text:
Veturin nærkast, og mín fiksi lítli reyði italienski oljufýrur sløknar í heilum. Royndi at minnast til, nær vit seinast høvdu eftirlit av oljufýrinum – vísti seg onkur hevði frámeldað tænastuna í 1994, so húsini, tá vit yvirtóku tey, ikki høvdu nakra tænastu. Løgið at man ikki varnast slíkt, men tað man vera tí at ongir trupulleikar hava verið, og at vit hava havt eftirlitsmenn gangandi á arbeiðsplássinum, og tí hildið at so var árliga eftirlitið eisini gjørt heima. Soleiðis spælir klaverið ikki!
So at ringja til… hvønn er tað nú vit hava, Shell ella Esso? Tað er jú broytt, so tað er Statoil! – áh, nei,Effo. Men uttan mun til, tey vóru kvik á Effo, og sendu ein mann oman á Reyn at hyggja uppá oljufýrin. Tað fyrsta hann spyr um, er:
“Hvar hevur tú goymt oljufýrin?”
“Í kjallaranum!
“Og hvussu slepst niður í kjallaran, hevur tú eina hurð?”
“Jú, hon er beint har,” og peiki á kjallarahurðina niður úr køkinum.
Hann tykist tó ikki heilt nøgdur:
“Hevur tú ikki eina hurð uttanífrá?”
“Nei, bert eina lúku!”
Ná, so tekur hann seg saman og fer niður í kjallaran, og so letur í honum:
“Hetta er ein tann rúmligasti kjallarin eg havi verið í her úti.”
Og nústaðni skilti eg hví hann vildi sleppa inn gjøgnum hurðina uttanífrá: Hann roknaði við at skula niður í ein myrkan krúpikjallara gjøgnum ein lemm. At skula skotra seg í undirgrundini við eiturkoppum so stórir sum helikoptarar sveimandi undir loftinum.
– Eg má so siga, at tað var óført at onkur helt at mín kjallari er rúmligur. Í míni verð er hann fullur, bæði so og so. Vit hava fullan kjallara, fullan av óruddi.
Og dómurin: kondensatorurin er við at fara, og eykalutir fáast ikki til fiks reyð italiensk oljufýr keypt niðri í Vágsbotni í 1997, so væntandi mugu vit innan alt ov leingi fáa ein nýggjan brennara.


c: text/html

text:
10. mai 2017
Stórt ferðavinnutiltak á Torginum í SMS. Høvi verður at hitta eitt størt útboð av veitarum, umframt at uppliva føroysku náttúruna á ein serligan hátt.
Ætlar tú tær eisini út at ferðast í egnum landi í summar saman við vinfólki, familju, arbeiðsplássi ella kanska polterabend?
Leygardagin 13.mai verður stórt ferðatiltak á Torginum í SMS. Her fært tú møguleikan at hitta fleiri ymsir veitarar úr føroysku ferðavinnuni, sum allir eru klárir at vísa tær eitt ella fleiri boð uppá eina heilt serliga útferð í Føroyum.
Harumframt draga vit náttúruna inn í SMS, har vit millum annað geva tær møguleikan at taka eina sjálfi á Slættaratindi. Eisini bjóða vit ein heilt serligan 3D pall til myndatøku á Torginum. Tiltakið byrjar klokkan 10 og heldur á fram heilt til klokkan 18.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
18. marts 2015
Arbeiði á gøtuni
Vegna arbeiði verður frárátt at ríða í arbeiðstíð, á gøtuni millum ánna Bráðanshellu og oman á vatnbrunnin
Arbeiði verður væntandi liðugt innan eina viku.
Arbeiði verður væntandi liðugt innan eina viku.
13. marts 2015
Formanskifti í Føroya Ríðingarfelag
Á aðalfundi herfyri legði formaðurin í Føroya Ríðingarfelag Hans Vilhelm Lútzen frá sær. Hann hevur sitið sum formaður í fjúrtan ár og í nevndini í meira enn tjúgu ár. Hesa tíðina eru megnartøk tikin hjá rossafólkunum í Havnardali. Nógv nýggj fjós eru bygd og risa reiðhøll er eisini komin upp at standa. Hans Vilhem hevur eisini øll árini megna at havt ein sera skilagóðan rakstir í felagnum.
Felagið er er stovnað í 1943 og hevur áleið 300 limir - Sostatt er felagið nógv tað størsta og eisini elsta reiðfelagið í landinum
Nýggjur formaður í Føroya Ríðingarfelag er Brandur í Dali, Brandur er frammanundan formaður í Ríðisamband Føroya og var eisini í nevndini í felagnum, áðrenn hann nú tók við sum formaður.
Nývald í nevndina var Anna Maria H. Nolsø, nevndin sær nú soleiðis út. Formaður Brandur í Dali, Næstformaður Bødvar Hjartvarson, nevndarlimir Tummas Rubeksen, Mortan Hansen og Anna Maria H. Nolsøe. Tiltakslimir eru Michel Nielsen og Ingi S. Rasmussen.
8. marts 2015
Dixie Cup 2015
Í gjár var so aftur kappast í Reiðhøllini ! Hesu ferð var Dixie Cup á skránni, heilt fitt av rossum luttóku og eisini vóru nógv fólk komin at hyggja.
Myndir frá kappingini síggjast við at trýst á link niðanfyri:
Her eru myndir frá Dixie Cup 2015
5. marts 2015
Limagjald
ASKUR eitur nýggja limaskipanin hjá ÍSF, sum alt fleiri feløg nú brúka. Føroya Ríðingarfelag hevur nú eisini valt hesa skipanina, og hetta merkir, at allir limir hava møguleika at gjalda síni limagjøld umvegis nýggju skipanina á hesi síðuni.
Nýggja skipanin hjá ÍSF hevur til endamáls at skráseta øll íðkandi í Føroyum, og tá limir í Føroya Ríðingarfelag gjalda limagjaldið her, eru teir samstundis skrásettir sum íðkandi undir ÍSF – og sjálvandi eisini sum limir í felagnum.
2. marts 2015
Dixie Cup 2015 !!!
Dixie Cup 2015 Reglar og leiðbeining
Dixie Cup verður leygardagin 7/3 !
Leygardagin 7/3 verður Dixie Cup 2015. Byrja verður kl.14.00.
Vónandi verður undirtøkan góð, bæði viðvíkjandi luttøku og áskoðarum. Fyriskiparirnir ynskja øllum ein góðan dag.
Børn og ung eru vælkomin. Teirra ross kann verða leitt av einum vaksnum.
Børn og ung eru vælkomin. Teirra ross kann verða leitt av einum vaksnum.
Reglar fyri Dixie Cup 2015
Niðanfyri eru leiðreglur fyri kappingarnar
1. marts 2015
Fundur hjá rossahúsanevndini
Fundur verður hjá rossahúsanevndini fyri básaeigarunum í havnadali.
Fundurin verður beint áðrenn aðalfundin hjá Føroya Ríðingarfelag t.v.s. mikudagin 4/3 kl.18.00.
allir básaeigarir eru vælkomnir.
rossahúsanevndin
Abonner på: Indlæg (Atom)


text:
7 Hvat skulu vit tá siga? Er lógin synd? Guð sýti fyri. Nei, eg hevði ikki kent synd, uttan við lógini: tí at eg hevði ikki kent girnd, uttan lógin hevði sagt, Tú skalt ikki girnast.
8 Men synd, takandi tilevni við boðinum, virkaði í mær alskyns girndarsemi. Tí at uttan lógina var synd deyð.
( Róm 7:7-8 FKJ )
4 Hvørsumhelst ið fremur synd, misbrýtur eisini lógina: tí at synd er misbrótingin av lógini.
( I. Jóh. 3:4 FKJ )
.. far, og synda ikki meira.
( Jóh. 8:11b FKJ )
(Hvussu kundi hon vitað, hvat synd er, uttan lógin hevði sagt, Tú skalt ikki dríva hor?
32 Og tit skulu kenna sannleikan, og sannleikin skal gera tykkum fríar.
( Jóh. 8:32 FKJ )
Teir gomlu søgdu, at vit skuldu boða lóg og náði. Hóast tað sjálvandi ikki er lógin, sum frelsir, men náðin, so hevur lógin tó eitt týdningarmikið lutverk, nevniliga at vísa syndaranum hansara synd, áðrenn hann fær at hoyra, at Guð hevur, gjøgnum Jesus Christ, vunnið okkum náði fyri okkara synd. Hetta vísir seg at vera vorðið fullkomiliga burturi í okkara tíð. Tessvegna havi eg hugsað nógv um hesi tingini tey seinnu árini.
Mín niðurstøða er, at náðin gevur púrt onga meining, um tú fjernar lógina út úr øllum samanhanginum. Náði er sum fríkenning. Um eingin lóg fanst í einum landi, hvørjum skuldi so tann seki verðið fríkendur frá?
Um eingin lóg var, so var heldur eingin synd; og um eingin synd var, hvat skuldi syndarin so vent um frá, hvat skuldi hann vent um til?
Í ljósi av, hvussu álvarsom villleiðingin er, sum hevur gingið fyri seg tey síðstu 8-9 árini, so er henda fløgan og hetta brævið vorðið sent runt alt landið til allar møguligar forsprákarar fyri teirri sera vandamiklu falslæruni, sum teir kalla “extreme grace”, ella “nåde alene”, ella “náði einans”, gjørd “populer” gjøgnum falsboðan Áka Álakers í Noregi. Henda falslæra framleiðir ikki frelst menniskju, sum elska Guðs lóg, og sum verða gerarar orðsins, men hon framleiðir eitt fangað, hyklariskt menniskja, sum livir eitt dupult lív, syndar uppá náðina, og følir ikki eingong í samvitskuni, at nakað er synd; tí hvat er synd, um lógin verður tikin burtur?
Um eitt menniskja ikki fyrst kemur í syndaneyð, so verður tað ikki frelst, er mín endaliga niðurstøða.
Christus kom IKKI at avtaka lógina, men at uppfylla hana, smb. Matth. 5:17. Lógin er skúlameistari okkara at føra okkum til Christs, smb. Gal. 5:24. Lógin hevur enn ein týdningarmiklan gerning, nevniliga at fyrireika hjartað til at hoyra um og móttaka náðina. Uttan lógina gevur náðin simpulthen onga meining.
Allir, sum læra hesa falslæru, skulu hervið verða ávaraðir, og kallaðir til umvendingar. Tað verður ræðuligt hjá tykkum at falla í hendur hins livandi Guðs. So eg MÁ ávara tykkum.
Sannleikan beint framaná er einasti kærleiki, sum eg vil viðurkenna,
Sjúrður Højgaard.
( Sitatini eru úr aðrú útgávu av FKJ N.T. )


text:
Eg fegnist um at 5.000 fólk luttóku á Faroe Pride, nú má signalið til okkara politikarar vera nóg greitt. Men samstundis fær tað meg at hugsa, tí hetta er júst sama tal, ið metta talið av samkyndum í Føroyum er. Hví tramin hava okkara politikarar ikki langt síðan givið teimum somu rættindi, sum hinkynd hava.
Tað hevði regnað rættiliga illa fríggjamorgunin, eg hevði verið til ljóðroynd til ólavasøkukonsertina, og mátti viðganga at tað var ikki frítt, at eg stúrdi fyri, hvussu veðrið fóra at ávirka Pridegonguna og tiltakið í Tórsgøtu.
Eg hevði sjálvur ætla at gingið við í gonguni, men ymiskt praktiskt í sambandi við konsertina forðaði mær í hesum. So eg stóð í alsamt batnandi veðrinum og hugdi at gonguni, ið vendi um hornið á Tórsgøtu/Steinatúni.
Tað kendist søguligt og stórt, tá eg varnaðist, at her var talan um sera nógv fólk. Eg skilti skjótt, at her vóru fleiri enn túsund, men tey blivu bara við at koma um hornið, Tórsgøta fyltist og alsamt fleiri komu um hornið.
Løgregla og fyriskiparar mettu, at talan var um eini 5.000 fólk, eitt tal, ið ivaleyst er væl á leið. Eg stóð har saman við samsintum, og vit fegnaðust, tí nú fór Føroyar ongantíð at blíva tað sama.
Eg eri nevniliga sannførdur um, at teir flestu at okkara politikarum ikki eru so skítbíttir, sum teirra støða í málinum um at dagføra hjúnarbandslógina fær teir at tykjast. Eg gangi út frá, at talan heldur er um, at teir royna at halda fast í sínum veljaraskarða, og eitt signal frá 5.000 fólkum eigur at fáa teir at tora betur at gera tað, ið rætt er.
Men tá fyrsta gleðin um stóra stuðulin til fjølbroytni hevði lagt seg, fór eg at seta tingini í perspektiv. Vanliga metir man, at útivið 10% av fólki eru samkynd. Í Føroyum er hetta tal sostatt umleið á støði við talið av luttakarum á Faroe Pride 2012. So hví skulu vit undrast yvir at 5.000 møta upp?
Jú gamaní ein gonga, ið telur 10% av einari tjóð er ein mega success fyri einhvørja søk, men í hesum førinum eigur tað at vera so.
So tit politikarar, ið ivast um hvar tykkara atkvøða skal fara, tá tit í næstum skulu atkvøða um broyting í hjúnarbandslógini, havið í huga, at vit tosa um 5.000 samkynd, við familjum og vinum, her eru vit skjótt uppi á minst helvtini av føroyingum.
Tað sum eg fegnaðist serliga um, var at síggja fleiri í gonguni, ið eg veit, eru samkynd, ið enn ikki hava sprett. Men liva í hinkyndum forholdum ímóti sínari náttúru. Eg vóni, at fyri hesi var hetta eitt stig á vegnum móti at spretta, og liva eitt erligt lív.
Eitt deiligt tiltak, ið varð vælsignað við herligum veðri. Til lukku Føroyar her hendur okkurt.


text:
Um haldini
Televarpið ynskir at verða Føroya størsta undirhaldskelda. Vit leggja stóran dent á at veita eitt breitt úrval av sjónvarpsrásum, og tí hava vit hald, sum eru á tremur við fleiri spennandi og undirhaldandi rásum. Ert tú til Grundpakkan, Familjupakkan, Stórapakkan ella nýggjasta Stórapakkan+? Sí haldini her.
Televarpið á fleiri tólum
Televarpið er ikki einans undirhald í sjónvarpinum. Televarpið virkar eisini sum Netvarp og á appini, sum kann takast niður á App Store ella Google Play, sama hvat hald tú hevur.
Við antennu ella IPTV
Tá tú bíleggur Televarpið, kanst tú velja tann vanliga háttin, sum er Televarpið gjøgnum antennu. Tað nýggjasta er nú, at tú kanst síggja Televarpið sum IPTV. Tað merkir, at tú brúkar títt breiðband til at síggja Televarpið við. Les meira um Televarpið sum IPTV niðanfyri.


text:
RÒ GUESTHOUSE verður leiga út til privatpersónar, sum hava tørv á at hvíla teg í heimligum umhvørvi, ella at vitja okkara vøkru oyggj, sum er sera væl egna at halda frí á.
Tað er einans 5 minuttir at ganga út á kaiuna har bátur fer til Mykinesar, og tveir minuttir at ganga oman í bátahylin.
Handil og fótbóltsvøllurin liggja uml 5 minuttirs gongd frá okkum, og tað eru bert 5 kilometur til Bø, sum hevur Føroya vakrasta útsýni, og berghol til Gásadal.
Vága Floghavn er uml 3 km frá okkum, so annað kann ikki sigast, uttan at vit liggja sera væl fyri.
Finn okkum eisini á Facebook undir navninum Ró Guesthouse


text:
Hjálp til teldilin
Hetta skal gerast, um talan er um ein nýggjan teldil.
Pakka teldilin út. Tryggja tær, at leidningur og løðari eru í pakkanum.
Set teg við eina teldu, tendraiTunes.
Tvíklikk áiTunes store, sum er ovarlaga í høgru síðu. Tvíklikk síðan álog ind, sum er í vinstru síðu av somu skíggjamynd.
Vel nú "opret Apple id"og vel Danmark, svara síðan spurningum og halt áfram.
NB! Tú skalt í hesi inntøppan uppgeva visa-kort upplýsingar fyri at keypa appir. Eftir at teldilin er klárgjørdur, skal loyniorðið til Apple id´ið upplýsast, tí skulu tit vera ansin at geva børnunum hetta loyniorð.
Knýt teldilin í telduna við USB leidninginum, sum var í pakkanum.
Ger teldilin virknan á fyrsta sinni.
Um tú hevur gjørt omanfyristandandi, so skalt túikkigera stig 3 í niðanfyristandandi!!
1-2-3-4-5 stig, ið gera teldil tín kláran til skúlabrúks.
Fylg hesum fimm stigum og teldil tín gerst skúlaklárur. Um tú hevur ikki tráðleyst samband heima, kann hetta gerast í skúlanum.
Net skúlans eitur:SkulaNet
Loyniorðið er:87654321
1. stig
Knýt teldilin í tráðleysa netið heima.
- Opna “Indstillinger”
- Kanna um punktið “Wifi” er gjørt virkið.
- Vel heimanetið, hetta gerst við at klikkja á navnið. Skriva loyniorðið, tá tú verður spurd/ur, nú er tú knýtt/ur í tráðleysa netið.
Teldilin minnist netið, tær tørvar tí ikki at gera hetta fleiri ferðir.
2. stig
Uppseting av teldubrævaskipan.
Hygg møguliga eftir hesum sjónbandi.
Allir næmingar og lærarar eiga at hava eina Gmail-kontu. Hon skal setast í teldilin.
- Opna “Indstillinger”
- Vel “E-post, kontakter, kalendere”
- Vel “Tilføj konto”
- Vel “Gmail”
- Fyll teigarnar sum víst niðanfyri.
Í teignum “Adresse” skalt tú nýta FirstClass-login brúkaranavn og síðani “@gmail.com” t.d.: mo2104v7@gmail.com.
Í teignum “Adgangskode” skalt tú nýta FirstClass-login loyniorðið. Gmail krevur 8 tekn, tí skal tú skriva loyniorðið 2 ferðir, fyri at fáa 8 tekn.
Hesi bæði verða útflýggjað av flokslæraranum ella kann ringjast til skúlan á 302580.
FirstClass servarin er:212.55.53.212
Set føðiár til 1998 og eldri
- Trýst “Næste”
- Næsta skíggjamynd skal síggja soleiðis út – vel “Arkiver”.
Nú hevur tú stovnað emailkontu tína.
3. stig
Stovna Apple ID
Hygg møguliga eftir hesum sjónbandihttp://youtu.be/Yxmb16tuXoU
Apple ID kann bæði nýtast til at keypa Apps við (valfrítt) og til at stovna eina røð av tænastum, nevndar iCloud. Síðstnevnda kann m.a. nýtast til at spora teldilin í møguligum stuldri og til backup av skjølum osfr. Tað er tí týdningarmikið, at øll hava eitt Apple ID til teldilin.
Tað er ókeypis at stovna eitt Apple ID.Men vitheita á teg, at tú knýtirikkikontunummar títt til barnsins Apple ID. Hetta punktið skal útfyllast av foreldrunum. Børn undir 13 kunnu ikki stovna eitt Apple ID.
- Opna “App Store”
- Vel onkran ókeypis App og trýst á “Free” og síðani á “Install App”.
Hereftir verður tú biðin um at stovna Apple ID.
- Vel “Denmark” og trýst “Next”
(Um tú sært ikki myndina niðanfyri, er teldil tín longu loggaður á eitt Apple ID – tað er skúlans, og tað kanst/mást tú ikki nýta. Logga út úr Apple ID skúlans við at rulla niður í botnin á forsíðuni á App Store – trýst á Apple ID’ið niðast til vinstru og vel “log ud”. Byrja síðani av nýggjum á 3. stigi.)
- Les og góðtak treytirnar fyri nýtslu av App Store.
- Útfyll talvuna sum víst niðanfyri. Nýt møguliga emailadressuna frá 2. stigi og vel ein spurning/svar sum hóskar tær.
- Trýst á “Next”.
- Tú verður nú biðin um at útfylla gjaldingarhátt oa. Vel “None” og útfyll hinar teigarnar.
- Ein teldupostur verður sendur til ta kontu, tú hevur uppgivið omanfyri – opna teldupostin, játta Apple ID tín, og tú ert liðug/-ur við 3. stig.
4. stig
Virkja iCloud.
iCloud er ein savning av tænastum, sum m.a. ger trygdarljóstøk av skjølum tínum, ger tað møguligt at spora teldilin, um hann verður stolin oa.
- Opna “Indstillinger” og vel “iCloud”.
- Útfyll “Apple ID” og “Adgangskode” við tínum egna Apple ID og trýst á “Log ind”.
- Les treytirnar og góðtak.
- Tú verður spurd/-ur, um tú vilt loyva iCloud at nýta innlatnu upplýsingar tínar sambært egnu boðum tínum – vel “Ok”.
- Vel “Lagring & Sikkerhedsk.”.
Virkja “iCloud-sikkerhedskopi” og vel “Ok”.
- Tú hevur nú gjørt iCloud virkið.
5. stig
Set einfalda læsikotu á teldilin.
Læsikotan syrgir fyri, at innihaldið í teldlinum bert kann nýtast av tí, ið kennir loyniorðið.
- Opna “indstillinger” og vel “Generelt”.
- Vel “Lås med kode”.
- Vel “Slå kode til”.
- Skriva eina kotu við fýra talteknum og endurtak hesa.
- Nú er kota ella loynital sett á teldilin. Goym kotuna heima, um tú seinni skuldi gloymt hana.
Teldilin er nú tøkur til nýtslu.


text:
Djóni til Skopje við U20
19. Jul 2018
Djóni til Skopje við U20 Dagarnar 20. til 29. juli er Skopje í Makedonia karmur um EM-undankapping fyri U20 landslið í hondbólti hjá monnum....
les meir
2 sigrar til Judit og U16
05. Jul 2018
Í hesum døgum kappast føroyska U16 liðið hjá gentum í kappingini European Open í Gøteborg, og strandingurin Judit Johansen er á føroyska hópinum.
les meir
Judit og U16 til European Open
26. Jun 2018
Í døgunum 2. til 6. juli skal U16 landsliðið hjá gentum luttaka á European Open, sum verður hildið í Gøteborg í Svøríki.
les meir
Allan til Íslands: Takkar fyri tíðina í felagnum
03. Mai 2018
Í gjár varð kunngjørt, at ársins høgri vongur, okkara Allan Norðberg, fer at royna seg sum hondbóltsleikari í Íslandi. Allan skal spæla við KA (Knattspyrjufélag Akureyrar), sum nýliga er flutt upp í bestu deildina. Allan og KA, har vestmenningurin Áki Egilsnes eisini spælir, hava skrivað undir ein tvey ára sáttmála ...
les meir
Hesi eru røsk at veita eina hjálpandi hond
25. Apr 2018
Fyri at hava eitt sunt og væl rikið ítróttarfelag, er tað av stórum týdningi, at vit lyfta í felag. Vit eru sera takksom fyri, at vit í okkara felagi hava nógvar eldsálir, sum seta tíð av at røkja alskyns uppgávur.
les meir
Vælkomin Mark
03. Apr 2018
Vit eru í dag fegin um at kunngera, at vit hava gjørt avtalu við Mark D. Dahl fyri næsta kappingarár. Umframt at vera høvuðsvenjari hjá Hvonn-liði okkara og vera ungdómsvenjari, kemur Mark eisini at verja málið á okkara FTZ-liði...
les meir
Lutaseðlarnir drignir
27. Mar 2018
Notarius publicus, borgarstjórin í Sjóvar Kommunu, hevur í kvøld drigið hesar vinnarar av lutaseðlunum hjá StÍF: ...
les meir
Vit eru føroyameistarar!
27. Mar 2018
Høllin í Vestmanna var leygardagin 24. mars karmur um seinasta leikdag í kappingini hjá gentum 12. Meistarastríðið var millum okkara gentur og genturnar hjá H71. Undan dystunum ...
les meir


text:
Fiskaaling mennir nýggjan hátt at staðfesta laksalýs
Vinna13-06-2018 - 18:27 - Jóanis Albert Nielsen
GRANSKING: Fiskaaling er við í eini verkætlan, sum júst hevur fingið fígging frá einum norskum grunni, hvørs endamál er at menna ein nýggjan hátt at finna lýs í sjónum.
Granskarar arbeiða áhaldandi at finna nýggjar og effektivari hættir í strembanini eftir at staðfesta og berja niður trupulleikan við laksalýs í alibrúkum.
Saman við norskum og skotskum granskarum hevur Fiskaaling fingið játtað fígging frá norska Fiskeri- og Havbruksnæringens forskningsfond til arbeiðið at menna ein nýggjan kanningarhátt at staðfesta laksalýs í sjónum. Talan er um sonevnda fluroisens-háttin, ið ger tað lættari at eyðmerkja laksalús frá øðrum livandi verum í sjónum.
Fiskaaling hevur drúgvar royndir við at finna lús í sjónum, og fyritøkan er er helst tann einasta, sum bjóðar út tílíkar kanningar sum eina tænastu til vinnuna.
Leikluturin hjá Fiskaaling í hesi nýggju verkætlanini verður millum annað at taka taka royndir í Føroyum og eftirkanna nyttuna av hesum framferðarháttinum.
Ein stór avbjóðing í sambandi við staðfesting av laksalýs í sjónum er, at tað kann vera torført at staðfesta mongdina av laksalýs, tí tær lutfalsliga eru so fáar í tali í mun til aðrar verur í sjónum. Tað finst enn eingin háttur at skilja laksalýs burtur frá hinum verunum, tá sýni vera tikin.
Tað hevur stóran týdning fyri niðurberjingina av laksalýs, at alivinnan fær møguleikar fyri at hava betri eftirlit við støðuni, tá ræður um at fylgja við smittuvanda av laksalýs. Og her er tað, at menningin av nýggja háttinum at staðfesta laksalýs kann koma at vera til stóra nyttu.


text:
Lærarastørv og stuðulsstarv til skúlatilboðið Pallurin og stuðulstarv í Sørvágs skúla
Søkt verður eftir 2 lærarum og 1 námsfrøðiligum stuðli til serskúlatilboðið Pallurin í Sørvágs skúla og 1 námsfrøðiligum stuðli til Sørvágs skúla.
1 lærara í tíðaravmarkað fulltíðarstarv skúlaárið 2018/19.
1 lærara í tíðaravmarkað starv skúlaárið 2018/19. Setanarbrot 0,70.
1 Námsfrøðiligum stuðli í tíðaravmarkað starv skúlaárið 2018/19. Setanarbrot 0.85 ella 1496 tímar. (Pallurin)
1 Námsfrøðiligum stuðli í fast starv við setanarbroti 0.60 ella 1056 tímar.
Frágreiðing um Pallin:
Tilboðið er eitt samstarv millum Sernám, MMR og skúlarnar í Vágum, um at bjóða næmingum við avbjóðingum, eitt nøktandi tilboð.
Ætlanin er at umleið 9 næmingar fara at ganga í hesum skúlatilboðið. Í løtuni ganga 4 næmingar í skúlatilboðnum Pallinum. 2 lærarar og 1 námsfrøðingur verða settir í starv til at stimbra trivnaðin og lærdómin hjá hesum børnum. Starvsfólkini arbeiða í sjálvstýrandi toymum og skipa seg sjálv í samstarvi við allar partar. Í tøttum samstarvi við foreldrini, verður hetta nógum næmingum at gagni.
Lærarnir eiga at hava førleika at undirvísa í grunddeild, miðdeild og hádeild innan antin náttúrulærugreinar og/ella hugvísindalærugreinar.
Umsøkjarin skal hava læraraútbúgving og møguliga aðrar førleikar og arbeiðsroyndir.
Tey, ið sett verða skulu:
- Vera fyrikomandi og hava jaligan hugburð mótvegis næmingunum
- Hava áræði at taka ábyrgd
- Duga at samstarva í toymum
- Duga at hugsa uttanfyri rammur – hugsa kreativt
Størvini verða sett sum sáttmálasett størv, uttan so, at tann, sum settur verður, er tænastumannasettur frammanundan.
Lærarastørvini eru lønt sambært avtalu millum Føroya Lærarafelag og Fíggjarmálaráðið í lønarflokki 18.1 – 29.2
Námsfrøðiligir stuðlar eiga at:
- Vera fyrikomandi og hava jaligan hugburð mótvegis næmingunum
- Hava áræði at taka ábyrgd
- Duga at samstarvs í toymum – PLF toymum
- Duga at hugsa uttanfyri rammurnar- hugsa krativt
Umsøkjarin skal hava útbúgving innan økið og møguligar aðrar førleikar og royndir, ið eru viðkomandi fyri starvið.
Námsfrøðingarnir, ið settir verða, eru løntir sambært avtalu millum Føroya Pedagogfelag og Fíggjarmálaráðið. Námsfrøðingar verða løntir í lønarflokki frá 11-20 og frá 1.okt. 2018 í lønarflokki 11-21.
Námsfrøðingar í sertilboði verða løntir í lønarflokki 13,15,17,19,21.
Nærri kunning um størvini kann fáast við at ringja til Jóhannis Joensen, skúlastjóra, á tel. 233221. Umsóknir við avriti av prógvi, CV og møguligum viðmælum skulu stílast til Sørvágs skúla,
Skúlavegur 13, 380 Sørvági – sor@skulin.fo – og verða skúlanum í hendi í seinasta lagi mánadagin 18.06.2018 kl. 12.00.
_________________________________________________
Í Sørvágs skúla ganga 182 næmingar í 1. til 10. flokki. 17 lærarar og 1 námsfrøðingur starvast í skúlanum.
Starvsfólk skúlans hava fyrireikingarhøli við egnum skriviborði og egnari farteldu.
Ein skúli við serbygdum tónleikahølum, svimjihøll, serhølum og samvirknum talvum. Skúlin er nýliga uppstigaður á øllum økjum. Vit arbeiða alsamt við at bjóða næmingunum fleiri undirvísingartilboð. Í hesum sambandi samstarva vit við hinar skúlarnar í vesturøkinum.
Eitt serskúlatilboð, Pallurin, er staðsett á skúlanum, Hetta til tess at allir næmingar í Vágum fáa nøktandi skúlatilboð. Tilboðið er ætla at hýsa um 9 næmingum, 2 lærarar og 1 námsfrøðingur eru knýtt at sertilboðnum.
Aðalmál: Fakligheit – kreativitetur – trivnaður
Virðisgrundarlag skúlans:
Eg vil – Eg dugi – Eg kann
Her hava vit virðing fyri okkum sjálvum og øðrum !
Her er opið og mennandi samstarv millum heim og skúla !
Her er undirvísingin viðkomandi og avbjóðandi !
Í okkara skúla skulu øll hava møguleikar at læra !
Málið er læring, menning, trygd, og trivni. Áhugi elvir til læring


text:
Á jólum er familjan savnað. Og í ár fer eisini at bera til hjá familjum at savna føroysk putlispøl. Týsdagin 19. desembur verða putlispøl við føroyskum myndum at fáa kring landið.
Talan er um seks ymisk putlispøl. Og Suðuroyggin er eisini við. Á einu myndini sæst Vágseiði. Vøkru myndina hevur Mortan Mortensen tikið í setandi sól.
Aftrat myndini av Vágseiði eru hesi putlispøl at fáa: Tórshavn, Klaksvík, Trælanípan, Mykines og Bøur. Tvey putlispøl eru við 1000 brikkum, og hini fýra eru 500 brikkar.
Um jólini savna vit okkum um høgtíðina og familjuna. Føroysku putlispølini bjóða øllum føroyingum at njóta jólafriðin og samveruna við familju og vinum.
Prísurin fyri eitt putlispæl í handlunum kring landið er 198 krónur. Í Suðuroy eru putlispølini at fáa í Torginum í Vági og í Tangabúðini í Trongisvági.


text:
Galapagosoyggjar
Galapagosoyggjar (Spanskt Archipiélago de Colón) er oyggjabólkur uttanfyri suðuramerikonsku vesturstrondini. Eins og fleiri plantu- og djórasløg bert eru á Galapagosoyggjum, soleiðis er eisini við fiskasløgunum.
Síðan ferð og ferðasøgn Darwins hevur áhugin fyri Galapagosoyggjum verið støðugt vaksandi millum vísindafólk. Nú í tíðindi verða gjørdar víðtøknar vísindaligar rannsóknir, har hópur av altjóða serfrøðingum taka lut. Ein miðdepil fyri slíkari gransking er Charles Darwin Research Station á oynni Santa Cruz. Har kanst tú fáa kunnleika um fjølbroyttu rannsóknirnar, ið fara fram á oyggjunum, sum síðan 1979 hava verið alfriðaðar.
Innihaldsyvirlit
Náttúra[rætta | rætta wikitekst]
Á Galapagosoyggjum eru 250 ílend sløg av blómuplantum, uml. 67 ílend fiskasløg og 28 ílend sløg av búfugli.
Verndarøki[rætta | rætta wikitekst]
Galapagos er í dag ein tjóðgarður [1]. Fyri at avmarka ferðafólk, er tað kostnaðarmikið at sleppa í land á Galapagos. Nógvar ymsar reglur eru settar fyri, hvat ferðafólk kunnu loyva sær at gera, m.a. er tað als ikki loyvt at nerta djórini, serligar reglur eru settar fyri, hvar man kann ganga, og at ferðafólk als ikki mugu taka nakað úr náttúruni [2].
Menningarlæran[rætta | rætta wikitekst]
Hesar gosoyggjar vóru eitt rannsóknarøkið, ið var so forvitnisligt, at tað fekk Charles Darwin at menna ástøði sítt um lívfrøðiligu menninga hjá dýrasløgunum og skriva kenda verk sítt Theory of Evoloution. Her var tað, Charles Darwin varnaðist tað ómetaliga margfeldi, ið kyknar upp í náttúruni og alsamt broytist alt eftir umhvørvinum, hann rakti við, at hvør oyggj hevði sítt heilt serstaka dýralív, sum var ymist frá hinum oyggjunum.
Djóralívið[rætta | rætta wikitekst]
Her eru nógv sløg, ið bara eru funnin við Galapagosoyggjarnar [3]. Dømir:
- Haviguanin: Einasta ferføtla, ið livir í havinum, har hon kann kava djúpt og leingi fyri at eta tara. Hetta var djóraslagið, ið Darwin als ikki tókti bráðvakurt, men annars kannaði gjølliga.
- Landiguanin: Er landdjór, og hon livir av plantuføði.
- Galapagosheykurin. Ungfuglurin er ljósur, og búnifuglurin er brúnur á liti. Hann hevur eina serstaka tillgang til oydna lendið, har bert fá djór eru at veiða, bøgan troðar upp til fýra steggjum, ið síðan hjálpa til við at ansa eggjum og at bera føði til ungarnar.
- Sjóleyvan.
- Stóra landskjaldbøkan, ið kan viga upp til 250 kg. og kann gerast um 200 ára gomul. Hon livir av plantuføði ovarlaga í lendinum. Hesin djórabólkur hevur annars givið Galapagosoyggjum núverandi navnið "Galapagos", ið á sponskum merkir skjaldbøka.
- Lavamásin. Bert 300 pør eru til av hesum fuglaslagi, ið einans heldur til á Galapagos.
- Huldukrabbin grevur sær holur í sandstrondini, og har kann hann lættliga krógva seg.
- Galapagospingvinin er heimsins minsta pingvin og harafturat tað pingvinslag, ið livir longst norðuri. Eini 15.000 pør eiga á Galapagos.
Dálking[rætta | rætta wikitekst]
UNESCO hevur koyrt Galapagos á listan yvir støð í vanda fyri umhvørvisoyðilegging [4].
Oljudálkingin í 2001[rætta | rætta wikitekst]
Tann 16. januar 2001 fór tangaskipið Jessica á land nær havnina við Puerto Baquerizo Moreno á oynni San Cristobal. Umborð vóru umleið 1.000 tons av olju. Meginparturin av hesi olju lak út í havið tær komandi tvær vikurnar [5]. Vandin fyri hervarligari umhvørvisvanlukku var ovurstórur, men góð streym- og veðurviðurskifti forðaðu hesum í stóran mun. Stórur partur av oljuni rak til havs. Eisini guvaði meginparturin av dieseloljuni burtur í nógva hitanum, áðrenn hon elvdi til skaða.
Við skipið og har í nánd doyðu tó ymisk dýr so sum t.d. pelikanir, sjóleyvur, súlur, igulker, fiskur, umframt grøntarar og reyðtarar á strondini. Samskipanin millum felagsskapir, fiskimenn, ferðavinnu, stovnar og myndugleikir virkaði so mikið væl, at nógvir oljudálkaðir fuglar vórðu bjargaðir við tað, at teir vóru viðgjørdir á staðnum ella á viðgerðarstovu. Vandin fyri at hóttafall kundi koma t.d. á tey heilt sjáldsomu djórasløgini so sum galapagospingvinina og lavamásan, minkaði tíbetur skjótt, tí fyribyrgingararbeiðið gekk so mikið væl [6].
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Umframt tær mongu frøðibøkurnar, ið eru til skjals um hesar navnframu oyggjar, so er eisini nakað av føgrum bókmentum, ið umrøða oyggjarnar ella hava tær sum leikpall. Norðmenn gjørdu rannsóknir og royndu at búseta seg har í 1925. Tað er umrøtt í bókini De Forheksede Øer eftir Alf Wollebæk, ið savnaði djór inn fyri Zoologisk Museum í Oslo [7]. Bókin kom út á Cappelens Forlag í 1934. Tað kann hugsast, at henda norska niðursetingin er íblástur til skaldsøguna eftir Johan Falkberget, Den Nye Bør Børson Jr., ið er prentað sum framhaldssøga í norska blaðnum Magasinet fyrstu ferð í nr 42 í 1957.
Í 1996 kom út spennandi skaldsøga eftir Jytte Borberg, Verdens Ende, á forlagnum Munksgard Rosinante. Bókin byggir á brotsmálakendar og gátuførar frásagnir um týskarar, ið seta seg niður á oynni Floreanu í 1929.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Á oynni Bartolome.
Pinnacle Rock, ið minnir um føroyska Trøllkonufingur, er á oynni Bartolome.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.galapagospark.org/
- ↑ http://www.ecuador.us/galapagos.htm
- ↑ http://www.galapagos-islands-tourguide.com/galapagos-animals.html
- ↑ http://whc.unesco.org/en/news/322
- ↑ http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/galapagos/1318937/Oil-spill-threatens-wildlife-on-Darwins-Galapagos-Islands.html
- ↑ http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1319692/Oil-slick-drifts-away-from-Galapagos-islands.html
- ↑ http://www.skabelse.dk/artikler/pdf/101.pdf


text:
29. september - KÍ kvinnurnar spældu seinasta dystin, sum var móti EB/Streymi og vunnu 7-1. Tær vunnu føroyameistaraheiti enn einaferð, tær vunnu við 54 stigum, tær vunnu 17 dystir, spældu 3 javnar og taptu ongan dyst.
16. oktober - Seinasta umfarð í 1. deild var leikt. 07 Vestur og KÍ vunnu teirra seinastu dystir, 07 Vestur vann deildina við 61 stigum, KÍ flutti upp við 58 stigum.
23. oktober - HB spældi seinasta dystin í Vodafonedeildini og gjørdist føroyameistari. FC Suðuroy leikti móti AB á Argjum og skuldi bara fáa 1 stig fyri at varðveita sessin í bestu deildini, men tapti 1-0, samstundis sum B71 tapti 9-1 og álíkavæl varðveitti sessin í Vodafondeildini. Tað var longu greitt áðrenn seinasta umfarð, at AB flutti niður.
11. august - Pál Joensen vann silvur til EM í Budapest í 1500 m frí við tíðini 14.56.90, sum var hansara besta tíð og nýtt norðurlendskt met. Tað var av ítróttar viðmerkjarum mett at vera størsta altjóða ítróttarbragd av føroyingi til tá.
31. juli - Føroyski rógvarin og ævintýrarin Livar Nysted setti nýtt heimsmet saman við trimum øðrum, tá teir róu um Atlantshavið úr New York til Scilly Oyggjarnar á 43 dagar, 21 tímar og 26 minuttir. Gamla metið, ið var 114 ára gamalt, varð sett av tveimum norðmonnum.


text:
Granskingarsamstarv um mál og mentan
Í døgunum 23. til 24. mai luttóku Malan Marnersdóttir og Bergur Djurhuus Hansen á ráðstevnu í Íslandi. Yvirskipaða endamálið við samstarvinum er at kanna, hvussu mál og mentanir møtast og hava møtst í Útnorðri.
Granskarar á Føroyamálsdeildini luttaka í altjóða samstarvi um markamót millum mál og mentanir undir stovni Vígdisar Finnabogadóttur í Reykjavík.
Í døgunum 23. til 24. mai luttóku Malan Marnersdóttir og Bergur Djurhuus Hansen á ráðstevnu við heitinum “Language and Culture Contact in the West-Nordic Region”. Ráðstevnan var hildin í Reykholti sum partur av einum umfatandi samstarvi millum mál- og bókmentagranskarar í Norðurlondum.
Samstarvið er skipað undir stovni Vígdisar Finnbogadóttur í Reykjavík (Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum). Yvirskipaða endamálið við samstarvinum er at kanna, hvussu mál og mentanir møtast og hava møtst í Útnorðri. Bergur Djurhuus Hansen helt fyrilestur við heitinum “The Influence of German Philosophy in Faroese Literature”. Malan Marnersdóttir nevndi sín fyrilestur “Carl Jóhan Jensen and Schopenhauer in the Novel Eg síggi teg betur í myrkri”. Umframt Maluna og Berg er Zakaris Svabo Hansen, málfrøðingur á Føroyamálsdeildini, limur í samstarvinum. Eftir ætlan verða fundir og ráðstevnur aftur til heystar, og harumframt er ætlanin at skipa fyri vísindaligum bókaútgávum, almennum fyrilestrarøðum, framsýningum og øðrum.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Seinast broytt:
Námsætlan sum Word-fíla:
1. Samleiki
Altjóða búskapur er samfelagsvísindalig lærugrein, ið snýr seg um samfelagsbúskaparligu gongdina í føroyskum, evropeiskum og altjóða samanhangi. Lærugreinin gevur vitan og fatan um samfelagsbúskaparliga menning í einum opnum búskapi. Lærugreinin fevnir um lýsing av altjóða samfelagnum frá einum búskaparligum sjónarmiði, harumframt fevnir lærugreinin um búskaparlig ástøði og háttaløg.
2. Endamál
Endamálið við undirvísingini í altjóðabúskapi er, at næmingurin
- mennir vitan sína um altjóða búskap í samfelagsligum samanhangi, so hann gerst førur fyri at útgreina teir ymsu partarnar av búskapinum, bæði í Føroyum og uttanlands
- við at fáa innlit í búskaparlig ástøði og háttaløg gerst førur fyri at lýsa, greina og meta um búskaparligu gongdina í Føroyum og í øðrum londum, og at hann sjálvstøðugt dugir at taka dagar ímillum búskaparliga politikkin í ymsum samfeløgum, og
- fær innlit í búskaparligar spurningar og eina fatan av altjóða handli og øðrum samskifti landanna millum
3. Stig og tímatal
Undirvísingin í altjóðabúskapi á B stigi fevnir um 130 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til munnliga próvtøku í kjarnaøkjunum og ískoytisøkjum.
Kjarnaøki
Kjarnaøkini í altjóðabúskapi á B stigi eru 8 í tali:
- Búskaparlig ástøði og háttaløg
- Búskaparligir geirar og sambandið teirra millum
- Hugtøk í tjóðarroknskapinum og makrobúskaparlig lyklatøl
- Ójavnvágir í samfelagsbúskapinum, búskaparmál og búskaparpolitikkur
- Handilsástøði, altjóða handil og altjóða arbeiðsbýti
- Altjóða búskaparlig samvinna og ymisk stig av búskaparligari samanrenning
- Búskaparvøkstur, konjunkturgongd og altjóða konjunkturspjaðing
- Vinnubygnaður, livilíkindi, persónliga inntøkubýtið og demografisk menning.
Búskaparlig ástøði og háttaløg
Í mikrobúskapinum verður marknaðarmekanisman greinað við myndlum, ið siga frá útboði og eftirspurningi, og lært verður, hvussu marknaðarprísurin kemur í undir fullkomnari kapping. Marknaðarmyndlarnir verða síðani brúktir til at greina viðurskifti á arbeiðsmarknaðinum, pengamarknaðinum, gjaldoyramarknaðinum og á vørumarknaðinum. Prísáseting undir fullkomnari kapping á vørumarknaðinum verður greinað við støði í myndlunum um útboð og eftirspurning, og mett verður um avleiðingarnar av politiskari uppílegging við ávikavist avgjøldum, stuðli og minsta- og mestaprísum. Somuleiðis verður kunnað um samfelagsvísindalig háttaløg í lærugreinini.
Búskaparligir geirar og sambandið teirra millum
Búskaparligu geirarnir, húsarhaldini, vinnufyritøkurnar, fíggjarheimurin, hin almenni geirin og útlond verða lýst, eins og sambondini millum hesar geirar eisini verða lýst. Í hesum høpi verður lært um búskaparligu ringrásina.
Lønartilgongdin á privata arbeiðsmarknaðinum verður skilgreinað við støði í nýklassiska marknaðarmyndlinum. Eftirspurningur og útboð á pengamarknaðinum verða viðgjørd, eisini verður kannað, hvat ávirkar rentustigið, ta stuttu og longu rentuna. Somuleiðis verður kunnað um, hvussu gjaldoyravirðið verður til á valutamarknaðinum við støði í nýklassiska marknaðarmyndlinum. Inntøkuskapanin í samfelagnum verður eisini greinað, har multiplikatoreffektin verður ávíst.
Í almenna geiranum verður fíggjarlóg greinað, og skattaskipan og skattatrýst umrødd, umframt at útreiðslubýtið hjá tí almenna verður lýst.
Hugtøk í tjóðarroknskapinum og makrobúskaparlig lyklatøl
Nøkur týðandi hugtøk í tjóðarroknskapinum verða viðgjørd, t.e. bruttotjóðarúrtøka (BTÚ), bruttovirðisøking (BVØ), bruttofaktorinntøka (BFI), bruttotjóðarinntøka (BTI), tøk bruttotjóðarinntøka (tBTI), fastir og ársins prísir. Harumframt verður veitingarjavnin lýstur og viðgjørdur nærri. Makrobúskaparligu lyklatølini snúgva seg um búskaparvøkstur, arbeiðsloysisprosent, inflatiónsprosent, saldo á rakstrarpostum gjaldsjavnans, almenna budgetsaldoin, støddin á almennu bruttoskuldini og uttanlandsskuldin í mun til BTÚ, umframt stuttu og longu rentuna.
Ójavnvágir í samfelagsbúskapinum, búskaparmál og búskaparpolitikkur
Makrobúskaparligu lyklatølini, arbeiðsloysi, inflasjón, gjaldsjavni og almenna fíggjarætlanarsaldoin verða nýtt í útgreiningum, og við støði í lyklatølunum verða møguligar ójavnvágir í samfelagsbúskapinum staðfestar. Mett verður um, hvussu ymisk búskaparpolitisk inntriv og hendingar ávirka tey makrobúskaparligu lyklatølini.
Í búskaparpolitikki verður høvuðsdentur lagdur á fíggjar- og pengapolitikk, men gjaldoyrapolitikkur, arbeiðsmarknaðarpolitikkur, vinnupolitikkur, inntøkupolitikkur og umhvørvispolitikkur verða eisini umrøddir og viðgjørdir nærri.
Tey samfelagsbúskaparligu málini verða lýst, t.e. búskaparvøkstur, arbeiði til allar hendur (fult arbeiðsvirkni), lág inflasjón, langtíðarjavnvág á almenna rakstrinum, langtíðarjavnvág á rakstrarpostum gjaldsjavnans, umframt at miðað verður ímóti einum javnari sosialum býti og betri umhvørvi. Tey samfelagsbúskaparligu málini verða greinað nærri við høvuðsdenti á føroyska búskapin, men hesi mál kunnu eisini viðgerast í øðrum búskapum eftir áhuga og ynski. Mótstríðandi búskaparmál verða eisini lýst, harímillum sum ein avleiðing av førdum búskaparpolitikki.
Handilsástøði, altjóða handil og altjóða arbeiðsbýti
Klassisk og nýggjari handilsástøði verða viðgjørd, og eisini verður umrøtt, hvønn leiklut millumtjóða handilsskipanir hava á gongdina á uttanlandshandlinum. Undirvíst verður eisini í altjóðahandli og í handilssamstarvinum í WTO. Úrvald fríhandilsøki, tollsamgongur umframt altjóða arbeiðsbýti verða somuleiðis umrødd. Internationalisering og altjóðagerð verða eisini lýst í hesum samanhangi.
Altjóða búskaparlig samvinna og ymisk stig av búskaparligari samanrenning
Ymisku stigini av búskaparligari samanrenning kunnu verða lýst sum ávikavist fríhandilsøki, tollsamgonga, felagsmarknaður, búskaparlig samveldi, monetert samveldi og politiskt, búskaparligt og monetert samveldi, samvinnan í WTO umframt annað.
Lýstir verða búskaparligir politikkir og tann búskaparliga samanrenningin í ES, stødd og innihald í fíggjarætlanini hjá ES, hvussu ES er skipað, um innara marknaðin, tey fýra frælsini, gjaldoyrasamstarvið, harímillum ERM-2-sáttmálan.
Búskaparvøkstur, konjunkturgongd og altjóða konjunkturspjaðing
Vakstrar- og konjunkturgongdin, serliga í Føroyum, men eisini í øðrum londum – verður lýst. Eisini verður viðgjørt, hvussu ein búskapur kann ávirkast av konjunkturbroytingum aðrastaðni og øvut. Framleiðslufaktorar, útbúgvingarstøði, gransking og menning, nýggj tøkni og royndir at tilluta framleiðslufaktorarnar á best hugsandi hátt verða umrødd.
Vinnubygnaður, livilíkindi, persónliga inntøkubýtið og demografisk gongd
Livilíkindini í ymiskum londum og pørtum av heiminum verða mett út frá BTÚ pr. íbúgva, inntøkubýti, vinnubygnaði, demografiskum viðurskiftum o.ø. Tilfar um lesiføri, materielt livistøði og fólkatalsfrøði verður viðgjørt, harímillum tilfar úr menningarlondum.
Ískoytisøki
Fyri at røkka fakligu málunum í altjóðabúskapi er neyðugt, at næmingurin fær fakligt ískoytistilfar afturat kjarnatilfarinum. Ískoytistilfarið skal dýpa og seta í frásjón kjarnatilfarið og vera við til at víðka sjónarringin hjá næminginum. Ískoytistilfarið fevnir um greinar, framløgur um virki, vitjanir á virkjum, sjónvarpssendingar, upplýsingar frá heimasíðum v.m. Ískoytistilfarið skal eggja og kveika áhugan hjá næminginum at arbeiða við fakinum altjóðabúskapur.
Tilfar til ískoytisøki kann vera av tíðarviðkomandi slag, eitt nú temafrágreiðingar frá búskaparráðnum. Annars kunnu ískoytisøki fevna um spurningar, sum eru knýttir at tøkni, framleidni, arbeiðsvirkni/arbeiðsloysi og ástøði um sosiala transformatión, harímillum um týdningin av eftirspurnarvøkstri, og eisini ástøði um sambandið millum hesi hugtøk. Annað dømi um ískoytisøki kann vera makromodell, t.d. Keynes modellið (45˚ modellið).
5. Førleikamál
Í altjóðabúskapi eru førleikamálini býtt sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinunum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Næmingurin skal læra
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna áhugan fyri innihaldinum og enda-málinum við lærugreinini, harímillum at virða, at búskaparfrøði kann byggja á ymisk paradigmi. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at skilja og virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Tað snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum, harímillum at grundgeva fyri fakligum sjónarmiðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar. At duga at orða seg munnliga í altjóða búskapi merkir eisini, at næmingurin dugir at greiða frá innihaldi og ástøðiliga grundarlagnum í fakbókmentum, og faktilfari annars – eisini frá internetinum.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka.
At duga at lesa í altjóða búskapi merkir, at næmingurin skal duga at kanna, greina og tulka og djúphugsa um fakbókmentir, blaðgreinar og annað faktilfar í altjóða búskapi sum heild. At duga at lesa merkir eisini at kunna skilja og tulka talvur og diagramm.
At duga at orða seg skrivliga í altjóða búskapi merkir, at næmingurin hevur góð evni at málbera seg neyvt við fakheitum og hevur góð evni at orða seg skrivliga. Hetta merkir eisini, at næmingurin skal duga at skipa faktilfar, duga at grundgeva skilvíst og greinandi, harumframt at hann dugir at vísa á, hvussu búskaparlig ástøði kunnu nýtast til ítøkilig og tíðarbær greiðsluevni.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl og frymlar. Tað er eisini at hugsa skilvíst og loysa ivamál. At duga at rokna í altjóða búskapi merkir, at næmingurin skal duga einfaldar útrokningar av samfelagsbúskaparligum hagtølum: at rokna vísitøl, at rokna prísir og mongdir, at rokna lutfalsligan vøkstur, og at hann dugir at loysa einfaldar líkningar. Næmingurin skal eisini duga at skilja millum støðu- og streymstøddir í búskaparligum uppgerðum og duga at rokna við hesum.
Førleikin at nýta tøknilig amboð í altjóða búskapi er ein fortreyt fyri øllum fjarskifti. At duga at nýta kunningartøkni í altjóða búskapi merkir, at næmingurin skal duga at leita, kanna og velja burturúr viðkomandi tilfari, ið lagt er út á internetið. At duga at nýta kunningartøkni merkir eisini, at næmingurin dugir at gera útrokningar á rokniarki og at nýta viðkomandi framløguhættir.
At kanna
At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir á øllum stigum.
Førleikin at kanna snýr seg um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um viðurskifti av týdningi fyri næmingin og hansara umhvørvi. Næmingurin skal læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at fregnast um mentanarligar og samfelagsligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann lærast. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, at tekstframleiðsla í breiðum týdningi er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið.
Fakligir førleikar
Búskaparlig ástøði og háttaløg
Næmingurin dugir at
- greiða frá marknaðarmekanismuni á vørumarknaðinum við støði í útboðs- og eftirspurningskurvum
- greina viðurskifti á pengamarknaðinum við støði í marknaðarmekanismuni
- brúka útboðs- og eftirspurningskurvar til at greina viðurskifti á arbeiðsmarknaðinum
- greina viðurskifti á gjaldoyramarknaðinum við útboðs- og eftirspurningskurvum
- arbeiða metodiskt við innihaldinum í lærugreinini altjóða búskapur, t.e. at arbeiða metodiskt við innsavnan og viðgerð av dátum
- viðgera búskaparstøðuna í einum landi og meta um, hvørjar avleiðingar ein ávís búskaparlig/politisk hending kann fáa fyri búskapargongdina í sama landi
- greina ítøkilig viðurskifti á einum vørumarknaði við støði í útboðs- og eftirspurningsmyndlum, og hvussu marknaðarprísurin verður til
- greiða frá tí, ið sermerkir ymiskar marknaðarformar (fullkomin kapping, oligopol og monopol)
- greiða frá við støði í marknaðarmyndlinum, hvørjar avleiðingar standast av politiskari uppílegging í marknaðarmekanismuna við t.d., at avgjøld verða ásett, stuðul verður veittur og minsta- og mestaprísir ásettir
- greina við støði í marknaðarmyndlinum, hvussu lønin verður til á einum fríum arbeiðsmarknaði, og hvussu lønin verður ásett á einum arbeiðsmarknaði við minstuløn, og hvørjar avleiðingar hetta ástøðiliga kann fáa fyri arbeiðsloysi
- greiða frá útboði og eftirspurningi á lánsbrævamarknaðinum og sambandinum millum kurs og beinleiðis rentu
- greiða frá útboði av og eftirspurningi eftir valuta og greina við støði í útboðs- og eftirspurningskurvum, hvussu gjaldoyravirðið verður til, og hvussu kursbroytingar kunnu koma fyri
Búskaparligir geirar og sambandið teirra millum
Næmingurin dugir at
- greiða frá búskaparligu geirunum: húsarhaldini, vinnufyritøkur, fíggjarheimurin, hin almenni geirin og útlond og sambandið millum hesar geirar
- lýsa persónliga inntøkubýtið við Lorenz-kurvuni og greiða frá hugtøkunum “mesta útjavningarstigið” og “Gini-koefficientinum”
- meta um, hvørji viðurskifti kunnu ávirka Lorenz-kurvuna
- at greiða frá búskaparligu ringrásini, og at ein inntøka fyri ein er ein útreiðsla fyri annan
- greiða frá uppgávunum hjá almenna geiranum og meta um, hvørjar tær búskaparligu avbjóðingarnar eru av at varðveita vælferðarsamfelagið
- greiða frá arbeiðsbýtinum millum almenna og privata geiran og um uppgávu- og byrðubýtið millum land og kommunur í Føroyum
- greiða fra roknskaparligu hugtøkunum á fíggjarlógini, og hvønn týdning fíggjarlóg hevur fyri búskap borgaranna
- greiða frá, hvønn týdning altjóða fíggjarmarknaðirnir hava fyri samfelagsbúskapin
- greiða frá, hvussu útlán skapa innlán
- greiða frá inntøkuskapanini í samfelagnum við støði í ringrásini (og hugtøkunum) eftirspurning (BTÚ) -> framleiðslu (BVØ) -> inntøku (BFI) - > eftirspurning (BTÚ).
Hugtøk í tjóðarroknskapinum og makrobúskaparlig lyklatøl
Næmingurin dugir at
- greiða frá nøkrum av teimum týdningarmestu hugtøkunum í tjóðarroknskapinum og sambandinum teirra millum (BTÚ, BVØ, BFI, BTI, tBTI)
- greiða frá og meta um bruttotjóðarúrtøkuna í marknaðarprísum sum vælferðarmát
- greiða frá og meta um bruttotjóðarúrtøkuna í støðisprísum sum mát fyri virðisøkingina í samfelagnum
- greiða frá og meta um bruttotjóðarúrtøkuna í faktorprísum sum mát fyri inntøkubýti millum framleiðslufaktorarnar
- greiða frá muninum millum brutto og netto, tá ið talan er um tjóðarroknskaparlig hugtøk
- greina ein búskap við støði í makrobúskaparligum lyklatølum
Ójavnvágir í samfelagsbúskapinum, búskaparmál og búskaparpolitikkur
Næmingurin dugir at
- greina makrobúskaparlig lyklatøl og út frá hesum at ávísa ójavnvágir í samfelagsbúskapinum
- greiða frá endamálinum við at føra ávikavist fíggjar- og pengapolitikk, og hvussu hesir ávirka samfelagsbúskapin
- meta um, hvussu effektivur fíggjar- og pengapolitikkur er sum stabiliseringspolitikkur, og hvørjir vansar liggja í at føra ávikavist fíggjar- og pengapolitikk
- greiða frá, hvussu fíggjarpolitisku multiplikatorarnir gera seg galdandi
- greiða frá endamálinum við at føra gjaldoyrapolitikk, og hvussu tílíkur politikkur ávirkar samfelagsbúskapin
- greiða frá endamálinum við at føra ávikavist vinnu- og arbeiðsmarknaðarpolitikk
- greiða frá endamálinum við at føra inntøkupolitikk, og hvussu tílíkur politikkur ávirkar samfelagsbúskapin
- greiða frá endamálinum við at føra umhvørvispolitikk og avbjóðingum á umhvørvisøkinum
- greiða frá ymiskum inflasjónsorsøkum, hvussu inflasjónin kann verða máld, og hvussu inflasjónin ávirkar samfelagsbúskapin
- vísa á mótstríðandi búskaparmál (málkonfliktir) sum ein avleiðing av førdum búskaparpolitikki.
- viðgera ymiskar búskaparpolitiskar hendingar sum til dømis oljukreppur, valutakreppur o.tíl. og meta um, hvussu tílíkar hendingar kunnu ávirka samfelagsbúskapin
Handilsástøði, altjóða handil og altjóða arbeiðsbýti
Næmingurin dugir at
- greina føroyska uttanríkishandilin (ella uttanríkishandilin hjá úrvaldum londum), býtt á lond ella á vørubólkar
- greiða frá við støði í klassiskum og nýggjari ástøði, hvussu lond samhandla
- greiða frá fríhandli, proteksjonismu og øðrum handilsforðingum
- greiða frá, hvønn leiklut altjóða handilsavtalur hava á gongdina í uttanlandshandlinum, og meta um, hvønn týdning hetta hevur fyri samfelagsbúskapin
- greiða frá internationalisering, altjóðagerð, altjóða arbeiðsbýtinum og broytingum í altjóða arbeiðsbýtinum
Altjóða búskaparlig samvinna og ymisk stig av búskaparligari samanrenning
Næmingurin dugir at
- greiða frá bygnaði ES, harímillum inntøkum og útreiðslum hjá Evropasamveldinum
- greiða frá innara marknaði ES og meta um, hvønn búskaparligan týdning tey 4 frælsini hava fyri ES borgaran
- greiða frá gjaldoyrasamstarvinum – við serligum denti á sonevnda ERM2-sáttmálan, og hvønn týdning hesin sáttmáli hevur fyri krónuvirðið og harvið fyri føroyska búskapin
- greiða frá landbúnaðarpolitikkinum í Evropasamveldinum og týdninginum, hesin hevur fyri menningarlondini og fyri ES borgaran
- greiða frá ymiskum stigum í búskaparligari samanrenning, frá fríhandilsøki til politiskt-búskaparligt og monetert samveldi
- greiða frá regionalpolitikkinum í ES.
Búskaparvøkstur, konjunkturgongd og altjóða konjunkturspjaðing
Næmingurin dugir at
- greiða frá búskaparliga vøkstrinum í Føroyum og øðrum ídnaðarlondum og greiða nærri frá, hvørjar møguligar orsøkir kunnu vera til búskaparvøkstur
- greiða frá, hvørji átøk kunnu gerast fyri at fáa størri búskaparvøkstur
- greiða frá, hvørji búskaparlig tiltøk kunnu fremjast fyri at fáa fleiri arbeiðspláss
- greiða frá hugtakinum kappingarføri og teimum faktorum, sum kunnu ávirka kappingarførið
Vinnubygnaður, livilíkindi, persónliga inntøkubýti og demografisk menning
Næmingurin dugir at
- greiða frá gongdini í føroyska vinnubygnaðinum og vísa á orsøkir til hesar
- viðgera, meta um og samanbera upplýsingar um tilverukor í úrvaldum londum ella pørtum av heiminum, eitt nú demografisk viðurskifti, vinnubygnaður, BTÚ pr íbúgva o.s.fr.
- greiða frá ymiskum demografiskum lyklatølum fyri menningarlond eins og ídnaðarlond og teirra týdningi
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin skal skjalfestast.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Munnliga próvtøkan fevnir um próvhoyring í lisnum og ólisnum tilfari.
Próvtakarin fær umleið 48 minuttir til fyrireiking, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. Próvhoyringin varir 24 minuttir, íroknað próvdøming.
Próvtøkuspurningarnir skulu vera fjølbroyttir og umboða bæði kjarna- og ískoytistilfarið. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara og tekur støði í próvtøkuspurninginum og tí tilfari, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini. Próvtøkuspurningarnir skulu geva næminginum møguleika at vísa síni evni til at lýsa, greina og meta á fakligan hátt.
Sama próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar kunnu í mesta lagi verða nýtt tríggjar ferðir í sama bólki/flokki. Alt próvtøkutilfarið skal liggja frammi og vera tøkt, tá ið fyrsti próvtakari tekur sítt próvtøkutilfar við lutakasti.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar í góðari tíð, áðrenn próvtøkan verður hildin.
Dømingargrundarlag
Við munnligu próvtøkuna verður í próvdømingini dentur lagdur á, at próvtakarin
- vísir fakliga vitan og yvirlit
- dugir at nýta fakligt ástøði og háttalag
- dugir at greina, perspektivera og meta um fakligar ivaspurningar,
- dugir at skipa og miðla fakligt tilfar
Givið verður eitt próvtal fyri munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.
Próvtalslýsingar
Munnligt B-stig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Undirvísingin tekur í størst møguligan mun útgangsstøði í veruligum hendingum í búskapinum, soleiðis at undirvísingin hevur støði í tí, sum næmingurin kann hava ein vissan kunnleika um. Hetta merkir, at undirvísingin í mest møguligan mun leggur upp til induktivar undirvísingarhættir. Tó má undirvísingin eisini byggja á deduktiva undirvísingarháttin, har lærarin vísir á logiskar samanhangir millum ymisk evni.
Mælt verður til, at undirvísingin verður løgd til rættis við skiftandi arbeiðsháttum og soleiðis, at næmingar fáa høvi at arbeiða sjálvstøðugt og í bólkum. KST er týðandi amboð í undirvísingini, sum næmingurin kann nýta, tá ið framløgur og uppgávur verða gjørdar. Somuleiðis letur KST upp fyri vitan og tilfeingi, sum næmingurin hevur brúk fyri. Til dømis skal næmingurin duga at taka dátu úr dátugrunni hagstovunnar, soleiðis at hann kann gera útrokningar, talvur og grafar.
Vanliga verður í læringartilgongdini farið frá tí lætta til tað torføra og frá tí einfalda til tað torgreidda. Hesin stigvøkstur er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku næmingsins. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær, harímillum at næmingurin er í einari tilgongd, har hann lærir at læra, og at hann í hesi tilgongd í alsamt størri mun eigur at taka ábyrgd fyri egnari læring. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin samanumtikið fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
Arbeiðshættir
Mælt verður til, at lærarin altíð nýtir so nógvar og fjølbroyttar undirvísingarhættir, sum til ber, so at hann kann røkka øllum næmingunum. Næmingarnir skulu eisini hava ávirkan á, hvørjir undirvísingarhættir verða nýttir. Lærarin eigur tí í samráð við næmingarnar og eftir besta førimuni at tillaga undirvísingina og hættirnar eftir einstøku næmingunum í flokkunum.
Um okkurt serligt hendir í búskapinum, úti ella heima, verður mælt til, at lærarin alt fyri eitt tekur hendingina við í undirvísingina við at knýta hesa til viðkomandi ástøði. Endamálið er at kveikja áhugan hjá næmingunum fyri lærugreinini og fáa eina enn betri fatan av hesi lærugrein og av veruligum hendingum í altjóða búskapinum. Hóast lærugreinin kann tykjast úrtøkilig, gerst hon á henda hátt ítøkiligari og verkligari í brúki. Mælt verður til, at hendingarnar verða tiknar fram aftur, tá ið høvi býðst, t.d. tá ið hendingin kann knýtast til meira viðkomandi ástøði.
Lærarin eigur at nýta undirvísingarhættir, ið leggja upp til virkna næmingaluttøku. Fyrilestrarkend undirvísing við læraraframløgu er viðhvørt neyðug, men eigur at avmarkast og nýtast við skili og skipast væl. Til dømis kunnu næmingarnir fáa úthendi av læraraframløgu. Av tí at próvtøkan í lærugreinini er munnlig, eigur hvør næmingur, fyri at venja munnliga framløguførleikan, at fáa fleiri høvi til at leggja fram.
Bólkaarbeiði er eisini ein góður læriháttur, sum eggjar til samtalu, samstarv, virkna næmingaluttøku og sínámillum læring. Lærarastýring av tilgongdini er tó umráðandi fyri at tryggja virkna luttøku av øllum næmingum.
Case-arbeiði er eisini ein eyðsýndur møguleiki til at menna fakliga førleikan. Her er ofta høvi at nýta tíðarviðkomandi hendingar/evni har møguligt er at knýta saman teori og praksis. Case-arbeiði gevur næmingunum møguleika til at koma við egnum uppskotum til loysn av búskaparligum ivamálum. Lærarin kann eisini við fyrimuni leggja upp til kjak/samrøðu í flokkinum, til dømis í sambandi við viðgerð av blaðgreinum og “casum”.
Verkætlanararbeiði er vælegnað sum læriháttur, tá ið næmingar skulu arbeiða við greiðsluevnum, sum ganga tvørtur um lærugreinamørk. Fyrimunirnir eru í høvuðsheitum teir somu sum teir við bólkaarbeiði. Tó kann tað vera serliga stimbrandi fyri summar næmingar at fara um lærugreinamørk.
Samanfatandi taka hesir arbeiðshættir støði í teimum málum, sum sett eru fyri lærugreinina. Arbeiðshættirnir eiga at verða ymiskir, so næmingarnir fáa roynt og ment seg á ymiskan hátt. Soleiðis verður tryggjað, at næmingarnir menna seg fakliga og lestrarliga, og at lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin og førleikan til at læra nýtt alt lívið.


text:
Dagfinn Olsen 09.08.2018 (14:15)
- Tá Steffen Brandt stóð og lurtaði
Summarfestivalurin í Klaksvík hevur í ár 15 ár á baki, og vit spyrja í hesum sambandi 15 fólk um teirra bestu SF upplivisi. Her er tað Holgar Jacobsen, tónleikari, sum greiðir frá.
"Ein tann besta løtan var, tá vit spældu við Tinganest í teltinum. Steffen Brandt stóð í fremstu røð og lurtaði. Seinni um kvøldið hitti eg hann, vit fingu rósandi orð fyri spæl, og eitt gott prát. Sera blíður og áhugaverdur persónur. Annars havi eg haft sera góðar upplivingar á Summarfestivalinum, bæði í persónligari viðgongd og mótgongd. Eg gleði meg til leygarkvøldið kl 18 við Tinganest á stórapalli."
Les eisini samrøðu við Lív Næs, tónleikara, við at trýsta her
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Í sendingini "Mentanarcaféin" hjá KVF var kjak um listapolitikk í samband við at leygardagin 29. oktober 2016 skipaði Listafólkasamband Føroya, LISA, fyri ráðstevnu um føroyskan listapolitikk. Kanning um livikor hjá føroyskum yrkislistafólkum vóru løgd fram. Sendingin varð løgd til rættis av Sissal Kampmann og Súna Merkisstein.
Limir í starvsnevndini í LISA og yrkislistakvinna kjakast um ráðstevnuna.
Myndina eigur: Kristianna Winther Poulsen.
Kanning um livikor hjá føroyskum yrkislistafólkum vóru løgd fram.


text:
Mynd av Effodeildarhópinum
TB | 19/04/17
Eyðfinn Debes tók undan dystinum móti Skála ársins liðmynd av Effodeildarhópinum.
Aftast frá vinstru: Andrias Sørensen, Daniel Hofgaard, Tóki Krosslá Mortensen, Búi Egilsson, Dánjal Godtfred, Ragnar Joensen, Jón Áki Jacobsen, Rógvi Joensen, Marius Berntzen, Poul Ingason, Mats Walberg, Heri Kjærbo, Jón Krosslá Poulsen, Ari Krosslá Poulsen, Salmundur Bech, Thorbjørn Hermansen, Hansina Ludvig
Fremst frá vinstru: Lív Danielsdóttir Michelsen, Johan Gulliksen, Eiler Brattalíð, Teitur Krosslá Mortensen, Teitur Olsen, Karl Øster, Maurice Alexander Ross, Mark de Vries, Eirikur Magnusarson, Stefan Radosavljevic, Jonn Marni Lindenskov, John Villi Woldike Leo, Elinborg Nygaard.
Myndin sæst í hægri upploysn við at trýsta á myndina niðanfyri.