text:
Námsætlan sum Word-fíla:
1. Samleiki
Fakliga innihaldið í lærugreinini miðlakunnleiki er í høvuðsheitum at viðgera livandi myndir og miðlaframleiðslur í einum fagurfrøðiligum, mentanarligum, samfelagsligum, yrkisligum og samskiftisligum samanhangi. Lærugreinin sameinar tó ein ástøðiligan og greinandi part við ein praktiskan og framleiðsluknýttan part. Lærugreinin gevur næmingunum neyðugu og amboðini til at greina livandi myndir, bæði tá ið talan er um fiksjón, fakta og lýsingar. Hetta gevur næminginum førleikar at uppliva og meta um ta umfatandi kunning og ávirkan, sum hann møtir í fjølbroytta miðlaheiminum. Harafturat gevur lærugreinin innlit í miðlatøkni, framsagnarhættir og ávirkingarbrøgd, tá næmingurin sjálvur skal gera sína egnu films- ella miðlaframleiðslu.
2. Endamál
Frálæran mennir evnini hjá næminginum at greina, seta í frásjón og taka støðu til føroyskar og altjóða miðlaframleiðslur, við bæði fiktivum innihaldi (fiktión), heimilafrásagnum (dokumentar ella fakta) og framleiðslum, við samansettum frásøguháttum, t.d. filmar, sjónvarpssendingar, margmiðlar og lýsingar. Somuleiðis skal frálæran menna førleikar næmingsins at orða seg sjálvstøðugt og fjølbroytt, so hann gerst virkin, skapandi og reflekterandi miðlabrúkari, við denti á film, sjónvarp og margmiðlar.
3. Stig og tímatal
Undirvísingin í miðlakunnleika á C-stigi fevnir um 75 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til skrivliga próvtøku í kjarnaøkjunum og til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøki.
Kjarnaøki
Lærugreinin miðlakunnleiki á C stigi hevur fýra kjarnaøki:
Miðlaástøði og greining
Kjarnaøkið ástøði og greining fevnir um filmsmálsliga orðatilfeingið, týðandi sløg av filmum og sendingum, sereyðkenni fyri ávikavist fiktión og fakta, grundreglur og grundleggjandi ástøði um upptøku av livandi myndum og upptøkutøkni, grundreglur og grundleggjandi ástøði viðvíkjandi stjórnan og klipping av livandi myndum. Frásagnarhættir, samskiftismyndlar, málbólkar, boðskapur, innihald og virknaður eru fevnd av hesum kjarnaøki. Harumframt eru útbreiðsluhættir av livandi myndum og margmiðlum – eitt nú filmum, sjónvarpssendingum, telduspølum og appum – partur av kjarnaøkinum miðlaástøði og greining. Eisini fevnir kjarnaøkið um søguligu tilgongdina í sambandi við at ymisku mynd-, ljóð- og samskiftismiðlarnir eru mentir, umframt at prentaðu miðlarnir verða umrøddir, so at næmingarnir fáa grundleggjandi kunnleika til dagsins miðlaheim.
Miðlaframleiðsla
Kjarnaøkið framleiðsla fevnir um at leggja framleiðslu til rættis við eitt nú synopsu, handriti, søguborði og klippihandriti, fagurfrøðilig og søgulig sjónarhorn umframt framleiðslulagað sjónarhorn, frásøguhættir, frásøgusløg og dramaturgiskar meginreglur. Upptøkutøkni og tøkni at klippa og eftirviðgera livandi myndir er í minni mun partur av kjarnaøkinum miðlaframleiðsla. Eisini fevnir kjarnaøkið miðlaframleiðsla um snið, lit, grafikk, myndskipan, ljóð og ljóðeffektir, samvirkni og hendingastýrda samvirkan, hypertekst og hypermiðlar. Arbeitt verður við at skipa fyri ymiskum framløgum um ymisk evni, so næmingurin fær innlit í, hvussu ymiskir framløguhættir eru egnaðir til ymisk endamál. Umráðandi er, at samskiftismyndlar verða nýttir.
Miðlanýtsla
Kjarnaøkið miðlanýtsla fevnir um sereyðkenni fyri ymisk sløg av sendingum, ávikavist skaldsligar og roynveruligar, týðandi sløg av sjónvarpssendingum, ymisk sløg av sjónarhornum t.d. miðlasosiologisk og stovnslagaði sjónarhorn, umframt sløg av telduspølum.
Verkætlan
Næmingarnir gera í minsta lagi tvær miðlaframleiðslur, sum samantvinna ástøði og tað verkliga. Onnur teirra verður góðkend sum partur av próvtøkupensum. Arbeitt verður í smærri bólkum við í mesta lagi 4 næmingum í hvørjum. Verkætlanin verður framd sambært gjøgnumarbeiddari og niðurskrivaðari arbeiðsætlan.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini miðlakunnleiki eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna okkara evni at samskifta um mentan og vitan. Undirvísingin í myndlist leggur harumframt dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað nátturutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, og meginreglurnar fyri upphavsrætt. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Lærugreinin myndlist hevur ein týðandi leiklut í hesi menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka.
Í lærugreinini miðlakunnleiki verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin lærir at síggja og skilja tann týdning, ið miðlar hava í øllum samskifti, tað verið seg í hópsamskifti og í samskiftinum manna millum. Hetta lærir næmingurin m.a. við at hava framløgur og við at gjørdar verða eftirmetingar, sum javnan verða skipaðar í tímunum. Næmingurin lærir eisini tað serstaka mál, ið teir ymsu miðlarnir umboða, t.e. myndir, tekstir og ljóð, og um symbolikk og boðskap, og næmingurin skal duga at lesa ella skilja og síggja boðskapin, ið einstaki miðilin ber fram, umframt tað, sum liggur aftan fyri sjálvan boðskapin, t.e. endamál, sendara, móttakara og tilætlaðan málbólk.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í miðlakunnleika eisini sín týðandi lut í hesi menning. Í sambandi við framleiðslur skulu næmingarnir gera framleiðsluætlan, og har er krav, at kostnaðir fyri eitt nú lutir, pallmyndir, samsýningar, keyp av serligum tilfari, samsýning til hjálparfólk og leikarar verða roknaðir.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í miðlakunnleika at duga at nýta kunningartøkni, ið er ein fortreyt fyri øllum fjarskifti og týðandi pørtum av samskiftinum, sum heild. At kenna og virða etisku reglurnar, tá ið samskift verður við kunningartøkni. Í miðlakunnleika arbeiðir næmingurin við kunningartøkni, har hann m.a. lærir at arbeiða við tekstum, myndum og ljóði, og harafturat savnar sær kunnleika og íblástur at nýta, tá ið hann skapar síni egnu verk. KT amboð verða eisini nýtt í skapandi arbeiðinum, eitt nú til at gera storyboard, at vísa myndir við og at býta tilfar til hini í bólkinum og til læraran. Størsti parturin av útbreiðsluni av livandi myndum er grundaður á kunningartøkni. Næmingurin skal hava grundleggjandi KT-førleika fyri at sleppa framat viðkomandi myndatilfari og fyri sjálvur at hava fatan av, hvussu egið tilfar kann verða givið út og gerast atkomiligt hjá øðrum.
At kanna
At kanna er m.a. at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í miðlakunnleika um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um mál og miðlar. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um mál- og bókmentafrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
Í miðlakunnleika verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin fær ástøðiligan førleika í at greina miðlar og livandi myndir, harímillum telduspøl, og hetta verður m.a. gjørt við at kanna miðlar og film í søguligum og samfelagsligum høpi.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg í miðlakunnleika um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu filmur og livandi myndir hava verið við til at broytt lívsáskoðanir og samfeløg. Næmingurin skal læra, at miðlar eru ein skapandi tilgongd, sum í stóran mun byggir á hugflog, íblástur, áhuga og áhaldni. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Við støði kjarnaøkjunum dugir næmingurin:
- at samantvinna ástøðiliga og verkliga vitan um miðlaframleiðslu
- at nýta filmsmálsligt orðatilfeingi til at greina og tulka ymsik sløg av livandi myndum
- at greiða frá grundleggjandi dramaturgiskum meginreglum og frásøguviðurskiftum
- at skilja og greiða frá grundleggjandi drøgum í sambandi við fakta og fiktión
- at leggja til rættis, framleiða og eftirmeta fjølmiðlatilfar
- at meta um, hvussu livandi myndir verða nýttar í ymiskum høpi
- at skipa eina framløgu við at nýta ymiska miðlatøkni
- at nýta upptøkutól á grundleggjandi hátt
- at áseta partarnar í arbeiðinum at gera eina miðlaframleiðslu
- at leggja til rættis og gjøgnumføra eina miðlaframleiðslu í bólki
- at nýta filmsmálsligt orðatilfeingi í sambandi við ymisku liðirnar í einari miðlaframleiðslu, grundaða á livandi myndir
- at tillaga stíl og málbúnað til innihald og málbólk í sambandi við egna framleiðslu
- at gera samandrátt (synopsis) og storyboard
- at nýta grundleggjandi dramaturgi og at arbeiða greinandi í sambandi við framleiðslu.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 30 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 30 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnatilfarinum og ískoytistilfarinum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini. Sama próvtøkutilfar kann í mesta lagi verða brúkt tríggjar ferðir í sama flokki/bólki.
Próvtøkan er tvíbýtt. Fyrri parturin er eitt ikki gjøgnumgingið brot úr einum filmi ella einari sjónvarpssending. Endurgivna brotið skal í mesta lagi vara 5 minuttir, og hevur samband við tað, sum arbeitt hevur verið við í sambandi við tann ástøðiliga-greinandi partin av undirvísingini. Saman við brotinum verður útflýggjað eitt skjal við neyðugum grundupplýsingum um brotið umframt spurningar.
Seinni parturin av próvhoyringini er ein framløga av prótakarans seinasta miðlaframleiðslu. Próvtakarin skal greiða frá týðandi evnum í framleiðsluni, og próvhoyrarin og próvdómarin hava høvi at seta dýpandi spurningar.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í ókendum og kendum tilfari. Ókenda tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl. sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísningini og síggja próvtøkutilfarið úr frásjón.
Í dømingini av brotinum verður dentur lagdur á, at próvtakarin dugir at
- greina, hvussu filmligir virknaðarmiðlar verða nýttir
- greiða frá grundleggjandi dramaturgiskum og genrukendum viðurskiftum
- síggja brotið úr frásjón og knýta tað aftur at tilfari, ið er gjøgnumgingið í undirvísingini.
Í dømingini av prótakarans miðlaframleiðslu verður dentur lagdur á, at próvtakarin dugir at
- tilevna mynda- og ljóðsíðuna
- skapa samsvar millum endamál, innihald, tilevning og málbólk
- grundgeva fyri valið av filmligum virknaðarmiðlum
- vera greinandi umhugsin í mun til egna framleiðslu.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans. Próvhoyringin í brotinum og í egnari framleiðslu telur helvt um helvt.
Próvtalslýsingar
Munnligt C-stig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støðið undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at ástøðiligu og greiningarligu førleikarnir verða samantvinnaðir við praktisku framleiðsluførleikarnar og øvut. Í undirvísingargongdum í ástøði og greining verður fakligt orðatilfeingi nýtt og samantvinnað við hugtøkini, sum eru knýtt at framleiðslu av livandi myndum.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum miðlaástøði og greining verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum miðlaframleiðsla. Á tann hátt verður ástøðiligi kunnleikin royndur í verki.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður førleikin at gera framløgur og at leggja fram mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini føroyskum. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av tí týdningi, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat ið er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji áveigsmálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra, og hvat endamálið við læringini er. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgondin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja tann týdning sum lærugreinin miðlakunnleiki hevur. Tá ið arbeitt verður við ymiskar spurningar í sambandi við miðlar, og tá ið tilfar til miðlar verður framleitt, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa greiða fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í miðlakunnleika skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku kjarnaøkjunum, ið lærugreinin byggir á. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum viðurskiftum og samskiftisstøðum, tá ið um miðlar ræður.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við at týðandi miðlasløg, tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina. Hetta er serliga avgerandi fyri tann ástøðiliga og greinandi partin av arbeiðinum í undirvísingini, har umráðandi er, at næmingarnir so líðandi venja seg við tað fakliga orðatilfeingið og arbeiðshættirnar.
Arbeitt verður við at nærgreina ávísar partar ella pallmyndir í einari heild, so at næmingarnir gerast alsamt virknari í sjálvum greiningararbeiðinum. Seinni verða heil verk viðgjørd, har meira framkomnir greiningar- og arbeiðshættir verða nýttir, sum hava atlit at tí ískoyti, sum hvør einstakur næmingur kemur við.
Í miðlakunnleika skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum førleiki næminganna økist, og teir gerast meira sjálvstøðugir í lærugreinini, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin miðlakunnleiki er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinir um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í søgu, tekstframleiðslu, bókmentaligum hugtøkum, málsøgu og samfelag.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinir við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinirnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin er í høvuðsheitinum partur av dagligu undirvísingini og er í størstan mun knýttur at framleiðslum, har framleiðsluætlanir, handrit, storyboards, klippihandrit v.m. eru neyðugur partur av framleiðsluni.
Kunningartøkni letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínamillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi á skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Í byrjanini kunnu næmingarnir t.d. lesa eina stutta bók um dagin. So hvørt sum bøkurnar gerast longri, má meira tíð setast av til at lesa eina bók í. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Á stovnandi fundinum tann 17. december 1952, sum varð hildin á skrivstovuni hjá Trúgva Samuelsen sakførara, vóru møttir: Johannes Berg, Eigil Gunnarson, Kaysten Andreasen, Henry Svenson og Andrew Djurhuus
Samlaður partapeningur var 10.500 kr..
Fyrsti nevndarfundur varð hildin sama dag. Í nevndina komu Kaysten Andreasen, Johannes Berg og Eigil Gunnarson. Til granskoðara var valdur Jákup Jensen.
Nevndin skipaði seg við Eigil Gunnarson sum formanni Johannes Berg sum næstformanni og Kaysten Andreasen nevndarlimi.
Støðin fekk navnið P/F Taxa A/S.
Taxa hevði havt tlf. 450 øll árini. Seinni kom nummar 650 afturat. Tey sum ringdu eftir bili, máttu siga við tey á telefonstøðini, hvørja støð tey ynsktu, annars varð bara umstillað til onkra bilstøð í býnum.
Tá tað frættist í 1957, at automattelefonir vóru á veg, varð umsøkn beinanvegin send inn um telefonnummari 1-2-3-4, og hevur hetta verið partur av telefonnummarinum hjá Auto til dagin í dag.
P/F Taxa var ein samanrenning av støðunum Taxa og Bilstøðini í J. C. Svabosgøtu.
Tann 22 Apríl 1955 er ein lýsing í bløðunum:
“Nýtt navn – gomul bilstøð.
Aftaná at hava undirskrivað seming í sakarmálinum við Z. Niclasen, broyta vit navnið á bilstøð okkara P/F Taxa til “AUTO”
Telefonin er óbroytt 1234 . eitt-tvey-trý-fýra.
Í 1957 fekk AUTO loyvi at seta upp sokallaðar telefonboksir í Tórshavn. Ein í Vágsbotni, ein við Eystaruvág og ein á Vaglinum ein í Grønlandi og ein í Bókbindaragøtu . Longu tá kundi borgarin í Havn, bert við at trýsta á ein knøtt, fáa samband við AUTO. “
Tann 15 mars 1955 varð avgjørt at taka upp samráðingar við Jens Paula av Reyni um grundøkið Matr. Nr. 393a.
07. juni 1955 keypti AUTO Mtr. Nr. 393a fyri 20.000 kr. og 28 november 1955 varð byrjað.
Á fundi 03. juli varð samtykt at søkja um lán ímóti veðrætti í ognum felagsins.
Støðin stóð liðug um summari 1956, og sambært lýsing um sama mundi vóru 17 stórir bilar á støðini. Í skrivandi løtu eru 33 bilar sum koyra frá støðini.
Av tí at Havnará rann ígjøgnum økið, varð ein træbrúgv gjørd fyri at fáa innkoyring frá Niels Finsensgøtu. Ein partur av støðini varð eisini bygdur á hesa brúgv.
Hetta var ein vøkur støð, sum lá og liggur sera væl fyri í býnum.
Á støðini var avgreiðslurúm til teirra sum passaðu telefonina, ein køkur og rúm til bilførararnar.
Eitt stórt bilhús við grøv, so bilførarar sjálvir høvdu møguleika at umvæla bilar sínar. Eisini var søla av smyrjiolju og bensini.
Fyrsta málingin sum støðin varð málað við, var gult við bláum listum við búmerkinum Auto á framsíðuni.
Í 1969 varð gamla støðin tikin niður, og nýggj bygt uppaftur á sama stað.
Auto er fyrst bygda bilstøð í býnum.
Støðin er síðani nútímans gjørd, og soleiðis broytt nakað. Hon verður viðlíkahildin, og fríðkað verður alsamt um hana .
Tað er við takksemi og virðing, vit hesa løtu hava leitað aftur í tíðina.
Hetta er ein støð vit øll eiga at verða errin av.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Edmund hevur fingið svar um ferðslutrygdina á Tjørnuvíkarvegnum
6. apríl 2018
Edmund Joensen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur nú fingið svar frá Henrik Old, landsstýrismanni í samferðslumálum um ferðslutrygdina á Tjørnuvíkarvegnum
Í svarinum, dagfest 4. apríl 2018, frá Henrik Old, stendur:
1. Hvørjar ítøkiligar ætlanir hevur landsstýrismaðurin at bøta um trygdina á Tjørnuvíkarvegnum, undir hesum leingja trygdarhegnið fram við vegnum longri suður eftir?
Grót kemur javnan á Tjørnuvíkarvegin. Fyri at bøta um trygdina varð trygdarhegn sett upp í 2007, omanfyri vegin ringasta strekkið. Talan var um 220 metrar av trygdarhegni fyri tilsamans 2 mió kr. Trygdarhegnið hevur roynst væl og hevur forðað nógvum gróti at koma oman á vegin og vera til ampa fyri ferðsluna. Tíverri er hegnið bara sett upp ein part av teininum, har grót ríður oman.
Restin av strekkinum gjøgnum Líðina og um Nøsina er 1 kilometur, og um trygdarhegn skal setast upp allan vegin kostar tað umleið 10 til 15 mió kr.
Í ár eru 1 mió kr. játtaðar til Tjørnuvíkarvegin. Landsverk fyrireikar í løtuni at seta trygdarhegn upp á tí ringasta strekkinum, sum er frá gjónni og suður eftir. Mett verður, at fyri 1 mió kr. fáast umleið 60 til 70 metrar av trygdarhegni.
2. Hvørjar ætlanir eru um at gera verandi møtipláss størri, eitt nú til tunga ferðslu sum bussar?
Bussferðslan er nógv økt á Tjørnuvíkarvegnum og hevði verið ynskiligt at gjørt fleiri og størri møtipláss, men hevur ongin peningur verið játtaður til endamálið.
Landsstýrismaðurin kannar møguleikan fyri at fáa fígging til endamálið.
3. Hvørjar raðfesting hevur ætlaði tunnilin til Tjørnuvíkar í samferðsluætlanini hjá landinum?
Í Samferðsluætlanini fyri 2012-2024, verður mælt til at seta trygdarhegn upp og at dagføra vegin við fleiri møtiplássum. Hetta kostar umleið 15 mió kr. Hetta varð mett til at vera ein trygg loysn og nøktandi í mun til ferðsluna.
Landsstýrismaðurin metir, at ein tunnil til Tjørnuvíkar er besta loysn, og um hann verður gjørdur av tunnilsliðnum, verður hann lutfalsliga bíligur. Vónandi fer Løgtingið at játta neyðugan pening til at fremja verkætlanina.
Ein Tjørnuvíkartunnil er skitseraður, sum er 1.360 metrar langur. Hann varð mettur til at kosta 87 mió kr. í 2012. Við verandi prísum kostar hann góðar 100 mió kr.
Um tunnilsliðið hjá landinum skal gera tunnilin, kann hann gerast væl bíligari. Til samanberingar kann nevnast, at Gásadalstunnilin, sum er 1.400 metrar, við vegagerð kostaði 43 mió kr. samanlagt árini 2000-2006.
Landsstýrismaðurin er boðin á fund við Sunda kommunu at umrøða farleiðina til Tjørnuvíkar og ferðsluviðurskifti annars.
4. Hvørjar fyrireikingar verða gjørdar í sambandi við tunnilsgerð til Tjørnuvíkar?
Nakrar grundleggjandi kanningar vóru gjørdar á Tjørnuvíkarvegnum fyri nøkrum árum síðani við tunnilsgerð fyri eyga.
Landsstýrismaðurin ætlar at fáa pening til vega skjótast gjørligt til at gera nágreiniligari forkanningar og til at prosjektera tunnilin.
Sambandsflokkurin
RN
Aftur


text:
Nevndarval í Mentanarhúsinum
Fyri 14 døgum síðani varð árligi aðalfundurin hjá Mentanarhúsinum. Fundarskráðin varð avgreidd og tey sum møtt vóru, vístu áhuga fyri húsinum, men nevndin bleiv ikki vald, tí ynski varð um at fleiri fólk vóru á fundi.
Nevndarvalið varð útsett til í kvøld 14. mai
Einasta punkt á dagsskránni varð val av nevnd. Tíbetur varð nokk av fólki sum søgdu ja til at koma í nevnd. Eftir fundin skipaði nevndin seg, og sær í dag soleiðis út:
Hans Kristian Abrahamsen, formaður
Kristina Berg, næstformaður
Maria Eliasen, kassameistari
Lív McLoud, skrivari
Sunleyg Olsen
Sunrid Traðará
Birna Joensen
Kvinnurnar tóku verðuliga um róðrið á skútuni. 6 kvinnur og eitt einsamalt mannfólk. Tað verður spennandi at síggja um hettar er ein góður coctailur, sjálvur havi eg bjartar vónir.
Eftir nevndarvalið varð orðaskifti, og góð ráð vóru eisini givin til nevndina.
Vit ynskja Mentanarhúsinum og nýggju nevndini góðan byr, og vóna at henda mentanarliga perla verður lyft upp á eitt støði sum vit øll kunnu vera stolt av.
Góðan arbeiðshug!
[14.05.2008 – Jóhan Heri Joensen]


text:
Tekstirnir eru sera ymiskir bæði stuttsøgur, yrkingar og ritroyndir.
Tekstirnir snúgva seg um lívið hjá ungum í Føroyum og eru sera spennandi og geva innlit í eitt ungt univers.
Trongdin at sleppa undan at verða sett í bás, trongdin eftir frælsi, at sleppa at vera tann, ein er. At sleppa undan tronga leiklutinum, sum vit vaksnu geva gentu og drongi.
Tekstirnar snúgva seg eisini um tað trupla lívið, at kenna seg kensluliga heimleys og at ynskja seg burtur úr veruleikanum.
Samrøða við Jórunn Mariu Dalsgarð
Jórunn Maria er rithøvundur. Strok nr 5, 2014
Aftur


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Pensjónsaldurin kann fara heilt upp í 71 ár
Tak niður
Fólk liva tvífalt so leingi nú, eftir at eru fylt 67 ár, sum tey gjørdu, tá fólkapensjónin kom í sinni.
Tað er eisini betri at hækka pensjónsaldurin enn at gera fimm aðrar broytingar, sum eru torskildar hjá fólki.
Fróði Magnussen vónar, at onnur nú eisini fara at tora at tosa um at hækka pensjónsaldurin nøkur ár.
Higartil hevur tað verið sum at vísa hundi brand at tosa um at hækka pensjónsaldurin.
Í uppskotinum hjá landsstýrinum verður mælt til, at pensjónsaldurin hækkar hálvt ár í 2025 og hálvt ár afturat í 2030, tá hann verður 68 ár.
Sí eisini


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Oddabrak í Djúpumýru í dag
Tveir dystir í bestu føroysku fótbóltsdeildini verða spældir í kvøld klokkan seks. Í Gundadali í Havn spæla B36 og EB/Steymur, og í Djúpumýru í Klaksvík verður oddabrak, tá KÍ tekur í móti HB.
HB er oddalið við 43 stigum, KÍ hevur 41. Vinnur HB eru teir fimm stig frammanfyri KÍ. Men tað er enn langur vegur til FM-heitið, sigur Símun Samuelsen, sum spælir við HB.
- Vit lógu eina tíð fimm stig aftan fyri KÍ, og stutt eftir lógu vit fimm stig framman fyri KÍ, og nú er tað so javnt aftur. Vit kunnu ikki siga í dag, hvar liðini enda síðst í oktober-mánað, tá kappingarárið er liðugt, sigur Símun Samuelsen, sum gleðir seg til ein spennandi dyst við frálíkum umstøðum.
Símun Samuelsen sipar millum annað til mongu áskoðararnar, sum vera í Djúpumýru í kvøld. Páll Klettskarð, liðformaður hjá KÍ, vónar, at bróðurparturin kring vøllin fer at rópa á KÍ og ikki HB.
- Vit vóna at hava so nógvar fjepparar sum møguligt, og vóna kunnu teir hjálpa okkum, sigur liðformaðurin hjá KÍ.
Útvarpið sigur frá dystinum eftir tíðindini klokkan 18, men upptaktin til dystin byrjar longu í Vikuskiftissendingini klokkan 17.
Sí eisini


text:
Viðgerðartrygd
11. juni 2018
Síðani Sambandsflokkurin kom fram við uppskotinum um at veita øllum føroyingum viðgerðartrygd, hevur áhugin fyri at tekna privatar tryggingar verið vaksandi.
Hetta vísir, at fólk hava tørv á viðgerðartrygd, tí í dagsins samfelag hava fólk spent seg nógv fyri fíggjarliga. Tey hava eina familju at taka sær av, tey hava sethúsaskuld o.s.fr. Tey hava snøgt sagt ikki ráð at ganga arbeiðsleys í longri tíð, um tey til dømis skuldu blivið sjúk.
Tí eru almennu Føroyar noyddar at taka spurningin um viðgerðartrygd í størsta álvara, og tí undrar tað ikki, at løgtingið tók undir við uppskotinum hjá Sambandsflokkinum. Vit noyðast at bjóða øllum føroyingum eina trygd fyri, at um tey gerast sjúk, skulu tey sleppa í viðgerð innan stutta tíð.
Ein møguleiki er, at almennu Føroyar samstarva við privat tryggingarfeløg um eina viðgerðartrygd. Tað týdningarmesta er, at vit sum vælferðarsamfelag kunnu bjóða okkara borgarum eina trygd fyri, at tey ikki koma at standa á einum bíðilista í langa tíð.
Tað er mín vón, at uppskotið hjá Sambandsflokkinum ikki bara endar sum ein løgtingssamtykt, ið ongantíð kemur víðari, men at landsstýrið tekur málið í størsta álvara, soleiðis at føroyingar fáa hesa neyðugu tænastuna.
Jógvan Sofus Vilhelmsen
RN
Aftur


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Plastdálking ein stór hóttan móti havumhvørvinum
Bjørt Samuelsen úr Tjóðveldi hevur sett landsstýriskvinnuni í náttúruverndarmálum - partakvinnuni Sirið Stenberg, fyrispurning, har hon spyr, hvørji átøk landsstýriskvinnan ætlar at seta í verk fyri at avmarka og steðga plastdálkingini av sjóøkinum?
Seinastu dagarnar hevur nógv verið at hoyrt um, hvussu undirsjóvartunlar og havnaútbyggingar dálka við plasti frá spreingileidningum.
Bjørt Samuelsen spyr tí eisini landsstýriskvinnuna, um tillagingar/broytingar eru gjørdar í umhvørvisgóðkenningunum í sambandi við undirsjóvartunlar, havnaútbyggingar og aðrar útbyggingar soleiðis, at dálkingin við
plastleidningum verður avmarkað so nógv, sum á nakran hátt er gjørligt.
Bjørt Samuelsen sigur, plastdálking er ein stór hóttan móti havumhvørvinum, og ein vaksandi avbjóðing, eisini her hjá okkum. Plastið er til ampa fyri og kann skaða havsins djór og fuglar.
Men plastið verður eisini spakuliga niðurbrotið til mikroplast og kann soleiðis dálka alla føðiketuna, og harvið tað tilfeingið, sum er dyggur partur av livigrundarlagi okkara.
Mett verður, at á leið 8 milliónir tons av plasti verður blakað í heimshøvini árliga, og mongdin er vaksandi.
Sí eisini


text:
Guð lovaði í Psálma 12:6-7 (KJB) at varðveita síni orð um ævir. Finnast so Guðs fullkomilga varðveiddu orð í EINI ávísari bók í dag? Ella vóru tað bara upprunaligu handritini, sum vóru íblást? Tað KUNNU tað ikki hava verið, tí so hevur Guð mist síni orð burtur á jørðini. Hvat er so vorðið av Guðs orðum? Tað finst jú einkið upprunaligt handrit á jørðini í dag, ikki eitt, so hvar eru Guðs orð? Eru tey spjadd ímillum nógvar versjónir, eitt sindur varðveitt her, annað har? Nei, eg trúgvi, at Guð hevur skil fyri at varðveita síttorð, og síniorð, í EINI BÓK, tí tá ið Guð ger nakað, tá ger hann tað fullkomið. Guð ger tað, og hann hevur brúkt fólk upp ígjøgnum tíðina.
Jú, tey eru FULLKOMIGA VARÐVEITT Í KING JAMES A.V. HEILAGU BÍBLIUNI, ongari aðrari.


text:
Minst 25 missa starvið hjá SolstadFarstad
Minst 25 sjómenn missa starvið hjá SolstadFarstad. Hetta verða síðstu uppsagnirnar í hesum umfari, sigur stjórin í felagnum við Sysla.no.
Lars Peder Solstad boðaði longu í vetur frá, at teir fóru at leggja fleiri skip, og at tað fór at hava við sær uppsagnir. Nú váttar hann, at millum 25 og 30 sjómenn missa starvið.
– Orsøkin er í høvuðsheitum, at nøkur skip hava skift virkisøki, sigur Lars Peder Solstad. Harumframt hevur reiðaríið fingið fleiri sáttmálar í Brasil, har kravið er, at skipini skulu mannast við lokalum manningum. Eisini eru nøkur skip seld.
Hann sigur, at hetta verða síðstu uppsagnirnar í hesum umfari. Tað merkir, at fleiri hundrað miljónir í sparingum skulu finnast aðrastaðni enn á manningarsíðuni.
Kundi verið verri
Álitisumboðini eru fegin um, at ikki fleiri missa arbeiðið, tí fyri jól var vandi fyri, at upp aftur fleiri sjómenn vórðu uppsagdir.
Samanlagt mistu umleið 90 fólk arbeiðið í sambandi við samanleggingina av teimum báðum norsku frálandsreiðaríunum í fjør.
SolstadFarstad er í dag eitt av heimsins størstu frálandsreiðaríum við einum flota upp á umleið 150 skip.
Kelda: sysla.no


text:
Tíðindi
5. desember 2017
Í 2011 sást ein týðilig framgongd í lesiførleikanum hjá fjórða floks næmingum í Danmark, men í dag eru teir aftur á sama stigi sum í 2006. Í 2016 klára 12 av 54 londum, sum taka lut í altjóða lesikanningini, seg munandi betur enn Danmark, meðan tað í 2011 bara vóru fýra, sum kláraðu seg betur. Tað eru nøkur av úrslitunum í altjóða lesikanningini PIRLS 2016. Kanningin verður gjørd fimta hvørt ár. Hon mátar og samanber lesiførleikan hjá meiri enn 300.000 næmingum í fjórða flokki í 54 londum.
Jan Mejding, sum er lektari á DPU á Århus universiteti, hevur ábyrgdina av danska partinum av kanningini, sum fatar um eitt umboðandi tal av næmingum; 7100 næmingar í 3. og 4. flokki. Hann sigur:
”Hóast donsku næmingarnir framvegis eru oman fyri miðal fyri tey luttakandi londini í ES og OECD, so sær tað út til, at tann framgongdin, sum donsku næmingarnir í miðdeild gjørdu í 2011, er burtur, og tað kann við tíðini fáa avleiðingar fyri næmingar í eldri floksstigum.”
Færri góðir og fleiri vánaligir
Kanningin vísir, at tað eru munir í lesiførleikanum hjá næmingum. Tað er stórur munur á lesistiginum millum tann besta og tann vánaligasta næmingin í fjórða flokki; munurin er ikki minni enn trý floksstig. Kanningin brúkar fýra stig at máta lesiførleikan. Her vísir tað seg, at 11 prosent av øllum næmingunum í Danmark eru á ógvuliga høgum stigi, at 41 prosent eru á høgum førleikastigi og at 34 prosent eru á miðalstigi. 15 prosent av næmingunum eru á lágum førleikastigi.
”Samanborið við 2011 eru eitt sindur fleiri á høgum stigi og eitt sindur fleiri á lægsta stigi. Við øðrum orðum gongur tað skeiva vegin. Lærarar hava eina avbjóðing, sum er at leggja undirvísingina til rættis soleiðis, at bæði veikir og sterkir næmingar fáa avbjóðingar,” sigur Jan Mejding.
Fleiri tímar ongar týdning
Tað er áhugavert at síggja, at økta undirvísingartímatalið, sum kom við stóru skúlanýskipanini, ikki hevur havt týdning fyri lesiførleikan.
”Vit síggja ongan samanhang millum lesiførleika og tað tímatalið, sum skúlarnir hava fingið. Samanborið við onnur lond klára næmingar í skúlaskipanum við fleiri tímum seg ikki neyðturviliga betur, og samanbera vit við hini Norðurlondini, so ganga danskir næmingar 1-2 tímar longri í skúla um dagin. Samstundis er lesiførleikin hjá donskum næmingum verri enn hjá norskum og svenskum børnum og nógv verri enn hjá finskum børnum,” sigur Jan Mejding.
Ringur hugur at lesa
Sum heild lesa genturnar betur enn dreingirnir í øllum teimum 54 londunum, sum taka lut í kanningini. Í Danmark klára genturnar seg væl betur enn dreingirnir. Samstundis er munur á, hvørjar tekstir dreingir og gentur lesa best. Genturnar klára seg best í fagurbókmentaligum tekstum, meðan dreingir klára seg best í upplýsandi tekstir, tað vil siga yrkistekstum.
Tá ið talan er um lesigleði, liggja donsku næmingarnir niðarlaga á stiganum. Bara 20 prosent av næmingunum dámar væl at lesa, samanborið við 43 prosent altjóða.
”Tað er tíverri eitt keðiligt mynstur fyri øll Norðurlond: lesihugurin er minkaður, síðan vit gjørdu kanningina seinast í 2011. Tað er ein trupulleiki, tí júst lesihugurin hevur stóran týdning fyri lesiførleikan,” sigur Jan Mejding.
Online lesingin øðrvísi
Sum nakað nýtt mátar PIRLS 2016 lesiførleikan hjá næmingum innan lesing av upplýsandi online-tekstum (ePIRLS). Her klára teir donsku næmingarnir seg væl.
”Vit kunnu staðfesta, at næmingarnir í fjórða flokki klára seg munandi betur, tá ið talan er um lesing av upplýsandi tekstum á netinum samanborið við PIRLS-kanningina, sum byggir á pappír. Donsku næmingarnir hava størstu framgongdini samanborið við hini londini, sum tóku lut í ePirls, tá ið talan er um at lesa talgildar tekstir,” sigur Jan Mejding.
Kelda: http://edu.au.dk/
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Aldursbólkar
U7 (f. 2011 ella seinni)
U9 (f. 2009-10)
U11 (f. 2007-08)
U13 (f. 2005-06)
U15 (f. 2003-04)
Undantak til aldursbólkarnar verður bert givið, um leikarin er skrásettur hjá FSF (ella øðrum sambandi) at hava undantaksloyvi at spæla í einum yngri aldursbólki.
Ein leikari kann bert leika fyri eitt lið pr. aldursbólk. Um ein leikari leikar fyri meira enn eitt lið, og tað verður kært, so tapir seinna liðið allar sínar dystir.
Vallarstødd
U15 leika 2/3 vølli (16m til 16m),
U13 leika á 1/2 vølli,
U11 leika á 1/4 vølli,
U7 - U9 leika á vølli, sum er áleið 21 x 30m.
Tal av leikarum
Á hvørjum liði kann talið av leikarum vera sum nevnt niðanfyri:
U7 og U9: 4 leikarar + 3 møguligir skiftisleikarar
U11: 7 leikarar + 3 møguligir skiftisleikarar
U13: 8 leikarar + 3 møguligir skiftisleikarar
U15: 9 leikarar + 3 møguligir skiftisleikarar
Nýtt verður “flúgvandi útskifting”, men tó kann útskifting bert fara fram, meðan steðgur er í dystinum, og innskifti leikarin kann ikki fara á vøllin, fyrrenn hin leikarin er farin av vøllinum. Innskiftan fer altíð fram við miðlinjuna.
Leiktíð
U7 - U9: 10 min. pr. dyst
U11 - U13: 2 x 15 min. pr. dyst
U13: 2 x 20 min. pr. dyst
Dystarbyrjan
U7 og U9
Allir dystur á sama leikvølli (t.d. Niðaravølli) verða settir í gongd í senn. Um liðini á einum av vøllunum ikki eru klár, so verður tann dysturin tað styttri. Um lið ikki eru klár at byrja, tá tveir minuttir eru farnir, verður tað liðið, ið ikki er klárt, dømt at tapa dystin 3-0.
Heimaliðið gevur altíð bóltin upp
Tá dysturin er liðugur, møtast bæði liðini á miðjuni og takka fyri dystin.
U11, U13 og U15
Liðini skulu møta við leikvøllin í minsta lagi 5. minuttir áðrenn dystarbyrjan.
Heimaliðið gevur altíð bóltin upp í fyrra hálvleiki, og útiliðið í seinna hálvleiki.
Allir dystir á sama leikvølli (t.d. Niðaravølli) verða settir í gongd í senn. Um eitt lið ikki er á vøllinum, tá dysturin er settur at byrja, so verður hetta liðið dømt at tapa dystin 3-0.
Tá dysturin er liðugur, møtast bæði liðini á miðjuni og takka fyri dystin.
Skipan av kappingum - Ein bólkur
Um tað eru fimm lið ella færri í einum aldursbólki, so verður leikt við einum bólki. Um tað bert er ein bólkur, leika øll liðini eina ferð ímóti hvørjum øðrum. Spælt verður ikki endaumfar.
Skipan av kappingum - Tveir ella fleiri bólkar
Spælt verður fyrst eitt innleiðandi bólkaumfar, síðani verða liðini býtt í eina A- og B-kapping, ið verður avgreidd eftir “cup” skipanini. A-bólkurin spælur um gull, silvur og bronsu heiðursmerki, meðan B-bólkurin spælur um gull og silvur heiðursmerki.
Javnt í stigum / javnt í “cup” dysti
Um tað stendur á jøvnum millum tvey ella fleiri lið í stigum, so verður kappingin avgjørd soleiðis:
1. Málmunur
2. Skotin mál
3. Innanhýsis dystur
Um lið framvegis standa á jøvnum, verður brotssparkskapping millum liðini. Liðini skjóta 4 skot hvørt, og stendur framvegis á jøvnum tá,, verður sparkað eitt og eitt skot, til annað liðið skorar, og hitt ikki skorar.
Um javnt er í “cup” dysti, verður fyrst spæld longd leiktíð á 5 minuttir. Steðgað verður ikki, um eitt lið skorar. Stendur framvegis á jøvnum, verður brotssparkskapping, ið verður avgreidd eins og nevnt omanfyri.
Málverji
Málverjin kann í øllum aldursbólkum brúka hendur og “gyppa”. Men í U13 og U15 hevur málverjin ikki loyvi at taka bóltin upp, tá hann verður lagdur aftur til hansara.
Troyggjan hjá málverjanum skal hava annan lit enn troyggjan hjá útileikarunum.
Døming
Dømt verður sambært galdandi fótbóltsreglum. Gul og reyð kort verða tó ikki nýtt í kappingini. Men dómarin kann koyra ein leikara út, Um hetta hendur, so kann leikarin ikki spæla aftur í tí dystinum, men kann spæla næsta dyst.
Rangstøða
Rangstøða verður bert nýtt hjá U15.
Leikarabúnar
Allir leikarar (undantikið málverjin) skulu hava eins troyggjur, sí brot um vestar, um liðini hava eins littar troyggjur.
Allir leikarar skulu hava beinverjur. Um ein leikari ikki hevur beinverjur, verður leikarin koyrdur av vøllinum. Hetta er galdandi, til leikarin hevur fingið beinverjur.
Vestar
Um liðini hava eins littar troyggjur, ella um vandi er fyri at bland kemur í liðini, so skal tað liðið, ið stendur sum útilið, altíð hava vestar. Vestarnir skulu gevast aftur til dómaran, so skjótt sum dysturin er liðugur.
Kærur
Kærast kann bert um niðanfyri nevndu brot, og kæran skal vera latin kappingarleiðsluni, ið tekur endaliga avgerð, beint eftir dystarlok:
● Nýtsla av leikarum, ið hava leikt við øðrum liði í sama aldursbólki,
● Nýtsla av ov gomlum leikarum,
● Nýtsla av fleiri leikarum í dystinum enn loyvt.
Saman við kæruni skal eitt kærugjald á kr. 500,00 rindast. Kærugjaldið verður endurgoldið, um kæran fær viðhald.
Avgerði dómarans undir dysti, eru endaligar og kunnu tískil ikki kærast.
Um ivamál eru, so verður útgangsstøðið tikið í vanligu kappingarreglurnum hjá Fótbóltssamband Føroya fyri tann ávísa aldursbólkin.


text:
Hetta heita, turra landið er við Kaspiskahav. Í 8. øld kallaðu persar hetta landøkið Aserbadjan, „eldslogalandið", tí at brennandi gass setti upp úr jørðini. Aserbadjanar eru turkiskir muslimar, sum hertóku landið í 11. øld. Seinastu árini hevur drúgvt tjóðskaparstríð verið ímillum ymisk fólkasløg í landinum. Eisini hevur blóðugt marknastríð verið ímillum Aserbadjan og Armenia.
Landafrøðiliga er Aserbadjan partur av Asia, men mentanaliga er landið, umvegis Sovjetsamveldið, vorði alt meira evropeiskt. Sum dømi um hetta kann nevnast, at Aserbadjan síðan 2008 hevur luttikið í Eurovision. Í 2011 vann Aserbadjan kappingina við sanginum Running Scared. Eldar og Nigar eita tey bæði úr Aserbadjan, sum vunnu Grand Prix kappingina 2011. Saman kalla tey seg Ell/Nikki.
Fyri tað, at olja varð funnin í londunum við Persaflógva, kom helmingurin av allari olju í heiminum úr ovurstóru oljukeldunum tætt við aserbadjanska høvuðsstaðin Baku. Nú á døgum bora aserbadjanar eftir olju av boripallum í Kaspiskahavi. Vegakervið og ravmagnsorkuverkini til oljuídnaðin hava verið við til at menna annan ídnað, t.d. klædnaídnað.
Langt eysturi í Evropa eru londini Ukraina og Moldava; landslagið er slætt, og jørðin er fruktagóð. Longri eysturi, ímillum Svartahav og Kaspiskahav, eru tey trý Kavkasuslýðveldini, Georgia, Armenia og Aserbadjan. Í 17. øld tók russiska zarveldið yvirræðið í hesum londum, og tá ið Sovjetsamveldið varð stovnað, gjørdust lýðveldini partur í tí. Londini fingu frælsið, tá ið Sovjetsamveldið fall fyrst í 1990-árunum. Fruktagóða landbúnaðarjørðin og stóra ráevnistilfeingið hava gjørt, at hesi lond eru ímillum tey ríkastu í gamla Sovjetsamveldinum. Høgu fjøllini í Kavkasus líva fyri tiltikna russiska vetrarkuldanum. Tað hevur við sær, at her er stór ferðavinna, helst á strondini við Svartahav.
Mesta fólkið í Ukraina og Moldava eru evropeisk og slavisk; men í Kavkasuslýðveldunum eru fleiri enn 50 fólkasløg. Sovjetstýrið í Moskva royndi at fáa burtur munin ímillum fólkasløgini í stóra samveldinum og noyddi tey, ið ikki vóru russar, at læra seg russiskt og taka við russiskari mentan, so at tey skuldu gloyma sína egnu mentan. Men mong fólkasløg á hesum leiðum hava eina ríka og stórbæra søgu og hava tvíhildið um egið mál og egna mentan.
Tá ið Sovjetsamveldið fall í 1991, og hesi lond gjørdust sjálvstøðug, tók hart stríð seg upp. Ymsar smátjóðir krevja at fáa vald yvir sínum landi; harðast hevur leikað á í Kavkasuslýðveldunum. Í Ukraina og Moldava eru viðurskiftini ring ímillum uppruna fólkið og mongu russarnar, ið vórðu eggjaðir at flyta higar í sovjettíðini.
Í hesum landøkjum er nógv kol, olja og gass, og londini gera og lata ógvuliga nógva orku. Í 1990 lótu hesi lond fjórðingin av allari orkuni, Sovjetsamveldið nýtti. Umframt kol úr Donetslækkanum í Ukraina og olju og gass úr Aserbadjan eru her eisini bygd kjarnorkuverk, vatnorkuverk og vindorkuverk. Nógvur metalmálmur, t.d. jarn, mangan, blýggj, sink, kopar og uran, koma eisini hiðani.
Høgu fjøllini í Kavkasus líva fyr kalda høgættarvindinum norðan av russisku víddunum. Tað ger, at grøði, sum ikki veksur aðrastaðni í gamla Sovjetsamveldinum, veksur væl her, til dømis te, vínber, nøtir, tubbak og bummull, sum verða seld gomlu sovjetisku lýðveldunum. Neyt og seyður ganga á biti í hálendinum.
Á ovurvíðu fløtunum í Ukraina og Moldava eru akrar, so langt eygað ber. Kornsløgini, teir dyrkað, eru hveiti, bygg, havri og mais. Her er ikki so nógv avfall sum í Kavkasuslýðveldunum, men breiðu, møku áirnar - tær størstu eru Dnepr og Dnjestr - gera, at væl ber til at veita vatn á fruktagóðu, svørtu moldina.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður: Baku
Vídd: 86.600 km2
Fólkatal: 8.467.000
Alment mál: aseriskt
Átrúnaður: islam 70%, aðrir 30%
Stýrirlag: fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: manat (AZN)


text:
Nú er hásummar og landið fult av útisetum. Kári kom ein túr við okkum Madeleine úr Íslandi til Føroya og var her eina viku. Herbert og Magna vóru við í Summarcup kappingini í Gundadali, so vit fóru niðan at hyggja.
Magna prikar eftir bóltinum. Hon spælir við U7, og tær vórðu nr. 1
Magnus, abbin, sæst aftanfyri, trúfastur B36 maður.
Tey práta, meðan Herbert hevur ein steðg. Herbert spælir í U11, so hann fær harða nmótstøðu av størri dreingjum.
Clara og Kristina vóru eisini millum áskoðararnar
Kári, Herbert, Johan Hendrik, Magna, Katrin, Kristina á veg á sjósavnið til gongu. Skula vit ganga? Hví? Er tað langt? Nær eru vit har? Tað er so langt.
Madeleine, Lív Rósa, Johan Hendrik, Herbert, Kári, Louis
Á sjósavninum
Nú fara vit suður
Í Dali er ein FIFA vøllur, men tað er ein skitin vøllur! Bólturin og børnini eru sótsvørt, hvørja ferð tey hava verið og sparkað. Gomul bildekk drigin higar og dumpað í Dali, eg meini tað. Eitt mál at tikið upp: at skifta plastið á vøllinum út við okkurt eitt sindur minni andstyggiligt.
Í Dali er eisini ein herlig trampolin og eitt reiggjustativ. Veðrið var so fínt, meðan vit vóru í Dali. FS og dreingirnir málaðu Putlhús ein, svey, drey.
Louis hugagóður
Vitus gubbin fer inn í trøðna
Frida Sofía dagandi móti luftini.
Um summarið samla vit kreftir til restina av árinum. So herligt við lívi og fólki rundan um ein. Ein annar líkandi bloggur er á dalsbygd.blogspot


text:
Kappingin verður skipað eftir, hvussu nógv lið verða meldað til. Higartil eru fimm vikuskifti sett av til kappingina. Seinasta kappingarár spældur vit 4 leygardagar.
Leygardagin 23. september verður føðingardagskapping í Bridgehúsinum í sambandi við at Havnar Bridgefelag verður 80 ár,(!) Føroya Bridgesamband 50 ár og Nýggja Bridgefelag 51 ár (!).
Tilmelding til ta kappingina skal verða FBS í hendi í seinasta lagi 19. september.
Send tilmelding til fbs@bridge.fo.
Aftaná verður veitsla í Bridgehúsinum. Kostnaður fyri kappingina er 50 kr pr. spælara. Kostanaður fyri veitsluna 200 kr.


text:
Sirið Stenberg og Eyðgunn Samuelsen hava saman sett skrivligan fyrispurning til Anniku Olsen um ansingarsamsýning til fólk, sum ansa fólki millum 18-67 ár heima
Skrivligur fyrispurningur til Anniku Olsen, landsstýriskvinnu í almannamálum viðvíkjandi ansingarsamsýning til fólk, sum ansa fólki millum 18-67 ár heima
1. Hvørjar ætlanir hevur landsstýriskvinnan at skipa møguleikar, eitt nú gjøgnum forsorgar-lógina, so avvarðandi kunnu fáa møguleika at ansa fólki millum 18 og 67 heima?
2. Um ja, nær verður tað?
3. Hvørjar ætlanir hevur landsstýriskvinnan í sambandi við at seta á stovn BPA-skipan í Føroyum?
4. Um ja, nær verður tað?
5. Sambært forsorgarlógini eru ongar forðingar fyri, at avvarðandi kann vera stuðul hjá sínum egnu. Hvørjar eru orsøkirnar til, at tað ikki sýnist at bera til í dag?
6. Hvørjar eru treytirnar fyri, hvør kann virka sum stuðul?
7. Hvørji stig fer landsstýriskvinnan at taka fyri at tryggja rættindini í ST-sáttmálanum um, at borgarin fær møguleika at velja sær sín stuðul?
8. Hvussu verður við skipanini við ansingarløn, nú hon verður løgd út til kommunurnar saman við eldraøkinum?
9. Verður møguleiki at veita ansingarløn til avvarðandi at persónum millum 18 og 67 ár?
Viðmerkingar
Undirritaðu spyrjarar settu á tingfundi 29. januar 2014 fram munnligar spurningar um ansingarsamsýning og rættindi í hesum sambandi, tá ið fólk millum 18 og 67 ár verða ansað heima. Svarið hjá landsstýriskvinnuni tann dagin var ikki so greitt og førdi til, at undirritaðu settu skrivligan fyrispurning fyri uml. einum ári síðan. Svarið hjá landsstýriskvinnuni varð tá, at landsstýriskvinnan var sinnað at hyggja nærri at málinum og at fremja tær neyðugu broyt-ingarnar, sum skuldu til fyri at finna eina góða loysn á málinum. Víst varð á fleiri ymiskar loysnir, men ikki sagt neyvt, hvør loysn var tann rætta. Nevnt var arbeiði við at hækka røktarviðbótina sum eina loysn. Sagt varð eisini, at orsøkin til, at avvarðandi ikki blivu sett sum stuðulsfólk, var tí, at hetta kundi hava óhepnar avleiðingar, m.a. orsakað av manglandi eftirliti.
Grundin fyri spurninginum tá var tann, at tað alment hevði verið víst á, at familjur, sum varða av fólki við menningartarni, høvdu rent seg í trupulleikar við at fáa ansingarløn, ella aðra kompensatión fyri at ansa sínum heima.
Víst var á, at eingin heimild er í kunngerð at veita ansingarløn til fólk millum 18 og 67, og at hetta er orsøkin til, at ávísar familjur vóru í tí støðu, at tey ikki hava havt annað enn røktar-viðbót at liva av í áravís.
Familjur, sum ansa sínum heima, og harvið ikki fáa verið á arbeiðsmarknaðinum, fingu sostatt onga nøktandi inntøku/eftirløn.
Landsstýiskvinnan hevur heimild at gera kunngerðir og kann sostatt broyta kunngerðina. Somuleiðis kann landsstýriskvinnan koma í Løgtingi við umbøn um at útvega sær aðrar neyðugar lógarheimildir, um so er, at lógarheimildir mangla. Tí er spurningurin, hvørt landsstýriskvinnan er sinnað at gera tær broytingar, sum skulu til, og hvørji stig landsstýris-kvinnan annars metir neyðug at taka fyri henda málbólk, so vit liva upp til ST-sáttmálan um rættindini hjá fólki, sum bera brek.
Grundtankin í ST sáttmálanum er, at øll menniskju – eisini fólk, ið bera brek – skulu hava rætt til sjálvi at taka avgerðir um egið lív. Grein 4, stk. b og d í ST sáttmálanum ásetir, at limalondini skulu taka burtur allar forðingar, eisini siðvenjur, sum eru viðvirkandi til at gera mismun á fólki, ið bera brek.
Víst verður til greinina í ST-sáttmmálanum niðanfyri:
“eru sannførd um, at familjan er natúrliga og grundleggjandi eindin í samfelagnum, og hon hevur krav um at verða vard av samfelagnum og ríkinum, og at fólk, ið bera brek, og familjur teirra eiga at fáa neyðuga verju og hjálp at gera sítt til, at fólk, ið bera brek, til fulnar og javn-bjóðis øðrum kunnu brúka síni rættindini,”
Somuleiðis var í tingviðgerðini víst á, at tað er trupult hjá avvarðandi at fáa loyvi til at vera stuðul hjá sínum nærmastu. Hetta kann undra, tí at í lógarverkinum sær ikki út til at vera nøkur forðing fyri hesum. Tískil hava vit illgruna um, at tað eru gamlar siðvenjur, sum gera seg galdandi her. Og tað er í ósamsvari við ST-sáttmálan.
Landsstýriskvinnan vísti á, at atlitið til brúkaran var eisini tengt at at veita nøktandi pædagogiskt ella virknistilboð. Spyrjararnir duga ikki at síggja nakra andsøgn í at veita eitt nøktandi virknistilboð, samstundis sum avvarðandi er stuðul. Støðan og tørvurin hjá tí ein-staka borgaranum má vera tað alt avgerandi fyri, hvør best er skikkaður at loysa uppgávuna sum stuðul, og henda uppgáva kann væl loysast av avvarðandi, samstundis sum brúkarin fær eitt mennandi virknistilboð aðrastaðni, um tað er best fyri brúkaran.
Sambært lógaruppskotunum um at leggja eldraøki út til kommunurnar er ætlanin, at henda skipan skal fylgja við, og at tað tí frameftir verða kommunurnar, ið koma at umsita hesa skipanina. Hetta var eisini svarið, landsstýriskvinnan gav spyrjarunum, tá ið munnligir fyrispurningar vóru. Tí er tað áhugavert at fáa at vita, hvussu landsstýriskvinnan ætlar at tryggja sær, at henda skipan kemur at virka til fulnar, nú hon er løgd út til kommunurnar.
Orsøkin til, at Sirið Stenberg og Eyðgunn Samuelsen nú enn einaferð seta spurningin fram, er at fylgja upp og fáa at vita, hvat er hent í málinum. Um málið er loyst, hvussu málið er loyst, ella um familjur framvegis bíða.
Á Løgtingi, 10. februar 2015
Sirið Stenberg Eyðgunn Samuelsen


text:
Føroyaprent plantar trø
Føroyaprent hevur tikið við áheitanini frá umhvørvisráðnum hjá ST, um at planta fleiri trø og at brúka størri nøgd av vørum frá burðardyggum skógarbrúki, eisini pappíri. Samstundis heitir umhvørvisráðið eisini á øll heimsins lond, um at brúka minni av skaðiligum og evnafrøðiliga framleiddum vørum.
Vit hava plantað 2.200 trø runt um í Føroyum, og fara at planta enn fleiri. Meðan trøini vaksa, binda tey CO2 úr lufthválvinum, og har verður tað, líkamikið um træið endar sum pappír, húsaklædningur ella verður standandi har tað varð plantað. Brúka vit til dømis 1 kubikmetur av timbri, verður uml. 1 tons av CO2 bundið í timbrinum. Trøini í Føroyum verða ikki brúkt til framleiðslu av vørum, men tey skapa trivnað og lívd. Nógv av teimum vaksa í ein heilan mansaldur, og binda CO2 so leingi tey vaksa. Tað sigst, at plantar tú tvey trø hvørt ár, ert tú CO2 neutral/ur. Hóast hetta má takast við fyrivarni, so kunnu vit tí siga, at øll 26 starvsfólkini á Føroyaprent eru CO2 neutral í 37 ár …
Kommunur og onnur sum ynskja at planta trø har nógv fólk savnast (til dømis mitt í einari bygd ella har ætlanin er at skapa karmar til felagslív) ella har bólkar av fólki hittast (til dømis í einum skúlagarði), eru vælkomin at venda sær til okkara. Einasta treyt er at seyður og o.l. ikki sleppur til, og at onkur er at halda eyga við trøunum fyrstu tíðina. Afturfyri ynskja vit loyvi til at brúka átakið í okkara marknaðarføring. Ring 314555 ella send teldupost á info@foroyaprent.fo
Fá meira at vita um átakið á Facebook „Føroyaprent plantar trø“
Les meira um heimsins skógir, trø og pappír:


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
70 manningar á ólavsøku
70 manningar fara at rógva kapp á ólavsøku í Havn leygardagin.
Teirra millum eru fýra masters-manningar og 17 barnamanningar.
Ásettu tíðirnar eru flaggtíðir. Tað vil siga, at startflaggið á dómarabátinum fer upp, og bátarnir fara til startin.
Fyrsti róðurin, barnaróður dreingir, verður skotin avstað í fyrsta lagi kl. 15.00.
Restin av róðrunum verða skotnir avstað so skjótt, startdómarin metir alt vera í lagi.
Startlistin til ólavsøkuróðurin sæst her. Ólavsøkuskráin sæst her.
Sí eisini


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Tjaldbúgvar bjargaðir undan vatnflóð í Fraklandi
Tað hevur regnað øgiligt í fleiri pørtum í suðurfraklandi, og tað hevur økt vatnstøðuna í áunum kring mong kampingøki.
1.600 fólk í Fraklandi eru flutt burtur undan vatnflóð. Tað skriva fleiri altjóða miðlar í dag. Talan er í høvuðsheitum um fólk í tjaldi og kampingvognum.
Fleiri bjargingarlið við tyrlum hava bjargað fólkum, sum eitt nú hava lagt tjald ella stilla kampingvognin í raktu økjunum. Tað skrivar DR.dk.
Tað hevur verið sera heitt í norðarapartinum av landspartinum Gard í Fraklandi í fleiri dagar, og í gjár fór so at regna. Og tað fór at regna øiligt, og tað elvdi til stóra vatnflóð.
Tað var serliga við áirnar Ceze og L'Ardeche, at vatnflóð var. Og tí vórðu boð send eftir tyrlum at bjarga teimum mongu fólkunum í tjaldi og í kampingvonum.
Thierry Dousset, sum er embætisfólk í landspartinum, sigur við franska blaðið BFM-TV, at fleiri fólk eru flogin úr kampingøkjunum í tyrlum, og sambært tíðindastovuni er ein 70-ára gamal maður úr Týsklandi saknaður. Maðurin var eftir øllum at døma í sínum kampingvogni, tá vatnflóðin byrjaði at gera um seg.
Í einum býi beint við vórðu 119 børn flutt burtur til eitt trygdarrúm, og sambært BBC.com standa 17.000 hús uttan streym vegna vatnflóðini.
Tað er enn trupult at koma fram til øll tey, ið tørva hjálp, tí fleiri vegir eru sperraðir orsakað av vatnflóðini. Og júst tí eru fleiri tyrlur nýttar í bjargingini.
Sí eisini


text:
► Sáttmáli 2017 til prentingar
► Wage Agreement - The Faroese Union of Shipmasters and Navigators 2017
Stk. 1. Hesin sáttmálin er bert galdandi fyri limir í Føroya Skipara og Navigatørfelag og Reiðarafelagið fyri Farmaskip.
Stk. 2. Hesin sáttmáli einsamallur er ikki galdandi fyri skip í frálandavinnuni, men skulu serreglurnar í tí sáttmálanum byggja á henda sáttmálan.
Stk. 1. Skiparar og stýrimenn verða settir í starv eftir teimum treytum, sum lóggáva og sáttmáli áseta. Tann starvssetti skal hava útflýggjað eitt eintak av starvsavtaluni, ið er undirskrivað av arbeiðsgevaranum.
Stk. 2. Hesin sáttmálin broytir onki í verandi lønar- og frítíðarviðurskiftum og starvstreytum annars hjá limum FSN´s í tann mun, sum hesi viðurskifti og treytir eru betri, enn sáttmálin ásetur.
Stk. 1. Má skipari/stýrimaður mynstra av orsakað av sjúku ella vanlukku, sum reiðaríið heftir fyri sbrt. galdandi lóg um starvsviðurskifti hjá sjófólki, fær hann hýru og røktarsamsýning sambært somu lóg. Skipari/stýrimaður fær harumframt aftaná 7 ára starvstíð røktarsamsýning í 4 mánaðir og 3 vikur, og aftaná 10 ára starvstíð røktarsamsýning í 6 mánaðir.
Stk. 2. Um skipari ella stýrimaður doyr, meðan hann er í starvi, eigur hjúnarfelagi ella børn undir 18 ár, sum hann hevur skyldu at uppihalda, rætt til eftirsituløn í upp til 3 mánaðir. Hevur hann verið í reiðarínum í 5 ár sum yvirmaður, hava tey rætt til eftirsitiløn í upp til 4 mánaðir. Aftaná 7 ár, 5 mánaðir og aftaná 10 ár, 6 mánaðir. Uppspard frítíð verður at rokna sum verandi umframt omanfyri nevnda.
Við skipabrot ella annan skaða, sum t.d. eldsbruni og líknandi, rindar tryggingin hjá reiðarínum skipara/stýrimanni fyri mistar ognir sambært galdandi sjómansløgtingslóg.
Stk.1. Uppsagnarfreistin frá reiðara er 1 mánaður til tann seinasta í einum mánaða í fyrstu 6 mánaða starvstíð, og 3 mánaða uppsøgn til seinast í einum mánaði eftir 6 mánaða starvstíð. Uppsagnartíðin verður longd við 1 mánaða fyri hvørt 3. starvsárið, tó longst í 6 mánaðir. Uppsøgn frá skipara/stýrimanni skal gevast við 1 mánaða freist til seinast í einum mánaða. Samsýningin í § 41 í lóg um sjómenn kann mótroknast hesi uppsagnartíð.
Sjófólk, sum longu hava vunnið rættindi í mun til § 41 í sjómannalógini, missa tó ikki hesi rættindi. Hesi sjófólk eru sett í starv í ávíkavist 2001, 1998 ella 1995.
Stk. 2. Verður skipari ella styrimaður uppsagdur av reiðarínum uttanlands, rindar reiðaríið heimferðina til hansara bústað. Hevur hann ikki mishildið tænastuavtaluna, hevur hann rætt til hýru í 3 mánaðir aftaná uppathald starvsins. Hetta kemur ikki í nýtslu, um so er, at hann er uppsagdur, tí hann hevur mishildið tænastuavtaluna.
Stk. 3. Tá uppsøgn er grundað á, at skipið verður lagt, er í dokk ella tílíkt, byrjar uppsagnarfreistin fyri skipara/stýrimenn, ið hava verið meira enn 1 ár í reiðarínum, ikki fyrr enn skipið ella viðkomandi er komið heim til sín bústað.
Stk. 4. Skipari og stýrimaður eru skyldugir at fara við tí skipi, reiðaríið ásetur og at verða fluttur frá einum skipi til annað.
Stk. 5. Fyri ein skipara ella stýrimann, sum er heima og sigur upp, áðrenn hann skal mynstra aftur, steðgar starvstíðin og við tí rættindini til hýru, tá frítíðin, hann hevur til góðar, er greidd, um so er, at tað ikki ber reiðarínum til at fáa hann umborð á eitt av hinum skipunum í reiðarínum innanfyri restina av tí í stk.1. ásettu uppsagnarfreist.
Stk. 6. Heldur skipari ella stýrimaður ikki uppsagnartíð sína, skal viðkomandi rinda reiðarínum gjald svarandi til løn helvtina av uppsagnartíðini.
Stk. 7. Um so er, at tað sum nevnt er í stk. 4 og 5 hevur við sær ferðaútreiðslur til og av skipi, rindar reiðaríið hesar útreiðslur.
Stk. 8. Støðug uppsøgn, tað er uppsøgn, ið verður tikin uppaftur t.d. 3. hvønn, ella hvønn mánað, er ógyldug.
Stk. 9. Nýtsla av rúsevnum í arbeiði, og undir ferðing til skipið, kann hava við sær uppsøgn alt fyri eitt uttan krav um hýru.
Stk. 10. Avspáking vunnin í uppsagnartíðini er partur av uppsagnartíðini frá reiðara. Avspáking vunnin áðrenn uppsøgnina telur ikki við í uppsagnartíðina frá manning.
Skipari og stýrimaður hava tagnarskyldu viðvíkjandi øllum, ið hevur við reiðaríið at gera, so sum farmagjald, avskipari, móttakari og annað. Brot á tagnarskylduna kann føra uppsøgn við sær.
Stk. 1. Hevur skipari ella stýrimaður verið í reiðarínum í meira enn 1/2 ár, kann viðkomandi eftir avtalu við reiðaran hava makan við umborð í í mesta lagi 3 mánaðir um árið.
Stk. 2. Verður makin umborð í meira enn 3 mánaðir umborð, verður kostpeningur goldin til skipið. Flutningsútreiðslur, ábyrgd og trygging eru reiðarínum óviðkomandi.
Stk. 3. Omanfyri nevnda er tó treytað av, at umstøðurnar umborð gera hetta gjørligt, og at skipið ikki er í vinnu, um treytar serliga førleikar til tey, sum eru við skipinum.
Stk. 1. Fasta mánaðarhýran fyri skipara og stýrimenn er fyri 11 tíma arbeiði um samdøgrið.
Stk. 2. Arbeiðstíðin verður løgd til rættis av skiparanum.
Stk. 3. Meðan lastað og lossað verður, skal altíð ein navigatørur vera á vakt.
Stk. 4. Um skipari / stýrimaður av ávísari orsøk noyðist at luttaka í arbeiði á landi (lossing/lasting, krøkja í/krøkja úr, koyra trukk e.l.), verður hann løntur sambært §10, stk.1.
Stk. 1. Fyri hvørjar 30 dagar umborð fáa skipari og stýrimaður 30 frídagar.
Íroknað hesum frídøgum er frítíð sambært løgtingslóg um frítið við løn nr. 30 frá 7. apríl 1986 við seinni broytingum.
Stk. 2. Skipari og stýrimenn hava rætt til at halda 26 samanhangandi frídagar pr. 30 dagar útmynstring.
Stk. 3. Skipari og stýrimenn hava rætt til at avspáka ikki hildna frítíð. Í samráð við reiðaríið kann ikki hildin frítíð verða útgoldin.
Stk. 4. Um frídagatalið sambært Løgtingslóg um frítíð við løn broytist, verða broytingar at umrokna til frídøgn pr. 30 arbeiðsdagar og lagdar afturat ella tiknar av tí samlaða frídagatalinum. Frídøgnini verða roknað sum:
frídøgn = + - frídagatal / (miðal útmynstringar dagatal um árið) x 30
Stk. 5. Reiðaríið verður at leggja frítíðina tilrættis soleiðis, at eftir 10 vikur útmynstring eigur viðkomandi fría ferð og frí eftir stk. 1. við somu føstu mánaðarløn, sum undir útmynstring. Verður skift týttari, verður tað uttan kostnað fyri reiðaríið.
Stk. 6. Ferðadagar útyvir 1 ferðadag telja sum 0-dagar. Tað vil siga, at løn verður goldin fyri dagin, men frídagur ikki upptjentur.
Stk. 7. Í sigling upp á Føroyar kann útmynstringartíðin verða styttri eftir avtalu við reiðaríið.
Stk. 8. Fyrsti frídagurin er dagurin aftan á heimkomu til heimland sjómansins, og seinasti frídagurin er dagurin fyri, viðkomandi fer úr heimlandi sjómansins.
Stk. 9. Frítíð skal verða avtalað millum skipara/stýrimann og reiðaríið í seinasta lagi 20 dagar áðrenn ætlaða avmynstring.
Stk. 10. Fyri útmynstring longri enn 10 vikur verður latið 1/3 frídag pr. dag fyrstu 14 dagarnar og 2/3 frídag pr. dag fyri eftirfylgjandi dagar.
Stk. 1. Fyri arbeiði, sum skipari/stýrimaður arbeiðir yvir 11 tímar í einum samdøgri, verður útíðartímalønin roknað sum mánaðarløn/173 x 1,2. Afturat hesum verður goldið frítíðarískoyti smb. galdandi lóg um frítíð við løn, í løtuni 1,5%
Stk. 1a. Fyri skip í bólkunum 1 og 2 verður tó víst til § 14.
Stk. 3. Forvunnin yvirtíð kann í samráð við reiðaríið umroknast til frítíð soleiðis: 2/3 x 8 yvirtímar = 8 vanligar tímar = 1 frídag.
Stk. 4. Uppspard frítíð kann, í samráð við reiðaríið, verða útgoldin.
Stk. 1. Fyri skiparar og stýrimenn við upp til 2 ára starvstíð hava hesi skyldu í álmannakkaárinum eftir boðum frá reiðarínum at nýta upp til 7 álmanakkadagar av frídøgunum til skeiðsvirksemi. Eftir 2 ára starvstíð hava skipari og stýrimenn skyldu til eftir boðum frá reiðarínum í álmanakkaárinum at nýta upp til 4 álmanakkadagar av frídøgunum til skeiðsvirksemi.
Allir frídagar, sum verða nýttir umframt hesar geva rætt til ein frídag.
Fyri skeiðsútreiðslur yvir kr. 25.000, hildnar fyrstu 2 árini eftir fyrsta starvssetanardag sum navigatørur hjá reiðaranum, hevur reiðarin rætt at krevja hesar skeiðsútreiðslur aftur frá navigatørinum, um hann sigur seg úr starvi ella av lógligari grund verður burturvístur innan fyri 4 fyrstu setanarárini.
Afturgjaldskravið verður niðurskrivað soleiðis í mun til starvssetanartíðina:
-til og við 3. setanarárið sum navigatørur kunnu verða kravd 100%
-4. setanarárið sum navigatørur, kunnu verða kravd 75%
Eftir 4. setanarárið sum navigatørur, kann einki verða kravt aftur.
Afturgjaldingin skal tó í mesta lagi svara til eina mánaðarløn íalt. Mánaðarlønin er lønin, sum navigatørurin verður løntur við, tá hann sigur seg úr starvi ella verður burturvístur.
Reiðarin hevur skyldu til skrivliga at kunna navigatørin um omanfyri nevndu afturgjaldingarreglur. Skeiðsútreiðslurnar eru kostnaðurin fyri skeiðini, ferðing og uppihald.
Stk. 2. Eftirlit í sambandi við nýbygging, fundir við reiðaríið og tílíkt virksemi, sum ikki beinleiðis kann kallast skeið/útbúgving, kemur ikki undir hesa reglu.
Stk. 3. Hevur skipari ella stýrimaður við árslok ikki biðið reiðaríið um at sleppa at nýta møguligar avlopsdagar (av teimum 7/4) til viðkomandi útbúgvingarendamál næsta álmanakkaár, detta hesir avlopsdagar burtur sum skeiðdagar, men varðveitast sum frídagar.
Stk.4. Skipari ella stýrimaður avtala við reiðaríið um teir í stk. 3 nevndu avlopsdagar, og skulu teir nýtast áðrenn árslok næsta ámanakkaár.
Stk. 5. Vil reiðaríið hava skipara ella stýrimenn á skeið longur enn 7/4 dagar, galda hesar reglur:
• Varar skeiðið longur enn eina viku, skulu leygardagar og sunnudagar ikki nýtast av frídøgunum.
• Varar skeiðið longur enn 4 samanhangandi vikur, og tað eftir hetta verða skeið 4 teir fyrstu dagarnar í vikuni, so verður 5. dagurin í vikuni ikki tikin av frídøgunum.
Stk. 1. Lønartalvan er at síggja í fylgiskjalinum til henda sáttmála, og er at meta sum partur av hesum sáttmála.
Stk. 2. Fasta mánaðarhýran er fyri vanliga arbeiðstíð sbrt. § 8, stk. 1.
Stk. 3. Skiparin skal vera hægst lønti maður umborð við eini løn, ið er minst 5% hægri, enn næsthægst lønta starv.
Stk. 4. Aldursviðbøtur verða roknaðar frá setanardegi til uppsagnardag. Tó verður aldursviðbót, sum ein hevur vunnið í reiðarínum, roknað uppí, um so er, at viðkomandi er farin úr reiðarínum orsakað av honum ikki skyldugari orsøk, ella skúlagongd og líknandi.
Stk. 5. Stýrimaður ella skipari, sum uttan skuld ella ynski fær eina bíðitíð aftaná endaða frítíð, fær sína vanligu hýru.
Stk. 6. Fyri tilkallivakt verður fyri hvønn vakttíma latið 27,00. Verður stýrimaður tilkallaður, verður latið úrtíðarløn fyri minst 2 tímar. Við tilkallivakt er at skilja, at stýrimaður við í mesta lagið 20 min freist kann møta á arbeiðsstaðnum.
Skipsyvirmenn uttan neyðuga siglingstíð eru sum meginregla fevndir av høvuðssáttmálanum, tó við teimum ásetingum, sum her eru tilskilaðar.
Stk. 1. Útmynstringarskipanin er 2-1, soleiðis at skilja, at fyri hvørjar 30 dagar umborð fáa skipsyvirmenn eftir hesi skipan 15 frídagar. Onnur skipan kann verða nýtt, um partarnir eru samdir um hetta.
Stk. 2. Reiðaríið verður at leggja frítíðina til rættis soleiðis, at eftir 3 mánaða útmynstring eigur viðkomandi fría ferð og frí eftir stk. 1 við somu føstu mánaðarløn, sum undir útmynstring. Verður skift týttari, verður tað uttan kostnað fyri reiðaríið.
Stk. 3. Lønin er ásett í lønartalvunivið 2-1 skipan. Um onnur skipan verður avtalað, eigur lønin at vera tillagað samsvarandi hesari. Upphæddin hækkar framyvir við sama %-stigi sum lønartalvan.
Stk. 4. Uppsagnartíðin fyri tey, sum eru sett sambært hesi grein, er 1 mánaði frá reiðaríi og ½ mánaði frá yvirmanninum.
Stk. 5. Skipsyvirmaðurin hevur rætt til at fáa frálæru í øllum viðkomandi skipanum umborð, og áleggur tað reiðarínum at bera so í bandi, at hetta kann lata seg gera.
Stk. 6. Setanin og ásetingarnar í hesi grein eru bert galdandi í tíðarskeiðnum til yvirmaðurin hevur siglt sær fyrsta vinnubrævið til, ávíkavist STCW III/2 fyri maskinmeistarar og STCW II/2 fyri stýrimenn. Um viðkomandi heldur fram í starvi eftir hetta, er hetta at meta sum nýggj setan, har sáttmálaviðurskiftini og lønin verða sambært vanligu ásetingunum í høvuðssáttmálanum.
Stk. 1. Fyri sigling í bólki 1 og 2 verða teir, sum ganga vakt, latnar hesar mánaðarligu viðbøtur fyri yvirtíð, um færri enn tríggir vaktnangandi eru umborð á skipinum:
Galdandi frá 1. mars 2017
Galdandi frá 1. mars 2018
Viðbøturnar hækka framyvir við sama % stigi sum lønartalvan.
Stk. 1. Reiðaríið flytir vegna manningina 9% til eina av báðum pørtum góðkenda eftirlønarskipan. Eftir 1. mars 2018 verður eftirlønin 10%.
Eftirlønargevandi er grundhýran sambært lønartalvuni umframt tær viðbøtur, sum eru nevndar í §2, stk. 3 í sersáttmálanum fyri frálandavinnuna (Multi purpose standby, supply- og ankarhandler vessels).
Stk.2. Eftirlønin verður flutt samstundis sum lønin verður goldin.
Stk. 1. Í tænastu umborð, meðan skipið er heima og kostur ikki fæst, verður goldið kr. 110,00 um dagin.
Stk. 2. Í tænastu heimanífrá, tá kostur ikki fæst, verður goldið kr. 290,00 um dagin.
Stk. 3. Um skipari/stýrimaður ikki kunnu búgva heima, ella umborð undir hóskandi umstøðum, meðan skipið er til umvælingar, verður hóskandi vist í landi goldið av reiðarínum.
Stk. 1. Tá ið skift verður frá einum skipi til annað, eigur skipari/stýrimaður vanliga hýru í bíðitíðini.
Stk. 2. Er maður heimanífrá, fær hann innivist og kost goldið av reiðarínum.
Kemur skipið í økið lýst fyri krígsvanda, skulu Føroya Skipara- og Navigatørfelag og Reiðarafelagið fyri Farmaskip taka málið upp beinanvegin.
Tá ið stýrimaður virkar í hægri starvi, verður hann løntur við tí hýru og frítíð, ið svarar til hægra starvið.
Feløgini viðurkenna tað samfelagsgagnliga í, at praktikantar kunnu vera partur av manningini, treytað av, at hetta ikki ávirkar fasta manningartalið.
Stk. 1. Skipari og stýrimenn hava rætt til at fáa hýruna útgoldna í seinasta lagi tann 1. í mánaðinum, aftaná at hon er forvunnin.
Stk. 2. Verður hýran goldin aftaná 10. í mánaðinum, skulu 1,5% leggjast afturat og annars 1,5% fyri hvønn byrjaðan mánað, resthýran ikki er goldin.
FSN og RFF eru samdir um, at reiðaríið hevur skyldu til at taka tað til eina og hvørja tíð galdandi limagjald av lønini hjá skipara og stýrimonnum og rinda FSN tað, so hvørt avroknað verður.
FSN boðar RFF frá, um partar av lønini skulu fara í trygdargrunn ella ikki. Eisini verður sagt frá, hvussu stórur parturin sum prosent av lønini skal vera.
Stk. 1. Um so er, at viðurskifti, sum liggja til grund fyri sáttmálan, broytast munandi, kann annar parturin taka málið upp við hin partin.
Stk. 2. Partarnir eru samdir um, at teir hava felags áhuga í, at sjómenn og reiðarar eru skipaðir í ávíkavist fakfelag og reiðarafelag.
Partarnir skulu eftir tørvi kunna um fyrimunirnar við at vera við í felagsskapi. Eisini skulu partarnir virka fyri at tryggja, at sáttmálin verður hildin.
Stk. 1. Stingur ósemja seg upp partanna millum, hvussu sáttmálin er at skilja, skulu partarnir í fyrstu atløgu royna at greiða ósemjuna við beinleiðis samráðingum.
Stk 2. Ivaspurningar um tulking av sáttmálanum verða at leggja fyri Fasta Gerðarrættin.
Stk. 1. Føroya Skipara- og Navigatørfelag og Reiðarafelagið fyri Farmaskip eru samd um, at skiparar/stýrimenn kunnu gera sersáttmála beinleiðis við reiðaríið.
Stk. 2. Treytin fyri einum slíkum sersáttmála er:
a) At grundreglurnar eru tær somu sum í høvuðssáttmálanum
b) At avtalan, ið verður gjørd, samanlagt ikki er verri enn høvuðssáttmálin
c) At hóast limirnir hava sersáttmála, at teir tó hava skyldu til at rinda tað til eina og hvørja tíð galdandi limagjald til Føroya Skipara- og Navigatørfelag.
d) At uppsøgn av avtaluni fylgir høvuðssáttmálanum
e) Har eginavtalur eru gjørdar millum sjófólk og reiðarí, verður hendan tikin upp tey ár, kollektivar sáttmálasamráðingar annars eru. Miðað verður ímóti, at hon verður tikin upp innan 6 mánaðir eftir, at kollektivu sáttmálasamráðingarnar eru loknar.
Umframt dagføring av eginavtaluni, skal samrøðan innihalda eina meting av førleikunum hjá sjófólkinum og framtíðar menningarmøguleikar. Tá talan er um sjófólk eldri enn 60 ár verða eisini møguligar tillagingar í setanarviðurskiftunum viðgjørdar.
f) Um sjófólk ynskja at ráðføra seg við yrkisfelag sítt, um avtaluna ella broytingar í henni, skulu tey hava høvi til tess. Yrkisfelagið hevur tagnaðarskyldu um øll viðurskifti í avtaluni.
Stk. 1. Hesin sáttmáli kemur í gildi 1. mars 2017 og kann sigast upp frá báðum pørtum við 3 mánaða varningi, fyrstu ferð til 1. mars 2019.
Tórshavn, 13. mars 2017
Føroya Skipara- og Navigatørfelag Reiðarafelagið fyri Farmaskip
Reiðarafelagið fyri Farmaskip og Føroya Skipara- og Navigatørfelag mæla bæði reiðara og navigatøri til at syrgja fyri, at skaptir verða møguleikar fyri, at útbúgvingin hjá navigatørunum alla tíðina verður dagførd. Hetta við at luttaka á viðkomandi innanhýsis og uttanhýsis skeiðum av bæði leiðsluligum og tøkniligum/fakligum slag.
Hvat viðvíkur vali av viðkomandi eftirútbúgving, sambært grein
22 í sáttmálanum millum partarnar, kunnu partarnir vegleiðandi nevna eftirútbúgving innan fylgjandi øki: Fyrisiting, leiðslu, samskifti, EDV, fígging/løgfrøði, mál, arbeiðsumhvørvi og tøknulig skeið. Harumframt skeið, sum Søfartsstyrelsen og AMU bjóða.
Tórshavn, tann 18. mars 1999


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Ikki allir hjartastartarar eru skrásettir
Tak niður
Fleiri hjartastartarar í Føroyum eru ikki skrásettir. Tað er ein trupulleiki, tí hjartastartarin kann verða munurin millum deyða og lív. Tað sigur Jógvan Jensen, leiðari hjá Ansni Tilbúgving.
Um tú fert inn á hjartastartari.fo og hyggur eftir, hvar hjartastartarar eru í Føroyum, sæst tað, at eingin er skrásettur í til dømis Dímun, Skúvoy, Hesti og Koltri. Men hetta merkir tó ikki neyðturviliga, at eingin hjartastartari er á hesum hesum oyggjum.
Á heimasíðuni eru 287 hjartastartarar skrásettir í Føroyum. Men Jógvan Jensen sigur, at gott 100 hjartastartarar enn ikki eru skrásettir. Og tað er ein trupulleiki, sigur hann.
Tað er ikki ásett við lóg, at mann skal skráseta hjartastartaran, men Jógvan Jensen eggjar øllum til at skráseta sín hjartastartara á hjartastartari.fo, tí fleiri dømi eru um, at ein hjartastartari hevur bjargað lívi, sigur hann.
Í Føroyum hava vit umleið 400 hjartastartarar tilsamans. Tað kann ljóða nógv fyri eitt lítið land sum Føroyar. Men tað er tað als ikki, sigur leiðarin hjá Ansni Tilbúgving.
Sí eisini