar og gull flutt út til Árabia og tvørtur um Indiahav til Asia í býti við aðra vøru, til dømis postalín úr Kina. Summir afrikanarar nýttu postalínskúvingin sum gjaldoyra. Valdhavarnir í Simbabvi fingu stóra inntøku av handlinum og fingu á føtur og bygdu eitt máttmikið og múgvandi ríki.
Í 12. øld fóru simbabvar at laða stórar grótgarðar, masimbabve. Tá vórðu laðaðir tjúkkir múrar við stórum tornum uttan um gomlu garðarnar. Menn, vápnaðir við spjótum og skjøldrum, vardu býarmúrin. Býarmurarnir vóru úr stórum granittklettum. Ta tíðina var býurin týðandi politiskur, handilsligur og átrúnaðarligur miðdepil. Valdhavin og fólk hansara búðu í rundum hálmtaktum húsum innan fyri býarmúrin.
Høvuðsborgin í Simbabvi varð bygd eftir 400 árum. Seinni rýmdu fólkið úr henni, tí at markirnar har í kring vórðu ikki nóg fruktagóðar at breyðføða fólkið. Fuglar úr skornum fitisteini stóðu á súlum í eini girðing við borgina í Simbabvi. Ein av hesum fuglum gjørdist tjóðarmerki hjá ríkinum Simbabvi, tá ið apartheidstýrið hjá teimum hvítu fall í 1980.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Einaræði[rætta | rætta wikitekst]
Robert Mugabe hevur havt valdið í Simbabvi, síðani landið fekk sjálvsstýri frá Stórabretlandi í 1980. Mugabe hevur seinnu árini veruliga foldað seg út sum einaræðisharri. Forsetaval var í Simbabvi tann 21. mars í 2008. Úrslitið, sum kom tann 2. mai 2008, vísti, at andstøðuvalevnið, Morgan Tsvangirai, hevði vunnið á Robert Mugabe. Men Mugabe toldi illa at tapa. Hann noktaði at lata landið frá sær aftur og byrjaði ístaðin at ognartaka alla jørð, sum útlendingar átti í Simbabvi. Jørðina gav hann sínum viðhaldsfólkum, sum um sama mundið forfylgdi og myrdi frá hond [2]. Fólk í túsundtali eru flýggjað undan Mugabe seinnu árini.
Síðani 1988 er miðallivialdurin í Simbabvi lækkaður frá 62 ár til 38 ár [3].
Mannarættindi[rætta | rætta wikitekst]
Simbabvi hevur givið øllum hjálparfelagsskapum í landinum boð um at steðga arbeiðnum [4]. Nógv mannarættindastríðsfólk eru eisini blivin burtur. Broderick Takawira og Jestina Mukoko vóru millum tey umleið 30 mannarættindastríðsfólkini og politisku stríðsfólkini, sum vórðu hildin ólógliga aftur [5]. Nøkur teirra eru ákærd fyri at hava biðið fólk at fara til hernaðarliga útbúgving í Botsvana. Onnur eru ákærd fyri at hava bumbað løgreglustøðir í høvuðsstaðnum Harare umframt eina jarnbreyt. Tey vísa øllum ákærum frá sær.
Kvinnurættindi[rætta | rætta wikitekst]
Síðani februar 2003 eru limir í kvinnubólkinum Women of Zimbabwe Arise (WOZA) blivnir handtiknir fleiri ferðir av løgregluni í Simbabvi, meðan tær friðarliga hava mótmælt støðugt versnaðu sosialu og fíggjarligu viðurskiftunum umframt mannarættindastøðuni í landinum. Viðferðin, sum limirnir í kvinnubólkinum WOZA eru fyri, vísir støðugt versnandi tolsemið hjá myndugleikunum mótvegis friðarligum almennum mótmælisgongum, sum havast at politikkinum hjá stjórnini í Simbabvi. Harumframt setir hetta fokus á brotsliga nýtslu av lóggávuni. Her verður serliga hugsað um, at Public Law and Security Act and Miscellaneous Offences Act verða nýttar saman, og hetta loyvir tilvildarligum handtøkum, og at fólk verða hildin aftur, og hetta ger tað eisini møguligt fyri løgregluna at fremja fleiri onnur mannarættindabrot [6].
Eftir eina friðarliga mótmælisgongu í býnum Bulawayo í mai 2000, har kvinnubólkurin vildi mótmæla móti hækkanum í skúlapeningi, vórðu fleiri hundrað limir av WOZA og umleið 70 skúlabørn handtikin. Bólkurin varð seinni ákærdur fyri "atferð, sum kann hava við sær brot á friðin". Sum skilst blivu tveir WOZA-leiðarar hóttir av einum løgregluovasta. Tann 31. mars í 2005, tá val var til lóggávutingið, handtók løgreglan umleið 200 kvinnur, tá limir av WOZA royndu at halda náttarvakt við bøn og livandi ljósi eftir valið í høvuðsstaðnum Harare. Tær handtiknu, herímillum nakrar mammur við pinkubørnum, vórðu hildnar aftur gjøgnum náttina undir opnum himli á einum torgi.
Sambært frágreiðingum segði løgreglan við kvinnurnar, at um tær játtaðu seg sekar í nøkrum minni brotum á Miscellaneous Offences Act, kundu tær rinda eina bót og verða leyslatnar aftur. Um tær noktaðu at gera hetta, skuldu tær verða hildnar aftur alt vikuskiftið og verða ákærdar eftir Public Law and Security Act. Allar kvinnurnar, harav fleiri vóru eldri ella skaddar ella høvdu pinkubørn við sær, játtaðu at rinda bøturnar. Enn einaferð bleiv Miscellaneous Offences Act nýtt til at fáa fólk at játta seg sek og til at lógliggera tilvildarligar handtøkur, og at fólk tilvildarliga verða hildin aftur.
Hesi hagtøl eru bara toppurin av ísfjallinum. Harðskapur móti kvinnum verður mangan ikki fráboðaður, tí kvinnurnar skammast ella vænta, at eingin trýr teimum, ella tora tær ikki, tí kanska verða tær tá fyri uppaftur meira harðskapi [7].
Samkynd[rætta | rætta wikitekst]
Í Simbabvi er tað at vera samkyndur eitt brotsverk [8], ið revsast á jøvnum føti við neyðtøku og annan kynsligan ágang [9].
Fátækradømi[rætta | rætta wikitekst]
Ein nýggj frágreiðing hjá ST kemur til ta niðurstøðu, at 1,7 milliard fólk kring heimin eru fátæk. Samstundis hevur ST gjørt eitt yvirlit yvir, hvussu framkomin tey ymsu londini kring heimin eru. Danmark er á 19. plássi, og Simbabvi er niðast [10].
Heilsa[rætta | rætta wikitekst]
Eyðkvæmi[rætta | rætta wikitekst]
Tey eru tað fólkaslag, sum eru svárast rakt av sjúkuni AIDS - 3 hvør vaksin er smittaður av hesi herviligu sjúku [11], soleiðis at miðalaldurin er 35 ár. Umleið 1,5 mió. børn undir 15 ár eru vorðin faðir og móðurleys [12].
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Mangir teirra eru bøndur, men alt fleiri og fleiri gerast ídnaðarverkafólk.
Virðisminkan[rætta | rætta wikitekst]
Inflatiónin á 3714 % er heimsins hægsta, og summar fyritøkur gjalda tí løn í mati heldur enn í pengum [13]. 100 milliónir simbabviskir dollarar (ZWL) eru ikki verdir meira enn umleið hundrað krónur. Borgarar í Simbabvi sleppa bert at taka út eina ferð um vikuna, og tá er hámarkið 100 milliónir dollarar. 4 út av 5 vaksin eru arbeiðsleys.
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Savannan í Simbabvi er hin besta sáðjørðin í Syðra-Afrika. Miðskeiðis í Simbabvi er jørðin fruktagóð, og har verður tubbak og onnur grøði dyrkað til útflutnings. Hóast myndugleikarnir hava broytt jarðarlóggávuna, so at jørðin verður rættvísari býtt ímillum fólkið, er besta jørðin enn í hondunum á nøkrum fáum túsund stórbóndum, teir flestu eru hvítir, og ta vánaligu jørðina mega so tær fimm milliónir svørtu bøndurnir hjálpast við. Alt jarðarbrúkið í hesum lendi er sjálvbjargnisbúnaður.
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Ídnaðarmenningin har hava síðstu árini verið størri enn í flestu londum í Syðra-Afrika, hóast drúgvur turkur og spent viðurskifti ímillum størsta fólkaslagið, shona, og minnilutan, ndebele, í seinastuni hava tálmað menningini. Næst eftir Suðurafrika er Simbabvi tað landið í Afrika, har ídnaðurin er fjølbroyttastur. Býurin Bulawayo suðuri í landinum er vega- og jarnbreytarmiðdepil, og mesti ídnaðurin í Simbabvi er har. Har eru stálverk, sementvirki og alskyns ídnaðarvirki, ið gera skógvar, akfør, klæði maskinur o.a. Í býnum eru nógv matvøruvirki og tubbaksvirki.
Fólkasamansetning[rætta | rætta wikitekst]
Flestu simbabviar eru shonar og búgva miðskeiðis og eystarlaga í landinum. Mangir shonar eru kristnir, men eru eisini animistar, tað er, at teir trúgva, at ymist í náttúrini, til dømis vøtn og trø, hava sál. Shonafólkið er gitið fyri leirkeraarbeiðið sítt og vøkru høggmyndalistina.
Skúlaskapur[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ad28
- ↑ http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/6235334/Grace-Mugabe-her-stolen-farm-and-how-she-supplies-Zimbawean-milk-to-Nestle-food-giant.html
- ↑ http://www.genocidepreventionnow.org/Home/tabid/39/ctl/DisplayArticle/mid/696/aid/307/Default.aspx
- ↑ http://www.eubusiness.com/news-eu/zimbabwe-politics.5i8
- ↑ http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/news/zimbabwe-activists-including-jestina-mukoko-bailed-20090304
- ↑ http://www.frontlinedefenders.org/taxonomy/term/269
- ↑ http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2005/61600.htm
- ↑ http://www.afrol.com/html/Categories/Gay/backgr_legalstatus.htm
- ↑ http://womennewsnetwork.net/2010/04/07/corrective-rape-zimbabwe/
- ↑ http://english.pravda.ru/world/africa/19-07-2010/114267-zimbabwe-0/
- ↑ http://fex.ennonline.net/19/zimbabwe.aspx
- ↑ http://afrol.com/articles/15950
- ↑ http://www.economylive.org/entry/zimbabwes-inflation-mounts-to-3714-percent/


text:
Tíðindi
Tað er kul at telja fet!
- Mikudagur, 15 Oktober 2014 14:16
Fólkaheilsuráðið fer í næstum undir átak, sum skal stimbra undir rørsluna hjá 6. floks næmingum í øllum landinum.
Bíbliukunning
- Fríggjadagur, 26 September 2014 13:17
Bíbliukunning
Sum nakað nýtt bjóðar Stranda kvøldskúli “Bíbliukunning” komandi vetur. Men hvat fer “Bíbliukunning” at snúgva seg um?
Hvat er ein sBók?
- Mikudagur, 24 September 2014 11:45
Komandi skúlaár fer Nám at geva fleiri sBøkur út. Men hvat er ein sBók, og hvussu skal hon brúkast í undirvísingini?


text:
Grønlendskt mál
Grønlendska málið (Grønlendskt: kalaallit oqaasii ella kalaallisut). Umleið 50.000 fólk tala málið; teirra millum eru eisini tvímælingar, ið hava danskt sum hitt málið. Kalaallisut er í ætt við fleiri onnur eskimoisk mál og er partur av eskaleutisku málættini, har eskimoiskt og aleutisk eru høvuðsgreinarnar.
Sum í øllum øðrum málum verður skilt ímillum talumálið kalaallisut við fleiri høvuðsmálførum, sum tó eru sínámillum fatilig, og skriftmálið kalaallisut. Grønlendska skriftmálið, ið allir grønlendingar nýta, virkar sum øll onnur standardmál og verður brúkt í útbúgvingarverkinum, í yrkis- og fagurbókmentum, í prentaðum miðlum og til teksting í sjónvarpi.
Upprunaliga varð skriftmálið ment við støði í málførunum í Miðvesturgrønlandi, har ið Nuuk liggur, og har var og er eisini týdningarmesti lærustovnurin í Grønlandi, læraraskúlin Ilinniarfissuaq. Haðani kom eisini fyrsta íkastið í grønlendska bókmentaheimin í 1860.
Allir grønlendingar skilja tað núverandi skriftmálið, tí at orð- feingið er ment við íkasti úr málførunum fyri sunnan og fyri norðan og frá Avenersuaq (Thule) og Tunu (Eysturgrønlandi). Í Eysturgrønlandi eru tey bæði ráðandi málføraøkini Ammasalikleiðin og Illoqqortoormiutleiðin (Scoresbysund).
Í Grønlandi eru trý høvuðsmálføri: Í Aversuaq (Norðurgrønlandi), Tunu (Eysturgrønlandi) og Kitaa (Vesturgrønlandi).


text:
Suzanne Fisher Staples
Suzanne Fisher Staples er amerikanskur rithøvundur, fødd 27. august 1945 í Philadelphia í Pennsylvania. Hon hevur útbúgving í enskum bókmentum og politologi. Hon hevur starvast sum tíðindafólk fyri United Press International í tíggju ár. Har hon hevur búð í Hongkong, India, Bangladesj, Pakistan, Afghanistan, Nepal, Sri Lanka, New York og Washington DC. Hon hevur síðan starvast á Washington Post. Hon býr nú í Chatanooga í Tennessee.
Heiðursløn[rætta | rætta wikitekst]
- 1990 - The John Newbery Medal fyri Shabanu


text:
Mentanargrunnurin hevur býtt út tær árligu starvslønirnar. Carl Jóhan Jensen fingið eitt ára starvsløn. Síðsta ár fekk Tróndur Bogason 3 ár, men eingin hevur fingið 3 ár. Elsa Maria Bærentsen, dansilærari fær eisini stuðul í eitt ár, meðan Ole Wich, listamaður og Sámal Soll, rithøvundur og Bárður Oskarsson fáa eitt hálvt ár í part. Komandi dagarnir fara vit at viðgera føroyskan listastuðul á blogginum. Starvslønir eru latnar til 31 umsøkjarar í alt. Tilsaman 110 mánaðarlønir fyri góðar 2,7 milliónir krónur eru latnar til listaligt og mentanarligt arbeiði. Tilsamans vóru 98 umsøkjarar, sum søktu um starvsløn fyri góðar 38 milliónir krónur.
Hesi fingu starvsløn í 2011:
Aggi Á. Ásgeirsdóttir 3 mánaðir
Anker Mortensen 3 mánaðir
Bárður Jákupsson 2 mánaðir
Búi Egason Dam 3 mánaðir
Dánial Hoydal 2 mánaðir
Daniella Andreasen 3 mánaðir
Edvard Nyholm Debess 2 mánaðir
Eyðun Nolsøe 2 mánaðir
Gunnar G. Guttesen 2 mánaðir
Hanni Bjartalíð 3 mánaðir
Hans Tórgarð 2 mánaðir
Hanus G. Johansen 3 mánaðir
Jóhanna av Steinum 2 mánaðir
Katrin Ottarsdóttir 2 mánaðir
Katrina í Geil 3 mánaðir
Kristina Sundar Hansen 3 mánaðir
Ludvík Breckmann 3 mánaðir
Marianne Clausen 4 mánaðir
Martin Joensen 2 mánaðir
Niclas Heri Jákupsson 4 mánaðir
Páll Nolsøe 3 mánaðir
Sakaris Fríði Stórá 3 mánaðir
Sigri M. Gaïni 2 mánaðir
Sissal Kampmann 2 mánaðir
Stanley Samuelsen 2 mánaðir
Vígdis Hentze Olsen 3 mánaðir
Meira stuðulstíðindi frá heimasíðuni hjá mmr: Mentamálaráðið hevur gjørt av at lata trimum umsøkjarum stuðul av játtanini til yrkisleiklist til uppseting av leikverkum í 2011. Landsstýriskvinnan í mentamálum, Helena Dam á Neystabø, er fegin um, at vit við hesi játtan á fíggjarlógini kunnu stuðla upp undir og breiðka útboðið innan yrkisleiklistina, sum er ein sera týðandi táttur í okkara mentanarlívi. Tað er Leiklistaráðið, ið sambært lógini um Tjóðpall Føroya og stuðul til yrkisleiklist v.m. hevur gjørt tilmæli til Mentamálaráðið um stuðul. Játtanin til yrkisleiklist er 450.000 kr. í 2011. Umsøkjararnir, sum hava fingið játtað stuðul, eru:
Leikbólkurin Tvazz v/ Gunnvá Zachariasen til leikverkið “De onda” eftir Niklas Rådström. Stuðlað við 325.000 kr.
Leikbólkurin Grugg v/ Riu Tórgarð til leikverkið “Grumpy Old Women” eftir Alison Steadman, Judith Holder o.ø. Stuðlað við 75.000 kr.
Eyð Matras til leikverkið “Í tínum hondum” eftir Eyð Matras. Stuðlað við 50.000 kr.
Seks umsóknir vóru um stuðul
Tillukku øll somul og góðan arbeiðshug!
(KP)


text:
30. apríl
30. apríl er dagur 120 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 120 um skotár er). 245 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1945 - Adolf Hitler ger sjálvmorð.
- 1998 - Løgtingsval
- 2002 - Løgtingsval
- 2013 - Willem-Alexander av Niðurlondum varð innsettur til kong av Niðurlondum
- 2013 - Eftir at hava verið gíslar hjá somaliskum sjórænarum í 838 dagar vóru tveir danskir sjómenn, Søren Lyngbjørn og Eddy Lopez og fýra filipinskir gíslar latnir leysir.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 2012 - Alexander Dale Oen, norskur elitusvimjari, heimsmeistari í 100 m bringusvimjing
- 1945 - Adolf Hitler


text:
Protestantisma
Protestantiska læran tók seg upp í Týsklandi. Um 1560 var kristna læran í Evropa farin í tvíningar, ta protestantisku og ta katólsku. Fyrst í 16. øld hildu summi kristin, at Rómversk-katólska kirkjan ikki longur livdi eftir Jesu læru. Á odda í mótmælunum gekk týski munkurin, Martin Luther, og mong fóru í part við honum. Tey tóku seg úr rómversk-katólsku kirkjuni og byrjaðu eina rørslu, trúbotina. Trúbotin kom til Føroya í 1538. Nógvir týskir fúrstar tóku við nýggju læruni, so fingu teir loyst seg úr valdi pávans og keisarans í Rómverska ríkinum (hin katólski politiski valdsharrin).
Flestu kristnu, sum ikki eru í katólsku ella ortodoksu kirkjuni, eru protestantar. Flestir føroyingar eru limir í fólkakirkjuni, sum er protestantisk (evangelisk-luthersk). Summar protestantiskar kirkjur eru evangeliskt-lutherskar, aðrar reformertar.


text:
Grenada
Grenada (enskt; Grenada) er oyggjaríki í Karibia. St. George’s er bæði høvuðsstaður og størsti býur. Aðrir stórir býir er Grenville og Gouyave. Miðallívsævin í landinum er 65.6 ár. Høvuðsmálið er enskt.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Frá 1762 til 1974 var Grenada bretskt hjáland, men landið gjørdist sjálvstøðugt land í 1974. Í 1979 tók Maurice Bishop forseti valdið og eitt fleirtjóðaherlið við USA á odda gjørdi innrás.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið er ættað úr Afrika, Evropa og Asia, og burtur úr tí er sprottin egin og lívligan mentan, sum leggur stóran dent á tónleik og dans. 4 % av fólkinum eru ikki lesifør.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Týðandi vinnuvegir eru bananir, kakao og ferðavinna.
Bara Indonesia dyrkar meira av muskatnøt enn Grenada, sum dyrkar um fjórðingin av allari muskatnøt, nýtt verður í heiminum. Muskatnøt verður nýtt sum krydd í heitum rættum og bakstri. Muskattræið er komið úr Indonesia, og tað vóru niðurlendingar, ið tóku tað við sær til Grenada í 19. øld. Træið trívst væl í fruktagóðu gosøskujørðini, og har er eisini lýtt og nógv avfall. Oljan úr muskatnøtini verður nýtt til luktilsi og sápu. Malin muskatnøt verður nýtt til matgerð.
Bananir, sum vaksa væl í nógvum hita og nógvum regni, eru týdningarmikil útflutningsvøra. Men javnan er vandi fyri, at banangrøðin misferst, tá ið ódnir herja.
Ingifer, kanel, pipar og kryddnelikur vaksa eisini í oynni. Ingiferrótin verður nýtt fesk ella turkað og ofta malin. Rótin verður nýtt til krydd.
Ferðavinna hevur eisini stóran týdning í Grenada.


text:
Bláber
Bláber (frøðiheiti Vaccinium myrtillus) eru smá blá ber. Bláber innihalda serliga nógvar antioxidantar (myrki liturin) og tað eru m.a. hesi sum verja kroppin móti kyknuskaðum og ov skjótari elding. Kanningar benda á, at berini hava gagnliga ávirkan á eygnasjúkuna Macular Degeneratión (gulur blettur á eyganum).
Harumframt eru innihalda berini vitaminirnar A, B3, B5, B6, C og E, flavonoidir, mineralini sink, selen, mangan, krom, jarn, kalcium, magnesium, kobar, kalium, karotin, pektin og fibur.
Undirsløg í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
- Aðalbláber: Leggurin strentur og grønur. Bløðini ljósagrøn, eggvaksin, hvasstent, 10-30 mm long, detta av um heystið. Veksur í haga, homrum og gjáum.
- Heiðabláber: Blágrøn bløð, sum detta av um heystið, øvut eggvaksin. Veksur á heiðalendi og í homrum.
- Vínbláber: Við tjúkkum, blonkum, veturgrønum bløðum við afturábrettari rond og greiniligum síðuæðrum. Veksur á rókum og í homrum.


text:
Yngsti leikarin higrtil í hópinum er 16 ára gamli Eyðstein Zachariasen, sum í kvøld hevur gjørt 3 ára sáttmála við EB/Streym, galdandi fyri 2015, 2016 og 2017.
Eyðstein hevur í 2013 og 2014 spælt 22 dystir við felagsliðnum EB/Streymur/Skála í U18 hjá dreingjum, umframt at hann í ár hevur roynt seg í tveimum dystum í 1. deild.
Eyðstein hevur í ár skotið 3 mál í U18 kappingini.
Eisini skal nevnast, at Eyðstein hevur verið við U17 landsliðnum, og seinasta uttanlandsferðin við teimum var herfyri, tá teir spældu landsdyst í Norðurírlandi.
Vit ynskja Eyðstein hjartaliga til lukku við sáttmálanum!
Last Updated on fríggjadagin, 17. oktober 2014 21:41
Sæð: 315 ferðir
EB/Streymur hevur í kvøld eisini gjørt nýggja avtalu við Hanus Olsen, sum er galdandi fyri 2015.
Hanus, ið er ættaður úr Vík, hevur síðani 2007 spælt 118 dystir við næstbesta liðnum hjá EB/Streymi og 25 við besta liðnum.
Á besta liðnum spældi hann fyrstu ferð í 2010 - tað var í steypakappingini. Av teimum 25 dystunum í bestu deildini er ein í Europeiskari kapping.
Hanus hevur skotið tilsamans 15 mál í bestu deildunum hjá EB/Streymi.
Vit ynskja Hanusi hjartaliga til lukku við sáttmálanum!
Last Updated on fríggjadagin, 17. oktober 2014 21:36
Sæð: 97 ferðir
Í kvøld hevur EB/Streymur gjørt sáttmála við Jóhannes Hansen fyri 2015.
Jóhannes verður 19 ár síðst í árinum, og hevur øll árini spælt við EB/Streymi.
Í 2012 spældi Jóhannes 14 dystir við U18 liðnum hjá EB/Streymi og í 2013 16 dystir við felagsliðnum EB/Streymur/Skála í U18.
Í bestu deildunum hevur Jóhannes síðani 2012 spælt 53 dystir í 1. deild og 31 í Effodeildini, harav 3 í Europeiskum kappingum.
Jóhannes hevur í bestu deildunum skotið tilsamans 11 mál.
Vit ynskja Jóhannes til lukku við sáttmálanum!
Last Updated on fríggjadagin, 17. oktober 2014 21:44
Sæð: 103 ferðir
Ein av ungu, drúgvu leikarunum hjá EB/Streymi, Arnar Dam, hevur í kvøld longt sáttmálan við felagið til 2015.
Arnar er uppvaksin í felagnum. Í vaksnamannadeildini leikti Arnar 4 dystir við ÍF í 2. deild í 2008, men síðani hevur hann verið í EB/Streymi.
Hann hevur árini frá 2008 til í dag leikt 86 dystir við næstbesta liði okkara og 119 dystir við besta liðnum, harav 7 dystir í Europeiskum kappingum.
Hann hevur drigiðs við skaða í fótinum, og í januar í ár var hann í Danmark, har hann varð lagdur undir skurð. Tað gjørdi, at hann kom ikki í gongd fyrr enn einaferð í summar í ár at spæla dyst, so hevði hann verið skaðafríur, hevði hann havt enn fleiri dystir í beinunum, hóast hann má roknast millum teir drúgvu.
Arnar hevur skotið 46 mál fyri EB/Streym í bestu og næstbestu deildunum tilsamans.
Vit ynskja Arnar til lukku við sáttmálanum!
Last Updated on fríggjadagin, 17. oktober 2014 21:13
Sæð: 98 ferðir


text:
1998
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- mars - Føroyingurin Sigmund Andreasen, sum var skipari á einum fiskiskipi, var saman við allari manningini tikin av franska hervaldinum í Indiska havinum, tí teir skuldu havt fiska ólógliga við oynna Kerguelen. Sigmund Andreasen, sum er ættaður úr Klaksvík og býr i Vági, var førdur til oynna Reunion, har hann varð afturhildin í meira eitt hálvt ár. Hann upplivdi at verða tveittur í fongsulskliva og verða avhoyrdur undir stórum trýsti.
- 30. apríl - Løgtingsval er í Føroyum.
- 15. mai - Anfinn Kallsberg verður valdur til løgmann
- 5. november - Løgtingslóg um Realin verður samtykt. Við hesum er Realurin, ið higartil hevur verið danskur, yvirtikin av føroyskum myndugleikum.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 4. juni - Estland-Føroyar 5-0 (2-0) í Tallinn – EM-undankapping
- 19. august - Bosnia og Hersigovina-Føroyar 1-0 (0-0) í Sarajevo – EM-undankapping
- 6. september - Føroyar-Kekkia 0-1 (0-0) á Toftum – EM-undankapping
- 10. oktober - Litava-Føroyar 0-0 í Vilnius – EM-undankapping
- 14. oktober - Skotland-Føroyar 2-1 (2-0) í Aberdeen – EM-undankapping (John Petersen, 86.)


text:
Istanbul
Istanbul (á turkiskum İstanbul) er størsti býurin og týdningarmesti havnabýur Turkalands. Hann var høvuðsstaður landsins, til Ankara gjørdist høvuðsstaður í 1923. Býurin hevur fyrr itið Konstantinopel og áðrenn tað Byzans - hesi nøvn eru ofta brúkt í søguligum keldum.
Istanbul er sermerktur á tann hátt, at hann er bæði í Evropa og Asia. Tað almenna fólkatalið í Istanbul er knappar 17 milliónir, men harafturat eru nógv túsund fólk, sum ikki eru skrásett nakrastaðni.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Konstantinopel[rætta | rætta wikitekst]
Víkingar kallaðu Konstantinopel Miklagarð
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Istanbul er einasti býur í heiminum, sum er í tveimum heimspørtum. Bosporussund skilur býin sundur í ein evropeiskan og ein ásiatiskan part. Nógvar brýr eru um sundið.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Í Istanbul renna saman gamalt og nýtt, eysturlendskt og vesturlendskt, fagrar moskur og stórir fátækrabýlingar, ið alsamt vaksa.
Rithøvundar[rætta | rætta wikitekst]
- Nobelvirðislønti rithøvundurin Orhan Pamuk vaks upp í einum meðalstættarheimi í Istanbul.
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- Fenerbahçe varð stovnað í 1907
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Pamuk, Orhan: Istanbul - Erindringer og byen. Lindhardt og Ringhof, 2007. Sjálvævisøga um rithøvundin og býin
- Kjeld Mazanti Sørensen: Byzans - mellem sultan og pave - Kulturmøder og fjendebilleder, Columbus 2006.


text:
Össur Skarphéðinsson í Føroyum
Í dag kemur íslendski uttanríkisráðharrin Össur Skarphéðinsson til Føroya í sambandi við, at hoyvíksráðsfundur verður í Tinganesi 1. juli.
Hoyvíksráðið er ovasti myndugleikin í Hoyvíkssáttmálanum millum Føroya og Íslands og er mannað av uttanríkisráðharrunum í londunum báðum. Ein nevnd av embætisfólkum umsitur sáttmálan, men á ráðsfundi viðgera ráðharrarnir áleikandi mál og mál, ið krevja politiska viðgerð.
-Á ráðsfundinum fara ráðharrarnir at viðgera ymisk evni, ið hava týdning fyri Hoyvíkssáttmálan. Eisini verða onnur uttanríkispolitisk mál av felags áhuga umrødd eitt nú handilspolitikkur, trygdarpolitikkur og IWC, greiðir uttanríkisráðið frá.
Seinasti ráðsfundur var í Íslandi fyrra árið.
Íslendski uttanríkisráðharrin og fylgi hansara fara úr Føroyum aftur fríggjadagin.


text:
Betlehem
Betlehem (31° norðurbreidd 35° eysturlongd) (hebraiskt: בית לחם, arábiskt: بيت لحم) liggur á Vestara Áarbakka av Jordanánni í Palestina, umleið fimm kilometrar frá markinum til Ísrael og Jerúsalem. Betlehem varð grundlagdur í bronsualdrinum og var í jarnaldrinum ein stinnur skansi. Býurin varð ein partur av Jordan í 1950 og hersettur av Ísrael í 1967, tá býurin stóð í búskaparligum blóma av stóra áhuganum fyri og søkjanini til bíbilsku støðini. Hetta broyttist í 1993, tá friðaravtalan millum Ísrael og PLO (Palestinsku Frælsis fylkingina) bar í sær, at Betlehem fór undir palestinska sjálvstýrið.
Kristindómurin byrjaði í Betlehem. Sambært Nýggja Testamenti (Lukasevangeliinum 2, 4-7) er Betlehem Jesu føðibýur og heimstaður hjá Dávids ættini. Jesus sigst vera føddur í eini hellu í býnum. Betlehem hevur í 2012 umleið 29 000 íbúgvar, harav støðugt færri og færri eru kristin, tí tey kristnu í stórum tali flyta úr býnum. Orsøkin er lutvíst sokallaði trygdarmúrurin, sum Ísrael hevur sett upp uttan fyri býin, og lutvíst ósemjur við nýggju palestinsku myndugleikarnar. Í Betlehem eru 20 % av fólkinum kristin í 2012. Fyri nøkrum árum síðani vóru umleið helvtin kristin.
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Talið á ferðafólkum, sum koma til føðibý Jesusar, Betlehem, økist í stórum. Hetta ber eisini í sær búskaparligan vøkstur í palestinsku sjálvstýrisøkjunum. Í Betlehem er talið av ferðafólki og pílagrímum í 2008 vaksið við 96,5 prosentum í mun til 2007. Meiri enn 1,1 millión ferðafólk hava vitjað býin, og í háárstíðini, sum er um jólini, eru enn fleiri ferðafólk væntandi til Betlehems. Eitt yvirlit yvir teir fyrstu níggju mánaðirnar í 2008, vísir, at árið í ár verður eitt metár, tá talið á vitjandi umræður, síðani tann sokallaða "intifadan" byrjaði í 2000. Sambært ísraelska ferðavinnuráðnum er orsøkin til tann stóra vøksturin í ferðafólkatalinum, at tað hevur verið hampiliga friðarligt í Betlehem síðani 2006, men eisini tí, at tað nú gongur skjótari at koma framvið ísraelsku eftirlitsstøðunum kring býin, og tí er ikki neyðugt at standi í bíðirøðum í tímavís. Saman við Betlehem, er ferðafólkastreymurin til Jeriko eisini vaksin við umleið 46 prosentum síðani 2007. Hesir báðir býirnir verða mettir at vera teir friðarligastu í palestinsku sjálvstýrisøkjunum, og eru lutfalsliga lættir at koma til og frá Jerúsalem.


text:
Niger
Tjóðveldið Niger (alment franskt heiti République du Niger) er eitt stórt land í Vesturafrika. Niger er eitt av fátækastu londunum í heiminum, og er í løtuni á markinum til hungursneyð. Tey flestu av teimum stívliga 16 milliónum fólkunum í Niger búgva í turra Sahellendinum, ið gongur sum ein smalur geiri tvørtur um syðra part í landinum. Norðan fyri Sahel er stóra og ómilda Sahara, har tuaregarnir búgva.
Stóra landið Niger er umgyrt av øðrum londum og hevur ikki mark út ímóti sjónum. Niger hevur mark við Algeria og Libya í norðri, Mali og Burkina Faso í vestri, Benin og Nigera í suðri og Kjad í eystri.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í Nildalinum og við Nigeránna hava menn í 4000 ár velt korn. Hetta vísir okkum, at meðan ísøldin ráddi í Evropa, og har var fátt við fólk, var í Vesturafrika eitt yðjandi lív av fólki, sum dugdi m.a. at velta jørðina, smíðja jarn, gera vakrar lutir og málningar.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Í Niger búgva umleið 16 mió. fólk og landið er mett at vera heimsins næstfátækasta land. 61 % av fólkinum livir undir fátækramarkinum [1], ið er 1 USA-dollari um dagin. Týdningarmesta samferðsluleið er Nigerá, ið er einasta stóra á í landinum. Lítið annað náttúrutilfeingi enn uran er í Niger. Tað veitti landinum góða inntøku í 1980-árunum.
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Hóast stjórnin hevur roynt, hevur kortini ikki eydnast enn at gera landið sjálvbjargið til mat. Nógvir pengar hava verið brúktir og nógv arbeiði gjørt til tess at fáa landbúnaðin at geva meira av sær. Flestu fólk eru kortini fátæk og lívbjarga sær við at halda húsdýr ella dyrka jørðina í tí lítla lendi, ið er nýtiligt til landbúnaðarlendi. Tey allarflestu, umleið níggju av tíggju fólkum hava bara jørðina at lita á. Ikki er hugsingur um at velta, fyrr enn komið er so langt suður, at miðalavfallið fer upp um 300 mm. um árið ella meira. Regnar ikki, noyðist landið at keypa korn. Nógvastaðni á búnaðarlendinum búgva bøndur, sum hava nógv neyt. À hvørjum ári floymir Nigerá upp um áarbakkarnar. Tað ið áin minkar aftur, kvíka bøndurnir sœr at sáa rís, grønmœti, jarðnøtir, korn og bummull í nýtaðaðu og fruktagóðu jørðina, ið hevur staðið undir í vatni. Lendið fram við Nigerá er eisini beiti hjá neytum og øðrum húsdýrum.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Landið Niger er gott og væl til støddar sum tey skandinavisku londini. Tað liggur millum Kjad og Mali í Vesturafrika. Meginparturin av Niger er ónýtt oyðimørk ella turr og svidnað hálvgum oyðimørk. Íbúgvarnir, góðar 16 milliónir í tali, búgva fyri tað mesta har suðuri í landinum. Har norðuri eru oyðimørk og hálvgumoyðimørk, sum eru næstan 60 % av landsins vídd.
Náttúra[rætta | rætta wikitekst]
Turkur[rætta | rætta wikitekst]
Tíðarskeiðið 1969 til 1973 var óvanliga turt, og um tað mundið og nakað seinni mistu bøndurnir í Niger 7 av hvørjum 10 oksum. Onkustaðni hóraði bert ein einasti av hvørjum 10. Longu í 1982 var neytatalið tó vorðið tað sama sum fyri tey turru árini. Hetta er gamla lagið hjá neytabøndunum. Hvørja ferð turkurin hevur fingið sín part av skipanini, skunda teir sær at seta við av nýggjum. Og roynt verður at fáa fleiri neyt, enn teir høvdu fyri turkin. So hava teir nakað niður fyri næstu ferð, turkur verður. Onnur orsøk til, at neytatalið veksur, er vaksandi íbúgvatalið. Tess meira fólk, tess meira neyt. Íbúgvavøksturin er 3,63 % um árið [2]. Hetta er ein tann skjótasti vøksturin í øllum Afrika. Íbúgvatalið verður tvífaldað eftir bara 20 árum. Henda brádliga viðsetingin av fenaði hevur borið í sær, at jørðildið hvørvur. Hetta fyribrigdið verður á fremmandum máli rópt erosjón.
Turkurin, sum javnan hevur verið í Norðurniger síðstu árini, hevur gjørt, at mangir tuaregar hava mist fenað sín og liva ikki longur sum flakkfólk. Mangir eru farnir suðureftir at fáa mat og arbeiði. Nú tuaregar eru vorðnir búfastir, eru summir teirra farnir at stríðast fyri, at teir skulu hava egið ríki.
Djóralívið[rætta | rætta wikitekst]
Oyðimarkar-antilopur, sum til dømis addaksurin, stendur seg í økjum, sum ikki føða húsdýr. Tað eggjahvítaevnið, tær útvega oyðimarkarfólki, er av stórum týdningi. Til tess at verja addaksin, svørðoryksin og mong gasellu sløg, sum halda til á turrlendi, hevur stjórnin í Niger í samstarvi við Heimsnáttúruverndargrunnin sett upp eitt ovurstórt friðøki í oyðimørkini, so tey nevndu dýrini fáa skjól og trívast.
Brennievni[rætta | rætta wikitekst]
Fólki tørvar okkurt til brenni, eru tey køld ella ætla at matgera, og ikki minst tí er oyðimørkin í vøkstri í Niger. Gamalt er at nýta træ ella trækol. At kalla ongar aðrar orkukeldur eru her um leiðir. Tá ið fólkatalið veksur, verður gravgangurin eftir brenniviði enn størri. Onkustaðni í Niger mugu kvinnurnar ganga upp í 50 km. eftir brenni. Asnar verða havdir at reiða brenni. Ungu trøini, plantað ella sjálvsádd, røkka ikki líkinda hædd, tá ið tey verða feld. Hetta er ein tann mesti vandin har hálvgum oyðimørk er. Saman við tí, at geit og neyt bíta grasið í rót, er viðjatørvurin til brenni orsøkin til, at náttúran verður avlagað. Tá verður eisini beint fyri lívskor teirra, sum búgva har. At eingi trø eru, er meint fyri smáídnaðin, tí viðurin er orkukeldan. At oyðimørkin otar seg fram, er sorgarleikur hjá teimum fólkum, ið verða beinleiðis rámt av hesari náttúruvanlukku.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://epri.org.za/wp-content/uploads/2011/03/37-Niger.pdf
- ↑ http://www.indexmundi.com/niger/population_growth_rate.html


text:
Æðukongur
Æðukongur (frøðiheiti - Somateria spectabilis) er til støddar sum æða, ella heldur minni. Blikurin er enntá vakrari enn æðublikur. Nevið er fagurt reytt við einum høgum reyðgulum kjøli upp mót pannuni, vangarnir skyggja bjart grønir. Hálsur, herðar og bringa eru hvít; annars er hann mest svartur. Bøgan líkist nógv æðu. Æðukongur eigur einans í norðastu kuldalondum. Um veturin kann hann sløðast longur suður, sum til Suðurgrønlands og Íslands, sera sjaldan til Føroyar.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Thiamin
Thiamin ella vitamin B1 er eitt litleyst evni við frymilinum C12H17N5O4S. Tað kann upploysast í vatni, men ikki í alkohol. Thiamin er alneyðug í niðurbrótingini av kolhydratum.
Thiamin verður í kroppinum gjørt um til thiamin pyrophosphat (TPP), ið er eitt coensym fyri allar dekarboksyleringar av a-ketosýrum t.d. pyruvat dehydrogenase, a-ketoglutarat dehydrogenase og transketolase.
Thiamin finst serliga í korni, bjølgum (t.d. ertrar og bønir), soltnum kjøti, mjólk og í osti.
Thiamin verður brúkt til at umskapa kolhydratir til drúvusukur (glukosu). Tá drúvusukur verður umskapa í kroppinum, skapast orka, sum er týdningarmikil fyri hjarta, heilan og vøddarnar.
Mangul[rætta | rætta wikitekst]
Mangul av thiamin kann elva til nervadegeneratión, svinn og deyða. Mangulin kann m.a. koma av rúsdrekkamisnýtslu og skeivari føði ella hungri. Tekin uppá thiaminmangul eru versnaður matarhugur, møði, ørkymlan og konsentratiónstrupulleikar. Viðvarandi mangul kann elva til sjúkurnar beriberi og Korsakoffs sinnissjúku.
Mangul er tó sera óvanligt og sæst her á landi bert hjá persónum við stórari rúsdrekkamisnýtslu.


text:
Bruttotjóðarúrtøka
Bruttotjóðarúrtøkan (BTÚ) er virðið á øllum tænastum, ið verða veittar í einum landi, eina ávísa tíð.
Innihaldsyvirlit
BTÚ kann skilmarkast og ásetast tríggjar vegir[rætta | rætta wikitekst]
Framleiðsluháttur (I)[rætta | rætta wikitekst]
- Framleiðsluvirði (støðisprísir) - Nýtsla í framleiðsluni (keyparaprísir) + Vøruskattir - Vørustudningur - Rætting fyri FISIM
Útreiðsluháttur (II)[rætta | rætta wikitekst]
- Húsarhaldsnýtsla + Almenn nýtsla + Fastar bruttoíløgur + Goymslubroytingar + Útflutningur - Innflutningur
- Nýtsla samanlagt + Bruttoíløgur + Nettoútflutningur
Inntøkuháttur (III)[rætta | rætta wikitekst]
- Løn og atknýtt gjøld + Rakstraravlop + Kapitalslit + Framleiðsluskattir - Framleiðslustudning - Rætting fyri FISIM


text:
Etna
Etna er eitt gosfjall í lýðveldinum Italia. Etna liggur nærhendis býunum Messina og Catania á eysturstrondini á Sisilia. Etna goysir oftani, og sjáldan gevur tað trupulleikar fyri flogferðsluna. Etna er hægsta og virknasta eldgosið í Evropa. Í 2011 goysti hon 17 ferðir. Gosfjøll í Evropa eru bara í Íslandi og Suðuritalia, har bæði Etna og Stromboli enn eru virkin.
Gosfjallið Etna goysir í 1992. Í grótfloyminum er jarn, sum verður magnetað í jørðfeltinum. Magnetiskar kanningar av hesum grótinum kunnu so altíð seinni vísa, hvussu magnetisku viðurskiftini vóru á Sisilia í 1992.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- "Mount Etna Volcano Erupts In Sicily, Italy", The Huffington Post heintað 5. januar 2012


text:
Fariseararnir
Fariseararnir vóru tann størsti trúarflokkurin á Jesu døgum. Teir hildu seg so strangliga til jødadómin, at teir ofta minstu ta sonnu meiningina burtur. Nógvastaðni í evangeliunum skiftir Jesus orð við fariseararnar og kallar teir hyklarar, tí teir eru so sjálvrættvísir. Farisearnir stóðu ofta ímóti Jesusi, og einaferð royndu teir at seta hann fastan í orðum. Teir spurdu hann, um tað var rætt av einum, ið var lýðin Guðs lóg, eisini at ganga eftir ríksins lógum og gjalda skatt. Jesus svaraði og bað teir vísa sær ein penga, ið keisarans mynd stóð á. Síðan segði hann: “Gevið tá keisaranum tað, ið keisarans er, og Guði tað, ið Guðs er!”.


text:
21.10.2014 - 14:16
Eru vit betri?
Vit tosa altíð um, at vit skulu hava virðing fyri okkara medmenniskjum, og at vit ikki skulu seta okkum sum dómarar fyri fólki, ið eru øðrvísi enn vit sjálvi. Hetta er sjálv kjarnin í kristindóminum – næstrakærleikin, ið bindur okkum saman í staðin fyri at skilja okkum sundir. Men í kristna oyggjalandinum Føroyum hava nakrir grannar savnað inn undirskriftir fyri at mótmæla, at sálarsjúk flyta inn í eini hús, ið Bústaðir hevur leigað.
Carragher: Balotelli má út av liðnum móti Real Madrid
Skrúvuguðstænasta í Christianskirkjuni
M.S. ÅGOT á veg til Klaksvíkar


text:
Rita inn við Facebook, fyri at leggja vøru inn.
-
Ynski: Er tað nakar sum vil hava ein fittan frens? Hann elskar uppmerksomheit og er sera góður við børn:)
-
Ynski: Eg havi tveir reydar frensar og eina kettu, they eru fødd 30 mei, mitt nor er 583623
-
Ynski: Vit leita eftir einum frensi (kettlingi), sum vit fegin vilja geva eitt heim.
-
Ynski: Hey. Eg havi ein reyðan frens her sum saknar sín eigara. Er tað nakar sum kennur til hann?? Hann er stórur og er ikki geldur. Hevur gingi í kunoy í fleiri vikur,men ongin vil kennast við hann. Haldi tað er synd at hann gongur her uttan sín eigara. Hann er orduliga fittur og elskuligur.
-
Ynski: Er tað nakar her sum veit um tað er nakar í FØ sum hevur ella fær ekta Main Coon kettlingar sum tey selja ? Um so er so eri eg intrisera :)


text:
Silvio Berlusconi
Silvio Berlusconi (føddur 29. september 1936 í Milano) er fyrrverandi forsætisráðharri í Italia.[1] Berlusconi varð fyrstu ferð valdur til forsætisráðharra í 1994, men sat tá bert í eitt ár. Síðani gjørdist hann aftur forsætisráðharri frá 2001 til 2006. Í 2008 gjørdist hann aftur stjørnarleiðari í Italia. Hann er mest múgvandi persónur í Italia og nummar 74 av mest múgvandi persónum í heiminum (2010).[2] Hann eigur fótbóltsfelagið AC Milan og eigur eisini sjónvarpsrásir og tíðindabløð. Hann stovnaði sín egna politiska flokk Forza Italia.
Hann fer ikki at stilla uppaftur, tá val verður í 2013. Hann hevur gjørt av at gevast í politikki, tá valskeiðið er av, segði hann á eini samkomu fyri útlendskum tíðindafólkum í apríl 2011. Hann vísti samstundis aftur, at hann ætlar at gerast forseti í Italia.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Berlusconi træder tilbage, pol.dk 12. november 2011
- ↑ Berlusconi Forbes liste 2010


text:
Átrúnaður í Føroyum
Átrúnaðurin hevur ein stóran leiklut í føroysku mentanini. Í Føroyum eru fleiri trúarbólkar, nógv teir flestu kristnir. Umleið 83,8 prosent av fólkinum hoyrir til ta evangelisku-luthersku fólkakirkjuna [1], og næststørsti bólkurin, sum verður mettur at vera 11 prosent, hoyrir til Brøðrasamkomuna. Restin eru smærri trúarbólkar, sum flestir eru kristnir.
Fyrstu landnámsmenn hava verið heiðnir menn. Teirra høvuðsgudar vóru Tórur, Óðin og Froyur. Fyrstu fólk, sum vit vita um at siga hava búð í Føroyum, vóru írskir munkar. Helst hava norðbúgvarnir, sum tóku landið um 825, dripið teir ella rikið teir av landinum. Norski kongurin Ólavur Tryggvason sendi Sigmund Brestisson til Føroya at boða kristna trúgv um ár 998. So við og við gjørdust føroyingar kristnir, og um ár 1100 gjørdust Føroyar sjálvstøðugt biskupadømi. Bispurin búði í Kirkjubø, har prestaskúlin eisini var. Trúgvin var tann rómversk-katólska.
Í 1539 varð trúbótin, tann evangelisk lutherska læran, góðtikin á fundum í bæði Bjørgvin og Oslo, og sama árið sett í gildi í Føroyum. Norska kirkjan kom undir donsku kirkjuskipanina, og tí eisini føroyska kirkjan. Hon verður stjórnað úr kirkjumálaráðnum í Keypmannahavn. Við donsku grundlógini í 1849 fekk hin einstaki frælsi at trúgva og hugsa tað, hann vildi.
Innihaldsyvirlit
Føroyar kristnaðar[rætta | rætta wikitekst]
Føroyingar gjørdust kristnir í árinum 998. Hóast væl kann vera, sum sagt er frá í Føroyingasøgu, at Sigmundur læt byggja kirkju í Skúvoy, og haldast má, at høvdingar og bøndur lótu byggja egnar kirkjur, ognarkirkjur og eginkirkjur, við garðar sínar, so var helst eingin felags føroysk kirkjuskipan til fyrr enn 1100. Gongdin kann hugastat hava verið lík teirri í Íslandi. Teir fyrstu biskuparnir hava verið trúboðarar, ikki kirkjunnar embætismenn í føstum stóli og starvi.
Tað vardi nakað, til Føroya kirkja gjørdist ein skipaður partur av teirri almennu katólsku kirkjuni við pávanum í Róm yvir øllum við ábyrgd fyri Gudi sum eftirmaður Pæturs, og undir honum erkibiskupar, biskupar, prestar og aðrir kirkjuligir tingarmenn við ymsum heitum og á ymsum stigum. Í miðaldarskiftum sum pávabrøvum og kongsbrøvum, váttanum, íslendskum annálum og søgum verða føroyskir biskupar nevndir. Við hvørt er talan um eitt rað av biskupum, í ymsum handritum, við hvørt er onkur Føroyabiskupur nevndur í sambandi við onkra hending, har hann var hjástaddur, eitt nú týðandi kirkju- og kongsfundum uttan fyri Føroyar. Í skjølum frá pávastólinum verða biskupar í Føroyum nevndir í sambandi við tilnevningar, tó eisini fleiri ferðir í øðrum sambandi. Fram til siðaskiftið, tá ið biskupsstólurin varð niðurlagdur, eru í biskupatølum og øðrum heimildum nevndir 33 katólskir biskupar í Føroyum. Tó hava summir teirra, ið hvussu er onkur, ongantíð verið í Føroyum, hóast teir hava verið valdir og vígdir. Neyvan nakar av biskupunum var føroyingur. Teir flestu vóru norðmenn, tó vóru eisini menn av øðrum tjóðum. Kirkjan var oman fyri tjóðirnar, hon var almenn.
Trúbótin[rætta | rætta wikitekst]
Um ár 1539 er nýtt trúarskifti. Lutherska læran kemur í staðin fyri ta katólsku. Pávakirkjan er skift um við eina kongskirkju. Trúarfrælsi kemur í gildi við demokratisku grundlógini í 1849, og statskirkjan verður til fólkakirkju. Helst í 1539 varð eftir boði frá kongi tann katólski kirkjan tikin av í Føroyum, og tann lutherska innsett í staðin. Hetta skiftið í kirkju okkara er nevnt trúbótin. Seinasti katólski bispurin, Ámundur Ólavsson, varð settur frá. Ein nýggjur lutherskur bispur, nevndur Jens Gregersen Riber, kom í hansara stað og tók bústað á bispasetrinum í Kirkjubø. Av teimum katólsku prestunum vóru tað bert einstakir, ið tóku við luthersku trúnni, men hinir sýttu hesum. Teir vórðu so frásettir og fingu uppihald á garðinum Trøðum á Sandi. Tann seinasti teirra doyði í 1570.
Kongur gjørdi so av, at Føroyar skulu ikki longur vera eitt bispadømi, men gerast eitt próstadømi. Bispasetrið í Kirkjubø varð avtikið, men garðurin í Garðshorni í Oyndarfirði gjørdist próstagarður. Heini Havreki, sum hevði verið prestur í Suðurstreymoy og næsti maður hjá Amundi Ólavssyni, varð nú settir til próst yvir Føroyalandi, og hann var fyrsti próstur eftir trúbótina. Undan trúbótini hevði stórur partur av jørðini í Føroyum verið ogn hjá kirkjuni, ein part átti kongur, ein part áttu 2 útlendskar aðalsættir, og restin var óðalsjørð. Nú fekk kongur alla ta jørðina, ið kirkjan hevði átt. Til at fáa skil á jørðini sendi kongur ein fúta kring landið, og hann týkist at hava farið væl so harðliga fram. Um onkur hevði mist ognarbrøv síni burtur og ikki kundi prógva sín ognarrætt, kundi hon ella hann missa sína jørð. Nú vóru Føroyar, ið hvussu var av navni, eitt land, har Martin Luthers læra hevði fingið valdið. Men katólskir siðir, ið høvdu valdað í øldir, vóru ikki so lættir at rudda burtur. Teir livdu enn í langa tíð, og einstakir teirra finnast okkara millum dagin í dag. Tær ymsu messurnar og vøkurnar, sum eru á álmanakkanum, eru katólskir leivdir. Nevnast kunnu til dømis grækarismessa, tollaksmessa, ólavsøka, jóansøka, mariumessa og mikkjalsmessa.
Átrúnaðarlig kollvelting[rætta | rætta wikitekst]
Í bæði 16. øld og 17. øld tóku fleiri trúarrørslur seg upp. Hesar rørslur høvdu tað í felag, at tær settu seg upp ímóti pávakirkjuni og læru hennara. Tey, sum hildu seg til hesar nýggju lærur, vórðu nevnd protestantar. Protestantarnir fingu avgerandi ávirkan í Norðurlondum, Niðurlondum, Bretlandi og lutvíst í Týsklandi. Fram til 1538 vóru Føroyar katólskar. Kirkjan varð stýrd úr pávasetrinum í Róm. Við siðaskiftinum gjørdist Martin Luthers læra einaráðandi í Føroyum eins og í hinum pørtunum í norska-danska ríkinum. Nú var tað ikki longur pávin, men danakongur, ið var ovasti kirkjunnar í Føroyum. Øll ognin hjá kirkjuni fall til kongs, eisini hospitalið á Argjum. Prestaskúlin, sum hevði verið í Kirjubø í øldir, varð niðurlagdur og kirkjumálið gjørdist danskt. Talan varð als ikki um trúarfrælsi. Fólk kundu ikki velja sína trúgv, men máttu taka við teirri ráðandi læruni hjá Martin Lutheri.
Árini eftir siðaskiftið komu fleiri nýggjar trúarrørslur fram úti í heimi. Men hesar komu ikki til Føroya. Ein orsøkin var, at Føroyar vóru so fjarskotnar frá evropeiska meginlandinum, og ein onnur mundi vera, at myndugleikarnir toldu ikki aðrar lærur. Men í 1849 kom grundlógin í gildi. Hon gav frælsi til hon einstaka at hugsa og trúgva tað, hann vildi. Í 7. tátti í grundlógini stendur ma. at, "borgarar hava rætt til at koma saman at tilbiðja Gud, soleiðis sum teir halda vera rætt". Hesin rættur hevði ikki verið til áður. Frá gamlari tíð hava verið 39 kirkjur í Føroyum og 7 prestar. Summar av kirkjunum vóru so óhøgligar at koma til, at prestur kom hagar bert fimtu ella sættu hvørja viku. Onkustaðni kom hann bert tvær ferðir um árið. Kortini vóru gudstænastur hildnar hvønn sunnudag. Deknurin las lestur, helst úr Brochmands lestrabók, og fólkið sang sálmarnar eftir Kingo. Føroyingar vóru ógvuliga gudrøknir. Kristinilív var ein natúrligur partur av gerandislívinum. Kristnilívið fevndi um alt mannalívið líka úr vøggu í grøv. Gjøgnum øldir høvdu føroyingar havt tann sið at lesa bæði borðbøn og kvøldbøn. Mangan dugdu tey bønirnar uttanat, men eisini varð lisið úr Kingobókini. Bønirnar vórðu altíð á donskum ella bronglaðum føroyskum.
Í 1931 varð katólska kirkjan í Føroyum endurreist. Samstundis komu fransiskanarasystrarnar. Tær bygdu kleystur og stovnaðu barnagarð og skúla. Bólkar innan fólkakirkjuna vildu broytingar. Nøkur gjørdu upp við kirkjuna og fóru í aðrar trúarbólkar. Onnur valdu at standa innanfyri og komu at savnast í Heimamissiónini. Fólk høvdu ilt við at góðtaka nýggju rørslurnar. Hetta var ma. tí, at tær funnust at føroyingum fyri at hava vanabundna gudstrúgv. Men sum tíðin leið, fekk heimamissiónin eisini undirtøku. Og hon kom at virka í bestu semju við fólkakirkjuna. Í 1865 kom skotski trúboðarin William Sloan til Føroya. Hann hoyrdi til nýggju trúarrørsluna, ið varð nevnd Plymouthbrøðurnir. Í Føroyum fekk hann stóra mótstøðu fyrstu tíðina, men sum frá leið tóku fleiri undir við honum. Hesi fólkini savnaðust í Brøðrasamkomuni. Stóri slóðbrótarin í Brøðrasamkomuni var Victor Danielsen. Bert 20 ára gamal fór hann at starva sum trúboðari burturav. Hann hevur yrkt nógvar sálmar og umsett eina rúgvu av sangum og sálmum til føroyskt. Eisini hevur hann skrivað og týtt átrúnaðarligar bøkur. Fyrstu føroysku Bíbliuna umsetti hann einsamallur. Í 1924 varð fyrsta Hvítusunnusamkoman í Føroyum stovnað. Seinni eru fleiri samkomur komnar afturar. Sama ár fór Frelsunarherurin undir sítt virki í Føroyum.
Átrúnaðir[rætta | rætta wikitekst]
Fjøld av øðrum trúarrørslum eru til. Flestu føroyingar hoyra til fólkakirkjuna. Av teimum, sum hoyra til fólkakirkjuna, eru kanska umleið 10 % knýtt at Heimamissiónini. Hin føroyska heimamissiónin er føroyska greinin av Dansk Indremission. Seinastu hundrað árini eru komnar fleiri kristnar samkomur, summar av hesum standa uttanfyri fólkakirkjuna. Eini 11 % av føroyingum halda seg til Brøðrasamkomuna. Av tí at Brøðrasamkoman ikki skrásetur limir, eru eingi nágreinilig hagtøl yvir, hvussu nógv hoyra til Brøðrasamkomuna. Hesi standa fyri tað mesta uttanfyri fólkakirkjuna.
Í Føroyum eru fleiri trúarsamfeløg og fríkirkjur. Adventistarnir hava verið í Føroyum í mong ár. Teir hava bæði skúla og kirkju í Tórshavn. Jehova Vitni, sum hava høvuðsstøð í New York, eru sprottin úr Adventistakirkjuni. Hon kom til Føroya í 1950 árunum. Summar av teimum eru eisini ikki kristnar. Ein teirra er Baha'i. Hon er einasta trúarrørsla, sum ikki er kristin, ið virkar alment í Føroyum. Baha'i hevur m.a. samkomuhús í Havn.
Aðrir trúarbólkar í Føroyum eru t.d. islam. "Ahmadiyya Muslim Community" varð stovnað í Føroyum í 2010 [2] [3]. Hetta er ein muslimskur felagsskapur við heimstaði í India undir leiðslu av Mirza Masroor Ahmad úr Pakistan. Tey muslimsku eru umleið 0,04 prosent av fólkatalinum í Føroyum (21 fólk í tali) [4]. 96 prosent av fólkinum í Føroyum eru kristin, og tí kann tað vera trupult hjá trúboðarum at røkka út við tí muslimska boðskapinum. Íbúgvarnir eru fyrst og fremst sunni-muslimar (96 %).
Í Føroyum eru í dag 70 kirkjur. Undirtøka hjá trúarbólkum í Føroyum:
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html
- ↑ http://www.enotes.com/topic/List_of_Ahmadiyya_Muslim_Community_buildings_and_structures#Faroe_Islands
- ↑ http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Ahmadiyya_Muslim_Community_buildings_and_structures
- ↑ Kinia Kolarz, "Muslims in the Faroe Islands"


text:
Eftir ein góða byrjan við javnleiki á útivølli ímóti greipuvinnarunum í Kyndli og stórsigri ímóti Søljuni á heimavølli í Vági, tapti VB í farnu viku ímóti Neistanum í Vági. Nú skal VB reisa seg ímóti Stjørnuni í Klaksvík.
VB skal reisa seg aftur
Eftir ein góða byrjan við javnleiki á útivølli ímóti greipuvinnarunum í Kyndli og stórsigri ímóti Søljuni á heimavølli í Vági, tapti VB í farnu viku ímóti Neistanum í Vági. Nú skal VB reisa seg ímóti Stjørnuni í Klaksvík.
VB og Stjørnan hava spælt mangan stórdyst, bæði í Vági og í Klaksvík. Okkurt bendir tó á, at [...]
Flisa-arbeiðið í langhylinum gongur væl
Svimjihollin.com: Tað gongur væl at leggja flisar kring 50 m. svimjihylin. Flisar eru nú lagdir kring allan hylin, og farið er undir at leggja flisar kring barnahylin og út ímóti ganginum til skiftirúmini.
Tá hetta arbeiðið er liðugt í næstu viku, verður farið undir at leggja flisar í vælverudeplinum. Tá flisarnir eru lagdir í vælverudeplinum, verða sauna [...]
Strandfaraskipini sigla ókeypis 28. til 30. nov.
Um árskiftið játtaði Løgtingið 1,5 mió til at lækka ferðaseðlakostnaðin á Oyggjaleiðum. Lækkingin á Sandoyarleiðini og Nólsoyarleiðini hevur verið 15%, tá ið nýggferðaseðlaskipan kom á leiðirnar fyrr í ár.
Av tí at nýggja skipanin ikki er íverksett á hinum leiðunum enn, hevur SL nú avgjørt at ferðandi og persónbilar kunnu sigla ókeypis á øllum Oyggjaleiðum frá [...]
Tað skal verða enn betur at koma til aldurs í Vágs kommunu
Vágs kommuna: Seinastu árini hevur Vágs kommuna uppraðfest tilboð til børn og ung og til barnafamiljur í Vágs kommunu. Og nú verður farið undir skipaði eldraátøk í Vágs kommunu, soleiðis at eldru borgarar føla seg enn betur í kommununi, og hava kenslu av, at í Vágs kommunu er gott at koma til aldurs.
Eldraátøkini byrjað við at [...]
Johnleif og Henning vunnu 8. umfar í sjavs
Tórsdagin í farnu viku var 8. umfar í sjavs í VB-húsinum. Til hetta 8. umfarið vóru 21 pør, sum er tað mesta higartil í vetur. Og vinnararnir av 8. umfari vóru Johnleif Bech og Henning Djurhuus úr Porkeri.
Úrslitið av 8. umfari í sjavskappingini var hetta:
Nr. 1. Johnleif Bech og Henning Djurhuus, 4 stig hvør
Nr. 2. [...]
VB skal reisa seg aftur
TB – Fleyr sunnudagin
Sunnudagin 26. oktober spælir TB og Fleyr b hjá kvinnum, steypakappingardyst í høllini í Trongisvági.
Flisa-arbeiðið í langhylinum gongur væl
Svimjihollin.com: Tað gongur væl at leggja flisar kring 50 m. svimjihylin. Flisar eru nú lagdir kring allan hylin, og farið er undir at leggja flisar kring barnahylin og út ímóti ganginum til skiftirúmini.
Ristingarnar í Vági í bókini “Skakandi tilburðir”
Nú er “Skakandi tilburðir” 9 útkomin. 15 ótrúligar hendingar eru í bókini. Bókin er 135 blaðsíður og innbundin. 79 litmyndir og 17 tekningar, sum vísa hendingarnar.
Strandfaraskipini sigla ókeypis 28. til 30. nov.
Um árskiftið játtaði Løgtingið 1,5 mió til at lækka ferðaseðlakostnaðin á Oyggjaleiðum. Lækkingin á Sandoyarleiðini og Nólsoyarleiðini hevur verið 15%, tá ið nýggferðaseðlaskipan kom á leiðirnar fyrr í ár.
Sanggudstænasta í Tvøroyrar kirkju
Sunnukvøldið kl. 18 verður sanggudstænasta í Tvøroyrar kirkja. Sungið verður úr sálmabókaískoytinum, Ljómur og barnakór medvirka. Jónsvein Bech, prestur, prædikar.
Framhaldandi fundur um Jóansøkuna 2015
Framhaldandi fundur um Jóansøkuna 2015 verður fyri øllum áhugaðum í býráðssalinum á Tvøroyri mánadagin 27. Okt. Kl. 17:00
Trætølpur fyrstu ferð sæddur livandi í Føroyum
Sunnudagin 12. oktobur var ein Trætølpur at síggja í viðarlundini í Trongisvági. Trætølpur er bert staðfestur einaferð áður í Føroyum. Í 1986 var beinagrind og fjaðraleivdir av trætølpi funnar í Tórshavn. Sostatt er hetta fyrstu ferð, hann er sæddur livandi her í Føroyum.
Morgunmatur fyri eldri leygarmorgun
Leygarmorgun 25. okt. kl. 10 bjóðar Vágs kommuna eldra ættarliðnum, teimum sum eru 65 ár og eldri, til morgunmat í Framtíðini í Vági.
Tjóðveldi og Framsókn vilja við lóg taka øll uttanríkismál undir føroyskt ræði
Tjóðveldi og Framsókn hava lagt lógaruppskot fyri Løgtingið um, at Føroyar frá nýggjárinum taka øll uttanríkismál – harundir verju- og trygdarmál – á føroyskar hendur.
Sandvíkingur nýggjur stjóri í løgtinginum
Jonhard Klettheyggj er settur sum nýggjur stjóri í Løgtinginum
Suðursmíð søkir eftir handverkarum
Suðursmíð søkir eftir royndum handverkarum innan beton og timbur at byrja beinanvegin. Løn eftir avtalu.
Handverkararnir koma serliga at arbeiða í Vági og á Tvøroyri.
Hans Jacob og Steinbjørn vunnu týskvølds-bridge
Týskvøld er bridge-kvøld í Skúladeplinum í Suðuroy. Spælt verður kl. 19. Týskvøldið 21. okt. vunnu Hans Jacob Petersen og Steinbjørn Zachariassen bridge-spælið.
Handilfólk søkist
Keyp – INN leitar eftir einum fittum, røskum og vinaligum handilsfólki M/K.
Tað skal verða enn betur at koma til aldurs í Vágs kommunu
Vágs kommuna: Seinastu árini hevur Vágs kommuna uppraðfest tilboð til børn og ung og til barnafamiljur í Vágs kommunu. Og nú verður farið undir skipaði eldraátøk í Vágs kommunu, soleiðis at eldru borgarar føla seg enn betur í kommununi, og hava kenslu av, at í Vágs kommunu er gott at koma til aldurs.


text:
Nick Nolte
Nicholas King "Nick" Nolte (føddur 8. februar 1941) er amerikanskur sjónleikari, leikari, sum leggur røddir til teknifilmar og skemtari. Hann hevur verið sjónleikari í fimm áratíggur, og spældi sínar bestu filmleiklutir í 1990-árunum. Hann er m.a. kendur fyri sín leiklut í Cats & Dogs: The Revenge of Kitty Galore sum Butch og fyri leiklutir í filmunum: 48 Hrs. (1982), Cape Fear (1991), Afterglow (1997), Affliction (1997), The Good Thief (2003), og Warrior (2011). Hann er blivin tilnevdur tríggjar Oscar, tvær ferðir fyri besta sjónleikara og einaferð fyri besta stuðlandi sjónleikara.


text:
Veðurfrøði
Veðurfrøðingar eru vísindafólk, sum granska veðrið og "spáa", hvussu ið veðrið verður. Teir kanna vind, hita, skýggj og lufttrýst. Veðurmátingar verða tíðum goymdar at samanbera við í komandi tíðum. Fylgisveinar, ið ganga í rúmdini, taka myndir av jørðini, og hesar myndir hjálpa veðurfrøðingum í arbeiðinum at seta saman veðurforsøgn komandi fimm dagarnar. Men hóast nógva vitan og framkomna tøkini, so er veðrið náttúrumáttur, sum menniskjan einki ræði á. Veðurstøðir víða hvar í heiminum samstarva um veðurmátingar av skipum, úr flogførum og ómannaðum veðurstøðum á landi. Ómannað veðurstøð er átøk rimakassa á fýra høgum stuðlum. Nógvar ferðir um samdøgrið senda veðurstøðir ballónir við mátitólum og sendarum upp í loft at gera mátingar í luftini. Rúmdarfylgisveinar senda myndir niður á jørðina, og tær sýna skýggj, hátrýst, o.a.
Veðurmátingar[rætta | rætta wikitekst]
Veðurstøðir í øllum londum samstarva sínaámillum um veðurkanningar og um mátingar úr fylgisveinum og ymiskum mátistøðum. Serútbúnar teldur spáa um veðrið og tekna veðurkort við veðurforsøgn fimm dagar fram. Forsøgn og veðurkort veða latin flogførum, skipum, dagbløðum, sjónvarps- og útvarpsstøðum. Veðurkort sigur, hvussu veðrið verður á víðum øki. Veðurkortið sýnir lufttrýst, hita- og kuldabrýr. Javntrýstlinjur ganga gjøgnum støð við sama lufttrýsti. Er stutt ímillum linjurnar, bendir alt á, at nógvur vindur er har á leið. Lufttrýst verður mátað í milibarum (vanligt trýst er 1013 mb.) ella í hectopascalum.
- Heliometur (sólarmátari): Sólarmátarin vísir sera snildisliga, nær sólin hevur skinið. Hann hevur stóra glaskúlu, ið er sum sterkt brenniglas og miðsavnar sólargeislarnar. Sólargeislarnir brenna merki á mátipapp. Brennimerki á timabýttum pappí vísir, nær sólin hevur skinið.
- Pluviometur (regnmátari): Tá ið skýggini hækka og kølna, verður tað avfall. Regnmátarin mátar, hvussu nógv avfall (kavi og regn) er niðurkomið. Regnið rennur í trekt niður í málistrokkar, merktir við málistrikum. Avfallsmongdin verður málað hvønn dag.
- Anemometur (vindmátari): Tá ið sólin heitar luftina, spjaðist hon og rúmkast, og so verður vindur. Veðurfrøðingar máta vindmegi við vindmátarum. Av vindferðini, mátað í metrum um sekundið, sæst, hvussu skjótt annað verður nærkast. Veingir, álíkir hálvkúlu, snarast í vindinum, og vindmegin sæst á merktum stiga.
- Barometur (lufttrýstmátari): Lufttrýstmátari er veðurglas, sum er bundið í skrivitól. Við millumbilum mátar hann lufttrýstið. Í flestum húsum sæst lufttrýstið á veðurglasinum. Er lufttrýstið høgt, verður ofta líggjandi góðveður. Lágt lufttrýst hevur vind og regn við sær. Lufttrýstmátarin teknar strikumynd á pappír. Pappírið goymist.


text:
17. februar
17. februar er dagur 48 í árinum í gregorianska kalendaranum. 317 dagar eru eftir av árinum (318 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1958 - CND verður stovnað í London við sloganinum "Ban the Bomb".
- 1996 - Rúmdarfarið NEAR verður sent upp.
- 2008 - Serbiski landsparturin Kosovo tekur fullveldi og lýsir seg at vera sjálvstøðug tjóð.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1752 - Beinta Broberg ("Illa Beinta", ella "Beinta" hjá Hans A. Djurhuus, ella "Barbara" hjá Jørgen-Frantz Jacobsen)


text:
Mývatn
Mývatn, sum liggur á norðurlandinum í 300 metra hædd, er 4. størsta vatn í Íslandi. Tað er 37 km2 til støddar, og er 4 metrar djúpt í tí djúpasta. Navnið Mývatn hevur tað fingið, tí har eru so nógvir og stórir mýggjabitar um summarið. Av tí at vatnið er so grunt, eru góðar liviumstøður hjá bæði fugli, fiski og plantum. Og fyri at umhvørvið ikki skal oyðileggjast av fólki, er vakt á økinum altíð.
Fuglar í túsundatali og av øllum sløgum hava Mývatn økið sum búpláss. Í vatninum eru eisini nógv síl, og ein á, sum rennur úr Mývatni, Laksá, er ein tann besta laksaáin í Íslandi. Nógv ferðafólk, bæði íslendingar og útlendingar, vitja Mývatn, sum er eitt sera kent og vakurt útferðarpláss í Íslandi.


text:
Jónaoyggjar
Jónaoyggjar ella Jonisku Oyggjarnar (grikskt; Eπtάvnσa ella Iόvιa vnσιά) eru ein oyggjabólkur í Grikkalandi. Landsluturin nevnist á grikskum Πepιφέpeιa Iovίwv Nήσwv, á enskum eitur landsparturin Ionian Islands Periphery. Grikska navnið Eptanisa merkir Sjeyoyggjarnar. Hitt grikska navnið og tað sum útlendingar oftast nýta til henda oyggjabólk kemur av navninum á havinum, har oyggjarnir eru, Jóniska havið ella Jónahavið. Størsta oyggin kallast Kefalonia. Jónaoyggjar hava umleið 220 097 íbúgvar (2005). Høvuðsstaðurin eitur Korfu og er á oynni við sama navni. Grundarlagið undir búskapinum er ferðavinna. Málið er griskskt. Álvarsamir jarðskjálvtar raktu oyggjarnar í 1953, serliga Kefalonia var hart rakt, størsti parturin av oynni varð lagdur í oyði. Lítla oyggin Ithaka er m.a. kend tí hon er týdningarmikil partur av søguni í Odyseini hjá Homer, Itaka var heimstaðurin hjá Odysseus.[1]
Oyggjarnar[rætta | rætta wikitekst]
- Korfu (Kέpkupa)
- Paxos (ΠaEoί)
- Lefkada (Aeukάδa)
- Ithaka (Iθάkn)
- Kefalonia (Keφaλovιά)
- Zakynthos (Zάkuvθoς)
- Kythira (Kύθnpa)


text:
Wales
Wales ella Lítla Bretland (Bretland hitt minna) (walisiskt: Cymru) er ein hálvoyggj í suðurvestur Stóra Bretlandi. Wales er partur av Sameinda Kongsríkinum Stóra Bretland og Norðurírland. Bretski trónarvingurin ber heitið 'Prince of Wales', men hann hevur ongan politiska leiklut í Wales.
Navnið Wales stavar frá germanska orðinum fyri 'ørðvísi', eins og t.d. Vallonia og Valakia. Wales er uml. 20.761 km² til støddar og fólkatalið er uml. 2.881.000 (1990). Høvuðstaður er Cardiff.
Í bygdunum uppi millum fjalla í Wales búgva fólk av keltiskum uppruna. Tey tala sítt forna walisiska mál, sum als ikki líkist enskum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Walisar hava alla tíð noyðst at stríðast ímóti álopshugaðum grannum fyri at verja sítt sjálvræði og mentan, Wales hevur ikki havt sjálvstýri síðan 1282, tá landið varð hertikið av enska konginum og lagt undir Ongland.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av hálvoynni Wales er fjallalendi. Fyri norðan eru fjøllini brøtt og illgongd, vaksin við grasi og lyngi. Uppi í fjøllunum eru høgir hamrar og skúmandi fossar, niðri í dølunum eru stór vøtn. Hægsti tindurin eitur Snowdon, sum merkir "Snjótindurin". Undan fjøllunum eystureftir og út ímóti havinum vestureftir ganga lýggir, breiðir og fruktagóðir dalar, har hópur av fólki býr. Fyri sunnan er landið lægri og slættari. Jørðin har er fruktagóð og væl velt.
Demografi[rætta | rætta wikitekst]
Fólkatalið í Wales er vaksið frá 2.903.085 í 2001 til 3.064.000 í 2011.
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Walisiskt er eitt keltiskt mál, ið er nær skylt við corniskt og bretonskt.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch er kendasta staðarnavnið í Wales.


text:
Ernest Borgnine
Ernest Borgnine (f. 24. januar 1917 í Connecticut – d. 8. juli 2012 í Kalifornia) hevur verið við í nógvum filmum. Ofta sum óndi maðurin ella banditturin. Eisini hevur hann havt leiklut í fleiri sjónvarpsrøðum. Ernest Borgnine varð føddur við navninum Ermes Effron Borgnino 24. januar 1917 í Hamden í Connecticut í USA. Kendi amerikanski filmssjónleikarin andaðist 8. juli 2012. Hann gjørdist 95 ára gamal. Hann vann sær ein Oscar fyri leiklutin sum Marty Piletti í fiminum "Marty" í 1955. Honum er eisini ognað ein stjørna á kenda Walk of Fame í Hollywood, Kalifornia. Í 1973 giftist hann norsku Tova Træsnæs, sum nú situr einkja. Hon er annars fimta kona hansara og er kend fyri kosmetikkfyritøku sína "Beauty of Tova". Borgnine var í mong ár í amerikansku sjóverjuni, áðrenn hann fór á sjónleikaraskúla. Fyrstu ferð á palli var á Broadway, New York í 1947, og fólk løgdu hann til merkis. Á filmi var hann fyrstu ferð at síggja í 1951. Seinni gjørdist hann kendur sum óndi sersjanturin í "From Here To Eternity" í 1953.


text:
Nýggj app-útgáva
Ein nýggj app-útgáva er nú komin til netbankan á snildfonum. Nýggja appin er dagførd bæði til iPhone og snildfonir við Android stýrisskipanum. Gamla appin verður ikki longur dagførd, og um tú vilt brúka nýggju appina, er neyðugt at taka hana niður frá App Store ella Play Store. Tú kanst taka niður appina við hjálp av hjáløgdu leinkju ella av eini kotumynd sum vístar niðanfyri:
Skype
Ring til kundatænastuna hjá Norðoya Sparikassa við Skype, sama hvar tú ert - ókeypis. Skype-navnið er: Norðoya Sparikassi.
Tvey kort við á ferðini
Skalt tú uttanlands at ferðast, er skilagott at hava tvey gjaldkort við tær. Skuldi tú verið óheppin og mist kortið, ella verður kortið óvirkið á ferðini, ert tú kortini trygg/ur - eitt annað kort er til at taka.
Gull 18-25 ár
Tá ið tú verður 18 ár, kanst tú velja ímillum enn fleiri tænastur. T.d. fleiri ymisk gjaldkort og netbankan.
Gull 13-17
Sum ungdómskundi fært tú fleiri fyrimunir. Stovna tær Gullkontu í Norðoya Sparikassa.
Silvakonta
Silvakonta er spennandi, og saman við Silva er tað bæði øðrvísi og stuttligt at spara saman.
13.10.2014Nýtt hámark fyri Swipp - galdandi frá 8. oktober 2014
06.10.2014


text:
02-07-2012 | Norðurlond hava avgerandi leiklut í arbeiðinum fyri mattrygdini í heiminum
Hetta segði Ann Tutweiler, varastjóri í FAO, á Norðurlendska ráðharrafundinum 28. juni undir viðgerðini av úrslitinum av RIO+20, og hvussu heimsins matframleiðsla kann koma øllum til góðar. Norðurlond gera eitt megnar arbeiði, bæði tá tað snýr seg um stuðul, og tá tað snýr seg um at vísa vegin. Ann Tutweiler rósti eisini Norðurlondunum fyri leiklutin á RIO+20 ráðstevnuni við at fáa “havið” so langt upp á dagsskránna og so sjónligt í deklaratiónini “The future we want”. Ráðharrarnir løgdu eisini stóran dent á tann jaliga leiklutin, javnstøðan hevur á støðuna í heiminum og ikki minst, tá tað kemur til at breyðføða allar heimsins íbúgvar.
Norðurlendsku ráðharrarnir samtyktu “Nidarosdeklaratiónina” um Grønan Vøkstur, sum var eitt av evnunum, ið varð viðgjørt á ráðstevnu frammanundan ráðharrafundinum. Ráðstevnan um Grønan vøkstur legði stóran dent á aling. Tær stóru framtíðar avbjóðingarnar vórðu viðgjørdar við atliti at, hvussu meira matur kann framleiðast úr sjónum. Fóðuravmarkingar er størsta hóttanin móti vøkstri í alingini. Millum annað var nevnt, at fóður til alifisk ikki átti at kappast við tilfeingi, sum annars kann fara beinleiðis til matna, og at fóður eigur at fáast til vega longri niðri í føðiketuni í havinum og/ella á landi. Stórt granskingarvirksemi fer fram á økinum.
Sí Nidarosdeklaratiónina:
Annað nýtt frá ráðharrafundinum:
Kontaktpersónur í Fiskimálaráðnum er Ásmundur Guðjónsson.


text:
Cornwall
Cornwall (fornnorrønt Kornbretland) (corniskt: Kernow) er eitt greivadømi (county) ytst á suðurvestur horninum av Onglandi. Longst í útsynning liggja Scillyoyggjarnar har ið føroyingar stundum hava luttikið í kappróðri.
Siðsøguliga var Cornwall eitt keltiskt (bretskt) øki, skilt frá Onglandi, men síðan 10'du øld, hevur landið verið ein partur av Onglandi. Cornisk serkenni, sum t.d. talumálið, byrjaðu at vikna í 13'du øld og í 18'du øld doyði málið út. Í 20'du øld fóru áhugafólk undir at endurreisa talumálið og eisini er eitt vaksandi ynski um at fáa størri lokalpolitiskt sjálvræði, innanfyri bretska kongsveldið, í Cornwall.


text:
15. mars
15. mars er dagur 74 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 75 um skotár er). 291 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - FM í inniróðri var í Havn. Dánjal Martin Hofgaard úr Vágs Kappróðrarfelag vann FM hjá monnum lættvekt við tíðini 6.38.5, Martin Berg úr Argja Róðrarfelag vann í tungvektsbólkinum hjá monnum við tíðini 6.11.2, Sarita Kristina Hansen úr Miðvágs Róðrarfelag vann lættvektsbólkin við tíðini 7.43 og Guðbjørg Abrahamsen úr Argja Róðrarfelag vann tungvektsbólkin við tíðini 7.51.5. Erla Kongsdóttir vann liðkappingina hjá kvinnum við tíðini 10.37, meðan Blikur úr Argja Róðrarfelag vann liðkappingina hjá monnum við tíðini 9.07.8.


text:
Rógving
Rógving er tá ein ella fleiri persónar sita í einum árabáti og rógva við árum. Árarnar eru festar í bátin, ofta við bandi. Talan kann vera um ymisk sløg av bátum, í føroyum er mest vanligi árabáturinin føroyski træbáturin, sum verður nógv brúktur til kappróður. Fyrr í tíðini vóru hesir árabátar vanligir til útróður, teir vóru eitt neyðugt amboð til tess at skaffa føði. Føroyingar hava klárað seg væl í ymiskum sløgum av rógving, t.d. hevur Livar Nysted sett heimsmet, tá hann saman við trimum øðrum róði frá New York til Scilly Oyggjarnar á 43 dagar, 21 tímar og 26 minuttir hin 31. juli 2010. Sverri Sandberg Nielsen gjørdist heimsmeistari í inniróðri fyri ung í februar 2011. Katrin Olsen luttók fyri Danmark á OL 2008 saman við Juliane Elander, tær róu í dupultum lættvekts skullara og endaðu á 7. plássi. Kappróður er tjóðaríttróttur føroyinga.


text:
Wikipedia:Sniðhondbók
Hendan sniðhondbók hevur tað einfalda endamál at fáa greinirnar í Wikipedia at líkjast hvørjum øðrum. Fylgjandi reglur skullu ikki skiljast sum ein ævigur sannleiki. Tann eini hátturing er ofta líka góður sum ein annar, men um øll rætta á sama hátt, so verður Wikipedia lættari at lesa og brúka, fyri ikki at nevna lættari at skriva og rætta.
Nýggir høvundar mugu minnast at klárur, upplýsandi og ópartískur tekstur altíð er meira týdningarmikil en snið, framløga og forsniðan. Tað verður ikki vænta og er eiheldur eitt krav at øll fylgja reglunum niðanfyri beinanvegin, tað kann ein læra so við og við. Tú kanst rokna við, at ein annar brúkari fer at broyta greinina fyri teg, so at hon fylgir reglunum niðanfyri, um tú ikki sjálv/ur hevur lært tað frá byrjan, halt teg endiliga ikki aftur.
Sí hvussu ritstjórni eg eina síðu fyri fleiri upplýsingar um hvussu man nýtur tað, ið verður nevnt niðanfyri. Hendan greinin hyggur mest at nær man skal brúka eitt ávíst snið, ikki hvussu tað brúkast.
Innihaldsyvirlit
- 1 Grundleggjandi sniðgeving (formatering)
- 2 Navngeving
- 3 Grein inngangur
- 4 Málbrúk
- 5 Teknseting
- 6 Yvirskriftir og innihaldsyvirlit
- 7 Forsniðan av ávísum orðum og setningum
- 8 Myndlýsingar
- 9 Slóðir millum greinar
- 10 Sí eisini-greinpartur
- 11 Tabellir
- 12 Tvískildar greinir
- 13 Dømi um eina viðmerking
Grundleggjandi sniðgeving (formatering)[rætta | rætta wikitekst]
Fyri at fáa eina frágreiðing sum er meira nágreinilig, far so til Wikipedia:Hvussu ritstjórni eg eina síðu.
Tann fyrsti setningurin í einari grein eigur at innihalda heitið á greinini við feitari tekst og vera definerandi fyri greinina. Man kan skriva:
'''Løgtingið''' er tjóðartingið í Føroyum.
Úrslitið gerst:
Løgtingið er tjóðartingið í Føroyum.
Tað finst nakað ið er sera praktiskt, tá tú luttekur í einum kjaki: Tá ið tú ert liðug/ur við títt innslag á kjasíðum enda so við at innseta ~~~~, sum verður skift út við títt brúkaranavn ella IP-adressu og dagfesting, brúkaranavn, um tú hevur eitt slíkt og ert innritað/ur, so kemur títt brúkaranavn at standa har, um tú ikki ert innritað/ur, so kemur tín IP-adressa at standa har.
[rætta | rætta wikitekst]
Navngeving av greinum fylgir tí sniði sum verður greitt frá í Wikipedia:Navngeving.
Grein inngangur[rætta | rætta wikitekst]
Allar greinar skullu hava heiti og/ella evni í feitari skrift á fyrstu linju. Onnur orð skullu ikki leggjast dent á við feitari skrift, uttan so at tey eisini eru leitiorð til greinina umvegir snarvegir (#REDIRECT [[]]).
- Vaglið er eitt vagl í Tórshavn.
- '''Vaglið''' er eitt vagl í [[Tórshavn]].
Um greinin hevur fleiri enn eitt navn, so skullu bæði nøvn skrivast við feitari skrift, fyrstu ferð tey verða nýtt í greinini.
- Køvievni (ella nitrogen) er eitt frumevni við atomnummar 7 í skeiðbundnu skipanini.
- '''Køvievni''' (ella '''nitrogen''') er eitt [[frumevni]] við atomnummar 7 í [[Skeiðbundna skipanin|skeiðbundnu skipanini]].
Um greinin er um stað, ið hevur føroyskt navn, skrivast rætta navni við skráskrift aftaná máli í klombur.
- Keypmannahavn (danskt: København) er høvuðsstaður í Danmark.
- '''Keypmannahavn''' ([[danskt]]: ''København'') er [[høvuðsstaður]] í [[Danmark]].
Um navni á greinini er heitið á bók, filmi, sjónvarpsrøð, tá verður bæði feit og skrá skrift nýtt .
- Ringanna Harri er eitt bókaverk í trimum pørtum av J.R.R. Tolkien.
- '''''Ringanna Harri''''' er eitt bókaverk í trimum pørtum av [[J.R.R. Tolkien]].
Navni ella nøvnini skulu bert dragast fram einaferð í greinini.
Um tað yvirhøvur er møguligt, skal fyrsti partur av innganginum svara spurninginum "hvat er  ?" - hetta svar kan so greiðast gjølla frá í restini av greinini.
Staðarnøvn í greinini[rætta | rætta wikitekst]
Lívssøgur[rætta | rætta wikitekst]
Bólking av lívssøgum[rætta | rætta wikitekst]
Málbrúk[rætta | rætta wikitekst]
Teknseting[rætta | rætta wikitekst]
Yvirskriftir og innihaldsyvirlit[rætta | rætta wikitekst]
Forsniðan av ávísum orðum og setningum[rætta | rætta wikitekst]
Dagfestingar og árstøl[rætta | rætta wikitekst]
- 1976
- [[1976]]
- 45 f.Kr.
- [[45 f.Kr.]]
- 1990'ini
- [[1990'ini]]
- 40'ini f.Kr.
- [[40'ini f.Kr.]]
- 20. øld
- [[20. øld]]
- 2. áratúsund
- [[2. áratúsund]]
- 3. apríl
- [[3. apríl]]
- 3. apríl 1976
- [[3. apríl]] [[1976]]
Stór tøl[rætta | rætta wikitekst]
- Nýt punktum fyri at deila rekkjuna fyri hvørji trý tøl: 2.900.000.
- Stór tøl verða vanliga vænta at verða umleið viðri og tí er styttinging uml. ikki neyðug.
- Royn og sleppa undan at brúka ovur neyv tøl har tað er ósannlíkt at tey verða støðug ella neyv, ella har neyvleiki er óneyðugur í grein høpinum.
- Í vísinda høpi verður hevur vísinda snið framíhjárættindi (6,02 × 1023).
Tal eindir[rætta | rætta wikitekst]
- 23 m
- 43,76 m/s
- 3.445,02 A/s²
- 21 °C
Ein tummilsregla er at man skrivar tøl frá 1 til 10 við bókstavum og tøl yvur 10 við tølum.
Myndlýsingar[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir millum greinar[rætta | rætta wikitekst]
Skapa samanhang millum greinar[rætta | rætta wikitekst]
Uppslag í eini alfrøði eru vegamót í eini hypertekstskipan. Tað er umráðandi ikki bert at skriva greinar, men eisini at syrgja fyri at tað eru slóðir til hini uppsøgini í tí neti sum Wikipedia er og greinar sum tú skrivar mást tú eisini royna at slóða til frá øðrum greinum. Ger slóðir til omanfyri liggjandi uppsløg og bólkar (Charles Darwin var ein lívfrøðingur, Sahara er ein oyðimørk í Afrika. Ger eisini slóðir til grannauppsløg (proton, sí eisini elektron, Danmark hevur eina felags landamark við Týskland). Syrg fyri at bólkar hvørki verða ov djúpir og lítlirella ov faltir.
Um tú ert misnøgdur við eina ávísing, rætta hana so til ella dagfør tað uppslag sum víst verður til.
Royn og slepp undan slóðum til greinir sum eru tvískildar.
Alwiki[rætta | rætta wikitekst]
Alwiki er tann hugmynd at øll orð, setningar og orðing skal verða slóðir til Wikipedia greinir.
Til dømis:
Wikipedia-brúkarir hava kjakast um hetta uppskot og avgjørt at vraka tað. Tað verður kortini onkuntíð skjóta upp, at tað skal setast á stovn aftur, men uppskoti er enn ikki blivi samtykkt einmælt.
Sí eisini-greinpartur[rætta | rætta wikitekst]
Evnir sum hava samband við greinina, men sum ikki kunna ella verða slóða til í grein tekstinum, kunnu vísast til í Sí eisini-greinpartinum. Um tú ikki raðfestur og viðmerkjur hesar slóðir, skalt tú velja at nevna tær í stavrað. Dømi:
=== Sí eisini === * [[Internet]] * [[Net]] * [[Sjónvarp]]
- hetta vil síggja soleiðis út:
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Eitt annað dømi, um tað eru nógv evni sum hava samband við greinina (fleiri enn 10?):
=== Sí eisini === *[[Internet]], [[net]] og [[sjónvarp]]
- hetta vil síggja soleiðis út:
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Tabellir[rætta | rætta wikitekst]
Wikipedia tabellir hava ein serstakan setningsbygnað. Setningsbygnaðurin krevur eitt sindur av venjing.
Her er eitt dømi:
Skrivast soleiðis:
{| class="wikitable" |+ Yvirskrift |- ! Teigsyvirskrift ! Annar teigur |- | A || 1 |- | B || 2 |- | C || 3 |}
ella
{| class="wikitable" |+ Yvirskrift |- ! Teigsyvirskrift ! Annar teigur |- | A | 1 |- | B | 2 |- | C | 3 |}
Tvískildar greinir[rætta | rætta wikitekst]
Samanseting av tvískildum greinum:


text:
Peloponnes
Peloponnes (Grikskt mál: Πeλoπόvvnσoς / Peloponnisos) er ein hálvoyggj í Grikkalandi, sum er syðri helmingur av fastlandinum. Hálvoyggin er 21.549 km² til støddar, har búgva umleið 1.000.000 fólk. Peloponnes er bundin saman við norðara part av meginlandinum í Grikkalandi við einum 6,3 km breiðum tanga. Í 1893 bleiv ein kanal gjørd gjøgnum henda Korinttangan, veitin verður nevnd Kortinth Veitin (Korinth Kanalin). Hálvoyggin eitur eftir einari hetju, Pelops, sum er nevndu í einari søgn. Rómverjar nevndu hálvoynna Akhaia, tað navnið livir víðari við tað at tann norðast landsluturin eitur Akhaia. Í Miðøld varð hálvoyggin nevnd Morea, hildið verður at navnið sipar til at hálvoyggin á kortinum líkist einum morberjablaði.
Innihaldsyvirlit
Regionalar eindir[rætta | rætta wikitekst]
- Arkadia - 100.611 íbúgvar
- Argolis - 108.636 íbúgvar
- Korinthia - 144.527 íbúgvar (tó ikki Agioi Theodoroi og tað mesta av Loutraki-Perachora, sum fyri størstan part liggja eystganfyri Korinth Veitina)
- Laconia - 100.871 íbúgvar
- Messenia - 180.264 íbúgvar
- Akhaia - 331.316 íbúgvar
- Elis - 198.763 íbúgvar
- Oyggjar (bert kommunan Troizinia og partar av oynni Poros)
Býir[rætta | rætta wikitekst]
Teir størstu nútíðar býir á Pelponnes eru hesir (tal av fólkum er frá 2011):
- Patras - 214.580 íbúgvar
- Kalamata - 70.130 íbúgvar
- Korinth - 58.280 íbúgvar
- Tripoli - 46.910 íbúgvar
- Argos - 42.090 íbúgvar
- Pyrgos - 48.370 íbúgvar
- Aigion - 49.740 íbúgvar
- Sparta - 35.600 íbúgvar
- Nafplion - 33.260 íbúgvar
Støð frá fornøld[rætta | rætta wikitekst]
Peloponnes hevur nógv týdningarmikil fornaldar støð, sum kunnu dagfestast heilt aftur til Bronsuøldina og fram til Miðøld. Nøkur av teimum týdningarmestu eru:
- Bassae (fornur býur og templið hjá Epikourios Apollo)
- Korinth (fornur býur)
- Epidavrus (fornur miðdepil fyri trúgv og lekidóm)
- Messene (fornur býur)
- Mistra (Byzantinskur býur við býarmúri frá miðøld tætt við Sparta)
- Monemvasia (miðaldar borg og býur)
- Mykene (fortress-town of the eponymous civilization)
- Olympia (staðið har teir fornu Olympisku Leikirnir byrjaðu.)
- Sparta
- Pylos (slottið hjá Nestor)
- Tegea (fornaldar halgidómur, miðdepil)
- Tiryns (forn búðseting)


text:
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven (doyptur 17. desember 1770, deyður 26. mars 1827) var ein týskur komponistur og pianistur. Hann er ein av teimum mest týðandi týsku tónasmiðjunum og tann tónasmiðurin, ið hevur havt størstu ávirkan á menningina av týskum kompositiónstónleiki eftir 1800. Hansara best kendu komposisjónir eru nýggju symfoniir, fimm klaverkonsertir, 32 klaversonatir og 16 strúkikvartettir. Harumframt komponeraði hann kamartónleik, kórverk og sangir.
Beethoven varð føddur i Bonn, sum var høvuðsstaður í Kurfúrstadøminum Köln í tí Týsk-rómverska Ríkinum. Beethoven vísti at hann hevði góðar tónleikagávur longu sum smádrongur og fekk undirvísing av pápa sínum, Johann van Beethoven, og av Christian Gottlob Neefe. Hann búði tey fyrstu 22 árini í Bonn, síðan flutti hann til Wien, har hann byrjaði tónleikastudiir hjá Joseph Haydn. Í Wien uppnáddi hann skjótt at fáa viðurkenning sum opnåede klavervirtuos. Hann búði í Wien til sín deyða. Umleið ár 1800 versnaði hoyrn hansara, og tey seinastu tíggju árini av lívinum var hann nærum heilt deyvur. Hann gavst við at stjórna orkestrum og við at geva almennar konsertir, men bleiv tó við at komponera tónleik, nógv av hansara best umtóktu verkum eru frá hesi tíðini.
Verk[rætta | rætta wikitekst]
Meðan verk Beethovens frá hansara ungdómstíð hoyra til wienklassicismuna og hava felagstrekk við verkini hjá Mozarts og Haydn, so kunnu hansara seinnu verk sigast at vera ein yvirgangur millum wienklassicismuna og romantikkin. Hansara yvirlit yvir verk inniheldur eitt nýggju symfoniir, fleiri orkesturuvertyrir, 5 pianokonsertir, 1 violinkonsert, 32 pianosonatir, 10 violinisonatir, fleiri kamartónleikaverk (eitt nú 16 strúkikvartettir, pianotrioir og operaina Fidelio.
Størsti týdningur Beethovens liggur í hansara symfonisku verkum, sum longu í Eroica'ini umdefinerar tónleikaformin, lat upp fyri ríkari instrumentering og fyri tað tíðarskeiðið, ógvusliga dynamikkin, harumframt stakk hansara tónleikur út í kortið hvønn veg ið komandi ættarlið út skuldu fara í framtíðar symfonium. Hareftir noyddust øll symfonisk verk finna seg í at verða samanborin við verk Beethovens:
- Symfoni nr 1 C-dur op.21 (1799-1800, fyrstu ferð framført 1800)
- Symfoni nr 2 D-dur op.36 (1801-1802, fyrstu ferð framført 1803)
- Symfoni nr 3 Ess-dur "Eroica" op.55 (1803, fyrstu ferð framført 1805)
- Symfoni nr 4 B-dur op.60 (1806, första uppförande 1807)
- Symfoni nr 5 c-moll "Lagnusymfoniin" op.67 (1807–08, fyrstu ferð framført 1808)
- Symfoni nr 6 F-dur "Pastoralsymfonin" op.68 (1808, fyrstu ferð framført 1808)
- Symfoni nr 7 A-dur op.92 (1811-12, fyrstu ferð framført 1813)
- Symfoni nr 8 F-dur op.93 (1812, fyrstu ferð framført 1814)
- Symfoni nr 9 d-moll op.125 til Schillers ode An die Freude (1823–24, fyrstu ferð framført 1824)
- Wellingtons Sieg op.91 (Slagsymfoniin)


text:
Jói
Jói (frøðiheiti - Stercorarius pomarinus) er væl størri enn vanligi kjógvin. Á bakinum er hann grábrúnur; hálsurin er hvítur, gulligur niður frá vangunum; næstan allir eru bringuhvítir. Snældufjaðrarnar eru breiðari í aftara enda og soleiðis snaraðar, at tá ið fuglurin situr, liggur fremri endin av teimum flatur, meðan á aftara enda vendir annar jaðarin beint upp og hin niður. Úti á havi jagstrar hann ofta ritur; snúiligur, sum hann er, kastar hann sær ofta á liðina, og tá er snældan øll kløn at síggja; kvikur vendir hann sær á, bakið upp, og í stundini sýnist snældan at fáa ein knøtt á endan. Á land kemur hann ikki. Hann eigur einans norðuri í kuldanum. Um veturin flytur hann suður í lýggjari sjógv.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Sjúkrarøktarfrøðideildin
Vitan er pallurin - forvitni er drívmegin
Leys størv
Eind 3 í ískoytisútbúgvingini í sjúkrarøktarfrøði komandi vár frá viku 7-22 í 2014Les meira her
“Mín útbúgving hevur bæði ført meg til Saudi Arabia og Afghanistan, har eg arbeiddi við sjúkrarøkt”
Eg eri meiri praktiskt anløgd, og útbúgvingin gav mær eina ótrúliga barlast við einum havi av vitan
23.10.2014Skeið í diabetes á Setrinum
14.10.2014Nýggj grein um tað at eldast
26.09.2014Seminar um førleikameting
25.09.2014On the shoulder of a giant


text:
Oslo
Oslo er Noregs høvuðsstaður, og uml. 10 % av landsins fólki býr í býnum. Tað búgva 626 953 fólk í Oslo. Oslofjørðurin er tættast fólkaði fjørður í Noregi. Býurin, sum upprunaliga æt Christiania, er 1000 ára gamal. Norski høvuðstaðurin verður eisini nevndur víkingahøvuðsstaðurin. Hetta er ein býur, sum er tætt við hav og strond, náttúrðuna og skíøkir. Í Oslo er Stórtingið, har eru stjórnarbygningarnir, kongsborgin og almennir stovnar, til dømis útvarpið (NRK), Ríkissjúkrahúsið og Landsbanki Noregs. Longu um ár 500 e.Kr. var Oslo handilsstaður. Spakuliga vaks staðurin og fekk keypstaðarheitið 1048, tá ið Haraldur kongur Harðræði læt gera keypstað har. Býurin hevur góða havn, og har er altíð fult av ferðamanna- og farmaskipum; meira enn helvtin av tí, sum verður flutt inn til Noregs, verður uppskipað í Oslo. Í Oslo býr kongurin, og har kemur stórtingið saman, har er lærdur háskúli og nógvir aðrir skúlar. Ráðhúsið í Oslo er bæði stórt og prýðiligt. Tað stendur niðri við havnina, og er bygt av reyðum múrsteini. Inni í teirri stóru høllini hanga myndir, sum lýsa høvuðsstaðarsøguna. Millum tey mest vitjaðu støðini í Oslo er m.a. Tusenfryd-stuttleikaparkin, ið er størsta stuttleikapark í Norra.
Triðja hvørt barn í Oslo kemur frá ikki-norskari bakgrund. Norskir miðlar hava eina uppgerð yvir mest nýttu nøvn í 2008. Henda uppgerð vísir, at nógv mest nýtta navn í Oslo er Mohammed, meðan fremsta gentunavnið er Sara. Í Oslo komu 120 dreingir við navninum Mohammed til verðina í 2008, meðan nummar tvey á listanum er navnið Jakob, ið 76 smádreingir fingu. Mest nýttu gentunøvn í Oslo vóru í fjør Sara, Sofie, Nora og Selma.
Oslo er heimsins dýrasti býur at búgva í, frammanfyri London og Keypmannahavn.
Vinarbýir[rætta | rætta wikitekst]
- Gøteborg, Svøríki
- Schleswig-Holstein, Týskland
- Shanghai, Kina
- St. Pætursborg, Russland
- Vilnius, Litava
- Warszawa, Pólland


text:
Paranormal Activity
Paranormal Activity er ein amerikanskur ræðufilmur úr 2007. Filmurin hevur 15 ára aldursmark [1]. Leikstjórnaður av Oren Peli. Tá Paranormal Activity var gjørdur í 2007 gekk ógvuliga illa at finna nakran at útgeva filmin, helst tí at tað ikki var hildið, at man kundi selja ein film sum var gjørdur fyri lítlan og ongan pening [2], og sum var settur saman sum ein røð av heimaupptøkum. Í 2009 eydnaðist tó at finna eitt filmsfelag at geva filmin út, og bleiv hann marknaðarførdur sum vemmuligasti filmur nakrantíð. Hendan marknaðarføring riggaði so mikið væl, at filmurin gjørdist eitt stórt hit, hetta hóast at filmar sum "Blair Witch Project" og "Cloverfield" áður høvdu roynt seg við sermerkta "shaky-cam stílinum".
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Katie Featherston og Micah Sloat (sum tey eita á filmi og í veruleikanum [3]) búgva saman í einum húsum í San Diego í Kalifornia, og summi løgin ting henda um náttina. Micah, sum róliga kann kallast at vera "alpha male typan", keypir sær eitt myndatól og ljóðútgerð, so tey kunnu finna útav hvat tað er sum hendir um náttina. Tey hava varhugan av, at tað kanska er eitt spøkilsi, sum er uppá spæl, men tað skal vísa seg at vera nakað eitt sindur meira diaboliskt.


text:
Louis Pasteur
Louis Pasteur (27. desember 1822 – 28. september 1895) var ein franskur evnafrøðingur og mikrobiologur føddur í Dole í Fraklandi. Hann er mest kendur fyri sítt merkisverda gjøgnumbrot í orsøkum og fyribyrging av sjúkum. Hansara gransking og úrslit hava minka um deyðatíttleikan av barsilsfepuri, og hann framleiddi fyrstu koppsetingina (vaksinu) móti hundaøði (rabies). Hansara royndir stuðlaðu fatanini av at sjúkur eru elvdar av mikroorganismum. Vanlig fólk minnast best Pasteur fyri hansara uppfinning av einum máta at forða fyri, at mjólk og vín elva til sjúku, ein framleiðsluháttur, sum seinni varð nevndur pasteurisatión. Pasteur er mettur at vera ein av trimum, sum hava grundlagt mikrobiologiina. Hinir báðir eru Ferdinand Cohn og Robert Koch.
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- The Institut Pasteur
- The Pasteur Foundation
- Pasteur's Papers on the Germ Theory
- Pasteur's Work on Beer Brewing
- The Pasteur Galaxy
- Louis Pasteur featured on the 5 French Franc banknote from 1966.
- Germ Theory and Its Applications to Medicine and Surgery, 1878
- LIFE magazine's top 100 events of the millennium: Germ theory of disease and Pasteur
- Louis Pasteur (1822-1895) profile, AccessExcellence.org


text:
Nógv fólk hava afturvendandi sett sær sjálvum spurningin, hvønn leiklut føroysku sendistovurnar í Evropa spæla. Fær landið nakað aftur fyri stóru íløgurnar?
Løgmansskrivstovan hevur boðað frá, at sendistova Føroya í London letur aftur í heyst. Uttanríkistænastan skal spara.
Føroyska uttanríkistænastan er ikki ókeypis fyri føroyska skattgjaldaran. Og tí hevur skattgjaldarin eisini uppiborið at vita, hvat hann ella hon fær fyri peningin, sum á hvørjum ári fer til fýra sendistovur uttanlands. Men hesin spurninur er ongantíð svaraður.
Høgni Hoydal, formaður í Tjóðveldi, hevur arbeitt nógv fyri sendistovunum, og hann er kanska høvuðsorsøkin til, at Føroyar hava sendistovur í Brússel, London, Keypmannahavn og Reykjavík. Tá formaður Tjóðveldis fekk boðini um, at sendistovan í London letur aftur, segði hann:
“60 mió. fólk búgva í Stórabretlandi. London er heimsins fíggjarligi og mentanarligi høvuðsstaður. Her húsast altjóða stovnar, vinnufyritøkur, fremsta mentanarlív v.m. Gjøgnum hesa sendistovu hava vit samband til Skotlands, Norðurírlands, Írlands og Wales. Og hetta eru okkara næstu grannar – har stór og týdningarmikil viðurskifti fara fram í løtuni. Vit kunnu fáa nógv betri handilssambond við Bretland og tað er okkara størsti útflutningsmarknaður.”
Men hetta sigur einki um sendistovuna í London og leiklut hennara. Bara breið orð, sum lýsa møguleikarnar í Stórabretlandi. Vit eru ikki komin eitt fet nærri spurninginum:
Hvat fáa Føroyar fyri nógvu milliónirnar, sum sendistovurnar kosta samfelagnum á hvørjum ári?
Standa útreiðslurnar mát við tað, landið fær afturfyri?
Men eingin – ella sera fá – vita, hvat kemur burturúr nógvu milliónunum, sum fíggja virksemið á føroysku sendistovunum. Og tað er stóri turpulleikin. Um sendistovurnar hava góð og búskaparliga burðardygg úrslit at vísa á, so er at fáa tað alment fram. Men tað er ikki hent. Hevur sendistovan í London fasiliterað avgerandi sambond millum føroyskar fyritøkur og bretska marknaðin? Hevur sendistovan opnað nýggjar marknaðir fyri føroyskum fyritøkum? Eru avtalur gjørdar, sum skapa vøkstur í Føroyum? Eingin veit. Kanska tí sendistovurnar samskifta lítið í almenna rúminum.
Tað einasta vit vita, er, at sendistovurnar eru dýrar at reka. Í januar visti Útvarpið at siga, at búðstaðirnir hjá sendimonnunum kosta 75.000 kr. um mánaðin. Hava Føroyar ráð til, at íbúðin hjá sendimanninum í London, Jóannesi Vitalis Hansen, kostar tí almenna 39.348 krónur um mánaðin í leigu? Fær landið nakað fyri íløguna?
Hesir spurningar eru avgerandi at svara, um sendistovunum skal verða lív lagað. Løgmansskrivstovan hevur kanska ikki fingið eintýtt svar, og velur tí at avmonterað virksemið í bretska høvuðsstaðnum.
Tað er givið, at eitt meirvirði til føroysku høvuðsvinnuna er við til at legitimera sendistovurnar. Men hava sendistovurnar røkt hesa uppgávu? Og eru tær førar fyri at skapa nýggj og betri sambond millum føroyskt vinnulív og útlendskar marknaðir?
Nógv fólk í vinnuni siga seg ikki hava gagn av føroysku sendistovunum. Summi siga, at ein føroyskur sendimaður í Íslandi veit minni um lokala marknaðin samanborið við vinnulívsmannin, sum skal keypa útgerð til trolaran í landinum.
Onnur siga, at sendistovan í London ikki kann ávirka avtalur, sum vinnulívsfólk hava við skotskar fyritøkur um at landa fisk í Skotlandi. Hvat skulu vit við sendistovunum, spyr høvuðsvinnan?
Og ber ikki til hjá vinnuni og vanliga borgaranum at fáa greitt svar, so er kanska rættast at niðurlaga talið av føroyskum sendistovum, tí skaffa tær ikki inntøkur til landið, er trupult at rættvísgera teirra raison d’être.


text:
20. august
20. august er dagur 232 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 233 um skotár er). 133 dagar eru eftir av árinum. Henda dag verður sagt, at ritan fer úr bjørgunum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Pál Joensen vann silvur í 1500 m frí á EM í Berlin við tíðini 14:50.59. Vinnarin var italiumaðurin Gregorio Paltrinieri, ið setti nýtt evropeiskt met við tíðini 14:39.93.
- 2014 - ES tekur handilsforðingarnar móti Føroyum aftur. Handilsforðingarnar vardu í knapt ár, frá 28. august 2013 til 20. august 2014. Av tí at ES sleppur handilsforðingunum, taka Føroyar altjóða rættarmálini móti ES aftur.


text:
Brúkari:EileenSanda
Eg eiti Eileen Sandá, eg búgvi í Vági, Suðuroy. Á Wikipedia skrivi og rætti/betri eg greinar, mest um føroyingar, sum eru kendir fyri eitthvørt, t.d.: tónleikarar, ítróttarfólk, rithøvundar, listafólk, politikarar og onnur. Eg skrivi eisini um geografi, mentan (ítrótt, tónleik og annað) og um onnur føroysk viðurskifti. Eg skrivi eisini á ensku og á donsku Wikipedia. Eg havi verið skrásettur brúkari á Wikipediu síðan 5. november 2009, síðan 16. oktober 2011 havi eg eisini verið umboðsstjóri á føroysku Wikipediu.
Her síggjast nøkur hagtøl fyri føroysku Wikipedia.
Listi yvir 1000 greinar, ið allar Wikipediur eiga at hava (føroyska hevur minni enn helmingin)
Brúkari:EileenSanda/Sandkassin
Tað kemur rættiliga ofta fyri, at fólk gera herverk á føroysku Wikipediu, t.d. við at skriva tvætl á síður ella upprætta síður við tvætli. Fyri at kempa móti herverki á føroysku Wikipediu, kunnu eg og onnur seta hetta á kjaksíðuna hjá teimum ið gera herverk, sum eina ávaring: {{subst:herverk}} - og um tey halda fram við herverkinum, so verða tey sperraði og sleppa harvið ikki at rætta nakað sum helst her í eitt ávíst tíðarskeið.


text:
Odessa
Odessa (ukrainskt: Oдeca, russiskt: Oдécca) er triðstørsti býur í Ukraina. Í 2011 var fólkatalið 1.006.242. Í byrjanini av 20. øld var býurin tann størsti í Ukraina og í New Russia landslutinum. Odessa er ein stórur havnabýur, sum liggur á norðurstrondini við Svartahavið og ein fyrisitingarligur miðdepil í Odessa Oblast. Býurin er eisini ein mentanarmiðdepil við íbúgvum, sum eru av fjøltáttaðum uppruna. Í 19. øld var Odessa fjórðstørsti býur í Russiska Keisararíkinum næst eftir Moskva, Sankta Pætursborg og Warszawa.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Umleið 550 á.Kr. varð ein búseting í Odessa av grikkum. Fornaldarleivdir váttað at tað er samband millum Eysturmiðalhavið og Odessa. Í miðøld var Odessa undir ymiskum stýrum, t.d. var býurin stýrdur av nomadum, petshenegum (turkiskt fólkaslag) og Osmanniska Ríkinum.
Fyrsta havnin í Odessa varð bygd í 1794.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur er best umtókti ítrótturin í Odessa. Tað størsta fótbóltsfelagið har eitur FC Chornomorets Odesa, tey spæla í bestu fótbóltsdeildini í Ukraina.