c: text/html

text:
Dagført við dystaryvirliti
Skráin fyri Mjølnirkappingina, eldri deildir
Vit mugu tíverri staðfesta, at 1. og 2. deild menn spæla í sama bólki; tað eru 4. lið tilsamans.
Tað gjørdist bert talan um eitt 2. deildarlið hjá kvinnum, so tað liðið hevur fingið tilboð um at vera við 1. deild.
Dystaryvirlitið sæst á hesum leinki.
Vinarliga,
Mjølnir
So er tað komandi vikuskifti, vit møtast til árligu Mjølnirkappingina :)
- Meistaradeild menn byrja kl. 10 (5. lið). Tá ið kvinnurnar hava spælt innleiðandi, so hava mennirnir tveir vøllir, t.v.s. uml. kl. 12.30.
- Meistaradeild kvinnur byrja kl. 10 (6. lið)
- 1. deild kvinnur byrja kl. 10 (8. lið)
- 2. deild kvinnur byrja kl. 10 ( 3. lið)
- 1. og 2. deild menn fara í ein bólk og teir byrja kl. 14 (sum nú er, so eru tað 4 lið tilsamans) vónandi koma tvey ella trý lið afturat, soleiðis at 1. deild kann verða fyri seg og 2. deild fyri seg :)
Vinarliga,
Mjølnir

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
7. februar 2018
Team Rynkeby Føroyar er aftur í ár við í stóru norðurlendsku peninga-innsavningini til frama fyri børnum við lívshættisligari lunga- og hjártasjúku, umframt børnum við krabbameini.
Í hesum sambandi verður skipað fyri serligum tiltaki á Torginum í SMS leygardagin 10. februar, kl 11-14. Luttakarar frá Team Rynkeby verða á staðnum at greiða nærri frá um virksemið hjá Team Rynkeby. Umframt hetta fara súkklarnir at kappast á serligu Rynkeby-súkklunum á Torginum.
Umboð frá Fróðskaparsetri Føroya og Hjartabarninum hava stutta framløgu og Bjarki Hansen fer at spæla nøkur løg. Umframt hetta vera tvey gávukort á kr. 1000,- burturlutað.
Skráin
11:00-11:10: Bjóða vælkomin
11:15-11.30: Kapping - 1. Súkklupar
11:45-12:00: Granskingarvegleiðarar frá Fróðskaparsetur Føroya greiða frá
12:00-12.15: Kapping - 2. Súkklupar
12:30-12:45: Tónleikur við Bjarka Hansen
12:45-13:00: Kapping - 3. Súkklupar
13.15-13:30: Umboð frá Hjartabarnium greiða frá
13:30-13.40: Kapping - 4. Súkklupar
14:00: Tiltakið endar.


text:
Kanna tína saldo her
Júst tað, tú ynskti tær
November 2008 lanseraðu vit eitt elektroniskt gávukort, sum kann nýtast í øllum handlunum í húsinum. Gávukortið er eitt plastikkkort, sum líkist vanligum gjaldskortum í stødd og tilfari. Hvørt gávukort kann hava eitt virði millum 50 til 3.000 krónur. Ynskist upphædd omanfyri 3.000 krónur verður upphæddin býtt yvir fleiri gávukort. Gávukortið verður latið í snøggari gávueskju.
Gávukortið fæst til keyps á Marknaðardeildin, sum heldur til á ovastu hæddini, við síðuna av Fonn Flog. Fyrispurningar um kortið kunnu sendast til sms@sms.fo.
Soleiðis virkar kortið
Tá ið keypt verður í einum av handlunum í SMS, og tú ynskir at rinda við gávukortinum, verður kortið drigið ígjøgnum FR-terminalin í viðkomandi handli á sama hátt, sum tá tú rindar við vanligum gjaldskorti. Keypsupphæddin verður drigin av kortinum beinanvegin. Tað ber til eina og hvørja tíð at kanna saldo og nýtslu á kortinum. Hetta verður gjørt umvegis heimasíðu okkara sms.fo. Vegleiðing er aftanfyri á gávukortinum.
Treytir
Gávukortið er galdandi í fimm ár frá útgávudegnum. Kortið má goymast væl, tí burturmist kort verða ikki endurgoldin. Kortið kann ikki býtast um við reiðan pening.
Tænastan verður latin í samstarvi við PBS.


text:
Fróði Bjarnason er ungur tónleikari og sangskrivari, ið fyri kortum gjørdist vinnari av Stella Polaris/Sement 2018. Hann hevur við sær ein bólk, av dugnaligum tónleikarum. Teir eru: Rasmus Vigant Samuelsen – keys, Robert Bjarnason – guitar, Árni Jóhannesson – bass og Tórður Dam Jacobsen – drums. Teir síggja sera nógv fram til at vera gestir til Open Mic tann 23. mai.
Tiltakið er fyri øll tey, ið vilja sleppa at frambera sína list fyri øðrum. Hetta er eitt gott høvi hjá sangskrivarum, yrkjarum, søgusigarum og skemtarum at framføra egið tilfar, nýtt eins og gamalt.
Hugsanin handan tiltakið er at skapa karmar um ein kreativan verkstað, har høvi er at royna nýggj hugskot, í einum umhvørvi við samhugaðum listafólki. Øll eru vælkomin við sínum talentum.
Skráin er hendan:
19:30 – 20:00: Innskrivan
20:00 – 20:30: Gesturin hesa vikuna
20:30 – 20:45: MonkeyRat Duo
21:00 – 22:30: Open Stage/Open Mic
Tiltakið er ókeypis og øll eru vælkomin, eisini tey ið bert vilja lurta og hyggja.
Meldur og Okkara stuðla tiltakinum.


text:
Innleiðsla
Samansjóðan av nýggjum lesandi
Sum nýggj/ur lesandi á Fróðskaparsetri Føroya verður tú boðin við til innleiðsludagar og væl umtóktu innleiðsluveitsluna "Seturssamanshow". Eisini verður tú boðin við til serstakan innleiðsludag ella -dagar á tínari deild.
Harumframt verður skipað fyri innleiðslutúrum, sum hvør deild sær skipar fyri saman við Lestrarskrivstovuni. Á veitsluni og á innleiðslutúrinum verður høvi til at læra onnur lesandi betur at kenna, bæði eldri og nýggj lesandi, umframt undirvísarar.
Nærri kunning um innleiðslutúrin fyri tína útbúgving fært tú saman við játtan um upptøku. Eisini fæst kunning frá Lestrarskrivstovuni, frá deildarskrivarunum á tíni deild og/ella frá lestrarvegleiðarum.


text:
Maskinførarastørv
Ert tú áhugað/ur í at seta teg í førarasetrið í okkara nýmótans maskinum og dámar tær at hava nógv at gera, so er møguleikin her.
J&K Petersen Contractors søkir eftir Maskinførarum at byrja sum skjótast.
Í samband við verkætlanina í Eysturoyartunnilin søkir J & K Petersen eftir førarum til okkara beltimaskinur.
Arbeiðsuppgávur:
- Móttøku av tilfarið úr undirsjóðartunnlinum.
- Útlegging av jørð og gróti í samband við vegagerð.
- Útgrevstur og sortering av jarðartilfarið.
- Viðlíkahald av maskinum.
Vit vænta at tú:
- Dugir at seta teg inn í nútímans maskinstýringar.
- Megnar at handfara og koyra maskinurnar.
- Hevur góð samstarvsevnir og kanst arbeiða sjálvstøðugt.
- Ert røsk/raskur, ábyrgdarfull/ur og nærløgd/nærlagdur.
- Røkin.
Løn sambært avtalu.
Um tú vilt vita meira um arbeiði ert tú vælkomin at venda tær til Sigtór A. Petersen á tlf. 585009 ella við Finnur Joensen HR- og fyrisitingarleiðara á tlf. 585036.
Umsóknir kunnu eisini sendast til við mail á: starv@jkp.fo
Um J & K Petersen
J & K Petersen er eitt entreprenørfelag stovnað í 1975, og er millum elstu entreprenørfyritøkur í landinum. Felagið fæst við jørð- og betongarbeiði, umframt bygnings- og havnaarbeiði. Umleið 150 fólk starvast hjá J & K. J & K er eitt arbeiðspláss, ið hevur drúgvar og góðar royndir við anlegsarbeiðum/verklagsarbeiðum, dýpingararbeiðum, byggiarbeiðum og havnaarbeiðum í øllum landinum
FØROYSK BYGGING – FAKLIGUR STOLTLEIKI


text:
Panama er eiði ímillum norðuramerikanska og suðuramerikanska meginlandið. Ígjøgnum landið er Panamaveitin grivin; hon er siglingarleið ímillum Atlantshav og Kyrrahav og hevur stóran týdning í altjóða skipaferðslu. Veðurlagið er heitt og slavið, og har regnar illa, helst á Karibiastrondini. Inni í landinum er nógv fjallalendi. Besta landbúnaðarjørðin er á láglendinum við Kyrrahavsstrondina, har týdningarmesta grøðin er bananir, kaffi og sukur, sum verður dyrkað til útflutnings. Rækjufiskiskapur á grunnum vatni tætt inni við land er eisini tyðandi táttur í útflutningsvinnuni.
Siglingarveitin gjørdi Panama til miðdepil í altjóða handilsskapi og fíggjarvirksemi. Inntøkurnar av veitini og av fríhandilsøkjunum við veitina eru hjartatátturin í búskapi landsins. Síðan 1970 hevur Panama verið ímillum størstu og best umtóktu fíggjardeplarnar í heiminum, tí at har hevur verið so stórt skattafrælsi.
Báðumegin veitina í Panamabýi eru stór handilshús og bankar.
Hvørt ár siglal 4.000 skip ígjøgnum Panamaveitina. Veitin, ið varð latin upp í 1914, er 82 km long og er, har hon er grynst, 12 m djúp. Fjøruti túsund menn, teir flestu úr Karibia, vóru við til at gera veitina, arbeiðið vardi 10 ár og kostaði 380 milliónir dollarar. Fleiri túsund arbeiðsmenn doyðu, tí at arbeiðsviðurskiftini vóru so ring. USA og Panama hava rikið veitina í felag, men í ár 2000 fekk Panama fult ræði á veitini.
Hæddarmunurin ímillum bæði heimshøvini - Atlandshav og Kyrrahav - og Gatunvatn er 26 m. Úr Atlantshavi verða skipini hevjað upp gjøgnum Gatunslúsurnar. Síðan fara tey ígjøgnum slúsurnar við Pedro Miguel og Miraflores og út í Kyrrahav. Tropuregn 9 mánaðir um árið hevur við sær, at nógv vatn er í Gatunvatni. Og tað er haðan, at vatn verður slept í slúsurnar.
Í Panama eru nógvar áir. Leirur, sandur og móra, sum áirnar bera við sær, gera, at áarlendið er avbera fruktagott og hóskar væl til grønmetisdyrkan. Har jørðin er kargari, verður velt nøkur ár, og so liggur hon sum opinekra, til hon er vorðin fruktagóð aftur natúrliga. Henda búnaðarhátt nevna tey roza.
Upprunafólkið í Panama var mest cuna-, guaymi-og chocoindiánar, men teir fækkaðust ógvuliga nógv, tá ið rannsóknarfarar úr Evropa komu higar í 16. øld. Cunaindiánar høvdu stórt vald í landinum og høvdu góðan handil, mest í kano fram við Karibiastrondini. Mætir høvdingar vórðu bornir í liggistóli. Nú á døgum búgva cunaindiánarnir í bygdum og lívbjarga sær við landbúnaði.
Málið, søgan og mentanin í Miðamerika og Suðuramerika hava sum heild røtur aftur í hjálandatíðina. Til 1492, tá ið Kristoffur Kolumbus kom til Bahamaoyggjar, búðu bara indiánar í hesum parti í heiminum. Men eftir tað fóru fólk úr Spania og Portugal at búseta seg har í stórum tali, og nógvir afrikanar vórðu fluttir hagar úr Afrika sum trælir, helst til Karibia og Brasil. Í Karibia settu eisini mangir onglendingar, fraklendingar og niðurlendingar búgv. Tí er fólkið í hesum heimsparti nógv blandað. Spanskt er vanligasta málið í meginlandinum, saman við portugisiskum í Brasil. Í Karibia eru enskt og franskt vanligari, og í Surinam er almenna málið niðurlenskt.
Fyrst í 16. øld fóru Spania og Portugal at taka sær hjálond í Miðamerika og Suðuramerika. Bæði londini sendu eisini trúboðarar at umvenda upprunafólkið til katólska trúgv. Spania tók stórar partar av meginlandinum, men Brasil, sum Portugal legði undir seg, gjørdist størsta landið og sterkast búskaparliga. Enn á døgum eru flestir suðuramerikanarar katolikkar.
Indiánarnir, ið kunnu lesa søgu sína aftur til indiánsk fólkasløg, sum búðu í Miðamerika og Suðuramerika, áðrenn niðursetufólkini úr Evropa komu hagar, eru nú bara 2% av fólkinum. Næststørsti fólkabólkurin eru fólk ættað frá afrikonsku trælunum, tey flestu búgva í Brasil og í Karibia. Í næstan øllum londum á meginlandinum eru fólk, sum eru blandað við indiánar og evropear, í meiriluta. Tey verða kallað mestitsar.
Sløk hundrað ár eftir, at spaniamenn komu til Suðuramerika, vóru 90% av indiánska fólkinum deyð. Høvuðsatvoldin var sjúkur, ið evropearar bóru við sær, til dømis pokur og meslingar. Indiánarnir høvdu ikki íborið mótstøðuføri ímóti hesum sjúkum, og teir flestu, ið vórðu smittaðir, doyðu. Nú á døgum eru indiánarnir í minniluta allastaðni uttan í Guatemala, har mangir mayaindiánar enn búgva í hálendinum, og á Andesháslættanum í Bolivia, har eftirkomarar inkafólksins búgva.
Flestu lond í Miðamerika og Suðuramerika hava ovurstóra uttanlandsskuld. Brasil er eitt av hesum londum, men skuldin er lutfalsliga lítil borin saman við inntøkurnar. Nikaragua skyldar nógv minni, men skuldin er átta ferðir so stór sum tjóðarinntøkan.
Í 20. øld vaks fólktalið nógv í heimspartinum, helst í Brasil og londunum fyri norðan. Men í flestu londunum lækkar burðartalið nú. Men av tí at stórur partur av fólkinum eru ungfólk, og at fleiri børn koma undan, av tí at heilsuviðurskiftini batna, veksur fólkatalið alsamt. Í 1990-árunum vaks fólkatalið í Mið-og Suðuramerika við uml. 80 milliónum.
Næstan tríggir av fyra suðuramerikanarum búgva í býum. Í summum londum, m.a. Kili og Uruguai, býr ein triðingur av fólkinum í høvuðsstaðnum. Mong hava verið noydd ay rýma av bygdini undan fátækadømi og arbeiðsloysi og búgva nú í ovfólkaðum, skirvisligum býlingum, sum vaksa skjótt í útryðjunum á stórbýunum.
Á øllum meginlandinum eru ovurstórir garðar, ið hava ógvuliga stór seyða- og neytafylgi og stórar lundir við sukurrørum og bananum. Útlendsk feløg ella nakrar fáar, ovurríkar familjur eiga hesar stórgarðar. Tó er øðrvísi í Kuba, har eigur stjórnin stórgarðarnar.
Flestu bøndur í hesum heimsparti eiga so lítið av jørð, at teir valla kunnu breyðføða fleiri enn tvey, trý fólk. Teir velta ein lítlanjarðarteig, og hava nøkur fá húsdýr, t.d. hønur og svín. Av tí at garðurin kann ikki føða alt húskið, mega nøkur teirra flyta heiman at fáa sær arbeiði
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Panamabýur
Vídd: 75.520 km2
Fólkatal: 3.460.462
Alment mál:
spanskt
Átrúnaður:
kristindómur 92% jødadómur og aðrir 8%
Stýrsilag:
Fólkaræði, fleirflokkastýri
Gjaldoyra: balboa (PAB)


text:
Saltonvatn
Saltonvatn (enskt: Salton Sea) er eitt vatn har suðuri í Kalifornia í USA, ikki so langt frá Palm Springs. Økið var kent sum Rivieran í Kalifornia, men verður í dag mett sum ein av ringastu umhvørvisvanlukkunum í USA. Ein stinkandi, saltur støðuhylur, sum hvørt ár er fullur av deyðum fiski og fugli. Vatnið kom í av óvart í 1905 í sambandi við at vatnveiting varð gjørd til landbúnaðin, og í 1950-árunum sveimaðu tey ungu og vøkru um vatnið Salton Sea. Men so komu melduródnir og vatnflóðir, sum gjørdu av við lívið í vatninum, og nú heldur ongin nógv um tað. Onkur roynir tó enn at fáa lív í aftur.


text: Í Noregi, eins og í øllum øðrum heimsins londum, veksur internetnýtslan støðugt. Mótvegis næstan ongum í 1997, siga 85% í 2013 at tey brúka internetið minst einaferð um dagin. Tað sigur Norsk mediebarometer 2013, sum varð kunngjørt í dag. Umframt hesi rættuliga sjálvsøgdu viðurskifti, er tað áhugavert at síggja, at tveir miðlar, sum ikki eru kendir fyri tøknilig nýbrot, megna væl at halda sær á floti í umskiftiliga miðlalandslagnum. Tað er góða gamla bókin við 25% og so útvarpið, sum er heilt uppi á 60%. Hinir miðlarnir, avísir og sjónvarp, tykjast hava mist takið á brúkarum. Einasti nýggi miðil í norsku mátingini er elektroniskar bøkur.


text:
Jan Müller
09.02.2018 - 15:00
Nýggja vinnan ”Decommissioning”, sum snýr seg um at taka niður og sundur eitt nú oljupallar í Norðsjónum, ið hava tænt sína tíð sum oljuframleiðarar, kemur eitt stig nærri fyri hvønn dag, sum fer. Hon fer at geva havnum rundan um Norðsjógvin nýggjar møguleikar fyri at skapa arbeiðspláss og inntøkur. Serstakliga í Skotlandi eru tey í ferð við at fyrireika seg til hesa nýggju vinnuna. Nú tey í skjótt fimti ár hava verið við til at menna oljuvinnuna, so halda tey tað vera náttúrligt og rætt, at tey eisini eru við, tá vinnan fyrireikar seg til at gevast. Og her verður ein marknaður uppá hundraðtals milliardir kr.
Herfyri søgdu vit her á Oljuportalinum frá royndunum hjá hetlendingum at gera seg klárar til at taka ímóti hesi nýggju vinnuni. Fyrsti brúkti og gamli oljupallurin kom til Hetlands frá oljuleiðunum í Norðsjónum í fjør og hevur síðani verður arbeitt við at taka hann sundur á havlagnum nærhendis Lerwick.
Tað er greitt, at havnir í Skotlandi, sum seinastu 50 árini hava verið partur av oljumenningini í Norðsjónum, vilja eisini hava sín part av køkuni. Og tær ætla ikki at liggja sjóvarfallið av sær.
Ein av hesum skotsku havnunum er Cromarty Firth í Invergordon. Hon hevur leingi verið brúkt til at hýsa stórum boripallum, sum hava bíðað eftir nýggjum uppgávum ella hava verið til klassing. Nú eru skaptar nýggjar umstøður í havnini, har til ber at taka ímóti pallum og síðani taka teir sundur á staðnum. Eisini er skipasmiðja partur av havnalagnum.
Ein av fyritøkunum, sum arbeiðir við at bjóða seg fram til at taka á seg nýggjar uppgávur í sambandi við decommissioning er Global Energy. Hana fara vit uttan iva at hoyra meira til í framtíðini.
Fyri at kunna taka lut í hesi vinnuni er eisini neyðugt at hava loyvi frá umhvørvismyndugleikunum, soleiðis at til ber at handfara radioaktivt tilfar. Havnin í Cromarty Firth er tann fyrsta í Skotlandi, sum hevur fingið eitt slíkt loyvi til at viðgera 50.000 tons av tilfari um árið, og við hesum loyvi ber til at marknaðarføra staðið til niðurtøku av pallum og til at skilja sundur tilfarið.
Til ber so hjá fyritøkum, sum ynskja at vera partur av hesi nýggju vinnuni, at søkja um loyvi frá havnamyndugleikunum at brúka havnina og havnalagið har.
BBC News skrivar, at fyrsta avtalan er longu gjørd við havnina í Cromarty Firth um at taka ímóti oljuútbúnaði, sum hevur staðið á havbotninum á Fairfield Energy's Greater Dunlin Area í Norðsjónum. Tað verður fyritøkan Bibby Offshore, sum hevur gjørt ein trý ára sáttmála at taka sundur oljuútbúnaðin. Stjórin fyri havnini í Cromarty Firth, Bob Buskie, sigur við BBC, at hann fegnast um, at sáttmáli er gjørdur fyri fyrstu “decomm” uppgávuna, sum skal fara fram hjá teimum. Tey hava í longri tíð fyrireikað seg væl til hesa nýggju og spennandi framtíðina.
Til ber so eisini at siga, at eisini føroyskar havnir liggja nær við oljuleiðirnar í Norðsjónum. Hóast tað skilst, at umboð fyri havnir og fyritøkur í Føroyum, hava havt eyguni eftir "decommissioning" tilgongdini í Skotlandi, so er enn einki, sum røkist fyri, at vinnan ella myndugleikar her, hava ítøkiligar ætlanir um at gerast partur av hesi framtíðar vinnuni, sum bæði havnir og fyritøkur í grannalagnum eru farnar at raðfesta hægri.


text:
Stavsbandið í Føroyum
Nú haldi eg at tað er uppá tíðina, at okkara politikarar vakna úr dvala.
- Í 1788 bleiv ”stavnsbandið” bannað í tí danska kongaríkinum, men nú eru peningastovnarnir spakuliga begyntir at innføra tað aftur.- Teir hava sett sær fyri, at tað eru teir sum skulu avgera hvar í Føroyum, føroyingar skulu búgva. - Vit hoyra ferð eftir ferð, at tað ongantíð hevur gingið so gott í Føroyum sum akkurát nú. Tó hava fólk enn sera trupult at fáa fígging til at keypa sethús ”úti á bygd”.
- Eitt dømi er at ein familja ikki fekk lán uppá 1,0 mill. kr. til at keypa eini hús á bygd (40 min. úr Tórshavn), men sama familja fekk bjóða lán uppá 2-3 mill. kr. um tey keyptu hús í Tórshavn. (Fleiri
líknandi dømir eru runt alt landið).
– Einasta loysn uppá hetta er at okkara politikarar skulu skipað soleiðis fyri, at ”Bústaðir” eisini begynnir at veita lán til vanligt húsakeyp “úti á bygd” og ikki bert orkulán. - So kunnu peningastovnarnir ”eiga” Tórshavn og hinar útvaldu bygdirnar. (Tað hevði kanska eisini sprongt “bústaðar-bobluna” í Havn, til frama fyri vanlig havnarfólk).
Torri Thomsen


text:
- Av øllum hjarta
- Eg tysti eftir tær – sum hjørtur eftir vatni
- Faðir í Himli, áh, vit elska teg
- Frælsi gjøgnum Jesu blóð
- Hann hevur valdið
- Hann rópti fullgjørt
- Hátign tín, alveldis Kongur mín
- Heiðra Jesus, hann livir
- Jesus, eg elski teg
- Kom syngið hart um Fámará
- Krýndur við Guds dýrd tú ert
- Mín Jesus, mín hirði
- Sjálvboðið kemur títt fólk
- Títt blóð er tað, sum reinsar meg
- Tú mær legði ein nýggjan song
- Verdigt, verdigt er Guds Lamb
- Vit í talu og sangi nú heilsa tær her


text:
Góðu flaggdagsgestir.
Kennist ómetaliga gott at standa her í Fámjin í dag saman við tykkum øllum, ið eru møtt upp her í dag – á motorsúkklum, á súkklum, við bussi, bilum og bæði rennandi og til gongu – úr Hvalba, Porkeri, Hovi, Vági, Øravík – ja, úr allari oynni og úr øllum landinum.
Hjartanemandi at síggja tykkum øll savnað um okkara tjóðarflagg her í dag, í sjálvari heimbygdini hjá fyrsta føroyska Merkinum.
Hetta er ikki eitthvørt flaggdagshald. Tí tit eru við til at leggja lunnar undir, at gera Fámjin til staðið, har føroyingar savnast úr øllum landinum á hvørjum flaggdegi.
Vit hava jú aðrar hátíðardagar kring landið – eitt nú Ólavsøka í Tórshavn og Norðoyastevna í Klaksvík.
Hví ikki fáa talið av fólkum til flaggdagshaldið í Fámjin at fleirfaldast komandi árini?
Um vit viljin, hendurnar og hjørtuni eru til staðar, so ber alt til. Og hvar skal Føroya størsta flaggdagshald vera, um ikki í Fámjin?
Merkið er meira enn okkara tjóðarflagg.
Merkið minnir okkum eisini um, at tað, ið vit eru ósamd um í dag, verða vit samd um í morgin.
Tað sama ger seg galdandi fyri okkara føroyska mál, heimtøku av ábyrgd á fleiri økjum og onnur stór framstig á sjálvbjargnisleið.
Tí í dag setur ongin spurnartekin við, um vit skulu nýta føroyska málið í øllum samfelagnum, ongin heldur at vit skulu flyta ábyrgd aftur úr Føroyum til Keypmannahavn, og ongin setur spurnartekin við, hvat flagg vit skulu nýta, tá vit skulu umboða Føroyar og føroyska fólkið.
Men soleiðis hevur ikki altíð verið.
Í dag hongur Merkið í tryggum glasskápi, ið verjir móti eldi og ágangi. Hetta er bæði gott og virðiligt, tí tað hevur veruliga verið stórur ágangur og stórt stríð at fáa vakra Merki okkara viðurkent.
Tí mótstøða hevur verið – bæði úr Danmark og eisini í Føroyum.
Tí mugu vit ongantíð taka Merkið fyri givið.
Flaggdagurin er nevnliga eitt úrslit av einum longum stríði fyri hesum.
Vit minnast í dag á flaggdegi okkara øll tey mongu, ið stríddust fyri, at vinna okkum rættin til, at nýta Merkið sum okkara flagg.
Vit minnast eitt nú Jens Oliver Lisberg úr Fámjin, sum var tann fyrsti, ið reisti Merkið á stong í Føroyum – 22. juni 1919 – tá hann var í heimbygdini Fámjin hetta summarið.
Merkið varð tá reist eftir guðstænastu í Fámjins kirkju, og kunnu vit tann dag í dag vitja uppruna Merkið inni í Fámjins kirkju. Hetta er einastandandi.
Hóast vit í dag kunnu fegnast um okkara tjóðarflagg – Merkið – og kenna á okkum, at hetta er týðandi partur partar av okkara samleika sum land og fólk, so kunnu vit tíverri enn ikki verða umboðað av føroyska flagginum, allastaðni har vit fara. Enn eru vit ikki komin á mál. Dømi um hetta eru:
· Til OL sleppa okkara svimjarar ikki at svimja undir Merkinum – men sleppa hetta til paraolympisku leikirnar.
· Í Norðurlandaráðnum eru vit enn ikki umboðað við fullum limaskapi.
· Og í Sameindu Tjóðum (ST) verður enn ikki veittrað við føroyska Merkinum. Eisini har eru vit umboðað av danska flagginum.
Men hetta kann broytast.
Har tað er ein vilji er eisini ein vegur.
Hetta hevur søgan víst okkum. Og hetta hava tit her suðuri meira enn nakar annað prógvað.
Minnist tá Pál Joensen á fyrsta sinni fráboðaði, at hann ætlaði at gerast skjótasti svimjari í heiminum á 1.500 metra teininum. Mongu hildu, at hetta fór ikki at bera til. Men Pál hevur um nakar prógvað at har tað er vilji, har er eisini vegur. Og um tú arbeiðir miðvíst fyri tínum málum, so røkkur tú eisini hesum. Tí tað “ómøguliga” er møguligt.
Men varandi framstig krevja meira – tey krevja samanhald.
Eisini her suðuri síggja vit lýsandi dømi um, hvussu nógv røkkast kann við samanhaldi. Pálshøll er eitt sólarklárt dømi, ið vísir, hvussu nógv kann skapast um fleiri hendur og hjørtu standa saman um hetta.
Hóast vit ofta hoyra um manglandi samanhald millum føroyingar, so er hetta ikki allur sannleikin. Tí tað er hóast alt samanhald, ið gjøgnum øldir hevur tryggjað, at føroyingar hava yvirlivað á oyggjunum kring Føroyar, og tað er eisini samanhald, ið fer at tryggja Føroyum og føroyingum nýggj og størri rættindi og møguleikar.
Størsta forðingin fyri menning er í okkara egna hugaheimi. Tí í veruleikanum ber alt til, um vit bert seta okkum hetta fyri. Tí alt, ið vit kunnu droyma – kunnu vit fremja.
Og vit hava ongantíð havt so góðar møguleikar fyri at gera dreymar til veruleika, og til at ganga nýggjar leiðir sum júst nú.
Ongantíð hevur samfelagið verið so ríkt sum nú.
Ongantíð virðisskapanin so stór sum nú. Okkara inntøka (BTI) pr. íbúgva er enntá hægri enn eitt nú í Danmark og Íslandi.
Ongantíð hevur okkara vælferðarsamfelag verið so nógv útbygt sum nú.
Og ongantíð hava vit verið so nógv búsitandi í Føroyum sum nú. Seinastu 12 mánaðarnar er fólkatalið vaksið við omanfyri 600. Hetta er størsti fólkavøkstur í 14 ár. Heldur fólkavøksturin áfram, fara vit uppum 50.000 fólk í Føroyum komandi ár. Hetta er stórt.
Men tíverri síggja vit ikki vøksturin aftur í øllum samfelagnum. Serliga er tað Suðuroyggin, ið tíverri brýtur frá, við eini fólkaminking. Neyðugt verður við stórum tøkum at venda gongdini. Tað er tí gleðiligt at fleiri kommunur gera sítt til, at gera tað enn meira áhugavert hjá barnafamiljum at búseta seg í oynni, og eisini verða átøk framd, ið skapa nýggj arbeiðspláss – eitt nú innan ferðavinnuna.
Okkara vakra Merki savnar okkum allar føroyingar.
Ung sum eldri, innanlands og uttanlands, tjóðveldisfólk og sambandsfólk – ja, okkum øll.
Vóni at vit komandi ár, tá fólkaatkvøða verður um Stjórnarskipan Føroya, eisini kunnu standa saman um at samtykkja og fremja hesa í verki. Eina felags føroyska grundlóg, ið kemur at staðfesta okkara felags rættindi og skyldur sum land og fólk, og eisini staðfesta okkara sjálvsavgerðarrætt sum fólk í altjóða samfelagnum.
Tað skal somuleiðis vera mín vón, at danskir myndugleikar ikki leggja seg út í fólkaatkvøðuna um Stjórnarskipan Føroya. Eins og gjørt varð við fólkaatkvøðuna um einar sjálvstøðugar Føroyar. Tíverri hevur danska stjórnin tó longu fráboðað, at ein føroysk stjórnarskipan skal vera undir donsku grundlógini. Eisini hevur danska stjórnin fráboðað, at tað bert er ein uttanríkispolitikkur í danska ríkinum – hóast vit øll vita at so er ikki. Makrelstríðið millum ES/Danmark og Føroyar hinmegin vísti hetta meira enn nakað annað.
Samstundis velur sama stjórn nú at fara undir nýtt átak at veittra við føroyska Merkinum á øllum almennum støðum Danmarkar. Heilar 534 danskar flaggstengur skulu veittra við Merkinum á tjóðarhátíð okkara. Hugvekjandi.
Kanska er hetta fyri at heiðra, at í ár eru júst 70 ár síðan fólkaatkvøðuna í 1946 um einar sjálvstøðugar Føroyar? Eitt søguligt ár, har føroyingar valdu einar sjálvstøðugar Føroyar. Viljin var greiður, men hesin vilji varð sum kunnugt ikki framdur í verki.
Men tað var ikki bert tá Merkið varð viðurkent í 1940 ella fólkaatkvøðan í 1946, ið eru og verða søguliga serstøk ár.
Vit sum her eru, liva og virka kunnu gera hvørt einasta ár serstakt.
Komandi árið – ár 2017 – verður eitt av hesum árum, ið fer at gerast søguligt og serstakt av fleiri orsøkum. Eitt nú tí hetta verður árið tá vit, fólkið í Føroyum, skulu taka støðu til okkara egnu Stjórnarskipan Føroya. Og heldur verandi gongd áfram, verður hetta hartil árið, tá vit á fyrsta sinni gerast fleiri enn 50.000 fólk í Føroyum.
Og latið okkum eisini gera hetta til árið, tá fólkavøkstur aftur verður í Suðuroynni.
Flaggsøgan: Fyrstu ferð Merkið varð almannakunngjørt.
Flaggsøguna kenna flest øll, og fari eg ikki at taka aftur í alla hesa, men í sambandi við, at tað í fjør vóru 125 ár farin síðan abbi mín, Louis Zachariasen, varð føddur á Kirkju í Fugloy, havi eg hug at taka nevna part av flaggsøguni, ið nærum ongantíð er hoyrd.
Abbi mín var avbera samfelagsáhugaður, og sera virkin á fleiri økjum. Føroyska málið hevði ómetaliga nógv at siga fyri hann, og stríddist hann fyri, at hetta skuldi mennast og koma til sín rætt – eitt nú innan fólkaskúlan. Hann varð útlærdur lærari í 1911, og í 1910’unum varð ikki loyvt lærarum at nýta føroyska málið í undirvísingini í fólkaskúlanum. Hann noktaði fyri at fylgja hesum, og valdi tí eisini at nýta føroyska málið, tá undirvíst varð. Hetta varð viðvirkandi til, at hann varð noyddur at fara úr lærarayrkinum. Hann fór síðan til Keypmannahavnar undir víðari lestur innan verkfrøði.
Sum lesandi í Keypmannahavn gjørdist hann virkin í føroyska Studentafelagnum, har hann saman við øðrum í Studentafelagnum virkaði fyri at fáa Føroyum eitt viðurkent flagg – Merkið – ið tey tá kallaðu Studentaflaggið. Ein sera livandi frásøgn frá hesi tíðini er at finna í 25 ára minnisritinum fyri føroyska studentafelagnum frá 1935. Eitt sera áhugavert minnisrit, ið eg havi frá ommu míni. Har hevur Janus Øssurson m.a. hesa frágreiðing um spennandi tíðina, tá teir vóru nakrir í studentafelagnum, ið arbeiddu við hugskoti til eitt viðurkent, føroyskt flagg:
“Okkara uppskot vóru øll krossfløgg, men trupulleikin lá í litsamansetingini; vit vóru skjótt samsintir í tí, at vit áttu at nýta teir norrønu litirnar: reytt, blátt og hvítt – tí reytt og blátt einsamalt fór at verða ov dimt. Men hvussu átti dúkurin at vera litaður? Noreg hevði reyðan og Ísland bláan; skuldi okkara flagg ikki líkjast terra alt ov mikið, var einki annað fyri enn at taka hvítan dúk. Lisberg skeyt so upp, at krossurin skuldi vera bláur uttast og reyður innan, soleiðis at tann bláa rondin samanløgd var eins breið og tann reyði liturin, og breiddin á tí tvílitta krossinum skuldi vera fjórðingurin av hædd flaggsins. Vit fingu so beinanvegin gjørt okkum hvør sítt lítið borðflagg í Nordisk Flag og Fanefabrik í Frederiksberggøtu av hesum nýggja flaggi. Og hesi bæði fløggini vórðu so av Louis Zachariasen á fyrsta sinni borin fram fyri føroyingar á føstugangsveitsluni í Føroyingafelag (Brohusgade 17) 2. mars 1919. Og 11. mars sama ár varð flaggið einmælt góðkent í studentafelagnum.” Og í minningarritinum verður fundarfrásøgn frá hesum serstaka fundinum hjá Føroyingafelagnum í 1919 eisini endurgivin: “Hetta var merkisfundur í søgu Føroyingafelags, sum her skal sigast frá. Borðreitt var við smurdum breyði og øðrum góðgæti. Formaðurin (Johan Hoffgaard) beyð fólki vera vælkomið, og sungið varð føroyskur sangur. Tá ið fólk vóru liðug frá borði, var farið uppá gólv, og hópur av fólki var nú samankomið. Tá dansað hevði verið eina góða løtu, varð steðgur gjørdur í og punsur borin um. Rasmus Rasmussen, háskúlakennari, helt talu fyri Føroyum, Andreas Samuelsen, fólkatingsmaður, fyri Danmark og Jóannes Patursson, landstingsmaður, fyri Føroyingafelag. Fleiri sangir vórðu sungnir inn ímillum talurnar. Tá “Eg oyggjar veit” var sungin, stóð stud. polyt. Louis Zachariasen framm við einum nýggjum føroyskum flaggi. Bað hann føroyingar um at nýta hetta merkið í staðin fyri veðraflaggið. Tann hvíti liturin skuldi minna okkum um havbrosið og hin reina klára himin, meðan tann reyði og blái krossurin, samansettur av teim ellgomlu føroysku litunum, skuldi minna um skyldskapin við øll hini norðanlond, ið eisini nýta krossflaggið. Kraftiga rungaðu hurrarópini fyri flagginum, og sungin varð sangur”.
Ein livandi frágreiðing um henda fund, ið eftirfylgjandi skuldi vísa seg, at gerast ein avgerandi og søguligur fundur hjá Føroyingafelagnum. Tí tað flagg, ið varð borið fram av studentunum 2. mars 1919, skuldi seinni gerast okkara tjóðarflagg – Merkið. Og hóast Jens Oliver Lisberg reisti flaggið í Fámjin longu 3 mánaðar eftir – í juni 1919 – so skuldi tað taka heili 21 ár áðrenn Merkið fekk fyrstu almennu viðurkenningina sum flagg føroyinga – 25. apríl 1940.
Eri errin av, at vera føroyingur, og stolt yvir, at vit saman í øldir hava bygt hetta landið.
Eri eyðmjúk um, at undangongufólk hava tryggja okkara máli, mentan, fólki og Merkinum eina bjarta framtíð.
Og takksom fyri møguleikan at standa saman við tykkum í dag fyri at heiðra okkara felags tjóðarflaggi.
Tí fer mín fyrsta flaggdagsrøða her í Fámjin, her at enda, eisini at hava nakrar hugleiðingar um okkara vakra tjóðarflagg – Merkið og lívið:
Merkið, okkara tjóðarmerki.
Tú ert okkara savningarstað.
Tað vakrasta eg havi sæð.
Reytt, blátt og hvítt.
Bæði mítt og títt.
Vit øll eiga lut í tær.
Tú ert meira enn eygað sær.
Merkið, mítt hvíta merki.
Hvítt sum ein nýggj byrjan, ið lítla og tó stóra tjóðin kann mennast útfrá.
Hvítt sum eitt óskrivað blað, ið leingist eftir bókmentum á egnum máli.
Hvítt sum brúðarkjólin, ið ber boð um lívlangt lyfti.
Hvítt sum dópskjólin, ið er eitt úrslit av kærleika.
Hvítt sum fermingartíðin, tá lívið tyktiskt júst byrjað og ævugt.
Hvítt sum skýggið, sum altíð er á ferð, partur av jarðarinnar óendaligu endurnýtslu.
Hvítt sum friðarflaggið, ið leingist eftir einum heimi uttan kríggj og sorg.
Hvítt sum mjólkin. Okkara fyrsta føði í tryggleikans favni.
Hvítt sum eggið, ið rúmar lívi, styrki og verju.
Hvítt sum tjóðarflogfar okkara, ið dagliga byggir brýr til útlond.
Hvítt sum løgtingshúsið, ið sigst umboða okkum øll.
Hvítt sum savnandi liturin, ið ikki dømir nakran – har alt ber til.
Merkið, mítt bláa merki.
Blátt sum havið. Okkara spískamar og farvegur. Okkara gleði og sorg.
Blátt sum skýfríi summarhimmalin, ið minnir um góðar løtur saman við teimum, ið vit eru góð við.
Blátt sum blákollurnar og bláberini, ið hóast harðført veðurlag vinna fram ár eftir ár.
Blátt sum bygdaleiðir, sum binda bygd og bý saman.
Blátt sum pennurin, ið undirskrivar týðandi avgerðir vegna teg og meg.
Blátt sum blái liturin í mansins húgvu, tá jarðaferð er, og lívið heldur áfram hinumegin.
Blátt sum Facebook. Nýggi pallurin, ið bæði samanbindur og sundurskilir fólk.
Blátt sum borgarligi vongurin, ið eisini eigur lut í okkara felags fortíð og framtíð.
Blátt sum føroyski postkassin, ið er ímyndin av heimtøku av ábyrgd.
Blátt sum svimjihylurin, ið var mítt “næsta heim” flestu barnaárini.
Blátt sum okkara bláa planet, ið krevur ein grønan politikk.
Blátt sum seinastu fíggjarkarmarnir, ið seta kós móti einum sjálvbjargnum búskapi.
Blátt sum boð um álit, ið tú kanst hava á tær sjálvum.
Merkið, mítt reyða merki.
Reytt sum tjaldursnevið. Okkara tjóðarfuglur, ið ber boð um várið og tjóðarbygging.
Reytt sum morgunroðin, ið vermir okkara hjørtu og ber gleðiboð.
Reytt sum blóðið. Lívsins undirstøðukervi, ið minnir okkum á, at lívið er dýrabært.
Reytt sum Reyði Krossur, ið veitir hjálpandi hond har tørvurin er størst – vegna okkum øll.
Reytt sum grindadrápið. Okkara matkovi, mentan og “vit ímóti hinum”.
Reytt sum victorinox knívurin, ið er góður at telgja sær ein skerpikjøtbita við.
Reytt sum Gamli Bókhandil, ið gevur okkum vitan, bókmentir og skriftmál.
Reytt sum býarbussarnir, fyltir við skúlabørnum og fólkum á ferð.
Reytt sum reyðvínið, ið kann gera lyndið lætt og byggja brýr millum fólk.
Reytt sum rabarburnar, tjóðarfrukt okkara, ið skapa søtar løtur í heimum okkara.
Reytt sum vesturskinið á vetri, ið minnir okkum á, at lívið er eitt listarverk.
Reytt sum solidariteturin. Grundleggjandi vøllurin, ið vit øll hava tørv á.
Reytt sum vinstri vongurin, ið droymir um einar Føroyar fyri øll.
Reytt sum fakfelagsrørslan, ið hevur lagt týðandi lunnar, ið støðugt mugu styrkjast.
Reytt sum barnaheimið á Argjum, fylt við dýrabærum løtum og minnum fyri lívið.
Reytt sum bálið á ársins longsta degi, ið ber boð um ársins og lívsins óendaligu rundferð.
Reytt sum Tinganes, ið sigst at skula leiða tjóðina fram á leið.
Reytt sum eldhugurin, sum í øldir hevur búð í Føroya fólki.
Reytt sum kærleikin til landið og fólkið, ið her býr.
Merki okkara, mítt og títt.
Reytt, blátt og hvítt.
Tú umboðar tað, ið eg eri og verið.
Umboðar tað, ið vit eru og verða.
Okkara søgu, okkara samtíð.
Okkara samleika, okkara framtíð.
Okkara hjørtu, fjøll og grønu líð.
Føroya land og Føroya fólk í alla tíð.
Fámjin, Flaggdagurin 2016
Kristina Háfoss
Landsstýriskvinna


text:
Ummæli
Eg havi glett meg nógv til hesa løtu og fór tí eisini tíðliga heim frá G! fyri at standa fremst í røðini, tá „Lán mær eitt oyra“ varð slept til sølu í Tutlhandlinum í Havn kl. 12 fríggjadagin 14. juli. Og eg fekk eisini ta fyrstu!
Guðrið Hansdóttir hevur givið sína fimtu solofløgu út, sum kallast Painted Fire. Á fløguni eru 10 sangir bæði á enskum og føroyskum.
Mær dámar ordiliga væl PAX. Hetta er mín ybdisbókarøð. Tí var eg eisini sera spentur til nýggju bókina. Og bókin var sjálvandi líka góð, sum eg helt, hon fór at vera.
Besta konsertin var tann hjá Dynamit. Hon var ótrúliga góð! Teir eru bara so forbii stuttligir. Eisini nú teir spældi fyri 7. ferð á SF.
Eg var rættiliga spentur at hoyra heimskenda, amerikanska bólkin Toto. Hóast hesin bólkur hevur nógv ár á baki, so kenni eg fleiri av teirra hittum. Og tey vildi eg gjarna hoyra. Serliga Africa!
Um fólk vóru við uppá tað, tá ið Graham spældi, so vóru tey enn meira við uppá tað nú. Fólk hoppaði og sungu við. Serliga til “Alright” og “Sunnukvøld í mai”.
Vágsbøur var tjokkaður av fólki. Alt var fult! Og stemningurin var eisini mega góður, sjálvt um øll blivu dýggjvát.
Í næsta ár verður G! helst uttan familju, koyring og arbeiði, men við tjalding, vinfólk og hugni😎
Teitur er altíð fantastiskur. Ikki bara tí hann hevur eitt fantastiskt navn Men eisini tí, at hann bara dugir at levera, og hevur nógvar framúr sangir, sum vit øll duga.
Fyri meg var tað bara stuttligt at síggja hendan mannin, sum eg bara havi sæð í filmum. Nú verður tað aldrin tað sama, at síggja filmar hansara aftur ella hoyra ‘I was a highwayman’.
Danski rappbólkurin Suspekt varð settur á stovn í ‘99. Teir hava teir spælt nógvar konsertir og givið út fløgur. Tó hava teir aldrin verið so kendir, sum júst nú.
Hóast bókin bara er einar 100 síður og ikki fevnir um nakra beinleiðis søgu ella persón, so hevur David Yates avrátt at gera bókina til film, og har koma enntá fleiri filmar.
Xbox er ein undirmett spælimaskina. Fá hava Xbox One í Føroyum, men uttanlands er hon væl umtókt.
Eg haldi, at PAX eru bestu bøkurnar, eg nakrantíð havi lisið. Tær eru stuttar og hava myndir, men tær eru soo spennandi, og tær blíva bara betri og betri.
Eftir at hava spælt 245 milliónir dollarar inn upp á eitt vikuskifti, svarandi til slakar 1,5 milliardir krónur, fer Black Panther væntandi at seta øll met í atgongumerkjasølu.
Summafuglar í búkinum, eygu, ið møtast, og ivi. Alt hetta og meira aftrat følir tú, tá ið tú ætlar tær at spyrja um kjans. Tað kann vera bæði spennandi og ringt alt í senn. Tað vita Maria, Eiri og Elin.
So er bara at leggja í vaðið og fara at lesa! Í blaðnum hesaferð er eitt sindur av hvørjum: kærleiki, ítriv, met, skúlating, Lítla havfrúgvin og Herkules og alt møguligt annað spennandi😀
Ert tú ein av teimum 15, sum fara at mála á Torginum í SMS? Høvuðsvinningurin er eitt gávukort á 2.000 krónur, og nummar 1, 2 og 3 fáa eitt atgongumerki il Voxbotn.
Hvítar, vakrar og villar. Og so er hon størsta ránsdýrið, sum livir á landi.
Kunnu stingir í búkinum vera krabbamein? Og hví havi eg ilt í nakkanum? Tveir STROK-lesarar siga frá síni ræðslu fyri at fáa eina ringa sjúku.
Um tær vinna, sleppa tær at umboða Danmark í evropiska grand prixnum, sum verður í Portugal í mai.
YouTube straffar Logan Paul fyri at leggja eitt videobrot út.


text:
Ingvar Ambjørnsen er føddur 20. mai 1956 í Larvik. Býr nú í Hamburg í Týsklandi.
Fyrsta bók, hann gav út, var 23-salen. Hon kom í 1981. Sjálvur hevur hann sagt í einari samrøðu, at fyrsta bókin, hann skrivaði, varð skrivað um næturnar, meðan hann sat vakt á herbergi hjá Frelsunarherinum.
Tær fyrstu bøkurnar lýsa tey menniskju, sum liva pá tvørs av galdandi samfelagsnormun. Rættiliga gjøgnumbrotið fekk hann við bókini Hvite niggere í 1986.
Hann hevur skrivað ein hóp av krimisøgum, barna- og ungdómssøgum. Fleiri eru filmatiseraðar.
Í seinastu bókunum hevur hann sett hol á tyngri evni sum angist, fremmandagering og einsemi.
Útgávur:
1997 Vit báðir Vitri – Kempurnar falla
1999 Vit báðir Vitri – Deyðin á farstøðini
2004 Vit báðir Vitri – Eitrandi lygnir
2004 Samson & Roberto – Arvurin eftir Rin- Tin – Tei farbróður
2005 Samson & Roberto – Klandursvættini
2005 Samson & Roberto – Loyndarmálið hjá faðir Pietro
Ummæli/umrøður:
Regina v Steinum: Kempurnar falla. Føringurin 23. oktober 1997
Monica Klásen McGrath: Inom ramen för det roliga och galna. Opsis Kalopsis 3/2002
Arnbjørn Ó. Dalsgarð: Rok á gistingarhúsinum. Fregnir 16-22 apríl 2004
Marie L. Kleve: Her er boka Dagblad-leserne har kåret til tidenes beste. Dagbladet 24. november 2014
Heiður:
1988 Cappelenprisen
1991 Den norske boghandlerforenings pris fyri Deyðin á farstøðini
2000 Oslo bys kulturpris
2001 Tabuprisen (Rådet for psykisk helse)
2004 Anders Jahres kulturpris
2005 Booth-prisen (frá norska Frelsunarherinum)
Heimasíða:


text:
Orð: James G. Small
Lag: George Coles Stebbins, Arthur Seymour Sullivan
Týtt: Victor Danielsen
1. Eg fann ein vin, áh, hvønn ein vin!
Eg ikki fyrr hann kendi;
við kærleiksbondum dró hann meg
og so til sín mær vendi.
Og nú hjá honum heldur mær
hans hond, sum øllum ræður,
eg eri hans, og hann er mín
í ævir og í ævir.
2. Eg fann ein vin, áh, hvønn ein vin!
Hann doyði og eg livi;
at frelsa meg úr deyða hann
seg sjálvan hevur givið.
Tí vil eg einki kalla mítt,
nei, hans tað alt skal vera,
mín mátt, mítt verk, mítt lív, mítt alt
eg vil sum offur bera.
3. Eg fann ein vin, áh, hvønn ein vin!
Hans er alt vald, øll megi;
hann frelsti, og hann leiða vil
á øllum lívsins vegi.
Meg veittrar dýrdin æviga.
Og tí um eitt bert ræður:
At vakja, virka, vinna nú –
og hvíla so í ævir.
4. Eg fann ein vin, áh, hvønn ein vin,
so góðan, eyman, sannan,
eitt forsvar sterkt, ein leiðara,
ein vin sum ongan annan!
Hvat vald kann ríva meg út úr
tí hond, sum øllum ræður!
Skal deyði, lív, skal Helviti!
Nei, hann er mín í ævir!


text:
SO ER NÝGGJA LIMASKIPANIN FRÁ ELEKTRON KLÁR VÆLKOMIN KÆRI LIVERPOOL FJEPPARI
Tú kann gerast limur í LIVERPOOL FØROYAR, við at gjalda 200 kr, um tú er vaksin og 50 kr, um tú er yngri enn 16 ár.
Er tú longu limur í Liverpool Føroyar og skal endurnýggja tín limaskap, skal tú brúka somu mið sum nýggjir limir.
Tað er sum nú er eingin teigur til at viðmerkja núverandi lima nummar, men tit kunnu seta tað inn aftan fyri fornavn, men vit finna tykkum í okkara skipan.
Niðanfyri trýsta tit á leinkið til antin vaksin ella ung, skriva kravdu upplýsingarnar og gjalda so upplýstu upphæddina.
Vit ynskja at limir í mest møguligan mun brúka limaskipanina, um so er at tú ikki ynskir tað so er møguligt at gjalda um EIK banka konta 9181-1598262
VAKSIN 200 kr. um árið (trýst á myndina)
BØRN/UNG 50 kr. um árið (trýst á myndina)


text:
Leygardagin 26. februar kl. 11.00 skipar Treysti fyri 4. umfari í Vetrarkappingini 2010/2011 í Hvannasundi. Hetta er fjórðu ferð at Treysti skipar fyri Vetrarkapping í Hvannasundi. Rutan og teinar verða teir somu sum í fjør.
Veðrið hevur, hvørt av teimum trimum undanfarnu árunum runnið hevur verið vetrarkapping í Hvannasundi, havt ein stóran leiklut við í spælinum. Eitt árið var stormur, eitt árið var oysandi regn og seinast var kavarok.
Kappast verður í ymiskum bólkum og byrja allir bólkar samstundis kl. 11.00.
- Kvinnur / menn opin bólkur (f. -1994)
- Kvinnur veteranar / Menn Veteranar (f. 1956-1965)
- Menn Superveteranar (f. 1955 ella fyrr)
- Kvinnuunglingar / Mansunglingar (f. 1990-1994)
- Gentur / Dreingir (f. 1995-1999)
Allir teir vaksnu bólkarnir renna 10 km, meðan gentur og dreingir renna 4 km. Runnið verður suður gjøgnum fjøruna eftir gøtuni, úti í Bug verður snarað niðan á Sundsvegin (bygdavegin) og har verður snarað til vinstru og runnið norðureftir til “Gamla Skúla”, og víðari norðureftir og oman í Sandoyrabug, og so suðureftir aftur. Ein sera "hugnalig" ruta.
Runnið verður á einum rundteini, sum er góðan kilometur langur. Startur fyri vaksin verður á gøtuni niðanfyri “Gamla Skúla”, meðan børnini byrja við 6 km skiltið hjá teimum vaksnu, tvs. beint áðrenn snarað verður oman í Sandoyrabug. Málið verður á bygdavegnum við “Gamla Skúla” í Hvannasundi. Vaksin renna 9½ umfar, meðan børnini renna næstan 4 umfør.
Rutan
Í sambandi við renningina verða heiðursmerkir latin til nummar eitt, tvey og trý í øllum bólkunum. Sum vanligt er, so fer tilmelding fram á heimasíðuni hjá FÍF (leinkja er her
). Freistin er fríggjakvøldið 25. februar kl. 22.00. Eisini kann meldast til á staðnum hálvan tíma áðrenn start.
Luttakararnir verða bidnir um at møta við “Gamla Skúla” í Hvannasundi hálvan tíma áðrenn start og avheinta startnummar. Luttøkugjaldið er sum tað plagar, tvs. kr. 50 fyri vaksin og kr. 20 fyri børn.
Spennandi verður hvat veðurgudarnir fara at borðreiða við av líkindum hesuferð. Treysti vónar at nógvir luttakarar verða við, tí renningin er samstundis motiónsrenning har øll kunnu luttaka.
Í sambandi við renningina er møguleiki er fyri at umklæðing í Skúlanum á Fossánesi, sum er 1 kilometur frá “Gamla Skúla”. Heiðursmerkjahandanin verður í Skúlanum á Fossánesi.


text:
Tannlæknastovan hjá Rudie Thomsen, sum heldur til í Heilsumiðstøðini í Vági, fer í august ein tannlækna afturat.
Í hesum sambandi er hølini, sum skúlatannlæknin helt til í, nýgjørd og nýggjur tannlæknastólur er settur upp.
Víðkanin av virkseminum í Tannlæknastovuni hjá Rudie Thomsen førir við sær, at tað eftir summarfrítíðina verða tveir tannlæknar, ein tannrøktari, umframt 4 klinikk-assistentar á Tannlæknastovuni hjá Rudie Thomsen.
Umframt at verða privatur tannlækni, so er Tannlæknastovan hjá Rudie Thomsen eisini barnatannlækni fyri Vágs, Sumbiar, Porkeris og Hovs kommunur.


text:
Í morgin letur bókamessan í Göteborg upp fyri fakfólki, tað eru fólk, sum burturav fáast við bókaútgávu, og fríggjadagin klokkan tvey verða dyrnar latnar upp fyri øllum.
Bókamessan er størsti savningarstaður fyri fakfólk í øllum Norðurlondum. Fyrsta bókamessa varð hildin í 1985, tá 5.000 fólk vitjaðu. Síðani er messan hvørt ár vaksin í vavi og í 2008 fór talið á vitjandi upp um um 100.000 skrásett fólk í fýra dagar. Í ár er 29. bókamessan, sum verður hildin í døgunum 26.-29. september í hølunum hjá Svenska Mässan í Göteborg. Í ár verður varpað ljós á rumenskar bókmentir. Almenningurin hevur eisini áhuga í bókamessuni. Upplýst verður, at 37% av teim vitjandi eru fakfólk, flestu teirra lærarar og bókavørðar. Býurin er skrýddur við uppsløgum, so øll vita um bókamessuna.
Sporvognar koyra til og frá, og allir hava teir nøvn á fólkum úr søguni á staðnum. Ein av ljósabláu vognunum, nummar 758, hevur navnið á blaðstjóranum á Göteborgs Handels- och Sjöfartstidning, Torgny Segerstedt (1876-1945), sum hevði dirvið at skrivað móti Hitler og Nazitýsklandi. Nýggi filmurin um hann, Dom över död man (Jan Troell 2012), verður nú sýndur í Norðurlandahúsinum.
Hotellið, eg búgvi á, er á Avenyen tey rópa, men sum i veruleikanum eitir so mikið sum Kungsportsavenyen. Tað kann hin fremmandi ikki vita, og enn minni Google. Men tó finni eg Mornington hotellið, sum eisini eitir Stravaganza. Tað er trupult at lesa og greina stavir og nøvn. Ikki minst á bókamessu, har øll liva av júst bókstavum og at týða teir fyri mannaættini.
Við hotelldyrnar er ein sjáldsom skrellispann við stuttligu áskriftini fimpa. Fimpa her. Tað merkir helsti stubbi, sigarettstubbi, og at sløkkja hann her. Fimpa so.
Inni í stóru høllini hjá svensku messuni gera tey klárt á føroyska básinum. Fremstur fyri á myndini er Jógvan Isaksen, sum rekur Mentunargrunn Studentafelagsins. Honum á baki eru Birna Jacobsen, Niels Jákup Thomsen og Jenny Johannessen
Her er nógv at gera, básurin skal gerast klárur til í morginárini, tá bókamessan letur upp, allar bøkurnar skulu setast á hillarnar og alt skal ruddast. Enn er alt eitt óruddiligt byggipláss.
Men skjótt tekur básurin seg væl út í bjørtum litum, og so liggur hann eisini væl fyri. Niðanfyri er nýggja yrkingasavnið hjá Tóroddi Poulsen og so setur Niels Jákup seinastu bókina á hillina hjá Bókadeildini, sum er mitt fyri á básinum, undir búmerkinum FarLit, ið fevnir um føroyskar bókmentir í útheimi. Yvir básinum sæst heiðursgesturin á bókamessuni í ár, Rumenia.
Bókahillin hjá Námi er eisini klár, m.a. við virðisløntu bókini hjá Pól Jespersen um Rúmdina.
Tær báðar, Birna Jacobsen og Jenny Johannessen, samskipa føroysku luttøkuna á altjóða bókamessunum í Göteborg og Frankfurt undir heitinum FarLit.
Meðan vit eru liðug við føroyska básin, sum nú er klárur at taka móti gestum á bókamessuni í morgin og næstu dagarnar, eru grannabásarnir ikki heilt lidnir enn.
Beint upp at hvørjum øðrum eru nógvir básar, sum eru ikki sørt ólíkir. Her er hin trúfasti básurin við øllum lesnaði um, við og eftir Lenin, við reyðum karamellum og blýantum, og um hornið er hin eins ídni og missionerandi básurin um gospel í Svøríki.
Og um næsta horn á stóru kakofonisku bókamessuni er hin svenska dyslexiforeiningin, felag teirra orðblindu.
Um kvøldið er kvøldseta við rumenskum mati og víni, gospelsangi og tónleiki av pallinum, har tólv kvinnur sita og venda plátum, men eisini bróta breyð og skeinkja vín undir eini tornakrúnu, meðan Thomas De Liva syngur, og verðir spurdur um nýggju sjálvævisøguligu bókina, har hann tosar um átrúnaðarlig viðurskifti. Ikki petti blasfemiskt, men virðiligt og lívgandi.
Honum á baki er Pugh Rogefeldt, ein av undangongumonnunum at skriva poppsangir á svenska móðurmálinum. Í meðan sita tær tólv kvinnurnar støðugt og bróta breyð og skeinkja vín. Hugvekjandi pallseting, sum bæði sipar til Rósunnar navn og Bíbliuna.
So eru stundir at fara heim og verða klárur at møta morgindegnum, tá bókamessan 2013 letur upp í Göteborg. Føroyar smæðast ikki burtur, tað er vist og sætt.


text:
Tøkniligar avbjóðingar
Tøkniligar avbjóðingar (Jarðarferð Zacharias Zachariassen)
Fyri nøkrum árum síðan útvegaði Evangeliska Røddin sær videoútgerð, at netvarpa, taka upp, klippa til og varðveita.
Á heimasíðuni, evr.fo ber til at síggja sendingar sum gjørdar eru (hygg undir Netvarp). Eisini eru nógvir fyrilestrar tiknir upp (hygg undir Ordid.fo)
Leygardagin 26. aug. 2017 netvarpaðu vit beinleiðis úr
Filadelfia í Gøtu frá jarðarferðini hjá Zacharias Zachariassen.
Netvarpingin eydnaðist tíbetur sera væl. Um leið 2400 fólk íalt sóu sendingina beinleiðis. Um leið 1350 teldur vóru á netinum, í kjallaranum í Filadelfia eini 200 fólk, í Gøtu Kirkju, uppiá eini 500 og í kjallaranum eini 200.
Fleiri, serliga uttanlands, hava boðað EvR frá, at tey eru glað og takksom fyri henda nýggja møguleikan, at "tað er sum at vera á staðnum", sjálvt um tey eru stødd aðrastaðni á klótuni.
Eitt lítið tekniskt brek var tó, tá ið upptøkan frá jarðarferðini skuldi goymast. Endin av upptøkuni hvarv, einir 20 minuttir. Nú er tann trupuleikin loystur.
Her er upptøkan í fullari longd: TRÝST HER!


text:
23. Mar 2018
B68 skal reisast aftur eftir ósigurin seinasta vikuskiftið, nú B71 vitjar á Svangaskarði leygardagin.
20. Mar 2018
AÐALFUNDURIN 2018 verður hóskvøldið 22 marts kl. 19.30.
20. Mar 2018
Lutakast hevur verið um hvussu leikast skal í kappingini um Løgmanssteypið.
19. Mar 2018
Fótbóltur er størsta ítróttin í heiminum. Fótbóltur verður spældur í øllum londum og á nógvum ymiskum stigum. Fótbóltslógin er galdandi fyri allan fótbólt í heiminum; heilt frá HM finaluni til ein dyst millum børn í einari lítlari bygd.
19. Mar 2018
Málini frá 5-1 tapinum á Víkingi
18. Mar 2018
B68 var fyri einum eyðmýkjandi stórtapi, tá Víkingur vann ein greiðan 5-1, har B68 kortini hevði risa kjansir at leggja seg á odda.
17. Mar 2018
Sunnudagin er annað umfar er á skránni í 1. Deild hjá monnum, har B68 á útivølli skal royna seg ímóti Víkingi.
16. Mar 2018
Málini frá 8-0 sigrinum á TB/FCSRoyn


text:
Magnus Heinason er júst liðugur við vár-yvirlitstrolingina á Føroyabanka, har 29 hál upp á ein tíma verða tikin á hvørjum ári. Tað var nógv at fáa av hýsu – tað mesta síðan yvirlitstrolingarnar byrjaðu í 1983 – og eisini var nógv smáhýsa ímillum. Hinvegin var toskurin ikki komin fyri seg enn.
Ein glotti er tó, at smáfiskur var uppií. Nøgdin av øðrum fiskasløgum so sum upsa, mathøgguslokki og havtasku hevur verið ójøvn ár um annað.
Magakanningar vístu, at tað var nógv til av nebbasild.
Les túrfrágreiðingina her.


text:
Rakstrarroknskapurin fyri 2017 vķsir 3,9 mió. ķ avlopi samanboriš viš 18,1 mió. krónur ķ halli undanfarna roknskaparįr. Fķggjarstųšan javnvigar viš 16,7 mió. krónum, og eginpeningurin er negativur viš 4,4 mió. krónum viš įrslok 2017. Śrslitiš ķ 2017 er serliga merkt av ųktum inntųkum ķ seinna hįlvįri, umframt tillagašum śtreišslum sum heild.
Stóra rakstrarhalliš ķ 2016 var serliga merkt av avgeršini um at stešga framleišsluni. Ųll stųšisogn, iš beinleišis varš knżtt at framleišsluni, varš nišurskrivaš til krónur 0 (null), umframt at goymslan av livandi fiski varš munandi nišurskrivaš. Avgeršin um at stešga framleišsluni įvirkaši tķskil beinleišis śrslitiš negativt fyri 2016 viš 13,2 mió. krónum.
13. november 2017 samtykti Fųroya Lųgting at veita 9 mió. krónur ķ lįni til P/F Fiskaaling. krónur. Lįniš er rentufrķtt og veršur kravt aftur ķ einum ella ķ avdrįttum, tį eginpeningur felagsins er ķ minsta lagi 500.000 krónur. Lįniš hevur bųtt munandi um gjaldfųriš hjį felagnum, men eginogin hjį P/F Fiskaaling er framvegis negativ.
Nevndin ķ P/F Fiskaaling metir, at viš tillagingunum seinasta įriš og lįnstreytunum frį Uttanrķkis- og vinnumįlarįšnum, sum eigur allan partapeninginum ķ felagnum, er grundarlagiš gott fyri einum tryggum og mennandi rakstri.
Fķggjarligu vįšarnir eru munandi minkašir ķ įrinum, og samstundis er Fiskaaling fariš frį at vera ein framleišari av rogn og ynguli til ein framleišari av vitan. Hesum taka fųroyska alivinnan og myndugleikar sera vęl undir viš. Fiskaaling vęntar eitt śtslit į umleiš eina mió. krónur ķ 2018.
Tżšandi fķggjarliga grundarlagiš undir granskingar-, menningar- og rįšgevaravirkseminum į Fiskaaling er jįttanin til havbśnašarroyndir į Lųgtingsins fķggjarlóg, og P/F Fiskaaling og Uttanrķkis- og Vinnumįlarįšiš śtgreina ķ sįttmįla, hvųrji granskingarevni Fiskaaling skal leggja dent į. Granskingaravrikini ķ 2017 eru lżst ķ serstųkum avrikslista til Uttanrķkis- og vinnumįlarįšiš.
Umframt eitt stųšugt langsiktaš granskingarvirksemi innan aligransking, veršur jįttanin brśkt sum eginfķgging ķ ymiskum nationalum og altjóša granskingarverkętlnum. Eisini gransking, sum vinnan her og nś ikki metir vera neyšuga. Almenna jįttanin er višvirkandi til, at Fiskaaling įhaldandi kann menna nżggjar tęnastur til alivinnuna.
At Fiskaaling umvegis almennu jįttanina heilt ella partvķs kann fķggja ymiskar verkętlanir, hvųrs endamįl er at fįa vitan til vega, iš mennir fųroyska aling, letur upp mųguleikar fyri at fįa uttanhżsis fķgging frį m.ų. fųroyskum og śtlendskum granskingargrunnum og vinnufyritųkum.
At Fiskaaling framleišir og savnar vitan, iš er atkomulig hjį vinnuni og samfelagnum sum heild, ger at Fiskaaling kann veita rįšgeving og tęnastur. Eftirhondini sum fųrleikin og vitanin hjį Fiskaaling er vaksin, eru inntųkur frį gransking, menning, rįšgeving og tęnastum ųktar. Ķ 2017 vóru inntųkurnar frį hesum virksemi góšar 8 mió. krónur, og svarar hetta til umleiš 1 mió. krónur minni enn upphęddin, sum landiš jįttar P/F Fiskaaling. Uttan almennu jįttanina hevši hetta neyvan veriš mųguligt.
Tęnastur, iš Fiskaaling veitir, eru ętlašar at geva vinnuni kunnleika og mųguleikar at skipa virksemiš enn betri. Harafturat verša ųll śrslit frį tęnastunum innsavnaši og nżtt vķšari ķ granskingar- og menningarvirkseminum hjį Fiskaaling. Samspęliš millum granskingar- og tęnastuvirksemiš hjį Fiskaaling er sostatt grundarlagiš undir įhaldandi menning av nżggjari og betri vitan, iš beinleišis gagnar fųroyskari aling.
Ķ grannalondunum veršur nógv orka brśkt at granska innan aling, bęši innan lokalar avbjóšingar og innan almenna aligransking. Taka Fųroyar ikki eisini lut ķ vinnugransking, er stórur vandi fyri, at kappingarneytarnir fįa tann marginala fyrimunin, sum ger, at alingin ķ Fųroyum veršur eftirbįtur. Tķ hevur Fiskaaling seinastu įrini lagt stóran dent į at menna eitt sterk fakligt umhvųrvi, hvųrs fokus beinleišis er ręttaš móti at byggja upp vitan, sum kann gagna alivinnuni og fųroyska samfelagnum.


text:
Lýsing
Umhvørvisstovan søkir starvsfólk til deildina Vernd til fjølbroytt og avbjóðandi starv innan umhvørvisøkið at byrja skjótast gjørligt.
Vit virka fyri at fyribyrgja og avmarka dálking frá virkjum og virksemi, eitt nú ídnaði, aling, skipum og øðrum virksemi á landi og á sjónum. Vit gera uppskot til lógir og kunngerðir á umhvørvisøkinum og luttaka í norðurlendskum og altjóða umhvørvissamstarvi.
Starvið
Starvið er fjølbroytt og avbjóðandi, og fevnir m.a. um at góðkenna og hava eftirlit við dálkandi virkjum og virksemi, at meta um dálking frá ymiskum virksemi, meta um umhvørvisstøðuna á firðum, meta um óljóð frá virkjum, skipum o.ø., viðgera umhvørvisárinsmetingar, gera uppgerðir og hagtøl.
Talan kann eisini verða um aðrar uppgávur treytað av førleikum og áhuga.
Førleikar
Tú hevur útbúgving sum verkfrøðingur, umhvørvisverkfrøðingur, lívfrøðingur ella líknandi. Tú ert tvørfaklig(ur), fjølbroytt(ur) og kanst útinna ymiskar uppgávur.
Áhugi og kunnleiki til náttúru og umhvørvi og royndir við fyrisitingarlóg eru fyrimunir.
Tú hevur teldukunnleika á brúkarastigi og dugir væl at samskifta í skrift og talu á føroyskum, norðurlendskum og enskum. Tú hevur koyrikort til bil.
Setanarviðurskifti
Starvið er fulltíðarstarv at byrja skjótast gjørligt.
Løn og setanartreytir eru sambært sáttmála millum Fíggjarmálaráðið og Akademikarafelag Føroya ella annað viðkomandi yrkisfelag. Arbeiðsstaður er Umhvørvisstovan.
Umsókn, saman við prógvum, CV o.ø., skal vera Umhvørvisstovuni í hendi í seinasta lagi hósdagin 24. mai 2018. Umsóknir kunnu sendast við telduposti til starv@us.fo ella sum bræv.
Nærri upplýsingar um starvið fáast við at venda sær til Suna Petersen, deildarleiðara á Vernd, teldupostur sunip@us.fo, tlf. 342444.


text:
836 milliónir krónur í lønum í desembur
Vinna12-01-2018 - 19:24 - Jóanis Albert Nielsen
Jólamánaðurin er vanliga tann mánaðurin í árinum, tá mest verður útgoldið í løn, og soleiðis var eisini í fjør. Tá vórðu 836 milliónir krónur útgoldnar, og tað er met fyri einstakan mánaða. Trendurin fyri desembur, ið tekur hædd fyri árstíðaravvikum og øðrum óreglusemi í lønargjaldingunum, er 765 milliónir. Seinastu 4 árini hevur verið ein javnur vøkstur í lønargjaldingunum uttan summarið 2016 tá útgjaldingar stóðu meira í stað.
(trýst á myndina, so gerst hon størri)
Nú árið er komið at enda, kann staðfestast at útgoldnu lønirnar í 2017 hava tilsamans verið góðar 9 mia. kr. í mun til góðar 8,5 mia. kr. árið fyri. Hetta er ein vøkstur á 5,7%. Vøksturin hevur verið støðugur seinastu fýra árini.
(trýst á myndina, so gerst hon størri)
Lønargjaldingarnar eru nú eisini býttar á øki
Nýggj talva er nú tøk fyri lønargjaldingarnar í hagtalsgrunninum. Lønargjaldingarnar eru nú eisini skiftar á lønmóttakaraøki og kyn. Myndin niðanfyri lýsir lønarstøðið í ymsu økjunum seinastu tíggju árini.
(trýst á myndina, so gerst hon størri)
Sí fleiri tøl íhagtalsgrunninum, har lønargjaldingarnar eru útgreinaðar á kyn, øki og vinnugrein.
Stutt um lønargjaldingarnar
Allar lønargjaldingar verða taldar uppí, sum lúka oman fyri nevndu krøv, uttan mun til um lønarmóttakarin er føroyingur ella útlendingur.
Stutt um trendin
Hagstova Føroya brúkar trendtøl at greiða frá langtíðargongdini í løngargjaldingunum.
Trendurin er eins og árstíðarjavnaði tøl reinsaður fyri árstíðaravvik, sum t.d. afturvendandi sveiggj í virkseminum millum vár og summar, heyst og vetur. Hetta merkir, at til ber at hyggja eftir gongdini mánað fyri mánað, uttan at samanberingin verður órógvað av regluligum sveiggjum millum árstíðirnar. Í trendinum er harumframt lagt upp fyri øðrum óreglusemi í mánaðarligu tølunum.
Við trendtølunum faá vit eina róligari mynd, ið ger tað lættari at síggja ta undirliggjandi langtíðargongdina í lønargjaldingunum.


text:
Her er ein perma á blaðnum hjá svenska filmstovninum, Swedish Film, sum javnan kemur út og sigur frá um nýggjan svenskan film.
Júst henda perma fær meg at nikka, tá eg lesi undirheitið á greinini um leikstjóran Ruben Östlund (f. 1974) the master of discomfort. Östlund vann fyrstu virðisløn í Cannes í ár, Palme d'Or, fyri The Square, sum er ein provokerandi og ágangandi uppliving av, hvat list er og kanska ikki er. Summir ummælarar vilja vera við, at hetta er mest kjakskapandi filmur í ár.
Høvið verður eisini at fylgja við í kjakinum, tí júst The Square er seinasti filmur í Filmsfelagnum fyri jól. Hann verður vístur í Havnar Bio mikudagin 29. november kl 20.
Sama ágangandi discomfort stíl brúkti Ruben Östlund í filminum Force Majeur (2014), sum Filmsfelagið eisini vísti tá hann var nýggjur. Tann filmurin var um eina svenska familju, sum fór í Alpurnar at standa á skí. Tá eitt skalvalop tykist gera enda á teimum uppi á háfjallshotellinum, rýmur maðurin og letur øll verða eftir. Skalvalopið steðgar beint framman fyri familjuni og hotellgestunum, og so kann nøtrisøgan byrja. Av sonnum ein meistari í discomfort, óhugna og andstygd, sum býtur fast, men samstundis er undirhaldandi sum ein klassiskur Hitchcock filmur.
Sami varhugi av óhugna sæst skilliga aftur í nýggja filminum hjá javnaldrandi norska leikstjóranum Joachim Trier (f. 1974). Hann fekk í fjør filmsvirðislønina hjá Norðurlandaráðnum fyri altjóða filmin Louder than bombs (2015), sum Filmsfelagið vísti í fjør við áhugaverdari innleiðing hjá Jan Berg Jørgensen.
Í nýggja filminum Thelma (2017) síggja vit 23 ára gomlu norsku Eili Harboe í kvinnuliga høvuðsleiklutinum í eini óhugnaligari ræðusøgu av sci fi-slagnum, sum blinkstrar so harðliga, at fólk við epilepsi verða ávarað tá filmurin byrjar. Frásøguligu viðtøkurnar fáa eisini svartar ormar at koma úr munninum, tá Thelma hugsar ljótar tankar í restriktivu nútíðarfamiljuni, har pápin er lækni, og eins og konan brúkar kristnitrúgv sum kúgandi maktamboð. Ikki verður tað minni óhugnaligt, men eisini visuelt spennandi, tá unga Thelma uppdagar at hon er lesbisk. Norðurlandahúsið fer at vísa skakandi óbehagiliga meistarfilmin Thelma í februar.


text:
Saturday, March 31, 2012
Øssur - fernisering, nakrar myndir aftrat
Posted by Listin at 2:57 PM
Labels: Framsýningar, KP, Myndlist
Øssur - fernisering, myndir og røða
Í gjár læt framsýningin hjá Øssuri Johannesen upp í Norðurlandahúsinum. Eri takksom og fegin yvir tey mongu, sum høvdu leitað sær innar í góðveðrinum at uppliva sterku listina hjá Øssuri. Eg helt røðu, sum eg seti inn her saman við nøkrum myndum frá ferniseringini, nakrar havi eg fingið frá Birgiri Kruse
http://birkblog.blogspot.com/2012/03/what-you-see-is-what-you-get.html
Úr skálanum
Bókmentaðir framsýningargestir
Portrettmynd
Gestir í skálanum
Myndirnar eru hongdar upp uttan glas og rammu
Árni Brattaberg og John Dalsgarð
Áhugaðir framsýningargestir, mamma listamannin í miðjuni
Annar endaveggurin í skálanum
Ein listakvinna skoðar list
Tveir dugnaligir praktikantar, sum hava verið við til at prenta prentini hjá Øssuri
Gestir í skálanum
Myndir
Bókmentaðir gestir í skálanum
Sjálvsmynd
Málningar í klingruni
Skrímslið
Øssur Johannesen - Røða 30/3-2012 í Nlh.
Myndlist verður ofta sett í samband við yvirskot og mett at vera fyri tey vælbjargaðu í samfelagnum, fyri tey við flatskatta-túsundkrónuseðlum at keypa listaverk fyri, sum tey kunnu hanga uppi yvir teirra fínu sofum sum statussymbol millum Wegner- og Arne Jacobsenstólar og PH-lampur - og ongantíð betri um litirnir í listaverkinum hóska til sofuna ella til púturnar í sofuni. Soleiðis er tað bara og eg kundi ikki droymt um at funnist at hesum grundleggjandi góða hugi til at prýða okkara umhvørvi við myndlist.
Men list er annað og meira enn til pynt. Hyggja vit okkum um á hesari framsýningini ber skjótt til at staðfesta, at verkini fyri tað mesta líkjast frá vanligari, prýðiligari sofalist. Hesi verkini eru í grundini beinleiðis antimaterialistisk, eisini tilfarsliga sæð. Listamaðurin hevur ikki brúkt dýrt og fínt tilfar til hesi verkini, hann hevur brúkt papp, plátur, málingablikk og yvirhøvur tað tilfar, sum hann hevur kunnað fingið hendur á í tí løtu skapanarkraftin beyð honum at mála. Úrslitið er rátt og ógvuliga sjálvdan vakurt í konventionella týdninginum av orðinum.
Men Øssur Johannesen er als ikki áhugaður í tí prýðiliga, og vøkur list tykist honum følsk og grunn. Eftir hansara tykki skal listin avdúka sinnið og myrkastu loynikrókar í menniskjasálini. Av tí sama er hetta ein ógvuliga sterk framsýning og nógv av verkunum eru beinleiðis óunnilig í teirra lýsing av sorg, neyð, einsemi og angist, men Øssur Johannesen málar eisini dreymar, og setur vónrík symbol inn í myndirnar sum eitt slag av verndarskjóli í myrkrinum. Myndirnar eru fyri ein stóran part svartar og hvítar. Alt hevur tvær síður, eisini sinnið hjá listamanninum, sum í fleiri myndum verður lýst sum ein stríðsvøllur millum tvær síður og tann eina tekur skap av einum óhugnaligum ódjóri sum vit síggja á størsta linoprentinum inni í Skálanum.
Henda framsýningin við verkum hjá Øssur Johannesen byrjar her úti í forhøllini við málningum á papp, í Klingruni eru tríggir stórir málningar á lørift og niðri í Skálanum hongur ein røð av linoskurðum. Øssur Johannesen var bara 23 ára gamal, tá Bárður Jákupsson skipaði fyri hansara fyrstu serframsýning í Listasavni Føroya, Øssur hevði í 1990´unum fleiri serframsýningar, bæði heima og uttanlands. Fleiri av prentunum, sum nú hanga inni í Skálanum vóru t.d. við á eini framsýning í Føroyahúsinum í Keypmannahavn miðskeiðis í hálvfemsunum, sum eg minnist rættiliga væl, eisini tá tóktust myndirnar óvanliga ógvusligar.
Sjálvt um tær flestu myndirnar hjá Øssuri eru av fólkum eru hetta ikki portrettmyndir í vanligari merking. Áskoðarin er tó onga løtu í iva um, at tann langleiddi og síðhærdi høvuðspersónurin, sum gongur aftur í flestu myndunum, er listamaðurin sjálvur, sum vísir okkum hvat gongur fyri seg í hansara sinni á sama hátt sum t.d. listakvinnan Frida Kahlo gjørdi. Sjálvt um stórur munur er á Fridu Kahlo og Øssur Johannesen hava teirra verk ein týðiligan skyldskap við sonevnda primitiva, ella upprunakenda fólkalist. Hetta sæst t.d. í mátanum, sum symbol verða brúkt á ein næstan rituellan hátt soleiðis, at listaverkini í sær sjálvum gerast eitt slag av halgimyndum, sum kunnu verja málaran frá tí ónda. Perspektiviska dýpdin í myndunum er sera avmarkað og verður fyri tað mesta myndað av støddarmuni ella av at myndaliðirnir umskarast og fleiri av myndunum ganga fyri seg á fleiri stigum í senn ofta við andlitinum á høvuðspersóninum fremst í myndarúmum og so ymiskum hugsaðum støðum kring hann.
Tematiskt eru linoprentini hjá Øssuri Johannesen lutfalsliga fábroytt, vit kunnu næstan kalla tey monoman í teirra uppafturtøku av ræðuligari sorg og sálarkvøl, sum kemur av sosialum og psykiskum áðum, tað kann snúgva seg um sjálvmorð, kríggj, kúgan, avrætting, fasismu, sálarsjúku ella einsemi og sjálv eri eg ógvuliga rørd av einsemismyndunum, t.d. tann har listamaðurin málar seg staddan uttanfyri eini heimlig og innbjóðandi hús.
Myndirnar eru ógvusligar og grafiskt einfaldar, eisini í mátanum tær eru gjørdar við grefligum skurðum, sum næstan síggja út sum hvít, lýsandi sár á svørtu grundini. Stílsliga ber illa til at lata vera við at samanbera við teir týsku ekspressionistarnar, og Øssur Johannesen hevur sjálvur nevnt nógvar fyrimyndir, t.d. Soutine, og eisini norðurlendskar fyrimyndir sum Edvard Munch, Mikines og ikki minst William Skotte Olsen, sum er ein stór og umráðandi fyrimynd. Vit síggja t.d. beinleiðis íblástur í myndini longst til høgru her á vegginum, at persónurin hevur gloriu á sama hátt sum í myndunum hjá William Skotte Olsen. Men samstundis sum tað ber til at síggja íblástur ymsastaðni frá í myndunum hjá Øssuri Johannesen, kemst ikki uttanum hvussu serstakar tær eru - í eini kategori fyri seg.
Listamaðurin er ikki til staðar her í dag - hann er í Danmark, men eg veit, at Øssur er sera fegin um framsýningina og eg gleði meg at hoyra hvat hann nú fer at halda um katalogið, tí tað er nústani liðugt, vit hava ikki fingið tað fyrr enn í dag. Katalogið havi eg gjørt saman við John Dalsgarð í Gramar, stóra tøkk fyri hjálpina og títt góða arbeiði við fotografering og layout. Túsund takk fyri alt tykkara góða arbeiði, Jan Andersson og Fríða Brekku í Steinprenti, sum hava staðið fyri prenti av linoleumsskurðunum hjá Øssuri og sum eisini hava monterað myndirnar, takk eisini Urd og tit í Norðurlandahúsinum fyri áheitanina. Tað hevur verið ein heilt serlig fragd at seta hesa framsýningina saman.
KP
Posted by Listin at 2:15 PM
Labels: Framsýningar, KP, Myndlist
Friday, March 30, 2012
Eftir sjey løk ár sær nú sum tað fylgja enn lakari ár
Í morgun skrivaði eg ein blogg um millum annað, hvør list hugtekur meg og hvør list hugtekur mín fýra ára gamla son. Honum dámar best list – sum hann sigur – “sum ikki tekur ov langa tíð”. Eg helt hetta vera stuttligt sagt. http://listinblog.blogspot.com/2012/03/hvat-fyri-list-damar-mamma.html
Og fyri løtu síðani sendi ein FB-vinur mær so hetta brotið:
”Her er tað sum stendur um mentan í ætlan landsins fram til 2017:
Aðrar játtanir á grein 7
Endamál
Effektiviseringar og sparingar.
Lýsing
Gjørdar verða tillagingar í rakstrar- og stuðulsjáttanum
Avleiðing
Neyðugt verður at tillaga ætlaða virksemið til ein lægri játtan.”
So tað er ikki nógv, sum bendir á, at hann fyribils fær list, sum honum dámar. Tað sær út, sum vit eru á veg inn í nøkur enn lakari ár á mentanarøkinum, har alt fer at taka langa tíð.
Men sonur mín kann so fyrireika seg til at vaksa upp í einum samfelag, har endamálið við mentanarpolitikkinum er effektiviseringar og sparingar.
So tá sonur mín fær meiri skil fer hann at svara spurninginum:
“Mær dámar best mentan, sum lýkur endamálinum um effektiviseringar og sparingar, har tillagingar verða gjørdar í rakstrar- og stuðulsjáttanum, tí neyðugt er at tillaga ætlaða virksemið til eina lægri játtan.”
Og tá fer mamma at svara aftur: “Ja, góði, nú hevur tú skilt, hvat mentan og list snýr seg um!”
Og fyri løtu síðani sendi ein FB-vinur mær so hetta brotið:
”Her er tað sum stendur um mentan í ætlan landsins fram til 2017:
Aðrar játtanir á grein 7
Endamál
Effektiviseringar og sparingar.
Lýsing
Gjørdar verða tillagingar í rakstrar- og stuðulsjáttanum
Avleiðing
Neyðugt verður at tillaga ætlaða virksemið til ein lægri játtan.”
So tað er ikki nógv, sum bendir á, at hann fyribils fær list, sum honum dámar. Tað sær út, sum vit eru á veg inn í nøkur enn lakari ár á mentanarøkinum, har alt fer at taka langa tíð.
Men sonur mín kann so fyrireika seg til at vaksa upp í einum samfelag, har endamálið við mentanarpolitikkinum er effektiviseringar og sparingar.
So tá sonur mín fær meiri skil fer hann at svara spurninginum:
“Mær dámar best mentan, sum lýkur endamálinum um effektiviseringar og sparingar, har tillagingar verða gjørdar í rakstrar- og stuðulsjáttanum, tí neyðugt er at tillaga ætlaða virksemið til eina lægri játtan.”
Og tá fer mamma at svara aftur: “Ja, góði, nú hevur tú skilt, hvat mentan og list snýr seg um!”
Posted by Listin at 12:00 PM
Labels: IS
Hvat fyri list dámar mamma?
Herfyri kom sonurin til mín við eini bók um regnskógin, sum hann er ógvuliga hugtikin av fyri tíðina. Sjálv sat eg eisini við eini bók og hann spurdi hvat mín bók var um. Mín bók var um list greiddi eg honum frá. "Nåh, mær dámar ikki list" segði hann, "tað tekur ov langa tíð, jú onkra list dámar mær væl, tað er hon, sum gongur eitt sindur skjótari".
So sótu vit har, hann við sínum marglittu froskum í regnskóginum og eg við míni meira svørt-hvítu bók um avantgarde listakvinnur árini 1920-1940. Munur er á at vera fýra ár og tríatifýra. Síðstnevnda hevur til dømis lært at bíða og at vera tolin við tí, sum tekur langa tíð, tað hevur tann fýra ára gamli ikki. Harafturímóti hevur ein fýra ára gamal nógv lættari við at koma við glasklárum útsøgnum um listina og at greiða frá sínum egna smakki við fáum setningum enn ein, sum er tríatifýra. Uppá tretivu ár nær man sjálvandi at lesa meira enn eina bók um list, mann veit meira, men er eisini farin at ivast meira. Tí var tað eisini ringt at svara spurninginum, sum mátti koma: "Hvat fyri list dámar mamma?". Tí ivin er í grundini ein grundleggjandi partur av mínum máta at fata, uppliva, fyrihalda meg til og at formidla list. Ivin er altíð til staðar, tá eg skrivi um list og tá eg standi framman fyri list og eg haldi tað er umráðandi, at umhugsanir viðvíkjandi hvussu orð og list sameinast, hvussu vit skulu viðgera listin á meiningsfullan hátt og um hvussu vit sleppa undan at knúsa nuansurnar fylgja okkum, tá vit loyva okkum at skriva og røða um list.
So eg fekk við ikki heilt fáum setningum greitt lítla frá okkurt um, at mær dámar list, ið gevur mær okkurt at undra meg yvir, okkurt sum ikki er ov ovurhonds týðiligt og forútsíggjandi. Okkurt, sum gevur mær høvið at hugsa sjálv og uppliva sjálv, okkurt sum sær út til at innihalda nøkur støði, sum eg ikki havi beinleiðis innlit í og sum tykjast loyndarfull. Tað vísti seg at vera fullkomiliga sama orsøk til, at lítli elskaði regnskógin. Hann vísti mær eina mynd av nøkrum stórum trøum, har tú knappliga hómaði bæði papageykar og pytonslangur, hugdi tú nóg væl og leingi. ”Men, tað kann jú taka eitt sindur av tíð" segði eg. "Ja, tað kann gott taka eitt sindur av tíð" segði hann.
Fríggjadagin fáa vit páskafrí og so fara Jens Brandur og mamma hansara at ferðast. Ikki til regnskógin, men til gamla listahøvuðsstaðin Paris. Eg gleði meg
Fríggjadagin fáa vit páskafrí og so fara Jens Brandur og mamma hansara at ferðast. Ikki til regnskógin, men til gamla listahøvuðsstaðin Paris. Eg gleði meg
Posted by Listin at 7:45 AM
Labels: IS
Thursday, March 29, 2012
Jubileumsgáva frá Føroya fólki
Í dag varð 40 ára jubileumsgávan frá Føroya fólki til Margretu drottning avdúkað, eitt verk fyri 100.000 krónur frá okkum øllum, ið vísti seg at vera ein fuglamynd hjá Edwardi Fuglø, sum listamaðurin sjálvur í útvarpssamrøðu greiddi frá, var kvæðaíblást og ævintýrkend. Áhugavert eisini, at listamaðurin sjálvur metti myndina at vera eitt sindur kitschkenda. Myndin omanfyri er frá seinastu ferð, drottningin var í Føroyum, tá Heðin Mortensen handaði henni eina veðramynd, sum Edward Fuglø somuleiðis hevði málað, hann kann tessvegna við góðari samvitsku rópa seg kongaligan hoffleverandør. Vit bíða eitt sindur við at ynskja til lukku, tí enn er gávan ikki handað. Men eg blívi eitt sindur forvitin, hvør er tað í grundini, sum avger tílíkar týdningarmiklar og dýrar listagávur frá okkum øllum? Tórshavnar Kommuna hevur ein listabólk, hevur landið eisini ein tílíkan? Ein viðmerkir á facebook, at hon heldur tað vera á sama hátt sum til brúdleyp, at kongshúsið sendir ein ynskilista, sum verður fylgdur. Svarið uppá mín spurning tykist altso vera, at drottningin sjálv avger hvørja gávu hon fær og hon er eyðsýniliga Fuglø-fjeppari.
(KP)
Posted by Listin at 8:29 PM
Labels: KP
Fyrireikingar av framsýning hjá Øssuri Johannesen
Fríggjadagin 30.mars kl 16-18 letur upp framsýning við verkum hjá Øssuri Johannesen í Norðurlandahúsinum, Her standi eg í Steinprenti millum tær mongu linoleumspláturnar hjá Øssuri Johannesen og síggi spekulativ út. Myndir: Jan Andersson og KP
Pláturnar eru nógvar í tali, so tað er at velja tær allarbestu
Ein spennandi uppgáva
Marjun var ein teirra, sum var í starvsvenjing í Steinprenti, og sum var til góða hjálp í fyrireikingini
Eitt av verkunum, sum verður framsýnt
Øssur signerar
Listamaður í góðum hýri
Hendan myndin er eisini við á framsýningini
Teir bera málningar í Norðurlandahúsinum
Í Klingruni
Í forhøllini
Í Skálanum
Í Skálanum. Vit koma við fleiri myndum frá framsýningini leygardagin.
(KP)
Posted by Listin at 7:24 AM
Labels: Framsýningar, KP
Fyrilestur um gransking í ferðafrásøgnum K.O. Viderøs.
Hóskvøldið 29. mars kl. 19 verður áhugaverdur fyrilestur við Bergi Djurhuus Hansen í hølunum hjá Østrøm á Skálatrøð. Hann fer at greiða frá síni gransking í ferðafrásøgnum K.O. Viderøs.
K.O. Viderø var prestur føddur í Skálavík í 1906. Hann gjørdi nógvar ferðir, m.a. til Jerusalems. Eina ferð varð hann enntá eftirlýstur, tí hann hvarv og ongin visti hvar hann var. Viderø er kendur fyri at týða ein part av Gamla Testamenti, at skriva fleiri bygda- og oyggjasøgur og hesar ferðafrásagnirnar:
- Ferð mín til Jorsala
- Á Suðurlandið
- Ferð mín til Jorsala á himni
- Á annað Suðurlandið: Ferð mín til Jorsala oman av himni
- Frá landi á fyrsta sinni
- Ferð mín til Damaskusar.
Bergur D. Hansen er cand.mag í komparativari bókmentasøgu og søgu við ískoytisnámi í norðurlendskum máli við Århus Universitet 1998. Í løtuni er hann Phd.lesandi í bókmentum á Føroyamálsdeildini. Hann granskar í ferðafrásøgnum K.O. Viderøs, og hann fer hóskvødið at greiða frá hvussu hann arbeiðir sum granskari og hvat hann er komin fram til.
Fyrilesturin er ókeypis og almennur.
Posted by Listin at 6:14 AM
Labels: Skaldskapur
Wednesday, March 28, 2012
Michala Petri og Ólavur Jacobsen í Fuglafjarðar kirkju
Í gjárkvøldið var forkunnug konsertuppliving á skránni hjá fuglfirðingum og øðrum avbygdarfólki, sum fóru í kirkjuna at lurta eftir teimum báðum Michalu Petri, ið spældi blokkfloytu og Ólavi Jacobsen, ið spældi guitar. Heimildarfólk okkara vistu at siga, at hetta var ein stór musikalsk uppliving fyri áhoyrarnar. Eg seti inn nakrar myndir, sum Jan Andersson tók.
Posted by Listin at 1:58 PM
Karsten Hoydal 100
Karsten Hoydal 28.3.1912-4.4.1990
Døgg
Høvini kyrr,
heimurin rúmur og kvirrur,
inn reka kenslur í hugan av leiðum
loyndum sum teim, døggin og vindurin fylgja.-
Kenslur, eg veit ikki hvaðani koma,
brádliga vakna tær, orna og taka at loga,
liva sum norðlýsiseldur á høgum loft.-
Stundin er nú stillur at vera,
stillur og tolin sum grøs, ið standa á bønum og bíða,
at inn kemur kyld við leskandi døgg
uttan av havinum víða.
Posted by Listin at 6:50 AM
Labels: KP, Skaldskapur
Tuesday, March 27, 2012
Indberetninger fra Det Ferösche Compagnie – DFC í Írlandi
Det Ferösche Compagnie, sum nógv munnu minnast frá teirra fyrsta leikiIndberetninger fra en rejse udi Ferøe 1781-82, er í hesumdøgum í Shawbrook í Írlandi á einum sonevndum listauppihaldi og arbeiðir við einum nýggjum leiki saman við donskum leikstjóra.
Innbjóðingin til mánaðarlanga listauppihaldið (artistic residency) kom í lageftir at Kristina Sørensen, ein av stigtakarunum til DFC, í 2010var og arbeiddi sum koreografur við Shawbrook Youth Dance Company.Shawbrook hevur seinastu 30 árini verið roknaður sum miðdepilfyri nýhugsandi palllist í Írlandi, har kend og ókend listafólkhittast at skapa nýggj verk.Kristina viðmerkir: “Tað at okkara fyrsta verkætlan eydnaðist so væl,hevur givið okkum blóð uppá tonnina at skapa eitt nýtt verk og menna listarliga úttrykkið hjá DFC, sum jú er rættiliga óvanligtí mun til onnur listafeløg í Føroyum. Hetta listauppihaldið er ein ótrúðliga góður møguleiki til at gera júst tað. Her havavit fríheit til at arbeiða intensivt saman í ein mánaða í einumstimbrandi umhvørvi og uttan at verða órógvað av dagligdegnum.”
Ætlaninhjá DFC er at nýta listauppihaldið til at skapa ein nýggjan leik,sum byggir víðari uppá En rejse udi Ferøe og hevur støðií Føroyskari søgu, men sum eisini dregur íblástur fránærumhvørvinum í Shawbrook.
Leikstjórin, sum tey fara at arbeiða saman við, er ongin minni enn Nina KareisLivingstone, listarligur leiðari hjá Livingstones Kabinet, sumheldur til í Keypmannahavn: “Tá Kristina segði mær fráarbeiðnum og ætlanunum hjá hesum nýggja listafelagnum var egbeinanvegin áhugað í at hjálpa til. Tilfarið, sum tey arbeiðavið, er sermerkt og eksotiskt, tey eru gávurík og full av orku, ogteirra arbeiðshættir minna nógv um teir, eg havi nýtt í fleiriav mínum verkum. So eg eri glað um at sleppa at hava ein fingur viðí spælinum.”
Umframt Kristinu Sørensen eru Jens L. Thomsen, Kjartan Hansen og KirstinHelgadóttir úr DFC við á ferðini og ætlandi fer leikurin áleikferð í 2013.
UmDFC
DFC var stovnað í 2010 eftir at tríggir av limunum, Kristina, Sámalog Búi høvdu arbeitt saman um Antoine and the Paper Aeroplane,sum bleiv frumframført á heimskenda Edinburgh Fringe Festival í 2009 og varð innstillað til ein Total Theatre virðisløn á samafestivali.
DFC framførdi sín fyrsta leik, Indberetninger fra en Rejse uti Ferøe1781-82, á Tjóðpalli Føroya í 2011.
Endamálið hjá bólkinum er at nýta tilfeingini í føroyskari søgu og mentanumframt vitanina og royndirnar hjá limunum innan ymsar listagreinarat skapa list, sum flytir mørk og gevur palllistini í Føroyum nýtt lív.
Arbeiðshátturin,sum DFC nýtir, eitur á enskum ”Devised Theatre”. Í tí liggur,at verkið verður skapt av leikarunum so við og við, meðan vantverður. Byrjað verður við einum ella fleiri hugskotum, ritverk J.C. Svaboar t.d., heldur enn einum lidnum leikriti. Við at javnsetasjónleik, tónleik, tekst, dans og rørslu, ljóð, ljós ogpallsnið hevur DFC ment eitt listamál, sum er sermerkt í Føroyumog sum aðrastaðni er kent sum Visual Theatre.
DFC hevur fimm fastar limir: Kristina Sørensen (dansari, sjónleikari ogkoreografur) Búi Dam (leikstjóri, tónasmiður og tónleikari),Kjartan Hansen (sjónleikari og rithøvundur), Jens L. Thomsen(ljóðsniðgevi og tónleikari) og Sámal Blak (pall ogbúnasniðgevi) og arbeiðir javnan saman við listakvinnuni Kirstini Helgadóttir og listasamskiparanum Sunnuvu Bæk.
Nærri upplýsingar um DFC umframt ummæli frá Indberetningerfra en Rejse uti Ferøe 1781-82 eruat finna á www.dfc.fo. Á heimasíðuni ber eisini til at fylgja gongdini í Shawbrook.
Posted by Listin at 3:48 PM
Labels: Leiklist, Tíðindaskriv
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Lag: Thomas H. Bayly
Týtt: Victor Danielsen
1. Yvir hitt villa og brúsandi hav
leiðin ber heim, hon ber heim;
tykist enn skútan at fara í kav,
leiðin ber heim, hon ber heim;
missið ei mótið, men haldið bert vakt!
Harrin um borð er, sum hann hevur sagt;
undir hans vernd fær ei ónt okkum rakt –
leiðin ber heim, hon ber heim.
2. Ódnin so hørð okkum saka ei kann,
leiðin ber heim, hon ber heim;
Jesus er við, okkum svíkur ei hann,
leiðin ber heim, hon ber heim;
skjótt, áh, so skjótt vit í havnina ná,
skjótt í Guds Himli ein bústað vit fá,
lyftið er trygt, sum vár sál lítur á –
leiðin ber heim, hon ber heim.
3. Meðan vit eru á ferðini enn –
leiðin ber heim, hon ber heim –
boða vit frelsu til doyggjandi menn –
leiðin ber heim, hon ber heim –
kunngera gomlum og ungum, at tey
frelst kunnu verða úr synd og úr neyð
bert við at trúgva á Krist og hans deyð –
leiðin ber heim, hon ber heim.
4. Tá so at enda er stormur og stríð,
heima í Himmalsins havn
eru vit – æviga bjargað og frí –
heima í Himmalsins havn.
Harrin tá prísið og heiðurin fær,
sum her á ferðini við okkum var,
ei okkum slepti, men trygt okkum bar
heim í ta himmalsku havn.


text:
Reglugerð viðvíkjandi talgildum tólum hjá næmingum í Stranda skúla
Í Stranda skúla vilja vit við støði í virðisgrundalagnum arbeiða fyri, at skúlin er á fakliga høgum støði, har ið dugnalig og virkisfús starvsfólk hvønn dag arbeiða fyri at geva næmingunum ein tryggan og læruríkan dag. Felags fyri skúlan er, at fakliga menningin og trivnaðurin hjá næmingunum eru í miðdeplinum.
Í hesum sambandi eru relatiónirnar ímillum næming - næming, og lærara-næming týdningarmiklar, fyri at næmingarnir bæði kunnu fáa ein fakligan innihaldsríkan dag, umframt at teir trívast í umhvørvi skúlans.
Í seinastuni hevur nógv kjak verið frammi innan føroysku fólkaskúlarnar, har tað snýr seg um nýtslu av talgildum tólum..Á okkara skúla er reglugerð á heimasíðuni fyri fleiri øki, harímillum nýtslu av talgildum tólum. Endamálið við hesum uppskoti er at hava greiða mannagongd viðvíðjandi talgildum tólum. Vit eru ein skúli, har ið næmingar hava 1:1 talgild amboð. Stranda skúli hevur valt teldlar, les meira um tað her. Hetta amboð gevur okkum góðar møguleikar at undirvísa og at læra soleiðis, at vit kunnu røkka teimum ásettu málunum innan fólkaskúlalógina og námsætlanirnar. Haraftrat hevur teldilin teir hentleikar, at næmingar og lærarar kunnu samskifta sínámillum í sambandi við undirvísing, skúla ella praktisk viðurskifti.
Skúlin miðjar ímóti, at teldilin er eitt amboð, sum er við til at menna tað góða samskiftið, ið er ímillum lærarar-næmingar og skúla-heim. Tað besta samskiftið er kortini tann munnliga samrøðan, men um samskiftið skal verða dygdargott, skal tað vera javnan ímillum lærara og næming, og her kann teldilin eisini verða brúktur til at samskifta við.
Við talgilda samskiftinum kunnu allir partar, bæði lærari, næmingur og heim geva afturboðanir, ið er neyðugar fyri, at partarnir kunnu avrika á besta hátt.
Tá ið tað geldur nýtslu av talgildum tólum innan skúlagátt og í frítíðini, verður spurnaðartekin eisini sett við tíðina á skíggjum, sum næmingar brúka til talgildu tólini. Kanning í sambandi við heilsu vísir, hvørja ávirkan tíðin á skíggjum hevur. Skilt verður ímillum ta tíðina, ið verður brúkt til telefon, teldil, sjónvarp, dvd, play-station og teldu, ið ávirka børn og ung neiliga t.d. viðvíkjandi yvirvekt og einsemi og ta tíðina á skíggjanum, ið næmingar brúka til skúlaarbeiði. (www.sundskolenettet.dk)
Tá ið teldilin verður nýttur í skúlahøpi, er tað fyri at røkka málum í námsætlanini. Stranda skúli brúkar teldilin sum amboð í skúlanum, og henda tíðin telur við í samlaðu tíðini, sum næmingar sita framman fyri skíggjan. Hava næmingar møguleika at sita við fleiri tólum í skúlatíðini, verður nýtslan ov stór, og tað kann tað ganga út yvir heilsuna og læringina hjá tí einstaka. Orsakað av hesum avleiðingum eiga talgildu amboðini í skúlatíðini einans at nýtast í sambandi við læring.
Við atliti at neiligu avleiðingunum, hevur skúlastýrið í mars 2016 viðtikið, at nýtsla av øllum talgildum tólum, uttan skúlateldlinum, ikki er loyvd í skúlanum.
Um neyðugt er hjá næmingum t.d. at hava telefon við í skúla, so skal tólið liggja sløkt í skúlataskuni.
Tey, ið mugu fáa fatur á næmingi í skúlatíð, ringja til Hans Petur Jacobsen, skúlastjóra, á 282988 ella til Petur Jákupsson, varaskúlastjóra, á 232743.
Um næmingur ikki virðir viðtøkuna, verður talgilda tólið/fartelefonin tikin og løgd inn til skúlastjóran. Foreldur fáa tólið aftur við at venda sær til leiðslu skúlans.
Við vón um, at foreldur og avvarðandi stuðla hesi viðtøku.
Tað kunnu verða støður ella átøk, har ið skúlin metir, at tað gagnar undirvísingini, at talgildu tólini hjá næmingunum verða nýtt í skúlatíð. Í hesum førum skal avtala verða gjørd um, hvussu hesi tól verða brúkt sum amboð í skúlanum
Skúlin tekur ikki ábyrgd, um talgild tól/devices verða burtur ella fáa skaða í skúlanum
Skúlastýrið fyri Stranda skúla
1. mars 2016


text:
Áhugafelag er stovnað ið skal byggja ein flog simulator í Føroyum
Vinna13-02-2018 - 22:42 - Jóanis Albert Nielsen
Í kvøld var stovnandi fundur fyri at stovna áhugafelagið, sum skal virka fyri at byggja simulator í Føroyum.
Hugskotið at byggja ein flog simulator í Føroyum er ikki nýtt, tað er nøkur ár eftir hondini. Fyri 4 árum síðani vóru ítøkiligar ætlanir at byggja ein Airbus A320 simulator í Føroyum, menn úr Føroyum fóru til Italia, at royna ymisk, men vóru ikki nøgdir við tað veitarin hevði at bjóða. Tað hevur ikki verið arbeitt við ætlani síðani, men nú kemur gongd á aftur. Gott 20 fólk vóru samlaði í kaffistovuni hjá Atlantic Airways í kvøld, har stovnandi fundur var, at stovna eitt simulator felag í Føroyum. Viðtøkur og ein nevnd bleiv samtykt á fundinum í kvøld. Áhugafelagið eitur Faroe Sim Service.
Pætur Egholm Jacobsen tók saman við øðrum stig til at hava stovnandi fundin í kvøld. Pætur er júst heimkomin frá einari ferð í Svøríki, har teir eru í holt við at byggja ein A320 simulator.
Tað tekur eina tíð at fáa bygt ein simulator upp, og skal tað fíggjarliga eisini koma uppá pláss. Í dømunum ið vóru løgd fram í kvøld, kostaðu simulatornarnir úr kr. 800.000 til kr. 11 mió.
Nevnd:
Andrew Djurhuus
Simon Nordendal
Pætur E. Jacobsen
Tiltakslimir:
Helgi Luid Solmunde
Oddmar Dam


text:
Síðan september 2014 hava føroyskir kundar sum heild havt meiri pening til góðar í føroysku peningastovnunum, enn teir hava skyldað. Síðan september 2013 er innlánsyvirskotið broytt frá -1.006 mió. kr. til 1.429 mió. kr. við árslok 2016, svarandi til ein vøkstur á 2.435 mió. kr. Innlánsyvirskot er innlán minus útlán.
Innlánini eru størri enn lántøkan hjá øllum innlendskum geirum, undantikið hjá vinnufeløgum. Nettostøðan hjá húsarhaldum er tíðarskeiðið september 2013 til árslok 2016 broytt frá 876 mió. kr. til 1.425 mió. kr., svarandi til ein vøkstur upp á 549 mió. kr. Innlánsyvirskotið hjá vinnufeløgum er í sama tíðarskeiði broytt frá -2.603 mió kr til -1.328 mió kr, svarandi til at innlánini hjá hesum geira eru vaksin 1.275 mió kr meira enn lánini.
Vinnufíggingin hjá føroysku peningastovnunum hevur verið í minking seinastu árini. Hinvegin hava peningastovnarnir støðugt økt um útlánini til húsarhaldini. Yvir tíðarskeiðið september 2013 og fram til árslok 2016 eru vinnuútlánini minkað við 434 mió kr (8,3%), meðan húsarhaldsútlánini eru vaksin við 1.033 mió kr (14,3%).
Útgreinað og dagførd hagtøl um javnar hjá føroyskum fíggjarstovnum og útlán og innlán hjá føroyskum og donskum fíggjarstovnum til føroyskar eindir eru at finna í hagtalsgrunninum her.
Mynd: Norðoya Sparikassi


text:
Sagt verður, at filmur er sterkasti miðilin. Kanska er tað so. Tá fólk í franska høvusstaðnum, París, í 1895 fyrstu ferð sóu film, blivu tey hugtikin, men eisini kløkk. Dagin eftir filmssýningarnar, skrivaðu bløðini, at hesin nýggi miðilin var so sterkur, at hann hevði beint fyri seinasta fíggindanum, deyðanum, sum nú var hildin uppat at virka. Myndirnar vóru jú livandi og kundu takast fram aftur og aftur, søgdu tey.
Vit kunnu lættliga staðfesta, at filmur byggir á allar kendar mátar at siga søgur uppá. Tað veri seg á palli, við myndum og ljósi, teksti og ljóði.
Filmur hevur frá byrjan ment seg til at vera ikki bara ein lýsing av gerandisviðurskiftum í samtíðini, men eisini fólksligt undirhald og sermerkt listagrein.
Í øllum býum eru biografar, har fólk savnast at síggja film saman við øðrum. Umframt at vera undirhald og listagrein, er filmur eisini ein pengamaskina, sum eisini kann seta torfør evni á skránna. Tí er heimsins sterkasti miðil, filmurin, eisini ein valdsfaktorur, sum kann flyta mørk, sum eingin onnur listagrein, men ofta eisini vera nærri ídnaði enn list.
Dømi um sterkan film, sum á heimligum botni lýsir trupul viðurskifti, er íslendski stuttfilmurin Síðasti bærinn (The Last Farm 2004). Í stuttfilminum sigur Rúnar Rúnarsson (f.1977), sum sæst omanfyri, eina fáorðaða søgu um ein gamlan mann, sum skal taka eina týdningarmikla avgerð í lívslanga parlagnum á bygd. Sama frásøguevni brúkar Rúnar í íslendska spælifilminum Eldfjall (Volcano 2011), niðanfyri.
Skriviroynd: Hygg at øllum filminum, Síðasti bærinn (The Last Farm 2004), sum varir 18 minuttir, og set orð á tínar kenslur, beint sum filmurin er liðugur. Tak støðu til huglagið, tónleikin og náttúruna. Lýs evnini: kærleika, samlív, elli og deyða, so sum tey kom til sjóndar í filminum.
Lurta eftir sanginum “He Stopped Loving Her Today” (George Jones 1980) og les tekstin afturvið. Hvat er evnið í sanginum og hvørjir eru persónarnir? Les fyrstu reglu í fyrsta ørindi og seinastu reglu í seinastu ørindi. Hvørjir eru persónarnir í sanginum og hvat er farið fram í tíðini, sum er millum hesar báðar reglurnar? Kann sangurin samanberast við stuttfilmin Síðasti bærinn (The Last Farm 2004)?


text:
Nei, nei, SSL, hava tit mist skilið?
Politikkur22-01-2018 - 08:43 - Jóanis Albert Nielsen
So varð aftur galið á Sandoyarleiðini.
Teistin hevur enn einaferð tekniskt brek, og ivasamt er um hann siglir aftur í bræði.
Brek kunnu altíð koma fyri, og illa ber til at byrgja uppfyri slíkum støðum.
Í kvøld komu so boðini umvegis sms, at Sildberin aftur í morgin skal røkja Sandoyarleiðina.
Hetta ber slett yvirhøvur ikki til.
Landsynningur er, fitt av vindi, og tað rullar illa um fjørðin. At seta Sildberan inn um Skopunarfjørð kunnu tit á SSL ikki bjóða sandoyingum.
Nógv fólk er setst aftur, tí tey tora ikki um Skopunarfjørð í kvøld við Sildberanum. Og tað verður ikki frægari í morgin.
Hví er man nú knappliga gingin frá skipanini man hevur brúkt, at seta Ternuna inn, tá trupulleikar eru um Skopunarfjørð?
Hetta gongur ikki, hetta eiga politiskt valdu umboðini fyri Sandoynna á Tingi ikki at góðtaka, og uppaftur minni Hendrik Old, Landsstýrismaður.
Vit í Sandoynni krevja at verða virðuliga viðfarin.
Vit hava vøru til 1300 fólk sum skal um fjørðin. Vit hava frystibingjur sum skulu til og frá vinnulívinum í oynni. Vit hava 150 pendlarar sum skulu til arbeiðis kl 8 í morgin. Hvussu skal Sildberin fáa tey yvirum til arbeiðstíð í morgin, tá hann bara kann føra 30 fólk í senn?
Onkur hevur mist skilið sum tekur avgerðir á Tvøroyri.
Hetta ber ikki til.
Brandur Sandoy, Borgarstjóri á Sandi


text:
Kommunulæknar
Kommunulæknar
Læknamiðstøðin heldur til við Sandin.
Opið er frá 8:00 til 16:00 yrkadagar.
Telefonviðtala er frá 8:00 til 11:00
Umvegis heimasíðuna www.laknarklaksvik.fo eru hesir møguleikar:
- Bílegging av tíð hjá lækna
- Umbøn um avlýsing ella broyting av tíð hjá lækna
- Endurnýggjan av resept
Tá ið tú biður um tíð umvegis heimasíðuna, fært tú svar í telduposti. Umbønir, ið eru sendar eftir kl. 14:00, verða avgreiddar næsta yrkadag.
Aftaná kl. 16 - tá vaktin tekur við - kann ringjast á tlf. 1870.
Hesi manna viðtalurnar
Læknaviðtala nr. 1
Lækni: Hanus á Lógv
Box nr. 97
Tlf. 66 33 00
Læknaviðtala nr. 2
Box 138
Tlf. 66 33 00
Magnus Magnussen, kommunulækni (arbeiðir tær vikur, har ongin avloysari er skrásettur)
Kunning um avloysarar:
Vika 21 Andrias Petersen
Vika 25+26 Knud Rasmussen
Vika 28+29 Kurt Ovegård Høegh
Vika 31+32 Knud Rasmussen
Læknaviðtala nr. 3
Lækni: Arnhold O. Jensen
Box nr. 27
Tlf. 66 33 00
Økispsykiatriin
Økispsykiatriin í Norðoyggjum heldur til á Læknamiðstøðini við Sandin í Klaksvík
Ávísing til viðgerð
Tey sum fáa í boðið Økispsykiatri, skulu ávísast frá antin eins egna kommunulækna ella sum víðari viðgerð frá Psykiatriska deplinum eftir innleggjan –bæði til medisinska viðgerð og stuðlandi samtalur- men eisini sum virkin røkt og viðgerð í eins egna umhvørvi, uttan at hava verið innlagdur.
Økispsykiatriin kann sum dømi bjóða kognitiva viðgerð fyri ótta, psykosu og tunglyndi, sosiala førleikavenjing og -menning, menna og stuðla tí einstaka og hansara netverki at megna ymsu lívsumstøðurnar og veita hjálp, til at koma í gongd við og skipað virknan daglig dag, samsvarandi teirra ynski og málum.
Somuleiðis kunnu vit bjóða psykiatriska røkt og viðgerð, við uppfylging av heilivág viðgerð –undirvísing um árin og hjáárin og týdning av viðgerð. Undirvísing um sjúku/heilsu- eyðkennir og fyribyrging av afturstigi, við denti á møguleikan at koma seg eftir sjúku.
Økispsykiatriin veitir eisini ráð og vegleiðing innan psykiatriska røkt og viðgerð til sjúklingar, avvarðandi og onnur.
Starvsfólkini í Økispsykiatriini eru sjúkrarøktarfrøðingar, sum í tí dagliga virka í tøttum tvørfakligum og tvørsektoriellum samstarvi við aðrar partar, um uppgávuna í viðgerðini.
Starvsfólk:
Mirjam M. Heinesen, sjúkrarøktarfrøðingur
telefon: 234576
Teldupostur: lsmirma@ls.fo
Sigrun D. Hansen, sjúkrarøktarfrøðingur
telefon: 234577
Teldupostur: lssighn@ls.fo


text:
Kappríðing í Vágum - myndir
ítróttur02-07-2017 - 12:22 - Jóanis Nielsen
Kappríðing hevur í dag verið Niðri við Vatn í Vágum.
Várkappríðing í Vágum 2017
Til vár kappríðingina í Vágum vóru 23 ross tilmeldaði, har kappast var í fimm ymskum greinum/bólkum skeið 100 m., trav 250 m, tvíspor ung 250 m., tvíspor 2. flokkur 250 m. og tvíspor 1. flokkur 250 m.
Byrjað var við skeið, til skeið vóru fimm ross tilmeldaði, har tað endaði við at Sokkur við Jónu Ólavsdóttir vunnu, Brúni við Jóannes Debess av Oyrareingjum bleiv nummar 2 og Ísar við Kristfríð Dam Jacobsen úr Kollafirði blivu nummar 3.
Síðan var fari til trav, til trav vóru 5 ross tilmeldaði, har var tað Savoy við Eiler F. Joensen úr Miðvági sum vunnu, Kráka við Knút Lutzen úr Havn blivu nummar 2 og Óðinn við Marner Joensen úr Kollafirði blivu nummar 3.
Til tvíspor ung vóru 3 ross við í kappinigni, Teista við Vár Joensen úr Miðvági vann, síðan blivu Tobbi við Angeliku av Sondum úr Miðvági nummar 2 og Bliður við Bjarta Ingason Skorheim bleiv nummar 3.
Í tvíspor 2. flokk vóru 4 ross, har endaði tað við at Hnota við Siri S. Joensen av Toftum vann, síðan komu Pegasus við Anniku á Lofti sum nummar 2 og Brim við Gunn H. Persson bleiv nummar 3.
Í tvíspor 1. flokki, har tey skjótastu rossini kappast vóru 6 ross við í kappingini. Her gjørdi Hans Pauli Poulsen á Svannu bart, og vann síðsta rytti í kappingini móti Beintu G. Davidsen á Fúsa. Sostatt gjørdist Svanna við Hans Paula Poulsen úr Havn, vinnari av 1. flokki, nummar 2. bleiv Fùsi við Beintu G. Davidsen og nummar 3. bleiv Freyr við Bryndis Hjartardóttir.


text:
Tíðindi
7. mars 2018
Okkara 120 ára gamla felag hevur eina ríka og virðiliga søgu at vísa á. Við eitt nú mentanini, mentafólkum, fólksins vilja, treiskni og samráðingum hava vit vunnið okkum rættindi, sum veruliga tryggjar okkum góðar arbeiðsumstøður, tryggingar og góða eftirløn eftir eitt ríkt og langt arbeiðslív.
Grundin er formað, og tað verður so leiðsla saman við lærarum, ið eiga at byggja á hesa grund í felag.
Mangan er kjakið gott og til tíðir heitt á lærarastovum, í ymiskum krókum og á facebook um sáttmálan, arbeiðskor, verkfall, serøkið, ískoytisútbúgvingar, eftirløn o.a. Vit ynskja øll at betra um okkara umstøður og løn, og soleiðis vil tað – og skal tað – altíð verða.
Nøkur av hesum nevndu evnum verða ivaleyst snúningspunkt í kjakinum á aðalfundinum. Púra greitt er, at vit høvdu ynskt, at øll øki vórðu lyft her og nú. Tíverri ber tað ikki til, men vit halda fram í treiskni at halda sambandið gott við myndugleikar og undirfeløg soleiðis, at vit í nærmastu framtíð hava greiðar mannagongdir og umstøður á viðkomandi skúlaøkjum.
Verja um vunnin rættindi
Lærarar, skúlaleiðarar og nevndin eiga øll at hava eitt vakið eyga við, um okkara sáttmálavunnin rættindi verða útint á rættan hátt. Vit mugu fylgja við, vísa ár og siga frá so skjótt sum vit merkja um okkurt ivasamt fer fram.
Eingin tilvild skal valda – vit hava ein sáttmála og eina arbeiðstíðaravtalu, sum vit skulu halda og verja um.
Dagurin, vit hittast
Fyri meg hevur aðalfundardagurin verið ein læraradagur burtur av, har eg við mínum starvsfeløgum gleddi meg at hitta aðrar lærarar og hoyra, hvussu okkara arbeiðsøki hevði tað. Vórðu tað fleiri, sum stillaðu upp til nevndina, so varð aðalfundurin vanliga nógv fólkaríkari.
Og tað gjørdi tað als ikki verri, um ein góð læraraveitsla varð aftan á fyri tey, sum møttu á aðalfundi. Í veitsluni hittast vit í minni formligum umstøðum aðrar lærarar, og oftani heldur kjakið frá aðalfundinum fram langt út á kvøldið.
Tískil meta vit, at ein veitsla veruliga er eitt gott punktum fyri hendan dagin.
Vit gleða okkum at síggja fólk, sum eru góð við skúlan, og bjóða tí lærarum, gestarøðarum o.ø. vælkomnum á aðalfund í Føroya Læraraskúla á Frælsinum leygardagin 21. apríl og í góða veitslu í HB-húsinum leygarkvøldið 21. apríl.
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Barnastólur - 9-18 kg (9 mðr.-4 ár)
Tá ið barnið er vorðið ov stórt til pinkustólin, skal tað brúka barnastól. Barnastólar eru at fáa framvendir og bakvendir.
Framvendur ella bakvendur
Mælt verður til at brúka bakvendan barnastól, so leingi sum til ber, og helst til barnið er 3-4 ár. Bakvendur barnastólur er tryggari, tí barnið situr við bakinum frameftir. Vandin fyri skaða á háls og nakka minkar munandi við bakvendum barnastóli, um bilurin er fyri frontalum samanstoyti. Ein bakvendur barnastólur krevur eitt sindur meira pláss enn ein framvendur, men tað ber til í flestøllum bilum.
Les meira um bakvendan bilstól.
Isofix
Barnastólurin kann spennast fastur við isofix-festi ella við trygdarbeltinum. Hevur bilurin isofix-festi, verður mælt til at nýta isofix-barnastól, tí vandin fyri skeivari ísetan er minni.
Stoytkoddi *
Tað er bannað at hava eitt barn í bakvendum bilstóli framman fyri ein virknan stoytkodda. Situr barnið í framvendum barnastóli, verður mælt frá stoytkodda.
Tilráðingar
Kanningar í grannalondum okkara vísa, at í meira enn triðja hvørjum føri er annaðhvørt bilstólur skeivt festur ella barnið skeivt íbundið, tí er sera týdningarmikið altíð at lesa nýtsluleiðbeiningina til bilstólin. Allir bilstólar kunnu ikki nýtast í øllum bilum, og bilstólarnir eru ofta bert góðkendir til ávís pláss í bilinum. Tí er sera umráðandi at tryggja sær, at bilstólur og bilur hóska saman.
* stoytkoddi = airbag


text:
Hetta er ikki tann fyrsta kanningin av hesum slagnum, men myndugleikarnir siga við BBC, at hon er neyðug fyri at fáa staðfest, um nakar av teimum nazistisku brotsmonnunum, sum høvdu ábyrgd í leguni, gongur leysur.
Auschwitz var bara ein av teimum nazistisku týningarlegunum í Póllandi, men tað er ikki greitt, um teir polsku myndugleikarnir ætla sær at kanna eitt nú Treblinka, Sobibor, Chelmno ella Belzec av nýggjum.
Tann seinasti nazistiski brotsmaðurin, sum varð ákærdur og dømdur í Póllandi, var Henryk Mania. Í 2001 fekk hann átta ára fongsul fyri fólkamorð í Chelmno-týningarleguni.