text:
Føringatíðindi
Føringatíðindi var fyrsta tíðindablað, sum kom út á føroyskum í Føroyum. Blaðið kom út frá januar 1890 til desember 1901, og aftur frá januar til 28. februar februar 1906. Blaðið var málgagn hjá Føringafelagnum, og var tað fyrsta tíðindablaðið ið varð skrivað á føroyskum.
Rasmus Effersøe var blaðstjóri longst, hann var ein av teimum førandi í føroyska sjálvstýrisstríðnum og sendi saman við øðrum innbjóðing til jólafundin í 1988. Redaktør i den korte perioden i 1906, Andrias Christian Evensen, ið var blaðstjóri eitt stutt skifti í 1906 var millum tey fyrstu ið arbeiddu fyri at gera føroyskt til undirvísingar- og kirkjumál.
Blaðstjórar[rætta | rætta wikitekst]
- 1890 - 1901 R. C. Effersøe
- Oktober 1895 - Desember 1895 Andr. Sámalson
- Januar 1896 - Oktober 1896 Jóanes Patursson
- 1906 - A. C. Evensen
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Vestnord - tíðarrit - Føroysk, íslendsk og grønlendsk talgild tíðarrit og bløð


c: text/html

text:
1883-1951
Hans A. Djurhuus var lærari og rithøvundur.
Hann var úr Áarstovu í Havn, var bróðir yrkjaran J.H.O.Djurhuus.
Hann var til skips eftir skúlagongdina, men fór á háskúla í Føgrulíð 1901-02. Síðani fór hann á læraraskúl og tók prógv í 1905.
Hans Andrias var lærari í Klaksvík, Sandavági, Tvøroyri og í Havn.
Hann hevur skrivað ein hóp, bæði fyri børn og vaksin, m.a. yrkingar, smásøgur fyri børn, barnasangir, sjómansrímur, sálmar, sjónleikir og skúlabøkur. Barnasangirnir hjá Hans Andreasi eru vorðnir klassiskir og eru partur av føroyskum mentanararvi.
Útgávur:
1935 Ein trætnaður, Í bjørgum, Óeydna, Tað vóru roðskógvar, Bukaður fiskur, Dekan og stórur er hann, Maðurin, ið fann tjóvin, Hann fekk minnið aftur, Hin íbygdi steinurin, Pávin á Skála, Kapteynurin og Írin, Skipara Hansens steinur, Brillumaurin, Tjóðverjin og barnið, Hanin, Klokkan á norsku Løvu í Føroyskar aftursagnir
1950 Eitt jólaaftanskvøld, Føroyar í Míni jólabók
1952 Hesturin í Míni jólabók
1953 Undir fossi í Míni jólabók
1954 Silvurkannan í Míni jólabók
1957 Tendrandi sól, Kavakvøld í Míni jólabók
1959 Jólaaftan í Barnablaðnum nr. 12
1960 Nú hvirlar hvítt í Míni jólabók
1962 Jól í Míni jólabók
1963 Tað er kvirt á foldum í Míni jólabók
1982 Sjóslagið í ósanum í Míni jólabók
1983 Søgur
1984 Hin góði jólamaðurin í Míni jólabók
1985 Jólamaðurin, Hanin í Míni jólabók
1992 Barnarímur
2000 Barnarímur
2010 Barnarímur
2012 Barnasálmabókin
Umrøða:
Rikard Long: Hans A. Djurhuus 50 ár. Varðin 13/1933
Páll Patursson: H.A.Djurhuusar yrkingar. Varrðin 13/1933
Elin Henriksen: Børnini og verðin. Brá 4/1983
Oskar Hermannsen: Eitt klípi í Varðan - nøkur minni og hugleiðingar um Hans A. Djurhuus skald. Varðin bd. 50, hft 3/4, 1983
Karsten Hoydal: Hans Andrias í Áarstovu skald og lærari. Brá 4/1983
Erhard Jacobsen: Góðvarni-ein dygd, ein vandi. 14.september 22. okt. 1983
Pól á Kletti: Skald allur sum hann var. Dimmalætting 16. oktober 2008
Eyð Berghamar Jacobsen og Hanus Kamban tosa um Barnarímurnar
Heiður:
Riddari av St. Ólavskrossinum av fyrsta klassa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2. Allar útstykkingar- og byggiumsóknir, her uppií umsóknir um at grava fyri grund til møguligar spreingingar, meiri týðandi broytingar, eitt nú at broyta skap og konstruktiónir, taka niður hús, vega-, kloakk- og frárenningararbeiði, skulu um kommunustýrið verða sendar byggifulltrúanum.
3. Umsókn skal vera skrivlig, og hjálagdar henni skulu vera tær tekningar og aðrar upplýsingar, ið neyðugar eru til greitt at skilja málið og til holla avgerð av tí umsøkta.
4. Allar tekningar, frágreiðingar, útrokningar o.t. fylgiskjøl hjá byggiumsókn skulu vera dagfest, hava matr. nr. á ognini og hann, ið uppsett tey hevur, skal skriva undir í høgra horni. Hesin hevur ábyrgd av, at tey eru fullgóð.
5. Sum fylgiskjøl við umsóknini skulu vera hjáløgd:
a) Støðumund í 1:200 sum vísir stødd og skapilsi á byggigrundini, hvussu hon vendir móti gøtum og ættum, hvar og hvussu ætlað hús skulu standa, og hvar hús á grannagrund standa. Støðumyndin skal somuleiðis geva upplýsingar um framtíðarhæddarstig á grundini og um tað verður hildið neyðugt fyri at avgreiða málið, hæddarstig á grannagrundunum.
b) Flatmyndir og tekningar av øllum útsíðum á húsunum í máti í minsta lagi 1:100 við áskrivaðum mátum, bæði høvuðsmátum og gjøgnumgangandi stakmátum. Skilast skal til, hvat rúmini eru ætlaði til. Møgulig burðarløg skulu verða teknað á flatmyndir og tvørskurðir. Eisini skulu dyr, fast innventar og seniterar innleggingar o.a. verða teknaðar.
c) Tvørskurðir í 1:20 (1:50) sum neyðugir eru fyri at táa eina fatan av húsinum og umkringliggjandi húsum/vegum. Á tvørskurðir skal verða áskriva hæddir á gólvum og hæddir á túni og gøtum.
d) Kloakkplanur í 1:100 (1:200) vísandi hvussu tær saniteru innleggingarnar verða veittar í tað kommunalu kloakkskipanina. Á kloakkplan skal vera áteknað hall á leiðingum.
e) Frágreiðingar av bygningslutum, sum saman við tekningum, gevur fullfíggjaða og greiða lýsing av teirri ætlaðu byggingini.
6. Byggifulltrúin kann skipa fyri, at stakprojektering saman við útrokningum skulu vera til taks og innsendar til góðkenningar, áðrenn farið verður undir bygging.
7. Umsóknir við tekningum, frágreiðingum og onnur fylgiskjøl skulu verða innsend í tveimum eintøkum og skulu hava allar upplýsingar, sum neyðugar eru fyri greitt at skilja og fáa avgjørt tað, sum søkt er um.
8. Umsøkjarin hevur sjálvur ábyrgd av at allar lógir verða fylgdar viðvíkjandi tí, ið søkt verður um, so sum krøv frá Brunaumsjón Landsins, servituttir, byggisamtyktir v.m..
9. Annað eintakið verður varðveitt hjá kommunuumsitingini, meðan hitt verður sent umsøkjaranum aftur við byggiloyvi ella játtan til tað, ið søkt verður um


text:
1.-24. desember kunnu vit øll gleða okkum til nýggja jólakalendaran Snæfall í sjónvarpinum. Hóast leikararnir eru norskir, so eru allar røddir, sum vit fara at hoyra, føroyskar.
Píka7 hevur prátað við 8 ára gomlu Bjallu og 7 ára gamla Hjalta, sum bæði leggja røddir til Snæfall.
Er tað ringt at spæla sjónleik við røddini?
Hjalti: - Nei, tað var slett ikki ringt. Mann skal bara tosa í eina mikrofon við einum rundingi frammanfyri. Rundingurin ger, at mann ikki skal hoyra so væl, tá ið vit anda og svølgja og sovorðið.
Bjalla: - Jú, at flenna uttan at tað ljóðar falskt, tað var mega ringt. Og tað er ringt at flenna, tá ið onkur sigur, at tú skalt. Men so mást tú bara royna at hugsa um okkurt stuttligt.
Tit sovorðnar stórar oyrabúffar á høvdinum. Hví tað?
Bjalla: - Tað var tí, at vit skuldu hoyra, hvat tey søgdu á skíggjanum. Altso teir norsku sjónleikararnir. Tá ið tú hoyrir og sært tey, er lættari at vita, nær tú skalt snakka og hvussu leingi. Ja, og eisini, um vit skulu vera glað, kedd, spent ella okkurt annað.


text:
Poul Andreasen, søgukønur, hevði í 110 ára vikuni fyrilestur undir heitinum “Brot úr Vágs søgu við serligum denti á eldru kommunusøguna”. Fyrilesturin er her.
Vágur fyri góðum 200 árum síðani
Í 1769, tá ið fyrsta fólkateljing fór fram í landinum, búðu í Vági um 70 fólk. Í 1801 búðu í Vági um 100 fólk, og húsatalið var bara 16. Tey uttastu húsini í bygdini vóru í Toftum, og bøgarðurin var við Krosslið, men har var einki hús. Næstu húsini vestureftir vóru við Hvanndalsá. So vóru bóndahúsini á Skála. Á Oyri vóru tvey hús, í Brekkukeri einki, í Smillum tvey, við Misá tvey og við Gjógvará tvey. Størsti býlingurin var við Kráir, har vóru trý hús. Síðani vóru ikki fleiri hús í bygdini tá.
Fyrr í tíðini bygdu menn á skattagrundir ella bara grundir, sum tað varð nevnt. Hesar grundir vóru har sum býlingarnir í bygdini eru og var eitt slag av felagsogn. Tær gomlu grundirnar í Vági vóru Toftagrundir, Hvanndalságrundir, Oyragrundir, Brekkugerðargrundir, Smillagrundir og Kráagrundir. Tað vóru byggilendini í bygdini. Skattagrundirnar svaraðu soleiðis til nútíðar útstykking. Men longu í 1800-talinum og serliga í seinnu helvt fóru menn at byggja á ognarjørð uttan fyri skattagrundirnar.
Nólsoyar Páll og aðrir byggja Royndina Fríðu
Um hesa tíðina fer stórhending fram her í Vági – á Fløtuni Fríðu – á kaiøkinum, tá ið Nólsoyar Páll og hansara menn byggja Royndina Fríðu. Hetta var ikki nakað stórt skip at meta við skip í dag – nakað sum Fagriklettur, sum okur minnast, men bygd sum ein skonnart.
Nólsoyar Páll. Tekning eftir Chr. Aignes
Stutt eftir at Nólsoyar Páll um ár 1800 var komin heim av langfarasigling, søkti hann saman við Jákupi bónda í Toftum í Vági og Peri bónda í Gjørðum í Porkeri, Rentukamarið um eitt lán uppá 1600-2000 ríkisdálar at keypa skip fyri. Hóast umsóknin var stuðlað av báði fúta og handilsforvaltara, fingu teir ikki lánið játtað. Teir góvust tó ikki so, men hugsaðu tí sjálvir um at fara at byggja sær skip. Á einum uppiboði í Hvalba, eydnaðist tað teimum at fáa keypt rovini av einum eingilskum skipi Sally og Polly, sum í 1803 var strandað har. Skipið ella rovini vórðu sleipað suður til Vágs, og á Fløtuni Fríðu løgdu teir skjølin til eina lítla skonnart. Teir smíðaðu sjálvir og aðrir, helst brøður Nólsoyar Páll hjálptu teimum. Jákup hevði smiðju í Toftum vestan fyri bóndahúsini Uppi í Stovu. Har smíðaðu teir allan seymin. Torv til eldin fingu teir av Snerruni í Sumbiarhaganum. Tað torvið var sum kol. Meðan Toftabóndin og Páll høvdu jarnsmíðið, høvdu Per bóndi og onkur bróður Nólsoyar Páll træsmíðið, og Hargabóndin læt alt síggið og spann tað sjálvur. Tað segðist, at ein kundi hoyra hamaran banka frá tíðliga á morgni til langt út á náttina.
Royndin Fríða
6. august 1804
Hetta var ein stórur dagur í Vági, tí henda dagin varð nýggja skipið, sum fekk navnið Royndin Fríða, sjósett. Uttan iva hava menn og kvinnur í Vági og í bygdunum nærhendis og aðrastaðni við verið øgiliga spent, tá ið tey eru komin saman á Fløtuni Fríðu at vera til steðar, tá ið fyrsta skip, bygt í Føroyum, tað nakar visti um, varð sjósett.
Royndin Fríða var eitt valaverk, tað verður nevnt í einum skrivi frá apríl í 1805, og nakað tað sama stendur í danska blaðnum Dagen, sum kom út í Keypmananhavn.
Ein skuldi trúð, at tað at hava bygt skip í Føroyum fyri egnar pengar, varð róst og boðið vælkomið av myndugleikunum, men soleiðis var ikki, tvørturímóti. Myndugleikarnir í Føroyum royndu av øllum alvi at forða Nólsoyar Pálli og hansara monnum í sínum royndum at læra føroyingar at sigla og standa á egnum beinum. Kommandanturin á Skansanum Løbner kapteinur var tann, sum var á odda í hesum royndum. Hann sendi eitt klaguskriv fyri og annað eftir til Rentukamarið í Keypmannahavn, og tí høvdu menn í Keypmannahavn góðan kunnleika til, hvat ið Nólsoyar Páll tók sær fyri.
Jákup bóndi í Toftum var ein túr í Keypmananhavn við Royndini Fríðu. Úr hesum túri stóðst sakarmál, har m.a. Jákup greiðir frá hesum túri.
Royndin Fríða sigldi ikki í nógv ár, hon fór sín seinasta túr til Keypmannahavnar á sumri í 1808. Kríggj var og hungursneyð í Føroyum, men hon kom ikki vegin fram. Í Skagerak varð skipið tikið av einum enskum kapara og siglt til Gøteborg. Nólsoyar Páll og hansara menn vórðu krígsfangar, men tað eydnaðist Pálli við sínum diplomatisku evnum at koma í samband við tveir enskar admiralar og greiða teimum frá neyðstøðuni í Føroyum, og hví hann hevði gjørt hesa ferð, nevniliga fyri at keypa korn til Føroya. Teir vórðu sendir til London, tað var í oktober 1808. Og tað eydnaðist Nólsoyar Pálli so væl at greiða frá støðuni, at teir ensku myndugleikarnir vóru til hjálpar í allar mátar. Hann fekk eitt annað skip, North Star, í staðin fyri Royndina Fríðu. Og hann fekk korn og aðrar vørur umborð á skipið, sum so skuldi sigla til Føroyar.
Okur vita, at North Star lá í London 17. november 1808, men okur vita ikki, nær ið skipið er farið avstað. Okur vita, at veðrið í november og desember mánaðunum var ringt. Skipið kann vera gingið burtur, men tað vóru teir sum hildu, at Nólsoyar Páll og hansara menn vórðu tiknir av døgum av sínum mótstøðumonnum, og kaparaskip hevur skotið North Star til botns. Ein av teimum, sum hevði hesa uppfatan, var Jákup Nolsøe, beiggi Nólsoyar Páll.
Okur vita ikki hvat ið er hent, men deyði Nólsoyar Páls skapti eitt tómrúm í Føroyum. Hungurneyðin var stór, vánaligur fiskiskapur var, fáar grindir at síggja, og seyðurin var illa fyri.
Longu í 1810 byggja nólsoyingar og menn úr Suðuroy eina lítla skonnart í Suðuroy. Hetta skipið var væl minni enn Royndin Fríða, og siglt varð við tí millum oyggjarnar. Okur vita eisini, at Jákup bóndi í Toftum var formaður/skipari á hesum skipi á eini ferð til Leith eftir vøru. Men heldur ikki hesum skipi var langt lív lagað, tað gekk burtur á eini ferð úr Suðuroy til Havnar.
Fríhandil
Presturin Jóhan Hendrik Schrøter, sum búði í Leirum í Hvalba, men helt nógv til á garði sínum við Gjógvará, royndi at fáa handilssamband millum Suðuroynna og Ongland, tí hann sá tann stóra vandan at sigla hesa longu leið úr Suðuroy til Havnar at keypa korn og aðrar vørur, og mangan komu bátar aftur við nærum ongari vøru ella vánaligari vøru.
Eftir at Eikitoftabáturin var gingin burtur á ferð úr Havn til Suðuroyar, varð ein deild av kongaliga handli í Havn, bygd á Tvøroyri (1836), og nú var styttri at rógva hjá monnum.
Frá 1. januar 1856 at rokna stóð tað einum og hvørjum føroyingi eins og útlendingi, sum var 25 ára gamal, hevði fast tilhald (holde dug og disk) í Føroyum og hevði gott orð á sær, frítt fyri at stovna handil.
——–
Tey fyrstu handilsloyvini í Vági (1856-1900)
Hesir høvdu ætlan um at handla í Vági, tó var tað so, at nakrir av hesum ongantíð høvdu handil.
- 8. mars 1856 Jaspur Augustinussen í Smillum, húsmaður, 40 ára gamal
- 25. mars 1857 Daniel Jacob Jacobsen á Skála, bóndi, 44 ára gamal, deyður 1875
- 25. mars 1857 Joen Jacob Jacobsen í Lopra, óðalsmaður, 48 ára gamal
- 1. mai 1857 Joen Jacob Joensen, óðalsmaður, 42 ár
- 18. juli 1857 Jacob Jacobsen í Toftum, yngri
- 4. august 1858 Thomas Johan Augustinussen (Johan í Smillum), 35 ár
- 9. juni 1860 Jacob Dahl á Gørðunum, 23 ár
- 18. januar 1861 Jens Mohr Augustinussen (Mortan í Smillum), 30 ár, deyður 1877
- 10. juli 1863 Daniel Michael Frederik Joen Willumsen við Misá, yvir 25 ár
- 8. januar 1866 Magnus Michelsen við Hvanndalsá, yvir 25 ár
- 21. juni 1866 William Askham í Vági, yvir 25 ár
- 10. august 1866 Thomas Frederik Michelsen, føddur í Kunoy, yvir 25 ár
- 9. mai 1868 Petur Hans Dahl við Krosslið, yvir 25 ár
- 7. juli 1875 Jacob Weyhe við Hvanndalsá, 32 ára gamal
- 16. oktober 1876 Nap. Mortensen, krambakallur á Tvøroyri, yvir 25 ár
- 10. sept 1881 Napoleon Nolsøe á Marknoyri
- 12. august 1884 Hans Jacob Hjelm á Løðhamri
- 16. juli 1891 Jens Pauli Skaalum úr Hvalba
- 30. januar 1897 Daniel Johan Vilhelm við Misá
- 10. mars 1897 Magnus Vinther í Brekkugerði
- 1. des. 1898 Johan Mortensen á Marknoyri
———
Vágs kommuna frá 1. oktober 1907
Við lóg nr. 30 frá 28. februar 1872, sum kom í gildi 1. oktober 1873, fingu Føroyar eina kommunuskipan, sum býtti landið sundur í kommunalar eindir. Suðuroyar sýsla gjørdist ein kommuna við tí langa navninum Forstanderskabet for de forenede Sogne i Suderøes Præstegjeld. Øll Suðuroyggin var tá eitt prestagjald, men hvør sóknin var tó ein sjálvstøðug eind við sínum egna roknskapi.
Av Marknoyri og vestureftir
Longu í 1878 fór Hvalbiar sókn burtur úr felagskommununi, og árið eftir fór Froðbiar sókn burturúr. Hinar sóknirnar í oynni Fámjins sókn, Porkeris sókn, Vágs sókn og Sumbiar sókn vórðu verandi eftir í felagskommununi inntil 1907, tá ið Vágs sókn fór burturúr, og árið eftir fóru hinar sóknirnar burturúr. Í 1930 varð bygdin á Nesi, sum hevði verið í Porkeris sóknar kommunu, løgd saman við Vágs sóknar kommunu.
Í 1907, tá ið Vágs bygd gjørdist kommuna, var bygdin í stórum vøkstri við 645 fólkum og 104 húsum. Eini 20 skip og nógvir smærri bátar vóru í bygdini. Nógv fólk flutti til bygdina at arbeiða í fiski, og nógvir menn komu úr øðrum bygdum at fiska við sluppunum. Útróðurin var nógvur, báði eystanfyri og fyri vestan.
Beinanvegin, eftir at Vágur frá 1. oktober 1907 at rokna var sjálvstøðug kommuna, varð farið undir at útbyggja bygdina, gera vegir, fáa til vega byggigrundir, byggja havnina, skúlan og annað.
—————
Yvirlit yvir reiðaravirkir fyri góðum 100 árum síðani
Um okur fara ein túr fram við strondini í Vági av Marknoyri og vestureftir gjøgnum bygdina fyri góðum 100 árum síðani og finna fram tey handils-og reiðaravirkir, sum tá vóru, men sum ikki eru longur:
Askhams handil og Mortensens handil á Marknoyri
Í 1862 bygdi onglendingurin William Askham eitt pakkhús á Marknoyri. Askham var tað, sum tey fyrr nevndu spekulantur, ferðaðist við skipum sínum pláss av plássi og seldi vørur. Seinni bygdi hann sethús og krambúð á Marknoyri. At stýra handlinum hjá sær á Marknoyri hevði hann handilsfaktorar, sum tað varð nevnt. Nólsoyingurin Wensil Pálsson var faktor hjá Askham í nógv ár. Askham tók eisini ímóti fiski. Hetta var tann tíðin, tá nógvir hetlendingar fiskaðu undir Føroyum, og tað hendi seg meira enn so, at hesi skip avreiddu til Askham. Askham var soleiðis tann fyrsti, sum útflutti klippfisk úr Vági. Eisini tók hann móti vørum, sum fólk vildu selja til handilin,
so sum lýsi, troyggjur, hosur o.tl. Hesar vørur skipaði hann umborð á skip, og fyri tað mesta gekk leiðin til Liverpool. So sigast kann, at Askham hevði stóran týdning fyri menningina av Vágsbygd fyri 150 árum síðani. Í 1877 seldi Askham handilshúsini á
Marknoyri og flutti til Onglands, men stutt eftir flutti hann til Australia.
Gamli Johan Mortensen á Tvøroyri keypti handilshúsini hjá Askham á Marknoyri. Wensil Pálsson var eisini handilsfaktor hjá Mortensen inntil 1881, tá Napoleon Nolsøe tók við. Tá ið Nap. Nolsøe sjálvur fór at handla á Marknoyri, stýrdi Johan Mortensen,
sonur Napoleon Mortensen, handlinum. Mortan Djurhuus av Nesi, sum seinni búði við Hvanndalsá, kom sum blaðungur í handilin hjá Askham. Hann stóð fyri handlinum hjá Mortensen á Marknoyri tey fyrstu árini, inntil Johan Mortensen sjálvur kundi standa fyri
handlinum. Á Marknoyri vóru skipini: Vigilant, Tjaldur, Maritana og Morning Star.
Hetta var stórur handil, har fleiri skip landaðu, og nógvur fiskur varð turkaður til klippfisk. Mortensens handil á Marknoyri varð í 1926/27 umskipaður, men tær ringu tíðirnar fyrst í 1930-unum tóku handilin av fótum.
Hjá Nap. Nolsøe á Marknoyri. Uttanfyri er handilin hjá Mortensen
Handilin hjá Nap. Nolsøe á Marknoyri
Hesin handil var beint vestan fyri Mortensens handil. Nap. Nolsøe, sum var systursonur gamla Johan Mortensen á Tvøroyri, byrjaði fyri seg sjálvan 1895/96. Hesin handil gav eisini nógv arbeiði til fólk, ikki bara fólk úr Vági, men eisini til fólk úr grannabygdunum. Tá ið sluppirnar vórðu keyptar, setti Nap. Nolsøe pening í fleiri av teimum. Nolsøe átti skipini: Heimdal, Reginu, Vivid og Elina. Í 1905 bygdi hann motorbátin Ormin Langa, og tað var fyrsti motorbátur í Vági. Harafturat vóru motorbátarnir: Ormurin III, Finnurin og Jarnbardur. Frá 1904 hevði handilin navnið Nap. Nolsøe og sønner, og synirnir Hans, Johan og Petur gjørdust medeigarar. 1930-árini vóru trupul ár, og í 1938 læt handilin aftur, men læt uppaftur undir navninum firma Laura Nolsøe. Henda fyritøka var til einaferð fyrst í 1960-unum, tá hon læt aftur.
Handils- og reiðaravirkið á Tjørn
Longri vesturi í bygdini var handils-og reiðarvirkið á Tjørn. Petur H. Dahl loysti handilsbræv í 1868. Øll árini inntil 1876 handlaðu teir (Jógvan og Petur) við Krosslið fyri Restorffs handil í Havn, men hettað árið varð handilin fluttur oman á Tjørn, har Petur hevði bygt pakkhús. Í 1875 var Petur Hans við til at stovna »Suderø
Handelsforening« saman við bróðrinum Jákupi Dahl á Gørðunum, Tærgesen faktori á Tvøroyri, Per í Gjørðum bónda í Porkeri og Gudmundi Effersøe sýslumanni. Seinni kom Jóhannes Poulsen í Sumba uppí. »Suderø Handelsfarening« var ein rættuliga
stór fyritøka tá í tíðini, átti skip og handilsbygningar umframt á Tvøroyri, eisini í Porkeri, Vági og Sumba. Men fyritøkan fór á húsagang í 1886, og eigararnir mistu nógvan pening. Men hóast hetta misti Petur Hans ikki mótið, hann yvirtók tann bygning, sum »Suderø Handelsforening« átti á Tjørn, og legði støðið undir eitt stórt virki. Tíðin í 1880-unum var ein vánatíð, fiskaprísirnir vóru lágir og fleiri handilsfyritøkur fóru á heysin. Tað var ikki fyrrenn komið varð inn í 1890-ini, at rættulig gongd kom á, og tá komu eisini nógvar sluppir til landið. Reiðaravirkið á Tjørn átti hesar sluppir: Vágbing, sum var fyrsta skip, keypt úr Onglandi til Vágs, Lauru, Kittiwake, Ben Stark og Harry. Synir Petur Hans, Jóan Jakku og Tummas, hildu fram í faðirins fótasporum. Tríatiárini vóru mangari handilsfyritøku at bana, og soleiðis var eisini við handlinum á Tjørn. Teir máttu gevast í 1937. Sama ár varð P/f Tjørn stovnað og tað helt fram til einaferð í 1950-unum.
Á Tjørn, Málningur eftir J. Waagstein
Handilin á Løðhamri
Hans Jákup Hjelm stovnaði handilin á Løðhamri. Sum ungur hevði hann lært til bátasmið hjá Johan í Mikladali. Sum bátasmiður var Hans Jákup tiltikin, og onkur bátur er til enn, sum Hans Jákup hevur smíðað. Hans Jákup fekk handilsloyvi í 1884, og hann
bygdi sethús og handilshús á Løðhamri. Handilin var í uttara enda og sethúsini í vestara enda á lonini. Í 1890-unum keypti Hans Jákup 4 skip: Janet Leask, eitt lítið skip, sum Godtfred Heinesen í Miðvági hevði átt, og sum bróðurin Niels Petur Hjelm førdi. Stutt
eftir keypti hann sluppina Robert Miller, Stanley og Snowdrop. Hans Jákup gjørdist tíðliga sjúkur maður, og hann doyði longu í 1903. Sonur hansara var Jaspur A. Hjelm. Sum ungur var hann í handlinum hjá pápanum eins og Dánjal Thomsen úr Króki í Hvalba. Eftir at Hans Jákup Hjelm var deyður, keyptu Jaspur Hjelm og Dánjal Thomsen handilin á Løðhamri, og teir høvdu rættiliga stóran handil saman, sum hevði
navnið D.J. Thomsen og Co. Umframt Robert Miller, sum gekk burtur í 1914, høvdu teir Karina og Jane Elisabeth. Dánjal Thomsen flutti í 1923 niður til Danmarkar at búgva, og Jaspur hevði nú fyritøkuna á Løðhamri einsamallur. Í 1920-unum
og 30-unum var Jaspur millum størstu handilsmenn í landinum. Í 1927 bygdi hann nýmótans turkihús, tað fyrsta av sínum slagi í Føroyum, og tá kom rættilig gongd á fiskaturkingina. Fiskaplássini á Løðhamri vóru tey størstu í bygdini. Jaspur Hjelm átti skipini: skonnartirnar Standard, Yvonnu og Polarbjørn og sluppirnar: Milly, Maritanu, Carl, Agnes Louise, Alduna og Poulinu. Polarbjørn, Milly, Aldan og Poulina fórust undir krígnum. Handilsvirkið á Løðhamri helt uppat í 1959.
Sluppin Carl liggur við Løðhamarsbrúgv
Handilin hjá Magnus Veyhe
Jákup Veyhe fekk handilsloyvi í 1875, hann var sonur Magnus Mikkelsen, handilsmann við Hvanndalsá. Jákup Veyhe bygdi krambúð vestan fyri handilshúsini á Løðhamri. Hetta var ongantíð nakar stórur handil, tó so Jákup Veyhe tók onkuntíð ímóti fiski frá útróðrarbátunum og turkaði hann til klippfisk. Við krambúðina vóru fiskapláss, og brúgv var eisini. Hann átti fiskahús í Porkeri. Tá ið Jákup Veyhe legði frá sær, yvirtók sonurin Magnus Veyhe handilin. Magnus Veyhe hevði sum ungur verið sjómaður, lærdi til stýrimann á Bogø og førdi City of Norwich í fleiri ár. Tað, sum tey flestu eldri minnast krambúðina hjá Magnusi Veyhe fyri, er sprittsøluna. Handilin var í tveimum, í uttara enda var krambúðin, og í vestara enda stóð spritttunnan millum ein hóp av tómum trípeglafløskum. Fólk úr allari sunnaru helvt av Suðuroy komu til Vágs at keypa spritt frá Magnusi Veyhe. Tað var Jákup Veyhe, seinni Magnus, sum átti pakkhúsið Valenzia.
Krambúðin hjá Magnusi Veyhe. Uttanfyri er Valenzia
Handilin á Gørðunum
Jákup Dahl fekk handilsloyvi í 1860 og fór at handla fyri Thomsen á Tvøroyri.
Jákup bygdi sethús og handil á Gørðunum hetta sama árið. Sum nevnt var Jákup ein av ánarunum av »Suderø Handelsforening«, og tá henda fyritøka fór av knóranum, misti Jákup nógvan pening. Í Vági varð róð út báði av Vágsfirði og av Eiðinum. Hesin fiskur varð avreiddur til handilsmenninar, sum síðani læt hann turka til klippfisk. Men hesin klippfiskur líktist ikki tí hvíta og harða klippfiskinum, sum seinni varð turkaður. Hann var gráur á liti og ikki so hart turkaður sum seinni. Vanligt var um hesa tíðina at fólk í bygdini fingu fisk frá handilsmonnunum at turka. Tey turkaðu henda fisk, vanliga í mølini ella á hellum, men onkur hevði smá fiskapláss at turka á. Jákup var eisini við, tá langbummarin Karin varð keypt til Vágs. Tey árini gekk tað eisini striltið. Tað var ikki fyrr enn í 1890-unum, at rættilig gongd kom á. Fyrsta sluppin, sum Jákup eigur einsamallur er Johanna, hon kemur í 1894, síðani koma skipini slag í slag. Handilin veksur í stórum, og úthandlar verða bygdir í ymsum bygdum. Garðahandilin gjørdist tann størsta handilsfyritøkan í bygdini og ein tann størsta í landinum. Gamli Jákup Dahl doyði í 1915, og synirnir Jógvan, Magnus og Petur, sum frá ungum árum høvdu gingið faðirinum til handa, tóku eftir. Fyrsta krambúðin á Gørðunum stóð vestan fyri sethúsini,
nevnd gamla krambúð. Um 1905 byggir Jákup Dahl stór sethús oman fyri tey gomlu, og tá verður krambúðin flutt og innrættað í sethúsunum uttan fyri gomlu krambúð. Í 1929 fór stór útbygging av Garðavirkinum fram. Tá vórðu sethúsini umbygd til krambúð í neðra og toystovu og skrivstovur í erva. Stórt turkarí varð bygt, har sum krambúðin hevði verið, og bygt varð uppí úteftir. Handilin á Gørðunum varð hart raktur av fíggjarkreppuni í 1930-unum, og í 1933 varð fyritøkan gjørd til partafelag.
Á Gørðunum
Skipini á Gørðunum vóru: Johanna, sum siglir enn, Albert Victor, Cyclone, Prinsessan, Snowdrop, H.M. Stanley, Traveller, City of Norwich, Havgásin, Mercur, Immanuel, Victory, Beinisvørð, Sunbeam, Gefion, Cheerfull og Mercur, og so motorbátarnir Helga, Jupiter, Esbjerg, Uranus, Venus, Saturn, Arne, Leif og Sjúrður. Seinni komu fleiri skip.
Mortensens handil á Gørðunum
Mortensens handil á Tvøroyri hevði úthandil í Vági. Napoleon Mortensen, sonur gamla Johan Mortensen og seinni nevndur Napoleon á Hvítanesi, stýrdi heusm handli. Hann bygdi sethús á Gørðunum, sum seinni vóru goymsluhús og trolloft hjá garðamonnum. Napoleon Mortensen stóð fyri hesum úthandli inntil 1891, tá hann flutti norður aftur á Tvøroyri at stýra handlinum á Hvítanesi, sum partafelagið Mortensen hevði keypt.
Hetta vóru handilshúsini, sum »Suderø Handelsforening « áður hevði átt. Jens Pauli Skaalum úr Hvalba stýrdi síðani handilinum hjá Mortensen í Vági. Seinni fór Jens Pauli sjálvur at handla (handilin hjá Kissa), og aftaná Jens Paula stýrdi Dánjal Jákup Mortensen, sum seinni fekk sær eftirnavnið Enni, úr Øravík, handilinum. Tá
átti Niels Juel Mortensen henda handil. Tað var í 1917, at Garðamenn keyptu ognina hjá Niels Juel Mortensen í Vági.
Hjá Sanduri við Misá
Handilin hjá D.J. Vilhelm við Misá
Danjal Johan Vilhelm við Misá byggir í 1896 stór hús á Mýri, har hann fór at handla. Pápi hansara Danjal Michal við Misá fekk longu í 1863 handilsloyvi, men helst hevur hann ikki havt handil. Danjal Johan tók eisini ímóti fiski frá útróðrabátunum. Og nøkur ár átti hann sluppina Sunbeam og Silver Lining, umframt motorbátarnar Godthaab, Fremad og Nordan.
Hetta vóru handilsvirkini í Vági fyri góðum 100 árum síðani. Seinni komu onnur til.
Her er at nevna J.A. Godtfred (hjá Diasi). Dias keypti í 1913 sluppina Kristinu, hann seldi hana aftur í 1919. Hesi árini, Dias hevði Kristinu, var hann bestur at fiska í Føroyum. Seinni fekk hann skipini: Norðfarið, W.G Marshall, Norðhavið og Silver Spray. Í 1932 bygdi Dias stórt turkarí á Fløðulið. Fyritøkan hjá Diasi støðgaði í 1963.
Yvonna við Diasa brúgv
Tummas Johan Vilhelm (Tummas við Kráir) keypti í 1914 sluppina Mariu og í 1920 sluppina Gracie og 1930 St. Jaques saman við Óla Horn.
Fleiri onnur smáreiðaríir vóru í bygdini, sum bara høvdu eitt skip. Øll hesi reiðaravirkir høvdu stóran týdning fyri vinnulívið í Vági. Fólk úr øllum landinum komu til Vágs at arbeiða í fiski, og nógv av hesum fólkum settu búgv í bygdini.
———————
Byggigrundir
Vágs kommunua átti, sum vera man, ongar byggigrundir, tá ið kommunan gjørdist sjálvstøðug í 1907. Men rættiliga tíðliga varð hugsað um at fáa byggilendi, so at fólk kundu byggja hús. Nógvir tilflytarar komu til Vágs, og teir kundu so keypa grundir frá kommununi. Fyrstu kommunalu útstykkingarnar vóru í Brekkubø, á Skálabeiti, í Toftabø og í Lágabø. Á Skálabeiti varð bygt longu undir fyrra krígnum, og í Lágabø í 1920-unum og seinri.
Seinri (um 1930) keypti kommunan byggigrundir í Toftalíð, niðan fyri vegin, seinri eisini omanfyri. Um somu tíð varð eitt øki av prestgóðsinum, vestan fyri Gjógvará, útstykkjað. Ein útstykking var eisini á Mýrunum nakað seinri.
Seinri aftur hava fleiri kommunalar útstykkingar verið: á Gjógvarábøi, á Skálabøi, í Toftalíð og á Marknoyri.
Vágseiði
Vágseiði hevur frá araldstíð havt stóran týdning fyri vágbingar. Tað var stutt út á fiskimiðini, men lendingarviðurskiftini hava ongantíð verið góð. Tá ið viðraði, varð róð út av Eiðinum. Bar til at lenda í Kleivini, varð tað gjørt, annars varð lent í Múlagjógv. Múlagjógv var góð at lenda í, men tað var langur vegur og illa gongt heim á Eiðið. Fiskurin varð allur borin heim av Eiðinum. Konur komu vestur á Eiðið at taka ímóti monnunum og bera teimum ein flógvan munn, tá ið teir móðir løgdu at landi. Konufólkini bóru eisini mangan leypin av Eiðinum og heim í bygdina. Eftir at vegirnir vóru komnir, varð fiskurin koyrdur heim í bygdina í bili.
Á Eiðinum. Makaleysi hjá Lávusi við Misá verður drigin á sjógv
Tey gomlu neystini á Eiðinum stóðu sunnan Garð. Frá gamlari tíð hava tey verið fýra í tali. Har stóðu Toftabátur, Oyrarbátur, Gjógvarábátur og Smillabátur. Toftirnar standa enn sum eitt minni um ta gomlu tíðina. Vónandi kunnu hesar toftir standa og kanska verða bygdar uppaftur. Tað fimta neystið, sum er tað norðasta sunnan Garð, áttu teir á Gørðunum, tað varð bygt seinri. Fram við norðursíðuni á vegnum vóru seinri nógv neyst bygd.
Í 1890 varð eitt spæl gjørt at hála bátarnar upp við. Kleivin varð løgd í betong í 1929. Í 1906 varð ein tráðbani gjørdur, og hesin tráðbanin var, líka inntil tann stóri elektriski tráðbanin kom í 1929.
Málningur eftir William Smith
Tráðbanin var í brúki í 1930-unum og í 1940-unum. Í 1950-unum minkaði útróðurin av Eiðinum heilt nógv, og tráðbanin varð tí lítið brúktur. Tráðbanin stóð so til hann onkuntíð í 1970-unum varð tikin niður. Enn síggjast stabbarnir, har trábanin stóð.
Grótbrotið á Eiðinum
Eitt annað virksemi á Eiðinum var grótbrotið. Nógvir mans hava arbeitt í grótbrotinum gjøgnum árini, nakrir stutta tíð, meðan nógvir vóru í fleiri ár. Av Eiðinum fekst so grót og skervur. Eftirspurningurin eftir skervi var stórur, og skervurin var serliga brúktur til húsagrundir. Grótbrotið varð niðurlagt fyrst í 1980-unum.
Skúlin
Ein skúlastova varð bygd í 1875 á Oyralaði, givin av brøðrunum Peturi og Jákupi Dahl. Í 1884 varð nýggjur skúli bygdur við læraraíbúð í eystara enda. Skúlabarnatalið vaks í stórum, og í 1909 varð ein hædd bygd upp á skúlan, so sum hann sær út í dag. Nú blivu tað tvær skúlastovur, lærarin hevði uttara enda til bústað. Lærarin búði øll árini í skúlanum inntil 1917, tá ið hann flutti í onnur hús. Nú blivu 3 skúlastovur í skúlanum. Tað fjórða rúmið varð brúkt til kommunuskrivstovu.
Skúlin á Oyralaði. Lærarin búði í uttara enda
Í 1922, tá ið tann fjórði lærarin varð settur (barnatalið var tá 240 skúlabørn), varð tað uttara rúmið í niðaru hædd, har sum kommunuskrivstovan var, tikið til skúlastovu. Tá varð kommunuskrivstovan flutt út í tey stóru kommunuhúsini í Lágabø.
Broeng, sum var 1. lærari í Vági í nøkur ár, heitti í 1930 á kommununa at gera eina brúgv vesturi á Vatninum, har svimjiundirvísing kundi vera. Henda brúgvin varð gjørd, og harafturat varð eitt hús við tveimum umklæðisrúmum bygt. Seinni varð ein brúgv gjørd á suðursíðuni á Vatninum. VB brúkti húsið í nógv ár.
Ynskir vóru frammi um at fáa realskúla í bygdini. Hesin skúli kom í 1929. Vegna ov fá hølir, mátti elsti realskúlaflokkur ganga í skúla um kvøldið. Annars leigaði kommunan hølir, húsið vestan fyri skúlan og Avhaldshúsið (húsini hjá Hannu og Eiler). Tá ið nýggi skúlin í Tippinum varð tikin í brúk í 1951, varð hesin trupulleiki loystur.
Í 1920-unum varð tosað um at byggja nýggjan skúla. Heitt varð á Tórgarð arkitekt í Havn um at gera uppskot til nýggjan skúla. Kostnaðurin fór at liggja um 275.000 kr.
Men tíðirnar vóru vánaligar, og einki spurdist buturúr nakrari bygging fyrrenn undir krígnum.
Farið varð undir at byggja nýggjan skúla í Tippinum í 1942. Endaligi kostnaðurin lá um 750.000 kr., og 8. apríl 1951 varð hann vígdur. Um hesa tíðina var skúlabarnatalið um 350, og læraratalið øktist úr 6 upp í 11.
Eftir nýggju fólkaskúlalógini frá 1962 broyttist nógv, 8., 9. og 10. flokkar komu, og næmingar úr hinum bygdunum í sunnaru helvt gingu í skúlan í Vági. Neyðugt var at útbyggja skúlan, og læraratalið øktist. Í 1970 var læraratalið 17. Men ov trongligt var, og í desember 1975 samtykti býráðið at byggja nýggjan skúla á økinum oman fyri kirkjuna. Harafturat varð ein 25 metrar langur svimjihylur bygdur. Farið varð í holt við byggingina á heysti 1976, og hann varð tikin í brúk á heysti 1979. 12 nýggjar skúlastovur komu afturat. 375 skúlabørn vóru tá, og læraratalið var 22.
Vegirnir
Tann gamla bygdargøtan í Vági gekk av Eiðinum heim gjøgnum bygdina, brúgv var um Gjógvará, nevnd Gjógvarátræbrúgv, gøtan gekk fram við húsunum við Misá út móti kirkjugarðinum, har ein brúgv var um Hvanndalsá, nevnd Skálatræbrúgv, síðani gekk gøtan niðaneftir á uttaru síðu av Hvanndalsá fram við kirkjugarðinum, niðan til býlingin við Hvanndalsá, haðani gekk bygdargøtan beina leið út í býlingin í Toftum, har træbrúgv var um Djúpadalsá (Toftá), og haðani víðari gekk gøtan úteftir fram við Krosslið og víðari út á Marknoyri.
Vegurin í Tippinum
Eftir at kommunan varð blivin sjálvstøðug, varð beinanvegin farið í holt við at gera nýggjan veg gjøgnum bygdina. Vegurin frá Misá vestur á Eiðið varð umvældur, og so varð farið at gera ein nýggjan veg frá miðskeiðis í Høgugøtu gjøgnum bøin vestur í Brekkugerði. Hetta var í 1908.
Undir fyrra krígnum vóru fyrireikingar gjørdar at gera vegin líka av Eiðinum og út á Marknoyri. Nýggjur vegur varð gjørdur frá Løðhamri, út gjøgnum Lágabø (har besti bøurin í bygdini var) og allan vegin út, har sum vegirnir í dag koman saman oman fyri Galtnaroyruna. Farið varð undir arbeiðið í 1919.
Eingir vegir vóru millum bygdir.
Í 1926 varð ein kostnaðarætlan gjørd, vegurin millum Vág og Porkeri fór at kosta 51.000 kr., og vegurin millum Vág og Lopra 79.000 kr.
Nesfólk høvdu ynski um at hoyra undir Vágs kommunu, og tað hendi í 1930. Bygdarmarkið millum Vág og Porkeri varð tí flutt av Marknoyri og út í Klyvarnar.
Hesi vegarbeiðir fóru fram í 1930-unum. Á vári 1932 var koyrandi millum Vág og Porkeri.
Farið varð undir vegarbeiðið millum Vág og Lopra í 1935, og í 1941 – eftir at brúgv var gjørd um Ósan – var vegurin um Sandin knýttur til vegin inn á Bakka, og tá var koyrani millum Vág og Lopra.
Hóast bilarnir ikki vóru nógvir í tali – og ikki vóru teir tungir – so fóru vegirnir illa og máttu umvælast í heilum. Tað tók sína tíð at koyra í bili tá (í 1930). Mest loyvda ferðin í bygdini var 15 km um tíman og uttan fyri bygdina, við lastbili 20 km og við persónbili 30 km um tíman.
Undir krígnum og í tíðini beint aftaná var nógv vegarbeiði. Vegur varð gjørdur norður í Dal, vegurin í Gjógvaráfjall vestur í Lírabergsdal varð gjørdur, og vegurin í Toftalíð og aðrastaðni. Vegurin niðan á Eggjarnar varð gjørdur í 1943. Tí arbeiðinum stóðu eingilskmenn fyri.
Í 1960-unum vórðu vegirnir breiðkaðir, og farið varð undir at asfaltera vegirnar.
Fyrsti bilurin kom í 1925
Tað vóru Garðamenn, sum keyptu hendan bilin, og tað var Dorius Jacobsen, sum var sjafførur. Tað var eitt stórt framstig. Bilarnir fingu ómetaligan stóran týdning fyri alt arbeiði í bygdini, ikki minst fiskaarbeiðið.
Vágs havn
Eitt av teimum mest átrokandi málunum hjá tí nýggja sóknarstýrinum í 1907 var havnarviðurskiftini í Vági. Eini tjúgu skip vóru í bygdini, og motorbátatalið øktist í stórum. Handilssambandið við útheimin øktist, tað var tí alneyðugt at fáa gjørt nakað við havnarviðurskiftini. Vørur til handlarnar komu úr útlondunum við fraktskipum, og fraktskip komu eftir klippfiskinum. Alt hetta varð fraktað í land og úr landi við bátum og lossijaktum. Í 1908 t.d. vóru 79 dampskip á Vági.
Um hesa tíðina ferðaðist danski verkfrøðingurin Palle Bruun um í landinum og gjørdi umfatandi kanningar av havnaviðurskiftunum í Føroyum. Hann var eisini í Vági. Bruun metti, at ein atløgubryggja í Vági fór at kosta um 70.000 krónur. Sóknarstýrið viðgjørdi uppskotið hjá Palla Bruun. Pierurin út á sjógv var 10 metrar breiður, og við eini atløgubryggju upp á 20 metrar var hetta ov stutt. Hóskandi var at fáa atløgupláss uppá 55 metrar, helt sóknarstýrið.
Á Fløðulið
Tíðin gongur, men nú vórðu broytingar gjørdar. Í 1914 brast fyrri veraldarbardagi á, og einki gjørdist við nakra havnabygging í Føroyum. Í 1921 kom gongd aftur á havnarmálið, men nú var alt nógv dýrari. Farið varð undir arbeiðið, og havnin í Vági (gamla kai) varð tikin í brúk í august 1925. Kostnaðurin lá um 600.000 krónur, harav skuldi kommunan gjalda um 120.000 krónur, og tað var ein øgilig upphædd hjá kommununi tá.
Sum árini gingu, og fleiri og størri skip komu til bygdina, gjørdist kaiin ov lítil. Eftir seinna kríggið varð farið undir at kanna møguleikarnar at víðka um kaiina. Tað sum í fyrsta umfari galt um, var at dýpa hylin inni í kaiini og at gera kaikant vestureftir móti vaskiskúrinum hjá Diasi. Í 1950 varð farið undir arbeiðið, og á heystið 1952 varð kaiin (nýggja kai) tikin í brúk. Hetta bøtti munandi um umstøðurnar, men henda útbyggingin var bara ein partur av eini størri havnarætlan. Ætlanin var at útbyggja havnina eystureftir móti Tjørnini. Tað tók sína tíð at fáa ognarviðurskiftini upp á pláss, men í apríl 1969 varð farið undir at gera ein 100 metra langan mola av Tjørnini út á sjógv. Hetta arbeiðið var liðugt í august 1970. Virksemið á havnarøkinum var stórt um hesa tíðina. Flakavirkið (Suðurfisk) var komið, og nógvur fiskur kom upp á land. Seinni varð so alt økið millum pierin á Tjørn og gomlu kai lagt í betong, og farið varð undir at fylla grót út frá pierinum á Tjørn, tí har var ætlanin, at eitt nýmótans flakavirki skuldi byggjast (Polarfrost). Hetta arbeiðið var liðugt í 1976.
Farið varð undir gerð av bryggju á Oyrunum í 1980, samstundis varð farið at gera bátahyl á Oyrunum. Økið vestan fyri bátahylin varð fylt út til ídnaðarvirkir. Sum eitt framhald av havnarbyggingini í Vági varð ein 450 metrar langur verjugarður ella brimgarður lagdur út á fjørðin, út frá Oyrunum. Hetta arbeiðið var liðugt í 1990.
Víðari útbygging av havnarlagnum er gjørd eystan fyri gomlu kai og nýggj djúphavn er komin.
Vatnið
Tað vanliga var, at fólk, sum bygdu, sjálv løgdu inn vatn. Í 1907 átók Jákup Dahl á Gørðunum sær at leggja vatnleiðing til fleiri hús í Vági móti einum gjaldi uppá 100 krónur fyri hvørt húsið. Eftir at kaiin var bygd, varð Havnarbassengið stoypt og vatnleiðing løgd oman á kaiina. Samstundis varð vatnleiðing løgd til fleiri hús har á leið. Í bygdini vóru fleiri privat vatnfeløg: Vatnfelagið Miðiskelda, Brekkugerðar vatnfelag, Vatnfelagið eystan Skála, Vatnfelagið í Lágabø o. fl.
Longu síðst í 1920-unum hevði sóknarstýrið ætlan um at gera eina útbygging av vatnveitingini í bygdini soleiðis, at øll bygdin fekk vatn. Kostnaðurin varð mettur til 65.000 krónur, men henda ætlan gjørdist ikki veruleiki tá.
Síðst í 1960 gjørdi kommunan vatnbyrging í Gjógvará, og vatnleiðing varð løgd til bygdina. Síðst í 1970-unum varð vatnleiðing løgd úr Vágsvøtnunum. Hetta bøtti munandi um vatntrupulleikarnar í bygdini og serliga á havnarøkinum. Vatnleiðing er løgd úr Ryskivatni heim í bygdina.
Heilsuviðurskifti
Frá gomlum døgum var jarðarmøðraskipan í bygdunum í Suðuroy, eina tíð búði jarðarmóðurin við Ósagarð í Vági. Jarðarmóðirin hevði tá alla sunnaru helvt av oynni. Seinni varð sunnara helvt av Suðuroy býtt millum tvær jarðarmøður. Arbeiðsviðurskiftini fyrr vóru vánalig og lønin lítil. Seinni varð bøtt um hetta
Frá 1915 hevur hondapotek verið í Vági.
Fyrsti læknin kom til Vágs í 1922. Hann æt Bangslev. Næsti læknin var Arthur Rasmussen, sum seinri fekk sær eftirnavnið Vaag. Hann gjørdi eitt slóðbrótandi arbeiði at staðfesta nátasjúkuna, sum serliga í 1930-unum kravdi mong mannalív. Kommunan keypti í 1924 eini sethús til læknahús. Hesi hús vórðu brúkt inntil í 1948, tá ið kommunan keypti eini onnur sethús á Oyrabø, sum ikki vóru heilt liðug, til læknahús. Nú eru tveir læknar í sunnaru helvt av Suðuroy við bústaði í Vági.
Í 1941 varð heimasjúkrasystir sett í starv í Vági. Heimahjálparaskipanin byrjaði í Vági í 1973.
Heimasjúkraskipanin var kommunal inntil 1983, tá ið hon varð skipað undir landinum. Í 1996 varð heimasjúkraskipanin løgd undir Heimarøktina, sum frá 2006 skifti navn til Heimatænastan. Í 1945 varð tannlækni settur í starv í Vági. Nýggj tannlæknastova varð tikin í brúk í 1962.
Í 1981 var Heilsumiðstøðin tikin í brúk, har hølir eru til læknarnar, tannlæknan, jarðarmóðurina, heimasjúkrasystraskipanina og heimahjálpaskipanina.
Renovatión
Ein stórur trupulleiki í Vági var burturkastið frá húsarhaldunum. Í 1948 varð vegur gjørdur niðan móti Nesinum á Eiðinum, har eitt burturbeiningarstað varð gjørt. Hvørt hús í bygdini fekk ruskílæt at koyra øsku og annað burturkast í. Síðst í 1960-unum varð Skarðgjógv tikin í brúk sum burturbeiningarstað. Tað vísti seg skjótt, at hetta kundi ikki halda fram. Burturkastið var nú so nógv, at annað stað mátti finnast, og ein heilt onnur loysn mátti finnast á renovatiónsspurninginum. Henda loysn varð funnin, tá ið kommunan fór upp í IRF.
Telefonstøð
Telefonin kom til Vágs í 1906, og fyrsta telefonstøðin var hjá Juliannu Dahl á Báraldarbakka. Har var hon til 1923, tá ið hon varð flutt út í kommunuhúsini í Lágabø. Telefonstøð var í Vági inntil í desember 1972, tá ið nýggj automatisk støð kom, og ringt varð beinleiðis uttan um støðina.
Sóknarfúti og politi
Í 1906 varð eitt nýtt embæti sum sóknarfúti upprættað fyri sunnaru helvt av Suðuroy við heimstaði í Vági. Sóknarfútaembætið varð í 1954 broytt til sýslumansembætið. Hetta embætið er nú niðurlagt. Í 1931 varð kommunalt politi sett í Vági.
Í Botni
Elektrisitetið var kommunalt
Longu í 1910 vórðu nakrar lyktir settar upp í bygdini, einar seks í tali. Hesar vóru so til elektrisitetið kom í 1921.
Húsarhaldsbrenni fyrr í tíðini var torv, men í Vági vóru so at siga eingir torvheiðar eftir, so vágbingar máttu skera torv í Sumbiarhaganum fyri eina lítla samsýning. Hetta var langur vegur at fara, og alt mátti førast til bygdina í báti. Alt mannfólkið í góðum árum var til skips, so tað var mest konufólkini, sum arbeiddu í torvi. Undir fyrra krígnum var ringt at fáa kol, og allar vørur – harímillum kol og petroleum – dýrkaðu. Í Vági varð klippfiskur turkaður á fiskaplássunum, men mangan var veðrið svikaligt, regn kundi koma og oyðileggja heilar fiskabreiðingar. So tankin um at fáa eitt elektrisitetverk kom tá rættuliga fram.
Farið varð undir at byggja elektrisitetverkið í 1919, og tað gekk skjótt fyri seg. Støðin varð bygd niðri í Botni, og tvær turbinur vórðu settar upp. Vatnið var úr teim trimum vøtnunum norðuri í haga: Ryskivatni, Miðvatni og Vatninum í Tindalíð (Ovastavatni). Ein stór byrging varð gjørd við Ryskivatn, og rør vórðu løgd oman í Botn. Ein 2,5 kilometra long háspenningslinja varð løgd úr Botni til Vágs, og tríggjar transformatorstøðir – eisini nevndar kjóskir – vórðu bygdar, ein við Kikslið, ein á Skálabeiti og ein í Toftum, seinni varð ein bygd úti á Stauningi.
Mánadagin 18. juli 1921 varð elektrisitetverkið tikið í brúk. Hin tiltikna ljósfestin var í skúlanum á Oyralaði, og nógv fólk var komið saman at hátíðarhalda henda stóra dag.
Í Botni vórðu sethús við tveimum íbúðum bygd til starvsfólkini og familjur teirra. Seinni varð ein triðja íbúðin bygd upp í húsini. Eingin vegur var í Botn, so alt mátti berast ella verða ført við báti av Eiðinum. Vegurin kom ikki fyrrenn 40 ár eftir, at elektrisitetverkið var bygt.
Tey flestu húsini í Vági fingu elektrisitet, og turkaríini í bygdini gingu nú við elektrisiteti. Fólk vóru glað fyri elektrisitetið, men sparast mátti, tí tíðirnar í 1920-unum og 1930-unum vóru vánaligar.
Í 1956/1957 vórðu nýggj rør løgd oman í Botn.
Tvøroyri fekk elektrisitet úr Botni í 1928, í 1935 varð el-linja løgd til Lopra, og í 1952 fekk Porkeri elektrisitet úr Botni.
Elektrisitetverkið í Botni var kommunalt inntil 1955, tá ið tað varð umskipað sum ein interkommunalur felagsskapur við navninum Elfelagið Suðuroy. Hinar bygdirnar í Suðuroy, sum enn ikki høvdu elektrisitet, fingu nú elektrisitet. Nakað eftir hetta vóru samráðingar við SEV um at leggja Elfelagið Suðuroy undir SEV. Hetta varð veruleiki í 1963, sama ár sum ein stór útbygging fór fram í Suðuroy.
Í 1982 varð farið undir at byggja eitt nýtt elektrisitetverk – oljuverk – á Oyrunum í Vági, og tveir dieselmotorar vórðu settir upp.
Kommunuskrivstovan
Kommunan bygdi stór hús í Lágabø í 1922 til umsitingarbygning. Á tí stóra loftinum búði leiðarin á elektrisitetverkinum. Í miðhæddini í uttara enda vóru skrivstovur hjá elektrisitetverkinum, í vestara enda vóru skrivstovur hjá kommununi, og í miðjuni var telefonstøð. Í kjallarahæddini vóru goymslurúm, ein lítil íbúð, og tá ið Suðuroyar Sparikassi varð settur á stovn í 1943, fekk hann eitt lítið rúm í vestara enda, niðaneftir. Har helt sparikassin til í 10 ár, inntil tann nýggi bygningurin í Lágabø varð tikin í brúk.
Í 1959 flutti kommunuskrivstovan úr kommunuhúsunum í Lágabø út í húsini beint uttan fyri skúlan. Hetta vóru sethúsini hjá Viggo Dahl. Kommunan setti húsini í stand og innrættaði tey til kommunuskrivstovu. William Smith málaði ein málning av eini slupp, sum varð hongdur upp á niðaru síðu, so at hann sást frá vegnum. Har húsaðist kommunuumsitingin inntil 1995, tá ið hon flutti í bygningin, sum Sjóvinnubankin hevði bygt í Tippinum. Í dag er kommunuskrivstovan í teimum húsunum, sum Andreas Djurhuus bygdi sum sethús, og har posthús var í neðra.
Keldur:
Poul Andreasen: Úr Vágs søgu, Garðahandilin, Teir fyrstu handlarnir í Vági, Vágs kommuna 1873-1929 og 1930-1972
Páll J. Nolsøe: Siglingarsøgan fyri Vág
Skjøl á Landsskjalasavninum
Skjøl hjá Vágs kommunu
Poul Andreasen


text:
Tíðindaskriv frá Unga Tjóðveldinum
Týsdagin hin 8.mars var háfagnaðardagur javnrættinda – Altjóða kvinnudagur. At øll menniskju eru jøvn, er aðaltáttur í frælsishugsjón tjóðveldsins. Í samband við Altjóða kvinnudagin skipar Unga Tjóðveldið fyri almennum fundi dagin eftir kvinnudagin, mikudagin 9. mars. Evnið á fundinum er “kvinnur og vald”. Tiltakið er býtt í tveir partar – kunnandi og kjakandi. Fundurin byrjar kl. 19 og verður hildin í Mettustovu í Havn.
Skráin:
– Helena Dam á Neystabø (Javnaðarflokkurin) greiðir frá hvussu var at sita sum kvinna á Føroya Løgtingi í 1990.
– Rigmor Dam (Javnaðarflokkurin) greiðir frá hvussu er at vera virkin í politikki í dag, anno 2016.
– Lítil steðgur við onkrum góðum afturvið. Marianna og Ragnar spæla eitt lag ella bæði tvey.
– Kynskvoteringar í løgtingsnevndum verður viðgjørt av Katrin Kallsberg (Tjóðveldi) og Ruth Vang (Framsókn).
Unga Tjóðveldið


text:
Handilshúsini hjá Lützen á Skáltrøð eru ein sonn perla, mitt í Havn. Heilt frá bollafabrikkini hjá Öström, har Steinprent heldur til og Jónas Bloch Danielsen inrættar ljóðstudio, fram við Timburhandlinum og teim nógvu, høgu skrivstovubygningunum, sum verða klæddir av nýggjum, yvir um vegin til Skeivapakkhús, sum er enn ein perla í hesum hugnaliga umhvørvi hjá Lützen og teimum í Havn í dag.
Kim og Ása vístu okkum runt og vit sóu søgulig navnabretti, diplom fyri bestu fiskabollar í 1909, dósir við haruragout og litfagrar fiskabollaetikettir.
Tá Jónas Bloch Danielsen letur upp ljóðstudio í gamla íshúsinum aftanfyri Steinprent, verður ikki minni spennandi at ganga inn higar og síggja, hvar bátar og fólk í Havn fingu ís fyri bara hálvari øld síðani.


text:
Arbeiði okkara í felagnum er ótrúliga fjølbroytt. Hesin dagurin er einki undantak. Leingi hevur túrurin verið í umbúna: Vitjanin á Rásini í Saltangará, sum er ein samdøgursstovnur og skúlatilboð til ung við menningartarni.
Rásin er stovnur undir Mentamálaráðnum við heimstaði í Runavíkar Kommunu.
Tað, ið er á skrá er ráðgeving í at brúka digitala hjálp í skrivi og lesi tilgongdini. Á teldu og telefon. Arbeiðsfólk á Rásini og miðnám á Kambsdali vóru við.
Vit vórðu møtt við stórum blíðskapi og sóu alla Rásina frá ovast til niðast. Sanniliga eitt stað, har alt er gjørt, at tey ungu skulu mennast og trívast.
Takksemi er orðið, ið best lýsir kenslurnar í hesi løtu.
Eg havi júst rist skógvin og steinurin liggur nú onkustaðni á vegnum. Vónandi fer hann ikki at smoyggja seg í ein annan skógv, tí so var einki vunnið.
So varð fíggjarlógin samtykt, og Felagið fyri Lesi- og Skriviveik fekk sína játtan. Vit fingu játtan til at halda áfram í okkara starvi og virki og vit eru ómetaliga takksom. So her skal ljóða ein stór tøkk, at tit, ið samtykt hava, síggja nyttuna í okkum og framhaldandi ynskja, at vit gera okkara arbeiði.
Vit leggja til brots aftur 4. januar við góðum treysti.
Jólabræv frá Gyðju Hjalmarsdóttir Didriksen, nevndarlimur í Felagnum fyri Lesi – og Skriviveik.
Børnini gleða seg. Vit vaksnu leggja nógv fyri, at alt skal verða klárt til stóru høgtíðina. Hugni, matur og gávur. Hettar er ikki tíðin at ørkymlast og hugsa tankar, ið ikki eru um reyðar sloyfur og knirkandi jólapappír.
Men hóast tað, so eru vit nøkur, ið ikki ordiliga kunnu sleppa gleðini leysa. Akkurát sum tá tú hevur ein Les meira…
Lurta Týsdagin 29. september var seminar um vaksnamannlæru á Parnassinum á Hotel Hafnia. Tað vóru NVL (norðurlendskt netverk fyri vaksnamannalæru) og Fróðskaparsetur Føroya, sum buðu til seminarið. Umframt 3 fyrilestrar, so vóru eisini ymsir stovnar og feløg biðin um at koma við sínum íkasti. Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen, lærari í lesihúsinum í Tróndargøtu, kom við hesum… Les meira…
Lurta Vit hava áður stutt nevnt henda henta møguleika, ið nakrar føroyskar heimasíður bjóða sínum lesarum. Heimasíður við ReadSpeaker kennast av hesum knappinum: Vit halda, at tað er so upplagt, at allar heimasíður hjá tí almenna geva lesarum sínum møguleikan at fá síðuna lisna upp við ReadSpeaker. Her er ein leinkja, sum sigur hvørjar… Les meira…
Lurta TextGrabber er ein sera hent app, ið kann skanna mynd av teksti og broyta myndina til veruligan tekst, sum so kann vera lisin upp. Tíverri fæst appin bert at virka á Iphone ella Ipad, tí hóast hon finst til android, so ber ikki til sum er at taka hana niður her í Føroyum. Síggj filmin… Les meira…
Lurta Hósdagin 26. februar 2015 kl. 18 verður ársaðalfundurin hjá Felagnum fyri Lesi- og Skriviveik í hølunum hjá MBF á Íslandsvegi 10 í Havn. Skráin verður sambært viðtøkum felagsins: § 7. Aðalfundurin hevur hevur hesa dagsskrá: 1. Val av fundarstjóra. 2. Val avfundarskrivara. 3. Frágreiðing frá virki felagsins í farna ári. 4. Framløga av grannskoðaðum… Les meira…
Lurta Tann 26. september í ár skipaði “Felagið fyri Lesi- og Skriviveik fyri Ráðstevnudegi í hugnaligu hølunum hjá Østrøm á Skálatrøð. 3 ymiskir fyrilestrar um lesi- og skrivitrupulleikar vóru á skránni. Væl av fólki varð møtt. Til kaffi varð borðreitt við vælsmakkandi heimabakaðum køkum, sum mammur at brúkarum í felagnum høvdu bakað. Av trimum varð… Les meira…
Lurta Ása Olsen helt hesa talu í samband við handanina av fyrstu kærleikskúluni 2014: Góðan morgun øllum somul. Eg fari vegna stýrið í Dugna, at bjóða tykkum øllum at vera vælkomin til avdúkanina av Kærleikskúluni 2014. Kærleikskúlan er sniðgivin av einum av okkara mætu og fjøltáttaðu listafólkum, og vil eg takka Astrid Andreasen fyri, at Les meira…
Lurta Herfyri skipaði Felagið fyri lesi- og skriviveik fyri fyrilestrum í Öström-hølunum á Skálatrøð í Havn. Danska Kirsten Korning, sum arbeiðir við Feuersteins Instrumental Enrichment og LPAD, legði fyri við fyrilestrinum: Feuerstein-læran “Lærir eitt barn ikki, sum tú undirvísir, mást tú undirvísa, so tað skilir” Kirsten Korning stendur aftan fyri skeiðsvirksemið “Feuerstein Scandinavia” og hevur… Les meira…
Lurta Skrivað hevur: Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen “Tá eg biði hana lesa, so situr hon og gløðir út í luftina ella uppí loft…… ” Tí er einki nýtt í.Tað er gamalt í skúlahøpi. Vit hava ofta lyndi til at trúgva, at manglandi hugsavnan er grundin. men rættast man nokk vera at spyrja seg sjálvan: ” Ja,… Les meira…
Lurta Skrivað hevur: Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen Hósdagur: Nakað regntungt er at ganga oman í Tróndargøtu í dag. Men tað er hattar har við hasari brúnu hurðini, sum vit nú kenna. Og tað er so satt sum tað er sagt. Lat hurðina upp!! Regn úti og sól inni. Angin møtir mær í somu løtu eg lati… Les meira…
Lurta Ikki sær hettar út av nógvum. Ein gomul, nakað slitin hurð. Les – skriva og so nr. 40. Tað er tað. Og skal eg greina fyri tykkum, so skulu tit skilja tað soleiðis: Tróndargøta 40 og innanfyri heldur Felagið fyri Lesi- og Skriviveik til. Eg komi beint inn í eina lítla, tronga gongd. Full… Les meira…
Lurta Tú kanst fara inn her at forvitnast um nýggja fontin, sum orðblindi Christian Boer hevur gjørt til orðblind. Her kanst tú eisini hoyra hann greiða frá. A New Font For An Old Problem Her kanst tú síggja eina frágreiðing Um tú googlar “dyslexia font” finnur tú fleiri mið, har tú kanst taka fontin niður… Les meira…
Lurta Seinastu mánaðir er lesing og orðblindni rættiliga komið í brennidepilin her á landi. Onkur hevði skipað fyri kanning av miðnámsnæmingum, og vísti tað seg, at har stóð ikki for væl til við lesingini. Tey vildu enntá vera við, at stórur partur av næmingunum var orðblindur. So ikki kann sigast annað, enn at tað er gleðiligt, at… Les meira…
Lurta Kanska eru tær fleiri, men higartil vita vit so um 3 føroyskar heimasíður: Sjóndepilin, portal.fo og Ljóðbókasíðan, sum geva lesarum sínum høvi at hoyra teirra greinar lisnar upp við nýggju føroysku teldutaluni “Hanus”. Hetta er eitt sera hent og ómaksleyst amboð hjá lesi- og sjónveikum lesarum at brúka. Tað er Sjóndepilin, ið hevur ment teldutaluna Hanus og… Les meira…


text:
Ein lítil updatering, eg eri livandi enn. Mín heili er tómur av hugskotum, og eg veit ikki heilt hvat eg skal finna uppá. Alt sum melur runt í høvdinum eru royndinar, og deiliga summarfrítíðin, sum eg ikki fái fyrr enn um ein mána.
Eg var inni á eini heimsíðu, ið vísti "extremely-ugly-school-photos", ella okkurt sovorit, og meðan eg trýsti víðari og víðari poppa hesar myndinar fram. Og eg vil vísa mína fullu viðring, so næstu fer eg skal posa til id, fari eg tekna tann viðvenda krossin á pannina.
Eg havi fingið eitt flipp fyri 90'inum, og har við fylgjur Lady Miss Kier (1963) sjálvandi, hon er dj og syngur, og hevur flottasta klædnastíl eisini.


text:
Í fjør setti FSF 4 fótbóltsmennarar. Endamálið við fótbóltsmennarunum, er fyrst og fremst at hjálpa føroysku feløgunum, so tey kunnu tryggja øllum spælarunum,
heilt frá teimum yngstu og upp eftir, so góðar venjingarumstøður sum tilber ið skulu verða við til at menna fótbóltin runt í feløgunum.
Øssur Hansen er ein av fótbóltsmennarunum.
Í dag var hann og vitjaði í Fløtugerði og vóru U15 dreingirnar sum vandu saman við honum.
Venjingin í dag var: Positiónsspæl (renna og spæla í tóm øki)
U15 dreingirnir vant saman við fótbóltsmennara
Í fjør setti FSF 4 fótbóltsmennarar. Endamálið við fótbóltsmennarunum, er fyrst og fremst at hjálpa føroysku feløgunum, so tey kunnu tryggja øllum spælarunum,


text:
Sverri Egholm
14.02.2018 - 15:54
Tíðindi > Tíðindi > Kongalig
Páll á Reynatúgvu, løgtingsformaður, hevði seinnapartin minningarorð fyri Henriki prinsi, sum doyði seint í gjárkvøldið.
- Henrikur prinsur og Margreta drotning hava javnan vitjan, bæði við og uttan synirnar. Henriki prinsi dámdi væl at vitja í Føroyum og lívliga dansaði hann føroyskan dans saman við føroyingum tá høvið beyðst til tess, segði Páll á Reynatúgvu millum anað.
- Føroyingar minnast Henrik sum ein fryntligan mann, sum dámdi væl at hugna sær saman við føroyingum. Við samkenslu flaggar løgtingið við hálvari stong í dag og jarðarferðardegin, segði løgtingsformaðurin.
Í Vágum á sumri 2005 (Mynd: Jens Kr. Vang)


text:
Reyðkollur (lat. Carduelis flammer L; da. Gråsisk) er heldur minni enn steinstólpa. Á sumri er hann grásprøklutur á kápuni, hvítur við gráum strikum í neðra; veingirnir eru dimmir við hvítari rond; skallin er glitrandi reyður; steggin er eisini reyður á bringuni og drunninum. Um veturin er bøgan brúnlig, har sum hon var hvít, og oman á skallanum. Hann eigur í norðanlondum, eitt nú Íslandi og Noregi. Um veturin flytur hann seg suður, men summir verða eftir, og í kava leita teir at húsum eftir føði. Hann er sera spakur fuglur. Í Føroyum síggjast teir stundum, mest vár og heyst; hent seg hevur, at teir hava klakt og fingið ungar.
Ein maður hevði fangað ein og bar mær hann. Eg slepti honum í skúlastovuna. Skjótt var hann so spakur, at hann setti seg á hondina á skúlabørnunum. Og bæði eg og børnini vóru ofta bilsin við at síggja, hvussu væl hann ansaði eftir tí, ið viðurfórst inni, og hvussu væl hann dugdi at skyna á og vara seg, um vit nú og tá ætlaðu at lumpa hann. Okkum tykti, at hann var líka vitugur sum ein klókur hundur. Stuttligt kundi verið at skrivað nøkur dømir um vit hansara, men her er ikki rúm til tess.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Andaktir
Samkoman Ý Betesda hevur havt andaktir ß KlaksvÝkar Sj˙krah˙si sÝani umlei 1937. Vitja hevur veri annan hv°nn sunnudag. Hendan tŠnastan er ß bßum deildunum ß Sj˙krah˙sinum.
SÝani Noroya R°ktarheim var tiki Ý nřtslu hevur andakt eisini veri hildin har annan hv°nn
sunnudag ß bßum deildunum, Uppistovu og Niristovu.
Seinni var byrja ß Vistarheiminum, sÝan ß Eldrasambřlinum Ý B°g°tu, og n˙ er eisini Sambřli ß Heygnum vi Ý hesi tŠnastuni.
═ hesum arbeiinum virka 7 li vi umlei 35 fˇlkum.
Um t˙ hevur spurningar vivÝkjandi hesum andaktum, kanst t˙ ringja til Kßra Lindberg ß tel. 455213.


text:
Ráðgevarafelagið og FRI bjóða skeið í byggileiðslu og eftirlit / fíggjarlig ábyrgd og umprojektering.
Undirvísari verður leiðandi løgfrøðingur Lars Hauberg, ALECTIA A/S, sum hevur drúgvar royndir í evninum.
Kunning um skeiðið:
Skeiðið verður fríggjadagin 10. mars 2017 á Hotel Føroyum frá kl. 9.00 til 16.00
Tilmeldingin er bindandi. Peningurin verður ikki afturgoldin um luttakari ikki fær møtt, til ber tó at lata plássið til onkran annan.
Tilmeldingarfreistin er 7. mars 2017.
Kostnaður:
Kr. 2.500 fyri limir í FRI og Rágevarafelagnum og kr. 5.000 fyri ikki limir.
(Verða færri enn 15 tilmeldaði, tilskila vit okkum rætt til at avlýsa og peningurin verður afturgoldin)


text:
Líggjas Johannesen skrivar á Facebook
vinna19-03-2017 - 10:59 -
Nú í landsstýrið hevur lagt hetta fiskivinnu uppskotið fram, so hava nógv verði frammi og sagt sína meining. Øll sum umboða vinnuna halda hetta vera eitt óbrúkuligt uppskot, men tjóðveldis og javnara veljara forsvara hetta við at siga, hetta er bert eitt uppskot sum er til hoyring, álvara... halda tit ikki at samgongan meinar, at hatta uppskotið er tað sum teir meina ? Um teirra veljara ikki trúgva at hatta er tað sum samgongan vil, so má eg siga at eg trúgvi meira upp á samgonguna enn teirra veljara.Sjálvandi meina teir tað sum er lagt fram, alt annað er at halda fjøldina fyri gjøldur.


text:
3-2 sendingin hevur frá fyrsta degi havt sum aðalmál at viðgera føroyska ítróttarlívið breitt. Ítróttargreinir, fólkaheilsa og søgan aftan fyri ítróttarfólkini verður søgd.
Høvuðsdentur verður lagdur á tær stóru ítróttargreinirnar fótbólt, hondbólt, flogbólt og kappróður. Men málið hjá ítróttarredaksjónini er, at tær smærru ítróttargreinirnar eisini sleppa upp í part, so roynt verður í hvørjari sending at hava onkra av smærru ítróttagreinunum við.
Eitt annað mál við 3-2 er at koma kring alt landið í hvørjari sending.
Seinastu árini hevur 3-2 havt eitt gott samstarv við sersambondini í ÍSF, sum hevur gjørt tað møguligt at senda beinleiðis frá ymsum ítróttartiltøkum.


text:
Orð og lag: Ted Harris
Týtt: Martin Joensen
Gyltu ljósakrúnurnar lýsa upp tín veitslusal
og løtuvinir njóta málninganna litaspæl.
Men mann tann mannafjøld, ið fagnar tær í kvøld,
varnast tíni tár, tá ið sløknaðar eru ljósakrúnurnar.
Millum tínar fínu vinir treivst eg ei,
og tað eyðsýnt var, at skjótt eg mátti fara aðra leið.
Tí tú kjósaði tóma veitslurómin har í glæstriborg,
eingin kundi volt hjarta mínum størri sorg.
Eg síggi teg í miðlunum, – tú sært gott út,
tó, tú tykist køld í stjørnufjøld, manst tú kenna sút?
Handan kulan stíl hómast fánað smíl, jú, eg kenni teg.
Vina mín, kom heim, lat títt hjarta vísa veg.


text:
Eldri eftirlitstrýstpumpa til dampketlar
Søga
Arbeiðseftirlitið
Arbeiðseftirlitið í Føroyum hevur sín uppruna í gamla ‘Fabrikstilsynet’ og ‘Dampkedeltilsynet’ frá 1870 árunum.
Arbeiðsmarknaðarmál vóru millum fyrstu føroysku málsøkini, sum vóru yvirtikin aftaná at heimastýrislógin kom í gildi í 1948.
Arbeiðseftirlitið bleiv sett á stovn við løgtingslóg nr. 58 frá 24. mai 1974 um arbeiðaravernd, og fór at virka frá 1975. Arbeiðseftirlitið avloysti tá gamla ‘Maskineftirlitið‘, og varð fyrstu árini partur av teknisku fyrisitingini hjá Landsstýrinum.
Myndugleikin bleiv sjálvstøðugur almennur stovnur í fyrru helvt av 1980’unum, við Eli Davidsen sum stjóra.
Í seinnu helvt av 1980 árunum vaks játtanin hjá Arbeiðseftirlitinum, og stovnurin bleiv deildur sundur í deildir kring landið. Stóru sparingar vóru tó framdar fyrst í 1990 árunum, sum høvdu við sær at deildirnar kring landið stongdu, og at stovnurin bleiv savnaður í Tórshavn.
Við nýggja bygnaðinum í landsfyrisitingini síðst í 1990 árunum, gjørdist Arbeiðseftirlitið partur av málsræðinum hjá nýggja Vinnumálaráðnum.
Í 2000 avloysti nýggja arbeiðsumhvørvislógin gomlu arbeiðaraverndarlógina frá 1974. Nýggja lógin breiðkaði virkisøkið hjá stovninum munandi.
Í 2011 bleiv Arbeiðseftirlitið niðurlagt sum sjálvstøðugur stovnur, og lagt til Heislufrøðiligu starvstovuni at umsita.
Brunaeftirlitið
Brunaumsjón Landsins var sett á stovn í 1986, við heimild í løgtingslóg nr. 78 frá 12. juni 1986 um eldsbruna o.a. Fyrstu nógvu árini var myndugleikin skipaður sum ein deild hjá Landsverkfrøðingastovninum, men varð seinri egin stovnur, við Petur á Lava Olsen sum stjóra.
Aftaná fleir umskipanir á tilbúgvingarøkinum gjørdist stovnurin deild hjá VØRN, við heitinum ‘Brunaeftirlitið’.
Arbeiðs- og brunaeftirlitið
Sambært málsøkjabýtinum frá september 2015 vóru Arbeiðseftirlitið og Brunaeftirlitið flutt frá ávikavist Vinnumálaráðnum og Fiskimálaráðnum til nýggja Samferðslumálaráðið.
Í 2017 blivu Arbeiðseftirlitið og Brunaeftirlitið skipað í ein sjálvstøðugan stovn, við heitinum ‘Arbeiðs- og brunaeftirlitið’.


text:
Steintór Rasmussen er lærari og tónleikari, føddur í 1960 og býr í Klaksvík.
Hann hevur í nógv ár spælt við bólkinum Frændum. Hann er eisini kendur sum sangskrivari í Kulum rótum og sum fyriskipari av Summarfestivalinum í Klaksvík.
Hann hevur skrivað krimigátur, sum hava verið at hoyrt í Útvarpi Føroya, og sum hava verið i barnablaðnum Strok.
Útgávur:
2005 Kular røtur
2006 Svartideyði í Svartadeyða og aðrar spøkilsissøgur
2007 Lykilin í Míni jólabók
2008 Tey heitu jólini í Míni jólabók
2010 Ein fríður huldudrongur í Míni jólabók
2012 Í føðingardag jólaaftan í Míni jólabók
2013 Ræðusøga í Míni jólabók
2017 Hin blinda gentan
Heiður:
2006 Barnavókavirðisløn M.A.Jacobsens fyri Kular røtur
Heimasíða:


text:
Ofta spurt
Hvør kann søkja um stuðul úr Horizon 2020?
Horizon 2020 er stuðulskipanin hjá ES fyri gransking og nýskapan. Privatir og almennir stovnar og fyritøkur, sum útinna gransking ella menna nýskapandi framleiðslu ella tænastu, kunnu søkja um stuðul úr Horizon 2020. Tað ber eisini til at søkja um stuðul til samskipan og onnur átøk, sum t.d. útbreiðslu, miðling ella granskarastuðul.
Hvussu kann eg søkja um stuðul í Horizon 2020?
Stuðul úr Horizon 2020 verður lýstur í útboðum á Participant Portal. Útboðini eru skipað í evni, sum til ber at søkja um stuðul innan, umframt at víst verður á málsetning og metingarstøði. Eisini er upplýsing um upphædd og freist. Freistin skal verða hildin, tí umsókn, sum verður send ov seint, verður ikki viðgjørd.
Skal eg søkja saman við øðrum?
Nógv útboð á Participant Portal seta sum krav, at fleiri partar eru í umsóknini, tvs at talan er um eitt netverk. Minstu krøvini til samanseting av netverki eru: 3 luttakarar út 3 ymiskum londum. Vanliga eru væl fleiri enn 3 luttakarar.
Stórur dentur verður lagdur á at hava fyritøkur við í umsóknini, tí aðalmáli við Horizon 2020 er at byggja brýr millum gransking og vinnu. Ein fyritøka kann umframt at vera luttakari í størri umsókn, eisini senda umsókn einsamøll í útboðum í SME Instrument.
Hvussu verður ein verkætlan fíggjað?
Stuðulssatsurin verður roknaður í mun til góðkendar útreiðslur í verkætlanini. Til tess at gera umsitingina av verkætlanini einfaldari, verður stuðulin roknaður soleiðis:
Granskingar verkætlan verður stuðlað 100%, uttan mun til luttakandi stovnar.
Vinnulig menning og framleiðsla verður stuðlað við 70%. Tó verða góðkendar útreiðslur hjá felagi/stovni, sum ikki hevur vinnuligt endamál, stuðlaðar við 100%.
Hvat skal eg leggja dentin á fyri at gera eina kappingarføra umsókn?
Grundleggjandi er neyðugt at lesa øll skjølini í útboðnum fyri at skilja málsetningin og evnini og til tess at tryggja, at tín verkætlan er í tráð við tað, sum útboðið miðar eftir.
Eisini er viðkomandi at hava ein evropeiskan vinkul í huga og vísa ítøkiliga, at tín ætlan røkkur breitt í evropeiskum høpi. Til dømis kann miðað verða eftir at loysa eina samfelagsliga avbjóðing, at vísa á økt virði og ávirkan ella at bygt verður víðari á aðra evropeiska verkætlan. Eisini kann tað verða viðkomandi at vísa á samstarv tvørturum vísindagreinir ella samstarv millum gransking og vinnumenning.
Tað verður eisini mett neyðugt at seta av rúma fyrireikingartíð, áðrenn freistin at søkja er og at virða øll formlig krøv, sum t.d. síðutal o.a.
Hvussu langa tíð tekur tað fáa svar viðvíkjandi umsóknini, um hon er góðtikin ella ikki?
Málið er, at umsøkjarar fáa svar í seinasta lagi 8 mánaðir eftir, at freistin at søkja er farin. Av hesum verður roknað við, at 5 mánaðir verða nýttir at gera vísindaliga meting av umsóknini og at 3 mánaðir verða nýttir til sáttmálasamráðingar.
Í einstøkum føri kann tó roknast við longri viðgerðartíð.
FAQ á Participant Portal
Á Participant Portal ber til at leita eftir svari á nýggju síðuni: Frequently Asked Questions (FAQ)
Tað ber til at leita við leitiorði ella við at seta flugubein í viðkomandi øki. Spurningar og svar taka støði í teimum áheitanum, sum ES Kommissiónin hevur fingið frá møguligum umsøkjarum.
Vitja FAQ her


text:
Strategi fyri KT-vinnuna
Vit skulu menna føroyskar KT loysnir og KT-vinnu, sum eru við til at effektivisera almenna raksturin og skapa grundarlag undir vaksandi útflutningi. Tilgongdin at talgilda Føroyar skal setast í verk. Vit skulu styrkja útbúgvingarmøguleikar innan KT.
Saman við fakfólki skal gerast ein greið ætlan fyri, hvussu KT-tænasturnar og persónsupplýsingarnar, sum farnar eru av landinum, kunnu flytast heimaftur við fyrimuni. Hetta skal menna førleikar, skapa arbeiðspláss og økja um inntøkurnar, samstundis sum tað mennir KT-trygdina og tryggjar grundleggjandi samfelagslig áhugamál.


text:
Orð: Ókendur
Lag: Robert Lowry
Týtt úr donskum: Jákup Olsen
1. Synd fyri okkum jú hin syndafríi varð,
allar várar syndir hann á krossinum bar;
Gud nú okkum sakloysi í honum roknar til,
treytaleyst av náði tí, sum trúgva vil.
Niðurlag: Trúgva, trúgva, hoyra bert og trúgva!
Alt er gjørt, alt er gjørt, alt, sum gerast kann;
trúgva, trúgva, hoyra bert og trúgva!
Lít á Harrans orð og rokna tú sum hann!
2. Deyður í honum er nú hvør, sum trýr hann á,
livandi í honum við Gud roknar hann tá;
hann doyði deyða tín, í honum doyði tú,
men hann livir, trúgv og liv við honum nú!
3. Bygg tína frelsu á hans orð og ivast ei!
Aldri, aldri svíkur tað, sum hann sigur, nei!
Tann, ið roknar so sum hann, ei svikin verða kann;
rokna tú, sum Harrin roknar, lít á hann!


text:
MC-Hár varð settur á stovn 16. februar í 1991, á veg úr Djónastovu niðan í Gundadalshøllina tann dagin, tá Tórshavn fylti 125 ár. Tað vóru rappararnir MC-Allah (Allan Mortensen) og Spark Buzz N (Niels Uni Dam), sum stovnaðu bólkin. Hvørgin teirra var nakar stórur sangari, so hóast áhugin fyrst og fremst var fyri tungmálmi og rokki, so plagdu teir heldur at rappa, tá teir gingu í býnum. Allan spældi klarinett í GHM og Niels Uni hevði rappað og dansað break dance upp gjøgnum 80’ini í spírandi hip hop umhvørvinum í Havn.
Hetta kvøldið vóru teir troyttir av at rappa sangir hjá Grand Master Flash, MC Einar, Fat Boys og øðrum hip hop nøvnum og byrjaðu tí at yrkja sjálvir:
“Hvør er tað, hvør er tað, hvør er tað, sum er her
jú, tað er teir feitastu rapparnir í hesi verð…!
Komnir niðan til Kondittaríið varð ein plakat skrødd niður, og teksturin skrivaður aftanfyri á henni.
Fyrsta framførðslan var sama kvøld á Ebenezertrappuni, sangurin, ið seinni fekk heitið Jomfrúð rapp (ja við ð, eingin segði, at teir dugdu væl at stava), var ikki liðugur, men komandi dagarnar skrivaðu teir nøkur vers afturat.
Stutt eftir framførdu teir á einum veruligum palli fyrstu ferð í pausuni á Ársins songrødd kappingini í diskotek Tiffany í Tórshavn.
Í byrjanini, vóru tað bert teir báðir sum rappaðu. Teir luttóku m.a. við Paria á eini konsert, sum Paria spældi í Gundadalshøllini. Men skjótt komu Emil Hermansen á gittar, Eddie Joensen Næs á trummum, Johannes Danielsen á bassi uppí bólkin. Eivin Warberg (ljómborð) vandi eisini við nakrar ferðir, men gavst skjótt aftur.
Longu áðrenn fyrstu framførðsluna við egnum tónsleikarum, vóru allir tónleikararnir avloystir av C-987B(Torkil Olsen) á gittar, Jan Guttesen á bassi og Dr. D(Petur Dalsgaard á trummum. Teir spældu við bólkinum á fyrstu konsertini við bólki, ið var Stjørnukonsertini í Badmintonhøllini frammanfyri yvir 1.000 fólkum. Men eisini á Norrønt Dagsverk konsertini í Djónastovu.
Stutt eftir kom TjÈ (Tróndur Bogason) á ljómborð uppí bólkin og næsta konsertin var nýttársaftan í diskotek Hollywood. Her vóru tað bert teir tríggjir Spark Buzz N, MC-Allah og TjÈ sum spældu, lønin var 500 kr. + ein pizza í part, og var hetta fyrsta lønta jobb teir spældu.
Eftir hetta komu nøkur ár við nógvum tónleikara útskiftingum og nógvum konsertum, t.d. Útvarpskonsertin 1992, Tungmálmur 92-93, og Ólavssøkukonsertin 92, umframt nakrar í Djónastovu og í Bládýpinum. Í 1993 fóru MC-Allah og Spark Buzz N til Danmarkar í lestrarørindum, og bólkurin gavst fyrilbils at spæla live.
Teir høvdu sent eitt lag inn til sangkappingina hjá Føroya Undirhaldstónleikarafelag og Ungtemplarasambandi Føroya, og hóast lagið slapp við í kappingina, og bleiv lutvíst innspælt, so bleiv tað ongantíð liðugt innspælt, og var sostatt heldur ikki við á fløguni “Turelvandi Drøgg”.
Fyrsta útgivna lagið, kom ístaðin á “Rock í Føroyum” fløguni, ið TUTL gav út, har spældu teir lagið Symhony of Irony inn, og á Rock í Føroyum konsertunum spældu teir eisini, á hesum konsertum vóru tó hvørki MC-Allah ella Spark Buzz N við, og bólkurin var í roynd og veru hin bólkurin hjá Tróndi Bogasyni Lisa Sær Dupult. Hetta gjørdi, at longu eftir 5 ár, var tað eingin limur, ið hevur luttikið á øllum konsertunum hjá bólkinum.
Eftir Rock í Føroyum, fóru TjÈ, Spark Buzz N og MC-Allah at skriva nýggj løg, rappararnir sótu í Danmark og skrivaðu tekstirnar, meðan TjÈ, ið búði í Føroyum skrivaði tónleikin, og spældi inn ráar demoir av teimum. Symphony of Irony hevði vakt ans fyri bólkinum, og F.U.T. var tí klárt við tilboð um at spæla á Ólavsøkukonsertini 1996. Í hesum sambandi komu C-987B og Dr. D. aftur í bólkinum og nýggjur maður var www.shakespeare (Heri Reynhiem) á bass. Í venjingarhølinum fingu demoirnar av “Tú ert deyðir”, “Sangurin um orð, tøl og tos”, “Tú ert deyðir” og “Endiliga tað ordentliga ólavsøkurappið” endaligt skap.
Henda manning gjørdist eisini tann, ið myndaði bólkin á fyrstu fløguútgávuni. 1996-97 vóru nýtt til at skriva tónleik til fløguna “Framvegis uttan vit”, hetta varð nemmari, tí Tróndur eisini flutti til Keypmannahavnar. Fløgan var innspæld í West River Recording, við Havnará í Havn summarið 1997. Upprunaliga skuldi bólkurin spæla á ólavsøkukonsertini í 1997, men fyriskipararnir broyttu meining. Tí spældi MC-Hár í staðin í Grasagarði ólavsøkuaftan. ein konsert, ið er avmynda á fløguhúsanum. Harumframt varð øll fløgan spæld live Sjónleikarahúsinum, beint eftir loknar upptøkur.
Ljóðblandingin varð gjørd í heimskendu Sun Studios í Keypmannahavn, har tríggir ljóðblandarar arbeiddu við henni, Jón McBirnie, Bjarne Hansen og Freddy Albrechtsen. “Framvegis uttan vit” varð útgivin 10. februar í 1998.
Fløgan fekk blandaða móttøku, serliga fúlu tekstirnir østu nógv. Sangir um hasj og sperm vóru ikki gerandiskostur í Føroyum. Onkrir ummælarar vóru als ikki glaðir, og hóast fløgan vann nógvar fjepparar og seinni er nevnd sum íblástur hjá nøkrum av okkara fremstu tónleikanøvnum, so var tað bert Arnbjørn Ó. Dalsgarð, ið ummældi hana jaliga, tá hon kom út.
Arbeiðsheitið á fløguni var “Vit renna kapp” og var ætlanin, at fara inn á rennibreytina á Svangaskarði at gera eina myndatøku til fløguhúsan. Endaliga heitið virkaði onkursvegna hóskandi. Heitið kemur úr Barlast sanginum “Morguntúr”, har niðurlagið er:
“Komið vár, gráir dagar fáa lit
MC-Hár gongur framvegis uttan vit”
Niclas Johannesen skrivaði hesi orðini, eftir at hann hevði sæð eitt klipp í sjónvarpinum, har MC-Hár spældu á ólavsøkukonsertini 1991, og samrøða var við Niels Una.
Myndir frá teimum fyrstu árunum


text:
Ingi Samuelsen
20.03.2017 - 12:30
Í dag, 20. mars, eru júst tvey ár síðan, at vit upplivdu eina fulla sólarmyrking í Føroyum.
Nógv varð gjørt burturúr, ferðafólk í túsundatali komu higar til lands fyri at uppliva hendingina, og løtuna, ið sólarmyrkingin vardi, fór landið alt í svart. So at siga allir landsins íbúgvar eyguni uppmóti sólini við serligum brillum á nøsini fyri ikki at skaða sjónina.
Tó ikki limirnir í rokkbólkinum Hamferð, sum vendu nasarnar móti upptøkutólinum, og tóku upp eitt sjónbandalag meðan sólin slóknaði, sum fekk stórt uppmerksemi kring allan heim.
Á temanum fyri sólarmyrkingina ber til at leita fram greinarnar frá tíðini kring sólarmyrkingina og uppliva tær nógvu góðu myndirnar, sum vórðu tiknar í hesum sambandi.
Til dømis myndirnar hjá myndamanni okkara Jens Kr. Vang


text:
Tað eru 30 kommunur í Føroyum. Í 2017 verða 29 kommunur. Vit velja fólk í kommunustýrini fjórða hvørt ár. Tey, ið verða vald, skulu taka avgerðir vegna borgararnar í kommununi. Kommunurnar í Føroyum eru ógvuliga ymiskar í stødd.
Skúlin, tú gongur í nú, er kommunalur. Hetta merkir, at kommunan ella býráðið eigur og rekur skúlan. Tað er skylda hjá kommununi at syrgja fyri, at børnini í kommununi fáa undirvísing.
Kommunur í Føroyum - søguligt baksýni
Danska ríkisgrundlógin varð sett í gildi, tá ið danski kongurin, Fríðrikur 7., undirskrivaði hana 5. juni 1849. Grundlógin bygdi á tankan um at fólkið skuldu ráða.
Tórshavn, sum er elsta kommuna í landinum, fekk kommunalt sjálvstýri í 1866 og gjørdist keypsstaðarkommuna.
Bara menn kundu veljast í býráðið tá. Fútin var fastur limur í býráðnum til 1908; eftir tað vóru allir limirnir fólkavaldir.
Kvinnur fingu ikki valrætt og gjørdust valbærar fyrr enn í 1916.
Í 1872 fingu Føroyar lógina um landkommunur. Føroyar vórðu so skipaðar í 8 kommunur. Útgangsstøðið fyri kommunurnar vóru prestagjøldini.
Kjarnuuppgávurnar hjá kommununi vóru fyrst og fremst at síggja til, at øll børn í kommununi fingu undirvísing, og so hevði kommunan ábyrgdina av at gera vegir og lendingar. Harumframt skuldi kommunan veita fátækrahjálp.
Lógin um kommunur, sum kom í 1872 gjørdi, at nú fingu fleiri fólk enn áður størri vald og ávirkan í landinum, og síðani 1872, hava kommunurnar fingið størri og størri týdning. Nú á døgum eru tað kommunurnar, ið veita borgarum nógvar grundleggjandi tænastur, sum tær ikki gjørdu fyrr.
Núverandi kommunurnar eru ógvuliga ymiskar í stødd, bæði tá ið vit tosa um vídd, fólkatal og pengar. Summar kommunur hava nógvar pengar at umsita og arbeiða við; aðrar hava ikki.
Áðrenn vit fingu kommunur (áðrenn 1872) vóru tað tey, ið áttu jørðina, sum høvdu valdið. Vanligt var tá, at viðurskiftini í markatalsbygdini vórðu viðgjørd á grannastevnu , har øll tey – og bara tey, sum høvdu jørð, sluppu atkvøða.
Av tí at samleikin hjá føroyingum frá gamlari tíð fyrst og fremst lá í bygdini, har tey áttu jørð, kom áhugin hjá fólki í eini bygd fyri aðrari bygd í kommununi eisini at verða lítil, og fólk dámdu illa at skula gjalda fyri tað, sum varð gjørt í aðrari bygd í kommununi. Tað førdi við sær, at kommunurnar skjótt fóru sundur. Serliga sóknir við nógvum virksemi, vildu sleppa at ráða sær sjálvum. Úrslitið varð, at 100 ár eftir, at Føroyar vóru skipaðar í 8 kommunur, (í 1972) var talið vorðið til 50 ymiskar kommunur.
Nú, 145 ár seinni (2017), eru Føroyar býttar í 29 kommunur, og arbeitt verður støðugt við at fáa smærru kommunurnar at leggja saman í størri eindir, so vit fáa færri kommunur enn nú og kanska heldur nærkast upprunatalinum frá 1872.
Kommunustýrið ger av, hvat pengarnir í kommunukassanum verða brúktir til m.a. hvussu nógv skal brúkast til skúlar, eldrarøkt, vegir, bygningar, byggiøki til sethús, barnatannrøkt, sløkkilið, gøtuljós, ítróttahallir, atløgubryggjur, vatn, kloakk, kirkjugarðar, ruskburturbeining, bussar o.s.fr. Kommunan vil, at øll skulu hava tað gott; bæði fólk og vinnulív. Hevur kommunan skapað karmar um eitt ríkt vinnulív, so fær hon arbeiðspláss afturfyri, og so koma fleiri skattapengar í kommunukassan, sum so aftur kann gera virksemi í kommununi uppaftur størri.
Kommunan hevur ymiskar inntøkukeldur. Fólk, búsitandi í kommununi og fyritøkur í kommununi gjalda skatt bæði til land og kommunu. Øll gjalda sama prosental í kommunuskatti. Tað er ikki galdandi fyri skattin, ið fólk gjalda til landið. Eisini gjalda borgarar í eini kommunu fyri summar tænastur, sum t.d. at hava børn í barnagarði og vøggustovu.
Kommunan fær eisini og kann lána pengar frá landinum fyri at røkja ymiskar uppgávur fyri landið.
Finn svar í tekstinum
1. Nær fingu vit kommunur í Føroyum?
2. Hvat er ein kommuna?
3. Hvør hevur valrætt til kommunuval í Føroyum?
4. Hvussu fáa kommunurnar inntøkur?
5. Hvørjar uppgávur hava kommunurnar at røkja?
Hugsa sjálv/ur
1. Tosið um kommununa, sum tú býrt í. Hvussu eitur hon? Farið inn á heimasíðuna hjá kommununi og finnið útav, hvussu nógv fólk búgva í kommununi.
* Hvør politiskur flokkur er størstur í kommununi? (um uppstillingin er politisk)
* Er uppstillingin ikki politisk, hvør listi til seinasta val var størstur?
* Hvussu eitur borgarstjórin í tínari kommununi? Hvønn flokk hoyrir hann til?
* Hvørjir aðrir flokkar eru umboðaðir í kommunustýrinum?
2. Hvussu nógvar kvinnur og menn sita í kommunustýrinum. Hvussu sær býtið út í prosentum?
3. Hvussu nógvir av kommunustýrislimunum arbeiða á almenna arbeiðsmarknaðinum, og hvussu nógvir á tí privata arbeiðsmarknaðinum?
4. Tekna búmerkið hjá tínari kommunu og ger tær nakrar tankar um, hví tað sær júst soleiðis út...
5. Finn út av, hvussu nógvar atkvøður teir ymisku flokkarnir/listarnir fingu til seinasta val. Tekna eitt stabbadiagram....
6. Hyggið at seinastu fíggjarætlanini hjá kommununi. Hvussu stór er hon? Hvat kostar mest? Hvar stava inntøkurnar hjá tínari kommunu frá? Tekna eitt sirkuldiagram...
7. Fá fatur í einum verandi ella komandi kommunupolitikara. Finn útav, hvørji mál hann/hon heldur hava serliga stóran týdning...
8. Setið tykkum í bólkar! Tit eru nú sett í starv hjá kommununi. Gerið eina lýsing/faldara, sum lýsir tykkara kommunu. Endamálið við lýsingini er at fáa fólk at flyta í kommununa...
(lýsingin kann vera ein plakat, ein framløga, eitt dias, ein filmur – valið er tykkara)


text:
B.Ed. (Bachelor of Education) og diplom í námsfrøðiligum arbeiði
Skeiðslisti
7020.16
Lívsáskoðan og siðalæra
Endamálið við hesum skeiði er, at lesandi skilja hvønn leiklut lívsáskoðan og siðalæra hava í teirra yrki, at tey 1) nema sær grundleggjandi vitan um týdningin av kristna siðaarvinum og modernaðum siðvenjum í føroyska samfelagnum, og tessvegna eisini í teimum stovnum, námsfrøðingalesandi útbúgva seg at virka í 2) skilja grundleggjandi etisk ástøði og hugtøk 3) byrja at hugleiða um teirra egna leiklut sum komandi námsfrøðingar á føroyskum dagstovnum, o. líkn
7021.17
Lívsáskoðan og siðalæra
Endamálið við hesum skeiði er, at lesandi skilja hvønn leiklut lívsáskoðan og siðalæra hava í teirra yrki, at tey 1) nema sær grundleggjandi vitan um týdningin av kristna siðaarvinum og modernaðum siðvenjum í føroyska samfelagnum, og tessvegna eisini í teimum stovnum, námsfrøðingalesandi útbúgva seg at virka í 2) skilja grundleggjandi etisk ástøði og hugtøk 3) byrja at hugleiða um teirra egna leiklut sum komandi námsfrøðingar á føroyskum dagstovnum, o. líkn
7031.16
Vísindaástøði
Endamálið við hesum skeiði er, at lesandi nema sær innlit í grundleggjandi ástøði og hugtøk í vísindaástøði og vísindasøgu, at tey læra at skyna ímillum tær vísindaligu stevnir, ið mynda vísindaliga kjakið á námsfrøðilgia økinum, og at tey skilja grundtættir í kvantitativari og kvalitativari gransking.
7031.17
Vísindaástøði, námsfr.
Endamálið við hesum skeiði er, at lesandi nema sær innlit í grundleggjandi ástøði og hugtøk í vísindaástøði, at tey læra at skyna ímillum tær vísindaligu stevnir, ið mynda vísindaliga kjakið á námsfrøðiliga økinum, og at tey skilja grundtættir í kvantitativari og kvalitativari gransking.
7118.16
Føroyskt sum samskiftisamboð og sum samleika-, mentanar- og vitanarberi, námsfrøðingar
Málið við skeiðinum er býtt í fýra: 1. Samleiki: tann lesandi skal fáa innlit í týdningin, sum góð máltøka og góður málførleiki hevur fyri samleikamenning, og at føroyskt mál er við til at seta orð á teg sjálva/n sum einstakling, sum part av sosialum felagsskapi, sum føroying og altjóðaborgara 2. Mentan: tann lesandi skal ogna sær kunnleika um, at mentanin er við til at skapa einstaklingin sum persón í sosialum felagsskapi 3. Vitan: tann lesandi skal gerast tilvitaður um, at frásøgu- og samskiftishegnið er grundarlag undir allari menningar- og vitanartilognan 4. Samskifti: tann lesandi skal munnliga og skrivliga kunna samskifta neyvt og fakliga, í uppalingarstøðum og sum einstaklingur í øllum samskiftisstøðum
7119.17
Føroyskt sum samskiftisamboð og sum samleika-, mentanar- og vitanarberi. Námsfrøðingar
Endamálið við skeiðnum er at geva tí lesandi innlit í týdningin, ið mál hevur fyri menning og samleika einstaklingsins sum samleika-, mentanar- og vitanarberi. At tann lesandi mennir sín skrivliga førleika.
7132.16
Námsfrøðilig sálarfrøði fyri námsfrøðingar
Endamálið við skeiðnum er, at lesandi nema sær grundleggjandi vitan um námsfrøðiliga sálarfrøði. Tey lesandi fara at hugsavna seg um partar av sálarfrøðiligum vísindum, ið eru viðkomandi í arbeiði teirra sum námsfrøðingar við ymiskum málbólkum, t.d. børn, ung og vaksin. Tey fáaholla vitan um, hvat eyðkennir menning og læring hjá menniskjum og læra at kjakast við støði í ymiskum sálarfrøðiligum ástøði um, hvussu menniskju kunnu stimbrast, motiverast og mennast.
7133.17
Námsfrøðilig sálarfrøði, námsfr.
Endamálið við skeiðinum er: • at tann lesandi nemur sær eina grundleggjandi vitan um námsfrøðiliga sálarfrøði. • at tann lesandi fer at hugsavna seg um partar av sálarfrøðiligum vísindi, ið eru viðkomandi fyri arbeiði teirra sum námsfrøðingar við ymiskar bólkar av menniskjum. • at tann lesandi fær eina fatan av ymiskum hugtøkunum út frá ymiskum ástøðiligum perspektivum. • at tann lesandi fær eina grundleggjandi vitan um, hvussu menniskju læra og hvussu læring og menning kann stimbrast og motiverast. • at tann lesandi lærir seg at reflektera yvir ymisk ástøði.
7145.17
Námsfrøði og frálærufrøði - ástøðiligur partur I
Endamálið við skeiðinum er, at tann lesandi fær eina grundleggjandi vitan um og innlit í námsfrøðina sum fakøkið, har undirvíst verður í lógarkarmum á námsfrøðiliga økinum. At tann lesandi lærir at knýta hesa vitan at dagliga arbeiðinum á stovnum og til virksemi, sum hevur við børn og ung at gera.
7146.17
Námsfrøði og frálærufrøði - verkligur partur II
Endamálið við skeiðnum er at tey lesandi fara í starvslæru at nema sær kunnleika um námsfrøðiliga arbeiðsøkið. Í starvslæruni skulu tey lesandi: 1. ogna sær vitan um, hvussu ein arbeiðir við børnum á dagstovnaøkinum, 2. menna førleikar at skipa námsfrøðiligt frálæruvirksemi, har ástøði og praksis verður samantvinna og 3. eftirmeta starvslæruna.
7147.17
Námsfrøði og didaktikkur I - ástøðiligur partur
Endamálið við skeiðinum er, at tey lesandi ogna sær grundleggjandi lærdóm innan námsfrøði, og at tey læra at knýta hesa vitan at dagliga arbeiðinum á dagstovni, vøggustovu og frítíðarskúla.


text:
Klár at nýta frá 3. mai 2018!
til at brúka IntoWords á tína iPhone.
Sí her, hvussu tú heintar og installerar hana:
Soleiðis stillar tú knappaborðið
Soleiðis kanst tú installera Windows á eini Mac-teldu, so tú kanst brúka CD-ORÐ til Windows á føroyskum:
Far til hetta leinki hjá Apple og fylg vegleiðingini
Her er vegleiðing til nýggju útgávuna 3.0, skrivað sum venjingar.
Brúka hesar venjingar dúgliga, so læra tit skjótt at brúka IntoWords.
Kanska er hendan vegleiðing eisini vælegnað sum venjingar fyri allan klassan.
Skrivið fyrstu síðuna í hesi vegleiðing út til at krossa lidnar venjingar av við.
Í vegleiðingini sært tú, hvussu IntoWords til Mac hjálpir tær at lesa og skriva á donskum og øðrum málum á tínari Mac-teldu. (Tíverri ikki á føroyskum).
Sí vegleiðingina: (pdf)
Upplestur:
intoWords til Mac lesir allan tekst fyri tær á netinum, í pdf-skjølum, í teldupostum ella í tíni tekstviðgerðarskipan.
Fá stuðul til tekstskriving:
Tá tú sjálv/ur skal skriva tekst, kanst tú brúka orðauppskot, ið geva góða meining til framhaldandi skriving. Forritið gevur tær uppskot, fullfíggjar orðið og hjálpir tær at stava, meðan tú skrivar - á sama hátt sum lesi- og skriviforritið CD-ORÐ. Orðauppskotini eru grundaði á tøknina hjá CD-ORÐ, sum merkir, at góðskan er á sera høgum stigi.
Les og skriva á donskum og enskum:
IntoWords til Mac hevur vangamyndir (profilar) til upplestur og orðauppskot á donskum og enskum. IntoWords til Mac krevur stýriskipanina Mavericks, har tað finnast røddir á fleiri ymiskum málum. IntoWords til Mac kann lesa (við systemrøddirnar frá Apple) á nógvum málum, men tað krevur, at tú hevur innlagt (installerað) eina rødd á tí málinum, tú ynskir at lesa upp við. T.d. Sara og Magnus á donskum, Emily á enskum, Sebastien á fronskum og Steffi á týskum. Um tú hevur ta donsku røddina Ida á telduni, kanst tú fáa hana sum upplesara.
Skipanar/systemkrav:
Mavericks
Upplestur í PDF-skjølum frá myndavísaranum riggar ikki:
Tað ber ikki til at lesa upp í PDF-skjølum, um tey verða upplatin í myndavísaranum. Upplestur riggar tó væl, um PDF-skjalið verður opnað í Safari.


text:
Steinar Patursson
22.07.2017 - 12:56
Ítróttur > Ítróttur > Súkkling
Í dag verður einkultstarturin í Tour de France súkklað, og í ár hevur hann ein heldur óvanligan enda.
Súkklararnir skulu bæði byrja og enda í Stade Vélodrome, ið vanliga er karmur um heimadystirnar hjá Olympique de Marseille, navnframa fótbóltsliðnum úr Suðurfraklandi.
Upp til 67.000 fólk passa inn á áskoðaraplássini, so lagt er upp til ein minniligan einkultstart á 104. Tour de France.
Tað er kanska ikki so løgið, at fyrireikararnir hava fingið hugskotið at enda í Stade de Vélodrome í dag. Tá Vélodrome varð bygt í 1937, húsaði stadion umframt fótbólt eisini kappsúkkling, og tað er eisini haðani, at Vélodrome hevur fingið navnið - Vélo er franskt fyri súkkla, meðan drome er eitt stað, har tað verður kappast.
Samstundis eru eisini 80 ár liðin, síðan Stade de Vélodrome stóð liðugt, og sostatt verður einkultstarturin í dag eisini hildin sum hátíðarhald fyri stásiliga leikvøllinum.
Sum vera man, ber illa til at súkkla á grasi við kappsúkklum, og tí er grasið tikið burtur, og asfalterað er oman á aluminiumsplátur, har sum vøllurin plagar at vera.
Asfaltið verður tó ikki liggjandi leingi, tí longu hósdagin skal Marseille spæla vinardyst á heimavølli Oostende, og uttan iva vija leikararnir helst spæla á grasi.
[Rættað 14:42. Upprunaliga stóð, at Tour de France endaði í dag. Tour de France endar ikki fyrr enn í morgin, men einkultstarturin er í dag.]


text:
Tórshavn
Tórshavn, ella Havnin, sum vit vanliga siga, er høvuðsstaður landsins og nógv størsti býurin, hóast hann ivaleyst er ein av heimsins minstu høvuðsstøðum. Hóast býurin er lítil í heimshøpi, hevur Havnin tað, ið fólk seta í samband við ein nútímans høvuðsstað.Havnin er sjálvur landsins landafrøðiligi miðdepil, og her er landsins tingstaður, sum hann hevur verið í meira enn 1000 ár.
Á gamla tingstaðnum, Tinganesi, hevur landsins stjórn, landsstýrið, sæti. Hetta er nesið, sum býtir sjálva havnina sundur. Eystan fyri er havnin fyri ferðafólk og farm. Higar koma eisini ferðafólk úr útheimi til Føroya, og meginparturin av øllum farmi, og vestan fyri er fiskivinnuhavn og hugnalig smábátahavn. Í Havn er nógv gamalt varðveitt, og her er gamalt og nýtt. Í Havn ber til at spáka sær úr 1000 ára gomlu søguni inn í nútíðina eftir bert fimm minuttir.
Býarvøksturin hevur verið ógvuliga stórur seinastu árini. Í Havn er alt, sum einum stórbýi hoyrir til. Bæði til arbeiði, frítíð og persónliga røkt og menning. Her eru dagstovnar, skúlar, ítróttarøki, heilsuverk við sjúkrahúsi, og øðrum viðgerðamøguleikum, tilhald til eldri fólk, eins og fleiri ellis- og røktarheim og sambýli eisini eru í býnum.
Gjørt verður nógv burtur úr at fríðka um býin. Í miðstaðarøkinum eru fleiri kommunusamanleggingar farnar fram seinastu umleið tjúgu árini. Hetta hevur eisini givið høvuðsstaðarkommununi størri møguleikar at menna byggimøguleikar og virksemi annars, og við tí alt størri fólkagrundarlagnum, sum nú er 21.144 fólk (9. juni 2017), eisini størri møguleikar at átaka sær ymiskar uppgávur, sum almennu Føroyar áður hava røkt.


text:
Eirikur Lindenskov 28.04.2018 (06:38)
Býráðið skrivaði undir sáttmála áðrenn hoyringsfreistin var úti
Lesarabræv: Kaldbaksfólk sera misnøgd við býráðið, sum hevur valt at brúka 40-50 milliónir til náttúruoyðing
Um náttúruoyðingina á Sundi 14
Jóhann Mortensen
Í Niðaru Soylugørðum í Kaldak tann 24. apríl 2018
Tann 25. apríl fyri einum ári síðani fór Tórshavnar kommuna at fremja størstu náttúruoyðingina í hesi øldini.
Samstundis sum røður vórðu hildnar fyri flaggi, tjóð, fólkaræði, forsturlandi og náttúru, gjørdi høvuðsstaðarkommunan eina byrging við rørum og gróti yvir Sundsá.
Tað gjørdi yvirvøldin á Vaglinum, hóast nærum øll í gomlu Kaldbaks kommunu høvdu sagt nei til hetta ógvusliga inntrivið í náttúruna.
Síðani eru nógvir leikir farnir fram í einum óvirðiligum stríði. Leikir, sum vit kunnu flokka undir høgtøkini: náttúruoyðing, reinging, ósannindi og vantandi fólkaræði. Óheppin fyribrigdi í einum rættarsamfelagi.
Men hvat er so tað nýggjasta?
Jú, tvey viðurskifti, sum seta ósannindini, reingingarnar, vantandi virðingina fyri lóg og rættindunum hjá borgarunum í eitt óvirðiligt perspektiv.
Skrivaðu undir sáttmála áðrenn hoyringsfreistin var farin
Í almennum innliti er nú komið undan kavi, at nývaldi borgarstjórin, kommunustjórin og havnarmeistarin longu tann 9. januar í 2017 skrivaðu undir sáttmála við Tunnilsfelagið um at taka ímóti grótinum og leggja tað á Sundi.
Gevið gætur dagsetingina 9. januar!
Dagfestingin er 11 dagar undan, at hoyringsfreistin í málinum at broyta byggisamtytkina fyri Sund – sum heimilar grótfyllingini – var úti. Tað merkir, at ovasta leiðslan í høvuðsstaðnum ikki ætlaði at halda:
· lógarásetingina um hoyring í málinum,
· 2. viðgerðina í býráðnum í málinum at broyta byggisamtyktina,
· og endaligu staðfestingina fyri broytingini í Innlendismálaráðnum.
Gevið gætur, at ovasta leiðslan á Vaglinum skrivaði undir ein sáttmála, áðrenn hoyringsfrestin hjá borgarunum í kommununi var úti. V.ø.o. ætlaði yvirvøldin á Vaglinum, at hoyringin bara skuldi vera ”pro forma”.
Vit hava eitt rættarsamfelag. Siga vit. Men grótsáttmálin, og málið um yvirgangin á Sundi og Kaldbaksfirði, vísir okkum, at rættarsamfelagið er ikki frægari enn í bananrepublikkum, vit helst ikki vilja samanberast við.
Onkur á Vaglinum fær tó ”kaldar føtur”. Tí sáttmálin frá 9. januar verður ógildaður. Men seinri – eftir ásetta hoyring, 2. viðgerð í býráðnum og staðfesting í Innlendismálaráðnum – skrivar borgarstjórin, Annika Olsen, kommunustjórin, Bjørgfríð Ludvig, og havnarmeistarin, Jónsvein Lamhauge undir grótsáttmálan tann 26. apríl.
Tað er dagin eftir, at farið varð at oyða fjøruna eystan fyri Sundsá. Men sama dag sum forkvinnan í náttúru- og umhvørvisnevndini, Turið Horn, í miðlasamrøðu sigur, at tunnilsgrótið ikki skuldi leggjast á Sundi. Tað skuldi nýtast til at fylla í sár í náttúruni. Hon visti ikki betur, enn at politikkarar og fólkaræðið høvdu valdið. Men aðrar kreftir stýra, mátti hon ásanna.
Oyðsla 40 milliónir krónur við ósannindum og reingingum
Fyri stuttum var borgarafundur á Velbastað um grótið frá tí komandi Sandoyartunnilinum. Á hesum fundi vórðu reingingarnar og ósannindini hjá havnameistaranum og yvirvøldini á Vaglinum avdúkaðar.
Á fundinum fekk Stein Olvur Petersen nevniliga spurningin, um grótið úr Skálafjarðartunnlinum, sum kemur upp á Hvítanesi, kundi verið brúkt til Skansabryggjuna. Sum tann reiðiligi maður Stein Olvur er, svaraði hann, at grótið kundi væl brúkast sum ífylla.
Tað, Stein Olvur Petersen svaraði, er fullkomiliga í andsøgn við tað, havnarmeistarin svaraði kaldbaksfólki á fundi í Ingálvshøll á Vaglinum 6. juni í fjør.
Í stríðnum millum Vaglið og Kaldbaksnevndina og Á-hugabólkin fingu kaldbaksfólk á hesum fundinum loksins høvi at leggja fram síni sjónarmið.
Tá kaldbaksfólk vístu á møguleikan at brúka grótið at byggja út Skansabryggjuna, var svarið hjá havnameistaranum, at tað kundi ikki brúkast. Tað kundi bara ikki brúkast. Líkamikið, hvat kaldbaksfólk søgdu. Tað kundi heldur ikki siglast til Havnar. Onki annað bar til enn at koyra tað inn á Sund. Hóast verkfrøðingarnir – eisini hjá J. & K. Petersen – søgdu nakað annað.
Men einki beit á. Støða var tikin, sló borgarstjórin fast. Hóast Tórshavnar kommuna kundi spart hálvthundrað milliónir og náttúru.
Um Tórshavnar býráð hevði virt ynskið hjá fólkinum við Kaldbaksfjørð og náttúruna á Sundi, høvdu teir 60-70.000 lastbilarnir ikki koyrt grót inn á Sund, men oman til Havnar.
Hevði Tórshavnar býráð virt náttúruna á Glyvursnesi, kundi býráðið borið so í bandi, at tað slapst undan at spreingja 500.000 rúmmetrar av gróti. Kostnaðurin at spreingja hesa nøgd er 40 milliónir, siga verkfrøðingar. Harafturat kemur sjálv útleggingin á Sundi.
Samanumtikið kostar tann óskynsami nátturu- og umhvørvispolitikkurin – náttúruoyðingin – Tórshavnar kommunu kanska einar 50 milliónir krónur.
Samanumtikið er framferðin móti teimum trimum bygdum við Kaldbaksfjørð óvirðilig. Hon hevur valla sín líka í føroyskari søgu.
Kaldbaksfólk høvdu vón um, at Tórshavnar býráð fór at virða fólkið við Kaldbaksfjørð og náttúruna á Sundi. M.a. tí at forkvinnan í byggi- og býarskipanarnevndini, Marin Katrina Frýdal, í 2014 segði, at vit ”hava ikki ráð at oyðsla við sjóvarstrond”. Og tí at forkvinnan í náttúru- og umhvørvisnevndini, Turið Horn, segði dagin eftir flaggdagin, at grótið skuldi ikki leggjast út á Sundi.
Men vónin varð gørd til skammar. Kaldbaksfólk taptu stríðið móti yvirvøldini á Vaglinum. Men stóru tapararnir eru náttúran, fólkaræðið og virðingin fyri borgarunum við Kaldbaksfjørð.
Grát mítt elskaða land. Men móti fávitskuni berjast sjálvt guðarnir til fánýtis!
Í Niðaru Soylugørðum í Kaldak tann 24. apríl 2018
Jóhann Mortensen
TRÝST HER fyri at síggja sáttmálan frá 9. janaur 2017
TRÝST HER fyri at síggja sáttmálan frá 26. apríl 2017
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Kappingin higartil - kvinnur
Tað eru tvey lið, sum hava skarað burturúr í kvinnukappingini seinastu árini, og tað gera tey aftur í ár: KÍ og EB/Streymur/Skála. Hini liðini hava bara ikki tað, sum skal til, fyri at blanda seg í toppin.
Tað ger ongan bilsnan, at EBS/Skála og KÍ eru liðini, sum kappast um FM, tí tað hava tey gjørt tey seinastu 4-5 árini. Størsti spurningurin undan kappingini í ár var, hvussu stóran ávirkan leikaraskiftið hjá stórspælararanum, Heidi Sevdal, frá HB til EBS/Skála, fór at hava í FM-stríðnum. Við sínum higartil 20 málum (av 45), sum gera hana til suverenan toppskorari í 1. deild, hevur Heidi greitt svarað hesum spurninginum. Um KÍ-einaræðið endar í ár, so er Heidi høvuðsorsøkin – uttan annars at taka nakað frá góðu liðfeløgum hennara.
Góða gongdin hjá EBS/Skála speglar seg eisini aftur í, at tað loksins eydnaðist samansetta liðnum at basa KÍ á veg til steypafinaluna. Tær eru nú eru stórfavorittar at vinna steypakappingina á fyrsta sinni – við allari virðing fyri HB annars.
Tá alt hetta er sagt, so er sjálvandi PÚRT EINKI avgjørt í landskappingini enn. KÍ er KÍ, og tær vita, hvat skal til fyri at vinna FM, tað hava vit so ofta sæð fyrr, tá tað hevur staðið á. Tær hava tað við at vaksa við uppgávuni, og harafturat hevur KÍ kanska eisini størri møguleika enn EBS/Skála fyri at styrkja seg til avgerandi dystirnar. Eitt er greitt, og tað er, at hvørki av toppliðunum hevur ráð at tveita stig burtur móti hinum liðunum. Hetta plagar at vera styrkin hjá KÍ, men kanska EBS/Skála hevur lisið betri upp á nú, tað hava tær so víst higartil í ár.
Toppliðini bæði eru púra jøvn á 30 stigum, hava vunnið hvør sín innanhýsisdyst og annars allar hinar dystirnar. Nú 9 umfør eru eftir at leika av teimum 20 eru tað bara 3 mál, sum skilja liðini. Bæði liðini vita, at tey MUGU vinna móti veikaru liðunum – hvørja ferð(!), og helst eisini so nógv sum tilber, tí málúrtøkan kann gerast avgerandi. Tað er tó mest hugsandi, at teir báðir eftirverandi dystirnir millum toppliðini fara at avgera FM í ár. EBS/Skála eigur heimavøll móti KÍ í seinasta umfari 7. oktober.
Hini feløgini í 1. deild hava sum so mangan fyrr ikki teir neyðugu (lykla)leikararnir fyri at gera seg galdandi í FM-stríðnum, og tað vísir seg trupult at halda upp á eina góða stammu. B36 og HB kappast aftur um bronsuna í ár, meðan felagsliðið ÍF/Víkingur og B68 royna at sleppa undan niðasta plássinum, sum tó ikki ber nakra niðurflyting við sær. HB er á bronsuplássinum sum er, og tær hava aftur í ár baksað seg í steypafinaluna, so higartil er teirra kappingarár nokk góðkent.
Okkum vitandi er KÍ einasta liðið í Evropa, ið hevur luttikið í UEFA Women’s Champions League øll árini, síðani kappingin byrjaði í 2001. Í ár lutaka tær sostatt fyri 17. ferð uttan slit, tá leiðin gongur til bólkaspæl í Kroatia 22-28. august. Verður tað 18. ferð næsta ár, ella fáa Føroyar tá eitt nýtt umboð til hesa kappingina?
Steypafinalan – tann fyrsta uttan KÍ síðani 1998(!), verður sum nevnt millum HB og EBS/Skála. Dysturin verður leiktur á Tórsvølli 9. september.