text:
Lívsins salt. Vit hava verið í Ibiza og hugt eftir saltframleiðslu. Neptun og Nólsoy
- Merete Lange
- 6 måneder siden
- Visninger:
Transkript
1 Nr. 327 Hósdagur 7. oktober ,- Síða 5 Frá fiskimanni til trúboðara Herfyri kom út bókin "Johan" við undirheitinum "Fra fisker til menneskefisker". Lívsins salt Vit hava verið í Ibiza og hugt eftir saltframleiðslu. Síða 12 Neptun og Nólsoy Vit hava meira tilfar um vanlukkurnar í 1934, sum kostaðu 43 fiskimonnum lívið. FF-formaður í ringari tíð Vit hava eina lýsing av Dánjal Klein, sum var formaður í FF Síða 9 Síða 18 Málið um uppboðssølu: Tað ber ikki til at sleppa endanum Síða 6
2 Elmar Jacobsen (høgrumegin á myndini) og Hans Erik Djurhuus niðri á keiøkinum í Søldarfirði.Vinstrumegin sæst nýggi goymslubygningurin hjá Hera Thomsen. Orð og mynd: Anna Henze Teir ganga fyri heilsunar skuld Hesir báðir pensióneraðu søldfirðingarnir ganga túr hvønn morgun. Onkuntíð ber leiðin inn eftir landsvegnum, ella, sum her, fram við sjónum.hendan dagin hava teir gingið inn eftir Gerðisvegi, niðan á Garðar, oman aftur á landsvegin og víðari oman til sjóvarmálan, har teir gingu norð eftir vegnum í fjøruni og út aftur á oljukei.haðani bar leiðin aftur til hús. Teir skiltust við Bønhúsið, men fyrst stóðu teir eina góða løtu og gjørdu ta, eftir øllum at døma,hugnaligu samrøðuna lidna.hvat mundi evnið vera hesa ferð? "Vit ganga hvønn dag uttan sunnudag;" siga teir, "tá halda vit frí!" Sunnudag fara báðir í Guds hús, sum teir hava verið vanir frá barnsbeini av. Elmar fer í Elim, og Hans Erik fer í Bønhúsið. "Vit ganga einar fimm kilometrar um dagin, tað tekur umleið ein tíma!" Siga teir báðir at enda.
3 Nr oktober 2004 Síða 3 Ein kempa farin: Til minnis um Mallu Tann 15. september doyði Malla Jacobsen í Svínoy, 102 ára gomul. Malla er væl kend av okkara lesarum. Vit hava javnan verið inni á gólvinum hjá hesi megnar kvinnu, og hon hevur dugað so sera væl at greitt frá. Malla upplivdi bæði eitt langt og eisini eitt gott lív. Hon livdi eisini í eini tíð, sum vit yngru neyvan duga at ímynda okkum. Longu sum barn upplivdi Malla nakrar dramatiskar hendingar í heimbygdini. Tann fyrra var 20. desember 1912, tá svínoyarbáturin "Jarnbardur" varð ásigldur av enskum trolara, og 5 av 7 monnum druknaðu. Longu árið eftir í 1913, tann 13. december, tá Malla var 11 ára gomul, varð Svínoy aftur rakt av vanlukku, tá seksmannafarið "Havgásin" gekk burtur í íðuni á Lundaskor. Soleiðis varð Svínoyar bygd hart rakt av sorg, tá tveir bátar við 11 av bestu monnunum í bygdini fórust innan fyri eitt ár. Slíkt setur síni spor í einum barnasinni. Hevur upplivað allar broytingar Malla upplivdi stórt sæð allar tær broytingar, sum kundu upplivast. Samfelagið í dag kann ikki sammetast við samfelagið tá ið hon var ung. Fyri 100 árum síðani fanst neyvan ein einasti hentleiki í Svínoy, sum vit í dag rokna sum eina sjálvfylgja. Vit kunnu bert hugsa um tað at hava rennandi vatn í køkinum sum eitt dømi. Vit kunnu eisini hugsa um møguleikarnar at ferðast. Malla greiddi einaferð frá, tá ið hon sum ung skuldi fara úr Svínoy til Havnar við einum ullarsekki. Fyrst vóru tey førd við báti yvir á Depil á Borðoynni. Hagani gingu tey yvir fjøll til Klaksvíkar, har tey mátti gista. Dagin eftir fóru tey við báti til Gøtu, har tey eisini máttu gista, inntil tey fingu fart til Havnar. Í Gøtu var einki gistingarhús, so tey máttu biðja sær hús. Dagin eftir fóru tey til gongu yvir á Skipanes, haðani mjólkarbáturin fór til Havnar. Í dag kann sami túrur gerast við tyrlu og tekur tað 15 minuttir. Uppvaksin saman við Brøðrasamkomuni Brøðrasamkonan kom rættiliga tíðliga til Svínoyar, og Malla hevur alt sítt lív hoyrt til samkomuna. Um hetta greiddi Malla soleiðis frá í "Leirkerinum" fyri nøkrum árum síðani: Tað fyrsta sum eg minnist, var tá ið Gamli Sloan kom til Svínoyar. Hann búði í barnaheiminum hjá mær, sum kallaðist í Yvirstovu. Eg hevði kamar tætt við køkin. Hann helt seg mest í køkinum, tí har var heitt, og varmi var ikki í hvørjum rúmi sum nú. Hvønn morgun ið eg kom upp, kom hann ímóti mær, legði hondina á høvdið á mær og segði: "Tro på Jesus." Hetta gjørdi sítt til, at eg so tíðliga varð vakt av orði Guds. Eg havi verið 7 ára gomul tá. Eg minnist tað, av tí at húsini hjá okkum vórðu bygd, tá eg var 7 ára gomul, og eg fór í skúla, meðan vit búðu í teimum gomlu húsunum. So gekk tíðin. Ymiskir aðrir komu eisini út at halda møti: Jens av Reyni, Arthur Brend, Jens Klæmint og aðrir. At byrja við vóru møtini hildin hjá okkum, men tað var so skjótt at møtini vórðu hildin í Gulaksstovu, beint omanfyri hjá okkum, tí har var so stór roykstova. Christian á Rókini og Hanus Lind vóru teir fyrstu ið vitnaðu. Jákup hjá Jensi vitnaði seinni. Teir plagdu at hava møti saman. Roykstovan var full av fólki. Jens Klæmint og Jákup Hendrik (Isaksen), bróðir hansara, komu javnan á hvørjum vetri. Tá vóru teir ungir menn, og eg var smágenta. Eg var altíð so glað, tá ið menn komu út at halda møti og sat á hvørjum møti, teir hildu. Sá eg teir ganga úti, segði eg við vinkonurnar hjá mær: "Komið latið okkum fara aftan á teimum, tí tað er vist, at teir fara at tosa við okkum!" Vit so gjørdu, og teir spurdu okkum um ymist, men ongantíð fingu teir nakað svar, tí vit vóru so ómetaliga smædnar. Vildi ikki giftast inn Malla hevur ikki verið nógv úr Svínoy, men í 1927 fór hon á húsarhaldsskúla hjá Sjarlu Nielsen. Malla varð tá blivin forlovað við Edvard Jacobsen, men tey giftust ikki, fyrrenn tey vóru 29 ára gomul. Mallu dámdi Her fer Malla seinastu ferð úr tí sali, sum hevur verið stórur partur av hennara lívi. nevniliga ikki at giftast inn. So tey fóru at byggja, og húsini stóðu í gerð í tvey ár. Tá húsini vóru liðug giftust tey. Tað skal sigast, at Edvard var ein serligur persónur. Hann var tiltikin góður prædikumaður, og ikki minni góður frásøgumaður. Zacharias Zachariassen fekk, meðan tíð var, skrivað hansara søgu, og kom hon út í bókini "Minniligar Hendingar", sum er eitt virðismikið íkast til okkara fiskimannasøgu. Vit takka Zachariasi fyri hansara avrik. Av tilvild hava vit í dag eina grein um Dánjal Klein, sum eisini er ein partur av hesi søgu. Og eitt av tí, sum greitt verður frá um, er tá Edvard boðaði skiparanum á "Polo" frá, at um Dánjal ikki slapp við aftur, so fekk hann heldur ongan svínoying við. Malla altíð gestablíð Gestablídnið hjá Mallu var tiltikið. Til Svínoyar komu nógv fremmandafólk. Millum hesi eisini slík sum komu út at halda møtir og tilíkt. Og hesi hildu øll til hjá Mallu og Edvard, har ikki var spart uppá blíðskapin. Og tað kann undirritaði eisini vátta, at Malla var sera blíð. Eg eri komin til Svínoyar nærum árliga seinastu 25 árini. Og illa bar til at siga seg hava verið í Svínoy uttan eisini at hava verið inni hjá Mallu. Her føldi ein seg eisini heima. Tað gingu ikki nógvir minuttir fyrr enn ketilin varð settur út á og kakan kom á borðið. Malla Jacobsen í Svínoy, fødd 23. juli 1902, andaðist 15. september 2004, 102 ára gomul. Tað er júst ein slík kensla av at vera vælkomin, eisini í øðrum húsum í bygdini,sum hevur gjørt tað til eitt so stórt upplivilsi at koma til Svínoyar. Tann sjónvarpssendingin, sum sjónvarpið endursendi beint áðrenn Malla doyði, lýsti hendan eginleikan hjá henni á ein serligan hátt. Børnini Malla og Edvard fingu fýra synir og eru teir: a. Bjarni, f. 1932, giftist í 1955 við Rasmundu Frederiksen úr Kunoy. b. Helgi, f. 1935, giftur í 1969 við Áslu Heinesen úr Klaksvík. c. Atli f. 1938, giftur við Hildibjartu av Eiði d. Ingi, f. 1941, giftur í 1968 við Bjørgu Jensen úr Havn Synirnir hava allir verið raskir sjó- og fiskimenn eins og pápin. Skipaði fyri hoyggingini Tað at vera fiskimannakona og ikki minst á útoyggj hevur kravt sín "mann". Konan skuldi jú Bróðursomurin, Páll Poulsen, sonur Símun á "Polo" ber á grøvini eina seinastu heilsan til fastrina. skipa fyri stórt sæð øllum. Og Malla var ótrúliga røsk. Hon bakaði í hvussu er breyð til hon var 99 ára gomul. Boksin var full av breyði, tí, sum hon segði, doyði hon, skuldi "dreingirnir" ikki hava breyðmangul fyrstu dagarnar. Teir hava nevniliga vitja nógv úti í Svínoy. Bjarni tók eisini til, tá hann talaðu um mammu sína við jarðarferðina, um hvussu dugnalig hon var. Burtur úr ullini av seyðinum kundi hon tilevna stórt sæð øll pløgg! Og so var Malla alla sína tíð "hoyggingargeneralur" yvir einum stórum parti av hoyggingini í Svínoy. Heilt fram til hon var 97 ára gomul var hon fyrsti "maður" í bønum, tá terri var. Malla segði soleiðis, at tað var sjálvsagt ymist til terra. Men hoyggið kom altíð inn. Hevði rimmar 100 ára dag 100-ára føðingardagurin hjá Mallu fyri tveimum árum síðani er ein minniligur dagur, sum ikki verður gloymdur av okkum sum vóru við. Veðrið var av tí fagrasta, og tað vóru nógv hundrað fólk komin í føðingardag. Tað sigur nakað um, hvussu kend og væl umtókt Malla var. Hon hevur seinastu tíðina búð í einum sambýli í Klaksvík, og her hevur hon havt tað gott. Men fyri einum mánaði síðani, fekk hon eitt strik. Og nú var hennara tíð farin. Tey vóru nógv sum høvdu leitað til Svínoyar at fylgja Mallu, og gjørdist hesin dagur eisini eitt vakurt minni um hana. Minnini um eina merkiskvinnu standa eftir og tað hevur verið ógvuliga stuttligt at kent Mallu. ó.
4 Síða 4 Nr oktober 2004 Skriva útnorðursøgu Ein bólkur við granskarum úr Grønlandi, Íslandi, Noreg. Danmark og Føroyum hevur tikið seg saman at skriva eina felagssøgu um Útnorður. 3. fundurin í hesum sambandi var á Hotel Hafnia í døgunum september. Formaðurin í granskingarbólkinum er Daniel Thorleifsen, sum er lektari í søgu við Ilisimatusarfik (Fróðskaparsetur Grønlands).FF-blaðið hitti hann, áðrenn hann fór aftur til Grønlands. Uppá fyrispurning, hví teir hava havt fund í Føroyum sigur Daniel Thorleifsen: Útnorðurráðið samtykti í september 2000 at heita á Føroya landstýri, Grønlands landstýri og íslendsku stjórnina um at fáa í lag eitt samstarv um dokumentatión og søguskriving í útnorði. Vit vóru fleiri granskarar, sum hildu hetta vera eitt sera skilagott tiltak og tóku okkum saman. Fyrsta fundinum skipaðu vit fyri í Grønlandi. Hann var í Illuissat í døgunum september í Á hesum fundi vóru lunnar lagdir undir arbeiðið. Næsti fundurin var á Ísafirði í Íslandi september Nú áttu Føroyar tørn. Tú ert formaður í bólkinum, hvørjir eru hinir? Á fundinum í Illullisat vóru Jón Th. Thór, Ísland, Jóan Pauli Joensen,Føroyar og eg sjálvur valdir í stýrisbólkin. Á fundinum í Ísafirði var norðmaðurin Alf Ragnar Nielsen, sum er savnvørður á Lofotmuseet, valdur afturat í stýrið. Teir fara eisini allir at skriva partar av søguni, sum verður í trimum bindum. Arbeiðstitulin er Vestnorsdisk Fælleshistorie. Harumframt eru fleiri onnur sum hava luttikið á fundunum. Úr Føroyum hava Elin Súsanna Jacobsen, Erland Viberg Joensen, Rolf Guttesen og Fundurin á Hotel Hafnia í September Daniel Thorleifsen, grønland við endan. Aftan fyri hann Alf R. Nielsen, Noreg. Jón Th. Thór, Ísland. Jóan Pauli Joensen og við vorðið Ole Marquard, rektari á Ilisimatusarfik og Søren Thuesen, deildarleiðari á Institut for Eskimologi, Keypmannahavn. Andras Mortensen luttikið. Daniel Torleifsen er sera væl nøgdur við fundin í Føroyum, sum hann heldur vera sera væl fyrireikaðan: Vit komu eitt stórt fet víðari á hesum fundinum. Vit fingu sett ritstjórar at taka sær av teimum einstøku bindunum, og vit fingu mestsum skrivað dispositiónina fyri øll trý bindini. Men ein dispositión kann altíð verða broytt. Tað, sum hevur stórst týdning, er, at vit fingu sett ritstjórarnar. Ritstjórin á 1. bindi, sum er Oldtid og middelalder verður Andras Mortensen, úr Føroyum. Ritstjóri á 2. bindi Nyere historie ( ) verður Ole Marqvard, Grønland og ritstjóri á seinasta bindinum Det 20. århundrede verður íslendingurin Jón Th.Thór.Teir eru allir sera vælkvalifiseraðir søgumenn. Eru tað bert menn, sum skriva útnorðursøguna? Nei,tað eru fleiri kvinnuligir granskarar uppi í.vit koma sjálvandi at síggja til at tað verður eitt genusperspektiv í hesum bókaverki. Úr Føroyum er Elin Súsanna Jacobsen, lektari á Søgu- og samfelagsdeildini og frá Ilisimatusarfik Gitte Tróndheim, ið annars er gift við føroyngi, ið býr í Nuuk. Tað eru eisini konufólk bæði úr Íslandi og Danmark. Daniel Thorleifsen leggur afturat, at tað verða eisini onnur enn tey, sum hava tikið lut á fundunum, sum fara at skriva søguna. Hesin spurningurin er ikki heilt avgreiddur enn, sigur hann, tá hann vísir okkum tað fjølbroytta innihaldið, sum dispositiónin leggur upp til, og FF-blaðið vil fegin hava at vita um fiskimenn, veiðumenn og verkafólk eisini fáa innivist í hesi Útnorðursøguni. Daniel Útferð í sambandi við fundin í Ilulissat í Báturin er ein gamal prestflutningsbátur. Luttakarar á fundinum í Ilulissat í Thorleifsen sær út sum um tað verður spurt býtt: Sjálvandi verður alt hetta ein partur av útnorðursøguni. Tað eru so nógvir av granskarunum í bólkinum, sum hava fingist við hetta. So tað skulu teir síggja til kemur upp í part. Sjálvur fáist eg við at skriva grønlendska fiskivinnusøgu. Jón Th. Thór er ritstjóri fyri eini internationalari Norðuratlantiskari Fiskivinnusøgu og hevur sjálvur skrivað doktararitgerð um íslendskan trolarafiskiskap. Jóan Pauli Joensen er kendur fyri bøkur sínar um slupptíðina og klippfiskaframleiðslu. Andras Mortensen hevur skrivað eitt monument um tann føroyska árabátin. Harafturat hevur Erland Viberg Joensen skrivað um lossingarmenn. Hesin parturin fer at hava stóran týdning. Vit fara sjálvandi eisini at leggja dent á sambandið, sum hevur verið millum londini gjøgnum tíðirnar á so mongum økjum. Hvør skal fíggja hetta stórverkið? Tað er sum við øllum øðrum bókaverkum. Vit mugu út at søkja stuðul til tað. Tá eg komi heimaftur til Grønlands, fari eg at nýta tíðina til at kanna teir møguleikar sum eru, men eg rokni við,at áhugin fyri hesum bókaverki er so stórur, at tað kemur at eydnast. Ein útnorðursøga er ikki skrivað fyrr. Umframt at hava sitið á fundið, so hevur eisini tíð verið avsett til útferðir. Ætlanin var at fara eina útferð við Norðlýsinum sunnudagin, men hon varð avlýst fyri veður.veðrið ávirkaði eisini fundin á annan hátt, sigur Daniel Thorleifsen: Knut Helle professari, ið var umborð á Norrönu úr Bergen, slapp ikki í land mánamorgunin, tá hann skuldi halda fyrilestur, so hann slapp ikki framat fyrr enn týsmorgunin. Men Knut Helle helt, at tað var áhugavert at verða umborð undir slíkum umstøðum. Tað hevði hann ikki roynt fyrr. At enda takkar Daniel Thorleifsen fyri gestablídni. Ikki minst Tórshavnar Býráð sum bjóðaði fundarluttakarunum til nátturða í Hornahúsunum týskvøldið tann 14. september. Tað var stak hugnaligt at sita til borðs í teimum húsunum.tað tykist sum Tórshavnar Kommuna leggir stóran dent á tað søguliga. Eg var sera hugtikin av framløguni sum Jens Pauli Nolsøe og Kári Jespersen høvdu um Havnar Søgu á fundinum. Tit kunnu verða stolt, av at søgan um høvuðsstað tykkara verður skrivað. Eftir hvønn fund, verður eisini givin út ein bóklingur um tað, sum hendi á fundinum. So verður eisini frá fundinum í Føroyum. Bóndur og Bóndafelagið taka frástøðu frá djórapínslu! Viðmerking: Bóndafelag Føroya Tíðindaflutningurin hesa seinastu tíðina hevur verið merktur av einum sera óhepnum málið, har ein djóraeigari hevur verið meldaður fyri djórapínslu. Í onkrum førum hevur verið havt á loftið, at slíkt er ikki óvanligt og onkur situr helst eftir við tí fatan, at slíkt er vanligt millum bøndur, men tað er als ikki veruleikin. Tað eru fakstu bøndur sum einans eru bøndur við tí fyri eygað at vinna pening. Orsøkin er í flestu førum tí hesi fólk hava serstakan tokka til djór, umhvørvi og tað lív sum hetta hevur við sær at vera bøndi. At vera bøndi er aloftast ein lívstílur sum mann annaðhvørt kann ella ikki kann liva við. Men landbúnaðurin er hóast alt ein vinnuvegur mong liva av.eins og í londunum rundan um okkum royna vit føroyingar at menna hesa vinnu sum ikki so langt síðani var tað føroyingar høvdu sum livibreyð. Struktururin í landbúnaðinum er nú tann, at vit hava bøndur sum einans liva av tí landbúnaðurin kastar av sær, meðan vit eisini hava parttíðarbøndur, traðarmenn o.s.v. Sum menniskju eru vit ólík. Vit eru ólík í verumáta og vit eru ólík tá tað snýr seg um ábyrgdarkenslu. Summi ganga langt yvir "vanlig mørk" og handfara húsdjór sum tað var talan um menniskju ella børn, summi hava djór sum vanlig kelidýr meðan bøndur flest hava djórahald sum vinnuveg. Felags fyri okkum øll er at vit í flestu lutum eru undirløgd lógir, kunngerðir og reglur. Hesar eru góðar at hava, men okkara vit og skil er í flestu førum best at halda seg til. At vera bøndi og fáast við djór krevur sera nógv umhugsni og planlegging eins og tað er eitt sera ábyrgdarfult starv. Tað er, tíverri ógjørligt at umganga, at slíkt fyrikemur, men tá er gott at fólk siga frá soleiðis at tað kemur fyri ein dag og alt fyri eitt verður fyribyrgt. Djórapínslu tekur Bóndafelagið og bøndur sum heild, harliga frástøðu frá og til alla lukku er tað undantak, at tað kemur fyri.
5 Nr oktober 2004 Síða 5 Johan Hansen: Fiskimaðurin sum gjørdist trúboðari Herfyri kom út bókin "Johan" við undirheitinum "Fra fisker til menneskefisker". Peter Dahl hevur skrivað bókina. Útgevari er: Lohses Forlag hjá Dansk Indre Mission. Bókin snýr seg um lívið hjá hinum 87 ára gamla trúboðaranum innan Indre Mission, Johan Hansen, sum er ættaður úr Kollafirði. Bókin er eisini áhugaverd sum eitt íkast til okkara fiskimannasøgu. Tað kann ikki vera øðrvísi, tá hugsað verður um, at her verður sagt frá søguni hjá einum bygdadrongi, sum var føddur í 1917, og sum eisini hevur havt sínar royndir á sjónum. Seinni í tíðini var hann eisini stjóri á Tórshavnar Sjómansheimi, og eisini frá hesi tíðini veit Johan okkurt forvitnisligt at siga frá. Bókin snýr seg mest um trúboðaravirksemi hansara. Tey, sum hava áhuga fyri tí, kunnu fáa nógva úrtøku úr hesi lættskrivaðu bókini. Frásøgnin um hvussu ætlanin at byggja dansistovu í Kollafirði endaði við at bygt varð eitt missiónshús er eisini áhugaverd. Bókin byrjar við, at Johan er í kirkju í Kollafirði í Hetta er ein sermerkt løta hjá honum. Kirkjan hevur havt nógvan týdning fyri Johan gjøgnum alt lívið. Her telur eisini tað við, at ein bátur hongur uppi í tróðrinum, sum ættin gav kirkjuni til minnis um Johan og Asta í føroyskum klæðum. beiggja Johan, sum druknaði undir Íslandi, 25 ára gamal.beiggin elskaði kirkjuna, og hevði ofta tosað um at geva kirkjuni eina gávu, um høvið beyðst. Og høvið gjørdist tað, at hann gekk burtur og ættin lat kirkjuni gávuna! Tá eitt farvæl kundi vera endaligt Síðan greiðir Johan hugvekjandi frá slupptíðini. M.a. um tá allir menninir fóru avstað fyrst í mars mánaði. Hetta var ein tíð full av rørslum, tí royndirnar høvdu jú víst, at tað vóru ikki allir, sum komu heim aftur. Og so sigur Johan: Jeg har lyst til at indskyde, at da jeg kom til Danmark og oplevede, hvordan danskere sagde farvel med et smil, vinken og ord om, at "vi ses snart igen", så tænkte jeg: "Jamen, de mennesker er da tossede at sige farvel på den måde!" For mig var det at sige farvel tungt og forbundet med usikkerhed." Sigast kann at júst hetta er ein partur av føroyska samleikanum. Sum aðrir dreingir droymdi Johan um at gerast fiskimaður og skipari á slupp, men tá ið hann var 10 ára gamal hendi nakað sera spennandi. DFDS fekk nýtt ferðamannaskip "Dronning Alexandrine", sum eftir tátíðini var eins stórt ella kanska størri undur og "Norröna" er í dag."drotningin" sigldi eisini á Kollafjørð, og hann minnist fyrstu ferð hon kom hagar, og tað var møguligt at sleppa umborð. Aldursmarkið var 10 ár, og hetta kláraði hann akkurát. Ongantíð hevði hann sæð nakað líknandi, ikki minst uppi á brúnni, har alt messingi skein. Og her gingu yvirmenn í flottum uniformum við gullsnórum. Tá kom tað í huga hansara, at kanska var okkurt meira spennandi sjólív enn at sigla við slupp! Brotasjógvur beindi fyri sjóverkinum So verður Johan konfirmeraður og skal fara til skips. Sum 14 ára gamal fór hann við "Milly", sum hoyrdi heima í Vestmanna. Manningin var 24 í tali, og tað vóru bert 23 koyggjur. Sum tann yngsti maðurin umborð mátti Johan hava somu koyggju sum ein annar maður. Teir, ið áttu koyggjuna, vóru á hvør síni vakt, og so áttu hann koyggjuna, sum hevði frívakt. Hetta hevði tann fyrimun, at koyggjan altíð var heit, men vansin kundi vera, at hetta vóru bestu umstøður hjá lúsum at trívast í! Teir mynstraðu á Vestmanna og fóru avstað.tað byrjaði at rulla og so kom sjóverkurin. Og hesin plágaði Johan í fleiri ár, men hóast hetta hevði hann framvegis dreymar um at sigla. So ein dag í 1937 slapp Johan av við sjóverkin. Í einum stormi fingu teir ein sjógv. Johan lá í koyggjuni ringur av sjóverki. Sjógvurin fossaði niður í lugarið. Tá rópar skiparin, at allir menn skuldu upp á dekkið. Tá hvarv sjóverkurin sum við eitt. Og Johan endaði eisini sjálvboðin uppi í mastrini at loysa nakrar taljur, sum høvdu sett seg fastar. Sum árini gingu kom Johan eftir, at tað var ikki nógv framtíð í húkaveiðuni, og hann hevði ikki gloymt gullsnórarnar umborð á "Drotningini". Hann ger av at fara á sjómansháskúla í Svendborg. Her hitti hann Astu, sum hann hevur verið giftur við í 63 ár. Hann fór út at sigla aftur við einum seglskipi. Hann fekk síðan lovað kjans við einum A.P. Møller skipi beint undan týsku hersetingini av Danmark. Men hann fekk avboð, og so var sjólívið liðugt. Fyri at gera eina langa søgu stutta kom hann so við og við inn í missiónsarbeiði og gjørdist trúboðari hjá Indre Mission. Forsíðan á bókini um Johan. Á Tórshavnar Sjómansheimi Hetta gjørdist tó ikki endin á hansara sambandi við Føroyar og føroyskar fiskimenn. Í 1963 fekk Johan vitjan av formanninum fyri sjómansheiminum í Havn, Sofus Sivertsen. Stjórin, sum hevði verið í nógv ár, Piddi á Sjómansheiminum, hevði sagt upp, og nú leitaðu teir eftir einum nýggjum stjóra. Ørindini vóru at biðja Johan taka við stjórastarvinum. Hetta var ein spennandi avbjóðing. Johan hevði alla tíðina longst aftur til Føroya, og Indre Mission játtaði honum farloyvi í nøkur ár. Tey bæði Johan og Asta tóku so við leiðsluni á Tórshavnar Sjómansheimi hin 1. oktober Hetta var í teirri tíðini, tá sjómansheimið framvegis var av stórum týdningi fyri tað siglandi fólkið, og hetta merkti eisini, at sjómansheimið hevði eina sterka støðu millum fólk. Og álitið á stjóran fyri heiminum var stórt. Tað hendi javnan, at sjómenn høvdu nógvan pening uppi á sær, sum teir bóðu stjóran hava umsjón við, til teir komu aftur. Pengarnir vóru koyrdir í ein brævbjálva, og eingin bað nakrantíð um kvittan. So stórt var álitið. Johan greiðir eisini frá einum tí mest kenda virkseminum hjá sjómansheiminum nevniliga jólapakkarnir. Eisini vórðu jólaveitslur hildnar fyri sjómonnum, sum vóru í havn á jólum. Her greiðir hann frá eini søgu um eitt hollendskt skip, har skiparin partú vildi sleppa avstað beint áðrenn jólaaftan, so manningin ikki skuldi fáa tað gleðina at sleppa í jólaveitslu. Hann legði til havs í ódnarveðri, og tað endaði við, at hann rendi á eitt sker og mátti koma inn aftur. So manningin slapp kortini á sjómansheimið. Her var ein sera skemtilig hending. Manningin fekk jólapakkar og ein afrikanskur kokkur á hollendska skipinum fekk einar føroyskt bundnar langar undirbuksur. Maðurin dugdi at síggja, at hetta var okkurt klædnaplagg, men hvussu hann enn royndi, fann hann ikki út av, hvussu hann skuldi lata seg í hetta fyri hann ókenda plagg. Við á veitsluni vóru eisini nakrir enskir trolaramenn, sum væl vistu, hvussu hent eitt slíkt plagg kundi vera. Ein teirra hevði fingið eina skjúrtu, so hann fekk býtt um við afrikanska kokkin, og báðir hildu seg hava gjørt kvettið! Johan greiðir eisini frá teirri syrgiligu hendingini við "Nólsoyar Páll" í 1967, sum páskadag á veg til Grønlands á saltfiskaveiðu, fekk ein slíkan sjógv, at lastin fór út í borðið, og skipið fekk so stóra slagsíðu, at teir sendu út neyðarkall. Sum vit minnast fóru fýra mans í ein bjargingarbát, og spurdust teir ikki aftur.umborð vóru nakrir mans, sum sjálvbodnir fóru í lastina at lempa salt fyri at fáa rætta skipið aftur. Lúkan varð skalkað til, men tað eydnaðist at bjarga skipinum. Teir komu aftur á Havnina, og sjómansheimið hevði lovað at taka hond um manningina. Johan var fyrsti maður umborð og sigur hann soleiðis: Det syn der mødte mig, da jeg kom ned i lukafet, gjorde et ualmindeligt stærkt indtryk på mig. Alt var tilsyneladende blevet slået løs. Der lå dele af køjer, madrasser, dyner og alt muligt hulter til bulter. Midt i det hele sad en ældre mand, tydeligvis i den dybeste fortvivlelse. Hans søn var en af dem, der var gået i redningsbåden, som aldrig blev fundet. "Jeg ville så gerne have været i min søns sted", sagde han, "for han havde kone og børn at forsørge og leve for, mens jeg sådan set har fuldført min opgave her i livet. Hvorfor skulle jeg komme tilbage og ikke min søn?" Det var stærkt at opleve denne mand, som han sad der i hele virvaret med sin sorg og smerte. Johan fór aftur til Danmarkar, men kom aftur sum ferðaleiðari hjá Felix Rejser, sum skipaði fyri nógvum ferðum til Føroya. Nú býr hann saman við konuni í Kolding, og hóast aldurin er hann framvegis sera byrgur. Bókin um Johan er avgjørt verd at lesa.
6 Síða 6 Nr oktober 2004 Málið um uppboðssøluna: Tað ber ikki til at sleppa endanum Herfyri frættist, at tær ætlanir, sum høvdu verið frammi um, at Ráfiskaseljara- og Ráfiskakeyparafelagið skuldu vera partur í fiskamarknaðin, vóru "farnar í fisk". Uttan at taka dagar í millum, hvør hevur skuldina av hesum, er hetta nærum ein vanlukka fyri fiskivinnuna. Størsta vanlukkan er, at vinnan ikki kann semjast um eitt so grundleggjandi mál, sum treytirnar fyri sølu og keypi av ráfiski. Uppboðssøla hjá vinnuni Hetta mál er í tveimum. Annað er skipanin av uppboðssølu í Føroyum.Tann verandi Fiskamarknaður Føroya (FMF) var settur á stovn í 1992.Aftan á eina trupla byrjan hevur hann havt stóran týdning fyri prísásetingina av ráfiski í Føroyum.Tann prísur,sum hevur verið latin her, er tað nærmasta vit hava verið "røttum" prísum til fiskimenn og skip. Umleið helvtin av ráfiskinum hevur verið seldur beinleiðis um fiskamarknaðin, og prísurin fyri restina hevur verið tengdur at hesum prísum. Høvuðspartaeigararnir í FMF eru privat virkir innan bæði sølu og keyp av fiski,føroya Fiskimannafelag og Tofta Arbeiðarafelag hetta seinna er størsti partaeigarin. Fyri nøkrum árum síðan kom tað sjónarmiðið fram,at tað rættasta hevði verið, um vinnan sjálv átti fiskamarknaðin, og hon tí eisini hevði ábyrgdina av honum. Mett varð, at hóast keyparar og seljarar eru mótpartar, so eru teir í hvussu er samdir um at hava eina so góða søluskipan sum gjørligt. Hon skuldi eisini grundleggjandi verða bygd á marknaðarbúskap. Nevndin í FMF hevur eisini tikið undir við hesum sjónarmiði, og nógv uppskot hava verið um, hvussu hetta kundi verið skipað. Seinasta uppskotið var, at FMF skuldi verða býttur sundur í ein miðstaðarpart til landingar, sum skuldi liggja í verandi partafelag, og at sjálv sølan skuldi verða løgd í eitt nýtt felag. Í nýggja felagnum skuldi FMF eiga 50% og Ráfiskakeypara- og Ráfiskaseljarafelagið hvør síni 25%. Hetta uppskotið varð møtt við mótstøðu millum teir smærru partaeigararnar í FMF, og gjørdi, at endaliga støðutakanin dróg út. Men hini bæði umrøddu feløgini gjørdu greitt, at fekst henda skipan ikki í lag, so stovnaðu feløgini sína egnu uppboðssølu, sum so fór at kappast við FMF. Úrslitið gjørdist tískil, at á eykaaðalfundi í FMF varð umrødda uppskot samtykt. Nú skuldi verið greitt hjá øllum pørtum at farið undir samráðingar um, hvussu nýggja felagið skuldi skipast, og her tyktist ikki at vera nøkur serlig ósemja millum partarnar. Semja var hinvegin um, at nú mátti gerast skjótt av. Gapaði um ov nógv? Tað, sum nú hendi, var, at Ráfiskakeypara- og -seljarafelagið eisini vildu gera eina avtalu um tær reglur, sum í heila tikið skulu vera galdandi fyri keyp og sølu av fiski í síni heild. Hetta var eitt øki, sum annars hevur verið viðgjørt av eini nevnd, sum er sett av fiskimálaráðnum. Her er eisini talan um politiskar støðutakanir, har feløgini kunnu gera tilmæli, men har tað er politiski myndugleikin, sum tekur endaliga støðu. Hetta hendir samstundis, sum at meira og meira av fiski fer óviðgjørdur av landinum, og talan er um ein meira og meira skipaðan útflutning. Henda gongdin er grundað á, at fiskimenn og reiðarar náttúrliga vilja hava hægst møguligan prís fyri fiskin, og er hetta ikki minst átroðkandi, nú prísirnir annars eru so lágir. Samstundis merkir tað, at minni og minni verður at gera hjá flakavirkjunum og tað hevur so aftur við sær, at arbeiðsfólkini á virkjunum hava minni og minni av arbeiði. Hetta hendir saman við tí,at tað nú ikki er so lætt hjá fólkinum at fáa nakað annað at gera. Hetta kann tykjast at vera eitt óloysiligt mótstríð millum áhugamál. Tað er sum so avmarkað, hvat ið kann gerast, tí tað ber ikki til at seta í verk tiltøk, sum kunnu spenna bein fyri fríu kappingini um fiskin, sum vit hava havt nú í fleiri ár. Tað er hóast alt henni, vit kunnu takka fyri, at prísirnir hava verið so frægir, sum teir hava verið síðan fyrst í 90-unum. Sum er, hava vit ta reglu, at allur fiskur, sum fer av landinum, skal verða útboðin í Føroyum, so føroysk flakavirki skulu kunna keypa hann, um tey eru kappingarfør. Men henda reglan verður undirgrivin við teimum sokallaðu proformasølunum, har ein útflytari kann bjóða, tað hann vil fyri fiskin, tí hann skal bert avrokna tað, sum fiskurin veruliga gevur. Hetta ger, at flakavirkini í veruleikanum eru avskorin frá tí møguleika, sum tey skuldu átt at bjóða uppá fiskin, áðrenn hann fer av landinum. Ráfiskakeyparar hava ført fram tað sjónarmið, at stig eiga at verða tikin til, at tey veruliga fáa aftur hendan møguleikan at kunna bjóða uppá allan fisk. Fyrst semja um næstan alt, síðan um einki Sum tað skilst var í hvussu er semja millum feløgini um, at tað skuldi sleppast undan proformasølum. Hetta kundi gerast við eini áseting um, at tað bert er tann, sum veiðir fiskin, sum kann bjóða hann út. Hetta skuldi verið eitt gott stig fram ímóti eini loysn av umrødda trupulleika. Ósemja var millum feløgini í hvønn mun veiðan skuldi støddarskiljast, áðrenn hon varð boðin út. Tað er eisini greitt,at spurningurin um støddarskiljing er ein truplari spurningur enn hildið verður. Hetta er ein spurningur um, hvat kann gerast reint praktisk beinanvegin, og hvat ið arbeiðast kann fram ímóti.tí kundi borið til at funnið eina semju um tað, sum semja var um, og síðan at arbeiða víðari við restini. Tað skal ikki vera nakað ivamál um, at vinnan hevði staðið sera sterk við eini semju á hesum økjum. Tað kann vera nógv truplari hjá politiska myndugleikanum at koma uttan um eina samda vinnu enn eina ósamda. Er hon ósamd, kann landsstýrismaðurin stórt sæð gera, sum tað passar honum, og tað er als ikki vist,at hann hevur so nógv ímóti tí! Uttan at fara í smálutir er alt hetta endað við, at frá tí at feløgini vóru samd um tað mesta og partvíst samd um restina, so eru tey nú ósamd um alt. Hetta er sama vinna, sum ferð eftir ferð hevur ført fram, at hon skal greiða síni egnu viðurskifti! Aftaná at vera komin so langt fór alt fyri bakka. Hetta merkir, at ávirkanin á, hvat landsstýrismaðurin ger, er sera avmarkað í mun til tað, hon kundi verið. Hvat er at gera um nakað? Taka vit leiklutin hjá FF,so hevur hann verið,at felagið hevði ein sera virknan leiklut, tá vit fingu fríu kappingina um fiskin fyrst í 90-unum. Og tað, at vit fingu hana,var júst eitt úrslit av felags stevi í fiskivinnuni. Vit hava í hesum aktuella málinum havt ein leiðandi leiklut í teirri semju, sum var komin upp undir land um, hvussu uppboðssølan av fiski skuldi skipast. Roknað varð við, at júst hetta skuldi verða til gagns fyri trongdu feskfiskavinnuna. Vit hava havt umboð í nevndini, sum landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum settið at viðgera spurningin um óvirkaða fiskin, sum fer av landinum.men vit hava ikki verið við í samráðingunum millum ráfiskakeyparar og -seljarar, sum endaðu á umrødda hátt. Tí er spurningurin,hvat ið nú skal henda og er hetta ein góður spurningur. Svarið upp á hann er um tað ber til at ýta av nýggjum at fáa eina felags loysn. Sum vanligt skal tað ikki standa á fiskimannafelagnum! Myndir hjá Ånstad úr Skúvoy Í næstseinasta blað høvdu vit myndir hjá Olov Ånstad. sum er tiknar í Tvær av hesum myndum eru úr Skúvoy. Hetta eru skúlabørn í Skúvoy. Hesi eru f.v.: Kári Thomsen, Høgni Højgaard, Hanus Kamban, Herdis Tórarenni, Maiken Hentze, Janus Tórarenni, Annfinn Miðhamar, Tummas Jakku Thomsen, lítli drongurin frammnfyri, Wensel Kamban og Gunnar Poulsen. Hetta er handilsmaðurin í Skúvoy Jógvan Sofus Joensen-Næs. Sum tað sæst ovast t.h. hevur hann mynd av Jóannes Patursson saman við einum føroyskum flaggi hangandi uppi. Tað er neyvan ringt at gita hvat hann hevur atkvøtt tvey ár frammanundan.
7 Nr oktober 2004 Síða 7
8 Síða 8 Nr oktober 2004 Nýggj vitan um toskin: Úr Vágahavinum og út á Suðuroyarbanka Petur Steingrund Fiskirannsóknarstovan Fiskirannsóknarstovan Søkt verður eftir verkfrøðingi Tann 21. september 2004 lat Columbus eitt fiskamerki inn,sum var nummar Columbus hevði fingið tann merkta toskin á Suðuroyarbankanum (Mynd 1) dagin fyri.hetta var ein sera áhugaverdur toskur, tí tað er sera sjáldsamt at fáa merktan tosk á Suðuroyarbankanum. Toskurin (70 cm langur) var merktur í Vágahavinum 20/ (síðst í gýtingini) við einum sokallaðum goymslumerki, sum skrásetir temperatur og dýpi fleiri ferðir um dagin.út frá dýpinum ber til at meta um, hvussu toskurin hevur ferðast eftir landgrunninum. Mynd 1 og 2 vísa ferðingina frá Vágahavinum til Suðuroyarbankan. Longu 11/4 var toskurin komin suður á Munkagrunnin (ferðast 50 fjórðingar). Ferðin hevur tá ligið um góðar 2 fjórðingar um dagin. Síðan fór hann norðureftir og 15/4 var hann komin áraka Suðuroyarbanka. Ferðin hevur tá verið umleið 5 fjórðingar um dagin (20 fjórðingar í 4 dagar). Hann setti síðan ferðina upp á umleið 8 fjórðingar um dagin og var longu 17/4 komin yvir um dýpið og upp á sjálvan Suðuroyarbankan (12 fjórðingar í 1,5 dagar). Restina av tíðini var hann støðufastur á Suðuroyarbankanum. Hann Mynd 1. fór ongantíð upp í sjógvin at sveima, men helt seg trúliga niðri við botnin alla tíðina.tað skal tó viðmerkjast, at beint eftir merking fer toskur ofta upp í sjógvin at sveima um náttina, men tað heldur uppat eftir 1-2 vikum. Tað tykist ikki vera nakar "slingur í valsinum": Toskurin stevndi miðvíst móti Suðuroyarbankanum, eftir at gýtingin var liðug. Tað sær út til, at toskurin kendi væl vegin hagar, tí tað eru eingi frávik frá leiðini (ongantíð vilstur). Vit síggja eisini, at hann ikki fór stytstu leið gjøgnum Suðuroyarfjørð (millum Suðuroynna og Sandoynna) og út á Suðuroyarbankan.Toskurin helt seg heldur til umleið sama dýpi meðan hann ferðaðist, sjálvt um tað var ein longri leið. Tá toskurin var komin Mynd 2. upp á pláss, kendi hann seg heima har, tí hann fór ongar staðir. Toskur er eins og seyður, sum gjarna heldur seg til sama hagan. Vit kunnu siga, at hesin toskurin hevði heimstað á Suðuroyarbanka og tað er sera sannlíkt, at hann eisini helt til har, áðrenn hann fór ta longu leið í Vágahavið at gýta. At toskur er støðufastur, hava merkingarroyndirnar við Føroyar týðiliga víst. Finningarlønin fyri hendan toskin var 300 kr + kiloprís. Aftur at hesum luttekur hann í dráttinum um kr,sum verður í oktober. Seinasta freist at lata merkir inn er 27 september. Fyri starvsfólk í farloyvi søkir Fiskirannsóknarstovan eftir fólki í eitt 2 ára tíðarskeið til data viðgerð og viðlíkahald av tólum. Starvið umfatar viðgerð av m.a. streym-, hita- og saltmátingum. Harumframt umfatar arbeiðið eisini viðlíkahald av tólum eins og at gera tól klár til mátingar og annað hesum viðvíkjandi. Umsøkjarar skulu hava verkfrøði prógv við høvuðsgrein innan matematikk, fysikk, geofysikk, elektronikk ella samsvarandi øki. Løn og setanartreytir vera sambært sáttmála millum Fíggjarmálastýrið og avvarandi fakfelag. Umsóknir við prógvum og c.v. skulu sendast til: Fiskirannsóknarstovan Boks 3051 FO-110 Tórshavn og vera okkum í hendi í seinasta lagi 15. oktober Meira fæst at vita um starvið við at venda sær til Karin Margrethu H. Larsen á Fiskirannsóknarstovuni, tlf
9 Nr oktober 2004 Síða 9 Dánjal Klein: FF-formaður Síðurnar 9, 10, 15 og 16 kunnu takast úr blaðnum í ringari tíð Vit hava her áhugaverdu søguna um Dánjal Klein, fyrrverandi formann í FF, og um hansara ætt. Her er talan um ein spennandi persón, sum eigur sín part av æruni fyri, at FF er eitt felag sum roknað verður við. Seinastu árini hevur FFblaðið havt fleiri frásagnir frá Gjógv. Greitt hevur verið frá søguni hjá bygdini og eisini støðuni í bygdini. Vit hava tó ikki gjørt nógv burturúr tí, at ein av teim drúgvu formonnunum í Føroya Fiskimannafelag var Gjáarmaður. Hesin var Dánjal Klein, sum í 12 ár var formaður í Føroya Fiskimannafelag, nevniliga frá 1941 til Tá vit um dagarnar aftur vóru við Gjógv, hildu vit, at nú áttu vit at royna at seta skjøtul á at fáa søguna um Dánjal skrivaða. Vit vóna, at hetta fer at elva til, at vit fáa meira tilfar til vega. Við Gjógv vitjaðu vit Gunnhild, dóttir Dánjals, og mann hennara Olrik. Vit prátaðu eisini við 91- ára gamla Jógvan Sofus Ferjá, sum minnist Dánjal sera væl. Vit hava tosað við sonin Guttorm, og frá honum hava vit fingið tilfar og myndir.vit hava eisini hitt Poul Jacobsen í Svínoy, sum hevur verið til skips saman við Dánjali, og sum eisini valdi hann til formann í FF. Út frá tí, sum hesi greiddu frá, og tí skrivliga, sum vit frammanundan hava, skulu vit royna at lýsa henda fyrrverandi formann í Føroya Fiskimannafelag. Misti pápan tvey ára gamal Dánjal var føddur 1. januar Hann var ættaður úr húsinum uppi í Geil, yngsti sonur Johan Klein í Sjúrðastovu,f.1838.Mamman var Olivia Angelia Fredriksdatter Joensen, f Í eini serligari grein hava vit eina lýsing av henni, sum Absalon Joensen, prestur, skrivaði í Sum so mangir aðrir fekk Dánjal eina harða byrjan i lívinum. Hann var bert 1 ára gamal, tá hann misti pápan, og pápi hansara var á sama aldri, tá hann misti pápa sín. Dánjal var evnaríkur unglingi, og hann hevði Her sæst Dánjal saman við sínum børnum. Frá vinstru: Dánjal, Leivur, Hjørdis, Gunnhild, Kjartan, Bergfríða, Brynhild, Fríðborg, Torgerð og Guttorm. Helena og Dánjal Klein. ætlanir um at lesa, men her spældi lagnan eisini inn. Beiggi hansara, Óli Christian, doyði frá 5 børnum, og eingin uttan Dánjal var at taka við sum forsyrgjari. Hann tók hesa ábyrgd á seg og so var hansara lívsleið løgd. Enn ein vanlagna rakti hesa familjuna. Í 1928 hendi tann syrgiliga vanlukkan umborð á "Acorn", tá eldur kom í ein karbiddunk, og sjey av manningini brendust til deyðis. Av hesum vóru 4 Gjáarmenn, og tann yngsti av teimum var tann 16 ára gamli Napoleon, sum var sonur Fríðrík, beiggja Dánjals. Hetta tók honum eisini meint. At lagnan hevur verið hørð við Gjáar bygd sæst eisini á minnisvarðanum í bygdini, har umleið 60 nøvn standa á monnum, sum eru deyðir av vanlukkum, teir flestu á sjónum. Eisini var ein triðji beiggi, Jóan Petur, sum á ungum árum fór til Amerika, har hann var við í "gullgravararúsinum", sum tá var. Seinast tey frættu frá honum, segði hann seg hava ætlanir um at fara til Suðurafrika í somu ørindum. Síðani hevur einki verið at frætt frá honum. Hann var ikki giftur, so tað hevur heldur ikki nyttað at leita eftir familjuni. Umrødda bræv er enn varðveitt og kunnu vit endurgeva tað í blaðnum. Konan doyði frá níggju børnum Dánjal giftist úti í Fugloy í 1915 við Helenu, f. Christiansen úr Mittúni,sum er á Kirkju. Hann lat um somu tíð húsini byggja á Heygnum við Gjógv. Dánjal og Helena fingu 9 børn, og Helena doyði í 1934 í barsilssong við tí tíggjunda barninum, sum eisini doyði. Hetta var ein ring støða hjá einum manni at standa einsamallur við 9 børnum. Einasti møguleikin at forsyrgja børnunum var at fara til skips tá var heldur eingin almannaskipan, sum kundi taka um endan. Endin var tí, at 5 av børnunum fóru út til onnur at vera. At børnini kundu fáa hesa hjálp er fyrst og fremst tí næstrakærleika fyri at takka,sum eyðkendi føroyingar.næstringar og onnur góð fólk bjóðaðu sær at taka sær av børnunum. Heima við hús hjá Dánjali var støðan tann, at teir elstu dreingirnir, Leivur og Kjartan, vóru farnir til Gunnhild, dóttir Dánjal, við manninum Olrik. Hon fór til Eiðis at vera hjá Rasmussen lækna, men kom aftur til Gjáar at vera í heiminum, tá hon var konfirmerað. skips. Tann elsta dóttirin, Brynhild, var 12 ára gomul. Hon varð heima og tók húsið uppá seg,har yngsti beiggin, 2-ára gamli Guttorm, eisini varð verandi. Hetta hevur, sum rímiligt er, verið ein ótrúlig ábyrgd at leggja á eina so unga gentu, og hetta sigur eisini nakað um ta barlast, sum slík fólk fingu. Onnur dømi eru um nakað tað sama, og sigast má, at slíkar gentur og kvinnur hava verið hetjur í orðsins sanna týdningi. Tað kann verða nevnt, at Brynhild var heilsuveik, so hon hevur verið ein kempa. Gunnhild og systir hennara Torgerð fóru til Eiðislæknan, tann kenda R.K. Rasmussen at vera. Rasmussen var ein heilt serligur persónur. Minnið um hann er kanska serliga knýtt at havhestasjúkuni, sum hann og Arthur Rasmussen, seinni Waag, lækni í Vági, saman fingu staðfest. Henda sjúkan rakti serliga konufólk, sum vóru við barn. Minnið um hann er eisini knýtt at bókini, sum hann skrivaði um gomul føroysk heimaráð. Rasmussen hevði eisini eitt sera stórt hjarta. Hann var ógiftur, men hevði eina húshaldirsku, og hann tók til sín fleiri børn, sum høvdu mist forsyrgjara. Eitt av hesum børnum átti onkur av teimum, sum var við "Nólsoy", sum gekk burtur í Higar komu 10-ára gamla Gunhild og systirin 8-ára gamla Torgerð. Gun- Framhald á næstu síðu
10 Síða 10 Nr oktober 2004 hild minnist væl, tá hon í krambúðini á Eiði fekk nýggj klæðir, sum læknin rindaði fyri. Tá løgir vóru kom pápin at vitja, og tá Gunhild hevði fylt 14 ár, fór hon aftur til Gjáar at halda hús hjá pápanum. Her búði framvegis tann yngsti beiggin Guttorm, og tá pápin og beiggjarnir ikki vóru til skips, vóru teir eisini har. Dótturin Hjørdis fór út á Kirkju, og døtrarnar Fríðborg og Bergfríða fóru til Klaksvíkar at vera. Av børnunum liva Gunhild, Fríðborg,Torgerð og Guttorm eftir. Fór at handla Rættiliga tíðliga í tíðini fór Dánjal at hava handil. Hetta hevur verið fyrst í øldini. Hann rak úthandilin hjá Olaf á Stongunum við Gjógv. Í hesum sambandi keypti hann eisini fisk. Og her kom eisini nógvur fiskur uppá land. Fyrst í farnu øld vóru 6 áttamannafør í bygdini við tilsamans 48 monnum. Og tá væl lá fyri kom nógvur fiskur upp á land her. 91-ára gamli Jógvan Ferjá, sum minnist so sera væl til, minnist enn loddini, sum vórðu brúkt til vektina. har vóru 100 punds lodd, 2 lodd á 50 pund, 20 pund, 10 pund, 5 pund, 2 pund og 1 punds lodd. Sum vanligt var tá, stóð vektin uttanfyri. Tá hesin handilin helt uppat, vórðu hølini seinni nýtt til dansistovu, samkomuhøli o.t. Dánjal fór síðani aftur Guttorm Klein saman við konuni Mariu. Guttorm var verandi heima, tá mamman doyði. til skips, og sagt verður um hann, at hann var av raskastu monnum. Hann kundi spretta til tveir flekjarar, har tað er vanligt við einum. "Sleppur Dánjal ikki við, so " Seinast í 30-unum var Dánjal í fleiri ár við "Polo" hjá Símuni Poulsen í Svínoy, sum hevur lagt persón til orðafellið "Tað er bert ein skipari á Polo". Símun Poulsen hevði í nógv ár gjáarmenn við sær, meðan stórur partur av manningini vóru svínoyingar. Í bókini "Minniligar hendingar" greiðir Edvard í Svínoy so væl frá hesum. Tað var sera væl millum Símun og Dánjal. Og sagt verður í Svínoy, at Edvard hevði eina sera stóra virðing fyri honum eisini. Úti í Svínoy hava vit hitt tann skjótt 85 ára gamla Poul Jacobsen, sum eisini sigldi nógv ár við "Polo". Og tað var vist í 1937, at hann var saman við Dánjal. Poul letur eisini sera væl at honum. Dánjal var raskur og hann var sera væl dámdur umborð. Hann visti nógv og dugdi væl at greiða frá, so manningin sat við andakt og lurtaði eftir honum, tá stundir vóru til tess. Men hann legði ikki fingrarnar ímillum, og hann segði sína meining, tá tørvur var á tí. Afturfyri fekk hann eisini dyggan stuðul frá sínum skipsfeløgum, tá á stóð. Hetta kom eisini at standa sína roynd júst hetta árið. "Polo" var í Grønlandi og fiskaði við bátum. Hetta var vanligur fiskiskapur, men tað nýggja var, at "Polo" nýtti maskinbátar, meðan tað vanliga hevði verið at nýta árarnar. Júst hetta framstig gav høvi til eina trætu við reiðaríið um býtið av veiðuni. Í hesum lá eisini ein ósemja um hvør ið skuldi gjalda fyri bensin. Manningin valdi Dánjal at tingast um hendan spurning við Kjølbro, sum átti hálva "Polo", og sum var reiðari. Dánjal visti, at hetta var ein uriaspostur, og úrslitið kundi væl gerast, at hann als ikki slapp við aftur.tað er sagt, at Edvard tá segði við svágin Símun: "Kemur Dánjal ikki við aftur, so kemur heldur eingin svínoyingur við aftur." Tað var solidaritetur so tað forsló. Men Dánjal kom við aftur. Og umrødda trætan varð eisini loyst. So Poul hevði sínar grundir til nøkur ár seinni eins og aðrir fiskimenn í Svínoy at atkvøða fyri Dánjali sum formann í FF. Poul Jacobsen í Svínoy var saman við Dánjal við "Polo", og hann stemmaði eisini uppá hann sum formann í fiskimannafelagnum. Annars var Dánjal eisini við "Niels Finsen" í 1939, tá teir fingu eina sera ringa heimferð við 250 útróðrarmonnum, sum Niels J. Arge hevur greitt frá í sínum bókum. Dánjal var ein persónligheit Tað er eingin ivi um, at Dánjal var ein serstøk persónligheit. Hann var á skeiðnum á fólkaháskúlanum í Føgrulíð í 1904/05. Í ársritinum hjá Føroya Fólkaháskúla, tá hesin varð 50 ár, greiddi Dánjal frá, hví hann fór á háskúlan. Hann sigur: "Tað var ein royndur lutur, at seinast í nítjandu øld, var tann almenni barnaskúlin í teimum flestu sóknum í Føroyum so fátæksliga útgjørdur og fyribúgvin, at vit, sum gingu í skúla, fingu lítið burtur úr teimum 7 árum, sum vit gingu í barnaskúlanum, at vit fingu alt ov lítlar kunnskapir, og harvið lítla andaliga barlast til at liva framtíðar lívið uppá.tað, sum vit lærdu í skúlanum, var bara: at lesa danskt mál, bíbilsøgu og katekismuslærubók at ramsa uttanat øll tey sjey skúlaárini, og har afturat at mála bókstavir (fagurskrift). Um aldaskiftið var tað, at Símun av Skarði og Rasmus Rasmussen komu aftur til Føroya og byrjaðu sítt háskúlavirki og boðaðu frá, at har kundu ung fólk fáa meira kunnskapir við at gerast næmingar har fyri lítlan pening. Peningur treyt tá í stórum hjá tí meiniga manni, so lítið var at taka av fyri víðari læru. Men tann Brynhild, sum tók húsið uppá seg tá ið mamman var deyð, 13 ára gomul, giftist inn í barnaheimið, og fekk 6 børn. Her er hon avmyndað saman við trimum teimum elstu: Helga, Signu og Juttu. Hendan myndin er tikin við Gjógv umleið Frá vinstru síggja vit: Torgerð Klein, systkini Bina, seinni Dahl, og Eyðálvur Djurhuus, Gunnhild Klein og Guttorm Klein. Framhald á síðu 15
11 Nr oktober 2004 Síða september kom fyrrverandi Skálaberg, nú Polar Prinsess, inn at landa svartkalva. Teir hava gott 350 tons inni. Ein canadiskur rækjutrolari AQIVIQ inn við sjúkum manni. Har var ein miðvingur við. Hann segði, at teir høvdu onga kvotu eftir, og tí vóru teir so langt norðuri og royndu. Teir høvdu roynt í 9 dagar og høvdu gott 80 tons inni. Teir bunkraðu eisini nakað av olju. Og sama dag var grindarok her suðuri í Ikertoqfjørðinum. Eg tosaði við ein av teimum,sum funnu grindina. Hann segði, at tað var grind alla staðni í fjørðinum. Hon svam í smáum bólkum og so var nógv spreitt um allan fjørðin, men teir fingu gongd á ein bólk og róku hann inn í eina vík yvir av eini níðurlagdari bygd, sum eitur Ikerasaq. Har gjørdi hon landgongd um 50 hval íalt. Hann segði fyri mær, at tað vóru javnt stórir hvalir, um 5 metrar í longd, og bert eini 4-5 smærri hvalir. Eg fekk so nógv av grind sum eg vildi.telefonin gløddi um eg vildi hava grind, so kaggin eg fullur góðum spiki,og lykkjurnar hanga uppi og bara bíða til tær verða ræstar. Her skera teir ikki undanskurð,men skera spikið frá grindini. Eg legði merki til nú tá eg skar spikið, sum eg koyrdi í kaggan, at har var eitt hvítt lag av beinleiðis feitti.tað líktist ikki spiki. Dagin eftir møtti eg einum landsmanni, sum er her og eg spurdi,um hann hevði fingið grind í gjár. Hann hevði sjálvur verið og skorið upp. Eg spurdi, um hann hevði sæð tað sama sum eg við spikinum. Jú, hann hevði eisini sæð ta feitu lindina, sum sat á spikinum. Um tað er nakað sum kemur á hvalin á hesum leiðum, tí hann svimur í kaldari sjógvi, kundi verið nokkso áhugavert at fingið uppklárað. Teir smærru rækjubátarnir fáa heilt væl av rækjum. Teir royna suður úr Sisimiut, innara kanti av Dýpinum. Teir smærru krabbabátarnir, sum royna her í nánd fáa hampiligt. Teir eru 3-4 mans við hvørjum báti.onkrir koma upp móti 3 tonsum um dagin, men krabbin er smáfallandi. Í dag er lot av norðri við kavaælingi. Tað bleiv hvítt í bakka í dag. Lómur kom inn at landa í dag. Teir hava gott 85 tons inni eftir trý samdøgur. Teir rokna við at fara út aftur í morgin seinnapart. 22. september Í dag er eitt lot av suðri, 0,8 stig. Ocean Prawns kom inn higar í dag við sjúkum manni. Tað var trolbassin, ein føroyingur, sum býr í Canada. Hann hevði brotið knæskelina og slapp ikki út aftur við. Eg var úti og vitjaði hann í kvøld.hann var so heppin at fáa grind og spik til døgurða í kvøld á sjúkrahúsinum í Sisimiut. Sig so tað er onkur sum kann. Tað vóru tveir føroyingar við nú. Hin var maskinmeistarin. Teir vóru her norðuri og royndu, men veiðan hevði ikki verið nakað serlig hjá teimum, knapt 300 tons í tríggjar vikur. Teir fóru út aftur seinnapartin.tað eru minst 4 ár síðani Ocean Prawns var her í Sisimiut seinast. 23. september Í dag er nógvur vindur av suðri. Allir bátarnir eru komnir inn at kroka.lómur kom eisini inn. Teir skuldu landa í morgin, men brutu túrin av fyri veður. Teir hava gott 60 tons inni eftir góð tvey samdøgur. Í kvøld kom fyrrverandi Markus J, nú KATSHESHUK II frá St Johns. Teir fiska svartkalva her útfyri Sisimiut á canadiskum øki.teir hava 350 tons inni eftir 40 fiskidøgum. Men, sum eg sá í dag, er svartkalvin ógvuliga smáfallandi at síggja til. 24. september Í dag er kolandi stormur av suðri. Ein skeljabátur kom inn at landa í morgun. Teir hava 24 tons av pilkaðum jákupsskel. Teir lótu væl at, og so sigst at prísurin hjá teimum er á veg uppeftir. Hann er komin uppí móti 72 kr fyri kilo. Vindurin minkaði eitt sindur í kvøld. Bæði Lómur og KATSHES- HUK II loystu í kvøld til nýggjan túr. 26. september Í dag er gott veður og stilli. Sisimiut er á veg inn at landa. Teir hava fulla last av svartkalva. Teir hava 780 tons inni. Síðani 23 juli hevur Sisimiut fiska 865 tons. Tað óført fiskarí hjá teimum. Mikkjalsmessudag Í dag er hvítt í bakka -1,2 stig og stilli. Nanok Trawl kom inn í gjár. Skipið var fult undir lúkurnar, gott 450 tons. Teir byrjaðu at landa í dag. Lómur kom inn í morgun at landa. Teir høvdu um 70 tons av ísaðum rækjum.teir loystu frá landi til nýggjan túr aftur í kvøld. Hjartans tøkk til tykkum øll, sum gleddu meg á 90 ára degnum 13.september. Takk fyri vitjanir, gávur, blómur, talur, sang, telefonsamrøður og til tykkum øll sum hjálptu til at gera dagin so hugnaligan. Salomon Johannesen Hóast nakað seint fer undirritaði eisini at ynskja Salla til lukku.tá eg sum 14 ára fór til skips á saltfiskaveiðu í sjálvdrátti í 1958 var Salli ein av manningini. Síðan tá havi eg havt tokka til henda blídliga hellumannin, sum altíð var so fyrikomandi og blíður, og vit hava verið væl síðan tá. Vit skrivaðu um hann, tá hann fylti 85 ár, og eisini í samband við samkomuna hjá manningini á "Kongshavn" fyrr í ár, so her skal ikki nakað av tí endurtakast. Men góði Salli: Hjartaliga tillukku við tínum kempualdri, sum tú ber so væl sum fáur! Tín gamli skipsfelagi við "Báruni". Óli
12 Síða 12 Nr oktober 2004 Lívsins salt FF-blaðið hevur verið í Ibiza og hugt eftir saltframleiðslu. Í dag hava vit fyrsta part av frásøgn frá ferðina saman við hugleiðingum um salt og saltfisk. Við í ferðalagnum var eisini Hálvan Haldansen úr Vestmanna. Hann má sigast at vera ein pressari, tá hugsað verður um at hann bert er 31 ára gamal. Blaðungur fór hann á fiskivinnuskúla í Vestmanna. Her fekk hann saman við einum øðrum vestmenningi hugskotið at fara at framleiða lippur og kjálkar, sum tá bert í avmarkaðan mun kom til ta nyttu, sum hesir úrdráttir hava uppiborið. Teir byrjaðu framleiðslu á flakavirkinum í Vík, og fingu góðar royndir av hesum. Men hetta var í ringastu krepputíð, og ymsir trupulleikar gjørdu, at virksemið helt uppat. Men síðani eru teir saman við øðrum byrjaðir saltfiskaframleiðslu í Haldarsvík, og eru tískil við at skapa virksemi á hesum økinum. Teir keyptu í fjør eini tons av toski, og hetta gevur ein umsetning uppá einar 40 milj. kr. og eini arbeiðspláss. Og nú fáa teir fulla nyttu av lippum og kjálkum. Lippurnar verða skornar við hond og høvdini verða klovin við maskinu, eftir at skrokkurin er tikin úr. Hetta gevur eitt fitt fíggjarligt íkast hjá fyritøkuni. Serliga lippur eru væl umtóktar sum søluvøra í Spania. Tær kunnu eisini nýtast at "egna" við. Vanliga verður saltfiskur seldur í "lastbilum". Tað mest lønandi er at selja ein fullan bil. Fyri at fáa fatur á lippum, er keyparin ofta villigur at keypa ein fullan bil, hóast hann kundi hugsað sær eina minni nøgd. Hálvdan er eisini farin í holt við eina skipaætlan. Hann hevur keypt gomlu "Sæborg" og er í ferð við at rigga hana um til línuskip, sum skal koma fyri tvey loyvir til smærri bátar. Vit ynskja Hálvdan góða eydnu við sínum verkætlanum! Her síggja vit nakrar av salthyljunum, sum vit koma at greiða nærri frá í komandi blaði. Salt sær ikki út av nógvum. Kortini er tað eitt tilfar, sum hevur avgerandi týdning fyri øll.tað hevur havt og hevur enn ein serligan týdning fyri Føroyar. Tað er hetta evni, sum hevur gjørt tað møguligt hjá føroyingum at reka fiskiskap á fjarleiðum, og í dag er tað grundarlagið undir tí mest lønandi fiskaframleiðsluni, sum vit hava, nevniliga saltfiskurin. Sum so mangt annað er henda framleiðslan eisini broytt sera nógv. Tað eru bert fá ártíggir síðani, at høvuðsvinnan hjá føroyska fiskiflotanum og føroyska samfelagnum var saltfiskur. Hesin var grundarlagið fyrst hjá sluppunum, og síðan eisini hjá trolarunum og línuskipunum.toskurin varð flaktur og síðan saltaður í lastini. Tað allarmesta av tíðini var flakt við hond. Seinnu árini fingu trolararnir tó flekimaskinur. Tá nakrir dagar vóru gingnir skuldi fiskurin rívast um og saltast um aftur, so hetta var sera arbeiðskrevjandi, og tí kravdist stór manning. Seinni góvust trolararnir tó at ríva fiskin um. Saltfiskurin varð síðani landaður í Føroyum og gav nógv arbeiði á landi, ikki minst tá klippfiskavirkingin var í hásæti. Klippfiskurin varð pakkaður í hessian á landi og síðan útfluttur, og gav hetta eisini nógv arbeiði. saltaður umborð á føroyska flotanum. Tað, sum fyrr varð saltað,verður nú fryst sum flak. Tað, sum verður virkað til saltfisk, verður nú arbeitt á flakavirkjunum, og her er arbeiðsgongdin eisini broytt. Flekingin verður gjørd við maskinu.tað sama er við saltingini. Nú verður saltið sprænt inn í fiskin og gevur hetta størri úrtøku. Umframt vanligan saltfisk verður nú eisini framleitt saltflak. Og lidna vøran verður ikki longur pakkað í hessian. Tað er snøgt sagt forboðið. Framleiðslan fer nú í kontainarar, sum er sera arbeiðssparandi. Hóast saltfiskur ofta hevur verið dømdur ikki at hava nakra framtíð,so verður í dag so gott sum hvør toskastertur saltaður. Fyri nøkrum árum síðani loysti tað seg betur at frysta tann minna toskin, men her er støðan broytt. Nú gevur tað eisini meira at salta tann smáa toskin.tískil er tað saltfiskinum fyri at takka, at toskurin hevur kunnað hildið hampiliga góðan prís í mun til annan fisk seinastu tíðina. Til Ibiza Í farnu viku var FF-blaðið við á eini ferð, sum Saltsølan hjá Mortan Johannesen skipaði fyri til Ibiza fyri at síggja, hvussu salt verður framleitt. Við á ferðini vóru, umframt umboð fyri saltsøluna, eisini umboð fyri flestu saltfiskavirkini í landinum. Vit fara í hesum og komandi blaði at hava frágreiðing frá ferðini eins og vit fara at greiða eitt sindur frá saltsøgu í Føroyum, sum veruliga er sera áhugaverd. Fyrst skal sigast eitt sindur frá Ibiza, sum fyri føroyingar er ímyndin av saltframleiðslu. Ibiza er helst best kent sum eitt feriuparadís, men tíverri ikki bert fyri tað góða. Oyggin verður roknað sum eitt "ballingarstað" og summi støð fyri øllum hugsandi ólevnað, so sum rúsdrekka og rúsevnum, og tí kunnu foreldur neyvan trygt senda síni børn higar at ferðast. Oyggin liggur millum spanska meginlandið og Mallorca, og er ein partur av Baliariska oyggjabólkinum, sum er ein provins í Spania. Tað eru bert nakrir tímar við ferju bæði til meginlandið og til Mallorca. Ibiza er 572 ferkilometrar til støddar, t.v.s. nakað størri enn Streymoyggin, og fasta fólkatalið er eini fólk. Men hetta talið er fleirfaldað í hásummartíðini, tá ferðafólk koma higar í stórum tali. Sesongin var annars við at enda nú. Í Ibiza býi búgva eini fólk, og býurin er Feðgarnir Mortan og Magni Johannesen. Ikki ein stertur verður saltaður umborð Hetta er alt søga. Í dag verður ikki ein stertur Stjórar og arbeiðsmenn á saltvirkinum.
13 Nr oktober 2004 Síða 13 sera forvitnisligur við einum áhugaverdum gomlum býarparti. Nakað av fiskivinnu hevur eisini verið, men í dag er hon bert eitt eiti. Hon er ikki størri enn at hon klárar at útvega matstovunum fisk til tey vitjandi. Hægsta punktið á oynni er 475 metrar og strandarlinjan er 210 km. Føroyar hava havt eitt aldargamalt samband við Ibiza. Tað var longu seinast í 19. øld, at "Føroyingur" var í Ibiza eftir salti, og síðani tá hevur tað verið saltið higani, sum hevur verið nýtt til størsta partin av okkara saltfiski. Hans Pauli kemur inn í myndina Í 1957 kemur Hans Pauli Johannesen inn á myndina. Hann var ein kendur trolaraskipari. Í 1955 keypir hann, saman við beiggjunum og Esmar Fuglø, trolaran "Fiskanes", sum tá varð roknaður fyri at vera nakað av einum ævintýri. Hetta var tá toskurin var upp á tað mesta í Grønlandi, og tað var bara at fylla upp í lastina og heim at landa, og síðandi sleppa sær avstað aftur sum skjótast. Hetta var eitt sera hart lív, men gav hampiligar og kanska eisini góðar inntøkur, hóast tað ikki fekst tað nógva fyri fiskin. Tvey ár seinni varð Føroya Saltsøla stovnað av somu eigarum, og annað vinnuvirksemi kom afturat. M.a. tunnivirkið, ið hevði sínar stóru dagar inntil sildin norðanfyri hvarv í Men Hans Pauli var millum teirra, sum helt áfram nøkur ár at keypa sild úr Skotlandi og salta hana. Nú verða tunnur bert framleiddar til føstulávint. Men fyri at koma aftur til saltið.sum frá leið kom Hans Pauli at standa einsamallur fyri saltinum. Tá hann fall frá tók sonurin Mortan við. Og nú Mortan er komin nakað til árs, hevur hann latið stýrisvølin til son sín Magna, sum eisini tykist at duga kynstrið. Hann kennir eisini vinnuna líka væl sum nakar annar. Tá ið hann var 17 ára gamal, var hann eitt ár í Ibiza og arbeiddi í saltframleiðsluna, sum hann tískil kennir til lítar. Hetta var sera hart hjá einum ungum dreingi, og tað var sera strævið, ikki minst orsakað av hitanum, sum kundi vera upp til eini 40 stig. Saltframleiðsla í 2600 ár Saltframleiðslan fer fram sunnast á oynni. Í Ibiza er ein framleiðari og er tað Salinera Espanol.Tað vóru fønikarar, sum fyri 2600 árum síðan byrjaðu saltframleiðslu, sum longu tá kom at hava stóran týdning fyri økið. Seinni gjørdist saltframleiðslan "fólksins ogn", inntil Spania í Meinhard og Henny Hentze vóru eisini við á ferðin. Meinhard hevur sum nakar verið partur av føroysku saltsøguni. Hann kom til Hans Paula at arbeiða í 1957 og hevur tískil verið við alla tíðina, t.v.s. ikki færri enn 47 ár. Hann hevur havt bókhaldið, og hann gjørdi avrokningar til manningina á "Fiskanes" ta tíð tað var. Og hetta var uttan teldu, og tað var alt gjørt til lítar. Henny, sum er ættað úr Silkeborg, kenna nógv frá Hotel Hafnia, har hon hevur serverað í meira enn 30 ár. Hennara lív hevur eisini verið "salt", tí tað var ofta eins nógv at gera aftaná arbeiðstíð. Fólk ringdu javnan heim til Meinhard, og tá var tað ofta Henny, sum tók telefonina. Meinhard er ættaður av Sandi. Pápi hansara vildi ikki, at hann skuldi fara til skips, men hann kom tó at hava samband við sjógvin á ein annan hátt. Hetta er eitt saltfjall. Higar verður saltið ført í fyrsta umfari, tá tað verður tikið upp úr hyljunum. Her eru umleið tons, og svarar tað til ársnýtsluna hjá Føroyum. Hvussu stór rúgvan er fæst ein ímynd av við at síggja lastbilarnar við fótin á fjallinum. Hesa rúgvu skuldu føroyskir fiskimenn fyrr í tíðini spaka fyri spaka spreiða yvir tann nýflakta saltfiskin! 1715 tók oynna, og saltframleiðslan fór yvir á privatar hendur. Í Ibiza hittu vit Cristino Elias Mir, sum er stjóri á Salinera, og sum býr á Mallorca. Vit hittu eisini tekniska stjóran Jose Maria Fernands Ramos, sum er frá Ibiza. Teir greiddu frá saltvirksemi yvirhøvur í Spania. Í Spania er saltframleiðsla ein stór vinna. Her verða framleidd eini 3 milj. tons av salti tilsamans. Av hesum eru 1 milj. jørðsalt, meðan tær 2 milj eru havsalt. Salinera framleiðir salt á trimum plássum. Umframt Ibiza verður framleitt á tveimum støðum á meginlandinum. Samlaða framleiðslan hjá fyritøkuni er um tons. Av hesum verða tey tonsini framleidd á Ibiza tons av hesum verða seld til Føroyar. Spurningurin er so, hví júst Ibiza-salt er so framúr gott til saltfiskaframleiðslu.tað eru fleiri frágreiðingar um hetta. Ein er, at sjógvurin er sera reinur á hesum leiðum, og hetta ger saltið tilsvarandi reint. Sjógvurin er so reinur, at tað ber ikki til at ala rækjur her, tí tá er ov reinur sjógvur nevniliga ein vansi. Tað, sum annars er avgerandi fyri framleiðslugongdina, er regn og sól. Meira sólin er frammi, tess skjótari er gongdin við framleiðsluni, og tá tað regnar gongur tað eisini seinni. Regn kann eisini beina fyri longu gjørdari framleiðslu við tað at hon kann skola aftur til havs. Hetta hendi herfyri, tá tons av salt fóru fyri skjeyti. Vit koma sum sagt í komandi blaði at greiða meira frá sjálvari framleiðsluni. Vit hava eisini fingið myndir av, hvussu framleiðslan fór fram í gomlum døgum, og kunnu vit lýsa, hvussu talið á arbeiðsfólki kundi lækkað frá upp til fólk niður í uml. 20 starvsfólk. Í Ibiza hittu vit eisini Elisabeth, konu Mortan. Her sæst hon saman við ommudóttrini Mariu, sum kom niður við ferðalagnum, og sum steðgaði á, til omman og abbin fóru heim aftur. Her síggja vit ferðalagið á bryggjuni, hagani saltið verður avskipað m.a. til Føroyar. Aftast f.v.: Óli Jacobsen, Egil Johansen, Benny, Dávur Joensen, Magni Johannesen, Hálvdan Haldansen, Regin Gregersen, Meinhard Hentze, Mortan Johannesen, Elisabeth Johannesen og Henny Hentze. Frammanfyri: Jónsvein Joensen, Sofus í Selvindi og Maria.
14 Síða 14 Nr oktober 2004 Vitjan úr Skive Hetta er studentaskúlaflokkurin úr Skive, sum nú um dagarnar vitjaði Føroya Fiskimannafelag. Fiskimannafelagið fær nokkso nógvar vitjanir millum ár og dag. Vit fáa eisini vitjan av skúlaungdómi og gera okkum tá serligan ómak at kunna um viðurskifti hjá fiskimonnum og teirra felag. Tað kemur eisini fyri at vit fáa vitjan av donskum skúlaungdómi. Tann 16. september høvdu vit vitjan av einum studentaskúlaflokki úr Skive í Norðurjútlandi. Tey vóru tilsamans 28 í tali. Hetta var nóg so nógv at koma á skrivstovu FFs, so vit bjóðaðu teimum á sjómansheimið, har tey eisini fingu ein bita. Bólkurin fekk annars ikki ta best hugsandi vælkomuna til Føroyar. Tey komu nevniliga kann túrin, tá Norröna mátti fara inn á Skálafjørðin fyri veður, og mistu tey næstan ein dag. Men annars hava tey vitjað víða um og hava hitt ymisk, sum kunnu greiða teimum frá støðuni í Føroyum. Tey hava vitjað ymsar politiskar flokkar, og hava tískil fingið eina breiða kunning um Føroyar, og tey láta eisini væl at móttøkuni, sum tey hava fingið í Føroyum. Skive Gymnasium og HF hevur um 650 næmingar og 70 lærarar. Skúlin er frá 1968 og tekur móti næmingum lutvíst úr Skive kommune men eisini frá bygdunum uttanum býin. Annars eru nógvar broytingar á veg innan kommunubygnaðin í Danmark. Skive kommuna við um íbúgvum skal leggjast saman við trimum smærri kommunum, so íbúgvaratalið kemur uppá , t.v.s. munandi meira enn í Føroyum. Minni halda politikararnir ikki vera fíggjarliga burðardygt,men kanska gloyma tær nærdemokratiið. Hetta økið í Danmark er annars merkt av ídnaðarlandbúnaði, møbilfabrikkir (serliga til furutræsmøblar) og elektroniskan ídnað. Her eru bert heilt fáir fiskimenn, og teir, sum eru, veiða skeljafisk, sum verður landaður í Glyngøre, sum er kent sum framleiðari av skeljum. Skive liggur í einum lítlum fjørði í Limfjørðinum. Higar kemur bert eitt sindur av sild og hornfiski, sum mest verður veitt av stuttleikafiskimonnum. Her á leið er Limfjørðurin eisini rættiliga dálkaður. Vit takka fyri vitjanina Komandi blað og vóna, at hon kann vera til gagns fyri sambandið millum Føroyar og Danmark. Sum vanligt hava vit nógv áhugavert tilfari í blaðnum í dag, og tað verður ikki minni áhugavert tilfar í komandi blað. Tað verður meira frá saltferðini til Ibiza og um saltsøgu yvirhøvur. Tað verður frásøgn frá fundi sum í Tromsø, sum mótstøðan móti ES skipar fyri, har Óli Jacobsen er boðin við.vit hava 50 ára gomlu frásøgnina um søguliga skalkijarnið. Vit hava nevniliga hitt høvuðspersónin Palli Hansen. Og so hava vit fyrsta part av søguni um Lisu Jacobsen í Lorvík, sum vit hava umrøtt fyrr her í blaðnum.hetta var tá hon sum ung genta undir 1.veraldarbardaga fekk tað hugskot at reinsa motorar, sum gingu við lýsi, og tí dálkaðu illa, við landi. Hetta bar væl til, og 85 ár seinni er vísindin komin til sama úrslit! Fosturdóttirin Maud Heinesen tók í 1976 samrøðu við Lisu uppá band.vit fara at prenta hesa, og hetta verður vissuliga forvitnisligur lesnaður.
15 Nr oktober 2004 Síða 15 Dánjal var við til nógvar samráðingar um vilkorini hjá fiskimonnum. Hendan myndin er tikin frá slíkum samráðingum í Íslandi í Dánjal situr uttast t.h. í fremra raðnum. Um hesar samráðingar skrivaði Dánjal: Tá ið flogfara- og kavbátaálopini á tey siglandi skip til Bretlands fóru at ótíttast, fóru Íslendingar aftur at sigla til Bretlands við ísfiski, men teimum trutu tá skip at sigla við. Seinast í árinum 1944 vóru boð send higar til Føroya, at teir ynsktu at leiga okkara skip at sigla við feskum fiski til Bretlands. Samráðingar komu í lag her heima við yvirvaldinum á odda, FF var eisini umboðað á hesum fundum, og vit mundu vera teir einastu, sum mæltu ímóti at leiga skipini út til aðrar tjóðir at sigla við. Føroyingar høvdu keypt størsta partin av fiskinum, sum teir sigldu við til Bretlands frammanundan, og tí lá ein stórur partur av peninginum eftir í Íslandi og kom sjálvandi íslendskum fiskimonnum og braskarum til góða. FF saman við øðrum hevði sligið til ljóð fyri, at Føroyingar sjálvir fóru at fiska tann fisk, sum seldur var í Bretlandi, heldur enn at keypa hann frá øðrum, tí tá kom allur peningurin at verða heima hjá okkum sjálvum. Tá ið avgerðin eftir hesar samráðingar varð tikin, var Føroya Fiskimannafelag teir einastu, sum ikki vildu leiga skipini burtur til aðrar at sigla við. Síðan vóru menn útnevndir til at fara til Íslands at samráðast við íslendska ríkisstýrið um leigumálið fyri skipini og annað. Menninir, sum valdir vórðu, vóru hesir: Jóhan Dahl fyri reiðarafelagið, Thomas Thomasen fyri skiparafelagið, Magnus Tórsheim fyri arbeiðsmannafelagið, Daniel Klein fyri fiskimannafeløgini og Husted Andersen sum juridiskur ráðgevari; tann danski gesanturin skuldi vera við í øllum ráðagerðum í hesum máli. Samráðingarnar í Íslandi endaðu við, at teir føroysku skipaeigararnir fingu ein sera góðan og lagaligan sáttmála, og at okkara fiskimenn fingu tann føroyska siglingarsáttmálan góðkendan og eitt sindur umbøttan til 1. oktober peningur sum háskúlin tá kravdi fyri læru og vistarhald, var so lítil, at tað kundi yvirkomast hjá nógvum, um vilji og trongd til kunnskap var tilstaðar. Tað sum hevði ta størstu ávirkan til, at eg avgjørdi at fara á háskúla, var ein røða, sum annar av háskúlans lærarum Rasmus Rasmussen helt í Gjáar skúla í byrjan av tjúgundu øld um skúlans virki og endamál. Ein táttur í hesum endamáli var at fáa samlað pening til at styðja háskúlan, sum tá varð bygdur í Føgrulíð. Tann dagin tók eg ta avgerð, at eg skuldi fara at læra í háskúlanum í Føgrulíð og vera har um veturin " Sum hjá so nógvum øðrum kom hetta skeið at hava stóran týdning fyri Dánjal, og lagnan vildi tað so, at 35 ár seinni hittust teir báðir aftur í virksemi fyri fiskimenn. Dánjal sum formaður og Rasmus sum skrivari í FF. Kom tíðliga uppí felagsstarvið hjá Fiskimannafelagnum Dánjal kom tíðliga uppí felagsstarvið. Longu í 1912 varð hann valdur sóknarformaður við Gjógv. Hann var sýsluformaður í fyri Eysturoynna, og í 1940 varð hann valdur til felagsformann, og tók hann við fyrst í Tað sigst, at tað vóru ikki minst fiskimenn í Svínoy, sum stuðlaðu honum. Tá kundu hesir gera mun. Teir vóru kanska einir 70 í tali, meðan teir nú kunnu teljast á minni enn einari hond. Tað sama er galdandi fyri Gjógv. Annars var Dánjal sjúkligur maður, og hann var innlagdur á hospitalinum, tá hann varð valdur. Við Gjógv varð í 1941 stovnað eitt ungmannafelag, sum seinni fekk navnið "Norðstjørnan". Peter Jacob Sigvardsen greiðir frá hesum felagi í síni Gjáarsøgu. Felagið skipaði javnan fyri kjakfundum,og var Dánjal ein virkin luttakari. Fundirnir vóru í fyrstuni hildnir uppi við Gjógv, sum Dánjal átti, og nógv fólk kom til fundirnar. Í gerðabókini sæst, at á einum fundi hevur Dánjal hildið røðu um fyrstu ferð, hann var í Grønlandi við skonnartini "Agnes" í Til eina kurvaveitslu hevði hann hildið eina megnarrøðu, har hann ávaraði ungdómin um at ganga ta røttu leiðina. Seinni í somu veitslu røddi hann um føroyskan dans, so hann hevur verið sera fjøltáttaður. Jógvan Sofus sigur annars, at Dánjal plagdi at halda fyrilestrar um mál sum viðvíktu fiskimonnum. Hetta visti hann sjálvsagt nógv um.umframt at vera formaður í Føroya Fiskimannafelag, so var hann eisini einasti FF-formaður, sum gjørdist nevndarlimur í Fiskasøluni. Tí kundi hann eisini tosa um fiskasølumál. Hørð tíð hjá fiskimonnum Dánjal varð valdur til formann í Føroya Fiskimannafelag í desember 1940, og hann tók við fyrst í Sitandi formaður Poul Juul Djurhuus, beiggi Janus og Hans Andreas, stillaði ikki upp aftur, og tað vóru fýra valevni. Dánjal varð valdur við 754 atkvøðum. Poul Petersen, seinni kendur sum løgtingsmaður, var næstur við 359 atkvøðum. Síðan fingu Dánjal Olsen 232 atkvøður, og Gunnar Winther, sum fyrr hevði verið felagsformaður, 145 atkvøður. Sum sagt var Dánjal væl umtóktur av svínoyingum, sum hann hevði siglt so nógv saman við. Hetta sæst eisini her. Hann fekk nevniliga allar tær 31 atkvøðurnar í Svínoy. Og til valið í 1950, tá tað gekk meira javnt á, fekk Dánjal aftur hvørja einastu atkvøðu í Svínoy. Mett varð, at starvið var so umfatandi, at formaðurin mátti vera størsta partin av tíðini í Havn, so lønin varð sett til kr árliga + ferðapening. Hetta var ein sera hørð tíð hjá føroyska fiskimanninum. Seinni heimsbardagi leikaði í sum harðast, og tey komandi árini mistu vit langt omanfyri 100 fiskimenn. Tá má hava staðið á formanninum. Annars var tað so hesi árini, at nógv færri fiskimenn enn annars vóru við skipunum, sum jú meira sigldu við fiski enn at veiða hann. Tí var tað ein av uppgávunum hjá formanninum í Føroya Fiskimannafelag at býta kjansirnir so rættvíst sum gjørligt millum teir nógvu fiskimenninir, sum vildu sleppa at sigla. Ein av ásetingunum var, at maður kundi ikki vera meiri enn tveir túrar út í eitt við hvørjum skipi. Dánjal skrivaði eina grein um hesa sigling og leiklutin hjá fiskimannafelagnum í einum heiðursriti, sum varð givið út til Rasmus á Háskúlanum, sum hevði verið skrivari í Føroya Fiskimannafelagi frá Vit prenta hesa frásøgn í komandi blað. Aftaná kríggið fekk Dánjal heiðursmerki frá bretska konginum fyri sín leiklut undir krígnum. Men nú var nógv broytt. Undir krígnum vórðu sáttmálarnir settur av einum gerðarrætti, men nú eftir kríggið fóru øll skipini aftur at fiska, og nú kundi aftur samráðast frítt. Í 1946 vórðu gjørdir sáttmálar fyri heilar 13 veiðuhættir. Men hesir vóru nógv merktir av, at teir vóru nettosáttmálar, soleiðis sum ásett av gerðarrættinum undir krígnum. Fyrsta uppgávan var tí at útvega fiskimonnum bruttosáttmálar. Hetta førdi í 1948 til drúgvar samráðingar og eisini eitt verkfall, sum vardi í 10 dagar. Aftaná hesa orrustu vórðu sáttmálar fiskimanna fyrstu ferð skrivaðir á føroyskum. Men komið var ikki á mál við bruttosáttmálanum. Í 1949 byrjaðu "timburmenninir" av øllum teimum gomlu koltrolarunum, sum vóru keyptir aftaná kríggið. Og nú gjørdist verkbann á trolarunum. Í 1952 vóru aftur drúgvar tingingar um sáttmála, sum endaðu við semju. Greitt verður frá hesum samráðingum í bókaverkinum Fiskivinna Fiskivinnumál, sum er skrivað av Erlendi Patursson, eftirmanni Dánjals sum formaður. Av hesi skriving fæst fatan av einum dugnaligum og eisini semjusøkjandi formanni í Føroya Fiskimannafelag. Ikki langt eftir kríggið, var støðan tann, at fiskimenn áttu ikki ein hóskiligan flota, og gav hetta føroyska samfelagnum, og eisini Føroya Fiskimannafelag nýggjar avbjóðingar. Eitt nýtt stig her var Grønlandsfelagið, sum Føroya Fiskimannafelag setti pening í, og her umboðaði Dánjal felagið í nevndini. Í hesum sambandi var hann eisini fleiri ferðir í Grønlandi at samráðast um okkara rættindi har. Tá var eisini gjørt av at leggja útróðurin í Føroyingahavnina, og kom hesin í nógv ár at hava stóran týdning fyri føroyska samfelagið. Høvdu álit á formanninum Sum allir felagsformenn munnu hava roynt, so møtti Dánjal eisini mótstøðu. Hetta førdi einaferð til, at stjórnin í felagnum kunngjørdi eina álitisváttan til Dánjal sum formann. Her varð m.a. sagt: Tað vit ynskja at úttala er, at Dánjal Klein hevur verið felagnum ein góður formaður, íðin og rættlinjaður í sínum starvi. Uttan at siga nakað niðursetandi um aðrar formenn, felagið hevur havt, halda vit at hann hevur verið felagsins besti formaður. At tað ikki bert eru vit sum halda so, men eisini felagslimirnir yvirhøvur, varð prógvað við síðsta felagsformansval, tá Dánjal Klein varð valdur einmælt aftur til felagsformann eftir 3 ára starv. Teir sum skrivaðu undir vóru sýsluformenninir Tróndur Poulsen, Jens Siggert Olsen, Jens M. Joensen, Anton Joensen og J. Glerfoss. Nýtt rák Dánjal var formaður í Føroya Fiskimannafelag fram til árslok Tá var hann blivin 70 ár, og nú var eitt nýtt rák innan fiskimenn, sum førdi til, at Erlendur Patursson gjørdist formaður fyrst í Dánjal gjørdi av, at hann stillaði ikki upp aftur. Hann átti tá bert 3 ár eftir, tí tann 7. januar 1956 doyði hann brádliga 73 ára gamal. Dánjal sum semingsmaður At Dánjal var ein semjusøkjandi maður verður eisini váttað av Heðini Brú í hansara endurminningum. Hann greiðir frá, tá teir í eini bygd skuldu máta ein koyriveg oman gjøgnum bygdina at strondini. Her skuldi so takast ymsir snøklar frá ymiskum monnum, og tí kundi lættliga trætur koma burtur úr. Hans Jacob tók sær tey ráð at fáa Dánjal Klein at koma á staði. Hann var formaður í búnaðarnevndini í Norðureysturoy, og kendi til slík viðurskifti. Teir máta upp uttan trupulleikar at byrja við, og Heðin Brú greiðir frá: Nú koma vit at einum lítlum glupsi, sum einaferð í tíðini hevði verið køstur. Tað lá so fyri, at eg var noyddur at seta ein ella tveir hælir niður har. Tá leypur ein av monnunum til, ovursintur, rykkir hælirnar upp og blakar langan veg: "Tað skal eingin koma her og seta mark í jørð, sum eg eigi, ikki um tvøran fingurin fær kommunan frá mær. Nú vita tit tað!" So fór hann á heimveg. Dánjal Klein fer aftaná honum. Teir tosa báðir, støðga viðhvørt, ganga so aftur. Um eina góða løtu kemur Dánjal oman aftur. Tá eru vit komnir eitt sindur longur oman við arbeiðinum."kom nú og set hælirnar aftur, har teir stóðu. Maðurin játtar, at kommunan fær hendan geiran upp í koyrivegin." Og Heðin leggur afturat, at hevði tað ikki eydnast Dánjali at tosa hendan mannin til rættis var óvist hvussu tað kundi verið við øðrum eigarum. Dánjal Klein vísti her sínar Framhald á næstu síðu
16 Síða 16 Nr oktober 2004 gávur "at leggja niður sjógv", og tað var ikki einasta ferðin. Her kann verða skoytt uppí, at Dánjal var eisini ein av teimum sum máldu veltir upp til útrokning av veltistudningi. Teir vóru fleiri sum høvdu hetta arbeiði. Her kom nógv ann uppá, hvussu long bein viðkomandi maður hevði, tí talt varð upp eftir fetum. Longri maður gleivaði tess færri gjørdust fermetrarnir! Sjálvstýrismaður Dánjal var eisini uppi í politikki. Hann var allar dagar sjálvstýrismaður, og var valevni og stillari hjá flokkinum meginpartin av lívinum. Hansara sjálvstýrissinni kom eisini til sjóndar innan kirkjugátt. Áðrenn kirkja varð bygd við Gjógv í 1929 plagdi Dánjal at lesa lestur í skúlanum. Og hann las á føroyskum sum als ikki var nøkur sjálvfylgja tá. "Sjálvstýrið" er farið víðari í ættina.ein tann kendasti sjálvstýrispolitikkari í nýggjari tíð er Lasse Klein, sum er sonur Hjørdis hjá Dánjali. Guttorm hevur eisini verið virkin í sjálvstýrisflokkinum, og hann hevur eisini verið á tingi sum varamaður. Tað kann eisini verðá nevnt, at ein abbasonur, Heðin M. Klein, eitt skifti var tingmaður og eisini landsstýrismaður í fiskivinnumálum. Dánjal er tann formaðurin, sum hevur sitið fjórð longst í felagnum, og sum tí hevur havt sera stóran týdning fyri felagið.tí kann munandi meira verða skrivað um hansara virksemi. Tað liggur nógv tilfar eftir hann, og vónandi fáa vit seinni høvið til at greiða meira frá virkseminum hjá hesum merkismanni. Sekstan mans umborð á "Polo" undir tilrigging á Klaksvík í Aftast vinstrumegin frá: Guttorm Zachariasen, Kirkju, Zacharias Fr. Jacobsen, (Rísti), Kirkju, Petur P. Joensen, Gjógv, Elieser M. F. Johannesen, Gjógv, Hans Jacob Hansen, Gjógv, Hans P. Hejnesen, Svínoy. Í miðjuni vinstrumegin frá: Símun Petersen, Svínoy, Hans P. Mikkelsen, Svínoy, Símun Michael Zachariasen, Kirkju, Svend Joensen, Gjógv, Jóhannes Lassen, "amerikanarin", Klaksvík, Daniel Klein, Gjógv og Erling Petersen, Svínoy. Seinasta brævið frá Jóan Petur Dánjal átti ein eldri beiggja Jóan Petur, sum fór til Amerika. Tað hevur verið eitt stórt stig at fara tá í tíðini. Tað einasta lívstekin eftir hann er eitt bræv, sum er skrivað jólaaftan 1894, og sum vit endurgeva soleiðis, sum tað er skrivað. Tað frættist einki frá honum eftir hetta, og tí er grund at halda, at hann er deyður ungur. Hann var føddur í 1873 og hevur tískil verið blaðungur, tá hann er farin av landinum. Og gávur hevur hann havt, tí hann hevði gingið í realskúla í Havn. Men brævið er soljóðandi: Juleaften 1894 Kjære bedste Moder! Hermed vil jeg ikke forsømme at skrive dem nogle faa Linier. Jeg har det Gud ske Lov godt og ønsker jer alle af Hjærtet det samme. Jeg kunde nok lide at "sita vi troje og eta speril og fisk í kvøld" men jeg faa lade mig nøie med engelsk "Pudding" og anden engelsk Kost. Jeg lovede i mit sidste Brev at sende mit Portræt men paa Grund af at jeg først kom hertil i Gaar har jeg ikke havt Tid,og jeg maa sende Brevene nu for at I kunne faa dem med første Post, men jeg skal se hvad jeg kan gjøre i Vinter. Kjære Moder, jeg tror at jeg næste Vaar vil forlade dette Land og drage længere bort til Sydafrika, men hvor langt jeg er borte fra eder vil mine Tanker altid være hos eder, og jeg har sat min Tillid til Gud, og jeg føler at Gud vil hjelpe dem som ham frygte. Hils Fredrik,Andreas og Daniel, Søster og alle i Huset en glædelig Jul og et Lyksaligt Nytaar ønskes eder alle af eder hengivne Broder. Maa Gud styrke og bevare dem min kjære Moder,saa jeg engang kan se eder igjen om Gud vil,ske hans Vilje,dette er min julebøn. Glæde Jul og Nytaar ønskes af eders hengivne Søn John P. Klein Hann hevur eisini skrivað bústaðin, men tað einasta sum skilst er 605 Ross St.
17 Nr oktober 2004 Síða 17 Livsskæbner Absalon Joensen, prestur, skrivaði í 1920 hesa frásøgn um mammu Dánjal Klein. Málið er eitt sindur øðrvísi í dag, men hetta er endurgivið júst, sum hann hevur skrivað tað. Kommer man til bygden Gjógv fra søsiden får man straks indtryk af meget ejendommelige klippeformationer, halvglemt fra verden og aldrig beskuede af de fleste færingers øjne, men storslåede og typiske færøske er både disse klipper, og disse fjelde, der synes at have været enige om at tage hinanden i hånden og kredse om bygden for at gemme den bort fra al uvedkommende stads og ståhej. Selve landingsstedet er enestående, ikke blot på Færøerne, men måske i hele verden. Det er en prægtig rift som frembryder for en landingsplads, den mærkelige omstændighed at man befinder sig højere end husene, og må stige nedad fjeldsiden for at komme hjem, når man fra klippesiden er kommet godt og vel på land. Kommer man derimod til bygden fra den modsatte side, fra landsiden får man et helt andet indtryk. Her kommer man gennem en stor og dejlig dalsænkning overalt vel tilvokset med saftigt græs. Et opmærksomt øje fængsles også straks ved synet af de efter færøske forhold usædvanlige store indhegnede marker, der også for de største parter er opdyrkede. Men ikke så snart hviler havet sin stærke ryg før både indmark og udmark og sæk er forladt af hver våben, før mand og alle både flyder. Havet er rigt og fiskegrunnene er nær ved. Der er kommet mange måltider og mange kroner fra den kant. Her træffer man gamle mennesker, der kan fortælle om hvorledes ens oldefar og tipoldefar har set ud dengang de stod i deres manddomskraft.og her træffer man unge mænd, som har haft den oplevelse at sejle i den engelske marine og koffardifart mellem England og Frankrig og Amerika under verdenskrigen og kommet helskindet igennem. Her træffer man gamle mennesker bøjede af sorg, slid og tunge tilskikkelser. Her træffer man unge mennesker med friskt og frejdigt livsmod, og for hvem fremtiden synes at ligge i strålende skær. Mamma Dánjal misti annað eygað tí hon hevði grátið so nógv av sorg. Men hos dem alle møder man et længe varet, men hidtil uopmålt ønske, et for alle færøske bygder fælles ønske, nemlig at få deres egen lille kirke rejst på bygdens enemarker. Men selv om denne bygd kan synes at ligge bortglemt fra den øvrige verdens strid og strøm og ståhej, finder man dog ved nærmere bekendtskab at dens enkelte medlemmers livsforhold eller skæbne kan falde meget forskelligt ud. For nogle så godt og jævnt og smukt som udsigten over dalsænkningen, når man en solskinsdag kommer til bygden fra landsiden. For andre så hårde og tungt og sønderrivende som udsigten over fjeldene og klipperne, når man en regntung dag kommer til bygden fra søsiden.jeg skal i korte træk skildre kun en enkelt af dem med tunge livsskæbner. I en hytte traf jeg en gammel bedstemor. Hendes alder var høj som den kun kan nås af kæmper, efter hvad Grundtvig ifølge lån fra Kong David siger i sin bekendte stemningsrige salme. Hendes ene øje var borte. Men hun sad ved ildstedet og strikkede skibstrøje. Ved synet af hende gled mine tanker langt tilbage i tiden, og jeg spurgte hende, hvad der vel kunde have været skyld i at hendes ene øje var taget væk. Dette med øjet, som skyldtes en ondartet øjenbetændelse, syntes hun dog være kommet forholdsvis let over. Men der var andre tilskikkelser, som havde sat deres uudslettelige præg på hendes sind og hele person. Og det var nok disse tunge tilskikkelser, som var den dybe grund til hendes tab af øjet. Hun havde grædt sig en øjenbetændelse til. Disse tunge tilskikkelser var af den slags, som så ofte rammer færøske bygder, hvor største parten af mandskabet søgte til havs, så snart vejret er nogenlunde godt. Men hverken vejr eller hav er til at stole på. Det kan finde på at rejse ryg, når man mindst venter det. Så indtræffer ulykkerne. Gjógv har ofte været ramt af slige tunge tilskikkelser, og den omtalte bedstemor har da måske været blandt dem, som sad tilbage med den dybeste smerte og tunge Hetta eru tey, sum Olivia Angelia misti av sínum næstringum: Fórust tann stóra skaðadagin 30. apríl 1870 við Fríðriksbáti: Fríðrikur á Grótheyggi, 52 ár (pápi) Petur Kristian uppi í Stovuni, 43 ár Dánjal í Ólavstovu, 29 ára gamal Jógvan Thomassen úr Funningi,27 ár Jógvan í Lon, 26 ár Jákup í Nýggjustovu, 24 ár Per niðri í Stovuni, 17 ár Óla Kristian á Grótheyggi, 16 ár (beiggi) Olivia Angelia fekk ein son, sum hon kallaði upp eftir beiggjanum. Bæði hann og konan doyðu ung av sjúku, og omman kom at taka sær av børnunum saman við Dánjal. Hendan sama dagin kom Rættarbáturin heldur ikki aftur.við honum vóru eisini 8 mans. Bygdin misti 16 mans henda dag. Omma Dánjal átti fleiri av nøvnunum á hesum minnisvarða. Fórust 20. mars 1884 við Samløgubátinum: Kristian á Fløtti, 21 ár Jóhann í Geil, 45 ár (maður) Símun á Grótheyggi, 36 ár Hans Jákup í Horni, 35 ár Erik Biskopstø úr Klaksvík, 33 ár Kristian Inni í Stovu, 26 ár Sjúrður í Jógvansstovu, 23 ár Rasmus í Ólavstovu, 15 ár Doyðu umborð á Acorn 30. mars 1928: Djóni í Niðarustovu, 60 ár Hans Jákup yviri í Geil, 23 ár. Hans Jákup í Ólastovu, 17 ár Napoleon uppi á Tarafløtti, 16 ár (ommusonur) Fórust uttanlanda: Jóan Petur í Geil f fórst í útlondum (sonur) savn. En lørdag for mange år siden var alle bygdens både 4 ottemandsfarere på Nordhavsfiskeri. Der rejste sig pludselig en nordøstensstorm med snerykning. Der var umuligt at lande ved Gjógv eller der i nærheden. Lørdagen gik og søndagen med, uden at man hørte noget fra bådene. Telefon var jo ikke kommet dengang. Sent søndag aften kom endelig de to bådes mandskab hjem. De havde gået helt inde fra bunden af Funningsfjord. De to andre både og deres mandskab fik man aldrig nogen besked om. De var og blev borte, og blandt de 16 mand, der druknede, befandt sig gamle bedstemoders fader og hendes 16 årige broder. 16 år senere, altså for 40 år siden, da bygdens yngste mandskab var vokset igen efter hin skæbnesvangre begivenhed, var atter samme slags vejr.atter en ulykkesdag for bygden. Denne gang var der dog kun en af bådene, som ikke kom hjem igen. Blandt de 8 mænd, der druknede, var denne gang hendes mand. Hun sad nu enke med 5 små børn, som hun opdrog. De voksede til skelsår og alder og fløj fra reden. Den ene søn havde hun dog giftet ind. Der kom 5 små børnebørn i hjemmet. Men så døde med korte mellemrum både sønnen og svigerdatteren af sygdom, og hun sad atter ene, nu med 5 små børnebørn. Dette skete for ca. 20 år siden. Hun tog dog denne tunge opgave og blev børnebørnene i forældrenes sted. Nu er de alle voksne og flyver ud en efter anden. Hun selv sidder stadig på træbiksen og strikker. Men hun havde i sandhed fortjent et blødere og behageligere sæde på sine gamle dage. Men summen af alle hendes tunge prøvelser, hendes gråd og savn og arbejde, samlede hun dog i det herlige ord fra det gamle testamente: "Hidindtil har Herren hjulpet og han hjælper nok herefter".
18 Síða 18 Nr oktober 2004 Óla Jákup Christoffersen og Johan Hendrik Joensen, seinni Sandsdal, Sørvági, á veg til Gásadals at biðja fólk á "Neptun". "Neptun" Sum vit hava greitt frá í undanfarnum bløðum gingu tvey skip burtur undir Íslandi fyrst í mai 1934, ella fyri 70 árum síðani. Vit hava greitt frá tí, sum vit hava funnið um "Nólsoy". Hesa ferð greiða vit frá tí, sum vit hava funnið, um "Neptun". Keldurnar eru fyrst og fremst Siglingarsøgan hjá Pàll Nolsøe og Dimmalætting. Óla Jákup Christoffersen í Skálum keypti "Neptun" úr Noregi við skeyti, dagfest í Kristiansund 14. mai Hon var bygd í Mandal í 1908 og merkt til br.t. Hann førdi hana til hon gekk burtur í 1934 við undantaki av 1932, tá ið Jákup Andreas Lamhauge í Vestmanna var skipari. Vit vita, at "Neptun" fór av Reykjavík 18. apríl 1934, og í einum politirætti, sum var hildin 26. januar 1935 á sýsluskrivstovuni í Vestmanna viðvíkjandi "Neptun" greiðir Hans í Innarustovu frá, at "Havfrúgvin", sum hann førdi, og "Neptun" tann 27. apríl lógu stutt frá hvørji aðrari og fiskaðu á Selvogsbankanum á Suðurlandinum.Tann 3. mai var eitt ræðuligt ódnarveður, og eingin hevði sæð "Neptun" aftan á hetta veðrið.í sama politirætti verður greitt frá, at "Albert" av Tvøroyri tann 6. mai hevði funnið tann minna bátin hjá Neptun í Grindavíkini. Sigast kann annars at "Neptun" er størsta vanlukkan í føroyskari søgu, tá hugsað verður um mannalív. Her fórust 23 mans, og hetta er meira enn nøkur onnur vanlukka. Málningur av "Neptun" VN 11 eftir Kristoffer Kristoffersen. Á fundi í Føroya Skipara- og Navigatørfelag tann 11. november 1934 helt formaðurin Kvíviks Tummas røðu um skipararnar, sum vóru farnir við "Nólsoy" og "Neptun". Hann segði um skiparan á "Neptun": "Óla Jákup var ein merkismaður í allari síni ferð. Hansara ídni og strevan var at gagna landi sínum og gera tí æru og heiðursumdømi, hvar hann kom í útheiminum. Til dømis í Íslandi eru mangir føroyavinir vegna hansara riddaralyndi og stóru mentan. Hann tosaði íslendskt mál so til fulnar sum bert fáur føroyingur nú á døgum dugir. Hann var sera væl inni í søgu norrønu manna og vann sær tessvegna nógvar vinir millum mentaðar menn. Mentir sínar vann hann á Føroya Fólkaháskúla, har hann var á ungum árum. Síðan tók hann skiparaprógv hjá Jens Paula. Tá fyrstani sá hann at ov lítið var lært og fór síðan aftur á Føroya Fólkaháskúla. Tá bleiv hann heilstoyptur maður. Tí var hann so søgukunnugur og vitur í tosi. Hvør maður ið kendi hann, man halda sum eg, at tann løtan ein var saman við Óla Jákupi var ein góð løta. Vit minnast hansara róliga lyndi, tá hann varð Jacob Jacobsen var 30 ára gamal, giftur og átti eina lítla dóttir. tikin av eingilskum herskipi til Onglands við sluppini "Mary Boyes". Tá hann var leysur og fór til Føroya við sluppini aftur, rakst týskur kavbátur á hana og skeyt hana niður. Hetta var millum Lewisoyar og Føroyar. Hann fór í bát sín við monnum sínum og róði líka til Vestmanna. Teir komu fyrst á land í Suðuroy, men løgdu als ikki at landi. Hann helt leiðina líka heim. Óla Jákup var av bestu sjómonnum, fróur kurteisligur í vertskapi, trúfastur og íðin í føroyskum samfelagsstarvi. Ein av Føroya bestu sonum." Sámal Joensen Mikines málaði eitt av sínum høvuðsverkum "Sakn" júst í Um hetta skrivar Bárður Jákupsson í bókini um málaran: Longsta dag 1934 máttu fólk ásanna, at allar vónir vóru brostnar um, at sluppirnar "Nólsoy" og "Neptun" fóru at koma aftur undan Íslandi. Tær vóru burturgingnar í ódnarveðri. 43 menn sjólótust, av teimum 9 úr lítlu bygdini Mykinesi, allir við "Neptun". Hetta vóru grannar, javnaldrar, vinmenn hjá Sámal Eliasi. Hetta árið fann Mikines endaliga heilskapaða formin á myndini "Sakni". Árið fyri hevði hann málað skitsu av henni. "Sakn" telist millum høvuðsverk Mikinesar helst er tað henda myndin sum ber av øllum. Einfalt og satt lýsir hann ta nívandi sorgina. Vit síggja fátæksliga stovu. Bleika ljósið frá glugganum fellur á andlit og hendur bróst og gólv, og fram úr skýmingini vaksa sum drangar trý konufólk trý ættarlið. Bend framyvir í skugganum undir glugganum situr móðirin í sínum óendaliga einsemi. Sokkin inn í seg sjálva leitar hon burtur frá hinum báðum. Dóttirin, standandi inni við bróst, vendir sorgini út og gevur henni ljóð í gráti. Fremst situr hin gamla, hon ið hevur livað leingi. Hon kennir menniskjans lut, og av beiskum royndum hevur hon lært at kenna Harrans órannsakandi leiðir og at sættast við tær. Henda røðan var prentað í Varðanum í Í sama Varða var henda yrking: Lat bendast tað, ið bendast kann, ei bendir stormur rættan mann, hann borggrind ger úr sprekku sær hæddir blána undir sól og reiðir sær á tindi ból, fer heim til Feginsbrekku Tað hav, ið brýtur her um hesi veðurbitnu sker, tað dró, tað dregur enn, uppelur rættar menn. Og havsins bára brá, sum brýtur brøtt og skyggir blá, ber skeið, og smildrar skeið er okkara dýra leið. Væl stýrdi køna hond, tá kavaguvan fjaldi lond, og brot í íðu vóð, og brim í grasið stóð. So manga skaðanátt tit nýttu tykkar ytsta mátt og tykkar besta skil at leggja knørrin til. Hátt tykkar verk er mett. Nú flagg á topp, hvítt, blátt og reytt, og havsins kvæði enn tit kvøðið, havsins menn. Og báran brøtt og blá, sum mangan vandaleikin sá, hon er tað svitast ei vár egna dýra leið. Teir ið fórust við "Neptun" vóru: Óla Jákup Christoffersen, skipari Vestmanna Johannes Jacobsen, bestimaður Jacob Jacobsen, motorpassari Niclas Michael Joen-Mikkelsen Mykines Johan Jacobsen Jákup Egholm Leynar Jesar Andreas Joensen Mykines Zahle Johannes (sonur) Thorstein Johannesen Hvalvík Hans Jacobsen Mykines Hilmar Danielsen Harald Haraldsen Miðvágur Hjalmar (sonur) Arendahl (sonur) Olivar Wejhe Mykines Hans Jacob Petersen Vestmanna Gunnar (sonur) Poul Thomasius Egholm Jacob Pauli Joensen Mykines Julius Joensen Vestmanna Joen Arnold Joensen Hans Johannesen
19 Nr oktober 2004 Síða 19 Legg út á dýpið Prædika av J. Dahl, prósti, við syrgigudstænastuna í Vestmanna kirkju 5. sunnudag eftir trinitatis 1934 til minnis um hinar sjólátnu. Jákup Dahl, próstur. Luc. 5, Legg út á dýpið! Hetta vóru orðini, ið Jesus segði við Pætur hin morgunin, tá ið teir hittust við Genesaret vatnið. Hetta tókti Pæturi undarligt og órímiligt og at vera móti øllum líkindum. Teir høvdu roynt alla náttina og einki fingið. Men hann var lýðin móti Jesusi. Hann leit Jesusi væl til. Og hann segði: "Eftir tínum orði vil eg fara." Og undurið hendi. Teir fingu Guðs ríku gávu í teirri stóru fiskiveiðu, sum teimum varð fyri. Teir fingu at síggja nakað av Guðs ríkidømi og gávumildu lund. Tað var eitt annað dýpið, sum Pætur hin dagin kom at síggja niður í.tað var syndadýpið hjá honum sjálvum. Hann fell Jesusi til kníggja og segði: "Far frá mær, Harri, tí at eg eri ein syndugur maður!" Ongantíð hevði hann sæð synd sína sum henda dagin. Hann hevði hildið seg vera rættan mann, og líka góðan sum aðrar, tá ið hann metti seg saman við teir. Men nú, tá ið hann stóð fyri ásjón Jesu, sá hann, at hann var bert ein syndafullur maður. Men so var tað eisini eitt annað dýpi, sum Pætur henda sama dag slapp at leggja út á. Tað var Guðs náðidýpi. Hann var reistur upp. Ein nýggj lívssjón birtist fyri honum, og hann sá eitt nýtt lívsmál. Jesus segði við hann: "Óttast ikki!" Og hann og lagsmenn hansara drógu bátarnar upp á land og fóru frá øllum og fylgdu Jesusi. ***** Legg út á dýpið! Hetta er eitt orð, sum vit Føroyingar skilja. Sum eitt kallandi boð ljóðar tað til okkara, sum í hesum oyggjum búgva. Ætt eftir ætt, ár eftir ár, mann undan manni. Frá tí fyrsta degi, ein útróðrarbátur róði her millum oyggjarnar og til dagin í dag, tá ið skútur okkara leggja í havið, hevur hetta kallið ljóðað: Legg út á dýpið! Til havið eru vit øll bundin. Havið er ein partur av landi okkara, av lívi og lagnu okkara. Nátt og dag skolar tað um strendur okkara; tað liggur fyri durunum hjá okkum øllum; hvønn dag hava vit tað fyri eygum; á tí skal fólk okkara søkja sær føðslu sína og vinning; tað knýtir træðrirnar í lívslagnu okkara. Havið eigur størsta lutin í gleði og sorgum okkara. Havsins altíð skiftandi lag hevur sungið seg inn í sálir okkara, inn í longslar og dreymar og vónir okkara,inn í talu og sang okkara. Havsins sterka rødd í ódn og í logn hevur kvøðið niðurlagið í lívssøgu fólks okkara niður ígjøgnum tíðirnar. Havdýpið er loyndarfult og duldarsamt og gátuført og tigandi.tað er hitt ómetaliga fongríka og gávumilda; tað er hitt øðiliga og vandamikla. Vit elska øll havið, á somu tíð sum vit óttast tað. Tað gevur stórar gávur, men tað tekur eisini so nógv. Tað veitir gleðistundir, men tað veldur eisini tungar,stórar sorgir. Og fólk okkara legði út á dýpið. Teir máttu gera tað. Men teir gjørdu tað eisini í lýdni móti Harrans orðum. Teir tóku Guð í bróstið og søgdu: "Eftir tínum orði, Harri!" Teir vóru vísir í, at tað var Harrans vegur og vilji við teimum, og teir høvdu Harran við. Teir løgdu í treysti út á dýpið, tí at teir vistu, at tað var Harrans hav og dýpi, at havið bæði í ódn og í logn var í hondum hansara og valdi. Og hendi tað, sum tað so mangan er hent,at teir, sum fóru út, ikki komu aftur,tá var tað sorgardýpið, sum fólkið, ið heima sat eftir, máttu leggja út á. Teir gomlu menninir, sum kendu vandarnar har úti á dýpinum,sum sjálvir mangan vóru komnir bjargaðir gjøgnum vandarnar og máttu viðganga, at tað var ikki teimum sjálvum at takka, men at tað var eitt Guðs undur. Konufólkini, sum krupu saman í sorg bæði húsanna millum og innanhýsis; børnini, sum undrandi og spyrjandi stardu út yvir havið. Men tey fullu ikki í fátt. Guð, sum javnar alt til tað besta, hevur gjøgnum tíðirnar veitt okkum ta hjálp, at hvussu myrkt tað mangan sá út, og hvussu tung mong løtan var, so fall fólk okkara tó aldri í fátt og misti ongantíð vónina. Eyðmjúk og lýðin góvu tey seg undir, og tey søgdu: "Eftir tínum orði, Harri!" Tey litu á hann, sum hevur alt í sínum hondum, og sum hoyrir bønirnar, ið stíga upp úr neyðardýpinum í eini mannasál. Mangir stórir mannaskaðar hava gjøgnum tíðirnar verið fólki okkara fyri. Tíðir, tá ið heilar bygdir hava grátið,tá ið at kalla ikki hús hevur verið í bygdini, sum ikki maður er farin úr.tá ið tað skuldi okkurt um eitt mannaminni til, áðrenn ein slík bygd kom aftur fyri seg. So var tað henda bygdin, so var tað handan bygdin, ið varð rámað. Og so lítið er land okkara,so fáment er fólk okkara, so nær eru vit øll skyld, og so væl kenna vit øll hvørt annað, at tá ið tílíkt hendir, tá varða øll av, tá varðar alt fólk okkara og heila land okkara av. Tað skal sigast til æru fólks okkara, at tey rópaðu ikki upp í há og klagaðu ikki í sorgum sínum. Hin stóri heimurin fekk einki at vita um tær. Tey bóru sorgirnar still hjá sær sjálvum. Og higartil hevur fólk okkara dugað at kenna samsorg; og tað er at vóna, at tað eisini má fara at verða soleiðis hereftir. Skuldu vit hildið landasorg hvørja ferð, ein mannskaði hendir, tá hevði einki íhald verið. Men her eigur, ið hvussu er, altíð ein djúp og sonn samkensla at vera okkara millum, tí at vit eru øll undir teirri somu lagnu. Øll fáa vit hitt kallandi ljóðið: "Legg út á dýpið", so eiga vit eisini øll at vera sameind í tí lýdni, at vit siga: "Eftir tínum orði, Harri", og sameind í tí hjartalagi, at vit eiga samsorg og samlíðing. Og fólk okkara reistist aftur so hvørt.dreingirnir litu út á dýpið, sum tóku teir eina meting av tí. So byrgdu teir sorgina í seg - fúsir at fara har, sum páparnir vóru farnir undan. Teir tóku Guð í bróstið og vóru tilreiðar eftir Harrans orði at leggja út á dýpið, tá ið kallið kom til teirra. ***** Vit eru komin saman her í kirkjuni í dag at halda syrgiguðstænastu til minnis um hinar sjólátnu við hesar seinastu skaðatilburðirnar. Leingi er her bíðað í iva og vón. Leingi hevur óttin sitið í hjørtunum, frá tí tey fóru at verða bangin um hesi skipini. Leingi hevur verið spurt, og tess meira tíðin leið, tess tráligari hevur verið spurt. Øll hini skipini eru komin og farin, uttan hesi tvey "Neptun" og "Nólsoy". Nú er eingin vón longur. Spurt og leitað hevur verið bæði her og har.alt havið her um vegir er uppleitað. Men teir eru ikki spurdir aftur. Teir koma ikki meira heim aftur higar. Men hvar og hvussu eru teir farnir? Eingin veit tað. Dýpið er tigandi. Eingin veit frá einum at siga, sigur gamalt orð. Og eingin veit heldur frá mongum at siga, tá ið eingin teirra kemur aftur og ber boð í bý. Eingin hevur verið hjá teimum á teirra seinastu stund. Eingin sá teirra seinasta stríð. Hitt stóra dýpið hevur fevnt teir. Hvussu stórur missur hetta er fyri fólk okkara, duga vit illa at meta. Vit kunnu hugsa okkum, hvussu tómligt tað fer at kennast í teimum bygdunum, ið varða av, ella hvussu tómligt tað fer at verða mannfólkamegin í kirkjunum í Mykinesi, í Tórsvík og her í Vestmanna kirkju. Vit kunnu gera eina lítla samanlíkning. Vit hoyrdu um tey túsundtal av monnum, sum fullu í veraldarbardaganum mikla,og tað var ræðuligt. Men vit missa eftir fólkatalinum meira upp á seg enn stórlondini mistu í øllum veraldarbardaganum. Og soleiðis ikki bert hesa ferðina. Men soleiðis stendur fólk okkara í einum støðugum bardaga. Og so merkist tað so nógv meira og sárari hjá okkum, her sum fleiri fara í senn úr eini lítlari føroyskari bygd. Er nøkur troyst og hjálp í øllum hesum, og hvør er hon? Jú, Guð fái lov! Okkum er givin hjálp og troyst. Hon er einans, men hon er sonn. Hon er Jesus. Vit eiga Jesus sum harra og frelsara, harra á himni og á jørð, harra á landi og á sjógvi, harra í lívi og deyða. Vit hava í evangeliinum eina frásøgn um, at einaferð, tá ið lærusveinarnir hjá Jesusi vóru staddir í neyð á sjónum, tá kom Jesus til teirra, gangandi eftir aldunum, og hann talaði til teirra og segði: "Havið gott treyst, óttist ikki, tað eri eg!" Hetta er troyst okkara. Um eingin av monnum hevur verið hjá teimum í teirra seinastu stund og seinasta stríði, so hevur Jesus verið hjá teimum, komin til teirra, gangandi á bylgjuryggjunum. Og Jesus hevur talað sítt góða orð til teirra: "Havið gott treyst, óttist ikki, tað eri eg!" Og vit kunnu vera ivaleysir í tí, at hava teir sæð Jesus soleiðis koma gangandi til teirra, og hava teir hoyrt hansara rødd: "Óttist ikki, tað eri eg", tá hava teir kent trygd og frið mitt í øllum stormroki og ódnarbrotum, tá sakaði tað einki, um teir skuldu søkka í havdýpið niður, tí at Jesus, frelsarin, var hjá teimum. Og Jesus hevur ført teir bjargaðir heim á himnastrond. Havdýpið hevur fevnt teir. Men vit leggja afturat: Guðs náðidýpi hevur fevnt teir. Væl er havdýpið stórt og djúpt; men Guðs náðidýpi er størri og djúpari. Og hetta er eisini troystin hjá øllum teimum, sum eftir sita. Jesus kemur til teirra og talar sítt ríka troystarorð til teirra. Tá ið sorgaraldurnar ganga síðar í hjartadýpinum, tá ið neyðar- og trongdarsjógvarnir bróta stórir á lívshavinum, tá kemur Jesus gangandi á bylgjuryggjunum, og hann sigur: "Havið gott treyst, óttist ikki, tað eri eg!" Har sum menniskju síggja Jesus soleiðis, har verður stilli og friður í hjartanum, og svarað verður aftur: "Eftir tínum orði, Harri!" Enn ljóðar kallið til okkara: "Legg út á dýpið!" Hvat skulu vit gera? Vit kunnu ikki leggja árarnar inn og draga bátarnar upp. Lívið má verða livað og hildið má verða fram. Vit mega tí av nýggjum leggja út á dýpið. Men vit mega læra altíð betur at hava Jesus við í ferðini. Uttan Jesus verður havdýpið bert ein sterkur og svikaligur fíggindi. Við Jesusi verður havdýpið Guðs várs faðirs hav, ein gáva og eitt verk í Guðs tænastu. Úti í útheiminum hava tey tann sið, at eina vissa tíð verður alt kvirt, alt arbeiði heldur uppat og øll samferðsla steðgar, til æru og minnis um teir, sum lótu lívið fyri landi sínum. Latum okkum her í dag vera still eina stund, meðan vit nevna nøvnini á øllum hesum 43 monnum, sum her hava latið lívið fyri landi sínum, og meðan ein og hvør hugsar sítt, eftir tí, sum hann ella hon hevur kent til teirra, ið eru farnir. Tað eru teir ímillum, sum vit her ikki kenna; men so eru tey aðrar staðir, sum kendu teir. Guð kennir tey øll, bæði teir, ið farnir eru, og tey, ið eftir sita, bæði ung og gomul, smá og stór, og kærleiki hansara umfatar øll. Vit veita teimum tøkk. Vit lýsa frið yvir minni teirra. Her á fold verða øll nøvn gloymd.tað er troyst okkara, at nøvn okkara standa skrivað í himlinum, í lívsins bók, fyri Jesu skuld. Amen. Framhald á næstu síðu
20 Síða 20 Nr oktober 2004 "Nólsoy" og "Neptun" rendu ikki saman Í samband við vanlukkurnar við nevndu skipum fyri 70 árum síðani, hava gitingar verið um, at skipini hava rent saman, og tí eru sokkin. Í 1994 hevði Johan Hansen úr Kollafirði eina grein í Dimmalætting, har hann vísir hesum aftur. Hann var Nøkur minnir Árið 1934, har sluppirnar "Nólsoy" og "Neptun" fórust og er tað sostatt 60 ár síðan man vera millum tey ár, har Føroyar hava mist eina mest sjómenn. Yvir 40 mans sjólótust við hesum báðum skipum. Mong vóru heimini, ið rakt vórðu, og tað meint, av missi og sorg. Einkjurnar, ið eftir sótu, vóru mangar, og fleiri av teim við einum stórum barnaflokki. Børnini vóru í heila tikið nógv, ið faðirleys blivu. Meinast raktar vóru bygdirnar Mykines og Hósvík. Har var missurin so stórur, at tað kom at merkja bygdirnar nógv ár fram. Umleið helvtin av manningini á "Nólsoy" var úr Hósvík. Tilsvarandi var millum triðing og helvt av manningini á "Neptun" úr Mykinesi. Tá skip farast er tað ofta so, at nakað veitst umleið, nær vanlukkan er hend.hvar og hvussuleiðis. Men viðvíkjandi "Nólsoy" og "Neptun" stendst eftir á berum í so máta. Báðar fóru tær til várfiskiskap á Suðurlandinum,og hvørgin spurdist aftur í aftur. Eingin var vitni til teirra seinasta stríð, og einki sást eftir av hvørgum skipi.tó varð líkið av kokkinum á "Nólsoy" funnið á strondini við Eyrabakka. Gitt varð millum manna, nær, hvar og hvussu "Neptun" og "Nólsoy kundu vera farnar. Eitt, ið gitt varð, var at tær kundu vera stoyttar saman. At tað ikki var so, havi eg eina reiðiliga fasta uppfatan av. Ørindi míni við hesi grein er millum annað at greiða frá, hví eg havi ta uppfatan. Ringt vár Sjálvur var eg á Suðurlandinum hetta várið. Skipið eg var við, var "Milly", sum Edmund Klein, Vestmanna, átti og var skipari á. Veðrið á Suðurlandinum hetta várið var ógvuliga ilsligt. Nógvir vóru dagarnir við beinleiðis illveðri. Og tað helt áfram. Sum eg minnist tað, høvdu vit tað ringasta veðrið um mánaðarskift- Hetta er "Milly", sum Johan Hansen var við.vit vilja samstundis nýta høvið at gera eina rætting. Í fyrru greinini við Andrew Godtfred var sagt, at hetta var "Norðfarið". Hetta var upplýsingur úr bók hjá Eiler. Men hetta var ein missklijing. Milly hvarv annars í 1941 við 7 monnum á veg til Aberdeen. ið apríl/mai. Júst tá komu vit at liggja bakk í fleiri dagar, meðan veðrið bara ilskaðist. Vindurin var í sunnan, so vit komu longri og longri norðureftir. Ógvuliga tjúkt var eisini í veðrinum. Landkenning høvdu vit yvirhøvur ikki havt, vælsaktans eina viku. Sólin hevði ikki sæst. Við teim navigatiónstólum, ið tá vóru til taks, var ikki lætt heilt nágreiniligt at avgera posisiónina. Men vit høvdu tó nakað so nýmótans, sum eitt radio, og kundu tí hoyra tað íslendska útvarpið og soleiðis eisini veðurtíðindini. Í middagssendingini ein dagin varð sagt frá ódnarveðri út á dagin. Ættin vildi framvegis verða í sunnan. Aftaná at vit høvdu hoyrt veðurtíðindini, segði skiparin, at vit vóru ikki so væl fyri, tí vit vóru komnir so langt norður, at vit nærkaðust Skergarðinum hættisliga nógv. Vóru vit liggjandi bakk, sum nú, var vandi fyri, at vit kundu reka á hann. Pressa út um Skergarðin høvdu vit ikki møguleika fyri. Ráðini vóru tí at taka undan, skjótast møguligt, og sigla norður um Reykjanes og Skergarðin. Sundið millum Mjølsekkin og Reykjanes er ikki so breitt. Tá vit, sum áður sagt, ikki heilt præcis kundu avgera posisiónina vit vóru á, so hevði henda sigling eisini sín vanda. Vit máttu koma reiðiliga beinir á sundið. Men siglast mátti. Fyrst vórðu øll repini tikin og alt annars gjørt til reiðar til eina sigling, ið vildi verða ein av teim grovu. Tikið varð undan. Vindin høvdu vit inn á bakborðs loring. Tá siglt var nakað, slerdi bæði mesanur og stórsegl yvir. Bresturin var stórur. Skipið mestsum skalv.bæði stopparin til mesan og stórsegl slitnaðu sum trillutráður. Hvussu hetta kundi henda, eri eg ikki førur fyri at siga.tað hendi bara í eitt vekk. Óslætt var. Tað kom at vísa seg, at hetta var okkara bjarging. Nú høvdu vit vindin inn á stýriborðs loring. Kósin var sostatt ein onnur. Tað bar nú meir mót landi, ovnógv, var bæði skipari og bestimaður á einum máli um. Tá soleiðis var siglt nakað varð avgjørt at gippa. Tað var uttan at hála inn í Edmund Klein átti Milly og førdi hana inntil Hann var tískil skipari hendan túrin, sum Johan greiðir frá. sjálvur á leiðini og henda frásøgnin er so áhugaverd og so viðkomandi fyri hesa søgu, at vit endurgeva hana her. Aðra staðni í blaðnum hava vit ummæli av bókini, sum júst er komin út við lívssøguni hjá Johan. skeytið og tílíkt. Seglini vildu bara koma yvir í einum bresti. Men gippast mátti, um tað so bar ella brast. Vit máttu hava kós meiri vesturá, út frá landi. So varð gjørt. Tá so siglt var nakað, bóru vit, í tí tjúkka mjørkanum, eyga við Mjølsekkin, sum vit høvdu um bakborð. So reiðiliga nær vóru vit honum.tá var gleðin stór. Ein vandi var av. "Sá" pápa sín ganga burtur Komnir norð um Mjølsekkin, varð lagt bakk. Ódnin leikaði framvegis. Her norðanfyri var slættari. Øll manningin varð verandi uppi, allir í fullum sjóbúna. Onkur av teim, ið frívakt høvdu, løgdu seg á beinkin. Ein teirra var smyrjarin hjá okkum, Joen Peter Jacobsen,Vestmanna, dagliga kallaður Jóan Petur á Mørk. Hann hevði lagt seg fram mót skarpinum. Pápi hansara, Johannes Jacobsen (Jóanis á Mørk), var bestimaður á "Neptun", hvørs eigari og skipari var Ole Jakob Christoffersen (Óla Jákup í Skálanum),Vestmanna. Jóan Petur, ið var sovnaður har á beinkinum, varð í eitt so óróligur, sparkaði og sló meg. Hann vaknaði, setti seg upp og fór so at gráta.tað sá nakað løgið út. "Hvat bagir", varð spurt.vit grátkvaldari rødd svaraði hann: "Nú fór "Neptun". So fór hann at siga frá, hvussu hann í dreymi í Johan sum ungur á Sjómansháskúlanum í Svendborg í 1938, fýra ár eftir at hann hevði verið við "Milly". eini sjón hevði sæð pápan á odda fyri allari manningini á "Neptun" koma móti sær. Tá pápin var komin heilt fram at honum, segði hann: "Jóan Petur, nú kunnu vit ikki meir". So hvarv sjónin. Jóan Petur tók hetta, ið hann hevði droymt, heilt fyri álvara, so hann ivaðist ikki í, at hesa óveðursnátt fór "Neptun". Hon kom í hvussu er ikki aftur íaftur. "Hesa náttina". Seta eitt tal á hana, eri eg ikki førur fyri, men tað var ein tann fyrsta náttin í mai. Á "Milly" var tað okkara hugsan, at "Neptun" var farin á Skergarðinum. Meðan vit høvdu ligið bakk sunnanfyri í døgunum frammanundan umtalaða ódnarveðrið, høvdu vit sæð nøkur skip, eisini skip, vit kendu. Millum teirra var "Neptun". So vit vistu, at hon var nærhendis okkum. Sóu "Nólsoy" aftaná illveðrið Hvar "Nólsoy" hevði verið í hesum óveðrinum, veit eg sjálvandi einki um. Men tá ið veðrið var batnað, tað var tað longu dagin eftir, varð avgjørt, at vit skuldu fara inn á Reykjavík. Vit høvdu fingið nakað av skaða, ikki stórvegis, men bøtast skuldi um tað.annan dagin eftir, frá morgninum, vóru siglingarlíkindini góð. So varð siglt á Reykjavík. Tá vit nærkaðust Sandgerði, sóu vit eina slupp inn mót landi. Vindurin var nú meira eysturhallin, landssynningur, vil eg halda, so har lívdi nakað av landi.vit sigldu so mót skipinum. Tá vit nærkaðust, sóu vit, at tað var "Nólsoy". Siglt var so tætt aftanfyri hana, at vit róptu til teirra á dekkinum vóru. Millum teirra var Jens Kristian Petersen úr Kollafirði, ið var bestimaður við "Nólsoy". Ivaleyst hevur hann havt vaktina. Nú vóru vit úr somu bygd, so honum tók eg ikki feil av.ein annar, eg kendi og minnist, var hósvíkingurin, Alif Danberg. Við at hoyra okkum rópa til teirra á "Nólsoy", kom okkara skipari, Edmund Klein, upp á dekkið. "Hvør var handa sluppin?" spurdi hann. Tá hann fekk at vita, at tað var "Nólsoy", segði hann: "Hevði eg vitað tað, so hevði eg preiað teir". Hans David, skiparin á "Nólsoy", og hann vóru so væl. Eg eri soleiðis vissur um, at "Nólsoy" var komin væl burturúr ódnarveðrinum, ið frammanundan er skrivað um. Óivað eru teir farnir suðurum aftur at royna, tá veðrið varð batnað. At eitt lík av manningini varð funnið so sunnarlaga sum við Eyrarbakka, bendir á, at hon er farin sunnanfyri. Men hvussu hon er farin, er ikki lætt at gita. Nakað beinleiðis óveður, eftir tað, ið umtalað er, minnist eg einki til. Hesi minnir frá vártúrinum á Suðurlandinum 1934, hava staðið ógvuliga greið fyri mær síðan, sjálvandi tí tey hava samband við ta skakandi vanlukku, ið øll tá vóru ávirkað av, at tvær føroyskar sluppir fórust: "Neptun" og "Nólsoy", og øll manningin á báðum sjólótust. Tað er ringt at hugsa sær, hvussu meinur missurin og nívandi sorgin hevur verið fyri tey mongu heim, ið vóru fyri missi, og tær bygdir, sum vórðu so hart raktar. Men mong vóru eisini tey, ið fingu upplivað, at Harrin troystar og gevur styrki. Heim vóru í sorg. Føroyar vóru í sorg.
21 Nr oktober 2004 Ísland Jákup í Jógvanstovu í Lorvík skrivaði í 1991 hesa yrking um okkara lagnufelagsskap við Ísland. Her nevnir hann ein stóran part av teimum skipum, sum eru farin á íslandsleiðum. Vit endurgeva yrkingina og seta í klombrum talið av fiskimonnum, sum fórust við hvørjum skipi. Samlaða talið er 196, og tá eru ikki øll skip og allir umkomnir fiskimenn tiknir við. Ikki Streymur men Streymoy Síða F03156 Tú Ísland stóra jøkulsland, tú fagra oyggj í Atlantshavi, hvør er sum tú, eitt oyggjaland við dølum, jøklum og sævarsand. Stórt er títt navn, stórt er títt hav, stórt er tað meingi, sjógvurin gav til mikla manna gavn, veitt og ført inn í Íslandshavn! Við Mánaroyggjar Standard fór og Kristina (16) sluppin stór, við Eysturlandið Dora (17) sakk, við Portland Laura (19) sjógvin drakk! Boneta søkk við tína strond Verdandi (15) og Arisona hond í hond, John Bull, ásigld við Langanes Og Havfrúgv sigldi á Norðlandsfles! Tú stóra oyggj vár bróðurland vit frændir fingu mikla eyð, í fornum døgum við tín sand, har havið dró og súgur seyg! So fjálgt var Langanes í ódn, har Føroya knørrir fingu skjól, tú vardi teir, sterka Íslands Bjørn, So Norðhavsbáran bleiv sum ein tjørn! Men mong ein Føroya skúta, nú hvílir við tín fót, í ódnum máttu lúta, teim bjóðst ei bøn og bót! Atlantic sakk við Dalatanga, Heimdal á Hornafirði langa, Zealous fór á Eysturstrond Og Queen við Vestmannaeyalond. Gracie (7) var mín fyrsta skúta, í ódnarstormi tú mátti lúta, so djúpt tú søkk í Atlantshav, ógloymandi minnir tú mær gav! Eg sá teg, Ísland, tú ert stórt, Land og firðir og fjøllini bjørt. Eg sá teg, land, eg minnist væl Tey nes og oddar í stórum tal! Á myndini síggja vit: 1. Danskur vrakari, 2. Abraham Abrahamsen, Strendur, 3. Danskur vrakari, 4. Jóhan Johannesen, Havn, 5. Rubek Rubeksen, hjá Essa, Havn, 6. Thøger Jensen, Korsør, sum hevði verið við. 7. og 8. eru tveir danskir dreingir. Tað hevur víst seg,at hetta er manningin á Streymoy og ikki á Streymi, sum vit hildu í seinasta blað. Páll Nolsøe hevur myndina í Siglingarsøguni. Myndin er frá 1916, tá Streymoy hevði verið í New Foundlandi, sum tað fyrsta føroyska skip á hesum leiðum. Hetta er fyrr umrøtt her í blaðnum. Skipari var Kvívíks Tummas. Tann 27. oktober fóru teir til Keypmannahavnar at landa veiðuna, sum var avreidd fyri kr So mangur Føroyasonur var tikin í tín favn, í Føroyum grótu konur tað Íslands hav og navn! Har Hekla goysir eld og grót, og harður stormur helt ímót, har Føroyasynir flutu nær, eldsteinar hóttu teirra far! Á Akureyri og Siglufjørð Og Skálholt er á Íslandsfjørð, Seyðisfjørður og Miðfjarðanes, Vattanes og Skrúðurfles! Av Grindavík, á Patreksfjørð og Húsavík á Norðlandsfjørð vit sigldu suður til Whalsback tú stóra Ísland við nøv og nakk! Við Grindavík og Meðlandsbarm várt Føroyafólk fekk sáran harm, har sluppin Anna (17) og Løvenørn (11), tær fórust har var eingin vón. Og Ernestina (9), hitt fríða far og henni næst mong onnur kær, har Fossanes (19) og Nólsoy (20) við og Neptun (23), báðar lið um lið! Og Phi-Phi søkk við oyggjabólk, Immanuel (19) við alt sítt fólk, Tór I á Gletting søktur var Tór II (18) var søktur Portlandi nær! Í Íslands havi hvurvu teir, og aldri her teir síggjast meir, har Sólarris (5) við Dalatanga fekk minubrest, søkk eftir vanga! Verið 25 ár við "Ocean Prawns" Í hesum døgum eru 25 ár síðan Árni Joensen og Aksel Niclassen úr Miðvági fóru við danska rækjutrolaranum "Ocean Prawns". Teir eru framvegis við, og tá skipið kemur inn í Canada mitt í Eg nevna má ein Íslandsmann, Fridrik Fridriksson eitur hann. Hann ungur kom til Føroyaland, í Tórshavn fann sín Frelsarmann. Fridrik var barnavinur stóri, ein Íslandssonur í Kirkjukóri, í Lækjarsgøtu hans mynd og ond, væl goymdur og kendur í Norðanlond! Eg vildi sæð teg, Ísland stórt, eg sá teg, tá ið vón var bjørt. Eg minnist teg so sera væl, Teir firðir og fjøll í stórum tal! Føroyingar sigldu hin breiða fjørð tó nakrir sova í Íslands jørð, á teir breiddi Ísland móðurlak, teir ofraðu alt fyri Føroya sak! mánaðinum verður hetta markerað við einum hátíðarhaldi. Hetta er aftur eitt dømi um hvussu støðufastir føroyskir fiskimenn eru, eisini tá talan er um at sigla við útlendskum skipum.vit ynskja hesum báðum knassum tillukku og eydnu við framtíðar sjólívinum. stephanssons hús Við okkurt um ymiskum vørum á hyllunum, stendur landsins størsta goymsla av eykalutum til taks hjá føroyska flotanum. Aftanfyri stendur eitt samtak av trimum føroyskum skipasmiðjum og einum mekaniskum verkstaði, ið hevur meir enn seksti ára royndir innan veitingar til skipaflotan alt frá smærri umvælingum og viðlíkahaldi til um- og nýbygging av skipum. Góðkendir tænastuveitarar av: Wärtsilä Deutz-MWM Scania & Valmet Callesen Ulstein Brattvaag ABB-Turbochargers Desmi pumpum P/F Tórshavnar Skipasmiðja Tlf Fax P/F Skipasmiðjan á Skála Tlf Fax Vestmanna Skipasmiðja Tlf Fax Runavíkar Mekaniski Verkstaður Tlf Fax
22 Síða 22 Nr oktober 2004 "King Arthur" Vit hava aftur eina skipsmynd, sum er frá Fornminnissavninum. Haldane Joensen greiðir soleiðis frá: 3350F03113 GUÐS ORÐ Torleif Johannesen Lívsvirði Men eg meti lív mítt einkis vert fyri meg sjálvan, um eg bara má fullføra skeið mítt og ta tænastuna, sum eg fekk frá Harranum Jesusi: at vitna um gleðiboðskapin um Guds náði. Áp. 20,24. Lívsvirði er vorðið eitt mótaorð. Bæði ung og gomul eru upptikin av tí. Umráðandi er at fáa sær eitt meiningsfylt arbeiði við góðari løn og eftirløn. Í frítíðini má tað verða pláss til eftirútbúgving, kvøldskúla, ítrótt... so at fólk eisini í frítíðini "liva", so leingi tey liva og fylgja sínum hjartans ynskjum sínum lívsvirðum. Her er so ein skipsmanning (Snr. 3350F03113), sum eg haldi vera av "King Arthur" og man hon helst verða tikin beint áðrenn ella uml tí 3 av manningini eru kendir, men hvørjir eru hinir? Vanliga hevði Kristian manning "fyri norðan Múlan", so roknast má við at øll manningin eru norðingar. Hesin Havna-Jógvan bleiv seinni tann næsti fyristøðumaður fyri úthandlinum hjá Jørgen Bech & Sønner í Norðdepli. Kona Jógvans, Elisebeth Mariane Debes, var eisini úr Havn.Hon kom úr húsinum "á Bakka". 3350F02669 "Hvannasundsbrøðurnir", sum Christian og hin beiggin Sámal vanliga vórðu nevndir, búðu í Havn, og áttu eisini "Grundick", men kom hon seinni og er hetta tí helst manning av "King Arthur". Ein beiggi Kristians, Debes nevndur, tók við handlinum aftaná pápan í Norðdepli. Systir teirra Anna, var gift við Janusi Djurhuus, skaldinum. Kennir nakar hinar á myndini? Latið okkum frætta! Tiltøk, ítriv og annað verða gjørd, so eisini tey eldru fáa ein meiningsfyltan dagligdag, sum gevur bæði lívsvirði og sjálvsvirði nakað at fara upp til og liva fyri. Hetta er bæði gott og gagnligt. Kortini skal ein og hvør rannsaka sjálvan seg og kanna eftir, um lívsvirðini veruliga eru virði, og um tíðin og orkan verða rætt nýtt. Søgan um ríka bóndan í Luk. 12 kann endurtaka seg.hann hugsaði bara um seg og sítt og livdi bara fyri tí. Góðs og fæ var lívsvirði hansara. Í sjálvgóðsku tosaði hann bara við sál sína og hevði umsorgan fyri henni. Gud, næstin og tey ævigu virðini høvdu ongan týdning fyri hann.hann var ein dári, segði Jesus. Teir vit kenna eru: 9 Emil Johannesen, f (beiggi tann kenda Mortan í Hvannasundi). 13 Jens Christian Justesen, f.1892 á Oyruni (Norðdepli), og var hann í mong ár saman við Jóin, ein gerandismynd í Havn. 14 Christian Christiansen, skipari (Kristian í Hvannasundi) f á Eiði har pápin Havna- Jógvan, úr Jansstovu í Havn tá arbeidi í Handlinum hjá Kruse. Paulus gjørdi tað øvuta av tí, sum bóndin gjørdi, og sum mong gera í dag. Lívsvirði hansara var ikki at fremja egin áhugamál ella fylgja hjartans ynskjum. Hann gekk ikki egnar leiðir, bygdi ikki sítt egna kongaríki, var ikki gripin av forgeingiligum lutum og nýtti ikki tíðina til tað, sum ongan týdning hevði. Hann var ikki fyrst og fremst upptikin av at liva leingi ella róligt. Lívsins djúpasta meining og sanna lívsvirði fyri hann var lívið saman við Jesusi.Tí segði hann: "Eg meti lív mítt einkis vert fyri meg sjálvan." Alt lív hansara var ein Jesu-tænasta fyri næstan. Her steig hann í Jesu fótasporum. Mark.10,45 Jesus hevði frelst Paulus og gjørt hann til boðbera sín. At varðveita trúnna og fullføra tænastuna hevði størri týdning enn sjálvt lívið. "Jóannes Patursson" kom til Havnar Í teimum Hugbirtingum hjá Petur Háberg, sum vit høvdu í seinasta blað um "Broytingartíðir" er komin ein misskiljing. "Jóannes Patursson" varð ikki bygdur til Kjølbro, men til Uvak í Havn. Søgan um hvussu hesin vala trolarin endaði hjá Kjølbro kann lesast í "Jól á Halanum" hjá Hans Paula Johannesen. Í somu grein varð skeivt sagt, at "Kallsevni" var kolfýrdur. Hann var oljufýrdur og samb. okkara heimildarmanni brúkti hann eina rúgvu av olju! Tú ert ikki Paulus. Tú fært kanska heldur ikki somu fulltíðartænastu sum hann. Kortini vil Jesus eisini felsa teg og fylla teg við sær, so títt sanna lívsvirði, títt góða, títt ríkidømi verður Kristus. Hann er einasta veruliga og æviga lívsvirðið. Tá kanst tú siga sum Ásaf, at "mítt góða er at vera Gudi nær!" Hesi lívsvirði koma tá at seta dám á tín dagligdag til gleði og signing fyri næstan. Tá kanst tú gera orð Paulusar til tíni: "Lívið er mær Kristus, og deyðin ein vinningur."
23 Nr oktober 2004 Síða 23 FISKIMÁLARÁÐIÐ Fiskivinnuroyndir 2005 Lýsing eftir umsóknum Fiskivinnuroyndir er ein játtan hjá Fiskimálaráðnum, sum stuðlar undir gransking og menning innan fiskivinnuna: Fiskimálaráðið hevur gjørt av, at verkætlanir innan fylgjandi økir hava fyrimun: Fiskiskapur við ábyrgd Royndarveiða, framleiðsla og søla Virðisøking av fiski Búskaparlig og samfelagslig menning av fiskivinnuni Heilsa, trygd og umhvørvi Hvør kann søkja? Fyritøkur, almennir stovnar og einstaklingar kunnu søkja um stuðul úr Fiskivinnuroyndum. Um tørvur er á at orða hugskot til ítøkiligar verkætlanir ber til at seta seg í samband við samskiparan um hetta. Umsóknir skulu vera samskiparanum í fiskivinnugransking í hendi í seinasta lagi mánadagin 15. nov kl Meira fæst at vita: Programm, umsóknarbløð, vegleiðingar og annað kunnandi tilfar fæst á heimasíðu okkara Áhugað eru vælkomin at venda sær til Maritu Rasmussen, samskipara, við møguligum spurningum. Fyrivarni verður tikið fyri játtan á Løgtingsins fíggjarlóg fyri Marita Rasmussen, samskipari Tlf.: fartel.: t-post: Umsóknir skulu sendast til: Fiskimálaráðið Samskiparin í fiskivinnugransking Yviri við Strond 17 FO-100 Tórshavn FISKIMÁLARÁÐIÐ Fiskiveiðieftirliti Dekkarar til Fiskiveiðieftirlitið Eitt avloysarastarv sum fulltikin dekkari og eitt starv sum ófulltikin dekkari á skipunum hjá Fiskiveiðieftirlitinum, verða hervið lýst leys. Fulltikin dekkari: Arbeiðið umfatar at ganga vakt, og annars taka lut í vanligum skipsarbeiði. Førleikakrøv: Heilsuváttan fyri sjófólk (uttan avmarkingar og er skikkaður til kagtænastu) Trygdarskeið (Fyrimunur men ikki krav) Setanin er avmarkað til tvey ár. Starvið sum ófulltinkin verður at seta til 12 nov 2004 Førleikakrøv: Lýkur krøvini sum fulltikin dekkari sambært kunngerð nr. 50 frá 12. mai 1999 um sjóvinnubrøv og útbúgvingarkrøv til sjófólk. Heilsuváttan fyri sjófólk (uttan avmarkingar og skikkaður til kagtænastu) Trygdarskeið krevja vit fyri avloysarnar Skeið, so sum eldsløkking, fyrstuhjálp og onnur ið eru viðkomandi fyri starvið er ein fyrimunur, tó ikki ein treyt Avloysarastarvið er avmarkað til 11. feb Starvið sum fulltinkin verður at seta sum skjótast. Ófulltikin dekkari til Fiskiveiðieftirlitið Ert tú ung/ungur, og hevur hug til arbeiði umborð á skipi, er hetta ein góður møguleiki. Starvstíðin sum ófulltikin dekkari telur á sama hátt sum starvstíð við handilsskipum Arbeiðið umfatar at ganga vakt, og annars vanligt deksarbeiði. Setanartreytir og løn eru sambært sáttmála millum Fíggjarmálaráðið og Starvsmannafelagið. Setanarøkið er Fiskimálaráðið og stovnar undir tí. Tænastustaðurin er í løtuni Fiskiveiðieftirlitið. Skrivlig umsókn við: CV, avriti av prógvum og møguligum viðmælum, skulu vera Fiskiveiðieftirlitinum í hendi í seinasta lagi 14. oktober 2004 kl Umsóknir skulu sendast til: Fiskimálaráðið Att.: Fiskiveiðieftirlitið Postsmoga Tórshavn Nærri upplýsingar um starvið, kunnu fáast við at venda sær til Fiskiveiðieftirlitið á tlf og tosa við Jóannes Heimustovu, samskipara.
24 Síða 24 Nr oktober 2004 Bretski fiskimálaráðharrin á vitjan í Føroyum Bóndin ber sítt tíggjunda barn til dópin. Heldur tú ikki at tú hevur nokk av børnum nú?, spyr prestur. Men tað stendur í Bíbliuni at vit skulu befólka jørðina. Ja, tað er rætt, men tað stendur ikki at tygum skulu gera tað einsamallur. ***** Tveir ríkmenn reypaðu. Eg eri so ríkur at eg kundi keypt alla verðina. Ja, men eg eri ikki áhugaður í at selja. Sum teimum flestu kunnugt var bretski fiskimálaráðharrin í seinasta mánað í Føroyum at kunna seg um føroysk fiskivinnuviðurskifti. Serligan áhuga hevði hann fyri fiskidagaskipanini, sum hevur vakt ans í Bretlandi. Skipað Ben Bradshaw, nr. 2 frá høgru, og hansara fylgi lurtar við andakt eftir sjónarmiðum hjá føroysku fiskivinnuni. varð eisini fyri fundi við føroysku fiskivinnuna, og her luttóku umboð fyri fiskimannafelagið, reiðarafelagið og ráfiskakeyparafelagið. Frá FF fekk ráðharrin tilfar á enskum um støðuna hjá fiskimonnum. Men ráðharrin ásannaði, at tað var ikki bert sum at siga tað at fáa broytt teirra skipan. Hon er ásett av ES, og skal nakað broytast, skal hetta verða gjørt í samband við ES. Og hetta kann taka heilt væl av tíð, um tað í heila tikið letur seg gera. Annars hevur ráðharrin eitt sera víttspennandi arbeiðsøki. Hann er eisini ráðharri fyri djóravælferð, og hevur hann tískil eisini verið uppí málinum um banning av revaveiði, sum hevur skapt stóra øsing í Bretlandi. Orsøkin fyri hesum banni er at steðga teirra djórapínslu sum fer fram, har revarnir verða jaktaðir av hundum, sum býta revarnar til avlívs. Nú verður spennandi hvat ið kemur burtur úr hesi stuttu vitjan, sum bert vardi ein dag. ***** Ein maður fer gangandi eftir strondini, og av misgávum sparkar hann til eina fløsku, ið liggur í sandinum. Í tí sama kemur ein andi úr fløskuni, og sigur: - Tú hevur givið mær frælsið aftur aftaná 100 ár í fangaskapi. Afturfyri skal eg hjálpa tær við einum ynski. So vil eg fegin vitja beiggja mín í Avstralia! Í lagi, so gandi eg eitt flogfar fram, so tú kanst flúgva yvir har. Nei, tað gongur ikki, eg tori ikki at flúgva. Um eg so gandi eitt skip fram? Nei, tíverri, eg ræðist eisini vatn. Men kanst tú ikki byggja ein motorveg yvir hagar? ERT TÚ SVAKUR? Eg kann ikki byggja ein veg heilt yvir hagar. Kann eg ikki hjálpa tær við einum øðrum ynski ístaðin? Jú, eg vil eisini fegin læra at skilja kvinnur. Tú... hasin motorvegurin... skal hann hava tvær ella fýra breytir? Føroysku umboðini vóru Egil Olsen, Jákup Sólstein, Jógvan Norðbú og Óli Jacobsen, sum ikki er á myndini. Tað man vera sera sjáldsamt, at tað eru tvey strandfaraskip í Svínoy í senn. Men hetta hendi tann dagin Malla fór til gravar. Upprunaliga ætlanin var at Másin skuldi sigla tvær ferðir á Eiðið. Men her var ókyrt.tað er dupult so leingi at sigla á víkina, so tað gjørdist neyðugt at tvey skip sigldu, tá roknað varð við nógvum fólki. Her síggja vit Másan liggja við bryggju, meðan Barsskor bíðar til hann sleppur at, tá Másin er farin frá aftur. Tvey strandfaraskip í Svínoy Ráðharrin hevði nógv um at vera. Her er hann kanska við at fyrireika røðuna, sum hann skuldi halda á landsfundi hjá sínum floksfeløgum í Føroyum dagin eftir.
Søgan um "Vesturhavið Blíða"
Síða 28 Nr. 284 Hósdagur 9. januar 2003 10,- Føroysk kirkjufólk á Filippinunum Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Gamlar Havnarmyndir Carolina Heinesen greiðir m.a. frá, tá gamli Rubek, f. 1816,Læs mere
Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi
Síða 4 Ættarliðsskifti í Realinum Nr. 344 Hósdagur 9. juni 2005 12,- Mynd: Kristian M. Petersen Síða 9 Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi Sigurd Joensen sum umboðar FF við Johannu, fekkLæs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
http://www.vagaportal.fo/pages/posts/oli-jacobsen-skrivar-v...
Page 1 of 9 Mikudagur 26 August 2009 Set til startsíðu Lýsingar Um Vágaportalin Forsíða Vágatíðindi Onnur tíðindi Mentan Bøkur Tónleikur Framsýningar Ólavur í Beiti tann 06/06/2009 kl. 18:34 Tiltøk KrutlLæs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
Námsferð 25. mai 5. juni 2017
Námsferð 25. mai 5. juni 2017 7.a og b - Sankta Frans skúli Foreldrakunning 10. mai 2017 ...líka... Tá ið vit eru liðug í kvøld stápla stólarnar saman Hettutroyggjur við prent Myndatøka juni floksmyndLæs mere
Sagsøgeren har påstået sagsøgte dømt til at betale 42.400 kr. med procesrente fra den 26. juni 2003, subsidiært procesrente fra den 22. april 2008.
DOM Afsagt af retten på Færøeme den 22. december 2009 IBS-sagnr. 619/2008 Skatteyderi mod TAKS Samandráttur: Málið snýr seg partvís um saksøkjarin, skattagjaldari, skal rinda mvg av skrásetingaravgjaldinumLæs mere
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim John Drane prestur segði frá lívssøgu síni í God Channel. Hann kom ikki úr einum kristnum heimi. John var nógv hjá abba sínum, sum heldur ikki var trúgvandi.Læs mere
forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.
Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelingerLæs mere
Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomilig umskipan av fiskimálaráðnum.
Nr. 285 Hósdagur 23. januar 2003 10,- Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Síða 21 Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomiligLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2011 64. árið Kirkjuligt Missiónsblað BØNARLÍV Í Jóh. 2,1-11 læra vit nógv av Mariu um bøn. Maria fer beina leið til Jesus við síni bøn. Hon sigur Jesusi frá, hvat vertsfamiljuni tørvar. BønLæs mere
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging Galdandi frá 1. januar 2016 1. Tryggingaravtalan Stk. 1. Tryggingaravtalan fevnir um bólkalívsavtaluna og niðanfyristandandi tryggingartreytir. Stk. 2. Frávik tilLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað BÍBLIAN - KELDA TIL LJÓS OG FATAN Tá ið Sun Yat-sen, sum var ein politiskur oddamaður í Kina í 1912, einaferð varð spurdur, nær stóra vekingin í Kina byrjaði,Læs mere
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin. Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014 Integration og eksklusión versus inklusión Integratión merkir at vera so normalur, sum gjørligt,Læs mere
Fiskimaðurin Andrias í Tarti. Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a. eru vit í barsil hjá Georg L. Samuelsen í 1911.
Nr. 379 Hósdagur 23. november 2006 15,- Síða 6 Søgan um Coronet Frásøgn frá samkomuni í Klaksvík Fiskimaðurin Andrias í Tarti 100 ár Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a.Læs mere
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
Nr. 323 Hósdagur 5. august 2004 12,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá AndrewLæs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað VIT MUGU HAVA HEILAGA ANDAN. Uttan halgan skal eingin síggja Harran! (Heb.12,14) Tað er ein sannleiki, sum nógv kenna, men sum fá veruliga hugsa um. HvussuLæs mere
"Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Sigmund verður 75. Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp. Úr Syðrugøtu til Aberdeen
Nr. 352 Hósdagur 6. oktober 2005 12,- "Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Síða 3 Sigmund verður 75 Fupp og fakta um tilfeingisgjald og -rentu Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp Síða 6Læs mere
Gamlar myndir úr Norðuroyggjum
Nr. 289 Hósdagur 20. mars 2003 10,- Síða 20 Símun Johan Wolles 70 ár Løgtingsmál viðvíkjandi fiskivinnu og -monnum Vit greiða frá teimum framløgdu tingmálunum, sum viðvíkja fiskimonnum. Síða 6-9 FF hevurLæs mere
Hvat hendi við russarunum?
Nr. 280 Hósdagur 7. november 2002 10,- Kennir nakar klippfiskamerkið? Vit hava frásøgn um "klippfiskamerkið" frá 1931, men vilja fegin frætta meira. Síða 18 Síða 4 Síða 14 Samrøða við gamla landsdjóralæknanLæs mere
Svenskur elitusvimjivenjari
Síða 26 Nr. 275 Hósdagur 15. august 2002 10,- Svenskur elitusvimjivenjari til Føroya Svenski Mats fann kærleikan í Føroyum So nú liggur fyri hjá okkara svimjarum Fiskiskapur: Meira av tungu og størri upsiLæs mere
Heilsan hjá langfarafiskimonnum
Nr. 307 Hósdagur 11. desember 2003 10,- Síða 3 Søgan um John Dam John Dam var ein megnarmaður. Vit ummæla bókina og hava frásøgn frá móttøkuni, tá bókin varð handað. Bátasøgan á Eiði Vit hava fyrsta avLæs mere
Trupulleikar og møguleikar við upsanum. Upsaátakið vísti, at møguleikar eru fyri upsanum, men teir koma neyvan av sær sjálvum.
Nr. 334 Hósdagur 20. januar 2005 12,- Síða 18 FF bjargaði føroyskum sjálvsavgerðarrætti Vitjanin hjá donsku fíggjarnevndini váttaði, at tað var FF, sum í summar bjargaði Føroyum undan danska uppíleggingLæs mere
Givið út 30. mai 2017
Givið út 30. mai 2017 Nr. 78 29. mai 2017 Løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) Samsvarandi samtykt LøgtingsinsLæs mere
Almannastovan. Almannastovan. Skjal 11. Dagur J. nr I. Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður Tórshavn
Skjal 11 Dagur 28-11-99 J. nr. 95.50.I Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður 2 100 Tórshavn Hjálagda tilfar verður við hesum sent til stýrið sum Almannastovunar viðmerkingar til ætlanirnarLæs mere
ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN. Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin
KAPPINGARÁRIÐ 2014-15 HEIMA Í HOYVÍK ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin Pensjón Betri at hava gott í væntu 1. januar 2014 kemur nýggja pensjónslóginLæs mere
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland I medfør af 41, stk. 6, 53, stk. 8, og 95 i lov om arbejdsløshedsforsikring m.v., jf. lovbekendtgørelseLæs mere
Skipari kláraði tað, sum læknar ikki kundu! Læknarnar vildi taka beinið av Palla, men hann noktaði.
Nr. 357 Hósdagur 22. desember 2005 12,- FF-blaðið og Føroya Fiskimannafelag ynskja øllum okkara sjófólki, lesarum og føroyingum annars ein gleðilig jól og eitt av Harranum signað nýggjár. Síða 14 AtlanticLæs mere
Fólkaheilsukanning Hvussu hevur tú tað 2015
Fólkaheilsukanning 2015 - Hvussu hevur tú tað 2015 Fólkaheilsuráðið juni 2016 Sálarheilsa Sálarheilsa Perceived Stress Scale Í hesi kanningini verður PSS (Perceived Stress Scale) nýtt fyri at meta um sálarheilsunaLæs mere
Smiðjan á Skipanesi Brot úr okkara smiðjusøgu. Okkara maður í Nambia. Er prískappingin í vanda? Børn á Sanatoriinum
Síða 4 Nr. 372 Hósdagur 27. juli 2006 15,- Hvussu minka við gapið millum fiskimenn og fiskifrøði? Frásøgn frá fundi við Menakhem Ben Yami Eru vit við at fara aftur í 80-ini? Síða 26 Er prískappingin íLæs mere
FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn
Nr. 350 Hósdagur 8. september 2005 12,- FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn Síða 11 Petrea: Droymdi lagnuna hjá manningini á Nólsoynni VístLæs mere
Kreppa í norska fiskiídnaðinum. Gretha á Malta verður 70 ár. Føroyskar skipasmiðjur eru kappingarførar. Íslendskt reiðarí:
Síða 9 Nr. 278 Hósdagur 10. oktober 2002 10,- Gretha á Malta verður 70 ár Síða 16 Sat í fongsli fyri fakfelagsvirksemi Vit hava hitt samstarvsfelaga hjá Lech Walesa, sum á egnum kroppi hevur følt, hvatLæs mere
Framleiðsla av salti
Síða 2 Nr. 329 Hósdagur 5. november 2004 12,- Sámal Jákup farin í land Aftaná 50 ár á sjónum er Sámal Jákup givin. 100 ár síðan fyrsta Gøtuskipið fórst Tað gekk illa hjá fyrstu gøtumonnum, sum fingu særLæs mere
Søgan hjá einum krígssiglara. 75 ár liðin síðan sorgarleikin við "Riddaranum" Síða 2. Síða 13. Síða 22
Síða 2 Nr. 277 Hósdagur 26. september 2002 10,- Eingin hummari á Skeiva Banka Síða 13 Søgan hjá einum krígssiglara Sigurð Simonsen í Fuglafirði greiðir frá síni sigling undir krígnum. Síða 22 75 ár liðinLæs mere
Grindadráp í Tjukotka í Siberia
Nr. 315 Hósdagur 8. apríl 2004 12,- Síða 11 Pavel í Moskva Vit hava hitt Pavel, sum nýtir allar sínar kreftir at hjálpa illa støddum børnum. Síða 7 Vit hava myndafrásøgn frá hvalaveiði í Tjukotka. GrindadrápLæs mere
Nýggj skip. 70 ár síðan Nólsoy gekk burtur Søgan um ringin sum kom aftur. Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár
Síða 21 Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Tann sum ikki hevur verið í Fugloy hevur ikki verið í Føroyum! Á ferð í Fugloy Síða 11 70 ár síðan Nólsoy gekk burturLæs mere
Hugburður til føroysk yrkisorð
JÓGVAN Í LON JACOBSEN Hugburður til føroysk yrkisorð Endamálið við hesi grein er at siga eitt sindur um hugburð føroyinga til føroysk yrkisorð og um yrkisorðafrøði yvirhøvur. Grundarlagið undir greininiLæs mere
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag?
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag? Titus 2, 11-15 Haldi tað er eitt sindur ymiskt, hvat hugtekur okkum mest, tá ið tað kemur til evni í sambandi við okkara kristinlív. Summum dáma væl bíbliusøgurnarLæs mere
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014 Góðu norðurlendsku vinir, Tórshavn hin 10 December 2013 Tað er okkum ein gleði at bjóða tær til Føroya í samband við Samnordisk PensionärskulturLæs mere
Nr. 321 Hósdagur 8. juli ,- Síða 17 Baksíðan Síða 9 Síða 3 Síða 14
Nr. 321 Hósdagur 8. juli 2004 12,- Karl verið í sama reiðarí í 25 ár Góð reiðarí fáa fiskimenn at støðast. Karl hevur verið í sama reiðarí í 25 ár. Síða 17 Lorraine við skriviborðið hjá Anettu, har honLæs mere
Føddur undir Hitler, vaksin upp undir Stalin
Nr. 291 Mikudagur 16. apríl 2003 10,- "Smyril/Dúgvan" í Afrika Ungur føroyskur sjómaður hevur hitt "Smyril/Dúgvuna" í Afrika. Síða 25 Ballónin hjá Fíggjarmálaráðnum brostin Grundarlagið fyri "kapringini"Læs mere
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26 Joh. 17, 20-26 er endin á høvuðsprestabønini, sum Jesus bað áðrenn hann var tikin til fanga. Her biður Jesus fyri øllum komandi trúgvandi, teimum sum skulu koma tilLæs mere
Vit hava drúgva frásøgn frá landsfundinum hjá FF. Í komandi blað hava vit meira tilfar, so sum hagtøl hjá FF. Landsfundur FF s
Baksíðan Nr. 333 Hósdagur 6. januar 2005 12,- Jólahugni í Undirhúsinum Vit hava drúgva frásøgn frá landsfundinum hjá FF. Í komandi blað hava vit meira tilfar, so sum hagtøl hjá FF. Síða 11 LandsfundurLæs mere
Altjóða fiskivinnuserfrøðingurin Ben Yami kemur aftur Vænta at fáa íkast til at meta um okkara fiskivinnuskipanir.
Síða 11 Nr. 365 Hósdagur 20. apríl 2006 15,- 120 ára gamli handilin við Gjógv opnar aftur Kanska eru glottar fyri Gjógv. Síða 9 Síða 6 Tummas fór til Suðurgeorgia Tummas á Skipanesi fór til heimsins endaLæs mere
Bjørn kann ikki nokta fiskimonnum at kryvja við maskinu
Nr. 359 Hósdagur 26. januar 2006 15,- Síða 18 Tíðindi frá Gianfranco Gjørdi orðabók og mátti av landinum. Men vit hava frætt frá honum Karl Johan Joensen: Av Eiði til Esbjerg Droymdi at hann fór at verðaLæs mere
Laksur frá veiðu í Alaska til sølu av føroyingi í USA
Nr. 303 Hósdagur 16. oktober 2003 10,- Síða 25 Dýpið skuldi loddast eftir fólkaatkvøðuna í 1946 Vit hava eitt higartil ókent ískoyti til søguna aftaná fólkaatkvøðuna. Framstig í Fugloy: Kundu rógva tilLæs mere
Fiskidagaskipanin í Ísrael
Nr. 378 Hósdagur 9. november 2006 15,- Síða 3 Bók um Jóan Petur hjá Mouritsi Minnisvarði settur einum av okkara bestu fiskimonnum. Ísrael hevur best hugsandi fiskiveiðiskipanina. Síða 6 FiskidagaskipaninLæs mere
hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin
Fjarlestur frá topp 16 til 100 hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? g Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin 2 Fjarlestur skrá Evnir Hví fjarlestur? FjarlesturLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað SAMFELAG VIÐ GUD 1. Jóh.1,6-10: Um vit siga, at vit hava samfelag við hann, og ganga í myrkrinum, tá ljúgva vit og gera ikki sannleikan. Men um vit gangaLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað BJARGING FYRI ØLL! Men alt er frá Guði, sum gjørdi okkum sáttar við seg við Kristi og gav okkum sáttargerðartænastuna, við tað at tað var Guð, sum í KristiLæs mere
Jarðarferðin hjá Morning Star
Nr. 313 Hósdagur 11. mars 2004 12,- Síða 8 & 14 Nýggjur sáttmáli hjá Fiskimannafelagnum: Hvíldartíðin skal haldast Malmberg: Var á veg til botns á fleiri hundrað favna dýpi Síða 9 Áheitan á ALS: AvgreiðiðLæs mere
Vinnan í Gøtu 20 ár. Landsfundurin 2006
Síða 23 Nr. 382 Hósdagur 11. januar 2007 15,- Av "Atlantic Navigator" út á Stóru Dímun Síða 4 Landsfundurin 2006 Vit hava nógv tilfar frá landsfundinum. Hvalaveiðan í Suðuríshavinum Hesa ferð hava vitLæs mere
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi AbrahamsenLæs mere
Fiskivinnufróðskaparsetur
Nr. 368 Hósdagur 1. juni 2006 15,- Síða 21 Løgmaður fremur sensur Lýsir bert sjónarmið hjá sínum fjølmiðlum á heimasíðu. Fiskivinnufróðskaparsetur í Scalloway Síða 6 Hevur næmingar úr FalklandsoyggjunumLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2008 61. árið Kirkjuligt Missiónsblað JESU FANGI Tá ið Jesus varð tikin uttanfyri Getsemane urtagarð, varð hann førdur til Kaifas, høvuðsprestin, har hann varð avhoyrdur og sat fangi nakrarLæs mere
90 ár síðani skaðagrindina. í Sandvík
Síða 11 Nr. 335 Hósdagur 3. februar 2005 12,- Ran farin fyrsta túrin Enn eru knotur í føroyingum 90 ár síðani skaðagrindina í Sandvík 13. februar eru liðin 90 ár síðani ringastu skaðagrind í søguni. VitLæs mere
Bartal Andersen á Dunganum í Gerðum og havnarmaðurin Magnus hittast
Bartal Andersen á Dunganum í Gerðum og havnarmaðurin Magnus hittast Tað vóru ringar tíðir í Føroyum fyrst í 1800- talinum, tá Napoleonskríggini herjaðu. Danmark fór í parti við Fraklandi ímóti OnglandiLæs mere
DOM. Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagt påstand om:
DOM Afsagt den 14. juni 2011 i sag nr. BS 1270/2010: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J og K mod TAKS Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagtLæs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
Andras á Forunum og Ríki-Rasmus við Sjógv
Gentan hjá Ríka-Rasmusi doyði dagin fyri brúdleypið Andras á Forunum og Ríki-Rasmus við Sjógv Bæði Andras Poulsen og pápabeiggin Rasmus vóru nógv ár til lands í Íslandi Andras Inni í Húsi við Sjógv verðurLæs mere
Ríki maður og Lázarus Luk. 16,
Ríki maður og Lázarus Luk. 16, 19-31. Úr bókini Sæden er Guds ord Øivind Andersen Hetta líknilsið er av øðrum slag, enn tað vit hava sæð í Matteus Evangeliinum. Her snýr tað seg ikki um myndatalu ellaLæs mere
HAVNAR KLUBBI oktober Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár.
Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár. 1799-27.oktober - 1959 Teksturin er ikki broyttur, bert innskannaður, og tí sæst týðiliga, hvussu nógv skriftmálið hevur broytt seg tey seinastuLæs mere
11. december (Indsendelsesbekendtgørelsen) Kapitel 1 Anvendelsesområde
Nr. 1385 11. december 2007 Bekendtgørelse for Færøerne om indsendelse og offentliggørelse af årsrapporter m.v. hos den færøske registreringsmyndighed, sum broytt við kunngerð nr. 32 frá 22. apríl 2014Læs mere
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG Ein var maður, ið úti stóð Handverkarar sunnan fyri Hórisgøtu Síðani 1997 hava umleið 2 /3 av føroyskum handverkarum verið hildnir uttanfyri allaLæs mere
Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012
ISSN 0903-7772 Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012 Greitt úr hondum hevur Høgni Debes Joensen, landslækni Medical Report 2011-2012 from the Chief Medical Officer in the Faroes 1 2 Heilsulýsing LandslæknansLæs mere
samstarva At veita eina um skjóta hettar og tilboðið: goða viðgerð til kvinnur við burðartunglyndi.
November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum Viðgerðartilboð til kvinnur við burðartunglyndi - Psykiatriski depilin Viðgerðartilboð Hettar brævið er tilLæs mere
Ben Yami: Skerjið ikki línuveiðuna! Seinastu kundarnir í 100 ára søguni hjá Frants Restorff. Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu
Nr. 371 Hósdagur 13. juli 2006 15,- Vit hava hitt stjóran Gunnar Tómasson Síða 3 Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu Frágreiðing frá vitjanini hjá Ben Yami. Hann sigur nógvar óvissur vera við fiskifrøði.Læs mere
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens Átøkini, ið verða framd til tess at fyribyrgja spjaðing av MRSA (Methicillin resistente StaphylococcusLæs mere
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1 Snorri Fjallsbak 2 Tað er stórur munur á einari kanin og einari kanón. Tí er tað sera umráðandi, at vit gera okkum ómak, tá ið vit skriva orðini, og at vit stavaLæs mere
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.:
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.: 200900059 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 149/2008: Uppskot til løgtingslóg um at broyta ymsar vinnufelagalógir (fylgibroytingar til grannskoðaralógina)Læs mere
Søgan um ein heiðursmann og ein gravstein við Havnar Kirkju
Nr. 281 Hósdagur 21. november 2002 10,- Síða 8 Tað skal valdast blankt pappír Fundurin, sum løgmaður kallaði partarnar á arbeiðsmaknaðinum inn til, gjørdist fundur uttan pappír Søgan um ein heiðursmannLæs mere
Verkið liðugt hjá Líggjasi
Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Síða 9 Barbistovusøgan Naena Danielsen skrivar um Barbistovuættina í Syðrugøtu. Í Lopra hittu vit Jákup Joensen, sum ikki hevur givið skarvin yvir hóast pensjónistaaldur.Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 8 15. desember 2007 60. árið Kirkjuligt Missiónsblað JESUS, FRELSARI OKKARA Hvat ynskir tú tær til jóla? Hetta er ein sera vanligur spurningur, ið vit fáa settan hesa tíð av árinum. Tað verður baraLæs mere
Enok maðurin, sum gekk við Gudi
Enok maðurin, sum gekk við Gudi Les ið: 1. Mós. 5,21-23; Hebr. 11,5-6 og Judas v. 1-1 UMSKIFTIÐ. Bíbliulesarar kenna helst Enok sum mannin, sum gekk saman við Gudi. Eitt umskifti kom í lívi Enoks, tá iðLæs mere
Til minnis um tríggjar brøður
Nr. 298 Hósdagur 24. juli 2003 10,- Síða 2-3 Til minnis um tríggjar brøður Anna Evensen 5. partur Baksíðan Síða 11-12, 17-18 Spurnartekin við ICES Vit seta enn eina ferð spurnartekin við ICES, nú tað vísirLæs mere
Kirsten Jacobsen og Fisker-Kaj
Nr. 293 Hósdagur 15. mai 2003 10,- Fiskimenn í Hirtshals: Vilja hava okkara fiskiskipan Vit hava vitjað fiskimannafelagið í Hirtshals. Teir hava sítt at dragast við og vilja hava fiskidagaskipan. SíðaLæs mere
Bakstøði Ynski var: - At lýsa teir møguleikar og tær treytir eldri fólk í Føroyum hava fyri einum góðum lívi í eldri árum - At lýsa hvørji átøk kunnu
URININKONTINENS HJÁ KVINNUM MILLUM 60 OG 65 ÁR Í FØROYUM Títtleiki og ávirkan á gerandislivið Ása Róin, Sjúkrarøktarfrøðingur og Master í professiónsmenning Hildur við Høgadalsá, SjúkrarøktarfrøðingurLæs mere
Men størstur av teimum er kærleikin
Nr. 19 17. september 2017 77. árg. Men størstur av teimum er kærleikin 1. Kor.13,13. Vitið góðtekur ikki altíð arbeiðsháttin hjá kærleikanum, og lívið hevði verið fátækt, um tað var soleiðis. Meðan vitiðLæs mere
Skotin niður av torpedo!
Baksíðan Nr. 313 Hósdagur 11. mars 2004 12,- 103 ára gamal fótbóltsspælari Í næsta mánað fyllir Anna Askham, elsti føroyingur, 103 ár. Umskipanin av fiskamarknaðinum er byrjað Síða 4 Okkurt hevur nýggiLæs mere
Á fiskivinnuframsýning
Síða 6 Nr. 342 Hósdagur 12. mai 2005 12,- Á fiskivinnuframsýning Vit hittu fleiri fiskimenn á fiskivinnuframsýningini Sjómannadagin í Íslandi verður róð kapp við føroyskum kappróðrarbátum. Síða 18 KappróðrarbátarLæs mere
Málsgongd Við skrivi, dagfest 12. desember 2008, sendi Mentamálaráðið soljóðandi uppsøgn til klagaran:
Tórshavn, tann 23. apríl 2013 J.Nr.:28/ 201200015 / 13 (at tilskila í svari) Tykkara J.nr. Álit viðvíkjandi klagu um skikkaða eftirløn hjá tænastumanni Við skrivi, dagfest 6. februar 2012, hevur A sentLæs mere
Størrelsessortering af rejer med sorteringsrist
Størrelsessortering af rejer med sorteringsrist Projekt med formål at forøge værdien af fangsten ombord på rejetrawlere Tórshavn Februar 21 Kristian Zachariassen Jógvan P. S. Olsen HAVSTOVAN NR.: 1-4 SMÁRITLæs mere
Fekk ferðaboð til Auschwitz!
Nr. 349 Hósdagur 25. august 2005 12,- Aftur á slóðina hjá "Egil Reyða" Síða 14 Fiskimannakonan Hanna: Aftaná 50 ár hava bjargaðu fiskimenninir verið aftur á staðnum Fekk ferðaboð til Auschwitz! Síða 9Læs mere
Frá elstu døgum H A V N A R K L U B B A
Frá elstu døgum H A V N A R K L U B B A Árið 1974 er eitt merkisár í søgu Havnar Klubba: Klubbin hevur 175 ár á baki, stovnaður sum hann var í oktober 1799. Sjálvur stovningardagurin er eftir sum mennLæs mere
Nr. 1 Februar árið
Fællesbrev nr. 126 Arusha 20/1 2016 1 Når vi det? Julebrevet blev skrevet, men sidste fællesbrev har et stykke tid på bagen. I december tog vi endnu en tur til YMCA i Moshi, hvor vi tog en uges ferie.Læs mere
Nýggju og stásiligu skipini hjá p/f Polarstjørnuni komu til Leirvíkar seinasta týskvøld. Endurtekur ítøkiligar skeivar grundgevingar.
Síða 21 Nr. 331 Hósdagur 2. desember 2004 12,- Nýggja uppboðssølan skipað Byrjað verður 1. januar Nýggju og stásiligu skipini hjá p/f Polarstjørnuni komu til Leirvíkar seinasta týskvøld. Nýggju LeirvíkstrolararnirLæs mere
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING - nú talan um synd og frelsu er avoldað? Missiónsvika á Argjum 13. februar 2016 Alt hevur hann gjørt lagaligt til sína tíð, eisini ævina hevur hann lagt í hjørtu teirra, menLæs mere
Blað Føroysku Sjúkrarøktarfrøðinga Nr
Blað Føroysku Sjúkrarøktarfrøðinga Nr. 2 2008 Útgevari og ábyrgd: Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar INNIHALDSYVIRLIT 03 Oddagrein: Vár í Gong Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar Lucas DebesargøtuLæs mere
Trøllanesgenta hevur ansað eftir drotningini
Nr. 268 Fríggjadagur 10. mai 2002 10,- Baksíðan Trøllanesgenta hevur ansað eftir drotningini Síða 9 Mánadagin skrivaðu Føroya Fiskimannafelag og Føroya Reiðarafelag undir ein nýggjan sáttmála. Tað mestLæs mere
3. ÁRSFJÓRÐINGUR 2006 BLAÐ NR. 20 HAVNAR HANDVERKARAFELAG
3. ÁRSFJÓRÐINGUR 2006 BLAÐ NR. 20 HAVNAR HANDVERKARAFELAG Gev gætur Niðanfyri eru nevnd nøkur viðurskifti, sum hava týdning fyri felag og limir. EFTIRLØN Frá 1. oktober 2006 er eftirlønargjaldið 12%, arbeiðsg./meistariLæs mere
Samkoma fyri manningina á
Baksíðan Ben-Yami á Fiskimannafelagnum Nr. 319 Hósdagur 3. juni 2004 12,- Samkoma fyri manningina á Síða 4 Sigurfarinum og Mekanik Tarassov Hugtakandi samkoma millum teir, sum bjargaðu, og teir bjargaðu.Læs mere
Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn
Síða 7 Nr. 274 Hósdagur 1. august 2002 10,- Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn Páskasólin yvir Kuummiut Hugtakandi frásøgn um tá vinmaðurin hjá Tord og Sigrun doyði og fór til gravar SíðaLæs mere
P/F EIK BANKI YVIRI VIÐ STROND 2 POSTBOX TÓRSHAVN Føroyar
P/F EIK BANKI YVIRI VIÐ STROND 2 POSTBOX 34 110 TÓRSHAVN Føroyar Dagfest: 3. februar 2017 J.nr.: 16/07619-38 P-tal/V-tal: 589306 Títt skriv: BROYTINGARSKRIV Viðvíkjandi goodwill í samband við yvirtøkuLæs mere
Landsstýrismálanevndin hevur viðgjørt málið á fundum 30. oktober 2012, 22. januar, 21. mars og 11. apríl 2013.
Jørgen Niclasen, landsstýrismaður, Fíggjarmálaráðið Aksel V. Johannesen, løgtingsmaður, Maritugøta 79, Hoyvík Eyðgunn Samuelsen, løgtingskvinna, Jørundsgøta 40, Klaksvík Kristina Háfoss, løgtingskvinna,Læs mere
Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini
Tórshavn 22. august 2007 Innlendismálaráðið Postboks 159 FO-110 Tórshavn Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini Samandráttur Fakfeløgini eru sera ivasom um ætlaðu broytingarnar í útlendingalógini,Læs mere