text:
Í gjár vóru átta nýggir tilburðir staðfestir, vísa nýggjastu tølini hjá landslæknanum.
Allir persónar eru smittaðir í Føroyum av kendum smittukeldum.
1127 kanningar vóru gjørdar seinasta døgnið. Í løtuni eru 98 smittað í Føroyum.
Í gjár vórðu 198 fólk koppsett fyri koronu. 50 fólk fingu fyrra prikið og 77 fingu tað seinna. 71 fólk fingu triðja prikið. Tað vóru í høvuðsheitum búfólk á røktarheimum, sum fingu triðja prikið.
Nú hava 38.770 fólk fingið fyrru koppsetingina. 36.877 fólk hava fingið seinnu koppsetingina, og eru liðugt koppsett. Nú hava 114 fólk fingið trý prik.
Tilsamans 75.761 koronukoppsetingar eru gjørdar í Føroyum.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


c: text/html

text:
“STEMMUBOKSING”: ÚRSLIT AV VELJARAKANNINGUM8. mai 2019
Fyrsta politiska hólmgonga, nú Fólkatingsval verður 5. juni og Løgtingsval verður 31. august (í seinasta lagi), er á Glasi í dag. Fyri og eftir fundin eru veljarakanningar gjørdar á Glasi. Um 500 næmingar hava svarað veljarakanningini undan pallborðsfundinum. Eftir fundin gjørdu vit tríggjar kanningar, har talið á teimum, sum hava svarað, var nakað lægri – millum 1 síggjast niðri undir.
Úrslitið av undankanninginini sæst her:
Eftir kjakið gjørdu vit hinar tríggjar kanningarnar fyri at síggja, hvørjar flytingar eru og um kjakini um fosturtøku og bústaðarmøguleikar fluttu nakað. Tær síggjast her.
Fyrst vóru næmingarnir bidnir um at meta um, hvør stóð seg best í kjakinum um fosturtøku:
Her stóð Tjóðveldi seg best, hildu tey, sum svaraðu, meðan Miðflokkurin eisini stóð seg væl. Síðani kom kjakið um bústaðarmøguleikar. Her svaraðu 127 (í mun til 199, sum svaraðu um fosturtøku), so tølini skulu takast við fyrivarni. Men Fólkaflokkurin var greiði vinnarin, meðan Sjálvstýrið og Fraómsókn eisini stóðu seg væl. Sambandsflokkurin datt niðurímillum her; tað sama gjørdi Tjóðveldi, meðan Javnaðarflokkurin stóð seg væl ítølunum.
Til endans varð kanningin, sum varð gjørd undan kjakfundinum, endurtikin, har næmingarnir vóru bidnir um at svara sama spurningi: Hvønn flokk hevði tú valt nú – aftaná kjakfundin “Stemmuboksing”. Har 500 svaraðu kanningini áðrenn fundin, vóru tey 153, sum svaraðu aftaná fundin. Tí skulu hesi tølini takast við størsta fyrivarni. Kortini er áhugavert at síggja, hvussu stórur munur er á áðrenn og aftaná fundin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Olympiskir leikir
Fjórða hvørt ár senda flestar tjóðir síni bestu ítróttafólk til Olympisku leikirnar (OL) at kappast. Fleiri enn 7.000 ítróttafolk eru við í umleið 25 ítróttagreinum. Nýggjar koma til og aðrar detta burtur. Fólk í millióntali sita við hús og fylgja við á sjónvarpsskríggja.
Tað vóru forngriksku Olympisku leikirnir fyri 2.000 árum síðan, sum birtu upp undir nútíðar leikir. Nútíðar Olympiskir leikir vóru á fyrstu sinni í Athen í Grikkalandi í 1896. Einstaklingar ella lið kappast, ikki tjóðir. Ongari tjóð ber til at vinna Olympisku leikirnar, og Altjóða Olympiska Nevndin (IOC) velur altíð ein bý at vera vertur og ikki eitt land. Ítastu kappingarfólkini vinna sær heiðursmerki í bronsu, silvuri ella gulli, men ikki pening.
Fornu Olympisku leikirnir vóru í fyrstuni havdir Zeusi til heiðurs. Teir vóru í Olympia frá 776 f.Kr. til 393 e.Kr. Í fyrstu leikunum var einans kapprenning, men seinni varð kappast í longdarlopi, diskoskasti, nevaleiki, fimmdysti, renning og kapping við rossi og stríðsvogni. Bara menn sluppu at royna seg ella at hyggja at. Kvinnurnar høvdu aðrar leikir at heiðra gudinnuna Heru.
Hátíðardámur er, tá ið Olympisku leikirnir verða settir. Týdningarmesta løtan er, tá ið Olympiski eldurin verður kveiktur við kyndli. Rennarar hava skifts at borið kyndilin við eldi úr Olympia í Grikkalandi allan vegin hagar, ið leikirnir skulu vera. Soleiðis hevur verið síðan í 1928, tá ið Pierre de Coubertin barónur (f. 1. januar 1863 - d. 2. september 1937), sum endurstovnaði Olympisku leikirnir, heitti á ítróttafólk, at "halda lív í eldinum, ið umboðar endurfødda Olympiska andan". Olympiski eldurin brennur oman fyri Olympiska ítróttastaðin.
Olympiskir vetrarleikir hava verið síðan í 1924. M.a. eru skirenning, íshockey, skílop og skoyturenning á skránni. Altíð eru nógvir áskoðarar til t.d. skilopskappingarnar í vetrar OL.


text:
Tað gjørdust ungi Emil Dahl-Jacobsen og Julius Johannesen, sum gjørdust vinnarar av golfkappingini a Føroyaleikum.
Golfkappingin varð hildin á breytini hjá Tórshavnar Golffelag á Glyvursnesi í gjár og í dag.
Veðrið var av tí allarbesta tá fyrsta umfarið varð spælt leygardagin. Eisini í morgun var gott veður at spæla golf, men fram móti middegi køvdi hann av við mjørka, og spælararnir høvdu trupulleikar at finna bóltarnar aftur í mjørkanum.
Men tað eydnaðist at gjøgnumføra kappingina.
Ungi Emil Dahl Jakobsen legði seg á odda í kappingini yvir 18 hol í gjár, og megnaði at halda leiðsluna í dag. Hann brúkti 82 sløg báðar dagarnar og vann sostatt kappingina við 164 sløgum tilsamans. Emil hevur spælt nógv í Svøríki, har hann hevur búð, og seinasta árið hevur hann spælt golf á høgum støði í USA í samband við skúlagongd á college í Kansas.
Nummar tvey gjørdist Líggjas Jógvansson við 176 sløgum meðan Óli Edvard Olsen og Óskar Eiriksson báðir gjørdist numamr trý við 168 sløgum.
Teir eldru spælararnir og spælarar, ið nýliga eru byrjaðir, spældu tvær ferðir níggju hol, og her gjørdist Julius Johannesen vinnari av Føroyaleikunum. Hann brúkti 99 sløg. Nummar tvey gjørdist Mogens Brix við 100 sløgum og nummart rý var Óli Jacobsen við 105 sløgum.


text:
Flokkurin í samgongu
Fyrstu 12 árini var Tjóðveldisflokkurin ikki í samgongu um at skipa landsstýri, men eftir valið í 1962 skipaði flokkurin samgongu saman við Fólkaflokkinum og Sjálvstýrisflokkinum.
Hetta landsstýrið varð nevnt “sjálvstýrislandsstýrið” og setti sær fyri at taka yvir fleiri mál frá Danmark. Kortini var, tá samanum kom, ikki semja í samgonguni til at fremja ætlaðu yvirtøkurnar.
Síðan hevur flokkurin verið í samgongu fleiri ferðir saman við skiftandi flokkum.
Samgongur, sum Tjóðveldisflokkurin hevur verið við í:
1963: Fólkaflokkurin, Tjóðveldisflokkurin, Sjálvstýrisflokkurin og Framburðsflokkurin.
Umboðini hjá Tjóðveldinum: Erlendur Patursson og Karsten Hoydal
1975: Javnaðarflokkurin, Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin.
Umboðini hjá Tjóðvledinum: Finnbogi Isaksen og Petur Reinert
1979: Javnaðarflokkurin, Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin.
Umboðini hjá Tjóðveldinum: Heðin M. Klein og Hergeir Nielsen
1985: Javnaðarflokkurin, Tjóðveldisflokkurin, Sjálvstýrisflokkurin og Kristiligi fólkaflokkurin, Føroya framburðs- og fiskivinnuflokkur (KrFFF).
Umboðini hjá Tjóðveldinum: Jógvan Durhuus og Jóngerð Purkhús
1988: Fólkaflokkurin, Tjóðveldisflokkurin, Sjálvstýrisflokkurin og Kristiligi fólkaflokkurin, Framsóknarflokkurin.
Umboðini hjá Tjóðveldinum: Jógvan Durhuus og Jóngerð Purkhús
1989: Fólkaflokkurin, Tjóðveldisflokkurin. Sjálvsýrisflokkurin og KrFFF
Umboðini hjá Tjóðveldinum: Signar á Brúnni og Finnbogi Ísakson
1989: Fólkaflokkurin, Sambandsflokkurin og Tjóðveldisflokkurin
Umboðini hjá Tjóðveldinum: Signar á Brúnni ogJóngerð Purkhús
1993: Javnaðarflokkurin, Tjóðveldisflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin.
Umboðini hjá Tjóðveldinum: Finnbogi Ísakson og Signar á Brúnni
1998: Fólkaflokkurin, Tjóðveldisflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin.
Umboðini já Tjóðveldinum: Høgni Hoydal, Karsten Hansen, Signar á Brúnni, Tórbjørn Jacobsen (frá 21. juli 2000), Óli Holm (frá 14. juni 2001) Karsten Hansen
2002: Fólkaflokkurin, Tjóðveldisflokkurin, Sjálvstýrisflokkurin og Miðflokkurin.
Umboðini hjá Tjóðveldinum: Høgni Hoydal, Páll á Reynatúgvu, Karsten Hansen, Annlis Bjarkhamar, Annita á Fríðriksmørk (frá 17. september 2003)
2008: Javnaðarflokkurin, Tjoðveldi og Miðflokkurin
Umboðini hjá Tjoðveldinum: Høgni Hoydal, Tórbjørn Jacobsen, Bjørt Samuelsen, Kristina Háfoss, Óluvá Klettsgarð frá (30. august 2008)


text:
Ársins lið í Burn mansdeildini higartil í ár er Team Klaksvík. Í dag vunnu klaksvíkingar 35-33 á Neistanum í Badmintonhøllini í Klaksvík. Neistin var annars á odda 16-13 í steðginum.
Úrslitið merkir, at Team Klaksvík er oddalið við sjey stigum.
Team Klaksvík-Neistin 35-33 (13-16)
Málskjúttar Team Klaksvík: Jens Pauli Mohr 10, Valentino Valentakovic 7, Vilhelm Vilhelmsen 5, Vuk Stevanovic 3, Sámal á Tjaldrafløtti 3, Tummas Simonsen 3, Hans Arni Thomsen 2, Ludvík Súnason 1, Jan Eli Ragnarsson 1.
Málskjúttar Neistin: Johannes Bjørgvin 7, Rasmus Søby 6, Felix Már Kristjánsson 5, Isak Vedelsbøl 4. Tróndur J. Kragesteen 4, Hanus Arason 3, Jann Rói Torsteinsson 2, Ágúst Ingi Óskarsson 2,
Filip Jojic gekk aftur undan tá VÍF á útivølli vann 36-29 á StÍF. Í steðginum var VÍF á odda 15-10. Filip Jojic gekk aftur undan í dag hjá VÍF. Hann skoraði ikki færri enn 15 mál á Skála í dag.
StÍF-VÍF 29-36 (10-15)
Málskjúttar StÍF: Jóanes Prestá 7, Ivan Mrdalo 7, Bjarni í Selvindi 6, Pætur Barclay 4, Sveinur Justinussen 3, Steinar Prestá 1, Bjartur Már Guðmundsson 1.
Málskjúttar VÍF: Filip Jojic 15, Johan í Garðastovu 5, Magnus Müller 4, Kristian Jensen 4, Hallur Arason 3, Óla Jákup Olsen 2, Tróndur Johnsson 1, Teitur R. Nielsen 1, Hanus Christophersen 1.
Hesaferð var eingin slingur í valsinum tá H71 tók móti Kyndli í Hoyvíkshøllini. H71 vann stórsigur 35-19. Longu í steðginum var H71 á odda 20-10.
H71 er nú næstfremst við seks stigum, og teir hava spælt ein dyst færri enn oddaliðið, Team Klaksvík.
H71-Kyndil 35-19 (20-10)
Málskjúttar H71: Peter Krogh 8, Bogi Hansen 4, Pauli Mittún 4, Pætur Thomsen 4, Niklas Hanusarson 3, Janus Dam Djurhuus 3, Sveinur Olafsson 3, Djóni G. Joensen 3, Rói E. á Skipagøtu 1, Poul Símin í Garði 1, Rókur Ziskason 1.
Málskjúttar Kyndil: Tróndur Wardum 5, Anders Risdal 4, Tummas Sørensen 4, Borgar Sveinsson, Kristoffur Bjørgvin 2, Jákup Andreas Joensen 1, Jákup Jørgensen 1, Mads Lindkvist 1, Kristoffur Bjørgvin 1.


text:
Umstríddi saudiarabiski prisnurin, Mohammed bin Salman, verður mettur at verða maðurin aftanfyri keypið av Newcastle. Premier League góðkendi fyrr í vikuni søluna hjá Mike Ashley av Newcaslte til saudiarabiska PIF, og PCP Capital Partners og RB Sports & Media.
Ein orsøk til at hetta gekk so skjótt seinastu dagarnar, er at keypið hevur verið á veg í longri tíð. Avbjóðingin hevur verið, at ein keypari skal góðkennast og Premier League vildi ikki góðkenna Mohammed bin Salman.
Prinsurin er umstríddur í fleiri málum við menniskja rættindum. Kendast er nokk málið um tíðindamannin Jamal Khashoggi, sum bleiv dripin og stykkjaður sundur í sendistovuni hjá Saudiarabia í Turkalandi.
Premier League sigur seg hava fingið váttan fyri, at staturin í Saudiarabia ikki kemur at ávirkað leiðsluna í felagnum. Mohammed bin Salman verður mettur at verða verdur einar hundrað ferðir so nógv, sum eigarnir hjá eitt nú Manchester City. Tí er talan um pengasterkar eigarar, sum Newcastle hevur fingið.
Tað er ikki heilt greitt hvat vendur upp og hvat vendur niður í eigaraviðurskiftunum, men Newcastle liggur í løtuni næstaftast í Premier League við trimum stigum.


text:
Mánadagin 5. februar verða síðstu blóðroyndirnar tiknar til FarGen-verkætlanina á hesum sinni. Málið fyri fyrsta stig av verkætlanini, sum er 1.500 blóðroyndir, er nú um at verða rokkið. Yvirskipaða málið er tó at lesa arvastreingin hjá øllum føroyingum, sum vilja tað, og í næstum verður farið undir at arbeiða við at víðka verkætlanina, so hon kann umfata fleiri luttakarar.
Síðstu blóðroyndirnar verða tiknar í Ambulatoriinum á Landssjúkrahúsinum mánadagin 5. februar millum kl 13.00 og 15.00. Tað er blái bygningurin omanfyri vegin. Allir føroyingar og øll, sum búgva í Føroyum kunnu luttaka.
Krøvini fyri at luttaka eru, at tú:


text:
Trygdarráð ST
Trygdarráðið hjá ST er týdningarmesti stovnurin í ST [1]. Trygdarráðið er eitt ráð, ið tekur stórar avgerðir og kemur saman til fundar at fáa frið í lag, tá ið vandi er fyri, at kríggj brestur á ímillum lond. Høvuðsuppgávan hjá ráðnum er at varðveita frið og trygd. Trygdarráðið arbeiðir bæði fyribyrgjandi - við at ráða til semju, vera semingspartur og áseta meginreglur fyri friðarligum loysnum, og meira aktivt, um ein træta endar við kríggi. Tá kann Trygdarráðið senda friðarvarðveitandi herlið inn í øki og seta tvingsilsátøk og búskaparlig revsitiltøk í verk [2]. Herliðini eru ofta úr fleiri limalondum, men eru undir ST-yvirvaldi. Ráðið kann taka avgerð um, at lond, ið kríggjast, skulu fáa í lag vápnahvíld, ella tað kann gera av at senda friðarherlið at verja friðin. Trygdarráðið skal straks koma saman, um heimsfriðurin verður hóttur.
Trygdarráðið er samansett av 15 limalondum, fimm av hesum eru fastir limir. Hini tíggju londini verða vald fyri eitt tveyára tíðarskeið í senn. Trygdarráðið kann viðmæla nýggj limalond og ráða til burturvísing av limalandi, sum áhaldandi brýtur meginreglur stovnsins.
Núverandi limir[rætta | rætta wikitekst]
Í trygdarráðnum eru fimtan limir. Ráðið hevur fimm fastar limir - USA, Stórabretland, Frakland, Kina og Russland - og tíggju aðrar limir, sum sita 2 ár í senn. Hinir tíggju limirnir verða valdir fyri 2 ár í senn av landabólkum: Fimm úr Ásia og Afrika, tveir úr Vesturevropa, tveir úr Latínamerika (Mið- og Suðuramerika) og ein úr Eysturevropa. Avgerðir Trygdarráðsins hava bert gildi, um í minsta lagi níggju limir atkvøða fyri. Ráðið hevur víðar heimildir, men samstundis hava føstu limirnir sonevndan sýtingarrætt (vetorætt), tað er, at tey einsamøll kunnu sýta fyri, at ein avgerð, sum øll hini annars eru samd um, verður viðtikin. Undir Kalda krígnum nýttu Sovjetsamveldið og USA mangan hendan møguleika og løgdu tí Trygdarráðið lamið í long tíðarskeið.
- USA (fastur limur)
- Stóra Bretland (fastur limur)
- Frakland (fastur limur)
- Fólkalýðveldið Kina (fastur limur)
- Russland (fastur limur)
- Argentina (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Avstralia (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Ruanda (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Luksemborg (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Suðurkorea (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Litava (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
- Kili (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
- Kjad (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
- Jordan (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
- Nigeria (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.fn.no/FN-informasjon/FNs-hovedorganer/Sikkerhetsraadet
- ↑ http://www.un.org/en/sc/about/
Dótturfelagsskapir : Altjóða verkamannafelagsskapur Sameindu Tjóða (ILO) | Undirvísingar-, Vísinda- og Mentanarstovnur Sameindu Tjóða (UNESCO)
Barnagrunnur Sameindu Tjóða (UNICEF) | Matvørufelagsskapur Sameindu Tjóða (WFP) | Heilsufelagsskapur Sameindu Tjóða (WHO)
Høvuðsstovnar: Aðalsfundurin • Trygdarráðið • Búskapar- og Almannamálaráðið • Altjóða Dómstólurin • Aðalskrivstovan • Tilsjónarráðið


text:
Hjálpargrunnurin fyri óarbeiðsførar fiskimenn
Hjálpargrunnurin fyri óarbeiðsførar fiskimenn er grunnur, hvørs endamál er at veita sjófólki, ið eru vorðin óarbeiðsfør av sjúku ella skaða á sjónum, stuðul. Grunnurin hevur eisini til endamáls at veita stuðul til heilsuhjálpandi og fyribyrgjandi átøk, sum felagsskapir skipa fyri.
Stuðulin verður veittur til jóla.
Grunnurin hevur eina nevnd við 5 umboðum, sum eru úr:
- Føroya Skipara- og Navigatørfelag
- Føroya Fiskimannafelag
- Føroya Lærarafelag
- Føroya Reiðarafelag
- Almannamálaráðnum
Føroya Skipara- og Navigatørfelag hevur raksturin av grunninum um hendi.


text:
Vinnuferð til Ísrael 13.-19. oktober31. mai 2021
Brexit ger tað torførari at útflyta og innflyta25. januar 2021
Tvær stórar fiskavørumessur útsettar orsakað av COVID-199. november 2020
Tiltak um møguleikar og avbjóðingar á íslendska marknaðinum7. september 2020
Fleiri føroyskar fiskavørur kunnu útflytast til Kina23. september 2019
Kunningartiltak um handils- og uttanríkisviðurskifti8. apríl 2019
Gott at fríhandil er avtalaður við Bretland4. februar 2019
Marknaðarfrágreiðingar frá 30 londum29. oktober 2018
Útflutningstiltak í Vinnuhúsinum hósdagin kl. 14.0013. mars 2017
Verkætlanin “Keypið Føroyskt” av bakkastokki29. mai 2012
Vinnan viðgjørdi møgulig ES tiltøk26. mars 2012
Vantandi likviditetur ein forðing fyri vøkstri16. januar 2012
Nýggj vegleiðing um marknaðarføring av umhvørvi og etikki31. januar 2011
Grønar vørur eru góðar handilsvørur5. juli 2010
Túrurin er komin til Afrika28. juni 2010
Gott flogsamband tryggjar búskaparvøkstur3. mai 2010
Umsetningurin hjá ídnaðinum í Danmark framvegis í botni12. apríl 2010
Indonesia verður næsti stóri vakstrarmarknaðurin fyri útflutning22. februar 2010
Nýggj tilbúgving til útflutningsvinnuna15. februar 2010
Vakstrarpakkin - vøkstur og virksemi 23. november 2009
Russland er ein vakstrarmarknaður16. november 2009
ES vil vita, hvaðani fiskurin kemur23. februar 2009


text:
Tað var Bingerð Hjalmarsdóttir, sum fekk fulla plátu í Gekkaspælinum í kvøld og slapp ígjøgnum. Samlaði Gekka-vinningurin var á 1,2 miljónir krónur.
Eins og onnur, sum eru sloppin ígjøgnum í seinasta spælinum undanfarnu fríggjakvøld, nú gekkaupphæddin hevur verið rímiliga stór, valdi Bingerð Hjalmarsdóttir eisini at deila upphæddina í teir tríggjar leyparnar.
Og hetta kundi ikki gingið betri. Longu í fyrsta drátti steðgaði gekka-hjólið á gula leypinum, og við hesum var Bingerð Hjalmarsdóttir, ið arbeiðir sum heilsurøktari á sambýli, vorðin 400.000 skattafríar krónur ríkari.
Hon var til arbeiðis, tá vinningurin fall henni í lut og sum skiltist, sótu fleiri kvinnur saman og spældu Gekk á sambýlinum í kvøld, og tær fegnaðust saman við nýggjasta gekka-vinnaranum.
Høvuðsvinningurin í Gekkinum næsta fríggjakvøld verður 900.000 krónur.


text:
FM kappingin í ár, verður partur av Føroyaleikum.
Føroyameistarar skulu finnast í hesum greinum:
V1 og T1 ungligar (16-21 ár)
V1, T1, F1 og T2
V5 og T7 barnaflokkur (børn upp til 15 ár) í hesum báðum flokkum er ikki krav um, at børnini hava luttikið í tveimum undanfarnu kappingum eins og kravið er, í hinum flokkunum.
Vinnarar í hesum flokkum fáa eisini virðislønir í Føroyaleikum.
Umframt hetta, verður eisini kappast sum vanligt í V5 og T7 (16 ár og eldri)
Skrá:
Hósdagin 8/7 kl 18.00 innleiðandi V5, T7, V5 barnaflokkur (børn upp til 15 ár) og T7 barnaflokkur (børn upp til 15 ár)
Fríggjadagin 9/7 kl 17.00 innleiðandi T2, V1, V1 ung, F1, T1 ung og T1
Leygardag 10/7 kl 12.00 Finalur
Leygarkvøldið 10/7 kl 20.00 FM veitsla
Vit skula minna á, at eins og undanfarnu ár, skal eitt par hava luttikið í minst tveimum innleiðandi uttandurakappingum fyri at kunna gerast Føroyameistarar!
Startlistar og úrslit koma á appina LH kappi


text:
Felags stokkakvøld í Mentanarhúsinum 19. febr. kl. 19:00
Leygardagin 19. febr. kl 19:00 koma bindiklubbarnir í Fuglafirði saman til eitt felags stokkakvøld, har ymiskt verður til undirhald.
Skráin er hendan:
Felagssangur: Stokkar glinta – Petur Martin Petersen
Frits bjóðar vælkomin – Neyð lærir nakna kvinnu at spinna
Gentukórið gamla syngur: Vøkur er verðin, Sóljan, Tað brenna túsund ljós
Randi Sigurðsdóttir Vang, døturnar og Jónhild Johannessen hugleiða um samljóð og samvirðir
Mathilda Abrahamsen tosar um tann elsta bindiklubban í bygdini: Myndir sýndar frá hesum bólki.
Ein lítil skemtileikur um ein gulan bil, húsarokk og ein gráan ford: Mimi Steintórsdóttir, Kristina Joensen, Frits Johannesen og Niels Midjord.
Steðgur, fáa ein góðan “Stokkakvøldabita”
Gentukórið gamla syngur: Blackbird, At the River og Í Mánalýsi
Myndir og frásagnir frá ymiskum stokkakonum um teirra bindiklubba: Judith Olsen, Begga Vang, Annbjørg, Áshild, Nicolina Toftegaard, Davis Midjord, Osla Mohr og Unna Næs
Poul Jakku Lundsbjerg spælir Harmoniku
Sjúrður Skaale heldur talu fyri stokkakonunum
Gentukórið gamla syngur: Tú lítla strá, Måske en Martsnat, Vøgguljóð og Vár


text:
- Bygdaráðsfundir 2017
- Tema um at liva við sálarsjúku
- Næmingakonsertirnar hjá Nes Sóknar Musikskúla
- Nývalda bygdarráðið skipar seg í kvøld
- Bókaprát á bókasavninum
- Jólatrøini í Nes kommunu tendrað
- Søkt verður eftir umsjónarfólki
- Jólatrøini tendrað 26. november
- Nýggja skúlastýrið í Tofta skúla
- Sitandi borgarstjóri heldur fram
- Sáttmáli undirskrivaður um bygging av undirsjóvartunlum
- Runt Agnið verður leygardagin
- Basarur og tombola
- Valevnislisti til skúlastýrið í Tofta skúla
- Fyrilestur í Gamla Prestagarði á Nesi
- Val-cafe í Tofta skúla
- Fíggjarætlanin 2017
- Minningarhald teirra sjólætnu
- Bingjuplássið er stongt Alla halganna dag
- Eldraøkið í góðum og tryggum hondum
- Tað gongur alt ov væl í kommununum!
- ROÐIN gongur nýggjar leiðir
- Pláss eftir á kvøldskúlanum
- 2 listar og 18 valevnir til kommunuvalið
- Maria undirvíst í 40 ár


text:
Endamálið við útbúgvingini er, at geva teimum lesandi fjølbroytta vitan um og innlit í føroysk og altjóða samfelagsvísindalig viðurskifti og háttaløg.
Týdningurin verður viðgjørdur, sum mentanarlig,
búskaparlig og tøknilig menning hevur á samfelagsgongdina.
Lesturin er settur saman av skeiðum í sosiologi, antropologi, stjórnmálafrøði, búskaparfrøði og altjóða politikki, bæði í ástøði og praksis. Í tí háttalagsliga partinum fært tú skeið í samfelagsvísindaligum háttaløgum.
Hjánám í samfelagsvísindum krevur 60 ECTS
á bachelorstigi og 30 ECTS á masterstigi.
Øll lesandi skulu hava vísindaástøði og háttalag
(10 ECTS), annaðhvørt í sínum høvuðs- ella
hjánámi.
Serritgerðin verður skrivað í høvuðsgreinini.
*um Sosiologi og antropologi er partur av høvuðsnáminum, so skal hin lesandi ístaðin taka skeiðið Háttalag I. Um Vísindaástøði og háttalag er partur av høvuðsnáminum, so kann hin lesandi ístaðin taka eitt av hesum skeiðunum: Sosialvísindi ella Samfelagsplanlegging.
Kravdu skeiðini eru:
Afturat hesum skeiðum koma 30 ECTS í valfríum skeiðum á MA-stigi innan samfelagsfrøði.
Skipað verður fyri próvtøkum tvær ferðir um árið. Vetrarpróvtøkur eru í desember og januar, summarpróvtøkur eru í juni.
Treyt fyri upptøku er bókligt (t.e. gymnasialt) miðnámsskúlaprógv. Studentur, sum søkir inn á hjánámið í samfelagsfrøði, skal hava staðið ella vera innskrivaður til eitt høvuðsnám. Tað ber eisini til at vera innskrivaður á samansett bachelornám.
Hjánám í samfelagsfrøði gevur saman við eini høvuðsnámi møguleika at arbeiða sum miðnámsskúlalærari.
Eisini gevur útbúgvingin starvsmøguleikar, har kunnleiki til samfelagsvísindi og samfelagsvísindalig háttaløg er neyðugur, t.d. innan fyrisiting, miðlar/samskifti og føroyskar og altjóða felagsskapir.
Meiri kunning fæst við at venda sær til Kirstin Sigurðsdóttir Rasmussen, lestrarvegleiðara, kirstinr@setur.fo ella til Firouz Gaini, útbúgvingarleiðara, firouzg@setur.fo
Les meiri her.


text:
Pink Gøta - Kristni
Bíblian
Hugleiðing
Kristindómurin er grundaður á Bíbliuna. Bíblian er ein gomul bók við nógvum søgum um profetar og kongar í gamla testamenti. Í nýggja testamenti verður fortalt um Jesus, lív hansara, gleðiboðskapin og tíðina hjá teimum fyrstu kristnu.
Jesus lærdi lærusveinarnar at biðja eina bøn, Faðir Vár. Hesa hildu vit vera hóskandi at taka við.
Nógvar søgur eru, ið kunnu takast fram og endurskapast gjøgnum leik, tekning ella á annan hátt.
Gøtan
Hugskot til fundir
Duga Faðir Vár:
Faðir Vár er at finna undir Stuðlandi tilfar
Ber til at siga tað sama, sum stendur í Faðir Vár, við øðrum orðum - vanligum orðum?
Biðja faðir vár við vanligum orðum
Hoyra eina søgu úr Bíbliuni og ‘siga’ hana aftur:
Her eru eingi hugskot - øll eru vælkomin
Vera við til at halda andakt:
Syng sálm nr. 390: Himnafaðir vár vit biðja (tekstur undir Stuðlandi tilfar): t.d. eitt ørindi (tey eru fimm) á hvørjum fundi,sum andakt og prátið um innihaldið
Fortelja eina søgu um, at lærusveinarnir bóðu Jesus læra seg at biðja, at hann lærdi teir Faðir Vár. Síðan taka onkur ting burturúr bønini, ið man kann gera meira burturúr. t.d. fyrigev okkum sum vit fyrigeva øðrum.
Ein sangur ella sálmur og ein søga úr Bíbliuni
Takkarbøn - ein patrulja kann hava uppgávuna at biðja eina takkarbøn, har hvør úlvur/títlingur nevnir eitt ting at takka fyri.
Dømi um andaktir eru í mappuni: ‘Varðar á gøtuni’.


text:
Dramatikkur: Mistu á stokkinum í Gundadali
Í dag leiktu B36 og EB/Streymur á ovara vølli í Gundadali. Úrslitið gjørdist 3-2 til heimaliðið, men EB/Streymur kom á odda bæði 1-0 og 2-0 við tveimum góðum málum frá Gutta Dahl-Olsen. B36 minkaði áðrenn hálvleik. Í seinna hálvleiki trýsti B36 EB/Streym nógv, og bæði liðini fingu ein spælara í part riknan av vølli. Ári fekk tvey gul kort, m.a. við at steðga Uros Stojanov, og sami Uros var alt ov harðligur við Árna G. Olsen fáar minuttir seinni, og so var status quo viðvíkjandi reyðum kortum.
Málini hjá B36 vórðu sjálvmál frá okkara síðu, umframt at Hannes Agnarsson og Alex Mellemgaard skoraðu, tann seinni við brotssparki langt inni í yviríðini, einir 95 minuttir vóru leiktir tá.
Í stóran mun var innsatsurin hjá EB/Streymi góður í dag, arbeitt varð sera hart og vit tóku av møguleikunum, tá vit fingu kontrastøður. Gutti var sera raskur at sneiða seg framvið Eriksen í samband við fyrra málið, og í seinna førinum legði hann einsamallur trýst á sama Eriksen og skrúvaði bóltin fram við B36 málverjanum, og fekk nokk av kraft á, so at Enevoldsen ikki náddi at renna bóltin upp.
Áskoðararnir fingu ein dramatiskan dyst fyri pengarnar, 5 mál og 2 reyð kort. Liðini góvu alt tað tey áttu, og spell var at tað koppaði skeiva vegin.
Liðið í dag:
Rói Zachariasen - Heðin Klakstein, Mikkjal Hellisá, Andras Olsen, Ári Arge - Bárður Olsen, Árni Grunnveit Olsen, Símun Sólheim - Niklas Kruse, Ronni Møller-Iversen og Gutti Dahl-Olsen.
Ragnar kom inn í fyrra hálvleiki fyri Gutta, Jóannes Eyðfinsson Davidsen varð settur at verja málið frá tí at seinni hálvleikur byrjaði, og seint í dystinum kom Arnbjørn Hansen á vøllin.
Næsti dystur er móti Víkingi. Tá fara vit enn einaferð at leggja nógv fyri, í royndini at vinna stig. Drívið á!


text:
Mikkel Jakobsen er nú NSÍ-ari
Seinastu vikuna hevur Mikkel royndarvant við NSÍ, og nú er sáttmálin undirskrivaður. Mikkel er 21 ára gamal, og er uppvaksin í FC Midtjylland, har hann hevur leikt síni ungdómsár. Seinasta ár leikti Mikkel við Kolding í næstbestu donsku deildini, og nú kemur ungi evnaríki leikarin at umboða NSÍ. Mikkel hevur eisini leikt 5 dystir við danska U16 landsliðnum.
Mikkel er ein leikari sum kann røkja tey offensivu plássini, og hevur víst at hann hevur sera góð evnir. Mikkel skoraði 2 mál í venjingardystinum ímóti ÍF mikukvøldið, og ongin ivi eru um at Mikkel kemur at styrkja NSÍ liðið.
Mikkel skal verða vælkomin til felagið, og vóna vit at viðhaldsfólkini taka væl ímóti Mikkel, soleiðis at hann kemur at trívast og mennast enn meira sum leikari. Vit ynskja Mikkel bestu eydnu í gulu blusuni.


text:
Nú fer ALS-gjaldið at lækka.
Umhvørvis- og vinnumálaráðið hevur sent kunngerðaruppskot og lógaruppskot til hoyringar í dag, har lagt verður upp til at lækka ALS-gjaldið úr 1,25% niður í 1%.
Tað vil siga, at øll, sum rinda inn í arbeiðsloysisskipanina, skulu rinda minni.
Við árslok 2019 var eginognin hjá ALS umleið 910 milliónir krónur.
– Fíggjarstøðan hjá ALS er nú so góð, at tað ber til at standa ímóti einari búskaparligari afturgongd, og tí er ráðiligt at lækka inngjaldið, sigur Helgi Abrahamsen, landsstýrismaður.
Samstundis er ætlanin at bøta um støðuna hjá teimum, sum eru arbeiðsleys.
Skotið verður upp at hækka arbeiðsloysisstuðulin úr 75% upp í 80% av útrokningargrundarlagnum, og at hækka mest møguliga arbeiðsloysisstuðulin við 1.000 krónum – upp í 18.500 krónur um mánaðin.
Broytingarnar verða framdar eftir tilráðing frá stýrinum í ALS.
Hoyringarfreistin er 29. januar 2020.
Kunngerðaruppskotið um at lækka ALS-gjaldið kann lesast her.
Lógaruppskotið um at hækka arbeiðsloysisstuðulin kann lesast her.
Umhvørvis- og Vinnumálaráðið


text:
Hetta skal nýtast til 4 fólk:
700 gr av raspaðum hýsuflak
- 1 bundi persilla
- 1 sitrón
- eplir
Dressingur:
- 3 ½ dl súrrómi 18%
- 2 súrepli
- 1 leggur blaðsellar
- 1 tsk karri
- 1 tsk sukur
- 1 tsk grovt salt pipar
Soleiðis gjørt tú:
Dressingur: Súreplir og blaðsellarí verður hækka fínt og blandað við súrrómanum. Koyr karri, sukur, salt og pipar. Pynta við tunnum skivum av blaðsellarí. Set dressingin í køliskáp í minst 1 tíma áðrenn borðreiðing. Raspaða flaki verður stokt sum tilskilað á pakkanum. Pynta flaki við frískari persillu.
Servera eplir og sitrónbátar afturvið.
Væl gagnist.


text:
Jern og metalir verða skilt í kopar, aluminium, rustfrítt stál og jarn skulu skiljast hvør sær.
Hvat skal latast til endurnýtslu?
- Rein blikk og dósir (Frá eitt nú húsarhaldum)
- Skrúvir, jarnspønir, motorlutir
- Takplátur, hegn og o.tíl.
- Súkklur
- Radiatorar, komfýrar o.s.fr.
- Tangar, lemmar, veirar, letir, rør, o.tíl.
- Motorar (GG: Filtur skulu vera tikin úr og oljan tippað av).
Hvar kann tað latast inn?
Privat: Á kommunalu endurnýtsluplássini
Vinna og kommunur: Til IRF á Gjánoyri, eftir avtalu á tel. 414243
Hvar fer tað?
IRF sendir jarn og metalir til endurnýtlsu uttanlands. Størsti parturin verður sendur til Danmarkar, og annars avskipa vit eisini til Hollands, Skotlands, Týsklands og Svøríkis.
Jarn og metalir, sum verða send til endurnýtslu, verður endurvunnin til nýtt tilfar, sum síðan verður gjørt til nýggjar lutir.
At framleiða nýggjar lutir úr endurvunnum jarni og metalum gevur munandi minni CO2-útlát enn at framleiða somu lutir úr nýggjum tilfeingi. Harafturat broytist dygdin á tilfeinginum ikki stórvegis, tá tað verður endurvunnið.


text:
Eiga at halda fast við tálmandi rúsdrekkapolitikkin
10. desember 2018
Løgtingið skal í dag taka støðu til eitt mál um at geva føroysku bryggjaríunum loyvi til at selja alla sína framleiðslu (tað vil siga eisini sterkt øl og rúsdrekka upp til 60 rúmprosentum av aloholi) í teirra sølubúðum. Hetta er avgjørt ein skeiv leið at ganga, og eg skal greiða frá hví eg haldi tað.
Hagtølini tala greitt
Fyri nøkrum árum síðani var at limur í Norðurlandaráðnum, har vit í ”velfærdsudvalget” arbeiddu nógv við spurninginum um rúsdrekkanýtslu. Vit kannaðu hagtøl úr øllum Europa, og tey vístu púra greitt, at spurningurin um prís og atgongd til rúsdrekka eru teir mest avgerandi fyri, hvussu nógv varð drukkið. Hetta er orsøkin til at flestu norðurlond hava valt eina skipan við einkarsølu.
Tá Føroyar fingu nýggja rúsdrekkalóg í 1992 varð avgjørt, at vit eisini skuldu hava eina einkarsølu, sum skuldi taka sær av innflutningi og sølu av øllum rúsandi løgi. Tó fingu føroysku bryggjaríini loyvi til at selja teirra egnu framleiðslu av øli, sum tá í mesta lagi kundi hava styrkina 5,8 rúmprosent av alkoholi.
Endamálið við einkarsøluni hevur alla tíðina verið at avmarka rúsdrekkanýtsluna og at minka sum
mest um skaðan, sum rúsdrekka kann hava við sær fyri einstaklingin og samfelagið.
Tað er so nógv, sum ikki kann keypast í hvørjari bygd
Eg veit at onkur kann ilskast um, at tað kann vera í so langt at koyra til nærmastu rúsdrekkasølu, men hvussu nógvar aðrar vørur skulu vit ikki eisini koyra langt eftir? Sjálvur búgvi eg í eini stórari bygd, har tað ikki ber til at keypa rúsdrekka, men tað eru eisini so óalmindiliga nógvar aðrar vørur, sum ikki fáast í bydgini. Hví skal rúsdrekka av øllum takast fram um alt annað?
Fyri mær er eingin ivi um, at skipanin við rúsdrekkasølu er eitt gott stýringsamboð til at tálma nýtsluna av rúsdrekka. Samstundis er atgongdin ikki verri enn so, at tann sum vil drekka sleppur at drekka.
Hetta amboðið verður munandi skert, um bryggjaríini fáa eina víðkaða heimild til eisini at kunna selja sterkt øl og rúsdrekka. Verður uppskotið samtykt, so fer talið av rúsdrekkasølum í Føroyum at tvífaldast, og harvið verður atgongdin munandi størri, og sambært hagtølunum fer nýtslan eisini at vaksa.
Kunnu semjast um nógv
Eg veit at føroyingar verða ongantíð samdir um alt sum hevur við rúsdrekka at gera, men lat okkum halda fast við tað, sum vit hóast alt kunnu vera samd um. Vit eiga at vera samd um:
- at rúsdrekka og ferðsla hoyra ikki saman.
- at rúsdrekka og arbeiði hoyra ikki saman.
- at børn eiga ongantíð at líða undir, at tey vaksnu drekka.
- at rúsdrekka eigur ongantíð at gerast ein gerandisvøra í Føroyum.
- So kunnu vit gott vera ósamd um restina.
Helgi Abrahamsen
RN
Aftur


text:
Tey stóðu rødd og hugdu hvørt at øðrum. Har hellismunnin hevði verið, stóð nú stórur steinur. Kjartan fór yvir til hansara at kanna hann. Steinurin var sum feldur inn í hinar. Hann hevði ikki fingið stungið knívsblað inn í rivuna, har hellismunnin hevði verið.
Tey skiltu einki, tí ikki bara var leiðin heimaftur horvin, men alt í einum var tíðin eisini broytt, nú var seinnapartur. Tey sóu sólarglæmuna roða á fjøllini eystanfyri. Tað mátti vera eystanfyri, ha? Framman fyri tey var landslagið knappliga fullkomiliga broytt, og fjøllini vóru skógvaksin!
– Hvar eru vit? Eru vit alt í einum flutt til Noregs ella Svøríkis? spurdi Hallbera bleik.
Skugganna land er stytt og endurskoðað útgáva av teimum báðum bókunum Hjá dvörgum í Niðafjöllum og Ferðin til Zambora, sum Annfinnur fekk bókmentaheiðursløn M.A. Jacobsens fyri í 2001.


text:
Stýrimaður til ”Hans á Bakka”
Ert tú áhugað/ur í einum kjansi sum stýrimaður við brunnbátinum ”Hans á Bakka”, so ert tú kanska tann, vit leita eftir. Sum stýrimaður við ”Hans á Bakka” gerst tú partur av manningini á brunnbáti í einari spennandi vinnu, ið framleiðir matvørur úr føroyskum laksi – tann sunnasti og besti laksurin, sum marknaðurin hevur at bjóða.
”Hans á Bakka” er 75,8 m langur og 16 m breiður – til støddar 3.560 BT við eini framtøkumegi upp á 2.998kW. Báturin hevur brunnar, ið rúma 3.000 m³ og til ber at flyta 450 tons av livandi laksi.
Vit sóknast eftir einum stýrimanni við hesum førleikum:
· Sjóvinnubræv sum skipsførari STCW-reg. II/2
· Sjóvinnubræv sum radiopassari innan GOC/GMDSS
· ECDIS & AIS
· ARPA
· Skeið í eldsløkking og sløkkileiðslu
· Heilsuprógv & Trygdarskeið
· Skeið í medisinskari 1. Hjálp
· § 16-skeið í arbeiðsumhvørvi
· SSO-skeið
Vangamynd
Tú hevur útbúgving og førleikar, umframt sjóvinnubræv, ið lýkur nevndu treytir. Tað er ein fyrimunur, um tú hevur kunnleika til øll galdandi krøv í sambandi við rakstur av brunnbáti og royndir frá rakstri av brunnbáti.
Sum persónur ert tú væl skipað/ur og virkisfús/ur. Tú hevur góð samstarvsevnir og megnar bæði at arbeiða sjálvstøðugt og í toymum. Tú ert ábyrgdarfull/ur og hevur ein positivan hugburð til uppgávurnar. Eisini leggur tú stóran dent á gott samskifti innanhýsis og uttanhýsis.
Vit bjóða
Talan er um áhugavert starv í eini fyritøku, sum er í støðugari menning. Vit kappast á altjóða marknaðum, har áhaldandi menning og innovatión eru lykilin til at standa seg í kappingini um kundarnar. Talan er um starv við stórum avbjóðingum og stórum denti á menning, uppfylging og effektivisering.
Løn og setanartreytir
Løn og setanartreytir eru sambært avtalu og galdandi kollektivum sáttmála. Vanliga mynstringartíðin er 3 vikur úti og 3 vikur heima.
Meira at vita
Vilt tú hava meira at vita um starvið, ert tú vælkomin til at seta teg í samband við Sverra Kjærbæk, rakstrarleiðara, á tel 23 50 50, ella við t-brævi til svkj@bakkafrost.com.
Umsókn
Søk starvið við at trýsta á knøttin niðanfyri.
Umsóknarfreist
Umsóknarfreistin er mánadagin 25. oktober 2021.
Allar umsóknir verða viðgjørdar í trúnaði.
Um Bakkafrost
Bakkafrost er størsta alifyritøka í Føroyum. Samtakið hevur fulla virðisketu frá fóðri, smolt- og laksaaling, kryvjing, liðugvøruframleiðslu til sølu. Framleiðslan av mjøli, lýsi og fóðri er á Havsbrún í Fuglafirði. Kryvjivirkini eru á Glyvrum og í Vági, meðan liðugvøruframleiðslan (VAP) er á Glyvrum.
Alivirksemið hjá samtakinum er í Norðoyggjum, Eysturoy, Streymoy, Sandoy, Suðuroy og í Skotlandi. Harumframt hevur Bakkafrost biogassverkið FÖRKA. Høvuðsskrivstova felagsins er á Glyvrum.


text:
Atlasbalans Online Booking
Gransking seinastu árini hevur víst, at fascian hevur nógv størri týdning fyri okkara heilsu og pínu enn hvat vit hava trú. Fascian er eitt netverk av bindivevnaði, uttan byrjan og enda – ið umfevnur ALT í øllum kroppinum, frá vøddum og beinagrind til organir og kyknur.
Fascian stendur fyri meir enn ein triðing av rørsluapparatinum, har sita flestu pínu receptorarnir (móttakarir) og næstan øll kommunikatión í kroppinum gongur gjøgnum fasciurnar. Tað sita umleið seks ferðir so nógvir nervaendar í fascinum sum í vøddunum.
Um fascian far skaða, stívnar ella far inflammatión, fáa vit ringt við at røra okkum og møguleikin fyri leking versnar.
Fascian ávirkast av aldur, genum, sjúku, skaða, medisini, kosti, samfelags strongd, svøvni, luftdálking og sálarlig strongd.
Hvussu kennist viðgerðin
Hvør kann fáa Atlasbalans viðgerð
Piskesmæld/koyrilsbrestur
“Piskesmæld” gevur ofta ein skeivleika í nakkan ið ávirkar allan ryggin og kokuna, tað er forkláringin uppá at so mong við “piskesmæld” blíva munandi betri aftaná Atlasbalans, rørslan, balansan og kropsburðurin blívur betri. Maskinan kann loysa teir djúpu (kronisku) spenningarnir í nakkanum, og harvið hjálpa uppá allan ryggin og kokuna.
Søgur frá viðgerðastovuni Ergo Vælveru
“Aftaná eina einkulta Atlasbalans viðgerð hjá Ergo Vælveru kendi eg at pínan minkaði munandi, eg svav betur og føldi meg nógv nógv lættar – kroppurin fór at sveima.
aldur 74 ár við diagnosuni gikt “
“Tvær viðgerðir gjørdi meg stórtsæð pínufrían, svøvnurin batnaði, eg slapp av við morfin tabletturnar og lívið bleiv so nógv lættari.
aldur 65 ár diagnosa slitgikt, ólukka og diskus prolaps”
“Fýra viðgerðir gjørdi meg medisinfrían, kroniska nervapínan ið hevði darvt meg í áravís hvarv, eg slapp av við alt medisin og øll hjáárini ið medisini gav og fekk lívsgleðina aftur.
aldur 31 ár við diagnosuni kronisk nervapína aftaná óhapp”
“Lendapínan gjøgnum nógv ár við fylgjandi møði í øllum rygginum, hvarv aftaná tvær Atlansbalans viðgerðir, eg kendi meg meira “smidligan” kláraði betur at ganga og fekk munandi betri lívsgóðsku.
aldur 37 ár við diagnosuni kronisk ryggpína
Stívleikin í rygginum og lendinum hvarv aftaná eina viðgerð, eg kendi meg so lættan sum í mínum ungum árum, (sum at ganga á skýggjum), rørslan í lendinum bleiv munandi økt.
aldur 57 ár
“Eg havi roynt stórtsæð allar viðgerðir fyri mína kronisku nervapínu. Eg havi roynt massagu, sonuterapi, cranio sakral terapi, akupunktur, hitaviðgerð í hyli, Body sds, pínuviðgerð á pínuklinikk, sálarfrøði fyri pínu v.m – felags fyri tær flestu viðgerðirnar er at tað linnaði eitt sindur undir sjálvari viðgerðini, men pínan vendi aftur við fullari ferð. Tað einasta sum veruliga hjálpti var Atlasbalans. So skjótt sum eg royndi Atlasbalans fyri mína pínu, minkaði pínan og eri eg stórtsæð uttan pínu í dag, og taki einki medisin”
aldur 31 ár diagnosa kronisk pína aftaná óhapp
Prísur:


text:
Sangur 5
Kristus, fyrimynd okkara
1. Guds kærleiki er mynd,
hann fjaldi alla synd,
og sendi son sín til hvønn tann, ið trýr.
At frelsa fólk í neyð
kom hann sum heilagt breyð
at lata lívið, ein gáva so dýr.
2. Guds sonur lærdi væl,
til Gud tú biðja skal:
’Ger heilagt navnið, tak burtur hvønn blett.
Lat Ríkið koma her,
ráð tú tí víðu verð,
gev dagligt breyð, Gud, so øll verða mett.’
3. Við eldhuga, ið brann,
hann sáddi sannleikan,
sum skjótt fær festi, har hjartað er gott.
Og gera vit sum hann,
eitt heyst, sum vera man,
ber fulla gleði á degi og nátt.
(Sí eisini Matt. 6:9-11; Jóh. 3:16; 6:31-51; Ef. 5:2.)


text:
1. Jesus sendir síni sendiboð.
2. Sendiboðini prædika gleðiboðskapin.
3. Menniskju hoyra gleðiboðskapin.
4. Tey, sum hoyra gleðiboðskapin, koma til trúgv.
5. Tey, sum trúgva gleðiboðskapinum, ákalla navn Harrans.
6. Tey, sum ákalla navn Harrans, verða frelst.
Tí at Kristus er endin á lógini til rættvísi fyri hvønn tann, sum trýr. Tí at Móses skrivar, at tann maður, sum ger ta rættvísi, sum er av lógini, skal liva við hana. Men tann rættvísi, sum er av trúgv, sigur soleiðis: "Sig ikki í hjarta tínum: "Hvør vil fara upp í himin?" - tað er, til at flyta Krist oman, - ella: "Hvør vil fara niður í undirdýpið?"" - tað er, til at flyta Krist upp frá deyðum. Men hvat sigur hon? "Orðið er tær nær, í munni tínum og í hjarta tínum." Tað er tað trúarorðið, sum vit prædika. Tí at um tú játtar við munni tínum, at Jesus er harri, og trýr í hjarta tínum, at Gud vakti hann upp frá deyðum, tá skalt tú verða frelstur; tí at við hjartanum verður trúð til rættvísi, men við munninum verður játtað til frelsu. Tí at skriftin sigur: "Hvør tann, sum trýr á hann, skal ikki verða til skammar." Tí at ikki er munur á Jøda og Grikka; tí at hin sami er harri hjá øllum, fullríkur fyri øll tey, sum ákalla hann. Tí at hvør tann, sum ákallar navn Harrans, skal verða frelstur. Hvussu skulu tey tá ákalla tann, sum tey ikki trúgva á? Og hvussu skulu tey trúgva á tann, sum tey ikki hava hoyrt um? Og hvussu skulu tey hoyra, uttan at onkur er, sum prædikar? Og hvussu skulu teir prædika, uttan at teir verða sendir? Soleiðis sum skrivað er: "Hvussu yndisligir eru føtur teirra, sum boða gleðiboðskapin um hitt góða!" Men ikki vóru øll gleðiboðskapinum lýðin; tí at Jesaja sigur: "Harri, hvør trúði tí, sum hann hoyrdi av okkum?" So kemur tá trúgvin av tí, sum verður hoyrt; men tað, sum verður hoyrt, kemur gjøgnum orð Krists (Róm 10,4-17).
Endin á lógini
Í øllum teirra ídni høvdu jødarnir ikki fingið eyguni upp fyri tí týdningarmesta av øllum, nevniliga fyri sjálvum Jesusi Kristi. Tað er jú Hann, sum hevur hildið lógina, sum vit ikki megnaðu at halda. Hann er tess vegna eisini endin á lógini (t.e. uppfylling av lógini) og fullkomið rættvísi fyri hvønn tann, sum trýr (4). Ein verður altso ikki rættvísgørdur av gerningum, tí at eingin av okkum megnar at liva 100% samsvarandi við Guds lóg (5). Frelsan fæst altso ikki við lógarrættvísi, men við trúarrættvísi, og einasti mátin at fáa hetta trúarrættvísið er ígjøgnum trúarorðið (gleðiboðskapin) um Jesus Krist (8). Hitt sama trúarorðið skapar kristusjáttanina í munninum og kristustrúnna í hjartanum. Hetta er eisini orsøkin til, at Paulus sigur: "Tí at um tú játtar við munni tínum, at Jesus er harri, og trýr í hjarta tínum, at Gud vakti hann upp frá deyðum, tá skalt tú verða frelstur" (9). Játtanin við munninum og trúgvin í hjartanum eru tætt knýtt at hvørjum øðrum. Játtanin er tað sama, sum vit lesa um í vers 13: "Tí at hvør tann, sum ákallar navn Harrans, skal verða frelstur." Um ein menniskja játtar við sínum munni, at Jesus er harri og frelsari, og trýr í hjartanum, at hann reis upp frá deyðum, tá vísir hetta okkum eisini, at hjartað hjá viðkomandi trýr á Jesus. Henda trúgvin er ein rættvísgerandi og frelsandi trúgv, tí at Jesus er nevniliga endin á lógini. Fyri okkum er hann alt tað, sum er gott og rætt í Guds eygum. Tí skal hvør tann, sum trýr á Jesus, eisini verða frelstur!
Navn Harrans
Í vers 13 segði Paulus: "Tí at hvør tann, sum ákallar navn Harrans, skal verða frelstur." Pætur brúkar somu orðing í Áps 2,21: "Og tað skal verða, at hvør tann, sum ákallar navn Harrans, skal verða frelstur." Upprunaliga stavar hetta frá Jóel 3,5: "Men hvør tann, sum ákallar navn Harrans, skal verða frelstur..." Tað er altso eingin ivi um, at frelsan er tengd at einum ávísum persóni, nevniliga Harranum. Tað er við at kalla á Hansara navn, av vit verða frelst! Í Áps 2,21 verður Jesus sjálvur knýttur at Harrans navni. Tað sama er galdandi í Róm 10,13. Og í 1 Kor 1,2 sigur Paulus eisini: "...saman við øllum teimum, sum ákalla navn várs harra Jesu Krists..." Alt hetta er við til at undirstrika Jesu guddóm. Jesus er Harri! Og tí er tað eisini hann, ið skal ákallast! Hetta samsvarar eisini við orðini hjá Pæturi í Áps 4,12: "Og ikki er frelsa í nøkrum øðrum; tí at ikki er heldur nakað annað navn undir himlinum, givið millum manna, sum vit skulu verða frelstir við."
Kjarnin í boðskapinum
Eftir at hava staðfest, at øll tey, sum ákalla navn Harrans, verða frelst, lýsir Paulus síðani frelsunnar gongd í vers 14-15. Kjarnin í hansara boðskapi sæðst best, tá ið henda gongd verður lisin í mótsættari rekkjfylgju:
1. Jesus sendir síni sendiboð.
2. Sendiboðini prædika gleðiboðskapin.
3. Menniskju hoyra gleðiboðskapin.
4. Tey, sum hoyra gleðiboðskapin, koma til trúgv.
5. Tey, sum trúgva gleðiboðskapinum, ákalla navn Harrans.
6. Tey, sum ákalla navn Harrans, verða frelst.
Júst hetta er eisini orsøkin til, at eg síggi vers 17 sum lyklaorðið í Róm 10: "So kemur trúgvin tá av tí, sum verður hoyrt; men tað, sum verður hoyrt, kemur gjøgnum orð Krists." Prædikan av gleðiboðskapinum førir til, at menniskju hoyra gleðiboðskapin, og tað førir síðan til, at tey eisini koma til trúgv. Paulus undirstrikar eisini týdningin av gleðiboðskapinum í Róm 1,16: "Tí at eg skammist ikki við gleðiboðskapin, tí at hann er Guðs kraft til frelsu fyri hvønn tann, sum trýr, bæði fyri Jøda fyrst og síðan fyri Grikka." Hetta er eisini orsøkin til, at Paulus sigur: "Hvussu yndisligir eru føtur teirra, sum boða gleðiboðskapin um hitt góða!" - hitt góða, sum í stuttum kann lýsast við orðunum frá Jóh 3,16: "Tí at so elskaði Guð heimin, at hann gav son sín, hin einborna, til tess at ein og hvør, sum trýr á hann, ikki skal glatast, men hava ævigt lív." Orð Krists (gleðiboðskapurin) er altso lyklaorðið fyri teg og meg og allan heimin!


text:
Mamma Mu spælir
Bókaklubbin
- Síður: 28
- Útgávuár: 2018
- Upprunamál: svenskt
- Innbinding: innbundin
- Rithøvundur: Jujja Wieslander
- Myndir: Sven Nordqvist
- Týðari: Niels Jákup Thomsen
Mamma Mu er ein forvitin og spælisjúk kúgv, og Krákus er ein varin Kráka.
Nú er vetur og kalt, og Mamma Mu keðir seg í fjósinum. Tíbetur kemur Krákus altíð at vitja. Mamma Mu droymir um grønt gras og summar. Og so fara tey út at spæla summar í kavanum.
Mamma Mu nam við glerpípuna. Pling! Hon brotnaði.
- Mu, eg spæli, at hon er ein ísur.
- Hvat gert tú Mamma Mu? Sleikir tú glerpípuna?
- Ja. Mu?
- Tað er jú lívsfarligt!
- Tað er bara vatn, Krákus.
- Tað kann vera giftvatn.
- Mu, tvætl í teg! Kom, vit fara at vita, um ísur er á vatninum!


text:
Tað verða spennandi LEGO dagar í SMS í páskafrítíðini 12.-26. apríl.
Kom til LEGO byggidagar í SMS í døgunum 12.-26. apríl. Nógv spennandi verður á skánni hesar dagarnar. Eitt nú byggistøðir við bæði vanligum LEGO og Duplo, so bæði tey stóru og smærru kunnu byggja alskins LEGO figurar – tað er bara hugflogið, sum setur mørk.
Fleiri stórir og smáir LEGO figurar, sum vit kenna frá eitt nú Pixar, Star Wars o.ø., verða at finna bæði á Torginum og í handlunum í SMS. Eisini hava føroyskir og danskir LEGO entusiastar bygt sermerktar føroyskar bygningar. Ein forvitnislig framsýning verður av hesum bygninum á Torginum fram til 3. mai.
Afturat forvitnisligu framsýningunum og byggistøðunum verða eisini kappingar á skránni. Tað verður eitt nú gjørligt at vinna eina ferð fyri tvey vaksin og tvey børn til Legoland við hoteluppihaldi. Eisini verða byggikappingar og skattaveiða á skránni.


text:
Tað var so hugnaligt úti á landinum. Á sumri var tað. Akrarnir vóru so gulir, havraveltan grøn, og hoyggið var rakað saman í rúgvur á bønum. Niðri á áarbakkanum gekk storkurin og prátaði egyptiskt, tí tað málið hevði hann lært av mammu síni. Uttan um velturnar og graslendið vóru stórar skógir og inni í skógunum vóru djúp vøtn. Jú, satt var tað, at har var vakurt úti á landinum! Og beint har í sólskininum var ein gamal harragarður við djúpum veitum uttanum, og frá múrinum og niður móti vatninum vuksu stórar hømiliur, sum vóru so høgar, at smá børn væl kundu standa upprætt undir teimum. Har var líka so villingarsamt sum í tí tættastu skóg, og har lá ein dunna á reiðrinum og bøldi. Hon skuldi klekja teir smáu dunnungarnar, men nú var henni farið at keðast, tí tað vardi so leingi, og ongin kom at vitja hana, tí hinum dunnunum dámdi betur at svimja í veitunum enn at sita og kvakka við hana undir einum hømiliublað.
Endin var kortini tann, at tað fór at bresta fyri nev, fyrst eitt egg, so annað og so øll hini: ”Pipp, pipp!” hoyrdist tað láta. Allir eggjagularnir vóru vorðnir livandi og kagaðu nú út.
”Kvakk, kvakk!” segði dunnan, og so kvikaðu teir sær so skjótt, sum teir kundu, og hugdu seg um undir teim grønu bløðunum, og ungamamman læt teir sleppa at síggja seg um, tí grønt er gott fyri eyguni.
”Nei, sum verðin er stór!” søgdu allir ungarnir, tí nú var tað sanniliga vorðið rúmsáttari hjá teimum, enn tá ið teir lógu inni í egginum.
”Halda tit, hatta er øll verðin!” segði ungamamman. ”Nei, hon er størri enn so, hon breiðir seg langt hinumegin urtagarðin, heilt inn í bøin hjá prestinum! Men har havi eg ongantíð verið! - Eru tit her nú allir samlir?” Og so reisti hon seg upp: ”Nei, allir eru ikki komnir enn. Tað størsta eggið er heilt enn. Hvussu leingi skal hetta vara! Nú tími eg skjótt ikki meir!” Og so legði hon seg aftur.
”Nú, hvussu gongur tað?” spurdi ein gomul dunna, sum kom at vitja.
”Tað gongur so leingi við hesum eina egginum,” segði ungamamman, ”tað vil ikki bresta fyri nev. Men kom nú og síggj hinar. Tað eru fittastu dunnungar, eg nakrantíð havi sæð. Teir líkjast allir pápa sínum. Tað viðtuggið! Hann ger sær ikki ómak at koma at vitja meg.”
”Lova mær at síggja hatta eggið, sum ikki vil bresta fyri nev!” segði henda gamla.
”Mestur er tað eitt kalkunegg! Tí soleiðis lumpaðu tey meg einaferð, og eg hevði bæði sorg og kom í neyð av teimum ungunum, tí teir ræddust vatn, skal eg siga tær! Ikki hugsingur um at fáa teir útí. Eg kvakkaði og skumpaði, men onki hjálpti! Lova mær at síggja eggið! Jú, hatta er eitt kalkunegg, Lat tú tað bara liggja og far og lær hinar at svimja!”
”Eg haldi, eg fari at liggja eitt sindur aftrat!” segði dunnan. ”Eftir sum eg havi ligið so leingi, so kann eg kanska liggja hetta, til jóansøkan er farin!”
”Sum tú vilt!” segði gamla dunnan, og so fór hon.
Endin var, at tað stóra eggið skrædnaði. ”Pipp, pipp,” segði ungin og kom bóltandi út so stórur og misháttur. Dunnan hugdi at honum: ”Hatta er tó ein ræðuliga stórur dunnungi!” segði hon. ”Hann líkist ongum av hinum. Man tað vera so galið, at hatta er ein kalkunungi? Men tað skulu vit skjótt fáa at vita. Í vatnið skal hann, um eg so sjálv skal sparka hann útí!”
Dagin eftir var veðrið av tí besta, sólin skein á øll tey grønu hømiliubløðini. Ungamamman kom við øllum ungariðilinum oman til veitina, og puts! so leyp hon á blotan: ”Kvakk, kvakk!” læt í henni, og ein ungi fyri og annar eftir leyp útí. Vatnið skvampaði út yvir teir, men tað løgdu teir onki í og hildu tað vera so deiligt at flóta í vatninum. Beinini lótu av sær sjálvum, og allir vóru á floti, eisini tann mishátti, grái ungin svam sum vera vildi. ”Nei, onki er hatta nøkur kalkun!” segði dunnan. ”Hygg, hvussu væl hann dugir at brúka beinini, hygg, hvussu fattur hann situr. Hatta er mín egni ungi! Og í grundini er hann ikki so misháttur, tá ið tú hyggur gjølla at honum. Kvakk! Kvakk! - komið nú við mær, so skal eg vísa tykkum verðina og sýna tykkum fram í høsnagarðinum, men verið altíð í hølunum á mær, so at ongin traðkar upp á tykkum, og ansið tykkum fyri kettuni!”
Og so komu tey inn í høsnagarðin. Har var ein øgiligur gangur, tí tað vóru tvær familjur, sum bardust um eitt állahøvur, og so fór kettan við tí. ”Ja, soleiðis er lívið her í verðini!” segði ungamamman og slokti sær um nevið, tí henni hevði eisini dámt at fingið állahøvdið. ”Brúkið nú beinini!” segði hon, ”og roynið at skunda tykkum og minnist til at bukka vakurt fyri hasi gomlu dunnuni har yviri. Hon er tann stórbærasta av øllum her. Hon er av sponskum uppruna, tí er hon so prúð, og síggja tit, at hon hevur ein reyðan skeyta um beinið! Tað er nakað framúrskarandi fínt og størsta viðurkenning, nøkur dunna kann fáa. Tað merkir so mikið, sum at tey vilja ikki missa hana, og at hon skal vera kend bæði av dýrum og menniskjum! Skundið tykkum! Ikki kálvakníggjaðir! Ein væl vandur dunnungi hevur vítt millum kníggja eins og faðir og móðir. Soleiðis, og nígið so og sigið kvakk!”
Og tað gjørdu teir. Men hinar dunnurnar í garðinum hugdu at teimum og søgdu hart og týðiliga: ”So! Nú kemur hatta harkaliðið her aftrat. Her er nóg mikið av hasum slagnum frammanundan. Og skamm fáið hatta, sum sær út, hasin eini dunnungin! Hann vilja vit onki hava við at gera!” Og beinanvegin fleyg ein dunna á kroppin á honum og beit hann í nakkan.
”Lat hann fáa frið!” segði mamman, ”hann ger ongum nakað!”
”Ja, men hann er ov stórur og frábregðandi!” segði dunnan, sum beit, ”og so skal hann pískast!”
”Vøkur børn, tygum eiga!” segði tann gamla dunnan við skeytanum um beinið, ”allir samlir líka vakrir uttan tann eini, hann er mislukkaður! Eg vildi fegin, at tað hevði borið til at gjørt hann umaftur!”
”Nei, tað ber ikki til, tygara hátign!” segði ungamamman. ”Vakur er hann ikki, men hann er eitt góðdýr, og hann svimur so væl sum nakar av hinum, ja, eg má siga, at hann svimur betur enn teir, og hann kann fara at vaksa seg vakran, ella kanska hann fer at minka við aldrinum. Hann lá ov leingi í egginum, og tí sær hann ikki út sum hinir!” Og so valdi hon um nakkafjaðrarnar á honum og kíndi honum um allan kroppin. ”Hann er eisini steggi, og so bilar tað ikki so nógv. Eg haldi, hann verður sterkur, og eg rokni við, at hann fer at vinna á vansunum!”
”Hinir ungarnir eru framúr vakrir!” segði tann gamla. ”Nú mugu tit kenna tykkum sum heima, og finna tit eitt állahøvur, so kunnu tit bera mær tað!” Og so vóru tey sum heima.
Men tann neyðars dunnungi, sum seinastur var komin út, og sum var so misháttur, bleiv pískaður, bæði bitin, skumpaður og hildin fyri spott og bæði av dunnunum og høsnunum. ”Hann er ov stórur!” søgdu tey øll somul, og kalkunhanin, sum var føddur við sporum og visti ikki betur, enn at hann var keisari, blásti seg upp og sá út sum ein fullriggari, fór heilt yvir til ungan, og so pjátraði hann og tutlaði, so at hann gjørdist alreyður um høvdið. Neyðars dunnungin visti hvørki til høvur ella hala, hann var í so ringum lag, tí hann var so misháttur og gjørdi øllum dunnugarðinum fyri skommum.
Soleiðis var tað tann fyrsta dagin, og seinni gjørdist tað uppaftur verri. Neyðars dunnungin bleiv happaður av øllum, ja sjálvt systkinini vóru ill inn á hann, og so søgdu tey: ”Bara kettan hevði tikið teg, títt ljóta skepilsi!” Og mamman segði: ”Gævi, tú hevði farið úr eygunum, tað vildi eg!” Og dunnurnar bitu hann, og høsnini pikkaðu hann, og gentan, sum gav teimum at eta, sparkaði hetta neyðardýrið.
So fór hann flagsandi yvir um hegnið. Smáfuglarnir, sum sótu í runnunum, fóru kløkkir á flog. ”Tað er tí, eg eri so ljótur!” hugsaði dunnungin og blundaði, men hann helt á við at renna, og so visti hann ikki av, fyrr enn hann var niðri við mýrulendið, har villdunnurnar eiga. Her lá hann alla náttina, tí hann var so móður og í so ringum lag.
Um morgunin fóru villdunnurnar á flog, og tær hugdu at hesi nýggju veruni, sum komin var. ”Hvør ert tú fyri ein?” spurdu tær, og ungin snaraði sær á allar liðir og heilsaði so væl, sum hann nú dugdi.
”Tú ert ógvuliga misháttur!” søgdu villdunnurnar, ”men sama ger tað okkum, bara tú ikki hugsar um at gifta teg inn í okkara ætt!” - Neyðardýrið! Lítið mundi hann hugsa um at gifta seg. Hann var nøgdur, bara hann fekk frið at liggja har millum sevini og leska seg eitt sindur av mýruvatni.
Har lá hann so í tveir heilar dagar. Tá komu tvær villgæs ella rættari tveir villgásasteggjar. Tað var ikki langt síðani, teir vóru komnir út úr egginum, og tí vóru teir so braneggjaðir.
”Hoyr, søti mín!” søgdu teir, ”tú ert so misháttur, at tað ber ikki til annað enn at vera góður við teg! Hevur tú hug at koma við og vera flytifuglur? Stutt hiðani frá er ein annar mýruhylur, og har eru nakrar so ógvuliga fittar villgæs, allar samlar bøgur, sum duga at siga kvakk! Tú kanst væl fara at fáa eina av teimum, so misháttur tú ert!”
”Puff! Puff!” hoyrdist í sama viðfangi uppi yvir teimum, og báðir villgásasteggjarnir komu singlandi deyðir niður millum sevini, og vatnið gjørdist blóðreytt. ”Puff! Puff!” hoyrdist aftur, og ein flokkur av villgásum fór á flog upp úr sevunum, og so buldraði tað aftur. Menn vóru á stórari veiðuferð. Byrsumenninir lógu og lúrdu uttan um mýruvatnið, og summir sótu eisini uppi í trøunum, sum rættu seg við greinunum langt út yvir sevini. Krútroykurin fór sum skýggj millum tey myrku trøini og heilt út yvir vatnið. Ígjøgnum mýruvatnið komu hundarnir vassandi, tvass, tvass! Teir boygdu sev og leggir fyri sær, so har var ræðuligt hjá tí neyðars unga at liggja. Hann royndi at fáa høvdið undir vongin, og beint tá stóð ein ræðuliga stórur hundur uppi yvir honum. Tungan hekk langt út úr kjaftinum, og eyguni í honum glógvaðu so øgiliga. Hann kom við gapandi kjafti heilt niður at unganum, so at tað skygdi í teim hvøssu tonnunum --- og so tvass! fór hann av stað aftur uttan at gera honum nakað.
”Á, Gud havi lov!” suffaði ungin, ”eg eri so ljótur, at sjálvt hundarnir hirða ikki at bíta meg!”
Og so lá hann púra stillur, meðan høglini singlaðu um oyruni, og skotini komu eitt fyri og annað eftir.
Ikki fyrr enn tað var komið langt út á seinnapartin, gjørdist kvirt, men neyðars ungin tordi ikki at røra seg, hann lá stillur og bíðaði fleiri tímar, áðrenn hann tordi at líta seg í kring, men so skundaði hann sær eisini burtur frá vatninum, alt hvat ið hann orkaði. Hann rann bæði um bø og ong, men tað var so nógvur vindur, at tað var stríggið hjá honum at ganga ímóti.
Móti kvøldið var hann komin til eitt lítið, fátækt bóndahús. Tað var so ússaligt, at tað visti ikki, hvønn veg tað skuldi detta, og so varð tað bara standandi. Vindurin var so nógvur, at ungin noyddist at seta seg á gumpin fyri at halda ímóti, og tað gjørdist alt verri og verri. Tá sá hann, at hurðin var farin av øðrum hongslinum og hekk skeiv, og har var so mikið av gloppi, at hann fekk smoykt seg inn í stovuna, og tað gjørdi hann.
Har búði ein gomul kona saman við eini kettu og einari hønu, og kettuna kallaði hon Lítlaba, og kettan dugdi bæði at renna ryggin upp úr sær og at spinna, og hon dugdi eisini at neistra, men tá mátti tú strúka henni móti hárinum. Hønan var ógvuliga lágføtt, og tí varð hon eyknevnd Lágbeintagokka. Hon varp væl, og konan var so góð við hana sum við sítt egna barn.
Um morgunin løgdu tey beinanvegin merki til henda ókunnuunga, og kettan settist at spinna og hønan at gokka.
”Hvat bagir!” segði konan og hugdi uttan um seg, men hon hevði ikki góð eygu, og so helt hon, at ungin var ein feit dunna, sum var vilst. ”Hetta var góður fongur!” segði hon, ”nú kann eg fáa dunnegg, uttan so at hetta er ein steggi. Tað má roynast.”
Og so slapp ungin at vera har eina royndartíð upp á tríggjar vikur, men egg komu ongi. Og kettan var húsbóndi í húsinum, og hønan var frúa, og altíð søgdu tey: ”Vit og verðin!” tí tey hildu seg vera aðra helvtina og eisini betru helvtina. Ungin helt, at tað bar til at hava aðra meining enn tey, men tað toldi hønan ikki.
”Dugir tú at verpa?” spurdi hon.
”Nei!”
”Ja, sit so og halt munn!” Og kettan segði: ”Dugir tú at skjóta ryggin upp úr tær, at spinna og at neistra?”
”Nei!”
”Ja, so skalt tú sita og tiga, tá ið skilafólk tosa!”
Og ungin sat í krókinum og var í ringum lag. Tá mintist hann til ta frísku luftina og sólskinið. Hann fekk so merkiligan hug at floyta sær á vatninum, og hann orkaði ikki at tiga, hann mátti siga tað við hønuna.
”Hvat bagir tær?” spurdi hon. ”Tað er tí, at tú situr so púra fyri onki, at sovorðið býtt stingst upp á teg. Verp ella spinn, so man tað fara at javna seg!”
”Men tað er so vælsignað at flóta á vatninum!” segði ungin, ”so deiligt at sleppa at baða sær í vatninum og sleppa at kava!”
”Ja, tað er ikki eiti á stuttleika!” segði hønan, ”tú ert vorðin óður í høvdinum. Spyr kettuna, hon er tað klókasta, eg veit um, um henni dámar at flóta í vatninum og kava! Eg vil ikki tala um meg sjálva. Ja, spyr høvdið í húsinum, ta gomlu konuna, tí klókari enn hon er ongin í verðini! Heldur tú, henni hevði dámað at flotið í vatninum - og farið undir?”
”Tit skilja meg ikki!” segði ungin.
”Ja, skilja vit teg ikki, hvør skuldi so kunnað skilt teg! Eg vil ikki hopa, at tú heldur teg vera klókari enn konan og kettan fyri ikki at tala um meg sjálva! Ver ikki so fjákutur, neyðardýrið! Og takka tínum skapara fyri alt tað góða, vit hava gjørt fyri teg! Ert tú ikki sloppin at vera í eini heitari stovu og at vera saman við skilafólki, sum tú kanst læra nakað av! Men tú ert eitt tvætl, og tað er ongin stuttleiki at vera saman við tær! Tú kanst líta á meg. Eg vil tær tað besta, eg eri nakað bersøgin, men besti vinur tín er hann, sum torir at siga tær sannleikan. Fá nú bara upp í lag at verpa ella lær teg at spinna ella neistra!”
”Eg haldi, eg fari at leita út í ta víðu verðina!” segði ungin.
”Ja, ger tú tað,” segði hønan.
Og so fór ungin. Hann svam á vatninum, hann kavaði, men øll onnur dýr hildu hánt um hann, tí hann var so misháttur.
Nú kom heystið. Bløðini í skógini gjørdust gul og brún, vindurin skræddi tey leys, so at tey mólu í klingur, og tað sá kalt út at hyggja upp í luftina. Skýggini hingu so burðarmikil full av heglingi og flykrum, og á garðinum sat ravnurin og segði ”kro, kro!” av berum kulda. Ja, tú fekst kuldakrop bara av at hugsa um tað. Tann neyðars ungi hevði tað alt annað enn gott.
Eitt kvøldið, tá ið sólin fór so vøkur í kav, kom ein heilur flokkur av stórum fuglum út millum runnarnar. Ungin hevði aldri áður sæð so vakrar fuglar. Teir vóru snjóhvítir og høvdu langan, smidligan háls. Tað vóru svanir, og teir lótu so merkiliga, breiddu teir stóru veingirnar út og flugu burtur úr kuldanum til heitari lond og vøtn við ongum gleri. Teir flugu so høgt, so høgt, at tann mishátti lítli ungin kendi sær longsil í barmi. Hann mól í klingur á vatninum sum eitt hjól, rætti seg við hálsinum langt upp í luftina og skar í eitt skríggj so hart og merkiligt, at hann sjálvur gjørdist kløkkur av tí. Á, hann fekk ikki hasar vøkru fuglarnar úr huganum, hasar lukkuligu fuglarnar, og beinanvegin, sum teir vóru farnir úr eygsjón, kavaði hann heilt niður á botn, og tá ið hann kom uppaftur, var hann meir at kalla sum frá sær sjálvum. Ikki visti hann, hvat ið fuglarnir itu, ikki hvar ið teir fóru flúgvandi, og kortini var hann góður við teir, sum hann ongantíð hevði verið við nakran annan áður. Hann var als ikki øvundsjúkur inn á teir, tí tað kundi ikki komið honum í huga at ynskt sær slíkan vakurleika. Hann hevði verið glaður við, bara dunnurnar høvdu viljað havt hann ímillum sín. Neyðars mishátti ungin!
Og veturin kom so kaldur, so kaldur. Ungin mátti alla tíðina liggja og svimja í vatninum, so tað skuldi ikki frysta, men hvørja nátt gjørdist holið, sum hann svam í, minni og minni. Tað frysti, so at tað brakaði í ísinum, og ungin mátti liggja og svimja í heilum, so at gler skuldi ikki leggjast á allan hylin, men endin var, at hann gjørdist so móður, at hann orkaði ikki meir, gavst at svimja og frysti fastur í ísin.
Tíðliga um morgunin kom ein bóndi tann vegin. Hann sá ungan, fór út á ísin og breyt hann við traskitufluni, so at ungin varð leysur, og bar hann so heim til konu sína. Har kom hann aftur til lívs.
Børnini vildu sleppa at spæla við hann, men ungin helt, at tey fóru at gera honum fortreð og leyp av bangilsi upp í eitt mjólkarfat, so at mjólkin stoyttist á gólvið. Konan rópti og klamsaði saman hendur, og tá fleyg hann upp í smørtrogið og haðani niður í mjøltunnuna og uppaftur. Tit skuldu sæð, hvussu hann sá út! Konan geylaði og skuldi sláa hann við klovanum, og børnini bardust um at sleppa at fanga hann, og tey bæði flentu og róptu. Gott var tað, at hurðin stóð opin, og út slapp hann sær ímillum runnarnar, og har lá hann so líka sum í dvala í tí feima kavanum.
Men tað verður alt ov syndarligt at siga frá øllum tí, sum hann mátti líða henda harða og langa vetur. Hann lá í mýruni millum sevini, tá ið sólin fór aftur at skína og verma. Lerkarnir sungu, og várið var komið.
Tá breiddi hann beinanvegin veingirnar út, og teir ívnaðu nógv meira enn áður. Hann gjørdi nøkur veingjasløg, og væl bar til. Hann fór við ferð flúgvandi, og hann visti ikki av, fyrr enn hann var í einum stórum urtagarði, har súreplatrøini stóðu og blomstraðu, og sýringsgreinarnar angaðu og hingu so grønar heilt niður móti vatninum í veitunum. Og her var so deiligt og so várligt, og beint framman fyri hann, út úr skógartjúkninum komu tríggir avbera vakrir, hvítir svanir. Fjaðrarnar ívnaðu, og teir flutu so lættir á vatninum. Ungin kendi hesar vøkru fuglar og gjørdist hugtikin og so merkiliga sorgtungur.
”Nú fari eg á flog yvir til teir, hasar kongaligu fuglarnar, og teir fara at pikka meg til deyðis, tí eg eri so ljótur, tori illa at fara til teirra, men tað ger tað sama. Betri at verða dripin av teimum enn at verða happaður av dunnunum, pikkaður av høsnunum, sparkaður av arbeiðskonuni, sum ambætar í høsnagarðinum, og pínast av kulda um veturin...”.
Og so fleyg hann út á vatnið og svam ímóti teim vøkru svanunum. Hesir sóu hann og tóku við ívnandi fjaðrum ferð á seg ímóti honum. ”Drepið meg bara!” segði tann neyðars ungin og boygdi høvur niður móti vatnskorpuni og væntaði sær deyðan. - Men hvat sá hann tá niðri í tí klára vatninum? Hann sá myndina av sær sjálvum í vatninum, men nú var hann ikki longur ein klombrutur, myrkagráur fuglur, grimmur og ljótur, tí nú var hann sjálvur ein svanur. Tað bilar onki, um tú ert borin í heim í dunnugarðinum, bara tú hevur ligið í einum svanaeggi!
Nú kendi hann seg væl nøgdan við alla ta neyð og allan tann mótburð, ið honum hevði verið fyri. Nú dugdi hann júst at meta lukkuna og allan vakurleikan, sum heilsaðu honum. — Og teir stóru svanirnir svumu uttan um hann og kíndu honum við nevunum.
Oman í urtagarðin komu nøkur smábørn. Tey góvu svanunum breyð, og tað minsta segði: ”Ein nýggjur er komin!” Og hini børnini fegnaðust saman við tí minsta: ”Ja, her er komin ein nýggjur!” og tey klappaðu saman hendur og dansaðu av frøi, fóru rennandi eftir faðir og móður, og so kastaðu tey meira breyð og kaku út í vatnið, og øll søgdu tey: ”Hesin nýggi er vakrastur, so ungur og stásiligur,” og teir gomlu svanirnir nigu ímóti teimum.
Tá kendi hann seg heilt smædnan. Hann stakk høvdið undir vong, tí hann visti ikki, hvat hann skuldi gera, hann var so ógvuliga lukkuligur, men als ikki stoltur, tí eitt gott hjarta verður ongantíð stolt. Hann hugsaði um, hvussu vanvirdur hann hevði verið og jagstraður, og nú hoyrdi hann øll siga, at hann var vakrastur av øllum vøkrum fuglum. Og sýringstrøini boygdu seg við greinunum heilt niður móti vatnskorpuni, og sólin skein so vakurt og gott. Tá ívnaðu fjaðrarnar, hann rætti tann klæna hálsin, og av hjarta læt í honum: ”So stóra eydnu droymdi eg ikki um, tá ið eg var tann mishátti dunnungin!”
Upprunaheiti: H.C. Andersen: ”Den grimme Ælling”, ” Nye Eventyr. Første Bind. Første Samling”, 1844.
Marius Johannesen (1905-1986) týddi. H.C. Andersen: ”12 ævintýr”, Bókaforlagið Grønalíð 1982.


text:
Einaferð var tað ein stoppinál, sum helt so nógv um seg sjálva, at hon trúði, at hon var ein seyminál.
”Ansið nú væl eftir, hvør ið tað er, sum tit halda um!” segði stoppinálin við fingrarnar, sum skuldu fara at seyma við henni. ”Missið meg ikki! Detti eg á gólvið, so er tað skjótt til, at tit finna meg ikki aftur, so fín eri eg!”
”Máti skal vera við!” søgdu fingrarnir, og so góvu teir henni eitt klemm um miðjuna.
”Síggja tit, eg komi við fylgi!” segði stoppinálin og dró ein langan tráð eftir sær, sum kortini ikki hevði knút á endanum.
Fingrarnir beindu nálina beint móti inniskónum hjá kokkagentuni, tí yvirleðrið var skrædnað, og nú skuldi tað bøtast aftur.
”Hetta er eitt beista stríggið arbeiði!” segði stoppinálin, ”eg komi aldri ígjøgnum, eg brotni!” og so brotnaði hon. ”Segði eg tað ikki altíð!” segði stoppinálin, ”eg eri alt ov fín!”
”Nú er ongin dugur í henni!” hildu fingrarnir, men kortini noyddust teir at halda tvørtur um hana, tí kokkagentan dryppaði lakk á brotna eygað og setti hana í bringuna.
”Hyggið, nú eri eg bringuprýði!” segði stoppinálin. ”Eg visti tað altíð, at eg fór at koma til heiður og æru. Er nakar dugur í tær, so kemur eisini altíð okkurt burtur úr tær!” Og so flenti hon innantanna, tí tað sæst ongantíð uttaná, at ein stoppinál flennir. Har sat hon nú so erpin, sum sat hon og koyrdi í fínavogni, og hon leit seg um í allar ættir.
”Kann eg fáa loyvi at spyrja, um tygum eru av gulli?” spurdi hon knappanálina, sum eisini sat í bringuni. ”Tygum eru vøkur á at líta og við tygara egna høvdi, men lítið er tað! Síggið til, at tað fer at vaksa, tí ikki ber til at lakka øll um endan!” Og so bretti stoppinálin sær so stoltliga á, at hon datt úr turriklæðnum og niður í vaskið, júst sum kokkagentan stoytti burtur úr vaskifatinum.
”Nú fari eg út at ferðast!” segði stoppinálin; ”bara eg nú ikki farið fyri skeytið!” Men tað fór hon.
”Eg eri ov fín fyri hesa verð,” segði hon, táið hon var komin í túnrennuna at liggja. ”Men mítt góða skil havi eg við sama lag, og tað hevur ikki lítið at týða!” og so var hon pretin við sama lag og misti ikki mótið.
Og nógv ymist kom flótandi oman gjøgnum rennuna: sprek, strá, pappírslepar. ”Hygg, hvar ið tey flóta!” segði stoppinálin. ”Tey vita lítið, hvatið prikar. Eg kann prika. Og her siti eg. Hygg, har fer eitt sprek, og tað dugir ikki at hugsa um nakað annað í verðini uttan ”sprek”, og sprek er tað sjálvt. Har fer eitt strá, hygg, hvussu tað melur og melur! Hugsa ikki so nógv um teg sjálvan, tú veitst ikki av, fyrrenn tú rennur teg ímóti! Har fer eitt petti av eini avísu! Gloymt er tað, sum einaferð stóð í henni, og kortini breiðir hon seg! - Eg siti tolin og still, eg veit, hvat ið eg eri, og tað verði eg!”
Ein dagin sá hon okkurt, sum glitraði har nær við, og so trúði stoppinálin, at tað var ein gimsteinur, men tað var bara eitt leikapetti, og við tað at tað glitraði, so vendi stoppinálin sær til tað og segði, at hon var bringuprýði. ”Eg meini, tygum eru ein gimsteinur!” - ”Ja, okkurt sovorðið eri eg!” Og so hildu bæði tvey, at tey hvørt sær vóru dýrmiklir lutir, og so tosaðu tey um, hvussu hástórur heimurin var.
”Ja, einaferð búði eg í eini eskju hjá eini jomfrú!” segði stoppinálin, ”og henda jomfrúin var kokkagenta, og hon hevði fimm fingrar á hvørji hond, men nakað so erpið, sum hesar fimm fingrarnar havi eg ongantíð sæð, og so høvdu teir onki annað at gera uttan at halda tvørtur um meg, taka meg upp úr eskjuni og leggja meg aftur í eskjuna.”
”Glitraðu teir?” spurdi leikapettið.
”Glitraðu!” segði stoppinálin, ”nei, erpnir vóru teir! Teir vóru fimm brøður, allir føddir fingrar. Teir stóðu allir á rað, tó at teir vóru ójavnir til støddar. Tann ytsti av teimum, tummilin, var stuttur og tjúkkur, hann var líkasum uttan fyri raðið, og so hevði hann bara ein lið í rygginum, hann dugdi bara at boyggja seg eina ferð, men hann segði, at misti eitt menniskja hann, so dugdi hetta menniskjað als ikki til hertænastu. Fremstifingur kom bæði í søtt og súrt, peikaði bæði á sól og mána, og tað var hann, sum klemmaði, táið tey skrivaðu. Longutong var høvur hægri enn hinir, lekifingur gekk við gulli um miðjuna, og lítlifingur gjørdi so púra onki, og tí var hann erpin av. Reyp var tað, og reyp bleiv tað, og so datt eg í vaskið!”
”Og nú sita vit her og glitra!” segði leikapettið. Í somu løtu kom meira vatn í rennuna, so tað fleyt yvir, og vatnið tók leikapettið við sær.
”Hygg, nú slapp tað hægri upp á strá!” segði stoppinálin, ”eg verði sitandi, eg eri ov fín, men tí eri eg stolt av, og tað er heiðursvert!” Og so sat hon so andbráð og í djúpum tonkum.
”Eg haldi næstan, at eg eri borin í heim av einum sólargeisla, so fín eri eg! Er tað ikki eisini so, at sólin altíð leitar eftir mær undir vatninum? Ája, so fín eri eg, at enn ikki móðir mín finnur meg! Hevði eg havt mítt gamla eyga, sum brotnaði, so haldi eg, at eg hevði farið at grátið! Men tað hevði eg ikki gjørt kortini, tí tað er ikki fínt at gráta!”
Ein dagin lógu nakrir smádreingir og krubbaðust í rennuni og funnu naglar, smápengar og ymist annað burturkast. Sannir grísar vóru teir, men stuttligt hildu teir tað kortini vera.
”Áh!” rópti annar, hann stakk seg av stoppinálini. ”Hvat er hetta fyri eitt skepilsi?” ”Eg eri onki skepilsi, eg eri ein frøkun!” segði stoppinálin, men ongin hoyrdi tað. Lakkið var farið av henni, og svørt var hon vorðin, men svart sýnir klænri, og so trúði hon, at hon var vorðin uppaftur fínari enn áður. ”Har kemur ein eggjakoppur flótandi!” søgdu dreingirnir og settu stoppinálina í eggjakoppin.
”Hvítir veggir og svørt sjálv, tað mátti dugað! Nú eri eg góð at fáa eyga á! Bara eg ikki fari at fáa sjóverk, tí so brotni eg!” Men hon fekk ikki sjóverk, og hon brotnaði ikki.
”Tað er gott móti sjóverki at hava stálmaga og so altíð at minnast til, at ein er nakað meir enn eitt menniskja! Nú eri eg komin úr versta fostri! Fínari tú ert, meiri tolir tú av!”
”Brak!” segði eggjakoppurin, hann kom undir eitt vognhjól. ”Áh, sum eg verði kroyst!” segði stoppinálin, ”nú fái eg sjóverk! Eg brotni, eg brotni!” Men hon brotnaði ikki, tí hon lá upp á langs, og har skal hon verða liggjandi.
Upprunaheiti: H.C. Andersen: ”Stoppenaalen”, ”Gæa”, Æsthetisk Aarbog 1846.
Marius Johannesen (1905-1986) týddi. H.C. Andersen: ”10 ævintýr”, Bókaforlagið Grønalíð 1980.


text:
Í nátt vórðu tey liðug við fyrsta kappingardøgnið á Olympisku Leikum í Tokyo, har tey svimja innleiðandi um kvøldið og síðani finalurnar eftirfylgjandi fyrrapart. Spennandi hevur verið at fylgja við, bæði væntaðum og óvæntaðum úrslitum, samstundis sum tað svíður tá ið onkur hevur ein niðurtúr júst nú á OL.
Upptúrar
Australia setti heimsmet í 4×100 frí fyri kvinnur, við 3:29.69 har teirra egna frá Commonwealth-leikirnar í Australia í 2018 var 3:30.05. Væl per definitón besta avrik á stevnuni til nú, har serliga morgunfinalurnar virka eitt sindur tungar.
18 ára gamli Ahmed Hafnaoui úr Tunesia vann gull í 400 metra frísvimjing, á uttargeil í finaluni við veikastu tilmeldingartíð av øllum finalistum, og sum eitt annars mestsum ókent andlit í altjóða svimjing
25 ára gamla Yui Ohashi úr Japan vann gull í 400 blandað, sum vit kunnu ætla var tiltrongt hjá vertstjóðini, serliga nú tað hevur verið so stríggið at yvirhøvur fáa hesar leikir í lag.
Væntandi
USA byrjaðu yvirbevísandi, við fyrst at fáa øll síni víðari til finalur, og síðani við Chase Kalisz og Jay Litherland at vinna fyrsta gull- og silvurheiðursmerki á stevnuni yvirhøvur. Nú føra tey heiðursmerkjalistan, ‘tíbetur’ tó ikki við øllum.
Niðurtúrar
Japanski Daya Seto megnaði ikki at svimja seg víðari úr innleiðandi riðlunum til finaluna í 400 metra blandaðari svimjing, hóast hann varð mettur sum ein av heiðursmerkjakanditatunum. Hann segði sjálvur um hetta, at ‘eg gjørdi ein feil‘.
Forsvarandi OL-meistarin Katinka Hosszu megnaði ikki at vinna heiðursmerki í 400 metra blandaðari svimjing yvirhøvur, og virkaði sum heild eitt sindur tung. Hon hevur kjans aftur í serliga 200 blandað, men tað sær ikki yvirbevísandi út.
Og so nú í innleiðandi riðlunum á øðrum degi, varð italska fenomenið Benedetta Pilato kolldømd úr 100 bringu, fyri nakað so banalt sum óregluligt beinspark. Hon eigur heimsmetið í 50 bringu, sum tó tíverri ikki er OL-grein.
Til ber at fylgja við OL í svimjing beinleiðis á Eurosport, afturfyri eitt gjald á 100 kr fyri hendan fyrsta mánaðin. Tá ber til at síggja eisini allar aðrar ítróttargreinar á OL, og enntá fleiri í senn um tú setur fleiri tól til hetta.


text:
Lítli kongafiskur (kongafiskaættin)
Sebastes viviparus Krøyer, 1845
Stødd: Lítli kongafiskur verður upp í einar 35 cm langur, men vanliga liggur hann um 18-25 cm.
Dýpi: Hann er úr 10 metra dýpi niður á 750 metra dýpi, men vanliga grynri enn 300 metrar.
Litur: Hann er reydligur, appilsinlittur um bakið og síðurnar. Hann er nakað ljósari undir búkinum. Oftast hevur hann nakrar myrkar, óregluligar blettir á síðunum og tykist tá grómutur. Ein dimman blett hevur hann ovast á kápuni. T
Teinar: R XIV-XVI + 13-14 (12-15); G II + 7.
Lýsing: Lítli kongafiskur er hávaksin fiskur. Hann hevur eina ryggfjøður, teir hørðu teinarnir eru fremstir, eina gotfjøður, har eru teir hørðu teinarnir eisini fremstir. Uggafjaðrarnar eru nakað stórar og rundligar. Búkfjaðrarnar eru nakað minni. Hann hevur lítla beinknútu fremst á undirkjaftinum. 5 beinpíkar eru á kápuni. 11-13 roðslur eru í eini linju upp og á skák frameftir frá aftara enda á gotfjøðurini til strikuna. Eygnatvørmátið er størri ella eins stórt og longdin fremst av undirkjaftinum til eygað (kjafturin saman). Kongafiskasløgini fáa livandi ungar.
Eyðkenni: Hann líkist mest stóra kongafiski og trantkongafiski. Tann niðasti av teimum 5 píkunum á kápuni vísir á skák niður aftureftir.
Týdningur: Hann hevur ikki havt vinnuligan týdning.
da: Lille rødfisk, en: Small redfish – Norway haddock, fr: Petit sèbaste, ís: Litli karfi, no: Lusuer, tý: Kleiner Rotbarsch
Sí myndir og videoklipp her.
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Sporðdrekafiskar Scorpaeniformes
Í sporðdrekahópinum eru 26 ættir, ið hava 279 slektir og 1477 sløg.
Av hesum eru undir Føroyum 7 ættir við 17 slektum og 23 sløgum:
Fiskarnir í hesum hópinum eru í stødd smáir til miðal, sterturin er oftast nakað rundaður aftureftir, onkuntíð innbogin, men sjáldan sýldur. Uggafjaðrarnar eru oftast avrundaðar aftan.
Fiskarnir eru oftast klæddir við píkum ella beinplátum um høvd og bul, yvirhøvur hvassir, harðir og knortlutir fiskar.
Sporðdrekafiskar eru um øll høv, onkur sløg eru í blandingsvatni og onkur eisini í feskvatni.


text:
Kendi kinesiski listamaðurin Yang Fudong hevur sambært The Artnewspaper gjørt eitt staðspesifikt verk til oynna Sandhornøya í norðurnoregi, sum eftir øllum at døma fer at minna um norðlýsi. Verkið verður avdúkað í august í ár. Talan er um eina installatión, sum verður lýs uppá fjallalandslagið, arbeiðsheitið er Poetic co-existence once upon a time: architecture, underground dwelling, installation, monumental images and the landscape; filmsbrotini eru gjørd í Kina og Noregi. Tað er norska listafelagið Salt, sum skipar og sum rindar fyri stórslignu og ambitiøsu verkætlanina, verkið hjá Yang Fudong er byrjanin uppá eina stóra mentanarturné, greiðir Helga-Marie Nordby, sum er ein av grundleggjarunum av Salt, frá. Ætlanin er at ferðast norðanfyri við steðgum í Grønlandi, Íslandi, Føroyum, Írlandi, Skotlandi, Spitsbergen og Alaska. Vit gleða okkum og hava meira um hetta seinni.
(KP)


text:
Ítróttaráðgevi til Ítróttasamband Føroya
Vit leita eftir einum ágrýtnum og framfýsnum ítróttaráðgeva, sum megnar at kveikja og samskipa.
Fyri rætta persónin er talan um eitt sera fjølbroytt og avbjóðandi starv.
Sum ítróttaráðgevi hevur tú nógv samband við føroyska ítróttaumhvørvið og samfelagið sum heild. Tískil er umráðandi, at tann sum settur verður er dámligur og hevur lætt við at samskifta bæði í skrift og talu.
Sum ítróttaráðgevi kemur tú millum annað at hava ábyrgdina av:
- Menningarsambondunum
- Altjóða luttøku hjá Føroyum, herundir Oyggjaleikum
- Skeiðs- og fyrilestrarvirksemi
- Antidoping arbeiðinum
- Tiltøkum, so sum tiltakið Ársins og Opið hús.
Vit leggja dent á, at umsøkjarin kann arbeiða sjálvstøðugt, hevur góðar málførleikar (føroyskt/enskt) og telduførleikar. Hetta í mun til samskifti í síni heild, men eisini í mun til heimasíðu og sosialar miðlar.
Talan er um eitt fulltíðarstarv, har arbeiðið fer fram í vanligari arbeiðstíð. Tó skal viðkomandi sum verður settur vænta, at partur av arbeiðinum fer fram uttan fyri vanliga arbeiðstíð, eins og arbeiðsbyrðan kann vera skiftandi gjøgnum árið.
Tað er ein fyrimunur, at ítróttaráðgevin hevur viðkomandi útbúgving, ítróttaligar royndir, kunnleika til og áhuga fyri ítrótti.
Setanarviðurskifti
Starvið verður sett skjótast til ber.
Starvið verður lønt sambært avvarandi sáttmála.
Umsókn
Umsóknir skulu sendast til petur@isf.fo. Umsóknarfreistin er hósdagin 18. juli 2019 kl. 12.00.
Viðmerk „Ítróttaráðgevi“ í yvirskriftini á teldupostinum.
Meiri fæst at vita
um starvið við at venda sær til Petur Mittún, aðalskrivara á fartlf. 218284 ella petur@isf.fo.


text:
Knýt í Heldina
Mælt verður til, at luttakarar seta seg í samband við Heldardepilin sum fyrsta stig í einari menningartilgongd. Orsøkin er, at ávísir smálutir í menningini verða ávirkaðir av Heldini, og tað er best um hetta verður rætt frá byrjan. Send ein teldupost til heldin@gjaldstovan.fo.
Munur er á vevtænastuveitara og vevtænastubrúkara
Heldin ger mun á, um ein luttakari er vevtænastubrúkari ella vevtænastuveitari. Ein vevtænastuveitari hevur eina vevtænastu, sum vevtænastubrúkarin kallar. Dátur kunnu ferðast báðar vegir, hóast vit hava hesa uppdeilingina, tí ein vevtænastubrúkari kann bæði senda og móttaka dátur.
Krøvini til ein vevtænastuveitara eru hægri, tí hesin hevur eina vevtænastu, sum kann kallast av hinum luttakarunum. Tað vil siga, at tað er ikki vevtænastuveitarin sum byrjar eitt samskifti, tí hesin svarar bert uppá fyrispurningar. Hinvegin, so er tað vevtænastubrúkarin, sum byrjar samskifti, og ein vevtænastubrúkari er ongantíð partur í einum samskifti, sum hann ikki hevur sett í gongd. Tað ger, at loyvini til atgongd vera sett upp hjá vevtænastuveitaranum, og hesin hevur ábyrgdina fyri at verja sínar dátur. Tað er eisini vevtænastuveitarin, sum definerar formatið fyri samskiftið og hvat skal inn og hvat kemur út.
Tilmeldingarmannagongdin fyri vevtænastuveitara og vevtænastubrúkara er tó hin sama.


text:
Blákrossheimið bjóðar útbúgvingar í DAT og PE
Í heyst í ár og í vár næsta ár skipar Blákrossheimið fyri útbúgvingum í dialektiskari atferðarterapi, ella DAT, og traumaviðgerðini Prolonged Exposure, ella PE.
DAT er ein vísindaliga grundaður sálarfrøðiligur viðgerðarháttur, sum hevur víst seg at veita munagóða hjálp á nógvum økjum, eins og persónsleikaórógvi, rúsnýtsluórógvi, tunglyndi, etingarólagi og øðrum. PE er somuleiðis ein vísindaliga grundaður viðgerðarháttur fyri PTSD, ella posttraumatiskt stressórógv. Við PTSD fylgja ofta aðrar diagnosur, eins og rúsnýtsluórógv, borderline persónsleikaórógv, angist og annað.
Tað er Casper Aaen, løggildur sálarfrøðingur, sum undirvísir. Skeiðið er ætlað teimum, sum arbeiða innan sálarheilsuøkið. Tvs. rúsviðgerðar, sjúkrarøktarfrøðingar, sálarfrøðingar, psykoterapeutar, sosialráðgevar, læknar og líknandi.
Bæði DAT og PE verða nýtt í viðgerðini, Blákrossheimið veitir fyri rúsnýtsluórógv.
Útbúgvingin í DAT verður 9. – 11. sept., 7. – 9. okt., 18. – 20. nov., og tann í PE verður 2. – 5. feb. 2022. Umsóknarfreistirnar eru ávíkavist 1. juni fyri DAT og 1. juli fyri PE.
Ynskir tú, at melda teg til útbúgvingina DAT, les so meira her. Og ynskir tú, at melda teg til útbúgvingina í PE, les so her.
Fleiri greinar
Hvussu rúsa føroyingar seg?
Í januar 2021 bílegði Blákrossheimið eina spurnarkanning frá Spyr.fo við tí endamáli, at kanna hvussu føroying...


text:
CCF 163
TSB D 148
1 Riddarin skuldi til lundina gá,
hann troddi tann veg, til jomfrúbúðar lá.
2 Hann klappar á hurð og klinkar á loku:
“Statt upp, stoltsjomfrú, eg vaki ella sovi!”
3 “Tað geri eg á nakra tíð,
eg vaki ella sovi í songum mínum.”
4 “Hvat so skuldi tú svarað mær,
um eg kom at biðja teg?”
5 “Eg skuldi svarað tær so høviskt eitt orð,
tú sit alt yvir mín faðirs borð!”
6 “Eg skal føra teg á tað land,
sum lindin hon ber reyðargullband.
7 Ber hon eitt, ella ber hon tvey,
tú skalt bera seks ella sjey.
8 Eg skal føra teg á tá oy,
sum tú skalt liva og sorgarleys doya.
9 Har veksur einki gras uttan leykur,
har syngur eingin fuglur uttan heykur.
10 Har rennur einki vatn uttan vín,
tú trú væl orðum, søtan mín!”
11 “Í tílíkum landi tað lystir meg at bú,
sum nógvir eru oksar og eingin kú.
12 Í tílíkum landi tað lystir meg at vera,
sum nógvur er matur, og einki er at gera.
13 Hoyr tað, Kristin, terna mín,
skal eg lata tann riddaran inn?”
14 “Letur tú tann riddaran inn,
so fremur hann allan vilja sín.
15 Tygur skuluð eiga so vinaleyst barn,
faðir og móður vekir tað harm.
16 Faðir og móðir, tey verða tí so reið,
og systir og bróðir á somu leið.”
17 Jomfrú sló sína hurð í gátt,
hon segði teim riddara túsind góð nátt.
18 “Harra Krist gevi teirri ternu skamm,
fyri hvørt tað orð, hon legði tær fram.
19 Harra Krist verði teirri ternu reið,
fyri hvørt tað spor, mín foli hann steig.
20 Fyri hvørt tað spor, mín foli hann steig,
og níggju lutir á somu leið.”
21 So fór hann av landi burt,
hvørki fekk hann vátt ella turt.
22 So fór hann av teirri oy,
hvørki fekk hann konu ella moy.
CCF 163
TSB D 148
Handrit: Savn Hammershaimbs (AM, Access. 4).
Útgávur:
1. Føroya kvæði (N. Djurhuus greiddi til útgávu 1972), Band VI, s. 190.
2. Føroya kvæði (Inngangur og úrtøk eftir Dánjal Niclasen, 2004) 31. bind, s. 147.
Heimild: Úr Skúvoy: Daniel Joensen, Dánjal í Jógvansstovu (1780-1850), Skúvoy, 1848.
Ein riddari bankar eitt kvøldið á dyrnar hjá einari moyggj, men hon vil ikki lova honum inn, hóast hann gremur seg um, at veðrið er ringt. (F: Hann lovar at fara við henni til sælunnar land, og hon kennir seg freistaða av tí. F, cS: Hon biður hjálparmoynna um ráð. Hjálparmoyggin ávarar hana og sigur henni, hvat ið kann spyrjast burturúr, lovar hon manninum innar. Gentan ger, sum hon sigur.) Riddarin noyðist at fara. cS: Hann verður trúlovaður við henni.
á føroyskum: CCF 163 (eisini á svenskum)


text:
Orðtøk Sálomons, kapittul 18
Framhald av fyrsta savni
v1
Serlyndur maður ger tað, honum sjálvum lystir, at øllum hyggjuráðum hann glepsar.
v2
Býttlingurin leggur ikki í vitsku, men vil heldur, at hugsan hans verður kunn.
v3
Har sum gudleysur kemur, har kemur vanvirðing við, og við skomm fylgir spott.
v4
Djúp vøtn eru orð av mans munni, rennandi løkur, vísdóms kelda.
v5
Tað er ikki beint at geva gudleysum viðhald og at týna rættin fyri sakleysum.
v6
Býttlingsins varrar koma upp í klandur, og muður hans rópar eftir høggum.
v7
Muður býttlingsins er honum ein ólukka, og varrar hans eru fyri sál hans ein snerra.
v8
Baktalarans orð eru eins og góðgæti, og tey ganga væl niður í búkin.
v9
Tann, sum er órøkin í arbeiði sínum, er bróðir hans, sum er oyðslusamur.
v10
Harrans navn er eitt sterkt torn, hagar flýggjar hin rættvísi og er vardur.
v11
Ríkismans ognir eru hans fasta borg og ein óklívandi múrur í hans egnu hugsan.
v12
Hjartans hugmóð á manni gongur undan falli, og eyðmýkt gongur undan æru.
v13
Um einhvør svarar, áðrenn hann hoyrir, tá verður tað honum ein dárskapur og skomm.
v14
Mansins mót heldur honum uppi í sjúkdómi hans, men eitt fallið mót, hvør kann bera tað?
v15
Hjarta hins vitra vinnur sær kunnskap, og oyru hinna vísu søkja kunnskap.
v16
Gáva, sum maður gevur, rúmkar fyri honum og leiðir hann fram fyri stórmenn.
v17
Tann, sum fyrri ber fram trætumál sítt, hevur rætt, til mótpartur hansara kemur og rannsakar hann.
v18
Lutkastið ger enda á trætum og skilir sundur mætar menn.
v19
Bróðir, sum er svikin, er ringari at vinna enn sterk borg, og deilur við hann eru sum stengur fyri borgardurum.
v20
Av fruktum av mans munni verður búkur hans mettur, av ávøksti varranna mettast hann.
v21
Deyði og lív eru í tungunnar valdi, og tann, sum hevur teym á henni, skal njóta frukt hennar.
v22
Tann, sum hevur funnið konu, hevur funnið lukku og hevur fingið náðigávu frá Harranum.
v23
Fátækur talar við bønligum orðum, men ríkur svarar við hørðum.
v24
Illa gongst manni, sum hevur nógvar vinir, men til er alvinur, sum er hollari enn bróðir.


text:
Wednesday, September 28, 2011
Oddfríður sóknast eftir einum valevni, ið arbeiðir fyri betri korum hjá listafólkum
Oddfríður Marni Rasmussen:
Hvat skal ein politikari lova einum listafólki, um hann ætlar sær atkvøðuna hjá tí?
Hesin spurningur er ógvuliga áhugaverdur og kanska eisini alt ov sjáldan spurdur. Áhugavert hevði verið at vitað, hvat ein, ið stillar upp til løgtingsvalið 2011 kann lova einum listafólki, at hesin fer at arbeiða hart fyri, um eitt listafólk skal atkvøða fyri honum ella henni til løgtingsvalið.
Ongi hagtøl eru, ið vísa á, hvussu korini hjá listafólkum eru. Vit vita ikki við vissu, hvussu livikorini hjá listafólkum eru, men við teimum marknaðar- og stuðulsmøguleikum, sum eru í Føroyum, so ber skjótt til at rokna út, at vit listafólk forvinna okkum ikki nóg nógvar pengar til at keypa ger í deiggið, skulu vit burturav starvast við at skapa.
Heldur ongin hevur granskað, hvussu tað ber til, at vit, hóast vánaligar umstøður, eru so nógv listafólk í illa mannaðu Føroyum samanborið við fólkaríkari lond.
Listafólkini eru hetta gráa deiggið í samfelagnum, sum ongin vil kennast við, men sum skal dragast fram og rósast hvørja ferð ein politikari fær útlendskar lýs á vitjan.
Eitt listafólk í Føroyum er eitt menniskja, sum livir undir hungursmarkinum, um tað bara hevur listina sum inntøkugrundarlag. Listafólk eru hesi fólkini, sum øll eru so ófantaliga stolt av, hvørja ferð tey vinna eina heiðursløn (helst útlendska). Listafólk eru hesi fólkini, sum vit eru so ótrúliga góð við, tí at nógv teirra duga so væl at skriva tað, sum onnur hugsa, og onnur duga so ómetaliga væl at mála tað, sum vit fegin vilja hava á veggin, og nøkur duga so grúiliga væl at
tónleik og syngja, tað sum okkum dámar. Vit hava so nógv góð og fjøltáttað listafólk, ið vit kunnu verða so óbendiliga stolt av, og tí verður lívið so nógv ríkari hjá øllum føroyingum. Men hesi somu listafólkini skulu ikki hava møguleika at liva av síni list, og tá ið tey ikki kunnu liva av síni list, kunnu tey heldur ikki skapa sína list í friði og náðum. gera
Onki listafólk livir av heimamarknaðinum eina. Bókmentirnar eru mestsum læstar inni í Føroyum, tí at ringt er at fáa bøkurnar týddar og givnar út á einum øðrum máli. Her hómast ein glotti, men hesin glotti er ikki farin at skína av politiskum áðum, heldur av góðgerðarfólki, ið neyvan forvinna sær tey nógvu oyruni fyri sítt arbeiði. Hin listin, ið tosar alheimsmál, hevur tað heldur ikki lætt. Avgjøld og tollur eru stórar forðingar fyri listamálarar, ið skulu flyta verk úr landinum.
Virðingin fyri listafólkum er stór millum fólk. Fólk skilja væl, at avrikini hjá listafólkum standa á hillum í føroyskum heimum, verða løgd í fløguspælarar, hanga á veggjum í føroyskum heimum, men hvussu nógv geva sær far um, at tað er ikki bara listafólkið, sum er høvuðsmaður handan verkið. Har eru ótrúliga nógv onnur fólk, sum eisini hava sítt arbeiði, og sum gera so, at listaverkið kemur til ein, ið kann njóta tað. Ongin hevur granskað, hvussu nógv ársverk eru, frá tí, at eitt listafólk fær stuðul til at skapa eitt listaverk og til ein ella fleiri persónar taka ímóti tí.
Øll velja eftir síni politisku sannføring. Øll vilja hava sítt fólk á Ting. Øll, sum stilla upp í politikki vilja sleppa inn á Ting, og øll, sum stilla upp vilja lova, at tey fara at gera sítt til at fáa síni sjónarmið ígjøgnum á Tingi. Skuldi onkur dyrgt eftir mínari atkvøðu, skuldi hesin politikarin lova mær:
· at Tjóðpallur Føroya verður bygdur innan fýra ár.
· at hann fer at seta á stovn eina lønartrygd til listafólk, ið kann tryggja eini 15 til 20 listafólkum eina lønartrygd (skapanartrygd) á 19.000 krónur um mánaðin.
· at hann fer at avtaka mvg-ið á atgongumerkjum til listarlig tiltøk.
· at hann fer at stovna eina listaútbúgving undir Fróðskaparsetrinum.
· at hann fer at stovna eina útflutningsdeild fyri føroyska list undir Vinnumálaráðnum, ið skal syrgja fyri, at føroysk list kemur út um sjómarkið.
· at hann fer at keypa ein bygning til listarlig verkstøð, so sum atelier, venjingarhøli, framsýningarhøli v. m., ið kann skapt eitt umhvørvi fyri listafólk.
Eg veit væl, at tað, sum ein einstakur politikari lovar fyri valið, ikki er lætt at seta í verk, tá ið hann vaknar upp til ein politiskan veruleika, har hann skal samráa seg fram til semjur og harvið selja nøkur av sínum vallyftum fyri at sleppa við, har avgerðirnar verða tiknar. Vanligt er, at alt endar í fiskapráti. Minnist bara til, at fiskur selur ikki list. List selur fisk. Vanligt er, at prátið endar við at snúgva seg um, at fáa fólk, sum búgva her at støðast, og tey, sum ikki búgva her at koma heim at støðast, men tey støðast ikki um listin ikki hevur kor til at virka uttan høft.
Skal ein politikari fáa mína (eg ivist ikki í, at nógv onnur listafólk eru samd við meg) atkvøðu, so skal hann lova mær at arbeiða fyri punktunum omanfyri.
Sum sagt, so eru vit nógv listafólk í Føroyum – so nógv, at vit kunnu, ið hvussu so er, velja knøpp tvey fólk á Ting, men tað krevur, at vit standa saman um eitt valevni, ið vil arbeiða fyri betri korum hjá listafólkum. Higartil havi eg ikki hoyrt nógvar politikarar tikið listina upp á tungu.
Oddfríður Marni Rasmussen
Formaður í Listafólkasambandi Føroya
Posted by Listin at 9:34 PM


text:
Liquid mistu Jerax til OG eftir Moonmeander, Cri1 og Miracle fóru úr OG.
FATA- hevur sagt at hann stegðar við at spæla Dota í eina tíð, hann hevur ikki upplýst nakra góða grundgeving.
Men teir hava fingi tveir stjørnu leikarir ístaðin, Miracle sum nokk er besti mid spælarin og nokk eisini tann besti leikarin í heiminum í løtuni.
Offlane leikarin Bulba, sum hevur spælt við Liquid fyri nøkrum árum síðani.
Joindota upplýsur teirra lið sum at Miracle verður mid og Bulba sum er vanur við at verða offlane(kendir fyri sín góða clockwerk or darkseer) fer at verða position 5 (support).
Carry: Matumbaman
Mid: Miracle
Offlane: MinD_ContRoL
Support: Kuro S. ‘KuroKy
Support: Sam ‘Bulba


text:
Leygardagin 6. november byrjar BETRI Vetrarkappingin aftur. Sum undanfarin ár verður tað Roysnið, sum bæði…
Nýggjastu greinarnar
-
-
Aftur í dag, eru tey trý føroysku feløgini umboðað til DMU á Hvidovre Stadion.…
-
Íðkarar úr 3 av okkara lokalfeløgunum eru við til DM fyri ung á Hvidovre…
-
Øll eru vælkomin at luttaka. Børn tó bert í fylgi við onkrum vaksnum, sum…
-
FMU var seinasta kapping á breyt í 2021. Fyri flestu íðkararnar merkir hetta so…
-
Her tíðarætlanin fyri leygardagin og sunnudagin á breytini. Leygardagin byrja vit kl 11.00 og…
-
Vit byrja FM fyri ung á Tórsbreyt í annakvøld, fríggjakvøldið kl. 18.00, har vit…
-
Gevið gætur !! Stafettirnar sunnudagin verða broyttar til 4x200m mix boðrenning, heldur enn 4x400m…
-
Eftir enn ein góðan dag á Tórsbreyt í dag, er FM fyri vaksin 2021…
-
Ein góður dagur í fantastiskum veðrið á Tórsbreyt í dag, har nógv góð úrslit…


text:
Wikipedia:Hendingar/24. januar
Hin 24. januar:
- 1924 - Russiski býurin St. Pætursborg, sum í 1914 fekk nýggja navnið Petrograd, verður uppkallaður eftir russiska kollveltingarmanninum Vladimir Iljitj Lenin (myndin) og eitur nú Leningrad.
- 1984 - Fyrstu Apple Macintosh teldurnar verða seld í handlum.
Leiðbeining[rætta wikitekst]
Á hesi síðu skulu helst bert vera tríggjar hendingar, ið verða skrivaðar stutt og í punktformi, danska Wikipedia hevur bert 3 hendingar fyri hvønn dagin, ið sæst á forsíðuni, tann enska hevur fimm hendingar og tann norska hevur uppaftur fleiri hendingar. Tað má bara vera upp til tann ið skrivar her at meta um, hvat ið passar best, men ikki ov nógvar hendingar. Hendingarnar skulu eisini kunna finnast aftur í greinini fyri dagin, og tað eigur at vera talan um týðandi hendingar fyri dagin.
Harumframt kunnu merkisdagar skrivast ovast (t.d. ólavsøka fyri 29. juli). Ein viðkomandi mynd skal eisini vera við her fyri at ímynda eina av hendingunum, hon skal bert vera 80 pixel (px) til støddar.


text:
Tá seinni heimsbardagi var av, var av álvara farið at fyrireika vatnorkuætlanirnar í Vestmanna, og 1. oktober 1946 stovnaðu flestu kommunurnar á Streymoynni, Eysturoynni og Vágum interkommunala Elfelagið SEV. Í Eysturoy var Sjóvar kommuna ikki umboðað, og í Streymoynni høvdu Kvívíkar kommuna, Kollafjarðar kommuna og Tórshavnar kommuna einki umboð sent á stovnandi fundin.
Kvívík og Kollafjørður ætlaðu at gera sítt egna elverk í Leynum við vatnorku úr Leynarvatni. Tórshavnar kommuna vildi ikki vera við til at útbyggja vatnorkuna í felagsskapi við tær 19 kommunurnar, sum stovnaðu SEV, men vildi heldur byggja nýtt motorverk til sín sjálvs. Tórshavnar kommuna játtaði kortini at keypa streym frá SEV, um hon kundi fáa hann bíligari har.
Tær 19 kommunurnar, sum stovnaðu SEV vóru sostatt: Oyndarfjarðar kommuna, Fuglafjarðar kommuna, Leirvíkar kommuna, Gøtu kommuna, Nes kommuna, Sunda kommuna, Eiðis kommuna, Funnings kommuna, Haldórsvíkar kommuna, Saksunar kommuna, Hvalvíkar kommuna, Vestmanna kommuna, Kaldbaks kommuna, Tórshavnar uttanbýggja kommuna, Kirkjubøar kommuna, Sandavágs kommuna, Miðvágs kommuna, Sørvágs kommuna og Bíggjar kommuna.
Uppskot til lógir fyri felagið varð lagt fram á stovnandi fundinum. Í fyrstu grein stóð, at “SEV er eitt interkommunalt andeilsfelag. Tess endamál er at útbyggja kraftkeldur og fáa til vega elektriska megi til fólk, sum býr í Vágum, Streymoy og Eysturoy. Heimstað felagsins er Vestmanna”.
Ein umboðsnevnd og eitt stýri skuldu stjórna felagnum, og ein stjóri skuldi hava dagligu leiðsluna um hendi. Gunnar Dahl Olsen, sýslumaður og sóknarstýrisformaður í Vestmanna, varð valdur til fyrsta stýrisformann. Hann røkti hetta starv, til hann legði frá sær vegna aldur í 1975.
Fyrsti umboðsnevndarformaður var Jóan Pauli Gregersen, vinnulívsmaður, úr Syðrugøtu. Hann var umboðsnevndarformaður til 1963, tá hann boðaði frá, at hann ikki tók við aftur formanssessinum.
Felagið varð uppkallað SEV eftir Streymoy, Eysturoy og Vágoy. Harumframt var orðið sev eisini at finna í føroyska plantuheiminum. Gamalt var, at sevleggur var brúktur til veik í koluni, sum var vanlig ljóskelda, áðrenn peran varð uppfunnin.


text:
Esperanto
Esperanto er eitt manngjørt mál, sum L. L. Zamenhof, eygnalækni í Warszawa, í 1887 gav út í bók undir dulnevninum "d-ro Esperanto". Í bókini eru mállæra, orðalistar og tekstadømi. Zamenhof legði stóran dent á bókmentaliga týdningin, og hann týddi fleiri kend verk til esperanto, m.a. eftir H. C. Andersen og Shakespeare.
Upprunaliga innihelt esperanto 900 orðarøtur, og við undanskoytum og eftirskoytum kundu fleiri enn 10.000 orð gerast burturúr hesum. Harafturat koma samansetingar. Síðani eru orðarøturnar øktar, og í dag er ikki óvanligt at gera nýggjar orðarøtur burtur úr orðum, sum eru felags kjarni í fleiri málum. Esperanto er eyðkent á tann hátt, at tað er sera reglufast, og hvør orðaflokkur hevur sína ending. Allar bendingar eru púra reglufastar og uttan undantøk. Td. ger -j fleirtal og -n hvønnfall. Herðingin er altíð á næstaftasta stavilsi. Eitt dømi:
- vidi "at síggja" (sagnorð)
- vido "sjón" (navnorð); vidoj (sjónir); la vido (sjónin); la vidon (sjónina)
- vida "sjónligt, sum hevur við sjón at gera" (lýsingarorð)
- vide "sjónliga, við sjónini" (hjáorð)
Føroysk lærubók í esperanto finst eftir Jeffrei Henriksen, lærara. Esperanto hevur framvegis undirtøku, t.d. hevur esperanto-útgávan av Wikipediu meiri enn 100.000 greinir (juni 2008).
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Internetið[rætta | rætta wikitekst]
- Føroyska málnevndin hevur drúgva grein um Esperanto
- Síða við undirvísingartilfari í Esperanto
- Esperanto - Kynning á tungumáli
- Esperanto - Nákvæm málfræði
- Esperanto - Frítt námskeið
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
- Henriksen, Jeffrei: Esperantobókin. Læribók. Føroya Skúlabókagrunnur 1987
- Henriksen, Jeffrei: Esperantobókin II. Orðalisti / Vortaro. Egið forlag 2000


text:
Í oktober mánaða í ár, luttók Ítróttasamband Føroya á evropeiskum fundi í Keypmannahavn.
ÍSF er limur í ENGSO, European Non Govermental Sports Organisations, sum er ein felagsskapur fyri ítróttasambond í Evropa. Eitt av evnunum, sum varð sett á skránna hesa ferð var “nýhugsandi samstarv”.
ÍSF heitti á limir sínar at senda inn dømir við nýhugsandi samstarvi. Dømini vórðu síðan send til ENGSO.
Eitt av føroysku dømunum var verkætlanin “Firvaldar” , sum er eitt samstarv millum fimleikafelagið Ljósið og Krabbameinsfelagið. “Firvaldar” er fimleikur fyri menn og kvinnur, sum hava ella hava havt krabbamein og familjur teirra. Tað serliga við hesum er, at tað er í einum vanligum fimleikafelag, og at familjan eisini hevur møguleika at luttaka.
ENGSO metti “Firvaldar” at vera eitt av bestu dømunum um nýskapandi samstarv, sum komu inn, og ynsktu tey tí eina framløgu á evropeiska fundinum. Ein av venjarunum í “Firvaldum”, Annika H. Lindenskov, sum eisini er ítrótta- og ungdómsráðgevi hjá ÍSF, hevði eina framløgu á fundinum, og varð hetta væl móttikið. Birgitta Kervinen, presidentur í ENGSO, heilsaði verkætlanini við týdninginum av, at ítróttur er fyri øll og ynskti, at verkætlanin kann geva íblástur til onnur ítróttafeløg í Evropa.
Engso hevur útgivið ein faldara við dømunum um nýhugsandi samstarv, har verkætlanin “Firvaldar” eisini er umrødd. Faldarin kann heintast á hesari leinku: http://www.engso.com/Data4/Engso_2012.pdf