text:
Hesi lærarastørv eru leys at seta í Sørvágs skúla frá 1. august 2017 at rokna:
- 1 fast fulltíðarstarv, sum lærari
- 1 tíðaravmarkað fulltíðarstarv, sum lærari
- 2 tíðaravmarkað størv fyri lærarar í farloyvi
- 1 tíðaravmarkað starv vegna avlopstímar skúlaári 2017/2018. Endaliga tímatalið verður ásett 1. september 2017
Okkum tørvar lærarar, ið kunnu:
- Undirvísa í enskum, føroyskum, donskum, alis og evnafrøði, náttúru og tøkni, støddfrøði, svimjing, ítrótti, søgu, landalæru, lívfrøði og Handaverk og list
- Átaka sær flokslæraraleiklut og undirvísa í øllum deildum skúlans
- Hava orðblindaútbúgving og kunnu undirvísa á serøkinum
Søkt verður eftir lærarum sum:
- Undir ábyrgd leiðslunar og í samstarvi við lærarar skúlans, skulu undirvísa og taka lut í dagliga virki skúlans
- Duga at samstarva og eru fyrikomandi
- Eru stundisligir, nærlagdir og álítandi
- Eru fúsir at taka á seg uppgávur og avbjóðingar, ið eru á skúlanum
Førleikakrøv:
Læraraútbúgving og førleika í viðkomandi lærugreinum.
Størvini verða sett sum sáttmálasett størv, uttan so at tey, sum sett verða, er tænastumannasett frammanundan.
Lærarastørvini eru lønt sambært avtalu millum Føroya Lærarafelag og Fíggjarmálaráðið í lønarflokki 18.1 - 29.2
Nærri kunning um størvini fæst við at ringja til Jóhannis Joensen, skúlastjóra, á tel. 233221.
Umsóknir við avriti av prógvi, CV og møguligum viðmælum skulu stílast til Sørvágs skúla, Skúlavegur 13, 380 Sørvági - This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. - og verða skúlanum í hendi í seinasta lagi týsdagin 23.05.2016 kl. 12:00.
Í Sørvágs skúla ganga 172 næmingar í 1. til 10. flokki. 16 lærarar og 2 námsfrøðingar starvast í skúlanum.
Starvsfólk skúlans hava fyrireikingarhøli við egnum skriviborði og egnari farteldu.
Ein skúli við serbygdum tónleikahølum, svimjihøll, serhølum og samvirknum talvum. Skúlin er nýliga uppstigaður á øllum økjum. Ein prýðilig Marghøll, har børnini eta og samlast, er miðdepilin í skúlanum. Nýggj matarskipan er júst farin av bakkastokki. Vit arbeiða alsamt við at bjóða næmingunum fleiri undirvísingartilboð. Í hesum sambandi samstarva vit við hinar skúlarnar í vesturøkinum.
Virðisgrundarlag skúlans:
Eg vil - Eg dugi - Eg kann
Her hava vit virðing fyri okkum sjálvum og øðrum!
Her er opið og mennandi samstarv millum heim og skúla!
Her er undirvísingin viðkomandi og avbjóðandi!
Í okkara skúla skulu øll hava møguleikar at læra!
Málið er læring, menning, trygd, og trivni. Áhugi elvir til læring.


c: text/html

text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Trygg landgongd er vanligt krav har skip leggja at
Skipanir finnast, sum fáa fólk trygt í land og trygt umborð, hóast umstøðurnar eru tær somu sum á útoyggj í Føroyum.
Strandferðslan átti at kanna hesar skipanir, fekk stovnurin at vita í fjør.
Strandfaraskip landsins vórðu longu í fjør ávarað um lendingarviðurskiftini í Fugloynni.
Stovnurin fekk í mai í fjør eina støðulýsing um flotan frá ráðgevarafyritøkuni Knud E. Hansen.
Í henni verður sagt millum annað um Rituna, at so at siga ongantíð er kyrt í Fugloynni.
Og har má stígast beinleiðis um borð ella í land, meðan Ritan ofta livir nógv bæði upp og niður og inn og út.
Passa sær løgir
Fólk skulu tí passa sær løgir, stendur í frágreiðingini hjá Knud E. Hansen.
Tað er tí umráðandi, at ein av manningini og eitt fólk á landi altíð eru til staðar at taka hond í og vegleiða.
Vanligt krav í sambandi við atgongd til skip í havn er ein trygg landgongd við gelendarum á báðum síðum og trygdarneti undir.
Hetta verður kravt í tryggari havn, har skipið at kalla ikki rørir seg.
Tað kann tí tykjast løgið, at fólk, og nú eisini fremmand ferðafólk, skulu passa sær løgir at leypa millum skip og lending uttan landgongd, gelendara ella trygdarnet. Og skipið er ikki so frægt sum bundið, tí tað livir ov mikið.
Skipanir eru
Frágreiðingin sigur eisini, at soleiðis hevur verið í áratíggju, uttan at stórvegis skaði er hendur.
Men havast má í huga, at higartil hava fólk ferðast, sum eru von við hesi viðurskifti á útoyggj.
Skipanir finnast, har fólk trygt kunnu ferðast millum skip og land, hóast nógv run er í sjónum.
Til dømis í sambandi við atkomu til vindmyllur til havs.
Kanska Strandferðslan skuldi hugt at slíkum skipanum fyri at vita, um nakað slíkt kann brúkast við lendingar á útoyggj í Føroyum, stendur í frágreiðingini frá Knud E. Hansen í fjør.
Vanlukkan á Kirkju
Sunnudagin fór 60 ára gamli Sjúrður Gullaksen úr Hattarvík niðurímillum, tá hann skuldi um borð á Rituna á Kirkju. Hann doyði av hendingini.
Líkskurður verður nú í vikuni.
Skaðanevnd er komin úr Danmark at kanna tilburðin.
Strandfaraskip landsins hava ongar viðmerkingar, fyrr enn kanningarnar eru lidnar, og sjófrágreiðing hevur verið um vanlukkuna á Kirkju sunnudagin.
Ritan legði ikki at í Hattarvík sunnudagin, tí nógvur vindur var av eystri.
Tá lívir á Kirkju.
Strandfaraskip landsins fara at biðja um sjófrágreiðing um vanlukkuna á Kirkju sunnudagin.
Sí eisini

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Allastaðir, har ein lítur, kirkjur, samkomur ein sær,
bispar, prestar, predikantar, elstar laga hvønn sín garð;
hvør í sínum lagi trýr seg sannleikan at byggja á,
varnast ei at orð ápostlanna teir eru viknir frá!
2. Teirra læra meir ei hoyrist, teirra dópur gloymdur er,
ei í Jesu Navni doypir meir, tí ein Guð til tríggjar ger!
Ei til fyrigeving syndanna ein longur doypa man,
men til heiti trý ein doypir, ger til einkis sannleikan!
3. Andans gávu summi vraka, sum ápostlarnir við kraft
allastaðir prædikaðu víst og loystu hvørt eitt haft:
Føðast mást av vatni, Anda, eitt við tungum staðfest tekn,
tá, sum Jóel sigur, falla skal eitt himmalskt síðlaregn!
4. Formar, skikkir og doktrinir, ritualir, liturgi
kunnu ikki frelsa sálir, kunnu ikki veita frið;
heimsins rockur, rap og drama, hip-hop, holdsligt undirhald
kunnu ikki bróta megi syndarinnar, Satans vald.
5. Nei, hitt gamla Evangeliið má boðast uttan haft,
reinsast út má heimsins súrdeigg og brótast má tess kraft;
endurføðingin av vatni og við Anda boðast má,
so at eftir lyfti Guðs tú gávu Andans víst kanst fá.
6. Tá ið Harrin kemur aftur, man Hann finna trúnna tá,
trúnna, sum ápostlarnir sítt lív og virki bygdu á?
Skalt tú uttanfyri standa uttan olju lampu á,
tí eitt annað evangelium títt lív tú bygdi á?


text:
1. Samleiki
Lærugreinin støddfrøði fær sín samleika bæði úr vísindagreinini støddfrøði og samfelagsvísindaligu og búskaparligu lærugreinunum á búskaparbreytini. Lærugreinin byggir á abstraktan og logiskan hugsanarhátt og fevnir um ymiskar hættir at nýta myndlar til at viðgera og loysa ástøðiligar og ítøkiligar uppgávur.
2. Endamál
Endamálið við undirvísingini í støddfrøði er, at næmingurin
- mennir vitan sína um støddfrøðilig evni, háttaløg og nýtslumøguleikar
- fær yvirlit og gerst førur fyri at greina og meta um støddfrøðilig greiðsluevni, bæði í gerandisligum og lestrarligum samanhangi
- mennir sína vitan um leiklutin hjá støddfrøðini í samfelagnum, herundir kunnleika um háttaløg og týdningin av støddfrøðiligum hugsanarhátti fyri samfelagsmenningina
- gerst førur fyri at skilja og meta um alsamt vaksandi týdningin av støddfrøðini í samfelagnum.
3. Stig og tímatal
Støddfrøði á A stigi er vallærugrein og byggir á støddfrøði B. Undirvísingin í støddfrøði á A stigi fevnir um 125 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til skrivliga próvtøku í kjarnaøkjum og munnliga próvtøku bæði í kjarnaøkjum og ískoytisøkjum.
Kjarnaøki
Kjarnaøkini í Støddfrøði á A stigi á búskaparbreyt eru 9 í tali:
- Tøl og algebra
- Hagfrøði og líkindarokning
- Funktiónir
- Differentialrokning
- Renturokning
- Funktiónir í tveimum variablum - linjurøtt programmering
- Funktiónir í tveimum variablum - kvadratisk optimering
- Integralrokning
- Differentiallíkningar
Tøl og algebra
Kjarnaøkið tøl og algebra er um talfatan. Undirvísingin skal dýpa kunnleikan til tøl, talviðgerð og talhugtakið. Vant verður at rokna bæði við tølum og bókstavum, so at støði verður lagt undir undirvísingina í hinum kjarnaøkjunum. Tøl umfata bæði teljitøl, heil tøl, brot og reell tøl, umframt roknireglur fyri brot og reell tøl, potens og rót. Eisini fevnir hetta kjarnaøki um prosentrokning og vísitøl.
Hagfrøði og líkindarokning
Hagfrøði er vísindaligt háttalag, ið útvegar, viðger, greinar og tulkar tøl um samfelagslig, búskaparlig og onnur viðurskifti. Líkindarokning er um at rokna líkindi fyri ávísum úrslitum í nærri ásettum kanningum.
Funktiónir
Funktiónir lýsa eintýdda sambandið millum óhefta og hefta variabulin. Sambandið verður ásett á ymiskan hátt, so sum við rokniforskrift, við talvu, við rás og við algoritmu. Kanning av ymiskum funktiónum, so sum at finna serligar eginleikar, verður viðgjørt.
Differentialrokning
Differentialrokning verður nýtt til at lýsa hallið á eini funktión. Viðgerðin á A-stigi byggir á differentialrokningina á B-stigi, har dentur verður lagdur á lýsing av hugtakinum og grundleggjandi roknireglum. Á A-stigi verður differentialrokningin víðkað til viðgerð av m.a. produkt- og samansettum funktiónum. Differentialrokning verður eisini nýtt í greining av funktiónum, har støðið verður tikið í nýtsludømum innan búskap.
Renturokning
Renturokning fevnir bæði um fram- og afturrokning av kapitali við givnum prosentum, samansparing og láni.
Funktiónir í tveimum variablum - linjurøtt programmering
Linjurøtt programmering er støddfrøðiligt háttalag til at loysa vinnubúskaparligar optimeringsspurningar, til dømis minimering av kostnaði ella optimering av søluinntøku ella skiftisíkasti. Næmingurin lærir at loysa optimeringsspurningar við sonevndu LP-algoritmuni.
Funktiónir í tveimum variablum - kvadratisk optimering
Kvadratisk optimering er støddfrøðiligt háttalag til at loysa vinnubúskaparligar optimeringsspurningar, til dømis optimering av søluinntøku ella skiftisíkasti. Funktiónin, t.e. kriteriefunktiónin, er ikki linjurøtt, og niveaukurvurnar eru antin parablar, sirklar ella ellipsur.
Integralrokning
Integralrokning, sum kann sigast at vera øvugta gongdin av differentialrokningini, fevnir millum annað um sambandið millum integral og vídd. Dentur verður lagdur á lýsing av hugtakinum og roknireglum fyri grundleggjandi funktiónir á miðnámi. Integralrokningin verður eisini nýtt í samband við greining av funktiónum, har støðið verður tikið í nýtsludømum innan búskap.
Differentiallíkningar
At loysa differentiallíkningar snýr seg um at loysa líkningar, har loysnin er ein funktión. Viðgerðin á A-stigi er innleiðandi og avmarkar seg til greining av einfaldum differentiallíkningum á 1. stigi.
Ískoytisøki
Fyri at røkka fakligu málunum í støddfrøði A er neyðugt, at næmingurin fær fakligt ískoytistilfar afturat kjarnatilfarinum. Ískoytistilfarið skal veljast, so at tað setir kjarnatilfarið í frásjón og mennir fakligu førleikarnar, sum næmingurin ognar sær í ískoytisøkinum. Næmingarnir skulu gjøgnum arbeiðið við ískoytisøkinum ásanna, at støddfrøðilig tankagongd og háttaløg kunnu nýtast í øðrum lærugreinum, og teir skulu duga at eyðmerkja greiðsluevni, seta upp myndlar og loysa hesar. Á búskaparbreytini skulu næmingarnir hava eina samanhangandi undirvísingargongd í vektorrokning í støddfrøði A og næmingarnir skulu skriva eina evnisuppgávu um vektorar. Undirvísingargongdin um vektorar kann snúgva seg um:
- Viðtøka fyri vektorar, herundir nullvektor og vektorar, sum ikki eru nullvektorar, hugtøkini tvørvektor, staðvektorur, vinkulrættir og javnfjarir vektorar
- Roknireglur fyri vektorar, at leggja vektorar saman, at draga vektorar frá hvørjum øðrum, at falda vektorar við tali og lýsa hetta grafiskt
- Roknireglur fyri vektorar, at rokna longd á vektorum, skalarfald og vinklar millum vektorar
- At rokna við vektorum, herundir niðurfelling av vektori á vektor, og at rokna areal á tríkanti og paralellogrammi.
- At útleiða formlar og setningspróvførslur í vektorrokning
Evnisuppgávan hjá næmingunum um vektorar kann taka støðið í tí, sum mest dentur hevur verið lagdur á í undirvísingargongdini um vektorar.
5. Førleikamál
Í støddfrøði eru førleikamálini býtt sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg um at virða tær grundleggjandi reglur, ið náttúran og tað náttúruskapta umhvørvið hava at laga seg eftir. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilur tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, eins og hann skal hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
Førleikin at samskifta snýr seg um førleikan at bera fram sína hugsan og sína vitan munnliga og skrivliga og at lesa. Lærugreinin støddfrøði hevur ein týðandi leiklut í at menna førleika næmingsins at samskifta um vísindi. At samskifta um vísindi snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna sum heild.
Næmingurin dugir at orða seg bæði munnliga og skrivliga, tá ið tað snýr seg um at nýta faklig hugtøk í sambandi við støddfrøðilig viðurskifti, t.d. egnar eygleiðingar bæði í gerandisdegnum og í royndarvirksemi. Næmingurin evnar at orða spurningar og at seta fram tilhugsanir, sum kunnu verða kannaðar, próvføra og skifta orð um hetta. Næmingurin skal tí vera við í samrøðum, samskifta um hugskot og tosa um spurningar og hugsandi loysnir við onnur.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga og skrivliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við og venja í ymiskum samskiftisstøðum. Í lærugreinini skal næmingurin frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar. Ein týðandi støðisførleiki er at duga at seta spurningar og hypotesur, eftirkanna hesar við at fyrireika mannagongdir og at velja neyðug amboð. At eftirmeta royndarúrslit og greiða frá teimum er somuleiðis ein týðandi støðisførleiki.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot; at lesa er at skyna á og tulka. Í lærugreinini skal næmingurin tí frá fyrsta degi verða vandur við at lesa fakligar tekstir og at gera grein fyri sínum eygleiðingum og viðrakingum á skrift. Førleikin at lesa er ikki bert at lesa fakligan tekst, men eisini myndlar og nýtsluleiðbeiningar, umframt at finna og savna inn dátur og greina hesar.
At duga at lesa í støddfrøði er at tulka og gagnnýta tekstir við støddfrøðiligum innihaldi og við innihaldi úr gerandis- og arbeiðslívi. Í tekstunum kunnu vera støddfrøðiligar orðingar, ritmyndir, talvur, tekn, formlar og skilvís hugsan. Næmingurin dugir sostatt at lesa og skilur vegleiðingar, talvur, farmyndir, farstrikur, myndlar og ímyndir. Ein annar partur av støðisførleikanum er at kunna seta seg inn í nýggj øki í lærugreinini m.a. við hjálp úr øðrum bókum, tíðarritum og við tilfari av internetinum.
At duga at orða seg munnliga í støddfrøði er at gera sær eina hugsan, seta spurningar, próvføra og greiða frá eini hugsan grundaða á støddfrøði. Tað hevur m.a. við sær at skula samrøða og samskifta um hugskot og viðgera spurningar og hugsandi loysnir saman við øðrum.
At duga at orða seg skrivliga í støddfrøði er at loysa eina uppgávu við støddfrøði, lýsa og greiða frá eini hugsan og orða viðrakingar og hugskot. At gera tekningar, skitsur, skap, talvur og ritmyndir. Eisini førleikin at nýta støddfrøðilig tekn og formligt mál í fakinum er ein støðisførleiki í støddfrøði.
At duga at rokna er týdningarmikil støðisførleiki í støddfrøði. Tað snýr seg um at loysa uppgávur og gera kanningar við støði í praktiskum gerandisstøðum og í støddfrøðiligum greiðslumálum. Fyri at megna hetta, er umráðandi at kenna og verða førur fyri at nýta roknihættirnar, megna at nýta fjølbroyttar mannagongdir, ætla um og meta um, hvørt svarið er á góðari leið.
At duga at nýta talgild amboð í støddfrøði er at nýta hesi amboð til spæl, kanning, avmyndan og framløgu. Tað snýr seg um at kenna og meta um talgild amboð til uppgávuloysn, simulering og myndan. Harafturat er týdningarmikið at finna upplýsingar, greina, viðgera og leggja fram dátur við hóskandi hjálparamboðum, og vera vandin við keldur, greiningar og úrslit. Lummaroknari og serliga telda eru natúrlig amboð í undirvísingini í støddfrøði. Vegleitt verður so hvørt, sum brúk er fyri tí.
At kanna
At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna er av alstórum týdningi í støddfrøði og snýr seg um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara til at seta spurningar og royna, umframt at leita sær ráð og vitan um støddfrøðilig viðurskifti. Næmingurin skal gera royndir og læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan og kunnleika í bókmentum, handbókum, tíðarritum, á bókasavni og á internetinum. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaligan framferðarhátt og at handfara keldutilfar á sakligan, siðiligan og munadyggan hátt.
Førleikin at kanna snýr seg harumframt um at duga at nýta tey hjálparamboð og teir arbeiðshættir, ið hoyra lærugreinini til og tað, sum arbeitt verður við. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta amboðini rætt.
At skapa
At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt umframt at menna síni hugskot, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg eisini um, at næmingurin gerst tilvitaður um og lítur á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu náttúruvísindini hava verið við til at broytt náttúru, lívsáskoðan, mentan og samfelag. Næmingurin skal læra, at royndir og frágreiðingar um støddfrøðilig viðurskifti eru ein partur av skapandi tilgongdini, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at arbeiða við og nýta myndlar lærir næmingurin at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Í støddfrøði A skal næmingurin yvirskipað duga at
- greiða frá støddfrøðiligum greiðsluevnum innan ymisk greiðsluevnisøki í lærugreinini, og duga at meta um, velja út og skjóta upp viðkomandi háttaløg til at loysa hesi
- nýta viðkomandi støddfrøðilig hjálparamboð, so sum CAS-amboð og støddfrøðiforrit til loysn av settum støddfrøðiligum uppgávum
- kenna aftur og skifta millum orðaða, grafiska og súmbolska framførslu av støddfrøðiligum greiðsluevnum, og meta um í hvørjum førum teir ymisku framferðarhættirnir eru hóskandi, og duga at gera av og velja út ein hóskandi framferðarhátt til eitt givið greiðsluevni
- fullføra støddfrøðiliga hugsan og setningspróvførslur
- seta upp og handfara støddfrøðiligar frymlar, skifta millum støddfrøðiligt fakmál og dagligt tali- og skrivimál, og nýta støddfrøðilig tekin, herundir variabulskift, í uppgávuloysnum
- fullføra myndlan, fyrst og fremst innan samfelagsvísindalig og búskaparlig fakøkir
- gera myndlar, ið lýsa samanhangin millum variablar, vakstrarmyndlar, hagfrøðiliga dátuviðgerð, fíggjarligir myndlar og skilir, hvussu veruleikakendir og harvið avmarkaðir tílíkir myndlar eru
- miðla støddfrøðilig háttaløg og úrslit á hóskandi máli.
Harumframt dugir næmingurin ítøkiliga:
Tøl og algebra
- at arbeiða við klombur: falda inn í klombur, seta út um klombur, falda fleiri klombur og loysa upp klombur, umframt at kenna mun á liðum og faktorum
- at rokna við brotum, at seta á felags brotstriku og taka brotstriku sundur
- at nýta potensreglurnar í umskrivingum og at umskriva røtur til potensar
- logaritmureglurnar og at nýta tær sum hjálparamboð í útrokningum
- at loysa líkningar og ólíkningar bæði við at rokna og við at tekna rás
- at loysa dupultólíkningar og at loysa tvær líkningar við tveimum ókendum
- hugtøk úr mongdarlæruni í tann mun tað er neyðugt fyri viðgerðina av hinum evnunum
- vanligar roknireglur, harímillum at rokna við ferreglunum (kvadratsetningunum)
- at rokna við prosentum, harímillum at næmingurin kennir til hugtøkini prosentfótur, framrokningartal, miðal prosenttøl, vigað miðal og dugir at rokna við hesum
- at rokna vísitøl fyri eitt hagtalsrað við útgangsstøði í einum tilvildarligum valdum støðisári, og dugir at greiða frá, hvat vísitølini lýsa.
Hagfrøði og líkindarokning
Næmingurin dugir
- at skyna millum og greiða frá flokkaðum og óflokkaðum hagtølum
- at rokna títtleika, samantaldan títtleika, frekvens og samantaldan frekvens
- at skipa dátur og seta upp talvur
- at tekna ritmyndir: pinnamynd og trappumynd fyri óflokkað hagtøl, og stabbamynd og S-rás fyri flokkað hagtøl
- at áseta/rokna hagfrøðilig lýsingartøl sum minstavirði, størstavirði, breidd og mesti, umframt miðaltal, fjórðingsmørk, frástøðuna millum ovara og niðara fjórðingsmark, miðju, kvartilar, fraktilar, varians og spjaðing fyri óflokkað hagtøl
- at áseta/rokna hagfrøðilig lýsingartøl sum variatiónsbreidd og mesti, umframt miðaltal, fjórðingsmørk, frástøðuna millum ovara og niðara fjórðingsmark, miðju, kvartilar, fraktilar, varians og spjaðing fyri flokkað hagtøl
- at skilja og greiða frá um stakroyndir og nær hesar eru umboðandi
- at kenna mun á hugtøkunum populatión og stakroynd
- at gera av við eini x2 -test, um tveir kvalitativir varablar eru óheftir, herundir eisini at finna væntað virði, kritisk virði, frístig, signifikansstøði og signifikanslíkindi (p-virði)
- at skilja grundleggjandi hugtøk í líkindarokning: líkindi, líkindaøki, líkindafunktión, úrslitamongd og úrslit, hendingar, stokastiskar variablar, stokastisk eksperiment
- grundleggjandi líkindarokning, so at líkindi kunnu roknast við binomial- og normalbýtinum
- at rokna miðalvirði, varians og spjaðing í binomial- og normalbýti
- at rokna konfidensinterval fyri líkindaparameturin í einum binomialbýti
- at rokna konfidensinterval fyri miðalvirði í einum normalbýti við ókendum variansi. Hetta merkir at næmingurin skal kenna t-býtið
- at rokna konfidensinterval fyri ein part av eini stakroynd
- at gera hypotesutestir og at taka støðu til eina hypotesu við at nýta konfidensinterval og signifikanslíkindi (p-virði)
- estimera líkningina fyri rætta linju við regressiónsgreining við nýtslu av KT-amboðum. Næmingurin dugir í hesum sambandi at gera framskrivingar, at greiða frá residualum og at tulka konfidensinterval fyri halltalið hjá røttu linjuni og dugir at seta seta upp hypotesur í hesum sambandi og gera niðurstøðu
Funksjónir
Næmingurin dugir
- at greiða frá funktiónshugtakinum
- at lýsa sambandið millum óheftan og heftan variabul
- at greiða frá hugtøkunum frummongd og virðismongd hjá einari funktión f, stytt Fm(f) og Vm(f).
- at lýsa funksjón á ymiskan hátt, eitt nú við rokniforskrift, við talvu og við at tekna rás
- at lýsa monotoniviðurskiftini, størsta- og minstavirði og markaðar funksjónir
- at rokna við forskriftini f(x) = ax + b, harímillum at viðgera í beinum og øvutum lutfalli
- at tulka parametrarnar a og b hjá linjurættari funktión f
- at seta upp funktión, ið er givin við klovaforskrift, sum kann fevna um tveir, tríggjar ella fleiri partar. Næmingurin dugir eisini at rokna funktiónsvirðir hjá tílíkari funktión og tekna tílíka í krossskipan
- at rokna við polynom á øðrum stigi við einum ókendum
- at tulka parametrarnar a, b og c hjá polynom á øðrum stigi, t.e. f(x) = ax2 + bx + c
- at rokna topppunkt og nullpunkt og at tekna rás hjá polynom á øðrum stigi
- at greiða frá eksponentiellari gongd og at rokna við forskriftini f(x) = b · ax, harímillum at tulka parametrarnar a og b.
- at rokna tvífaldstal hjá eksponentiellari gongd og dugir at tulka úrslitið
- at rokna helvtartal hjá eksponentiellari gongd og dugir at tulka úrslitið
- at loysa eksponentiellar líkningar, og við tveimum givnum eksponentiellum funktiónum dugir næmingurin eisini at finna skurðpunktið millum hesar, bæði við rokning og við at lesa rás
- at greiða frá potensfunktiónum og at rokna við forskriftini f(x) = b · xa, harímillum at finna forskrift og at loysa líkningar við potensfunktiónum
- at greiða frá samansettum funktiónum t.e. z = f(y) = f(g(x)) og hann dugir at gera útrokningar við samansettum funktiónum
- at nýta lummaroknara, rokniark ella CAS-amboð til at finna samband millum “talvudata” við regressión, bæði tá ið talan er um at funktiónin, ið best lýsir talvudata, er linjurøtt, parabil, eksponentiel ella potensfunktión. Næmingurin dugir at tulka r2 í hesum sambandi – eisini við støði í veruleikakendum dømum
- at rokna við logaritmiskum funktiónum, herundir at nýta roknireglur fyri natúrligu logaritmu-funktiónina og 10-tals logaritmuni
- at rokna við forskriftini f(x) = anxn + an-1xn-1+ ... a1x + a0, harímillum at áseta frummongd, at finna nullpunkt, forteknsskifti, monotoniviðurskifti, hávirði og virðismongd hjá einum polynomi á hægri stigi
- at nýta substitutiónsháttin til at loysa líkningar og ólíkningar hjá polynomum á n’ta stigi
- at greiða frá eindarsirklinum og hann dugir at rokna gradir um til radiantøl og øvugt sum innleiðsla til trigonometrisku funktiónirnar
- at greiða frá trigonometrisku funktiónunum sinus, cosinus og tangens
- at loysa einfaldar trigonometriskar líkningar
- at rokna við trigonometriskum funktiónum, herundir at tulka parametrarnar a, b, c og d hjá einari funktión sum: f(x) = a · sin(bx + c) + d, g(x) = a · cos(bx + c) + d og h(x) = a · tan(bx + c) + d
- gera eina standardgreining av trigonometriskum funktiónum, t.e. finna frummongd, nullpunktir, forteknsskifti, monotoniviðurskifti, hávirði, venditangentar og virðismongd fyri trigonometriskar funktiónir
- gera eina standardgreining av irrationalum funktiónum, t.e. finna frummongd, nullpunktir, forteknsskifti, monotoniviðurskifti hávirði og virðismongd fyri irrationalar funktiónir
- at greiða frá hugtøkum sum funktiónsvøkstur, markvirði og kontinuitetur
- at útleiða einfaldar frymlar ella prógv fyri setningar fyri linjurætta funktión, polynom á øðrum stigi við einum ókendum, eksponentiella gongd, potensfunktión, logaritmur og trigonometriskar funktiónir.
Differentialrokning
Næmingurin dugir
- at greiða frá viðtøkuni fyri differentialkvotientin
- høvuðsreglurnar at differentiera eftir, t.e. (k · f)', (f ± g)', (f · g)' og h'(x) = f'(g(x)) · g'(x)
- at útleiða reglurnar fyri (k · f)', (f ± g)' og (f · g)'
- at differentiera eitt polynom á n’ta stigi og at hann yvirhøvur dugir at differentiera tær grundleggjandi funktiónirnar á miðnámi annars
- at nýta differentatión til funktiónskanning og optimering. Í hesum sambandi dugir næmingurin eisini at greiða frá samanhanginum millum f' og f
- at útleiða tangentlíkningina y = f'(x0)(x - x0) + f(x0)
- at finna tangentlíkningina í einum tilvildarligum valdum punkti, x0, á kurvuni hjá funktión f
- greiða frá hugtakinum f''. Næmingurin dugir at greiða frá samanhanginum millum forteknið hjá f'' og bendingina hjá rásini hjá funktiónini f, herundir at greiða frá hugtøkunum konkav og konveks
- greiða frá hugtakinum venditangent, venditangentpunkt og at hann dugir at finna tangentlíkningina fyri venditangent og dugir at tulka hetta grafiskt
- at finna avleiddu funktiónina við CAS-amboðum
- at nýta differentialrokning við støði í veruleikakendum dømum innan búskap.
Renturokning
Næmingurin dugir
- at rokna við fram- og afturskrivingarformlunum, umframt at útleiða formlar fyri rentu og terminstal við støði í hesum formlum. Harumframt dugir næmingurin at finna miðal prosenttal og effektiva rentu, og næmingurin kennir til hugtakið árligur kostnaður í prosentum (ÁKP)
- at rokna við annuitetum, bæði sum samansparing og lán, t.e. næmingurin dugir at rokna við samansparingar- og skuldarformlunum
- at útleiða samansparingar- og skuldarformlarnar, umframt at útleiða formlar fyri terminstal og gjald við støði í samansparingar- og skuldarformlunum
- at finna restskuldina fyri eitt annuitetslán eftir ávíst terminstal
- at seta upp eina afturgjaldsætlan fyri annuitetslán, seriulán og fast lán
- at greiða frá samanhanginum millum renturokning og eksponentiellar gongdir.
Funktiónir í tveimum variablum - linjurøtt programmering
Næmingurin dugir at
- greiða frá linjurættari programmering, herundir at definera eina linjurætta funktión av tveimum variablum, f(x,y), og at útleiða líkningina fyri niveau-linjur
- tekna upp og greiða frá, hvussu ein givin punktmongd sær út í einari krossskipan
- greiða frá, hvussu hægsta (ella lægsta) virði kann finnast fyri linjurætta funktión í tveimum variablum, f(x,y), á eini givnari punktmongd, t.e. næmingurin skal duga LP-algoritmuna, harímillum at tekna og javnflyta niveaulinjur
- rokna eitt møguligt hægsta ella lægsta virði, um avlesingin er óneyv á avmarkingunum á einari punktmongd
- gera viðkvæmiskanningar í linjurættari programmering, herundir at gera kritiskar viðmerkingar og miðla úrslitið í hóskandi niðurstøðu
- geva dømi um praktisk ivamál ella spurningar, eitt nú í búskapi, sum kunnu loysast við linjurættari programmering.
Funktiónir í tveimum variablum - kvadratisk optimering
Næmingurin dugir at
- greiða frá líkningini fyri ávikavist ein sirkul, parabil og ellipsu við støði í ástøðini um keyluskurðar
- finna sentrum og hálvás fyri ávikavist sirklar og ellipsur
- tekna sirklar, parablar og ellipsur í hóskandi støddfrøðiforriti
- greiða frá kvadratiskari optimering, herundir at definera eina kvadratiska funktión av tveimum variablum, f(x,y)
- tekna upp og greiða frá, hvussu ein givin punktmongd sær út í einari krossskipan sum kritieriefunktiónin skal optimerast á
- greiða frá, hvussu hægsta (ella lægsta) virði kann finnast fyri kvadratiska funktión í tveimum variablum, f(x,y), á givnari punktmongd, t.e. næmingurin skal duga optimerings-algoritmuna, herundir at tekna punktmongd og niveaukurvur í hóskandi støddfrøðiforriti
- finna optimalu loysnina í kvadratiskari optimering, tá ið niveaukurvurnar eru parablar, sirklar ella ellipsur, og hann dugir at finna optimalu loysnina tá ið niveaukurvurnar eru ávikavist sirklar ella ellipsur, bæði tá ið optimala loysnin er innan fyri ella uttan fyri avmarkað øki.
Integralrokning
Næmingurin dugir at
- at finna stamfunktión hjá teimum mest grundleggjandi funktiónunum, herundir polynomum, eksponentiellum funktiónum, natúrligu logaritmufunktiónini, potensfunktiónum og trigonometriskum funktiónum
- at útleiða roknireglurnar fyri integratión av f ± g, k · f, og integratión við substitutión
- at greiða frá muninum millum bundin og óbundin integral
- prógva setningar innan fyri integralrokningina
- at finna víddir við integralrokning
- at nýta CAS – amboð til at finna stamfunktiónir
- at nýta integralrokning við støði í veruleikakendum dømum innan búskap
Differentiallíkningar
Næmingurin dugir at
- greiða frá ástøðini um differentiallíkningar, herundir at differentiallíkning skal fatast sum ein støddfrøðilig líkning, har loysnin til slíka er ein funktión
- seta upp einfaldar differentiallíkningar við støði í eini málsligari lýsing
- loysa einfaldar differentiallíkningar á 1. stigi, herundir at finna fullkomuligu loysnina til eina differentiallíkniing
- greiða frá hugtakinum linjuelement og dugir at tekna integralkurvur
- at nýta CAS-amboð til at finna loysn til differentiallíkning
- at at nýta differentiallíningar við støði í veruleikakendum dømum innan millum annað búskap
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum avrikum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein skrivlig og ein munnlig próvtøka.
Skrivliga próvtøkan
Skrivliga próvtøkan varir 5 tímar, og uppgávurnar í próvtøkuraðnum verða settar innan kjarnaøkini í lærugreinini. Skrivliga próvtøkan er í tveimum, og alt uppgávuraðið verður útflýggjað próvtakarunum, tá ið próvtøkan byrjar. Til fyrra partin verður nýttur 1 tími, har próvtakararnir hava ongar uttan serliga loyvdar hjálparmiðlar. Tá hesin tímin er farin skulu uppgávusvørini latast inn.
Tá ið ein tími er farin av próvtøkutíðini, hevur próvtakarin loyvi til at nýta øll hjálparamboð, tó við teimum avmarkingum, sum eru tilskilaðar í próvtøkukunngerðini, til at svara seinna partinum av uppgávuraðnum. Uppgávurnar til seinna partin verða settar út frá fyritreytini, at næmingurin hevur atgongd til eitt CAS-amboð.
Munnliga próvtøkan
Endaligu spurningarnir til munnligu próvtøkuna skulu verða próvtakaranum kunnugir undan próvtøkuni, t.e. í seinasta lagi 5 dagar innan próvtøkudagin, og spurningarnir skulu verða orðaðir soleiðis, at gjørligt er at eftirmeta fakligu málini og fakliga innihaldið í lærugreinini. Allir próvtøkuspurningarnir skulu leggjast fram og vera tøkir, tá ið fyrsti próvtakari tekur sín próvtøkuspurning við lutakasti. Einstaku spurningarnir verða gjørdir við einari yvirskrift, sum lýsir tað yvirskipaða evnið í samband við próvtøkuna, og sum fevnir um ítøkiligar undirspurningur. Ein týðandi partur av próvtøkuspurningunum skulu verða settir soleiðis, at gjørligt er at taka framdar evnisuppgávur við í munnligu próvtøkuna. Próvtøkuspurningar og eitt yvirlit yvir evnisuppgávur verða send próvdómaranum til góðkenningar í góðari tíð áðrenn próvtøkan verður hildin.
Til munnligu próvtøkuna fær próvtakarin umleið 30 minuttir til fyrireikingar, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. Próvhoyringin varir 30 minuttir, íroknað próvdøming.
Munnliga próvtøkan er í tveimum: Fyrri parturin av próvtøkuni fevnir um framløgu próvtakarans av hansara svari uppá próvtøkuspurningin, við møguligum útgreinandi spurningum frá próvhoyraranum. Seinni partur av próvhoyringini er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara og tekur støði í próvtøkuspurninginum og tí tilfari og serstaka evni, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini. Próvtøkutilfarið kann í mesta lagi verða brúkt tvær ferðir í sama próvtøkubólki. Próvtøkuspurningarnir skulu geva næminginum møguleika at vísa síni evni til at lýsa, greina og meta um eitt serstakt evni á fakligan hátt.
Dømingargrundarlag
Skrivliga próvtøkan
Í dømingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur málini, sum eru sett í lærugreinini.
Í próvdømingini verður dentur lagdur á,
- at próvtakarin dugir at seta upp og nýta støddfrøðiligar myndlar og háttaløg til at loysa uppgávur
- at próvtakarin dugir at nýta frøðiheiti
- at próvtakarin dugir at miðla støddfrøðilig hugsanarúrslit (ræsonnement), at hugsanarháttur próvtakarans týðiliga sæst í svarinum og at rætt er roknað.
Givið verður eitt próvtal fyri skrivliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.
Munnliga próvtøkan
Við munnligu próvtøkuna verður í próvdømingini dentur lagdur á, at próvtakarin
- dugir at skipa, lýsa og viðgera eitt støddfrøðiligt evni
- dugir at fullføra støddfrøðilig hugsanarúrslit (ræsonnement)
- dugir at nýta frøðiorð og háttaløg
- dugir at skipa og miðla fakligt tilfar.
Givið verður eitt próvtal fyri munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.
Próvtalslýsingar
Skrivligt A-stig
Munnligt A-stig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Umráðandi er, at næmingurin upplivir samlaðu undirvísingina í støddfrøði A sum eina heild. 1. árið á búskaparbreytini hevur næmingurin verið vanur við at undirvísingin í støddfrøði í ávísan mun hevur lagt upp til induktivar undirvísingarhættir. 2. árið og serliga seinasta árið verður hetta so líðandi broytt, soleiðis at undirvísingin í størri mun byggir á deduktiva undirvísingarháttin, har lærarin greiðir næmingunum frá um nýggj ástøði og vísir á logiskar samanhangir millum ymisk evni. Hetta merkir, at næmingurin fyrst ognar sær nýggja ástøðiliga vitan í støddfrøði, og síðani verður kannað, hvat henda vitan kann nýtast til; eitt nú í øðrum lærugreinum á búskaparbreytini. 3. árið á búskaparbreytini er tað – sum frá líður – sostatt vísindalærugreinin støddfrøði, sum við síni egnu natúr og sínum egna máli, ið er í hásæti.
Tað er umráðandi at undirvísingin verður løgd til rættis soleiðis at nýttir undirvísingar- og arbeiðshættir miðað eftir at kveikja og styrkja fakliga forvitni, fakliga hugskygni og fakliga skapanarevni næminganna. Undirvísingin skal leggjast til rættis, soleiðis at fakligu málini verða rokkin so hvørt, samstundis sum at grundleggjandi førleikar verða varðveittir, og at næmingarnir støðugt menna síni evni til at reflektera í lærugreinini. Einstaki næmingurin skal miðvíst menna sítt innlit í støddfrøðiliga tankagongd og hugsanarúrslit (ræsonnementer) við at miðla fakligt tilfar, bæði munnliga og skrivliga.
Vanliga verður í læringartilgongdini farið frá tí lætta til tað torføra og frá tí einfalda til tað torgreidda. Hesin stigvøkstur er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku næmingsins. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær, harímillum at næmingurin er í einari tilgongd, har hann lærir at læra og at hann í hesi tilgongd í alsamt størri mun eigur at taka ábyrgd fyri egnari læring. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin samanumtikið fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
Arbeiðshættir
Mælt verður til, at lærarin altíð nýtir so nógvar og fjølbroyttar undirvísingarhættir sum til ber, so at hann kann røkka øllum næmingunum. Næmingarnir skulu eisini hava ávirkan á hvørjir undirvísingarhættir verða nýttir. Lærarin eigur tí í samráð við næmingarnar og eftir besta førimuni at tillaga undirvísingina og hættirnar eftir einstøku næmingunum í flokkunum. Hetta skal tryggja, at allir næmingar fáa fakligar og persónligar avbjóðingar, soleiðis at teir fáa hug til at arbeiða við og kveikt sín fakliga áhuga fyri lærugreinini.
Lærarin eigur at nýta undirvísingarhættir, ið leggja upp til virkna næmingaluttøku, so at hugur næminganna til at arbeiða við lærugreinini verður varðveittur og stimbraður. Tá ið lagt verður fyri við nýggjari ástøði verður aloftast neyðugt at undirvísingin er lærarastýrd og eftir deduktiva háttalagnum. Tó verður mælt til at nýta induktivar undirvísingargongdir, har hetta er gjørligt. Fyri at stimbra um samstarv og skapanarevni næminganna í lærugreinini og í samspæli við aðrar lærugreinar, eigur bólkaarbeiði, evnisarbeiði og case-arbeiði at raðfestast sum nýtiligir arbeiðshættir. Av tí at próvtøkan í lærugreinini eisini er munnlig, eigur hvør næmingur, fyri at venja munnliga framløguførleikan, at fáa fleiri høvi til at leggja fram. Dentur eigur í hesum sambandi at verða lagdur á, at næmingarnir skulu fáa høvi til at venja setningspróvførslur og útleiðingar av formlum.
Samanfatandi taka hesir arbeiðshættir støði í teimum málum, sum sett eru fyri lærugreinina. Arbeiðshættirnir eiga at verða ymiskir, so næmingarnir fáa roynt og ment seg á ymiskan hátt. Hervið verður tryggjað, at næmingarnir menna seg fakliga og lestrarliga, og at lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin og førleikan til at læra nýtt alt lívið.
Skrivlig avrik
Í undirvísingini skulu næmingarnir loysa uppgávur við tí fyri eygað at teir ogna sær støddfrøðilig hugtøk, háttaløg og førleikar sum heild. Uppgávur verða loystar bæði í tímunum og sum heimaarbeiði. Skrivligt arbeiði er partur av undirvísingini, og næmingarnir skulu lata inn uppgávurøð, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til. Til hvørt høvuðsevni skulu næmingarnir skriva eina evnisuppgávu, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til. Summar av evnisuppgávunum kunnu skrivast einsæris, meðan aðrar kunnu skrivast sum bólkauppgáva. Hetta gevur næmingunum fatan av hvønn týdning ymiskir arbeiðshættir hava fyri læringina. Tað verður mett at vera hóskandi, um næmingarnir hava greitt úr hondum eini 9 – 12 evnisuppgávur við undirvísingarlok á 3. ári. Fyrstu 2 árini hava næmingarnir skrivað millum 7 og 10 evnisuppgávur, men á 3. ári er neyðugt at broyta og revidera í evnisuppgávunum á 1. og 2. ári m.a. fyri at sjónliggera progressiónina. Tað er ikki óhugsandi at setningarnir í evnisuppgávunum á 1. og 2. ári eru lutfalsliga fáir og einfaldir at prógva, og liva tí ikki heilt upp til størru taksonomisku krøvini sum A - stig setur. Tá tað er arbeiðskrevjandi at broyta í gomlum evnisuppgávum og supplera við nýggjum evnum, verður mælt til at bert 2 - 3 nýggjar evnisuppgávur verða skrivaðar á 3. ári.
KST
Undirvísingin verður løgd til rættis, so at roknimaskinur, kt og støddfrøðiforrit gerast týðandi hjálparamboð, tá ið næmingarnir arbeiða við at læra seg at kenna støddfrøðiligu hugtøkini og at loysa vandamálsorðingar. Í tilrættisleggingini gerst venjingin í at nýta hesi hjálparamboð ein týðandi partur, so næmingurin lærir at nýta hesi til at fremja útrokningar, at gera symbolska manipulatión av formlum, at handfara hagfrøðiligar dátur, at gera sær yvirlit yvir grafar, at loysa líkningar og til symbolska differentiatión og integratión, umframt at loysa differentiallíkningar. CAS-amboð skulu ikki bert gagnnýtast til at fremja meira torførar symbolskar útrokningar, men skulu eisini stuðla læringina og støddfrøðiliga hugtaksgerð.
Samspæl og samstarv við aðrar lærugreinar
Tá ið støddfrøði A er partur av eini lestrarleið, skulu partar av kjarnaøkinum og ískoytisøkið verða valt, so at fakligu málini og fakligu førleikarnir, sum næmingarnir ogna sær í hesum sambandi, eisini supplera málini, bæði í kravdum- og í øðrum lærugreinum á lestrarleiðini. Partar av fakliga tilfarinum skal veljast, har dentur verður lagdur á myndlan og nýtslumøguleikar í øðrum lærugreinum, so at hetta ger sítt til at kunnleikin til kjarnaøki verða økt og sett í frásjón í øðrum lærugreinum. Nevnast skal, at samstarv kann og eigur at verða millum støddfrøði A og aðrar lærugreinir, hóast støddfrøði A ikki er partur av eini lestrarleið.


text:
Sáttmálar skrivaðir í dag
Jan Smedemark | 05/02/15
Í dag hevur Tvøroyrar Bóltfelag gjørt sáttmála við teir báðar íslendingarnar, ið hava verið og royndarvant við felagnum seinastu tíðina.
Talan er um teir báðar Reynir Magnusson og Andri Freyr Bjørnsson, sum sostatt verða partir av hópinum fyri 2015. Reynir, sum er miðverji umframt miðvallari, er 22 ára gamal og Andri, sum kemur at leika í vinstrusíðu, er 28 ára gamal.
Á myndunum omanfyri síggjast teir báðir taka lógvatak saman við formanni felagsins, Egil Olsen.
Um vit fara aftur í søgubøkurnar munnu nógvir TB fjepparir minnast, at TB hevur hepnast væl við íslendingum og vónandi fara hesir at hepnast okkum væl í missiónini sum liggur fyri framman.


text:
Úrvalsfimleikurin tekur støði í fimleikagleðina og í ynskinum hjá tí einstaka íðkaranum um at mennast og gerast alsamt betri. Okkara venjarar leggja dent á, at gleðin má standa mát við stríðið, sum íðkarin leggur fyri dagin og tey tosa javnan við íðkararnar um, hvat tað merkir og inniber at kappast. Tað er umráðandi fyri okkum sum felag, at íðkarar og foreldur kenna til treytirnar, sum eru knýttar at úrvalsfimleikinum, so at foreldur kunnu stuðla børnunum og teimum ungu á ein góðan hátt.
Tað er møtiskylda til venjingar og neyðugt er at góðtaka, at høvuðsvenjarin saman við møguligum hjálparvenjarum tekur støðu til bæði venjing, samanseting av liði og til, hvør sleppur at taka lut í kappingum.
Tað kann vera hart at verða rættað og til úrtøku gerast fleiri kedd og vónbrotin, um tey ikki sleppa á lið ella fáa eykapláss í boði. Venjarin tosar við íðkararnar um hetta og tað kann vera ein góður stuðul hjá børnunum, um foreldur eisini eru varhug við at tosa við børnini og tey ungu og meta um, hvørt tey eru nóg sterk til kappingarfimleik.
Úrvalsfimleikurin er kostnaðarmiklari enn vanligi breiddarfimleikurin, so hjá foreldrum er tað eisini ein fíggjarligur spurningur, um barnið ella unglingurin tekur av einum tilboði um at koma á eitt kappingarlið. Umframt limagjaldið skal roknast við útreiðslur til drakt og onkuntíð eisini til venjingarlegu og kappingar uttanlands.
Foreldur eru altíð vælkomin at seta seg í samband við høvuðsvenjarar, samskiparar og nevnd, um okkurt er at spyrja um ella viðmerkja.


text:
Um deildina
Deildin er ein skurð seingjardeild í tveimum eindum – G4 og A3. Á deildini finnast hesar sergreinar: ortopædi, gynækologi, parenkym, urologi, mammakirurgi, oyrna-nasa-háls, eygna og tannaviðgerðir.
Harumframt er stomi ambulatorium á deildini.
Dagskurð
Til seingjardeildina hoyrir Dagskurð, sum er deildin til sjúklingar, ið skulu undir smærri skurðviðgerðir. Hesir verða innlagdir um morgunin og útskrivaðir sama dag. Dagskurð heldur til á G1.
Dagliga gongdin á deildini
Um dagin hevur sami sjúkrarøktarfrøðingur ábyrgd av eini sjúklingastovu, og er tað hesin sjúkrarøktarfrøðingurin, ið veitir tær stuðul, hjálp og/ella røkt, alt eftir hvønn tørv tú hevur.
Stovugongd er vanliga millum kl. 10.00-12.00, og tá verður so vítt gjørligt ætlan løgd um víðari kanningar, viðgerð og/ella útskrivan.
Hevur tú spurningar til stovugongd, eru eini góð ráð at skriva hesar niður, so tú tryggjar tær at minnast til tað, tú ynskir at spyrja um.
Samrøður og fyrispurningar
Um avvarðandi ynskja samrøðu við lækna, skalt tú sum sjúklingur geva loyvi til hetta og samrøðan er saman við tær. Ynski um samrøðu skal fráboðast í góðari tíð, og so verður avtala eitt ávíst tíðspunkt.
Máltíðir
Internet og sjónvarp
Internetatgongd er um alt Landssjúkrahúsinum. Um tú hevur egnu farteldu ella telefon við, ber til at logga á LS-Guest, sum ikki krevur loyniorð. Tá tú brúkar útvarp, sjónvarp ella telefon verður tú biðin um at vísa fyrilit fyri hinum sjúklingunum á deildini.
Viðføri
Tú verður biðin um at hava egnar toiletlutir og inniskógvar við. um tú tekur heilvág, verður tú biðin um, at taka hann við, umframt fullfíggja yvirlit yvir heilvágin tú tekur.
Virðislutir
Deildin hevur ikki møguleika at taka ábyrgd av virðislutum og peningi.
Prestur
Prestur er knýttur at sjúkrahúsinum. Vit hjálpa fegin við at fáa samband við prest ella annan persón frá samkomu, um ynskist.
Kunnandi faldarar
Kunnandi faldari um deildina finnist her.
Landssjúkrahúsið hevur harumframt gjørt fleiri faldarar við kunning um ymsar skurðviðgerðir, sum tú kanst lesa her.
Virðisgrundarlag hjá seingjardeildini G4/A3
Á seingjardeildini á skurð ynskja vit at standa saman um at geva sjúklingunum bestu viðgerð og røkt, soleiðis at sjúklingurin, tá ið hann verður útskrivaður av deildini hevur upplivað professionel starvsfólk, ið hava givið honum serkøna hjálp og hava sýnt álit, ábyrgd, tolsemi, erligheit og ikki minst fakligtheit og hjálpsemi.
Berandi virðini á seingjardeildini eru
Strategimál fyri deildina


text:
Hent at vita
B-Klassin
Meira um bilin
PLÁSS FYRI EITT SINDUR MEIRA
B-Klassin frá Mercedes-Benz er perfekti bilurin til tann, sum hevur tørv á eitt sindur meira plássið. Bilurin er sera rúmligur innan, og hevur eitt viðførisrúm á heili 488 ltr. Harumframt kunnu setrini aftan leggjast niður, soleiðis at plássið til viðføri gerst enn størri.
B-Klassin fæst við einum 6-trins manuellum ella 7-trins automatiskum gearkassa. Útgerð sum ECO-Start/Stop funktión, el-rútar framman og aftan, IsoFix á setrum aftan, síðuspegl v/blinkljósi og hita, radio v/USB og Bluetooth, 6 100w hátalarir, ABS, ASR og BAS bremsuskipanir, v.m. eru standard í B-Klassanum. Harumframt fæst bilurin eisini við útgerðspakkum, sum; Bagagerúmspakka, Ljós og sjón pakka, seturkomfortpakka, speglpakka, og AMG Eksklusivpakka. Tí ber til at velja ein B-Klassa, sum hóskar júst til tín tørv.
Bæði innan og uttan seta klassisku Mercedes-Benz detaljurnar dám á bilin.
Hevur tú spurningar um bilin, sum ikki vera svaraðir á hesu síðu, ella kundi tú hugsað tær at roynt bilin, ert tú altíð vælkomin at seta teg í samband við okkum.
Samband
Hevur tú fyrispurningar ert tú vælkomin at seta teg í samband við okkara søluleiðara.
Finn Baldvinson
Søluleiðari
Tel. 36 36 67
Fartel. 28 36 66
Teldupostur. finn@waagbilar.fo


text:
Jan Müller
09.03.2017 - 18:17
Skulu vit døma eftir útsøgnunum á tingi frá nærum øllum floksumboðunum, ið høvdu orðið, tá 4. útbjóðingarumfar til oljuleiting við Føroyar varð til 1. viðgerð í gjár, so verða dyrnar skjótt aftur latnar upp fyri altjóða oljufeløgum at leita eftir kolvetnum á føroyska landgrunninum.
Tingfólk tóku sum heild sera væl ímóti uppskotinum, sum landsstýrismaðurin í oljumálum saman við Jarðfeingi, hevur evnað til. Onkur helt fyri, at tað er hugaligt nú aftur at fáa oljuna á dagsskránna, nú henda í so stóran mun hevur verið merkt av fiski.
Tingfólk hildu tað eisini vera rætt at leita eftir, finna og troyta ta dýrabara tilfeingið, sum kolvetni eru, hóast tað samstundis eisini verður strongt á at menna varandi orkukeldur. Tørvur er á báðum.
Flestu tingfólk, sum høvdu orðið, vóru annars sannførd um, at olja og gass eru at finna í rakstrarverdum nøgdum í føroysku undirgrundini. Reyði tráðurin í orðaskiftinum var eisini ein ikki sørt lovprísan av oljutilgongdini higartil, har tað má ásannast, at hóast vit ikki hava funnnið oljuna, so hava føroyingar ment eina veitingarvinnu, ið vit øll kunnu vera sera errin og stolt av, eina vinnu, sum hevur skapt meira enn túsund arbeiðspláss og sum hevur givið stórar inntøkur til samfelagið. Her varð serstakliga lagdur dentur á stóra bragdið, tá risastóri boripallurin, West Hercules, kastaði akker á Skálafjørðinum fyri at verða umvældur. Við tí hendingini vístu føroyingar, at vit megna hetta handverkið eisini og kunnu vit uttan at smæðast bjóða okkum fram sum veitarar til altjóða oljuvinnuna, heima sum burturi.
Meðan umboðini fyri flest allar flokkar á tingi, bæði í samgongu og andstøðu, tóku væl ímóti uppskotinum um ikki einans 4. útbjóðing men eisini tær komandi 5. og 6. útbjóðingarnar, sum sambært viðmerkingunum til uppskotið eru á tekniborðinum, so ivaðist framsøgumaðurin hjá fólkaflokkinum í, um tað var rætt at bjóða eitt so risastórt øki uppá 32.000 ferkilometrar út í einum og spurdi, um tað kanska ikki hevði verið skilabetri at ment og brúkt ”open door” skipanina, har tað meira er upp til oljufeløgini sjálvi at meta um, hvørji øki tey ynskja at leita á. Hinvegin hildu flestu av framsøgufólkunum tað vera rætt við eini útbjóðing sum júst hesari, og løgdu dent á, at tað hevur alstóran týdning at raðfesta marknaðarføringina høgt. Jarðfeingi og UVMR fingu rós fyri eina sera gjølliga og greiða frágreiðing um oljutilgongdina og nærlagda arbeiði hjá fólkunum á Jarðfeingi bæði at búna nýggj leitimið við at tulka ymsar dátur av nýggjum og marknaðarføra hesi á altjóða fakmessum.
Samanumtikið kann sigast, at umboðini fyri allir flokkar á tingi vóru sera jalig fyri komandi útbjóðing, tey ivast ikki í, at oljan finst, tað ræður um at finna og troyta hana, samtíðis sum fyrilit verða tikin til bæði fiskivinnu og umhvørvi. Farið varð ikki so nógv inn í smálutir í lógaruppskotinum í hesi viðgerðini, men semja varð um at fylgja málinum upp í Vinnunevndini og har viðgera ymsu uppskotini, sum eru komin inn frá pørtum í málinum.
Poul Michelsen, landsstýrismaður, sum endaði orðaskiftið, fegnaðist um undirtøkuna og ivaðist ikki sjálvur í, at tað er rætt nú aftur at fara undir eina útbjóðing, tí kolvetni eru í undirgrundini. Hann staðfesti, at ein móttøka fyri altjóða oljufeløgum í London í fjør, hevði givið sær ta greiðu fatan, at áhugi er fyri at leita eftir kolvetnum í føroysku undirgrundini. Sjálvur var hann ovfarin av, hvussu mong oljufeløg høvdu sent umboð til móttøkuna, ið hevði til endamál at greiða frá 4. útbjóðingini.
Tað var annars hansara meting, at tíðin er ikki komin til at gera kolveltandi broytingar í treytunum men heldur at halda fram á nøkunlunda somu kós, sum er stungin út í kortið til tær undanfarnu útbjóðingarnar. ”Eg haldi vit eiga at hava eina stabila støðuga skipan. Henni koma vit longst við,” helt landsstýrismaðurin fyri.
Oljan.fo, sum fylgdi orðaskiftinum, fer í komandi greinum at nema við nøkur av teimum sjónarmiðjunum, sum komu til sjóndar undir 1. viðgerð. Eisini fara vit at fylgja við, tá málið kemur aftur til tingið til 2. viðgerð. Neyðugt verður at samtykkja uppskotið innan 4. útbjóðingarumfarið verður latið upp alment á FIEC ráðstevnuni í Norðurlandahúsinum 17. mai.
Poul Michelsen, landsstýrismaður fær kunning frá oddamonnunum á Jarðfeingi, Niels Christian Nolsøe og Hera Ziska. Tommy Petersen, sum hevur fingið ábyrgd av oljuøkinum í UVMR fylgir orðaskiftinum.


text:
Orð og lag: Niels Frykman
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Ein vin eg eigi :,:hvør sæla góð,:,:
Hann hevur keypt meg við Sínum blóð
frá tí, mær bjóða kann verðin.
Á mínar bønir Hann gevur svar,
Hann gjøgnum lívið meg uppi bar,
og sigurskrúnuna rættir mær,
tá enda tekur her ferðin.
2. Í Orði Guðs Hann :,:nú møtir mær,:,:
har sál mín tolmóð og mildi sær,
Hann einans gevur tað besta.
Sum Hann her ongan eg finna man,
mítt stríð Hann stríddi og sigur vann,
í Honum eg nú við sigra kann,
kann eyga mítt á Hann festa.
3. Mín syndaskuld nú :,:er strikað út,:,:
og endað er nú øll sorg, alt sút,
ei meir eg synd mína beri.
Á Hann eg tryggur nú fái trúð,
tí Hann meg klæddi í halgan skrúð,
ein lovsangur fyllur hjartað nú,
øll prís og tøkk Honum veri!
4. Nú sál mín syngur :,:so nøgd og glað,:,:
tilbúgvið hevur Hann mær ein stað,
har eg kann hvíla frá stríðnum.
Har er ei sorg og har er ei neyð,
og eingin kennir meir pínu, deyð’,
har frið í yvirflóð njóta tey,
– ei endi á friði mínum!
5. Har sál mín skoða :,:skal Jesus fró,:,:
sum her læt renna Sítt dýra blóð
til sálarbót hesum heimi.
Har skarin Lambinum lovsang ber,
ein gleðisyl gjøgnum hjartað fer,
sum ævigt vaksandi í mær er
í hinum himmalska gleimi.


text:
Til lukku, Torbjørn/
Í dag fyllir listamaðurin Torbjørn Olsen 60 ár. Seksti ár er kanska ikki tað stóra samanborið við ævinleikan, og tað eru bara tíggju ár síðani hansara fimmti ára føðingardagsveitslu, men eg haldi allíkavæl, at ein rundur dagur sum hesin er upplagdur at brúka til at gleðast um ta list, sum hesin 60 ára gamli maðurin hevur lagt eftir seg. Og tað er ikki hissini avrik. Flest listaáhugað munu vita av, at Torbjørn Olsen er ein gudaborin listamaður og tað er hann altíð óansæð um hann stendur framman fyri eitt lørift, um hann stendur uppi yvir einum litografiskum steini, einum akvarelpappíri ella um talan bara er um ein lítlan brævbjálva ella ein serviett, sum hann finnur á onkrari café. Í 2007 gav danska forlagið Atlantia bók út um Torbjørn Olsen við teksti hjá Bárði Jákupsson, bókin er enn forvitnislig at hyggja í og at lesa. Men longu næsta ár eru tíggju ár síðani, at henda bók kom út, og hesi árini hevur Torbjørn málað fleiri týdningarmikil verk, sum prýða í ymiskum privatum samlingum og í donskum søvnum. 22 ár eru síðani síðstu serframsýningina hjá Torbirni Olsen í Listasavni Føroya og tað er í grundini alt ov langt síðani, tá hugsað verður um dygdina í hansara myndlist og um hansara positión yvirhøvur í føroyskari samtíðarlist. Eg vóni, at Listasavnið skjótt fer at bjóða Torbirni Olsen eina framsýning - eri vís í, at tað kundi blivið ein fullkomiliga fantastisk framsýning. Alt flytir seg alla tíðina og í hesum árum eru guddómlig málara- og teknievni kanska ikki tað, sum fær størstan ans í globalu samtíðarlistini. Men stødd framman fyri myndum hjá Torbirni Olsen er tað sum um, at øll modernismuparametur hvørva. Tíðin hvørvur í hansara myndum og hevur einki at siga. Fyri Torbjørn Olsen hevur listin alt at siga og tá eg hugsi um tað, so er ein feril av ævinleika yvir listamanninum. Tá fartelefonin ringir, tekur tað langa tíð, áðrenn hon er fingin upp úr skjúrtulummanum og hann hevur sagt sítt spakføra og milda - hallo. Gongulagið er hóvligt, rørslunar eru spakuligar, drúgvar og kanska eitt lítið sindur ampaðar viðhvørt. Men tað hevur einki at siga - list hevur alt at siga. Tað er næstan sum skúgvar hann til viks sjálva tíðarinnar lívsgrundtreyt við sínum áhaldandi róliga verimáta og við síni list. Tá Torbjørn Olsen skapar list er hann skjótur, tað gongur fyri seg í rúkandi ferð. Listarliga er hann eitt satt yvirmenni, tað veit ein og hvør, sum hevur sæð hann arbeiða við pensli, blýanti ella litografiskum kriti. Eg havi havt fleiri skúlaflokkar við fyri at vitja listamannin í starvsstovuni ovast í grønu høll á Skipasmiðjuni MEST, og tað er so stuttligt at síggja tey ungu um at missa bæði nøs og munn av hamskiftinum, tá tann hóligi málarin brádliga umbroyttist til eitt listarligt yvirmenni framman fyri løriftið. Við kvikum og miðvísum handarørslum gandar hann fram litríkar tulkingar av sínum myndevni, tað verið seg landsløg, býarpartar, bíbilskar hendingar ella kvinnur og gentur og onnur portrettevni eisini. Torbjørn Olsen er framúrskarandi koloristur, sum hvørki ræðist primerar ella sekunderar litir, og sum fegin brúkar lýsandi gult saman við djúpum violettum, og bjartasta blátt saman við gløðandi reyðum og orange og øllum møguligum øðrum litum, sum hann megnar at stýra, tó at teir gerast nógvir. Sjálvt um Torbirni tørvar modellir, tá hann málar, og at hann til allar seks sínar altartalvur hevur havt bróðirin, grafikaran Marius Olsen og ymisk vinfólk og kenningar sitandi ella hangandi á krossi fyri seg í skiftandi bíbilskum leiklutum, er talan ongantíð um grunnskygda myndprýðing ella illustratión í hansara myndum. Listamaðurin arbeiðir gjølliga. Hann byrjar við at lesa viðkomandi tekstir í bíbliuni og granskar hvussu onnur listafólk hava gjørt og fer síðani í gongd við at arbeiða við skitsum. Sum portrettmálari er Torbjørn Olsen tikin úr leikum. Honum tørvar bert fáar strikur, so hevur hann fangað yvirbráið á einum menniskja. Men hann er ikki nøgdur við tað ytra tilvildarliga, hann vil inn í sinnið og persónsmenskuna hjá tí portretteraða. Á tann hátt hevur hann málað nøkur av bestu portrettmyndunum, eg havi sæð. Eitt dømi er ljósa og lívliga portrettmyndin av Eyðuni Johannesen, leikstjóra, har Torbjørn rakar seymin á høvdið í mun til orkumiklu persónligheitina á tí stóra forteljaranum og visionera leiklistarmanninum. Sami neyvleiki og myndaliga yvirskot sæst í mongum øðrum portrettmyndum, t.d. av Hera Smith, William Heinesen, Rosu av Rógvu og ikki minst sjálvsmyndirnar, sum eru einastandandi. Myndirnar hjá Torbirni Olsen snúgva seg í stóran mun um ljós og skugga og um á hvønn hátt hesi fyribrigdi ávirka litirnar. Tað er næstan sum um, at Torbjørn Olsen hevur eitt triðja eyga, sum vanlig fólk ikki hava, og sum hómar sterkastu litir eisini í dimmum skuggum. Fyrst og fremst er tað ljósið, ið hevur høvuðsleiklutin í hansara myndum, og ikki minst tað ljósið, sum finst í myrkrinum. Sjálvt um litríku, frísku modernistisku myndirnar tykjast vera staddar fjart frá gomlum myrkabrúnum barokkmyndum, er eingin ivi um, at tvær stórar listarligar fyrimyndir hjá Torbirni Olsen eru úr 17.øld, tað eru barokkmeistararnir báðir, italski Caravaggio og spanski Velazquez. Hesir báðir arbeiða báðir við ljósi í myrkri ella við clair obscur árini og við stórum kompositiónum við persónum í myndarúminum. Atelierið hjá Torbirni Olsen ovast í grøna bygninginum á Rundingi er ógvuliga stórt og eitt sindur skýmligt, og hetta hevur við sær, at ljósið frá tí eina vindeyganum til tíðir sýnist næstan yvirnatúrliga bjart. Hetta sama vindeygað sæst aftur í nógvum máningum hjá Torbirni Olsen, t.d. framúrskarandi lýsingini av eini barnakonu, sum í grundini ikki fyllir tað stóra í myndarúminum. Men tað er hon, sum er orsøkin til ta fantastisku litveitsluna kring hana í bláum, violettum, orange og gulum málningastrokum. Rúmið er bygt upp av eini ørgrynnu av strokum, sum savnast í eini ljósskygdari harmoni av loddrøttum lindum, sum saman mynda flatan. Í einari aðrari mynd, sum hekk á einari Heystframsýning, sæst áhugin fyri tí dramatiska, sum somuleiðis vísir til ein áhuga fyri Edvard Munch. Aftur er her ein nakin kvinnufigurur í fokus, men hann er settur upp móti einum blóðreyðum rúmi og eini strikumynd av málaranum sjálvum, hann tykist vera við at hvørva inn í ta reyðu bakgrundina. Í dag verður hann at hitta í Steinprenti frá klokkan 16-18, har verða framsýnd grafisk verk hjá Torbirni Olsen frá 1994 til 2016, tað nýggjasta prentið er so spildurnýtt, at tað neyvan er heilt turt.
Torbjørn Olsen í Steinprenti - Foto: Jan Andersson
Portrettmynd av Rosu á Rógvu
Portrett av Hera Smith


text:
Í dag blivu fyrstu leikirnir fluttir av stóru talvkappingini Faroes Open, sum verður telvað í skúlanum í Kollafirði í hesum døgum í sambandi við at Kollafjarðar Talvfelag fyllir 50 ár í ár.
Fleiri stórmeistarar og fleiri altjóða meistarar eru við í kappingini, og teir megnaðu allir at fáa fulla úrtøku í dag.
Millum luttakararnir er 50 ára gamli peruvianski stórmeistarin GM Julio Ernesto Granda Zuniga (2656), sum telist millum 100 teir sterkastu telvararnar í heiminum. Saman við øllum favorittunum eydnaðist tað honum at vinna sítt fyrsta talv.
Tað er eisini vert at leggja afturat, at av favorittunum var GM Helgi Dam Ziska (2544) í ávísum trupulleikum móti Rógva Mortensen (1939). Rógvi hevði møguleika fyri ævigum skáki í talvinum eftir eina góða offring, men tað eydnaðist honum ikki at finna avgerandi kombinatiónina, og so vann Helgi at enda.
Í morgin verða tvey umfør á skránni. Lagt verður til brots kl. 10. Her verður millum annað eitt spennandi talv sæð við føroyskum eygum, tá GM Helgi Dam Ziska (2544) og FM Rógvi Egilstoft Nielsen (2353) møtast.
Annars ber til at fylgja beinleiðis við í kappingini á heimasíðuni www.faroesopen.com.


text:
Your browser does not support inline frames or is currently configured not to display inline frames.Les meira »
FM-lið: Unglingar – endaumfarið fríggjadagin !
Endaumfarið í FM-liðkappingini 2010 hjá unglingum verður telvað í hølum Havnar Telvingarfelags, fríggjadagin 19. mars, kl. 18.00.Les meira »
Seinasta umfarið í liðkappingini
Komandi vikuskifið verður seinasta umfarið í liðkappingini telvað. Spenningurin undan seinasta umfarinum er stórur í øllum deildum, uttan í 3. deild, har vinnarin longu er funnin.
Fleiri lið kunnu enda jøvn, og møguliga skulu umdystir til fyri at finna FM vinnararnar í 1. deild og Unglingadeildini.
Les meira »
Olaf Berg sannførandi sigur í HT-OPEN !
Olaf Berg vann HT-OPEN 2010 sera sannførandi, tá hann - uttan tap - varð ovastur við 4½ stigi, eftir m.a. sigrar á bæði IM John Rødgaard og IM Helga Dam Ziska - sama dag !Les meira »
HT-Open: Ziska, Røgdaard og Berg stavn um stavn !
Fríggjadagin byrjaði HT Open 2010 við 14. luttakarum. Eftir 3. umfør liggja John Rødgaard, Helgi D. Ziska og Olaf Berg á odda við 2½ stigi meðan 4 hava 2. stig.Les meira »
Flóvin í DM-orrustu !
Sera stórur spenningur er í donsku liðkappingini, nú K41 - sum FM Flóvin Tór Næs telvar við - er sera nær við DM-gullið.Les meira »
Reykjavík Open 2010: Heini Olsen sigur frá (1. partur)
Sára og Hanna vunnu FM fyri gentur !
Enn eina ferð var Kollafjarðar Skúli karmur um FM í talvi fyri gentur. Telvað varð í tveimum bólkum, U13 og U16. 8 gentur høvdu boðað frá luttøku, harav 6 telvaðu í yngra bólkinum.Les meira »
ELO rataðar kappingar
Fyri at kappingar skulu vera ELO rataðar, skulu tær vera fráboðaðar til FIDE í seinasta lagi ein mánaða áðrenn tær byrja. Tískil verður hervið heitt á fyrireikaðar av planløgdum kappingum at boða hesar frá til Mogens Nielsen, í góðari tíð, á telduposti: mnskak@gmail.comLes meira »
GM venjing við Henrik Danielsen
GM venjing við Henrik DanielsenLes meira »


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Vilja selja sterkari rúsdrekka
Tað sæst í hoyringssvari frá Rúsdrekkasøluni til Vinnunevndina, nú nevndin viðger uppskotið um at loyva innflutningi av ethanoli til rúsdrekkaframleiðslu.
Í svarinum mælir Rúsdrekkasølan til at markið uppá 60 prosent, sum er mest loyvda mark fyri innflutningi av rúsdrekka, verður hækkað til 75 prosent.
Orsøkin er, at Rúsdrekkasølan og kundar hennara vilja hava møguleika at innflyta ymisk sløg av high-end rúsdrekka omanfyri 60 prosent, sæst í hoyringarsvarinum frá Rúsdrekkasøluni.


text:
Heimabeiti hevði hesa grein í juli 2013 og eftir áheitan verður hon tikin framaftur.
Avgerðin hevur rættiliga stóran týdning og serliga tá talan er um fíggjarlig viðurskifti. Tað krevst heilt einfalt, at avgerðirnar byggja á eina fullkomiliga semju millum allar eigarar fyri at fáa gildi og kunna tinglesast.
Hagastevna hevur ikki ˇavmarkaar heimildir
Ein hagi kann ikki taka st°rri fÝggjarligar avgerir, uttan ta verur gj°rt Ý
fullari semju millum eigararnar. Hetta er niurst°an eftir at eitt dr˙gt
kŠrumßl er avgj°rt Ý lendiskŠrunevndini og endaliga avgreitt av tinglřsingini
KŠrunevndin Ý lendismßlum hevur avgj°rt, at eigarar Ý einum haga ikki kunnu taka st°rri fÝggjarligar avgerir vi vanligum meiriluta. SlÝkar stˇrar avgerir skulu altÝ vera einmŠltar, og takast ß hagastevnu, ikki ß vanligum hagastřrisfundi. Harvi hevur kŠrunevndin samstundis stafest, at ein landsrŠttardˇmur frß ßr 2000 (U2000.1887/2ě) hevur ford°misskapandi virkna fyri allar hagar Ý F°royum.
Mßli hevur elvt til, at tinglřsingin n˙ krevur nßgreinilig heimildarskj°l, tß ein hagi stendur sum
keypari av fastogn. Kravd verur skjalaprˇgvan fyri samtyktum ß hagastevnu og prˇgv fyri, at hagastevnan hevur veri lˇgliga lřst, ßrenn fastognarkeyp hjß haganum vera tinglřst.
═t°kiliga mßli sn˙i seg um eitt seyah˙s, sum ein meiriluti av eigarunum Ý einum haga avgj°rdi at keypa til at br˙ka sum rŠtt. Ein minniluti av eigarunum Ý haganum var harliga Ýmˇti keypinum, og mˇtmŠlti hesum. Hagastřri helt ta vera nˇg miki vi eini vanligari meirilutaavger, og fˇr vÝari
vi mßlinum. Keypi var gj°rt, og skeyti sent til tinglřsingar. Umhv°rvisstovan tinglřsti skeyti ß vanligan hßtt, men tß skaaloysisbrŠvi kom til tinglřsingar tvŠr vikur seinni sßst ß tÝ hjßlagda tilfarinum, at ˇsemja var millum eigararnar, og skaaloysisbrŠvi var tÝ burturvÝst vÝsandi til landsrŠttardˇmin.
KŠrumßli gj°rdist fl°kt, og vardi meira enn trř ßr. Undir kŠrumßlsvigerini gj°rdi advokaturin hjß minnilutanum m.a. galdandi, at skeyti var tinglřst av ˇr°ttum, og ßtti at vera strika. Advokaturin hjß meirilutanum f°rdi m.a. fram, at tinglřsingin var farin ˙t um sÝnar heimildir, tß nokta var at tinglřsa skaaloysisbrŠvi.
KŠrunevndin Ý lendismßlum avgj°rdi at stafesta avgerina hjß Umhv°rvisstovuni um at nokta at tinglřsa skaaloysisbrŠvi. Avgerin um at gera eina fyribils tinglřsing av kravinum hjß
minnilutanum um, at skeyti skuldi strikast, var somuleiis stafest. KŠrunevndin legi til grund fyri avgerini, at Ýl°gan Ý seyah˙si var somiki stˇr, at semja skuldi vera millum allar eigarar Ý haganum um keypi. Somuleiis stafesti kŠrunevndin, at hagastevnan var farin ˙t um sÝnar heimildir vi at keypa eina ogn, sum ikki lß Ý haganum.
Tinglřsingin hevur sÝan strika skeyti, sambŠrt heimildini Ý ž 20, stk. 1 Ý tinglřsingarlˇgini. Harvi eru ognarviurskiftini f°rd aftur til ta tey vˇru, ßrenn meirilutin av eigarunum Ý haganum valdi at keypa seyah˙si.
Kelda til greina er Umhv°rvisstovan.


text:
IRF átekur sær ymiskar spuli – og reinsitænastur, sum kunnu bíleggjast her ella við at ringja á 414243.
Tænasturnar fevna um at:
• Tøma rottangar
• Heinta spillolju og oljudálkað vatn
• Kanna rør við sergjørdum myndatóli
• Opa/ reinsa, kloakk, rør, tangar og annað
• Aðrar reinsi-, súgvi- og spulitænastur
• Trýstspuling av tunlum, tangum v.m.
Vilt tú vita meira:
IRF hevur serútgjørdar bilar til trýstspuling. Spulislangan er 60 metur til longdar, og kann spula við trýsti upp til 300 bar. IRF hevur harumframt serútgerð at reinsa tunlar við.
Fá avtalu í lag við IRF um tær tørvar – vit hjálpa tær fegin.


text:
- ”Hvussu er politiska skipanin í USA sett saman og hvussu virkar hon?” v/ Stefan í Skorini, stjórnmálafrøðingi
- "Hvørji eru høvuðsevnini eru til forsetavalið í ár? Hvat hevur eyðkent amerikanskan politikk seinastu fýra árini?” v/ Heina Kristiansen, bachelor í International Business and Politics
- ”Hvønn týdning hevur búskaparkreppan fyri valið og hvussu hevur hon ávirkað valdystin?” v/ Flóvin Eidesgaard, búskaparfrøðingi
Hóast eg hevði nógv at siga um spurningin, var rættiliga trupult at finna út av, hvussu tað skuldi grípast an. So tað bleiv improviserað -- út frá myndum. Tvs. eg hugsaði ta søguna ígjøgnum, ið eg vildi fortelja, og hon var henda:
- Nógvir faktorar spæla inn, hvat fólk velja, men búskapurin ger ofta munin við at flyta veljararnar á miðjuni
- Orsøkin til kreppuna er frá tíðini áðrenn Obama gjørdist forseti (og gjørdi honum valgið í 2008 lættari at vinna)
- Kreppan hevur svárar avleiðingar við sær fyri amerikanarar -- men tað kundi verið uppaftur verri
- Handfaringin hjá Obama av kreppuni hevur verið á góðari leið, og gongdin síðani tí eisini -- bæði samanborið við søgulig fordømi og samanborið við onnur lond í hesu kreppuni
- Búskapargongdin seinasta árið ger Obama til lítlan favorit at vinna valgið, og hann hevur verið favorittur síðani ársbyrjan
- Tey tiltøk sum Obama hevur fingið framt fyri at bjargað búskapinum geva eisini politiskar fyrimunir til hetta valgið
- Amerikanski búskapurin hevur stórar avbjóðingar frameftir, serliga orsakað av stórum ójavna (og hetta er eisini í stóran mun frá tíðini áðrenn Obama gjørdist forseti)
- Ein munur í búskaparpolitikkinum hjá Obama og Romney er at avbjóðarin satsar uppá gamlar vinnur (og statir við gomlum vinnum) og tað kostar politiskt í statum við nýggjum vinnum, sum Romney má vinna fyri at gerast forseti
- Demokratarnir (og sostatt Obama) hava nú ein ávísan fyrimun av valskipanini (hesin fyrimunur var fyrr til republikanararnar) við "electoral college"
Eg fari at venda aftur til og viðgera nakrar av spurningunum frá míni framløgu her á blogginum, tí teir hava týdning út um forsetavalgið. Teir kunnu læra okkum eitt sindur um búskaparfrøði og góðan búskaparpolitikk.


text:
Møguleikar eru fyri vistarhaldi í Gestalonini til sjúklingar og barnakonur við bústaði uttanfyri Suðurstreymoy, sum ikki eru innløgd. Somu møguleikar eru fyri avvarðandi hjá teimum.
Gestalonin hjá Landssjúkrahúsinum er á Eirargarð 4.
Fyrsti bygningurin á høgru hond á Eirargarði hýsir Almannaráðnum og Heilsumálaráðnum.
Í næsta bygninginum, sum hevur nummar 4, finnist Gestalonin á 1. og 2. hædd.
1. hædd
Á 1. hædd er ein íbúð, tvey dupultkømur við dupultsong og 6 einkult kømur við dupultsong.
Í hvørjum kamari eru umframt song, sjónvarp, borð og stólar. Í gongini eru 3 felags baðirúm við vesi, køki og felagsstovu umframt goymslurúm.
2. hædd
Á 2. hædd er ein íbúð, eitt dupultkamar við dupultsong og 8 einkult kømur við einari song.
Íbúðirnar eru serliga ætlaðar til barnakonur, sum skulu gista í logri tíðarskeið.
Innivist
Barnakonur og sjúklingar, ið ikki nýtast at verða innløgd ella avvarðandi, sum ynskja at verða nærhendis sjúkrahúsinum, kunnu fáa kamar ella íbúð í Gestalonini, við at siga viðkomandi deild frá.
Køksøkið og gongin Kamar
Sí fleiri myndir úr Gestalonini her.
Sjúklingar
Fyri sjúklingar er gistingin ókeypis, meðan fyri avvarðandi er prísurin fyri eitt einkultkamar kr. 200,- og 300,- fyri dupultkamar pr. nátt.
Les faldara um gisting til sjúklingar her
Barnakonur
Fyri barnakonur við maka er gistingin ókeypis. Um pápin ynskir at búgva longri eftir, at mamman hevur átt, skal hann gjalda kr. 200,- pr. nátt. Eru systkin hjá nýfødda barninum við í gistingini, er kostnaðurin kr. 50,- pr. nátt pr. barn.
Les faldara um gisting til barnakonur her
Lykil og treytir/kunning kunnu heintast hjá Leiðbeining í Forhøllini.


text:
23. feb. 2015 setti Karsten Hansen, landsstýrismaðurin í heilsumálum hakan í fyri nýggja H-bygninginum, sum skal standa liðugur 23. feb. 2019.
Seinastu tíðina hevur felagið Sp/f Grettir, sum fekk arbeiðið at grava út, rigga byggiøkið til og sett upp hegn, arbeiðsskúrð vm. og er nú veruliga gongd komin á útgrevsturin og sjónlig tekin síggjast nú í økinum har bygningurin skal standa.
Eisini er framhaldandi møguleiki hjá almenninginum og starvsfólkum at vitja framsýningina um H-bygningsverkætlanina í gomlu forhøllini á Landssjúkrahúsinum og gera seg kunnugan við verkætlanina og møguleika fyri at koma við viðmerkingum vm. Myndir av m.a. framsýningini síggjast her.
Um bólkar ynskja serkøna kunning um verkætlanina ber til at skriva til ls@ls.fo ella at venda sær til Stjórnarskrivstovuna.


text:
Um El-trygd
El-trygd varð stovnað í 2005 og hevur síðan byrjan hildið til á Hálsagøtu 16 á Strondum.
El-trygd er eitt góðkent el-innleggingarvirkið og er starvsfólkið samansett av maskinmonnum, el-innleggarum og elektrikarum.
El-trygd hevur breiðan førleika og virkisøki. Vit átaka okkum verkætlanir til størri og smærri virkir.
Okkara fakligi førleiki og vælútbúna manning tryggjar góðsku og kann veita loysnir innan el, HVS, stýringar, ávaringarskipanir, termografering, sjálvvirknar skipanir, neyðstreymsskipanir (UPS) og alt mekaniskt arbeiði, sum umvæling, viðlíkahald og rakstur.
El-Trygd veitir tænastur til virkir, stovnar og skip innan tað almenna og privata. Tænasturnar fevna bæði um nýgerð, uppíbygging og dagføringar av innleggingum.
Starvsfólk
Poul Kári Simonsen, el-innleggjari
Telefon: 22 75 74
T-post: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Karstin Justesen, lærlingur
Telefon:
T-post: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Um El-trygd


text:
Kelduvaðið - Tala: Torbjørn Marsten "Opinb. kap. 22" Orðið: "Vilt tú sleppa í Himmalin?"
EvR sending. Fyrri partur av møti í ELIM í Søldarfirði frá 2010.
Frá evr.fo:
Sangir: Nr. 111 “Tá Jesus hin dag móður.” Og nr. 969 “Bjart várs Faðirs náði skínur.”
Orðið fyri dagin: “Vilt tú sleppa í Himmalin?” Jóhan Larsen lesur.
Nr. 425. “Eg sá í Jesu andlit.” Og nr. 74. “Tey dýru lyfti í Harrin gav mær.”
Tala: Torbjørn Marstein. “Opinberingin kap. 22.”
Endi og bøn: Dávur Jacobsen. Sangur nr. 1461. “Dagur er liðin, sólin fer í kav.”
Seinni partur av møtinum í Elim kemur sunnukvøldið 5 november. kl.20.00. Tá talar John Høj.
Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í sendingum á R7, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.
Mest lisið í farnu viku
Heystarfat
Prát við Jørgen Niclasen
Trump heldur fram sína sigursgongd
Argentinski kavbáturin sprongdist eftir 40 millisekundum
Samrøða við Trine Camilla Joensen úr Valkyrjunum
Myndarøð: Væleydnað seymiskeið fyri nýbyrjarar
Rúsdrekkaávirkaður og 12 persónar í bilinum
Trolbátarnir fullfermdir á Leirvík
"Kom á 2069" - Sending 22
Smuglingin av fiskaflaki úr Norra vindur upp á seg
55 vilja vera stjóri
Ísraelar og palestinar - sum dagur og nátt
Prát við Svend Højgaard
Tvístøða kjaksending 24 - Lán til uttanlandaferðir
Lýsa fyri 70 milliónir í Fiskafingrum
Týsk Samherja-skip fingið nøvn
Vandi fyri álvarsomum stríði millum Danmark og Grønland
Eg sakni heildarætlan fyri fiskivinnuna
Íslendsk lodnuskip hava rokveiðu - norðmenn á veg
R7 Premier League 9 - aftaná 24. umfar
Samrøða við Hans Jacob Hjelm, um Dansibandsfestivalin
Ein sólskinssøga á vetri
Klipp fyri at brúka telefon í bilinum - kanska eisini í Føroyum
Messi brendi brotsspark
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Ein av teimum, sum verða rakt, er Krás í Hósvík, sum PH Heilsøla eigur, og hevur gjørt stórar íløgur í. Tað hevur verið sagt frá politiskari síðu, at hetta virki neyvan verður ávirkað stórvegis, tí tað longu er frammanfyri øll onnur. Men so einfalt er tað ikki, sambært Høgna Hansen, stjóra í PH Heilsølu.
- Við teimum treytum vit arbeiða undir verða vit ikki kappingarførir, sigur Høgni Hansen.
Ætlanin at byggja út og menna virkið í Hósvík enn meira, verða eisini umhugsaðar.
- Vit mangla líka síðsta stigið í okkara menningarætlan, sum er at taka ímóti eftir slakt, tað vil siga eisini at hagreiða vøruna sum turt ella ræst, sigur Høgni Hansen, stjóri.
- Vit mugu nú revidera alla menningarætlanina, sigur hann.
Spurdur, um íløgurnar vórðu gjørdar, um PH Heilsøla visti av broytingunum, er Høgni Hansen ikki í iva.
- Nei, tað høvdu vit ikki, sigur hann.
Lógarbroytingarnar vórðu kunngjørdar 6. mai.
Les eisini: Kjøt úr kjallara inn á matstovuna


text:
Sama dag sum eitt blað um Jólaborðhald varð borið í hvørt hús, bórust endaligu boðini um at Dimmalætting er ikki longur. 135 ára gamla Dimma gevur upp andan fyri einum vónleysum lýsingablaði í einum eins vónleysum Vikublaði, har handilssamrøður eru til vinstru og handilslýsingar til høgru, ella øvut. Tað eru einastu redaktionellu svingdyr á hesum blaði. Og ábyrgdarblaðstjórin var sjálvur frammi í fullum dagsljósi í farni viku við lítið dámliga hugtakinum horujournalistikkur. Gamaní skrivar hann ókeypis lýsingarblað við evarska smáum stavum á forsíðuni. Haldi, tað er ørkymlandi, at flestu fólk halda tíðindi vera best, tá tey eru ókeypis. Men tá keypstíðindini eru so lítið viðkomandi, at tey ikki fáa fólk at taka mappuna fram, so er okkurt galið. Okkurt, sum ikki er í samsvar ella eygnahædd við lesaran. Okkurt, sum er vilst úr tíðini. Júst hvat tað er, veit neyvan nakar. Men onkursvegna er ketan farin av journalistisku súkkluni í føroysku brekkuni. So púrasta. Ikki tí, Dimma hevur vunnið fremstu virðislønirnar, sum felagið Føroysku Miðlafólk hava latið tvey ár á rað. Dekningurin er hundrað prosent. Men hví er so langt til lesaran og lýsaran, at miðilin má geva upp andan, prent og svertu? Er tað kanska tí, at lesarin og lýsarin heldur vil hava jól og skart hvønn dag? Brúkarapopp, sminku og ballkjólar og einki annað? Hvar er lesarin farin, hann, sum fyrr læs allar avísirnar á tamp?
Omanfyri sæst blaðsíða 10 í skúlabókini Fjølmiðlar, sum sýnir føroysk bløð í hálva øld. Og skulu vit fara eftir ársfrágreiðingunum hjá Ríkisumboðnum, so leingi tær komu út í bók, og hví skulu vit ikki tað, so síggja vit, at upplagstølini vísa, at føroyingar eru mest avíslesandi fólk í heiminum. Nógv meir enn sviar, ið um sama mundi áttu heimsmetið, sambært Guinness Book of Records. Hvar eru øll bløðini farin og hvar eru lesaranir farnir? Ella var tað bara ein skrøggsøga? Í dag kunnu vit helst av røttum siga at útlendsku sjónvarpsmiðlarnir, BBC, SkyNews, CNN, DR og NRK, til yvirmáls fylla okkara forvitni at fylgja við gongdini í Sýra og úti í heimi. Men eingin av teimum bera føroysk tíðindi ella skrivar hugvekjandi tíðargreinar á heimligum botni. Tað gera bara vit sjálvi, journalistisku redaktiónirnar og teirra veitarar herheima. Gongdin við Dimmu er eitt greitt varskó, at tað er overkill at koma út fimm ferðir um vikuna. Tað verður ov soltið og inniheldur ov lítið at verða áhugavert hvønn dag hjá einum breiðum skara. Innihaldið ber ikki fimm útgávur. Men Fregnir royndu eisini hesa serligu leið, at koma út einaferð um vikuna, við einum proppfyltum blað, á tremur fyri ein og hvønn. Tað gekk fínt eina heilt stutta tíð, men so ikki meir. Mest vitjaða talgilda tíðindasíða, Portalurin, fór púra óvæntað á aðrar hendur fyri stuttum. Hóast tær hendurnar nú eru bundnar við fimm milliónum fyri átta stavir, Portal.fo, eru somu hendur leysar og fríar av øðrum tyngjandi miðlum. Her er bara talgilda síðan at røkja. Her er einki papírsblað at bíða eftir, einki útvarp og enn minni nakað lýsingablað at bera í hvørt hús. Tað er beint fram, versgó. Kanska er hetta ein serligur føroyskur og tíðarrættur leistur, sum ber seg. Í hvussu er hetta til jóla. Livst, so spyrst.


text:
Úrslit frá Kostverkætlanini á B6 vórðu aftur í ár løgd fram á árligu ESPEN ráðstevnuni. Árliga ráðstevnan verður mett at vera fremsta ráðstevna innan kost- og føðsluøkið yvirhøvur
Ráðstevnan var hesa ferð í Lissabon, Portugal, og við vóru 4 føroyingar: Ingun Gaardbo, Gudna á Rógvi Joensen og Poula Patursson, allar úr Kostverkætlanarbólkinum. Harumframt kliniskur dietistur á Landssjúkrahúsinum, Mariann Patursson.
Á ráðstevnuni vórðu úrslit frá eini uppfylgjandi nøgdsemiskanning á B6 løgd fram. Kannað var, hvussu nøgdir sjúklingar eru við matin á B6, aftaná umfatandi broytingar eru framdar, sum liður í Kostverkætlanini.
Hinir rithøvundarnir á postaranum vóru: Sonja Nielsen, Harriet Midjord Gordonsdóttir, Guðrið Andorsdóttir, Kári Rubek Nielsen og Shahin Gaini. Tey vóru ikki við á ráðstevnuni í ár.
Postarin er at síggja her.


text:
Seinasti mánin er næstan hálvrunnin, so um eina løtu ganga vit móti døgum við størri og størri parti við sólarljósið. Vónandi. Og um eitt sindur meira enn eina løtu, so er ovboðið at skriva 2017. Okkurt er í umbúna, summi stressast, nógv eru spent, tí vit vita at nú nærkast….. ja vit merkja tað – at nú er lokala hálvmarathon fyri durum.
Fyrsta rennikapping í árinum er nú tann ovasta í skránnið. Og vit skipa fyri, tað gera vit altíð: Nýggjárshálvmarathon. Í ár við høvuðstuðli úr Gøtu. Kappingin eitur í ár “Skechers’ Nýggjárshálvmarathon”.
Kom við! Vit vænta nógv fólk, tí føroyingar renna hálvmarathon sum aldrin fyrr. Fleiri hundra í Vágunum í ár, og nú í Suðuroy eisini…
Parkering og viðurskiftir annars hava ongantíð veri fantastisk har vit plaga at starta, so millum annað fyri ikki at tarna trafikkinum oman til Funningsfjørð, og fyri at hæddarmunur ikki skal vera millum har vit byrja og enda, so flyta vit í ár startin oman til Funningsfjørð. Eisini tí vit so hava møguleika at býta startnummur út innandura, og fólk ofta hava tørv á toilet.
Men hálvmarathon er altso bert 21,1 kilometur, so hóast umstøður á Toftum hava veri góðar, so noyðast vit tíverri eisini at flyta málið. Ikki tí, Runavík hevur mangan tænt okkum væl, so vit satsa uppá brúsir, kaffi og medaljir við Løkin onkustaðni. Væntandi í Bylguni, tað skal nokk blíva líka gott sum tað plagar at vera.
At melda seg til skal man inni á www.fif.fo. Kostaðurin er kr. 100,-. og tað er inkl. buss aftur til bilin í Funningsfirði, og hugnaløtu, brús, og ‘lutaseðil’, men onga t-shirt. Tað eiga tit nokk av. Kakir aftur við kaffi er til tey sum ikka hava samvitsku, og nakrar karamellir um nakar orkar. Tær við gullpappír, sum ikki eru góðar fyri plombur.
6 sett av medaljum skulu handast meðan vit drekka kaffi; 9 medaljir í alt til kvinnur og 9 til menn. Kappast verður í bólkunum menn/kvinnur (tað er ikki opin bólkur!), vetaranar og superveteranar.
Júst sum í fjør, so verður onkur heppin rennari sum sleppur heim við einum parið av flunkandi nýggjum renniskóm aftaná kappingina, tí møguleiki verður at ogna sær eitt par av Skechers skóm í lutakasti. Luttakarar sum hava boða frá luttøku á facebook OG koma á mál hava automatiskt ein ‘lutaseðil’.
(Gevið gætur! Tilmelding til tiltakið er á fif.fo, facebook fráboðan telur IKKI sum tilmelding einsamøll)
sí facebook event her: www.facebook.com


text:
Eirikur Lindenskov 13.09.2017 (11:02)
Stórur japanskur áhugi fyri Føroyum
– Sólarinnar ríki kalla tey Japan, og tað kendist, sum sólin eisini skein á Føroyar, tá løgtingsins vinnunevnd vitjaði Tokyo í farnu viku. Fýra ráðharrar, tingmenn, borgarstjórin í býnum Taji og ein hópur av embætismonnum og toppleiðarum í fyritøkum hittu føroysku løgtingsumboðini.
Soleiðis skrivar Magni Arge í hesi frágreiðing, sum hann sum limur í løgtingsins vinnunevnd hevur skrivað um túrin hjá vinnunevndini í Japan í síðstu viku:
»Hóast tað kann tykjast heldur reyput at samanbera Japan og Føroyar, hava londini fleiri felags eyðkenni og áhugamál. Bæði eru oyggjalond, seta stórt álit á rættin at gagnýta havsins tilfeingi og eru ofta fyri ákoyringum um hvalaveiði. Bæði eru eisini modernað og traditionell lond í senn.
Japanarar sýna arktiska økinum stóran áhuga og leggja orku í at fremja samstarv við samsint lond um hvalaveiði. Teir eta eisini meiri fisk og sjógæti, enn teir sjálvir megna at fiska og framleiða.
Meðan japanarar flyta inn fisk frá okkum, keypa vit bilar og elektronikk úr Japan, so hóast stóra munin á fólkatalinum, er javnvágin í handli á einari leið millum londini. Men tað vigar eisini nógv hjá teimum, at vit í altjóða hvalaveiðispurninginum draga somu línu um rættin til at gagnnýta havsins tilfeingi burðardygt.
Stórfingin móttøka
Sjáldsamt er, at stórar tjóðir rulla reyðu langmottuna út fyri føroyingum, men tað gjørdu japanar so at siga. Ein orsøkin var helst, at tveir japanskir politikarar, sum hava vitjað Føroyar seinastu árini, nú sita sum ráðharrar og eru partur av sterka kjarnanum rundanum Abe forsætisráðharra og Nikai aðalskrivara í ráðandi LDP-flokkinum.
Annar teirra, Tadahiko Ito, vararáðharri í umhvørvisspurningum, hitti Poul Michelsen, landsstýrismann, vikuna frammanundan og beyð vinnunevndini til døgurða mánakvøldið. Hann stendur uttanríkisráðharranum, Taro Kono, nær, og hesin seinni var í Føroyum sum vanligur tingmaður so seint sum í vár.
Hóast uttanríkisráðharrin hevði nógv um at vera, tí Norðurkorea sprongdi eina brintbumbu, helt hann fast um ein formligan fund við føroysku nevndina. Og tað gav hvølt afturljóð bæði millum japanarar og aðrar diplomatar, sum vit hittu á ferðini, tí fjølmiðlarnir vóru til staðar, tá nevndin kom á fund.
Á fundinum tók hann upp viðurskifti um hvalaveiði, og hvussu vit kundu styrkja handilssambandið við at taka burtur forðingar. Dagin eftir lá ein fráboðan um fundin á almennu heimasíðuni hjá uttanríkisráðnum. Tað var fyrsta dagføringin í fleiri dagar.
Dagin fyri vitjaði nevndin í japanska tjóðartinginum og hitti japanskar parlamentarikarar. Teir vóru allir partur av tí 100 manna stóra hópinum, sum í tjóðartinginum vísir hvalaveiði serligan ans. Á odda fyri delegatiónini stóð ráðharrin Shun’ ichi Suzuki, sum hevur evstu ábyrgd av at samskipa olympisku leikirnar í Tokyo um trý ár.
Samstarv um havsannrókn
Stutt undan fráferðini fann eg fram visittkortið frá japonsku tingkvinnuni, Yoko Kamikawa, sum vit hittu á arktiskari ráðstevnu í fjør. Hon var forkvinna í arktisku nevndini hjá japanska tinginum.
Frede Svane, ambassadørur, kendi hana og fekk í lag ein stuttan fund týsmorgunin. Eg visti ikki tá, at hon júst hevði tikið við sum løgmálaráðharri í Japan.
Vit skiftu orð um tey 17 heimsmálini hjá ST, og hon greiddi frá, at japanska stjórnin júst hevur lagt fram eina nýggja ætlan fyri havpolitikk og leggur stóran dent á heimsmál 14, sum snýr seg um at skipa viðurskiftini millum lond, so vit verja havið og lívið í havinum.
Kamikawa greiddi eisini frá japonsku luttøkuni í havrannsóknum í arktiska økinum. Nýggja føroyska havrannsóknarskipið kann skapa grundarlag fyri áhugaverdum samstarvi, tí japanarar vaksa um játtanina til tílíkt virksemi næstu árini.
Vælvild í Japan
Hóast japanska fiskivinnan er stór, innflyta japanarar eisini nógv, tí teir eta í meðal 50 kilo av fiski um árið. Skilti eg tað rætt, er Japan heimsins næststørsti marknaður fyri sjógæti. Japanarar seta strong krøv til góðsku og eru skarpir í tingingum um prís, tí kappingin er hørð, og japanski búskapurin er viknaður farnu árini, hóast hann telist millum heimsins størstu.
Í Japan verður stórt sæð alt, sum kemur upp úr havinum, virkað til matnað, og onki verður tveitt burtur. Japanarar eta eisini 300.000 tons av turkaðum tara um árið. So har er nógvur íblástur til átakið at vaksa um matvøruframleiðlsuna burturúr okkara sjófeingi.
Lítil ivi er um, at Føroyar hava eitt momentum í Japan beint nú, meðan Kone, Kamikawa og Ito sita við borðið, har avgerðir verða tiknar. Tí er rætt at smíða nú, meðan jarnið er heitt og vaksa um politiska, búskaparliga, granskingarliga og mentanarliga samstarvið millum londini.«
Magni Arge, løgtingmaður
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Grein 52a fyrispurningur settur Bjørn Kalsø um gongdina í bygging av Marknagilsdeplinum
1. Kann landsstýrismaðurin framvegis vátta, at Marknagilsdepilin verður klárur at taka í nýtslu við skúlaársbyrjan 2016?
2. Er gongd í byggingini í løtuni ella er arbeiðið steðgað upp?
3. Hvussu langt aftanfyri tíðarætlanina er byggingin í dag?
4. Hvat snúði roknifeilurin, sum tosað hevur verið um, seg um og hvussu ávirkar hann restina av byggingini?
5. Hvør hevur ábyrgdina av roknifeilinum og hvør ber ábyrgdina og kostnaðin av teimum seinkingum, ið fylgja í kjalarvørrinum av roknifeilinum?
6. Verður verkætlanin dýrari fyri landið og um ja, hvussu nógv?
Viðmerkingar:
Tíverri gerast leysatíðindini um at ein byggigøla er í væntu av Marknagilsdeplinum alt meira seiglívað.
Søgur um, at orsakað av roknifeili, skal trappan og høvuðskonstruktiónin teknast og dimensjonerast av nýggjum og nógv sterkari, og hetta hevur ávirkan á prís- og tíðarætlanina av allari byggiverkætlanini. Søgur um at byggjaríið stendur stilt vegna ósemju millum høvuðsverktakarar um ábyrgd av hægra byggikostnaðinum. Og søgur um at verkætlanin verður nógv seinkað og longu byrjar at líkjast eini gølu.
Vónandi kann landsstýrismaðurin avsanna leysasøgurnar og vónandi fáa vit ein Marknagilsdepil til tíðina, sum vit øll í semju kunnu gleðast um.
Gunvør Balle
30. Apríl 2015


text:
Spennandi prát er um bústaðar-bygging í Nólsoy og skumpar tað sjálvsagt undir, at vit eisini taka atlit til onnur átøk, ið betra trivnaðin.
Tó at aktivitetshøll (ella ítróttarhøll) ofta hevur verið frammi, sýnist tað sum at alt fer í gloymskuna eftir val.
Nú er kommunuval fyri framman og helst fer onkur at taka tráðin upp aftur, at sjálvsagt skal høll byggjast í Nólsoy. Mest sannlíkt verður talan um at byggja á sama stað sum grundin til svimjihylin nú er.
Eg haldi best er at sleppa ætlanini um svimjihyl og heldur gagnnýta tað, ið bygt er, sum best.
Verður ætlanin um svimjihyl slept, kunnu vit heldur byggja høll upp í skúlan. Í skúlanum er eitt skiftingarrúm og klárt er at byggja eitt afturat. Harvið er møguleiki at spara “vátrúm” í nýggjari høll – og bíligari verður at byggja.
Verður høllin bygd føst í skúlan, betrar tað um ítróttarligu møguleikarnar í skúlatíð og gevur okkum samstundis møguleika at nýta gomlu fimleikahøllina til tað hon hóskar seg til: Felagsløtur og ymsar framførslur.
Ein høll – kallað tað aktivitetshøll ella ítróttarhøll – eigur at rúma møguleikum fyri vanligum innandura-ítrótti og onkunsvegna eigur eisini at gerast pláss fyri teimum fitness-amboðum, ið bygdarfólkið sum er nýtir í skúlanum.
Eg hugsi mær at ein slík høll skal ikki kappast við onnur tiltøk í bygdini, veitslur og annað tílíkt. Tá er betri at stuðla teimum felagsskapum, ið hava høli: Royndin, Avhaldshúsið og missiónshúsið.
Ein høll kann betra lívsgóðskuna. Vøggustova, barnagarður, skúli, frítíðarskúli, barna- og ungdómshús og Tilhaldið, kunnu heilt víst fáa stóra nyttu úr slíkari høll og onnur ung/vaksin somuleiðis.
Harafturat betrar slík høll um møguleikan at Nólsoy bjóðar seg fram at taka ímóti vitjandi og lættir um møguleikan at skipa ymisk tiltøk.
Vónandi kunnu verandi kommunalpolitikkarar seta gongd á bygging, heldur enn at komandi politikkarar bert nýta høllina sum valagn enn einaferð.
Jákup av Skarði


text:
Morten Stemre frá NORA tók myndina omanfyri. Longst til høgru sæst vinnarin Sissal K. Kristiansen.
- Tað ljóðaði sum søtur tónleikur, og fekk meg heilt upp at flákra, tá Jákup Sørensen frá NORA kom á vitjan hjá okkum fyri hálvum ári síðan, sigur Laila av Reyni, lærari hjá klædnaatstøðingum á Glasi, nú Blue Fashion Challange er av.
- Fyri ikki at blíva skuffað, segði eg við meg sjálva, at hatta mátti verða to good to be true. Men nú tiltakið er av, kann eg siga, at hvørt orð úr hansara munni varð veruligt. Hann gav bæði lærarum og næmingum eina lívsuppliving. Næmingarnir sloppu veruliga at blóma, og at vísa teirra dygdir, tá teir sluppu at verða assistentar hjá viðurkendum sniðgevum, ið áttu øll hugskotini, men í fleiri førum høvdu verið hjálparleysar uttan hjálp frá næmingunum, sum duga sítt 'shit', tá tað kemur til at konstruera mynstur og at seyma pløgg. Alt gekk upp í eina hægri eind, tá partarnir møttust. Næmingarnir kendu tað sum eitt stórt herðaklapp og viðurkennandi við, at síggja, hvussu teirra hjálp stórliga var tiltrongd og vird, sigur Laila.
- Eg kenni, at eg havi fingið íblástur, eitt boost, frá teimum ymisku sniðgevunum, sigur Ingibjørg, sum er næmingur, og Anna Margit hevur fotogtaferað, omanfyri. - Tað var ótrúliga stuttligt at vera við. Nú hava vit fingið ein smakkroynd úr hesum heiminum, sigur hon væl nøgd.
- Hvat siti eg eftir við? Jú, eg siti eftir við kensluni av gleði og fulfillness. Hetta hevur verið heilt fantastiska skeg, well, og eg havi fingið nógvan íblástur frá øllum sniðgevunum. Blue Fashion Challenge hevur gjørt meg meira forvitna um, hvat verðin hevur at bjóða, og hvat vit kunna seyma burtur úr tí, sigur Harriet, sum er næmingur og Angela avmyndaði omanfyri.
- Blue Fashion Challenge hevur opnað míni eygu fyri mótaheiminum. Dagarnir í Öström vóru læruríkir fyri meg, tí at eg ongantíð havi arbeitt við tí tilfarði, sum var at brúka. Eg lærdi nógv, tá eg arbeiddi saman við teimum ymisku sniðgevunum, so sum Sissal. Eg eri sera takksom fyri at eg kundi verða við, og fari heilt vist at nýta ta nýggju vitan, sum eg havi fingið úr Blue Fashion Challenge, sigur Angela, sum sæst omanfyri og niðanfyri, ið er næmingur. Harriet tók myndirnar.
- Eg eri púra bilsin, at tað bleiv so stuttligt og læruríkt. Eg kundi so gott hugsa mær at arbeitt longri við hesari verkætlanini. Eg lærdi eina rúgvu av at arbeiða so tætt uppá ein sniðgeva, og hjálpa henni at føra hugsanirnar út í verk, sigur Anna Margit, sum er næmingur og sæst niðanfyri. Ingibjørg tók myndina.
- Komandi vikuna hava mínir næmingar fingið somu uppgávur sum sniðgevarnir á Blue Fashion Challenge. Tær skulu sniðgeva og tilevna eitt outfit frá top til tá, við akkurát somu krøvum sum vóru niðri í Öström - við framsýning, modelli, hári, makeup, dómarapaneli og myndatøku, sigur Laila av Reyni, sum saman við Beintu K. Mouritsen er lærari hjá klædnaatstøðingum á Glasi í Havn. Niðanfyri tók eg eina mynda av teimum øllum, meðan tær tóku eina sjálvsu, og allar niðast er sjálv sjálvsan.