text:
1. Samleiki
Enskt er førleika-, vitanar- og mentanarlærugrein. Lærugreinin snýr seg um enskt mál, enskmælta mentan og alheims viðurskifti. Enskt er altjóða samskiftismál og týðandi liður í alheimsgerðini. Kunnleiki til fremmand mál og fremmanda mentan eru vekjandi og fremjandi fyri tolsemi.
Enskt mál og ensk mentan eru partur av føroyskari og altjóða vesturheimsmentan, og tí gevur enskt eina smidligari atgongd til onnur mál og aðrar mentanir nær og fjar, umframt at tað styrkir fatanina av, at vit eru partur av altjóðasamfelagnum.
Í millumtjóða samskifti er enskt mál tað ráðandi málið. Tí er umráðandi at læra enskt og teir læruhættir, ið gera okkum før fyri at samskifta á enskum. Soleiðis kunnu vit fáa innlit í okkara egna mál og í onnur mál, alheims bókmentir, vísindi og fagrar listir.
Í lærugreinini verður talað og skrivað á enskum, og ástøðilig vitan um kjarnaøkini í lærugreinini verður nýtt.
2. Endamál
Undirvísingin í enskum hevur til endamáls
- at næmingurin mennir sínar førleikar at ogna sær enska málið
- at næmingurin mennir sínar lesi- og skriviførleikar í enskum
- at næmingurin mennir sína málsligu vitan og tilvitan um enskt mál so at hann kann menna sína málsligu, mentanarligu og fagurfrøðiligu vitan og tilvitsku umframt almenna lestrarførleika sín
- at næmingurin ognar sær innlit í mentanar- og samfelagsviðurskifti í londum, har enskt verður talað, og at geva honum innlit í millumtjóða sambond
- at næmingurin mennir síni evni at samskifta tvørtur um landamark um almenn og faklig viðurskifti
- at næmingurin ognar sær førleikar at skilja, greina og tulka tekstir á enskum máli
- at næmingurin ognar sær førleikar í enskum, sum gera hann betur føran fyri at finna seg aftur og virka í tí alheimsgjørda heiminum.
3. Stig og tímatal
Lærugreinin enskt røkkur frá 4.-10. flokk. Samlaða kravda tímatalið í lærugreinini er 630 klokkutímar frá 4. til 9. flokk. Velur næmingur enskt í 10. flokki, fær hann 120 tímar umframt.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til skrivliga próvtøku í kjarnaøkjunum og til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøki.
Kjarnaøki
Lærugreinin enskt hevur 4 ymisk kjarnaøki, ið eru tey somu frá lægsta til hægsta stig. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini:
Talaða málið
Kjarnaøkið talaða málið snýr seg í enskum um, at næmingurin mennir sínar samskiftisførleikar, bæði tá ið tosað verður manna millum um viðurskifti í enskmæltum økjum, og í sambandi við enskt sum altjóða samskiftismál, tá ið um millumtjóða viðurskifti ræður. Hetta kjarnaøki fevnir tí um at lurta og tala í ymiskum felagsligum høpum. Í undirvísingini skal tí verða hugt eftir ymiskum samskiftisstrategium, hóskandi hjálparmiðlum og ymiskum lurti- og taliháttum. Tí er umráðandi, at næmingurin verður tilvitaður um egnan læringartørv og arbeiðslag, og um, hvussu hann best lærir enskt í hesum sambandi.
Skrivaða málið
Kjarnaøkið skrivaða málið snýr seg í enskum um, at næmingurin mennir sínar lesi- og skriviførleikar, bæði tá ið tosað verður um viðurskifti í enskmæltum økjum, og í sambandi við enskt sum altjóða samskiftismál. Hetta kjarnaøki fevnir tí um at lesa, fata, hoyra og skriva í ymiskum felagsligum høpum, við støði í ymiskum tekstsløgum. Hetta kjarnaøki snýr seg sostatt eisini um orðatilfeingi, umframt greining og tulking av tekstum, og ymiskir undirvísingarmiðlar verða nýttir – eitt nú KT – umframt at framløgur verða havdar. Næmingurin skal duga at seta sær mál umframt meta um sítt arbeiðslag og avrik, einsæris og í samstarvi við onnur. Í hesum sambandi verður hugt eftir ymiskum samskiftisstrategium (umskriva hugtøk, finna samheiti o.s.fr.), hóskandi hjálparmiðlum (orðabøkur, mállæru o.s.fr.) og ymiskum lurti- og lesiháttum (lesa við ymiskum endamáli). Næmingurin skal vera tilvitaður um egnan læringartørv og arbeiðslag, og um, hvussu hann best lærir enskt í hesum sambandi. At lesa og skriva enskt er partur av praktiska málførleikanum og ger, at næmingurin skilir tað, hann lesur, kannar eftir og hugsar seg um, tá ið teksturin so líðandi gerst torførari. Uppgávurnar í skrivligum enskum eiga at gerast alsamt størri, og dentur skal verða lagdur á, at uppgávurnar skulu vera ymiskar og hættirnir ymiskir. Næmingurin skal samskifta á enskum við næmingar í ensktalandi londum. Næmingurin skal harumframt menna førleikan at rokna á enskum, tí hetta økir um rokniførleikan á móðurmálinum. Umráðandi er eisini, at næmingurin sleppur at brúka og menna síni samstarvsevni og síni skapandi evni.
Mentan og samfelag
Kjarnaøkið mentan og samfelag snýr seg um, at næmingurin fær eina tilvitaða fatan av mentan og samfelagi í ensktalandi londunum. Í hesum kjarnaøki verður sostatt arbeitt við hóskandi evnum, sum eyðkenna enska mentan og samfelag. Undirvíst verður tí í fagurbókmentum frá nýggjari tíð, einum breiðum úrvali av øðrum enn bókmentaligum tekstum á ymiskum torleikastigum frá nýggjari tíð, og um almenn, mentanarlig, samfelagslig, vinnulig og tøkni- og náttúrufrøðilig evni. Týðandi mentanarlig og samfelagslig viðurskifti í Stórabretlandi, USA og øðrum enskmæltum økjum verða tikin við upp í undirvísingina.
Málkunnleiki
Kjarnaøkið málkunnleiki snýr seg um, at næmingurin fær innlit í og lærir seg enska ljóðlæru, formlæru, orðalagslæru, týdningslæru og økir um orðatilfeingið til at stuðla uppundir samskiftið. Tí er umráðandi, at undirvísingarmálið í hesum sambandi er enskt. Undirvísingin skal tí fevna um fonetikk, morfologi, syntaks, semantikk, idiomatikk, orðatilfeingi, reglurnar fyri, hvussu tekstur er bygdur upp og hongur saman, standardmál og málbrigdi, og í hesum sambandi eisini um enskt sum altjóða samskiftismál.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleika næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini enskum eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg í enskum um at virða enska málið sum samskiftismiðil og mentanarberi. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað nátturutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, har ímillum teir sáttmálar, ið Sameindu Tjóðir hava samtykt í sambandi við barnarættindi og mannarættindi annars. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. At samskifta á enskum snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga á enskum verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. At duga at orða seg munnliga á enskum gevur næminginum harumframt møguleika at taka virknan lut í millumtjóða samskifti. Munnlig framsagnarevni fevna bæði um at lurta og at tosa.
Førleikin at lesa og skriva í enskum skal mennast og stimbrast alla tíðina, so næmingurin kann ogna sær vitan, upplýsingar og upplivingar. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. At menna lesiførleikan í enskum merkir, at næmingurin sum heild mennir lesiførleikan. At skriva enskt er partur av enskundirvísingini frá byrjan. Dentur skal verða lagdur á at fáa næmingin at samskifta á enskum við næmingar í øðrum londum og at nýta KT til at røkka hesum máli.
Førleikin at rokna snýr seg í enskum um at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í enskum sín lut í hesi menning.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í enskum at duga at nýta teir møguleikar, sum kunningartøknin gevur, so sum tekstviðgerðarforrit og samskiftisforrit. Næmingurin skal eisini duga at velja og meta um tær upplýsingar, hann fær. Við at nýta tøknilig amboð kann næmingurin samskifta og samstarva uttan mun til tíð og stað.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Børn rannsaka umhvørvið fyri at klára seg í lívinum. At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í enskum um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara til at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um mál og bókmentir. Næmingurin skal læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um mál- og bókmentafrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísinigini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg í enskum um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu bókmentalig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og mentan. Næmingurin skal læra, at tekstframleiðsla er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Enskt hevur ávegismál fyri 4. og 6. floksstig og endalig mál fyri 9. og 10. Floksstig. Ávegismálini eru vegleiðandi, tó soleiðis at skilja, at um munandi frávik koma fyri, skal hetta fráboðast leiðslu skúlans, sum við støði í lýsta tørvinum hevur skyldu til at seta neyðug tiltøk í verk. Um endaligu málini verða eftirmett við próvtøku, eru tey bindandi.
4. floksstig
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at brúka enska málið soleiðis, at mál og gerðir verða knýtt saman t.d. við at herma og við samrøðu spølum, rolluspølum, sangum, rímum og ramsum
- at skilja og nýta einfaldar enskar setningar og máliskur úr gerandisdegnum
- at gera sær eina fatan av innihaldinum og gita týdning av enskum orðum eftir førimuni í sambandi við t.d. hoyri- og lesitekstir.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- at lesa stuttar og málsliga lættar tekstir við myndum og/ella ljóði
- at nýta myndir, ið stuðla undir lesingina
- at skriva løtt orð, máliskur og setningar
- at seta tekst til myndir, gera orðalistar, skriva løtt brøv, gera ummæli og geva boð
- at nýta fyrstu orðabókina og myndaorðabøkur.
Mentan og samfelag
Næmingurin dugir
- at kunna seg við mentan og livikor úr londum, har enskt verður talað
- at skyna á muninum millum enska og føroyska mentan
- at vísa á kunnleika til enska barnamentan, so sum sangir, rím og ramsur, spøl, dansir, leikir og frásagnir.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at stava og skriva løtt orð og einfaldar setningar
- at skyna mun á eintali og fleirtali
- at síggja, um talan er um nútíð, tátíð ella framtíð
- at flokka orð í orðaflokkarnar, navnorð, sagnorð, lýsingarorð og kenniorð (bæði bundið og óbundið).
6. floksstig
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at nýta góðan málburð, bæði viðvíkjandi orðavali, mállæru og framburði
- at hava orðatilfar til at skilja og tosa enskt um gerandislig evni
- at samrøða á enskum um innihaldí tekstum
- at skilja enskt mál úr ymiskum enskmæltum londum.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- at lesa á góðum enskum máli og at skilja tað lisna
- at lesa einføld brøv, boð og vegleiðingar úr gerandislívinum, t.d. stuðlað við myndum og/ella ljóði
- at skriva brøv, søgur, ummæli, boð og aðrar lættar tekstir
- at gera lættar umsetingar frá móðurmálinum til enskt og øvut
- at skriva lættar enskar fyrisagnir
- at nýta orðabøkur
- at nýta tekstviðgerð á teldu.
Mentan og samfelag
Næmingurin dugir
- at kunna seg við og bera saman skúlaviðurskifti og ungdómsmentan í ensktalandi londum og okkara egnu, grundað á tilfar úr sangum, bløðum, filmum, sjónvarpi og interneti
- at lurta og hyggja at tónleiki, filmum, bløðum og internetiog kjakast um hugburð og virði í okkara og enskari mentan
- at samanbera fremmanda og egna mentan, eitt nú í sambandi við høgtíðir, landafrøðilig og søgulig viðurskifti.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at stava vanligastu orðini
- at benda to be og to have í nútíð og tátíð
- at benda reglulig og óreglulig sagnorð
- s í hvørsfalli og umskriving við of
- at flokka orð í allar orðaflokkar.
9. floksstig
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at málbera seg væl og rætt viðvíkjandi framburði, máltóna og orðavali.
- at fylgja við og vera við í samrøðu, ið fer fram á enskum um gerandislig og faklig evni
- at velja samrøðuhættir, ið styrkja førleikan at samskifta
- at skilja ímillum ymiska úttalu av enskum, t.d. millum enska og amerikanska úttalu
- at hava munnliga framløgu á enskum.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- at lesa, skilja og greiða frá ymiskum tekstsløgum t.d. tíðindum, lýsingum, stuttsøgum, yrkingum, sangum og skaldsøgum
- at skriva ein tekst, ið hóskar til móttakaran, orða upplivingar, kenslur og vitan í samanhangandi skrivligum avriki
- at umseta úr enskum til føroyskt og øvut
- at skriva enskar fyrisagnir á hóskandi torleikastigi
- at nýta orðabøkur, alfrøðir, alnótina og aðrar miðlar og keldur
- at nýta teldu at samskifta og fáa sær vitan
- at nýta rættstavara
- einsæris ella saman við øðrum at nýta ymiskar margmiðlar til framløgur um ávís evni av verkligum ella listarligum slag.
Mentan og samfelag
Næmingurin dugir
- at útvega støðisvitan um virði og normar í enskttalandi londum
- at leggja fram um virði og normar við støði í tilfari, ið arbeitt hevur verið við um evni, har tilfarið er úr enskum skaldskapi, yrkisteksti, sangum, bløðum, filmum, sjónvarpi og alnótini.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at stava rætt og seta teknini rætt, so at meiningin í setningunum verður týðilig
- at greiða frá muninum á some og any
- at greiða frá muninum á gerðsøgn og tolsøgn
- at flokka orð í allar orðaflokkar.
10. floksstig
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at málbera seg rætt og fjølbroytt viðvíkjandi framburði, máltóna og orðavali
- at endurgeva, samrøða og kjakast á enskum
- at fylgja við og vera við í samrøðu millum fleiri enskttalandi fólk
- at velja samrøðuhættir, ið styrkja førleikan til samskifti
- í høvuðsheitum at skilja enskt mál úr ymiskum økjum og stættum
- at hava munnliga framløgu á enskum.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- at lesa, greina og arbeiða sjálvstøðugt við ymiskum tekstsløgum t.d. tíðindum, lýsingum, stuttsøgum, yrkingum, sangum og skaldsøgum
- at skriva ein tekst, ið hóskar til móttakaran, orða upplivingar, kenslur og vitan í samanhangandi skrivligum avriki
- at umseta úr enskum til føroyskt og øvut
- at nýta orðabøkur, alfrøðir, internet og aðrar miðlar og keldur
- at nýta teldu at samskifta og fáa sær vitan
- at nýta rættstavara
- einsæris ella saman við øðrum at nýta ymiskar margmiðlar til framløgur um ávís evni av verkligum ella listarligum slagi.
Mentan og samfelag
Næmingurin dugir
- at leggja fram um ensk samfelagsviðurskifti og siðir, sum eru grundað á tilfar, ið hevur verið nýtt til at lýsa samfelagsviðurskiftini, t.d. úr enskum skaldskapi, yrkisteksti, sangum, bløðum, filmum, sjónvarpi og øðrum miðlum
- at samanbera tekstir, ið snúgva seg um okkara egnu og ensk viðurskifti, so sum útbúgvingar, størv, lívsstíl, frítíð, arbeiði og samfelagsligar og sosialar spurningar.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at stava rætt og seta teknini so rætt, at meiningin í setningunum verður týðilig
- fastar orðingar við fyrisetingum
- at vísa á innlit í enska mállæru.
6. Eftirmeting og próvtøka
9. floksstig
Eftirmeting
Einstaki næmingurin skal ávegis í undirvísingargongdini eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini. Næmingurin skal hava eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslag og arbeiðssemi næmingsins eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini.
Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildnar verða ein skrivlig og ein munnlig próvtøka.
Skrivliga próvtøkan
Skrivliga próvtøkan fevnir um mál- og staviførleika, lurtifatan, lesifatan umframt framseting.
Tíðarkarmarnir fyri royndirnar eru hesir:
- Mál- og staviførleiki, lurtifatan og lesifatan 90 minuttir
- Framseting 3 tímar
Uppgávurnar verða settar við støði í kjarnaøkjunum í lærugreinini.
Næmingur kann leita sær hjálp á internetinum, í lærubókum, uppgávum og øðrum lærutilfari.
Næmingi er ikki loyvt at samskifta við onnur enn umsjónarfólk, sum eru stødd í hølinum.
Skúlastjórin kann bjóða serligar próvtøkutreytir til næming við skerdum virkisførleika, tíðarkarmurin til royndina kann tá tó í mesta lagi verða øktur við 1/3 av tíðini.
Eitt samlað próvtal verður givið fyri mál- og staviførleika, lurtifatan og lesfatan, har hvør parturin telur 1/3.
Eitt próvtal verður givið fyri framseting.
Munnliga próvtøkan
Í byrjanini av skúlaárinum gera lærari og skúlaleiðari í felag av, um flokkurin skal til munnliga próvtøku eftir A- ella B-próvtøkuháttinum.
Munnlig próvtøka, próvtøkuháttur A
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 20 minuttir íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Munnliga próvtøkan fevnir um tveir tættir:
- Framløga við støði í próvtøkuspurningi í ókendum teksti/tilfari
- upplestur og samtala við støði í próvtøkuspurningi í kendum teksti/tilfari.
Ókendi teksturin
Próvhoyringin er ein samtala ímillum próvtakara og próvhoyrara, og samtalan tekur støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Ókendi teksturin verður settur við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnatilfari og ískoytistilfari.
Próvhoyrt verður í ókendum og ótillagaðum teksti á umleið 1 ns., ella í samsvarandi vavi, um talan er um annað tekstslag enn skrivaðan tekst. Teksturin verður valdur, so at hann í tema ella á annan hátt er knýttir at evnum, økjum og tíl., sum sambært skjalfestum undirvísingargongdum hevur verið arbeitt við í undirvísingini í 9. flokki.
Kendi teksturin
Próvtakarin skal lesa 4-5 viðkomandi reglur burtur úr kendum teksti, ið er partur av próvtøkuspurninginum. Lærarin velur hóskandi tekstbrot til upplestur, eisini um próvtøkuspurningurin er annað tekstslag enn skrivaður tekstur. Síðani verður próvtakarin við støði í próvtøkuspurninginum próvhoyrdur í kenda tekstinum. Próvtøkuspurningurin verður settur í lisnum tilfari í 9. flokki.
Dømingargrundarlag
Munnliga próvtøkan
Próvhoyrt verður í lisnum og ólisnum tilfari, og ólisna tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini í 9. flokki. Lisna tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, fevnir um 50-60 ns av styttri tekstum. Tekstirnir skulu í síni heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Í metingini verður hugt eftir, hvussu væl framløgan er skipað, eitt nú við atliti at greiðleika, innihaldi, málburði og tilvísing til samsvarandi greiðsluevni. Dentur verður lagdur á, at framløgan er samanhangandi, at málburðurin er greiður, at nýtslan av viðkomandi hugtøkum er fjølbroytt og trygg og at upplesturin er greiður.
Ókendi teksturin
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni at orða seg sjálvstøðugt um innihaldið í ókenda tekstinum. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Kendi teksturin
Próvtakarin skal duga samanhangandi at lesa 4-5 viðkomandi reglur í tekstinum hart, so tekstinnihaldið klárt framgongur av upplestrinum. Próvtakarin skal á greiðum og røttum enskum viðgera týðandi tættir í tekstinum og duga at seta tekstin í frásjón, eisini í mun til tekstir annars, sum hava verið partur av undirvísingini.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Munnlig próvtøka, próvtøkuháttur B
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Eingin fyrireikingartíð er.
Munnliga próvtøkan fevnir um tveir tættir:
- framløga av sjálvvaldum evni
- upplestur og samtala við støði í próvtøkuspurningi í kendum teksti/tilfari
1. Sjálvvalda evnið
Próvtakarin hevur eina framløgu, har hann lýsir evnið, sum hann sjálvstøðugt hevur arbeitt við. Sjálvvalda evnið er valt við støði í skjalfestu undirvísingargongdunum úr 9. flokki. At styðja seg til hevur próvtakarin undir framløguni eina framløguætlan, ið lærarin hevur góðkent frammanundan.
Próvhoyrari og próvdómari kunnu seta dýpandi spurningar til framløgu próvtakarans.
2. Kendi teksturin
Próvtakarin skal lesa 4-5 viðkomandi reglur burtur úr kendum teksti, ið er partur av próvtøkuspurninginum. Próvtøkuspurningurin skal vera innan fyri annað yvirskipað evni enn sjálvvalda evnið. Lærarin velur hóskandi tekstbrot til upplestur, eisini um próvtøkuspurningurin er annað tekstslag enn skrivaður tekstur. Síðani verður próvtakarin við støði í próvtøkuspurninginum próvhoyrdur í kenda tekstinum. Próvtøkuspurningurin verður settur í lisnum tilfari í 9. flokki.
Dømingargrundarlag
Munnliga próvtøkan
Próvhoyrt verður í lisnum og ólisnum tilfari, og ólisna tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini í 9. flokki. Lisna tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, fevnir um 50-60 ns av styttri tekstum. Tekstirnir skulu í síni heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Í metingini verður hugt eftir, hvussu væl framløgan er skipað, eitt nú við atliti at greiðleika, innihaldi, málburði og tilvísing til samsvarandi greiðsluevni. Dentur verður lagdur á, at framløgan er samanhangandi, at málburðurin er greiður, at nýtslan av viðkomandi hugtøkum er fjølbroytt og trygg og at upplesturin er greiður.
Sjálvvalda evnið
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni at orða seg sjálvstøðugt um innihaldið í sjálvvalda evninum. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Við atliti at arbeiðstilgongdini í sambandi við próvtøkuhátt B verður størri dentur lagdur á yvirlit, hugdýping, innlit og frásjónargerð, enn gjørt verður, tá ið próvtøkuháttur A verður nýttur.
Kendi teksturin
Próvtakarin skal duga samanhangandi at lesa 4-5 viðkomandi reglur í tekstinum hart, so tekstinnihaldið klárt framgongur av upplestrinum. Próvtakarin skal á greiðum og røttum enskum viðgera týðandi tættir í tekstinum og duga at seta tekstin í frásjón, gjarna í mun til tekstir annars, sum hava verið partur av undirvísingini.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsing
Munnligt 9. floksstig
Skrivligt 9. floksstig
10. floksstig
Eftirmeting
Einstaki næmingurin skal ávegis í undirvísingargongdini eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini. Næmingurin skal hava eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslagið og arbeiðssemi næmingsins eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini.
Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildnar verða ein skrivlig og ein munnlig próvtøka.
Skrivliga próvtøkan
Skrivliga próvtøkan er ein uppgáva í framseting.
Skrivliga próvtøkan varir 3 tímar, og uppgávurnar í uppgávuraðnum verða settar í kjarnaøkjunum í lærugreinini.
Loyvt er at nýta hjálparmiðlar.
Dømingargrundarlag í sambandi við skrivligu próvtøkuna
Í dømingini av framsetingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur tey mál, sum eru sett í lærugreinini. Próvtakarin skal duga at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, skipa svarið miðvíst, síggja próvtøkutilfarið í frásjón og orða seg rætt og fjølbroytt.
Munnliga próvtøkan
Í byrjanini av skúlaárinum gera lærari og skúlaleiðari í felag av, um flokkurin skal til munnliga próvtøku eftir A- ella B-próvtøkuháttinum.
Munnlig próvtøka, próvtøkuháttur A
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 20 minuttir íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Munnliga próvtøkan fevnir um tveir tættir:
- Framløga við støði í próvtøkuspurningi í ókendum teksti/tilfari
- upplestur og samtala við støði í próvtøkuspurningi í kendum teksti/tilfari.
Ókendi teksturin
Próvhoyringin er ein samtala ímillum próvtakara og próvhoyrara, og samtalan tekur støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Ókendi teksturin verður settur við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnatilfari og ískoytistilfari.
Próvhoyrt verður í ókendum og ótillagaðum á umleið 1 ns., ella í samsvarandi vavi, um talan er um annað tekstslag enn skrivaðan tekst. Teksturin verður valdur, so at hann í tema ella á annan hátt er knýttir at evnum, økjum og tíl., sum sambært skjalfestum undirvísingargongdum hevur verið arbeitt við í undirvísingini í 10. flokki.
Kendi teksturin
Próvtakarin skal lesa 4-5 viðkomandi reglur burtur úr kendum teksti, ið er partur av próvtøkuspurninginum. Lærarin velur hóskandi tekstbrot til upplestur, eisini um próvtøkuspurningurin er annað tekstslag enn skrivaður tekstur. Síðani verður próvtakarin við støði í próvtøkuspurninginum próvhoyrdur í kenda tekstinum. Próvtøkuspurningurin verður settur í lisnum tilfari í 10. flokki.
Dømingargrundarlag
Munnliga próvtøkan
Próvhoyrt verður í lisnum og ólisnum tilfari, og ólisna tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini í 10. flokki. Lisna tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, fevnir um 60-70 ns av styttri tekstum. Tekstirnir skulu í síni heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Ókendi teksturin
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni at orða seg sjálvstøðugt um innihaldið í ókenda tekstinum. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Í metingini verður hugt eftir, hvussu væl framløgan er skipað, eitt nú við atliti at greiðleika, innihaldi, málburði og tilvísing til samsvarandi greiðsluevni. Dentur verður lagdur á, at framløgan er samanhangandi, at málburðurin er greiður, at nýtslan av viðkomandi hugtøkum er fjølbroytt og trygg og at upplesturin er greiður.
Kendi teksturin
Próvtakarin skal duga samanhangandi at lesa 4-5 viðkomandi reglur í tekstinum hart, so tekstinnihaldið klárt framgongur av upplestrinum. Próvtakarin skal á greiðum og røttum enskum viðgera týðandi tættir í tekstinum og duga at seta tekstin í frásjón, gjarna í mun til tekstir annars, sum hava verið partur av undirvísingini.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Munnlig próvtøka, próvtøkuháttur B
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Eingin fyrireikingartíð er.
Munnliga próvtøkan fevnir um tveir tættir:
- framløgu av sjálvvaldum evni
- upplestur og samtalu við støði í próvtøkuspurningi í kendum teksti/tilfari
1. Sjálvvalda evnið
Próvtakarin hevur eina framløgu, har hann lýsir evnið, sum hann sjálvstøðugt hevur arbeitt við. Sjálvvalda evnið er valt við støði í skjalfestu undirvísingargongdunum úr 10. flokki. At styðja seg til hevur próvtakarin undir framløguni eina framløguætlan, ið lærarin hevur góðkent frammanundan.
Próvhoyrari og próvdómari kunnu seta dýpandi spurningar til framløgu próvtakarans.
2. Kendi teksturin
Próvtakarin skal lesa 4-5 viðkomandi reglur burtur úr kendum teksti, ið er partur av próvtøkuspurninginum. Próvtøkuspurningurin skal vera innan fyri annað yvirskipað evni enn sjálvvalda evnið. Lærarin velur hóskandi tekstbrot til upplestur eisini um próvtøkuspurningurin er annað tekstslag enn skrivaður tekstur. Síðani verður próvtakarin við støði í próvtøkuspurninginum próvhoyrdur í kenda tekstinum. Próvtøkuspurningurin verður settur í lisnum tilfari í 10. flokki.
Dømingargrundarlag
Munnliga próvtøkan
Próvhoyrt verður í lisnum og ólisnum tilfari, og ólisna tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini í 10. flokki. Lisna tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, fevnir um 60-70 ns av styttri tekstum. Tekstirnir skulu í síni heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Sjálvvalda evnið
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni at orða seg sjálvstøðugt um innihaldið í sjálvvalda evninum. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Við atliti at arbeiðstilgongdini í sambandi við próvtøkuhátt B verður størri dentur lagdur á yvirlit, hugdýping, innlit og frásjónargerð, enn gjørt verður, tá ið próvtøkuháttur A verður nýttur.
Í metingini verður hugt eftir, hvussu væl framløgan er skipað, eitt nú við atliti at greiðleika, innihaldi, málburði og tilvísing til samsvarandi greiðsluevni. Dentur verður lagdur á, at framløgan er samanhangandi, at málburðurin er greiður, at nýtslan av viðkomandi hugtøkum er fjølbroytt og trygg og at upplesturin er greiður.
Kendi teksturin
Próvtakarin skal duga samanhangandi at lesa 4-5 viðkomandi reglur í tekstinum hart, so tekstinnihaldið klárt framgongur av upplestrinum. Próvtakarin skal á greiðum og røttum enskum viðgera týðandi tættir í tekstinum og duga at seta tekstin í frásjón, gjarna í mun til tekstir annars, sum hava verið partur av undirvísingini.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsing
Munnligt 10. floksstig
Skrivligt 10. floksstig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støðið undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera talaða málið, skrivaða málið, samansettar tekstir ella málkunnleika.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum málkunnleiki verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum skrivaða málið. Á tann hátt kundi vitan um málsøgu verið við til at gjørt fatanina av eldri tekstum meira fjøltáttaða, samstundis sum vitan um málsins bygnað t.d. kundi verið nýtt í tekstgreining.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini enskum. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av týdninginum, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat ið er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram ímóti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av ensklærugreinini. Tá ið arbeitt verður við ymiskum sløgum av tekstum, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í enskum skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku sløgunum av tekstum, skrivaðum eins væl og munnligum. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini enskum mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum tekstsløgum og samskiftisstøðum.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í enskum skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingarnir búnast og gerast meira sjálvstøðugir, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin enskt er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinir. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinir um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í søgu, tekstframleiðslu, bókmentaligum hugtøkum og almennari málfrøði og málsøgu.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinir við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinirnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn bara í teirri eini lærugreinini, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. eina blaðútgávu, eina søguliga ritgerð, ella eina heimasíðu.
Ein grundgeving fyri at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi á skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Í byrjanini kunnu næmingarnir t.d. lesa eina stutta bók um dagin. So hvørt sum bøkurnar gerast longri, má meira tíð setast av til at lesa eina bók í. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Verjurøða holubúgvans
Sjónleikarhúsið Niels Finsensgøta 34 Tórshavn FO
Sýningar
Sýningar…
- leygardagur 8. apr 20.00 Atgongumerki
- týsdagur 4. apr 20.00 Atgongumerki
- mánadagur 3. apr 20.00 Atgongumerki
- leygardagur 1. apr 20.00 Útselt!
- hósdagur 30. mar 20.00 Útselt!
- mikudagur 29. mar 20.00 Atgongumerki
- týsdagur 28. mar 20.00 Atgongumerki
- sunnudagur 26. mar 20.00 Atgongumerki
- hósdagur 23. mar 20.00 Atgongumerki
- mikudagur 22. mar 20.00 Atgongumerki
- sunnudagur 19. mar 20.00 Atgongumerki
- leygardagur 18. mar 20.00 Útselt!
Samandráttur
Verjurøða Holubúgvans er einmansleikur, eftir amerikanska rithøvundan Rob Becker. Tað er Teatur Grugg og Teatur Mogul sum saman við Havnar Sjónleikarfelag seta leikin upp.
Sum navnið sigur so er hetta ein verjurøða, gjørd sum eitt slag av stand-up.
Leikurin verður framførdur í Sjónleikarhúsinum, og á turné í Føroyum.
Atgongumerki
Lýsing
Lýsing…
Maðurin á pallinum er troyttur av allatíðina at hoyra um, hvussu strævnir, býttir og ótolandi menn eru. Hann setir sær fyri at royna at finna útav og greiða frá, hví mannfólk og konufólk ofta enda í støðum, har tað ikki ber til at skilja hvønnannan. Misskiljingarnar eru ofta láturligar, tá vit sum her síggja tær á palli – men í veruleikanum eru tær ofta orsøkin til at maður og kona ikki kunnu semjast.
Leikarin leitar heilt aftur til uppruna menniskjans. Hann samanber frummmenniskjuni við tað modernaða menniskja. Við dømum og stuttligum lýsingum av situatiónum, sum flest øll kenna aftur, finnur hann útav, at júst har – í frumtíðini – finna vit kanska frágreiðingarnar og orsøkirnar til, at nútíðarmenniskjuni, hava so nógv at stríðast við – og loysnirnar eru sum oftast einfaldari enn vit halda.
Skemtiligt, hugvekjandi, rørandi og viðkomandi. Ein leikur sum hevur gingið 20 ár á Broadway, og er sýndur í 14 ymiskum londum – Føroyar eru nummar 15! Umsett leikin hevur Teater Grugg
Leikari: Jákup Dahl
Leikstjóri: Ria Tórgarð
Teknikkur: Árni Baldvinsson
Umsiting: Súsanna Tórgarð
Samskipari: Karin Djurhuus
Atgongumerki eru at fáa á www.atgongumerki.fo og á tlf. 228875, ella við dyrnar ein tíma undan sýning.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pettson og Findus
Sjónleikarhúsið Niels Finsensgøta 34 Tórshavn FO
Sýningar
Sýningar…
- hósdagur 12. okt 18.00 Atgongumerki
- mikudagur 11. okt 18.00
- týsdagur 10. okt 18.00 Útselt!
- mánadagur 9. okt 18.00
- sunnudagur 8. okt 18.00
- leygardagur 7. okt 18.00
- leygardagur 29. jul 17.00 Útselt!
- fríggjadagur 28. jul 17.00 Útselt!
- fríggjadagur 30. jun 18.00 Útselt!
- týsdagur 27. jun 18.00 Útselt!
- mánadagur 26. jun 18.00 Útselt!
- leygardagur 24. jun 16.00 Útselt!
- týsdagur 20. jun 18.00 Útselt!
- mánadagur 19. jun 18.00 Útselt!
- fríggjadagur 16. jun 18.00 Útselt!
- hósdagur 15. jun 18.00 Útselt!
- týsdagur 13. jun 18.00 Útselt!
- mánadagur 12. jun 18.00 Útselt!
- leygardagur 10. jun 16.00 Útselt!
- fríggjadagur 9. jun 18.00 Útselt!
- hósdagur 8. jun 18.00 Útselt!
- týsdagur 6. jun 18.00 Útselt!
- mánadagur 5. jun 18.00 Útselt!
- leygardagur 3. jun 16.00 Útselt!
- fríggjadagur 2. jun 18.00 Útselt!
- hósdagur 1. jun 18.00 Útselt!
- mikudagur 31. mai 18.00 Útselt!
Samandráttur
Í oktober kunnu øll smá og stór gleða seg, tí tá koma Pettson og Findus aftur á pall í Sjónleikarhúsinum.
Atgongumerki
Atgongumerki kosta 100 kr, og kunnu keypast á Atgongumerki.fo ella við dyrnar í Sjónleikarhúsinum ein tíma undan sýning.
Lýsing
Lýsing…
Pettson er ein hittingarsamur maður, sum býr saman við kettuni Findus og nøkrum hønum.
Søgan snýr seg um teirra felags lív. Pettson og Findus kunnu tosa saman. Findus dámar sær skálkabrøgd og at spæla, og Pettson roknar hann sum sítt barn.
Findus dugir enntá at ganga á afturbeinunum sum eitt fólk.
Pettson og Findus búgva á einum garði. Í húsinum búgva eisini sonevndir snifflar, verur sum Findus sær og tosar við, men sum Pettson ikki sær.
Hesin leikur um Pettson og Findus er um tá ið ið Findus flytir heimanífrá.
Okkara útgáva av leikinum verður til tey smáu, tey størru og tey heilt stóru, sum eina løtu sleppa at vitja í fittu verðini hjá Pettson og Findus.
Atgongumerki kosta 100 kr, og kunnu keypast á atgongumerki.fo, ella við dyrnar í Sjónleikarhúsinum ein tíma undan sýning.
Leikurin verður spældur mána- týs- hós- fríggja- kl 18 og leygardag kl 16
Forsølan byrjar mánadagin 22.mai kl 10.
- Leikrit
- Sven Nordqvist
- Týtt og viðkað um leikritið
- Hanna Flóvinsdóttir
- Hjálmar Dam
- Leikstjóri
- Hválmar Dam
- Ljós
- Turpin N Djurhuus
- Ljóð
- Jón McBirnie
- Ljós/ljóð koyring
- Sámal Clothier
- Tónleik
- Jákup Dahl Wardum
- Pallmynd og pallsmiðir
- Nicolaj Falck
- Klæmint H Isaksen
- Gjørt staklutir til pallmynd og búnar
- Anna Sofía Egilstrøð
- Pallstjóri
- Beinta Flóvinsdóttir
- Pallfólk
- Jákup Dahl Wardum
- Hjálparfólk
- Húsfólk
- Framleiðari
- Hanna Flóvinsdóttir
- PR/plakat/leikskrá
- Karin Djurhuus
- Pettson
- Hjálmar Dam
- Findus
- Hanna Flóvinsdóttir


text:
Rísna langasporl (langasporlsættin)
Macrourus berglax Lacepède, 1801
Stødd: Tað verður minst 110 cm langt.
Dýpi: Rísna langasporl er úr umleið 100 m niður á 3000 m.
Litur: Rísna langasporl er myrkagrátt ella øskugrátt um bakið og fjaðrarnar og silvurgrátt undir búkinum. Trolveitt hevur tað mist flestar litir og tykist hvítgrátt.
Teinar: R1 11-13; U 17-20.
Lýsing: Rísna langasporl hevur tvær ryggfjaðrar. Tann fremra er lítil, men høg og situr heilt fram móti nakkanum. Hin aftara er lág og long, gongur heilt aftur á sporlsendan, har hon rennur saman við gotfjøðurina, ið er næstan eins long og ryggfjøðurin. Frá gotinum og aftur á sporlsendan smalkar fiskurin javnt, og stertur er eingin. Tað hevur stórt høvd, um 20% av heildarlongdini og stór eygu. Roðslan er hvøss. Rísna langasporl hevur myrkan blett við gotið og millum búkfjaðrarnar. Gronin er líka long sum eygnatvørmátið. Tað hevur ein beinkamb hvørjumegin á høvdinum, undir eyganum og oman fyri kjaftin.
Eyðkenni: Tann sera rísna roðslan, og beinkamburin á høvdinum. Tað hevur ikki roðslu undir trantinum. Rísna langasporl er høvuðstórt og bulmikið.
Týdningur: Nakað verður veitt av rísna langasporli.
da. Nordlig skolæst, en: Roughhead grenadier, fr: Grenadier gris, ís: Snarpi langhali, no: Isgalt, tý: Grenadierfisch
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Toskafiskar Gadiformes
Hópurin við toskafiskum hevur 9 ættir 75 slektir og 555 sløg.
Undir Føroyum eru 5 ættir ið hava 26 slektir og 36 sløg:
Teir hava heldur stórligt høvd. Teir hava eina til tríggjar ryggfjaðrar og eina ella tvær gotfjaðrar, summir hava stert, aðrir bert ein spíss. Á nøkrum sløgum er roðslan lítil og sløtt, á øðrum stór og rísin. Á flestu sløgunum eru uggafjaðrarnar aftari enn búkfjaðrarnar.
Nógv av sløgunum hava grunnnøs.
Teir eru bæði á grunnum og djúpum vatni. Við Føroyar liva allir toskafiskarnir í sjónum, men okkurt slag úti í heimi er í feskum vatni, og nøkur eru í blandingsvatni.


text:
Teisti (lat. Uria grylle L; da. Tejste) er til støddar sum lundi. Um summarið er hann svartur við einum stórum hvítum liti tvørtur um hvønn veingin. Á vetri er hann mest sprøklutur. Føturnir eru blóðreyðir. Nevið er klænt og spískt. Málið er eitt mjúkt hvin. Hann heldur seg tætt við landið, helst á grunnum vatni. Ofta setur hann nevið niður í sjógvin, til at hyggja sær eftir onkrum etandi. Mesta føði hansara er tarabrosmur, og djúpt skulu tær ganga, tá ið hann ikki kann fáa tær.
Teistin byggir víða um í norðanlondunum og mest í teimum køldu. Í Føroyum er lítið til av honum. Hann eigur helst í urðum ella í rivum og gjótum í berginum. Stundum grevur hann sær holur sum lundi. Eggini eru 2, hvít við svørtum prikkum. Eftir ½3ðju viku koma pisurnar út. Meðan tær hava dúnið, eru tær dimmgráar, fjaðraðar eru tær vakurt grá- og hvítsprøklutar. Um somu tíð sum lomvigapisurnar eru teistapisurnar floygdar og fara á sjógvin. Um veturin heldur fjøldin til havs, men nakrir verða eftir við landið.
Teistin er spakur og vakur fuglur; og mangir menn eru so góðir við hann, at teir vilja ikki, at nakar skal gera honum ónáðir — við byrsu ella á annan hátt.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Soleiðis eru teir kallaðir, tí teir hava fitjur, tað er húð, sum er millum tærnar og ger fótin góðan at svimja við. Og øllum fitjufuglum dámar væl á blotanum; summir halda seg helst á vøtnum og í áum, men teir flestu liva sína mestu tíð á sjónum. Fjøðurin er tøtt, og teir smyrja hana við feitum, so vatn rínur ikki við hana. — Til er eitt ótal av sløgum, og til at lætta yvirlitið á teimum verða tey her sett sundur í bólkar og ættir.


text:
Barnabíblian er ein myndabók við avmarkaðum teksti og er góðar 500 síðir til støddar. Í bókini eru 96 søgur; 48 úr Gamla Testamenti og 46 úr Nýggja Testamenti.
Aftast í bókini er eisini ein frágreiðing til ávís orð, sum kunna vera trupul at skilja.
Bókin er ætlað yngri børnum, men kann eisini vera áhugaverd hjá eldri børnum, serliga tí at myndirnar eru so fangandi og lýsa væl huglagi í einstøku søgunum á ein hugtakandi og skemtiligan hátt.
Hetta er ein frálík bók hjá foreldrum at lesa saman við smærru børnunum og hjá børnum í skúlaaldri at lesa sjálvi.
Tað er Amy Tausen, sum hevur týtt og forlagið “Bókin” hjá Føroyska Bíbliufelagnum gevur út. Bókadeild Føroya Lærarafelags hevur ritstjórnað útgávuna.
Barnabíblian er at fáa í bókasølum um alt landið og kostar 248,- kr.
Brellbitar úr bókini. Trýst her...


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Vita einki um næsta skúladag hjá fimm næmingum
Tak niður
Stríðið millum Eystur- og Runavíkar kommunu um, hvør skal rinda fyri skúlagongdina hjá fimm dreingjum úr Gøtu ørkymlar foreldur.
Hvørki skúladreingirnir, sum ganga í skúlanum við Løkin í Runavík, ella foreldur teirra vita, hvussu verður eftir seinasta tíma í dag - um dreingirnir halda fram í skúlanum, ella um hetta er seinasti skúladagur hjá teimum har.
Seinasti skúladagur við Løkin er annars 26.juni.
Poul Nolsøe Sørensen í Norðragøtu er pápi ein av dreingjunum, sum gongur í skúlanum við Løkin.
Hann sigur, at misnøgd við framhaldsdeildina í Fuglafirði er als ikki orsøkin til, at sonur hansara valdi skúlan við Løkin.
Eysturkommuna hevur avtalu við Fuglafjørð um framhaldsdeild, og vil tí ikki gjalda fyri næmingar í skúlum í øðrum skúlum, sigur Jóhan Christiansen, borgarstjóri.
Ikki hevur borið til at fingið samband við Torbjørn Jacobsen, borgarstjóra í Runavík.
Hann sigur í brævi til borgarstjóran í Eystarkommunu, at rindar kommunan ikki fyri næmingarnar, sum eru í framhaldsdeildini í Runavík í seinasta lagi í dag, er dagurin í dag teirra seinasti skúladagur har.
Sí eisini


text:
Vit eru á Instagram
Nú ber til at fylgja kommununi á Instagram. Vit vilja fegin veita so góða kunning og tænastu til okkara borgarar sum gjørligt. Vit brúka okkara Instagram konto til at leggja løtumyndir út og tit eru vælkomin at dáma og viðmerkja myndirnar.
Tú sum borgari ert eisini vælkomin at skriva #sundakommuna og soleiðis tagga okkum tá tit leggja eitt hvørt út á Instagram sum hendir í Sunda kommunu. Vónandi taka tit væl ímóti okkum á Instagram og fylgja okkara síðu.
Leinkja til bæði instagram og facebook eru at finna niðast á heimasíðuni ella við at fylgja hesum leinkjum:
Fylg Sunda kommunu á Instagram.
Fylg Sunda kommunu á facebook.


text:
Orð: Johs. Mortensen
1. Sí, til tín kemur kongur tín,
vil frelsari tær vera.
Hann legði frá sær guddóm sín,
læt tænara seg gera.
2. Og tó hann himins kongur er,
sum alt og øllum býður,
hann lítillátin er á ferð,
á asnafyli ríður.
3. So eyðmjúkur í sál og sinn’,
so lágt seg bendir niður,
at hann vil koma til tín inn,
um rúm hjá tær hann biður.
4. Hann bestu tænastu tær ger,
vil teg við Guð sameina.
Hann heimsins syndir burtur ber
sum tað Guðs lambið reina.
5. Hann er á ferð til kross og deyð’
har loysigjald at vera,
teg frelsa út úr størstu neyð
og ævigt lív tær bera.
6. Ja, tæna vil tær kongur tín
við deyðans sváru pínu,
teg klæða vil í brúðarlín
og telja millum síni.
7. Og tak hann tó í bróst á tær,
hans sáttargerð í hjarta,
tú frelsu tá við krossin sær
og fjaldu dýrd hans bjarta.
8. Nú lovað veri koma hans,
vælsignað navn hans veri,
øll bindið honum heiðurskrans
og hosianna berið!


text:
Sjónota er vøkur á at líta, hon verður eisini nevnd havsins blóma. Summar hava fleiri bjartar litir, aðrar eru einlittar ella sprøklutar.
Sjónotur liva í øllum heimshøvunum av heilt grunnum vatni niður á meira enn 10.000 metra dýpi.
Anthozoa
Dýraflokkurin, sum sjónota hoyrir til, eitur anthozoa. Hetta er grikskt og merkir blómudýr (antho: blóma og zoa: dýr).
Sjónota er í ætt við hvalspýggju og korallir. Felags fyri hesar tríggjar dýrabólkarnir er tann rundi kroppurin og teir nógvu armarnir rundan um munnin.
Higartil eru 30 sløg av sjónotu funnin undir Føroyum. Støddin á teimum er ógvuliga ymisk, alt úr 2 mm í tvørmáti upp í 30 cm.
Longsta slagið um okkara leiðir er vanligur sjó-nelikur, sum kann verða hálvan metur langur.
Sjónota hevur ein fót, sum hon sýgur seg fastan í undirlagið við. Í hinum endanum á kroppinum situr muðurin, sum samstundis er got. Muðurin er umgirdur av nógvum ørmum.
Verður sjónota órógvað, dregur hon armarnar inn í kroppin og umskapast til eina hálvkúlu við einum holi í erva.
Eitrandi kyknur
Hóast tær síggja út sum blómur, eru flestu sjónotur rovdýr. Á yvirflatanum hevur sjónota notukyknur, ið eru eitrandi.
Armarnir hava serliga nógvar notukyknur, umleið 2 milliónir á hvørjum armi. Notukyknurnar lamma fongin, sum sjónotan síðan førir upp í munnin og etur.


text:
Møguliga kennir tú onkran, sum hevur fingið LASIK. Milliónir eru sloppin undan at nýta brillur ella kontaktlinsur ella eru vorðin minni bundin av teimum. LASIK er tann vanligasta lasara ljósbrótandi (laser refractive procedure) viðgerðarhátturin. LASIK skurðviðgerðin boðaði frá túsundáraskiftinum –millennium- í Íslandi, tá tann fyrsta viðgerin varð framd í landinum, summarið í 2000. Hetta var 10 ár eftir at griksku og italsku eygnalæknarnir Pallikaris og Buratto framdu sínar fyrstu skurðviðgerðir.
LASIK er vorðin tann vanligasti skurðviðgerðarhátturin í heiminum. Ísland er ikki nakað untantak í hesum føri. LASIK hevur ment sítt umdømi sum ein álýtandi og tryggur háttur at sleppa av við brillur og kontaktlinsur.
Stovnanin av nýggju eygnaklinikkini, Augljós Eye Center, er í søguligum høpi ein nýggj byrjan innan ljósbroytandi skurðviðgerð í Íslandi.
Augljós Eye Center leggur dent á eina samanrenning av “cutting edge” tøkni, royndum og vitan. Dr. Jóhannes K. Kristinsson MD PhD framdi sína fyrstu ljósbroytandi viðgerð ár 2000 og hevur síðani framt fleiri enn 10.000 slíkar viðgerðir. Hann fullførdi hornhinnu og ljósbroytandi skurðviðgerðar “fellowship” frá væl kenda Duke Eye Center í NC, USA.
Útgerðin, ið verður nýtt til lasara ljósbroytandi skurðviðgerð er sjálvandi sera týdningarmikil. Okkara lasaratøkni er frá Schwind Tecnologies í Týsklandi. Okkara lasari viðger nærsýni, bygningsfeil (astigmatismu) og langsýni (hypermetropi) við nærmast ótrúligum neyvleika við 1 kHz sporingsevni, ið letur lasarastráluna fylgja eyganum í øllum rætningum. Hetta verður kallað 5D sporing. Hetta økir um trygdina og neyvleikan í viðgerðini. Umframt hetta verður viðgerðartíðin stytri enn nakrantíð áður, vanliga bert fá sekund.
LASIK – Ein gjøgnumgongd
Men, hvat snýr henda viðgerðin seg um? Hvussu fer hon fram, og hvat fremur sjónliga skarpleikan í eygunum, soleiðis, at tær ikki nýtist at brúka brillur ella kontaktlinsur longur?
“Tað kann vera sera torført at skilja teir mest umráðani liðirnar í hesi viðgerðini,” greiðir Dr. Kristinsson frá. “Mest umráðandi er at seta sær spurningin og ímynda sær, hvussu eygað er bygt ella skapað. Undir skurðviðgerðini gera vit eina “SuperThin” sneið av ytsta hválvskapaða (kúpuskapaða) vevnaðinum í eyganum, nevnd hornhinnan.”
“Um eygað er vindeygað hjá sálini, so er hornhinnan vindeygað hjá eyganum. Við at broyta skapið á hornhinnuni kunnu vit broyta ljósbrotið í eyganum, og hetta ger, at ein sleppur av við brillur,” sigur Dr. Kristinsson. Hann greiðir framhaldandi frá: “Vit gera ein klaff við einum tóli, nevndur ein “Microkeratomur”. Klaffurin verður altíð klistraður í restina av hornhinnuni í einum “hongsli” (sí mynd 4).
Endamálið við klaffinum er at verja tað viðgjørda økið, har inntrivið við lasara er framt. Sambært LASIK framferðarháttinum leggja vit klaffin aftur á undirliggjandi yvirflatuna, og tað heilt sermerkta er, at ikki nýtist at seyma eygað. Tað stingur bert eitt sindur í nakrar fáar minuttir eftir viðgerðina. Hetta er ein sera stórur fyrimunur og hjálpir fólki at koma seg serdeilis skjótt. Microkeratomurin, ið vit nýta er ein Ziemer Amadeus II, ein nýggj útgáva við eini framúrskarandi hjáárinsvangamynd (profili). Amadeus II er umframt hetta betraður soleiðis, at LASIK er enn tryggari.
SCHWIND AMARIS 500E
Dr. Kristinsson vitjaði Schwind verksmiðjuna, nærindis Aschaffenburg í Týsklandi:
”Tað var undrunarvert at vera til staðar og síggja, hvussu tey byggja upp ein lasara frá grundini til at enda sum eitt tøkniligt undur. Umsorganin, vitanin og tøkniligi førleikin eru framúr. Neyvleikin og umsorganin í øllum viðgerðarstigum vóru serstakliga góð. Fólkini hjá Schwind eru miðvís í teirra menning av heimsins bestu leysaraútgerð av hesum slagi.”
”Umsorgan og neyvleiki hevur stórsta týdning hjá eygnalæknum, ið skipa og fremja hesa serstøku viðgerð við lasaranum” sigur Dr. Kristinsson, ” og nógvir lasarar vóru góðir. Men vit mettu, at Schwind Amaris var tann besti, tá hugsað verður um sjónina, lættleikan og annars alt, ið hevur við eyguni at gera. Vit merktu og føldu eisini at Presbymax viðgerðin var tann besta viðgerðin, ið fanst á marknaðinum”.
PRESBYMAX
Sum ein eldist harðnar eygnalinsan. Hetta forðar linsuni at broyta skap.
Linsan liggur tætt aftan fyri litaða partin av eygum okkara, iris. Herðingin av linsuni, tað, at linsan harðnar, kemur við aldrinum. Á ungum árum er linsan liðilig og smidlig og kann verða til eina “pluss linsu” ella eina konveks, ið stillar inn/fokuserar á ting tætt hjá. Linsan verður tjúkri við aldrinum og tess evni at fokusera á ting tætt hjá vikna.
Linsan harðnar við aldrinum og tess evni at stilla inn á ein smálut viknar, og okkum nýtist pluss brillur, oftast í aldrinum 40-45
“Ein patientur segði eina ferð við meg: antin lesibrillur ella doyggjandi ungur. Eg velji lesibrillur,” sigur Dr. Kristinsson. “ Hetta nevnist gamalsjón (presbyoti) og kann neyvan kallast ein sjúka, men eitt brek, ið kemur við árunum og sum virkar ørkymlandi ella irriterandi í tí dagliga. Seinnu árini eru mentir fleiri ymsir hættir at loysa henda trupulleikan.” Hann sigur, at fleiri av hesum hættum hava við sær at natúrliga linsan verður skift um við eina eftirgjørda (kunstiga) linsu, og nevnist hetta “klárlinsu úrdráttur”(clear lens extraction) Í hesi viðgerðini verður ein sergjørd linsa sett inn í staðin fyri ta hørðu linsuna hjá patientinum, og ger tað møguligt at fokusera bæði nær og fjar.
Henda viðgerðin hevur tó við sær, at farast má inn í sjálvt eygað, og hevur hetta tann vanda við sær, hóast lítil, at smittandi organismur koma inn í eygað og fremja eina álvarsliga smittu, ið kallast endophthalmitis. Presbymax viðgerðin er ment av Schwind í samstarvi við Jorge Alió úr Spania og við OCIVIS bólkinum á lærda háskúlanum í Alicante. Presbymax er bygd á grundregluna at skapa eitt
“lesi segment” í miðjuni á hornhinnuni við einum sirkli rundanum at stýra langsjónini. Henda viðgerðin verður bert gjørd á hornhinnuna, ytru linsuskipanina, og nemur ikki nethinnuna í eyganum, innaru linsuskipanina.
Vanliga hugsanin er, at Presbymax er betur egnað til persónar í aldrinum 45-60 ár, men “klárlinsu úrdráttur” er betur egnaður til persónar yvir 60 ára aldur. Tí skal ein gjøllig kanning til fyri at greina, hvør framferðarháttur er best egnaður til hvønn einstakan persónin. Presbymax viðgerðin er mett at vera til gagns fyri fólk, ið longu hava fingið eina vanliga grástarviðgerð (cataract treatment), framd við eini “monofokalari linsu”, men sum ynskja at gerast minni bundin av lesibrillum.
Michael Strade er eygnalækni á Bad Laer klinikkini í Saxony í Týsklandi. Hann er 54 ára gamal og hevur fyri stuttum fingið eina Presbymax viðgerð við Schwindlasara útgerð, sum hann vanliga nýtir sjálvur. Hann er serstakliga væl nøgdur við úrslitið av viðgerðini. “Einans tríggjar vikur eftir viðgerðina er hansara nær- og fjarsjón so góð, at honum ikki nýtist brillur yvirhøvur”, sigur Dr. Kristinsson ” Hann royndi vanligar(monofokalar linsur) kontaktlinsur áðrenn og helt, at tær vóru torførar at nýta. Við tí sera gjølligu granskingini handan Presbymax viðgerðina í huga, tók hann avgerð um at fara í holt við síni egnu eygu. Sambært samrøðuni er Dr. Stade nú sannførdur um, at henda viðgerðin er tann besta fyri gamalsjón. Vit á Augljós eru tí errin av at kunna bjóða hesa viðgerð. Tó eru ikki øll egnað til viðgerðina, og tí má hvør einstakur kannast serstakliga væl, áðrenn avgerð verður tikin, um viðkomandi skal hava hesa viðgerð ella ikki.


text:
Føstugudstænasta í Skálavíkar kirkju
Aftaná gudstænastuna greiðir hann í Kelduni frá aktuellu støðuni hjá kristnum í Ísrael
Fríggjadagin 6. mars kl. 20
Møti í missiónshúsinum í Miðvági
Evni: Guds orð til Guds fólk
Innsavnan
Leygardagin 7. mars
Evnisdagur í kirkjukjallarinum í Gøtu
kl. 15:00 Evnisdagur byrjar
Evni: Estrarbók 1 (Í febr/mars er purim hátíð í Ísrael. Ver við og lær meira um Ester og purim hátíðina)
kl. 16:30 Drekkamuður
kl. 17:00 Evni: Estrarbók 2 (framhald)
kl. 18:15 Nátturði
kl. 19:30 Møti.
Evni: Guds orð til Guds fólk
Innsavnan
Sunnudagur 8. mars
kl. 11:00 Gudstænasta í Argja kirkju
kl. 18:00 Møti í Meinigheitshúsinum á Skála Evni: Yom Kippur – framvegis aktuelt at tala um sáttargerð
Innsavnan
kl. 21:00 Ungdómsmøti í KFUM&K í Klaksvík
Evni: Yom Kippur – framvegis aktuelt at tala um sáttargerð
Christian Rasmussen hevur síðani 2009 verið prestur í Immanuelskirkjuni í Tel Aviv í Ísrael. Nógv virksemi er í kirkjuni, og harumframt brúka eini seks aðrar meinigheitir kirkjuna hvørja viku. Hóast har er nógv virksemi, so er bara eitt evarska lítið tal av fólkinum í Tel Aviv, sum trúgva á Jesus. Á øllum støðum, Christian vitjar í Føroyum, sigur hann frá arbeiðinum í orðum og myndum, og hvat verður gjørt fyri at náa út við gleðiboðskapinum í milliónabýnum Tel Aviv – eitt arbeiði, ið føroyska Ísraelsmissiónin eisini er við í. Og Gud virkar har.
Verið hjartaliga vælkomin!
Ísraelsmissiónin


text:
Fimti ár síðani Junikríggið í 1967
Fimti ár síðani Junikríggið í 1967
Tann 5. juni 1967 lupu ísraelsk hernaðarflogfør í einum á fleiri egyptiskar flogvøllir, og eftir trimum tímum var egyptiska hernaðarflogmegin løgd í oyði.
Seks dagar seinni hevði Ísrael vunnið á øllum sínum fíggindum í norðuri, vestanfyri og sunnanfyri og við hesum veitt landinum eina trygga framtíð.
“Har Ha' Beit B' Yadeinu.” Hetta var ein av teim týdningarmestu fráboðanum undir Seksdagakrígnum í 1967. “Tempulplássið er í okkara hondum.” Hesi orð fingu hermenn at gráta av gleði, og tey broyttu søgu Jerúsalems med alla..Lt Gen. Mordechai “Motta” Gur, leiðari í deildini, sum tók tók gamla býarpartin aftur, sendi hesi boð.
Tað var eftir harðar bardagar og stórt mannfall, at tann ísraelski herurin tann 7. juni1967 tók tann gamla býarpartin í Jerúsalem frá jordanarum. Tað var fyrstu ferð síðan 1948, at tað var møguligt aftur hjá jødum at koma fram at tí mest heilaga staðnum hjá jødadóminum, Ha-Kotel, Vesturmúrinum, eisini kallaður Grátimúrurin. Jødar hava livað í Ísrael í umleið 4000 ár, frá tíðini, tá ið teir bíbilsku patriarkarnir livdu (o.u. 1900 f.Kr.).
Søgan hjá tí jødiska fólkinum, tess høvuðsstaði Jerúsalem, og tí jødiska templinum har, er ein søga um útlegd, oyðilegging og endurbygging.
Í 3000 ára søgu Jerúsalems er býurin lagdur í oyði 17 ferðir, og er hann uppafturbygdur 18 ferðir. Tað hava altíð verið nakrir jødar eftir í Jerúsalem, hóast hópdráp og neyð, sum fylgdi við fremmandum ræði og álopum, framd av hermonnum úr fremmandum londum. Tað einasta tíðarskeiðið, jødar ikki livdu í Jerúsalem, var í tíðini beint eftir, at rómverjar løgdu býin í oyði ár 70, og eitt stutt tíðarskeið undir krossferðunum, sum eisini var tað einasta tíðarskeiðið, har Jerúsalem var høvuðsstaður hjá einum ikki jødiskum bólki (frá 1099, tá ið Latín Kongadømið í Jerúsalem var sett á stovn).
Býurin hevur altíð verið høvuðsstaður hjá jødum. Tað var har, at teir jødisku kongarnir búðu. Sanhedrin og høvuðsprestarnir vóru eisini har.
Í 1948, tá ið Ísrael varð sett á stovn, bleiv Jerúsalem sjálvsagt høvuðsstaður tess.
Hinvegin hevur Jerúsalem aldri verið høvuðsstaður hjá nøkrum av teimum muslimum, sum hava havt ræðið har. Hann var ikki høvuðsstaður hjá Umayyad, Abbasid ella Fatamid kalifatinum, sum høvdu ræðið í 400 ár. Ei heldur var hann høvuðsstaður hjá mamelukkum (1260-1516), ottomanum (1516-1917) ella hjá jordanarum, sum ráddu í Eysturjerúsalem.
Vert er at geva sær far um, at stovnandi skjalið hjá PLO, tað Palestinska Nationala Grundarskjalið frá 1964, ikki nevnir Jerúsalem eina einastu ferð.
Vónandi verður Jerúsalem nú og í framtíðini høvuðsstaður Ísraels.
Heri av Reyni


text:
Súkkling: Jan vann
ítróttur13-05-2018 - 19:17 - Jóanis Nielsen
Sandoyggin var karmur um kappingina leygardagin 12. mai tá kappast varð í Landavegsúkkling. Tað var sól og bláður himmal tá oyggin bleiv koyrt úr enda í annan, og umaftur.
Tað bleiv lagt hart út, og ferðin fór upp beint sum komið var til fyrstu brekkuna, Brekkan Stóra. Og ferðin var høg líka til kvinnur og menn troyttaðust.
Byrjað var í Sands bygd, og leiðin gekk so til Dals. Síðan gekk leiðin úr Dali til Skálavík. Úr Skálavík bleiv súkklað til Skopun, og frá Skopun gekk leiðin aftur til Sands, har málið var við Effostøðina. Hesin teinur er umleið 50 kilometrar.
Súkklarar kundu velja antin at koyra teinin einaferð, ella tvær ferð.
Jan Hjaltalin Olsen, Kjartan Egholm, Jákup Petur Eliasen og Gunnar Dahl-Olsen valdu longra teinin, men Elsa Berg, Tóri Thorleifsson og Steinfinnur Mittelsten valdu at koyra teinin eina ferð.
Tað var javnt millum teir, ið valdu at koyra longra teinin. Jan, Kjartan, Jákup Petur og Gunnar fylgdust megin partin av fyrsta umfari. Teir fylgdust líka til tá leiðin eftir Heimasandsvegnum, ávegis til Skopun.
Tað bleiv koyrt hart í brekkuni, og nú slitnaði millum teir fýra. Jan og Gunnar koyrdu undan, og Kjartan og Jákup Petur royndu at minka um munin.
Komnir til Dals á øðrum sinni setti Jan ferðina upp, og hann megnaði at fáa eitt hol aftur til Gunnar. Í Húsavík hevði Gunnar fingið Jan aftur, og so hildu hesir leiðina fram saman. Men kreftirnar hjá Gunnar vóru um at ganga undan, og Jan kundi tí koyra solo úr Skálavík, til Skopun og so á mál. Jan vann sostatt ein tryggan sigur, tá hann vann við góðum sjey minuttum.
- Ein fantastiskur teinur, men tann, ið sigur at ongar brekkur eru á Sandoynni, hann sigur ósætt, segði ein smílandi, vælnøgdur og troyttur Jan H. Olsen eftir kappingina.
Hóast flatasta oyggj í Føroyum, so koyrdu teir súkklarar, sum koyrdu teinin tvær ferð, umleið 1800 hæddarmetrar.
Júst hendan tein skulu kvinnur og menn kappast á, tá Kring Føroyar súkklukappingin fer av bakkastokki seinni í ár. Gongst sum ætlað verður Kring Føroyar í døgunum frá 18. til 22. juli, og hósdagin 19. juli verður kappast á Sandoynni.
Úrslit, Opin bólkur, menn, 100 km Landavegsúkkling:
1. Jan Hjaltalin Olsen, 3 tímar 27 minuttir 45 sekund
2. Gunnar Dahl-Olsen, 3.35.00
3. Jákup Petur Eliasen, 3.37.38
4. Kjartan Egholm, 3.37.39
Úrslit, Opin bólkur, kvinnur, 50 km Landavegsúkkling:
1. Elsa Berg, 2 tímar 11 minuttir 9 sekund
Úrslit, Unglingar, 50 km Landavegsúkkling:
1. Tóri Thorleifsson, 2 tímar 7 minuttir 5 sekund
Úrslit, Motionistar, 50 km Landavegsúkkling:
1. Steinfinnur Mittelstein, 2 tímar 25 minuttir 9 sekund


text:
Arbeiðsdagur leygardagin
Leygardagin 27. januar verður arbeiðsdagur í 07 Vestur-húsinum. Byrjað verður kl. 9 við morgunmati og arbeitt verður út á dagin. Seinnapartin verður eisini tendrað undir grillini so ein góður bitið fæst.
Á skránni er máliarbeiðið, smærri umvælingar og ymiskt fyrifallandi.
Javnan hevur verið skipað fyri arbeiðsdøgum í 07 Vestur-húsinum. Undirtøkan hevur verið skiftandi, men tað er alneyðugt at vit øll taka eina hond í, so viðlíkahaldið verður nøktandi.
Komandi dystir
Betri-deildin, 27. mei kl. 15:00
07 Vestur - Skála
2. deild, 26. mei kl. 15:00
07 Vestur - NSÍ
Kvinnur, 23. mei kl. 18:20
AB/B71 - 07 Vestur a
Fleiri
Betri Deildin
Stigatalvan
Málskjúttar
Málskjúttar


text:
Orð: Mary Ann Kidder
Lag: Frank M. Davis
Týtt: Victor Danielsen
1. Ríkdóm, æru og gleði – sál, áh, søkir tú tað,
men ei sess við teim frelstu í tí æviga stað?
Har í lívsins bók, vinur, har hvørs Guds barns navn var –
hoyr eitt álvarsamt spursmál: Er títt navn skrivað har?
Niðurlag: Er títt navn skrivað har,
har hvørs Guds barns navn var,
har í lívsins bók, vinur,
er títt navn skrivað har?
2. Víst er synd tín sum sandur, víst er reyð hon sum blóð,
men hitt frelsandi blóðið hana út strikar tó;
um tú tekur mót honum, sum eitt sinn hana bar,
verður stað títt í Himli og títt navn skrivað har?
3. Áh, eg hugsi um staðin, sum mín sál skjótt skal ná,
har tey sælu øll eru, og har Jesus tey sjá,
har hitt illa ei kemur, og har gleði bert var –
dýra sál, fá at vita: Er títt navn skrivað har?


text:
Vit hava ígjøgnum seinasta árið haft fleiri uppgávur frá Kvinnu. Her eru fleiri av myndunum vit hava tikið fyri Kvinnu, stuttligt at gera hesar uppgávurnar sum eru so ymiskar frá barnamyndunum vit taka til dagliga. Vitja Kvinnu á www.kvinna.fo
Tíðin flýgur afstað, so var hendan frellan 9 mán.
8 mán. og herlig eygnabrá
Prinsessan 7 mán.
Ein stolt madamma sum nú er eitt hálvt ár
Tá man er 5 mán, kann man gott undrast viðhvørt
So var hendan deiliga diddan 3 mánaðir.
Nú hevur mánaðardiddan hjá okkum fingið vakra navnið Fríða Elisabet Erlingsdóttir. Her er 2 mán. myndin av dukkuni.
Hendan deiliga diddan er okkara nýggjasti kundi, hon er ein mánaða gomul og kemur at taka eina nýggja mynd hvønn mán. í eitt ár. Vit gleða okkum at kunna fylgja henni og til at deila myndirnar við tykkum. Vælkomin lítla didda!
Vit tóku eina so fitta systkinnabarna mynd í dag. Lekkurt litspæl um vit sjálvar skulu siga tað…
Hesin fitti kúllurin ætlaði sær ikki at sova, vit fingu tó lumpa okkum til nakrar myndir.
-
Ein mega fittur sjeikur :*
Vitjaði í Kongedybet seinasta sunnudag. Lítla fitta familjan luftaði bobbluni hendan dagin og tað fingu vit nakrar myndir burturúr


text:
Ein merkisdagur, ein dagur at steðga á og hugsa um, dagurin tá ið dreymar gingu út, og nýggir spónar ella spønir vórðu settir í greytin. Dagurin tá ið lívið fekk eitt nýtt sjónarhorn og nýggja eggjandi megi.
Eg hugsi sjálvandi um 8. mars í 1979, tá ið FS eisini kallað Bía sá dagsins ljós, ein deilig genta, tey kallaðu hana skúlagentan á føðideildini, tí hon var so stór. Eitt premiubarn. Hon var heima í eini 18 19 ár, so flutti hon burtur, burtur úr Føroyum, burtur úr havgosi og summarmeðalhita upp á 12 stig, burtur úr bygdasliga býnum við heimføðiligum sjeikum……og ja, tú lesur nokk nakað av sorgblídni millum reglurnar…men hey..hon er enn í Evropa, so segði hann. Og hon er røsk at ferðast.
Góða FS, hjartaliga tillukku og ynski um greiðar gøtur og spennandi løtur. Takk fyri allar stjørnustundir higartil.


text:
Sunn børn drekka mjólk
MBM framleiðir skúlamjólk í 250ml pakkum og eru fleiri skúlar í Føroyum, sum bíleggja skúlamjólk til næmingarnar, at hava afturvið matpakkanum. Enn er bert møguleiki at umbiðja mjólk, men MBM arbeiðir við at kunna bjóða skúlabørnum fleiri mjólkaúrdráttir.
Sum nakað nýtt fer MBM at stovna eina stuðulsskipan fyri flokkar, ið eru í skúlaskipanini. Stuðulsskipanin fer árliga at býta 10.000 kr út til átøk, sum onkursvegna gagna flokkinum, tað veri seg innan heilsu, rørslu, trivnað ella annað, sum kann gera dagligdagin stuttligari og betri hjá næmingunum kring landið. Hetta fyri at styrkja felagsskapin og menningina. Meir kunning um hetta kemur seinni her á síðuni.
Her eru 3 orsøkir til at velja skúlamjólkina
- Hon inniheldur protein av høgari góðsku
- Hon er ein góð kelda til kalsium, sum er neyðugt til at styrkja og byggja beinagrindina
- Hon inniheldur 8-10 ymisk vitaminsløg


text:
Sverri Egholm
12.10.2017 - 17:27
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Samferðsla
Seinnapartin fekk Henrik Old, landsstýrismaður í samferðslumálum, handað 614 undirskriftir frá fólki, sum mótmæla, at tunlarnir norður um Fjall verða stongdir um næturnar í vetur.
- Vit føla tað sum, at samfelagið er í einari øgiligari framferð, men hjá okkum gongur skeivan vegin, sigur Sigmar Sørensen úr Hvannasundi, sum handaði Henriki Old undirskriftirnar.
Tað var í september mánaða, at Landsverk boðaði frá, at SEV í vetur fer í gongd við at leggja el-kaðalar gjøgnum tunlarnar norður um Fjall.
Ætlanin er at stongja tunlarnar í seks mánaðar frá klokkan 23:00 til 05:30 á morgni. Ferðsla sleppur tó ígjøgnum tunlarnar klokkan 01:00.
Eftir ætlan skuldi arbeiðið byrja um miðjan oktober, men tað er fyribils útsett til 30. oktober.
Henrik Old var fegin um undirskriftirnar og fer í næstum at seta seg í samband við røttu myndugleikarnar. Hann nevndi møguleikan at breiðka verandi tunlar ella at framskunda nýggju tunlarnar.


text:
Norðan fyri bygdina á Eiði ytst í flógvanum, sum er millum Eysturoyar og Streymoyar, standa framman fyri landi tveir stórir drangar, sum kallast Risi og Kelling, hin ytri og hon innari landinum, og har er røtt sund ímillum teirra, tá ið kyrt er.
Um hesar drangarnar er søgnin, at einusinni ætlaði Ísland at flytja Føroyar norður til sín og sendi tí ein stóran risa og konu hansara at fáa tær fluttar har norður. Tey komu bæði at tí ytsta berginum, sum kallast Eiðiskollur og longst ímóti útnyrðingi. Risin varð standandi úti í sjónum, meðan kellingin fór upp á kollin at fatla byrðina, hann skuldi bera, og skúgva hana fram á hann. Fyrsta tak, hon tók, var so fast, at ”Ytri Kollur” skrædnaði frá; hon royndi tí at fáa fetilin fastan í einum øðrum stað á kollinum, men ikki vildi bera í lag hjá teimum; - grundvøllurin var fastur, og oyggjarnar ikki lættar at flytja.
So er sagt, at enn stóð kelling uppi á kolli, tá ið dimmið tók at lætta; - tey ræddust dagin, og hon fór tí sum skjótast oman til risans, sum stóð í sjónum og bíðaði eftir henni; men ovleingi høvdu tey drálað, tí í sama bili, tey funnust undir kollinum og skuldu vaða leið sína norður aftur til Íslands, risin undan og kellingin aftaná, tá reis sól úr havi, og tey gjørdust tí bæði til steinar og standa nú og líta ímóti Íslandi, men sleppa ongan veg.
Aðrir siga, at tey vóru send at fáa korn úr Føroyum, av tí kornneyð var heima í Íslandi; tað sæst, at kellingin hevur sum knýti ella posa á baki.
V.U. Hammershaimb: ”Færøsk Anthologi I”, 1891


text:
Hetta er ikki ein harðskaps-hóttan, men ein hart tiltrongd ávaring um GUÐS dóm.
(Í dag er man opinbart noyddur til at siga tað..)
P.S. Orsakið meg, at eg eina ferð brúkti orðið fanar. Eg meinti at siga djevlar.
26 Og eins og tað var á døgum Nóa, soleiðis skal tað vera eisini á døgum Menniskjusonarins.
27 Tey ótu, tey drukku, teir giftust við konum, tær vórðu givnar í giftu, inntil tann dag ið Nói fór inn í ørkina, og flóðin kom, og oyddi tey øll.
28 Somuleiðis eisini sum tað var á døgum Lots; tey ótu, tey drukku, tey keyptu, tey seldu, tey settu niður, tey bygdu;
29 Men tann sama dagin sum Lot fór út úr Sodomu, regnaði eldur og svávul frá himni, og oyddi tey øll.
30 Enntá soleiðis skal tað vera á tí degi tá ið Menniskjusonurin verður opinberaður.
( Lukas 17:26—30 FKJ )
18 Við tað at Ábraham skal vissuliga verða ein mikil og mektig tjóð, og allar tjóðir jarðarinnar skulu verða vælsignaðar í honum?
19 Tí at eg kenni hann, at hann vil ábjóða børnum sínum og húshaldi sínum eftir seg, og tey skulu varðveita veg HARRANS, at inna rættvísi og dóm; at HARRIN má føra uppá Ábraham tað sum hann hevur talað um hann.
20 Og HARRIN segði, Av tí at rópið av Sodomu og Gomorruh er mikið, og av tí at teirra synd er ógvuliga hervilig;
21 Vil eg fara niður nú, og síggja hvørt teir havi gjørt fullkomiliga samsvarandi við rópið av tí sum komið er til mín; og um ikki, vil eg vita.
( Genesis 18:18—21 FKJ )
OG tað komu tveir einglar til Sodomu um aftan; og Lot sat í portri Sodomu: og Lot, síggjandi teir, reis upp at møta teimum; og boygdi seg við sínum andliti ímóti jørðini;
2 Og hann segði, Síggið nú, mínir harrar, vendið inn, eg biði tykkum, inn í hús tænara tykkara, og dvøljið alla nátt, og tváið tykkara føtur, og tit skulu rísa upp árla, og fara á leiðum tykkara. Og teir søgdu, Nei; men vit vilja verða verandi í gøtuni í alla nátt.
3 Og hann strongdi á teir stórligani; og teir vendu inn til hansara, og fóru inn í hús hansara; og hann gjørdi teimum eina veitslu, og bakaði ósúrgað breyð, og teir ótu.
4 ¶ Men áðrenn teir løgdust niður, umringaðu menninir úr staðinum, enntá menninir úr Sodomu, húsið umkring, bæði gamlir og ungir, alt fólkið frá hvørjum heraðshorni:
5 Og teir kallaðu á Lot, og søgdu við hann, Hvar eru menninir sum komu inn til tín hesa nátt? før teir út at okkum, at vit mega kenna teir.
6 Og Lot fór út við dyrnar til teirra, og læt aftur hurðina eftir seg,
7 Og segði, Eg biði tykkum, brøður, gerið ikki so vondliga.
8 Sí nú, eg havi tvær døtur, sum hava ikki kent mann; latið meg, eg biði tykkum, føra tær út at tykkum, og gerið tit við tær sum er gott í eygum tykkara: einans hesum monnunum gerið einkið; tí at tessvegna komu teir undir skuggan av taki mínum.
9 Og teir søgdu, Statt tilbakar. Og teir søgdu aftur, Hesin eini felagin kom inn at útisita, og hann vil endiliga vera ein dómari: nú vilja vit fara verri við tær enn við teimum. Og teir strongdu sáran uppá mannin, enntá Lot, og komu nær at bróta hurðina.
10 Men menninir koyrdu fram sína hond, og togaðu Lot inn í húsið til sín, og lokaðu fyri hurðina.
11 Og teir slógu menninar, sum vóru við dyrnar av húsinum, við blindleika, bæði smáar og stórar: so at teir møddu seg at finna hurðina.
12 ¶ Og menninir søgdu við Lot, Hevurt tú her nakran umframt? verson, og synir tínar, og døtur tínar, og hvatsumhelst tú hevurt í staðinum, før tey út úr hesum plássinum:
13 Tí at vit vilja oyða hetta stað, av tí at rópið av teimum er vaksið mikið frammi fyri andliti HARRANS; og HARRIN hevur sent okkum at oyða tað.
14 Og Lot fór út, og talaði við sínar versynir, sum giftu seg við døtrum hansara, og segði, Upp, sleppið tykkum út úr hesum plássi; tí at HARRIN vil oyða henda stað. Men hann tóktist sum ein sum spottaði yvirfyri versonum sínum.
15 ¶ Og tá ið morgunin reistist, tá skundaðu einglarnir undir Lot, sigandi, Reis teg, tak konu tína, og døtur tínar tvær, sum eru her; at ikki tú verði upptærdur í misgerðini hjá staðinum.
16 Og meðan hann drálaði, løgdu menninir hald uppá hond hansara, og uppá hondina á konu hansara, og uppá hondina á døtrum hansara tveim; HARRIN verandi miskunnarfullur at honum: og teir førdu hann út, og settu hann uttanfyri staðin.
17 ¶ Og tað bar á, tá ið teir høvdu ført tey út um, at hann segði, Kom tær undan fyri títt lív; hygg ikki afturum teg, eiheldur steðgi tú á øllum slættanum; kom tær undan til fjallsins, at ikki tú verði upptærdur.
18 Og Lot segði við teir, Á, ikki so, Harri mín:
19 Síggj nú, tænari tín hevur funnið náði í eygsjón tíni, og tú hevurt stórgjørt tína miskunn, sum tú hevurt sýnt at mær í at frelsa mítt lív; og eg kann ikki koma mær undan til fjallsins, at ikki okkurt ilt taki meg, og eg doyggi:
20 Síggj nú, hesin staður er nær at flýggja at, og hann er ein lítil ein: Á, lat meg koma mær undan hagar, (er hann ikki ein lítil ein?), og sál mín skal liva.
21 Og hann segði við hann, Sí, eg havi góðtikið teg viðvíkjandi hesum tingi við, at eg vil ikki kollrenna henda stað, fyri hvønn tú hevurt talað.
22 Skunda tær, kom tær undan hagar; tí at eg kann ikki gera nakað ting, til tú veri komin hagar. Tí varð navnið á staðinum kallað Zoar.
23 ¶ Sólin var risin uppá jørðina, tá ið Lot fór inn í Zoar.
24 Tá regnaði HARRIN omanyvir Sodomu og omanyvir Gomorruh svávul og eld frá HARRANUM út úr himni;
25 Og hann kollrendi hasar staðirnar, og allan slættan, og allar íbúgvarnar av staðunum, og tað sum vaks uppiá lendinum.
26 ¶ Men kona hansara hugdi tilbakar frá fyri aftan hann, og hon gjørdist ein saltstólpi.
27 ¶ Og Ábraham fór upp árla um morgunin til staðið har hann stóð frammi fyri HARRANUM:
28 Og hann leit ímóti Sodomu og Gomorruh, og ímóti øllum landi slættarins, og skoðaði, og sí, roykurin av landinum fór upp sum roykurin úr einum bræðsluovni.
29 ¶ Og tað bar á, tá ið Guð oyddi staðir slættarins, at Guð mintist til Ábrahams, og sendi Lot út úr miðjari kollrenningini, tá ið hann kollrendi staðirnar, í hvørjum Lot dvaldist.
30 ¶ Og Lot legði avstað út úr Zoar, og dvaldist á fjallinum, og hansara døtur tvær við honum; tí hann óttaðist at dvøljast í Zoar: og hann dvaldist í einum helli, hann og døtur hansara tvær.
31 Og hin fyrstafødda segði við ta yngru, Okkara faðir er gamal, og tað er ikki maður á jørðini at koma inn at okkum eftir alrar jarðar vísi:
32 Kom, latum okkum fáa faðir okkara at drekka vín, og vit vilja liggja hjá honum, at vit mega varðveita sáð av faðir okkara.
33 Og tær fingu faðir sín at drekka vín tað kvøldið: og hin fyrstafødda fór inn, og lá hjá faðir sínum; og hann varnaðist ikki tá ið hon legðist niður, ella tá ið hon reistist.
34 Og tað bar á um morginárið, at hin fyrstafødda segði við ta yngru, Sí, eg lá gjáranáttina hjá faðir mínum: latum okkum fáa hann at drekka vín hetta kvøldið við; og far tú inn, og ligg hjá honum, at vit mega varðveita sáð av faðir okkara.
35 Og tær fingu faðir sín at drekka vín tað kvøldið við: og hin yngra reistist, og lá hjá honum; og hann varnaðist ikki tá ið hon legðist niður, ella tá ið hon reistist.
36 Soleiðis vórðu báðar døtur Lots við barn av faðir sínum.
37 Og hin fyrstafødda føddi son, og kallaði navn hansara Móab: hin sami er faðir Móabitanna at hesum degi.
38 Og hin yngra, hon eisini føddi son, og kallaði navn hansara Ben-ammi: hin sami er faðir Ammons barna at hesum degi.
( Genesis 19 FKJ )
Enntá sum Sodoma og Gomorrha, og staðirnir íkring teir á líkan hátt, gevandi seg sjálvar yvir til siðloysis, og farandi eftir fremmandum kjøti, eru settir fram til eitt fyridømi, líðandi revsidómin av ævigum eldi.
( Judasarbræv v. 7 FKJ )
9 Vita tit ikki, at hinir órættvísu skulu ikki arva kongadømi Guðs? verðið ikki villleiddir: hvørki siðloysingar, ella avgudadýrkarar, ella hordómsfremjarar, ella kvinnulátigir, ella misbrúkarar av sær sjálvum við mannkyni,
10 Ella tjóvar, ella gírigir, ella drykkjumenn, ella illmælismenn, ella peninganoyðarar, skulu arva kongadømi Guðs.
( I. Corinth. 6:9—10 FKJ )
Tú skalt ikki liggja við mannkyni, eins og við kvennkyni: tað er andstygd.
( Leviticus 18:22 FKJ )
Rætting:
Tað var ikki dóttir Lot, sum varð misbrúkt av monnunum alla náttina, tað var ein hjákona í dómarabókini; men syndin var líka andstyggilig.
Bera: kongur Sodomu, (+sodomittanna í Føroyum, ár 2012)
Birsja: kongur Gomorruh, (+sodomittanna í Tórshavn, ár 2012).


text:
Hann sigur nakað sama veður leygardagin komandi sum leygardagin farna. Strúk í vindi av útnyrðingi, seks hitastig, sólglottar og helst turt. Ikki so galið renniveður, nú Bragdið bjóðar til triðja umfar av Betri Vetrarkappingini , sum verður skotin í gongd leygardagin 25. november kl. 11.00.
Sum áður er nevnt, er ikki rennandi út á Glyvursnes, nú stórarbeiði fer fram við útbyggingini av Tórshavnar havn. Tí verður farið aftur á Tórsbreyt, har vit renna tey fýra umførini, sum vit kenna frá fyrr:
Byrjað verður á breytini og síðani verður farið niðan til rundkoyringina á ringvegnum, framvið Magn og oman eftir ringvegnum. Snarast skal so til vinstru eftir Hvítanesvegnum, inn eftir Skraddaragøtu yvir til Svartafoss og so oman móti Tórsbreyt. Rennast skulu fýra umfør og fjórðu ferð skal rennast inn aftur á Tórsbreyt á mál. Børnini renna eitt umfar.
Seinast teinurin kring Tórsbreyt, Skraddaragøtu og Svartafoss varð runnin. Hetta var í 2013, tá Marnar Djurhuus og Bjørk H. Olsen vóru í serflokki.
Bólkarnir eru hesir:
-Kvinnur / menn opin bólkur (f. -2001)
-Kvinnur veteranar / Menn Veteranar (f. 1963-1972)
-Kvinnur/Menn Superveteranar (f. 1953-1962)
-Kvinnur/Menn Ultraveteranar (f. 1952 ella fyrr)
-Kvinnuunglingar / Mansunglingar (f. 1997-2001)
-Gentur / Dreingir (f. 2002-2006)
Umklæðing er í Fimi, har verður eisini hugnaløta við einum góðum kaffimunni og heiðursmerkjahandan aftaná renningina.
Bringutølini kunnu heintast fríggjadagin millum kl. 15 og 17 í teknikkhúsinum á Tórsbreyt og leygarmorgunin frá kl. 10.00 á sama stað.
Tilmeldingin er klár á fif.fo. Seinasta freist at melda til á netinum, er fríggjakvøldið kl. 23.00. Gjaldast skal við gjaldskorti. Er tað onkur, sum ikki hevur meldað til fríggjakvøldið, er seinasti møguleiki at melda til, leygarmorgunin frá 10.00-10.30 og tá skal gjaldast við reiðum peningi.
Síggjast á Tórsbreyt!
Eitt sindur óvæntað er tað maðurin sum heldur skil á øllum støðunum í Betri Vetrarkappingini, Roysningurin Regin Thomsen, sum hevur lagt seg á odda í samlaðu kappingini eftir tvey fjórðapláss. Klárar hann at halda seg á toppinum inn í næsta árið?


text:
Karin Jóhanna Leitisstein Knudsen lýsir í ph.d.-ritgerð persónlig og samfelagslig viðurskifti, ið eru avgerandi fyri, hví konur flyta úr Føroyum til Danmarkar
(Rættað) Í morgin eru tað 100 ár síðani, at lóg kom í gildi í Føroyum, har øll yvir 25 ár fingu valrætt og valbæri til Føroya Løgting. Hetta merkti, at eisini kvinnur og ognarleys nú sluppu framat valstøðunum. Demokratia skipar í hesum sambandi fyri hátíðarhaldi í Norðurlandahúsinum 30. apríl kl. 14. Tiltakið er ókeypis og…
Í kvøld kl. 19 er aðalfundur hjá Kvinnufelagnum. Aðalfundurin verður í Mettustovu. Um hann ikki er viðtøkuførur, verður eykaaðalfundur kl. 19.30. Skráin fylgir viðtøkum felagsins. Møtið fjølmentar!
Tíðindaskriv frá Unga Tjóðveldinum Týsdagin hin 8.mars var háfagnaðardagur javnrættinda – Altjóða kvinnudagur. At øll menniskju eru jøvn, er aðaltáttur í frælsishugsjón tjóðveldsins. Í samband við Altjóða kvinnudagin skipar Unga Tjóðveldið fyri almennum fundi dagin eftir kvinnudagin, mikudagin 9. mars. Evnið á fundinum er “kvinnur og vald”. Tiltakið er býtt í tveir partar – kunnandi…
KVINNUDAGSTILTØK KRING LANDIÐ Kvinnufelagið í Havn skipar fyri tiltaki í Norðurlandahúsinum kl. 18.30. Ókeypis atgongd. Marna Jacobsen heldur røðu og Hanna Jensen syngur Edith Piaf. Røðan snýr seg um, at tað í ár eru 100 ár síðan kvinnur og ognarleys fingu valrætt og valbæri í Føroyum. SCUM-manifestet í Norðurlandahúsinum kl. 20. Atongumerki kunnu keypast á www.nlh.fo. Kvinnubólkurin í…


text:
TV2 megnaðu at fáa Vágsbø uppá kók, tá risahittið “De første kærester på månen” rungaði um alla Klaksvík, og var hetta hæddarpunktið á einari fínari framførslu.
Høvuðsnavnið á Føroya størsta palli leygarkvøldið á Summarfestivalinum vóru donsku TV2. Hóast teir ikki savnaðu eins nógv fólk, sum Ronan Keating og Dynamit gjørdu kvøldið fyri, so var heilt nógv fólk savnað á Vágsbøi.
Bíðaðu eftir hittum
TV2 hevur eitt ótal av útgávum aftan fyri seg, men konsertin leygarkvøldið vísti greitt, at nógv av av hesum løgum, ikki hava vunnið sær eitt pláss, sum syngið við slagari millum breiða føroyska áskoðaraskarðan.
TV2 hava ikki sama pláss, sum eitt nú Shu-bi-dua, Frændur og Dynamitt, og hóast konsertin var fín, væl spæld og vøkur á at líta, so hevði man kensluna av, at fólk fyri tað mesta stóðu og bíðaðu eftir hittum, ið tey kundu syngja við til.
Hetta var ein tílík konsert, men eg mátti eisini staðfesta, at tað vóru dekan ov nógv løg, ið ikki komu í hittpottin.
Serliga var ein løta, ið nærum gjørdist pínlig, tá bólkur og Steffen Brandt steðgaðu, so fjøldin skuldi syngja: “Be babalula”, men eingin sang við. Steffen Brandt var tó somikið royndur, at hann kláraði at lofta støðuni og sang sjálvur linjuna eftir eitt lítið break.
Rungaði uppá mánan
Men tað var stórt at standa og syngja við til “Rigtige mænd”, “Vil du danse med mig”, “Lanternen”, “Kys bruden” og so risahittið yvir øll “De første kærester på månen”, ið var eykalag. Tá kókaði allur Vágsbøur og góða lagið rungaði heilt uppá mánan.
Veik rødd
TV2 spæla væl og høvdu teir við sær tvær vælsyngjandi kórgentur, men høvuðsmaðurin Steffen Brandt sjálvur, hevði ikki eina serliga góða framførslu. Røddin virkaði veik og hóast kórgentur og ljómborðsleikarin royndu at fylla út, so var hetta við at gera, at konsertin ikki var frálík, men bara góð.
Serliga týðiligt gjørdust vokalu avbjóðingarnar hjá Steffen Brandt, tá gestasongkvinnan Camille Jones kom á pallin og sang “En perfekt verden”, ið hon hevur gjørt yvir gamla TV2 lagið, “Vi skaber en perfekt verden”. At hoyra hesa góðu songkvinnu saman við vælspælandi bólkinum var frálíkt, og man vildi faktiskt heldur hoyra meira av henni.
So vakurt
Eitt av hæddarpunktunum var tó ein onnur duett, tá ein av kórgentunum og Steffen Brandt spældu eina sera vakra minimalistiska útgávu av “Alt hvad hun ville var at danse”. Við bara elgittara, kassagittara og sangi var sangurin borin fram so vakurt, so vakurt.
Samanumtikið var hetta ein fín konsert, ið tó ikki fer at teljast millum tær mest minniligu á stóra bønum frammanfyri Føroya størsta pall.


text:
Leys størv
Hesi lærarastørv eru leys at seta í Skúlanum á Giljanesi frá 1. august 2018 at rokna:
Fýra føst fulltíðarstørv sum lærari.
Eitt tíðaravmarkað fulltíðarstarv sum lærari.
Eitt tíðaravmarkað starv vegna avlopstímar skúlaárið 2018/19. Endaliga tímatalið verður ásett 1.september 2018.
Søkt verður eftir lærarum, sum:
Undir ábyrgd leiðslunnar og í samstarvi við lærarar skúlans, skulu undirvísa og taka lut í dagliga arbeiði skúlans.
Duga at samstarva og eru fyrikomandi.
Eru fúsir at taka á seg tær uppgávur og avbjóðingar, ið eru á skúlanum.
Eru við til áhaldandi at menna skúlan.
Eru stundisligir og nærlagdir. Lyklaorðini hjá okkum eru stundvísi, háttvísi og øðrvísi.
Tola broytingar.
Hava læraraútbúgving.
Okkum tørvar lærarar, ið kunnu:
Undirvísa í dreingjaítrótti, dreingja svimjing, tónleiki, alis- og evnafrøði, náttúru og tøkni, føroyskum, støddfrøði, enskum, lívfrøði, landalæru og smíð í framhaldsdeild og miðdeild.
Átaka sær flokslæraraleiklut.
Lønar- og setanartreytir:
Størvini eru lønt í lønarflokkunum 18.1 – 29.2 sambært avtalu millum Fíggjarmálaráðið og Føroya Lærarafelag.
Umsóknir:
Umsóknir, við avriti av prógvum, CV og møguligum viðmælum, skulu sendast sum PDF-fíla til sag@skulin.fo í seinasta lagi hósdagin 31.maj kl. 12.00.
Umsóknir kunnu eisini sendast við posti til:
Skúlin á Giljanesi
á Giljanesi 2
360 Sandavágur
Nærri fæst at vita um størvini hjá Annbritt Toftegaard á tlf. 794425, ella við at senda ein teldupost til annbritt.toftegaard@skulin.fo
Um skúlan:
Skúlin á Giljanesi húsast á tveimum støðum. 3.-10.flokkur ganga Inni á Giljanesi og 1. og 2.flokkur ganga í Bygdaskúlanum í Miðvági. Uml. 329 næmingar ganga í skúlanum, og 37 lærarar, námsfrøðingar og stuðlar starvast í skúlanum.
Skúlin á Giljanesi byggir á tríggjar súlur: Stundvísi, háttvísi og øðrvísi.
Stundvísi merkir, at gera tingini til tíðina. Viðra tann partin ið krevur av okkum, at tíðin –hvørt talan er um minuttir ella ár- er ein avmarkandi faktorur og karmur í okkara arbeiði.
Háttvísi er eitt nýtt orð á føroyskum. Tað hevur enn ikki hevur funnið vegin inn í orðabókina. Háttvísi merkir, at vit duga at gera tingini á rættan skynsaman hátt. Men tað merkir eisini, at vit læra okkkum nýggjar hættir at loysa uppgávur, tá kendir hættir ikki roynast nóg drúgvir.
Øðrvísi merkir dirvi til at hugsa sjálvstøðugt. Dirvi at gera tað, vit meta vera rætt. Dirvi at seta spurnartekin við vanar. Dirvi at fara út um rammuna. Við hvørt finnur mann so útav, at vanin veit best, men tora vit ikki at leita og fregnast í tí ókenda vaksa vit ikki.
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Harry hevur nú fingið ta døpru, hættisl...
Harry hevur nú fingið ta døpru, hættisligu og eftir øllum at døma ógjørligu uppgávu at skula finna og beina fyri seinast...
Voldemort, tann óndi gandakallurin, ið ...
Voldemort, tann óndi gandakallurin, ið drap foreldrini hjá Harry, sum er afturíafturkomin, og fremur enn eina illgerð. Harry er í summarfr&iacu...
Harry skal nú í triðja flokk í skúlanum...
Harry skal nú í triðja flokk í skúlanum, har hann lærir gandakynstur og galdralist. Men ávegis til Hogwarts, leggja tey til merkis, at...
Sum vant leingist Harry Potter eftir at...
Sum vant leingist Harry Potter eftir at sleppa aftur í Hogwarts og fáa at vita, hví Ron og Hermione hava verið so loyndarfull og tigandi alt summarið....
Sætta bókin í røðini um gandakallin Har...
Sætta bókin í røðini um gandakallin Harry Potter. Sætta árið hjá Harry Potter hevur longu fingið eina óvanliga...
Fyrsta Harry Potter bókin í uppafturpre...
Fyrsta Harry Potter bókin í uppafturprenti


text:
Kunningardagur: matvøra, fiskivinna og bio-tøkni
Í samband við 2013 útboðið innan matvøru, landbúnaðar, fiskivinnu og bio-tøkni í FP7 verður skipað fyri einum kunningar- og meklaradegi í Brússel tann 16. juli 2012.
Endamálið við tiltakinum er, at granskarar og onnur áhugaði frá bæði privata og almenna geiranum hittast við fólk frá komissiónini her høvið verður at kunna, kjakast og netverka.
Kunningardagurin er býttur í tvey. Fyrrapartin verður kunnað um sjálvt innihaldið í 2013 arbeiðsætlanini. Seinnapartin verður høvið at hitta framtíðar samstarvsfelagar. Skipað verður t.d. fyri andlit til andlits fundum.
Les meir í hesum faldara
.


text:
Ung í arbeiði
Hovs Kommuna fer í summar at skipa fyri “ Ung í arbeiði”
Ynskir tú at fríðka um kommununa og vinna nakrar krónur?
Ert tú millum 14-16 ár, kanst tú gera smáar umvælingar, lúka, sópa gøtur, mála, rudda, gera gøtur og annað. Arbeiðið er skipað soleiðis, at tey ungu sleppa til arbeiðis tvær vikur í part. Hetta svarar til 80 tímar.
Aldursmark: Umsøkjarin má vera vorðin 14 ár, áðrenn 26. juni, men má ikki fylla 17 ár 21. juli.
Arbeitt verður átta tímar um dagin frá klokkan 8 til klokkan 16. Tey ungu verða sett eftir vanligum setanartreytum og lønt eftir sáttmálaavtalaðu tímalønini hjá Føroya Arbeiðarafelag.
Tað er ein treyt, at umsøkjarar skullu arbeiða tað tíðarskeið teimum verður tillutað, soleiðis at skilja, at tað ikki verður góðtikið, at umsøkjari verður burturstaddur, fer at ferðast el.l. í tíðarskeiðinum.
Seinasta freist er 29. juni 2017 kl. 24.00
Tíðarskeiðini er: frá 02.07. til 13.07
Tilmeldingin fer fram niðanfyri...