text:
Til tín, ið skjótt skalt pensjónerast
Vit vita, at livialdurin hækkar, og tí má pensjónssamansparingin eisini røkka í fleiri ár enn áður. Tí er alneyðugt at leggja pensjónina væl til rættis, so kassin ikki verður tómur, tá ið árini verða mong.
Um tú hevur spart saman og fyrireikað teg til pensjónslívið í nógv ár, so krevur skiftið frá arbeiðsmarknaðinum til pensjónina kanska ikki tær stóru broytingarnar í gerandisdegnum.
Um samansparingin er lítilHevur tú hinvegin ikki eina stóra samansparing, men skalt liva av almennum veitingum, kann tað fáa ávirkan á tíni lívskor og gerandisdagin. Í tí føri mæla vit tær til at tosa við okkum, so vit saman kunnu leggja eina ætlan fyri pensjónstilveruna hjá tær.
Vit hava ráðgivið mongum í somu støðu, og tí kunnu vit hjálpa tær at gera møguligar neyðugar tillagingar. Vit hyggja eftir samlaðu ognunum, t.e. samansparingar, virðisbrøv, fastogn og pensjónir. Saman leggja vit eina ætlan, so tú í størst møguligan mun fært livað tað lívið, sum tú ynskir tær.
Nær verður pensjónin útgoldin?
Tú kanst í fyrsta lagi fáa pensjónina útgoldna, tá tú hevur rokkið pensjónsaldri, og í seinasta lagi, tá tú fært fólkapensjón goldna. Tó er peningur, ið er samanspardur áðrenn 2014, fevndur av Rentutryggingarlógini, og tá eru aðrar reglur galdandi. Eitt nú verður pensjónin leysgivin, tá tú ert vorðin 60 ár, og tað ber eisini til at fáa peningin útgoldnan í úrtíð.
Minst til at boða okkum frá minst tveir mánaðir frammanundan, at pensjónsútgjaldið skal byrja. Vit seta okkum síðani í samband við TAKS.
Lat okkum hjálpa tær
Tú ert vælkomin at tosa við okkum um, hvussu tú fært tað at hanga saman fíggjarliga, tá ið inntøkan lækkar. Vit hjálpa tær at leggja tíni framtíðar fíggjarviðurskifti til rættis, t.d. tillaga útreiðslur og leggja nýggja fíggjarætlan. Áðrenn tú kemur á fund, er tað ein fyrimunur, um tú hevur gjørt tær nakrar tankar um spurningarnar niðanfyri.
Vert at hugsa um
- Hvussu nógv vilt tú hava at liva fyri, tá tú verður pensjónistur?
- Eru tað útreiðslur, sum tú heldur teg kunna vera fyri uttan? T.d. ymisk hald til bløð o.a.
-
- Eigur tú onnur virði ella samansparingar, afturat pensjónini, sum tú kanst nýta, tá ið tú verður pensjónistur?
- Ætlar tú tær at halda fram at búgva í bústaðnum, sum tú býrt í nú?
3 sløg av pensjón
Í Føroyum hava vit 3 sløg av pensjón: lutapensjón, lívrenta og kapitalpensjón. Alt eftir, hvussu nógv tú hevur spart saman, eru nakrar lógarásettar reglur fyri, hvussu pensjónin skal verða útgoldin. Vit hjálpa tær at seta pensjónsútgjaldið saman.
Lutapensjón
Lívrenta
Kapitalpensjón
Pensjónistur í starvi
Fólkapensjónin er samansett av einari skattafríari grundupphædd og einari skattskyldugari viðbót. Ert tú í løntum starvi, er tað vert at hugsa um, at viðbótin verður javnað eftir inntøkuni hjá tær. Sostatt minkar viðbótin, um tú hevur aðra inntøku omanfyri ávísa upphædd.
Kunna teg um galdandi upphæddir hjá TAKS og Almannaverkinum. Grundupphæddin er tó óávirkað av aðrari inntøku og tínum fíggjarviðurskiftum annars.
Skal bústaðurin skiftast út?
Alsamt fleiri føroyingar velja at skifta stóru sethúsini út við ein minni bústað, tá ið pensjónsaldurin nærkast, og børnini eru flutt heimanífrá. Hetta kann vera ein góður møguleiki fyri at minka um útreiðslurnar til bústaðin, samstundis sum tørvurin á plássi minkar.
Selur tú bústaðin og flytur í okkurt bíligari, kann hetta geva tær nakrar møguleikar í pensjónslívinum, sum tú annars ikki hevur. Tú ert altíð vælkomin til eitt óbindandi prát um, hvussu ein bústaðarsøla kann ávirka tína fíggjarstøðu og tínar møguleikar. Í Skyn hava tey eisini drúgvar royndir við ráðgeving í sambandi við sølu.


c: text/html

text:
Havstovan rekur rannsóknarskipið "Magnus Heinason". Við skipinum verða gjørdar kanningar, m.a. av havfrøði, æti, yngli, botnfiski, uppsjóarfiski og reiðskapi.
Við ársskifti verður gjørd ein kanningarætlan fyri eitt ár fram. Har verða ymisku túrarnir ásettir, nær teir verða og hvør hevur fakligu ábyrgdina. Stutt eftir at einstøku túrarnir eru lidnir, verður ein frágreiðing skrivað um túrin.
Á hesum síðum finna tygum eina stutta lýsing av skipinum.
Eisini eru frágreiðingar frá einstøku túrunum at finna í kanningarætlanunum. Tær verða lagdar út so hvørt tær eru skrivaðar. Ynskja tygum neyvari upplýsingar enn teir, ið eru í túrfrágreiðingunum, eru tygum vælkomin at venda tygum til tann, ið hevur ábyrgdina av túrinum.
Í tann mun, rúm er fyri tí, eru møguleikar fyri at leiga skipið.
Fartelefon: +298 286092
Fax: +298 286082
Satelit telefon: +881 632539079
E-mail: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Reiðari: Erling í Liða, This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hevur tú brúk fyri at fáa skrivað eitt skeyti? Vit átaka okkum at skriva øll sløg av skeytum, veita ráðgeving um tørv á húsaskoðan og møguleika fyri at tekna eina ognarskiftistrygging, innfría pant, gera átekningar, skriva servituttar, avgreiða flytingar o.a.
Skyn hevur starvsfólk við drúgvum royndum og hollari løgfrøðiligari vitan innan keyp og sølu av fastari ogn, og vit hjálpa tær fegin.
Eitt skeyti er ikki bara eitt skeyti. Tað er í mongum førum einasta avtalugrundarlagið millum partarnar. Lat okkum verða tykkara trygd fyri, at alt verður avgreitt skynsamt.
Vilt tú vita meira, vinaliga set teg í samband við Skyn á tel. 357 400 ella á skyn@skyn.fo.


text:
Dugnaskaparroynd 2008
Hósdagin 17.apríl 2008 fingu 19 næmingar, ið hava gingið á Tórshavnar Kvøld- Ungdóms- og Listaskúla í vetur, handað prógv í "Dugnarskaparroynd í sigling".
Prógvið gevur rætt til at føra skip upp til 100 tons - út á 200 fjórðingar.
Jan Z. Thomassen, Heini Restorff, Poul J. Æðustein, Andrias Samuelsen,
Bjartur Tórhalsson, Poul Jákup Thomsen, Hallur Hjelm, Edvin Lauritsen,
Heini Næs Lassen, Jákup Olsen, Eyðfinn M. Joensen, John Højsted,
Páll J. Beder, Jan á Argjaboða, Tummas Ísak Johannesen,
Hans Jákup Langgaard, Terji Juul, Bárður Simonsen, Osvald Danielsen


text:
Hvat er harðskapur?
Harðskapur er ein gerð ella ein hóttan, sum kann gera seg inn á sjálvræðisrættin hjá einum persóni ella sum elvir til pínu, skaða ella ger viðkomandi bangnan – sama um tað eru børn ella vaksin. Harðskapur kann hava somu ávirkan á tey, sum eru vitni til harðskapin. Harðskapurin kann verða tilætlaður ella framdur í sinnisrørslu og fer út um samfelagsmørk, reglur og lógir.
Harðskapur kann vera:
Likamligur harðskapur: At verða sligin, bukað/ur, skumpað/ur, kastað/ur, ella har vápn ella onnur amboð eru brúkt.
Sálarligur harðskapur: Tá ið ein sjálvur ella børnini eru hótt við harðskapi, rópt eftir, stýrd, avbyrgd frá øðrum menniskjum og áhaldandi niðrað og funnist at.
Kynsligur harðskapur: At verða tvingaður at hava kynsligt samband ella vera við í kynsligum gerðum.
Fíggarligur harðskapur: At missa møguleikan at nýta sín egna pening ella at hava pening til mat og annað grundleggjandi.
Materiellur harðskapur: At verða fyri, at ognarlutir verða oyðilagdir.
Aloftast er talan um eitt mynstur av valdsatburði, heldur enn einstakar hendingar. Tað merkir, at harðskapur í parlagi og nærsambondum kann vera ein samanseting av ymiskum atburði, ið ikki altíð er opinlýstur harðskapur ella beinleiðis lógarbrot.
Kelda: Heildarætlan um harðskap í parløgum og nærsambondum / Greining hjá Voldsnetverket í Servicestyrelsen, 10. februar 2011.


text:
FLOYTA
Floytan er gamalt ljóðføri, og var fyrr gjørd úr beini ella træi. At byrja við vóru nøkur fá hol á floytuni, sum gjørdu at til bar at spæla fleiri tónar. Floytur í dag eru oftast gjørdar úr metal og nógvir klappar og hol eru á floytuni, hettar ger at man kann spæla nógvar ymiskar tónar. Tað er Theobald Bohm sum í 1850 hevur ment floytuna til hana vit kenna í dag. Floytan er partur av træblásarfamiljuni sum eisini telur ljóðføri sum obo, fagott, klarinett og saksofon.
Floytan er sett saman av trimum pørtum, og man blæsir í floytuna á sama hátt sum man blæsir í eina fløsku. Ljóðið kemur fram tá luftirn rakar á hvassa kantin á munnplátuni og floytan fer at titra.
Til ber at byrja at spæla floytu tá man er um 9-10 ár. Undirvísingin er einkultundirvísing 30 min. um vikuna og orkesturspæl 60 min um vikuna.


text:
11. juni
11. juni er dagur 162 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 163 um skotár). Tað eru 203 dagar eftur av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Avtað um sildakvotu kom í lag millum Føroyar og ES, og Maria Damanaki fiski- og vinnumálakommiserur kunngjørdi, at ES nú fór at enda handilsboykottið móti Føroyum, sum hevði vart síðan 28. august 2013. Sum partur í nýggju semjuni lovaði Jacob Vestergaard, fiskimálaráðharri Føroya, at Føroyar fóru at taka aftur stevningina í WTO móti ES.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1776 - John Constable, enskur listamálari (d. 1837)
- 1933 - Gene Wilder, amerikanskur sjónleikari og leikstjóri (d. 2016)
- 1934 - Henrik prinsur Danmarkar.
- 1959 - Hugh Laurie, enskur sjónleikari og tónleikari.
- 1969 - Peter Dinklage, amerikanskur sjónleikari.
- 1986 - Shia La Beouf, amerikanskur sjónleikari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1979 - John Wayne, amerikanskur sjónleikari (f. 1907)


text:
Kommunulæknafelagið finst at Sirið Stenberg
Kommunulæknafelag Føroya kennir seg noytt at koma við einum almennum aftursvari, eftir at Landsstýriskvinnan í heilsu- og innlendismálum, Sirið Stenberg, var í Degi og Viku mánadagin 29. januar 2018.
Har varð ført fram, at ætlanir eru at gera heilsudeplar kring landið. Avgerðin tekur støði í kommunulæknaálitinum frá 2010.
Vit vilja sláa fast, at broytingarnar innan kommunulæknaøkið, sum verða gjørdar nú, ikki eru okkara ynski. Tvørturímóti hava vit formliga mælt frá ætlanunum við heilsudeplum.
Álitið um nýggja kommunulæknaskipan er skjótt 10 ára gamalt. Limir í kommunulæknafelagnum vóru við í arbeiðnum at gera álitið. Tí kunnu vit við vissu siga, at tað ikki er rætt, tá ið landsstýriskvinnan ber fram, at tað eru heilsudeplar, læknarnir ynskja.
Tað vil siga, at kommunulæknaálitið verður misbrúkt fyri at fáa heilsudeplarnar framdar.
Tey grundleggjandi viðmælini, sum komu fram í álitinum, eru longu í fleiri førum framd í verki av kommunulæknunum sjálvum uttan hjálp frá politisku skipanini. Til dømis hava fleiri kommunulæknar sligið seg saman til størri eindir. Soloviðtalur eru bert, um kommunulækni sjálvur ynskir tað soleiðis, ella um fysisku karmarnir ikki loyva øðrum.
Viðtalustarvsfólkini hava kommunulæknarnir sjálvir sett í starv og upplært. Tað vil siga, at kommunulæknarnir og kommunulæknaviðtalurnar hava sjálvi ment seg seinastu árini.
Ein orsøk til kommunulæknatrotið er manglandi normering í mun til vaksandi fólkatal og uppgávur í kommunulæknaviðtalunum. Ein onnur orsøk er, at ov fáir kommunulæknar eru útbúnir í mun til tað, álitið legði upp til, og sum tørvur er á.
Men stórir heilsudeplar við fleiri ymiskum starvsbólkum saman, fer ikki at loysa kommunulæknatrotið. Tankin aftanfyri heilsudeplarnar er, at aðrir fakbólkar fara at kunna útinna tær viðgerðir, sum kommunulæknar higartil hava tikið sær av, og tískil fer at bera til at økja talið av borgarum pr. viðtalu. Tað vil í stuttum siga, at færri læknar skulu taka sær av fleiri uppgávum.
Hetta er fullkomuliga misskilt. Vit hava longu dugnalig viðtalustarvsfólk, men vit kunnu ikki útdelegera fleiri uppgávur. Tí flestu uppgávurnar í eini kommunulæknaviðtalu kunnu bara læknarnir taka sær av.
Vit hava tørv á kommunulæknum fyri at fáa ein vælvirkandi primæran heilsugeira á einum fakliga høgum støði.
Nevndin í kommunulæknafelag Føroya


text:
Grassrootsdagur í Smílikulluni fríggjadagin 12. Juni
Okkara yvirskrift fyri degnum er : “Spæligleði í øllum aldri”.
Í samband við champions league finaluna í fótbólti, sum í ár varð leikt í Berlin 6. Juni, hevur UEFA áset serstakan Grassrootsdag, og heitir í hesum sambandi á øll limalondini, um at skipa fyri ymiskum grassrootstiltøkum. Endamálið við Grassrootsátakinum hjá UEFA er millum annað, at vísa á týdningin sum Grassrootsfótbóltur hevur.
Okkara yvirskrift “Spæligleði í øllum aldri” merkir, sum yvirskriftin sigur, at tað er eingin aldur, sum er forðing fyri at hava spæligleði. Sjálvt um tú ert barn, ungur, ella gamal, so kanst tú gott hava tað stuttligt, og verða við til at spæla.
Í hesum sambandi hava vit í Smílikulluni bjóðað frítíðarskúlanum í Sørvági við, at skipa fyri einum Grassrootsdegi, sum so eisini er ein upphitan til landsdystin heima ímótið Grikkum. Her fara vit saman, at vitja stovnar og arbeiðspláss, líka frá vøggustovum til ellisheim í oynni. Tvs at vit vitja á støðum, líka frá teimum yngstu til teimum elstu borgarunum í oynni.
Vinarliga
Starvsfólk í Smílikulluni.
Dagurin verður tilrættalagdur soleiðis :
Skrá .
Kl 11.50 : Luna (Sørvági)
Kl 12.30 : Alvalon (Sørvági)
Kl 13.00 : Flogvøllurin (Brandmennirnir)
Kl 13.30 : Miðgarður (Miðvági)
Kl 14.00 : Vága Kommuna ( Sandavági)
Kl 14.30 : Ellisheimið ( Á Sýnini í Miðvági)
Kl 16.00 : Kaffi fyri foreldrum í Smílikulluni.
Frásøgn frá degnum : “ Spæligleði í øllum aldri”
Okkara Grassrootsdagur byrjaði við, at vit høvdu leigað ein buss saman við frítíðarskúlanum í Sørvági, sum koyrdi okkum runt á tey nevndu støðini.
Fyrst koyrdi bussurin okkum út eftir børnunum og starvsfólkunum í Sørvági. Fyrst fóru vit á vitjan í Luna í Sørvági. Síðani gekk leiðin í barnagarðin Alvalon í Sørvági, á flogvøllin til brandmennirnar, barnagarðin Miðgarð í Miðvági, Vága Kommunu í Sandavági, og til síðst inn á ellisheimið Sýnina í Miðvági.
Vitjanin gekk soleiðis fyri seg, at vit høvdu tikið mál og bóltar við, sum bleiv stillað upp, og dystur varð leiktur ímillum starvsfólk, búðfólk og børn líka frá vøggustovu til ellisheim. Har øll sluppu at royna seg.
Sum heild kunnu vit siga at tiltakið eydnaðist sera væl. Veðrið var praktfult, og øll vóru glað og positiv. Serliga stuttligt var vitjanin á ellisheiminum Sýnini, har stuttligt var, at síggja gleðini hjá teimum elstu borgarunum í Oynni, sum hugnaðu sær saman við børnunum.


text:
Fremmant øki
Táið sonur okkara Steffan var átta ára gamal, varð hann boðin til at sova eina nátt í heiminum hjá einum systkinabarni hjá sær. Tað var fyrstu ferð hann skuldi gera eina roynd at sova í einum øðrum húsi, og tað ljóðaði sum ein spennandi uppliving. Men táið hann var til reiðar at fara, byrjaði hann at kenna heimlongsil. Við tárum í eygunum og darrandi rødd segði hann: "Mamma, eg havi tað ikki so gott. Mær hevði dámt betur at komið heim við tær".
Kona mín svaraði: "Tað gert tú sjálvur av, men eg veit, at tú hevði havt tað gott har". "Men, mamma", stamaði Steffan, "tey søgdu, at í morgin fóru tey at klatra upp á eitt fjall, og eg havi ongantíð fyrr verið har uppi!"
Eisini vit kunnu av og á gerast óttafull, táið vit hyggja frameftir, tí vit "ikki fyrr hava verið har". Men eins og Harrin tók sær av Josva og Ísrael (Josva 3,4), fer Hann eisini at taka sær av okkum.
Kanska tú júst nú ert óttafullur um nakrar óroyndar gøtur, sum Harrin leiðir teg eftir. Men lurta so eftir Orði Guds og fell ikki í fátt: "Eg skal als ikki sleppa tær og als ikki fara frá tær (Hebr.13,5). "Eg skal læra teg og vísa tær vegin, ið tú skalt ganga, Eg skal leggja tær ráð við at hyggja á teg" (Sálmi 32,8).
Legg hond tína við trúgv í hond himmalska Faðirs tíns, og lat Hann leiða teg.
Umsett úr Our Daily Bread
Mikkjal á Bergi


text:
Petur havt sín seinasta arbeiðsdag
Petur
Veihe hevur seinastu 15 árini trúliga røkt starvið sum húsavørður í
Venjingarskúlanum og Skúlanum á Fløtum. Ábyrgdarøki hansara hevur í høvuðsheitum verið eindin á
Frælsinum, Fimleikahøllin á Stórheyggi, Ytri og Heimari skúli. Men hann hevur eisini
átikið sær nógvar aðrar týðandi uppgávur, sum skulu til fyri at fáa okkara
stóra og spjadda skúla at hanga saman sum eina vælvirkandi felags eind. Fakligur
dugnaskapur, hollir eginleikar, eyðmýkt, ið avsepglar styrki, vinskapur,
arbeiðssemi, trússkapur og nærvera. Tað er hugfarsligi húsavørðurin, Petur Veihe!
Heri Dam, varaskúlastjóri, segði m.a.
hetta í kvøðu til Petur:
Í kvæðinum hjá sjóvarbóndanum, hoyra vit um, tá ið
Tróndur í Gøtu legði eftir skúvoyingunum. Tá ið teir tríggir Sigmundur, Brestir
og Einar vóru komnir væl á leið svimjandi um Suðuroyarfjørð, sigur Einar: “Nú
orki eg ikki meir, svimjið tit víðari!” Tá sigur Sigmundur: “Vit vóru saman í
mangari ferð, ei mín frændi skiljast vit her,” síðan tók Sigmundur Einar á sítt
bak, og restina av søguni kenna vit øll.
Petur, nú havi eg kent teg í 10 ár og fýra mánaðir. Eg
visti ikki, hvør tú vart, tá ið eg byrjaði á fyrrverandi Venjingarskúlanum, men
skjótt gekk til vit báðir fullu væl í prát. Kanska var tað hetta, at eg var
nýggjur, hugsaði eg. Mær kom til hugs aftaná,
at tað komnst kanska av, at vit báðir,
høvdu verkliga gongd og ígjøgnum
skúlaskipanina, sjálvt um eg sjálvur endaði sum lærari. Eg fann skjótt útav, at tú vart ein av hesum dugnaligu handverkarunum, sum eg tíbetur havi
havt og enn havi í familjuni hjá mær. Hesir handverkarar, ið duga sítt handverk og síggja nær, hvar og
hvussu uppgávurnar skulu loysast og ikki minst útinna tær í røttum tíma. At tú
so eisini dugir væl við fólki og megnar at fáa alt at falla lætt er ein av
tínum góðu eginleikum. Hetta mugu vit starvsfólk ásanna, og eg veit, at
næmingarnir halda tað sama. Soleiðis kenni eg teg, Petur. Altíð frammanfyri í
gerninginum, heldur enn á ella aftaná. At eg so sjálvur fekk dugna av hesum
tínum dygdum, eri eg tær sera takksamur fyri, Petur. Vit hesum fáu orðum vil eg
takka tær fyri alt og ynskja tær og tínum alt tað besta í ókomnum døgum og Guds
signing. Vit síggjast.
Petur,
takk fyri góðu árini, tú hevur tænt skúlanum, takk fyri gott samstarv,
hjálpsemi og hugnaligar samverur. Og vit taka samfelt undir við orðum stjórans:
“Tú skalt vita, at vit fara at sakna teg. Eg hevði yngst, at tú vart 57 og ikki
67, so vit áttu teg í 10 ár afturat.”
Heilsugóð
og rík eftirlønarár, góði Petur, veri framtíðin tær mild og blíð.


text:
Lávusarhús
Endamáli við húsinum er, at fólk í okkara kommunu, sum sita heima og skapa ymiskt handaligt, hava møguleikan at finna saman, vísa síni avrik og selja.
Vit eru vælvitandi, at fleiri fólk við skapandi evnum sita runt um og evna eitt gott handverk, men teirra handverk/list sær sjálvdan dagsins ljós.
Ætlanin er, at húsið kann verða ein sýnisgluggi hjá hesum fólkum, og at opna eina spennandi sølubúð við bæði traditionellum, hondgjørdum lutum og nýskapandi handverki og list.
Byrjað varð við eini sera áhugaverdari og fjølbroyttari jólasølu í desembur 2009. Lávusarhús halda til í gomlu hølunum hjá Føroya Banka niðri á Bakka 2 í Leirvík.
Tær sum standa fyri hesum tiltakinum eru:
- Hallbjørg Eliasen
- Sonja Joensen
- Elenora Heinesen
- Rannvá Gøte
- Elsie Djurhuus
- Lilly Justinussen
Sølubúðin er opin hesar dagar:
- Týsdag: 19.00 – 21.00
- Hósdag: 19.00 – 21.00
- Leygardag 14.00 – 17.00


text:
Skøtur eru nær í ætt við háv, tí bæði eru bróskfiskar. Skøtur eru flatar, hava spíska gron og ein langan hala, sum er settur við píkum. Undir Føroyum eru skøtur bara í sjónum, men aðrastaðni eru nøkur sløg bæði í feskum vatni og í ósum.
Naglaskøta verður 120 cm long. Hon er rættiliga sprøklut. Oman eftir bak inum og á halanum hevur hon stórar píkar. Píkarnir eru ikki eitrandi, men kunnu tó stinga og skaða. Tá ið naglaskøta makast, bítur kallfiskurin fast í ravarnar á kvennfiskinum. Eftir gitnaðin leggur kvenn fiskurin eggini á botnin.
Inni í egginum livir ungin av blommuni. 45 mánaðir seinni, tá ið blomman er uppi, brýtur ungin seg úr egginum. Onkuntíð síggjast tóm skøtu egg í fjøruni og á sandinum.
Næstan hótt
Skøta sær út, sum hevur hon veingir; teir verða nevndir ravar. Ravarnir á naglaskøtu eru væl dámdur matur aðrastaðni, og tí verður nógv fiskað av henni, so nógv, at hon nú um at vera hótt.
Í Føroyum er skøta ikki vanligur matur.


text:
Raquel J. Palacio er amerikanskur rithøvundur, sum býr í New York City við manni sínum, tveimum synum og tveimum hundum. Í meira enn tjúgu ár hevur hon starvast sum ritstjóri og grafiskur sniðgevi, hevur arbeitt við bókum hjá øðrum fólkum, meðan hon hevur bíðað eftir røttu løtuni at skriva sína egnu bók. Men ein dagin fyri fleiri árum síðan hitti hon púra óvæntað eitt heilt serligt barn framman fyri ein handil, sum seldi ís, og hetta fekk hana at sanna, at rætta løtan at skriva bókina nú endiliga var komin. Undur er fyrsta skaldsøga hennara.
Bókin verður í løtuni innspæld sum filmur, har tveir væl kendir sjónleikarar, Jane Fonda og Owen Wilson, hava leiklutirnar sum foreldrini, og Jacob Tremblay spælir drongurin.
Útgáva:
2017 Undur
Ummæli:
Martin Chilthon: Wonder by R. J. Palacio: review. The Telegraph 24. februar 2012
NPR Staff: Wonder What´s Like to have Kids Stare at You. NPR. org 22. mars 2012
The Dormouse: Wonder by R. J. Palacio - review, The Guardian 2. februar 2014
Heiður:
2012 Cibysl Awards
2014 Maine Student Book Award
2014 Dorothy Canfield Fisher Children's Book Award
2014 Rebecca Caudill Young Readers’ Book Awards
2015 Mark Twain Readers Award
2015 Hawai´i State Nene Award


text:
Ingi Samuelsen
06.02.2018 - 12:51
Grønlendska Avannaata kommuna hevur samtykt eina lendisætlan, ið tryggjar borgarunum í bygdunum Nuugaatsiaq og Illorsuit fyrsta rætt til grundstykkini, sum nú verða stykkjað út í útnyðringspartinum av Uummannaq.
Talan eru um borgararnar, ið vórðu fluttir burtur eftir at flóðalda rakti bygdirnar Nuugaatsiaq og Illorsuit í Karrat fjørðinum og gjørdi, at ikki varð búgvandi har.
Sermitsiaq skrivar at borgararnir úr hesum bygdum kunnu síggja fram til at flyta inn í nýggj hús í Uummannaq, um ætlanin hjá kommuni heldur. Talan er at byggja yvir 30 nýggj hús, sum helst skulu vera innflytingarklár innan jól.
Sambært kommunini fer endurhýsingin av borgarunum fram í nýggjum alment fíggjaðum bústøðum við spæliplássi til børnini, men eisini við møguleika hjá fiski- og veiðifólki at hava sína útgerð. Talan verður um bæði einfamiljuhús og raðhús, skrivar Sermitsiaq.


text:
Eg fari at arbeiða fyri einum betri og vakrari býi og kommunu.
Serstakliga liggja børn og eldri mær á hjarta.
Eisini haldi eg, at umhvørvið og tað, sum eygað sær, hevur stóran týdning fyri trivnaðin hjá okkum øllum.
Mítt dagliga arbeiði er í barnaverndartænastu og síggi eg nógv viðurskifti, sum kommunan kann bøta um. Serliga fari eg at arbeiða fyri at veita ráðgeving til foreldur, sum renna seg í trupulleikar.
Mamma mín er gomul og býr nú á eldraheimi og sjálv eri eg komin í tann aldur, har eg byrji at hugsa um mín egna aldurdóm. Eg havi sæð, at neyðugt er at arbeiða fyri størri frælsi hjá teimum eldru, sum hava tørv á heimahjálp ella røkt.
Eg fari ikki at gloyma mítt egna øki, Ánirnar. Her búgva nógv børn, eisini míni egnu ommubørn. Tey hava bara vegin at spæla á millum tætt parkeraðar bilar. Tí fari eg eisini at arbeiða fyri at fáa spælipláss og fyri at bøta um parkeringsviðurskiftini, bæði í Ánunum og í kommununi annars.
Í nógv ár hevur verið arbeitt fyri at fríðka um Klaksvíkina og skapa ein miðbý. Hesum arbeiði fer Nýtt Sjálvstýri at halda fram við komandi valskeið, soleiðis at náast kann á mál við teimum ætlanum, sum longu eru væl áleiðis. Smáu bygdirnar, sum hoyra til kommununa, ætli eg ikki at gloyma í arbeiðinum fyri at fríðka um.
Mínar royndir í politikki og øðrum samfelagsarbeiði og dagliga arbeiði mítt sum málsviðgeri innan barnavernd, hava givið mær holla vitan, ið eg kann brúka í arbeiðinum sum býráðslimur.
Rúna Sivertsen
Valevni til Klaksvíkar býráð


text:
Íslendingar hava í mong ár fingið ein stóran part av orkuni, teir brúka, úr undirgrundini. Tann heita keldan Geysir hevur gjørt Ísland kent um allan heim, hon hevur verið eitt tekin um ta nógvu orkuna, sum íslendska undirgrundin goymir. í sendingini verður sagt frá, hvussu íslendingar nýta tað heita vatnið til upphiting og ravmagnsframleiðslu.
Dokumentarsendingar eiga sín fasta part av sjónvarpsskránni. Dokumentar er ein breið sjangra. Her verða gjørdar bæði feature sendingar við menniskjaligu frásøgnini í sentrum, magasin sendingar og gravandi sendingar við fokus á óreglusemi í samfelagnum. Innihaldsliga fevna sendingarnar um alt frá søgu, siðsøgu og lívsstíli til sosialrealismu og portrett.


text:
Orð: Victor Danielsen
Lag: Rasmus Nielsen
1. Eg veit eitt land, eitt fagurt land,
tað liggur høgt yvir skýnum;
tað er hitt ljósa Himmalland,
sum Harrin geva skal sínum.
2. Eg veit ein vin, ein trúgvan vin,
sum mína synd vildi bera,
og skjótt eg síggja skal hin vin
og ævigt hjá honum vera.
3. Eg veit eitt ljós, eitt ævigt ljós,
sum eg í myrkri sá rísa,
og aldri sløkna skal hitt ljós,
tað heim til Gud skal mær lýsa.
4. Eg veit ein flokk, ein sælan flokk,
ið Harrin kennir sum síni;
mítt hjarta hongur við hin flokk,
og eg tey kenni sum míni.
5. Eg veit ein veg, ein góðan veg,
hann er í lívd av Guds náði;
eg elski ganga henda veg,
har frið og signing eg fái.
6. Eg veit ein dag, ein glaðan dag,
tá síðsta tárið er runnið;
mín andi gleðist til tann dag,
tá málið ævigt er vunnið.
7. Eg veit eitt hop, eitt signað hop,
at Harrin koma skal niður;
hvørt Guds barn eigur hetta hop
og eftir stundini biður.


text:
Oljan liggur væl í undirgrundini
Alment bræv til ting- og landsstýrisfólk Tjóðveldis
Tað var ein týdningarmikil dagur, tá ið Atli Dam undirskrivaði avtaluna við Poul Schlüter á sinni, um at yvirtaka føroysku undirgrundina. Ofta verður borið fram, at vit mugu gagnnýta okkara undirgrund. Væl møguligt er, at elligomul skriðdjór eisini eru vorðin til lívrunnin brennievni í okkara undirgrund. Har hava tey ligið væl í milliardir av árum, og fara eisini at liggja væl milliardir afturat, tó krevst, at vit lata oljuna liggja.
Í stevnumiðum floksins verður dentur lagdur á at viga alt á einari hugsjónarligari vágskál. Vit fara ígjøgnum hana her, og ætlanina at bjóða út nýggj oljuloyvir í føroysku undirgrundini. Okkara niðurstøða er púra greið útfrá vágskálini: Tjóðveldi eigur ikki at stuðla nýggjum oljuútbjóðingum.
"Fremur tað fullveldi fyri tjóðina?"
Ofta verður havt á lofti, at finna vit olju, so er møguleiki at tryggja okkum fullveldi. Hetta er at viðurkenna, at vit ikki kunnu skipa Lýðveldið Føroyar uttan oljuvinnu. Hetta er at geva skarvin yvir. Grein í Dimmu herfyri (21. apríl 2017) vísti á, at har eru stórar íløgur og vinningur at heinta innan grønari tøkni og varandi orkukeldum. Latið okkum heldur vinna pening við at gera Føroyar grønari. Verður olja funnin fer landið at fáa lítið burturúr. Alt bendir á, at tað verða útlendsk feløg, sum fara at bjóða. Tað fer at hava við sær, at ov stórur partur av peninginum endar hjá útlendskum stórkapitali.
"Fremur tað frælsi fyri øll?"
Longu nú eru ovurnógv fólk í heiminum flóttafólk orsaka av veðurlagsbroytingum. Tað er ikki okkara áhugamál at vera við til at dálka enn meira. Tað fara at gerast enn fleiri veðurlagsflóttafólk í framtíðini. Hetta eiga vit ikki at vera viðvirkandi til. Somuleiðis ávirkar dálking og veðurlagsbroytingar okkara fugla- og fiskastovnar. Tað er avgjørt ikki at fremja frælsi fyri øll at heinta møguligu oljuna.
"Fremur tað fólkaræði?"
Nógv verður í hesum døgum tosa um, hvørt útlendskur ognarskapur skal úr fiskivinnuni og at ongin aktørur má gerast ov stórur. Serliga er Tjóðveldi á odda í hesum. Hvar er hetta prátið um nýggju oljuloyvini? Tað fremur ikki fólkaræði at útlendskur stórkapitalur kemur inn á okkara sjóøkið. Latið okkum taka brot úr stevnu floksins: "Einki útlendskt vald eigur nakran rætt til ræði og ognir í landinum." Finna feløgini olju, so hava tey vald til at seta sera stórt trýst á politisku skipanina. Vit síggja runt um í heiminum, at oljufeløg hava ovurstórt vald. Vit skulu ikki geva oljuídnaðinum møguleika at fáa størri vald her heima, enn hvat tey longu hava.
"Fremur tað javnrættindi hjá øllum?"
Veðurlagsbroytingarnar raka í stóran mun fólk, sum búgva í fátækum londum, har tað longu er veðurhart, t.d. ov turt ella ov heitt. Vit eiga at taka altjóða ábyrgd, og vera við til at menna varandi orkukeldur.
“Fremur tað samhaldsfesti?”
Sum sagt, bendir alt á, at tað bert eru útlendsk feløg, sum eru før fyri at bjóða seg fram. Hetta fer at hava við sær, at stórur partur av vinninginum fer at landinum. Hinvegin dálka vit enn meiri og lata útlendsk oljufeløg gerast ríkari. Tað er eisini stórur møguleiki fyri, at kostnaðarstøðið fer at hækka enn meira finna vit olju. Hetta fer at veksa um gjónna í føroyska samfelagnum enn meiri.
"Fremur tað burðardygd?"
Tvørturímóti er hetta eitt stórt afturstig fyri burðardygd og menning av varandi orkukeldum. Vit lýsa okkum sum "unspoiled", "untouched" og "unbreakable", men hvat um eitt óhapp hendur? Dømi um hetta er sokallaða Deepwater Horizon í Meksikogolfinum í 2010. Summar keldur vilja vera við, at uml. 795.000 litrar um dagin lóku út á sjógv (tøl frá National Oceanic and Atmospheric Administration). Hendir slíkt hjá okkum eru okkara høvuðsvinnur, fiski- og alivinnan, í stórari neyð.
Vit hava fyri kortum undirskrivað París Sáttmálan. Skal jørðin ikki hitna meira enn sáttmálin lovar, so skulu vit ikki eingongd brenna teir oljubrunnar vit longu hava funnið. Tað er harvið eitt beinleiðis brot á sáttmálan.
"Fremur tað føroyskar førleikar í einum nútímans heimi?"
Neyvan. Tað verða útlendsk feløg, sum bjóða seg fram. Í løtuni er oljuvinna ein niðurgangandi vinna. Prísurin er lágur og tøknin innan varandi orkukeldur mennist skjótt. Samstundis skal havast í huga, at okkara arbeiðsloysi er sera lágt. Vit verða tí noydd til at innflyta útlendska arbeiðsmegi, um vit finna olju. Tað er nógv skilabetri, at fremja føroyskar førleikar í einum nútímans heimi við at menna tøkni innan varandi orkukeldur. Latið okkum heldur gagnnýta okkara vind og okkara sjógv enn at taka upp olju.
Vágskálin er í stórari ójavnvág. Hetta politiska málið líkur ikki treytirnar á vágskálini, og eigur at vera felt av Tjóðveldi. Tað eru nógv tjóðveldisfólk, sum eru stúrin og illa nøgd, nú Tjóðveldi er við til at bera uppskotið um nýggjar oljuútbjóðingar ígjøgnum løgtingið. Tað er okkara vón, at tit hugsa tykkum um einaferð afturat.
Við umhvørviskvøðu,
Bjarni Dal-Christiansen
Brandar Heðinsson
Dávur í Dali
Elsa Berg
Hervør Pálsdóttir
Johanna Roos Slættanes
Kristina Heðinsdóttir Clementsen
Kolbrún í Haraldsstovu
Rani Ravnsfjall
Sára Sondum
Tráin Petursson Nónklett
Villiam Meier,
Øll limir í Unga Tjóðveldinum


text:
Rasmus, bróðir gamla Niels í Heiðunum, tænti hjá Páli bónda norðuri í Stovu á Oyri; og tilkomandi kona hansara, Katrin (Katrina), tænti hjá Hanusi, ólavsstovubóndanum í Hvalvík, ið var bróðir Páls bónda á Oyri.
Hesir báðir brøðurnir áttu hvør eina mørk og ein gyllin við Norðskála. Tá ið Rasmus giftist, festi hann búgv við Norðskála. Í brúðargávu fingu tey ein gyllin í jørð við Norðskála frá hvørjum bóndanum, tey hvørt sær høvdu tænt hjá. Páll læt har umframt eina kvígu og innbúgvið, og Hanus læt eina góða song og kostaði allar útreiðslur við brúdleypið. Síðani fingu bæði, hvørt frá sínum húsbónda eitt framífrá gott skoðsmál fyri góða og trúgva tænastu.
Slíkt er brúðargáva við lít.
Andreas Weihe: “Søga og søgn”, 1933


text:
Filipsoyggjar
Filipsoyggjar (filipinskt: Repúbliká ng̃ Pilipinas, enskt: Republic of the Philippines) er eitt stórt land í Landsynningsásia. Filipsoyggjar hava 100 mió. íbúgvar í 2014. Tað hevur verið ein stórur fólkavøkstur á Filippinunum seinastu árini. Frá 1990 til 2008 vaks fólkatalið við 28 milliónum, sum er 45 prosent. Høvuðstaðurin nevnist Manila, og størsti býurin er Quezon City. Almennu málini eru tvey í tali, tagalog og enskt. Í næstan 400 ár vóru Filipsoyggjar undir Spania, og landið er kallað upp eftir spanska konginum Filipi 2. Í 1898 legði USA Filipsoyggjar undir seg og hevði ræðið, til landið gjørdist frælst ríki í 1946. Einki land í heiminum verður so illa plágað av náttúruvanlukkum sum Filipsoyggjarnar. Har eru umleið 20 ódnir um árið, og jarðskjálvtar eru rættiliga ofta.
Innihaldsyvirlit
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Har búgva yvir 90 000 000 fólk, og almenna málið har er tagalog, men tey flestu fólkini duga enskt. Høvðusstaðurin eitur Manila og har búgva yvir 1 600 000 fólk. Flestu filipinar eru av maleiskari ætt, men har eru eisini kinverskir tilflytarar og mestitsar, fólk av blandaðum blóði. Í summum fjarskotnum og avbyrgdum oyggjum í Filipsoyggjum búgva fólk, ið liva sum veiðifólk og savnarar og lívbjarga sær við at fiska, veiða dýr, henta ber, savna frukt og grønmeti. Hesi upprunafólk eru ímillum tey seinastu í heiminum, sum liva soleiðis, men tilvera teirra er hótt, tí at skógirnir, har tey halda til, verða høgdir niður.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Viðgitni rannsóknarfarin Magellan var fyrsi maður, ið boðaði filipinum katólska trúgv, tá ið hann á ferð síni kring jørðina fór í land í oynni Cebu í 1521. Meðan spaniamenn ráddu, tóku mangir filipinar við katólskari trúgv, og hon gjørdist átrúnaður um alt landið uttan í syðstu oynni Mindanao, har stórur partur av fólkinum er muslimskt. Ymiskir trúarbólkar eru í Filippinunum, og nógv tann størsti er katolikkar umleið 83 %, síðan protestantar 8 %, muslimar 5 %, óheft filippinsk kirkja 3 % og animistar 3 % og buddistar 3 %.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fyrr vóru Filipsoyggjar ímillum tey ríkastu londini í Asia, men seinastu 50 árini eru tær heilt dotnar burtur ímillum, skulu tær bera seg saman við grannalond síni. Helvtin av fólkinum livir í fátækradømi, og mangir filipinar verða noyddir at fara av landinum at arbeiða, so at teir kunnu breyðføða seg og síni. Um 2 % av vinnuføra fólkinum arbeiða uttanlands og senda pening heim til húski sítt at liva fyri. Hvørt ár senda filipinskir fremmandaarbeiðarar um 7 milliardir krónur heim til landið.
Kokospálmin trívst væl í heita og slavna veðurlagnum í Filipsoyggjum og ber frukt í næstan 70 ár. Nøtirnar hanga í tyssum, einar 15-20 nøtir í hvørjum, og tá ið tær eru búnar, verða tær slignar niður við bambusstongum. Bara Indonesia dyrkar meiri meiri kokosnøtir enn Filipsoyggjar, og einki annað land í heiminum ger so nógv kopra, sum fræhvítin inni í nøtini verður nevndur. Filipsoyggjar flyta út nógva vøru, sum verður gjørd úr kokosnøtum. Alt á kokospálmanum kann verða nýtt. Røturnar verða nýttar til heilivág og litevni, bulurin til við og trækol, bløðini til tekjur og flættað til kurvar og mottur. Úr nøtini fæst matur og ráevni til mottur, smyrsl og sápu.
Ifugaofólkið hevur í mong túsund ár velt í fjallalendinum í norðara parti í oynni Luzon. Tað, sum eyðkennir landslagið her, eru vandaliga løgdu rísbríkarnar, sum eru laðaðar langt niðan í brøttu líðirnar. Mong ferðafólk koma eisini at síggja fornu rísbríkarnar, ið eisini verða kallaðar áttanda undurverk heimsins. Men allir rísbøndur í Filipsoyggjum dyrka ikki rís sum ifugaaofólkið. Altjóða Rísgranskingarstovnurin hevur sætið í Filipsoyggjum og hevur alt fram nýggj ríssløg, sum hava fleiri korn á aksinum; stovnurin hevur eisini ment maskinur at sáa og heysta við.
Nógv náttúrutilfeingi er í landinum, m.a. gull, kopar og krom. Týdningarmestu landbúnaðarvørurnar, ið verða fluttar út, eru tubbak, sukur og frukt.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Filippinirnar eru umleið 300 000 km2> til støddar. Filippinirnar eru sum Føroyar eitt oyggjaland. Tó eru nakað fleiri oyggjar har. Har eru 7107 oyggjar, men bert 2773 av teimum hava navn. Har eru 37 gosfjøll, og av teimum eru tað 18, ið enn eru virkin. Landslagið er sera vakurt við grønum ongum prýddar við fossum og tropiskum blómum. Oyggjarnar eru høgar og eldbrunnar sum Indonesia og Japan; har er tíðum jarðskjálvti, sum stundum ger stóran skaða. Filipsoyggjar hava tropiskt veðurlag, og helmingurin av oyggjunum er skógvaksin. Tann parturin av oyggjunum, har turrtíðin er í longra lagi, er savannuvaksin. Slættlendini og niðari parturin av brekkunum eru velt til rís, mais og sukurrør. Oyggjarnar eru tær flestu avvaksnar við kokuspálmum fram við øllum bakkanum, tí kokuspálmanum dámar væl tann nógva sjóráman.
Filipsoyggjar eru mitt í eldkringi, sum hinar oyggjarnar í Landsynningsásia eru uppií. Tær eru eisini beint á leiðini, har hørðu tropisku ódnirnar ganga. Tí hevur filipinska fólkið verið hart roynt av náttúruvanlukkum. 7107 oyggjar eru í landinum, av teimum eru um 1000 bygdar. Mesta fólkið býr í oynni Luzon fyri norðan, og har er høvuðsstaðurin Manila. Á hvørjum ári eru einar 20 tropiskar melduródnir, nevndar týfonir, í Filipsoyggjum. Ódnirnar eru harðar, og vindferðin kemur upp í einar 100 km/t; og øgiligur uppgangur. Mong fólk umkomast, og túsundtals hús verða tikin av grundum. Ringast statt er altíð á láglendinum, men fólk mega vera har, tí at lítið er av dyrkilendi aðrastaðni. Jørðin í láglendinum er eisini bílig at keypa.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Filipsoyggjar eru einasta kristna land í Ásia, og katólska kirkjan hevur stóra ávirkan á gerandisdag fólksins. Orsøkin til, at kristindómurin er so markantur har, er at landið bleiv hertikið av spaniólum í 1565 og var hersett í 333 ár til 1898. Oyggjarnar eita eftir spanska konginum Filip 2. Tá ið spania tapti í kríggi ímóti USA, máttu teir selja Filippinirnar til USA. Filippinirnar fingu sjálvstýri 4. juli 1946.
Síðan 1965 hevði Ferdinand Marcos (11. september 1917 – 28. september 1989) havt valdið í Filipsoyggjum; harðræðisstýri hansara køvdi alla mótstøðu, armaði landið og elvdi til mikla misnøgd ímillum fólkið. Hann stýrdi við harðari hond, svikaði hvørja ferð, val var, til tess at hava valdið, og stjól til sín sjálvs ovurstórar ognir frá landi og fólki. Fremsti andstøðingur hansara var Benigno Aquino (27. november 1932 – 21. august 1983), ið viðhaldsmenn Marcos drupu í 1986. Andstøðan ímóti einræðisstýrinum flyktist síðan um einkjuna eftir Benigno, Corazon. Í 1986 gjørdi Marcos grovt valsvik á tjóðartingsvalinum. Herurin setti seg upp ímóti honum, og hann mátti flýggja til USA. Frú Aquino tók við valdinum og vann stórsigur á valinum árið eftir, og fólkaræði varð aftur sett í gildi.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Fyrisitingarligt býti[rætta | rætta wikitekst]
Handil[rætta | rætta wikitekst]
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
« Aftur til yvirlit
Der kommer en dag
Skúlasýning
Leikstjóri: Jesper W. NielsenDanmark 1967. Teir báðir beiggjarnir á Nørrebro Elmer og Erik verða tiknir fra sjúku mammu teirra og koyrdir á barnaheimið Gudbjerg. Fyristøðumaðurin Heck leggur onki í, at rætturin at tukta er avtikin, og hann stýrir heiminum við harðari hond. Bara lærarinnan Lillian, sum nýliga er sett í starv, setir seg inn í støðuna hjá Elmer, sum er skeivføttur, og sum droymir at blíva rúmdarmaður, og uppreistrarhugaða stórabeiggjanum Erik, sum torir at seta seg upp í móti tyranninum Heck.


text:
Jól
Jólini eru fyrsta høgtíðin í kirkjuárinum. Jóladagur er 25. desember, og í Føroyum verða tveir jóladagar hildnir sum halgidagar - 25. og 26. desember. Seinasti dagurin framman undan jóladegi - tann 24. desember - kallast jólaaftan. Hann var fyrr vanligur arbeiðsdagur, men varð roknaður sum halgidagur frá kl. 18. Nú er jólaaftan frídagur í Føroyum, og mong byrja jólahaldið seinnapart jólaaftan. Jóladagur hevur altíð verið mikil høgtíðisdagur í Føroyum, og enn eru jólini størsta høgtíð føroyinga.
Um okkara leiðir eru jólini ein gomul høgtíð, sum eisini varð hildin, áðrenn okkara forfedrar vórðu kristnaðir. Hesa ársins tíðina hátíðarhildu teir, at nú fór vend at koma í. Nú fór tann ljósa tíðin at koma. Í 336 e.Kr. gjørdu kirkjufedrarnir í Róm av, at 25. desember skuldi verða hátíðarhildin sum Jesu føðingardagur. Roynt varð at nevna høgtíðina kristmessu. Navnið vann ikki frama í Norðurlondum, men í t.d. Bretlandi og USA eita jólini "Christmas".
Í Føroyum hátíðarhalda vit jólaaftan 24. desember, meðan meginparturin av kristna heiminum hátíðarheldur jólini 25. desember.
Innihaldsyvirlit
Orðið jól[rætta | rætta wikitekst]
Orðið jól hevur óvissan uppruna. Møguliga er tað sama orðið sum hjól, og sipar tá til ársins gongd, tað støðugu endurtøkuna. Orðið jól er hvørkikynsorð í fleirtali. Vit siga "Jólini, tey...".
Jólini í kristindóminum[rætta | rætta wikitekst]
Jólini eru høgtíðin til minnis um Jesu føðing. Hetta sæst aftur í t.d. enska heitinum, Christmas, Kristmessa. Um føðing Jesu lesa vit í Lukasar evangelium, kap. 2, ør. 1 - 20. Hetta brot verður ofta nevnt jólaevangeliið. Eisini Matteusar evangelium sigur í 2. kapitli frá Jesu føðing. Tá ið norðbúgvar høvdu tikið við kristnari trúgv um ár 1000, gjørdi kirkjan av, at jólini skuldu verða hildin sum føðingardagur Krists, 25. desember. Nakrir granskarar siga, at hendan dagfestingin ikki kann vera røtt, tí í desember mánaði liggur seyðurin ikki úti í Ísrael. Tað verður sagt, at tað var av praktiskum orsøkum, at kristna jólahátíðin var løgd til seinast í desember mánaði. Onki var nevnt í Nýggja Testamenti um árið, mánaðin ella mánaðardag. Hetta varð gjørt, so at tann heidna jólaveitslan skuldi fáa eitt annað innihald, at gera jólini til eina kristna høgtíð.
Hetta er tað tíðarskeiðið í kirkjuárinum, tá flest gudstænastur verða hildnar í fólkakirkjuni og samstundis tað tíðarskeiðið, tá kirkjan verður mest vitjað. Egyes és született november 1-én jézus egyeztetés összes szentek megszemélyesített egy lény az Isten.
Jólahald og jólasiðir[rætta | rætta wikitekst]
- Jólatræ: Siðurin at hava jólatræ er kendur úr Týsklandi í umleið 1600 og í Danmark tíðliga í 19. øld. Seint í 19. øld hevði siðurin at hava jólatræ fingið fótafesti í øllum samfelagsløgum í Danmark. Í nógvum familjum verður gingið um træi á jólum, kanska serliga saman við børnunum. Fólk ganga hond í hond og syngja jólasangir, sum oftast snúgva seg um jesusbarnið ella jólamenn. Gingið verður eisni um træi í barnagørðum, skúlum, samkomum og á jólaveitslum. Siðurin at hava jólatræ tók seg upp í Føroyum um aldarskiftið 1800-1900 ella fyri stívliga hundrað árum síðani. Fyrsta jólatræið stóð í prestagarðinum í Sandágerði. Sambært handilslýsingum í Dimmalætting frá desember 1912 – ella fyri júst hundrað árum síðani – kostaðu jólatrøini tá á døgum 35 oyru hvørt. Týski munkurin og gudfrøðingurin Martin Luther, sum stóð á odda fyri trúbótini, sigst vera upphavsmaðurin til jólatræið. Sambært bókini "Julens traditioner" eftir danska rithøvundan Benno Blæsild, var Martin Luther jólaaftan í 1536 á veg úr kirkjuni til prestagarð sín. Á veg gjøgnum ein lítla skóg sá hann stjørnurnar glampa mill um blaðleysu trækrúnurnar, og hetta minti hann um himmalska ljósið. Knappliga varð hann varugur við eitt lítið, grønt træ við gøtu jaðaran. Hann skræddi avgjørdur træið upp og tók tað við sær heim í prestagarðin, har hann setti tað á borðið í stovuni. Hann setti ljós á greinarnar og greiddi síðani børnum sínum frá um einglarnar og himmalska ljósið. Seint 19. øld hevði siðurin at hava jólatræ fingið fótafesti í øll um samfelagsløgum í kristna partinum av heiminum.
- Jólamaður: Siðurin við jólamonnum er við útlendskari handilsmentan komin til Føroya. Jólamaðurin er nú altíð í reyðum klæðum og hevur hvítt skegg - og klædnabúnin er tann sami í øllum handilsdeplum og til øll vanlig jólatiltøk. Marius Johannesen, sáli, læt tó jólamannin í sanginum "Eg eri jólamaðurin..." vera í føroyskum klæðum og búgva í heyggi eins og huldufólkini: "Eg eri jólamaðurin við stórum gráum skeggi, í koti og svørtum knæbuksum, eg búgvi í hulduheyggi." Tað er tó útlendska myndin av jólamanninum, ið hevur sigrað. Hugmyndin um jólamannin stavar frá Santa Nikolaus frá Myra í Lítlaásia, sum umvegis enskt verður til Santa Claus. Niklasarmessa er minningardagur fyri santa Nikolaus frá Myra.
- Jólagávur: Jólagávur, sum vit kenna í dag, er ein av teimum nýggju skikkunum. Tað var meir kent hjá kongafólki og øðrum høvdingum. Ikki fyrr en um 1900 fingu børn kerti og kanska fingu øll í familjunni kerti. Eitt annað slag av gávum var soleiðis at teir, sum høvdu nogv av mati, góvu fátækum nábúgvum eitt sindur av mati. Hesin siður er sera gamal og kirkjan hevur hildið fram við hesum. Um 1930 komu fleiri handlar, og fólk byrjaði at geva jólagávur, líka sum vit gera í dag.
- Jólaveitsla: Í nógvum bygdum í Føroyum vera jólaveitslur ella "jólafestir" hildnar millum jól og nýggjár. Oftast standa samkomur ella bygdafeløg fyri jólaveitsluni har øll bygdin er boðin við. Har verður sungið, dansað um træið, søgur lisnar, talur hildnar o.s.fr. Vanligt er at børn fáa jólapakka á veitsluni og ikki so sjáldan kemur jólamaðurin sjálvur við pakkunum.
- Jólasangir:
- Jólamatur:
- Jóladansur:
- Jólaklæði:
Jólini framman undan kristindóminum[rætta | rætta wikitekst]
Í Norðurlondum hildu forfedrar okkara heiðin jól, vetrarsólstøðu, sum eisini varð hildin gróðurgudinnuni Froyu til heiðurs. Jólahald er upprunaliga ein heiðin høgtíð at fagna, at aftur vendir móti ljósari tíðum. Í norðurlondum var henda høgtíð hildin í fyrst í januar, men í syðri londum var henda høgtíð hildin 25. desember. Í 4. øld (í 354?) valdi kirkjan at áseta fastan dag til høgtíðina til minnis um Jesu føðing, og tá var henda kristindómsins fagnarhøgtíð løgd á jólini, 25. desember. Tað elsta vit vita um jólahald í Norðurlondum er umleið 875, tá orðið er nevnt í sambandi við Harald Hárfagra. Hvussu hesi jól hava verið hildin fæst kanska ein ábending um í orðingum sum at "drekka jólini", sbr. td. kvæðaorðingina: "Gud man ráða, hvar vit drekka onnur jól".
Uppruni jólanna[rætta | rætta wikitekst]
Sólstøðuhátíðin er møguliga tann elsta hátíð, sum menn hava hildið. Fyri 4000 árum síðani hildu fólk í Mesopotámíu 12 daga hátíð um vetrarsólstøðu. Hendan hátíð var hildin til at sýna gudinum Marduk heiður. Fólk í Mesopotámíu hildu at Marduk stríddist ímóti óndari megi hesar dagar. Persar og babýlóníumenn hildu hátíð, sum líktist og nevnist Sacaea. Í ein dag skiftu trælir og húsbóndafólk um leiklut. Trælir gjørdust húsbøndur, og húsbóndafólk gjørdust trælir. Fólk í Evropa trúði, at illir andar, álvar og trøll vóru á ferð um jóltíðir, og tey gjørdu ritualir fyri at fáa sólina upp aftur. Íbúgvar í Norðurskandinaviu síggja ikki sólina í ein heilan mánað, og fólk fór til fjals fyri at finnasólina. Tá tey komu aftur við tíðindum um, at sólin var á veg, var hildin stór veitsla, og eldur var tendraður at bjóða sólini vælkomnari.
Grikkar blótaðu Kronos um vetrarsólstøður og rómverjar hildu hatíð Saturnusar, sum hevði tamarhald yvir gróðursemi jarðarinnar. Rómaríkið hevði vald yvir stórum parti av Evropu og londum kring Miðjarðarhav. Kristni var gjørd almenna trúgvin ár 380, men fólk vildi ikki halda aftur skemtaninni um jólini. Fólk vildi sleppa at dansa, fáa gávur og góðan mat við víni og hava glæsiligar sjónleikir. Gávurnar vóru ofta kertur. Saturnusarhátíðin var frá miðjum desember til 1. januar. Fólk arbeiddu minni og vóru tá ofta útklødd, gingu í skrúðgongu, ótu góðan mat, vitjaðu vinfólk og góvu gávur. Rómverjar pyntaðu heimið við livandi ljósum, sum hingu á grønum trøum. Tað hendi seg, at húsbóndafólk skiftu um arbeiði við trælir og borðreiddu fyri teimum.
Smátt um smátt yvirtók kirkjan vetrarsólstøður og broytti hugmyndina um føðingadag ósigrandi sólar "dies natalis solia invicti" til føðingadag Jesu. Í gomlum døgum var ikki vanligt at halda føðingadag. Umleið ár 98 var føðingadagur Jesu hildin fyrstu ferð, og ár 138 gjørdi biskupur í Róm dagin til stórhátíðardag. Men tá tey ikki vistu neyva dagin, vóru dagar sum 2. januar, 6. januar, 23. mars, 28. mars, 18. apríl, 20. apríl, 20. maí, 17. november og 25. desember brúktir. Tann gamla kirkjan valdi 6. januar til føðingadag Jesu, tí tá kappaðist hon ímóti Osíris-Aion trúgv í Aleksandríu, sum hevði sína hátíð tá. Men ár 440 avgjørdi Júlíus pávi 1. at føðingadagur Jesu skuldi haldast tann 25. desember hvørt ár, men tað gjørdist ikki lóg, fyrr en ár 534.
So hvørt sum kristnidómurin breiddist út um Evropu, tók hann upp siðir, sum vóru frá heidnari trúgv, so sum mistiltein, jólatræ og at kynda bál. Tann siður at hava jólatræ kann førast aftur til dyrkan av "ask yggdrasils" (-úr ásatrúgv). Tað var vani at pynta hús við grønum greinum um jólini, og geva øðrum greinar, til minnis um megi nátturunnar. Kristni kom til Skandinavia uml. 900, og heiðin jól gjørdust kristin.


text:
Herleif Hammer settur sum stjóri á Tjóðsavni Føroya
mentan29-05-2017 - 13:45 - Jóanis Nielsen
Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, hevur gjørt av at seta Herleif Hammer í starvið sum stjóri á Tjóðsavni Føroya frá 1. august 2017 at rokna. Starvið, ið er áramálssett, er sett í fimm ár.
Herleif Hammer er 46 ára gamal og útbúgvin cand.phil. í søgu og siðsøgu frá Fróðskaparsetri Føroya og Århus Universiteti umframt at hann hevur tikið leiðsluútbúgving “Ledelse i praksis”. Í løtuni starvast hann sum rektari í Hoydølum og sum undirvísingarstjóri á Glasi.
Herleif Hammer hevur m.a. drúgvar leiðsluroyndir frá Føroya Studentaskúla og HF-skeiði (Glasir), har hann hevur starvast síðstu 15 árini, bæði sum umsitingarleiðari, vararektari og síðan 2013 sum rektari.
Kelda: mmr.fo


text:
So var síðsta make-up video’ið her! Tað hevur verið stuttligt at gjørt hesi video’ini. Eisini hevur tað verið sera avbjóðandi og til tíðir ræðandi. Hóast eg havi “Make-up Artist” á CV’num, so er hetta nakað sum skal venjast og haldast... Continue reading →
Heyy fittu damur! So var næsta video her, juhuu! Hesuferð er tað eitt yndisligt look har fokus er á reyðu varrunum. Er nakað meira jólaligt enn reyðar varrar? Niks! Jólafrokostarnir eru av alvor við at fara á rull og tá er stuttligt... Continue reading →
So var fyrsta video’ið her! Eg eri ordiliga spent uppá at vísa tykkum hetta. At gera make-up tutorials er nakað spildur nýtt fyri meg, so eg má viðganga at eg eisini eri eitt sindur nervøs. Men tvass, nú geri eg... Continue reading →


text:
Blaðgrein,Dimmalætting 30. juni 2006:
BÚSTAÐARBYGGING Elsta eigarafelag í landinum er Tórsbyrgi. Tríati ár eru liðin síðani fyrstu fólkini fluttu inn í býlingin, har húsini eru ymisk í stødd, sniði og liti
Tórsbyrgi telur, eins og bygdin Húsavík, 80 íbúgvar, sum í aldrinum 6 til 89 ár, búgva í 36 húsum. Hóast nýbygdur partur av Havnini, er Tórsbyrgi mest at líkna við eina rótfesta bygd, dygst við havið.
Eisini her broytist talið og samansetingin av fólki. Tá tætt var millum børnini, búðu fleiri fólk í Tórsbyrgi. Nú eru tey floygd og nýggj leggjast til og seta nýggja dagsskrá.
Tættbýli við útsýni
Millum tey fyrstu at flyta inn í Tórsbyrgi í 1976 var Elin Súsanna Jacobsen, lektari í søgu.
– Tað hóskar mær væl at búgva í tættbýli. Tórsbyrgi hevur tiltalað meg frá fyrsta degi, soleiðis sum húsini eru skipað. Tað at húsini eru ein eind, ger tað møguligt at skapa eitt rúm við serligum stemningi, umframt at tað leggur upp til felagsskap og samstarv í grannalagnum.
Spurd um vansar, sigur Elin Súsanna at húsini liggja í so ábart, serliga fyri eysturætt.
– Her er væl kaldari, enn har, sum betri lívd er, men tað verður tó fyri stóran part vigað upp av tí fría útsýninum.
Heilt til Svínoyar
Eisini Inga og Einar Ellingsgaard eru fegin um útsýnið.
– Vit síggja frítt út á fjørð, ja heilt til Svínoyar. Tað er stórfingið í øllum veðri, ódn sum logn. Men tá vit fluttu heimaftur til Føroya í 1977, var ikki so lætt at fáa tak yvir høvdið. Kommunan hevði eini hús í Tórsbyrgi til sølu, men har var einki útsýni. Vit fingu so at vita, at John Smith hevði keypt eitt av teimum størstu húsunum og vildi selja tey aftur. Um vit vildu bíða og gjalda nakað meira fyri broytingarnar, hann hevði gjørt, so skuldu vit fáa tey. Tað valdu vit so, og á Jóansøku 1977 fingu vit lyklarnar til nr. 23 og fóru glað at mála og tapetsera. Her hava vit verið síðani, siga tey bæði, sum dagliga starvast hjá Postverkinum og á Royndarstøðini.
Havið er granni
Í 10 ár hava Anna Katrina og Sámal í Homrum búð í Tórsbyrgi. Tey fluttu úr Hósvík við fýra børnum, sum øll eru floygd. Hon arbeiðir á stovni fyri menningartarnað og hann er skipari hjá Maersk.
– Her eru allir fyrimunir, stutt til Havnar og stutt til bygda, sigur Sámal í telduposti av Agnetu Maersk, ið siglir millum Spania og Vesturafrika. Umframt at samanhaldið er gott, leggur hann dent á, at í Tórsbyrgi er havið tín granni. Her búleikast tað núføroyska fólkaslagið, frá professara til kassadamu, øll undir somu treytum, sigur Sámal, ið tó ilskast inn á kavaruddingina í økinum. Vetrarnar verður kavin ikki nóg væl ruddaður av gongubreytum, so illgongt er hjá fólki, serliga teim eldru.
Besta gerðin
Elsta fólkið í Tórsbyrgi er Edith í Jákupsstovu, sum tveir dagar eftir 30 ára haldið kann halda 90 ára føðingardag. Í 1984 flutti hon inn í Tórsbyrgi.
– At flyta úr einum stórum húsum og inn í hesi húsini og trygga umhvørvið í Tórsbyrgi, er besta gerðin, eg havi gjørt, sigur Edith. Áðrenn búði hon í stásiligu húsunum, ið nú eru kend sum Jákupsstova í Jóannesar Paturssonargøtu í Havn. Upprunaliga vóru húsin bygd í Sørvági, men flutt til Havnar.
Ommubørnini
Sigrún Mohr og Hans Jacob Hermansen fluttu inn í Tórsbyrgi fyri jól í 1976. Hon er apoteksassistentur og formaður í Alzheimerfelagnum, meðan hann er koyrilærari.
– Vit hava verið við frá byrjan, so suttligt er at síggja hvussu Tórsbyrgi er broytt og hevur fingið meira sál við árunum. Okkum dámar væl at búgva tætt og at hava gott samskifti við grannar, hóast vit ikki renna á dyrnar hjá hvør øðrum í tíð og ótíð, sigur Sigrun og nevnir túnatos og felags tiltøk, sum greiðar fyrimunir í tí dagliga.
– Tórsbyrgi er eitt eldorado hjá børnum. Vit eru so mikið gomul, at nú eru tað ommu- og abbabørnini, sum njóta gott av umhvørvinum.
Ein onnur verð
Yngsti tórsbúgvi er 6 ára gamla Bára, sum vit finna í nummar 19 saman við brøðrunum Tróndi og Brandi og foreldrunum Høgna og Jónu. Hann er løgfrøðingur og hon arbeiðir í Sjónvarpinum.
– Vit fluttu inn í 1997 og tey bæði yngstu børnini eru fødd meðan vit hava búð her. Samanhaldið við tey nógvu fólkini letur upp fyri felags tiltøkum og so er tað so trygt at búgva her, tí øll kennast meir ella minni. Hóast vit eru nær býnum, so er hetta alíkavæl ein onnur verð, sum er deiliga bygdaslig og friðarlig. Sum tórsbúgvar hava vit nakað serligt saman, fleiri livandi grannaløg, har gomul og ung búgva hurð um hurð og hetta gevur eitt serligt samlag, har atlit til hini í »bygdini« er ein partur av mentanini.
Vansarnar við at búgva í Tórsbyrgi, gera Høgni og Jóna snøgt upp til tveir.
– Vit kunnu ikki byggja sum vit vilja, tí vit mugu halda okkum til arkitektur og grannaloyvi og so tað, at øll ikki eru við til tey ymisku tiltøkini árið runt.
Barnavinaligt
Nýggjasti innflytari í Tórsbyrgi er 27 ára gamli Andrias Lava Olsen, sum fyri knapt trimum árum síðani keypt hús í Tórsbyrgi, sum hann umvældi og flutti inn í fyri hálvum øðrum ári síðani.
– Mær dámar sera væl at búgva her, serliga av teim framúr góðu umstøðunum hjá børnum at spæla úti, uttan at man skal hugsa so nógv um bilar og ferðslu. Samanhaldið millum grannanar er sera gott og eg havi kent meg vælkomnan frá fyrsta degi. Tað haldi eg eisini at man sær aftur í eigarafelagnum, sum er eitt sera aktivt felag, sigur Andrias, ið siglir sum stýrimaður við rækjuskipi í Grønlandi.
Bygdasligt uppá tann góða mátan
Í august 1995 fluttu Anna Maria, ið arbeiðir hjá Tryggingini og Edvard, sum er lærari, úr kjallaraíbúð í Havn og kundu velja millum at byggja á egið grundstykki, ella keypa hús í Tórsbyrgi. Eldri sonurin skuldi byrja í skúla og samanhildið við eina røð av fyrimunum, valdu tey Tórsbyrgi.
– Her er friðarligt, barnavinarligt og børn í sama aldri, sum sonurin og so høvdu vit hoyrt, at her var gott grannalag og nógv samanhald. Síðani hava vit bara fingið váttað at tað var so.
Spurd um eingir vansar eru, svara tey sum við ein munn:
– Nei tað veit Guð vit halda ikki at nakrir serligir vansar eru, í hvussu so er ikki sovorðnir sum gera tað at vit ætla at flyta. Grundstykkið hava vit selt, so nú verða vit verandi her. Tí tað er bygdasligt at búgva í Tórsbyrgi, men uppá tann góða mátan. Felagsøkið er soleiðis innrættað, at øll møtast í túninum, so vil man verða við, so kann man tað, sigur Anna Maria og leggur afturat, at meðan Edvard er við í kortklubbanum, so er hon í bindiklubbanum, sum hjálpir til tá konfirmatión, rundir føðingardagar og jarðarferðir eru.
Formaðurin og fólkaræði
Meta Palle, formaður í Eigarafelagnum, flutti inn í Tórsbyrgi á vári 1977. Hon er sjúkrahjálpari og maðurin Bjarni er verkfrøðingur.
– Allir íbúgvar hava skyldu at vera limir í eigarafelagnum, at vera íbundnir hitaskipanina og gjalda limagjald, sigur Meta, ið saman við nevndini skipar fyri regluligum fundum, har felags áhugamál verða viðgjørd. Nevndin, ið telur 5 limir, skipar fyri ruddingardøgum, at alt verður málað og umvælt og so øllum veitsluhaldi, árið í kring.
– Regluligir nevndarfundir plaga at vera fyrsta mánadagin í hvørjum mánaði, har avgerðir verða tiknar, sum ikki altíð eru so væl umtóktar hjá øllum. Tórsbyrgi er sum ein lítil bygd – men fólkaræðið má ráða. Tí er tað gott at búgva her, sigur Meta.
Besta bústaðaøki?
– Eg eri ikki sørt fegin um at hava verið uppií at fáa hetta í lag og haldi framvegis Tórsbyrgi vera kanska besta bústaðaøkið í Havn, sigur arkitekturin Gunnar Hoydal.
Upprunaliga hevði byggingin navn eftir trøðni og æt Tórgarðstrøð. Men onnur støð vóru eisini roynd. Gunnar, sum tá var býararkitektur í Havn, sigur, at skitsur vórðu gjørdar av líknandi byggingum omanfyri og niðan við Fútalág. Men byggingin var tung fyri kommununa, og fólk yvirhøvur vóru ímóti tílíkari bygging og funnust at henni.
– Hugsanin var at vísa á aðrar møguleikar í búseting og bústaðabygging enn tær vanligu útstykkingarnar við grundstykkjum, eitt og eitt fram við ein húsaveg. At gera eina samskipaða heild við ymiskum húsum, ymiskum støddum og ymiskum rúmum millum húsabólkarnar, væl vard og við lívd. Fyri fyrstu ferð skuldi tað eisini roynast at skilja bilarnar frá, so at teir ikki sluppu inn millum húsini. Og so skuldu húsini leggjast eftir lendinum og útsýninum.
Felagsskapurin
Umframt tað arkitektoniska, var eisini hugsað um felagsskapin. Teir komandi eigararnir skuldu vera uppií at fyrireika byggingina og taka støðu til síni egnu hús, og við at hava ymiskar støddir á húsunum var ætlanin at fáa eina samanseting av fólki í ymiskum umstøðum og ymiskum aldri.
– Tað eyðkenda við Tórsbyrgi er, at tú gongur ikki fram við býlinginum, tú fert inn í hann. Ymiskt er broytt, og nakrar arkitektoniskt ivasamar uppíbyggingar og umbyggingar hava verið. Hinvegin prógva tær, at har er liviligt, og serliga væl tykist felagsskapurin at hava virkað, sum tað sæst á felagsøkjunum millum húsini, sigur Gunnar Hoydal, nú hátíðarhald er leygardagin 1. juli í sambandi við at tríati ár eru liðin síðani fyrstu fólkini fluttu inn í Tórsbyrgi.
Bilarnir burtur
Arkitektafelagið metir skipanina við trimum ymsum høvuðssniðum, ið hava eitt felags skot sum inngongd til hús í einum, ella tveimum hæddum, rættiliga áhugaverda.
Formaðurin Mayfinn Norðoy sigur, at býlingurin er sermerktur við, at havar eru ikki rundanum húsini, men hvørt hús hevur ein lítlan hava í terrassuskapi. Úthús eru millum húsini, nakað sum hjallar í eldri býlingum. Eisini er framd ein trafikkseparering so miðvís, sum ikki er sædd aftur í nakrari seinni bygging í Føroyum. Hetta riggar væl og stimbrar trivnaðin millum húsini, tí bilarnir eru burturfrá. Her er eydnast at skapa eitt tætt grannalag og allíkavæl soleiðis, at fólk kunnu hava sítt egna, sigur Mayfinn, sum tó nevnir fleiri arkitektonisk lýti.
– Síðani húsini vóru bygd, er nógv broytt og byggimálsviðgerðin hevur verið í so lagalig. Serliga er tað spell, at stýringin av byggiteknisku staklutunum ikki er framd sum ætlað frá fyrstani tíð. Hetta hevur ført við sær husmorvindeygu, vindskeiðir og úthang, sum eru óhóskandi, tí tey hava ein heilt annan stíl enn byggingin. Summi hava hækkað lágu tekjurnar eitt vet og innrættað kømur á loftinum og summar útbyggingar líkjast vanligum sethúsum, ið ikki hoyra hesari bygging til.
Byggianarkisma
Formaðurin í Arkitektafelagnum reisir spurningin, um til ber at gera eina skipan, ið kann bera og fevna alt tað, ið fólk vilja, tá tey byggja um.
– Gunnar Hoydal hevur sæð konsekvensin og er farin eitt stig víðari í randarhúsunum inni á Gøtu og millum Gilja, har tann føroyska byggianarkisman er í hásæti. Har er frítt spæl, millum fastlagdar rammur.
Mayfinn vísir á, at í mun til eldri tíðir, kann ikki sigast, at vit hava ein siðbundnan byggihátt í dag.
– Nýggir byggisiðir og mátar at nýta tilfar uppá, koma alla tíðina inn yvir okkum og verða nýttir hvør um annan og upp at hvørjum øðrum. Hetta er ikki nakað serdømi fyri Føroyar, men føroyingar eru øgiliga avgjørdir í at markera seg í sethúsabygging, sigur formaðurin í Arkitektafelagnum.
– Vit liva í eini broytingartíð, har tað skilabesta kanska er at arbeiða við hesari støðugu broytingini og lata hana vera part av arkitekturinum, sum til dømis nýggju randarhúsunum. Men hóast trupulleikar og broytingar, so er Tórsbyrgi eitt tað besta bústaðarumhvørvið í Føroyum. Og tað er ikki sum at siga tað at sleppa framat, um tú vilt ogna tær ein bústað her, sigur Mayfinn Norðoy, formaður í Arkitektafelag Føroya.
Birgir Kruse, Dimmalætting, 30. juni 2006


text:
Kjølbro bygdi upp ta størstu og mest fjølbroyttu vinnufyritøkuna í Føroya søgu.
Tá hon var størst - í 1950 árunum, hevði hann útvið 1200 fólk í arbeiði. Hann megnaði sum tann einasti at styrkja um sítt handilsvirksemi undir kreppunum í tríati- og fimtiárunum, tá so nógvar aðrar handilsfyritøkur máttu repa seglini ella snara lykilin um.
Klaksvíkingurin var í áratíggju slóðbrótandi innan trolaravinnuna og handilsvinnuna, og hann var við til at menna Klaksvík til fremsta fiskivinnupláss í landinum. Stóra valdið elvdi tó eisini til misnøgd við Kjølbro familjuna, sum av álvara kom undan kavi undir Klaksvíksstríðnum.
Um hetta mundið rindaði Kjølbro meira enn 10 miljónir krónur í lønum og hýrum. Almenna fíggjarlógin var 15 miljónir, umframt 10 miljónir í ríkisveiting. Fá ár seinni ridlaði alt, men fyritøkan var í roynd og veru ov stór at fara á húsagang. Danska stjórnin kom tí upp í leikin.
Lagt til rættis: Ivan Hentze Niclasen. Upptøkur og klipt: Bjarni Árting Rubeksen.
Dokumentarsendingar eiga sín fasta part av sjónvarpsskránni. Dokumentar er ein breið sjangra. Her verða gjørdar bæði feature sendingar við menniskjaligu frásøgnini í sentrum, magasin sendingar og gravandi sendingar við fokus á óreglusemi í samfelagnum. Innihaldsliga fevna sendingarnar um alt frá søgu, siðsøgu og lívsstíli til sosialrealismu og portrett.


text:
Ari av Rana
23.04.2018 - 12:28
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Landsstovnar
Løgtingsins Umboðsmaður sigur, at Mentamálaráðið bar seg skeivt at í samband við klagu um innlit.
Regin Hammer sendi Mentamálaráðnum umbøn um innlit í skjal, sum umtalar hann í málinum, har Liljan Weihe bleiv uppsøgd sum tíðindaleiðari í Kringvarpi Føroya. Men Mentamálaráðið vildi ikki ganga umbønini á møti.
Skjalið, sum Regin Hammer ynskti innlit í kallast “Frágreiðing um Regin Hammer”, og er tað Jan Lamhauge, sum hevur sent skjalið til Mentamálráðið. Skjalið er partur av kæruni um avgerðina at koyra Liljan Weihe frá sum tíðindaleiðara í Kringvarpi Føroya. Tað vóru Jan Lamhauge, Rógvi Olavson og Rólant Waag Dam, sum kærdu avgerðina.
Í frágreiðingini hjá Løgtingsins Umboðsmanni stendur at lesa, at Mentamálaráðið metti frágreiðingina vera eitt innanhýsis skjal hjá Kringvarpi Føroya, sum kundi undantakast rættinum til innlit, tí at frágreiðingin upprunaliga var at meta sum eitt innanhýsis skjal hjá Kringvarpi Føroya.
Løgtinsins Umboðsmaður ger greitt í frágreiðingini, at tá journalistarnir sendu Mentamálaráðnum frágreiðingina, kundi ikki vera talan um eitt innanhýsis skjal hjá nøkrum myndugleika, sum innlit kundi sýtast í.
Umboðsmaðurin heitir á Mentamálaráðið um at taka viðgerðina av innlitsáheitanini uppaftur og lata seg frætta úrslitið av viðgerðini.
Les eisini: Tinglimir finnast hvassliga at setanini av tíðindaleiðara
Rættað: 13:11


text:
Um samtakið
BankNordik hevur deildir í Føroyum, Danmark og Grønlandi og veitir fíggjartænastur til privatkundar og vinnulív. Harumframt reka dótturfeløgini Trygd og Skyn ávikavist skaðatryggingarvirksemi og ognarmeklaravirksemi. Eisini hevur samtakið dótturfelagið NordikLív, sum er eitt føroyskt lívstryggingarfelag. BankNordik hevur høvuðssæti í Tórshavn og er børsskrásett á Nasdaq Copenhagen.
Sum kundi hjá okkum fært tú allar fíggjartænastur, ið bæði gera tær gerandisdagin lættari, og sum hjálpa tær, tá ið størri peningaligar avgerðir skulu takast; eitt nú í sambandi við bústaðarkeyp, íløgur og pensjón. Prísirnir eru kappingarførir, og jú fleiri fíggjarviðurskifti, tú savnar hjá okkum, tess bíligari verður tað fyri teg.
Vit leggja stóran dent á at veita ráðgeving, sum er løtt at skilja. Á tann hátt fært tú bestu fortreytirnar fyri at taka røttu fíggjarligu avgerðirnar, og tú økir møguleikarnar fyri at fáa sum mest burturúr.
Banki í meira enn 100 ár
Í fleiri enn 100 ár hava vit ráðgivið okkara kundum - bæði í viðráki og mótgongd. Alt okkara virksemi og øll ráðgeving byggir á kjarnuvirðini: dugnasemi, eldhugi og framsøkni. Samtakið hevur ment seg nógv seinastu árini, og vit virka fyri at at reka eitt ábyrgdarfult og effektivt virksemi, ið bæði skapar virði og gagnar kundum, starvsfólkum, íleggjarum og nærsemfelagnum.
Vit arbeiða áhaldandi við at menna okkara virksemi, einfalda mannagongdir til tess at varðveita eitt samtak, har góðska og virkisføri eru í hásæti.


text:
Orð: C.J. Boye
Týtt: Jákup Dahl
Eg vóna vil, ið hvussu fer,
til Guðs ta tíð, eg livi her,
hvat skal meg kunna saka?
Hvat veit eg um hin næsta dag,
um Guð, ið alt fær væl í lag,
vil geva ella taka!
Eg uggast vil, ið hvussu fer,
um hvør ein vón mær brestur her,
hvat gagnar tað at klaga?
Um eg vil sáa rok og fok,
tá man eg heysta glaðustrok,
mær sjálvum bert til skaða!
Eg líta vil, ið hvussu fer,
á hann, ið eina alt gott ger,
hann ger mær alt til bata.
Eitt ríkisdjúp Guðs vitska er,
men grunt og fátækt er hjá mær,
eg hann skal ráða lata.
Eg bíða vil, ið hvussu fer,
í tolni, til Guðs tími slær,
eg sleppi hann at hoyra,
um neyðarstundin enn er long,
eg veit ein sælan hvíldarsong,
mær ljóða skal í oyra.
Hvørt kvøld í ró, hvønn morgun fró
skal sál mín hoyra einglaljóð
og himnaklokkur spæla.
Er svikalig hvør vón á fold,
skal Guð tó birta lív úr mold
og dag úr deyðans dvala.


text:
Kontugjald
Eg havi bara eina lønarkontu í BankNordik. Skal eg gjalda kontugjald?
Nei. Øll, ið bara hava lønarkontu og/ella pensjónskontu í bankanum, eru undantikin kontugjaldinum.
Skulu allir kundar gjalda kontugjald?
Nei, nógvir kundar eru undantiknir kontugjaldinum:
- Kundar, ið eru føddir áðrenn 1. januar 1945
- Kundar undir 18 ár
- Nordik360 kundar
- NordikSolo kundar (18-28 ár)
- NordikUng kundar (13-17 ár)
- NordikBørn kundar
- Kundar, ið bert hava lønarkontur og/ella pensjónskontur í bankanum
- Kundar, ið hava minst 100.000 kr. í samlaðum fíggjarviðurskiftum (ein samanlegging av lánum, samansparingum o.ø.).
Eg eri pensjónistur, skal eg gjalda kortini?
Øll, sum eru fødd áðrenn 1. januar 1945, sleppa undan at gjalda kontugjald.
Skal eg gjalda 20 kr. fyri hvørja kontu?
Nei, kontugjaldið er 20 kr. um mánaðin. Hetta er uttan mun til, um tú t.d. hevur 5 ella 10 kontur.
Hvussu kann eg sleppa undan at gjalda kontugjald?
Tú kanst sleppa undan at gjalda kontugjald, um tú savnar tíni fíggjarviðurskifti í BankNordik. Gerst tú eitt nú Nordik360 ella NordikSolo kundi, fært tú harafturat ágóðan av rentufyrimuni og ókeypis tænastum.
Tað er ókeypis at tekna seg til fyrimunaskipanir bankans. Les meira um tínar møguleikar við fyrimunaskipanunum her. Tú ert eisini vælkomin at seta teg í samband við okkum, um tú ynskir at fáa meira at vita. Vit vegleiða fegin.
Hví skal eg gjalda fyri eina tænastu, ið áður var ókeypis?
Tað er rætt, at bankin ikki altíð hevur tikið kostnað fyri umsiting av kontum. Kortini er støðan tann, at bankin á hvørjum ári hevur stórar útreiðslur í sambandi við umsiting av kontum. Vit ynskja framhaldandi at kunna veita kundum okkara kappingarførar prísir og góð tilboð, og tí er kontugjaldið ásett.
Teir kundar, ið brúka bankan mest, sleppa undan at gjalda kontugjald. Tískil kanst tú sleppa undan at gjalda kontugjald, um tú savnar tíni viðurskifti hjá okkum, ella um tú longu ert fevnd/ur av hesum kundabólkum:
- Kundar, ið eru føddir áðrenn 1. januar 1945
- Allir kundar undir 29 ár. Hetta fevnir m.a. um kundarnar í fyrimunarskipanunum NordikBørn (0-12 ár), NordikUng (13-18 ár) og NordikSolo (18-28 ár)
- Nordik360 kundar
- Kundar, ið bert hava lønarkontur og/ella pensjónskontur í bankanum
- Kundar, ið hava minst 100.000 kr. í samlaðum fíggjarviðurskiftum (ein samanlegging av lánum, samansparingum o.ø.).
Verður tað nú dýrari hjá mær at vera kundi í bankanum?
Tað veldst um, hvussu tú brúkar bankan. Um tú hevur savnað tíni fíggjarviðurskifti í BankNordik og t.d. hevur lán, samansparing, lønarkontu o.a. í bankanum, sleppur tú undan at gjalda kontugjald.
Tó er tað ein fyritreyt, at tú í minsta lagi hevur samanlagt 100.000 kr. í samlaðum fíggjarviðurskiftum við bankan. Tað vil siga, at tú hevur lán, samansparing, virðisbrøv o.a. fyri samanlagt minst 100.000 kr.
Brúkar tú harafturímóti bert bankan í lítlan mun, kann tað gerast dýrari hjá tær at vera kundi í bankanum. Tú ert vælkomin at seta teg í samband við okkum, um tú vilt hava meira at vita um tínar møguleikar í BankNordik.
Eg eri við í Nordik360. Skal eg gjalda kortini?
Nei. Allir Nordik360 kundar eru undantiknir kontugjaldinum. Harafturat eru nógvir aðrir kundabólkar undantiknir.
Hvussu veit eg, um júst eg sleppi undan at gjalda kontugjald?
Nógvir kundar sleppa undan at gjalda kontugjald. Ert tú millum niðanfyri nevndu kundar, ert tú undantikin kontugjaldinum:
- Allir kundar, ið eru føddir áðrenn 1. januar 1945
- Allir kundar undir 29 ár. Hetta fevnir m.a. um kundar í fyrimunarskipanunum NordikBørn (0-12 ár), NordikUng (13-18 ár) og NordikSolo (18-28 ár)
- Nordik360 kundar
- Kundar, ið bert hava lønarkontur og/ella pensjónskontur í bankanum
- Kundar, ið hava minst 100.000 kr. í samlaðum fíggjarviðurskiftum (ein samanlegging av lánum, samansparingum o.ø.)
Um tú ivast í, um tú ert fevnd/ur av omanfyri nevndu bólkum, ert tú vælkomin at seta teg í samband við okkum á telefon 330 330 ella kundi@banknordik.fo
Eg havi bara eina pensjónskontu í bankanum. Skal eg gjalda kontugjald?
Nei, um tú bert hevur eina pensjónskontu, skalt tú ikki gjalda kontugjald.
Hví ásetur BankNordik eitt kontugjald?
Tað kostar bankanum at umsita kontur fyri kundar, og við nýggja kontugjaldinum skulu kundar nú gjalda fyri tænastuna, sum higartil hevur verið ókeypis. Tað halda vit vera rímiligt.
Samstundis skal tað loysa seg fyri einstaka kundan at savna síni viðurskifti í BankNordik, og tí skulu kundar, ið savna síni viðurskifti í bankanum (t.d. Nordik360 kundar) og brúka okkum mest, ikki gjalda kontugjald.
Skulu børn míni undir 18 ár gjalda kontugjald?
Nei, øll børn undir 18 ár eru undantikin kontugjaldinum.
Hvussu rokna tit míni samlaðu fíggjarviðurskifti?
Vit leggja upphæddirnar á tínum lánum, samansparingum og íløgum saman, og á tann hátt rokna vit samlaðu fíggjarviðurskifti tíni við bankan.
Dømi
Lønarkonta 15.000 kr.
Fíggjarkonta 5.000 kr.
Samansparingarkonta 75.000 kr.
Eftirlønarkonta 30.000 kr.
Persónlig PensjónsRøkt 40.000 kr
Samlað fíggjarviðurskifti 165.000 kr.
Les neyvari lýsing av útrokning av samlaðum fíggjarviðurskiftum her.
Hvat bjóða tit ungum og lesandi?
Vit hava NordikSolo, ið er eitt sera gott tilboð til ung og lesandi í aldursbólkinum 18-28 ár. NordikSolo gevur tær atgongd til eina rúgvu av ókeypis tænastum og serliga góðum rentum. Eisini sleppur tú sum NordikSolo kundi undan at gjalda kontugjald. Við NordikSolo fært tú tær bestu fíggjarligu umstøðurnar, tá tú ert lesandi, flytur heimanífrá ella kanska skalt undir útbúgving uttanlands.
Tað er ókeypis og lætt at gerast NordikSolo kundi. Set teg í samband við okkum á 330 330 ella á kundi@banknordik.fo.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Savnsgull: Spælivinir 2:4
Tak niður
Sámal Ravnsfjall. Tann blueskendi vísusangurin er um nakað annað hansara vørumerki. Við sínu sermerktu rødd hevur Sámal Ravnsfjall síðani sjeytiárini verið ímyndin av einum føroyskum rocktroubaduri. Sámal er gestur í sendingini Spæli-vinir, og saman við orkestrinum fer hann at syngja og spæla nýggjar útgávur av kendum klassikarum. Vit fara eisini at hoyra meira um hansara tónleikalív, og vit skulu síggja gomul sjónvarpsklipp við Sámali. Í húsorkestrinum eru frægir menn: Kim Hansen, Rógvi á Rógvu, Herluf Lützen og Edvard Nyholm Debess. Vertur: Edvard Nyholm Debess. Lagt til rættis: Ivan Niclassen.


text:
01. Jun 2011
Oyggjaleikaliðið í borðtennis er soleiðis mannað: Leikarar: Rakul Mikkjalsdóttir og Henrietta Nielsen. Ragnar Egilsson, Hallur Thorsteinsson, Fróði F. Jensen og Pætur Albinus. Venjari er Jan Berner.Jóannes Guttesen og Peter Niclasen fara eisini við hópinum sum ávikavist leiðari og hjálparvenjari. ...
18. Mai 2011
Lýst verður til aðalfundar í Borðtennissambandi Føroya fríggjadagin 3. juni kl. 17 í ÍSF-húsinum. Skrá sambært lógini. ...
14. Mai 2011
Hósdagin leiktu føroysku leikararnir í HM vinardystir ímóti leikarum úr Kosovo og av Malta. Hetta eru landslið, ið eru á støði við tað føroyska, og tískil var tað gott hjá leikarunum at sleppa at royna seg í dystum, har teir høvdu ein møguleika....
12. Mai 2011
Mikudagin leiktu føroysku HM-leikararnir Dutch Open, sum er ein kapping fyri tey, ið eru sligin úr HM-kappingini. Kappingin verður leikt á somu borðum sum sjálva HM-kappingin. Eisini í hesi kappingini var mótstøðan sera stinn, og megnaði bara ein føroyskur leikari at spæla seg víðari. Tað...
11. Mai 2011
HM í borðtennis er í hesum døgum í Rotterdam. Føroyska landsliðið luttekur og hetta hildu fyrireikararnir vera áhugavert. So áhugavert at teir avgjørdu at taka eitt prát við Henriettu Nielsen og Hall Thorsteinsson um Føroyar, um føroyskt borðtennis og um tað sera unga og...
10. Mai 2011
Taptu vinardyst ímóti Íslandi Føroyska landsliðið í borðtennis, sum í hesum døgum sum kunnugt luttekur í HM í Rotterdam, skuldi mánadagin ikki leika serliga nógvar dystir í sjálvari HM-kappingini. Einasti dysturin á almennu leikskránni var ein tvímansleikur hjá kvinnunum. Tann dystin taptu Rakul...
10. Mai 2011
Taptu gysara ímóti finskum kvinnum Fyrri vinardysturin í dag var ímóti finska kvinnulandsliðnum, sum – eins og vit – ikki skuldu leika HM í dag. Henrietta Nielsen hevur bundið frið í dag vegna skaða í høgra armi, og av tí at tær vóru...
09. Mai 2011
Í hesum døgum luttekur føroyska borðtennislandsliðið í HM í Rotterdam, Hollandi. Tey, ið umboða Føroyar, eru Pætur Albinus (Tór), Fróði F. Jensen (Tór), Hallur Thorsteinsson (Tór), Henrietta Nielsen (Virum-Sorgenfri) og Rakul Mikkjalsdóttir (TBF). Við í ferðalagnum er eisini Jan Berner, landsliðsvenjari. Ferðalagið...


text:
Títt genom er ein serstakur (unikkur) strongur av DNA, og genomið hevur yvir 3 mia. bókstavir (sí genomkanning). Genomið finst í næstan øllum kyknum í tínum kroppi.
At savna DNA
Skulu vit gera eina genomkanning av tær, krevst ein vevnaðarroynd frá tær. Vanliga verður hetta gjørt við eini blóðroynd. DNA verður síðani uppreinsað frá blóðroyndini.
Sekventering
Fleiri ymsir hættir og fleiri ymsar maskinur kunnu brúkast til at sekventera genom. Sekventeringsmaskinur kunnu ikki lesa allan arvastrongin samstundis. Í staðin verða smá petti, uml. 150 bókstavir, lisin í senn. Hesi petti verða rópt ein lesing (EN: a read).
Kortlegging
Lesingarnar frá sekventeringsmaskinuni verða síðani settar upp móti einum tilvísingargenomi. Hetta verður gjørt við kortleggingarritbúnaði á ”high performance”-teldum, sum kortleggja, hvar á genominum hvør einstøk lesing hoyrir til. Tá øll pettini eru sett aftur á pláss, fæst títt ítøkiliga genom í talgildum formi.
Eitt tilvísingargenom er eitt genom, sum er samansett av dátum frá nógvum persónum úr einum avmarkaðum landafrøðiligum øki. Tí kann tað síggjast sum eitt umboðandi genom fyri ein ávísan bólk, t.d. eitt fólkaslag, tí tað vísir miðal ílegusamansetingina hjá hesum bólkinum.
Ein partur av FarGen-verkætlanini er at framleiða eitt føroyskt tilvísingargenom.
Í dag eru plássini (staðsetingin) hjá flestu av okkara ílegum kend og markað í tilvísingargenominum. Tá kortleggingin av genominum hjá tí einstaka er av, ber til at finna fram til munirnar millum títt genom og tilvísingargenomið.
Greining
Øll fólk hava frábrigdi (variantar) í milliónatali í mun til tilvísingargenomið. Frábrigdini kunnu vera einstakir bókstavir, ein røð av bókstavum, sum er á einum øðrum staði, vantandi bókstavir ella eyka bókstavir. Flestu av hesum frábrigdunum eru fullkomiliga óskaðilig og eru bert orsøk til, at vit eru ymisk. Nøkur frábrigdi kunnu tó hava við sær sjúku.
Bioinformatikkur
Bioinformatikarar eru serfrøðingar í at greina genomdátur ella aðrar lívfrøðiligar dátur. Teir menna hættir og ritbúnað til at kunna greina og tulka dátur, soleiðis at milliónatalið av ílegufrábrigdum hjá tí einstaka verða filtrerað til nøkur fá, sum kunnu vera skaðilig. Bioinformatikarar hava vanliga lisið lívfrøði, verkfrøði, teldufrøði ella støddfrøði.


text:
29. mai 2017
Tiltak við m.a. framsýning ísamband við stóra teknikapping við boðskapinum um ein roykfrían lívstíl.
Fólkaheilsuráðið verður á Torginum í SMS í samband við Altjóða Roykfría dagin, mikudagin, 31.mai.
Millum annað verður framsýning av teknikapping við boðskapinum um ein roykfrían lívstíl.
Skúlabørn í aldursbólking 0.-8.flokk hava teknað. Vinnarnir í hvørjum bólki verða kunngjørdir kl 16.
Sirið Stenberg, landsstýriskvinna handar virðislønirnar. Jens Marni spælir nøkur løg áðrenn handanina.


text:
Felagsforeldrafundur verður í Mentanarhúsinum í Fuglafirði, týskvøldið 16.januar, kl 19.30. Á fundinum kemur Magni Mohr, ítrottarserfrøðingur, at greiða frá um kost og kostvanar, næmingar úr Fuglafjarða skúla framføra nakrar sangir og skúlastýrið leggur sína ársfrágreiðing fram. Aftaná verður ein drekkamunnur at fáa. Verið hjartaliga vælkomin.
- UNG Í ARBEIÐI 2018
- Lærarastørv leys at søkja
- Kunnandi videobrot – Skrivlig próvtøka 2018
- Tíðarkarmur fyri skrivligu próvtøkuna.
- SVIMJIHYLURIN STONGUR.
- 7. – 9. mai
- Lutaseðlar hjá 8b
- Ráðlegging
- Kunning um 8. flokk 2018/2019
- PISA 2018
- Eyka sýningar av sangleikinum “Tarzan the Musical”
- Spírandi átak!
- Kavahugni
- Sangleikurin “Tarzan the Musical”
- Portalurin nevnir flogmúsina
- Heimasíðan er 1 ár!
- Flogmús
- Wordmat
- Várroynd – kunnandi videobrot
- Tíðarkarmar fyri skrivligu várroyndina
- Myndasavn frá føstulávintsmánadegi
- Føstulávintshald í skúlanum
- Skúlabókasavn
- 1. flokkur 2018/2019
- Ráðleggingardagar


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Lag: Eftir lovsongi (f. trúb.)/Klug 1533
Viðmerking: Yrktur 3. oktober 2007.
So lækkar lívið her í tíðarhavið,
skjótt stundin er, tá eg í deyðakavið
um sýn skal fara her á síðsta sinni.
Mín sál hon krympar seg,
tí einsamallur eg
ei vegin finni.
Tað er so svárt frá sínum burt at fara
og skiljast úr tí stóra vinaskara,
tá bond øll bresta, hond ei meir kann halda,
tí stund brátt komin er,
til mína burturferð
í deyðan kalda.
Um deyðans dimma dal ei leið eg síggi,
tí hirði góði her til tín eg flýggi,
ver tú mær vernd og skjól, mín Harri kæri,
leið meg við tína lið,
so finnur sál mín frið,
eg tryggur fari.
Tín stavur og tín keppur væl meg verja,
tá Sátan vil við listum á meg herja.
Takk, Jesus, tú á deyða hevur vunnið,
tí ei eg óttast skal
um deyðans dimma dal,
tá skeið er runnið.
Lat meg tí líta trygt á tína náði,
at eg eitt pláss í húsi tínum fái.
Gud gevi, eg øll míni tá skal síggja,
sum her eg skiltist frá,
men at vit møtast tá
í staðnum nýggja.


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
Arbeiðsfólk at sláa
freist at søkja: 23.05.2018
Námsfrøðingur til dagstovnaøkið
freist at søkja: 30.05.2018
Reingerðarfólk til Látipípuna
freist at søkja: 30.05.2018
KORT
VEÐRIÐ
Flaggdagshaldið 2012
20.04.2012
Flaggdagshald verður uttanfyri Miðhøllina í skúlanum í Frammibø flaggdagin 25. apríl '12 kl. 14.
Finnur Koba heldur flaggdagsrøðuna, og Vestmanna Hornorkestur luttekur.
Beint aftaná sjálvt flaggdagshaldið verður eins og undanfarin ár skipað fyri renning.
Tá ið rennararnir eru farnir avstað, skipar Vestmanna Hornorkestur fyri tombola inni í Miðhøllini,
og Vestmanna Sangkór hevur framførslu, meðan tombola er.
Vestmanna Kommuna bjóðar vatn og frukt og somuleiðis ein drekkamunn við onkrum afturvið inni í Miðhøllini aftan á haldið og renningina.
Renniteinarnir
Eins og í fjør verður eisini í ár møguligt at velja ímillum tveir teinar. Á longra teininum, sum er 5,8 km, verður runnið/gingið frá skúlanum, inn eftir Ovara Vegi, inn á Fjørð, út eftir Niðara Vegi, Bakkavegi, niðan ígjøgnum Gerðisbrekku, út á Stíggj og inn eftir Gerðisvegi og Toftavegi. Málið er við frammanfyri miðhøllina.
Styttri teinurin, sum er uml. 3,2 km, er frá skúlanum, inneftir Ovara Vegi, inn á Fjørð, út eftir Niðara Vegi, niðan ígjøgnum Heygabrekku, og niðan til málið.
Til ber at síggja teinarnar við at trýsta á myndina niðanfyri, so hon gerst størri.
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Norman Atlantic
MS Norman Atlantic er ein roll-on/roll-off (ROPAX) ferðamannaskip, ið italska reiðaríið Visemar di Navigazione eigur, og sum í 2014 var útleigað til grikska reiðaríið ANEK Lines. Hin 28. desember 2014 kom eldur í ferjuna, meðan hon sigldi rutusigling frá grikska havnabýnum Patras til Ancona í Italia, við støðgi í grikska býnum Igumenitsa. Eldur kom í, stutt eftir fráferð úr Igumenitsa, tá ið skipið var komið í Otrantosundið í Adriatarhavinum. Í minsta lagi ttrettan fólk hava mist lívið, harav vóru 11 umborð, tá ið eldurin kyknaði, og tveir albanskir menn doyðu tann 30. desember, meðan teir vóru til arbeiðis umborð á einum sleipibáti, ið skuldi sleipa ferjuna til lands.[1] Ein veirur brast og varð slongdur á menninir, ið doyðu.[2] 427 fólk vóru bjargaði í lívi av brennandi ferjuni.[3]
Tá ið vanlukkan hendi var Norman Atlantic var 44 sjómíl (81 km) í ein útnyrðing av griksku oynni Korfu, 33 sjómíl (61 km) í ein útnyrðing av griksku oynni Othonoi. Við ferjuni vóru 222 akfør, 411 ferðafólk og manningin taldi 55 (22 italiufólk, 33 grikkar).
Fólkini umborð flýddu upp á dekkini ovast á skipinum, tað var tað einasta staðið ið tey kundu vera, tí eldur var í restini av skipinum. Regnið oysti niður, tað var nógvur vindur og høg alda, so fólkini gjørdust vát og køld, men samstundis gjørdi eldurin, at dekkið var brennandi heitt at standa á, og skógvarnir hjá fleiri teirra smeltaðu av hitanum, søgdu fleiri við sjónvarpsrásir og aðrir tíðindamiðlar.
Grikkar, italiumenn og albanar gjørdu alt ið tey kundu fyri at bjarga fólkunum umborð á Norman Atlantic, men tað var sera torført orsakað av ringa veðrinum. Umleið 150 sluppu í bjargingarbátar, men restin av fólkunum stóðu á dekkinum í umleið eitt døgn og summi stóðu har í meira enn eitt døgn, áðrenn tað eydnaðist at bjarga tey. Ein og ein vóru tey hálaði upp í bjargingartyrlur, ið hildu fram við bjargingararbeiðnum alla náttina og allan mánadagin, til øll ið vóru á lívið vóru fingin av skipinum. Skiparin var tann seinasti ið fór av skipinum, tað var umleið 36 tímar eftir, at eldurin varð staðfestur.
Italskir myndugleikar hava sett í verk eina kanning, um hví eldur kom í Norman Atlantic. Grikskir myndugleikar hava eisini sett eina kanning í verk.
Tað er óvist, júst hvussu nógv ferðafólk vóru við umborð á Norman Atlantic. Fyrst varð sagt, at samanlagt vóru 478 fólk umborð, men samsvar er ikki millum listan yvir ferðafólk og tey bjargaðu, summi eru komin fyri tvær ferðir, og umleið 80 av teimum bjargaðu vóru als ikki á listanum sambært italskum myndugleikum, so tað ber ikki til neyvt at siga, um hvussu nógv fólk møguliga enn eru saknaði. Hildið verður, at umleið 40 fólk av listanum eru ikki komin aftur í aftur.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ theguardian.com
- ↑ abc.net.au
- ↑ "Italy ferry: Death toll rises to 10 as evacuation ends". BBC News Online. 29 December 2014. http://www.bbc.com/news/world-europe-30624086. Heintað 29 December 2014.


text:
Sunnukvøldið kl. 20.00 á R7 – FM102 og FM107. Sangur nr. 679 “Far meg ikki um á Jesus,” Ingálvur av Reyni syngur. Sangur nr. 386 “Hitt fagrasta í heiminum,” Kirstin Andreasen syngur. Orðið: “Hvar ert tú?” - Gunnleyg Kallsberg lesur. Sangur nr. 1183 “Hvar er mítt vilsta barn í dag,” Jóhannes Poulsen syngur. Tala: Jógvan Zachariassen. Evni: “Stúrið ikki” Sangur nr. 1222 “Troytta sál, sum ófrelst gongur,” Ingálvur og Sunnuvá syngja” Sangur nr. 256 “Eg elski tær bløðandi hendur,” Brita á Váli Smith saman við Ebenezerkórinum syngja. Vertur: Kári Kjelnæs.
Siloakórið: Tað er mestsum vorðið siðvenja, at Siloakórið í Fuglafirði býður til konsert hesa ársins tíð, áðrenn farið verður í summarfrí. Í ár verður heldur ikki nakað undantak. Kórið hevur konsert í Siloa 2. hvítusunnudag, tann 21. mai kl. 19. Á skránni eru sangirnir, tey hava vant hetta seinasta árið. Hetta eru fyri tað mesta sangir, ið tónleikaliga eru í tí lættara endanum – teir flestu við undirspæli. Eisini eru fleiri solistar, ið syngja saman við kórinum. Kórleiðari er Eyðun á Lakjuni. Øll eru vælkomin, og aftaná konsertina verður ein drekkamuður at fáa.
Samkoman í Bethel: Um Gud vil skipar samkoman í Bethel fyri samfelagsstevnu í Vági á Hvítusunnu, undir heitinum: Tí eg skammist ikki við evangeliið; tað er jú kraft Guds, hvørjum tí til frelsu, sum trýr, ... Róm.1:16
Sunnukvøldið 20. mai kl. 20.00 á R7, sum hoyrist um alt landið á FM102. og FM107. Hvítusunnusending úr Klaksvík. Upptøka í Betesda í mai 2015. Vakurt inngangslag frá Victor Carlsen. “Eg í myrkri og ljósi við Jesusi gekk” 17 sangarar syngja “Guds Syni prísi eg,” Nr. 989 í SGF. Orðið fyri dagin: “Aftaná Páskamorgun.” Kári Kjelnæs lesur. Sangur Nr. 374 í NSGF, “Verdur, verdur, verdur.” Felagssangur úr Samkomuni. Tala: John Færø. Evni: “Sjey falda signing Heilaga Andans.” Sangur. Nr. 308. “Ja, sig honum takk, mín sál, Honum lova,” Siloakórið syngur. Kelduvaðið verður endursent hóskvøld kl. 21.00. Aftur ein góð og gevandi sending frá Evangelisku Røddini.


text:
Alda Nielsdóttir
13.05.2018 - 10:28
Ítróttur > Ítróttur > Fimleikur
Liðið Hydra úr Ljósinum hevur vunnið seg í EM finaluna í estetiskum fimleiki.
Leygardagin var Team Hydra úr Ljósinum við í EM undankappingini í estetiskum fimleiki, ið verður hildin í Tallinn í Eysturríki.
Liðið hevði eina heilt góða framførslu, sum gav teimum 14,55 stig, og hetta var nóg mikið til at geva teimum pláss í finaluni, ið verður í dag.
Málið hjá teimum var at koma í finaluna, og eru tær tí sera fegnar um, at hetta eydnaðist.
Finalan hjá kvinnum byrjar klokkan 11.30 føroyska tíð, og til ber at fylgja við her
.


text:
Manglar tær okkurt at fara í, í kvøld? So kanst tú náa, at skapa tín egna off shoulder topp! Tað einasta tær tørvar, er toy, seymimaskinu og elastic (tú kanst nýta band ístaðin). Eitt stórt hitt í vármótanum 2016, er nemliga off shoulder toppurin. Hann er femininur og kann setast saman við bæði einum lekkrum jeans, høgum niðurdeili ella onkrum heilt øðrum. So hví ikki royna at skapa hann sjálv? Júst nakað at hugna sær við ein leygardag.
Tað sum tú skalt gera, er:
Vel tær eitt toy sum tær dámar. Av tí at eg fekk hetta hugskotið so brádliga, tók eg bara okkurt toy sum eg hevði liggjandi. Hatta er ikki tað best hóskandi toyi, tí tað er nokk so tjúkt. Best er nokk at velja okkurt toy, sum ereitt sindur tynri og/ella elastiskt.
Blusudeilurin
- Klipp eitt stykki til “blusudeilin”. Máta víddinaá tær um bringuna, og máta soleiðis hvussu breiður blusudeilurin skal verða. Um tú brúkar toy, sum ikki er elastiskt, er umráðandi at gera blusudeilin 10-15cm breiðari enn títt bringumál. Og minst til,
einar 2-3cm eyka til at kantin at seyma á.
- Eg havi gjørt tað soleiðis at mín blusudeilur, er eitt A mát, tvs at hann er breiðri niðast enn ovast. Tað kann man sjálvur avgera.
- Klipp tvey stykkir úr, til ermholuna.
- Vend toyinum við og legg ovasta og niðasta kantin 1cm inn. Seyma síðani báðar kantarnar, men lat tað verða soleiðis, at tú kann fáa elastikkið allan vegin ígjøgnum ovasta deilin av toyinum, so hann ikki glíður niður tá tú ert í honum.
- Tá tú skalt koyra elastikkið ígjøgnum toyið, bindur tú elastikkið fast í eina stoppinál, trygdarnál, hárnál ella okkurt líknandi. So koyrir tú nálina við elastikkinum spakuliga ígjøgnum, til tað kemur út í hinum endanum og bindur knút á.
- Legg toydeilin saman, soleiðs at útvortis síðan vendir inn eftir, og seyma kantin á breiddini.
- So far so good!! Wuhuuu, nú er tað ringasta yvirstaðið.
Off shoulder deilurin
- Klipp eitt toystikki, sum er umleið 30cm + títt ummál um bringuna+armar. Tú kanst sjálv avgera hvuss breitt hetta skal verða. Jú breiðari, jú fleiri bylgjur.
- Vend toynum við og falda niðara deilin 1cm og seyma tað.
- Falda síðani ovara deilin 1cm og síðan 1cm afturat. Líka sum, um tú rullaði tað.
- Seyma síðani á tí niðasta deilinum av tí faldaða, soleiðis at tú kanst koyra elastikkið ígjøgnum aftaná.
- Sum tú gjørdi við blusudeilinum, koyrir tú á sama hátt elastikkið ígjøgnum toyið, við einari stoppinál, trygdarnál, hárnál ella onkrum líknandi. Bind knút á.
- Falda longdina av toynum saman, soleiðis at útvortis síðan vendir inn eftir. Seyma síðani kantarnar á longdini saman. Nú skuldi tað verið ein elastiskur rundingum, sum passar um tínar herðar.
Samanseting
- Nú kanst tú festa off shoulder deilin á blusudeilin, so tað alt hongur saman.
- Hetta kanst tú gera, við at seyma nøkur fá sting ovast á kantinum, bæði aftan og framman.
Flott! Nú ert tú klár til at svinga hasar herðarnar. Hugna tær!
M&K


text:
Teir eru fínir Tóroddur og Bjřrn. Nú fekk systkinabarniđ landsins hćgsta mentanarheiđur frá landsstýrismanninum, sum hann vildi meisla niđarlaga herfyri.
Hetta er ein áhugaverd avgerđ og sigur vónandi eitt sindur um, at mentamálaráđiđ og umhvřrviđ kring tađ hóast alt eru ikki heilt so turrgeld, sum ófrćttirnar í seinastuni hava bent á.
Tóroddur er orginalur, fjřlbroyttur, djarvur og so virkin sum nakar. Giviđ břkur út á hvřrjum ári í ein mansaldur, hevur gjřrt alt meir vart viđ seg innan myndlist og bjóđar av í řđrum listagreinum viđ.
Tá hann fekk M.A.Jacobsen á sinni, stakk eg inn á gólviđ í kjallaranum undir Varđa til eina hugnalřtu uppi yvir řlkassunum. Segđi, at eg kom aftur, tá hann fekk Nobel. Tá reistist hann lćandi úr stólinum í sínum kurpali og takkađi brosandi fyri vitjanina.
Nú fekk hann hendan fřroyska Nobelheiđurin heilt norđuri í Klaksvík, međan eg sat á mentanarnevndarfundi í Havn, so eg fekk onki viđ fyrrenn seint í gjárkvřldiđ.
Ongin vitjan bleiv hesaferđ, men eg ynski Tóroddi hjartaliga til lukku viđ Mentunarheiđurslřn Landsins. Kanska er hon bara eitt stig á leiđini til Nobel.
Tađ var tann tíđ, tá fólk hřvdu hug at smílast at Kioskini á keiini og nevndu hana hálvgum spottandi “Kultursentriđ”, tí har stóđu bćđi fróir og minni fróđir menn og lřgdu dagsins tekstir út viđ stórari sannfřring.
Innanfyri diskin í řllum hesum rokanum stóđ í mong ár Tóroddur Poulsen. Í einum livandi havnar-og arbeiđsmannamiljř, har hann óivađ fekk mangan íblásturin. So góđan, at ekspedienturin í kultursentrinum nú er kosin til landsins hćgstu mentanarvirđislřn.
Stik den!
---


text:
Bygdin Eiði, hevur navn eftir landslagnum, eftir eiðinum millum Sundalagið fyri sunnan og Norðhavið fyri norðan. Vestantil stendur Eiðiskollur, 343 m. høgur, og eystantil fjallarøðin við hægsta fjalli okkara, Slættaratindur, 882 m. høgt. Eingin ivi er um, at Eiðis bygd er ein av fyrndarbygdum frá landnámstíð. Hvør, ella hvørjir teir vóru, sum bygdu hendan stað, nær teir koma, og hvaðani teir komu, er torført at meta um. Búreisningasøga Eiðis bygdar fór í gloymskuna, men tó eru glottar at hóma, onkur lesningur liggur eftir á bakkatromini. Útgrevsturin í gomlu bygdini og burturgloymdu fjallabygdini á fløtuni undir Ægisbrekkuni við Eiðisvatn, vísir okkum á fornnorrøna búseting í víkingaøld…” (Brot úr bókini “Úr Eiðis søgu”, Óli Egilstrøð, ISBN: 99918-3-152-5)
Vevmyndir av Gjáarskarði


text:
Endamálið við arbeiðsloysisskipanini er:
1) at veita fíggjarligan stuðul til arbeiðsleys
2) at virka fyri bøttum møguleikum hjá arbeiðsleysum at fáa arbeiði
3) at umsita arbeiðsávísing fyri føroyska arbeiðsmarknaðin.
Arbeiðsloysisstuðul verður útgoldin, tá viðkomandi:
- er arbeiðsleysur og mótvegis Arbeiðsloysisskipanini prógvar, at so er
- er tøkur á arbeiðsmarknaðinum
- hevur fylt 16 ár, men ikki 67 ár
- hevur bústað í Føroyum
- er arbeiðsførur.
Arbeiðsloysisstuðulin er í mesta lagi 80 % av a-inntøkuni farnu 12 mánaðirnir undan arbeiðsloysinum fyrstu 253 dagarnar arbeiðsloysi er,, tó í mesta lagi 20.000 kr. um mánaðin. Eftir hetta í mesta lagi 75% av a-inntøkuni. tó í mestalagi 18.750 kr. um mánaðin.
Arbeiðsleys, sum melda seg inn í skipanina, fáa bíðidagar. Hetta merkir, at tað ganga frá einum upp í 10 dagar, áðrenn arbeiðsloysisstuðulin tekur við. Dagatalið er treytað av inntøku. Verður persónur uppsagdur ella fer úr starvi uttan haldgóða grund, er karantenutíðin fýra vikur. Um arbeiðsleysur uttan serliga orsøk noktar at taka á seg arbeiði, sum arbeiðsávísingin hevur ávíst, fær viðkomandi eisini karantenu í fýra vikur.
Arbeiðsleys á fiskavirkjum fáa stuðul frá og við 9. arbeiðstíma. Persónar, sum ikki arbeiða fulla tíð, fáa lutfalsliga lægri tímar.
Arbeiðsloysisskipanin verður fíggjað við, at arbeiðsgevarar og løntakarar rinda eitt ávíst prosentgjald av allari a-inntøku í skipanini. Gjaldið kann í mesta lagi vera 2,25% og er í løtuni 1%, tó ongantíð meira enn 6.500 kr um árið fyri persónar.
Sjálvstøðugt vinnurekandi kunnu sjálvboðin tekna trygging, meðan stýrið í kunngerð kann áseta nærri reglur um, at persónar, sum annars ikki hava møguleika at koma undir ALS, eftir egnum ynski tekna trygging og koma undir arbeiðsávísingina.
Persónar, sum hava tíðaravmarkað uppihalds- og arbeiðsloyvi, kunnu eftir umsókn verða undantiknir gjaldskylduni fyri upp til eitt ár í senn.
Møguligt er at fáa útgjald í farloyvi, men treytin er, at annað fólk, sum er tøkt í arbeiðsávísingini, verður sett ístaðin í sama tíðarskeiði og undir somu treytum.
Rætturin til útgjald fellur burtur, tá arbeiðsleysi síðsta 3-ára skeiðið hevur fingið stuðul í 648 dagar. Tá hesin rættur er fallin burtur, kann viðkomandi ikki fáa útgjald úr skipanin aftur, fyrr enn 24 mánaðir eru gingnir. Tá kemur viðkomandi uppíaftur skipanina sum fyrstu ferð.
ALS umsitur arbeiðsávísingina, www.starv.fo
, eisini fyri onnur enn arbeiðsleys, sum ynskja at verða skrásett í www.starv.fo. Her eru Føroyar at rokna sum ein arbeiðsmarknaður. Mørk verða einans sett eftir natúrligum førleikakrøvum.
Eitt stýri við umboðum fyri partarnar á arbeiðsmarknaðinum verður valt at sita fyri og hava ábyrgdina av arbeiðsloysisskipanini. Landsstýrismaðurin velur formannin.


text:
Stórir miðstøðuhitaketlar skulu bjálvast, so hitin á flatunum, sum venda út, ikki fer upp um 35° C við einum rúmhita á 20° C. Lúkur o.tíl. eru undantiknar.
Stórir miðstøðuhitaketlar eru ketlar, ið hava formligt virkni størri enn 120 kW.
Fyri flestu brenniútbúnaðir kann framleiðarin upplýsa mesta gagnvirknað. Aðrar evrokotur hava onnur krøv til stødd á ketlum.
Leiðbeinandi er, at hitaviðurskiftini eru hóskandi til roykgasskølarar, um returhitin í mesta lagi er 40°C við oljubrenning og 45°C við gassbrenning, við einum dimensjónerandi útihita á -6,5°C.
Stórir miðstøðuhitaketlar til olju og gass við formligum virkni størri enn 400 kW, mugu í mesta lagi hava 7 % roykgassmiss við fulllast, og skulu hava roykgasskølara, um tað hóskar til hitaviðurskiftini í íbundna hitaútbúnaðinum.
Stórir miðstøðuhitaketlar skulu hava mátiútgerð, ið hevur eftirlit við rakstrarligu orkunýtsluni.
Útgerðin fevnir um t.d. roykhitamátara og úttøku til greining av roykgassi, tímateljara og ketilshitamátara.
Stórir miðstøðuhitaketlar skulu setast í rúm, sum er sjálvstøðugur brunatøkniligur bygningspartur. Bygningsparturin (rúmið) má ikki hava dyr beinleiðis til felags atkomuleiðir, og má ikki nýtast sum arbeiðsrúm ella til endamál, sum kann hava eldvanda við sær.
Um útbúnaðurin er omanfyri 400 kW skal løtt og ótarnað atgongd vera beinleiðis út á lendið.
Brunatøkniligi bygningsparturin kann gerast við skilaveggjum og skilagólvi í minsta lagi sum bygningslutur í flokki EI 60 A2- s1,d0 [BS- bygningsdel 60], og við hurðum í minsta lagi sum brandhurð í flokki EI2 30-C [BD-dør 30] til rúm við útbúnaði minni enn 400 kW, og í minsta lagi sum brandhurð í flokki EI2 60-C [BD-dør 60] til rúm við útbúnaði størri enn 400 kW.
Víst verður eisini til kap. 5, Brunaviðurskifti.
Stórir miðstøðuhitaketlar til yvirtrýstbrenning mugu bara setast í rúm, sum hava luftskiftisop beinleiðis út, og sum ikki kunnu latast aftur.
Opið eigur í minsta lagi at vera 0,1 m² fyri hvørjar 100 kW av samlaða formliga virknaðinum, men tó ikki minni enn 0,2 m².


text:
Nú kuldin er farin at bíta, og gróðurin er hildin uppat fyri í ár, bæði vegna kulda og vantandi ljós, er ein heldur sjáldsamur gestur komin at flákra millum teldurnar á Gramar. Talan er um ein firvald, helst ein snjófiðrildi (Pieris rapae).
Sambært bókini Firvaldar hjá Jens-Kjeld Jensen og Hans Eli Sivertsen livir ormveran hjá hesum firvaldi av káli og rótum – plantur, sum hoyra til Brassicaceae. Eitt sum plantur sum hoyra til Brassicacea eru kendar fyri, er at tær ikki hava mycorrhiza (gagnligar soppar í planturótum), so helst er okkara jólagestur komin á skeivt stað, tí her í húsinum kanna vit mycorrhiza.
Tíðin er eisini skeiv, tí hesin firvaldur byrjar tíðliga um várið at nørast, so hann kann leggja egg í nýggju kál-, radisu- og rótaplanturnar. Ikki er vanligt at síggja teir eftir oktober.
Jólagesturin hevur tveir prikkar á ovara veingi, og hetta merkir, at talan er um eina hon.
Aðrastaðni verður hetta slagið mett sum eitt skaðadjór vegna larvurnar sum spilla avgrøðina av kál- og rótaplantum. Í Føroyum er hetta slag ongantíð skrásett uttandura, einans innandura. Heldur ikki eru nakrar skrásetingar um hann hevur volt nakran skaða á avgrøði. Hetta bendir á, at tey fiðrildi, sum eru skrásett, eru innflutt saman við onkrari matvøru.
Væl kann hugsast, at okkara jólagestur er komin við einum vistfrøðiligum hvíttkáli, innflutt úr Danmark, sum var komið inn um dyrnar stutt frammanundan at vit løgdu til merkis fiðrildi.
Hesir firvaldar finnast eisini í Hetlandi, og her verður roknað við, at teir eru innsløddir onkuntíð undir seinna veraldarbardaga. Hóast teir ikki fjølgast líka nógv sum longur suðuri, so elva til teir nakað av skaða á avgrøðina. Hetta er ein ábending um, at hetta slag møguliga kann fáa fótin fyri seg her eisini.
Fyri at Gramar ikki skal vera atvoldin til at hesin firvaldur fær høvið at gerast atvoldin til eitt vánaligt rótaár, hevur hann nú fingið bústað í einum glasi við ríkiligum av vistfrøðiligum rørsukri. Firvaldafrúan sær út til at trívast væl.
Wauuw, flottur


text:
Kostnaðurin fyri limir í Føroya Arbeiðsgevarafelag og undirfeløgum tess er inntil 1. september 1.300 kr. fyri tiltakið í Norðurlandahúsinum og 2.200 kr. fyri tiltakið í Norðurlandahúsinum og veitslu. Eftir 1. september er kostnaðurin fyri limir 1.600 kr fyri tiltakið í Norðurlandahúsinum og 2.500 kr. fyri tiltakið í Norðurlandahúsinum og veitslu.
Kostnaðurin fyri onnur er 2.000 kr. fyri tiltakið í Norðurlandahúsinum og 2.900 fyri tiltakið í Norðurlandahúsinum og veitslu.
Vinnudagurin 2013 verður 27. september. Tilmeldingarfreistin er 25. september 2013.
Les meira um Vinnudagin 2013 her.
Sí skrá til Vinnudagin 2013 her.