text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Kajfinn Hammer
Upprunaheitið: Jeg sunket var ned i det dype dynd
1. Eg sokkin djúpt í díkið niður var,
og dálkaður av heimsins synd eg var;
so vónleyst, tómt var alt á mínum veg,
mín ivi var: Hvør kundi loysa meg?
2. Tess meira eg av heimsins brunnum drakk,
tess djúpari og djúpari eg sakk;
í barmi hjartað ringdi seg í neyð,
alt verri bleiv, hvat verðin enn mær beyð.
3. Í míni kvøl eg rópti: Góði Guð,
frá míni synd og neyð meg fría út!
Og til mín Harrin rætti sína hond,
Hann loysti av mær Satans sterku bond.
4. Eg tváaður í Jesu blóði varð,
nú kann eg siga: Guð mær góður var!
Hann Andans dóp og tungur gav sum pant,
eg glaður síðan havi Guði tænt.
5. Um stríðið harðnar, eg tó stevni fram
í trúgv til Himmalin eg nái fram.
Á, hvør ein náði, skjótt eg eri har,
skal síggja Hann, sum syndir mínar bar.


c: text/html

text:
KAPITTUL SEYTJAN
Halt teg nær til Gud í bøn
Hví skulu vit biðja til Gud?
Hvat skulu vit gera fyri at verða hoyrd av Gudi?
Hvussu svarar Gud bønum okkara?
1, 2. Hví eiga vit at meta bønina sum ein stóran framíhjárætt, og hví er tað neyðugt at vita, hvat Bíblian sigur um bøn?
SAMANBORIN við alheimin í allari vídd síni er jørðin ógvuliga lítil. Fyri Jehova, sum „hevur skapt Himmal og jørð“, eru fólkasløgini sum ein lítil dropi av vatni úr einari byttu. (Sálmur 115:15; Esaias 40:15) Og kortini sigur Bíblian: „Nær er [Jehova] øllum, ið á Hann kalla, øllum, ið kalla á Hann av sonnum. Hann ger teimum eftir ynski, sum óttast Hann, Hann hoyrir róp teirra og frelsir tey.“ (Sálmur 145:18, 19) Hugsa tær, hvat tað merkir! Alvaldi Skaparin er tætt við og lurtar, tá vit „kalla á Hann av sonnum“. At kunna venda sær til Gud í bøn er veruliga ein stórur heiður.
2 Vilja vit hava Jehova at hoyra okkara bønir, mugu vit kortini biðja soleiðis, sum hann hevur ávíst. Men hvussu kunnu vit tað uttan at vita, hvat Bíblian lærir um bøn? Tað hevur alstóran týdning at vita, hvat Bíblian sigur um evnið, tí bøn kann hjálpa okkum at koma Jehova nærri.
HVÍ BIÐJA TIL JEHOVA?
3. Hvat er ein týðandi orsøk til at biðja til Jehova?
3 Ein týðandi orsøk til at biðja til Jehova er, at hann biður okkum gera tað. Bíblian áminnir: „Stúrið ongum fyri, nei, latið í øllum tað, sum tit ynskja, koma fram fyri Gud í ákallan og bøn við tøkk! So skal friður Guds, sum stígur upp um alt vit, varðveita hjørtu og hugsanir tykkara í Kristi Jesusi.“ (Filippibrævið 4:6, 7) Vit kunnu sjálvandi ikki lata eina so inniliga tilstuðling frá Fullveldisharra alheimsins fara aftur við borðinum.
4. Hvussu kann reglulig bøn styrkja okkara samband við Jehova?
4 Ein onnur orsøk til at biðja er, at vit við regluligari bøn til Jehova kunnu styrkja sambandið við hann. Sannir vinir samskifta ikki bara, tá teimum tørvar okkurt. Nei, góðir vinir hava áhuga hvør fyri øðrum, og vinalagið styrkist, tá teir frítt kunnu tosa um hugsanir, stúranir og kenslur. Nakað tað sama ger seg galdandi í okkara sambandi við Jehova Gud. Við hesi bókini hevur tú lært nógv um, hvat Bíblian sigur um Jehova, hansara persónleika og hansara ætlan. Tú hevur lært hann at kenna sum ein veruligan persón. Bønin gevur tær høvi at greiða himmalska Faðir tínum frá, hvat tú hugsar og følir innast inni. Soleiðis kemur tú nær til Jehova. — Jákup 4:8.
HVØRJI KRØV MUGU VIT LÚKA?
5. Hvat vísir, at Jehova ikki hoyrir allar bønir?
5 Hoyrir Jehova allar bønir? Legg til merkis, hvat hann segði við uppreistrarhugaðar ísraelsmenn á døgum Esaiasar profets: „Hvussu nógv tit so biðja, hoyri Eg ikki — tí hendur tykkara eru fullar av blóði!“ (Esaias 1:15) Ávísar gerðir kunnu altso vera orsøkin til, at Gud ikki hoyrir bønir frá okkum. Vilja vit, at Gud skal hoyra okkara bønir, mugu vit tí lúka nøkur grundleggjandi krøv.
6. Hvat er eitt týðandi krav, um Gud skal hoyra okkara bønir, og hvussu lúka vit tað kravið?
6 Eitt týðandi krav er, at vit hava trúgv. (Markus 11:24) Paulus ápostul skrivaði: „Uttan trúgv er tað ómøguligt at toknast Honum. Tí tann, sum stígur fram fyri Gud, má trúgva, at Hann er, og at Hann lønir teimum, ið søkja Hann.“ (Hebrearabrævið 11:6) Sonn trúgv er ikki bara ein viðurkenning av, at Gud er til, og at hann hoyrir og svarar bønum. Trúgvin verður prógvað við gerðum okkara. Okkara dagliga lív má vera ein greiður vitnisburður um, at vit hava trúgv. — Jákup 2:26.
7. (a) Hví eiga vit at sýna virðing, tá vit venda okkum til Jehova í bøn? (b) Hvussu kunnu vit sýna eyðmjúkleika og falsloysi, tá vit biðja til Gud?
7 Jehova krevur eisini, at tey, sum venda sær til hansara í bøn, gera tað í eyðmjúkleika og falsloysi. Og eiga vit ikki at vera eyðmjúk, tá vit tosa við Jehova? Fólk, sum fáa høvi at tosa við ein kong ella ein forseta, gera tað vanliga við virðing, tí tey ásanna, at stjórnarin situr í høgum starvi. Hvussu mikið meiri skulu vit so ikki sýna virðing, tá ið vit koma fram fyri Jehova? (Sálmur 138:6) Hann er jú „Gud hin Alvaldi“. (1 Mósebók 17:1) Tá vit biðja til Gud, má okkara atburður vísa, at vit eyðmjúk viðurkenna okkara støðu í mun til hansara. Slíkur eyðmjúkleiki fær okkum eisini at biðja ærliga av hjartanum, so vit ikki av berum vana siga tey somu orðini upp í saman. — Matteus 6:7, 8.
8. Hvussu kunnu vit virka samsvarandi tí, sum vit biðja um?
8 Eitt annað krav fyri at verða hoyrd av Gudi er, at vit virka samsvarandi tí, sum vit biðja um. Jehova væntar, at vit eftir førimuni gera alt fyri, at bøn okkara kann verða eftirlíkað. Um vit til dømis biðja hann ’geva okkum dagliga breyð okkara’, mugu vit vera til reiðar at leggja doyðin á í tí arbeiðinum, sum er at fáa. (Matteus 6:11; 2 Tessalonikabræv 3:10) Biðja vit hann hjálpa okkum at vinna á einum holdligum veikleika, mugu vit ansa væl eftir ikki at seta okkum sjálvi í eina støðu, sum kundi freistað okkum at geva eftir fyri veikleikanum. (Kolossebrævið 3:5) Aftrat hesum grundleggjandi krøvunum eru eisini ávísir spurningar viðvíkjandi bøn, sum vit mugu hava skil á.
SVAR TIL SPURNINGAR VIÐVÍKJANDI BØN
9. Hvønn skulu vit biðja til, og gjøgnum hvønn?
9 Hvønn skulu vit biðja til? Jesus lærdi lærisveinar sínar at biðja til ’Faðir okkara, sum er í Himli’. (Matteus 6:9) Vit skulu altso biðja til Jehova Gud og ongan annan. Tó krevur Jehova eisini, at vit viðurkenna ta støðuna, sum einborni sonur hansara, Jesus Kristus, hevur. Sum vit lærdu í kapittul 5, varð Jesus sendur niður á jørðina at geva lív sítt sum eitt loysigjald, ið kundi keypa okkum leys frá synd og deyða. (Jóhannes 3:16; Rómbrævið 5:12) Hann er tilnevndur høvuðsprestur og dómari. (Jóhannes 5:22; Hebrearabrævið 6:20) Tí gevur Bíblian okkum boð um at biðja til Gud gjøgnum hann. „Eg eri vegurin, sannleikin og lívið; eingin kemur til Faðirin uttan við Mær,“ segði Jesus. (Jóhannes 14:6) Vit skulu altso biðja til Jehova gjøgnum son hansara; tað er ein treyt, um okkara bønir skulu verða hoyrdar.
10. Hví krevst eingin ávísur kropsburður, tá vit biðja?
10 Skulu vit hava eina ávísa kropsstøðu, tá vit biðja? Nei. Jehova setir eingi serstøk krøv um nakra ávísa støðu, hvørki fyri hendurnar ella fyri kroppin sum heild. Bíblian lærir, at fólk kunnu biðja í nógvum ymiskum støðum. Tað ber til at sita, boyggja seg, liggja á knæ ella standa uppi. (1 Krønikubók 17:16; Nehemias 8:6; Dániel 6:11; Markus 11:25) Tað, sum um ræður, er eingin ávís kropsstøða, sum onnur kunnu leggja til merkis, men rætta hjartastøðan. Ja, antin vit eru í dagliga virki okkara ella í trongstøðu, kunnu vit allastaðni biðja til Gud innantanna. Slíkar bønir hoyrir Jehova, sjálvt um fólk rundan um okkum einki leggja til merkis. — Nehemias 2:1-6.
11. Hvørji persónlig viðurskifti kunnu vit hóskandi taka við í bønum okkara?
11 Hvat kunnu vit biðja um? Bíblian sigur: „Biðja vit um okkurt eftir vilja Hansara, so hoyrir Hann okkum.“ (1 Jóhannes 5:14) Vit kunnu altso biðja um alt, sum er í samljóð við Guds vilja. Er tað Guds vilji, at vit biðja bønir um persónlig viðurskifti, sum órógva okkum? So avgjørt! At biðja til Jehova kann vera sum at tosa við ein góðan vin. Vit kunnu bersøgin ’hella út hjarta okkara fyri Honum’. (Sálmur 62:9) Tað er gott at biðja um heilagan anda, tí hann kann hjálpa okkum at gera tað rætta. (Lukas 11:13) Vit kunnu eisini biðja Gud um leiðslu, so vit taka skilagóðar avgerðir, og um styrki at tola royndir. (Jákup 1:5) Tá ið vit synda, eiga vit at biðja um fyrigeving við støði í ofrinum, sum Kristus læt. (Efesusbrævið 1:3, 7) Men sjálvandi skulu bønirnar, vit biðja, ikki bara vera um okkum sjálvi. Tær skulu eisini snúgva seg um onnur — eitt nú familju og trúarfelagar. — Ápostlasøgan 12:5; Kolossebrævið 4:12.
12. Hvussu kunnu vit geva tí, sum hevur við himmalska Faðir okkara at gera, fremsta plássið í bønum okkara?
12 Alt, sum hevur við Jehova Gud at gera, má koma fyrst í bønum okkara. Vit eiga av sonnum at lovprísa og takka honum fyri alla góðsku hansara. (1 Krønikubók 29:10-13) Við Faðirvár, sum stendur at lesa í Matteus 6:9-13, gav Jesus okkum eina bønarfyrimynd. Í henni lærdi hann okkum fyrst at biðja um, at Guds navn skuldi verða heilagt ella halgað, og síðani at Guds ríki skuldi koma og hansara vilji verða framdur „sum í Himli, so á jørðini við“. Ikki fyrr enn hann hevði biðið hesar týdningarmiklu bønir, sum viðvíktu Jehova, fór Jesus at hugsa um persónlig viðurskifti. Um vit somuleiðis geva Gudi fremsta plássið í bønum okkara, vísa vit, at vit ikki bara hugsa um okkum sjálvi.
13. Hvat sigur Bíblian um longdina av bønum okkara?
13 Hvussu langar skulu okkara bønir vera? Bíblian setur einki mark fyri, hvussu langar okkara egnu bønir ella bønir, sum verða bidnar í einari samkomu, kunnu vera. Tað kann skifta frá eini stuttari bøn undan eini máltíð til eina langa persónliga bøn, har vit úthella hjarta okkara fyri Jehova. (1 Sámuel 1:12, 15) Men Jesus fordømdi kortini sjálvrættvís menniskju, sum við longum bønum gjørdu seg upp fyri øðrum. (Lukas 20:46, 47) Sovorðnar bønir hava ikki ávirkan á Jehova. Tað, sum um ræður, er, at bønirnar koma úr hjarta okkara. Hvussu langar okkara bønir til Jehova eru, kann altso skifta alt eftir tørvi og umstøðum.
14. Hvat merkir tað, tá Bíblian sigur, at vit skulu ’halda fram at biðja’, og hví er tað ein uggi?
14 Hvussu ofta skulu vit biðja? Bíblian eggjar okkum til at ’halda fram at biðja’, at vera „áhaldandi í bønini“ og at ’biðja uttan íhald’. (Matteus 26:41, Ny Verden-Oversættelsen; Rómbrævið 12:12; 1 Tessalonikabræv 5:17) Tað merkir sjálvandi ikki, at vit hvørja løtu á degnum skulu biðja til Jehova. Tað merkir heldur, at Bíblian eggjar okkum til at biðja regluliga. Vit mugu støðugt takka Jehova fyri hansara góðsku móti okkum og biðja hann um leiðbeining, troyst og styrki. Tað uggar okkum at vita, at Jehova ikki hevur sett nakað mark fyri, hvussu ofta og hvussu leingi vit kunnu biðja til hansara. Eru vit veruliga takksom fyri tann framíhjárættin, sum bønin er, munnu vit ofta finna høvi at biðja til himmalska Faðir okkara.
15. Hví eiga vit at enda okkara egnu bønir og bønir, sum verða bidnar í einari samkomu, við at siga „amen“?
15 Hví eiga vit at enda bønina við at siga „amen“? Orðið „amen“ merkir „vissuliga“ ella „tað veri“. Fleiri dømi úr Bíbliuni vísa, at tað er hóskandi at enda persónligar bønir ella bønir, sum verða bidnar í einari samkomu, við at siga „amen“. (1 Krønikubók 16:36; Sálmur 41:14) Tá vit enda okkara egnu bønir við orðinum „amen“, játta vit, at alt, sum vit søgdu í bønini, varð ærliga meint. Siga vit „amen“ — innantanna, ella so tað hoyrist — til eina bøn, sum onkur annar biður í eini samkomu, vísa vit, at vit taka undir við tí, sum varð sagt. — 1 Korintbræv 14:16.
HVUSSU GUD SVARAR BØNUM OKKARA
16. Hvørjum kunnu vit vera fullvís í viðvíkjandi bøn?
16 Svarar Jehova veruliga bønum? Ja, tað ger hann! Vit kunnu vera fullvís í, at hann, „sum hoyrir bønir“, svarar ærligum bønum hjá milliónum av menniskjum. (Sálmur 65:3) Bønarsvarið frá Jehova kann koma á ymiskan hátt.
17. Hví kunnu vit siga, at Gud brúkar sínar einglar og sínar tænarar á jørðini, tá hann svarar bønum?
17 Jehova brúkar sínar einglar og sínar tænarar á jørðini, tá hann svarar bønum. (Hebrearabrævið 1:13, 14) Vit hava nógv dømi um, at menniskju, sum bóðu Gud um hjálp til at skilja Bíbliuna, stutt eftir fingu ein Jehova tænara á vitjan. Sovorðnar royndir prógva, at einglar standa fyri arbeiðinum við at boða Guds ríki. (Opinberingin 14:6) Jehova kann svara bønum, sum vit biðja, tá vit eru í neyð, við at fáa ein annan kristnan at koma okkum til hjálpar. — Orðtøkini 12:25; Jákup 2:16.
18. Hvussu brúkar Jehova sítt orð og sín heilaga anda, tá hann svarar bønum frá tænarum sínum?
18 Jehova Gud brúkar eisini sítt orð, Bíbliuna, og sín heilaga anda, tá hann svarar bønum frá tænarum sínum. Bønum um hjálp til at halda út í royndum kann hann svara við at vegleiða og styrkja okkum við sínum heilaga anda. (2 Korintbræv 4:7) Biðja vit um vegleiðing frá Gudi, kemur svarið ofta úr Bíbliuni. Við henni hjálpir Jehova okkum at taka skilagóðar avgerðir. Kanska finna vit í okkara persónliga bíbliulestri og í kristnum lesnaði, sum til dømis hesi bókini, skriftstøð, ið kunnu hjálpa okkum. Kanska koma vit á einum kristnum møti ella við viðmerkingum frá einum umhygnum elsta í samkomuni fram á bíbilsk sjónarmið, sum vit eiga at geva okkum far um. — Galatiabrævið 6:1.
19. Hvat mugu vit minnast til, um tað onkuntíð tykist, sum okkara bønir ikki verða svaraðar?
19 Um tað tykist, sum Jehova er seinur at svara bønum okkara, er tað ongantíð, tí hann ikki er førur fyri at eftirlíka teimum. Vit skulu minnast til, at Jehova altíð svarar bønum eftir sínum vilja og til sína tíð. Hann kennir okkara tørv og veit nógv betur enn vit sjálvi, hvussu hann skal nøktast. Ofta letur hann okkum ’halda fram at biðja, leita og banka uppá’. (Lukas 11:5-10, Ny Verden-Oversættelsen) Við okkara áhaldni vísa vit Jehova, at vit veruliga trúgva, og at tað, sum vit biðja um, liggur okkum nógv á sinni. Annars kann hann eisini svara okkara bønum á ein hátt, sum ikki er týðiligur fyri okkum. Tá vit biðja í sambandi við eina ávísa roynd, kann hann til dømis svara við at geva okkum styrki at tola royndina, ikki við at taka hana burtur. — Filippibrævið 4:13.
20. Hví eiga vit til fulnar at brúka tann dýrabara framíhjárættin, sum bønin er?
20 Vit kunnu vera takksom fyri, at alheimsins Skapari er øllum teimum nær, sum ákalla hann á rættan hátt í bøn. (Sálmur 145:18) Latið okkum til fulnar brúka tann serliga framíhjárættin, sum bønin er. Gera vit tað, kunnu vit gleðast um eitt uppaftur tættari samband við Jehova, sum „hoyrir bønir“.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Trygdarloysn í sambandi við keyp á netinum
Tá ið tú keypir við gjaldskorti á netinum, kanst tú verða biðin um at tøppa inn eitt 3D Secure loynital, ið er ein eyka trygd hjá tær, sum keypir á netinum. 3D Secure er eitt felags heiti fyri ”Verified by Visa”, ”MasterCard SecureCode” og "Dankort Secure by Nets".
Alsamt fleiri nethandlar hava sett í verk 3D Secure til tess at fyribyrgja misnýtslu av gjaldskortum, og frá 8. jan. 2017 verður 3D Secure eitt krav, tá ið keypt verður við Dankorti á netinum.
Ring til okkara, um tú vilt tekna teg til 3D Secure
Um tú sum føroyskur brúkari ynskir at tekna teg til 3D Secure, skalt tú seta teg í samband við okkum. Tað er nevnliga ikki møguligt hjá tær sum føroyskum brúkara at tekna teg til skipanina á netinum, uttan so at tú hevur eitt danskt CPR-nummar tengt at tínum NemID brúkara. Tá ið vit í bankanum hava teknað teg til 3D Secure, verður tað virkið á netinum næsta yrkadag.


text:
Sámal Joensen-Mikines
Sámal Elias Frederik Joensen-Mikines (23. februar 1906 í Mykinesi - 21. september 1979 í Keypmannahavn) var ein av Føroya størstu listamonnum.
Hann varð borin í heim á teirri brimbardu útoynni Mykinesi. Hann tók sær navnið á oynni til eftirnavn. Alt lívið kendi Mykinesmálarin - ella Mikines, sum vit plaga at rópa hann - seg tætt knýttan at dramatisku náttúruni á síni føðioyggj og at bygdarfólkinum har.
Í 1928 - 1932 fekk Mikines útbúgving sum listamaður á Kunstakademiets Malerskole í Keypmannahavn. Mikines var fyrsti føroyski yrkislistamaður, og av røttum verður havt á orði, at hann er faðir at føroyskari myndlist.
Eftir lokna útbúgving vendi Mikines heim aftur til Føroya, og síðan skifti hann ímillum at búgva í Mykinesi, Havn og Keypmannahavn. Føðioynna vitjaði hann at kalla á hvørjum sumri, hann fann myndevni síni har og aðrastaðni í Føroyum. Undantøk frá hesum eru landslagsmálningar, hann málaði á Bornholm og í Bovbjerg í Danmark eitt skifti í 1960-árunum.
Ein eyðkendur norrønur ekspressionistiskur tóni er í list Mikinesar. Í tíðarskeiðnum 1933 — 1940 er menniskjalig líðing eitt ástøðiligt myndevni. Tann kensluborni listamaðurin kennir deyðans nánd — trý systkin hansara og faðirin doyggja av tuberklasjúkuni. Hartil kemur, at skipbrot og aðrar vanlukkur á havinum raka næstringar hansara. Havið tekur mangar Mykinesmenn í bestu árum — skyldmenn, grannar og vinmenn og Mikines tekur á seg byrðuna at lýsa líðingina. Í monumentalum komposisjónum við einføldum stórum rørslum og døkkum litum málar hann tey, ið eftir sita, um børuna, eftir jarðarferð, í ervi. Ein røð av sterkum andlitsmyndum er eisini málað hetta tíðarskeiðið, ið uttan iva telist millum hansara mest upprunaligu og týðandi. Við Edvard Munch kundi Mikines siga:
- Øll list, bókmentir sum tónleikur, má gerast við hjartablóðinum. Listin er eins hjartablóð.
Ein drúgv uttanlandsferð í 1937 fekk avgerandi týdning fyri framhaldandi listarligu menning hansara. Ferðin gekk til Bjørgvins, Oslo, Stokkhólmar, Keypmannahavnar, Haag, Amsterdam og París. Íblástur av hesi ferð loysir upp fyri liti og kenslulagi og birtir í eina uppgerð við 1930áranna deyða-myrkur.
Í 1942 tekur Mikines upp ein tátt, ið skuldi gerast hansara lívs avbjóðing: Grindadrápið. Í stórum fýrnum komposisjónum viðger hann hetta dramatiska myndevni, har lívið og deyðin standa í álvarsligum stríði. Hansara ovurhugaða romantiska sinni ger vart við seg í eini langari røð av litríkum variasjónum yvir hetta tema.
Eftir kríggið broytist listin hjá Mikines. Ein koloristiskur stílur vellir fram, ið leggur minni dent á ekspressionistiska innihaldið. Frá hesum tíðarskeiði stava mangir landslagsmálningar - serliga úr Mykinesi.
Miðskeiðis í 1950'unum melur hann tó aftur á blóðið og tekur upp aftur líðingina og deyðan sum myndevni. Hann skapar tá eina røð av týðandi høvuðsverkum, ið umboða eina hepna samanrenning av ekspressionismuni frá 1930'unum og teirri nýggju kolorismuni. Myndevnini til tey 4 frímerkini í hesi røð eru dømi um hetta.
Listasavn Føroya eigur eitt gott úrval av verkum Mikines, tey verða sýnd fram í Listaskálanum alt árið.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Bókaskrá[rætta | rætta wikitekst]
- Ernst Mentze: S. Joensen-Mikines. Færøernes maler, hans kunst og miljø. Lindhardt og Ringhof, 1973. - 103 siður, 40 tavler - ISBN 87-7560-097-8
- Bárður Jákupsson: Mikines, Tórshavn: Bókagarður, 1990. - 255 siður, myndir
- S. Joensen-Mikines 1906-79 : retrospektiv udstilling / [katalogredaktion: Else C. Pedersen] ; [fotos: Per á Hædd ... [et al.]]. - [Kbh.] : [Den Frie Udstilling], 1990. - 64 siður, myndir
- Bárður Jákupsson: Myndlist í Føroyum. Vestmanna: Sprotin, 2000. - 165 síður, myndir - ISBN 99918-44-53-8
- Bent Irve og Bárdur Jákupsson: Mikines / [værker af] Samuel Joensen-Mikines ; redaktion: Inge Dybbro ; fotografer: Per á Hædd ... Simon Lautrop ... Poul Pedersen. - [Kastrup] : Kunstmuseet Brundlund Slot, 2003. - 111 siður, myndir í litum


text:
Føroyski sangskatturin er kanska tann størsti í heiminum, um vit rokna saman útgávurnar, sum eru givnar út millum ár og dag, uppá talið av borgarum í landi okkara. Við hesari síðuni ynskja vit at savna saman føroyskar sangtekstir, so tað er lætt at finna teir aftur í einari skjótari leiting.
Síðan er sera einføld. Til høgru ber til at leita eftir sangteksti. Eisini hava vit gjørt eitt yvirlit við øllum sangtekstunum á síðuni. Harumframt ber til at síggja yvirlit við bólkum og einstaklingum. Aftrat hesum ber til at trýsta á ein bókstav niðast á síðuni fyri at fáa eitt yvirlit við øllum sangtekstum, sum byrja við viðkomandi bókstavi.
Vert er at hava í huga, at síðan er gjørd til bæði teldu, telefon og teldil. Sostatt ber til at leita ein sangtekst fram á øllum pallum og júst tá ið tú hevur tørv á honum, tað verið seg til eina veitslu ella við annað høvið. Eisini hava vit niðanfyri ávísar tekstir lagt inn møguleikar fyri at hoyra lagið umvegis YouTube, Spotify og aðrar tænastur – í løtuni ber til at hoyra 1381 løg.
Eisini ber til at fáa nýggjastu sangtekstirnar sendar umvegis teldupost einaferð um vikuna. Til ber at melda seg til tænastuna í høgra bredda.
Liggur tú inni við einum sangteksti, sum ikki er at finna á Sangtekstir.com? Ella vanta upplýsingar til ein ávísan tekst á síðuni? Vit vilja fegin frætta nærri umvegis teldupost. Hetta er somuleiðis galdandi, um ein sangtekstur av einhvørjari orsøk ynskist strikaður av síðuni.
Í løtuni eru 5,019 sangtekstir í savninum.


text:
Heri Joensen spælur hvørt ár millum 75 og 100 konsertir kring allan heimin. Sjálvt um tað er kostnaðarmikið og trupult, hevur 41-ára gamli tónleikarin framvegis basa í Føroyum, so hann kann vera nærri familjuni – og njóta friðin millum tær mongu konsertirnar.
Tað er seinnapartur fríggjadagin 5. septembur og ljóðroyndin hjá Týr í stóra tjaldinum á Femøren er júst liðug. Heri Joensen hevur guitarkassan undir arminum og er á veg til gistingarhúsið, ið liggur nakrar hundrað metrar frá hugnaliga festivalplássinum á Amager Strandpark. Har fer hann at taka sær av løttum og fyrireika seg til konsertina á MíttLand, har fleiri enn túsund landsmenn koma fyri at hoyra Týr og aðrar meira og minni vælkendar føroyskar bólkar og einstaklingar. Áðrenn konsertina gevur 41-ára gamli sangarin og guitarleikarin sær stundir til eitt prát við Koda um festivalin og um yrkisleiðina sum tónleikari, ið byrjaði í 1998 og sum við teimum mongu konsertunum kring allan heimin enn er í fullari gongd. Heri Joensen er fyri stuttari tíð síðan vorðin ambassadørur hjá Koda í Føroyum, og fer tann vegin at hjálpa okkum at bera boðskapin um at tónaskøld og orðasmiðir hava rætt til viðurlag, tá teirra tónleikur verður nýttur alment. Hesum arbeiði stuðla hinir føroysku ambassadørarnir eisini.
Tit spæla nógv uttanlanda. Hevur tað nakran týdning, at tit koma úr Føroyum?
Enn havi eg ikki tosað við nakran, sum ikki visti hvar Føroyar eru og tey allarflestu hava funnið út av tí orsakað av okkara tónleiki. So eg haldi, at tey fyrst hava lurtað eftir tónleikinum, og síðan kannað hvaðani vit koma frá.
Heldur tú at tað er ein fyrimunur fyri tykkum, at tit ikki bert eru enn ein tungmálsbólkur úr t.d. Týsklandi?
Ja, tað haldi eg heilt avgjørt. Fyri tað fyrsta tí vit kunnu brúka okkara siðir til at ljóða eitt sindur øðrvísi, men eisini av tí, at næstan eingin uttan fyri Norðanlondini hevur hoyrt um Føroyar.
Hvussu brúka tit tað so, tá tit eru úti?
- Vit koyra eitt sindur uppá at tað er føroyskt. Norðurlendskt er in fyri tíðina, so vit brúka tað rákið og tað er heilt sikkurt ein fyrimunur fyri okkum.
Hvat siga tykkara starvsfelagar úr øðrum londum um tykkara tónleik?
- Har eru nakrir bólkar úr serliga Finnlandi, Svøríki og Norra, sum spæla okkurt, sum minnur um okkara tónleik, so vit eru ikki so einsamallir, sum man kundi trúð. Tónleikastílurin er ikki so viðurkendur, men vit hitta fleiri samhugaðum bólkum úr hinum Norðanlondunum, tá vit eru á konsertferð.
Tú búði í Danmark frá 1997 til 2003. Hví valdi tú at flyta aftur til Føroyar?
Eg hevði alla tíðina í huga at flyta heim aftur. Eg var í Danmark í útbúgvingarørindum, so tá eg varð liðugur at lesa tónleik á Det alternative rytmiske konservatorium í Keypmannahavn, flutti aftur til Føroyar.
Men tað má geva nakrar logistiskar avbjóðingar?
Eg havi eisini búð í Hamborg eitt tíðarskeið, og bæði tá ið hugsað verður um tað fíggjarliga og um ferðatíðina, var tað munandi lættari tá man, sum vit, spælur 75-100 konsertir um árið kring allan heimin. Har eru fyrimunir og vansar við tí, men eg haldi, at tað sum heild er frægast at búgva í Føroyum.
Tað hevur sjálvandi stóran týdning, at tað er har, mín familja er. Har er eisini so mikið friðarligari, at tað ber til at slappa meira av, enn í Keypmannahavn ella Hamborg. Mótsetningurin millum at standa framman fyri túsund fólkum í New York, og síðan at sita og njóta friðin á einari nærum oydnari oyggj í Føroyum dagin eftir, er góður.
Skuldi eg bara verið í Føroyum, hevði eg nokk hildið tað verið keðiligt í longdini. Men tá man ferðast so nógv og hittir so nógv fólk, sum eg geri, er tað gott at koma aftur til Føroyar og fáa javnvág í aftur. Eg eri ógvuliga innhugsin og trívist ikki so væl við at hitta nógvum nýggjum fólki alla tíðina og samstundis vera miðdepil í longri tíð í senn. Tí er tað gott fyri meg, at koma aftur til kend andlit.
Tú hevur tvey børn uppá fýra og níggju ár. Hava tey nakrantíð verið við á konsertferð?
Sonurin hevur sæð onkrar av konsertunum í Føroyum, men dótturin hevur ikki verið við til konsert, av tí at hon skal liggja í sínari song, tá vit byrja at spæla. Men eg vil fegin hava tey við, tá tey gerast eitt sindur størri – um ráð verður til tað. Tí fíggjarætlanin er trong, tá vit ferðast.
Kunnu tit liva væl av Týr?
- Ikki væl, men vit klára okkum. Og eg hevði klárað meg munandi betri, um eg búði í Danmark ella Týsklandi, sum eg einaferð gjørdi. Tá man kemur úr Týsklandi til Danmarkar, er tað greitt at alt er nógv dýrari. Og tá man fer úr Danmark til Føroyar, gerst alt uppaftur dýrari, so tað kann vera trupult at fáa endarnar at røkka saman. Men við einum góðum vilja gongur tað.
Hvørjar ambitiónir hava tit við Týr?
Vit royna alla tíðina at fáa størri umsetning, so vit kunnu liva betri av tí. Eitt annað mál – í øllum førum fyri meg persónliga – er at koma á konsertferð í øllum pørtum av heiminum. Vit hava enn ikki verið í Asia. Vit hava spælt í Sibiria, men tað telur ikki heilt sum Asia. Og eg vil gjarna spæla í Australia, Japan og Kina. Men eg vil eisini fegin til Suðurafrika og vóni tað fer at bera til. So í løtuni ræður tað um at koma eitt sindur víða um – eisini so man kann koma aftur tey støðini, man hevur verið. Tí fíggjarliga loysir tað seg næstan aldrin fyrstu ferð, men sær betri út longu tá tú kemur aftur aðru ella triðju ferð.
Les meira um Týr á www.tyr.fo
Les meira um føroysku ambassadørarnar hjá Koda


text:
Bonaire
Bonaire er ein niðurlendsk oyggj í Karibiska havinum. Oyggin er ein av teimum trimum ABC-oyggjunum og liggur 20 km eystan fyri Curaçao. Høvuðstaðurin eitur Kralendijk.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Í 2001 var fólkatalið 10 791, í 2004 var tað minkað til 10 185, 2010 13 389. Mesta fólkið er afrikanarar, men eisini er ein hvítur minniluti. Almenna málið er niðurlendskt, men enskt, papiamento og spanskt eru eisini vanlig mál. Bonaire merkir "góð luft".
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Oyggin er 288 km² stór. Hóast strandarlinjan er fruktagóð, er miðjan á oynni at rokna sum oyðimarkarlendi. Ein stórur partur av økinum er lagt út sum náttúrupark, sum tað kostar at sleppa at vitja. Ein strond á oynni kallast Pink Beach; har er sandurin ljósareyður og mjúkur, og gerst sjáldan heitur.
Av tí at oyggin hevur sera góð viðurskifti til surfing, marknaðarførir Bonaire seg sum "Surfers' paradise", sum eisini er tekstur á nummarspjøldrunum á bilunum.
Óbygda grannaoyggin Klein Bonaire vestan fyri Bonaire er 6 km² til støddar.


text:
Døgurðin kostaði bara 20 krónur, og tað var fínt at fáa at eta.
Sjáldsamt at hava orgul á vesinum, men tað er kanska hent viðhvørt. Eg las á FB, at orglið er upprunaliga keypt til Nólsoyar í 1880unum, tað kom til skúlan á Kirkju í 1920, tá ið nólsoyingar fingu nýtt orgul í kirkjuna.
Nógv fólk lurtaði eftir Jákupi á Fløtti, sum setti stevnuna.
Magna royndi at fáa sær ein lúr.
Togtoganin er altíð eitt hitt, hesa ferð vunnu hattarvíkungar steypið.
Magna sovnaði endiliga hjá ommu síni, endabresturin var at íspegilin Bubu kom ov nær.
Vit fóru til Hattarvíkar kl. hálvgun 6, Turið og børnini sluppu við bilinum hjá Birgiri (abbasoni Jóan Paula) og vit gingu, veðrið var fínt, so tað var deiligt, vit gingu niðan á Kross og so oman í Krók.
Tá ið vit komu til hús, vóru børnini longu farin í ánna.
Í Hattarvík føla vit okkum heima, vit gingu um bygdina í góðum veðri í gjárkvøldið, og eg og IR vitjaðu Sakaris í dag. Vit hittu eisini Leiv og uppistovumenninar. Kirkjugangur var kl. 14, so vit fingu akkurát farið í kirkju, áðrenn vit skuldu aftur yvir á Kirkju til Rituna, Leivur koyrdi okkum.
Hugnaligt inni hjá Annu Mariu og Jákupi
Inga Rósa saman við Sámal Jákupi (hjá Sakaris og Emmu)
Ingar Rósa og Hanus Súni)
Leivur í Suðurstovu og Símun (sonur Gullak) og Bergljót við steypinum.
Uttan fyri tarvafjósið.
Bergljót og Jóhanna


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Nýkaledónia
236, rue Georges Lèques
Normandie
98800 NOUMEA
NEW CALEDONIA
+687 43 75 00
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
8.00 til 11.00 og 13.00 til 16.00
Longd: 45 minuttir
Vert at vita
Hevur umsjón við virkseminum hjá Jehova vitnum í Nýkaledónia og Wallis- og Futunaoyggjunum. Bíbilskur lesnaður verður umsettur til drehu, walisiskt og átta onnur lokal mál.


text:
Góð byrjan uppá seinnu hálvu
Við sannførandi 2-0 sigrið á útivølli móti B71, sluppu vit endiliga í gongd aftur. Mál okkara skoraðu Jovan og Tór-Ingar, í báðum førum við góðari hjálp frá debutanti okkara úr Tjørnuvík, Briani Olsen.
Liðið: Petur Meinhard Magnussen; Brandur Heinason, Aristide Tehe, Emil Mikkelsen, Andrias Eriksen; Hørður Askham (Ásmund, 86'), Jovan Radinovic-Panic; Jákup Sveinbjørn Olsen (Ásmund, 77'), Brian Olsen, Tór-Ingar Askelsen; Hans Arni Ellefsen (Hørður, 68').
Eyka: Eli Poulsen, Jón Gregersen, Hørður Johansen, Bjarni W. Jørgensen, Ásmund Hansen.
Veðrið inni á Dal á Sandi var sjálvsagt ikki so gott sum her vestanfyri, nakað av vindi inn á síðuna, men hetta darvaði ikki stórvegis. Nakað av viðhaldsfólki her vesturi frá vóru komin við tann langa túrin, sum byrjaði um 4 tíðina og endaði út móti miðnátt.
Vit byrjaðu væl og spælið sá út til at hanga betur saman enn, kanska nakrantíð, fyrr í ár. Í framrættaða spælinum var nýggi leikari okkara, Brian Olsen, sera eyðsýndur. Altíð spælbarur og við góðum avleveringum. Eisini vísir hann seg sera ágrýtnan í at vinna bóltin aftur, bæði frammaliga og eisini aftarliga á miðjuni.
Tað var eisini hetta høga pressi, ið førdi til fyrsta málið. Eftir 20 minuttir vunnu vit bóltin høgt uppi og spældu niðan móti brotsteiginum. Fáar metrar uttanfyri brotsteigin, eitt vet út í vinstru varð júst Brian feldur. Jovan og Tór-Ingar stóðu yvir bóltinum, og fyrrnevndi snaraði eitt vakurt skot upp um múrin og yvir í handara horni. Ómøguligt hjá gula málverjanum og 0-1.
Vit hildu á við positivu taktunum og tíggju minuttir seinni gav hetta úrslit. Vit spældu sera væl niðan í høgru síðu, har Brian fekk ein góðan bólt niðan í horni. Heilt niðri við hornaflaggi legði hann innleggið høgt og tætt framvið málið. Málverjin hevði ikki heilt stýr á tí, og Tór-Ingar kundi lættliga skalla bóltin í netið, staddur við handaru stong.
Vit komu ikki til fleiri møguleikar í fyrra hálvleiki, men høvdu fullkomuliga stýr á tingunum. Sum ikki eina ferð stóð verjan sera stinn, hetta hóast skift var á báðum bakkplássunum, har Brandur og Andrias vóru komnir inn fyri Tórstein, ið hevði leikbann, og Rógva, ið er uttanlanda.
Sum seinni hálvleikur leið, løgdu vit okkum, kanska óbevíst, longur aftur á vøllin. Vertirnir fingu fleiri horna og til tíðir kundi hetta gjørst vandamikið, men Petur stóð sum ein brandur.
Gudmundur Nielsen, sum er heima í summarferiu leikti við vertunum. Hann var ikki ofta farligur, men einu ferðina megnaði hann at bróta ígjøgnum. Hann trekti inn í brotsteigin og smekkaði til úr fimm metrum úr høgru. Petur Meinhard kom út og bjargaði meistarliga. Hetta var eisini týðningarmikið, so teir gulu ikki funnu ein veg inn í dystin aftur.
Vit fingu tveir stórar møguleikar móti endanum. Fyrst var Hans Arni spældur ígjøgnum, um miðjan annan hálvleik, men trekkið framvið málverjanum var júst ov langt og hann fekk ikki skot á og rann bóltin út av vøllinum.
Síðsti møguleikin var so stórur sum teir koma: Tað var aftur eina ferð Brian, ið var uppá spæl tá hann bleiv spældur ígjøgnum. B71-verjuleikarin rann hann niður aftanífrá og dómarin bríkslaði fyri sólarklárum brotsparkið. Hetta gav eisini seinna gula og útvísing til Tórður Hentze hjá B71. Tór-Ingar skludi skjóta, men rakti yvirleggjaran - og so var tann møguleikin farin.
Siðstu løtuna høvdu vertirnir enn nøkur horna og long innkast, men einki spurdist burturúr.
Næsti dystur verður móti AB leygardagin kl. 1500. AB og Skála spældu javnt í gjár, og vit eru nú ájavnir við AB, men aftanfyri orsaka verri málmun.


text:
Tryggar karmar um heimið
Heimið er karmurin um ein virðismiklan part av lívinum. Við eini Sethúsatrygging, fært tú eina góða og umfatandi trygging at verja hesar karmar.
Sethúsatryggingin er ein nývirðistrygging. Hetta merkir, at um skaði hendir, verður endurgoldið til nývirði, hóast tað skadda er virðisminkað. Tað er tó ein treyt, at tað skadda ikki er virðisminkað meira enn 30% áðrenn skaðan.
Tekna tryggingina hjá okkum
Ynskir tú at tekna tryggingina, ella hevur spurningar, ert tú altíð vælkomin at seta teg í samband við okkum. Vit mæla eisini til, at tú lesur okkara treytir og upplýsingartilfar annars.
-
Les meira, hvat tryggingin fevnir um
Sethúsatryggingin fevnir um alt húsið og aðrar bygningar, ið hoyra til húsið á tryggingarstaðnum, t.d. hjall og bilhús upp til 75 kvm.
Tryggingin fevnir um sjálvt húsið og alt í húsinum, sum ikki kann roknast at vera innbúgv. Tað vil siga, alt tað sum vildi staðið eftir, um húsið varð lyft upp og vent á høvdið. Eisini eru t.d. køkur, hvítvørur og frystiboks fevnd av Sethúsatryggingini.
Tryggingin veitir endurgjald fyri ávísar skaðar, ið náttúran kann føra við sær. Fulnaður er fyri eldskaðar og fyri skaðar, ið kunnu standast av menniskjaligum ósketni, og fylgjur av hesum. Harumframt veitir tryggingin endurgjald í sambandi við stuldur og herverk. Sí annars okkara treytir fyri nærri lýsing av skaðaorsøkum.
-
Les meira um tryggingarvirðið
Sethúsatryggingin er ein nývirðistrygging, og tí er eingin tryggingarhædd nevnd í tryggingarskjalinum. Sethúsini eru sostatt tryggjaði eftir hvussu nógvar m2 sethúsini eru skrásett til at vera hjá okkum.
Tað merkir, at tryggjaðu lutirnir altíð verða endurgoldnir við nýggjum samsvarandi lutum, um virðið á teimum skaddu lutunum ikki er virðisminkað meira enn 30%, tá ið skaðin hendir. Um so er, at virðið er minkað við meir enn 30%, kann ein niðurskriving í endurgjaldinum verða gjørd. Tí er eisini umráðandi at viðlíkahalda og javnan eftirkanna so sum tak, takrennur, vindeygu o.s.fr.
-
Les um umbygging og skyldur sum tryggingartakari
Tú skalt boða okkum frá, um farið verður undir eina umbygging ella útbygging av sethúsunum. Hetta fyri at tú skalt vera væl og rætt tryggjaður, um møguligur skaði hendir.
Tá umbyggingin ella tilbyggingin er liðug, er eisini neyðugt at upplýsa okkum um tær broytingar, tá eru gjørdar. Eitt nú um nú fleiri hæddir eru innrættaðar v.m.
-
Tá keypt verður
Tá ið tú keypur eini sethús, er tað av alstórum týdningi at húsini verða tryggjaði á rætta og besta hátt frá yvirtøkudegnum, soleiðis at tit eru trygg frá tí degi húsini eru tykkara.
Her vilja vit fegin vegleiða tykkum í hvussu hetta kann gerast.
Sethúsatryggingin fevnir um alt húsið og aðrar bygningar, ið hoyra til húsið á tryggingarstaðnum, t.d. hjall og bilhús. Hesi skulu nevnast í tryggingarskjalinum, fyri at vera umfataði.
Fyri at vit kunnu tryggja húsini rætt, hava vit tørv á nøkrum upplýsingum um húsini.
- Hvussu nógvar m2 eru innrættaðir og hvussu nógvar hæddir húsini eru?
- Eru aðrir bygningar, sum hoyra tit ognina, t.d. hjallur, bilhús?
- Um so er, hvussu nógvar m2 eru tey?
- Møguleiki er at at hava eina sjálvsábyrgd tengda at tryggingini?
Tað er týdningarmikið at røttu upplýsingarnar eru upplýstir, tí tað hevur ávirkan á prísin fyri tryggingina og hevur somuleiðis ávirkan á einum møguligur endurgjaldið, um skaði skuldi hent.
Sí annars okkara treytir fyri nærri lýsing av skaðaorsøkum.
-
Ognarskiftistrygging
Keyp av sethúsum er, fyri tey flestu, tann størsta íløgan, tey nakrantíð koma at gera. Um stórir fjaldir skaðar og/ella brek eru við ognini, ið tit ikki eru vitandi um, kann hetta hava álvarsligar fíggjarligar avleiðingar við sær.
Tí hevur tú nú møguleika fyri at tryggjað teg ímóti ókendum brekum og skaðum við ognini, við at tekna eina ognarskiftistrygging hjá okkum.
Ein ognarskiftistrygging er ein trygging, sum tryggjar bæði keyparan og seljaran ímóti ókendum brekum og skaðum, sum kunnu vísa seg eftir at ognin hevur skift eigara, og sosatt eru bæði keypari og seljari nú enn betur tryggjaðir. Les meira her


text:
Skellefteå
Skellefteå er ein býur í Skellefteå kommunu í Västerbottens län í Svøríki. Skellefteå hevur umleið 32.775 íbúgvar (2010).[1]
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fornfrøðingar hava funnið prógv fyri, at menniskju hava búð í økinum fyri 8000 árum síðan. Hildið verður, at ein býur hevur verið á staðnum síðan umleið ár 1000, og at tað vóru sámar og møguliga eisini finnar, ið búðu har tá. Tann núverandi býurin varð stovnaður í 1845 av sóknaprestinum Nils Nordlander.
Navnið Skellefteå varð í 1327 skrivað sum Skelepht, tó er upprunin fyri hetta navnið ókent.


text:
Bátadráttur: Trygd og arbeiðsmøguleikar
20. Nov 2016
Í arbeiðinum at fáa til vega hóskandi...
Øðrvísi ansingartilboð
07. Nov 2016
Í Tórshavnar kommunu eiga vit at bjóða...
DRAMAPOLITISK AVSKEPLAN Í KOMMUNALA VALSTRÍÐNUM
04. Nov 2016
Man skal liva undir einum steini, um man ikki hevur...
Vit skulu TORA!
04. Nov 2016
Vit skulu TORA! Vit skulu TORA at satsa uppá eina...
Hvussu verður mentan til?
27. Okt 2016
Mentanin verður til ímillum fólkið, og um tað...
Kommunan vendi okkum bakið, tá ið á stóð
23. Okt 2016
Í mars mánaði í ár, meðan fyrireikingarnar til...
Tey ungu skulu verða hoyrd
22. Okt 2016
Tað skal verða gott at vera ungur...
Tankaeksperiment: 250 íbúðir um árið í Tórshavnar kommunu
18. Okt 2016
Allir flokkar lova ein...
Ímeðan vit bíða
17. Okt 2016
Er heiti á sending, ið vit javnan hava hoyrt í útvarpinum, men hetta heiti kunna...
Føroyskt tilfar til børn og ung
17. Okt 2016
Vit skulu raðfesta meira føroyskt tilfar til børn og ung....
Eitt skeiklað samfelag
12. Okt 2016
Nýggjastu kanningarnar hjá Alamannverkinum og Pedagogfelagnum vísa at...
Nýggja ferju, ella bíðja vit eftir Teistanum?
10. Okt 2016
Hvussu nógv í løgtinginum ella landstýrinum, hava innlit í...
Lat fólk keypa grundstykki nú!
09. Okt 2016
Í Nólsoy hevur í mong ár...
Klippikort til tey eldru
06. Okt 2016
Í Norra hava tey eldru tað, sum eitur “verdighets-garanti”. Tað...
Átrokandi bústaðartørvur
03. Okt 2016
Vælkomin til Tórshavnar kommunuFólkatalið í Føroyum er vaksandi,...
Akuttur tørvur á leiguíbúðum
29. Sep 2016
Eftirspurningurin eftir bústaðum hevur ongantíð í mínari tíð kenst...


text:
Orð: Lina Sandell
Lag: Oscar Ahnfelt
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: Kan du endnu gå og drømme
1. Sig mær, um tú enn kanst droyma
um eitt lív í eydnu her,
tó tú sært og mangan kennir,
hvussu ódrúgv eydnan er?
Ríkidømi skjótt fær veingir,
gleðirósan følnar brátt.
Sum eitt sprek á havsins bylgjum
ert tú tá í ódnarnátt.
2. Vilt tú, sál, tá velja deyðan
nú, ið lívið bjóðast tær?
Vilt tú aftur lata Jesus
fara frá tær uttan svar?
Skalt tú venda Gudi bakið,
hann, sum vildi tær alt væl,
halda fram í gleðirúsi
í hin myrka sorgardal?
3. Hættir tú tær grøv at nærkast
uttan nakra fasta vón,
og tá deyðans eingil bankar,
gerst hann tá ein ræðslusjón?
Um tú heldur fram at gera
Harrans orð til spott og háð,
einsamallur tú skalt standa
fyri dómsins Harra tá?
4. Steðga á, tí enn hann bíðar,
kallar teg í náði nú!
Skal hann nyttuleyst teg rópa?
Sig mær, sál, hví bíðar tú?
Hoyr, hann bønar teg og rópar,
hoyr, áh, hoyr, enn bankar hann.
Vilt tú enn ei opna hjartað,
so at inn hann koma kann?


text:
Hawaii
Staturin Hawaiioyggjar (Hawaiianskt: Mokuʻāina o Hawaiʻi, Enskt: State of Hawaii) er ein lutstatur í USA við 1,4 miljónum innbúgvum (2014). Hawaiioyggjar liggja langt úti í Kyrrahavinum - millum Norðuramerika og Japan - seks tíma flúgving úr Los Angeles í Kalifornia. Størsti býur og høvuðsstaður er Honolulu. Almennu málini eru tvey í tali, hawaiianskt og enskt. Í 8. øld nomu polynesar land á Hawaii. Enn búgva nógvir eftirkomarar teirra har. Hawaiioyggjar vóru til ár 1900 frælst kongaríki, men gjørdust tá tjóðveldi og komu í ríkisfelagskap við USA. Í 1959 gjørdust tær 50. veldið í USA. Flest fólk búgva á Oahu, men størsta oyggin er Hawaii.
At Hawaii eisini hevur verið bretskt hjáland, sæst m.a. væl á hawaiianska flagginum. Hawaiianska flaggið hevur bretska flaggið í ovasta vinstra teigi og síðan 6 linjur, eina fyri hvønn oyggj (Hawaiʻi, Oʻahu, Kauaʻi, Kahoʻolawe, Lānaʻi, Maui, Molokaʻi og Niʻihau). Mesta fólkið er samankomið úr ymsum heraldshornum - amerikanar, kinesar og japanar eru flestir í tali. Á Hawaii dyrka tey nógv ananas, sukur og kaffi.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Á O'ahu og øðrum oyggjum, sum polynesar búsettu seg á, var fruktagott og gott landbúnaðarlendi. Teir búsettu seg á summum oyggjum og dyrkaðu kokosnøtur, epli, bananir og tero, og veittu vatn á markirnar. Hawaiianar sigldu í kanoskapaðum bátum til fjarskotnar oyggjar. Bátarnir høvdu tvinnanda kjalir, sum vórðu bundir saman. Bátarnir høvdu eisini árar og segl. Teir førdu konufólk, menn og børn umframt bæði plantur, dýr og fræ, sum fólk høvdu fyri neyðini, tá ið tey skuldi seta búgv á oyggjunum, tey komu til. Hawaiianar vóru sjáldsama skilagóðir og dugnaligir sjómenn. Teir sigldu eftir stjørnunum ógvuliga langar leiðir, og miðjaðu seg eftir ætt og alduskoti.
Teir, sum vóru við James Cook (1728-1779) á triðju rannsóknarferð hansara, vóru fyrstu evropearar, sum komu til Hawai'i. Tá ið teir komu hagar, varð tikið ímóti Cook, sum var hann ein gudur, men aðru ferð, hann vitjaði oyggjarnar, gjørdist ósemja, og ein dagin, tá ið James Cook keglaðist við Hawaiibúgvar í Kealakekua, varð hann dripin.
Í 1959 vórðu Alaska og Hawaii 49. og 50. stakríkið í USA.
Hendingarøð[rætta | rætta wikitekst]
- Uml. 500 - Fyrstu niðursetufólkini koma úr Polynesia.
- Um 1250 - Farið verður at leggja stórar vatnveitingar til búnaðarjørðina í dølunum á Hawaiioyggjum.
- Um 1300 - Á Hawaii verður stættarbýti. Atvoldin til tað er búskaparlig framgongd í landbúnaðinum.
- 1778 - Enski uppdagingarferðandi James Cook verður sagdur vera fyrsti evropeari á oynnum. Hann kallar tær Sandwich-oyggjarnar eftir einum av sínum sponsorum, John Montagu, 4. jalli av Sandwich.
- 1779, 14. februar - James Cook dripin av oyggjabúgvunum.
- 1795 – Oynnar fyri fyrstu ferð savnaðar undir krígskonginum Kamehameha I (1758–1819). Kamehameha stóð fyri mongum nýskipanum. Hann fekk tignarheiti Kamehameha Mikli.
- 1810 - Kamehameha I tók at enda Kauai í 1810, ikki við vápnamegi, men við friðarsamráðingum. Tað gav honum valdið yvir øllum Hawaiioyggjum.
- 1819 - Kamehameha I doyr. Eftirmaður hansara Kamehameha II (1797–1824) tekur av skipan, ið avmarkar sambandið millum konur og menn.
- 1824 - Kamehameha II doyr á ferð í Stóra Bretlandi.
- 1826 - USA viðurkendi Hawaii sum eitt frælst, sjálvstøðugt land.
- 1840 - Kamehameha III (1814–1854) setur í gildi stýrisskipanarkongsríki; fyrsta skrivliga stýrisskipanarlógin á Hawaii.
- 1848 - Kamehameha III lutar jørð sundir til fólkið.
- 1851 – Kamehameha III leggur oyggjarnar undir vernd av USA.
- 1865 - Fyrstu kinverjarnir koma til Hawaii at arbeiða.
- 1874 - David Kalakaua verður kongur á Hawaii (til 1891).
- 1887 – Kongsvaldið formliga avtikið.
- 1893 - Amerikanski herflotin hersetti Hawaii við tí sum undanførslu, at tað var til fyrimuns fyri tryggleikan hjá USA. Amerikanski ráðharrin vant amerikanska flaggið á stong á Hawaii og lýsti hátíðarliga, at Hawaii nú var eitt hjáland hjá USA.
- 1894 – Lýðveldið Hawaii (1894-1898) sett á stovn. Liliuokalani drotning rikin frá valdinum. USA viðurkennir lýðveldið.
- 1898 – USA tekur Hawaii (4. juli). USA innlimaði alment Hawaii.
- 1941 – 7. desember loypa japanar á Pearl Harbour. USA við í kríggið í parti við teimum sameindu.
- 1959 – USA skipaði eina fólkaatkvøðu fyri at spyrja hawaiibúgvar, um teir ynsktu at varðveita sína støðu sum amerikanskt hjáland ella ynsktu at gerast partur av USA sum ein lutstatur. 21. august blívur Hawaii 50. statur í Sambandsríki Amerika.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Í miðjuni av Kyrrahavinum liggur oyggjabólkurin Hawai’i, har lendið skiftir ímillum fruktagóðan regnskóg og grótoyðu, og grótbræðing streymar úr bullandi rivum í jørðini. Oyggjarnar eru 20 í tali, men bara sjey eru bygdar. Átta tær størstu oyggjarnar í Hawaii eru einar 4.000 km í ein útsynning úr San Francisco, Kalifornia. Tann størsta oyggin eitur Hawaii, og høvuðsstaðurin eitur Honolulu. Hawaiioyggjar eru av gosgróti. Gosfjøllini hava verið mong, men nú er bara lív í tveimum. Hesi bæði rúka í heilum og taka stundum á at goysa, men eru tó vandaleys at búgva við. Uppi á gosfjøllunum standa ferðamannaheim, sum eru fullsett við ferðafólk alt árið. Tey vilja fegin á myrkari nátt síggja niður í eitt gløðandi gosop, og um dagin njóta tað fríða útsýnið av fjøllunum. Fleiri staðir er eisini møguleiki at svimja í heitum keldum. Hægsta fjallið er 4.207 metrar. Ein av teimum flottastu tropisku fossunum er at finna á Kauaʻi.
Hawaiioyggjar eru stutt norðan fyri ekvator (miðkring), og tí kundu vit hildið, at veðurlagið var heitt og kvalið; men so er ikki. Tað finst valla fagrari og frískligari veðurlag, tí havvindarnir svala so væl, so at sumrini eru ikki heitari enn tey við Miðjarðarhavið og vetrarnir nakað sum summar í Norðurtýsklandi. Tað frálíka veðurlagið og tann fruktagóða jørðin gera, at mong fólk huga sær væl at búgva í oyggjunum. Hægsta fjallið er 4.207 m. høga gosfjallið Mount Kea.
Flotahavnin Pearl Harbour er gitin frá Seinna heimskríggi.
Jarðfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Hawaii eru 132 gosoyggjar. Flestu gosfjøll eru á kantinum á meginlandaplátunum, sum jarðarskorpan er býtt sundur í. Hesi gosfjøllini verða soleiðis til, at groyti spríkir upp ígjøgnum ein gosháls og haðan upp ígjøgnum rivur í havbotninum. Tá ið pláturnar í jarðarskorpuni flyta seg uppi yvir einum tílíkum goshálsi, verða nýggj gosfjøll til. Nú er goshálsurin undir oynni Hawaii.
Oyggjar[rætta | rætta wikitekst]
Størstu býir[rætta | rætta wikitekst]
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Bøndurnir á Hawaiioyggjum velta sukurrør og ananas. Nógv ferðafólk koma alt árið til oynna Mavi og hinar Hawaiioyggjar. Ferðafólkið er nógv, sum hagar kemur, og mong eru tey, sum liva av at taka ímóti teimum. Tey arbeiða á ferðamannastovum, gistihúsum, handlum og gera smálutir at selja teimum mongu ferðamonnum, sum við flogførum og stórum skipum koma yvir um hav at sóla sær við strendurnar og at bólta sær í Kyrrahavinum.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Tað búgva 1,3 mió. fólk í oyggjunum. Upprunaliga búðu har bara polynesarar, men nú eru teir ikki óblandaðir, tí fólk úr øllum ættum eru komin hagar. Fjøldin av teimum er japanarar, amerikanarar, filiparar, kinesarar o.a., og allir liva teir í góðari semju sum eitt fólk. Av upprunafólkinum eru bara eini 20 000 eftir. Nógv fólk úr USA kemur eisini til oyggjarnar at halda frí.
Fólkatalsfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
-
-
-
-
Honolulu er høvuðsstaðurin í oyggjunum og liggur á oynni Oahu.
-
Avstralásia : Avstralia · Norfolksoyggj · Jólaoyggj · Kokosoyggjar
Melanesia : Fidjioyggjar · Papua Nýguinea · Nýkaledónia · Sálomonsoyggjar · Vanuatu
Mikronesia : Guam · Kiribati · Marshalloyggjar · Norðaru Marianaoyggjar · Mikronesiasamveldið · Nauru · Palau
Polynesia : Amerikanska Sámoa · Cooksoyggjar · Franska Polynesia · Hawai'i · Nýsæland · Niue · Pitcairnoyggj · Sámoa · Tokelau · Tonga · Tuvalu · Wallis- og Futunaoyggjar


text:
15. februar
15. februar er dagur 46 í árinum í gregorianska kalendaranum. 319 dagar eru eftir av árinum (320 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1942 - Japan hertekur Singapor.
- 1971 - Stóra Bretland og Norðurírland innføra desimalskipanina í pengaverki sínum.
- 1986 - Diabetesfelag Føroya stovnað.
- 1989 - Seinastu sovjettisku herdeildirnar fara úr Afghanistan. 10 ár var sovjettiski herurin í landinum.
- 1999 - Turkiskar serdeildir handtaka í Nairobi leiðaran í kurdiska arbeiðaraflokkinum, Abdullah Ocalan.
- 2014 - Sjónleikurin Tóm rúm varð frumframførdur á Tjóðpalli Føroya. Marjun Syderbø Kjelnæs skrivaði leikhandritið, Eyðun Johannessen leikstjórnaði, tey leikandi vóru eitt nú: Annika Johannessen, Annika Hoydal, Annfinnur Heinesen, Hjálmar Dam og Nicolaj Falck. Tónleikin hevur Tróndur Bogason gjørt, sangin hava Eivør Pálsdóttir og Ólavur Jákupsson lagt rødd til. Tróndur Bogason, Jóhannes Andreasen, Ólavur Olsen, Angelika Nielsen, Andrias Restorff og Jón McBirnie hava spælt tónleikin inn. Vígdis Hentze Olsen stóð fyri koreografiini.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 18. januar 2010.
Tøkk, Faðir, fyri náttarblund
og hesa føgru morgunstund,
nú sólin sær á fjøll og ong,
og fuglar syngja fagnarsong.
Tøkk fyri hvílu, vernd og frið
og alt títt halga einglalið,
sum dag og nátt er okkum hjá,
til vit her fara foldum frá.
Tøkk fyri alt, tú gevur mær,
og fyri øll, mær eru kær.
Tøkk fyri heilsu, breyð á borð
og fyri sæla lívsins orð.
Gud, signi tú várt føðiland,
frá fjalli og til fjørusand.
Varðveit, o Gud, tú fólkið alt.
Lov, tøkk tær veri túsundfalt!


text:
Saturday, June 19, 2010
Útsýni til summarfrí
Vikuskiftisbløðini vóru óvanliga spennandi hesa ferð. Umframt teir nógvu topp-10 ella topp-7 listarnir yvir fullkomiliga óviðkomandi fyribrigdi (ávikavíst bardagar og ferðafólkaskip) og ditto lívsstílstips, fyri ikki at tala um vox popp teigar í hópatali har meir og minni kend fólk siga frá teirra yndis-ditt-og-datt og har sjálvur formurin útihýsir einum og hvørjum seriøsum tanka um dýpd, eru eisini persónssøgurnar um sjúk fólk og frísk fólk og hvussu røsk tey í grundini eru. Hetta er, ikki tykkum at siga, sera áhugavert í sær sjálvum, men aftrat hesum eru eisini tær góðu og áhugaverdu hurrá-fyri-Hanusi greinarnar, ið hava ein tóna sum um tað er ein hundrað ára føðingardagur, vit feira, men hetta er neyvan illa ætlað, t.d. forsíðuyvirskriftin: “Hanus seksti og enn í gongd”. Vildi hildið tað var løgið annað.
Heimsins næstmarháttligasta avísgreinarøð eitur “Kirkjugarður” og hesa ferð havi eg lisið greinapartin á tamb og klipt hann út, av tí at hann snýr seg um ein tippilitopp - ella har á leið - oldurabba hjá soninum og hugsið tykkum um ikki allir hesir vælgreiddu, elasmáu svarthvítu slipsamenninir í greinini eru meinlíkir mínum lítla drongi við hansara fínu, høgu pannu.
Ein av vox popp teigunum snýr seg um bøkur og har er tað tann altíð skilagóða Anna Ellingsgaard, ið tá hon skal geva sítt boð uppá eina góða summarbók sigur seg hava ilt við at skilja, at ein summarferiubók skal vera lættari enn aðrar. Ein summarferiubók skal sjálvandi vera dygdargóð metir Anna og viðmælir eitt nú Don Quixote hjá Miguel de Cervantes, Utrensning hjá Sofi Oksanen og Útsýni hjá Tóroddi Poulsen, sum Anna skýrir sum nakað av tí besta á føroyskum í nýggjari tíð. Á beinkinum við septiktangan, mitt í mínum vakra ókrútshava, havi eg í morgun tikið forskot uppá summarfrítíðina við at endurlesa síðstnevndu bók, sum bara verður betri við tíðini. Eg skrivaði eitt ummæli av yrkingasavninum, sum stóð í Sosialinum 6. november í fjør:
Við tí óvæntað banala ella sjálvsagda heitinum "Útsýni" verða vit enn einaferð boðin inn í tað serstaka poetiska universið hjá Tóroddi Poulsen, sum hesaferð tykist at kalla reinsað fyri tað berømta speisemi, ið vit av røttum og eitt sindur av órøttum sambinda við høvundin. Kanska er tað lættari at flenna enn at lata vera og kanska er tað av hesi orsøk, at vit hava lyndi til at finna fram tær stuttligu orðingarnar í tekstum Tórodds og síðani meira ella minni ignorera rest. Tær spísku, speirekandi viðmerkingarnar eru jú greidliga gløggar og kennast tryggari at fyrihalda seg til enn tær álvarsligu eitt sindur neutralu staðfestingarnar, sum ikki altíð líkjast yrkingum og sum tykjast merkiliga a sakleysar á sama hátt sum heitið á nýggja yrkingarsavninum. Við vanda fyri plagiering í mun til eina nokkso kenda negatión hjá einum øðrum av okkara frálíku høvundum, kundu vit nevnt hesar yrkingarnar hjá Tóroddi ósjálvhátíðarlig, ókeðiligar, óuppblástar og stak ófornar, tó at fleiri træðrir í nýggja savninum ganga aftur í tíðina, bæði til barndóm yrkjara-egsins og longur aftur til slupptíðina, sum vakra steinprentið við grønu sluppunum á bókapermuni eisini sipar til.
Nýggja yrkingasavnið fevnir um áttati frálíkar yrkingar hjá tí produktiva Tóroddi Poulsen, ið nettupp ikki kann samanberast við eina vulkan, sum bæði eru fornar og sum arbeiða sjálvdan. Tóroddur situr ikki og bíðar eftir íblástrinum, men arbeiðir sum eitt modernað listafólk stútt og støðugt hvønn tann einasta dag við at skriva, syngja, tekna ella hvat nú hansara fjølbroyttu gávur gera hann føran fyri. Byrjanaryrkingin er sum eitt slag av credo, ið staðfestir uttanveltaðu støðu yrkjarans í mun til samfelagið, staddur sum hann er omanfyri. Tónin er einsligur og afturlítandi, men treystur, tí yrkjara-egið er sum heild nøgt við útsýnið, ið byrjar á kvistinum og endar á fjørðinum í síðstu yrkingini ”MEN EG HAVI ALTÍÐ DROYMT”. Í hugaheimi Tórodd Poulsens er dreymurin týdningarmikil bæði sum surrealistisk kreativ fyrimynd og sum poetiskur metaforur. Umframt dreymin eru eisini onnur orð, ið ganga aftur í hesum yrkingum: bátur, slupp, skip, fjørður, fjøll, áir, blomstur, barndómur, kráka, klettar, beinagrind, skrokkur, deyði, yrking, orð, litir, mynd, bók, bókstavir, grøv, runa, trø, mold, morgunmold, moldarsmakkur, tankamold, sovna, nætur, ævigt, mjørki, rot, lík, máni, kirkjugarður, nætur, spøkilsi og eingil. Tað er sjálvandi yvirhøvur ikki ráðiligt at lesa yrkingar á henda hátt við uppreksandi sentimeturmáli og yrkjarin mutar eisini støðugt ímóti at vera settur í bás. ”..feskvatnsyrkingar/sum trívast sum saltvatnsyrkingar/tá tær ikki vilja setast í bás..” (s.18 í ”Útsýni”), men allíkavæl kunnu hesi orð nýtast í eini lýsingarroynd av yrkingaheimi Tórodd Poulsens, ið er eins og eitt foreinklað frumlandslag við føroyskari umhvarvsstriku, sum yrkjarin støðugt vendir aftur til.
Av kvistinum og oman á fjørðin og havið hóma vit sostatt Føroyar, Havnina og í smáum brotum eisini skógarøkið við Raadvad, har yrkjarin býr í løtuni, men bókin er meira universal enn lokal. Hóast ævisøguligu tilsipingarnar til eitt nú reyða/gráa hár yrkjarans, skulu vit vera varin við at seta líkheitstekin millum høvund og yrkjara-eg, tí multikunstnarin Tóroddur Poulsen er verri enn nøkur grýla at fjala ella á annan hátt at pallseta seg. Hetta sóu vit t.d. í filminum um hann "Ein regla um dagin má vera nokk". Yvirhøvur er tað heilt burturvið at lesa tílíkar modernistiskar yrkingar við skilvísari eitt- til- eitt fatan fyri eyga, tí tað ber ikki til og er heldur ikki meiningin. Yrkingarnar kunnu tykjast torskildar, fleirtýðugar, frítt assosierandi og abstraktar sum tær eru, t.d. "tað bukaða fleskið/ fær garðin at detta niður/ og krákurnar at flúgva/ meðan beinini verða hongd upp..." (FRÆ s.8). Myndamálið er sum heild ógvuliga sterkt visuelt sæð, tá tað myndar spildurnýggjar samansetingar. Málið í yrkingunum tykist tíðum sera foreinklað, nærum primitivt, meðan tað í øðrum yrkingum er meira samansett og torgreitt. Heldur enn at vera fráboðandi, er málið í yrkingunum suggestivt og krevur av lesaranum, at hann er við uppá at lata seg hugtøla. Onkrastaðni fremur yrkjarin eina serliga forskjóting av perspektivinum, ið tekur lesaran á bóli, t.d. í fantastisku yrkingini SUNNUDAGUR við tí løgna og originalt snaraða Gulliver-temanum. Støðugt leitar yrkjarin eftir einfeldini í orðunum og hansara tilgongd til málið hevur sama fríska og leitandi dám, sum eg í løtuni upplivi hjá soninum, ið skjótt verður trý og sum á ferð síni at konstruera sær málið er komin fram til, at honum dámar best bundnu hvørkikynsorðini bommið og baðið. Tað ljóðar løgið, tá hann biðjur um "bommið" sum um tað er eitt heilt ávíst bomm í pakkanum, sum hann meinar við. Tað er væl møguligt, at hetta er fullkomililiga tilvildarligt, men hvør veit, kanska hugsar hann um ta ávísu heilt serligu kensluna, ið stendst av hesi lítlu veitsluni, sum er hvørja ferð bommið verður lagt á tunguna. Onkursvegna er tað henda sama óspilta málkenslan, sum tað hevur eydnast Tóroddi Poulsen at varðveita.
Eg kundi allerhelst funnið onnur orð enn tey omanfyri nevndu 38, tí eg eri als ikki av hepnastu systematikarum, men sambært Baudelaire er tað millum annað soleiðis, vit læra at gjøgnumskoða eina yrkjarasál; við at leita eftir teimum orðunum, ið koma oftast fyri í verki yrkjarans. Tað hevur sjálvandi eisini stóran týdning hvussu orðini eru samansett og hvussu yrkingarnar eru uppbygdar. Hóast nógv av orðatilfarinum sipar til deyða og deyðaprosessir, er innihaldið í ”Útsýni” hvørki tungt ella dapurt. Tvørturímóti tykjast orðingarnar leikandi lættar t.d. í yrkingini SUPER 8, sum er eitt framúrskarandi dømi um hvussu væl Tóroddur dugir at abstrahera ella einfalda, tá hann sum her drýpur eitt barnaminni í reinsandi sýrubað, soleiðis at bert sjálvur kjarnin ella essensurin er eftir: ”altíð/ er/ barndómurin /frammanfyri/ sum ein/ hundur/ togar/ sletuna eftir/ ísinum /inn í /sólina”. Á einfaldasta hátt gerst malandi rørslan hjá filmsapparatinum ímynd av sjálvari lívsgongdini. Deyðin fyllir nógv í hesum savninum, men nú sum partur av eini ringrás, har tey sum vóru frammanundan og tey komandi hava týdning. Tónin er tó nakað væl meira ófrættakendur enn hjá Ingemann, tá ætt eftir ætt søkkur undir mold eftir eini guddómligari skipan, tí her situr slektin inni allan dagin: "og tigur fyri tað mesta/ men móti midnátt fer hon at ýla" (ÁÐRENN ÝLINI S.57). Undir øllum umstøðum kundi tað sæð út sum um, at deyðin inniber ávís perspektiv; eitt ævigt mánalýsi í tí stóru náttini. Kanska er yrkjarin samdur við Bob Dylan um, at deyðin ikki er endin á øllum. Í øllum førum tykjast sansirnir púra spillivandi undir kistulokinum: ”her er so myrkt/ og trongt// hoyri bara/ blomstrini/ í erva/ rotna” (TAÐ SUM HEYSTDREYMURIN HOYRIR s.20). Funnist hevur verið at tí, onkur hevur nevnt ”floymurin” av yrkingum, bókum, myndum, fløgum osfr., ið streymar frá Tóroddi Poulsen -Hví ikki velja tað besta burturúr og geva minni út osfr. Men sjálvt lyndislagið í lívsverki Tórodd Poulsens er villvaksandi og samanhangandi og tá kvaliteturin er so góður sum hann er, kunnu vit bert fegnast um kvantiteturin er tilsvarandi.
SUNNUDAGUR
taki kirkjuna upp úr lummanum
leggi hana at eyganum
har er hálvfult av fólki
prestur er liðugur at biðja
og nú er sálmasongur at hoyra
og eg syngi við
og nú hyggur alt kirkjufólkið móti tí vindeyganum
sum eg hyggi ígjøgnum
og so kemur deknurin út
og hann spyr meg
um eg ikki komi við inn á syngja
tí eg havi so góða rødd
men so sigi eg at eg passi ikki inn
og hann svarar
at tað skal eg ikki leggja so nógv í
so leingi eg bara kann fáa røddina inn
og so fer røddin hjá mær í kirkju
og eg standi tigandi eftir við kirkjuni í hondini
(s.76 í Útsýni)
VAR SO LÍTIL
var so lítil
at eg kundi krógva meg
í mínum egna lógva
náttin mátti fegin koma
við sínum morgunhóttanum
og revsa meg við ljósinum
men hon fann meg ikki
fyrr enn eg var vorðin vaksin
og kundi sjálvur sláa aftur
(s.51 í Útsýni)
Posted by Kinna Poulsen at 11:33 AM No comments:
Thursday, June 17, 2010
HÚSSJ! MENTAN.... ZZZ...
Sjálvandi er tað herligt og gott, at alsamt fleiri av mínum lista- og mentanaráhugaðu vinfólkum og starvsfelagum siga seg í vaksandi mun brúka útlendskar fjølmiðlar. Í donskum útvarpi og amerikonskum bløðum fært tú fullgóða viðgerð av áhugaverdum bókmentum, listaframsýningum, tónleiki, filmum og sjónleikum v.m. Tú fært innlit og yvirlit og eitt sindur av útlendskari luft undir veingirnar og alt hetta fært tú serverað gjøgnum internetið júst tá tað passar tær. Alletiders og ómakaleyst kanst tú sita í tí góða stólinum og hálvdurva, meðan tey á P1 kjakast um aktuel mál í danska samfelagnum og skuldi talan fallið á okkurt óbekvemt so sum føroyska stýrisskipanarmálið, kanst tú kvikliga við fjarstýringini manerera teg yvir á BBC har tey pínadoyð ikki eru líka býtt sum tey eru her á landi.
Lat meg bara sjálva beinanvegin bekenna meg sum ídnan dyrkara av útlendskum miðlum. Tískil lurti eg eftir kulturpassasjuni á P2 í DR hvønn leygarmorgun og lesi m.a. New York Times, Art in America, Kopenhagen og Informatión dagliga, eins og eg gleðiliga keypi ta dýru Weekendavísina, tá hon ikki er útseld í Horninum. Og soleiðis hevur tað koyrt rímiliga væl eina tíð. Tá væl arbeidda uppskotið um Listaráðið herfyri varð vrakað í løgtinginum, skundaði eg mær at skifta frá tingvarpi yvir á P1, har eg hoyrdi áhugavert og klókt kjak um okkurt, sum eg ikki minnist beint nú. Eg havi fyrireikað fleiri framsýningar seinastu mánaðarnar og eri sloppin undan øllum hugsandi vónbrotum av tí einføldu orsøk, at ikki havi væntað mær nakað sum helst ummæli. Í staðin havi eg lurtað eftir ummælum av øðrum framsýningum í Malmø, Berlin og Keypmannahavn og so spakuliga eri eg farin at venja meg við tankan, at føroysk samtíðarlist ikki skal viðgerast eins og listin í øðrum londum. Og tað er í grundini óluksáliga gott og uppá tíðina, at eg geri mær hetta greitt, tí nú er longu eitt sindur síðani, at føroysku mentanarsendingarnar fóru í summardvala eins og tær plaga tíðliga í juni. Tá tær kanska aftur verða varpaðar út fjúrtanda hvønn dag einaferð seint í oktobur, havi eg vónandi fullkomiliga gloymt fyribrigdið føroyskar mentanarsendingar og sleppi tískil heilt og aldeilis undan vónbrotum. Tá kann eg í friði og náðum durva saman við professionellu útvarpsfólkunum á P2 og teirra gjølligu viðgerð av eini nýggjari opera, sum eg ikki kenni og sum eg neyvan sleppi at uppliva í bræði, eftirsum summarfrítíðin verður hildin her í Havn.
Soleiðis hevur tað heila altso koyrt eftir skinnum eina tíð, inntil eg í gjárkvøldi av tilvild datt um eina grein í Dimmu við heitinum “Tann góða bygdamentanin” um nýggju fløguna “Loksins” hjá Magnusi á Stongum. Greinina hevur Uni Leitistein Hansen skrivað og greinin er júst soleiðis sum ein góð grein skal vera og hon er meira enn tað, tí hon er føroysk og óbekvem, tá hon sipar til mítt egna støði og samfelag, noyðir meg til at hugsa og at taka støðu til m.a. hugtakið bygdamentan og hvat verri er: hon fær ein goymdan og gloymdan longsul eftir dygdargóðari føroyskari lista- og mentanarviðgerð at ressast við.
Á onkrum gajolpakka havi eg lisið tey vísdómsorð, at tú mást vera góð við teg sjálva fyri at kunna elska nakran annan. Gajolpakkasetningurin er danskur, sjálvandi og sipar til eitt øki, har vit føroyingar møguliga hava ein eysýndan veikleika. Tað tykist í øllum førum sum um vit als ikki eru nóg góð við okkum sjálvi, við okkara mentan, list, mál osfr. til at duga at síggja, at vit eru á hættisligari leið í okkara hugnaligu og flegmatisku dyrkan av útlendskum miðlum. Meðan børnini hyggja at útlendskum teknifilmum, lesa vit føroysku bløðini sum lokalavísir, har vit kunnu studera hvør er deyður og hvør skal giftast, hvør selur eitt næstan spildurnýtt borð við seks stólum og ein brúðarkjóla, ið bert er brúktur eina ferð osfr. og støðið bara læðkar. Sagt verður, at mentanin í einum samfelagi í stóran mun verður definerað av fjølmiðlunum í hesum samfelagnum og sum kunnugt hevði prentpressan og avísmiðilin í síni tíð alstóran týdning fyri upplýsing og fólkaræði, eins og internetið hevur ein so veldugan týdning, sum vit neyvan ikki hava givið okkum far um enn. Talan hevur verið um avísdeyða, men nú verður staðfest, at kreppan á hesum økinum hevur rakað harðast í Amerika. Í Danmark gongst merkiliga væl hjá teimum sonevndu seriøsu bløðunum, Informatión og Weekendavísini, har tey skrivandi fyri kortum hava fingið hægri løn, alt við stórum denti á mentan og list.
Um tað er rætt, at mentanin verður definerað av fjølmiðlunum, verður alt ov lítil orka brúkt uppá føroyska samtíðarlist og samtíðarmentan í føroyskum miðlum. Kanska hevði tað eisini hjá okkum loyst seg í størri mun at miða í móti høgari góðsku og seriøsari, progressivari og hvassari viðgerð av list og mentan. Eg eri fullgreið yvir, at mentan og list skal eitast at vera eitt evni, sum bert tíggju fólk í Havn sýna áhuga, men hetta er ein fordómur, ið hevur eins lítið uppá seg sum fordómar flestir. Eitt er heilt vist: tað er ikki mangul uppá góð heimildarfólk og høvundar, ið forðar føroyskum fjølmiðlum at satsa uppá mentan og list. Eg nevni nøkur hissini, ið duga væl at viðgera hesi evni: Anna Ellingsgaard, Høgni Djurhuus, Inger Smærup Sørensen, Birgir Kruse, Dorit Hansen, Carl Johan Jensen, Jóanes Nielsen, Tóroddur Poulsen, Bergur D. Hansen, Uni L. Hansen, Turið Sigurðardóttir, Guðrun Gaard, Oddfríður Rasmussen, Gunnar Nolsøe, Suni Merkistein, Ann Ellefsen (nøkur nevnd og nógv fleiri gloymd).
Posted by Kinna Poulsen at 8:32 AM No comments:
Monday, April 26, 2010
Røða á hugnaløtu hjá Tjóðveldi flaggdagin
Klandur, kegl og kjak. Tað kann tykjast rættiliga negativt, tann mátin ósemja og stríð hava merkt føroyska listaheimin seinastu seks árini. Summi siga, at tað fer at ganga yvir, onnur halda, at tað altíð hevur verið og altíð fer at vera soleiðis og so eru tað nokkso nógv, sum halda, at vit bara skulu taka tað heilt róligt og bíða til nýggjur leiðari er komin á Listasavnið, tí so gongur ósemjan yvir av sær sjálvum. Vit bíða og meðan vit á so mangan hátt eru í bíðistøðu kenst umráðandi at minna á, at upprunin til ósemjuna í føroyska listaheiminum er positivur – í øllum førum um vit fata eina yrkisgerð av føroyska listaøkinum sum nakað positivt og tað geri eg. Eg haldi tað vera einki minni enn fantastiska gott og eitt tekin um progressivt áræði, tá listafólk sum Zacharias Heinesen, Hanni Bjartalíð, Hansina Iversen, Rannva Kunoy, Tóroddur Poulsen m.o. – gomul sum ung - krevja eina listfakliga leiðslu á okkara listasavnið. Og eg eri púra ósamd við mentamálaráðharranum Helenu Dam á Neystabø, sum í síni føðingardagsrøðu til Listasavnið herfyri, gjørdi seg til talsmann fyri eini næstan rindalistiskari og í øllum førum serstakliga flegmatiskari støðu listini viðvíkjandi. Hon brúkti eina fimm ára gamla grein hjá fólkalívsfrøðingi Eyðuni Andreasen sum grundgeving fyri eini støðutakan, sum í stuttum gongur út uppá, at vit í staðin fyri at tosa so nógv um góðsku og fella dóm yvir hvørjum einstøkum listaverki, um tað er nóg gott ella ikki fyri at fáa loyvi at rópa seg sjálvt listaverk, heldur skulu hugsa um hvussu vit kunnu stimbra føroyska listaumhvørvið sum heild.
Tað er sjálvandi eisini nokkso nógv lættari at tosa um heildina, at lata standa til og fordeila heiður og æru og stuðulspening nøkulunda líka millum øll tey mongu hugagóðu, sum eyðsýniliga ikki kunnu vera listina fyri uttan. Á henda hátt sleppur tú undan at skula taka dagar í millum hvat er gott og hvat er minni gott. Spurningurin er bara um okkara lítla land hevur ráð til tílíkt ábyrgdarloysi, sum hevur við sær ein negativan spiral av vánaligari list, sum sendir vánalig signal, sum vit í løtuni uppliva Listasavnið gera tað. Eisini innan myndlistina tørvar okkum positivar fyrimyndir, tí tað er greitt, at breiddin, amatørlistin, hugagóð børn, ung og vaksin og so listaúrmælingarnir eru tvær síður av somu søk. Úr áhuganum sprettir yrkislistin og í framúrskarandi yrkislistaframsýningum kunnu vit øll somul spegla okkum.
Eitt gott dømi um, at tað loysir seg at taka ábyrgd og veruliga dyrka ta góðu professionellu listina er listakvinnan Rannva Kunoy. Hon hevur gjørt hesa myndina í Steinprenti, ið er partur av eini myndarøð við heitinum Frontal, sum hon í takksemi lat Studentaskúlanum í Hoydølum í fjør. Rannva Kunoy fekk í 2004 trý ára starvslønina frá Mentanargrunni Landsins, ið hevur havt ómetaliga stóran týdning og sum m.a. gjørdi, at listakvinnan fekk frið í heili trý ár at menna seg listarliga uttan at skula hugsa um at framleiða og selja list til lívsins uppihald. 4.juni í ár verða nýggjastu myndir hennara at síggja á Summarframsýningini í Norðurlandahúsinum, sum í ár er ein serframsýning við Rannva Kunoy. Eg havi skipað fyri framsýningini og ritstjórnað kataloginum, sum fleiri áhugaverdir høvundar hava skrivað til (Gunnar Hoydal, Tom Morton og Pernilla Holmes). Eg havi eisini sjálv skrivað ein tekst í kataloginum og ætlaði sum eina lítla smakkiroynd at lesa okkurt upp úr honum:
"Bæði í málningum og í steinprentum hevur Rannva Kunoy eksperimenterað við sera ymiskum stílsløgum, men seinastu tvey árini hevur hon við aga arbeitt við at menna ein sermerktan, minimalan stíl í myndum, sum á onkran hátt minna um myndirnar á gjøgnumbrotsframsýningini í Listasavninum í 1999 samstundis sum hesar nýggju myndirnar peika frameftir bæði í hennara verki og í føroyskari listasøgu. Nýggjaru málningarnir hjá Rannva Kunoy eru bygdir upp av nógvum elatunnum løgum av máling, sum tilsamans mynda gjøgnumskygdar formar, ið eins og óítøkiligur roykur ella skýggj seta ferð á hugmyndir áskoðarans, tó at myndirnar eru grundleggjandi nonfigurativar. Listakvinnan brúkar í sínum myndum verk hjá øðrum listafólkum, sum verða kopierað, avskeplað og síðani yvirmálað og á henda hátt eru listasøgulig spor ella sitat løgd í myndirnar, sum arbeiða við og ímóti ímyndingum áskoðarans og sum gera upplivingina av myndunum djúpari og fjølbroyttari.
Rannva ger ofta myndarøðir, ið tykjast hóska til hennara listarliga hugsunarhátt við denti á prosessir, ið ikki bert gongur út uppá at skapa ella at mála eina mynd, men sum eisini snýr seg um sjálva mannagongdina; at fjala og taka burtur, yvirlappa, turka og finna fram aftur. Latínska heitið á røðini FRONTAL merkir frammanífrá og gevur fleiri og mótsetningsríkar assosiatiónir til klassiska grikska standmyndalist og til samanstoyt av tí ordiliga harðliga slagnum, sum t.d. at fáa ein frammaná. Tá røðin FRONTAL var liðug í 2009, var hon úrslit av óvanliga nógvum arbeiðstímum á verkstaðnum í eini arbeiðsgongd, sum setti stór krøv bæði til ta kritisku listakvinnuna og til prentararnar, Jan Anderson og Fríðu Matras Brekku, ið vara av Steinprenti í Havn. Í fyrstu syftu taldi røðin fimm stór prent, men við einum appendixi uppá tvær myndir, telur hon í dag sjey stórar, vertikalar myndir og er at meta sum eitt høvuðverk í samlaða verkinum hjá Rannvá Kunoy. Myndirnar eru abstraktar og á sama hátt sum í øðrum myndum hjá Kunoy, er allíkavæl okkurt, sum tú onkursvegna kennist við.
Tann svarta og tann reyða endamyndin tykjast báðar meira ekspressivar enn hinar og hava eitt meira beinleiðis árin á áskoðaran, ið beinanvegin gerst varugur við ein løgnan dám av autentisiteti, ið merkir myndirnar. Hesin autentisitetur er fleirstreingjaður, m.a. sýnist ójavna myndaviðgerðin onkursvegna meira manuel enn maskinuframleidd. Sum heild er torført at meta um tann tøkniliga upprunan, tá hvørki penslastrok ella litografiskt tøkni annars hómast á skjóruta myndaflatanum, ið eisini tykist fánaður eins og eitt gamalt skjal, ið hevur verið samanlagt, rukkað og sum er slitið, litfarið av tíðarinnar tonn. Orsakað av miðsavnaða bygnaðinum og serstaka ljósskiftinum, ið er átøkt ljósgeislum, sum lýsa úr miðjuni á myndunum og út um myndaflatan, geva bæði tann svarta og tann reyða myndin alt fyri eitt hugasamband við eitthvørt átrúnarligt, eitt nú gamlar Kristuslýsingar í t.d. prentmyndum Rembrandts, eins og tann kenda líkverjan í Torino kemur tær til hugs og her stingur tankin um myndlistarliga autentisitetin seg sanniliga upp aftur. Líkverjan er ferð eftir ferð mett at vera følsk og framleidd í 13.øld, men tað ger hana ikki minni áhugaverda. Tí, tá tú stendur eina løtu framman fyri myndunum, er tað sum um linjurnar, ið skerast mitt í myndini eru alt ov beinar og hárfínar í mun til upprunaliga fataða autentiska, guddómiliga, hondgjørda ella forna árinið. Er tað ikki brádliga sum um myndin í veruleikanum er sett saman av fýra A4 pappírsørkum, ið hava verið ígjøgnum eina illa virkandi fotokopimaskinu? Og hetta leiðir víðari til hugsanir um hví tað hondgjørda í grundini skuldi havt meira trúvirði enn tað maskingjørda? Á henda hátt spæla myndirnar á markinum millum sera ymiskar konnotatiónir, ið støðugt føra áskoðaran aftur og fram úr dýpinum, inn aftur á tað heilt grunna og útaftur..."
Við vón um, at tit øll koma til upplatingina í Norðurlandahúsinum 4.juni takki eg fyri høvið at greiða frá.
Posted by Kinna Poulsen at 9:12 AM No comments:
Sunday, April 11, 2010
Ikki skvatla...
Sunnudagsins framsýningartúrur byrjaði við framsýningini SVART OG REYTT, sum eg sjálv havi sett saman í Steinprenti og tí var tað við einum ferili av sorgblídni, eg sá ta fyrstu myndina, eina reyða sluppmynd hjá Tóroddi Poulsen, verða tikna niður sum fyrsta tekin um, at henda framsýningin nú er at enda komin.
Framsýningin hjá Kari, Anniku og Duritu fungerar væl í Smiðjuni í Lítluvík, sum er ein sera væl hóskandi framsýningarkarmur hjá fegnum amatørum. Sum øll munnu vita, kemur orðið amatør av latínska orðinum amare, sum merkir at elska og sostatt skuldi hetta heitið ikki verið tað ringasta at fingið; listaelskari. Kari málar náttúrumyndir við t.d. smálombum, meðan figurarnir hjá Duritu stundum hava ein heldur ófrættakendan dám. Annika er helst tann royndasta av damunum og hennara myndir sýna í støðum listarliga dýpd. Hennara myndir eru ofta skemtiligar, samansettar kollasjur av myndum og orðum.
Listaskálin er størri og glæsiligari enn Smiðjan, men ikki er hann hóskandi karmur kring amatørlist. Á Várframsýningini 2010 heldur ruddiliga og luftiga rákið frá seinastu árunum fram. Bert seytjan verk eru við á framsýningini og hóast summi teirra eru stór í vavi, sker hvíti tómleikin í eygu áskoðarans. Myndirnar hjá Silju Strøm eru góðar, introvertar og poetiskar. Hennara álvarsligu, stóroygdu menniskjadjór tykjast so einsamøll og avbyrgd í teirra hvíta kulda. Skitsutekningarnar hjá Bárði Oskarsson eru somuleiðis góðar og hansara verur tykjast einsamallar á sama hátt og tær hjá Silju. Hansara blýantsskitsur eru teknaðar á stórar pappírsrullur, sum liggja forslongdar á einum borðið. Hetta hevur helst við illa gjøgnumførda framsýningarevnið "open source" at gera, men tað er ørkymlandi fyri áskoðaran, sum ikki sær myndirnar ordiliga.
Stóri oljumálningurin hjá Eyðuni av Reyni stingur seg burtur úr heildini sum ein skuggakend viðmerking til føroysku listahevdina, sum tann heldur enn ikki hjálparleysa málningainstallatiónin hjá Kára Svensson helst eisini roynir at kommentera. Rannvá Mortensen hevur eina mynd við á framsýningini, ið tykist øðrvísi í mun til tað, hon plagar at gera. Hetta er ein stór, abstrakt, ekspressiv og pastos lýsing av nervaskipanini, sum minnir eitt sindur um Pollock, men sum tó ikki er merkt av mentala frælsinum og djørvu nýhugsanini, sum altíð fylgdi amerikanska flogvitinum.
Videoinstallatiónin hjá Inga Joensen er eins áhugaverd sum at stinga tunguna út gjøgnum vindeygað. Einfaldar videoinstallatiónir kunnu vera serstakliga góðar, men hetta pappírspettið, sum liggur og skvatlar í einum dunnuhyli hevur so lítið uppá seg listarliga sæð, at eg ivist í, um eg ikki havi sæð tað áður sum millumsending í sjónvarpinum. Tað sama er galdandi fyri verkið hjá Edvardi Fuglø "Færøknust", sum heilt einfalt ikki er borið av einum nóg góðum hugskotið, ið er neyðuga grundarlagið undir einum konseptlistaverki. Unn Joensen hevur verið ein mangan herligur jokari á fleiri framsýningum, við verkum, sum í hvussu so er ongantíð hava manglað kant. Hennara nýggja verk "All inclusive" er ein speisk viðmerking til sofalistina, men onkursvegna er tað sum um tú hevur sæð hetta verkið áður, kanska av tí, at tað tykist so ómetaliga sjálvsagt. Ole Wich hevur við eini samanseting millum digital foto og myndafragment gjørt eitt verk við heitinum "Panorama", sum kanska hevði riggað fínt á eini skúlaframsýning, ið møguliga eisini hevði verið lærurík, men sum als ikki hóskar í einum tjóðlistasavni. Hetta er sum heild galdandi fyri ársins várframsýning, ið neyvan hevur verið á so lágum støði áður og sum minnir um Ólavsøkuframsýningina fyrr í tíðini, bara uttan tey góðu verkini.
Posted by Kinna Poulsen at 3:58 PM 3 comments:
At mala undan
Tá tað snýr seg um list kunnu vit á ein hátt siga, at tað veruliga grør um gangandi fót í Føroyum. Ein herligan sunnudag sum í dag ætli eg mær til dømis til tríggjar listaframsýningar, sum allar eru her í Havn: SVART OG REYTT í Steinprenti, Várframsýningin í Listaskálanum og so framsýningin hjá Annikku og Kari og teimum í Smiðjuni.
At eg neyvan fari at ummæla nakra av hesum framsýningum kemst ikki av vantandi áhuga at ummæla, ei heldur er orsøkin tann, at føroysku miðlarnir hava ovmikið av listaummælum. Orsøkin er heldur ein vantandi raðfesting av listini í fjølmiðlunum, sum stendur í skerandi andsøgn til listarligu menningina sum heild og listaáhugan millum fólk, men sum sera væl avspeglar vantandi virðingina, sum almennu Føroyar sýna fyri dygdarlist og sum varð demonstrerað nú aftur, tá Astri Luihn fekk størstu almennu prýðingaruppgávuna í nýggjari tíð. Í ringum tíðum er enn meira umráðandi at satsa kvalitativt, at brúka tey fáu listaoyruni uppá ta góðu listina. Tess størri er sorgarleikurin (ikki minst fyri børnini) á Argjum. Eg skal lata vera við at illgita um orsøkir til, at verkætlan Luihns var vald fram um nógvar aðrar góðar verkætlanir, men kanska hevði støðan verið ein onnur, um onkur listkønur persónur sat í listabólki býráðsins. (Sigast skal, at eg ikki havi sæð verkætlan Luihns og tað bíði eg eftir í spenningi. Um hon hevur nakað listarligt uppá seg og eg hervið fari skeiv, er okkurt yvirnáttúrligt hent, sum má koma undir kategoriina listaundur).
Í ringum tíðum mugu vit øll standa saman og eg havi eitt tílíkt tíðarskeið einki í móti at fáa minni samsýning fyri eitt ummæli, um øll hini gera tað sama. Eg havi bara eina keðiliga kenslu av, at tað serliga er list og mentan, sum verður niðurraðfest, meðan ráðini tykjast betri, tá tað snýr seg um ítróttarsendingar-og lívsstíls-sussi-innlegg. Eg havi sum heild ein greiðan varhuga av, at vit eru nógv klókari enn fjølmiðlayvirskriftir gera okkum til. Spurningurin er um ikki tíðin er komin at skifta lægsta felagsnevnara út við hægsta?
Posted by Kinna Poulsen at 2:25 AM No comments:
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Húð
Húð (latn cutis, grikskt derma) er tann bleyti vevnaðurin, ið verjir kroppin á menniskjum og øðrum ryggjadjórum. Húðin er ein mekanisk verja móti umhvørvinum og er við til at regulera vætuskipanina og hitaskipanina í kroppinum. Kemisk evni í sveitta og øðrum vætum úr húðini verja eisini móti sjúkuelvandi evnum (patogenum).
Mest týðandi funksjónir hjá húðini eru at:
- verja innaru partarnir av kroppinum
- reglera kroppshitan
- merkja røring, hita og kulda frá umhvørvinum.
Innihaldsyvirlit
Húðløgini[rætta | rætta wikitekst]
Yvirhúðin[rætta | rætta wikitekst]
Tey uttastu løgini á húðina verða nevnd yvirhúðin (epidermis) og er millum 0,05-1,5 mm tjúkk. Við eygnalokini er yvirhúðin tunn, meðan hon er tjúkk undir iljunum og á øðrum pørtum av kroppinum, sum verða útsett fyri trýsti. Hornlagið verður tað ovasta lagið av yvirhúðini nevnt, har eru deyðar húðsellur, sum innihalda tað harða hrnevnið keratin. Hornlagið verjir kroppin móti stoytum og ger húðina næstan heilt vatntætta. Samstundis forðar hornlagið eitt nú bakterium og evnafrøðiligum evnum at koma inn í kroppin. Húðsellurnar í hornlagnum, fyrst og fremt keratinocytir, verða alla tíðina "noydd" burtur og í staðin koma nýggjar sellur. Longst niðri í yvirhúðini eru pigmentsellur, melanocytar sum hava til uppgávu at verja arvaeginleikarnar í sellukjarnanum móti ultraviolettu strálunum frá sólini. Í epidermis finnast enntá Langerhanssellur sum eru partur av immunverjuni.
Leðurhúðin[rætta | rætta wikitekst]
Undir yvirhúðini er leðurhúðin (dermis). Hetta lagið er umleið 1-4 mm tjúkkt. Tað er uppbygt av fibrum og hevur nógv blóðkør, nervar og kenslukroppar. Í leðurhúðini eru eisini sveittakertlar og feittkertlar. Í feittkertlunum verður feitt framleitt, ið ger húðina mjúka. Í sveittakertlum verður sveitti framleiddur, sum seinni fer út gjøgnum smáum opnum, porum. Sveitti er av vatni og saltum og er næstan heilt uttan lukt; tað er ikki fyrr enn sveitti kemur í samband við bakteriur, at hann fer at lukta. Um ein vaskar sær ov ofta við sápu kann tað náttúrliga feittlagið á húðini hvørva og húðin gerst turr.
Undirhúðin[rætta | rætta wikitekst]
Í undirhúðini (subcutis) verður feitt goymt sum isolerar kroppin frá stoytum og kulda. Yvirvektig fólk hava meira undirhúð enn kløn fólk.
Tað eru eitt nú eggjahvítaevnini kollagen og elastin, ið uppbyggja húðina.


text:
Dominikanalýðveldið
Dominikanalýðveldið (spanskt: República Dominicana) ella Dominikanska Lýðveldið, er lýðveldi í Karibia.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Landið var undir Spania í mong ár, men nú er ávirkanin úr USA stór.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið og mentanin hava røtur aftur í spanska, afrikanska og indiánska mentan.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið í Dominikanalýðveldinum hevur betri kor enn í Haiti, har ógvuliga fá hava ráð at søkja sær læknahjálp. Mest eru tað ferðavinnan og námsvinnan, ið hava styrkt búskapin í lýðveldinum. Eisini hava myndugleikarnir stuðlað nýggjum vinnugreinum, til dømis klædnavirkjum. Seinastu árini eru bygdir mangir frítíðarstaðir, og hevur tað givið nógv arbeiði. Nógv fólk úr Haiti kemur eisini higar at arbeiða.
Har er silvur, platin, uran og nikkul, og har er eisini størsta gullnám í Karibia. Ferðavinna og sukur eru høvuðsinntøkukeldur.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Skógarklædda fjallalandslagið í Dominikanalýðveldinum líkist nógv tí í grannalandinum fyri vestan. Nógv náttúruríkidømi er í oynni.


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag: Peter Alberg
1. Tín rødd er eins og kvøldarlotið,
ið millum høgu tindar fer,
títt bros er eins og summarsólin,
ið sæla signing heimi ber.
Tá kvøldfrið hugi mín nú kennir,
um tú vilt heilan unna meg;
og tá tú brosti, spruttu allar
tær blómur, sál mín yndaði.
2. Tín ást er eins og kelduvaðið,
sum fjallafossin nøra man,
sum áin, tá hon veg sær brýtur
til havsins favn og mynnir hann.
Tí tað, tú vilt, man vera eina
at geva alla tína sál
til mín, so megi mín kann nørast,
vit bæði finna fram á mál.


text:
Alger
Alger (36° norðurbreidd, 3° eysturlongd) (arabiskt: الجزائر al-Jazā’ir, franskt: Alger), høvuðsstaðurin í Algeria í Norðurafrika, er størsti býur í Algeria og týdningarmesti havnabýur.
Muslimar úr Arábia grundaðu býin í 10. øld. Turkar tóku býin í 1518, og fraklendingar tóku hann frá turkum í 1830. Í 16. øld gjørdi mikli sjórænaraovastin Khair al-Din (føddur í 1478 – deyður 4. juli 1546), kendur undir navninum Barbarossa, Alger til høvuðsstøð sína. Alger var gitið fyri at vera miðdepil hjá sjórænarum. Eftir tað ríkaði býurin seg av handli og sjórænaravirksemi.
Í nýggjaru býlingunum fram við Algervík er byggisniðið týðiliga merkt av franskari ávirkan. Elsti býarparturin við smølum gøtum, moskum og marknaði er bygdur niðan eftir Shael-heyggi.


text:
2008
2008 (MMVIII) var eitt skotár, ið byrjaði á einum týsdegi eftir tí gregorianska kalendaranum. Árið er nummar 2008 aftaná kristi føðing, áttunda árið í triðja ártúsund, áttunda árið í 21. øld, og níggjunda árið í 2000-árunum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
Januar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Kýpros og Malta taka upp Evruna.
- 2. januar - Prísurin á petrolium fer upp um 100 dollarar fyri fyrstu ferð nakrantíð.
- 8. januar - Maldivski forsetin verður fyri eini morðroynd.
- 19. januar - Løgtingsval
- 25. januar - Kina upplivir verstu kavaódn síðani 1954. 133 fólk lata lív. Fleiri partar av landinum liggja uttan streym.
Februar[rætta | rætta wikitekst]
- 4. februar - Iran opnar sína fyrstu rúmdarstøð, og sendir sítt fyrsta rúmdarfar upp í rúmdina.
- 17. februar - Kosavo fær fullveldi frá Serbia.
- 19. februar - Fidel Castro boðar frá, at hann sigur av sær sum forseti Kuba tann 24. februar sama ár.
- 20. februar - Full mánamyrking sæst frá øllum heiminum uttan suðvesturasia.
- 24. februar - Raúl Castro verður valdur forseti Kuba.
Mars[rætta | rætta wikitekst]
Apríl[rætta | rætta wikitekst]
- 27. apríl - Afghanski forsetin verður fyri morðroynd, tá Taliban leypur á hann undir eini hernaðarskrúðgongu í Kabul.
- 28. apríl - India setur heimsmet, tá teir senda 10 satelittar upp í rúmdina í senn.
Mai[rætta | rætta wikitekst]
- 3. mai - 133.000 fólk lata lív í Burma undir veðuródnini Nargis.
- 7. mai - Dmitry Medvedev gerst forseti Russlands. Hann tekur yvir frá Vladimir Putin.
- 8. mai - Ófriður tekur seg upp í Libanon.
- 12. mai - Meir enn 69.000 fólk lata lív í Kina, tá ein jarðskjálvti, ið málar 7,9 á Momentstiganum, rakar suðvesturkina.
Juni[rætta | rætta wikitekst]
- 2. juni - Bilbumba brestur uttanfyri donsku sendistovuna í Islamabad. 5 fólk lata lív.
- 8. juni - 7 fólk lata lív, og 10 koma til skaða, tá ein 25 ára gamla maður leypur á mannfjøldina við knívi í Akihabarabýpartinum í Tokyo.
- 27. juni - Robert Mugabe verður endurvaldur til forseta Simbabvi.
- Bill Gates fer frá sum stjóri Microsoft aftaná at hava sitið í stjórasessinum í trý ártíggjur.
Juli[rætta | rætta wikitekst]
- 7. - 9. juli - 34indi G8-fundurin verður hildin í Japan.
- 23. juli - Ram Baran Yadav gerst fyrsti forseti Nepal.
August[rætta | rætta wikitekst]
-
1. august
- Full sólarmyrking sæst í Kanada, Norðurgrønlandi, Miðrusslandi, Mongolia og Kina.
- George Tupou V verður krýndur nýgjur kongur Tonga.
- 6. august - Sidi Ould Cheikh Abdallahi, forseti Móritania verður tikin av valdi undir einum hernaðarkuppi.
- 15. august - Pushpa Kamal Dhal, kendur sum Prachanda, verður valdur fyrsti forsætismálaráðharri Nepal.
- 17. august - Amerikanski svimjarin Michael Phelps setur nýtt met, tá hann vinnur sína áttundu medalju á somu Olympisku leikum. Fyrra metið átti amerikanski svimjarin Mark Spitz, ið vann sjey medaljue á leikunum í 1972.
- 18. august - Pervez Musharraf fer frá sum forseti Pakistan.
September[rætta | rætta wikitekst]
- 3. september - Yousaf Raza Gillani, forsætismálaráðharri Pakistan, verður fyri eini morðroynd.
- 17. september - Haumea verður klassifiserað sum fimta dvørg-gongustjørnan í okkara sólskipan.
Oktober[rætta | rætta wikitekst]
- 7. oktober - Russland avger at veita Íslandi lán uppá 4 milliardir Evrur, sum hjálp í fíggjarkreppu landsins.
- 9. oktober - Fíggjarkreppan 2008: 3 størstu bankarnir í Íslandi: Kaupþing, Landsbankinn og Glitnir verða yvirtiknir av íslenska fíggjarmálaeftirlitinum.
- 14. oktober - Stephen Harper verður endurvaldur sum forsætismálaráðharri Kanada.
November[rætta | rætta wikitekst]
- 4. november - Barack Obama verður, sum fyrsti afroamerikanari, valdur 44indi forseti USA.
- 6. november - Jigme Khesar Namgyel Wangchuck verður endurkrýndur kongur av Butan. Hann fór av trónuni í 2006.
- 11. november - Queen Elizabeth 2 fer á sína síðstu ferð frá Southampton, Onglandi til Dubai. Skipið verður hereftir eitt flótandi hotel í Palm Jumeirah, Sameindu Emirríkjunum.
- 25. november - Grønland heldur fólkaatkvøði um størri sjálvstýri frá Danmark. Úrslitið gerst at 75% eru fyri.
Desember[rætta | rætta wikitekst]
- 5. desember - Likamsleivdir funnar í 1991, verða eftir eina DNA rannsókn, staðfestar at vera av Nicholas II sari av Russlandi.
- 6. desember - Ófriður tekur seg upp í Grikkalandi, eftir at ein 15 ára gamal drongur verður skotin til deyða, av grisku løgregluni.
- 12. desember - Sveits fer uppí Schengen-samstarvið.
- 16. desember - Levdir av gomlum Wari býi verða funnar í norðurPeru.
- 31. desember - Eitt eyka skotsekund (23:59:60) verður lagt afturat endanum av árinum. Hetta hendi síðst árið 2005.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
- 8. - 24. august - Summar-OL verður hildið í Bejing, Kina.
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 11. januar - Edmund Hillary, nýsælendskur fjallaklintrari (f. 1919)
- 17. januar - Bobby Fischer, amerikanskur talvleikari (f. 1943)
- 22. januar - Heath Ledger, avstralskur sjónleikari (f. 1979)
- 19. mars - Paul Scofield, enskur sjónleikari (f. 1922)
- 5. apríl - Charlton Heston, amerikanskur sjónleikari (f. 1923)
- 14. apríl - Ollie Johnston, amerikanskur animator (f. 1912)
- 26. mai - Sidney Pollack, amerikanskur sjónleikari og leikstjóri (f. 1934)
- 1. juni - Yves Saint Laurent, franskur mótasniðgevi (f. 1936)
- 9. august - Bernie Mac, amerikanskur sjónleikari og skemtari (f. 1957)
- 10. august - Isaac Hayes, amerikanskur tónleikari (f. 1942)
- 26. september - Paul Newman, amerikanskur sjónleikari (f. 1925)
- 29. november - Jørn Utzon, danskur arkitekt (f. 1918)
- 11. desember - Bettie Page, amerikonsk pin-up modell (f. 1923)
- 25. desember - Eartha Kitt, amerikonsk sangarinna (f. 1927)


text:
Padda
Paddur hava verið til í mangar mió. ár og eru allastaðni uttan í kuldalondum. Paddur eru t.d. ikki í Føroyum (innfluttar paddur klára tó at lívdjarga sær), men í grannalondum sunnanfyri eru tær vanligar. Paddur liva bæði í vatni og á landi, til dømis froskar og ormapaddur. Froskar eru vanligastu paddurnar, og teir halda til í oyðimørkum og frumskógum eins væl á fjallalendi. Flestar paddur verpa í vatni. Ynglið minnir um fiskayngul og andar við táknum, men vaksin froskur hevur lungu, so hann fær andað uppi á landi. Froskdýr hava long afturbein, og tey bæði leypa, svimja og klíva í trøum. Nógvir froskar og aðrar paddur við verpa í vatni, men summar paddur verpa í vætu á bløðum ella í vátum holum undir jørð. Froskaeggjaklunkar í vatni klekjast til halapaddur við ongum útlimum. Sum tær vaksa, fáa tær útlimir og búnast til froskar og fara upp á land. Henda broytingin nevnist metamorfosa. Ormapaddur hava ongar útlimir og eru bara í hitalondum. Tær grava sær gongir í jørðini og svimja sum állur.


text:
Prísir og kunning
Portalurin er við sínum út við 80.000 vikuligum brúkarum nógv mest vitjaða heimasíða í Føroyum. Sostatt er hetta besti møguleikin at raka so nógvar brúkarar sum møguligt.
Tað er sera einfalt at lýsa á Portalinum og nógvir lýsingamøguleikar eru á Portalinum.
Prísir um dagin
Portal.fo á tíðindagreinum
Ferðast í lýsingaplássunum á tíðindagreinunum á portal.fo úti í
høgrusíðu og undir greinini. Lýsingin verður eisini altíð víst í yvirlitinum niðast.
Portal.fo við forsíðu
Ferðast í lýsingaplássunum á greinunum umframt í høgru síðu á forsíðuni og fleiri ferðir longri niðri. Lýsingin verður eisini altíð víst í yvirlitinum niðast.
Portal.fo við toppinum
Ferðast í lýsingaplássunum á greinunum og á forsíðuni umframt
allar ovast á Portalinum. Lýsingin verður eisini altíð víst í
yvirlitinum niðast.
Portal.fo takeover
Ferðast í lýsingaplássunum á greinunum, á forsíðuni og allar
ovast á Portalinum. Umframt tað í fullari breidd undir
valmyndini. Lýsingin verður eisini altíð víst í yvirlitinum niðast.
Hug at royna sjálvur?
Lýsingarnar á Portalinum koyra umvegis lýsingaskipanina Vevlýsingar. Umvegis skipanina hevur tú lætta atgongd til at seta nýggja lýsing í gongd ella steðga einari lýsing.
Eisini síggjast beinleiðis hagtøl fyri vísingar og klikk.
Tú sleppur í gongd beinanvegin við at stovna tær brúkara á vevlysingar.fo, men vit kunnu eisini hjálpa tær í gongd. Set teg í samband við okkum á teldupost ella telefon.
Dømi um hagtøl umvegis Vevlýsingar. Bláu stabbarnir vísa samlaðu vísingar og unikku vísingarnar. Gulu stabbarnir vísa samlaðu klikkini og unikk klikk.
Format
Lýsingarnar skulu vera í jpg, gif ella png. Max stødd er 500kb. Støddin á lýsingini skal vera 1000x500 pixels.
Starvslýsingar
Starvslýsingarnar á Portalinum eru at síggja í starvsyvirliti á forsíðuni. Umsit sjálvur umvegis Vevlýsingar ella send tekstin til lysingar@knassar.fo og viðmerk hvussu leingi tú ynskir, starvslýsingin skal vera á Portalinum. Til ber eisini at hava búmerki á starvslýsingini.
Kunngerðir
Hevur tú okkurt sum skal kunngerðast fyri so nógvum føroyingum sum møguligt her og nú? Avlýsingar, tiltøk og tílíkt. Umsit sjálvur umvegis Vevlýsingar ella send tekstin til lysingar@knassar.fo og viðmerk hvussu leingi, kunngerðin skal vera á Portalinum. Til ber eisini at hava búmerki á kunngerðini.
Samband
Set teg í samband við okkum
tel. 20 70 70
lysingar@knassar.fo


text:
Byggideildin rekur og viðlíkaheldur allar bygningar hjá Føroya Tele samtakinum. Bygningarnir, sum eru um 150 í tali, eru skrivstovu- og goymslubygningar, tøknihús og telebúðir. Á Byggideildini starvast frammanundan 9 starvsfólk.
Ábyrgdarøkið hjá Byggideildini er fjøltáttað og fevnir m.a. um:
- Rakstur og viðlíkahald av bygningum og uttanduraøkjum hjá Føroya Tele
- Brandtrygdarskipanir
- El-installatiónir
- No-break og short-break
- HVS og køling
- Montering av tekniskari útgerð
- Reingerð og kantinudrift
Vit kunnu bjóða eitt spennandi og gott arbeiðspláss við dugnaligum starvsfeløgum og góðum arbeiðsumstøðum.
Starvsinnihald
Starvið fevnir um ymiskar og fjølbroyttar uppgávur bæði innan- og uttandura. Uttandura er vanligt viðlíkahaldsarbeiði umframt at tryggja, at umhvørvið kring bygningarnar hjá Føroya Tele er væl røkt og snotiligt.
Inni eru uppgávurnar m.a. viðlíkahaldsarbeiði av bygningum og innbúgv.
Uppgávurnar eru millum annað:
- Sláa gras kring bygningar
- Viðlíkahald innan og uttan
- Burturbeinan av ruski
- Praktisk viðurskifti í sambandi við tiltøk hjá Føroya Tele
Vit vænta, at tú hevur:
- Góð handalig evnir (handverkaraútbúgving er ein fyrimunur, men ikki eitt krav)
- Gott eyga fyri smálutum og er forvirkin at loysa uppgávur
- Góðan førleika at arbeiða sjálvstøðugt
- Góð samstarvsevnir
- Ágrýtni, ídni og ert røkin
- Koyrikort
Teldukunnleiki er ein fyrimunur.
Starvs- og lønarviðurskifti
Starvsøkið er um alt landið tó við uppmøtingarstað í Klingruni í Hoyvík.
Løn sambært sáttmála millum Føroya Arbeiðsgevarafelag og Starvsmannafelagið galdandi fyri Føroya Tele.
Umsókn og freist
Umsóknir við CV og viðkomandi skjølum skulu vera Starvsfólkadeildini á Føroya Tele í hendi í seinasta lagi mikudagin 1. februar 2017 kl. 12.00 og skulu sendast til umsokn@ft.fo ella
Føroya Tele
Starvsfólkadeildin
Postrúm 27
110 Tórshavn
Nærri upplýsingar um starvið fáast við at venda sær til Brian Rasmussen, leiðara á Byggideildini, á tel. 24 36 51. Eisini ber til at venda sær til Starvsfólkadeildina á tel. 30 30 30.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 1. oktober 2008.
“Vit hava funnið”! Lærusveinar søgdu,
tá leiðina til Jesusar teir løgdu.
Tað vitnisburður teirra fyrstu var,
sum Jesus Kristus hann útvaldi sær.
Hjá Jesusi tveir lærusveinar búðu
ta einu nátt, og báðir á hann trúðu.
Tá ljóðar aftur kall hans: “Fylg tú mær!”
og lærusveinur hans Filippus varð.
Tá hesir ungdómar til Kristus fara,
tá birtist trúgv í lærusveina skara.
Tað er so fjálgt, so gleðiligt og gott
at síggja ungdóm, ið vil stevna hátt.
Tað broytir lívið, tá vit Jesus finna,
tí trúgvin hon kann mikil stórverk inna.
Hon birtir gleði, frið í sál og sinn
ta løtu, Jesus Kristus sleppur inn.
Tað lyfti vil hann okkum øllum veita:
at finna skulu vit, um bert vit leita!
og Skriftin gevur sjálv so satt eitt svar,
at Jesus leitar eftir tær og mær.


text:
Myndir: 07 Vestur fyrireikar seg til EFFO-deildina
Myndir03-01-2017 - 20:15 - Jóanis Albert Nielsen
07 Vestur hevði í kvøld sína fystu venjing úti í sambandi við fyrireikingarnar til nýggja kappingarárið, har liðið skal royna seg í EFFO-deildini. Ein hópur uppá 26 mans vóru til venjing, og allir teir nýggju útlendsku leikarnir vandu eisini við, Ken Fagerberg kom til landið fyrst í desembur. Thiago Borges Pinto kom til Føroyar í gjár, og Petter Bjørlund lendi í Vágum seinnapartin.
Sonni Ragnar Nattestad vandi eisini við, hann fyrireikar seg til at fara til Norra at spæla við Molde.
Leikarnir hjá felagsliðnum í Vágum hava vant styrkivenjing í tveir mánaðir í venjingamiðstøðini VEN í Miðvági.
Vit tóku nakrar myndir av venjingini á Valloyrini í Sandavági í kvøld.


text:
Mahmoud Ahmadinejad
Mahmoud Ahmadinejad (persiskt: محمود احمدینژاد Mahmūd Ahmadinezhād), * 28. oktober 1956, er 6. forsetin í Iran. Hann gjørdist forseti tann 3. august, 2005. Eftirnavnið stavast eisini Ahmadinezhad.
Ahmadinejad var borgmeistari í Teheran í Iran), frá 3. mai 2003 til 28. juni 2005. Áðrenn politiska karriera hansara byrjaði, var Ahmadinejad bygningsverkfrøðingur og professari við Iran University of Science and Technology.
Sum heild verður Ahmadinejad sæddur sum ein religiøsur konservativur persónur, við víðgongdum islamistiskum og populistiskum sjónarmiðum.


text:
Vladimir Nabokov (1899-1977). Prosaistur og yrkjari, sum skrivaði bæði á russiskum og amerikanskum. Meistari við orðum, men setti eisini saman ein hóp av talvuppgávum. “Skýggið, vatnið, tornið” (Oблako,oзepo,бaшHя) í Vencili Nr. 2/2007 stóð fyrstu ferð á prenti í tíðarritinum Pycckиe зaпиckи (no.22, 1937), sum kom út í Paris .Týdd eftir útgávu frá forlagnum Khudozjestvennaja literatura (1990).
- Forsíða
- Tíðarritið
- Savn
- Blaðsavn
- Greinasavn
- Upplestur úr Vencili
- Rithøvundar
- Hyggjuráð
- Leiðbeining
- Tekna hald
- Vencil á Facebook


text:
Løgtingsval
Endamálið við løgtingsvali er, at velja tinglimir at sita á Løgtingi. Valskipanin hevur verið rættiliga ymisk gjøgnum tíðirnar. Løgtingsval verða hildin við einum millumbili, sum í mesta lagi er fýra ár.
Innihaldsyvirlit
Núverandi skipan[rætta | rætta wikitekst]
Núverandi valskipan er lutfalsval millum politiskar flokkar í einum landumfevnandi valdømi. 33 tinglimir verða valdir. Skipanin hevur verið galdandi frá løgtingsvalinum í 2008 og er enn galdandi, tó at ávísar royndir verða gjørdar at fáa okkurt slag av valdømisskipan aftur.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn 1906 var løgtingsvalskipanin meirilutaskipan. Tað merkir, at ein lítil meiriluti kundi fáa allar tingsessir, meðan ein næstan líka stórur minniluti ongan fekk. Slíka skipan dámdu føroyingum ikki, og tí varð hon broytt til lutfalsskipan.
Henda nýggja lutfalsskipanin var ikki fullkomin tó. Í 1918 fekk Sambandsflokkurin 50,2% av atkvøðunum og Sjálvstýrisflokkurin 49,8%. Men Sambandsflokkurin fekk bara 9 tinglimir og Sjálvstýrisflokkurin 11.
Kvinnur fingu valrætt til løgtingsval í 1916 og kundu fyrstu ferð velja í 1918.
Í 1923 varð vallógin endurskoðað soleiðis, at eitt skiftandi tal av eykaumboðum skuldi útjavna møguligt skeivt býti millum politiskar flokkar. 3 tinglimir kundu veljast soleiðis. Í 1930 varð hetta talið hækkað til 5.
Valskipanin varð so lagað til í 1978, at tilsamans 27 tinglimir skuldu veljast í seks valdømum við ymiskum støddum. Eitt lógarásett tal av tinglimum í hvørjum valdømi. Samsvaraðu valdu tinglimirnir hjá flokkunum ikki lutfalsliga við samlaða atkvøðubýtið hjá flokkum, vórðu upp til 5 tinglimir eykavaldir. Soleiðis hevur Løgtingið skiftandi tal av tinglimum millum 27 og 32. Frá 1978, til og við løgtingsvalið í 2004 var altíð tørvur á øllum teimum eykavaldu.
Valúrslit[rætta | rætta wikitekst]
Niðanfyri sæst talva við prosentbýtinum á løgtingsvali hjá hvørjum flokki sær í øllum landinum tilsamans eftir floksbýtið í 1906, tá ið fyrstu føroysku politisku flokkarnir blivu til. Jú longri afturi í tíðini løgtingsvalið er, jú verri passa bókstavirnir við valstavirnar hjá flokkunum.
Talvan niðanfyri sýnir valdar tinglimir á sama hátt sum talvan omanfyri sýnir prosentbýti millum politisku flokkarnar:
Viðmerkingar: í 1946 stillaðu Javnaðarflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin upp saman. Í talvuni við prosentbýti, er hetta sett undir Javnaðarflokkin. Í talvuni við tinglimum er hetta sett undir báðar flokkarnar.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Løgtingið 150. Hátíðarrit 3. Løgtingið, Tórshavn 2003. Ss. 78-79, 149-175.
- Val og valtøl. Einar Waag, Egið forlag, Klakksvík 1966. Ss. 1-12.


text:
Í gjar, 21. september, fekk kanska størsti núlivandi rithøvundur Føroya virðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir. At kalla hansara bókmentir fagrar er at spotta verkini, Jóanes hevur skrivað. Tær eru alt annað enn fagrar. Tær eru skitnar, ópoleraðar, pulerandi, fúlar, ómennsikjaliga menniskjaligar, fólksligar og eg kann halda fram til í morgin. Tí er Jóanes helst mest lisni rithøvundur í Føroyum.
Fyri nøkrum árum síðani tók John Dalsgarð upp, meðan Jóanes las yrkingina “Topp tíggju listin” úr savninum Tey eru, sum taka mánalýsi í álvara frá 2007.
Her er yrkingin. Jóanes lesur sjálvur.
OMR