text:
2017-09-08 19:28
Sjúrður Hammer, lívfrøðingur
Føroyingar eru veiðufólk, verður oftani sagt við stoltleika, tí veiða hevur jú verið grundarlagið undir lívinum í Føroyum so leingi fólk hava búð her. Í tey yvir 100 árini, ið føroyingar hava tikið náta, eru tó nógvar tøkniligar og samfelagsligar broytingar hendar. Gamli føroyingurin hevði neyvan kunnað ímyndað sær, at man uppá 15 minuttir kann sigla út á tey bestu miðini, og afturi í landi standa full neyst við arbeiðsmonnum, fyri at hagreiða so nógv og so skjótt sum gjørligt. Men kann tað hugsast, at effektiviseringin og professionaliseringin av nátaveiðuni broytir vistfrøðiligu fortreytirnar og skumpar undir eina niðurgongd í føroyska havhestastovninum? Almenni hugburðurin tykist verða, at stovnurin passar best seg sjálvan og tí finnast tað framvegis ongar stovnsmetingar ella veiðuhagtøl fyri havhestin í Føroyum. Tó at veiðan er moderniserað, so fylgja vistfrøðiligu atlitini ikki við
Nú er nátatíðin við at fara framvið, og tey okkara sum ikki eiga bát kunnu gleðast um, at tað nú er gjørligt at keypa í Vágsbotni, á Facebook og aðrastaðni. Sølan hevur rættiliga vundið uppá seg seinastu árini, og okkara matarlystur eftir føroysku delikatessuni er bert avmarkaður av útboðnum. Tað er jú bara eitt stutt tíðarskeið, har tað er gjørligt at fáa fatur á náta, eftir hann fer úr berginum og áðrenn hann sleppur sær til havs. Umframt nátan, so spælir veðrið eisini ein stóran leiklut, tí um tað ikki viðrar, so kann veiðan verða avmarkað til bert nakrar fáar dagar.
Vit eru á vandakós, tá ið ein hevur eitt sterkt fíggjarligt insitament til eina veiðu, sum samstundis er fullkomiliga óregulerað
Náti verður seldur fyri millum 70 og 80 krónur stykkið, og tað er stórur gravgangur eftir honum allastaðni har hann verður seldur. Um tað verður hugsað, at skjóttgangandi bátar kunnu lættliga taka fleiri túsund nátar, so kann talan verða um rættiliga nógvar pengar sum eru at tjena. Og ongi útlit eru fyri, at eftirspurningurin fer at minka. Fólkatalið í Føroyum er vaksandi, og miðal føroyingurin hevur meir pening um hendi, enn hann nakrantíð hevur havt fyrr. Men hvussu nógv er til av náta, og hvussu nógv verður tikið, tað vita vit framvegis ikki. Men teoretiskt vita vit, at vit eru á vandakós, tá ið ein hevur eitt sterkt fíggjarligt insitament til eina veiðu, sum samstundis er fullkomiliga óregulerað. Tí kann man seta stórt spurnartekn við, um føroyska nátaveiðan er burðardygg.
Havhesturin hevur verið í Føroyum síðan 1839, og hann hevur eftir øllum at døma havt tað gott í Føroyum, tí seinasta metingin av stovninum er áleið 300-500.000 pør. Ein somikið stórur stovnur kann helst tola eina nokkso umfatandi veiðu. Men samstundis vita vit, at vistfrøðin hjá havhestinum er sera seinfør. Hann byrjar ikki at nørast fyrrenn hann er 9 ára gamal, og hann fær í mesta lagi ein náta annaðhvørt ár, so broytingar í stovninum hjá havhestinum henda yvir rættiliga langa tíð og tí er sera trupult at kenna gongdina í stovninum. Men eru nakrar ábendingar ella prógv um, at føroyski havhestastovnurin ikki hevur tað so gott?
Kunsturin at stinga høvdið í sandin
Í Føroyum finnast tað ikki neyv ella tíðarhóskandi hagtøl ella greiningar fyri tey flestu plantu- og djórasløgini sum finnast. Fyri at leystliga endurgeva professaran Dorethe Bloch, sálu, so botnar hesin mangul uppá hagtøl í líkasælu við náttúruni á landi, helst tí at Føroyar eru eitt veiðumannasamfelag og ikki eitt landbúnaðarsamfelag. Tí grundleggjandi í landbúnaðarmoralinum er røktin av tí, tú hevur, tí lendi og feingi er avmarkað, meðan veiðan hevur traditionelt ikki havt fyri neyðini at taka fyrilit til vistfrøði og røkt.
Í øllum førum kann tað staðfestast, at stovnsmetingar av fugli hava ikki verið raðfestar serliga høgt
Í øllum førum kann tað staðfestast, at stovnsmetingar av fugli hava ikki verið raðfestar serliga høgt, hvørki fyri tann fuglin sum verður veiddur ella hin. Fyri havhest sigur tann eina metingin frá 1981, at áleið 600.000 pør eru í Føroyum. Jens-Kjeld Jensen og Sørensen Sørensen góvu í 2015 eina nýggja meting á áleið 300-500.000 pør. Óvissan er soleiðis stór, og hesar metingarnar eru ikki at rokna sum meir enn kvalifiseraði git og tí eitt rættiliga veikt vísindaligt grundarlag at arbeiða út frá. Men tó at vit ikki kenna talið á føroyska stovninum ella gongdina á stovninum, so finnast tað aðrar ábendingar um, at veiðan eftir føroyska havhestinum er rættiliga umfatandi, bæði av ungum og gomlum havhesti.
Veiðuna sjálva hava vit ei heldur nøkur hagtøl uppá. Men tað er greitt, tá ið man frættir um fleiri einstaklingar, sum taka yvir 1000 nátar, at veiðan er helst rættiliga umfatandi. Ringmerkingar kunnu geva eitt innlit í deyðsorsøkirnar hjá havhesti í Føroyum. Av teimum, har vit kenna deyðsorsøkina, eru 84% fráboðaðir sum veiddir. Til samanbering kann sigast, at í Bretlandi verða 45% av havhestum fráboðaðir sum veiddir, og helvtin av teimum hava verið veiddir í Føroyum. So tað er greitt, at vit í Føroyum taka ikki bert úr okkara egna stovni, men eisini frá grannalondunum.
Útklipp úr Færøsk Trækfugleatlas (2014).
Í bók síni ”Mallemukken på Færøerne” metir Jens-Kjeld Jensen, at veiðan er um 40-80.000 nátar hvørt ár. Hetta svarar til, at millum 8% og 27% av øllum nátum verða tiknir hvørt ár. Um vit góðtaka, at metingarnar hava eina sera stóra óvissu, so liggur føroyska havhestaveiðan og ridlar á markinum fyri, hvat er burðardygt. Ongi neyv tøl finnast at rokna út nágreiniliga hvat ið ein burðardygg veiða kundi verið, men ein veiða á 20% vildi næstan sjálvsagt ikki verið burðardygg.
Ein ungur stovnur er ein greið ábending um ein stovn, sum verður veiddur ov nógv
Havhesturin verpur bara eitt egg og verpur ikki uppaftur, so hvør náti, sum verður tikin, representerar tað árið hjá tí eina parinum. At eitt par missir ein unga eitt ár, ger ikki tann stóra munin, tí havhesturin kann liva leingi og kann nørast aftur eitt annað ár. Men aftur her eru ábendingar um, at føroyski stovnurin er óvanligur og kanska ikki hevur tað serliga gott. Av teimum yvir 8.000 havhestunum, sum hava verið ringmerktir í Føroyum er ongin fangaður aftur, sum er eldri enn 15 ára gamal. Hetta er rættiliga lágt, tá ið man veit, at miðallivialdurin hjá havhesti er umleið 34 ár, og teir kunnu gerast yvir 44 ára gamlir. Ein ungur stovnur er ein greið ábending um ein stovn, sum verður veiddur ov nógv.
Runt um í landinum frættist, at havhesturin er minkaður, men aftur kann hetta verða ógjørligt at staðfesta vísindaliga uttan teljingar. Men til dømis er tað vert at bíta merki við, at talið av havhestaeggum, sum skúvoyingar hava rænt í til dømis Høvdaskor, er minkað munandi seinastu árini. Havhesturin er minkaður nógv í øðrum londum í Evropa – somikið, at hann nú er bólkaður sum ”Threatened” í Evropa (http://www.iucnredlist.org/details/22697866/1), tó at hann ikki er hóttur globalt. Hendan niðurgongdin hevur helst fyrst og fremst við føðina at gera, og tað er sannlíkt, at hetta eisini ávirkar føroyska stovnin, men ein minking í stovninum, óansæð orsøkina, ávirkar eisini hvussu stór burðardygga veiðan kann verða.
Tað er greitt, at stovnsmetingar eru sera truplar at gera fyri havhest og í løtuni finnast ikki nøktandi hagtøl. Men merkir tað, at vit tí kunnu staðfesta, at veiðan er burðardygg, tí at vit vita ikki betur? Hetta vildi svarað til, at Landssjúkrahúsið kom til eina niðurstøðu, at ongin trupulleiki er við multiresistentum bakterium, tí ongin kanning hevur verið gjørd. Eitt varsemisprinsipp vildi formulerað tað beint øvugt. Av tí at vit onki vita um stovnsstødd ella gongdina í Føroyum, men at evropeiski stovnurin er minkaður, og vit vita, at veiðan er umfatandi og fíggjarliga insentifiserað, so er rættiliga ósannlíkt, at hon er burðardygg.
Siðbundin veiða ella vinna?
Tað er greitt, at føroyska havhestaveiðan er broytt og moderniserað, og tað er ikki óhugsandi, at tann niðurgongdin í havhestastovninum, ein hevur sæð runt um í landinum, er partvíst orsakað av ovurveiðu. Tó at tað vóru nógv fleiri fólk í nátaveiðu fyrr, so var tað langt frá, at hvør bátur tók so nógvan náta sum teir gera nú. Helst hevur tað við motorstødd at gera, tí fyrr vóru tað nógvir nátar sum kláraðu at lætta seg so frætt uppfrá, at teir sluppu undan glúpinum, meðan nú eru tað helst fáir, sum sleppa undan. Tað er ikki bert veiðan, sum er blivin effektivari. Av tí at veiðan er so tíðaravmarkað, er neyðugt at brúka tíðina uppá at fáa mest møguligt burturúr. Tað finnast nú væl mannaði neyst, sum eins og flakavirkir virka nátan – royta ella skrædla, og skjóttgangandi bátarnir sigla bert inn fyri at avreiða og fylla bensin á, fyri síðan at fara út aftur. Sølan er somuleiðis blivin løtt og ómakaleys, nú fleiri støð eru at selja náta og eisini er facebook vorðin ein týdningarmikil platformur til sølu av føroyskum mati.
Skal veiðan halda fram at vera ein grundleggjandi rættur hjá einum og hvørjum at taka sær nøkur kók, ella skal tað vera rætturin hjá øllum at keypa sær nøkur kók?
Føroyska samfelagið er soleiðis við eitt vegamót. Skal veiðan halda fram at vera ein grundleggjandi rættur hjá einum og hvørjum at taka sær nøkur kók, ella skal tað vera rætturin hjá øllum at keypa sær nøkur kók? Hesar skipanirnar seta sera ymisk krøv til vitan, stovnsrøkt og fyrisiting, men tað hevur stóran týdning, at tað verður eitt alment kjak um hendan spurningin. Hetta er í veruleikanum ein størri prinsipiellur spurningur um alla siðbundna veiðu í Føroyum, sum jú eisini ger seg galdandi fyri grind, lunda og líra.
Nátaveiðan er effektiviserað á ein hátt, sum kann samanberast við fiskavirking. Tað eru eftir øllum at døma pengar at tjena, og tað er at gleðast um. Um slík veiða kundi blivið skipað sum vinnuvegur fyri eitt lítið virki, so hevði tað helst verið kærkomið fyri hart sperda útjaðaran. Men ein og hvør vinnulig veiða má undirleggjast teimum vistfrøðiligu treytunum, sum eru við einum og hvørjum náttúrutilfeingi. Havhestastovnurin má sleppa at endurnýggja seg, fyri at veiðan kann verða áhaldandi. Verandi støða við sera effektivari veiðu uttan nakrar teymar er tí óhaldbær. Um ein vinnulig nátaveiða skal verða lív lagað, so má man kenna stovnsstødd og veiðutrýst. Tað kundi hóskandi verið krav, at øll veiða omanfyri 50 nátar skal upplýsast hjá onkrari veiðufyrisiting, ella at kvotur vóru útlutaðar.
Tað er óheppið og óhaldbært, at tað eru villini stovnar, sum verða troyttir á ein vinnuligan hátt, uttan at tað fyriliggur nøkur vitan um støddina og gongdina hjá stovninum
Um man harafturímóti ynskir at verja nátaveiðu sum siðbundna veiðu og ein rætt hjá øllum føroyingum, so eigur tað samstundis at vera forboð ímóti sølu. Hetta hevði tryggjað, at ongin tók meir enn til seg og síni. Samstundis átti veiðan tá at verið gjørd við serligari virðing fyri siðvenju og søgu. Tað hevði verið hóskandi, at leiðreglur vóru gjørdar til eina slíka veiðu, so sum siglingarferð, men tað hevur størstan týdning, at søla verður avmarkað ella forbjóðað. Ein siðbundin veiða hevði ikki í sær sjálvum tryggjað burðardygd í nátaveiðuni, men tað hevði minkað um sannlíkindini fyri ovurveiðu. Hetta er nakað sum millum annað Kanada hevur gjøgnumført. Í Kanada er veiða av alskyns kríatúrum rættiliga inngrógvin partur av lívinum hjá nógvum. Men har er strangt forboð ímóti at selja tað, sum verður veitt.
Tað er óheppið og óhaldbært, at tað eru villini stovnar, sum verða troyttir á ein vinnuligan hátt, uttan at tað fyriliggur nøkur vitan um støddina og gongdina hjá stovninum. Tað eru ymiskar ábendingar sum týða uppá, at stovnurin er eisini minkandi í Føroyum. Óansæð um veiða hevur skyldina av hesari niðurgongdini, so broytir hetta eisini nøgdina av náta, sum kann verða veiddur burðardygt í Føroyum. Spurningurin, sum stendur eftir, er, hvussu skal føroyska nátaveiðan skipast framyvir fyri at tryggja, at hon verður burðardygg?


c: text/html

text:
Óli Mortensen, Alvi Hjelm og Magnus Jákupsson fara nú í vikuskiftinum at kappast á Swedish Swim Games 2016, sum limir í hópunum hjá Hovedstadens Svømmeklub og Farum Svømmeklub. Startlistarnir síggjast her, har Óli m.a. verður styrkismettur til eitt bronsuheiðursmerki í 1500 metra frísvimjing, Alvi til eitt fjórðapláss í 400 blandað, og Magnus til gull í 50 og 100 rygg, umframt bronsu í 100 blandað.
Óli er sum kunnugt úr Havnar Svimjifelag og Alvi úr Ægir, men fluttu teir nú miðnámsskúla til Keypmannahavnar at lesa, og at venja á besta liðnu hjá Hovedstadens Svømmeklub. Og tað gongur sum skilst væl, har Óli m.a. varð ‘klubbmeistari’ á innanhýsis stevnu herfyri.
Teirra felag kappaðist eisini á stevnu ímóti Kvik Kastrup og VAT herfyri, har Hovedstaden endaði sum nummar tvey. Tíðir haðani vóru t.d. Óli 3:54.55 í 400 frí og 2:05.10 í 200 firvald, og Alvi 2:21.39 í 200 bringu og 4:26.33 í 400 blandað, báðir í tungari venjing.
Magnus Jákupsson flutti sum kunnugt niður í 2011, og skifti so eisini svimjitjóðskap í 2013, frá at vera føroyingur til at vera dani. Hann venur í Farum Svømmeklub.
Sviar ætla sær at stroyma frá stevnuni nú í vikuskiftinum, á livetiming.se/superlive

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Greining: 30.000 størv í vanda
Tað kann hava við sær, at 10.000 bankastørv hvørva úr London, umframt 20.000 onnur størv, sum hava við fíggjarmarknaðin at gera, vísir ein greining hjá belgiska hugsanarbankanum, Bruegel.
Talan er um stóru bankarnar, Morgan Stanley, Citigroup, Deutsche Bank og JPMorgan. Allir hava boðað frá, at teir fara at flyta nógv av virkseminum úr London, fyri at kunna vera nærri at fyritøkum í øðrum europeiskum londum.
Flyta starvsfólk úr London
Tað eru ymsar hugsanir um støðuna. Summi meta at umleið 232.000 størv í fíggjarmarknaðinum kunnu hvørva, meðan onkrar aðrar metingar siga, at talan bara verður um 4.000 størv.
Fleiri greiningarfyritøkur vísa longu á, at fleiri bankar og fíggjarfyritøkur annars longu eru farnar undir at flyta starvsfólk úr London.
Gongdin kann gerast ein vanlukka fyri bretska forsætisráðharran, Theresu May, men ein fyrimunur fyri týska samveldiskanslaran, Angelu Merkel, tí fleiri bankar ætla at flyta virksemið til Týsklands.
Nýtt umfar um Brexit byrjar í dag
Samráðingarleiðarin hjá ES hevur boðað frá, at tað má ganga skjótari enn samráðingarnar higartil hava gingið. Hann hevur samstundis víst á, at Bretland ikki fær eina fríhandilsavtalu við ES, tá landið fer burturúr.
Í Bretlandi er langtfrá semja um Brexit, og um vikuskiftið segði fyrrverandi forsætisráðharrin, Tony Blair, at brexit má steðga, tí tað fer at gera enda á landinum.
Theresa may, forsætisráðharri í Bretlandi, hevur fleiri ferðir sagt, at Brexit merkir Brexit, uttan mun til, hvørja avtalu Bretland fær við hini ES-londini.


text:
Húsið
18. november 2014 fluttu vit inn í hetta nýggja húsið. Áðrenn tað hildu vit til í húsinum hjá Føroya Ríðingarfelag, sum nú verður brúkt til 3. flokk og ávís felags tiltøk.
Spírin hevur ein stóran praktiskan køk, sum eisini er eitt uppihaldsrúm har børnini kunnu spæla borðspøl, tekna, síggja film, spæla bingo, hava spurnarkappingar, gera mat o.a.
Vit hava eitt træverkstað, sum verður brúkt til alt møguligt. Umframt at vit smíðja har inni, er tað eisini súkluverkstað, máliverkstað, slátur-verkstað, sjúkrastova, plantiverkstað, sjónleikararúm. Klekimaskinan hevur eisini sítt pláss har inni.
Vit hava eitt ítrivsrúm til meira friðarligt virksemi. Har kann man lesa, perla, knýta bond, gera smykkur, mála, seyma, binda, práta o.a. Eisini eitt sera nógv brúkt sminkuborð har inni.
Uttanfyri køkin hava vit eina stóra terassu. HHon verður brúkt til millummála, grill, hugna, spøl og felags tiltøk.
Vit hava eisini fleiri smá hugnalig hús á økinum hjá Spíranum. Bæði høsnarhús, dunnuhús, gásarhús og kaninbúr. Høsnini, dunnurnar og gæsnar ganga frítt allan dagin. Tá tað fer at skýma, fara høsnini inn. Dunnurnar og gæsnar brúka bert síni hús, tá tær verpa og hava reiður. Afturat hesum hava vit ein rennigarð til kaninirnar, so tær kunnu sleppa út at renna, grava og spæla.


text:
Formansfrágreiðing
Aðalfundur Leikarafelagsins 22. mai 2012
Góðu limir í Leikarafelag Føroya
Vælkomin á aðalfund, hin 7. hjá felagnum.
Virkið felagsins farna árið.
Tá nevndin hevði sín fyrsta nevndarfund eftir seinasta aðalfund skipaði nevndin seg, soleiðis at Gunnvá gjørdist forkinna, Páll kassameistari og Barbara nevndarlimur.
Tað fyrsta, nevndin gjørdi var at leggja eina skrá fyri 1. hálvu av skeiðnum. Seinasta nevndin áðrenn aðalfundin í fjør hevði stungið út í korti eina ætlan um at hava færri vanligar limafundir, men ístaðin hava nakrar sokallaðar `Kaffifundir` har vit taka eitt ávíst evni upp til viðgerðar. Ein roynd at koma meira í dýpdina við ávísum evnum.
Lagt var út við `Kaffifundi` á heysti 2011. Vit høvdu ein fund saman við Jenny, tjóðpalsstjóranum, har hon greiddi frá um komandi leikár og um møguligar ætlanir við framtíðar leikverkum. Eini 2 føroysk leikverk eru við at búnast, sum møguliga verða sett á leikskánna hjá Tjóðpallinumseinni. Listaráðið hjá tjóðpallinum, har Gunnvá, Birita og Hans hava verið við, hevur havt nakrar fundir saman við tjóðpalsstjóranum, og greitt varð frá ymsum leikum, sum hesi hava lisið og umhugsað. Tó skal viðmerkjast at listarliga ráðið ikki hevur havt aðrar fundir síðani síðsta vár/summar. Kanska skulu vit skumpa uppundir at hetta ráð ikki fellur heilt burtur.
Eisini var ogn hjá Leikarafelagnum tikið til viðgerðar á kaffifundi. Altso peningur, - t.e.einamest frá limagjøldum - sum stendur á bók. Hvat skal hann nýtast til? Og skal hann nýtast í heila tikið? Nøkur beinleiðis niðurstøða er ikki fest um hendan spurning enn. Tó eru onkrir útreiðslupostar, sum vit ikki at sleppa undan, eitt nú heimasíðan, limaskapur í LISA, umframt at vit framhaldandi vilja verða umboðað í norðurlendskum høpi, bæði í Nordisk Teater Union (NTU) og Nordisk Skuespiller Råd. Til hetta krevst nakað av ferðing og gisting og hava vit frammanundan verið so heppin, at vit hava fingið fullan stuðul til hetta frá eitt nú NTU, umframt Dansk Skuespiller Forbund. Spurningurin er bara, hvussu leingi vit kunnu verða við av teirra náði – tá kassarnir eru tómir nógvastaðni. Eitt nú hava vit fíggja ferðirnar til NTU síðani 2010, tá NTU ikki longur hevur pening til taks á bók, síðani limagjaldið til hendan felagsskap varð tikin av fyri nøkrum árum síðani. Hesar ferðir eru stuðlaðar av Mentanargrunni Landsins. Meira um NTU seinni.
Tó hevur nevndin tikið sær heimild til at ráða yvir ognum felagsins. Og kann eg siga, at sitandi nevnd hevur valt at fara hóvliga fram við nýtslu av felagsins ognum. Vit hava sett ta mál, at felagið sum minsta mark altíð skal eiga millum 80.000 og 100.000 kr. á bók. Tó vilja vit royna at stuðla uppundir, at limir felagsins skipa fyri skeiðum til gagns fyri allar limir. Tó havast skal í huga at skjótt er at `brenna bróðurpartin` at allari ognini burtur upp á stutta tíð um ognin bert verður nýtt til skeiðvirksemi.
Vit mæla ikki til í verandi løtu, at festa avgerðir um nýtslu av ognum felagsins á eitt nú viðtøkunum fyri felagi, tá vit meta, at hetta evni eigur at verða til framhaldandi viðgerð.
Onkrir kaffifundir vóru avlýstir, vegna tíðartrot í sambandi við eina leikuppsetan á Tjóðpallinum. Hetta var við leikstjóranum Kim Dambæk, sum leikstjórnaði ”Reinsan”. Evnið var nettupp leikstjórn. Men vóna vit, at hetta evni kann takast upp aftur onkra aðru ferð. Kanska í sambandi við at onkur spennandi leikstjóri vitjar ellar virkar her um leiðir.
Nevndin setti seg eisini í samband við Íverksetarahúsið í Klaksvík um at halda ein temadag fyri limum okkara. Rani Nolsøe leiðari var til dystin fús. Undirritaða setti seg í samband við Tjóðpallin, um tey vóru áhugað at verða við. Og tað vóru tey – somikið at tjóðpallurin var sinnaður at fíggja hendan dag, soleiðis at tað gjørdist ein felags starvfólkadagur fyri limir í LF, umframt øll starvsfólk á Tjóðpallinum. Haldið eg kann siga, at hesin dagur var sera væleyðnaður, hóast evnið var rúgvusmikið og kanska heldur `trongt` at smoyggja niður yvir einans ein dag. Sjálv haldi eg, at evni, sum vóru frammi, eitt nú tað at fyriskipa sína egnu fyritøku og tað at kortleggja sínar dygdir og førleikar vóru viðkomandi fyri okkum, sum í stóran mun eru stjórar í okkara egnu fyritøku, t.e. Okkum sjálvi. Harumframt var eitt stórt og stuttligt upplegg gjørt í bólkum um, hvussu vit skapa ein tjóðpall – eitt altjóða leikhús – sum gav okkum nógvar jaligar tankar, hugskot og íblástur. Tá dagurin var liðin, var frammi um at hava ein framhaldandi dag av hesum slag. Kanska nakað til komandi leikár? At hava ein felags starvsfólkadag við øllum leikhússtarvsfólkum uttanfyri eina vanliga leikframleiðslu haldi eg verða sera gagnligt og jaligt fyri okkum øll. Og er við at íbirta arðar tankar og felagsskap, sum ikki altíð hava møguleika at spíra, tá arbeitt verður við leikverkum.
Jóladøgurði varð hildin aftaná. So alt í alt ein fínur dagur. Sum vónandi kunnu gerast fleiri av slíkum slag framyvir.
Várhálvan hevur ikki verið so virkin. Viðgangi. Onkrir fundir avlýstir. Nevndarvirksemi hevur heldur ikki verið so virkið, hetta orsakað av eitt nú sjúku og ovurarbeiði annars hjá nevndarlimum.
Ein kaffifundur hevur tó verið við evninum: Fráboðanir í sambandi við arbeiði á Tjóðpallinum.
Ein eftirmeting av málum, sum Leikarafelagið saman við Leiklistaráðinum áður hevur sett, um tað at fáa skrivligar fráboðanir um starv í góðari tíð. Hetta var IKKI ein listarlig eftirmeting ella vurdering, einans tankar í sambandi við sjálva framleiðsluna og starvsetanina.
Hvussu hevur hetta gingist? Við at fara ígjøgnum leikir í farna leikárið kom fram, at hetta hevur gingið hampuliga væl. Í flestu førum. Og at leikskráin hjá Tjóðpallnum verður løgd fram í góðari tíð. Tó tykist sum onkrar leikuppsetinir hava størri prioritet enn aðrar. Onkur nevndi sum eitt slag av A-framleiðslum og B-framleiðslum. Mett varð á fundinum at eitt hugskot er, at nevndin tekur ein fund við Tjóðpallin um eftirmeting av starvssetanum, tá leikárið er um at halla. Soleiðis at vit kunnu gevur hvørjum øðrum feedback um framleiðslurnar, hvat hevur halta hjá okkara limum at yvirhildið og hvat haltar hjá Tjóðpallinum at yvirhalda. Til gagns fyri okkum øll.
Fyri at avslutta hetta um limafundir og kaffifundir, so meti eg, at hetta er ein góður leistur. Og vil eg heita á limirnar um at koma við evnum til kaffifundir. Sum áður sagt, hetta kann verða alt frá at síggja ein film saman til at kjaka mentanarpolitikk og list í heili takið.
Tó er tað er ein sannroynd, at tað eru tíðarbil, tá vit øll eru sera upptikin, eisini um kvøldarnar. So stundirnar til limafundir alla vetrahálvuna eru ikki altíð til vildar. At so er mugu vit bara góðtaka.
Skeið
Nadine Georg kom aftur í heyst. Hesa ferð var bert stundir til 1 viku við henni. Men sum altíð var tað ein góð saltvatnsinnspræning hjá teimum, sum luttóku.
Mentanarpolitiska landslagið.
Val var í oktober. Nýggj samgonga. Nýggjur mentamálaráðharri. Nógv rumbul millum partar á arbeiðsmarknaðnaðinum. Mótmælisgongur. Verkfall. Nógvur ótryggleiki á nógvum økjum í samfelagnum eftir at nýggja samgongan er farin til verka.
Leikarafelagið varð boðið við til nógvar fundir saman við øðrum fakfeløgum í landinum. Hóast nevndin ikki hevur fingið luttikið á øllum fundum, hava vit verið við til átøk, sum verið hava. Millum annað mótmælisgonguna á Vaglinum í desember ”Hertak Vaglið” og stuðla uppundir verkfallið hjá Pedagogunum.
Vit ætlaðu at verða við í stuðulsverkfalli av áðurnevnda fakfelag, men fingu harraboð frá Fíggjarmálaráðnum, um at tá vit ikki hava sáttmálar við hvørki Fíggjarmálaráðið ella Komunala arbeiðsgevarafelagið, hava vit tískil ikki loyvi at fara í verkfall. Rætt er at vit hava ikki sáttmála, ”bert” avtalu. Og við ráðlegging við Mikeal Waldorf frá DSF mælti hann okkum frá at fara beinleiðis í verkfall, bert lýsa við okkara stuðli á annan hátt. Og vit so gjørdu. Tíðindaskriv varð sent út at fakfelagið hjá yrkissjónleikarum í Føroyum stuðla Pedagogfelagnum... og 2 minuttir eftir stóð hetta á portal.fo og á øðrum portalum. Við nógvum viðmerkingum. Ikki bara jaligum, onkur heldur forhánisligum innímillum. Men poengið er, at vit sku vóru sjónlig í øllum meldrinum. Og hóast vit eru fá – so eru vit kná – og kunnu vit kanska ditta okkum at siga: Ein ikki sørt vigandi bólkur í samfelagunum. Vit kunnu kanska enntá breggja okkum av, at vit eru ikki `hvør sum helst`. Í øllum førum sigur tað okkum, at vit veruliga eru eitt fakfelag, har hvør einasti limur – við sínum andliti – er eitt slag av `brandi` Í øllum føri meira enn onnur fakfeløg, har mann kanska heldur er ein í fjøldini, eitt limatal heldur enn ein persónur. Vil eg líka nevna hetta, bert fyri at taka fram at vit ikki eiga at goyma okkum burtur, og halda at vit eru so fá og gera lítlan mun. Hetta stuðlar eisini uppundir eitt mál, sum leikarafelagið setti sær fyri nøkrum árum síðani: At gerast ein stætt í Føroyum – leiklistafólk!!
Á mentanarpolitiska økinum er kanska ongantíð daprari enn áður. Í samgonguskjalinum stendur lítið og onki um ítøkiligan mentanarpolitik. Onkur nevndi at nakrar fáa linjur vóru copy – og pastaðar frá onkrum øðrum samgonguskjali.
Ætlanin um nýggjan Tjóðpall er skúgvað langt inn í framtíðina, fyribils fram til 2016. Hvat gjørt verður við ta arbeiði, sum bygginevndin fyri nýggjan Tjóðpall legði fram í áliti í fjør er óvist, helst parkerað í nøkur ár. Mentamálaráðharrin Bjørn Kalsø boðaði herfyri frá í fjølmiðlunum, at nevnd skal setast til at kanna og koma við álitið um tørv um nýggjan tjóðpall. Ljóðar fyri mær, sum um alt arbeiðið skal gerast av nýggjum? Og peningur nýtast til sama arbeiði? Fyribils er ikki sett ein króna til framhaldandi arbeiði hjá hvørki fyrru bygginevnd ella eini nýggjari.
Hóast føroya fólk nú veit eitt sindur meira um hølisviðurskiftini hjá tjóðpallinum, aftaná at Sonne Smith skrivaði eina grein um tað herfyri, so vóru orðini hjá nýsetta Mentamálaráðharranum aftaná eina rundvísing í heyst: ”Ju, jú her sær bara fínt út!”
So daprar tíðir fyri ætlanini um nýggjan Tjóðpall.
LISA hevur síðani 2008 verið við í eini tilgongd at umskipað Mentanargrunnin og stuðusskipanir til mentan og list undir Mentamálaráðnum. Hetta var ein tilgongd sum távarandi mentamálaráðharrin Helena D. Á Neystabø setti ígongd. Eitt uppskot varð klárt at bera fram fyri Tingið, tá val varð útskrivað í heyst. Lógaruppskotið hevur verið til hoyringar hjá limafeløgunum, eisini hjá LF. Og hóast vit ikki høvdu so nógvar viðmerkingar, so hava vit kortini boða frá, at vit stuðla uppundir at Mentanargrunnurin fær fleiri kontur undir MMR at umsita. Kontoini ”Stuðul til yrkisleiklist” varð ikki nevnt í hesum lógaruppskotið og vóna og vænta vit, at hendan stuðulsskipan ”fær frið” at virka undir verandi leisti. Tí, sum vit eisini hava viðmerkt til LISA, so er yrkissjónleikur ein listagrein við høgum kostnaði, tá tað er ein kollektiv listagrein, har nógvir partar arbeiða saman. Og tískil í eini serstøðu. Hvat blívur av hesum lógaruppskotið vita vit ikki reiðiliga.
Limir felagsins - status
Í løtuni eru vit 13 A-limir: Hesi eru Laura Joensen, Kári Øster, Birita Mohr, Súsanna Tórgarð, Høgni Johansen, Ria Tórgarð, Páll Danielsen, Katarina Nolsøe, Hans Tórgarð, Bárður Persson, Barbara Christophersen, Gunnvá Zacharisen. 1 B-limur: Hjálmar Dam. Og eini 8 hvílandi limir: Kristina O. Sørensen, Eyðun Johannessen, Marita Dalsgaard, Annika Johannessen, Annfinnur Heinesen, Kristina S. Hansen, Beinta Clothier, Sofía Nolsøe. Viðvíkjandi hvílandi limum hevur opinbart verið ein óvissa, um har er nakað limagjald. Tað er ikki fest í viðtøkunum, og tískil kemur tað eisini upp sum pkt. til lógarbroytingar í dag. Altso 22 limir íalt.
Hvussu stendur til við limum okkara? Er Leikarafelagið eitt felag, sum vit leiklistafólk eru ein nattúrligur partur av? Hvussu er samskiftið í felagnum? Fáa tit altíð boð frá nevndini? Nýta tit heimasíðuna til nakað? Hvat kann gerast betur? Hvat fær man burtur úr at verða limur í Leikarafelag Føroya? Hetta eru tankar, sum eg kundi hugsa mær, at vit mólu eitt vet rundan um í framtíðini.
Nevndin hevði tankar frammi um at royna at fáa fatur á fleiri yrkisleiklistafólki – bæði teimum, sum lúka treytirnar um A-limaskap (altso fólk við útbúgving) og onnur. Undirritaða hevur sent kunnandi teldubrøv út til nógv føroysk leiklistafólk, einamest fólk sum búgva og virka uttanlands – men sum kundi verið goð at fingið við í okkara felag. Kanska netupp tí at tey búgva uttanlands og kanska ikki síggja `fidusin` við at verða við í einum føroyskum leikarafelagi, er ringt at fáa tey at melda aftur. Men tó so - onkur er. Ein nýggjur hvílandi limur er komin: Sofía Nolsoe, sum býr í Dk. Umframt ein nýggjan B-lim: Hjálmar Dam. Vit ynskja teimum vælkomin í felagi.
Undirritaði hevur eisini sett seg í samband við leikhússtarvsfólk her heima. Og havi eg eisini fingið onkrar fyrispurningar um limaskap, har vit bara bíða eftir umsøknunum. Og ein umsókn er júst innkomin, sum bert bíðar eftir viðgerð av nevndini.
Aftur til spurningin um limaskap í LF. Eiga vit at hugsa størri og fáa fleiri leiklistafólk við – eitt nú dansarar? Og møguliga sangarar? Hvat við øllum teknikarunum og handverkarum, sum virka á leikhúsøkinum? Skulu tey ikki sjálvsagt við? Í viðtøkunum stendur jú, at vit eru eitt felag fyri sjónleikarar og onnur leikhússtarvsfólk. Verður tað størri dynamikkur í okkara lítla limaskara, um vit bjóða aðrar bólkar at verða við? Eg meti ja. Og eg meti tað verða ein jaliga tilgongd. Vit vita, at ein stór tilgongd er millum ung fólk til at søkja sær yrkisleið innan leiklist. Skulu vit ikki lata upp fyri hesum? Og verða tað netverki, tey natúrliga leita sær til, tá tey møguliga koma aftur hendanvegin at virka? Eitt nú hevur DSF ein E-limaskap, sum eru næmingar á góðkendum leiklistaskúlum. Ein táttur hjá okkum at taka upp?
Virkið og arbeiðslív hjá limum.
Høvuðsvinnan er sjónleikur. At spæla sjónleik á palli. Men umframt at verða við í leikum á palli arbeiða limir leikarafelagsins innan eina rúgvu av øðrum økjum innan leiklist og aðrar kreativar vinnur. Fyri at nevna okkurt: – skriva, gera undirhald, framleiða leikir í egnum navni, egnum bólki, framleiða sjónvarp, leggja røddir til teknifilmar, lesa ljóðbøkur, lesa tekstir í útvarpi og sjónvarpi, lesa upp live, frásøgufólk, týða, sita í ymiskum mentanarnevndum, leikstjórna, smíðja pall, handverk av ymsum slag, ferðaleiðarar, fyriskipað mentanartiltøk, undirvísa (drama, rødd og rørslu, poetry slam, viewpoints, improvisation, framberarhátti, samskifti omø.), leika í filmum og Kringvarpsendingum, ressarar og røðarar á Vaglinum - havi sikkurt gloymt okkurt. Men hetta vísir eina stóra vídd í okkara arbeiðsøki og okkara førleika.
Tó eru arbeiðsboð ikki altíð eftir okkum á teimum leiklistarligu økjunum alt árið – soleiðis at allir limir hava heil ársverk við leiklistarligum uppgávum – sum ynskiligt hevði verið.
Tjóðpallurin, sum er okkara størsta almenna arbeiðspláss hevur ikki fíggjarkarmar til at seta allar limir í starv.
Tískil eru fleiri limir noyddir at verða stóran part av árinum í ALS skipanini við størri og smærri uppgávum inn í millum, ella arbeiða á økjum uttan fyri okkara fak.
Somuleiðis er býtið eisini sera ymiskt millum leikarar – summi hava nógv at gera, summi lítið.
Lívið sum freelance sjónleikari er mangan knortlut. Tað nýtist mær ikki at fortelja tykkum. Arbeiðslívið er eitt stórt putlispæl at seta saman mánað eftir mánað, ár eftir ár.
Undirritaða arbeiðir í løtuni við einum spurnarblaði til limirnar, eini kanning, har vit kunnu gera okkum eina meira ítøkiliga mynd av, hvat limirnir fáast við, hvussu stóran part av árinum fer við at arbeiða við okkara kjarnuøki og hvussu nógv er í arbeiðsloysi. Umframt aðrar spurningar. Ætli at fáa hetta út til limirnar sum skjótast.
Dubbing viðurskifti
Eitt mál, sum mangan hevur verið havt frammi er dubbing í Kringvarp Føroya. Vit eiga at endurskoða avtaluna um samsýningar, tá vit leggja røddir til eitt nú teknifilmar. Umframt at hyggja nærri eftir og fáa eina avtalu í lag við endursendingum. Vit vita øl, at okkara røddir verða nýttar umaftur og umaftur í endaleysum endursendingum uttan at vit fáa eitt oyra fyri tað. Umframt ta tilfari, sum nógvir limir hava skapað til sendingar (týðingar, sangir o.a.), sum tey áttu at havt uppihaldsrættindi og uppihaldssamsýningar (royalty) fyri. Súsanna hevur biðið um viðmerking til hetta mál seinni í dag. Og kemur tað undir Ymiskt.
Frá Páll (sum er starvssettur Kringvarpinum) eru boðini frá Kringvarpinum, at vælvilji og áhugi er at fáa verandi avtalu, sum vit hava við Tjóðpall Føroya eisini at galda fyri Kringvarp Føroya.
Hvat hetta ítøkiliga merkir, má komandi nevnd veruliga seta seg niður og viðgera. Ongantíð ov skjótt.
So eg meti, at dubbing spurningurin er ein stórur arbeiðssetningur, sum nevndin skal í holt við í næstum. Og taka tey atlit og avtalur við í samráðingum, sum leikarafeløgini í hinum Norðanlondunum hava á hesum øki.
Stórt kjak um nettupp dubbing hevur verið frammi hjá Nordisk Skuespiller Råd fyri stuttum. Og eiga vit at fylgja gjølla við, hvat niðurstøður og takstir og avtalir tey gera har.
Sum eg dugi at síggja eru tað við 2 mótpørtum vit skulu fáa avtalu við:
1.Fáa avtalu í lag millum Leikarafelagið og Felagið Ljóðbøkur
2.Fáa avtalu í lag millum Leikarafelagið og Kringvarp Føroya.
Í hesum avtalum skal lønartalva gerast, avtala um endursendingar, avtala um útgevan (fløgur, dvd) og orðing um framhaldandi endurskoðan (kanska 4. el. 5. hvørt ár). Og so skulu vit finna ein leist, hvussu hetta arbeiði skal skipast og formidlast.
Leikarafelagið – eitt casting bureau?
Hetta leiðir meg víðari til ein tanka, sum onkuntíð hevur verið uppi at venda, og sum spøkir aftur í mínum høvdið. Skulu vit í størri mun promovera okkum sum eitt agentbureau fyri føroyskar yrkissjónleikarar? Tá taka vit ein annan hatt á okkum enn einans at verða eitt yrkisfelag, eitt fakfelag. Men tá vit nú eru so fá? Vit hava jú eisini sett okkum fyri at verða meira sjónlig í samfelagnum. At tað er Leikarafelag Føroya, sum framleiðarar leita til, tá tey sóknast eftir leikararum, røddum, samstarvspartnarum. Vit hava eitt nú dømi um fleiri filmslið, sum koma hendan vegin at filma og framleiða. Fleir av okkara limum gerast mangan samstarvspartnarar – hvat er gleðiligt. Tí hettar skapar arbeiði og kontaktir, sum jú er altavgerandi í okkara bransju. Leikarafelagið kundi kanska gjørt ein portal, har limir okkara verða eksoneraðir og har møguligir arbeiðsgevarar leita sær til. Eg viðgangi, at eg eri eitt sindur íblást av einum tiltaki, sum DSF hevur gjørt, sum er ein heimsíða, sum kallast www.jobscenen.dk – hetta er ein portalur, sum formidlar og samlar jobb til listafólk og kreativ skapandi. Leiklistafólk kunnu leggja teirra vangamyndir út, umframt at fyritøkur kunnu seta arbeiðslýsingar upp og annars leita eftir kreativum fólki. Hetta er ein portalur, sum er nakað væl størri enn tað okkara egna heimasíða megnar. Avgjørt nakað, sum eg vil heita á limirnar um at hyggja framvið: www.jobscenen.dk
Kanska kunnu vit enntá fara í samstarv við ALS um at útbyggja ein slíkan portal, fyri ikki at tala um onnur yrkisfeløg innan list, eitt nú limafeløguni hjá LISA
Húsið hjá LISA – Pæsastova.
Tórshavnar Kommuna, sum eigur Pæsastovu, hevur ætlanir um ymiskt annað virksemi í húsinum. Tískil er leigusáttmálin við LISA uppsagdur frá 1. januar 2013.
Sambært formansfrágreiðing frá seinsta aðalfundi hjá LISA verður leitað eftir øðrum stað at hava virksemi í – bæði hjá LISA og limafeløgum tess. Húsið á Lutzenstrøð, har NÁM heldur til hevur verið upp á tal. Men fyribils sleppa vit at verða í Pæsastovu fram til ársskiftið.
Sjálv haldi eg, at tað kundi verið áhugavert, um LISA fekk eina skrivstovu, har øll limafeløgini kunnu virka. Eitt stað har eitt veruligt umhvørvi kann koma burturúr. Sum kann geva møguleika at vit hittast tvørtur um listagreinarnar, til íblástur, sparring og gjarna eisini samstarv. Eitt stað, har vit kunnu fremja verkætlanir, hava felags kopimaskinu, kaffimaskinu, internet, selja atgongumerki og hvørt av sínum. Og har mann veruliga kann nýta førleikarnar hjá hvørjum øðrum.
Fráfarandi formaðurin í LISA, Oddfríður M. Rasmussen eftirlýsti eitt javnt og gott samskifti við limafeløgini í LISA. Flestu feløg hava lítla og onga orku til felagsarbeiði. Um vit høvdu eitt felags stað gerst tað lættari at samskifta og møta hvørjum øðrum andlit til andlits. Um ikki annað eitt felags stað har kaffi altíð er á kannini og allir limir kunnu støkka inn á gólvið. So eg vil eftir førimuni virka fyri at Leikarafelagið hevur størri opinleika og samskiftið við nýggju nevndina í LISA og feløg tess.
Nordic Drama Train.
Nordisk Teater Union letur annaðhvørt ár norðurlendska dramatikara virðislønina. Í ár verður hendan skipað øðrvísi. Kjartan Hansen, sum er okkara umboð í NTU hevur kunnað okkum um hendan nýggja leistin. Í stuttum verður virðislønin nú skipað soleiðis, at øll innstillaðu nøvnini fáa høvi at promoverað síni leikrit í eini norðurlendskari rundferð, har tey ferðast runt og har leikir teirra verða framførdir sum readings í hvørjum landi. Hendan rundferð kallast Nordic Drama Train. Tvs. at hvørt landi sær týðir leikritini og skipar fyri readings festivali í sínum landi, gjarna í sambandi við annan listafestival á staðnum. Nordic Drama Train verður skotið avstað fyrstu ferð í Reykjavík í døgunum 23. -26. august í ár á sonevnda Nordic Performing Arts Days, sum umframt readings hevur 2 lokalar festivalar við, umframt verkstovur við navnframum altjóða leiklistafólkum.
Spurningurin um, hvussu Leikarafelagið kann verða við í hesum drama toki varð havdur frammi á fundi í februar í ár. Fundurin samtykti, at vit skulu stremba eftir verða við, hóast vit ikki hava innstillað nakað føroyskt leikrit. Ein stýrisbólkur varð settur við Kjartan Hansen, Beintu Clothier (sum síðani hevur borið seg undan av persónligum ávum), og við Barbaru Christophersen sum eitt slag av samskipara. Harumframt hava vit heitt á dramturgilesandi Birnu Heinesen og Rakul Thomsen at verða við í stýrisbólkinum. Hesar báðar hava góðar og drúgvar royndir við at fyriskipað tiltakið Ung í Føroyum og NUTU summarlegur. Undirritaða er eisini við onkusvegna á síðulinjuni. Hvussu fyrireikingar til hetta tiltak gongur, veit eg ikki, uttan at tíðarskeiðið er sett til februar 2013.
Drúgvar fyrireikingar skulu sjálvsagt til: týðing av leikverkum, samskipan av readings, leikstjórar finnast og leikarar, høli til sýningar, pr. o.m.a Eitt tiltak, sum allarhelst fer at includerað allar limir Leikarafelagsins. Her og nú er tað at finna fígging til festivalin.
Útveljan av føroyskari innstilling til norðurlendsku leikritavirðislønina.
Eg meti, at tað er av alstórum týðningi, at vit ongantíð ov skjótt gera eina sjálvstøðuga úrvalsnevnd. Havi skotið hetta upp áður – í 2010 og 2011. Nú er tað ov tilvildarliga, at limir í Leikarfelagnum viðgera hendan spurning. Og eg haldi, at vit eru nærum øll meira ella minni eru ógegnig. Mítt boð er, at vit hava eina sjálvstøðuga úrvalsnevnd, sum sjálvsagt hevur umboðan úr Leikarafelagnum, umframt eisini fakfólki úr øðrum listaøkjum og listarligum stovnum. Kanska er hetta eitt ítøkilig mál, sum LISA kann samstarva um, tvørtur um limafeløgini. Hjálagt havi eg eitt uppskot, sum eg kundi hugsað mær, var viðgjørt á limafundum í næstum. Fyribils fáa øll uppskotið til at lesa.
Norðurlendsk Drama Databasa.
Ein norðurlendsk drama database verður gjørd. Stigtakari er Dansk Dramtiker Forbund. Umboð hevur verið her fyri stuttum at greiða frá. Tey vilja fegin hava føroysk leikverk við í databasan, sum ítøkiliga verður ein brúkaraportalur á netinum. Tey hava hitt onkrar av okkaru limum, umframt limir í Rithøvundafelagnum. Hjálagt havi eg teirra lýsing av verkætlanini.
Samanumtikið
hevur árið fyri undirritaða verið sera sperla við leikarauppgávum. Hetta er sjálvsagt gott fyri meg persónliga, men hevur hetta minka um orkuna til nevndararbeiði í Leikarafelagnum. Eg vil boða frá, at tað er møguligt -bert møguligt enn! - at undirritaða fer av landinum komandi leikaár. Og tískil ikki kann virka optimalt sum forkvinna. Tískil vil eg heita á tann, sum verður tiltakslimur, um at møguliga taka við mínum sessi í nevndini. Men hetta er ikki heilt sikkurt enn. So tískil er hetta fyribils bert eitt ’kanska’. Vil eg bara upplýsa aðalfundin um tað.
Eg vóni, at hóast karmar fyri Tjóðpallin og fyri øðrum leiklistarligum virksemi ikki eru øktar, betraðar ella hækkaðar, at vit øll royna at halda út, verða við gott mót, verða djørv og at vit ikki lata tálmandi og køvandi politiska landslagi skerja okkara listarligu veingir. Eg eri full av beundran OG undran yvir tað tilfeingið okkara limir hava sum listafólk og yvir ta rásarúm, vit breiða okkum yvir og ta høga listarliga støði, sum vit leggja í okkara leiklutir. Bæði teir leiklutir vit hava á palli og teir leiklutir, vit átaka okkum á so nógvum øðrum økjum. Vit hava sku onki at skammast!!
Ummæli í fjølmiðlum og bloggum siga tað, áskoðarar á gøtuni siga tað, børn úti á skúlunum siga tað, luttakarar á okkara skeiðum siga tað, hyggjarar og lurtara í kringvarpinum siga tað:
”Halt kipp tit duga væl!!!”
So minnist til tað kæru limir: Tit duga óluksáliga væl!!
Takk fyri
Gunnvá Zachariasen
forkvinna


text:
Eitt videobrot av 400 frí innleiðandi kapping er at finna á YouTube. Tíverri er tað ikki tann riðilin, sum Pál vann, men man sær Pál gera seg kláran við geil 4 mótir endanum av brotinum. Fotografurin fylgir Anders Lie og Frederik Siem “Jaws” Pedersen á ávíkavist geil 1 og 3. Pólendingurin Krzysztof Piekut á geil 4 bleiv nr 8 í finaluni.
Videobrot av 400 frí innleiðandi
Eitt videobrot av 400 frí innleiðandi kapping er at finna á YouTube. Tíverri er tað ikki tann riðilin, sum Pál vann, men man sær Pál gera seg kláran við geil 4 mótir endanum av brotinum. Fotografurin fylgir Anders Lie og Frederik Siem “Jaws” Pedersen á ávíkavist geil 1 og 3. Pólendingurin Krzysztof Piekut á geil 4 bleiv nr 8 í finaluni.


text:
Pál Joensen fer í november at luttaka á World Cup stevnuni í Moskva tann 6. til 7. november, í Stockholm tann 10. til 11. november, og í Berlin tann 14. til 15. november. Í hesum sambandi hevur Svimjisamband Føroya avgjørt, at senda teir føroysku svimjarar av hvør sínum kyni afturat Pál Joensen til World Cup í Berlin, sum í tíðarskeiðnum 1. september til 31. oktober 2009 náa hægsta FINA stigatal í einari svimjigrein, á offisiellari svimjistevnu.
Nú eftir fyrstu svimjistevnu í hesum tíðarskeiði, er støðan tann, at tað í løtuni eru Mona Simonsen úr SuSvim og Pauli Ø. Mohr úr Fuglafjarðar Svimjifelag, sum liggja til at sleppa við til Berlin.
Topp 3 hjá kvinnum:
- Mona Simonsen, SuSvim, 400 frí, 4:28.40 – 700 FINA stig
- Birita Debes, FLOT, 50 rygg, 30.46 – 670 FINA stig
- Shaila millum Garðarnar, SuSvim, 50 frí, 27.43 – 652 FINA stig
Topp 3 hjá monnum:
- Pauli Ø. Mohr, FS, 50 frí, 23.65 – 686 FINA stig
- Kári J. á Høvdanum, Ægir, 50 rygg, 26.46 – 672 FINA stig
- Andrass Thomsen, HS, 400 frí, 4:10.77 – 640 FINA stig
“FINA stig” er ein viðurkendur háttur hjá altjóða svimjisambandinum at rokna út stig fyri svimjiavrik í mun til heimsstøðið í viðkomandi svimjigrein, so at til ber at samanbera til dømis úrslit í 200 bringusvimjing, við úrslit í 1500 frí. Svimjisambandið nýtir í kappingini nú ta galdandi “FINA Point Scoring 2009” stigatalvuna, sum tit kunnu finna yvirlit av og roknimaskinur til her á SwimRankings.net.
World Cup stevnurnar er ein árlig røð av svimjistevnum undir altjóða svimjisambandinum FINA, har luttakararnir kappast um peningavirðislønir á tilsamans minst 100.000 dollarar á hvørjari einstakari svimjistevnu, til hvønn gull, silvur og bronsuvinnara, umframt fyri at seta heimsmet og gerast samlaður vinnari av World Cup. Í ár eru stevnurnar í Suðurafrika, Russlandi, Svøríki, Týskalandi og Singapore, og luttakarar eru millum annað sjálvur Michael Phelps, umframt ein rúgva av øðrum svimjistjørnum.
Luttøkan hjá Páli Joensen ber til vegna tær 600.000 krónurnar sum Føroya Løgting játtaði Ítróttarsambandi Føroya til úrvalsarbeiði í fjør, harav Ítróttarsamband Føroya síðani tillutaði Svimjisamband Føroya 350.000 krónur, sum oyramerktan stuðul til Pál Joensen. Svimjisambandið hevur nýtt hesar pengar til luttøku hjá Páli Joensen í altjóða kapping, umframt til venjingarlegur og líknandi hjá honum í sambandi við hesum.


text:
Í gjár fingu tær fyrstu 13 familjurnar sokallaða familjuískoytið.
Tað upplýsir Hallur Thomsen, depilsstjóri á Almannaverkinum, fyri dimma.fo.
Familjuískoytið er ein fíggjarligur stuðul, sum verður veittur familjum við børnum, har inntøkurnar eru lágar. Løgtingið játtaði beint stutt fyri ársskiftið 8,3 milliónir krónur til endamálið, sum er at minka barnafátækradømið í Føroyum.
Hallur Thomsen, depilsstjóri, fær ikki sagt enn, hvussu nógv fara at fáa pening úr skipanini, tí umsóknir koma áhaldandi inn hvønn mánað. Í apríl mánað upplýsti Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinna, at um 300 høvdu søkt um stuðul. Væntað varð annars, at eini 600 høvdu rætt til stuðul.
Familjuískoytið er sett soleiðis saman, at stakir uppihaldarar við einum barni fáa 18.000 krónur um árið fyri fyrsta barnið, umframt 5.000 krónur fyri hvørt barnið, sum er afturat tí fyrsta barninum. Hjá pørum við einum barni, er familjuískoytið 22.000 krónur um árið, umframt 5.000 krónur fyri hvørt barnið afturat.
Fult familjuískoyti verður veitt teimum, sum hava eina árliga inntøku upp til 190.000 krónur um árið og lækkar stigvíst, so hvørt inntøkan hækkar. Ískoytið er skattafrítt.
Almannaverkið hevur verið lastað fyri, at tað hevur tikið so langa tíð at fyrireika skipanina, men Hallur Thomsen vísir aftur, at tað hevur verið drálað.
- Vit hava hildið ta tíðarætlan, sum vit settu. Vit hava millum annað verið noydd at seta eina telduskipan upp. Eitt nú er útrokningargrundarlagið inntøkurnar seinastu 12 mánaðirnar, og tí kunnu fortreytirnar hjá familjunum alla tíðina broytast, og tað má skipanin taka hædd fyri, sigur Hallur Thomsen.
Hvussu nógv fara at fáa útgjald úr skipanini, ber illa til at siga nú, men tað fæst yvirlit yvir seinni í ár. Sjálv lógin fekk gildi frá 1. januar 2016, og tey, sum hava søkt, fáa stuðul afturvirkandi frá tí, at tey søktu. Stuðulin verður útgoldin mánaðarliga.


text:
Endurnýtslan letur eftir ætlan uppaftur mánadagin 20. mars. Hetta er treytað av, at kranin, sum fekk eldskaða í vikuskiftinum, aftur riggar, upplýsir Tórshavnar kommuna á heimasíðu síni.
Matvøruhandlar og matvøruvirki við løggilding eru tey einastu, sum kunnu lata rusk inn í løtuni.
Frá Endurnýtsluni verður sagt, at tey heita á fólk um ikki at koma í einum trunka, tá ið Endurnýtslan letur uppaftur. Góð 500 tons hópa seg upp hjá fólki hesar báðar vikurnar, nú fólk umvæla brennistøðina. Tí er tað skilagott at vera tolin, so øll hesi tonsini ikki verða koyrd á Endurnýtsluna beinanvegin, verður sagt.
Húsarhaldsruskið verður heintað sum vanligt, nú Endurnýtslan er stongd. IRF brennur hetta burturkastið, eini 250 tons.


text:
Gudmundur heldur føðingardag fyri klassanum 1 sept 2012
Leygarmorgun og vit eru á veg til Miðvágs, Gudmundur skal spæla dyst. Veðri
er einki serligt tað piss piss regnar :o(
Teir eru allir rennvátir longu áðrenn dystin
Kl 17 er føðingardagurin og nakrir dreingir eru komnir
Hettar sær mega farligt út hehe eina stóra sikkurheitsnál gjøgnum nøsina av
av
Gudmundur hevur valt kjøtbollar í karrysós og rís til náttaran
Veðri er faktist blivi sera gott og aftaná náttaran fóru teir flestu út at
sparka fótbólt
So er tað kakao, bollar, muffens, vaflur, smákakur og so sjálvandi marskaka,
sum allir dáma so væl :o)
Gudmundur sera væl nøgdur fyri dagin, 16 dreingir vóru í føðingardag, tað
manglaði bara ein í klassanum at koma
Gudmundur og Bobby troyttir og slanga sær í ganginum :o)
Ein sera góður dagur


text:
Føroyar telva móti Moldova í sætta umfari í EM í talvi á Kreta í dag. Moldova er styrkismett nummar 24 av teimum 40 liðunum í kappingini. Føroyar eru styrkismettar nummar 35. Moldova mannar seg við tveimum stórmeistarum og tveimum altjóða meistarum móti okkum í dag.
Á fyrsta borði skal Helgi Dam Ziska royna seg móti Viktor Bologan, sum hevur 70 ratingstig fleiri enn okkara stórmeistari. Moldova telvaði í fyrsta umfari 2-2 móti Onglandi, sum er styrkismett hægst av vestanlondum. Bologan vann á Nigel Short, sum í síni tíð telvaði HM-finalu móti Garri Kasparov. Høgni Egilstoft Nielsen, sum telvar fyri triðja IM-norminum, møtir stórmeistara, sum hevur 200 ratingstig fleiri enn hann. Sama ger seg galdandi á triðja borði, har ið Rógvi Egilstfot Nielsen kappast móti Hamitevici, sum var við í Runavík Open í fjør.
John Rødgård loysir av John Arna Nilssen á fjórða borði. John hevur ikki havt eydnuna við sær enn, men fyrr ella seinni man fara at bragda hjá royndasta føroyska telvaranum. Okkara menn hava hvítt á fyrsta og triðja borði, og svart á øðrum og fjórða.
Føroyar eru í løtuni nummar 34 av teimum 40 liðunum í kappingini. Frídagur var á Kreta í gjár, men nú verður telvað til mánadagin, tá ið kappingin endar. Fyrstu leikirnir í dag verða fluttir klokkan 13.00.
Føroyski stórmeistarin Helgi Dam Ziska er framvegis ósigraður í EM. Hann hevur trý stig eftir fimm dystir á fyrsta borði. Í dag fær hann aftur harða mótstøðu.


text:
Mest skal byggja tvær tvíkiljur afturat
Mest skal byggja tvær tvíkiljur afturat til Bakkafrost Eftir at hava bygt tvær tvíkiljur seinastu mánaðirnar á Skipasmiðjuni hjá MEST í Havn er sáttmáli í dag undirskrivaður um at byggja tvær tvíkiljur afturat til Bakkafrost
MEST hevur seinastu mánaðirnar staðið fyri bygging av tveimum tvíkiljum til Bakkafrost. Tann eina varð latin í februar og tann seinna verður latin nú um miðjan mars. Alt arbeiði er gjørt í Føroyum – eisini skrokkurin. Báðar tvíkiljurnar eru latnar til avtalað tíð og góðsku.
- Tann nýggja tvíkiljan Miðvík hevur roynst væl og hevur ligið serliga væl í sjónum – eisini í vánaligum veðri”, sigur Jón Purkhús, deildarleiðari fyri aliøkið norður hjá Bakkafrost.
Tær nýggju tvíkiljurnar, sum verða nýbygningur 111 og 112 á MEST, eru ávikavist 15 m long og 7 metrar breið og 14 m long og 6 metrar breið . Tær verða útgjørdar við MELCAL kranum og ávikavist 450- og 370 HK høvuðsmoturum, einum 70 kW hjálpimotori og ávikavist 15 og 10 tons deksspølum. Tvíkiljurnar verða útgjørdar við messu, WC, arbeiðs-/klædnarúmi og allari vanligar nautiskari útgerð.
- Aftaná at hava bygt tvær tvíkiljur seinastu mánaðirnar eru vit sera fegin um at fáa møguleikan at byggja tvíkiljur afturat. Hetta er sera umráðandi fyri føroyskt handverk og er við til at styrkja um okkara førleikar innan økið”, sigur Mouritz Mohr, stjóri á MEST.


text:
Nakrar smærri broytingar verða gjørdar í flogrutunum fyri jólini og nýggjárið, av tí at eitt flogfar verður tikið úr rakstrinum.
Í sambandi við eitt regluligt eftirlit av einum av okkara trimum Airbus flogførum er komið fram á nakað, sum skal kannast nærri og umvælast. Avleiðingin av hesum er, at hetta flogfarið verður ikki tøkt til jóla- og nýggjársferðsluna, og viðførir hetta nakrar minni broytingar í ferðsluni um jólini og nýggjárið. Upplýsingar um tær rutur, sum verða ávirkaðar av broytingunum, eru at finna á okkara heimasíðu atlantic.fo.
Atlantic Airways setir seg í samband við tey ferðandi, sum verða ávirkaði av hesum broytingum.
Eins og fyrr koma vit við okkara umbókingum í reservatiónunum hjá kundunum at hava uppskot til bestu alternativini, har miðað verður eftir, at nýggju ferðatíðirnar eru so tætt upp at teim upprunaligu, sum til ber. Um kundarnir ynskja eitt annað alternativ, vilja vit gera okkara besta fyri at umbóka kundarnar, soleiðis at broytingarnar hava minst møguliga ávirkan á teir. Um kundin ynskir heilt at annullera sín ferðaseðil, verður ferðaseðilin sjálvsagt endurgoldin.
Vit harmast um hesar neyðugu broytingar og vóna at kundarnir vilja bera yvir við okkum.
Yvirlit yvir broyttu flogruturnar (allar tíðir eru lokalar):
18. des
RC471 úr Billund til Vágar, upprunalig fráferð kl. 09:00, nýggj fráferð kl. 12:45
RC452 úr Vágum til Keypmannahavn, upprunalig fráferð kl. 11:00, nýggj fráferð kl. 15:00
RC455 úr Keypmannahavn til Vágar, upprunalig fráferð kl. 14:55, nýggj fráferð kl. 19:00
RC433 úr Bergen til Vágar, upprunalig fráferð kl. 20:30, nýggj fráferð kl. 23:30
19. des
RC460 úr Vágum til Keypmannahavn kl. 16:00 er avlýstur. Ferðandi eru umbókaði til RC456, sum fer úr Vágunum kl. 14:45
20. des
RC457 úr Keypmannahavn til Vágar verður seinkaður 1 tíma og 15 min. Upprunalig fráferð kl. 19:15, nýggj fráferð kl. 20:30.
3. jan
RC452 til Keypmannahavnar kl. 11:00 er avlýstur. Ferðandi verða umbókaði til RC450/456/460 tann 3. januar og nøkur ferðandi verða umbókaði til 4. januar.
04. jan
RC455 úr Keypmannahavn til Vágar, upprunalig fráferð kl. 18:00, nýggj fráferð kl. 19:00.
RC458 úr Vágum til Keypmannahavn, upprunalig fráferð kl. 20:00, nýggj fráferð kl. 21:00.
6. jan
Nýggj fráferð fyri RC472 úr Vágum til Billund kl. 12:00.
Vinaliga
Atlantic Airways


text:
Røða hjá Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinnu til altjóða brekdagin 3. desember 2015 Norðurlandahúsið kl. 13.00
Góðan dag øll somul,
Fyrst av øllum fari eg at takka fyrireikarunum úr MBF og Ráðnum fyri Brekað, at tit, saman við Almannamálaráðnum, aftur í ár skipa fyri almennum tiltaki á altjóða brekdegnum. At vit á henda hátt fáa høvi til at steðga á, samstundis sum ljós verður varpað á rættindi teirra, ið bera brek, er bæði umráðandi og týdningarmikið.
Dagurin í dag hevur eina fjøltáttaða og áhugaverda skrá.
Vit fara millum annað at hoyra um, hvussu atkoma er partur av ferðavinnupolitikkinum úti í heimi og her hjá okkum. Vit fara at hoyra um autismu og samskifti, og hvussu tøkni kann vera eitt hent amboð. Og vit fara at hoyra foreldur greiða frá um gerandisdagin hjá sínari familju, og hvussu eitt brek ikki neyðturviliga er ein forðing fyri einum virknum lívi.
Ein spennandi og samansett skrá, sum setur sjóneykuna á týðandi evni í mun til rættindi, hjá teimum, ið bera brek, og hvussu hesi kunnu vera vard.
Sameindu Tjóðir ásettu í 1992, at 3. desember skuldi hátíðarhaldast sum altjóða brekdagur. Og síðan tá, hevur hesin dagur verið hildin kring allan heim, til tess at økja um tilvitanina um tær avbjóðingar, sum fólk, sum bera brek mangan hava, og fyri at varpa ljós á inklusión fyri øll – uttan mun til førleikar.
Evnið, sum ST hevur sett á skrá í ár er: “Inklusión hevur týdning!: Atgongd og sjálvsavgerðarrættur fyri fólk uttan mun til førleikar”.
Tað verður mett, at umleið ein milliard av heimsins íbúgvum bera brek. Og mett verður, at fleiri av hesum, dagliga verða møtt við nógvum forðingum í mun til at kunna luttaka í grundleggjandi virksemi í samfelagnum. Av hesi orsøk kunnu fólk við breki ikki luttaka á jøvnum føti við onnur, eitt nú tá ið vit tosa um flutning, arbeiði, útbúgving, eins og luttøka í sosiala og politiska lívinum.
Hóast Føroyar eru millum tey lond í heiminum, sum er komið longst við at tryggja, at fólk við breki ikki eru fyri mismuni, og nógv er gjørt seinnu árini við at geva øllum borgarum atgongd bæði til arbeiðsmarknaðin og til útbúgving, so eru vit ikki komin á mál. Tí eiga vit javnt og samt at arbeiða við, hvussu vit kunnu gera hesi viðurskifti enn betur.
Tað hevur týdning, at vit fokusera uppá, hvat hvør einstakur megnar, heldur enn at fokusera uppá brekið hjá viðkomandi. Gera vit tað, røkka vit enn longri.
Rætturin til luttøku í samfelagnum er avgerandi fyri eitt hvørt menniskja, og er við til at stuðla undir, at allir borgarar – uttan mun til førleikar – verða virknir borgarar. Jú fleiri virknar borgarar vit hava, jú størri eru sannlíkindini fyri, at ójavnin og mismunurin millum fólk minkar.
Tað er eitt aðalmál hjá samgonguni, at allir borgarar skulu tryggjast javnrættindini, og hvør einstakur eigur møguleika at smíða sær eitt eydnuríkt lív eftir egnum huga og evnum.
Í samgonguskjalinum hava vit staðfest, at vit vilja gera okkara til, at vælferðaskipanirnar verða tillagaðar, soleiðis at borgarin fær bestu tænastuna. At arbeiðast skal fyri einari samskipaðari tænastu, har støði verður tikið í tørvinum hjá tí einstaka. Og at nýmenning innan tað almenna skal fremjast. Inklusión er eitt týðandi mál at fremja. Og samgongan fer at arbeiða fyri, at rættindini hjá tí einstaka skulu virðast.
Vit vilja arbeiða fyri tað góða samfelagið, har vit øll hava møguleika at trívast og mennast. Tey, sum av ymsum orsøkunum hava serligar avbjóðingar, skulu stuðlast, soleiðis at tað verður lættari at taka lut og vera partur av samfelagnum. Sosialir trupulleikar eru – sum meginregla – fjøltáttaðir, og tí er neyðugt, at innsatsurin eisini tekur hædd fyri hesum. At tænasturnar verða samskipaðar millum allar avvarðandi myndugleikar – og ikki minst saman við teimum, ið móttaka tænastuna.
Hesum fari eg, sum landsstýriskvinna í almannamálum at arbeiða fyri, soleiðis at tað verður lættari at vera menniskja og lættari at vera familja í Føroyum.
Vit eru so heppin, at vit hava fleiri vælvirkandi áhugafeløg í Føroyum, sum hvønn dag gera ein stóra innsats og gera stóran mun fyri tey fólki, sum tey umboða. Men ikki bara gera tit mun fyri tykkara limir – tit gera eisini stóran mun fyri alt føroyska samfelagið.
Tit eru við til at gera, at vit fáa eitt meira fjølbroytt samfelag. Eitt samfelag, har rúm eru fyri øllum, og har rættindini hjá øllum borgarum – óansæð førleikar – verða virdir. Eg gleði meg til eitt konstruktiv samstarv við tykkum í mínum arbeiði, sum landsstýriskvinna í almannamálum. Tí tað er í samanspælinum millum myndugleikar og áhugafeløg, millum politikarar og borgarar, at framgongdin liggur. Hetta samanspælið hevur avgerandi týdning, um vit skulu betra um viðurskifti teirra, ið bera brek.
Eftir at Føroyar seinast vóru til hoyring í breksáttmálanum, var ein av niðurstøðunum, at Føroyar manglar eitt samskipandi organ. Staðfest bleiv tá, at Almannamálaráðið skuldi hava henda leiklut. Hetta merkir millum annað, at Almannamálaráðnum skal hava samskipandi ábyrgdina at orða og seta í verk brekpolitiska ætlan komandi árini. Eg ætli mær at fara undir hetta arbeiðið sum skjótast, og fari at kalla avvarðandi landsstýrisfólk á fund, soleiðis at skjøtul kann setast á hetta.
Eftir hvørt Løgtingsval skal nýggj nevnd til Ráðið fyri Brekað veljast. Hetta arbeiðið er nú í gongd, og í hesum sambandi hevur Barbara á Tjaldrafløtti, sum hevur verið forkvinna í Ráðnum fyri Brekað seinastu 10 árini boða frá, at hon fer at takka fyri seg.
Nú havi eg sjálv ikki havt fragd av at arbeitt saman við Barbara í hesum høpi, men eg havi lagt til merkis hennara stóra ágrýtni og hennara konstruktiva og effektiva máta at fáa sett týðandi mál á skrá, og varpa ljós á umstøðurnar og rættindini hjá fólki, ið bera brek. Úr Almannamálaráðnum hava tey bara gott at bera Barbaru, og fari eg tí vegna mína umsiting og meg biðja Barbaru um at koma upp her, soleiðis at eg kann takka tær hjartaliga fyri tín innsats í Ráðnum fyri Brekað, og ynskja tær blíðan byr.
Hóast at vit enn ikki eru komin á mál at manna Ráðið fyri Brekað, og tað tí ikki ber til at siga nógv meira um hetta nú, fari eg – nú høvi býðst – at takka tykkum øllum í Ráðnum, fyri tykkara lut í arbeiðinum at basa ójavnan millum fólk í Føroyum – bæði tykkum, sum fara úr ráðnum, og tykkum sum halda áfram.
At bera brek er ein avbjóðing í sær sjálvum, men størsta brekið er ofta manglandi vitanin og tilvitanin frá samfelagnum, um umstøðurnar hjá fólki, ið bera brek. Latið okkum bøta um hetta brek – tástani hava vit bøtt munandi um umstøðurnar hjá okkara borgarum, ið bera brek.
Við hesum orðum fari eg at ynskja okkum øllum ein góðan seinnapart, og gleði eg meg at hoyra tær áhugaverdu og spennandi framløgurnar.
Takk fyri!
Eyðgunn Samuelsen
Landsstýriskvinna í almannamálum


text:
Gjørdist ikki sørt ørkymlað at síggja, at Mentamálaráðið heldur ikki hesaferð hevur sett eina krónu av á fíggjarlógini til at teksta føroyskar sendingar í KvF.
MBF hevur í fleiri ár arbeitt við álvarsomu avbjóðingini, at einir 7.000 føroyingar, sum hava niðursetta hoyrn, verða útihýstir frá føroyskum sendingum í KvF. Støðan er tann, at hesi ikki kunnu fylgja við í sendingunum, uttan at sendingarnar verða tekstaðar til føroyskt.
MBF hevur seinastu tvær vikurnar sent teldupostar beinleiðis til landsstýriskvinnuna í mentamálum, somuleiðis hava vit ringt nærum dagliga til embætisfólk í Mentamálaráðnum uttan at hesi taka telefonina. Tílíkt eigur ikki at vera góðtikið í einum framkomnum landi.
Nú vit enn einaferð síggja, at ongin upphædd er sett av á fíggjarlógini at teksta sendingar í KvF, kunnu vit ikki annað enn tulka hetta sum, at samgongan einki leggur í viðmerkingarnar frá ST nevndini í samband við hoyringina viðvíkjandi ST sáttmálanum fyri fólk, ið bera brek, sum var í september 2014.
Niðurstøðurnar eru greiðar og siga, at nevndin krevur, at landsstýrið tryggjar bæði deyvum fólki og teimum, ið hava ringa hoyrn atgongd til allar sendingar, ið KvF sendir.
Tað, sum harmar okkum mest, er at síggja, at hóast vit hava roynt alt vit kunnu at fáa politiska myndugleikan at skilja støðuna, sær tað ikki út til at rína við, og tey sýnast líkasæl.
At 7.000 føroyingar liva í føroyska samfelagnum uttan at hava atgongd til tær fyriskipanir vit vanliga síggja sum ein sjálvfylgja er ikki í lagi.
Tá vit fyrr hava tosað við Mentamálaráðið varð sagt, at KvF má raðfesta at teksta sendingar, meðan KVF sigur, at tey mugu fáa eina játtan, ið er oyramerkt til at teksta sendingar.
Haldi, at nú er tíðin komin, at nakað hendir á hesum øki.
Tí vil MBF hervið heita á fíggjarnevndina um at tryggja, at peningur verður oyramerktur á fíggjarlógini til at teksta sendingar í KvF.
Hetta skriv er sent øllum politiskum flokkum á tingi og ynskja vit, at hetta verður tikið við í viðgerðina av fíggjarlógini fyri 2018.
Tóra við Keldu, forkvinna í MBF


text:
Skúlabókavarðafelagið
Felagið er stovnað í 1980.
Endamál felagsins er m.a. at virka fyri vøkstri, menning og samstarvi og at fremja áhuga fyri námsfrøðiligum møguleikum. Felagið skal virka fyri, at skúlabókavørðir fáa útbúgving og eftirútbúgving, sum er tíðarhóskandi, eins og felagið er bindilið millum skúlabókasøvn og myndugleikar og skúlabókasøvn og Føroya Lærarafelag.
Í nevndini sita:
Lis G. í Jákupsstovu, forkvinna
Maria V. Hansen, kassameistari
Hanna Mikkelsen, skrivari
Thordis Dahl Hansen, eykalimur
(dagført 2. juni 2016)
Samband fæst við felagið á FirstClass-stevnu ella við at ringja til ein av nevndarlimunum.


text:
Kunning frá Svimjisambandi Føroya
Starvsnevndin í Svimjisambandi Føroya hevur samtykt at taka út fylgjandi lið til heimsmeistarastevnuna á stuttgeil, sum verður í Doha hin 3. til 7. desember 2014:
- Pál Joensen (1990), Suðuroyar Svimjifelag
- Óli Mortensen (1996), Havnar Svimjifelag
- Cecilia Wigant Eysturdal (1996), Ægir
Venjari verður Rui Filipe Magalhães, høvuðsvenjari hjá Havnar Svimjifelag.
Ferðaleiðarar verða Malan Vitalis Bærendsen og Rókur í Jákupsstovu.
Vegna Svimjisamband Føroya
Rókur í Jákupsstovu


text:
Klaksvíksingurin Ragnar B. Danielsen hevur skriva undir ein nýggjan tvey ára sáttmála.
Ragnar B. Danielsen er 25 ára gamal og uppvaksin í KÍ. Hann kom til EB/Strem í 2015 og beinanvegin vann hann sær fast pláss á liðnum. Ragnar kann fylla nógv pláss á vøllinum, hann er sera ágrýtin og gevur altíð alt fyri liðið. Tann altíð hart arbeiðandi Ragnar spældi 22 dystir fyri okkum í fjør. Tilsamans hevur Ragnar spælt 77 dystir fyri EB/Streym og skora 16 mál.
Allar bestu eydnu tey tvey komandi árini Ragnar.


text:
Ivevo Mail
Nú er slutt við dýrum mailservarum
Knassar kunnu nú bjóða fyritøkum teldupostloysn, ið kann spara tykkara fyritøku upp í fleiri túsund krónur um mánaðin.
Við Ivevo Email teldupost loysnini, hevur brúkarin altíð og frá einhvørjari teldu, møguleika at fáa atgongd til sínar teldupostar. Skipanin inniheldur eisini kalendara ið kann deilast ímillum starvsfólk, uppgávustýring, kontaktyvirlit, alt tað ein kennir til frá t.d. Microsoft Outlook.
Við Ivevo Mail fært tú m.a.:
- 10 GB av plássi
- Møguleika at senda fílar í fylla heilt upp til 50 MB
- Synkronisera við fartelefonina
- Kalendara, ið kann arbeiða saman við t.d. Microsoft Outlook
- Umsiting av kontaktum
- Umsiting av uppgávum
- Virus skannara
- Spam filtur
- Support umvegis teldupost og telefon frá Knassum
Hvør teldupostbústaður kostar bara 79,- u/mvg um mánaðin. Ring til okkara í dag á 73 33 30 og bílegg ella skriva til knassar@knassar.fo


text:
Jónhild Rasmussen er sett sum privatkundastjóri í Betri Trygging, har hon fær ábyrgdina av privatkundavirkseminum, umframt produkt- og strategimenning.
Jónhild Rasmussen er 47 ára gomul, og hevur lisið marknaðarbúskap og leiðslu. Seinastu 4 árini hevur hon verið leiðari í Hugskotinum hjá Tórshavnar kommunu, har hon hevur havt ábyrgd av at byggja eitt íverksetaraumhvørvi upp.
Jónhild hevur hollar royndir innan strategi, vørumenning, marknaðarførslu og leiðslu, og hevur m.a. verið marknaðar-og produktstjóri hjá Føroya Tele. Haraftrat hevur hon drúgvar royndir við at seta nýggjar vørur og tænastur í verk og at fylgja teimum, til tær eru klárar at selja á marknaðinum.
Jónhild tekur við starvinum 1. februar 2018.


text:
Mynd: Funningur, sum nú er partur av Runavíkar kommunu.
Fleiri kommunur fóru í søguna á midnátt í gjárkvøldið. Í dag er eingin Gøtu kommuna, eingin Leirvíkar kommuna, eingin Miðvágs kommuna, eingin Samndavágs kommuna, eingin Funnings kommuna og heldur eingin Svínoyar kommuna.
Fýra kommunusamanleggingar fingu gildi á midnátt í gjárkvøldið. Gøtu kommuna og Leirvíkar kommuna eru vorðnar Eysturkommuna,
Miðvágs kommuna og Sandavágs kommuna eru nú Vága kommuna, Funnings kommuna er vorðin partur av Runavíkar kommunu, og Svínoyar kommuna er løgd saman við Klaksvíkar kommunu.
Við hesum broytingum er kommunutalið komið niður á 30.
© Árni Joensen - Sosialurin


text:
Árligi Granskingardagurin á Landssjúkrahúsinum verður, sum áður lýst, 28. mai og byrjar kl 13 í Forhøllini.
Granskingardagurin, ið fyrstu ferð varð hildin 29. mai 2013, er eitt tiltak, ið er sprottið úr tí økta áhuganum og strembanini at gera gransking til ein fastan tátt á Landssjúkrahúsinum. Menningin av einum og hvørjum nútímans sjúkrahúsverki krevur, at bæði útbúgving og gransking er ein nátúrligur og samansjóðaður partur av virkseminum, ið verður framt hvønn dag, og tí gleðast vit um, at granskingin seinastu árini er fleirfaldað og hevur breitt seg til fleiri fakøki. Sí meira um gransking á Landssjúkrahúsinum her. Skráin er spennandi og vísir ein part av tí margfeldni, sum lýsir føroyska heilsugransking. Skráin fevnir um styttri framløgur av granskingarverkætlanum, postaraframsýning og tveir longri fyrilestrar, sum taka samanum føroyska heilsugransking og tess menning, eisini verður granskingin sæð frá tí skeiva horninum. Sí skránna her.
Granskingarnevndin ynskir at bjóða øllum vælkomnum til Granskingardagin 2015 og vónar at síggja nógv vitjandi.
Við granskingarkvøðu,
Granskingarnevndin á Landssjúkrahúsinum


text:
Á árliga degnum fyri teimum, sum eru komin til skaða í ferðsluni, hendi tíverri eitt óvusligt ferðsluóhapp í Trongisvági í morgun.
Ein 19 ára gomul kvinna rendi somikið hart inn í ein garð miðskeiðis í býnum stutt fyri klokkan átta, at neyðugt varð at skera hana leysa. Hon fekk somikið stórar skaðar av samanbrestinum, at hon í fyrstu syftu varð flogin við tyrlu á Landssjúkrahúsið, men tað vísti seg, at skaðin var so álvarsligur, at neyðugt bleiv at senda hana við flogfari niður til Danmarkar á Ríkissjúkrahúsið, upplýsir vakthavandi á politistøðini fyri dimma.fo.
Støðan hjá gentuni er álvarslig.
Lesið eisini: 19 ára gomul genta fyri álvarsligum ferðsluóhappi í Suðuroy


text:
Andakt
Alt verður nýtt
Og eg sá nýggjan himmal og nýggja jørð
– Tann, sum sigrar skal arva hetta.
Op. 21,1og 7
Eina vakra mynd vísti Gud Jóhannesi. Myndin gevur okkum
eina hóming av, hvat Harrin hevur tilbúgvið okkum, sum av
sonnum elska hann.
Men fyri at vit skulu koma hagar, mega vit eiga tað nýggja
hjartað, sum er endurføtt við, at Guds Heilagi Andi hevur úthelt
kærleikan í tað. Vit mega vera í Kristi sum nýggir skapningar,
sum eru sátt við Gud og við Jesus Krist (2. Kor. 5,17). Og vit
mega dagliga íklæðast hina nýggju menniskju, sum er skapað
eftir Gudi í rættlæti og heilagleika sannleikans. (Ef. 4,24). Og vit
mega leggja okkum nær at liva eftir tí nýggja boðnum: „Hetta
er boð mítt, at tit skulu elska hvør annan, eins og eg havi elskað
tykkum.“ (Jóh. 15,12). Og í lívi okkara skal ein nýggjur sangur
ljóða. „Ein nýggjan song hann legði í í mín munn.“ (Sálmur
40,4) Tí at hann dró meg upp úr undirgangsins djúpi, úr tí
botnleysa díki; hann setti mínar føtur á klettin og gjørdi føst
míni fet.“ (Sálmur 40,3).
Men skulu vit verða verandi á vegnum móti hinum nýggja
himlinum og hini nýggju jørðini, mega vit hvønn dag stríðast
og sigra. Á henda hátt fáa vit lønina, sum Gud gevur sínum
trúgvu tænarum. Skalt tú koma á mál, mást tú hava vilja at
ganga vegin.
t.týddi
Kelda: Jesus4all.dk


text:
Kórið í Siloa í Fuglafirði – vanliga kallað Siloakórið – fer til Íslands á sangferð í døgunum 07 – 10. apríl 2017
Kórið hevur verið virkið síðani 1988, og kórleiðari øll árini hevur verið Eyðun á …
Hesin bólkur er ætlaður at vísa alt kommunalt virksemi.
Alt sum hevur vinnuligan áhuga er ætlað at hýsa í hesum bólki.
Nógvu ítróttargreinarnar hava henda felagsbólk.
Víða hugtakið mentan verður hýst í hesum yvirbólki,
Alt innan tónleik.
Kórið í Siloa í Fuglafirði – vanliga kallað Siloakórið – fer til Íslands á sangferð í døgunum 07 – 10. apríl 2017
Kórið hevur verið virkið síðani 1988, og kórleiðari øll árini hevur verið Eyðun á Lakjuni. Kórið syngur eitt breitt úrval av andaligum sálmum og sangum – og eisini yvir í ein meira gospel-kendan stíl. Tey syngja nógv uttan ljóðføri, men eisini saman við einum væl spælandi orkestri. Eisini eru fleiri, sum syngja solo saman við kórinum.
Sangúrvalið er bæði føroyskt og útlendskt. Tey syngja eisini eina røð av egnum løgum – tað vil siga, løg hjá kórleiðara og øðrum limum í kórinum.
Við á ferðini verða umleið 40 sangarar og tónleikarar. Tey eru í øllum aldri – frá 15 ár og upp til fyrst í sjeyti árunum.
SKRÁIN Á FERÐINI ER HENDA:
Fríggjakvøldið 7. apríl kl. 20.00 syngja tey í Langholtskirkju í Reykjavík. Leygarkvøldið 8. apríl kl. 20.00 verður konsert í Hallgrimskirkju í Akranesi. Har fer eisini kórið, sum hoyrir til kirkjuna at syngja nakrar sangir.
Sunnudagin 9. apríl syngur kórið í ikki minni enn í trimum støðum: Kl. 10.00 eru tey við á møtinum í samkomuni, Filadelfia í Reykjavík, kl. 14.00 eru tey í samkomuni, Akurinn, í Nupalind 1, Kópavogi. Og síðsta staðið, tey syngja á hesi ferðini, er í Lindakirkju í Kópavogi, sunnukvøldið 9. apríl kl. 20.00.
Ein av røðarunum á Ársins Íverksetaradegi fríggjadagin, er sterka vinnulívskvinnan í Framherja í Fuglafirði, Elisabeth D. Eldevig.
Elisabeth er ein av fáu kvinnunum í Føroyum í dag, sum hevur leiðandi starv innan fiskivinnuna. Saman við manninum, …
Árliga fimleikaframsýningin hjá Fimleikafelagnum FLOG verður í ítróttarhøllini á Kambsdali 2. apríl 2017, kl. 14.00.
Kostnaður: Kr. 100,-
Børn undir 15 ár sleppa inn ókeypis.
Kunningarstovan í Fuglafirði skipar vit fyri einum íblástrarkvøldið í Ribarhús hóskvøldið 30 mars kl. 19.
Kunningarstovan skrivar soleiðis “Ferðafólk úti úr heimi eru á veg til Føroyar og Fuglafjarðar.
Á Kunningarstovuni kundu vit hugsa okkum at havt …
4 skip eru á veg á Fuglafjørð at landa til Havsbrún.
Skipini eru Borgarin, Jupiter, Tróndur í Gøtu og Fagraberg.
Tey hava ávikavíst 2400, 1900, 2800 og 2600 tons.
Russiska skipið Staryy Arbat er komið á Fuglafjørð at leggja veiðin upp.
Teir hava 1300 tons og verður veiðan løgd upp til Bergfrost
Um allan heim fara fólk, fyritøkur og kommunur leygardagin at sløkkja ljósið í ein tíma fyri at varpa ljós á umhvørvið. Earth Hour er eitt átak, sum WWF, “World Wildlife Fund”, skipar fyri, og í …
Í morgun kom russiska skipið á Fuglafjørð at bunkra. Skipið fer avstað aftur í morgin.
Norska skipið Vestviking kom á Fuglafjørð í dag við 1500 tonsum av svartkjafti, ið verður landa til Havsbrún.
Í døgunum frá 29.mars til 6.apríl sýnir 10.floks sangleikabreytin HIGH SCHOOL MUSICAL 2 í Mentanarhúsinum.
Atgongumerki kunnu bíleggjast á Kunnigarstovuni í Fuglafirði tlf 238015, og á tlf 238063.
Almennu sýningarnar verða 29. og 30. mars og 1. …
Í morgun kom Finnur Fríði á Fuglafjørð við 1700 tonsum.
Teir sluppu framat at landa beinanvegin.
Russiska skipið Armenk Babaev er komið á Fuglafjørð at landa, veiðan hjá skipinum verður landa til Brgfrost.
Norðingur kom á Fuglafjørð í dag við 1500 tonsum.
Teir sluppu framat at landa beinanvegin.
Høgaberg kom á Fuglafjørð í kvøld.
Teir hava 2500 tons og sleppa teir framat at landa beinavegin.
Akraberg loysti frá bryggju sunnukvøldið 28 febr.
Teir hava góðan fiskiskap, teir hava fiska umleið 500 tons.
Akraberg er í norskum sjógvi.
Tróndur í Gøtu kom á Fuglafjørð í gjárkvøldið við 2800 tonsum, teir byrjaðu at landa á midnátt


text:
Knassar gera nýggja heimasíðu til HB
Felagið16-04-2013 - HB
Tað hevur verið ein tungur burður, men loksins eydnaðist tað: HB hevur fingið eina nýggja heimasíðu! Nýggja síðan byggir á vælumtóktu heimasíðuskipanina Ivevo hjá KT-fyritøkuni, Knassum. Fyri HB er nýggja síðan eitt stórt lop fram til nútíðina og eitt gott petti inn í framtíðina eisini.
Gamla heimasíðan, sum mundi hava eini 7 ár á baki skjótt, hevði tænt fyri seg, og hálvgun neyðugt var nú við eini nýggjari meira nýmótans síðu við fleiri møguleikum. Og hetta fáa vit í ríkiligt mát við heimasíðuloysnini frá Knassum.
Skoðbráðið at gera síðuna og at flyta sumt av eldra tilfarinum yvir á nýggju síðuna hevur verið stutt, og tískil eru vit ikki komin heilt á mál í summum førum. Onkrir manglar eru, treyðugt so, men hetta verður alt tikið við og bøtt um so líðandi.
Ein partur av heimasíðukonseptinum hjá Knassum eru vevlýsingarnar. Hendan skipanin er ein sokalla vinn-vinn støða, tí bæði HB og Knassar fáa nakað burturúr, alt eftir hvussu nógv man leggur seg eftir at útvega lýsingar.
Knassar hava eftirhondini 11 ár á baki og hava gjørt omanfyri 400 heimasíður. Tað eru brøðurnir, Niklái og Jon Nysted úr Hvannasundi, sum eiga Knassar, men teir hava nøkur fólk afturat sær, eitt nú í Danmark og Bulgaria. Til ber at lesa meira um Knassar á www.knassar.fo.
Tað er Marni Mortensen, sum hevur samskipað arbeiðið fyri HB, meðan Sverri Egholm og Jon Nysted hava tikið sær av uppgávuni fyri Knassar. Hetta samstarvið hevur riggað serstakliga væl, má sigast.
Formaður felagsins, Finnbogi Arge, sum er tann, ið hevur strongt mest á at fáa eina nýggja heimasíðu, fegnast stórliga um nýggju síðuna og møguleikarnar, hon gevur HB. Hann er greiður yvir stóra týdningin, ein heimasíða hevur fyri eitt so stórt og virkið felag sum HB.
Stjórin í Knassum, Niklái Nysted, fegnast somuleiðis um, at HB valdi heimasíðuskipanina hjá Knassum.
So er bara at vóna, at allir HBarar og brúkarar annars fara at taka væl undir við nýggju heimasíðuni. Herfrá verður ynskt til lukku og blíðan byr.
Myndir: Rakul Hansen/HB.


text:
Yrkingasalong/
Í gjár var yrkingasalong í Steinprenti, sum var uppkallað eftir einari reglu hjá Jóanesi Nielsen: ALT SUM ER FAST LOYSNAR. Jóanes byrjaði sjálvur kvøldið við at lesa upp ta longu yrkingina Telefonboksin, sum stendur í savninum Pentur (1998). Í 2014 varð eitt savn við 425 síðum av yrkingum givið út, sum staðfesti hansara støðu sum ein av okkara týdningarmestu samtíðaryrkjarum seinastu mongu árini. Hansara sentrallyrisku yrkingar eru fullar av passión, av saft og kraft og sjálvt um útgangsstøðið ofta sera jarðbundið, hava hugmyndirnar flog. Tann stórsligna, symfoniska Telefonboksin snýr seg um deyðan og eitt eventuelt eftirlív:
“Hvar eg sjálvur fari,/ veit eg ikki./ Men eg óttist møguleikan at skula vakna upp niðri/ í kistumyrkrinum,/ ikki at kunna ringja til nakran/ og enn minni fáa hjálp úr grannakistuni./ Eg vil hava læknan at taka hjartað og alt innan úr mær./ Kanska eitt úrval av mínum yrkingum hevði verið hóskandi at/ havt inni í tómu bringuni./ Í hvussu er skal ongin sálmabók brettast inn millum mínar/ stívnaðu fingrar./ Bara tankin um at skula syngja vónleysa møsnið hjá/ kirkjuskøldunum á evsta degi er ræðuligur./ Eg vil møta Gudi, sum eg møtti medmenniskjanum./ Somu fet, ið ljóða í tráanini eftir rættvísi,/ hoyrast gjøgnum alt skapanarverkið:/ Gongustjørnurnar fylgja líka neyvum rásum/ sum strandfaraskipini hjá landinum fylgja./ Einglar draga óteljandi morgunroðar gjøgnum æl/ av torusteinum./ Stjørnur slókna, liva eina tilveru í myrkum einsemi, men í/ endaleysum gloprum vilstir dreymar frá ókendum verum./ Spakuliga breiðir rúmið seg,/ sveimandi oyðimerkur verða lagdur aftura okkara/ markleysa uttangarðshimmali,/ og á onkrum poknutum grótteigi úti á vetrarbreytini/ stendur hann, ið heintar hjørtu í skýmingini./ Spurningurin er ikki, um lív møguliga er at finna har úti,/ sum okkara radarar ikki røkka,/ heldur, hvussu vit tulka boðini, sekskantaða froststjørnan/ festir á køksrútin...” (brot)
Frá einum so royndum yrkjara sum Jóanesi til ta ungu Nólsoyarkvinnuna Onnu Malan Jógvansdóttir er eitt fitt petti, men Anna Malan heldur á at yrkja og er í gongd við at skriva sína næstu bók. Yrkingarnar hjá Onnu Malan eru eisini centrallyriskar og snúgva seg um eitt lyriskt ”eg”, sum følir og skrásetir og lýsir sínar kenslur í mun til umhvørvið, klettarnar og havið. Æðrar grógva, klettarnir smelta og stadna, eygu og blóð frysta til ís ella til glas og brotnu og staðnaðu formarnir halda egpersóninum føstum. Yrkingin Gjarhjarta stóð í savninum Undirfloyma: “Eg droymdi, at eg druknaði./ Eg sá geislarnar spríkja gjøgnum vatnskorpuna, /men kroppurin sakk bara longur og longur niður. /Ímeðan toygdu æðrarnar seg út/ og boraðu seg djúpt niður í havsins botn, /so eg hekk føst./ Meðan havið streymaði gjøgnum mínar æðrar,/ sprændi ein kensla av longsli inn í hjartað,/ sum seigliga bleiv fjalt av gjari,/ so eingin kundi síggja tað.”
Fyri meg var tað nakað heilt serstakt at hoyra Claus Carstensen lesa upp sínar yrkingar, sum eg kenni so ómetaliga væl av tí, at eg havi týtt tær til føroyskt. Í summarfrítíðini í fjør týddi eg nakrar yrkingar hjá Claus Carstensen. Tað endaði við einum heilum yrkingaúrvali við 37 týddum yrkingum, ið fevna um fjøruti ár í tíð. Yrkingarnar í savninum, sum fekk heitið Blindvunnir dagar eru sera ymiskar, har eru álvarsligar, stuttligar og sjálvspeiskar eygleiðingar. Tær surrealistisku yrkingarnar eru uppøstar sum í erotiskum dreymi, meðan kroppurin aðra staðni verður fataður á ein um somu tíð kliniskt patologiskan og sansaligan hátt. Eitt eyðkent fýrsaratema, sum eisini er nógv frammi innan modernismuna sum heild, er býarinnar melankoli, sum eisini er umboðað í úrvalinum, men evnið verður breitt út til náttúruna, til heystið og veturin og víðari út í hugtøkini.
Fleiri av yrkingunum eru sonevndar ekfrasur, sum sipa til myndir hjá listamanninum: "et dobbelt billede af en dreng/ der har hængt sig i et træ i en afløvet skov med/ sorte grene på hvid bund og mellem kroppene et/ ansigt af noget der må være det onde selv/ et ansigt der er formet af sammenslyngede/ kroppe, der nøgne spejler sig i det ondes øje/ you ain´t gonna hang no dead pig on me/ synes det at sige i dette dæmringslys/ hvor skiagrafien, modlyset,/ det sorte mod det hvide og/ hængning/ gravitation,/ død og/ fald/ skaber simple forhold af lys og rum/ med eksistentielle og politiske undertoner/ der synes at interpolere med digtet/ og det virkeligt/ virkelige."
Meiningin var, at Lea Kampmann skuldi framføra nakrar sangir, men hon fekk forfall og uppá onga tíð fekk eg fatur á einum ungum manni, Benjamin J. Rajani, sum hevur verið næmingur hjá m.a. mær í Hoydølum seinastu árini. Eg og hinir áhoyrararnir vóru tikin av bóli av dirvinum hjá Benjamin, sum framførdi tveir sangir, sum hann sjálvur hevur skrivað lag og tekst til.
Síðani las Sissal Kampmann nakrar yrkingar úr nýggja savninum Sunnudagsland. Síðani Sissal Kampmann fekk ta tignarligu Klaus Rifbjerg debutvirðislønina fyri savnið Ravnar á ljóðleysum flog – Yrkingar úr uppgongdini hava vit verið greið yvir, at hon er áhugaverd, yrkjararøddin úr Vestmanna. Hon gav fyri stuttum út sítt fimta yrkingarsavn Sunnudagsland, ið hevur eitt slag av ítøkiligari hendingagongd við einum yrkjaraegi, sum kemur aftur til gomlu heimbygdina, hagar egið plagar at ferðast í frítíðum, fyri at búleikast í eina tíð. Tíðin og veðrið verða neyvt skrásett gjøgnum savnið, sum fevnir um eitt hálvt ár, tað byrjar seint um summarið um morgunin og endar um kvøldið eftir nýggjár, tá yrkjaraegið fer avstað av landinum aftur. Talan er um eitt búgvið og gott savn, sum er fult av góðum yrkingum, t.d. vakra og avkláraða yrkingin um sólstøðuna: "Í sólstøðuni/ seta hvítu fingrarnir brádliga/ orð saman til setningar/ í bygdini,/ har perurnar hava skrýtt allar altanirnar,/ upplýst allar urtagarðarnar,/ allan staðin við lítlum/ sólum.// Í henni savnar/ vitið, longsulin, trúgvin og megin/ seg aftur til eitt/ runt, appilsingult hol/ í gráum, har vit brotnaðu uttan at geva tí gætur/ við og uttan hvønn annan/eins risti spegilin og lygnin um,/ at hesin staður/ rúmar okkum øll."


text:
Filmdagar í felag á triðja sinni
Tiltakið, sum er í døgunum 20. til 24. september, er í ár bygt út við barnabio og eldrabio
Boðrenning á Eystaru bryggju
Yvirskotið av nýggju rennikappingini fer óskert til ungdómsarbeiðið innan frælsan ítrótt
Skapa kjak og samrøður gjøgnum film
- Eg vil hava at fólk føla nakað, og fyri meg er filmur ein tann miðilin har fólk engagera seg mest kensluligaFyri haldarar
L0yni0rð: Brúka vit tey púra skeivt?
Í áravís hava vit hoyrt, at hesi gera loyniorðini hjá okkum tryggari, men er tað í veruleikanum soleiðis?Fyri haldarar


text:
Tittulsøgan leggur út við orðunum: "Hvussu kann eg elska barnið hjá mær, tá mamma mín ikki kann elska meg", og lesarin heldur seg umgangandi vera aftur í sama heimi, sum í yrkingasavninum Eru koparrør í himmiríki. Í fyrstu atløgu er tað at síggja til eisini soleiðis, tí viðurskiftini við mammuna eru vánalig, og tó at pápin akkurát er jarðaður, so er gamla líka ómøgulig sum altíð. Hon rættir ikki dóttrini somikið sum ein lítlafingur, men hartar hana í staðin
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
Í dag fyllir ein av hollastu stuðlum Vencils, Hanus Kamban, rithøvundur, týðari og skald, sjeyti. Síðan farið varð undir útgávuna av Vencli á heysti 2006, hevur Hanus Kamban sent okkum stuttsøgur, yrkingar og týðingar til einar hundrað síður samanlagt, svarandi til eitt heilt nummar av Vencli. Tøkk fái hann fyri tað.
Hanus er ein rithøvundur, sum altíð hevur skilt, hvussu stóran týdning kunnleiki til heimsbókmentir hava fyri føroyskar rithøvundar og lesarar. Longu í 1969 gav hann út sítt fyrsta savn við týðingum, Drekin og aðrar søgur, við søgum eftir rithøvundar sum Ray Bradbury, Graham Greene, W. Somerset Maugham og H.G. Wells. Síðan tá hevur Hanus, við nærlagni og hegni, flutt ein lítlan hóp av allarfrægastu rithøvundunum heimsins yvir í føroyskt, so sum Edgar Allan Poe, Franz Kafka, Jorge Luis Borges og James Joyce. Og ikki at gloyma Shakespeare.
Sum rithøvundur kann Hanus Kamban væl sjálvur sammetast við teir frægastu rithøvundarnar aðrastani. Seinasta stuttsøgusavn hansara, Gullgentan, ið var í uppskoti til bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins í 2012, er allan vegin eitt dygdargott savn. Har finna vit drøg frá fleiri skaldskapargreinum, sum Hanus altíð hevur havt serligan áhuga fyri, so sum magiska realismu, ræðuskaldskap, vísindaskaldskap og furðu, hegnisliga blandað saman til ein nýggjan rætt, sum tú sum lesari ikki so lætt kanst staðseta, men sum inniheldur eitthvørt drøgg, sum ger, at søgurnar, persónar í teimum ella temu aftur og aftur verða manað fram í huganum á einum.
Hanus Kamban var føddur 25. juni 1942 í Saltangará, men hann vaks upp í Skúgvoy, har pápin í 1944 fekk starv sum lærari. Í Skúgvoy varð nógv kvøðið, og har nam Hanus sær stóra vitan um kvæðini og kvæðaskaldskapin. Í 1956 flutti familjan til Havnar, har Hanus gjørdist studentur í 1960. Hann arbeiddi í nøkur ár sum læraravikarur og arbeiðsmaður, og í 1966 fór hann undir at lesa enskt og týskt við lærda háskúlan í Keypmannahavn. Árini 1967 til 1969 var hann blaðstjóri á Fjølni, og seinni var hann við til at geva út Oyggjaskeggja. Hann gavst við lestrinum, tá ið ungdómsuppreisturin tók seg upp, men í 1975 tók hann prógv sum sjúkrahjálpari.
Í tíðarskeiðnum 1969-1979 komu út trý søvn við týddum stuttsøgum, og í 1980 kom fyrsta stuttsøgusavn hansara Dóttir av Proeus. Síðan hevur hann skrivað og givið út fleiri stuttsøgusøvn, ævisøgur, týðingar, greinasøvn og eitt yrkingasavn. Harafturat hevur Hanus skrivað ummæli og gjørt útvarpsleikir og sjónvarps- og útvarpssendingar, eitt nú um Áarstovubrøðurnar og Bob Dylan. Størsta einstaka verk Hanusar er ævisøgan um J.H.O. Djurhuus, sum er í trimum bindum.
Seinnu árini hevur Hanus fingist við skriving burturav. Hanus fekk virðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir í 1980 og fyri fagrar bókmentir í 1986. Hann fekk Mentanarvirðisløn Landsins í 2004. Harumframt fær Hanus Kamban veiting fyri lívið frá Statens Kunstfond. Hanus Kamban hevur tvær ferðir verið í uppskoti til at fáa bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins, fyrru ferð í 2004 við stuttsøgusavninum Pílagrímar og seinnu ferð í 2012 við stuttsøgusavninum Gullgentan.
Vit báðir í ritstjórn Vencils, Oddfríður og Arnbjørn, ynskja Hanusi Kamban hjartaliga til lukku við føðingardegnum, og takka fyri góða samstarvið, sum vónandi fer at halda fram.
AÓD


text:
Jólini eru løgd aftur um bak. Nýggja árið er skotið í gongd. Kíkarnir eru fyltir við útlendskum og føroyskum mati, bommini eru kílað niður millum ræst og feskt. Familjan hevur verið samlað, og gott er at hava góða familju at samlast um. Vit, sum kunnu sita saman við okkara kæru, og ikki í einingi, vit hava nógv at vera takksom fyri. At vit hava familju at tosa við, hevur stóran týdning í hesum tíðum, har vit hava ein so skundmiklan gerandisdag, at vit nóg illa hava stundir til annað, enn at arbeiða og sova. Summi børn skiftast at halda høgtíðirnar hjá mammuni og pápanum. Soleiðis er tað bara. Hugnin er í hásæti. At sita í eini sofu, við eitt borð ella at ganga ein túr við familjuni og tosa og práta og vera ósamdur og flenna saman og taka týdningarmiklar avgerðir, alt hetta gevur samanhald, og tú verður løddur upp til aftur at fara til verka í tí nýggja árinum.
Meðan vit hava hetta samanhaldið í familjunnar barmi, svevur ein onnur familja. Eg vóni so sanniliga, at hon svevur. Tað er tann familjan, sum kallast fyri samgongan. Ovast í samgongufamiljuni situr Kaj Leo Holm Johannesen. Við hansara lið og viðhvørt oman fyri hann, situr Jørgen Niclasen. Hinir, sum liggja undir stólunum hjá áðurnevndu, eru: Johan Dahl, Annika Olsen, Karsten Hansen, Jacob Vestergaard og Bjørn Kalsø. Og í løgtingsnevndum situr bókhaldarafamiljan og setur sokallaðu politisku kósina. Onkursvegna er meirilutin av teimum, sum fólkið hevur valt at umsita Føroyar, tvungin til at vera leiðusveinar fyri tey, sum í ráðunum ráða. Tað átti sjálvandi at verið øvugt.
Nú situr henda samgongufamiljan í hvør sínum heraðshorni og leggur ætlanir um, hvussu næsti leikur av talvinum skal flytast. Neyvan tosa tey saman. Tey eru samd um, at ongin skal vita, hvat hini gera ella hava gjørt. Á henda hátt kunnu teir ikki lastast fyri ógerðirnar hvør hjá øðrum. Snilt, siga summi. Onnur siga hetta vera høpisleyst. Eg haldi, at tað er ein stórur fólkaræðisligur trupulleiki. Og skildfólkini í samgonguni, sum sita í tinginum eru líka ófólkaligir sum restin av samgongufamiljuni. Tað er beinleiðis ófólkaligt, at samgongulimirnir í tinginum vála út, tá ið minnilutin leggur fram uppskot fyri tingið. Minnilutin hevur lagt fram 158 uppskot, so meirilutin kann ikki hava verið nógv í tingsalinum. Hetta óskilið svarar til, at tey í einum brúdleypi, sum eru í familju við brúðgommin reisa seg og fara avstað frá borðinum, tá ið onkur talar fyri brúðrini. Vit, sum eyglaða gongdina, eru vitni til eitt ófólkaligt fólkaræði, sum veitslustjórin (les, tingformaðurin) vónandi støðgar beinanvegin. Samgongufamiljan í tinginum virðir heldur ikki rættin at kjakast um ósemjur. Sum ræðuskítar og dirvisloysingar fara tey reyv í reyv úr tingsalinum og lata minnilutan tosa út í tóman tingsal. Hetta er brot á allar fólkaræðisligar grundreglur viðvíkjandi kjaki og ógvuliga ófólkaligt. Hvat gera veitslustjórin og landsins patriarkur? Onki. Teir lata standi til.
Eg fekk í jólagávu eina bók eftir týska, amerikanska rithøvundin, Kurt Vonnegut. Hetta er eitt savn við ritroyndum, sum eitur: A Man Without a Country. Hann roynir, skemtingarsamt og hvast at greiða frá, hvussu hjálparleysir amerikumenn vóru, meðan George W. Bush yngri sat sum forseti. Sum heitið á bókini sigur, so kendi hann seg ikki at hava eitt land. Var tað ikki fyri míni ógvuliga sterku kenslu fyri mínum føðilandi og mínum forfedrum, so hevði eg kunnað freistast at sagt tað sama sum Vonnegut. Eg havi eitt land, og tað landið, sum eg havi, kann ongin politikari taka frá mær. Tað landið er listin og mentanin, sum her verður skapað, og sum lýsir fólkið, sum býr her, og sum stríðist við at fáa gerandisdagin at hanga saman. Tað er mítt land.
Ein ritroynd eftir Vonnegut er um hetta nýggja slagið av familju, sum vit ikki rættiliga duga við, tí at einstaklingurin innast inni ikki hevur broytt seg samsvarandi við, at familjumynstrið hevur broytt seg. Hann sigur, at fyrr var familjan samlað saman – ein kjarna, og kvinnan elskaði at hugna um og at slatra um onnur í familjuni, og maðurin elskaði at reypa fyri vinum um alt møguligt. Nú er familjan soleiðis skipað, at kvinnan hevur bara mannin at slatra fyri og maðurin hevur bara kvinnuna at reypa fyri, og tí skilir ongin hvør annan.
Tað sigst at politikkur endurspeglar fólkið. Kanska hermir føroyskur politikkur eftir modernaða familjumynstrinum. Familjan verður pettað sundur í tykkara og okkara pápar og mammur, tykkara og okkara ommur og abbar, tykkara, okkara og hini børnini. Hetta er ikki nemt at halda skil á, og tí verða familjur noyddar at finna nýggjar skipanir at virka undir. Politiska skipanin er farin út av lagi, so onki annað er at gera, enn at gera eina nýggja skipan. Í hesi nýggju skipan skal alt haldast loyniligt fyri restini av familjuni. Ongin skal vit, hvat er satt og hvat er ósatt. Hetta mynstrið líkist tí, sum vit kenna frá mafiafamiljuni í Italia og USA, men ikki heilt, tí at tann familjan hevur eina æru, um ikki annað.
Gamalt var at siga, at tá ið skip riggaðu av, so løgdu tey um til aðra vinnu, og tá vóru menninir heima og reypaðu. Avriggingarlistin hjá samgongufamiljuni er grúsommiligur at skoða. Samgongufamiljan riggar av, men tað, sum hon riggar av til, er at leggja seg tættari inn at barminum á Danmørk. Teir fara frá øllum tí, sum eyðkennir Føroyar, sum er bygt upp gjøgnum tíðir og til flata, danska barmin.
Samgongufamiljan hevur avriggað Landsbankan, teir eru í fer við at avrigga Mentanargrunnin, teir eru í fer við at avrigga Búskaparráðið. Fjara familjan, sum samgongan hevur í útjaðaranum í Føroyum er við at avrigga Skúladepilin við Marknagil, og avriggingarlistin er langur og hugtyngjandi.
Tað, sum eyðkennir eina familju er tað, at øll ikki eru samd, men tola at siga næstan alt við øll. Tú eigur at kunna stinga eitt skildfólk í bringuna, ikki í ryggin. Sjálvandi eru summi, sum gerast súr og ikki vilja tosa við eina aftur, men flest øll blotna aftur og søkja sær hita í familjunnar favni. Hóast familjan ikki er tann stóra kjarnan, sum hon var fyrr, so royna vit eftir besta førimuni, at savna familjuna. Tíanverri hava vit eina politiska familju, sum roynir at arbeiða ímóti okkum, stingur okkum í bakið.
Vit fara sjálvandi inn í nýggja árið við tveimum árligum røðum. Einari frá Margrethu drotning og hinari frá Kaj Leo løgmanni. Undanfarnu árini hava røðurnar hjá Margrethu verið meira politiskar, enn tær hjá løgmanni, og Hennara Hátign skal ikki úttala seg politiskt, men tað skal løgmaður.
Vit velja ikki okkara foreldur. Foreldrini ráða heldur ikki yvir, hvørji børn tey fáa. Øll onnur, sum hava sett sín dám á meg og mítt lív, havi eg sjálvur valt. Vit velja politisku familjuna. Hon velur ikki okkum, men hon kann lættliga stoyta okkum frá sær – okkum sum velja hana.
Fólk, ið hava brúk fyri øðrum fólki, eru tey fólkini, eg velji at stýra mínum landi. Eg vil ikki hava fólk at stýra mínum landi, ið bara hava brúk fyri sær sjálvum.
OMR


text:
Logan Paul er ein ungur vloggari (video-bloggari), ið hevur fleiri milliónir fylgjarar á heimasíðuni YouTube. Tann 31. Desember í fjør endaði Logan Paul í tí sum á internetinum hevði verið kallað ein "shitstorm". Hann legði eitt sjónband út, har hann og vinir hansara ganga í Aokigahara-skóginum í Japan, ið er kendur fyri, at sera nógv fólk velja at gera sjálvmorð har.
Ímeðan filmað verður, koma Logan Paul og vinir hansara fram á ein mann ið hevur framt sjálvmorð. Ístaðin fyri at sløkkja upptøkutólið, halda teir tó á at filma hendingina. Teir filma bæði deyða mannin og reaktiónirnar hjá hvør øðrum. Summir av vinunum siga seg kenna seg illa av at síggja hetta. Tað er tá, at Logan Paul sigur við vinmannin, heldur skemtandi, "hvat, hevur tú aldrin staðið við síðuna av einum deyðum manni?"
Hendan útsøgnin, og tað at Logan Paul legði alt sjónbandið út sum heild, elvdi til ovurstóran kritikk á netinum. Tað gingu ikki nógvir tímar áðrenn Logan Paul tók sjónbandið av rás síni á YouTube, men tá høvdu longu fleiri milliónir sæð sjónbandið.
Stutt eftir kom Logan Paul við einari almennari umbering.
Men umberingin hevur, eftir øllum at døma, ikki verið nóg mikið. Tað hevur verið gravað í tilfarinum hjá Logan Paul og er hann síðani eisini blivin kritiseraður fyri sína handfaring av arbeiði sínum. Nógv leggja hann undir, at vera sensationalistiskur. At hann vil leggja eitthvørt út, fyri at fáa at fólk at hyggja eftir sínum filmum og trýsta á "dáma"-knøttin.
Nú hevur arbeiðið hjá vloggarinum eisini fingið avleiðingar á YouTube. Heimasíðan hevur nú boðað frá, at tey hava slitið vinnusamstarv við Logan Paul. Tað merkir, at rásin hjá Logan Paul verður fjernað frá Google Preferred, ið er ein pallur, har lýsingar vera seldar fyri tær rásirnar, ið eru mest vitjaðar.
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
Orð: Petur William Háberg
Lag: Jens Guttesen
1. Upp úr blundi, Guds fólk, síggið dagur er nær,
berið lovoffur fram nú til Gud,
gloymið ei, at av kærleika einans tað var,
at hann gav okkum son sín í lut.
Skýggini skiljast, og dagslýsið mennist,
menniskjasonurin kemur nú brátt,
um tú á foldum við Frelsaran kennist,
tekur hann teg til sítt æviga slott.
2. Sjálvt um eygað er svøvnligt, og høvdið er tungt,
hygg tó upp til Guds æviga stað,
er enn likamið gamalt – tað verður sum ungt,
um tú væntar hin æviga dag.
Upp við tí frelsta, tí leyskeypta skara
– saman við teimum, sum fóru í mold –
skulu til Kristus í skýnum vit fara
av hesi mangan so nívandi fold.
3. Virka tí, Harrans fólk, tala, vitna og bið,
lat øll hoyra hitt lívgandi orð,
so at mong kunnu hava hin æviga frið,
tá ið heimurin her fer í sor.
Tá við teim frelstu í ævir vit syngja:
„Vert, vert er Lambið til heiður at fá!“
Tá skal ei byrða, ei sorg okkum tyngja.
Lat okkum íðin tí virka til tá!


text:
Tó at Atlantic Airways ikki var til í 1965, er tað áhugavert at hyggja at hvat tað kostaði at flúgva millum Føroyar og Danmark fyrr og nú.
Í 1965 varð flogið til Danmarkar við millumlending í Glaskov. Í lýsing í Dimmalætting 3. juli hetta árið, skriva Icelandair og Flogfelag Føroya, at tað ber til at flúgva hendan tein fyri 1134,- krónur (uttan avgjøld). Við nýggju prísunum hjá Altlantic Airways, sum koma í gildi 1. september í ár, kemur bíligasti ferðaseðilin aftur og fram millum Føroyar og Danmark at kosta 1070,- krónur, uttan avgjøld.
Á heimasíðuni hjá Danmarks Statistik er prístalsroknari, sum kann vísa okkum, hvussu nógv 1134 krónur í 1965 svara til í dag. Talið verður til 11.391 krónur og 24 oyru í nútíðarkostnaði. Altso var tað góðar tíggju ferðir dýrari at flúgva úr Føroyum til Danmarkar fyri 51 árum síðani í mun til lægsta prísum, sum verður galdandi seinni í ár.
45.000 ferðaseðlar eru í Lágprískallendaranum á Danmarkarrutuni. Tað svarar til umleið 25 setur á hvørjari flogferð. Skipanin hevur higartil bert verið tøk á rutuni millum Føroyar og Danmark, men verður í heyst víðkað til hini Norðurlondini eisini. 10.000 ferðaseðlar til hini Norðurlondini verða í Lágprískallendaranum.