text:
Vaksinan er komin
Koronu- og jólahugleiðingar
Tað frættist nú, at koronuvaksinan skjótt kemur til Føroya.
Tað verður gott, og ætlanir eru lagdar fyri, hvør fyrst skal fáa hana. Øllum leingist eftir vanliga gerandisdegnum aftur, tí frástøðan og vantandi nærveran, saman við óttanum og ótryggleikanum, hava valdað tað mesta av árinum.
Ja, virusið hevur nærum lagt heimin lamnan, og hvør hevði roknað við tí?
Jú, vaksinan móti koronu, góðkend av serfrøðingunum, er áveg – eisini til Føroya. Nú skal dulda, ósjónliga og vandamikla koronuvirusið steðgast og fyribeinast. Deiligt!
Í hesi advents- og jólatíð rennur mær eitt annað “virus” tilhugs, sum ikki bara tey ferðandi kunnu hava við sær, ella sum bara ein ávísur bólkur av menniskjum kann verða raktur av, men hvørt mansbarn á fold. Tað virusið rakar bæði børn og vaksin, sjúk og frísk, rík og fátæk, hvít og litt. Tað bankar ikki á hurðina og spyr um at sleppa inn, tí tað kemur longu inn við gitingini í móðurlívi.
Grundin til neyðina
Virusið er grundin til alla neyð í heiminum. Sjúkur, aldur,forgeingiligleiki, deyði komu sum fylgjur av tí. Hvør ljót hugsan, saman við vantandi góðum hugsanum, hvørt ljótt orð, saman við vantandi góðum orðum, hvør ljót gerð, saman við vantandi góðum gerðum, eru fylgjur av hesum virusinum, saman við vantandi kærleika, virðing og umsorgan millum fólk. Virusið skilur ikki bara fólk hvørt frá øðrum í klandri, øvund og havisjúku, men tað, ið verri er; tað skilur fólk frá Gudi – og tað bæði í tíð og í ævir. Nú hevur tú óivað gitt navnið á virusinum: Syndin.
Virusið er ein skaði
Syndin, sum er ein hjartaskaði og harvið ein “skaði í holdinum” úr aldingarðinum, sum øll líða undir, er ringasta plágan í heiminum. Og tó er hon mest undirmetta, yvirsæddaog burturfrágreidda “virusið”, sum til er. Tí smílist Djevulin. Hann veit, at tað er umráðandi, at fólk ikki taka Guds orð og harvið syndina í álvara; tí so hevur hann tey í valdi sínum.
Syndaskaðin ella virusið er so álvarsamt, at fólk ikki av sær sjálvum elska Gud, søkja hann, æra hann ella vilja ganga vegir hansara. Ja, onki menniskja vil av sær sjálvum hava GUD til GUD. Tey søkja ikki Gud fyrst av øllum á morgni, gjøgnum dagin ella á kvøldi, sum skuldi verið lætt og natúrligt, men oftast síðst ella als ikki.
Tey vilja heldur fylgja sínum egnu hugsanum, fylgja heiminum og tíðarandanum, tí tað fellur teimum natúrligt og er natúrligt; tí menniskjað er ónt, hugmóðigt og ivandi mótvegis Gudi.
Tí gera fólk tað, sum “holdið og hugsanirnar vilja og eru av náttúru vreiðinnar børn,” tað er undir Guds dómi og vreiði.
Glatan er ein fylgja av syndini og tí ein sjálvsagdur lutur manna. Ja, “løn syndarinnar er deyði!”
Vaksinan
Og tó, so er vaksinan langt síðani komin. Ja, lyftið um vaksinuna kom samstundis sum syndafallið. “Avkom kvinnunnar skuldi morla høvdið á orminum”. Tað var lyftið um frelsaran, sum Gud skuldi senda til mannaættina. Í “fylling tíðarinnar”, sum ápostulin sigur, kom vaksinan. Navn hennara er JESUS.
Blóð hansara rann sum loysigjald fyri syndir, og tí kann Gud, vegna Jesu blóð, veita fyrigeving.
Samstundis er Jesus rættvísi Guds, sum hann vil rætta hvørjum menniskja at fjala seg í, tí “so er eingin fordøming fyri tann, sum er í Kristi Jesusi”.
“Vaksineraður” varð tú, tá tú varð føddur av nýggjum við vatni og Guds anda – við dópi og trúgv. Tá varð syndalikamiðdruknað í vatninum, og tú reis upp til nýtt lív í trúnni á Jesus og til eitt dagligt trúarsamband og trúarsamlív við hann.
Livir tú støðugt í trúnni á Jesus, so takka, undrast og liv tætt hjá honum.
Ert tú dragnaður frá Jesusi, ella tú ongantíð veruliga hevur kent hann, ræður syndavirusið og harvið andaligur deyði í lívi tínum. Tú kanst biðja Gud um fyrigeving og reinsan í Jesu blóði. Bið Jesus av nýggjum koma inn í lív títt við síni náði og kraft. Tá stendur tú í náðini, ert frelstur og hevur sonin og harvið ævigt lív. Tá ert tú “vaksineraður”, og vaksinan er virkin í lívi tínum.
Jesus er vaksinan, tær dagliga tørvar, og hann er langt síðani komin. Fyrigeving, frelsa og ævigt lív er ikki ein sjálvfylgja, men ein dýrt keypt gáva, sum tú ókeypis fært náði til at taka ímóti við trúgv – og liva í til tína síðstu stund. Gud gevi tær náði og kraft til tað!
Gud tók syndavirusið og vaksinuna í so stórum álvara, at hann gav mannaættini Jesus og harvið bæði jól, páskir og hvítusunnu.
Gleðilig jól í Jesu navni og favni!
1 Mós 3; Sl 51,7; Róm 3,10-19; 5,12; 6,23; 8,1; Ef 2,1-9; Gal4,4-5; Jóh 3; 1 Pæt 1,18-19.


c: text/html

text:
Heilsuserfrøðingur til SIRI
Vit sóknast eftir einum fittum, fyrikomandi, nýskapandi og dugnaligum heilsuserfrøðingi at standa á odda fyri heilsudeildini hjá SIRI, ið fevnir um alt í heilsu og persónligari røkt.
Starvið
Tú hevur høvuðsábyrgdina av dagliga rakstrinum og menningini av heilsudeildini. Tú skalt tryggja, at kundarnir fáa best møguliga tænastu, og at tænastan á heilsudeildini mennist støðugt í sambandi við tørvin í samfelagnum. Harumframt skalt tú tryggja, at bygnaður og góðska eru í samsvari við nútíðar krøv. Tú verður í stóran mun við til at skapa starvið og at skipa menningina av SIRI frameftir.
Arbeiðstíð
Umleið 30 tímar um vikuna.
Høvuðsuppgávurnar hjá heilsuserfrøðinginum eru m.a.:
– bílegging og bóking av heilsuvørum
– vøruúrval og uppsetan av vørum í handlinum
– ráðgeva kundum og vegleiða í spurningum á heilsuøkinum
– læra og kunna hini starvsfólkini um tað, ið fyriferst á heilsudeildini
– ganga á odda soleiðis, at SIRI verður verandi í fremstu røð í øllum viðkomandi viðurskiftum á náttúruheilivágs-, heilsukost- og vælveruøkinum
– kunna teg um tað nýggjasta í eitt nú heilsukosti, vistfrøði, náttúruheilivági, homøopati, vitaminum og mineralum, kostískoyti, vælveruvørum og húðrøkt.
Førleikakrøv
Vit sóknast eftir einum persóni, ið er útbúgvin farmakonomur, kostráðgevi, sjúkrarøktarfrøðingur ella hevur líknandi, viðkomandi útbúgving ella royndir.
Ynskjandi er, at tú hevur vitan um:
– Kostískoyti
– náttúruheilivág
– homøopati
– vistfrøðiligar mat- og drykkivørur
– húðrøkt og kosmetikk
men tað er avgjørt rúm fyri at vaksa við uppgávuni.
Vit vænta, at tú m.a.:
– vilt veita ta bestu tænastuna, ert fyrikomandi og hevur góð evni og vilja til at samstarva
– við tínum arbeiðshátti skapar góðan trivnað
– dugir at síggja heildina, og vilt gera neyðugar broytingar til frama fyri SIRI sum heild
– við hollum strukturi megnar at taka avgerðir, loysir ivamál, raðfestir og fremur ætlanir í verki
– hevur góðan samskiftisførleika í skrift og talu
– hevur telduførleikar á miðalstigi
NB. Hóast tú hevur ábyrgd av heilsudeildini, verður tú partur av øllum tí dagliga handilsvirkseminum hjá SIRI, og tí fert tú eisini at arbeiða við hinum serøkinum í handlinum, sum eru lingerie, mótaklæðir, bandasjur, kompressiónssokkar og skógvar.
Setanar- og lønartreytir
Starvið verður lønt sambært avtalu.
Vilt tú hava fleiri upplýsingar um starvið, kanst tú venda tær til Siri Eysturoy, tlf. 210506 ella senda teldupost til: siri@siri.fo.
Umsókn
Umsókn við prógvum, CV og øðrum viðkomandi skjølum skal stílast við telduposti til: siri@siri.fo
Umsóknin skal vera okkum í hendi í seinasta lagi fríggjadagin 18. august 2017.
SIRI – tí TÚ ert nakað serligt

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ein nýggjur tilburður av korona varð staðfestur í kanningunum, sum vórðu gjørdar í gjár. Tað vísa nýggjastu tølini hjá landslæknanum.
Tann smittaði er partur av einari smittuketu, sum landslæknin fylgir. Viðkomandi er avbyrgdur, og landslæknin er í gongd við smittusporingina.
Í gjár vórðu 159 kanningar gjørdar, og allar kanningarnar eru liðugt greinaðar. Í alt eru 167.731 kanningar gjørdar.
Tilsamans hava nú 503 persónar fingið staðfest smittuna í Føroyum. Í alt eru 498 persónar staðfestir frískir aftur, og sostatt eru fimm persónar smittaðir í løtuni.
Eingin er í løtuni innlagdur á Sjúkrahúsverki Føroya í sambandi við koronasmittuna.


text:
Vanliga fáa føroyingar, ið lesa í Norðurlondum, stuðul frá SU í Danmark. Tó kann Studni í ávísum førum veita stuðul til livikostnað í Norðurlondum, tá SU ikki veitir stuðulin og talan er um hægri heiltíðarlestur. Stuðul til lesandi í Danmark verður veittur í samráð við ráðgevandi nevndina hjá Studna. Í hinum Norðurlondunum verður stuðulin veittur, um útbúgvingin er góðkend sum stuðulsheimilað av lestrarstuðulsstovninum í Norðurlandinum, har tann lesandi lesur, og lestrarstuðulsstovnurin í Norðurlandinum veitir stuðul til teirra borgarar.
Umframt hetta kann Studni veita stuðul til skúlagjald í Norðurlondum í serstøkum førum, og bert tá talan er um hægri heiltíðarlestur, og tá SU ikki veitir stuðul. Stuðul til lesandi í Danmark verður veittur í samráð við ráðgevandi nevndina hjá Studna, og kann í ávísum førum veitast, hóast SU partvís veitir stuðul. Í hinum Norðurlondunum verður stuðulin veittur, um útbúgvingin er góðkend sum stuðulsheimilað av lestrarstuðulsstovninum í Norðurlandinum, har tann lesandi lesur, og lestrarstuðulsstovnurin í Norðurlandinum veitir stuðul til skúlagjald til teirra borgarar.


text:
Høvuðsvinngurin til leygarkvøldið 18.juli 2020 er ein MEGA flott kurv virði kr. 2.000
5. Vinningar á lutaseðlinum leygarkvøldið 18.juli.
Nummar 1. Kurv við øllum møguligum góðum í (virði kr. 2.000)
Nummar 2. Ræst krov í heyst
Nummar 3. Gávukort á kr. 500 frá FK
Nummar 4. 1.krt Jolly frá Føroya Bjór
Nummar 5. 1.krt. Sisu frá Føroya Bjór
Sí allar 5.vinnara sum vóru 11.juli 2020 niðast á hesi síðuni.
Keyp lutaseðil við FARTELEFON:
SEND SMS BOÐ… BINGO TIL 1944 (Bert FT nummur kunna senda)
Farseðlar kostar kr. 25 + sms takst á 25 oyru.
Vit upplýsa fornavn og hvørjum øki tey koma frá í landinum, á teimum sum vinna í lutaseðlinum.
Dømi: Hans úr Sandoy, ella Fransiska úr Suðuroy osv.
Tú eisini keypa lutaseðlar við peningastovns-flyting(SKUNDFLYTING).
Lutaseðil við Bankaflyting kostar kr. 25.
Tú kanst keypa fleiri seðlar í eini flyting
Drigið verður uml. Klokkan 22:00 18.juli.2020
Um tú keypir t.d. 10.seðlar flyt so kr. 250
Viðmerking við flyting: Títt “FARTELEFON” nummar!
Konta í Norðoya Sparikassa 9865-102.857.4
Sms vera send aftur hvønn dag ímillum kl. 15-22.
Legg til merkis:
Vit selja lutaseðlar til hvørt bingospæl leygarkvøld, til klokkan 21:30.


text: Leiklist er lærugrein, ið samaneinir tær skapandi tilgongdirnar í drama og sjónleiki við umhugsan og hugleiðingar um tey listarligu úrslitini. Evnið í lærugreinini er menniskjanslig atferð, sambond og gerðir, ofta eyðkend við mótsetningum og tvístøðum, ið verða orðað ella framsett í einum listarligum bygnaði, har framsagnarhættirnir hjá sjónleikinum verða nýttir: kroppur, rødd, mál og tøknilig amboð. Íblásturin til tann listarliga bygnaðin kemur frá veruleika og fiktión - gerandislívi, list, mentan og vísindunum um sjónleik og drama. Tá ið næmingurin hugleiðir um tey listarligu úrslitini fevnir hetta á grundleggjandi støði um at lýsa og fata tær skapandi tilgongdirnar og á hægri støði um at greina og seta sjónleikaframførsluna inn í eitt størri samanhang.


text:
Tíðindaskriv
14.06.2018 - 07:56
Mentan > Mentan > Stevnur & festivalar
Fríggjakvøldið 15. juni á Eystanstevnu, kl. 21-23, skipar NSÍ fyri einum “Syng við- og undirhaldskvøldi” við Hilmar Jan Hansen í Løkshøll í Runavík.
Kvøldið byrjar kl. 21, so fólk náa at spæla Gekk ella síggja landsdystin millum Portugal og Spania, áðrenn tiltakið byrjar.
Føroyskir klassikarar eru á skránni: Rasmus, Sára, Kalli Katt og aðrir vælkendir sangir. Royndir lokalir tónleikarar spæla undir og Steingrund Akustik stendur fyri ljóðinum.
Terje Vestergaard, tónleikastjóri, boðar frá, at bæði harmonikan og elgittarin eru við, so vit kunnu vænta eina breiða palet av ymsum tónleikastílum. Fólk skulu bara taka góða lagið og sangrøddina við.
Í steðginum borðreiðir Sjócafé’in við fiskasúpan og kaffi og køkum í kantinuni í Løkshøll.
Atgongumerkir á 160 kr., íroknað sang og ábit, fáast á www.atgongumerki.fo og við dyrnar í Løkshøll.


text:
Her møtast ung í aldrinum 12 til 30 ár at dansa føroyskan dans saman. Tað er ungdómsfelagið í Sláið Ring – Ung í Dansi – ið skipar fyri. Hetta hevur verið afturvendandi tiltak í nógv ár, føroyskum dansi at frama. Vit møtast sum vanligt til eitt vikuskifti við nógvum dansi, spølum og hugna sum heild. Eisini kemur onkur at fortelja um eitthvørt viðvíkjandi føroyskum dansi.
Tiltakið er rúsfrítt og ókeypis!
Tilmelding fer fram við at skriva eini privatboð til Róðu Bødvarsdóttir á Facebook, ella við at skriva ein teldupost til bodvarsdottir@hotmail.com. Tilmeldingarfreist er 16. september 2019.
Skrá
Fríggjadag 20. september
Fara av Gomlurætt út í Hest kl 19:10, og komin út fáa vit ein lítlan bita at eta. Annars verður hugni og dansur.
Leygardag 21. september
Kl. 08-09 – morgunmatur
— um viðrar fara vit túr við ferðaleigara niðaná oynna
Kl. 13 – dögurði
Kl. 18 – aðalfundur
Aftaná aðalfundin verður nátturabiti og síðani dansur 🙂
Sunnudagur 22. september
Fara úr Hesti kl 14.50
At hava við:
Undirlag/soviposa
Svimjiklæðir/handklæði (vit hava leigað svimjihylin)
Góðar gangiskógvar
Heit klæðir


text:
Hanus Samró luttók í Degi og Viku, sum ein endurføddur Óli Breckmann við Ólasa butterfly look, og hyper borgarligum meiningum í stíl við eldra butterfly bróðurin. Fólkaflokkinum so líkt, uppliva vit enn einafarð, at lóggáva skal ganga útyvir okkara veikastu, bara tí man er bangin fyri, at onkur snýtur seg undan at arbeiða.
Málið snýr seg um, at tey, ið eru á forsorg nú skulu fáa eitt fast gjald, ið er so lágt, at næstan eingin klárar at liva fyri tað. Ein einlig mamma við einum barni hevur t.d. 125 kr um dagin at liva fyri eftir fastar útreiðslur, ein stakur maður hevur 54 kr. um dagin eftir fastar útreiðslur.
Hetta er fyri at fáa fólk til arbeiðis, vilja tey vera við.
Tað liggur sostatt millum reglurnar, at fólk ikki tíma at arbeiða, tí tey hava tað so gott uppá forsorgarhjálp.
Eg veit ikki hvat hesir politikararnir billa sær inn. Halda teir veruliga, at nógv fólk eru, ið ikki tíma at arbeiða? Tað er burturvið, sjálvandi eru einstøk, ið eru dovin, men vit kunnu ikki byggja allan okkara forsorgarpolitikk á ræðsluna fyri, at nøkur fá snýta.
Samfelagið eigur at taka sær av okkara veiku, og ikki lata ræðsluna fyri at onkur snýtur, gera at tey veiku fáa ómøguligar liviumstøður. Sum skilakonan Annlis Bjarkhamar vísti á, er hetta m.a. fólk við sjúku, sum ikki eru arbeiðsfør.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Grønland og Bretland eisini gjørt rammuavtalu
Tá bretar fara úr ES, skulu Bretland og Grønland tosa saman um fiskivinnusamstarv í framtíðini. Tað hava londini gjørt avtalu um, skrivar Sermitsiaq.
- Avtalan, sum er undirskrivað, er fyrsta stigið ímóti tøttum samstarvi millum Grønland og Bretland, sigur grønlendski landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum, Jens Immanuelsen.
Avtalan ásetur ikki nøkur ávís mál, sum samstarvast skal um, men er ein rammuavtala millum partarnar, sigur landsstýrismaðurin.
Føroyar og Bretland skrivaðu undir eina líknandi avtalu herfyri, og so skulu samráðingar í desember áseta, hvat avtalan skal fevna um.
Samstarv við grannalondini
- So hvørt sum Bretland fær ræðið á sínum sjóøki aftur, fara vit at samstarva við grannalondini norðanfyri, ið kann menna bretsku fiskivinnuna, sigur Victoria Prentis. Hon skrivaði undir avtaluna við Grønland fyri bretsku stjórnina.
Grønlendska landsstýrið hevur leingi arbeitt við eini ætlan um at fáa samstarv í lag við Bretland, tí Grønland selur bæði tosk og rækju til bretska marknaðin.
Eftir avtaluni skulu londini á hvørjum ári gera avtalur um samstarv, tá brexit er veruleiki, skrivar Sermitsiaq.
Sí eisini


text:
Lýsing
Av teimum mongu vøkru tedósunum hjá Østerlandsk Thehus er dósin við Harlekin tenum ein tann mest eyðkenda. Hetta er eitt te, ið er samansett av svørtum, grønum og hvítum tei, og fyri at gera teið frískt og summarsligt er papaya, pera, greypfrukt og hindber lagt afturat.
Hetta teið smakkar frískt og lætt. Stutt sagt smakkar teið av summari.
Harlekin te er eitt bland av svørtum, grønum og hvítum tei. Fyri at fáa besta smakkin og varðveita góðu eginleikarnar hjá tenum umframt vitaminir og bótarevni (antioxidantir) skal teið trakta í 3 minuttir í 90 stig heitum vatni.


text:
Fyri tveimum vikum síðani vann hann NM-bronsu fyri U20, seinasta vikuskiftið vann hann 5 gullmerki til FM og í dag bleiv tað so til silvur, tá DM fyri vaksin var hildið á NRGi Park í Århus. Tórur vann jú DM innandura í vetur, og var tí sjálvsagdur millum favorittarnar. Spennandi var tó, hvat afturvendi Peder Nielsen var førur fyri. Hann er við sínum persónliga meti, 16,73 metrar, næstbesti trístøkkari yvirhøvur í Danmark.
Tað bleiv ein jøvn kapping millum Tór og Peder. Og so spennandi, sum tað kundi blíva. Tórur førdi eftir fyrsta umfar og í øðrum umfari økti hann og sá fyri fyrstu ferð 15-talið. 15,00 m, (+2,1) Peder svaraði aftur í triðja umfari við 15,10 m. Tórur megnaði ikki heilt at matcha Peder í triðja umfari, men aftursvarið var kortini bæði persónligt og føroyskt met. 15,03 m (+0,8). Í fjórða umfari kom Tórur enn einaferð við einum dyggum aftursvari og javnaði úrslitið hjá Peder. 15,10 (+2,9) Men nú førdi Tórur aftur, tí hansara næstbesta lop var betri. Peder leyp seinasta lopið í fjórða umfarinum, og enn einaferð skifti kappingin oddamann. 15,36 m fekk Peder mátað.
Tórur er ikki bara framúr dugnaligur í trístøkki. Seinasta vikuskiftið fangaði Bjørg hesa myndina, tá Tórur setti føroyskt met í 110 m rimarenning við 17,15 sek.
Tórur hevði enn tvey lop eftir, men megnaði ikki at svara aftur. Úrslitið er tó framúr gott, og Tórur sá 15-talið heilar tríggjar ferðir í dag. Og hann hevur altso ikki sæð tað fyrr. Við lopinum í dag kemur Tórur heilt upp sum nummar 16 á listanum yvir bestu trístøkkarar í Danmark nakrantíð. Her er hann í harðari kapping við m.a. gamlar ítróttarstjørnur heilt afturi frá 60’unum og 70’unum. Seinastu trý árini er tað bara gullvinnarin í dag, Peder Nielsen, sum hevur lopið longur enn Tórur.
Okkara besti 100 m rennari hesi bæði seinastu árini, Rúni Jacobsen, var eisini við til DM. Hann gjørdist nummar fýra í sínum riðli við 11,52 sekundum. Hann fekk eitt fitt lot beint í móti, (2,1) so enn má hann bíða eitt sindur við føroyska metinum, sum vit øll vita hann kann taka.
Úrslitið sæst niðanfyri.


text:
Lena Andersen verður partur av verkætlanini Nordic Cowriters. Hon skal í vikuni áðrenn Spot Festivalin at skriva nýggjan tónleik saman við øðrum sangskrivarum og framføra nýggju løgini á sjálvum festivalinum
Spot festivalurin í Århus er ein tann týdningarmiklasti ídnaðarfestivalurin í Norðurlondum. Í fjør luttóku fleiri føroysk nøvn, nú er greitt at aftur í ár verða Føroyar umboðaðar, Lena Anderssen er komin á skránna.
Spot festivalurin hevur leingi givið singer/songwriter tónleikagreinini gott pláss á festivalinum. Teitur er eitt av nøvnunum, ið festivalurin hevur hjálpt fram innan hesa grein.
Innan fyri karmarnar á Spot festivalinum verður skipað fyri verkætlanini Nordic Cowriters, her skulu 12 tónlistafólk í pørum um at skriva sangir saman í vikuni áðrenn festivalin verður, á einum staði har tey ikki verða órógvað av umheiminum. Úrslitið av hesum samstørvum verður síðan framført á festivalinum. Í fjør luttók Høgni Lisberg á hesi verkætlan.
Í ár vera umframt Lenu, danirnir Helgi Jonsson, CS Nielsen, Jimmi Andersen, Sara Grabow, Kajsa Vala og Mads Langer, grønlendski Angu Motzfeldt, norsku Marte Wulff og Thom Hell og svenska Josefina Sanner.


text:
Kynsligur ágangur
Hvat er kynsligur ágangur?
Kynsligur ágangur er tá onkur – vaksin ella børn, tvinga, hótta, noyða, lokka ella lumpa børn at gera okkurt kynsligt við tey ella fær teg at gera tað sama við seg.
Kynsligur ágangur kann eisini henda á alnetinum ella á fartelefonini. Kanska onkur fær at hyggja eftir myndum ella filmum av øðrum, meðan tey gera okkurt kynsligt saman.
Hvat er neyðtøka ?
Neyðtøka er tá onkur – vaksin ella børn, tvinga, hótta, noyða, lokka ella lumpa teg at hava kynsligt samband – oftast samlegu – móti tínum vilja.
Um tú ert neyðtikin…
Um tú ert neyðtikin, skalt tú skjótast gjørligt fara á skaðastovu ella venda tær til løgregluna! Á skaðastovuni kunnu tey hjálpa tær! Tey kunnu eisini vegleiða teg og hjálpa tær at melda neyðtøkuna til løgregluna. Um neyðtøkan júst er hend – far so beint á skaðastovuna. IKKI vaska tær áðrenn tú fert! (Tað kann vera umráðandi, at tú ikki vaskar møgulig prógv um neyðtøkuna burtur!) Ivast tú í, hvat tú skalt gera, ella vilt tú hava onkran at tosa við, kanst tú altíð venda tær til Tú & Eg Ráðgevingina. Har kanst tú tosa ella skriva til vaksin, ið kunnu lurta, ráðgeva og hjálpa tær.
Sig frá
Hevur onkur noytt teg at gera kynsligar handlingar móti tínum vilja? At hava samlegu ella fleyga tær sjálvum ella øðrum, tí onkur hevur noytt teg at gera tað? Kanska var tað ein tú kendi. Ella kanska var tað nakað tú upplivdi fyri fleiri árum síðan, tá tú vart lítil ?
Kynsligar handlingar skulu bara gerast, tá ið báðir partarnir vilja tað. Líka mikið um tit hava fjasast, mussast ella havt samlegu fyrr, er tað kynsligur ágangur, tá tvingsil er uppií. Tað er lov at broyta meining, og um tað ikki verður lurtað, tá tú sigur nei, er tað ágangur. Flest øll vera fyri kynsligum ágangi av einum tey kenna. Tað er ein myta at neyðtøka bara verður framd av einum fremmandum manni, aftan fyri einum træði í eini viðarlund ella í einari myrkari inngongd.
Hjá nógvum gongur long tíð, viðhvørt ár, áðrenn orðið neyðtøka ella kynsligur ágangur verður brúkt um tað tey sjálvi hava upplivað.
Tað er ikki altíð lætt at síggja og skilja støðuna, tá tú ert mitt í henni. Nógv tíð fer, við at hugsa um tað, sum hendi veruliga var neyðtøka ella annar kynsligur ágangur. Fyri summi tekur tað langa tíð, kanska ár, áðrenn orðið neyðtøka ella kynsligur ágangur verður brúkt um tað, tey sjálvi hava upplivað. Sjálvt um tú ert í iva um tað, sum tú hevur upplivað, var ágangur, og sjálvt um tað er langt síðan tað hendi, kanst tú fáa hjálp. Set teg í samband við kommunulæknan, Tú og eg ráðgevingina hjá Barnabata, ella løgregluna, fyri at fáa hjálp til at skilja tað, sum hendi og reaktiónirnar tú hevur/hevði, viðgera upplivingina/r og finna útav um tú ynskir at melda kynsliga ágangin til løgregluna.
Fremur nakar kynsligan ágang móti tær, er fyrsta stigið, at tú sigur frá, so tú kanst fáa hjálp.
Ágangurin kann – og skal – steðgast! Hjá summum kann tað vera torført at siga frá …
- Kanska stúrir tú fyri, hvat kann henda við tær sjálvum ella familju tíni, um tú sigur frá.
- Kanska veitst tú ikki, hvønn tú skalt tosa við um ágangin
- Kanska stúrir tú fyri, at eingin fer at trúgva tær, um tú sigur, hvat er hent.
- Kanska ivast tú í, um tú sjálv/ur hevur ein part av skyldini av tí, sum er hent
Tú hevur ongantíð skyldina av tí, sum er hent!
Tú hevur brúk fyri hjálp – og hjálp er at fáa!
Fyrsta stigið er, at tú tosar við ein vaksnan, sum tú hevur álit á.
Heldur tú ikki, at tú kanst tosa við foreldrini hjá tær, so kanst tú kanska tosa við eina gummu, ein lærara ella onkran annan vaksnan, sum tú kennir.
Tíverri uppliva nøkur fá børn, at tann vaksni, tey tosa við, ikki trýr teimum, ella einki ger fyri at steðga áganginum. Ert tú fyri slíkum, skalt tú fara víðari til ein annan vaksnan, sum tú hevur álit á. Gev ikki upp – hvørki tú ella nakað annað barn eiga at vera fyri kynsligum ágangi!
Kennir tú onkran, ið hevur verið fyri kynsligum ágangi?
Hevur tú illgruna um, at ein vinkona ella ein vinmaður tín er fyri kynsligum ágangi, so er umráðandi, at tey fáa hjálp.
- Tú mást stuðla vini tínum í at fáa hjálp!
- Tú mást fáa vinin, ið er fyri áganginum, at tosa við ein vaksnan, sum kann hjálpa, soleiðis at ágangurin verður steðgaður.
- Tað kann vera ógvuliga torført hjá tí, sum er fyri áganginum, at fortelja tað fyri nøkrum og kanska serliga fyri einum vaksnum.
Hevur vinurin ikki hug at fortelja einum vaksnum um ágangin, kanst tú t.d. bjóða tær til at koma við teimum at tosa við ein vaksnan, sum tit hava álit á, t.d. skúlasjúkrarøktarfrøðingin, ein lærara ella foreldrini hjá tær.
Tað er ikki vist, at tann, ið hevur verið fyri áganginum, klárar ella torir at siga frá, soleiðis at ágangurin steðgar. So mást tú útvega teimum hjálp, tú mást siga tað fyri einum vaksnum, ið kann steðga áganginum. Sig tað fyri tínum foreldrum ella onkrum øðrum vaksnum, tú hevur álit á. Sjálvt um tú kanska hevur lovað vininum ikki at fortelja nøkrum tað, sum er hent, so skalt tú kortini at gera tað. Tú skalt ikki dylja teirra loyndarmál, tað er ikki gott fyri teg, og samstundis er tað eisini meiri umráðandi, at vinurin fær hjálp, enn at tú heldur títt lyfti!
Ivast tú í, hvat tú skalt gera, kanst tú altíð venda tær til Tú & Eg Ráðgevingina. Har kanst tú tosa ella skriva til vaksin, ið kunnu lurta, ráðgeva og hjálpa tær.
Hvørji árin kann kynsligur ágangur hava?
Vit eru øll ymisk, og tí er ymist, hvussu tað ávirkar okkum, um vit uppliva kynsligan ágang.
Um tú upplivir kynsligan ágang, kanst tú fáa kensluna av:
- At tað kennist ikki rætt inni í tær.
- At tú skammast, og at tað er tín skyld.
- At tú hevur eitt loyndarmál, sum tú ert kedd/ur um.
- At okkurt av tí, sum hendi, kendist gott, og tú hevur ringa samvitsku av tí.
- Tað er ALTÍÐ tann vaksni, ið fremur ágangin, sum hevur ábyrgdina og ger nakað ólógligt, tá ið kynsligur ágangur er. Tað er ongantíð tann ungi ella barnið, ið hevur skyldina.
- Kynsligur ágangur kann ávirka teg fyri lívið.
- Tað kann vera trupult hjá tær at hava álit á øðrum menniskjum.
- Tað kann vera trupult hjá tær at hava eitt vanligt kynslív, tá ið tú verður vaksin.
- Kanska følir tú, at tú altíð noyðist at bera tað tyngjandi loyndarmálið um kynsliga ágangin inni í tær.
Tín kroppur er tín egni, og eingin hevur loyvi at gera seg inn á teg, hvørki kynsliga ella við øðrum harðskapi!
Tí er sera umráðandi, at ágangurin verður steðgað sum skjótast!
Minst til – tað er ongantíð tín skyld. Øll vaksin vita at hetta ikki er lov !!!


text:
Vón fyri framman
2012-08-13 05:16
Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur
Fyrst fari eg at takka løgmanni fyri eina góða og jaliga løgmansfrágreiðing á Ólavsøku.
Eg seti prís uppá, at vit í Føroya landi hava ein løgmann, sum er jaligur og gevur okkara tjóð mót.
Men sjálvandi skal tað vera hald í tí sum verður sagt, og tað meti eg eisini at tað er. Eg meti, at vit veruliga ganga fram móti betri tíðum. MEN tað hevur verið ein strævin og tung tíð at fara ígjøgnum bæði við arbeiðsloysi og høgum skattum
Hugaligari at arbeiða
Skatturin var á slíkum støði, at tað loysti seg næstan ikki at gera ein eyka innsats, tí mestsum allur eykainnsatsurin fór í skatt. Hetta vildu vit sjálvandi ikki standa model til.
Skattabroytingar eru framdir, soleiðis, at tað í dag loysir seg at arbeiða. Fólk fáa í dag veruliga nakað burtur úr at gera ein eyka innsats og at arbeiða yvir. Tað gevur fólkinum størri arbeiðshug og tað er júst tað okkum tørvar. Nú loysir tað seg betri og er hugaligari at arbeiða - havi hug at siga teir tungastu tímarnir. Her meini eg við arbeiði tá flest onnur halda frí, so sum vikuskiftir og halgidagar.
Vend komin í
Vend er komin í føroyska búskapin. Lønarútgjaldingarnar vaksa, útflutningurin veksur, og halli minkar. Arbeiðsloysið er minkað seinasta árið, soleiðis, at tað í dag telist millum tey lægstu í Evropa.
Meir bjartskygni
Hetta hevur havt við sær, at føroyingar sum heild eru vorðnir meira bjartskygdur um framtíðina. Tað er at gleðast um.
Bústaðir
Í samband við almannaøkið kann eg upplýsa, at gongst sum ætla, verður eitt sambýli til sálarsjúk klárt at taka í nýtslu innan árlok í 2013. Bústaðir til heilaskadd í 2016. Ungdómspensjónat eisini í 2016. Sambýli til fólk við autismu og menningartarn í 2017, umframt eitt sambýli til fólk við minningartarni í 2018.
Eg frøðist somuleiðis um, at tað í Eysturoynni og Norðoyggjum skulu byggjast íbúðir til fólk við serligum avbjóðingum. Longu seinasta fríggjadag var landstýriskvinnan Annika Olsen í Klaksvík og hugdi eftir umstøðunum . Tað er avgjørt, at hesar íbúðir skulu byggjast Við Mylnutún í Klaksvík, har gl. læknahúsini nú standa. Gl. læknahúsini verða tikin niður og íbúðirnar bygdar á staðnum. Talan verður um millum 10 til 16 íbúðir og tær skulu standa klárar á vári 2014.
Bíligari húsafígging
Landstýrið arbeiðir eisini fyri kappingarførum rentum á bústaðarlánum, eitt nú við realkreditlánum. Um neyðugt skal Húsalánsgrunnurin taka upp kappingina við at bjóða realkreditfígging.
So tað hevur onki við veruleikan at gera, tá andstøðan førir fram, at samgongan einans hugsar um tey vælbjargaðu.
Vit halda á við góðum treysti.


text:
Lekjandi sopi
Nú várið er komi, er krímið, næstan allir føroyingar hava ligið við, vónandi á veg burtur.
Men tú kanst eisini hjálpa til við at kóka tær ein kopp av kamillute við eini skeið av hunangi í.
Hetta søgdu tey gomlu at vera ein lekjandi sopi. Hunangurin skal koyrast í teið eftir, at tað er kølna eitt sindur. Bakteriudrepandi ensymini í hunanginum vera brotin, tá tey liggja í hita, sum er yvir 50-60 hitastig. So ein temunnur við í mesta lagi 40 hitastigum við hunangi í er ein fullkomin sopi.
Tú kanst velja ta grønu loysnina hjá Grøn Balance, sum bæði hevur vistfrøðiligt kamillute og hunang. Vit kunnu leggja afturat, at hunangurin hjá Grøn Balance er royndarvinnari fyri sín leskiliga smakk og bleyta konsistens.
Vørur í samband við greinina
Grøn Balance finnur tú her
SIG OKKUM TÍNA MEINING
Vit arbeiða altíð við at gera okkara vørur enn betri, tí vilja vit gjarna hoyra frá tær. Hevur tú góðar ella minni góðar royndir?
- send okkum tínar viðmerkingar.


text:
Kommunala Arbeiðsgevarafelagið gjørdi á fundi mánadagin 11. desember 2017 av at lýsa verkbann fyri allar námsfrøðingar og hjálparfólk, ið eru limir í Føroya Pedagogfelag – og sum starvast á kommunalu dagstovnunum (sum eru: vøggustovur, barnagarðar, frítíðarskúlar og ungdómshús), og í dagrøktarskipanum kring landið.
Verkbannið fyri pedagogar og hjálparfólk á dagstovnum og í dagrøktum kring landið verður lýst at koma í gildi tórsdagin 14. desember 2017 kl. 07.00.
Nevndin í Kommunala Arbeiðsgevarafelagnum hevur í dag saman við limakommununum viðgjørt støðuna á dagstovnaøkinum í sambandi við, at Føroya Pedagogfelag leygardagin tann 9. desember 2017 gjørdi av, at lýsa verkfall fyri allar leiðarar og varaleiðarar á dagstovnum og dagrøktum í kommununum.
Niðurstøðan á fundinum var, at kommunurnar ynsktu at taka samráðingarnar uppaftur. Hetta ynskir Pedagogfelagið tíanverri ikki.
Í øðrum lagi varð staðfest, at kommunurnar ikki við vissu kenna tær ítøkiligu avleiðingarnar av, at leiðslurnar fara í verkfall. Av somu orsøk kunna kommunurnar ikki forsvara, at dagstovnarnir í longru tíð verða riknir uttan nakra leiðslu.
Kommunurnar harmast íkomnu støðuna, og verkbannið verður fyrst og fremst lýst fyri at fáa arbeiðssteðgin so stuttan sum møguligt og fyri at fáa partarnar aftur til samráðingarborðið skjótast gjørligt.
Dagstovnar í Vágs kommunu stongja
Fyri dagstovnar í Vágs kommunu merkir hetta, at dagstovnurin Eikilund, íroknað elsta árgang í Sóljuni, sum heldur til í Vágs Skúla, frítíðarskúlin og ungdómshúsið stongja meðan verkfall og verkbann er lýst, frá tórsdegnum 14. desember 2017.
Heitt verður á foreldur um at taka klæðir vm. heim við, nú dagstovnatilboðini stongja.
Last modified: 13. december 2017


text:
Granskingardeildin á Umhvørvisstovuni fæst við at fáa til vega vitan um dálkingarstøðuna í føroysku náttúruni. Hetta arbeiði fevnir um at lýsa og granska í útbreiðsluni av umhvørvisdálkandi evnum og árin av teimum.
Gransking av dálkandi evnum í føroysku náttúruni, hevur serliga fokuserað á langtransporteraði umhvørviseitrandi evni, sum t.d. PCB og kyksilvur, og onnur dálkandi evni, sum eru umfataði av altjóða konventiónum og tískil krevja regluligar kanningar, men er ikki avmarkað til hesi.
Endamálið við kanningunum er at útinna og menna eina tíðarhóskandi og relevanta yvirvøku av umhvørviseitrandi evnum og árin tess í sjónum, á landi og í vøtnum og áum.
Eftir avtalu kann vitanarkjarnin fremja umhvørvis- og árinskanningar við støði í kontraktum við eksternar ella internar kundar.


text:
Bønartúr
Bloggurin er eitt persónligt sjónarmið hjá tí, sum hevur skrivað.
Næstseinasta leygarkvøld vóru vit nøkur frá missiónshúsinum, sum gingu ein bønartúr ella gongutúr í bøn runt í kommununi. Seks økir vóru býtt út millum fólkini, so tey bóðu fyri umleið líka nógvum heimum og fólkum.
Er tað ikki bara at gera seg upp at ganga runt og biðja fyri øðrum? Var tað ikki Jesus, sum segði ”Tá tú heldur bøn, tá far innar í kamar títt og lat aftur hurð tína og bið til faðir tín, sum er í loyndum, og faðir tín, sum sær í loyndum, skal gjalda tær?”
Jú, rætt er tað, at tann, sum biður fyri at vísa seg fyri øðrum ella fyri at fáa umrøðu og møguliga rós, hevur longu tikið upp løn sína.
Samstundis er tað eisini satt, at bønararbeiðið ikki er eitt avmarkað arbeiði ella øki, men ”biðið uttan íhald”, sigur ápostulin.
Hvat skuldu vit biðja um? Fyrst kundu vit takka Gudi fyri heimini og fyri tey fólk, sum myndaðu heimini, vit gingu fram við. So nevndu vit nøvnini á teimum, vit kendu og mintust, og søgdu við Gud, at hann kendi øll, eisini við navni, sá teirra tørv og hvussu tey høvdu tað. So bóðu vit Gud um at geva teimum eftir tørvi, signa og varðveita tey. Kendu vit onkran, sum tørvaði ítøkiliga forbøn, ja, so varð biðið fyri viðkomandi.
Hví skriva um hetta, tá Jesus segði, at ”vinstra hond skal ikki vita, hvat høgra hond ger”? Guds fólk er kallað er gera góðar gerningar, men ikki fyri at æra seg sjálvan ella fyri at fáa æru frá øðrum, men fyri at æra Gud. Gud sær sjálvt í myrkri, hoyrir sjálvt í stormi og í óljóði og fylgir við, hvat børn hansara gera. Hann lønir teimum eisini.
Endamálið við bønartúrinum var at bera bygdarfólkið í bøn upp til Guds. Tað hevur týdning fyri tey og er til signingar fyri tey biðjandi. Úrslitið kenna vit ikki, men tað er heldur ikki neyðugt.
Jesus segði: ”Tí at hvør tann, ið biður, hann fær, og tann, ið leitar, finnur, og tí, ið bankar uppá, skal verða latið upp fyri.”
So er tað nóg mikið svar, nóg mikil gleði og nóg mikil signing – og nóg góð grund til áhaldni og úthaldni í bønini og í góða verkinum. Gud svarar í sínum tíma og á sín egna hátt. Tí er tað eisini spennandi at biðja, virka og bíða.
– Ert tú farin ein spákitúr? spurdi ein bilførari meg, tá hann spakuliga koyrdi fram við. – Ja, ein bønarspákitúr! svaraði eg. So greiddi eg honum frá uppgávuni, við tí úrsliti, at hann segði, at tað var gott við forbøn og at tað ofta var lættari at biðja til Guds úti í náttúruni enn inni. Tað gav eg honum rætt í.
Nógv fólk tosa og skriva um, hvussu stóran týdning tað hevur at røra seg og ganga túrar.
Hvat við at Guds fólk tók henda táttin upp, gingu bønartúrar í nærumhvørvinum, biðjandi fyri húsfólkunum, grannum, bygdarfólkinum, landsmonnum…?
Tað er ikki neyðugt at rópa ella at biðja hart. Gud hoyrir sjálvt hjartasuffini.
Lønin hevði bæði verið sunnari lív og størri likamlig vælvera, og Gud, sum hoyrir bønir, hevði svarað á ymiskan undurfullan hátt. Persónliga trúarlívið hevði verðið sterkari og ríkari, og tað hevði eisini sæðst aftur í kirkjuliðinum og í missiónsarbeiðinum um landið – um heimin.
Gud vil, at vit biðja til hansara, tí hann vil fegin geva.
Tað gav mátt, tá tú helt saman hendur,
– hóast hondin var lítil og veik –
tá til alveldis Gud tú teim vendir,
aldri neyðstadda barn sítt hann sveik.
Svar hans ávegis er, einglar bera tær boð,
um tað drálar, tað fram tó skal ná.
Hetta játtar tær sannleikans trúfasti Gud:
”Heit á meg, og tú bjarging skalt fá.”
(MS 242)


text:
Fjarundirvísing á Heilsuskúlanum
Partvís fjarundirvísing er sett í verk á Heilsuskúlanum, sum ein roynd.
Tú gongur í skúla sum vanligt, men onkrar skúladagar kanst tú sita heima og fáa uppgávur ella heimaundirvísing. Tað fer at standa í tímatalvuni nær tað verður. Skúlin leggur sum oftast fjarundirvísingardagarnar upp til vikuskiftini t.d mánadag ella fríggjadag, umleið einaferð um vikuna.
Er galdandi fyri bæði heilsuhjálpara og heilsurøktaraútbúgvingina.
Á øðrum líknandi skúlum í t.d. Danmark, er eisini møguligt at fáa fjarundirvísing, men tað er er ikki møguligt at taka eina yrkisútbúgving, sum heilsuhjálpara ella heilsurøktara, bert við fjarundirvísing. Tað er tí tað snýr seg um eina útbúgving, har tú skalt venja ávísa førleikar í verki, saman við øðrum næmingum.
TAÐ ER IKKI MØGULIGT AT TAKA ÚTBÚGVINGARNAR, BERT VIÐ FJARLESTRI. Les um munin á fjarundirvísing og fjarlestri niðanfyri.
Fjarundirvísing og fjarlestur eru hvørt sítt.
Fjarundirvísing
Einstakir dagar við undirvísing gjøgnum netið, har tú situr heima og arbeiðir.
Lærarin sendir uppgávuna til tímarnar við telduposti ella ørðum forriti. Lærarin er tøkur við teldu ella telefon og kann stuðla við skrivligum og munnligum spurningum. Uppgávurnar skulu latast inn, sum lærarin biður um tað, fyri at vera skrásettur sum virkin í tímunum/útbúgvingini.
Tað kann eisini vera at nakrir næmingar sita í hølum á skúlanum og aðrir runt landið, við samskipaðari undirvísing á ymiskan hátt.
Fjarlestur
Fjarlestur er egnað til hægri útbúgvingar við ongari møtiskyldu og undirvísingin er fyri tað mesta yvir netið. Tað er ikki ætlanin at seta í verk fjarlestur á Heilsuskúlanum.
Næmingar á Heilsuskúlanum hava møtiskyldu, tí kunnu longri tíðarskeið ikki verða sum fjarlestur.
Yrkisútbúgvingar brúka vanliga ikki fjarlestur, av tí at eitt hondverk skal lærast í verki. Fyri at læra at taka sær av øðrum menniskjum, skulu venjingar í førleikunum til, í samskifti og samstarvi við aðrar næmingar.


text:
Korona: Nú ræður um at taka seinastu tøkini á mál
Jólahøgtíðin og nýggjárið kunnu fara at teljast millum okkara seinastu stóru avbjóðingar í koronastríðnum, og tí ræður nú um at taka seinastu tøkini á mál. Tað segði Bárður á Steig Nielsen løgmaður á tíðindafundi fyri løtu síðan, tá ið landsstýrið legði síni koronutilmæli fyri jólahøgtíðina fram.
Løgmaður vísti á, at smittan aftur er farin at gera um seg í okkara samfelag. Uttanfyri fyri Føroyar er smittutrýstið rættiliga høgt – og tað ávirkar eisini okkum.
Landsstýrið ger tí nú fleiri broytingar, ið hava eittans endamál: At tálma um smittuvandan.
Í stuttum snúgva broytingarnar seg um:
- Ferðandi eiga dagarnar undan fráferð at vera serstakliga varin. Atferðin hesar dagarnar kann vera avgerandi.
- Ferðandi eiga at fara í heimauppihald til, at tey hava fingið úrslitið av kanningini sætta dag.
- Ferðandi eiga undir ongum umstøðum at vitja avvarðandi á sjúkrahúsum, røktarheimum ella sambýlum, fyrr enn staðfest er, at royndin á sætta degi er negativ.
- Leiðslan í fólkakirkjuni hevur í samráð við Landsstýrið avgjørt at avlýsa gudstænasturnar jólaaftan og jóladag. Landsstýrið mælir øðrum samkomum til at gera tað sama.
- Matstovur og skeinkistøð skulu frá hósdegnum 17.desember til og við 3. januar 2021 lata aftur klokkan 22.
- Mælt verður til, at allar innandura ítróttarkappingar verða hildnar uttan áskoðarar til og við 3. januar 2021. Hetta er bæði galdandi fyri vaksnamanna- og barnakappingar.
- Tað er skilabest, at bert ein persónur úr húsarhaldinum stendur fyri jólainnkeypinum, heldur enn at øll familjan fer til handils saman.
- Handilsvinnan eigur at tryggja, at ikki ov nógv eru í handlinum í senn, so at neyðuga frástøðan verður hildin.
Løgmaður segði á tíðindafundinum seg vera ernan av, hvussu vit sum samfelag higartil hava handfarið koronufarsóttina.
“Tað er satt at siga ótrúligt, hvussu áhaldin øll hava verið. Eg má eisini rósa øllum fyri, hvussu altrá øll hava verið at finna loysnir í hesum truplu tíðum. Vónandi nærkast vit einum enda á hesum. Nú skulu vit fyrst standa saman – við at vera hvør sær undir jólahøgtíðini og á nýggjárinum. So fer tað veruliga at lýsna. Vaksinasjónin nærkast í hvørjum – og hon fer vónandi at gera stóran mun, segði Bárður á Steig Nielsen, løgmaður.
Mynd: Bjarni Rubeksen, KVF.


text:
Sjónbond um Náttúruvísindadeildina
Á Náttúrvísindadeildini ber m.a. til at lesa tríggjar greinir av lívvísindum: Bachelor í havlívfrøði, bachelor í mýlalívvísindi og bachelor í vistfrøði. GG! Hesar tríggjar útbúgvingar verða tó ikki í boði fyrr enn í 2020. - Umleið 8 lesandi verða tikin inn á hvørja grein annahvørt ár. - Lestrartíðin er 3 ár og telur 180 ECTS. - Lokin útbúgving gevur rætt til heitið Baccalaureus Scientia, stytt B.Sc. - Útbúgvingin er staðsett á Náttúruvísindadeildini, Vestarabryggja 15, Tórshavn
Elsa Krosstein lesur mýlska lívfrøði (molekylærbiologi) á Náttúruvísindadeildini á Fróðskaparsetri Føroya. Her greiðir hon frá lestrinum og hví hon valdi at lesa á Setrinum.
Eiler Ka-Nid Yodla-Ong Poulsen og Eva Drewsen hava bæði tikið bachelor-prógv í KT-verkfrøði á Setrinum, tey lesa bæði á IT-universitetinum í Keypmannahavn og tey arbeiða bæði á sama arbeiðsplássi. Tilknýtið til KT-vinnua fingu tey, meðan tey lósu á Setrinum. Her greiða tey frá, hví tey valdu at lesa KT-verkfrøði, og u teirra royndir higartil, 2016.
14. juni 2016 fekk Gunnar S. Knudsen at vita, at Vodafone hevði valt hann at umboða Føroyar á "Summer Camp 2016" hjá tele-fyritøkuni Huawei í Kina. Hetta var viðmerking hansara eftir at Bárður á Steig Nielsen, stjóri á Vodafone, hevði handað honum heiðurin, 2016.
Lýsing av Náttúruvísindadeildini frá 2012 framleidd av Kovboy Film


text:
Vit sóknast eftir maskinmeistara til elverkini innan varandi orku.
Starvið
Í sambandi við, at SEV hevur savnað umsitingina og raksturin av øllum elverkunum innan varandi orku í meginøkinum í eina deild í Vestmanna, sóknast vit eftir maskinmeistara, sum í høvuðsheitum skal fáast við elframleiðslu úr varandi orkukeldum. Toymið í nýggju deildini fevnir í dag um 8 starvsfólk.
Meginøkið fevnir um Vágar, Streymoy, Eysturoy, Norðoyggar, Sandoy, Nólsoy, og Hestoy, og elverkini, sum talan er um, eru vindmyllulundirnar í Húsahaga, Porkerishaga og Neshaga, Eiðisverkið, Fossáverkið, Mýruverkið, Heygaverkið og Elverkið á Strond, umframt nýggj vind- og vatnorkuverk. Deildin varðar eisini av elverkunum á útoyggj.
Málið við starvinum er styrkja um arbeiðið at gera elframleiðsluna so burðardygga sum til ber, og dentur skal leggjast á, at framleiðslueindirnar altíð eru væl røktar og rigga væl.
Arbeiðið fevnir um rakstur og viðlíkahald, og tú fert í ávísan mun at fáast við fyrisitingarligar uppgávur og umsiting, við tað at stórur partur av dagliga viðlíkahaldinum verður gjørt av uttanhýsis veitarum, sum hava serfrøði innan ymisku viðlíkahaldsuppgávurnar, serliga innan vindorku.
Tað er ein fyrimunur, um tú hevur royndir innan fleiri av hesum økjum:
Tú
Fyri at kunna røkja starvið, er krav, at tú hevur fulla maskinmeistaraútbúgving, t.e. víðkað maskinmeistaraprógv.
Umráðandi er, at tær dámar væl at arbeiða sjálvstøðugt, ert liðleikari og ikki smæðist at samskifta við onnur. Tú klárar teg væl innan norðurlendsku málini og á enskum, bæði munnliga og skrivliga.
Telda og net eru týðandi amboð, góður kunnleiki innan skrivstovuforrit er ein treyt, og týðandi er at hava evni og áhuga at læra seg nýggjar skipanir. Koyrikort til persónbil neyðugt.
Løn
Starvið verður lønt sambært sáttmála millum SEV og Maskinmeistarafelagið í 12. lønarflokki.
Lønin verður ásett eftir starvsaldri frammanundan, sum verður roknaður frá próvtøkudegnum, men er treytaður av fakliga viðkomandi arbeiði síðani tá.
Arbeiðsstaðið
Arbeiðsstaðið er á Fossáverkinum í Vestmanna, og arbeiðið fevnir um allar Føroyar.
Nærri upplýsingar um starvið fáast við at venda sær til Sæmund Tausen, verkmeistara, á tel. 286902 ella Hera Mortensen, deildarstjóra fyri framleiðslu, tel. 218419.
Umsóknir saman við prógvum og møguligum viðmælum skulu sendast til: starv@sev.fo, og skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi týsdagin 26. januar 2021.
SEV tryggjar føroyska samfelagnum støðugan streym alt samdøgrið. 170 fólk starvast í elfelagnum undir virðisorðunum: samstarv, eldhugi og virðing. Ágrýtni starvsfólkahópurin ber hvønn dag SEV fram á í týðandi leiklutinum sum samfelagsins lívæðr. Vit stremba áhaldandi eftir at fáa sum mest av elframleiðsluni burtur úr varandi orkukeldum sum vatni og vindi. SEV er fólksins ogn. Allar kommunurnar í Føroyum eiga SEV, sum var stovnað 1. oktober 1946.


text:
Í morgun hevur eitt sindur av vindi verið við Stórá og tað hevur tíverri ført við sær, at graslíki hevur fingið skaða.
Sum tað sæst á myndunum, so hevur teppið loyst seg frá í eystaraenda.
Hetta er sera harmiligt, tí vit nærkast kappingarbyrjan við stórum fetum. Vónandi verður tað ikki eins og í 2012, at vit noyðast at byrja okkara kappingarár á uttanveltaðum vølli vegna hesum.
Hvussu umfatandi tað verður at bøta um trupulleikan, er ilt at siga í verandi løtu.
Myndirnar eigur Turið Vestergaard í Dali.


text:
Familjumál
Málsøkið persóns-, familju- og arvarættur varð yvirtikið á ólavsøku 2018, og tá fingu føroyskir myndugleikar lóggávuvaldið og útinnandi valdið á økinum.
Almannamálaráðið er yvirskipaður myndugleiki á økinum. Ráðið ger lógaruppskot, eins og ráðið veitir landsstýrisfólkinum ráðharratænastu á málsøkinum, soleiðis at landsstýrisfólkið kann taka vælgrundaðar avgerðir.
Málsøkið persóns-, familju- og arvarættur fevnir um verjumál, foreldramyndugleika og samveru, ættleiðing, hjúnaband og hjúnaskilnað, barna- og hjúnafelagagjøld, arv og fleiri aftrat hesum.
Málsøkið fevnir sostatt um reglur, sum røkka heilt inn í føroysku familjuna og mynda karmarnar fyri familjuna. Málsøkið persóns, familju- og arvarættur er grundleggjandi fyri eitt samfelag, og lóggávan er persónliga viðkomandi fyri hvønn einstakan gjøgnum alt lívið. Longu frá føðing, tá ið faðirskapurin skal skrásetast og seinni í lívinum, um eitt par fer hvør til sítt og hevur tørv á, at myndugleikarnir taka avgerð um t.d. foreldramyndugleika ella samveru við børnini.
Samstundis sum málsøkið varð yvirtikið, varð Familjufyrisitingin sett á stovn at umsita ymiskar uppgávur innan persóns- og familjurættarligu økini.
Familjufyrisitingin viðgerð einkult mál og tekur avgerð í persóns- og familjurættarligum málum, og ávísar avgerðir hjá Familjufyrisitingini kunnu kærast til Kærunevndina í almanna-, familju- og heilsumálum.


text:
Umsókn um stuðul til gransking
Umsókn um stuðul skal skrivast á serligt oyðublað, sí her. Nøkur formlig krøv skulu uppfyllast, les her.
Umsóknarblaðið við kravdum fylgiskjølum skal sendast í telduposti til gransking@gransking.fo í eini (1) samlaðari PDF-fílu. Til ber at brúka ókeypis forrit á internetinum til at savna fleri pdf skjøl í eitt.
Umsóknarblaðið skal undirskrivast av ábyrgdarhava (stovnsleiðara/stjóra) og verkætlanarleiðara (ph.d.lesandi, granskara, vegleiðara).
Umsóknin skal latast inn rættstundis, annars verður hon ikki viðgjørd. Ófullfíggjaðar umsóknir kunnu verða avvístar.
Viðgerðartíðin er umleið 3 mánaðir. Umsóknin skal skrivast á enskum. Les meira um mál og um metingarmannagongdina her.
Les vegleiðingarnar gjølla, tá ið umsóknarblaðið skal fyllast út.
Dømi fíggjarætlan fyri ph.d. verkætlan 2021-2024 (Við støði í lønartalvu frá 1.10.2020, lagt er upp fyri lønarhækking 2021-2024)
Hetta er dømi fyri fólk, sum ætla at verða innskrivað til ph.d.lestur í Føroyum, Danmark og aðrastaðni, har løn verður útgoldin um skattaskipanina. Fyri tey, sum umhugsa at verða innskrivað við universitet í Bretlandi, USA og aðrastaðni, har løn verður útgoldin sum stuðul, eru aðrar reglur galdandi. Set teg í samband við Granskingarráðið fyri at fáa nærri upplýsingar um hetta: gransking@gransking.fo


text:
Eingin fráboðan um avlurting í Føroyum
Landsstýrið hevur ikki fingið nakra fráboðan frá donskum myndugleikum um, at føroyskir borgarar ella vinnufyritøkur í Føroyum hava verið avlurtað. Tað svarar løgmaður Kristinu Háfoss, tingkvinnu, í skrivligum fyrispurningi um møguliga avlurting.
Danska fregnartænastan hevur seinastu vikurnar verið í ljósmála í sambandi við ymisk mál. Í tí sambandi hevur landsstýrið samskift við danska verjumálaráðharran.
“Landsstýrismaðurin í uttanríkis- og mentamálum hevur á fundi við danska verjumálaráðharran tann 9. september gjørt vart við, at landsstýrið vil hava neyva kunning, um so er, at føroyingar, føroyskar upplýsingar ella fyritøkur eru partur av áleikandi málinum hjá donsku fregnartænastuni.”, stendur í svarinum hjá løgmanni til Kristinu Háfoss.
Landsstýrið roynir støðugt at byrgja fyri, at hvørki føroyskir borgarar ella fyritøkur verða avlurtað
“Fyri at verja seg fyri avlurting og aðrari njósning arbeiðir landsstýrið miðvíst við at hava so góða og dagførda KT-trygd, sum til ber. Landsstýrið arbeiðir eisini við at uppraðfesta nettrygdina í Føroyum. Harafturat verður arbeitt við mannagongdum í sambandi við viðgerð av viðbreknum upplýsingum og øðrum átøkum, ið hava til endamáls at minka um váðan fyri avlurting”, svarar Bárður á Steig Nielsen millum annað.
Sí svar løgmans her


text:
Tingræði
Tingræði er stýrisskipan ið krevur, at meiriluti á tingi stendur aftan fyri stjórnina. Hetta er ein stýrðisskipan, har stjórnin annaðhvørt hevur fleirtal í tinginum, ella ikki hevur eitt fleirtal ímóti sær. Tað er eisini nevnt parlamentarisma. Kjarnin í tingræðinum er, at stjórnin ikki kann tilnevnast, ella framhaldandi hava valdið, um ein meiriluti í tinginum annaðhvørt ikki gevur stjórnini sín stuðul ella er ímóti stjórnini. Stjórnin stendur sostatt til svars fyri tinginum. Vanliga verður tingræði sett í tveir bólkar: negativt og positivt tingræði. Í londum við positivum tingræði er tað neyðugt hjá stjórnini at hava eitt fleirtal aftan fyri seg, tá ið hon verður tilnevnd. Í londum við negativum tingræði, kann stjórnin tó sita við valdið, um hon bara ikki fær ein meiriluta ímóti sær. Negativt tingræði gevur frammanundan tí verandi útinnandi myndugleikanum, stjórnini, ein serligan rætt, tí stjórnin noyðist ikki at hava tingsins beinleiðis stuðul, bert má ikki vera greitt, at tingið beinleiðis er ímóti henni. Hesin serligi rættur í sambandi við negativt tingræði er søguliga ein arvur frá tíðini, tá kongur hevði veruligt stjórnarvald. Henda arv hava londini við positivum tingræði kastað av sær, og har krevst tí, at stjórnin beinleiðis verður stuðlað av tinginum.
Í tingræðisligari skipan er í mestan mun talan um eina samanrenning millum lóggevandi og útinnandi vald. Talan er ikki um eitt veruligt valdstríbýti, tí stjórnin hevur bæði útinnandi og lóggevandi vald og “stríðandi” partarnir eru stjórn og meiriluti ella samgonga á tingi móti minniluta ella andstøðu á tingi. Gjøgnum síni umboð ella samgongulimir í tinginum hevur stjórnin eisini lóggevandi vald.


text:
Yrkjari: Jónleif Johannesen
- Gevið ljóð og lýðið á
Tað eg úr Halgubók sigi frá.
Niðurlag:
Alt meðan lindin hon stendur væl,
tað stendur ein lind í mín faðirsgarð,
hon er sær í rósum væl,
alt meðan lindin hon stendur væl.
- Nomi giftist í onnur lond
synir har knýttu kærleiksbond.
- Harrin hann lagaði lagnuna so
manni og synum sendi boð.
- Teir grivnir vóðu í døkka mold,
so syrgnar einkjur stóðu á fold.
- Nomi pakkar eigi sítt
Eg fari aftur til heimland mítt.
- Stillan Ruth pakkar við hennara lið
har tín leið gongur, eg fylgi við.
- Tungt var at liva sum einkja á fold
og ei eiga annað enn egið hold.
- Bóas bóndi átti gull og fæ
har til eitt hjarta á røttum stað.
- Hann sá tey fátæku svong og móð.
Hann átti føði í yvirflóð.
- Bóas til fólk sítt sigur so:
“Tit hoyri og lýðið míni boð”.
- Í morgin tá tit akurin skera,
mikið skal har eftir vera.
- Í morgin tá akurin savnast skal
tit savni saman, men leivi væl.
- Tit bundini bindi, men ei ruddi bø
Tit níggju binda og eitt verður sløð.
- Um kvøldið Ruth í bøin fór
hon sankar saman og byrðan gerst stór.
- Bóas hann møtir henni á leið.
hon fall til jarðar for honum neig.
- Statt upp kæra kvinna og svara mær.
er nakar maður ætlaður tær?
- Eg hevði ein mann, sum Harrin tók sær.
síðan eingin er ætlaður mær.
- Hjarta mítt leikar, sum toran slær.
Tað sigur greitt, tú ert ætlað mær.
- Ruth hugdi í hansara eygu fríð
tey vístu, at sálin var rein og blíð.
- Bønliga Ruth eg tali til tín
Vil tú verða kona mín.
- Ja, svarar Ruth, so fegin eg vil
sum kona hoyra hús títt til.
- Kvøldið legðist um slignan hól
Tey fevndust í roða av setandi sól.
- Úr teirra kærleika spretti hann
sum sigur yvir syndum vann.
- Kærleikin gongur sína leið,
Ein løtan fløkt ein onnur greið
- Rík og fátæk har ganga í lag.
Um aldur ei hann spyr um tað.
- Megi størstu hann byggir á
Heldur tá alt fellur frá.


text:
Stóruvøtn
Á markinum ímillum Kanada og Sambandsríki Amerika eru Stóruvøtn (á enskum: Great Lakes). Í USA og Kanada eru fimm stór fesk vøtn: Superior vatn, Michiganvatn, Huronvatn, Erievatn og Ontariovatn. Tey eru bundin saman í eina stóra skipan. Haðani rennur St. Lawrenceá gjøgnum Kanada út í Atlantshav. Hesi vøtn rúma um fimtingin av øllum vatni í heiminum. Bara Michiganvatn, vinstrumegin, er sunnan fyri markið. Ímillum vøtnini eru grivnar siglingarveitir, og samband er við St. Lawrenceá, sum rennur út í Atlantshav. Í Niagaraá, sum rennur úr Erievatni í Ontariovatn, eru hinir viðgitnu Niagarafossar. Rundan um tey stóru vøtnini og fram við ánni er nógvur ídnaður, sum dálkar vatnið. Serliga Erievatn er illa dálkað. Har eru stórir ídnaðarbýir, so sum Buffalo í New York, Cleveland í Ohio og Detroit í Michigan.


text:
Nýtt átak: Venjaraleiðin 2021
Sum liður í arbeiðnum fyri at fáa fleiri kvinnur á vøllin, verður skipað fyri átakinum “Venjaraleiðin”, har kvinnur kunnu taka B2 og B3 venjaraprógv um eina leið
Venjaraleiðin er fyri kvinnur, sum hava hug og hegni til at fara undir venjaraútbúgving og á tann hátt vera við til at hækka støðið á føroyskum fótbólti. Talan er um eitt skeið, har luttakararnir taka B2 og B3 í eini serligari tilgongd, sum er ætlað kvinnuligum venjarum. Umframt at nema sær vitan innan venjarayrkið, kunnu luttakararnir eisini fáa nógv burtur úr at hitta og læra aðrar kvinnuligar venjarar betur at kenna umvegis skeiðini, sigur Pætur S. Clementsen, tekniskur stjóri við heimasíðuna hjá Fótbóltssambandinum.
– Seinastu árini hava heilt nógvar kvinnur tikið B1 venjaraskeið, men lutfalsliga fáar fara víðari í venjaraútbúgvingini. Við hesum átakinum vóna vit at fáa fleiri kvinnur ígjøgnum B2 og B3, og eftir hetta eru tær klárar at fara undir B4, sum endar við einum UEFA B-prógvi. Av royndum vita vit, at nógvar kvinnur hava alt, sum skal til fyri at gerast ein góður venjari, men samstundis eru tað lutfalsliga fáar, sum taka lut á venjaraskeiðunum hjá okkum. Við at skipa tað eftir hesum leistinum vóna vit at fáa enn fleiri dugnaligar kvinnuligar venjarar afturat teimum, sum eru komnar ígjøgnum, sigur Pætur S. Clementsen.
Pláss er fyri 20 luttakarum á Venjaraleiðini, og freistin at søkja er 15. januar. Niðanfyri ber til at lesa meira um átakið, og harumframt ber eisini til at taka niður umsóknarskjal.


text:
Skrivar tú trygging verður eisini leitað eftir øðrum endingum av orðinum sum t.d. tryggingar og tryggingarvirksemi.
Skrivar tú ?trygging verður leitað eftir orðum sum t.d. lívstrygging og lívstryggingar.
Skrivar tú ”trygging” verður einans leitað eftir júst hesum sniðnum av orðinum.
26. mars 2010Nr. 8001
Leiðbeining til ásetingar um markamót sbrt. § 18 b, stk. 5 og 6 um hjálparráð í forsorgarlógini og sbrt. §§ 7 og 8 í kunngerð nr. 18 um stuðul til hjálparráð frá 2010
Eftir § 18 b í forsorgarlógini kann stuðul verða veittur til ymisk hjálparráð. Stuðul verður veittur eftir § 18 b, stk. 1 og er lógarásetingin soljóðandi:
“§ 18 b. Stuðul verður veittur til hjálparráð til persónar við virkistarni orsakað av likamligum ella sálarligum breki ella varandi sjúku, um hesi:
1) eru neyðug fyri at vera í arbeiði,
2) munandi bøta um varandi avleiðingar av sjúkuni/brekinum, ella
3) munandi lætta um gerandisdagin í heiminum.”
Hugtakið hjálparráð fevnir um hópin av tólum og lutum, sum verða nýtt til at bøta um likamligt ella sálarligt brek ella sjúku, ið hava við sær skerdan virkisførleika.
Hjálparráð, ið kunnu endurnýtast eru hjálpartól, ið verða veitt sum útlán.
Við hjálparráð sambært § 18 b er at skilja, bæði kropsborin hjálparráð sum t.d. brillur, hoyritól, ymiskar protesur og serligur fótbúni, men eisini um hjálpartól, ið verða veitt til útláns, sum t.d. samskiftisútgerð, røktarsengur og ymisk flutningstól.
Tá ið talan er um brek ella varandi sjúku, er treytin fyri at fáa stuðul sambært hesi grein, at talan er um varandi tørv. Hetta skal skiljast soleiðis, at útlit ikki eru til, at heilsuviðurskiftini fara at betrast, og at tað tí frameftir fer at vera varandi tørvur á at bøta um brekið/sjúkuna. Stuðul kann tí ikki latast til fyribils nýtslu av hjálparráðum sambært nevndu lógaráseting.
Samanumtikið eru treytirnar sambært forsorgarlógini, at talan skal vera um brek ella varandi sjúku, ið hava við sær varandi tørv á hjálparráðnum til tey endamál, sum eru nevnd omanfyri undir pkt. 1 – 3. Harumframt verður víst til aðrar treytir sambært § 18 b í forsorgarlógini og sambært kunngerð um nr. 18 um stuðul til hjálparráð frá 2010.
Stuðulsrættindi sambært aðrari lóggávu
Umframt oman fyri nevndu treytir, er tað eisini ein grundleggjandi fortreyt fyri at fáa stuðul til hjálparráð sambært forsorgarlógini, at stuðulsrættindi og stuðulsmøguleikar sambært aðrari lóggávu eru troyttir.
Stuðul sambært forsorgarlógini er einstaklingastuðul til útreiðslur, sum tann einstaki annars sjálvur skuldi goldið fyri. Tað ber tí ikki til at veita stuðul eftir forsorgarlógini til útreiðslur til tænastur, ið verða veittar sambært aðrari lóggávu og sum sambært aðrari lóggávu er ásett at vera ókeypis.
Fyri at ivi ikki skal vera um hesa grundreglu, er ásett í § 18 b, stk. 6, at stuðul verður ikki veittur til hjálparráð, ið verður nýtt í virksemi hjá myndugleikum. Hetta merkir, at stuðul ikki verður veittur sambært forsorgarlógini til hjálparráð, ið verða nýtt í tænastuveiting til borgaran, eitt nú í sambandi við viðgerð, røkt og undirvísing, ið aðrir myndugleikar hava ábyrgdina av. Galdandi lóggáva ásetur, at tað er ókeypis í Føroyum at fáa ávikavist sjúkrahúsviðgerð, heimasjúkraviðgerð og røkt og undirvísing. Í tann mun goldið verður fyri heimahjálp og røkt er tað ásett í øðrum reglum. Í stk. 5 nevndu lógaráseting er eisini ásett, at stuðul til hjálparráð verður ikki veittur til innbúgv og útgerð til persónar á stovni ella sambýli, tó undantikið persónligt tillagað hjálparráð.
Ásetingar um markamót eru í samsvari við meginregluna um sektorábyrgd, ið merkir, at hvør einstakur myndugleiki hevur skyldu til at tryggja, at tænasturnar, ið verða veittar almenninginum, eisini eru tøkar og tillagaðar persónum, ið hava brek, og við hesum hevur viðkomandi myndugleiki eisini ábyrgdina av at rinda útreiðslurnar av at fremja tænastuna.
Avgerandi er, at samanhangur er millum vald og gjald, soleiðis at samband er millum fakligu og fíggjarligu ábyrgdina hjá teimum ymisku myndugleikunum. Soleiðis at skilja, at tað skal vera sami myndugleiki, sum fakliga ávísir stuðulin, sum eisini fíggjarliga heftir fyri útreiðsluni.
Kunngerðin um stuðul til hjálparráð fevnir ikki um stuðul til heilivág ella til útgerð at nýta til heilivág.
Viðmerkjast skal, at serstøk vegleiðing er um hjálparráð sambært forsorgarlógini annars.
Við hesi vegleiðing verða oman fyri nevndu lógarásettu markamót ítøkiliggjørd soleiðis, at ábyrgdarbýtið millum myndugleikarnar á økinum er greitt.
Markamót til virksemi hjá myndugleikum
Stuðul til hjálparráð sambært forsorgarlógini verður ikki veittur til:
- viðgerð, yvirlit 1
- heimasjúkuviðgerð og røkt, yvirlit 2
- endurvenjing, yvirlit 3
- undirvísingarvirksemi og annað námsfrøðiligt virksemi, yvirlit 4
1. Hjálparráð til viðgerð
Frá sjúkrahúsum hava persónar, sum búgva her á landi, sambært lóg um sjúkrahúsverkið, rætt til ókeypis viðgerð. Hesin rættur til viðgerð fevnir eisini um viðgerð uttanlands eftir reglum, sum eru ásettar av visitasjónsnevndini.
Sjúkrahúsverkið eigur at tryggja at allur útbúnaður er til taks í sambandi við:
◦ sjúkrahúsviðgerð
◦ viðgerð uttanlands og
◦ fyribils hjálp til at klára seg í gerandisdegnum, til viðgerðin er at enda komin, og sjúklingurin er blivin frískur aftur
Sum dømi um útbúnað kunnu nevnast koyristólar, røktarsengur, kokustólar, høkjur, bein- og armskinnarar og líknandi.
Fyri at kunna viðgera fyri sjúku og varðveita úrslit av viðgerðini, er í nógvum førum neyðugt við serligum hjálparráðum til viðgerð. Útreiðslur av viðgerðartólum og útgerð at nýta til tílík tól, sum eru sjúkuviðgerðartól, eru ikki hjálparráð sambært forsorgarlógini, sjálvt um amboðini kunnu samanberast við hjálparráð og eisini fylgja sjúklinginum heim.
Hjálpar- og viðgerðartól til sjúkuviðgerð, eru tey tól, sum sjúklingurin verður útgjørdur við av sjúkrahúsi ella av serlækna, tá tólini eru
◦ liður í viðgerð á sjúkrahúsi/hjá serlækna
◦ liður í framhaldi av viðgerð aftaná útskriving, sum er sett í verk á sjúkrahúsi/hjá serlækna við tí endamáli framhaldandi at betra tað úrslit, sum er fingið við sjúkrahúsviðgerðini, ella at forða fyri at úrslitið av viðgerðini versnar.
Dømir um hjálparráð til viðgerð:
* Innopererað viðgerðartól:
Hjálpartól og útgerð, sum verður innopererað sum liður í viðgerð á sjúkrahúsi, t.d.:
◦ pacemaker
◦ endoprotesa
◦ trachealkanylur.
◦ sondur, t.d. Mickey sonde knapsondur sum verða innopererað.
* Viðgerðartól:
Hjálparráð og útgerð, sum verða ávíst av serlækna sum liður í viðgerð á sjúkrahúsi ella
sum framhald av viðgerð (nýtslan hjá sjúklinginum er vanliga undir eftirliti av sjúkrahúsi/serlækna til støðan er støðug, sjúklingurin hevur fingið undirvísing í nýtslu av tólinum á sjúkrahúsi, nýtsla sjúklingsins er undir ávísum eftirliti av sjúkrahúsi/serlækna) t.d.:
◦ lungaviðgerðarútgerð, t.d. C-pap íroknað filtur, slangur og maskur
◦ orthosur (bein- og armskinnarar)
◦ ilttól (oxygenkoncentratiónstól) og ilt
◦ ymsar maskur: hudson (iltviðgerð og til astma heilivág), peep, pari-boy (til anding, forstøving v.m.) inhalatorar vm.
◦ insulinpumpur
◦ infusiónspumpur og –útgerð
◦ kompressiónspumpur, t.d. Lympha Press Mini o.a. við tilhoyrandi útgerð
◦ respiratorar og respiratorútgerð til heimabrúk, t.d. silicone cuff
◦ dialysutól
◦ dialysuposar
◦ tól fyri svøvnapnø við tilhoyrandi útgerð
◦ gastrostomi sonda
◦ sondupumpur og onnur sonduútgerð (t.d. tracheostomy)
◦ trykkmadrassir til pínulindring
* Hjálparráð til fyribils nýtslu:
Hjálpartól og útgerð, sum sjúklingurin eftir meting sjúkrahúsins hevur tørv á, meðan hann bíðar eftir sjúkrahúsviðgerð og beint aftaná viðgerð (fyribils nýtsla), t.d.:
◦ albogastavar
◦ høkjur
◦ koyristólar
◦ røktarsengur
◦ kokustólar
◦ wc-hækkarar
◦ mobilitetshjálpartól.
◦ bein- og armskinnarar
2. Hjálparráð til heimasjúkuviðgerð og røkt
Stuðul verður ikki veittur sambært forsorgarlógini til hjálparráð til heimasjúkraviðgerð og røkt.
Tá ið persónur fær sjúkraviðgerð og røkt í heiminum, nýta røktarstarvsfólk ymisk hjálparráð (amboð, tilfar og útgerð) í hesum arbeiði.
Sambært lóg nr. 88 um heimasjúkrasystratænastu frá 1997 fevnir tænastan um allar persónar í landinum, og røktin verður veitt uttan kostnað fyri brúkaran. Sambært kunngerð nr. 106 um heimasjúkrasystratænastuna frá 1997 fevnur arbeiðið hjá heimasjúkrarøktarfrøðingum m.a. um sjúkrarøkt, herundir sjúkuviðgerð eftir læknaávísing.
Tað er Nærverkið, sum umsitur heimahjálp og heimasjúkrarøkt. Stuðul verður ikki veittur til niðanfyri nevndu røktarútgerð til virksemið hjá Nærverkinum, sjúkrahúsum ella møguligum øðrum myndugleikum.
Vanliga er talan um sjúkrarøktarútgerð, sum verður útvegað frá goymslu hjá sjúkrahúsi.
* Hjálparráð til sjúkraviðgerð og røkt er t.d.:
◦ stomiposar og stomirøktarútgerð
◦ katetur og kateturøktarútgerð
◦ urinposar
◦ undirløg
◦ stikkløk
◦ sondupumpur
◦ sondukost
◦ sárrøktartilfar
◦ handskar
◦ kanylur
◦ blæur
◦ gastrostomi sonda
◦ føðslutilskot, proteindrykkur o.l.
3. Hjálparráð til endurvenjing
Venjing av sjúklingum undir innleggjan á sjúkrahúsi er ein integreraður partur av sjúkrahúsveitingini, og tey viðgerðartól ella hjálparráð, sum verða nýtt í hesum virksemi, skulu útflýggjast og fíggjast av sjúkrahúsverkinum.
Í tann mun talan yvirhøvur er um endurvenjingartilboð, ið sjúkrahúsverkið veitir, so er tað eisini ábyrgdin hjá sjúkrahúsinum at rinda útreiðslur til hjálparráð at nýta í hesum sambandi.
Í tann mun Nærverkið veitir endurvenjingartilboð, so er tað Nærverkið, ið rindar útreiðslur av hjálparráðum, ið skulu nýtast í hesum sambandi.
Almannastovan veitir stuðul til hjálparráð til viðlíkahaldsvenjing í tann mun tann einstaki sjálvur venur heima. Hesin stuðul verður latin tá venjingartilboð ikki eru skipað undir sjúkrahúsverkinum og Nærverkinum.
4. Hjálparráð til undirvísing og annað námsfrøðiligt virksemi
Persónlig tillagað hjálparráð
Stuðul verður veittur sambært forsorgarlógini til persónlig tillagað hjálparráð, ið eru fyritreyt fyri, at ein persónur, ið ber brek, yvirhøvur kann virka í gerandisdegnum, t.d. koyristólur, hoyritól, blindastavur o.t. Herundir kemur eisini telda, ið er røddin hjá viðkomandi í øllum samskifti við umverðina. Hetta eru hjálparráð, sum viðkomandi vanliga hevur við sær, har hann er, eisini í skúla, øðrum undirvísingarstovni, dagstovni, frítíðarskúla v.m.
4.1 Undirvísing
Stuðul verður ikki veittur sambært forsorgarlógini til hjálparráð, sum eru neyðugur partur av grundútbúnaðinum á undirvísingarstaðnum og eru fyritreyt fyri, at ein næmingur ella lesandi, ið ber brek, kann vera, koma til og frá og koma runt innanhýsis á staðnum. Heldur ikki verður stuðul veittur til neyðug hjálparráð at nýta í undirvísingini sum fyritreyt fyri, at ein næmingur ella lesandi, ið ber brek, kann fylgja undirvísingini og fáa sama burturúr sum næmingar/lesandi, ið ikki bera brek.
Í førum kann eitt serútgjørt hjálpartól, sum er játtað sambært forsorgarlógini til nýtslu í heiminum, flytast ímillum heim og undirvísingarstað og neyðugt er tí ikki við dupultari játtan. Í teimum førum, har hetta ikki kann lata seg gera, má undirvísingarstaðið útvega neyðuga tólið, t.d. sergjørdan stól, standistativ, ”reiður” ella líknandi – møguliga við at leiga frá Almannastovuni/Hjálpartólamiðstøðini.
*Hjálparráð til grundútbúnað:
Undirvísingarmyndugleikin hevur ábyrgd av, at staðið er útgjørt soleiðis, at til ber at fremja undirvísingina, herundir at grundútbúnaðurin er tillagaður teim lærarum og næmingum, sum til eina og hvørja tíð hava tilknýti til undirvísingarstaðið t.v.s. at
◦ atkoma til og frá skúlanum og millum eindir í skúlanum (skúlastovur, vesi, serstovur, fimleika- og svimjihøll o.a.) og
◦ innrætting av skúlastovum og øðrum rúmum
er lagað til serliga tørvin hjá næmingum/lesandi, ið bera brek.
Til grundútbúnaðin hoyra hjálparráð, sum t.d:
◦ rampa
◦ lyft
◦ styðjuhandtøk
◦ vanlig borð og stólar, ið kunnu stillast í hædd (t.d. skrivstovustólar)
◦ serútgerð, t.d. hoyrnaútgerð, ljósútgerð til blind, lyft, skiftibrík o.a.
◦ telesleingja
*Hjálparráð til undirvísing:
Undirvísingarmyndugleikin hevur skyldu til at útvega ta undirvísingarútgerð, herundir serlig hjálparráð (amboð, -miðlar og –útgerð), sum eru neyðug fyri at eisini næmingar og lesandi, ið bera brek, kunnu fylgja undirvísingini og fáa gagn av henni.
Hjálparráð til undirvísing, kunnu alt eftir hvørjir næmingar og lærarar til eina og hvørja tíð eru knýttir at skúlanum t.d. vera:
◦ telda
◦ standard og serligt tekstviðgerðarforrit
◦ tastaturerstatningar
◦ upplesingaramboð
◦ diktafon og skannari
◦ sjónøkingarforrit
◦ skermlesari (syntetisk tala)
◦ serligt skrivi- og tekniamboð
◦ hondmikrofon
◦ kommunikator (fyri hoyritól)
◦ telduryggsekkur
Viðmerkingar
Fólkaskúlin
Fólkaskúlin skal sambært lóg nr. 125 um fólkaskúla frá 1997 bjóða øllum børnum 9 ára grundskúla, umframt eitt 10. ár. Í § 4 er ásett, at næmingar, ið hava tørv á serligum tiltøkum, ella sum ikki fáa nøktandi úrslit í vanliga undirvísingartilboðnum, fáa serundirvísing og/ella sernámsfrøðiligan stuðul. Sernámsfrøðilig ráðgeving skal veitast skúlum, foreldrum o.ø., ið varða av næmingum í fólkaskúlanum.
Sambært § 21, stk. 1 í fólkaskúlalógini skal undirvísingin, herundir val av undirvísingarhættum, undirvísingarmiðlum og undirvísingarevnum, leggjast soleiðis tilrættis, at hon røkkur endamálsgrein skúlans. Undirvísingin skal vera lagað til tørv og fortreytir hjá tí einstaka næminginum. Sambært § 23 í somu lóg, skulu neyðugir undirvísingarmiðlar ókeypis latast næmingunum til nýtslu.
Ein partur av sernámsfrøðiliga stuðlinum hjá fólkaskúlanum er at tryggja, at næmingur, ið ber brek, hevur atgongd til tey hjálparráð, sum honum tørvar í undirvísingini. Eitt nú lesi-, talu-, samskiftis- og hoyritøknilig amboð og telduforrit til orðblind, deyv, blind o.o. og skrivitøknilig amboð og telduforrit til rørslutarnað. Ein annar partur av sernámsfrøðiliga stuðlinum er at vegleiða, meta um, royna og læra næmingin at brúka hjálparráð, umframt at vegleiða og læra foreldur og lærarar at nýta viðkomandi hjálparráð. Í tann mun, brúk er fyri tí, kann Hjálpartólamiðstøðin, ið hevur servitan um ymisk hjálparráð til útbúnað og serliga samskiftis- og aðra tøkni, vegleiða skúlamyndugleikum um hesi hjálparráð.
Samanumtikið hevur skúlaverkið ábyrgdina av útvegan og játtan av hjálparráðum, og harvið bæði fakligu og fíggjarligu ábyrgdina av undirvísingaramboðum so sum teldum, telduforritum v.m., ið hava undirvísingarlig/menningarlig endamál. Eisini er tað skúlaverkið, ið hevur ábyrgdina av at rinda útreiðslurnar av serkønari ráðgeving og vegleiðing um kunningar- og samskiftistøkni til innlæringarendamál.
Miðnámssskúlar
Eins og fólkaskúlin hevur eisini miðnámsskúlin ábyrgd av, at næmingur, sum hevur tørv á sernámsfrøðiligari hjálp orsakað av sálarligum ella likamligum breki, fær ta hjálp honum tørvar. Sernámsfrøðiligi stuðulin verður skipaður av viðkomandi skúla í samráð við Sernámsdepilin. Hetta sambært kunngerð nr. 94 um sernámsfrøðiligan stuðul til næmingar við likamligum ella sálarligum breki frá 2000. Skúlarnir, ið eru fevndir av kunngerðini, eru studentaskúlar, HF-skeið og skúlar við SIT-, FHS-, yrkis- og hægri handils- og tøkniútbúgvingum.
Skúlin hevur ábyrgdina av, at lagda virkisætlanin verður fylgd, soleiðis at brekið í minst møguligan mun forðar næminginum í at fylgja undirvísingini. Í samstarvi við SND ger skúlin kostnaðarætlan fyri sernámsfrøðiligu stuðulstiltøkini, íroknað kostnaðin av hjálpartólum og hjálparmiðlum og søkir Mentamálaráðið um játtan til sernámsfrøðiligu tiltøkini.
Undirvísing til vaksin
Viðvíkjandi undirvísing av vaksnum annars, er tað fyriskiparin av undirvísingartilboðnum, ið hevur ábyrgdina av at fáa til vega neyðug hjálpartól til innlæringarendamál.
4.2 Annað námsfrøðiligt virksemi
Annað námsfrøðiligt virksemi umfatar dagstovnar og frítíðarskúlar. Børn við serligum tørvi hava rætt til tilboð um pláss á dagstovni og dagrøkt á jøvnum føti við onnur børn, og hølisumstøður og námsfrøðilig tilboð, skulu vera tillagað teirra tørvi – hetta sambært § 5 í dagstovnalógini.
Sambært § 4, stk. 4 í fólkaskúlalógini umfatar sernámsfrøðiligi stuðulin eisini børn, ið enn ikki hava byrjað skúlagongdina, umframt foreldur og onnur, ið varða av hesum børnum. Ein partur av sernámsfrøðiliga stuðlinum er vegleiðing um hjálparráð, ið eru neyðug sum partur av grundútbúnaðinum ella í námsfrøðini annars á stovninum/skúlanum.
* Hjálpartól til grundútbúnað
Somu reglur eru galdandi fyri annað námsfrøðiligt virksemi sum fyri undirvísing. Sí undir 4.1. partin um hjálpartól til grundútbúnað.
* Hjálparráð í námsfrøðini
Kommunali myndugleikin hevur skyldu til at útvega ta útgerð, sum er neyðug fyri at eisini børn, ið bera brek, kunnu fáa gagn av námsfrøðiliga tilboðnum í dagstovni ella frítíðarskúla.
Hjálparráð í námsfrøðiliga tilboðnum kunnu vera tilfar og hjálpartól, ið hava til endamáls at stuðla menning barnsins, herundir eisini við atliti til skúlabyrjan, og kunnu, eftir hvørji børn til eina og hvørja tíð eru knýtt at stovninum/skúlanum t.d. vera: ◦ serútgjørdar leikur at menna hugtaksverðina hjá barninum
◦ serlig tekni- og skriviamboð at menna fínmotorikk hjá barninum
◦ serlig ljós, litir v.m. at menna sjónsbrek
◦ serlig telduforrit at menna mál, har serligur tørvur er
◦ telda fyri at kunna nýta serlig námsfrøðilig forrit
◦ heingikoyggjur í sambandi við SI-trupulleikar
◦ “kúlustólar” (SI)
4.3. Sernámsfrøðiligar fyriskipanir
Í hesum sambandi fevna sernámsfrøðiligar fyriskipanir um serskúlar og annað sernámsfrøðiligt virksemi, umframt stuðulsfólkaskipanir fyri børn og vaksin.
Myndugleikin, ið varðar av einari av hesum serligu fyriskipanum, hevur skyldu til at tryggja, at fyriskipanin er innrættað og løgd til rættis samsvarandi tørvinum hjá einstøku brúkarunum. Í teimum førum, serliga tiltakið fer fram heima, er ásetingin tó ikki galdandi í tann mun, at hjálparráðið er ein sjálvsagdur partur av heiminum. Víst verður annars til pkt. 5 um hugtakið grundútbúnað í mun til serstovnar og serfyriskipanir.
5. Hjálparráð til persónar á stovnum og sambýlum
Stuðul verður ikki latin eftir forsorgarlógini til grundútbúnað á stovnum ella sambýlum. Við stovnar og sambýli er at skilja: Sjúkrahús, ellis- og røktarheim, bústovnar, serstovnar, eldrasambýli, sambýlir til fólk við serligum tørvi, serligar stuðulsskipanir o.l.
Hugtakið um grundútbúnað í hesum sambandi, skal skiljast í mun til hvørjum endamáli fyriskipanin er upprættað til. Er endamálið við stovninum at veita hjálp og røkt til eldri, avlamin og sjúk, so er tað stovnurin sjálvur, ið rindar útreiðslur til útgerð, ið er neyðug fyri at veita hesa tænastu.
Grundútbúnaður kann allýsast sum tann útgerð sum hoyrir til t.d. sjúkrahús, røktarheim, serstovn ella sertilboð, sum er neyðug fyri at reka stovnin samsvarandi endamálinum. Um tørvur er á persónligt tillagaðum hjálpartóli til einstaka búfólkið – eitt nú av koyristóli - er hjálpartólið at meta sum eitt persónligt hjálpartól, sum stuðul kann latast til sambært forsorgarlógini.
Til grundútbúnaðin á stovnum/sambýlum, ið veita tænastu til røktarkrevjandi persónar hoyra umframt atkomuviðurskiftir øll hjálpartól, sum kunnu brúkast av fleiri persónum. Talan er um grundútbúnað á tílíkari fyriskipan, tí tólini kunnu brúkast av fleiri persónum, uttan at nøkur tillaging skal gerast í hvørjum einstøkum føri:
* Hjálparráð til felags nýtslu/grundútbúnaður:
◦ flytiútbúnaður
◦ telesleingja
◦ lyftir
◦ wc-hækkarar
◦ kokustólar
◦ hvílistólar
◦ røktarsengur
◦ vanligir koyristólar (ikki sertilagaðir)
◦ gangihjálpartól
◦ vanlig trýstsársfyribyrgjandi útgerð o.l., sum ikki skulu vera gjørd til tann einastaka.
* Atkoma: Viðvíkjandi stuðulsfyriskipanum, so er tað avvarðandi myndugleiki, ið hevur ábyrgdina fyri, at atkomuviðurskiftini sum heild bæði innan og uttandura eru í lagi, evt. við hjálp av lyftum, rampum v.m.
6. Leiguskipan hjá Hjálpartólamiðstøðini
Hjálpartólamiðstøðin kann mótvegis leigugjaldi leiga útgerð til virksemi hjá myndugleikum og til stovnar og sambýli, tá ið stuðul ikki kann veitast sambært forsorgarlógini. Víst verður til rundskriv um leiguskipan hjá Hjálpartólamiðstøðini.
Gildiskoma
Henda vegleiðing kemur í gildi 1. apríl 2010 samstundis sum lógarbroyting og kunngerð nr.
18 um stuðul til hjálparráð frá 2010 kemur í gildi.
Almannamálaráðið, tann 26. mars 2010
Vinarliga
Eyðun Mohr Hansen
aðalstjóri
Hallbera Fríða West
ráðgevi


text:
Cherokee-indiánarnir
Cherokee-indiánarnir eru av einum fólki, sum hevur verið í Amerikanska kontinentinum í meira enn 6.000 ár. Teirra mentan verður hildin at vera vøggan hjá USA. Meginparturin av cherokee-fólkinum býr í dag í Oklahoma, tí statinum, sum í 1866 fekk navnið okla humma (Choctaw navn, ið merkir: "reyðmaður"). Umleið 3,7 milliónir búgva í Oklahoma. Av teimum eru 262,581 indiánar.
Nógv av klæðunum gjørdu teir úr skinni. Men síðan evropear tóku landið, hava teir verið noyddir at gingið í evropeiskum klæðum, sum til dømis hatti ella buksum. Bara í fáum fjarskotnum støðum og til veitslur lata tey seg enn í, sum fólkið gjørdi tá.


text:
Tá Pamela Anderson herfyri var í veitslu hjá Playboy stjóranum Hugh Hefner, hevði hon føroyska vakurleikaserfrøðingin Hans Fróða Hansen við sína lið.
Føroyski vakurleikaserfrøðingurin Hans Fróði Hansen flutti herfyri til USA, har hann undir navninum Mr. Kay Kay er í ferð við at gerast eitt navn innan vakurleikarøkt hjá teimum kendu í Hollywood. Herfyri bar Vikublaðið tíðindi um, at Hans Fróði hevði verið úti og eti døgurða við Pamelu Anderson. Men talan gjørdist eftir øllum at døma um meira enn bert ein einstakan døgurða. Sambært keldum nær at Hans Fróða hevur hann enn samband við fyrrverandi Baywatch stjørnuna.
Nú fæst sjón fyri søgn, í sending á týsku sjónvarpsrásini RTL, sæst Hans Fróði í veitslu saman við Pamelu Anderson hjá Playboy stjóranum Hugh Hefner.
Pamela hevur verið 11 ferð í Playboy, hetta er met. Á sjónvarpsklippinum sæst, at Pamela og Hans Fróði koma í veitsluna saman. Pamela er miðdepilin í veitsluni, men á øllum myndunum er Hans Fróði við hennara lið. Pamela verður í sendingini spurd um, hvussu hon hevur tað, eftir at hjúnarlagið við Kid Rock er kollsiglt. Hon letur væl at, og sigur at hon hevur tað nógv betur nú.
Í veitsluni mussar hon Hugh Hefner og er flirtar við myndatólinum og fólki kring seg. Men sjónvarpsstøðin veit at siga, at Pamela fór einsamøll heim. Hans Fróði, ið á myndini letur limousin hurðina upp fyri Pamelu, er sambært RTL “Nur der türhalter”, bert hennara hurðhaldari.
Á heimasíðuni hjá Hans Fróða, KayKay.com skrivar hann, at hann í apríl fer at lansera sína egnu røð av vakurleikarøktarvørum til menn Mr. Kay Kay. Eisini skilst, at Hans Fróði saman við kendu amerikansku make-up listakvinnuni Alexis Vogel, arbeiðir við at gera eina røð innan vakurleikarøkt til kvinnur. Sambært Vikublaðnum kann hugsast, at Pamela Anderson skal vera við til at marknaðarføra hesar vørur.


text:
Kondittarí Marietta í heimsflokki
Ein meistarabúð innan køkur, sum klaksvíkingar kunnu gera sær dælt av.
Ert tú í Keypmannahavn og hevur eina søta tonn, so leitar tú tær inn á Conditori La Glace ella enn betri á Conditori og Café H. C. Andersen.
Olevina Sundskarð sum hevði eina mathegniga abbasystir, Marietta, hevur eftir henni kallað sítt kondittarí upp: Kondittarí Marietta.
Olevina fór niður at læra til kondittara á EUC Ringsted, hagani hon var avlærd í 2008. Í lærutíðini var hon knýtt at Conditori og Café H. C. Andersen, sum praktikpláss. Tá ið hon var liðug at læra, arbeiddi hon har í tvey ár og fór síðani inn í Tivoli á Andersen Bacery. Her lærdi hon nógv, ja, hon lærdi eisini handverkið uppá tann ”harða mátan”, tí her helt landsliðið inna bakikappingar til, har Olevina eisini royndi seg, og kláraði seg væl.
Mammudagur
Vit fóru spent oman at royna eydnuna mammudagin í okkara La Glace ella Conditori ella Café H. C. Andersen - Kondittarí Marietta, tí mammudagin hevði hon lýst við spennandi køkum. Tá ið vit komu hagar, stóðu fólk úti í túni í bíðirøð – 15 fólk frammanfyri okkum.
”Einki eftir” hoyrdu vit út í tún, tó at bert 15 minuttir vóru farnir av tíðini, hon hevði latið upp. Vit fingu tó hjørtur og kransakakur við lakresi.
Gómin fekk eisini so tað passaði – heilt framúr væl smakkandi og nógvir yvirraskandi smakkir brutu fram, longur tú kom inn í køkuna – heit framúr!
Jú, sanniliga! Vit eiga okkara egnu Conditori og Café H. C. Andersen, sum er í heimsflokki, í Kondittarí Mariettu og Olevinu Sundskarð – Nógv fyri eygað og ikki minni fyri góman! Fantastiskt!
Minni enn ein tíma eftir, at hon hevði latið upp, var Kondittarí Marietta sleikt fyri køkur.
Í gjár skrivaði ”Kondittarí Marietta” á FaceBook: ”Gleð mammuna við einari leskiligari køku frá Kondittarí Marietta - Í morgin, mammudagin, er opið á kondittarínum frá kl. 12 og so leingi nakað er eftir.
Vit hava ein-persónshjarta v/browniebotni, passiónskaramell, karamellmousse og súrligum passiónspuré ovast. Hendan køkan bleiv “åretskage 2006.”
Og vit hava 4-5 stk. kirseberkøku v/sjokolátamandelbotni, passiónsntrøffel, einum løttum mandelbotni, kirsebermousse og kirseberglazé ovast.
Støkk inn á gólvið á kondittarínum, á Klaksvíksvegi 56, ímorgin frá kl. 12”.
Ein serlig uppliving, sum bert kann roynast í verki – ikki ber til at greiða frá slíkum smakki-tyssi!


text:
Grundlógardagur er, og landsstýrið flaggar við Dannebrog! Eg fái beinanvegin kensluna av, at hetta er skeivt, og niðrandi fyri meg. Dannebrog á føroyskari grund er eitt fornermilsi, og at landsstýrið flaggar við Dannebrog er at leggja seg skerflatan – soleiðis er ið hvussu er mín kensla.
Eg havi so seinni í dag fingið at vita, at landsstýrið fyri nøkrum árum síðani avgjørdi at flagga við tjóðarfløggunum hjá hinum norðurlondunum á teirra tjóðardøgum, men at flaggað verður ikki tá okkara nærmastu grannar fyri sunnan hava tjóðardagar.
Eg havi ikki lagt merki til fyrr, at flaggað hevur verið við øðrum flaggi enn Merkinum, men grundin til at eg serliga leggi merki til Dannebrog er helst júst tí at tað kenst sárt at síggja Dannebrog veittra yvir okkara landsstýri.
Og veittrar yvir okkara stjórn er júst tað sum grundlógin ger. Hóast føroyingar ongantíð formliga hava góðtikið grundlógina, so er hon galdandi í Føroyum. So spurningurin er, hví flagga vit við Dannebrog heldur enn við Merkinum? Og er grundlógin ikki eisini galdandi fyri Grønland? Flaggdagsrøðu-hugskotið á sinnið hjá Maluni Marnersdóttir, Astrid Luin, og Maluni Johannesen um eitt felags ríkjaflagg hevði kanska ikki verið so býtt í hesum høpi.


text:
hósdagur, 23. apríl 2015
The Reverends
Nú koma teir á Sørvágs Country- & Bluesfestival 5. & 6. juni.
The Reverends er ein av bólkunum, sum festivalgestirnir leingi hava spurt eftir, hetta er ein sera spennandi bólkur, sum í fleiri ár hevur verið virkin í Danmark og gav í 2009 út vælumtóktu fløguna "When Youre Done".
Limirnir í The Reverends hava hvør sær íblástur úr ymsum tónlistaligum greinum og tí er úrslitið eitt slag av alternativum countrytónleiki, ið er heldur óvanligur í føroyska tónleikaheiminum. Sjálvir rópa teir tað norðurlendskt americana.
Manningin í The Reverends er: Niclas Thorsteinsson, sang – Janus Kampmann, guitar – Kristin Nolsøe Bech, bass – Rúni Mouritsen, trummur og Jens V. Jacobsen, guitar.


text:
Klokkan 19:23 legði Gadus at bryggju við vesturi kaj niðanfyri NFCS og var tað havnameistarin Jógvan á Lakjuni og reiðarin Hanus Hansen sum tóku ímóti.
Nógv fólk vóru og tóku ímóti í góða veðrinum og tað eydnaðist manningini, at fáa tað síðsta við av minnisverdu Norðoyastevnuni, sum Klaksvíkar Kommuna skipaði fyri hesuferð, men teir høvdu einki forsømt, tí Norðoyastevnan hevði slett onki uppá seg í ár.
Teir kundi fara til tvey tiltøk sunnukvøldið, ungdómsmøti í KFUM & K klokkan 20:30 og klokkan 21:00 í biograf í Atlantis Bio, har filmurin Little Women var vístir.
Gadus hevði fult skip, heili 752 tons og skipari hendan túrin var Ólavur Biskopstø.
Vit ynskja skipara og manning vælkomin aftur og her nakrar myndir frá sunnudegnum.
SáH


text:
Nú eru næstan 3.000 harur skotnar
mentan27-11-2020 - 17:39 - Jóanis Nielsen
Eyðfinn Magnussen skrivar á Facebook:
Nú harutíðin er mestsum hálvrunnin, nærkast vit teimum 3.000 harunum, sum eru skrásettar at vera skotnar higartil í ár. Higartil (fríggjadagin 27. november) er skrásetta talið komi upp á 2.890 harur, sum eru skotnar í 167 túrum í 97 høgum kring landið. Fleiri túrar eru tó, sum enn ikki eru skrásettir.
Í talvuni sæst top-3 listin tann 27. november 2020
Eisini er vís tá kortinum hvussu nóg er skrásett í hvørjum haga higartil.
Meira kann lesast um haruveiðuna á heimasíðuni “haran.fo”


text:
Eyka stuðulsfreist fyri 4. ársfjórðing 2020
Er áhugi fyri at stovna Seniorbólk?
Nýtt Leiklistaráð valt
Jenis av Rana, landsstýrismaður í uttanríkis- og mentamálum, hevur sett nýtt Leiklistaráð fyri næstu trý árini.
Leiklistaráðið virkar sum stýri fyri Tjóðpall Føroya, setir stjóran og hevur aðrar yvirskipaðar uppgávur í sambandi við yrkisleiklist og leiklist sum heild.
Limirnir frá 1.10.2020-30.09.2023 eru:
- Ólavur Jøkladal, formaður, tilnevndur av landsstýrismanninum
- Birna Heinesen, tilnevnd av landsstýrismanninum
- Durita Dahl Andreassen, eftir tilmæli frá Leikarafelag Føroya
- Búi Dam, eftir tilmæli frá Listafólkasambandi Føroya
- Hilmar Joensen, eftir tilmæli frá Meginfelag Áhugaleikara Føroya
- Barbara Hentze í Stórustovu, starvsfólkaumboð fyri Tjóðpall Føroya
- Jóan Petur Hentze, eftir tilmæli frá Tórshavnar býráð
Formaður næstu trý árini verður Ólavur Jøkladal, sum er cand. mag. í tónleikavísindum og norðurlendskum máli. Hann hevur drúgvar royndir á mentanarpallinum sum kórleiðari og tónaskald, umframt at verða fíggjar- og roknskaparkønur.
Birna Heinesen, cand. mag. í dramaturgi, hevur sitið eitt skeið frammanundan fyri LISA, og Jóan Petur Hentze er afturvaldur fyri Tórshavnar býráð. Hinir limirnir eru allir nývaldir.
Leiklistaráðið hevur heimild í løgtingslóg nr. 68 frá 2. mai 2003 um Tjóðpall Føroya og stuðul til leiklist v.m. Sambært lógini skal landsstýrismaðurin seta Leiklistaráðið við sjey limum, og hann skal sjálvur tilnevna formannin umframt ein lim. Annar av hesum skal vera fíggjar- og roknskaparkønur. Leikarafelagið, LISA MÁF, Tjóðpallur Føroya og Tórshavnar býráð skulu tilmæla hvør sín lim. Limur Tjóðpalsins er starvsfólkaumboð, ið verður skift annað hvørt ár. Limirnir í Leiklistaráðnum skulu hava kunnleika til mentan og palllist.
Uttanríkis- og mentamálaráðið,
- oktobur 2020


text:
Bústaðarmøguleikar til lág- og miðallønt í Tórshavnar kommunu!
2020-11-08 19:14
Metstóri fólkavøksturin, lága rentustøðið og búskaparvøksturin økir byggikostaðin. Hetta avbjóðar bústaðarmøguleikarnar fyri fleiri; serliga fyri tey lág- og miðalløntu.
Tað er umrøtt, hvørt kommunan skuldu fingið loyvið at bygt bústaðir og leiga út, og hervið vera við til at loyst bústaðartrupulleikan. Onnur talar ímóti við tí argumenti, at kommunan ikki má gerast ein stórur byggimastadontur í beinleiðis kapping við vinnuni. Men snýr tað seg í veruleikanum ikki um at fáa ein lóg, sum stýrir økinum og regulerar og tryggjar, at tað ikki verður gjørt mun á fólki í kommununi? Ja, eg kann fylgja Anniku Olsen í at vit kunnu røkka langt við einum OOP samstarvi millum almennar mynduleikar og privatar aktørarar, har tann privati aktørurin átekur sær váðan, men so fær hann eisini inntøkurnar. Hví verður dentur einans lagt á at skapa betri fortreytir fyri privata framtakseminum?
Vit mugu taka trupulleikan í álvara! Bara í Tórshavnar kommunu er talið av húskjum, seinastu árini, økt við áleið 120 árliga. Longu undir valdystinum til løgtingsval í 2011 bleiv nógv gjørt burtur úr trupulleikunum. Tá bleiv Húsalánsgrunnurin umlagdur til bústaðarfelagið ”Bústaðir”, ið fekk heimild at byggja leigubústaðir. Men spurningarnar eru nógvir. Hevur Bústaðir greiðar løgfrøðiligar karmar sum ger, at tey t.d. kunna samstarva við pensjónsfeløg um bústaðarbygging? Hava tey neyðugu lánsheimildirnar? Hvussu síggja samtyktu bústaðarpakkarnir út; geva hesir teimum lág- og miðalløntu veruligir bústaðarmøguleikar?
Nær kemur ein ætlan við Hoydølum, so øki kemur flest borgarum til gagns? Hvat er ætlanin við forfallum bygningum í Tórshavnar kommunu?
Langt er eftir á mál, um vit skulu loysa bústaðarneyðina í Tórshavnar kommunu.
Jóhan Carl Dam - Valevni á Lista E.


text:
Kunningarskriv til Bátar
- Trygdarnet at leggja millum bátar kunnu heintast í stóra tjaldinum.
- Samarittar frá Reyða Krossi hava tlf.
- Norðoya Bjargingarfelag er á Bátastevnuøkinum tlf. nr. 224148 og Ziska hevur tlf. nr. 285900.
- Vaktarskipið “Brimil” liggur á Vestmanna til leygarkvøldið á midnátt. Bráfeingis hjálp fæst við at ringja 288004. Teir lurta altíð á RÁS 16. Um neyðugt kunnu kavarar vera klárir á sjónum eftir 8-10 minuttum.
- Eru trupulleikar við el-veiting, kannað fyrst leiðingina yvir í el-skápið. Um tú ikki fær tað at rigga, kann ringjast tlf.
- Plasering av bátum o.a. við bátabrúgvarnar, tlf. 599354.
- Bátastevnan hevur vakttelefon 599350.
- Um álvarsligt óhapp hendir ring 112 og boða frá.
- WC er niðriundir á Havnaskrivstovuni og í WC-vognunum.
- Brúsubað er í róðrarneystinum. Ring tlf. nr. 599350
- Ókeypis grillaður laksur frá “Hiddenfjord” og makrelur frá “Vestmanna Seafood” fæst í tjaldinum á Hólminum leygardagin frá kl. 18.00
- Kortið á hinari síðuni er eisini sett upp á økinum – stórt kort.
- Burturbeining av ruski – víst verður til ruskbingjurnar á kortinum.
- Heitt verður á bátaeigarar at flyta bátin aftur í seinasta lagi mánadagin 27. mai, um veðrið er til vildar.
- Næsta Bátastevnan verður í mai 2020.
Við ynskjum um eina góða Bátastevnu


text:
Javnseting av samkyndum foreldrum í Barsilslógini
politikkur22-10-2020 - 07:54 - Jóanis Nielsen
Umboð fyri Tjóðveldi, Javnaðarflokkin og Framsókn hava í dag lagt fyri Løgtingið uppskot um at broyta Barsilslógina, so lógin javnsetur samkynd foreldur við hinskynd.
Uppskotið hevur til endamáls at javnseta rættin hjá samkyndum foreldrum til barsilsfarloyvi og barsilspening, og harvið at javnseta rættin hjá øllum børnum at hava møguleika fyri, at hava bæði foreldrini um seg í barsilstíðini.
Støðan er soleiðis í dag, at eitt samkynd par, sum fær eitt barn, ikki hevur javnsettan rætt til barsilsfarloyvi og -útgjald. Hetta hóast tey eru felags um barnið. Sum dømi kann nevnast, at hóast tvær kvinnur eru giftar, og fáa eitt barn, so verður tann, sum ber barnið, viðfarin eftir reglunum í barsilsskipanini fyri støk. Onnur mamman fær alt barsilsfarloyvið ímeðan hin fær einki. Fleiri samkynd foreldur og børn teirra eru fyri hesum mismuni í Føroyum.
Tíðin saman við pinkubarninum er ein hin dýrmætasta yvirhøvur. Fyri barnið og fyri foreldrini. Tað eigur at vera ein sjálvfylgja, at barnið, fyrstu árini av lívi sínum, fær møguleika at vera nógv saman við foreldrum sínum. Tí tað er hesa tíðina, tryggleikin og tøttu bondini fyri restina av lívinum verða knýtt.
Í 2016 fingu samkynd rætt til at giftast borgarliga í Føroyum. Tað er sjálvsagt neyðugt, at lóggáva, sum framvegis ger mun á samkyndum og hinskyndum hjúnum, og børnum teirra, verður dagførd. Her verður eitt nú hugsað um lóggávu kring foreldrarætt og rættindi hjá børnum til bæði foreldur. Broytingin í Barsilslógini fevnir einans um rættin til barsil við løn og til útgjald av barsilspeningi.


text:
Í dýpinum í Norðurhøvum er ísakaldur sjógvur, sum ferðast suðureftir og flýtir yvir Grønland-Skotland ryggin, serliga gjøgnum Danmarkarsundið og Bankarennuna. Í eini nýggjari útgreining verður víst, at sjógvur úr Íslandshavinum – umframt at streyma í Danmarkarsundið – eisini streymar vestureftir fram við Íslandsrygginum (sí mynd). Møguliga er hetta rák upprunin til helvtina av tí yvirflotssjógvi, ið rennur gjøgnum Bankarennuna.
Í eini vísindaligari grein, sum júst er almannakunngjørd í tíðarritinum Nature Communications, verða data frá einum rannsóknartúri hjá amerikanska rannsóknarskipinum R/V Knorr í 2011 brúkt at greina hendan higartil ókenda djúpa havstreymin. Harumframt verða hita-, salt- og streymdata frá Havstovuni brúkt til at stuðla greiningini av havstreyminum, ið hevur fingið enska heitið Iceland-Faroe Slope Jet. Hesin streymur hevur áleið sama hita og saltinnihald, sum eystari streymurin í Danmarkarsundinum, nevndur North Icelandic Jet, sum bendir á, at sjógvurin í báðum streymum hevur sama uppruna. Í eini aðrari grein í sama tíðarritið verður víst á, at sjógvurin hevur uppruna í Grønlandshavinum. Mátingarnar frá amerikanska rannsóknartúrinum vísa ein djúpan havstreym, ið gongur eystureftir norðan fyri Ísland og víðari fram við hellingini norðan fyri Íslandsryggin og føroyska landgrunninum. Nýggjar djúpar streymmátingar hjá Havstovuni staðfesta, at Iceland-Faroe Slope Jet altíð er til staðar – vetur og summar – hóast styrkin á honum kann broytast frá viku til aðra. Mett verður, at djúpi streymurin norðan fyri Føroyar førir umleið 1 Sv (t.e. 1 mió rúmmetrar um sekundið). Hetta er áleið helvtin av transportinum av djúpum sjógvi gjøgnum Bankarennuna og út í Atlantshavið – eitt rák, ið er av alstórum týdningi fyri sirkulasjónina í verðinshøvunum.
Granskarar frá Universitetinum í Bergen, Woods Hole Oceanographic Institute í USA og Havstovuni hava staðið fyri arbeiðinum at útgreina djúpa havstreymin. Mátingarnar hjá Havstovuni eru m.a. stuðlaðar av Klima-, Energi- og Forsyningsministeriet í Danmark og av H2020 verkætlanini Blue-Action. Greinin er atkomulig hjá øllum og kann lesast her. Hin greinin, ið vísir á, at sjógvurin stavar úr Grønlandshavinum kann lesast her.
Karin Margretha H. Larsen ( This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ), Hjálmar Hátún ( This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ) og Bogi Hansen ( This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. )


text:
Í næstu viku tekur Joe Biden eftir ætlan yvir sum forseti í USA. Og harvið verða eisini allir ráðharrar og høgtstandandi embætisfólk í Washington D.C. skift út.
Ein teirra, sum aftur fær politiska ávirkan er LGBT-stríðsmaðurin Rufus Gifford, sum var amerikanskur sendiharri í Danmark undir Barack Obama.
Í hesum embæti vitjaði hann – eins og Carla Sands hesi seinastu árini – fleiri ferðir í Føroyum, og fekk fleiri vinir her.
Nú stendur Rufus Gifford til at verða útnevndur til embætið, ið kallast Chief of Protocol í amerikanska uttanríkisráðnum. Protokolstjórin, ella siðameistarin, hjá forsetanum er eitt slag av ovasta fyri øllum amerikansku sendistovunum. Protokollstjórin er millum nærmastu ráðgevar forsetans í uttanríkismálum, og hann hevur eisini heiti sum varauttanríkisráðharri.
Vanliga er protokollstjórin við á øllum uttanríkisferðum forsetans, og hevur samskiftið við útlendsku stjórnirnar í sambandi við hesar vitjanir. Eisini er tað hann, sum tekur ímóti, tá týðandi gestir koma á almenna vitjan í USA.
Rufus Gifford var serliga væl móttikin í Føroyum, tá hann um ólavsøkumundið 2016 var her fyri at halda setanarrøðuna á Faroe Pride. Sí:
Rufus Gifford fagnaður sum stjørna á Vaglinum
Vilja byggja brýr millum Føroyar og USA


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Nýggj kunngerð Landsapotekarin í staðin fyri nevnd
Tilskotsnevndin, sum tók avgerðir um stuðul til heilivág, er nú tikin av.
Nú viðger Landsapotekarin umsóknir um tilskot til heilivág, útgerð í sambandi við heilivág, kostískoyti og annað, sum
ikki er lýst at vera heimilað sambært Heilsutrygdarlógini.
Ein nýggj kunngerð er komin fyri kunngerðina frá 2010 um Tilskotsnevndina.
Nýggja kunngerðin er um einstaklingstilskot til heilivág.
Sambært kunngerðini viðger Landsapotekarin sjálvur umsóknirnar.
Hjálp frá øðrum
Men Landsapotekarin kann útvega sær hjálp frá øðrum fakfólki, sum hevur kunnleika um heilivág og læknavísindi.
Eisini kann Landsapotekarin fáa sær allar viðkomandi upplýsingar frá myndugleikum í Føroyum og uttanlands.
Vanliga viðger Landsapotekarin umsóknirnar um stuðul til heilivág aðru hvørja viku.
Hann kann tó eisini viðgera umsóknir eftir tørvi.
Umsóknir skulu vera liðugt viðgjørdar innan fýra vikur frá móttøku, uttan so at heilt serligar umstøður eru.
Avgerðir, sum Landsapotekarin tekur, kunnu kærast til Kærunevndina í almanna- og heilsumálum.


text:
Atlantbib.org letur upp 15. januar!
Atlantbib er ein felagsnorðurlendsk bókaverkætlan, sum í fyrstu atløgu varir til á sumri 2017. Tað merkir, at tað støðugt koma nýggjar bøkur, nýggjar umsetingar og nýggjar innlesingar á síðuni. Málið er 50 norðurlendskar bøkur í 2017. Síðan er tískil ikki liðug. Tí kann tað henda, at tað manglar ein umseting ella ljóðfíla ein dag, men ikki dagin eftir.
Nord Plus Sprog – undir Norðurlandaráðnum – stuðlar verkætlanini, og síðan er ÓKEYPIS og krevur ikki innritan ella aðra skráseting. Tú velur eina bók og tað mál, ið tú vilt samanbera við í bæði teksti og talu.
Endamálið við síðuni er at styrkja felagsnorðurlendsku grannamálsundirvísingina og fakliga lesing, umframt at kunna um viðurskifti í londunum – søgu, landalæru og mentan á ein lætttan og atkomiligan hátt.
Tað eru næmingar og lærarar í fleiri norðurlendskum londum, ið hava skrivað og týtt bøkurnar, umframt at næmingar hava lisið bøkurnar inn. Bøkur um Danmark hava danskir næmingar og lærarar skrivað, bøkur um Svøríki hava sviar skrivað o.s.fr.
Føroyski skúlin, sum er partur av verkætlani er Norðskála - Oyrar skúli.
Her er beinleiðis leinki til Atlantbib.org
Fylg eisini Atlantbib.org á Facebook.
Samband fæst á info@atlantbib.org


text:
Kommunufelagið er felagið hjá øllum kommunum.
Endamál felagsins er at virka fyri felags áhugamálum, størri kommunalum sjálvræði, og betri samstarvi millum kommunurnar.
Arbeitt verður fyri greiðum uppgávu- og ábyrgdarbýti millum land og kommunur, og at kommunali myndugleikin verður styrktur.
Kommunufelagið er skipað við einum stýri, ið tekur avgerðir, einum starvsbólki, ið fyrireikar mál til stýrið, og eini skrivstovu, ið samskipar virksemið og útinnir avgerðirnar hjá stýrinum.
Kommunufelagið samskipar, fyrireikar og ráðgevur kommununum í málum av felags áhuga og í serstøkum málum. Dømi uppá slík mál kunnu t.d. vera: býti av uppgávunum millum land og kommunur, umboðan mótvegis landsmyndugleikum o.ø., lógarsmíð og lógartulking, uppskot til umsitingarligar mannagongdir og skipanir, førleikamenning v.m.
Samskift og samstarvað verður við landsumsitingina, vinnulívið, feløg og felagsskapir í Føroyum og uttanlands.
Limirnir í Kommunufelagnum eru skipaðir í Kommunala Arbeiðsgevarafelagi Føroya (KAF), hvørs endamál er at fremja áhugamál limanna í øllum málum um lønar- og setanarviðurskifti starvsfólkanna. KAF hevur skrivstovu í Kommunuhúsinum.
Kommunufelagið eigur og rekur Barnaverndarstovu Føroya (BVS), ið er felagskommunalur stovnur sambært barnaverndarlógini. Eisini Barnaverndarstovan hevur skrivstovu í Kommunuhúsinum.


text:
Minnesota
Staturin Minnesota (enskt: State of Minnesota) er ein lutstatur í Sameindu Statunum við umleið 5,4 mió. íbúgvum. Í norðri hevur Minnesota mark við Kanada (landslutur Manitoba og Ontario), í eystri við Wisconsin, í suðri við Iowa, og í vestri við North Dakota og South Dakota. Í landnyrðingi liggur Superiorvatn. Eyknevni er Norðstjørnastaturin (enskt: The North Star State).
Høvuðsstaðurin er Saint Paul og størsti býurin er Minneapolis. Í Saint Paul og Minneapolis eru nakrar av teimum størstu myllunum í heiminum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Eftir eitt heitt og turt summar í 1918 var býurin Cloquet at rokna sum ein svávuldós, og 12. oktober settu neistar frá einum toki eld í uppturkaðu runnarnar framvið jarnbreytarsporinum. Vindurin fekk eldin at breiða seg við fúkandi ferð, og 25 fólk lótu lív í einum svingi á Highway 73, tá eldurin knappliga byrgdi tey inni. Svingið fekk seinni eyknevnið Dead Man’s Curve. Nógv vórðu fangað í eldinum. Summi bjargaðu sær við at grava seg niður í vátu moldina á uppdyrkaðu fløtunum, og onnur leitaðu sær skjól í brunnum og kjallarum, men fleiri av teimum kvaldust, tá eldurin kom og tók alt súrevnið. Býirnir Cioquet, Kettle River og Moose Lake mistu 453 fólk og 52,000 heim, og materielli skaðan var 7,3 milliónir dollarar, sum svarar til meir enn 100 milliónir dollarar í dagsins peningi.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Minnesota er heldur lágt land við nógvum vøtnum, 10.000 sigast tey at vera í tali. Hægsta fjallið Eagle Mountain við kanadiska markið er 701 m. høgt. Stórir partar av Minnesota eru skógvaksnir - uml. 32 %[2], og har eru mong vøtn. Um 8,5 % av Minnesota eru vøtn, og tilsamans eru tey um 10.000, og tí verður Minnesota javnan nevnt "landið við teimum 10.000 vøtnunum.” Fram við vøtnunum vaksa næstan allastaðni skógir, og ofta skera skógvaksin nes seg út í vøtnini. Nógvir hólmar eru eisini úti í vøtnunum, og summir kunna vera rættiliga stórir. Størsta vatnið er Red Lake.[3] Áirnar eru ikki av teimum heilt stóru, og ofta eru fossar og sker í teimum. Nógvur fiskur er í vøtnunum í Minnesota. Veðurlagið er meginlandsveðurlag; vetrarnir eru kaldir, og óførur kavi legst niður. Ikki fyrr enn í mai tiðnar síðsti ísurin av vøtnunum, men tá kemur summarið fyri álvara, og blómur og gras renna upp. Høvuðsstaðurin eitur Saint Paul, men hetta er ikki tann størsti býurin. Størsti býurin eitur Minneapolis. Superiorvatn í Great Lakes liggur við Norðurminnesota og er størsta vatn í USA.[4]
Størstu býir[rætta | rætta wikitekst]
Teir 10 størstu býirnir í Minnesota eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:[5]
- Minneapolis – 429 606
- Saint Paul – 308 096
- Rochester – 118 935
- Duluth – 85 618
- Bloomington – 84 943
- Brooklyn Park – 80 389
- Plymouth – 79 768
- Woodbury – 72 828
- Maple Grove – 72 622
- St. Cloud – 68 462
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Coordinates: 46°0′0″N 94°0′0″W / 46.00000°N 94.00000°W
Keldur[rætta | rætta wikitekst]