text:
Skrivar tú trygging verður eisini leitað eftir øðrum endingum av orðinum sum t.d. tryggingar og tryggingarvirksemi.
Skrivar tú ?trygging verður leitað eftir orðum sum t.d. lívstrygging og lívstryggingar.
Skrivar tú ”trygging” verður einans leitað eftir júst hesum sniðnum av orðinum.
10. juni 1993Nr. 132
Løgtingslóg um fyrisitingarlóg
Kap. 1.
Lógarøki
§ 1. Lógin er galdandi fyri allar partar av almennu fyrisitingini undir heimastýrinum.
Stk. 2. Lógin er eisini galdandi fyri interkommunalar felagsskapir.
Stk. 3. Landsstýrið kann áseta, at lógin heilt ella fyri ein part skal verða galdandi fyri nærri ásett feløg, stovnar, felagsskapir v.m., ið ikki kunnu roknast við til almennu fyrisitingina. Hetta er tó bert galdandi um so er, at útreiðslurnar av teirra virksemi í høvuðsheitunum verða rindaðar av landi ella kommunu, ella í tann mun tey við ella við heimild í lóg hava fingið heimild til at taka avgerð vegna land ella kommunu. Landsstýrið kann áseta nærri reglur um varðveitslu av skjølum v.m. og um tagnarskyldu.
§ 2. Lógin er galdandi fyri viðgerðina av málum, har ein fyrisitingarmyndugleiki hevur ella fer at taka avgerð.
Stk. 2. Ásetingarnar í kapittli 2 um ógegni eru eisini galdandi fyri viðgerðina av málum um gerð av sáttmálum ella líknandi eginrættarligum gerðum.
Stk. 3. Ásetingarnar í kapittli 8 eru galdandi fyri alt virksemi innan almennu fyrisitingina.
Stk. 4. Landsstýrið kann áseta reglur um, at lógarinnar ásetingar annars, heilt ella fyri ein part skulu verða galdandi fyri annað fyrisitingarvirksemi, enn nevnt í stk. 1.
Kap. 2.
Ógegni
§ 3. Persónur, sum virkar innan almennu fyrisitingina, er ógegnigur um so er, at
1) viðkomandi sjálvur hevur ein serstakan persónligan ella fíggjarligan áhuga í úrslitinum av málinum, ella umboðar ella fyrr í sama máli hevur umboðað onkran, ið hevur ein sovorðnan áhuga,
2) hjúnarfelagin hjá viðkomandi, skyld ella svágd í stígandi ella fallandi linju ella síðulinjuni so nær sum børn hjá systkjum, ella onnur nærskyld hava ein serstakan persónligan ella fíggjarligan áhuga í úrslitinum av málinum ella umboðar onkran, ið hevur ein slíkan áhuga,
3) viðkomandi er við í leiðsluni ella á annan hátt hevur nært tilknýti til eitt felag, ein felagsskap ella annan privatan løgfrøðiligan persón, ið hevur ein serstakan áhuga í úrslitinum av málinum,
4) málið viðvíkur kæru um ella innan av eftiransingar- ella eftirlitsvirksemi mótvegis einum øðrum almennum myndugleika, og viðkomandi fyrr hevur verið við í tí avgerðini ella til at fremja ta atgerð, sum málið viðvíkur, ella
5) tað annars eru viðurskifti, sum kunnu hugsast at vekja iva um, at viðkomandi heldur við einum av pørtunum.
Stk. 2. Persónur er tó ikki ógegnigur, um tað má metast, at áhugamál hansara eru soleiðis háttað ella so veik, ella at málið ella virksemi hansara í samband við viðgerðina av málinum, er soleiðis háttað, at eingin vandi má metast at vera fyri, at avgerðin í málinum kann fara at verða ávirkað av óviðkomandi fyriliti.
Stk. 3. Hann, sum er ógegnigur í einum máli, má ikki taka avgerð, vera við til at taka avgerð ella á annan hátt vera við í viðgerðini av málinum.
§ 4. Ásetingarnar í § 3 eru ikki galdandi, um tað verður ógjørligt ella fer at viðføra stórar trupulleikar ella ivingarsemi at lata ein annan koma í hansara stað undir viðgerðini av málinum.
Stk. 2. Fyri limir í einum kollegialum fyrisitingarmyndugleika eru ásetingarnar í § 3 galdandi hóast varamaður ikki kann verða boðaður. Ásetingin er tó ikki galdandi, um so er, at myndugleikin ikki verður viðtøkuførur, ella um tað við atliti til samansetingina av myndugleikanum hevði givið orsøk til stóran iva, um so var, at limurin ikki kundi tikið lut í viðgerðini av málinum, og viðgerðin ikki kann verða útsett uttan stóran skaða fyri almenn ella privat áhugamál.
Stk. 3. Tá ein kollegialur myndugleiki velur limir til starv, kann ein limur hóast ásetingarnar í § 3 taka lut, sjálvt um limurin er skotin upp. Ásetingarnar í § 3 eru ikki galdandi fyri bý- ella bygdarráð, tá avgerð verður tikin um samsýning v.m. til limir.
§ 5. Landsstýrið kann fyri ávís økir gera reglur sum nærri áseta, hvat ásetingarnar í §§ 3 og 4 fevna um.
§ 6. Hann, sum er kunnigur við, at tað fyrri hann eru viðurskifti, sum eru nevnd í § 3, stk. 1, skal sum skjótast boða yvirmanni sínum innan myndugleikan frá hesum, um ikki tað er eyðsæð, at hesi viðurskifti eru uttan týdning. Limir í einum kollegialum fyrisitingarmyndugleika skulu fráboða til myndugleikan.
Stk. 2. Spurningurin um ein persónur er ógegnigur verður avgjørdur av tí myndugleika, sum er nevndur í stk. 1.
Stk. 3. Viðkomandi kann ikki sjálvur taka lut í viðgerðini av spurninginum um ógegni, jbr. tó § 4, stk. 1 og 2. Hetta er tó ikki galdandi fyri økir, har annað er ásett sambært lóg.
Kap. 3.
Vegleiðing og umboðan v.m.
§ 7. Ein fyrisitingarmyndugleiki skal í tørvandi mun veita vegleiðing og hjálp til persónar, sum venda sær til myndugleikan við spurningum innan málsøkið hjá myndugleikanum.
Stk. 2. Fær ein myndugleiki eina skrivliga áheitan, sum ikki viðvíkir málsøkinum hjá honum, skal áheitanin um gjørligt sendast rætta myndugleika.
§ 8. Hann, sum er partur í einum máli, kann til eina og hvørja tíð, tá málið verður viðgjørt, lata seg umboða av øðrum ella fáa hjálp frá øðrum. Myndugleikin kann tó krevja, at parturin perónliga er við, tá tað er av týdningi fyri avgerðina í málinum.
Stk. 2. Ásetingin í stk. 1, 1. pkt. er ikki galdandi, um so er, at áhugi partanna í at lata seg umboða ella vera hjálptur má metast at eiga at víkja fyri munandi umhugsni fyri almennum ella privatum áhugamálum, ella har annað er ásett við lóg.
Kap. 4.
Skjalainnlit partanna
Rætturin til skjalainnlit
§ 9. Hann, sum er partur í einum máli, har ein fyrisitingarmyndugleiki hevur ella fer at taka avgerð, kann krevja at verða gjørdur kunnigur við skjølini í málinum. Áheitanin skal tilskila tað mál, hvørs skjøl viðkomandi ynskir at verða gjørdur kunnigur við.
Stk. 2. Ásetingar um tagnarskyldu fyri persónar, ið virka í almennari tænastu ella starvi, avmarkar ikki skylduna at geva skjalainnlit sambært hesum kapittli.
Hvat rætturin til skjalainnlit fevnir um
§ 10. Rætturin hjá einum parti til skjalainnlit fevnir við teimum í §§ 12-15 nevndu undantøkum um
1) øll skjøl, sum viðvíkja málinum, herundir makaskjøl av teimum skrivum, sum eru send frá myndugleikanum, tá skrivini mugu haldast av verða komin fram til móttakaran, og
2) innføringar í journalir, skráir og aðrar skrásetingar viðvíkjandi skjølum í avvarðandi máli.
Stk. 2. Hann, sum søkir ella hevur søkt um starv ella um framflytan í hægri starv í almennari tænastu, kann tó bert krevja at verða gjørdur kunnigur við tey skjøl v.m., ið viðvíkja viðurskiftunum hjá viðkomandi sjálvum.
Útsetan av málinum
§ 11. Biður ein partur undir viðgerðini av málinum um skjalainnlit, og henda áheitan sambært lógini skal verða gingin á møti, verður avgerðin í málinum útsett til parturin hevur fingið høvi til at gera seg kunnigan við skjølini.
Stk. 2. Ásetingin í stk. 1 er tó ikki galdandi um so er, at frest fer at viðføra, at farið verður út um lógásetta freist fyri avgerðini í málinum, ella um áhugi partanna í, at avgerðin í málinum verður frest, eigur at víkja fyri avgerandi atliti til almenn ella privat áhugamál, ið tala ímóti eini tílíkari frest.
Undantøka av skjølum
§ 12. Rætturin til skjalainnlit fevnir ikki um innanhýsis arbeiðsskjøl. Innanhýsis arbeiðsskjøl eru
1) skjøl, sum verða gjørd av einum myndugleika til egna nýtslu í viðgerðini av einum máli,
2) brævaskifti millum ymiskar deildir innan fyri sama myndugleika og
3) brævaskifti millum eitt bý- ella býgdarráð og tess nevndir, deildir og aðrar fyrisitingarligar stovnar ella millum hesar stovnar sínámillum.
Stk. 2. Upplýsingar um veruligar umstøður, sum eru av stórum týdningi fyri avgerðina í málinum, og sum bert standa í innanhýsis arbeiðsskjølum, skulu hóast ásetingina í stk. 1 latast í samsvari við reglurnar í hesum kapittli.
§ 13. Rætturin til skjalainnlit fevnir hóast ásetingarnar í § 12 um innanhýsis arbeiðsskjøl, ið eru til skjals í endaligum líki, tá
1) skjølini bert endurgeva innihaldið av endaligu støðutakan myndugleikans viðvíkjandi avgerðini í einum máli,
2) skjølini bert innihalda eina endurgeving av upplýsingum, sum myndugleikin hevur havt skyldu til at skriva upp sambært løgtingslóg um innlit í fyrisitingina, ella
3) skjølini eru sjálvstøðug skjøl, sum eru gjørd av einum myndugleika fyri at fáa til vega prógvandi ella annan samsvarandi greidleika viðvíkjandi teim veruligu umstøðunum í einum máli.
§ 14. Rætturin til skjalainnlit fevnir ikki um:
1) Gerðabøkur hjá landsstýrinum, frásagnir frá fundum millum landsstýrismenn og skjøl, ið verða gjørd av einum myndugleika til nýtslu á sovorðnum fundum.
2) Skjøl, sum verða send øðrum í samband við, at ein myndugleiki hevur skrivarauppgávuna um hendi fyri ein annan myndugleika.
3) Brævaskifti hjá einum myndugleika við serkøn til nýtslu í rættarmálum, ella tá støða skal takast til møguligt rættarmál.
Stk. 2. Upplýsingar viðvíkjandi veruligu umstøðunum í málinum, sum eru av stórum týdningi fyri avgerðina í málinum, og sum bert eru í teimum í stk. 1 nevndu skjølum, skulu hóast ásetingina í stk. 1 verða givnir í samsvari við ásetingarnar í hesum kapitli.
Undantøka av upplýsingum
§ 15. Rætturin til skjalainnlit kann annars avmarkast í tann mun, áhugin hjá partinum í at kunna nýta kunnleika til skjøl í málinum til at røkja sín tørv má metast at eiga víkja fyri avgerandi umhugsni fyri viðkomandi sjálvum ella øðrum privatum ella almennum áhugamálum, herímillum
1) trygd ella verju ríkisins,
2) uttanríkispolitisk ella uttanríkisfíggjarlig áhugamál, herundir viðurskiftini við aðrar tjóðir ella millumtjóða stovnar,
3) fyribyrging, avdúkan og søkjan at lógarbrotum, revsingarfullgerð og líknandi og verju av ákærdum, vitnum ella øðrum í málum um revsi- ella agasókn,
4) fremjing af almennum eftirliti, skipanar- ella ráðleggingarvirksemi ella ætlaðum tiltøkum sambært skatta- og avgjaldslóggávuni,
5) fíggjarligu áhugamálunum hjá tí almenna, herundir fremjing av vinnuvirksemi tess almenna.
Stk. 2. Um umstøður, sum nevndar í stk. 1 bert gera seg galdandi fyri ein part av einum skjali, skal viðkomandi gerast kunnigur við restina av innihaldinum í skjalinum.
Avgerð í málum um skjalainnlit
§ 16. Avgerðin um og í hvørjum formi ein áheitan um skjalainnlit skal verða gingin á møti, verður tikin av tí myndugleika, sum annars tekur avgerð í viðkomandi máli.
Stk. 2. Myndugleikin ger sum skjótast av, um ein áheitan kann verða gingin á møti. Er áheitanin ikki gingin á møti ella noktað innan 10 dagar aftaná, at myndugleikin hevur móttikið áheitanina, skal hesin geva partinum boð um orsøkina til hetta, og um nær avgerðin væntandi verður til skjals.
Stk. 3. Hevur tað týdning fyri møguleikan hjá einum parti, at røkja síni áhugamál, at hann fær avrit ella makaskjal av skjølunum í málinum, skal ein tílík áheitan verða gingin á møti. Hetta er tó ikki galdandi um so er, at skjølini er soleiðis háttað, talið á skjølum ella teirra formur avgjørt talar ímóti hesum. Landsstýrið kann áseta reglur um gjald fyri avrit og makaskjøl.
Stk. 4. Avgerðir um spurningar um skjalainnlit kunnu kærast til tann myndugleika, sum er kærustovur viðvíkjandi avgerðini av málinum, sum áheitanin um skjalainnlit viðvíkir. Ásetingin í § 11 er galdandi samsvarandi.
Stk. 5. Landsstýrið kann áseta reglur, ið frávíkja reglunum í stk. 1 og stk. 4, 1. pkt.
§ 17. Tá kærufreist er í einum máli, og áheitanin um skjalainnlit kemur aftaná, at ein partur hevur fingið boð um avgerðina, men áðrenn kærufreistin er úti, kann myndugleikin gera av, at kærufreistin skal kvettast. Um so er, rennur kærufreistin víðari frá tí mundi, skjalainnlit er givið ella noktað partinum, tó við í minsta lagi 14 døgum. Boð um, nær kærufreistin hereftir rennur út, skal samtíðis verða givin øðrum, sum hava rætt at kæra, og sum hava fingið skrivlig boð um sjálva avgerðina.
Kap. 5.
Partshoyring
§ 18. Má tað haldast, at ein partur í einum máli ikki er kunnigur við, at myndugleikin hevur ávísar upplýsingar viðvíkjandi teim veruligu umstøðunum, kann avgerð ikki verða tikin, fyrr enn myndugleikin hevur gjørt partin kunnugan við upplýsingarnar og hann hevur fingið høvi til at koma við einum ummæli. Hetta er tó bert galdandi, um upplýsingarnar ikki eru til fyrimuns fyri viðkomandi part, og hava stóran týdning fyri avgerðina í málinum. Myndugleikin kann áseta eina freist fyri, nær ummælið skal verða givið.
Stk. 2. Ásetingin í stk. 1 er ikki galdandi, um so er, at
1) tað, soleiðis sum upplýsingarnar og málið er háttað, ikki kann metast at vera ivingarsamt, at taka avgerð í málinum á verandi grundarlag,
2) frest fer at viðføra, at farið verður út um lógásetta freist fyri avgerð í málinum.
3) áhugi partanna í, at avgerðin í málinum verður útsett, eigur at víkja fyri avgerandi umhugsni fyri pørtunum sjálvum, ella øðrum privatum áhugamálum, ið tala í móti eini tílíkari útsetan.
4) parturin viðvíkjandi av varðandi spurningum ikki hevur rætt til skjalainnlit sambært reglunum í kapittul 4.
5) ætlaða avgerðin fer at nema ein víðari óvissan skara av persónum, fyritøkum v.m., ella um framløga av upplýsingunum fyri partinum fer at geva stórar trupulleikar, ella
6) tað við lóg eru gjørdar serstakar ásetingar, ið tryggja, at parturin fær høvi til at kunna seg um støðið fyri teirri ætlaðu avgerðini og til at geva ummæli í málinum, áðrenn avgerðin verður tikin.
Stk. 3. Landsstýrið kann áseta reglur um, at nærri ásett málsøkir, har ásetingarnar í stk. 2, nr. 1 ella 5 vanliga eru galdandi, ikki skulu verða umfatað av ásetingini í stk. 1.
§ 19. Í málum, har myndugleikin, tá ein partur hevur biðið um tað, kann broyta avgerðina, kann myndugleikin lata verða við at hoyra partin, um málið og umhugsni fyri partinum sjálvum talar fyri tí.
Stk. 2. Er parturin ikki hoyrdur sambært stk. 1, skulu tær upplýsingar fylgja við, sum parturin annars átti at verið gjørdur kunnigur við sambært § 18. Parturin skal samstundis verða kunnaður um høvið til at fáa málið tikið uppaftur. Myndugleikin kann áseta eina freist fyri, nær áheitan um uppafturtøku av málinum skal verða sett fram.
Stk. 3. Tá høvið er til at kæra ta tiknu avgerðina til ein annan fyrisitingarmyndugleika er tíðarbundið, og áheitanin um, at málið verður tikið uppaftur er sett fram, áðrenn kærufreistin er úti, verður kærufreistin brotin av. Um so er, rennur kærufreistin aftur frá tí mundi tann nýggja avgerðin verður fráboðað partinum, tó við í minsta lagi 14 døgum.
Rætturin til at geva ummæli
§ 20. Hann, sum er partur í einum máli, kann meðan málið verður viðgjørt altíð krevja, at avgerðin í málinum verður frestað, til parturin hevur givið ummæli í málinum. Myndugleikin kann áseta eina freist fyri, nær nevnda ummæli skal vera givið.
Stk. 2. Ásetingin í stk. 1 er ikki galdandi um
1) frest fer at føra við sær, at farið verður út um lógásetta freist fyri avgerðini í málinum,
2) áhugi partanna í, at av gerðin í málinum verður frest, eigur at víkja fyri munandi umhugsni fyri almennum ella privatum áhugamálum, ið tala ímóti tílíkari frest, ella
3) tað við lóg eru ásettar serstakar reglur, ið tryggja partinum høvi til at geva ummæli í málinum, áðrenn avgerð verður tikin.
Kap. 6.
Grundgeving v.m.
§ 21. Tá ein avgerð verður fráboðað skrivliga, skal hon hava grundgeving uttan so, at avgerðin til fulnar gongur partinum á møti.
§ 22. Hann, sum munnliga hevur fingið boð um eina avgerð, kann krevja at fáa eina skrivliga grundgeving fyri avgerðini, uttan so, at avgerðin til fulnar gongur viðkomandi parti á møti. Áheitan um hetta skal verða latin myndugleikanum innan 14 dagar eftir, at parturin hevur fingið boð um avgerðina.
Stk. 2. Ein áheitan um skrivliga grundgeving sambært stk. 1, skal verða svarað skjótast gjørligt. Um áheitanin ikki er svarað innan 14 dagar eftir, at myndugleikin hevur fingið áheitanina, skal hesin geva partinum boð um orsøkina til hetta og nær áheitanin væntandi fer at verða svarað.
§ 23. Ein grundgeving fyri eini avgerð, skal hava eina tilvísing til tær rættarreglur, sum avgerðin er grundað á. Í tann mun, avgerðin eftir hesum reglum hvílir á eini fyrisitingarligari meting, skal grundgevingin eisini tilskila tey høvuðsfyrilit, ið hava verið avgerandi fyri útinningina av metingini.
Stk. 2. Grundgevingin skal eisini um neyðugt hava eina stutta frágreiðing viðvíkjandi teimum veruligu umstøðunum, sum hava havt stóran týdning fyri avgerðina.
Stk. 3. Grundgevingin kann verða avmarkað í tann mun áhugi partanna í at kunna nýta kunnleika til hesa til røkjan av sínum tørvi má metast at eiga at víkja fyri avgerandi umhugsni fyri honum sjálvum ella øðrum privatum ella almennum áhugamálum, jbr § 15.
Kap. 7.
Kæruvegleiðing
§ 24. Avgerðir, sum kunnu kærast til annan fyrisitingarmyndugleika skulu, tá tær verða fráboðaðar skrivliga, hava vegleiðing um kærumøguleika, við tilskilan av kærustovni og upplýsing um mannagongd tá kært verður, herundir um eina møguliga tíðarfreist. Hetta er tó ikki galdandi um so er, at avgerðin til fulnar gongur viðkomandi parti á møti.
Stk. 2. Landsstýrið kann áseta reglur um, at latast kann vera við at geva kæruvegleiðing á nærri ásettum málsøkjum, har serstøk viðurskifti gera seg galdandi, ella at kæruvegleiðing kann verða givin á annan hátt enn nevnt í stk. 1.
§ 25. Avgerðir, sum bert kunnu leggjast fyri dómstólarnar innanfyri eina lógásetta freist fyri, nær málið skal vera lagt fyri rættin, skulu hava upplýsing um hetta.
Kap. 8.
Tagnarskylda v.m.
Tagnarskylda.
§ 26. Hann sum virkar innan almennu fyrisitingina hevur tagnarskyldu, jbr. borgarligu revsilógina § 152 og §§ 152c-l52f, tá ein upplýsing við lóg ella aðrari gildari áseting hevur trúnaðarfrámerki, ella tá tað annars er neyðugt at halda hana loyniliga fyri at verja serstøk fyrilit viðvíkjandi almennum ella privatum áhugamálum, herundir serstakliga:
1) trygd ella verju ríkisins,
2) uttanríkispolitisk ella uttanríkisfíggjarlig áhugamál, herundir viðurskiftini við aðrar tjóðir ella millumtjóða stovnar,
3) fyribyrging, avdúkan og søkjan at lógarbrotum og eisini revsingarfullgerð og verja av ákærdum, vitnum ella øðrum í málum um revsirættarsókn ella agasókn,
4) fremjing av almennum eftirliti, skipanar- ella ráðleggingarvirksemi ella av ætlaðum tiltøkum sambært skatta- og avgjaldslóggávuni,
5) fíggjarligu áhugamálunum hjá tí almenna, herundir fremjing av vinnuvirksemi tess almenna,
6) áhugamálið hjá einstaklingum ella privatum feløgum ella felagsskapum í at verja upplýsingar um teirra persónligu ella innanhýsis, herundir fíggjarligu, viðurskifti ella
7) fíggjarligu áhugamálini hjá einstaklingum ella privatum feløgum ella felagsskapum í at verja upplýsingar um tøkniligar útbúningar ella mannagongdir ella um rakstrar- ella vinnuviðurskifti.
Stk. 2. Innan almennu fyrisitingina kann bert áleggjast tagnarskylda viðvíkjandi eini upplýsing, tá tað er neyðugt at halda hana loyniliga, fyri at verja serstøk fyrilit til ávís almenn ella privat áhugamál sum nevnd í stk. 1.
Stk. 3. Ein fyrisitingarmyndugleiki kann avgera, at ein persónur uttan fyri almennu fyrisitingina hevur tagnarskyldu viðvíkjandi trúnaðarupplýsingum, sum myndugleikin letur víðari til viðkomandi uttan at hava skyldu til hetta.
Stk. 4. Verða reglur um tagnarskyldu ásettar sambært § 1, stk. 2, ella verður tagnarskylda áløgd sambært stk. 3, verða § 152 og §§ 152c-152f at nýta samsvarandi fyri brot á tílíkar reglur ella boð.
Latan av upplýsingum til annan fyrisitingarmyndugleika
§ 27. Upplýsingar um heilt privat viðurskifti hjá einstaklingum, herundir upplýsingar um ættarslag, trúgv, og húðalit, um politisk, felagsskaplig, kynslig og revsiverd viðurskifti eins og upplýsingar um heilsuviðurskifti, stórar almannatrupulleikar og misnýtsla av njótingarevnum og líknandi, er ikki loyvt at lata øðrum fyrisitingarmyndugleika.
Stk. 2. Tær í stk. 1 nevndu upplýsingar kunnu tó latast víðari til annan fyrisitingarmyndugleika tá
1) hann, sum upplýsingin viðvíkur, hevur givið samtykki,
2) tað fylgir av lóg ella ásetingum við heimild í lóg, at upplýsingin skal latast víðari,
3) upplýsingin verður latin víðari fyri at røkja privat ella almenn áhugamál, sum greitt fara fram um fyrilitið fyri teimum áhugamálum, ið geva grund fyri dyljan, herundir umhugsni honum, sum upplýsingin viðvíkur, ella
4) tað er ein neyðugur liður í viðgerðini av málinum, at upplýsingin verður latin víðari, ella tað er neyðugt fyri at ein myndugleiki kann fremja eftirlits- ella umsjónaruppgávur.
Stk. 3. Aðrar trúnaðarupplýsingar kunnu umframt tey í stk. 2 nevndu føri bert latast víðari til annan fyrisitingarmyndugleika, tá tað má metast, at upplýsingin er av stórum týdningi fyri virksemið hjá myndugleikanum ella fyri eina avgerð, sum myndugleikin skal taka.
Stk. 4. Samtykki sambært stk. 2, nr. 1, skal vera latið skrivliga og hava upplýsing um, hvat slag av upplýsingum og til hvat endamál, upplýsingar kunnu latast víðari. Vikið kann tó verða frá kravinum um, at upplýsingin skal vera skrivlig, um málið er soleiðis háttað ella umstøðurnar annars tala fyri tí.
Stk. 5. Samtykki sambært stk. 2, nr. 1, fellur burtur í seinasta lagi eitt ár eftir, at tað er givið.
Stk. 6. Staðbundnir fyrisitingarligir stovnar, sum við lóg hava fingið sjálvstøðugan myndugleika, eru at meta sum ein sjálvstøðugur myndugleiki sambært stk. 1 og 3.
§ 28. Í málum, ið verða reist við umsókn, er ikki loyvt at biðja um upplýsingar um heilt privat viðurskifi hjá umsøkjaranum frá øðrum pørtum av fyristitingini ella frá einum øðrum fyristingarmyndugleika.
Stk. 2. Ásetingin í stk. 1 er ikki galdandi, um so er, at:
1) umsøkjarin hevur givið samtykki,
2) annað fylgir av lóg ella reglum ásettar sambært lóg ella
3) serstøk fyrilit viðvíkjandi umsøkjara ella triðjamanni greitt fara fram um áhuga umsøkjarans í, at ikki verður biðið um upplýsingina.
§ 29. Trúnaðarupplýsingar, sum einans eru fingnar fyri at gera hagfrøðiligar úrdráttir ella sum liður í eini vísindaligari kanning, kunnu ikki latast víðari til ein fyrisitingarmyndugleika til aðra nýtslu.
§ 30. Í tann mun ein fyrisitingarmyndugleiki hevur rætt til at lata eina upplýsing víðari, skal myndugleikin eftir áheitan frá einum øðrum fyrisitingarmyndugleika lata upplýsingina víðari, um hon hevur týdning fyri virksemið hjá myndugleikanum ella fyri eina avgerð, sum myndugleikin skal taka.
Stk. 2. Ásetingin í stk. 1 er ikki galdandi, um hetta hevur við sær meirarbeiði fyri myndugleikan, ið er munandi størri enn áhugin hjá hinum myndugleikanum í, at fáa upplýsingarnar.
§ 31. Hann, sum virkar innan almennu umsitingina, hevur ikki loyvi til at útvega sær trúnaðarupplýsingar, ið ikki hava týdning fyri tær uppgávur, ið hann hevur at greiða.
Kap. 9.
Gildiskoma, atlitið til aðra lóggávu v.m.
§ 32. Lógin kemur í gildi tann 1. januar 1994. Samstundis fer úr gildi lóg frá 2. februar 1866 „om erklæringers meddelelse til ansøgere og klagere“.
§ 33. Reglur í øðrum lógum, ella reglur, ásettar sambært lóg, sum í størri mun enn reglurnar í kapitul 2 føra við sær ógegni, vera verandi í gildi.
§ 34. Upplýsingar um veruligar umstøður, sum eru í skjølum, sum ein myndugleiki hevur gjørt, ella sum eru komin myndugleikanum í hendi áðrenn gildiskomu lógarinnar, eru tó umfataðar av ásetingunum í kapitli 4, um so er, at skjølini eru komin til eitt mál, ið er ella hevur verið til viðgerðar hjá einum fyrisitingarmyndugleika aftaná nevndu tíð, og upplýsingarnar eru ella hava havt stóran týdning fyri avgerðina í málinum.
§ 35. Ásetingar í øðrum lógum ella reglum ásettum við heimild í lóg, ið seta størri krøv viðvíkjandi innihaldinum í grundgevingini enn ásett í § 23, vera verandi í gildi.


c: text/html

text:
Í dag er øll matrikulering av Føroyum liðug, men fyrr var matrikulering ein stórur partur av arbeiðinum á Matrikulstovuni.
Matrikulering av Føroyum fór fram í tíðini 1962 -1997. Á hjálagda yvirliti sæst, nær einstøku bygdirnar vóru liðugt matrikuleraðar (trýst her).
Í matrikuleringslógini (lóg nr. 64 frá 11. des. 1962) er álagt Matrikulstovuni, "at gera fullfíggjaða matrikulering av øllum føstum eigindómum í Føroyum".
Hetta er ein skráseting av eigaraviðurskiftunum til jørðina, t.v.s. hvør, ið eigur, hvar eigindómurin liggur, hvør, ið hevur rættindi í honum, og hvørji hesi rættindi eru. Ein eigindómur verður í lógini lýstur sum "øll jørð innan og uttangarðs við lutum og lunnindum hjá sama eigara í somu markatalsbygd, um jørðin ikki skilliga hoyrir til ymisk brúk".
Fyri hvørja markatalsbygd varð gjørdur serstakur matrikul, og til hvønn av hesum matrikulkort, sum staðfesti hvønn fastan eigindóm við at vísa, hvussu teir einstøku lutir og felagslutir lógu hvør til annan í markini.
Bróðurparturin av matrikulkortunum vórðu teknaði í støddini 1:1000, hvat viðvíkur innangarðs jørðini. Uttangarðs vórðu minni kortstøddir nýttar, sum oftast l:20.000.
Tá farið varð undir matrikulering av eini bygd (markatalsbygd), vórðu eigarar og aðrir, ið høvdu rættindi í føstum eigindómi í bygdini, boðaðir "at koma og vísa á eigindóm sín ella geva upp rættindi síni".
Sjálv skrásetingin av markunum fór fram á ávísingarmyndum. Markini fylgdu oftani gørðum, veitum, bakkum o.ø., ið sæst á myndunum, og tí bar til at staðfesta markini beinleiðis á hesum. Men ikki altíð var hetta so, og vit gjørdu tí í vissan mun uppmálingar á staðnum, eisini av bygningum og øðrum, ið var yngri enn myndirnar vit nýttu.
Ávísingarmynd - Kvívík
Teir einstøku lutirnir (bølutir, traðir, grundstykki o.s.fr.) vórðu framhaldandi talmerktir, og samstundis varð førd lutaskrá, har eigararnir vórðu uppskrivaðir.
Gerðabók varð førd um tað, sum fór fram undir matrikuleringini.
Tá marknaávísingin var komin so langt, sum til bar at koma á staðnum, varð farið undir at tekna kortini. Seinni varð hetta gjørt beinleiðis eftir loftmyndum, tað vit kalla fotogrammetriska kortúttekning.
Tá matrikuleringin var komin so langt áleiðis, at eigaraviðurskiftini í høvuðsheitum vóru klár, varð lýst til ognarkanning. Henda fór fram í sjálvari bygdini, og vórðu tá ávísingarkort og eigaralistar løgd fram, so eigararnir kundu kanna eftir, at skrásetingin var røtt.
Ávísingarkort - Kvívík
Tað vil so vera, at ósemjur vóru um eigaraviðurskiftini, ella at aðrar ógreiður komu fyri. Hesi trætumál skuldi støða takast til, og tað, ið ikki var greitt, mátti útgreinast, so skil fekst á tí.
Nú vórðu matrikulkortini reinteknaði og matrikulin skrivaður. Bert sjálv tann matrikulera støðan var við á lidna matrikulkortinum. Hetta vóru: eigindómarnir vístir við markum um einkultu lutirnar, áir, vegir, fjøra o.s.v. og so ymisku bygningarnir.
Matrikulkort - Kvívík
Endaligi matrikulin og tilhoyrandi matrikulkort vórðu staðfest við dómi í Føroya rætti. Tað var Landsstýrið, ið við almennari stevning legði sak móti einum og hvørjum, ið hevði mótmæli móti tí gjørda matrikli og at í honum lýstir eigarar vórðu skrivaðir í tingbókina sum eigarar av óheftum eigindómum.
Kostnaðin fyri matrikuleringina býttu Landsstýrið og kommunan sínámillum. Sakarmálskostnaðin bar Landsstýrið.
Í 1992 -1999 vórðu matrikulkortini digitaliseraði, og nú eru øll matrikulkort teldutøk. Teldutøku kortini eru gjørd eftir gomlu matrikulkortunum, og neyvleikin er áleið tann sami. Broytingar, sum verða gjørdar í teldutøka matrikulkortinum, verða gjørdar eftir uppmátingum, og tí fer ein støðug betran av kortinum fram.
Dig. matrikulkort - Kvívík

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Oyðileggur arbeiðið hjá Grindamannafelagnum
- Hetta oyðileggur alt tað, sum Grindamannafelagið hevur arbeitt fyri.
Tað sigur fyrrverandi formaðurin í Grindamannafelagnum eftir springaradrápið í gjárkvøldið.
1428 springarar løgdu beinini í Skálafirði, og drápið hevur fest í almenna kjakið, um vit yvirhøvur eiga at drepa springara, og um drápið í gjárkvøldið var nóg væl fyriskipað.
Ein av teimum. sum finst at drápinum í gjár, er Hans Jacob Hermansen, fyrrverandi formaður í Grindamannafelagnum.
Hann var í morgunsendingini í morgun, og hann sigur seg vera skelkaðan av tí, hann sá í gjárkvøldið.
Tak niður
Sí eisini


text:
Um temasíðuna
Henda temasíðan er um at nýta blogg í skúlanum. Høvuðsdenturin verður lagdur á skriving og KT-førleika. Mitt fyri á temasíðuni eru sjey uppskot, sum stigvíst brúka blogg í undirvísingini. Eisini er alment tilfar á síðuni um at blogga og at brúka kunningartøkni.
Temasíðan er ætlað lærarum og næmingum í hádeildini í fólkaskúlanum.
Bøkur um at blogga
Í Námi eru fleiri útlendskar bøkur um at blogga og hvussu ein bloggur, ella fleiri bloggar, kunnu brúkast í skúlanum.
Forlagið Dansklærer-foreningen hevur givið út @ltid online (2012), sum er til 7.-8. flokk.
Sama forlag hevur givið út vores.net (2012), ið er um bloggar og aðrar miðlar, sum brúkarin sjálvur ger av, hvussu teir virka, og hvat innihald teir hava.
Forlagið Alfabeta hevur givið út Skriv godt - i flere genrer (2016), har ein partur er um at skriva blogg. Eisini verður roynt at greina blogg sum eitt serligt slag av teksti millum klummu og tíðargrein.
Skúlabókavørðurin í Námi veit altíð at siga, hvørjar bøkur og hvat tilfar er tøkt at lána ella lesa í.
At blogga í netsamfelagnum
Í viku 44 í 2015 verður tiltakið "Skúlin í netsamfelagnum" í Norðurlandahúsinum. Regin Marnersson, fyrrverandi stjóri í Námi, sigur m.a. soleiðis um tiltakið: Samtíðin setur støðugt strangari krøv á talgilda pallinum. Mangan verður sagt, at børnini eru framkomnari brúkarar enn tey vaksnu, sum so ella so eru um tey í gerandisívinum.
Tá talan eru um fakligar avbjóðingar, menning og at nýta mongu skíggjarnar sum verulig arbeiðsamboð, skortar við førleikum millum børnini og tey ungu í skúlaverkinum. Tí er neyðugt at styrkja førleikarnar hjá lærarum, so at mongu skíggjarnir kunnu gerast hent amboð ...les meira her
Bloggskipanir
Blogger
Er elsta og størsta nettænasta, sum bjóðar tær at gera ein almennan blogg fyri einki. Tú skalt bara hava eina Gmail kontu og uppskot um eitt navn, sum eingin annar hevur. Tú kanst velja ymsar litir og snið, sum eru gjørd frammanundan. Tú kanst gera 100 ymsar bloggar í hesi skipan. Google eigur Blogger.
WordPress
Er ein open source netskipan og bloggskipan við nógvum møguleikum, um tú hevur hug og hegni at forrita. 60 mió Wordpress bloggar eru á netinum.
Tumblr
Er ein sosialur miðil og ein mikrobloggskipan, har tú kanst skriva tekst, senda myndir, video, slóðir, sitat og ljóð á tín egna tumbleblogg. Tú kanst gera bloggin almennan, ella privatan. 250 mió bloggarar brúka Tumbler. Helvtin av teimum eru yngri enn 25 ár. Yahoo! eigur Tumblr
Tá bloggurnar bloggaðu: Fyrsta, vit vita um orðið blogg á føroyskum, er í Dimmalætting á pappíri í 2006. ‘Bloggurnar’, sum eru kvinnur, spæla uppá at tær eru blondinur. Mátin at skriva, verður kallaður at blogga. Tær skriva frekt og beint fram. Tær blogga á pappíri - tær skriva ágangandi, serliga um evni, sum eingin annar miðil tekur upp. Skriftliga framsetingin kann verða essay, ritroynd, sum altíð er persónlig og bundin av, at tú hevur nakað uppá hjartað, sum tú vilt deila við onnur her og nú. Umráðandi er, at lesarin veit, hvør tú ert. Tí eru mynd og navn altíð knýtt at einum bloggi. Seinni hevur týdningurin flutt seg frá pappíri og stíli, til at verða talgildur tekstur, sum bara er á netinum.
Bloggur: Í orðabókini stendur, at bloggur er kallkynsorð, sum í fleirtali eitur bloggar. Bloggur er eitt slag av heimasíðu, har ið einstaklingar regluliga skriva viðmerkingar, greiða frá upplivingum og so framvegis, ofta av persónligum slag. Vit siga, at tey blogga. Ein bloggur er eisini eitt íkast ella viðmerking á einum bloggi: hon skrivaði ein blogg um mentan og samleika.
Ger ein blogg eftir lítlari løtu
Einasta tær tørvar, er ein Googlekonta, sum er ókeypis at stovna, og eitt navn til bloggin. Eftirnavnið verður blogspot.com. Fylg við hesum YouTube filmi, sum sigur, hvussu tú kanst gera tín egna almenna blogg fyri einki:
KT í skúlanum S-A-M-R
Skúlablaðið 5/2015 er burturav um skúlan í netverks-samfelagnum. Í samrøðu við Magna á Lakjuni, undirvísingarleiðara á Tekniska skúla í Havn, verður tosað um SAMR myndilin:
"Námsfrøðiliga hugsanin um KT tekur støði í SAMR myndlinum hjá Ruben Puentedura. Bókstavirnar standa fyri verandi KT-støði, og hvussu tað kann verða hækkað í undirvísingini og fáa næmingin við í læringina, sambært Blooms taksonomi. Myndilin byggir á 4 stig, har lærarin kann fara upp eftir stiganum, og skapa eina spennandi og mennandi frálæru."


text:
Tey munu vera fá, sum farin eru við ongum studningi, so hetta er helst um leið alt talið, eini 9 uppá árið. Tá so ein meginpartur ikki kom aftur, kundi ávirkanin ikki vera stór. Tá so hertil kom, at tey, sum aftur komu, høvdu verið í standi til at fáa fulla nyttu av uppihaldinum og taka ímóti ávirkan, ger tað ikki sakina betri.
Tey, sum fóru, ella tey flestu, høvdu ikki verið uttan fyri Føroyasteinarnar fyrr. Tey vóru illa fullkøn í tí danska málinum; í hvussu var, sum tað varð talað av fólkinum á landsbygdini, gekk ein tíð, áður enn tey kundu koma ó frótt samlag við næmingarnar, og tað er ikki tað minsta av háskúlalívinum. Hartil kom, at tað tey komu at hoyra, var teim so óvant, at ilt var at ogna sær í bræði: Danska fosturlandssøgu, danskan skaldskap og danskt mál, sjálvsagt kundu tey flestu væl fylgja við í rokning, tekning og skriving; men hetta var jú tað minst týðandi av háskúlaundirvísingini.
So statt var trongdin til at fáa ein føroyskan háskúla heima í Føroyum stór, tá hann kom. Trongdina kendu mong, men tað var at stovna skúlan og fáa hann á gongd, ið um galt.
Tað var tað, sum varð gjørt fyri 50 árum síðan. Undirtøkan var góð. Nú fer Føroyafólk sjálvt at døma um, annaðhvørt tað er vert at halda fram ella ikki. Skúlin hevur í hesi 50 ár balst við fátækari kor enn skúlar í grannalondunum. Skal hann fylgja við tíðini og liva í framtíðini, krevst enn eitt ódnartak fyri at gera hann tíðarhóskandi.
Tíðin fyri 50-60 árum síðani er ein tann merkiligasta tíð, sum hevur verið í søgu okkara. Føroya fólk var tjóðskaparliga og mentunarliga farið at ressast eftir langan svøvn. Føroyingafelag varð stovnað, og millum tey mál, ið hetta felag hevði á stevnuskrá síni, var stovnan av háskúla í Føroyum.
Meðan hetta andliga lív rørdist í Havn og sendi geislar út um landið, gingu í Miðvági og á Skarði tveir unglingar, Rasmus Rasmussen og Símun av Skarði. Teir tóku lut í tí fyrifallandi arbeiði, sum var á sjógvi og landi, og ikki mundi vera teim í huga, at teir seinni skuldu seta á stovn í Føroyum háskúla, sum kom at seta eftir seg djúp merki í føroyskt mentunarlív.
Tá skúli kom í Miðvágs og Sandavágs sókn 1872, varð settur lærari har, J. Jacobsen, sonur Hans Jacobsen og Armgarð Wenningstedt á Reyni í Havn. Hann var bókalskin ungur drongur og gekk á 1. skúlaskeið læraraskúlans í Havn. Stutt eftir at hann hevði fingið hetta læraraembæti, søkti hann og fekk studning til at fara ein vetur á danskan háskúla. Hann giftist seinni við Onnu Kjelnæs, sum eisini hevði verið á donskum háskúla. Í heimi teirra í Miðvági livdi andin frá tí danska háskúlanum, og tað kundi ikki umbera seg, at tey ungu, gentur og dreingir, ið har komu, máttur fáa hug til at kannast hesa merkiligu rørslu, sum var skapað til at draga ungdómin at sær. 1886 fór ein ung genta úr Miðvági, Anna Elisabeth Joensen, ávirkað av Jákupi og Onnu í "Skúlanum", á danskan háskúla, men hon kom ikki aftur (giftist í Danmark).


text:
Alis Jóna Højsted sett sum skúlastjóri í Vestmanna skúla
Jenis av Rana, landsstýrismaður í uttanríkis- og mentamálum, hevur sett Alis Jónu Højsted í starvið sum skúlastjóra í Vestmanna skúla. Alis er 56 ára gomul og tók læraraprógv í 2005. Seinni hevur hon tikið prógv sum orðblindalærari og sum serlærari.
Alis hevur drúgvar undirvísingarligar royndir sum lærari, serlærari, og orðblindalærari. Hon hevur leiðsluroyndir bæði í skúlahøpi og innan tað privata. Hesi síðstu tvey skúlaárini hevur Alis verið í starvi sum einalærari í Oyndarfjarðar skúla og hevur luttikið á leiðsluskeiði.
Alis tekur við starvinum sum skúlastjóri í Vestmanna skúla tann 20. september 2021.


text:
Í døgunum 18. 23. oktober vitjar danska orkestrið "Amatør Symfonikerne" í Føroyum, og føroyski Ernst D. Remmel verður solistur á konsertferðini.
Orkestrið fer at spæla konsertir í Norðurlandahúsinum, og í SALT, umframt at ein matiné konsert verður í Christianskirkjuni í Klaksvík. Konsertferðin er komin í lag í samstarv við Føroya Symfoniorkestur.
– Ernst D. Remmel, ið lesur á “Det Jyske musikkonservatorium, er partur av nýggja føroyska ættarliðnum av ungum tónleikarum, og er eitt tað størsta føroyska tónleikatalentunum vit eiga. Musikalitetur, arbeiðssemi og hansara natúrliga tilgongd til tónleikin er sum hjá fáum, og um eina viku verður høvi at hoyra hann framføra kendu trompet konsertina í Ab-dur eftir Alexander Arutiunian, skrivar Føroya Symfoniorkestur í tíðindaskrivi.
Á skránni eru eisini ouverturan til operuna “Die Meistersinger von Nürnberg” eftir Richard Wagner og Carl Nielsen symfoni 3, tilnevnd “Espensiva”.
Hetta er bert aðru ferð, at at ein Carl Nielsen symfoni verður spæld í Føroyum. Fyrstu ferð var í 1960, tá “Danmarks Radio Symfoniorkester” vitjaði í Føroyum, og framførdi júst “Espansiva”.


text:
Intimrøkt er at halda tey intimu støðini (tey uttaru kynsgøgnini) rein og soleiðis minka um trupulleikar, sum kunnu íkoma. Intimrøkt er galdandi fyri bæði menn og kvinnur, sjálvt um tað oftast eru kvinnur, sum hava trupulleikar í intimu støðunum.
Vaska eina ferð um dagin við intimsápu. Tað er umráðandi at nýta eina sápu, sum hevur lágt pH-virði, umleið 4. Súrheitin (lágt pH-virði) verjir fyri bakterium og ójavnvági. Trupulleikar, so sum skriði, sviði ella luktur úr intimzonuni í neðra, kunnu koma av broytingum í pH-virðinum í móðurskeiðini.
Hjá mannfólki er umráðandi at vaska undir forhúðini fyri at minka um vandan fyri bakteriuvøkstri. Forhúðin er ring at fáa upp á pláss, um húðin á penishøvdinum er heilt turr, tískil er týdningarmikið hjá mannfólki at væta penishøvdið.
Útflotið í móðurskeiðini verður mjólkarhvítt og grýnut. Oftast fer eisini at svíða, og tað skríður.
Nógv fáa ampa í hesum sambandi og fáa soppaígerð.
T.d. tá ið tú hevur mánasjúku, ávirkast slímhinnurnar (rovurnar), og tú kann fáa ampa av hesum. Hetta hvørvur sum oftast av sær sjálvum. Hormonbroytingar í skiftisárunum ávirka eisini rovurnar, sum kunnu gerast turrar. Hetta gevur sviða ella eina brennandi kenslu í móðurskeiðini.
Kvinnur, sum ávikavist hava eitt nú diabetes, eru í prednisolonviðgerð, hava ringa immunverju ella taka heilivág, sum ávirkar immunverjuna, eru í størri vanda at fáa sopp í móðurskeiðini.


text:
Røður, framløgur og greinar
Her eru røður, framløgur o.a. sum Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinna hevur hildið.
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við 100 ára føðingardagin hjá Venzel Olsen, 8. oktober 2021
Røðan hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu í almannamálnum, 25. august 2021, í sambandi við at Dugni byrjar virksemið í Suðuroy
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinna í almannamálum, 17. juni 2021, í sambandi við próvhandan hjá Dugna, Skúlin við Áir
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, fráfaring Randi Johannesen (Ráðgevingin fyri føroyingar í Danmark) 27. mai 2021
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, tíðindafundur, framløga av kanning um harðskapshagtøl, 20. mai 2021
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við at fyrsta flagið var loyst fyri heiminum til børn og ung við autismu, 3. mai 2021 í Kvíggjartúni á Argjum
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við at nýtt dag- og umlættingartilboð lat upp á Eiðisgarði í Vági, 22. apríl 2021
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við at fyrsta flagið til nýggja sambýlið á Mýrini í Hoyvík, varð loyst, 2. mars 2021
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur. landsstýriskvinnu, í sambandi við 100 ára føðingardagin hjá Matildu Jacobsen, 14. desember 2020
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, Altjóða Sálarheilsudagin, 10.desember 2020
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við Altjóða dagur teirra, ið bera brek 3. desember 2020
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, Altjóða Barnarættindadagin, 20. novermber 2020
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við 100 ára føðingardagin hjá Elisabeth Olsen, 22. juli 2020
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við at dagtilboð fyri demens lat upp á Glyvrum 23. juni 2020
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við at Tinghúsið hjá Dugna í Klaksvík letur upp 25. mai 2020
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við altjóða sjúkrarøktardagin 12. mai 2020
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við 100 ára føðingardagin hjá Elsu Leo Joensen, 6. januar 2020
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, í sambandi við 100 ára føðingardagin hjá Ninnu Poulsen, 29. desember 2019
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu, tá ársins kærleikskúla varð avdúkað 6. desember 2019
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu fyri Elina Planck, 5. november 2019
Røða hjá Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu í sambandi við tiltak hjá Bláa Krossi, 18. september 2019


text:
Elisabeth Erlendsdóttir royndi seg í morgun í 50 metra ryggsvimjing á Evropeisku JuniorMeistarastevnuni í kappsvimjing á langgeil, og varð har nr 18 av teimum 34 luttakandi við tíðini 30.12 sekund. Sí úrslitalistan her
Hetta er besta tíð hjá Elisabeth nakrantíð, har hin besta til nú var 30.59 sekund frá FM á langgeil í fjør, og er Elisabeth nú ájavnt við Biritu Debes um næstbestu tíð hjá føroyskum kvinnum yvirhøvur í hesi grein.
Hetta 18. plássið rakk neyðturviliga eisini til heiðurin at verða 2. eykasvimjari til hálvfinalurnar í hesi grein, nú 16 sluppu víðari til hesar.


text:
Axel H. Nolsøe
Axel H. Nolsøe (f. 16. november 1949 í Tórshavn) er hagtalsmaður og fyrrverandi landsstýrismaður fyri Verkamannafylkingina.
Hann hevur lisið franskt mál og bókmentir á Lærda háskúlanum í Keypmannahavn og Teknologi og samfelagsvísindi á Roskilde Universitetscenter. Hann starvast á Hagstovu Føroya
Hann var landsstýrismaður við ábyrgd fyri ídnaðar-, handils- og vinnumálum, arbeiðaramálum, landbúnaðarmálum, tryggingarmálum og dóms- og politimálum frá desember 1995 til 11. juni 1996 og við ábyrgd fyri Almanna-, heilsu-, arbeiðar-, tryggingar-, dóms- og politimálum frá 11. juni 1996 til oktober 1996.
KeldurEdit
- Løgtingið 150 – Hátíðarrit, bind 2 (2002), s. 336. (PDF)


text:
Svimjisamband Føroyar skipar í vikuskiftinum fyri Aldursbólkameistarastevnuni 2020, sjálvsagt í serligum líki nú vit royna at umganga møguliga coronasmittu. Startlistarnir síggjast nú her á livetiming.se, umframt niðanfyri saman við tíðarætlanunum.
- ABMS2020-Kappingarskra-Leygardagur.pdf
- ABMS2020-Kappingarskra-Sunnudagur.pdf
- ABMS2020-Tidaraetlan-Leygardagur.pdf
- ABMS2020-Tidaraetlan-Sunnudagur.pdf
Skipanin er annars rættiliga einføld, at tann yngri bólkurin kappast leygardag og tann eldri sunnudag, báðar dagarnar frá kl 13:00 og til liðugt er.
Vit hava lagt nokkso ríkiliga pausu inn millum hvørja kapping, og ætla hartil at hava einar tríggjar 15-min-steðgir í leypi av seinnapartinum, so at leygardagurin endar umleið kl 17:15 og sunnudagurin kl 18:15.
Ætlanin er at stroyma frá stevnuni, á YouTube-rásini hjá Svimjisambandi Føroya
Nú royna vit at fáa mannað tey ymisku plássini sum krevjast til at avgreiða eina sovorðna stevnu, og finna síðani útav um pláss er fyri nøkrum møguligum áskoðarum afturat.
Sí eisini innbjóðingina til hesa stevnu, og kappingartilmæli SSF í sambandi við corona
Vegna SSF
Rókur


text:
FPF móti FMR - eftirløn hjá hjálparfólkum
Støða
Avgreitt
Rættur
Fasti Gerðarrættur
Evni
Arbeiðsmarknaðarmál (brot, stríðsstig o.a., s.b. FG §6(2)), Brot, Eftirløn, eftirlønargjald, Gerðarrættarmál (tulking o.a., s.b. FG §6(3)), Starvssetan, sakligheit, mannagongdir, Tíð, arbeiðstíð, úrtíð, matartíð, arbeiðsdagar
Umboð
Jógvan Ellefsen, Páll Nielsen
Partar
Fíggjarmálaráðið - FMR, Føroya Pedagogfelag - FPGF
Rættarlimir
Hanna Vang, Hendrik Thomsen, Poul Hansen
Mál
4
Ár
2014
Úrskurðardagur
16. februar 2016
Lyklaorð
Eftirløn, eftirlønargjald, hjálparfólk, tímalønt
Lýsing
Træta um eftirlønaráseting í hjálparfólkasáttmálanum Áseting var í sáttmála um eftirlønargjald fyri hjálparfólk í føstum starvi, men ikki fyri tey tímaløntu hjálparfólkini. Ósemja var nú um hjálparfólk, sum arbeiða minst 15 tímar um vikuna, skulu hava eftirlønargjald, tó at tey formliga ikki eru í føstum starvi.
Viðgerðin
Kærurit dagfest 8. juli 2014 Fyribilssvarrit dagfest 25. september 2014 Replikkur dagfestur 6. november 2014 Svarrit dagfest 5. mars 2015 Rættarmálsskriv I dagfest 1. apríl 2014 Rættarmálsskriv A dagfest 21. mai 2015
Niðurstøða
6.02.2016 er máliðtikið aftur úr Fasta Gerarrætti
Málkostnaður
Partarnir ber hvør sínar egnar sakarmálsútreiðslur og rinda hvør sína helvt at samsýningini til Fasta Gerðarætt.


text:
##med2##
Klæmint A. Olsen legði seg undir liðina á Una Arge á tí søguliga landsliðsmálskjúttaralistanum, tá hann legði Føroyar á odda 1-0 móti Moldova. Teir hava báðir skorað átta mál fyri Føroyar. Klæmint hevur eitt mál upp til Toda Jónsson og tvey mál upp til Rógva Jacobsen. Heini Vatnsdal skoraði sítt fyrsta mál fyri Føroyar í kvøld, og sigast má, at hann valdi løtuna væl við at økja til 2-0 til Føroyar. Tað málið kom væl við, tá Moldova við einum hepnum máli skoraði til 2-1.
Á ljóðfíluni omanfyri ber til at hoyra frá FM1:
1) Hoyr samrøðuna reportarin hjá FM1, Petur Asbjørn Lervig gjørdi við fyrra málsskjúttan, Klæmint A. Olsen. Klæmint er sera fegin um framúr góða innleggið hjá Halli Hansson, ið gjørdi tað lutfalsliga lætt at stúta bóltin inn. Klæmint sigur seg ikki bevíst fara eftir nøkrum málmeti á landsliðnum. Klæmint er bara takksamur fyri hvønn landsdyst hann sleppur at spæla.
2) Hoyr samrøðuna reportarin hjá FM1, Petur Asbjørn Lervig gjørdi við seinna málskjúttan, Heina Vatnsdal sum er sera fegin um at hava skotið fyrsta málið fyri Føroyar. Bæði Heini og Klæmínt undirstrika við gleði tann stuðulin og uppbakkningin føroysku spælararnir fingu frá Skansanum og áskoðarunum á Tórsvølli.
Føroyar – Moldova 2-1 (0-0)
1-0: Klæmint A. Olsen 67.
2-0: Heini Vatnsdal 71.
2-1: Milinceanu 84.
Føroyar: Teitur Matras Gestsson – Gilli Rólantsson Sørensen, Heini Vatnsdal, Odmar Færø (Jákup B. Andreasen, 65.), Daniel Johansen – Sølvi Vatnhamar, Gunnar Vatnhamar, Hallur Hansson, Brandur Hendriksson Olsen (Hørður H. Askham, 86.), Meinhard E. Olsen (Jóan Símun Edmundsson, 65.) – Klæmint A. Olsen (Andreas Lava Olsen, 86.)
HER ber til at hoyra Trónd Arge siga frá teimum trimum málunum og dystarendanum. Hoyr eisini hann og viðmerkjaran, Jens Martin Knudsen taka samanum týdningarmikla sigurin.
HER ber til at hoyra samrøðurnar Petur Asbjørn Lervig gjørdi við Teitur Matras Gestsson, Brandur H. Olsen og Sølva Vatnhamar.
HER ber til at hoyra samrøðuna Petur Asbjørn Lervig gjørdi við landsliðsvenjaran, Håkan Ericsson.


text:
Spania verður ofta sett í samband við fiesta og flamenko. Flestu fólk eru katolikkar, og tá ið teir halda fiesta, er tað tíðum at minnast ymisk halgimenni; tá ganga teir skrúðgongu, spæla tónleik og dansa. Eftir blóðugt borgarakríggj frá 1936-39 tók einaræðisharrin Francisco Franco við og stýrdi øll árini til 1975. Eftirmaður hansara, Juan Carlos kongur 1., setti fólkaræði aftur í gildi. Nú á døgum er Spania sterkt ídnaðarland; mong fólk arbeiða eisini í landbúnaðinum, og ferðavinnan er í støðugum vøkstri. Størsta menningin og mesta virksemið er fram við strendurnar.
Um 55 milliónir ferðafólk koma til Spania á hvørjum ári at njóta lívið á vøkru, sólljósu baðistrondunum og at síggja føgru, sjáldsomu byggifrøðilistina í býum sum Barcelona og Sevilla. Norðurevropeiskum ferðafólki dámar best at fara til strendurnar við Costa del Sol og Mallorka. Tarvafikting er vanligt undirhald í øllum stórum býum.
Fleiri fólkasløg við egnum máli og serstakari mentan eru í Spania. Málini eru fleiri, t.d. katalónskt, gæliskt og euskera. Baskar, ið búgva í Norðurspania og nakað inn í Frakland, tala euskera, sum als ikki er skilt við spanskt eins og hini bæði málini eru. Almenna málið í Spania er kastilianskt, og allir skúlanæmingar læra tað, umframt enskt ella franskt. Sponsk børn bera orð fyri at leggjast seint; tey eta lítla máltíð, tá ið tey koma úr skúla, so spæla tey uttandura, til alt húskið fær sær nátturða um níggjutíðina.
Madrid gjørdist høvuðsstaður í Spania, tí Filipi kongi 2. dámdi so væl veðurlagið har, eisini helt hann býin liggja væl fyri, mitt í landinum. Nú búgva 4 milliónir fólk í býnum, og hann er fíggjarmiðdepil og stjórnarbýur landsins. Barcelona er næststørsti býur í Spania og høvuðsstaður í landslutinum Katalónia. Býurin er mitt í stórum ídnaðarøki. Í 1992 vóru OL-summarleikirnir í býnum.
Flamenko er navnið á fólkadansi og tónleiki, sum tók seg upp ímillum sigoynarar í Andalusia í 15. øld. Dansararnir eru í tjóðbúna - menninir í svørtum og konufólkini í síðum, prýddum kjólum. Teir smella hælirnar í gólvið og sláa kastanjetturnar í samlag við lagfasta gittartónleikin.
Landbúnaður og fiskivinna vóru grundarlagið undir spanska búskapinum. Nú á døgum er stórur stálídnaður í landinum, meginparturin er miðsavnaður uttan um Barcelona. Har eru eisini nógvar bilverksmiðjur. Í 1980-árunum komu nógvar elektróniskar og hátøkniligar verksmiðjur; nógv av tí fíggjaðu útlendskar fyritøkur. Týdningarmestu landbúnaðarvørurnar eru korn, oljuber, vínber og aldinfruktir, helst appilsinir úr fruktagóða lendinum við Sevilla.
Lítla bretska hjálandið Gibraltar er 6,5 km2 í vídd, og um 30.000 fólk búgva har. Bretar tóku Gibraltar í 1704 at vissa sær, at teir kundu fáa siglt inn í Miðjarðarhav. Spania krevur ognarrættin; men á fólkaatkvøðu í 1967 var stórur meiriluti fyri at vera undir Bretlandi. Í mong ár var markið stongt, men í 1985 varð tað latið uppaftur.
Spania og Portugal eru londini á Iberianesi í Útsynningsevropa. Pyrineafjøll eru mark norðureftir ímóti Evropa, og Gibraltarsund er mark ímillum Iberianes og Afrika. Í øldir ráddu mórar, muslimskt fólk úr Norðurafrika, her, og tað vórðu teir, sum høvdu appilsintræið við sær higar. Í Spania og Portugal er heitt miðjarðarhavsveðurlag, og í báðum londum hevur ferðavinnan stóran búskaparligan tydning. Bæði londini hava stóran fiskiflota og eru ímillum størstu fiskivinnutjóðir í ES.
Stórur partur av Iberianesi er víður háslætti, nevndur Meseta. Har er næstan eingin skógur. Um summarið er so heitt, at næstan allar áir eru turrar. Um veturin fellur hitin ofta niður um frostmarkið, og kavaroksódnir eru ikki óvanligar. Avfallið á háslættanum er so lítið, at bøndurnir mega veita vatn á dyrkilendi.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður: Madrid
Vídd: 505.992 km2
Fólkatal: 44.279.000
Alment mál: spanskt (kastilianskt)
Átrúnaður: kristindómur 99%, aðrar 1%
Stýrirlag: fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: evra


text:
Starvslýsing:
Søkt verður eftir umsjónarfólki at byrja skjótast gjørligt ella eftir avtalu.
Arbeiðsuppgávur í høvuðsheitum:
· at hava umsjón og ábyrgd av virkseminum á Svangaskarði
· at hava umsjón við vøggustovu, barnagarði og frítíðarskúla
· ymiskt fyrifallandi arbeiði innan tekniska økið
Vit ynskja, at umsjónarfólkið:
· er álítandi, samstarvssinnað og hevur áhuga í virkseminum á Svangaskarði
· setir røkisskap og arbeiðssemi í hásæti
· hevur góðar førleikar at gera ymisk viðlíkahaldsarbeiði bæði skjótt og væl
· tolir skiftandi arbeiðstíðir, tí arbeiðstrýstið er ymiskt, og partur av arbeiðinum verður uttan fyri vanliga arbeiðstíð
· dugir væl at síggja møguleikar heldur enn forðingar
Starvið hevur tilvísing til leiðarin fyri tekniska økið í Nes kommunu.
Løn verður ásett sambært sáttmála millum Kommunala Arbeiðsgevarafelagið og avvarðandi yrkisfelag.
Nes kommuna tilskilar sær rætt frítt at velja millum innkomnar umsóknir, og eisini rættin til ikki at taka av nakrari av innsendu umsóknunum.
Arbeiðstíð
Arbeiðstíðin er 40 tímar um vikuna.
Umsóknin
Umsóknin, við upplýsingum um royndir, møguliga útbúgving og viðmæli, skal sendast til
Nes kommuna
Toftavegur 3
650 Toftir
ella við telduposti til: nes@nes.fo – í seinasta lagi 4. desember 2016
Nærri upplýsingar um starvið fáast við at venda sær til Aksel Højgaard, leiðara fyri tekniska økið, á tlf. 447586 ella 565001.


text:
Tjaldursgrælingur (lat. Arenaria interpres L; da. Stenvender) er væl størri enn sjógrælingur. Um summarið er hann eyðkendur av tí skjóruta litinum. Bringa, hálsur og tað mesta av høvdinum er stórflekkut svart og hvítt, bak og veingir stórflekkut dimmbrúnt og reyðbrúnt; í neðra er hann hvítur. Vetrarfuglurin og ungfuglurin eru eisini búkhvítir, men annars mest svartir við gráum ella hvítum strikum. Teir ungu eru tá eyðkendir av einum sjónskum bleikgulum liti hvørjumegin á hálsinum, teir gomlu hava henda sama litin, men so káman, at hann stundum er ringur at síggja.
Tað er ein fuglur, sum livir so at siga um allan heim. Um summarið eigur hann norður á Íslandi, Grønlandi, Finnmørkini og haðan eystur, líka til Kyrrahavið møtir; um veturin er hann í Suðureuropa, Afrika, Suðuramerika, India, Australia og víða um oyggjarnar í Kyrrahavinum. Her hjá okkum er hann tættastur fyrra partin á sumri, og so aftur frá gomlu ólavsøku til út um veturnætur.1)
Mest heldur hann seg niðri í fjøruni, ofta saman við sjógrælingum og grágrælingum, har hann titar á sínum stuttu beinum og við nevinum skumpar upp smásteinar, skeljar og tara til at finna marflugur og annað kykt. Eisini fer hann ofta niðan í bøin og hagan at bora sær eftir ormi.
Í vakstrarlag og atburði líkist hann nógv tjaldri; og tá ið hann er so langt burtur, at støddin er ring at ætla og litirnir ikki skiljast, hevur hann ikki so sjaldan verið kendur fyri fjaldur.
1) t.e. veturnáttardag 14.okt.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Vaðfuglarnir hava langar og klænar føtur og eru berir langt niðan um fótliðin. Baktáin er lítil, á summum eingin. Flestallir duga at svimja, tó at teir gera næstan einki av tí. Summir hava eisini eitt eiti av fitjum. Allir eru teir flytifuglar.


text:
Ungur var hann – 17 ára gamal – tá hann fór úr Føroyum fyri at liva eitt lív í spenningi og upplivingum, hevur ongantíð verið ræddur fyri at taka avgerðir og fekk tí eitt sera ríkt lív.
Áðrenn, fór hann eftir skúlagongd 14 ára gamal at arbeiða á Turkarínum hjá P/f J. J. Jacobsen. Árið eftir - í 1956 - fór hann við “Kelduni” til Íslands í sjálvdrátti við Johannesi Lydersen, sum skipara, sum hann helt nógv av. Yngstu menn umborð vóru tá Eli Jacobsen (hjá Esmari), Erik Østerø av Trøllanesi og Regin sjálvur.
Síðani var hann við ymiskum skipum,við m.a. “Carlton”, “Fugloynni”, týskum trolara, “Valkenstein” og norska línubátinum “Juvel”, hjá Ervik-brøðrunum.
So liggur leiðin út í heim. Hetta gleddi hann seg til.
Her vinnur útlongsulin
Fyrst á sjófartsskúlan í Svendborg. So at sigla við donskum “costara” m.a. millum Hamburg og Danmark.
Eftir hetta liggur leiðin umborð á skúlaskipið “Danmark” í hálvt ár. Hetta tosar hann ofta um, sum nakað fyri seg og avbjóðandi. Av eini manning uppá áttati vóru teir fýra føroyingar. Heilt nátúrliga fór hann, tá hann kom í land, á stýrimansskúla í Marstal og helmaði ikki í, fyrrenn ein væleydnað skipsførarapróvtøka var framd.
Hann fór síðani út at sigla hjá A. P. Møller, sum stýrimaður og meðan hann sigldi, las hann til verkfrøðing.
Hóast hann bara er hálvtriðja ár eldri enn eg, fyrikom hann mær at liva í longri tíð í heilt øðrum og meiri spennandi lívi, tá hann, sum ofta verður tikið til; “sigldi um øll høv”. Ok – øll høv – er kanska í so nógv avgjørt, men tað sigur seg sjálvt, at sigla sum stýrimaður við “Mærsk”, við tanga- og farmaskipum, tá fert tú sera vítt um verð! Her sigldi hann nøkur ár.
Sera áhugavert er at lesa brævaskiftið, Regin og foreldrini høvdu í fleiri ár sínamillum, meðan hann silgldi úti og síggja tættleikan teirra millum.
Hevur holla fjølskyldu
Regin giftist danskari konu, Jane Rasmussen, úr Marstal. Tey festu búgv har. Tað kom sjálvandi væl við, tá hann sigldi og var nógv burtur, at hon var uppvaksin í einum skiparaheimi, nevniliga dóttir Tove og Karlo Rasmussen. Karlo sigldi í sínari tíð upp á Føroyar við eitt nú “Patriu”, og skipunum hjá felagnum Kromann, sum eisini áttu t.d. “Louis S”, sum vit øll eldru minnast. – Hann hevði soleiðis vinfólk í Klaksvík.
Jane, hevur verið Regini ein sera góð og dugnalig kona. Verið ein verja um heimið. Tey eiga tríggjar álitis-døtur, Charlotte, Heidi, og Mariu og tvær ommu- og abbadøtur. – Tá vit øll eru saman, og tað er av og á, tá ganga “diskutiónirnar” fríar, frælsar og sera flótandi við fjøld av meiningum. Tað eru góðar løtur.
Jane og Regin fluttu fyrst í 1970unum úr Marstal til Munkebo, tá hann hevði fingið starv sum “driftsleiðari” sum verkfrøðingur á Lindø-skipasmiðjuni. Har var hann í fleiri ár, sigldi eisini í hesum sambandi sum inspektørur við skipunum, arbeiddi niðri á skipasmiðjuni í Nakskov, sum leiðari fyri sandblásing og yvirflatu-viðgerð og var so aftur á Lindø.
Í hesum sambandi kann eisini nevnast, at Regin, seinast í 1980unum eina tíð var í Føroyum og gjødi nøkur arbeiði í samband við sandblásing og yvirflatuviðgerð av skipum.
Seinstu mongu árini, hava Jane og Regin notið sítt otium í teirra hugnaligu húsum og undurfagra urtagarði, sum tey ganga høgt uppí.
Hóast langa útlegd er hann Føroyavinur
Regin hevur verið burtur úr Føroyum síðani 1958, hóast tað hevur hann fylgt væl við bæði á vinnuliga- og politiska økinum og er rættur Føroya-vinur og hildið onkrar fyrilestrar um Føroyar. Tey hava javnt ferðast aftur og serliga døturnar. Verður nakað heldur niðursetandi sagt um Føroyar, fer hann í verjustøðu fyri landinum, har hann sá dagsins ljós.
Hjartaliga tillukku
Góði Regin! Hetta er fyrsta og verður helst einasta ALEMNNA heilsanin, vit systkinini senda tær í fjølmiðlum, nú “vesturskinið” meiri og minni hjá okkum øllum trimum systkjunum trínur á vitjan, nú øll rúmliga hava notið góðar og minningarríkar gullbrúdleypshátíðir, sum vit eru takksom fyri. Tú okkara frumborni beiggi, sum vit hava sæð upp til. Víðari heilsanirnar verða innanhýsis okkara millum. Hetta er í samráð við okkara “lítlu-systur”, Áslu, við hugsanum um okkara góðu og kærleiksfullu foreldur, sum nú hava ligið undir “grønu torvu” í ávíkavist 17 og 35 ár. – Vit vóna, nú “korona-rokið” hæsar av, so øll okkara koma ein túr niður seinni í ár um alt er væl.
Vit ynskja tær við fjølskyldu hjartaliga tillukku við stóra degnum 6. juni! Harrans signing frameftir á leiðini. Jesus veri við tykkum.
Bestu heilsanir
Ásla og Jógvan við øllum okkara
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Thursday, January 16, 2014
Til lukku Tróndur
Fyrr í tíðini, eg veit ikki nær – tað veit Tróndur. Fyrr í tíðini vórðu sjómenn, ið doyðu umborð sveipaðir í einum av seglunum og síðani tveittir fyri borð. Hildið varð, at teir risu upp aftur sum súlukongar. Tessvegna vórðu súlukongar ongantíð fyribeindir. Tróndur hevur heldur ikki nakrantíð kipt ein súlukong, sjálvt um hann hevur fangað fleiri á drúgvum sjóferðum, tá manningin var gorhungrað.Mytan um súlukongin hevur týdning, eins og tað hevur týdning hvussu kinverjar ríva litpigmentir. Gamlar veðurvaringar hava týdning, evnisfrøðiliga samansetingin á steininum hevur týdning, anatomigranskingin hjá Leonardo og náttúruhugmyndir Platons hava týdning, á sama hátt sum tað hevur týdning hvørjum djóri hárini á penslinum koma frá og hvussu ein LED pera virkar. Men tað hevur ongan týdning.
Tí samstundis er tað bert formurin, sum hevur týdning. Formsins megi og veikleiki, hansara tyngd og lættleiki. Í listini hjá Tróndi Patursson savnast ein djúp vitan um heimin, um upprunan hjá øllum tilfeingi, um filosofisøguna og listasøguna. Um alt millum himmal og jørð. Í hvørjum einasta verki er einastandandi vitanin hjá listamanninum til staðar og týdningarmikil samstundis um hon er týdningarleys.Hon ger mun, tí hon er neyðug hjá honum fyri yvirhøvur at kunna skapa. Neyðugt er at fata glasið, málingina, pensilin, og tað er neyðugt at fata listina, náttúruna, alheimin. Hon er týdningarleys, tí tað at skapa fyri hann er kroppsins verk, ein djúp, instinktiv fatan av forminum. Hon er týdningarleys, tí hon fyri hann ikki er áhugaverd at illustrera ella vísa til.
Sum ávirkað av Hegelskum skilvísi verður tað týdningarmikla og tað týdningarleysa sameind í listini hjá Tróndi Patursson. Tað týdningarmikla er treytað av tí týdningarleysa, og tað týdningarleysa er treytað av tí týdningarmikla, tey eru treytað av hvørjum øðrum. Sostatt er einki uttan týdning, einki týdningarleyst í listini. Hvørki vitanin, vit hava ella tað, sum vit ikki vita, tað sum liggur uttan fyri okkara fatanarramma, tað Tróndur kallar tað kosmika ella tað ósjónliga, sum bæði er týdningarmikið og týdningarleyst í hansara list og tessvegna týdningarmikið.Tað er týdningarmikið og týdningarleyst og tessvegna týdningarmikið at kenna til sjómansmytuna um súlukongin, og óteljandi aðrar sagnir um súlukongin, at kenna teir nógvu týdningar, hansara navn hevur, flúgvimynstrini og beinbygnaðin fyri at kunna skapa ein súlukong í glasi, sum ikki er ein súlukongur, men ein formur, sum hevur eina serliga megi og eina serliga skroypiligheit, eina serliga tyngd og ein serligan lættleika. Soleiðis er tað kanska. Eg veit tað ikki. Tað ger Tróndur.
Góði Tróndur Bara tú veitst hvat er týdningarmikið í skapanini av listini. Men eg veit at tú í dag fært heiðurslønina, tí at tíni listaverk eru týdningarmikil. Tey eru sublim og stórsligin og upplivingin av teimum er altíð vøkur og taka ein á bóli.Eg eri djúpt takksom fyri at hava lært teg at kenna og eg eri djúpt takksom fyri at kenna tína list.
Hjartaliga til lukku, Tróndur.
Posted by Listin at 11:30 AM


text:
Norðaru Marianaoyggjar
Samveldið Norðaru Marianaoyggjar (enskt: Commonwealth of the Northern Mariana Islands, chamorro: Sankattan Siha Na Islas Mariånas) er ein oyggjabólkur í Kyrrahavinum. Norðaru Marianaoyggjar er annar av teimum tveimum oyggjabólkunum, sum mynda Marianoyggjar í Mikronesia. Norðaru Marianaoyggjar eru ein oyggjabólkur við fimtan oyggjum av vulkanskum- og korall uppruna. Oyggjarnar eru tilsamans støddar sum Streymoy og Sandoy, ella eitt sindur meiri enn triðingin Føroyar. Capitol Hill er høvuðsstaðurin í oyggjunum og liggur á oynni Saipan, sum er tann størsta oyggin. Í Samveldið Norðaru Marianaoyggjar búgva umleið 51.483 fólk í 2014.[1] Almennu málini eru trý í tali: enskt, chamorro og karolinskt.
Triðingurin av útflutninginum er landbúnaðarvørur. Tað mesta, ið dyrkað verður, er sukurrør og ananas. Økið dregur ferðafólk úr øllum heiminum at sær. Hetta gevur nógvum fólki arbeiði. Ferðafólkavinnan er størsta inntøkan á nógvum oyggjum har. Stóra ferðavinnan gevur væl av sær, men skaðar eisini náttúruna. 8,0 prosent av fólkinum er arbeiðsleys og miðallívsævin í landinum er 76.7. Undir 3 prosent av fólkinum eru ikki lesifør. BTÚ fyri hvønn íbúgva í landinum er 13.600 $ (81 400 DDK).[2] Meginparturin av fólkinum er katolikkar.
Sum tann fyrsti býurin í søguni varð Hiroshima í Japan raktur av fyrstu kjarnorkubumbuni nakrantíð, tá USA hin 6. august 1945, undir Seinna heimsbardaga, slepti einari kjarnorkubumbu yvir býin. Tað var bumbuflogfarið Enola Gay úr Norðurmarianoyggjum, ið kastaði kjarnorkubumbuna.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Norðaru Marianaoyggjar liggja í oyggjabólkinum, sum verður nevndur Marianoyggjar, í Mikronesia. Oyggjabólkurin hevur fleiri befólkaðar og óbefólkaðar oyggjar; tær størstu av Norðaru Marianaoyggjunum eru Saipan (120 km2), Tinian (102 km2, inkl. Aguijan), Rota (85 km2), Pagan (48 km2), Anatahan (32 km2), og Agrihan (30 km2). Av teimum er oyggin Saipan størsti parturin og har tað búgva flest fólk. 90 prosent av fólkatalinum í 2014 búgva á Saipan. Tað er lýtt tropiskt veðurlag alt árið. Tað regnar av og á og skiftir ofta millum regn og brennandi sól. Heitt er veðurlagið, og ofta regnar, so væl fæst burtur úr jørðini. Á oyggjunum eru fleiri høg eldfjøll, men nú er bara eitt, sum ger um seg.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Norðaru Marianaoyggjar eru eitt sjálvstýrandi land í politiskum felagsskapi við USA og undir tess fullveldi. USA hevur fult ræði á málsøkjum viðvíkjandi uttanríkispolitikki og verju. Íbúgvarnir í Norðurmarianaoyggjum eru amerikanskir ríkisborgarar, og ávísar amerikanskar lógir og ásetingar í amerikansku stjórnarskipanini eru í gildi í oyggjunum. Meginásetingarnar í sáttmálanum, sum er stjórnarrættarliga støðið undir oyggjalandinum, kunnu bert broytast, um báðir partar samtykkja tað.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsoyggin eitur Saipan har størsti býurin á Norðurmarianoyggjum er.
Samlaða støddin er einans umleið triðingin av Føroyum, umleið 477 ferkilometrar.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cq.html
Avstralásia : Avstralia · Norfolksoyggj · Jólaoyggj · Kokosoyggjar
Melanesia : Fidjioyggjar · Papua Nýguinea · Nýkaledónia · Sálomonsoyggjar · Vanuatu
Mikronesia : Guam · Kiribati · Marshalloyggjar · Norðaru Marianaoyggjar · Mikronesiasamveldið · Nauru · Palau
Polynesia : Amerikanska Sámoa · Cooksoyggjar · Franska Polynesia · Hawai'i · Nýsæland · Niue · Pitcairnoyggj · Sámoa · Tokelau · Tonga · Tuvalu · Wallis- og Futunaoyggjar


text:
Hovs Kirkja
Á vári 1914 kemur ein fyrispurningur frá Færø Amt og Provsti til kirkjuráðið í Vági um at lata hovbingum ta gomlu kirkjuna í Vági, tá ið vágbingar høvdu bygt nýggja. Hetta hevur kirkjuráðið einki ímóti og játtar at lata hovbingum kirkjuna fyri einki, av tí einki av tí gomlu kirkjuni verður brúkt aftur í teirri nýggju, sum vágbingar ætlaðu at byggja.
Men drúgv tíð gongur, til kirkjan í Vági verður tikin í brúk. 25 ár seinni - 19. februar 1939 - verður nýggja kirkjan í Vági vígd, og ikki fyrr enn tá verður klárt at taka gomlu kirkjuna á Kirkjukletti niður og flyta hana til Hovs.
Upprunaliga var tað íslendingurin Guðbrandur Sigurðson, ið stóð fyri arbeiðinum at smíða kirkjuna á Kirkjukletti í Vági. Hon var 13 alin long og 6½ breið við 9 stólum mannfólkamegin og 8 stólum konufólkamegin. Kirkan varð bygd 1862.
Teir, sum stóðu fyri arbeiðinum at taka gomlu kirkjuna á Kirkjukletti niður, vóru arkitekturin Johan Hofgaard og Johan Hammer, timburmaður. Teir tóku bretti fyri bretti niður og merktu tey. Sama var við bjálkunum. Síðan var alt tilfarið koyrt í lastbili út á kaiina í Vági, har tað varð flutt við skipi til Hovs. Av Stapanum varð tað borið niðan á tað staðið, sum hovbingar rópa Innan Glyvur. Grund varð laðað, og kirkjan sett upp aftur av nýggjum. Umframt arkitektin Hofgaard og Johan Hammer, hjálptu Leivur Jespersen og Hans Pauli Luid við at smíða kirkjuna upp aftur av nýggjum. Tá ið kirkjan stóð á Kirkjukletti hevði hon flagtak, men nú tá ið hon varð bygd av nýggjum, løgdu teir galvaniserað jarntak á.
Tann 14. februar 1943 var sum vera man stórur dagur í Hovi, tí tá varð kirkjan vígd. Gulak Jacobsen, sum var fyribils settur próstur, vígdi hana.
Kirkjuráði
Formaður Delmar Tausen Tlf. 37 38 04
Traðarvegur 16 Tlf. 21 68 04
960 Hov
hovs@kirkja.fo


text:
Hóast U19 genturnar taptu báðar vinardystirnar móti Estlandi tepurt, so hava tær fingið nógv burtur úr túrinum
Seinastu vikuna hevur U19 landsliðið við gentum verrið í Tallinn og spælt tveir vinadystir móti Estlandi. Báðir dystirnir endaðu við sigrum til heimaliðið; 2-1 í fyrra dystinum og 3-2 í tí seinna. Lív Rúnadóttir skoraði málið í fyrra dystinum við einum sera flottum langskoti, og Malena Olsen skeyt bæði málini í tí seinna dystinum. Estland átti tó munin, tá alt kom til stykkis, men í báðum dystunum helt spenningurin sær heilt til síðsta bríksl.
Talan var sostatt um tveir sera javnar dystir, og serliga tann seinni var góður, sæð við føroyskum brillum.
– Vit vóru leikliga omaná í løtum av tí seinna dystinum. Vit skaptu fleiri góðar støður og málmøguleikar, og vit skora eisini tvey mál. Hinvegin harmast vit um, at Estland kom ov lætt til síni mál, serliga havandi í huga, at vit ikki kendu okkum eins trýstar í seinna dystinum, sum vit gjørdu í tí fyrra, sigur Pætur S. Clementsen, landsliðsvenjari.
Hann leggur afturat, at hann hevði unt spælarunum hjá sær eitt betri úrslit, tí tað høvdu tær uppiborið.
– Spælararnir stríddust sera væl og samanspælið var eisini gott í stórum pørtum av dystinum, so vit høvdu so avgjørt uppiborið at fingið meira burturúr, sigur hann.
EM undankapping um ein mánað
Vinardystirnir í Estlandi vóru liður í fyrireikingunum hjá U19 gentunum til EM undankappingina, sum tær skulu spæla í Hvítarusslandi um ein mánaða. Og ta avbjóðingina sær venjarin fram til við spenningi.
– Samanumtikið hava vit fingið nógv burturúr hesum túrinum. Spælararnir hava fingið fleiri altjóða royndir, sum tær kunnu taka við sær víðari, umframt at liðið er ment bæði á og uttanfyri vøllin. So hetta var ein umráðandi partur av fyrireikingunum til EM undankappingina í oktober, og hana gleða vit okkum til, sigur Pætur S. Clementsen at enda.
EM undankappingin hjá U19 gentunum verður spæld í Hvítarusslandi í døgunum 18. – 26. oktober.


text:
Vit byrja aftur í Eysturskúlanum mánamorgunin kl. 08:30
Góðu næmingar og foreldur í 4.flokki!
Nú sleppur 4.flokkur aftur í skúla. Hetta verður longu mánadagin 4.mai. Vit gleða okkum at síggja næmingar aftur í skúlanum, hóast gerandisdagurin ikki verður heilt tann sami, sum hann var áðrenn 12.mars.
Meginreglan frá myndugleikunum er, at næmingarnir í 4.flokki helst skulu møta í skúla. Í teimum førum, har serligar umstøður gera seg galdandi hjá næmingum ella avvarðandi, skulu foreldur boða flokslæraranum frá.
Gerandisdagurin verður eitt sindur broyttur, nú næmingarnir koma aftur í skúla. Støðan í Føroyum viðvíkjandi Korona sær beint nú út til at vera góð, men enn eiga og skulu vit gera alt, vit kunnu, og sum okkum er tilmælt, í samband við at fylgja teimum tilmælum og leiðreglum, ið Koronaráðgevingin leypandi kemur við.
Vit í skúlanum hava eisini roynt at gera alt, sum vit kunnu, og sum fyriskrivað er, so tá ið næmingarnir í 4.flokki koma í skúla mánadagin, fara vit øll at royna at verja hvør annan og okkum sjálv við at royna at halda tilmæltu frástøðuna. Tað merkir, at flokkarnir fara at vera í fýra flokshølum; t.v.s., at 4.a verður deildur í tvey høli, og 4.b verður deildur í tvey høli. Tey fara at húsast í samanhangandi flokshølum – 8/9 børn í hvørjum høli. Borðini standa í tilmæltu frástøðuni, og bara ein næmingur við hvørt borðið. Inni í hesum bólkunum, verða næmingarnir aftur bólkaðir; hetta fyri at tey ikki øll spæla saman í einum trunka.
Tveir lærarar verða knýttir at hvørjum flokki; flokslærarin og ein lærari, sum vanliga er í flokkinum, afturat. Hesi starvsfólkini eru allatíðina saman við somu næmingunum. T.v.s., at lærararnir ganga ikki ímillum flokkarnar. Harafturat verður tvær garðvaktir knýttar afturat 4.flokki.
Um veðrið er við okkum, sum tað vónandi verður, so fara næmingarnir óivað at fáa undirvísing bæði inni og úti. Eru næmingarnir inni, so hava bólkarnir hvør sítt stórt flokshøli at vera í.
Vit royna, sum sagt, at halda tilmæltu frástøðuna; vit vaska og spritta hendurnar eftir føstum mannagongdum; tá ið vit koma í skúla, tá ið vit hava verið á WC, áðrenn vit fara í fríkorter, tá ið vit koma innaftur, áðrenn vit eta matpakka, tá ið vit eru liðug at eta, og tá ið vit fara heim. Eisini eru reingerðarfólkini hjá skúlanum til arbeiðis, meðan næmingarnir eru í skúla, og tey hava sínar reinhaldsmannagongdir.
Av tí at næmingarnir verða skipaðir í fýra bólkar, so hava vit tørv á fleiri skúlastovum enn vanligt, tískil umskipa vit flokshølini eitt sindur
Tí er tað so heppið, at vit hava ein stóran og rúmligan bygning, og kunnu tískil húsast í góðari frástøðu.
Hvar fara næmingarnir at húsast?
4.A fer at halda til í tveimum stovum í A-lon syðru, har 5.flokkarnir vanliga plaga at vera. Har eru tvær skúlastovur, og har vera tveir bólkar, 4.a1 og 4.a2. 4.a1 hevur inngongd gjøgnum høvuðsdyrnar í A-lon syðru (móti Eysturvølli). 4.a2 hava inngongd gjøgnum brandddyrnar niðan ímóti grøna økinum beinleiðis inn í stovuna.
Vit heingja skelti á báðar inngongdirnar, so næmingarnir síggja, hvar tey skulu.
4.B fer eisini halda til í tveimum stovum í A-lon, syðru. Tað verður har, sum 4.flokkarnir vanliga halda til. Tey brúka báðar stovurnar, og flokkurin verður býttur sundur í tvey. Inngondin hjá 4.b1 og 4.b2 verða úr skúlagarðinum og inn gjøgnum branddyrnar inn í skúlastovurnar. Vit skelta eisini hurðarnar her, so børnini síggja tey úr skúlagarðinum.
Vanliga dámar okkum so væl, at vera blíð og møta foreldrum og fáa eitt gott prát, men tað er ikki skynsamt og skilagott at gera beint nú. Vit ynskja tí ikki, at foreldrini koma við børnunum inn í skúlagarðin. Børnini verða sett av ella fylgd til portrið inn í skúlagarðin, og so finna tey sjálv gjøgnum skúlagarðin og til inngongdina, tey skulu brúka.
4.flokkarnir skulu møta í skúla kl. 08.30. Tey fara at hava fimm klokkutímar um dagin og 4 tímar fríggjadag. (8.30-13.30)(8.30-12.30)
Carl Eli og Anna verða knýtt at 4.A, og Lív og Hanna L. verða knýttar at 4.B
Nærri kunning um tímatalvu og onnur praktiskt viðurskifti kemur frá flokslæraranum.
Við ynskjum um, at vit hugsa um hvør annan og hjálpa hvør øðrum at minnast til, at vit eru saman í fjarstøðu.
Bestu heilsanir
Eyðna Magnussen, skúlastjóri.
GG! Vísa børnini minstu sjúkutekin, so skulu tit hava børnini heima við hús.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Nevnd skal viðgera umsóknir um hjálparráð
Ein hjálparráðsnevnd skal setast at viðgera umsóknir um hjálparráð.
Í nevndini vera umboð fyri Heilsutrygd, Apoteksverkið og Sjúkrahúsverkið.
Harumframt velur landsstýrismaðurin í heilsumálum tvey serkøn fólk, sum hava læknafakliga útbúgving.
Hjálparráðsnevndin verður vald fyri fýra ár í senn.
Eitt uppskot um kunngerð um ískoyti til gjald fyri ávís hjálparráð er eisini gjørt.
Sambært tí veitir Heilsutrygd fult ískoyti fyri hjálparráð, tá fólk verða útskrivað av sjúkrahúsi og hava brúk fyri hjálparráðnum í meira enn mánað.
Sí eisini


text:
Ættarbandsskráin hjá Ílegusavninum er ein ættartalva við øllum føroyingum, og fevnir hon um tíðarskeiðið frá umleið 1650 til í dag. Ættarbandsskráin verður brúkt til heilsugransking og er eitt hent amboð í sambandi við ílegugransking, tí til ber at kanna sambandið millum ættarbregði og sjúku, sum er tongt at ílegubreki.
Í Ættarbandsskránni eru nógvar spennandi upplýsingar. Til dømis ber til at síggja, at av teimum 158.000 føroyingunum, sum eru skrásettir í skránni, eru 149.000 í familju við ein ávísan mann, og tískil kann sigast, at øll hesi eru skyld. Eisini vísir Ættarbandsskráin, at ávís kvinna, sum átti sítt fyrsta barn í 1880, í dag hevur 3474 beinleiðis eftirkomarar.
Hoyr meira um hetta og annað í útvarpssendingini, Vitan, frá 18. juli 2017 í Kringvarpi Føroya.


text:
Týskvøldið 27. apríl klokkan 17.00 verður ársaðalfundurin hjá Frælsum Ítrótti Føroya.
Sambært lógum FÍF verður dagsskráin hendan:
1. Val av orðstýrara.
2. Formaðurin greiðir fra virki sambandsins í farna ári.
3. Kassameistarin leggur fram grannskoðaðan roknskap.
4. Innkomin mál.
5. Val av nevndum og eykamonnum.
6. Val av skrásettum grannskoðara.
7. Ymiskt
Hvørt felag kann senda tríggjar limir á aðalfundin. Atkvøðurætt á fundinum hevur hvørt felag við einari atkvøðu.
Fyri vali standa Rigmor N. Arge, Gunnvá Wardum og Sigga Jacobsen. Rigmor og Gunnvá taka við afturvali, meðan Sigga takkar fyri seg á hesum sinni.
Uppskot um lóg og lógarbroytingar skulu vera nevndini í hendi í seinasta lagi 14 dagar innan fundin.
Uppskot kunnu sendast til:
athletics@athletics.fo
FÍF bjóðar ein bita og okkurt afturvið einum kaffimunni. Vit vóna, at øll feløgini eru umboðað á fundinum.
Fundarstaðið verður fráboðað seinni.
Við ítróttarkvøðu
FÍF


text:
Liberia
Liberia ella Lýðveldið Liberia (enskt; Republic of Liberia), er eitt lítið land í Vesturafrika. Liberia hevur mark við Sierra Leona, Guinea og Fílabeinsstrondin. Liberia er meint rakt av borgarakrígnum, sum hevur herjað landið fram til 2005. Fleiri hundraðtúsund fólk vórðu noydd at rýma úr landinum, og búskaparstøðan í landinum er hættislig. Landið er skuldarbundið upp um háls og herðar, og er í dag bundið av útlendskari menningarhjálp.
SøgaEdit
Liberia gjørdist sjálvstøðugt ríki í 1847 og hevur ongantíð verið hjáland. Tí er landið elsta frælsa lýðveldið í Afrika. Í 19. øld hjálpti felagsskapurin American Colonization Society túsundtals leyslatnum trælum at fara úr USA og heim aftur til hetta landið í Afrika. Hetta varð upprunin til landsnavnið Liberia, sum merkir frælst land. Liberia hevur enn nógv samband við USA.
Fólk, ættað frá leyslatnum trælum í USA, høvdu havt valdið í Liberia, til hernaðarkvett varð gjørt í 1980. Høvuðsmaður fyri tí var Samuel Doe (f. 6. mai 1951 – d. 9. september 1990), ið var av krahnættini. Ættarstríð brast á, og í 1990 elvdi uppreistur ímóti Doe til borgarakríggj. Doe varð dripin, og eitt fleirtjóðað vesturafrikanskt herlið gjørdi innrás í Liberia. Tað setti eina bráðfeingisstjórn at stýra, men bardagarnir hildu fram upp ígjøgnum 1990-árini.
Í 2001 samtyktið ST at seta handilsbann móti útflutningi av timbri og diamantum úr Liberia. Hesin útflutningur var brúktur til fígging av vápnaðum bólkum til bardagar, sum kostaðu mongum sivilum lív og sorg. Dimantarnir verða í USA kallaðir blood dimamonds ella blóðugu diamantarnir. ST setti krav um at mynduleikanir í Liberia skuldu steðga hesum sorgarleiki, so at útflutningurin kundi koma fólkinum til góðar.
Í juni í 2007 var gjørd avtala við stjórnina í Liberia um hvussu sorgarleikurin skuldi stegðast, so handilsbanni kundi takast av. Landið fekk fyribils loyvi at útflyta timbur aftur. Á fundinum í ST-trygdarráðnum í 2007 kundi staðfestast at lóg og reglur sum steðgaðu óskilinum við timbri vóru gjørdar og kunngjørdar, meðan trupuleikin við diamantunum enn ikki var loystur [1].
Borgarakríggj var í Liberia til 2005, og fleiri hundrað túsund fólk vórðu noydd at rýma av landinum.
BúskapurEdit
Ein av høvuðsatvoldunum, at Liberia hevur havt nógv samband við USA, er, at amerikanskar fyritøkur eiga stórar gummilundir í landinum. Tær hava í mong á verið av størstu arbeiðsplássum í landinum og hava verið týðandi inntøka hjá Liberia. Kenda amerikanska dekkfyritøkan Firestone hevur verið ein av fremstu fyritøkunum í liberisku gummivinnuni, sum setur úr gummitrænum, tá ið djúpar flikur verða ristar í børkin á tí.
Búskaparstøðan er hættislig, og landið er skuldarbundið upp um háls og herðar. Síðan 1990 hevur verið borgarakríggj her, og búskapurin í landinum er fullkomiliga oyðilagdur.
FólkiðEdit
Seinastu árini hevur verið stríð ímillum ymisku fólkasløgini í Liberia, til dømis ímillum kpella-, bassa- og krufólkið. Stríðið harðnaði, og í 1990 brast á borgarakríggj í landinum. Kríggið hevur elvt til miklan skaða og steðgað búskapinum, sum var veikur frammanundan. Helvtin av fólkinum hevur verið noydd at flýggja heiman, og fólk hava svøltað, tí at soilt hevur verið at útvega mat í krígsherjaða landinum. 200 000 børn eru foreldraleys í Liberia.
LandafrøðiEdit
LandslutirEdit
1. Bomi
2. Bong
3. Gbarpolu
4. Grand Bassa
5. Grand Cape Mount
6. Grand Gedeh
7. Grand Kru
8. Lofa
9. Margibi
10. Maryland
11. Montserrado
12. Nimba
13. River Cess
14. River Gee
15. Sinoe


text:
Ein av fyrstu døgum verður boðað frá, at Sonja Jógvansdóttir verður partur av tingmanning Tjóðveldis
Vælvitandi keldur vita at siga in.fo, at Sonja Jógvansdóttir er á veg upp í Tjóðveldi. Hon varð vald á ting fyri Javnaðarflokkin á løgtingsvalinum í 2015, men longu á fyrsta tingfundardegi tann 16. september í 2015 meldaði hon seg úr Javnaðarflokkinum.
Orsøkin var, segði hon, at mótstøða var í Javnaðarflokkinum mótvegis samkyndum. Tann dagin hon fór úr Javnaðarflokkinum skrivaði hon á Facebook, at hon kundi ikki vera í einum flokki, har ein homofobiskur hugburður hjá nøkrum fáum ræður.
Hon skrivaði millum annað soleiðis:
– Orsøkin til hesa støðu er, at eg sum samkynd ikki kann verða partur av einum politiskum flokki, sum í samgongusamráðingunum hevur blokkerað fyri, at borgarlig vígsla av samkyndum verður partur av samgonguskjalinum, ella at tað yvirhøvur verður nevnt, sigur hon.
– Hetta er stórt spell, tí eg veit, at tað eru nógv í Javnaðarflokkinum og í tingmanningini, sum taka undir við borgarligari vígslu av samkyndum, men tíverri eru tað teir fáu, sum rópa harðast, sum sleppa at seta dagskránna í flokkinum í hesum máli, segði hon.
– Eg kann ikki verða partur av einum flokki, har tað er ein homofobiskur hugburður hjá nøkrum fáum sum ræður, tá tað kemur til rættindini hjá einum minniluta, sigur hon.
– Hetta snýr seg ikki um eitt tilvildarligt mál ella ósemju, hetta snýr seg um mítt lív sum samkynd. Eg havi alt mítt vaksna lív stríðst fyri javnbjóðis rættindum, og tað stríð fari eg ongantíð at lata nakran politiskan flokk køva, legði hon afturat.
Sonja Jógvansdóttir fekk næstflestar atkvøður í Javnaðarflokkinum á valinum í 2015. Hon fekk 1.021 atkøvður. Bara Aksel V. Johannsen fekk fleiri atkvøður. Hann fekk 2.405, sum er tað mesta, sum nakar hevur fingið á einum løgtingsvali.
Á tjóðveldislistanum er tað bara Høgni Hoydal, sum fekk fleiri atkvøður enn Sonja Jógvansdóttir. Hann fekk 1.149 atkvøður. Tjóðveldi hevur fýra sterkar kvinnur í Havn, Kristinu Háfoss (662 atkøvður), Annitu á Fríðriksmørk (425 atkvøður), Katrina Kallsberg (396 atkvøður) og Bjørt Samuelsen (varafólk, 361 atkøvður).
Fer Sonja Jógvansdóttir upp í tingbólkin hjá Tjóðveldi, so verður Tjóðveldi størsti flokkur á tingi. Tað fær kortini ongan týdning fyri tingarbeiðið ella samgonguarbeiðið, tí Sonja Jógvansdóttir hevur alla tíðina lagt dent á, at hon stuðlar samgonguni. Einasta praktiska broyting kann vera, at tingfólkini hjá Javnaðarflokkinum verða flutt eina rekkju aftur í tingsalinum, og Tjóðveldisfólkini eina rekkju fram. Flokkarnir sita eftir stødd, har størsti flokkur situr fremst.
Enn er ikki greitt, hvar hin leysgangarin í Løgtinginum, Magni Laksfoss, fer. Hann skuldi brúka nakrar mánaðir at umhugsa, hvønn flokk hann skuldi fara í.
Tað hevur verið gitt, at hann fer upp í Javnaðarflokkin. Tá boð brádliga vóru eftir honum sum landsstýrismanni í 2007, tá Bárður Nielsen legði frá sær fyri at gerast stjóri í Stórutjøn, hevði ljóðað, at Magni Laksafoss var á veg upp í Javnaðarflokkin.
Valið nærkast – og ætla Sonja Jógvansdóttir og Magni Laksafoss sær eina framtíð í politikki, so mugu tey finna út av, hvørja hugsjónarliga stevnu tey skulu velja sær og vita, hvør flokkur vil hýsa teimum. Tað er rættiliga trupult at verða valdur á ting uttan flokk. Tað er bara hent tvær ferðir síðani floksbýtið í 1906. Tað var, tá A. C. Evensen varð valdur uttanflokka í Sandoyar valdømi í 1916, og tá Kjartan Mohr varð valdur uttanflokka í Suðurstreymoyar valdømi í 1954.
Niðanfyri sæst persónliga atkvøðubýtið á hjá øllum valevnum á løgtingsvalinum 1. september í 2015:


text:
Ársins Ítróttaheiðrar beinleiðis í Kringvarpinum.
Til ber at lurta og fylgja við á skerminum, tá bestu ítróttafólkini verða kosin í annaðkvøld.
Ítróttasamband Føroya tekur aftur í ár stig til at heiðra teimum bestu innan føroyska ítrótt, og møguleikarnir fyri at fylgja við, tá heiðrarnir verða latnir í annaðkvøld, eru serstakliga góðir.
Útvarpið hjá Kringvarpi Føroya sendir beinleiðis frá tiltakinum, sum byrjar kl. 21, og harumframt ber til at stroyma tiltakið á heimasíðuni hjá Kringvarpinum.
Heiðrarnir, ið verða latnir í ár eru: Ársins ÍtróttaNAVN, Ársins ÍtróttaSTJØRNUSKOT, Ársins ÍtróttaSAMBAND, Ársins ÍtróttaFELAGI, Ársins ÍtróttaÁTAK og Heiðursskjal Poul E. Petersen.
Tiltakið ”Ársins Ítróttaheiðrar 2019” verður fyri innbodnum í Müllers pakkhúsi í annaðkvøld, 28. desember kl. 21.


text:
Prát um kynslív á kvinna.fo hevur vakt ans í Íslandi. Somikið nógvir íslendingar hava vitjað heimasíðuna, at talið av vitjandi í næst seinastu viku vaks við 95,5% sambært gallup.fo.
Íslendska heimasíðan b2.is, ið er eitt slag av leinkjusavni til stuttligar ella áhugaverdar heimasíður, við øðrum orðum ein íslendsk útgáva av nym.fo, hevur lagt leinkju á heimasíðu sína, til eitt kjak á kvinna.fo, har føroyskar kvinnur undir evnisheitinum “Tað aftara holið” kjakast um anal sex.
Les alla greinina, ið eg skrivaði í apríl 2007 um íslendska áhugan í føroyskum rumpisekskjaki her
Úr lippukassanum
Eg lati lokið upp á lippukassanum og stingi hondina niður og taki fram brot úr onkrari grein úr savninum


text:
Í hesum døgum vitjar týski samveldiskanslarin Angela Merkel í Ísrael, og sunnudagin vitjaði hon heimskenda holocaustsavnið Yad Vashem í Jerusalem, sum varð gjørt til minnis um tær seks mió. jødarnar, sum lótu lív í konsentratiónslegum hjá nasistunum.
Hetta er áttandu og eisini seinastu ferð, at Angela Merkel vitjar Ísrael sum týskur samveldiskanslari. Hon leggur nevniliga frá sær eftir 16 ár í embætinum, tá semja er funnin um eina nýggja stjórn í Týsklandi, skrivar Ritzau.
Áðrenn leiðin gekk framvið Yad Vashem, hitti Angela Merkel ísraelska forsætisráðharran Naftali Bennett.
Eftir seinna heimsbardaga hevur Týskland verið eitt av nærmastu sameindu londunum hjá Ísrael í Evropa, og hetta sambandið hevur Angela Merkel í sína tíð sum kanslari roynt at styrkt, hóast londini eru ósamd, tá tað kemur til eitt nú palestinar.
Angela Merkel og Naftal Bennett (Mynd: EPA)
Á fundinum nýtti Angela Merkel m.a. høvi at undirstrika, at spurningurin um trygdina hjá Ísrael altíð fer at hava stóran týdning hjá týsku stjórnini. Tá Angela Merkel hitti restina av ísraelsku stjórnini nevndi hon eisini holocaust, og segði hon m.a.:
– Søgan um Shoah (Holocaust, red.) er ein hending, sum vit framhaldandi bera ábyrgdina fyri í einhvørjum parti av søguni, eisini í framtíðini.
Eisini nevndi hon spurningin um palestinar, og segði hon m.a.:
– Onkuntíð eru vit ósamd, tá tað kemur til spurningin um, hvørt tað skal vera ein tveystatsloys við einum pelestinskum stati. Men eg haldi, vit eru samd um, at har altíð skal vera ein visión um tann varandi, demokratiska, jødiska statin Ísrael.


text:
ÍSF var í vikuskiftinum umboðað á áhugaverdari norðurlendskari ráðstevnu um etikt og virðir í elituítrótti.
Team Danmark og Dansk Idrætsforbund skipaðu í døgunum 6. og 7. februar fyri norðurlendskari ráðstevnu um etikk og virðir í úrvalsítrótti. Eini 60 luttakarar vóru á ráðstevnuni, og var ÍSF umboðað av Ninnu R. Ørvarodd og Katrin Joensen.
Ráðstevnan hevði til endamáls:
– At varpa ljós á etikk og virðir í ítrótti.
– Skapa møguleika at frætta landana millum og geva íblástur at umseta vøkru orðini og góða viljan til dagliga lívið í ítróttinum.
Týðuligt er, at evnið er viðkomandi og áhugavert, og vóru sera áhugaverdir fyrilestrar, ið nurtu við etikk og virðir á ein hátt, ið hevði við sær gott og gevandi samskifti. Einki er at ivast í, at norðurlond umboða eina rímuliga líka mentan, og etisku virðini eru rímuliga eins, hetta er okkara felags styrki, men eisini okkara ábyrgd í tí umhvørvi, vit virka dagliga. Avbjóðingin er at fylgja við og standa saman um eina sterka etiska mentan. Vit, ið dagliga virka innan ítrótt og hava ávirkan, hava skyldu at gera hetta við virðing fyri heila menniskjanum.
“Góður barnaítróttur er góður elituítróttur, góður elituítróttur er góður barnaítróttur.”
Meira frá ráðstevnuni finst her: http://www.teamdanmark.dk/CMS/cmsdoc.nsf/content/tdwb7nvhl3
Hoyvík 09.02.09
katrin joensen


text:
Fríggjadagin 4. januar kl. 15.00 verður stuðulin úr Úrval 2019 handaður í ÍSF húsinum.
Íðkararnir og sersambondini, sum fáa stuðul í ár, umframt Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, og umboð fyri nevndina í Úrval luttaka.
Aðalmálini hjá Úrvali eru m.a. at:
– støðið í allari føroyskari úrvalsítrótt alsamt hækkar,
– menna og stuðla serliga evnaríkum og ágrýtnum ítróttarfólkum, sum kunnu gerast úrvalsítróttafólk,
– gera tað møguligt hjá úrvalsítróttafólki at sameina ítrótt, útbúgving og arbeiði.
Hetta er sætta árið, Úrval letur stuðul. Í ár verður íalt latið 1.284.753 mió. kr. í stuðli.
Tiltakið er alment.


text:
Mynd: Karsten Meyland Lemche / FDM FDM testa 10 SUV bilar við plugin tøkni FDM hevur testa 10 ymiskar SUV bilar við plugin tøkni, og geva teirra hugsan um fyrimunir og vansar. Vinnarin av testini gjørdist Cupra Formentor VZ e-HYBRID. Bilarnir sum vóru testaðir eru hesir:*Cupra Formentor VZ e-HYBRIDMercedes-Benz GLA 250 ePeugeot 3008 PHEV GT […]
Fjølmiðlarnir sluppu longu framat mánadagin 19. apríl, og sambart bil-heimasíðuni The Drive, so eru hesir bilarnir niðanfyri teir mest áhugaverdu í Shanghai.
Tann lítli býarbilurin hjá Toyota fær ein heldur óvæntaða snið uppfrískan. Tann nýggja útgávan hevur fingið navni Aygo X, og er nú ein crossover.
Ein tíma sunnafyri Bangkok liggur PS Modify. PS Modify er eitt verkstað, ið hevur serkunnleika í at umbyggja bilar. Bilverkstaðið er víðagitið fyri teirra serligu Toyota MR2 umbyggingar.
Ársins bilur í Evropa gjørdist Toyota Yaris Vinnarin av Car of the Year 2021 bleiv í dag kunngjørdur á Geneva International Motor Show. Í januar vóru 7 bilar nomineraðir, og í dag greiddu 59 tíðindafólk úr 22 londum atkvøðu, og vinnarin gjørdist Toyota Yaris. Úrslitið av atkvøðugreiðsluni var fylgjandi: # Bilur Point 1 Toyota Yaris […]
Super Bowl bil-lýsingar Sunnunáttina verður Super Bowl LV, har Tom Brady og Tamba Bay Buccaneers skulu dystast um tiltiknu Super Bowl ringarnar, ímóti Kansas City Chiefs. Men Super Bowl er ikki bara amerikanskur fótbóltur, tað er nevnliga eisini tá at dýrastu sjónvarpslýsingarnar í heiminum rulla í pausunum. 30 sekund í bestu senditíð kostar í ár […]


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
- Mugu stevna, um teir vilja hava endurgjald
Vilja hummarafiskimenninir hava endurgjald, tí alivinnan trokar teir burtur av hummaraleiðunum, so mugu teir stevna eftir endurgjaldinum.
Tað sigur Poul Michelsen, landsstýrismaður, nú hummarafiskimenninir hava gjørt upp, at teir í hesari øldini hava mist næstan 50 milliónir kr., tí alivinnan legst á alsamt fleiri hummaraleiðir.
- Eg dugi illa at fyristilla mær, at teir hava roknað við, at eg fari at útskriva ein kekk uppá 50 milliónir krónur, tí tað geri ikki, sigur landstýrismaðurin í vinnumálum, Poul Michelsen
Í hoyringarskrivi til Vinnunevndina siga hummarafiskimenninir, at alivinnan trokar teir burtur frá alsamt fleiri hummaraleiðum, og at teir bert í hesi øldini hava mist úrtøku, sum svarar til næstan 50 milliónir krónur.
Og fiskiskapurin av hummara minkar við trimum milliónum krónum um árið, sigur Hummarafelagið.
Nýggja alilógin sum í løtuni er til viðgerðar í løgtinginum, kann betra um møguleikarnar hjá hummarafiskimonnunum, heldur Poul Michelsen, landsstýrismaður.
Hoyr innslagið omanfyri.
Tak niður
Sí eisini


text:
NM í ungdómstelving í Føroyum
Í morgin fríggjadagin 9. september byrjar árliga unglingakappingin um norðurlandameistaraheitið fyri einstaklingar í talvi.
Talvsamband Føroya er í ár vertur fyri kappingini, sum verður á Hotel Føroyum. Telvað verður alt vikuskiftið. Tvey umfør eru fríggjadagin, tvey leygardagin og tvey sunnudagin.
Kappingin er skipað í fimm aldursbólkar. Hvørt norðurland - Svøríki, Danmark, Noreg, Ísland, Finnland og Føroyar - hava tvey umboð í hvørjum flokki. Í bólki A telva teir elstu, 19 og 20 ára gamlir, føddir í 2001 og 2002. Í bólki B eru telvararnir 17 og 18 ára gamlir, í bólki C 15 og 16 ára gamlir, í bólki D 13 og 14 ára gamlir, og í bólki E eru telvararnir 11 og 12 ára gamlir. Í øllum bólkum uttan bólki B eru í alt tólv telvarar. Í bólki B telva tíggju og ikki tólv - Noreg hevur einki umboð í hesum bólki.
Føroyar hava ikki altíð havt tvey umboð í hvørjum bólki, men nú kappingin er í Føroyum, er full umboðan.
Føroyska vónin
Eftir styrkitølunum er bara ein av føroysku telvarunum, sum kann hugsast at fara at gera seg galdandi í sínum aldursbólki. 16 ára gamli Luitjen Akselsson Apol úr Havnar Telvingarfelag er styrkismettur nummar tvey í sínum bólki.
16 ára gamli Luitjen Akselsson Apol. Stóra føroyska vónin í NM í ungdómstelving á Hotel Føroyum um vikuskiftið.
Føroysku telvararnir eru hesir:
Bólkur A (19-20 ár)
Janus Skaale, Klaksvíkar Talvfelag
Rógvi Mørkøre, Kollafjarðar Talvfelag
Bólkur B (17-18 ár)
Jón í Horni Nielsen, Sandavágs Talvfelag
Markus Jacobsen, Kollafjarðar Talvfelag
Bólkur C (15-16 ár)
Luitjen A. Apol, Havnar Telvingarfelag
Elias Petersen, Havnar Telvingarfelag
Bólkur D (13-14 ár)
Brestir Samuelsen, Havnar Telvingarfelag
Petur G. Magnussen, Havnar Telvingarfelag
Bólkur E (11-12 ár)
Jamil Emil Jakobsen, Sandavágs Talvfelag
Lukas Páll Wiberg, Sandavágs Talvfelag
Telvað verður sum sagt tvær ferðir hvønn av døgunum. Fyrra umfarið er millum tíggju og tvey, og hitt seinna millum fýra og átta. Fyrstu leikirnir verða tí fluttir fríggjamorgunin klokkan 10.00. Á heimasíðu Talvsambandsins, farochess.com, ber til at fylgja við hvussu leikur fer.
Sterkir telvarar
Tað er greitt, at norðurlond hava sent sínar bestu ungdómstelvarar til Føroyar. Í elsta bólkinum eru tríggir, sum longu hava heitið sum altjóða meistarar. Tríggir hava hægri styrkital enn 2300. Í Føroyum eru bara seks telvarar, sum eru omanfyri 2300.
Sterkasti telvarin í elsta bólkinum, sviin Milton Pantzar, hevur styrkitalið 2423. Í Føroyum er Helgi Dam Ziska tann einasti, sum hevur hægri styrkital enn ungi sviin.
Føroyski stórmeistarin, Helgi Dam Ziska, hevur lagt ungu føroysku telvarunum lag á uppundir kappingina. Sjúrður Thorsteinsson hevur verið honum til hjálpar.
Snartelving mentanarnáttina
Ætlandi skuldi nettupp Luitjen Akselsson Apol telva alment simultan á mentanarnáttini í summar, men alt varð útsett vegna korona. Og nú mentanarnáttin verður, hevur Luitjen forfall sum vera man.
Havnar Telvingarfelag fer tí í staðin at skipa fyri almennari snarkapping á mentanarnáttini fríggjakvøldið 9. september. Øll eru vælkomin. Byrjað verður klokkan 20, og roknað verður við, at liðugt er um tíggjutíðina. Telvað verður í hølum Havnar Telvingarfelags í Finsen.


text:
Hví Renn fyri lívi?
Ein responstíð uppá undir 5 minuttir kann økja møguleikan fyri at yvirliva eitt hjartastopp frá 10% til 30%
Bráðligt og óvæntað hjartastopp uttan fyri eitt sjúkrahúsumhvørvi (Out-of-Hospital Cardiac Arrest, OHCA) er ein heilsufaklig avbjóðing, ið hevur stóran týdning fyri tann einkulta, familjuna hjá tí rakta og fyri samfelagi sum heild. Bara í Danmark fáa umleið 3.500 danskarar hvørt einasta ár, brádligt, óvæntað hjartastopp, og bert nøkur fá yvirliva. Hóast fleiri og fleiri stór átøk, sær yvirlivilsi enn út til at vera sera lágt við einum samlaðum internationalum yvirlivilsi við útskriving frá sjúkrahúsi á umleið 10 %. Tað er tí talan um ein markantan heilsutrupuleika nationalt eins væl og internationalt.
Átøkini við hjartastopp kunnu stutt lýsast við hjálp frá teimun 4 liðunum í yvirlivilsisketuni, sum øll hava víst seg at vera avgeraandi fyri prognosuna.
- Skjót ásannan og alarmering
- Skjót HjartaLungaBjarging (HLR)
- Skjótur stoytur við nýtslu av hjartastartara og
- Skjót avansera viðgerð og eftirviðgerð
Tað er altavgerandi fyri møguleikan hjá sjúklinginum av yvirliva, at hjartastoppið skjótt verður ásannað, og at tað verður givið HjartaLungaBjarging (HLR) og skjót nýtsla av hjartastartara. Men í flestu førum er tíðin frá ásannan av hjartastoppinum til sjúkrabilur kemur á staði nógvir minuttir. Tí hevur tað altavgerandi týdning fyri yvirlivilsi hjá sjúklinginum, at vitnir aktivt taka lut í HjartaLundaBjargingini, eftur sum møguleikin at yvirliva fellur við 10 % um minuttin uttan viðgerð. Donsk og international gransking sigur, at ein responstíð uppá undir 5 minuttir i samband við hjartastopp uttanfyri sjúkrahúsumhvørvi kann økja møguleikan fyri yvirlivilsi frá tí núverandi støðinum uppá 10 % til 30.
FirstAED hevur síðani 26. marts 2012 koyrt eitt projekt við útkall av neyðhjálparum og vitnum til akuttar støður via snildfon við GPS, og tað hevur víst seg at virka. Fyrr vóru neyðhjálparar og vitnir kallað út við telefonsamrøðum og SMS við eini responstíð uppá 8 – 10 minuttir. Men nú er hon meira enn hálverað til uml 4 min- og tað bjargar lívum.
Staðseting av neyðhjálparum, sum er tættast at, við GPS
Renn fyri lívi brúkar tað neyvu knattstøðu, til at útkalla neyðhjálparir. Tær flestu skipanir sum eru,brúka gamla tøkni,til at útkalla neyðhjálparir, nevniliga telefon/sms addressu listar, har sum neyðhjálparir eru skrásettir við arbeiðs addressu ella heima addressu. Tað gevur ongan góðan virkna, um neyðhjálparnir eru á feriu, úti at eta osv. Tá neyðhjálparin er ov langt burturi,til at hjálpa, so má tann næsti á listanum finnast. Hettar merkjur at man missur dýrabar sekund ella minnuttir.
Renn fyri lívi sendur boð út til teir 9 nærmastu neyðhjálparnir, sum her og nú eru nærmast til eitt neyðstað. So skjótt 3 teir fyrstu hava trýst á JA, til útkalli, og skipanin hevur kanna teirra knattstøðu útfrá neyðstaðnum, so fáa neyðhjálparnir hvør sína uppgávu. Hvørt hjartastopp krevur skund hjálp frá neyðhjálparunum, men fyri at tryggja sær 3 persónar, so sendur skipanin boð til 9 persónr. Tað nyttar onki, um man er farin 20 km vekk, at keypa inn ella ert farin á feriu, tann dagin, man hevur brúk fyri tær. Tí skal tað vera pláss fyri, at onkur trýstur á NEI,tá útkalli kemur, á telefonina.
Bólka arbeiði fremur virkni
Hjartastartarir gagna bert, um man veit, hvar teir eru og um man veit, hvussu man brúkar teir. Í staðin fyri at stóla uppá, at ein ella fleiri neyðhjálparir, bara eru til staðar, um so er at eitt hjartastopp hendur. So gevur skipanin Renn fyri lívi boð til neyðhjálparir og gevur teimun eina rollu og vegleiðing og harvið minka um svar tíðina.
Skipanin er gjørd soleiðis, at hvør neyðhjálpari får eina rollu,út frá hvar tey eru staðsett: Tann fyrsti veitur fyrstuhjálp, tann næsti fer eftur nærmasta AED, meðan tann triði eisini veitur fyrstuhjálp og í serligum førið setur seg í smband við vaktsentralin á LS ella 1-1-2. At neyðhjálparir fáa rollir ger, at øll eru klár yvur, hvør skal gera hvat- hettar sparur virðismikla tíð.


text:
Orsøkin til, at Niðurlond nú hótta við tiltøkum móti Noreg, Íslandi og Føroyum er, at londini eftir teirra tykki fiska ov nógv í Norðuratlantshavi, har skip úr Niðurlondum eisini fiska.
Tað er serliga veiðan eftir makreli sum órógvar.
Fyri at raka veitararnar harðast møguligt umhugsa Niðurlond sambært De Telegraaf, sum iLaks endurgevur, at steðga innflutningi av laksi úr hesum trimum londunum.
Í kjaki í parlamentinum í Amsterdam hevur høgra liberali stjórnarflokkurin, VDD og Kristin Demokratiski CDA víst á, at Noreg, Ísland og Føroyar "systematiskt" seta sínar kvotur ov høgt, sum aftur førir til ovfisking.
##med2##
Fiskimálaráðharrin í Niðurlondum, Carola Schouten, váttar, at hon saman við øðrum fiskivinnutjóðum í ES fer at hyggja eftir, hvørji tiltøk kunnu setast í verk móti Noreg, Íslandi og Føroyum.
Hon heldur tað vera álvarsamt, at londini í Norðuratlantshavi veksa um sínar veiðimøguleikar, serliga eftir makreli.
Carola Schouten fer eisini at hyggja at, hvørja ávirkan møgulig tiltøk kunnu hava á fiskiídnaðin í Niðurlondum. Tí fer hon at biðja Brússel um eina kanning av, hvørji tiltøk kunnu setast í verk á ein málrættaðan hátt.
Niðurlond eru sambært Norges Sjømatråd fjórð størsta keyparaland av norskum laksi við 62.588 tonsum fyrstu trý fjórðingsárini í ár, og í Niðurondum er munandi góðskingarídnaður.
Haraftrat hevur Schipol-flogvøllurin nærindis Amsterdam stóran týdning sum transitthavn fyri útflutning av fiskavørum úr Norðuratlantshavi.