text:
Hava tit eina flaggrøðu, gamla ella nýggja, at leggja út á Snar, eru tit vælkomin at senda hana til snar@(if you can see this please update your browser)snar.fo
Latið ei søguna doyggja
Góðu áhoyrarar, gott fundarfólk.
Stríð og virði
Tann kendi og umstríddi týski heimspekingurin Friedrich Nietzsche (1844-1900), sum livdi í seinnu helvt av 19. øld, hevur sagt, at virðið á einum fyribrigdi er samlíkt við tað stríð, sum verður lagt í at fáa tað til vega. Virðið á einum framburði verður mett eftir teimum ofrum, sum vit noyðast ígjøgnum fyri at fáa hann til vega. Ein millión, sum er vunnin við hørðum arbeiði, hevur meira virði enn ein millión, sum er vunnin í eydnuspæli. Tann, sum hevur vunnið sína millión við hørðum arbeiði, verður eisini meira virdur og fær størri viðurkenning frá øðrum, enn tann, sum hevur vunnið sína millión við gekkaspæli. Tað er ikki sjálvt tað, at standa uppi á Mont Blanc, sum gevur einum fólki viðurkenning, men tann vegur, tað er komið niðan á fjallið eftir. Hetta merkir samstundis, at tey virði, sum fólk koma lætt til, verða skjótari og lættari søplað burtur enn virði, sum tey hava lagt stóra orku og stríð í at fáa til vega. Tey hava heilt einfalt ikki tað sama virði.
Ymiskar flaggsøgur
Í fyrstu atløgu kann tykjast, at tjóðarflagg okkara, Merkið, ikki er nakað, sum føroyingar hava lagt stóra orku í at stríðast fyri. Tað vóru at síggja til ikki føroyingar, sum stríddu seg fram til, at Merkið vann viðurkenning tann 25. apríl 1940, men bretar, sum av verkligum grundum noyddu føroyingar at nýta Merkið. Høvdu bretar ikki viðurkent føroyingum annað flagg á sjónum, so høvdu føroysk skip, sum sigldu undir donskum flaggi, verið søkt av bretskum herskipum, tá tey komu inn í bretskt farvatn. Danmark varð sum týskt hersett ríki rokna fyri fíggindi hjá Onglandi, men Føroyar sum bretskt hersett øki hoyrdu til rætta partin í krígnum.
Soleiðis verður søgan í øllum førum fortald av m.a. útlendskum søgufrøðingum. Enskir søgufrøðingar, t.d. John F. West, geva ofta bretum heiðurin fyri, at føroyingar fingu Merkið viðurkent. Lesa vit John F. West, so sær tað út til, at tað var manglandi vitan, sum gjørdi, at bretar viðurkendu føroyska flaggið. Teir ætlaðu als ikki at hjálpa føroysku sjálvstýrisrørsluni, men komu at gera tað, tí teir ikki vistu, at Merkið hevði so stóran týdning fyri føroysku sjálvstýrisrørsluna. Teir løgdu ikki merki til mistakið, fyrr enn føroysk skip, sum vóru í ella vóru á veg til Aberdeen, tá Danmark tann 9. apríl 1940 varð hersett av Týsklandi, komu aftur til Føroya við Merkinum vundið á stong. Eysturoyggin var á veg úr Klaksvík til Aberdeen 9. apríl, tá bretar steðgaðu sluppini, og áløgdu manningini at vinda annað flagg enn Dannebrog á stong. Eysturoyggin hevði eitt føroyskt flagg umborð, sum varð vundið á stong, og soleiðis kom skipið til Aberdeen, har onnur føroysk skip lógu. Manningarnar á hesum skipunum gjørdu sum tær á Eysturoynni, vundu Merkið á stong, og tað fyrsta av hesum skipunum kom til stóra gleði fyri nógvar føroyingar til Føroyar við Merkinum vundið á stong tann 21. apríl 1940. Nústani gekk tað upp fyri bretum, hvat teir høvdu gjørt. Tá var skriðan farin á rull, tað vendist ikki aftur, og Merkið varð síðan viðurkent av bretum 4 dagar seinni. Danskir søgufrøðingar, t.d. Niels Arne Sørensen, nýta hesa søguna til at grundgeva fyri eini máttleysari føroyskari sjálvstýrisrørslu, sum í veruleikanum ikki hevði tann stóra týdningin fyri, at føroyska flaggið vann viðurkenning. Nils Arne Sørensen peikar á, at tá bretar sjálvir valdu at viðurkenna Merkið 25. apríl 1940, so var tað fyri at stuðla danska stýrinum í Føroyum mótvegis sjálvstýrisrørsluni. Hevði amtmaðurin verið noyddur til at tikið avgerðina, so hevði hann staðið veikari mótvegis sjálvstýrisrørsluni, sum hevði tulkað hetta sum ein sigur á amtmanninum. Merkið varð v.ø.o. ikki viðurkent av bretum orsakað av føroyskum trýsti, men fyri at styrkja danska valdið í Føroyum móti sjálvstýrisrørsluni. Sambært Nils Arne Sørensen fylgdu bretar donskum ráðum í tí, sum teir gjørdu undir krígnum.
Ein føroysk útgáva av flaggsøguni sær eitt sindur øðrvísi út. Tey, sum hava lisið flaggsøguna hjá Niels Juul Arge sála, vita, at sambært honum hava føroyingar stríðst fyri einum føroyskum flaggi líka síðan 1919, tá Merkið varð evnað til av føroyskum studentum í Keypmannahavn. Tað vóru eisini tey, sum ynsktu annað flagg enn Merkið. Sverri Patursson teknaði krossmerkið við øðrum litum, og Siggert Patursson ímyndaði sær eitt føroyskt flagg, sum ikki hevði krossmerki. Patursson brøðurnir mettu ikki, at flaggið hjá Jens Oliver Lisberg varð ætlað sum annað enn tjóðskaparligt prýði hjá einum føroyskum heimastýri. Aðrir føroyingar vildu ikki hava serstakt føroyskt flagg, men vildu varðveita Dannebrog. Sverri og Siggert Patursson ynskti eitt føroyskt flagg, sum skuldi ímynda eitt veruligt føroyskt fullveldi. Hóast hesi uppskot til føroyskt flagg ongantíð megnaðu at hótta Merkið, so vísa tey, at ávís ósemja og stríð hevur verið millum føroyingar um flagg føroyinga. Tær sigrandi ímyndirnar siga í sjálvum sær ikki so nógv um samleika føroyinga, men søguliga høpi, sum tær verða settar í samband við, siga nógv meira um søgu og samleika føroyinga. Tað virði, sum eitt tjóðarflagg ber við sær ella ímyndar, er knýtt at teimum søguligu og samfelagsligum kreftum, sum hava vunnið tí viðurkenning millum tjóðir.
Hóast tað ikki var eitt fullveldisflagg, sum bretar viðurkendu til nýtslu á sjónum tann 25. apríl 1940, so sæst tað eisini av flaggsøguni hjá Niels Juul Arge, at føroyingar veruliga stríddust fyri at vinna Merkinum viðurkenning. T.d. nýttu nógvir skiparar í 1930-árunum Merkið á skipum í Grønlandi – summir við tí avleiðing, at teir ikki fingu endurnýggjað síni fiskiloyvi í Grønlandi. Tað vóru eisini mótmælisgongur í Føroyum í apríl 1940, sum noyddu amtmannin til at boyggja seg fyri trýstinum og góðtaka, at Merkið varð viðurkent á sjónum. Undir krígnum settu manningarnar á føroyskum skipum lív í vága fyri at flyta 20% av øllum feskum fiski, sum bretar ótu undir krígnum, til Onglands undir føroyska flagginum. 4 út av 10 trolarum umframt 21 onnur før - 15 sluppir og 6 skonnartir - vórðu søkt. Samlaða talið av sjófólki, sum misti lívið orsakað av týskum álopum var 132 – t.e. umleið ½ % av fólkatalinum. Eitt tal, sum kann samanberast við tað, sum tey sameindu vesturevropeisku londini mistu undir krígnum. Tað er lítið at ivast í, at hóast danir vildu vera við, at bretar einans høvdu viðurkent Merkið til fyribils nýtslu á sjónum í 1940, so vóru tey stóru ofrini undir krígnum ein avgerandi orsøk til, at danir í 1948 noyddust at viðurkenna Merkið sum tjóðflagg føroyinga – á sjógvi og á landi. Tá føroyska flaggið í dag hevur vunnið viðurkenning frá øllum føroyingum, so skal tað síggjast í ljósinum av tí drúgva stríði og teimum ofrum, sum m.a. føroysk sjófólk beinleiðis ella óbeinleiðis hava lagt rygg til fyri at vinna tí viðurkenning. Tað vóru bretar, sum formliga viðurkendu føroyska flaggið til nýtslu á sjónum, men stríð og stór offur liggja aftanfyri ta undirtøku, sum Merkið síðan hevur fingið millum føroyingar.
Søga og samleiki
Tað er kortini ikki sjálvsagt, at tað altíð fer at vera soleiðis. Søguligu ímyndirnar verða støðugt endurtulkaðar í ljósinum av samtíðini. Søgan verður støðugt endurtulkað í samtíðarinnar ljósi, ímyndirnar broyta týdning, missa virði ella fáa nýtt virði.
Tað síggja vit m.a. av, at bretar, danir og føroyingar ikki tulka flaggsøgu føroyinga á sama hátt. Soleiðis er við søgu sum heild. Vit kunnu bara ímynda okkum, hvussu støða Føroya í danska ríkinum hevði sæð út, um tað einans vóru danskir granskarar, sum komu at granska í hesum viðurskiftum. Spyr bara ein týskara, um tað er líka mikið fyri hansara samleika, hvussu leikluturin hjá nazismuni verður settur í samband við týska søgu. Tað verður ofta sagt, at tað eru vinnarirnir, sum skriva søguna. Tí vita vit alt um brotsverk móti mannaættini, sum týskarar framdu móti jødum undir krígnum, men minni um tær 20 milliónir týskararnar, harav 3 milliónir doyðu, sum m.a. russar og polakkar róku úr Eysturevropa í árunum stutt eftir annað heimskríggj. Kanska kunnu vit eisini venda hesum við og siga, at tað eru tey, sum vilja og sleppa at skriva søguna, sum hava best møguleika fyri at vinna sær viðurkenning frá samtíð og eftirtíð. Søgan er ikki ein passivur partur av samleikanum hjá einum fólki; hon er ein aktivur partur, sum skapar nýggjan samleika og viðurkenning. Tað eru ikki fortíðarinnar hendingar í sjálvum sær, men tann varðveitta og tulkaða søgan, sum skapar samleikan hjá einum fólki. Tí er tað so avgerandi, at vit sum fólk áhaldandi minnast til at fyrihalda okkum til tann søguliga arvin. Søgan um Merkið lærir okkum, at røkja vit ikki okkara egnu søgu, so er vandi fyri, at onnur fara at gera tað.
Føroyingar hava stríðst fyri at vinna merkinum viðurkenning, og vit eiga ein ríkan søguligan arv, m.a. eitt av heimsins elstu tingum og eina heilt serstaka kvæðamentan, sum Merkið eigur at vera savningarmerkið um. Fólkaræðið hevur fornar røtur í Føroyum og Havnin hátíðarheldur í ár 100 ár sum virkandi fólkaræði. Tað er gott, at útlendskir granskarar ríka føroyska søgugransking, men tað ber bara ikki til at ganga út frá, at útlendskir granskarar fara at leita eftir føroyskum sjónarhornum. Tað er fyrst og fremst okkara uppgáva at fyrihalda okkum til tann føroyska siðaarvin, soleiðis at hann kann ríka samleika okkara. Tað er ikki einans fortíðarinnar stríð fyri at vinna Merkinum viðurkenning, sum gevur tí virði, men eisini samtíðarinnar stríð fyri at røkja tann siðaarv, sum Merkið umboðar. Merkið fekk ikki sítt endaliga virði í apríl 1940.
Vit mugu ikki gloyma, at stríðið fyri Merkinum er eitt áhaldandi stríð fyri at fáa tað at vera eina ímynd uppá ein sterkan og fjølbroyttan føroyskan samleika. Sum fólk hava vit skyldu til at fyrihalda okkum til allan tann fjølbroytta siðaarvin, sum er okkum givin. Tað eru ikki øll fólk, sum hava gjørt tað. Stutt eftir at egyptiski forsetin Anwar Sadat (1918-1981) varð myrdur í 1981, rópti tann muslimski leiðarin fyri drápsmennirnar sigursælur: “Eg havi dripið Farao!”. Anwar Sadat var við øðrum orðum ikki ein rættur egypti, enntá ikki ein muslimur, men ein Farao frá eini heidnari tíð, sum skuldi týnast. Orsøkin skal lutvíst finnast í tí, at fleiri muslimsk lond høvdu gloymt at røkja tann partin av sínum síðaarvi, sum hevði røtur í tíðini áðrenn muslimsku útbreiðsluna í 600-talinum. Tvørturímóti høvdu fleiri av teimum beinleiðis sýtt fyri, at nakað annað enn rein islamisk mentan hevði nakað virði. Tann óhepna avleiðingin var, at samtíðarinnar samleiki gjørdist trongur, einstáttaður og ótolsamur. Hendan søgan átti at lært okkum, at tað er skyldan hjá øllum fólkum at fyrihalda seg til allan tann fjølbroytta siðaarvin. Vit eiga m.a. gjøgnum atfinningarsama gransking og eitt væl útbúgvi fólk at menna okkara samleika so nógv, at vit eisini megna at taka ímóti øllum avbjóðingum, sum tann altjóðagjørdi heimurin leggur á okkum. Tað, sum ikki drepur okkum, tað ger okkum sterkari. Merkið, hevur í sjálvum sær einki virði, men tað er í breiðastu merking stríðið fyri at fáa tað at umboða eitt sterkt samfelag, sum skapar virði á tí. Gloyma vit at røkja okkara siðaarv í øllum hansara søguliga og samfelagsliga fjølbroytni, so røkja vit heldur ikki okkara samleika sum fólk.
Latið ei søguna doyggja
Nú skal eg vera tann seinasti til at halda uppá, at føroyska samfelagið stendur á ovastu rók millum heimsins mest framkomnu tjóðir, men hvat hjálpir tað at stríða seg uppá Mont Blanc, um eingin ella uppaftur verri einans kappingarneytar koma at siga frá hendingini? Tá kann søgan koma at síggja eitt sindur øðrvísi og minni virðilig út. Tað einasta, sum er minni virðiligt er, at verða settur uppá tindin av øðrum, uttan at vilja tað – sum onkur útgáva av søguni um viðurkenningini av Merkinum leggur upp til. Hóast føroyingar ikki standa á ovasta rók og heldur ikki eru samdir um, hvussu vit náa tindin, so kann væntast, at leiðin, sum onnur stinga út í kortið, ikki verður so virðilig, sum tann, ið vit vildu fest á blað.
Sum fólk mugu vit ikki lata søguna doyggja. Fyri alt í verðini mugu vit ikki lata alla føroyska samleikagransking upp til fólk, sum hava onnur áhugamál enn føroyingar. Tá er vandi fyri, at Merkið verður ein virðisleys ímynd uppá nakað, sum bretar eiga heiðurin fyri at hava viðurkent føroyingum ella nakað, sum føroyingar ikki sjálvir hava stríðst fyri. Ta fyrru tulkingina av flaggsøguni finna vit í enskum søgubókum, tað seinnu finna vit m.a. í donskum søgubókum. Tað føroyska sjónarmiðið uppá søgu okkara fara útlendskir søgufrøðingar ongantíð at geva okkum. Tað noyðast vit at lata okkara egnu søgufrøðingar um at geva okkum.
Takk fyri


c: text/html

text:
Madrid
Madrid er høvuðsstaður Spaniu, og hevur umleið 3,2 mió. íbúgvar (2005). Madrid er størsti býur í Spania, um upplandið verður talt við, kemur fólkatalið upp á 6 milliónir og gerst býurin harvið triðstørsti býur í ES, næst eftir London og Paris. Madrid gjørdist høvuðsstaður í Spania, tí Filipi kongi 2. dámdi so væl veðurlagið har, eisini helt hann býin liggja væl fyri, mitt í landinum. Nú búgva 3,2 milliónir fólk í býnum, og hann er fíggjarmiðdepil og stjórnarbýur landsins. Madrid er miðskeiðis í landinum á Kastilla-háslætta í 640 metra hædd. Í býnum eru stjórnarhúsini og kongsborgin, Escorial. Hann er nú mikil ídnaðar- og handilsbýur. Gamli og vakri miðbýurin verður nevndur Plaza del Sol.
Madrid, høvuðsstaðurin í Spaniu, stendur uppi á háslættanum sunnan fyri fjøllini. Býurin stendur á sera turrum lendi 600 m oman fyri sjóvarmálan. Tað hevur verið stríggið at fáa býnum vatn; men nú hava teir lagt vatnveitingar oman úr fjøllunum og soleiðis fingið vatn til nýtslu í húsarhaldinum og eisini til gosvøtnini og teir nógvu grasagarðarnar, sum eru í býnum. Sum allir suðurlendskir býur er Madrid oyðin við fólk, tá ið heitast er mitt um dagin, tí tá er alt fólkið innandura og hvílir. Men svalligari er á morgni og kvøldi. Hvørt kvøld yður av fólki á geilunum; summi spáka, summi sita og práta á gongubreytum og geilarhornum, meðan onnur spæla onkran streingjaleik.
Í Madrid er ein stórur leikvøllur ella arena, sum spaniumenn siga, ið tekur 14.000 fólk og eitur Plaza de Toros (føroyskt: Tarvagarðurin). Í Tarvagarðinum eru teir stóru tarva-bardagarnir, sum spaniumonnum dámar so væl at síggja.
Úr Madrid ganga jarnbreytir út um alt landið.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Madrid er heimbýur hjá Real Madrid, sum er ein av kendastu fótbóltsfeløgum í heiminum og sambært FIFA er felagið eisini heimsins mest vinnandi í 20. øld. Real Madrid spælir á Estadio Santiago Bernabéu. Atlético de Madrid hevur eisini sín heimstað í Madrid. Býurin var vertsbýur fyri finaluna í HM í fótbólti 1982.
Í býnum eru eisini tvey kurvbóltslið Asociación de Clubs de Baloncesto (ACB league) og Circuito Permanente del Jarama), ein motorsportvøllur, sum fyrr hevur veriðvertur fyri tað Spanska formel 1 Grand Prix'ið.
Súkklukappingin Spania Runt endar í Madrid á sama hátt sum Tour de France endar í París.
Tað er møguligt at íðka skí ítrótt í Sierra de Guadarrama fjøllunum, sum eru tætt við býin, har liggja skístøðini Valdesquí og Navacerrada.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oljutingið bjóðar limum sínum til Jólating mikukvøldið 10. desember 2008 kl. 19.00 á Hotel Føroyum.
Kári Mortensen fer at greiða frá um ymiskum viðurskiftum í samband við hitapumpur. Eisini verður greitt frá royndunum og mátingum ið gjørdar eru í samband við Berghita.
Bjarti Thomsen, ið starvast við fiskivinnuroyndum fer at greiða frá reiðskapi ið leggur dent á lítla orkunýtslu og Meinhard Eliasen, Jarfeingi fer at greiða frá orkusparingum við atliti á fiskiskap og flutning.
Kl. 19.00 Vælkomin
Kl. 19.30 Formaðurin setur Oljutingið
Kl. 19.35 Kári Moretnsen kunnar um: Berghitaverkætlanina
Kl 20.00 Spurningar frá áhoyrarum
Kl. 20.10 Bjarti Thomsen og Meinhard Eliasen kunna um: Burðardygg veiða og flutningur
Kl. 20.20. Matur og drekka
Vinarliga boða Vinnuhúsinum frá luttøku á telefon 309900 ella umvegis teldupost: industry@industry.fo
Vælkomin
Oljutingið


text:
Havbúnaðarfelagið: Taka dálkingina í størsta álvara
Hoyr samrøðu við Niels Winther frá Havbúnaðarfelagnum.
“Alivinnan tekur dálkingina í størsta álvara.” Tað sigur Niels Winther, frá Havbúnaðarfelagnum. Vit hava biðið hann um eina viðmerking til tað, sum Hummarafelagið sigur í sínum hoyringsskrivi um alilógina.
(Trýst á knøttin "Hoyr innslag" yvir greinini, fyri at hoyra samrøðuna).
Mest lisið í farnu viku
Góð ráð til at eyðmerkja maktmenniskju
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Leopardsnigilin vinnur á morsniglinum
Tá fake gerst fakta
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Tvillingar doyðu av hita, tí pápin gloymdi teir í bilinum
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Vespureiðrið (76) - 14. mai 2018
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Fyrsti spakin settur í til nýggjan Hvalbiartunnil
Tíðindi frá Taekwondo felagnum Hwarang Føroyar
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Radiooperatørur roknaði positionina út, tað var bjargingin
Rák (6) - Urtagott
Prát við Regin Jacobsen, um at Bakkafrost hevur keypt sølufyritøku í USA
NOVA úr Suðuroynni - Sending 6
Hetta kann ikki góðtakast
2.400 pendla til Havnar hvønn dag
Løtan er ikki røtt
Doyði av e-sigarettini
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Sløg av ábyrgdum
Tað eru ymisk sløg av ábyrgdum, og fleiri sløg av ábyrgdum kunnu ofta verða nýttar í sambandi við sama sáttmála.
Ábyrgdir, ið veita seljara trygd
-
Gjaldsábyrgd (Payment Guarantee). Við eini gjaldsábyrgd er seljari tryggjaður at fáa útgoldið ásettu upphæddina, um keypari ikki heldur sína gjaldsskyldu.
Ábyrgdir, ið veita keypara trygd
-
Tilboðsábyrgd (Bid Bond). Við eini tilboðsábyrgd fær keypari trygd fyri endurgjaldi, um seljari ikki heldur sínar skyldur sum tilboðsgevi undir eini útbjóðing.
-
Arbeiðs-/avhendingarábyrgd (Performance Bond). Við eini arbeiðs- ella avhendingarábyrgd fær keypari trygd fyri endurgjaldi, um seljari ikki heldur sínar skyldur, í sambandi við til dømis avhending av vøruni ella virknaðin ella góðskuna á vøruni. Arbeiðs-ella avhendingarábyrgdin er vanliga 10-20 % av virðinum á sáttmálanum.
-
Forskotsábyrgd (Advance Payment Bond). Við eini forskotsábyrgd fær keypari trygd fyri endurgjaldi av tí goldna forskotinum, um seljari ikki heldur sínar skyldur sambært sáttmálanum. Forskotsábyrgdin er vanliga 10-40 % av sáttmálaupphæddini.
-
Eftirhaldsábyrgd (Retention Guarantee). Í sambandi við handil við stovnsfæi, eitt nú útgerð til verksmiðjur ella maskinur, verður ofta avtalað, at keypari hevur rætt til at eftirhalda ein part av gjaldinum í eitt tíðarskeið á t.d. 12 mánaðir. Seljari kann í hesum føri velja at stilla eina eftirhaldsábyrgd mótvegis keypara, ið gevur keypara trygd fyri at fáa endurgjald fyri feilir og manglar, sjálvt um øll sáttmálaupphæddin er goldin.


text:
3.3.08
Fløgg og fótbóltur
Skoti á Tinghúsvøllinum 2007 (Mynd: Ole Wich)
Flestu okkara kenna myndirnar av málaðum viðhaldsfólkum hjá einum fótbóltsliði. Og stuttligt er tað. Vit síggja tey í sjónvarpi, innan- og uttanlands. Hóast ætlanin er bæði friðarlig og vinalig, er tað sum á hermótinum.
Stríðandi partarnir savnast undir hvør sínum merki og herðrópi, og merkismenn vísa vegin og sláa tónan, tá rópast skal.
Í Skotlandi er í størri mun enn hjá okkum siður at møtast og hita upp undan landsdysti. Myndina av væl brynjaða skotanum tók Ole Wich á Tinghúsvøllinum í Havn. Allur vøllurin var prýddur við fløggum og merkjum, ið søgdu, at her ráddu skotar.
Skotski siðurin at hita upp innan liðini bresta saman á vøllinum, førdi við sær størri ølsølu enn nakar fyrr hevði hoyrt um í Havn. Alt er hetta partur av eini fótbóltsmentan, har symbolini og fløggini eru tey sjónskastu.
at 1:29 AM
Labels: tjóðskapur


text:
1931-1996
Plantagenet Somerset Fry, føddur Peter George Robin Fry, var enskur søgumaður og rithøvundur.
Hann las á Lancing College og á St. Thomas´s Hospital Medical School, men kláraði seg illa á báðum støðum. Hann gavst og fór at arbeiða í staðin.
Í 1952 arvaði hann eitt sindur av peningi frá ommu síni, hann gavst at arbeiði, giftist og brúkti allan peningin. Síðan gjørdist hann lærari í Weybridge í Surrey.
Í 1954 fór hann á universitet í Oxford at lesa jura og søgu. Hann manglaði altíð pengar og tók tí mangan lut í kappingum í sjónvarpi fyri at vinna pening. Tað eydnaðist honum at vinna ein hóp av pengum, sum gjørdi hann kendan í Bretlandi og samstundis fór hann at skriva og geva bøkur út.
Sum serfrøðingur í søgu var hann ógvuliga kendur og hevði stóra eydnu við sær, men í privatlívi sínum var hann ikki líka eydnusamur. Hann giftist fýra ferðir, sat í rullustóli í mong ár vegna bilóhapp og at enda gjørdist hann sjúkur av krabba í maganum.
Hann noktaði at fáa viðgerð og doyði fyri egnari hond 65 ára gamal.
Útgávur:
1998 Søgu-Alfrøðin


text:
TB’ari á U15 landsliðið
TB | 25/04/17
Øssur Hansen landsliðsvenjari hjá U15 landsliðnum hevur úttikið hópin, sum skal luttaka til Esbjerg Elite Cup. Esbjerg Elite Cup hevur luttøku av liðum úr norðanlondum umframt liðum úr øðrum norðureuropeiskum londum.
18 dreingir hava fingið úttøkuboð, millum teirra er Emil Weihe Joensen úr TB.
Esbjerg Elite Cup er í døgunum 23. mail til 28. mai.
Hópurin sæst niðanfyri.
Eyðbjørn Østergaard, B36
Fayo Kruse, EB/Streymur
Poul Kallsberg, Skála
Emil Weihe Joensen, SB
Mattias W. Joensen, B36
Bogi Hentze, B71
Jørgin Nielsen, NSÍ
Súni Hansen, NSÍ
Kristin Jansson, AB
Pætur McLeod Jacobsen, HB
Bryan Slyne, HB
Heini Fossdalsá Sørensen, HB
Áki Samuelsen, HB
Samuel Chukwudi, HB
David Matras, KÍ
Pætur Sørensen, Víkingur
Bergur Poulsen, Víkingur
Jákup Helt Hansen, HIK (DEN)


text:
Nýggj gransking á enska UCL Centre for Longitudinal Studies bendir á, at børn sum ganga til ítrótt tá ið tey eru 5, 7 og 11 ára gomul, hava hálva aðru ferð betri kjans at fáa betri úrslit enn væntað, tá ið tey sum 11 ára gomul fara til ensku KS2 (Key Stage 2) rokniroyndina. Og, hetta er væl at merkja eisini galdandi fyri børn frá fíggjarliga sperdum familjum. Lesið her á The Telegraph
(Image courtesy of matt.herzog, CC BY 2.0)
Granskararnir sóu eisini, at børn sum luttaka í skipaðum ítrótti, vóru betri fyri sosialt, kensluliga og í atferð annars, enn tey sum ikki gjørdu ítrótt ella á annan hátt vóru likamliga virkin. Og aftur her var sama galdandi fyri børn frá verri stillaðum familjum, so at sokallaða “attainment gap” (avriksmunurin?) millum rík og fátøk minkaði.
Granskarnir meta at tað sum ger munin, er at børnini í ítrótti møta børnum úr nógvum samfelagsløgum, sum styrkir teirra sosialu eginleikar, fyri so aftur onkunsvegna at fáa tey at geva seg meira í eisini skúlanum. “For children who may have had a negative experience in their academic learning, this provides a more positive experience.”
Granskingin staðfestir nevniliga at hóast børnini frá serliga teimum fátøku korunum kanska ikki kláraðu seg so væl í skúlanum at byrja við, so bøttist støðan við ítrótti. Eg (Rókur) hugsi at tað kanska hjálpir uppá sjálvsvirðið hjá barninum, um tað finnur ein ítrótt har tað kann hevja seg, fyri tað sum tað kanska í løtum er eitt sindur trupult í skúlanum.
Og so ger tað væl einki um heilin hevur ein sunnan kropp at føða seg.


text:
Bókasavnið heldur jólafrí frá 23. desembur 2016 til 1. januar 2017.
Vit ynskja øllum eini Gleðilig Jól, og gleða okkum at síggja tykkum aftur í 2017.
Tey, sum hava bøkur við innlatingarfreist í jólafrítíðini, fáa automatiskt longda lánitíð fram til 16. januar 2017.
Um spurningar ella átrokandi boð eru, so ber til at ringja ella smsa á fartelefon 288 900 (Svend) ella skriva til okkum á svend@runavik.fo – ella umvegis facebook.
Bestu ynskir
Conny og Svend
« Desembur á bókasavninum – alt ókeypis Ikki opið týsdag 20. des »


text:
Dimmalætting við mentan aftur hesa vikuna/
Aftur í dag er hópin av mentanartilfari í Dimmalætting. Kanska kunnu vit siga, at vit hava eitt mini-Vestmanna-tema, tí Martin Joensen svarar spurningum til mentanarbrúkaran og tað ger hann so tað verður áhugavert, og harumframt er tað Sissal Kampmann, ið eigur ta framúrskarandi vikuyrkingina. Tvey góð listafólk úr Vestmanna. Carl Jóhan Jensen er úr Havn og í einum brævi, skrivað í Brússel revitaliserar hann brævið sum meiningsfult greinaslag í einum svari til ein undrandi lesara. Júst ein grein at hugna sær við aftur við morgunmatinum leygarmorgun. Eg taki samanum kjakið um arkitektur, sum hevur verið í seinastuni og havi eisini spurt Eivør Pálsdóttir um hennara komandi útgávu.


text:
LINDIN Í 18 ÁR - nógv fólk í Østrøm
Nógv virksemi var næstseinasta leygardag 27. januar. Kristiliga kringvarpstøðin Lindin feiraði 18 ára dagin við beinleiðis sending úr hølunum hjá Østrøm í Havn. Holocaust-minningarhald var í Løkshøll í Runavík, og seinni um kvøldi var almennur kunningarfundur um hjálparfelagsskapin Mercy Ships, eisini í Løkshøll.
Kristiliga Tíðindatænastan
v/ Poul Jóhan Djurhuus
gjaranes@gmail.com
SKRIVAÐ: 07.02.2018
Leygardagin 27. januar rundaði kristiliga kringvarpsstøðin LINDIN 18 ára dagin. Dagurin varð hildin sum ein stuðulsdagur við drúgvari skrá í Østrøm í Rættará í Havn, har byrjað var at senda beinleiðis frá kl.13:00, og hildið varð á til kl.23:00, tá høvuðsvinningurin varð trektur, sum var ein ferðaseðil upp á 30.000,00 krónur.
Til tess at stuðla Lindini fíggjarliga vóru fleiri stórir vinningar útlutaðir ígjøgnum dagin, sum fyritøkur hava givið. Kendir føroyskir listamálarar, so sum Øssur Mohr, Sámal Toftenes og Petur Prent, høvdu donera málningar, sum vórðu seldir á uppboði undir føðingardagshaldinum. Allir málningarnir vórðu seldir og góvu teir í alt 55.000,00 krónur. Eisini sótu fólk við telefonirnar at taka ímóti boðum frá stuðlum, sum ynsktu at flyta eina upphædd á kontu hjá Lindini. Tór Arni Samulesen, sum hevur arbeitt í Lindini í mong ár, sigur, at 42 nýggir stuðlar meldaðu seg á stuðulsføðingardegnum.
Føðingardagsgestirnir, sum vóru fleiri enn undanfarnu ár, komu og fóru ígjøgnum allan dagin. Gestirnir kundu njóta ein góðan bita saman við góðum tónleiki, borin fram av tónleikarum sum Ólavur á Váli Olsen, Magni Christiansen og øðrum.
FRAMTÍÐARÍLØGUR
Lindin hevur sum mál at gera íløgur i upptøku- og sendihølir í enn fleiri støðum í landinum, so sum Suðuroy og í Vágunum, og leiðslan í Lindini vónar, at stuðulsdagurin á 18 ára degnum hevur givið so mikið, at hetta skjótt kann gerast veruleiki. Lindin sendir í dag alt døgnið, og røkkur 90 % av landinum.


text:
Niclas Hansen í Sørvági gekk burtur í Dreygarsundi fyri mongum árum síðani. Hann var giftur við Elsu Malenu uppi á Gørðum í Kollafirði. Hann skal hava sagt frá, at hann og ein annar einaferð fóru til Miðvágs eftir prestinum Svendsen til eina konu í Sørvági, ið vildi verða bírættað.
Tá ið teir allir vóru aftur á veg til Sørvágs, komu teir fram við eitt pláss, ið kallast Kvíggja; har stóðu fleiri gróthús. Í tí teir komu har - prestur reið fremstur - síggja hinir báðir tvey ljót skepilsir koma út úr einum gróthúsveggi. Tey vóru lítil at byrja við, men vuksu skjótt fyri eygunum á teimum. Tey vóru kolsvørt á at líta og einki dámilsi sýndust tey at hava. Tey sýndust sum tilvaksin við longum trafsum.
Fyri teimum kom tað so fyri, sum trøllini stillaðu seg hvørt við sína síðu av presti. Og tað sá út, sum um tey royndu at toga í hann.
Prestur steðgaði, fór niður av rossi sínum, tók hattin av høvdinum og nevaði ímóti hesum løgnu skepilsum.
Tey fóru tá kvikliga innaftur ígjøgnum veggjaholurnar, har tey vóru frá komin.
So riðu teir longur fram á vegin.
Andreas Weihe: “Søga og søgn”, 1933


text:
Um tríggjar vikur rógva kappróðrarbátarnir fyrstu FM-róðrarnar á norðoyastevnu. Tá fáa vit fyrstu veruligu ábendinginar, hvussu fer at gangast í summar í øllum bátastøddum. Ódnartøkini í Miðvági vóru væl avgreidd, veðrið var gott at rógva um kapp, tó regnaði eitt sindur. Sjálvt um rógvast skal tríggjar ferðir 140 metrar, so fáa vit altíð ávísar ábendingar. Og serliga tvær ábendingar komu aftrat í Miðvági. Annars er spell, at ikki fleiri manningar rógva ódnartøk, tá nú so nógv orka verður løgd í hetta frálíka róðrarátak. Nakrar manningar kunnu ikki møta, men so eru tað aðrar, sum rætt og slætt ikki tora at møta. Frálíku myndirnar úr Miðvági tók Guðrið Patursson. Seinastu ódnartøkini fyri FM-róðrarnar vera rógvin í Vestmanna leygardagin 26. mai.
Vit sóu í fjør, hvussu væl Firvaldur kláraði seg í barnaróðri við gentum. Hetta eru ungar gentur, sum nú eru eitt ár eldri. Longu kann sigast, at genturnar av Tvøroyri vístu í Miðvági, at Firvaldur er at síggja heilt frammi í oddinum. Uttan iva ovast á tindinum. Eisini áhugavert, at Knúkur frá nýggja róðrarfelagnum í Gøtu gjørdist nummar tvey. Knúkur og Havørnin eru nýggj nøvn í føroyskum kappróðri. Havørnin eru úr Sandavági, og Knúkur úr Gøtu. Báturin er lándur av Tvøroyri.
Fýra barnamanninar við dreingjum, men uttan iva tríggjar ferðir so nógvar rógva á norðoyastevnu. Spell, at ikki fleiri bátar rógva, tí manningar læra so nógv at rógva ódnartøk. Hetta at leggja til startin, og so spenningurin bara at vera við. Hugagóðir rógvara má sigast. Tú kanst rógva barnaróður sum ellivu, tólv, trettan og fjúrtan ára gamal/gomul. Aldursmunur sæst eisini í ódnartøkunum.
Jallurin við kvinnum róði ikki í Runavík, men í Miðvági sást, at Jallurin aftur í ár er at síggjast heilt frammi í oddinum. Erla kongsdóttir var eisini har, og so er spurningurin við Drekanum. Her mugu vit nevna, at eingi 6-mannafør við kvinnum róðu í Míðvági, tí bara Tindur boðaði frá luttøku. Uttan iva fara vit í summar bara at síggja trý 6-mannafør við kvinnum. Vit vita bara um Sølmund, Lóm og Páll Fanga.
Dreingjaróðrarnir gerst øgiligur í summar, tí so nógvar góðar manningar rógva. Teir umborð á Sílinum gjørdust í fjør nummar tvey í FM-stríðnum, og teir róðu væl í Miðvági, har teir vunnu. Men eru eisini Jallurin og Drekin ni framvið, og eingin ivi um, at Royndin Fríða úr Vági eisini fer at bjóða av og aðrir bátar við.
Fimm 10-mannafør rógva í summar, men bara Klaksvíkingur og Havnarbáturin hava higartil róð ódnartók. Eingin ivi um, at Ormurin og Drekin reyði herja á, har teir sleptu í fjør, so eru vit spent, hvat Suðuroyingur hevur at bjóða. Hetta eru menn, sum í fjør róðu við Tofta Regini. Vit kunnu fegnast um tey fimm 10-mannafør í summar.
Var í gjár í Álakeri, tá menn umborð á Ørvi komu aftur úr Miðvági. Rógvari segði mær, at í dag vóru vit har frammi, sum stuttligt er vera. Argjabáturin er stinnur, men Ørvur megnaði at basa Árnfirðingi. Havi varhugan av, at fá 8-mannafør rógva í summar. Miðvingur róði ódnartøk í Runavík, og óváttaði tíðindi siga, at Heiðabáturin úr Runavík er um at vera mannaður. Vit vóna tað.
Gentubátarnir róðu í tveimum riðlum, og endin gjørdist í finaluni, at Tambar fór við sigrinum. Annars eru genturóðrarnir serligir í summar, tí drekagenturnar frá í fjør, sum gjørdist nummar tvey í FM-stríðnum, eru í ár ov gamlar at rógva genturóður. Men hvar er Fivaldur, sum vann meistaraheitið í fjør? Allar genturnar kunnu rógva í ár, men tær eru ikki enn farnar í bátin, og spurningurin er, um vit síggja tær í summar. Fekk at vita frá rógvara av Tvøroyari, at ætlanin var ikki at rógva í summar, tí tvær gentur vildu brúka meira tíð til flogbóltin. Men kanska fara tær kortini at rógva. Gera tær tað, so eru tær so mikið góðar, at tær munnu metast sum favorittar í summar.
Fimm 6-mannafør við monnum róðu í Miðvági. Rádni úr Fuglafirði fór við sigrinum. Hinir bátarnir vóru Gongurólvur, Páll Fangi, Lómur og Hósvíkingur. Tað kemur ikki óvart á meg, um Páll Fangi úr Klaksvík mannaður við ungum monnum, fer at gera veruliga vørr í summar. Hetta eru ungir menn, sum í fjør róður við Fípuni Føgru. Veit, at teir umborð á Gongurólvi venja ikki so nógv, so uttan iva kemur kappingin at standa millum Rádna og Páll Fanga.
Í núverandi støðu eru alt gitingar, tí í ódnartøkuteinurin er 140 metrar, og FM-róðrateinurin er túsund metrar. Hetta kann ikki sammetast, tó vit fáa nakrar ábendingar. Eisini rógva fleiri manningar ikki ódnartøk, sum í løtuni venja kring landið til fyrstu FM-róðrarnar í Klaksvík. Vit kunnu spyrja, hvussu tildømis í Vági. Suðuroyingur og ikki at gloyma Royndin Fríða við dreingjum, bara at nevna tveir bátar. Síðani eru tað 10-mannaførini Ormurin og Drekin Reyði?
Í føroyskum kappróðri er bara eitt, sum veruliga harmar meg sum eldri eygleiðari og havi skrivað um kappróður síðani 1980-árini. Ògvuliga óheppið og keðiligt, at vit ikki megna at gara dreingja- og genturóðrarnar meira ítrótta- og virðiligar. Tað líkist ongum, at fimtan ára gomul skulu rógva ímóti átjan ára gomul, og at tú kanst rógva fýra ár í hesum bólkum. Í gentu-og dreingjaróðrunum kanst tú rógva sum fimtan, sekstan, seytjan og átjan ár. Tað gerst tú ikki í tildømis bóltsspølunum, har tú ert tvey ár í hvørjum aldursbólki. Vit mugu fáa loysn hetta einaferð med alla.
Úrslitini við tíðum eru at síggja inni á Kappróðrarkjaki. Frálíku myndir úr Miðvági tók Guðrið Patursson. (Vagnur)


text:
-
Ynski: eg leiti eftir bøkrum sum hava við borðpynt, kort til barnadópir, fermingar, brúdleyp og aðrar veitslur at gera. Um tað er nakar sum liggur inni við slíkum bókum, so eri eg ógvuliga áhuga í at hoyra frá tykkum. Skrivið enduliga til mín.
-
Ynski: Leiga rund borð. Nakar sum veit um tað ber til at leiga rund borð í Føroyum? Vinarliga skriv til mín á Facebook. :)
-
Ynski: Er tað nakar, ið kann selja mær flytikassar fyri 5kr/stk?
-
Ynski: nakar sum liggur inni við einum heiðurs portrið at lána mær tann 16 og 17 oktober !!
-
Ynski: Er tað nakar í eigur kærleikskúluna frá 2011 at selja mær


text:
Barbara Holm 10.02.2018 (20:33)
Carlsen systrarnar ov stuttar
Standing up for love, sangur nummar sjey á listanum yvir teir 10 sangirnar, sum kappaðust í innleiðandi umfarinum av danska Melodi Grand Prix í kvøld, gjørdist ov stuttur.
Fyri lítlari løtu síðani hevur DR talt saman atkvøðurnar hjá hyggjarunum, sum hava atkvøtt bæði umvegis smsboð og umvegis appina, og so atkvøðurnar hjá serfrøðinganevnd, og almannakunngjørt hvørjir tríggir sangir skulu víðari til finalurunduna í MGP í Aalborg í kvøld.
Og tað gjørdist sangur nummar tvey, nummar trý og nummar 10. Tað eru sangirnir Starlight, Higher Ground og Music for the Road. Sostatt er føroyska Melodi Grand Prix ævintýrið hjá Carlsen systrunum komið at enda fyri hesu ferð.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Føroysku U19-kvinnurnar rukku ikki EM-dreyminum
ítróttur19-03-2017 - 21:29 -
HSF: Hóast eitt megnaravrik rukku føroysku U19-kvinnurnar ikki EM-dreyminum. Føroyar tapti 23-19 móti Makedonia, eftir 15-10 í hálvleikinum. Fyri stórari áskoðarafjøld í Skopje góvu okkara kvinnur alt í kvøld. Okkara byrjaðu væl og vóru frammafyri 5-3, áðrenn Makedonia rættiliga kom í gongd. Har dysturin kanska var taptur, var í seinnu helvt av fyrra hálvleiki, har illa bar til og Makedonia kom uppá 15-10. Allur seinni hálvleikur var sera javnur, eitt skifti var støðan 19-17 tá góður 13 min. restaðu. Tað var ikki fyrr enn seinastu 5 minuttirnar, at dysturin var avgjørdur. Sum væntað undan dystinum, so merktist tað á bosniska dómaraavrikinum, at tað var Makedonia, sum hevði heimavøll.
Málskjúttar:
Maria Halsdóttir Weyhe 6
Siw Matras Larsen 5
Magna Tórðardóttir 3
Durita Toftum Joensen 2
Fríða á Dunga 1
Tóra Eliasen 1
Súna Krossteig Hansen 1


text:
Nú er alt vent á høvdið. Landsstýrismaðurin, sum við lóggávu skuldi frítaka fiskimenn fyri at gjalda fyri uppboðssøluna, gevur nú reiðarunum skuldina fyri, at manningarnar fáa stóran lønarmiss. Provokatión rópar landsstýrismaðurin tað. Teir øsa manningarnar, sigur hann. Ógvusligi lønarniðurskurðurin hjá fiskimonnum órógvar ikki landsstýrismannin. “Tað er óneyðugt at fáa stríð um”, sum hann málber seg. Les meira…
Forfatter: Simun
Ekstra Blaðið “Ugens rejsemål Føroyar”
Ekstra Blaðið hevði eina langa grein um Føroyar í blaðnum í gjár og var yvirskiftin av greinini “Ugens rejsemål: Disse 18 vilde øer tager vejret fra dig” En perle for naturelskere venter midt i Atlanterhavet. Vakrar myndir og nógv kunning um Føroyar, les greinina her “Ugens rejsemål: Diss 18 vilde øer tager vejret fra dig” SáH
Nýggjur sáttmáli undirskrivaður
Arbeiðarafeløgini og Føroya Arbeiðsgevarafelag hava í kvøld gjørt semju um nýggjan sáttmála, sum m.a. merkir, at arbeiðsfólk fáa meiri løn, hægri viðbót fyri starvsaldur, ásetingar um órímiliga uppsøgn og sættu frívikuna. Vit fegnast um eina veruliga lønarhækking, og at feløgini hava betra sáttmálan á fleiri økjum, siga forfólkini í arbeiðarafeløgunum. Í kvøld gjørdu arbeiðarafeløgini og Les meira…
Maverick letur upp kl. 17.00, toppdystur í Betri kvinnudeildini kl. 18.00
TOPPDYSTUR Í BETRI KVINNUDEILDINI Í kvøld kl 18 taka KÍ-kvinnur ímótir EB/Streymur/Skála – Kvinnur við Djúpumýru. EBS/Skála liggja nr. 1 við 18 stigum, og KÍ nr. 3 við 15 stigum! Kom og uppliv hendan klassikaran í føroyskum kvinnufótbólti⚽ Koyr á KÍ
Borðtennis: Til Grønlands at kappast
Um vikuskiftið fara føroysku A-landsliðini hjá kvinnum og monnum í borðtennis til Grønlands at kappast, har tey frá fríggjadegnum til sunnudagin luttaka í Arctic Open, ið er ein árliga afturvendandi millumtjóðakapping ímillum Føroyar, Ísland og Grønland. Hetta er sættu ferð, at kappingin verður fyriskipað. Tey trý londini skiftast um vertskapin – í fjør var kappingin Les meira…
Rørandi løta, tá Guttorm Sørensen fekk handað heiðursskjal
Tað gjørdist ein sera rørandi løta í Býráðshúsinum í kvøld, tá ið Guttorm Sørensen fekk handað heiðursskjal Poul E. Petersen. Sera nógv fólk vóru komin saman at heiðra Guttorm og løtan gjørdist minnilig, við góðum talum og so sungu 17 sangarnir eisini tveir vakrar sangir. Samanumtikið vóru øll samd um, at Guttorm Sørensen var rættið Les meira…
Saksur á loftið í Klaksvík
Í nátt var eitt sindur ófriðaligt í Klaksvík og umleið kl. 04.30 fóru menn til hendurs utttanfyri eina Pizzabar mitt í býnum og tað endaði við at ein maður fekk fatur í ein saks, sum hann so hóttið við, men fólk vóru skjót at fáa saksin av hondunum hjá manninum og boðsent bleiv eftir løgregluni Les meira…
Myndir Aldursbólkameistarastevna 2018 í Klaksvík
Her hava tit nakrar myndir frá svimjikappingin í Klaksvík. Hetta er ein aldursbólkameistarastevna og higartil hevur tað gingið væl hjá Ægir. Seinastu dagurin er ídag og byrjar kappingin nú kl.09.00. Kappingarnar í morgun eru hesar: 27. 50m frí gentur 28. 50m frí dreingir 29. 200m rygg gentur* 30. 200m rygg dreingir* 31. 200m bringa gentur* Les meira…
Stóru línubátarnir og trolbáturin Smaragd gera klárt at fara nýggjan túr
Nógv virksemi á vesturi kaj í løtuni. Núpur gerð klárt at fara túr og væntandi fara teir avstað kl. 17.00 ídag. Smaragd tekur ís, Pison fær olju og Jákup B riggar eisini til. Her nakrar myndir, sjá niðanfyri SáH
Klaksvíkar Kommuna og Tjóðsavnið samd um, hvussu arbeitt verður víðari við lundini
Síðan kommunan varð gjørd varug við fornleivdir undir bønum á Akursmørk, har arbeiðið við nýggju býarlundini var byrjað, hevur tætt samskifti verið millum kommununa og Tjóðsavnið um, hvussu farast kann víðari fram. Í felag eru kommunan og Tjóðsavnið nú komin til eina loysn fyri, hvussu arbeiðið við lundini kann halda fram og samstundis taka hædd Les meira…


text:
Líknandi greinar
HVÍ GER KVF MUN Á POLITISKUM FLOKKUM?
Opið bræv til Johnny í Grótinum, stjóra í Kringvarpi Føroya Javnaðarflokkurin og Tjóðveldi hava havt sínar landsfundir norðuri í Klaksvík um vikuskiftið, og tað er ikki hissini, sum tíðindatænastan hjá KVF hevur gjørt burturúr. Aftur og aftur hava vit hoyrt, hvussu javnaðarformaðurin er endurgivin beinleiðis úr røðu sínari. Møguliga eru drúgvu røðubitarnir tiknir úr stroymingini? Les meira…
Útbygging av Klaksvíkar Sjúkrahúsi
Tá ið borgarstjórin samanber ætlanirnar, hann hevur í dag, við ætlanirnar ið vórðu umrøddar í 2010, er tað púra hvør sítt mál, og var tá talan um eina útbygging. Antin hevur hann ikki sett seg nóg væl inn í málið, ella tosar hann ímóti betri vitan Fyri átta árum síðani, í januar 2010, setti bygginevndin, Les meira…
Ekstra Blaðið “Ugens rejsemål Føroyar”
Ekstra Blaðið hevði eina langa grein um Føroyar í blaðnum í gjár og var yvirskiftin av greinini “Ugens rejsemål: Disse 18 vilde øer tager vejret fra dig” En perle for naturelskere venter midt i Atlanterhavet. Vakrar myndir og nógv kunning um Føroyar, les greinina her “Ugens rejsemål: Diss 18 vilde øer tager vejret fra dig” SáH


text:
Agnar Frederiksen
07.02.2018 - 21:55
Ítróttur > Ítróttur > Hondbóltur
Tað var ein sera spennandi og tøtt hálvfinala, tá H71 tók ímóti Neistanum í kvøld framanfyri einari stórari áskoðarafjøld. Talan var um fyrru hálvfinaluna í Faxe Kondi kappingini hjá monnum. Neistin var á odda við tveimum í hálvleikinum, men tá tað avtornaði var H71 omaná við tveimum málum.
Tað tók eina løtu at fáa gongd á málskjótingina, og tað var ikki tann mest málríki fyrri hálvleikurin. Tað var tó allatíðina rættliga inntenst, og liðini fylgdust allan vegin. Neistin spældi við 7v6 í fleiri pørtun av dystinum, og tað var misjanvt hvussu tað eyndaðist; onkuntíð spældu teir H71 tunnar, og í øðrum førum fekk H71 skorað í tómt mál. Tað var ein dyggur smeitur fyri Neistan, at stórskjúttin Rasmus Søby noyddist út við skaða tíðliga í dystinum. Neistin var tó á odda 12-10, tá liðini fóru til hálvleiks.
H71 kom nógv betri út til 2.hálvleik, og vann fyrstu 10 minuttirnar 7-2. Men Neistin hekk tó væl í, og munurin seinastu tjúgu minuttirar var ongantíð meira enn tvey mál, og Neistin kom eisini uppá javnt nakrar ferðir. Tað eydnaðist tó ikki teimum bláu at koma á odda aftur í dystinum. Í seinasta álopinum hjá Neistanum var møguleiki fyri at javna, men veteranurin í H71-málinum, Jens á Skipagøtu, bjargaði væl. Hoyvíkingar fóru í álop, og Hilmar Leon Jakobsen skoraði eitt sera gott mál. Hilmar Leon gekk á odda hjá heimaliðnum við 9 málum.
Harvið vann H71 27-25, og hevur betri kortini á hondini undan seinnu hálvfinaluni. Tann dysturin verður í Høllini á Hálsi sunnudagin
Fyrra hálvfinalan í Faxe Kondi kappingini:
H71-Neistin 27-25(10-12)
Toppskjúttar: Hilmar Leon Jakobsen(H71) 9 mál, Tróndur Kragesteen(Neistin) 8 mál


text:
Endamál
Tjóðsavnið skal leggja lunnar undir samfelagsmenning, ið er grundað á vitan og søgu. Við gransking og miðlan veita vit kunnleika um tíð, samleika, siðir og náttúru. Við upplýsing og upplivingum skapa vit vitan fyri leik og lærd.
Tjóðsavnið heldur til ymsastaðni í Suðurstreymi: Í Kaldbak, á Debesartrøð og í ymsum húsum í Hoyvík.
Setningur
Fyri at røkka endamáli stovnsins skal savnið savna inn, skráseta, varðveita og granska í náttúru- og mentanarvirðum landsins. Savnið skal fremja upplýsing og útbúgving innan mentan og náttúru, so stuðlað verður undir samfelagsmenningini, samstundis sum savnið vegna landið umsitir lóggávu og stuðulsskipanir á økinum. Savnið skal miðla arbeiðið á stovninum gjøgnum útgávur, framsýningar, tiltøk og undirvísing fyri ung og gomul.
Innan náttúruøkið hevur Tjóðsavnið til endamáls at granska, skjalprógva og breiða út vitan um ta livandi føroysku náttúruna í fortíð og í framtíð.
Tjóðsavnið hevur ábyrgdina av at skráseta, kanna og lýsa jarðføst fornminni, sum bústaðarleivdir, gravstaðir, húsatoftir og annað tílíkt, sum er friðað við løgtingslóg, og eisini bygningar og gripir.


text:
Uppskot til samtyktar um lóg um keyp av fastari ogn og lóg um meklaravirksemi
Uppskot til samtyktar
Løgtingið heitir á landsstýrið um sum skjótast at fyrireika og leggja fram alla neyðuga
lóggávu kring keyp og sølu av fastari ogn og kring húsameklaravirksemi.
Viðmerkingar
Keyp og søla av fastari ogn er eitt lógarøki, sum er ógvuliga leysliga skipað í
Føroyum. Stórur tørvur er á lóg, sum lýsir øll rættindi og allar skyldur hjá seljara og
keypara við sølu og keypi av fastari ogn. Slík lóg verjir sostatt bæði keypara og seljara.
Størsta íløgan hjá allar flestu familjum er sethús ella annar fastur bústaður. Talan er í
flestu førum um keyp fyri milliónina ella meira. Seinastu 10 árini ella so er keyp og
søla av fastari ogn í alsamt størri mun farin fram gjøgnum meklarafyritøkur av
ymiskum slagi, har ein meklari átekur sær at umboða bæði seljara og keypara í
sambandi við keyp og sølu av fastogn. At selja fasta ogn fyri onnur er at átaka sær
stóra ábyrgd. Men í Føroyum er eingin lóg, sum greitt regulerar meklaravirksemi.
Í summum førum fær keyparin eina beinleiðis falska trygd við at keypa gjøgnum
meklara, tí her roknar hann sjálvandi við, at trygdin er í lagi. Til dømis kann hann fáa
ta fatan, at støðulýsing er gjørd av ognini, hóast lýsingin bert byggir á upplýsingar frá
seljaranum sjálvum. Slíkar støðulýsingar kunnu vera verri enn einki. Til ber vanliga
eisini at keypa meira fakliga grundaðar støðulýsingar av ognini, men ógreitt er, hvørji
krøvini eru til støðulýsingarnar, og hvør ábyrgd fylgir eini slíkari.
Við lógini um fastognarkeyp kann verða ásett krav um trygging. Tað ber í sær, at
seljari hjá einum tryggingarfelag stovnar trygging uppá, at húsini eru í einum ávísum
standi, og ikki detta niður tey næstu 20 árini. Tryggingarfelagið fær tá áhuga í, og setir
krøv um, at støðumetingar lúka ávís krøv.
Rættarhjálp Føroya viðgerð árliga á leið 45-50 mál, ið snúgva seg um keyp og sølu av
fastari ogn.
Økið keyp og søla av fastari ogn og um meklaravirksemi er væl skipað í okkara
grannalondum. Við støði í lógum, sum virka í Norðurlondum, eigur at bera til rímiliga
smidliga at smíða eina føroyska lóggávu. Neyðugt er tó at leggja dent á, at lóggávan
hóskar til okkara fastognaviðurskifti og marknað.
Brúkaraumboðið er løgfrøðiligur stovnur, og kann hesin fáa ábyrgdina av at smíða
lóggávuna í samstarvi við løgfrøðina í Vinnumálaráðnum. Eisini kann Brúkaraumboðið
umsita lógirnar um keyp og sølu av fastari ogn, og um meklaravirksemi. Á
henda hátt kann bæði lóggáva verða smíðað og lógirnar umsitast, uttan at tað nýtist at
kosta landsskassanum eyka. Á henda hátt verður ábyrgdarøkið hjá Brúkaraumboðnum
eisini víðkað.
Á Løgtingi 25. februar 2010
Bjørt Samuelsen
løgtingskvinna
Kári á Rógvi
løgtingsmaður


text:
Forsíðumyndin til postarnir er altíð av einari flottari, lítið ílatnari damu; kanska so fleiri klikkja seg inn á síðuna. Men lat teg ikki lokka av hesum - her er nógv gott, stuttligt, hugkveikjandi og áhugavert at koma eftir.
18.2.14
Morgunpostur
Enn eitt viðmæli frá mær!
Hvønn gerandisdag tá mailurin er kekkaður og nýbryggjað te er í koppinum (kaffi er altso ov beikst eftir mínum tykki) gongur leiðin inn á Euroman heimasíðuna at lesa nýggjasta morgunpostin. Morgunposturin er ein dagligur táttur, ið vísur á alt møguligt ið finnst á víða internetinum. Harrin Kristoffer Dahy Ernst stendur fyri undirhaldinum, har alt millum himmal og jørð verður nevnt. T.d. hví suður er niður, og norður er upp á heimskortum.
Og um tú nakrantíð undraðist yvir, hvussu nógv fólk eru í rúmdini beint nú: hygg her
Forsíðumyndin til postarnir er altíð av einari flottari, lítið ílatnari damu; kanska so fleiri klikkja seg inn á síðuna. Men lat teg ikki lokka av hesum - her er nógv gott, stuttligt, hugkveikjandi og áhugavert at koma eftir.
Forsíðumyndin til postarnir er altíð av einari flottari, lítið ílatnari damu; kanska so fleiri klikkja seg inn á síðuna. Men lat teg ikki lokka av hesum - her er nógv gott, stuttligt, hugkveikjandi og áhugavert at koma eftir.
Eisini ber til at dáma Euroman á Facebook, so fær man morgunpostin beinleiðis á sítt newsfeed.
Labels: Solveig
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
FHS Yrkisnám
Um FHS
Á FHS verður dentur lagdur á handilslig og samfelagslig evni, eitt nú roknskap og marknaðarføring og samfelagsfak. Eisini verður dentur lagdur á mál og kunningartøkni.
Vit stremba eftir at gera undirvísingina á FHS bæði fjølbroytta, viðkomandi og spennandi. Nakað er sjálvandi vanlig floksundirvísing, men bólka- og verkætlanararbeið eru týdningarmiklir partar av gerandisdegnum. Á FHS fært tú møguleika at arbeiða sjálvstøðugt við størri uppgávum.
Virkisvitjanir og smærri verkætlanir uttanfyri skúlan og skúlatíðina eru vanlig á FHS.
Framtíðarmøguleikar
Við einum FHS-prógvi kanst tú fara í læru á skrivstovu ella í handli. Lærutíðin er 3 ár.
Tú kanska eisini halda fram á búskaparbreytini 2. árið. Tá er eitt krav fyri upptøku støddfrøði C, og um tú ikki hevur ítrótt og heilsu C, skal hetta veljast á búskaparbreytini.
Um tú eftir støðisárið hevur valt eitt yrki og ynskir at fara í læru, verður skrivligur lærusáttmáli gjørdur millum teg og virkið. Skúlagongdin í lærutíðini fevnir um nøkur skeið á handilsskúla í Føroyum ella í Danmark. Tú kanst velja millum ymisk yrki so sum skrivstovu, smásølu, heilsølu ella dekoratør.
FHS
Føroyskt C
Enskt C
Kunningartøkni C
Samfelagsfrøði C
Lestrarmenning
Virkisbúskap C
Sølubúskap C
Støddfrøði C
Ítróttur og heilsa C
Innovatión C
Dekoratión C
Spanskt C
Økislærugrein


text:
by Schønning Eysturoy | Dec 10, 2016 | AnnaðJólini nærkast í hvørjum, allarbest mær hugnar í Føroyum! Visti tú av, at hjá SIRI hava vit náttklæðir av merkinum Calvin Klein til bæði kvinnur og menn? Kanska eitt gott jólagávu hugskot til systi, beiggja, mammu, svigerfar, sysknabarnið, góða vinin, the lover ella...
by Schønning Eysturoy | Jun 19, 2016 | VælveraVisti tú, at punktgjaldið á húðrøktar vørum bleiv avtikið í fjør? Langi hava handlar heitt á Fíggjarmálaráðið um at avtakað tollin á 20%, ið var á kremum, shampoo, luktilsi, make-up, o.s.fr. og langt um leingi bleiv hetta avtikið í Juli í fjør. Vit kunnu tí í dag...
by Schønning Eysturoy | Jun 19, 2016 | Annað, TíðindiVit hava fingið lekkru summarrøðina frá Marie Jo, PrimaDonna, L’Aventure og Twist, eins og nógvar nýggjar svimjidraktir og bikini. HER kanst tú síggja nýggju røðini
by Schønning Eysturoy | Jan 12, 2016 | AnnaðÚtsølan, sum byrjaði í síðstu viku, heldur fram vikuna út. Nógv góð tilboð. Primadonna og Marie Jo trussur: 3 pør fyri 299,- og 6 pør fyri 499,- Calvin Klein til menn: 3 pør fyri 2 Nilens Jord nógv niðursett Bundgaard gummistivlar til børn – 50...
by Schønning Eysturoy | Dec 20, 2015 | Annað20.12 – 14:00-20:00 21.12 – 10:00-20:00 22.12 – 10:00-20:00 23.12 – 10:00-21:00


text:
Eg kann endiliga fortelja tykkum um samstarvið sum eg havi gjørt við Á tilboðsblaðið.
Eg bleiv so yvirraskað og glað tá eg bleiv spurd um at verða ein partur av Á tilboðsblaðnum. Eg má viðganga at eg ikki ordiliga skilti hví tey valdu júst meg til hesa uppgávuna. Men aftaná at hava práta við tey og hoyrt hvat teirra hugsan var, dugdi eg væl at síggja at hetta kundi blíva eitt gott samstarv. Eg elski jú at gera mat, so hetta er perfekt. Men óansæð, so bleiv eg eitt sindur nervøs, tí eg varð bangin fyri ikki at liva upp til teirra vantanir. Eg vildi sjálvandi ikki skuffa tey. Eiheldur vil eg skuffa lesaran ella meg sjálva. Men tey hava verið so fitt og hjálpsom. Alt hevur gingið eftir ætlan og mítt fyrsta íkast er ein partur av tilboðsblaðnum, sum kom út í gjár.
Mær dámar væl avbjóðingar, og royna nýggj ting, so hetta er ein upplagdur møguleiki. So restina av árinum, komi eg at standa fyri at bjóða lesarunum eina nýggja uppskrift í Á tilboðsblaðnum.
Eftirsum at summarferian er av og fólk fara aftur til arbeiðis og í skúla, valdi eg okkurt sum eisini var hóskandi til matpakkan. Eg havi ofta gjørt hesar eggjamuffurnar heima við hús, og mær dámar tær so væl. Eisini er hetta ein hampiliga sunn máltíð, sum liggur løtt í maganum. Um tú ikki eigur alt tilfarið sum stendur at skula í, kanst tú sagtans skifta tað um við okkurt annað grønmeti.
Eg vóni at tit taka væl í móti hesum og taki gleðiliga ímóti hugskotum og ynskjum um komandi uppskriftir.
M&K


text:
Matthew Collings: The art market judges what will sell, not what is the best quality
Myndlistafólk liva ikki bert av almennum stuðli, sum
summi annars elska at halda uppá. Teirra tilvera er eisini í stóran mun treytað
av søluni av teirra list, og tí eru tey eisini bundin at marknaðarmekanismunum.
Hesar marknaðarmekanismurnar verða stýrdar uttanlands av stóru auktionshúsunum
og ovurríkum listasamlarum, sum keypa list í ófatiligum mongdum og sum eru við
til at gera av hvørji listafólk blíva populer, og tí kunnu selja teirra list
fyri púrasta órímiligar upphæddir
Summi listafólk vinna í hesum spælinum og summi eru við undirlutan og tað hevur
ógvuliga sjálvdan nakað við góðskuna av listini at gera. Hetta kann sjálvandi
elva til øvundsjúku millum listafólkini, men stóri trupulleikin er, at
samlaradillurnar eisini ávirka listainnkeyp hjá listasøvnunum. Listasøvn hava
ikki longur ráð til at vera við, tá teir stóru klassikararnir eru til sølu–
Picasso, Van Gogh, Munch osfr. – men tey keypa enn samtíðarlist í ein vissan
mun og okkurt týður uppá, at tey keypa tað sama sum samlararnir. Altso tað, sum
er dýrt og ikki neyðturviliga tað, sum er gott. Summi okkara keypa list, tí vit
kenna listafólkið, ella relatera persónliga í mun til myndevnið. Summi okkara
keypa list eins og eina íløgu. Summi okkara fylgja bara streyminum og keypa
tað, sum vit hava hoyrt er gott. Tað kann gera tað sama, men tað er ikki líka
mikið hvussu listasøvn keypa inn.
Her heima hava vit enn ikki nátt astronomisku
listaprísirnar, sum síggjast uttanlands, so vit fáa enn havt eitt sindur av
yvirliti yvir støðuni. Men vit síggja allíkavæl eitt ávíst lyndi handan vegin.
Sonevnda føroyalistin (bæði tann virkuliga góða og tann minni góða) er í høgum
kursi hjá danskarum, sum standa fyri einum stórum parti av listakeypinum í Føroyum
og sum fegnir vilja hava list, sum minnir tey um Føroyar. Hetta útihýsir í
fyrsta umfari listafólk sum til dømis Hansinu Iversen og Hanna Bjartalíð, sum
arbeiða á heilt annan hátt. Men spurningurin er hvørt tað ávirkar listakeypið
hjá føroyingum, hvør fær pláss á framsýningum, í fjølmiðlum og í listabókum. Eg
haldi ikki, at tað er so galið her heima enn, men eg haldi, at vit mugu vera
varug við hvat ávirkar marknaðin. Tí havi eg verið ein túr á youtube og funnið
nøkur klipp um ta stóru listabløðruna, sum eg sjálv haldi vera áhugaverd. Vit vísa nøkur í dag og komandi dagarnar.


text:
Eitt illa skert ÍF Føroyarlið vóru í dag á vitjan hjá BK Union, sum eru greitt oddalið í deildini. Talan var sostatt um eina sera torføra uppgávu, og tann brennandi hitin gjørdi ikki uppgávuna lættari.
Men ÍF Føroyar stríddust fyrimyndarliga allan dystin og komu enntá á odda 1-0 miðskeiðis í fyrra hálvleiki aftaná Beinir legði innfyri til Karstin. Union megnaðu tó at javna til 1-1 aftaná góðan hálvan tíma, og hetta var eisini hálvleiksstøðan.
Ongin ivi var um at Union sat á dystinum tað allarmesta av seinna hálvleiki, har ÍF Føroyar blivu trýstir langt aftur á vøllin og noyddist at stríðast tað besta teir høvdu lært. Hetta var eisini líka við at vera nógmikið, tí at eftir at 83 minuttir vóru spældir, fær Reidar eitt mál, ið á sera ivasaman hátt verður kolldømt! í 85. minutti, bert tveir minuttir seinni, fáa Union eitt feildømt hornaspark, ið endar við at teir fáa mál til 2-1. Ímóti endanum royndi ÍF Føroyar so at satsa, men hetta førdi tíverri við sær, at Union fingu síðsta málið í dystinum til endaliga úrslitið 3-1.
Sigast skal at har til endans ikki vóru nógvar kreftir eftir, men talan var framvegis um eitt satt mannfólkaavrik og við eitt sindur av marginalum, so kundi man fingið bæði 1 ella øll 3 stigini við heim.
Uppstilling:
Rani
Jóhan J – Torstein – Reidar – Ragnar P
Tummas – Joseph
Álvur – Rógvi P – Beinir
Karstin
Bonkur: Jóhan G, Martin M, Niels
Dagsins Leikari: Reidar
Hini liðini í niðaru hálvu taptu eisini øll í dag, so har er støðan óbroytt. Nú er fokus rættað ímóti næsta leygardag, har ÍF Føroyar á heimavølli kl. 13.30 taka ímóti Jægersborg og hetta kann lættiliga vísa seg at blíva ein altavgerandi dystur fyri kappingarárið, so vit síggjast á Kløvermarkini tá!
Køv ikki eldhugan!


text:
Norðlýsið á gøtuni
Blað nr. 19 er í øllum postkassum í Norðoyggjum, hjá haldarum og í blaðsølunum kring landið.
Les m.a um
- Grótbrotið veitir tænastu til vinnuna og borgararnar
- KÍ skal royna at hanga í HB og B36
- Eisini býráðið ruddar - men átakið má halda fram
- Søgan hjá Realinum - kap. 48. Vinnuligar løgtingslógir 30. mai 1970 og kap. 49. Vehald eisini fyri fiskavirkir, smolt- og alibrúk
- Slóða fyri - Skráin
- Góðorð - Stórt og smátt
- Páll Klettskarð - flest upplegg í Betri Deildini
- Hópin av handilslýsingum


text:
Neil Patrick Harris
Neil Patrick Harris (føddur 15. juni 1973) er amerikanskur sjónleikari, sangari, raddaleikari, framleiðari og gandakallur. Hann er m.a. kendur fyri sín leiklut í Cats & Dogs: The Revenge of Kitty Galore sum Lou, men best kendur man hann vera fyri sín leiklut í Doogie Howser, M.D., sum konufólkarevurin Barney Stinson í How I Met Your Mother, ein íspunnin versjón av sær sjálvum í Harold & Kumar sjónvarpsrøðunum, og høvuðsleiklutin í musical-internetrøðini hjá Joss Whedon Dr. Horrible's Sing-Along Blog. Hann hevur vunnið fleiri heiðurslønir. Í 2010 varð hann nevndur sum ein av 100 fólkum, sum høvdu mest ávirkan í tíðarritinum Time.[1] og var heiðraður við einari stjørnu á Hollywood Walk of Fame í september 2011.[2] Harris hevur eisini verið vertur í Tony Awards á Broadway í 2009, 2011, 2012 og 2013.[3]


text:
Fiskivinna og førleikamenning og fiskivinna…
politikkur21-03-2017 - 18:38 - Jóanis Nielsen
Fiskivinna og førleikamenning og fiskivinna…
· Fiskivinnuskúlin í Vestmanna broytti herfyri navn til Miðnam í Vestmanna
· Kanningin á Glasi vísti, at sera fá ynskja at læra og lesa innan sjóvinnu
· Lærugreinin fiskivinna á miðnámi er ikki longur at finna í lærugreinarøðini í breytaskipanini
Hesar reglur siga ikki allan sannleikan, men tær siga nakað um eina gongd, har høvuðsvinnan og samlaða útbúgvingarverkið, har tey flestu fara ígjøgnum, ikki hava so stórt samband, sum annars ynskiligt er hjá eini fiskivinnutjóð. Lat meg beinanvegin siga, at vit hava av bestu maritimu útbúgvingum, tó!
Vitan um fiskivinnu
Søguliga sæð hevur fiskivinnan størsta týdning fyri búskaparliga virksemið í Føroyum - størri týdning enn nøkur onnur vinna, og hetta er galdandi enn í dag. Men tað sæst ikki aftur í, hvussu stórur dentur verður lagdur at menna kunnskaparstøðið í fiskivinnuni. Har hevur gongdin heldur verið tann skeiva vegin. Heldur ikki sæst týdningurin, sum fiskivinnan hevur, aftur í okkara útbúgvingarverki.
Vitanin um náttúru, veður, fisk og fiskiskap, sum fyrr í stóran mun varð handað komandi ættarliðum í gerandislívinum, er minkandi í stórum parti av fólkinum. Stóra gjógvin í fatanini av hesi vitan sæst í orðingum hjá búskaparfrøðinginum:“Ein og hvør kann standa dekkinum og kryvja fisk” og hana hjá virkisleiðaranum: “Hví lærir eingin tað unga fólkið, hvussu nógv tað hevur at siga fyri virðisøkingina, at hagreiða fiskin rætt fyrstu minuttirnar á dekkinum?”
Prátið um fiskivinnuna seinastu nógvu árini hevur tíverri verið heldur neiligt, og lítil dentur hevur verið lagdur á, hvussu vinnan kundi ment seg og hvussu meiri kundi fingist burtur úr, við at menna útbúgvingarstøðið og granskingina, soleiðis at vinnan kann menna nýggjar vørur og nýggjar marknaðir og útvega enn fleiri og betri arbeiðspláss. Nakað er tó hent – í tí partinum av fiskivinnuni, har fíggjarorkan er nóg stór.
Førleikamenning innan fiskivinnu
Ávirkanin frá fiskivinnuni á samlaða búskapin er ikki einans beinleiðis inntøkurnar frá fiskivinnuni, men eisini avleitt virksemi, so sum framleiðsla av fiskiútgerð, smiðjuvirksemi og annað, men eisini alment virksemi fíggjað av hesi vinnu. Øll hesi vinnufeløg njóta gott av hvørjum øðrum, og liva við at bæði kappast móti hvørjum øðrum og at veita hvørjum øðrum tænastur.
Somuleiðis vildi øll vinnan notið gott av, at vitanarstøðið hækkaði á øllum økjum í vinnuni, gjøgnum alla virðisketuna. Bæði tað, at fiskimenn lærdu meir um hagreiðing av fiski, at flaka- og fiskavirkirkisfólk fingu meira førleikamenning, eins og framleiðarar og ikki minst sølu- og marknaðarfólk. Eitt stórt tal av ymiskum útbúgvingum eru viðkomandi.
Harafturat er tað so, at fyri at fyritøkurnar kunnu náa djúpt inn á marknaðir í londum sum t.d. Týsklandi, Spania, Portugal, Fraklandi, Russlandi, Kina og Japan, so er tað týdningarmikið, at vit hava fólk við m.a. málkunnleika. Enskt røkkur ikki líka langt.
Eitt tað mest týðandi slagið av vitan í fiskivinnuni er vitan grundað á royndir – av sama slagi sum ein lærlingur lærir frá sínum meistara. Og hendan vitan er ikki so væl skilmarkað og atgongilig og sjónlig, hóast stór vitan hevur hópað seg upp í teimum fyritøkum, sum hava megnað at bygt sítt virksemi upp yvir longri tíðarskeið. Tí er tað ein góður spurningur, um ein aspirantskipan av onkrum slagi skuldi verið sett á stovn. Men tað er eisini týðandi at menna bókligu vitanina, uttan at gloyma, at hin vitanin er grundarsteinurin.
Ein annars góður spurningur er, um fiskivinnan megnar nóg væl at draga gávurík starvsfólk at sær. Tað eru sjálvandi ymiskir faktorar, sum ávirka hetta. Tað er ikki einans evnini at gjalda góðar lønir. Flestu fiskivinnufyritøkurnar eru smáar familjufyritøkur. Tær megna illa at draga fólk við útbúgvingum. Tær størru fiskivinnufyritøkurnar megna hetta heldur betur, m.a. tí at krøvini til arbeiðsplássið eru størri hjá fólki við hægri útbúgving og hava tær helst størri orku at seta fólk við hægri lestri í starv. Hetta er ein viðkomandi avbjóðing, tí annars kunnu vit enda við at flestu vælútbúnu fólkini starvast í almenna sektorinum og at fólk útbúgva seg til hetta heldur enn til at starvast í okkara høvuðsvinnu.
Seta okkum nýggj mál
Tað er týdningarmikið at orka framhaldandi verður til menning og gransking, sum er ein fyritreyt, tá tað kemur til at varðveita og menna kappingarføri í vinnuni. Júst her eigur tað at vera eitt samstarv millum fiskivinnufyritøkur og tað almenna, sum eigur at hava eina málrættaða ætlan at hækka kappingarførið við at seta fokus á útbúgving og gransking í høvuðsvinnuni. Gransking innan handfaring av fiski, varðveitslu av fiskastovnum, fiskaframleiðslu, tøknifrøði, málkunnleika og handilsskap. Útbúgvingar eiga at vera á øllum stigi: lærutíð, bachelor, master og doktaralestur innan høvuðsvinnuna. Í Íslandi og Norra síggja vit dømi um trípartasamstarv, har fiskivinnufyritøkur, tað almenna og framleiðarar innan tøkni samstarva um menning av tøkni. (dømi eru Optimar, Baader, Marel). Norra hevur stovnar sum Sintef, Nofima og fiskivinnuháskúlan í Tromsø, og ísland hevur Matís.
Her eru vit eftirbátar og eiga at kanna okkara hugburð og gera okkum nýggjar málsetningar um førleikamenning innan fiskivinnu eins og fiskivinnu innan førleikamenning – tvs. innan útbúgvingarverkið!
Hanna Jensen.


text:
Eg elski Setrið - Strategisk ætlan um lestrarbý
“Eg elski Setrið” – var slagorðið hjá Fróðskaparsetri Føroya í kampanju, sum byrjaði í 2012 og sum hevði til endamáls at fáa fleiri ung at raðfesta at lesa á Setrinum. Og eg elski Setrið. Gekk sjálv har í tíðarskeiðnum frá 2000 til 2007, fulla tíð frá byrjan og ½ tíð móti endanum, tí eg var byrjað at arbeiða við síðuna av, eins og eg var í barsilsfarloyvi í eitt ár. Harafturat fekk eg høvi at lesa eina týdningarmikla eftirútbúgving frá 2013 og eina tíð fram. Og havi bert gott at bera undirvísingini og undirvísarunum á Fróðskaparsetri Føroya.
Fróðskaparsetur Føroya, Academia Færoensis, varð stovnað í 1965, og vit skulu minnast til, at hetta er rættiliga ungt fróðskaparsetur, um vit samanbera við t.d. Københavns Universitet, sum mong føroysk lesandi ganga á, sum varð stovnað í 1479; við Jagielonska Universitetið í Krakow, sum drotningin Jadwiga av Polen fekk lagt lunnar undir í 1399 og við Laval Univeristet í Québec, fyrsta og fremsta fransktmælta universitet í Norðuramerika, sum varð stovnað í 1663. Felags fyri øll hesi er, at virksemið kom fyrst, síðani hóskandi høli og síðani nýbygging til endamálið. Jagiellonska Universitetið fór inn í verandi bygningin, Collegium Maius, sum var bygt í 1364, Københavns Universitets Hovedbygning varð ikki bygdur fyrr enn í 1829, og mangt er bygt kring og til hendan lærustovnin síðani. Og Fróðskaparsetur Føroya, Føroyamálsdeildin, sum var fyrsta virksemið og fyrsta deildin á okkara hægri lærustovni, fór stutt eftir stovnan inn í svarta bygningin í V.U Hammershaimbs gøtu 16, sum varð bygdur til Fiskiídnaðarstovuna og Fiskirannsóknarstovuna í 1965. Í 1990 fekk Fiskirannsóknarstovan nýggjan bygning (Fiskiídnaðarstovan var tá ikki longur til), og tá fekk Føroyamálsdeildin allan bygningin, deildin nú húsast í.
Tað er eitt ordiliga gott hugskot at savna Setursvirksemið á einum øki – og tí verður arbeitt við hesum, bæði í landsstýrinum og í løgtinginum, sum í hesum døgum viðger uppskot til samtyktar hjá Magna Laksafoss um málið, sí leinki: http://logting.fo/files/casestate/22291/091.17%20U.t.s.%20um%20bygging%20av%20kampus%20og%20akademiskum%20vitanardepil.pdf
Partur av kjakinum hjá núsitandi samgongu er júst hetta, at t.d. Tjóðsavnið (fornminnissavn og náttúrigripasavn), ella partur av virksemi savnsins møguliga kann vera tætt við kampus. Í økinum, har Setrið i stóran mun húsast í dag, er tøkt lendi og vit vita, at fleiri viðkomandi vitanarstovnar eru í økinum longu í dag, so sum Skjalasavnið og Landsbókasavnið, Heilsufrøðiliga Starvsstovan og Landssjúkrahúsið. Vit vita eisini, at til m.a. søvnini er neyðugt við betri hølum til at varðveita lutir, bøkur og skjøl, sum vit hava ábyrgd av og møguliga til eina framsýning. Spurningurin um bókasavn er ein heilt viðkomandi partur av eini bygging til kampus. Og tað er í tráð við virksemið og ætlanirnar hjá Setrinum, at vinnulig umhvørvi eru í góðum samstarvi við lærustovnin og hava møguleikar at verða knýtt betur at Setrinum Harafturat er týdningarmikið, at bústaðarviðurskifti og tílík trivnaðarviðurskfti eru partur av ætlanini. Ein verulig savning av Fróðskaparsetri Føroya í eitt kampusøki fer somuleiðis altíð at virka savnandi fyri annað virksemi hjá Setrinum, sum kann fara fram aðrastaðni í landinum.
Tað hevur ikki ongan týdning, at hendan verkætlan er klár at seta í gongd sum konjunkturjavnandi politiskt amboð, um og tá byggivirksemið, vit kenna í dag, minkar. Landsstýriskvinnan á økinum setti í 2015 ein kampusbólk, sum læt úr hondum eina fragreiðing í juni 2016. Eg var sjálv til eina framløgu hjá bólkinum í Læraraskúlahøllini á Frælsinum á sumri 2016.
Ein nýsettur bólkur er eisini fyri stuttum farin til verka í hesum árinum fyri at lýsa og loysa hølisavbjóðingarnar hjá Setrinum her og nú. Og tað er sanniliga týdningarmikið. Tí meðan vit fyrireika tann endaliga lestrarbýin, sum er langtíðarplanleging og eitt arbeiði, sum tekur tíð, so mugu vit samstundis nøkta bráfeingis tørvin, so at gerandisdagurin hjá starvsfólki og lesandi skal rigga.
Tað er týdningarmikið, at karmar um Fróðskaparsetur Føroya og ein veruligur lestrarbýur, sum sømir seg Føroyum, fær rætta raðfesting í langtíðar íløgukarminum hjá landinum næst komandi árini, so at vit um eitt styttri áramál – hægst 10 ár, hava júst tað, vit í dag ynskja okkum og vita er neyðugt fyri eitt framkomið samfelag og ein spennandi høvuðsstað - og sum kampusbólkurin skal fyrireika og leggja fram ætlan um. Tað er at fegnast um, at løgtingið fær høvi at samtykkja at heita á landsstýrið um at virka fyri einum lestrarbýi. Og ímeðan langtíðarloysnin verður fyrireikað til fysisku karmarnar til okkara universitet, sum vónandi fær nógv fleiri lesandi – eisini úr øðrum londum – so verður arbeitt dúgliga fyri tryggja, at bæði hølisviðurskifti og mong viðurskifti annars, sum krevja at vera góð og trygg fyri okkara hægsta lærustovn, koma í eina góða legu.
Les eisini meirilutaálitið frá Mentanarnevndini í løgtingsmáli nr.91 um bygging av kampus og akademiskum vitanardepli her: http://logting.fo/files/casestate/22295/091.17%20Alit%20Campus.pdf
Hanna Jensen, løgtingslimur


text:
Námsætlan fyri heimspeki á B stigi
1. Samleiki
Lærugreinin heimspeki fevnir um heimspekilig greiðsluevni og heimspekiliga grundgeving. Heimspeki viðger spurningar, sum eru grundleggjandi fyri menniskjaligu tilveruna og fyri allar lærugreinar og øll vísindi. Kjarnin í heimspeki er, tvørturum faklig og vísindalig mørk, at seta enn djúpri spurningar og at hugsa vandaliga um møgulig svar og próvførslu. Lærugreinin skoðar greiðsluevni bæði frá einum reglubundnum og einum hugmyndasøguligum og viðkomandi sjónarhorni.
2. Endamál
Næmingarnir skulu ogna sær vitan um og førleikar til at kenna aftur, viðgera og kjakast um heimspekilig greiðsluevni og ástøði, sum hava myndað og framvegis mynda mentan okkara. Lærugreinin vísir á grundáskoðanir og týðandi háttaløg í grundleggjandi menniskjaligari og vísindaligari tilgongd til heimin. Lærugreinin fremur sostatt fatanina av, hvussu heimspekiligar áskoðanir eru knýttar at hug-, samfelags- og náttúruvísindaligum lærugreinum. Næmingarnir menna evni síni at greina og taka støðu til ymisk sløg av vitan og virði í alheims vitanarsamfelagnum. Hervið økjast evnini hjá tí einstaka næminginum til sjálvstøðugt at taka lut í kritiskari próvførslu sum eitt hugsandi, upplýst og myndugt menniskja.
3. Stig og tímatal
Undirvísingin í heimspeki á B-stigi fevnir um 125 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80 % av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20 % av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til skrivliga próvtøku í kjarnaøkjunum og til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøkjum.
Kjarnaøki
Kjarnaøkini í heimspeki eru týðandi greiðsluevni innan:
- sannkenningarástøði
- hugvísindalig, samfelagsvísindalig og náttúruvísindalig ástøði
- heimspekin innan náttúruvísindi
- metafysikkur
- siðafrøði
- samfelagsheimspeki
- lívsheimspeki
- próvførsluástøði og logikkur
Undirvísingin skal tryggja eitt grundleggjandi heimspekiligt og hugmyndasøguligt yvirlit yvir ymisku tíðarskeiðini: fornøld, miðøld, renesansa, upplýsingartíð, modernað og nýggj tíð.
Lýsing av kjarnaøkjum:
Viðmerkingar til einstøku kjarnaøkini:
Ad 1) og 2): Talan er her um eitt yvirskipað orðað mál. Næmingarnir skulu fáa innlit í og vitan um heimspekilig greiðsluevni og ástøði, sum snúgva seg um grundleggjandi fatan av menniskjanum, samfelag og náttúru, bæði viðvíkjandi ástøðiligari heimspeki og verkligari heimspeki. Kunnleikin hjá næmingunum er tengdur at, hvørji evni, nomið er við í undirvísingini.
Innan verkliga heimspeki verður menniskjað fatað sum ein virkin og metandi vera. Til verkliga heimspeki verða m.a. hesi øki at rokna: siðafrøði, fagurfrøði (estetikkur), rættarheimspeki, religiónsheimspeki og politisk heimspeki.
Í ástøðiligari heimspeki verður menniskjað viðgjørt sum ein eygleiðandi, sannkennandi og hugsandi vera. Hartil hoyrir m.a. sannkenningarástøði, logikkur, metafysikkur og vísindaástøði.
Ad 3): At skilja, hvussu ein próvførsla er uppbygd, at kunna meta, hvørt ein próvførsla heldur ella ikki, og at kunna meta um, hvørt próvførslan er galdandi, hoyrir til ein grundleggjandi kunnleika um próvførsluástøði. Eisini eiga næmingarnir at duga at skilja ímillum ymiskar niðurstøður, t.d. induktivar og deduktivar. Í undirvísingini verður óformligi logikkurin umrøddur. Her verður hugsað um ymisk sløg av misniðurløgum viðvíkjandi týdningi: t.d. argumentum ad baculum (ávísing til vald), argumentum ad hominem (at fara eftir manninum og ikki eftir bóltinum), argumentum misericordim (áheitan til samkenslu), óendalig aftursókn, kringúrskurður og misniðurløgum viðvíkjandi margtýdningar; t.d. ætla um frá pørtunum at heildini ella frá heildini at pørtunum.
Ad 4): Hugmyndasøga er partur av heimspeki, sum skal fremja og styrkja ein samanhang og eina skipan, so at næmingarnir ogna sær vitan og kunnleika um fjølbroytni í heimspeki. At draga hugmyndasøgu uppí heimspeki skal ikki síggjast sum ein avmarking ella broyting av kjarnanum í lærugreinini. Málið er harafturímóti at skapa eitt størri yvirlit.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki skulu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
Í serøkinum skal dentur leggjast á profilin hjá teimum ymisku breytunum. Dentur verður lagdur á:
- Verkliga vend og virkisvend viðurskifti (Tøknibreyt)
- Arbeiðs- og vinnulívsvend viðurskifti (Búskaparbreyt)
- Vísindalig og metodisk viðurskifti (Hugbreyt og náttúrubreyt)
5. Førleikamál
Í lærugreinini heimspeki eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at granska
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg í heimspeki um at virða tær reglur og mannagongdir, ið eru galdandi fyri tað fakliga arbeiðslagið í lærugreinini, tað veri seg ástøði, háttaløg o.t.. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, eins og hann skal hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
Førleikin at samskifta snýr seg í heimspeki um førleikan at bera fram sína hugsan og sína vitan munnliga og skrivliga, og at lesa. Lærugreinin heimspeki hevur ein týðandi leiklut í at menna førleika næmingsins at nýta tøknilig hugtøk um heimspekiligar spurningar. At samskifta um heimspekiligar spurningar snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna sum heild.
Førleikin at bera fram meiningar sínar munnliga í lærugreinini heimspeki ber í sær, at mælta málið verður nýtt til at samskifta, lurta og tala og at greiða frá heimspekiligum spurningum og viðurskiftum. Munnligir førleikar sum t.d. samtala, dialogur, frágreiðing, frásøgn v.m. eru amboð í sambandi við undran, reflektión og próvførslu. Stórur dentur verður lagdur á munnlig førleikamál í lærugreinini heimspeki. At orða seg skrivliga í heimspeki ber í sær at duga at nýta vitan og sjónarmið í heimspekiligum spurningum og viðurskiftum. Skriving er ein háttur at skipa hugsan, royndir og meiningar og er eitt amboð til at læra, tulka, próvføra og samskifta.
Førleikin at lesa snýr seg í heimspeki um at seta seg inn í, granska, tulka og grunda um fakligar tekstir við vaksandi torleikastigi. At duga at lesa í heimspeki snýr seg eisini um at viðgera og nýta fjølbroytta vitan, ein hevur ognað sær úr filmum, ritmyndum, talvum o.s.fr.. Fyri at skilja og virkin taka lut í egnum samfelag, er eisini neyðugt at duga at lesa og leita sær vitan í handbókum, skrivligum keldum (bløðum og tíðarritum) og á internetinum og meta kritiskt um hesi.
Førleikin at rokna snýr seg í heimspeki um at viðgera og samanbera taltilfar um faklig høvuðsevni og at nýta, tulka og gera talvur og ritmyndaligar framløgur. Rokning í heimspeki merkir eisini at gera nøgdarligar kanningar og viðgera taltilfar hagfrøðiliga.
Førleikin at nýta KT snýr seg í heimspeki um at gera útrokningar, leita sær vitan, kanna heimasíður og kelduvirði teirra og velja út viðkomandi vitan um yrkislig evni/temu. Kunningartøkni er ein natúrligur partur at brúka sum amboð í undirvísing og læring, millum annað tá ið leitað verður eftir tilfari á netinum, t.d. myndum, tónleiki, tekstum og filmum. Kunningartøkni verður eisini nýtt í sambandi við framløgur. Undirvísingin skal fata um fakliga at taka støðu til ymisk sløg av telduskráum við heimspekiligum innihaldi. Dentur verður lagdur á, at kunningartøknin verður nýtt skapandi og keldukritiskt. Í sambandi við heimspeki í verki verður dentur lagdur á sambandið ímillum heimspekiligu menningina og tøkniligu menningina. KT-førleiki merkir eisini at kenna persónsvernd og upphavsrættindi umframt at duga at nýta og fylgja reglum og mannagongdum fyri samskifti á internetinum. At nýta talgild samskiftis- og samstarvstól merkir at tilevna, vísa og útgeva egna og felags margmiðlaframleiðslu.
At kanna
Førleikin at kanna er ein íborin førleiki. Vit kanna umhvørvið fyri at klára okkum í lívinum. At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara til at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um heimspekiligar spurningar. Næmingurin skal læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan og kunnleika í bókmentum, handbókum, tíðarritum, á internetinum, umframt at gera verkligar uppgávur.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so at hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu tøknin saman við samskiftisloysnum hevur verið við til at broytt lívsáskoðan, mentan og samfeløg.
Næmingurin evnar at orða spurningar og at seta fram tilhugsanir, sum kunnu verða kannaðar, próvføra og skifta orð um hetta við atliti at øðrum tilhugsanum. Tað merkir, at næmingurin skal vera við í samrøðum, samskifta um hugskot og tosa um spurningar og hugsandi loysnir við onnur.
Næmingurin skal læra, at verkligar royndir og frágreiðingar um tøknilig viðurskifti eru ein partur av skapandi tilgongdini, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflog. Við at arbeiða við myndlum lærir næmingurin at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Eftir lokið B-stig í heimspeki dugir næmingurin at
- kenna aftur og greiða frá heimspekiligum greiðsluevnum
- sýna fram yvirlit yvir og meta um ein longri tekst ella tekstbrot, sum snýr seg um heimspekiliga próvførslu
- sýna fram vitan um heimspekilig greiðsluevni og ástøði viðvíkjandi grundleggjandi fatan av menniskjum, samfelag og náttúru, bæði innan verkliga og ástøðiliga heimspeki
- sýna fram kunnleika til hugtøk og ástøði innan hugmyndasøguligar og reglubundnar samanhangir og gongdir
- greiða frá týðandi siðbundnum uppskotum at greiða givin heimspekilig greiðsluevni
- viðgera og kjakast um heimspekilig greiðsluevni, sum eru lýst við tilfari frá nýggjari tíð, t.e. seinastu 20 árini
- vísa evni til at viðgera hugtaksligar skilmarkingar og munir
- sýna fram byrjanarkunnleika til próvførsluástøði
- vera partur av fakligum kjaki um heimspekilig greiðsluevni, annaðhvørt av eyðkendum (klassiskum) ella gerandisligum slag
- greiða frá og meta um siðafrøðilig sjónarhorn í sambandi við persónlig, sosial og vísindalig greiðsluevni
- skilja ímillum ymiskar vitanarformar og vitanarnormar (eksaktar, empiriskar, hermeneutiskar og verkligar), soleiðis sum teir koma til sjóndar tvørtur um og innan fyri tær ymisku lærugreinarnar og vísindini
- orða og breiða út úrslit frá hugdýping í einum heimspekiligum greiðsluevni í sambandi við verkætlanararbeiði
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir uml. 30 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 60 minuttir íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Uppgávuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.t., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytisøkjum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Próvhoyringin er sett saman av framløgu og orðaskifti um ókenda heimspekiliga tekstin. Um ein kendur tekstur hoyrir við til spurningin, verður hesin drigin uppí.
Próvtøkuspurningar og próvtøkutilfar verða send próvdómaranum til góðkenningar í seinasta lagi 5 dagar fyri próvtøku.
Dømingargrundarlag
Grundarlagið undir próvhoyringini er 1-3 tekstir, sum til samans í mesta lagi má fevna um 4 ns. (1300 orð), útvaldir av próvhoyraranum. 2 ns. skulu vera ókendur tekstur. Próvtøkutilfarið skal vera valt soleiðis, at tað tematisk ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum hava verið viðgjørd í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í einari fakligari tilgongd sýna evni sjálvstøðugt at skipa og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Framløgan skal sýna, at próvtakarin dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, at seta teir í samband við tættir í undirvísingini og at seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsingar
Munnligt B-stig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar. Bæði induktivar og deduktivar undirvísingarreglar skulu nýtast. Stigvøksturin verður tryggjaður við nýtslu av ymiskum undirvísingarhættum og tilfari.
Tað er ábyrgd lærarans at skipa undirvísingina.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera metafysikk, próvførsluástøði, politisk heimspeki ella vísindaástøði.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum siðafrøði verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum lívsheimspeki og sannkenningarástøði. Á tann verður vitan í einum kjarnaøki roynd saman við vitan úr einum øðrum og er sostatt við til at gera fatanina av heimspekini meira fjøltáttaða.
Undirvísingin kann skifta millum induktivar og deduktivar undirvísingargongdir. Í byrjanini av skúlaárinum kann undirvísingin leggjast soleiðis tilrættis, at hon er lutfalsliga lærarastýrd. Í samband við tær fyrstu undirvísingargongdirnar ogna næmingarnir sær neyðturviligu førleikarnar at kunna kenna seg aftur í lærugreinini og undirvísingini. Fyri at røkka stigvísari hækking, skulu næmingarnir menna eina sjálvstøðuga tilgongd til lærugreinina. Í induktivu undirvísingini arbeiða næmingarnir sjálvstøðugt við at viðgera heimspekilig greiðsluevni og fáa harvið innlit og eina størri fatan. Tekstalesingin eigur at verða skipað soleiðis, at hugsað verður um torleikastig í sambandi við nýtsluna av teimum. Til ber at skipa undirvísingina soleiðis, at ein stigvís hækking verður rokkin við at nýta ymiskt tilfar og við at nýta ymiskar arbeiðshættir.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Arbeiðast skal í høvuðsheitum við hesar tekstir:
- heimspekiligar grundtekstir
- undirbókmentir
Harumframt verður lisið:
- yvirlitsbókmentir
- annað tilfar (tekstir/filmar/sendingar/listaverk) við heimspekiligum innihaldið
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Skrivligi tátturin fevnir um eitt nú notur og framløgur. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini heimspeki. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av týdninginum, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á sína egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur verður eisini lagdur á heimaarbeiði og tann týðandi leiklut, hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av lærugreinini heimspeki. Tá ið arbeitt verður við ymiskum táttum í lærugreinini, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í heimspeki skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og sjálvstøðugt. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini heimspeki mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum tekstsløgum og samskiftisstøðum.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis, so ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í heimspeki skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir, so fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgur, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingurin búnast og gerst meira sjálvstøðugur, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingurin skal ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin heimspeki er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn ella hava framløgu bara í heimspeki, kann talan vera um tvørfakligt samstarv.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva, so at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Arbeitt verður við uppgávum og verkætlanum, har dentur bæði verður lagdur á arbeiðsgongd og úrslit. Hetta verður samlað í skjalamappu (portfolio) hjá hvørjum einstøkum næmingi, so at undirvísingargongdin og fakliga menningin hjá næminginum verða skjalfest.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Arbeiðast skal við tí at lurta og tí at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðaval og talugávur mennast. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


text:
Ingi Samuelsen
16.05.2017 - 12:54
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Fiskivinnupolitikkur
- Vit mugu leggja okkum eftir at hava eina góða varðveitingarskipan fyri okkara tilfeingi í havinum. Strandarlond mugu virða áhugamálini hjá hvør øðrum og í sátt og semju syrgja fyri at fiskastovnarnir trívast á burðardyggum grundarlagi.
- Burðardygg og ábyrgdarfull fiskivinna er og skal vera ein sjálvfylgja.
Hetta var ein av boðskapunum í fyrilestrinum hjá forseta Íslands, Guðna Th. Jóhanesson, á Fróðskaparsetrinum fyrrapartin.
Fyrilesturin og vitjanin á setrinum er einasta plikt hjá forsetanum á føroyavitjanini í dag. Restin av degnum verður brúktur privat.
Stríðið um grunnarnar
Guðni forseti er professari í søgu, og doktararitgerð hansara var júst um fiskiskap og íslendska stríðið stríðið um fiskirættindi í egnum sjógvi.
- Tað er deiligt at sleppa at tosa fakliga aftur eina løtu, helt forsetin fyri, tá hann fór undir fyrilesturin ”The fight for the fishing grounds”.
Hann greiddi frá, hvussu íslendingar stríddust fyri sínum rætti til egið tilfeingi undir Íslandi, serliga vóru tað bretsku trolararnir, ið ikki vildu virða hesi rættindi.
Men so líðandi fingu íslendingar – og eisini føroyingar – síni rættindi. Fyrst 3-fjórðingamarkið í 1901, 4 fjórðingamarkið við grundlinju í 1952 og 12 fjórðingamark í 1958, sum førdi til Fyrra Toskakríggið 1958-1961. Hann kom ikki inn á seinna toskakríggið í sjeytiárunum.
- Stríðið um fiskimarkið var ein partur av okkara frælsisstríði. Vit vóru harðrendir í okkara krøvum. Tit føroyingar, saman við dønum, vóru meira hóvlig og samráðingarvinarlig. Men úrslitið í dag er hitt sama, so ilt er at meta um, hvørt íslendski mátin ella tykkara var hin rætti, segði Guðni Th. Jóhannesson.
Varðveita rímidømið
Forsetin var í síni framløgu varðligur við ikki at koma við politiskum útsøgnum. ”Eg eri ikki politikari”, segði hann fleiri ferðir.
Men hann hevur tó ein greiðan boðskap, tá talan er um at hyggja frameftir og hvussu vit skulu varðveita ríkidømi í havinum.
- Dálkingin – serliga plastdálkingin – er ein hóttan móti okkara tilveru. Roknað er fram til, at við hetta lag verður skjótt meira plast enn fiskar í sjónum. Tað ber jú ikki til – vit kunnu ikki liva av plasti, og tí skulu okkara fiskigrunnar ikki broytast til plastgrunnar.
- Hetta er ein uppgáva sum vit framkomin lond eiga at taka í størsta álvara. Vit mugu verja okkara umhvørvi. Umhvørvið skal altíð hava fyrstu raðfesting í okkara politisku avgerðum, tað skylda vit okkara eftirkomarum, segði Guðni Th. Jóhannesson millum annað.


text:
Niels Petersen
11.01.2017 - 21:55
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Southampton vísti, heilt frá byrjanini í hálvfinaludystinum móti Liverpool nógv meira ágrýtni, og tað gav Liverpool stórar trupulleikar. Høgatrýstið, sum Liverpool royndi at leggja á Southampton var at meta sum alt tað offensiva spælið yvirhøvur, sera tannleyst, og lítið effektivt.
Southampton vann bara 1-0, hóast rættari úrslit nokk hevði verið, um heimaliðið fekk eitt ella tvey mál afturat. Í Liverpool kunnu teir takka málverjanum, Loris Karius, sum spældi ein branddyst, og bjargaði, serliga í fyrra hálvleiki, einum gyltum møguleika hjá Nathaniel Redmond, sum longu tá hevði lagt Southampton á odda.
Redmond bleiv einsamallur málskjútti, men var eydnan við honum, kundi hann lættliga hava skotið tvey afturat. Móti dystarendanum fekk hann enn ein møguleika, men skotið raktið tvørtræið, og soleiðis yvirlivdi Liverpool, og kann venda øllum á høvdið tá liðini hittast aftur í seinnu hálvfinaluni mikukvøldið 25. januar. Tá verður spælt í Liverpool.
Manchester United vann sína fyrstu hálvfinalu móti Hull í gjárkvøldið, og tann sigurin kom til høldar á heimavølli. Sostatt skal United verja 2-0 leiðsluna í Hull. Hesin dysturin verður spældur hóskvøldið 26. januar.