text:
Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn
- Filippa Lindegaard
- 1 år siden
- Visninger:
Transkript
1 Síða 7 Nr. 274 Hósdagur 1. august ,- Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn Páskasólin yvir Kuummiut Hugtakandi frásøgn um tá vinmaðurin hjá Tord og Sigrun doyði og fór til gravar Síða 2-4 Síða Vit vóru sjálvsagt við til 100 ára føðingardagin í Svínoy. Men vit hava nógv annað spennandi tilfar úr Svínoy. M.a. minningarorð um abba Mallu, sum doyði í Og um møtið millum Ásbjørg og Poul Meyer, sum bjargaði henni frá tí vissa deyða fyri nærum 70 árum síðani. Ein bólkur av Hawaii fekk, uttanfyri skránna, høvi at vitja fiskavirkið í Gøtu. Síða 17 Bert við vanligum roknikynstri ber til at afturvísa pástandin hjá Fiskirannsóknarstovuni um at veiðutrýstið á toski er hækkað síðan fiskidagaskipanina. Tøl frá sjálvum ICES vísa at tað er lækkað í miðal. Vit hava eisini sjónarmið hjá FRS. Síða 6-7, 18-19
2 Hesar hugleiðingar hjá Tordi vóru í útvarpinum á páskum. Sjálvt um páskirnar eru væl og virðiliga farnar aftur um halda, vit tær framvegis hava áhuga hjá okkara lesarum. Sólportrið. Hesin morgunin var so nógv øðrvísi enn tann, tá kvinnurnar á sinni komu út til grøvina.tað einasta, hesir morgnar høvdu til felags, var, at tað var páskamorgun! Síðan hendingin í urtagarðinum fór fram, var nógv vatn runnið í ánna. Tær, Maria Magdalena, Jóhanna og Maria, høvdu fylgst við honum, sæð og upplívað umsorgan hansara fyri teim veiku. Hoyrt lívsælu orð av munni hansara, tá hann talaði troystarík orð og minti tey á, at tey ikki skuldu stúra fyri nøkrum. Hann bað tey hugsa um fuglar himmalsins. Hesar, sum "ikki sáa, ikki heysta og ei heldur savna í løgur" - Hann talaði um kærleika og fyrigeving. Hann gjørdi ikki mannamun. Hugsa bara um hinaferðina, tá nakrir fariserar og skriftlærdir komu til hansara, dragsandi við kvinnu, sum tikin var í hori. Hesir sjálvrættvísu kendu lógina, og sambært henni átti hon at verið steinað! Hon var jú tikin í gerðini! Nú vildu teir hava at vita frá Jesusi, hvat hann helt.teir fingu sum vátan vøtt frammaná, tá hann svaraði: "Tann av tykkum, sum er uttan synd, kasti fyrsta steinin á hana.!" So vóru teir farnir avstað, sum flongdir hundar, ein fyri og annar eftir - og tá hann stóð har einsamallur við kvinnuni, spurdi hann hana: "Var tað eingin sum dømdi teg?" Hon, sum hevði verið deyðanum nær, svaraði: "Nei, Harri, eingin!" "Heldur ikki eg dømi teg, far avstað og synda ikki longur" kom milt av munni hansara. Við gleði fór hon avstað, soleiðis hevði ongin maður talað til hennara áður. Tær minstust eisini hendingina, tá líkfylgið kom eftir bygdargøtuni í Nain. Ein einkja hevði mist sín einasta son. Sorgin nívdi hana at hjartanum. Tá Hann sá hana, tykti Honum hjartaliga synd í henni, fór til hennara og segði: "Grát ikki" - fór síðan at børuni, nam við hana og segði: "Ungi maður, eg sigi tær, reis teg!" - So hendi tað ótrúliga! Hin deyði reistist, fór at tala og Jesus gav móðir hansara hann aftur. - Var tað so løgið, at ótti fall á øll har í bygdini? - Var tað so løgið, at tey prísaðu Gudi og søgdu: "Stórur profetur er risin upp Qurduat á eini av sínum mongu veiðuferðum. millum okkara og Gud hevur vitjað fólk sítt?" - Var tað so løgið, at hetta tosið um Hann kom út um alt Judea og alt landið har um vegir? Tær skiltu ikki, at hann skuldi møta so stórari mótstøðu. Hesin, sum bara gekk runt og gjørdi væl. Hesin, sum livdi lív sítt fyri onnur. Hesin, sum ikki legði byrðar á nakran, men heldur lætti um hjá so mongum. Men kanska tað var tað, at hann eisini kundi vera so bersøgin. Einaferð hevði hann kallað teir skriftlærdu og fariseararnar fyri ormaavkom, sagt, at teir vóru at líkna við tómar kálkaðar gravir, sum vóru vakrar uttan, Sigrun og Qurduat saman við soni hansara. men innan fullar av deyðum beinum og allari óreinsku. Mundi tað vera tí, teir vildu honum til lívs? Tær høvdu fylgt honum út á Skallastaðin.Tær høvdu hoyrt ákærurnar ímóti honum. Hann var ákærdur fyri at villleiða fólkið og fyri Gudsspottan. Hann var ákærdur,tí hann segði seg vera Son Guds. Sum rættargongdin fór fram, sást skilliga, at hann var ósekur. Pilatus trein fram fyri fólkið og segði: "Eg finni einki misbrot hjá hesum manni.tit hava ført henda mann fyri meg, sum ein, ið villleiðir fólkið til fráfall, og nú havi eg avhoyrt Hann, meðan tit hava verið hjá, og eg havi ikki funnið henda mann sekan í nøkrum av tí, sum tit klaga Hann fyri, Heródes heldur ikki, eg sendi tykkum jú til hansara; tit síggja tá, at Hann hevur einki gjørt sum er deyða vert..." Fólkið, hópurin, læt sær hetta ikki lynda. "Krossfest, Krossfest Hann!" "Burt við honum, gev okkum Barabbas leysan!" Hetta varð fólksins vilji og fólksins vilji vann frama! Hóast Pilatus royndi at muta ímóti, so varð róp teirra við yvirlutan og loksins fall dómurin. Pilatus feldi tann dóm, at so skuldi verða sum fólkið kravdi og so gav hann Hann upp at verða
3 Nr august 2002 Síða 3 Heini og Pætur hjálpa Qurduat at seta gørn eftir kópi. Krossfestan. Tær stóðu har við krossin, sóu og hoyrdu tað, sum fór fram. Hann hekk á krossinum í miðjuni. Høgrumeðin hekk ein ránsmaður og vinstrumegin ein annar. Tað fór ein samrøða fram ímillum hesar báðar ránsmennirnar. Tann eini spottaði og segði: "Ert tú ikki Kristus? Frels teg sjálvan og okkum!" Jesus svarði ikki! Men hin ránsmaðurin var skjótur at svara: "Óttast heldur ikki tú Gud, tú sum ert undir sama dómi? Og vit av røttum; tí vit fáa aftur tað, sum gerðir okkara hava uppiborðið, men hesin hevur einki skeivt gjørt." So segði hann við Jesus: "Harri minst til mín, tá tú kemur í ríki tínum!" Svarið, ið hesin fekk var:"sanniliga, sanniliga sigi eg tær: Í dag skalt tú vera við mær í Paradísi!" Frá Jerusalem til Kuummiut Hóast fjarstøðan millum Jerusalem og Kuummiut var fleiri túsund fjórðingar, so vóru tíðindini um hin krossfesta og upprisna eisini komin á hesar Kirkjan í Kuummiut leiðir fyri langari tíð síðan... I hesi lítlu bygdini sunnan fyri polarsirkulin var eingin urtagarður, eingin fuglasongur, men sólin hon var har. Ljósið hevði enn einaferð vunnið á myrkrinum.várið var komið. Ikki sum í Jerusalem, har alt stóð í blóma og angandi urtir og fuglasongur myndaðu gerandisdagin - har berføttt spælandi børn dansaðu runt í gøtunum, har fólk í hópatali leitaðu sær móti Grátimúrinum- skrivaðu á lepa bønir og stungu tær í rivurnar á leivdum Tempulsins. Í Kuummiut var eingin grátimúrur - hóast nógv tár. Ei heldur berføtt børn, ið dansaðu runt í gøtunum. Men, sólin, hon var har! Veturin hevði verið langur og strævin, men nú hevði hann ligið við góðveðri og sólin skein oman og niðan. Fjøll og líðir vóru kavaklødd og fjørðurin fjaldur av tjúkkum ísi. Av teim hvítu fløtunum varð sólskinið kastað aftur, og tú merkti sviðan í eygunum eftir stuttari løtu. Tað var nakað serligt yvir hesum morgni, so friðfult, so lívsjáttandi. Kirkjuklokkan ringdi, og tú hugdi út gjøgnum vindeygað - og har stóð hann so trúgvur. Klokkarin ílætin tjóðarbúna. Klokkutornið stóð skamt frá kirkjuni og klokkarin stóð, soleiðis sum hann var vanur hvønn sunnuog halgidag beint undir klokkuni og meistarliga og við góðum handalagi megnaði hann at lata boð um bygd, at halgan stundaði til. Børnini spældu í kavanum og nakrir dreingir fóru við fúkandi ferð oman brekkuna. Skíkynstrið høvdu teir sanniliga lært. Í lýsingin vóru teir fyrstu veiðimennirnir farnir til stroks. Líkindini vóru av teim frægu at fara við hundasletu, tí kavin lá fastur og ísurin enn so mikið tjúkkur, at vandaleyst var á teim flestu vanligu økinum.tó skuldi tú vera varin,ikki at koma ov nær ískantinum, har sjógvur og ísur møttust! Mangur hevði havt ringar royndir av hesum. Vinur okkara Ísak hevði verið á veiðiferð eystanfyri bygdina. Hann stríddist við nøkur kópagørn og var farin frá hundasletuni. Hetta var ikki nakað óvanligt, tí hundarnir høvdu fingið boð at liggja og bíða, til hann kom aftur. Hann var jú beint í námd. Hvat síðan hendi visti hann ikki, um hundarnir høvdu fingið tev av kópi ella ísbjørn, tí alt í einum, so reisast teir, tóku dyk á seg og settu kóst beint móti ískantinumbeint móti deyðanum. Hann at renna og rópa, men alt til fánýtist. Hann stóð har og eygleiddi og vitsti, at tók førarahundurin ikki aðra leið, so fór hann og fylgi hansara á bláman. Og so varð! Ein ræðulig sjón, tá ein hundurin fyri og annar eftir hvarv gjøgnum ísin. Hetta var í roynd og veru lívsgrundalag hansara sum hvarv.tíggju hundar, sum hann sjálvur hevði alið upp. Tíggju hundar, sum høvdu ført mangan fongin til húsa.tíggju hundar, sum vóru álit hansara, sum vóru sterkir, áhaldandi og sum í fleiri ár høvdu sýnt honum trúskap. Har stóð hann einsamallur á ísinum - fjart frá bygda - og græt yvir hesa syrgiligu sjón. Seinri greiddi hann mær frá, at tað var sum at missa ein góðan vin! Í góðveðrinum hendan páskamorgun høvdu fleiri leitað sær út á ísin norðanfyri bygdina. Her var góð fiskileið, og nú ísurin lá, varð hol høgt ígjøgnum, soleiðis, at fiskast kundi ígjøgnum ísin.á hesi leið var tað serliga kongafiskur og svartkalvi at fáa. Vinurin Ka dua er deyður Ein teirra, sum var farin á veiðiferð henda morgun var vinur okkar Qurduat (KA DUA). Vit sóu hann úr stovuvindeyganum, har hann við átta av sínum hundum fór niðan brekkuna. Førarara -hundurin "Bamse" á odda. Hann var ikki einsamallur, sonur hansara og ein systursonur vóru við. Niðan brekkuna rann hann við síðuna av sletuni, meðan hann sveiggjaði pískin. Komin nakað niðan á og slættari varð vorðið, kastaði hann seg á sletuna og við fúkandi ferð hvarv hann handan sýnina. Kirkjuklokkan ringdi fyri aðru ferð! Um miðdagsleitið var eg farin á sjúkravitjan og á veg aftur til húsa komu synirnir rennandi ímóti mær. Hvat mundi vera áfatt, hugsaði eg við mær sjálvum. Dugdi at lesa í eygum teirra, at alt ikki var, sum tað átti at vera! Teir fingu næstan ikki orðið upp. So kom tað: Qurduat(KA DUA) er deyður! Qurduat(KA DUA) er deyður! Eg stóð sum steinrunnin. Tað kundi ikki passa! Tað vóru bert fáir tímar síðan, vit sóu hann á veg út á ísin."hvat er hent?" spurdi eg. Við gráturødd greiddu teir Á veg á kirkjugarðin. Bolette, unnustan hjá Qurduat, gongur fremst við krossinum. frá, at teir høvdu sæð hundasletuna hjá KA DUA koma heim aftur. Teir kendu hundarnar, men teir sóu ikki KA DUA. Har var onkur annar, sum førdi sletuna.teir eygleiddu hana og sóu,at hon steðgaði skamt í frá, har hinir hundarnir hjá KA DUA vóru tjóðraðir. Fólk tyrptust um staðið. Síðani høvdu teir leitað sær oman fyri at vita, hvat var áfatt! Jú, KA DUA lá har á sletuni - tyktist lívleysur! Vit skundaðu okkum á statiónina, tók "fyrstuhjálpstaskuna", so aftur á dyr. Fylgið kom niðan brekkuna. KA DUA lá framvegis á sletuni, men hundarnir vóru loystir frá. Kanska hann allíkavæl ikki var deyður. Hann var jú blaðungur, bert fýrati ára gamal, hevði eftir øllum at døma góða heilsu og var sterkur. Henda vónarhugsanin stirðnaði, tá eingin pulsur var at merkja. Legði masku yvir munn og nøs hansara og byrjaði at geva fyrstuhjálp. Tungligt var at koma niðan brekkuna, og loksins náddu vit statiónina. Hann varð borin innar, lagdur á gólvið. Áhaldandi varð fyrstahjálp givin, kanyl sett í æðr og heilivágur sprændur inn. Eygnavitni kundi greiða frá, at KA DUA hevði runnið við síðuna av sletuni og var síðan lopin uppá. Hevði síðan tikið seg til høvdið og var stutt eftir farin til aðra síðuna, soleiðis, at ovari partur av kroppinum og høvdið kom at hanga av sletuni. Høvdið hevði so sligið móti ísinum, meðan hundarnir hildu á at renna. Kenningur, sum sá tilburðin, tók dik á seg og fekk steðgað sletuni. Var veiðumaður framúr Her lá so góði vinur okkara KA DUA. Nakrar skeinir í andlitinum, annars einki at síggja. Hann lá her, kaldur, bleikur og við ongum pulsi. Einki hjartaljóð og eingin andadráttur! KA DUA hevði verið sína seinastu ferð við hundasletuni! Tað kendist so svárt, at vinur okkara nú var farin. Hann var bjóðaður í føðingardag hjá yngra syni okkara, júst henda páskadag. Hann hevði lovað at koma og lyfti síni plagdi hann at halda. Fyrsta túrin dreingirnir vóru á kópaveiði var saman við honum. Hann hevði lovað ásettan dag at taka teir við - og so hann gjørdi! Hann var veiðimaður burtur av -skaraði framúr. Ikki bert tók hann dreingirnar við sær á veiðiferð. Hann lærdi teir eisini kynstrið! Hann lærdi teir um hundarnar, hvussu hesir skuldu alast upp, og hvussu teir skuldu handfarast. Á veiðiferðum lærdi hann teir kynstrið við pískinum. Ikki tí, ongantíð sást hann
4 Síða 4 Nr august 2002 Foreldrini hjá Qurduat, David og Esther, til jarðarferðina sitandi á hundasletu. sláa hundarnar - altíð var tað honum nógmikið at reiggja pískin, soleiðis, at hesin gav ljóð frá sær. Hann gjørdi ljóð við munninum og hundarnir aktaðu. Hann segði ávíst orð, so fóru teir til høgru. Annað, so fóru teir til vinstru. Við ávísum orðið og tónalagi fekk hann teir at steðga. Á sama hátt, bara við øðrum orði, fekk hann teir at ganga ella renna um so skuldi verða. Rætti hundurin mátti vera førarahundurin Hann legði stóran dent á, at tann rætti hundurin var førarahundur.ein sum var klókur, ein sum var áhaldin og aktaði væl. Ein sum hinir í fylginum høvdu virðing fyri og sum teir fylgdu. Á vandaferð var tað lívsneyðugt at hava tann rætta førararahundin, plagdi hann at taka til. Mangan hoyrdi tú hann tosað um "Bamse", førarahundurin, sum hevði roynst honum sera væl. Hann var góður við hundar sínar. Hann hevði lært okkum at gera kópagørn og kynstrið, tá hesi skuldu setast undir ísinum. So mangan hevði hann ført okkum út á víddirnar eystanfyri bygdina. Hevði síni føstu støð har gørnini vóru sett. Ógloymandi løta, tá dreingirnir fingu fyrsta kópin í garnið. Ógloymandi løtur við KA DUA úti á ísinum. Vildi sleppa heim aftur Tað var ongantíð ætlanin, at hann skuldi verða veiðimaður. Hóast faðir hansara hevði lært hann kynstrið, so vildi faðirin, at hann skuldi fáa sær útbúgving. Sum ungur var KA DAU eisini farin til Danmarkar. Hevði verið á skúla á Bornholm, men longdist illa aftur til bygdina. Seinri var hann farin til Tasiilaq og var komin í læru sum elektrikari. Hóast hetta, so longdist honum altíð aftur til heimbygdina - honum longdist til lívið sum veiðimaður. Ikki tí, at tað kastaði so nógv av sær í peningi, men tað var eitt lív í frælsi. Eitt strævi lív, men eitt lív har tú vart tín egni harri. Eitt lív, har tú livdi náttúruni so nær - ein tilvera,har mangan stóð um lívið. Ein spennandi tilvera! Hvussu var tað ikki hinaferð, tá hundarnir tevjaðu seg fram á eina ísbjørn. Hvussu hann í skundi loysti fýra hundar frá og bardagin byrjaði. Hvussu hann við riflu nærkaðist bjørnini, siktaði og skeyt - og bjørnin lá deyð. Kenslan, tá hann nærkaðist bygdini, tá fólkið tyrptist um hann, og hann errin kundi greiða frá. Kenslan av at hava sigrað.tað var lívið! Stutt áðrenn lærutíðin var lokin, kom hann ein dagin upp at skeldast við arbeiðsgevara sín. Og tá bleiv honum ovboðið. Hann blakaði spakan frá sær, segði, at nú tímdi hann ikki meir. Síðan var kósin sett aftur móti heimbygdini - og dreymur hansara at gerast veiðimaður gjørdist veruleiki. Hevði nú í mong ár búleikast saman við foreldrunum, unnustu síni og syni hennara. Ongantíð lat tú okkum sita svong Tað var liðið nakað út á seinnapartin, tá foreldur hansara komu at síggja hann. Bæði vóru tey komin væl til árs. Mamman áttati og hann nakað yngri.tey vóru boygd og illa gongd. Strævna lívið frá barnsbeini av merktist á likami teirra. Nú vóru nógv ár síðan hann hevði lagt frá sær. Sum yngri høvdu tey búleikast á lítlum plássi nakað miðskeiðis millum Kappan og Tasiilaq (Angmassalik). Hann hevði verið veiðimaður frá tí hann var stórur smádrongur. Hon hevði frá barni av tikið lut í øllum tí, sum konurnar hjá veiðimonnum tókust við. Eitt strævið lív, eitt lív í fátækt. Men tey høvdu herbergað sær og sínum við tí, sum havið og náttúran gav. Hví tey vóru komin til Kuummiut? Tað var ikki við góða vilja teirra! Tað Líkfylgið, har Bolette (unnustan hjá Qurduat) stendur við krossinum. Mamman, Esther, sæst sitandi á hundasletuni. var tí onnur, sum høvdu tikið avgerð! Mynduleikin vildi tað so, at tey smáu veiðimannasamfeløgini skuldu niðurleggjast og fólkið flytast í býin og bygdirnar norðanfyri. Orðini vóru ikki mong, har tey sótu og kúrdu. Mamman venaði seg og tárini runnu á kinnum teirra. Rúmið fyltist av sorgarkenslu - ein kensla sum breiddi seg um alt húsið. Fólk í hópatali vóru komin at vísa samkenslu og allastaðni runnu tár. Hin gamli boygdi seg yvir sonin og kysti hann. "Ongantíð lætst tú okkum sita svong", Ongantíð lætst tú okkum sita svong" tók hann uppí saman. Tey høvdu tikið klæði við sær. Hann skuldi latast væl í til ferðina. Góðar tjúkkar buksur, heitan jakka og tjúkkar styvlar. Ja, væl skøddur til ferðina út á tær ævigu víddir. Páskamorgun - hóast alt Kirkjukórið, við dekninum á odda, var nú komið. Tvey ljós vórðu tendrað - Deknurin hevði stutta andakt og so ljómaði songurin yndisligt. Vónarinnar glæma skygdi frá ljósinum, tú kendi tað aftur og av heilum huga, tó við aðrari tungu, kundi tú syngja við: "Sum vársól rísur yvir fold, reis Jesus upp úr døkku mold til lívs, so ei finst líki; tí skal alt meðan verøld stár, nú eftir vetur koma vár við gleði í Guds ríki. Sum fuglamongd í urð og líð við fagnarljómi alla tíð hin bjarta várdag boðar, so tunga hvør,sum syngja kann, lovsyngur deyðans yvirmann, tá páskamorgun roðar. Sum blómur alla fríðka jørð sum líðir grønkast, grasið grør, tá lýkkan kemur blíða, so blómar alt við Jesus Krist til fólkagagns og gróður vist nú, og sum tíðir líða. Fríggjadagin 9. februar vardi Andras Mortensen Ph.D ritgerðina "Hin føroyski róðrarbáturin - Sjómentir føroyinga í eldri tíð." Verjan var á Sjómansskúlanum, har nógv fólk vóru komin at lurta eftir Andrasi.Hetta er aðru ferð,at ein Ph.D ritgerð verður vard í Føroyum. Í metingarnevndini sótu Jóhan Hendrik Winther Poulsen, professari Síðani varð KA DUA borin út. Mangan hevði hann tosað um fjøllini vestanvert bygdina. Serliga var tað fjallarøðin, har líkasum ein dalur var ímillum tey tvey. Hetta staðið varð kallað "Sólportrið". Hugtikin plagdi hann at greiða frá, hvussu hann á sínum mongu veiðiferðum var bergtikin av tí vøkru sjón, tá sólin roðaði í "Portrinum". Páskamorgun høvdu kvinnurnar kunngjørt uppreisnina. Hann, ið var komin sum ljós í heimin, hevði sigrað á deyðanum. "Óttist ikki" hevði Hann sagt. "Eg eri uppreisnin og lívið, tann ið trýr á Meg skal liva, um hann so doyr" Handan fjøllini, fjart frá bygdini, har eygað ikki rakk, lá "Staðurin, ið ikki tørvaði sól ella mána at lýsa sær, tí dýrd Guds lýsti hann upp - og lambið er ljós hansara." Tá vinur okkara varð borin út og fylgið fór niðan brekkuna móti kirkjuni, var sólin - Páskasólin - yvir Kuummiut farin til viða. Vaktar- & Bjargingartænastan Fráboðan um seismikkvirksemi Sagt verður frá, at seismiskar kanningar verða gjørdar á hesi havleið: Kanningarøkið er innanfyri fylgjandi knattarstøður. Úr landgrundsmarkinum norður á N W eystur á W og suður til landgrundsmarkið. Felagið PGS Exploration kannar økið. Kanningarnar ver a gjørdar vegna Amerada Hess og Statoil. Byrjað verður Arbeiðið tekur væntandi vikur Skipanavn Ramform Valiant Kallibókst. / Heimsta ur lagg5 / Bergen Hjálparskip Remus Fiskiveiðiumboð Magni Skaale Samband fæst við skipið á VHF rás 16. Upplýsingar um dagligar seismiskar fráboðanir og ávaringar fáast á sjálvvirkandi telefonskipanini , ella á telefon Kirkjubø, Arne Emil Christensen, professari við Universitetið í Oslo og Bjarne Stoklund, professari við Universitetið í Keypmannahavn. Ein av metingarmonnunum Arne Emil Christensen helt, at ritgerðin var so áhugaverd, at hon átti at verið umsett til enskt. Uttanlands eru nógv fólk, sum eru áhugað í bátum og sjómentum.
5 Nr august 2002 Síða 5 Í samband við samlagstryggingina hjá fiskimonnum er skipanin sum kunnugt tann, at menn eru tryggjaðir í 180 dagar, aftaná at túrur endar. Ganga fleiri enn 180 dagar,er møguligt at tekna eina framhaldstrygging, og í hesum sambandi eiga menn at venda sær til Føroya Lívstrygging. Men gerst maður sjúkur, áðrenn umrødda tíðarskeið gongur út, skal hann søkja um gjaldsundantøku. Tá kann hann vera verðandi í skipanini upp til 3 ár uttan at gjalda nakað. Er hetta aktuelt, eigur viðkomandi at venda sær til FF ella Lívstryggingina skjótast gjørligt, og í hvussu er áðrenn 180 daga freistin gongur út.
6 Síða 6 Nr august 2002 ICES og Fiskirannsóknarstovan hava ikki, sum Jón Kristjónsson vil vera við, roknað og brúkt tølini frá stovnsmetingunum skeivt.tað ber til at rokna sum Jón,men sum greitt frá í greinini hjá Peturi Steingrund, førir mátin hjá Jóni Kristjónssyni m.a. til, at veiðan av smáfiski telur mest í úrslitinum, og roknaða veiðitrýstið vil tí skifta ár um ár eftir tilgongdini av ungum fiski. Løgtingið hevur sett sær fyri, at í miðal skal veiðitrýstið eftir toski, hýsu og upsa undir Føroyum (tann partur av tøka stovninum í tali, sum verður fiskaður í einum ári) ikki vera størri enn 33%. Hesin setningur (veiðisetningur) er fyri at tryggja, at veiðitrýstið ikki verður ov stórt, og fyri at avmarka váðan fyri, at stovnarnir verða fiskaðir niður. ICES metir, at hesin veiðisetningur er í so høgur, men tað er annað mál. Veiðisetningurin (33%) er settur eftir mátanum, ICES og Fiskirannsóknarstovan nýta at rokna veiðitrýst. Veiðitrýstið eftir toski hevur í fleiri ár verið hægri enn 33%, og skal Løgtingið halda setningin hjá sær sjálvum, er neyðugt at minka um fiskidagatalið. Jón roknar, við sínum máta, at veiðitrýstið eftir toski er 33% og eftir hýsu og upsa væl minni, og tí er alt í lagi í mun til veiðisetningin, eru hansara ráð. Men hetta er kreativ bókføring. Skal mátin hjá Jóni nýtast til at rokna veiðitrýst, so má veiðisetningurin eisini ásetast eftir sama máta, og hann verður tá munandi lægri. Ella við øðrum orðum, sjálvt við mátanum hjá Jóni er fiskidagatalið ov høgt. Fiskidagaskipanina eru flestu føroyingar nøgdir við. Skipanin hevur sínar fyrimunir og vansar, men fyri at nýta ágóðan av fyrimununum, er neyðugt at hava eitt vakið eyga við vansunum.tann stórsti vansin er, at við støðugt vaksandi tøkni og kunnleika veksur effektiviteturin hjá flotanum líandi ár um ár, og tí er neyðugt støðugt at minka um dagatalið fyri at tálma veiðiorkuni. Men hetta tykjast hvørki vinna ella almennu myndugleikarnir at taka í fullum álvara. Síðan skipanin kom, er veiðitrýstið vaksið, og tað er í løtuni alt ov høgt. Higartil hevur tað gingið væl, tí náttúran hevur verið til vildar. Men vendir náttúran, so klárar tøka veiðiorkan við verandi fiskidøgum í heilt fá ár at fiska stovnarnar niður um øll vandamørk. Vinnan (Fiskidaganevndin) sigur, at av tí, at stovnarnir eru væl fyri, er ikki neyðugt at minka um dagatalið. Sambært Útvarpi Føroya hava limirnir í Løgtingsins Vinnunevnd somu áskoðan. Men um Løgtingið ikki megnar at gjøgnumføra eina átrokandi neyðuga stilling av fiskidøgunum tá stovnarnir og vinnan eru væl fyri, hvussu skal tað so megna tað, tá stovnarnir eru illa fyri og hvør dagur á sjónum hjá ov nógvum fiskiførum er fyri neyðini. Við áhaldandi at halda fast við sama dagatal, tekur Løgtingið ikki vansarnar í fiskidagaskipanina fyri fult. Úrslitið verður, at hon brotnar av sær sjálvum uttan mun til, hvussu nógv vit reypa av henni úti og heima. Hjalti í Jákupsstovu Petur Steingrund, fiskifrøðingur á Fiskirannsóknarstovuni Í Útvarpi Føroya 15. juli segði íslendski lívfrøðingurin Jón Kristjánsson, sum er biðin at gera viðmerkingar til stovnsmetingarnar, at Altjóða Havrannsóknarráðið (ICES) hevði roknað veiðitrýstið út á skeivan hátt. Undirritaði gjørdi viðmerkingar til hetta í Útvarpi Føroya sama dag, men av tí, at málið er torgreitt, verður roynt at greiða nærri frá tí í hesari grein. Undirritaði hevur kent seg noyddan at greiða frá útrokningarháttum og øðrum smálutum í ein ávísan mun. Í summum førum eru nágreinlig tøl nýtt í útrokningunum fyri at vísa, hvussu roknihátturin hevur verið. Hvussu stovnsmetingar verða gjørdar Fyrst verður toskaveiðan roknað um frá tonsum til tal í hvørjum aldursbólki (sí Talvu 1).Veiðan í tonsum fæst frá Hagstovu Føroya og Fiskimálaráðnum, meðan Fiskirannsóknarstovan hevur tikið prøvar av landingunum,sum vísa støddarbýti og aldursbýti. Til dømis var toskaveiðan í túsund tons, sum svaraðu til 4 milliónir 2 ára gamlar toskar, 3,9 milliónir 3 ára gamlar, 2,1 milliónir 4 ára gamlar o.s.fr. Síðan verður tað mett um, hvussu nógvir fiskar av tí elsta aldrinum og seinasta árinum vóru til staðar í sjónum. Fyri 1993-ársklassan var talið 0,95 milliónir ella (Talva 1), og verður yvirlitstrolingin hjá Magnusi Heinasyni nýtt til at finna hetta talið.tal av toski eitt ár áðrenn má tí í minsta lagið hava verið 0,95 milliónir (vóru tilstaðar) +0,86 milliónir (veiddir) =1,81 milliónir. Nú doyggja sjálvandi nakrir toskar av náttúruávum, t.d. etnir av kópi ella hvali, og tí er 1,81 milliónir nakað lítið. Um náttúrligur deyði verður tikin við, gerst úrslitið 2,11 milliónir (sí Talvu 1). Hesin framferðarháttur verður endurtikin fyri 1999 og heilt aftur til 1995, tá 1993-ársklassin kom inn í fiskiskapin. Tessvegna er stovnsmetingin ikki annað enn at leggja veiðu saman og justera fyri náttúrligum deyða. Úrslit frá stovnsmetingini Tað sæst av Talvu 1, at tað kann vera sera misjavnt, hvussu tilgongdin av 2 ára gomlum toski er tey ymsu árini. Til dømis var 1993-ársklassin sera sera góður (umleið 43 milliónir), meðan 1995-ársklassin var sera vánaligur (umleið 5 milliónir). Mest verður veitt av einum ársklassa, tá hann er 3 ella 4 ár.tað verður ikki veitt so nógv av teimum 2 ára gomlu, tí teir ikki í fullan mun eru komnir inn í fiskiskapin (eru ov innarlaga og eru ov smáir at eta línuøgn í fullan mun). Talva 1 vísir týðiliga tað høga veiðitrýstið eftir toski,sum er 5 ár og eldri. Í 1998 vóru 12 milliónir til av 1993-ársklassanum, í 1999 vóru 5 milliónir,og í 2000 bert 2 milliónir. Toskurin gerst kynsbúgvin longu tá hann er 3-4 ára gamal og við tí stóra veiðitrýstinum, sum hevur verið eyðkent fyri árini eftir at fiskidagaskipanin kom í gildi, hevur meginparturin av gýtingarstovninum verið 3-5 ára gamal fiskur. Hetta vil við øðrum orðum siga, at hvør toskur bert hevur møguleika at gýta umleið tvær ferðir. Veiðitrýst, fyrivarnis fiskideyðatal og fiskidagar Veiðitrýstið er eitt slag av einum lutfalli millum veiðu og stovn. Tað skal ikki blandast saman við roynd, sum er tal av stampum og tal av troltímum. Verður nógv veitt av einum ársklassa í mun til tað, sum var til, er veiðitrýstið stórt. Til dømis var veiðitrýstið á 8 ára gamlan fisk í 2001 (1993-ársklassin) 0,74, sum svarar til 52% (sí Kassa 1).Veiðitrýstið á 3-7 ára gamlan fisk (F 3-7 ) var sambært rokniháttinum hjá ICES 0,71 (sí Kassa 2), sum svarar til 50%. Men er F 3-7 = 0,71 ov høgt, ella er tað í lagið? ICES hevur ásett eitt fyrivarnis fiskideyðatal, sum er F pa = 0,35. PA stendur fyri "precautionary approach", sum merkir "fyrivarni". Toskastovnurin hevur sera lítlan møguleika at verða niðurfiskaður,um veiðitrýstið ikki fer upp um F pa. Lesarin skal leggja til merkis, at fyrivarnis fiskideyðatalið er ásett soleiðis, at tað kann samanberast beinleiðis við F 3-7. Um fiskideyðatalið skal minkast frá 0,71 til 0,35, er neyðugt at skerja fiskidagarnar niður í eina helvt. Viðmerking til Jón Kristjánsson Jón Kristjánsson førdi fram í Útvarpi Føroya, at ICES dugir ikki at rokna prosenttøl út, tí tað ikki ber til at taka miðaltal av prosentum, sum byggja á ymiskt tal av fiski. Hann mælir tí til, at eitt veiðitrýst verður roknað út, sum tekur talið av fiski í hvørjum aldursbólki til eftirtektar. Í Kassa 2 er hetta roknað út, og úrslitið er munandi lægri enn tað, sum ICES kom fram til. Tað er einki skeivt í at rokna veiðitrýstið út, sum Jón Kristjánsson ger. Tað avgerandi er, at hann kemur við einum virði, sum hansara veiðitrýst kann samanberast við. Hann kann ikki longur nýta F pa = 0,35, tí tað kann bert setast í samband við F 3-7 = 0,71. Um Jón Kristjánsson til dømis kemur við einum nýggjum F pa = 0,23, kemur hann til sama úrslit sum ICES: At fiskidagarnir skulu niður í eina helvt, tí hansara veiðitrýst skal minkast frá 0,46 til 0,23 (sí Kassa 2). Jón Kristjánsson sigur, at tað ikki er loyvt at taka eitt vanligt miðaltal av fiskideyðatali, sum um tað finnast greiðar reglur fyri, hvat kann gerast og hvat ikki kann gerast.slíkar altgaldandi reglur finnast ikki. Tað avgerandi er at at meta um taltilfarið í hvørjum einstøkum føri og síðan gera av, hvussu tilfarið skal viðgerast. Tessvegna er ikki talan um, hvat er loyviligt, men hvat best lýsir taltilfarið. Tað finnast ofta fleiri hættir og hvør hevur sínar fyrimunir og vansar. Fyrimunurin við at rokna sum Jón, er, at tað eru teir mongu fiskarnir, sum avgera, hvat úrslitið verður og ikki teir fáu. Ein stórur vansi er tó, at hátturin hjá Jóni vanliga gevur eina alt ov bjartskygda meting av støðuni í fiskiskapinum. Fiskurin kemur ikki fult inn í fiskiskapin fyrr enn hann er umleið 4 ár. Teir 3 ára gomlu fiskarnir, sum jú eru nógvir í tali sambært Talvu 1, eru ikki komnir fult inn í fiskiskapin og tí kemur veiðitrýstið á 3 ára gomlum toski altíð at verða munandi lægri enn fyri teir eldru aldursbólkarnar.veiðitrýstið hjá Jóni lýsir bert veiðitrýstið á teir yngru aldursbólkarnar (3-4 ár). Ein sera óheppin eginleiki við rokniháttinum hjá Jóni er, at veiðan kann koma frá ávísum aldursbólkum (4-6 ár), meðan talið í stovninum kemur frá øðrum aldursbólkum (3 ár) og sostatt hevur veiðan einki at gera við talið í stovninum. Vit kunnu hugsa okkum ein ríkan mann, sum ongan pening brúkar og ein fátækan mann, sum brúkar nógvan pening. Um vit síggja ognirnar og nýtsluna hjá hesum monnum undir einum, sær myndin fín út. Har er ein stór ogn og ein peninganýtsla, sum er í einum góðum samsvari við ognina. Trupulleikin er bert, at tað er ikki tann sami maðurin, sum eigur pening, og sum brúkar pening. Um vit føra hesa myndina yvir á toskastovnin, so er "ognin" tann stóra mongd av smáfiski, sum tað ikki er møguligt at fiska og "nýtslan" eru teir eldru fiskarnir, sum tað er møguligt at fiska. Vit kunnu taka eitt annað og ógvusligari dømi, at vit fiska tað sama av 3 ára gomlum fiski, sum í 2001 (3,8 milliónir), men allar fiskar, sum eru 4-7 ár.vit hava tá fiskað tilsamans 12,4 milliónir fiskar av 23,6 milliónum ella 53%. Hesin háttur at rokna veiðitrýstið út er als ikki førur fyri at vísa á ta vanlagnu, sum tá hevði hent við fiskastovninum. Fleiri orsakir eru til, at tað er týdningarmikið at hava stóran (eldri) fisk í toskastovninum. Eggini
7 Nr august 2002 hjá stórum fiski hava størri møguleika at klára seg, enn egg frá smáum fiski. Stórur toskur kann eta hvítingsbróðir, svartkjaft og lítla kongafisk, umframt krabbadýrini og nebbasildina, sum smáur toskur etur. Harvið kann landgrunnurin møguliga bera eina størri nøgd av toski, um toskurin er stórur. Møguleikin er eisini minni at fiska toskastovnin niður, um royndin er avmarkað. Við eini avmarkaðari roynd er støddin á fiskinum størri enn við stórari roynd, og tað átti fiskivinnan í Føroyum at havt áhuga í. Talva 1.Veiða, fiskideyðatal og stødd á toskastovni Tøl í feitari skrift vísa tann sterka ársklassan frá Ramma er sett rundan um tølini fyri aldrarnar 3-7 í 2001, tí veiðitrýstið verður roknað fyri hesar aldrarnar. Ár Aldur Toskaveiða í tali (túsundum) Sum Tons Háttur 2 Háttur 1 Fiskideyðatal (veiðitrýst) 1-e -F Veiða/Stovni % 8% % 26% F3-74 9% 44% % 21% % 46% % 72% % 47% % 61% Stødd á toskastovni per 1. Januar í árinum (í túsundum) Sum Síða 7 Kassi 1: Hvussu F-virðir verða roknað um til % Tað mest einfalda (Háttur 1) er at samanbera veiðuna og talið í stovninum beinleiðis, tað vil siga (veiða í tali í árinum)/(stovnur í tali í byrjan av árinum)*100%. Fyri 8 ára gamlar toskar í 2001 var veiðitrýstið 0,74 (Talva 1) sum gevur 47% (= / *100%). Háttur 1 roknar við, at ein ávísur partur av fiskinum doyr av náttúrligum ávum. Ein kann eisini rokna prosentpartin út sum (Háttur 2):1-e -F = 1-e (-0,74) =0,52=52%.Háttur 2 tekur ikki náttúrligan deyða við. Báðir hesir hættir eru vístir í Talvu 1. Tann seinni hátturin gevur eitt sindur hægri virðir, enn tann fyrri. Tað skal undirstrikast, at hesir tveir hættirnir at rokna fiskideyðatalið um til prosenttøl er bert fyri at geva eina fatan av, hvat fiskideyðatalið F svarar til.tilmælið frá ICES og Fiskirannsóknarstovuni byggir bert á tey upprunaligu fiskideyðatølini. Kassi 2: Hvussu tað endaliga F-virðið (veiðitrýstið) verður roknað út Tað er óheppið at koma við fleiri virðum fyri fiskideyðatalið til fiskivinnumyndugleikarnar í Føroyum, og tí verður bert eitt virði roknað út, sum byggir á aldrarnar 3-7 ár.aldur 2 verður ikki tikin við, tí fiskurin ikki reiðiliga er komin inn í fiskiskapin og fiskar eldri enn 7 ár verða ikki tiknir við, tí teir eru so fáir og geva tí óálítandi tøl. ICES-hátturin (óvektað miðaltal): ICES roknar eitt vanligt miðaltal fyri aldrarnar 3-7, tað vil siga F 3-7 = (0,3333+0,6698+0,2635+0,7082+1,5706)/5 = 0,71. Jón Kristjánsson (leggur allar fiskar 3-7 ár saman): Jón roknar eitt miðaltal, har teir nógvu smáu fiskarnir hava mest at siga. So vítt undirritaði kann síggja, leggur Jón allar fiskar í veiðuni saman (í aldrunum 3-7 ár) og samanber við talið í stovninum (sí Talvu 1): 7.522/23.626*100%=32%. Jón fær úrslitið til 33%, sum svarar til eitt F = 0,45. Ein triði møguleiki (vektað miðaltal) - nærum tað sama sum roknihátturin hjá Jóni: Eitt sokallað vektað miðaltal kann eisini roknast út: F vektað = (0,3333* ,6698* ,2.635* ,708 2*821+1,5706*1.031)/ = 0,46. Her hava teir nógvu smáu fiskarnir eisini mest at siga fyri úrslitið. Er tað nakað, sum FFblaðið ikki er, so er tað eitt ítróttarblað. Tað er ikki fyri at siga nakað ringt um ítróttina. Men tað má vera eitt sindur vælgerandi, at tað finst eitt blað, har tað ber til at lesa um annað enn ítrótt. Men hesa ferð gera vit eitt lítið undantak, og er høvið tað, at vit lósu í donskum fjølmiðlum, at Ítróttarparkin í Keypmannahavn, sum nógvir føroyingar kenna, hevur fingið ein nýggjan stjóri, og er hesin tann 45 ára gamli Jørgen Glistrup, sum ikki hevur minsta áhuga fyri politikki, uttan tað at hann eins og pápin heldur skattin vera alt ov høgan. Hinvegin verður hann roknaður fyri at vera kønur í tølum og fær tað ummæli, at hann er ein UG-drongur. Hann hevur drúgvar vinnulívsroyndir. Seinastu tíggju árini hevur Jørgen verið fíggjarstjóri á Carlsberg. Tað var ikki vandari enn, at vit júst hava havt eina frásøgn frá vitjanini hjá Glistrup familjuni í Føroyum, og høvdu vit eisini mynd av Jørgen Glistrup og hansara. Tískil fara vit at endurtaka hesa myndina, so vit, mótsatt hinum fjølmiðlunum, kunnu vísa lesarunum nýggja stjóran fyri hesum "mekka" hjá ítróttaráhugaðum. Tey, sum eru á myndini, eru:standandi Jørgen Glistrup, konan Gitte, dóttirin 10 ára gamla Annlise. Sitandi eru foreldrini Mogens og Lene. Ein tann fyrsti minnisvarðin í Føroyum, má verða tann í Klaksvík. Sum kunnugt eru nógvir minnisvarðar fyri sjólátnar kring landið. Ein tann fyrsti man vera tann í Klaksvík, sum varð avdúkaður Bakgrundin fyri hesum minnisvarða var eisini nóg álvarslig. Heimsbardagin leikaði í við nógvum mistum mannalívum, og sovæl 30-uni sum 20-uni vóru merkt av nógvum vanlukkum á sjónum, sum eisini raktu Klaksvík. Higani vóru eisini fleiri skip farin, t.d. Ernestine í 1930, Fossánes 1938 og Ekliptika í Vit eru so heppin at hava fingið myndir frá hátíðarhaldinum í Myndaeigari er Brynhild Absalonsen, Klaksvík.
8 Síða 8 Nr august 2002 Vit endurtaka her tað sum løgmaður á ólavsøku segði um fiski- og sjóvinnumál: Fiskivinnumál Í aðalorðaskiftinum í fjør um fyritreytir og stevnumið í fiskivinnupolitikkinum varð dentur lagdur á at lýsa tær fyritreytir, sum vinnan virkar undir, bæði við atliti at tí regluverki, ið føroyskir myndugleikar hava smíðað, og við teimum ytru umstøðum, sum ávirka vinnuna. Sum stevnuskrá fyri framtíðina og við niðurstøðunum frá orðaskiftinum er fiskivinnupolitiska kósin sett í samgonguskjalið hjá samgonguni. Fleiri broytingar eru framdar í lógini um vinnuligan fiskiskap. Ráðgevingin er umskipað soleiðis, at landsstýrismaðurin nú fær tvey tilmæli at taka støðu til. Annað er frá Fiskirannsóknarstovuni og annað er frá fiskidaganevndini. Ein fylgissveinaskipan, sum skal bøta um trygdina á sjónum og fiskiveiðieftirlitið, er fyrireikað og verður nú sett í verk fyri heimaflotan eisini. Til tess at gera skipanina við smábátum einfaldari og smidligari eru útróðrarbátar undir 15 tons nú undantiknir høvuðsregluni um, at øll fiskifør skulu hava veiðiloyvi. Tað merkir m.a., at tá ið fiskirættindi (fiskiloyvi) skulu verða flutt á annan bát, verður treytin framvegis, at fiskiorkan skal ikki verða gjørd størri. Loyvisskipanin fyri smærru útróðrarbátarnar er nú greiðari og einfaldari, bæði fyri bátaeigarar og umsiting. Arbeitt verður við at gera skipanina einfaldari. Reglurnar um at avhenda fiskirættindi kann fara fram eitt ár í senn ella endaliga. Egin kvotupartur, egin árskvota og egin hjáveiðikvota kann somuleiðis verða avhendað í eitt ár í senn ella endaliga. Til tess at tað bara kunnu vera fólk ella feløg, sum gagnnýta síni rættindi, sum skulu kunna avhenda hesi rættindi, er brúksskylda knýtt at fiskirættindunum, soleiðis at høvuðsreglan er, at treytin fyri at avhenda fiskidagar ella kvotur er, at loyvishavari sjálvur hevur brúkt í minsta lagi 60% av sínum tillutaðu fiskidøgum ella kvotum fiskiárið ella álmanakkaárið frammanundan. Fiskiskapurin á føroysku landleiðunum Tilfeingið í sjónum er grundarlagið undir fiskiskapinum á føroysku landleiðunum. Fiskivinnan er ávirkað av náttúrugivnum broytingum. Vantandi vitan um tilfeingisgrundarlagið og havumhvørvið ber í sær, at varliga eigur at verða farið fram. Samsvarandi altjóða avtalum skal støðið undir umsitingini av fiskatilfeinginum tí vera fyrivarnisreglan. Hjá okkum er fiskivinna so stórur partur av búskapinum, at fyrivarnisreglan kann ikki virka bara eftir lívfrøðiligum metingum. Samfelagsbúskapurin er viðbrekin, og tí mugu broytingarnar ikki vera ov stórar. Samfelagslig og lívfrøðilig fyrivarni eiga tí at virka saman. Fiskidagaskipanin er høvuðsamboðið at stýra botnfiskiveiðini saman við loyvisskipanini og økis- og gýtingarfriðingum. Skipanin tænir sínum endamáli, men neyðugt er alla tíðina at stilla veiðitrýstið eftir tí, sum fiskastovnarnir undir Føroyum bera. Hildið verður fast um fiskidagaskipanina, sum høvuðsamboð at stýra botnfiskaveiðini á landleiðunum. Málið er, at allir skipabólkar koma undir dagaskipanina. Fiskiskapur aðrastaðni og millumtjóðasamstarv Ein týdningarmikil partur av inntøkugrundarlagnum hjá fiskivinnuni eru tey rættindi, ið føroyskir myndugleikar samráða seg fram til við onnur lond, bæði sínámillum og í millumlandasamanhangi. Umleið helmingurin av føroysku veiðini verður fiskaður aðrastaðnis enn á føroysku landleiðunum, og umsiting av nógvum av hesum stovnum fer fram í samstarvi við onnur lond. Bindandi millumtjóða samstarv er tí treytin fyri burðardyggari umsiting við ferðandi fiskastovnum. Frá náttúrunnar hond er fiskiskapur misjavnur. Tað hevur alstóran týdning, at vit hava sínámillum fiskiveiðisáttmálar við onnur lond á høgum stigi um fleiri fiskasløg, so at broytingar í fiskiskapi á einum øki ávirka samfelagið sum minst. Fiskivinnusamráðingar Sínámillum fiskiveiðisamráðingarnar fyri í ár hava gingið rímiliga væl. Botnfiskakvoturnar í Barentshavinum eru hægri í russiskum sjógvi og nakað hægri í norskum sjógvi. Kvoturnar í ES sjógvi eru tær somu, undantikin er svartkjaftakvotan, sum semja ikki fekst um. Í grønlendskum og íslendskum sjógvi er kvotastigið óbroytt. Fiskimøguleikarnir eftir uppsjóvarfiskasløgum eru enn góðir, men vísindaliga ráðgevingin ávarar serstakliga um støðuna hjá svartkjaftastovninum, sum er í vanda av ov stórum veiðitrýsti. Her má havast í huga tann alstóra týdning, sum hesin stovnurin hevur fyri samfelagið. Tí mugu strandalondini semjast, so tað framvegis fer at løna seg at fiska svartkjaft bæði hjá føroyingum og hjá teimum londum, sum fiska henda stovn í føroyskum sjógvi. Strandalondini hava havt 10 samráðingarumfør um at semjast um svartkjaftin. Eitt uppskot um veiðisetning er gjørt, men enn er ikki semja um mest loyvdu veiði og um býtið millum strandalondini. ES, Føroyar, Noreg og Ísland hava sett sær sína egnu kvotu fyri Norðhavssildin og makrelstovnurin eru væl fyri, og vísindaliga ráðgevingin mælir til at halda fram við sama veiðisetningi. Strandalandaavtalurnar um makrel og norðhavssild eru gjørdar eftir tí veiðisetningi, sum semja er um at fremja, og ásetingar eru gjørdar um fiskiskapin á víðum havi í NEAFC. Føroysk laksaveiða kann halda fram eftir somu ásetingum sum í ár. Í NEAFC er enn ósemja um, um partur av tí kongafiskinum, sum er í Irmingarhavinum,er partur av kongafiskatilfeinginum á landgrunnunum hjá Grønlandi, Íslandi ella Føroyum. Kanningar verða støðugt gjørdar til tess at staðfesta lívfrøðiliga sambandið. Føroyar gera kanningar á hesum øki. Fyri Føroyar hevur rækjuveiðan í NAFO skipanarøkinum stóran týdning, serstakliga á 3M (Flemish Cap). Kanada hevur stongt sínar havnir fyri føroyskum skipum orsakað av føroyska rækjuveiðini á 3L (Grand Bank). Roynt hevur verið at fáa viðurskiftini í rættlag aftur og strangari eftirlitsreglur verða innførdar á hesi leið, men samstundis ætla Føroyar at seta sína egnu kvotu á 3L. Hóast heildarveiðan hjá føroysku rækjuskipunum er nógv vaksin seinastu árini, so er prísurin so lágur í dag,at útlitini hjá rækjuskipunum eru sera vánalig. Hvalamál Landsstýrið heldur fast við, at súgdjór í havinum verða gagnnýtt á burðardyggan hátt og virkar fyri meiri samstarvi við aðrar tjóðir á hesum øki. Dentur verður lagdur á viðurskifti, sum ávirka hval og kóp. Føroyska millumlandasamstarvið um burðardygga umsiting við súgdjórum í Norðuratlantshavi fer fram í NAMMCO. Samstarvið fer fram sum ásett í havrættarsáttmálanum,har karmur er gjørdur um vísindaligt samstarv, sum skal tryggja at súgdjórini í føroyskum sjógvi verða gagnnýtt. Enn er eingin endalig semja gjørd millum limalondini í Altjóða Hvalaveiðiráðnum (IWC) um eina framtíðarskipan fyri vinnuligari hvalaveiði. Tískil er fyribils steðgurin fyri allari vinnuligari hvalaveiði, sum samtyktur varð í 1982, enn í gildi, hóast fleiri stórhvalastovnar, ikki minst á okkara havleiðum, væl tola at vera gagnnýttir. Spurningurin er, hvussu leingi tað loysir seg at halda fram við at royna at fáa IWC til at virka sum umsitingarstovnur, tá ið fleiri limalond forða eini veruligari loysn.vit hvalaveiðitjóðir í Norðurhøvum hava NAMMCO sum millumlandafelagsskap, ið er førur fyri at røkja tær uppgávur, sum IWC ikki verður brúkt til, nevnliga at samstarva um burðardygt at gagnnýta stórhvalin. Hetta krevur, at limalondini í NAMMCO, sum hava hvalastovnar í felagi, eru samd um at nýta stovnin til endamálið. Føroyar og hini NAMMCO limalondini, Noreg, Ísland og Grønland, fara í vetur at tosa sínámillum um støðuna í altjóða samtarvi um hvalaveiði og møguleikar fyri at menna og styrkja støðuna hjá NAMMCO í hesum samanhangi. Heimsráð fyri Hvalaveiðifólk (world Council of Whalers) heldur aðalfund í Føroyum í sept. í ár í samstarvi við Grindamannafelagið, sum er limur í Heimsráðnum. Umboð úr Føroyum hava seinastu árini verið á aðalfundum hjá felagsskapinum,sum áður hava verið í Kanada, Íslandi og Nýsælandi. Við at halda fundin í Føroyum fáa vit víst okkara áhuga í at samstarva við onnur og at styrkja sambond millum lond og samfeløg, sum hava felags áhuga í at varðveita síni rættindi til at gagnnýta havsins tilfeingi á burðardyggan hátt. Fiskiveiðieftirlit Við tveimun skipum er fiskiveiðieftirlitið og bjargingartænastan nógv betri. Eftirlitið á sjónum fevnir eisini um eftirlit í altjóða sjógvi sambært teirri víðkan, sum NEAFC og NAFO hava sett í verk. Tyrlutilbúgvingin er samskipað við tyrlutænastu til bjarging, fiskiveiðieftirlit, sjúkraflutning og ferðaflutning. Fylgissveinaeftirlit verður sett í verk fyri øll føroysk og útlendsk skip eftir eini tíðarætlan, sum heimild er fyri at seta í verk nú. Fyri at menna trygdina, er ætlanin at víðka hesa skipan so hvørt fyri øll skip á øllum havleiðum. Tilbúgving Tilbúgvingarverkætlan Føroya er endað.frágreiðingin frá verkætlanini er liðug og verður politiskt viðgjørd í heyst. Samanumtikið hevur gingið væl, og nógv mál eru nádd. Tó eru nakrar av týdningarmestu fortreytunum, serliga viðvíkjandi lógararbeiðinum, tilbúgvingarumsiting og myndugleikaheimildum, ikki greiddar. Hetta arbeiðið verður ætlandi framt næsta ár. Fiskimálaráðið hevur skipað Sjóbjargingarstøðina, ið tekur sær av at samskipa bjarging og leiting á sjónum.tyrluskipan við nýmótans leiti- og bjargingarútgerð, ið røkkur allar partar av føroyskum sjógvi viðvíkjandi leiting, bjarging og sjúkraflutningi, hevur verið virkin í eitt ár. Fyrireikað verður ein skipan við læknum og bjargarum við serligari útbúgving, ið kunnu fara út við tyrlunum. Ein skipan at basa dálking verður at seta í verk. Komin er nýggj oljubasingarútgerð, og upplæring er farin fram í hesari útgerð, har bjargingarfeløg, sløkkilið og Fiskiveiðieftirlitið hava verið við. Hóast kommunurnar hava ábyrdina av oljubasing við strendurnar, so eru fleiri kommunur ikki førar fyri at loysa eina so krevjandi uppgávu. Tí verður arbeitt við at fáa eina leiðsluskipan í Fiskimálaráðnum, ið kann stuðla kommununum. Bjarging og samskipan á landi eru umfatandi. Partarnir og myndugleikarnir eru nógvir. Sambært lóg hevur løgreglan samskipandi uppgávurnar. Verkætlanin mælir til, at gjørd verður ein skipan, har allir partar í tilbúgvingini arbeiða eftir somu skipan. Týðandi partur av tilbúgvingarskipanini eru sjúkraliðini, ið eru skipað við fólki úr heilsuverkinum og bjargingarfeløgunum í sýsluni. Sjúkralið í øllum sýslum eru nú skipað og upplærd uttan í Suðurstreymoy. Dentur verður lagdur á, at menna og stuðla sjálvbodnari bjargingartilbúgving. Fleiri venjingar hava verið bæði á sjógvi
9 Nr august 2002 Síða 9 Í næstseinasta blaði høvdu vit eina áhugavereda frásøgn frá meslingagrindini í Norðragøtu í Men tað, sum var serstakliga áhugavert, vóru tær myndir, sum vit høvdu í hesum sambandi. Hesar myndir høvdu vit úr myndasavninum hjá Onnu Hansen, sum var ein partur av søguni um meslingagrindini. Hon gjørdist sjúk og mundi siglt av, men kom fyri seg aftur.hetta eru myndir, sum er sera áhugavert siðsøguligt tilfar. Nú hava tey hjá Onnu funnið tvær myndir afturat, og eru hesar sera klárar. Hesar verða tískil endurgivnar her. Um nakar kennist við nakran av persónum á myndunum vilja vit fegin frætta. Hendan søgan er ikki úr Føroyum. Men við tí skili sum er, hevði tað kanska ikki verið verri! Søgan er úr USA, har hundurin Percy hevur ætlanir um at stilla upp sum valevni fyri republikanska flokkin, tá kongressval verður í heyst. Percy, sum er fimm ára gamal og er ein blanding av einum collie og einum týskum seyðahundi, savnar her undirskriftir í Florida. Eigarin hjá honum, Wayne Genthner, sum sæst aftanfyri, sigur, at Percy stillar upp sum mótmæli móti ørskapi og órættvísi í amerikanskum politikki, sum t.d. valstuðulsskipanini, sum ger tað ómøguligt hjá vanligum fólki at stilla upp. og landi, sum hava sýnt stóra framgongd á øllum tí føroyska tilbúgvingarøkinum. Ein framgongd, ið bara kann verða varðveitt við støðugum útbúgvingum og venjingum. Sjóvinnumál Til tess at lúka IMO-krøv um betri eftirlit við handils- og fiskiskipum eru tiltøk sett í verk við tilhoyrandi fyriskipanum. Nýggjar reglur um vaktarhald á skipum, og um serlig útbúgvingarkrøv hjá teimum, ið sigla við ferðamannaskipum, eru settar í gildi. Skipanin um trygdarskeið fyri sjómenn gongur eftir ætlan, og nógv virksemi er á trygdarmiðstøðini í Klaksvík. FAS-skipanin er tikin upp, og arbeitt verður við at gera hesa skipan betri, til tess at fáa fleiri útlendsk skip undir føroyskt flagg og at bøta um støðuna hjá flotanum, sum nú er. Skipaeftirlitið Hin 1. januar 2002 varð Skipaeftirlitið yvirtikið sum føroyskt sermál. Skipaeftirlitið er skipað í Fiskimálaráðnum og skal vera í Vágum eftir hálvan august í ár. Bygningurin er innrættaður til endamálið, og fær Skipaeftirlitið við hesi loysn góðar arbeiðsumstøður. Arbeiðið hjá Skipaeftirlitinum er ógvuliga fjøltáttað og víðfevnt. Fyri at gera so dygdargott arbeiði sum møguligt, er neyðugt, at samstarva við feløg og myndugleikar bæði innanlands og uttanlands, og uppbyggja sambond, ið kunnu vera hent hjá øllum pørtum. Fyribils arbeiðir Skipaeftirlitið sambært donskum forskriftum, men forskriftirnar verða føroyskaðar eftir tørvi. Lógin um trygd á sjónum heimilar landsstýrismanninum at løggilda persónar og klassafeløg at fremja ávísar uppgávur viðvíkjandi tekniskum eftirliti við skipum, eitt nú eftirlit við radioútgerð.arbeitt verður við at gera kunngerðir m.a. um arbeiðsumhvørvið um borð. Í sambandi við at klassafeløgini gera lógarkravd sýn fyri skipaeftirlitið, verða hesi sýn fyribils gjørd sambært avtalu, sum danska Sjóferðslusýnið hevur við klassafeløgini. Av tí at danski flotin er so nógv øðrvísi samansettur enn føroyski flotin, er neyðugt at gera eina føroyska klassaavtalu. Hetta arbeiðið verður væntandi liðugt beint eftir ársskiftið. Setningur landsstýrsins er at yvirtaka vitaverk, veðurtænastu og uppmerking.
10 Síða 10 Nr august 2002 Vit hava fleiri ferðir fyrr greitt frá søguni um Poul Meyer Olsen, tá hann sum 15 ára gamal bjargaði 3 ára gomlu Ásbjørg frá tí vissa druknideyðanum út fyri lendingina í Svínoy. Men hesa ferð kunnu vit vísa mynd av teimum báðum saman. Hendan fagnardagin í Svínoy kemur Annika Justinussen og líður mær í oyrað, at Ásbjørg situr inni í Yvirstovu saman við systur og systurdóttir. So vit avráddu at fara niðan til Poul Meyer og Solveig, og her fekk eg søguna, sum Asbjørg minnist hana. Forsøgan er tann, at Hjalmar Hátún var lærari í Svínoy frá 1924 til Hann legði dent á at læra børnini at svimja.til hetta endamálið var ein svimjihylur gjørdur nærindis bygdini. Hetta kom rættiliga Hjalmari til góða hendan dagin í 1935, tá Ásbjørg fór á bláman niðri í fjøruni. Hóast hon bert var 3 ára gomul, minnist hon hendan dagin so sera væl. Hon minnist klárt, meðan Her síggja vit tey bæði Ásbjørg og Poul. Millum tey hómast á vegginum heiðursbrævið frá Carnegie, sum Poul fekk fyri at bjarga Ásbjørg. hon lá á sjónum, at svínoyingar fóru at draga bát. Men tá báturin var drigin, vóru ongar árar, so farast mátti niðan í bygdina eftir árum.hetta tók sjálvsagt drúgva tíð, sum kundi gerast avgerandi fyri møguleikanum at bjarga gentuni. Men tá kemur tann 17 ára gamli Poul Meyer leypandi. Hann var longu av bestu svimjarum, og hjá honum var einki at bíða við. Hann legði á bláman og svam út til Ásbjørg, og fekk hana til lands. Tá var hon illa stødd, og bæði, minnast hvussu hon tók fast um hálsin á Poul, so hann mundi mist ondina. Tað, sum Ásbjørg annars minnist, er, at tá hon er á veg niðan í lærarahúsini, kemur pápin stórleypandi í berum undirbuksum. Hetta helt Ásbjørg vera sera flovisligt, og hon spurdi pápan, hví hann ikki var ílatin: "Ja, men eg komi jú at bjarga tær!" Tá hevur pápin sæð tilburðin frá lærarahúsinum, sum eru ovaliga í bygdini, og hann er lopin avstað, sum hann stóð. Árið eftir fekk Poul Meyer Carnegie heiðurslønina fyri sítt bragd. Eisini fekk hann 300 krónur, sum tá var ein hálv ársløn hjá fiskimanni. Tað er ikki so løgið at hendan hending hevur givið eitt inniligt samband millum tey bæði, og merktist hetta henda dagin. Ásbjørg minnist eisini, at hon vildu sleppa at bjóða Póli "nissugreyt", t.v.s. rísgreyt, fyri ómakin! Sjálvt um vit hava nevnt tað fyrr, vilja vit endurtaka eitt annað bjargingarbragd hjá Póli. Tað var undir krígnum, at svínoyingar varnaðust eina gummiballu uttanfyri lendingina. Hetta var tilfar, sum kundi nýtast til at gera gummiskógvar burturúr, og hesum var stórur tørvur á tá á døgum. Teir flotaðu bát, men í tí at báturin verður leysur, verður ein maður fastur og fer á bláman. Hann fer undir, og Pól hugsar, at her má okkurt gerast, og hann greiðir frá: "Eg meddaði eftir, hvar hann mundi vera. So krøkti eg føturnar fastar í bekkin, og so rendi eg høvdið niður í sjógvin. Tað skal nevnast her, at Poul Meyer er av størstu monnum, so hann rakk rættiliga langt niður. So heppið var tað, at hann kom beint á mannin, og fekk hann hálaðan upp, so hann fekk tikið fast í bátin. Tá var neyðugt at rógva út frá og so taka Her sæst Poul sum drongur saman við sínum systkjum Olivur, Marin og Rigmor. mannin inn. Pól heldur, at her má ein hægri makt hava verið uppi í. Men dirvi og skil hjá Poul man eisini hava átt sín part. Annars býr Ásbjørg í Noregi,og hevur gjørt tað í mong ár. Hon býr í Asker, sum er ein forstaður til Oslo. Hon er sera fegin um hetta høvið at koma til Svínoyar,har hon annars hevur so mong barndómsminni. Annars er Poul sera treystur. Hann er 84 ára gamal. Hann lá leingi á sjúkrahúsi einaferð í fjør, og tað var so avgjørt eingin, sum væntaði at síggja hann í Svínoy aftur. Men til várs var hann aftur í heimbygdini og hann og Solveig vóru eisini í føðingardegnum hjá Mallu. Poul hevur verið fiskimaður alla sína arbeiðstíð, og hevur hann verið kokkur. Og tað sigst ein góður kokkur! Annars er Poul ættaður úr kongshúsunum Úti í Bø. Foreldrini hjá honum vóru Hanus og Karin, sum var systir Mallu. Hon er tískil mostir Poul. Annars er Poul eisini systkinabarn til Jukim Olsen og Rasmus Olsen. ó. Her síggja vit Hjalmar Hátún á eini útferð, har hann ber hátt bæði Dannebrog og Merkið. Skúlabørn á Svínoy á helst somu útferð.
11 Nr august 2002 Síða 11 Tað hava verið bátasmiðir í minst 5 ættarlið í ættini hjá Mallu. Og teir hava verið merkismenn. Her verður eisini greitt frá um Múlabátin, sum pápi Mallu smíðaði. Tá ein skrivar um siðsøgulig viðurskifti, er tað pussigt, hvussu tilvildin kann opna heilt nýggjar dyr á økinum, sum skrivað verður um. Í seinasta blað høvdu vit eina drúgva umrøðu av Mallu Jacobsen í Svínoy, sum júst er vorðin 100 ár. Og í hesum blaðnum hava vit so aftur drúgva frásøgn frá sovæl føðingardegnum sum frá øðrum viðurskiftum í Svínoy, sum vit meta hava áhuga hjá lesarunum. Kiwanis-klubburin hevur árliga eina lutaseðlasølu, har høvuðsvinningurin er ein føroyskur bátur.teir biðja hvørt ár ymiskar bátasmiðir gera ein bát. Vinningurin av lutaseðlasøluni fer til ymisk vælgerandi endamál, sum klubburin stuðlar. Beint undan og á ólavsøku var "ársins bátur" sýndur fram ymsa staðni í Havn. Í ár er talan um ein bát, sum er smíðaður av Andrass Joensen, sum er ættaður av Húsum, sonur Fridu og Geila-Jóannes. Andrass er tískil beiggi Jákup Monrad Joensen, sála, sum var okkara álitismaður í Kallsoynni í nógv ár. Men so varð eisini upplýst, at hesin bátur var gjørdur eftir "Múlabátinum",sum fyri einum 100 árum síðani varð bygdur av Pól í Yvirstovu í Svínoy. Hesin Poul var pápi Mallu, soleiðis sum tað eisini varð umrøtt í seinasta blað. Tískilt var hetta sera aktuelt, tá hugsað verður um stóra føðingardagin hjá dóttrini. Eg setti meg so í samband við Andrass at fáa meira at vita um henda bát. Tá vísti tað seg, at Andrass er ein rættiligur granskari, sum liggur inni við einum hópi av tilfari av ymiskum slag og eisini tilfar, sum hevur samband við henda bátin og mannin, sum hevur bygt. Hann hevur eisini skil á ættini hjá bátasmiðunum í hesi ætt. Annars er Poul í Nornastovu langabbaella ommubeiggi Andrass. Hann hevur enntá fingið fatur á minningarorðum, sum vórðu skrivað um beiggja Mallu, Poul Johannes, um pápa Mallu, Pól, og enntá um abba Mallu, Símun, sum doyði í Hetta tilfarið er rættiliga rúgvusmikið, og tí kann ikki alt verða tikið við her, men vit fara uttan iva at koma aftur til tað. Sum tað skiltst á endurgivnu minningarorðunum, hava sovæl pápi sum abbi Mallu verið sannir megnarmenn. Tað áhugaverda er, hvussu bátasmíð hevur gingið í ætt. Helst fer bátasmíðið heilt aftur til langabba Mallu, Hanus, sum var ættaður úr Innistovu á Trøllanesi. Um henda spurning segði Jógvan í Innistovu, núverandi bóndi í Innistovu, í útvarpinum fyri tveimum árum síðani: Eg gangi út frá, at bátasmíðið kemur av Trøllanesi, tí tann Hanus í Nornastovu, sum vit kenna ella hava hoyrt um, hann var slektaður úr Innistovu á Trøllanesi, og hann er smiður. Men hvat fyri smiður veit eg ikki rættiliga, kanska bæði jarn og træ.sonur hansara, Símun, er so í øllum førum bátasmiður. Og Hanus skuldi siga um seg sjálvan, tá hann flutti til Mikladals - hann flutti úr bóndahúsi, sum hevði fimm merkur og fýra gyllin av kongi - at hann metti seg at vera betur fyri enn beiggin, sum sat eftir við hesum mørkum. Hann hevði við sær úr Innistovu eina ognarmørk og gifti seg til tvær. Mikladalur var tað betra útróðrarplássið, og so hevði hann hendurnar afturat. Fleiri av synunum hjá Poul í Nornastovu gjørdust eisini bátasmiðir. Ein tann kendasta var Poul Johannes, Pollarin nevndur. Hann lærdi Hjalmar Hátún, sum var lærari í Svínoy, bátasmíð, og Hjalmar kom at byggja nógvar bátar. Tað kann verða skoytt uppí her, at sovæl Hjalmar sum konan vóru sera hegni. Tey undirvístu í lærarahúsinum og setur hetta enn síni spor í Svínoy. Synirnir hjá Mallu, Bjarni og Atli, hava eisini roynt seg sum bátasmiðir, so vit kunnu tosa um fýra Poul Hansen, Svínoy, úr Nornastovu, Mikladali. f d ella helst fimm ættarlið, sum hava smíðað bátar. Múlabáturin Upprunin til hesa greinini var annars Múlabáturin, sum "endurføddur" kann verða vunnin av einum hepnum keypara av lutaseðli hjá Kiwanis. Báturin varð smíðaður til Jógvan Olsen í Múla. Í botninum líkist báturin mest teimum heilt gomlu norðanfjørðs.hann hevur heldur fláar skutar og hálsarnir liggja nógv. Hann er sera lættrógvin, eisini í andstreymi, sum nú í Hvannasundi, har hann varð brúktur. Báturin varð mettur sum ein dygdarbátur og bar nógv. Í tilfarinum hjá Andrassi er eisini grein, sum Karl Johan Hansen, av Glyvrum, hevði í Keraldinum í Hetta er frásøgn frá pápa hansara Kinna Jákup, um tá hann róði út í Mikladali í 1896 og Her greiðir hann frá um einaferð, tað var so nógvur streymur og línurnar hjá fleiri bátum fløktust saman. Hann sigur m.a: Einaferð vóru einir fýra bátar komnir saman til at greiða, og var tann eini ein nýggjur bátur úr Múla. Hann var óbræddur. Manningin var fimm í tali og hetta var bakkastokkatúrur. Teir vóru ógvuliga blíðir, og ein av monnunum kom fram í rong við brennivínskagganum og bjóðaði okkum. Nógv kjøt høvdu teir við í slíkum førum tá í tíðini, tí hendan dagin høvdu teir eitt heilt krov við.tað stóð afturi í skut og tjógvini rukku, sum vera man, væl upp um stokkarnar. Hetta var ikki eitt 8 mannafar, men ætlandi eitt 5 ella 6 mannafar. Hildið verður fyri vist, at hetta má hava verið umrøddi bátur, tí Múli var so lítil bygd, at neyvan nakar bátur er sjósettur um somu tíð. Kortini hava onkuntíð verið skrásettir tríggir bátar í Múla. Jógvan í Múla Um Jógvan í Múla, sum Múlabáturin varð bygdur til, skrivar Hans Pauli Johannesen, í bókini Jól á Halanum: Ein maður, sum gjørdi sterkt inntrykk á meg Her sæst tann prýðiligi nýggi Múlabáturin sum upprunaliga varð smíðaður av Poul í Nornastovu og sum nú er "eftirgjørdur" av Andrass Joensen, sum er ættur av Húsum. Tað hava verið dygdarbátar, sum Poul hevur gjørt, tí hesin er framvegis til og er enn í brúki. Somur Poul, Pollarin, helt at hetta var triði báturin, sum Poul smíðaði eftir at hann var komin til Svínoyar. So hann er í hvussu er frá unum. Báturin kallast Falkurin og teir, sum eiga hann, eru svágrarnir Páll Heinesen og Tummas Haraldsen, sum hava samband til Svínoyar, har báturin nú er.
12 Síða 12 Nr august 2002 Tað var Jógvan í Múla, sum lat Múlabátin byggja hjá Poul í Nornastovu/Yvirstovu í Svínoy. Sagt verður um Jógvan og konuna, at tey vóru ímyndin av teimum dygdum, ið eyðkendi føroysku fólkamentanina. Dimmalætting skrivar 30. sept um pápa Mallu: Kongsbonde Poul Hansen, Svinø, eller som han i almindelighed kaldtes Poul i Nornastovu, døde den 17. September d.a. Han var født og opvokset i Mygledal Søn af Smed og den vedkendte Baadebygger Simon Hansen "í Nornastovu". Da Poul kom til Svinø i 1877 for at bygge en ny Kirke sammen med Bygmester Johan Petersen, var Poul en vakker ung Mand i 23 Aars Alderen og maalte fulde 3 Alen i Højden og skulderbred var han. Den, der har set Svinø Kirke, maa indrømme, at den er smukt og solidt opført, hvilket Poul Hansen har en stor del af Æren for. Udskæringsarbejdet er for Størstedelen udført af ham, og Døbefonten, der bestaar af en eneste Sten, er hans Arbejde. Der har han sat sig et varigt Minde. Poul Hansen havde i Mygledal lært til Baadebygger og havde arvet sin Faders udmærkede Haandelag og lavede saa fine Baade, som man længe skal lede efter for at finde Magen til. Enhver, der har set Poul Hansens Baade, maa uvilkaarligt udbryde: "Gerningen priser Mesteren sin". Poul Hansen var ikke bare Baadebygger og Bygmester. I sine unge Aar var han uforfærdet at gaa i Fuglebjergene paa Kalsø, og var man i det sidste Hold, som laa i Fuglebjerget der. Men dette var nær ved at have været en dyr Spøg for ham og hans Kammerater, thi det lille Hus, som de havde til Natteophold, blev revet bort af et Jordskred faa Dage efter at de var kommet op af Fuglebjerget. Henda stásiliga doypifuntin gjørdi Poul saman við svágnum Sivar.Um doypifuntin skrivar Heri Joensen í "Yngri hválvkirkjurnar" eftir J. P. Gregoriussen: Ein dýrabarur gripur er doypifunturin, høgdur úr malargróti. Tað vóru Poul í Nornastovu og svágur hansara Sivar, sum gjørdu hetta valaverk, og stendur hann nú sum eitt satt prýði innari í kór. Da den unge Bonde, Joen Joensen af Trollenæs, i 1878 var faldet ned i Fuglebjerget, var Poul Hansen den første som gik til det sted, som Næsbonden var faldet ned fra. I sin Manddomsalder var Poul Hansen ogsaa en ualmindelig dygtig og indsigtsfuld Fisker, altid Formand paa den Baad, han var med. Han vidste altid Raad, selv naar det kneb for andre. Poul Hansen var gift med Amalie Poulsen, Datter af Kongsbonde Poul Olsen af Svinø. Da denne var blevet gammel og ikke havde nogen Søn i live, overlod han Gaarden til Svigersønnen Poul Hansen, hvilken Gaard han har haft i Fæste til sin Død. I de sidste Aar har Poul Hansen lidt af Nyresyge og Hjertefejl, saa Gaardens Drift har i denne tid været overladt til Sønnen Sivert Poulsen, men selv har Poul Hansen alligevel næsten uafbrudt lige til det sidste lavet Robaade, hvilket Arbejde han altid havde fuldt op af. Han stod op kl. 4 om Morgenen og arbejdede til kl. 10 om Aftenen. Det var en lang arbejdsdag. Nu er han gaaet til hvile, og bliver savnet af mange, thi altid var han rede til at hjælpe, og han duede det som ingen anden. Derfor Fred med hans Minde. S.I. sum barn og ungur, var Jógvan í Múla. Einkarsonur hansara og konunnar Elsu, sum Múlabáturin annars var uppkallaður eftir, Jákup at navni, sigldi við pápa, og tað gjørdi, at húsini stóðu so serliga nær. Jákup fekk tuberklar umborð á Verdandi og doyði á Sanatorium í Hoydølum í 1939, bert 26 ára gamal og ógiftur. Jógvan var sjáldsama góðsligur og atlitsfullur maður. Var hann inni á Oyruni, og onkur beyð honum eitt kók av fiski, so vildi hann altíð taka til hini fáu húsini í Múla eisini og ikki bara til sín sjálvs. So kropssterkur maður var hann, at tað segðist, at hann einaferð skuldi bera fisk í leypi av Eiðsvík og vestur á helluna á Viðareiði, tá fetilin slitnaði. Hann setti ikki leypin frá sær, men bar hann í báðum fatlarendum vegin fram, tóat leypurin vág 280 pund. 70 ára gamal kom Jógvan inn í bóndahúsini í Depli. Hann greip um bitan og hekk á fótabløðunum við høvdinum niður úr bitanum. Tað vóru hús hansara sum endaði niðri á danska Frilandsmuseet. FF-blaðið fer í heyst at hava meira av søgu um bátasmíð. Tá fara vit at hava eina frásøgn hjá Símun Johan Wolles, sum er ein av okkara kendastu bátasmiðum. Den 5te d.m. afgik Smed og Baadebygger Simon Hansen af Mygledal ved Døden 71 Aar gammel. Han var vel bekjendt overalt paa Øerne og sine udmærkede og smukke Baade, hvoraf han har bygget omkring 300, saavel som ogsaa for sit fortrinlige Smedearbejde. Han var en ualmindeligt dygtig og virksom Mand med en levende Sans for det almene Vel, som f.eks. har vist sig deri, at han med Opofrelse af Tid og Penge for egen Regning har anlagt en bekvem Vej fra Landingsstedet op til Bygden ved møjsommeligt at mejsle Trappetrin ud i Klippen, saa at man nu med stor Múlabáturin sum hann er uppmáldur av Verland Johansen og teknaður av Andrass Joensen. Andrass Joensen hevur smíða bátin, sum Kiwanis burturlutar. Andrass er ættaður av Húsum og býr í Havn. Hann er útbúgvin skipasmiður og tekniskur teknari. Hetta er fyrsti bátur, Andrass hevur smíðað einsamallur Um pápa Poul skrivar Dimmalætting í juli 1883: lethed færdes der, hvor det tidligere var forbundet med stort Besvær at komme frem. I sine sidste Aar var han sygelig og led meget, men ikke desto mindre arbejdede han flittig, naar han helbred tillod det lige til de sidste 14 Dage før sin død, i hvilke han laa til sengs. Med sin stor Flid og Dygtighed, ved den ualmindelige interesse han omfattede sine Fødeøers Vel og Fremgang, har han givet et smukt eksempel og ham tilkommer Æren for den Fremskridtsaand, som besjæler den yngre slægt i den Bygd, hvor han i saa mange Aar har udfoldet sin Virksomhed.
13 Nr august 2002 Síða 13 Undirritaði havi ferðast árliga til Svínoyar í nógv ár og havi skrivað nógvar greinir um sermerkta fólkið har úti og annars um viðurskiftini í oynni. Sigast kann, at vónirnar fyri at Svínoy kann hóra undan sum samfelag hava verið sera skiftandi. Besti indikator hevur verið barnatalið. Eina tíð sá tað út til at fara upp, men so fór tað hinvegin aftur. Men treyðugt so: Svínoy hevur fingið eina lítla familju, sum eru "innvandrarar", og eru hetta nýggju bóndahjúnini í bygdini, sum eisini hava sett við, sum tað sæst av myndafrásøgnini. Grundarlagið skuldi verið fyri menning av bygdini. Her eru enntá vinnulig arbeiðspláss, nevniliga smoltstøðin hjá Bjarna hjá Mallu. Og sjálvur trýr Bjarni uppá, at hesi arbeiðspláss kunnu útbyggjast, um berghol verður gjørt til havnina sunnantil á oynni, har aliøki kann gerast samstundis og kanska fyri nøkurlunda sama prís. Hesin dagurin í Svínoy Her síggja vit lítlu Paulinu, sum er yngsti svínoyingur. Hon er enntá "innvandrari", mamman er úr Porkeri og pápin av Viðareiði. var heilt serligur, tí her vóru so nógv fólk, og skal skrivast grein um fólk í Svínoy, so var nóg mikið at taka til, sum tað eisini skal verða gjørt í hesi myndafrásøgnini. Uttast t.v. síggja vit Helenu, búsitandi á Húsum, sum var gift við Jákupi Monrad Joensen, sum var "okkara" maður í Kalsoynni í nógv ár. Hon er dóttir Emil og Hannebettu Petersen. Næstir Helenu eru tríggir synir úr húsinum hjá Garða Petur.Teir eru synir Jóhannes Sivert Petersen og Minu, sum var ættað úr Hattarvík. Næstur Lenu er Petur, síðan Jørmund og Jákup Johannes. Jørmund býr í Svínoy, meðan hinir búgva í Klaksvík.Annars vóru tey 11 systkin. Uttast til vinstru er nýggi borgmeistarin í Svínoy Pól Sundskarð. Næstur honum er Olivur Petersen, sum er ættaður úr húsinum hjá Garða Petur, sonur Eliesar og Onnu Katrinu Petersen. Hann er giftur við Onnu Sóloy, sum eisini er úr Svínoy. Oliver var í nógv ár skipari á "Másanum". Uttast t.h. er Edvard, sonur Bjarna, sum arbeiðir á smoltstøðini. Og her síggja vit mammuna Jakobu, sum er úr Porkeri. Og sum má vera ein góð reklama fyri Svínoy. Kann ein porkeningur flyta til Svínoyar, skuldi tað sama verið galandi fyri fólkið við tilknýti til oynna og økið! Í túninum í Svínoy. T.h. er Ólavur hjá Hans David Hansen. Hans David var í nógv ár deknur í Svínoy, og tað var eitt serstakt upplivilsi at vera í kirkju hjá honum. Undan hvørjum lestri hevði hann sjálvur eitt orð, sum vísti, at hann stóð aftanfyri tað, sum hann las. Undir liðini á Ólavi eru tvíburarnir Petur og Sámal. Petur er sóknarformaður hjá Fiskimannafelagnum í Svínoy og er ein av teimum fáu fiskimonnunum í bygdini. Her síggja vit tær fýra systrarnar í Heimistovu. Tær eru døtur Johannes Joensen og Onnu Mariu Jacobsen, sum var dóttir Símun Júst læraran. Hon hevur tískil verið systir til Edvard hjá Mallu. Systrarnar, sum allar hava verið fiskimanna- og útróðrarmannakonur, eru frá vinstru: a. Frígerð, sum er tann einasta sum býr í Svínoy. Maður hennara eru Heini Joensen. Hon er m.a. mamma til Hera Joensen, prest í Havn. b. Ingibjørg, gift við Poul Nolsøe Mikkelsen í Klaksvík. Er m.a. mamma til landsliðsmálverjan Jákup Mikkelsen. c. Valborg, gift við Hans Jacob Sivertsen í Norðdepli. Hon er mamma til fleiri fiskimenn. d. Ragnhild, var gift við Karsten Hansen, sum doyði fyri kortum. Tey búði í Klaksvík. Hon er m.a. mamma til samfelagsfrøðingin Jóannes Hansen. Tað vóru eisini tríggir beiggjar: Jógvan, Hans Jakku og Símun Johan. Jógvan var giftur við Irenu, sum var bygdaráðsformaður í Svínoy, og sum vist var fyrsti bygdaráðformaður í landinum. Framhald á síðu 16 Hetta er hjallurin, sum er gjørdur úr viði ætlaður kirkju í Íslandi. Sum tað sæst, so eru hongslini ikki keypt frá Valdemar Lützen! Í yvirlitinum yvir søguna hjá Svínoy í seinasta blaði, kundu vit greiða frá, at í 1863 siglir briggin "Thetis" úr Keypmannahavn, lastað við timbri, á land norðantil á Svínoy og gerst vrak. Timbrið, sum er til eina kirkju í Íslandi, verður selt á uppiboði. Hann, sum kom fram á vrakið, var Ólavur á Geilini, abbi Jukim Olsen. Tilfarið til ein hjall, sum stendur á Eiðinum, kemur eisini higani. Hjallurin er til enn. Svínoyingar hava fjálgað um hjallin, men viðurin er tann sami. Nú vit vóru í Svínoy, tóku vit myndir av hesum søguliga hjalli.
14 Síða 14 Nr august 2002 Húsini hjá Mallu við heiðursportri. Føðingardagurin hjá Mallu í Svínoy gjørdist ein rættur hátíðardagur, sum fyri øll, sum vóru í oynni hendan dagin, gjørdist eitt upplivilsi, sum ikki verður gloymt. Fólk streymaði út í oynna alla staðni frá í landinum. Øll vóru ymisk, men høvdu til felags at vilja heiðra Mallu.Tað stuttliga var m.a. at heilt tilkomnir klaksvíkingar fyrstu ferð í lívinum settu síni bein á Svínoynna hendan dagin. Dagurin var sum á ólavsøku, alt gekk uppá stás, og veðrið var av tí besta.tað var ótrúliga væl fyriskipað av øllum. Høvuðsborðhaldinum stóð Jákup Ziskason fyri, og var hetta sera væl eydnað. Hóast tað komu nógv fleiri fólk enn væntað, tók hetta ikki vertirnar av fótum. Tað var "improviserað", soleiðis, at eingin skuldi vera fyri vanbýti. "Orðstýrari" var tann frá valsendingum so kendi Jóan- Yvirstova, hagani Malla er ættað. Her er tað Annika Justinussen, sum Zacharias Hammer tosar við. Hon eigur húsini, og tað var Annika sum stóð fyri "bitanum", sum fólkið fekk beinanvegin, tað kom til bygdina. Eisini hetta riggaði stak væl. Ólavsøkutjaldið varð sett upp til føðingardagin. Hóast tað rúmar fleiri ferðir tað fólkatal, sum eru í oynni, vóru nógv, sum ikki sluppu inn. Men hesi fingu kortini alla "service" uttanfyri. Ellisforsetin á føðingardegnum mundi vera tann skjótt 90 ára gamla fyrrverandi fiskimannakonan Rosa Petersen av Viðareiði. Her umborð á Rituni. Her eru ommu- og langommubørn hjá Mallu. Ommubørnini eru tey hjá Helga og Oslu. Frá vinstru Eydna (sjálvonnur), Annfríð og Sámal.
15 Nr august 2002 Síða 15 nes Hansen, sum hevur røtur í Svínoy. Borðhaldið byrjaði kl. 14, og vardi til fólkið mátti fara avstað aftur um gott 6 tíðina. Høvuðspersónurin Malla var sum ein drotning, og tað er neyvan ofta at sjálvt Margreta heilsar uppá so nógv fólk eftir einum degi, sum Malla gjørdi hendan dagin. Sjálvt eftir fýra tíma borðhald var hon líka ramlig, tá hon slapp fram at mikrofonini. Vit, sum eru "svínoyarfans", hava sæð fram til hendan dagin í ártíggir, og fara vit, sum vit hava gjørt fyrr, at hava frásagnir frá sovæl føðingardegnum sum øðrum av áhuga, vit runnu okkum fram á hendan dagin. Hetta er bert ein partur av øllum gestunum. Fremst situr Jukim Olsen, sum man vera tann mest "svínski" svínoyingur, í hvussu er í Havn. Hann var ein sjálvskrivaður talari. Øll skuldu sjálvsagt heilsa uppá Mallu. Her er tað Jørmund Petersen. Jømma er ein av teimum fáu hendan dagin, sum er búsitandi á oynni. Varaforsetin man hava verið tann skjótt 87 ára gamli Jógvan Gerðalíð, sum hevur verið bóndi, eisini við gravkúgv, alt lívið. Hann bjóðar seg fram at fara at grava lorvíksfjarðatunellina. Jú víst er knotur í hesum gomlu. Vit mistu eina tingkvinnu, men fingu eina blaðkvinnu. Her er Rúna Sivertsen til dystin fús. Tíverri gloymdu vit at viðmerkja, at myndin í seinasta blaði av Poul Meyer og Solveig var "stjolin" frá Rúnu. Her er tað Hildibjarta, kona Atla, sum heldur talu fyri vermóðrini. Slíka vermóður fær hon ikki aftur! Tey, sum skipaðu fyri matinum, vóru kanska ikki so sjónlig, men væl riggaði.
16 Síða 16 Nr august 2002 Framhald frá síðu 13 Umframt føðingardagin hjá Mallu var ein annar stórur føðingardagur í Svínoy hendan dagin. Heinina fylti sama dag, ja, hvør kann trúgva tí, 85 ár! Heinina er dóttir Símun beiggja Edvard og Eskildinu, systir Mallu. Eskildina var jarðarmóðir fyrst í Svínoy og síðani í Sørvági. Hon var gift við Ernst Petersen, sum fórst í flogvanlukkuni í Ein beiggi hennara er Eivind, sum er borgarstjóri í Sørvági. Ein sera kendur svínoyingur er havnarprestur Heri Joensen. Her er hann saman við konuni Birnu, sum er íslendsk. Uttast til høgru er Eyðun Mohr Hansen, sum umboðar Trivnaðarmálaráðið. Hann hevur ábyrgdina av almannaøkinum. Hann má sigast at vera ein "nýggjur kustur". Hann náddi bert at arbeiða saman við Sámal Petur í 14 dagar. Hann er stjórnmálafrøðingur men hevur eisini praktiskar royndir. So tað skuldi okkurt kunnað komið burtur úr tí! Regin Justinussen er ættaður úr Uppi í Húsi. Hann er sonur Karl, sum var lærari í Svínoy og Turid, sum var ættað úr Kunoy. Malla er ommusystir hansara. Ein systir Regin er Annika, sum er umrødd aðrastaðni. Ein pápabeiggi er tann kendi skiparin Poul á Fuglberg. Regin er bóndi. Og hann hevur eisini listarligar gávur. Hann er organistur í kirkjuni, og hann er als ikki sørur fyri at yrkja. Til føðingardagin hjá Mallu varð sungin "Við Drangin í Reyðurók", sum hann hevur yrkt, og er hetta ein frálík lýsing av hvussu tað kann upplivast at vera eitt við náttúrina í Svínoy.Vit halda yrkingina vera verda at verða kend uttan fyri oynna, og er hon endurgivin aðra staðni í blaðnum.
17 Nr august 2002 Síða 17 Tað er synd at siga, at Føroyar ikki eru kendar um heimin sum ferðamannaland. Í túninum í gomlu bygdini í Norðragøtu rendi undirritaði seg í eina stóran bólk, sum var á vitjan í Blásastovu og søvnunum har.tað vísti seg, at hesin bólkurin var úr Honolulu á Hawaii oyggjunum. Virksemið hjá Gøtu fiskavirki umfatar umframt "vanligt" flakavirki eisini laksaaling og framleiðslu, og hetta gevur serliga góar møguleikar at hava støðugt arbeiði.tað arbeiða eini 100 fólk á virkinum.tey eru úr upp til 10 londum, og úr fýra heimspørtum! Ferðafólkini úr Honululu á Hawaii í gomlu bygdini í Norðragøtu. Her var eg sjálvur eitt sindur á heimabeiti, tí eg havi fleri ferðir verið í Honululu, har eg havi kenningar, so her var longu nakað at práta um. Hawaii oyggjarnar eru nærum so langt burtur sum tað slepst, í hvussu er norðanfyri ekvator.tær liggja beint mótsatt okkum á knøttinum í Kyrrahavinum, og tíðarmunurin er heilar 11 tímar. Oyggjarnar liggja einar 4.000km vestanfyri vesturstrondini á USA. Oyggjarnar eru smáar, hóast tær eru 10 ferðir so stórar sum Føroyar, men høvuðsoyggin Oahu, har høvuðsstaðurin Honolulu liggur, er umleið sum ein stór føroysk oyggj. Fólkatalið á oyggjunum er uml. ein millión, herav búgva tey flestu í høvuðsstaðnum. Hawaii oyggjarnar vóru uppdagaðar av Cook kapteini fyri uml. 300 árum síðani. Her varð hann eisini dripin, tá hann seinni kom aftur. At byrja við vórðu oyggjarnar eitt kongaríki, men amerikanarar komu skjótt at hava stóra ávirkan, og í dag er Hawaii ein amerikanskur statur. Mest kendur er hann frá hernaðarstøðini Pearl Harbour, sum japanarar bumbaðu í 1941, og sum gjørdist byrjanin til at USA alment fór uppí 2. heimsbardaga. Hawaii verður roknaður fyri at vera eitt satt ferðamannaparadís, hagar fólk úr øllum heiminum og serliga úr USA leita sær. Hvønn dag liggur hitin um stig, so har høvdu sjálvt føroyingar trivist. Men ferðamannaparadís ella ikki. Fólkið á Hawaii hevur eisini áhuga fyri at uppliva nakað annað enn sólarhita og støðugt veðurlag. Og hvat er so meira nærliggjandi enn at fara til Íslands, Føroyar og Grønlands? Tað var júst hetta, sum hesin bólkurin hevur gjørt í summar. Í Føroyum skuldu tey vera í 4-5 dagar, og her vildu tey uppliva annað enn tað, sum tey vóru von við heima. So tá tey hittu formannin í Fiskimannafelagnum, og eitt fiskavirki var í grannalagnum, vístu tey áhuga fyri at síggja eitt fiskavirki, sum tey neyvan hava upplivað áður. Hetta lat seg væl orðna. Uppá standandi fót kundu teir á fiskavirkinum skipa fyri ein rundvísing á virkinum, meðan FF-formaðurin greiddi frá støðuni í fiskivinnuni. Og grundað á støðuna í Gøtu kundi bert látast væl at. Ferðafólkini frá Honolulu vóru sera fegin, og tey fingu eina vitjan, sum annars ikki var við á teirra skrá, sum kom at geva teimum eitt innlit í okkara høvuðsvinnu, sum tey neyvan høvdu fingið annars. Páll Gregersen greiðir frá um virkið, sum er vinnuligi krummtappurin í Gøtu.
18 Síða 18 Nr august 2002 Vit reisa í hesi grein enn fleiri spurningar í sambandi við tilráðingina hjá ICES og Fiskirannsóknarstovuni. M.a. verður settur spurningur við páhaldið hjá Hjalta í Jákupsstovu, um at veiðitrýstið er økt síðan fiskidagaskipanin kom. Í blaðnum í dag hava fiskifrøðingarnir Petur Steingrund og Hjalti í Jákupsstovu viðmerkingar til tað, sum íslendski fiskifrøðingurin Jón Kristjánsson sigur um støðuna í veiðini undir Føroyum. Sjálvsagt kann tað vera nakað um tað, sum teir siga. Og tað finnast óivað grundgevingar fyri teir útrokningarhættir, sum verða brúktir. Men tað ber illa til at siga, at nakað svar er fingið uppá teir spurningar, sum hava verið settir í hesum máli í FFblaðnum. Hetta eru spurningar, sum eru sera sakligir,og sum fiskimenn framhaldandi fara at spyrja seg sjálvar, uttan mun til um tað verður givið nakað svar ella ikki. Tað, sum er sera umráðandi í eini og hvørji útrokning, fyri at hon skal vera trúverdig, er at fasittið samsvarar við veruleikan. Hetta halda teir á Fiskirannsóknastovuni, at hann ger. Men vit fara her at endurtaka ta sammeting, sum vit høvdu her í blaðnum herfyri, av metingunum hjá fiskifrøðingum við tað, sum veruliga var hent fyri høvuðsfiskasløgini árini 2000, 2001 og Hetta verður endurtikið her: Hetta hevur ICES sagt um tosk á landgrunninum, hýsu og upsa í 2000, 2001 og Hetta segði ICES um okkara høvuðsfiskastovnar í árunum 2000, 2001 og 2002, og hetta verður sammett við "fakts". Toskur á landgrunninum 2000 (Tað skal viðmerkjast, at í uppgivnu veiðitølunum er veiðan á Føroya Banka íroknað. Hon hevur verið upp til t árliga.) -fyri t.Veiðan eigur at verða minni enn t. Veiðan gjørdist t Gýtingargýtingarstovnurin er t. Tilmæltur niðurskurður 25%, sum skuldi geva eina veiði uppá max t. Her kann skoytast uppí, at í 2000 varð sagt, at veiðan við ongum avmarkingum "av sær sjálvum" fór at vera minni enn t. í Hon gjørdist kortini t Gýtingargýtingarstovnurin er nú mettur til t. Tilmæltur niðurskurður 50%. Hýsa 2000 Gýtingarstovnurin er væl omanfyri t. Veiðan max t. Veiðan gjørdist t, sum verður roknað fyri at vera heilt vanlig veiða Gýtingargýtingarstovnurin er nú fallin til t.Tilmæltur niðurskurður 100%. Veiðan gjørdist t Gýtingarstovnur er nú hækkaður aftur til t. Tilmæltur niðurskurður 35%. Upsi 2000 Gýtingarstovnurin t. Veiðan skal niður um t. Hon gjørdist t Gýtingarstovnur t. Mælt varð til niðurskurð, so veiðan skuldi vera minni enn t. Nú kundi sambært ICES fiskast heili t. meira av upsa enn tað, sum skuldi vera tað maksimala í Hóast hetta gjørdist upsaveiðan í t Gýtingarstovnurin verður í 2002 mettur at vera t. ella tað tvífalda av støðuni í Hóast hetta verður mælt til niðurskurð uppá 15%. Eingin frágreiðing Sakin er tann, at tað hvørki nú ella fyrr er fingin tann minsta ábending av frágreiðing frá fiskifrøðingum um orsøkina til hetta tilsýnilátandi heilt greiða ósamsvar millum tað sum hevur verið sagt og veruleikan, sum hann vísti seg seinni. Fiskimenn skilja snøgt sagt ikki Hjalta, tá hann heldur uppá at ICES og FRS hava verið á góðari leið í sínum metingum. Er veiðitrýstið økt? Her skulu eisini verða tikin onnur viðurskifti fram, har tað er ringt at síggja nakran samanhang. Hjalti sigur, at "síðan (fiskidaga)- skipanin kom, er veiðitrýstið vaksið, og tað er í løtuni alt ov høgt".grundin fyri hesi øking er tann støðuga økingin í veiðitrýstinum, sum skal fara fram ár fyri ár. Vit endurtaka her talvuna, vit høvdu í seinasta blaði um fiskideyðiligheit á toski, sum samb. Petur Steingrund er tað sama sum veiðitrýst. Fiskidagaskipanin kom í gildi mitt í Tá var hon samb. Hjalta røtt, tí hon varð útroknað út frá tí veiðitrýsti, sum tað var júst tá. Men verða niðastu tølini á talvuni sammett fyri 1996 og 2001 síggja vit, at tølini eru stórt sæð fullkomiliga eins, nevniliga 0,700 móti 0,709 ella eitt frávik uppá umleið 1%. Hetta kann ein vanligur maður bert lesa, sum um veiðitrýstið er tað sama í 2001 sum í 1996.Tað hevur broytt seg upp og niður frá ári til árs. Tí er tað eisini minst líka áhugavert at hyggja at, hvat miðalveiðitrýstið hevur verið síðan Miðaltalið aftaná 1996 kann lættliga roknast til 0,620, sum er 11% undir veiðitrýstið í Út frá hesum, og við tí miðaltalsútrokningarhátti, sum ICES sjálvt brúkar, er veiðitrýstið enntá lægri í miðal, enn tá skipanin kom í gildi.verður roknað við vegaðum miðaltali, t.v.s. grundað á toskaveiðina fyri hvørt ár sær, verður veiðitrýstið 0,638, sum er 9% lægri enn í Eitt heilt annað er, at veiðitrýstið undan 1996 hevur verið nógv lægri.tá vóru eisini heilt serligar umstøður.men tað áhugaverda er, at veiðiorkan var stórt sæð tann sama, men minni varð fiskað. Men veiðan fór jú í botn. Hesi tøl benda so á, at ICES metir toskin at hava verið til, hóast vánaliga fiskiskapin. Hetta er nú eitt heilt annað mál, sum komið verður aftur til. Hvat ávirkar skeivleiki við galdandi roknihátti Sum tað sæst í somu talvu, so verða ikki allir árgangir tiknir við í útrokningini av veiðitrýstinum. Árgangur 2 verður ikki tikin við, tí hann ikki fult er inni í veiðini, og tað sama er galdandi fyri árgangir omanfyri 7. Orsøkin er tann, at tá eru árgangirnir so smáir, at óvissan verður ov stór. Tað sæst eisini, at verður bert hugt eftir deyðiligheitini frá 2000 til 2001, so er ein stórur munur, nevniliga frá 0,451 til 0,709. Tað sæst eisini, at ein stórur partur av orsøkini til hendan vøkstur er ein munandi hækking í veiðini eftir 7 ára gomlum toski. Talið fyri 2001 er 1,571 í mun til 0,602 í Verður aftur hugt eftir 2001, so var veiðan eftir 6 ára gomlum toski 0,709 og 8 ára gomlum 0,743. Groft sagt kann sigast, at veiðan eftir 7 ára gomlum toski samb. hesum tølum var 2,5 ferðir so høg sum árið frammanundan. Og veiðan í 2001 er dupult so stór av 7 ára gomlum toski sum fyri 6 og 8 ára gamlan tosk. Tankin kann ikki vera heilt fjarur, um tað kann vera gjørdur eini feilur av einum ella øðrum slagi, tá talan er um so stórt frávik, sum her er talan um. Tað kann sigast, at fyri teir bólkar sum innganga í útrokningini, so er hetta størsta broyting frá einum ári til annað, sum er hend síðan fiskidagaskipanin kom í gildi. Hvussu nógv, ein slíkur roknifeilur slær ígjøgnum við verandi roknihátti, kann síggjast, um vit fyri 2001 sleppa bólkinum við tí 7 ára gamla toskinum og bert rokna uppá bólkar 2 til 6 ár.tá verður veiðitrýstið 0,494 í staðin fyri 0,709. Hetta merkir aftur, at í mun til 2000 fáa vit tá eina øking uppá 10% heldur enn tey 57%, sum ein møguligur skeivleiki merkir. Er kannað fyri skeivleika? Bert vanligt roknikynstur sigur,at sjálvt um miðaltals- Framhald á næstu síðu Hendan talvan kann ikki sigast at stuðla sjónarmiðnum hjá Hjalta um, at veiðitrýstið er økt síðan fiskidagaskipanin kom í gildi. Í miðal er tað lækkað aftaná Annars er tað áhugavert at síggja á hesum tølum, at fyrsta árið eftir at fiskidagaskipanini var sett í gildi í 1996, hækkaði veiðitrýstið.men árini 1998 og 1999 minkaði veiðitrýstið út í móti 20% í mun til Og í 2000 var veiðitrýstið heilan triðing lægri enn í Men hendan, -fiskifrøðilig positiva gongd, hevur ikki verið nevnd í frágreiðingunum hjá ICES.Vit hava sagt fyrr, at uttan mun til tilgongd av fiski, hevur tilmælið verið tað sama.men út frá hesum tølum kann eisini sigast, at hetta hevur eisini verið galdandi, uttan mun til um veiðitrýstið fór niður ella ikki. Hendan talvan reisir tann spurningin, um nakar feilur kann hava verið í uppgerðini fyri Sum tað sæst skilir 7. árgangur av toski seg heilt burturúr. Sum víst verður á í greinini, sigur einfalt roknikynstur, at er skeivleiki, so slær hann sera hart út. Spurningurin er tí, hvussu undirbygt og eftirkannað hetta talið er. Hetta er ein sera relevantur spurningur, tí í skipanarnevndini vóru royndirnar, at Fiskirannsóknarstovan rættiliga ókritiskt legði fram tøl, sum skuldu prógva hækkandi veiðitrýst, og sum vinnuumboðini í stundini kundu síggja, at tey vóru skeiv.
19 Nr august 2002 Síða 19 Hálvan juli landaði "NA- NOK TRAWL" 392 tons av rækjum, sum teir høvdu fiskað eftir 15 døgum. Teir fóru síðani út at fiska nakað her vestanfyri, síðani skuldu teir eysturum at royna. Aftaná tað skulu teir til Danmarkar í dokk. 18. juli tosaði eg við skiparan á "KILIUTAQ", Ivan Olsen, sum eg kenni væl, og hann greiddi mær frá hesum: "KILIUTAQ", sum Royal Greenland nú eigur, er fyrrverandi skeljaog rækjutrolarin "ANGO", sum var heimahoyrandi í Vági. Hann fortaldi, at "KI- LIUTAQ" kom til Nuuk tann 16. juli at skifta fólk, og føroyingarnir, sum fóru heim, vóru: Petur Kjærbæk, Vági, skipari, Meinhard Johannesen, Miðvági, stýrimaður og Andre Joensen, Vági, 2. stýrimaður. Teir, sum fóru umborð, vóru: Ivan Olsen, Havn, skipari, Tummas Lervig, Klaksvík, maskinsjefur, Per Bech, Trongisvágur, stýrimaður, Regin Áki Hansen, Argir, 1. meistari og Høgni Stakksund, Havn, fabrikssjefur. Fiskaríið hjá "KILIU- TAQ" higartil hevur verið stak gott. Teir hava fleiri ferðir sligið egnu rekordina í túralongd, og tað er gott at rætta uppá tann vánaliga prísin higartil í ár. Umsetningurin hevur verið 45 milliónir kr. fyri tons - til hálvan juli. Tað svarar til smáar 14 kr. í miðal pr. kg. Nú summarfiskaríið hevur verið og er í hæddini,frá uml.miðjan mai og út í august, verða nógv tons fiskað, men rækjurnar eru smærri enn vanligt um hesa tíðina, og ávirkar hetta eisini miðalprísin. So er bert at vóna, at rækjuprísirnir fara at hækka aftur seinni í ár, so meiri rúmsátt kann verða hjá reiðarunum. Tann 21. juli lá "NATAR- NAQ" við bryggju her í Sisimiut (Holsteinsborg); teir komu inn at landa. Hendan túrin fóru teir út tann 5. juli og hava teir fiskað 453 tons í 15 dagar.teir rokna við at sleppa út aftur 23. juli, og so var meiningin, at teir skuldu í dokk í Spanien. Ætlanin var at fylla skipið og landa í Danmark, áðrenn farið varð til Spanien, men við tað at skipið stingur ov djúpt til donsku havnina, er ætlanin broytt, so teir skulu landa í Kollafirði í staðin. Fyrrverandi línubáturin av Tvøroyri, "BLÁFOSS- UR", kom fyri nøkrum árum síðani til Manitsoq - ella Sukurtoppin - har hann hevur verið brúktur til svartkalvafiskarí, men nú fiskar hann krabbar í tangar, og teir landa til innhandlingsskipið "IK- KAMIUT". Jan Bjartalíð, Klaksvík, er skipari, Mikkjal Østerø, Klaksvík, stýrimaður og Leivur Hentze, Tvøroyri, er maskinsjefur. Teir komu umborð 5. juli og hava gjørt tveir túrar; annar uppá 11 tons og hin var uppá 14 tons.veðrið hevur ikki verið til vildar í nógvar dagar. 24. juli kom "AKAMALIK" inn her til Sisimiut (Holsteinsborg) at leggja um 100 tons av rækjum upp. Teir hava 560 tons inni, sum er fiskað uppá 15 dagar; alt var fult, og teir skuldu ikki landa fyrr enn mánadagin 29. juli suðuri í Nuuk. "LOUISE L" lá her tann 25. juli. Teir komu inn eina viku áðrenn teir skuldu inn at landa, tí teir hava trupulleikar við frystarínum, og so hava teir eisini havt onnur smá brek at drigist við hendan túrin. Teir hava gott 15 tons inni, og tað er gott fiskarí eftir so stutta tíð. Tað skuldi koma ein klókur maður dagin eftir at loysa trupulleikarnar við frystarínum. "INGIMUNDUR" kom inn tann 25.juli.Teir hava verið úti í 4 samdøgur og hava 46 tons inni. Hetta er tann besti túrurin viðvíkjandi støddini á rækjum, teir hava gjørt. Teir roknaðu við at fara avstað aftur til fiskiskap dagin eftir. Framhald frá síðstu síðu útrokningarhátturin hjá ICES er rættur, so vil hesin háttur geva serliga stórt útslag, um feilur kemur í fyri ein árgang.tí er tað ein áhugaverdur spurningur, um tað er gjørt nakað fyri at kanna ella meta um rættleikan av júst 7. árgangi. Her kann verða víst á, at í øðrum førum verða útrokningarhættir sleptir, har tað ikki finst ein frágreiðing.vit vístu á í seinasta blaði, at samb. ICES frágreiðingini var roknað uppá stovnin við at taka árgangirnir upp til 10 ár og eldri við. Men hetta gav ein størri stovn og minni veiðitrýst, har tað ikki kundi finnast nøkur frágreiðing. Tí varð hetta slept. Spurningurin er, um ICES hevur gjørt somu metingar í umrødda tali fyri 7. árgangi, sum altso gongur hin vegin.tað verður so einki sagt um hetta í frágreiðingini. Víst varð eisini á í seinasta blaði á fleiri onnur ivamál. M.a. at knappliga kunnu veiðitøl ikki nýtast. Sjálvt tøl hjá "Magnus Heinason" eru nú ikki nóg góð. Tað er eisini spurningurin, hvat hetta merkir fyri, hvussu eftirfarandi tølini eru. Framvegis fleiri spurningar enn svar! Niðurstøðan av hesum kann bert vera tann, at tað framvegis verða fleiri og fleiri spurningar, enn tað finnast svar! 3Dagarnar juli helt ACFNA ráðstevnu í Ramberg í Lofoten. ACFNA er stytting fyri Alliance of Coastal Fishers in the North Atlantic og umboðar útróðrarmenn úr New Foundlandi, Grønlandi, Íslandi, Føroyum og Noregi. Evnið á ráðstevnuni var: "burðardygg nýtsla av tilfeinginum í havinum og rætturin og evnini hjá teimum Norðuratlantisku fiskivinnusamfeløgunum til framvegis at lívbjarga sær við siðbundnari veiði". Teir ið luttóku, vóru umboð fyri feløgini umframt ein norskur fiskifrøðingur og eitt umboð fyri norsku fiskivinnuumsitingina. Hesar dagarnar kom nógv áhugavert fram. Tá ið lurtað varð eftir framløgunum hjá teimum ymsu feløgunum, kom ein skjótt eftir, at sjálvt um nógvir lutir eru ólíkir ímillum tey ymsu londini, so eru tað fleiri, ið líkjast. Eitt tað áhugaverdasta innslagið var frá New Foundlandi. Reg Anstey, segði frá tí syrgiligu søguni um, hvussu toskurin bleiv burtur, og hvussu teir hava verið noyddir at leggja allan sín fiskiskap um. Frá at at hava fiskað tosk, eru teir farnir at fiska krabba, rognkelsi, rækjur og annað. Eftir teirra meting, er kópurin ein tann størsta orsøkin til, at toskastovnurin ikki kemur fyri seg aftur.fyrr varð kópurin veiddur við vinnuligum endamáli, og tá lá stovnurin um 1,2 milliónir. Í dag er stovnurin um 5 milliónir, sjálvt um einir túsund kópar verða skotnir um árið. Arthur Bogason úr Íslandi segði frá, hvussu har gekst, aftaná at kvotasystemið kom í gildi. Tann søgan átti at verið øllum ein ávaring, ið hugsa um fullkomiliga fría umsetligheit av fiskirættindum. Eitt skelkandi dømi var tað,at tey størri skipini fingu loyvi at keypa fiskirættindir frá smábátunum. Úrslitið var tað at eftir 44 mánaðum høvdu tey stóru reiðaríini keypt 700 av teimum gott og væl 1000 bátunum í bólkinum. Ein annar vandi eru verksmiðjutrolararnir, tí umframt at selja fiskirættindini frá smábátunum, so verða hesi somu rættindi flutt yvir á verksmiðjutrolararnar, og tað førir við sær, at arbeiðisplássini í flakavinnuni á landi hvørva. Einum nýtist ikki at vera serliga gløggur fyri at ímynda sær, hvussu ein fiskivinnubygd sær út við ongum bátum og ongum flakavirki. Steinar Friis úr Noregi legði dent á, hvussu tann stóri kapitalurin er við at troðka útróðrarflotan burtur, og hvussu lítil áhugi sýnist at vera ímillum politikarar fyri sjónarmiðunum hjá útjaðaranum. Eitt dømi um gongdina í Noregi er, at frá bygdu norðmenn havfiskiskip fyri 5 milliardir n.kr. Undirritaði kunnaði mest um søguna aftanfyri dagasystemið, og hvussu tað hevur roynst. ACFNA gjørdi eina yvirlýsing aftaná ráðstevnuna. Har verður heitt á politikarar og fólk sum heild at virða tann rætt, ið tey smáu fiskivinnusamfeløgini hava til tað tilfeingið, ið er nærhendis. Heitt verður á politikarar um at verja hesi samfeløg. Tað skal gerast við at fiskirættindi mugu ikki gerast til eina søluvøru. Rætturin til at fiska er ein sjálvsagdur arvur, ið hesi samfeløg eiga. Veiðan skal altíð vera burðardygg, tí fiskurin er okkara lívsgrundarlag. Verður tikið saman um, hvat vit fingu burturúr ráðstevnuni, er tað helst tað, at vit síggja í øllum londunum, hvussu trýstið veksur frá teimum størri skipunum at fáa hendur á veiðirættindunum og teimum økjum, ið útróðrarmenninir hava. Eisini sær tað út til, at politikararnir í vissan mun hava hug at sleppa endanum og lata tær pengasterku kreftirnar um at reka fiskivinnu og -búsetingarpolitik. Tað, at hendan ráðstevnan varð hildin í Lofoten, var hóskandi. Serliga tá hugsað verður um, at Lofoten er eitt tað kendasta útrróðrarøkið í heiminum, og bygdirnar har á leið hava í nógvar øldir livað einans av tí tilfeingi, ið er har nærindis. Annars var ferðin í Lofoten ikki bara fundir.vit vóru bornir á lógvum alla tíðina, meðan vit vóru har. Norges Kystfiskelag vóru vertir fyri ráðstevnuni, og ikki kann annað sigast enn, at teir komu sera væl frá uppgávuni. Skipað varð fyri nógvum útferðum og fleiri søvn vitjað. Har sóu vit, hvussu nógv øll fiskivinnusamfeløgini í teimum ymisku londunum líkjast, og hvat fólkið har hevur havt at stríðast við. Hesar dagarnar, vit vóru saman, sást tíðiliga, hvussu nógv vit, ið búgva við Norður-atlantshavið, hava til felags. Ein felagskapur sum ACFNA hevur nógv at siga, tá vit skulu gera vart við okkum í altjóða høpi, og tá vit skulu læra av hvørjum øðrum. Ráðstevnan var sum heild sera væl eydnað, og ætlanin er, at tann næsta skal haldast í St. John's komandi ár. Auðunn Konráðsson formaður í Meginfelagi Útróðrarmanna
20 Síða 20 Nr august 2002 Í hesi grein verður víst á, at víst ber til at hava eftirlit við fjølmiðlunum, men føroysku fjølmiðlarnir hava als ikki áhuga fyri hesum. Í seinasta blaði greiddu vit frá tíðindaflutningin í samband við Tórshavnar Skipasmiðju, og at ein sum verður soleiðis viðfarin ongan møguleika hevur fyri at verja seg. Í fleiri ár hevur verið talan um at fáa eina føroyska fjølmiðlalóg, sum skuldi geva eina ávísa trygd fyri, at fjølmiðlarnir halda seg innan nakrar ávísar etiskar karmar. Men tey, sum hava fingið skuldina fyri, at einki er hent, eru heimastýrislógin og danskir myndugleikar.tí er tað áhugavert, at tær reglur, sum ikki skulu kunna lata seg gera at seta í verk í Føroyum, saktans kunnu verða settar í verk í Grønlandi, sum er undir somu ríkisrættarliga støðu sum vit. Hesar reglur virka eisini. Í Grønlandi er gjørt eitt "pressenævn", sum hevur gjørt ein bókling við reglum á økjunum, eisini við reglum fyri "óheftan og álítandi" tíðindaflutning, sum víst verður á í hesi grein. Hetta eru nátturliga somu reglur, sum eisini eru galdandi í Danmark og væl saktans í londum við skipaðum fjømiðlum. Reglurnar eru greiðar og sera innlýsandi. Tað skal eisini sigast, at eftir øllum at døma fylgja í hvussu er tey grønlendsku bløðini hesum reglum.tí eru tey eisini á einum heilt øðrum støði, enn tey føroysku. Tey bakka nevniliga ikki fyri at seta makthavararnar uppá pláss. Ongin áhugi fyri fjølmiðlareglum í Føroyum Tað er óneyðugt at siga,at tað er so avgjørt einki, sum er til hindurs fyri, at føroyska pressan hevði gjørt sær líknandi reglur, men hesum er so avgjørt eingin áhugi fyri. Tað hevði heldur ikki verið nakað til hindurs fyri, at føroysku miðlarnir valdu at fylgja hesum reglum, sum væl saktans øll tey Århus - útbúnu tíðindafólkini mugu hava havt sum lærugrein. Men tann, sum fylgir tað allarminsta við, veit, at føroysku miðlarnir ikki á nakran hátt fylgja nøkrum sum helst reglum. Hetta er eisini galdandi fyri almennu fjølmiðlarnar. Teirra lógarskylda um at vera "óheft" skuldi ført til nærri reglur fyri tíðindaflutningin, men tær finnast heilt greitt ikki. Løgtingsins umboðsmaður hevur fleiri ferðir mælt til at fáa skipaði viðurskifti á hesum øki, men hetta hevur ikki havt ta minstu ávirking. Tað einasta, sum kann sigast at liggja nøkurlunda fast, er, at fjølmiðlarnar stórt sæð eru ókritiskir tíðindaberarar hjá politisku makthavarunum, og tíðindi frá teimum verða endurgivin uttan nakra sum helst viðgerð ella nakra kanning av sannleikavirðinum í teimum.av hesi orsøk eru tíðindini sera ofta beinleiðis villeiðing. Tað finnast nógv dømi um hetta, men tað, sum allarbest lýsir støðið, vóru tíðindini um at Thorvald Stoltenberg skuldi hava játtað at vera formaður í eini nevnd, sum skuldi kanna, hvussu nógv Danmark hevði vunnið uppá herstøðir í Føroyum og Grønlandi síðan Tíðindi við ongum grundarlagi Hesi tíðindini vóru send fjølmiðlunum av "makthavarunum", og hóast tað hevði verið øll møgulig grund til at kanna tey, verða tey endurgivin einsljóðandi í teimum fýra stóru fjølmiðlunum, júst sum tey vóru "bestilt". Nakrir tíðindamenn høvdu bryggjað eitt sindur uppá tilsendu tíðindini, so tað skuldi síggja út sum at tað lá eitt "professionelt" arbeiði aftanfyri. Men hetta bøtti ikki um sannleikavirði á teimum! Hesi tíðindi høvdu framvegis staðið við, um ikki "onkur",sum av royndum hevur sera lítla tiltrúgv til føroyska tíðindatænastu, fór at kanna málið. Hetta førdi til, at Sosialurin kundi boða frá, at Stoltenberg víst hevði játtað at vera ráðgevi í uttanríkis- og trygdarmálum. Men hann hevði ongantíð átikið sær ta uppgávu, sum greitt hevði verið frá í føroyskum miðlum. Hendan uppgávan kundi heldur ikki sigast at vera eitt trygdarmál, men eitt hernaðarmál. Tá hann fann útav, hvør ætlanin var við hansara medvirkan, hevði hann tikið sína tilsøgn aftur at vera ráðgevi í trygdar- og uttanríkismálum. Men hetta "gloymdu" NA-bólkurin og "hansara" fjølmiðlar at almannakunngera, uttan at nakar av fjølmiðlunum hevur kunnað fingið frágreiðing um orsøkina fyri hetta "mistak". Tríggir av fjølmiðlunum hava heldur ikki spurt! Fjølmiðarnir hava altíð rætt! Henda hending skuldi so ført við sær, at miðlarnir ásannaðu, at teir ikki høvdu verið nóg nærlagnir í sínum fyrru tíðindunum. Og at teir so fingu tey rættað uttan nakað uttanumtos. Og at teir síðan fóru at kanna, hvussu tað kundi bera til, at skeiv tíðindini kundu vera endurgivin einsljóðandi í heilum fýra fjølmiðlum, sum gera krav uppá at vera óheftir og álítandi. Men soleiðis virkar skipanin als ikki. Ein føroyskur tíðindamaður kann jú pr. definitión ikki mistaka seg. Er ikki samsvar millum tíðindi og veruleikan, so er tað veruleikanum, sum tað er galið við. Enn einaferð: Bert ein kelda Tá umrøddu tíðindini komu fram á fyrsta sinni kundi staðfestast, at einasta keldan til tíðindini í hesum máli hevur verið teir politisku makthavararnir. Tað er í hvussu er ikki í tráð við umrøddu reglur. Tað er óneyðugt at siga, at hetta mál er ikki nakað eindømi. Men hetta mál er sera einfalt og tí væl egnað at lýsa hugburðin hjá okkara "óheftu" miðlum, sum fólkið má hava grund til at hava álit á. Einki orðaskifti um fjølmiðlarnar Ein kann eisini leggja til merkis, at fjølmiðlaetikkur er eitt evni, sum er "tabu", og sum tað ikki á nakran hátt verður skift orð um. Ein kann telja allar teir fimmarar,sum hava verið í útvarpinum, og øll kjakini í sjónvarpinum, hundraðtals tilsaman. Men ikki ein av hesum sendingum hevur snúð seg um fjølmiðlarnar. Teirra hugburður er nevniliga tann, at tað skal eingin kunna fortelja teimum nakað! Tað eru bert teir, sum vita, hvussu røtt tíðindi síggja út. Og loyvir nakar sær at seta eina spurning við hetta "pávalyndi", so eru reaktiónirnar firtni, øði og svartlisting, sum víst verður á aðra staðini í greinini. Hetta seinasta er tað ringasta. Tí hetta er helst orsøkin til, at ikki ein politikkari torir at finnast at.tað kann vera fullkomiliga oyðileggjandi hjá einum og hvørjum politikkara at falla í ónáði hjá tíðindatænastuni. Og hví skuldi hann eisini gjørt seg til óvins við eina tíðindatænastu, hvørs fremsta endamál er at tekkjast teimum til eina og hvørja tíð sitandi makthavarar. Tann alliansa vit síggja her, tryggjar jú báðum pørtum arbeiðsfrið. Men um tað er hetta, sum tíðindafólkið hevur lært í Århus um uppgávuna hjá eini óheftari pressu, er ein onnur søk. Niðurstøðan er í stuttum, at tað er sera ivasamt um almennu fjølmiðlarnir liva upp til teirra lógarásettu skyldu at vera óheftir. Men tað ber ikki til at fáa hetta staðfest. Allir instansir sum kundu havt eftirlit við fjølmiðlunum eru avtiknir og einki er komið í staðin. Tí hava teir einstøku pávarnir á økinum fullkomiliga fríar teymar. Óli Jacobsen Korrekte meddelelser: 1. Det er mediernes opgave at bringe korrekt og hurtig information. Så langt det er muligt, bør det kontrolleres, om de oplysninger, der gives er korrekte. 2. Kritik bør udvises over for nyhedskilderne, i særdeleshed når disses udsagn kan være farvet af personlig interesse eller skadevoldende hensigt. 3. Oplysninger, som kan være skadelige, krænkende eller virke agtelsesforringende for nogen, skal efterprøves i særlig grad, inden de bringes, først og fremmest ved forelæggelse for den pågældende. 4. Angreb og svar bør, hvor det er rimeligt, bringes i sammenhæng og på samme måde. 5. Det skal gøres klart, hvad der er faktiske oplysninger, og hvad der er kommentarer. 6. Overskrifter og mellemrubrikker skal i form og indhold have dækning i den pågældende artikel og udsendelse.det samme gælder de såkaldte spisesedler. Hetta er bert eitt dømi um, hvussu skipanin virkar í Grønlandi. Her ber til at kæra um tíðindaflutningin og fáa viðhald. Eina slíka skipan meta miðlarnir í Føroyum seg ikki hava brúk fyri, tí teir hava altíð rætt. 7. Berigtigelse af urigtige meddelelser skal finde sted på redaktionens eget initiativ, hvis og så snart kendskab til fejl af betydning i de bragte meddelelser indgår. Berigtigelsen skal foretages i en sådan form, at læserne, lytterne eller seerne får klar mulighed for at blive opmærksom på berigtigelsen. Hetta eru tær reglur fyri "óhefta" tíðindatænastu, sum er útgreinað í Grønlandi og Danmark, og sum eru rættiliga innlýsandi fyritreytir, at ein tíðindatænasta veruliga kann vera óheft álítandi. Men í tí døminum, sum er umrøtt í hesi grein, eru allar reglur brotnar, sum kunnu brótast. Og tað má sigast at vera høvuðsreglan hjá føroysku tíðindatænastuni.
21 Nr august 2002 Síða 21 Her skal endurgevast, hvussu "Dagur og Vika" lýsti hetta mál tann 15. mars: Fyrrverandi norski uttanríkisráðharrin Thorvald Stoltenberg hevur játtað at vera formaður í nevndini, sum skal kanna, hvønn hermálsligan týdning Føroyar og Grønland hava havt síðan 1945, og hvørjar fyrimunir Danmark hevur havt av NATO - støðunum í Føroyum og Grønlandi. Stoltenberg hevur ikki bert royndir sum verju- og uttanríkisráðharri. Hann hevur eisini verið ST kommiserur fyri flóttafólk og ST semingsmaður í gamla Jugoslavia. Í dag er hann forseti í norska Reyða Krossi. Fimm limir eru í nevndini, sum skal kanna, hvussu týðandi Føroyar og Grønland hava verið hermálsliga. Hetta er avskrift av tíðindunum, sum tey vóru borin fram í Degi og Viku, men tey vóru nøkurlunda einsljóðandi borin fram í øllum teimum, eftir egnu uppfatan, professionellu fjølmiðlunum. Sakin var bert tann, at tíðindini vóru als ikki røtt. Hetta skuldi reist tann spurningin, hvussu tað kann bera til, at heilir fýra fjølmiðlar við tíggjutals útbúnum tíðindafólki kunnu bera einsljóðandi tíðindi, sum tað var so lítið í. Tað vóru nógv, sum undraðu seg yvir hesi tíðindi, sum sjálvt hjá "vanligum" fólki vóru sera ósannlík. Tá hugsað verður um upphavið til tíðindini er enn størri grund til at kanna tey. Tað vildi verið sera nærliggjandi við bert eini telefonuppringing, sum hevði kunnað uppklárað "misskiljingina". Men tað sum er serliga avdúkandi fyri sjónvarpið, at sjálvt eftir at tað er kunnað um, at tíðindini vóru skeiv ella í minsta lagi serdeilis villeiðandi, so eru tey ikki rættað í Degi og Viku. Her skal tó verða skoytt uppí, at umboðsmaðurin hevur fríkent útvarpið fyri at hava borið skeiv tíðindini í hesum máli, hóast útvarpið bær somu tíðindini í fyrsta umfari uttan nakra sum helst kanning. Í seinna umfari samsvaraði heimasíðan hjá útvarpinum ikki við handritið, men tað sum stendur á heimasíðuni samsvarar við tíðindaflutningin annars í málinum. Tað er sjáldan, at hugburðurin hjá útvarpinum er lýstur so væl sum í hesum brævi hagani,sum her eitt brot verður endurgivið burturúr. Orsøkin til hetta brævið er, at FFblaðið vendi sær til útvarpið við tí sera upplagda kravi, at øll bløð vórðu viðgjørd eins, tá tey verða lýst í morgunsendingini kl. 8. Hetta orðalagið talar fyri seg sjálvt, og tað tørvar als ikki nakra viðmerking. Hetta er tó ein váttan um, at í útvarpinum eru ongar reglur fyri nøkrum sum helst. Hinvegin verðr beinleiðis váttað, at eingin skal kunna krevja nakað sum helst, heldur ikki at borgarar fáa eins viðferð. Spurningurin er bert, um hesin hugburður kann hava ávirkan á tíðindaflutningin hjá tí "óhefta" útvarpinum. Soleiðis virkar svartlistingin hjá útvarpinum Tað hevur tað so heilt avgjørt.tað er eingin ivi um, at prísurin fyri at finnast at almennu tíðindatænastuni er svartlisting. Hetta kann FF vísa á nógv dømi um. Eitt tað greiðasta dømi um hetta er: Á morgni 12. juni fekk útvarpsmaður tveir dómar handaðar í landsrættinum. Báðir dómar vóru sera prinsippiellir, og báðir viðvíktu manningarfeløgum hjá fiskimonnum, nevniliga Føroya Fiskimannafelag og Føroya Skipara- og Navigatørfelag. Men útvarpsmaðurin nevndi ikki dómin hjá FF, - har felagið hevði fingið viðhald - við einum orði. Samstundis hava allir aðrir dómar í landsrættinum verið væl og virðiliga lýstir. Tað er avgjørt eingin ivi um, at her er talan um ein tilætlaðan mismun. At hetta er so, verður heilt greitt undirstrikað av, at í tíðindasendingini sama dag vórðu borin onnur greitt minni týðandi tíðindi um fakfelagsviðurskifti, sum at ongar samráðingar fóru at vera millum fíggjarmálastýrið og eitt av almennu fakfeløgunum áðrenn summarfrítíðina. Og tað er heilt óneyðugt at fundera yvir orsøkina til henda mismun, sum er fullkomiliga í samsvari við tíðindaflutningin annars. Vanligt er ikki at eftirkanna sannleikavirðið í tíðindaskrivum, sum ein tingbólkur ella persónar í álitsstørvum lata frá sær uttan so at ein frammanundan hevur royndir við, at viðkomandi er óálítandi, ella annar illgruni er um, at innhaldið ikki er í lagi. Tað hevur verið ringt at síggja, at føroysku fjølmiðlarnir hava nakað sum helst prinsipp í sínum tíðindaflutningi. Men í einum máli hjá umboðsmanninum hevur útvarpsstjórin boðað í hvussu er frá einum prinsippi, og er hetta endurgivið omanfyri. Hetta talar fyri seg sjálvt, men sigast kann at tey umrøddu fyrivarnini eru í hvussu er bert galdandi fyri summi. At politisk tíðindi verða endurgivin púra ókritisk munnu nógv hava havt varhugan av. Men nú hetta hetta enntá váttað so nær tað kann gerast uppá skrift. Tað má vera meira enn ivasamt um henda mannagongdin er í samsvar við tær reglur fyri óheftum tíðindaflutningi, sum eru galdandi í restina av ríkinum. Og tá hugsað verður um tað sum verður endurgivið (skeivt), so kann ein bert hugsa sær til tað sum verður tagt burtur!
22 Síða 22 Nr august 2002 Tann 20. juli slóknaði Anette Wang stillisliga 90 ára gomul, og við henni er ein merkisverd eldsál farin. Tá Anette fylti 90 ár á mikkjalsmessu í fjør høvdu vit eina heilsan til hennara, og innihaldið í hesi avskeðsheilsan til hennara verður ein partur av tí, sum varð skrivað tá. Vit søgdu, at Anette var - um nøkur - ein merkiskvinna. Hon er ein av teimum mongu dønum, sum hevur ríkað okkara samfelag. Anette var upprunaliga donsk,fødd og uppvaksin í Helsingør við Oyrasund. Foreldrini hjá henni vóru Alma og Erik Faber. Pápin var lækni, og í var hann lækni í Havn. Anette var fødd í 1911 saman við eini tvíburasystir, Birgitte, sum framvegis er sera bragdlig, og sum var við til jarðarferðina. Tær vóru yngstar av fýra systkjum. Tá var Erik yvirlækni á Montebello Kuranstalt á Helsingørleiðini. Hann doyði rættiliga ungur, tá Anette var 18 ára gomul. Hon fór at læra til farmaceut, og aftaná tað fór hon fyrst at arbeiða á apoteki og síðan á Novo Nordisk, sum var og er ein stór heilivágsfyritøka. Síðan kemur kríggið, sum var ein tung tíð hjá dønum. Í 1945 heldur Anette, at nú skal hon royna okkurt nýtt. So hon søkir og fær arbeiði á Tjaldurs Apotek, og her arbeiðir hon, til hon leggur frá sær fyri aldur. Í Føroyum kemur Anette at kenna Knút Wang. Tað rann saman teirra millum, og tey giftast í 1947, og í 1949 taka tey Sverra til sín. Við hesum giftarmáli kemur Anette Anette Wang var serliga kend fyri sítt arbeiði fyri Amnesty International. beint inn í føroyskan politikk. Knút var jú ein kendur og hvassorðaður blaðstjóri á "Dagblaðnum". Í 1958 verður hann eisini valdur inn á ting, har hann situr til Tók sær av børnunum Tað merkisverda við Anette var, hvussu upptikin hon var av sínum medmenniskjum.tá ið útvarpið fyri nøkrum árum síðani hevði røðina Brennidepilin, var Beata L. Samuelsen eitt av "ofrunum". Tá ið hon varð spurd um ein persón, sum hon hevði serliga virðing fyri, tók hon til Anette. Tær vóru grannar í Tróndargøtu, og Beata minnist hana sum eina, ið dugdi so serliga væl at taka sær av børnum. Hetta kom serstakliga børnunum í grannalagnum til góðar. Serliga Her síggja vit Sverra saman við Birgtte, tvíburðasystir Anettu og son hennara Henrik, sum vóru við til jarðarferðina. Av at verða 90 ár er Birgitte ótrúliga røsk. Hon gekk allan vegin úr Vesturkirkjuni og út í kirkjugarðin. Heima tekur hon eisini súkluna, um tað skal vera. Sjálv er Birgitte løgfrøðingur og hon arbeiddi sum dómarafulltrúi. Maður hennara Erik Andersen varð í nógv ár landsrættarforseti. Tað var hann sum skipaði fyri, at landsrætturin skuldi koma til Føroya heldur enn at "kundarnir" máttu fara til Danmarkar. Og sjálvur var hann eisini í Føroyum við landsrættinum. Tey bæði fingu 4 børn og átta barnabørn. Henrik er eisini løgfrøðingur og arbeiðir sum advokatur í Keypmannahavn. Hansara serfrøði er konkursbúgv. Hann hevur eina dóttir og tveir versynir sum eru løgfrøðingar, men tey tosa kortini ikki bert um jura, tá familjan kemur saman. merkisvert var hetta, tí hon var einasta konan har á leiðini, sum arbeiddi úti, og sum tí skuldi havt minst avlopstíð. Men tað var eingin forðing. Eitt av tí, sum Anette gjørdi, var at spæla sjónleik við børnunum. Tey vandu sum við røttum sjónleiki, og høvdu eisini framførslur í Sjónleikarhúsinum, har Knút eisini var virkin sum sjónleikari. Millum leikirnar minnist Anette sjálv til David Crockett, Karius og Baktus og so Robin Hood. Hetta vóru alt spennandi og stuttligir leikir hjá børnum. Ein, sum annars eisini var við í hesum, var Fraser Eysturoy, ið eisini var kendur sum sjónleikari. At tað loysir seg at vera góður við børnini, kann Anette ásanna dagin í dag. Sverri hevði nógvar vinir, og teir kendu seg rættiliga væl hjá Anettu og Knúti. Her kundu teir savnast, tá teimum lysti, og um teir gjørdu nakað um seg var eingin trupulleiki! Sverri hevur búð niðri í nógv ár, men framvegis hevði Anetta neyvt samband við kammeratarnar hjá honum. Teir vitja hana, og nú hon ikki var so sjálvhjálpin sum fyrr, skuldi hon bert nevna eitt orð við teir, og teir gjørdu henni teir beinar, sum tørvur er á. Sálin í Amnesty International Tað, sum Anette serliga er kend fyri, er hennara arbeiði fyri Amnesty International í Føroyum. Hon kundi rættiliga øsa seg um órættvísi í heiminum, og her var ein ítøkiligur møguleiki at gera nakað við tað. Anette var við til at stovna føroysku deildina í 1965, sum danin Roland Thomsen tók stig til. Anette var sera virkin í hesum arbeiði inntil fyri nøkrum fáum árum síðani. Nógv av hesum árunum var hon eisini formaður. Tað er eingin ivi um, at Anette eigur stóran part av heiðrinum fyri, at føroyska deildin í mun til fólkatalið hevur hægsta limatal av øllum deildum. Eitt av hennara virkisøkjum var at skriva "urgent actions", sum vóru skundbrøv, ið skuldu skrivast til stjórnir um ávísar fangar. Av slíkum brøvum hevur Anette skrivað í túsundavís á síni gomlu skrivimaskinu, so tað er eingin ivi um, at hon hevur gjørt sín part at geva bølmennunum úti í heimi ringa samvitsku.tað verður eisini í dag viðurkent, at úrslit spyrjast burtur úr slíkum arbeiði, hóast hetta kann vera torført at staðfesta. Tað er eisini heilt í hennara anda at senda pening til Amnesty heldur enn blómur til jarðaferðina. Hetta arbeiði førdi eisini til persónlig sambond. M.a. kom hon at kenna eina familju í Suðurafriku, har maðurin sat sum politiskur fangi á Robbin Islands, uttanfyri Cape Town. Hetta var sama oyggin, har Mandela sat í ártíggir.anette hevði samskifti við konuna í nógv ár, meðan maðurin sat fangi. Hon fór eisini tann langa teinin at vitja hendan fangan og familju hansara, eftir at hann varð latin leysur. Maðurin er síðan deyður, men Anette hevði framvegis samband við konu og døtur. Hesar havi eg sjálvur eisini vitjað í Suðurafrika og kann vátta, hvussu takksom tey eru um tann stuðul, sum tey fingu frá Anette, tá ið ringast stóð til. Henda familjan veit í hvussu er, at Føroyar eru til! Vit eru í hvussu er nøkur, sum vilja halda hetta sambandið viðlíka. Í 1992 byrjaði Føroya Blaðmannafelag at býta út "ársins rós". Anetta var tann sjálvskrivaði móttakarin av hesum heiðuri, og síðan hevur blaðmannafelagið ikki kunnað komið í tankar um nakran annan, sum er verdur henda prís. Valdi Føroyar Knút doyði í 1976, bert 57 ára gamal. Men Anette valdi at vera verandi í Føroyum. Her hevði hon sínar vinir, og tað var ikki minst Amnesty arbeiðið, sum bant hana til Føroyar. Hon búði heima hjá sær sjálvari til tað seinasta. Hetta var tað hon vildi. Her fekk hon ofta vitjan av sínum vinum. Henni dámdi eisini sera væl at koma yvir í "tilhaldið". Hon hevur eisini ferðast nógv uttanlands í síni pensjonistatilveru. Eins og hon var virkin so leingi, hon kundi. M.a. gekk hon til franskt í kvøldskúlanum. Til tað seinasta brendi hon fyri rættvísi og østi seg um skilaloysi, sum er bæði her og har. Undirritaði kom at kenna Anette gjøgnum Amnesty, og var tað ein fragd at kenna hana. Hon var sera prátingarsom og fyrikomandi, men hon kundi eisini bíta frá sær. Men tað var eingin, sum fekk ilt av tí. Anette fekk ta gleði at kunna halda 90 ára føðingardag sín niðri í Danmark saman við tvíburasystrini Birgitte. Fleiri av hennara føroysku vinum vóru eisini við. Men aftaná føðingardagin fór at ganga niður á bakka hjá Anette. Hon gjørdist alt veikari og veikari, og nú varð so hennara fjørður rógvin. Men hon fekk eitt ríkt lív, og nógv eru takksom fyri at hava lært hana at kenna. Samhugurin fer til Sverra! Ærað verið minni um Anette Wang. Óli Her síggja vit Anette, Sverra og Knút fyri einum 50 árum síðani.
23 Nr august 2002 Síða 23 Knud Simonsen Sjóvarfalsrákið millum oyggjarnar kann verða rættiliga hart, og góður kunnleiki til streymviður-skiftini er avgerandi fyri so at at siga øllum virksemi á sjónum á okkara leiðum. Í 1999 gingu Landsverkfrøðingurin, Fiskirannsóknarstovan, P/f Fiskaaling og Náttúruvísindadeildin á Fróðskaparsetri Føroya saman um eina felags verkætlan, ið hevði til endamáls at gera eina lýsing av streymviðurskiftunum millum oyggjarnar grundað á streym- og vatnstøðumátingar og teldusimuleringar av sjóvarfallinum við serligum atliti til alivinnuna. Mátingar Fiskirannsóknarstovan og Landsverkfrøðingurin hava gjørt vatnstøðu- og streymmátingar ymsastaðni millum og kring oyggjarnar síðani fyrst í sjeytiárunum. Hesar mátingar vórðu gjørdar tøkar til verkætlanina. Harumframt hevur Landsverkfrøðingurin gjørt streym - og vatnstøðumátingar ymsa staðni millum oyggjaranar sum liður í verkætlanini. Tá ein streym- ella vatnstøðumáting er tøk, ber til at nýta taltilfarið til at gera lutfalsliga neyvar útrokningar av rákinum ella vatnstøðuni fyri rættiliga langa tíð aftaná og áðrenn sjálva mátingina. Sum kunnugt, so er sjóvarfallið tengt at broytingunum í støðunum hjá mánanum og sólini í mun til jørðina. Á einum ávísum staði hugsa vit okkum, at flóðaldan í veruleikanum er úrslitið av fleiri aldum, har hvør teirra hevur ein títtleika, sum vit kenna frá rørslunum hjá mána-num og sólini, og av einari hædd og fasu, sum eru tengdar at staðnum. Út frá mátingunum verða hæddirnar og fasurnar ásettar við hjálp av støddfrøðiligum hættum, sum ikki verður komið nærri inn á her. Tá hetta er gjørt,ber til at gera for- og aftursagnir. Neyvleikin av for- og aftursøgnunum økist jú fleiri aldur kunnu takast við, og tað er tengt at, hvussu leingi mátað er.rákið ávirkast nakað av vindi og skiftandi lufttrýstum, men hetta er ikki við í hesum útrokningum. Ein máting gevur soleiðis eina góða lýsing av streymviðurskiftunum á mátistaðnum. Fyri at gera eina neyva lýsing av einum øki, t.d. av einum sundi ella av einari heilari vík, so er neyðugt við nógvum mátistøðum, og tað er sera arbeiðskrevjandi og kostnaðarmikið. Teldusimuleringar Á Náttúruvísindadeildini hevur verið arbeitt við at simulera sjóvarfallið millum oyggjarnar á teldu.framferðarhátturin er, at botndýpi í økinum, ið ein ætlar at simulera, verður lagt í eitt elektroniskt rútanet, nakað líknandi sum ørkini flestu okkara nýttu í roknitímunum í skúlanum á sinni. Dýpið má verða kent í hvørjum einstøkum punti í rútanetinum, og til hvørt knútapunkt hoyra nakrar støddfrøðiligar líkningar, ið gera tað møguligt at rokna rákið frá einum punkti til eitt annað. Tal av slíkum roknipunktum verður givið av støddini av økinum, ið ein ynskir at simulera, og fjarstøðuni millum punktini. Jú tættari tað er millum punktini, jú neyvari kann úrslitið gerast, men talið av punktum, ið kunnu takast við, er avmarkað av støddini av telduni, ið verður nýtt. Av tí at økið er avmarkað, so verða nakrar av rondunum onkunstaðni úti í sjónum. Á hesum rondunum mugu vit kenna rákið, og fáa vit hettar frá simuleringunum, ið fevna um enn størri øki ella stundum frá mátingum. At byrja við er onki rák inni í økinum, men sum frálíður verður rákið í javnvág við rákið, ið vit kenna fram við rondunum. Vit kunnu samanbera við eina balju fylta við vatni, har vit taka í kantin og byrja at lyfta og lora baljuna við regluligum rørslum. Um vit ikki eru ov ógvuslig, so fer vatnið í baljuni at skvagga í javnvág við okkara rørslur, tá ein løta er liðin. Tað, sum er greitt frá higartil er rein stødd- og teldufrøði. Um sæð verður burtur frá framferðarhættunum á rondunum,so er eingin máting nýtt higartil. Aftaná at ein simulering er komin í javnvág, so sleppur hon at koyra ein tíð aftrat, og vit gera eina máting í hvørjum einstøkum roknipunkti, ið verður viðgjørd á sama hátt, sum ein mátað tíðarrøð verður. Fyri at kanna um úrslitið er á einari leið, verða hesar støddfrøðiliga framleiddu mátingar samanbornar við veruligar mátingar, har sum tær eru tøkar. Eisini streymkort, ið streymkønir hava gjørt, verða nýtt til samanberingar. Í nevndu verkætlan varð sjóvarfallið simulerað við 100 m fjarstøðu millum roknipunktini. Av tí at tøka telduorkan er avmarkað, eru Føroyar býttar í 3 øki, norður-, vestur- og suðurøkið, sum víst á mynd 1. Økini hava millum og roknipunkt. Hvat fæst burturúr? Høvuðsendamálið við verkætlanini var at vísa á møgulig øki, ið kunnu verða nýtilig hjá alivinnuni. Nakað av taltilfarinum er nýtt til at rokna hagfrøðitøl fyri sjóvarfalsrákið, og er hetta tøkt um kunningarskipanina STREYMALD, sum liggur á heimasíðuni Fa Telduráðgevin hevur gjørt skipanina vegna og saman við Náttúruvísindadeildini. Harumframt verða framleidd teldutøk streymkort. Nøkur dømi eru á myndunum 2 og 3, og fleiri er á heimasíðuni: Taltilfarið, sum er framleitt, er eisini ætlað til at rokna hvaðani sjóvarfallið kann føra lutir á sjónum. Hesar útrokningar eru eitt av grundarløgunum undir skipanum, ið verða nýttar til at meta um, hvagar eitt óheppið útlát kann fara, hvussu æti verður flutt á landgrunninum, hvussu sjúka í alivinnuni kann ferðast, og í leiti- og bjargingarskipanum (LOB). Teldusimuleringar kunnu altíð gerast betri, og ætlanin er at halda á við hesum virksemi á Náttúruvísindadeildini við modellum, ið hava tættari millum roknipunktini, nýggjum støddfrøðiligum hættum at lýsa náttúruna, og neyvari botnkortum. At talan bert er um modell av náttúruni verður áhaldandi staðfest við støðugt vaksandi taltilfari frá mátingum av vatnstøðu og streymi, men einahelst eru frágreiðingar frá streymkønum fólki kring landið ein avgerandi fyritreyt fyri, at vit kunnu fáa eina ábending um modellini nøkulunda samsvara við náttúruna.
24 Síða 24 Nr august 2002 Erland Viberg Joensen Í gomlum døgum lógu skip í Havn úti á Redini.Tey vórðu lossað og lastað við sonevndum lossijaktum, ið sigldu við vørum og góðsi millum skipini og handilshúsini inni á Eystaru- og Vestaruvág. Seinast í 19. og fyrst í 20. øld var Havnin, sum havnarmaðurin William Heinesen hevur sagt, havnarbýurin við ongari havn, men vaksandi virksemið í tí nýggja fiskivinnusamfelagnum hevði tørv á havn og nýmótans hentleikum at avgreiða vaksandi fiski- og farmaskipaflotan. Í 1929 varð fyrsta stig av stóru byggingini av havnini í Havn liðugt. Tá fóru skip at leggja at, og byrjaði veruliga lossingin í Havn. Hetta slagið av arbeiði verður kent undir heitinum lossing 'upp á tann gamla mátan', og gekk alt fyri seg við berum vøddum og snildum arbeiðsrørslum. Í dag verða stór platta- og bingjuskip lossað, og havnin sær heldur spøkilsiskend út og líkist í so máta havnum aðrastaðni. Skipini hava skund.tað hava tey altíð havt, men ongantíð so skundsom sum í dag. Nakrir fáir tímar ganga, og skipini eru burtur aftur, liðug og avgreidd. Við atliti at menningini av havnini, bæði eyðsýndum karmum og umstøðum hjá Tórshavnar havn, fer verkætlanin afturum ta byggiteknisku søguna og fevnir um virksemið í havnini, um arbeiðslívið og tilveruna hjá lossingarmonnunum í tíðini uml og fram til dagin í dag. Kaiin í Havn er eitt avmarkað øki. Tá ið farið verður í holt við eitt slíkt staðartrongt evnið, eru ymiskir tættir neyðugir, og verða fleiri viðurskifti tikin uppí. Verkætlanin fer aftur í tíð og hyggur at býarmenningini av Havnini. Í tí gamla samfelagnum var Havnin sum búpláss í einari serstøðu, og á gáttini til nútímanssamfelagið menti Havnin seg og gjørdist virkin havnarbýur. Verkætlanin setur á tað arbeiðaraalmennið, ið kyknaði eftir samfelagsskiftið fyrst í 20. øld, tá ið fiskimenn og arbeiðsfólk á landi skipaðu seg og stovnsettu føroysku arbeiðara- og fakfelagsrørsluna. Kortini er verkætlanin ikki at fata sum fakfelagssøguligt verk, men fer inn í arbeiðsdagin og út í arbeiðslívið á Kaiini. Ymsu lossingarnar verða tíðarfestar og viðgjørdar. Skeiðið 1930 fram til í dag kann býtast sundur í styttri tentativ skeið, har hugt verður at skiftandi útgerð og tøkni, og er áhugavert at síggja, hvussu ið menningin var vorðin aðrastaðni, fyri síðani at koma aftur á beint, tá ið Havnin sum ein lítil norðurlendskur havnarbýur verður lýstur. Kaiin er eitt arbeiðsumhvørvi, ið minnir um smærri havnir í stórum havnarbýum. Verkætlanin tekur støði í arbeiðinum á Eystaru bryggju og í minni mun nýggjara partinum av Tórshavnar havn,vestaru bryggju, ið meira er at rokna sum ídnaðarhavn og hevur tí annað søguligt andlit og annan atburð. Um-hvørvið hinumegin,úti á Kaiini,hevur havt sítt serliga tónalag. Lossingar-arbeiðið kann býtast í ymsar lossingar: landing av fiski, salt-, kol-, timbur-, sement-, tunnu- og stykkja-góðslossing.arbeiðs- og mannagongdir kunnu tykjast einans at hava savnsáhuga, men samvirkanin í arbeiðinum er spennandi og eigur eisini innivist. Ein havnarbýur er í tveimum, nevniliga havnin og sjálvur býurin, men hesar støddir mynda tó eina symbiotiska eind, og fram til seinast í 1970-árunum var Kaiin miðjan í býnum, ið hvørt mansbarn kendi og vitjaði. Kaiin hevur altíð verið ein mansverð, og teir, sum hava fingið eina lossing, kenna seg aftur í ítøkiliga arbeiðinum, og tí lívsformi, ið snaraðist um uppstillingina í pakkhúshurðini, tá ið formaðurin kom og tók burtur úr fjøldini av monnum, ið møttu upp at fáa ein lossikjans. Hetta var mannagongdin, ella starvssetanarskipanin, fram til uml ella longur.tað var ikki altíð nóg mikið av arbeiði til allar hendur, og ungir dreingir og vaksnir menn noyddust til hús aftur. Uppstillingin er kend í at kalla øllum havnarbýum í heiminum. Verkætlanin er um serligu arbeiðaramentanina á Kaiini og tey skiftandi sosialu viðurskiftini, ið sóust úti í samfelagnum. Høvuðskeldubólkurin eru munnligar heimildir. Nakrar teirra vóru til, áðrenn verkætlanin fór í gongd, men tær flestu síðan 1998,og eru bandaðar samrøður. Hetta er munnlig søga, við søguni úr neðra sum sjónarhátt. Eisini antropologiskir, etno- og sosiologiskir hættir hava verið troyttir og hava givið íblástur. Tórshavnar havn, Mentamáladeild Tórshavnar býráð, Vísindagrunnur Føroya Sparikassa, og síðani Mentamálastýrið, eftir umsókn, viðgjørda í Granskingarráði Føroya, hava latið fígging til verkætlanina, Lossingarmenn í Havn. Verkætlanin fer fram á Søgu- og samfelagsdeildini á Fróðskaparsetrinum. Lossingarmenninir í Havn er liður í og undirverkætlan av størri verkætlan, Færøerne - tradition og modernitet. En helhedsanalyse af den sociokulturelle udvikling på Færøerne, ið er samstarv millum Føroya fornminnissavn og Søgu- og samfelagsdeildina, og verður fíggjað av Statens Humanistiske Forskningsråd.
25 Nr august 2002 Síða 25
26 Síða 26 Nr august 2002 Sunnumorgunin 21. juli andaðist Malla Reynbúð stillisliga, beint áðrenn hon hevði fylt 101 ár tann 1. august. Malla var ein megnarkvinna.tá hon fylti 100 ár, høvdu vit eina drúgva frásøgn um hennara hendingarríka lív, har hon fyrst og fremst hevði livað fyri onnur. Her skal bert leysliga verða trivið í okkurt av hesum. Ættin Malla var dóttir Osvald Jacobsen og konuna, Karolinu, sum bæði vóru funningsfólk. Systkini hjá Mallu vóru Magnina, Jákup Sigurd, Dia og Jóhannes. Nú livir bert Jóhannes, sum býr í Fuglafirði, eftir. Hann lærdi til skómakara hjá mammubeiggjanum, gamla Knút skómakaranum í Havn, og hann gjørdist ortopediskur skómakari í eitt mannaminni. Til Havnar sum ung 17 ára gomul kom Malla á fyrsta sinni til Havnar. Henni kom at dáma sera væl í Havn. Her hevði hon nógv ættarfólk. Tvær mostrar giftust til Havnar.Tær vóru Fía, sum giftist við Jóan Hendriki Egholm og Nella, sum giftist við Vilhelm Tórsheim. So var tað mammubeiggin Knút, gamli Knút skómakarin, sum giftist við Isalinu hjá Poul í Geil. Hon var systir til Djóna í Geil og Elspu,sum giftist við gamla Sloan. Tilsamans átti Malla 26 systkinabørn í Havn. ini, sum eisini var úr Funningi.Og tað var um eitt hár gjørt, at Malla ikki gjørdist dani. Dánjal Martin var sjómaður og skipsførari, sum sigldi úti í heimi. Tá var tað ikki so høgligt sum nú við frítíð og ferðingarmøguleikum heim, sum tað er í dag. Dánjal Martin sigldi við donskum skipum, og tá lá tað best fyri at búgva í Danmark. So, hann útvegaði teimum báðum eina íbúð í Keypmannahavn. Hann kom so heim at fyrireika flytingina til Danmarkar. Men áðrenn tey sluppu avstað aftur, varð Danmark hersett av týskarum og harvið brustu allar hesar ætlanir. Tey blivu verandi í Funningi, og Dánjal Martin sigldi við føroyskum skipum alla sína tíð. Funningur varðveitti eitt av sínum ítarstu loysingarfólkum. Malla hevur alla sína tíð verið áhugað í politikki á sjálvstýrisvonginum. Hevði tað gingið, sum Høgni Hoydal upprunaliga ætlaði, hevði Malla fingið fullveldið í 100 ára føðingardagsgávu, men soleiðis skuldi ikki ganga... Hevur ofrað seg fyri onnur Dánjal Martin og Malla fingu eingi børn sjálv. Men tey tóku John til sín sum sín egna. John var sonur Petru og John Mackay, sum var enskur hermaður undir krígnum. John var teirra yngsta barn, og tá Petra gjørdist deyðasjúk, stutt eftir at hava átt John, vildi hon, at hann skuldi fara til Mallu og Dánjal Martin at vera. Her fekk hann eitt stak gott heim, fult av allari teirri umsorgan, sum er eitt eyðkenni fyri Mallu. Heimini hjá Mallu og Mackay hava verið og eru sum eitt hús. Hetta hevur so eisini merkt, at MacKay fólkini eru vorðin partur av familjuni hjá Mallu. Malla fær annars tað umdømi í Funningi, at hon hevur verið eitt álitisfólk, sum hevur livað fyri onnur. Fyrst og fremst fyri foreldur og systkin og síðan fyri øll hini. Hon hevur verið kirkjuverji í nógv ár. Hevur nakað verið á vási í Funningi, vórðu boð send eftir Mallu, sum t.d. at vera kokkur, og mangt ervið er hildið inni hjá henni. Hetta var ikki bert sum at siga tað, tí hvørja ferð skuldi stovan ruddast fyri innbúgvi. Eitt brúdleyp hevur verið hildið heima hjá teimum. Men Malla ásannaði tá, at tað bar als ikki til at halda brúdleyp uttan, at rúsdrekka so ella so kom uppí leikin. Rúsdrekka vildi hon ikki vitað av. Sum nevnt, hevur tað eisini verið førningur úr barnaheiminum. Aftrat hesum var Malla so sjáldsama ættarkær. Sjálvt ommubørn hjá hennara systkinabørnum roknar hon sum sína næstu ætt.tað skal eisini sigast, at ættin hjá henni hevur lønt henni tað aftur og hava rættiliga verið um hana, og "fastur" hevur verið ein krumtappur í hennara tilveru. Malla hevði eisini gott skil á ætt umframt á so nógvum øðrum, so tað var altíð ein stuttleiki at kunna sita og práta við hana. Tað er ikki smávegis, sum hon visti. Nevnt kann vera, at Marius Johannesen, sum var systkinabarn Mallu, skrivaði í 1985 eina Funnings søgu "Fer hvirla yvir Funningsfjørð". Í formælinum takkar hann Mallu, "sum veit so nógv og sum minnist so vælsignað væl til". Tað vóru vit fleiri sum kunnu sanna. Dánjal Martin doyði fyri nøkrum árum síðani. Malla búði heima hjá sær sjálvari til stutt undan hon fylti 100. Tá kom hon at búgva á sambýlinum, "Korndalsbýlinum" á Eiði, og her treivst hon so ómetaliga væl.tey vóru eisini góð við hana. Í vár var tað greitt, at Malla var viknað, og nú var henni væl unt at fáa hvíld. Ærað verið minnið um skyldkonuna Mallu. Óli Takkið í øllum førum! "Takkið í øllum førum! Tí at hetta er vilji Guðs í Kristi Jesusi til tykkara". (1. Tess. 5.18) Mong siga:"annaðhvørt er henda áminningin mannahugsan, ella er hon kristiligur heilaspuni". Grundgevingin er so tann, at tað er ógjørligt, ja órættvíst at takka í øllum førum. Onnur hugsa, at henda áminning má vera skrivað til ein ríkan og frískan persón, sum hevði alt, hann ynskti sær. Men nei. Í ørindi 27 sigur ápostulin: "Eg leggi tykkum við Harranum dýran við, at tit lata brævið verða lisið upp fyri øllum brøðrunum." Hetta er sostatt ein áminning um Guðs vilja til alt Guðs fólk. Heimsins børn óttast,knarra og gremja seg - og við røttum, tí tey eru "uttan vón og uttan Guð í heiminum". (Ef. 2.12).Tey rokna einans við tí, sum kann síggjast, vigast og nertast við. Guðs børn harafturímóti eru ein takkandi og lovprísandi skari, sum brýtur øll landamørk og finst í øllum húðalitum. Tøkkin er lyndiseyðkennið hjá Guðs fólki. Tøkkin er Guðs vilji og hevur náðina sum keldu. Í Nýggja Testamenti kann orðið takk eisini merkja náði.t.d. 2. Kor. 4,15: " fyri at náðin, sum er økt við at náa til tess fleiri, má gera takkargerðina ríkiliga til Guðs æru." Guðs børn takka møguliga ikki altíð, men tey hava altíð grund til at takka. Guðs børn takka (í øllum førum) ikki tí: tey eru syndafrí alt eydnast hjá teimum tey verða spard fyri mótgongd tey fáa allar bønir og øll ynski uppfylt Í Konradsbrekku Tá ið Malla kom til Havnar fyrstu ferð at arbeiða, var tað fyri at passa systkinabarnið, Mallu hjá Isalinu og Knút, upp, tá ið hon fekk dóttrina, Elinu.Tær kallaðust báðar Malla eftir teirra felags ommu í Funningi. Tá Malla seinni fekk Knút (Háberg) vóru aftur boð eftir Mallu, og tær vóru blivnar so væl, at Malla gjørdist gumma Knút, sum nú er 81 ára gamal. men tí: "Náðin er nýggj á hvørjum morgni" (Harmlj ). "Um vit játta syndir okkara, tá er hann trúfastur og rættvísur, so at hann fyrigevur okkum syndirnar og reinsar okkum frá allari órættvísi" (1. Jóhs. 1.9). "Her niðri eru hinir ævigu armar" (5. Mós ). "Eg eri við tykkum allar dagar, alt til veraldar enda" (Matt ). Tøkkin og gleðin eru tvíburar. Har, sum tøkkin býr og livir, har býr og livir gleðin eisini. Tann, sum hevur lært at takka mitt í fátæktini, er ríkur. Men tann, sum ikki hevur lært at takka, er fátækur í øllum ríkidøminum. Mundi blivið dani Malla giftist 37 ára gomul við Dánjal Mart-
27 Nr august 2002 Síða 27 P/F Esmar Simonsen 530 Kambsdalur (Fuglafjørður) Tlf Fax
28 Síða 28 Nr august 2002 Lærarin við næmingin: Tú hevur somu villur í fyrisøgnini sum síðumaðurin, hvussu ber tað til? - Næmingurin: Vit hava sama lærara!!! ***** Kona mín er tvíburi! - Hevur tú ongantíð mussað hin tvíburan? - Nei, og so hevur beiggi hennara skegg!!! ***** Løgið allíkavæl, tá tú skalt sløkkja Windows 2000, skalt tú trýsta á "Start"!!! Eins og vit seinast kundu hava umrøðu av tveimum 100 ára døgum, sum vóru sama dag, kunnu vit hesa ferð hava frásøgn frá báðum føðingardøgunum. Tað verður sagt, at hetta var ein stórur dagur bæði fyri Juliu sjálvari og øllum hinum sum vóru við. Dagurin byrjaði við morgunmati heima, har bert tey nærmastu og almennir persónar frá kommununi luttóku. Tað var eisini bræv frá drotningini og mitt um dagin var møguleiki fyri einum lítlum døgurðaslangi. Kl. 15 savnaðist Julia saman við allari síni stóru familju hjá einum ommubarni. Tey vóru 75 tilsamans. Her var drukkið kaffi, tosað, røður hildnar, sangir sungnir og gávur pakkaðar út. Ikki minst var gleði um umrøðuna í FF-blaðnum av báðum 100 ára døgunum. Henda umrøða varð lisin fyrst av øllum og var sjálvsagt umrødd millum gestirnar. Seinni var døgurði og felags hugni áðrenn gestirnir fóru at ressat um kl. 22 tíðina. Men Julia var sjálvsagt tann síðsta sum fór, og áðrenn fekk hon sagt farvæl og tosað við allar teir farandi gestirnar. Føðingardagsbarnið lesur við áhuga í FF-blaðnum um seg sjálva og javnaldurin Mallu í Svínoy. ***** Um tað er 0 stig uttanfyri, og tað verður dupult so kalt í morgin, hvussu kalt verður tað so? ***** Hjá sálarfrøðinginum: - Tygum vita væl, at tygum ikki eru ein mús? - Ja, tað havi eg funnið út av. - Hvat er so trupulleikin? - Eg haldi ikki, at kettan veit av tí!!! Stóra familjumyndin við børnum, ommubørnum, langommubørnum, oldurommubørnum og verbørnum. ***** Lítli Petur skuldi skriva ein stíl um, hvussu tað hevði verið, um einki vatn var til. Hann skrivaði: "Um einki vatn var til, so høvdu menniskjuni ikki lært at svomið, og so druknaðu øll " ***** Hoyrt á líkningarráðnum: - Lat okkum byrja við tí punktinum, har tygum hava avskrivað konu tygara við 30 prosentum. Á ólavsøku var ikki bert trongt á landi. Bryggjan niðri í Vágsbotni hevur neyvan nakrantíð verið so avtaklað av bátum sum hesa ólavsøkuna.
Sagsøgeren har påstået sagsøgte dømt til at betale 42.400 kr. med procesrente fra den 26. juni 2003, subsidiært procesrente fra den 22. april 2008.
DOM Afsagt af retten på Færøeme den 22. december 2009 IBS-sagnr. 619/2008 Skatteyderi mod TAKS Samandráttur: Málið snýr seg partvís um saksøkjarin, skattagjaldari, skal rinda mvg av skrásetingaravgjaldinumLæs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging Galdandi frá 1. januar 2016 1. Tryggingaravtalan Stk. 1. Tryggingaravtalan fevnir um bólkalívsavtaluna og niðanfyristandandi tryggingartreytir. Stk. 2. Frávik tilLæs mere
Gamlar myndir úr Norðuroyggjum
Nr. 289 Hósdagur 20. mars 2003 10,- Síða 20 Símun Johan Wolles 70 ár Løgtingsmál viðvíkjandi fiskivinnu og -monnum Vit greiða frá teimum framløgdu tingmálunum, sum viðvíkja fiskimonnum. Síða 6-9 FF hevurLæs mere
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
Nr. 323 Hósdagur 5. august 2004 12,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá AndrewLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2011 64. árið Kirkjuligt Missiónsblað BØNARLÍV Í Jóh. 2,1-11 læra vit nógv av Mariu um bøn. Maria fer beina leið til Jesus við síni bøn. Hon sigur Jesusi frá, hvat vertsfamiljuni tørvar. BønLæs mere
Søgan um "Vesturhavið Blíða"
Síða 28 Nr. 284 Hósdagur 9. januar 2003 10,- Føroysk kirkjufólk á Filippinunum Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Gamlar Havnarmyndir Carolina Heinesen greiðir m.a. frá, tá gamli Rubek, f. 1816,Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi
Síða 4 Ættarliðsskifti í Realinum Nr. 344 Hósdagur 9. juni 2005 12,- Mynd: Kristian M. Petersen Síða 9 Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi Sigurd Joensen sum umboðar FF við Johannu, fekkLæs mere
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim John Drane prestur segði frá lívssøgu síni í God Channel. Hann kom ikki úr einum kristnum heimi. John var nógv hjá abba sínum, sum heldur ikki var trúgvandi.Læs mere
forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.
Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelingerLæs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland I medfør af 41, stk. 6, 53, stk. 8, og 95 i lov om arbejdsløshedsforsikring m.v., jf. lovbekendtgørelseLæs mere
http://www.vagaportal.fo/pages/posts/oli-jacobsen-skrivar-v...
Page 1 of 9 Mikudagur 26 August 2009 Set til startsíðu Lýsingar Um Vágaportalin Forsíða Vágatíðindi Onnur tíðindi Mentan Bøkur Tónleikur Framsýningar Ólavur í Beiti tann 06/06/2009 kl. 18:34 Tiltøk KrutlLæs mere
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin. Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014 Integration og eksklusión versus inklusión Integratión merkir at vera so normalur, sum gjørligt,Læs mere
Almannastovan. Almannastovan. Skjal 11. Dagur J. nr I. Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður Tórshavn
Skjal 11 Dagur 28-11-99 J. nr. 95.50.I Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður 2 100 Tórshavn Hjálagda tilfar verður við hesum sent til stýrið sum Almannastovunar viðmerkingar til ætlanirnarLæs mere
Fólkaheilsukanning Hvussu hevur tú tað 2015
Fólkaheilsukanning 2015 - Hvussu hevur tú tað 2015 Fólkaheilsuráðið juni 2016 Sálarheilsa Sálarheilsa Perceived Stress Scale Í hesi kanningini verður PSS (Perceived Stress Scale) nýtt fyri at meta um sálarheilsunaLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað VIT MUGU HAVA HEILAGA ANDAN. Uttan halgan skal eingin síggja Harran! (Heb.12,14) Tað er ein sannleiki, sum nógv kenna, men sum fá veruliga hugsa um. HvussuLæs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomilig umskipan av fiskimálaráðnum.
Nr. 285 Hósdagur 23. januar 2003 10,- Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Síða 21 Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomiligLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað BÍBLIAN - KELDA TIL LJÓS OG FATAN Tá ið Sun Yat-sen, sum var ein politiskur oddamaður í Kina í 1912, einaferð varð spurdur, nær stóra vekingin í Kina byrjaði,Læs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
Givið út 30. mai 2017
Givið út 30. mai 2017 Nr. 78 29. mai 2017 Løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) Samsvarandi samtykt LøgtingsinsLæs mere
Hugburður til føroysk yrkisorð
JÓGVAN Í LON JACOBSEN Hugburður til føroysk yrkisorð Endamálið við hesi grein er at siga eitt sindur um hugburð føroyinga til føroysk yrkisorð og um yrkisorðafrøði yvirhøvur. Grundarlagið undir greininiLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað SAMFELAG VIÐ GUD 1. Jóh.1,6-10: Um vit siga, at vit hava samfelag við hann, og ganga í myrkrinum, tá ljúgva vit og gera ikki sannleikan. Men um vit gangaLæs mere
ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN. Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin
KAPPINGARÁRIÐ 2014-15 HEIMA Í HOYVÍK ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin Pensjón Betri at hava gott í væntu 1. januar 2014 kemur nýggja pensjónslóginLæs mere
Landsstýrismálanevndin hevur viðgjørt málið á fundum 30. oktober 2012, 22. januar, 21. mars og 11. apríl 2013.
Jørgen Niclasen, landsstýrismaður, Fíggjarmálaráðið Aksel V. Johannesen, løgtingsmaður, Maritugøta 79, Hoyvík Eyðgunn Samuelsen, løgtingskvinna, Jørundsgøta 40, Klaksvík Kristina Háfoss, løgtingskvinna,Læs mere
Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini
Tórshavn 22. august 2007 Innlendismálaráðið Postboks 159 FO-110 Tórshavn Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini Samandráttur Fakfeløgini eru sera ivasom um ætlaðu broytingarnar í útlendingalógini,Læs mere
Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan
Síða 1 av 5 Til Brunaumsjón landsins, Tinghúsvegi 5, 100 Tórshavn Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan Anleggseigari Navn: Bústaður: Att.: Anlaggsadressa Navn: Bústaður: Kontaktpersónur:Læs mere
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi AbrahamsenLæs mere
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens Átøkini, ið verða framd til tess at fyribyrgja spjaðing av MRSA (Methicillin resistente StaphylococcusLæs mere
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING - nú talan um synd og frelsu er avoldað? Missiónsvika á Argjum 13. februar 2016 Alt hevur hann gjørt lagaligt til sína tíð, eisini ævina hevur hann lagt í hjørtu teirra, menLæs mere
Svenskur elitusvimjivenjari
Síða 26 Nr. 275 Hósdagur 15. august 2002 10,- Svenskur elitusvimjivenjari til Føroya Svenski Mats fann kærleikan í Føroyum So nú liggur fyri hjá okkara svimjarum Fiskiskapur: Meira av tungu og størri upsiLæs mere
Bakstøði Ynski var: - At lýsa teir møguleikar og tær treytir eldri fólk í Føroyum hava fyri einum góðum lívi í eldri árum - At lýsa hvørji átøk kunnu
URININKONTINENS HJÁ KVINNUM MILLUM 60 OG 65 ÁR Í FØROYUM Títtleiki og ávirkan á gerandislivið Ása Róin, Sjúkrarøktarfrøðingur og Master í professiónsmenning Hildur við Høgadalsá, SjúkrarøktarfrøðingurLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2008 61. árið Kirkjuligt Missiónsblað JESU FANGI Tá ið Jesus varð tikin uttanfyri Getsemane urtagarð, varð hann førdur til Kaifas, høvuðsprestin, har hann varð avhoyrdur og sat fangi nakrarLæs mere
Lívsins salt. Vit hava verið í Ibiza og hugt eftir saltframleiðslu. Neptun og Nólsoy
Nr. 327 Hósdagur 7. oktober 2004 12,- Síða 5 Frá fiskimanni til trúboðara Herfyri kom út bókin "Johan" við undirheitinum "Fra fisker til menneskefisker". Lívsins salt Vit hava verið í Ibiza og hugt eftirLæs mere
Enok maðurin, sum gekk við Gudi
Enok maðurin, sum gekk við Gudi Les ið: 1. Mós. 5,21-23; Hebr. 11,5-6 og Judas v. 1-1 UMSKIFTIÐ. Bíbliulesarar kenna helst Enok sum mannin, sum gekk saman við Gudi. Eitt umskifti kom í lívi Enoks, tá iðLæs mere
Ríki maður og Lázarus Luk. 16,
Ríki maður og Lázarus Luk. 16, 19-31. Úr bókini Sæden er Guds ord Øivind Andersen Hetta líknilsið er av øðrum slag, enn tað vit hava sæð í Matteus Evangeliinum. Her snýr tað seg ikki um myndatalu ellaLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2009 62. árið Kirkjuligt Missiónsblað DÁRSKAPUR OG VISDÓMUR 1. Kor. 1: v18 Tí at væl er orð krossins dárskapur fyri teimum, sum glatast, men fyri okkum, sum verða frelstir, er tað Guðs kraft.Læs mere
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26 Joh. 17, 20-26 er endin á høvuðsprestabønini, sum Jesus bað áðrenn hann var tikin til fanga. Her biður Jesus fyri øllum komandi trúgvandi, teimum sum skulu koma tilLæs mere
Skrá. Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari. Talgildar Tænastur Durita Tausen, varastjóri á Gjaldstovuni
Skrá Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari Um talgilding í Føroyum higartil, tørvin á eini strategi og Talgildu Føroyar Leif Abrahamsen, stjóri á Gjaldstovuni Talgilding og e-governance í einum altjóða høpiLæs mere
Nýggj skip. 70 ár síðan Nólsoy gekk burtur Søgan um ringin sum kom aftur. Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár
Síða 21 Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Tann sum ikki hevur verið í Fugloy hevur ikki verið í Føroyum! Á ferð í Fugloy Síða 11 70 ár síðan Nólsoy gekk burturLæs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
Løgtingið Tórshavn, tann 9.juni 2015 J.nr.: 12/ Løgtingsmál nr. / 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar søloven
Løgtingið Tórshavn, tann 9.juni 2015 J.nr.: 12/00004 Løgtingsmál nr. / 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar søloven Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyriLæs mere
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1 Snorri Fjallsbak 2 Tað er stórur munur á einari kanin og einari kanón. Tí er tað sera umráðandi, at vit gera okkum ómak, tá ið vit skriva orðini, og at vit stavaLæs mere
Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012
ISSN 0903-7772 Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012 Greitt úr hondum hevur Høgni Debes Joensen, landslækni Medical Report 2011-2012 from the Chief Medical Officer in the Faroes 1 2 Heilsulýsing LandslæknansLæs mere
Heilsan hjá langfarafiskimonnum
Nr. 307 Hósdagur 11. desember 2003 10,- Síða 3 Søgan um John Dam John Dam var ein megnarmaður. Vit ummæla bókina og hava frásøgn frá móttøkuni, tá bókin varð handað. Bátasøgan á Eiði Vit hava fyrsta avLæs mere
Mest støðuga fiskavirkið er í Vági
Nr. 338 Hósdagur 17. mars 2005 12,- Síða 17 Einki hendir í rækjumálinum Tveir mánaðar eftir freistina hjá løgmanni er einki hent. Small is beautiful kunnu teir eisini siga í Vági. Vit hava vitjað JMA.Læs mere
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ 1 Ansættelse Stk. 1. Denne overenskomst omfatter farmakonomer og defektricer ansat i det færøske apotekervæsen. Stk. 2. Apoteket er forpligtet tilLæs mere
Nr. 1 Februar árið
Fællesbrev nr. 126 Arusha 20/1 2016 1 Når vi det? Julebrevet blev skrevet, men sidste fællesbrev har et stykke tid på bagen. I december tog vi endnu en tur til YMCA i Moshi, hvor vi tog en uges ferie.Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað BJARGING FYRI ØLL! Men alt er frá Guði, sum gjørdi okkum sáttar við seg við Kristi og gav okkum sáttargerðartænastuna, við tað at tað var Guð, sum í KristiLæs mere
Smiðjan á Skipanesi Brot úr okkara smiðjusøgu. Okkara maður í Nambia. Er prískappingin í vanda? Børn á Sanatoriinum
Síða 4 Nr. 372 Hósdagur 27. juli 2006 15,- Hvussu minka við gapið millum fiskimenn og fiskifrøði? Frásøgn frá fundi við Menakhem Ben Yami Eru vit við at fara aftur í 80-ini? Síða 26 Er prískappingin íLæs mere
OVERENSKOMST FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ FARMAKONOMFORENINGEN MELLEM
2010 OVERENSKOMST MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 Systemansvarlige og undervisere...Læs mere
Námsferð 25. mai 5. juni 2017
Námsferð 25. mai 5. juni 2017 7.a og b - Sankta Frans skúli Foreldrakunning 10. mai 2017 ...líka... Tá ið vit eru liðug í kvøld stápla stólarnar saman Hettutroyggjur við prent Myndatøka juni floksmyndLæs mere
FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn
Nr. 350 Hósdagur 8. september 2005 12,- FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn Síða 11 Petrea: Droymdi lagnuna hjá manningini á Nólsoynni VístLæs mere
11. december (Indsendelsesbekendtgørelsen) Kapitel 1 Anvendelsesområde
Nr. 1385 11. december 2007 Bekendtgørelse for Færøerne om indsendelse og offentliggørelse af årsrapporter m.v. hos den færøske registreringsmyndighed, sum broytt við kunngerð nr. 32 frá 22. apríl 2014Læs mere
samstarva At veita eina um skjóta hettar og tilboðið: goða viðgerð til kvinnur við burðartunglyndi.
November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum Viðgerðartilboð til kvinnur við burðartunglyndi - Psykiatriski depilin Viðgerðartilboð Hettar brævið er tilLæs mere
P/F EIK BANKI YVIRI VIÐ STROND 2 POSTBOX TÓRSHAVN Føroyar
P/F EIK BANKI YVIRI VIÐ STROND 2 POSTBOX 34 110 TÓRSHAVN Føroyar Dagfest: 3. februar 2017 J.nr.: 16/07619-38 P-tal/V-tal: 589306 Títt skriv: BROYTINGARSKRIV Viðvíkjandi goodwill í samband við yvirtøkuLæs mere
Sólskinssøga á heilsuøkinum
Malmberg farin Malmberg var tann seinasti frá Tór 2. Síða 19 Nr. 330 Hósdagur 18. november 2004 12,- Síða 4 Okkurt hendir á heilsuøkinum. Sólskinssøga á heilsuøkinum Bluffið hjá løgmansskrivstovuni PolitiskaLæs mere
Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar
Bjarni Mortensen Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar Bjarni Mortensen 1 Úrtak. Greinin er skrivað sum partur av próvtøkuni á skeiði í føroyskum kollektivum arbeiðsrætti. Greinin viðger støðunaLæs mere
hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin
Fjarlestur frá topp 16 til 100 hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? g Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin 2 Fjarlestur skrá Evnir Hví fjarlestur? FjarlesturLæs mere
Fiskimaðurin Andrias í Tarti. Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a. eru vit í barsil hjá Georg L. Samuelsen í 1911.
Nr. 379 Hósdagur 23. november 2006 15,- Síða 6 Søgan um Coronet Frásøgn frá samkomuni í Klaksvík Fiskimaðurin Andrias í Tarti 100 ár Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a.Læs mere
Málsgongd Við skrivi, dagfest 12. desember 2008, sendi Mentamálaráðið soljóðandi uppsøgn til klagaran:
Tórshavn, tann 23. apríl 2013 J.Nr.:28/ 201200015 / 13 (at tilskila í svari) Tykkara J.nr. Álit viðvíkjandi klagu um skikkaða eftirløn hjá tænastumanni Við skrivi, dagfest 6. februar 2012, hevur A sentLæs mere
"Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Sigmund verður 75. Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp. Úr Syðrugøtu til Aberdeen
Nr. 352 Hósdagur 6. oktober 2005 12,- "Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Síða 3 Sigmund verður 75 Fupp og fakta um tilfeingisgjald og -rentu Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp Síða 6Læs mere
OVERENSKOMST 2011 til 2015
OVERENSKOMST 2011 til 2015 MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 SystemansvarligeLæs mere
Føddur undir Hitler, vaksin upp undir Stalin
Nr. 291 Mikudagur 16. apríl 2003 10,- "Smyril/Dúgvan" í Afrika Ungur føroyskur sjómaður hevur hitt "Smyril/Dúgvuna" í Afrika. Síða 25 Ballónin hjá Fíggjarmálaráðnum brostin Grundarlagið fyri "kapringini"Læs mere
Bjørn kann ikki nokta fiskimonnum at kryvja við maskinu
Nr. 359 Hósdagur 26. januar 2006 15,- Síða 18 Tíðindi frá Gianfranco Gjørdi orðabók og mátti av landinum. Men vit hava frætt frá honum Karl Johan Joensen: Av Eiði til Esbjerg Droymdi at hann fór at verðaLæs mere
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag?
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag? Titus 2, 11-15 Haldi tað er eitt sindur ymiskt, hvat hugtekur okkum mest, tá ið tað kemur til evni í sambandi við okkara kristinlív. Summum dáma væl bíbliusøgurnarLæs mere
Aðalfundur í Realinum
Síða 11-12 & 17 Nr. 271 Hósdagur 20. juni 2002 10,- Skiparin á Jóhannu, sum endaði í Esbjerg Samrøða við Joen Jakku Justinussen, sum hevur roynt fiskiskap í Danmark sum fáur annar Tá tipoldurabbi FinnbogaLæs mere
Men størstur av teimum er kærleikin
Nr. 19 17. september 2017 77. árg. Men størstur av teimum er kærleikin 1. Kor.13,13. Vitið góðtekur ikki altíð arbeiðsháttin hjá kærleikanum, og lívið hevði verið fátækt, um tað var soleiðis. Meðan vitiðLæs mere
Løgtingsmál nr. xx/2008: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumenn landsins. Uppskot. til
Tórshavn, tann 19.februar 2008 J.Nr.: 8201-73-0003/2007 (at tilskila í svari) Viðgjørt: sn Løgtingið Løgtingsmál nr. xx/2008: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumenn landsins.Læs mere
Fiskavirkislærlingar í Gøtu
Nr. 297 Hósdagur 10. juli 2003 10,- Síða 10 Minningarhald á Seyðisfirði fyri teir, sum fórust við "Riddaranum" Tann 31. juli verður minningarhald fyri teimum 7 monnunum av "Riddaranum", sum fórust fyriLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 8 15. desember 2007 60. árið Kirkjuligt Missiónsblað JESUS, FRELSARI OKKARA Hvat ynskir tú tær til jóla? Hetta er ein sera vanligur spurningur, ið vit fáa settan hesa tíð av árinum. Tað verður baraLæs mere
Laksur frá veiðu í Alaska til sølu av føroyingi í USA
Nr. 303 Hósdagur 16. oktober 2003 10,- Síða 25 Dýpið skuldi loddast eftir fólkaatkvøðuna í 1946 Vit hava eitt higartil ókent ískoyti til søguna aftaná fólkaatkvøðuna. Framstig í Fugloy: Kundu rógva tilLæs mere
Vit hava drúgva frásøgn frá landsfundinum hjá FF. Í komandi blað hava vit meira tilfar, so sum hagtøl hjá FF. Landsfundur FF s
Baksíðan Nr. 333 Hósdagur 6. januar 2005 12,- Jólahugni í Undirhúsinum Vit hava drúgva frásøgn frá landsfundinum hjá FF. Í komandi blað hava vit meira tilfar, so sum hagtøl hjá FF. Síða 11 LandsfundurLæs mere
Grannskoðaraeftirlitið. Grannskoðaraeftirlitið. Ársfrágreiðing. Almannakunngjørd 23. juni 2017
Grannskoðaraeftirlitið Ársfrágreiðing 2016 Almannakunngjørd 23. juni 2017 Skrivstovuhald: Skráseting Føroya Sigmundargøta 13 Boks 264 110 Tórshavn Tlf.: +298356010 E-mail: skr@skraseting.fo InnihaldsyvirlitLæs mere
Uppskot til. ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar av broytingum í hjúnabandslógini og rættarvirknaðarlógini
Sonja J. Jógvansdóttir Bjørt Samuelsen Hanna Jensen Kristianna Winther Poulsen løgtingskvinnur Løgtingið Løgtingsmál nr. 19/2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar avLæs mere
Tórshavn 3. apríl Viðmerkingar til byggilógina v/petur Olsen
1 Viðmerkingar til byggilógina v/petur Olsen Tórshavn 3. apríl 2011 Næstan allar viðmerkingarnar siga, at lógin er ógreið á fleiri økjum. Talan er um avmarkað økið innan bygging talan er um økta byggiumsitingLæs mere
Altjóða fiskivinnuserfrøðingurin Ben Yami kemur aftur Vænta at fáa íkast til at meta um okkara fiskivinnuskipanir.
Síða 11 Nr. 365 Hósdagur 20. apríl 2006 15,- 120 ára gamli handilin við Gjógv opnar aftur Kanska eru glottar fyri Gjógv. Síða 9 Síða 6 Tummas fór til Suðurgeorgia Tummas á Skipanesi fór til heimsins endaLæs mere
Hvat hendi við russarunum?
Nr. 280 Hósdagur 7. november 2002 10,- Kennir nakar klippfiskamerkið? Vit hava frásøgn um "klippfiskamerkið" frá 1931, men vilja fegin frætta meira. Síða 18 Síða 4 Síða 14 Samrøða við gamla landsdjóralæknanLæs mere
Ben Yami: Skerjið ikki línuveiðuna! Seinastu kundarnir í 100 ára søguni hjá Frants Restorff. Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu
Nr. 371 Hósdagur 13. juli 2006 15,- Vit hava hitt stjóran Gunnar Tómasson Síða 3 Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu Frágreiðing frá vitjanini hjá Ben Yami. Hann sigur nógvar óvissur vera við fiskifrøði.Læs mere
Integrasjónsálit INNLENDISMÁLARÁÐIÐ
Integrasjónsálit INNLENDISMÁLARÁÐIÐ Innihald Integrasjónsálit 1. Formæli 4 2. Um integrasjónsálitið 5 3. Samandráttur 7 4. Integrasjónsavbjóðingin í dag 9 5. Integrasjónspolitikkur 11 6. Royndirnar aðrastaðniLæs mere
Føroyskt Kap Verdiskt Mexicanskt brúdleyp Seinastu tvær vikurnar hava verið tvey brúdleyp sum úrslit av, at Logos vitjaði í Føroyum í 2001.
Nr. 296 Hósdagur 26. juni 2003 10,- Síða 3 Bjargið rækjuflotanum! FF hevur heitt á landsstýrið um at taka stig til at bjarga rækjuflotanum. Anna Evensen 3. partur Síða 11-12, 17-18 Søgan um persónsupplýsingarLæs mere
Grindadráp í Tjukotka í Siberia
Nr. 315 Hósdagur 8. apríl 2004 12,- Síða 11 Pavel í Moskva Vit hava hitt Pavel, sum nýtir allar sínar kreftir at hjálpa illa støddum børnum. Síða 7 Vit hava myndafrásøgn frá hvalaveiði í Tjukotka. GrindadrápLæs mere
90 ár síðani skaðagrindina. í Sandvík
Síða 11 Nr. 335 Hósdagur 3. februar 2005 12,- Ran farin fyrsta túrin Enn eru knotur í føroyingum 90 ár síðani skaðagrindina í Sandvík 13. februar eru liðin 90 ár síðani ringastu skaðagrind í søguni. VitLæs mere
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG Ein var maður, ið úti stóð Handverkarar sunnan fyri Hórisgøtu Síðani 1997 hava umleið 2 /3 av føroyskum handverkarum verið hildnir uttanfyri allaLæs mere
Nr. 321 Hósdagur 8. juli ,- Síða 17 Baksíðan Síða 9 Síða 3 Síða 14
Nr. 321 Hósdagur 8. juli 2004 12,- Karl verið í sama reiðarí í 25 ár Góð reiðarí fáa fiskimenn at støðast. Karl hevur verið í sama reiðarí í 25 ár. Síða 17 Lorraine við skriviborðið hjá Anettu, har honLæs mere
Framleiðsla av salti
Síða 2 Nr. 329 Hósdagur 5. november 2004 12,- Sámal Jákup farin í land Aftaná 50 ár á sjónum er Sámal Jákup givin. 100 ár síðan fyrsta Gøtuskipið fórst Tað gekk illa hjá fyrstu gøtumonnum, sum fingu særLæs mere
Trupulleikar og møguleikar við upsanum. Upsaátakið vísti, at møguleikar eru fyri upsanum, men teir koma neyvan av sær sjálvum.
Nr. 334 Hósdagur 20. januar 2005 12,- Síða 18 FF bjargaði føroyskum sjálvsavgerðarrætti Vitjanin hjá donsku fíggjarnevndini váttaði, at tað var FF, sum í summar bjargaði Føroyum undan danska uppíleggingLæs mere
Kreppa í norska fiskiídnaðinum. Gretha á Malta verður 70 ár. Føroyskar skipasmiðjur eru kappingarførar. Íslendskt reiðarí:
Síða 9 Nr. 278 Hósdagur 10. oktober 2002 10,- Gretha á Malta verður 70 ár Síða 16 Sat í fongsli fyri fakfelagsvirksemi Vit hava hitt samstarvsfelaga hjá Lech Walesa, sum á egnum kroppi hevur følt, hvatLæs mere
VIRKISÆTLAN. Frágreiðing og tilmæli um framtíðar elorkuskipanina í Føroyum
VIRKISÆTLAN Frágreiðing og tilmæli um framtíðar elorkuskipanina í Føroyum Vinnumálaráðið januar 2015 Arbeiðssetningur og arbeiðsbólkur Vinnumálaráðið setti í 2012 ein arbeiðsbólk at gera virkisætlan ogLæs mere
Ársfundur hjá Landsneti
Fundarfrásøgn frá ársfundi hjá Landsneti á Hotel Føroyum, fríggjadagin 14. februar 2014 kl. 12.55 15.45 Ársfundur hjá Landsneti 1 ÁRSFUNDUR 2014 Hilmar Høgenni, formaður: Eg skal sum formaður í brúkararáðnumLæs mere
Skipari kláraði tað, sum læknar ikki kundu! Læknarnar vildi taka beinið av Palla, men hann noktaði.
Nr. 357 Hósdagur 22. desember 2005 12,- FF-blaðið og Føroya Fiskimannafelag ynskja øllum okkara sjófólki, lesarum og føroyingum annars ein gleðilig jól og eitt av Harranum signað nýggjár. Síða 14 AtlanticLæs mere
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.:
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.: 200900059 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 149/2008: Uppskot til løgtingslóg um at broyta ymsar vinnufelagalógir (fylgibroytingar til grannskoðaralógina)Læs mere
HAVNAR KLUBBI oktober Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár.
Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár. 1799-27.oktober - 1959 Teksturin er ikki broyttur, bert innskannaður, og tí sæst týðiliga, hvussu nógv skriftmálið hevur broytt seg tey seinastuLæs mere
Tveir 100 ára føðingardagar týsdagin
Síða 21 Nr. 273 Hósdagur 18. juli 2002 10,- Glistrup í undirhúsinum Mogens Glistrup slapp ikki í tað danska undirhúsið, men hann slapp inn í tað í Havn Veiðumentan í útnorði Vit hava myndir frá framsýningini,Læs mere
Til minnis um tríggjar brøður
Nr. 298 Hósdagur 24. juli 2003 10,- Síða 2-3 Til minnis um tríggjar brøður Anna Evensen 5. partur Baksíðan Síða 11-12, 17-18 Spurnartekin við ICES Vit seta enn eina ferð spurnartekin við ICES, nú tað vísirLæs mere
LØG M A N S S K R I V S T O V A N. P r i m e M i n i s t e r s O f f i c e
Løgtingið Tinghúsvegur 3 100 Tórshavn 20. september 2016 Mál: 0692-001/16 Viðgjørt: NF Lógartænastan Løgtingsmál nr. 14/2016: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning omLæs mere