text:
Hetland
Hetland (enskt Shetland, skotskt gæliskt: Sealtainn, skotskt: Ȝetland/Zetland) er ein oyggjabólkur norður úr Skotlandi. Formliga er Hetland partur av Skotlandi, sum formliga er partur av Sameinda Kongaríkinum í Stórabretlandi.
Hetland verður ofta roknað sum nærmasti granni hjá Føroyum, men hetta er ikki rætt. Úr Sumbiarenda til vestastu oynna í Hetlandi, Foula (føroyskt: Fugloyggin), eru 150 fjórðingar ella 282 km; men úr Sumbiarenda til North Rona í Hebridunum eru bara 260 km, sum sostatt er nærmasti granni hjá Føroyum. Av oyggjunum í Hetlandi, sum eru 117 í tali, er ein nógv tann størsta, Mainland (Meginlandið). Á henni eru størstu býirnir: Lerwick, 350 ára gamal, og Scalloway, gamli høvuðstaðurin.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Hetland var í fornøld bygt av piktum, sum annars vóru í Norðurskotlandi. Men tá norðbúgvar fóru at búseta seg har um 800, vóru piktarnir helst horvnir.
Eins og í Føroyum var eitt Alting, har allir frælsir menn kundu møta og allar ósemjur vóru loystar.
Hetland var ogn hjá norsku krúnuni eins og Føroyar. Men 28. mai 1469 var Hjaltland, sum tað æt tá, pantsett fyri 8000 rínskar gyllin til skotakong. Hetland hevur verið skotsk ogn síðani.
Lógirnar, sum hetlendska Altingið gjørdi í sínari tíð, eru ongantíð settar úr gildi. Hetta merkir, at Hetland verður stjórnað sambært gamlari norrønari lóg, hóast Altingið langt síðani er farið í søguna.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Av 22 limum í Hetlandsráðnum, sum er hægsti myndugleiki í Hetlandi eftir fólkið, eru 5 valdir politiskt (liberal-demokratar). Í Skotska Tjóðartinginum síggjast politiskir flokkar betur aftur. Ein liberal-demokratur er valdur at umboða Hetland beinleiðis við Hetlandi sum valdømi. Men Skotland hevur tvey sløg av valdømum, og Hetland er partur av einum teirra. Í Hálondunum og oyggjunum, sum er eitt valdømi ið umfatar Hetland, eru tveir limir valdir umboðandi Konservativa flokkin, tveir fyri Labourflokkin, ein fyri Grøna flokkin og tveir fyri Scottish National Party.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Málið í Hetlandi er skotskt, men skotska málið í Hetlandi er serstakt og hevur m.a. fleiri norrøn orð enn onnur skotskt málføri, men eisini nógv hollendsk orð, sum úrslit av ovurstórari hollendskari hjáveru í Hetlandi síðan 1540 tá hollendski sildafiskiskapurin við Hetland tók seg upp. Serliga fólk í Lerwick, ið eisini bleiv róptur "Amsterdam of the North", dugdu ræðið hollendskt. Fyri tvey- trýhundrað árum síðani var norrøna málið Norn enn tosað av almúguni úti á bygd í Hetlandi, men tá kristna vekingin tók seg upp, fóru hesi at læra seg enskt fyri at kunna skilja bíbliuna, og tá almennur ensktmæltur skúli bleiv settur á stovn í Hetlandi, var síðsta stigið tikið til avtøkuna av norrøna málinum [1], tey seinastu ið dugdu málið livdu í fjarskotnu oyggjunum Unst og Foula. Tað sum livir eftir í dag, er serliga staðarnøvn, og nøkur navnorð ið lýsa fuglar, fisk og gamla bóndasamfelagið. Sagt hevur verið at hetlendskir fiskimenn brúktu hetta málið til samskifti í Føroyum, men fleiri keldur vilja vera við, at hesir hetlendingar heldur høvdu lært føroyskt, sum við teirra serliga framburði kundi ljóða sum okkurt fremmant, men tó skiljandi.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Hetland er millum Føroyar og skotska meginlandið. Landslagið líkist nakað aftur í tað í Føroyum, men Hetland er betur vallað, og fjøllini eru ikki so høg, tað hægsta, Ronas Hill, er bara 480 m. Veðurlagið er nakað sum í Føroyum, heldur eitt sindur lýggjari.
Av teimum 117 oyggjunum eru 19 bygdar. Størsta oyggin er Mainland. Nakrar av hinum eru hesar:
- Balta, Bigga, Bressay, Brother Isle, Burra
- East Linga
- Fetlar
- Fish Holm
- Foula
- Gloup Holm, Gruney
- Haaf Gruney, Hascosay, Hildasay, Huney
- Lady's Holm, Lamba, Linga nær við Muckle Roe, Linga nær við Mainland, Linga nær við Yell, Little Roe, Lunna Holm
- Moul of Eswick, Mousa, Muckle Flugga, Muckle Ossa, Muckle Roe
- North Havra, Noss
- Orfasay, Out Stack, Oxna
- Papa, Papa Little, Papa Stour
- Samphrey Sound Gruney, South Havra, South Isle of Gletness
- Trondra
- Unst
- Urie Lingey, Uyea, Uynarey
- Vaila, Vementry
- West Linga
- Whalsay
- Yell.
Fair Isle er umleið mitt millum Hetland og Orknoyar, men verður ofta roknað sum partur av Hetlandi og umsitin haðani. Outer Skerries eru eystan fyri oyggjabólkin.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsvinnurnar í Hetlandi eru[rætta | rætta wikitekst]
- Framleiðsla av ráðolju og náttúrugassi
- Landbúnaður
- Fiskivinna
- Ferðavinna
Brennivínsframleiðsla er ein nýggj og lovandi vinna í Hetlandi.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
- Christian Pløyen: Erindringer fra en Reise til Shetlandsøerne, Ørkenøerne og Skotland i sommeren 1839. Vedbæk: Strandberg, 1999 (171 s.)
- Jakob Jakobsen: The place-names of Shetland. (reprinted) Kirkwall: The Orcadian, 1993. (273 s., myndir)
- James R. Nicolson: Shetland. David & Charles, 1972 (245 s., myndir, enskt)
- Hance D. Smith: The making of modern Shetland. Lerwick: The Shetland Times Ltd., 1977. (89 s., myndir)
- Elizabeth Balneaves: The windswept isles : Shetland and its people. London: Gifford, 1977. (328 s.)
- James Robert Nicolson: Traditional life in Shetland. London: Hale, 1978. (206 s.)
- Alexander Fenton: The Northern isles : Orkney and Shetland. Edinburgh: John Donald, 1978. (721 s., ill., kort)
- Olov Isaksson: Öriken : en bok om Shetland och Orkney; bild Sören Hallgren. - Stockholm: LT, 1980. (198 s. svenskt)
- Hance D. Smith: Shetland life and trade 1550-1914. Edinburgh: John Donald, 1984 (369 s.)
- Liv Kjørsvik Schei: The Shetland story; photographs by Gunnie Moberg; drawings by Kari Williamson. - London: Batsford, 1988. (273 s.)
- Michael P. Barnes: The Norn Language of Orkney & Shetland. Shetland Times 1998. ISBN 1-898852-29-4 (72 s.)
- Geirr Wiggen: Norns død, især skolens rolle : kommentarer til en disputt om nedgangen for det nordiske språket på Orknøyene og Shetland. Oslo: Novus, 2002 (88 s., norskt (bokmål))
- James Miller: The North Atlantic Front : Orkney, Shetland, Faroe and Iceland at war. Edinburgh: Birlinn, 2003. (175 s., myndir)
Ávísngar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Shetland Islands Council
- Shetland News
- Shetland Island Tourism
- Lerwick Harbour
- Blackwood the Shetland Distillery
- Shetland and Orkney Udal Law group
- Shetland and Orkney Norn
- ↑ Geirr Wiggen: Norns død, især skolens rolle, 2002


c: text/html

text:
Akupunktur
Akupunktur er ein alternativur viðgerðarháttur, sum hevur sínar røtur í Kina og í øðrum londum í fjareystri. Tað finnast fleiri sløg av akupunkturi. Klænar nálir verða stungnar í ávís akupunktur punktir á kroppinum. Hetta verður gjørt fyri at fáa javnvág í energirenslinum í kroppinum, sum á kinesiskum málið verður rópt qi, til tess at linna um pínu ella hjálpa sjúkutekin frá kroppinum. Sambært hesum ástøði, so ganga sonevndar meridianir í kroppinum, nakrar ganga frá høvdinum niður í hondina alla armin, aðrar ganga frá høvdinum niður í fótin. Ástøðið sigur so, at orka streymar gjøgnum hesar meridianir, men at tær kunnu gerast typtar/blokkaðar av einari ella aðrari orsøk, og her er tað, at ein akupunktørur kann hjálpa við at seta nálir í nøkur ávís akupunktur punktir, alt eftir hvørji sjúkueyðkenni, ið persónurin hevur. Fleiri læknar nýta eisini nálir at viðgerða við, men ofta eru teir ikki útbúnir innan klassiskan akupunktur. Læknar nýta oftast nálirnar til pínulinnan við at stinga nálina nærindis har ið sjúklingurin hevur pínu. Í Danmark og Føroyum skal kann ein akupunktørur ikki bara fara í holt við at viðgera fólk uttan víðari. Lógin krevur, at hann ella hon hevur samband við ein lækna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lýðveldið Venesia
Lýðveldið Venesia (venetianskt: Repùblica Vèneta ella Repùblica de Venesia) var eitt býarríki í Italia, stovnað í 6. øld. Tað ríkaði seg skjótt av nógva handlinum við Asia, og alsamt vaksandi herflotin útvegaði ríkinum góðar handilssáttmálar. Frá um 1100 fingu teir sær úthavnir í eystara parti í Miðjarðarhavi og vunnu sær mikið vald á hesum leiðum.
Í 15. øld fóru Osmannisku turkarnir at kappast við venesiska handilsveldið. Í 1463 brast mikil bardagi á ímillum londini, hann vardi í 16 ár. At enda vunnu turkar sigur, tá høvdu teir einaferð verið næstan inni í miðbýnum í Venesia. Í 1479 var friður fingin í lag, og Venesia slapp at hava nakrar úthavnir í eystara parti í Miðjarðarhavi, men mátti binda seg til at gjalda Osmanniska sultáninum stórar peningaupphæddir á hvørjum ári.


text:
Trúgva Jehova vitni á Gamla testamenti?
Ja. Jehova vitni trúgva, at øll Bíblian er „innblást av Gudi og er nyttulig“. (2. Timoteusarbræv 3:16) Hetta fevnir bæði um Gamla testamenti og Nýggja testamenti, sum tey vanliga verða nevnd. Jehova vitni nevna vanliga hesar partarnar av Bíbliuni tær Hebraisku skriftirnar og tær Kristnu griksku skriftirnar. Á tann hátt geva vit ikki øðrum ta fatan, at partar av Bíbliuni eru avoldaðir ella óviðkomandi.
Hví hava kristin bæði brúk fyri Gamla testamenti og Nýggja testamenti?
Við íblástri frá Gudi skrivaði Paulus ápostul: „Alt, ið áður er skrivað, er jú skrivað okkum til lærdóm.“ (Rómbrævið 15:4) Tí eru upplýsingarnar í Hebraisku skriftunum virðismiklar. Har finna vit millum annað læruríka søgu og hent ráð.
Lærurík søga. Í Hebraisku skriftunum verður sagt nágreiniliga frá skapanini og syndafallinum. Uttan hesar upplýsingarnar høvdu vit ikki havt nøktandi svar upp á spurningar sum: Hvaðani koma vit? Hví doyggja vit? (1. Mósebók 2:7, 17) Haraftrat stendur í Hebraisku skriftunum, hvussu sambandið var ímillum Jehova Gud og menniskju, sum kendu til bæði gleði og avbjóðingar eins og vit. – Jákupsbrævið 5:17.
Hent ráð. Í Orðtøkunum og Prædikaranum, bíbliubókum í Hebraisku skriftunum, er tíðarleysur lívsvísdómur at finna. Har eru ráð um, hvussu vit fáa eitt gott familjulív (Orðtøkini 15:17), hvussu vit fáa røttu áskoðanina á arbeiði (Orðtøkini 10:4; Prædikarin 4:6), og hvussu ung kunnu fáa tað besta burtur úr ungdóminum (Prædikarin 11:9 – 12:1).
Tað kann eisini vera hent hjá okkum at lesa Móselógina, sum er at finna í teimum fyrstu fimm bókunum í Bíbliuni. Hóast henda lógin ikki er bindandi fyri kristin, kunnu dýrabaru meginreglurnar í henni hjálpa okkum at fáa eitt gott lív. – 3. Mósebók 19:18; 5. Mósebók 6:5-7.


text:
Gävleborgs län
Gävleborgs län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Gävleborgs län mark við Dalarnas län og Jämtlands län, í norðri við Västernorrlands län og í suðri víð Uppsala län og Västmanlands län. Gävleborgs län varð stovnað í 1762. Høvuðsstaðurin í Gävleborgs län er Gävle.
Gävleborgs län hevði 277 970 íbúgvar (2013)[1] og eina vídd á 19 629,3 km².
Kommunur[rætta | rætta wikitekst]
- Bollnäs kommuna
- Gävle kommuna
- Hofors kommuna
- Hudiksvalls kommuna
- Ljusdals kommuna
- Nordanstigs kommuna
- Ockelbo kommuna
- Ovanåkers kommuna
- Sandvikens kommuna
- Söderhamns kommuna
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
Føroya Fornminnissavn
Føroya Fornminnissavn er fornminnissavn, sum sýnir fram í Brekkutúni 6 í Tórshavn og Heima á Garði í Hoyvík. Savnið í Hoyvík er útisavn, har ein kann vitja ein gamlan føroyskan bóndagarð við sethúsum, úthúsum, amboðum og mongum øðrum, ið hoyrdi til gerandislívið í Føroyum fyrr. Sethúsini á Hoyvíksgarði verða søgd at vera frá o.u. 1812, men eru í dag innrættað sum tey vóru o.u. 1920. Fornminnissavnið skrásetir, kannar og hevur eftirlit við jarðføstum fornminnum. Stovnurin fyrireikar og stendur fyri, tá ið toftir og forn búpláss og søgulig lendi verða grivin út. Stovnurin er eisini fakligur myndugleiki í sambandi við fornlutir í havinum. Stovnurin savnar, skrásetir og sýnir fram fram fornlutir og lutir úr nýggjari tíð, sum lýsa livihátt, starvslíkindi og mentan føroyinga til ymsar tíðir ella eru knýttir til søguligar hendingar.[1]
Í 2011 var stovnurin Søvn Landsins settur á stovn. Fornminnissavnið gjørdist ein av stovnunum undir Søvnum Landsins.[2]


text:
ST-yvirlýsingin um mannarættindi
ST-yvirlýsingin um mannarættindi - ofta nevnd Mannarættindayvirlýsingin var samtykt av ST (Sameindu Tjóðum) á aðalfundi 10. desember 1948. Yvirlýsingin ásetur grundleggjandi rættindi og trygd, sum øll menniskju eiga uppiborið.[tørvar keldu]
Yvirlýsingin[rætta | rætta wikitekst]
HEIMSYVIRLÝSING SAMEINDU TJÓÐA UM MANNARÆTTINDI
Inngangur
Tað verður at viðurkenna, at menniskjuni er virðing íborin, og at allir limir mannaættarinnar eiga somu ómissiligu rættindi, og hetta er støðið undir frælsi, rættvísi og friði í heiminum. Har sum mannarættindini hava verið fyri vanbýti og vanvirðing, hevur tað havt við sær ræðuligar gerðir, sum hava skakað samvitsku mannaættarinnar, og ein heimskipan, har sum følk nýtur talu- og trúarfrælsi og frælsi frá ótta og neyð, hevur verið boðað sum menniskjunar hægsta mið og mál. Tað varðar almikið um, at mannarættindi verða varð við lógum, um fólk ikki skal verða noytt til sum evstu ráð at taka til uppreistur móti harðræði og kúgan. Tað varðar almikið um at elva og stimbra vinalag tjóðanna millum. Í sáttmála sínum hava Sameindu Tjóðirnar av nýggjum váttað trúgv sína á undirstøðulig mannarættindi, á sóma menniskjans og virði, og á javnrættindi fyri kvinnur og menn, og tær hava rátt av at fremja framburð í almannamálum og bøta um lívskor manna í alt meiri frælsi. Limaríkini hava skyldubundið seg til, í samvinnu við Sameindu Tjóðirnar, at virka fyri at fáa framt, at mannarættindini og undirstøðilig frælsisrættindi verða alment vird og hildin. Tað at allir partar skilja hesi rættindi og frælsi er fremsta treytin fyri, at henda skylda verður framd út í æsur.
Tess vegna bjóðar AÐALFUNDURIN hesa heimsyvirlýsing um mannarættindi sum felags mið fyri øll fólk og allar tjóðir við tí endamáli, at hvør einstakur og hvør samfelagsstovnur alsamt við hesi yvirlýsing í huga skal stremba fyri við frálæru og uppaling at fremja virðing fyri hesum rættindum og frælsismálum og við framsøknum atgerðum innanlands og millumlanda at tryggja, at tey verða viðurkend og hildin allastaðni á munagóðan hátt, bæði í fólkinum í limaríkjunum og í fólkinum í teimum londum, sum eru innan løgdømi teirra.
1. grein Øll menniskju eru fødd fræls og jøvn til virðingar og mannarættindi. Tey hava skil og samvitsku og eiga at fara hvørt um annað í bróðuranda.
2. grein Øll hava krav um rættindi og frælsi, sum eru nevnd í hesi yvirlýsing, uttan mun til ættarslag (rasu), húðarlit, kyn, mál, átrúnað, politiska ella aðra sannføring, tjóðskaparligan ella samfelagsligan uppruna, ognarviðurskifti, føðing ella aðra støðu. Somuleiðis skal eingin mismunnur vera orsakað av politiskari, rættarligari ella millumtjóða støðu hjá tí landi, sum ein persónur hoyrir til, sama um landið er sjálvstøðugt, undir tilsjónarvaldi, ella fullveldi tess á annan hátt er skert.
3. grein Ein og hvør hevur rætt til lív, frælsi og persónliga trygd.
4. grein Eingin skal liva í trældómi ella trælkan; trældómur og trælahandil av øllum slag skulu verða bannað.
5. grein Eingin skal verða píndur ella harðliga, ómenniskjaliga ella vanæruliga viðfarin ella revsaður.
6. grein Øll hava rætt til, hvar tey eru stødd, at verða viðurkend sum persónar fyri lógini.
7. grein Øll eru jøvn fyri lógini og hava rætt til somu rættarvernd uttan mismun. Øll hava sama rætt at verða vard fyri mismuni, sum er brot móti hesi samtykt, og at verða vard fyri allari áeggjan til at skapa tílíkan mismun.
8. grein Um onkur fær viðferð, sum er tvørtur ímøti teimum grundrættindum, sum honum eru tryggjað sambært grundlóg og øðrum landslógum, skal hann hava rætt til at fáa fullar sømdir afturfyri við dómstólar landsins.
9. grein Eingin skal verða tilvildarliga handtikin, settur í varðhald ella gjørdur útlagin.
10. grein Øll hava sannan javnrætt til rættvísa og almenna rættarviðgerð fyri óheftum og óvildigum dómstóli, sum skal taka avgerð um rættindi teirra og skyldur, og um øll revsimál, ið verða reist.
11. grein 1. Hvør, sum verður ákærdur fyri revsiverda gerð, eigur rætt til at verða mettur ósekur, inntil hann er dømdur sekur við almenna rættargongd, har sum hann hevur fingið fulla trygd fyri verju. 2. Eingin skal verða funnin sekur í revsimáli av nøkrum slag, uttan so at gerð ella ábyrgdarloysi, sum hann var ákærdur fyri, er at rokna sum brotsgerð sambært landslógum ella altjóða lógum, tá ið gerðin varð framd. Ei heldur skal strangari revsing verða ásett enn hon, ið var galdandi, tá ið tann revsiverda gerðin varð framd.
12. grein Eingin eigur at vera fyri tilvildarligari uppílegging í persónlig viðurskifti, heimalív ella brævaskifti, ei heldur fyri æruskemd ella útspilling. Øll eiga rætt til lógarvernd fyri slíkari uppílegging ella ágangi.
13. grein 1. Øll hava rætt til frítt at fara og búsetast innan fyri landamark í hvørjum ríki sær. 2. Øll hava rætt til at fara av landinum, hvørjum sum er, eisini sínum egna og at fara heim after til sítt land.
14. grein 1. Øll hava rætt at søkja um og fáa friðskjól í øðrum londum fyri meinsøknum. 2. Slíkan rætt ber ikki til at skjóta seg undir, tá ið ákæran av røttum er fyri ópolitiskar brotsgerðir ella gerðir, sum eru ímóti endamálum og grundreglum Sameindu Tjóðanna.
15. grein 1. Øll hava tjóðskaparrætt. 2. Eingin skal tilvildarliga missa sín tjóðskap, og ongum skal verða sýtt fyri at skifta tjóðskap.
16. grein 1. Menn og kvinnur, sum eru komin til lógaldur, skulu uttan mun til ættarslag (rasu), tjóðskap ella átrúnað hava rætt at giftast og setast í búgv. Tey hava krav um javnrættindi at giftast, í hjúnalagnum og til hjúnaskilnað. 2. Hjúnaband kann ikki verða bundið, uttan báðir partar samtykkja í tí av fríum vilja. 3. Húskið er tann natúrliga frumeindin í samfelagnum og hevur rætt til vernd av samfelag og landi.
17. grein 1. Øll hava rætt til at eiga ogn, annaðhvørt einsamøll ella í felag við onnur. 2.Eingin skal hissini vera fyri ognartøku.
18. grein Øll hava rætt til hugsanar-, samvitsku- og trúarfrælsi. Hesin rættur fatar eisini um frælsi at skifta átrúnað ella trúgv, og frælsi til annaðhvørt einsamallur ella í felag við onnur og alment ella einskilt at inna trúgv sína í frálæru, tilbiðing, gudstænastu og halgihaldi.
19. grein Øll skulu vera fræls at hava sínar áskoðanir og bera tær fram uttan forðan, og at søkja sær og breiða út vitan og hugsanir ígjøgnum hvønn boðmiðil, sum vera skal, og óheft av landamarki.
20. grein 1. Øll hava rætt til frítt og á friðarligan hátt at koma saman og taka seg saman í felagsskapir. 2. Eingin kann verða noyddur at vera limur í felag.
21. grein 1. Øll hava rætt til at taka lut í stjórn lands síns, annaðhvørt beinleiðis ella gjøgnum frítt vald umboð. 2. Øll hava rætt til somu atgongd at embætum og almennum størvum i landi sínum. 3. Fólksins vilji skal vera støði undir stjørnarinnar valdi; hesin vilji skal verða borin fram við ávísum millumbilum og rættiligum valum við almennum og jøvnum valrætti, og skulu verða framd við loyniligari atkvøðing ella samsvarandi frælsum valháttum.
22. grein Øll hava sum felagsborgarar rætt til felagsliga trygd og kunnu krevja, at tey búskaparligu, felagsligu og mentanarligu rættindi, sum eru neyðug fyri teirra virðing og fría menning av persónleikanum, verða framd við tiltøkum innanlands og í altjóða samstarvi og í samsvari við skipan og tilfeingi í hvørjum landi.
23. grein 1. Øll eiga rætt til arbeiði, til frítt at velja starv, til rættvís og hóskandi arbeiðslíkindi og til vernd fyri arbeiðsloysi. 2. Øll hava uttan mismun rætt til somu løn fyri sama arbeði. 3. Ein og hvør, sum arbeiðir, hevur rætt til rættvísa og hóskandi samsýning, ið tryggjar honum og hansara eina mannsømiliga tilveru, og harumframt um neyðugt aðra almennavernd. Ein og hvør hevur rætt til at stovna og gerast limur í yrkisfelag til at verja síni áhugamál.
24. grein Øll hava rætt til hvíld og frítíð, har uppi í rímiliga avmarking av arbeiðstíðini og frítíð við løn við ávísum millumbilum.
25. grein 1. Ein og hvør hevur rætt til lívsumstøður, ið tryggja honum og hansara heilsu og vælveru, har uppi í mat, klæði, bústað og heilsurøkt og almennar tænastur og rætt til trygd við møguligum arbeiðsloysi, sjúku, óarbeiðsføri, missi av maka, aldri ella aðrari skerjing av vinnumøguleikum orsakað av umstøðum, sum hann ikki hevur ræði á. 2. Møður og børn hava krav um serliga umsorgan og hjálp. Øll børn, annaðhvørt tey eru fødd í hjúnalagi ella uttan, njóta somu almannavernd.
26. grein 1. Øll hava rætt til útbúgving. Útbúgvingin skal vera ókeypis, í hvussu er á byrjanar- og undirstøðustigi. Undirvísing á byrjanarstigi skal vera skyldubundin. Tøknilig og yrkislig útbúgving skal standa øllum í boði, og øll skulu eftir førimuni hava somu atgongd at hægri undirvísing. 2. Undirvisingin skal miða ímóti at fullmenna persónleika einstaklingsings og at stimbra virðingina fyri mannarættindum og frælsi. Hon skal fremja fatan, tolsemi og vinalag millum tjóðir, fólkasløg og trúarbólkar, og skal fremja virki Sameindu Tjóðanna fyri at varðveita friðin. 3. Foreldur hava fyrsta rætt at velja, hvat slag av undirvísing skal verða givin børnum teirra.
27. grein 1. Øll hava rætt til frítt at taka lut í mentanarlívi í samfelagnum, at njóta list og eiga lut í framburði vísinda og ágóðum teirra. 2. Øll hava rætt til vernd av andaligum og evnisligum áhugamálum í sambandi við eitt og hvørt vísindaligt, bókmentaligt ella listarligt verk, sum avvarðandi hevur greitt úr hondum.
28. grein Øll hava rætt til samfelags- og altjóða skipan, har tey rættindi og frælsi, ið nevnd eru í hesi yvirlýsing, kunnu verða framd út í æsir.
29. grein 1. Øll hava skyldur fyri samfelagnum; í tí einans er full og fræls menning persónleikans gjørlig. 2. Samfelagsborgarar skulu viðvíkjandi rættindum og frælsi einans verða bundnir av avmarkanum, sum eru settar í lógum við tí í hyggju at tryggja viðurkenning av og virðing fyri frælsi og rættindum hjá øðrum og til tess at lúka rættvís krøv um siðalag, alment skil og vælferð almenningsins í fólkaræðissamfelag. 3. Hesi rættindi og frælsi mega í ongum føri verða int í mótstøðu við endamál og grundreglur Sameindu Tjóðanna.
30. grein Einki í hesi yvirlýsing eigur at verða tulkað tann veg, at nøkrum ríki, bólki ella einstaklingi verður loyvt at gera nakað, ið miðar ímóti at beina fyri nøkrum av teimum mannarættindum, sum her eru tald.


text:
16. februar
16. februar er dagur 47 í árinum í gregorianska kalendaranum. 318 dagar eru eftir av árinum (319 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1936 - Havnar Arbeiðskvinnufelag stovnað.
- 2012 - Jacob Vestergaard settur í starv sum landsstýrismaður í fiskimálum, eftir at Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður, segði Jákup Mikkelsen úr starvi vegna ógegnis trupulleikar í fleiri málum, orsakað av at hann var svágur við ein av størstu reiðarum í Føroyum, Hanus Hansen. Jacob Vestergaard var næstvaldur á lista A við 1.047 persónligum atkvøðum á løgtingsvalinum 29. oktober 2011, fimt flestar atkvøður yvirhøvur til tað valið.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 23. september 2008.
So mangur her á fold vil hirði verða
og seg í mannaeygum miklan gera.
Men hirðar valdast, tú mást vera varin,
tí annars kanst tú verða illa farin.
Her vilja úlvar Harrans fylgi ræna
og leigusveinar verða tí at bana.
Tí ræður um at biðja og at vaka,
so leigusveinur onga sál skal saka.
Men her í heimi ferðast hirði góði,
sum keypti oss við sínum offurblóði.
Hann fegin okkum verja vil og leiða
til himna heim, har vit ein bústað eiga.
Tað er bert Jesus, vinur vár vil vera,
sum okkum elskar, byrðarnar vil bera.
Í fylgi hans ei villast vit á vegi,
tí oss við lið hann er á hvørjum degi.
Vit kenna hirðans rødd í hesum heimi,
ver henni lýðin, sál, í sorg og gleimi.
Og einaferð, tá allar røddir tagna,
skal hirðans rødd oss vekja upp til fagnað.


text:
23. desember
23. desember er dagur 357 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 358 um skotár er). 8 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini tollaksmessa.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1913 - 19 menn úr Norðoyggjum sjólátast við trimum bátum – ein úr Kunoy, ein av Skarði og ein úr Norðdepli. Hendingin ger, at Skarðs bygd á Kunoynni nøkur ár seinni avtoftast. Tíggju dagar frammanundan gekk ein svínoyarbátur burtur. Tilsaman fórust 25 menn teir báðir vannlukkudagarnir í desember 2013, og eftir teir sótu 15 einkjur og 39 børn vóru faðirloysingar.


text:
Tíðindi
-
Innbjóðing til Dráttur-kapping, yngri deildir, 4. & 5. februar
Góðu flogbóltsfeløg Vikuskifti 4. og 5. februar 2017 skipar Dráttur fyri kapping í yngri deildum. Bjóðað verður flo...
-
Fleyr vann 3-2 á ÍF. Síggið dystin aftur her.
Á triðja sinni stroymdi Kringvarpið frá flogbóltsdysti í Meistaradeildini hetta kappingarárið, og á triðja sinni s&o...
-
Skráin fyri Mjølnir-kappingina 2017, yngri deildir, 20.-22. januar
Takk fyri eina góða kapping leygardagin :) sum hóast nærmast húsakulda, bleiv spæld í besta ítróttaranda :) Vit hava f...
-
Vinnararnir av Mjølnir-kappingini leygardagin 14. januar
Mjølnir skipaði fyri kapping fyri eldri deildir leygardagin 14/1. Hóast kava og kulda vóru bert fáa frámeldingar, og kappingin gekk v&ael...


text:
The Rolling Stones
The Rolling Stones er ein enskur tónleikabólkur úr London, sum fór undir virksemi sítt fyrst í 60'unum. Kjarnin í bólkinum hevur síðan fyrstan tíð verið barndómsvinirnir Mick Jagger og Keith Richard, hóast høvuðsmaðurin fyrstu árini var Brian Jones (deyður í 1969). Upprunaliga høvdu flestu limirnir eina fortíð í bluesbólkinum hjá Alexis Korner, men skjótt var, at teir stóðu á egnum beinum og gjørdist sera vælumtóktir í klubbunum í enska høvuðsstaðnum. Tá ið Andrew Loog Oldham gjørdist managari hjá teimum syrgdi hann fyri at fáa teimum plátusáttmála. The Rolling Stones fingu sáttmála við plátufelagið Decca Records, sum á sinni avvístu The Beatles. George Harrison hevði víst produsaranum hjá Decca, sum á sinni vísti Beatlunum frá sær á London bólkin. Fyrsta singulplátan hjá Stones, sum kom á hittlistan var I Wanna Be Your Man, ið Lennon og McCartney høvdu skrivað.
Pláturnar hjá Rolling Stones[rætta | rætta wikitekst]
Studio plátur[rætta | rætta wikitekst]
- 1964: The Rolling Stones
- 1965: The Rolling Stones No 2
- 1965: Out Of Our Heads
- 1966: Aftermath
- 1967: Between The Buttons
- 1967: Their Satanic Majesties Request
- 1968: Beggar's Banquet
- 1969: Let It Bleed
- 1971: Sticky Fingers
- 1972: Exile On Main St
- 1973: Goats Head Soup
- 1974: It's Only Rock 'N' Roll
- 1976: Black And Blue
- 1978: Some Girls
- 1980: Emotional Rescue
- 1981: Tattoo You
- 1983: Undercover
- 1986: Dirty Work
- 1989: Steel Wheels
- 1994: Voodoo Lounge
- 1997: Bridges To Babylon
- 2005: A Bigger Bang


text:
Jógvan Hugo Gardar
09.01.2017 - 08:06
Í løtuni kostar eitt fat av Norðsjóvaroljuni Brent 56,89 dollarar, mevan amerikanska lættoljan WTI kostar 53,74 dollarar. Hetta er ein lítil hækking, samanborið við tá oljumarknaðirnir stongdu fríggjadagin.
Sambært tíðindastovuni Reuters lækkaði prísurin nakað áðrenn vikuskiftið, eftir at Iran fór at útflyta meir olju. iran hevur selt meir enn 13 milliónir føt av olju sum hava ligið á eini flótandi goymslu umborð á einum risastórum oljuskipi. Hetta er gjørt sum partur av OPEC-avtaluni sum kom í gildi á nýggjárinum.
Talið á oljupallum sum eru í virksemi í USA hækkaði í farnu viku fyri tíggjundu vikuni á rað.


text:
Søga 46: Jeriko múrar
HVAT er tað sum fær Jeriko múrar at rapla? Tað sær út sum teir eru bumbaðir. Men tá høvdu fólk jú hvørki bumbur ella kanónir. Nei, hetta er eitt undurverk frá Jehova! Nú skulu vit siga frá tí ið hendi.
Hoyr hvat Jehova sigur við Josva: ’Tú og hermenninir hjá tær skulu ganga runt um býin. Eina ferð um dagin í seks dagar skulu tit ganga runt um býin. Sáttmálaørkina skulu tit hava við tykkum. Sjey prestar skulu ganga undan henni og blása í horn síni.
Sjeynda dagin skulu tit ganga runt um býin sjey ferðir. Síðan skulu tit blása eitt langt ljóð í hornini, og øll skulu skera í eitt veldigt herróp. So skulu múrarnir rapla!’
Josva og fólkið gera sum Jehova sigur. Tigandi ganga tey runt um býin. Eingin sigur eitt kis. Bert hornini og fótatraðkið hoyrast. Guds fólks fíggindar í Jeriko eru helst bangnir nú. Sært tú tað reyða bandið ið hongur niður úr einum vindeyga? Hvørs vindeyga man tað vera? Tað er vindeygað hjá Rahab. Hon hevur gjørt sum teir báðir njósnararnir bóðu hana. Inni í húsinum situr øll familjan saman við henni og bíðar.
Endiliga kemur tann sjeyndi dagurin. Hermenninir ganga runt um býin sjey ferðir, blást verður í hornini, eitt veldigt herróp ljóðar, og allir múrarnir rapla. Josva sigur: ’Drepið alt fólkið í býnum og brennið hann. Einki má verða eftir. Alt skal brennast. Tó skal alt ið er av gulli, silvuri, kopari og jarni verða latið til Jehova skattkamar.’
Við teir báðar njósnararnar sigur Josva: ’Farið inn til Rahab og leiðið hana og tey hjá henni út.’ Rahab og familjan verða nú leidd út, og soleiðis vórðu tey bjargað, sum njósnararnir høvdu lovað henni.
Josva 6:1-25.


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Bíblian fortelur um eitt Himmalríki,
eitt Land, har eingin deyðan sær;
har vatnið rennur reint og klárt í ánni
og fuglasongurin ei enda fær!
Niðurlag: Eg havi avgjørt, eg má náa hetta Landið,
Lyftislandið, Himmallandið!
Eg havi avgjørt, eg má náa hetta Landið,
tað Landið, sum eitur Himmalin!
2. Á, mær leingist so at síggja hetta Landið,
har finnist ikki sjúka ella neyð;
tey frelstu glað lovsyngja har Guðs Lambi,
eg havi avgjørt, eg vil vera millum tey!
3. Her á jørð er mangt sum víst vil okkum spilla,
øll vár vándska, sum eitrar henda heim;
Himmallandið, tað er reint og fylt við sangi,
alt andar av Guðs friði, dýrd og gleim’.
4. Tú og eg vit kunnu koma til tað Landið,
um vit trúgva á hitt frelsandi Guðs Orð;
tað, sum sigur, at Guðs Sonur kom í heimin
og gav Sítt lív at bjarga hesi jørð.


text:
Nýggi Mið-Høgri (Italia)
Nýggi Mið-Høgri ella Nuovo Centrodestra á italskum, er ein italskur politiskur mið-høgra flokkur. Flokksleiðar er Angelino Alfano, sum var protégé hjá Silvio Berlusconi og skrivari hjá Folk fyri Frælsi (PdL) frá 2011 til 2013. Flokkurin var stovnaður hin 15. november 2013 av pørtum av PdL (Il Popolo della Libertà, sum merkir Frælsisfólk ella Fólk fyri Frælsi). Flokkurin PdL var upploystur hin 16. november 2013, og tey sum hoyrdu til tann flokkin fóru lutvíst í Nýggja Mið-Høgra og í nýstovnaða Forza Italia.
Tey ið stovnaðu Nýggja Mið-Høgra, ið seinni vorðin kallaði "dúgvur" í flokkinum, stuðlaðu stjórnini hjá Enrico Letta og noktaðu at fara við í tann nýggja flokkin Forza Italia (FI), sum var stovnaður eftir at PdL varð niðurlagdur sum flokkur. Allir fimm PdL ráðharrarnir, tríggir varaskrivarar, 30 senatorar og 27 tjóðartingslimir gjørdist í staðin alt fyri eitt limir í nýstovnaða Nýggja Mið-Høgra. Fleiri av teimum nýggju limunum vóru Kristindemokratar og fleiri komu úr teimum syðru regiónunum Calbria og Sisila.
Í februar 2014, eftir at stjórnin hjá Enrico Letta fall, fór Nýggi Mið-Høgri við í nýggju samgonguna í stjórnini hjá Matteo Renzi. Matteo Renzi varð blivin valdur sum skrivari í Demokratiska Flokkinum í desember 2013. Nýggi Mið-Høgri fekk tríggir ráðharrasessir í tí nýggju stjórnini: Alfano í Innlendismálum, Lupi gjørdist ráðharri í Samferðslumálum og Flutningi, og Lorenzin gjørdist heilsumálaráðharri.


text:
Orð og lag: Helen H. Lemmel
Týtt: Brynleif Hansen
1. Á, sál, ert tú mótleys og byrðað?
Ei ljós tú í náttini sært?
Tað er ljóst, bert tú hyggur á Jesus,
og lív tú í yvirflóð fært.
Niðurlag: Vend títt eyga á Jesus,
hygg inn í Hans andlit so kært,
og øll heimsins gleði vil fána burt
í tí náði og dýrd, tú har sært.
2. Hann sigur tær vann gjøgnum deyðan,
og Honum bert sigra vit við.
Ei syndin kann á okkum valda,
Hann vann okkum fullkomnan frið.
3. Hans Orð og Hans lyfti ei svíkja,
bert trúgv teimum, hvussu ið fer.
Far so út í heimin hin myrka
og frelsunnarboðskapin ber.


text:
Ein nýggjur Vencil, Vencil 12, er júst sendur haldarum og fæst nú eisini til keyps í bókahandlum. Vónandi liggur hann væl á hjá æraðu lesarum hans.
Nú stundar til nýggja innlatingarfreist. Hvør kann senda inn?
Øll kunnu senda inn tilfar til Vencil, og tað kann gerast alt árið runt. 1. februar 2013 skulu vit hava tilfarið, sum skal við í 13 Vencil.
Treytirnar fyri upptøku eru, at talan er um skaldskap á føroyskum á bundnum ella óbundnum máli (uppíroknað ritroyndir (essays)) og at tað er væl og virðiliga arbeitt ígjøgnum og stórt sæð liðugt, áðrenn tað verður sent okkum.
Teksturin, sum verður sendur inn skal verða sendur teldutøkur á til vencil@vencil.fo, saman við kontonummari og P-tali.
Síðani gera vit viðmerkingar til tekstin og senda hann aftur, so at høvundurin kann arbeiða tekstin lidnan.
Tey, sum ikki fáa tekstirnar við í Vencil, fáa eina vælmeinta grundgeving fyri, hví so er.
OMR & AÓD


text:
Bob de Jong
Bob Johannes Carolus de Jong (føddur 13. november 1976 í Leimuiden) er ein niðurlendskur ítróttamaður, sum íðkar skoyturenning á langteinum. Á 10000 metra-teininum hevur hann vunnið gull, silvur og bronsu á Vetrar-Olymisku leikunum, gull í 2006, silvur í 1998 og bronsu í 2010 og 2014. Í 1998 setti hann trý heimsmet , harav tvey vóru juniormet í 3000 metrum við tíðini 3:53.06 og í 5000 metrum við tíðini 6:37.55. Tíðin á 3000-metra teininum var somikið sakjót, at hon eisini rakk til heimsmet hjá teimum vaksnu. Hann hevur fleiri ferðir vunnið gull, silvur og bronsu heiðursmerki á HM.


text:
Ingi Samuelsen
09.01.2017 - 18:06
Seks fólk eru funnin deyð í einum sethúsum í lítla býnum Ulstrup nærhendis Randers í Jútlandi. Tað boðar Østjyllands Politi frá í dag.
Tað var um middagsleitið, at løgreglan fekk fráboðan um, at okkurt óvanligt var hent í húsunum, sum standa í einum friðarligum íbúðarøki. Løgregla og sjúkrabilar vórðu send á staðið, har tey funnu seks deyð fólk, tvey vaksin og fýra børn.
Allan seinnapartin er umfatandi kanningararbeiði gjørt á staðnum, men enn hevur almenningurin ikki fingið at vita, hvat orsøkin er til sorgarleikin.
Íbúðarøkið er stongt fyri allari ferðslu, og ljósini á vegnum eru sløkt. Ekstra Bladet veit seinnapartin at siga frá grannum, at tá løgreglan kom á staðið, vórðu øll vindeygu og hurðar latnar upp á víðan vegg.


text:
Hvat sigur fiskivinnan um fiskivinnunýskipan
Vinna10-01-2017 - 17:49 - Jóanis Albert Nielsen
Vit hava hoyrt nógv um hvat politikarar halda um fiskivinnunýskipan, men hvat heldur vinnan sjálv ?
Í samband við Torradagarnar, sum vera í Klaksvík í februar, verður fyriskipaður ein kunnandi pallborðsfundur á Skúlatrøð, har so at siga allir skipabólkar og aktørar í vinnuni sleppa framat. Símun Gullaksen frá Gamla Seglhúsinum, hevur tikið stig til henda fundin og skal hesin fundur roknast fyri at verða ein møguleiki fyri alla fiskivinnuna á sjónum, at koma við sínum sjónarmiðið um eina nýggja fiskivinnuskipan fyri Føroyar.
Fundurin verður fríggjadagin tann 17. februar klokkan 19:00
Nevnast kann eisini, at ein annar viðkomandi fundur um sama evni, verður mikudagin 15. februar, og har eru tað politisku flokkarnir, sum bera fram sína hugsan og sjónarmið.
Sostatt verður tað møguligt á Torradøgunum í Klaksvík, at hoyra hugsanir og sjónarmið frá báðum pørtum, og tað kann bara verða spennandi og áhugavert.
Jón Brian Hvidtfelt verður fundarstjóri.
Pallborð:
1. Poul Huus Sólstein, Klaksvík (North Pelagic)
2. Hanus Hansen, Klaksvík (Trolarar í Barentshavinum)
3. Kristian Martin Rasmussen, Klaksvík (Nótaflotin)
4. Annfinn Olsen, Fuglafjørður (Nótaflotin/Barentshavið)
5. Dánjal Jacobsen, Vestmanna (Partrolarar)
6. Kristian Martin Petersen, Fuglafjørður (Stállínuskip)
7. Tummas Henriksen, Sørvágur (Lemmatrolarar)
8. Janus Knudsen, Saltangará (Trolbátar)
9. Absalon í Buð, Hvannasund (Útróðrarbátar)
Fundurin er almennur.


text:
Sp?
Hvussu langa tíð tekur tað vanliga at tekna eitt búmerki?
Sv.
At tekna eitt búmerki er oftast ein tilgongd, ið tekur áleið ein mánað. Vanliga verður tað víst fram tvey uppskot um búmerki í tveimum útprentaðum framløgu-mappum. Um so annað av teimum verður valt, so kunnu vera onkrar tillagingar, sum so verða gjørdar; ella onnur uppskot verða teknað.
Sp?
Hvussu langa tíð tekur tað at gera eina heimasíðu?
Sv.
Ein heimasíða tekur sum oftast ein til tveir mánaðir at gera, alt eftir hvussu umfatandi hon er, og hvørjar trupulleikar vit kunnu stoyta okkum á, tá siti verður við henni.
Ein heimasíða er ikki løtuverk - tolin trívst, og góð ting eru verd at bíða eftir.
Sp?
Hvussu nógv kostar eitt búmerki?
Sv.
Eitt búmerki er hornasteinurin í eini fyritøku, og er hetta ikki at forsmáa. Frá Krea fært tú eitt búmerki fyri 20.000 krónur, og er hetta ein góður prísur. Um arbeiðið tekur longri enn vanligt, tí at man vil gera arbeiðið eyka gott, so kann prísurin liggja hægri.
Búmerki er tað andlitið, ið kundi tykkara sær; tað er tykkara andlit úteftir og er hetta nakað, ið tit skulu liva við altíð. Um búmerkið er gott, so er lætt at gera eitt gott og flott snið allan vegin ígjøgnum. Eingin, sum fær sær eitt ordiligt búmerki, angrar tað eina tíð fram. Øll eru glað fyri tað, og innsíggja, at teir pengarnir, sum brúktir vóru til at leggja sjálvan hornasteinin í grafiska samleikanum hjá fyritøkuni, vóru væl brúktir.
Sp?
Hvat kostar ein heimasíða?
Sv.
Heimasíður eru ymiskar, og tað ber ikki til at koma við einum standard prísi, men tú skalt verða sera vælkomin at biðja okkum um eitt óbindandi tilboð.
Mong koma kanska ongantíð inn á tína skrivstovu ella virki likamliga, men vitja tykkum bara á netinum - tí er týdningarmikið at hetta framsýningarhøli eisini er pent og ímøtikomandi.


text:
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Tað er ein framíhjárættur at byggja og viðlíkahalda bygningar, sum verða nýttir í sonnu tilbiðingini
Tað var strævið og sera kostnaðarmikið at byggja templið í Ísrael. Men ísraelsmenn stuðlaðu ágrýtnir verkætlanini. (1Kr 29:2-9; 2Kr 6:7, 8) Tá ið templið var liðugt, var andaliga støðan hjá ísraelsmonnum avgerandi fyri, um templið varð væl hildið ella ikki. (2Kg 22:3-6; 2Kr 28:24; 29:3) Í dag leggja brøður og systrar nógva tíð og orku í at byggja, vaska og halda ríkissalir og stevnuhallir við líka. At samstarva við Jehova á henda hátt er ein stórur framíhjárættur og eisini ein partur av okkara heilagu tænastu. – Sl 127:1; Op 7:15.
VIT KUNNU HJÁLPA VIÐ AT ...
Rudda eftir hvørt møti. Fært tú ikki gjørt so nógv, kanst tú taka upp eftir tær, har sum tú hevur sitið.
Vaska og viðlíkahalda ríkissalin. Jú fleiri hjálpa, tess hugaligari verður tað. – lv 92-93 stk. 18.
Stuðla fíggjarliga. Sjálvt „tveir smápeningar, tilsamans eitt oyra“, givnir av hjarta, gleða Jehova. – Mr 12:41-44.
Bjóða okkum fram til at byggja og umvæla høli, sum vit brúka í okkara gudsdyrkan. Tað er ikki eitt krav at hava royndir innan bygging.


text:
Her eru 4 smá spøl:
Abc spælið er ein nýggjur unikur máti at læra bókstavirnar uppá. Til hvønn bókstav er ein tekning, sum stular undir skapið á bókstavinum. Á tann hátt fær barnið hjálp til at minnast í myndum. Við Abc spælinum gerst tað lætt hjá øllum at læra tað, ið áður tóktist ógvuliga torført. Tað einstaka barnið lærir, hvussu bókstavirnir eita, hvussu teir síggja út og hvussu teir verða úttalaðir. Abc-spælið inniheldur fýra aktiviterir innan trý torleikastig: Skapið á bókstavinum, ljóðið á bókstavinum, navnið á bókstavinum og skap og ljóð á bókstavinum. Ein amboðskassa har mann kann seta abc-spælið upp so, at tað stuðlar undir stið og tørv hjá tí einkulta barninum.
Lærugrein: Danskt
Kjarnaøki: Skrivaða málið


text:
Pensjónsútgjald
Pensjónin kann í fyrsta lagi útgjaldast, tá ið tú nært fólkapensjónsaldur, sum nú er 67 ár. Tá ið tú nærkast pensjónsaldri, seta vit okkum í samband við teg. Tá skalt tú avgera, hvussu tú vilt hava tína pensjónssamansparing útgoldna.
Pensjónin tú hevur spart saman síðani 1. januar 2014 kann útgjaldast soleiðis:
- Í minsta lagi 45% útgoldið mánaðarliga restina av lívinum (Lívrenta)
- Í mesta lagi 55% mánaðarliga í minsta lagi 10 ár (Lutapensjón)
- Í mesta lagi 15% í einum (Kapitalpensjón)
Hevur tú pensjónssamansparingar hjá fleiri veitarum, verður mælt til, at tú savnar hesar hjá einum veitara, áðrenn útgjald kann setast í verk.
Pensjónsútgjald skal byrja samstundis, sum tú fært fólkapensjón.
Undantøk
Tann parturin av pensjónini, sum skal útgjaldast sum Lívrenta, kann ongantíð verða kravdur at vera hægri enn 40% av eini arbeiðaraløn, brutto. Víst verður her til sáttmálan millum Føroya Arbeiðarafelag og Føroya Arbeiðsgevarafelag. Upphædd, ið er omanfyri ta kravdu Lívrentuna, kann flytast til Lutapensjón, um eftirlønaravtalan loyvir hesum.
Pensjónsútgjald í sambandi við deyða
Doyrt tú áðrenn útgjald av pensjónini, kann tilskilaði, hjúnafelagi/sambúgvi (ikki børn) velja at fáa alla ella part av eftirlønarsamansparingini flutta skatta- og avgjaldsfrítt til sína egnu eftirlønarsamansparing.
Doyrt tú eftir at pensjónsútgjaldið er byrjað, verður tann parturin av pensjónini, sum er Lutapensjón, útgoldin til næsta avvarðandi ella tilskilaða/u.
Eldri pensjónsskipanir
-
Pensjónsskipanin frá 2012-2013
Allur peningur, ið varð spardur saman í pensjónsskipanini í 2012 og 2013, varð skattaður við inngjald. Útgjaldið er tí skattafrítt, uttan mun til um tað bleiv spart upp í Kapitalpensjón, Lutapensjón ella Lívrentu.
- Kapitalpensjónin verður útgoldin í einum
- Lutapensjónin verður útgoldin mánaðarliga í minsta lagi 10 ár
- Lívrentan verður útgoldin mánaðarliga restina av tínum lívi
Tú kanst velja at fáa broytt tína Kapitalpensjón til eina Lutapensjón ella Lívrentu. Eisini kanst tú broyta tína Lutapensjón til eina Lívrentu. Tú kanst tó ikki bakka eftir hesi skipan og til dømis fara frá Lutapensjón til Kapitalpensjón.
Doyrt tú áðrenn útgjald, verður samansparingin goldin eftirkomarunum. Doyrt tú eftir at pensjónsútgjaldið er byrjað, verður tann parturin av pensjónini, sum er Lutapensjón, útgoldin til næsta avvarðandi ella tilskilaða/u.
Pensjón spard saman í árunum 2012 og 2013, kann flytast yvir í nýggju pensjónsskipanina frá 2014. Hetta merkir, at treytirnar fyri útgjaldi broytast og fylgja reglunum fyri nýggju pensjónsskipanina, nevnd omanfyri.
Undantøk
Tað eru tó undantøk ella smámunarmark (bagatelgrensur), sum siga tað, at:
- um tú hevur eina Lutapensjón, kann mánaðarliga útgjaldið hækkast til 1.500 kr., um samlaða virðið er minni enn 150.000 kr.
- um tú hevur eina lívrentu, kann mánaðarliga útgjaldið hækkast til 1.500 kr., um samlaða virðið er minni enn 200.000 kr.
-
Pensjónsskipanin fram til 31.12.2011
Í pensjónsskipanini, ið var galdandi fram til 31.12.2011, vóru aðrar skattareglur enn í dag. Eingin skattur varð tikin av inngjaldinum, og verða útgjøldini tí skattað soleiðis:
- Kapitalpensjón, útgjald í einum, skattað við 35 % í avgjaldi
- Lutapensjón, mánaðarligt útgjald í minst 10 ár, skattað sum a-inntøka
- Lívrenta, mánaðarligt útgjald restina av lívinum, skattað sum a-inntøka
Tú kanst velja at fáa broytt tína Kapitalpensjón til eina Lutapensjón ella Lívrentu. Eisini kanst tú broyta tína Lutapensjón til eina Lívrentu. Tú kanst tó ikki bakka eftir hesi skipan og til dømis fara frá Lutapensjón til Kapitalpensjón.
Doyrt tú áðrenn útgjald, verður samansparingin goldin eftirkomarunum. Doyrt tú eftir at pensjónsútgjaldið er byrjað, verður tann parturin av pensjónini, sum er Lutapensjón, útgoldin til næsta avvarðandi ella tilskilaða/u.
Undantøk
Tað eru tó undantøk ella smámunarmark (bagatelgrensur), sum siga tað, at:
- er mánaðarliga útgjaldið á Lutapensjónini lægri enn 4.000 kr., kann avtalast eitt styttri útgjaldingartíðarskeið. Tó kann útgjaldið ikki verða hægri enn kr. 4.000 um mánaðin
- er Lutapensjón minni enn 50.000 kr., kann hon gjaldast út í einum við 35% í avgjaldi
- er mánaðarliga útgjaldið á Lívrentuni lægri enn 4.000 kr., kann avtala gerast um at broyta lívrentuna til eina uppathaldandi lívstreytaða veiting. Tá henda broytingin er framd, kann útgjaldið broytast til 4.000 kr. um mánaðin
- er Lutapensjón minni enn 50.000 kr., kann hon gjaldast út í einum, við 35% í avgjaldi


text:
Joe Biden
Joe Biden (føddur 20. november 1942 í Scranton, Pennsylvania) er senatorur úr Delaware, hevur stóra uttanríkispolitiska vitan og er formaður í Uttanríkisnevndini hjá senatinum. Hann er varaforseti hjá demokratiska Barack Obama.
"Hvussu kunnu republikanararnir verja ætlanina at hækka skattin, tá meðalstættin hevur verið jarðað tey seinastu fýra árini", spurdi Biden í einari røðu fyri demokratiskum stuðlum í statinum North Carolina í okt. 2012. Seinni hevur Biden roynt at rætta mistakið við at siga, at hann var mismæltur, og at hann skuldi siga, at meðalstættin var jarðað av tí politikki, sum Mitt Romney (R) styðjar. Eisini Hvítu Húsini hava roynt at rætta mistakið hjá varaforsetanum. Republikanararnir vóru skjótir at gera sær dælt av mistakinum hjá Biden. Á einum veljarafundi í Iowa segði varaforsetaevnið hjá republikanarunum, Paul Ryan (R), at hann var púra samdur við Joe Biden í, at meðalstættin er jarðað tey seinastu fýra árini [1].


text:
Sámar
Sámar er fólkaslag, sum býr í Norðurskandinavia, tvørtur um norðara partin av Noregi, Svøríki, Finnlandi og inn í Russland. Landið kalla sámar sjálvir Sápmi. Einir 30 000 sámar eru í Noregi, og hildið verður, at á øllum tí stóra strekkinum eru einir 50 000 sámar tilsamans. Sámar hava búð í Finnmørkini og kanska eisini nógv eystari og syðri, síðan okkara tíðarrokning byrjaði. Teir vóru friðarlig veiðifólk, ílatin skinnklæði, sum fluttu stað úr stað. Um veturin fóru teir á skíð, og um summarið til gongu við tjøldum sínum. Mest veiddu tey vill reindjór. Men tá ið villu reindjórini fækkaðust, fóru teir at hava tey tom, og so fóru sámar at rógva.
Sunnanífrá komu skattakrevjarar og trúboðar, og seinast í 18. øld fingu skúlin og kirkjan stóra ávirkan í Sámalandi. Alt sámiskt skuldi kúgast. Sámar sluppu ikki at brúka mál sítt, mentan og trúgv sína. Kortini hóraði mangt unnan í tí dulda, og seinastu árini hevur sámisk mentan staðið í besta blóma aftur. Nú vilja fleiri og fleiri vísa, at tey eru sámar. Í 1986 fingu sámar sítt egna flagg, og nú royna teir av øllum alvi at draga undan sum sjálvstøðug tjóð. Í 1990 varð lóg samtykt í Noregi, sum tryggjar sámum rætt at brúka mál sítt.


text:
BÚMERKIÐ
Búmerkið er ein bygningur við fýra súlum. Súlurnar geva búmerkinum ein klassiskan dám og leiða hugan aftur til grikkalands og rómverjaveldisins, haðan øll vesturlandamentanin er sprottin. At úttrykkið er klassiskt, gevur hyggjaranum eina kenslu av, at ein hevur byggir á alt, sum er væl roynt av tíðarinnar tonn.
Takið á bygninginum er runt og kann virka sum ein glaskupul. Búmerkið er teknað í trívídd, har hyggjarin stendur lágt niðri, nakað til síðis, og hyggur uppeftir at bygningsverkinum. At búmerkið er teknað í trívídd gevur búmerkinum ein nútíðarligan dám. Ein slík samanblanding av klassiskari og nýmótans byggilist er nakað, sum vil síggjast til allar tíðir, og virkar spennandi, men samstundis trygt.
LITIRNIR
Í búmerkinum eru tveir litir: myrkablátt og ein ljósur blágráur litur. Tann myrkablái liturin er í búmerkinum og skriftini, meðan tann ljósari liturin er í undirtekstinum og skugganum.
NAVNASKRIFTIN
Navnið er sett við eini skrift, sum eitur Minion. Hon byggir á ta klassisku traditiónina og er bygd á rómversku skriftina Trajan, sum sæst á Trajan súluni í Róm. Robert Slimbach teknaði Minion fyri Adobe og fyrsta útgávan kom út í 1990.
ADRESSUSKRIFTIN
Til adressuskrift á brævpappírum o.ø. er Minion eisini brúkt.
BRÆVASKRIFTIN
Til brævaskrift kann ein brúka Minion. Um ein ikki hevur hana inni, kann ein nýta Times; hon líkist nógv Minion.
Nota Bene
Teir tveir uppsetingarhættirnir eru avgerandi og endaligir. Ein eigur ongantíð at flyta, minka ella vaksa merkið í mun til navnaskrift, ella øvugt.
Búmerkið eigur at hugsast sum merki og navnaskrift; tveir javnt týðandi lutir.
At búmerkið einans hevur tveir uppsetingarhættir er ein styrki, tí jú meira monotont og sterkt verður eyðkennið.
Sjúrður Højgaard. Grafiskur sniðgevi. MHÍ ´97.


text:
Penicillin
Penicillin varð í 1928 uppdagað sum antibiotiskur heilivágur móti bruna.
Penicillin varð upprunaliga framleitt frá blámusoppinum (hýgginum) penicillium, men nú á døgunum verður tað framleitt syntetiskt.
Tað vóru Alexander Fleming, Howard Walter Florey og Boris Chain, sum gjørdu hetta risa framstig innan læknavísind.
Penicillin er uppbygt sum á myndini til høgru. Ymiskir bólkar kunnu sita á staðnum merkt við R og harvið fáa vit tey ymisku sløgini av penicillini.
Penicillin virkar við at forða bakterium í at byggja sín kyknuvegg. Hetta hendur við at penicillin bindur til ensymið transpeptidase, sum hevur til uppgávu at byggja skrástívarar í kyknuvegginum, og hetta førir við sær, at veggurin viknar og kyknan doyr.
Søgan um penicillinið[rætta | rætta wikitekst]
Árið 1928, var árið, har penicillinið varð uppdagað. Tað var tann skotski læknin, og seinni eisini professari í bakteriologi, Alexander Fleming, ið var uppdagarin. Mátin Alexander Fleming uppdagaði penicillinið uppá, var øgiliga tilvildarligur og heldigur. Arbeiðsborðið hjá Fleming var nemliga óruddiligt, og hevði hann tí sett sær fyri, at hann skuldi rudda tað. Í tí, at hann ruddar borðið, finnur hann fram til eina royndarskál, sum hann hevði gjørt royndir við, og sum hann bara hevði latið ligið á sínum arbeiðsborðið. Í royndarskálini sær hann ein blámusopp, sum hann síðani byrjar at gera royndir við. Hann fann fram til, at svampurin æt Penicillium chrysogenum. Seinni gevur Fleming svampinum navnið Penicillin.
Fleming kemur ongan veg við kanningunum við penicillininum, so hann leggur tað frá sær í eina tíð. Í hesari tíðini vóru tað nakrar kanningarstovur, ið vóru áhugaðar í tí nýggja evninum, og spurdu Fleming, um tey kundu fáa royndir av penicillininum.
Í 1938 gjørdu tveir menn sær fyri, at teir vildu kanna evnið, sum Alexander Fleming í 1928 uppdagaði. Tann eini var tann avstralski patologurin, Howard Walter Florey, og hin var tann týski jødiski biokemikarin, Ernst Boris Chain. Hesir menninir gingu báðir á universitetinum í Oxford í Onglandi. Hesir báðir, Florey og Chain, høvdu sum sagt sett sær fyri at kanna penicillinið nærri, og eftir fleiri ymiskum væl eydnaðum royndum við djórum, fóru teir, tá ið teir høvdu nokk av penicillini, so smátt í holt við at royna penicillinið á menniskjum.
Í 1941 fóru Florey og Chain til Amerika, har teir fingu hjálp til at framleiga penicillin í størri mongdum. Eftir intensiva gransking, vóru síðstu neyðugu klinisku royndirnar á menniskju gjørdar í 1943, og eftir hettar verður penicillinið brúkt uppá hermenn, ið vórðu skaddir undir 2. heimsbardaga. Skaðar og sjúkur, ið hermenn undir 1. heimsbardaga doyðu av, kundu nú lekjast av penicillini!
Í 1945 kundu enskir læknar viðgera tað vanliga fólki við penicillin. Nú kundu øll fáa ágóðan av tí. So um tey vóru smittaði við bakteriellari infektión, kundu tey fáa penicillin sum viðger. Hetta bleiv ein stórhending! Sama ár, 10. desembur 1945, fingu teir tríggir, Fleming, Florey og Chain, Nobelprísin í fysiologi og medicini, handaðan av tí svenska konginum í Konserthúsinum í Stockholm. Prísurin tá í tíðini var umleið 150.000 svenskar krónar, meðan prísurin í dag er umleið 10 millónir krónir. Prísin fingu teir fyri tað stóra arbeiðið við penicillininum. Í dag er tað soleiðis, at vit skulu til lækna fyri at staðfesta bakteriella infektión fyri at fáa útflýggjað penicillin við resept. Hetta er galdandi í flest øllum londunum rundanum okkum. Men soleiðis er ikki allastaðni. Vansin vit standa við í dag, er, at aðrastaðni í heiminum kanst tú fáa penicillin sum handkeyp í lokalum matvøruhandlum. Okkum nytist ikki, at fara longur vekk enn til til dømis Turkaland ella Spania. Hesin vansin hevur við sær, at bakteriurnar skjótari blíva resistentar, og tískil er vandin at penicillinið ikki hjálpir, tá ið vit hava tað fyri neyðini. Í hesum sambandi, ávara læknar rundan um okkum ímóti at brúka penicillin sum best ber til.


text:
4. januar
4. januar er dagur 4 í árinum í gregorianska kalendaranum. 361 dagar eru eftir av árinum (362 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1896 - Utah verður 48indi staturin í USA.
- 2014 - Stór leiting varð sett í verk á sjónum við eystaru síðu av Eysturoynni og aðrar staðir har um leiðir, fyri at finna líkið av 20 ára gamla Rana í Billustovu úr Oyndarfirði, sum hvarv eftir eina ferðsluvanlukku hin 28. desember 2013. Tað vóru sjálvboðin, ið tóku stig til leitingina. Roknað var við, at Rani var við í bilinum sum fór útav vegnum og koyrdi í Rættargjógv við Oyndarfjørð. Almennu bjargingarmyndugleikar úr Føroyum luttóku í stóru leitingini. Leitingin gav eisini úrslit. Eitt lík varð funnið í Rættargjógv og leitingin helt tí uppat. Umleið 100 bátar luttóku og umleið 400 fólk.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1643 - Isaac Newton (d. 1727)
- 1785 - Jacob Grimm, týskur ævintýrarithøvundur (Brøðurnir Grimm) (d. 1863)
- 1940 - Gao Xingjian, kinesisk-franskur rithøvundur.
- 1960 - Michael Stipe, amerikanskur sangari.
- 1977 - Teitur Lassen, føroyskur tónleikari.
- 1986 - James Milner, enskur fótbóltsleikari.
- 1990 - Toni Kroos, tyskur fótboóltsleikari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1941 - Henri Bergson, franskur heimspekingur (f. 1859)
- 1960 - Albert Camus, franskur rithøvundur (f. 1913)
- 2011 - Gerry Rafferty, skotskur tónleikari (f. 1947)


text:
Danjal av Rana 11.01.2017 (14:22)
Fortreytirnar skulu vera realistiskar
Við støði í stóra byggivirkseminum í Føroyum í dag, tók Byggiharrasamtak Føroya, BSF, stig til ein temadag í november, har ljós varð sett á avbjóðingarnar innan bygging. Hetta við tí fyri eygað at betra um góðsku, halda kostnaðinum niðri, minka um byggimistøk og yvirhalda ætlaðar byggitíðir, sigur BSF í tíðindaskrivi.
Ein av niðurstøðunum frá temadegnum var, at fyri at ein verkætlan skal eydnast, er tað týdningarmikið, at fortreytirnar eru realistiskar. Tað er alt ov oftani, at karmarnir eru fastlagdir ov tíðliga so sum kostnaður og tíðarfreist, og tað samsvarar oftani ikki við ætlanina. Eisini verður farið í gongd við byggingina, áðrenn ein kennir verkætlanina.
Í hesum sambandi nevndi Árni Winther, arkitektur, dømir um ymiskar byggiverkætlanir, har fortreytirnar ikki samsvaraðu ætlanunum. Eitt nú í sambandi við byggingina av Norðurlandahúsinum, har karmarnir vórðu fastlagdir ov tíðliga, og har húsið endaði við at kosta fleiri ferðir meira enn ætlað. Hóast tað, er talan um eina bygging, sum hevur verið til stóra gleði og stórt gagn fyri brúkarar og føroyska samfelagið sum heild. Talan var tó upprunaliga um eina verkætlan við órealistiskum fortreytum. Hendan verkætlan, eins og Marknagil eisini kann takast við, eru góð dømir um, at byggiharrar ikki skulu lata seg kúga. Meira realistiskar verkætlanir vilja eisini bera í sær betri og virðiligari samskifti millum partarnar, tí ongin verður kroystur at loysa eina uppgávu, sum ikki gongur upp.
Undir temadegnum var semja um, at eftirmeting sum heild er niðurraðfest. Ein eftirmeting verður oftani raðfest til at vera tikin síðst í verkætlanini, ið er óheppið, tí tað tá ikki er møguligt at stegða møguligum feilum, sum høvdu kunnað verið funnir, um tað varð eftirmett loypandi. Eisini er hvørki tíð ella peningur settur av til eina eftirmeting, so tá verkætlanin er liðug, verður farið beint víðari til næstu verkætlan. Um ein eftirmeting skal koma vinnuni til gagns, má álit og virðing vera millum partarnar, og kann hon tá føra við sær bæði betringar og vitanardeiling.
Triðja høvuðsniðurstøðan var, at fyri at gera eina væl eydnaða verkætlan, skal arbeiðstakarin takast við í verkætlanina, áðrenn projekteringin er liðug. Alt ov oftani er verkætlanin komin ov langt, áðrenn arbeiðstakarin verður tikin við, og tá er ikki í nóg stóran mun tikið hædd fyri til dømis tíðarfreist og teimum ymisku fasunum. Hetta kann elva til, at møguligar rættingar verða gjørdar eftir byrjan av verkætlanini, heldur enn áðrenn. At inndraga arbeiðstakaran fyrr í tilgongdina kann ikki bert fanga feilirnar fyrr, men eisini bera í sær betri samskifti millum allar partar.
Byggiharrasamtak Føroya metir, at fyri at tryggja áhaldandi menning av byggivinnuni í Føroyum, er tað týdningarmikið, at mest framkomna tøknin verður nýtt. MT Højgaard hevði á temadegnum eina áhugaverda framløgu um BIM/VDC (Virtuel Design Construction), ið er eitt talgilt amboð, sum við fyrimuni kann nýtast til at betra um góðsku og tíðarstýring.
Landsverk hevur í nøkur ár arbeitt við BIM, og hendan tøknin verður nú nýtt til byggingina av nýggja H-bygninginum í Landssjúkrahúsinum. Hetta ger, at Landsverk fær royndir innan ta nýggjastu tøkni og kann deila hesa vitan við aðrar luttakarar í byggivinnuni, ið tí kann vera til fyrimuns fyri alla vinnuna.
Ein skipað og gjøgnumførd eftirmetingarmentan vil føra við sær innlit og vitanardeiling, eins og tað er týdningarmikið at lurta eftir allari vinnuni. Ein væleydnað verkætlan kann best náast við menning og áhaldandi samskifti og virðing millum allar partarnar, ið taka lut í stóra byggivirkseminum í Føroyum í dag.
Fyriskiparnir av temadegnum eru sera væl nøgdir við dagin og meta, at nógv áhugaverd sjónarmið og íkast komu fram, eins og eitt gott og mennandi kjak var á degnum. Hetta verður nú gjølla endurskoðað og viðgjørt saman við Ráðgevarafelagnum og Føroya Handverkmeistarafelag, soleiðis at ítøkilig úrslit koma burtur úr tiltakinum sum millum annað vegleiðingar, kravfestingar og dagføringar.


text:
Fyrispurningur um prísmun á bilum í Danmark og Føroyum
politikkur03-01-2017 - 14:26 - Jóanis Nielsen
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a frá Kára P. Højgaard, løgtingsmanni
Fyrispurningur um prísmun á bilum í Danmark og Føroyum, settur landsstýrismanninum í fíggjarmálum, Kristinu Háfoss (at svara skrivliga eftir TS § 52a)
1.Kann landstýrismaðurin vátta, at ein nýggjur bilur í lættasta vektklassanum er munandi umhvørvisvinarligari, enn ein bilur í tyngra vektklassanum?
2.Kann landstýrismaðurin nágreina, hví teir stóru og tungu bilarnir eru bíligari í Føroyum enn í Danmark?
3.Kann landstýrismaðurin útgreina, hví ein av teimum lættaru bilunum, sum í Danmark kostar áleið 80 - 100 tús., í Føroyum verður seldur 30 -40 tús. dýrari. Er talan um almenn avgjøld, ella er bara talan um óvanliga høgan vinning?
4.Um meirkostnaðurin er vegna avgjøld, fer landstýrismaðurin so at taka ítøkilig stig soleiðis, tað eisini fíggjarliga skal loysa seg at keypa ein minni bil.
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a
frá
Kára P. Højgaard
Fyrispurningur um prísmun á bilum í Danmark og Føroyum, settur landsstýrismanninum í fíggjarmálum, Kristinu Háfoss (at svara skrivliga eftir TS § 52a)
1. Kann landstýrismaðurin vátta, at ein nýggjur bilur í lættasta vektklassanum er munandi umhvørvisvinarligari, enn ein bilur í tyngra vektklassanum?
2. Kann landstýrismaðurin nágreina, hví teir stóru og tungu bilarnir eru bíligari í Føroyum enn í Danmark?
3. Kann landstýrismaðurin útgreina, hví ein av teimum lættaru bilunum, sum í Danmark kostar áleið 80 - 100 tús., í Føroyum verður seldur 30 -40 tús. dýrari. Er talan um almenn avgjøld, ella er bara talan um óvanliga høgan vinning?
4. Um meirkostnaðurin er vegna avgjøld, fer landstýrismaðurin so at taka ítøkilig stig soleiðis, tað eisini fíggjarliga skal loysa seg at keypa ein minni bil.
Svar:
1. Tað er rætt, at tað vanliga hevur verið soleiðis, at bilar í lættaru vektklassunum hava verið umhvørvisvinarligari, enn bilar í tyngru vektklassunum, men hetta er ikki nøkur sjálvfylgja í dag, tí í dag finnast fleiri dømir, har bilar í tyngru vektklassunum eru teir mest umhvørvisvinarligu.
Tað er stór ferð á tøkniligu menningini av umhvørvisvinarligum bilum í løtuni, og nógv bendir á, at vit standa framman fyri einari kollvelting, har vanligir bensin- og dieseldrivnir bilar fara at verða avloystir av motorum, ið nýta aðra drívmegi, serliga innanfyri menningina av elbilum hendir nógv í hesum tíðum.
Vanliga hevur tað verið soleiðis, at tað eru teir stóru og dýru bilarnir, ið eru fyrst við nýggjastu tøknini. Tí eru eisini fleiri dømir í dag, har bilar í tyngru vektklassunum
teljast millum teir mest umhvørvisvinarligu. Tað vísir seg tó, at tøkniliga menningin innanfyri umhvørvisvinarliga tøkni í løtuni spjaðir seg skjótt til bilar í øllum vektklassunum.
2. Eg kann bert svara fyri, hvussu avgjøldini verða roknaði í Føroyum og í Danmark.
Í Føroyum og í Danmark verða skrásetingargjøldini roknaði av CIF-virðinum á bilinum. CIF-virðið er fakturaprísur + flutningskostnaður + flutningstrygging. CIF-virðið er við øðrum orðum tað, sum vit vanliga kalla fyri innflutningsvirðið.
Í føroysku skrásetingargjaldslógini verður goldið 50% av teimum fyrstu 100.000 kr. av CIF-virðinum og síðan 75% av CIF-virðinum omanfyri 100.000 kr. Harumframt verður goldið CO2-avgjald, alt eftir, hvussu høgt CO2-útlátið á bilinum er, og burturbeiningargjald, ið er 5.000 kr.
Danska skrásetingargjaldslógin er munandi meiri fløkt og tung at umsita. Í donsku skrásetingargjaldslógini verður goldið 105% av teimum fyrstu 84.600 kr. av CIF-virðinum og síðan 150% av CIF-virðinum omanfyri 84.600 kr., men so er fleiri reguleringar í donsku lógini, bæði í virðisgrundarlagnum og í sjálvum avgjaldinum.
Í donsku lógini verður CIF-virðið lækkað við frádráttum fyri radio, ABS-bremsur, ESP-skipan og NCAP-trygdarstjørnur, áðrenn komið verður til sjálvt avgjaldsgrundarlagið. Talan er um útgerð, sum flest allir bilar hava í dag.
Harumframt verða í donsku lógini eisini gjørdar reguleringar í sjálvum skrásetingargjaldinum. Hevur bilurin ávaring fyri manglandi nýtslu av trygdarbelti, verða 400 kr. drignar frá skrásetingargjaldinum.
Fyri beinsin drivnar bilar hækkar skrásetingargjaldið 1.000 kr. fyri hvønn kilometur, ið bilurin koyrir undir 16 km/l, men skrásetingargjaldið lækkar harafturímóti 4.000 kr. fyri hvønn kilometur, ið bilurin koyrir omanfyri 16 km/l. Fyri diesel drivnar bilar verður skrásetingargjaldið regulerað við 18 km/l.
Samanberingin omanfyri er bert fyri skrásetingargjøldini í Føroyum og í Danmark. Umframt skrásetingargjald verður eisini álagt meirvirðisgjald á bæði CIF-virðið og vinning, men meirvirðisgjaldið er tað sama í Føroyum og í Danmark. Meirvirðisgjaldið er 25%.
Niðanfyri eru trý tilvildarlig og uppspunnin dømir, sum kunnu geva eina fatan av muninum á skrásetingargjøldunum í Føroyum og í Danmark. Dømini geva eina ábending um, at teir bíligu og lættaru bilarnir eru bíligari í avgjøldum í Danmark, men hetta broytist, tá ið bilarnir gerast dýrari og tyngri, tá verða avgjøldini lægri í Føroyum.
Dømi 1: Bensindrivin persónbilur, har CIF-virðið er 70.000 kr. Bilurin koyrir 26 km/l og CO2-útlátið er 95 g/km.
Keldur: Fíggjarmálaráðið og Skat Danmark
Dømi 2: Bensindrivin persónbilur, har CIF-virðið er 90.000 kr. Bilurin koyrir 22 km/l og CO2-útlátið er 115 g/km.
Keldur: Fíggjarmálaráðið og Skat Danmark
Dømi 3: Bensindrivin persónbilur, har CIF-virðið er 110.000 kr. Bilurin koyrir 20 km/l og CO2-útlátið er 124 g/km.
Keldur: Fíggjarmálaráðið og Skat Danmark
3. Munurin á samanseting av avgjøldum kann hava ávirkan. Sí eitt nú dømi 1 í svarinum til spurning 2. Har sæst, at avgjøldini í Føroyum eru hægri enn í Danmark á bíligum bili. Hinvegin eru tey munandi lægri enn í Danmark á dýrum bili.
Hvussu vinningurin er hjá bilasølunum í Føroyum og í Danmark, og hjá bilasølunum yvirhøvur, kann eg ikki svara fyri. Staðfestast kann tó, at kapping er millum bilasølurnar, og kappingin eigur at koma bilkeyparunum tilgóðar. Føroyskir bilkeyparar hava harumframt møguleika at keypa bil frá danskari ella útlendskari bilasølu, um tað vísir seg at vera bíligari.
4. Løgtingið hevur júst samtykt lóggávu, ið umleggur vegskattin til eitt veg- og umhvørvisgjald. Framyvir verður vegskatturin soleiðis í størri mun tengdur at, hvussu umhvørvisvinarligt akfarið er. Komandi 4 árini verða el- og vetnisakfør heilt frítikin fyri vegskatt. Hetta er liður í ætlanum samgongunnar um at gera tað fíggjarliga áhugavert hjá føroyingum at velja grønar og umhvørvisvinarligar loysnir.
Ætlanin er at eisini skrásetingargjaldið í næstum verður umlagt soleiðis, at hetta í enn størri mun, enn í dag, verður tengt at, hvussu nógv akfarið dálkar. Í løtuni eru ikki ætlanir at fremja aðrar broytingar enn hesar.
Tinganes, 22. desember 2016
Kristina Háfoss


text:
Renessansan
Renessansan, eisini nevndur Endurreisnin, er heiti á mentanarligum ráki í Evropa í tíðarskeiðnum umleið 1400 til umleið 1600. Orðið renessansa kemur umvegis franskt av latínsku orðunum re, sum merkir aftur og nascere, sum merkir at føðast; renessansa merkir sostatt at endurføðast. Í hesum liggur, at renessansan tekur ta klassisku mentanina, forngrikska og fornromverska mentan, fram aftur. Renessansan endurtekur ikki bara tað klassiska, men nýtir tað og arbeiðir víðari við tí.
Í hesum tíðarskeiði verður evropeiski sjónarringurin víðkaður. Krossferðirnar hava verið eini 200 ár frammanundan, og við teimum øktist kunnleikin til jødiska og arabiska mentan. Tað gav íblástur til at leita eftir fornum handritum, og fleiri handrit eftir klassisku høvundarnar komu undan kavi - summi í klosturbókasøvnum og onnur umvegis jødisku ella arabisku mentanirnar. Í 1492 varð Amerika funnið og ein nýggjur heimur letur seg upp. At Johan Gutenberg uppfann prentlistina umleið 1450 gav samstundis heilt nýggjar møguleikar at spjaða vitan og kunnleika.
Tað er ilt at siga, nær renessansan sum tíðarskeið endar, men í hvussu er umleið 1700 hevur eitt annað rák, upplýsingartíðin, tikið yvir.


text:
Faðir vár
Faðir vár er ein kristin bøn sum er at finna í Mattheusevangelienum, kapittul 6, ørindi 9-13. Milliónir av menniskjum á allari jørðini kenna bønina, sum nógv nevna faðirvár. Orðið verður brúkt um víðagitnu bønina, sum Jesus sjálvur brúkti til fyrimynd fyri bønir til Gud.
Í innganginum til hesa fyrimyndarbønina segði Jesus við áhoyrarar sínar: "Tí skulu tit biðja soleiðis:"
- Faðir vár, Tú, sum ert í Himli.
- Heilagt verði navn Títt.
- Komi ríki Títt.
- Verði vilji Tín, sum í Himli, so á jørð.
- Gev okkum í dag okkara dagliga breyð.
- Og fyrigev okkum syndir okkara, so sum vit eisini fyrigeva teimum, ið móti okkum synda.
- Leið okkum ikki í freistingar, men frels okkum frá tí illa.
- Tí at títt er ríkið, valdið og heiðurin um allar ævir.
- Amen


text:
Listen to Speki on your phone!
More information
Í Speki eru sjónvarpsfyrilestrar til tey, sum vilja vita meira. Fyrilestrahaldararnir koma frá ymsum stovnum, ið hava við gransking at gera. Speki er eitt úrslit av samstarvi millum Kringvarp Føroya og Fróðskaparsetur Føroya. Hugskotið aftanfyri Speki er at bjóða dygdargóða fólkaupplýsing um ymisk viðurskifti. Talan er um klassiskar fyrilestrar. Karmurin er minimalistiskur. Talaða orðið er í miðdeplinum. Fyrilestrarøðin kom fyrstu ferð á skránna í 2007, og er - eftir ein steðg í nøkur ár, nú tikin upp aftur. Sum so er Speki í somu sjangru sum fyrilestrar á eitt nú DK4, BBC Open University, TED.Com og Danskernes Akademi, sum er at síggja á DR2. Síðstnevnda røðin byrjaði í 2010. Kringvarp Føroya er ein av týdningarmestu mentanarstovnunum í Føroyum. Tí er tað at miðla vitan ein týðandi táttur í public-service tilboðnum hjá Kringvarpinum. Slag av sending: Sjónvarpsfyrilestrar Málbólkur: 20+, áhugað í vísindum og vitan Sendilongd: 20 min. Samskipari fyri Fróðskaparsetrið er Anna Katrin Matras, annakm@setur.fo Samskipari fyri Kringvarpið er Ivan Hentze Niclasen, in@kvf.fo


text:
Tað hevur leingi verið ætlanin at umskipa ávísar uppgávur, sum privatir veitarar í løtuni útinna, harímillum sálarfrøði uppgávur.
Av hesi orsøk søkja vit eftir sálarfrøðingi til Barnaverndartænastuna fyri Vága- og Sørvágs kommunum, frá 1. februar 2017 ella skjótast til ber.
Starvið er normerað at verða 24 tímar um vikuna, men kann seinni vera hækkað, um tørvur verður á tí.
Eftir at hava verið í starvi í sløk tredivu ár hjá Sørvágs kommunu, fara húsavørðarnir Eivin Ole-Jacobsen og Kristian Tavsen at taka sær av løttum.
Vit í kommununi takka teimum fyri trúgva tænastu, og ynskja teimum alt gott framyvir.
Sørvágs Kommuna hevur ásett føstu almennu fundirnar fyri 2017.
Fundirnir verða kl. 18.00 í fundarhølinum á kommunuskrivstovuni hesar dagar:
Mál, sum skulu verða viðgjørd á bygdaráðsfundi, skulu verða kommununi í hendi 14 dagar áðrenn fundin.
Eykafundir ella broytingar til omanfyrinevndu, verða lýstir í svørtutalvu við kommunuskrivstovuna og á heimasíðuni.
Sørvágs Kommuna
Varðagøta 8
FO-380 Sørvágur
Á bygdaráðsfundi 30. november 2016 varð fíggjarætlanin hjá Sørvágs kommunu einmælt samtykt.
Høvuðstølini eru hesi:
Skattaprosentið er óbroytt, men barnafrádrátturin verður hækkaður til 5.500 fyri hvørt barnið.
Íløgurnar verða fíggjaðar við sløkum 9 mió. í rasktrinum, 4 mió. verða tiknar av tøkum peningi, meðan restin 7 mió. verða fíggjaðar við lántøku.
Kommunan fer í 2017 at gjalda slakar 3 mió. í avdráttum av láninum.
Høvuðsíløgurnar eru hesar:
Kommunurnar í Vágum vilja hervið harðliga mótmæla, at ætlanin er at skerja politiið í Vágum. Heldur eigur at vera økt um styrkina her vesturi.
Vit í oynni hava stórar avbjóðingar. Flogvøllurin liggur her vesturi. Eisini vita vit um, at sera nógv rúsevni er millum ungdómin í oynni. Ein avbjóðing, sum politiið higartil ikki hevur makta og sum hevur kosta okkum, at vit hava mist ungdóm til rúsevnismisnýtslu og vandin er stórur fyri, at vit missa fleiri.
Kommunurnar vilja hervið alment heita á Fútan um at koma á fund við borgarstjórarnar skjótast gjørligt, so vit kunna greiða nærri frá støðini her vesturi og frá tørvinum á politi í oynni.
Her eru nakrar myndir frá minningarhaldinum og av minnisvarðanum í Sørvági:
Í hesum døgum er fjórða og seinasta bókin um Sørvágs kommunu, sum Sonni Jacobsen hevur skrivað, komin til landið. Útgávudagurin er settur til at vera eftir kommunuvalið. Tað verður nærri lýst seinni.
Minningarhald verður við kirkjuhúsið í Sørvági allahalgannadag kl. 16:00, har minnisvarðin verður avdúkaður.
Inga Poulsen Dam talar og Sørvágs tónleikarfelag spælir.
Vága dansifelag og Visit Vágar skipa fyri tiltakinum Mikkjalsdagar í samband við at 60 ár eru liðin síðan deyðadag Mikkjals á Ryggi 20. oktober 1956.
Báðar dagarnar er forvitinslig framsýning við glasmyndum, tekningum o.ø. sum Mikkjal hevur latið úr hondum, sum Miðvágs fornminnafelag eigur, og hevur sett upp og verið so beinasamt, at lánt okkum í samband við Mikkjalsdagarnar. Framsýningin verður opin báðar dagarnar.
Hvønn fríggjamorgun kl. 10:00-11:30 eru øll vælkomin til eina hugnaløtu við drekkamunni á bókasavninum.
Byrjað verður aftur fríggjamorgunin 21. oktober 2016.
Barnaverndartænastan í Vágum hevur gjørt ein faldara, sum lýsir, hvørjar tænastur Barnaverndartænastan kann bjóða borgarunum í Vágum, sum hava tørv á hjálp.
Barnaverndartænastan hevur ikki áður givið út faldara, og vil við hesum kunna borgarar í Sørvágs- og Vága kommunu um virksemi hjá stovninum.
Faldarin fer at liggja frammi á hesum støðum:
Føroya Prent hevur prentað. Súsanna S. Johansen hevur tikið myndirnar.
Týskvøldið 4. okt. 2016 kl. 19:00 verður felags foreldrafundur / uppstillingarfundur í Marghøllini.
Skrá:
Skúlastýrið
Fráboðan um fund um útskifting av Líðarhaga.
Stýrið fyri Heimatænastuna í Vágum hevur gjørt samstarvsavtalu við Vága pensjónistafelag, um at virka sum eldraráð fyri kommunurnar í Vágum.
Eldraráðið hevur skipað seg við Lydiu Laksafoss sum forkvinnu.
Við at trýsta á hesa leinkjuna síggjast viðtøkurnar fyri eldraráðið.
Endamálið við venjingunum er at økja um vælveruna hjá tí einstaka og at borgarin so leingi, sum til ber, verður sjálvhjálpin og virkin bæði heima og úti.
Dentur verður lagdur á fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og styrkivenjingar.
Venjingartíðir: mánadag og hósdag kl. 14:00-15:00
Byrjað verður: 5. sep. 2016 kl. 14:00
Staður: Skúlin á Giljanesi (Fimleikarhøllin)
Flutningur: Bussur koyrir til og frá eftir ynski
Tilmelding: Tel. 79 32 00, yrkadagar millum 8:00-14:00
Vegna Heimatænastuna í Vágum
Sólfríð Skoradal og Olevina Thomassen, fysioterapeutar
Í gjár skrivaðu borgarstjórin í Sørvágs kommunu, Sune Jacobsen og stjórin í Articon, Jón Sigurdsson, undir sáttmálan um træbryggjuna í Sørvági.
Kostnaðurin fyri umvælingina er slakar 4 mió. kr. og arbeiðið byrjar eftir summarfrítíðina.
Gamla træbryggjan er frá 1966, og hevur sostatt hálvthundrað ár á baki og hevur tænt fyri seg.
Sambært løgtingslóg nr. 13. frá 21. mai 1954 um byggisamtykt og bygdaplan hevur kommunustýrið í Sørvági á fundi hin 27.04.2016 samtykt at broyta byggisamtyktina og bygdaplanin fyri Sørvágs kommunu.
Barnaverndarstova Føroya sóknast eftir familjum, sum vilja taka á seg at verða fosturforeldur hjá børnum í styttri ella longri tíð.
Talan kann antin vera um umlætting í nakrar dagar í senn, til dømis í vikuskiftum, ella at hava børn búgvandi hjá sær í longri tíð - ofta í fleiri ár.
Ragna Laksáfoss er sett í starv sum dygdarmennari í Heimatænastuni í Vágum.
Fríggjamorgunin byrjaði Undirhúsið fyri kvinnur og menn.
Sørvágs kommuna fer saman við Sørvágs skúla at gera eina roynd at hava Undirhús fyri menn og kvinnur, soleiðis, at skúlin verður meira opin – eisini fyri teimum, ið ikki hava sína dagligu gongd her.
Tá merkisdagar eru hjá starvsfólkum plagar Sunrid at taka sær av tí. Men eingin hevur tikið sær av hennara merkisdøgum. Hon hevur havt fleiri rundar dagar, sum eru farnir aftur við borðinum, men nú skuldu vit hava slætt borð, so í morgun vóru starvsfólk samlaði í samband við eitt seinkað 25 ára hátíðarhald.
Ásbjørg, Ásla, Hanna og Maria
Í vikuni skipaði Sørvágs kommuna fyri hátíðarhaldi í samband við, at Ásla Haraldsen, Hanna Ole- Jacobsen og Maria Petersen eru farnar úr starvi eftir langan arbeiðsdag.
Ásbjørg Davidsen varð eisini heiðrað í samband við, at hon hevur verið í starvi í meira enn 30 ár.
Fyri nógvum árum síðan bygdi Vága Bjargingarfelag dupulta "garagu" á økinum hjá heiminum á Sýnini í Miðvági. Treytin frá heiminum á Sýnini var, at tey sluppu at nýta aðra "garaguna" meðan bjargingarfelagið nýtti hina.
Týsdagin 27. oktober 2015 varð sáttmáli undirskrivaður viðv. arbeiðinum at umvæla og dagføra ellis- og røktarheimið Sýnina í Miðvági.
Kommunurnar í Vágum skriva søgu, nú avtala er gjørd um, at dagtilhaldið Virkni kemur at húsast í barnagarðinum Miðgarði. Vit í Vágum ganga nýggjar leiðir við at børnini og tey eldru koma at skapa ein gerandisdag saman. Aðrir barnagarðar í oynni hava eisini møguleika at verða partur av ætlanini.
Nógv fólk møtti til hugnaløtuna í Marghøllini í Sørvágs skúla í samband við bókaútgávuna á 100-ára degnum hjá Sørvágs kommunu 1. oktober 2015.
Fólk vóru sera væl nøgd við framløgurnar hjá Sonna Jacobsen og Erhard Jacobsen.
Í dag, hósdagin 1. oktober, er merkið vundið í húnar hátt á skúlanum, Alvalon og á Hálsi.
Sørvágs kommuna fyllir í dag 100 ár og Kristian Olsen hevur reist bygningin á Hálsi, sum skal verða miðdepil fyri øllum virkseminum hjá felagnum.
Bókaverkið:
Í samband við at bókarøðin um Sørvágs kommunu kemur út, verður skipað fyri hugnaløtu sunnudagin 27. september 2015 kl. 16:00.
Leiðslan í Sørvágs skúla ynskir at skúlin skal verða meira opin fyri almenninginum.
Í hesum sambandi verður farið undir undirhús-líknandi tiltak hvønn fríggjamorgun kl. 10:00-11:30, har møguligt verður at práta saman, fortelja søgur og skemtisøgur, lesa vikubløð ella bøkur og fáa ein the- ella kaffimunn.
Leiðsla skúlans vónar at fleiri koma.
Mánadagin 21. september var kunnandi fundur fyri starvsfólkunum í Heimatænastuni í Vágum.
Sune Jacobsen, stýrisformaður, greiddi frá, hvussu kommunurnar samstarva um heimatænastuna og um dagføringina av heiminum.
Skipað verður fyri heilsufremjandi venjingum fyri pensiónistar í Vágum, har dentur verður lagdur á fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og styrkivenjingar.
Endamálið við venjingunum er at økja um vælveruna hjá tí einstaka og at borgarin so leingi, sum til ber, verður sjálvhjálpin og virkin bæði heima og úti.
Í sambandi við, at Sonja Klein fer frá sum leiðari fyri Heimatænastuna í Vágum og Halldis Joensen tekur við starvinum, var samkoma á Sýnini í morgun, har búfólk, starvsfólk og umboð fyri stýrið og kommunurnar í Vágum vóru boðin.
Stýrið fyri Heimatænastuna í Vágum hevur sett Halldis Joensen í starv sum leiðari fyri Heimatænastuna frá 1. oktober 2015.
Á myndini eru frá vinstru: Ása Holm, leiðari í Heilsuhjálparafelagnum, Elisabeth Poulsen, Malla Lið Hansen, heimahjálparar og Sonja Klein, leiðari í Heimatænastuni.
Mikudagin tann 19. august 2015 var samkoma á Heiminum á Sýnini í sambandi við, at Heimatænastan í Vágum heiðraði tveimum starvsfólkum fyri langa og trúgva tænastu.
Starvsfólkini eru Elisabeth Poulsen í Bø, sum hevur starvast í meira enn 32 ár sum heimahjálp og Malla Lið Hansen í Miðvági, sum hevur starvast í meira enn 35 ár sum heimahjálp.
Í samband við at Heilsudepilin í Miðvági verður alment góðkendur, verður samkoma á Heilsudeplinum mikudagin tann 22. juli 2015 kl. 14:00.
Á samkomuni fer Sune Jacobsen, borgarstjóri í Sørvágs kommunu at greiða frá endamálinum við samkomuni og skránni.
Leiðarin í Heimatænastuni í Vágum, Sonja Klein, hevur sagt seg úr starvi frá 1. september í ár.
Stýrið fyri Heimatænastuna harmast um avgerðina og vil nýta høvið at takka Sonju bæði fyri tíðina, hon var leiðari í Heimatænastuni, og ikki minst fyri tíðina, hon var við til at fyrireika yvirtøkuna av eldraøkinum.
Heimatænastan í Vágum
Vísandi til grein 6 í løgtingslóg nr. 13 frá 21. mai 1956 um býarskipanir og byggisamtyktir við seinni broytingum hevur Sørvágs kommuna á fundi hin 24. juni 2015 samtykt at gera broytingar í byggisamtykt og býarskipan.
Talan er um serstaka byggisamtykt fyri víðkan av bústaðarøkinum í "Billubønum".
Leygardagin 4. juli vitjar Føroya Regatta í Sørvági, og í tí sambandi verður stórt tiltak á bryggjuni.
Hoppiborgir, barnaspurnarkapping, laksasmakking, dansur og sangur.
Her er sangurin, "At liva er gott" sum børnini í fjórða flokki hava gjørt, í samband við eina lítla verkætlan um tónleik.
Ársroknskapurin fyri 2014 var samtyktur á bygdaráðsfundi mikukvøldið 27. mai 2015.
Í mun til samtyktu játtanirnar sóu roknskapartølini soleiðis út:
Alt 2015 hevur Dia Jacobsen laðað ein part av kirkjugarðinum í Sørvági og nú stendur garðurin liðugur.
Frá mánadegnum 18. mai verður møguligt hjá næmingum og starvsfólki í Sørvágs skúla at keypa sær mat í skúlanum.
Matarskipanin er eitt samstarv millum skúlan, PM Pluss og Café Fjørðoy.
Foreldur ella avvarandi bíleggja og gjalda matin á heimasíðuni.
Leinki og vegleiðing liggja á heimasíðu skúlans, sorvagsskuli.fo
10. apríl 2015 var borgarafundur í Mykinesi um Ramsarætlanina.
Áhugin fyri ætlanina var stórur, og tað sást eisini aftur í uppmøtingini, har bæði fólkið í oynni og fólk við tilknýti aðrastaðni frá, vóru møtt upp.
Týsdagin í vikuni veittraði Merkið fyri kirkjubygninginum í Sørvági.
Eftir ætlan verður bygningurin liðugur tíðliga í heyst.
Felagshúsið hjá 07 Vestur við fótbólstvøllin í Sørvági er nú reist.
Samb. formanninum í 07 Vestur er ætlanin er at partur av húsinum verður liðugt til Country- & Bluesfestivalin, ið verður 5. og 6. juni.
Mikudagin 25. mars 2015 var brandvenjing á skúlanum.
Venjingin var sera væl eydnað.
Ætlanin er at hava venjingar eina ferð um árið.
Sum fráboðað her síðsta vár, er siglingarleiðin á Sørvágsfirði broytt.
Mikudagin 18. mars 2015 fór nýggi vitin niðri á vollanum á Dungasandi at lýsa. Samstundis fór nýggi vitin á Miðleiti eisini at lýsa.
Gomlu vitarnir til innsiglingina á Sørvág blivu samstundis sløktir.
Á tekningini sæst, hvussu siglt verður á Sørvág nú.
Í samband við at Sørvágs kommuna fyllir 100 ár í ár, fer kommunan at skipa fyri fleiri tiltøkum gjøgnum árið. Eitt av teimum fyrstu tiltøkunum fór av bakkastokki í gjár, tá kommunan bjóðaði øllum skúlabørnunum við foreldrum ella avvarðandi, inn til eitt stórt og spennandi tiltak í Sørvágs skúla.
Treytað av nóg stórari undirtøku verður frálæra í føroyskum máli og mentan fyri fólk, ið ikki hava føroyskt sum móðurmál.
Tað gjørdist 6. flokkur í Sørvágs skúla, ið streyk avstað við sigrinum í stóru fetteljarakappingini hjá Fólkaheilsuráðnum.
Frá mánadegnum 10.11.2014 og hvønn mánadag framyvir, verður bókasavnið karmur um lestrarmøguleikar hjá lesandi úr Sørvágs Kommunu. Tankin er at øll lesandi kunnu hittast, samstarva og arbeiða við teirra uppgávum.
Samskipari er Ragnar Sigrunarson. Í hesum sambandi er stovnaður ein facebookbólkur. Linkið er niðanfyri.
Stýrið fyri "Heimatænastuna í Vágum" samtykti á fundi tann 23. oktober 2014 at seta Sonju Klein sum leiðara fyri "Heimatænastuna í Vágum". Starvið er sett frá 1. november 2014 at rokna. Teir fyrstu tveir mánaðirnir verða nýttir til at fyrireika yvirtøkuna av eldraøkinum.
Ein afturvendandi táttur hevur verið tey síðstu árini, at næmingar í framhaldsdeildini fáa nakrar tímar frá kommununi, har fríðkað verður um í bygdunum.
Sørvágs- og Vága kommuna hava undirskrivað samstarvsavtalu, sum fær heitið "Heimatænasta í Vágum".
Endamálið við samstarvinum er, at kommunurnar í samstarvøkinum røkja heimatænastu og eldrarøkt v.m. í felag, soleiðis at borgarin fær boðið eina samskipaða heildartænastu.
Kommunurnar í Vágum hava boðað nýggja samstarvinum V.E.K.S. hinumegin sundið frá, at vit vilja samstarva um økisterapi v.m.
Í samband við at rottangar verða tømdir í Sørvágs Kommunu verður heitt á tey, sum hava bygt innan fyri síðstu fimm árini at kanna, um tit eru skrásett í rottangaskipanini hjá IRF.
Hetta kann gerast við at ringja á tlf. 41 42 43 hjá IRF.
Í góðveðrinum mikudagin tóku vit hesar summarmyndirnar. Ein flokkur úr skúlanum á Løgmannabreyt var komin vestur at hyggja eftir flogvøllinum. Eftir vitjanina har, gingu tey sær ein túr oman til Sørvágs.
Leygardagin 31. mai var arbeiðsdagur í Gásadali. Uppmøtingin var góð, umleið 30 fólk, bæði børn og vaksin.
Á bygdaráðsfundinum mikukvøldið í vikuni var roknskapurin fyri Sørvágs kommunu fyri árið 2013
einmælt samtyktur.
Sjálvt um hitastigini um vikuskiftið bert liggja um tey fimm, og høgættin fær okkum at halda, at summarið má verða langt burtur, so lýgur álmanakkin ikki.
Fiskimálaráðið, ið hevur eina játtan at stuðla viðarvøkstur runt um í landinum, hevur játtað Sørvágs kommunu kr. 30.000,00 til at seta runnar og trø niður á Rossatrøðni í Sørvági.
Elisabeth Thorsteinsson hevur verið kommunulækni í Vágum síðani 1981. Elisabeth er nú farin um tey 75, og mikudagin tann 14. mai, verður so hennara seinasti arbeiðsdagur.
Í tí sambandi, verður skipað fyri almennari móttøku á Heilsumiðstøðini í Miðvági hendan dag, frá kl. 15:30 til 17:30.
Jaspur Joensen, arbeiðstakari og Sune Jacobsen, borgarstjóri.
Síðsta vikuskifti hátíðarhelt Sørvágs kommuna at útbyggingin av skúlanum í hesum umfarinum var lokin.
Sørvágs Kommuna og Vága Kommuna hava sett Sonju Klein til at fyrireika yvirtøkuna av heima- og eldrarøktini í Vágum.
Í samband við at út- og umbyggingin av Sørvágs skúla er liðug á hesum sinni, verður skúlin sýndur fram fyri almenninginum leygardagin 3. mai 2014.
Tiltakið byrjar kl. 14 við hornblástri, tónleiki og røðum.
Øll eru hjartaliga vælkomin.
Í skemti er vanligt at siga, at tú kanst bara koyra tað á vestfallið um nakað, sum einki er vert.
Trupuleikin er bara tann, at eftir vestfallið kemur eystfallið, og er tað rusk´, vit hava tveitt burtur, so kunnu vit møta tí aftur, og tað var ikki júst meiningin.
Í langa tíð hevur tað verið eitt ynski hjá teimum, sum húsast á ídnaðarøkinum á Hálsi, at fáa vaksið um trýstið á vatninum.
Fyri at bøta um hetta, hevur kommunan sett ein hydrofor upp, sum økir um trýstið. Og fyri at verja hann móti vætu og vindi, so er eitt hús gjørt, sum vit fara at kalla Pumpuhúsið á Hálsi.
Í vikuni vitjaði 3. flokkur í Sørvágs skúla við lærarum sínum borgarstjóran. Við sær høvdu tey eitt vælorðað skriv, har tey spurdu, um borgarstjórin vildi hjálpa teimum við einum ynski, sum tey øll høvdu.
Í gomlum døgum plagdu menn at stytta sær stundir undir Pollastovu.
Tað, sum var at frætta úr stóru verð, høvdu teir hoyrt hjá norðmanninum, og innanoyggjatíðindini í útvarpinum. Tey lokalu tíðindini vóru at frætta undir Pollastovu.
Síðsta vikuskifti tók óveðrið burtur úr kirkjugarðinum, bæði út móti Kirkjuvegi og niðan móti skúlanum.
Í Sørvági er útsynningur vánalig ætt. Báðir garðarnir hava staðið ímóti óveðri í skjótt fjøruti ár, men hesa ferð var útsynningurin við yvirlutan.
Í síðstu viku var ommu– og abbadagur í Alvalon. Tá er gott at hava eitt stórt parkeringspláss til teirra, sum ikki orka so væl at ganga sum onkuntíð.
Á morgni er ofta trongt á parkeringsøkinum við Alvalon, eins og tá serlig tiltøk er á stovninum.
Tí hjálpir tað væl um, at starvsfólk og onnur eru umhugsin og brúka parkeringsøkið við Bonushyl.
Arbeiðið at dagføra gomlu skúlalonirnar, sum er gjørt síðstu fýra árini, er við at koma undir land.
Í ár eru 100 ár síðan, at altjóða kvinnudagur fyrstu ferð varð hildin 8. mars, og síðan er hann hildin sama dag hvørt ár.
Sambært §6, stk. 3 í kunngerð nr. 72 frá 29. mai 2012 um taðing, hevur Sørvágs kommuna givið undantaksloyvi til at Tróndur Niclasen, Tungugarðar 1, Bøur, taðar í Uttangarðshaga Eystara parti (millum gjáirnar) í viku 8 og 9 í 2014.
Sambært loyvinum skal atlit vera tikið til §7, 8 og 9 í kunngerð nr. 72 frá 29. mai 2012 um taðing.
Skipað verður fyri felagsvenjingum á Sýnini, har dentur verður lagdur á fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og styrkivenjingar.
Endamálið við venjingunum er, at økja førleikan og vælveruna hjá tí einstaka borgaranum, so borgarin so leingi sum til ber verður sjálvhjálpin bæði heima og úti.
Í síðstu viku vóru umboð fyri íslendsku havnirnar á vitjan í Føroyum. Við í ferðalagnum var okkara góði gamli Gísli Gíslason, sum nú er havnarstjóri í Íslandi. Gísli var bæjarstjóri á Akranesi í fleiri ár, og hann og Petur Kruse, sáli, undirskrivaðu í síni tíð vinarbygdarsamstarv millum Akranes og Sørvág.
Ferðalagið vitjaði eisini aðrar havnir í Føroyum, har tosað varð um viðurskifti av felags áhuga.
21. mai 2013 undirskrivaði Sp/f Sørvágs Snikkaravirki sáttmála við Bústaðir um høvuðsarbeiðstøku fyri bygging av íbúðum í Sørvági.
Tær 5 íbúðirnar verða bygdar mitt í býgdini, á Billubønum, við góðum útsýni yvir bygdina og sandin. Tær verða orkuvinaligar, og uppfylla øll krøvini í BR10-byggiásetingini.
Íbúðirnar verða uml. 85 m², og hava harumframt ein lítlan hjall/úthús. Allar eru egnaðar til fólk í koyristóli, og tær verða innrættaðar soleiðis: Køkur og stova, hjúnarkamar, sovikamar, gangur og baðirúm.
Arbeiðið fer í gongd beinanvegin, og eftir ætlan standa íbúðirnar liðnar seinast í mars 2014.


text:
Tú ert komin eftir eini slóð til eina síðu, ið ikki er til enn. Skriva í kassan niðanfyri, um tú vilt byrja uppá hesa síðuna. (Sí hjálparsíðuna um tú ynskir fleiri upplýsingar). Ert tú komin higar av einum mistaki, kanst tú trýsta á aftur-knøttin á kagaranum.
Upprætta Ikkipedia:Hvussi ritstjórni eg eina síðu
Ávaring: Tú ert í ferð við at upprætta eina síðu, sum áður er blivin strikað.
Tú eigur at umhugsa, hvørt tað er passandi at halda fram við at rætta hesa síðuna. Strikingar og flytingar loggurin (søgan) fyri hesa síðuna eru at finna her fyri at lætta um:
- 4. des 2011 kl. 19:35 CartoonistHenning (Kjak | íkøst) deleted page Ikkipedia:Hvussi ritstjórni eg eina síðu (innihaldið var: 'You've got it in one. Couldn't have put it bteetr.' (og einasti rithøvundur var '122.248.197.148'))
- 23. sep 2011 kl. 16:15 Rhubella Marie (Kjak | íkøst) deleted page Ikkipedia:Hvussi ritstjórni eg eina síðu (innihaldið var: 'It's spkooy how clever some ppl are. Thanks!' (og einasti rithøvundur var '61.161.152.74'))
Ávaring: Tú hevur ikki ritað inn. Tín IP-adressa verður goymd í rættisøguni fyri hesa síðuna.


text:
Orð og lag: Robert C. Clatterbuck
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: Deep down in my heart
1. Eg við Jesus ynski tala
mínum stilla hjarta í,
mær í oyrað milt hann teskar:
„Eg tær fylgi alla tíð.“
Hann mín troytta anda stillar,
um mín leið enn illgongd var,
og eg veit, hvørt hjartaslagið ber meg
nærri staðnum har.
Niðurlag: Kennir tú ta dýrd, sum ljómar
djúpt í míni sál.
Hoyrir tú tann song, sum tónar
djúpt í míni sál.
Frið mær Jesus hevur givið
– ein friður, sum er uttan mál.
Og eg veit, at Jesus livir
djúpt í míni sál.
2. Um í skuggans dal eg komi,
tó á kletti standi eg,
eigi vón um morgindagin,
ei vil Jesus svíkja meg.
Hvat við mær so enn skal henda,
altíð hann hin sami er.
Áh, hin gleði yvir hann at kenna,
trygt meg uppi ber.


text:
22. desember 2011 var dokumentarfilmurin “Grindabátar á ferð av Vágseiði til Sumbiar” givin út.
Í mai 2010 fóru grindabátarnir í Vági av Vágseiði til Sumbiar. Siglt varð undir Vágs- og Sumbiarbjørgunum. Í Sumba varð farið í kirkju og aftaná bjóðaðu gestablídnir sumbingar súpan og kaffi í Samkomuhúsinum. Seinnapartin fóru grindabátarnir úr Sumba og norður á Vágseiði.
Filmurin er um ferðina av Vágseiði til Sumbiar. Frásøgufólk við á ferðini eru Hans í Líðini úr Vági, sum sigur frá av Vágseiði suður á Lopranseiði, og Eli Poulsen úr Sumba, sum sigur frá á ferðini av Lopranseiði og til Sumbiar.
Umframt ferðina undir Vágs- og Sumbiarbjørgunum, eru eisini upptøkur úr Sumba, m.a. frá kirkjugongdini úr Sumbiarkirkju, har Sumbiarkórið eisini hevði nakrar framførslur.
Eftir døgurða í dag, 22. des., og í morgin, 23. des., fæst filmurin til keyps á Torginum í Vági.
Tað er Dokumentar.fo sum hevur staðið fyri filminum Grindabátar á ferð av Vágseiði til Sumbiar.
Filmurin kostar 189,- kr.
Bíleggið filmin undir “Keyp filmar”.


text:
Manaus
Manaus (portugisiskt: Manaus) er ein býur í Brasil. Í kommununi búgva 1.982.179 íbúgvar,[1] meðan fólkatalið í stórbýarøkinum er 2,316,173 (2013). Býurin liggur í Norðurbrasil við staðið har ið áirnar Negro og Solimões renna saman. Manaus er høvuðsstaður í lutstatinum Amazonas og er eisini fólkaríkasti býur í statinum.
Býurin varð settur á stovn í 1669 sum ein skansi, Fort of São José do Rio Negro.[2] Skansin gjørdist býur (town) í 1832 við navninum "Manaus", sum merkir "móðir gudanna" hetta til æru fyri upprunafólkinum Manaós, og varð formliga gjørdur til ein stórbý (city) hin 24. oktober 1848 við navninum Cidade da Barra do Rio Negro, Portugisiskt fyri "Býurin við markið á Svørtu Ánni". 4. september 1856 fekk býurin aftur verandi navnið Manaus.[3]
Manaus hevur eitt vakurt operahús, sum varð bygt í tíðini, tá býurin var miðdepil fyri gummiframleiðslu. Nógv verður útflutt úr Manaus, eitt nú nøtir, gummi, timbur, krokodilluskinn og kakao. Býurin hevur ein altjóða flogvøll, Eduardo Gomes. Fyri at fáa útlendskar fyritøkur at koma til býurin virkar býurin sum eitt fríhandilsøki.
Býurin verður ein av vertsbýunum til heimsmeistaraskapin í fótbólti, har Brasil er vertstjóð.[4]
Gongdin í fólkatalinum[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ "Estimativa Populacional 2013". Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). 1º de julho de 2013. ftp://ftp.ibge.gov.br/Estimativas_de_Populacao/Estimativas_2013/estimativa_2013_dou.pdf. Heintað 29 de agosto de 2012.
- ↑ Foundation of Manaus
- ↑ About Manaus
- ↑ FIFA 2014 Host Cities and Venues


text:
Danmark í Eurovision Song Contest
Danmark hevur luttikið í Eurovision Song Contest frá 1957 til 66 og aftur frá 1978 til í dag.
Yvirlit yvir tey ið hava umboða Danmark[rætta | rætta wikitekst]
- Í 1996 megnaði Danmark ikki at koma í finaluna í sangkappingini. Ein undanrunda varð hildin fyri øll londini uttan Noreg, sum var vertur. Teir donsku luttakarnir tað árið høvdu verið Dorthe Andersen og Martin Loft við sanginum "Kun med dig". Tann almenna Eurovision heimasíðan telur ikki 1996 við í listanum yvir framførslum hjá Danmark.
- XX í hálvfinalunum merkir auto-kvalifikatión. Hetta kann skyldast annað av hesum: um eitt land hevði vunnið árið fyri, so var ikki neyðugt at luttaka í hálvfinaluni árið eftir. Hin orsøkin er, at árini 2004-2007, noyddurst topp-tíggju londini, sum ikki vóru limir í teimum fýra størstu, ikki at kappast í hálvfinalu árið eftir. Um t.d. If, Týskland og Frakland endaðu á topp-10, so fóru tey londini sum gjørdust nummar 11 og 12 beinleiðis í finaluna árið eftir saman við hinum topp-10 londunum.
- XX í finalunum merkir ein miseydnað roynd at kvalifisera seg til finaluna.


text:
Útbúgving
Orðið útbúgving verður vanliga nýtt um at fáa sær kunnleika í ávísum yrki og at gerast dugnaligur til ávíst lønt arbeiði. Handilsskúlarnir og teknisku skúlarnir taka sær av vinnulívsútbúgving, t.e. handils-, skrivstovu- og tøkniligari útbúgving. Flestar vinnulívsútbúgvingar skifta millum virkisstarvslæru og frálæru í skúla. Útbúgvingartíðin er vanliga 3-4 ár. Sjóvinnuútbúgvingar fáast í sjómansskúla og fiskivinnuskúla, og maskinútbúgvingar í maskinskúla. Eftir 10. flokk halda mong ung fram á 3-ára studentaskúla ella á 2-ára HF-skeiði. HF er "hægri fyrireiking". Studentar ella HF-næmingar fara ofta á Fróðskaparsetrið ella annan hægri lærustovn at lesa meiri. Lesturin varir vanliga 3-7 ár og endar við próvtøku.
Í 1979 fekk Landsstýrið um hendi at umsita øll føroysk undirvísingarmál, og løgtingslóg um fólkaskúlan kom í gildi 1. august 1979. Lógin sigur m.a., at øll børn í undirvísingarskyldugum eiga ókeypis frálæru í fólkaskúlanum. Foreldrini síggja til, at børn í skúlaaldri fáa frálæru. Frálæra fæst í fólkaskúlanum ella á frískúla. Børn, sum eru skrivað inn í skúla, hava skúlaskyldu, t.e., tey skulu koma í skúlan og fylgja frálæruni. Tey skulu sýna sømiligan atburð og gera skúlasetningin. Skúlin skal geva næmingunum møguleika at ogna sær kunnleika, fimi, arbeiðshættir og málbering, at stuðla teimum seinni í lívinum.


text:
Niels Petersen
11.01.2017 - 21:55
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Southampton vísti, heilt frá byrjanini í hálvfinaludystinum móti Liverpool nógv meira ágrýtni, og tað gav Liverpool stórar trupulleikar. Høgatrýstið, sum Liverpool royndi at leggja á Southampton var at meta sum alt tað offensiva spælið yvirhøvur, sera tannleyst, og lítið effektivt.
Southampton vann bara 1-0, hóast rættari úrslit nokk hevði verið, um heimaliðið fekk eitt ella tvey mál afturat. Í Liverpool kunnu teir takka málverjanum, Loris Karius, sum spældi ein branddyst, og bjargaði, serliga í fyrra hálvleiki, einum gyltum møguleika hjá Nathaniel Redmond, sum longu tá hevði lagt Southampton á odda.
Redmond bleiv einsamallur málskjútti, men var eydnan við honum, kundi hann lættliga hava skotið tvey afturat. Móti dystarendanum fekk hann enn ein møguleika, men skotið raktið tvørtræið, og soleiðis yvirlivdi Liverpool, og kann venda øllum á høvdið tá liðini hittast aftur í seinnu hálvfinaluni mikukvøldið 25. januar. Tá verður spælt í Liverpool.
Manchester United vann sína fyrstu hálvfinalu móti Hull í gjárkvøldið, og tann sigurin kom til høldar á heimavølli. Sostatt skal United verja 2-0 leiðsluna í Hull. Hesin dysturin verður spældur hóskvøldið 26. januar.


text:
Hvussu nógv kann sigast við so fáum orðum sum til ber at siga? Hvussu kann ein vanligur setningur býtast sundur í reglur, sum fáa ein heilt øðrvísi týdning, enn upprunaliga ætlanin var? Hvussu kunnu tær smáu samrøðurnar, tey lítlu eygnakøstini og tað ósagda skrivast sum ein poetiskur nevi frammaná? Alt hetta (og nógv afturat) er í yrkingunum eftir Robert Creeley (1926-2005). Hann hevði fylt 87 ár tann 21 mai í ár. Her er ein lítl, men stór yrking eftir Creeley, sum eisini kann síggjast sum poesifilmur.
The Language
OMR


text:
Listen to Útvarpstíðindi on your phone!
More information
Gerandisdagar: Mánadag – fríggjadag, 11 sendingar frá kl. 07:00 – 21:00 Vikuskifti: Leygardag og sunnudag tríggjar sendingar frá kl. 10:00 - 18:00 Tíðindasendingin í útvarpinum varpar ljós á samfelagið, og tíðindaflutningurin greinar og perspektiverar núlig evni í einum samansettum heimi. Slag av sending: Tíðindi Málbólkur: Allir føroyingar Sendilongd: 3-15 min. Vertir: Skiftandi Tíðindaflutningurin hjá Kringvarpi Føroya er óheftur av politiskum, handilssligum, átrúnaðarligum og øðrum seráhugamálum.