text:
Munnrøkt er at halda munnholuna reina og soleiðis minka um trupulleikar, sum kunnu koma. Tann dagliga munnrøktin er umráðandi fyri, at tenn, tunga, spýttkertlar og slímhinnur í munninum virka, sum tey eiga.
Busta tenn minst 2 ferðir um dagin, í minsta lagi 2 minuttir við tannbust og tannkremi við flour (flour styrkir emaljuna). Tannlæknar í Føroyum viðmæla min. 1400 ppm. Bustingin beinir fyri matrestum og bakterium. Hesar bakteriur kunnu verða orsøk til, at tú fært plakk, sum ger, at tú fært karies (hol í tenninar) og tannkjøtsbruna.
Tanntráður, millumrúmsbustir og tannsteytari eru góð amboð til at halda munnin reinan. Tunguskravari ella tannbust kann nýtast at fáa skón burtur á tunguni.
Spýttkertlar eru í munnholuni og gera spýtt. Spýttið vætar slímhinnurnar og darvar bakteriuvøkstri.
Tað er umráðandi, at slímhinnurnar í munninum eru vátar. Turrur munnur kann millum annað hava við sær, at ein fær karies ella sopp. Drekk ríkiligt av vatni.
Ringur andi kemur vanliga av vánaligum reinføri í munninum, hol í tonnum ella av onkrum, tú hevur etið, roykt ella drukkið.
Í serligum førum kann ringur andi vera tekin um sjúku í nøsini, hálsinum, svølginum, hjáholunum ella í mandlunum.
Ávísar sjúkur kunnu vera orsøk til trupulleikar í munnholuni, so sum diabetes og evnabroytingarsjúkur. Kemoterapi og stráluviðgerð kunnu eisini geva turran munn. Um diabetes-sjúklingur luktar av acetone úr munninum, kann tað vera tekin um, at hann hevur ov høgt blóðsukur.
Ávís sløg av heilivági, t.d. heilivágur fyri tunglyndi og ADHD-heilivágur, kunnu geva turran munn.
Ver nærlagdur/løgd við munnrøktini og fylg ráðunum. Eisini eru tannlæknan og apotekið altíð góð í ráðum.
Et ikki matvørur, sum tú veitst, geva tær ringan anda. Royking kann gera ringan anda verri.
Um tú hevur ringan anda eftir at hava etið ávísar matvørur, ella tú hevur verið ein túr í býnum kvøldið fyri, kunnu bomm við sterkum smakki vera ein hjálp. Tú kanst eisini brúka sukurfrítt tyggigummi, munnpístr ella tablettir, sum fáast á apotekinum.
Av og á kanst tú skola munn og svølg við sóttreinsandi munnskolsvatni, t.d. Klorhexidin ella Hextril®-loysingi. Um lækni ella tannlækni ikki hevur viðmælt nakað, so fylg leiðbeiningini á vøruni.
Vøruúrvalið til munnrøkt er viðmælt av tannrøktarum og tannlæknum.


c: text/html

text:
Rúnarsteinurin
Frammi í kór í Sandavágs kirkju stendur rúnarsteinurin, og á honum stendur skrivað:
“Torkil Onundarson Eystmaður úr Rogalandi bygdi henda stað fyrst”
– Tað var í 1916, at tey funnu rúnurnar á steininum. Mikkjal á Ryggi varð boðsendur at týða steinin. Hann týddi hann eftir besta førimuni og hevði einans misskilt nøkur orð, sum seinni vórðu rættað. Fyrr stóð steinurin uttanfyri kirkjuna, men harða veðurlagið í Føroyum ferð ov illa við steininum, og tað kámar skriftina á steininum. Tí varð avgjørt at flyta hann inn í kirkjuna, og har stendur hann so nú, sigur Heini.
Tað er eyðsýnt, at Sandavágskirkja er vøkur og rík av søgu. Eru fólk í Sandavági serliga góð við kirkjuna?
– Føroyingar eru sum heild góðir við kirkjuna, so eg veit ikki, um vit eru nakað serdømi. Men tú kanst siga, at vit eru errin av kirkjuni. Mikkjal á Ryggi skal hava sagt, at Sandavágs kirkja er penasta kirkja í Føroyum, sigur Heini við einum skeivum smíli.
– Vit vilja í øllum førum gjarna vísa kirkjuna framm fyri teimum, sum hava áhuga. Tað eru bæði føroyingar, amerikumenn, týskarar og onnur, sum hava áhuga at síggja kirkjuna, tá ið tey vitja Sandavág, sigur Heini F. Petersen at enda.
Kelda: folkakirkjan.fo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
27. apríl klokkan 19:00 verður árliga kvinnukvøldið, sum Tvøroyrar Bóltfelag skipar. Nógv spennandi er á skránni, millum annað mótasýning, skemt, tónleikur og annað. Øll skráin sæst á myndini niðanfyri.
Atgongumerkir kunnu keypast hjá Effo á Tvøroyri til 25. apríl klokkan 23:00. Kostnaður er 250 kr.
Tvøroyrar Bóltfelag ynskir at takka luttakarum og stuðlum til tiltakið.
Stuðlar: Breyðkassin v/ Hans Olaf, Føroya Bjór, Hjá Angilie, Effo á Tvøroyri, Bónus, FK, Richard B. Thomsen, Magn í Trongisvági, Tjaldurs Apotek, Gaards Bakarí og Kafeteria við Anitu.


text:
Her vóru kanska orð og hugtøk, sum tú ikki hevur sæð fyrr og tí ikki kennir, Fyri at tú skalt kunna skilja tað, sum vit her fara at arbeiða við, er umráðandi, at tú setur teg inn í, hvat hesi merkja:
Burðardygg menning: Menning er burðardygg, tá ið hon viðførir betri liviumstøður fyri øll, uttan at brúka av tilfeinginum hjá framtíðar ættarliðum. Menning er IKKI burðardygg, tá ið alt tilfeingið verður tikið og nýtt og einki er eftir til framtíðar ættarlið.
Tilfeingi: tilfar el. ríkidømi, ið er til taks, annað í náttúruni)
Sameindu tjóðir (ST) - United Nations (UN):
ST varð stovnað í 1945 og endamálið var at skapa frið og tryggleika í heiminum, at hjálpa til at loysa trupulleikar, sum ávirka okkum øll, at virka fyri at mannarættindi hjá øllum fólkum – eisini hjá børnum og ungum verða við og at stuðla londum at arbeiða saman móti hesum endamáli. Meira um ST
Leikfólk: fólk, sum fáast við eitt evni uttan at hava servitan um tað. Leikfólk eru við av áhuga.
Mál: Yvirskipaða úrslitið, sum vit vilja røkka við teimum átøkum, vit fara undir. Vit seta mál fyri at kunna máta, um vit koma fram á.
Rættlæti (Equity): Rættlæti merkir at virða og virðismeta munir og harvið loyva øðrum at hava somu møguleikar at tryggja teirra rættindi. Rættlæti er lykilin hjá heiminum til at gerast eitt betri stað.
Politisk tilrættaleggjan (Policy): Tilrættaleggingar sum verða gjørdar fyri at gjøgnumføra politiskar ætlanir m.a. at loysa trupulleikar
Kyn: Tað, sum allýsir okkara einstaklingaeyðkenni, samleika og náttúru sum kvinna og maður
Fátækradømi: Tá ið grundleggjandi tørvir ikki eru nóg væl nøktaðir viðvíkjandi – m.a. atkomu til mat, heilsustøðu og útbúgving
Almenn luttøka: Tað er okkara rættur vera uppi í, tá ið avgerðir verða tiknar. Vit skulu vera hoyrd, hava møguleika at siga okkara hugsan og hvør einstakur skal kenna seg at hava fullan rætt at vera partur av avgerðartilgongdini. At luttaka merkir, at gera nakað her og nú.
Mannarættindi: Rættindi, sum hvørt einstakt menniskja hevur bara við at vera til og sum eru grundað á tvey kjarnuvirði: javnrættindi og menniskjaliga virðing. Les meira her
Land (State): Eitt land er eitt neyvt allýst landaøki við íbúgvum, stjórn og lógum at stýra einstaklingum, felagskapum, vinnulívi, stovnum og politiskum ætlanum
Heimsbankin: altjóða fíggjarstovnur undir ST, sum veitir lán til heimsins lond at figgja verkætlanir. Les meira her
Les meira um heimsmálini á hesum leinkjum:
Un.org/sustainabledevelopment – almenn síða hjá ST um heimsmálini
Globalgoals.org – síða sum Project Everyone hevur gjørt um heimsmálini
Millennium Development Goals report 2015 – endaliga ST frágreiðingin um 2015 málini
Verdenstimen – tilfar til fólkaskúlar og miðnámsskúlar um heimsmálini
Ein undirvísingargongd er gjørd til hvørt heimsmál. Trýst á ímyndinar fyri at síggja undirvísingargongdinar til ávísu heimsmálini.
Undirvísingargongd - Inngangur
17 heimsmál fyri burðardygga menning


text:
Søgan aftanfyri hetta gott 140 ára gamla apotekaraborðið er nokk so serlig.
Eg fekk borðið í januar/februar í ár (2020), tá ið ruddað varð út í barndómsheiminum hjá mammu og teimum trý núlivandi systkjunum av átta. Jóannes mammubeiggi sáli hevði átt tað. Hann fekk tað frá systkinabarninum Odmar Olsen sála sunnudag 14/9-1986 og avheintaði borðið 16/9-1986 sambært notati. Eisini hevur hann skrivað niður, at borðið hevur verið grønt og træbukkurin, har borðplátan hevur ligið á, hevur verið hægri, men einir 15 tummar eru sagaðir av. Jóannes mammubeiggi hevði stóran áhuga fyri øllum møguligum gomlum, so tá ið hann fekk eyga á hetta gamla træborðið við sínari serstakari søgu, kann eg ímynda mær, at eyguni hava glógvað sum stjørnur.
Odmar Olsen arvaði tað eftir mammuni Ninnu, ið var abbasystir mín. Ninna arvaði tað eftir pápa sín, Òla Jákup Olsen (f. 1866 – d. 1935), ið var langabbi mín. Sambært Ninnu Saltstein, dóttir Odmar, keypti Óla Jákup langabbi borðið á uppboðssølu í Havn í 1913, tá ið Olaf Finsen, apotekari, fluttu aftur til Danmarkar. Borðið stóð alt tað, Ninna kann minnast, í spísistovuni hjá ommuni, til pápin arvaði tað. Sostatt hevur gamla apotekaraborðið verið í mínari familju í yvir 100 ár.
Hesin Olaf Finsen, sum upprunaliga átti apotekaraborðið, var fyrsti apotekarin í Føroyum. Hann gjørdist leiðari á Svane Apotek í Tórshavn, ið lat upp í 1883 sum eitt deildarapotek undir Svane Apotek í Keypmannahavn. Hann virkaði sum apotekari í Føroyum til 1913. Olaf Finsen var sonur Hannes Finsen, ið var amtmaður í Føroyum frá 1871 – 1884, og somuleiðis var hann beiggi Niels Ryberg Finsen, ið var føroysk-danskur lækni, og einasti føroyingurin higartil, sum hevur fingið Nobelvirðislønina.
Eg veit ikki, um míni eygu glógvaðu sum stjørnur, tá ið eg sá borðið, men tað var okkurt við tí, sum dróg meg. Eg hugsaði, at hatta hevði eg kanska kunnað fingið eitt spísiborð ella okkurt burturúr við einari ráðari útsjónd. Borðplátan var gomul, slitin, við skeinum og smáum fýrholum, sum hon tó er viðgjørd fyri, fyri mongum árum síðani.
Eg havi pussað, lakkerað við mahognilakki og aftur pussað, til borðplátan fekk endaliga viðgerð við klárum verjandi gólvlakki. Og nú stendur gott 140 ára gamla apotekaraborðið sum sofaborð í mínari stovu á svørtlakkeraðum marmorbeinum. Marmorsofaborðið er koyrt út, uttan beinini, ið vóru pussaði og lakkeraði við svørtum skipslakki.
Eg visti ikki, tá ið eg fekk borðið, at tað eisini goymdi upp á eina familjusøgu. Tað einasta, eg hevði at byrja við, vóru notatini hjá Jóannesi mammubeiggja. Takka verið Ninnu Saltstein, fekk eg at vita, hvussu gamla apotekaraborðið upprunaliga kom í familjuna. Hetta hevur bara hækkað virðið av borðinum í mínum eygum.
Eg eri so sera glað fyri mítt nýggja gamla sofaborð. Tað er rátt, tað er slitið, men tað hevur sál og (familju)søgu og er eisini – haldi eg – nokk so sjarmerandi.
Borðplátan liðugt viðgjørd
Notatir hjá Jóannesi mammubeiggja


text:
Hósdagin 17. desember vitjaðu løgtingsfólk umborð á Jákup Sverra, har umboð fyri Havstovuna, MEST, maskinstjórin og skiparin vístu teimum runt á tí frálíka skipinum og greiddu frá umstøðunum og útgerðini umborð.
Eftir at tey høvdu sæð skipið og fingið frágreiðingar, bjóðaði kokkurin ein drekkamunn í messuni. Har fingu tey frágreiðing um gongdina í verkætlanini, heilt frá projekteringi og til nú, skipið er liðugt.
Løgtingsfólkini vóru bergtikin av tí framúr snøgga, framkomna og væl útgjørda skipinum. Eisini vóru tey sera væl nøgd við, hvussu væl verkætlanin var greidd úr hondum, at byggingin er framd fyri tann avtalaða prísin og at tann fíggjarkarmur, sum løgtingið hevði játtað, varð hildin.


text:
Lítið grønt/reytt chewSpeech Pathology Associates
Tey lítlu CHEWS eru góð til pinkubarnið sum lærir seg at tyggja og bíta.
Hesin lítli grøni bítiringurin hevur knoppbar og stimbrar húðsansin eyka. Er til 6-24 mðr
er at fáa í reyðum ella grønum -viðmerk lit tá tú bíleggur.
Tá pinkubarnið býtur á hendan bítiringin, er muðurin opin, soleiðis at tað ber til at anda ígjøgnum munnin, og tað er møguligt at gera ljóð.
Haldið er lætt at halda í hjá smáum fingrum.
Hetta produktið er uttan latex, blýggj, BPA, PVC og phthalater.


text:
13-11-2020
Tíðindaskriv frá Vesturvón
Leiðslan á Vesturvón hevur, á fundi í gjár, eftirmett støðuna viðvíkjandi vitjanartíðum á Heiminum á Sýnini.
Hetta til nú, hevur tað verið soleiðis, at vit hava havt ásettar vitjanartíðir.
Nú tamarhald er á smittuni, hava vit umrøtt og eftirmett, saman við metingum frá búfólkið og avvarðandi.
Frá mánadegnum tann 16. novembur 2020 verður latið upp fyri øllum vitjanum. Hetta merkir, at ongar avmarkingar eru fyri hvussu nógv, og nær, vitjandi kunnu koma og at øll tiltøk aftur kunnu vera inni á heiminum.
Vitjandi verða framvegis biðin um, at skráseta seg tá tey vitja. Hetta fyri lættari at kunna spora smittu.
Tað hevur týdning fyri okkum øll, at vit halda tey almennu tilmælini um fjarstøðu og hondreinføri.
Vit gleðast um góðu gongdina búfólkum, avvarðandi og starvsfólkum at frama.
Miðvágur 13. Novembur 2020
Jóngerð M. Nielsen
Stjóri Vesturvón


text:
Kvirra er ein minni vælverumiðstøð í Sørvági har vit bjóða ymiskar vælveruviðgerðir, umframt kostráðgeving og skeiðvirksemi.
Eitt nú vælveru- ella sportmassagu og zonuterapi, ið eru við til at loysa upp fyri spenningum, og til at hjúkla um likami og sinni.
Umframt vælveruviðgerðir bjóða vit kostráðgeving fyri einstaklingar og sum Sense bólkaskeið.
Sense er ein lívsttílsbroyting, har vit arbeiða við kostumlegging og við at broyta vanar.
Í Miðvági bjóða vit fitness hølir og útgerð fram, og hava eisini liðvenjingar innan spinning, styrki, og fyri tey yvir 60+.
Alt hetta ger, at Kvirra kann bjóða sera góðar loysnir, tá tað kemur til kost, likami og sinni.


text:
§8 – Byrjan og uppafturtøka av leiki
Fótbóltslógin 2021 (§1 – §17) sum PDF
Mið verður lagt fyri at byrja báðar hálvleikirnar í dystinum, báðar hálvleikirnar í longdu leiktíðini og fyri at taka leik uppaftur, tá eitt mál er skorað. Fríspørk (beinleiðis og óbeinleiðis), brotsspørk, innkøst, málspørk og hornaspørk eru aðrir hættir at taka leik upp aftur (sí § 13-17).
Uppafturtøka av leiki verður gjørd við uppkasti, um dómarin hevur steðgað leiki, og um Fótbóltslógin ikki krevur ein av omanfyri standandi hættum.
Um eitt brot verður framt, meðan bólturin ikki er í leiki, broytir hetta ikki, hvussu leikur skal takast upp aftur.
1. At leggja mið:
Mannagongd:
- Liðið, sum vinnur lutakastið, ger av, hvat mál tað vil leypa á í fyrra hálvleiki, ella um tað vil leggja mið
- Um mótstøðuliðið leggur mið ella velur, hvat mál tað vil leypa á í fyrra hálvleiki veldst um omanfyri standandi
- Liðið, sum valdi, hvat mál tað vildi leypa á í fyrra hálvleiki, leggur mið fyri at byrja annan hálvleik
- Til annan hálvleik, skulu liðini skifta síðu og leypa á mótsatt mál
- Aftaná eitt lið hevur skorað eitt mál, skal hitt liðið leggja mið
Tá mið verður lagt:
- Skulu allir leikarar, uttan hann, sum sparkar bóltin, vera á egnari vallarhálvu
- Skulu mótleikararnir hjá liðnum, sum leggur mið, vera í minsta lagi 9,15m (10yds) frá bóltinum, inntil hann er í spæli
- Skal bólturin liggja stillur á miðblettinum
- Skal dómarin geva tekin
- Er bólturin í spæli, tá hann er sparkaður og týðiliga flytur seg
- Er loyvt at skora mál beinleiðis móti mótleikarunum. Um bólturin fer beinleiðis í sparkarans mál, skal hornaspark dømast til mótstøðuliðið.
Brot og revsingar
Um tann, ið leggur mið, nertur bóltin aftur, áðrenn hann hevur nortið annan leikara, skal óbeinleiðis (ella beinleiðis, um hann nertir bóltin við hondini) fríspark dømast.
Fyri øll onnur brot á mannagongdina við at leggja mið, skal mið leggjast av nýggjum.
2. Uppkast
Mannagongd:
Dómarin sleppur bóltinum til málmannin hjá verjandi liðnum í teirra brotssparksteigi, um:
- Bólturin var í brotssparksteiginum, tá leikur varð steðgaður ella
- Bólturin seinast varð nortin í brotssparksteiginum, tá leikur varð steðgaður
- Í øllum øðrum førum skal dómarin sleppa bóltinum til ein leikara á tí liði, sum seinast nart bóltin á tí stað, har bólturin seinast varð nortin av einum leikara, einum óviðkomandi, ella sum víst verður til í §9.1, ein dystarleiðara
- Allir aðrir leikarar (á báðum liðum) skulu vera í minsta lagi 4m burtur frá bóltinum, inntil hann er í spæli
Bólturin er í spæli, tá hann nertir vøllin.
Brot og revsingar
Uppkastið skal takast av nýggjum, um:
- Bólturin nertur ein leikara, áðrenn hann nertur vøllin
- Bólturin fer út um vallarlinjurnar uttan at hava nortið vøllin ella ein leikara
Um bólturin, eftir at uppkast er framt, fer í mál uttan at hava nortið í minsta lagi tveir leikarar, skal leikur takast upp aftur við:
- Málsparki, um bólturin fór í mál mótleikaranna
- Hornasparki, um bólturin fór í egið mál


text:
Nairobi
Nairobi (/naɪˈroʊbi/; lokalt [naɪˈroːbi]) er høvuðsstaðurin og størsti býur í Kenja. Býurin er m.a. kendur fyri Nairobi National Park, ið er eitt fríðøkið fyri vill djór, mitt inni í býnum. Býurin og økið kring býin eru Región Nairobi (Nairobi County, hvørs guvernørur er Evans Kidero. Býurin hevur gott 3 milliónir íbúgvar og liggur 1700 metrar yvir havinum. Býurin varð stovnaður í 1899 í sambandi við byggingina av jarnbreytini millum strandabýin Mombasa og landið Uganda. Í 1907 gjørdist Nairobi høvuðsstaður í Bretska Eysturafrika, og í 1963, tá ið Kenja gjørdist sjálvstøðug tjóð, gjørdist býurin høvuðsstaður í Kenja.
Landafrøði og veðurlagEdit
Fyrisitingarliga økið á býnum fevnir um nærum 700 km². Býurin liggur umleið 1 700 metrar yvir havinum.
Nairobi liggur millum býirnir Kampala og Mombasa. Hann liggur nærindis tí Eysturafrikanska Rivudalinum (Great Rift Valley) og minni jarðskjálvtar henda av og á. Ngong Hills liggur móti vestri, Mount Kenya móti norði og Kilimanjaro í ein landssynning. Nairobiáin og hjááir renna gjøgnum landslutin. Parkir í býun eru m.a. Uhuruparkin, Central Park og Nairobi Arboretum.
Hæddarmunurin á umleið 1 700 metrar yvir havinum gevur Nairobi eitt lýtt veðurlag. Kvøldini kunnu gerast kølig, men aldri køld.
Gongdin í fólkatalinumEdit
Hægstu skýskavarar í NairobiEdit
- Times Tower (140 metrar)
- Teleposta Towers (120 metrar)
- Kenyatta International Conference Centre (105 metrar)
- NSSF Building (103 metrar)
- I&M Bank Tower (99,1 metrar)
- Government Office Conference Hall (98 metrar)
- Provincial Headquarters (84,1 metrar)
- Cooperative Bank House (82,9 metrar)
- National Bank House (82 metrar)[2]
KeldurEdit
- ↑ "Population Distribution by Political Units". knbs.or.ke. http://www.knbs.or.ke/index.php?option=com_phocadownload&view=category&download=583:volume-1b-population-distribution-by-political-units&id=109:population-and-housing-census-2009&Itemid=599. Heintað 2015-03-30.
- ↑ Skyscraperpage, heintað 7. januar 2016


text:
Hví geva?
Bíblian lærir, at tað er betri at geva enn at fáa (Áp. 20,35b). Jesus lærdi eisini, at um vit geva, so skal okkum verða givið (Luk. 6,38a).
Nógvir trúboðarar hava ikki møguleika at vinna sær pening við at arbeiða og hava tí brúk fyri, at vit geva teimum pening. Tað er gott at kunna geva teimum burtur av frá okkum.
Hvørjum geva vit?
Vit geva til børnini hjá trúboðarum úr Lívdini. Trúboðarafamiljan hevur ikki møguleika at forvinna sær pening í frumskóginum, men livir av gávum, sum tey fáa. Tá ið vit hjálpa teimum, eru vit við til at gera tað møguligt hjá teimum at kunngera gleðiboðskapin í frumskóginum.
Nógvir trúboðarar hava brúk fyri okkara gávum. Vit fara møguliga at geva øðrum trúboðarum seinni.
Leiðslan í sunnudagsskúlanum í Lívdini hevur ábyrgd av, at peningurin fer óskerdur til trúboðarar.
Hvørt ár eru vit við til eitt serligt tiltak, "Christmas Child", har børnini kunnu geva fátækum børnum úti í heiminum gávur. Tá er tað ikki peningur, men gávur við leikum o.ø., sum vit kunnu lata fátøkum børnum úti í heimi.
Hvør kann geva?
Øll kunnu geva eitt sindur. Ætlanin er at læra børnini at geva av sínum egna peningi.
Hvønn sunnudag fer ein bússa runt, sum tey kunnu koyra pening í. Tað verður millum Gud og hvønn einstakan, hvussu nógv givið verður. Eingin nýtist at vita, hvat hvør leggur í bússuna.
Hvussu nógv?
Hvørt oyra er kærkomið - einki er ov lítið og einki ov stórt. Vit lesa um eina fátæka konu í Bíbliuni, sum bert gav ein pening, men Jesus segði, at hon gav meiri enn hini, tí hon gav alt, hon átti. Gott er at læra at geva eftir førimuni. Trýst verður ikki lagt á børnini. Børnini skulu vera glað fyri tað, tey geva (2. Kor. 9,7).
Hvat fáa vit afturfyri?
Brøv, myndir, gleðina av at geva, at læra at hugsa um onnur, læra at nýta okkara pening við umhugsni og ikki minst løn í Himli.
Hugsa tær, at vit fara at møta trúgvandi úr Venezuela í Himli - fólk, sum vórðu frelst, tí trúboðarar bóru teimum gleðiboðskapin!


text:
Rógvi, Randi, Jonas og Heri
22.-27. januar vóru tríggir teir bestu føroysku kastararnir á venjingarlegu í Växjö (Svøríki). Orsøkin til at farið var hagar var, at ein av venjarunum í Växjö (Ingela Nilsson) var í Føroyum í heyst, har hon undirvísti komandi ungdómsvenjarum. Vaxjø er stinnasta felag í Svøríki innan kast, og er annars eitt sera sterkt felag, har kendasti íðkarin í løtuni man vera Carolina Klüft, ið hevur vunnið HM, EM og OL í sjeykampi.
Venjingarumstøðurnar í Växjö eru stak góðar. Tey hava ein innandurafótbóltsvøll í fullari stødd, har ein kann venja spjótkast, og runt um hann er 400 m rennibreyt. Bygdar afturat stóru høllini eru tvær smærri hallir, ein har lop og forðarenning verða vand, og ein har teknisku greinarnar verða vandar. Í hesi høllini hekk eitt trol úr loftinum, og innanfyri trolið hekk segldúkur. Inni í hesum varð kastað hamar- og diskuskast, meðan spjót varð kastað í segldúk, ið hekk við síðuna av. Føroysku kastararnir vandu mest í teknikk-høllini, men nýttu eisini sprinthøllina, og upphitingin fór vanliga fram á 400 m breytini kring fótbóltsvøllin.
Kastararnir fingu hjálp frá Jonas Mellblom, ið er svenskur landsliðsvenjari innan spjótkast, men góður hamarkastvenjari eisini. Rógvi og Randi fingu m.a. høvi at kasta saman við besta kastara hjá monnum (Magnus Arvidssen), ið hevur kastað næstan 82 m. Jonas megnaði beinanvegin at seta fingurin á nøkur ting hjá Rógva og Randi í spjótkasti og hjá Randi og Hera í hamarkast. Tað føldist beinanvegin, at her var nakað at arbeiða við, og tá Randi og Rógvi kastaðu innandura, megnaði Rógvi, hóast møði frá fleiri døgum við venjing tvær reisur um dagin, at kasta 52 m. Her skal nevnast, at spjótini vanliga flúgva styttri innandura, og at nýtta spjótið var sera vánaligt. Magnus segði, at hann misti umleið 10 m við hasum spjótinum í mun til eitt gott spjót.
Sum heild má sigast, at kastararnir fingu stak nógv burtur úr túrinum og koma heim við nógvum góðum hugskotum, sum nú skulu arbeiðast inn í kastini. Vónandi við tí úrsliti, at øll fara at seta føroysk met í summar.


text:
UNESCO
UNESCO - United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization - er heimsumfevnandi ST felagsskapur, ið virkar fyri trygd og friði millum heimsins lond við at skipa samstarv innan málsøkini útbúgving, gransking, mentan, samskifti og upplýsing.
Felagsskapurin varð settur á stovn 4. november í 1945. Í dag eru 193 limalond og 11 atlimalond.
Føroyar fingu atlimaskap í 2009. Atlimaskapur gevur øll tey somu rættindi sum limaskapur, undantikið atkvøðurætt á aðalfundinum. Føroyar hava møguleika at luttaka í øllum virksemi hjá UNESCO og hava talu- og framløgurætt á aðalfundum.
UNESCO er skipað við aðalskrivara og stýrisráði við umboðum úr 58 londum og hevur høvuðsskrivstovu í París. Aðalfundurin, har øll limalondini luttaka, er annaðhvørt ár.
Limalondini skipa seg við hvør síni UNESCO nevnd.
Føroyar fingu sína fyrstu UNESCO nevnd í 2012.
Eitt av kendastu átøkum hjá UNESCO er heimsarvslistin. Á listanum eru dømi um mentanar- og náttúruarv, ið verður mettur at vera so serstakur, at serlig átøk skulu gerast fyri at varðveita hann. Føroyar eru ikki umboðaðar á heimsarvslistanum enn.
Norðurlond hava tætt samstarv í UNESCO og Føroyar eru við í virkna samstarvinum, ið Norðurlond hava. Norðurlond royna at virka fyri, at londini altíð hava eitt umboð í stýrisráðnum í UNESCO.


text:
Yrkisnevndin er vald fyri 4 ár í senn. Yrkisútbúgvingarráðið velur Yrkisnevndina eftir tilmæli frá pørtunum á arbeiðsmarknaðinum. Í Yrkisnevndini sita tvey umboð fyri arbeiðstakaran og tvey umboð fyri arbeiðsgevaran.
Yrkisnevndin hevur ábyrgdina av ymiskum uppgávum ísv. læru og skúla. Eitt nú tekur yrkisnevndin avgerðir um umsóknir um góðkenningar av læruplássum, útbúgvingarinnihald í einstøku yrkisútbúgvingunum og mál um stytting í útbúgvingartíðini. Eisini tekur yrkisnevndin sær av ósemjum millum lærlingar og lærupláss, tá hesi ikki sjálvi finna semju.
Nevndin hevur regluligar fundir, umleið eina ferð um mánaðin, ella tá ið tørvur er á tí.


text:
Flytivegleiðing til tín, ið flytur til Føroya
Avgerðin er tikin – tú hevur valt Føroyar. Eftir fleiri ár uttanlands kann tað tykjast sum ein stór broyting at flyta heim. Vit ynskja at hjálpa tær at gera flytingina eitt sindur smidligari, soleiðis at tú kanst brúka orkuna til allar tær spennandi avbjóðingarnar, ið liggja fyri framman.
Flytipakki
Smyril Line bjóðar tær, ið hevur valt Føroyar, eitt serligt flytitilboð, ið er ein flytipakki við serprísi fyri flutning av innbúgvi frá tínum bústaði í Danmark og heim til Føroya. Sí tilboðið her. Fyri at kunna tryggja flytigóðsið, er neyðugt at kenna virðið á flytigóðsinum. Her er ein góð hjálp til at finna røttu tryggingarupphæddina.
Flytigóðs
Tú kanst fáa flytigóðsið við tær toll- og avgjaldsfrítt undir ávísum treytum, tá tú flytur heimaftur. Tú skalt t.d. hava verið búsitandi í útlondum í minst eitt ár, lutirnir skulu vera brúktir av tær og vera minst 6 mánaðir. Matvørur, tubbaksvørur og rúsdrekka kann ikki innflytast toll- og avgjaldsfrítt sum flytigóðs. Fyri at brúka regluna um toll- og avgjaldsfrítt flytigóðs skalt tú kunna vísa eina flytiváttan frá kommununi, ið tú flytur til. Flytiváttanina fært tú frá kommununi. Tú skalt eisini fylla út og skriva undir eina flytigóðsváttan frá TAKS, sum tú finnur við at trýsta á leinkið niðanfyri. Eftir at flytigóðsið er komið til Føroya, fært tú eitt skjal frá flutningsfelagnum. Hetta skjalið skalt tú brúka til at fylla út flytigóðsváttanina.
Minst til at vera fyrivarin og tryggja flytigóðsið við eini flytigóðstrygging.
Flytipakki - serprís á bingju
Smyril Line bjóðar tær, ið hevur valt Føroyar, eitt serligt flytitilboð við serprísi á flutning av innbúgvi frá tínum bústaði í Danmark og heim til Føroya.
Innflyting av bili
Tú kanst fáa bilin heim við tær toll- og avgjaldsfrítt, um bilurin er til egna nýtslu, tú hevur átt hann í minst 6 mánaðir og hevur búð í landinum, tú flytur frá, í minst 1 ár. Tó skal skrásetingargjald rindast til Akstovuna, sí meira um hetta niðanfyri. Fyri at fáa bilin heim til Føroya, skal hann skrásetast og fáa føroyskt nummarspjaldur. Tú kanst bert skráseta bilin í Føroyum, um eigarin (brúkarin) hevur fastan bústað í Føroyum.
Soleiðis gert tú:
-
Upp til fýra vikur áðrenn tú útflytur bilin úr Danmark, skalt tú sýna hann.
-
14 dagar áðrenn útflyting biður tú SKAT um eina virðisáseting. Sí vegleiðing her.
-
Tá ið bilurin er komin til Føroya, skalt tú í fyrstu atløgu tekna trygging fyri at kunna fáa eitt nummarspjaldur. Ábyrgdartrygging er lógarkravd, men vit viðmæla tær at tekna Partvísa skrokktrygging ella Skrokktrygging eisini – tað veldst um aldurin á bilinum. Les meira her.
-
Tá ið tú hevur teknað trygging, skal bilurin sýnast á Akstovuni.
-
Síðani skal TAKS tollstempla pappírini, sum tú fekst frá Akstovuni í sambandi við sýnið.
-
Send avrit av tollstemplaðu pappírunum til: motorcenter@skat.dk sum skjalprógv fyri, at bilurin er fluttur úr Danmark. Journalnummarið, ið tú fekst frá SKAT í sambandi við virðisásetingina, skal skrivast í evnisteigin á teldubrævinum. Akstovan sendur danska nummarspjaldrið til SKAT í Danmark. Á leið 3 vikur eftir fært tú skrásetingaravgjaldið útgoldið frá SKAT.
Minst til at rokna út á leið, hvussu nógv tú fært aftur, ella skalt gjalda, fyri at skráseta bilin í Føroyum. Hetta fyri at kunna meta um, hvørt tað loysir seg at taka bilin við heim ella ikki. Gev gætur, at í Føroyum nýta vit framleiðsluvirðið, meðan man í Danmark nýtur søluvirðið. Hetta merkir, at man møguliga skal rinda nógv fyri at fáa ein gamlan bil, ið hevur eitt lægri søluvirði enn framleiðsluvirði, heim til Føroya. Sí dømi á skrásetingargjøld her.
GG! Dømið vísir bert, hvat tú skal gjalda í Føroyum, tvs. at danska skrásetingargjaldið, ið tú fært aftur, ikki er roknað við. Upprunagjaldið í døminum er framleiðsluvirðið.
Flyting
Tá ið tú flytur heim til Føroya, skalt tú bert boða kommununi, tú flytur til, frá. Tað er sostatt ikki neyðugt at boða frá í Danmark, áðrenn tú flytur. Tú kanst boða frá flyting við at fara persónliga inn á kommununa ella fylla út eitt tilflytingarskjal, ið tú finnur á heimasíðuni hjá kommununi, og senda tað til kommununa. Sí vegleiðing til tær ymisku kommunurnar á heimasíðuni hjá kommununi, tú flytur til.
Um tú hevur børn, ið ikki hava búð í kommununi áður, er neyðugt at hava avrit av passi, navna- og føðibrævi hjá børnunum við.
Harumframt skalt tú boða Posta og tínum peningastovni frá – bæði tí danska og tí føroyska peningastovninum, um tú hevur báðar.
Grundstykki og bústaðir
Ynskir tú at keypa grundstykki, skalt tú skriva teg upp til eitt grundstykki í ynsktu kommununi. Vit mæla tær til at skriva teg upp, longu meðan tú ert búsitandi uttanlands. Í Tórshavnar kommunu eru reglurnar eitt sindur øðrvísi - har er eingin bíðilisti, men tú kanst melda teg til útlutanir so hvørt, kommunan almannakunngerð, at grundøki í nýggjum útstykkingum eru klár at luta út. Lýst verður í fjølmiðlunum, nær og hvar tú kanst skriva teg upp, tá ið ein útstykking er klár.
Tað kann vera strævið at leita eftir bústaði í Føroyum, meðan tú ert uttanlands. Tí bjóðar Skyn Facetime-framvísingar, so tú hevur næstan sama møguleika, sum keyparar í Føroyum, at meta um ognina. Set teg í samband við Skyn á skyn@skyn.fo, um tú ynskir eina Facetime-framvísing.
Dagstovnar
Tú kanst skriva børn upp til pláss í føroyskum dagstovni 6 mánaðir áðrenn, tú flytur heim. Hevur tú fleiri børn, verður avsláttur latin. Tað er ymiskt, hvussu nógvur avsláttur verður latin í ymsu kommununum. Fyll út umsóknarblað á heimasíðuni hjá kommununi, sum tú ætlar at flyta til.
ALS
Áðrenn tú kemur til Føroya, er tað týdningarmikið at biðja tín danska a-kassa um eina limaskapsváttan. Hendan váttanin skal latast ALS saman við lønarseðlum fyri teir seinastu 12 mánaðirnar, ið tú hevur verið í arbeiði. Hevur tú fingið dagpengar útgoldnar frá donskum a-kassa, skalt tú biðja a-kassan um útskriftir yvir útgoldnar vikur í Danmark. Hesar verða so mótroknaðar í ALS-tíðarskeiðinum, sum vóru tær brúktar í Føroyum. Tá tú ert komin til Føroya, skalt tú lata ALS eitt umsóknarblað, ið tú finnur her. Hevur tú búð í Danmark í meira enn 12 mánaðir og ikki tryggjað teg móti arbeiðsloysi, hevur tú ikki rætt til ALS-útgjald.
Ert tú nýútbúgvin, tá tú flytur heim, er tað umráðandi, at tú ert limur í donskum a-kassa í seinasta lagi 2 vikur eftir loknan lesnað. Í Føroyum ber ikki til at fáa dimittendsats (dagpeningasatsur til nýútbúgvin), so tú hevur ikki rætt til dagpening í ALS sum nýútbúgvin, um tú ikki hevur eina lønarinntøku, sum ALS kann rokna arbeiðsloysisstuðulin eftir. Tú kanst tó fáa tín danska dimittendsats við tær til Føroya í 3 mánaðir, um tú ert limur í donskum a-kassa.
Skattur
Hevur tú flutt bústað og byrjar hjá einum arbeiðsgevara, sum flytur tær løn, afturheldur TAKS sjálvvirkandi skattin og ávís gjøld, uttan at tær nýtist gera meira. TAKS afturheldur landsskatt, kommunuskatt, møguliga kirkjuskatt, arbeiðsmarknaðargjøld, heilsutrygdargjald og kringvarpsgjald. Føroyska skattaskipanin er gjørd soleiðis, at hon gjøgnum árið so hvørt roknar út, hvussu nógv skal rindast í skatti í mun til inntøkuna, og afturheldur hesa upphæddina í lønini. Flytur tú til Føroya mitt í einum ári, og veitst tú, hvør tín inntøka verður restina av árinum, kanst tú boða TAKS frá hesum við eini fyribils skráseting av inntøkuni. Tá verður skatturin roknaður rætt. Les meira her.
Barnafrádráttur
Hevur tú børn, fært tú frádrátt í skattinum, sonevndan barnafrádrátt. Barnafrádrátturin er býttur millum land og kommunu. Frádrátturin, sum verður givin í landsskattinum, er tengdur at aldrinum hjá barninum, t.e. um barnið er eldri ella yngri enn 7 ár. Frádrátturin í kommunuskattinum er ymiskur í øllum kommunum, millum 4.000 og 10.000 krónur árliga fyri hvørt barnið. Les meira her.
Pensjón
Um tú eigur eina pensjónssamansparing í Danmark og ynskir at flyta hana heim til Føroya, so skalt tú gjalda fullan úrtíðarskatt (60%) av samansparingini í Danmark, áðrenn hon verður flutt til Føroya. Tú hevur tó møguleika at søkja TAKS um at fáa skattin endurrindaðan í Føroyum, um ávísar treytir eru loknar. Tú skalt m.a. hava búð í Danmark alt tíðarskeiðið, meðan tú hevur goldið inn á donsku pensjónssamansparingina. Hvussu long tíð er liðin, síðani tú flutti heim aftur til Føroya, er eisini avgerandi. Vit mæla tær til at seta teg í samband við TAKS fyri at fáa nærri kunning, áðrenn tú flytur pensjónssamansparingina heim til Føroya.
Trygging
Tað hevur stóran týdning at tryggja bæði teg og títt, tá ið tú flytur heim. Vit mæla tær til í minsta lagi at tekna Familju- og Vanlukkutrygging. Familjutrygd er ein innbúgvs- og ábyrgdartrygging fyri teg og húskið. Ábyrgdartryggingin umfatar ta ábyrgd, ið tú sum privatpersónur kann ábyrgdast fyri. Vanlukkutrygd er títt persónliga trygdarnet, um tú skuldi verið fyri vanlukkutilburði. Hevur tú børn, er tað eisini týdningarmikið eina barnavanlukkutrygging til tey. Les meira um barnavanlukkutrygd her.
Set teg í samband við Trygd á trygd@trygd.fo fyri at finna út av, hvør tín tørvur er, ella hygg nærri at fíluni niðanfyri, ið eisini inniheldur góð ráð og bráfeingis tannhjálp.
NemID
NemID er tín atgongd til Netbankan. Um tú hevur eitt danskt NemID, kanst tú brúka tað í Føroyum eisini. Tað einasta, tú skalt gera, er at venda tær til tín peningastovn og upplýsa títt danska persónsnummar (cpr-nr.) og undirskriva eitt samtykki.
Mínboks og Mínlykil
Mínboks er tann føroyska e-Boks. Í Mínboks fært tú post frá fyritøkum og stovnum beinleiðis á telduna. Stovna Mínboks og les meira her.
Mínlykil er ein trygg og felags innritingarskipan til Mínboks og aðrar tænastur hjá virkjum og stovnum. Tað er ókeypis at stovna og nýta Mínlykil. Tú kanst bíleggja Mínlykil her.
Borgaragluggin
Sjálvgreiðslan hjá TAKS til borgarar er borgaragluggin.fo. Har ber m.a. til at síggja upplýsingar, ið TAKS hevur um teg, og avgreiða flestøll viðurskifti við TAKS alt samdøgrið. Fyri at fáa atgongd til Borgaragluggan krevst, at tú hevur Mínlykil.
Fakfelag og A-kassi
Vit mæla tær til at gerast limur í einum fakfelag, ið arbeiðir fyri at betra korini innan títt fakøki. Nøkur av teimum føroysku fakfeløgunum finnur tú her.
Í Føroyum er ikki sama skipan við a-kassum, sum vit kenna frá Danmark, men øll gjalda sjálvvirkandi til ALS umvegis skattin.


text:
Skrivar tú trygging verður eisini leitað eftir øðrum endingum av orðinum sum t.d. tryggingar og tryggingarvirksemi.
Skrivar tú ?trygging verður leitað eftir orðum sum t.d. lívstrygging og lívstryggingar.
Skrivar tú ”trygging” verður einans leitað eftir júst hesum sniðnum av orðinum.
29. mai 2012Nr. 72
Kunngerð um taðing, sum broytt við kunngerð nr. 11 frá 18. februar 2020
Við heimild í § 4, stk. 1, § 6, stk. 2, § 7, § 13, § 35, stk. 2, § 35 a, § 37, stk. 3, § 39, stk. 2 og § 72, stk. 3 í løgtingslóg nr. 134 frá 29. oktober 1988 um umhvørvisvernd, sum broytt við løgtingslóg nr. 25. frá 14. mai 2008 og nr. 128 frá 22. desember 2008, verður ásett:
Endamál og virkisøki
§ 1. Endamálið við kunngerðini er:
1) at tryggja, at taðing ikki elvir til dálking av umhvørvinum, heilsuvanda ella ampa í nærumhvørvinum,
2) at tryggja, at tøð o.a. verða goymd undir tryggum viðurskiftum,
3) at fremja nýtsluna av tøðum sum tilfeingi.
§ 2. Kunngerðin fevnir um goymslu og útbreiðslu av neytatøðum, súrhoyggjaevju o.a.
Allýsingar
§ 3. Í hesi kunngerð skilst við:
1) Ábyrgdarin: festarin, leigarin ella eigarin av jarðarlendinum.
2) Vatnveitingarlendi: lendi, har drekkivatn verður savnað sambært lógini.
3) Taðing: útbreiðsla av tøðum, sum jørðin kann taka ímóti.
4) Taðingarlendi: lendi, har taðingin lógliga kann fara fram.
5) Djóraeind: ein mjólkikúgv uttan viðsetu, sum er inni alt árið, ella 3 ungneyt, sum eru inni alt árið.
Fyrisiting og eftirlit
§ 4. Kommunan hevur eftirlit við, at ásetingarnar í hesi kunngerð verða fylgdar. Eftirlitið verður útint sambært kapitli 7 í lógini.
Taðingarætlan
§ 5. Kommunan skal krevja, at ábyrgdarin ger eina taðingarætlan, sum lýsir, hvussu taðingin verður skipað, og hvar tøðini verða sprænd. Ætlanin skal sendast kommununi til góðkenningar.
Stk. 2. Tíðarskeið, nøgd og hvar taðað er, skal skrásetast. Upplýsingarnar skula latast kommununi eftir umbøn.
Avmarkingar
§ 6. Taðing má bara fara fram í tíðarskeiðinum 15. mars til 15. oktober. Taðingin skal í mest møguligan mun fara fram í byrjanini av hesum tíðarskeiði.
Stk. 2. Ikki er loyvt at taða sunnu- og halgidagar.
Stk. 3.1) Kommunan kann í serligum førum geva einum ábyrgdara tíðaravmarkað undantaksloyvi til undir nærri tilskilaðum treytum at taða uttan fyri tað í stk. 1 ásetta tíðarskeiðið, um týðandi fyrilit fyri øðrum virksemi tala fyri tí. Ábyrgdarin skal í skrivligari umsókn um undantaksloyvi lýsa tørvin, ætlanina, nøgdina og slagið av tøðum, staðsetingina og støddina á lendinum, har ið ætlanin er at spræna tøðini.
Stk. 4. 1) Kommunan skal beinanvegin við almennari lýsing í svørtu talvu, á heimasíðu ella aðrastaðni kunna sínar borgarar um eitt undantaksloyvi sambært stk. 3 og treytirnar fyri loyvinum.
Stk. 5. 1) (Strikað).
Stk. 6. 1) (Strikað).
§ 7. Loyvt er ikki at taða á vatnveitingarlendum nærri enn 50 metrar frá vatnbrunnum og áum, løkum o.ø., sum leiða vatn í vatnbrunn.
Stk. 2. Ikki er loyvt at taða á økjum, sum eru lýst sum verndarøki fyri drekkivatn sambært § 10 í kunngerð nr. 53 frá 3. mai 1994 um umhvørvisreglur, sum broytt við kunngerð nr. 111 frá 7. sept. 2009.
§ 8. Loyvt er ikki at taða soleiðis, at tøðini beinleiðis seta í áir, løkir, vøtn, tjarnir, á strondina ella á sjógv.
Stk. 2. Loyvt er ikki at taða í regni, tó er loyvt at taða í sirmi.
Stk. 3. Loyvt er ikki at taða, tá lendið er fryst ella tá kavi liggur.
Stk. 4. Loyvt er ikki at taða í økjum, sum liggja oman fyri 250 metra hæddarkurvina, 2) sí fylgiskjal.
Stk. 5. Umhvørvisstovan kann í serligum førum, eftir umsókn, geva undantaksloyvi til taðing oman fyri 250 metra hæddarkurvina.
§ 9. Í sambandi við spræning av tøðum nærhendis bústøðum, skulu atlit takast at ampum av lukti, taðsprutti, o.ø.
Stk. 2. Í tann mun tað letur seg gera, skal tað ikki taðast, tá ættin liggur ímóti bygdum øki sambært góðkendari byggisamtykt.
Stk. 3. Í bý- ella bygdarøkjum er ikki loyvt at taða nærri enn 50 metrar frá bústøðum.
Stk. 4. Kommunan kann eftir umsókn veita undantak frá stk. 3 og áseta treytir fyri undantaksloyvinum.
Stk. 5. Fyri at verja serliga viðkvom náttúruøkir, eitt nú fuglabøli, lyngheiðar o.tíl., kann Umhvørvisstovan banna taðing í hesum økjum.
Stk. 6. Fyri at verja skónir og annan vøkstur skal tað, í tann mun tað letur seg gera, taðast soleiðis, at taðingin ikki rakar bøgarðar og hagagrót.
Stk. 7. Um dálking ella ampar standast av taðingini, skal kommunan geva boð um bøtandi atgerðir innan nærri ásetta freist. Verður ikki bøtt um dálkingina ella amparnar, kann kommunan gera av at banna taðing í økinum.
Goymslur o.tíl.
§ 10. Mykjubrunnar, køstar, súrhoyggjabrunnar o.tíl. skulu í minsta lagi rúma tí, sum svarar til 6 mánaða framleiðslu av tøðum.
§ 11. Goymslan av tøðum skal staðsetast soleiðis, at minst møguligur vandi er fyri dálkingaróhappum.
Stk. 2. Ábyrgdarin skal gera eina tilbúgvingarætlan, sum skal fevna um fyribyrging av dálkingaróhappum, og hvussu farast skal fram, um eitt slíkt óhapp hendir.
§ 12. Køstar, mykjubrunnar, súrhoyggjabrunnar o.tíl. skulu verða vatntættir bæði í botninum og í vegginum. Teir skulu hava lok og girðing rundanum.
Taðingarlendi
§ 13. Ábyrgdarin skal hava atgongd til nóg mikið av taðingarlendi til at spræna tøðini á. Í minsta lagi 0,4 ha. av lendi skulu vera tøk fyri hvørja djóraeind.
Stk. 2. Um tøð skulu spjaðast á øki, sum ábyrgdarin ikki hevur ræðisrættindini á, skal ein skrivlig avtala fyriliggja, áðrenn taðingin fer fram.
Stk. 3. Kommunan kann geva frávik í stødd av taðingarlendi, um undirskot er av føðsluevnum í jørðini.
Gjøld
§ 14. Avvarðandi fyrisitingar- og eftirlitsmyndugleiki kann áseta gjøld fyri góðkenningar og eftirlit eftir hesi kunngerð. Gjøldini mugu ikki vera hægri enn umsitingarkostnaðurin av tænastuni.
Kæra
§ 15. Avgerðir hjá kommununi kunnu, innan 4 vikur frá tí degi avgerðin er fráboðað, kærast til Umhvørvisstovuna.
Stk. 2. Avgerðir hjá Umhvørvisstovuni kunnu, innan 4 vikur frá tí degi avgerðin er fráboðað, kærast til Innlendismálaráðið.
Stk. 3. Kæran skal sendast tí myndugleika, sum hevur tikið avgerðina. Hesin sendir kæruna til kærumyndugleikan saman við tilfarinum, sum hevur ligið til grund fyri málsviðgerðini.
Revsing
§ 16. Tann, ið brýtur ásetingarnar í §§ 5-13 í hesi kunngerð, ella ikki aktar boð, givin við heimild í henni, verður, um ikki strangari revsing er ásett í aðrari lóggávu, revsaður við bót.
Stk. 2. Revsingin kann herðast til fongsul í upp til 1 ár, um brotið er framt við vilja ella av grovum ósketni, og um tað við brotinum er:
1) voldur skaði á umhvørvið ella elvdur vandi fyri hesum, ella
2) fingin ella ætlaður peningaligur fyrimunur fyri viðkomandi ella onnur, her uppi í við sparing.
Stk. 3. Feløg v.m. (løgfrøðiligir persónar) koma undir revsiábyrgd eftir reglunum í kapitli 5 í revsilógini.
Stk. 4. Fyri brot o.a., sum eru nevnd í stk. 1, er fyrningarfreistin fyri revsiábyrgd 5 ár.
Stk. 5. Málini verða viðgjørd sum løgreglumál. Rættartiltøkini í rættargangslógini kapitli 72 og kapitli 73 eru tó galdandi í sama mun sum í málum, sum verða viðgjørd av statsadvokatinum.
Gildiskoma og skiftisreglur
§ 17. Henda kunngerð kemur í gildi 1. juni 2012.
Stk. 2. Ásetingin í § 10 um goymsluviðurskifti, kemur í gildi 1. januar 2017.
Innlendismálaráðið, 29. mai 2012
Kári P. Højgaard (sign.)
landsstýrismaður
/ Rúni Joensen (sign.)


text:
Surinam
Tjóðveldið Surinam (niðurlendskt Republiek Suriname) er eitt land í Suðuramerika. Landið æt fyrr Niðurlendska Gujana. Bretar løgdu landið undir seg í 1650-árunum, men í 1667 lótu teir niðurlendingum tað í býti fyri oynna Nýamsterdam, nú Manhattan í New York. Surinam loysti frá Niðurlondum í 1975 og gjørdist frælst ríki. Einir 200 000 surinamar búgva og arbeiða í Niðurlondum, haðan senda teir ættfólkum sínum í heimlandinum pening at liva av. Høvuðsstaðurin í Surinam er tætt við strondina. Húsini og byggilistin og gøtunøvn sum til dømis "Konigstraat" bera boð um, at býurin hevur verið niðurlendskur. Flestu húsini eru av viði, eisini St. Pæturs- og St. Paulus-kirkja við sínum høgu spírum. Kirkjan varð bygd í 19. øld. Annaðhvørt fólk í Surinam býr í Parimaribo.


text:
Millumtjóða samstarv
Føroyar taka lut í norðurlendskum og altjóða samstarvi á mentanarliga økinum.
Føroyar fingu atlimaskap í UNESCO í 2009. UNESCO virkar fyri altjóða samstarvi innan útbúgving, vísind og mentan.
UNESCO hevur eina røð av sáttmálum, ið skulu tryggja varðveiting av mentanar- og náttúruarvi.
UNESCO hevur eisini ein lista yvir heimsarv, ið hevur sum endamál at varpa ljós á felags mentanar- og náttúruarv heimsins og harvið fremja varðveiting og vernd.
Útvið 1000 støð kring allan heim er á heimsarvslistanum. Føroyar eru ikki umboðaðar á listanum.
Les meira á www.unesco.org
Føroyar hava samstarvsavtalur á mentanarliga økinum við fleiri av grannalondum okkara.
Avtala er um samstarv innan mentan, útbúgving og gransking millum Hetland og Føroyar:
Agreement hetland.pdf
Avtala er um samstarv innan mentan, útbúgving og gransking millum londini í Útnorði - Grønland, Ísland og Føroyar:
útnorðuravtalan.pdf


text:
Friday, October 12, 2012
Hanni Bjartalíð - Homo Ludens í Listasavninum
Har er ein øgilig rokan og garteran í Listasavninum í løtuni. Tríggir menn arbeiða so hugaliga við at lempa sand og sukur og mála stabbar, smíða og gera við, so at framsýningin hjá Hanna Bjartalíð verður klár til upplatingina leygardagin 13.oktober klokkan tvey. Klokkan trý sama dag verður samrøða millum listamannin og leiðara Listasavnsins, Nils Ohrt. Sjálvt um menninir í skrivandi stund ikki eru lidnir at seta verkini upp, er longu greitt og ivaleyst, at talan er um eina serstaka og øðrvísi framsýning av heilt serligari karat við figurum og objektum, sum umboða nakað spildurnýtt í føroyskari myndlist.
Hanni byrjaði meira traditionelt við tekningum og málningum, og hann fæst enn við tveydimensionella myndlist, men í hesi framsýningini verður fokuserað uppá træstandmyndirnar, sum ofta eru gjørdar av kasseraðum træpettum, møblum og ymsum readymade lutum, spælikubbum og skeribrettum, sum Hanni fær fatur á í ymiskum loppumarknaðum og aðra staðni. Endurnýtsla er umráðandi í listini hjá Hanna Bjartalíð, hvat hann enn tekst við, um tað er collage, máling ella húsastandmyndir, og alt tilfar verður brúkt, eisini pappírs- og trærestir. Hanni Bjartalíð hevur arbeitt við teimum sermerktu træobjektunum í eini fimm-seks ár. Við hesum verkunum hevur Hanni Bjartalíð nátt eitt fyribils hæddarpunkt í síni støðugu listarligu leitan, ið av álvara staðfestir, at Hanni Bjartalíð er ein av týdningarmiklastu nýskaparum innan føroyska samtíðarlist.
Í føroyskari standmyndalist eru húsastandmyndirnar í grundini eitt nýbrot, ið fullkomiliga brýtur frá føroyskari standmyndahevd. Við íblástri frá eitt nú barndómsminnum tykjast hesir vøkru, partvíst málaðu standmyndirnar úr organiskum træi merktar av einum at kalla eymligum nærlagni í mátanum, tær eru settar saman. Tær minna um hytturnar, sum vit bygdu í barndóminum, men eru samstundis ómetaliga gátuførar í teirra ófunktionellu kvirru. Listamaðurin hevur í mong ár búð í Finnlandi, men hann er Klaksvíkingur, uppvaksin í sjálvum fiskivinnuhøvuðsstaði føroyinga, haðani fleiri av okkara góðu listafólkum eru. Honum dámdi væl at vera við sjógvin sum barn m.a. orsakað av øllum teimum spennandi rekalutunum, ið allir róku upp á land við hvør sínari áhugaverdu søgu, sum tú kundi ímynda tær og spæla tær við í huganum. Og tað hevur okkurt barnsligt spælandi yvir sær, hetta, sum Hanni Bjartalíð tekur upp, men á einum øðrum, listarligum støði. Allar húsastandmyndirnar hava sín serliga samleika, summar tykjast eksotiskar við nógvum bjørtum litum, meðan onkrar tykjast meira asketiskar og afturlatnar. Onkrar eru eins og standmyndir, formliga áhugaverdar, men onkur onnur er narrativar, ímyndandi okkurt ávíst, ein kiosk ella ein grill til dømis. Figurarnir minna eitt sindur um teir, sum tann lítli listamaðurin, Emil úr Lönneberg telgir teir mongu tímarnar, tá hann goymir seg fyri sínum øra pápa. Allir figurarnir hava hvør sína persónligheit, hvør sína søgu, sum vit áskoðarar kunnu gera lidna í okkara egna huga.
Í sambandi við framsýningina gevur Listasavn Føroya út bókling við myndum av verkunum hjá Hanna Bjartalíð, umframt tveimum tekstum, sum undirritaða og Nils Ohrt hava skrivað. Mín grein snýr seg um nøkur útvald verk hjá Hanna, meðan Nils Ohrt plaserar verkini hjá Hanna í mun til listarlig og arkitektonisk rák í Føroyum og úti í heimi. Nils Ohrt skrivar m.a: "..Húsini hjá Bjartalíð eru livandi og fjálg – og óhugnalig – og siga eina søgu, men formurin sjálvur er eisini áhugaverdur. Formurin kemur týðiligast til sjóndar í húsunum, sum eru einlitt og rúma lítið, ið kennist aftur. Av tí at húsini eru so abstrakt, trína tey fram sum reinar rúmligar samansetingar og minna ikki sørt um nonfigurativar standmyndir. Sama er galdandi fyri tey húsini, sum eru meira „hús“. Her skal munur gerast millum tvey sløg av húsum hjá Bjartalíð, nevniliga tey einlittu úr ómálaðum viði, har innbúgvið stundum er málað við einum sterkum liti, soleiðis at talan er um javnvág millum „standmynd“ og „hús“. Og so eru tað tey heldur frásøgukendu og larmandi húsini við sterkum kontrastlitum, ymiskum træsløgum og yvirflatum, blonkum og óblonkum, og við frásigandi lutum sum innbúgv og kanska enntá skelti. Tey eru meira „hús“ enn „standmynd“. Líka mikið um formurin er frásøgukendur ella ikki, er hann altíð ein roynd við tilfarsávirkan. Talan er um tey ráu úr ómálaðum viði, har vit næstan kunnu merkja flísarnar í fingrunum, men eisini ein hill úr køliskápi kann verða til eina kanning av tí tilfarsliga, tá ið tann lakkaði flatin skapar eina nýggja visuella og taktila heild við teimum málaðu og burturskornu pørtunum..".
Eg skrivi m.a. um eina húsastandmynd, sum eitur "Grillin": "Grillin" er heitið á eini fantastiskari hvítari húsastandmynd frá 2007-08. Við reyðari tekju og vindeygakarmi er hon í grundini ikki ólík eini veruligari grill ella eini kiosk, sum ein tílík kundi tikið seg út onkrastaðni í kjallaranum í onkrum sethúsum fyrr í tíðini, áðrenn tær sløttu og professionellu bensinstøðirnar yvirtóku alt tílíkt virksemi. Tá í tíðini kundi tað í roynd og veru kennast beinleiðis smart at standa og hanga við eina tílíka grill, hvíla albogan á heimagjørdu træplátuna, sum fungeraði sum diskur, meðan tú frá damuni í vindeygalúkuni bílegði eina várrullu og eina Hawaii Dream…". Báðir tekstirnir kunnu lesast í kataloginum, sum verður givið út í sambandi við ferniseringina.
Fleiri av verkunum á framsýningini eru sett upp í rúminum á ein hátt, sum minnir um rúmligar installatiónir, t.d. tey bæði verkini, sum eru sett á eitt landslag av sukri. Hesi verkini verða bæði sett upp í einum rúmi fyri seg sjálvi aftast í framsýningarsalinum, har sum Grafiski Verkstaðurin var. Har myrkaleggja tey rúmið í løtuni og eftir ætlan verða verkini upplýst, og fara at standa og glitra í snjóhvíta, dreymakenda sukurlandslagnum í Listasavni Føroya.
(KP)
Posted by Listin at 9:05 AM
Labels: Framsýningar, KP, Myndlist


text:
Fornaldarfrøði
Innihaldið í lærugreinini fornaldarfrøði er grikska og rómverska mentanin, sum hon hevur ment seg í tíðarskeiðnum 700 f.Kr. – 500 e.Kr.
Vit arbeiða við grikskum og rómverskum bókmentum og læra um hvørja ávirkan hesir tekstir hava havt á okkara søgu og samtíð. Vit lesa ymisk tekstasløg, fyrst og fremst brot úr Homerisku kvæðunum, tveir harmleikir, og dømi úr søguskriving, heimspeki og retorik. Serligur dentur verður í hesum høpi lagdur á ávirkanina frá grikskari heimspeki og rómverskari rættarhugsan á samfelagið í vesturheiminum í dag.
Eisini læra vit høvuðseyðkennini í grikskari og rómverskari listarsøgu, serliga bygningslist, standmyndir, vásamálningar, mosaikkir og veggjamálningar. Í so stóran mun sum til ber verða tekstir lisnir, sum eru týddir til føroyskt, við einstakum dømum á donskum.


text:
Kaj Leo Holm Johannesen, samstarvsráðharri, setti í dag evnisráðstevnu hjá Útnorðurráðnum, sum verður hildin í Norðurlandahúsinum. Evnið á ráðstevnuni er mál í útnorði.
Kaj Leo Holm Johannesen varpaði ljós á týdningin av, at vit í norðurlondum og útnorði halda fast um okkara málmenning, og at vit geva okkum far um, at tilflytarar hava avbjóðingar við at fella til og trívast í okkara londum, um teir ikki fáa munadygga málundirvísing.
Kaj Leo Holm Johannesen vísti á, at arbeiðið innan norðurlandasamstarvið í stóran mun hevur verið grundað á tankan um, at vit hava felags virðisgrundarlag, í stóran mun av tí at vit skilja málið hjá hvør øðrum.
”Tað er gleðiligt at Útnorðurráðið varpar ljós á støðuna hjá okkara smáu málum í útnorði, og serliga í mun til børn og ung. Vit hava tørv á at viðgera hetta evnið, fyri at kunna fylgja við í altjóðagerðini, og verða kappingarfør og kunna bjóða áhugaverdar karmar til okkara borgarar”, sigur
Kaj Leo Holm Johannesen.
Røðan kann lesast her
Heilsumálaráðið


text:
Seminar um førleikameting 2016
Mikudagin 31. august 2016 setti Rigmor Dam landsstýriskvinna í menta- og útbúgvingarmálum seminar um førleikameting innan yrkisútbúgvingar í Føroyum. Skeiðið er liður í fyrireikingunum at seta í verk førleikameting fyri tey, sum hava royndir og førleikar, men ikki hava prógv.
Í setanarrøðu síni segði landsstýrikvinnan m.a., at møguleikin at fáa viðurkent sínar førleikar fer at lata útbúgvingarhurðar upp fyri nógv fólk, sum annars ikki høvdu havt mót at flutt seg. Tey flestu ynskja eina útbúgving, men tað eru ikki øll, sum altíð síggja seg før fyri tí. Hóast førleikametingin ikki verður eitt útbúgvingarprógv, kann hon lata hurðar upp til útbúgvingar og prógv, sum annars bara vóru fjarir dreymar. Les setanarrøðuna hjá Rigmor Dam her.
Seminarið skal leggja lunnar undir at førleikamenna starvsfólk at taka sær av førleikameting í Føroyum. Tí vóru luttakararnir serliga fólk, ið varða av yrkisútbúgvingum, leiðslur, undirvísarar og vegleiðarar, umframt fakfelagsumboð og umboð fyri vinnuna við tilknýti til lærlingaskipanina. At leggja lag á, hvussu førleikameting kann verða framd í verki, vóru komin Haukur Harðarson frá Fræðslumiðstöð Atvinnulífsins og Edda Jóhannesdóttir frá útbúgvingarsetrinum Iðan í Íslandi. Onnur, ið løgdu fram á seminarinum vóru Elisabeth Holm NVL samskipari í Føroyum, Deirdre Hansen vegleiðari á Fjarnámi í Klaksvík, John Dalsgarð samskipari av førleikametingini, Olav Absalonsen og Finn Jensen undirvísingarleiðarar á Glasi í Marknagili, Andrias Jacobsen lærari á timburdeildini á Glasi í Smiðjugerði og Eyðun Gaard leiðari á Yrkisdeplinum.
– Eitt tílíkt seminar er við til at leggja lunnar undir og tryggja ta fakligu dygdina í førleikametingini og sjálvari skipanini, sum bæði myndugleikar, útbúgvingarstovnar og partarnir á arbeiðsmarknaðinum skulu vera saman um at byggja, sigur John Dalsgarð samskipari í Yrkisdeplinum, ið tekur sær av at fyrireika íverksetingina av førleikametingini.
Næsta stig verður at førleikamenna vegleiðarar og førleikametarar at standa fyri førleikameting innan ávís yrkisøki, har tørvurin og eftirspurningurin eftir førleikameting er størstur, eitt nú innan handils- og skrivstovuyrkið.
Myndirnar eru frá seminarinum, ið varð hildið á Parnassinum á Hotel Hafnia og í Skeiðsstovuni hjá Námi við Hoyvíksevegin í august-september 2016. Skráin fyri seminarið kann lesast her.
Framløgur á seminarinum eru at finna á hesum leinkjum:


text:
Fíggjarlógin fyri 2022 talar fyri seg. 0 krónur eru settar av í 2022, 0 krónur settar av í 2023 og 0 krónur settar av í 2024. Suðuroyartunnilin verður størsta verkætlan í Føroya søgu. Eg veit ikki, men 0 krónur eru neyvan nokk til nakað sum helst. Ja, tú fært neyvan ein verkfrøðing til yvirhøvur at hugsa um tunnilin fyri 0 krónur.
Larmandi tøgn. Hvør minnist ikki fólkafundin á Salt á sinni stutt fyri løgtingsvalið 2019?
Floksleiðararnir í núverandi samgongu yvirbjóðaðu hvønn annan. Suðuroyartunnilin fekk hægstu raðfesting og skuldi verða bjargingin fyri Suðuroynna.
Hvat søgdu teir?
Bárður á Steig Nielsen, sum gjørdist løgmaður, segði m.a. soleiðis:
”Vit skulu binda okkum til 2030. Tá er koyrandi suður. Tað er ein neyðugur liður fyri menningina av Suðuroynni, tí annars verður Suðuroyggin hektað av. Tunnilin, saman við arbeiðsplássunum, kann redda Suðuroynni.”
Jørgen Niclasen, ið gjørdist fíggjarmálaráðharri og landsstýrismaður í samferðslumálum, segði m.a. soleiðis:
”Vit eiga at binda okkum til, at koyrandi verður í allar, allar seinasta lagi 2030. Tað er neyðugt! Alt vil blíva betri, og tá er framtíðin fyri Suðuroynna tryggjað, sum tá vágafólk fingu undirsjóvartunnil.”
Síðani hevur ein larmandi tøgn valdað.
Hvat gjørdu teir?
Fíggjarlógin fyri 2022 talar fyri seg. 0 krónur eru settar av í 2022, 0 krónur settar av í 2023 og 0 krónur settar av í 2024. Suðuroyartunnilin verður størsta verkætlan í Føroya søgu. Eg veit ikki, men 0 krónur eru neyvan nokk til nakað sum helst. Ja, tú fært neyvan ein verkfrøðing til yvirhøvur at hugsa um tunnilin fyri 0 krónur.
Ístaðin hevur landsstýrið valt at fyrireika og prosjektera ein tunnil til Vestmannar. 5 milliónir krónur eru settar av í 2022, 15 mió í 2023 og 75 mió í 2024. Landsverk mælir staðiliga frá hesum.
Gerið so væl. Hatta eru veljaralyfti, sum vilja nakað. Her er sanniliga stutt frá orð til handling. Lova Suðuroyartunnilin, men raðfesta Vestmannatunnil og vegagerð fyri 52 milliónir krónur til Múla. Um tiltikna Múlaskinkan visnar í einsemi í avtoftaðu bygdini og tí ikki vil fermentera, sigur søgan einki um, men nærliggjandi er tað at hugsa.
Bjarni Hammer, løgtingslimur fyri Javnaðarflokkin


text:
Upplýsingar um ílegurnar hjá tí einstaka kunnu í prinsippinum hava við sær, at viðkomandi er fyri mismuni eitt nú í sambandi við trygging og starvssetan. Í føroysku Ílegulógini verður lagt upp fyri hesum við soljóðandi áseting í §10, stk. 2: “Ein og hvør mannamunur móti einum persóni, grundaður á hansara íleguarv, er bannaður.”
Sí Ílegulógina.
Tryggingaravtalulógin ásetir harumframt, at tryggingarfeløg ikki hava loyvi til at brúka upplýsingar um ílegur hjá tryggingartakara. Í § 3a stendur: "Í samband við ella eftir, at ein avtala er gjørd sambært hesi lóg, kann felagið ikki biðja um, fáa til vega, taka ímóti ella nýta upplýsingar, ið kunnu lýsa ættarbregði hjá einum persóni og vandan hjá hesum at menna ella fáa sjúkur. Felagið kann ei heldur krevja kanningar, ið eru neyðugar fyri at fáa slíkar upplýsingar til vega."
Kelda: Health - Centre for Genetic Education, Australia


text:
Leygarmorgunin 1. februar klokkan 11.00 verður FM í lendisrenning á fjórða sinni hildið í niðaru Hoydølum. Lendisrenning er tað sama, sum vit rópa cross-renning. Vit fara tó at royna, um ikki lendisrenning kann brúkast og vinna frama, um undirtøka er fyri tí.
Tað eru FÍF og Bragdið, sum skipa fyri kappingini, sum samstundis eisini er 5. umfar av TF-Vetrarkappingini. Kappingin fer fram í vakra umhvørvinum í Hoydølum. Runnið verður á stóru vøkru fløtuni og niðan í viðarlundina, tó bert eystarumegin Hvítanesvegin. Dreingir og gentur renna 2 umfør, ella umleið 2,6 km. Øll hini renna 6 umfør, ella smáar 8 km. Væntandi byrja øll samstundis kl. 11:00, men verður ov trongt, kann kappingarnevndin avgera, at dreingir og gentur renna fyrst.
Melda til her á síðuni, í seinasta lagi fríggjakvøldið 31.januar kl. 18.00.
Luttøkugjaldið fyri vaksin er kr. 50,- og fyri børn kr. 20,-. – Gevið gætur, at gjaldast skal on-line við tilmelding.
Startnummar kann heintast í Hoydølum, frá kl. 10 á kappingardegnum.
Tað ber eisini til at melda til á staðnum, í millum kl. 10.00 og 10.30! gg: Tá tilmeldað verður á staðnum, er kostnaður vaksin kr. 100,- og kostnaður børn kr. 50,-
Aldursbólkarnir síggja soleiðis út:
Gentur (1998-2002) Dreingir (1998-2002)
Kvinnuunglingar (1993-1997) Mansunglingar (1993-1997)
Kvinnur opin bólkur (-1997) Menn opin bólkur (-1997)
Kvinnur veteranar (1959-1968) Kvinnur superveteranar (-1958) Menn veteranar (1959-1968)
Menn superveteranar (-1958)
Eftir renningina er ein heitur drekkamunnur og vaflur, at fáa í skúlanum, har heiðursmerkjahandan eisini fer fram. Har er eisini møguleiki fyri brúsu og umklæðing.
Bragdið og FÍF bjóða øllum at vera hjartaliga vælkomin at luttaka.
Veður og undirlag hevur ikki tað stóra at siga, tá um lendisrenning ræður. Myndin er frá startinum í fjør


text:
Ert tú við at vera fullkomiliga til frens av teim mongu politisku lyftunum, sum flúgva gjøgnum luftina í løtuni, kundi eitt hugskot verið at fara á framsýning fyri at binda frið eina løtu. Heystframsýningin hevur opið hvønn dag frá kl. 15-18 í Listahøllini á Skipasmiðjuni inntil 6.november. Aldubáran skipaði fyri væl eydnaðari Heystkonsert 23.okt og einir 100 áhoyrarar vóru til konsertina. Skráin fevndi m.a. um verk hjá argentinska tangotónaskaldinum Astor Piazolla og verk hjá Williami Heinesen, Frederic Mignone og Kristiani Blak. Aldubáran var hesaferð mannað við Angeliku Nielsen, bratsj, Christinu Andersen, fagott og Ólavi Jacobsen, gittar. Eg seti inn nakrar myndir frá konsertini, sum Jan Andersson tók.
Friday, October 28, 2011
Heystlist
Ert tú við at vera fullkomiliga til frens av teim mongu politisku lyftunum, sum flúgva gjøgnum luftina í løtuni, kundi eitt hugskot verið at fara á framsýning fyri at binda frið eina løtu. Heystframsýningin hevur opið hvønn dag frá kl. 15-18 í Listahøllini á Skipasmiðjuni inntil 6.november. Aldubáran skipaði fyri væl eydnaðari Heystkonsert 23.okt og einir 100 áhoyrarar vóru til konsertina. Skráin fevndi m.a. um verk hjá argentinska tangotónaskaldinum Astor Piazolla og verk hjá Williami Heinesen, Frederic Mignone og Kristiani Blak. Aldubáran var hesaferð mannað við Angeliku Nielsen, bratsj, Christinu Andersen, fagott og Ólavi Jacobsen, gittar. Eg seti inn nakrar myndir frá konsertini, sum Jan Andersson tók.
Posted by Listin at 12:51 PM


text:
Grundleggjandi mannarættindi
Øll tiltøk at fyribyrja, steðga og viðgerða COVID-19 skulu liva upp til altjóða mannarættindi. Um slík tiltøk skulu setast í verk, skal tað vera fyri at tryggja almenna heilsu og hjálp til fólk, sum eru serliga útsett.
Persónligu frælsisrættindini eru grundarsteinur undir samfelagi okkara og skulu verjast – eisini í krepputíðum. Sambært altjóða lóg kunnu lond tó innføra avmarkingar í grundleggjandi rættindi hjá borgarunum fyri at verja almennu heilsuna, men bert tá tað er neyðugt, og tá tiltøkini eru í samsvari við endamálið. Eisini er ein fyritreyt, at minni tiltøk ikki verða mett at hava sama virkna.
Tað skal harafturat vera gjørligt at hava eftirlit við íverksettu tiltøkunum. Og myndugleikarnir hava ábyrgd av at grundgeva fyri, at tiltøkini framhaldandi eru neyðug. Hesar grundreglur eru galdandi fyri tiltøk, sum t.d. sóttarhald og forboð ímóti at ferðast, sum verða íverksett kring allan heim í hesum døgum.
Talufrælsi
Rætturin at leita sær upplýsingar, at fáa upplýsingar og at deila upplýsingar er vardur av altjóða mannarættindum um talufrælsi. Harafturat er atgongd til nýggjastu heilsufakligu upplýsingarnar ein grundleggjandi fortreyt fyri at verja seg og onnur ímóti smittu. Hóast hetta er rætturin til at móttaka nøktandi kunning um COVID-19 avmarkaður í fleiri londum.
Rætturin til arbeiði
Tiltøk at tryggja almenna heilsu so sum forboð ímóti at savnast og ferðast, sóttarhald og at lata stovnar og skúlar aftur, hava stóra ávirkan á grundleggjandi rættin til arbeiði. Eisini eru fólk, sum arbeiða í óskipaðum geirum, serliga útsett. Tað er ábyrgdin hjá landinum at tryggja, at øll varðveita teirra sosiala trygdarnet, um tey ikki sleppa til arbeiðis orsakað av COVID-19.
Útsettir fakbólkar
Í hesum døgum eru heilsustarvsfólk lyklapersónar, og teirra arbeiði er avgerandi fyri at basa og fyribyrgja útbreiðsluni av COVID-19.
Umframt at tey seta egna heilsu og lív í vága, so arbeiða tey langar og krevjandi dagar undir stórum sálarligum trýsti.
Læknar, sjúkrarøktarfrøðingar og aðrir fakbólkar, sum arbeiða beinleiðis við COVID-19, skulu tryggjast serligar treytir og stuðul. Harafturat skulu familjur teirra tryggjast, um tey gerast sjúk.
Altjóða samhaldsfesti
Mannarættindi kunnu bert tryggjast, við at øll vísa altjóða samhaldsfesti, samstarv og hjálp. Stóra útbreiðslan av COVID-19 vísir, hvussu sárbær og sínamillum tengd heimsins lond eru.
Lond skulu tí veita hvørjum øðrum allar viðkomandi upplýsingar um útbreiðsluna av COVID-19 og deila allar royndir um fyribyrging og viðgerð. Skjóta útbreiðslan av sjúkuni kring heimin førir til stúran fyri teimum londum, sum ikki hava nøktandi heilsuskipanir og útgerð. Tað er neyðugt, at onnur lond og altjóða samstørv standa saman um at hjálpa skjótast gjørligt. Hjálpin skal vera grundað á hesi somu altjóða mannarættindi og tryggja rættindini hjá øllum samfelagsbólkum – eisini teimum, sum ikki hava neyðugu tilbúgvingina, og sum tí eru mest útsett og sárbær.
COVID-19 og Føroyar
Fyrst og fremst ynskja vit at standa saman, og nýta høvið at vera takksom fyri, at heilsustarvsfólk og myndugleikar hava víst, at vit hava eitt heilsuverk í heimsflokki.
Amnesty hevur ikki nøktandi heilsufakligu vitanina til at meta um tiltøkini, sum eru íverksett. Heilt yvirskipað ynskja vit sjálvandi, at tiltøkini tryggja grundleggjandi rættindi – serliga atgongdina til heilsuhjálp, sum er átrokandi í núverandi støðu. Samstundis ynskja vit sjálvandi, at tey inntriv, sum verða gjørd í frælsisrættindini hjá borgarunum, eru neyðug og í samsvari við endamálið, og at tað verður eftirmett allatíðina.
Vit ynskja í hesum sambandi at vera vinurin, sum setur neyðugu spurningarnar.


text:
Tórshavn 22. mai 2018
Stýrið fyri Arbeiðsmarknaðaraeftirlønargrunnin
Tíðindaskriv
Stýrið fyri Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnin hevur í dag samtykt at hækka eftirlønina úr grunninum við 400 kr. um mánaðin í 2018 soleiðis, at útgjaldið í 2018 verður 4.145 + 400 kr., tað er 4.545 kr. um mánaðin.
Løgtingið samtykti 24. apríl 2018 at hækka inngjaldið til Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnin við 0,25% bæði fyri persónar og arbeiðsgevarar fyri alt 2018. 30. apríl er lógin lýst á kunngerðarportalinum.
At inngjaldið í 2018 er hækkað ger, at stýrið hevur samtykt at áseta útgjaldið fyri 2018 av nýggjum, sum lógarbroytingin eisini gevur heimild til.
Mánaðarliga útgjaldið úr AMEG í 2018 er tí í dag ásett at vera 4.545, sum er 13% meira, enn mánaðarliga útgjaldið í 2017, tá tað var 4.025 kr. Samlaða útgjaldið fyri ein pensjónist, sum hevur rætt til fult útgjald er í 2018 54.540 kr.
Útgjaldið fyri januar til og við mai hevur verið 4.145 kr. Fyri at fáa hetta í rættlag, soleiðis at útgjaldið er 4.545 um mánaðin eisini fyri fyrstu fimm mánaðirnar, fáa pensjónistarnir tí eina eingangs upphædd á 400 * 5 mánaðar = 2.000 kr við útgjaldinum við mánaðarenda mai. Hetta umframt mánaðargjaldið fyri juni, sum er 4.545. Útgjaldið fyri juli til desember verður síðani 4.545 kr. um mánaðin.
Tey sum hava spurningar eru vælkomin at seta seg í samband við Landsbankan, sum umsitur Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnin, telefon 360600 ella teldupost malan@landsbankin.fo.


text:
Ein spildurnýggj bók til útlendsk ferðafólk: 22 støð tú bara mást síggja í Føroyum! Teksturin er á enskum. Bókin er gjørd í samstarvi við íslendska forlagið Crymogea.
Tey 22 støðini í Føroyum eru: Mykines, Gásadalur, Kvívík, Vestmanna, Saksun, Tjørnuvík, Slættaratindur, Risin og Kellingin, Gjógv, Funningur, Oyndarfjørður, Kunoy, Viðareiði, Fugloy, Klaksvík, Gøta, Tórshavnar havn, Tinganes, Kirkjubøur, Koltur og Hestur, Sandoy og Suðuroy.
Í fororðunum verður m.a. sagt um Føroyar, at í hesum friðsælu oyggjum tykjast tað nærum, sum tíðin stendur still. Men sjálvt um fólkið verjir sín mentanararv, hava Føroyar verið fyri ómetaliga stórum broytingum, sum hava formað tær til tað heilt serliga, tær eru í dag. At vitja á øllum hesum 22 fantastisku støðunum fer ikki at avdúka allan loynidómin, men tey eru ein byrjan, sum fer at gera, at tú fert at vilja vitja hetta staðið og hesi fólkini aftur og aftur.
Tað er eyðsæð, at fotografurin hevur drúgvar royndir, flestu myndirnar eru serligar og mangan als ikki soleiðis, vit eru von at síggja okkara oyggjar avmyndaðar. Hóast bókin fyrst og fremst er ætlað ferðafólki, so er hon avgjørd verd hjá okkum føroyingum at ogna sær.
Aftur


text:
27. mars
27. mars er dagur 86 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 87 um skotár er). 279 dagar eru eftir av árinum.
HendingarEdit
- 1979 - Sclerosufelagið stovnað.
- 1993 - Jiang Zemin tekur við sum forseti í Kina, hann tók við eftir Yang Shangkun.
- 2015 - Fuglfirðingurin Jógvan Joensen gjørdist nummar tvey í X Factor Danmark 2015. Emilie Esther vann sangtalentkappingina hjá DR.
FøðingarEdit
- 1944 - Karin Kjølbro, fyrrverandi løgtingskvinna
- 1901 - Carl Barks, amerikanskur teknirøðsrithøvundur og -teknari (d. 2000)
AndlátEdit
- 1968 - Juri Gagarin, sovjetrussiskur rúmdarmaður (f. 1934)


text:
Tí mugu vit gera alt vi kunnu fyri lyfta listina og mentanina fram í politiska ljósið aftur.
Mentanarpolitikkur eigur støðugt at verða á dagsskránni. Mentanarnevnd Løgtingsins eigur at vera ein mentanarpolitiskur verkstaður, sum leggur doyðin á armslongdarprinsippið og lurtar eftir mentanar- og listafakkunnleikanum.
Aðaltankin í okkara mentanar- og listapolitikki er, at um vit skulu marknaðarføra okkara land við mentan og list – og tað halda øll – so skulu vit byrja her heima. Vit skulu skapa virðilig kor hjá bæði mentanini og listini. Vit skulu styrkja tey støð, tey feløg, tey umhvørvi, har vøksturin sprettur og viðurkenna at list er til á mongum stigum og hevur ymiskan tørv .
Mentanar- og listapolitikkur má aftur takast í álvara.
Hetta ljóðar kanska háfloygt og ljóðar kanska eisini dýrt, men í stóru myndini tosa vit um smápengar. Men smápengar, sum eru ein íløga, ið grevur seg djúpt og røkkur langt.
Til gleði fyri okkum øll.
Her eru okkara boð:
Mentanar- og listapolitikkur: List byggir land, ið er sjónligt í heiminum
Hugsa um eitt land? Hvat land sum helst. Hvat vekur tín ans fyri viðkomandi landi? Hví er tað serstakt millum onnur lond?
Sjálvandi.
Og vit í Tjóðveldi ivast heldur onga løtu í at list og mentan gera munin.
Tað er fyrst og fremst listin og mentanin hjá eini tjóð sum fangar hugan hjá øðrum.
Tað hava onnur lond um okkara leiðir langt síðani ásannað.
Nú er tíð uppá at føroyingar gera tað eisini.
Við list og mentan kunnu vit gera vart við Føroyar og greiða gøtuna fyri útflutningsvørum okkara.
Men ætla vit okkum at gagnnýta listarliga og mentanarliga tilfeingi, ætla vit at gera okkum sjónlig úti í heimi, krevja list og mentan at fáa rímilig kor í samfelagnum.
Tað er ein fortreyt.
Tjóðveldi raðfestir list- og mentan høgt.
Tjóðveldi vil virka fyri at styrkja og áhaldandi menna ein dyggan og framsøknan lista- og mentanarpolitikk.
Íløgur í list og mentan eru íløgur í fjølbroytni, víðskygni og framtak í fólkinum.
Íløgur í list og mentan eru íløgur í lívsgóðsku í einum sterkari samfelag. Íløgur í eina tjóð sum evnar at gera seg sjónliga millum aðrar tjóðir í heiminum.
Tjóðveldi vil at Føroyar av álvara verða eitt samfelag sum ger mun í heiminum og vil tí virka fyri:
At styrkja lista- og mentanarstovnar okkara
Øll eiga at hava greiða atgongd til list og mentan.
Mentanarstovnarnir í samfelagnum, eitt nú søvn landsins, hava eina stóra ábyrgd mótvegis borgaranum - ikki bert ábyrgd í orði, men eisini í verki.
Tjóðveldi vil tí hava greiða og tíðarsvarandi lóggávu á savnsøkinum.
Tjóðveldi vil tryggja at mentunararvurin altíð verður umsitin av fakliga fullskikkaðum fólki.
Tjóðveldi vil tryggja at søvn landsins kunnu savna tilfar inn, granska og miðla vitan víðari til almenningin óheft av handilsligum og partapolitiskum áhugamálum.
Tjóðveldi vil seta pening av sum mentunarstovnar kunnu søkja um til ymisk átøk.
Tjóðveldi vil tryggja at leikhús verður bygt til Tjóðpall Føroya og góðtekur ikki at byggingin verður útsett. Eisini er umráðandi at tryggja rakstrargrundarlagið hjá Tjóðpallinum soleiðis at lagt verður upp fyri almennum prís- og lønarhækkingum.
Barnamentanin raðfestast hægri
Ein fjølbroytt barnamentan elvir skapandi og sjálvstøðugar borgarar av sær. Øll børn eiga tí at hava atgongd til og møguleika at taka virknan lut í lista- og mentanarlívi.
Samfelagið eigur at leggja sær í geyma, at barnamentunarligt arbeiði setur einki minni krøv til førleika, dygd og eldhuga enn annað virksemi. Tjóðveldi leggur dent á barnamentunarligt arbeiði.
Serliga vil Tjóðveldi tryggja at føroysk børn fáa atgongd á føroyskum til alt tað barnatilfar í miðlunum, sum javnaldrar teirra í øðrum londum hava á sínum málum.
Barnamentanin skal grundfestast í dagstovnum og skúlum, tær skapandi lærugreinarnar skulu uppraðfestast og tey skapandi evnini hjá børnunum stimbrast.
Mentanarstovnar eiga somuleiðis at brúka vitan og fakkunnleika sín til at tryggja at børn fáa eitt fjølbroytt og livandi innlit í list og mentan.
Framtøk í list og mentan
Mentanarpolitikkurin má áhaldandi endurskoðast og mennast.
Áherðsla skal leggjast á at fáa vøkstur og endurnýgging í list og mentanarlívi.
Tjóðveldi vil virka fyri at filmsgerð og onnur sjón-miðlaframleiðsla fær munandi betri umstøður enn nú er. Tjóðveldi vil virka fyri at ein listarskúli verður stovnaður.
Tjóðveldi vil stuðla upp undir mentunarliga og listarliga gransking.
Tjóðveldi vil gera útvegir fyri øktum altjóða samstarvi á lista- og mentunarøkinum m.a. við at greiða fyri betri stuðulsmøguleikum til altjóða listatiltøk.
Tjóðveldi vil, at tað verður høgligari hjá føroyskum forløgum at geva út serverk og týddar bókmentir.
Tjóðveldi vil bera so í bandi, at yrkistónleikarar kunna hava samansett størv, soleiðis at teir partvíst undirvísa umframt at spæla.
Tjóðveldi vil fremja útlflutning av føroyskari list og mentan.
Lista- og mentanaríløgur
Almennar íløgur í list skulu tryggja listarligt frælsi.
Tjóðveldi vil í tøttum samstarvi við listafólk og onnur ið starvast innan mentunarøki gera eina heildarætlan fyri lista- og mentanarstuðul.
Eina heildarætlan sum byggir á fakligt innlit og armslongdarregluna.
Eina heildarætlan, sum m.a. fevnir um inntøkujavning av starvslønum úr Mentunargrunni Landsins og eina lønartrygdarskipan fyri fremstu listarfólk okkara.
Eina heildarætlan sum viðurkennir, at listarlig framseting er ymisk hjá ymsum listarfólkum og at list er til á mongum stigum og hevur ymiskan tørv.
Listarlig rættindi verjast
Upphavsrætturin er nú umsíðir komin á føroyskar hendur.
Tjóðveldi vil tryggja listarfólki samsýning fyri sítt arbeiði á jøvnum føti við øll onnur. Einki fæst fyri einki – heldur ikki list.
Tjóðveldi vil virka fyri at bøkur, filmar, tónlist og myndlist verða vard móti avriting og misnýtslu og samstundis tryggja borgaranum í kunningarsamfelagnum atgongd til tey skaptu verkini við lóggávu um upphavsrætt.
Upphavsrættarlóggávan skal vera smidlig soleiðis at listarfólk sjálvi kunnu gera av sínámillum hvussu rættindini skulu umsitast.
Sum er hava listarfólk yvirhøvur ótrygg inntøkukor, tí skjýtur Tjóðveldi upp at eftirløn verður løgd aftur at øllum samsýningum sum listarfólk fáa fyri sítt arbeiði.
List og mentan fyri øll
Tann mismunur sum er í atgongd til listarlig og mentanarlig tilboð vegna búsetu og sosial viðurskifti skal javnast.
Tjóðveldi vil í samstarvi við kommunurnar tryggja, at list og mentan eru fyri øll.
Tjóðveldi vil knæseta ta meginreglu, at tá ið tað almenna byggir skal 1,5% av byggingarkostnaðinum fara til at listprýða viðkomandi bygning.
Tjóðveldi vil somuleiðis tryggja, at avgerðir um list í almenna rúminum verða grundaðar á dygd, fakkunnleika og armslongdarregluna.
Tjóðveldi vil halda fast um, at Kringvarp Føroya skal vera ein almennur upplýsingarmiðil og hava skyldu til at røkja listina og mentanina á lítargóðan hátt.
Tjóðveldi vil tryggja at so góðar umstøður sum gjørligt eru til undirvísing í myndlist, bókmentum og sjónleiki.
Tjóðveldi vil at atgongd til søvn landsins er so lagalig og bílig sum til ber og at mvg-gjald á atgongumerki til konsertir og sýningar verður lækkað ella avtikið.
Tjóðveldi vil virka fyri stuðli til arbeiðspláss sum taka list við í verkætlanir sínar í samstarvi við listarfólk.


text:
FC Suðuroy varð stovnað 1. jan. 2010 við tí endamáli at savna øll fótbóltsfeløgini í Suðuroynni saman í eina sterka eind, sum veruliga kann bjóða av frammi í oddinum í føroyskum fótbólti.
VB og Sumba hava samarbeitt síðan 2005, og hevur tað borið somikið væl til, at vit í 2010 aftur skulu spæla í bestu deildini. Gamla felagið VB / Sumba vil fegið hava hini bæði fótbóltsfeløgini við í FC Suðuroy, men tað var ikki mett at vera ráðiligt, at bíða við at stovnseta FC Suðuroy til øll feløgini vóru komin uppí samstarvi. Tí varð FC Suðuroy stovnsett 1. jan. 2010 og valt varð at broyta leikbúnar osv, soleiðis at tá hini feløgini koma uppí verður navnið og leikbúnarnir ikki nøkur forðing.
Mett var, at allir suðuroyingar kundu taka væl ímóti navninum FC Suðuroy. Navnið er umboðandi alla oynna og allar fótbóltsáhugaðar suðuroyingar. Leikbúnarnir eru bláir, tí hesin litur er sum himmalin og havið, eins og vit ikki “taka” litin hjá nøkrum øðrum felagið í fremstu deildini. Útivallarbúnarnir eru hvítir, tí mett var at onki annað felag hevur búnar, sum líkjast bæði bláum og hvítum. Hvítt er eisini ein neutralur litur, sum flest øll kunnu taka undir við.


text:
Gráspurvur
Gráspurvur (frøðiheiti - Passer domesticus) líkist nógv skógspurvi, men kennist frá honum av tí, at hann er gráur oman á høvdinum og hevur ongan svartan blett á vanganum. Velið er mest svart við klønum gráum strikum. Bøgan er svartflekkut á bakinum, annars mest grá. Hann livir víða um verð og heldur seg helst tætt upp at húsum. Í Føroyum er hann nýkomin. Í 1935 sóust teir fyrstu suðuri í Vági, um 1940 á Tvøroyri og um 1944 í Havn. Og í øllum hesum støðum hava teir nørst óføra skjótt; hann klekir minst tvær ferðir um árið, kanska tríggjar. Tað sigst, at teir eta ber og gularótafræ í urtagørðunum.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Petur Oluf Hansen – pionerur
Kristiliga tíðindatænastan- Poul Jóhan Djurhuus:
Nýggjársdag komu boðini, at Petur Oluf Hansen var farin foldum frá. Petur Oluf var 78 ára gamal, og hann var lítlibeiggi navnframa evangelistin, Brynleif Hansen, sum doyði í flogvanlukkuni í Mikinesi í 1970. Tað vóru 6 ár millum teir báðar.
Petur Oluf var sonur Malenu og Hans Hansen í Fuglafirði. Hann vaks upp í Fuglafirði, har hann sum barn og ungur kom í sunnudagsskúla og til møtini í samkomuni Siloa. Systkini eftir aldri: Óla Hendrik, Hilma, Elsie, Brynleif, Arnbjørg og Sam Arnhild. Fýra tey elstu eru deyð.
Hann giftist við Maluni Petersen. Tey bygdu hús í Havnini, har tey hava búleikast tað mesta av teirra lívi. Tey fingu fýra børn: Beinir, Katrin, Brynleif og Durita. Seinnu árini hava tey átt hús í Hirtshals, har tey hava búleikast seinastu árini, og eisini nú Petur Oluf legði árarnar inn.
Tað má hava rakt Petur Oluf hart, tá hann so brádliga misti stórabeiggjan, Brynleif, sum hann sá upp til og virðismetti høgt. Nógv ár seinni kom fram í ljósmála, at Petur Oluf tók partin av jarðarferðini hjá beiggja sínum, sum fór fram á grøvini, upp á band.
Petur Oluf og beiggin vóru báðir næmingar á Moorlands Bíbliuskúla í Suður Onglandi fyrst í sekstiárunum, har fleiri kendir føroyingar hava nomið sær bíbliukunnleika. Petur Oluf var liðugur á Moorlands í 1963 eftir tvey ára lestur. Einki er tað at ivast í, at hann fekk íblástur frá Brynleifi, sum byrjaði nakað frammanundan, at fara á bíbliuskúla, tí tá í tíðini var ta ein heldur óvanlig avgerð. Hetta sigur okkum, at Petur Oluf innast inni hevði eitt heilagt mál við sínum lívi.
PIONERUR
Ein “tilvildarlig” vitjan á einum møti í enska býnum Exeter í Suður-Onglandi gjørdi Petur Oluf til Pioner ella ein íbyrtara, uttan at hann visti tað sjálvur. Ein dagin, meðan Petur Oluf var á Moorlands Bíbliuskúla, hoyrir hann, at ein ungur maður, 25 ára gamal, úr USA skal tala á einum møti í EXETER. Tað segðist, at høvuðsendamáli hjá hesum unga Amerikanska evangelistinum at vitja í Vestur-Europa var, at motivera og eggja ungdómin í kirkjum og samkomum í Europa at fara út við evangeliinum, tí hann meinti, at kristinlívi í Vestur-Europa var lunkað og tørvaði nógvan andaligan íblástur.
Petur Oluf greiddi frá, at hann kom at sita beint undir talarastólinum, og fekk so statt hvørt orð við, sum sagt var. Ungi talarin úr USA var eingin annar en sjálvur GEORGE VERWER, stovnarin av OPERATION MOBILISATION (OM). Hann fekk eisini høvi at heilsa upp á George Verwer eftir møti. Tá kendu føroyingar einki til George Verwer ella Operation Mobilisation.
Petur Oluf greiddi eisini frá, at hann varð so bergtikin og “smittaður” av hesum unga manninum og boðskapinum hann bar fram, at hann fór at hugsa um at geva nakað av síni tíð til evangelisering í Vestur-Europa. Hann fór fyrst á eina stevnu hjá Operation Mobilsation, sum varð hildin í Frankaríki, og har frá fóru hann og aðrir næmingar á Moorlands við Operation Mobilisation ein mánaða til Italia á sumri í 1963; og hetta summari vóru ikki færri enn 2500 ungdómar, sum halgaðu summarfrítíðina til evangelisering í Europa, greiddi Petur Oluf frá í einum tíðindabrævi, sum hann skrivaði heim til samkomuna.
Petur Háberg, sum tá stjórnaði blaðnum LÍV OG LÆRA, endurgav brævið í blað nr. 13/14 1964, og við hesum lítla tíðindastubba í LÍV OG LÆRU frá Petur Oluf fekk ungdómurin og samkomurnar í Føroyum at hoyra um tað umfatandi og spennandi virki hjá Operation Mobilsation – og tað má sigast, at eftir nøkrum árum tendraði í hjá teimum ungu í Føroyum.
MINNIÐ EFTIR PETUR OLUF HANSEN
Kristiliga Tíðindatænastan vil leggja aftrat minninum eftir Petur Oluf Hansen, at hetta var fyrstu ferð, at føroysku samkomurnar hoyrdu um George Verwer og Operation Mobilsation; og at Petur Oluf Hansen var sostatt fyrsti føroyingur, sum møtti George Verwer og fyrsti føroyingur, sum mynstraði við Operation Mobilisation.
Við hesum var hann pionerur, uttan at vita tað sjálvur, tí hann slóðaði fyri túsundtals føroyingum, sum síðani miðskeiðis í sekstiárunum og til dagin í dag, hava verið ein partur av OM í styttri ella longri tíð, á ein ella annan hátt, og fingu har eina praktiska missiónsvenjing fyri restina av lívinum – sum er fallið Guds Ríki í Føroyum ríkiliga til góðar!
Vit lýsa Guds frið og signing yvir minni eftir Petur Oluf Hansen!
Poul Jóhan Djurhuus


text:
Góðu skúlanæmingar, lærarar, Íverksetarhúsið, Mentamálaráðið og borgarar í Fuglafirði og kring landið, sum fylgja tiltakinum umvegis stroyming
Tað er við gleði og stoltleika, at Fuglafjarðar kommuna leggur hús til fyriskipan av SkúlaFM í íverkstan í 2021. Eg havi við áhuga fylgt við tykkara framløgum her í dag, og eg haldi, tit hava verið dugnalig at leggja fram sera áhugaverdar verkætlanir. Tað frøðir meg eyka nógv, at eisini næmingar úr Fuglafjarðar skúla luttaka í FM í íverksetan í ár.
Tit hava lært nógv um íverksetan hesa tíðina, tit hava fyrireika tykkum til dagin í dag; Tit ungu eru ikki bara framtíðar íverksetarar, men eisini nútíðar; tað er í dag at tit vísa, at tað ber til at seta nýggjar verkætlanir ígongd, sum gagna fyritøkum, kommunum og landinum.
Men hvat er tað sum eyðkennir íverksetarahugtakið. OECD, ið varð stovnað aftaná seinna veraldarbardaga, har 36 evropeisk lond í dag samstarva um búskaparligan vøkstur og menning, vísir til sokallaðu Oslo hondbókina, sum allýsir íverksetarahugtakið á henda hátt:
- Ein nýggj ella nógv betra vøra, tænasta ella framleiðsla.
- Ein nýggj marknaðar- ella organisatiónsmetoda í vinnuligum mannagongdum, skipan av arbeiðsplássum ella samstørvum við uttanhýsis áhugapartar.
Men tað sum øll íverksetan hevur til felags, sigur OECD, er, at talan skal vera um nakað nýtt, sum ger mun innan 3 økir:
- Fyritøkuna/kommununa.
- Marknaðin
- Verðina
Góðu tit
Fuglafjørður er grundaður á framskygd fólk, sum sóu møguleikar her á staðnum við serligum atliti at virkseminum á sjónum; fólk, sum eisini vóru íverksetarar, men sum høvdu aðrar – og eisini torførari - fortreytir at virka og liva undir enn í dag. Vinnuliga virksemi á havnalagnum í Fuglafirði er eyðkent fyri sítt dugnasemi og áræði, og sum hevur við sær íblástur og avleitt virksemi til aðrar vinnuligar fyritøkur í Fuglafirði, størri og smærri.
Mentanarøkið í Fuglafirði er eisini eyðkent fyri, at fólk her hava brotið upp úr nýggjum innan list og ítrótt. Mentanarhúsið, her SkúlaFM í íverkstan verður hildið í dag, er tað fyrsta av sínum
slag í Føroyum, og varð tikið í nýtslu í 2002. 10 ár seinni yvirtók kommunan ognarskapin av húsinum. Mentanarhúsið er eitt dømi um ta høgu raðfesting, ið mentanin hevur í Fuglafirði.
Týdningarmikið er at hava í huga, at íverksetan kennir ikki mørk, men kann arbeiðast við innan øll økir, eisini sosiala- og almanna økið, sum kanska ikki altíð verður hugsa um, tá tosa verður um nýggjar verkætlanir við atliti at íverksetan.
Fuglafjarðar býráð hevur sett sær fyri, at arbeiða meira miðvíst við íverksetan komandi tíðina. Her hevur vinnulívið ein stóran leiklut; eisini tí vinnan saman við landsmyndugleikum og kommununi fyrr hevur stuðla undir íverksetanar-verkætlanum sum eitt nú FabLab á Kambsdali, ið tók støði í fyrilestrum í Mentanarhúsinum við heitinum “Kambsdalur vs. Silicon Valley”.
Eg haldi, at tað miðvíst eigur at arbeiðast fram ímóti, at Fuglafjørður verður ein vitanardepil, tí fortreytirnar eru til staðar og vinnan hevur víst áhuga í at samstarva við kommununa, eitt nú innan gransking við atliti at fiskivinnuni; og hví ikki stovnseta eitt FoodLab ella MarineLab, tá so nógv virksemi í Fuglafirði er tengt at sjóvinnuni.
Fuglafjørður er frá náttúruhond eitt Amfi-teatur. Ein rundur pallur við áskoðaraplássum í trappiformi. Amfi er grikst orð og merkir “til báðar síður” – men í íverksetarahøpi er talan ikki um mótstríðandi síður, men at kommunan saman við landsmyndugleikum, vinnuni, mentanini og sosiala økinum arbeiða saman um at íverkseta verkætlanir til frama fyri borgarar í kommununi.
Góðu tit
Eg vil enn einaferð takka fyri, at tit valdu Mentanarhúsið í Fuglafirði til at fyriskipa SkúlaFM í íverksetan 2021.
Eg vil ynskja vinnarum, luttakarum og fyriskiparum hjartaliga tillukku við hesum flotta og týdningarmikla tiltaki;
Eg vil enda mína røðu við eini yrking frá einum av fleiri góðu góðum yrkjarum, sum hava sín heimstað í Fuglafirði.
Hesaferð yrkingin hjá Alexsandur Kristiansen, sum er soljóðandi:
Gev mær bara eitt evarska lítið strá
slóðina gjøgnum bøin, fetini
tú ikki hoyrir, men sansar,
leskandi døggina, teir niðursmokkaðu garðarnar,
eina kvirra løtu fram við bakkaunum.
Gev mær bara kavaklæddu fjøllini,
fátaka landslagið, kraftina í tí útmødda lívinum
millum slokkar og røtur
Gev mær bara eitt bros, tú ikki sært,
men sansar, áðrenn tað hvørvur
áðrenn tað flýggjar at finna aftur á beint.
Gev mær bara orðini tvísporandi
í skýmingini ella gangandi á biti fram
við bakkanum.
Gev mær ein spurning, ikki eitt svar
Takk fyri møguleikan, at bera fram mína røðu her í dag.
Dávur Juul
Borgarstjóri


text:
Tú kanst missa tínar Kodapengar, um tú ikki skrásetur tónleikin áðrenn útgávu ella framførslu. Um allur tín tónleikur longu er skrásettur, nýtist tær ikki at gera nakað beint nú. Men minst altíð til at skráseta tín tónleik áðrenn útgávu og framførslu
Um eitt lag ikki er skrásett hjá Koda, ber ikki til hjá okkum at gjalda út fyri nýtsluna av tí.
Í løtuni hevur Koda knappar 20 milliónir krónur standandi, sum ikki kunnu gjaldast út. Tað kemst av, at nógvir av okkara limum ikki skráseta teirra tónleik stundisliga. Avleiðingin er, at Koda ikki fær útgoldið tær upphæddirnar, sum løgini eiga.
Skráset 14 dagar áðrenn útgávu
Vit mæla til, at tú skrásetur tín tónleik seinast 14 dagar fyri útgávu og áðrenn tónleikurin verður spældur alment. Tað er besti hátturin at tryggja tær, at tú fært røttu upphædd útgoldna og at tryggja tær, at upphæddin stendur á tínari kontu so skjótt sum til ber.
- Hvussu skráseti eg mín tónleik?
-
Tú skrásetur tín tónleik undir teiginum ’Registrér værk’ á Mit Koda.
- Nær skal eg seinast skráseta mín tónleik?
-
Koda mælir til, at tú skrásetur tín tónleik 14 dagar áðrenn útgávu ella almenna framførslu.
Koda fær bert útgoldið fyri tónleik, ið er skrásettur hjá Koda. Er tónleikurin skrásettur áðrenn Koda fær rapportering, ber til hjá Koda at syrgja fyri skjótum útgjaldi.
- Hvat hendir, um eg ikki skráseti mín tónleik áðrenn útgávu?
-
Er tín tónleikur ikki skrásettur hjá Koda, ber ikki til at gjalda tær pengar fyri tað, tá tónleikurin verður brúktur.
Um tú ikki skrásetur tónleikin í góðari tíð, er vandi fyri, at tú missur ein part av tínum Kodapengum. Á talgilda økinum hevur Koda bert eitt avmarkað tíðarskeið at krevja inn. Á hinum økjunum er fyrningarfreistin 3 ár.


text:
News.fo og Norðoyar Portalurin vóru í Páls Høll og hugdi eftir Føroyameistaraheitinum á langgeil í Vági.
Tað gekk gott fyri okkara lið Ægir, okkara dreingir setti tvey Føroyskt junior met, tað var í 4×200 frí og 4×100 frí og kundi eisini fingið eitt juniormet afturat í liðsvimjingini 4×100 blandað, men av ein ella aðari orsøk, blivu teir kolldømdir, sagt varð, at tað ein tjóðstartur.
Signhild Joensen gjørdist ársins svimjara hjá kvinnum og svimjaran við hægsta FINA stigunum, 769 stig, í hølunum á henni kom Óli Mortensen við 742 stig.
Vit høvdu 14 svimjara við og 13 av teimum forbetraði sínar tíðir. Havnar Svimjifelag gjørdist nummar eitt, HS hevði 25 svimjarar við og hevði keypt tveir svimjara upp frá Svømmeklubben Hovedstaden í Danmark, Óli Mortensen og Alva Hjelm (fyrrverandi Ægir svimjari) HS setti trý føroyskt met í liðsvimjingunum, væl hjálpir at Alva Hjelm.
Samanumtikið eitt sera gott FM 2018 fyri Ægir og prikkurin yvir i-num, Martin Sivertsen megnaði kravtíðina til NMU.
Takk fyri eitt gott FM 2018 øll somul.
Her myndir frá FM, klikk her “FM 2018 á langgeil”.
SáH


text:
Havnar Bóltfelag og Tvøroyrar Bóltfelag hava havt mangar minniligar samanbrestir gjøgnum ár og dag – vónandi verður dagsins dystur onki undantak. HB hevur fingið eina góða byrjan uppá kappingarárið, har millum annað fyrrverandi TB leikarin Poul Ingason hevur verið eyðsýndur í álopinum hjá teimum. HB lógu undan hesum umfarinum nummar 1 – NSÍ hevur hetta plássið í løtuni av tí at teir vunnu sín dyst í gjár.
Vit har aftur ímóti hava fingið gongd á eftir fyrsta dystin sum endaði við einum tapið móti KÍ. Síðsti dystur móti AB endaði við einum 1-0 sigri við málið av Rógva Joensen, sum higartil hevur skotið bæði málini hjá okkum í ár. Hetta er longu dupult so nógv mál, sum hann gjørdi í fjør í Effodeildini, so vónandi heldur góða gongdin á fram.
Dysturin byrjar klokkan 15:00 í dag og dómari verður Eiler Rasmussen.
Einaferð TB, altíð TB!


text:
Langt um longi bragdaði tað hjá okkara monnum í svørt hvítum, og nú ”eru okur á veg” til at bjarga okkum enn eitt ár í Effodeildini. Dagurin í dag hevur verið illfýsin, men sanniliga er úrslitið langt frá illfýst – tað er praktfult.
Ein kann ikki annað enn frøðast um hesi trý sera, sera kærkomnu stigini! Trý stig, sum gera at vit fult og fast kunnu trúgva uppá at yvirliva í deildini, tí nú hava vit veruliga fingið samband við KÍ og AB, sum liggja omanfyri strikuna.
Páll’s sweet revenge
Páll Guðlaugsson hevur fingið sín fyrsta sigur við sínum nýggja liðið og hetta kann ikki følast annað enn fantastiskt, tí hetta var eisini móti hansara gamla felagið, sum valdi at siga samstarvið við honum upp fyrr í ár, nú er hann við til at basa teir í Klaksvík.
TB endiliga ein sigur í Klaksvík
TB hevur í mong ár havt tað trupult í Klaksvíkini í bestu deildini. Tølini siga, at tað hevur ikki verið ein TB sigur har síðan ’87, men nú kunnu søgubøkurnar gott noterað seg 31/8/2013 niður sum seinasti dagur har TB hevur vunnið móti teimum bláu har norðuri.
Ein spennandi og málríkur dystur
Dysturin bleiv útvarpaður í dag og var tað alla tíðina spenningur í luftini. Tað var ikki Niels Petersen, sum so oftani, ið útvarpaði í dag, í staðin varð dysturin útvarpaður umvegis Rás 2 og frásøgumaðurin Tróndur Arge rópti og ýldi næstan eins nógv sum Niels plagdi.
Av sonnum ein spennandi uppgerð millum hesir liðini, ið kempa fyri at tryggja víðari luttøku í Effodeildini. TB byrjaði uttan iva betur og høvdu nakrar kjansir, men so fáa KÍ eitt mál og so byrja nervarnir uttan iva at meldað seg hjá TB fjepparunum, men eina løtu inni í dystinum fær Ndende so skorað til 1-1 og so sá knappliga munandi betri út.
Hálvleiksstøðan gjørdist altso harvið 1-1 og enn livdi vónin um ein sigur í Klaksvíkini. Hendan vón bleiv veruleiki! Takkað verið málum frá Arthur og Poul, so fingu vit ein 3-2 sigur heim við til Tvøroyrar í dag. Arthur, sum Páll hevði valt at taka við til hendan dystin, takkaði fyri áliti og eftir 51 minuttir tók hann sakina í egnan barm og langaði bóltin í kassan til 1-2 til okkum. Sum heild ljóðaði tað á Trónda, at Arthur í síni Effodeildar debut var ein støðug hóttan, bæði við hesum lívsfarligu innkastunum og so sín óhugnaliga fysikk, sum uttan iva hevur fingið mangar Klaksvíkingar at ræðast og ristast í brókunum.
Nicky hevði eftir hetta tveir risa møguleikar, sum eftir frásøgumanninum skuldu havt givið mál og harvið søkt vónina hjá KÍ, men ístaðin so hendir tað, at KÍ fær útjavnandi málið. Sørmundur Kalsø fekk javna eftir einum horna.
Poul Ingason leikti ein heldur øðrvísi leiklut í dag, hann spældi á vonginum, meðan Arthur var settur heilt upp í toppin – eitt sindur sum vit høvdu gitt eftir at hava sæð 1. deildar dystin mánakvøldið. Arthur var jokarin hjá Páll í dag og sum tey flestu í TB, so hevur hann eitt sera vandamikið vápn í hansara innkastum, sum vera send eins og missilir inn í brotsteigin hjá mótstøðuliðnum.
Poul bleiv seinni, tá Arthur bleiv útskiftur settur fram á hansara vanliga stað og skuldi hetta vísa seg at eisini geva úrslit, tí tá nakrir og 80 minuttir vóru leiktir skoraði okkara heilt egni Poulotelli til 2-3, sum eisini bleiv endaliga støðan og harvið trý stig til okkum.
Í tíðini, sum dómarin, Petur Reinert, hevði lagt aftrat skoraðu Klaksvíkingar, men lukkutíð fyri okkum, so hevði hjálpardómarin flaggið í lofti og veitraði fyri rangstøðu!
Fyrsti avgerandi dystur
Hetta var tann fyrsti av teimum fýra avgerandi dystunum har vit veruliga skulu seta nøsini upp móti at fáa stig. Næstu ferð er um tvær vikur, tá vit fara vestur at møta 07 Vestur.
Vit hava nú 19 stig og tí tvey stig upp til KÍ og trý til AB, har við er vónin als ikki brostin, men livir víðari og vit trúgva sjálvandi uppá at alt fer at fella til okkara fyrimun og at vit aftur í næsta ár eru í bestu deildini hjá monnum.
Dagsins leikari
Dagsins leikari kann nú veljast í høgra bredda.


text:
Ein ávís beinagrind er neyðug, at halda dramatisku søguni uppi, so vit kunnu gáa um staklutir og tíma at fylgja við í søguni frá byrjan, umvegis ein miðdepil og so heilt til endans.
Eina tílíka beinagrind kunnu vit seta inn í ein frymil, sum ikki bara er galdandi fyri film, men allar søgur, sum vit kunnu raka við á palli ella skíggja.
Sagt verður, at grikski heimspekingurin Aristoteles (384-322 f.Kr.) er upphavið til tankan um ein frásagnarfrymil í sjey stigum.
Í 1970’unum hevur svenski leiklistafrøðingurin, Ola Olsson (1943-2008), skapt nýggjan áhuga á okkara leiðum fyri frásagnarfrymilinum, sum flytir seg eftir eini tíðarrás í ávísum stigum, sum vísa spenningin í søguni. Frymilin verður eisini róptur Hollywoodfrymilin.
Her er endin í frásagnarfrymilin víðkaður, so vit fáa níggju stig við í frymilin.


text:
Dátuvernd
Tummas Yang Simonsen er dátuverndarfólk á Almannaverkinum.
Um tú hevur spurningar um viðgerð av persónupplýsingum á Almannaverkinum, kanst tú venda tær til Tummas á telefon 775700 ella á teldupostadressu dpo@av.fo. Heitið á teldupostinum skal vera “Att. dátuverndarfólk”. Tú kanst eisini senda eitt vanligt bræv til Almannaverkið, Staravegur 18, 100 Tórshavn, att. dátuverndarfólk.
Viðgerð av persónsupplýsingum
Soleiðis viðger Almannaverkið persónsupplýsingar um teg.
Dátuábyrgdari
Almannaverkið er dátuábyrgdari fyri viðgerð av persónsupplýsingum um allar borgarar, ið hava mál skrásett hjá Almannaverkinum.
Tú kanst seta teg í samband við Almannaverkið her:
Staravegur 18
110 Tórshavn
Postrúm 3096
Tel. 360000
av@av.fo
Endamálið við viðgerðini av persónsupplýsingum
Almannaverkið viðger persónsupplýsingar um borgarar, fyri at kunna viðgera tey mál, ið Almannaverkið umsitur. Almannaverkið hevur heimild at viðgera persónsupplýsingar sambært hesum lógum:
- Lóg um almannapensjónir
- Lóg um almannatrygd og tænastur
- Lóg um tvingsil og onnur inntriv í sjálvsavgerðarrættin
- Lóg um dagpening vegna sjúku
- Lóg um barnagjald til einsamallar uppihaldarar
- Lóg um arbeiðsfremjandi tiltøk
- Lóg um stuðul til uppihaldspening
- Lóg um viðbót til ávísar pensjónistar
- Lóg um familjuískoyti
- Lóg um barnavernd
Almannaverkið byrjar viðgerðina av persónsupplýsingum, tá tú hevur søkt um eina veiting ella tænastu frá Almannaverkinum. Sostatt byrja málini við, at tú sum umsøkjari sendir Almannaverkinum persónsupplýsingar um teg. Sum almennur myndugleiki hevur Almannaverkið somuleiðis heimild at skráseta p-talið sum liður í eintýðugari eyðmerking.
Slag av persónsupplýsingum
Almannaverkið innheintar og skrásetir allar vanligar samleikaupplýsingar sum t.d. navn, adressu, p-tal, telefonnummar og teldupostadressu. Alt eftir hvørja veiting ella tænastu, ið søkt er um, viðger Almannaverkið eisini upplýsingar um arbeiðsgevara, starvsheiti, starvstíð, starvsstað, lønarviðurskifti, inntøku/fíggjarviðurskifti, kontonummar, útbúgving, sivilstøðu, tryggingarendurgjald, deyðsváttan, ogn, skuld, lán, avvarðandi og foreldramyndugleika. Av viðkvæmum persónsupplýsingum viðger Almannaverkið somuleiðis upplýsingar um heilsuviðurskifti, ið fevnir um bæði likamliga og sálarliga heilsu, Almannaverkið skrásetir í ávísum málum somuleiðis upplýsingar um munandi sosialar trupulleikar og onnur heilt privat viðurskifti. Í teimum førum, har persónar verða dømdir til eftirlit undir Almannaverkinum, viðger Almannaverkið somuleiðis upplýsingar um revsiverd viðurskifti.
Víðarilatan til og innheintan frá øðrum myndugleikum
Almannaverkið innheintar og skrásetir í mestan mun upplýsingar um teg, ið verða fingnar til vega, tá tú søkir um einhvørja veiting ella tænastu. Almannaverkið kann tó krevja upplýsingar um teg frá øðrum myndugleikum í tann mun upplýsingarnar eru neyðugar fyri viðgerðina av málinum. Hetta verður einans gjørt, tá Almannaverkið hevur heimild í lóg at krevja upplýsingarnar. Sum dømi kann nevnast § 24 í lóg um sjúkradagpening, ið ásetir, at Almannaverkið kann krevja upplýsingar frá øðrum pørtum, um upplýsingarnar mugu metast neyðugar fyri viðgerðina og avgerðina í málinum. Almannaverkið hevur somuleiðis heimild í § 53 í lóg um almannatrygd og tænastur at krevja ávísar upplýsingar um teg í ávísum málum.
Almannaverkið kann somuleiðis lata upplýsingar víðari til aðrar myndugleikar annaðhvørt við samtykki frá tær ella við lógarheimild. Dømi er § 53, stk. 4 í lóg um almannatrygd og tænastur, har Almannaverkið og sjúkrahúsverkið av sær sjálvum og uttan samtykki kunnu lata upplýsingar millum sín. Um tú kærir eina avgerð hjá Almannaverkinum til Kærunevndina í Almanna-, familju- og heilsumálum, víðariletur Almannaverkið somuleiðis upplýsingar um teg til Føroya Kærustovn, ið fyrireikar málini til kærunevndina.
Tíni rættindi
Tú hevur ávís rættindi, um Almannaverkið hevur upplýsingar um teg. Sambært dátuverndarlógini hevur tú rætt til at krevja innlit í hvørjar persónsupplýsingar Almannaverkið hevur skrásett um teg. Almannaverkið skal tá upplýsa teg um endamálið við viðgerðini av tínum persónsupplýsingum, hvørji sløg av upplýsingum verða viðgjørd, um upplýsingarnar verða latnar øðrum pørtum o.a. Tú kanst somuleiðis krevja, at skeivar ella ófullfíggjaðar upplýsingar um teg verða rættaðar.
Klaga um viðgerð av persónsupplýsingum
Dátueftirlitið er tann almenni myndugleikin, ið umsitur dátuverndarlógina. Sambært § 76 í dátuverndarlógini kanst tú klaga til Dátueftirlitið um viðgerð av persónsupplýsingum, ið viðvíkja tær.
Tú kanst seta teg í samband við Dátueftirlitið her:
Dátueftirlitið
Tinganes
Postboks 300
dat@dat.fo
www.dat.fo