text:
Tingmál
Uppskot um náttúruverndarlóg og skráseting av lívfrøðiligum margfeldni
Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um sum skjótast at leggja fram uppskot til náttúruverndarlóggávu og leggja fyri Løgtingið neyðuga lóggávu, sum tryggar, at arbeiðið at skráseta lívfrøðiliga margfeldni verður fullført. Viðmerkingar Tað er alneyðugt at fáa greiðari og betri skipan av náttúruvernd í Føroyum. Í nógv ár hevur nýggj náttúruverdarlóg verið ávegis. Fleiri landsstýrisfólk hava havt møguleikan at leggja lógina fram, men enn er hon ikki komin í Løgtingið. Komið er at teimum mørkum, at Løgtingið við greiðari talu má staðfesta, hvørt vilji er til at fáa eina føroyska náttúruverdarlóg. Eina lóg hvørs endamál er at verja náttúruna, sum er grundarlagið undir lívi og trivnaði á hesum oyggjum. Nýggja lógin skal koma í staðin fyri galdandi lóg um náttúrufriðing, sum ikki er tíðarhóskandi. Longu í 2001 kom ein serfrøðingabólkur, ið varð settur av Føroya landsstýri, við hesi niðurstøðu um náttúrufriðingarlógina og Yvirfriðingarnevndina: "Náttúrufriðingarlógin nøktar als ikki tann tørv, sum er á náttúrufyrisiting í dag. […] Nevndirnar fáa einki gjørt við ikki-dálkandi langtíðarvirkandi broytingar, sum t.d. landslagbroytingar, vatnorkubyrgingar og ikki sjónligar broytingar, sum t.d. oyðing av vøtnum." Landsstýriskvinnan, sum nú situr, hevur eisini sagt, at hon fer at koma við náttúruverndarlógini. Men hóast eitt lógaruppskot liggur klárt, kom lógin ikki í tingið í farnu tingsetu, og er heldur ikki komin nú, evstamark er fyri at leggja lógaruppskot fram hesa tingsetuna. Hetta hóast løgmaður gav Løgtinginum ein løglista á ólavsøku, har tað stóð, at náttúruverndarlógin fór at verða borin Løgtinginum í oktober 2009. Hetta kann einans tulkast sum, at náttúruverndarlógin verður niðurraðfest í landsstýrinum. Árið fyri lívfrøðiligum margfeldni Árið 2010 er lívfrøðiligt margfeldisár. Longu í 1993 samtykti Løgtingið ST-sáttmálan um lívføðiligt margfeldni, sum er sera víðfevndur. Ein av mongu ásetingunum í sáttmálanum er 2010-málið um at støðga afturgongdini av lívfrøðiligum margfeldni. Í 2004 settu altjóða náttúruverndarfelagsskapurin IUCN og ES-nevndin “Countdown 2010”-tiltakið í verk fyri at stuðla undir arbeiðið at varðveita lívfrøðiliga margfeldni. Lond kring allan heim eru við í “Countdown 2010”. Føroyar hava ikki skrivað undir hesa yvirlýsing, men Løgtingið hevur kortini sera greitt staðfest, at lívfrøðiliga margfeldið í Føroyum skal tryggast. Tað gjørdi Løgtingið enn einaferð, tá tað við stórum meiriluta í 2006 samtykti, at: “Løgtingið heitir á landsstýrið um at taka stig til at fylgja sáttmálanum um lívfrøðiligt margfeldni og lýsa margfelda lívið í føroysku náttúruni.” Í 2004 skrivar Innlendismálaráðið saman við øðrum Norðurlondum “Miljøhandlingsplan 2005-2008”. Har stendur: “Det nordiske samarbejde skal indrettes på en sådan måde, at den negative udvikling, når det gælder tab af arter og bestande inklusive deres levesteder, stoppes med det formål, at tabet af biologisk mangfoldighed standses senest i 2010” og “Arbejdet med at standse tabet af biologisk mangfoldighed senest i år 2010 vil have høj prioritet”. Náttúrugrípasavnið hevur áður havt játtan til at skráseta og kortleggja øll plantu- og djórasløg í náttúruni í ein dátugrunn, eins og grein 7 í sáttmálanum um lívfrøðiligt margfeldni ásetir. Umframt at savnið hevur gjørt reyðlistar, sum áseta, hvørji plantuog fulglasløg í Føroyum eru hótt. Ein long røð av plantu- og fuglasløgum eru komin á reyðlistan. Staðfest er millum annað, at reyð várhagasólja, leggstutt fransagras og lyngjavni eru útdeyð í Føroyum, at hiplingur og skógspurvur, hvítravnur og havørn eru horvin, men at bládúgvan í Føroyum verður roknað sum rein (ikki kynblandað) dúgva, og at 90% av heimsbúfjøldini av Drunnhvíta er í Nolsoy. Játtanin at halda fram...Les meira
Uppskot til samtyktar um Mentanargrunn landsins
Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika og leggja fyri tingið uppskot til løgtingslóg um at umskipa Mentanargrunn Landsins til eitt listaráð í samsvari við tilmælið hjá arbeiðsbólkinum, sum í 2008 varð settur at endurskoða Mentanargrunn landsins. Viðmerkingar Í dag eru fleiri smáar játtanir á fíggjarlógini til mentanarlig og listarlig endamál. Við hesum eru fleiri vansar, men tann størsti er uttan iva, at tær mongu smáu játtanirnar, sum verða umsitnar av Mentamálaráðnum, lata upp fyri – og leggja kanska enntá upp til – politiska detailstýring av einum øki, har tað rætta er, at fakfólk gera tilmælini. Um allar játtanirnar verða savnaðar í eina, sum umrøddi arbeiðsbólkur mælir til, fær Listaráðið tvær ferðir so nógvan pening at arbeiða við, sum Mentanargrunnur Landsins hevur í dag. Hetta fer at geva Listaráðnum møguleikar fyri at seta út í kortið á ein heilt annan hátt, enn Mentanargrunnurin hevur kunnað – til gagns fyri bæði dygdina og mongdina í teirri listarligu framleiðsluni. Á Løgtingi, tann 26. februar 2010 Sjúrður Skaale...Les meira
Uppskot til samtyktar um at seta á stovn brúkarakærunevnd
Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika og leggja fram lógaruppskot, har sett verður á stovn brúkarakærunevnd, sum kann taka støðu í málum, har ósemja er millum keypara og seljara um keypta vøru ella tænastu. Viðmerkingar Í flestu londum kring okkum eru brúkarastýri, brúkararáð og brúkarakærunendir, sum eru settar á stovn til tess at upplýsa, stuðla og verja brúkaran á einum stórum og fløktum marknaði. Í 2008 varð marknaðarføringslógin samtykt, og við hesari avgerð tikin um at seta Brúkaraumboð á stovn. Brúkaumboðið skal halda eyga við, at marknaðarføringslógin verður hildin, og soleiðis tryggja góðan marknaðarføringssið í Føroyum. Brúkaraumboðið hevur hinvegin bara heimild at viðgera brúkarakærumál, ið eru grundað á brot á marknaðarføringslógina. Um ein føroyskur brúkari ikki er nøgdur við vøru ella tænastu, hann hevur keypt – tað veri seg fartelefon, vaskimaskina, bilumvæling, frítíðarferð ella annað, er einasti møguleiki at fara rættarinnar veg, um seljarin ikki vil lata handilin ganga aftur ella á annan hátt bøta um trupulleikan. Rættarmál eru dýr, krevja nógva tíð og eru sera uppslítandi fyri báðar partar. Í málum, sum ikki snúgva seg um ovurhonds stór virði, loysir tað seg tí sjáldan at fara í rættin. Ein kærunevnd fyri brúkaramál hevði kunnað viðgjørt slík mál á ein einfaldan og rímiliga skjótan hátt. Hetta vil tí vera eitt stórt stig rætta vegin at styrkja um brúkaratrygdina, uttan at tað kemur at kosta stórar pengar. Nevnast kunnu hundratals dømi, har keypari og seljari ikki eru á einum máli, og har ein faklig óheft nevnd, kundi gjørt ein óheftan úrskurð. Hyggja vit at skipanum í okkara grannalondum, so er tað ymiskt, í hvønn mun avgerðirnar hjá nevndunum hava dómslíknandi tyngd. Royndirnar eru, at niðurstøður frá brúkarakærunevndum í stóran mun verða fylgdar. Mælt verður til, at brúkarakærunevndin fær avgerandi myndugleika, skilt á tann hátt, at niðurstøður hjá nevndini verða bindandi. Um seljari ella keypari ikki fylgir avgerðini hjá nevndini, má viðkomandi fara í rættin at prógva sín rætt. Skipan av nevndini Brúkarakærunevndin eigur at verða mannað við eini røð av serkønum fólkum innan ymisk handils- og tænastuvinnuøki. Fastir nevndarlimir kunnu vera løgfrøðingur og skrivari, ímeðan restin av nevndini verður sett saman ad hoc so hvørt, sum eitt ávíst tal at málum eru innan eitt øki – á nøkunlunda sama hátt sum Vinnukærunevndin. Nevndin kann so hittast at viðgera málini til dømis 4-6 ferðir árliga. Ein møguleiki er at lata Føroya Kærustovn vera føst skrivstovuhjálp hjá brúkarakærunevndini. Kærustovnurin fevnir sum er um eina røð av kærunevndum og kann tí fyrireika málini sera væl og við hesum avmarka arbeiðið hjá nevndarlimunum. Á henda hátt ber til at halda útreiðslunum til nevndarsamsýningar niðri. Ein annar møguleiki er at skipa brúkarakærunevndina við síðuna av Brúkaraumboðnum. Møguligt er, at hesi bæði kundu havt felags skrivara. Í øllum førum eigur brúkarakærunevndin at samstarva tætt við Brúkaraumboðið um kunnandi virksemi og eitt nú hava felags heimasíðu. Tal av málum Til ber at gera eina leysliga meting av, hvussu nógv mál brúkarakærunevndin kemur at viðgera. Samanberast kann ikki heilt við onnur lond, m.a. tí føroyski marknaðurin er lítil og gjøgnumskygdur, og frástøðan millum keypara og seljara styttri enn aðrastaðni. Breiddin í útboði av vørum og tænastum er eisini minni. Rættarhjálpin hevði í fjør 29 mál um keyp, 18 um bilar og 18 um avtalur. Tilsamans 65 mál, ið kunnu kallast brúkaramál. Her má...Les meira
Uppskot til samtyktar um lóg um keyp av fastari ogn og lóg um meklaravirksemi
Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um sum skjótast at fyrireika og leggja fram alla neyðuga lóggávu kring keyp og sølu av fastari ogn og kring húsameklaravirksemi. Viðmerkingar Keyp og søla av fastari ogn er eitt lógarøki, sum er ógvuliga leysliga skipað í Føroyum. Stórur tørvur er á lóg, sum lýsir øll rættindi og allar skyldur hjá seljara og keypara við sølu og keypi av fastari ogn. Slík lóg verjir sostatt bæði keypara og seljara. Størsta íløgan hjá allar flestu familjum er sethús ella annar fastur bústaður. Talan er í flestu førum um keyp fyri milliónina ella meira. Seinastu 10 árini ella so er keyp og søla av fastari ogn í alsamt størri mun farin fram gjøgnum meklarafyritøkur av ymiskum slagi, har ein meklari átekur sær at umboða bæði seljara og keypara í sambandi við keyp og sølu av fastogn. At selja fasta ogn fyri onnur er at átaka sær stóra ábyrgd. Men í Føroyum er eingin lóg, sum greitt regulerar meklaravirksemi. Í summum førum fær keyparin eina beinleiðis falska trygd við at keypa gjøgnum meklara, tí her roknar hann sjálvandi við, at trygdin er í lagi. Til dømis kann hann fáa ta fatan, at støðulýsing er gjørd av ognini, hóast lýsingin bert byggir á upplýsingar frá seljaranum sjálvum. Slíkar støðulýsingar kunnu vera verri enn einki. Til ber vanliga eisini at keypa meira fakliga grundaðar støðulýsingar av ognini, men ógreitt er, hvørji krøvini eru til støðulýsingarnar, og hvør ábyrgd fylgir eini slíkari. Við lógini um fastognarkeyp kann verða ásett krav um trygging. Tað ber í sær, at seljari hjá einum tryggingarfelag stovnar trygging uppá, at húsini eru í einum ávísum standi, og ikki detta niður tey næstu 20 árini. Tryggingarfelagið fær tá áhuga í, og setir krøv um, at støðumetingar lúka ávís krøv. Rættarhjálp Føroya viðgerð árliga á leið 45-50 mál, ið snúgva seg um keyp og sølu av fastari ogn. Økið keyp og søla av fastari ogn og um meklaravirksemi er væl skipað í okkara grannalondum. Við støði í lógum, sum virka í Norðurlondum, eigur at bera til rímiliga smidliga at smíða eina føroyska lóggávu. Neyðugt er tó at leggja dent á, at lóggávan hóskar til okkara fastognaviðurskifti og marknað. Brúkaraumboðið er løgfrøðiligur stovnur, og kann hesin fáa ábyrgdina av at smíða lóggávuna í samstarvi við løgfrøðina í Vinnumálaráðnum. Eisini kann Brúkaraumboðið umsita lógirnar um keyp og sølu av fastari ogn, og um meklaravirksemi. Á henda hátt kann bæði lóggáva verða smíðað og lógirnar umsitast, uttan at tað nýtist at kosta landsskassanum eyka. Á henda hátt verður ábyrgdarøkið hjá Brúkaraumboðnum eisini víðkað. Á Løgtingi 25. februar 2010 Bjørt Samuelsen løgtingskvinna Kári á Rógvi...Les meira
Uppskot til samtyktar um útbygging av røktarheimsplássum
Viðmerkingar Mong fegnast, nú ætlanir eru um at fáa fleiri eldrabústaðir bygdar kring landið. Ætlanin er at nýta smáar 100 milliónir av fíggjarlógini frá 2009 – 2011. Umframt hetta koma kommunurnar at rinda einar 150 – 200 milliónir aftrat. Tilsamans verður talan um eina upphædd, sum er 250 – 300 milliónir krónur. Øll tykjast vera samd um, at eldrabústaðir eru alneyðugir, og at tørvurin á eldrabústøðum einans fer at vaksa komandi árini. Kortini eru tekin um, at frymilin, landsstýrið hevur valt, er sera ivasamur. Felags boðskapurin hjá fleiri serfrøðingum, fakfólkum og granskarum er greiður: 1. Steðgið verandi ætlanum um røktarheimsbygging 2. Aðrastaðni verður farið burtur frá slíkari bygging Hópurin av áhugaverdum íblástri um framtíðar eldrabústaðir hevur verið seinastu mánaðirnar. Fyrilestrar, kjaksendingar, lesarabrøv og greinar hava lýst ivamálini við ætlanini væl. Kortini tykist samgongan kúrr í hesum máli. Vert er at nevna at: 3. Eitt røktarheimspláss kostar eina hálva millión í rakstri árliga 4. Fleiri og fleiri eldri fólk verða 5. Nærverkið gjørdi herfyri vart við, at tørvur fer at verða á fleiri enn 700 starvsfólkum aftrat komandi árini 6. Ábendingar eru um, at nógv eldri fólk ikki halda røktarheimspláss vera eldrabústaðin, tey ynskja og ímynda sær 7. Røktarheimspláss vísa seg í stóran mun at gera eldru fólkini óvirkin. 8. Røktarheimspláss í túsundatali verða niðurløgd aðrastaðni 9. Røktarheimspláss eru dýrari at byggja enn aðrir bústaðir Sjálvandi skal væl av peningi nýtast og raðfestast til eldrabústaðir – men tað tykist meir og meir ivingarsamt, um verandi ætlan hjá samgonguni er hin rættasta. Eingin ivi er um, at okkum tørvar eldrabústaðir, men kanningar vísa, at allarflestu eldru fólkini fegnast vilja verða verandi í egnum heimi sum longst. Tey vilja heldur vera fræls menniskju í egnum heimi enn klientar á stovnum, sum Dennis Holm segði í samrøðu við Dimmalætting herfyri. Røktarheimsplássini eru vanliga kømur, sum eru um 20 – 25 fermetrar. Her skulu fólk, sum eru von við 150 fermetrar og meir, búgva. Eisini hevur ergoterapeuturin Turið Jacobsen borið fram, at hon ímyndar sær, at hjá mongum kundi ein rættari loysn verið eitt nú trygdartelelefonir og ein útbygd heimarøkt. Nakrir av teimum spurningunum sum upsskotssetararnir ikki halda eru nóg væl lýstir eru: – Hví verður peningur einans settur av til røktarheimspláss? – Kann tað oyðileggja áhugan fyri at fara undir alternativar eldrabústaðir? – Er umhugsað at granska í, hvønn tørv og hvørji ynski eldru fólkini í Føroyum hava? – Hvørjar eru visjónirnar sum heild, tá talan er um eldrabústaðir? – Hevur samgongan umhugsað ístaðin at nýta peningin til at byggja hóskandi eldramiðstøðir? Hetta merkir: bústaðir knýttir at ymiskum tænastum sum aktivitetstilboð, hjálpartóladepot, sjúkrarøkt, heimahjálp, samdøgursvakt við sambandi við trygdartelefon, matskipan v.m. – Hevur samgongan umhugsað heldur at umskipa økið og útbýggja tænasturnar til heimabúgvandi? – Er umhugsað at lata hægri stuðul til smærri íbúðir enn til kømur? – Hví eru røktarheimspláss so nógv dýrari at bygja enn aðrir bústaðir? Ein kanning av Nærverkinum farna ár vísti, at tørvurin á starvsfólkum hjá Nærverkinum økist við fleiri enn 700 fólkum komandi árini. Eisini er staðfest, at onnur lond fara burtur frá og niðurleggja røktarheimspláss, tí tey ikki halda, at tey eru hóskandi og helst eisini ov dýr. Hetta átti at fingið okkum at sett spurnaðartekin við, um ætlanirnar um røktarheimsbygging eru tær skilabestu. Í kjaksending bleiv greitt væl frá, hvussu stuðulsskipanir...Les meira
Uppskot um at skipa óhefta skuldarráðgeving til privatfólk og familjur
Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika lógaruppskot at leggja fyri Løgtingið, sum hevur til endamáls: – at skipa eina óhefta skuldarráðgeving til privatfólk og familjur, har til ber at fáa ókeypis ráð og vegleiðing um lánsmarknaðin, skuldarumlegging, umfígging og aðra hjálp til tey, ið eru komin í stórar trupulleikar av privatlánum, – at skipa skuldarráðgevingina saman við ella í tøttum tilknýti til Brúkaraumboðið, til tess at felags serfrøði og umsiting kann gagnnýtast, – at skipa so fyri, at óhefta ráðgevingin kann umboða einstaklingar og familjur, sum eru komin í skuldarfellur mótvegis privatum kreditorum og almennum myndugleikum við tí endamáli at gera avtalur um bótaføri, – at geva óheftu ráðgevingini uppgávuna at mæla til lóggávu, lógarbroytingar og reglur, ið kunnu skipa og seta krøv til lánsmarknaðin um upplýsing og gjøgnumskygni og at fyribyrgja økjandi tali av óhaldførum skuldarbindingum. Viðmerkingar Eins og allir føroyingar ásannaðu, tá føroyska samfelagið og bankakervið fóru á heysin í nítiárunum, so hevur áleikandi altjóða fíggjarkreppan prógvað, at lán, fígging, virðismetingar og bótaføri eru sum ein frumskóg. Har ongin kennir leiðirnar, har hvør livir av øðrum, og alt kann broytast frá degi til dags. Kortini hevur politiska skipanin eggjað til uppaftur meira frumskógarlóg og enn minni gjøgnumskygni í fíggjargeiranum: Liberalisering av altjóða fíggjarmarknaðunum og vantandi lóggáva og regulering frá politiskum myndugleikum í sambandi við nýggju lánsmøguleikarnar hevur verið ein atvold til støðugt vaksandi skuldarbyrðu hjá einstaklingum og húsarhaldum. Seinastu árini er eitt støðugt vaksandi útboð av nýggjum lánsmøguleikum til privata nýtslu boðið út í samfelagnum frá peningastovnum og fyritøkum, sum kunnu skuldarbinda einstaklingar, familjur og børn teirra langt út um møguleikarnar at gjalda aftur í arbeiðsføra lívinum, og fólk kunnu enda í sonevndum “skuldarfellum”. Og í mun til so mong onnur øki í samfelagnum, har til ber at leita sær ráð, hjálp og vegleiðing, so er ongin skipaður møguleiki hjá einstaklingum og húsarhaldum at fáa óhefta ráðgeving og hjálp í sambandi við lántøku og í sambandi við skuldartrupulleikar, umleggingar ella saneringar. Enn eru fólk í Føroyum av ættarliðum, sum eru vaksin upp við setninginum um at gjalda hvørjum sítt og onki skylda. Og helst er skuldarbyrðan hjá hvørjum fólki sær minni og frívirðini í húsum helst væl størri enn í flestu av okkara grannalondum. Men sum Heðin Brú so meistarliga lýsir í meginskaldsøguni “Feðgar á Ferð”, tá Ketil setir seg í skuld til tess at keypa hvalin og noyðist at enda at selja kúnna til tess at borga lánið, so eru kollveltandi broytingar hendar í peningabúskapinum og fíggingarmøguleikunum seinastu øldina. At seta seg í skuld er í dag inngrógvin partur av nútímans lívinum hjá hvørjum einstøkum og familjum til tess at seta búgv, taka útbúgving, gera íløgur, økja um privatnýtsluna og útvega sær flutningstól, amboð og hentleikar í gerandisdegnum. Seinastu árini hevur økt peningaútboð skapt ein óhaldføran hákonjunktur. Tað hevur regnað niður yvir fólk við tilboðum um nýggjar lánsmøguleikar við avdráttarskáa, avdráttarfríum lánum, leinging av afturgjaldstíð, dýrum lánum frá handlum og fyritøkum til bilar og nýtsluvørur, sum tú tekur upp á ein seinnapart. Og eins og í øðrum londum, koma fólk í ta støðu, at tey taka lán á seg, sum av egnum ella uttanhýsis ávum kunnu gerast so stór byrða fyri tann einstaka, børn og familjur, at tey rætt og slætt ikki eru bótafør. Fólk og familjur seta seg í sonevndar “skuldarfellur”....Les meira
Uppskot um broyting í løgtingslóg um innflutning og sølu av rúsdrekka
Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um innflutning og sølu av rúsdrekka § 1. Í løgtingslóg nr. 20 frá 10. mars 1992 um innflutning og sølu av rúsdrekka, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 75 frá 25. mai 2009, verða gjørdar hesar broytingar: 1) Í § 3, stk. 1 verður orðið ”rúsdrekka” broytt til ”rúsdrekka við meira enn 60 rúmprosentum av alkoholi”. 2) § 3, stk. 2 verður orðað soleiðis: ”Stk. 2. Framleiðsla av rúsdrekka kann einans fara fram á góðkendum framleiðsluvirkjum. Landsstýrið fær heimild í kunngerð at áseta neyðugar treytir fyri góðkenning.” 3) Í § 3, stk. 3 verður orðið ”loyvinum” broytt til ”góðkenningini” og orðini ”slíkum øli” broytt til ”rúsdrekka”. 4) Í § 6 verða orðini ”øl, sum í sær hevur meira enn 5,8 rúmprosent av alkoholi, og annað” strikað. 5) Í § 7, stk. 2 verða orðini ”øl, bryggjað í Føroyum” broytt til ”rúsdrekka, framleitt í Føroyum”. 6) Í § 8, stk. 1 verða orðini ”smbr. § 3, stk. 2” broytt til ”sum í sær hevur hægst 5,8 rúmprosent av alkoholi”. 7) Í § 22, stk. 1, nr. 2 verður orðið ”loyvi” broytt til ”loyvi ella góðkenning”. § 2. Henda løgtingslóg kemur í gildi 1. februar 2010. Kap. 1. Almennar viðmerkingar Samstundis, sum vit innflyta stórar mongdir av rúsdrekka, nokta vit okkara egnu bryggjarívinnu at framleiða nakað, sum er sterkari enn 5,8%. Við undantaki av einstøkum londum, sum hava fullkomið bann fyri rúsdrekkaframleiðslu og -sølu, er loyvt í allar flestu londum at bryggja øl, vín og brennivín. Forboðið at fara upp um 5,8% er serføroyskt, og sera ilt er at skilja, hvørjum endamáli markið tænir. Hinvegin leggur markið nakrar púrasta órímiligar forðingar fyri føroyskari framleiðslu. Endamálið við uppskotinum er at taka burtur tann mismun, sum í dag verður gjørdur millum útlendskar fyritøkur og føroyskar fyritøkur, og at geva bryggjarívinnuni møguleika at mennast í egnum landi. Tú kanst í dag fara og keypa tær eina fløsku av Cognac úr Fraklandi, Sherry úr Jerez í Andalusia, reyðvín av víngóðsi í Australiu, snaps framleiddan í Ålborg, Vodka úr Finnlandi, skotskt visky – ja, úrvalið á hillunum er stórt av vørum frá øllum heimsherðashornum. Men í Føroyum sleppa bryggjarí ikki at bryggja nakað, sum er sterkari enn 5,8%. Til samanberingar kann nevnast, at Cider kann hava 8,5 vol% av alkoholi og vín 13%. Vit innflyta stórar mongdir av rúsdrekka, sum hevur úr nøkrum fáum upp í 60 rúmprosent alkohol, og vit loyva sølu av hesum gjøgnum einkarsølur kring landið. Einasta treytin, vit seta til øl og brennivín, er, at vøran er framleidd uttanlands og innflutt til landið. Man tað finnast nakað annað land, sum leggur slíkar forðingar fyri egnari vinnu? Øl partur av gourmetvinnu Øl er seinastu árini komið nógv í fokus sum týðandi partur av einari matvinnu, sum byggir á dygdargóðar rávørur. Hetta er ein vaksandi vinna í londunum kring okkum, og øl verður nógv nýtt afturvið einum góðum bita á matstovunum. Øl til kræsnar gómar er ein nissjuvinna, har vit kunnu gera okkum galdandi. Eisini er lítil ivi um, at fyri ferðavinnuna kundi føroysk framleiðsla av spesialøli verið við til at givið ferðafólki eina serstaka uppliving. Sum sendingin “Ølfjeppararnir” eisini vísti, er áhugin fyri spesialøli stórur og vaksandi , og nógv av hesum øli er sterkari enn 5,5%. Í Føroyum er bara eitt bryggjarí eftir í landinum....Les meira
Uppskot til samtyktar um klassiska latínska alfabetið
Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika og leggja fram lógaruppskot, ið skal áseta, at klassiska latínska alfabetið skal vera almenna alfabetið í Føroyum, og at serføroysku bókstavirnir verða settir fyri seg. Viðmerkingar Í Føroyum verða, eins og í meginpartinum av heiminum, latínsku bókstavirnir nýttir. Men stavraðið – alfabetið – sum verður nýtt í Føroyum, er kortini ikki tað sama, sum nýtt verður í øðrum londum, ið nýta latínsku stavirnar. Nakrir stavir – C, W, X og Z – eru als ikki at finna í alfabetinum, sum føroysk børn læra í barnaskúlanum. Og føroyskir serstavir – tvíljóðini EI, EY, OY og strikustavirnir Á, Í, Ó, Ú, Ý – eru settir inn í sjálvt alfabetið. At ávísir bókstavir eru tiknir úr alfabetinum, er ógvuliga ørkymlandi, tí hesir somu bókstavir verða nýttir dagliga av øllum føroyingum. C er millum teir stavir, sum mest verða nýttir í Føroyum yvirhøvur, men hinir útihýstu stavirnir eru eisini so vanligir, at royndin at gera teir “óføroyskar” ikki kann eydnast, og aldrin fer at gera annað enn at ørkymla fólk. • Vit tosa um CO2 útlát. • Vit tosa um C vitaminir. • Vit tosa um Loran C. • Vit tosa um Lista C. • Tá vit býta okkurt upp, geva vit tí ofta heitini A, B, C o.s.fr. T.d. kunnu vit velja lúku C, tá vit spæla Gekk. • Vit nýta, eins og gjørt verður alla aðrastaðni, “ABC” sum eitt hugtak. Vit siga málarans ABC, sjómansins ABC o.s.fr. Eingin tosar um AÁB’ið – og eingin fer nakrantíð at tosa um AÁB’ið. Tað kenst fremmant, og fer altíð at kennast frammant. • Vit nýta eisini C, tá vit lata upp flestu heimsíður, tá vit skriva .com. • C er partur av nógvum altjóða orðum, sum verða nýtt í Føroyum. • Nógvir føroyingar hava bókstavin C í navni sínum. • Royndirnar at útihýsa bókstavinum C úr føroyskum fólkanøvnum níva nógv fólk, sum síggja stavsetingina av sínum navni sum ein part av sínum persónliga samleika. • Í Føroyum tosa vit meira enn aðrastaðni um sjúkuna CTD • At útihýsingin av stavinum C er nýtt í Føroyum sæst m.a. í vísuni um Jákup á Møn, har Nólsoyar a Páll yrkir soleiðis: Tá ið hann var á tólvta ári, var hann sleppingur góður, lærdi at remsa upp ABC og sýndist at bregða til móður. • W nýta flestu føroyingar ógvuliga ofta hvønn einasta dag, tá vit lata upp heimasíður – WWW. • Eisini X verður nýttur í nógvum samanhangum. Ikki minst í roknitímunum í sama skúla, sum lærir børnini, at X ikki er partur av føroyska alfabetinum. • Z er eisini ein bókstavur, sum verður nógv nýttur í støddfrøðini. • Nógvir føroyingar hava Z í navni sínum. Uppskotssetarin hevur roynt at kannað, hvørjar tær vísindaligu ella mentanarligu grundgevingarnar eru fyri at útihýsa hesum bókstavum úr okkara stavraði, men hevur onga góða grundgeving funnið. Og uppskotssetarin heldur tað vera púra skeivt at royna at gera nakað fremmant, sum ikki er fremmant. Føroyskt skriftmál verður ikki veikari, tá hesir bókstavir eru partar av alfabetinum; tað verður sterkari. Tað amputeraða, "serføroyska" stavraðið styrkir ta fatan millum børn, at føroyskt skriftmál er stirvið, gamalt og óliðiligt og ikki er í samsvari við veruleikan. Tí skulu vit ikki royna at gera eitt serføroyskt alfabet í Føroyum, men halda okkum til tað...Les meira
Uppskot til samtyktar um ein 50 metur langan svimjihyl
Løgtingið heitir á landsstýrið um at leggja uppskot fyri tingið, ið ásetir, at ein partur av tí hækkaða íløgukarminum á fíggjarlógini fyri 2010 verður nýttur til ein 50 metur langan svimjihyl. Viðmerkingar: Tað er eingin ivi um, at skal føroyskur ítróttur gera seg galdandi millum tey fremstu á altjóða pallinum, er tað innan einstaklingaítrótt, at møguleikarnir eru størstir. Hetta síggja vit m.a. innan svimjingina. Henda ítróttagrein hevur gjørt ómetaliga stór framstig farnu árini. Kring alt landið eru ungir svimjarar, sum skarða framúr og standa seg væl í kappingum við svimjarar úr øðrum londum. At Føroyar standa seg væl í altjóða kappingum er ikki bara ein sigur fyri tey, sum beinleiðis taka lut. Hesir svimjarar gerast fyrimyndir hjá øðrum, og eggja øðrum til at velja sær sunn og mennandi frítíðarítriv. Men eisini onnur kenna tað sum ein sigur, tá føroysk ítróttafólk klára seg væl. Hetta elur fram stoltleika og bøtir harvið um trivnaðin í landinum. Tí er ikki meira enn rímiligt, at landið er við til at skapa hesum ungdómi góðar karmar. Og tað er tørvur á tí. Karmarnir hjá okkara svimjarum eru sera vánaligir – og munandi verri enn karmarnir hjá teimum, sum teir kappast við. Ein íløga í ein 50 metur langan svimihyl hevði, um nóg nógv verður lagt fyri, eisini gjørt, at Føroyar kundu hýst fleirtjóða kappingum. Harvið hevði tað eisini økt munandi um okkara møguleikar fyri at kunna hýsa Oyggjaleikunum. Á Løgtingi, tann 11. august 2009 Vegna Tjóðveldi Sjúrður...Les meira
Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap
§ 1 Í løgtingslóg nr. 28 frá 10. mars 1994 um vinnuligan fiskiskap, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 62 frá 25. mai 2009, verður aftaná § 13 sett inn nýggj § 13a, sum verður soljóðandi: “§ 13 a. Latin fiskirættindi skulu gagnnýtast. Stk. 2. 90% av tillutaðum fiskidøgum skulu vera nýttir til fiskiskap við tí í fiskiloyvinum nevnda fiskifarinum í einum 1 ára tíðarskeiði, gjørt upp við fiskiársins enda. Fyrsta 1 ára tíðarskeiðið byrjar 1. september 2009. Stk. 3. 90% av tillutaðum egnum kvotuparti, egnari árskvotu, egnum hjáveiðiparti og egnari hjáveiðikvotu, skal vera fiskað við tí í fiskiloyvinum nevnda fiskifarinum í einum 1 ára tíðarskeiði. Fyrsta 1 ára tíðarskeiðið byrjar 1. januar 2010. Stk. 4. Um minni enn 90% av tillutaðu fiskirættindunum eru nýtt sbrt. stk 2 ella 3, verða fiskirættindini komandi fiskiár skerd í % við muninum millum nýtsluna hetta tíðarskeiðið og 90%. Hesi fiskirættindi fella aftur til landið. Stk. 5. Eru rættindi, sum eru tillutað í fiskiloyvi ikki nýtt við tí í fiskiloyvinum nevnda fiskifarinum í einum 1 ára tíðarskeiði, fella rættindini aftur til landið. Stk. 6. Í serstøkum førum hevur landsstýrismaðurin heimild til at geva undantak fyri einstøk fiskifør frá ásetingini í stk. 4. § 13 b. Landsstýrismanninum verður heimilað at gera skipan fyri fiskirættindamarknað, ein sonevnd Tilfeingisbúð, herunder ásetingar um fyriskipan, gjøgnumskygni, atgongd og sølu- og keypstreytir. § 13 c. Landsstýrismaðurin kann avhenda egnar fiskidagar, egnar kvotupartar og egna hjáveiðikvotu, sum fella aftur til landið. Somuleiðis kann landsstýrismaðurin avhenda fiskirættindi, ið ikki eru latin sum egnir fiskidagar, egin kvotupartur og egin hjáveiðikvota. Avhendingin kann antin vera beinleiðis til fiskifar ella gjøgnum Tilfeingisbúðina, eftir nærri ásettum reglum. Stk. 2. Avhending eftir stk. 1 er fyri eitt fiskiár í senn. ” § 2 Henda løgtingslóg fær gildi tann 1. september 2009. Viðmerkingar: Ad. 4. Brúksskyldan: Tjóðveldi ásannar, at veiðirættindi verða latin út, sum tó í einstøkum førum ikki verða gagnnýtt. Talan kann vera um heil fiskiloyvi, sum ávís vinnufeløg ráða yvir í fleiri ár, men sum tó ikki verða gagnnýtt. Dømi eru eisini um útlutaðar kvotur og fiskidagar, ið ikki verða nýtt til fulnar. Fyri summar skipabólkar hevur støðan verið varandi yvir long tíðarskeið. Í uppskoti er at gera eina skipan við brúksskyldu, har kravið er, at 90% av tillutaðum rættindum skulu vera gagnnýtt seinasta 12-mánaða tíðarskeiðið. Verður gagnnýtslan undir hesum marki, verða framtíðar tillutað rættindi skerd við muninum millum 90% og gagnnýtsluprosentið. Verða tillutað rættindi als ikki nýtt í einum 1-ára tíðarskeiði, fella hesi aftur til landið fult og heilt. Brúksprosentið er allýst sum eginnýtsla hjá fiskifari í mun til tillutaðan part í byrjanini av árinum. Eginnýtslan er ikki umfatað av keypi og sølu, tá keyp og søla fer fram fyri eitt ár í senn. Endaligt keyp og endalig søla verða tikin við í eginnýtsluna. Yvirlitið niðanfyri lýsir, hvussu stórur partur av tillutaðu døgunum í fiskidagabólkunum hevur verið nýttur í tíðarskeiðinum 1997/98 til 2005/06. Brúksprosent av fiskdøgum, 97/98 til 05/06 Í meðal 97-98 98-99 99-00 00-01 01-02 02-03 03-04 04-05 05-06 Bólkur 2 87 86 94 88 82 74 76 77 81 83 Bólkur 3 95 88 85 94 98 100 89 101 87 93 Bólkur 4A 54 50 54 62 55 49 50 38 73 54 Bólkur 4B 88 86 90 100 98 115 120 108 83 99 Bólkur 5 73 60 61 109...Les meira


c: text/html

text:
Jens Hákun Leo
11.01.2017 - 08:12
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Kommunalpolitikkur
Eldraráðið í Tórshavnar kommunu hevur nú skipað seg. Á valinum 18. oktober 2016 var Katrin Holm greitt fyrstvalda, og tað er eisini hon, sum á fundi í nýggja eldraráðnum varð vald til forkvinnu.
Hetta stendur at lesa á heimasíðuni hjá Tórshavnar kommunu.Sum næstforkvinna varð vald Eydna Háberg, meðan Julianna Klett verður skrivari og Petur Rouch kassameistari. Fimti ráðslimurin er Helgi Hansen. Hesi trý síðstnevndu eru øll nývald.Tórshavnar kommuna sigur, at Eldraráðið hevur sum endamál at ráðgeva býráðnum um øll viðurskifti, ið hava ella kunnu hava ávirkan á eldru borgararnar í kommununi.
Býráðið skal eisini leggja slík viðurskifti fyri Eldraráðið til hoyringar, áðrenn týðandi avgerðir verða tiknar, og Eldraráðið kann eisini sjálvt taka upp viðurskifti ella mál, ið kunnu ávirka tey eldru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tíðindaskriv
21.04.2017 - 17:24
Tíðindi > Vinna & Tøkni > Samskifti
Føroya Tele hevur á ársaðalfundi í dag kunngjørt roknskapin fyri 2016. Roknskapurin vísir eitt avlop á 44 milliónir krónur eftir skatt; áðrenn skatt varð úrslitið 57,5 milliónir krónur. Til samanberingar varð úrslitið eftir skatt 29,8 milliónir krónur í 2015.
Verður hugt nærri at roknskapinum sæst, at úrslitið áðrenn avskrivingar varð góðar 128,4 milliónir krónur í 2016 samanborið við 138,2 milliónir krónur í 2015.
Aðalfundurin hjá Føroya Tele gjørdi av at rinda eigaranum, sum er Føroya Landsstýri, 20 milliónir krónur í vinningsbýti.
- Samanumtikið er úrslitið gott. Árið er merkt av stórum útbyggingum og nýggjum produktum, eins og tænastustøðið varð munandi betrað, sigur Jan Ziskasen, samtaksstjóri í Føroya Tele.
Í 2016 fór Føroya Tele undir at bjóða kundum sínum møguleikan at nýta data, tosa og smsa í flestum londum í Evropa, sum vóru teir heima. Nýggja og skjóta 4G LTE farnetið skal eisini gagnnýtast, og tískil varð datanøgdin í fartelefonhaldunum tvífaldað og prísirnir lækkaðir til frama fyri bæði húsarhaldum, einstaklingum og vinnukundum.
- Við hesum broytingunum í huga kunnu fartelefonhaldini frá Føroya Tele av røttum samanberast við tey í grannalondum okkara, bæði tá tað umræður prís, innihald og ikki minst góðsku, sigur Jan Ziskasen.
Fast breiðband
Í 2016 varð veruliga sett ferð á útbyggingina av fasta breiðbandinum við sonevndu VDSL2-tøknini. Við hesi útbyggingini, kundu veitararnir á føroyska marknaðinum bjóða kundum sínum breiðbandsferðir upp í 50 Mbit, og har fjarstøðan loyvdi tí, varð møguleiki hjá kundunum at fáa upp í 150 Mbit.
Í 2016 fóru eisini fyrstu fyrireikingarnar í langtíðarætlanini við at leggja fipurnet út til virkir og húsarhald í Føroyum av bakkastokki. Hetta er ein sera stór og forvitnislig verkætlan, sum fer at spenna seg yvir nógv ár.
- Vit hava stórar ambitiónir og ynskja at tryggja, at Føroyar altíð eru millum fremstu londini innan fjarskiftistøkni og nú er hol sett á hesa týdningarmiklu verkætlan, ið framtíðartryggjar fasta breiðbandið, sigur Jan Ziskasen.
Nevndin afturvald
Nevndin í Føroya Tele er mannað við fýra umboðum, sum eru vald av landsstýrinum, og trimum starvsfólkavaldum nevndarlimum. Nevndarlimirnir hjá landinum standa fyri vali á hvørjum ári, og Poul Michelsen, landsstýrismaður við uttanríkis- og vinnumálum, valdi á aðalfundinum allar nevndarlimirnir aftur.
Nevndin í Føroya Tele er sostatt mannað soleiðis: Ómar Svavarsson, Gloria Kalsø, Annbritt Klausen og Johnni Poulsen, sum eru vald av landsstýrinum, og Poul Poulsen, Ólavur Simonsen og Osvald Joensen, ið eru starvsfólkavaldir nevndarlimir.
Nevndin hevur skipað seg við Ómari Svavarssyni sum formanni og Gloriu Kalsø sum næstforkvinnu.


text:
Orð: Hans Thomissøn
Lag: Gamalt føroyskt sálmalag
Týtt: Jákup Dahl
1. Eg vil mínum Harra prísa,
sum syndir mínar allar bar,
í trúgv skal lov mítt rísa,
fyri honum mítt hjarta slær;
har vil eg navn hans skriva
og bera tað til mín deyð’,
alt meðan eg her man liva,
hann linnar mær sorg og neyð.
2. Guð gevi mær tað at læra,
sum eg tað læra kann,
at dýrasti heiður og æra
skal veitast tær av kvinnu og mann’;
Guð gevi mær tað í sinni
mínum Harra at lova væl,
um úti eg eri ella inni,
tú huga mín ugga skal.
3. Hann er eins og sólin klára,
sum lýsir hátt himni á,
hans náði man til mín strála,
hann hava skal á mær ráð;
hann eina kann sorgir stilla,
tað havi eg roynt hjá mær;
lat, Jesus, meg einki villa,
meg takka og tæna lat tær.
4. Teir himmalsku einglar í flokki
so fegnir teir tæna tær,
til tín stendur teirra tokki,
tín vilja teir ynda sær.
Gud setti teg av síni náði
alt við sína høgru hond,
gav tær so ríkið og ráðið
um øll somul heimsins lond.
5. Nú leiti eg til tína náði
og gevi meg tær í hond,
tú hava skalt meg í ráði,
meg leiða skulu tíni bond.
Ta stund, eg á foldum eri,
meg lívga skal trygdin tín,
títt orð eg sum skjøldur beri,
til tín stendur hugur mín.
6. O, Jesus, dagstjørnan bjarta,
sum ljós og lív mær er,
eg takki tær av hjarta
fyri ugga og aga frá tær.
Ger lutir mínar so reinar,
áðrenn eg skal dømast av tær,
sum gull og dýrastu steinar,
sum sólin so bjørt og skær.
7. O, Jesus, tú lívsins drottur,
tú hoyrdi nú, hvat eg bað!
Meg verja skal tín máttur,
tá altíð mær lundin gerst glað.
Tú send mær einglavernd tína,
tá eg hiðan sovna skal,
frels meg frá helvitis pínu,
før meg í himmiríkis sal.


text:
Vit áttu at fingið okkum eitt føroyskt heiðursmerki. Eina brosju, smykku ella medalju at lata kvinnum og monnum, sum gera merkisverdar gerningar, sum taka stór tøk at ríka samfelag okkara. Føroyingar og útlendingar, sum á serstakan hátt tæna Føroyum og tí fólki, her býr.
Eitt fólksins heiðursmerki til hesi, sum gera land okkara mentað, víðrásað, vitandi og framkomið. Tey, sum nýta lív sítt til at gera lívið og gerandisdagin hjá mongum lættari, og tey, sum á so ymiskan hátt seta bjart ljós á Føroyar og vinna okkum rættindi, viðurkenning og møguleikar úti í heimi.
Tign og æra
Flestu lond hava heiðursmerki í ymiskum útgávum. Vit kenna íslendska Falkaheiðurin. Og Dannebrogsheiðurin við nógv umrøddu riddarakrossunum. Vit kenna kongliga norska Skt. Olavs heiðurstekinið, ið verður latið fyri: “belønning for utmerkede fortjenster av fedrelandet og menneskeheten”. Eisini Grønland hevur heiðursmedalju í gulli og silvuri – Nersornaat – sum merkir “uppiborið” ella “vera verdur”.
Slík heiðurstekin verða latin íbúgvum í landinum ella útlendingum fyri serstakt rósverdugt avrik ella átak fyri landið. Tað kann vera innan samfelagstænastu, vinnu, mentan, vísindi ella annað.
Merkisvert – fyri og til fólkið
Tað er eingin loyna, at tey, sum longu teljast millum tey priviligeraðu í samfelagnum, um ikki altíð, so nógv oftast, fáa hesar heiðrar – ikki allir borgarar hava sama møguleika at verða boðin til hovs og heiðurs.
Men Merkisvert eigur at skara framúr við júst at verða latin eldsálum úr øllum samfelagsstættum og støðum. Ikki minst gerandis fyrimyndum, persónum, sum gjøgnum lønt ella sjálvboðið verk, á serstakan hátt áhaldandi lata av sínum hondum, arbeiðsorku, førleikum, skapanarevnum, vitan, hegni – og hjarta.
Havi her valt at kalla heiðurin Merkisvert, tí tað er heiti, eg nýtti í røðu á flaggdegnum. Men, hvussu føroyski heiðurin skal eita, í hvørjum stigum hann skal skipast og hvør, ið vegna fólkið, skal lata heiðurin, eiga góð fólk at verða sett at gera uppskot um.
Felags fyri tey, sum fáa heiðurin má vera, at merkisverdu gerðirnar røkka longur enn til egið gagn og samfelagsstatus, men eru gerningar og lívsverk, sum ríka felagsskapin.
Hugsi, at tey eru mong, sum gjøgnum tíðirnar hava hugsað júst hetta sama: At okkum tørvar eitt føroyskt heiðurmerki við virðing og tyngd at æra tey, sum gera tað merkisverda.
Bjørt Samuelsen
løgtingskvinna


text:
Teknikapping fyri børn og ung – matur og gransking
Granskingarráðið skipar fyri teknikapping í sambandi við Vísindavøkuna 2013. Evnið er matur og gransking og tekningarnar skulu á onkran hátt spegla hetta evnið.
Hví
Endamálið við kappingini er at kveikja áhugan millum børn og ung fyri gransking og útbúgving innan vísindi.
Ætlanin er at fáa børn og ung at seta orð og myndir á evnið mat og gransking. Hvat vita tey um evnið, hvørjar myndir síggja tey fyri sær. Hava tey nøkur góð hugskot til granskingarevni, t.d. í føroyskum rávørum.
Ætlanin er eisini at fáa børn og ung at koma á Vísindavøkuna at síggja allar innkomnu tekningarnar.
Seinni er ætlanin at leggja allar tekningarnar á Facebooksíðuna hjá Granskingarráðnum. Við hesum vóna vit, at allir luttakarar, vinfólk teirra, foreldur, lærarar og onnur avvarðandi fáa høvi at síggja tekningarnar og fáa íblástur og hugskot til nýggjar tekningar ella prát um vísindi.
Hvør
Kappingin er í tveimum bólkum:
Børn frá 1. til og við 7. flokk
Ung í framhaldsdeild og á miðnámi, ella, um tey ikki ganga i skúla, til og við 19 ár.
Hvussu
Tekningarnar skulu vera á hvítum A4 pappíri. Tær kunnu vera í litum ella svart/hvítar. Navn og aldur skal skrivast týðuliga í niðasta høgra horni.
Navn, aldur, bústaður og møguliga nakrar reglur um tekningina skulu skrivast á pappír fyri seg, sum saman við tekningini skal sendast til Granskingarráðið við vanligum brævi til Granskingarráðið, Postrúm 259, 110 Tórshavn.
Nær
Freistin at lata tekningar inn er mánadagin 9. september. Ein dómsnevnd velur tríggjar tær bestu tekningarnar í hvørjum bólki. Í dómsnevndini vera eitt listafólk, ein lærari og eitt umboð fyri Granskingarráðið.
Vinningar
Vinnarin í hvørjum bólki fær 1.500 kr., meðan nr. 2 og 3 fáa 500 kr. hvør. Harumframt fáa tey øll eina góða bók frá Bókadeild Føroya Lærarafelags.
Rættindi og persónsvernd
Granskingarráðið tilskilar sær rætt til frítt at brúka vinnaratekningarnar til ymisk ikki-vinnulig høvi, so sum á heimasíðuni, til prentað kunningartilfar o.l. Um ynski er um at brúka aðrar tekningar, spyrja vit um loyvi.
Navn og aldur á luttakaranum verður víst saman við tekningini. Aðrar persónsupplýsingar verða bert brúktar innanhýsis hjá Granskingarráðnum. Undantikið eru vinnararnir av samlaðu kappingini, sum verða bidnir um at koma á Vísindavøkuna, har virðislønir og skreytbløð verða handað.


text:
Í USA hava tey eitt Landsbyrsufelag, National Rifle Association. Tekningin omanfyri er ikki nýggj, men altíð aktuell. Var tað ikki tí, at ein amerikanskur prædikumaður júst hevur hildið morgunandakt saman við teimum í byrsufelagnum, so hevði eg ikki skonkti tí ein tanka. Men nú minti hann meg á tað. Beint sum ein skottilburður aftur var, hesuferð í móti eini kirkju, har svørt tilbiðja teirra Gud. Men Hollywood skuldi fáa skyldina fyri kúlurnar.
Skotvápn verða har í landinum mett sum fremsta persónliga trygd, staðfest í grundlóg, at hava undir koddanum, tá tú heldur, at samfelagsskipanin ridlar. Tað halda nógv. Tí síggja tey armageddon fyri sær á hvørjum horni. Fyri teirra eygum er samfelagið ein spreingiknøttur, sum hvønn morgun kann bresta í einum harðskapsloga. Spurningurin er bara hvar og hvussu. Tí er best at vera á varðhaldi, og dubba seg til henda ytsta vreiðisdag, Dies irae, heilt frá abort til hjúnarlag millum fólk av sama kyni. Religiøst-politiska bindingin er ikki nýggj í USA. Ringasta dømi í nýggjari tíð er Jim Jones (1931-1978), ið leiddi samkomuna Fólksins Tempul út av eggini.
Henda amerikanska ræðsla fyri endatíðini er serliga væl lýst í meistarliga filminum Fugl Fønix (1984) eftir danska Jon Bang Carlsen. Við bleiktrandi flaggi, sum tú svørjir trygdareið, í baksýni, og eini tjóðskaparmynd, ið sýgur seg inn á teg og títt egna húski undir orðunum eg og hús mítt vilja tæna Harranum, verður myndin tøtt og ræðandi. Ikki til at sleppa av við. Eftir at hava verið í Vjetnam og sæð djevulseygað, meina limirnir í byrsufelagnum tað veruliga. Tí er ikki løgið at síggja tílík tilboð í amerikansku mótabløðunum beint nú:
The Texas Edition of the Stainless II is a 500 unit, Limited Edition model that has numerous unique features. A specialized serial range starting with the prefix TXE denotes it as a Texas Edition pistol. The pistol also sports high polished flats on the slide and frame to complement the western leaf and scroll engraving with saw tooth border on the slide. Like the Classic Engraved Edition of the Stainless II, the Texas Edition's mainspring housing has an engraving pattern that matches the slide and frame. In addition, the 1835 motto, “Come and Take It” appears on the left bonded ivory grip panel, and the great State of Texas with the state flag is on the right panel. Price: $1,633
Í Evropa hava vit, fyrst og fremst í fraktiónum í Týsklandi og brigadum í Italia, eina kalligari og kanska meiri intelektuella tilgongd til somu viðurskifti. Endin er tó hin sami, skot og deyði. Men fyrst og fremst ræðsla. Í intelektuellum vildfárilsi at spæla Gud eina løtu.
Skúlaárið 1977-78 í Keypmannahavn byrjaði við bumbum. Eingin visti hví, men øll hoyrdu buldrið. Hurðar á telfonboksum vórðu tiknar av, tí tær kundu fáa bumbuna at bresta. Heimliga ræðslan hevði fingið andlit – einki. Handan alt hetta stóra einki vóru tú og eg, allir medborgarar í okkara samfelagnum. Nær og hvar fór næsta bumba at bresta? Tá skúlaárið rann út, kom fram, at bumbumaðurin var ein fyrimyndarligur 19 ára gamal studentaskúlanæmingur á Gladsaxe Gymnasium. Hann fekk fimm ára fongsulsdóm, men varð skjótt latin leysur, og gjørdist verkfrøðingur, giftist, fekk børn, men hevði veikt hjarta og doyði 38 ára gamal í 1997.
Eftir stendur, at tað árið, hann varð dømdur og koyrdur í fongsul, skrivaði ein av fremstu donsku rockyrkjarum, C.V. Jørgensen, henda tíðarleysa sang:
Målløse Mortensens præmiesøn fik altid trettentallet i kemi/ for en selvstændig men også noget rutinepræget præstation/ der sku’ bli’ basis for den obskure hjemmeindustri/ hvis interesser nu varetages fra kælderen i en forstadsbungalow/ hvor junior sidder dødsens bleg & måneskinsarbejder/ som en afsporet teenager på små uhyrligheder/ sådan bare for sjov.Hvør hevði skuldina? Filmar úr Hollywood? Ikki veit eg, men ein amerikanskur prædikumaður, sum júst hevur vitjað her, ja tað er hann sum biðjur morgunbøn við amerikanska byrsufelagnum, sigur at Hollywood hevur skuldina.
Sidder på en bombe i et S-tog & drømmer mig tilbage til dengang i de ligeglade tressere hvor blomster var symboler på de samme ting som bomber er i dag
(CV Jørgensen Senior & søn av plátuni Solgt til stanglakrids, 1979)
Eg skilji hann væl. Hann vil hava alt at hava eina orsøk. Kunnu vit ikki benda alt í okkara persónliga lívi á eina orsøk, so gerast vit heilavill. Alt skal hava eina orsøk.
Men eg eri ikki samdur við honum í, at fiktiva Hollywood er orsøkin til veruligar skottilborðir í amerikanska samfelagnum. Í 1984 vórðu 3000 kanningar hildnar saman og eingin teirra kundi undirbyggja henda pástand. Gamaní var einki internet til tá og heldur ikki telduspøl.
Um túsundáraskiftið gav sangarin Marilyn Manson út eina fløgu Holy Wood (In the Shadow of the Valley of Death) og fór á konsertferðina Guns, God and Government Tour. Henda opinlýsa provokatión rakti meint og elvdi til boycott og mótsøðu, serliga frá prædikumonnum. Tí segði Marilyn Manson soleiðis við bretska tónleikablaðið New Musical Express, sum brúkti yvirskriftina Manson to lead Bible studies class:
I am truly amazed that after all this time, religious groups still need to attack entertainment and use these tragedies as a pitiful excuse for their own self-serving publicity. In response to their protests, I will provide a show where I balance my songs with a wholesome Bible reading. This way, fans will not only hear my so-called, 'violent' point of view, but we can also examine the virtues of wonderful 'Christian' stories of disease, murder, adultery, suicide and child sacrifice. Now that seems like 'entertainment' to me. (Marilyn Manson í NMExpress 13. mai 2001)Eg dugi ikki at síggja at eitt Landsbyrsufelag tryggjar rættin hjá einum fólki at vera til, og at ein prædikumaður hevur nakað at gera hjá einum tílíkum felag. Og tey, sum ikki tíma at lurta eftir mær, kunnu lurta eftir pávanum:


text:
Uppstilling í Suðurstreymi 4. august á Hotel Hafnia
Góðu limir í Suðurstreymoyar Tjóðveldisfelag.
Í sambandi við Løgtingsvalið, sum er útskrivað og verður hildið 1. september 2015, verður kallað inn til 2. og møguliga 3. uppstillingarfund týskvøldið 4. august kl. 19.00 á Hotel Hafnia.
Limir, ið hava goldið limagjald fyri 2015, hava atkvøðurætt.
…Limagjaldið er kr. 250, tó kr. 100 fyri pensjonistar
Til ber at flyta limagjaldið á konto nr. 9181-174.525.7 í Eik Banka,
ella á konto nr. 6460-495.078.1 í Bank Nordik
Til ber eisini at rinda limagjaldið í reiðum peningi á fundinum.
Møtið fjølment!
Nevndin


text:
Eirikur Lindenskov 02.09.2017 (07:29)
Bilasølan er minkað við fimm prosentum í ár
Men tað verða framvegis seldir næstan tríggjar ferðir so nógvir persónbilar, sum í 2009
Stóra framgongdin í søluni av nýggum bilum í Føroyum hevur nú javnað seg, og annað árið á rað er ein lítil afturgongd í søluni.
Men framgongdin hevur verið stór seinastu árini, og tí kemur lítla afturgongdin nú valla óvæntað hjá bilasølunum.
Um vit samanbera bilasøluna í fjør (2016) við bilsøluna í 2009, tá afturgongdin rættiliga merktist, so er munurin ovurstórur. Í samlaða talinum av seldum akførum er munurin 257 prosent. Altso talan er um ein vøksturin í samlaðu søluni av nýggjum akførum í Føroyum frá 2009 til 2016 upp á 257 prosent.
Taka vit munin í søluni í persónbilum frá 2009 til 2016, so er munurin enn størri – 284 prosent.
Søgan sigur okkum, at sera stór sveiggj eru í bilasøluni, alt eftir, hvussu tíðirnar eru. Í áttitiárunum setti bilasølan met við væl oman fyri 2.000 nýggjum bilum. Í 1995 botnaði bilasølan við bara 123 nýggjum bilum, og næstan allar bilasølurnar fóru á húsagang.
Men síðani 2009 hevur verið støðug framgongd.
Talvan niðanfyri vísir gongdina í søluni av nýggjum akførum í Føroyum síðani 2008 – og munin í prosentum í mun til árið fyri:
Talvan niðanfyri er frá Akstovuni og vísir gongdina í bilasøluni í Føroyum fyrstu átta mánaðirnar í ár.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Heri Simonsen 11.02.2018 (18:50)
Pætur: Vit mistu høvdið í seinna hálvleiki
Tað verða H71 og Kyndil, sum møtast í steypafinaluni í Faxe Kondi kappingini hjá monnum.
Kyndil vann 29-26 á VÍF í Vestmanna, og vann ein samlaðan 57-51 hálvfinalusigur.
Í høllini á Hálsi í Havn vann H71 21-18 á Neistanum, og vann harvið ein samlaðan 58-53 hálvfinalusigur. Neistin var annars á odda 9-7 í steðginum í dystinum í dag.
TRÝST á PÍLIN, og hoyr samrøðuna frásøgumaðurin hjá Rás2, Tróndur Arge gjørdi beinleiðis við Pætur Mikkjalsson hjá Neistanum aftaná dystin.
Pætur Mikkjalsson er sera vónbrotin um serliga gongdina í seinna hálvleiki, har hann heldur, at hann og liðfelagarnir mistu høvdið, og skutu alt ov nógv tá teir ikki høvdu nóg góðan møguleika at fáa mál.
Um at hava ein skerdan Rasmus Søby á vøllinum sigur Pætur Mikkjalsson, at tað var týdningarmikið at hava Rasmus Søby við, eisini um talan var um ein skerdan spælara við skaða.
Samrøðan Tróndur Arge gjørdi við Peter Krogh hjá H71 hoyrist HER
Dystarendin Neistin-H71 18-21, sum Tróndur Arge segði frá á Rás2, og samanumtøkan hjá viðmerkjaranum, Teiti Joensen hoyrist HER
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Jóannes Rasmussen Conference (JRC)
Bæði í 2007 og í 2015 skipaði Jarðfeingi fyri spennandi, altjóða jarðfrøðiráðstevnu í Føroyum. Sjálvar ráðstevnurnar vóru ávikavist tveir og tríggjar dagar, og eisini varð skipað fyri tveimum jarðfrøðiútferðum, einari áðrenn og einari aftaná ráðstevnurnar.
Endamálið við ráðstevnunum er at skapa eitt forum, sum skal savna fólk frá ymiskum londum, ið arbeiða við basaltgransking, soleiðis at tey kunnu hittast og deila vitan. Ætlanin er, at JRC-ráðstevnan skal gerast eitt afturvendandi tiltak.
Ráðstevnan er skipað sum ein tøknilig ráðstevna, har granskarar fáa høvi at leggja vísindalig úrslit frá teirra arbeiði fram sum fyrilestur ella á plakat (poster).
Ráðstevnan er kallað upp eftir Jóannes Rasmussen, sála, ið var fyrsti føroyingurin við útbúgving í jarðfrøði frá lærda háskúlanum í Keypmannahavn. Hansara arbeiði, serliga kortleggingin av tí føroysku jarðfrøðini, hevur havt og hevur enn ómetaliga stórt vísindaligt virði. Eisini skrivaði Jóannes eina rúgvu av vísindaligum greinum og nakrar bøkur, eitt nú Øldir og upphav, sum kom út í 1981.
Høvuðsevnið á ráðstevnunum hevur verið “Evolution of Basaltic Provinces”. Hetta er eitt sera breitt heiti, og tí er ráðstevnan eisini býtt sundur í nøkur smærri tema, ið øll lýsa ymisk viðurskifti og máttir, ið gera seg galdandi í basaltøkjum.
Onnur evni á ráðstevnunum hava verið:
- Weathering, sedimentation and pyroclastic activity
- Tectonic development
- Lava morphologies
- Timing of events
- Geochemical evolution
- Exploration potential of basaltic provinces


text:
Nú eru vit farin inn í køkin við teim eplum og tí grønmeti, sum vit tóku upp í urtagarðinum. Vit hava alt í einum fati. Vit koyra kranan frá og skola moldina av øllum, sum vit hava tikið upp, meðan vatnið rennur. Umráðandi er, at epli og skitið grønmeti ikki kemur í samband við kjøt, tá vit gera mat. Tá kunnu bakteriur koma í kjøtið, sum vit fáa magaeitran av. Filmurin varir í 5 minuttir.
Uppgávur
Hvussu vita vit, um vatnið er reint?
Hvør týdningur er at hava atgongd til reint vatn?
Hava øll í heiminum atgongd til reint vatn?
Hvørji amboð brúkar Pól, nú hann er í køkinum?
Hvar og hvussu leggur hann alt frá sær?
Hvat skulu eplini og grønmetið brúkast til?


text:
Heri Simonsen 10.02.2018 (21:20)
Fara nú at venja tvær ferðir um vikuna
Eldra og sera roynda liðið hjá SÍb skal royna seg í steypafinaluni ímóti ÍF.
Tað er greitt aftaná 3-0 sigurin hjá teimum eldru, SÍb ímóti teimum yngru, SÍa í hálvfinaluni í KÍ-høllini fyrr í kvøld.
Settmunurin var 25-21, 25-18 og 25-22.
TRÝST á PÍLIN undir MYNDINI, og hoyr samrøðuna frásøgumaðurin hjá Rás2, Óli G. Samuelsen gjørdi við Inga Ole-Jacobsen hjá eldra SÍ-liðnum, SÍb.
Ingi Ole-Jacobsen greiðir frá, at teir eldru vóru ongantíð bangnir fyri at missa dystin. Og tá teir eldru tóku eitt Time Out við støðuna 24-22 í triðja setti, so var tað fyri at taka pippið frá servaranum hjá yngra liðnum, og tað eydnaðist eisini. Bólturin bleiv servaður í netið, og SÍb hevði vunnið.
Ingi Ole-Jacobsen sigur, at hann hevði væntað meir av tí yngra SÍ-liðnum.
Ingi Ole-Jacobsen staðfestir, at nú mugu teir eldru heldur venja tvær ferðir um vikuna fram til steypafinaluna. Gjøgnum veturin hevur tað rokkið við einari venjing um vikuna.
Hoyr samrøðuna Óli G. Samuelsen gjørdi við Jón Weihe Simonsen frá yngra SÍ-liðnum HER
Hoyr avgerandi bóltarnir í dystinum, sum Óli G. Samuelsen segði frá, og hoyr samanumtøkuna hjá Janu Egholm, viðmerkjara HER
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Viðtøkur
§ 1 Navn
Navn felagsins er: Harmonikufelag Føroya, stytt, HF.
§ 2 Endamál
Endamál felagsins er, at stuðla og menna harmonikuspæli og áhugan fyri harmonikutónleiki í Føroyum.
§ 3 Limaskapur
Limur í felagnum kann ein og hvør gerast, ið tekur undir við lógum og reglum felagsins, sum stuðlar endamáli tess og hevur goldið limagjald. Er limagjaldið ikki goldið innan 2 ár, verður limurin strikaður og verður hvílandi limur.
§ 4 Skipan felagsins
Aðalfundur verður hildin á hvørjum ári. Aðalfundurin er hægsti myndugleiki felagsins.
Dagskrá á aðalfundi er:
1. Val av orðstýrara eftir uppskoti frá nevndini
2. Val av fundarskrivara eftir uppskoti frá nevndini
3. Formansfrágreiðing um virksemi felagsins farna ári
4. Framløga av grannskoðaðum roknskapi til góðkenningar
5. Ásetan av limagjaldi
6. Innkomin mál
7. Val av tveimum nevndarlimum
8. Val av grannskoðara, ið situr til næsta aðalfund.
9. Ymiskt
Boðað skal verða til aðalfundar í minsta lagi 1 mánaða áðrenn ásettan dag. Fundurin hevur avgerðarrætt uttan mun til tal av uppmøttum limum. Vanligur meiriluti er galdandi, tó krevst 2/3 av møttum limum í meiriluta, um lógarbroyting skal fremjast. Uppskot, sum ikki eru nevndini í hendi seinast 14 dagar áðrenn aðalfundin, kunnu ikki koma til avgreiðslu. Tó er uppstilling av valevnum undantikin. Valevni og nevndarlimir skulu vera 18 ár ella eldri og limir í felagnum.
Nevndin er samansett av einum formanni, kassameistara og skrivara. Tveir nevndarlimir standa fyri vali á hvørjum ári. Atkvøðugreiðslan við vali av nevndarlimum er skrivlig. Nevndin skipar seg sjálv. Kassameistari skal føra roknskap yvir virki felagsins. Skrivarin skal føra gerðarbók yvir virki felagsins. Gerðarbókin skal liggja frammi til skoðan á aðalfundi.
Nevndin hevur dagligu leiðsluna av felagnum um hendi og hevur avgerðarrætt í øllum spurningum, sum ikki nýtast at koma fyri á aðalfundi. Hvør nevndarlimur hevur eina atkvøðu, og er vanligur meirilutu galdandi. Til keyp og sølu av fastari ogn, og skuldarbinding av felagnum upp á virði yvir 10.000 krónur, krevst aðalfundargóðkenning.
Eyka aðalfundur kann verða hildin, um meiriluti í nevndini ella 1/3 av limunum krevja hetta. Fráboðað skal verða til eyka aðalfund 14 dagar, áðrenn ásettan dag.
§ 5 Avtøka av felagnum
Felagið kann bert avtakast á einum aðalfundi við minst 2/3 í meiriluta av møttum limum. Verður felagið avtikið, fella ognir tess til Føroya Musikkskúla.
Viðtikið á stovnandi aðalfundi 2. november 1996 í Nólsoy.


text:
Úrslitini frá svimjingini á oyggjaleikum í Gotlandi vísa týðiliga framgongd aftaná ættarliðskiftið á Jersey í 2015 og sum heild liggur svimjingin í einum aldutoppi, ið byrjaði á Rhodos í 2007. Til samans hava svimjarnir fingið 76 gull-, 49 silvur- og 49 bronsuheiðursmerki tey seinastu 10 árini. Her skal minnast til, at føroysku svimjarnir luttóku ikki á Bermuda í 2013. Taka vit øll gullheiðursmerkini í svimjing hjá føroyingum síðan 1985 so er talið 101.
Pál Joensen varð í gjár nr 5 í superfinaluni í 400 metra frísvimjing á North Sea Swim Meet 2016, við tíðini 3:51.92 aftanfyri týska Florian Wellbrock á 3:49.02, italska Alex di Giorgio á 3:49.46, norska Erik Årsland Gidskehaug á 3:49.82 og rumenska Alexandru Artimon á 3:50.10. Hetta aftaná um morgunin at hava vunnið silvur í kappingini fyri árgang 1997 og eldri, við tíðini 3:52.97.
Tey hava avgreitt innleiðandi riðlar á North Sea Swim Meet í morgun, har Pál Joensen svam seg víðari við næstbestu tíð í 400 frí, 3:52.97 aftanfyri italska Alex di Giorgio á 3:51.29. Ja, hetta er vælsagtans sami Alex di Giorgio, sum vann silvur aftanfyri Pál í 400 frí á EJM 2008 í Beograd. Erik Årsland Gidskehaug og Florian Wellbrock verða eisini í finaluni seinnapartin, sum vunnu gull og silvur í 1500 frí í gjár.
Dansk Idræts-Forbund skrivar her um støðuna í OL-býnum í Rio, at har eru so mikið nógvir trupulleikar við vesunum, vatninum, streyminum og so framvegis, at tey sum eru farin undan íðkarunum ‘arbeiða í døgndrift’ til at fáa kømrini klár til. Tey hava millum annað saman við svenskarunum leigað eina privata reingerðingarfyritøku til at vaska kømrini, tí at har ikki var ruddað upp eftir hondverkarunum.
Altjóða svimjisambandið FINA hevur nú kunngjørt startlistarnar til OL í Rio, har Pál sum kunnugt skal royna seg í 1500 metra frísvimjing. Og latum okkum heldur bara staðfesta beinanvegin, at kappingin verður sera hørð, um at sleppa í finaluna.
Kinesiski Sun Yang møtti ikki upp til 1500 frí finaluna í kvøld vegna pínu í bringuni. Sun Yang segði á tíðindafundi aftaná kappingina, at hann hevði pínu í bringuni aftaná hann hevði vunnið 800 frí mikudagin.
Sun Yang var ikki í bíðirúminum 20 min undan finaluna í kvøld, sum krav er, og Sun Yang nevndi ikki á tíðindafundinum, nær hann valdi at avlýsa. Men hann boðaði ikki fyriskiparunum frá. Fyriskiparnir áttu í slíkari støðu at boða Páli frá so at hann kundi svimja í finaluni í staðin. Men hetta hendi ikki. Formaðurin í Svimjisambandinum, Rókur í Jákupsstovu, sigur, at tey mótmæltu á staðnum, men tá var ov seint. Væntandi kemur eitt eftirspæl, tað vil siga eitt mótmæli frá Svimjisamband Føroya.
Rókur sigur, at finalutíðirnar vóru ikki imponerandi, so um Pál hevði svomið sítt besta, so hevði hann fingið medalju. Gregorio Paltrinieri úr Italia vann og setti nýtt evropeiskt met við tíðini 14:39.67. Connor Jaeger úr USA og Ryan Cochrane úr Kanada vunnu silvur og bronsu við ávikavist 14:41.20 og 14:51.08. Norðurlendska metið hjá Páli er 14:46.33.
Haraftrat hevði Pál óivað klárað kravtíðina til OL, sum hann gjørdi í innleiðandi riðli, um hann svam í finaluna. Sum er má Pál bíða til í vár 2016 fyri at klára kravtíðina, tí serligu donsku krøvini siga, at bert HM finalutíðir kunna brúkast til OL so tíðliga í kappingarárinum:
“Svømmere kan opnå direkte kvalifikation til OL ved at opnå en top-8 placering ved VM i Kazan i 2015 i en tid under OL-kravtiden i en eller flere individuelle olympiske discipliner.” kelda Dansk Svømmeunion. OL-kravtíðin er 15:07.53. Pál svam innleiðandi 14:58.52.
Nú eru úrslitini frá Jersey tald við í yvirlitinum av søguligum oyggjaleikasvimjarum. Ovast er Pál Joensen við 21 gull, 9 silvur og 3 bronsur. Gevi gætur at liðkappingarnar eru ikki taldar við. Nýggj í topp 10 er Sára R Nysted úr Susvim. Hon er komin beinleiðis inn sum nr 4 við 4 gull og 2 bronsur eftir Pál, Høgna T Hansen og Elspa Mørkøre. Sára hevur samstundis sett met sum mest vinnandi debutantur. Gamla metið átti Pál Joensen, tá hann, sum oyggjaleikadebutantur, vann 3 einstaklinga gull á Rhodos í 2007.


text:
Ruddingardagurin - 23.05.09 - byrjaði við góðum morgunmati í Bygdarhúsinum kl. 10.00 - og góðum veðurlíkindum, men út á seinnapartin loysti hann regnið, so hugnin mestsum hvarv, og manntalið tyntist munandi.
Ruddingin skuldi fevna um tað, ið skemmar náttúruna - og ikki kjallara- og úthúsarudd. Áin bleiv ruddað væl og virðiliga, stabbasteinar settir aftur í rætta legu - Gjógvin fekk ein umgang við brandslangu - tann skitni og slýggjuti hylurin við minnisvarðan varð reinsaður (ótespiligt) - ullarnispar og órudd hentað upp av bønum - Barmsbrekkugil (handilstoftir) ruddað - rennan niðan á Gjógv reinsað - gras grivið burtur fram við ymsum vegum og húsum og mangt annað. Sum tit síggja, kom væl á skaftið, men sigast má, at samanumtikið var ikki nógv órudd at síggja. Tó so - tær bøtandi hendurnar gjørdu góðan mun, og hevði regnið ikki tikið hugin, so hevði okkurt annað eisini fingið vitjan av teimum bøtandi hondunum. Regnið setti ein stoppara fyri hesum, so helst hava fleiri av ruddingarfólkum vitja sær sofuna, meðan bíðað var eftir døgverðanum, sum skuldi koma av Gjáargarði í Bygdarhúsið umleið kl. 17.00. Tá ið Eirikur Súni kom við døgverðanum, var húsið mestsum fult í neðra - eykaborð máttu setast upp. Øll tóku til døgverðan (oksasteik) - øll fingu nóg mikið - einki avlop. Hetta var ein hugnalig løta, har bygdarfólk og kenningar hittust til gevandi prát. Samanumtikið er ruddingardagurin eitt fínt tiltak, sum er gott fyri bygdina og bygdarfólkið og gevur samstundis fráflytarum við familju eitt gylt høvi til at føla seg sum ein part av bygdini - og tøkk eigi bygdaráðið fyri tiltakið.
Fleiri myndir: myndasavn - 2009 - Ruddingardagurin 23.05.09.
Kategori: Gjáartíðindi


text:
Skalt tú byggja, umvæla húsini ella kanska skifta hitaskipan, so átti tú fyrst at bílagt tær eitt orkuprát frá okkum.
Við okkara drúgvu royndum og í tøttum samstarvi við førandi ráðgevarar og veitarar av HVS-tænastum í Føroyum, kunnu vit geva tær eina heildarveiting, tá tað snýr seg um orkuráð, oljufýr, tanga, ketil, hitapumpu, sólorku og sparitiltøk.
Vit kunnu bjóða tær eina heildartænastu, har vit saman við okkara samstarvsfelagum finna fram til, hvør orkuloysn hóskar best til júst tín.
Orkuprátið er óbindandi og ókeypis, og tað kann geva tær eina góða mynd av, hvat loysir seg best hjá tær.
Fyll út teigarnar niðanfyri, og vit seta okkum í samband við teg.


text:
Á middegi í dag var frestin úti at boða frá luttøku til Filmskvøldið, sum verður í Norðurlandahúsinum 11. desember. Inn komu fráboðanir um 14 føroyskar stuttfilmar, sum kappast um Geytan og Áskoðaravirðislønina, sum fyrstu ferð vóru lætnar í fjør.
Krøvini til stuttfilmarnar eru, at teir ikki eru longri enn 30 minuttir. Stuttfilmarnir kunnu vera spælifilmur, listarfilmur, tónleikafilmur, heimildarfilmur ella annað, tó ikki lýsingarfilmur. Longsti filmur, sum er komin inn, er akkurát 30 minuttir og teir báðir stytstu filmarnir eru 4 minuttir. Stuttfilmurin skal ikki hava verið sýndur áður á Filmskvøldunum í Norðurlandahúsinum, men kann tó hava verið sýndur alment áður, men ikki longri síðani enn 11. desember 2012. Tað er Norðurlandahúsið, ið letur Geytavirðislønina, sum er 25.000 krónur, saman við einari Geytastandmynd, sum Astrid Andreassen og Dávur Geyti hava gjørt.
Filmsnevndin sigur, at dømingin byggir á søgu, filmisk frásøgusnildi og handverk. Tórshavnar kommuna letur Áskoðaravirðislønina, sum er 15.000 krónur. Í hesum føri er tað møtti áskoðarin, sum Filmskvøldið í Norðurlandahúsinum sleppur at velja sín yndisfilm. Í filmsnevndini, sum skal velja Geytavinnaran, sita Birgir Kruse, formaður, Sif Gunnarsdóttir, Jan B. Jørgensen, Marjun Niclasen og útlendski nevndarlimurin hesaferð er Meira Blaustein, sum er listarligur leiðari á Woodstock Film Festival í USA. Teir fráboðaðu 14 filmarnir skulu latast Norðurlandahúsinum lidnir og klárir at vísa í seinasta lagi 28. november.


text:
Í samband við stóra hjálpararbeiði, sum varð framt í allari Suðuroynni, tá stóreldur herjaði Varðan Pelagic á Tvøroyri, handaði Kristin Michelsen, borgarstjóri í Tvøroyrar kommunu, ónskvøldið 28. Juni, kommununum í Suðuroynni viðurkenningar skjal frá Tvøroyrar kommunu.
Kristin Michelsen segði á móttøku, at Tvøroyrar kommuna og øll tvørafólk vóru ómetaliga takksom fyri stóru hjálpina, sum kom úr allari Suðuroynni hendan lagnu dagin 9. Juni, tá sólskinssøgan í Suðuroynni, Varðin Pelagic, brendi.
-Trupult er at fara og nevna nøvn, tí tá er vandi fyri at gloyma onkran, tí hava vit valt at lata eina viðurkenning til kommunurnar, sum eisini umboða fyritøkur og felagsskapir og einstaklingar í kommununum, segði Kristin Michelsen, borgarstjóri á Tvøroyri.


text:
Heri Simonsen 18.08.2017 (15:15)
Skipa fyri Føroya sunnasta hálvmarathon
TRÝST á PÍLIN undir MYNDINI, og hoyr eina samrøðu, sum var við Finn Johannessen úr Vági, sum var í sendingini SportBoxin á Rás2 fyrrapartin í dag.
Finn Johannessen, sum umboðar Hvistan fortaldi um Føroya Sunnasta Hálvmarathon, sum verður leygardagin 23. september.
28 fólk hjá Hvistan eru í Reykjavík hetta vikuskiftið at taka lut í einari stórari rennikapping.
Finn Johannessen er eisini Everton-fjeppari, so ikki slapst undan, at nøkur orð fullu um Premier League í byrjanini av samrøðuni.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Orð: Per Olof (Pelle) Karlsson
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Kæra sál, sum ikki enn er vorðin frelst,
hoyr nú Jesus kallar teg!
Kennir tú Hans kallan? – Alt um teg nú veldst,
um tú velur Lívsins Veg!
Niðurlag: Tí Hann á krossi bløddi og frelsu til tín vann,
so bíða ikki longur, men gev teg fult til Hann!
Jesus vil tær geva frelsu, gleði, frið,
í Himlinum tú verður við!
2. Minnist tú hin dagin, tá tú frelstur varð?
Jesus var títt eitt og alt!
Men í fráfalstíðum burt frá Guð tað bar,
og nú er hjartað tómt og kalt!
3. Skjótt kemur Jesus aftur heintar Skaran heim,
sig, stendur tú tá eftir her?
Á, mítt hjarta grætur, ert tú ein av teim’,
sum glataður í ævir er?
Niðurlag: Tá ævigt frelst har heima vit síggja Frelsaran,
á einglaharpur leika og syngja prís til Hann!
Aldri meir vit sakna gleði, hvíld og frið,
vilt tú har ikki verða við?


text:
STROK 1 er komið❤
So byrjaði eitt nýtt STROK-ár:) Tað hevur verið so stuttligt við at gera hetta fyrsta blaðið, men eisini álvarsligt!
Kunnu stingir í búkinum vera krabbamein? Og hví havi eg ilt í nakkanum? Tveir STROK-lesarar siga frá síni ræðslu fyri at fáa eina ringa sjúku.
Eisini hava vit tosa við 12 ára gamla Kristian Viberg Olsen, sum er meistari í hundasletukoyring. Kristian eigur sjálvur tveir sletuhundar.
Og veitst tú, hvør gjørdist Miss Føroyar 2017? Vit hava spurt hana, hvussu tað er at vinna ein slíkan heiður og hvat tað inniber.
Alt hetta og nógv annað í nýggja STROK-blaðnum, til dømis uppskrift til leskiligar bananmuffur við sjokulátubitum, greinir, ummælir, KrimiNella, krossorð, gaman, flóvisligt, test o.s.fr.
Mynd: Rakel Anthoniussen


text:
Nám X og miðnámsskúlar vitja 9. flokk og avvarðandi nú týskvøldið 6. mars.
Kvøldið byrjar við, at næmingar og foreldur verða boðin til ein nátturðabita kl. 18.00. Tá verður eisini kunnað stutt um tað praktiska, tá ið søkt verður inn á miðnám ella nám X. Somuleiðis verður eisini kunnað um próvtøkurnar, sum vera í summar.
Kl. 18.45 byrja framløgurnar hjá skúlunum, har høvi eisini verður at seta spurningar.
Framløguskrá:
Nám X: Kl: 18.45
Miðnám í Vestmanna: - : 19.15
Tekninski skúlin í Klaksvík: - : 19.45
Stuttur steðgur: - : 20.15
Nám XGlasir: - : 20.30


text:
Tíðindi/Greinar
25. apríl 2018
Aðalfundurin hjá Føroya Lærarafelag var í Læraraskúlahøllini leygardagin 21. apríl. Á aðalfundinum vóru oman fyri 250 limir møttir. Tað er gott, tí aðalfundurin er staðið, har limirnir eiga at hittast. Hetta vísir breiðan áhuga fyri fakfelagnum millum limirnar. Lærarafelagið hevur eina langa og ríka søgu. Søguliga grundin, saman við einum orvaknum limaskara, ber boð um ein sterkan felagsskap. Eitt fakfelag, ið vit kunnu rokna við.
Afturat aðalfundinum vóru áhugaverdar røður og framløga. Í ár førdi Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, fram røðu, og Heini í Skorini var gestarøðari. Á degnum legði Lesikanningarbólkurin eisini úrslitini fram frá nýggju og sera áhugaverdu kanningin um lesing hjá fólkaskúlanæmingum.
Mongu seinni árini hevur landsstýrisfólkið í Mentamálum røtt á aðalfundinum. Tað er gott, at landsstýrisfólkið gevur sær stundir at vitja og røða á aðalfundinum. Tað er gott at møta mentamálaráðharranum og hoyra ætlanirnar hjá ráðnum við fólkaskúlanum.
Røðan hjá landsstýriskvinnuni á aðalfundinum var góð og viðkomandi. Serliga væl dámdi mær at hoyra, at Mentamálaráðið ikki ætlar nakra kollvelting av fólkaskúlanum, og søguna um næmingin, ið fekk jólakort frá læraranum. Søgan var ein viðurkenning av týdninginum lærarin hevur fyri trivnaðin og menningina hjá hvørjum einstakum næmingi og ein ávísing av týdninginum fólkaskúlin hevur í samfelagnum.
Røðan eggjaði eisini til samstarv millum Mentamálaráðið og Lærarafelagið, og tað er gott, tí samstarvið og arbeiðið í tí stilla førir til flestu og ofta bestu úrslitini. Mentamálaráðið er í eini umskipingartíð. Fólkaskúlin er nú undir nýggja Undirvísingarstýrinum. Nýggi stjórin í Undirvísingarstýrinum, Hjalmar Hansen, byrjar í nýggja stjórastarvinum nú 1. mai. Eg ynski Hjalmari góða eydnu í starvinum, og vóni at hann finnur tíð til Lærarafelagið.
Tað eru fleiri mál, ið Mentamálaráðið og Lærarafelagið mugu umrøða skjótt og uttan fyri samráðingar. Eitt eru lærarar, ið røkja útbúgvingarkrevjandi uppgávur, ið arbeiða undir ógreiðum umstøðum. Ein partur av hesum er semjan frá samráðingunum um KT-vørðir. Avtalað varð, at Mentamálaráðið skuldi fáa gongd á 3 partaarbeiðið við kommunurnar og Lærarafelagið um nýggja skipan fyri KT-vørðir. Lærarafelagið hevur havt fyrireikandi fund við KT-vørðir, vónandi koma arbeiðsboð skjótt úr ráðnum, so ein skipan verður klár sum avtalað 1. januar í 2019.
So takk øll fyri ein góðan aðalfund. Ein aðalfund, ið er góð grund at byggja á í arbeiðinum millum limir og nevnd í Føroya Lærarafelag og Mentamálaráðið, fram ímóti einum enn betri fólkaskúla.
Jacob Eli S. Olsen, lærari og næstformaður í Føroya Lærarafelag


text:
Um í gjár og í dag eru tekin um, hvussu summarið verður, so skal eg ikki klaga. Aftur ein deiligan túr í dag. Vit koyrdu til Saksunar og spákaðu heilt út á Lógv, tað eru einir 2,5 kilometrar. Herbert (4) og Magna (2) vóru so røsk at ganga. Vit høvdu kaffi við og Homeblessed sjokokeks.
Eg haldi ikki, at eg havi verið har fyrr, jú í Saksum og Dúvugørðum og tað, men ikki á sandinum og eftir øllum sandinum. Tað var fantastiskt at síggja, hvussu flóð og fjøra arbeiða har. Tá ið vit komu, fóru vit úr um føturnar og vóðu, men tá ið vit komu aftur, fingu vit gingið akkurát sum einki. Forundarliga náttúra.
Nú ið mammaudagur er, fóru vit á Hafnia og ótu mammudagsdøgurða, tað var deiligur matur. Vit fingu loyptan laks við royktum osti, fenniku og radisum, rib eys búff, og so eina serliga dessert við dildolju, eg las nakað skjótt og hugsaði: wau hetta er avanserað, hvat slag av dildo er tað? og hvussu verður tað serverað? men dild oljan smakkaði ok. Turið var eisini nakað knøpp, tá ið hon las bernaise á barnaskránni og hugsaði, hvat fáa tey til dessert, so var tað barnaís. Kanska vit høvdu fingið ov nógv fríska luft.


text:
Fyribyrging av vanlukkum av møði
Tað besta er, um tú leggur koyringina til rættis, so tú sleppur undan at koyra, tá tú ert ov lin/ur. Tú fyribyrgir vandamiklum støðum við at vera úthvíld/ur, tá túrurin byrjar, hava steðgir og at lata vera at koyra seint um náttina ella øgiliga tíðliga um morgunin.
Kennir tú teg móða/n, meðan tú situr við róðrið, mást tú ikki lata sum einki, og halda, at møðin fer av sær sjálvari. Tað kann gerast vanlukkuligt, tí tú veitst ikki, nær tú blundar, og tú kanst hava verið gáloysin leingi, áðrenn tú blundar. Tað hjálpir ikki at skrúva upp fyri tónleiki, lata upp vindeyguni ella at syngja. Tað einasta sum veruliga hjálpir móti møði er ein stuttur blundur á 15-20 minuttir. Steðga á í goðari tíð, áðrenn vandi er fyri, at tú sovnar.
Eisini eru vegatøkniligar og teknologiskar loysnir, sum kunnu vera við til at fyribyrgja vanlukkum sum henda orsakað av møði:
- Rumlifoyrur í vegjaðaranum og millum farbreytirnar, sum er bæði bílig og effektivur háttur at sleppa undan hesum slagi av vanlukkum.
- Ávaringarskipanir í bilum, sum kunnu boða bilføraranum frá, um hann gerst linur, meðan koyrt verður. Tað kann til dømis vera varnari, sum skrásetir broytingar í ’blunkirefleksinum’ hjá bilføraranum, ella sum mátar broytingar í frástøðuni til vegjaðaran.
- Uttanlands eru summastaðni autoverjur millum farbreytirnar, sum eisini forða fyri vanlukkum orsakaðar av møði.


text:
Skúlastýrið fyri Stranda skúla
Heimildirnar og uppgávur hjá skúlastýrinum:
- tað hevur eftirlit við virksemi skúlansummælir skúlamál hjá kommunustýrinum
-ummælir fíggjarætlanina og onnur mál
-ásetur meginreglur
- góðkennir undirvísingarmiðlar og staðfestir reglur
-tað setur tíðaravmarkað størv (upp til 1 ár) og tilmælir aðrar setanir og uppsagnir
Skúlastýrið jan 2016-
Sum skúlastýrið eru samansett, kunnu mál verða viðgjørd út frá ymsum sjónarhornum soleiðis, at bæði foreldra- , lærara- og bygdaráðssjónarmið koma við í somu viðgerð av einum máli.


text:
Løgmaður á Steig í Sandavági í Vágum hevði í óførari bráð sligið eina arbeiðskonu við einum tunnubotni og dripið hana. Fyri hesa ódáð skuldi hann vera lívleysur og fekk tvær kongastevningar niðri frá Danmark, men møtti fyri hvørgari. Triðju ferð fór løgmanssonurin - Guttormur æt hann - niður í pápans stað og gekk inn á slottið fyri kongin við einum steypi, fullum av silvurpeningum, í hondini. Hann rætti tað fram, men kongur var reiður og vildi ikki taka við tí; hann bert dreiv aftur og fram á gólvinum. Løgmanssonurin varð standandi leingi og helt steypinum frammi alla tíðina; umsíðir vildi armurin signa á honum - tá stakk ein honum í oyrað, at hann skuldi styðja albogan á mjødnina. Frá eystri til vesturs skuldi hann so standa. “Tað skulu sterkir armar halda fyri kongi,” hevði hann fyri munni á sær. Tá segði ein hovmaður: “Den færøske mand vil dåne!” og so visti Guttormur ikki av, fyrr enn kongurin tók steypið bakleiðis úr hondini á honum. Kongurin var nu blíðkaður nakað og segði Guttormi frá einari sak, sum var fyri í ráðinum, um tvey aðalssystkin, ið vóru komin fyri barn saman. Hann var so ringur um hetta og spurdi Guttorm, um hann visti nakað ráð til lív fyri teimum. Løgmanssonurin segði, at tað var lóg í landi, sum bøndur høvdu gjørt og kongur samtykt, men helt seg annars vita, at tað var lív fyri hesi bæði systkin at fáa eftir lógini. Tað skuldi hann prógva, segði kongur og gav honum tríggja daga freist til at leita í løgbókini. Guttormur settist at leita og leitaði í tríggjar dagar, men fann ikki niður á, hvar tað stóð. Tá hevði hann bøn til Gud um at upplýsa tað fyri sær, sovnaði, sum hann sat, og droymdi, at hann hevði blaðað eitt blað ov langt: hann skuldi kasta blaðið umaftur. Hann vaknar og følir nú, at blaðið, sum hann heldur í, er ov tjúkt, av tí at tað er ikki uppskorið. Hann klippir upp, finnur niður á staðið hinumegin á breddanum og fer at vísa kongi. Kongur er nú so findarblíður afturfyri og biður hann ynskja av sær, hvat ið hann vil. Hann ynskir tá fyrst lív fyri pápan og so útrakstur fyri neytini á løgmansgarðinum, tí løgmaður fekk ikki neytini rikin út í haga sín uttan gjøgnum hagan hjá sandamonnum. Sandamenn (menninir á Sondum í Sandavági) áttu tá alla ta heimaru síðuna av bygdini og løgmaður ta handaru. Løgmansneytini gingu í Oknadali handan fyri fjøllini á Steig, har sum tað var ógvuliga óhøgligt at ganga til teirra, og ofta, tá ið klandur var ímillum løgmans og sandamenn, noktaðu teir honum allan útrakstur, so neytini máttu vera heima. Kongur gav Guttormi tað, sum hann bað um, og tá komu átta merkur í haga aftur at Steig av teirri heimaru síðuni. Eisini skuldi Guttormur vera løgmaður eftir pápan, skipaði kongur fyri.
Skipið, sum Guttormur fór í upp aftur til Føroya, kom inn vestarlaga, og tað fyrsta ið hann sá Vágar, segði hann: “Nú koma fjøllini undan hjá pápa.” Stilli var eina stund, og Guttormur bað um lov at kasta niður snøri, tí nógvur fiskur sýndist at vera har, sum teir lógu. Hann dró væl av fiski, og komin til lands í Sandavági segði hann frá ýtunum. Hetta miðið, sum er tríggjar fjórðingar í útsynning frá bygdini í Mykinesi, verður søkt enn av mykinesmonnum og nevnist Guttamið eftir Guttormi løgmanni.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Endiliga kom lesiferian!
Lesiferian skal sjálvandi brúkast til at repitera í, men tað er eisini umráðandi at taka pausur frá lesnaðinum.
Tað er ymiskt, hvat tú kanst gera í pausunum. Summum dáma væl at fara út ein túr at fáa sær fríska luft, ímeðan onnur heldur vilja finna sær eina góða seriu ella ein góðan film at hyggja at.
Ert tú tann, ið dámar at hyggja at serium og filmum, so ert tú heppin, tí Røddin hevur savnað tær bestu seriurnar og filmarnar, júst til tín!
Eg vil gloyma skúlan í eina lítla løtu, og vil hyggja at einari ungdómsseriu...
Dámar tær Skam? So kann tað vera, at bretska serian Skins er nakað fyri teg.
Skins fylgir lívinum hjá seks tannáringum í Bretlandi. Serian viðgerð øll møgulig evni, alt frá sex og stoffum til vinarlag og sálarsjúkur.
Skins er frá 2007, so tað er nokkso stuttligt at síggja, hvussu stórur munur tað er á eitt nú mótanum og telefonunum tá, í mun til nú.
Skins er kanska eitt sindur "harðari" enn Skam, men um tær dámar ráskapin í Skam, so er stórur møguleiki fyri, at tú fert at dáma Skins.
Eg vil hyggja at onkrum spennandi, ið fær meg at hugsa...
Black Mirror!
Black Mirror er ein science fiction seria, ið brúkar satiru og myrkan humor fyri at vísa, hvussu okkara modernaða samfelag møguliga fer at síggja út í nærmastu framtíð.
Black Mirror vísir, hvat hendir, um menniskju lata tøkni og sosialir miðlar taka yvir teirra lív.
Serian brúkar tøkni, sum vit kenna úr okkara gerandisdegi, og vísir hvussu tøknin møguliga kann fáa alt ov nógv vald yvir okkum, um vit ikki ansa nóg væl eftir. Serian vísir tað so realistisk, at man endar við at sita eftir við einari óróligari kenslu, tí man byrjar at hugsa, um tað veruliga kann passa, at tøknin kann fara so langt.
Hvør partur er sjálvstøðugur, og tað er ein nýggj søgugongd og nýggir leikarir í øllum pørtunum.
Eg vil hava eina pausu, men eg vil eisini læra okkurt!...
Eitt orð: dokumentarar!
Líka mikið hvør tú ert, so er altíð ein dokumentarur til tín.
Um tú ert ein av teimum, ið dámar krimi, so haldi eg avgjørt, at tú skal hyggja at Casting JonBenet.
Casting JonBenet snýr seg um tað óloysta og duldarfulla morðið á seks ára gomlu vakurleikakappingsdronningina, JonBenet Ramsey.
Morðið, ið hendi í 1996, varð sera nógv umrøtt í Amerika. Og enn tann dagin í dag er kjak um, hvør tað var, ið drap JonBenet.
Hetta er ikki ein typiskur dokumentarur. Hann er nakað heilt serligt, og hann er avgjørt verdur at hyggja at!
Skrivað hevur: Hanna Davidsen


text:
Til gongu
Lat barnið ganga í skúla, um tað á nakran hátt ber til. Frísk luft og rørsla gera, at barnið er væl fyri at fara undir skúladagin. Ferðslan verður ikki so nógv í nánd av skúlanum, og tí verður trygdin av sær sjálvari betri, um børnini ganga heldur enn at verða koyrd í skúla.
Vel eina leið, sum er trygg hjá barninum. Tann trygga leiðin er ikki altíð tann stytsta leiðin, men tann leiðin, har barnið so sjáldan, sum til ber, skulu fara tvørtur um veg. Ven skúlaleiðina saman við barninum, longu áðrenn skúlin byrjar, og fylg barninum í skúla ta fyrstu tíðina.
- Vís barninum á ferðsluvandarnar á leiðini og lær barnið at hyggja fram fyri seg og lurta eftir ferðsluni
- Lær barnið at fara tvørtur um veg, har tað er trygt at fara yvirum og at hyggja til báðar síður
- Lær barnið at brúka gongubreyt og gonguteig og hyggja væl fyri sær
- Lær barnið at ganga vinstrumegin, um eingin gongubreyt er
Sýni
Børn eru smá á vøkstri, hava tí avmarkað sýni og síggjast heldur ikki so væl. Far niður at húka og eygleið ferðsluna í barnahædd, tá ið tú venur saman við barninum.
- Lær barnið at vera serliga ansið, um tað noyðist at fara út á vegin ímillum parkeraðar bilar ella aðrastaðni, har tað ikki sæst væl
- Brúka altíð endurskin og/ella endurskinsvest, tá ið myrkt er á morgni og seinnapartin
- Vaska endurskinini javnan og blaka slitin endurskin burtur. Eftir tveimum árum eru endurskin slitin og virka tí verri.
Tilmæli
Gev barninum fáar og einfaldar ferðslureglur at halda seg til.


text:
Roysnið fer í mai at skipa fyri fýra hugnaligum og róligum rennitúrum í Eysturoy.
Tað vera hugnaligir og róligir rennitúrar; frá Gjógv, norðasta bygdin á Eysturoy, um Oyndarfjørð, og til sunnastu bygdina, Æðuvík. Runnið verður 4 týskvøld í mai 2017. Talan er ikki um kapping, og onki luttakaragjald er.
Týsdagur 2. mai nærkast, og tað er dagurin har fyrsta av 4 renningum millum bygdir skal avgreiðast.
Fyrsti túrur, frá Gjógv til Funningsfjørð er uml. 15 km. Vit møtast í Funningsfirði kl. 19.00 og samskipa har transport, soleiðis at bert nakrir bilar fara til Gjáar, fyri síðani at vera heintaðir seinni. Minnist til turr og heit eykaklæðir, og tak evt okkurt at drekka við.
Annar túrur er 9. mai; frá Funningsfirði til Oyndarfjørð, tá møtast vit í Oyndarfirði kl. 19.00. Tá vera tveir møguleikar at velja millum:
a) Renna til Elduvíkar, gjøgnum líðina og um skarði til Oyndarfjørð, uml. 11 km.
b) Renna eftir vegnum, uml. 15 km.
Triðji túrur er 16. mai, og er frá Oyndarfirði til Skipaneskrossin, tað er uml. 17 km. Vit hittast tá á Skipaneskrossinum kl. 19.00.
Fjórði túrurin er 23. mai; frá Skipaneskrossinum til Æðuvíkar, tað er uml. 13 km. Møtast í Æðuvík kl. 19.00.
Roysnið vónar at síggja nógv fólk, og øll eru sjálvandi vælkomin við. Hesir 4 teinar geva tils. 60 km, ella gott tað, og slíkir langir regluligir túrar skuldu veri sera góðir í rennivenjingarhøpi, kanska serliga hjá teimum sum brynja seg til hálvmarathon og marathon kappingar í summar.


text:
HAVIÐ ER HÓTT
Tað, tú ikki veitst, hevur tú ikki ilt av. Nógv okkara vita lítið um, hvat ið fyriferst á teim stóru heimshøvunum, og tað er lættast at látast sum einki. Men umhvørvið, djórini og menniskjuni líða undir fylgjunum av okkara óumhugsaðu framferð.
OVFISKING
Ein tann stórsta hóttanin móti heimshøvunum og tess íbúgvum hevur at gera við okkara matframleiðsluskipan. Við øðrum orðum, hvaðani maturin, vit eta, stavar frá, og hvussu hann endar á borðinum hjá okkum.
Fyri at fáa fisk á borðið skal hann fiskast úr sjónum so ella so. Tað er eyðsýnt, men tað er ikki so eyðsýnt, hvussu stór oyðilegging stendst av hesum. Við hópin av ídnaðarfiskihættum og eini ómettiligari trongd eftir meira, og so uppaftur meira, tøma vit meginhøvini. Vit drepa alt lív í teimum. Taka burtur sjálva kjarnuna í tí, sum ger meginhøvini so undranarsama vøkur, so hugtakandi og gátufør, so margfeld og litføgur sum einki annað í verðini.
Vit ovfiska rætt og slætt. Vit taka meira, enn havið er ført fyri at lata. Hetta er ikki burðardygt, men oyðileggjandi og hóttir nógv djórasløg við avoyðing. Í veruleikanum eru allir teir stóru rovfiskastovnarnir minkaðir við 90 prosentum, eitt nú tunfiskur, toskur, kalvi, hávur og svørðfiskur, og 85 prosent av øllum heimsins fiskiskapi er trongdur til ytsta mark. Hóast summi lond hava betrað sínar fiskiveiðuhættir, og summi fiskasløg eru við at koma fyri seg aftur, sær heildarmyndin svørt út.
Losing Nemo er ein hugfloygdur teknistuttfilmur, sum sigur søguna um, hvussu ídnaðarfiskiskapur ávirkar heimshøvini. Hygg at honum, so fært tú eina góða mynd av tí.
© Losing Nemo hjá The Black Fish
OYÐILEGGJANDI FISKIVEIÐUHÆTTIR
Fiskur í milliardatali pínist líðandi til deyðis í fiskiídnaðinum hvørt ár. Nógvur fiskur bløðir til deyðis, tí hann er krøktur við djúpvatnshúkum, og nógvur fiskur verður kroystur ella særdur av trolunum. Fiskurin, sum enn er á lívi, tá ið hann kemur uppundan, verður antin kruvdur og bløðir til deyðis, ella kvalist hann líðandi. Tað, sum meira er, er tað stóra talið á óynsktum fiski og øðrum havdjórum, sum koma í trolið og verða blakað aftur á sjógv sum burturkast.
Vinnuligir fiskiveiðuhættir umfata fiskarí við rekagørnum, gørnum, snurpinót, troli, djúpvatnslínu og øðrum.
Gørn og rekagørn virka sum høgir netveggir, og fiskurin verður fangaður í meskunum eftir táknunum ella øðrum kropsliðum. Gørnini kunnu verða upp í fleiri kilometrar til longdar. Summi gørn reka á sjónum í dagavís, og hetta merkir, at súgdjór, sum skulu upp at anda, men eru fangað av misgáum, drukna.
Ein snurpinót er ein netveggur, sum slær ring um fiskatorvuna og verður latin aftur í botninum til at forða fiskinum í at sleppa burturaftur. Tað sigur seg sjálvt, at nógv óætlað sløg verða fangað í nótini eisini.
Trolveiða er soleiðis skipað, at ein ella tveir trolarar draga eitt stórt trol gjøgnum sjógvin. Eitt trol kann taka upp í 7.000 tons av fiski. Trolopið kann vera upp í 23.000 fermetrar.
Ein djúpvatnslína er útgjørd við hundraðtúsundtals húkum og kann vera upp í 100 kilometrar long. Tað er fjarstøðan millum jørðina og rúmdina!
Troling eftir havbotninum er ein tann skaðiligasti veiðuhátturin. Hetta verður vanliga brúkt í rækjuveiðu og eisini, tá ið farið verður eftir øðrum fiskasløgum, sum halda til á ella nær við havsins botn. Ein trolari dregur eitt risastórt og tungt trol eftir havbotninum, oyðileggur koralrivini og avoyðir meginpartin av livandi verum í økinum. Nøgdin av hjáveiðu verður sera stór, viðhvørt upp í 90 prosent av samlaðu veiðini. Tað meira er, at trolini syndra stórar bunkar av botnfalli, sum kunnu vera dálkaðir og kunnu gera tað óliviligt í sjónum. Tað ber til at síggja ávirkanina av hesum líka frá rúmdini av.
Aðrir serliga oyðileggjandi veiðihættir umfata veiðu við blásýrusalti (cyanid), veiðu við dynamitti og muroami fiskarí, har koralriv verða knúst fyri at skelka fiskarnar burturúr. Allir hesir hættir volda náttúruumhvørvinum og lívinum í havinum ógvusligan skaða.
HJÁVEIÐA
Hvat er so hjáveiða?
Hjáveiða er ótilætlað veiða, meðan fiskað verður. Um roynt verður eftir toski, og ein delfinur kemur í trolið, tá er delfinurin hjáveiða. Hvat hendir við hjáveiðu? Størsti parturin verður tveittur í havið aftur – deyður ella doyggjandi.
Hvalur er so langt frá tað einasta slagið, sum ótilætlað verður veitt í trolum og nótum. Tað er so, at flestu sløg av havsúgdjórum eru vorðin veidd í onkrum fiskireiðskapi onkuntíð. Tey árligu tølini siga 100 milliónir hávar, 300.000 sjófuglar og 250.000 skjaldbøkur. Tað er eisini mett, at í minsta lagi 40 prosent av ØLLUM veiddum fiski í heiminum er hjáveiða!
© Bijvangst hjá The Black Fish
DÁLKING
Dálkandi kemisk evni kann ferðast víða um við vindi og sjógvi. Landaøki á Norðurpólinum eru dálkað av evnavørum, sum stava frá keldum, sum liggja fleiri túsund kilometrar burturi. Henda dálking týnir lív og hevur við sær burðarskaðar, minkandi nøringarførleika, ólag áhormonskipanina, veika immunverju, krabbamein og aðrar sjúkur og sjálvsagt styttan livialdur.
Seinthvørvandi lívrunnin dálkingarevni (persistent organic pollutants; POPs) er felagsheiti fyri dálkandi kemisk evni, sum illa kunnu niðurbrótast kemiskt og lívfrøðiliga. Hesi evni vera verðandi í umhvørvinum, summi í áratíggir, onnur í øldir, og rúgvast upp í livandi verum og í føðiketuni. Dømi um dálkingarevni er tað andstyggiliga skordýraeitri DDT, PCB, ið verður brúkt sum kølievni og í flótandi bjálving, PBDE, sum er í flestu plastúrdráttum, og dioxinir, sum er hjáframleiðsla í nógvum ymiskum ídnaði og í brenniovnum.
Hóast nógv lond hava sett bann móti fleiri av hesum evnum fyri langari tíð síðani, vera ymisk eiturevni brúkt enn bæði lógliga og ólógliga – og nýggj leggjast afturat. Av tí at hvalar eru ovast í føðiketuni og hava lítlan førleika til aveitran, hava teir serstakliga stórar nøgdir av eiturevnum í sær. Harafturat fara eiturevni úr móðirhvalinum til hvølpin, meðan hvalurin er kviðin og alla ta tíðina, hvølpurin sýgur mammu sína.
Ein annar trupulleiki er dálkingin við tungmetallum. Tungmetal sum kyksilvur, kadmium og blýggj eru hættislig bæði fyri umhvørvið, djór og menniskju. Hesi dálkandi tungmetal stava frá steinrunnum brennievnum, námídnaði, metalframleiðslu og ídnaðarburturkasti.
Oljudálking er ein ovurstór hóttan móti havsins djórum og bústøðum teirra. Olja eitrar flest allar livandi verur, um tær svølgja olju, anda oljuroyk í seg ella fáa hana á seg. Nógv djór, sum eru fyri oljudálking, doyggja av eitran fyrr ella seinni. Fuglar og loðskinnsdjór missa førleikan at halda seg heit og gerast tí serliga viðkvom. Kjøtetandi djór eru í vanda fyri at fáa skaða á innvølirnar, um tey eta oljudálkaðan fong. Viðhvørt tekur tað nógv ár at reinsa upp eftir oljudálking og uppaftur fleiri ár, áðrenn djórini eru púra frísk aftur.
BURTURKAST Í SJÓNUM
Plastikk er allastaðni. Í sjónum, á landi, í smyrsli, í kúm, ja, sjálvt í hunangi. 10 prosent av øllum burturkasti, sum verður framleitt globalt, er úr plastikki. Tá ið plastikk ikki verður burturbeint á rættan hátt, endar tað í umhvørvinum og verður niðurbrotið til mikroplastikk. Tað kann taka ævir at bróta plastikk niður – serliga tá ið tað verður tyrvt ella er endað á havsins botni, har einki sólarljós sleppur framat.
Vit framleiða meira enn 250 milliónir tons av plastikki um árið, og okkurt um helvtin av tí verður nýtt eina ferð og síðan blakað burtur. Hugsi eitt nú um plastikkposar, plastikkfløskur og pakkitilfar. Ídnaðurin, býir og fólk blaka burtur teirra rusk, og nógv av tí endar í havinum, har tað flýtir við streyminum og rúgvast upp í teir fimm størstu meldrarnar. Í meðal 12.000 tons av plastikki verða koyrd á sjógv um dagin.
Fyri djór er nøgdin av burturkasti skaðilig. Mett verður, at 100.000 havsúgdjór og í minsta lagi
1 millión sjófuglar um árið verða dripin av burturkasti í sjónum. Ofta verða tey vavd inn í ruskið, og ofta halda tey tað vera føði. Nógvur hvalur og delfinur verður funnin deyður, strandaður ella í neyð, tí hann hevur svølgt burturkast.
Eitt serligt vandamál viðvíkjandi burturkasti er ‘ghost fishing’ – tá ið fiskireiðskapur, sum er mistur ella vrakaður, heldur fram at fiska. Tær flestu nótir og línur eru gjørdar úr syntetiskum tilfari so sum nylon. Nylon er gjørt úr plastikki, og plastikk verður niðurbrotið øðiliga seint í náttúruni. Fyrr í tíðini nýttu tey hamp ella bummull. Í fiskiskapi á djúpum vatni í landnyrðingspartinum av Atlantshavinum eru kanska 25.000 nótir mistar ella vrakaðar um árið. Nylonnótir kunnu halda fram við at fiska í fleiri hundrað ár og týna havdjór í túsundatali.
LJÓÐDÁLKING
Í nógvum havøkjum er nøgdin av mannaskaptum óljóðum tvífaldað í hvørjum tíggjuáraskeiði tey seinastu 60 árini. Størri skipaferðsla, hávirkin hernaðarlig ekkolodd og seismiskar útgerð, sum verður nýtt, tá leita verður eftir olju og gassi, alt hetta er ein lívshóttan ímóti lívinum í havinum. Serliga hvalur er hóttur.
Ljóð hevur ovurstóran týdning fyri hval og delfini. Tað er ein treyt fyri, at teir navigera í sjónum, finna fram til fong og fáa fatur á makum. Øll hesi mannaskaptu óljóðini í sjónum kennast hjá hvali sum ein akustiskur ‘mjørki’, sum fær teir at renna saman við skip, og sum fær heilar bólkar at gera landgongd.
Haraftrat eru nøkur av ljóðunum frá ekkoloddum og seismiskari útgerð so hørð, at tey elva til hoyrnarskaða, innvortis skaða og sjúku av trýstminkan. Nógvur hvalur og delfinur doyr og søkkur til botns, uttan at vit vita tað. Tað, at hvalur ger landgongd, er bert toppurin á ísfjallinum.
Hyggi at hesum sjónbandi, so fáa tit eina betri mynd av, hvussu hvalur verður ávirkaður av ljóðdálking.
© Underwater Noise – The Overlooked Catastrophe hjá OceanCare


text:
Upptakt: 07 Vestur - EB/Streymur
Tað verður ein sokallaður 6-stigsdystur á Dungasandi leygardagin. Báðir uppflytararnir frá í fjør møtast, og hvørgin parturin hevur ráð til at tapa dystin. Tá vit í apríl møttu felagsliðnum við Margáir, vunnu vit ein 2-0 sigur í einum tøttum dysti. Málini fingu Ken og Jákup Sveinbjørn.
EB/Streymur kemur vestur við nógvum sjálvsáliti, eftir at teir vunnu 2-1 ímóti KÍ seinasta dyst. Okkara lið vísti seinasta umfar, at vit megna eisini at stríðast, og bara við 10 monnum ein stóran part av dystinum, vunnu vit á útivølli ímóti skálamonnum. Hetta var bert aðru ferð at Skála tapti ein heimadyst í ár.
Gunleif er framvegis uttanfyri við skaða, og Sølvi hevur leikbann. Annars eru allir hinir menninir tøkir.
Vónandi koma nógvir áskoðarar til dystin, sum verður á Dungasandi kl. 17.00 leygadagin.
Stuðulin uttanfyri vøllin er sera umráðandi og kann ikki undirmetast.
Koyr á - 07 Vestur


text:
Breið semja um Búskapargrunn Føroya
Dan Klein --- 29.04.2018 - 09:09
Við 26 atkvøðum fyri og einari ímóti samtykti Løgtingið í vikuni at broyta lógina um Búskapargrunn Føroya. Í stuttum var talan um bæði tillagingar og broytingar í ásetingum um endamál, inntøkur og útgjald.
Trý høvuðsendamál vóru við broytingunum:
Búskapargrunnurin skal virka konjunkturjavnandi í mun til inntøkur og útreiðslur landskassans. Hetta verður tryggjað við, at íløguavkast hjá grunninum verður rindað landskassanum, um inntøkulækking er hjá landinum. Tá inntøkuhækking er, verður onki íløguavkast rindað úr grunninum. Eisini verður partar av avlopi landskassans flutt í Búskapargrunnin tá avlop er.
Búskapargrunnurin skal virka javnandi í mun til sveiggjandi tilfeingisinntøkur. Gerast inntøkur landskassans frá fiski- og alivinnuni størri enn ávíst mark, so verða hesar verandi í grunninum, býttar í sjey eins partar, og rindaðar landskassanum yvir sjey fylgjandi ár í eins stórum pørtum.
Støðisfæ Búskapargrunsins skal hartil gagnnýtast betur sum partur av kravda gjaldføri landskassans, sum í alt er 15% av BTÚ. Støðisfæ grunsins kann framyvir nýtast til at veita trygd fyri 10% av samlaða ásetta minsta gjaldførinum. Hetta økir møguleikar landskassans at minka skuldina í komandi tíðum.
Hartil er endamál Búskapargrunsins dagført og fevnir um fylgjandi:
Búskapargrunnur Føroya skal stuðla undir langtíðarhaldføri í einum sjálvberandi føroyskum búskapi við at virka fyri:
búskaparligum sjálvbjargni,
búskaparligum støðufesti/konjunkturjavning og
samhaldsfesti millum ættarlið.
“Fegin um, at breið semja nú er um búskapargrunnin, og at hesin nú og framyvir í størri og størri mun fer at stuðla undir búskaparligum støðufesti, sjálvbjargni og samhaldsfesti millum ættarlið. Búskapargrunnurin er og verður harvið eitt týðandi amboð at tryggja okkara búskap framyvir”, sigur Kristina Háfoss, landsstýriskvinna í fíggjarmálum.
Fakta
Endamál Búskapargrunsins er at stuðla undir langtíðarhaldføri í einum sjálvberandi føroyskum búskapi við at virka fyri búskaparligum sjálvbjargni, búskaparligum støðufesti/konjunkturjavning og samhaldsfesti millum ættarlið.
Lógarbroyting í 2016 gjørdi, at partar av avlopinum á fíggjarlógini fer í búskapargrunnin. Ítøkiliga er talan um 20% av avlopinum upp til 200 mió. kr. og 50% av avlopinum omanfyri 200 mió. kr. Í 2016 varð rindað fyrstu ferð í grunnin, tá ið pensjónsfelagið Lív varð einskilt.
2017 varð serstaka vinningsbýtið frá BankNordik flutt í grunnin, og somuleiðis eru partar av avlopinum fyri fíggjarárið 2017 flutt í grunnin.
Við árslok 2017 eru 336 mió.kr. í grunninum.


text:
Árliga SmáUnglingaMestarastevnan er sum kunnugt í Klaksvík nú í vikuskiftinum, og tað er tí væntandi at hendan heimasíðan verður eitt sindur friðarlig komandi dagarnar, hóast HM, í øllum førum fyri mítt viðkomandi. Hetta tí at kappingarskráin er long har norðuri, og internetsambandið óvist.
Tað eru teir tríggir yngstu bólkarnir sum kappast, sum eru svimjarar frá umleið 1. til 6. klassa í fólkaskúlanum (tey elstu eru eini 12-13 ár). Vit byrja við upphiting nú kl 18, og kappast so frá 19 til 22 í kvøld, fyri síðani at byrja tíðliga í morgin, og so kappast aftur til einaferð út á kvøldið. Og so aftur sunnumorgunin til kl 10, og aftaná kirkjutíð til suðuroyingarnir mugu fara fyri at náa Smyril.
Væntandi verða serliga klaksvíkingar og leirvíkingar stinnir, umframt einstakir frá hinum feløgunum eisini. Men vit fáa at síggja; Reki og HS eru eitt sindur handicappað av at konfirmatión er í Leirvík og Tórshavn sunnudagin, og tað tí kann hugsast at tey missa onkran luttakara.
Kappingin er so vítt eg veit síðsti kjansur hjá teimum í hesum at kvalifisera seg til FM og DÅM (Danske ÅrgangsMesterskaber). Til FM krevst at man svimur minst eina bronsunálatíð, og til DÅM skal man klára donsku kvalifikatiónstíðirnar. Men um svimjarin kvalifiserar seg til FM, so er kanska ein eyka kjansur har at kvalifisera seg til DÅM.
Gev tó gætur, at tað ikki er 100% vist at SSF skipar fyri túri til DÅM aftur í ár. Ikki at eg veit at tey ikki gera tað, men eg veit heldur ikki um tey gera tað 🙂


text:
Fjølbrekatoymið er partur av eind 7 í Trivnaðardeplinum.
Samband fæst við eindarleiðsluna her
Fjølbrekatoymið heldur til í Skúlanum á
Trøðni í Tórshavn. Tilboðið er ætlað børnum við fjølbreki í skúlaaldri. Tó verður veitt tilboð til børn undir skúlaaldur í serligum føri.
Tilboðið er opið gerandisdagar kl. 08.00-17.00. Børn undir skúlaaldur kunnu vera allan dagin í Fjølbrekatoyminum, og børn í skúlaaldri kunnu vera í Fjølbrekatoyminum eftir skúlatíð. Tá skúlin er stongdur gerandisdagar, er møguleiki at vera allan dagin í Fjølbrekatoyminum.
Miðað verður í móti at skapa eitt trygt og mennandi umhvørvið fyri børnini, har støðið verður tikið í tí einstaka barninum og tørvinum hjá viðkomandi.
Fjølbrekatoymið
Á Frælsinum 32
100 Tórshavn
Tlf. 297481/297482
Dagført tann 15-12-2017


text:
27. november 2013
Søgulig trúboðarastevna í vikuskiftinum 30.11-1.12.2013
Umframt trśbošarastevnuna, har fżra trśbošarar vitja aftur, sum fóru śt fyri 50 įrum sķšani, veršur eisini ein ungdómsstevna.
Ķ samband viš at teir fżra ungu menninir, Óli į Grųmma Jacobsen, Pįll Poulsen, Hans Sivertsen og Jógvan Purkhśs fóru śt sum trśbošarar - ķ fyrstu syftu til Ķslands - fyri 50 įrum sķšani, hevur samkoman bošiš teimum viš hjśnafelųgum heim at vitja.
Sjįlv stevnan byrjar leygardagin kl. 14, har teir allir koma at tosa til bęši yngri og eldri: Óli į Grųmma Jacobsen hevur evniš śr Matteus 28.16-20, Jógvan Purkhśs talar um Jónas, Pįll Poulsen fer at tala śt frį Lukas 24.45-51 og Hans Sivertsen um makedoniska kall Paulusar ķ Įpostlasųguni 16.6-10. 17 Sangarar syngja
Eftir hesa lųtuna veršur nįtturši, har ųll verša bošin.
Kl. 19 leygarkvųldiš verša umstųšurnar heima (serliga ķ Betesda) umrųddar, tį iš hesir fóru avstaš og hvussu fyrsta tķšin ķ Ķslandi kendist. Her veršur taš Pįll Poulsen, sum fer at umboša teir allar. Myndir verša vķstar og eisini veršur nomiš viš frį samkomuni um sjónarmišiš sum samkoman hevši, tį fżra ungir menn fóru śt sum trśbošarar. Tey ungu luttaka ķ sangi.
Kl. 18 sunnukvųldiš fer Óli į Grųmma Jacobsen at tala undir heitinum: "Įbyrgd samkomunnar ķ kristnibošsvirki og sķšani talar Eyšun Elttųr vegna teir Elstu ķ Betesda um: "Framtķšar mųguleikar ķ kristnibošsvirki śt frį samkomuni ķ Betesda. - Sunnukvųldiš luttekur Betesdakóriš.
Umframt trśbošarastevnuna, fara trśbošararnir at luttaka millum ungdómin bęši į Ungdómsstevnuni hóskvųldiš kl. 21, frķggjakvųldiš kl. 21 og leygarkvųldiš kl. 22 verša teir eisini har, og tį kann ungfólkiš seta teimum spurningar ķ samband viš at teir sita ķ einum paneli.


text:
Wye
Wye er fimtlongsta á í Stóra Bretlandi. Niðari parturin av ánni, teir seinastu 26 km millum bygdirnar Redbrook og Chepstow, er samstundis markið millum Ongland og Wales. Áin er eitt týdningarmikið náttúru økið og er eitt vælumtókt ferðavinnumál. Eitt útsýnisstað nærhendis The Biblins on the Wye verður nevnt "Trý counties útsýni", tí at tað liggur har sum Herefordshire, Gloucestershire og Monmouthshire møtast. Fleiri áir renna saman við Wye, tær størstu av hesum eru Lugg og Monnow. Áin Wye verður ofta nýtt til kano- og kajakk kappróður. Trý róðrarfeløg halda til við ánna. Hesi róðrarfeløg eru í Hereford, Ross-on-Wye og Monmouth. Árligar stevnur við kappróðri verða hildnar í Ross og Monmouth.