c: text/html

text:
Dankortið er eitt sera hent kort at hava við, tá tú ferðast í Føroyum, Danmark og Grønlandi. Í flestu førum er ikki neyðugt at hava reiðan pening við. Kortið er lætt at brúka, tú skalt bara nýta loynitalið, sum tú fekst saman við kortinum ella skriva undir.
Nýtsla av Dankorti
Kortið kann nýtast sum gjaldskort í flestøllum handlum, matstovum og gistingarhúsum. Eisini kanst tú taka pening út í peningastovnum og sjálvtøkum. Tú kanst taka upp í 2.000 kr. út í reiðum peningi um samdøgrið í øllum sjálvtøkum, men um tú nýtir sjálvtøkur hjá SDC, er markið 15.000 kr. um samdøgrið.
Kontaktleyst Dankort
Øll Dankort, ið eru útflýggjað eftir 1. september 2015, hava kontaktleysa funku innbygda. At kortið er kontaktleyst vil siga, at tú kanst rinda uttan at brúka pinkotu og uttan at seta kortið í terminalin.
Gjaldið verður góðkent, um tú bert heldur kortinum at terminalinum. Tó verður tú biðin um at trýsta pinkotuna, um tú keypir fyri meiri enn 200 kr. Kortterminalar, ið taka ímóti kontaktleysari rindan, hava hetta frámerki:
Umsókn um Dankort
Tú kanst søkja um at fáa Dankort við at útfylla umsóknarblaðið, ið liggur á høgra bredda og lata tað inn á einari av deildum bankans.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Burundi
Tjóðveldið Burundi (kirundi Republika y'Uburundi, franskt République du Burundi) er eitt land í Miðafrika. Burundi hevur mark við Tansania í bæði í syðri og eystri, Uganda í norðri og í vestri við Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Høvuðsstaðurin í Burundi er Bujumbura. Bujumbura er eisini størsti býur og hevur umleið 500 túsund íbúgvar. Í Burundi búgva góðar 10 milliónir fólk í 2014 [1]. Felagsskapurin fyri búskaparligum samstarvi og menning (OECD) hevur flokkað landið í bólkin heimsins fátækastu lond.
Langa borgarakríggið hevur gjørt landið blóðfátækt, livikorini eru vánalig og barnadeyðin sera høgur.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Til Burundi og Ruanda fingu sjálvstyri í 1962, vóru londini eitt land. Í báðum londum búgva tutsiar og hutuar, og stríðið ímillum hesi bæði fólkasløgini er eisini farið illa við Burundi. Í 1972 drupu tutsiar einar 10.000 hutuar [2].
40 % av skúlunum vóru oyðilagdir undir krígnum, sum herjaði í 90unum til byrjanina av hesi øldini. Upplýst verður í 2014, at enn eru einans 15 % av skúlunum bygdir uppaftur. Stjórnin hevur gjørt av, at skúlagongd skal vera ókeypis.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Ógvuliga mong fólk eru flýdd higar úr krígsherjaða Ruanda; hetta hevur stórar trupulleikar við sær, tí at Burundi er sera fjølbygt og líka fátækt sum granni sín fyri norðan. Flestu fólk í Burundi liva av landbúnaði. Á fruktabesta lendinum býr so nógv fólk, at hvørt húski eigur bara so mikið avjørð, at tey so dánt fáa breyðføtt seg góð ár. Óár er stórur vandi fyri hungursneyð. Flestir bøndur her á leiðini royna bara at føða seg og húski sítt, annaðhvørt velta teir ymsa grøði ella halda teir neyt. Í hálendinum, har veðurlagið er vátt, men ikki so heitt, er fruktagóð gosøskujørð, og her eiga búnaðarfyritøkur stórar lundir, har tær dyrka te og kaffi til útflutnings. Sum fólkið er fjølgað, eru mangir garðar so smábýttir, at bøndurnir hava verið noyddir at velta niðan í brøttu líðirnar; tað ger, at í nógvum avfalli loypur oman, og soleiðis er nógv lendið oyðilagt. Jarðartýning er stórur trupulleiki, tí nógvur skógur verður ruddaður at fáa dyrkilendi.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Í Burundi verða frásagnir og tónleikur borin ætt eftir ætt av mannamunni. Fólkadansur tutsianna verður hildin at vera ímillum tað kendasta, afrikonsk mentan eigur.
Kelduávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html
- ↑ http://www.nytimes.com/1988/09/01/opinion/to-stop-the-killing-partition-burundi.html


text:
Myndir: Móttøka fyri Hoyvík
Myndir07-01-2017 - 15:44 - Jóanis Nielsen
Í nógva regninum í dag seinnapartin var móttøka á Vestaru Bryggju fyri nýggja uppsjóvarskipinum Hoyvík hjá Thor. Annika Olsen, borgarstjóri, og Hans Andrias Kelduberg, reiðari, takkaði og beyð almenninginum umborð, skrivar torshavn.fo.Sí myndir frá móttøkuni av Høgabergi.
Annika Olsen, borgarstjóri, ynskti hjartaliga tillukku við skipinum og ikki minst ynskti hon skipinum hjartaliga vælkomnum til Havnar. Henni dámdi væl navnið og takkaði Thor fyri, at hava søguna í huga, tá tey navngóvu skipið.
- Hoyvík er fyrsta uppsjóvarskip í Havn, síðani Krúnborg varð seld í 2006. Serliga hugaligt er tað tí, at vit hava fólk og feløg, sum tora at taka við avbjóðingum. Vit plaga at siga, at tað blíðkar fyri hugaðum monnum, og her er talan um undangongufyritøku við lít.
- Tað er sera fløvandi at síggja tykkum keypa skip og skapa nýggj arbeiðspláss í eini vinnu, har høvuðsstaðurin hevur havt trupult at fóta sær. Tí er eitt slíkt átak eisini so serliga kærkomið, segði Annika Olsen.
Hon nevndi víðari, at tað at skapa nýggj arbeiðspláss og inntøku til samfelagið er treytin fyri, at vit klára at fylla ásettar karmar og skapa tann trivnað, ið er neyðugur í kappingini til tess at draga okkara vælútbúnu fólk heimaftur úr útlondum – og fáa hini at trívast í landinum.
- Eg vóni, at tað áræði, sum hetta avspeglar, vísir tykkara dirvi og tykkara hegni at taka við avbjóðingum í fleiri ymsum vinnum á sjógvi. Tit eru eitt hitt besta prógvið fyri, at føroysk vinnulívsfólk ikki setast hendur í favn at bíða, men fara til verka.
- Líka síðan stovnan í 1994 hava tit víst, hvussu nógv tað hevur at siga, at vit førleikamenna okkum og royna at finna tey arbeiðspláss og ta inntøku, ið fjølbroytt vinna kann geva.
- Eg fari at takka tykkum fyri, at tit í verki vísa, at tykkara partur ikki liggur eftir, tá tað ræður um at leggja lunnar undir menning og at føra ætlanir út í lívið!
- Vegna Tórshavnar kommunu og býráðið vil eg tí ynskja tykkum blíðan byr og alt tað besta við "Hoyvík", og vit biðja Guðs signing yvir bæði skip og manning.
- Síðan skal eg vegna Tórshavnar kommunu ynskja reiðarínum alt tað besta við hesum átaki og blíðan byr, segði Annika Olsen, borgarstjóri, at enda.


text:
George Michael
George Michael (føddur Georgios Kyriacos Panayiotou, grikst: ΓeώpYιoς Kupιάkoς ΠavaYιώtou, 25. juni 1963 í London, deyður 25. desember 2016 í Goring-on-Thames) var ein enskur sangari, sangskrivari, tónleikari og tónleikaprodjúsari og úr London. Pápi hansara er griskur kyprioti og mamman er ensk. George Michael gjørdist heimskendur, tá hann og skúlavinmaður hansara Andrew Ridgeley vóru poppduo'in Wham!. Fyrsta staklag hansara sum einstaklingur var Careless Whisper, sum seldi yvir 6 milliónir um allan heimin. Hann vann sera nógvar heiðurslønir tey 30 árini, hann var virkin innan tónleikalívið. George Michael gavst við konsertferðum í 2008. Fyri ikki at framføra fyri einum hálvtómum leikvølli í 2008, gav poppkongurin ókeypis atgongumerki til fólk í Danmark. "Høvuðsorsøkin er, at eg eri nú 45 ára gamal. Eg haldi at popptónleikur eigur at vera fyri ungdómin, og ikki ein roynd í at halda út", segði George Michael.
George Michael doyði í heimi sínum jóladag 2016.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- Faith (1987)
- Listen Without Prejudice Vol. 1 (1990)
- Five Live (EP) (1993)
- Older (1996)
- Songs from the Last Century (1999)
- Patience (2004)
- Symphonica (2014)


text:
Kalsoy
Kalsoy er long og smøl oyggj, sum eisini er tann vestasta av teimum seks Norðuroyggjum. Til víddar er hon 31 ferkilometrar, og vegasamband og fýra tunlar gera tað koyrandi millum allar bygdirnar. Hon hevur 4 smáar bygdir, sum eru bundnar saman við vegum og 4 tunlum. Best kenda søgnin úr Kalsoynni, er søgnin um Kópakonuna í Mikladali. Í Kalsoy er bert ein kommuna, sum er Húsa kommunu, ið fevnir um bygdirnar Húsar og Syðradal. Áður var eisini Mikladals kommuna, sum fevndi um bygdirnar Mikladal og Trøllanes, men hesar bygdir eru nú partar av Klaksvíkar kommunu. Í teimum fýra bygdunum búgva tilsamans 95 fólk, harav búgva 62 fólk í Húsa kommunu, 48 á Húsum og 14 á Syðradali, 53 fólk búgva í Mikladali og 24 á Trøllanesi.
Kallsoyggin er ein smøl norð- suðurgangandi fjallarøð og ikki javnt høg. Norðantil, serliga vestursíðan, er høgt berg, men longur suðuri lækkar bergið og verður til brattar líðir og skorar, undirhagin er lítil á verstursíðuni. Eystursíðan er meira grøn og ikki so brøtt. Á oynni eru í alt 11 dalar. Oyggin verður meira høglig longur suður ein kemur. Nestindar (788 m.) eru hægsta fjall á Kalsoynni. Næsthægsta fjallið er Botnstindur, sum er 743 m. høgt.
Á Kallsoynni er nógvur haga/landfuglur. Norðantil er nógvur bjargafuglur. Plantulívið er áhugavert og fleiri sjáldsamar plantur finnast bæði við Galvin og í norðasta parti av oynni.
Navnið hevur Kalsoy eftir Kallinum, sum var drangur norðast á oynni.
Innihaldsyvirlit
Vinnuvegir[rætta | rætta wikitekst]
Kalsoy er eitt landbúnaðarøki; tey flestu ársverkini eru í landbúnaðinum, harnæst kemur arbeiðið á Smoltstøðini í Knúksdali. Onnur ársverk eru fraktkoyring, busskoyring og læraravstarvið. Parttíðarstørv eru í landbúnaðinum, hjá landsverkfrøðinginum, í handlinum, postútbering, heimahjálp, ein smiður, lastbilakoyring og nakrir eru sjómenn. Nøkur hava sítt dagliga yrki í Klaksvík og aðrastaðnis, onkur av hesum ferðast til arbeiðis og aftur, hvønn dag. Ferðavinnan er við at fáa fótin fastan, og virksemi hjá Sp/f Viljanum fevnur um mat og túrar í oynni. Smiðjan hjá Mikkjal á Trøllanesi er eisini eitt handverk- og ferðavinnutiltak, umframt onnur ferðavinnutiltøk sum eru ávegis. Síðani tunlarnir komu á oynni og lunnar vóru lagdir fyri góðum ferðasambandi, er virksemi økt.
Nógv seyðahald er í oynni, og í Mikladals kommunu er eisini nógv neytahald. Har eru eini 40-50 neyt, av hesum eru 25 mjólkineyt, sum øll eru á Trøllanesi. Annars eru kalsoyingar til skipsfiskiskap, nakrir arbeiða í Klaksvík, og seinastu árini hevur eisini verið arbeitt við at sambinda allar bygdirnar í oynni við vegum og tunlum. Tað eru fýra tunlar í oynni, sum samanlagt hava eina longd uppá 5.500 metrar. Ein smoltstøð er í Knúksdali millum Húsar og Syðradal, og har arbeiða 5 til 10 fólk. Støðin framleiðir 1,7 millión smolt um árið.
Kend fólk[rætta | rætta wikitekst]
- Hans Jákup Glerfoss úr Mikladali (f. 1937) er yrkjari og listamálari. Hann málar serliga litirnar upp ímóti tí gráa og svarta. Listaverkini hjá Hans Jákupi eru ofta lýsingar av fólki og figurbólkum við blýanti, penni og tushpensli.
- Gunnleivur Glerfoss úr Mikladali (1948-91) var fittur í hondunum og hegnismaður. Umframt sítt handverk gjørdi hann eisini nógv við at mála og tekna. Eftir Gunnleiv finnast nógvar tekningar og málningar kring landið.
- Hans Hansen úr Mikladali (1920-1970) var nógv bundin at heimbygdini, landslagnum og fólkinum har. Hans gekk eisini nýggjar leiðir innan málningalist, hann kunnaði seg m.a. um mosaik- og frescoteknikk. Íblásturin frá frescomálningum sæst aftur í hansara oljumálningum.
- Fridtjof Joensen úr Mikladali (1920-1988) var maskinmeistari og í mong ár við fiskiskipi. Í frítíðini gjørdi hann træskurðir. Sum 47 ára gamal fór hann á myndahøggaraskúla í Danmark. Umframt træ nýtti Fridtjof eisini tilfar sum jarn, kopar, stál og aluminium. Standmyndir, sum Fridtjof hevur evnað til, standa í nógvum bygdum og býum kring landið.
- Poulina Joensen úr Mikladali (1921-1996) er kend fyri sínar naturalistisku málningar í ljósum, klárum litum. Hon gjørdi eisini blýantstekningar og málaði nógv á postalín.
- Eliesar í Pálsstovu (1880-1957) var hegnismaður. Hann málaði, teknaði og gjørdi træskurðir. Hann var eisini kendur fyri sínar glaseringar (mála áringar á vegg). Listaverk hjá Eliesari eru at síggja í nógvum heimum, umframt á apotekinum á Fornminnasavninum í Klaksvík, har hann millum onnur hevur prýtt veggin við myndum.
- Absalon Guttormsen av Trøllanesi (1830-1902) var hegnismaður og kendur fyri at vera framburðssinnaður og skapandi. Hann var, umframt at vera smiður, lærari, bóndi og tingmaður, eisini fotografur. Fleiri av myndum hansara eru í Kalsoynni og á Fornminnasavninum í Klaksvík.
- Johanna Mathea Skaale av Trøllanesi (1906- 2007) búsettist í Tórshavn, men hon var fødd og uppvaksin á Trøllanesi. Hon var kend fyri sítt hegni, serliga at seyma og evna pløgg til. Eitt tíðarskeið seymaði Johanna Mathea m.a. fyri tey fínu í Keypmannahavn: hon var við til at seyma kjólan hjá Alexandrinu drotning, ommu Margretu, sum hon nýtti til forlovilsisveitsluna hjá Fríðriki og Ingrid í 1934.
- Katrina á Trøllanesi var eitt umboð fyri mentanina á Trøllanesi; hon umboðaði handalagið og hegnið, sum framvegis er eitt eyðkenni fyri tey í Útistovu. Hon gav út bók um plantuliting, sum var hennara serfrøði úr heimbygdini. Í 1973 fekk hon Virðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir. Hesa virðisløn fekk hon fyri bókina Plantuliting. “Bókin er bæði eitt hent upplýsingarverk og lívsverkið hjá einari ídnari og kønari kvinnu. Vit hava ikki ivast í at lata høvundin fáa virðisløn fyri hetta verkið”, stendur m.a. í lýsingini av virðislønini. Hon var av ídnastu loysingarfólkum.
Bygdir[rætta | rætta wikitekst]
Bygdirnar, ið allar liggja á eystursíðuni á oynni, eita Syðradalur, Húsar, Mikladalur og Trøllanes. Fyrr var eisini bygdin Blankskáli á vestursíðuni á oynni, men eftir ógvusligt skalvalop í 1809 flutti alt fólkið haðani og búsettist í Syðradali í staðin.
- Blankskáli, útdeyð
- Húsar
- Mikladalur
- Syðradalur
- Trøllanes


text:
Flutningstrygging
Vit tryggja tín flutning á landi, á sjógvi og í luftini.
Dagliga verða stór virði flutt á landi, sjóvegis og loftvegis. Hendir ein skaði á tað, sum flutt verður, kann talan verða um ein stóran miss. Skaðar kunnu koma av samanstoyti, stuldri, eldi, stranding, ferðsluvanlukku, viðferðsskaða o.s.fr.
Tí er tað skilagott at tekna flutningstrygging, tá tú flytur vørur ella aðrar lutir.
Flutningstryggingin kann eisini dekka egnar vørur. Hetta merkir vørur, ið verða fluttar millum egin virkir ella goymslur, til og frá umvæling, til framsýningar, messur og tiltøk, flytigóðs o.l.
Flytigóðs
Tú ásetur sjálv/ur virðið á tryggingini fyri flytigóðs. Tú hevur tí skyldu til at áseta tryggingarhæddina rætt. Fyri at lætta um útrokningina av tryggingarhæddini kanst tú fylla hendan listan út. Met um virðið á øllum flytigóðsinum, legg saman, og tosa síðan við okkum. Vit kunnu ráðgeva tær í at gera eina virðismeting og finna røttu tryggingarupphæddina til títt flytigóðs.
-
Les meira um ábyrgd og Incoterms 2010
Vilt tú hava fult endurgjald fyri skaðar, ið koma á tínar vørur undir flutningi, mást tú sjálv/ur tryggja vøruna. Tann, ið flytur vøruna hevur møguleika at avmarka sína ábyrgd sambært altjóða lógum og sáttmálum.
Seljari og keypari semjast um eina keypsavtalu, ið vanliga fylgir Incoterms 2010. Incoterms 2010 er altjóða handilsavtala, ið okkara Flutningstrygging byggir á. Tað er Incoterms 2010, ið avger, hvør partur ber váðan, skuldi skaði komið á vøruna undir flutningi.
Sí Incoterms 2010 her.
-
Les meira um undantøk
Flutningstryggingin er ein "All Risk" trygging, sum umfatar allar skaðar uttan m.a. hesi undantøk:
- Góðskudygd á sjálvari vøruni, m.a., at vøran megnar at standa ímóti vanligum hitabroytingum
- Illa stúvað, vantandi merking, pakking ella fyrireiking til vøruflutning
- Seinking – sama hvør orsøkin er
- Kríggj ella krígslíknandi viðurskifti
- Verkfall ella borgarligur ófriður
- Atom
Les meira um mannagongd fyri vørumóttøku og møguligar skaðahendingar:
-
Mannagongd fyri vørumóttøku og møguligar skaðahendingar
Við móttøku av vøru, skal hendan beinanvegin kannast fyri møguligar skaðar. Eru sjónligir skaðar, manglandi innihald ella manglandi heil kolli, skal hetta viðmerkjast á farmabræv/fylgiseðil. Eisini skal flutningsfelagið skrivliga ábyrgjast fyri skaðan/manglandi vøruna.
Er skaðin ikki sjónligur, skal flutningsfelagið ábyrgjast fyri skaðan, áðrenn niðanfyri nevndu tíðarfreistir, roknað frá tí, at vøran er móttikin:
Fyri flutning við:
- skipi 3 dagar
- bili 7 dagar
- flogfari 14 dagar
- posti við móttøku
Fyri vøru, sum er í bingju, skal bingja og segl kannast við móttøku. Um tað uttan á bingjuni eru sjónlig tekin um skaða, t.d. skatt segl, manglandi ella annað segl enn tað, sum er nevnt í flutningsskjølunum, skal hetta viðmerkjast í farmabrævi/fylgiseðli. Skadd segl ella segl, har nr. ikki samsvarar við flutningsskjølini, skulu goymast.
Um skaði er staðfestur, skulu rímilig tiltøk gerast fyri at avmarka skaðan mest møguligt. Sí annars punktið um skaðafyribyrging og avmarking í tryggingartreytunum.
-
Havarígrosse
Tað áliggur tryggingartakaranum at fráboða okkum, um "average bond" verður útskrivað/fráboðað tryggingartakaranum í sambandi við havarígrosse.
Dømi:
Eitt skip fær maskinskaða og má bjargast, so skulu allar fyritøkur, sum hava vøru við umborð, í felag gjalda fyri bjarging. Gjaldið verður útroknað eftir tí parti av samlaða virðinum av vøruni, sum fyritøkan hevur við umborð.
Hevur fyritøkan flutningstrygging, so er eingin trupulleiki, tí vit taka okkum av øllum tí praktiska og rinda fyri rokningina.
Hevur fyritøkan onga flutningstrygging, so skal fyritøkan rinda eitt depositum til reiðaríið, áðrenn fyritøkan kann fáa sínar vørur útflýggjaðar. Hetta depositum er munandi hægri enn tað virði, sum fyritøkan skal gjalda, tá ið alt er endaligt uppgjørt – og tað kann taka bæði 2, 3 og 4 ár.
Tekna tryggingina hjá okkum
Ynskir tú at tekna tryggingina, ella hevur spurningar, ert tú altíð vælkomin at seta teg í samband við okkum. Vit mæla eisini til, at tú lesur okkara treytir og upplýsingartilfar annars. Eisini ber til at útfylla hetta umsóknarskjalið.


text:
Orð: V. Hjort
Týtt: Sigvald Kristiansen
1. Ævinnar faðir, við góðsku tú valdar,
himin og heimur, teir lýða tín mátt.
Skapaði, Guð, tú tær fjøldir ótaldar,
sum nú lovsyngja og prísa tær hátt.
Skuldi eg eina í ósketni gloyma
tað, tú Guð faðir í náði gavst mær?
Heldur eg vil lata tøkkina stroyma,
venda mín huga og anda at tær.
2. Tú vart mær góður og vildi meg náða,
áðrenn eg lærdi at nevna títt navn.
Mangan mær hjálpti úr vanda og váða,
tók meg í kærleika inn í tín favn.
Tó at eg aldri til fulnar tað skilji,
ið mær best tænir til likam og sál,
altíð títt vakandi eyga og vilji
sýna mær vegin og vísa á mál.
3. Sjálvt um tú loyvir, at mær verða fyri
trongdir og vandar á roynslunnar stund,
veit eg, at tú ert mær faðir og hirði,
veitir mær náði og lættir mær lund.
Tyngdi meg syndin og nívdi mítt hjarta,
andi tín veitti mær ugga og troyst,
tá tú mær segði, at miskunn tín bjarta
burtur úr syndini hevði meg loyst.
4. Gekk eg á heimsins tí glerstoytta vegi,
Sátan og syndin tá lokkaðu meg.
Har varð eg bundin av syndanna megi,
gloymdi meg sjálvan, tín himmal og teg.
Ikki tú gloymdi meg, Guð, nakra løtu,
altíð tín kærleiki eygleiddi meg,
rætti mær hond og meg studdi á føti,
leiddi meg inn á tann himmalska veg.
5. Jesus, eg lati nú tøkkina stroyma,
vendi nú huga og sinni mót tær.
Aldri, nei ongantíð kann eg tað gloyma,
at tú í kærleika synd mína bar.
Tær nú eg takki og eyðmjúkt teg æri,
lovi og prísi tær, frelsari mín.
Himmalsins allur óteljandi skari
syngur um ævir ein lovsong til tín.


text:
Asiatisk leyva
Asiatisk Leyva ella Asiatiskt ljón, (latín Panthera leo persica) er eitt asiatiskt undirslag av leyvu.
Útbreiðslu øki[rætta | rætta wikitekst]
Søguliga útbreiðsluøkið hjá asiatiskari leyvu av persica undirslagnum var ætlandi frá Norður India í eystri , gjøgnum Iran suður á arabsiku hálvoynna og vestur til Grikkalands og Italia. Nógvar fornleivdir av nærslektaða undirslagnum Panthera leo spelaea eru funnar í Norður Afrika, Miðeystri, Siberia, Alaska og stórum pørtum av Europa so langt norðuri sum í Skotlandi. Nú finst astiatiska leyvan bara í Gir skóginum í útnyrðings India.
Asiatiskar leyvur í Europa og Landsynnings Asia[rætta | rætta wikitekst]
Í fyrndini livdu leyvur í Europa. Aristotelus og Herodotus skrivaðu at leyvur livdu á Balkan. Tá Xerxes kongur av Persia gjørdi hernaðarligt frambrot gjøgnum Makedónia í 480 f.Kr., blivu fleiri av hansara viðføris kamelum dripnir av leyvum. Ætlandi doyðu leyvurnar í Grikkalandi út uml. Ár 80-100 f.Kr. Nemeiska leyvan í griksku mýtologiini er ofta avmyndað saman við Heraklis/Herkules í grikskari mýtologiskari list.
Europeiska leyvan verður stundum mett sum verandi partur av asiatiska stovninum (“Panthera leo persica”), stundum sum egið undirslag, Europeisk leyva (“Panthera leo europaea”), ella sum seinasta leivd av holuleyvunum (“Panthera leo spelaea”)
Scythisk list í Ukraina, frá 4 øld f.Kr. avmyndar Scythar ið veiða leyvur. Leyvur yvirlivdu í Kaukasus økinum inntil 10’du øld. Hetta var norðasti stovnurin av leyvum, og einasta øki í fyrrverandi Sovjetsamveldinum har ið leyvur livdu í søguligari tíð. Hesar leyvur doyðu út í Armenia uml. Ár 100 e.Kr. í Aserbadjan og Landsynnings Russlandi í 10’du øld. Høvuðsorsøkin til at hesir stóru køttar hvurvu var minkandi stovnar av fongdjórum. Fongdjór teirra umfataðu visund, elg, aurochs, tarpan, rádýr o.o. klyvjadjór.


text:
Við eini samansparing kanst tú tryggja teg ímóti óvæntaðum útreiðslum, eitt nú umvælingum av bilinum ella útskifting av hvítvørum. Tú kanst eisini spara saman til eitt nú ferðir, veitslur ella til keyp av einum ávísum luti. Við at hava eina samansparing kanst tú á henda hátt leggja eina ætlan fyri komandi útreiðslur.
Ein samansparing tryggjar teg í tí dagliga og er týdningarmikil fyri eina sunna fíggjarstøðu.
Fá ráð og vegleiðing um samansparing
Hjá BankNordik hevur tú fleiri ymiskar møguleikar at velja ímillum, tá tú skalt stovna eina samansparing. Vit vegleiða og ráðgeva tær um ymisku sløgini av samansparingum, so at tú kanst fáa tí loysnina, ið hóskar best til tín og tín tørv.
Samansparing til tín og tíni børn
- 3 mánaðar uppsøgn - skiftandi renta, 3 mánaðar uppsagnartíð
- Hárentukonta - føst, høg renta í eitt ásett tíðarskeið
- Bústaðarkonta - skiftandi renta og ískoytisrenta, til bústað/grundøki
- Barnauppsparing - høg skiftandi renta, bundin til 20 ára aldur
- Mín Uppsparing - skiftandi renta, 3 mánaðar uppsagnartíð
- NordikSolo samansparing - skiftandi renta, 18-29 ár, uttan binding
- NordikBørn konta - skiftandi renta, 0-12 ár, uttan binding
- NordikUng konta - skiftandi renta, 13-17 ár, uttan binding
Samansparing til eftirløn
- Eftirlønarkonta - kontan til tína eftirlønarsamansparing
- 60-ára konta - peningurin verður útgoldin í einum, tá tú ert vorðin 60 ár
- Lutakonta - peningurin verður útgoldin yvir 10 ár


text:
Teisti
Teisti (frøðiheiti - Cepphus grylle) er til støddar sum lundi. Um summarið er hann svartur við einum stórum hvítum liti tvørtur um hvønn veingin. Á vetri er hann mest sprøklutur. Føturnir eru blóðreyðir. Nevið er klænt og spískt. Málið er eitt mjúkt hvin. Hann heldur seg tætt við landið, helst á grunnum vatni. Ofta setur hann nevið niður í sjógvin, til at hyggja sær eftir onkrum etandi. Mesta føði hansara er tarabrosmur, og djúpt skulu tær ganga, tá ið hann ikki kann fáa tær.
Teistin byggir víða um í Norðanlondunum og mest í teimum køldu. Í Føroyum er lítið til av honum. Hann eigur helst í urðum ella í rivum og gjótum í berginum. Stundum grevur hann sær holur sum lundi. Eggini eru 2, hvít við svørtum prikkum. Meðan tær hava dúnið, eru tær dimmgráar, fjaðraðar eru tær vakurt grá- og hvítsprøklutar. Um somu tíð sum lomvigapisurnar eru teistapisurnar floygdar og fara á sjógvin. Um veturin heldur fjøldin til havs, men nakrir verða eftir við landið.
Teistin er spakur og vakur fuglur; og mangir menn eru so góðir við hann, at teir vilja ikki, at nakar skal gera honum ónáðir — við byrsu ella á annan hátt.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Norðaru Marianaoyggjar
Samveldið Norðaru Marianaoyggjar (enskt: Commonwealth of the Northern Mariana Islands, chamorro: Sankattan Siha Na Islas Mariånas) er ein oyggjabólkur í Kyrrahavinum. Norðaru Marianaoyggjar er annar av teimum tveimum oyggjabólkunum, sum mynda Marianoyggjar í Mikronesia. Norðaru Marianaoyggjar eru ein oyggjabólkur við fimtan oyggjum av vulkanskum- og korall uppruna. Oyggjarnar eru tilsamans støddar sum Streymoy og Sandoy, ella eitt sindur meiri enn triðingin Føroyar. Capitol Hill er høvuðsstaðurin í oyggjunum og liggur á oynni Saipan, sum er tann størsta oyggin. Í Samveldið Norðaru Marianaoyggjar búgva umleið 51.483 fólk í 2014.[1] Almennu málini eru trý í tali: enskt, chamorro og karolinskt.
Triðingurin av útflutninginum er landbúnaðarvørur. Tað mesta, ið dyrkað verður, er sukurrør og ananas. Økið dregur ferðafólk úr øllum heiminum at sær. Hetta gevur nógvum fólki arbeiði. Ferðafólkavinnan er størsta inntøkan á nógvum oyggjum har. Stóra ferðavinnan gevur væl av sær, men skaðar eisini náttúruna. 8,0 prosent av fólkinum er arbeiðsleys og miðallívsævin í landinum er 76.7. Undir 3 prosent av fólkinum eru ikki lesifør. BTÚ fyri hvønn íbúgva í landinum er 13.600 $ (81 400 DDK).[2] Meginparturin av fólkinum er katolikkar.
Sum tann fyrsti býurin í søguni varð Hiroshima í Japan raktur av fyrstu kjarnorkubumbuni nakrantíð, tá USA hin 6. august 1945, undir Seinna heimsbardaga, slepti einari kjarnorkubumbu yvir býin. Tað var bumbuflogfarið Enola Gay úr Norðurmarianoyggjum, ið kastaði kjarnorkubumbuna.
Innihaldsyvirlit
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Norðaru Marianaoyggjar liggja í oyggjabólkinum, sum verður nevndur Marianoyggjar, í Mikronesia. Oyggjabólkurin hevur fleiri befólkaðar og óbefólkaðar oyggjar; tær størstu av Norðaru Marianaoyggjunum eru Saipan (120 km2), Tinian (102 km2, inkl. Aguijan), Rota (85 km2), Pagan (48 km2), Anatahan (32 km2), og Agrihan (30 km2). Av teimum er oyggin Saipan størsti parturin og har tað búgva flest fólk. 90 prosent av fólkatalinum í 2014 búgva á Saipan. Tað er lýtt tropiskt veðurlag alt árið. Tað regnar av og á og skiftir ofta millum regn og brennandi sól. Heitt er veðurlagið, og ofta regnar, so væl fæst burtur úr jørðini. Á oyggjunum eru fleiri høg eldfjøll, men nú er bara eitt, sum ger um seg.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Norðaru Marianaoyggjar eru eitt sjálvstýrandi land í politiskum felagsskapi við USA og undir tess fullveldi. USA hevur fult ræði á málsøkjum viðvíkjandi uttanríkispolitikki og verju. Íbúgvarnir í Norðurmarianaoyggjum eru amerikanskir ríkisborgarar, og ávísar amerikanskar lógir og ásetingar í amerikansku stjórnarskipanini eru í gildi í oyggjunum. Meginásetingarnar í sáttmálanum, sum er stjórnarrættarliga støðið undir oyggjalandinum, kunnu bert broytast, um báðir partar samtykkja tað.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
-
Høvuðsoyggin eitur Saipan har størsti býurin á Norðurmarianoyggjum er.
-
-
-
Samlaða støddin er einans umleið triðingin av Føroyum, umleið 477 ferkilometrar.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cq.html
Avstralásia : Avstralia · Norfolksoyggj · Jólaoyggj · Kokosoyggjar
Melanesia : Fidjioyggjar · Papua Nýguinea · Nýkaledónia · Sálomonsoyggjar · Vanuatu
Mikronesia : Guam · Kiribati · Marshalloyggjar · Norðaru Marianaoyggjar · Mikronesiasamveldið · Nauru · Palau
Polynesia : Amerikanska Sámoa · Cooksoyggjar · Franska Polynesia · Hawai'i · Nýsæland · Niue · Pitcairnoyggj · Sámoa · Tokelau · Tonga · Tuvalu · Wallis- og Futunaoyggjar


text:
Jógvan á Lakjuni
Jógvan á Lakjuni (13. november 1952 í Fuglafirði) er føroyskur politikari og tónasmiður. Hann er útbúgvin lærari og hevur verið lærari í Fuglafjarðar Skúla og á Føroya Handilsskúla á Kambsdali. Jógvan er giftur við Odvør, og eiga tey 5 børn.
Innihaldsyvirlit
Politiska lívsleiðin[rætta | rætta wikitekst]
Í politiska lívi sínum er Jógvan fólkafloksmaður, hann var landsstýrismaður í mentamálum 2004-2008 og løgtingsformaður frá november 2011.
- 1994 - 1996 Limur í Landsskúlaráðnum, 1½ ár sum formaður.
- 1998 - 2002 Limur í Mentunar- og Vinnunevndini.
- 1998 - Løgtingsmaður.
- 2002 - Limur í Uttanlandsnevndini, Rættarnevndini og Útnorðurráðnum.
- 2002 - Formaður í Útnorðurráðnum.
- 2002 - Varalimur í Mentanarnevndini og Norðurlandaráðnum.
- 2003 - Limur í grundlógarnevndini.
- 2004 - 2008 - Mentamálaráðharri
- 2011 - Løgtingsformaður
Listarligt virksemi[rætta | rætta wikitekst]
Jógvan á Lakjuni er dugnaligur tónleikari og hevur skrivað løg til nógvar sangir, m.a. til tekstir hjá Hans A. Djurhuus og Ismari Joensen. Eisini hevur hann havt barnakór í Fuglafjarðar Skúla og saman við Frits Johannesen stjórnað og spælt undir hjá Fuglafjarðar Gentukóri. Jógvan hevur eisini sungið vid í fleiri kórum, m.a. Berøa-kórinum, sum Jóannes S. Hansen og Alfred Hansen høvdu síðst í 60-árunum, í Ebenezer-kórinum undir leiðslu av Jens Guttesen frá 1972 til1977 - og ikki minst í Siloa-kórinum, sum beiggi hansara, Eyðun á Lakjuni hevur stjórnað síðan 1988. Eisini hevur Jógvan tey seinastu nógvu árini sungið við í mans-dupulkvartettini Vega í Fuglafirði. Jógvan hevur eisini verið vid á fleiri plátu-, band- og fløguútgávum. Í lestrarárunum í Havn í 70-árunum sang hann vid Nicodemussangbólkinum, har hann var við á trimum plátuútgávum. Í 1984 skipaði hann saman við Frits fyri útgávu av bandi av Fuglafjarðar Gentukóri, og í 1986 var Jógvan primus motor aftan fyri bandið Heima við bólkinum Bros, har hann eisini sang við á summum av løgunum. Jógvan eigur sjálvur eini 8 ella 9 av teimum 14 løgunum á bandinum. Í november 2012 góvu Jógvan og sonur hansara Bárður út fløguna "Gakk tú tryggur". Heitið hevur hon eftir barnarímuni hjá Hans. A. Djurhuus, sum er vorðin fólkaogn og eisini komin við í kirkjusálmabókina, síðan Jógvan gjørdi sítt vakra lag til hana í 1980. Jógvan hevur gjørt sjey av løgunum á fløguni, og Bárður fimm, m.a. tann sera vakra sangin "Sólstrálan". Hans Andreas Djurhuus eigur annars helmingin av yrkingunum á fløguni. Tónleikarar á fløguni eru m.a.: Magnus Johannessen, Mikael Blak, Jan Rúni Poulsen, Niclas Johannesen, Finnur Hansen og Rúni Hentze. Niclas Johannesen hevur produsera.[1]
Tónleikaútgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2012 - Gakk tú tryggur - Saman við soninum Bárður á Lakjuni