text:
Leypa í borg
At leypa í borg er einasti leikur í talvi, har tvey talvfólk í sama liti verða leikt í senn. Við í leikinum eru bara kongurin og annar rókurin. Leikurin verður gjørdur soleiðis, at kongurin fyrst verður leiktur tveir puntar yvir ímóti øðrum rókinum, síðan verður hesin rókurin leiktur beint yvir um kongin.
Tað er loyvt at leika bæði kong og rók í senn við báðum hondunum. Men verður bara ein hond brúkt, skal kongurin verða leiktur fyrst og so rókurin. Leikar tú rókin fyrst, hevur tú ikki loyvi at leika kongin yvir um rókin aftaná.
Ikki er loyvt at leypa í borg um:
a) kongurin ella rókurin, sum ætlanin er at leypa í borg við, hava verið leikt áður
b) kongurin stendur í skáki
c) fólk hjá mótpartinum hóttir puntin, sum kongurin leypir yvirum
d) annað fólk stendur ímillum kongin og rókin, sum ætlanin er at leypa í borg við
Skilt verður í millum stuttu borg og longu borg. Í stuttu borg er rókurin á h-linjuni við í leikinum, og tá er borgin styttri enn hin langa, har rókurin á a-linjuni er við.


c: text/html

text:
Burundi
Tjóðveldið Burundi (kirundi Republika y'Uburundi, franskt République du Burundi) er eitt land í Miðafrika. Burundi hevur mark við Tansania í bæði í syðri og eystri, Uganda í norðri og í vestri við Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Høvuðsstaðurin í Burundi er Bujumbura. Bujumbura er eisini størsti býur og hevur umleið 500 túsund íbúgvar. Í Burundi búgva góðar 10 milliónir fólk í 2014 [1]. Felagsskapurin fyri búskaparligum samstarvi og menning (OECD) hevur flokkað landið í bólkin heimsins fátækastu lond.
Langa borgarakríggið hevur gjørt landið blóðfátækt, livikorini eru vánalig og barnadeyðin sera høgur.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Til Burundi og Ruanda fingu sjálvstyri í 1962, vóru londini eitt land. Í báðum londum búgva tutsiar og hutuar, og stríðið ímillum hesi bæði fólkasløgini er eisini farið illa við Burundi. Í 1972 drupu tutsiar einar 10.000 hutuar [2].
40 % av skúlunum vóru oyðilagdir undir krígnum, sum herjaði í 90unum til byrjanina av hesi øldini. Upplýst verður í 2014, at enn eru einans 15 % av skúlunum bygdir uppaftur. Stjórnin hevur gjørt av, at skúlagongd skal vera ókeypis.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Ógvuliga mong fólk eru flýdd higar úr krígsherjaða Ruanda; hetta hevur stórar trupulleikar við sær, tí at Burundi er sera fjølbygt og líka fátækt sum granni sín fyri norðan. Flestu fólk í Burundi liva av landbúnaði. Á fruktabesta lendinum býr so nógv fólk, at hvørt húski eigur bara so mikið avjørð, at tey so dánt fáa breyðføtt seg góð ár. Óár er stórur vandi fyri hungursneyð. Flestir bøndur her á leiðini royna bara at føða seg og húski sítt, annaðhvørt velta teir ymsa grøði ella halda teir neyt. Í hálendinum, har veðurlagið er vátt, men ikki so heitt, er fruktagóð gosøskujørð, og her eiga búnaðarfyritøkur stórar lundir, har tær dyrka te og kaffi til útflutnings. Sum fólkið er fjølgað, eru mangir garðar so smábýttir, at bøndurnir hava verið noyddir at velta niðan í brøttu líðirnar; tað ger, at í nógvum avfalli loypur oman, og soleiðis er nógv lendið oyðilagt. Jarðartýning er stórur trupulleiki, tí nógvur skógur verður ruddaður at fáa dyrkilendi.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Í Burundi verða frásagnir og tónleikur borin ætt eftir ætt av mannamunni. Fólkadansur tutsianna verður hildin at vera ímillum tað kendasta, afrikonsk mentan eigur.
Kelduávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html
- ↑ http://www.nytimes.com/1988/09/01/opinion/to-stop-the-killing-partition-burundi.html

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kappróður
At rógva kapp er elligomul ítróttagrein. Frá gamlari tíð hevur verið vanligt, at bátar hava róð kapp, eitt nú á grindaferð ella aftur av útróðri. Tað hevur tó ikki verið undir skipaðum viðurskiftum, men meira tilvildarliga, tá tað bar so á, at bátar fóru somu leið samstundis.
Seinni, serliga eftir at føroyski róðrarbáturin hevði mist sín týdning sum álitið í útróðri, varð farið undir at skipa fyri kappróðri á Ólavsøku og til aðrar stevnur. Fyrstu árini var tað mest við teimum bátum, ið vóru til taks, men seinnu árini hava menn latið smíðað bátar til kappróður. Kendastu bátasmiðirnir á hesum øki eru Niklas í Koltri og seinni Sámal Hansen.
Kappingarnar verða nú skipaðar undir Róðrarsambandi Føroya, RSF, sum er eitt av sersambondunum í Ítróttasambandi Føroya, ÍSF.
Tá róð verður, eru nógvar serstakar orðingar, ið verða nýttar. Til dømis tá tann, ið rør, ikki fær árina niðurí, ella at árin gleppur burtur úr sjónum. Hetta verður á føroyskum rópt: "at fara ov stutt niður í búkin".
Nevnast kunnu tey ensku og donsku heitini, sum eru ávikavist: "to catch a crab" og "at fange en ugle".
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Greinir[rætta | rætta wikitekst]
- Færøsk rosport. Í: Morten Larsen: Roning. Mellemgaard 2007.


text:
Morsnigil
Morsnigil (eisini kendur sum dreparasnigil) (frøðiheiti Arion vulgaris) var fyrstu ferð funnin í Føroyum í 1996. Morsnigil verður 5-15 cm langur og er skínandi og javnt morreyður, men hann kann vera ymiskur á liti frá morreyðum til ljósagult, og teir ungu morsniglarnir eru meira gjøgnumskygdir á liti. Fótrondin er tvørríput. Morsnigil eitur á latíni Arion lusitanicus. Morsnigil stavar frá Spania, men hevur síðan spjatt seg norðureftir við fólki og vørum, hann var fyrstu ferð sæddur í Svøríki í 1975, í Noreg í 1988, í Danmørk í 1991, í Føroyum í 1996 og í Íslandi í 2003.
Sum aðrir sniglar í Arionslektini er morsnigil tvíkyndur og nørist skjótt, og ger hann stóran skaða í m.a. urtagørðum og eplaveltum.


text:
Kurt Mørkøre
Kurt Mørkøre (20. februar 1969) er føroyskur fótbóltsspælari og venjari.
Innihaldsyvirlit
Sum leikari[rætta | rætta wikitekst]
Fyrst og fremst er Kurt kendur sum álopsleikari, men hevur eisini spælt sum verjuleikari og á miðvøllinum. Kurt spældi í sínum ungdómsárum og frameftir við besta liðnum hjá KÍ. Í 1999 til 2001 fór Kurt til Noregs og spældi við Sogndal. Hann kom aftur til KÍ og spældi í 2001-2002. Eftir hetta fór hann aftur Noregs og gjørdist venjari hjá felagnum Eide og Omegn IL í norsku 3. deild. Kurt gjørdi eitt stutt rend aftur til KÍ í 2005 fyri at bjarga teimum úr niðurflytingarvandanum. Hetta megnaði hann eisini. Í september 2005 valdi hann at gevast sum leikari.
Kurt hevur tvær ferðir verið toppskjútti í bestu deildini í Føroyum, nevnliga í 1988 og 1996.
Sum venjari[rætta | rætta wikitekst]
Kurt hevur verið leikandi venjari við bæði KÍ og Eide og Omegn. Í 2007 var hann venjari hjá besta liðnum hjá B36. Í dag er Kurt venjari hjá norska Elnesvåg.
Mál fyri Føroyar[rætta | rætta wikitekst]
- 8. august 1990 - 1-0 Føroyar-Ísland (í 10. minutti, úrslit var 2-3).
- 4. februar 2000 - 1-0 Føroyar-Ísland (í 20. minutti, úrlsit var 2-3).
- 24. mars 2001 - 2-0 Føroyar-Luksemburg í 83. minutti.


text:
Arkansas
Arkansas (enskt: State of Arkansas) er ein lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 2,9 mió. íbúgvar. Little Rock er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Í norðri hevur han mark við Missouri, í eystri við Tennessee og Mississippi, í suðri við Louisiana, og í vestri við Oklahoma og Texas. Eyknevni hansara er Náttúrustaturin (enskt: The Natural State). Økið er eitt tað týdningarmesta, har m.a. rís verður velt í USA.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
- Um 7.500 f.Kr. - Elsti gravstaður, fólk vita um, funnin í Arkansas.
Rasuófriður[rætta | rætta wikitekst]
Í 1954 eydnaðist teimum, sum stríddist søk teirra svørtu at fáa hægstarætt at viðurkenna, at svørt og hvít børn skuldu ganga í sama skúla í USA. Í Little Rock í Arkansas setti statsovastin statshirðina at halda skil á og vísti 9 svørtum næmingum úr skúlanum. Forsetin í USA sendi samveldisherdeildir til Little Rock at ansa eftir, at svartir næmingar sluppu í skúla.


text:
Tvøroyri
Tvøroyri er ein býur í Suðuroy, partur av Tvøroyrar kommunu, og har búgva 1.763 fólk 2014. Fólkatalið var býtt soleiðis millum bygdirnar: 850 á Tvøroyri, 510 í Trongisvági, 287 í Froðba, 67 í Øravíkarlíð og 44 í Øravík.
Innihaldsyvirlit
Tvøroyrar kirkja[rætta | rætta wikitekst]
Tvøroyrar kirkja varð smíðað í Noregi og síðan førd við skipi til Føroya, har hon var reist á Tvøroyri og vígd í 1908. Í mun til aðrar kirkjur í Føroyum, so er hendan kirkjan smíða uttanlanda, á Strømmen Trævarefabrik A/S í Noregi. Arbeiði fór ígongd um heystið í 1906 og var liðugt í 1907. Kirkjan varð sett upp á ætlaða staðnum. Um várið 1908 var hon klár at taka í nýtslu, og Kr. Himmalferðardag sama ár fór vígslan fram.
Kongaligi Einahandilin og T.F. Thomsen A/S[rætta | rætta wikitekst]
Tá Føroyar í 1856 fingu fríhandil, varð felagið T.F. Thomsen A/S stovnað. Danin Thomas Frederik Thomsen úr Keypmannahavn keypti bygningarnar eftir danska kongaliga einahandlinum á Tvøroyri. Hesir vórðu seldir á uppboði á Tvøroyri hin 9. juni 1856. T.F. Thomsen A/S hevði reiðaravirksemi við nógvum skipum upp gjøgnum árini inntil í 1996, tá seinasta skipið í felagnum varð selt. Eftir tað varð hildið fram við Krambúðini hjá Thomsen, sum seldi matvørur og aðrar kai-relateraðar vørur til fiskafólkið á økinum. Í yvir 100 ár hevði felagið umboð fyri D.F.D.S., hvørs skip sigldi millum Føroyar, Ísland og Keypmannahavn.
Johan Mortensen og N.J. Mortensen[rætta | rætta wikitekst]
Johan Mortensen úr Øravík, fekk handilsbræví 1858 og setti seg niður á Tvøroyri. Handilsvirkið hjá Johan Mortensen gjørdist skjótt eitt tað størsta í Føroyum, sum eftir deyða hansara i 1889 varð gjørt til partafelag undir navninum A/S J.Mortensens Eftf. Ein sonur, N. J. Mortensen tók seg kortini burtur og fekk egið handilsvirki í 1911.
Hvannhagi[rætta | rætta wikitekst]
Hvannhagi verður mettur at vera besta pláss í Føroyum til tjóðargarð. Staðið er avbyrgt, men kortini væl atkomandi til gongu. Sjáldsamt jarðfrøðisligt landslag við einum fjøllbroyttum plantu- og djóralívi. Hvannhagi er eitt sermerkt og vakurt náttúruøki í norðaru helvt av Suðuroynni. Hann liggur avbyrgdur og kann bert røkkast til gongu. Vanliga verður gingið frá vestara endanum av Ovara vegi á Tvøroyri, og har verður gingið eftir einari gøtu norðureftir tvørturum fjallið.
Hvannhagi er kransað av steyrrættum fjallalíðum, og har slepst bert oman í tveimum støðum. Verður gingið oman eftir tí eystaru gøtuni, er eitt frálíkt útsýni norðureftir til Lítlu og Stóru Dímun.
Hvannhagi hevur eitt sjáldsamt jarðfrøðisligt landslag, sum er vælkent av jarðfrøðingum eisini í altjóða høpi.
Á hvørjum ári verður skipað fyri gongutúrum til Hvannhaga, og hetta er ein væl vitjaður útferðarstaður fyri bæði útlendingar og føroyingar.[1]
Hvannhagi er sundurbýttur hagi - Norðaripartur og Uttaripartur. Hagin hevur einki ásett markatal og liggur í tveimum markatalsbygdum. Hvannhagi Norðaripartur hevur 70 áseyðir. Seyðamarkið er "Fjøður mitt um heilt" á høgra oyra. Hvannhagi Uttaripartur hevur 72 áseyðir. Seyðamarkið er "Mitt um sýling" á vinstra oyra.
Søvn og gallarí[rætta | rætta wikitekst]
Á Tvøroyri er eitt bygdarsavn, sum eitur Tvøroyrar Bygda og Sjósavn. Savnið er í Doktaragøtu, tætt við Havnarlagið í gomlu Doktarahúsinum. Húsið hevur eisini verið býráðsskrivstova. Tað er Tvøroyrar Forninnisfelag sum rekur bygdarsavnið. Savnið eigur 1500 skrásettir lutir og 1700 myndir.[1] Formaður í felagnum er Einar Larsen. Á Tvøroyri er eitt gallarí, sum eitur Gallarí Oyggin. Tað er Palle Julsgart, sum eigur og rekur Gallarí Oynna. Gallaríið hevur skiftandi framsýningar við føroyskum og øðrum norðurlendskum listafólkum, umframt fasta framsýning við verkum eftir Palla Julsgart sjálvum. Í havanum og á økinum yvirav gallarínum eru fleiri standmyndir, sum Palle Julsgart hevur gjørt.[2]
Myndir av Tvøroyri[rætta | rætta wikitekst]
-
-
-
-
-
Frælsi, standmynd eftir Palla Julsgart.
-
-
-
-
Jóhan Olsen, bátasmiður, sum m.a. hevur smíðað Naddodd.
-
-
-
-
-
Trongisvágsfjørður, Tvøroyri, Trongisvágur og Øravíkarlíð.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
- Tvøroyrar Kommuna
- Myndasavn á Flickr hjá Erik Christensen
- Myndasavn á Flickr hjá Eileen Sandá
- Suðuroyar Kunningarstova
- Suðuroyar Portalurin
- Oyggin.fo, Gallarí Oyggin
Froðba | Trongisvágur | Tvøroyri | Øravík | Øravíkarlíð


text:
Poul Nyrup Rasmussen
Poul Oluf Nyrup Rasmussen (føddur 15. juni 1943 í Esbjerg) er danskur politikari. Hann var forsætisráðharri í Danmark í tíðarskeiðnum 25. januar 1993 til 27. november 2001. Hann varð limur í Europa-Parlamentinum í tíðarskeiðnum 2004-09. Hann var formaður fyri danska Javnaðarflokkin (Socialdemokratiet) 1992 - 2002. Áðrenn tað var hann næstformaður fyri flokkin 1987 - 2002. Poul Nyrup varð útbúgvin Cand.polit frá Lærda Háskúlanum í Keypmannahavn (Københavns Universitet) í 1971. Hann var fólkatingslimur fyri Sosialdemokratarnir umboðandi valdømið Ringkøbings Amtskreds frá 10. mai 1988 til 2004.
Privat[rætta | rætta wikitekst]
Poul Nyrup Rasmussen er sonur Oluf Nyrup Rasmussen, sum var arbeiðsmaður, og Vera Nyrup Rasmussen, sum var vaskikona. Í 1966 gistist hann við Helle Mollerup.[1] Tey fingu dóttrina Signe (fødd 1969) sum tók lívið av sær í august 1993, eftir at hava verið psykisk sjúk eina tíð. Poul Nyrup og Helle Mollerup blivu skild í 1976. Í 1994 bleiv hann giftur við tí radikala politikaranum Lone Dybkjær.


text:
Leo Tolstoj
Greivi Lev Nikolajevitsj Tolstoj (russiskt: ЛeB HиkoлaeBич ToлcToй, føddur 9. september 1828 í Tula, deyður 20. november 1910 í Astapovo í núverandi Lipetsk oblast), í Norðurlondum vanliga nevndur Leo Tolstoj, var ein russiskur rithøvundur, hann skrivaði skaldsøgur og essays, hann var dramatikari og heimspekingur – eins væl og pasifist, kristin anarkistur og útbúgvingarreformator. Hann er kanska tann persónurin í tí aristokratisku Tolstoj familjuni, sum hevur havt stórstu ávirkan.
Sum rithøvundur er Tolstoj viðurkendur kring allan heimin sum ein av týdningarmiklastu skaldsøguhøvundum í heimsbókmentunum, seinni í lívinum skrivaði hann eisini sjónleikir og essay. Hann er serliga kendur fyri síni meistarverk Kríggj og friður (Krig og fred) (1865–69) og Anna Karenina (1875–77). Hesar báðar skaldsøgurnar vera mettar at vera tær bestu innan realistiska fiksjón bæði tá hugsa verður um vævi, breidd og realistiskan framburð av tí russiska lívinum í 19. øld.
Finnbogi Ísakson hevur týtt eina skaldsøgu hjá Tolstoj, sum ber heitið Kreutzer sonatan.
Skaldsøgur og stuttsøgur[rætta | rætta wikitekst]
Heitini eru á norskum:
- Barndom (1852)
- Gutteår (1854)
- Ungdom (1856)
- Sevastopolfortellingene (1-3, 1855-56)
- Kosakkene (1863)
- Polikusjka (1863)
- Krig og fred (1-4, 1867-69)
- Anna Karenina (1873–77)
- En bekjennelse (1879–82)
- Historien om en hest (1885)
- Ivan Iljitsj' død (1886)
- Mørkets makt (1886)
- Kreutzer sonatan (1890), útgivin á føroyskum í týðing eftir Finnboga Ísakson.
- Hva er kunsten? (1897–98)
- Oppstandelse (1899)
- Det levende liket (1900)
- Hadji Murat (útgivið eftir deyða hansara í 1910)
- Guds rike finnes hos deg (fyrst útgivin á týskum í 1894)


text:
Tórshavnar kommuna hevur tveir norðurlendskar vinabýir, og ein norðurlendskan og ein skotskan samstarvsbý. Umframt er Tórshavnar kommuna við í norðurlendska høvuðsstaðarsamstarvinum.
Vinabýir kommununnar eru Nuuk í Grønlandi og Reykjavík í Íslandi. Hetta vinabýarsamstarv fevnir í stóran mun um vinnulív og mentan. At menna hetta samstarv er settur á stovn Grunnurin Nuuk-Reykjavík-Tórshavn.
Tórshavn hevur tveir samstarvsbýir, sum eru Stavanger í Noreg og Aberdeen í Skotlandi. Eins og við vinabýunum fevnir samstarvið í stóran mun um vinnulív og mentan. Stovnaður er Grunnurin Aberdeen-Tórshavn, hvørs endamál er at fremja samstarv og fatan býanna millum.
Tórshavnar kommuna er eisini við í norðurlendska høvuðsstaðarsamstarvinum, sum umfatar høvuðsstaðirnar Nuuk, Reykjavík, København, Oslo, Stockholm, Mariehamn og Helsinki. Regluliga verða ráðstevnur hildnar, har viðurskifti, sum býirnir hava til felags og samstarva um, verða viðgjørd.
Umframt hetta hevur Tórshavn eina vina- og samstarvsavtalu við Esbjerg í Danmark, sum umfatar starvsfólkaumbýti og samstarv á økjum sum mentan, ferðafólkavinnu, offshorevinnu o.ø.


text:
Rúsevni
Eitt rúsevni er eitt evni ið kann verða brúkt til heilivág, til at fáa ein rús, til at betra um evnini at orka meira ella til onnur endamál, tá eitt menniskja ella djór tekur ella fær hesi evni innvortis ella á annan hátt. Rúsevni virka á heilan og gevur ein rús í størri ella minni mun. Flestu rúsevni eru ring fyri heilsuna, tó eru summi verri enn onnur og summi hava eisini víst seg at hava nakrir góðir eginleikar í smærri nøgdum og brúkt á rættan hátt eitt nú til at linna um ella lekja sjúkueyðkenni, men sum heild verða rúsevni mett at vera skaðilig, serliga tá tey verða misnýtt.
Rúsevni eru ymisk evni har summi eru lóglig og onnur eru ólóglig, til dømis eru tubbak og kaffi lóglig og kaffi er tað mest vanliga evni ið kemur undir rúsevni. Rúsdrekka er lógligt í nógvum londum, men verður í summum londum ikki selt frítt men í serligum handlum, sum t.d. í Føroyum og Svøríki. Heilivágur kemur eisini undir rúsevni. Summi sløg fáast í hondkeyp, meðan onnur bert fáast við resept frá lækna. Narkotika er eitt felagsheiti fyri ymisk sløg av rúsevnum, og er í høvuðsheitum bannað í flestum londum. Tey flestu rúsevni verða vanliga sædd sum rúseitur, og eru ólóglig í teim flesta londum. Nevnast kunnu nøkur av hesum evnum: LSD, Heroin, Kokain og Ecstasy. Um ein tekur amfetamin, verður ein í góðum lag, fær eina kenslu av gleði og varhugan av at kunna klára alt. Samtíðis verður persónurin rastleysur, sjávsøkin og prátingarsom/samur. Amfetamin køvir ávaringartekin frá kroppinum sum til dømis pínu ella møði. Kroppurin er tískil ikki førur fyri at boða frá, hóast hann er útlúgvaður, og persónurin kann tí smella um av møði. Nógv verður gjørt á t.d. skúlum at upplýsa um rúsevni. Besta fyribyrging er vitan um skaðiligu evnini í narkotika, alkoholi og tubbakki.


text:
1989
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 18. januar - Jógvan Sundstein verður løgmaður.
- 18. januar - Pólski kommunistaflokkurin ger við atkvøðu av, at 'Solidaritet' skal gera lógligur.
- 20. januar - George Herbert Walker Bush (R) loysir Ronald Reagan (R) av sum forseta í USA.
- 24. mars - Oljutangaskipið Exxon Valdez rennur á land í Prince William Sound í Alaska, og olja rennur úr tangunum og dálkar umhvørvið har um leiðir illa.
- 8. juni - Kurt Waldheim verður valdur til forseta í Eysturríki.
- 13. juni - Vrakið av týska krígsskipinum Bismarck, ið varð søkt í 1941, verður funnið 600 fjórðingar í ein vestan úr Brest, Frakland.
- 23. august - Ungarn letur markið til Eysturríki upp.
- 25. august - Voyager II fer framvið gongustjørnuni Neptun og mána hennara Triton.
- 14. desember - Fyri fyrstu ferð í 16 ár eru frí val í Kili.
- 17. desember - Fyri fyrstu ferð í 29 ár eru frí val í Brasilia. Fernando Collor de Mello vinnur valið.
- 20. desember - Hermenn úr USA gera innrás í Panama og koyra Noriega herovasta frá.
- 25. desember - Nicolae Ceauşescu og konan Elena verða í beinleiðis sjónvarpi avrættað.
- 29. desember - Václav Havel verður valdur til forseta í Kekkoslovakia - ein stórsigur fyri Floyalkollveltingina.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 14. apríl - Føroyar-Kanada 1-0 (1-0) í Tórshavn (Torkil Nielsen, 4.)
- 16. apríl - Føroyar-Kanada 0-1 (0-0) í Klaksvík
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 5. mars - Jake Lloyd - amerikanskur sjónleikari
- 16. mars - Theo Walcott - enskur fótbóltsleikari
- 15. apríl - Brandur Enni - føroyskur sangari
- 23. juli - Daniel Radcliffe - enskur sjónleikari
- 28. desember - Mackenzie Rosman - amerikanskur sjónleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 7. januar - Hirohito, keisari í Japan (f. 1901)
- 23. januar - Salvador Dali, spanskur listamaður (f. 1904)
- 22. september - Irving Berlin, amerikanskur tónasmiður (f. 1888)


text:
Kravánarasíđan
Kravánarasíđan gevur viđskiftafólki hjá Inntriv eitt greitt yvirlit av střđuni í teirra innheintingarmálum. Endamáliđ viđ heimasíđuni er at gera tađ lćttari fyri fyritřkur at fylgja viđ gongdini í krřvunum. Tey kunnu á ein skjótan og einfaldan hátt meta um heildarstřđuna av samlađu innsendu krřvunum, eins og tey kunnu meta um střđuna á tí einstaka málinum.
Á kravánarasíđuni kann viđskiftafólk hjá Inntriv síggja řll krřv sum tey hava sent til innheintingar frá byrjanini av, hvar máliđ liggur beint nú í mun til samlađu gongdina og sřgan aftanfyri hvřrt mál sćr.


text:
Tangled
Tangled ("fløkt"; danskt heiti: ”To på flugt - Et hårrejsende eventyr”) er ein amerikanskur Walt Disney familju teknifilmur í 3D. Hann hevur danska talu og nógvur tónleikur og sangur er í honum. Aldursmarkið er frá 7 ár og eldri. Filmurin varar 1 tíma og 40 minuttir. Filmurin kostaði 260 milliónir $ (1,35 milliardir krónur) at gera.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Langt inni í einum skógi, er tann vakra og ljóshærda prinsessan Rapunzel goymd í einum høgum torni. Øll vilja hava fatur á henni, av tí at hár hennara er gandað. Tá ið Rapunzel var lítil, stjól ein ónd kona hana og goymdi hana burtur fyri at hava gandamegina fyri seg sjálva. Foreldrini hildu á við at leita eftir henni, men til fánýtis.
Ein dagin rýmur tjóvurin, Flynn Rider, undan vaktarum og finnur av óvart tornið við goymdu Rapunzel. Hon leingist innarliga eftir frælsi og at sleppa at síggja heimin, sum hon ongantíð hevur upplivað. Flynn hevur ógvuliga nógvar fíggindar, men tey gera eina avtalu, og saman fara tey gjøgnum nógv spennandi og stuttligt. Rapunzel møtir nógvum nýggjum og spennandi fólkum, og tey gerast vinir hennara. Nógv av teimum eru tjóvar og ógvuliga vandamiklir, men Rapunzel fær tað besta úr teimum.


text:
Atgongumerkir til Víkingaveistluna
Tilber at ogna sær atgngumerkir til veistluna við at koma í bovling í Leirvík hósdagin tann 30/10 og týsdagin tann 3/11 ímillum 20.00-22.00. Og ikki sum lýst hevur veri á plakatuni. Tilber eisini at ringja til Jeffra á tlf 742026. Kostnaðurin er 350.- pr stk.
Endaðu árið við sigri!
Í síðsta umfari av kappingarárinum møttu vit B68. Dysturin hevði lítlan týdning fyri bæði liðini. B68 vóru fluttir niður og vit lógu á einum tryggum bronsuplássi!Líkindini at spæla vóru einki serlig í Sarpugerði í dag, og hetta sást eisini á áskoðarafjøldini, ið ikki fylti nógv í skýlinum.
Ein eldsál er sløknað
Ein eldsál er sløknað.
Sunnudagin 5. okt bórust okkum tey tungu boð, at Eyðbrith Ryggshamar brádliga var tikin frá okkum. Vit standa spyrjandi um, hví slíkt hendir. Tómrúmið er stórt.
ÂÂ Umframt at vit vóru vinkonur, so hava vit verið so mikið hepnar síðstu árini at hava arbeitt saman við Eyðbrith í nógvum ymiskum sambondum, ikki minst í LÍF og síðani Víkingi.
Hennara megnararbeiði í Víkingi talar fyri seg sjálvt. Við sínum stilla og glaða lyndi fekk hon so sera nógv av skafti uttan nakað sum helst hóvasták. Hon arbeiddi nógv og friðarliga handan kulissurnar. So mikið væl treivst Eyðbritt handan kulissurnar, at torført hevur verið at finna eina mynd av henni í Víkinga-samanhangi. Eyðbrith var sera íðin Víkingur. Hon stóð fyri tiltøkum sum basari, bingo og fýrverkssølu. Hon var eisini fús við til at fyrireika, tá ið ungdómskappingar og dystir vóru. Skuldi nakað praktiskt ornast, tað verið seg klæðir, køkur, vask av húsi ella annað, var hon altíð klár. Óansæð hvat hon varð ÂÂ biðin um, var svarið: “Tvæææætl......einki problem. Tað finna vit útav”. Fantastiskt.
Eyðbrith var ein savnandi persónligheit, hon dugdi sum eingin annar at skapa samanhald. Sostatt er Eyðbrith ein sonn fyrimynd fyri okkum øll bæði sum einstaklingar og sum felagskapur. Vit Víkingar kunnu taka við okkum víðari á leiðini hugburðin, hon hevði um samanhald, og evnini, hon hevði at skapa samanhald. Hon var altíð klár at taka eitt tak fyri felagskapin. Hugburður, sum bæði gagnar hvørjum einstøkum og Víkinga-felagskapinum sum heild. Latið arbeið okkara í Víkingi framhaldandi verða merkt av tí positiva og savnandi anda, sum hennara innsatsur bar boð um.
Víkingur hevur mist eina eldsál. Saknurin er óberandi. Vit syrgja sáran. Vit syrgja sáran saman við tykkum, sum mist hava konu, mammu, vermammu, ommu, dóttur, systur ÂÂ og fastur.ÂÂ Harrin styrki tykkum.
Við hesum fáu, fátøku orðum vilja vit við seinastu Víkinga-kvøðu lýsa frið yvir minnið um Eyðbrith.
Heilsan Anna og Jonna
Javnleikur
Eftir landsliðssteðg varð landskappingin sett í gongd aftur um vikuskiftið. Hesaferð var landsliðið mannað av fleiri Víkingum og teir, ið fingu spælitíð, vóru teir eyðsýndastu á vøllinum móti Ungarn!
Víkingur – ÍF, 5 – 0.
Nógvur vindur var í Sarpugerði henda dagin, 16 – m/s, landsynningur sunnan ella har á leið og beint eftir vøllinum móti ánni.
Hallur Hansson hevur longt við einum árið
Hallur Hansson hevur skriva undir ein eitt ára sáttmála við Víkingi.
Kári sín fyrsta dyst í bestu deildini í Føroyum
Víkingur vil ynskja Kára á Høvdanum hjartaliga tillukku við hansara fyrsta dysti í bestu deildini í Føroyum. Og eru vit sum felag stolt av at hava tveir dómara í bestu deildini umframt fleiri linju verjar.
Víkingur vil ynskja Kára góðan byr framhaldandi í sínum yrkji.
EItt ummælið frá fyrsta dystinum hja Kára:
4 Víkingar á landsliði
Víkingur vil ynskja Atla, Bárði, Halli og Sølva tillukku við landsliðsúrtøkuni.
Atli er aftur at síggja í landsliðsblusini, og hevur hann í seinastini prógva seg sum ein góður síðsti skansi hja Víkingi. Lítið er at ivast í, at hann er, um ikki tann besti, so í topp 2 av teimum fragastu verjuleikarunum í landinum, vit vilja ynskja honum tillukku við at vera við aftur á landsliðinum.
Bárður hevur aftur fingið aftur val. Bárður hevur prógva at hann er ein av teimu bestu høgru bakkum í landinum og hevur hansara avrik fingið hann inn á landsliði, og er hetta nakað sum vit í Víkingi hava leingi vita og vilja vit ynskja honum tillukku.
Hallur hevur síðani hann kom til Víking prógva sítt virði og er hann ein av bestu leikarum, sum vit í Føroyum eiga. At Hallur bleiv úttikin er ikki eitt yvirraskilsi fyri okkum Víkingar, eiheldur ikki nakað yvirraskilsi fyri fótbólts føroyar. Víkingur vil ynskja Halli tillukku við úrtøkuni.
Sølvi er úttikin á landsliði fyri fystu ferð, og er hetta nakað sum vit sum varða av Víkingi leingji hava bíða eftir. Sølvi hevur víst seg at vera ein sannur brandur á miðvøllinum og hanara partur plagar ikki at liggja eftir tá dysturin er leiktur. Víkingur vil ynskja Sølva tillukku við hansara fyrstu a-landsliðs úrtøku.
Niðast er ein leinkja av landsliðs úrtøkuni.
Annars so hevur Lars Olsen tikið hesar leikara út:
Málverjar
Gunnar Nielsen, Motherwell
Teitur Matras Gestsson, HB
Tórður Thomsen, B36
Verja:
Jónas Tór Næs, EB/Streymur
Viljormur Davidsen, Vejle
Johan Troest, HB
Atli Gregersen, Víkingur
Rógvi Baldvinsson, Ålgård
Sonni Ragnar Nattestad, AC
Ari Mohr Jónsson, Silkeborg
Bárður Hansen, Víkingur
Miðvøllur:
Fróði Benjaminsen, HB
Gilli Sørensen, AaB
Pól Jóhannus Justinussen, NSÍ
Róaldur Jakobsen, B36
Kaj Leo í Bartalsstovu, Levanger
Christian Lamhauge Holst, Fremad Amager
Hallur Hansson, Víkingur
Brandur H. Olsen, FCK
Sølvi Vatnhamar, Víkingur
Àlop:
Jóan Símun Edmundsson, HB
Arnbjørn T. Hansen, EB/Streymur
Páll A. Klettskarð, KÍ
Sigfríður heldur fram í Víkingi
Tað er nú greitt at Sigfríður Clementsen heldur fram sum venjari hjá okkum.


text:
Vitamin
Neyvan hevur nakar kunnleiki um kost hugtikið menniskjan so nógv sum kunnleikin um vitaminir. Tá fyrstu vitaminirnar, í byrjani av undanfarnu øld, vóru uppdagaðar, skakaði hetta vitan okkara um sunnan kost.
Í lívevnafrøðini eru vitaminir lívrunnin evnir, sum eru neyðug fyri at menniskju og nøkur djór kunnu trívast best møguligt. Um ein ikki fær tær vitaminirnar, sum ein hevur tørv á, er vandi fyri eyðkendum trotsjúkum. Eisini eru vitaminir neyðugar fyri stoffskiftið, og mugu tær inntakast dagliga, av tí at kroppurin ikki sjálvur kann framleiða hesi evni í nóg stórum mongdum.
Síðan fyrstu vitaminirnar vóru funnar, er, um allan heim, granskað innan økið. Vegna hesari gransking hava vit nú tilráðingar fyri næstan allar vitaminir. Nordic Nutrition Recommendations 2004 inniheldur tilráðingar fyri allar vitaminir fyriuttan vitamin K og pantotensýru.
Síðani 1948, tá vitaminin B12 varð isolerað og identifiserað, hava vit ikki funnið fram til fleiri vitaminir. Fleiri uppskot hava verið frammi, t.d. um vitaminina Q10. Tó er tað enn ikki evnafrøðiliga prógvað, at hetta evnið kann definerast sum ein vitamin.
Søgulig menning[rætta | rætta wikitekst]
Søguliga bakgrundin fyri hvussu vit komu fram til vitaminirnar er ein spennandi siðsøga. Hugtakið vitaminir kom fram í 1920'unum, men tær fyrstu uppdagingarnar eiga sær stað mitt í 1700-talinum. Læknar og aðrir granskarir royndu tá, at fyribyrgja tvær vælkendar og ræðandi sjúkur "beriberi" og "skyrbjóg," og komu soleiðis fram til tær fyrstu vitamin uppdagingarnar.
Tað var serliga umborð á seglskipaflotum, at nógvir sjómenn doyðu av hesum sjúkum. Granskarir gjørdu tí royndir umborð á skipum, har teir broyttu uppá kostin hjá sjómonnunum. Vit vita um enskar og japanskar herflotar sum, vegna broytingar í kostinum, sluppu undan hesum sjúkum.
Í 1890 fann hollendski læknin Ejkman fram til, at polyneuritis hjá fuglum (fugla beri-beri) kundi fyribyrgjast við at geva teimum rísklit gjøgnum matin. Ejkman arbeiddi í einum fongsli í Java, har beri-beri var vanligt millum fangarnar. Hann gjørdi eina roynd, har hann gav fangunum rísklit gjøgnum matin, sum síðani vísti seg at vera lekjandi. Sjálvur visti Ejkman ikki hví, at rísklitið var lekjandi. 10 ár seinni fann starvsfelagi hansara Grijns fram til eina teori, um at rísklit má innihalda eitt evni, sum er neyðugt fyri at kroppurin skal trívast. Í 1910 varð funnið fram til hetta evnið, og árið eftir isoleraði tann polski lívevnafrøðingurin Funk hetta lekjandi evnið frá rísklitinum. Tó var tað ikki fyrr enn í 1926, at Jansen og Donath frá Hollandi kláraðu at framleiða evnið í nóg stórum mongdum, so at tað gav úrslit á menniskjum. Í 1936 varð hetta evnið, thiamin, framleitt syntetiskt og formulin fastlagdur.
Almen vitan um vitaminir[rætta | rætta wikitekst]
Vitaminir kunnu býtast upp í 2 bólkar: Feittloysiligar vitaminir og vatnloysiligar vitaminir (sí skemaði omanfyri). Hvussu vitaminirnar eru uppbygdar evnafrøðiliga er avgerandi fyri at skilja hvussu tær virka, eitt nú í tarmunum. Tær feittloysiligu vitaminirnar verða upptiknar saman við feittinum í tarmunum, meðan tær vatnloysiligu vitaminirnar vanliga hava lættari við at verða upptiknar. Tó, í summum førum verða tær upptiknar á serstakan hátt. Vitaminirnar ferðast í blóðinum annaðhvørt einsamallar ella samanbundnar til protein ella protein líknandi evnir. Tær feittloysiligu vitaminirnar kunnu goymast í kroppinum í størri mongdum, meðan tær vatnloysiligu hava minni goymslupláss í kroppinum.
Hvør vitamin hevur sínar serstøku eginleikar. Tær verða upptiknar í kroppinum á ymiskan hátt og summar kunnu vera eitrandi í ov stórum mongdum.


text:
Løgtingsvalið 1906
Løgtingsvalið í Føroyum í 1906 varð hildið hin 18. juli 1906. Politisku flokkarnir vóru ikki stovnaðir tá, so talan var um at velja persónar, ikki flokkar, men Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin vóru stovnaðir seinni hetta árið. Eftir at hesir báðir flokkarnir vóru stovnaðir, valdur allir løgtingslimirnir at gerast limur í øðrum av hesum báðum flokkunum, soleiðis at man fekk eina skipan við tveimum flokkum. Flokkarnir vóru ósamdir um tilknýtið til Danmark.
Løgtingið hevði 20 løgtingslimir í 1906.


text:
Skanderborg kommuna
Skanderborg kommuna (Danskt: Skanderborg kommune), er ein kommuna í Región Miðjútlandi, (fyrr í Århus Amt) í Danmark. Kommunan við sama navnið frá 1970 til 2006 var nógv minni, nýggja kommunan er eitt úrslit av Kommunalreforminum í 2007. Hesar kommunur vóru samanlagdar til ta nýggju Skanderborg kommunu:
- Galten kommuna,
- Hørning kommuna
- Ry kommuna
- Skanderborg kommuna (1970-2006)
- og partar av Voerladegård Sogn.
Skanderborg kommuna er ein partur av Región Miðjútlandi. Venstremaðurin Jens Grønlund, borgarstjóri í Galten kommunu varð við kommunuvalinum 2005 valdur sum formaður fyri sammanleggingarnevndini og harvið borgarstjóri í tí verandi Skanderborg Kommunu.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Danmarks hægsta náttúrliga hæddarpunkt, Møllehøj, 170,86 metrar yvir havið, og Ejer Bavnehøj, 170,35 metrar yvir havið, eru í tí syðra partinum av kommununi, í ein útsynning av Skanderborg by, við Yding Skovhøj móti vestri er Horsens kommuna. Himmelbjerget liggur í vestara parti av kommuni.
Borgarstjórar[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
Treytað av at nøktandi boð verður givið, ætlar Føroya Studentaskúli og HF-skeið at leggja kantinuraksturin á skúlanum í Hoydølum út til áhugaðar partar at reka.
Treytirnar fyri útboðnum eru hesar:
Kantinan skal bjóða eina góða og støðuga tænastu til næmingar og starvsfólk á skúlanum allar dagar, ið skúlin er opin til undirvísing, umframt til føst árlig tiltøk, sum liggja uttan fyri skúlatíð.
Kantinan skal bjóða fjølbroyttan, dygdargóðan og heilsugóðan kost til næmingar og lærarar fyri ein rímiligan kostnað.
Við boðnum upp á raksturin skal fylgja uppskot til matarskrá í 1-2 mánaðir og uppskot til dagligt vøruútboð við ætlaðum søluprísum.
Skúlin stillar kantinuhøli við innbúgvi og útgerð og kantinukøk við útgerð og goymslurúmum til taks, herundir køli- og frystigoymslum.
Goldin verður ein føst leiga um mánaðin, sum umframt høli og útgerð dekkar streym og hitanýtslu.
Um kantinan burturav verður rikin fyri at veita skúlanum tænastur er leigan 10% av bruttosøluinntøkunum.
Er ætlanin at nýta kantinuna og køkin at veita tænastur til kundar uttan fyri skúlan verður avtalað ein hóskandi leiga, ið endurspeglar vinnuliga virðið av hølunum og útgerðini, ið verða leigað.
Í tann mun tørvur er á arbeiðsmegi til kantinuraksturin eiga verandi starvsfólk í kantinuni fyrst at fáa boðið arbeiði.
Bakgrund:
Á Føroya Studentaskúla og HF-skeiði ganga umleið 640 næmingar og har arbeiða umleið 105 starvsfólk. Skúlagongd er 199 dagar um árið, mánadag til fríggjadag, og umleið 150 dagar av hesum kann roknast við, at 730 fólk hava sína dagligu gongd á skúlanum, restina av skúlaárinum er talið nakað minni orsakað av próvtøkum, ársroyndum, námsferðum o.a.
Í kantinuni er nýtt innbúgv og har kunnu sita 140 næmingar í senn.
Kantinan kann veita lærarunum mat á lærarastovuni, har 40 fólk fáa sitið í senn.
Dagliga skúlagongdin byrjar kl. 08.10 á morgni og er býtt upp í undirvísingarblokkar á 90 minuttir. Millum 1. og 2. blokk og 3.og 4. blokk eru steðgir á 20 minuttir og millum 2. og 3. blokk er ein døgurðasteðgur á 30 minuttir.
Parkeringsviðurskiftini í Hoydølum eru sera avmarkaði, og tí ber ikki til at fáa døgurðagestir úr býnum til kantinuna í skúlatíð.
Nærri upplýsingar um bruttosøluna seinasta árið, um ynski skúlans til útboðið í kantinuni og um treytirnar fyri útboðnum annars kunnu fáast við at venda sær til Mikkjal Helmsdal, rektara, telefon 312973 ella fartelefon 218404.
Boð upp á kantinuraksturin skulu verða skúlanum í hendi mánadagin 11. mai 2009.
Í metingini av innkomnu boðunum verður høvuðsdentur lagdur á 1) at veitarin er førur fyri at veita eina støðuga tænastu yvir eitt longri tíðarskeið, herundir at fakligur førleiki til uppgávuna er til staðar, 2) kostprofilurin í matarskránni og vøruútboðnum, ið veitarin ætlar at bjóða og 3) kostnaðarstøðið, ið veitarin roknar við at leggja á matskrá/vøruútboð.


text:
Kaká
Ricardo Izecson dos Santos Leite er føddur 22. apríl 1982 í Brasilia, Brasil. Hann varð kosin heimsins besti fótbóltsleikari í 2007. Kaká hevur vunnið Champions League og Seriu A við AC Milan, samstundis sum hann eisini hevur vunnið HM gull við Brasilia. Í 2007 valdi FIFA hann til heimsins besta fótbóltsleikara. Kaká hevur ikki verið smæðin um sína kristnu trúgv. Kaká sigur, at tá ið hann verður liðugur sum fótbóltsleikari, vil hann verða prestur. Kaká er limur í samkomuni Reborn in Christ Evangelical Church í Brasil.


text:
Róm
Róm (italskt Roma), eisini kallaður "tann ævigi býurin" er høvuðsstaðurin í Italia. Navnið "tann ævigi" ber hann av sonnum. Longu 700 ár fyri Kr. føðing var hann bygdur; um tað mundið, ta ið okkara tíðarrokning byrjar, var hann høvuðsbýurin í heiminum, og rómarsku keisararnir ráddu fyri tí mesta av tí, sum tá var kent av verðini. Frá hesi søguríku tíð síggjast enn bæði nógvar og stórar toftir. Í Colosseum, tí størsta leikhúsinum, kundu rúmast 50 000 fólk. Romaraveldið víknaði, men Róm kom kortini at verða høvuðsbýurin í Evropa, tí har búðu pávarnir. Um veldi teirra siga tær mongu stóru og stásiligu kirkjurnar frá. Enn ræður pávin fyri einum lítlum parti av býnum, Vatikanríkinum: hetta rikið hevur sína egnu radiostøð, flagg og frímerkir og er i allar mátar at rokna sum eitt egið land, men víddin er lítil. Í Pávaborgini, Vatikaninum, eru fleiri túsund stovur. Stórt tal av fremmandum ferðafólki kemur á hvørjum ári til Róm at síggja tey mongu minnini bæði frá fornari tíð og frá miðøldini, tá ið tær sjáldsama vøkru kirkjurnar vóru bygdar. Summar av hesum kirkjum, har ímillum Pæturskirkjan, størsta kirkja l heiminum, eru prýddar við myndum av bestu málarum og myndahøggarum, ið Iivað hava. Á okkara døgum er Róm stórur ídnaðarbýur og veksur í heilum.


text:
Um įrsskifti 1978 - 79 flutti Bil ķ egin hśs uppi ķ Gundadali beint yvirav nśverandi Statoilstųšini.
Tį bygdaleišir var sett į stovn 21 mai 1980, var raksturin av Bygdaleišsbussunum tey fyrstu įrini śt frį bilstųšini Bil. Somuleišis hevši Bil raksturin av teimum fyrstu bżbussunum fyri Tórshavnar Kommunu.
Um somu tķš sum hetta fór fram, var bilstųšin Mini Taxi lųgd saman viš bilstųšini Bil. Ķ oktober 1996 flyta samanlųgdu stųširnar Bil og Mini Taxi śr Bygninginum ķ Gundadali og śt į Farstųšina. Bęši bż- og bygdaleišsbussarnir hava virksemi śt frį Farstųšini, og fyri at veita eina betri tęnastu fyri kundarnar, er ein fyrimunur at reka virksemi hjį Bil hašani. Bygningurin ķ Gundadali varš seldur og felagiš endurstovnaš.
Nżggja navniš hjį felagnum bleiv Bil & Mini Taxi 96. Telefonnumrini blivu óbroytt 311444 og 313525.
"Tķširnar broytast, og vit broytast viš" veršur sagt ķ einum sangi. Somuleišis er viš bilstųšini Bil. Nś vit fara undir summarkoyringina 2006 hevur stųšin fingiš nżtt telefonnummar. Nżggja nummariš er 323232, ella sum vanliga veršur nżtt ķ lżsingarhųpi ķ hesum dųgum, 3 x 32. Mųguligt veršur tó at ringja til gomlu telefonnumrini eina tķš.


text:
Advent
Adventstíðin er fyrireiking til jólini. Hetta orðið verður brúkt til hendan partin í kirkjuárinum, tí vit hugsa um Jesu komu. Adventssunnudagur er nýggjársdagur í kirkjuárinum, og adventstíðin fatar um fýra teir seinastu sunnudagarnar fyri jól. Teir tekstir, sum verða lisnir úr Bíbliuni í gudstænastuni í adventstíðini, siga frá Guds lyftum um ein frelsara, frá fyrijáttanini í Gamla Testamenti og um at vera til reiðar at møta frelsaranum.
Orðafrágreiðing[rætta | rætta wikitekst]
Orðið er komið úr latíni í flestøll mál her um vegir; tað er stytting av adventus domini "koma Harrans", av fyrisetingini ad "at, til" og sagnorðinum venire "koma". Norrøna navnið á hesi fyrireikingartíð til jólini var "jólafasta" (jólaføst). Tá hevði fólk - sum føroyingar eisini til fyri stuttum - bindindi at bíða við jólahaldinum, til jólini komu.
Orðið advent (eisini stavsett "atvent") hevur verið lagað at føroyskum framburðarreglum soleiðis, at sagt hevur verið annaðhvørt [advent] við stuttum a-ljóði sum eitt nú í orðinum alv ella [ead-/eatvent] við tvíljóðandi a sum í orðinum at. At siga [a:dvent] við longum óføroyskum [a:], sum nú hoyrist av øðrumhvørjum munni í útvarpi og sjónvarpi, er nýtt og man vera nýkomið úr donskum.


text:
First Round [Mar 10] FS Vágar 8-1 NÍF [Sjurdur Ellefsen (4), Andre Johansen, Jogvan Holm, Gisli Sveinbjornsson, Jovan Panic; Trondur Kollsker] [Mar 11] TB 2-0 B68 [Dan Mortensen, Kaj Roest] Undri 3-2 MB [aet] [Leivur Simonsen (2), Paetur Jacobsen; Brynjolvur Nielsen, Otto Jacobsen] LÍF 3-0 Fram [Solvi Vatnhamar (2), Hjartvard Hansen] Second Round [Mar 17] Skála 1-0 FS Vágar [Alexandur Johansen 18] TB 4-0 SÍ [Bergleif Solsker, Kaj Roest (2), Allan Poulsen] B36 1-3 AB [Ove Nysted 36; Hendrik Rubeksen 55, Frodi Clementsen 59, Suni Fridi Barba 84] NSÍ 1-2 HB [aet] [Jonhard Frederiksberg 83; Rogvi Jacobsen 87, Jakup a Borg 107] ÍF 11-1 Undri [Vincent Jacobsen (5), Atli Petersen (4), Hogni Zachariassen, Amin Fallah; Leivur Simonsen] [Mar 21] EB/Streymur 4-1 B71 [Marni Djurhuus 26, Hans Pauli Samuelsen 65, Hanus Eliasen 70, Sorin Anghel 87; Clayton Soares 90] [Mar 24] LÍF 1-3 VB/Sumba [Hjartvard Hansen; Dan Djurhuus, Birgir Jorgensen, John Poulsen] [Apr 25] GÍ 1-4 KÍ [Jonreid Dalhein; Simun Joensen, Paul Clapson, Gunnar Nielsen, Harley Bertholdsen] Quarterfinals [May 17] EB/Streymur 4-4 ÍF [aet, 5-4 pen] [Ronny Samuelsen 4, 36, 115pen Hanus Eliasen 40; Elvan Taser 21, 68, Nenad Saric 80, Hogni Zachariassen 100] HB 4-0 AB [Tor-Ingar Akselsen 2, 44, Milan Kulic 37, Rokur av Flotum Jespersen 83] KÍ 0-0 Skála [aet, 5-6 pen] VB/Sumba 3-1 TB [Aco Pandurovic 54, Birgir Jorgensen 90, Jon Krossla Poulsen 90+2; Oli Johannesen 83] Semifinals First Legs [Jun 13] HB 3-1 VB/Sumba [Milan Kuljic 65, Christian Hogni Jacobsen 68, Olavur S. i Olavsstovu 74; Birgir Jorgensen 31] Skála 0-2 EB/Streymur [Ronnie Samuelsen 52, Hanus Eliasen 70] Second Legs [Jul 11] VB/Sumba 0-1 HB [Olivur S. i Olavsstovu 90+3] EB/Streymur 1-0 Skála [Bardur Olsen 82] Final [Aug 15, Tórshavn] EB/Streymur 4-3 HB [Sorin Anghel 3pen, Hans Pauli Samuelsen 6, Arnbjorn Theodor Hansen 21, Karoly Potemkin 79; Pall Mohr Joensen 77, Rogvi Jacobsen 80, Vagnur Mohr Mortensen 85] EB/Streymur: Rene Torgard, Bardur Olsen, Marni Djurhuus, Egil a Bo, John Heri Dam, Hans Pauli Samuelsen, Simun Eliasen, Ronnie Samuelsen (Gert Age Hansen 00), Hanus Eliasen, Arnbjorn Theodor Hansen (Karoli Potemkin 00), Sorin Anghel (Rafal Kwiecinski 00). HB: Trondur Vatnhamar, Mortan ur Horg (Pall Mohr Joensen 30), Rasmus Nolsoe (Vagnur Mohr Mortensen 30), Hans a Lag, Poul Thomas Dam, Rokur av Flotum Jespersen, Kari Nielsen, Milan Kuljic (Olavur S. i Olavsstovu 65), Jakup a Borg, Andrew av Flotum, Rogvi Jacobsen. Referee: Eiler Rasmussen Super Cup 2007 (Lions Cup) Champions: NSÍ Cup Winners: EB/Streymur [Torshavn, Mar 8] NSÍ 4-0 EB/Streymur [Jonhard Frederiksberg 56, Oli Hansen 66, Ossur Dalbud 76, Sjurdur Jacobsen 80] NSÍ: Thordur Thomsen, Aco Pandurovic, Oli Hansen, Milan Pejcic (Sjurdur Jacobsen 69), Nenad Stankovic, Johan T. Davidsen, Dejan Sgojkovic (Andy Olsen 69), Hjalgrim Elttor, Einar Hansen, Bogi Lokin (Jan Martin Mortensen 69), Jonhard Frederiksberg (Ossur Hansen 69). Coach: Johan Nielsen. EB/Streymur: Rene Torgard, Bardur Olsen, Leif Niclasen, Egil a Bo, Marni Djurhuus, Mikkjal Thomasen, Hogni Zachariassen, Hans Pauli Samuelsen (Danjal Davidsen 79), Hanus Eliasen (Levi Hansen 46), Sorin Anghel (Frodi Clementsen 66), Arnbjorn T. Hansen (Brian Olsen 79). Coach: Sigfridur Clementsen. Referee: Lars Muller Red card: Mikkjal Thomasen 45
2006.
list of champions.
list of final tables.
list of cup winners.
list of super cup winners.
list of topscorers.
Prepared and maintained by Denis Polsinelli for the Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
Author: Denis Polsinelli
(denis.polsinelli@libertysurf.fr)
Last updated: 14 Mar 2008
(C) Copyright Denis Polsinelli and RSSSF 2007/08
You are free to copy this document in whole or part provided that proper acknowledgement is given to the author. All rights reserved.


text:
Løgtingsvalið 1994
Løgtingsvalið 1994 varð hildið hin 7. juli 1994. Fleiri nýggir flokkar stillaðu upp fyri fyrstu ferð: Frælsisfylkingin, Hin Føroyski Flokkurin, Miðflokkurin og Verkamannafylkingin. Í alt vóru tað 10 listar, sum enn er met í føroyskum løgtingsvalum. Tey flestu av teimum gomlu flokkunum gingu nógv aftur, av tí at Føroyar varð rakt av svárari kreppu, sum aftur var orsøk til, at eitt nú Verkamannafylkingin varð sett á stovn. Ein bankavtala við Danmark førdi til at Sambandsflokkurin fekk frammgongd, meðan Javnaðarflokkurin, sum hevði sitið í samgongu minkaði við einari helvt.


text:
Trý stórnøvn gera seg til reiðar
Flamma, Jens Marni og Jógvan Hansen eru hesa vikuna í venjingarhølum í Havn og fyrireika seg til stóra disco og rock-kvøldið Musical Dance Night, sum verður í høllini á Hálsi leygarkvøldiðLes meira
Komandi tiltøk
Musical Dance Night á Hálsi 25. oktober
Leygarkvøldið 25. oktober frá kl. 23.00 til 04.00 skipar Kyndil aftur fyri dansitiltakinum Musical Dance Night, sum í fjør savnaði millum 800 og 900 f ...Les meira
SISU START CUP 30. AUGUST
Leygardagin 30. august skipar Kyndil fyri stórari og spennandi hondbóltskapping fyri tey yngstu í Gundadalshøllini í Havn frá kl. 10.00, sum kallast S ...Les meira
Kunning
Stuðlar
KyndilKyndil varð stovnað 10. mars í 1956.
Felagið hevur vunnið 30 meistaraheitir í bestu mansdeildini og fimm í bestu kvinnudeildini.
Í yngru deildunum hevur felagið vunnið hópin av FM-heitum og steypafinalum.
Felagið leggur hvørt ár dent á at hava dugnaligar venjarar, ið læra spælararnar at spæla góðan hondbólt.
Vilt tú royna teg, so kom í Kyndil! Her ganga vinnaraandi og samanhald hond í hond!


text:
Danska Svimjisambandið kunngjørdi í dag Great Danes liðið fyri svimjiárið 2014 og 2015, sum er teirra roynd at styrkja um harrasíðuna av danskari svimjing. Millum teir 11 útnevndu eru 3 føroyingar: Frans Johannesen, Magnus Jákupsson og Pál Joensen.
(Magnus, Frans og Pál á Danish Open 2012. René Thomsen eigur myndina)
Innslag í tíðindasendingini Degi og Viku hjá Kringvarpi Føroya hin 4. september 2014, um móttøku av Páli hin 3. september 2014, aftaná EM í Berlin. Tosað verður eisini við Pál í langhylinum sum er í um at verða liðugur í Vági. Sí kvf.fo
Pál Joensen hevur sum kunnugt vunnið mangt eitt heiðursmerki eftirhondini, og eg setti meg tí at samanfata tey á éin lista, at lesa upp á móttøkuni í Vági.
Niðasta barrin er sett við heiðursmerki á stevnum sum Reykjavík International og Bergen Swim Festival, og í sambandi við Oyggjaleikir leyp eg um at nevnda hvørjar greinirnar vóru.
Fráboðan frá SSF: Móttøka fyri Páli Joensen 3. september 2014
Pál Joensen vann sum kunnugt tvey silvurheiðursmerki á EvropaMeistarastevnu í Berlin herfyri, og vilja vit tí at heiðra honum við móttøkum í Havn og í Vági.
Her niðanfyri er video av finaluni í 1500 metra frísvimjing á EM í Berlin 2014, har Pál Joensen vann silvur. Norðmenn filma við vilja soleiðis, at til ber at greina teknikkin hjá so nógvum svimjarum sum gjørligt, íroknað Pál.
Her niðanfyri er video av finaluni í 1500 metra frísvimjing á EM í Berlin 2014, har Pál Joensen vann silvur. Tað er fólk hjá norska svimjisambandinum sum filmar og leggur út, sum tey plaga til at kunna greina teknikk og taktikk og so framvegis.
Innslag í ítróttarsendingini 3-2 hjá Kringvarpi Føroya hin 25. august 2014, um luttøkuna hjá Páli Joensen á EM í svimjing 2014, sum var í Berlin. Pál vann sum kunnugt 2 silvurheiðursmerki, í 800 og 1500 metra frísvimjing. Sendingin sæst her á kvf.fo.
Eitt sum vit kanska ikki hava fingið nóg væl fram her í leypi av EM í Berlin, er at Pál Joensen við sínum úrslitum har hevur kvalifiserað seg til næstkomandi HeimsMeistarastevnu á langgeil, sum verður í Kazan í Russlandi hin 2. til 9. august 2015. Eitt týðandi stig, tí at tann stevnan mest sannlíkt er besti møguleiki til at klára kravtíð til OL í Rio 2016.
Føroyar komu á heiðursmerkjatalvuna á Evropeisku Meistarastevnuni í Berlin, takka verið silvurmerkini hjá Páli Joensen. Endaliga úrslitið varð, at Føroyar, við tveimum silvurmerkjum, gjørdust nr 15 av 45 luttakandi tjóðum. Stórabretland vann flest heiðursmerkir framman fyri Danmark og Ungarn. Her er endaliga støðan av svimjikappingini.
Pál Joensen greiðir her frá hvussu hann upplivdi finaluna í 800 metra frísvimjing á EM 2014 í Berlin, har hann vann silvur.


text:
Svøríki
Svøríki (svenskt: Sverige) er kongaríki í Norðurevropa. Í norðri hevur Svøríki mark við Finnland, og í vesturi við Noreg. Høvuðsstaður er Stokkhólmur. Stórir partar av Svøríki eru skógvaksnir, og har eru mong vøtn, tí at skriðjøklarnir gróvu djúpar lægdir í landið seinastu ístíð. Stór fjallalendi eru í Svøríki. Miðallívsævin í landinum er 81,89 og 1 % av fólkinum eru ikki lesifør [1].
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Aftaná víkingatíðina, brúkti Svøríki nakrar øldir at berjast við grannarnar, mest við Danmark.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið røtt verður um samfelagsliga vælferðarskipan, sum vissar øllum borgarum landsins mannsømilig kor, hevur Svøríki verið undangonguland. Barnaansingarstovnar, sjúkrahús og ellisheim eru frágera góð. Vinnuloysið hevur verið eitt hitt lægsta í Evropa, men tað er vaksið nógv í búskaparkreppuni í 1990-árunum. Nú á døgum er 6,1 % av fólkinum arbeiðsleys. At halda hesari vælferðarskipan uppi gjalda sviar nógvan skatt. Sparingar, ið búskaparkreppan í 1990-árunum hevur verið atvold til, hava skert tær almennu veitingarnar.
Sviar leggja sær nær at fara væl um umhvørvið og hava eisini gjørt nógv burtur úr at varðveita søguligar bygningar. Mong friðað øki eru í Svøríki, og nakrir av størstu tjóðargørðunum í Evropa eru í fjallalendinum í Norðursvøríki. Sviar tala nógv um, at áir og vøtn verða dálkað, og Svøríki hevur gingið undan í stríðnum at minka dálkingina í Eystarasalti. Svøríki hevur eisini avmarkað ídnaðarútbygging ymsastaðni fram við strondini. Stórur dentur verður lagdur á at skilja burturkast og húsarhaldsrusk, og Svøríki ger nógv burtur úr endurnýtslu.
Svøríki er fyrsta landið í heiminum í 1972, sum letur transpersónar alment skifta kyn og gevur teimum ókeypis viðgerð til endamálið. Svøríki fær skrásett parlag í 1995. Hetta verður broytt til hjúnalag í 2009, og samstundis sleppa samkynd at ættleiða børn.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Ikki er óvanligt, at svensk húski eiga summarhús - 600 000 summarhús eru í Svøríki. Tey eru bygd úr viði, ofta reyðmálað, og standa niðri við strondina, við vøtnini, í skógunum ella uppi í fjøllunum. Her kunnu troytt býarfólk taka sær av løttum í vikuskiftunum og frítiðini. Vanligt er eisini at leiga útlendskum ferðafólki húsini. Mong útlendsk ferðafólk koma til Svøríkis, helst um summarið.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Matur[rætta | rætta wikitekst]
Svenski serrætturin "smörgåsbord" er annað enn búgvið borð við smurdum breyði. Vanliga er henda máltíð stórt borð við alskyns sløgum av køldum og flógvum viðskera, sum verður etin aftur við breyði, til dømis av sild, laksi, skelfiski, flogfenaði, eggi, osti, viðskera úr kjøti og grønmeti.
Landfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Svøríki er ímillum Noreg og Finnland í Norðurevropa. Svøríki er partur av Skandinavia og Norðurlond. Norðari partur er skógvaksin og kaldur, syðri partur er gott landbúnaðarlendi, og har býr meginparturin av svenska fólkinum. Landið er 1 574 km langt, 499 km, har tað er breiðast, og er fjórðstørsta land í Vesturevropa.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Svøríki hevur mong ár á baki sum ídnaðarland, hevur væl útbúgvið fólk á øllum økjum, og er ímillum framkomnastu ídnaðarlond í heiminum. Skandinavisku londini og Finnland eru gitin fyri einføldu og reinu sniðini á tí, tey gera, eitt snið, sum er væl umtókt aðrastaðni. Svenskir sniðskaparar komu sær serliga fram í 1960-árunum. Vælumtókt snið hevur gjørt, at svenskir bilar, til dømis Saab og Volvo, ravmagnsamboð, klædnavørur, glasvørur og húsbúni úr svenskum nálaviði eru høgt í metum í útlondum. Svøríki útflutti í 2012 fyri 134.3 milliardir evrur, ella 32,9 % av BTÚ, ein øking á 8 % síðani 2008 [2]. Hetta leggur Svøríki á odda viðvíkjandi vøruútflutninginum í norði, men Noreg er næststørsti útflytarin av vørum við 124 milliardum evrum.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html
- ↑ http://www.norden.org/en/news-and-events/news/sverige-aer-nordens-stoersta-varuexportoer
Ávísing úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Skúlin við Áir
Skúlin við Áir gevur vinnutarnaðum í vinnuførum aldri møguleika at skúla ella umskúla seg at fara útbúgvingarvegin.
Hvør kann søkja?
Tú kanst søkja inn á skúlan við Àir, um tú eitt nú hevur rørðslutarn og/ella lættari persónligar/sinnisligar/sosialar trupulleikar.
Hvat er endamálið?
Endamálið við skúlanum er at menna tínar fakligu og persónligu førleikar, so tú fært eitt 9. floks prógv, við tí stavnhaldi, at tú kanst fara víðari á miðnámsskúla ella í arbeiði.
Hvat er innihaldið?
Møguleiki er at byrja í fyrireikingarflokki, sum er grundarlag fyri 9.floks undirvísing, ella at byrja beinleiðis í 9. flokki.
Vit leggja dent á gott samstarv og gott arbeiðsumhvørvi, har vit virða hvør annan.
Skúlin kann testa fyri orðblindni og veita undirvísing til lesi-,skrivi- og rokniveik
Fyrireikingarflokkur
Í fyrireikingarflokkinum verður miðað eftir at geva grundleggjandi lesi-, skrivi- og rokniførleikar til næmingar.
Eisini veitir skúlin hjálp at loysa persónligar avbjóðingar,
so næmingarir gerast førir fyri at læra og halda fram í 9. flokki (fráfaringarroynd fólkaskúlans) á skúlanum hjá Dugna við Áir.
9. flokkur
Møguleiki er at nema sær ávikavist 9. ella partvís 10. floks prógv.
Í 9. flokki er fakliga undirvísingarstøðið á áleið 8. - 9. floks støði.
Búdeild
8 næmingar kunnu búgva á skúlanum. Tey, sum búgva á kostdeildini, gjalda 1.200 kr. fyri kamarið og 800 kr. fyri mat um mánaðin.
Fólk í koyristóli kunnu lættliga koyra inn frá vegnum og inni á skúlanum.
Skúlin hevur wc til rørðslutarnað fólk, og lyfta er millum báðar hæddirnar, so tað lættliga ber til at flyta seg
frá skúlastovunum til kømrini. Kømrini er vælegnað til fólk við rørslutarni.
Hvussu verður tú upptikin?
Um tú hevur hug at søkja inn á skúlan, kanst tú ringa til Dugna á tlf. 350070 og biðja um umsóknarblað.
Eisini ber til at heinta umsóknarblaðið á heimasíðu okkara www.dugni.fo
Til ber at søkja alt árið. Tú sendir okkum umsóknina, og vit seta teg á bíðilista, til vit hava tikið støðu til hana.
Upptøkuviðgerð til skúlan er vanliga fyrst í apríl, og næmingar verða tiknir inn á skúlan í august á hvørjum ári.
Umsóknarskjal dugni.pdf(131 KB)


text:
8. januar
8. januar er dagur 8 í árinum í gregorianska kalendaranum. 357 dagar eru eftir av árinum (358 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1838 – Alfred Vail vísti fram ein telegraf, ið brúkti prikkar og strikur. Hetta var eitt týðandi stig móti morsikotuni.
- 1908 - Føroyski tjóðsangurin, Tú alfagra land mítt..., eftir Símun av Skarði, kemur á fyrsta sinni á prent.
- 2014 - Kyndil vann báðar steypafinalurnar í hondbólti. Kvinnurnar vunnu 19-14 móti Neistanum og menninir vunnu 22-20 móti KÍF.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1935 Amerikanski tónleikarin Elvis Presley føddur
- 1947 David Bowie føddur í London
- 1980 Føroyski tónleikarin Johan Petersen føddur
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1324 Italski rannsóknarmaðurin Marco Polo doyði
- 1642 Italski stjørnufrøðingurin Galileo Galilei doyði
- 1996 Fyrrverandi franski forsetin François Mitterrand doyði


text:
Orðtøk Sálomons
Orðtøkini eru uppbygd av fleiri smáum orðtøksøvnum. Nær, tey eru sett saman, veit eingin við vissu. Nógvir halda á døgum Ezekia (7. øld f.Kr.), tá ið talað verður um menn Ezekia í 25. og 29. kap. Aðrir halda, at Orðtøkini eru vorðin sett saman eftir útlegdina. Bókin eitur á hebraiskum Misle, ið er Misle Salomo, stytt "Orðtøk Sálomons". Í Septuaginta verður hon stutt og greitt nevnd Paroimiai, ið merkir "Orðtøkini". Bókin er skrivað av Sálomon.
Orðtøkini eru meginpartin um lívsvísdóm, vunnin úr lívsroyndum. Vanligt var í Eysturlondum, og annars í nógvum øðrum mentanum, at mynda ein tílíkan lívsvísdóm við fáum, fyndigum orðum, sum seinni vórðu savnað og fingu heitið vísdómsbókmentir. Á mangan hátt eru tey ógvuliga allmennilig. Tey royna ikki at loysa tilverunnar gátur, men veita ráð, lívsreglur og áminningar til dagliga lívið.


text:
Asiatisk leyva
Asiatisk Leyva ella Asiatiskt ljón, (latín Panthera leo persica) er eitt asiatiskt undirslag av leyvu.
Útbreiðslu øki[rætta | rætta wikitekst]
Søguliga útbreiðsluøkið hjá asiatiskari leyvu av persica undirslagnum var ætlandi frá Norður India í eystri , gjøgnum Iran suður á arabsiku hálvoynna og vestur til Grikkalands og Italia. Nógvar fornleivdir av nærslektaða undirslagnum Panthera leo spelaea eru funnar í Norður Afrika, Miðeystri, Siberia, Alaska og stórum pørtum av Europa so langt norðuri sum í Skotlandi. Nú finst astiatiska leyvan bara í Gir skóginum í útnyrðings India.
Asiatiskar leyvur í Europa og Landsynnings Asia[rætta | rætta wikitekst]
Í fyrndini livdu leyvur í Europa. Aristotelus og Herodotus skrivaðu at leyvur livdu á Balkan. Tá Xerxes kongur av Persia gjørdi hernaðarligt frambrot gjøgnum Makedónia í 480 f.Kr., blivu fleiri av hansara viðføris kamelum dripnir av leyvum. Ætlandi doyðu leyvurnar í Grikkalandi út uml. Ár 80-100 f.Kr. Nemeiska leyvan í griksku mýtologiini er ofta avmyndað saman við Heraklis/Herkules í grikskari mýtologiskari list.
Europeiska leyvan verður stundum mett sum verandi partur av asiatiska stovninum (“Panthera leo persica”), stundum sum egið undirslag, Europeisk leyva (“Panthera leo europaea”), ella sum seinasta leivd av holuleyvunum (“Panthera leo spelaea”)
Scythisk list í Ukraina, frá 4 øld f.Kr. avmyndar Scythar ið veiða leyvur. Leyvur yvirlivdu í Kaukasus økinum inntil 10’du øld. Hetta var norðasti stovnurin av leyvum, og einasta øki í fyrrverandi Sovjetsamveldinum har ið leyvur livdu í søguligari tíð. Hesar leyvur doyðu út í Armenia uml. Ár 100 e.Kr. í Aserbadjan og Landsynnings Russlandi í 10’du øld. Høvuðsorsøkin til at hesir stóru køttar hvurvu var minkandi stovnar av fongdjórum. Fongdjór teirra umfataðu visund, elg, aurochs, tarpan, rádýr o.o. klyvjadjór.


text:
The Little Mermaid (1989 filmur)
The Little Mermaid (danskt heiti: Den lille Havfrue) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1989, framleiddur av Walt Disney Feature Animation og frumsýndur hin 14. november 1989 í Amerika og 16. november 1990 í Danmark. Filmurin er hin 28. í røðini av teimum klassisku Disney teknifilmunum og byggir á danska ævintýri hjá Hans Christian Andersen við sama heiti. Filmurin verður hildin at vera tann fyrsti av teknifilunum, sum gongur undir heitinum "renessansan hjá Disney". Í tí donsku útgávununi eru tað millum onnur hesi ið leggja røddir til filmin: Marie Ingerslev, Nikolaj Bohm, Thomas Eje og Kirsten Rolffes. Í tí ensktalaðu útgávuni er tað millum onnur hesi ið leggja røddir til: Jodi Benson, Pat Carroll, Samuel E. Wright, Christopher Daniel Barnes og Kenneth Mars.


text:
HM 2013 í svimjing
HM í svimjing 2013 (HM í vatnítrótti) verður hildið í Barcelona í Spania í døgunum 19. juli til 4. august 2013. Sjálv innandura svimjingin byrjar ikki fyrr enn ólavsøkuaftan 28. juli 2013. Fýra føroyingar eru úttiknir til HM 2013, tey eru: Pál Joensen, Birita Debes, Poula Øssursdóttir Mohr og Bartal Hestoy.[1]
Tíðarætlan[rætta | rætta wikitekst]
Tíðarætlanin fyri hvørja einstaka ítróttargrein verður fastløgd seinni (hetta er skrivað síðst í mai 2013).[2] Hetta verður fyrsta ferðin, at HM í vatnítrótti eisini fevnir um Hæddarkaving.[3]


text:
Norðurlandahúsið í Føroyum
Norðurlandahúsið í Føroyum er størsti mentunarmiðdepil í Føroyum. Húsið varð vígt og tikið alment í nýtslu 8. mai 1983 í Tórshavn. Norðurlandahúsið hevur havt stóran týdning fyri mentanarlívið í Føroyum. Tað er stýrið fyri Norðurlandahúsið, ið setur stjóran. Stjórin verður settur í eitt 4 ella 5-ára skeið, tó kann stjórin søkja um at fáa starvssetanina longda til 8 ár. Teir fyrstu stjórarnir sótu bert eitt ár hvør. Niels Halm úr Danmark var stjóri frá 1. februar 2004 til 31. januar 2013, tað er higartil tað longsta tíðarskeiði, ið nakar stjóri fyri Norðurlandahúsið í Føroyum hevur sitið. Eitt stutt tíðarskeið á tveir mánaðir í 2011 røkti Urd Johannesen stjórastarvið, meðan Niels Halm røkti aðrar uppgávur fyri Nordisk Ministerråd.[1] Frá 15. januar 2013 verður íslendska Sif Gunnarsdóttir stjóri í Norðurlandahúsinum.[2]
Innihaldsyvirlit
Stjórar fyri Norðurlandahúsið í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
- Steen A. Cold, Danmark 1983-1984[3]
- Hjörtur Pálsson, Ísland 1984-1985
- Karin Flodström, Svøríki 1985-1989
- Jan Kløvstad, Noreg 1989-1994
- Peter Turtschaninoff, Finland 1994-1999
- Helga Hjörvar, Ísland 1999-2005
- Niels Halm, Danmark 2005-2013
- Sif Gunnarsdóttir, Ísland 2013-
Stýrið 2012[rætta | rætta wikitekst]
- Finland: Leif Jakobsson, formaður
- Ísland: Sigrún Valbergsdóttir, stýrislimur
- Danmark: Christian Svane, stýrislimur
- Áland: Ansti Dahlén
- Føroyar: Andrea Heindriksdóttir
- Starvsfólkaumboð: Fróði T. Vestergaard
Ráðgevandi nevnd hjá Norðurlandahúsinum 1. mars 2010 - 28. februar 2013[rætta | rætta wikitekst]
- LISA: Carl Jóhan Jensen, næstformaður
- LISA: Albert Isfeld
- LISA: Guðrið Poulsen
- LISA: Malan Johannesen
- LISA: Oddfríður Marni Rasmussen
- Fróðskaparsetur Føroya: Eivind Weyhe
- Kringvarp Føroya: Elin Brimheim Heinesen
- Norrøna Felagið: Eyrith Guttesen
- Føroya landsbókasavn: Laura Vinther
- Tjóðpallur Føroya: Hans Tórgarð
- Eysturoy: Sigvør Laksá
- Norðoyggjar: Dávur Winther, formaður
- Sandoy: Oddvør Johannesen
- Suðuroy: Kristian Holbæk Kristensen
- Vágoy: Edvard í Skorðini
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ [1]
- ↑ Listinblogg.blogspot.dk, Sif Gunnarsdóttir nýggjur stjóri í Norðurlandahúsinum
- ↑ NLH.fo, Historie


text:
2. dagur á Football Festival
Í dag er annar dagur á fótbóltsfestival í Århus. Øll lið okkara hava verið í action, og seinnapartin hava Dreingir U14 verið á Tivoli.
Innleiðandi umførini hjá dreingjum U16 eru liðug nú. Áðrenn síðsta umfarið høvdu vit møguleikan at vinna okkum sess í semifinalunum, men hetta miseydnaðist hóast vit heilt víst ikki vóru verri enn mótstøðuliðið. Vit taptu tó 2-0 og endaðu harvið á 3. plássi í okkara bólkið. Í morgin spæla vit 1. umfar um plassering 5 til 8. Við sigrið verður síðsti dysturin um 5. og 6. pláss.
Gentur U15 hava spælt sín annan dyst í dag. Úrslitið var hesu ferð nógv betur, og vit taptu við bert einum málið, ið hinar skoraðu uppá brotspark.
Dreingir U14 1 megnaðu ikki at venda gongdini eftir 3-1 tapið í seinna dystinum í gjár. Móti einum sterkum HB/B36 liðið, "Føroya Mix", taptu teir 5-0. Við tveimum dystum eftir, báðir í morgin, kunnu teir enda alt frá nummar 2 til 5.
Dreingir U14 2 hava ikki havt tað lætt í sinum bólkið. Allir tríggir dystirnir hava verið stórtap. Í morgin er bert ein dystur - teir fáa eitt frí-umfar. Sum skilst er lagið tó gott, og dreingirnir hugna sær í góða veðrinum.


text:
Onglendingurin og føroyingurin vóru úti og fiskaðu.
Knappliga datt føroyingurin útí.
- Skít og einki annað!
- What?
- Ja, sjálvandi er tað vátt!
Marjun A. Behrens, 10 ár, og Jonna Hansen, 11 ár, Havn
Lærarin sigur við næmingin:
- Hví skrivar tú bindistriku í fugla-búr?
Næmingurin: - Eg helt, at fuglurin skuldi hava okkurt at standa á!
Beinta Fagraklett, 11 ár, Norðragøta
Spurningur: Hvat er munurin á einum broccoliði og einum bussimanni?
Svar: Børn eta ikki broccoli.
Elin Maria Carlsson, 10 ár, Leynar
Áh, sum eg síggi út á hasi myndini!
- Tað skuldi tú hugsað um, áðrenn hon bleiv tikin!
Einaferð var tað ein drongur, sum var ov seinur í skúla.
- Hví kemur tú ov seint? spyr lærarin.
- Eg droymdi, at Manchester United spældi móti Liverpool.
- Er tað nøkur grund til at koma ov seint?
- Ja, tí teir spældu longda leiktíð…
- Hví hevur tú so stórt bind á høvdinum?
- Ein mýggjabiti stakk meg.
- Ein lítil mýggjabiti ger ikki so stóran skaða!
- Nei, men beiggi mín drap hann við einum spaka…
Karl sat og át kips í tímanum.
Lærarin: - Hatta vi eg ikki hava!
Karl: - Nei, tú fært heldur einki.
- Eg hevði marruna í nátt, sigur ein grísur við hinar.
- Eg droymdi um pylsur…
Næmingurin: Pápi sigur, at vit koma frá apunum.
Lærarin: Tíni familjuviðurskifti hava ikki okkara áhuga…
Pápin: - Sært tú væl við teimum nýggju brillunum?
Sonurin: - Ja, mamma…
Soleiðis rópti fuglurin eftir flogfarinum, beint tá ið hann hevði rent á rútin:
“Á, ja! Legg á onkran, sum er líka stórur sum tú, tín tápugás!”
- Hvat fær mann, um mann parar ein fíl og eina kenguru?
- Veit ikki.
- Risastór hol í Avstralia!
Ein maður gekk ein túr og kom fram á ein pingvin. Maðurin visti ikki, hvat hann skuldi gera við pingvinina og ringdi tí til løgregluna.
- Hvat skal eg gera við pingvinina?
- Far við henni í djóragarðin, sjálvandi, svarar løgreglumaðurin.
Dagin eftir sær løgreglumaðurin sama mannin koma leiðandi við pingvinini.
- Fórt tú ikki í djóragarðin í gjár?
- Jú, tað var sera stuttligt. Og í dag skulu vit í biograf!
- Hevur tú ilt í tonnini enn, Rúna lítla?
- Veit ikki. Spyr tannlæknan, hann hevur hana nú!
Tríggir dreingir skulu inn til skúlastjóran. Skúlastjórin hyggur illur at tí fyrsta dronginum og spyr:
- Hvat hevur tú gjørt?
- Eg havi kastað Stein í vatnið.
Skúlastjórin spyr tann næsta drongin:
- Hvat hevur tú gjørt?
- Eg havi eisini kastað Stein í vatnið.
Skúlastjórin renir eyguni hvassliga at tí triðja dronginum og glepsar:
- Og hvat hevur tú so gjørt?
- Tað eri eg, sum eri Stein…
Óli kom grátandi inn til mammuna.
- Mamma, Lovisa segði, at eg skuldi sleppa mær til helvitis!
- Og so komst tú inn til mín!
Drongurin: - Tú ert so søt, at eg kundi etið teg!
Gentan: - Nei, ikki líka søt sum tú!
Drongurin: - Men tú hevur so fitta nøs. Eg kundi etið hana.
Gentan: - Men tú hevur so fitt oyru…
Tænarin: - Orsaka, men vilja tit hava okkurt at drekka afturvið øllum hasum?
Einaferð var tað ein genta, sum fór inn í ein ítróttahandil at keypa svimjiklæðir. Hon fann eina reyða svimjidrakt, sum henni dámdi, og fór yvir til kassan.
- Hvussu nógv kostar svimjidraktin?
- Ein muss, svarar krambakallurin, sum helt, at gentan var ordiliga fitt.
- Ókey, sigur gentan. Eg fari eftir ommu, tað er hon, ið skal gjalda.
Hon: - Eg havi ilt allastaðni.
Læknin: - Prøva nem við økslina hjá tær.
Hon: - Av, av!
Læknin: - Prøva nem við fótin hjá tær.
Hon: - Av, av!
Læknin: - Prøva nem við armin hjá tær.
Hon: - Av, eg fái ilt!
Læknin: - Prøva nú og nert við mína øksl.
Hon: - Avvv!
Læknin: - Eg haldi, tú hevur brotið fingurin…
Hanna Klein Poulsen, 9 ár, Hvannasund
Rørir tú í kaffikoppinum við høgru ella vinstru hond?
Høgru!
Orginalt! Sjálvur brúki eg eina skeið…
Hvør kendur persónur er altíð keddur?
Johnny Depp!
Tvær kýr stóðu og jótraðu.
- Eg eri blivin framsíggin, sigur onnur.
- Nær ert tú blivin tað?
- Næsta mikudag...
Ein bóndi arbeiðir í veltuni, tá tvær gentur koma framvið.
- Náa vit bussin klokkan fýra, um vit ganga eftir bønum?
- Ja, og um tarvurin sær tykkum, náa tit eisini bussin klokkan trý!
Rannvá var og vitjaði Jákup systkinabarnið. Jákup skuldi skonkja henni mjólk.
Jákup: - Sig til, tá tú hevur fingið nokk!
Rannvá: - Ókey.
Jákup skonkir, og tá glasið er um at vera fullt sigur Rannvá: - Stopp! Men Jákup heldur á at skonkja, og Rannvá rópar:
- Stooopp! Gevst at skonkja! Men Jákup gevst ikki. At enda er mjólkarpakkin tómur, og alt borðið flýtur við mjólk.
- Rannvá: - Hví gavst tú ikki við at skonkja?
- Tú segði ikki “til”!
Øll børnini skutu við byrsu uttan Bert, hann vendi henni forkert.
Lærarin: - Nei, ert tú aftur ov seinur í skúla í dag! Eigur tú ikki ein vekjara?
Karl: - Jú, men hann ringdi meðan eg svav...
Drongurin spurdi lærarin: - Fær mann skeld fyri nakað, sum mann ikki hevur gjørt?
Lærarin: - Nei
Drongurin: - Gott! Tí eg havi ikki gjørt skúlating.
Einaferð vóru tað tveir kavamenn, ið stóðu og frystu. Knappliga segði annar:
- Heldur tú eisini, at her luktar ræðuliga nógv av gularót?
Einaferð var tað ein maður, sum kom inn í ein slipsahandil og segði:
- Eg vil hava eitt slips, ið hóskar til míni eygu.
- Tíverri, vit hava ongi blóðsprongd slips…
Eitt eldri par kemur inn í ein banka. Eina løtu eftir kemur ein tjóvur inn í bankan.
Tjóvurin: - Hendurnar upp ella skjóti eg!
So gongur hann upp til skrankin. Men so stillar tann gamli maðurin seg fram.
Maðurin: - Eg eri sivilbetjentur.
Tjóvurin blívur helt paff og rennur avstað. So fer tann gamli maðurin aftur til konuna.
Konan: - Egon, hví segði tú, at tú var sivilbetjentur?
Maðurin: - Jamen, eri eg ikki tað?
Konan: - Nei, tú er senildementur!
- Veitst tú, hvat mann fær, um mann skræðir eitt A4-pappír í helvt?
- Nei.
- Heimsins lættasta puslispæl!
- Hvat fær mann um mann parar ein skóta og eitt monstur?
- Áni tað ikki.
- Eitt monstur, ið kløkkar gamlar ommur yvir um vegin.
Øll børnini í barnagarðinum høvdu fepur uttan Petur, hann var termometur.
Lærarin: - Karl, kanst tú siga mær, hvat ið seks minus seks er?
Karl: - Tað veit eg ikki.
Lærarin: - Men um vit hava seks sviskur, og tú etur allar seks, hvat hava vit so eftir?
Karl: - Steinarnar...


text:
Bókaframløga í Norðurlandahúsinum
Í hesum døgum gevur Forlagið í Støplum út skaldsøgu eftir íslendska høvundin Bjarna Bjarnason, sum Carl Jóhan Jensen hevur týtt til føroyskt.
Bjarni Bjarnason, sum búði í Føroyum nøkur av uppvakstrarárum sínum, skrivar í skaldævisøguni Andlit júst um sín uppvøkstur frá at vera smádrongur í hálvfjerðsunum, til hann sum ungur maður fram undir aldaskifti roynir at fóta sær sum rithøvundur í Reykjavík.
Ein kapittul í bókini ber heiti Nólsoy og er um tíðina, høvundurin sum smádrongur flutti til Føroya saman við pápanum og nýggju konu hansara at búgva. Í Nólsoy hittir hann Arnabba og fær tíðina at ganga við at fiska á keiini. Hugurin til skúlan var lítil, og ístaðin tók hann sær fyri at henta fløskur til lívsins uppihald, og tað, hann ikki át fyri, setti hann í ein gittargrunn. Eisini fær lesarin at vita, hvussu smádrongurin upplivir grindadráp, meðan hann enn býr í Føroyum
Í bókini verður lesarin tikin við á eina ferð gjøgnum bókmentir, dreymar og rákaldan veruleika í fleiri londum: Íslandi, Føroyum, Svøríki og Onglandi.
Á leiðini er høvi at hitta ørgrynni av fyndiga lýstum mannskepilsum, bæði kall- og kvennkyns, alt frá ljótastu djevlum og fyllibyttum til yvirjarðlig góðdýr.
Bjarni Bjarnason er føddur 1965 og telist millum bestu samtíðarhøvundar í Íslandi. Hann hevur fingið bæði bókmentavirðisløn Tómasar Guðmundssonar og bókmentavirðisløn Halldórs Laxness.
Hann vakti fyrst av álvara ans við skaldsøguni Endurkoma Mariu (1996), sum var í uppskoti til íslendsku bókmentavirðislønina sama ár og hevur havt stóra ávirkan á íslendskar samtíðarbókmentir.
Verk eftir Bjarna Bjarnason eru týdd til fleiri mál, eitt nú týskt, enskt og arabiskt.
Nú skaldsøgan Andlit verður útgivin á føroyskum og Bókadagar eru í Norðurlandahúsinum hetta vikuskifti, verður høvi at hitta Bjarna Bjarnason í Norðurlandahúsinum leygardagin 23. november kl. 15.30. Tá fer Dorit Hansen ritstjóri á Námi at hava samrøðu við høvundin, sum fer at greiða frá sínum skaldskapi, sínum sambandi við Føroyar, umframt at hann fer at lesa burtur úr føroysku útgávuni á føroyskum. Tiltakið leygardagin fer fram í Klingruni.
Skaldsøgan Andlit telur 260 blaðsíður og kostar 260 krónur í bókasølunum.


text:
Miðøldin
Miðøldin er eitt tíðarskeið í evropeiskari søgu. Flestu søgufrøðingar eru samdir um at miðøldin byrjar í ár 476 og endar í ár 1453. Í miðøld vóru stórar fólkaflytingar, kristindómurin varð borin um alt Evropa, og kirkjan fekk ovurstórt vald.
Leingi varð hildið, at miðøld var myrkt og óhugnaligt tíðarskeið - nógv og harðlig kríggj, krossferðir og svarideyði, tí ið um triðingurin av fólkinum doyði. Tá fór nógv vitan fyri skeyti, og hildið verður, at vit í Føroyum tí vita so lítið um tíðina fyri 14. øld. Men í miðøld blómaðu eisini list og mentan. Tá vóru nógvu og stórfingu kirkjurnar bygdar. Framburður var eisini í handli, sjóvinnu og handverki. Tey lærdu at prenta bøkur, og m.a. vórðu kumpassin og mekaniska urið tikin í brúk. Bókmentir vóru skrivaðar, og nógv kvæði eru yrkt í hesari tíð. Miðøld endaði í 15. øld, tá ið endurburðartíðin fór um alt Evropa.
Miðøld tekur við, tá ið Rómverjaríki fór til grundar um ár 400, og varir til trúbótina um ár 1500.


text:
Andras Guttormsson
Andras Guttormsson (føddur umleið 1490, doyði 1544, búði í Kálgarði í Sumba, ættaður úr Noregi) var løgmaður í Føroyum 1531 - 1544[1].
Hann er faðir Guttorm Andrasson, sum gjørdist løgmaður eftir faðirin.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Gilli | Sjúrður | Símun | Dagfinnur Halvdanarson | Haraldur Kálvsson | Roald | Jørundur Skógdrívsson | Tórmóður Sigurðsson | Andras Guttormsson | Guttormur Andrasson | Jógvan Heinason | Ísak Guttormsson | Pætur Jákupsson | Tummas Símunarson | Zakarias Tormóðsson | Jógvan Justinusson | Jógvan Poulsen | Balzer Jacobsen | Jógvan Poulsen | Jákup Jógvansson | Jóhan Hendrik Weyhe | Sámal Pætursson Lamhauge | Hans Jákupsson Debes | Thorkild Fjeldsted | Jacob Hveding | Johan Michael Lund | Jørgen Frantz Hammershaimb


text:
Maryland
Staturin Maryland (enskt: State of Maryland) er ein lutstatur har eysturi í USA og hevur mark við District of Columbia, Pennsylvania, Delaware, Virginia og West Virginia. Maryland hevur umleið 5,9 mió. íbúgvar. Eyknevni hansara er Hin frælsi staturin (enskt: The Free State). Í 1788 bleiv Maryland lutstatur í USA.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Norðbúgvar á rannsóknarferð[rætta | rætta wikitekst]
Norðbúgvar í Grønlandi sigldu vestur um Labradorhav til Amerika. Teir komu til Nýfundlands og granskaðu strondina heilt suður til Chesapeake Bay í Marylandi. Tað prógvar, at víkingar komu til USA 500 ár undan Kolumbusi.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Deyðarevsing[rætta | rætta wikitekst]
Sum tann 18. staturin í USA hevur Maryland í apríl 2013 gjørt av at strika deyðarevsingina. Frameftir verður lívlangt fongsul uttan rætt til royndarleyslating tann harðasta revsing, sum fólk kunnu fáa har, og avgerðin ber í sær, at fimm deyðadømdir fangar fáa dómin broyttan. Maryland hevur havt deyðarevsing líka síðani 1683, tá økið var bretskt hjáland, men dómsvaldið hevur ikki brúkt revsingina síðani 2005. Guvernørurin í Maryland, demokraturin Martin O'Malley, hevur verið íðin talsmaður fyri at seta deyðarevsingina úr gildi.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Í norðri hevur hann mark við Pennsylvania, í eystri við Delaware, í suðri við Virginia, og í vestri við West Virginia. Høvuðsstaðurin eitur Annapolis og størsti býurin er Baltimore. Baltimore er stórur havnabýur; haðani varð fyrr nógv kol útflutt til Evropa.


text:
Fyrsta konsertin verður í Christianskirkjuni. Hon er flutt frá 19.30 til klokkan 21.00 fríggjakvøldið. Orsøkin er tann, at gekkaupphæddin er so ógvusliga stór, at vit vilja lata fólk fáa stundir til at vera við í gekkaspælinum og eisini fáa
Sum eg vísti á í undanfarna bloggi, so er Bíblian søgan um, hvussu Gud stígur inn í søgu menniskjans til tess at frelsa okkum. Heimspekingurin Eugen Rosenstock-Huessy segði: “Kristindómurin er stovnari og verji framtíðarinnar. Tað er kristindómurin, sum er
Í vetur skulu sóknarformenn og tiltaksfólk veljast í Føroya Fiskimannafelag fyri eitt nýtt trý ára skeið, sum byrjar 1. februar 2015. Valið skal vera liðugt 4. desember. Jan Højgaard, felagsformaður, heitir á sitandi sóknarformenn um at skipa fyri valfundum
Borgarstjórin, Jógvan Skorheim, í røðu fyri KÍ kvinnunum: Tað verður sagt, at tað er sera trupult og krevur stóran offurvilja at vinna eitt meistaraheiti í ítrótti – men enn truplari er at endurvinna tað. Tí er tað eitt óhugsandi stórt
Vit skulu giftast tann 27. des. Vígslan verður í Christianskirkjuni k. 15 og veitslan verður í bygdarhúsinum í Leirvík kl. 19. Tey sum vilja gleðast saman við okkum, kunnu áðrenn 1 des tekna seg á tlf 599099 ella mail bogi_75@olivant.fo
So er útbyggingin av Leguhúsinum í Nesvík byrjað. Í góðveðrinum í morgun varð skjøtil settur á útbyggingina av Leguhúsinum í Nesvík.Í sambandi við, at spakin varð settur í, varð skipað fyri einum drekkamunni í Leguhúsinum í morgun kl.
Stóra konsertin í Løkshøll fríggjakvøldið 24. oktober við Lenu Anderssen er nú sett at byrja klokkan 21.30. Hetta er ein hálvan tíma seinni enn upprunaliga kunngjørt. Orsøkin er, at Gekkafepur av álvara herjar um landið, og
Team Klaksvík fekk ongantíð fótin fyri seg í dystinum ímóti Neistanum leygardagin. Endaliga úrslitið gjørdist 28-22 til Neistan. Samandráttur av dystinum.Grein um dystin.Niðanfyri er video:
Eftir at Norðlýsið hevur samskift við politisku flokksformennirnar um Fiskivinnupolitikkin – heittu vit á formennirnar um at skriva til okkum hvar flokkarnir standa á hesum økinum. Og tað er lítil ivi um at politiska skipanin hevur flutt seg burtur frá
Tilfeingisgjald kann ongantíð verða álitið, til at fylla hol í fíggjarlógini. Peningurin eigur fyrst og fremst at koma sjóvinnuni, eftirlitinum, fiskiransóknum og havumhvørvinum til góða, skrivar formaðurin í Sjálvstýrisflokkinum Eftir umbøn frá Norðlýsinum fara politisku flok
Í morgun er aftur køli - tann kalda luftin stavar úr Norðurgrønlandi. Har er eitt kuldahátrýst, og úr tí streymar kølin luft. Lágttrýstið, ið myndaði veðrið um okkara leiðir alla síðstu viku, er nú yvir Íslandi, og henda samanseting
Seinni í ár fara vit at hátíðarhalda, at barnarættindasáttmálin fyllir 25 ár. Hetta er gleðisdagur, og ein viðurkenning av, at bæði altjóða eins og føroyska samfelagið hava sett sær fyri at virða barnarættindini. Í barnarættindarsáttmálanum eru rættindi og
Aftur í ár verður skipað fyri kappingini Stella Polaris, sum vendir sær til ungar klassiskar tónleikarar, sum hava hug og dirvi at royna seg í kapping. Stella Polaris er nýtt fyribrigdi í føroyskum tónleikalívi, og kappingin varð á fyrsta
Í løtuni ríða vit í Føroyum á einum alduryggi av hákonjunkturi, sum sitandi samgonga ger sær dælt av og brúkar sum eitt tjúkt roykskýggj at leggja út yvir politisku vanstýringina. Men aftaná ein aldurygg kemur ein aldudalur, og tá fæst
- Ein innilig áheitan á Landsstýrið, Løgtingið og øll, sum hava ávirkan Um vit tora at taka avgerðirnar og seta bankunum krøv, kunnu vit í Føroyum skapa tryggar og samvirkandi KT-skipanir fyri allar føroyingar. Og vit
Frálanda borifyritøkur hava fingið nýggjar avbjóðingar at hugsa um. Ein røð av nýbygdum boriskipum eru á veg á marknaðin uttan at hava tryggjað sær borisáttmálar. Hetta kann ávirka rakstraríkastið hjá fyritøkum sum Seadrill Ensco og Maersk Drilling.Sambært greinarunum hjá
Størsta skipið, ið nakrantíð hevur siglt inn í Themsen, legði at í nýggju djúpvatns bingjuhavnini DP World London Gateway í gjáramorgunin.Tað 397 metrar langa, 56 metrar breiða Edith Mærsk stingur 16 metrar og kann taka 15.500 standardbingjur, TEU. Skipið var,
Myndarøð: Talan var um botnuppgerð, tá Søljan í dag tók móti Stjørnuni. Søljan er nýtt lið í fremstu kvinnudeildini, og eru undanfarnir dystir hjá teimum endaðir við stórtapi. Tað hevur heldur ikki gingið gott hjá Stjørnuni, sum undan dystinum í
Tá Henry Heinesen skoraði sítt mál í dag, so kom hann samstundis til skaða og mátti skiftast út. Henry fekk skaðan í tí, at hann skallaði bóltin í málið til 2-0. AB leikarin Kári Nielsen rendi høvdið saman í Henry.
Í ár fer familjan Rasmussen úr Runavík til Rumenia at býta út skógvaeskjur. Tað er fyrstu ferð at nakar úr Føroyum er við til at býta Christmas Child skógvaeskjur út í Rumenia. Føroyingar eru kendir fyri at hjálpa rumenum, og
Havnar Bóltfelag hevur nú sett nýggja høvðusvenjaran hjá kvinnumum. Tvey ára sáttmáli er gjørdur við Lennard Pedersen, sum seinastu árini hevur verið venjari hjá AB. Lennard Pedersen er 34 ára gamal við ættarbondum í Danmark. Stilli og fyrikomandi
Serliga Norðlýsið men eisini aðrir miðlar avskrivaðu B36 áðrenn kappingina. Men B36 hevur víst, at tað ikki altíð eru favorittarnir, sum vinna FM. Eitt fantastiskt avrik av B36. B36 var ikki mett av nógvum at hava stóran
Heimsmetið hjá KÍ kvinnunum fór ikki stillisliga aftur við borðinum. Afturat heiðirinum á vøllinum, var skipað fyri sera væleydnaðari móttøku í KÍ høllini. Aftaná tað, var hátíðarhald fyri innboðnum í Skálanum, har eitt nú allar 77 kvinnurnar, ið hava leikt
Heðin á Lakjuni spældi í dag sín dyst nummar 402 í bestu deildini, sum í dag kallast Effodeildin, og samstundis skoraði hann 2 mál. Tað merkir, at Heðin er komin uppá 99 mál í landskappingini í bestu deildini. Heðin bleiv
Europa League vónin hjá KÍ livir enn eftir at KÍ vann og NSÍ tapti í dag.Tað var klassamunur í Klaksvík í dag. Tað lá kanska eisini í kortunum áðrenn, tí fortreytirnar vóru so ymiskar hjá liðunum samstundis, sum KÍ ofta
Sørmundur Kalsø hevði rundan dag í dag, tá hann leikti sín dyst nummar 10 í landskappingini í bestu deildini. Sambært FaroeSoccer hevur Sørmundur skorað 7 mál, fingið 17 gul kort og 1 reytt kort í Effodeildini.
Tapið hjá HB í Klaksvík 14. september fer at standa eftir sum dagurin, tá HB misti sín FM møguleika í 2014. B36 kom afturum í Gundadali móti EB/Streymi. Rómur á HB viðhaldsfjøldini, sum nú ''bara skuldi vinna ella spæla javnt
Tess vegna, elskaðu mínir, líkasum tit altíð hava verið lýdnir, so arbeiðið, ikki bert sum tá ið eg eri hjástaddur, men nú nógv meira, tá ið eg eri frástaddur, upp á tykkara egnu frelsu við ótta og bivan;
Fil. 2,12
"Tað er bara eitt verri enn, at fólk tosa um ein. Tað er, at eingin tosar um ein"
Oscar Wilde


text:
Nelson Mandela
Nelson Mandela (føddur 18. juli 1918 í Mvezo, Suðurafrika, deyður 5. desember 2013 í Pretoria) gjørdist forseti í Suðurafrika, og førdi landið burturúr apartheid-tíðini. Mandela sat politiskur fangi í 27 ár, og mong settu alla vón sína á hann. Dirvi, gløggu fyriskipanarevni og ósjálvsøkni trúskapur hansara vann honum virðing og hevur verið íblástur hjá óteljandi fólki um allan heim. Hann varð latin leysur í 1990, tá hevði hann sitið 27 ár í fongsli. Mandela fekk friðarheiðursløn Nobels í 1993. Tað eru skrivaðir 800 sangir um hann. Fleiri hundrað vegir, parkir og torg bera hansara navn. Tað eru settar upp standmyndir av honum um allan heim, tann síðsta á Trafalgar Square í London í 2009.
Nelson Mandela varð føddur 18. juli í 1918. Hansara millumnavn merkir “ballademager” á donskum. Hann er ein av teimum kendastu søguligu persónunum í nýggjari tíð. Hann bleiv útbúgvin á University College of Fort Hare og University of Witwatersrand, har hann gjørdi útbúgvingina sum jurist lidna í 1942. Í 1944 luttók hann í ANC (African National Congress) og gjørdist leiðari har í 1949. Hann var anti-apartheid’ari og stríddist nógv fyri, at fáa javnstøðu ímillum rasurnar. Men í 1964 bleiv hann dømdur lívstíð í gegli, og kom at sita á Robben Island, sum liggur uttanfyri Cape Town. Har sat hann til 1982 og bleiv so fluttur til Pollsmoor Prison, har hann sat í 8 ár. Í 1990 valdi tann suðurafrikanski presidenturin, F.W. de Klerk, at leyslata Mandela, og í 1993 fekk hann Friðarheiðursløn Nobels. Árið eftir (1994) varð hann valdur til forseta í Suðurafrika.
Tíðarrøð[rætta | rætta wikitekst]
- 1918: Nelson Rolihlahla Mandela verður føddur inn í eina høvdingafamilju í Tembu-stammuni í bygdini Mvezo í eystara parti av Suðurafrika. Beint eftir at hann er føddur, verður hann doyptur Rolihlahla, og klannavnið í Xhosa-stammuni er Madiba.
- 1925: Sum tann fyrsti í familjuni fer Mandela í bretskan skúla. Tað er her hann fær bretska navnið Nelson.
- 1934: Nelson Mandela byrjar á Clarkebury Boarding Institute, ein kostskúli, har hann tekur studentsprógv eftir bara tveimum árum.
- 1941: Bara 23 ára gamal rýmir Mandela heimanífrá. Hann fer til Johannesburg fyri sleppa undan einum fyriskipaðum hjúnalagi.
- 1943: Mandela byrjar at lesa løgfrøði á lærda háskúlanum Witswaterand University, og gerst sama ár limur í ANC (African National Congress). Eitt ár seinni er hann við til at stovna ungmannafelagið hjá ANC (ANC Youth League).
- 1944: Mandela verður giftur á fyrsta sinni. Evelyn Mase og hann fáa fýra børn, áðrenn tey fara hvør til sítt í 1958.
- 1948: The National Party vinnur valið og byrjar at seta í verk apartheid í Suðurafrika.
- 1952: Mandela gevst at lesa løgfrøði. Saman við vinmanninum Oliver Tambo letur hann upp fyrstu sakføraraskrivstovuna, sum bara er mannað við littum løgfrøðingum. Fram til deyða Oliver Tambo eru teir sera nær, og teir gerast kendir fyri at stríðast fyri rættindunum hjá teimum littu.
- 1954: Stjórnin forðar Mandela í at vera við á fundum hjá ANC, og ferðamøguleikar hansara vera avmarkaðir. Tað verða eisini møguleikar hansara at arbeiða sum advokatur.
- 1956: Tann 5. desember verður Mandela handtikin og smaan við 155 øðrum aktivistum ákærdur fyri hásvik. Skuldsetingarnar móti honum vera sleptar eftir eitt rættarmál sum koyrir í fýra ár.
- 1958: Mandela verður giftur á øðrum sinni, við Winnie Madikizela.
- 1960: Spenningarnir í apartheid-stýrinum økjast serliga nógv og koma í hæddina í 1960, tá løgreglan drepur 69 littar í tí, sum seinni verður nevnt blóðbaðið í Sharpeville.
- 1960: ANC verður forboðið í Suðurafrika og Mandela fer undir jørð, tá tað gerst møguligt at revsa ANC-aktivistar við deyðarevsing.
- 1961: Í desember ger ANC av at fara í vápnað stríð móti hvíta stýrinum. Mandela fer á venjingarlegu í Algier í Algeria.
- 1962: Í august verður Mandela fongslaður fyri sabotsju. Revsingin er hart arbeiði í fimm ár.
- 1964: Sløk tvey ár seinni verður Mandela dømdur lívlanga fongsulsrevsing. Hann verður fongslaður á Robben Island fyrstu 18 árini av revsingini, fram til 1982.
- 1968: Fystu 12 mánaðirnar millum 1968 og 1969 doyr fyrst mamma Mandela, og síðan doyr elsti sonur hansara í ferðsluvanlukku. Men Mandela sleppur ikki at vera við til jarðarferðirnar.
- 1980: Stríðið fyri at fáa Mandela leyslatnan byrjar í mars mánaði, tá Johannesburg Sunday Post prentar eina áheitan um geva Mandela og nógvum øðrum fangum grið. Yvirskriftin á herferðini er ”Free Nelson Mandela”.
- 1982: Eftir at hava sitið í fongsli í 18 ár á Robben Island, verður Mandela fluttur til Pollsmoor Prison.
- 1985: Botha forseti bjóðar sær til at lata Nelson Mandela leysan, um hann lovar ikki at fara í vápnað stríð. Hetta vísir Mandela frá sær við orðunum: ”Fangar kunnu ikki gera avtalur. Bara frælsir menn kunnu samráðast”.
- 1989: F. W. de Klerk tekur við sum forseti í Suðurafrika og byrjar at seta apartheid-lógirnar úr gildi.
- 1990: Eftir at hava sitið í fongsli í 27 ár, verður Nelson Mandela latin leysur 11. februar.
- 1992: Mandela og konan, Winnie, fara hvør til sítt.
- 1993: Nelson Mandela og Frederik de Klerk fáa friðarheiðursløn Nobels fyri, sum tað verður sagt, friðarliga av hava endað apartheid-stýrið, og fyri at hava lagt grundarlagið fyri einum nýggjum fólkaræðiligum Suðurafrika.
- 1994: Mandela verður valdur forseti í Suðurafrika og tekur við embætinum 10. mai 1994. Sama ár gevur hann út endurminningar sínar í bókini ”Vegurin til frælsi”.
- 1998: Á 80 ára føðingardegi sínum tann 18. juli, giftist hann Graca Machel, sum er einkja eftir ein fyrrverandi forseta í Mosambik.
- 1999: Mandela fer frá sum forseti í Suðurafrika.
- 2001: Fær at vita, at hann hevur krabbamein í bløðruhálskertlinum.
- 2004: Mandela boðar frá, at hann tekur seg aftur frá sínum almenna lívi, men at hann tó heldur fram við vælgerandi arbeiði.
- 2007: Á 89. føðingardegnum sínum stovnar hann The Elders, sum er ein bólkur við eldri leiðarum í heiminum. Teirra millum eru Kofi Annan, fyrrverandi ST-aðalskrivari, Desmond Tutu, biskupur, og Jimmy Carter, fyrrverandi forseti í USA. Málið er at royna at loysa heimsins trupulleikar.
- 2009: ST-aðalfundurin ger føðingardagin hjá Mandela, 18. juli, til minnisdag um Nelson Mandela í virðing fyri ta friðarmentan, sum hann umboðar.
- 2010: Mandela eigur sín stóra part av æruni fyri at tað eydnast at fáa endaspælið um HM-heitið í fótbólti til Suðurafrika í 2010. Tað er í samband við hetta, at Nelson Mandela vísir seg alment fyri seinastu ferð.
- 2011: Verður innlagdur við lungnabruna á fyrsta sinni. Flytir samstundis til Qunu í eystara parti av Suðurafrika. Tað er sami býur, sum hann vaks upp í.
- 2012: Verður sum árið líður innlagdur fyri bæði lungnabruna og gallstein.
- 2013: Mandela verður fleiri ferðir innlagdur við trupulleikum í andingarleiðini. Tann 5. desember andast hann. Amerikanski forsetin Barack Obama helt 10. des. røðu í sambandi við minningarhaldið fyri Mandela, har hann millum annað segði, at ”Mandela er ein risi í heimssøguni” og samanbar hann við leiðarar sum Gandhi og Martin Luther King Jr.
Apartheid[rætta | rætta wikitekst]
Í 1948 bleiv ein skipan gjørd í Suðurafrika fyri at skilja svørt og hvít at, ið kallaðist apartheid. Undir apartheid blivu menniskju deild í rasubólkar - teir størstu vóru Svørt, Hvít, Farvað og Asiatar - tey blivu atskilt við megi, útfrá teimum rasubólkunum, ið vóru. Tey hvítu høvdu valdið, og tey svørtu vóru rættuliga undirmett. Í bussunum sluppu tey svørtu illa nokk at sita niðri, og nógvastaðnis stóð “WHITES ONLY”. Um til dømis ein svartur maður neyðtók eina hvíta konu, kundi hann væntað at sita fleiri ár í gegli. Men um ein hvítur maður neyðtók eina svarta konu, so var tað lutfallsliga bara bakatellir, og eingin skoytti um tað. Endamálið við skipanini var, at tær ymsu rasurnar onkursvegna mentu seg betur við at liva hvør sær, søgdu tey.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Bókin "Vejen til frihed”
- www.leksikon.org/art.php?n=1650
- www.afrika.dk/hvem-er-nelson-mandela
- www.nelsonmandelas.com/apartheid.php


text:
Sjógvhøna
Sjógvhøna (frøðiheiti - Fulica atra) er dimmgrá á liti og nakað sum lomvigi til støddar. Nevið er hvítt og líkist nakað høsnanevi. Frá tí og niðan um eyguni liggur ein hvítur, berur og tjúkkur húðarlepi. Beinini eru grønlig; á táunum hevur hon stór bløð, so fólk sigur, hon er hálvur fitjufuglur. Og hon livir meir sum fitjufuglur enn sum klófuglur, heldur seg nógv á blotanum og dugir væl at svimja og kava. Reiðrið er stórt. Tað ger hon sær av steyri og sevstelkum, helst í vøtnum ella áum. Oftast stendur tað á botni, men stundum flýtur tað, og tá tjóðrar hon tað at áarbakkanum við longum stráum. Tað hendir seg, at hon ger tað uppi á turrum. Ungarnir, 6—12 í tali, svartir við reyðum høvdi, fara á vatnið, so skjótt teir eru útkomnir. Fyrsta veturin kennast teir frá hinum gomlu av tí, at teir eru hvítflekkutir í neðra.
Sjógvhønan eigur víða hvar í Evropa. Føðin er ymis, ormar, kúvingar og kræklingar, fiskur, fræ og ber, vatnvøkstir og bløðrutari. Í Føroyum eigur hon ikki; her sæst hon mest inni á víkum og vágum um heystið og fyrra partin á vetri. Stundum verður hon borin heim at ala; við góðari viðgerð verður hon skjótt spøk og fólkaalskin, men livir ikki, uttan hon fær ein hyl at svimja í. Í Íslandi, Noregi og Svøríki er hon nógv nørd í seinnu árunum, og hvør veit, um hon ikki eisini kemur at eiga í Føroyum.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Karibia
Sum perlur drignar á 3.200 kilometra langan tráð liggja tropuoyggjarnar millum Meksiko og Venesuela. Hetta eru Karibiaoyggjar ella Vesturindiaoyggjar. Summar oyggjarnar eru bara smáir, óbygdir hólmar, ella korallriv; aðrar eru stórar og tættbygdir. Karibiaoyggjar eru mark millum tað 1.920.000 km2 stóra Karibiahav og Atlantshav. Størsta dýpið í Karibiahavi er næstan 7.000 m. Havið er umgyrt av Norður-, Mið- og Suðuramerika.
Í Karibia eru 25 ymisk lond. Kuba er størsta ríkið, har búgva 11 milliónir fólk. Hóast hvørt landið hevur sína serstøku mentan, so líkjast karibisku londini á nógvum økjum. Fyri 200-300 árum síðan høvdu lond í Evropa leingi ræðið á øllum hesum oyggjunum. Trælir vórðu fluttir úr Afrika til Karibia og noyddir at dyrka sukurrør í lundum hjá evropearunum. Sukurrør vaksa væl og skjótt í tí vátliga, lýggja veðurlagnum. Eisini Danmark hevði stórt gagn av hesum - tríggjar Vesturindiaoyggjar vóru undir donskum valdi heilt til í 1917. Meginparturin av fólkinum á Karibiaoyggjum er ættaður frá afrikonsku trælunum.
Í 1492 kom spanski rannsóknarmaðurin Kristoffur Kolumbus (1451-1505) við monnum sínum sum fyrstu evropearar til Karibia. Á nógvum oyggjum búðu ymisk indiánafólk. Mangir evropearar komu seinni og fóru at trælka indiánarnar. Noktaðu teir at arbeiða, vórðu teir dripnir. Nú eru bara tveir smáir ættbólkar eftir av upprunafólkinum í øllum Karibia.
Karibiaoyggjar eru hugtakandi vakrar og fruktagóðar, har eru nógvir litfagrir fuglar, langir sandar og nógv sól. Økið dregur ferðafólk úr øllum heiminum at sær. Hetta gevur nógvum fólki arbeiði. Ferðafólkavinnan er størsta inntøkan á nógvum oyggjum har. Fólkið á oyggjunum Martinik og Guatalupe hava nógv samband við Frakland. Tey tosa franskt, nýta franskan frank sum gjaldoyra, nýta franska flaggið og halda franskar hátíðardagar. Aðrar oyggjar eru bundnar at Bretlandi, Hálendi, Russlandi og USA. Haðandi fáa tey bæði politiskan og fíggjarligan stuðul.
Størri helmingurin av karibum er búnaðarfólk. Mong arbeiða hjá góðseigarum, ið dyrka til dømis sukur og kaffi. Nøkur eiga sær ein lítlan teig, so tey kunnu dyrka grønmeti til sín sjálvs ella at selja á torginum. Upprunaligir karibiskir bygningar eru málaðir við glógvandi litum. Eins og byggihættir eru tónleikur, bókmentir, list og matsiðir ein framúr góður blandingur av evropeiskum og afrikonskum stíli.
Stóru oyggjarnar millum Kuba og Puerto Riko (US) nevnast Stóru Antilloyggjar. Eystanfyri liggja Smáu Antilloyggjar, har tær smáu oyggjarnar millum Jomfrúoyggjar og Dominka nevnast Læoyggjar. Og oyggjarnar suður úr Martinque (Frak.) til Grenada eita Guloyggjar. Nógvir oyggjaflokkar eru komnir av gosum.
Karibiaoyggjar[rætta | rætta wikitekst]
- Anguilla (Stóra Bretland)
- Antigua og Barbuda
- Aruba (Niðurlond)
- Bahamasoyggjar
- Barbados
- Bermudaoyggjar (Stóra Bretland)
- Caymanoyggjar (Stóra Bretland)
- Kuba
- Dominika
- Dominikanalýðveldið
- Grenada
- Haiti
- Jamaika
- Jomfrúoyggjar (Sambandsríki Amerika)
- Jomfrúoyggjar (Stóra Bretland)
- Saint-Barthélemy (Frakland)
- Saint Martin (Frakland)
- Martinique (Frakland)
- Montserrat (Stóra Bretland)
- Niðurlendsku Antilloyggjar (Niðurlond)
- Puerto Riko (Sambandsríki Amerika)
- St. Kitts og Nevis
- St. Lusia
- St. Vinsent og Grenadinoyggjar
- Trinidad og Tobago
- Turks- og Caicosoyggjar (Stóra Bretland)