text:
Viðtøkur felagsins 14. mars 2009
§1. Navn felagsins er Føroya Ellisakfør
§2. Endamál felagsins er at
-savna í felagsskap fólk við áhuga fyri at varðveita gomul akfør
-skipa fyri felags tiltøkum og útferðum við gomlu akførum
-arbeiða fyri at fáa sersømdir um vegskatt - og tryggingargjald
-hjálpa at fáa til vega og at goyma kunnleika um, hvussu akførini upprunaliga hava verið tekniskt og til útsjónd
-vegleiða limunum í at fáa til vega eykalutir
§3. Felagi verður stýrt av eini 5 – manna nevnd, ið verður vald á árliga aðalfundi felagsins. Nevndin skipar seg sjálv við formanni, næstformanni, kassameistara og einum skrivara. Umframt velur aðalfundurin fyri eitt ár í senn tveir tiltakslimir til nevndina og tveir grannskoðarar.
§4. Nevndin er viðtøkufør, tá í minsta lagi tríggir av nevndarlimunum eru møttir.
Nevndarsamtyktir verða gjørdar við vanligum meiriluta og skula førast í gerðabók eftir hvønn nevndarfund.
§5. Nevndarformaðurin teknar felagi úteftir.
§6. Hægsti myndugleiki felagsins er ársaðalfundurin, ið verður hildin í mars mánaði. Hann verður lýstur í minsta lagi 14 dagar áðrenn fundardagin.
Um limur ynskir mál á skránna, má málið verða latið nevndini seinast 1 viku áðrenn aðalfundin.
Hvør limur hevur eina atkvøðu. Bert møttir limir, sum ikki eru í eftirstøðu við limagjaldi, kunnu atkvøða.
Mál er samtykt, tá meir enn helmingurin av møttu limunum er fyri. Tó krevst, at 2/3 av møttu limunum eru fyri, um viðtøkur felagsins skulu broytast.
Viðtøkur á aðalfundi verða førdar í gerðabók.
Aðalfundurin verður lýstur við hesi skrá:
1) Val av orðstýrara
2) Formansfrágreiðing
3) Framløga av grannskoðaðum roknskapi
4) Viðgerð av innkomnum málum
5) Ásetan av limagjaldi
6) Val av nevndarlimum, tiltakslimum og grannskoðarum
7) Ymiskt
§7. Eykaaðalfundur kann verða hildin, um nevndin metir tað vera neyðugt, ella um ¼ av limunum felagsins skrivliga hava sett fram krav um hetta saman við uppskoti til fundarskrá. Eykaaðalfundurin skal verða hildin í seinasta lagi 4 vikur eftir, at kravið er nevndini í hendi.
Eykaaðalfundurin verður lýstur eftir somu reglum sum aðalfundurin.
§8. Limagjaldið verður ásett á árliga aðalfundi felagsins, men kann tó broytast á eykaaðalfundi. Goldið verður við flyting gjøgnum ein av peningastovninum.
§9. Treytin fyri limaskap er, at ein viðurkennir reglur og viðtøkur felagsins. Brot á hesar hevur við sær útihýsan úr felagnum.
Somuleiðis missir limur limaskap sín, um hann ikki rindar limagjaldið til felagið áðrenn aðalfundin, sí §6. Ein, ið hevur mist limaskap sín, kann verða limur aftur, um full semja er í nevndini um tað.
§10. Roknskaparár felagsins er kalendaraárið. Roknskapurin skal verða greiður til grannskoðararnir í seinasta lagi 10. februar.
§11. Felagi kann bert takast av, um 2/3 av møttu limunum á einum aðalfundi ella eykaaðalfundi skrivliga atkvøða fyri tí.
Verður felagi tikið av, ger sami aðalfundur av, hvat gerast skal við ognir felagsins.
§12. Nevnd felagsins verður heimila at gera reglugerð í samband við nýtslu av brunninum undir Gráasteini, harundir áseting av gjøldum.
Smærri broytingar í mun til stovningarviðtøkurnar 4. februar 1992 og 13. mars 1993.
Soleiðis samtykt á aðalfundi 14. mars 2009.


c: text/html

text:
Teldusníkar hava gjørt seg inn á tað mesta av oljuveitingini í eystara partinum av USA. Ein sera umfatandi rørleiðingskipan, sum veitir olju til allar teir stóru býirnar á eysturstrondini í USA og longur vestur inn í landið, er vorðin løgd lamin, nú teldusníkar, møguliga stæddir í Russlandi, hava gjørt seg inn á dataskipanina og hótta nú vit at fremja uppaftur størri skaða, um teir ikki fáa pening goldnan frá felagnum Colonial Pipleline, sum stendur fyri rørleiðingsskipanini.
Rørleiðingarnar, sum hava sín uppruna í Houston í Texas og ganga til fleiri statir, veita 45% av allari orku á eysturstrond USA. Umboð fyri felagið siga nú, at málið snýr seg um at fáa útgoldið stórar upphæddir til teldusníkarnar. Felagið hevur kortini ikki sagt, hvør stendur aftan fyri telduálopið, ið er eitt tað ringasta nakrantíð í USA.
Tað er so mikið álvarsamt, at Biden forseti í dag hevur umrøtt tað alment. Hann sigur, at málið verður kannað, og teir seku skulu finnast. Hildið verður at talan er um kriminellar persónar í Russlandi, sum standa aftanfyri. Teir ganga undir navninum Darkside.
Nú verður gitt, at teldusníkarnir eisini kunnu fara eftir øðrum týðandi stovnum, fyritøkum og infrastrukturi í USA.
Hetta er ikki fyrstu ferð, at teldusníkar standa aftanfyri so ógvuslig álop á USA. Í fjør vóru 20.000 feløg og myndugleikar raktir av telduálopi móti Microsoft Exchange.
Avleiðingarnar av nýggjasta álopinum kunnu gerast sera umfevnandi.
Rørleiðingskipanin, sum veitir orku til ein stóran part av eystara USA er 8.850 kilometrar long og flytur 2,5 mió. tunnur av bensini, diesel og olju um dagin. Eisini amerikanska verjan er kundi hjá fyritøkuni, sum stendur fyri rørleiðingini. Í løtuni hava fleiri feløg, sum arbeiða við datatrygd á netinum, fingið til uppgávu at finna fram til brotsfólkini og teirra álopsskipanir.
Í fjør vórðu týðandi almennir stovnar í USA raktir av líknandi telduálopum. Men tað er ikki bara USA, sum verður rakt, eisini í nógvum øðrum londum gera teldusníkarnir seg inn á týðandi fyritøkur, m.a. hava fyritøkur í Danmark og Svøríki kent sviðan av telduálopunum. Álopini hava higartil kostað fyritøkum og myndugleikum í fleiri londum tíggjutals mia. kr. seinastu trý árini.
Tað seinasta í málinum er, at amerikanska sjónvarpsrásin CNN seinastu nátt visti at siga frá, at Biden forseti sigur seg eingi prógv hava fyri, at tað er Rusland, sum stendur aftanfyri álopið. Aðrir viðmerkjarar halda tað ikki vera ósannlíkt, at Putin forseti eigur ein leiklut í málinum. Tað er í samsvar við vanliga telduálopspolitikkin hjá Putin móti londum honum ikki dámar, at hann letur teldusníkar gera arbeiðið. Hetta hendi í Ukraina, tá Putin gav boð um at leypa á týðandi telduútbúnaða, sum legði heim hjá 200.000 ukrainarum í streymloysi. Nú Biden hevur kallað Putin fyri ein drápsmann halda eygleiðarar tað ikki vera ósannlíkt, at álopið á orkuveitingarskipanina í USA er hevnd fyri úttalilsini hjá Biden.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Føroyingar eru vanir at laga seg til veður og vind. Men hvussu kunnu vit fyrireika okkum…
Kategori: Veðri
Veðurstova Føroya skal sjálvandi liggja í Klaksvík
Sum borgarstjóri í Klaksvík vil eg staðiliga heita á landsstýrismannin Jacob Vestergaard um at taka við…
Partrolarnir kroka sunnanfyri Borðoyavík
Í illveðrinum í nátt er allir partrolarnir í Klaksvík, Safir og Smaragd, Fuglberg og Skoraberg, Polarhav…
Politi sent áváring út nú tað verður ódn
Áheitan nú boðað verður frá nógvum vindi/ ódn næstu dagarnar. Heitt verður á borgarar um alt…
33 m/s um sekundi í morgun
33 m/s um sekundi í morgun
Myndir, vakurt í gjárskvøldið
Her nakrar myndir, tá ið sólin fór niður klokkan 22:25 í gjárskvøldið tann 19.06.2020. Tað er…
Vánaligt veður í morgun, skri, í hvirlunum upp til 36 m/s
Vánaligt veður í morgun nú klokkan 05:00. Landsverk boðar frá, at tað er á Ørðaskarð, Fámjinveginum…
Tvey seyðhús fóru í spønir í Klaksvík
Í ódnini í gjár fóru tvey seyðhús í spønir. Eitt var uppi á Fossum og eitt…
Teir flestu av bussinum koyra ikki í dag
Smb. heimasíðuni hjá Strandfaraskip Landsins so koyra flestu av bussinum hjá Bygdaleiðir ikki í dag tann…
So er fartelefonsamband aftur í Klaksvík
Eftir at fartelefonsambandi hevur verið burtur í góðar 3-4 tímar, so virka telefonsambandi aftur í Klaksvík.…


text:
GEYTIN 2020
Melda tín film til filmskvøldið
Norðurlandahúsið skipar aftur fyri Geytanum leygarkvøldið 15. februar 2020, tá nýggjastu føroysku stuttfilmarnir verða sýndir og tvær filmsvirðislønir, Geytin og Áskoðaravirðislønin, verða handaðar.
Nú stendur øllum filmsframleiðarum í boði at ríka um spírandi føroyska filmsskattin við at senda filmar inn til ársins filmstiltak, Geytin 2020.
Tykkara filmar verða tilmeldaðir við at senda teldupost til film@nlh.fo við kunning um heiti og longd á filmi, slag av filmi, navn á filmsframleiðara, teldupostadressu og telefonnummari hjá kontaktpersóni.
Freistin at melda filmin til Filmskvøldið 2020 er tann 2. desember 2019. Krøvini til stuttfilmin, sum skal sendast Norðurlandahúsinum í seinasta lagi 2. januar 2019, eru hesi:
1) Stuttfilmurin skal í mesta lagi vera 30 minuttir. Tó kann filmsnevndin í serligum førum gera undantøk, tá um longd ræður.
2) Heitið stuttfilmur hevur í hesum føri breiða merking og fevnir um spælifilm, listafilm, tónleikafilm, heimildarfilm v.m.
3) Stuttfilmurin skal ikki hava verið sýndur áður á Filmskvøldunum í Norðurlandahúsinum.
4) Stuttfilmurin kann hava verið sýndur alment áður, men ikki longri síðani enn 23. februar 2019.
5) Nevndin tilskilar sær rætt at gera eitt úrval av tilmeldaðu filmunum. Nevndin metir tilmeldaðu filmarnar eftir hesum virðum: søgu, søgusnildi og handverk.
6) Filmarnir skulu vera í einum av hesum formatunum: DCP, Blu-ray, ProRes ella DnxHD.
Í filmsnevndini sita Birgir Kruse, form.,Gunn Hernes, Jan B. Jørgensen, Ivan Niclasen, Ingibjørg Odmarsdóttir Petersen og Marjun Niclasen


text:
Nú langt vikuskifti og jólini stunda til, skipa tey ymisku feløgini hvør í sínum lagi fyri ymiskum renningum. Hetta snýr seg alt saman um venjing, hugna og samveru. Her er eitt stutt yvirlit yvir hvat tey ymisku feløgini skipa fyri:
Treysti skipar leygardagin 21. desember fyri Nissurenningj. Møtt verður í InterSport kl. 12.00. Hetta er heilsu- og hugnarenning, og einasta krav fyri at verða við, er at man er í nissuhúgvu. Jólaaftan verður so árliga kirkjurenningin hjá Treysti. Renningin verður úr Kunoyar kirkju til Christianskirkjuna. Felagið skipar fyri felagskoyring við bussi til Kunoyar. Møtt verður í Badmintonhøllini kl. 9.00.
Hvistan hevur Nissurenning á Tvøroyri leygardagin 21. desember kl. 13.00. Møtt verður við jólatræið við Doktarahúsini. Her verður tónleikur, hugni og eisini verður drigið um jólakurvar. Minstakrav er nissuhúgva.
Frælsi skipar fyri kirkjurenning jólaaftansmorgun. Byrjað verður við Sandavágs kirkju kl. 10.00. Leiðin gongur til Gásadals. Til ber eisini at byrja í Vatnsoyrum kl. 10.00. Í Gásadali bjóðar Frælsi heitt kakao og bollar.
Hvirlan:
Tíggjunda árið á rað verður skipað fyri kirkjurenning í Suðurstreymoy. Í fjør broyttu vit barnatúrin nakað, soleiðis at vit runnu eftir postum eftir gøtunum í Hoydølum. Børnunum dámdi væl, og fyriskipararnir vóru væl nøgdir, tí har veðurgott og trygt.
Tað er Hvirlan, ið skipar fyri, og byrjað verður á Tórsbreyt kl. 10.00 við at fólk flokka seg til ymsu ruturnar. Fýra leiðir eru at velja ímillum, og á hvørjari leið hevur felagið ein ábyrgdarpersón, sum sær til, at øll koma aftur í øllum góðum:
- Ruturnar eru at síggja á hvirlan.fo. Barnatúrurin er skipaður við evninum renning, rørsla og kunning í huga. Runnið verður eftir gøtunum í náttúrvøkru Hoydølum, og renningin fer fram sum postarenning fyri lið. Øll børn eru hjartaliga vælkomin, men tey, ið eru yngri enn 10 ár, skulu fylgjast við onkrum, sum í minsta lagi er 10 ár. Vit enda eins og vanligt við onkrum hugnaligum á Tórsbreyt.
- 7,5 km – har runnið verður fram við nøkrum kirkjum í býnum.
- 11,5 km – runnið verður fram við øllum kirkjum í býnum.
- 30,0 km – tann drúgvi túrurin við øllum kirkjum í Suðurstreymoy á skránni (vanligt er at vera aftur í Havn um 12.30-13.00, men til ber eisini at renna til Kirkjubøar og fáa skjúts heim aftur)
Eins og undanfarin ár eru øll hjartaliga vælkomin við – eisini útisetar og tey, ið bara hava hug at renna ein stuttan túr og fáa fríska luft. Luttakaratalið tykist hava lagt seg á tey fimmti pluss minus 20, og hetta fólkaslagið, kirkjurennarar ella bara rennarar, lata seg ikki tarna av veðri.
Tiltakið er ókeypis og uttan tilmelding. Hvirlan vil aftur í ár stuðla “Í menniskjum góður tokki”, og tí ber til hjá teimum, ið luttaka, at lata pening ‘í talvuna’ ella flyta á kontu 9181-166.834.1 og viðmerkja Kirkjurenning. Peningurin fer óskerdur til “Í menniskjum góður tokki”.
Bragdið skipar fyri jólatræsrenning 2. jólamorgun kl. 9.00. Møtt verður á Tórsbreyt. Aftaná verður kaffi, the og okkurt afturvið. Dansað verður um øll jólatrøini, sum standa runt um í býnum.
Roysnið Komið og byrjið jólaaftan við einum hugnaligum rennitúri. Vit møtast við Nes kirkju kl. 10.00 og renna síðani til Fríðrikskirkjuna, Glyvra kirkju og enda í Rituvík, har suppa er at fáa.
Teinurin er uml. 13 km. Um ein ikki hevur mót uppá ein so langan túr, kann dreygast av í rundkoyringini í Runavík.
Meira verður at frætta inni á hesari greinini, so hvørt fleiri upplýsingar koma.
Klárt til Kirkjurenningina hjá Hvirluni jólaaftansmorgun 2012


text:
Glasir: 9 bachelorar í Innovatión og íverksetan5. februar 2021
Fyri 1½ árið síðani byrjaði ein flokkur á Glasi uppá útbúgvingina Innovatión og íverksetan. Nú hava 9 lesandi tikið prógv sum professiónsbachelorar.
Felags fyri tey er, at tey frammanundan hava tikið eina styttri útbúgving á Glasi, annaðhvørt Marknaðarførslubúskap ella Framleiðslutøkni. Samlaða útbúgvingarleiðin hevur sostatt verið 3½ ár.
Á myndini eru (frá vinstru):
Steinbjørn í Dali (undirvísari), Jóhanna Thomsen, Turið Eivindsdóttir Clementsen, Jógvan Simonsen, Lív í Ólastovu Árnastein, Sveinur Høgnason, Birita Jacobsen, Rói Hammershaimb Hansen, Heri Olsen, Brynleivur Hansen, Finn Jensen (undirvísari) og Jákup Bech Jensen (undirvísari)
Vit ynskja teimum tillukku við útbúgvingini.
Útbúgvingarnar framleiðslutøkni, marknaðarførslubúskapur, og innovatión og íverksetan, verða allar bodnar út aftur í summar.


text:
Boðið verður til limafund í Skjótisambandinum mikudagin 30. august 2017 kl. 19.00 í Tjarnargarði á Hoyvíksvegi 58 í Havn.
Ætlanin við fundinum er at kunna limirnar um arbeiði í Skjótisambandinum og at tjakast um ymisk viðurskfti. Limirnir eru vælkomnir at koma við evnum at seta á skrá, eins og limir eru vælkomnir við uppleggum á fundinum.
Fyri at fáa ein vælskipaðan fund, verða limir, sum hava evni til fundin, bidnir um at senda hesi til skjotisamband@gmail.com í seinasta lagi týsdagin 29. august.
Vónandi fáa nógvir limir møtt.
Vinarliga
Skjótisamband Føroya
Sjúrður Knudsen, form.


text:
Kamelónir
Kamelónir eru skriðdjór og hoyra til oydluslagið. Hesar løgnu oydlurnar eru ógvuliga ymiskar í liti og stødd. Eyguni kunnu snara runt og hyggja at tveimum ymsum lutum í senn. Oydlur fanga sín fong við tunguni, sum er long og kleprut. Summar kamelónir kunnu broyta húðarlit. Hetta gera tær fyri at senda boð til hvørja aðra og fyri at líkjast umhvørvinum, tær eru í. Tað besta kamelónin veit at eta er skordjór, men summum dámar at eta sniglar, oydlur, ormar, froskar og ymiskar plantur. Kamelónir halda til í tropiskum fjallalendi í regnskógum, á grasfløtum og eisini í oyðimørkum í Afrika, Miðeystri, Suðurevropa og Suðurásia. Tær eru eisini innfluttar til m.a. Hawaii, Florida og California.
Helvtin av øllum kamelónum (eitt slag av eðlum) í heiminum livir í Madagaskar í Afrika. Hóast tær eru púra vandaleysar, óttast fólkið har í landinum tær, tí kamelónir verða hildnar at vera mannaandar, ið ikki hava funnið hvílu. Kamelónir eru best kendar fyri evni síni at skifta lit, um tær eru bangnar ella illar.
Í djóraheiminum eru fá djór, ið hava eins skjóta tungu sum kamelónin. Hon kann fanga eitt flogkykt við tungum í 0,07 sekund.


text:
Á vitjan hjá føroyska sendimanninum í Moskva
10. november 2017
Russland er seinastu árini vorðin okkara týdningarmesta samhandilsland við tað, at út við helvtin av føroyska útflutninginum fer til Russlands. Tí er altavgerandi at hava góð fólk á staðnum við tí endamáli at tryggja, at viðurskiftini millum londini eru so góð sum til ber. Her kunnu vit vera glað fyri at hava eitt so gott umboð fyri Føroyar í Moskva, sum Bjørn Kunoy
Magni Laksáfoss, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, saman við Reidar Nónfjall, floksskrivara og samskipara hjá Sambandsflokkinum, nýttu høvið at vitja Sendistovu Føroya í Moskva - hetta í sambandi við altjóða fakliga ráðstevnu um búskaparliga og sosiala menning. Bjørn Kunoy, okkara sendimaður í Moskva, tók ímóti og greiddi frá virkseminum á sendistovuni.
Týðandi bindilið millum Føroyar og Russland
Vitjanin á sendistovuni varð hósdagin 2. november. Sendistovan liggur væl fyri í býnum og húsast saman við donsku ambassaduni.
- Magni Laksáfoss greiðir frá, at fyri hann hevur føroyska sendistovan ein týðandi leiklut at halda viðlíka og menna handlissambandið við Russland. Hetta kann vera við til at varðveita og menna nýggj arbeiðspláss í Føroyum.
- Tað gevur eisini Føroyum enn størri ávirkan og betri møguleikar fyri góðum handilsavtalum og at finna loysnir á ymiskum politiskum málum, um Føroyar hava eina umboðan á staðnum í tí landi, sum Føroyar hava stóran áhuga í at samstarva við. Soleiðis sum støðan er hjá Russlandi í altjóða høpi, so gerst týdningurin av sendistovuni bara enn størri.
- Russland hevur eina ósemju við ES og USA um samhandil og tí er trupult hjá russarum at innflyta matvørur og aðrar vørur og tænastur. Henda støðan kemur Føroyum til góðar og hevur við sær, at Føroyar í løtuni hava munandi part av samlaða innfutninginum hjá Russlandi av aldum laksi, sild, makreli og øðrum vørum og tænastum.
Bjørn Kunoy greiddi á fundinum frá ymiskum tiltøkum, sum sendistovan skipar fyri. Til dømis hava vinnulívsfólk úr Føroyum verið á sølustevnum í Russlandi og møttt russiskum umboðum fyri eitt nú fiski- og alivinnuna, og hildin eru felags mentartiltøk á Sendistovuni, eitt nú saman við landsstýrismanninum í Uttanríkis- og Vinnumálum, Poul Michelsen. Fyri føroyska vinnu eru netverkini í Russlandi alt avgerandi fyri at koma inn á russiska marknaðin við eitt nú vørum og tænastum frá okkara avleiddu vinnum í fiskivinnuni.
Ein annar leiklutur hjá sendistovuni er at vegleiða fyritøkur og persónar og hjálpa til at tilrættaleggja serligar ferðir til Russlands og til Føroyar.
Framtíðar útlitini
Tað er nógv, sum bendir á í løtuni, at samstarvið og samhandilin við Russland stendur við og mennist. Okkara sendimaður í Moskva leggur stóran dent á at halda støðug viðurskifti millum londini.
Sendistovan hevur síðan henda varð sett á stovn fyri skjótt 3 árum (lat upp í mars 2015), bygt upp nakrar grundleggjandi funktiónir, sum tryggja, at henda kann virka eftir endamálinum. Arbeiðið hjá sendimanninum verður framhaldandi at menna uppgávurnar hjá sendistovuni og tryggja, at samskiftið og samstarvið við Russland er best møguligt.
Tað er onki, sum bendir á, at handilsósemjur við millum Russland og ES/ USA verða loystar í bræði. Tí eru útlitini fyri framhaldandi stórum útflutningi til Russlands sera góð.
Okkara sendimaður í Moskva fylgir væl við øllum viðurskiftum í Russlandi, sum eru av týdningi fyri Føroyar. Sum sendimaður ræður um at hava fingurin á pulsinum, arbeiða fyribyrgjandi og verða til reiðar, tá avbjóðingarnar og trupulleikarnir íkoma.
--------
Høvuðsmynd í erva: Magni Laksáfoss, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, Bjørn Kunoy, sendimaður Føroya í Moskva og Reidar Nónfjall, floksskrivari og samskipari í Sambandsflokkinum, uttan fyri Sendistovu Føroya í Moskva
RN
Aftur


text:
Montenegro
Tjóðveldið Montenegro (Serbiskt: ЦpHa Гopa/Crna Gora, úttala: /'tsr̩naː 'gɔra/) er land í landsynningsevropa. Tað hevur strond við Adriahav fyri sunnan og mark við Kroatia fyri vestan, Bosnia og Hersegovina í útnyrðingi, Serbia í útnyrðingi (herundir eisini ST-umsitna landspartin Kosovo og Albania í landsynningi. Høvuðsstaðurin er Podgorica.
Sjálvstøðugt frá Seinmiðøld til 1918, men landið gjørdist seinri partur av Jugoslavia í ymiskum holdum og ríkissamveldinum Serbia og Montenegro. Grundað á úrslitini frá fólkaatkvøðu 21. mai 2006 kunngjørdi Montenegro sjálvstøðu sína 3. juni 2006. Montenegro varð viðurkent sum sjálvstøðug tjóð av Serbia 15. juni og 28. juni. Tað gjørdist 192. limaland Sameindu tjóða.
Edit
Navn Montenegro – á egnum máli Crna Gora – merkir beinleiðis "svart fjall", sum sipar til dimmu skógirnar, ið einaferð klæddu líðirnar í Dinarisku alpunum sæddar frá sjóvarmálanum.[1] Landsins navn á flestu vesturevropisku málum endurspeglar venetisku týðingina av navninum monte negro, ið eisini merkir "svart fjall". Onnur mál, serliga nærmastu grannamálini, nýta sína egnu beinleiðis týðing av hugtakinum. T. d. albanskt: Mali i Zi, bulgarskt: ЧepHa ropa (ið merkir "Svartur skógur", har ið orðið "ropa" er farið at merkja "skógur" heldur enn "fjall" í nútíðarbulgarskum); romanskt: Muntenegru,[2] grikskt: MaupoBoύvιo og turkiskt: Karadağ; "svørt fjøll", nakað fjarari eisini russiskt: ЧepHoropия og kinverskt: 黑山 (pinyin: hēishān[3]). Somuleiðis hevur skotið verið upp at nevna landið Svartafjall á føroyskum.
SøgaEdit
Landið er kent fyri at vera ein partur av Serbia undir krígnum millum Bosnia og Kroatia í 1990-unum og var partur av serbiska herinum, ið leyp á Kroatia. Landið byrjaði eina sjálvsstýristilgongd í 2005 og fekk endaliga sjálvstýri frá Serbia í 2006.
Fyrsta ríki at viðurkenna Montenegro var Ísland 8. juni 2006, síðan fylgdu Sveis og Estland[4] 9. juni og Russland 11. juni. Viðurkenningar frá Kroatia, Bosnia og Herzegovina og Slovenia vóru skjótar. Evropasamveldið og USA viðurkendu Montenegro 12. juni eins og ymisk limalond í ES og onnur evropisk lond (herundir Bulgaria [5]). Sameinda kongsríkið gav formliga viðurkenning 13. juni, Kina og Frakland 14. juni soleiðis, at allir fimm limirnir í ST-trygdarráðnum viðurkenna stjórn Montenegro. Serbia, hin fyrrverandi parturin í ríkissamveldinum, viðurkendi Montenegro 15. juni. OSCE gjørdi av at góðtaka Montenegro sum 56. lim sín 21. juni, og landið tók við sæti sínum í Fasta Ráðnum 22. juni. Sameindu tjóðir gjørdu við atkvøðu í Trygdarráðnum at bjóða fullan limaskap í felagskapinum sum hitt nýggja sjálvstøðuga tjóðveldið Montenegro 22. juni 2006. Montenegro varð váttað sum limur 28. juni.
PolitikkurEdit
MentanEdit
LandafrøðiEdit
Montenegro er eitt lítið land í Eysturevropa. Tað liggur ímillum Kroatia, Serbia, Bosnia-Hersegovina og Albania.
BúskapurEdit
KeldurEdit
- ↑ Geography
- ↑ Kotor
- ↑ henda bókstavliga týðingin verður nýtt á kinverska meginlandinum og Hong Kong; Taiwanskt Mandarin nýtir 蒙特內哥羅 "méngtènèigēluó", ið er fonetiskt avrit av "Montenegro"
- ↑ Estland viðurkendi sjálvstøðu Montenegro http://www.vm.ee/eng/kat_138/7588.html
- ↑ http://www.mfa.government.bg/index.php?item_id=15869
Ávisingar úteftirEdit
Almennar heimasíðurEdit
- Formliga heimasíða Tjóðveldisins Montenegro
- Visit Montenegro - Vevsíða ferðaráðsing í Montenegro
- Government of the Republic of Montenegro - Stjórn Montenegro
- Parliament of the Republic of Montenegro - Tjóðarting Montenegro
- President of the Republic of Montenegro - Forseti Montenegro
- The Royal House of Montenegro - Kongshús Montenegro
- Constitution of Montenegro - Stjórnarskipan Montenegro (á serbiskum)
- Republic Referendum Commission - Fólkaatkvøðunevndin (á serbiskum)
- The EU site on Montenegro - ES-síða um Montenegro
- Kotor


text:
Í næstum verður ein nýggj kappingardeild stovna í Føroyum. eSport Føroyar og Effo hava undirskrivað sáttmála um, at Effo Deildin fer at verða uppreist aftur, tó í øðrum skapi enn vit áður hava kent til. Talan verður hesuferð um, at Effo Deildin verður í eSport greinini “League of Legends”.
Vøksturin í nýggja e-ítróttinum er sera stórur, har flest øll ungu kenna til eSport. Fyribrigdi eSport er sera stórt í umheiminum, og seinastu árini hava føroyingar fylgt væl við í rákinum við millum annað við kappingardeildini í CS:GO, Elektron Deildin. League og Legends spælið er mest spælda spælið í heiminum, sum nú fer at hava sína egnu deild í Føroyum nevniliga Effo Deildin.
Vera har tey ungu eru
Endamálið við samstarvinum millum Effo og eSport er, at Effo ynskir at vera við til menningina av eSporti í Føroyum, og sum veruliga hevur tikið dik á seg seinastu árini. Tað verða skipaðar ymsar kappingar innan eSport í Føroyum, og tey ungu leggja stóran dent á at hava tiltøk at fara til um vikuskiftini. Effo Deildin hevði sín uppruna í Fótbólti, og var navnið á bestu deildini í árunum 2012 til 2017. Nú verður Effo Deildin heitið á fyrstu League of Legends kappingardeildini.
At Effo stuðlar eSport í Føroyum, hevur Rúni Winther Johnsen hesi orðini at leggja avtrat: “Vit eru ovfarin og sera glað um, at Effo kemur inn í eSport. At hava møguleikan at seta á stovn eina nýggja kappingardeild her í Føroyum, fer at gagna teimum ungu sera nógv, og gevur teimum fleiri møguleikar at iðka og virka innan eSport. Seinastu árini hava vit fingið sera nógvar fyrispurningar um at fyriskipa fleiri kappingar í spælinum League of Legends, og við sáttmálanum við Effo megna vit at gera betri enn so; vit megna at stovna bestu deild í League of Legends í Føroyum.”
Hvat er League of Legends?
Spælið er sera nógv spælt av Føroyingum, og verður mett sum ein av teimum størstu eSport spølunum í Føroyum, saman við CS:GO, Dota 2 og Fortnite. Spælið er av slagnum MOBA (Multiplayer Online Battle Arena), ið merkir, at tað eru tvey lið, ið leika ímóti hvørjum øðrum, har tey skulu vinna strategiskt og taktiskt spæl. Spælið verður mett til at verða heimsins mest spælda eSport spæl kring heimin.
Kappingin ferð at fylgja altjóða reglugerðum, og verður lætt at fylgja við hjá øllum, eisini teimum ið ikki kenna til spælið frammanundan. Dystarfrásøgnir verða livestroymaðar, umframt at annað tilfar verður framleitt og lagt út við jøvnum millumbili.
Fyrsta kappingarárið í Effo Deildini 2020, Sesong 1, varðar fram til 20 Desember 2020.
Filmsbrot um spælið League of Legends:
Kappingin byrjar í endanum av oktober mánaði, og endar í desember. Neyvari kunning kemur í næstum. Eitt er tó vist: Vinningarnar verða størri enn nakrantíð áður.
Búmerkið hjá Effo Deildini


text:
Tørvur á røktarstarvsfólki
Nú frættist, at stórur tørvur er á røktarstarvsfólki í øllum landinum, serliga í høvuðsstaðnum. Hetta er ein gongd, sum hevur verið ávegis í fleiri ár, og tað er ein trupulleiki, tí neyðugt er at hava nøktandi fakkunnleikan á eldraøkinum, eins og aðrastaðni í almanna- og heilsugeiranum. Ein máti, vit skjótt kunnu lætta um hendan trupulleikan er við at lata heilsurøktarar og aðrar fakbólkar í umsorganarøkinum arbeiða fulla tíð! Nýggjastu tølini hjá Heilsurøktarafelagnum vísa, at bert 15% av limum okkara starvast fulla tíð, so tað er ikki tað, at kvalifiserað arbeiðsmegi ikki finst. Tvørturímóti, eru tað nógvir heilsurøktarar, ið ynskja at koma upp í tíð og ferð eftir ferð søkja um tað, uttan at hetta ynski verður gingið teimum á møti.
Sáttmáli okkara sigur, at ein arbeiðsvika er at rokna sum 40 tímar, og tað eigur í sjálvum sær at vera grundarlag fyri, einans at seta heilsurøktarar í fulltíðarstørv.
ALS kundi á ársfundi í gjár siga frá, at stórur tørvur er á heilsurøktarum og heilsuhjálparum, meðan fleiri akademikarar ganga arbeiðsleysir. Hetta er ein týðulig ábending um, at okkara útbúgvingarskipan raðfestir skeivt. Tað kemur samfelagnum til góðar at raðfesta yrkisútbúgvingar. Heilsurøktarafelagið hevur eisini heitt á Heilsuskúla Føroya um at játta fleiri lestrarpláss til heilsurøktaralesandi á Heilsuskúla Føroya, men hevur fingið at vita, at skúlin kann ikki taka fleiri enn 20 heilsurøktaranæmingar inn um árið, hóast hetta eyðsæð er eitt alt ov lágt tal, tá tørvurin á heilsurøktarum er so ovurhondsstórur.
Í Degi og Viku í gjárkvøldið varð evnið viðgjørt, og vit hoyrdu m.a. kveikjara hjá ALS greiða frá, at við einum skeiði á eina viku í grundleggjandi røkt, etikki, persónligum reinføri og tagnarskyldu, fyri fólk í ALS-skipanini, sum annars ikki hava nakran fakligan førleika, kunnu tey senda hesi út í eldrarøktina at arbeiða á jøvnum føti við heilsurøktarar, sum hava 22 mánaða ástøðiliga og praktiska skúlagongd umframt heilsuhjálprarútbúgving, sum eitt minimum. At halda tað vera so einfalt at veita eina kvalifiseraða eldrarøkt er at vanvirða eldra borgaran og fakkunnleikan á økinum.
At enda greiddi kveikjarin hjá ALS, í Degi og Viku frá, at tey forklára fyri borgarum í síni skipan, sum hava útbúgving á økinum, at jú hægri útbúgving tey hava, jú meira kunnu tey seta krøv um, at tey ikki vilja arbeiða í vikuskiftum og bara vilja arbeiða dagvaktir. Hetta loysir ongan trupulleika fyri eldraøkið, tí brúkarin hevur tørv á øllum fakligum kompetansum, alt samdøgrið, eisini vikiskifti og aðrar halgidagar! At eggja teimum høgt útbúnu í heilsuøkinum til at krevja lagaligar arbeiðstíðir, sum sjálvsagt resulterar í, at tey við lægri útbúgvingum á økinum mugu taka til takkar við teimum skeivu arbeiðstíðunum, kemur bara at skapa eina ójavnvág í gagnnýtsluni av, og, virðingini fyri, ymisku fakbólkunum á økinum, og hevur millum annað ta avleiðing, at tey við lægri útbúgving í heilsuøkinum, bert koma at nýta sínar førleikar fult út eftir kl 16 og í vikuskiftum.


text:
Fólkaheilsuráðið hevur nú í 2,5 ár arbeitt við eini avstralskari verkætlan, sum í Føroyum hevur fingið heitið “ABC fyri sálarliga heilsu”. Upprunaliga heitið er “Act-Belong-Commit”.
Vit hava samstarvað við bæði Avstralia og Danmark um hesa verkætlan síðan vit byrjaðu, og senda teimum tí av og á eftirmetingar frá okkara arbeiði. Eftir at hava sent teimum eina eftirmeting síðst í juni við nøkrum myndum frá okkara seinasta arbeiði, vóru tey í Avstralia so bergtikin, at tey ynsktu at varpa ljós á føroyska arbeiðið við ABC fyri sálarliga heilsu, sigur Monika Mohr, verkætlanarleiðari fyri ABC fyri sálarliga heilsu í Fólkaheilsuráðnum.
Hetta hevur ført við sær, at tey hava lýst við okkara arbeiði á øllum teirra miðlum. Eitt langt skriv liggur á teirra heimasíðu, og tey hava sent øllum sínum samstarvsfeløgum hetta skriv, og teir eru nógvir í tali. Eisini hava tey gjørt skriv um eitt konkret føroyskt ABC átak, Rørslufagnaðin, ið tey hava lýst við á Instagram og Facebook,. At tey halda at okkara arbeiði er somikið áhugavert, at tey vilja varpa ljós á tað í so stóran mun, eru vit ómetaliga fegin um sigur Monika Mohr.
Vit eru eitt av fýra londum, sum arbeiða við hesi verkætlan uttanfyri Avstralia og tað er stuttligt at verða eitt av teimum fyrstu, ið tillaga verkætlanina til eitt so lítið samfelag sum okkara. Møguliga kunnu aðrir samstarvsfelagar í øðrum londum fáa íblástur, og hetta er eisini við til at skapa vitan og vísa á, at verkætlanin er vælegnað til lítil lond og samfeløg, sigur Magni Mohr, formaður í Fólkaheilsuráðnum. Magni Mohr frøðist um, at ABC-verkætlanin er høgt raðfest í nýggju heildarætlanini fyri sálarliga heilsufremjan, sum varð handað landsstýriskvinnuni í heilsumálum í fjør.
Tú kanst lesa Avstralsku greinina um hvussu ABC fyri sálarliga heilsu kom upp í lag í Føroyum og um arbeiðið seinastu árini her: https://www.actbelongcommit.org.au/news/ABC-for-Mental-Health-in-the-Faroe-Islands


text:
CCF 218
Einki TSB-nr.
1 Gevið ljóð og lýðið á,
meðan dagur líður,
um hann Leiv Øssursson,
tann hin garpin fríður.
Stígum fast yvir gólv,
sparum ei vár skó,
Gud man ráða,
hvar vit dansa onnur jól!
2 Sveinin vóks hjá Tróndi upp,
bæði vænur og vitur,
vaksin var hann mansligur,
og fagur var hans litur.
3 Tróndur situr í hásæti,
ræður hann so at telja:
“Gift teg, Leivur Øssursson,
tú hevur gott í at velja.
4 Sigmunds einkja á Skúgvoy situr,
hon eigur dóttur væna,
tú fært ikki frægari giftu,
hevði tú fingið hana.”
5 Leivur svaraði brádliga:
“Hana kann eg ikki fáa,
hennara móðir ber hat til mín,
og hon man við henni ráða.”
6 Til svaraði Tróndur,
heldur at tí gaman:
“Eg skal sjálvur fylgja tær,
tit skulu vist koma saman.”
7 Klæddust teir í klæði,
klæddust teir í skrúður,
vundu upp segl á Tróndar skútu,
at hava ta ríku brúður.
8 Inn kom ein so lítil svein,
talar so sínum orðum:
“Eg sær eina stóra skútu
sigla mót Dalaskorum.”
9 Til svaraði Sigmunds einkja,
letur so orðum tína:
“Vera man onkur ungur maður
at biðja dóttur mína.”
10 Hildu sína ferðina
móti Skúgvoy vestur,
so gingu teir á landið upp,
Tróndur og Leivur reystur.
11 Leivur gekk at húsum heim,
kom fyri hallardyr,
eingin hevði sætt reystari ungling
komið at oynni fyrr.
12 Tróndur stendur á hallargólvi,
ber fram kvøðju sína:
“Sit væl, ríka Sigmunds einkja,
gev honum dóttur tína!”
13 Mælti so ríka Sigmunds einkja,
var so bráð at svara:
“Tað er mær so hart ímót,
hon so skal burtur fara.
14 Øssur tók alt Sigmunds góðs,
tað er frætt so víða,
Leivur, væntar tú mína dóttur,
leingi skalt tú bíða.”
15 Tróndur stendur á hallargólvi,
letur ei orðum spara:
“Kalla mær moy í hallina inn,
sjálv fyri seg at svara!”
16 Inn kom Tóra, Sigmunds dóttir,
svaraði so for seg:
“Er tað, Leivur, títt ørindi,
at tú vilt hava meg?
17 Eg leggi tær trý vilkor fyri,
kanst tú tey uppfylla,
so skal eg lova tær trygdarorð,
títt ørindi gongur ei illa.
18 Tað fyrsta vilkor, tú svørja skalt,
tú voldi ei Sigmunds deyð,
annað, tú skalt mannin nevna,
tann sum voldi ta neyð.
19 Tað triðja vilkor, eg sigi fram,
ber tær væl at gera,
tú skalt hevna mín faðirs deyð,
so skal eg tín hústrú vera.”
20 Leivur stendur á hallargólvi,
klæddur í skrúður reyða:
“Eg svørji tað við sannan Gud,
eg voldi ei Sigmunds deyða.”
21 Til svaraði Tróndur gamli:
“Tað skulu tit snart frætta,
vita tað, Leivur, mín fosturson,
*hini skal eg útrætta.”
22 Gingu teir til strandar oman,
sigldu av Skúvoyar landi,
strikaðu ei á bunkan niður
fyrr enn á Gøtusandi.
23 Nú skal taka upp annan tátt,
gongur líka raðið,
kvøða um hann Torgrím illa,
hagar vendir kvæðið.
24 Tróndur kemur út árla morgun,
man meg rætt um minna:
“Nú lystir meg til Suðuroyar,
Torgrím skal eg finna.”
25 Gingu teir til strandar oman,
allir fylgdu Tróndi:
“Nú skal gista mannin tann,
teir kalla Torgrím ónda.”
26 Sigldu teir til Suðuroyar
á tann sama dag,
Tróndur hevði sítt rúnarkelv,
ikki gloymdi hann tað.
27 Torgrím stendur for hallardurum,
hyggur út fyri landi:
“Hvat man vilja Gøtu Tróndur
higar at mínum sandi?”
28 Tróndur so til orða tekur:
“Tað sigi eg tær enn,
eg biði teg um hús í nátt
fyri meg og mínar menn.”
29 Torgrím átti teir synir tveir,
sigst í kvæði mínum,
illir og óndir av sinnalag,
teir líktust faðir sínum.
30 Tróndur tekur til talu fyrst:
“Eg vil ikki yvir tí tiga,
hvat snakkast her um Sigmunds deyð,
tað skulu tit mær siga?”
31 “Her snakkast mangt um Sigmunds enda,
sum tær søgur ganga,
tey halda, Trónd[ur] hans lívið tók,
tá hann hevði allar fangað.
32 Summi halda, hann doyði av møði
av tí svimjing stranga,
summi, at hann myrdur varð,
so ymist tíðindi ganga.”
33 Tróndur reisist úr sessi upp:
“Hatta er tað sanna,
tú ert tann maður, ta gerning gjørdi,
sig mær einki annað!”
34 Tróndur talar til sínar menn:
“Nú taki eg við ráðum,
bindið mær snart Torgrím illa
við sínum sonum báðum!
35 Síðan skal eg tykkum vísa,
hvøssu teir tríggir doyðu,
eftir teir vóru av landi strongdir
út á havið breiða.
36 Kyndið mær eld á eldstaði,
tralverk harum gera,
tá má eingin tala eitt orð,
so tigandi allir vera!”
37 Tróndur setst á sessin tann,
sum stóð millum eld og verkið,
manaði hann teir tríggjar upp,
tann gandakallurin sterki.
38 Hurðin gekk so harðliga,
bleikt tað ljósið skínur,
maður kom í hallina inn
og mitt á gólvið trínur.
39 Dravvát klæði á likam hevði,
hendur út hann breiddi,
síðan gekk av durum út,
sum rúnarkelvið leiddi.
40 Hurðin gekk tá øðrum sinni,
harðari hon smeldi,
maður kom í hallina inn,
og hann gekk tætt at eldi.
41 Leggur hann hond á tralverk niður,
sjógvur úr honum streymar,
so blotnar hjartað í gøtumonnum,
rætt sum kavi kreymar.
42 Hamur gekk av durum út,
einki ilt hann gjørdi,
allir tagdu innanhallar,
eingin orð útførdi.
43 Tá leið ikki longur um,
enn eina so lítla stund,
tá brast hurð so harðan upp,
sum alt hevði farið í grund.
44 Stórur kom í høll[ina] inn,
høvur ber hann í hendi,
reyðan kappa á kroppi bar,
og snart av durum vendi.
45 Tróndur stóð frá eldi upp
og sær til fólkið vendi:
“Her kunnu tit nú sjálvir síggja,
hvat var teirra endi.
46 Sigmundur hann vist myrdur er,
tí ber hann høvur í hond,
Einar og Tórður druknaðu,
í sjónum góvu upp ond.
47 Sigmundur átti ein gullring stóran,
var av reyðargull,
kunnu tit hann hjá Torgrím finna,
so er sakin full.”
48 Leitaðu teir í Torgríms húsi,
long var henda stundin,
tá fanst hann í eini kistu,
í spjarrar var hann vundin.
49 Tróndur talar til sínar menn:
“Gerið ei tíð so langa,
reisið ein gálga av sterkum bjálkum,
har skal Torgrím hanga!”
50 Tróndur og hans fylgisveinar
vóru allir í ráðum,
hongdu teir hann í gálgan upp
við sínum synum báðum.
51 Tróndur fór til Gøtu aftur,
tá hann hevði tað útrættað,
Leivur glaður í hjarta var,
tá hann fekk tað at frætta.
52 Leivur fór til Skúgvoy aftur,
til sína hjartans kera:
“Nú er hevndur faðir tín,
nú mást tú mín hústrú vera.”
53 Leivur ektaði Sigmunds dóttur,
so er frá tí skrivað,
eingin hevur betri maður
her í Føroyum livað.
Stígum fast yvir gólv,
sparum ei vár skó,
Gud man ráða,
hvar vit dansa onnur jól!
CCF 218
Einki TSB-nr.
Handrit: a: Hentzasavn (Ny kgl. Saml. 1954,4°), nr. 10, Johannes Clemensen skrivaði í 1819; b: Kvæðasavn hjá Napoleoni Nolsøe (Føroya landsbókasavn, Tórshavn) II (1842), s. 76, nr. 59; c: Hanus Hanusson: Fugloyarbók (fyri 1854), nr. 46; d: Koltursbók (Fróðskaparsetur Føroya) I, s. 46, nr. 9; e: Kvæðasavn hjá Jóni Jónssyni í Tórshavn 1871, 8°, nr. 3, úr søvnum Jakob Jakobsens 1887 (Føroya landsbókasavn, Tórshavn). Prentað í Dimmalætting 1882, Nr. 28 ff.
Útgávur:
1. Dimmalætting 1882, Nr. 28 ff.
2. Føroya kvæði (N. Djurhuus greiddi til útgávu 1972), Band VI, s. 419.
3. Føroya kvæði (Inngangur og úrtøk eftir Dánjal Niclasen, 2003) 29. bind, s. 63.
4. Hentzasavn – kvæðasavnið hjá Jóannesi í Króki frá 1819. Eivind Weyhe legði útgávuna til rættis og skrivaði inngang, Fróðskapur 2011, s. 153.
Heimild: Úr Sandoy. Johannes Clemensen, Jóannes í Króki (1794-1869) Sandi, 1819.


text:
Tey seytjan burðardyggu menningarmálini hjá Sameindu Tjóðum eru hesi:
1. Mál. Gera enda á fátækradømi í øllum sínum líki allastaðni
2. Mál. Gera enda á hungri, tryggja, at matur er tøkur, bøta um føðsludygd og virka fyri burðardyggum landbúnaði
3. Mál. Tryggja øllum heilsugott lív og virka fyri trivnaði fyri øll í øllum aldri
4. Mál. Tryggja inkluderandi og javnbjóðis dygdargóða útbúgving og virka fyri lívlongum læringarmøguleikum fyri øll
5. Mál. Fáa í lag javnstøðu millum kynini og virka fyri, at konufólk og gentur fáa meira mátt og myndugleika
6. Mál. Tryggja, at vatn og reinførisviðurskifti eru í lagi og umsitin á burðardyggan hátt
7. Mál. Tryggja, at øll fáa álítandi, burðardygga og tíðarhóskandi orku, sum øll hava ráð til
8. Mál. At virka fyri varandi, inkluderandi og burðardyggum búskaparvøkstri, fullum og lønandi virksemi og sømiligum arbeiði til øll
9. Mál. Byggja varandi undirstøðukervi, virka fyri inkluderandi og burðardyggari ídnaðarmenning og eggja til nýhugsan
10. Mál. Minka ójavnan í londum og ímillum lond
11. Mál. Gera býir og búsetingar inkluderandi, trygg, dygg og burðardygg.
12. Mál. Tryggja burðardygga nýtslu og framleiðslumynstur
13. Mál. Seta í verk bráðneyðug tiltøk at berjast ímóti veðurlagsbroytingum og avleiðingum av teimum.
14. Mál. Varðveita og á burðardyggan hátt nýta høvini, allan sjógv og sjófeingi til burðardygga menning.
15. Mál. Verja, fáa í rættlag aftur og virka fyri burðardyggari nýtslu av jarðvistskipanum, á burðardyggan hátt røkja skóg, berjast ímóti oyðimarkarmyndan, steðga landtýningum og steðga lívmargfeldismissi.
16. Mál. Virka fyri friðarligum og inkluderandi. Útvega øllum atgongd til rættartrygd og byggja effektivar, ábyrgar og inkluderandi stovnar á øllum stigum
17. Mál. Styrkið Heimsfevnandi felagsskapin fyri burðardyggari menning og økið miðlarnar til at náa málinum


text:
Søkt verður eftir fólki at gera reint í Tofta skúla. Talan er um eitt farloyvisstarv. Byrjað verður skjótast gjørligt og arbeitt verður fram til 1. apríl 2022.
Vaskað verður 23 tímar um vikuna, tá skúlagongd er.
Løn sambært sáttmála millum Føroya Arbeiðarafelag og KAF.
Skrivligar umsóknir verða at senda til Nes kommunu, Toftavegur 3, FO-650 Toftir, ella við telduposti til nes@nes.fo í seinasta lagi 17. August 2021.
Nærri upplýsingar fáast við at venda sær til umsjónarmannin í Tofta skúla, telefon 565003.
Nes kommuna


text:
ICT2018 í Wien
ICT2018 ráðstevnan var í Wien í døgunum 4-6 desember 2018.
ICT ráðstevnurnar eru stórar og upplýst var, at eini 6000 fólk luttóku í Wien. Nógv samskifti var millum fakbólkar og fleiri netverksfundir vóru.
Á hesi ráðstevnu verða nýggjastu uppfinningarnar og tøkniligu gjøgnumbrotini víst fram. Hetta gevur luttakarunum høvi at meta um støði og fáa neyvari frágreiðing um tøkniligu menningina innan ávís øki.
Nógvar av framløgunum eru bandaðar og til taks á heimasíðuni og á youtube ICT2018
Úr Føroyum luttóku Mathea Hilduberg, Vinnuframi, og Maria Húsgarð, Granskingarráðið, sum báðar røkja NCP uppgávur á økinum.


text:
Eftir at útbúgvingartilboðið á Tekniska Skúla í Klaksvík øktist í sambandi við matvøruútbúgvingina, var tørvur á at raðfesta betri hølisviðurskifti. Í hesum sambandi skuldu eisini umstøðurnar til miðnámstútbúgvingina, HF, bøtast, so skúlin eftir útbygggingina kundi hýsa hesum báðum útbúgvingarleiðunum. Afturat hesum eru dagføringar av samlaða virkseminum á skúlanum gjørdar.
Arbeiðsánari: Mentamálaráðið.
Byggiharri: Landsverk.
Ráðgevi: Arkitektar 99
Undirráðgevi: SMJ og LBF
Undirráðgevarar: HMP Consult, PB consult og KJ Elráð
Arbeiðstakarar: Kanjon, Malltek, Jan Ellebye Andersen, Blikksmiðjan, El-In og Magni Jacobsen
Játtan: 36,2 mió. kr.
Útbyggingin av skúlanum fevnir um 1.450 fermetrar, umframt 80 fermetrar til sambygging av bygningunum. Á Tekniska Skúla í Klaksvík eru umleið 200 ársnæmingar, meðan starvsfólkini í ársverkum eru 45 í tali.


text:
Evra
Gjaldoyrað evra ella euro (symbol € ella EUR) er seinnu árini innført í nógvum av ES-limalondunum. Danmark er ikki við í gjaldoyrasamstarvinum, men danska krónan er kortini sterkt tengd at evruni - kursurin liggur altíð og ridlar um 7,45 DKK fyri eina EUR.
Í løtuni eru 18 lond við í evruøkinum (Euro Area ella Eurozone) [1]. Afturat teimum nýta fimm lond evruna sambært formligum avtalum, teirra millum San Marino, Monako og Vatikanið umframt oyggjalondini Saint-Pierre og Miquelon og Mayotte, seks lond nýta evruna uttan formligar avtalur, teirra millum Montenegro, Andorra, Kosovo og fleiri oyggjalond, afturat teimum eru minst ellivu gjaldoyru knýtt at evruni.
SøganEdit
Í 1979 fekst felags gjaldoyra, tá ið avroknast skuldi fyri landbúnaðarvørur. Hetta gjaldoyrað fekk navnið ecu, sum er European Curreny Unit (ella á føroyskum: "evropeisk gjaldoyraeind"). Samstundis er ecu eisini navnið á fronskum mynti úr miðøldini. Tann 1. januar 1999 kom í gildi nýtt felags ES-gjaldoyra, sum verður nevnt evra, uppkallað eftir heimspartinum.


text:
Heildarveitari av skrivstovuútgerð
Nema er heildarveitari av skrivstovuútgerð til vinnulív og stovnar. Grundreglan er, at alt til skrivstovuna fæst á einum stað.
Vit leggja dent á góðskuvørur, kappingarførar prísir og skjóta tænastu. Fyri at tryggja bestu tænastuna hava vit stóra goymslu og útkoyringartænastu. Vit velja eisini tey bestu merkini og kunnu tí tryggja tær, at okkara vørur altíð eru dygdarvørur.
Nema hevur góða útkoyringartænastu, sum tryggjar, at tú fært bílagda vøru, tá ið vit hava lovað tær hana. So fært tú bestu umstøður at leggja arbeiðið til rættis.
Trýst á myndina ella leinkið í høgru síðu fyri at síggja vøruskránna.
Vøruskrá
Hevur tú spurningar, ring 202020 millum kl 08-16 ella send teldupost á sola@nema.fo.
Føstulávintskatalog til skúlar
Her kanst tú síggja okkara føstulávints katalog til skúlar fyri 2021
Føstulávintskatalog til stovnar
Her kanst tú síggja okkara føstulávints katalog til skúlar fyri 2021


text:
Greinarøðin VITAN OG VÍSINDI - 2013
Í hesi greinarøð, sum er í 10 pørtum, skriva vísindafólk á Fróðskaparsetri Føroya um evni, tey granska í.
Greinarøðin kemur í Vikuskiftisblaðnum hjá Sosialinum tíðarskeiðið frá 1. mars til 10. mai 2013 .
Menn sum elskast
Turið Sigurðardóttir,
professari Føroyamálsdeildin
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 25 · 1. mars 2013
Gamlamannasukursjúka hóttir tey ungu
May-BrittSkoradal Jacobsen,
diabetessjúkrarøktrfrøðingur, undirvísari á Sjúkrarøktarfrøðideildini
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 28 · 8. mars 2013
Pløyen toldi ikki luktin í Havn
Erling Isholm
adjunktur í søgu á Søgu- og samfelagsdeildini
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 31 · 15. mars 2013
Skilji eg teg í rúmi og tíð - tú virðismikla menniskja
Marjun Thomsen
Cardiologiskur sjúkrarøktarfrøðingur, Master of health science
og undirvísari á Sjúkrarøktarfrøðideildini
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 34 · 22. mars 2013
Eru ikki ella ikki eru - ein málslig variatión
Zakaris Svabo Hansen
Adjunktur í málfrøði á Føroyamálsdeildini
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 38 · 5. apríl 2013
Fiskapeptidir verja mannaættarinnar móti lívshóttandi
Hóraldur Joensen
Lektari á Náttúruvísindadeildini
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 41 · 12. apríl 2013
Plásstrot fær aling at bjóða alduni av
Bárður A. Niclasen
Lektari á Náttúruvísindadeildini
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 44 · 19. apríl 2013
Hjallurin á sjónum
Rúnu Hjelm
Fyrrverandi vísindaligt hjálparfólk á Søgu- og samfelagsdeildini
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 47 · 26. apríl 2013
Føroysk bindimentan í broyting
Noomi Reinert í Dali
Lærari á Námsvísindadeildini
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 50 · 3. mai 2013
Størri skúlar til størri næmingar!
Erla Olsen
Námslektari á Námsvísindadeildini
VIKUSKIFTI Sosialurin nr. 53 · 10. mai 2013 nr


text:
Trupult við at lesa Bøkur:
Um hevur trupult við at lesa bøkur og heldur ikki, at tú hevur tíð til at lesa bøkur, so vil eg fortelja tær, at eg havi havt tað akkurát líka. Ein dagin, ein vanligan skúladag prøvaði, at eg lesa nakað í fríkorterunum og í bussinum á veg heim. Tá eg kom heim og hevði lisið í umleið 20 minuttir. Varnaðist eg, at eg hevði eg lisið frá síðu 129 í GirlDefined til endan (226 síður)! So í bussinum er ein gyltur møguleiki at lesa!
.
Girl Defined
Systrarnar Kristen og Bethany frá Texas hava skrivað bókina “Girl Defined”. Hetta er ein bók, ið tær sjálvar høvdu ynskt at lisið, tá tær vóru yngri. Bókin snýr seg um, hvussu Bíblian definerar vakurleika í gentum og kvinnum í mun til, hvussu heimurin definerar vakurleika. Tá ið hugt var, at Marilyn Monroe í 50’unum, var hon definitiónin uppá ta “perfektu” kvinnuna, meðan seinni í 1900-talinum broyttist definitiónin.
Var tað modernað at vera klænur? at hava formar? at vera langur? at vera lítil?
Heimurin broytist allatíð, og tað er ómøguligt at fylgja krøvunum, sum heimurin gevur okkum. Spyrja vit okkum sjálvar: “Hvat er vakurleiki?”, so hevur heimurin nógvar forkláringar. Onkur heldur, at vakurleiki er kvinnurnar á forsíðuni á bløðunum. Onnur meina, at vakurleiki er modellir og sjónleikarar frá hollywood. Sambært Bíbliuni er hettar ikki vakurleiki.
.Men hvat sigur Bíblian? Bíblian gevur okkum eina forkláring uppá, hvussu ein genta ella kvinna eigur at vera. Hvussu vit kunnu vera vakrar. Vit eiga at lata Gud definera okkum.
Systrarnar
Kristen er 29 ár, er gift men hevur eingi børn og Bethany er 27 og er ógift. Til felags hava tær eina avbjóðing at líta á Gud í truplum tíðum og bíða í tolni. Hjá Kristen er avbjóðingin, at hon ikki kann fáa børn. Og hjá Bethany, er avbjóðingin tann, at hon er single og ikki hevur fingið ein maka enn. Hetta er nakað, sum serliga myndar bókina og missiónarbeið teirra.
Bókin kemur við nógvum dømum frá veruleikanum um, hvussu Gud brúkar ymsar kvinnur í Bíbliuni, hóast tær ikki høvdu ta perfektu bakgrundina ella perfekta lívið. Eitt dømi er Ester í Bíbliuni, sum gjørdist drotning og bjargaði øllum jødunum í landinum við Guds hond. Mordokai segði við Ester í Ester 4:14
“… Og hvør veit, um tað ikki júst var fyri slíka tíð sum hesa, tú komst at sita sum drotning?”. Vit eru akkurát í familjuni, skúlanum og landinum, vit eru, tí at Gud hevur eina ætlan við okkum.
.
Millum allar kapitlarnar í bókini er eisini ein ”study guide”. Til kapittul 8, er tað møguligt at skriva orð ella setningar inn:
”If only I had _____________ then I’d be happy”
Hesin spurningur hugtók meg. Hvat er tín djúpasta tráan. Hvat hevði tú sett inn har?
Ein sjeik? Eitt gott arbeiði við góðari løn? Líka tenn sum síðumakkarin í skúlanum? Eina ferð til Barcelona í summar?
Sannleikin er, at einki her á jørð kann fylla tómrúmið í okkum uttan Jesus. Hvat enn vit so fylla okkum við av tingum, ið hoyra jørðini til, fara vit ikki at vera mettaði 100%.
Sálmur 92:5: ”Tí Tú hevur glett meg við verki Tínum, HARRI, eg rópi av gleði um tað, ið hendur Tínar hava gjørt.”
Ikki lat nakað her í verð gera, at tú heldur virði títt lækka.
Hás. 4:1 sigur ”Sum tú ert vøkur, elskaða mín, sum tú ert vøkur!”.
.
Bíblian fortelur okkum í fyrstu mósebók, at Gud sá at alt tað, ið hann hevði gjørt, var gott og vakurt. Um tú hevur trupulleikar við at síggja munin á, hvussu Bíblian definerar gentur/kvinnur í mun til heimin, so keypt bókina og les hana! (link niðast til bókina)
Síða 153 í bókini hevur ein lista til ”Road Map to God-Defined Succes”:
She fears the Lord (Prov. 31:30)
She speaks words of wisdom (Prov. 31:26)
She welcomes hospitality (Prov. 31:20)
She teaches with kindness (Prov. 31:26)
She takes great care of her home and family (Prov. 31:27, Titus 2:5)
She loves and respects her husband (Prov. 31:11-12)
She loves her children (Titus 2:4)
She’s not lazy or idle with her time (Prov. 31:37)
She works really hard morning until night (Prov. 31:15,18)
She’s respectful in her behaviour (Titus 2:3)
She mentors younger women (Titus 2:4)
She’s self-controlled in her words and actions (Titus 2:5)
She pursues purity in every area of her life (Titus 2:5)
*(Proverbs = Orðtøkini)
#VerEinGentaDefineraðAvGudiÍstaðinFyriHeiminum!
.
GirlDefined Miðlar:
Kristen og Bethany hava ikki bara skrivað hesa bókina, men tær hava eisini eina heimasíðu www.girldefined.com og eina YouTube kanal, har tær leggja eitt nýtt video út hvønn mikudag.
Bóka Trailarin, trýst her
Link til bókina:
- Bókin kann bíleggjast frá Logos Bókahandlinum í Havn, trýst her
- Eisini kann hon keypast á netinum á Amazon her, ($8.99) og sum e-Bók á Christianbook her.
Fylg Sigrið á Instagram: HolyBibleLover


text:
Hans Meinhard Djurhuus og Tíðriks søga
Leygardagin 12. september 2020 klokkan 16:00 skipa Sláið Ring og Norðurlandahúsið fyri kvæðastevnu í Norðurlandahúsinum – í ár verður vegna støðuna við korona tíverri bert fyrilestur á skránni og ikki dansur.
Rasmus Joensen fer at siga frá um Hans Meinhard Djurhuus, søgu- og kvæðaumhvørvi á Høggeil og um Tíðriks søga.
Hans Meinhard Djurhuus var føddur í Sumba 11. januar 1920, og eru tað sostatt hundrað ár í ár síðani hann var føddur.
Í fyrilestrinum verður sagt frá um Hans Meinhard Djurhuus og grannalagið saman við húsinum á Høggeil, har hann var sum húsfólk. Í hesum serliga umhvørvinum við søgum, sagnum, kvæðum og sangi hevur hann livað mitt í verðini.
Namur sum Hans Meinhard var, hevur hann tikið til sín av øllum hesum, og hevur tað givið honum íblástur til yrkingar og umsetingar.
Eisini verður greitt frá Tíðriks søgu – søguni um Tíðrik av Bern, og vísu og kvæði, sum taka útgangsstøði í brotinum um Stríðið á Bertungslandi.
Hans Meinhard Djurhuus umsetti Tíðriks søgu fyrst í 70-unum og las hana sjálvur upp í Útvarpinum. Ein upplestur og upplesari, sum fleiri munnu minnast.
—
Tiltakið er ókeypis, men vegna avmarkingar í sambandi við korona er neyðugt at melda seg til tiltakið, sí heimasíðuna hjá Norðurlandahúsinum ella melda til her. Tiltakið verður eisini stroymt, leinki kemur seinni.


text:
Stóra landsinnsavningin hjá Reyða Krossi verður leygardagin 16. september 2017
Eisini ber til at stuðla hjálpararbeiðinum við at flyta peningin inn á konto í peningastovnunum.
Hesi eru konto nr. okkara í føroysku peningastovnunum:
- Bank Nordik: 6460 4946954
- Betri: 9181 4950013
- Norðoyar Sparikassi: 9865 1003776
- Suðuroyar Sparikassi: 9870 4051387
Reyði Krossur Føroya
Við sjálvbodnari orku tálmar og bøtur Reyði Krossur Føroya um menniskjaliga neyð, líðing og mismun.
Reyði Krossur er heimsins størsti hjálparfelagsskapur. Vit hjálpa í gerandisdegnum og tá stór vanlukka er. Frá fyrstahjálparkassanum í bilinum til kríggj hinumegin jørðina.
Vit leggja dent á alheims hjálpararbeiði okkara og sosialu íløgu okkara í Føroyum. Vit eyðmerkja tey, ið eru mest viðkvom og tryggja at virki okkara er miðvíst teimum.


text:
Fiskivinnunýskipan er ikki ein spurningur um at verða samdur ella ósamdur. Tað er ein spurningur um fíggjarligan lív ella deyða fyri starvsfólk í vinnuni og tingfólk.
Havi latið mær fortalt, at samráðingarnar ímillum Sambandsflokkin og samgonguna hava tikið støðið í uppskotinum hjá Sambandsflokkinum. Tað ljóðar undarligt at taka støði í einum andstøðu-uppskoti. Tað gevur onga meining. Sjálvandi áttu samráðingar millum eina meirilutasamgongu og ein andstøðuflokk at tikið støði í einum uppskoti frá samgonguni.
Við tað at undirritaði var limur í einum arbeiðsbólki seinasta heyst, havi eg rímuliga gott innlit í hvussu uppskotið bleiv til.
Og orsøkin til hesar reglur er, at uppskotið als ikki er gjøgnumarbeitt og bert ein ella tveir persónar hava gjørt hetta uppskot. Tá vit so leggja avtræt at vitan teirra um fiskivinnu er avmarka, so kann úrslitið ikki verða gott.
Og hetta var samráðingargrundarlagið! Út frá hesum er avgjørt orsøk at stúra.
Undirritaði var í heyst limur í einum arbeiðsbólki við 5 limum. Har var ein fyrrverandi strámaður (Strámaður er vist eitt vítt begreb) Ein reiðari, sum manglar kvotu, ein fakfelagslimur sum ynskir fleiri limir, ein fyrrverandi fiskifrøðingur og undirritaði.
Tilsamans nógv vitan og tá floksskrivarin upplýsti at vit vóru útvaldir partvíst geografist og serliga eftir vitan, ljóðaði tað rímuligt. Men tá eg seinni fekk at vita, at tað var ein feilur, at eg endaði í nevndini, kom tað mær (púra ódokumentera) til hugs at kanska nevndarlimir vóru valdir eftir hvørja hugsan teir høvdu.
Havandi í huga, at eg og núverðandi Løgtingsformaður fyri júst 4 árum síðani diskuteraðu alt tað nógva tilfarið um fiskivinnu, sum segðist verða á skrivstovu Sambandsfloksins, skal eg skoyta uppí, at fyri mær er tað enn líka loyniligt, sum skattalættin einaferð var. Eg havi fleiri ferðir hoyrt um tað. Men sæð tað havi eg ikki.
Tað gekk illa at fáa fund í lag, tí nevndarlimir áttu sín lut í økingini í ferðafólkatalinum, sum stjórarnir í Vága Floghavn og Atlantic Airways greiddu frá á Landsfundinum. Men tað var sjálvandi í arbeiðsørindum at nevndarlimir stuðlaðu floghavn og flogfelag.
Vit høvdu ca. 4 fundir og innkallaðu nøkur fólk í vinnuni, sum gjørdu okkum tann beina at møta og greiða okkum frá.
Síðan ger ein persónur eitt útkast til tað sum vit sum bólkur skulu koma til.
Á seinasta fundinum møtti ein tinglimur, og greiddi frá at hansara uppskot, sum hann hevði gjørt sjálvur, líktist tí, sum vit aðrir høvdu fingi sendandi frá ”bólkaleiðara okkara” og annars skuldu diskutera seinni.
Hetta var so samtykt aftaná at diskutera í ein tíma!
Hetta var alt avgreitt av bólkinum uppá 14 dagar og ein mána seinni hevði Landsnevnd floksins fund um hetta. Vit vóru ein arbeiðsbólkur og sjálvandi høvdu vit ongan formellan avgerðarrætt.
Síðan almannakunngjørdi Sambandsflokkurin sín fiskivinnupolitik. Og fyrst var formaður floksins í R7 og greiddi frá uppskotinum og síðan næstformaðurin, sum harumframt upplýsti at hann hevði gjørt uppskotið. (tað er ivaleyst rætt, hóast onkur mótmælir, út frá tí at uppskotini eru rímuliga identisk)
Orsøkin til hesa grein er at varpa ljós á, at tann fiskivinnunýskipan, sum vit eru ávegis at samtykkja, er sera illa gjøgnumhugsa. Arbeiðið aftanfyri er sera lítið og er ikki virðiligt fyri eitt stórt mál sum hetta.
Uppskotið hjá samgonguni er so illa frágingi, at trúgvir floksstuðlar nevna uppskotið sum fyribils útkast sum ikki skal takast fyri áljóðandi.
Út frá tveimum uppskotum, sum eru illa umhugsa skulu 22 tingmenn sum ongan kunnleika hava til fiskivinnu samráðast fyri at gera ein framtíðar fiskivinnupolitik. Tað er ikki neyðugt at verða búskaparfrøðingur fyri at rokna sannlíkindi fyri úrslitinum.
Tað kann bara enda galið. Rættuliga nógv meira galið enn nakar hugsar.
Eivind Jacobsen
Strendur


text:
Borgarstjórin í Klaksvík hevur nú fingið bræv frá økisleiðaranum og borgarstjóranum Í Caithness, sum ynskja at varðveita og styrkja sambandið millum Wick og Klaksvík.
Jógvan Skorheim, borgarstjóri í Klaksvíkar kommunu, hevur fingið bræv úr Skotlandi, har tey bakka frá aftur kravinum, um at føroyingar skulu steðga við grindadrápi, um samband framvegis skal vera ímillum býirnar báðar.
– Eg var ongantíð í iva um, at stóð valið ímillum Wick ella rættin til grindadráp, so mátti vinarbýarsamstarvið lúta fyri mítt viðkomandi, tí sjálvandi skulu skotar ikki blanda seg uppí, um vit drepa grind í Føroyum ella ikki. Nú sær tað so út til, at vit sleppa undan at velja, sigur Jógvan Skorheim, borgarstjóri.
Brævið úr Caithness kemur frá Counsillor Roger Saxon og Counsillor Gillian Coghill, sum eru ávíkavist Area Leader og Civic Head í Caithness, har Wick er ein av 19 býum.
Tey bæði Saxon og Coghill siga, at meirilutin í stjórnini í Caithness ikki stóð aftanfyri áheitanina, sum Gail Ross sendi til Jógvan Skorheim, borgarstjóra, har hon bað klaksvíkingar steðga við grindadrápi, um Klaksvík ikki skuldi missa Wick sum vinarbý. Meirilutin ynskir harafturímóti at varðveita og styrkja um vinarbýarsamstarvið ímillum Wick og Klaksvík.
– Okkara støða er, at vit uppfata Klaksvík sum vinarbý hjá Wick, og vit vóna, at tykkara borgarar og býráð hava somu støðu, skriva tey bæði í brævi til Jógvan Skorheim, borgarstjóra í Klaksvíkar kommunu.
Vinarbýarsamstarvið millum Wick og Klaksvík er frá 1995, og við nýggjasta brævinum er altso greitt, at stjórnin í Caithness ynskir at halda fram við samstarvinum.


text:
Samhandilin ella samlaði vøruhandilin Føroya við útheimin var 15,8 mia. kr í fjør. Hetta kom av vøruinnflutningi á 7,2 mia. kr. og vøruútflutningi á 8,6 mia. kr. Sostatt var yvirskotið á handilsjavnanum 1,4 mia. í fjør. Innflutningurin er uppgjørdur eftir upprunalandi og útflutningurin er uppgjørdur eftir nýtslulandi. Hetta skrivar Hagstovan á heimasíðuni.
Hagstova Føroya » 02. mars 2018
Bæði innflutningur og útflutningur vóru 0,6 mia. kr. størri í 2017 enn árið fyri og samhandilin við útlond harvið 1,2 mia. kr. størri. Av tí at innflutningur og útflutningur vuksu eins nógv, var avlopið eins stórt í 2017 sum í 2016.
Samanborið við 2007 er útflutningurin vaksin úr 4,1 mia. kr upp í 8,6 í 2017 – ein vøkstur á 110% – og innflutningurin úr 5,5 mia. kr. upp í 7,2 mia. kr. – ein vøkstur á 31%. Tá í 2007 var eitt hall í handilsjavnanum 1,4 mia. kr., samanborið við nú eitt avlop á 1,4 mia. kr. í 2017.
Danmark er landið, vit handla mest við. Vit keyptu vørur haðani fyri 2,7 mia. kr. og seldu fyri góða hálva mia. til Danmarkar.
Næststørstan samhandil hava vit við Russland. Hagar seldu vit vørur fyri 2,4 mia. kr., men innfluttu bert fyri 75 mió. kr. úr Russlandi.
Á triðja plássi yvir samhandilslond kemur Týskland. Vit seldu fyri 760 mió. kr. og keyptu fyri 730 mió., so her var næstan javnvág í handlinum.
Á fjórða plássi kom Noreg og á fimta plássi Bretland.
Vøruúrvalið, sum verður innflutt úr Danmark, er sera breitt. Olja er ein vøru, sum vit keypa nógv av í Danmark. Í 2017 innfluttu vit olju fyri 600 mió. kr. haðani. Eisini kemur nógv av matinum úr Danmark, og í fjør keyptu vit matvørur fyri 300 mió. kr. haðani.
Týskland er landið, vit innflyta næstmest úr, og eisini her er talan um fjølbroytt vøruúrval. Bæði matvørur, ídnaðarvørur, maskinur og bilar. Av teimum 760 mió. kr., sum vit útflyta fyri til Týsklands, eru 580 mió. kr. laksur.
Innflutningurin úr Noreg er eisini um 700 mió. kr., og her fyllir fóður til alivinnuna og skip nógv. Fyri nøkrum árum síðan var stórur partur av oljuni keypt úr Noregi, men seinnu árini er hetta minkað nógv.
Russland er tað landið, sum vit útflyta nógv mest til. 28% av samlaða vøruútflutninginum hjá Føroyum fer til Russlands. Hetta er nógv vaksið seinnu árini, tí fyri fimm árum síðan fóru einans 8% til Russlands. Útvið helvtin av útflutninginum til Russlands í fjør var laksur, 25% vóru makrelur og 20% vóru sild.
Vit útflyta næst mest til USA, og av vørunum til USA er 97% laksur.
Bretland er landið, sum keypir trið mest av okkara vørum, har laksur og toskur umboða hvør sín triðing av útflutninginum til Bretlands.
Verður hugt eftir samhandlinum við útheimin eftir høvuðsøkjum, sæst á myndini niðanfyri, at ógviliga stórur munur er, hvussu býtið er í innflutninginum og útflutninginum. Av innflutninginum koma 57% úr Norðanlondum og 30% úr øðrum europeiskum londum. Av útflutninginum fara bert 14% til Norðanlond og heili 67% til onnur lond í Europa.
Dagførd og útgreinað hagtøl um samhandil Føroya við útlond eru at finna í hagtalsgrunninum her.


text:
Jákup, tilbúgvingarsamskipari
Tú skalt duga at samskipa
Á Landsverki eru nógv skilagóð starvsfólk við breiðari, fakligari vitan. Tí fært tú altíð avbjóðingar og hevur góðar møguleikar at halda vitanarstøðið við líka. Harafturat er Landsverk eitt arbeiðspláss, ið gevur sínum starvsfólkum møguleika til at flyta seg millum ymisk og sera breið fakøki. Síðandi 2001 havi eg serliga arbeitt við tilbúgving í tunlum, men eisini við tilbúgvingini á øllum landsvegakervinum.
Eg eri upprunaliga útbúgvin maskinsmiðjur og teknikari á maskinteknologisku linjuni. Ein útbúgving sum maskinsmiðjur lærir teg at hugsa praktiskt, meðan útbúgvingin sum maskinteknikari og eftirútbúgving í prosjektleiðslu hevur lært meg at hugsa meiri yvirskipað. Hetta er ein góð samanrenning av førleikum at hava á einum stovni sum Landsverki, har vit varða av bæði praktiskum og yvirskipaðum planleggingaruppgávum.
At samskipa tilbúgvingina krevur sera góð samstarvs- og samskiftisevni. Partarnir – Landsverk, løgreglan, sløkkilið, bjargingarfeløg og sjúkrahús – hava ymsar førleikar, men skulu samstarva um at røkka sama máli. Tí skalt tú sum samskipari duga væl at lurta eftir fólki og orða ein boðskap og eina uppgávu soleiðis, at allir partar hava júst somu fatan av, hvat uppgávan snýr seg um. Hetta er ein stór avbjóðing, av tí at vit eru so nógvir partar við sera ymiskum bakstøði. At duga at seta seg inn í støðuna og hugsunarháttin hjá øðrum fólki er tí altavgerandi, tá tú skalt gera eina tilbúgvingarætlan.
Harafturat skalt tú duga at taka avgerðir, samstundis sum tú skalt hava virðing fyri øðrum. Í sambandi við tilbúgving eru sera greiðar kommandolinjur, og allir partar vita, hvør hevur avgerðarrættin. Tann, ið hevur avgerðarrættin, skal duga at skera ígjøgnum, og hinir partarnir skulu virða hetta.
Jákup N. Olsen, maskinteknikari og tilbúgvingarsamskipari, deildin fyri infrakervi


text:
Búmerkið
Búmerkið er bygt upp um navnið Granskingarráðið. Fyri at fáa orðið gransking at stíga fram, eru orðini gransking og ráð skild sundur við sjálvum merkinum. "Granskingar" stendur við grønum liti, meðan »ráðið« er í einum meiri nevtralum grátóna. Millum orðini er ein einføld mynd: Ein grøn bylgjut strika við einum gráum formi. Strembað er eftir, at búmerkið livir upp til virksemið hjá Granskingarráðnum.
Granskingarráðið hevur eina breiða kontaktflatu við samfelagið - bæði myndugleikar, granskarar, vinnulív og fólk sum heild - og tað skal gerast sjónligt. Dentur er lagdur á lyklaorð sum vøkstur, gróður og menniskjað. Búmerkið kann síggjast upp á fleiri mátar. Tað kann vera ein blóma. Tann grøna, bylgjuta strikan kann eisini síggjast sum eitt einstakt grasstrá, meðan tann grái parturin líkist einari hond. Samstundis hómast bæði eldur og vatn í forminum, og sostatt eru grundleggjandi frumevnini væl umboðað (eldur, luft, vatn og jørð).
Búmerkið strembar uppeftir, og tað ímyndar endamálið við allari gransking, sum er øktur kunnleiki og framburður fyri menniskjað. Tann grøni liturin umboðar saman við forminum vøkstur og gróður. Soleiðis verður granskingin fatað sum dynamisk og organisk: Ein partur av tí grógvandi lívinum, eins og endamálið hjá Granskingarráðnum er at fáa granskingina viðkomandi fyri samfelagið. Orðið Granskingarráðið er ein partur av búmerkinum.
Skriftin Garamond er klassisk. Hon ber boð um trúvirði, dygd og sakligheit.


text:
Seinasti dagur
So er seinasti dagurin á Teenstreet 2019 upprunnin. Eg havi sett meg uttanfyri í milda veðrinum at skriva. Inni í stóru høllini sita øll tey ungu til bíbliutíma, og her uttanfyri er rættiliga friðarligt. Nøkur fólk ganga aftur og fram og takast við ymiskt praktiskt. Her framvið fara 3 gentur í appilsinlittari ketildrakt við einum vogni, hvørs uppgáva er at savna órudd. Tær hava eisini riggað sær ein hátalara til, og tónleikurin ljómar frá teimum.
Skráin fyri dagin er annars tann sama, sum hinar dagarnar. Legan endar ikki fyrr enn eftir Throne Room seint í kvøld. Men sjálvandi er dagurin merktur av, at hetta er tann seinasti, og longu í morgun møtti eg onkrum, sum fór trillandi avstað við kuffertinum, men hóást tað, verða tey allarflestu til endan í kvøld.
Um eina løtu fer streymurin av ungum at standa út ígjøgnum hurðina í Main Hall, og so er aftur yðjandi lív á økinum.
Skrivað: Eyðun á Lakjuni


text:
Tekniskt Yrkisnám
✓ Timbur á Glasi í Havn og TSK í Klaksvík
✓ EL á Glasi í Havn og TSK í Klaksvík
✓ Bilsmið á Glasi í Havn
✓ Metal á Glasi í Havn
Skapandi yrkis- og atstøðisútbúgvingar
✓ Hárfríðkan á Glasi í Havn
✓ Klædnaatstøði á Glasi í Havn
✓ Tilvirkisatstøði á Glasi í Havn
✓ Matvøruatstøði á TSK í Klaksvík
✓ Serbreyt innan handsverksyrkið á Glasi í Havn og TSK í Klaksví
Ert tú í læru og hevur lærusáttmála, tá fevnir skúlagongdin á Tekniskum Yrkisnámi
um 50-55 vikur. Hevur tú ikki lærusáttmála kanst tú taka Tekniskt Yrkisnám eftir
einum ári.
Á Tekniskum Yrkisnámi hevur tú tveir valmøguleikar at byrja tína yrkisleið. Teir eru við lærusáttmála við fyritøku, ella við ongum lærusáttmála.
Hevur tú gjørt sáttmála við eitt lærupláss, verður skúlagongdin hjá tær løgd til rættis saman við læruplássinum, soleiðis at tú ert í verkligu læruni ímillum tey ymisku skúlaskeiðini.
Ein yrkisútbúgving varir vanliga í umleið 4 ár. Av hesum eru vanliga 55 vikurí skúla. Hetta er galdandi, um tú hevur lærusáttmála.
Við lærusáttmála tekur tú øll skúlaskeiðini í Yrkisnámi. Ímillum skúlaskeiðini hevur tú verkliga læru. 1. og 2. skúlaskeið eru 20 vikur hvørt. Tá hevur tú yrkislærugreinar og almennar lærugreinar á E stigi.
Í 3. skúlaskeiði, sum fevnir um 10 vikur, hevur tú bert yrkislærugreinar at hugsa um, og tú sleppur at førleikamenna teg í tín um yrki burturav og miðvíst. Eftir lokið 3. skúlaskeið kanst tú fara upp til sveinaroynd og tú fært sveinabræv í tínum yrki.
Ætlar tú at læra til elektrikara, hárfríðkara, húsasmið, metalsmið ella bilsmið, og ikki hevur lærusáttmála, kanst tú søkja um upptøku á øðrum av yrkisskúlunum (annað hvørt á Glasi ella á TSK) til 1. skúlaskeið, har tín yrkisgrein verður boðin út. Har byrjar tú skúlagongd ina í 1. skúlaskeiði, sum er 20 vikur. Um tú stendur 1. skúlaskeið, er møguleiki at fara beinleiðis inn á 2. skúlaskeið innan økið.
Tekniski Skúlin í Klaksvík (TSK) og Glasir bjóða undirvísing á serbreyt innan hand verksyrkið.
Serbreytin er ætlað næmingum millum 16 og 25 ár, sum hava ynski um at nema sær førleikar í yrkisnámi, men ikki megna at fáa sær fulla útbúgving í verandi útbúgvingarskipan. Undirvísingin á serbreytini tekur støði í tí einstaka, sum verður førleikamettur eftir serligari skipan, ið verður brúkt at skjalprógva førleikar hjá einstaka næminginum.
Yrkisdepilin
Faldari um yrkisútbúgvingar er tøk her.
Glasir
TSK


text:
Slóðir til onnur etisk ráð
Her finnur tú slóðir til onnur Etisk ráð, nevndir og samstørv í norðurlondum. Eisini eru slóðir, sum vísa til altjóða etikk-nevnir og líknandi.
Danmark
Det Etiske Råd Uppgávan er at veita ráðgeving og fremja kjak um nýggja bio- og gentøkni, sum hevur ávirkan á mannalív, náttúru, umhvørvi og matvørur. Ráðið tekur eisini støðu til etiskir spurningar, sum viðvíkja heilsuverkinum.
Den Nationale Videnskabsetiske Komité Uppgávan er at verja persónar, sum luttaka í biomedisinskum granskingarverkætlanum og at menna nýggjar reglur og mannagongdir.
Teknologirådet Uppgávan er at breiða út vitan um og avleiðingar av tøkni, og at ráðgeva Fólkatinginum og stjórnini.
Sverige
Statens medicinsk-etiska råd Uppgávan er at lýsa medisinsk-etiskir spurningar útfrá einum yvirskipaðum framtíðarútliti fyri samfelagið.
Gentekniknämndan Uppgávan er at ráðgeva stjórn um hvussu gentøkni verður nýtt ráðilig og trygg fyri menniskju og djór.
Norge
Bioteknologirådet Uppgávan er at umrøða etiskir prinsipp spurningar og hvussu hesir verða nýttir í biotøkniligum virksemi og at mæla til etiskar leiðreglur.
Teknologirådet Uppgávan er at meta um tøkniligu menningina á øllum samfelagsøkjum. Ráðið er óheft og ráðgevandi.
Finland
Forskningsetiska delegationen Uppgávan er at viðgera etiskar spurningar, sum knýta seg at vísindaligari gransking. Nevndin var sett á stovn í 1991.
Den riksfattande etiska delegationen inom hälso- och sjukvården (ETENE) Uppgávan er at viðgera prinsipiellar etiskar spurningar, ið knýta seg at heilsuverkinum og støðuni hjá sjúklinginum.
Island
National Bioethics Committee Uppgávan er at meta um umsóknir viðvíkjandi heilsufrøðiligari gransking, har menniskju eru við.
Fælles nordisk
Nordisk Komité for Bioetik Uppgávan er at styðja undir norðurlendskt samstarv og upplýsing um etisk sjónarmið í bioteknologiskari gransking, menning og tillaging.
Altjóða etikk nevndir
UNESCO: International Bioethics Committée
WHO: Ethics and Health
The Human Genome Organization’s Ethics Committee
FAO: Internal Committee on Ethics in Food and Agriculture
Aðrar etikk slóðir
Codex – Svenska Vetenskapsrådets portal
A Guide to Bioethics Resources on the Web – Guidetohealthcareschools.com, USA
BioEdge – Nýtt um bioetik úr øllum heiminum
Bioetikkur – tíðarrit
Nature Journal


text:
Danski orkumálaráðharrin á orkuráðstevnu í Føroyum
24. mars 2017
Danski orkumálaráðharrin, Lars Christian Lilleholt, verður eitt av høvuðsnøvnunum á orkuráðstevnuni, “Frá olju til vind”, sum Sambandsflokkurin skipar fyri, fríggjadagin 7. apríl, á Østrøm. Har fer hann at umrøða orkupolitikkin í Danmark og ES
Lars Christian Lilleholt hevur verið orkumálaráðharri í Danmark síðan 2015 og fer at umrøða danska orkupolitikkin og hvørji politisk mál eru i Danmark og ES innan orkuøkið.
Danmark hevur seinastu 40 árini megnað at lagt sín orkutørv um frá at verða djúpt tengt at oljuni frá Miðeystri til at vera eitt av grønastu og mest orkueffektivu londunum í heiminum.
Samstundis er samfelagsligi týdningurin av orkusektorinum alsamt vaksin og altjóða áhugin fyri donskum orkuloysnum er sera stórur.
Úrslitini innan orkuøkið í Danmark seinastu 40 árini eru skapt í einum neyvum samspæli millum politisku skipanina og vinnuna, har politisku avgerðirnar á orkuøkinum hava megnað at skapt røttu karmarnar fyri eini menning á heimamarknaðinum og vinnan hevur megnað at brúkt karmarnar fult út.
Á orkuráðstevnuni fer landsstýriskvinnan í orkumálum, Sirið Stenberg, eisini at taka lut og røða um, hvørjar politiskar ætlarnir Landsstýrið hevur á orkuøkinum.
Umframt Lars Christian Lilleholt, orkumálaráðharra í Danmark, og Sirið Stenberg, landsstýriskvinnu í orkumálum, fer Thomas Nolsøe Danielsen, formaður í orku-, veitingar- og klimanevndini hjá Fólkatinginum, at taka lut og røða um orkupolitikkin í Danmark og ES.
Meira kunning við útgreinaðari skrá verður send út seinni.
Á myndini eru, f.v.: Magni Laksáfoss, næstformaður í Sambandsflokkinum, Lars Christian Lilleholt, ráðharri, Bárður Nielsen, formaður í Sambandsflokkinum og Thomas Danielsen, fólkatingsmaður fyri Vinstra og formaður í orku-, veitingar- og klimanevnd Fólkatingsins
Les meira: Spennandi skrá fyri orkuráðstevnuna - Frá olju til vind
Les meira: Magni Laksáfoss greiðir frá um orkuráðstevnuna
Les meira: Altjóða serfrøðingur á orkuráðstevnu í Føroyum
Les meira: Orkuráðstevna - Frá olju til vind
RN
Aftur


text:
Kaj Leo fingið svar um bakkaverju fyri fornminni í Kirkjubø
1. oktober 2018
Kaj Leo Holm Johannsen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur nú fingið svar frá Rigmor Dam, landsstýriskvinnu í mentamálum um bakkaverju fyri fornminni í Kirkjubø
Í svarinum, dagfest 27. september 2018, frá Rigmor Dam, stendur:
“Svar upp á fyrispurning nr. 14/2018 eftir tingskipanini § 52a frá Kaj Leo Holm Johannesen, løgtingsmanni, um bakkaverju fyri fornminni í Kirkjubø, settur landsstýriskvinnnuni í mentamálum, Rigmor Dam.
Svar til 1: Er gjørd nøkur tørvsmeting av bakkaverju í Kirkjubø - um ja, hvat er úrslitið av hesari tørvsmeting og um nei, hví er henda tørvsmeting ikki gjørd?
Við umboðum fyri Tjóðsavnið, Landsverk, Tórshavnar kommunu og Mentamálaráðið hevur ein arbeiðsbólkur gjørt kanningar- og fyrireikingararbeiði í sambandi við tiltøk, ið skulu gerast at verja fornminnini í Kirkjubø. Arbeitt verður við eini loysn, sum tryggjar verju av fornminnunum og sum tekur atlit til mentanarlandslagið og náttúruna í økinum.
Ólavskirkjan, sum er sóknarkirkja í Kirkjubø, er vard móti sjónum við einum verjumúri frá umleið 1874. Í støðum er verjumúrurin nakað farin, við tað at brimið hevur máað burtur av verjumúrinum. Kanningar í summar vístu, at heldur enn at gera ábøtur á gamla múrverkið, verður mælt til, at verjumúrurin verður gjørdur av nýggjum. Harafturat verður helst mælt til, at brimbrótarar, ið ikki eru sjónligir, verða lagdir longri úti í víkini.
Á vegnum, ið gongur niðan fyri Kirkjubømúrin, skolar tilfar undan, tá brim er. Eisini í hesum føri verður mælt til, at gøtan verður gjørd av nýggjum, og at størri grót helst verður lagt sum brimverja longri úti á víkini. Ætlanin er eisini at tryggja bakkan fram við Kirkjubømúrinum út til Líkhús, ið liggur sunnan fyri Múrin. Íalt er økið, har talan er um at gera bakkaverju, umleið 250 m.
Gongd verður nú sett á arbeiðið at kanna havbotnin í sambandi við ætlaðu brimbrótararnar og at prosjektera múrverju, bakkaverju og gøtu niðanfyri Kirkjubømúrin. Hetta arbeiðið kann verða liðugt komandi ár.
Svar til 2: Hvørjar ætlanir hevur landsstýrismaðurin um at gera bakkaverju í Kirkjubø?
Og 3. Hevur landsstýrismaðurin ætlanir um at leggja uppskot fyri Løgtingið um at játta pening til bakkaverju í Kirkjubø?
Tá spurningurin um ábyrgd av at gera bakkaverju varð umrøddur fyri nøkrum árum síðan, varð staðfest, at einki lógargrundarlag er, ið staðfestir, hvør hevur ábyrgdina av at gera bakkaverjur kring landið, og eingin semja er gjørd millum land og kommunur um uppgávu- og ábyrgdarbýtið. Tó er greitt, at landið varðar av fornminnunum, og tað var við støði í hesum, at 1 mió. kr. vórðu settar av á løgtingsfíggjarlógini 2018 til at gera bakkaverju í Kirkjubø og møguliga aðrastaðni við.
Játtanin røkkur tó ikki til at fáa sjálva verkætlanina framda, og fyrr enn prosjektering og forkanningar eru lidnar, fyriliggur ikki endaligur kostnaður av verkætlanini.
Peningur er, sum er, ikki settur av á uppskotinum til løgtingsfíggjarlóg fyri 2019 til at fremja verkætlanina.
Til 4: Hevur landsstýrismaðurin havt samskifti við landsstýrismannin í samferðslumálum og tunnilsfelagið um útvegan av gróti frá Sandoyartunlinum til bakkaverju í Kirkjubø?
Tá forkanningar og prosjektering av bakkaverjuni í Kirkjubø eru liðug, ber til at siga, um tilfar úr Sandoyartunlinum møguliga kann brúkast til endamálið.
Enn hevur ikki verið samskift við landsstýrismannin í samferðslumálum um at útvega grót úr Sandoyartunlinum til endamálið.”
Sambandsflokkurin
RN
Aftur


text:
Virgar og Vitri lesa í bløðunum, at køkurin á einum barnaheimi er knústur sundur, og at tað eru dreingir, sum búgva á heiminum, sum hava gjørt hetta. Virgar og Vitri vita við tað sama, at helst er vinur teirra Snoddi ein av illgerðarmonnunum. Men hví hava Snoddi og aðrir borið seg soleiðis at?
Virgar og Vitri gera av at finna sannleikan í hesum málinum. Í sama viðfangi hittir Virgar Lenu, og so verður alt so nógv øðrvísi!
Men Virgar og Vitri bakka ikki, tá ið teir eru farnir at stríðast fyri tí, teir halda vera rætt.
Aftur


text:
Ørsted og ATP bjóða sær til at byggja orkuoyggj í Norðsjónum
Oyggin skal vera partur av grøna skiftinum í Danmark
Óttin fyri veðurlagnum skal byggja brýr millum heimsins lond
Hetta kemur serstakliga til sjóndar millum USA og Kina, sum dálka mest. Londini eru samd um at seta sær høg mál. Spurningurin e
Vaksandi kolanýtsla togar skeiva vegin sigur IEA
Asia gongur á odda við at økja um kolanýtsluna, og tað fer at økja um útlátið
Amerikanski forsetin á odda fyri veðurlagsfundi
Í dag og í morgin verður altjóða veðurlagsfundur millum 40 heimsleiðarar, við amerikanska forsetanum Joe Biden sum stigtakara.


text:
Sumbiar kommuna, sum sjálvstøðug kommuna.
De forende Sogns Kommune i Suderø Præstegæld, sum áðrenn september 1907 umfataði bygdirnar Sumba, Nes, Porkeri, Hov og Fámjin, bleiv sundurbýtt við 3 viðgerð á Føroya Løgtingið tann, 14. Septembur 1907, tá hon bleiv deild í 3 kommunur, hesar blívi Porkeris Sogns Kommune, Famien Sogns Kommune og Sumbø Sogns Kommune.
Tey fyrstu árini vóru 3 býráðslimur í Sumbø Sogns Kommune.
Í mai 1914 verður søkt Løgtingið um at at talið av býráðslimum verður økt frá 3 limum til 5 limir. Umsóknin bleiv endaliga samtykt á Føroya Løgtingið 17. August 1914 við 19 stemmum fyri, og ongari ímóti.
Samtyktin var soljóðandi:
Medlemsantallet i Forstanderskabet for Sumbø Sogns Kommune forhøjes fra 3 til 5. Det overlades til Forstanderskabet at afgøre, om der skal foretages Suppleringsvalg af 2 medlemmer, eller om Forandringen først skal indtræde efter første valg, altså fra 1. oktober 1918.


text:
2454.19 - Faroese Administrative Law
Course number
2454.19
Title
Faroese Administrative Law
ECTS
10
Prerequisites
Bachelor degree or equivalent with adequate component of law
Purpose
At veita innlit í føroyska fyrisitingarlóg, serliga í tær mongu lógkeldurnar á økinum ið merkt er av ymsum rættarskapandi stovnum, Løgtingi og fyrisiting, samveldisstovnum, vanligu rættarskipanini, serligum trætustovnum og kærunevndum og ikki minst Løgtingsins Umboðsmanni, sum tilsamans orða tinglógir, kunngerðir, kæruavgerðir, úrskurðir, dómar og álit. Harumframt eru á hesum øki sera nógvar bókmentir ið hava stóra ávirkan. Hesar ymsu lógkeldurnar samvirka at skapa sera fjøltáttaða og broytiliga støðu. Síðan Løgtingsins Umboðsmaður var settur á stovn er hann vorðin alsamt meiri týðandi sum tann stovnur ið samskipar og mennir hesa avbjóðandi skipan. Men framvegis hevur stóran týdning at hava innlit í tær stóru tinglógirnar á økinum, umframt ávirkan frá danskari lóg og altjóða stovnum, og ymsari serligari lóggávu ið mangan er viðkomandi, umframt tengdar siðvenjur, serliga góðan fyrisitingarsið ið støðuga mennist. Skeiðið veitir kunnleika og háttalag at meta um hesa fjølbroyttu rættarstøðu. To give insight into Faroese administrative law, especially the many sources of law in this field of law marked by various law-creating institutions, the Faroese Parliament and administration, the institutions of the Realm, the regular courts, special tribunals and administrative boards of appeal, and not least the Parliamentary Ombudsman, which all together formulate statutes, regulations, reviews, decisions, judgements and recommendations. In addition, this field is marked by abundant highly influential literature. These varied sources of law combine to create a diverse and evolving situation. Since the Faroese Parliamentary Ombudsman was established, it has become gradually more important as the body that co-ordinates and develops this challenging system. However, it is still crucial to have insight into the great statutes in this field, as well as the influence from Danish law and international bodies, in addition to special legislation that is often relevant, as well as associated customs, especially the ever evolving standards of good administrative governance. The course provides knowledge and method to analyse this complex legal situation.
Content
Skeiðið byrjar við at ganga ígjøgnum hugtøk og háttalag viðkomandi fyri fyrisitingarlóg, eisini mótini við onnur lógøki. Síðani verða viðgjørd evnini søga, skipan og størv, at veita innlit, at fyrisita formliga, at fyrisita sakliga, kommunal fyrisiting og at royna fyrisitingarlóg. Fyri hvørt av evnunum verða tikin fram mong dømi um fyrisitingarlóg í verki og praktiskar avbjóðingar, har tey lesandi verða kunnaði um, hvussu fyrisitingarligar meginreglur mýkja ætlanir og heimildir hjá stovnum og rættindum og virksemi hjá borgarum. Í praktiskari fyrisiting á almennum stovnum verða stór krøv sett fyrisitarum, bæði lógkønum og fólki við aðrari útbúgving. Karmar eru settir í lóg, men innan hesar karmar skulu fyrisitarar leggja virki sítt til rættis. Mótvegis borgarum skal fyrisitast rætt formliga og innihaldsliga, mótvegis leiðsluni skal bæði vísast trúfesti og ráðgeving um møguleikar og avleiðingar. Fyrisiting krevur oftast at neyðugt er bæði at hava serkunnleika á ávísum tøkniligum øki og at duga at brúka fyrisitingarligar meginreglur. Skeiðið skal tí geva teimum lesandi kunnleika og amboð at greina tær ymsu skyldur og reglur, ið hvíla á fyrisitingin. Tey lesandi verða fyrireikaði til bæði at taka avgerðir og at ráðgeva í almennari fyrisiting í føroyskum høpi. The course begins with examining concepts and methods relevant to administrative law, including overlaps to adjacent legal disciplines. Then follows a survey the following subjects: history, organisation and offices, freedom of information, formal administration, substantive administration, municipal administration and administrative review. For every subject many examples will be scrutinized showing how collective administrative law works out in practise, including practical exercises, where the students are informed how administrative principles moderate the intentions and powers of public authorities as well as the private activity. In practical administration in public bodies much is required of the personnel both legally educated and of other backgrounds. A framework is set in law but within it the administration is further organised. Towards the citizen the administration must be correct formally and substantively, towards their superiors offer loyalty as well as advice on options and consequences. Public administration often demands both special technical knowledge as well as the ability to abide by legal administrative principles. The course shall therefore give the students the knowledge and skills to analyse the various duties and rules that are incumbent upon the administration. The students are prepared for both making administrative decisions and providing advice in public administration in a Faroese context.
Learning and teaching approaches
About 40 hours. The main classes will consist of presentations from teacher and exercises in addition to potential student presentations.
Learning outcomes
Tey lesandi skulu: -Greiða frá fyrisitingarlóg, lógkeldum, heimildum, stovnum og trætuskipanum. -Sýna ítøkiliga og breiða vitan um og fatan av innihaldsligu evnunum søgu, skipan, størv, innliti, formligari fyrisiting, sakligari fyrisiting, kommunalari fyrisiting og fyrisitingarligari roynd í føroyskum høpi. -Greiða frá týdninginum av samveldisstøðu Føroya í hesum høpi, hvørja ávirkan donsk og altjóða lóg og hvørjar heimildir danskir og altjóða stovnar hava í føroyskari fyrisitingarlóg. -Greiða frá viðkomandi tulkingarhættum og tulkingaravbjóðingum, eisini týdninginum av mennandi venju og ymsum sløgum av siðvenju. -Greiða frá grundleggjandi og serligum rættindum borgaranna í almennari fyrisiting. -Greiða frá heimildum og venju hjá ymsu trætustovnunum og høvinum hjá pørtunum at nýta hesar stovnar. -Greiða frá týdninginum av fyrisitingarlóg fyri einstaka stovnin og borgaran, eisini kommunum og óheftum stovnum. -Greina truplar fyrisitingarlógligar avbjóðingar við innliti í og fatan av øllum viðkomandi sløgum av lógkeldum. -Greina ta menning ið sæst ella er væntandi á ymsum økjum í fyrisitingarlóg. -Leggja fram og føra próvgrundir við javnvág og fatan av ymsum áhugamálunum, tulkingarrúmd og menning av økinum. -Leggja fram og føra við fatan av praktiska týdninginum av teim ymsu ásetingunum, siðvenjunum og mentu venjunum. -Miðla og orða vitan og framløgu fakliga og málsliga vandaliga merkt av greiðari skipan og høpi. The students shall: -Describe administrative law, the legal sources, powers, institutions and conflict resolutions. -Demonstrate concrete and broad knowledge on and understanding of the substantive subjects: history, organisation and offices, freedom of information, formal administration, substantive administration, municipal administration and administrative review. -Explain the importance of the constitutionally associated position of the Faroe Islands in this context, what impact Danish and international institutions have on Faroese administrative law. -Explain the relevant methods of interpretation and the challenges of interpretation, including the importance of dynamic practise and various kinds of customary law. -Explain basic and special rights of the citizen in public administration. -Explain the powers and the practise of the various conflict resolution bodies and the opportunities for the parties to use these bodies. -Explain the importance of administrative law to the individual public body and citizen, including municipalities and special institutions. -Analyse difficult administrative law challenges demonstrating insight and understanding of all relevant kinds of sources of law. -Analyse the development that can be seen or be expected on various issues of administrative law. -Present and argue evidence in a balanced way with an understanding of the various interests, rooms for interpretations and developments of a given issue. -Present and argue evidence with an understanding of the practical implications of the various provisions, customs and evolved practises. -Present and formulate knowledge and arguments correctly and succinctly in eloquent and correct language.
Assessment method
External examiners (with teacher) A 4 hour written exam accounts for 2/3 of the grade, while a written home assignment counts for 1/3. It is a precondition for the exam that the student has passed the home assignment, assessed as an independent performance. The student will at the final exam have access to the internet and all course materials.
Examination
External
Marking scale
7-
Bibliography
Required reading is about 500 pages from these materials: Kári á Rógvi & Bárður Larsen, Fyrisitingarlóg (Administrative law), textbook, 2. Ed. 2012, and court and administrative decisions, law review articles and other materials on administrative Law, available on Moodle prior to teaching sessions.
Contact
Kristian Joensen


text:
1948
1948 (MCMXLVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár og fyrsti dagurin var ein hósdagur.
HendingarEdit
- 1. januar - Funnings sóknar kommuna verður alment tikin av, og nýggju kommunurnar Funnings kommuna og Gjáar kommuna koma í hennara stað.
- Tíðindablaðið Føroya kunngerðasavn A og B verður útgivið fyrstu ferð.
- 1. apríl - Heimastýrislógin kom í gildi eftir at Danmark og Føroyar høvdu verið hersett av Týsklandi og Bretlandi ávíkavist.
- 14. mai - Ísrelska ríkið verður stovnað; arábiska-ísraelska kríggið brestur á.
- 22. mai og 23. mai - Tjóðveldisflokkurin varð stovnaður.
- 12. mai - Andrass Samuelsen verður fyrsti Løgmaður undir Heimastýrislóguni.
- Merkið verður viðurkent av donskum myndugleikum sum tjóðarflagg føroyinga.
ÍtrótturEdit
FótbólturEdit
FøðingarEdit
- 3. februar - Henning Mankell, svenskur rithøvundur (d. 2015).
- 30. mars - Óli Breckmann, føroyskur politikari og løgtingslimur.
- 31. mars - Al Gore, amerikanskur varaforseti.
- 28. apríl - Sir Terry Pratchett, enskur fantasirithøvundur (d. 2015)
- 28. juni - Kathy Bates, amerikonsk sjónleikarinna.
- 26. september - Olivia Newton-John, avstralsk sjónleikarinna og songkvinna.
- 14. november - Karl Bretaprins
- 3. desember - Ove Joensen, føroyskur rógvari. (d. 1987)
- 21. desember - Samuel L. Jackson, amerikanskur sjónleikari.
- 31. desember - Donna Summer, amerikonsk songkvinna (d. 2012)
AndlátEdit
- 30. januar - Mahatma Gandhi, indiskur sjálvstýrisleiðari (f. 1869)
- 1. september - Janus Djurhuus, føroyskur yrkjari og Áarstovubróðir. (f. 1881)


text:
03-09-2021
Í ár fer Vísindavøkan á ferð kring landið í tíðarskeiðinum 15. til 22. september. Talan verður um fýra tiltøk, á Sandi, í Runavík, í Klaksvík og í Sørvági, sum eru skipað eftir sama leisti.
Á hvørjum tiltaki verða tvær-tríggjar framløgur, 20-25 minuttir hvør, við granskarum frá ymsum stovnunum. Høvi verður at seta spurningar og kaffi verður at fáa.
Hvør framløga verður bert hildin eina ferð, so møguleiki er at fara til fýra ymisk tiltøk.
Sands Bókasavn mikukvøldið 15. september kl. 19
"Skolen settes paa Sands.” Ætlan um bygdaskúlar í Føroyum 1737. Jákup Reinert Hansen, Søgu- og samfelagsdeildin, Fróðskaparsetrið
Føroyska undirgrundin sum CO2 goymsla Óluva R. Eidesgaard, Jarðfeingi
Náttúruyrking frá landslagi til vistfrøði Malan Marnersdóttir, Føroyamálsdeildin, Fróðskaparsetrið
Bókasavnið við Løkin mánakvøldið 20. september kl. 19
Í Roynd og Veru: Hybrid og grøna loysnin - Hvussu kann ferðslan á landi og sjógvi gerast leys av olju. Kári Mortensen, Umhvørvisstovan
Samstarvið millum frítíðarskúla og skúla: Hvat riggar, og hvat krevur ábót? Rúna í Skála, Námsvísindadeildin, Fróðskaparsetrið
"Beware of little expenses; a small leak will sink a great ship”: a case study of the North Atlantic pelagic fisheries Zvonko Mrdalo, Søgu- og samfelagsdeildin, Fróðskaparsetrið
Klaksvíkar Bókasavn týskvøldið 21. september kl. 19
Føroyskur fiskivinnupolitikkur seinastu gott 40 árini Hans Ellefsen, Søgu- og samfelagsdeildin, Fróðskaparsetrið
Náttúran í Koltri Jón Aldará, Tjóðsavnið
Í Roynd og Veru: Sólorka - Royndir við sólorku í Føroyum. Loysir tað seg? Bjarti Thomsen, Umhvørvisstovan
Sørvágs Bókasavn mikukvøldið 22. september kl. 19
Føroysk purisma Jógvan í Lon Jacobsen, Føroyamálsdeildin, Fróðskaparsetrið
Í Roynd og Veru: Grundvatn - Hvussu vatnið í undirgrundini kann brúkast til veiting av brúksvatni og leiklutin, sum vatnið hevur í samband við jarðhita. Meinhard Eliasen, Umhvørvisstovan
Fyrivarni verður tikið fyri broytingum


text:
Ákallan á politikarar og frítíðarfelagsskapir frá ÍSF:
Vit mugu taka ábyrgdina í størri álvara!
Talið av børnum og ungum, sum mistrívast, veksur støðugt. Hesa seinastu tíðina er ljós varpað á vaksandi trupulleikar av rúsevnum, einsemi og sálarligum trýsti millum ung. Tíðin er komin til at gevast at tosa og í staðin finna breiðar loysnir tvørtur um alt samfelagið. Hervið bjóðar ÍSF seg fram til at vera partur loysnini. Hvør annar er við?
Tað hava helst verið fleiri enn eg, sum hava øtast av yvirskriftunum seinastu góða árið.
Ein mynd er dagað fram, sum vit helst ikki vilja hoyra um. Okkara ungu stríðast á fleiri frontum millum annað við vánaliga sálarheilsu og strongd. Hartil eru rúsevni vorðin alsamt vanligari millum ung í øllum landinum og í øllum aldri.
Men vit vaksnu kunnu ikki blíva við at stinga høvdið í sandin. Yvirskriftir sum: »Føroyskur ungdómur er strongdur«, »Nógv rúsevni millum ung« og »Rúsevni floyma inn í okkara land« sum vit hava sæð seinastu tíðina, kunna okkum um ein veruleika, sum skal takast í álvara. Og tað skal gerast nú!
Tí tað snýr seg um okkara børn. Um okkara ungu. Og um okkara ábyrgd.
Tey, sum enda uttanfyri
Vit í ÍSF hava samskift við SSP, ið er eitt samstarv ímillum Skúla, Sosialar myndugleikar og Politi. Endamálið er at fyribyrgja kriminaliteti millum ung og at seta inn tíðliga, so børnini ikki enda á skeivari kós.
Í hesum samskiftinum við SSP kom løgreglan við eini greiðari – og samstundis hugvekjandi – niðurstøðu: øll tey ungu undir 18 ár, ið enda sum mál hjá politinum, tí tey traðka við síðuna av, hava ein felagsnevnara. Hóast umstøðurnar annars kunnu vera sera ymiskar, er kortini eitt, sum gongur aftur hjá øllum. Tað er, at tey ikki eru partur av nøkrum skipaðum felagsskapi. Tey kenna seg líkasum ikki hóska inn nakrastaðni og enda tí – tilvitað ella ótilvitað – uttanfyri allar mennandi felagsskapir.
Uttanfyri skipaða felagsskapin er lættari at enda á skeivari kós. Har kennist nívandi einsemið. Og har kann sálarheilsan verða bjóðað av á heilt øðrvísi hátt enn hjá teimum, sum eru innanfyri felagsskapin.
Tíbetur hava vit í Føroyum nógvar góðar og uppbyggiligar felagskapir av ymsum slagi. Ítrótturin er bara ein teirra. Men øll vit, sum varða av ymsu felagsskapunum, mugu nú minka meskarnar, so vit fáa fatur á børnum og ungum, sum í dag ikki kenna seg hoyra til.
Fyribyrgjandi felagsskapurin
Fyri mítt egna øki kann eg byrja við at viðurkenna, at kappingarítróttur ikki er fyri øll. Og tað hevur verið nógv fokus á úrslit seinastu árini. Kanska ov nógv.
Tí ítróttur er so nógv annað enn úrslit. Ítróttur er eisini rørsla og felagsskapur í orðsins breiðastu merking. Hann knýtir okkum saman. Letur okkum verða ein part av eini størri heild og hoyra til, sama um vit venja nógv ella lítið – um vit vilja vinna ella bara vera við – um vit hjálpa til ella eru áskoðarar.
Í ítróttinum eru nógvir mátar at vera við í felagsskapinum. Men kortini er ein bólkur av børnum og ungum, sum fellir uttanfyri. Sum manglar ein meiningsfullan felagsskap.
Málið má tí vera, at vit í felag strekkja okkum longur, so vit eisini fáa henda bólkin við. So at tey eisini gerast virkin – sama um tað er innan ítrótt og rørslu, skótar, kreativar listagreinar, politikk, átrúnað ella annað. Vit eiga øll ábyrgdina. Vit eiga øll at rætta teimum hondina.
Ikki tí – eg eri ikki so bláoygd at halda, at um bara øll eru partur av einum felagsskapi, so er sloppið. Trupulleikar kunnu liggja aftanfyri, sum stinga djúpt ella sum krevja eina djúpari viðgerð.
Men um felagsnevnarin fyri tey ungu, sum enda sum politimál, er vantandi felagsskapur, so er kortini nærliggjandi at hugsa, at tann góði felagsskapurin onkursvegna hevur eina fyribyrgjandi effekt. Og so hava vit í felag – øll somul – skyldu til at strekkja okkara felagsskapir longur út, so vit fanga enn fleiri av teimum, sum í dag kenna seg uttanfyri.
Nýggir trupulleikar – nýggjar loysnir
Hóast trupulleikarnir, sum nú vísa seg her heima, eru nýggir her – eru teir tó kendir aðrastaðni. Í 2018 lat DGI úr hondum eina stóra rapport um danskan ungdóm og tær avbjóðingarnar, sum nýggja tíðin hevur havt við sær av sálarligum avbjóðingum, einsemi og strongd.
Stóra kanningin hjá Fólkaheilsuráðnum bendir á tað sama her heima.
Og nú vit seinasta árið ikki hava havt felagsskapin, hava vit av álvara sæð, hvønn týdning tað hevur fyri okkum at gera okkurt í felag og at vera virkin saman. Hetta seinasta árið hevur prógvað, at vit mugu taka hetta í álvara.
Vit eiga til dømis at gerast betri til at lurta eftir teimum ungu og geva teimum teir møguleikar, sum tey ynskja sær og sakna, eftirsum tey ikki føla seg hoyra heima í nøkrum av verandi ítróttargreinunum ella frítíðartilboðunum.
Lat okkum skapa dialog og ganga teimum á møti, tí tey ungu vita best sjálvi, hvat teimum manglar. Lat okkum tora at hugsa øðrvísi. Og lat okkum fíggja tað, tað kostar. Detta tey niðurímillum, kostar tað mangar ferðir meiri – bæði fyri tey persónliga, fyri familjur teirra og fyri samfelagið.
Saman við politisku skipanini og øðrum ungdómsfelagsskapum vilja vit vera við til at bøta um sálarheilsuna hjá teimum ungu. Har er tað avgerandi, at vit minnast, at fyri mong eru rørsla og frítíðarítriv eitt frírúm frá tí annars støðuga trýstinum um at avrika. Tí skulu vit ikki seta høg mál fyri øll ella trýsta øll til at náa langt. Nógv størri fokus skal setast á trivnaðin heldur enn bara á úrslitini – innan ítróttin eins væl og innan onnur tilboð.
Øll eiga ábyrgdina
Men eg kann sjálvandi bara tala fyri mítt øki. ÍSF er ein samanrenning av 25 sambondum, sum aftur hava 150 limafeløg. Vit vita, at vit røkka kring alt landið – og at vit hava stóra ábyrgd.
Hesa ábyrgdina vilja vit nú standa við. Saman við øðrum góðum kreftum vilja vit gera okkara til at lofta teimum, sum av ymsum orsøkum ikki kenna seg hoyra til nakrastaðni í dag. Tey, sum hava tað trupult og kenna seg einsamøll. Vit vilja fáa tey við.
Hetta er álvarsamt. Politikarar hava sagt seg vilja gera okkurt, og til dømis hevur Taks nú fingið hægri játtan til eftirlit við innflutningi.
Men hetta røkkur longur enn “bara” til okkara landamørk. Hetta er eitt samfelagsmál, sum rakar alt landið, øll samfelagsløg og viðkemur øllum borgarum.
Vit mugu tí øll vera partur av loysnini. Frítíðarfelagsskapir, foreldur, politikarar, SSP – og ÍSF.
Tí felagsskapur er at skapa í felag. Øll hava okkurt virðismikið at lata og øll hava okkurt gott at vinna.
Megna vit ígjøgnum góðan og gevandi felagskap at tryggja børnum og tannáringum eina betri ungdómstíð, er nógv vunnið. Tað má av sonnum vera besta heiðursmerki, vit yvirhøvur kunnu droyma um her á landi.
Vegna ÍSF rætti eg hervið hondina fram. Hvør tekur hana?
Elin Heðinsdóttir Joensen, ÍSF-forseti


text:
Longu í 5. minutti vóru føroyingarnir framvið. Ein vælupplagdur Jóan Símun Edmundsson tók ein langan bólt væl niður, fann Ára Mohr Jónsson, ið var farin til stroks í vinstru og inn ímóti brotsteignum. Ári fekk lagt útfrá, Gilli Rólantsson kundi skotið, men spældi ístaðin hegnisliga afturum seg til Jóan Símun, ið fekk eitt knapt skot á, ið skotar tó høvdu tamarhald á.
Tað gjørdist skjótt greitt, at heimaliðið megnaði at kroysta skotar við langum bóltum, ágangandi renningum djúpt og at vera árvagnir í mun til 2. bóltar. So líðandi fingu føroysku leikararnir eisini spælt bóltin væl runt í nøkrum brotum og eisini spælt snilt langt uppi á skotsku hálvuni.
Miðskeiðis í hálvleiki kom ein risa tívfaldur føroyskur málmøguleiki. Teitur Gestsson smekkaði bóltin umleið 70 niðan ímóti sekstanmetrinum hjá Skotlandi, Gunnar Vatnahamar longdi væl, Gilli rann væl ígjøgnum og smekkaði bóltin hart innfyri málið, har Ári kom við fullari ferð. Hann var eitt sindur kroystur aftanfrá, og fekk eisini eitt skump, men vinstri vongurin skuldi bara seta bóltin í málið, men tíverri vr 38-ára gamli Craig Gordon sum ein køttur. Bólturin datt útfrá til Viljorm Davidsen, ið smekkaði til, men eitt skotskt bein í fimm-metrinum forðaði fyri føroyskum leiðslumáli.
Lítla løtu seinni fintaði bólttryggi Brandur Hendriksson Billy Gilmour nakrar ferðir beint eftir ein deyðbólt, skálvíkingurin legði bóltin væl inn í brotsteigin, har Sonni Ragnar Nattestad kastaði seg væl fram, men høgi miðvingurin fekk akkurat ikki stýrt bóltinum, so mikið lágt, at hann rakti málið.
Odmar Færø hevði eina góða skotroynd stutt fyri hálvleik, og Føroyar eru á odda 6-5 í skotroyndum; tó tíverri ikki á máltalvuni, ið annars hevði verið uppiborið. Málmøguleikarnir ha Føroyum hava eisini verið størri. Scott McTominay úr Manchester United hevur syrgt fyri, at Teitur Matras Gestsson einaferð hevur verið noyddur at bjarga. Tá var vinkulin spískur. Nakrar ferðir hava verjuleikarnir tó koyrt eitt bein fyri fløt innlegg, so tað ikki gjørdist heilt vandamikið.
Um føroyingarnir halda sama fokusi, hava sama inntensitet í spælinum, bjóða líka væl av og verja líka væl fyri, so er møguleikin fyri at fáa stig sanniliga til staðar.
Tórsvøllur, 12.10
Føroyar - Skotland (0-0)
Stórir møguleikar í sterkum avriki móti Skotlandi
Tað er málleyst, nú steðgur er á Tórsvølli. Føroyar hava hótt væl og verið væl við og omaná til tíðir. Nýggja leikskipanin hevur eydnast væl.
(Mynd: Jens Kr. Vang)
Longu í 5. minutti vóru føroyingarnir framvið. Ein vælupplagdur Jóan Símun Edmundsson tók ein langan bólt væl niður, fann Ára Mohr Jónsson, ið var farin til stroks í vinstru og inn ímóti brotsteignum. Ári fekk lagt útfrá, Gilli Rólantsson kundi skotið, men spældi ístaðin hegnisliga afturum seg til Jóan Símun, ið fekk eitt knapt skot á, ið skotar tó høvdu tamarhald á.