text:
Málføri
Málføri verður ofta eisini umtalað sum dialektir. Hugtakið verður nýtt at lýsa ymiskleikarnar í, hvussu eitt mál verður tosað ymsastaðni innan eitt landaøki, ofta avmarkað av landamørkum. Málføri fevnir um geolekt, sosiolekt og kronolekt. Geolekt er málføri, sum er knýtt at ávísum øki í landinum. Sosiolekt er málføri, sum er knýtt at ávísum sosialum bólki, til dømis einum vinabólki ella ávísum frítíðarvirksemi. Kronolekt er málføri, sum er knýtt at aldri, t.v.s. at munur kann vera á, hvussu ung og gomul tosa. Í ymisku málførunum er eisini eitt fjølbroytni. Samanhangið, ella samteksturin, sum vit brúka málið í, ávirkar bæði talað og skrivað mál. Í einari formligari støðu – bæði í talumáli og skriftmáli – hava vit lyndi til at tosa “fínari” og brúka eitt meira skipað talumál ella skriva rættari, enn tá ið støðan er óformlig.
Í Føroyum finnast nógv ymisk staðbundin málføri, til dømis suðuroyarmál, sandoyarmál, nólsoyarmál, havnarmál, eysturoyarmál, vágamál og norðoyamál.
Føroysk málføri[rætta | rætta wikitekst]
Í Føroyum hava vit nógv ymisk staðbundin málføri (geolektir). Fólk hava búð í smærri og størri bygdum kring oyggjarnar, og samskiftið við onnur enn tey í somu bygd hevur verið avmarkað. Harafturat nærkast vit 20. øld, áðrenn vit fáa eitt føroyskt skriftmál, sum er felags fyri øll staðbundnu málførini. Hetta hevur givið sera góð gróðrarlíkindi hjá ymiskum staðbundnum geolektum at spretta fram. Í dag hava vit ikki hesar avmarkingar; samferðslukervið og útbreiðslan av miðlum gera, at fólk samskifta og ferðast nógv kring landið, og ymisku staðbundnu málførini hoyrast um alt landið. Í høvuðsheitum kunnu vit býta landið í seks ymisk málførisøki:
- Vágamálføri
- Norðurstreymoyar- og eysturoyarmálføri
- Norðuroyarmálføri
- Suðurstreymoyarmálføri
- Sandoyarmálføri
- Suðuroyarmálføri
Eyðkennini fyri ymisku staðbundnu málførini eru ymisk. Eitt sera týðiligt dømi er munurin á, hvat persónsfornavn verður brúkt. Í meginpartinum av landinum verður sagt "eg" í fyrsta persóni, eintali, "vit" í fyrsta persóni, fleirtali, og "tit" í øðrum persóni, fleirtali. Men flestu suðuroyingar siga ístaðin "jeg" (úttalast "je"), "okur" og "tykur", tósiga sumbingar og lopransfólk "eg". Aðrir týðiligir munir eru at hoyra í sjálvari ljóðskipanini, har sama ljóðið hevur ymiska úttalu kring landið. Talan er um ymiska úttalu av tvíljóðinum   og sjálvljóðunum   og  .
Tað er ein definitiónsspurningur, hvussu nógv skal til fyri at avmarka eitt málføri. Kann man til dømis tosa um ymisk málføri í Sørvági og í Sandavági?
Isoglossar[rætta | rætta wikitekst]
Til ber at tekna linjur á einum føroyakorti, hvar mørkini ganga millum ymisk málførafyribrigdi. Hesar linjur kallast eisini isoglossar.
Isoglossurin fyri úttaluna av ó sum ávikavist /ou/ og /au/ gongur gjøgnum Nólsoyarfjørð. Isoglossurin fyri nýtsluna av vit ella okur gongur millum Stóra Dímun og Suðuroy.


c: text/html

text:
IKEA
IKEA er ein svensk handilsketa, sum er skrásett í Niðurlondum, sum selur bíligt innbúgv og búnyttur. Fyritøkan varð sett á stovn í Svøríki í 1943, tað var tann tá 17-ára gamli Ingvar Kamprad, ið stovnaði IKEA. Í januar 2008 var fyritøkan heimsins størsti møblahandil,[1] og eigarin var tá skrásettur sum ein av heimsins ríkastu persónum.[2]
Seinast í 1970-árunum bar til at keypa IKEA-vørur í Føroyum. Tað var ikki ein handil sum so men meiri ein sýnisgluggi fyri IKEA-vørur, har fólk kundu hyggja og síðani bíleggja sjálvi via postordra. Ongin IKEA handil er í Føroyum.
"Góð sniðgeving skal ikki bara vera fyri tey ríku". Tað hevur í 100 ár verið hugsjónin aftan fyri deseinið hjá týska Bauhaus, danska FDB møblar og svenska Ikea. Men bara Ikea hevur megnað at selt hugsjónina til fólkið við góðum úrsliti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bergljót av Skarði
Jan 14, 2017
Undirvísing, burðardygd og list
Í dag var eg fyrstu ferð í sendistovu Íslands í Reyngøtu úti á Reyni. Har er so flott og nýístandgjørt, fyrilesturin var á loftinum, og útsýnið haðani yvir Kongabrúnna og út á Skansan var eina messu vert.
Fyrirlesarar vóru tríggjar íslendskar listakvinnur og lærarar: Ásthildur Jónsdóttir, Guðný Rúnarsdóttir og Gunndís Ýr Finnbogadóttir. Tær starvast allar við Listkennsludeild (listundirvísingardeild) Listaháskóla Íslands. Guðný hevði sína framløgu á føroyskum, sum er sera flott gjørt! Hinar báðar tosaðu enskt. Hetta eru alvorliga arbeiðandi lærarar og granskarar, væl verseraðar í rákum og streymum.
Sera áhugavert at hoyra um, undirvísingaráskoðanir og –hættir. Um náttúruna, sum tað stóra flokshølið. Sjálvandi mintist eg beinanveg til lýsingina frá frískúlanum í Havn, sum júst sigur, at tey hava Føroya størsta flokshøli, nevniliga bygd, bø og haga á Velbastað, og lærarar í frískúlanum vóru eisini og lurtaðu.
Guðný greiddi frá skeiðum hon hevur havt fyri børn, børnini hava verið úti og brúkt natúrligt tilfar til síni verk. Skeið í garðinum í Listasavni Einars Jónssonar, verk við greinum, og verk gjørd úr kava. Grundleggjandi hugmyndin er, at børn skula hava samband við náttúruna og vera partur av henni, og tilfarið skal ikki dálka í hundraðvís av árum. Guðný hevur tvær ferðir verið lærari í summarskúlanum fyri føroysk børn, sum búgva uttanlands. Niðanfyri eru nakrar myndir hjá børnunum summari 2016.
Ofta er tað líka áhugavert at hyggja at, hvør er komin til fyrilestur sum at hoyra fyrilesturin Tað gleddi meg, at rektarin á Fróðskaparsetrinum var har og lurtaði. Tær ungu kvinnurnar søgdu, at skúlin hjá teimum hevur samarbeiði við øll norðurlond uttan Føroyar. Hmmm. Gud viti hví.
Jan 11, 2017
Góður mikudagur
Ford gevur tær tíð kl. 8 á morgni, so situr tú í bíðirúminum, akkurát sum hjá læknanum. Vit sita og bíða, meðan sjúklingurin verður kannaður, kanska hann verður innlagdur, kanska hann sleppur heim við, tá ið diagnosan er stillað.
Í bíðirúminum var Pól Jákup og so ein fitt didda saman við pápa sínum. Pól Jákup fortaldi eitt sindur um tað stóra tiltakið, sum nýggjárskonsertin er, og so skemtisøgur sjálvandi. Eg haldi, at Pól Jákup fortelur skemtisøgur allar tíðir á samdøgrinum. Ná, hansara bilur bleiv innlagdur, og mín slapp heim. Ja, mínum feilti einki, tað var alt 60+ feilir.
Pól Jákup fekk so lift við mær, og vit fóru at fáa okkum kaffi í 2x3 klokkan 9. Kaffi og rundstykki saman við 5-6 hugnaligum monnum ein mikumorgun er góð dagsbyrjan.
Og so var tað hin, sum fór full speed oman gjøgnum eina sera bratta brekku, ferðin bara veksur, vindurin strýkur gjøgnum hárið…men nú loypur ketan av, og so….við fullari ferð inn millum hús, gjøgnum seiðagreipur, inn gjøgnum ein hjall, millum krovini har og út í hinum endanum. Maðurin vaknar á Landssjúkrahúsinum, eymur um allan kroppin. Við seingina stendur Essa. Essa greiðir frá rønkenmyndunum, sum vísa, at har eru fleir riv brotin. Maðurin hyggur og nikkar: Ja ja eg síggi , at hjallurin er brotin, men hvar er súkklan?
Og so kl. 14 fóru eg og Turið út at ganga, men tað var strangligt í Havnardali, má eg siga, hann segði eisini skrið í dag. Vit máttu stríða okkum inn eftir, og vórðu blástar heimaftur. Men eitt fínt túrpláss.
Jan 7, 2017
Nýggjárskonsert
Tað er fyrstu ferð eg eri til ta legendarisku nýgjárskonsertina, tó at eg havi verið til onkra konsert hjá symfoniorkestrinum fyrr. Tað var festligt, fólk vóru pyntað og spent. Húsið var pyntað, pallurin var helvtina størri , enn hann plagar, og Kringlan var tikin uppí. Sólveig og eg fóru í góðari tíð, fingu pláss til bilin og eina tvíflís í Smakka. Vit sóu ymisk, sum vit kenna, og øll virkaðu so glað og spent.
Marjun og Guðrið og Ásla vóru við uppá at vera eygnariv her á blogginum
Tær vóru bæði í revi og kinesiskum pelsi.
Mann skuldi arbeitt á Se og hør ella Billedbladet, tí har vóru nógvir flottir kjólar at kommentera, bæði hjá áskoðarum og ikki minst hjá teimum á pallinum.
Russarin Sergei Semishkur sang fýra verk, og hann gav eisini dacapo. Hann sang ótrúliga væl, og var so dámligur á at líta, ikki krukkutur, sum viðhvørt er.
Tað flottasta er tá ið tað er fult drøn á fullum orkestri, mær dámdi næstan allarbest Back to the Future, har var plymm í.
Tað stóra kórið slapp framat fýra ferðir, og tað brúsaði. Nú hevur mann hoyrt søgur um, at summi eru diska, og nógvir kórsangarar vóru millum áhoyrararnar. Vit hildu eisini, at kórsangararnir vóru deiliga ungir, serliga konufólkini. Ættarlið skifta , eisini í kórum. Og framførslur gerast alsamt meiri proff. Tóra Verstergaard, sangpedagogur og kórleiðari, hevur vant kórið, og hon sang sína egnu týðing av norðurlendska tjóðsanginum.
Triðji solisturin var Kristina Thede Johansen, sum spældi saxofon.
Men vit mega ikki gloyma Elina á Rógvu, sum var frásøgufólk, við skemti og smáum søgum. Og hon hevði barasta so flott hár!
Men hví bara nevna solistar, eg hevði so gott útsýni til slagverk, og teir dreingirnir og genturnar vóru imponerandi, serliga fýrurin við skálabumbum; og teir hava so nógv ymisk ljóðføri at taka sær av líka frá kirkjuklokkum, Xylofon til trianglu og trummur í ymsum støddum.Henda myndin er also ikki so pen sum teir.
Jan 4, 2017
Fredrik Backman: Min mormor hãlsar og sãger fðrlåt
Fredrik Backman bleiv kendur av bókini “Ein maður, sum eitur Ove”, Rolf Lassgård (kendur sum Kurt Wallander) spældi høvuðsrolluna í filminum.
Mín jólabók í ár varð keypt í Kastrup á útvegnum, og á heimvegnum sá eg, at W. Smith hevði hana sum nummar eitt á bestseljarahillini, umsett til danskt hevur Louise Ardenfelt Ravnild. Henda bókin er eitt sindur í sama stíl sum bókin um Ove, speisk og absurd. Líkasum ikki skrivað í álvara yvirhøvur, men sjálvandi er ein seriøsur boðskapur í bókini.
Tað er væl kent í sálarfrøðini, at ævintýr kunna brúkast sum terapi, tí at ævintýrini eru um menniskjans djúpastu kenslur, angist og ræðslu, og um hvussu høvuðspersónurin – um enn lítil ella fátækur og visasligur – vinnur á øllum mótgangi.
Bókin er um ævintýr, um at brúka ævintýr sum stuðul og eggjan og avbrótaraknapp. Høvuðspersónarnir Elsa (7ár næstan 8) og omma hennara (78 ár) hava sína egnu ævintýraverð, sum omman lærir Elsu at liva í og brúka. Tær búgva í einum íbúðarhúsi, og so við og við fatar Elsa, at fólkini í íbúðini eru fólkini í ævintýrinum, bæði prinsessur, riddarar og ódjór. Omman stjelur viðhvørt úr øðrum ævintýrum, varnast Elsa, so vit fáa eksplisitt eisini tulkingar av Harry Potter, X-men og Astrid Lindgren bókum.
Elsa verður happað í skúlanum, tí at hon er “øðrvísi”, men omman lærir hana, at tað er fínt at vera øðrvísi, og omman er í hvussu er nóóóógv øðrvísi enn aðrar ommur, og hon er Elsusa fyrimynd.
Ævintýr landið eitur Næstanvakin, og har eru seks kongaríki. Nógvar ymiskar verur eru í tí landinum, nógvar eisini sum hata børn t.d. Núurin. Núurin er eitt frumtíðaródjór, sum vil at alt skal henda í stundini. Hvørja ferð eitt barn sigur “ja bíða eitt sindur”ella “eg skal bara líka”, skríggjar Núurin: Tað skal vera NÚÚÚÚ! Hann hatar børn, tí at børn trúgva ikki hansara lygn um, at tíð er linjurøtt, tey vita væl, at tíð er ein kensla. Núurin fór eina náttina upp á søgufjallið, sum er tað hægsta fjallið í Næstanvakin, har gjørdi hann eitt omanlop, sum oyðilegði fjallatoppin….
Men tíbetur eru eisini nógvar hetjur og riddarar í Næstanvakin, og alt hongur væl saman, omman er ein framúr søgusigari, og søgan hjá henni byggir á hennara egna lív - dygdir og ódygdir.
Bókin er sera skemtilig og fantasifull, og eg síggi á netinum, at hon verður róst alla staðni.
(Historien uden humoren er nok lidt pladderromantisk, ligesom humoren uden historien vil være for meget. Men Backman forstår at kombinere disse ting, så der opstår en historie man kan blive ved med at synke ned i. “Min mormor hilser og siger undskyld” når, ligesom forgængerne “En mand der hedder Ove” og “Britt-Marie var her”, dybder i mennesker og verden, som vi normalt forbinder med filosoffer og store tænkere. Backman er en moderne tænker og filosof – bare med humor. (Lars Poulsen))
Jan 2, 2017
Nýggjárshald 2017
So var at lata damurnar í galla og fjong, Kristina er í nýggjari troyggju frá Bíumostur. Og so eru silvurgrímur.
Lisa hevði pyntað borðið í Heibergsgade, og tað var so sera festligt. Matarlepin var: hvør hevði sín forrætt við, og viðkomandi fór sjálv/ur út at anrætta og servera, tá ið hann /hon átti tørn. Vit fóru til borðs ataná drotningataluna og sótu til 23.45.
Ostrur (Michael), tartelettir (Sólrun), øðusúpan (Lars), ræst fiskamousse (Turið), laksur v/avokado og chili-lime marinadu (Bergljót), jarðkneysasúpan v.chorizi (Anina), lambsfrikadellur (Sólrun), marinerað svínalundir við fermenteraðum hvítleyki og frikadellur (Christian, Ib og Karen), laksamousse (Michael), creme brulé (Katrine) og seinast heimabakað kransakaka frá Aninu
Beint áðrenn tólv fóru vit út at skjóta har á bryggjukantinum.
Dec 30, 2016
Keypmannahavn
Eri nakrar dagar í Valby hjá teimum smáu. Ein dag vóru eg og børnini í djóragarðinum, eitt sindur kalt at eta ís.
men so sera heitt inni í tropunum, at Kristina fór úr troyggju og jakka, men so bleiv hon eisini køld. Eina løtu á spæliplássi og so yvir í barnazoo at kína geitum.
Ein dag fóru vit útferð, skovtur, heitt kakao og smákakur við! Vit skuldu fara á nátúrspæliplássið í Valbyparkini. Men tað gekk ikki so væl at finna, vit gingu og gingu, ikki fyrr enn vit høvdu givið upp, drukkið kakao og vent við, funnu vit tað. Tað er eitt stórt flott spælipláss.
Dec 28, 2016
Antwerpen–Hand werfen
Brabobrunnurin stendur mitt a marknaðaarplássinum Grote Markt í Antwerpen við dómkitrkjuna Onze Vrouw. Myndahøggarin Jef Lambeaux (1852−1908) gjørdi standmyndina í 1887. Myndin byggir á søgnina um, hvussu Antwerpen fekk sítt navn og gjørdist tann stóri havnarbýurin.
Ein risi, Druon Antigon, helt til í áarmunnanum á Schelde og kravdi skatt av øllum ferðandi skipum, um tey ikki rindaðu, høgdi hann hondina av teimum. Tann unga hetjan, Silvius Brabo, vann á risanum í bardaga, høgdi hondina av honum og tveitti hava í Schelde, sum sæst á standmyndini. Navnið á býnum er sostatt av: Hand werfen (=kasta hond).
Hvørji jól seta tey eitt parisarahjól upp har á áarbakkanum ella á keikantinum. Tað var høgt, men mól ikki skjótt, fínt útsýni, niður á stóra gøtur, Kirkjuspír, Steinin (gamal skansi, sær út sum eitt ævintýrslott) og Linkerover (=vinstra áarbakka).


text:
Bloggur
Bloggur ella blogga (blog á enskum) er stytting fyri weblog. Fenomenið kom í einaferð í 1990'unum, men nágreiniliga tíðarfestingin er ring at áseta, av tí at tað eisini er ein definitiónsspurningur, júst hvat ger, at ein blog er ein blog.
Innihaldsyvirlit
Heitið[rætta | rætta wikitekst]
Upprunaliga heitið weblog er samansett av web (fyri internet) og log (eins og í orðinum logbók). Tann sum skrivar ein blog, nevnist ein bloggari. Sagnorðið verður nevnt "at blogga", og hann ella hon bloggar.
Útsjónd og innihald[rætta | rætta wikitekst]
Útsjóndin á eini bloggu er eisini grundleggjandi lík eini logbók; Bloggarin skrivar við jøvnum millumbilum innlegg í blogguna.
Bloggarin velur sjálvur, hvat innihaldið skal vera. Summi velja at skriva persónligar frágreiðingar um dagliga lívið - onnur velja at geva bloggur út í bók, m.a. er ein útgivin, sum nevnist The Baghdad Blog og er ein frásøgn hjá einum persóni, sum upplivir seinasta Irakkríggið innanífrá. Onnur fólk skriva um evni, sum tey hava serligan áhuga í. Soleiðis kunnu onnur, sum hava hendan serliga áhuga, nýta hesar bloggur til at fylgja við á serøkjum.
Eitt, sum ger, at bloggur bróta frá heimasíðum innihaldsliga, er, at lesarin hevur møguleika fyri at skriva viðmerkingar beinleiðis á blogguna. Tó er tað vorðið alt meira vanligt, at heimasíður hava ein innbygdan blog, so ofta munnu heimasíður nú í veruleikanum vera hybridar av gomlu formunum heimasíðu og bloggu.
Tað finnast nógvar internettænastur, har tú kanst leita eftir bloggum eftir evni, og sum eisini bjóða tær at tekna "hald" til ávísar bloggur. Fólk kring allan heim skapa á hendan hátt ein virtuellan umheim, sum tykist nær, hóast landafrøðiliga langt burturi.
Dimmalætting byrjaði fyri nøkrum mánaðum síðani ein fastan tátt, sum kallast Bloggan, har fýra føroyskar kvinnur skiftast um at skriva eina persónliga klummu um okkurt, tær hava áhuga fyri. Navnið Bloggan sigur Dimmalætting vera eina konstrueraða kvennkynsútgávu av blog, og formurin á klummuni er undirhaldandi, samstundis sum innihaldið er tankavekjandi og ofta provokerandi - eins og tað ofta er í teimum bloggum, ið veruliga fáa fastar lesarar á internetinum.
Bloggur útgivnar í bók[rætta | rætta wikitekst]
- Salam Pax: The Baghdad Blog. Guardian Books (2003)


text:
AB, TB/FCS/Royn, B36 a, HB a, EB/Streymur, KÍ, HB b, B68, NSÍ og 07 Vestur
-----
Bólkur B
NSÍ b, ÍF/Víkingur b, KÍ b, KÍ c, Skála, HB c, B36 b og Giza Hoyvík
Støðan og Leikskrá
-----
Steypakappingin 2016
Fyri at stigatalvan kann verða dagførd skjotast tilber, verður heitt á heimaliðið um at senda dómaraseðilin til FSF beinanvegin eftir loknan dyst
Víkingur og ÍF hava gjørt felagslið í Dreingir U16.
Í bólki A er leikskráin óbroytt, men dystirnir hjá Víkingi eru dystir hjá felagsliðnum Víkingur/ÍF a.
Dystirnir hjá ÍF í bólki B, verða spældir av felagsliðnum Víkingur/ÍF b.
Í steypakappingini fer HB beinleiðis víðari til fjórðingsfinalurnar, uttan at spæla.


text:
Sacha Baron Cohen
Sacha Noam Baron Cohen (føddur 13. oktober 1971) er enskur sjónleikari, raddaleikari, rithøvundur og skemtari. Hann er eitt nú kendur fyri at spæla leiklutir sum Ali G, Borat Sagdiyev, Brüno Gehard og Admiral General Aladeen. Hann er blivin tilnevndur Emmy virðislønina fleiri ferðir, einaferð tilnevndur ein Oscar og einaferð tilnevndur eina Golden Globe virðisløn fyri Besta Mannliga Sjónleikara fyri sín høvuðsleiklut í filminum Borat.
Í 2013 móttók hann BAFTA Charlie Chaplin Britannia Award for Excellence in Comedy.


text:
Michael Laudrup
Michael Laudrup (føddur 15. juni 1964 á Frederiksberg) er ein fyrrverandi danskur fótbóltsleikari og verandi venjari fyri Qatar Stars League felagið Lekhwiya, áðrenn tað var hann venjari fyri enska Premier League liðið Swansea City. Hann er bróðir Brian Laudrup. Teir báðir spældu á danska landsliðnum í 1980-árunum og í 1990-árunum.
Innihaldsyvirlit
Lívsleið[rætta | rætta wikitekst]
Lívsleið innan fótbólt[rætta | rætta wikitekst]
Hann byrjaði sína fótbólts lívsleið í Kjøbenhavns Boldklub og Brøndby IF, áðrenn hann varð seldur til Juventus FC Í Italia. Frá 1983 til 1985 spældi hann í italska felagnum SS Lazio frá Róm, men hann er tó betri kendur fyri sína tíð í teimum sponsku feløgunum FC Barcelona og Real Madrid, har hann vann fimm meistaraheitið. Eftir Real Madrid spældi hann fyri Vissel Kobe í Japan, áðrenn hann endaði sína karrieru sum fótbóltsleikari við at vinna tað hollendska meistaraheitið við Ajax Amsterdam. Michael Laudrup spældi sín fyrsta landsdyst fyri Danmark á 18-ára føðingardegi sínum 15. juni 1992. Dysturin var móti Noregi, har Laudrup skoraði eitt mál. Dysturin endaði tó við at Noreg vann 2-1. Hann spældi sín seinasta landsdyst móti Brasil til HM 1998.
Hagtøl fyri dystir og mál á danska landsliðnum[rætta | rætta wikitekst]
Michael Laudrup spældi í alt 104 landsdystir og skoraði 37 mál fyri Danmark. [1]


text:
Orð: Nikolai Frederik Severin Grundtvig
Lag: Andreas Peter Berggreen
Týtt: Gudmund Bruun
1. Ver vælkomið, Harrans ár,
sum ber fagnaðarboð!
Jólanátt, tá Guðs orð fór í hold,
varð ljósið úr erva birt upp á fold.
Vælkomið nýár! Væl vær fagnum tær.
2. Ver vælkomið, Harrans ár,
sum ber fagnaðarboð!
Páskamorgun, tá Krist reis úr grøv,
tá sigraði lívið um lond og høv.
Vælkomið nýár! Væl vær fagnum tær.
3. Ver vælkomið, Harrans ár,
sum ber fagnaðarboð!
Hvítusunnu tá var tað so brátt,
at andin gav veraldar veikleika mátt.
Vælkomið nýár! Væl vær fagnum tær.
4. Ver vælkomið, Harrans ár,
sum ber fagnaðarboð!
Harrans ár, ið ger hjørtuni glað,
nú ber okkum gleði hvønn Harrans dag.
Vælkomið nýar! Væl vær fagnum tær.


text:
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch er ein býur á oynni Anglesey (Ynis Môn) í Wales. Býurin er kendur fyri at hava longsta staðarnavnið í Stórabretlandi og Europa. Býurin hevur eisini triðlongsta staðarnavnið í verðini.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch er tað óalmenna navnið á býnum; tað almenna navnið er Llanfairpwllgwyngyll við "bert" tjúgu bókstavum (17 í tí walisiska stavraðnum, har "ll" og "ch" eru stakir bókstavir). Walisisktmælt fólk stytta navnið til "Llanfairpwll" og engsktmælt stytta tað til "Llanfair PG". Av staðbundna fólkinum verður býurin bara kallaður "Llanfair".
Býurin hevur eisini fingið heiðurin "longsta jarnbreytarstøðarnavn" í Guinness' Rekordbók.
Týdningurin á navninum er:
"Kirkja [Skt.] Mariu (Llanfair) [í] lægd (pwll) hvíta heslirunnsins (gwyngyll) tætt við (goger) stríða meldurstreymin [hylin] (y chwyrndrobwll) [og] kirkju [Skt.] Tysilio's (llantysiliso) við reyða hellið ([a]g ogo goch)".
Framburðurin av navninum er uml.: Hlan-vair pudl-guin-gidl go-gerø chuørn-drob-udl hlant-tøsilio go-go-goch - (sí Walisiskt mál)


text:
Barbara Holm 10.01.2017 (19:01)
Nýggjur næstovasti í Eik
Aftaná eitt sera buldrut ár vera nú broytingar gjørdar í Eik Banka.
Nicholas Holm, sum hevur starvast sum kreditstjóri hjá Danske Bank í Norra, skal byrja í Eik Banka komandi mánað.
Nicholas Holm er 48 ára gamal. Hann uppvaksin í Hvalba.
Hann lærdi til bankamann í Føroya Banka, men síðan fyrst í 1990unum hevur hann arbeitt fyri Danske Bank, bæði í Finnlandi, Danmark og Norra.
Nicholas Holm var í uppskoti at gerast stjóri fyri Eik í 2011. Hann bar orð fyri at vera fyrsta valið hjá Jørn Astrup Hansen at taka yvir fyri seg, tí teir báðir kendust frá Føroya Banka fyrst í 90unum.
Nicholas Holm kom ikki til Eik í 2011. Men nú hevur hann tó fingið starv í bankanum.
Torben Nielsen, nevndarformaður í Eik, vil ikki viðmerkja, hvønn leiklut Nicholas Holm skal hava í Eik.
Sambært Súna Schwartz Jacobsen, stjóra í Eik, skal Nicholas Holme starvast á kredittdeildini hjá bankanum. Súni Schwartz Jacobsen hevur skrivað til Kringvarpið, at talan er um eina vanliga starvsetan, og at Nicholas Holm ikki skal vera partur av leiðslubólkinum í Eik. Arni Brattaberg, nevndarlimur í Eik og formaður í TF Holding váttar fyri in.fo, at Nicholas Holm skal vera ein leiðandi persónur á kredittdeildini. Sum skilst verður hann ovastur á tí deildini, hóast sitandi stjóri á kredittdeildini sum skilst ikki verður koyrdur úr sessinum.
Tað er greitt, at tað kann tykjast sum eitt stórt professionelt afturstig, um Nicholas Holm fer úr einum leiðandi starvi í Danske Bank til Eik, sum er ein nógv minni banki, um hansara leiklutur í Eik ikki verður eitt leiðandi starv.
Vikuskiftis Sosialurin, sum kemur í handlarnar hósdagin, viðgerð støðuna hjá Eik, nú rembingar eru og niðurstøðan í skattamálinum alsamt nærkast.


text:
At hava góðar týðarar hevur alstóran týdning fyri eitt so lítið máløki sum føroyskt er. Vit hava nógvar dugnaligar týðarar í Føroyum, sum týða bøkur úr øðrum málum til føroyskt. Hetta er samleikaskapandi og tjóðarbyggjandi, og eigur at fáa størri virðing, enn nú er. Vit hava í Føroyum ikki so mangar virðislønir. Tann virðislønin, sum hevur størstan týdning fyri føroyskar høvundar, er M. A. Jacobsen, men har manglar ein virðisløn; virðislønin fyri týðarar!
Vit hava seinastu árini fingið fleir og fleir týðarar, sum týða bókmentir okkara úr føroyskum og í onnur mál. Ein av okkara góðu týðarum hevur herfyri fingið týðandi týðaravirðisløn. Talan er um Randi Ward, sum hevur havt yrkingar og portrettfoto við í Vencli.
Randi hevur fingið virðislønina, The Nadia Christensen Prize, fyri at týða Fjalir, yrkingasavn eftir Tórodd Poulsen. Dómararnir siga soleiðis um týðingina eftir Randi:
“The translator has meticulously and convincingly conveyed in English the startling, spare quality of Tóroddur Poulsen’s poems, allowing readers to enter the shadowy dreams and wry humor of the poet’s world while offering an unexpected glimpse of the power of the Faroese language. This excellent translation for the first time gives a wider audience the opportunity to listen to a poetic voice from a vibrant culture that is largely unknown to the English speaking world.”
Eisini fær Randi Ward 2000 dollarar, eina bronsu medalju og eitt úrval av yrkingunum verða prentaðar í komandi nummarinum av tíðarritinum, Scandinavian Review.
Vit á Vencli eru serstakliga stolt Randi Ward vegna, og vit ynskja henni hjartaliga til lukku við heiðrinum.
OMR


text:
Rúmdarferja
Rúmdarferja er far, ið kann skjótast út í rúmdina nógvar ferðir. Amerikumenn gjørdu fyrstu rúmdarferjuna, men Sovjetsamveldið tók skjótt eftir. Í amerikansku rúmdarferjunum eru stórir motorar og veldigar rakettir at skjóta tær út í rúmdina. Rúmdarferjurnar hjá gamla Sovjetsamveldinum vórðu skotnar út í rúmdina, festar á ovurstóra rakett, nevnd Energia. Stuðulsrakettirnar verða sleptar umleið 45 km uppi. Tær verða tiknar upp av sjónum og brúktar aftur.
Ferðin á rúmdarfari má vera minst 28 000 km/h, skal tað sleppa í ringrás um Jørðina, og ikki minni enn 40 000 km/h at sleppa undan atdráttarmegi Jarðar og fara heilt út í rúmdina.


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Eg leitaði, søkti, ja, ár eftir ár,
í syndaneyð feldi mangt svíðandi tár;
ein skáa mítt hjarta tó kendi viðhvørt,
– nú heystaði syndlívið, eg hevði ført.
2. Mangt tárið tað rann, ja, mín sál var í neyð,
kenslur og lyfti, sig, hvat hjálptu tey?
Bønir ei frelsa, bert Jesusar blóð,
trúgva eg mátti, -so skrivað tað stóð!
3. Men var tað nóg mikið, at trúgva, at alt,
um frelsu stóð skrivað, at meg hetta galt?
Meg djevulin plágaði, fast hann meg bant,
eg merkti hvønn Harra eg blint hevði tænt.
4. Hann sá jú, hann var við at missa ein træl,
sum Guð hevði keypt, og tað vitsti hann væl;
hann fong sín tá slepti, Guðs kraft var ov sterk,
meg syndara loysti hitt Golgata verk.
5. Nú sál mín er fylt við Guðs gleði og frið,
doyptur eg varð, á, hvørt undurfult stig!
Um Jordan eg fór, inn í Kána’an eg steig,
hin gøtan, sum fyrr var so fløkt, er nú greið.
6. Á, sál, tú sum kennir tey svíðandi sár,
eitt syndalív gav tær her ár eftir ár,
kom, ákalla blóðið og trúgv nú á Hann,
hvørs blóð eitt sinn æviga frelsu tær vann.


text:
Fyri at fáa fleiri ung at ganga regluliga til tannlækna, fáa øll undir 23 ár... ...
Manglar tær tannlækna, ella ynskir tú at skifta tannlækna, so eru ráð fyri tí. Í... ...
Sum nakað nýtt í Føroyum bjóðar PETRI Tannklinikk fulltíðar lesandi 15% í... ...
Tey flestu kenna til tannlæknaótta, ella ótta fyri viðgerð á tannlæknastovu. Vit... ...
Hevur tú tannapínu, brotið eina tonn, mist eina fylling ella komin illa fyri á annan... ...
Tað er ongantíð ov seint at fáa smílið aftur. Vit gera dygdargóðar og lívlíkar tannprotesur (handils
Hevur tú trupulleikar við skeivum tonnum, er stórur møguleiki fyri at vit kunnu hjálpa tær. Tær fles
Ein brotin framton er ikki heimsins undirgangur. Bæði mistar og brotnar tenn kunnu bjargast. Hevur t


text:
Tann 19. mars í 1970 gav Dan Turéll út á egna forlagi sínum, Peace Eye Spirit, savnið Change of Light. Dan skrivar aftast: Dette exemplar er skrevet af Dan Turéll til Per Højholt.
Turéll gav út hetta stutta savnið við fimm handskrivaðum yrkingum út á 24 ára føðingardegi sínum. Upplagið var eini 20 til 24 eintøk. Ilt er at vita, hvar eintøkini øll eru farin. Hann gav vinum og kenningum eintøk. Eitt varð funnið á bókasavninum hjá Per Højølt.
Tær fimm yrkingarnar eru skrivaðar í tí litinum tær viðgera. Savnið, eg eigi, er eitt endurprent í fylgdi við savninum Lysende sangei – eitt úrval, ið Chilli Turéll hevur valt við yrkingum eftir mannin, Dan Turéll.
Her er yrkingin, sum eitur “Rødt lys”.
OMR


text:
Serbia
Serbia er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Serbia mark við Ungarn, í eystri við Rumenia og Bulgaria, í suðri við Makedónia, Albania og Kosovo, og í vestri við Montenegro og Bosnia-Hersegovina.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tá Jugoslavia syndraðist í 1991, løgdu lýðveldini Serbia og Montenegro saman og stovnaðu nýtt samveldisríki, sum at Jugoslavia. Nýggja samveldisríkið hjálpti serbiska fólkinum í Kroatia og Bosnia at kríggjast: tað elvdi til, at mong lond settu revsitiltøk í verk ímóti Jugoslavia og steðgaðu øllum samhandli við nýggja samveldisríkið. Í 2003 skifti samveldisríkið navn frá Jugoslavia til Serbia og Montenegro, og eftir at fólkaatkvøða varð hildin í Montenegro í 2006 og úrslitið var, at Montenegro vildi loysa frá Serbia vórðu londini bæði sundurlisin.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Matur[rætta | rætta wikitekst]
Serbar gera smakkgóðan og fjølbroyttan mat. Raznjici, spritusteikt lambskjøt við piparfrukt, verður ofta etið aftur við einari skál av jogurti. Kjøtbollar við leyki og róma, nevnt cevapcici, og kálrullur fyltar við kjøti, leyki, ertrum og hvítleyki eru væl dámdir rættir.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsstaðurin í Serbia, Beograd, er við Donau, sum rennur ígjøgnum fruktagóða akurlendið norðast í landinum.
Býir[rætta | rætta wikitekst]
- Beograd (1 114 000)
- Novi Sad (196 000)
- hjdóedy (174 000)
- geudiub (165 000)
- Kragujevac (150 000)
- Subotica (100 000)
- Uroševac (98 000)


text:
Lena Anderssen
Lena Anderssen (fødd 26. september 1974 i Tórshavn) er ein føroysk-kanadisk songkvinna.
Lena hevur valt at útliva dreymin um eitt lív sum yrkistónleikari. Saman við manninum Niclas Johannesen hevur hon síðani seinnu helvt av nítiárunum roynt seg bæði uttanlands og í Føroyum. Í 2005 hava tey satsað miðvíst upp á danska marknaðin. Har hava tey spælt nógvar konsertir, givið út fløgu Can't Erase It, luttikið í nógvum útvarpsendingum, fingið fleiri frálík ummæli og hava verið á konsertferð saman við amerikonsku songkvinnuni Beth Hart.
Lagið Step On The Gas, av nýggju endurljóðblandaðu útgávuni av fløguni Can’t Erase It, hevur verið nógv at hoyrt í útvarpinum í Danmark. Í løtuni (juni 2006) byrjar Can’t Erase It at verða spælt í donskum útvarpi.
Lena er nógv ment sum songkvinna, tekstskrivari og tónasmiður. Hennara inniliga rødd nemur við hjartað hjá mongum, tá hon syngur sínar søgur.
Innihaldsyvirlit
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- Long Distance (1998)
- Can't Erase It (2005)
- Let Your Scars Dance (2008)
- Letters From The Faroes (2011)[1]
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
Lena Anderssen vann tríggjar Planet Awards heiðurslønir frá Miðlahúsinum í 2011.
- Planet Awards 2011 - Ársins songkvinna[2]
- Planet Awards 2011 - Ársins einstaklingur
- Planet Awards 2011 - Ársins útgáva
- Planet Awards 2008 - Ársins songkvinna
- Planet Awards 2007 - Besta útgáva: Let Your Scars Dance
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
- LenaMusic.com (enskt)
- MySpace.com - Lena Anderssen (enskt)
- Asfalt.fo (føroyskt, kelda)
- Sangtekstir.com


text:
Sum næmingur í BankNordik fært tú eina góða útbúgving í einari nýmótans og altjóða fyritøku. Lærutíðin er tvey ár og er bæði ástøðilig og praktisk. Útbúgvingin gevur góðar framtíðar starvsmøguleikar, eins og tú eftir lokna útbúgving hevur eitt sterkt grundarlag at byggja víðari á. Fyri at fáa lærupláss í bankanum skalt tú hava eina miðnámsútbúgving.
Umsókn
Í umsóknini vilja vit fegin hava at vita:
- Hví tú ynskir lærupláss
- Hvørjar lærugreinir í skúlanum tær dámar best
- Hvørji frítíðarítriv tú hevur
- Møgulig arbeiði eftir skúlatíð ella í frítíðini
- Okkurt um teg sjálva/n, sum tú metir hevur okkara áhuga
- Navn, bústað, føðingardag og telefonnummar
Umsókn við lívsrensli (c.v.) og avritum av prógvum kann sendast til hr@banknordik.fo
ella til: BankNordik, Starvsfólkadeildin, Oknarvegur 5, FO-100 Tórshavn.
Spennandi starv
BankNordik er eitt sterkt norðurlendskt samtak við bankavirksemi í Føroyum, Danmark og Grønlandi og tryggingarvirksemi í Føroyum.
Tað er bæði avbjóðandi og fjølbroytt at starvast í bankanum. Møguleikarnir fyri persónligari og fakligari menning eru nógvir, og tú kanst skapa tær eina spennandi yrkisleið. Um tú vilt vita meira um útbúgving innan peningastovnsvinnu, kanst tú vitja heimasíðuna hjá Finansráðnum finansraadet.dk. Eisini kanst tú lesa um royndir og tankar hjá einum fyrrverandi næmingi í bankanum her.


text:
Trantkongafiskur
Trantkongafiskur (frøðiheiti - Sebastes mentella) kann gerast 55 cm langur, men er vanliga styttri enn 45 cm. Hann livir í rættiliga stórari nøgd í Norðuratlantshavi, t.d. í Irmingarhavi, har ið nógv verður veitt av honum. Hann heldur til á 300-1000 metra dýpi og er ofta uppi í sjónum. Trantkongafiskur livir av rættiliga ymsari føði, t.d. smáum fiski. Nógvur fiskur gýtir ótroðin egg, men hjá trantkongafiski verða eggini gitin inni í fiskinum, og tískil leggur hann livandi larvur.


text:
Andlát og jarðarferðir verða lisin uttan kostnað í útvarpinum. Tú kanst annaðhvørt senda inn andlát umvegis teldupost ella umvegis telefon.
Sendir tú andlát umvegis teldupost, skalt tú upplýsa navnið á avsendara, telefonnummarið og nær andlátið og jarðarferðin skulu lesast.
Andlát verða løgd á heimasíðu okkara, stutt eftir, at tey eru lisin. Andlát, móttikin millum klokkan 13:30 leygardag og klokkan 17 sunnudag, verða tó ikki løgd á heimasíðuna fyrr enn mánamorgun.
Send andlát umvegis teldupost: andlat@kvf.fo
Send andlát umvegis telefon: +298 34 75 00
Freistir


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 17. mai 2009.
Mær leingist hin staðin at síggja,
tá lívssólin søkkur í kav,
mítt heimland – Jerúsalem nýggja,
sum Jesus í trúnni mær gav.
Eg veit, at eg verdur ei eri
at stíga um paradís grind,
tí blettaðan búni eg beri
av óreinsku, føllum og synd.
Eg líti tó á tína náði,
tá, Jesus, eg komi til tín,
at rættlætisbúnan eg fái,
sum tú hevur vunnið til mín.
Hann synd mína alla kann fjala,
so Gud meg í Kristusi sær
í himli, har ævig er sæla,
tí Guds lambið verdugt víst var!
Nú fækkast nógv vinir á foldum,
mong andlit, ið vóru mær kær,
tey sovandi hvíla í moldum,
– og horvið er heimið, ið var.
Gud, gev, eg tey aftur má síggja,
tá lívssól er sokkin í kav,
í himmalska heimlandi nýggja,
sum Jesus í trúnni mær gav.


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Einaferð í synd eg staddur var,
sálin illa stødd;
helt at eingin vón var fyri mær,
tá hoyrdi eg Guðs rødd:
Niðurlag: Einki er ógjørligt fyri Guð’,
einki, einki, nei!
Hann, ja, Hann hin sami er í dag,
Orð Sítt broytir ei!
2. Tá ið Ísrael í djúpstu trongd
við Reyða havið stóð,
frá Fárao hvør fluktleið tykist stongd,
Guð havið klívir tó!
3. Eins og fólk Guðs sigrandi í trúgv
tóku Jeriko,
sigrar tú, um tú í somu trúgv,
lítur á Guðs boð!
4. Sáran einkjan í Zarepta græt
son sín deyðan fann;
kalla hon Elias til sín læt,
til lívs hann vakti hann!
5. Tá Belzzasar halgibikør Guðs
til fragd at munni bar,
mene, mene, tekel ufarsin!,
av hond Guðs skrivað varð!
6. Har við vegin Bartimeus sat,
tá Jesus kom framvið
blindu eygu hansara upplæt,
á, hvør náði, sig!
7. Tá ið lívsins stormar leika á,
myrk er framtíð tín,
stongd hvør hurð, øll tær sær venda frá,
hoyr her, vinur mín


text:
Í dag, 12. juli, hevði kilski rithøvundurin, diplomaturin og politikarin, Pablo Neruda, fylt 108 ár. Í 1971 fekk hann bókmentaheiðursløn Nobels. Hann doyði tvey ár seinni.
Eg fari ikki at siga so nógv her, um hvussu hann livdi sítt lív, sum var ógvuliga spennandi, men eg fari her at siga eitt sindur um, tá ið eg hitti skaldskapin hjá Neruda.
Tá ið vit tosa um yrkingar sum heild, so má Pablo Neruda lesast. Hann hevur alstóran týdning fyri heimsbókmentirnar. Sum tannáringur las eg mestsum alt, sum kom út á føroyskum. Ikki slepst undan skaldaverkinum eftir Karsten Hoydal. Í savninum Suð í Grasi – týðingar, ið Karsten sjálvur gav út á forlagnum Tyril í 1986, eru yrkingar á føroyskum eftir Walt Whitman, Pablo Neruda og Federico García Lorca. Tá var eg 17 ára gamal og eyguni vildu ikki altíð hyggja í eina bók við yrkingum. Meira spennandi og ókend støð vóru at festa eyguni á. Ein løta var tó, har eg sat í einingi á kamarinum og las týðingarnar eftir Karsten Hoydal, ommubeiggjan. Og har á síðu 84 í Suð í Grasi stendur yrkingin “Kanska, kanska gloymskan”.
Kanska, kanska gloymskan
Kanska, kanska gloymskan á jørðini sum ein vernd
kann elva vøkstur og nøra lívið
(kann vera) eins og moldin í skógar-skugga.
Kanska, kanska leitar menniskjan sum ein smiður
at álvaeldi og glintan av jarni á stiðja
uttan at ganga inn í kolsins blindu býir,
uttan blundandi at tveita seg fram eftir rommum
í omanlop, í vøtn, í málmstein og ræðuligar vanlukkur.
Kanska, men mín diskur er øðrvísi, føði mín en onnur:
Míni eygu komu ikki fyri at tiggja gloymsku:
muður mín gapar um alla tíðina, og alla tíðina,
ikki bert ein partur av tíðini hevur slitið mínar hendur.
Tí vil eg tala við teg um tær pínur eg fegin hevði latið fara,
bindi teg at liva einaferð afturat millum brunasár teirra,
ikki tí at vit skulu dvølja sum á støð við fráfaring,
ella fylla okkara hjørtu við saltvatni,
men vitandi ganga fram til at nema rættvísi
við avgerðum markleyst løddum við meining,
fyri strangleikan skal vera ein treyt fyri gleði, at vit
soleiðis mega verða ósigrað.
Pablo Neruda
Karsten Hoydal týddi
Tá ið eg hevði lisið yrkingarnar fleiri ferðir, ið standa í savninum, untist mær ikki at lesa Pablo aftur fyrr enn fleiri ár seinni. Ikki var lætt at fáa hendur á heimsbókmentum á Sandi, tá ið eg var ungur. Har var bara skúlabókasavnið, ið var handan fleiri læstar hurðar í kjallaranum í Meginskúlanum. Í dag hava sandingar fingið bókasavn og listasavn, so nú skuldi ligið væl fyri hjá ungdóminum at slupra bøkur og list í seg, men eg eri stórliga bangin fyri, at tey, eins og børn alla aðrastaðni, heva ilt við at sløkkja skíggjan og taka bókina í hondina. Eg hevði helst ikki verið øðrvísi, var eg ungdómur í dag.
Í 1997 var eg ein dagin inni í tí frálíku brúktbókaútsøluni, ið plagar at vera í Helligåndskirkjuni á Stroynum. Har fann eg meistaraverkið Canto General eftir Pablo Neruda. Peer Sibast hevur týtt og Dea Trier Mørch hevur myndprýtt við litografium. Hetta er eitt stórsligið verk um suðuramerikanska upphavið og søgu.
Í dag eru hetta bøkur eg við jøvnum millumbili taki niður av hillini og lesið við miklari frægd.
OMR


text:
Í 2007 gav Randi Ward út framúr góða yrkingasavnið, meditations on salt. Yrkingasavnið var skrivað á føroyskum, norskum og enskum, og Randi Ward, sum eisini er fotografur tók myndirnar í savninum.
Randi hevur havt fleiri yrkingar við í Vencli. Tað, sum eyðkennir yrkingarnar er, at tær eru stuttar og tættar, og ikki ein bókstavur stingur út ella er har, sum ikki eigur at vera har.
Hon lesur sjálv fleiri av yrkingum sínum á Soundcloud.
Nú hevur hon so givið næsta savn sítt. Hetta eitur Whipstitches, og er tað MadHat-press, sum hevur givið út savnið, har savnið eisini kann keypast.
Randi Ward hevur eisini týtt Steinbjørn B. Jacobsen, Tórodd Poulsen, Oddfríð Marna Rasmussen, Gurðið H. Nielsen og aðrar til enskt, og er hon kanska týðarin, sum ger mest fyri, at føroyskir yrkjarar koma út á enskum máli. Týðingar hennara av Tóroddi Poulsen fingu American-Scandinavian Foundation’s Nadia Christensen Prize fyri bestu týðingar.
Ummælini hava verið nøkur, og brot úr einum ummæli av Whipstitches ljóðar soleiðis:
These poems are never merely pastoral, and their emotional range belies their small size. Here are poems that move from the lyrical and humorous to the acerbic, the rueful, and even the creepy. “Every little whipstitch,” we can hear Randi Ward’s haunted and haunting voice moving between worlds like a wily shape-shifter.
— Maggie Anderson, author of A Space Filled With Moving and Years That Answer
Ein sonn perla, ein tøtt og livandi yrking við stórum tilverutonkum, er henda, sum er at finna á heimasíðuni hjá Randi Ward:
My pupils sink back
into thought as I stare out
beyond the grey waves;
the colors run from my eyes
till i’m blind in all i see.
Randi Ward hevur sína egnu rødd. Hon er eitt ungt, spennandi listafólk, sum er dugnalig á nógvum listaligum pallum.
Eg gleði meg til at lesa Whipstitches, tá ið hon kemur við postinum.
Eitt eintak er eisini farið á Býarbókasavnið, so Whipstitches kann eisini lánast um stutta tíð.
OMR


text:
Orð og lag: Petur Háberg Jacobsen
Tú lærdi meg so mangan at lýða lívsins boð.
Í vindinum eg sveimaði og fór heilt upp á flog.
Alt tað bar jú til, men tá ið eg so datt,
vísti tú mær vegin, tú aftur hevði rætt.
Niðurlag: Sannleikan um Gud úr svørtu bók tú fann,
versið eitt tú vísti á, eg aldri gloyma kann:
hygg ei eftir vindinum, so sáar aldri tú,
hygg ei eftir skýggjunum, men heysta her og nú.
Kundi ilskast inn á teg, eg vildi heilt upp frá.
Tú ei spentur var sum eg, bert settist afturá.
So við og við eg lærdi, at tað tú vísti mær,
var vísdómur og royndir, har eygað ikki sær.
Sum fuglurin, ið flýgur vekk til fjaru heitu lond,
tú ert lendur heima har á føgru himmalstrond.
Smílandi eg hyggi upp á bláa himmalhav,
innan í mær goymi lærdómin, tú gav.


text:
9. september
9. september er dagur 254 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 255 um skotár er). 111 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2001 – Alzheimerfelagið stovnað
- 2014 - U21 landsliðsdystur hjá monnum: Føroyar - Montenegro 1-0, málið skoraði Ári Mohr Jónsson í 31. minutti. Føroyar endaðu aftast í bólkinum við 4 stigum.
- 2014 - Beinagrindin sum varð funnin 150 metrar úr landi á 22 metra dýpi útfyri Ljósá av einum frítíðarkavara hin 31. august 2014, varð eyðmerkt til at vera líkið av Dánjal Petur Hansen (Piddi), ið varð myrdur í november 2011. Ein kroati varð tá handtikin og seinni dømdur sekur, sjálvt um onki lík tá varð funnið. Nógv teknisk spor vóru í málinum.


text:
Dávid
Dávid var ein rættvísur og góður kongur í Ísrael. Hann vardi landið og vann nógvar bardagar ímóti øðrum tjóðum. Sjey ár eftir, at hann gjørdist kongur í Júdaríkinum, tók hann ræði yvir øllum Ísrael. Dávid hertók Jerúsalem og bygdi ein múr uttanum býin. Hann gjørdi Jerúsalem til høvuðsstað og flutti ørkina við lógini og teimum 10 boðunum hagar. Hetta varð gjørt við miklum fagnaði, sangi, tónleiki og dansi. Dávid búsettist í Jerúsalem. Hann bygdi sær eina stóra borg. Dávid var kongur í Ísrael í mong ár. Hann vardi landið væl og gjørdi Ísrael til eitt stórt ríki. Dávid doyði, tá hann var 70 ár. Ísraelsfólk minnast hann sum ein góðan og rættvísan kong. Enn í dag syngja tey sálmar hjá honum og tosa um avrik hansara.


text:
Jugoslavia
Jugoslavia (slovenskt, makedónskt, serbiskt og kroatiskt: Jugoslavija, albanskt: Jugosllavia) var sameint sosialistiskt sambandslýðveldi, ið var sett saman av seks lýðveldum og tveimum sjálvstýrandi landspørtum. Báðir teir sjálvstýrandi landspartarnir vóru í serbiskum øki: Kosovo sunnanfyri og Vojvodina norðanfyri. Umleið 42 % vóru griksk-katólsk, 32 % rómversk-katólsk og 13 % muslimsk. Týdningarmestu málini vóru slovenskt, makedónskt, serbiskt og kroatiskt. Harafturat vórðu talað 12 onnur mál. Gamla Jugoslavia fór sundur í hesi sjálvstøðugu ríkini: Makedónia, Slovenia, Bosnia-Hersigovina, Kosovo, Montenegro, Serbia og Kroatia.
Londini[rætta | rætta wikitekst]
Lýðveldini í gamla Jugoslavia (eftir 17. februar 2008 sjey óheft ríki).


text:
Sagt verður, at talan hjá Barack Obama í nátt okkara tíð var einum av bestu talum hansara, talan varð send beinleiðis í amerikonskum sjónvarpi.
Sí brot úr røðuni niðanfyri
Undangongumenn hansara, Bill Clinton og George Bush, hildu báðir sína fráfaringatalu í Hvítu húsunum, men Barack Obama helt sína í stórari ráðstevnuhøll í Chicago, har pláss er fyri 20.000 áhoyrarum.
Barack Obama nam ikki bara við politikk í røðuni, hann helt í nátt. Konan, Michelle Obama, fekk eina serliga heilsan og tøkk frá Obama, sum hevur níggju dagar eftir í embætinum.
Greinin heldur fram niðanfyri
- Tey síðstu 25 árini hevur tú ikki bara verið kona mín og mamma børn míni. Tú hevur eisini verði mín besti vinur, segði Obama millum annað í røðuni í nátt.
Meðan talan hjá undangongumonnunum vardi í 15 minuttir, vardi talan hjá Obama í slakan tíma. Í talu síni legði hann dent á, at hann í dag er bjartskygdari enn hann var, tá hann vann forsetavalið á fyrsta sinni í 2008.
Barack Obama tosaði um viðrið í amerikanska frælsinum, og hann mælti amerikanarum til framvegis at luttaka í politisku tilgongdini, at arbeiða fyri frælsi og framburði, og at trúgva uppá tað.
Les eisini
Bretski forsætisráðharrin Theresa May er komin undir trýst at fortelja, hvussu nógv hon visti um eina kjarnorkurakett, sum fór av kós í summar.
Tíðindi
Føroyar fáa tey gjøld fyri yvirflúgving, tá loftferðsluøkið er yvirtikið, sum Danmark nú fær frá Íslandi.
Tað er tætt samband millum Andras Mortensen og Jóan Paula Joensen, sum fyri jól metti um tvær kærur um Andras Mortensen.
Hópurin er styrktur og NSÍ hevur sett sær høg mál fyri komandi kappingarár
Hóast Sveinur Justinussen fekk beinleiðis reytt kort í fyrra hálvleiki, so stríddi StÍF seg til sigur á Kyndli í fyrsta umfari í steypakappingini


text:
Peter Fonda
Peter Henry Fonda (* 23. februar 1940 í New York City, New York), er ein amerikanskur sjónleikari og leikstjóri, sonur Henry Fonda, yngri beiggi Jane Fonda og faðir Bridget Fonda. Mamman Frances Ford Seymour forgjørdi sær í 1950, hetta er nakað ið Fonda kemur aftur tíl í sínum leikluti í Easy Rider Wyattsa upplivingar í gravlundini í New Orleans, Louisiana.
Peter Fonda studeraði sjónleikalist í heimbýi faðirsins Omaha í Nebraska har hann gekk á University of Omaha og begynti seinni á Omaha Community Playhouse har bæði pápin og Marlon Brando høvdu byrja sínar karrierur. Fonda fekk seinni leiklutir í sjónleikarhúsum á Broadway í New York har hann vann sær uppmerksemi í uppsetingini «Blood, Sweat and Stanley Poole» áðrenn hann fór til Hollywood, Los Angeles fyri at spæla við í filmum.
Fonda fekk sítt gjøgnumbrot sum motorsúkklukoyrandi hippie i kultfilminum Easy Rider frá 1969. Aftaná hendan filmin spældi Fonda í eini røð av ævintýrfilmum sum ikki fingu so stórt uppmerksemi, men fyri leiklut sín í filminum Ulee's Gold frá 1997 bleiv hann nomineraður til ein Oscar.
Filmografi (partvís)[rætta | rætta wikitekst]
- 1966: Heavenly Blues í The Wild Angels
- 1967: Paul Groves í The Trip
- 1969: Wyatt í Easy Rider
- 1974: Larry Rayder í Dirty Mary, Crazy Larry
- 1976: Chuck Browning í Futureworld
- 1978: Trucker
- 1982: Mr. Freedom í Peppermint Frieden
- 1996: Pipeline í Escape from L.A.
- 1997: Ulyssesa 'Ulee' Jackson í Ulee's Gold
- 1999: Terry Valentine í The Limey
- 2004: Røddin sum sannleikin í videospælinum Grand Theft Auto: San Andreas
- 2006: Alfred í Japan
- 2007: Mephisto í Ghost Rider
- 2007: filmar: 3:10 to Yuma
Leinki úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Peter Fonda Internet Broadway Database.


text:
Protestantisma
Protestantiska læran tók seg upp í Týsklandi. Um 1560 var kristna læran í Evropa farin í tvíningar, ta protestantisku og ta katólsku. Fyrst í 16. øld hildu summi kristin, at Rómversk-katólska kirkjan ikki longur livdi eftir Jesu læru. Á odda í mótmælunum gekk týski munkurin, Martin Luther, og mong fóru í part við honum. Tey tóku seg úr rómversk-katólsku kirkjuni og byrjaðu eina rørslu, trúbotina. Trúbotin kom til Føroya í 1538. Nógvir týskir fúrstar tóku við nýggju læruni, so fingu teir loyst seg úr valdi pávans og keisarans í Rómverska ríkinum (hin katólski politiski valdsharrin).
Flestu kristnu, sum ikki eru í katólsku ella ortodoksu kirkjuni, eru protestantar. Flestir føroyingar eru limir í fólkakirkjuni, sum er protestantisk (evangelisk-luthersk). Summar protestantiskar kirkjur eru evangeliskt-lutherskar, aðrar reformertar.


text:
Nýggjastu tíðindini
Melda til tíðindabræv
Tíðindi - 6. mars 2013
Jón Pauli Olsen og Ingun Hansen hava úttikið føroyska kvinnulandsliðið, sum frá 2. til 10. apríl skal luttaka í HM-undankapping í Litava
Landsliðsvenjararnir hjá føroyska A-landsiðnum við kvinnum, Jón Pauli Olsen og Ingun Hansen, hava úttikið hópin, sum í døgunum 2. til 10. apríl skal lutaka í HM-undankapping í Litava.
Tær 18 kvinnurnar, ið hava fingið landsliðsboð, eru:
Randi S. Wardum, Malena Josephsen, Rannvá B. Andreasen, Maria K. Thomsen, Bára S. Klakstein og Eyðvør Klakstein, KÍ
Fríðrún Danielsen, Anna Sofía (Ansy) Sevdal, Íðunn Magnussen og Oddrún Danielsen, EB/Streymur/Skála
Doris í Garði Olafsdóttir, Lív Arge, Heidi Sevdal og Liljan av Fløtum Petersen, HB
Bjarta O. Johansen og Rakul Maria Johannesen, B36
Laila Pætursdóttir, Víkingur
Olga Kristina Hansen, Østerbro IF (DK)
Í Litava skal føroyska liðið spæla tríggjar dystir. 4. apríl hittast Føroyar og Montenegro, og leygardagin 6. apríl skulu føroysku kvinnurnar royna seg ímóti Litava. Triðji dysturin verður spældur týsdagin 9. apríl, tá føroyska liðið skal spæla ímóti Georgia.
Allir dystirnir verða spældir á LFF Stadium í Vilnius.
Tvey lond fara víðari úr bólkinum, sum seinni í ár fara undir enn eina undankapping, ið verður spæld eftir sama leisti sum hjá monnunum.
Úttøkubrævið


text:
Benin
Tjóðveldið Benin (á fronskum République du Bénin) er eitt vesturafrikanskt tjóðveldi, sum móti vestri hevur mark móti Togo, móti eystri er markið móti Nigeria og í norðan móti bæði Niger og Burkina Faso.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Seinast í 17. øld vórðu grundað nýggj ríki sum Denkyira, Dahomey (Benin) og Asante í Vesturafrika. Ríkini vórðu væl skipað og løgdu stóran dent á handil, helst úti við strendurnar, og semja var um at forða fyri, at evropeiskar handilsmenn løgdu seg oman á handilin. Denkyira og Asante vóru í Akanlandinum við Gullstrondina. Fyri ikki at koma at standa undir Dahomey fluttu ymsir ættbólkar norðureftir og fingu ræðið í handilsbýnum Tafo. Um 1680 grundaði asantehøvdingurin Osei Kofi Tutu I (1680-1717) nýtt kongsríki, kallað Asante, við høvuðsstaði í Kumasi, hann fekk tignarheitið asantehene. Osei fekk sær sín egna her, sum í 1701 sigraði á Denkyira og slapp Asante undan at rinda skatt. Í 1717 fell Osei í einum marknabardaga, men tá var Asanteríkið savnað. Eftirmenn hansara vuksu nógv um kongsríkið við herferðum og skilagóðum handilsvirksemi. Á hvørjum ári savnaðist asantefólkið á stórari stevnu. Tey fegnaðust um vald ríksins.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Sum grannalandið fyri vestan, Togo, er Benin langt, smalt land, frá strondini við Atlantshav og norður at Nigerá.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Landið er fátækt, men har gongur framá búskaparliga. Uttanlandshandilin, helst handilin við landbúnaðarvørum, sum til dømis kakao, kaffi og bummull, er nógv vaksin.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Vesturafrikonsk list varð gitin víða um. Niðurlendingar, sum komu hagar í 1500-1600, bóru Beninbý saman við t.d. Amsterdam í Evropa [1]. Handverkararnir úti við strendurnar gjørdu træskurðir, saltíløt úr fílabeini, skeiðir, gaflar, armbond, veiðihorn og vóvu klæði. Inni í landinum í Benin vórðu træskurðir, stoyttar metalmyndir, og skornar myndir úr viði, steini, fílabeini, messingi, leiri og bronsu gitnast og best umtóktar. Í sambandi við ymsar siðir bóru obain og høvdingar hansara prýðilig vápn.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Fólkaræði[rætta | rætta wikitekst]
Landið, sum áður æt Dahomey (gamlanavn sítt Benin fekk tað aftur í 1975), loysti frá Fraklandi í 1960. Síðan tá hava fleiri hernaðarstýri skiftst um at stýra, og landið hevur eisini havt einflokkaskipan. Benin var fyrsta land í Afrika, sum skifti frá einflokkaskipan til fólkaræðiliga fleirflokkaskipan. Tað var í 1991.
Deyðarevsing[rætta | rætta wikitekst]
Í Benin er deyðadómur. Í løtuni eru í minsta lagi 14 fólk dømd til deyða í Benin. Ongin hevur verið tikin av døgum í Benin tey seinastu tjúgu árini, hóast revsilógin hevur loyvt deyðarevsing. Seinasta deyðarevsing í Benin fór fram í 1987. Tjóðartingið atkvøddi í 2011 fyri at ratifisera altjóða sáttmálan, sum bannar deyðarevsing [2].
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/4chapter7.shtml
- ↑ http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/benin-closer-abolishing-death-penalty-2011-08-19


text:
Yrkingin “Invictus” eftir William Ernest Henley stóð í sjeynda Vencli.
Yrkingina hevur Alexandur Kristiansen týtt.
Invictus
Um náttin svørt meg hylja vil,
so anir tó mítt lívsins bál,
eg takka øllum gudum vil
alt fyri mína stældu sál.
Eg gráti ei, um lagnan slær,
og lívið er mær fátt og grátt,
og svangist alt í barmi mær,
eg beri tó mítt høvur hátt.
Tí handan hesa sorgar verð
meg ræðslan hóttir hvønn ein dag,
og hóast lívið líðing ber
eg óræddur skal liva tað.
Og um eg ikki vegin fann,
og tekti ikki mið og mál,
eg míni lagnu stýra kann:
eg skipi sjálvur míni sál.
William Ernest Henley
Alexandur Kristiansen týddi
Her lesur Alan Bates yrkingina. Yrkingin varð brúkt sum partur av lýsingarherferð hjá Union Bank of Swiitzerland.


text:
Kunnandi foreldrafundur
13. Jan 2017
Hoyvíkar skúli og Frítíðarskúlin í Hoyvík bjóða foreldrum at børnum, ið eftir ætlan skulu byrja í 1. flokki skúlaárið 2017/18, til kunnandi foreldrafund mánadagin 16....
les meir
Innskriving í 1. flokk skúlaárið 2017/18
07. Jan 2017
Foreldur at børnum, ið eftir ætlan skulu byrja í skúla skúlaárið 2017/18, kunnu nú skriva barnið inn í 1. flokk, frítíðarskúla og forskúla á netinum....
les meir
Varaskúlastjórastarv í Hoyvíkar skúla
29. Des 2016
Hevur tú áhuga og hegni at átaka tær leiðslustarv í føroyska fólkaskúlanum og virka fyri alsamt at menna skúlans arbeiði, so hevur tú møguleika at...
les meir
Gleðilig jól og gott nýggjár
21. Des 2016
Hoyvíkar skúli ynskir øllum næmingum, foreldrum og øðrum avvarðandi eini gleðilig jól og eitt gott nýggjár. Vit vilja samstundis takka tykkum fyri gott samstarv í...
les meir
Jólahaldið 2016 í Hoyvíkar skúla
11. Des 2016
Aftur í ár bjóða vit øllum foreldrum til jólahald í Hoyvíkar skúla.Jólahaldið verður hósdagin 15. desember 2016 kl. 18:00.Byrjað verður í Hoyvíkar kirkju og síðan...


text:
Falklandsoyggjar
Falklandsoyggjar (enskt: Falkland Islands; spanskt: Islas Malvinas) er ein oyggjabólkur sum hoyrir undir Bresku trúnuna. Falklandsbúgvar hava nakað av heimastýri og egnu stýrisskipan. Oyggjabólkurin er nakað umstríddur. Argentinar kanna sær økið og nevna oyggjarnar har Islas Malvinas. Oyggjarnar vóru fýrst spanskar og siðan argentinskar frá 1767 til 1833, tá ið bretar tóku tær og góvu teimum navnið Falklandsoyggjar. Síðan tá hava Bretland og Argentina trætst um, hvør eigur oyggjarnar. Í 1982 hertók Argentina oyggjarnar, men nakrar vikur seinni róku bretar teir aftur. Ósemjan er harðnað, síðani bretska stjórnin loyvdi oljuleiting við oyggjarnar fyri nøkrum árum síðani. Størsi býurin og høvuðsstaður er Stanley. Argentinar vilja tingast um sjálvstýri fyri Falklandsoyggjar, meðan bretar tilskila sær yvirvaldsrættin har.
Millum 3000 og 4000 fólk búgva í Falklandsoyggjunum. Harafturat eru umleið 1000 bretskir hermenn har.
Innihaldsyvirlit
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Fólkaatkvøða 2013[rætta | rætta wikitekst]
Úrslitið av fólkaatkvøðuni í 2013 á Falklandsoyggjunum er greitt: Næstan 100 prosent av teimum, ið greiddu atkvøðu, siga ja til, at oyggjalandið framhaldandi skal vera partur av Stóra Bretlandi [1] [2]. 99,8 prosent av falklendingum hava atkvøtt ja til Stóra Bretland. Meirlutin er so stórur, at hann næstan er skemtiligur, men hetta gjørdist úrslitið av fólkaatkvøðuni á Falklandsoyggjunum, og tað kemur ikki óvart á: Falklendingar vilja vera partur av Stóra Bretlandi, soleiðis sum allar kanningar frammanundan fólkaatkvøðuni eisini vístu púra greitt. 1517 fólk greiddu atkvøðu, og hetta er ein valluttøka uppá 92 prosent. Og bara tríggir av teimum 1517 veljarunum søgdu nei til Stóra Bretland. Falklendingar minnast enn serstakliga væl, tá Argentina gjørdi innrás í 1982 og tað óhugnaliga kríggið, sum valdaði í tríggjar vikur, til Stóra Bretland hevði bart argentinarar aftur. Fólkaatkvøðan varð hildin, tí Argentina heldur fram at trýsta á fyri at fáa bretar at sessast við samráðingarborðið. Argentina vil hava oyggjalandið undir sítt ræði, men London hevur víst hesum frá sær.


text:
Orð: Alberta Eltzholtz
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 1972.
1. Ein longsul býr í hvørjum barmi inni,
ein hjartans trá at fáa frið í sinnið;
tó hesa trá so fá á foldum fata,
tey halda ríkdóm vera besta bata.
2. Í eyð og æru frið tey vilja fáa
og spyrja: “Sál, hvat kanst tú meira tráa?”
Tó nívd er sál av hesum sama longsli,
og hjartað mangan græt í gyltum fongsli.
3. So út í heimsins lyst og leik at reika,
tú turkar tár av kjálkanum tí bleika,
í dreymakæti vilt tú gleði finna,
men einki er, ið longsul tín kann linna.
4. Tá suffar hjartað sárt av tungum trega;
hví leingist tí, hví kann tað ei seg gleða?
Tí tað er Jesus, sum á dyrnar bankar¹
og býður barni frið, ið friðleyst slankar.
5. Men skal hann støðugt standa uttanfyri,
tín frelsari, tín besti sálarhirði?
Nei, lat upp dyrnar, neyðars sjúka hjarta,
tá birtist ljós og lív í myrkri svarta!


text:
Hawaiianskt mál
Hawaiianskt (á hawaiianskum: ‘Ōlelo Hawai‘i) er eitt polynesiskt mál, sum er almenna málið á Hawaii. Tað eru bara umleið 8000 fólk sum tosa tað, men kortini er tað tað almenna málið. Tað er ikki hótt, tí tað fær grið á oynni Ni'ihau, sum hevur verið privatogn í eina øld, og øll sum búgva har, tosa hawaiianskt. Seinastu tíggjuárini hevur málið verið í brennideplinum, og nú eru skúlar stovnaðir, og ikki bara á Ni'ihau, har børnini læra at hava tað sum móðurmál.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn 1820 var bara hawaiianskt tosað allastaðni á Hawaii, men onga aðrastaðni. Frá 1820 til 1887 vórðu oyggjarnar kristnaðar og hawaiianska málið broyttist. Kristnir missionerar vildu umvenda oyggjabúgvarnar við at umseta bíbliuna til hawaiianskt og við at prædika á málinum hjá teimum innføddu. Í 1826 fekk hawaiianska stavraðið gjørt. Nú kundi málið bæði tosast og skrivast. Frá 1839 til 1840 varð fyrsta grundlógin skrivað á hawaiianskum. Í 114 ár (1834-1948) vórðu tíðindabløð prentað á hawaiianskum. Mállæran kom í 1834 og fyrsta orðabókin í 1865. Nógvar hawaiianskar bókmentir vóru. Málið er skumpað til viks av enskum, og í dag duga færri enn 0,1% av fólkinum hawaiianskt. Í 2000 bleiv tað vældámdari at tosa og tað sigst vera heimsins mest romantiska mál.
Samanburður[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- 1. Ethnologuesa tøl frá 1995.
- Hawaiisk - Norsk wikipedia
- Hawaiian language - Ensk wikipedia


text:
Kundaprát
Hevur tú spurningar um fíggjarviðurskifti tíni, ert tú altíð vælkomin at seta teg í samband við okkum. Bílegg kundaprát her, so seta vit okkum í samband við teg.
MasterCard
MasterCard er eitt úrvalskort. Við MasterCard Gull ella Platin fært tú tryggingar og nógvar fyrimunir. Skalt tú uttanlands, er skilagott at hava tvey ymisk gjaldkort.
3D Secure - keyp trygt á netinum
3D Secure er ein eyka trygd til tín, ið keypir á netinum.
Boðtænastan
Við boðtænastuni ber til at fylgja við, hvussu kontan broytist. Til ber at fáa teldupost ella sms.
Gull 18-26 ár
Tá ið tú verður 18 ár, kanst tú velja ímillum enn fleiri tænastur. T.d. fleiri ymisk gjaldkort og netbankan.
Gull 13-17 ár
Sum ungdómskundi fært tú fleiri fyrimunir. Stovna tær Gullkontu í Norðoya Sparikassa.
Silvakonta
Silvakonta er spennandi, og saman við Silva er tað bæði øðrvísi og stuttligt at spara saman.
11.01.2017Minst til at melda til 3D Secure
11.01.2017


text:
Kurt Mørkøre
Kurt Mørkøre (20. februar 1969) er føroyskur fótbóltsspælari og venjari.
Innihaldsyvirlit
Sum leikari[rætta | rætta wikitekst]
Fyrst og fremst er Kurt kendur sum álopsleikari, men hevur eisini spælt sum verjuleikari og á miðvøllinum. Kurt spældi í sínum ungdómsárum og frameftir við besta liðnum hjá KÍ. Í 1999 til 2001 fór Kurt til Noregs og spældi við Sogndal. Hann kom aftur til KÍ og spældi í 2001-2002. Eftir hetta fór hann aftur Noregs og gjørdist venjari hjá felagnum Eide og Omegn IL í norsku 3. deild. Kurt gjørdi eitt stutt rend aftur til KÍ í 2005 fyri at bjarga teimum úr niðurflytingarvandanum. Hetta megnaði hann eisini. Í september 2005 valdi hann at gevast sum leikari.
Kurt hevur tvær ferðir verið toppskjútti í bestu deildini í Føroyum, nevnliga í 1988 og 1996.
Sum venjari[rætta | rætta wikitekst]
Kurt hevur verið leikandi venjari við bæði KÍ og Eide og Omegn. Í 2007 var hann venjari hjá besta liðnum hjá B36. Í dag er Kurt venjari hjá norska Elnesvåg.
Mál fyri Føroyar[rætta | rætta wikitekst]
- 8. august 1990 - 1-0 Føroyar-Ísland (í 10. minutti, úrslit var 2-3).
- 4. februar 2000 - 1-0 Føroyar-Ísland (í 20. minutti, úrlsit var 2-3).
- 24. mars 2001 - 2-0 Føroyar-Luksemburg í 83. minutti.


text:
Liv and Maddie
Liv and Maddie (danskt heiti: Liv og Maddie) er ein amerikonsk tannáringa undirhaldssendirøð skapað av John Beck og Ron Hart og framleidd av It's a Laugh Productions fyri Disney Channel. Tað er Dove Cameron, ið hevur leiklutirnar sum Liv og Maddie Rooney. Framleiðslan av sjónvarpsrøðini byrjaði í apríl 2013 við ein pilot episode víst hin 19. juli 2013 í Amerika.[1] Sjónvarpsrøðin varð sent regluliga í Amerika blev frá 15. september 2013. Sjónvarpsrøðin varð víst fyrstu ferð í Danmark hin 20. desember 2013 sum ein sneak peek og varð sent regluliga frá 24. januar 2014.
Eyðkennislagið til sjónvarpsrøðina hava teir báðir føroyingarnir Bárður Háberg og Óli Jógvansson skrivað og framleitt, teir eiga tónleikafyritøkuna Baroli Music.[2] Temalagið eitur Better in Stereo.
Innihaldsyvirlit
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Sjónvarpsrøðin snýr seg um tvær eineggjaðar tvíburðarsystrar við sera ymiskum persónleikum. Liv Rooney er sera feminn og hevur verið filmsstjørna í Hollywood í fýra ár, meðan Maddie er meira dreingjalig ið dámar væl ítrótt.
Leikarar[rætta | rætta wikitekst]
Leiklutir í sjónvarpsrøðini Liv and Maddie:
- Dove Cameron sum bæði Liv og Maddie, tær báðar tvíburðarsystrarnar ið eru sera ymiskar. Liv er det ældste barn hjá Rooney familien. Slagorðið hjá Maddie er "Bam! What?!" (danskt "Kaboom! Hvad?!")
- Joey Bragg sum Joey Rooney, den midterste barn hjá Rooney familien og storebror til Parker.
- Tenzing Norgay Trainor sum Parker Rooney, yngri beiggi Liv og Maddie og yngsta barn hjá Rooney familien.
- Kali Rocha sum Karen Rooney, ein skúlasálarfrøðingur og mamma Liv, Maddie, Joey, og Parker.
- Benjamin King sum Pete Rooney, ein kurvabóltsvenjari og pápi Liv, Maddie, Joey, og Parker.


text:
Summarhús í Spania til leigu !
Úr havanum síggja vit yvir í henda "swimming poolin". Ein annar eins "swimming-poolur" er bert 60 metur frá. Vit kunnu brúka hylarnar sum teir eru okkara egnu.
Leiguprísur:
Prísurin er:
Háárstíð
kr. 395,- pr dag + 15 kr/dag fyri internet.
Lágárstíð kr. 345,- pr dag
+ 15 kr/dag fyri internet.
Harafturat skal gjaldast
fyri
endareingerð
.
Háárstíð (1 juni til 31. august og
páskavikan )
Lágárstíð (1 sept. til 31. mai, tó undantikið páskavikuna.
Sovipláss: 2 kømur á tvær sengur + dupult sovisofa í stovuni. Eisini er ein feltsong.
Húsið er eitt av sera fáum við tráðleysum interneti
Okkara nærmasta strond er - La Zenia strondin
Nú er ein MEGA handilsmiðstøð opnað, bert 1 km frá húsinum. Handilsmiðstøðin eitur Zenia Boulvard (http://www.zeniaboulevard.es ) -har eru 180 handlar.


text:
Now Playing:
Skrivað stendur: Orð og orðafelli (7:7)
Listen to Skrivað stendur on your phone!
More information
Savnssending Eldra ættarliðið dugdi sera væl at taka til og nýta orð og vendingar, sum sótu til júst ta støðuna, sipað varð til. Hóast tað er meiri smáligt við tí í dag, so verða somu aldargomlu orð og vendingar nýtt dag og dagliga. Tey fægstu munnu vita, hvaðani orðafellið ella orðið stavar. T.d. at renna frá Peri til Pól, kasta perlur fyri svín og at vera borin á hondum ella lógvum. Vit kunna siga so mikið, at tær flestu vendingarnar og orðafellini eru úr Bíbliuni. Í sendingarøðini "Skrivað stendur", vit sendu í 2003, vóru vendingarnar lýstar, hvussu vendingarnar verða brúktar, hvaðani tær hava sín uppruna og hvør upprunatýdningurin er.


text:
Í sambandi við, at Ísland er høvuðsnavnið, hava teir gjørt ein sal í Forumbygninginum um til eitt bókligt univers.
Í dagsins samfelagi eru vit von við at skifta rás, tá ið vit ikki tíma at hyggja eftir onkrum í sjónvarpinum. Filmar, ið flest okkara hyggja eftir, eru kliptir soleiðis, at vit ikki skulu keða okkum eitt einasta sekund.
Innkomin í høllina hjá íslendarum sóust tíggju metra høg lørift við ymiskum fólkum, ið sótu friðarlig og lósu í íslendskum bókum. Eg fekk eina nærmast opinberandi kenslu av, at tá ið tú situr og lesur hendur onki, men inni í høvdinum á tí lesandi gongur fyri seg alt møguligt, sum aktiverar bøkurnar.
Har eru framløgur og upplestrar, ið eru um alt møguligt.
Mikudagin 11. oktober var ein fyrilestur um Goðafoss, íslendska skipið, ið varð skotið av einum týskum kavbáti. Lisið varð upp úr bókini, og tá ið tað var liðugt, komu tveir eldri menn fram. Annar var ein av teimum fáu umborð á Goðafossi, sum yvirlivdu og hin var týskari, ið var umborð á kavbátinum. Hetta var ein ógvuliga rørandi løta, har teir báðir hittust á fyrsta sinnið og hálsfevndust. Meðan myndatól og blitsini blunkaðu rópti íslendarin hart: “I love you,” meðan hann klemmaði týskaran.
Tað er vist, at íslendarar duga at spæla við kenslurnar í einum landi, ið heldur uppá at hava uppfunnið fornuftina.
OMR
Frankfurt


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Ein undurfull náði frá Golgata flýtur,
streymar ígjøgnum ein glataðan heim;
sálirnar fríar og myrkrið hon brýtur,
hjørtuni fyllir við gleði og gleim.
Niðurlag: Undurfull, undurfull frelsa og náði,
lívsælu orð: Fyrigeving eg fái,
himmalskan, ævigan, undurfullan frið!
lovsongur fyllur mína sál sum ein veldig symfoni!
2. Við vegin hann situr, hans sjón heilt var myrknað,
hvør dagur ein plága fyri hann var;
ei letur sær siga av skaranum firtna,
men rópar á Jesus – og náði hann fær!
3. Drivin av neyð kánaneiska kvinnan
rópar í kvøl síni: Miskunna mær!
Sum Bartimeus ei gevur seg innan
bønhoyrd hon verður – og náðina fær!
4. Ein syndafull kvinna, sum øll mundu skýggja,
smoykir seg inn hagar, Jesus Hann sat.
Tá farisearin bilsin man síggja:
Náði hon fær – har hon nívd stóð og græt.
5. Sorgtyngt úr Náin eitt líkfylgi kemur,
einasta son sín ein einkja ber út!
HARRIN tó steðgar, við børuna nemur,
vekur hann upp, – vent til gleði er sút!
6. Tá fólkið Hann sær, sum ein hóp uttan hirða,
tekur í teimum Hann stórliga synd.
Várkunn Hann veita man øllum sum iðra,
plágaði, hølt verða heil í Guðs mynd.
7. Sál, tú sum sváran av sjúku ert plágað,
Jesus er her, Hann hin sami er enn!
Trong teg heilt fram og tú náði skalt fáa,
Hansara náði hin sama er enn!


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag: Vísulag (Nú liggur ein kavafonn tindi á)
Viðmerking: Yrktur við deyða Símunar av Skarði í 1942.
1. So fórt tú inn um grindina,
tað lýsir í fótafari.
Sannur og sterkur í verki tínum
vart tú, Símun av Skarði.
2. Føroyar áttu ei frægari son,
tað fara øll at sanna –
sinnisríkur og fevnandi vítt
og serstakur millum manna.
3. Borin tú vart undir Kunoyar fjøllum
í Norðhavsins mikla veldi,
fostraður upp við djúpum søgnum
um ljósið, sum myrkrið feldi.
4. Bygdi tú borg fyri hesa tjóð,
og henda borg fer at standa.
Valla verður av grundum tikið
virkið, borið av anda.
5. Nú verður fátt undir merkisstong,
har fækkast, sum dagar líða,
tó er at standa, sum tú hevur staðið,
og vaka, verja og stríða.
6. Høvdingar falla, tó fylking ei
má gloyma stavnin at verja.
Lítið maktar tað ørnaslag,
sum letur seg fanga og skerja.
7. Føroyar áttu ei betri son,
sanna tað, kvinna og maður.
Verk títt voldi, at her í niðu
aftur tendraðist dagur. –
8. Stinnur fórt tú um grindina,
tað lýsir í fótafari. –
Føroyingar drýpa høvur í tøgn:
Teir takka tær, Símun av Skarði.


text:
Berg Motors
Fyritøkan
Kundin fær nógv fyri pengarnar Tað at Berg Motors altíð hava eitt stórt úrval av kvalitetsbilum fyri kappingarførar prísir er ikki nakað nýtt. Sum bilasøla hevur Berg Motors heilt frá byrjan av havt vind í seglunum. Hetta hevur sína heilt serligu orsøk sum í stuttum gongur út upp á, at nýggir bilar koma so bíliga sum gjørligt inn í la
Søgan
Ein av elstu bilasølum í Føroyum Berg Motors telist millum tær elstu bilasølurnar í Føroyum. Tað var í august 1960 at Jóhannes Berg í Havn seldi teir fyrstu amerikansku Rambler bilarnar frá American Motors og setti á stovn sína egnu fyritøku. Sølan gekk so væl at fyritøkan í 1966 varð heiðrað av American Motors fyri at hava selt fle
Branding information
Berg Motors original vector logo Berg Motors modify logoBila logo Kia_logo Landrover_logo Renault_logo Subaru_logo Suzuki_logo Scania_logoOnnur Avis Rent A Car Avon Tires Cooper Tires


text:
Innihald
Hanus Kamban: Tvær yrkingar
Sólrún Michelsen Gjøgnum skygnið (stuttsøga) – UPPTØKA >>
Henrik Nordbrandt: Troja (yrking)
Emily Dickinson: Villar nætur (yrking)
Alexander Pope: Kvæði til einsemið (yrking)
Sámal Matras Kristiansen: Yvirvøld Guds (yrking)
Peter Seeberg: Sjúklingurin (stuttsøga)
Zakariyya Tamer: Vár í øsku (stuttsøga)
Sámal Kristian Jacobsen: Marrubókin (stuttsøga)
N-Jón Ellendersen: Dante klappar síðst (yrking)
Katrin Reinert: Tvær yrkingar
Tóroddur Poulsen: Droymt og drymið (ritroynd)
Ron Padgett: Seks yrkingar/tvær stutt-stuttsøgur
Jónleif Johannesen: Deyðastund Sigmundar (kvæði) – UPPTØKA >>
Carl Jóhan Jensen: tríggjar ferðir dupult v skjaldur punktum fo (átta skjaldur) – UPPTØKA >>
Oddfríður Marni Rasmussen: Eg beri so nógv (stuttsøga)
Heðin M. Klein: Tvær yrkingar
Rannvá Skeel Johannesen: Tvær yrkingar
***


text:
Mahatma Gandhi
Mohandas Karamchand Gandhi (2. oktober 1869 – 30. januar 1948) varð føddur í Porbandar í India tólv ár eftir sepoyarauppreisturin, og átta ár áðrenn Viktoria drotning fekk heitið keisarinna av India. Eyknevni hansara Mahatma merkir "stórur andi". Nítjan ára gamal fór hann at lesa løgfrøði í London, og var hann tá longu giftur og átti eitt barn. Sum advokatur átók hann sær eina uppgávu fyri ein indiskan keypmann í Suðurafrika, og var hann verðandi í landinum í einogtjúgu ár. Mangir av tilflytarunum í Suðurafrika vóru indarar. Teir arbeiddu hart, men so sum so var við rættindum teirra í tí rasu-sundurbýtta Suðurafrika, og tað setti Gandhi sær fyri at gera nakað við. Hann hevði, sum var, eitt lønandi advokatvirki, men eftirsum hann vágaði sær at leggja eftir ymsu rasulógunum, var hann fleiri ferðir koyrdur í fongsul. Tað var í hesum árunum, at hann menti sín hátt at mótmæla friðarliga – mótstandarin skuldi "fáast at steðga við tolni og samkenslu". So líðandi kom eisini ígjøgnum ein lóg, sum gjørdi støðuna lættari fyri indararnar í Suðurafrika.
Í 1915 vendi Gandhi aftur til heimlandið, og aftaná Fyrra heimskríggj byrjaði stríð hansara fyri einum sjálvstøðugum India. Partur av hesum stríði var millum annað ólýdnisátøk, boykott, til dømis av enskum tekstilvørum, og royndir at vekja handverksídnaðin til lívs í indisku býunum, sum so á sín hátt kundi vera við at virka móti fátæktini. Tað sigst, at Gandhi sjálvur spann 100 metrar av tráði hvønn dag. Eitt ólýdnisátak vendi sær móti saltskattinum, eftirsum salt var ein neyðsynjarvøra sjálvt hjá teimum allar fátækastu. Hann fyriskipaði ta sonevndu saltgonguna, eina gongu upp á einar 400 kilometrar út til strondina, har indarar sjálvir fóru at framleiða salt úr sjógvi. Herurin legði uppí, og Gandhi var koyrdur í fongsul. Men indarar høvdu tikið ikkiharðskaps háttin til sín og gjørdu ikki mótstøðu. Eitt annað Gandhi brúkti at leggja trýst á bretar við var at fasta, matstreika. Hann fastaði stutt og greitt, til teir góvust. Gandhi fór enntá í holtur við at berjast móti órættinum indarara framdu sínámíllum, og royndi við tí at betra korini hjá teimum kastuleysu. Hann vildi vera við, at tú mást seta teg upp ímóti tílíkum, ið gongur móti "viti og skili og tínari hjartans meining".
Eftir Seinna heimskríggj var tíðin búgvin hjá Stóra Bretlandi at lata India fáa sína loysing. Tann 15. august 1947 varð bretska flaggið tikið niður á India House, háborg eingilskmanna, og tað indiska varð vundið húnarhátt í staðin. Gandhi hevði tá virkað fyri hesum máli við serligu framferðarhættum sínum í nærum fjórðings øld. Beinanvegin aftaná hetta tók mikil ófriður seg upp millum ymisku fólkabólkarnar, hinduar, sikhar og muslimar, har hópin av fólki flýggjaðu og nógv fólk doyðu. Gandhi vitjaði flóttafólkalegur, fastaði og bað. Men eftirsum hann ikki eintýðugt stuðlaði áhuga málunum hinduara, fekk hann nú eisini fíggindar millum landsmenn sinar. Tann 30. januar 1948 varð Gandhi skotin til deyðis av einum hinduistiskum manni um 30 ára aldur. Ognirnar, Gandhi legði eftir seg, vóru einar træsandalur, eitt bíligt nikkulur, brillur, ein skál, ein skeið og ein sangbók.


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Ei finnist á jørð ein so eydnusom sál,
sum hon, sum sær Himmalin setti sum mál;
hon fríað frá Satan man standa
trygg í hvørjum komandi vanda.
2. Hon gleðir seg yvir Guðs veldugu makt,
og trýr hvørjum Orði, sum Hann hevur sagt.
Har stendur, Hann Síni vil varða
um tey gjøgnum eld her enn fara.
3. Tá Dávid við frímóð’ mót Goliat gekk,
hann undurfult dirvi frá Himlinum fekk.
Ei Goliat kundi hann særa,
hann Guð hevði lovað at varða.
4. Og falla enn túsindir við tína lið,
og fíggindar argir ei geva tær frið,
í stríðnum Hann teg tó vil varða
um her tú til Hann bert vilt fara.
5. So mangan var leið teirra frelstu so trong,
men altíð tey áttu í hjarta ein song!
Við lovsangi framá tey fara
og syngja: Guð okkum skal varða!
6. Til reiðar teg ger til hin seinasta dag,
og lat teg nú frelsa, so sál tín kann glað
við Honum til Himmalin fara,
har ævigt Hann teg tá skal varða.


text:
Orð: Jónleif Johannesen
1. Brúðarfólk góðu lýðið á
Tað eg úr Halgubók sigi frá.
Niðurlag: Alt meðan lindin hon stendur væl,
tað stendur ein lind í mín faðirsgarð,
hon er sær í rósum væl,
alt meðan lindin hon stendur væl.
2. Nomi giftist í onnur lond
synir har knýttu kærleiksbond.
3. Harrin hann lagaði lagnuna so
manni og synum sendi boð.
4. Teir grivnir vóðu í døkka mold,
so syrgnar einkjur stóðu á fold.
5. Nomi pakkar eigi sítt
Eg fari aftur til heimland mítt.
6. Stillan Ruth pakkar við hennara lið
har tín leið gongur, eg fylgi við.
7. Tungt var at liva sum einkja á fold
og ei eiga annað enn egið hold.
8. Bóas bóndi átti gull og fæ
har til eitt hjarta á røttum stað.
9. Hann sá tey fátæku svong og móð.
Hann átti føði í yvirflóð.
10. Bóas til fólk sítt sigur so:
“Tit hoyri og lýðið míni boð”.
11. Í morgin tá tit akurin skera,
mikið skal har eftir vera.
12. Í morgin tá akurin savnast skal
tit savni saman, men leivi væl.
13. Tit bundini bindi, men ei ruddi bø
Tit níggju binda og eitt verður sløð.
14. Um kvøldið Ruth í bøin fór
hon sankar saman og byrðan gerst stór.
15. Bóas hann møtir henni á leið.
hon fall til jarðar for honum neig.
16. Statt upp kæra kvinna og svara mær.
er nakar maður ætlaður tær?
17. Eg hevði ein mann, sum Harrin tók sær.
síðan eingin er ætlaður mær.
18. Hjarta mítt leikar, sum toran slær.
Tað sigur greitt, tú ert ætlað mær.
19. Ruth hugdi í hansara eygu fríð
tey vístu, at sálin var rein og blíð.
20. Bønliga Ruth eg tali til tín
Vil tú verða kona mín.
21. Ja, svarar Ruth, so fegin eg vil
sum kona hoyra hús títt til.
22. Kvøldið legðist um slignan hól
Tey fevndust í roða av setandi sól.
23. Úr teirra kærleika spretti hann
sum sigur yvir syndum vann.
24. Kærleikin gongur sína leið,
Ein løtan fløkt ein onnur greið
25. Rík og fátæk har ganga í lag.
Um aldur ei hann spyr um tað.
26. Megi størstu hann byggir á
Heldur tá alt fellur frá.


text:
Forlagið GWENDALYN gevur út nýggja søgu í bók
Nú kemur út ein sera gátufør upprunaføroysk skaldsøgutrilogi.
Nær hevur nøkur upprunaføroysk skaldsøga í fleiri bindum sæð dagsins pappírsljós í Føroyum, síðani Jens Pauli Heinesen gav út Tú upphavsins heim?
Men nú kemur nettupp út ein føroysk skaldsøga í trimum pørtum!
Hesin partur, ið nú er komin út, eitur HAVNIN VAR MÍTT NÁÐILEYSA HEIM og er 2. bind av trimum. Um nakrar mánaðir kemur 1. bind, og síðani kemur 3. bind. Øll bindini eru liðugt skrivað.
HAVNIN VAR MÍTT NÁÐILEYSA HEIM er 2. bind av skaldsøgutrilogi og snýr seg um Mjørkadal.
Skaldsøgan HAVNIN VAR MÍTT NÁÐILEYSA HEIM snýr seg um tann lítillætna tænaran Eirik við Svartagarð, sum er av eini langari røð av løgmonnum og einans 12 ára gamal verður lærlingur á skrivstovu og verður har blandaður upp í ta døpru og loynifullu síðuna í føroyskum politikki. Klárar hann at liva upp til krøvini frá familjuni, og er hann til reiðar at offra alt fyri at taka við løgmansembætinum?
Vit fylgja hesum samvitskufulla avskrivaranum úr Havn á gonguferð niðan í MJØRKADAL, har hansara ræðuliga lagna bíðar við framrættum klóm og einum gálga.
Klárar pilturin av løgmansætt at liva upp til væntanirnar frá familju og forfedrum, ið bara gerast margháttligari og órímiligari so hvørt sum hann nærkast MJØRKADALI?
Fá svarini við at lesa HAVNIN VAR MÍTT NÁÐILEYSA HEIM, sum er 121 bls. og kostar kr. 120. Hon er komin í bókahandlarnar nú!
Hetta er 2. bind í eini trilogi. Bind 1 kemur út næst, og so bind 3
Tíðarritið Varðin komið út fyri aðru ferð í ár
Enn eina ferð fara vit at bjóða tíðarritinum Varðanum, ið varðir av føroyskari mentan, vælkomnum millum manna. Tað er enn sum fyrr, at hann kann keypast í landsins bókabúðum fyri 95,-
Varðin hevur nú í nøkur ár verið eitt ársrit, men er nú blivið eitt veruligt tíðarrit, sum kemur út fýra ferðir um árið. Hetta er gjørt fyri at kunna ajourføra innihaldið í hvørjum hefti, tí Varðin eru nú farin at fylgja við í tí, sum fyriferst á mentanarpalli samfelagsins.
Hesa ferð hava vit fleiri ungar skrivandi føroyingar við – hesir hava bæði skrivað stuttar og sera eksperimenterandi tekstir, eins væl og langar stuttsøgur, so her er tilfar fyri øll. Harumframt hava vit ummæli, endurminningargreinar eftir fremstu klóku føroyingar og skarpar meiningar frá bestu samfelagsrevsandi læknum, ið vit eiga.
Og neyvan er neyðugt at nevna, at vit eisini hava umsetingar við – tað hava vit altíð, tí vit vilja lata tær føroysku máldyrnar upp á víðan vegg, soleiðis at allar fremmandar áskoðanir kunnu floyma inn yvir okkum og taka okkum av fótum – men bert eina lítla løtu, tí aftan á tað sortera vit øks og dumbu og hava bara tað besta eftir.
Allir mentaðir føroyingar eiga at halda Varðan. Hetta kann gerast við at skriva til: vardin@mail.fo. Tað kostar 200 kr um árið.
Blíðar heilsanir
blaðstjórin


text:
Í gjár, tann 17. juni, tjóðardag íslendinga, tá fylti amerikanski yrkjarin og týðarin, Ron Padgett , (f.1942) 71 ár. Hann er sostatt ein dag eldri enn Sir Paul McCartney. Ron Padgett hevur givið út yrkingasøvn, hann hevur skrivað ritroyndir um at læra ung at skriva skaldskap, hann hevur skrivað undirvísingartilfar, og eisini hevur hann millum annað týtt Blase Cendrar og Pierre Reverdy úr fronskum.
Í 2001 vóru hann og konan og vitjaðu í Føroyum. Hetta var í sambandi við, at tann nógv saknaða Listastevnan var í Norðurlandahúsinum og kring landið. Tey sluppu at búgva í Heinesens húsunum á Tinghúsvegnum. Eg fekk tey bæði til Føroya og fekk eisini til uppgávu, at vísa teimum landið. Eg hevði týtt nakrar fáar yrkingar eftir hann, og las tær upp saman við honum. Týðingarnar vórur so sum so, tað skal sigast. Vit lósu upp í Norðurlandahúsinum, og so lósu vit upp í Kálvmannarætt við Sandsvatn á Sandi. Hetta hevði hann aldrin upplivað fyrr. Eg hevði heldur ikki upplivað at lisið upp í eini rætt. Nógv fólk kom at lurta, og har stóðu vit og lósu upp yrkingar – sum seyður í rætt.
Tann eina dagin, vit skuldu ein túr oman á Tinganes, tá sá hann eina plakat frá fóm ísi hanga í vindeygakarminum hjá Tummas Dam á Áarvegnum. Hann vildi hava eina. Vit fóru inn, og heilt upp á ovastu hædd, har ein skrivstova var. Eg bankaði upp á hurðina. Fundur var innanfyri. Eg fekk spurt, um eg ikki kundi fáa eina ísplakat til Ron. Jú, tað var gamaní. Henda ísplakatin hjá Fóm ísum hongum nú framman fyri skrivaraborðið hjá Ron í Vermont, har hann og konan búgva helvtina av árinum. Við síðuna av plakatini hjá Fóm hongur málningurin eftir Joe Brainard, sum eitur “Bingo”. Prainard og Padgett eru samtíðarmenn og vóru vinmenn. Ron hevur skrivað eina yrking til málningin.
”Bingo” málningurin hjá Joe Brainard
Eg líði tá ið eg siti við síðuna av málninginum hjá Joe Brainard sum eitur ”Bingo”
Eg kundi gjørt hasa regluna til eitt heilt ørindi
Eg líði
Tá ið eg siti
Við síðuna av málninginum hjá
Joe Brainard sum eitur
”Bingo”
Ella kundi eg broytt uppsetanina av reglini
Eg líði tá ið eg siti
Hatta ljóðar sum hemoridir
Eg veit onki um hemoridir
So sum um tað pínir meðan tú situr tá ið tú hevur tær
Um so er havi eg tær ikki
Tí eg havi onga pínu tá ið eg siti
Mestur siti eg umleið 8/15 av lívi mínum
Altso eg líði ikki
Tá ið eg siti við síðuna av Joe Brainard
Í veruleikanum líði eg ikki sjálvt
Tá ið eg siti við síðuna av málningi hansara ”Bingo”
Ella fyri so vítt heldur ikki aðrar av málningum hansara
Veruleikin er tann at av fyrstan tíð segði eg ikki
Eg líði tá ið eg siti við síðuna av málninginum hjá Joe Brainard sum eitur ”Bingo”
Kona mín segði tað
Tá ið hon svaraði aftur onkrum sum eg hevði sagt
Um onkran annan av málningum hansara
Hon hevði misskilt tað sum eg hevði sagt
Oddfríður Marni Rasmussen týddi
Ron hevur altíð verið íðin dagbókahøvundur. Hann hevur skrivað um sínar ferðir. Fyri nøkrum árum síðani fekk eg sendandi frá honum tað, sum hann hevði skrivað um túrin í Føroyum. Ron skrivar soleiðis um plakatina frá Fóm:
While Pat goes to the post office with Rannvá, Oddi and I go upstairs over the local sports gear store to the office of the Faroes’ main ice cream company and walk straight into the director’s office, where Oddi asks if I can buy one of their eye-popping full-color posters that features their 24 products flying across a rainbow sky: Oljudropi (14 DDK), Luxus Eskimo (12 DKK), Chupster (13 DKK), and others. The director insists on giving me one. (Getting this poster is a secret homage to Kenneth Koch, who for many years had an Italian ice cream placard in his office at Columbia University.) Pat and I walk back to the house, write postcards. Only 30 minutes for me to get ready for an informal meeting with members of the Writers Union.
Dagin fyri høvdu vit havt eina ótrúliga uppliving, tá ið vit báðir lósu upp í Kálvmannarætt. Ron skrivar soleiðis um túrin suður, og tá ið hann skal lesa upp í Kálvmannarætt:
After dinner Oddi and I translate “Chocolate Milk” into Faroese, a few minutes before we are to drive a mile outside of town to the edge of a large lake with hills all around: he and I will give a reading there at 7 p.m. in an 800-year-old sheepfold! My fear comes true: the only audience is Rannvá, Pat, Oddi’s parents, and us! But the setting is magnificent. Then, down the road from the village, we see a few people walking along on foot, then a woman pushing a pram, and before long we have an audience of 20, all nicely bundled up in down jackets. Oddi reads first, then I read, (and he reads his translations of my pieces). I feel an immediate rapport with the audience, all of whom, except for a lone German tourist, are from the village’s farming and fishing families. They are quite amused by “The Farmer’s Head.” The reading goes fantastically well: not intimidated at all, the audience really enjoy themselves. We finish as dusk is starting to descend on the hills around us, and suddenly I realize that I am totally elated. It is the most pleasurable reading I’ve given in years, and in such a spectacular place!
Sum barn hevði eg mína gongd í Kálvmannarætt. Abbi mín brúkti rættina, tá ið hann rak hagaseyðin. Eg veit ikki, hvat hann hevði sagt, um hann visti, at rættin varð brúkt til skaldsligt endamál. Rokni ikki við, at hann hevði havt nakað ímóti tí. Eitt er, hvat abbi mín hevði sagt. Nakað heilt annað er, hvat Kálvur Lítli sjálvur hevði sagt, at tveir yrkjarar stóðu og lósu upp í sínari rætt. Hann hevði helst lagt fóronglar fyri okkum.
Síðani 2001 havi eg sitið javnt og samt og týtt yrkingar eftir Ron Padgett. Summar hava staðið í Vencli nummar trý. Í oktober kemur út eitt savn við týddum yrkingum eftir Ron Padgett. Her er prosayrkingin, “Blomstursins flýggjan”, sum var motivið til permuna á Vencli triðja.
Blomstursins flýggjan
Hvat er hetta eg síggi, ein lítil summardái fram við gøtuni, hmm. Men, tá ið eg bukki meg niður at heinta hann, steðgi eg, eg stirðni, eg eri ein standmynd, og summardáin veksur til manshædd og fer avstað oman eftir gøtuni, valla strúkandi jørðina, krúnabløðini boga aftureftir í tí fríska lotinum. Men, mær tað sama. At vera fastur á henda hátt, gevur mær tíð at hugleiða um ævinleikan, sum mær fyri framman liggur, og hvørs ljóðleysa rødd av og á heldur fast við at minna meg á, ”Ron, tú ert ikki.” Av og á hendur hetta, tá ið eg eri farin til songar, og eg liggi har og brádliga varnist, hvussu myrkt tað er í kamarinum; av og á hendir tað, meðan eg koyri eftir einum bygdavegi, eitt spøkilsi í lastbili mínum við opnari last! Og eg hugsi, hvussu stuttligt tað er, at eg, sum ikki eri, eri eisini ein maður, ið koyrir ein reyðan lastbil, og smidleikin í kroppi mínum gleðist, meðan eg vendi í einum sentrifugalum buga í svinginum og kroppur mín gerst eina løtu tyngri í hatta borðið, og Nat ”King” Cole sigur mær, at eg eri ógloymandi, hetta meti eg høgt, hóast eg fullvæl veit, at eg verði gloymdur, uttan so at eg verði verandi soleiðis, boygdur yvir eitt blomstur, ið er flýggjað úr hondum mínum.
Oddfríður Marni Rasmussen týddi
OMR


text:
Orð og lag: C. E. Brown
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Ein Frelsara signaðan, dýran eg fann,
ein Loysnari er Hann mær við!
Útloystur frá dómi ígjøgnum Hans blóð
eg nú havi varandi frið.
Niðurlag: Signaðan frið, himmalskan frið,
frið, sum ei verðin mær gav!
Tá Hann sál mína førdi frá myrkri til ljós,
fekk eg ævigan, himmalskan frið.
2. Øll órógv, sum plágaði hart mína sál,
Hans Orð bræddi burt eins og gler.
Hans friður er betri enn alt mær er kent,
Hans gleði hin besta í verð.
3. Eg gevi til Jesus, mín Meistara, alt
mítt lív, mínar gávur, mítt verk;
og ganga ta leið, Hann mær vísti, eg vil,
og gera Hans vilja og verk.


text:
Tíðindaskriv
03.01.2017 - 14:56
Mentan > Tónleikur > Siðbundin tónleikur (fólkatónleikur, sálmar o.a.)
Sunnudagin verður møguleiki at hoyra nógv virda norska harmonikaleikaran, Håvard Svendsrud, spæla í Leirvíkar kirkju.
Håvard Svendsrud er við árunum vorðin heimskendur, eftir at hann í longri tíð hevur verið sera kendur í Noregi. Hann spælir bæði einstaklingakonsertir og saman við bólkum, symfoniorkestrum og øðrum. Hann hevur verið í Føroyum tríggjar ferðir áður, seinast í 2002.
Sum harmonikuleikari hevur Håvard Svendsrud verið í støðugari menning. Í 1992, 1993 og 1994 vann hann NoregsMeistaraheitið í harmonikuspæli, og norðurlendsku finaluna í Frosini Grand Prix í 1993. Í 2004 vann Svendsrud fyrstu ‘Vivian Vivo Stolaruk Entertainment Competition for Accordionists’ kappingina í Boston, í USA.
Svendstrud hevur havt nógvar konsertir í 2016, í sambandi við at tað hevur verið hátíðarhildið, at harmonikuúrmælingurin Kåre Korneliussen hevði verið 100 ára gamal.
Konsertin, sum verður í Leirvíkar kirkju, seinnapartin sunnudagin er ókeypis. Tónleikaliga temað verður klassiskt, blandað við øðrum tónleiki. Konsertin varar ein rúman tíma, siga fyrireikararnir.
Hoyr Håvard Svendsrud spæla...


text:
Orð og lag: Fanny Crosby
Týtt: Jákup Olsen
1. Hvíl teg í Guði, dýrtkeypta sál,
Jesus, Hann skal teg føra á mál;
alt kanst tú leggja yvir á Hann,
Hann fyri teg á krossinum vann!
Niðurlag: Legg alt á Jesus, ger tað í trúgv,
høgt á tí Kletti festi tú búgv!
Lít bert á Harran, Hann er títt skjól,
vera tær skal Hann skjøldur og sól!
2. Mitt undir lívsins órógv og stríð,
freistaður, veikur tíð eftir tíð,
Kletturin, Jesus, vikast tó ei,
Hann vil teg aldri svíkja, o, nei!
3. Ert tú av sjúku plágaður her?
Harrin tær hesi boðini ber:
Eg tínar sjúkur legði á Meg,
Eg allar pínur bar fyri teg!
4. Stúran og ótta, órógv og neyð,
ger tú við tað sum Harrin tær beyð;
ber ongar byrðar, legg tær á Hann,
Hann jú í øllum hjálpa tær kann!
5. Gleð teg í Guði, hvíl teg í frið,
Harrin er sjálvur við tína lið!
Harrin tær gevur, fyll tína sál,
Hann vil tær skeinkja fullasta mál!


text:
Nýggjasta
Les eisini
Væl umtókt
Les eisini
Les eisini
Fríggjadag seinnapart klokkan 17:03 verður róð afturáaftur vikuna, sum er farin. Ein gestavertur og Øssur Winthereig dvølja við hendingar, tíðindi og tilburðir í farandi vikuni.
Afturáaftur dregur farnu vikuna í nýggjar ættir og leggur eina hugsandi trom á vikuna. Eyðkennið er, hvussu lætt tað er at flyta seg afturáaftur, har onnur hava verið.
Gestavertirnir verða sum frá líður menn og kvinnur í ymsum aldri við ymiskum sjónarmiðum og ymsastaðni úr landinum.
Vertur: Øssur Winthereig


text:
11. oktober
11. oktober er dagur 284 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 285 um leypár er). 81 dagar eru eftir av árinum. Dagurin eitur Nikatius. Hann var grikki, sum í 2. øld boðaði evangeliið í Suðurfraklandi og stovnaði kirkjulið og saman við øðrum og bygdi kirkjur m.a. í Lyon. Hann og ein av monnum hansara, Probus, vóru tiknir av døgum av uppøstum heidningum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2010 - Poul Michelsen tók seg úr Fólkaflokkinum og gjørdist leysgangari á Føroya Løgtingi.
- 2014 - Fótbóltur A-landslið, menn, EM undankapping, dysturin varð leiktur í Windsor Park í Belfast: Norðurírland - Føroyar 0-2. Bæði málini komu í fyrra hálvleiki. Føroyar fingu brotsspark, men málmaðurin bjargaði. 18 ára gamli Brandur Olsen, sum í 2014 hevði gjørt sáttmála við FC København, varð skiftur inn, tá ið 10 minuttir vóru eftir og fekk harvið sín A-landsliðsdebut.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1766 - Nólsoyar Páll, tjóðarhetja í Føroyum (d. 1808/9).
- 1884 - Eleanor Roosevelt (d. 1962)
- 1925 - Elmore Leonard, amerikanskur rithøvundur (d. 2013)
- 1937 - Bobby Charlton, enskur fótbóltsleikari.
- 1942 - Amitabh Bachchan, indiskur sjónleikari.
- 1962 - Joan Cusack, amerikonsk sjónleikarinna.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 2000 - Donald Dewar, skotskur politikari (f. 1937)


text:
Randi Ward er amerikanskur høvundur og fotografur, sum hevur búð í Føroyum og í Íslandi, tey seinastu 10 árini. Tað er hon, sum hevur skrivað hesa fínu eygleiðing í The Island Review. Hon leggur út við at siga eitt sindur um, hvør politiska støðan er í dag, hvussu hon hevur verið og greiðir einum lesara, sum onki veit um Føroyar frá, hvat hetta er fyri eitt land, vit liva í.
Háskúlamenninir, Karsten Hoydal, Janus og Hans Andrias Djurhuus, Jørgen Franz Jacobsen, William Heinesen, Regin Dahl, Steinbjørn B. Jacobsen og nógvir aðrir góðir menn og onkur kona við hava bygt tjóðina, hava skapað føroyska samleikan. Tað eru ikki politikarar, ið skapa nakran føroyskan samleika, men høvundar og onnur listafólk við. Hesi eru tey, ið geva tjóðini ein frammaná, tá ið hon hevur hetta fyri neyðini, og tað eru tey, sum flyta mørkini, tá ið samfelagið gerst ov fastlæst í somu virðunum.
Randi Ward hevur tikið fram nakrar av teimum frægu, núlivandi høvundum, skrivað stutt um teir, og sett teir saman við greinini.
Øll greinin kann lesast her.
OMR


text:
Soleiðis var túrurin hjá Team Rynkeby til Paris seinast. Hygg eftir filminum.
Team Rynkeby
Team Rynkeby er eitt norðurlendskt vælgerðar súkklulið, sum á hvørjum ári súkklar til París at savna inn pening til børn við krabbameini og familjur teirra.
Team Rynkeby varð stovnað í 2002, tá ið 11 motiónsúkklarar, sum høvdu tilknýti til danska djúsframleiðaran Rynkeby Foods A/S, gjørdu av at súkkla til París at síggja endan á Tour de France.
Rynkeby Foods var høvuðsstuðul á ferðini, og onnur virki stuðlaðu eisini. Fyrsta Team Rynkeby-liðið í søguni dugdi so væl at útvega stuðul, at tað hevði 38.000 DKK í avlopi, tá ið liðið kom aftur til Danmarkar viku seinni.
LES MEIRA: Soleiðis tók Team Rynkeby seg upp.
Peningin læt Team Rynkeby barnakrabbadeildini á Odense Universitetshospitali, og ein siðvenja sá dagsins ljós.
1.700 súkklarar í fimm londum
Team Rynkeby telur nú 1.700 súkklarum og 450 hjálparfólkum á 44 liðum úr Føroyum, Danmark, Svøríki, Finnlandi, Noregi og Íslandi
Súkklararnir eru valdir ímillum fleiri túsund umsøkjarar, sum hava fylt umsóknarblaðið út á heimasíðuni hjá Team Rynkeby.
LES MEIRA: Soleiðis sleppur tú við á Team Rynkeby.
Peningurin fer óskerdur til børn við krabbameini og familjur teirra
Meginpartin av einum ári skulu súkklararnir ikki bara vera førir fyri at súkkla teir stívliga 1.200 km til París - teir binda seg eisini at arbeiða fyri at útvega pening til børn við krabba og familjur teirra.
Rynkeby Foods A/S rindar allan vanligan kostnað, sum merkir, at peningurin, sum Team Rynkeby savnar í hvørjum einstøkum landi, fer óskerdur til Krabbameinsfelagið. Í Føroyum fer eisini ein partur til Børnecancerfonden. Hetta orsaka av at føroysk børn verða viðgjørd í Danmark og kunnu tí njóta ágóðan av limaskapi í Børnecancerfonden.
LES MEIRA: Tí savnar Team Rynkeby inn til børn við krabbameini
Í 2016 læt Team Rynkeby 65,8 mió. DKK stríðnum ímóti barnakrabba - av teimum fóru 1.120.000 DKK til Krabbameinsfelagið.


text:
Myndir: Nýggi trolarin Svend C er í Føroyum eftir útgerð
Myndir10-01-2017 - 18:18 - Jóanis Albert Nielsen
Nýggjasta skipið sum grønlendingar hava lati bygt, kom til Føroyar á middegi. Svend C eitur skipið, og er tað felagið Sikuaq Trawl ið eigur trolarin. Trolarin er 83 metrar langur, og er bygdur í Turkalandi.
Svend C loysti á jólum úr Turkalandi, og setti kóstina móti Føroyum, at taka útgerð, áðrenn leiðin gongur til Nuuk.
Tá ið liðugt er at bunkra Svend C og ymiskt annað er komi umborð, so gongur leiðin til Havnar at taka trolútgerð frá Vónini.
Svend C er gjørdur soleiðis, at hann bæði kann fiska eftir rækjum og makreli.
Kostnaðurin fyri Svend C er 350 mió.
Myndirnar hava Eli M. Jákupsson og Sakaris Frederiksen tikið.


text:
Suðuramerika
Suðuramerika er annað av meginlondunum á vestaru hálvkúlu jarðar, og er størri parturin av meginlandinum sunnanfyri ekvador. Tað liggur millum tvinni høv – vestanfyri er Kyrrahav og eystanfyri er Atlantshav; Norðuramerika og Karibiahav eru norðanfyri.
Mangan verða meginlondini bæði – Norðuramerika og Suðuramerika – roknaði undir einum sum Amerikansku meginlondini, og hava bæði fingið navn eftir Amerigo Vespucci, ið var fyrsti evropearin, sum vísti á at hesi meginlond ikki vóru India, men heldur ein nýggjur heimur, ið evropearar ikki kendu frammanundan.
Suðuramerika er 17,840,000 km² stórt, og tað svarar til uml. 3.5% av jarðarflatuni. Tað var í 2005 mett, at fólkatalið var hægri 371 000 000. Í vavi eru trý meginlond størri enn Suðuramerika (Asia, Afrika og Norðuramerika, men tá talan er um fólkatal, er Evropa eisini størri enn Suðuramerika, tí bert í Oseania bugva færri fólk. Antarktis er jú fólkatómt.
Innihaldsyvirlit
Jarðfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Jarðfrøðisliga røkkur Suðuramerika frá Panamaveitini, sum sker seg gjøgnum Isthmus í Panama og suður í Eldlandið. Summi rokna Norður- og Suðuramerika sum eitt stórt meginland, og partarnir verða so hvør sær umtalaðis sum meginlanda-øki. Geopolitiskt verður alt Panama – eisini pettið eystanfyri Panamaveitina – mangan roknað upp í Norðuramerika, ella kanska meiri neyvt millum londini í Miðamerika.
Í jarðfrøðisligum høpi er hampuliga stutt síðan at Norður- og Suðuramerika runnu saman, tí tað eru ikki nógv meiri enn 3 milliónir ár síðan Isthmus í Panama, varð skapt. Hetta nevna jarðfrøðingar Stóra Amerikanska Samanrenningin. Andesfjøllini eru eisini rímiliga ung og tí enn seismologiskt óstøðug. Hesi fjøll ganga sum ein ryggur suður gjøgnum meginlandið vestantil. Eystanfyri Andesfjøllini er tropiskt veðurlag við regnskóg og stóra ósanum frá Amazonánni. Millum turraru økini í landinum kunnu nevnast Patagonia og tann sera karga Atacama oyðimørkin.
Nógvar oyggjar og oyggjabólkar verða eisini taldar við í Suðuramerika, tí tær mangan hoyra til statirnar á meginlandinum. Karibia verður tó roknað uppí Norðuramerikanska økið. – Kolombia, Venesuela, Gujana, Surinam og Franskt Gujana eru lond í Suðuramerika, ið liggja út móti Karibiahavi, og verða tey eisini nevnd Karibiskt Suðuramerika.
Suðuramerika hevur fleiri rekordir í landalæruhøpi: Heimsins hægsta foss Angel Falls, heimsin størstu á (ikki longstu) Amazoná, longstu fjallaketu Andesfjøll, turrastu oyðimørk Atacama, størsta regnskógin Amazonskóg, hægsta høvuðsstaðin La Paz, Bolivia, og syðsta býin Ushuaia, Argentina.
Høvuðs natúrutilfeingið er kopar, jarnmálm, tin, og olja. Nógva tilfeingi í Suðuramerika er komið væl við hjá heiminum øllum. Men mangan hevur hetta tilfeingi verðið ein forðan fyri menningini av fjøltáttaðum ídnaði. Tað hevur fort nógvan órógv í fíggjarstýringini í fleiri av Suðuramerikansku statunum, og mangan fort til politiskan ófrið.
Djóralívið í Suðuramerika er bæði áhugavert og sermerkt. Einastandandi djór finnast her, so sum llama, anaconda, pirana, jaguar, vicuna, og tapir. Í Amazonskóginum er sera høgur biodiversitetur og ein stórur partur av ymiskleikanum í djóraheiminum er her at síggja.
Nógv tað størsta landið í Suðuramerika er bæði í vídd og fólkatali Brasil og Argentina er næststørst.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyrstu fólkini í Suðuramerika eru helst ættað frá teimum, sum fóru um Beringssundið fyri umleið 15000 árum síðani. Hesi fólk eru so líðandi komin suður gjøgnum amerikansku meginlondini, og longu fyri 12 000 árum síðani eru fyrstu slóðirnar eftir fólki at finna syðst í Kili.
Muisca mentanin[rætta | rætta wikitekst]
Muisca mentanin verður elsta mentanin í Kolombia nevnd. Hetta fólk var samansett av fleiri ættbólkum, cacicazgos, ið høvdu umfatandi handil sínámillum. Tey vóru eisini gullsmiðir og bøndur.
Chavín menatin[rætta | rætta wikitekst]
Chavín mentanin um ár 900 f.Kr. høvdu hesi fólk handilsvirksemi og úbygdan landbúnað sambært teim metingum gjørdar eru útfrá leivdum, sum eru funnar. Lutir eru funnir á einum stað í Peru, ið nevnist Chavín de Huantar. Hetta stað er í 3,177 metra hædd. Chavín mentanin helt sær ið hvussu er í gjøgnum tíðarskeiðið 900 til 300 f.Kr.
Inka[rætta | rætta wikitekst]
Við høvuðssæti í mæta býnum Cusco, var Inka mentanin ráðandi í Andesøkinum frá 1438 til 1533. Teirra land var kent sum Tahuantinsuyu, ið merkir "tað fýra býtta landið”. Í Quechua, var Inka mentanin sera týðulig og vælment. Teir vóru mætir steinsmiðir, og býir teirra eru einastandi avreksverk bygd inn í fjallasíðurnar. Teir veltu jørðina í terrassum. Metalarbeiði teirra var eisini av hægstu góðsku.