c: text/html

text:
Faraday Institute for Science and Religion
Faraday Institute for Science and Religion er uppkallað eftir vísindamanninum Michael Faraday, ið livdi frá 1791 til 1867. Umframt at vera ein tann kendasti bretski vísindamaðurin fyri sítt arbeiði innan alis- og evnafrøði var hann eisini ein íðin kristin trúgvandi.
Faraday Institute, ið hevur tilknýti til St. Edmunds College í Cambridge, er virkið á 4 høvuðsøkjum:
- Gransking og útgáva av tilfari innan vísindi og átrúnað.
- At bjóða út skeið og einkultar lærugreinar innan vísindi og átrúnað.
- At skipa fyri almennum fyrilestrum og ráðstevnum innan vísindi og átrúnað.
- At bera rættar og nágreiniligar upplýsingar til altjóða miðlar í spurningum viðvíkjandi vísindum og átrúnaði.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð og lag: Odd Bergum
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Hevur leið tín á fold verið vónleys,
merkt av sakni og ongum kærleika?
Onga meining við lívinum funnið,
og tíni ár burturblakað og spilt?
Niðurlag: Ár burtspilt, tonk, burtspilt uttan meining,
livd í tómleika, myrkri og frykt!
Á, vend um, ja, vend um, søk Guðs frelsu,
Hann kallar teg til eitt lív so ljóst og trygt.
2. Á, hví liva í vantrúgv og pínu,
halda á við at reika um í kvøl?
Ivans skuggar teir myrkja títt hjarta,
lat trúgv á Guð heldur lýsa upp títt sinn.
3. Søk tú vísdóm og svar í Guðs Orði,
lat tað vera títt ljós á lívsins leið.
Gev nú upp alla mótstøðu, drálan,
spill ei títt lív burt á syndanna leið.


text:
Lýsingar
FaroeSoccer er Føroya størsta fótbóltssíða!
Vil tú hava tín boðskap út, selja eina ávísa vøru, ella kanska tú hevur eitt super tilboð til Føroya fólk, so hava vit ein frálíkan lýsingarmøguleika til tín.
FaroeSoccer hevur hvønn mánað umleið 5.300 brúkarar, 27.500 vitjanir og yvir 120.000 sýndar síður, og við hesum tølunum fáa tit ein støðugan miðil at fáa tykkara boðskap út.
FaroeSoccer er hin størsti og EINASTI dátugrunnurin á netinum við føroyskum fótbóltshagtølum. Vit eru ein hjálp, ein kelda og ein miðstøð fyri álítandi hagtøl hjá øllum við áhuga fyri føroyskum fótbólti – og tey eru heilt nógv!
LÝSINGARMØGULEIKAR OG -PRÍSIR
Allir prísir eru uttan MVG.
Lýsingarmøguleikar í longri tíðarskeið
Um ynski er um at lýsa í longri tíðarskeið, geva vit fegnir eitt tilboð.
Um ynski er um at hava einarætt á lýsingarbannara í eitt tíðarskeið, verður +120% lagt á vanliga prísin.
Vit bjóða eisini møguleikan at lýsa við starvslýsingum:
Bannari B
1-6 dagar 180 kr. pr. dag
7 dagar + 150 kr. pr. dag
Í sambandi við møguliga framleiðslu av lýsingum verður víst til:
Djurhuus Vinnuloysnir
Samskipari: Óli Djurhuus
Tlf. 507000
Tpostur: lysingar@faroesoccer.com


text:
Seinnapartin í dag var minningarhátíð fyri Karsteni Hoydal, sum hevði fylt 100 ár 28. mars í ár. Í hesum sambandi var minningarsteinur avdúkaður.
Steinurin stendur beint framman fyri kantinuna í tí stóra gula bygninginum. Við síðuna av steininum standa tey bæði høgu og hábærsligu trøini, sum Karsten Hoydal sjálvur plantaði í 1924.
Hátíðarhaldið byrjaði við, at rektarin í miðnámsskúlanum í Hoydølum, Mikkjal N. Helmsdal, beyð fólki vælkomnum.
Síðani sang studentaskúlakórið undir leiðslu av Hans Paula Tórgarð úr kantatuni, sum varð skrivað, tá ið Studentaskúlin skuldi vígast í 1965. Kantatan varð tó ongantíð framførd, so hetta gjørdist ein frumframførsla. Tað er fyrverandi lærarin í Hoydølum, Eyðun Sørensen, ið hevur gjørt tónleikin og Karsten Hoydal hevur skrivað orðini.
Síðani helt Heðin M. Klein ein røðu. Hana prenta vit her:
Skaldið Karsten Hoydal
(1912-2012)
Í 1965 flutti eg av bygdini. Eg fór at ganga í realskúla, sum tá var í Hoydølum eisini, búði á kostdeildini, har tey tuberklasjúku fyrr høvdu búð. Landslagið var nýtt, grót og trø og mjúka lægdin, har áin niðri á sløttum ringdi seg dovisliga oman á Boðanes, har hon stoytti seg útav niður í Boðanesgjógv. Eisini ljóðini vóru nýggj, kann henda fossurin aftan fyri Nýggja Húsið kámloftaðist, men brimdun hoyrdist einki, í staðin eitt nýkomið: suðið og súsið úr trøunum, sum í senn nørdi og doyvdi heimlongsulin, men eisini ruraði meg í svøvn um kvøldarnar.
Eg visti væl, at ein av landsstýrismonnunum, sum æt Karsten Hoydal, var vaksin upp á sanatoriinum í Hoydølum, hevði hoyrt um tað heimanífrá. Nú visti eg eisini, hvar hann búði, í tí lítla reyða húsinum uppi á Hálsi. Og onkuntíð á veg oman til Havnar ella niðanaftur á kostdeildina (sum tað nú æt) kundi tað bera so á, at vit møttu honum: einum stórum, vælvaksnum, ljóshærdum manni, sum hugdi grant, sera álvarsamur og heldur syrgin í eygunum at okkum, hildu vit, muðurin eitt vet læstur, hann mundi hava sítt at stríðast við í løgtinginum, hugsaðu vit.
Og í einari av lesibókunum, vit brúktu í Hoydølum, stóð ein yrking hansara, Út frá grýtutum strondum æt hon, hon líktist burturúr og var nógv øðrvísi enn tær yrkingar, vit fyrr høvdu sæð, hon ljóðaði soleiðis:
Út frá grýtutum strondum
rógvi eg lítla bát mín
snimma á morgni –
stevni beint móti sólarinnar logandi hjóli
– veldugt stiklar tað upp undan havsbrúnni,
vermir meg í bakið,
breiðir gull og roða yvir líðir og fjøll.
Fuglar syngja, sjógvur leikar um árablaðið.
Á, vælsignaða sól –
eg síggi títt grøna verk,
tað lýsir uttan um hús míni inni á landi. –
Glitur bert tú á sjógvin,
ger hárini á handarbaki mínum livandi sum grøs,
– og djúpt undir bátinum,
har sum eygu míni røkka ikki at,
setir ljós títt niður í skyggjandi fiskaeygu.
Yvir og undir mær vermir tú og lívgar –
og inni í mær, sum rógvi yvir dýpini,
elur tú bjartar sólir
at lýsa mær leið bæði burtur og heim.
Yrkingin festi seg beinanvegin í minnið – og sinnið, hon hugtók. Eg visti tað longu tá, men eg dugdi ikki at siga hví. Veri so tað, at hon var rímleys prosayrking (sum eg heldur ikki dugdi at siga), men tað var heldur ikki tað, ella rættari: tað var nógv meira enn tað. Hvat var tað so við henni? Hon var einføld, beinleiðis, óuppgjørd. Ein søga, øll kundu skilja, daglig mynd av gerandisligari hending, og kortini hásongur, men uttan prýði, uttan uppgjørt skreyt. Yrkjarin er til steðar, hann er eg, sum talar bæði á sólina, sum er tú, men eisini á okkum øll við síni fløvandi sólskinsrødd um tað, sum hjartað er so fylt av, at tað lovprísandi flýtur yvir: um sólarinnar logandi hjól yvir skaldinum, um hennara vælsignaða verk, sum er so magnandi, at tað elur ikki bara eina, men ótaldar bjartar sólir innan í skaldinum. Sólin er meir enn ein stór estetisk uppliving, hon er tann veldugi, sjónligi lívgarin, ikki bara uppi á landi, men eisini djúpt undir bátinum:
… har sum eygu míni røkka ikki at,
setir ljós títt niður í skyggjandi fiskaeygu …
Her er skil og lívsjáttandi samanhangur, sum yrkjarin alt lívið søkti og leitaði eftir, at fáa – sum hann onkuntíð tók til – „greipað saman tað, sum sundur var skilt”. Man tað ikki samanumtikið vera tann allarsjónskasta tátturin í skaldskapinum hjá Karsteni Hoydal?
Seinni hugsaði eg, at hann upplivdi hesar lívgandi ljósløturnar so inniliga intenst, tí at tær onkurvegna vardu fyri tí deyðan dapra myrkri, hann hevði livað so nær í sínum barndómi: ’eg orki ei at myrkja mínar ljósu sjónir av’.
Men nú vilti eg meg aftur burtur í vaksnamannapráti og høvuðbrýggi. Eg minnist væl, fyrstu ferð eg sá yrkingina, hvussu eg ovfarin bleiv við at undrast á regluna:
… ger hárini á handarbaki mínum livandi sum grøs …
Seinni skilti eg (tað visti eg ikki tá), at grøsini/grasið – saman við øðrum føroyskum náttúrufrumevnum sum mold, vatni, sjógvi og steinum – var í skaldskapi hansara ein høvuðskelda, hann leitar aftur til í ymiskum samanhangum og finnur aftur um allan heim, eisini í Kina, har sum „bambus er gras”:
Lítið visti eg,
borin til grót og gras,
at ytsta kimiliga pettið,
faðir skar av bambustráðu,
gav mær til boga,
áðrenn hann gjørdi dorgina uppundir,
var toppurin av einum strá.
Og so steinsangir hansara, grótsálmarnir, sum William Heinesen nevnir! Munnu teir ikki vera tað sjáldsamasta í hansara skaldskapi, tað allar-upprunaligasta? Eitt yndi til grót og steinar og tinnur, sum hann vil vera við, at mamma hansara hevur lagt niður í hann: „gævi nýgitin songur fær grótfasta røð / og ljóma av fagrastu steinum.“ Her er av sonnum ein bønandi sálmatóni, har sum grótið fær eina ákallandi, ókonventionella, sakrala løðing, verður so at siga eitt avbjóðandi „samleikahav“ hjá skaldinum at lyfta:
Loysir tú tøgn, fært steinin at svara,
eigur tín songur anda og mót,
tá kanst tí laða ein livandi varða:
fuglar og blómur og syngjandi grót.
Eitt annað umráðandi og afturvendandi skaldskaparevni er tað sjónborna. Eyguni, glómurnar, eygnagloppið. Tað er til sum samfingin partur ella sum hjáveiða í allari yrking hansara, har sum eygleiðingin verður loftað so at siga á flognum: „sólin spann við langan favn / ljósið, í rúmdini dvaldi” – men í øðrum yrkingum er sjónburðurin sjálvur høvuðsevnið. Gitnastur í hesum samanhanginum er ivaleyst yrkingabólkurin Songur til Listaskálan (vanliga nevnd Listaskálakantatan), eitt sermerkt verk í hansara lýriska skaldskapi. Vit, sum upplivdu framførsluna, tá ið Listaskálin læt upp í 1970, gloyma tað ongantíð!
Sæð í tíðarrøð, frá savni til savn, ber til at siga, at skaldskapur hansara spakuliga flytur seg frá tí einfalda, tí eitt sindur góðvarna, opna í kenslu og hugsan, til tað samansetta og hugspekiliga. Yvir nógvum av hansara fyrstu verkum hvílir ein „frum-sansaður” opinleiki, ein blygdan og ein natúrligur frískleiki, til dømis í søguni Eitt summarkvøld við Rockall og í yrkingini Barnið, bergið og blómurnar, sum báðar hava tað nervina í sær, at tær ongantíð eldast.
Ein munandi íblástur frá miðskeiðis í 1950-árunum og frameftir, ikki minst formliga og í áskoðan á samfelag, skaldskap og yrking yvirhøvur, stavar frá uppihaldinum nøkur ár í Suðuramerika um hetta mundið. Henda mennandi ávirkan sæst væl aftur summstaðni í savninum frá 1960, men eisini í teimum stórslignu – monumentalu – yrkingum, hann seinni skrivaði, slíkum sum Svønlendi, Bambusljóð, Songur til Listaskálan, Til Ruth, Brúgvar – og fleiri …
Í tíðarrøð er ein menning sjónlig í lýriska skaldskapinum. Treysti og vantreysti, tað jaliga og neiliga liggja so nær í skaldsins erkvisna, skiftandi sinni og huglag. Men yrking hansara verður tess djúpari og sterkari, tess betur yrkjarin megnar at flætta alt saman í eind, hetta stutta kvennkynsorðið, sum er eitt av yndisorðum hansara, og sum hann alsamt tráar eftir:
Hvørva skal eg eins og døgg á strá,
dagur fer við lotinum langt inn í fjara søgn,
ljóð av ævinligum vøtnum verður rødd mín tá:
suð úr áaum, dun av sjógvi og hin djúpa náttartøgn.
Tá ið tyngdin er loyst upp úr mínum kroppi
– gjøgnum myrka mold og vatn fær flog –
kanska lív úr mínum eygnagloppi
tá í nýggjum glómum kyndir log.
Sum skald stendur Karsten Hoydal á markinum millum tvey ættarlið, sum skrivandi maður hevur hann røtur aftur í farna tíð. Men leitandi, hjáverandi, sum hann var, stirðnaði hann ongantíð, men er natúrliga vaksin inn í nýggjar tíðir við øðrum umstøðum og øðrvísi vandamálum, sum føroyingur og sum heimsborgari. Fáur, kanska eingin, hevur sum hann bundið saman í føroyskum skaldskapi, inneftir og út í heim – og ivaleyst fari eg ikki skeivur, tá ið eg telji enduryrking hansara úr fremmanda málum sum lið í hesum sama.
Hugsjónarmaður var hann. Manngóður. Humanistur av tí góða, gamla skúlanum. Har, hann var, vildi hann muna, ikki bara sum skald, men eisini sum menniskja og samfelagsborgari. Hann var av sonnum leitandi maður við breiðum sjónarringi. Nærlagdur og samvitskufullur. Hann kundi vera hugtikin, og hann kundi at vera kritiskur, men hann vildi altíð hava andbornan botn undir tí, sum gjørt var:
Stevna vit fram á ókendum leiðum
dagar og nætur á vandaferð,
køvir í sorgmyrkri av, tó gleðin
ljósa og gyklandi stavnhaldið er.
Okkum er vón, sum í girndum sleingjast,
ótolin leita í hvørja ætt:
hondin, sum heldur um stýrisvølin,
sameinir tað, ið er syndrað og spjatt.
31.03.12
Heðin M. Klein
Eftir at Heðin hevði hildið sína góðu røðu, varð steinurin avdúkaður. Steinurdin heldur seg til tey trý H’ini, sum høvdu so nógv at siga fyri Karsten. Steinurin sjálvur var úr Hoyvíkini, hann stendur í Hoydølum og skeljasandurin rundan um steinin er av Hvítanesi. Á steininum stóð henda plátan:
Síðani las Annika Hoydal tvær yrkignar og endaði við at syngja sangin “Dropar”.
Bárður Person las stuttsøguna “Summarkvøld við Rockall”.
At enda takkaði Jákup Símun Simonsen fyri. Hann mannaði saman við Heðini M. Klein og Ingrid Sondum nevndina, ið skipaði fyri øllum. At enda sang fjøldin “Landið eg bar við mær”.
OMR


text:
Volkswagen er dømt í málinum, sum er reist móti felagnum í USA. Revsingin er hin størsta, sum ein bilframleiðari hevur fingið í USA nakrantíð.
Amerikanska løgmálaráðið upplýsir eisini, at seks av leiðarunum hjá týsku bilframleiðara-samtøkunii eru ákærdir í málinum.
- Í fleiri ár hevur Volkswagen marknaðarført sínar bilar sum umhvørvisvinarligar. Men kanningin vísur, at tað eru teir ikki. Hundrað túsund tals bilar eru seldir í USA, og teir hava pumpað út stórar nøgdir av nitrogen-oksid út í luftina. Tað er upp í 40 ferðir meira enn loyvt er. Harumframt høvdu bilarnir telduskipan, sum fjaldi útlátið, segði Loreta Lynch, ríkisadvokatur, á tíðindafundi.
Semja gjørd
Volkswagen róði týsdagin framundir, at felagið var á gáttini til at gera semju við amerikanskar myndugleikar í málinum, og tað er eisini váttað í Washington í gjár.
Volkswagen og USA eru samd um, at bilframleiðarin skal rinda 4,3 milliardir dollarar fyri svik við útláti av dálkandi evnum frá dieselbilum. Í okkara peningi er bótin 30 milliardir krónur.
Hetta kemur aftrat teimum 17,5 milliardum dollarunum, sum Volkswagen longu hevur játtað at rinda bileigarum og bilasølum, og fyri umhvørvisupprudding.
Svik í 11 millónum bilum
Tað var í september í 2015 at amerikanskir umhvørvismyndugleikar avdúkaðu svik í 11 milliónum bilum frá týska bilframleiðaranum, Volkswagen.
Í dieselbilarnar var sett ein telduskipan, sum tá bilurin var til eftirlit, vísti, at bilurin als ikki dálkar so nógv, sum hann í veruleikanum gjørdi.
Les eisini
Hóast Birna Brjánsdóttir framvegis ikki er funnin, veit løgreglan nú við vissu, at hon hevur verið í eftirlýsta reyða bilinum
Tíðindi
Tað er tætt samband millum Andras Mortensen og Jóan Paula Joensen, sum fyri jól metti um tvær kærur um Andras Mortensen.
Hópurin er styrktur og NSÍ hevur sett sær høg mál fyri komandi kappingarár
Hóast Sveinur Justinussen fekk beinleiðis reytt kort í fyrra hálvleiki, so stríddi StÍF seg til sigur á Kyndli í fyrsta umfari í steypakappingini
Bretski forsætisráðharrin Theresa May er komin undir trýst at fortelja, hvussu nógv hon visti um eina kjarnorkurakett, sum fór av kós í summar.


text:
Shahname
Shahname (persiskt:شاهنامه, "Kongabókin") er eitt sera langt poetiskt epos, sum persiska skaldið Ferdowsi hevur skrivað um 1000-talið. Eposið er tjóðarkvæði hjá Iran og øllum tí persisktalandi heiminum. Ferdowsi skrivaði verkið í 40 ár síðst í 900-talinum og fyrst í 1000-talinum, og hevur tað umleið 60 000 vers.[1] Eposið er skrivað á persiskum uttan útlendsk lániorð og hevur spælt ein stóran leiklut í endurvækjanini av tí persiska málinum eftir islamsku erobringina av Persia, og seinni hevur tað havt ávirkan á tað arabiska málið.
Tað rúgvismikla verkið, sum av persiskt talandi fólkum verður mett at vera eitt meistaraverk, reflekterar yvir tað persisku søguna, mentanina og fornu trúgv, (zoroastrianism).[2] Tað zoroastrianistiska innihaldið ger verið týdningarmikið fyri tey umeið 200 000 zoroastrianistarnir, ið enn búgva í Iran, eftirsum verkið vísir søguna hjá trúgv teirra frá byrjan til enda.
Verkið byrjar í einari mytiskari frumtíð, og fortelur um skapanina av heiminum, um teir fyrstu fornu kongarnir, um tey akemenidisku, seleukidisku, parthisku og sassanidisku ríkini heilt fram til tíðina áðrenn tað arabisku innvasjónina (hojum-e tâziyân) í 600-talinum.
Høvuðshetjan í eposinum er Rustam, sonur Zal og Rudabeh. Shahname er ein kelda til iranskt tjóðskaparsinni.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.theismaili.org/cms/998/A-thousand-years-of-Firdawsis-Shahnama-is-celebrated theismaili.org
- ↑ Ahmad Ashraf; "Iranian identity iii. medieval islamic period" Encyclopedia Iranica


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Eg sá ein bangnan skara út úr Egypten fara,
sum náði Guðs við Reyða Havið sá;
Miriam frøddist, øll har sungu,
dansaðu og sungu prís
Niðurlag: Eg prísi Tær, eg prísi Tær,
o, Jesus Krist, eg prísi Tær!
Eg prísi Tær, eg prísi Tær,
o, Jesus Krist, eg prísi Tær!
2. Tá Paulus og Silas sum fangar í Filippi
í myrkahúsi sungu mitt á nátt;
múrar skakast, leinkjur bresta,
fangar syngja Harrans prís:
3. Jóhannes sá ein skara av teimum endurloystu,
sum tváað høvdu sær í Lambsins blóð.
Summi sungu, onnur bóðu,
men øll har Guði góvu prís:
4. Tá heilagur ein skari av øllum tjóðum, tungum,
skal koma út úr sorg og pínu, neyð;
øll tá syngja nýggja sangin,
Himins herur prísar Guð’


text:
Høvuðsstaður
Ein høvuðsstaður er vanliga býurin, har stjórnin í einum landi (ella landsparti, t.d. lutstati) hevur sæti[tørvar keldu]. Men tó eru undantøk. Eitt dømi er Holland, har ið høvuðsstaðurin er Amsterdam, men stjórnin hevur sæti í Haag. Í flestum londum er høvuðsstaðurin býurin, har flest fólk búgva, men her eru eisini undantøk. Eitt dømi er USA, har størsti býurin er New York City, men høvuðsstaðurin er Washington DC. Vanliga er høvuðsstaðurin landsins størsti býur og harumfrat búskaparligur og andligur miðdepil.Tórshavn er høvuðsstaður í Føroyum.


text:
Maryland
Staturin Maryland (enskt: State of Maryland) er ein lutstatur har eysturi í USA og hevur mark við District of Columbia, Pennsylvania, Delaware, Virginia og West Virginia. Maryland hevur umleið 5,9 mió. íbúgvum. Eyknevni er Hin frælsi staturin (enskt: The Free State). Í 1788 bleiv Maryland stakríki í USA. Marylands flagg var eitt hitt fyrsta í USA.[1] Flaggið er eyðkent við sínum ólík sniði og reinu linjum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Norðbúgvar á rannsóknarferð[rætta | rætta wikitekst]
Norðbúgvar í Grønlandi sigldu vestur um Labradorhav til Amerika. Teir komu til Nýfundlands og granskaðu strondina heilt suður til Chesapeake Bay í Marylandi. Tað prógvar, at víkingar komu til USA 500 ár undan Kolumbusi.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Deyðarevsing[rætta | rætta wikitekst]
Sum tann 18. staturin í USA hevur Maryland í apríl 2013 gjørt av at strika deyðarevsingina. Frameftir verður lívlangt fongsul uttan rætt til royndarleyslating tann harðasta revsing, sum fólk kunnu fáa har, og avgerðin ber í sær, at fimm deyðadømdir fangar fáa dómin broyttan. Maryland hevur havt deyðarevsing líka síðani 1683, tá økið var bretskt hjáland, men dómsvaldið hevur ikki brúkt revsingina síðani 2005. Guvernørurin í Maryland, demokraturin Martin O'Malley, hevur verið íðin talsmaður fyri at seta deyðarevsingina úr gildi.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Í norðri hevur Maryland mark við Pennsylvania, í eystri við Delaware, í suðri við Virginia, og í vestri við West Virginia. Høvuðsstaðurin eitur Annapolis og størsti býurin er Baltimore. Baltimore er stórur havnabýur; haðani varð fyrr nógv kol útflutt til Evropa. Út fyri Annapolis í Marylandi er ein oyggj, Kent Island (81.9 km2). Hon er størsta oyggin og eisini tann fólkaríkasta oyggin í Marylandi. Nógvar aðrar stórar oyggjar eru, t.d. Bloodsworth Island (64,7 km2), Smith Island (23,8 km2), Deal Island (13,9 km2), Taylors Island (10,78 km2), Tilghman Island (7,4 km2), Assateague Island (partvís í Virginia), Poplar Island, Tangier Island, Hooper's Island, v.f.


text:
Sudan
Sudan (arábiskt; جمهورية السودان) er triðstørsta land í Afrika, men tað er av fátækastu og minst mentu londum í heiminum. Stórir landspartar í Sudan hava verið meint raktir av turki og hungursneyð seinastu árini.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Sunnan fyri gamla Egyptaland var Nubia. Frá um 2000 f.Kr. til 1600 f.Kr. ráddu egyptar har. Ovara Nubia æt Kusj. Hesar øldirnar kyknaði rík og sermerkt mentan í landslutinum Kerma, og eina tíð vóru kusjittar mest sum frælst fólk. Frá uml. 1500 f.Kr. til 900 f.Kr. legði Egyptaland aftur Nubia undir seg, og egyptar floymdu inn í Nubia. Men so viknaðu egyptar og mistu ræðið. Kusj kom fyri seg aftur, og høvuðsstaður varð bygdur til Napata norðanfyri fjórða fossin í Nilá. Frá 770 f.Kr. til 716 f.Kr. lupu tveir kusjittiskir herhøvdingar á Egyptaland, róku valdsharrarnar frá, tóku sjálvir valdið, og høvdu ræðið til 671 f.Kr. Tá ið kusjittiska yvirvaldið í Egyptalandi viknaði, flutti kusjittmentanin seg suðureftir, og høvuðsstaður gjørdist nú býurin Meroe. Um hetta mundið verður farið at nýta jarn í Nubia. Í t.d. Meroe var nógvur jarnmálmur og nógvur viður. Leirkeralistin og metalsmíðið í Meroe eru víða gitin.
Fyri 300 f.Kr. vóru kusjittar í Sudan bundnir at handlinum við Egyptaland. Um 300 f.Kr. fluttu teir høvuðsstaðin til Meroe, sum var longri suðuri, og funnu sær aðrar handilsvegir. So hvørt sum kongstíkið vaks, skapaðu kusjittar eina mentan, sum fór longri burtur frá egyptisku mentanini. Sum tíðin leið, gjørdu kusjittar sær eina skrift burtur úr egyptisku hieroglyfunum, ið eingin enn dugir at týða. Meroe gjørdist stórbýur við borgum, templum og sethúsum. Henda mentan varð nevnd tann meroitiska. Meroitisku kongarnir vóru virdir sum hálvgudar og eru jarðaðir í pýramyduskapaðum gravum, sum líkist egiptisku pýramidunum. So hvørt sum meroitiska mentanin kom fyri seg, fingu kusjittar størri virðing fyri sínum egnu gudum enn fyri teimum egyptisku. Enn tann mætasti meroitiski gudurin var ljóngudurin Apedemek.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Sharia[rætta | rætta wikitekst]
Islamiska stýrið í Norðursudan setti í verk sharialóggávu í 1983. Tá Sudan í 2009 varð býtt sundur í Suðursudan og Sudan, lovaði Omar Hassan al-Bashir, forsetin í norðara partinum, sum í dag er Sudan, at tjóð hansara skuldi handhevja sharialógirnar strangari frameftir. Fyri fyrstu ferð í 2014 síðan nýggj revsilóg varð sett í verk í Sudan í 1991 er eitt fólk dømt til deyða fyri trúarskifti [2]. Dómurin varð feldur í rætti í høvuðsstaðnum Khartoum í mai 2014. "Vit góvu tær tríggjar dagar at avnokta trúgv tína, men tú heldur fast við ikki at venda aftur til Islam. Eg dømi teg til deyða við heinging", segði dómarin Abbas Mohammed Al-Khalifa [3]. Tann 27 ára gamla Meriam Yehya Ibrahim varð eisini dømd fyri ótrúskap, tí hjúnarband hennara við kristnan mann verður ikki góðkent í Sudan. Revsingin fyri hetta brotið var 100 koyrlasløg. Kvinnan er við barn og komin í áttanda mánað. Dómurin bíðar tó, til barnið er borið í heim. Sambært Al Jazeera er pápi hennara muslimur úr Sudan, og mamman er ortodoks kristin úr Etiopia. Kvinnan hevur tikið við trúgv mammu sínar og er gift kristnum manni. Tá hon í rættarhølinum varð avhoyrd, noktaði hon, at hon hevði skift trúgv. Hon greiddi frá, at "hon altíð hevði verið kristin og ongantíð hevði skift trúgv" [4].
Innanlandsstríð[rætta | rætta wikitekst]
Óstøðug viðurskifti eru í sudanska landspartinum Darfur. Vápnaða stríðið í Darfurlandspartinum byrjaði í 2003, tá Sudanska Frælsisørslan, nevnd SLM/A, og Rættvísis- og Javnrættindarørslan, nevnd JEM, fóru at kríggjast móti stjørnini í Sudan. Og tað hevur ikki gingið stillisliga fyri seg; morð, rán, og dráp hava merkt stríðið. Grundgevingin fyri álopinum var, at stjørnin í Sudan tók sudanesarar av arábiskum uppruna fram um sudanesarar av ikki-arábiskum uppruna. Sudanska stjørnin og JEM skrivaðu undir friðarsáttmála í 2010, men avtalan helt ikki. Støðan er tó meira fløkt enn so, stríðið er eisini um at fáa bestu landbúnaðarjørðina, umframt annað. Omar Bashir er eftir øllum at døma einasti einaræðisharri í heiminum, sum enn situr við valdið, hóast hann hevur ábyrgdina av, at fleiri hundraðtúsund folk eru tikin av døgum. Omar al-Bashir verður sjáldan nevndur í sambandi við menniskjaligu tragediuna í Darfur landspartinum, hóast hann er høvuðspersónur.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fyri norðan er fólkið muslimskt og talar arábiskt, í miðjum landi og fyri sunnan búgva mong fólkasløg, ið tala afrikonsk mál og hava ymsar afrikanskar átrúnaðir, nøkur eru eisini kristin. Stríð ímillum fólkið fyri norðan og sunnan hevur verið atvold til drúgvt borgarakríggj.
Nubiar fyri norðan byggja ferhyrnd hús úr sólturkaðum tigulsteini við flatari tekju. Nubanar, bøndur í hálendinum í Miðsudan, byggja rundar smáttur av træstreyrum, grasi og hirsuhálmi, tekjan er strýtuskapað. Mong ættarfólk lívbjarga sær við at halda dýr og eru alsamt á ferð eftir nýggjum beitilendi. Fleiri dýr, maður eigur, mætari og virðingarverdari er hann ímillum ættarfólkið. Borgarakríggið hevur volt flakkfólkinum miklan skaða, nógv beitilendi er farið fyri einki, og gomlu ferðaleiðirnar eru stongdar. Dinkaflakkfólkið, eystan fyri Nilá, livir av at halda neyt.
Síðan Sudan gjørdist sjálvstøðugt ríki í 1956, hevur muslimska stjórnin í Khartoum roynt at noyða fólkið í landinum at taka við islam. Hetta hevur elvt til borgarakríggj og hungursneyð.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av fólkinum býr fram við Nilá og veitir vatn úr ánni á akrarnar. Tveir triðingar av fólkinum liva av landbúnaði, høvuðsgrøði er bummull, jarðnøtir, arábagummi, hirsa og dadlur. Myndugleikarnir hava sett í verk stóra vanveitingarverkætlan til tess at menna landbúnaðin.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Sjá eisini Khartoum og landslutir í Sudan
Nilá rennur ígjøgnum landið, og mesta fólkið býr í fruktagóða lendinum fram við ánni. Steinoyðimørk er fyri norðan og mýrilendi fyri sunnan. Stórir landspartar í Sudan eru alt ov turrir til, at fólk kann búgva har, og ónýtiligir sum dyrkilendi. Stór akurlendi eru oyðiløgd í borgarakrígnum.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html
- ↑ http://america.aljazeera.com/articles/2014/5/15/sudan-woman-getsdeathsentenceforapostasy.html
- ↑ http://www.cnn.com/2014/05/15/world/africa/sudan-christian-woman-apostasy/
- ↑ http://www.nrk.no/verden/kristen-kvinne-dodsdomt-i-sudan-1.11719754


text:
John Lennon
John Lennon (føddur 9. oktober 1940 í Liverpool og deyður 8. desember 1980 í New York) er ein av heimsins kendastu sangarum, tónleikarum og sangskrivarum. Hann byrjaði yrkisleið sína í The Beatles saman við Paul McCartney, George Harrison og Ringo Starr. Saman skrivaðu Lennon og McCartney teir flestu sangirnar hjá The Beatles.
The Beatles vóru virknir millum 1962 og 1970. Síðst í 60'unum fór John Lennon saman við konu síni Yoko Ono at brúka sína støðu sum kendur at bera fram boðskapin um frið í heiminum. John Lennon virkaði einans sum solistur eftir at The Beatles vóru upploystir. Í 1975 valdi John Lennon at venda almenna lívinum bakið, tí tá høvdu hjúnini fingið sonin Sean.
Á heysti 1980 góvu hjúnini út plátuna Double Fantasy, ið var hugsað sum ein tónleikalig samrøða, har tey áttu annað hvørt lag. Um kvøldið 8. desember, tá ið hjúnini vóru komin heim úr upptøkuhølunum, har tey høvdu mixað lagið hjá Yoko Ono Walking On Thin Ice, varð John Lennon skotin til deyðis av einum sinnisveikum fjeppara.
John Lennon pláturnar[rætta | rætta wikitekst]
- Two Virgins - 1968
- Life With The Lions - 1969
- Wedding Album - 1969
- Live Peace In Toronto - 1969
- John Lennon/Plastic Ono Band - 1970
- Imagine - 1971
- Some Time In New York City - 1972
- Mind Games - 1973
- Walls And Bridges - 1974
- Rock 'N' Roll - 1975
- Shaved Fish - 1975
- Double Fantasy - 1980
- John Lennon Collection - 1982
- Milk And Honey - 1984
- Live In New York City - 1986
- Menlove Ave - 1986
- Imagine:John Lennon - 1988


text:
20. PARTUR
Jesus Kristus verður dripin
Jesus stovnar eina nýggja høgtíð; hann verður svikin og negldur á ein steyra
EFTIR at hava boðað og undirvíst í trý og eitt hálvt ár, visti Jesus, at tíðin, hann hevði á jørðini, var um at vera úti. Jødisku trúarleiðararnir løgdu ráð um at drepa hann, men teir stúrdu fyri, at tað skuldi órógva fólkið, sum metti hann at vera ein profet. Kortini ávirkaði Satan ein av teimum 12 ápostlunum hjá Jesusi — Judas Iskariot — so hann bleiv ein svíkjari. Trúarleiðararnir bjóðaðu Judasi 30 silvurpengar fyri at svíkja Jesus.
Tað síðsta kvøldið var Jesus saman við ápostlum sínum fyri at halda páskir. Eftir at hava sent Judas avstað, stovnaði hann eina nýggja høgtíð, Kvøldmáltíð Harrans. Hann tók eitt breyð, bað eina bøn og gav teimum 11 ápostlunum, sum eftir vóru, breyðið. „Hetta er likam Mítt, sum verður givið fyri tykkum,“ segði hann. „Gerið hetta til minni um Meg!“ Hann gjørdi tað sama við ein kalik við víni í og segði: „Hesin kalikur er hin nýggi sáttmálin í blóði Mínum.“ — Lukas 22:19, 20.
Jesus hevði nógv at siga ápostlunum hetta kvøldið. Hann gav teimum eitt nýtt boð — at teir skuldu vísa hvør øðrum ósjálvsøknan kærleika. Hann segði: „Av tí skulu øll sanna, at tit eru lærisveinar Mínir — at tit hava kærleika hvør til annan.“ (Jóhannes 13:34, 35) Hann bað teir endiliga ikki missa mótið av teimum syndarligu hendingunum, sum skjótt skuldu fara fram. Jesus bað inniliga fyri teimum. Saman sungu teir lovsangir, og so fóru teir út í náttina.
Í urtagarðinum Getsemane fall Jesus á knæ og bað eina inniliga bøn. Skjótt eftir komu vápnaðir hermenn, prestar og onnur at handtaka hann. Judas fór yvir til Jesus og vísti á hann við einum kossi. Meðan hermenninir bundu Jesus, flýddu ápostlarnir.
Fyri jødiska hægstarættinum gjørdi Jesus greitt, at hann var sonur Guds. Rætturin ákærdi hann fyri gudsspottan og dømdi hann sekan til deyða. Síðani varð hann førdur til rómverska landshøvdingin Pontius Pilatus. Hóast Pilatus ikki kendi Jesus sekan í nakrari brotsgerð, gav hann mannamúgvuni hann, og hon kravdi, at hann skuldi doyggja.
Jesus varð førdur til Golgata, har rómverskir hermenn negldu hann á ein steyra. Klára dagsljósið broyttist við einum undri til myrkur. Út á seinnapartin doyði Jesus, og ein stórur jarðskjálvti varð. Likam hansara varð lagt í eina grøv, sum var høgd inn í klettin. Dagin eftir innsiglaðu prestarnir grøvina og settu vaktarmenn við inngongdina. Skuldi Jesus verða liggjandi í hesi grøvini? Nei. Nú kom størsta undrið av øllum.
— Grundað á Matteus, kapittul 26 og 27; Markus, kapittul 14 og 15; Lukas, kapittul 22 og 23; Jóhannes, kapittul 12 til 19.
^ par. 15 Í kapittul 5 í bókini Hvat lærir Bíblian veruliga? verður greitt frá, hvussu stórt virði offurdeyði Jesusar hevur.
LÆR MEIRA
Endurloysingin — størsta gáva Guds
Hvat er endurloysingin? Hvussu kann hon gagna tær?


text:
Tak niður
Fáum unnist at gerast so avhildin og fólkslig, at tey verða nevnd bara við fornavni. Nólsoyingurin Ove Joensen er eitt undantak.
Ove var maðurin, sum í 1986 útinti stóra bragdið at rógva einsamallur úr Føroyum til Danmarkar í lítlum árabáti. Fólk vóru ovfarin og hugtikin. Mannfjøldin, sum fagnaði Ova, tá hann kom at landi á Longulinju, var tann størsta, sum nakrantíð var savnað í Keypmannahavn at heiðra einstøkum persóni.
Frá hesum degi kollveltist lívið hjá Ova. Ansurin fyri honum var ovurstórur, og hann varð dyrkaður sum hetja, hvagar hann fór. Hann hevði ilt við at fóta sær eftir harða róðurin, og fekk ongantíð ein vanligan gerandisdag aftur.
Ove var ævintýrari, og lívið hjá honum kann taka seg út sum eitt stórt ævintýr, men víðagitni nólsoyingurin var ein samansettur persónur, sum fá komu at kenna heilt væl.
Tey, sum kendu hann best, hitta vit í sendingini. Tey hjálpa okkum at lýsa mannin, sum øll eru upp á fornavn við, men sum ógvuliga fá veruliga skiltu, og sum doyði í bestu árum líka so gátuført, sum lív hansara kann tykjast mongum at hava verið.
Sendingin um Ova er tann fyrsta í nýggjari røð um kendar føroyingar.
Suni Merkistein og Hans Petur Hansen leggja til rættis.


text:
Belis
Belis (enskt: Belize) er eitt land í Miðamerika við mark ímóti Guatemala og Meksiko. Høvuðsstaðurin í Belis eitur Belmopan. Almenna málið í landinum er enskt, men fólkið í Belis er ættað úr mongum londum - har eru karibar, afrikanar, mayar, ásiatar og evropear - og mong fólk tosa kreólskt ella afrikonsk mál. Karibiskur matur og tónleikur er væl dámdur, og landið er viðgitið fyri sítt fjølbroytta og nógva dýralív.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Belis er bæði gamalt og nýtt land. Gamlar torftir eru víða um í landinum og eru dømi um gomlu mayamentanina. Landið fekk frælsi í 1981. Í mong ár var Belis bretskt hjáland ("Bretska Honduras"); tað einasta í Miðamerika.
Í 1961 var hervilig ódn og øgiligur uppgangur í høvuðsstaðnum, Belisbýi, úti við strondina, og hann fór illa. Í 1970 varð farið at byggja nýggjan høvuðsstað, Belmopan, 80 km inni í landinum, tí at har var tryggari. Belisbýur er enn størsti býur í landinum, men alt fleiri og fleiri fólk flyta til Belmopan, og nógvar vinnufyritøkur verða eisini fluttar hagar.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Rósuviður, mahogni og annar úrdráttur úr skóginum, m.a. chicle, nýtt sum ráevni til tyggigummi, og kapokk, ið er silkibummull, úr tí ovurstóra Ceiptrænum, hava stóran týdning í búskapi landsins. Sama er við aldinfruktum, sum verða nógv dyrkaðar. Men landbúnaðurin er avmarkaður, tí at stórur partur av regnskóginum er friðaður, av tí at har eru nógv sjáldsom dýr og nógvar sjáldsamar plantur.
Uttanlandshandil[rætta | rætta wikitekst]
Inn- og útflutningurin av vørum, skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2007, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook:
Djóra- og plantulív[rætta | rætta wikitekst]
Í skógunum er satt dýrameingi. Og mong dýr, sum eru í vanda fyri at verða týnd, liva eisini í regnskógunum í Belis, til dømis jaguarur, tapirur, brølapa og nasabjørn. Firvaldar og ymsir tropufuglar flúgva træ av træi. Og har eru 250 ymisk børkubóndasløg; ímillum teirra svarti børkubóndi, ið er tjóðarblóma í Belis.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Helmingurin av Belis er tættur tropuregnskógur.
Fram við strondini í Belis er eitt 290 km langt korallriv við nógvum sandgrynnum og oyggjum. Tað er næstlongsta korallriv í heiminum - bara Korallrivið Mikla í Avstralia er longri, har eru skjaldbøkur, sjónotur og tindhummari og mong føgur tropufiskasløg. Hagar koma kavarar úr øllum heiminum at kava í klára, flógva sjónum.
Ódnir og vatnflóð elva mangari til stóran skaða við strondina í Belis. Tí hava teir bygt nýggjan høvuðsstað, Belmopan, longri inni í landinum. Gamli høvuðsstaðurin, Belisbýur, er dygst úti við strondina.


text:
Ríkisumboðið
Ríkisumboðið ella Ríkisumboðsmaðurin er sambært heimastýrislógini ovasta umboð hjá danska ríkinum í Føroyum. Ríkisumboðsmaðurin í Føroyum er ríkisins evsta umboð í Føroyum og bindiliðið millum heimastýrið og ríkismyndugleikarnar. Ríkisumboðsmaðurin hevur sæti í Løgtinginum og kann luttaka í samráðingum um øll felagsmál – tó uttan atkvøðurætt. Boð skal gevast Ríkisumboðsmanninum um avgerðir, ið tiknar verða í Løgtinginum ella Landsstýrinum og um viðtiknar løgtingslógir og aðrar avgerðir, sum tað føroyska heimastýrið tekur. Ríkisumboðið hevur sæti á Løgtingi og kann luttaka í løgtingskjakinum um felagsmál - tó uttan at hava atkvøðurætt.
Ríkisumboðið viðger nógv lógarmál, herímillum ígildissetur danskar lógir í Føroyum. Eisini viðger Ríkisumboðið sum evsta vald nógv familjumál, sum t. d. skilnað, sundurlesing, ættleiðing, mál um konu- og barnapening, ásetan av persónligari samveru við børn, loyvi um fría rættargongd, góðkenning av hjúnasáttmálum, góðkenning av rættargerðum hjá ómyndigum og fólki undir lógaldur og eisini viðgerð av heimarætti. Ríkisumboðið røktar m.a. uppgávur innan hesi øki:
- Mál um ættleiðing, sundurlesing, skilnað, samveru, barna- og konupengar, hjúnarsáttmálar v.m.
- Mál um lóggilding av ríkislóggávum, millumtjóðasáttmálum v.m. fyri Føroyar.
- Mál um frían rættargang í rættarsøkum við dómstólarnar.
- Góðkenning av rættargerðum hjá ómyndugum og fólki undir lógaldur.
- Fólkatingsval.
- Útgáva av árligu frágreiðingini hjá Ríkisumboðnum, og samútgáva av "Færøsk Lovregister".
Eisini er ríkisumboðið føddur limur í nevndini fyri Dansk-Færøsk Kulturfond[1]
Innihaldsyvirlit
Ríkisumboð síðani heimastýrisskipanin kom í gildi[rætta | rætta wikitekst]
Kelda:[2]


text:
Søga 94: Hann elskar smá børn
HER situr Jesus við einum lítlum dreingi í føvninginum. Tú sært at Jesus er góður við børn. Menninir ið hyggja at, eru ápostlar hansara. Hvat sigur Jesus við teir? Tað skalt tú fáa at vita.
Jesus og lærisveinarnir eru nettupp afturkomnir av einari langari ferð. Á ferðini hava lærisveinarnir verið ósamdir. Tí spyr Jesus teir, nú teir eru afturkomnir: ’Hvat kjakaðust tit um á vegnum?’ Jesus veit tað longu. Men hann spyr fyri at vita um ápostlarnir sjálvir vilja siga honum tað.
Ápostlarnir svara ikki, tí teir kjakaðust um hvør teirra ið var størstur. Nakrir vilja vera meir enn hinir. Hvussu man Jesus nú læra teir at tað er skeivt sjálvur at vilja vera fremstur?
Hann rópar ein lítlan drong og setur hann framman fyri teir. So sigur hann við lærisveinarnar: ’Minnist nú til tað sum eg sigi. Um tit ikki broyta tykkum og verða sum smá børn, koma tit aldri inn í Guds ríki. Tann størsti í Ríkinum er tann ið verður sum hetta lítla barnið.’ Veitst tú hví Jesus segði tað?
Jú, smá børn hugsa ikki um at vera meir enn hini. Ápostlarnir skuldu altso læra at verða sum børn í so máta, og ikki kjakast um hvør ið var størstur ella hevði mest at siga. Teir skuldu heldur vera lítillátaðir og eyðmjúkir.
Jesus vísir fleiri ferðir hvussu góður hann er við smá børn. Einaferð koma nøkur til hansara við børnunum hjá sær. Ápostlarnir royna at halda børnunum burtur, men Jesus sigur: ’Latið tey smáu børnini koma til mín. Tit mugu ikki forða teimum, tí Guds ríki hoyrir fólki sum teimum til.’ So tekur Jesus børnini í føvningin og vælsignar tey. Hann er góður við tey, og teimum dámar hann. Er tað ikki gott at vita at Jesus elskar smá børn?
Matteus 18:1-4; 19:13-15; Markus 9:33-37; 10:13-16.


text:
Falkur
Falkar (frøðiheiti - Falco) eru grammastu rovfuglar. Nógv eru sløgini, t.d. veiðifalkur, smiril og tornfalkur, og flestu liva einans av fugli, sum teir taka í flognum. Teir flúgva óføra skjótt, hartil eru teir knappir í vendini. Nevkrókurin er stórur, og aftan fyri hann hava teir hvørjumegin ein brodd sum eina sagtonn til at skræða sundur við. Falkur livir í einbýli og tolir ikki aðrar falkar nær hjá sær.[1]
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Smyril
- Falco naumanni (Reyðsmyril)
- Falco tinnunculus (Grýtissmyril)
- Falco vespertinus (Kvøldsmyril)
- Falco subbuteo (Vákasmyril)
- Falco columbarius (Smyril)
- Falkur
- Falco rusticolus (Veiðifalkur)
- Falco peregrinus (Ferðafalkur)
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Narsarsuaq
Narsarsuaq er ein bygd í Suðurgrønlandi. Narsarsuaq, sum liggur í Narsaq kommunu, er í dag ein altjóða flogvøllur, sum amerikumenn bygdu í 1941. Hetta var fyrsta amerikanska flogstøð í Grønlandi, Blue West One av navni. Flogvøllurin varð nýttur undir øllum seinna heimsbardaga sum millumlendingarstøð á teininum Evropa og Norðuramerika. Umleið 6.000 fólk búleikaðust har tá. Hópur av sjúkrabarakkum vórðu bygdar har frá 1943 til krígslok at hýsa særdum stríðsmonnum frá víðvøllinum í Evropa. Tað er ein misskiljing, tá sagt hevur verið, at sjúkrabarakkirnar eisini vórðu nýttar undir Koreakrígnum, sum vardi frá 1950 til 1953. Í 1958 lótu amerikumenn vøllin frá sær. Í økinum er eitt ótrúliga áhugavert fornminnissavn av lutum, sum amerikumenn brúktu ta tíðina teir vóru har. Í 1959 - aftaná skipið "Hans Hedtoft" fórst - tóku danir yvir tænasturnar í Narsarsuaq. Ístænastan hevur síðani húsast her.
Plássið Narsarsuaq verður í dag nýtt sum altjóða flogvøllur. Hotellið við flogvøllin, sum umframt rekur vanligt hotellvirksemi, verður eisini í stóran mun nýtt til skeiðvirksemi, ráðstevnur o.a. Í dag búgva bert eini 180 fólk í Narsarsuaq, sum eru knýtt til flogvøllin. Har býr eisini onkur føroyingur. Í allari Narsaq kommunu búgva umleið 2.000 fólk.


text:
Javnaðarflokkurin
Javnaðarflokkurin varð stovnaður 25. september 1925. Flokkurin er ein sosialdemokratiskur flokkur á Løgtingi.
Javnaðarflokkurin átti inntil 2006 tíðindablaðið Sosialin. Blaðið varð selt til P/F Miðlafelagið, sum leiðsla og starvsfólk á blaðnum eiga. Síðani hevur P/F Miðlafelagið selt ein triðing av blaðnum til Føroya Tele.
Flokkurin broytti í 2010 navn frá Føroya Javnaðarflokkur til Javnaðarflokkurin.
Innihaldsyvirlit
Søga Føroya Javnaðarfloks[rætta | rætta wikitekst]
Føroyski Javnaðarflokkurin varð grundaður í 1925.
Í høvuðsheitum vóru tað teir somu, sum frammanundan høvdu lagt lunnar undir Socialistisk Ungdomsforbund (SUF) og Thorshavn Arbejderforening, ið tóku stig til at stovna flokkin. Tað er eisini mangt, sum bendir á, at gott samband var við Danska Javnaðarflokkin, meðan fyrireikingarnar til floksstovnanina fóru fram.
25. september 1925 varð Suðurstreymoyar Javnaðarfelag stovnað á skrivstovuni hjá Havnar Arbeiðsmannafelag úti í Tinganesi. M. S. Viðstein gjørdist fyrsti formaður.
Nakrar mánaðir seinni stovnaðu fólk á Tvøroyri felagið Froðbiar Sóknar Javnaðarfelag. Petur Mohr Dam var ein av høvuðsforsprákarunum.
Í báðum førum eru tað somu fólk, sum vóru við til at stovna fakrørsluna her á landi, sum eisini gingu á odda at stovna javnaðarfeløgini.
Sum kunnugt var Petur Mohr Dam lærari á Tvøroyri. Hann hevði eisini tætt tilknýti til arbeiðarafelagið á Tvøroyri Enigheden, har hann óløntur starvaðist tað mesta av ævi síni.
Í 1926 gingu bæði javnaðarfeløgini saman um at stovna Føroya Javnaðarflokk við egnari politiskari skrá, sum í høvuðsheitum fylgdi hinum norðurlendsku javnaðarskráunum. Men henda skrá varð víðkað við 11 punktum, sum vóru um serføroysk mál. Týdningarmestu av hesum 11 punktunum vóru krøvini um nýggja og fólkaræðisliga útbúgvingarskipan, ein almennan fiskivinnubanka, umfatandi almannaverk, útstykking av almennari jørð til fæloysingar og almannager av stórhvalaveiðini.
Til løgtingsvalið 1928 stillaði Javnaðarflokkurin upp fyrstu ferð. Men til fólkatingsvalið frammanunadan stillaði M. S. Viðstein upp móti tí frammanundan trygga valevni Sambandsfloksins Andrassi Samuelsen. M.S. Viðstein gav Sambandsflokkinum veruliga kapping.
Tann 23. januar 1928 fekk Javnaðarflokkurin 671 atkvøður um alt landið t.e. 10, 6% av atkvøðunum og tvey umboð á ting nevniliga Petur Mohr Dam av Tvøroyri og M. S. Viðstein úr Tórshavn.
Fyrstu árini vóru merkt av tætta samstarvinum millum flokkin og fakfelagsrørsluna, og tað eyðkendi eisini politikk floksins á tingi. Hetta sást aftur í uppskotum um tjóðartøkur, arbeiðsloysistuðul, almannaskipanir, broyting í jarðarviðurskiftunum og uppskotum um nýggja og øðrvísi skúlaskipan. Men við tí stóru borgarligu yvirvág, sum var í tinginum, hevði flokkurin smáar møguleikar at fáa ávirkan á førda politikkin. Men harafturímóti hevði politikkur Javnaðarfloksins á tingi stóra ávirkan á vanliga fólkið, sum livdi undir verri og verri korum øll tríatiárini. Flokkurin fekk eisini stóra framgongd til valið 1936, tá tað eydnaðist at fáa 6 limir valdar, 1 úr Eysturoy, 1 úr Suðurstreymoy, 1 úr Sandoy og 3 úr Suðuroy.
Tey fyrstu árini vóru ikki uttan innanhýsis trupulleikar. Flokkurin hevði ilt við at halda lív í floksblaðnum Føroya Social-Demokrat. Hugsjónarlig ósemja fór eisini at gera um seg millum ein part við M. S. Viðstein, sum vildi halla seg til 3. Internationala, og ein annan við Petur Mohr Dam á odda, sum vildi fylgja sjónarmiðunum hjá norðurlendsku arbeiðararørsluni. Hetta innanhýsisstríð hevði við sær, at M. S. Viðstein í 1936 fór úr flokkinum og úr politikki. Hann livdi restina av lívi sínum sum typografur og skald. Síðandi leiddi Petur Mohr Dam flokkin við myndugleika og dugnaskapi til deyða sín 8. november 1968.
Javnaðarflokkurin tók virkin lut í fyrireikingunum, sum førdu til Heimastýrislógina 1948. Javnaðarflokkurin tók av fullum huga undir við Heimastýrislógini og hevur virkað undir henni síðan. Flokkurin ásannar tó, at tíðin nú er komin at loysa Heimastýrislógina av við nýggja tíðarhóskandi lóg, Sjálvstýrislógina.
Javnaðarflokkurin luttók í fyrsta landsstýrinum eftir nýggju skipani, men fór úr landsstýrinum 1950, og aftaná at hava verið andstøðuflokkur í 8 ár eydnaðist tað at fáa eitt gott val 1958. Flokkurin fekk umboð í øllum valdømum uttan Norðstreymoy - tilsamans 8 - og gjørdist størsti flokkur. Petur Mohr Dam gjørdist løgmaður í samgonguni við Sambandsflokkin og Sjálvstýrisflokkin.
Í tíðini eftir gjøgnumbrotið 1958 hevur Javnaðarflokkurin luttikið í øllum landsstýrum, uttan 1963-67, 1981-85, 1989-91 og 1996-04. Síðani valið í 2004 hevur Javnaðarflokkurin havt leiðsluna av samgonguni millum Fólkaflokkin, Sambandsflokkin og Javnaðarflokkin.
Javnaðarflokkurin er limur í Norðurlendsku Arbeiðararørslusamtakinum (SAMAK) og hevur møtirætt í Socialistisk International (SI).
SU, Sosialistiskt Ungmannafelag, varð stovnað í 1965. Tað er politiskt ungmannafelag við tilknýti til Javnaðarflokkin. SU er umboðað í leiðslu floksins á líkaføti við øll valfeløgini hjá flokkinum. SU stuðlar Javnaðarflokkin í flestu viðurskiftum, men hevur eisini havt serstøðu um serstøk politisk mál. SU er limur í FNSU, Sosialistisku Ungmannafeløgini Í Norðurlondum, og IUSY, Alheims Felagsskapurin Hjá Ungsosialistum.
Javnaðarflokkurin stovnaði blaðið Føroya Social Demokrat, sum kom út fyrstu ferð 24. mai 1927. Seinni bleiv hetta til tíðindablaðið Sosialurin, har millum blaðstjórarnar kunnu nevnast Vilhelm Johannesen og Jan Muller. Blaðið var ogn floksins heilt fram til 2006. Í hesum tíðarskeiðið gjørdist Sosialurin størsta tíðindablaðið í Føroyum. Nýtt felag myndað av blaðleiðslu, starvsfólkum og Føroya Tele yvirtóku Sosialin og reka hann í dag sum fjølmiðlafyritøkan Miðlahúsið.
Formenn[rætta | rætta wikitekst]
- 1926 M. S. Viðstein
- 1936 Petur Mohr Dam
- 1968 Einar Waag
- 1969 J. Fr. Øregaard
- 1972 Atli P. Dam
- 1993 Marita Petersen
- 1996 Jóannes Eidesgaard
- 2011 Aksel V. Johannesen
Javnaðarløgmenn[rætta | rætta wikitekst]
- Petur Mohr Dam (1958–1962, 1967–1968)
- Atli P. Dam (1970–1981, 1985–1989, 1991–1993)
- Marita Petersen (1993–1994)
- Jóannes Eidesgaard (2004–2008)
- Aksel V. Johannesen (2015-)
Umboð á Løgtingi 2015–2019[rætta | rætta wikitekst]
Niðanfyri verða nevnd tey ið vóru vald inn fyri Javnaðarflokkin, eisini løgtingslimir ið seinni gjørdist leysgangarar ella fóru í annan flokk.
keldur:
Landsstýrisfólk 2015-2019[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Føroya Javnaðarflokkur
- Frantisek Staud's Photo Gallery of The Faroe Islands
- Phtography of the Faroe Islands
- Phto Gallery of the Faroe Islands
Fólkaflokkurin · Framsókn · Javnaðarflokkur · Miðflokkurin · Sambandsflokkurin · Sjálvstýrisflokkurin · Tjóðveldi


text:
Jól
Jólini eru fyrsta høgtíðin í kirkjuárinum. Jóladagur er 25. desember, og í Føroyum verða tveir jóladagar hildnir sum halgidagar - 25. og 26. desember. Seinasti dagurin framman undan jóladegi - tann 24. desember - kallast jólaaftan. Hann var fyrr vanligur arbeiðsdagur, men varð roknaður sum halgidagur frá kl. 18. Nú er jólaaftan frídagur í Føroyum, og mong byrja jólahaldið seinnapart jólaaftan. Jóladagur hevur altíð verið mikil høgtíðisdagur í Føroyum, og enn eru jólini størsta høgtíð føroyinga.
Um okkara leiðir eru jólini ein gomul høgtíð, sum eisini varð hildin, áðrenn okkara forfedrar vórðu kristnaðir. Hesa ársins tíðina hátíðarhildu teir, at nú fór vend at koma í. Nú fór tann ljósa tíðin at koma. Í 336 e.Kr. gjørdu kirkjufedrarnir í Róm av, at 25. desember skuldi verða hátíðarhildin sum Jesu føðingardagur. Roynt varð at nevna høgtíðina kristmessu. Navnið vann ikki frama í Norðurlondum, men í t.d. Bretlandi og USA eita jólini "Christmas".
Í Føroyum hátíðarhalda vit jólaaftan 24. desember, meðan meginparturin av kristna heiminum hátíðarheldur jólini 25. desember.
Innihaldsyvirlit
Orðið jól[rætta | rætta wikitekst]
Orðið jól hevur óvissan uppruna. Møguliga er tað sama orðið sum hjól, og sipar tá til ársins gongd, tað støðugu endurtøkuna. Orðið jól er hvørkikynsorð í fleirtali. Vit siga "Jólini, tey...".
Jólini í kristindóminum[rætta | rætta wikitekst]
Jólini eru høgtíðin til minnis um Jesu føðing. Hetta sæst aftur í t.d. enska heitinum, Christmas, Kristmessa. Um føðing Jesu lesa vit í Lukasar evangelium, kap. 2, ør. 1 - 20. Hetta brot verður ofta nevnt jólaevangeliið. Eisini Matteusar evangelium sigur í 2. kapitli frá Jesu føðing. Tá ið norðbúgvar høvdu tikið við kristnari trúgv um ár 1000, gjørdi kirkjan av, at jólini skuldu verða hildin sum føðingardagur Krists, 25. desember. Nakrir granskarar siga, at hendan dagfestingin ikki kann vera røtt, tí í desember mánaði liggur seyðurin ikki úti í Ísrael. Tað verður sagt, at tað var av praktiskum orsøkum, at kristna jólahátíðin var løgd til seinast í desember mánaði. Onki var nevnt í Nýggja Testamenti um árið, mánaðin ella mánaðardag. Hetta varð gjørt, so at tann heidna jólaveitslan skuldi fáa eitt annað innihald, at gera jólini til eina kristna høgtíð.
Hetta er tað tíðarskeiðið í kirkjuárinum, tá flest gudstænastur verða hildnar í fólkakirkjuni og samstundis tað tíðarskeiðið, tá kirkjan verður mest vitjað. Egyes és született november 1-én jézus egyeztetés összes szentek megszemélyesített egy lény az Isten.
Jólahald og jólasiðir[rætta | rætta wikitekst]
- Jólatræ: Siðurin at hava jólatræ er kendur úr Týsklandi í umleið 1600 og í Danmark tíðliga í 19. øld. Seint í 19. øld hevði siðurin at hava jólatræ fingið fótafesti í øllum samfelagsløgum í Danmark. Í nógvum familjum verður gingið um træi á jólum, kanska serliga saman við børnunum. Fólk ganga hond í hond og syngja jólasangir, sum oftast snúgva seg um jesusbarnið ella jólamenn. Gingið verður eisni um træi í barnagørðum, skúlum, samkomum og á jólaveitslum. Siðurin at hava jólatræ tók seg upp í Føroyum um aldarskiftið 1800-1900 ella fyri stívliga hundrað árum síðani. Fyrsta jólatræið stóð í prestagarðinum í Sandágerði. Sambært handilslýsingum í Dimmalætting frá desember 1912 – ella fyri júst hundrað árum síðani – kostaðu jólatrøini tá á døgum 35 oyru hvørt. Týski munkurin og gudfrøðingurin Martin Luther, sum stóð á odda fyri trúbótini, sigst vera upphavsmaðurin til jólatræið. Sambært bókini "Julens traditioner" eftir danska rithøvundan Benno Blæsild, var Martin Luther jólaaftan í 1536 á veg úr kirkjuni til prestagarð sín. Á veg gjøgnum ein lítla skóg sá hann stjørnurnar glampa mill um blaðleysu trækrúnurnar, og hetta minti hann um himmalska ljósið. Knappliga varð hann varugur við eitt lítið, grønt træ við gøtu jaðaran. Hann skræddi avgjørdur træið upp og tók tað við sær heim í prestagarðin, har hann setti tað á borðið í stovuni. Hann setti ljós á greinarnar og greiddi síðani børnum sínum frá um einglarnar og himmalska ljósið. Seint 19. øld hevði siðurin at hava jólatræ fingið fótafesti í øll um samfelagsløgum í kristna partinum av heiminum.
- Jólamaður: Siðurin við jólamonnum er við útlendskari handilsmentan komin til Føroya. Jólamaðurin er nú altíð í reyðum klæðum og hevur hvítt skegg - og klædnabúnin er tann sami í øllum handilsdeplum og til øll vanlig jólatiltøk. Marius Johannesen, sáli, læt tó jólamannin í sanginum "Eg eri jólamaðurin..." vera í føroyskum klæðum og búgva í heyggi eins og huldufólkini: "Eg eri jólamaðurin við stórum gráum skeggi, í koti og svørtum knæbuksum, eg búgvi í hulduheyggi." Tað er tó útlendska myndin av jólamanninum, ið hevur sigrað. Hugmyndin um jólamannin stavar frá Santa Nikolaus frá Myra í Lítlaásia, sum umvegis enskt verður til Santa Claus. Niklasarmessa er minningardagur fyri santa Nikolaus frá Myra.
- Jólagávur: Jólagávur, sum vit kenna í dag, er ein av teimum nýggju skikkunum. Tað var meir kent hjá kongafólki og øðrum høvdingum. Ikki fyrr en um 1900 fingu børn kerti og kanska fingu øll í familjunni kerti. Eitt annað slag av gávum var soleiðis at teir, sum høvdu nogv av mati, góvu fátækum nábúgvum eitt sindur av mati. Hesin siður er sera gamal og kirkjan hevur hildið fram við hesum. Um 1930 komu fleiri handlar, og fólk byrjaði at geva jólagávur, líka sum vit gera í dag.
- Jólaveitsla: Í nógvum bygdum í Føroyum vera jólaveitslur ella "jólafestir" hildnar millum jól og nýggjár. Oftast standa samkomur ella bygdafeløg fyri jólaveitsluni har øll bygdin er boðin við. Har verður sungið, dansað um træið, søgur lisnar, talur hildnar o.s.fr. Vanligt er at børn fáa jólapakka á veitsluni og ikki so sjáldan kemur jólamaðurin sjálvur við pakkunum.
- Jólasangir:
- Jólamatur:
- Jóladansur:
- Jólaklæði:
Jólini framman undan kristindóminum[rætta | rætta wikitekst]
Í Norðurlondum hildu forfedrar okkara heiðin jól, vetrarsólstøðu, sum eisini varð hildin gróðurgudinnuni Froyu til heiðurs. Jólahald er upprunaliga ein heiðin høgtíð at fagna, at aftur vendir móti ljósari tíðum. Í norðurlondum var henda høgtíð hildin í fyrst í januar, men í syðri londum var henda høgtíð hildin 25. desember. Í 4. øld (í 354?) valdi kirkjan at áseta fastan dag til høgtíðina til minnis um Jesu føðing, og tá var henda kristindómsins fagnarhøgtíð løgd á jólini, 25. desember. Tað elsta vit vita um jólahald í Norðurlondum er umleið 875, tá orðið er nevnt í sambandi við Harald Hárfagra. Hvussu hesi jól hava verið hildin fæst kanska ein ábending um í orðingum sum at "drekka jólini", sbr. td. kvæðaorðingina: "Gud man ráða, hvar vit drekka onnur jól".
Uppruni jólanna[rætta | rætta wikitekst]
Sólstøðuhátíðin er møguliga tann elsta hátíð, sum menn hava hildið. Fyri 4000 árum síðani hildu fólk í Mesopotámíu 12 daga hátíð um vetrarsólstøðu. Hendan hátíð var hildin til at sýna gudinum Marduk heiður. Fólk í Mesopotámíu hildu at Marduk stríddist ímóti óndari megi hesar dagar. Persar og babýlóníumenn hildu hátíð, sum líktist og nevnist Sacaea. Í ein dag skiftu trælir og húsbóndafólk um leiklut. Trælir gjørdust húsbøndur, og húsbóndafólk gjørdust trælir. Fólk í Evropa trúði, at illir andar, álvar og trøll vóru á ferð um jóltíðir, og tey gjørdu ritualir fyri at fáa sólina upp aftur. Íbúgvar í Norðurskandinaviu síggja ikki sólina í ein heilan mánað, og fólk fór til fjals fyri at finnasólina. Tá tey komu aftur við tíðindum um, at sólin var á veg, var hildin stór veitsla, og eldur var tendraður at bjóða sólini vælkomnari.
Grikkar blótaðu Kronos um vetrarsólstøður og rómverjar hildu hatíð Saturnusar, sum hevði tamarhald yvir gróðursemi jarðarinnar. Rómaríkið hevði vald yvir stórum parti av Evropu og londum kring Miðjarðarhav. Kristni var gjørd almenna trúgvin ár 380, men fólk vildi ikki halda aftur skemtaninni um jólini. Fólk vildi sleppa at dansa, fáa gávur og góðan mat við víni og hava glæsiligar sjónleikir. Gávurnar vóru ofta kertur. Saturnusarhátíðin var frá miðjum desember til 1. januar. Fólk arbeiddu minni og vóru tá ofta útklødd, gingu í skrúðgongu, ótu góðan mat, vitjaðu vinfólk og góvu gávur. Rómverjar pyntaðu heimið við livandi ljósum, sum hingu á grønum trøum. Tað hendi seg, at húsbóndafólk skiftu um arbeiði við trælir og borðreiddu fyri teimum.
Smátt um smátt yvirtók kirkjan vetrarsólstøður og broytti hugmyndina um føðingadag ósigrandi sólar "dies natalis solia invicti" til føðingadag Jesu. Í gomlum døgum var ikki vanligt at halda føðingadag. Umleið ár 98 var føðingadagur Jesu hildin fyrstu ferð, og ár 138 gjørdi biskupur í Róm dagin til stórhátíðardag. Men tá tey ikki vistu neyva dagin, vóru dagar sum 2. januar, 6. januar, 23. mars, 28. mars, 18. apríl, 20. apríl, 20. maí, 17. november og 25. desember brúktir. Tann gamla kirkjan valdi 6. januar til føðingadag Jesu, tí tá kappaðist hon ímóti Osíris-Aion trúgv í Aleksandríu, sum hevði sína hátíð tá. Men ár 440 avgjørdi Júlíus pávi 1. at føðingadagur Jesu skuldi haldast tann 25. desember hvørt ár, men tað gjørdist ikki lóg, fyrr en ár 534.
So hvørt sum kristnidómurin breiddist út um Evropu, tók hann upp siðir, sum vóru frá heidnari trúgv, so sum mistiltein, jólatræ og at kynda bál. Tann siður at hava jólatræ kann førast aftur til dyrkan av "ask yggdrasils" (-úr ásatrúgv). Tað var vani at pynta hús við grønum greinum um jólini, og geva øðrum greinar, til minnis um megi nátturunnar. Kristni kom til Skandinavia uml. 900, og heiðin jól gjørdust kristin.


text:
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI | ESAIAS 58-62
Kunnger náðiár Jehova
„Náðiár HARRANS“ er ikki eitt bókstavligt ár
61:1, 2
Tað er eitt tíðarskeið, tá ið Jehova gevur eyðmjúkum møguleika at taka ímóti hansara boðskapi um frælsi
Í fyrstu øld byrjaði náðiárið, tá ið Jesus fór undir sína tænastu í ár 29 e.o.t., og tað vardi til „hevndardag“ Jehova, tá ið Jerusalem varð oyðilagt í ár 70 e.o.t.
Á okkara døgum byrjaði náðiárið, tá ið Jesus gjørdist kongur í himli í 1914, og tað endar við stóru trongdini
Jehova signar sítt fólk við ’rættferðareikum’
61:3, 4
Tey størstu trøini í heiminum vaksa vanliga í skógum, har tey kunnu styðja hvørt annað
Røturnar á hvørjum einstøkum træi breiða seg langa leið og kunnu flætta seg saman. Hetta ger, at trøini verða standandi, tá ið stormar eru
Stór trø skugga fyri smáum trøum og verja tey soleiðis. Bløðini, sum detta av trøunum, taða moldina
Øll í heimsumfatandi kristnu samkomuni kunnu gleðast um at fáa stuðul og verju frá ’rættferðareikunum’, salvaðu leivdini


text:
Tríggir teirra, ið hava lagt fagrar og sjónskar slóðir eftir seg seinastu hálvu øldina, savnast sum fullbúnir og vísir listamenn í hesum verki.
Allir tríggir eru teir lærarar. Hvør á sín hátt tala teir til barnið við orðum, myndum og tónum. Ikki minst til barnið, tey vaksnu hava við sær sum førning í hjartakistlinum alt lívið.
---
Matvísa
Lag: Knút Olsen. Tekning: Bárður Jákupsson.
Á havsins botni hendir mangt og hvat,
har liva tey, so løgið tað enn ljóðar
til sama endamál sum oman sjóvar,
alt snýr seg um tað sama: Góðan mat.
Har sært tú kruttið bæði brúnt og blankt,
tað dovisliga eftir botni ekur
og etur alt, sum fyri kjaftin rekur,
og kortini er kruttið altíð svangt.
Har sært tú steinbítin, og har ein laks,
sum helst er sloppin út úr onkrum ringi;
og havtaskan, hvat man hon hava fingið?
Hvør veit? Hon svølgir altíð fongin straks.
Har fer ein seiður heldur langt út frá,
og vups! Hann etin varð av eini hýsu.
Nei, nú er best at enda hesa vísu.
Hoyr kona, set nú døgurðan útá!
Kvøldørindi
Lag: Knút Olsen. Tekning: Bárður Jákupsson.
Kvøldarroðin bjartur er,
áin tutlar sínar sangir,
fuglur leggur saman veingir,
seyðurin sær bólstað ger;
brátt er kvirt í stóru verð.
Vaksa vit í himin inn,
havið aldar blítt við strendur,
barnið leggur saman hendur,
hugur linkar, linkar sinn,
sovnar so við bros á kinn.


text:
Óðin
Óðin (Norrønt: Óðinn) er mætasti gudurin í norrønu gudalæruni og forngermanskari gudafrøði, har hann verður nevndur Wotan. Óðin er gudur vísdómsins, krígsins og stríðsins, gandsins, sigursins og skaldskaparins. Hann er alfaðir og kongur alra ása. Hann er einoygdur eftir at hava latið annað eyga sítt í veð fyri at drekka úr Mimirs brunni, haðani hann hevur fingið sín vísdóm. Ravnar Óðins, Hugin og Munin (Hugurin og Minnið), flúgva um allan heimin og boða Óðini frá tí, ið fyriferst í heiminum.
Kona Óðins eitur Frigg, men hann eigur eisini børn við Jørðini og nøkrum jatnadøtrum. Mætastur av synum Óðins er Tórur, sum vinnur á øllum livandi. Aðrir synir Óðins eru Baldur, Høður, Váli, Víðar og kanska Heimdallur, Týr og Bragi.
Óðin eigur hestin Sleipnir, sum hevur átta bein.
Uppruni[rætta | rætta wikitekst]
Fornnorrøna gudanavnið Óðinn og tess skyldorð fornenskt Wóden, fornsaksiskt Wōden, fornhátýskt Wuotan og Langobardiskt Godan ella Guodan, stava øll frá tí endurskapta protogermanska gudanavninum *wōđanaz. Kallkynsnavnorðið *wōđanaz rann úr protogermanska lýsingarorðinum *wōđaz ið er skylt við latínskt vātēs of fornírskt fáith, ið bæði merkja ‘spámaður, profetur’. Lýsingarorð ið stava frá *wōđaz umfata m.o. gotiskt woþs 'besettur', fornnorrønt óðr ‘óður’, og fornenskt wód 'óður'. Lýsingarorðið *wōđaz (ella *wōđō) er vorðið til onnur navnorð t.d. fornnorrønt óðr ið merkir viti’, ‘sál’, ‘orka’ ella ‘lívskraft’.
Navnið Óðinn er samansett av tveimum liðum óð og -inn, har seinni liður í hesum føri merkir ‘harri’. Sostatt merkir navnið ‘Harrin yvir lívskraftini’. Uml. 200 onnur nøvn ella eyknevni eru fyri Óðini ið lýsa hansara útsjónd og eginleikar, t.d. Alfǫðr (Alfaðir), Blindi, Bragi (Høvdingi) Bölverkur (Illgerðarmaður), Forni, Grímnir (Grímuklæddi), Hárbarðr (Gráskeggi), Herfǫðr (Herfaðir), Hildolfr (Krígsálvur), Loðungr (Rísni kappi), Síðhöttur (Síðhattur), Síðskeggr (Síðskeggi), Valfǫðr (Vígvallarfaðir) og Vegtamr (Vegkendi).
Í fyri-kristnu tíðini varð Óðin dyrkaður í øllum tí germanska økinum í núverandi Týsklandi, Hollandi og Onglandi. Ætlandi spjaddist dyrkanin av Óðini norðureftir frá Rhínøkinum í 1. øld e.kr. og hevur nátt Skandinavia í 5'tu øld e.Kr. Her hevur ásatrúgvin avloyst eina eldri fruktbærisdyrkan. Óðin framstendur sum ein krígsgudur í suðurgermanskum keldum frá 5'tu til 8. øld e.Kr.
Óðin eigur hestin Sleipnir, sum hevur átta bein.
Føroysku orðini óður, øði, ódn og (á suðuroyarmáli) ónsdagur, stava frá navninum Óðin.


text:
11. desember
11. desember er dagur 345 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 346 um skotár er). 20 dagar eru eftir av árinum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1816 - Indiana gerst nítjándi statur USA.
- 1907 - Tingbygningarnir í Nýsælandi verða illa oyðilagdir av eldsbruna.
- 1934 - Bill Wilson, viðstovnari av Alcoholics Anonymous, drekkur sín síðsta drykk og fer í viðgerð fyri síðstu ferð.
- 1937 - Italia tekur seg úr League of Nations.
- 1941 - Seinni heimsbardagi: Týskland og Italia melda kríggj ímóti USA, sum samstundis meldar kríggj aftur í móti somu londum.
- 1941 - Seinni heimsbardagi: Pólland meldar kríggj ímóti Japan.
- 1946 - UNICEF (The United Nations International Children's Emergency Fund) verður sett á stovn.
- 1962 - Arthur Lucas gerst síðsti fangin, ið verður avrættaður í Kanada.
- 1964 - Che Guevara tosar á fundi hjá Sameindu Tjóðum í New York City.
- 1972 - Apollo 17 gerst síðsta rúmdarferjan í Apollo programminum, ið lendir á mánanum.
- 1990 - Lesandi og arbeiðandi hefja mótmælir í Albania. Hetta hevur við sær at kommunisman seinni fellur í landinum.
- 1994 - Ein bumba brestur umborð á einum flogfari, ið ferðast ímillum Manila til Tokyo. Ein letur lív áðrenn flogskiparin trygt fekk lent flogfarið.
- 1997 - Kyoto sáttmálin verður undirskrivaður av Sameindu Tjóðum.
- 1998 - Eitt Thai Airways flogfar brotlendir tætt við flogvøllin Surat Thani í Tailandi. 101 lata lív.
- 2007 - Tvær bilbumbur bresta í Alger í Algeria. 41 lata lív, harímillum 17 starvsfólk hjá Sameindu Tjóðum. 170 onnur koma til skaða.
- 2012 - 125 fólk lata lív, og upp ímóti 200 onnur taka skaða í bumbuálopi í Sýria.
- 2013 - Dávur Djurhuus vinnur føroysku filmsvirðislønina Geytan (25.000 kr. og lítla standmynd) fyri filmin Terminal. Jónfinn Stenberg vinnur Áskoðaravirðislønina (15.000 kr.) fyri filmin Munch.
- 2014 - Heiðrikur á Heygum vinnur føroysku filmsvirðislønina Geytan, og harafturat vinnur hann Áskoðaravirðislønina fyri filmin Skuld.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
- 2011 - Guðrun Mortensen vinnur gull í 50 m frí vid NJM í svimjing í Íslandi. Hetta er einasta gullið Føroyar vinnu við NJM. Hon vinnur við tíðini 26.04, sum er nýtt føroyskt met fyri vaksin og juniorar, hon átti sjálv gamla metið.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1908 - Manoel de Oliveira, portugisiskur leikstjóri (d. 2015)
- 1908 - Hákun Djurhuus, løgmaður Føroya frá 1963 - 1967 (d. 1987)
- 1911 - Naguib Mahfouz, egyptiskur rithøvundur (d. 2006)
- 1918 - Aleksandr Solzhenitsyn, russiskur rithøvundur (m. 2008)
- 1935 - Pranab Mukherjee, indiskur forseti.
- 1943 - John Kerry, amerikanskur politikari.
- 1958 - Nikki Sixx, amerikanskur tónleikari.
- 1969 - Viswanathan Anand, indiskur skakmeistari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 2012 - Ravi Shankar, indiskur tónleikari (f. 1920).


text:
Gransking
Granskingin á Fróðskaparsetri Føroya hevur til endamáls alsamt at menna vitanarstøðið á Setrinum og í landinum sum heild. Hetta verður gjørt á so nógvum økjum sum tað fakliga og fíggjarliga letur seg gera í samanrenning við áhugamál landsins, tá talan er um vitanarmenning og nýskapan.
Fróðskaparsetrið er granskingar- og undirvísingarstovnur við vísindaligum starvsfólkum við somu fakligu krøvum til hægri undirvísing og gransking, sum verða sett til universitetslærarar við onnur norðurlendsk universitet.
Umframt fólk í føstum starvi eru adjungeraðir granskarar við starvi á øðrum granskingarstovnum í og uttan fyri Føroyar knýttir at Setrinum. Harumframt eru bæði Ph.D-lesandi og Post Doc-granskarar knýttir at Setrinum.
Granskarar á Setrinum hava nógv verkætlanarsamstarv við starvsfelagar á øðrum granskingarstovnum í Føroyum, á útlendskum granskingarstovnum og universitetum.


text:
Justin Bieber
Justin Drew Bieber føddur 1. mars 1994, er ein kanadiskur pop/R&B sangari, sangskrivari og filmstjørna. Bieber bleiv funnin í 2008 av Scooter Braun, sum fann hann í gjøgnum kykmyndir á Youtube, seinni bleiv hann hansara manager. Braun arangeraði ein fund fyri hann við Usher í Atlanta, Georgia, og Usher var skjótur at undirskriva Justin til Raymond Braun Media Group (RBMG) eitt felags Mediuselskap ímillum Usher og Braun, og eina uptakandi kontrakt við island Records tilboði av L.A Reid.
Bieber'sa debut var stakfløvan, "One time", hon varð givin út í 2009 og kom í top 10 í Kanada, og kortlagt í top 30 í fleiri altjóða marknaðum. Hansara debut fløga, "My World", kom í november 2009, og seinni vann fløvan platin í USA. Hann gjørdist tann fyrsti artisturin sum hevði 7 sangir frá einari debut fløgu á hittlista á Billboard Hot 100. Bieber'sa fyrsta studiofløga, "My World 2.0", bleiv útgivin í mars 2010 og debuteraði í top 10 listum í fleiri londum og varð certifisera platin í USA. Síðan kom tað globala top 10 staklagið, "Baby". Musikk kykmyndinin av "Baby" var tað mest vísta og mest umrødda Youtube-video stutt eftir at tað kom út. Bieber fylgdi við í útgávuni av hansara debutfløgu við sínum fyrsta høvuðsnavnaturné. My World Turné, tær remix'aðu fløgurnar. My Worlds Acoustic og Never Say Never- remixini, og 3D film-konsert filmurin, Justin Bieber Never Say Never- sum hevði eitt upplatingar vikuskifti, sum næstan var tað størsta upplatingar vikuskifti fyri ein konsert-film. Bieber útgav sína aðru studiufløgu, "Under the Mistletoe" í november 2011 sum debuteraði sum nummar eitt í Billboard 200.
Bieber er blivin tilnevndur og hevur vunnið eina langa røð av virðislønum. Til dømis vann hann heiðurin Ársins Artistur 2010 á American Music Awards, og bleiv nomineraður sum Besti nýggi artistur og Best Pop Vocal Album í 53rd Grammy Awards. Bieber verður sæddur sum eitt tannáringa idol (fyrimynd).
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- My World 2.0 (2010)
- Under the Mistletoe (2011)
- Believe (2012)
- Believe Acoustic (2013)
- Journals (EP) (2013)
- Purpose (2015)


text:
Ørðavík
Ørðavík (verður eisini stavað Øravík) er ein bygd í Suðuroy. Har búgva 44 fólk (2014). Ørðavík er partur av Tvøroyrar kommunu. Øravík er á eystursíðuni á Suðuroynni, miðskeiðis í oynni. Grannabygdirnar eru Fámjin, Hov og Trongisvágur. Fyri at koma til Fámjins, sum er bygd á vestursíðuni av Suðuroynni, má ein koyra gjøgnum Ørðavík fyrst og snara av har. Ferjulegan í Suðuroynni, Krambatangi, er ber fáir minuttir norðanfyri bygdina Ørðavík, í Øravíkarlíð. Eitt hotel er í Ørðavík, sum eitur Hotel Øravík ella Gistingarhúsið við Á. Har er eisini matstova. Bæði hotel og matstova lótu aftur í mai 2012, eftir at eldur varð settur á hotelli. Serliga køkurin og matstovan fóru illa.[2] Summarhús verða eisini útleigað í Ørðavík. Eitt bønhús er í bygdini. Har er eitt lítið havnalag við einari kai og nøkur neyst eru har. Neyt eru eisini at síggja í Ørðavík umframt seyð og gæs. Úr Ørðavík á veg suðureftir kann ein velja at koyra til Hovs antin gjøgnum Hovstunnilin, sum varð tikin í brúk í 2007 ella eftir gamla vegnum um Hovsegg sum gongur gjøgnum Tjaldavík og eftir Hovseggini. Ørðavík verður fyrstu ferð nevnd í Hundabrævinum, sum varð skrivað millum 1350 og 1400.[3]
Innihaldsyvirlit
Vegurin úr Ørðavík um Hovsegg[rætta | rætta wikitekst]
Hesin vegur verður nú mest brúkt av teimum sum eiga seyð í økinum ella av fólki sum velur at fara henda longra teinin fyri at njóta vakra útsýnið. Tað sæst langan veg norður eftir um tað er klárt í veðrinum frá vegnum um skarði, beint áðrenn veguri fer rundan um fjallið til Hovseggina. Í Hovseggini er eisini vakurt útsýnið suðureftir, ein sær heilt suður til Beinisvørð í klárum veðri, og so er sermerkt basalt grót framvið vegnum, stabbagrót, men skapað meira í "zikzak" formi, ikki sum beinir stabbar, sum stabbagrótið í Froðba, heldur meinlíkt tí sum ein sær í Kúlugjógv í Froðba. Longri uppi í fjallinum er tó basalt grót, sum er í stabbaskapið eins og tað fram við Froðbiarvegi.
Uppi millum Stovur, Gálgagjógv og Tjaldavík[rætta | rætta wikitekst]
Ørðavík er m.a. kent úr Suðuroyarsøgnum við tað at Tingstaðurin var í Ørðavík á einum stað sum eitur Uppi millum Stovur. Beint sunnanfyri Ørðavík er Tjaldavík og Tjaldavíkshólmur. Tjaldavík hevur fingið navn eftir øllum tjøldunum, sum hava staðið har, tá Tingstova var Uppi millum Stovur. Gálgagjógv er á norðaru síðu av víkini, niðri við sjóvarmálan á nesinum millum Ørðavík og Trongisvág. Har blivu fólk tikin av døgum fyrr í tíðini, eftir at tey vóru dømd til deyða í Tingstovuni Uppi millum Stovur.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
-
-
Ørðavík og Trongisvágsfjørður.
-
-
Tjaldavíkshólmur, Trøllavík, Tjaldavík, Ørðavík og Trongisvágur.
-
Vitin í Ørðavík (vestanfyri Gálgatanga, eystanfyri Krambatanga).
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Suðuroyarsagnir
- Suðuroyar Kunningarstova
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- Oravik.com, Hotel Øravík.
Froðba · Trongisvágur · Tvøroyri · Ørðavík · Ørðavíkarlíð


text:
Hiroshima
Hiroshima (japanskt mál: 広島) er ein býur á oynni Honshû í Japan. Í januar 2010 búðu 1.173.980 fólk har. Støddin á býnum er 741,63 km². Sum tann fyrsti býurin í søguni varð Hirshima raktur av fyrstu atombumbuni nakrantíð, tá USA hin 6. august 1945, undir Seinna heimsbardaga, slepti einari atombumbu yvir býin. Tað var bumbuflogfarið Enola Gay ið kastaði bumbuna. Bumban brast kl. 8.15, og fá sekundir seinni sást eitt kraftigt ljós, ein sjokkbylgja kom og so sást eitt risastórt skýggj, sum í formi líktist einum hundalandi. Hildið verður at millum 90.000 – 166.000 doyðu beinanvegin ella í einum 2-4 mánaða tíðarskeiði eftir at atombumban varð slept. Umleið helmingurin av hesum fólkum doyðu sama dag, sum bumban brast, hini í døgunum ella vikunum eftir. Tey flestu sum doyðu vóru vanlig sivil fólk, sjálvt um tað var ein hernaðarstøð í Hiroshima.


text:
Orð og lag: Andraé Edward Crouch og Sandra Crouch
Týtt: Zacharias Zachariassen
Upprunaheiti: Jesus is the answer
1. Stríðist tú við spurningar og óloyst vandamál,
níva sorg og friðloysi og vónbrot tína sál,
darva sár og gomul minni javnan tína ferð,
minst tá altíð hetta: Jesus svarið er!
Niðurlag: Jesus loysnin er á heimsins neyð í dag.
Jesus leiðin er til dýrdarinnar stað.
Jesus hevur svarið, hann av øllum ber.
Jesus loysnin, leiðin, loyndarmálið er.
2. Forða tær høg fjøll, sum tú ei klíva kanst uppum,
draga daprir skuggar fyri sól í sinninum.
Hvussu veikt og hjálparleyst eitt mansbarn enn er statt,
orð og lyfti Harrans tó í øllum roynist satt!


text:
Ítróttur
Ítróttur er kropslig venjing undir føstum reglum vanliga skipað og íðkað sum kapping. Hóast ítrótt er spæl, krevst ofta av teimum, ið íðka ítrótt, at tey eru sterk av lyndi. Og í t.d. kappingarítrótt er gleðin at vinna ofta vann størsta. Kappingarítrótt er vanliga skipað eftir reglum og lógum, so at treytirnar hjá teimum, sum kappast, skulu vera tær somu. Ítrótt mest er sprottin úr gerandisvirksemi, til dømis renning, bogaskjóting og glíming. Onnur ítrótt, til dømis vælumtóktu bóltspølini, er nógv nýggjari. Og so hvørt útgerðin mennist, verða reglurnar broyttar, so at eitt ítróttafólk ikki skal hava fyrimun fram um annað. Stuðlar og sjónvarp ávirka ítróttina nógv. Bestu leikararnir vinna milliónir, og størstu ítróttahendingarnar síggjast um allan heimin um fylgisvein. Hvør ítróttargrein hevur sínar reglur, so øll, sum leika, skulu vita, hvussu ið leikað skal verða. Kampleiðarar og dómarar eru við á leikvølli og fylgja gjølla við, at leikarar halda reglurnar. Í summum spølum floyta teir hart, tá ið leikur skal byrja, ella steðgur skal verða. Eisini vísa teir við flaggi ella hond, at leikarar skulu vita, hvar ið nú er farið fram. Í reglunum fyri ymisku spølini er skrivað, hvussu breiður og langur vøllurin skal vera, hvussu hann skal vera merktur, og hvar ið málini skulu vera. Kanska eru ymiskar reglur, einar fyri vaksin og einar fyri børn. Í t.d. kurvabólti eru tríggjar støddir av plátum og fríkastøkjum: fyri vaksin, ung og yrkisleikarar. Soleiðis er eisini í m.a. fótbólti, har yngstu leikararnir spæla tvørturum á hálvum vølli og í handbólti, har tey smáu spæla á lítlum vølli við lítum bólti.
Í liðiítrótt, sum til dømis fótbólti ella handbólti, mugu leikarar arbeiða saman, skulu teir vinna. Fremstir í liðiítrótt eru oftast álopsleikararnir - teir, ið skora málini. Men royndu allir at skora, vóru eingir verjuleikarar at forða hinum liðnum at skora. Hvør leikari hevur sítt pláss á liðnum, og allir eru líka týðandi, at liðið skal vinna. Búnar hava nógv at siga í liðiítrótt. Áskoðarar og leikarar duga eftir teimum at skyna, hvør ið er í parti. Innanundir búnanum við eyðkennislitinum eru leikarar í ymiskum verjum, ella teir hava verjur um knø og albogar. Tað er serliga í spølum, tá ið leikarar renna ofta hvør á annan og detta, til dømis í amerikonskum fótbólti, íshockey, rugby ella handbólti. Skógvar eru gjørdir til ymisku undirløgini - gummisóli til innandura spæl og skógvar við tøppum undir til gras. Bóltur er týðandi útgerð hjá summum, og hjá øðrum er neyðugt við ketsjara ella batti. Í einstaklingakappingum kappast luttakarnir hvør móti øðrum. Summir í greinum, sum lættur eru at máta, og har ið met kunnu setast. Maður móti manni eru t.d. í tennisi, judo og fikting. Fleiri kunnu kappast í senn í kapprenning ella á rossabaki. Í summum greinum eru ítróttafólk púra einsamøll tá tíð, tey kappast. Soleiðis er m.a. í alpinari skiðrenning og bogaskjóting. Kappingar eru, har ið ikki ber til at síggja beinleiðis, hvør ið vinnur. Har eru dómarar, sum geva stig, og bíðað verður altíð í spenningi eftir úrslitinum. Soleiðis er í fimleiki, og tá ið kavað verður.
Innihaldsyvirlit
Um orðið[rætta | rætta wikitekst]
Orðið kemur frá fornnorrønum iþræt sum er í ætt við íð sum merkir at útinna (íðka) nakað. Ítrótt er sambært orðabókum kvennkynsorð, men í mannamunni verður oftast orðið ídráttur nýtt. Hetta hevur ført við sær vanliga skriviháttin ítróttur (kvennkynsorðið maskuliniserað), sum í veruleikanum á føroyskum ikki kann sigast, soleiðis sum tað verður skrivað.
Ítróttargreinar[rætta | rætta wikitekst]
Bóltspøl (lið)[rætta | rætta wikitekst]
Bóltspøl (eitt ella tvey fólk)[rætta | rætta wikitekst]
Fimleikur[rætta | rætta wikitekst]
Frælsar ítróttir[rætta | rætta wikitekst]
- Renning
- Stafettrenning
- Lop
- Kast
Súkkling[rætta | rætta wikitekst]
Stríðsítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Motor ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Ítróttur við djórum[rætta | rætta wikitekst]
Vatnítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Vetrar ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Annar ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Føroyar[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Ítróttur í Føroyum


text:
Paulo verður nýggjur høvuðsvenjari hjá Havnar Badmintonfelag
18. Jan 2017
Sum liður í stóru menningartilgongdini í Havnar Badmintonfelag, hevur nevndin sett sær fyri at kanna, um tað ber til at seta...
les meir
Føroya Tele Open - Ein kapping í blandaðum tvímansleiki
13. Jan 2017
21. januar 2017 verður kapping í blandaðum tvímansleiki í Havn. Aldursbólkarnir eru U11, U13, U15, U17 og vaksin. Býtt verður ikki býtt upp í bólkar...
les meir
AVLÝSING
12. Jan 2017
VENJINGIN HJÁ U15B kl. 16, MINITON / FORELDUR BØRN KL. 17 OG U15A KL. 18 ER AVLÝST Í DAG VEGNA VEÐUR. Høllin er ivaleyst opin,...
les meir
Marine Harvest Open - GP í Havn
19. Okt 2016
Nú ber til at melda til Grand Prix kappingina hjá HBF. Kappingin verður í Badmintonhøllini og í høllini á Hálsi í Tórshavn. GG! Tilmeldingarfreistin er...


text:
Sandoy
Sandoy er oyggj sunnan fyri Streymoynna. Í sýsluni, ið telur Sandoy, Skúvoy og Stóru Dímun, búleikast um 1500 fólk í 7 bygdum. Her sum aðrastaðni er fiskivinnan álitið, men eisini er góð landbúnaðarjørð her og fleiri stórir garðar. Økið er sera áhugavert, bæði søguliga og fornfrøðiliga. Í Húsavík eru toftirnar eftir mætu Húsfrúnni, heima á Sandi vita fornfrøðiligar rannsóknir at siga frá, at bygdin man vera ein av elstu bygdum í Føroyum. Úti í Skúgvi búði Sigmundur Brestisson og í Dímun kenna vit søgnina um Anniku, sum mátti lata lív fyri kærleikans skuld. Lætt er at ferðast, bæði til og í Sandoynni. Gott ferðasamband er av Gomlurætt, og bussar koyra til allar bygdir. Av Sandi ber til at sleppa til Skúvoyar við Sildberanum og her ber til at síggja Sigmundarstein og Rannvátoftir.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Í Sandoyar Sýslu er meginvinnan fiskivinna. Eitt flakavirki er á Sandi og eitt er í Skopun. Sandoy Seafood eigur og rekur bæði virkini. Har starvast nógv fólk, og skip og bátar í Sandoynni landa til flakavirkini bæði. Handilslív er eisini í Sandoynni: Nevnast kann m.a. Klædnahandlar, Matvøruhandlar, Føroya Banki, Føroya Sparikassi, Postverk Føroya, Sandoyar Kunningarstova, Sandoyar Sjúkrakassi, Rúsdrekkasøla Landsins, Kommunuskrivstovur í hvørjari bygd, Sjúkraflutningstænasta, Læknaviðtala, Bókhaldsvirki, Skúlar, Bakarí, Grótvirki, Lívfiskastøð, Festibóndar, Barnaverndartænasta, Tilhaldið Hugnin, Timburhandil, smiðir, Multi-tænasta, Barnagarðar, Spælistova, Ítróttarfelag og Landsverk.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Náttúran á Sandi er sera stórbær, serliga fuglabjørgini á vestursíðuni á oynni. Til ber at síggja hesi bjørg við ferðaleiðara um summarið. Tá siglur báturin Hvíthamar við ferðafólki runt oynna. Við til Sandoyar Sýslu hoyra Sandoy, Skúvoy og Stóra Dímun. Í Sandoyar Sýslu búgva tilsamans 1.212 fólk (1. juni 2006).


text:
Leysafætrygging
Við eini Leysafætrygging fært tú eina trygging, ið hóskar til títt virksemi. Tryggingin dekkar títt innbúgv, maskinur, vørur og leysalutir.
Leysafætrygging
Leysafætryggingin tryggjar títt leysafæ móti skaða av eldi, vatni, stormi, omanlopi, innbrotsstuldri, ráni og av fleiri øðrum orsøkum.
Tryggingin dekkar leysafæ í bygningum, har tú hevur títt virksemi. Í leysafæið verða roknaðir allir lutir og allar innleggingar, sum ikki eru partur av sjálvum bygninginum.
Um skaði hendir, verður endurgjaldið ásett eftir teimum tryggingarhæddum, sum eru avtalaðar í tryggingarskjalinum. Vit ráðgeva tær um, hvussu tú metir virðið á tínum innbúgvi, vørum, maskinum og øðrum leysafæi, soleiðis at leysafæið altíð er rætt tryggjað.
Tryggingin dekkar útreiðslurnar av at bjarga tínum leysafæi, um skaði hendir ella er um at henda. Vit gjalda eisini fyri at rudda og at burturbeina tað skadda leysafæið.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Set teg í samband við okkum, um tú vilt vita meira, hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
Tryggingin kann víðkast til tín tørv
Tørvurin á trygging er ymiskur. Tú kanst t.d. velja hesi ískoyti til tína Leysafætrygging:
-
El-skaðatrygging
El-skaðatryggingin dekkar elektrisk og elektronisk tól, komponentar og leiðingar, ið hoyra til rakstur av virkinum. Talan er t.d. um motorar, generatorar, transformarar, stýriútbúnað, radio- og sjónvarpsútgerð.
Ein el-skaði er ein skaði, sum er hendir av skammlopi (kortslutningi), yvirspenningi ella induktion.
Henda trygging er tí eitt gott ískoyti til tína Leysafætrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
All risk-trygging
All risk-trygging er - sum heitið sigur - ein trygging, sum dekkar allar skaðar á leysafæið, sum ikki eru undantiknir.
Talan er um ein og hvønn beinleiðis fysiskan skaða á leysafæið, sum hendir brádliga og óvæntað.
Henda trygging er tí eitt gott ískoyti til tína Leysafætrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Glastrygging
Glastryggingin dekkar brot á rútar og annað glas, sum er partur av bygninginum, ið tú leigar. Tryggingin dekkar í tann mun bygningstryggingin ikki dekkar.
Rútar kunnu vera sera kostnaðarmiklir, og tí er henda trygging eitt gott ískoyti til tína Leysafætrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Kummutrygging
Kummutryggingin dekkar wc-kummur, sisternur, bidet, vøsk og baðikør, sum eru sett upp í bygninginum, ið tú leigar, um tey brotna. Tryggingin dekkar í tann mun bygningstryggingin ikki dekkar.
Hesir lutir kunnu vera kostnaðarmiklir, og tí er henda trygging eitt gott ískoyti til tína Leysafætrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Kuldatrygging
Kuldatryggingin dekkar tínar vørur, sum verða goymdar í køli- og frystiútgerð.
Tryggingin dekkar, um vørurnar verða oyðilagdar av, at kuldin er ov lítil ella og nógvur, orsaka av brádligum breki í kølimaskinarínum, útstreyming av køliløgi, streymsliti ella aðrari brádligari og óvæntaðari hending.
Tryggingin er eitt gott ískoyti til tína Leysafætrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Flutningstrygging
Við eini Flutningstrygging tryggjar tú tíni tól, tínar vørur og vørur hjá øðrum, undir flutningi í Føroyum.
Tínir lutir eru við hesi trygging tryggjaðir móti øllum brádligum fysiskum skaðum, sum ikki eru undantiknir.
Henda trygging er tí eitt gott ískoyti til tína Leysafætrygging, sum dekkar tínar lutir, meðan teir eru á tryggingarstaðnum.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Tóltrygging
Tryggingin dekkar tíni tól og tína útgerð, tá ein brádligur og óvæntaður skaði hendir, sum kemur uttanífrá.
Tóltryggingin dekkar tól, sum eru á tryggingarstaðnum og tól, ið eru aðrastaðni í Føroyum. Hon dekkar bæði innandura og uttandura.
Henda trygging er tí eitt gott ískoyti til tína Leysafætrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Flytandi samskiftisútgerð
Henda trygging tryggjar tína fartelefon, farteldur, prentara og aðra flytandi samskiftisútgerð undir flutningi og á goymslu um allan heimin.
Tínir lutir eru við hesi trygging, tryggjaðir móti øllum brádligum skaðum, ið koma uttanífrá, og sum ikki eru undantiknir. Harumframt fevnir tryggingin um skaðar av skammlopi.
Tryggingin er tí eitt gott ískoyti til tína Leysafætrygging, sum dekkar tínar lutir, meðan teir eru á tryggingarstaðnum.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Meirkostnaðartrygging
Eftir ein skaða, sum Leysafætryggingin dekkar, kanst tú við eini Meirkostnaðartrygging fáa endurgoldið tær útreiðslur, sum tú hevur av at leiga onnur høli, at flyta og at hýsa títt leysafæ v.m., um skaðin hevur gjørt tíni høli ónýtilig.
Endamálið við tryggingini er at dekka meirkostnaðin av, at virksemið heldur fram í øðrum hølum eftir ein skaða. Tá tú teknar tryggingina, avtala vit, hvussu langt tíðarskeiðið skal vera.
Tú kanst eisini tekna eina Meirkostnaðartrygging afturat tíni KT trygging ella tíni Maskinskrokktrygging. Tá fevnir Meirkostnaðartryggingin um utreiðslur, sum standast av, at virksemið heldur fram, eftir at útgerðin hevur fingið ein skaða, sum KT trygging ella Maskinskrokktrygging hevur veitt endurgjald fyri.
Hesi ískoyti eru tí góð ískoyti til tína trygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
KT trygging
KT tryggingin er eitt gott ískoyti til tína leysafætrygging.
Tryggingin dekkar tína KT útgerð, ið er sett upp á tryggingarstaðnum. Tryggingin dekkar teir skaðar, ið ikki eru undantiknir.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Databeraratrygging
Tryggingin dekkar kostnaðin av at lesa mist data inn av nýggjum. Databeraratryggingin er tí eitt gott ískoyti til tína KT trygging, Trygging fyri flytandi samskiftisútgerð ella Maskinkaskotrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Maskinskrokktrygging
Hevur tú framleiðsluvirksemi er skilagott at tekna eina Maskinskrokktrygging. Maskinskrokktryggingin er ætlað størri maskinum og útgerð til framleiðslu v.m., sum er uppsett á tryggingarstaðnum.
Maskinskrokktryggingin dekkar brádligar og óvæntaðar skaðar á maskinurnar.
-
Maskinrakstrartapstrygging
Tú kanst tekna eina Maskinrakstrartapstrygging afturat tíni Maskinskrokktrygging. Maskinrakstrartapstryggingin dekkar niðurgongdina í skiftisavlopinum, sum stendst av, at maskinan er óvirkin av einum skrokkskaða. Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Set teg í samband við okkum, um tú vilt vita meira, hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Rakstrartapstrygging
Tá skaði hendir á einum virki ella í eini fyritøku, hevur hetta oftast við sær, at virksemið minkar ella steðgar heilt. Hetta ávirkar raksturin.
Tí mæla vit til, at tú teknar eina Rakstrartapstrygging, sum dekkar tapið í skiftisavlopinum, orsakað av einum skaða, sum tryggingin dekkar.
Rakstrartapstryggingin er tí eitt gott ískoyti til tína Leysafætrygging.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.
-
Antennutrygging
Antennutryggingin dekkar antennur við tilhoyrim sum t.d. festing, fundament, kaðal og dekodara. Tryggingin fevnir eisini um útreiðslur av at innstilla antennuna av nýggjum eftir ein skaða, ið tryggingin dekkar.
Fá meir at vita um tryggingina við at lesa faktablaðið. Ring ella skriva til okkum, um tú hevur spurningar ella ert í iva um okkurt.