text:
17. mai 2000Nr. 87
Løgtingslóg um kommunustýri, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 57 frá 30. apríl 2018
(Kommunustýrislógin)
Kapittul 1
Lógarøki og allýsingar
§ 1. Ásetingarnar í lógini verða nýttar í øllum viðurskiftum í kommunala stýrinum, uttan so, at serlig undantøk eru heimilað í aðrari lóggávu.
§ 2. Við meirilutavali í hesi lóg verður sipað til ein valhátt, har tað valevni, ið fær meir enn helmingin av atkvøðunum frá teimum, ið eru á fundi, er valt.
Stk. 2. Fæst tílíkur meiriluti ikki við fyrstu atkvøðugreiðslu, verður atkvøtt umaftur. Fær heldur eingin meiriluta hesa ferð, verður bundið val ímillum tvey teirra, ið fingu flestar atkvøður. Stendur á jøvnum hjá fleiri enn tveimum valevnum, verður lutakast um, hvørji tey tvey skulu verða, sum endalig atkvøðugreiðsla tá verður um.
Stk. 3. Fær hvørgin teirra meiriluta hesa ferð, verður lutakast, sum borgarstjórin skipar fyri. Er borgarstjóri ikki valdur, skipar fyrst valdi limurin fyri hesum lutakasti.
§ 3. Við lutfalsvali í hesi lóg verður sipað til ein valhátt, har kommunustýrislimir frammanundan boða borgarstjóranum frá, at teir ganga saman í valbólk, og at teir vilja atkvøða saman.
Stk. 2. Limatalið í hvørjum bólki sær verður skift sundur við 1, 2, 3 o.s.fr. Býtingartalið, sum tá kemur fram, ásetir ta raðfylgju, ið hvør bólkur kann velja sítt umboð.
Stk. 3. Eru tvey ella fleiri býtingartøl líka stór, verður raðfylgjan funnin við lutakasti, sum borgarstjórin skipar fyri.
Stk. 4. Tá ið avgjørt er, hvussu mong umboð hvør bólkur skal hava, eiga bólkarnir sum skjótast at boða borgarstjóranum frá, hvør umboðar hvønn bólkin.
Stk. 5. Sigur ein bólkur frá sær rættin at seta eitt ella fleiri umboð, verða teir leysu sessirnir býttir ímillum hinar bólkarnar eftir stk.1-3.
Kapittul 2
Kommunustýrið
§ 4. Kommunuviðurskifti verða stýrd av einum kommunustýri. Formaðurin í kommunustýrinum nevnist borgarstjóri. Kommunustýri verður nevnt bygda(r)ráð, tó kunna kommunustýri í kommunum við 1500 íbúgvum ella fleiri nevna seg býráð.
Stk. 2. Kommunustýrið verður valt eftir reglunum í kommunalu vallógini.
§ 5. Kommunustýrið skal áseta nærri reglur um síni stýrisviðurskifti í eini kommunustýrisskipan. Uppskot og broytingaruppskot til kommunustýrisskipan skulu hava tvær viðgerðir við í minsta lagi 14 daga millumbili.
Stk. 2. Talið á kommunustýrislimum, sum í minsta lagi skal vera 7 og í mesta lagi 17, verður ásett í kommunustýrisskipanini. Limatalið skal vera stakt.
Stk. 3. Kommunustýrið skal áseta nærri reglur um sína málsmannagongd í eini fundarskipan.
Stk. 4. Kommunustýrið skipar kommunalu umsitingina og skal áseta nærri reglur um starvsfólkaviðurskiftini í eini starvsfólkaskipan.
Stk. 5. Ásetingarnar í sáttmálum og avtalum um lønar- og setanarviðurskifti fyri kommunal starvsfólk (íroknað kommunalar felagsskapir) og flokkingar og stig fyri størv, sum ikki frammanundan greitt eru ásett í sáttmála ella avtalu, skulu góðkennast av landsstýrismanninum.
§ 6. Kommunustýrislimur hevur skyldu at lata seg velja til borgarstjóra, varaborgarstjóra, nevndarlim ella umboð, umframt at gera aðrar kommunalar uppgávur, sum kommunustýrið áleggur honum.
Stk. 2. Val av borgarstjóra hevur gildi alt valskeiðið. Borgarstjórin verður valdur millum kommunustýrislimirnar eftir meirilutavalháttinum sambært § 2. Setanarbrøkur borgarstjórans verður ásettur í kommunustýrisskipanini til antin ½ ella 1/1. Um setanarbrøkurin er 1/1, skal borgarstjórin, tá ið hann er valdur, leggja borgarliga starvið frá sær umframt øll almenn álitisstørv, sum ikki beinleiðis hava samband við starvið sum borgarstjóri. Kommunustýrið kann loyva frávik frá regluni í 4. pkt, tá ið umræður størv sum eru beinleiðis fólkavald.
Stk. 3. Val av varaborgarstjóra hevur gildi alt valskeiðið. Varaborgarstjórin verður valdur millum kommunustýrislimirnar eftir meirilutavalháttinum sambært § 2. Varaborgarstjórin er í borgarstjórans stað, tá hesum berst frá, sí tó § 24, stk. 2. Ásetir kommunustýrisskipanin, at 1. og 2. varaborgarstjóri skulu verða valdir, fer valið fram undir einum eftir lutfalsvalháttinum sambært § 3.
Stk. 4. Kommunustýrislimur kann av persónligum ávum bera seg undan at vera borgarstjóravalevni.
Stk. 5. Um so er, at allir kommunustýrislimir bera seg undan at vera borgarstjóravalevni, sbr. stk. 4, og kommunustýrið sostatt ikki kann skipa seg innan ta í § 12, stk. 1, ásettu freist, kann landsstýrismaðurin taka avgerð um, at nýval skal útskrivast í viðkomandi kommunu.
§ 7. Kommunustýrislimur, sum er løntakari, hevur rætt til fríloyvi í tann mun, hann skal luttaka á fundum o.ø., sum nevnt er í § 9, stk. 1, 1-4, um ikki avgerandi fyrilit til arbeiði hansara tala ímóti hesum.
Stk. 2. Borgarstjóri, sum er í starvi hjá landinum, eini kommunu, kommunalum felagsskapi, landsfyritøku ella hjá einum konsessioneraðum felag, hevur rætt til farloyvi úr starvi sínum.
§ 8. Stendur løntakari á valevnislista til kommunuval, ella er løntakari valdur til kommunustýrislim, má arbeiðsgevari hansara ikki siga hann úr starvi av hesi orsøk.
Stk. 2. Verður løntakari, ið stendur á valevnislista til kommunuval, ella løntakari, ið er valdur til kommunustýrislim, sagdur úr starvi, liggur tað á arbeiðsgevaranum at prógva, at uppsøgnin ikki skyldast nevndu viðurskiftum.
Stk. 3. Um arbeiðsgevari brýtur stk. 1 við at siga løntakara úr starvi, skal arbeiðsgevarin rinda honum eina samsýning orsakað av hesum. Samsýningin, sum í mesta lagi kann svara til løn í 50 vikur, verður at áseta alt eftir starvsaldri og umstøðunum annars.
Stk. 4. Ásetingarnar í stk. 1-3 eru somuleiðis galdandi fyri borgarstjóra, ið hevur rætt til farloyvi eftir § 7, stk. 2.
§ 9. Landsstýrismaðurin ásetir nærri reglur um samsýning til kommunustýrislimir. Samsýning kann m.a. verða veitt fyri:
1) luttøku á kommunustýrisfundum og nevndarfundum,
2) luttøku á øðrum fundum í sambandi við útinning av starvinum sum kommunalt valdur limur,
3) skeiðsluttøku, sum kommunustýrið hevur góðkent,
4) annað virksemi, eftir umbøn frá kommunustýrinum ella eini fastari nevnd.
Stk. 2. Landsstýrismaðurin ásetur nærri reglur um samsýning til onnur enn kommunustýrislimir fyri arbeiði í nevndum o.l., sum kommunustýrið setir ella skal velja lim ella umboð í.
Stk. 3. Landsstýrismaðurin ásetir nærri reglur um løn og eftirløn til borgarstjóra og varaborgarstjóra, tá hesin virkar í borgarstjórans stað.
§ 10. Kommunustýrislimur hevur skyldu at boða frá, um hann heldur iva vera um sítt gegni.
Stk. 2. Kommunustýrið ger av, um ein kommunustýrislimur er ógegnigur.
Stk. 3. Er líkt til, at kommunustýrið tekur avgerð um, at kommunustýrislimur er ógegnigur, kunnu limir, ið eru valdir á viðkomandi valevnislista, krevja, at tiltakslimur fær fundarboð.
Stk. 4. Hevur tiltakslimur ikki fingið fundarboð í tí føri, kommunustýrið ger av, at kommunustýrislimur er ógegnigur, kunnu teir limir, ið valdir eru á viðkomandi valevnislista, krevja, at málið verður flutt til næsta fund.
Stk. 5. Málið kann tó ikki verða flutt, um 2/3 av teimum hjástøddu kommunustýrislimunum eru ímóti, ella um málið ikki tolir at bíða.
§ 11. Eingin, sum situr í starvi hjá kommununi, má vera limur í einari nevnd, sum hevur við hansara starvsviðurskifti at gera.
Stk. 2. Ein nevndarlimur má ikki fyri viðurlag gera nakað arbeiði fyri tann partin av kommunalu fyrisitingini, ið verður stjórnað av avvarandi nevnd, uttan so at arbeiðið er boðið út alment, ella umstøðurnar serstakliga ráða til slíkt, og í seinra føri skal kommunustýrið hava samtykt hetta frammanundan.
Kapittul 3
Kommunustýrisfundir
§ 12. Nývalda kommunustýrið skal skipa seg í seinasta lagi innan árslok í valárinum.
Stk. 2. Kommunustýrið skal vera fullmannað á fyrsta fundi. Fyrst valdi kommunustýrislimur gevur fundarboð og leiðir fundin, til borgarstjóri er valdur. Um tveir ella fleiri kommunustýrislimir eru valdir við líka nógvum atkvøðum, ger valnevndin av við lutakasti, hvør skal geva fundarboð og leiða fundin, til borgarstjóri er valdur.
Stk. 3. Berst kommunustýrislimi frá at møta á fyrsta fundi, skal tiltakslimur innkallast.
§ 13. Kommunustýrið hevur vanliga fund eina ferð um mánaðin. Nærri reglur um vanligar fundir skulu vera ásettar í fundarskipanini. Almannakunngjørt skal verða við ársbyrjan, nær og hvar vanligir kommunustýrisfundir verða hildnir.
Stk. 2. Kommunustýrið hevur eykafund, tá ið borgarstjórin heldur tað vera neyðugt, ella um 1/3 av kommunustýrislimunum krevja tað. Borgarstjórin ger av, nær og hvar eykafundir verða hildnir. Avgerð um eykafund skal verða almannakunngjørd, um høvi er til tess.
§ 14. Kommunustýrið er viðtøkuført, um í minsta lagi helmingurin av kommunustýrislimunum er á fundi.
Stk. 2.1) Er einki annað ásett, er uppskot samtykt, tá ið fleiri atkvøður eru fyri enn ímóti. Stendur á jøvnum, er uppskotið fallið.
Stk. 3. Tá persónur verður settur í starv hjá kommununi, fer val millum fleiri umsøkjarar fram eftir meirilutavalháttinum sambært § 2.
§ 15. Kommunustýrislimur kann seta fram uppskot og spyrja um øll kommunal viðurskifti. Nevndir og borgarstjóri skulu geva kommunustýrinum allar kravdar upplýsingar, og skulu annars - við teimum avmarkingum, ið fylgja av lóggávuni – fylgja avgerðum kommunustýrisins.
Stk. 2. Ein og hvør kommunustýrislimur, ið ikki er nevndarlimur, kann krevja at fáa sent dagsskráir, úrrit úr gerðabókum, málstilfar o.a., sum sent verður nevndarlimunum.
§ 16. Kommunustýrið skal áseta í kommunustýrisskipanina, hvussu kommunustýrislimur skal kunna fáa upplýsingar ella tekniska hjálp frá fyrisitingini í sambandi við málsviðgerðir.
Stk. 2. Kommunustýrislimur hevur rætt at kanna framlagt tilfar saman við serkønum stuðli, sum ikki er kommunustýrislimur, í tí vavi, tað er í samsvari við reglurnar um tagnarskyldu.
§ 17. Kommunustýrislimur hevur rætt at fáa skjalainnlit í málum, har tilfarið í endaligum skapi er til skjals í kommunalu fyrisitingini.
Stk. 2. Kommunustýrislimur skal stíla umsókn sína um skjalainnlit til borgarstjóran við tilskilan um, hvørji skjøl ella mál talan er um.
Stk. 3. Borgarstjórin kann avmarka rættin til skjalainnlit í tí vavi, tað er neyðugt við atliti at málsavgreiðsluni, ella har skjalainnlit í avgerandi mun ber ampa við sær.
§ 18. Berst kommunustýrislimi frá at møta á kommunustýrisfundi vegna heilsustøðu, kunnu teir limir, ið eru valdir á viðkomandi valevnislista, krevja, at tiltakslimur fær fundarboð. Á fyrsta fundinum ella við aðru viðgerð av fíggjarætlanini, sbr. § 12 og § 39, kann verða kravt, at tiltakslimur fær fundarboð, eisini um kommunustýrislimi berst frá at møta av aðrari orsøk. Er eingin kommunustýrislimur, sum kann seta fram krav um at geva tiltakslimi fundarboð, kann tiltakslimurin sjálvur krevja at fáa fundarboð.
Stk. 2. Berst kommunustýrislimi væntandi frá at røkja starv sítt í meira enn 14 samfullar dagar vegna annað alment starv, heilsustøðu ella aðra lógliga orsøk, skal viðkomandi boða borgarstjóranum frá, og borgarstjórin skal síðani geva tiltakslimi fundarboð.
Stk. 3. Kommunustýrið ger av, um treytirnar fyri innkallan av tiltakslimi eru loknar.
§ 19. Tá ið kommunustýrislimur aftur er førur fyri at luttaka, fer innkomin tiltakslimur út.
Stk. 2. Í teimum førum, har fleiri tiltakslimir eru komnir inn á sama valevnislista, men har starvstíðin ikki endar samstundis, skal tann tiltakslimur, ið fyrstur er valdur, verða seinastur út.
Kapittul 4
Borgarstjórin
§ 20. Borgarstjórin hevur dagligu leiðsluna av kommunalu fyrisitingini. Hann býtir málini sundur til tær ymisku nevndirnar og tekur sær av teimum málum, sum ikki eru latin nakrari nevnd.
Stk. 2. Borgarstjórin gevur fundarboð og fyrireikar kommunustýrisfundirnar. Undan hvørjum fundi skal borgarstjórin kunna kommunustýrislimirnar um, hvørji mál koma fyri.
Stk. 3. Eitt hóskandi tíðarskeið fyri fundin skal borgarstjórin leggja mál og málsupplýsingar fram, so at kommunustýrislimirnir kunnu gera sær eina sjálvsmeting um hesi málini.
§ 21. Á hvørjum vanligum kommunustýrisfundi boðar borgarstjórin frá, hvørji mál eru beind í nevnd síðan síðsta fund.
Stk. 2. Borgarstjórin ansar eftir, at tey mál, ið krevja kommunustýrisviðgerð, fáa tílíka viðgerð, og at neyðug ummæli verða fingin. Borgarstjórin skal síggja til, at málini verða avgreidd, og um neyðugt ger hann fyriskipan um hetta.
Stk. 3. Borgarstjórin kann taka avgerð í málum, ið ikki tola at bíða ella har ongin orsøk er til iva.
Stk. 4. Borgarstjórin ansar eftir, at farið verður fram eftir samtyktum kommunustýrisins. Hann ansar eftir, at allar útreiðslur og inntøkur hava neyðuga játtan.
§ 22. Nærri reglur um virksemi borgarstjórans verða ásettar í kommunustýrisskipanini.
Stk. 2. Ber borgarstjórin seg undan at fremja tær uppgávur, ið annaðhvørt eftir hesi lóg ella kommunustýrisskipanini eru latnar honum at umsita, kann kommunustýrið tilnevna ein annan kommunustýrislim at røkja hansara uppgávur. Kommunustýrið kann í álvarsomum føri, ella tá borgarstjórin ferð eftir ferð ber seg undan at fremja uppgávur sínar, fyribils velja ein annan kommunustýrislim sum virkandi borgarstjóra.
Stk. 3. Avgerðin sambært stk. 2, 2. pkt., skal alt fyri eitt verða latin landsstýrismanninum til staðfestingar.
Stk. 4. Staðfestir landsstýrismaðurin eina avgerð hjá kommunustýrinum sambært stk. 3, er borgarstjórin undantikin starvi sínum frá hesum mundi.
Stk. 5. Hevur landsstýrismaðurin staðfest eina avgerð sambært stk. 4, skal kommunustýrið alt fyri eitt leggja málið inn fyri dómsvaldið til rættarroynd fyri at royna, um treytin í stk. 2, 2. pkt., er til staðar. Kemur dómsvaldið til ta niðurstøðu, at treytin í stk. 2, 2. pkt., er til staðar, skal borgarstjórin víkja sæti.
Stk. 6. Landsstýrismaðurin kann í stk. 2 nevnda føri, eftir áheitan frá kommunustýrinum, gera av, at lønin hjá borgarstjóranum skal verða skerd við einum fjórðingi, eini helvt, ella at hon í versta føri fellur burtur.
§ 23. Setir borgarstjóri ella varaborgarstjóri fram umbøn um at verða loystur úr starvi, kann kommunustýrið loysa hann úr starvinum.
Stk. 2. Fer borgarstjóri ella varaborgarstjóri úr kommunustýrinum, doyr, ella verður loystur úr starvi, skal nýval av borgarstjóra ella varaborgarstjóra fara fram eftir reglunum í § 6, stk. 2 og stk. 3.
Stk. 3. Tá ið nýggjur borgarstjóri verður valdur eftir stk. 2, kann tað, við góðkenning frá landsstýrismanninum, eftir umstøðunum verða vikið frá ásetingini í § 6, stk. 2, 4.pkt. um so er, at stutt tíð er eftir av valskeiðnum.
§ 24. Kemur tiltakslimur í staðin fyri borgarstjóran, tekur varaborgarstjórin við uttan so, at kommunustýrið skal velja nýggjan borgarstjóra, sbr. stk 2.
Stk. 2. Er tiltakslimur komin inn fyri borgarstjóra ella varaborgarstjóra eftir reglunum í § 18, stk. 2, men sannlíkt er, at fráveran varir longri enn 2 mánaðir, skal kommunustýrið fyribils velja borgarstjóra ella varaborgarstjóra í teirra stað eftir reglunum í ávíkavist § 6, stk. 2 og stk. 3. Ásetingin í § 23, stk. 3 er somuleiðis galdandi.
§ 25. Borgarstjórin ansar eftir, at allar samtyktir á kommunustýrisfundi verða førdar í gerðabók, sum við fundarlok skal verða lisin upp og undirskrivað av øllum teimum luttakandi kommunustýrislimunum.
Stk. 2. Hevur kommunustýrislimur serstøðu, kann hann krevja, at serstøða hansara í stuttum verður viðmerkt í gerðabókina. Tá mál, har kommunustýrislimur hevur serstøðu sambært gerðabókini, verður sent øðrum myndugleikum, kann kommunustýrislimur krevja, at myndugleikin verður kunnaður um tað, ið stendur í gerðabókini.
Kapittul 5
Almenni
§ 26. Kommunustýrisfundir eru almennir. Um neyðugt, kann kommunustýrið gera av, at mál, sum t.d. persónsmál, skulu verða viðgjørd fyri afturlatnum hurðum. Henda viðgerð kann fara fram fyri afturlatnum hurðum, um borgarstjórin ger tað av, ella um 1/3 av kommunustýrislimunum krevur tað.
Stk. 2. Kommunustýrið kann loyva starvsfólki hjá kommununi at fylgja við eini málsviðgerð fyri afturlatnum hurðum.
Stk. 3. Kommunustýrið kann loyva øðrum fólki at fylgja eini málsviðgerð fyri afturlatnum hurðum til tess at fáa upplýsingar í málinum við fyriliti fyri reglunum um tagnarskyldu.
§ 27. Kommunustýrið skal kunna borgararnar um ta endaligu samtyktu fíggjarætlanina eins og um roknskapin saman við møguligum viðmerkingum.
Stk. 2. Yvirlit yvir tey mál, ið koma fyri á fundi, eins og úrrit úr gerðabókini fyri síðsta fund, skulu verða almannakunngjørd við fyriliti fyri reglunum um tagnarskyldu.
Kapittul 6
Nevndir
§ 28. Settar skulu verða ein fíggjarnevnd og ein ella fleiri aðrar fastar nevndir til beinleiðis fyrisiting av kommunalum viðurskiftum. Nevndirnar skipa seg sjálvar, sbr. tó § 38, stk. 1, 2. pkt.
Stk. 2. Val av limum og tiltakslimum til fastar nevndir fer fram beint eftir, at borgarstjóri og varaborgarstjóri eru valdir. Valið fer fram eftir lutfalsvalháttinum sambært § 3.
Stk. 3. Hevur borgarstjórin ella annar nevndarformaður fastan sess í eini nevnd, verður hesin sessur taldur við upp í sessatalið, sum bólkur teirra hevur rætt at ogna sær.
Stk. 4. Verður avgjørt at velja nevnd av nýggjum, stendur øll nevndin fyri vali.
§ 29. Allir limir í føstu nevndunum skulu vera kommunustýrislimir.
Stk. 2. Kommunustýrisskipanin skal áseta nærri reglur bæði um manning og málsøki hjá teimum føstu nevndunum. Talið á nevndarlimum skal vera stakt, og tað skal vera minni enn helmingurin av øllum kommunustýrislimunum.
Stk. 3. Nærri reglur um nevndararbeiðið kunnu verða ásettar í eina fundarskipan.
§ 30. Nevndarformaður gevur fundarboð og fyrireikar nevndarfund.
Stk. 2. Borgarstjórin kann kalla nevndarlimirnar í einari ella fleiri nevndum saman fyri at tosa um felags áhugamál.
Stk. 3. Borgarstjórin hevur atgongd til allar nevndarfundir, tó uttan atkvøðurætt. Borgarstjórin skal hava fundarskrá og fráboðan um, nær og hvar nevndarfundur verður hildin.
Stk. 4. Nevndin kann geva øðrum persóni atgongd, um tað er ynskiligt til tess at fáa upplýsingar í málinum.
§ 31. Nevndarformaðurin ansar eftir, at farið verður fram eftir nevndarsamtyktunum. Hann ansar eftir, at allar útreiðslur og inntøkur hava neyðuga játtan.
Stk. 2. Nevndarformaður kann taka avgerð í málum, ið ikki tola at bíða, ella har ongin orsøk er til iva. Tó skal borgarstjórin kunnast, áðrenn avgerð verður tikin í málum, ið ikki tola at bíða, uttan so er, at tað snýr seg um avgerðir, sum við lóg eru latnar nevndini.
Stk. 3. Ein og hvør nevndarlimur kann leggja mál um virksemi hjá nevndarformanninum fyri nevndina. Formaðurin skal eftir áheitan geva nevndini allar upplýsingar, eins og hann í øllum lutum skal lýða tær avgerðir, nevndin tekur.
§ 32. Nevndarlimur kann, áðrenn ein nevndaravgerð verður sett í verk, krevja, at málið verður lagt fyri kommunustýrið til avgerðar.
§ 33. Ein nevnd er viðtøkufør, um í minsta lagi helmingurin av nevndarlimunum er á fundi.
Stk. 2. 2) Er einki annað ásett, er uppskot samtykt, tá ið fleiri atkvøður eru fyri enn ímóti. Stendur á jøvnum, er uppskotið fallið.
§ 34. Nevndarformaðurin ansar eftir, at allar nevndarsamtyktir verða førdar í gerðabók, sum við fundarlok skal verða lisin upp og undirskrivað av øllum teimum luttakandi nevndarlimunum.
Stk. 2. Hevur nevndarlimur serstøðu, kann hann krevja, at serstøða hansara í stuttum verður viðmerkt í gerðabókina. Tá mál, har nevndarlimur hevur serstøðu sambært gerðabókini, verður sent øðrum myndugleikum, kann nevndarlimurin krevja, at myndugleikin verður kunnaður um tað, ið stendur í gerðabókini.
Kapittul 7
Aðrar nevndir og umboðan
§ 35. Har kommunustýrið eftir øðrum reglum ella fyriskipanum skal vera umboðað í øðrum nevndum ella tílíkum, og kommunustýrið bert skal velja eitt umboð, fer valið fram eftir meirilutavalháttinum sambært § 2. Skulu fleiri umboð verða vald, fer valið fram eftir lutfalsvalháttinum sambært § 3.
Stk. 2. Skal ein nevnd ella tílíkt verða mannað við øðrum enn bara kommunustýrislimum, fer valið av teimum, ið kommunustýrið skal velja, fram undir einum.
Stk. 3. Í teirri raðfylgju, sessirnir verða lutaðir einum bólki, kann bólkurin tilnevna limir ella onnur, til annað slag av sessum er sett.
§ 36. Kommunustýrið kann seta serstakar nevndir at taka sær av einstøkum málum ella at ráðgeva kommunustýrinum, fíggjarnevndini ella aðrari fastari nevnd.
Stk. 2. Kommunustýrið ásetir nærri reglur bæði um virksemi, virkisskeið og manning av serstøkum, ráðgevandi nevndum.
§ 37. Kommunustýrið kann seta staðbundnar, ráðgevandi nevndir til tess at tryggja fólki á staðnum ummælisrætt í málum, sum viðvíkja staðbundnum viðurskiftum.
Stk. 2. Staðbundnar nevndir skulu verða mannaðar bæði við umboðum úr kommunustýrinum og við staðbundnum umboðum, tó soleiðis, at staðbundnu umboðini altíð eiga meirilutan.
Stk. 3. Val av staðbundnum umboðum fer fram sama dag og eftir somu reglum, sum val fer fram til kommunustýrið við teimum avvikum, ið umstøðurnar krevja, sbr. stk. 4.
Stk. 4. Nærri reglur um samanseting, manning og hoyringarmannagongd skulu verða ásettar í kommunustýrisskipanina. Eisini verða í kommunustýrisskipani settar neyvari reglur um neyðug frávik frá kommunuvallógini viðvíkjandi valbæri, valrætti v.m.
Stk. 5. Kommunustýrislimur kann ikki samstundis vera staðbundið umboð.
Kapittul 8
Fíggjarumsiting
§ 38. Fíggjarnevndin tekur sær av beinleiðis umsitingini av málum, ið víðvíkja kassa- og roknskaparverki og lønar- og starvsfólkaviðurskiftum kommununar. Borgarstjórin er nevndarformaður.
Stk. 2. Fíggjarnevndin samskipar og fylgir við fíggjarligu og fyrisitingarligu viðurskiftunum innan tað kommunala fyrisitingarøkið.
Stk. 3. Fíggjarnevndin hevur ábyrgd av
1) at gjørd verður ein bókhaldsførsluskipan, ið gjølla sýnir, hvussu kommunuognin verður umsitin,
2) at liðugur roknskapur við møguligum viðmerkingum verður grannskoðaður,
3) at viðgera og taka støðu til viðmerkingar frá grannskoðanini og
4) at leggja grannskoðaðan roknskap saman við grannskoðanarfrágreiðingini fyri kommunustýrið til góðkenningar og undirskrivingar.
Stk. 4. Áðrenn mál víðvíkjandi fíggjarviðurskiftum og fyrisitingarligum viðurskiftum verða løgd fyri kommunustýrið, skal fíggjarnevndin geva sítt ummæli.
§ 39. Fíggjarárið er frá 1. januar til 31. desember. Fíggjarnevndin skal fyri 1. oktober leggja uppskot til fíggjarætlan fyri kommunustýrið.
Stk. 2. Kommunustýrið skal viðgera uppskot til fíggjarætlan tvær ferðir við í minsta lagi 14 daga millumbili. Fíggjarætlanin skal verða endaliga samtykt í seinasta lagi 1. desember.
§ 40. Tá fíggjarætlanin er endaliga samtykt, verður eisini útskrivingin av kommunuskattinum fyri komandi árið samtykt við fíggjarætlanini sum grundarlag. Samtykta fíggjarætlanin er á sama hátt bindandi fyri kommunalu umsitingina komandi fíggjarárið.
§ 41. Kommunustýrið hevur játtanarmyndugleikan. Ikki kann verða farið undir eitt arbeiði, fyrr enn neyðug játtan er tøk.
Stk. 2. Kommunustýrið kann tó um neyðugt veita eykajáttan. Eykajáttan krevur tvær viðgerðir við í minsta lagi 14 daga millumbili. Við hvørja eykajáttan skal verða víst á, hvussu hon verður fíggjað.
Stk. 3. Hevur kommunustýrið sambært lóg ella aðrari bindandi rættarreglu skyldu til at bera útreiðslurnar av ávísum tiltøkum, kann hetta setast í verk uttan játtan frammanundan, men játtan skal tá skjótast gjørligt fáast frá kommunustýrinum.
§ 42. Fíggjarnevndin skal ansa eftir, at øll peningaogn hjá kommununi er goymd á tryggan hátt.
Stk. 2. Peningaognir skulu setast í peningastovn, á postgiro ella í tílík lánsbrøv, ið nýtt verða, tá ið um ognir hjá ómyndingum ræður, so tær geva sum mest av sær.
Stk. 3. Virðisbrøv skulu hava átekning um, at tey eru ogn hjá kommununi, og at eingin hevur ræði á teimum uttan samtykt kommunustýrisins. Um til ber, skal átekningin verða skrivað í bók hjá viðkomandi stovni.
§ 43. Til lántøku, veðsetan, nýtslu av rakstraravlopi og tílíkum krevst samtykt frá kommunustýrinum.
Stk. 2. Er nettoskuldin meira enn ein álíkning eftir einum av landsstýrismanninum árliga ásettum skattaprosenti, krevst loyvi frá landsstýrismanninum til lántøku og til broytingar í lánitreytunum.
§ 44. Føst ogn hjá kommununi má ikki seljast, uttan so, at ognin frammanundan hevur verið boðin út alment. Landsstýrismaðurin ásetir nærri reglur um mannagongdina við almennum útboði umframt reglur um, at ávísar ognir kunnu undantakast almennum útboði.
Stk. 2. Skjøl viðvíkjandi keypi og sølu av fastari ogn o.t. skulu verða undirskrivað av borgarstjóranum og einum persóni, sum kommunustýrið hevur heimilað til tess.
§ 45. Kommunan skal hava óhefta, sakkøna grannskoðan av sínum fíggjarviðurskiftum. Grannskoðarin skal vera ríkisgóðkendur ella skrásettur. Grannskoðarin kann krevja allar neyðugar upplýsingar útflýggjaðar frá kommunustýrinum fyri at gera arbeiði sítt.
Stk. 2. Grannskoðarin skal regluliga eftirkanna roknskaparførslu og roknskaparmannagongdir hjá kommununi.
Stk. 3. Grannskoðarin skal hyggja eftir, um tann fíggjarliga umsitingin samsvarar við lógina, fíggjarætlanina, eykajáttanir og aðrar tiknar avgerðir.
§ 46. Í samband við góðkenning av ársroknskapinum skal kommunustýrið taka støðu til, um grannskoðarin skal halda áfram, ella um ein annar skal verða valdur.
Stk. 2. Til tess at loysa grannskoðaran úr starvi krevst loyvi frá landsstýrismanninum.
§ 47. Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um kontoskipan, fíggjarætlan, bókhald, ársroknskap, grannskoðan og avgerðir um viðmerkingar til grannskoðanina og tílíkt.
Kapittul 9
Eftirlit, rættartiltøk v.m.
§ 48. 2) Landsstýrismaðurin hevur eftirlit við kommununum og kommunalum samstørvum.
Stk. 2. 1) Skjøl hjá kommununum, sum sambært lógini um alment innlit og fyrisitingarlógini eru innanhýsis, verða framhaldandi at meta sum innanhýsis skjøl, hóast tey verða latin landsstýrismanninum í sambandi við eftirlit sambært stk. 1.
§ 49. Ikki er loyvt kommunum at fíggja rakstur, rentur og avdráttir við lántøku ella við inntøku frá sølu av fastari ogn.
Stk. 2. Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um, nær tað í serføri kann gerast undantak frá ásetingunum í stk. 1.
§ 50. Ein kommuna kann einans taka lut í vinnuligum virksemi, um so er, at virksemið tænir einum almannagagnligum endamáli og ikki hevur vinning fyri eyga.
Stk. 2. Kommunan kann seta almenn tiltøk í verk, um so er, at hetta er til frama fyri vinnulívið á staðnum, men stuðul til einstaklingar ella einstakt virksemi má ikki latast uttan so, at serligar orsøkir eru.
Stk. 3. Áðrenn tiltak sambært stk. 1 ella stk. 2 verður sett í verk, skal kommunustýrið skrivliga boða landsstýrismanninum frá hesum.
§ 51. Kommunusamstørv, ið hava við sær avmarkingar í teimum lógarásettu heimildunum, sum kommunustýrið hevur eftir hesi lóg, kunnu bert setast á stovn, um so er, at landsstýrismaðurin góðkennir eina tílíka samstarvsavtalu.
Stk. 2. Hevur landsstýrismaðurin góðkent eina kommunusamstarvsavtalu eftir stk. 1, skal hann eisini góðkenna treytirnar í sambandi við avtaluslit. Er ósemja um treytirnar, verða tær ásettar av landsstýrismanninum.
§ 52. Landsstýrismaðurin ásetir reglur viðvíkjandi ábyrgdarbindingum, veðhaldi o.l. og viðvíkjandi tilsøgn um regluligar veitingar, ið kommunan ikki eftir lógini hevur skyldu til.
§ 53. Kommunustýrið hevur skyldu at veita landsstýrismanninum allar neyðugar upplýsingar og frágreiðingar.
Stk. 2. Til tess at landsstýrismaðurin kann røkja sínar eftirlitsskyldur við fíggjarligu viðurskiftinum hjá kommununum, skulu tær lata honum:
1) grannskoðaðan roknskap innan 1. juni eftir endað fíggjarár,
2) samtykta fíggjarætlan innan 3 gerandisdagar eftir 1. desember og
3) samtykta eykajáttan innan 3 gerandisdagar aftaná, at hon er samtykt.
§ 54. Er nettoskuldin hjá kommununi meira enn eina nettoálíkning, sbr. § 43, stk. 2, kann landsstýrismaðurin geva kommunustýrinum boð um at gera neyðugar broytingar í uppskotið til fíggjarætlan, í fíggjarætlan ella í eykajáttan, um landsstýrismaðurin metir, at:
1) inntøku-, útreiðslu- og íløgumetingarnar eru skeivar,
2) inntøku-, útreiðslu- og íløgumetingarnar eru gjørdar á skeivum grundarlagi, ella at
3) inntøkurnar ella útreiðslurnar og íløgurnar eru órímiligar ella óneyðugar.
Stk. 2. Landsstýrismaðurin kann í tí í § 43, stk. 2, nevnda føri geva kommunustýrinum boð um at lata landsstýrismanninum uppskot til fíggjarætlan innan 1. oktober.
§ 55. Hevur kommunustýrið tikið eina avgerð, sum er ímóti lóggávuni, kann landsstýrismaðurin ógilda avgerðina. Undir viðgerðini av málinum kann landsstýrismaðurin fyribils taka avgerðina av. Er avgerðin framd í verki, kann landsstýrismaðurin einans ógilda ella fyribils taka avgerðina av, um
1) ein partur í málinum skrivliga heitir á landsstýrismannin um hetta,
2) tað ikki eftir aðrari lóggávu er høvi til at klaga og
3) avgerandi fyrilit, serliga til privat áhugamál, ikki tala ímóti hesum.
Stk. 2. Heldur kommunustýrið seg óvirkið mótvegis lógarásettum skyldum, kann landsstýrismaðurin áleggja teimum kommunustýrislimum, sum bera ábyrgd av hesum, tvingsilsbøtur.
Stk. 3. Landsstýrismaðurin kann saksøkja kommunustýrislim eftir endurgjaldi, um hann ber ábyrgd av, at kommunan hevur verið fyri missi.
Stk. 4. Landsstýrismaðurin kann sleppa einum sakarmáli, um viðkomandi kommunustýrislimur í staðin sektarsamtykkir mótvegis kommununi innan ásetta freist.
Stk. 5. Kommunustýrislimur kann ikki sleppa sær undan ábyrd við ikki at greiða atkvøðu.
Stk. 6. 2) Ásetingarnar í stk. 1-5 eru eisini galdandi fyri fíggjarnevndina og aðrar fastar nevndir og viðkomandi nevndarlimir umframt kommunusamstørv, sum nevnd í § 51. Ásetingar í stk. 1-5 eru eisini galdandi fyri kommunusamstørv, ið eru ásett í aðrari lóggávu.
§ 56. Kommunustýrislimur verður sektaður við bót, um hann tilætlað ella av grovum ósketni skúgvar til viks tær skyldur, ið fylgja av starvsinnihaldi hansara.
Stk. 2. Átala eftir stk. 1 kann einans verða reist eftir áheitan frá landsstýrismanninum.
Kapitul 10
Gildiskoma og skiftisreglur
§ 57. Henda løgtingslóg kemur í gildi 1. januar 2001, sbr. tó stk. 2 og § 59.
Stk. 2. Landsstýrismaðurin kann við kunngerð seta hesa lóg ella partar av henni í gildi áðrenn 1. januar 2001.
Stk. 3. Samstundis, sum henda lóg kemur í gildi, fara hesar lógir úr gildi:
1) Løgtingslóg nr. 45 frá 29. juni 1972 um føroysku kommunurnar við seinni broytingum og
2) løgtingslóg nr. 189 frá 8. desember 1993 um tær kommunalu fíggjarætlanirnar, ásetan av kommunuskattaprosentinum, kommunalan veðhaldsgrunn v.m. við seinni broyting.
Stk. 4. Kunngerðir, reglugerðir og starvsskipanir, sum eru gjørdar við heimild í løgtingslóg nr. 45 frá 29. juni 1972 um føroysku kommunurnar við seinni broytingum, verða verandi í gildi við teimum broytingum, ið fylgja av hesi lóg, til tær verða settar úr gildi. Reglugerðir og starvsskipanir fara tó úr gildi 1. juli 2001, tá kommunustýrini skulu hava samtykt nýggja kommunustýrisskipan og fundarskipan sambært ásetingunum í § 5, stk. 1 og stk. 3.
§ 58. Fyri kommunur við færri enn 500 íbúgvum við ársbyrjan í valárinum verða hesi undantøk gjørd:
1. § 5, stk. 2, er ikki galdandi fyri hesar kommunur. Í hesum kommunum verður talið á kommunustýrislimunum 5, tó soleiðis, at fyri kommunur við 100 íbúgvum ella færri verður talið 3.
2. § 6, stk. 2, 3. og 4. pkt og stk. 4 og § 7, stk. 2, eru ikki galdandi fyri hesar kommunur. Í hesum kommunum verður ásett í kommunustýrisskipanini, hvønn setanarbrøk borgarstjórin skal hava.
3. §§ 28-34 eru ikki galdandi fyri hesar kommunur, og áliggur tað tá borgarstjóranum at taka sær av teim uppgávum, ið annars høvdu ligið hjá fíggjarnevnd ella aðrari nevnd.
§ 59. Til kommunuvalið ár 2000 skulu veljast í minsta lagi 7 kommunustýrislimir í kommunum, sum hava 500 íbúgvar ella fleiri við ársbyrjan í valárinum, og skulu 5 kommunustýrislimir veljast í kommunum við færri enn 500 íbúgvum og 3 í kommunum við færri enn 100 íbúgvum.
Tórshavn, 17. mai 2000
Anfinn Kallsberg (sign.)
løgmaður


c: text/html

text:
Hetland
Hetland (enskt Shetland, skotskt gæliskt: Sealtainn, skotskt: Ȝetland/Zetland) er ein oyggjabólkur norður úr Skotlandi. Formliga er Hetland partur av Skotlandi, sum formliga er partur av Sameinda Kongaríkinum í Stórabretlandi.
Hetland verður ofta roknað sum nærmasti granni hjá Føroyum, men hetta er ikki rætt. Úr Sumbiarenda til vestastu oynna í Hetlandi, Foula (føroyskt: Fugloyggin), eru 150 fjórðingar ella 282 km; men úr Sumbiarenda til North Rona í Hebridunum eru bara 260 km, sum sostatt er nærmasti granni hjá Føroyum. Av oyggjunum í Hetlandi, sum eru 117 í tali, er ein nógv tann størsta, Mainland (Meginlandið). Á henni eru størstu býirnir: Lerwick, 350 ára gamal, og Scalloway, gamli høvuðstaðurin.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Hetland var í fornøld bygt av piktum, sum annars vóru í Norðurskotlandi. Men tá norðbúgvar fóru at búseta seg har um 800, vóru piktarnir helst horvnir.
Eins og í Føroyum var eitt Alting, har allir frælsir menn kundu møta og allar ósemjur vóru loystar.
Hetland var ogn hjá norsku krúnuni eins og Føroyar. Men 28. mai 1469 var Hjaltland, sum tað æt tá, pantsett fyri 8000 rínskar gyllin til skotakong. Hetland hevur verið skotsk ogn síðani.
Lógirnar, sum hetlendska Altingið gjørdi í sínari tíð, eru ongantíð settar úr gildi. Hetta merkir, at Hetland verður stjórnað sambært gamlari norrønari lóg, hóast Altingið langt síðani er farið í søguna.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Av 22 limum í Hetlandsráðnum, sum er hægsti myndugleiki í Hetlandi eftir fólkið, eru 5 valdir politiskt (liberal-demokratar). Í Skotska Tjóðartinginum síggjast politiskir flokkar betur aftur. Ein liberal-demokratur er valdur at umboða Hetland beinleiðis við Hetlandi sum valdømi. Men Skotland hevur tvey sløg av valdømum, og Hetland er partur av einum teirra. Í Hálondunum og oyggjunum, sum er eitt valdømi ið umfatar Hetland, eru tveir limir valdir umboðandi Konservativa flokkin, tveir fyri Labourflokkin, ein fyri Grøna flokkin og tveir fyri Scottish National Party.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Málið í Hetlandi er skotskt, men skotska málið í Hetlandi er serstakt og hevur m.a. fleiri norrøn orð enn onnur skotskt málføri, men eisini nógv hollendsk orð, sum úrslit av ovurstórari hollendskari hjáveru í Hetlandi síðan 1540 tá hollendski sildafiskiskapurin við Hetland tók seg upp. Serliga fólk í Lerwick, ið eisini bleiv róptur "Amsterdam of the North", dugdu ræðið hollendskt. Fyri tvey- trýhundrað árum síðani var norrøna málið Norn enn tosað av almúguni úti á bygd í Hetlandi, men tá kristna vekingin tók seg upp, fóru hesi at læra seg enskt fyri at kunna skilja bíbliuna, og tá almennur ensktmæltur skúli bleiv settur á stovn í Hetlandi, var síðsta stigið tikið til avtøkuna av norrøna málinum [1], tey seinastu ið dugdu málið livdu í fjarskotnu oyggjunum Unst og Foula. Tað sum livir eftir í dag, er serliga staðarnøvn, og nøkur navnorð ið lýsa fuglar, fisk og gamla bóndasamfelagið. Sagt hevur verið at hetlendskir fiskimenn brúktu hetta málið til samskifti í Føroyum, men fleiri keldur vilja vera við, at hesir hetlendingar heldur høvdu lært føroyskt, sum við teirra serliga framburði kundi ljóða sum okkurt fremmant, men tó skiljandi.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Hetland er millum Føroyar og skotska meginlandið. Landslagið líkist nakað aftur í tað í Føroyum, men Hetland er betur vallað, og fjøllini eru ikki so høg, tað hægsta, Ronas Hill, er bara 480 m. Veðurlagið er nakað sum í Føroyum, heldur eitt sindur lýggjari.
Av teimum 117 oyggjunum eru 19 bygdar. Størsta oyggin er Mainland. Nakrar av hinum eru hesar:
- Balta, Bigga, Bressay, Brother Isle, Burra
- East Linga
- Fetlar
- Fish Holm
- Foula
- Gloup Holm, Gruney
- Haaf Gruney, Hascosay, Hildasay, Huney
- Lady's Holm, Lamba, Linga nær við Muckle Roe, Linga nær við Mainland, Linga nær við Yell, Little Roe, Lunna Holm
- Moul of Eswick, Mousa, Muckle Flugga, Muckle Ossa, Muckle Roe
- North Havra, Noss
- Orfasay, Out Stack, Oxna
- Papa, Papa Little, Papa Stour
- Samphrey Sound Gruney, South Havra, South Isle of Gletness
- Trondra
- Unst
- Urie Lingey, Uyea, Uynarey
- Vaila, Vementry
- West Linga
- Whalsay
- Yell.
Fair Isle er umleið mitt millum Hetland og Orknoyar, men verður ofta roknað sum partur av Hetlandi og umsitin haðani. Outer Skerries eru eystan fyri oyggjabólkin.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsvinnurnar í Hetlandi eru[rætta | rætta wikitekst]
- Framleiðsla av ráðolju og náttúrugassi
- Landbúnaður
- Fiskivinna
- Ferðavinna
Brennivínsframleiðsla er ein nýggj og lovandi vinna í Hetlandi.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
- Christian Pløyen: Erindringer fra en Reise til Shetlandsøerne, Ørkenøerne og Skotland i sommeren 1839. Vedbæk: Strandberg, 1999 (171 s.)
- Jakob Jakobsen: The place-names of Shetland. (reprinted) Kirkwall: The Orcadian, 1993. (273 s., myndir)
- James R. Nicolson: Shetland. David & Charles, 1972 (245 s., myndir, enskt)
- Hance D. Smith: The making of modern Shetland. Lerwick: The Shetland Times Ltd., 1977. (89 s., myndir)
- Elizabeth Balneaves: The windswept isles : Shetland and its people. London: Gifford, 1977. (328 s.)
- James Robert Nicolson: Traditional life in Shetland. London: Hale, 1978. (206 s.)
- Alexander Fenton: The Northern isles : Orkney and Shetland. Edinburgh: John Donald, 1978. (721 s., ill., kort)
- Olov Isaksson: Öriken : en bok om Shetland och Orkney; bild Sören Hallgren. - Stockholm: LT, 1980. (198 s. svenskt)
- Hance D. Smith: Shetland life and trade 1550-1914. Edinburgh: John Donald, 1984 (369 s.)
- Liv Kjørsvik Schei: The Shetland story; photographs by Gunnie Moberg; drawings by Kari Williamson. - London: Batsford, 1988. (273 s.)
- Michael P. Barnes: The Norn Language of Orkney & Shetland. Shetland Times 1998. ISBN 1-898852-29-4 (72 s.)
- Geirr Wiggen: Norns død, især skolens rolle : kommentarer til en disputt om nedgangen for det nordiske språket på Orknøyene og Shetland. Oslo: Novus, 2002 (88 s., norskt (bokmål))
- James Miller: The North Atlantic Front : Orkney, Shetland, Faroe and Iceland at war. Edinburgh: Birlinn, 2003. (175 s., myndir)
Ávísngar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Shetland Islands Council
- Shetland News
- Shetland Island Tourism
- Lerwick Harbour
- Blackwood the Shetland Distillery
- Shetland and Orkney Udal Law group
- Shetland and Orkney Norn
- ↑ Geirr Wiggen: Norns død, især skolens rolle, 2002

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
RUSSLAND: STRÍÐ HAR SUÐURI - SAMSTARV HER NORÐURI
Drúgt orðaskifti um Arktis var á Fólkatingi í gjár. Eitt sum er heilt avgerandi fyri Føroyar - bæði hernaðarliga og ikki minst búskaparliga - er heiti spurningurin um, hvør Vesturheimurin skal samstarva við Russland í norði, samstundis sum sama land ber seg ræðuliga at í t.d. Sýria. Tað haldi eg, at vit skulu. Ikki bara tí tað gagnar føroyskum útflutningi, men eisini tí øll verða taparar, sum stríðið breiðir seg norðureftir. So leingi Russland heldur altjóða lóg í norði, skal hurðin ikki klamsast. Klamsa vit hana, skapa vit konfliktina.


text:
Nýtt Sjálvstýri
Nýtt Sjálvstýri (fyrr Sjálvstýrisflokkurin) varð formliga stovnaður í 1909, men fekk umboð á tingi í 1906. Í 1906 varð Sambandsflokkurin, sum tann fyrsti politiski flokkurin her á landi, stovnaður. Umleið eitt ár seinni, varð Sjálvstýrisflokkurin formliga stovnaður. Ikki ber til við vissu at dagfesta, nær flokkarnir vórðu stovnaðir, tí sum flokkar skipaðu teir seg so við og við. Tó verður vanliga sagt, at Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin báðir vórðu stovnaðir í 1906. Sjálvstýrisflokkurin er sjálvstýrisflokkur [1]. Tað merkir, at virkað verður fyri sjálvstýri frá Danmark. Málið er, at føroyingar taka fulla ábyrgd av tjóðini og fáa fullan avgerðarrætt fyri henni. Sjálvstýrisflokkurin er sosialliberalur og fyri, at samfelagið byggir á privata ognarrættin og á fyritakssemi hins einstakra. Flokkurin er tó fyri neyðugari almennari stýring. Flokkurin byggir á kristnu siðalæruna og vil verja trúarfrælsi, politiskt frælsi, mentanar- og vinnufrælsi [2].
Jóannes Patursson, sum gjørdist fyrsti formaður Sjálvstýrisfloksins, sat í Fólkatinginum frá 1. juni 1901 til 22. juni 1906 og í Landstinginum frá 13. mai 1918 til 3. februar 1920.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Sjálvstýrisflokkurin varð formliga stovnaður í 1909. Sjálvskrivaði fyrsti formaður Sjálvstýrisfloksins var Jóannes Patursson. Á løgtingsvalinum 18. juli 1906 fingu sjálvstýrismenn 8 og sambandsmenn 12 umboð á ting. Av valtølunum fyri tey fyrstu løgtingsvalini sæst, at undirtøkan hjá sjálvstýrisflokkinum var ógvuliga ymisk í teimum ymsu valdømunum - líka fra 90,8 % niður í 11,4 % av øllum atkvøðunum. Tað eru ikki stórar broytingar tey fyrstu valini; tó hevur Sambandsflokkurin munin fram til 1. verðaldarbardaga. Stríðið hesa tíðina millum flokkarnar stendur mest um stjórnarligu støðu okkara í ríkinum, har sambandsmenn vilja varðveita verandi støðu sum amt í danska ríkinum, meðan sjálvstýrismenn vilja hava broytingar til størri sjálvsavgerðarrætt fyri føroyingar. Sum heild mundi mótstøðan móti Sjálvstýrisflokkinum frá donsku embætismonnunum vera størst, meðan Svenning Rytter var amtmaður í Føroyum 1911 til 1918. Men av valtølunum sæst eisini, at tá fer Sjálvstýrisflokkurin at ganga skjótt fram í atkvøðum, og í 1916 standa flokkarnir at kalla javnir. Í 1918 fær Sjálvstýrisflokkurin fyrstu ferð reinan meirluta á løgtingi.
Sjálvstýrisflokkurin fekk ongantíð aftur reinan meirluta á løgtingi. Ein av orsøkunum mundi vera, at í 1928 stillar Javnaðarflokkurin upp í øllum valdømum uttan í Norðoya valdømi og fær tvey umboð á ting. Í 1936 fær Javnaðarflokkurin 6 umboð á ting, meðan tann nýstovnaði Vinnuflokkurin fær 2 umboð. Í 1938 kom nýggj jarðarlóg, sum nógvir stórbøndir vóru stórliga misnøgdir við, og tá teir við Jóannes Patursson á odda royndu at fá Sjálvstýrisflokkin at fella lógina, og teir ikki fingu meirlutan í flokkinum í sín part, vórðu teir so sintir, at teir fóru úr flokkinum, og Jóannes Patursson fór upp í Vinnuflokkin. Patursson hevði verið formaður floksins síðan hann varð stovnaður, og sjálvt um hann ikki varð afturvaldur í 1936, so var tað hann, sum mestsum myndaði flokkin við sama lag. Tá Patursson í 1940 saman við Vinnuflokkinum ger nýggjan flokk, Fólkaflokkin, fáa teir 6 menn á ting, og Sjálvstýrisflokkurin einans 4 menn. Longu sama ár minkar flokkurin við einum manni afturat, tá Rasmus Rasmussen fer upp í Fólkaflokkin.
Tíðin undir 2. heimsbardaga varð ein hørð tíð í føroyskum politikki og serliga fyri Sjálvstýrisflokkin. Serliga ágangandi var Fólkaflokkurin, sum gjørdi alt fyri at jarðleggja Sjálvstýrisflokkin. M.a. komu teir fram við uppskoti um at broyta vallógina soleiðis, at flokkur skuldi hava minst ein umdømisvaldan mann fyri at fáa tillutað nakað eykaumboð. Hetta uppskot vann frama og úrslitið varð, at hóast Sjálvstýrisflokkurin í 1943 fekk 10,3 % av øllum atkvøðunum, so fekk hann ongan mann av teim 25 valdu tingmonnunum. Sama hendi á valinum í 1945. Á valinum 8. nov. 1946 fekk Sjálstýrisflokkurin aftur 2 menn á ting, S.P. Zachariasen fyri Norðoya valdømi og Louis Zachariasen fyri Suðurstreymoyar valdømi. Hetta var beint eftir fólkaatkvøðuna 14. september, og nú varð avrátt, at Sjálvstýrisflokkurin skuldi stilla upp saman við Javnaðarflokkinum, fyri at atkvøður ikki aftur hesaferð skuldu fara fyri skeyti. Flokkurin fær nú aftur ta ávirkan í føroyskum politikki, hann áður hevði havt. Hann fer í samgongu við Sambandsflokkin og Javnaðarflokkin og fær avgjørdan leiklut í teim tingingum, sum aftan á valið vórðu tiknar upp við donsku stjórnina um støðuna Danmark-Føroya ímillum í framtíðini, tingingar sum førdu til, at vit fingu heimastýrislógina 1. apríl 1948.
Av teimum trimum samgonguflokkunum var Sjálvstýrisflokkurin tann nógv mest sjálvstýrisáhugaði, og tí var tað hansara lutur at fáa hesa lóg so rúmliga á sjálvstýrisleið sum til bar. Í fyrsta landsstýrinum, sum varð skipað í 1948, var Sjálvstýrisflokkurin umboðaður, og hann er tann flokkur á tingi, sum oftast hevur verið í samgongu. Hóast tingmanningin hevur ligið ímillum 1 og 3, so hevur flokkurin í nógvum førum havt ein avgerandi leiklut, tá samgonga skuldi skipast. Tískil hevur flokkurin havt størri ávirkan á politisku gongdina, enn talið av tingfólki annars kundu rættvísgera.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Endamálið við politikki floksins er at skapa haldgott grundarlag fyri sjálvstýri Føroya. Málið er, at føroyingar taka fulla ábyrgd og fáa fullan avgerðarrætt fyri tjóðini [3].
Sjálvstýri[rætta | rætta wikitekst]
Virkað verður fyri fullum sjálvstýri, at føroyingar gerast sjálvbjargnir, og at Føroyar verða viðurkendar sum tjóð. Grundlóg verður gjørd fyri Føroyar. Ríkisrættarliga støða Føroya verður løgd út til fólkaatkvøðu. Bert lógir, sum í síni heild eru samtyktar av Føroya Løgtingi eiga at galda í Føroyum. Føroyskur heimarættur og føroyskt pass eiga at verða staðfest. Fólkatingssessirnir verða tiknir av. Føroya løgmaður verður valdur beinleiðis av fólkinum. Tryggjast skal, at tilfeingið á landi, í sjógvi og undirgrund er ogn Føroya fólks. Undirgrundin út á hálva leið til næstu grannalond verður løgd undir føroyskt vald.
Fíggjarmál[rætta | rætta wikitekst]
Fíggjarorka landsins verður grundað á tað vinnuvirði, sum samfelagið skapar. Peningakervi landsins eigur at vera føroyskt sermál. Langtíðaravtala verður gjørd við donsku stjórnina um fíggjarviðurskifti landanna millum, serliga blokkstuðulsskipanina og uttanlandsskuldina. Íleggingar verða langtíðarraðfestar. Løgtingsfíggjarlógirnar skulu javnviga. Skatta- og avskrivingarlóggávan verður tillagað soleiðis, at hon eggjar til privata uppsparing og arbeiðis- og vinnuskapandi virksemi. Bruttoskattaskipanin verður dagførd og víðkað, lagt skal verða upp fyri, at láginntøku- og barnaríkar familjur verða ikki fyri vanbýti. Skattagjaldið má í ongum føri fara upp um 50 %; toll- og merivirðisgjald á føroyskum vørum og tænastum verður endurskoðað og tillagað, so at tey gagna vinnulívinum.
Orka[rætta | rætta wikitekst]
Vatn-, vind-, og aðrar nýtiligar orkukeldur verða at kanna og brúktar, tá ið tøknin og fíggjarliga grundarlagið eru í lagi, og raksturin væntast at bera seg. Tó má farast um náttúruna og umhvørvið við størsta varsemi. Føroyskt oljufelag verður sett á stovn. Dentur verður lagdur á at gera okkum tilbúgvin til at vera uppi í oljuvinnuni, tá olja verður funnin í føroysku undirgrundini. Føroyingar skulu hava fult ræði á øllum viðurskiftum í sambandi við rannsóknum og vinnu úr havbotninum ella slíkari vinnu á landi. Við áløgdum burturleggingum skal verða forðað fyri, at stórar tíðaravmarkaðar inntøkur til landið avskepla búskap og kappingarføri okkara á øðrum økjum.
Heilsumál[rætta | rætta wikitekst]
Øllum borgarum verður tryggjað ókeypis lækna-, tannlækna- og sjúkraviðgerð, eins og læknakanning til tess at fyribyrgja sjúkum. Sjúkratryggingarskipanin verður dagførd og skipað til føroysku fyrisitingina at reka. Heilsumiðstøðir verða bygdar, har tørvur er á teimum. Lívsneyðugur heilivágur verður ókeypis.
Uttanríkismál[rætta | rætta wikitekst]
Landsstýrið leiðir allar samráðingar við onnur lond um mál, ið viðvíkja Føroyum. Føroyar skulu eisini hava sjálvstøðuga umboðan í Norðurlandaráðnum. Virkað verður fyri linna í heiminum gjøgnum altjóða samstarv. Í teimum londum, sum vit samskifta við, eiga vit at nýta rættin til at seta egin umboð á donsku sendistovurnar. Sjálvstýrisflokkurin er ímóti føroyskum ES-limaskapi [4].
Formenn[rætta | rætta wikitekst]
- 1909–1936 Jóannes Patursson
- 1936–1939 Edward Mitens
- Louis Zachariasen
- 1971 – 1988 Hilmar Kass
- 1988 - 1994 Lasse Klein
- 1994 – 2001 Helena Dam á Neystabø
- 2001 – 2001 Sámal Petur í Grund
- 2001 – 2002 Eyðun Elttør
- 2002 – 2010 Kári P. Højgaard
- Oktober 2010 – 10. november 2011 Kári á Rógvi
- 10. november 2011 - 9. apríl 2015 Kári P. Højgaard[5]
- 9. apríl 2015 - Jógvan Skorheim[6]
Umboð á Løgtingi 2011-2015[rætta | rætta wikitekst]
Varafólk, sum hava tikið sæti í Løgtinginum 2011-15[rætta | rætta wikitekst]
Bæði fyrsta og annað varafólk Sjálvstýrisfloksins hava tikið sæti á tingi, meðan Kári P. Højgaard var í landsstýrinum og onnur stytri tíðarskeið eftir at landsstýrismaðurin misti landsstýrissessin. Jógvan Skorheim var samstundis borgarstjóri í Klaksvík, tí tók hann ikki sæti í løgtinginum tað fyrsta gott hálva árið, í staðin tók Kristianna Winther Poulsen sæti í Løgtinginum.
Landsstýrisfólk 2011-13[rætta | rætta wikitekst]
- Kári P. Højgaard var landsstýrismaður í innlendismálum frá 14. november 2011 til 5. september 2013.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://books.google.com/books?id=hioTvtdXXtAC&pg=PA180&dq=Sj%C3%A1lvst%C3%BDrisflokkurin&hl=en&sa=X&ei=065AU_XHL6TJsQTM0oHIBg&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q=Sj%C3%A1lvst%C3%BDrisflokkurin&f=false
- ↑ Samtykt á aðalfundi Sjálvstýrisfloksins tann 19. apríl 1997.
- ↑ Úr Handbók Føroya Løgtings, 1995
- ↑ Úr Handbók Føroya Løgtings, 1995
- ↑ Aktuelt.fo, Nú er Kári aftur formaður í Sjálvstýrisflokkinum
- ↑ in.fo - Jógvan Skorheim formaður í Sjálvstýrisflokkinum
Fólkaflokkurin · Framsókn · Javnaðarflokkur · Miðflokkurin · Sambandsflokkurin · Sjálvstýrisflokkurin · Tjóðveldi


text:
Frítíð:
At halda frí er ein mannarættur. Sambært frítíðarlógini hava arbeiðsfólk rætt til at hava 5 vikur frí í einum ári. Frítíðin verður vanliga ásett í samráð við arbeiðsgevaran. Hóast ein arbeiðari hevur verið styttri enn 1 ár hjá einum arbeiðsgevara, hevur viðkomandi kortini rætt til frítíð, men frítíðarlønin verður innvunnin fyri eitt ár í senn.
Setanarbræv:
Tá ið tú fert í nýtt starv, sum varar meir enn 1 mánaða, og sum í miðal er meir enn 8 tímar um vikuna skalt tú minnast til at fáa setanarskriv frá arbeiðsgevaranum.
Trygdargrunnurin:
Trygdargrunnurin fyri avreiðingar og lønir, vanliga bara nevndur Trygdargrunnurin, er grunnur, sum allir arbeiðsgevarar í Føroyum rinda í, og sum kann veita tær sum starvsfólki løn, sum tú eigur til góðar, um arbeiðspláss títt fer á húsagang.
Fyri at fáa útgjald úr Trygdargrunninum skulu hesi viðurskifti vera upp á pláss:
- tú skalt boða grunninum frá kravinum
- tú skalt kunna prógva kravið
- tú skalt hava forvunnið lønina seinastu 90 dagarnar áðrenn freistdagin
- arbeiðsgevarin skal ikki sjálvur vera førur fyri at rinda lønina
Tú skalt sjálv/ur senda Trygdargrunninum umsókn um løn, sum tú eigur til góðar.
Umsóknin skal vera móttikin í seinasta lagi fýra vikur eftir freistdagin.
sí meira kunning her


text:
Um vøruna
Marine Harvest alir laks og framleiðir burðardygga føði úr sjónum, sum smakkar væl. Vit vilja ganga á odda at vera nýskapandi í alivinnuni, og vit hava altíð fyri eyga at framleiða burðardygt og umhvørvisvinaliga.
Sum partur av einari altjóða fyritøku, eru vit við til at bjóða eitt breitt úrval av sunnum og góðum fiskavørum. Okkara kundar kunnu í heimshøpi velja millum eitt stórt úrval av laksavørum, líka frá heilum, feskum laksi til frystar portiónir. Sum fryst ella feskt, meir og minni tilvirkað, er okkara úrval stórt og kann lagast til ynski og tørv á ávísu marknaðunum.
Føroyska vøran
Føroyski laksurin er í serflokki. Vit miða eftir, at vøran hevur heimsins bestu dygd. Laksurin er heilsugóður, smakkar væl og er eitt prýði, tá ið hann er fullvaksin og klárur at selja.
Hetta setir stór krøv til, hvussu Marine Harvest fer við fiskinum, líka frá rogni til lidna vøru.
Føroyski laksurin verður seldur feskur til tann góða feskfiskamarknaðin, serliga í Russlandi, Kina og USA. Góða dygdin ger, at hann er høgt í metum á eitt nú sushi-matstovum.
- Rogn
Rognini verða klakt í bakkum við feskvatni. Umleið 5000 rogn eru fyri hvønn litur. Framleitt verður frá eygarogni, sum eftir umleið einum mánað klekist til smá yngul við reyða, ið syrgir fyri føðsluni fyrstu tíðina.
-
Yngul
Fiskurin livir í feskvatni, til hann er umleið 200 gram. Í hesum tíðarskeiði er neyv koppseting og sundurskiljing av stórum týdningi. Gjøgnum alla tilgongdina er stórt eftirlit við vatngóðsku og reinhaldi. Síðstu tveir mánaðirnar áðrenn sjóseting, verður yngulið tillagað til eitt lív í sjónum.
- Smolt
Tá ið fiskurin verður settur út, verður hann nevndur smolt. Fiskurin er á smoltstøðini, til hann er umleið 150-200 gram, og tá er hann umleið 12-14 mánaðir. Sum smolt fer fiskurin gjøgnum eina lívvirkisliga broyting, sum ger hann føran fyri at fara úr feskvatni í saltvatn, har hann mennist til vaksnan laks. Undir flutninginum verður saltinnihaldið í vatninum stigvíst økt fyri at venja smoltið við lívið í sjónum.
-
Alingin í sjónum og ferðin til slakt
Í aliringinum veksur laksurin, til hann verður millum 5 og 6 kg. Okkara kønu starvsfólk fylgja neyvt við lívinum í ringinum. Gott djórahald, har gjøllað verður fylgt við heilsustøðuni hjá fiskinum, er við til at tryggja laks við góðari dygd.
- Á kryvjivirki
Tá ið laksurin hevur fingið eina vekt millum 5 og 6 kg, er hann klárur til slakt. Hetta gongur fyri seg á nútímans kryvjiavirki við sera strongum krøvum til reinføri og dygd. Tá ið hann er kruvdur, verður hann pakkaður í ís og fluttur heilur til viðskiftafólk um allan heimin.
-
Flutningur
Fiskur frá Marine Harvest verður fluttur um allan heim við skipum, treylarum, tokum og flogførum. Stórur dentur verður lagdur á at varðveita feska fiskin frískan og dygdargóðan, og tí verður skipað soleiðis fyri, at flutningurin tekur so stutta tíð, sum yvirhøvur til ber.


text:
Annan ársfjórðing vóru brúkaraprísirnir 0,6 prosent hægri enn sama ársfjórðing í fjør. Hetta er nakað minni vøkstur enn fyrsta ársfjórðing, tá árligi prísvøksturin var 0,9 prosent.
Seinasta árið eru prísirnir farnir upp í øllum høvuðsbólkum uttan frítíð og mentan, innbúgv, húsbúnaður o.l. og samskifti. Mesti prísvøkstur hevur verið í nýtslubólkinum ymiskar vørur og tænastur, 2,6 prosent, og eru tað gjøld fyri fíggjartænastur, sum eiga meginpartin av hesum vøkstri. Hotell og matveitarar er farið 1,8 prosent upp, býlisprísirnir 1,6 prosent, flutningur 1,1 prosent og rúsdrekka og tubbak 1,0 prosent.
Matvøruprísirnir samanlagt eru farnir 0,5 prosent upp seinasta árið. Mestu broytingarnar eru, at kjøt og fiskur er vorðið dýrari, og grønmeti er vorðið bíligari.
Príslækkingin í nýtslubólkinum frítíð og mentan var 1,5 prosent, innbúgv, húsbúnaður o.l. 1,1 prosent, og í bólkinum samskifti 0,2 prosent.
Lítil broyting seinasta ársfjórðingin
Tað hava ikki verið stórar prísbroytingar seinasta ársfjórðingin, og samanlagt hækkaði brúkaraprístalið 0,2 prosent frá fyrsta ársfjórðingi til annan ársfjórðing.
Mesti prísvøkstur var í bólkinum flutningur. Og mesta príslækking í bólkinum frítíð og mentan.
Matvøruprísirnir vóru óbroyttir seinasta ársfjórðingin.
Brúkaraprístalið annan ársfjórðing var 118,8 samanborið við 118,6 fyrsta ársfjórðing. Fyri einum árið síðan, annan ársfjórðing í fjør, var brúkaraprístalið 118,1.
Dagførd og útgreinað hagtøl um brúkaraprístalið er at finna í hagtalsgrunninum her.


text:
Ventilatión til eitt rúm, ið bæði blæsur inn og sýgur út samstundis.
Fyrr 9.750,-
Nú einans: 4.875,-
Dickinson hálvautomatisk við 250 skot av slagnum Clever 12/3 40 gram.
Fyrr: 6.645,-
-20% av øðrum tilfari til skjóting við keyp av byrsu. Avmarkað nøgd
Nú: 5.815,-
Dickinson Pumpgun við 250 skot av slagnum Clever 12/3 40 gram.
Fyrr: 5.525,-
-20% av øðrum tilfari til skjóting við keyp av byrsu. Avmarkað nøgd
Nú: 4.315,-
Beint nú hava vit eitt tilboð, um ein keypir 5 stk termostatar
Fyrr: 2.250,- krónur
Nú: 1.800,- krónur
Vit hava alt tað, sum krevst til eina hitaskipan. Ketlar og hitapumpur. Eisini hava vit alt tilfar, rør og fittings, gólvhitaskipanir, sirkulatiónspumpur, radiatorar og termostatar.
Vit hava breitt úrval av alskyns ventilatiónskipanum. Vit selja m.a. Nilan, IKM, Genvex og Danfoss luftskiftisskipanir. Hartil hava vit eisini alt tilfar, ið skal til.
Vit hava breitt úrval av baðirúmsmøblum, vegghongd wc og brúsuveggir. Umframt hetta hava vit hópin av handklæðisturkarum, gos- og baðikør og baðirúms- og køkskranar.
Til arbeiðstakarar bjóða vit alt innan kloakk og vatnleiðing. Hetta umfatar eisini brunnar av ymiskum slag, kloakkrør, reinsiverk til sethús, brunngóðs og kantarsteinar.
Brennur tú fyri einum reinum umhvørvi, so hava vit orkuloysnirnar. Við einari hitapumpu ber til at sleppa undan oljuni. Eisini hava vit aðrar loysnir, ið kunnu minka um orkunýtsluna.
Vit hava breitt úrval av útgerð innan veiðu- og fiskireiðskap. Vit hava byrsur og patrónir og tilhoyrandi útgerð. Eisini hava vit sleingitráður, neilon og pilkar, lakaíløt og vakumpakkimaskinur.
NÝTT BAÐIRÚMSTILHOYR
16-10-2018
Brix er nýggj røð av baðirúmstilhoyri frá Sealskin, sum vit júst hava fingið á goymslu.
GÓLVHITASTÝRING - hvørja skal eg velja?
12-10-2018
Vit hava eitt breitt úrval av Wavin og Danfoss gólvhitastýringum v.m.
VENTILATOR, IÐ ENDURNÝTIR HITAN
05-10-2018
Ein sera hentur ventilator til at fáa betri inniluft, samstundis sum hitin verður endurnýttur.


text:
Danjal av Rana 16.04.2018 (08:42)
Váttligt alla vikuna
Eitt rák av slavnari luft av landsynningi liggur framvegis yvir Føroyum. Komandi dagarnar fer eitt djúpt lágtrýst í Norðuratlantshavi fyrst í ein eystan, seinni norðan, móti Íslandi, og brúgvaløg haðani fara framvið Føroyum í morgin. Síðani koma nakrir dagar við mildari og slavnari luft av suðri. Hósnáttina fer eitt lítið lágtrýst við regni væntandi framvið beint vestan fyri Føroyar, av suðri. Í kjalarvørrinum á tí kemur eitt rák við einkultum ælum av útsynningi.
Veðrið í dagi
Stívt andøvsgul upp í hvassan vind av landsynningi, 10 til 15 m/s. Skýggjað og támut ella mjørki, men yvirhøvur turt. Í støðum klárar hann møguliga í út á dagin og sólin sær. Í nátt skýggjað og móti morgni fer at regna. Hitin millum 5 og 9 stig.
Týsdagin
Stívt andøvsgul upp í hvassan vind av suðri og landsynningi, 10 til 15 m/s, sum frá líður makar í andøvsgul upp í ein strúk av suðri, 8 til 13 m/s. Um náttina øtlar hann aftur vindin í hvassan vind í støðum, 15 m/s. Skýggjað og regn, men sum frá líður samdrigið og yvirhøvur turt. Hitin um dagin millum 9 og 12 stig, um náttina um 8 stig.
Mikudagin
Andøvsgul upp í ein strúk í vindi av suðri, seinni landsynningi, 8 til 13 m/s. Um náttina øtlar hann vindin í stívt andøvsgul upp í hvassan vind av suðri, 10 til 15 m/s, møguliga harðar hvirlur. Seinni snarar hann í ein útsynning. Samdrigið og yvirhøvur turt, seinni skýggjað og út á kvøldið fer at regna. Hitin um dagin millum 9 og 12 stig, um náttina niður í 7, 8 stig.
Hósdagin
Hann makar vindin í andøvsgul upp í ein strúk í vindi av útsynningi, 7 til 12 m/s, seinnapartin í gul til stívt andøvsgul av suðri og útsynningi, 5 til 10 m/s. Sólglottar og okkurt æl, men um náttina yvirhøvur skýggjað og ælaveður. Hitin um dagin millum 7 og 10 stig, um náttina niður í 5 stig.
Fríggjadagin
Hann øtlar vindin í andøvsgul upp í ein strúk í vindi av útsynningi og vestri, 8 til 12 m/s, men um dagin makar hann aftur í gul til stívt andøvsgul av vestri, 5 til 10 m/s. Út á náttina niður í lot til andøvsgul, 2 til 7 m/s. Okkurt æl, men eisini sólglittar og um náttina yvirhøvur turt og klárt. Hitin um dagin millum 7 og 9 stig, um náttina millum 4 og 7 stig.
Leygardagin
Hann snarar í ein landsynning og øtlar vindin í gul til stívt andøvsgul, 5 til 10 m/s. Seinni snarar hann í sunnan og útsynning og øtlar í andøvsgul upp í ein strúk í vindi, 8 til 13 m/s. Skýggjað og regn. Hitin millum 5 og 8 stig.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Magnus Heinason - í fólksins tænastu
Á níggjutjúgunda ári ger rannsóknarskipið Magnus Heinason framvegis sína skyldu. Hann samlar tilfar um streyma, hita, æti og fisk. Men elli tekur at boyggja – Magnus er slitin og fer at takka fyri seg.
Les greinina Magnus Heinason - í fólksins tænastu, sum Eydna í Homrum skrivaði í Sosialinum 12. juni 2009 (pdf-fílur, 1.64 kb).
Hetta er sjeynda greinin í røðini um populervísindalig evnir, sum næmingar á Náttúruvísindadeildini á Fróðskaparsetrinum hava skrivað í Sosialinum.
Les eisini hinar greinarnar í røðini:
Lambið í úlvalíki,
Sosialurin 5. juni.
Føroyski tarin er ikki føroyskur.
Sosialurin 29. mai.
Eru tú og maki tín berarar av “føroyasjúkunni"?
Sosialurin 22. mai.
Hugskotið hjá blindum sjómanni við í ES verkætlan.
Sosialurin 15. mai.
Korallir; forkálkaðar, gamlar og viðkvæmar.
Sosialurin 1. mai.
Alheimslig dálking endar í føroyskari bróstamjólk.
Sosialurin 24. apríl.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Uppvaskari av Guðs náði
Í ápostlasøguni kapitul 1 vers 8 sigur Jesus við okkum, sum eru hansara lærusveinar, at vit skulu út til ytstu endamørk á jørðini. Og hann sendir okkum ikki út við hvørjum sum helst. Hann sendir okkum út at vera vitnir um tann upprisna frelsaran. Vitnisburðin um hann sum vann sigur á djevli, deyða og synd.
Í dag kunnu vit gleðast um at okkara forfedrar ikki lógu á boðunum, men teir bóru gleðiboðini til okkum føroyingar, sum liva á ytstu endamørkum á jørðini. Men teir sum gingu undan okkum góvu okkum eisini gleðiboðar-stafettina, og nú er tað okkara túrur at fara út við navninum yvir øllum nøvnum. Við vitnisburðinum um Jesus Kristus.
Av Guðs náði slapp eg ein túr við Logos Hope í tríggjar mánaðir í summar. Hetta skipið, sum allir føroyingar kenna so væl sum gamla Norrøna er eitt deiligt skip, sum verður brúkt til Guðs æru. Tað er áhugavert at síggja, at har sum bilar fyrr stóðu, er nú blivi til eina bókasølu og møtisal. Har tað fyrr var drukkið alkohol verður nú sungið lovsongur, har kiosk var, fyrireika fólk seg til at fara út í tænastu, og har sum tað fyrr var etin fínur matur verður nú tosa um Jesus.
Tá man fór umborð, hevði man eina hugsan av hvussu ting mundu vera, men Harrin hevur tað fyri at yvirraska okkum, og tað gjørdi hann so dyggiliga við meg. Man hevði vænta at man skuldi finna tað heilt stóru trúðarlæruna fram. Men sannheitin var ein heilt annar. Man lærdi um hvussu máttmikil tann simpli vitnisburðurin um Jesus er, og um hvussu væl fólk dáma at lurta tá man fortelur teimum um hvat Jesus hevur gjørt í lívinum hjá sær. Og tað er eisini hetta, sum gevur vón í lívið hjá menniskjum. Menniskju sum ikki síggja nakra vón, finna nýggja vón í Jesusi. Tí tað er bara í Jesusi at vit finna fullkomnan kærleika, gleði, frið, vón og ikki minst frelsuna.
Eg hevði vónað at sloppi at arbeitt millum fólk hvønn dag, men Harrin koyrdi meg í uppvaski, og tað eri eg sera glaður fyri tann dag í dag. Sjálvt teir dagar tá stáplarnir av tallerkum stóðu sum fjøll rundanum meg, og tað vóru hundradavís av knívum, gaflum og skeiðum at vaska, so var tað fantastiskt at kunna fara inn til Harran í lovsongi, bøn og tilbiðjan. Og hetta er nakað, sum vit ikki geva okkum stundir til í okkara samfelagið, har øll eru so upptikin. Vit hava ikki tíð til at vera saman við Guði í bøn. Men aftaná tríggjar mánaðir í bøn og uppvaski kann eg bara gleðast um nógvar fantastiskar løtur, har man hevur haft stundir at nevnt alt fyri Jesusi, og lati Hann tosa við seg.
Áðrenn eg fór avstað, var man altíð upptikin av at tala, fyrireika legur og møtir, og til tíðir hevði man so nógv um oyrini, at man ikki orkaði at vera í bøn, og tað er eitt greitt tekin at man eigur at steðga á og fara inn til Hann sum gevur okkum styrki til at tæna hvønn dag. Sjálvur sá man tað ikki, og tað var eisini so spennandi at vera partur av eini tænastu, sum vaks skjótt sum hendan eg var partur av, gjørdi. Men Harrin sá, og Hann hevur umsorgan fyri sínum børnum og tænarum. So Hann tók sær av mær og seti meg umborð á Logos Hope at tæna. Bæði tí Hann ynskti at brúka meg har, og tí Hann sá at eg hevði brúk fyri at fáa luft. Tí kann eg í dag siga ,at eg havi verið uppvaskari av Guðs náði.
Men akurskurðurin er stórur og arbeiðsmenninir fáir, og tí mugu vit biðja Guð um arbeiðarar, men vit mugu eisini uppmuntra hvønn annan at fara avstað, tí allastaðni er brúk fyri fleiri hondum, sum vilja tæna og hjálpa til. Tí er tað so alneyðugt at vit tráðspyrja Guð um fleiri tænarar, og vit stuðla hvørjum øðrum í teimum ymsu tænastunum.
Vit mugu tora at geva til tey, sum røkka út til tey, sum vit ikki røkka til, og so mugu vit eisini tora at siga sum Jesaja profetur sigur tá Harrin kallar. Hann segði: “Her eri eg, send meg.”
Eftir eina slíka ferð situr man eftir við nógvum tankum allar vegir, men tey bestu minnini eru tær løtur, tá man hevur tosa við menniskju um Jesus. Tá man er sloppin at biðja saman við fólkum, og tá man hevur sæð Harran opna eyguni á blindum, sum síggja frelsaran fyri fyrstu ferð. Tað er einki størri undur enn hetta. Harrin kundið gjørt alt hetta sjalvur, men nú velur hann okkum til at fara út við gleðiboðunum. Hann ynskir at vit skulu vera við á ferðini tá Hann virkar hesi stóru undur í menniskjalívum, og tá Hann ger tað gjøgnum okkara hendur og munn. Tað er eingin størri framíhjárættur til í hesum lívinum enn at síggja heimsins skapara bjarga einari glataði sál.
Fólk spyrja meg ofta um hvat hendir nú, og einasta svar eg kann geva, er at tað má Harrin vísa. Tí Hann veit hvørja ætlan Hann hevur fyri hvønn eisntakan av okkum. Tað einasta sum er sikkurt, tað er at tað er ein spennandi ferð, har Hann setir dagskránna. Men tora vit at spyrja Hann? Svarið sum hann gevur kann føra okkum út úr okkara trygdarsonu. Men tað sum er so deiligt at vita, er at hann er við okkum á ferðini, og tí hava vit einki at óttast fyri. Sjálvandi møta við óhugnaligum støðum, men tá vit halda í hansara hond, so er leiðin trygg, tí hon førir beint inn í ævinleikan. Tað var onkur støða hjá okkum á Jamaika har man ikki føldi sg tryggan, men hinvegin føldi man í yvirflóð av Guðs friði, og tá kundi man av sonnum siga, at Hansara friður, er friður sum ber av øllum viti.
Tá man er vanur at standa á talarastólinum, kann tað tykjast løgið at enda í uppvaskinum, men man lærdi at tað er eingin tænasta størri enn nøkur onnur. Harrin hevur stýr á støðuni, og til tíðir setir Hann okkum í støður, har vit vera boygd. Einglarnir (Vaskifólkini) umborð á skipinum søgdu at um tú ikki kanst vaska eina vesikummu, so skalt tú heldur ikki stilla teg á talarastólin. Og tað er djúpur vísdómur í hesum. Tí tað handlar ikki um status, pengar, útbúgving ella meiningar tá tú arbeðir í Guðs víngarði. Tað handlar bara um ta tænandi hjarta. So hvønn dag mugu vit boyggja okkara knø og hjørtu fyri honum, sum eigur víngarðin, og spyrja Harra okkara hvar og hvussu vit skulu tæna. Hann hevur eina stóra ætlan, men vilja vit sum eru hansara likam tæna honum. Vilja hansara føtur fara, hansara hendur lyfta og hjálpa, og vil hansara muður tala. Vilja vit, hansara fólk siga: “ Her eri eg, send meg”
– Jonleif Danielsen


text:
Norski Merkur-stovnurin mennir handlar í útjaðaranum
Í farnu viku vóru umboð fyri Granskingardepilin fyri Samfelagsmenning á arbeiðsferð í Norra í samband við verkætlanina Retail in Rural Regions – á føroyskum handil í útjaðaranum.
Verkætlanin, sum er fíggjað av ES-útjaðaragrunnium Northern Periphery Programme, hevur til endamáls at skap betri møguleikar fyri handli í útjaðaranum, hetta við at skapa ein meiri fjøltáttaðan handil (multi-shop) og við at menna tænastustøði og førleikastøði. Við í verkætlanini eru granskarar
úr Føroyum, Íslandi, Finnlandi, Skotlandi, Írlandi og Norður-Írlandi, harumframt eru norskir og grønlendskir granskarar eisini knýttir at verkætlanini.
Merkur-skipanin ein av fyrimyndunum
Ein av fyrimyndunum fyri verkætlanini er norska Merkur skipanini. Merkur skipanin er samansett av einum liði av serkønum ráðgevum, sum á ymiskan hátt hjálpa og vegleiða handilsrekandi í útjaðaranum í Norra. Ferðin til Norra var nettupp at vitja fólkini aftanfyri Merkur skipanina og handlar, sum brúka Merkur skipanina.
Við ráðgeving frá Merkur ráðgevunum og smærri stuðulsupphæddum frá grunnin Innovasjon Norge (sum er ein stuðulsgrunnur til m.a. menning av útjaðaranun), hava nógvir handlar í norska útjaðaranum megnað at vent einari neiligari gongd til eina jaliga gongd. –Handlarnir eru farnir frá at verða handlar, sum havt minkandi inntøkur og einstáttaða sølu (t.d. bara matvørur), til handlar størri inntøkum og fleiri nýggjum tilboðum og tænastum – til sokallaðar multi-shops.
Merkur skipanin stóran týdning
Eftir vitjanir í fleiri ymiskum handlum í útjaðaranum í mið-Norra, er niðurstøðan greið: Tað hevur havt alstóran týdning fyri handlarnir, at teir hava fingið vegleiðing frá Merkur ráðgevunum. Merkur ráðgevarnir hava veit ráðgeving innan fleiri handilslig viðurskift og hava eisini hjálpt handlunum til at broytast til multi-shops, t.v.s. handlar við matvørum, posthúsi, tipping (lotto), lokalum mati, bókhandli, apoteksvørum, kunning frá ferðavinnuni og café o.s.fr.
Lokalsamfelagið týðandi leiklut
Umframt Merkur skipanina, so hevur stuðul frá lokalsamfelagnum eisini havt stóran týdning fyri at smáu útjaðara handlarnir eru mentir. Handilsfólkini vístu í fleiri umførum á týdningin av at fólk í bygdini og í økjunum kring handilin hildu fast um at keypa lokalt, heldur enn at koyra eftir vørum í størri handilsdeplum í grannabygdum. Hetta hevur ført við sær, at handilin hevur kunna havt størri vøruúrval og eisini betri vørur. Í øðrum førum hevði bygdafólki sjálvboðið og ókeypis hjálpt til við at byggja um og dagføra handilin.
Multishops í Føroyum
Verkætlanin handil í útjaðaranum fevnir um ein granskingarpart og ein praktiskan part. Verkætlanin er komin væl áleiðis. – Og í næstum verður farið undir at menna tilfar til handilsrekandi í útjaðaranum í Føroyum, samstundis sum útjaðara handlar í Føroyum verða bodnir við at luttaka í tí partinum av verkætlanini, sum hevur til endamáls at broyta handlarnir til sokallaðar multishops.
Á Granskingardeplinum fyri Samfelagsmenning er tað Olga Biskopstø, samfelagsfrøðingur, sum hevur ábyrgdina av verkætlanini.
Les eisini meiri á heimasíðu okkara www.socdev.fo
og á heimasíðuni hjá verkætlanini Retail in Rural Areas www.rrr-project.net.
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...
-
08.10.2018Tey ganga á vegnum og bíða sum nýggjur afturEitt av høvuðsverkunum hjá Ingálvi av Reyni, Tey ganga á veg...


text:
Wikipedia:Visti tú...
Jump to navigation Jump to search
- ...Tvøroyrar Bóltfelag er elsta fótbóltsfelag í landinum og varð stovnað í 1892?
- ...CTD ávirkar umleið 1 út av 1300 nýføddum í Føroyum?
- ...Bjarni Nielsen er sterkasti maður í Føroyum?
- ...Deyðadómur í friðartíð varð avtikin í Føroyum í 1930?
- ...Hvønn dag verður komið fram á ókend skordýr í regnskóginum?
- ...George W. Bush er annar amerikanski forseti, sum er sonur ein annan forseta?
- ...Patt í talvi er, um kongurin stendur mát, men ikki í skáki?
- ...Sørvágsvatn er 3,4 km² til víddar og harvið er størsta vatn í Føroyum?
- ...USA er tað land í heiminum, ið (í krónum, ikki %) letur mest í menningarhjálp?
- ...Rafflesiablóman er ein kjøtátari og etur skordýr?
- ...Atlantsflog fleyg sín fyrsta túr millum Føroya og Danmarkar í 1988?
- ...at Bob Marley fekk 13 børn, og at tríggir av synum hansara, Ziggy, Stephen og Damian Marley eisini eru tónleikarar?
- ...at Birdman, ið Alejandro González Iñárritu hevur leikstjórnað, vann fýra Oscar-virðislønir í 2015?
- ...at Fasti Gerðarrættur varð stovnaður í 2006 og er fyri sáttmálapartarnar á arbeiðsmarknaðinum í Føroyum?
- ...at Vigdís Finnbogadóttir var fyrsta kvinna í heimunum, at verða vald forseti í demokratiskari valskipan?


text:
U 19 dreingjalandsliðið úttikið
26. Okt 2011
So hevur FBF úttikið U-19 dreingjalandsliðið, sum skal leika Norðurlandameistaraheitið í november. Kappingin verður hildin í Tórshavn (sí www.fbf.fo). Fleyr hevur fingið úttikið 3 leikarar....
les meir
Enn ein sigur til Eik-liga kvinnur okkara
23. Okt 2011
Í dag leiktu okkara kvinnur ímóti ÍF. Um bert bleiv hugt at stigatalvuni átti Fleyr at vunnið, men tað jú ikki altíð tað er eitt...
les meir
Gentur 14 vunnu ímóti ÍF - enn einaferð
22. Okt 2011
Fleyr a møtti í dag enn einaferð ÍF í Fuglafirði. Okkara vunnu greitt 3-0. Dysturin var eyðmerktur við at okkara gentur høvdu góðar servur. 1....
les meir
U 19 landsliðið hjá kvinnum úttikið við 4 Fleyr leikarum
21. Okt 2011
U19 landsliðið hjá kvinnum er nú endaliga úttikið og eru hesir Fleyr leikarar úttiknir: Bára Silvansdóttir Anja S. Danielsen Hanna Andriasdóttir og Judit Tummasardóttir...
les meir
Fleyr - SÍ dystarfrásagnir
16. Okt 2011
Fleyr - SÍ Eikliga kvinnur: Tað var heilt fitt av fólki, sum høvdu leita sær niðan í Gundadalshøllina, har Fleyr tók ímóti SÍ bæði hjá...
les meir
2 x Fleyr ímóti SÍ í Gundadalshøllini kl. 14 og 16
15. Okt 2011
Í morgin verða tveir týdningarmiklir dystir í Gundadalshøllini. Tá skulu okkara Eik-liga lið (bæði kvinnur og menn) leika ímóti SÍ. Hesir dystir plaga at verða...
les meir
Venjingin hjá Gentum 12 er avlýst týsdagin 11. okt. (heystfrí).
10. Okt 2011
...


text:
Venta Maersk, sum fór úr Busan í Suðurkorea 28. august, hevur nú lagt afturum seg mest avbjóðandi partin av ískløddu Norðaru siglingarleiðini í Arktis, nevniliga Eystursibiriska havið. Skipið kom fram til sjálva Norðaru siglingarleiðina 7. september við 13 fjórðinga ferð. Skipið hevði eitt skifti trupult við at koma ígjøgnum ísin og fekk tí hjálp frá russiska kjarnorkurikna ísbrótaranum hjá Rosatomflot, Let Pobedy. Maersk roknar við, at teirra skip verður í evropeiskum farvatni um eina viku ella so. Manningin hevur tað gott, og alt virkar sum tað skal umborð.
Hóast Venta Maersk hoyrir til at nýtt slag av konteynaraskipum, sum er ísstyrkt fyri at kunna sigla í Arktis, so vísti 1 metur tjúkki ísurin at vera ov torførur at klára at sigla gjøgnum einsmalt. Tí fekk skipið hjálp frá ísbrótara. Í nakrar dagar hevði skipið hjálp frá ísbrótara, og tá varð ferðin heilt niður í 8 fjórðingar. Eftir tað sigldi skipið uttan hjálp víðari, har tað fer gjøgnum nærum ísfrí øki í Kara Havinum, áðrenn tað fer inn í Barentshavið og haðani siglir suður eftir í Norðsjónum við kós móti Bremerhaven í Týskalandi, har tað verður 22. september. Harfrá fer tað so til Saint Petersburg.
Ein nýggj kanning vísir, at ringastu økini at sigla ígjøgnum í Arktis vegna ís er Eystursibiriska havið. Tað ger, at skip eru noydd til at sigla nær landi fyri at sigla uttan um ísin. Men har kann vera sera grunt, niður til 10 metrar, sum ger, at uppaftur størri skip kunnu ikki sigla so nær landi. Hetta merkir, at tey stóru konteynaraskipini hava ilt við at sleppa ígjøgnum ísøkini hesa tíðina av árinum, uttan at tað fer at seinka teimum.
Ein trupulleiki á hesi siglingarleiðini er eisini tørvurin á nýggjum russiskum ísbrótarum. Teir flestu eru heilt gamlir, og tí eru russar nú í ferð við at endurreisa sín ísbrótaraflota, men tær ætlaninar hava verið nógv seinkaðar, og tað ger, at ynskini um at kunna brúka norðaru siglingarleiðina til flutning gongur ikki so skjótt sum ynskt.
Ein av orsøkunum til, at russar fegnir síggja, at verulig gongd kemur á flutningin á nýggju siglingarleiðini er framleiðslan av russiskum LNG gassi, sum fer fram júst í Arktis. Tað gassið skal flytast við flutningskipum, sum vónin varð kundu vera ísbrótarar fyriuttan. Nú útbyggingin av ísbrótaraflotanum til torførastu ísøkini, er vorðin seinkað, mugu russar tí góðtaka, at útflutningurin av LNG fer at ganga seinni enn ætlað.


text:
Orð: Priscilla Jane Owens
Lag: William J. Kirkpatrick
Týtt: Victor Danielsen
Upprunaheiti: Will your anchor hold?
1. Heldur akker títt, tá ið stendur á,
tá í stormi reisir seg bylgjan blá,
og tá streymur fossandi fer avstað,
liggur skip títt tá, ella drívur tað?
Niðurlag: Vit eiga akker, sum lítist á,
botnfast og trygt, er enn bylgjan há;
lyftið stendur fast, um alt annað fer:
Tann, ið trýr á Sonin, hann frelstur er!
2. Tað er sterkt og gott, tað kann lítast á,
tað kann væl mót stormi og streymi stá,
eingin ódn kann slíta tey tog so sterk,
einki svíkja kann, alt er Harrans verk.
3. Og tað svíkur ei, tá ið neyð er á,
tá ið grunnbrot boðunum siga frá;
um í broddi bróta tey krøppu brot,
liggur skip várt trygt, sum ei hoyrdist lot.
4. Enn í deyðans streymi tað svíkur ei,
á tí síðstu døpru og tungu leið;
um so náttin svørt okkum fjala skal,
tó várt akker heldur, vit liggja væl.
5. Tá so dimmið lættir, og kvirt er hav,
tá vit eru har, sum alt stríð er av,
har ei stormar ýla, ei bylgjur slá,
har ið lívsins ódn okkum ei kann ná.


text:
Danjal av Rana 12.01.2018 (10:44)
Klaksvíkingar fáa størsta gosbað í landinum
Arbeiðið við nýggja vælverudeplinum í Svimjihøllini gongur væl, og fundamentið til størsta gosbað í landinum sæst nú í sunnara enda, skrivar Klaksvíkar kommuna.
Um miðjan november skrivaðu arbeiðstakarar undir sáttmála við Klaksvíkar kommunu um at gera vælverudepil í Svimjihøllini, og higartil gongur arbeiðið bæði skjótt og væl. Herfyri legði Jógvan Skorheim, borgarstjóri leiðina framvið og heilsaði uppá Torkil Mørkøre, leiðara fyri Stadionøkið og nøkur av hinum arbeiðsfólkunum í økinum.
Sunnanfyri høllina verður gjørt klárt til uttandurapartin av vælverudeplinum, og innandura fyllir fundamentið til gosbaðið ein trivaligan part av gólvinum.
Í gosbaðnum verður ivaleyst av plássi til eini 15-20 vælvaksin fólk, og hetta ger tað til eitt hitt størsta av sínum slag í Evropa.
Umframt gosbað og uttanduraøkið, fer vælverudepilin eisini at rúma dampbað, infrareyðari saunu og góðum brúsuumstøðum.
Tað eru Norðhús, Signar Kallsberg og JP-EL, sum standa fyri arbeiðnum, og vælverudepilin verður eftir ætlan tikin í nýtslu í summar.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Tú teknar teg til FarGen-verkætlanina við at ringja ella skriva til okkara á:
Teldupostur: fargen@fargen.fo
Telefon: 23 30 51
Eisini ber til at fylla út teigarnar høgrumegin her á síðuni.
Kunningartilfar
Teknar tú teg til FarGen, fært tú kunningartilfar sendandi, sum tú skalt lesa og skriva undir, áðrenn tú kanst luttaka. Síðan kemur ein bioanalytikari at taka eina blóðroynd (20 ml) av tær í økinum, har tú býrt. Nærri avtala verður gjørd um hetta í hvørjum einstøkum føri. Tú letur undirskrivaða samtykkið í sambandi við blóðtøkuna.
Einasti bágin við at taka blóðroyndina er eymleiki, har stungið verður. Títt DNA verður reinsað upp út frá blóðroyndini og síðani lisið við eini sekventeringsmaskinu. Úrslitið frá lesingini er eitt milliónatal av smáum pettum av tínum arvastreingi, sum síðani verða sett saman aftur til títt ítøkiliga genom.
Talgildingin av tínum genomi verður framd á Ílegusavninum, og navnloyndu dáturnar verða goymdar, sum lógin tilskilar hjá Ílegusavninum. Blóðroyndin verður goymd í Vevnaðarskránni hjá Ílegusavninum.


text:
Ein tann vanligasti títan í Evropa er nú eisini skrásett í Føroyum. Talan er um litføgru blátítuna. Hon varð sædd í einum runni uttanfyri mína skrivstovu tann 6. desember 2010.
Aðrastaðni er blátítan vanliga at síggja á fóðurbrettum, og fuglafóður var hongt upp í runninum har blátítan var sædd. Blátítan kanska mest at síggja í skógarumhvørvi, og tí er kanska ikki so løgið at hon ikki hevur búsett seg í Føroyum ella í Íslandi – sambært Fuglar í Norðurhøvum er hon ikki sædd hvørki í Føroyum ella Íslandi.
Hon er sædd í Hetlandi ella Orknoyggjunum, men er óvanlig har, helst vegna vantandi skógarvøkstur. Kemur oftari fyri í ytru Hebridunum, og er heilt vanlig longur suðureftir. Er eisini vanlig í Noregi.
Niðanfyri eru nakrar myndir av blátítuni.
Myndirnar eru ikki góðar, tí tær eru tiknar út ígjøgnum eitt vindeyga – har var einki val, um vindeygað fór upp, ella eg fór útum, so fór fuglurin avstað. Havi eisini fyrr tikið myndir út ígjøgnum sama vindeygað, t.d. av einum óðinshana á beiti saman við spurvum.
Haldi tað er eitt privilegium at hava eitt sovorðið útsýni frá sínum skrivstovuborði, hóast onkur hevði sagt, at eg síggi onki – einans inn í ein vegg. Fari at siga sum megnarkvinnan Edith í Jákupsstovu á sinni, um útsýnið frá einum av teimum fáu húsunum á Tórsbyrgi sum ikki síggja út á sjógv: Tit hava útsýni, men eg havi innlit!
Sí eisini: http://www.faroenature.net/torgid/ordaskifti/varsko/nytt-fuglaslag-fyri-foroyar-blatita-15209.html
Tey sum hava áhuga fyri málburði kunnu hugleiða um føroyska lyndið at undirdríva 🙂


text:
NámX - profilurin
31.08.2013 -
Navn: Jógvan í Grógv
Aldur: 16 ár
Bústaður: Argir, Undir kongavarða
Lýs teg sjálvan við trimum orðum
-Skemtingarsamur, kritiskur og fittur
Hvørjum hevur tú áhuga fyri?
-Eg havi stóran áhuga fyri kappróðri
Hvat gert tú í frítíðini?
-Eg arbeiði og rógvi
Hvørjum báti rør tú við?
-Eg havi róð við Sílinum, men rógvi ikki við teimum í løtuni
Hvussu er at búgva á Argjum og ganga í skúla í Havn?
-Teinurin er longri í skúla, enn hann hevur verið. Men bussurin koyrir og eg havi skutara, so tað er eingin trupulleiki.
Hvat fert tú at gera aftaná NámX?
-Eg fari heilt víst í student.
Hvar sært tú teg sjálvan um 10 ár?
-Um 10 ár starvist eg og eri búsitandi í USA.
Hvørjar breytir hevur tú?
-Sjóvinnubreyt og íverksetarabreyt
Hvussu dámar tær sjóvinnubreyt?
Tað er rættiliga sjómannagamalt, men spennandi hóast alt.
Hvussu dámar tær íverksetarabreyt?
-Vit eru ikki rættiliga komin í gongd, men eg síggi fram til eitt spennandi ár á hesi breytini.
Trý góð ting við Nám X?
Tað er stuttligt, hugnaligt og meiri mennandi - kanska ikki so seriøst við øllum teimum traditionellu fakunum.
Trý ring ting við Nám X?
-At vit ikki sleppa at vera í skóm inni, internetið kundi arbeitt skjótari og okkurt er, sum eg ikki júst hevði væntað.
Vit takka fyri!


text:
Umsóknarumfar til Nordplus
Kunnandi fundur um Nordplus verður í Norðurlandahúsinum 28. januar.
Mikudagin 28. januar 2015 hevur Altjóða Skrivstovan kunnandi fund um Nordplus-umsóknir í Norðurlandahúsinum kl. 19.00 - 21.00.
Serligur dentur verður lagdur á Nordplus Junior og Nordplus Vaksin.
Fyrrverandi luttakarar luttaka.
Umsóknarfreist til Nordplus er mánadagin 2. mars 2015.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Orð: Carl J. Janson
Lag: Wilhelm Theodor Söderberg
Týtt: Victor Danielsen
Upprunaheiti: Jag kom till korset och såg en man
1. Eg kom til krossin og sá ein mann,
og sá ein mann,
og sá ein mann,
ein reyður streymur úr síðu rann,
og tornakrýnd var hans panna;
hans hendur, føtur, tey vóru særd,
hans halga ásjón var spýtt og bard,
hans sál var undir Guds vreiði tærd,
til háð hann var millum manna.
2. Eg sá hans pínu, eg sá hans neyð,
eg sá hans neyð,
eg sá hans neyð,
og dýra blóðkeldan skarlaksreyð
rann eftir krossinum niður;
tár runnu honum av eyganum,
ið brann av kærleika himmalskum,
sum trongdi mær inn at hjartanum,
so har varð gleði og friður.
3. Eg sá hans deyðakvøl, beisk hon var,
ja, beisk hon var,
ja, beisk hon var,
og fyri syndarum bað hann har,
hann hvørji sál vildi favna;
og fyri møðina løn hann fann:
Ein armur ránsmaður lívið vann;
við somu náði – prís fái hann! –
skal eg í Himlinum havna.
4. Eg sá, at hádagur dimtist tá,
hann dimtist tá,
hann dimtist tá,
eg syndina sína straff sá fá
og brotna Djevulsins megi;
ja, deyðahøvdingan Jesus sló,
lív keypti okkum hans dýra blóð,
tá fyri okkum hann dømdur stóð –
eg lovi honum við gleði.


text:
Sum vera man var áhugin stórur fyri hátíðarhaldinum inni í Dølum á Viðareiði, tá viðingar og aðrir gestir vóru møttir upp fyri at vera við til minniligu hendingina við tunnilsmunnan, nú skjótt slepst undan at koyra eftir verandi vegi, har tað til tíðir er vandi fyri gróti og skriðulopi.
Stjórin á Landsverki, Ewald Kjølbro, bjóðaði vegna byggiharran fjøldini vælkomin til hátíðarhaldið, áðrenn seinasta skotið fyri Viðareiðistunlinum varð latið av.
- Hóast onkrar byrjanartrupulleikar, sum ikki er óvanligt í verkætlanum sum hesum, har vit millum annað noyddust at flyta tunnilsmunnan hvannasundsmegin einar 30 metrar, tí vit rendu okkum í ov nógv leyst tilfar, so hevur arbeiðið samanumtikið gingið ómetaliga væl, segði stjórin á Landsverki.
Hann vísti millum annað á, at verkætlanin skjótt kom í ein positivan trupulleika, tí arbeiðið hevur so at siga alla tíðina verið væl framman fyri upprunaligu tíðarætlanina.
- Vit hava verið so frammalaga, at tað hevur verið ein avbjóðing at fáa tíðarætlanina í játtanini at passa til framdráttin í verkætlanini, segði Ewald Kjølbro.
Eftir stjóran á Landsverki fekk landsstýrismaðurin í fíggjarmálum, Jørgen Niclasen, sum politiskt varðar av verkætlanini, orðið.
Fyri einum góðum ári síðani stóð hann við einum spaka hinumegin fjallið og loysti tað fyrsta flagið fyri Viðareiðistunlinum.
Hann fegnaðist um, at vera komin so langt, og at arbeiðið hevði gingið so væl.
- Tað skuldi taka níggju mánaðir frá fyrsta skoti í heyst til seinasta skot, men hetta tók bert sjey mánaðir, helt landsstýrismaðurin skemtiliga fyri.
Jørgen Niclasen nýtti høvi at ynskja bygdafólki á Viðareiði og føroyingum annars tillukku við, at tað nú skjótt verður lættari bæði at búgva á Viðareiði og hjá øðrum at vitja vøkru bygdina.
Triði røðarin undir hátíðarhaldinum inni í Dølum var forkvinnan í Løgtingsins rættarnevnd, Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur.
-Tað var ein røtt avgerð, sum varð tikin at gera tunnil til Viðareiðis, heldur enn at pjøssa upp á verandi veg. At gera tunnil er besta loysnin í allar mátar, segði Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttir millum annað.
Hon vísti á, at foreldur skjótt óttaleys kunnu senda síni børn og ungdóm avstað í skúlabussi og bili, sjálvt í ringum koyrilíkindum.
- Nú skulu tey venja seg við ikki at skula hugsa um omanlop og skalvalop á vegnum, segði forkvinnan í Løgtingsins rættarnevnd.
Eftir hátíðarhaldið, sum fór fram umleið 700 metrar trygdarstøðu frá tunnilsmunnanum við smoltstøðina inni í Dølum, bjóðaði Viðareiðis kommuna til kaffi á Hotel Norð, har eisini onnur við tilknýti til verkætlanina nýttu høvi at siga nøkur orð.
Viðareiðistunnilin, sum er nítjandi tunnil í Føroyum, har av níggju liggja í Norðoyggjum, er 1.939 metrar langur, og tilkoyringarvegirnir eru tilsamans umleið 3.700 metrar. Nú hol er ígjøgnum, er alt eftirarbeiðið inni í tunlinum eftir at gera, eins og tilkoyringarvegirnir skulu gerast lidnir.


text:
Frá marknaðargrundaðari skipan til politiska útlutan
Politikkur13-06-2018 - 18:36 - Jóanis Albert Nielsen
Samgongan býtti á skinninum. 8,5% av okkara fiskiríkidømi skal brúkast sum “vinar og kenningakvotur” í ávísum økjum í landinum.
Menningarkvotur? Tey, sum høvdu kvoturnar eru eftir øllum at døma ikki før fyri at standa fyri hesi serligu menningini hjá samgonguni. Eg meini tað! Tey 8,5% skuldu takast frá teimum og brúkast sum “vinar- og kenningakvotur” undir páskotinum menningarkvotur.
Tey, sum róptu harðast um “vinar- og kenningarpolitikk”, “politiska útlutan”, og mangt annað, sita nú sjálvi og býta politiskt fiskiríkidømi fyri 100-tals milliónir, til “vinir og kenningar”.
Landsstýrismaðurin hevur “politiskt” sett eina nevnd av samsýntum at hjálpa sær við “politisku útlutanini”. Nevndin skal syrgja fyri, at allir “vinirnir” fáa fiskiríkidømi, so samgongutingfólkini í útvaldu økjunum framhaldandi verða stuðlar hjá samgonguni.
Tá ið partamaðurin, ið er formaðurin í nevndini fram ímóti ólavsøku hevur valt tey røttu út, fer landsstýrismaðurin Høgni Hoydal at taka endaliga avgerð um, hvussu “vinar- og kenningarkvoturnar” skulu býtast. Avgerðin er hansara og bara hansara.
Hetta er “politisk útlutan” sum vil nakað. Virðir fyri 100-tals milliónir.
Um slíkt var hent, tá ið vit sótu við valdið, høvdu Høgni Hoydal, Aksel V. Johannesen og Poul Michelsen kallað Tingið saman í skundi og lagt misálit á løgmann og fiskimálaráðharran.
KVF hevði gjørt fleiri framhaldssendingar fyri at lýsa politiska óskilið. At hugsa sær til, at ein landsstýrismaður setur ein flokksfelaga at hjálpa sær við “politiskari útlutan” av fólksins ogn fyri 100-tals milliónir. Tað hevði verið ovboðið. Ávísu tíðindafólkini høvdu ikki fingið afturhald og serfrøðingarnir, teir somu, sum altíð eru at síggja og sum vita alt, høvdu úttalað seg dag og dagliga um óskilið.
Í staðin fyri fær Høgni Hoydal fría mikrofon at greiða frá, at talan als ikki er um politiska útlutan. Tit lósu rætt, “als ikki politisk útlutan”.
Tey, sum tala at og vísa á óskilið, verða skýrd at vera lygnarar av láturverjum fiskimálaráðharrans. Tað er ringt at skilja, at hesir verjarnir hjá Høgna Hoydal ikki skulu síggja tað, sum hendir í føroysku fiskivinnunu í løtuni. Tey gera ivaleyst sum Høgni, yppa øksl, og geva sær ikki far um tað. So er alt gott.
Sitandi samgonga hevur eitt ár eftir, so óskilið fer at halda áfram eina tíð afturat. Niðurlagingin av fiskivinnuni er byrjað, men vónandi klárar vinnan at halda tørn, til skilvísi aftur kemur í føroyskan politikk.
Jacob Vestergaard.


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
-
KORT
VEÐRIÐ
Forsíðarss
Fyri at fyribyrgja vindskaðar, nú veturin stendur fyri durum,
heitir brunaumsjónarmaðurin á borgararnar um
at tryggja leysar lutir, sum eru uttandura, og at taka leysar lutir inn,
so teir ikki fúka í vindinum og gera skaða.
21. Aug 2007
Fjalsvegur verður nú stongdur aftur!
Hósmorgunin 23. august, kl.
20. Aug 2007
Útgrevsturin Úti á Toft
Útgrevsturin Úti á Toft: Nú útgrevsturin Úti á Toft er um at verða liðugur fyri í ár – grivið verður hesa vikuna afturat – varð avgjørt at greiða bygdar-fólki og øðrum áhugaðum frá og at vísa fram lutir frá grevstrinum.
25. Jun 2007
FIFA vøllur
Fríggjadagin 22. juni 2007, varð FIFA vøllurin í Flatabø endaliga handaður til Vestmanna Kommunu. Skipað varð fyri tiltakinum á tann hátt, at fótbóltsdystir vóru millum starvsfólk og bygdarráðslimir hjá kommununi. Eftir dystirnar var ymiskt leskiligt á skránni. Fyri fótbóltssambandi helt Niklas á Líðarenda
21. Jun 2007
Ávaring - arbeiðsøki!
Vegna Vestmanna kommunu gera J K Petersen Contractors nýggja íbinding ímillum Fjalsveg og Ovara Veg og teir leingja eisini Fjalsveg. Fjalsvegur og partur av Ovara Vegi eru arbeiðsøki. Vandi kann vera fyri, at grót dettur av Fjalsvegi oman á Ovara Veg. Fólk
06. Jun 2007
Nýtt línuskip til Vestmanna.
Fríggjadagin 8. juni kemur nýggja línuskipið Vesturhavið á Vestmanna. Vesturhavið er gamli Strandingur, og tað er P/F Vest Trading við Háldan Haldansen, sum hevur keypt skipið av Strondum til Vestmanna. Vesturhavið er bygt á Skála í 1963. Skipið er knappar 37
04. Jun 2007
Jákup Oluf Hansen aftur í bygdarráðnum.
Eftir farloyvi í nakrar mánaðir hevur Jákup Oluf Hansen aftur tikið sæti í bygdarráðnum. Vit ynskja Jákup Oluf væl afturkomnum, og takka varamanni hansara, Jógvani Emil Nielsen, fyri gott samstarv.
04. Jun 2007
Nýggjur timburhandil í Vestmanna
Leygardagin 2. juni lat nýggjur timburhandil upp í Vestmanna. Handilin er ein deild av Havnar Timburhandli og 3X2. Sum navnið sigur, so er talan um ein timburhandil, men umframt vanligar timburvørur, fáast eisini amboð, urtagarðsplantur o.a.l. Handilin húsast í hølum Inni á Fjørð, har
24. Mai 2007
Nýggjur bjargingarbátur
Vestmanna Sløkki- og Bjargingarlið hevur útvegað liðinum ein bjargingarbát. Báturin er ein gummibjargingarbátur við føstum botni. Báturin kann sigla við yvir 40 míla ferð. Báturin er góðkendur til 15 fólk, men kann taka 20-25 fólk umborð um ikki siglt verður - um t.d.
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Grønlendskt fiskavirki kortini ikki til sølu
Føroyska meklarafyritøkan Rajani/Rasmussen fekk herfyri til uppgávu at selja fiskavirkið hjá Halibut Greenland A/S í Ilulissat, men nú staðfestir nevndarformaðurin í felagnum, John Villadsen, brádliga, at virkið kortini ikki er til sølu.
- Vit hava roynt ymsar møguleikar til tess at tryggja framhaldandi virksemi á virkinum, upplýsir Johan Villadsen í tíðindaskrivi sambært Sermitsiaq.
- Við øðrum øðrum halda vit fast um at tryggja kappingarførar prísir og best møguligu tænastuna, sigur nevndarformaðurin millum annað.
Samstundis ger hann greitt, at ynskið hjá felagnum um vøkstur ymsastaðni í Norðurgrønlandi er óbroytt.
Fallandi yvirskot
- Hendan tilgongdin fer fram í tøttum samstarvi við lokalu fiskimenninar, sum annaðhvørt eru meðarbeiðarar í dótturfeløgum okkara ella kunnu gerast tað. Vit vilja vera eitt felag, sum ger mun í ymsum lokalsamfeløgum við at tryggja eina veruliga kapping í vinnu okkara, staðfestir John Villadsen.
Yvirskotið hjá Halibut Greenland A/S minkaði úr 30 miljónum krónum í 2015 til átta miljónir í 2016.
Sambært upprunaligu søluætlanunum skuldi virkið í Ilulissat lýsast til sølu bæði í Grønlandi og uttanlands.
Mest lisið í farnu viku
Álvarsom lúgvisjúka stórtrívst millum ávísar journalistar í Føroyum
Norðoyggjar missa nógv orsaka av fiskivinnunýskipanini
Kristin Michelsen: Hetta er brot á lógirnar hjá Javnaðarflokkinum
Kristin Michelsen stillar uppaftur
Ætlar Bjørn at forkoma Sjálvstýrisflokkinum?
Alt hevur sína tíð her á fold
Jenis ætlar sær í landsstýrið
R7 og KvF samsenda
Kanning av kynsligari misnýslu av børnum í Føroyum
Fuglafjarðarsendingin (7) - 18. okt. 2018
Hugnaløtan (38) - Gestur: Karina Højgaard
Óreglusemi á fundarborði í fiskimálaráðnum
Ljóðbrot: Tá dunnan endaði undir sofuni
Líggjas Johannesen: Hvar eru pengarnir brúktir?
Sverri Hansen sagt seg úr búskaparráðnum
Hava lýst eftir stjóra fyri slakar 50.000 krónur
Metis - Øll sendingin - 16. oktober 2018
At lata Almannaverkinum fleiri íbúðir loysir sjálvandi nakað
Myndarøð: Café"in á Mølini í Skálavík
Myndarøð úr Føroyingahavnini: Tíðarinnar tonn er farin avstað við tí mesta.
Norðlysið gitar: Tummas Lervig fyri Hendrik Old
Saudi-Arabiski krúnprinsurin kann verða koyrdur frá
Eg gangi út frá, at Poul Michelsen hevur eina góða frágreiðing til vanliga skattgjaldaran
Sjálvstýri havt ársfund
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Ein undurfull náði frá Golgata flýtur,
streymar ígjøgnum ein glataðan heim;
sálirnar fríar og myrkrið hon brýtur,
hjørtuni fyllir við gleði og gleim.
Niðurlag: Undurfull, undurfull frelsa og náði,
lívsælu orð: Fyrigeving eg fái,
himmalskan, ævigan, undurfullan frið!
lovsongur fyllur mína sál sum ein veldig symfoni!
2. Við vegin hann situr, hans sjón heilt var myrknað,
hvør dagur ein plága fyri hann var;
ei letur sær siga av skaranum firtna,
men rópar á Jesus – og náði hann fær!
3. Drivin av neyð kánaneiska kvinnan
rópar í kvøl síni: Miskunna mær!
Sum Bartimeus ei gevur seg innan
bønhoyrd hon verður – og náðina fær!
4. Ein syndafull kvinna, sum øll mundu skýggja,
smoykir seg inn hagar, Jesus Hann sat.
Tá farisearin bilsin man síggja:
Náði hon fær – har hon nívd stóð og græt.
5. Sorgtyngt úr Náin eitt líkfylgi kemur,
einasta son sín ein einkja ber út!
HARRIN tó steðgar, við børuna nemur,
vekur hann upp, – vent til gleði er sút!
6. Tá fólkið Hann sær, sum ein hóp uttan hirða,
tekur í teimum Hann stórliga synd.
Várkunn Hann veita man øllum sum iðra,
plágaði, hølt verða heil í Guðs mynd.
7. Sál, tú sum sváran av sjúku ert plágað,
Jesus er her, Hann hin sami er enn!
Trong teg heilt fram og tú náði skalt fáa,
Hansara náði hin sama er enn!


text:
Yvir 2000 harur skotnar higartil í ár
Harutíðin er upp á sítt besta og menn ganga spentir runt í landinum og bíða eftir, at veðrið gerst betri, so farast kann aftur í hagan at skjóta. Ein fyribils uppgerð vísir, at higartil eru 2.152 harur skotnar í Føroyum.
Annar november er fyrsti dagur, tá loyvt er at skjóta haru. Í ár fall tað soleiðis, at hesin dagurin var ein leygardag, og tá veðrið eisini var av tí fagrasta, vóru nógvir harumenn og skutu hendan dagin.
Ein fyribils uppgerð vísir, at 1.782 harur vórðu skotnar í 66 ymiskum hagapørtum hendan fyrsta harudagin í árinum. Hetta er á leið fýra ferðir so nógv, sum fyrsta dag í 2012, men tá var fyrsti harudagur ein fríggjadag. Hendan fríggjadagin vórðu 429 harur skotnar í 31 hagapørtum kring landið. Betri hilnaðist tó næsta dag, tí leygardagin 3. november vórðu ikki færri enn 831 harur skotnar í 61 hagapørtum kring landið.
FLESTU SKOTNAR Í STREYMOYNNI
Uppgerðin vísir, at higartil eru flestu harurnar skotnar í Streymoynni. Higartil eru tilsamans 838 harur skotnar í Streymoynni, sum ers 39% av tí samlaða talinum. 19% av harunum eru skotnar í vágunum og 11% í Eysturoynni (Talva 1).
SUÐRUROYINGARNIR RASKASTIR
Teir á Klappjaktini í Trongisvági vóru teir, ið fingu flestu harurnar tannn fyrsta dagin. Tilsaman fingu teir 93 harur, men teir vóru eisini17 mans, sum skutu í fýra hagapørtum. Teimum á baki komu teir í Tormanshaga í Bø, har 8 mans fingu 80 harur. Nummar trý vóru eisini vágamenn, har 8 mans í hagapartinum ‘Norðurtriðingur, norðari partur’ fingu 72 harur (Talva 2).
Tær 93 harurnar, sum teir fingu á Klappjaktini í Trongisvági vóru næstan dupult so nógvar, sum í 2012, tá hesir 17 somu menninir fingu 50 harur. Flestu staðni í landinum er haruskjótingin skipað á tann hátt, at nakrir mans taka seg saman at skjóta og hesir bera vanliga sjálvir tær harurnar, sum teir skjóta. Í Trongisvági er haruveiðan skipað á serligan hátt, nevnd “Klappjakt”, og hevur hesin háttur verið nýttur í mong ár. Seytjan skjúttar eru við á túrinum. Hvør skjútti hevur ein klappara, hvørs uppgáva er at bera harurnar. Fyrr í tíðini skuldu berararnir eisini klappa harurnar fram (harav navnið klappari), men soleiðis er ikki longur. Nú skulu klappararnir vera friðarligir, tí hildið verður, at betri er at ganga seg framá harurnar, enn at klappa tær fram. Navnið klappari hevur tó hingið við, og verður framvegis brúkt um berararnar. Skotið verður í fýra hagapørtum og bert ein túrur verður gjørdum um árið.
HARUVEIÐAN Í FØROYUM 2012
Tey sum vilja vita meira um, hvussu haruveiðan hilnaðist í Føroyum í 2012, kunna lesa frágreiðingina 'Haruveiðan í Føroyum 2012', sum er til taks á netinum, sum pdf-skjal.
Frágreiðingin er 44 síður og fyllir 1.53 MB. Umfram veiðutøluni fyri 2012, ber eisini til at lesa um innannøring, um haruskjóting í Hesti, hvussu nógv ein føroysk hara vigar og um haruhundin Flykru, sum ein Hvannasundsmaður, ið býr í Leirvík, hevur fingið sær. Eisini verða nøkur søgulig tøl um haruveiðu endurgivin í frágreiðingini. Fleiri staðni hevur tað verið vanligt, at harumenn skriva niður, hvussu nógvar harur verða skotnar, antin á hvørjum túri, ella samlað fyri alla veiðitíðina. Tað hevur eydnast mær at fingið fatur á nøkrum av hesum søguligu veiðutølunum, og verða tey víst í frágreiðingini.
FACEBOOK HØVUÐSKELDAN
Skrásetingin av, hvussu nógvar harur verða skotnar ymsastaðni kring landið verður gjørd við støði í Facebook-síðuni “Haruskjóting í Føroyum”. Hetta er ein afturlatin Facebook-bólkur, sum tú kanst gerast partur av, við at søkja um tað, ella tú kanst verða innlimaður av onkrum, sum longu er við í bólkinum. Her skriva menn, hvussu nógvar harur teir hava fingið, tá ið teir hava verið og skotið. Upplýst verður, hvussu hagaparturin eitur, hvørjari bygd hagin er í, hvussu nógvar harur teir fingu og hvussu nógvir mans teir vóru á túrinum. Upplýsingarnar verða so førdar yvir í eitt rokniark, har talt verður saman. Úrslitini verða skipað í oyggjar, bygdir og hagapartar og dato.
Tá árið er liðugt, verða øll tølini savnað saman og givið út í einari frágreiðing, sum lýsir, hvussu haruveiðan hilnaðist ymsastaðni í landinum. Frágreiðingini fyri 2012 kann lesast her.
- Hygg at innslagi í 'Degi og Viku' 25. november 2013 (3 minuttir, 5.4 Mb, mp4-format).
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...