text:
Lærugreinakunning verður í 2.blokki fríggjadagin
sí annars næmingastevnuna og/ella starvsfólkastevnuna
BIR kunnar um latín C í stovu 59
Várroynd 2017
Flest allir næmingar skulu til várroynd í tíðarskeiðinum 26.januar til 3.februar.
Yvirlitið yvir royndirnar er at síggja her.
Jólahugni í Hoydølum
Næmingar í 16 aðx, bpy og euz hava havt jólahugna hesa vikuna og hava teknað og málað jólakort. Við hesum myndum ynskja vit øllum eini gleðilig jól og gott nýggjár!
'Afgørelsens stund er kommet...'
Avgerðin er nú tikin fyri hvør vann kappingina um besta sáttmálan hjá 1. HUG, NÁT og FYR.
Úrslitini gjørdust hesi:
1. 16u fyri at vera kreativ, stuttlig, inkluderandi fyri bæði næmingar og lærarar
2. 16z fyri at vera kreativ, stuttlig og fangandi
3. 16v fyri at vera kreativ, stuttlig og hava greiðan boðskap.
Fyrilestrar í náttúruvísindum
Vit fara í heyst at stroyma beinleiðis væl dámdar fyrilestrar í náttúruvísindum frá Aarhus Universiteti.
- Kvantecomputeren
Týskvøldið 30. august kl. 18.00-20.00
- Hvussu fungerar heilin?
Týskvøldið 4. oktobur kl. 18.00-20.00
- Á kanningarferð í sólarskipanini
Týskvøldið 11. oktobur kl. 18.00-20.00
- Kom tættari stjørnunum
Týskvøldið 25. oktobur kl. 18.00-20.00
- Nýggj tøkni avdúkar tað dulda lívið hjá hvalunum
Týskvøldið 1. novembur kl. 18.00-20.00
- Saltjavnvágin hjá okkara cellum
Avlýst vegna valkvøld (Týskvøldið 8. novembur kl. 18.00-20.00)
- Lívfjølbroytni – hvat nú?
Týskvøldið 15. novembur kl. 18.00-20.00
- Vísindi um ta góðu ølina
Týskvøldið 22. novembur kl. 18.00-20.15
Lesi meiri um fyrilestrarnar her og sí filmsbrot niðanfyri ella her.
Amerikanska forsetavalið
Í sambandi við amerikanska forsetavalið skipa næmingaráðini á Glasi fyri valkvøldi í samkomuhøllini Hoydølum. Vit hava valið á stórskíggja alla náttina.
Dyrnar lata upp kl 22 týskvøldið 8. novembur. Kafé verður við ymiskum góðum.
Heini í Skorðini, politiskur viðmerkjari, kemur oman kl 00:20 at halda eina stutta framløgu, har hann serliga setur valevnini bæði TRUMP og CLINTON í andglettin.
Sofur, stólar o.a. eru í samkomuhøllini. Tit eru annars vælkomin at taka teppir, pútur o.a. við. Kapping verður um at gita %-býtið til tey ymisku valevnini. Vinnarin ognar sær eitt Havnarkort, virði 500,-.
Væl møtt!
Tíðindaskriv frá Samstarvsnevndini úr Hoydølum
Hósdagin undan kommunuvalinum, tann 3. november kl. 10.00 - 11.30, verður stórur pallborðsfundur í Høllini á Hálsi. Tiltakið er í skúlatíð og er fyri øllum deildunum á Glasi; altso deildini í Studentaskúlanum í Hoydølum, Tekniska Skúla og Handilsskúlanum.
Allir flokkar, ið eru uppstillaðir í Tórshavnar kommunu, umframt uttanflokkalistin, eru bodnir við. Hvør flokkur er boðin at senda 2 umboð; eitt undir 23 og eitt av fríum vali. Orðstýrari verður Pætur Marjunarson Dahl.
Stigtakararnir til tiltakið eru Samstarvsnevndin og Næmingaráðið í Hoydølum.
Endamálið við pallborðsfundinum er at fáa eitt sunt, kunnandi kjak, har ið allir næmingar á Glasi fáa betri innlit í Kommunuvalið 2016. Samfelagsfrøðisflokkar sleppa eisini at orða spurningar til tey uppstillaðu, og fáa harvið sína ávirkan á kjakið.
Eitt av høvuðsendamálunum við tiltakinum er at geva ungu valevnunum ein pall í kommunuvalsstríðnum.
Vísindavøka
Aftur í ár vóru Hoydalar umboðaðar á Vísindavøku, ið í ár var niðri í Tórsgøtu. Vísindavøkan var 30. septembur, og sum tað sæst á myndunum, so komu nógv børn at vitja okkara bás.
Tað var nógv spennandi hjá teimum vitjandi at royna og síggja:
- Hvussu uppføra blómur seg, tá tær hava verið í flótandi nitrogeni.
- Standandi aldur við eldi og brennandi sápuskúm.
- Sjómanstak við lungunum, gera bomm, ganga á maisstívilsi/vatnblanding og mangt annað.
Í ár vóru tað næmingar úr scienceleið við evnafrøði (flokkunum 15y og 14y), ið stóðu á teimum ymisku básunum.
Hátíðarhald
Í sambandi við at Christian Ihlen, Zacharias Sørensen og Henriette Svenstrup høvdu ávikavist 30, 30 og 40 ár á baki á okkara skúla, var skipað fyri einum hátíðarhaldi í kantinu skúlans fríggjadagin, 16. septembur 2016, har øll starvsfólk vóru boðin við til at heiðra tey.
Vit takka teimum fyri trúgva tænastu og ynskja teimum hjartaliga til lukku.
Upptøkuroyndir
- Til Feitar Tíðir! – ein sangleikur um 80ini í Føroyum.
Nú nærkast tíðin, at Glasir, Tórshavnar Musikkskúli & Rýtmiska kórið í Hoydølum fara at seta upp ein sangleik í Norðurlandahúsinum.
Leikurin í ár er føroyskur og nýskrivaður, og handlar um Føroyar og føroyskan ungdóm í lit- og hendingaríku 80unum. Tónleikurin verður kendur 80ara tónleikur, nýtulkaður og nýútsettur.
Leikstjórn og koreografi:
Jákup Veyhe & Kristina Sørensen Ougaard.
Leikrit:
Jákup Veyhe & Hans Tórgarð
Frumsýningin verðu 11. novembur.
Upptøkuroyndir verða í Hoydølum 20. og 21. august fyri tey, ið hava hug at royna seg á palli sum sangarar, sjónleikarar og dansarar.
Freistin at melda seg til er fríggjadagin 19. august kl. 12.00 á teldupostbústaði
Sangleikur2016@gmail.com. Skrivað vinarliga fult navn, tlf. og navn á skúla.
Sí annars Feitar tíðir! á Facebook.
Tey, sum melda seg til, fáa tilfar sendandi at nýta í fyrireikingini til upptøkuroyndina. Vit byrja at senda tilfar mánadagin 15. august.
Spurningar kunnu eisini sendast til omanfyri nevnda t-post.
Vinarliga
Fyrireikingarbólkurin
Náttúruvísindadagur
Skúlaársbyrjan
So er summarfrítíðin um at vera av. Vónandi eru næmingar og starvsfólk úthvíld og fús aftur at fara til verka.
Mánadagin 15. august møta allir 1. árs næmingar á Tórsvølli kl. 09.00.
2. og 3. ársnæmingar møta eftir tímatalvuni. Gevið gætur, at hesa fyrstu vikuna fara fleiri broytingar at vera orsakað av innleiðsluni hjá 1. flokkunum.
Flokslistar eru at síggja her.
Rektarin
Próvhandan 2016
Próvhandanin verður í Høllini á Hálsi hósdagin 23. juni kl. 13.00. Eftir handanina verður móttøka og myndatøka niðri í Hoydølum. Kl. 18.00 skipar næmingaráðið fyri pisufundi í viðarlundini.
Glasir, Hoydalar
Fyrsta pisan í Hoydølum - 2016
So varð fyrsta pisan í Hoydølum floygd. Á middegi í dag fekk Jóhild Sørensen húgvuna. Sum siður er, slapp Jóhild at vinda Merkið í húnar hátt. Vit ynskja Jóhild tillukku og alt tað besta.
Hátíðarhald fyri Kirsten Brix og Hendrik Dahl
Fríggjadagin, 3. juni var hátíðarhald á skúlanum í sambandi við, at tveir av varðum skúlans, Hendrik Dahl og Kirsten Brix, í summar fóru frá fyri aldur.
Starvsfólk skúlans vóru samlað til ein góðan bita. Rektarin helt røðu fyri teimum báðum eins og tey bæði søgdu skúlanum farvæl við vøkrum orðum. Vit takka teimum fyri tíðina her í Hoydølum.
Framsýning í forhøllini
Hesar hava í løtuni framsýning í forhøllini framman fyri samkomuhøllina. Tær hava myndlist á miðstigi og hava hetta skúlaárið brúkt umleið fjúrtan blokkar uppá individuellar verkætlanir. Fimm av hesum eru nú lidnar og verða framsýndar við samkomuhøllina. Anna Katrina Mohr Iversen hevur tikið útgangsstøði í pop art í sínum smáu litríku akrylmálningum av ymiskum gerandislutum. Bjørg Einarsdóttir Olsen hevur somuleiðis brúkt akrylmáling í síni huglagsríku mynd av eini fregatt í mánalýsi. Inger Z. Simonsen hevur teknað á og skorið í linoleum – hennara myndir snúgva seg um ymiskt, sum bindur okkum menniskju í gerandisdegnum. Við blýanti og litblýanti hevur Vár Bech Árting tulkað nakrar føroyskar sagnir við abstraktum mynstrum og við orðum, ið eins og mynstur mynda ymsar myndaliðir. Verkini hjá Sólju Holm Mortensen er sett saman av fleiri myndum, sum eru gjørdar við skapilón, sum hon sjálv hevur klipt og spraylitum. Hon hevur staðið einsamøll og arbeitt uppiá í gamla læknahúsinum og skapa ein sannan litbrest við myndevnum, sum venda aftur í ymiskum litvariatiónum
Hugnalig kvøldseta í Hoydølum
Hóskvøldið, 28. apríl, kl 19, verður kvøldseta í Hoydølum.
Listalærugreinirnar myndlist, fotografi, miðlakunnleiki og tónleikur framføra og sýna fram tað, tey hava fingist við seinastu mánaðirnar. Høvi verður eisini at fáa kaffi, køkur o.a. í kaffikrókinum, sum næmingarnir eisini skipa fyri.
Øll eru hjartaliga vælkomin.
Undirvís á Glasi - Størv leys at søkja
Skúlaárið 2016-17 er tørvur á undirvísarum í hesum 26 lærugreinunum: Alisfrøði, altjóða búskapi, dekoratión, enskum, evnafrøði, fígging, fornaldarfrøði, fotografi, fronskum, føroyskum, heimsspeki, innovatión, ítrótti, kunningartøkni, lívfrøði, mentanarfatan, miðlakunnleika, organisatión, samfelagsfrøði, sálarfrøði, sponskum, støddfrøði, søgu, sølubúskapi, vinnurætti og virkisbúskapi.
Freistin at søkja er 2. mai 2016.
Les meira her.
Halt fram á Glasi
Glasir bjóðar út 7 áhugaverdar útbúgvingar í heyst. Talan er um tríggjar parttíðar útbúgvingar, meðan fýra útbúgvingar eru ella vera fulla tíð. Talgild umsóknarbløð eru tøk her. Freistin at søkja er sett til 1. juli.
Fíggjarbúskapur
Talan er um eina tvey ára fulltíðar útbúgving, sum millum annað er ætlað teimum, ið ynskja sær eina yrkisleið í banka, hjá tryggingarfelagi ella møguliga innan húsamekling. Útbúgvingin kann sjálvsagt nýtast innan mong onnur øki. Til ber eisini at lesa víðari innan økið til bachelor ella professiónsbachelor.
Ein flokkur byrjar eftir ætlan í heyst innan Fíggjarbúskap.
Byggitøkningur
Útbúgvingin tekur tvey ár, og vegna gott samstarv við útlendskar skúlar, ber til at halda fram at lesa til byggifrøðing. Útbúgvingin gevur eisini yrkisførleikar til at arbeiða innan økið í Føroyum og uttanlands.
Nýggjur flokkur byrjar í august 2016.
Marknaðarførslubúskapur
Hetta er eisini ein tvey ára fulltíðar útbúgvin, sum serliga er ætlað teimum, sum ynskja at starvast innan marknaðarførslu, bæði sum sjálvstøðug ella hjá størri virkjum. Útbúgvingin gevur eisini fleiri møguleikar til víðari lestur.
Eftir ætlan byrjar ein heilt nýggjur flokkur í 2017. Møguleiki er tó at koma inn á annað árið í ár, treytin er tó at tann lesandi hevur tikið fyrsta árið á øðrum skúla.
Framleiðslutøkningur
Eisini ber til at útbúgva seg sum framleiðslutøkningur á Glasi. Útbúgvingin er skipað í samstarvið við útlendskar skúlar og gevur fleiri møguleikar í sambandi við víðari lestur, eitt nú professiónsbachelor, og gevur eisini góðar yrkisførleikar.
Nýggjur flokkur verður ikki tikin upp her fyrr enn í 2017. Tó er møguligt at koma inn á annað ár, eins og viðvíkjandi marknaðarførslubúskapi.
Felags fyri hesar fýra útbúgvingar er, at talan er um fulltíðarlestur sum gevur rætt til stuðulsveiting frá Studna. Fyri at vera upptikin er kravið ein gymnasial miðnámsútbúgving ella yrkisútbúgving innan ávikavist handil og skrivstovu ella handverk.
Akademiútbúgvingin
Akademiútbúgvingin er liðilig og tann lesandi kann í ein ávísan mun sjálvur velja lærugreinar innanfyri tríggjar breytir sum Glasir bjóðar út í løtuni. Hesar breytir eru
• Altjóða Marknaðarførsla
• Búskapur og Tilfeingi
• Leiðsla
Glasir fer at bjóða út 4 ymiskar lærugreinir á Akademiútbúgvingini heyst, hesar eru
• Altjóða marknaðarførsla og greining
• Búskaparstýring í verki
• Fyriskipan og starvssálarfrøði
• Hagfrøði
Á Kambsdali plaga tey eisini at bjóða út eini tvær lærugreinir á Akademiútbúgvingini, meir um hetta frættist á teirra heimasíðu.
HD
Ein nýggjur HD flokkur er settur at byrja í heyst, har lagt verður til brots við Vinnubúskapi og Hagfrøði. Tann lesandi velur sjálvur, um hann tekur lærugreinirnar sum stak lestur, ella velur fullan HD lestur. HD fyrri partur tekur tvey ár sum parttíðarútbúgving og gevur atgongd til HD annan part, umframt hópin av yrkisførleikum innan merkantila økið.
Glasir hevur ætlanir um at víðka samstarvið við Århus Universitet viðvíkjandi HD øðrum parti. Eitt kunnandi tiltak verður á Glasi í Marknagili 18. mai. Nærri kunning hesum viðvíkjandi kemur seinni.
Diplomútbúgingarnar
Diplomútbúgvingin í leiðslu heldur fram og í heyst verður undirvíst í Leiðslu og fyriskipan I og II. Ein flokkur er í gongd, men tað ber væl til at byrja í heyst.
Alt hetta og mangt annað kanst tú lesa um á heimasíðuni hjá Glasir, Smiðjugerð og Glasir, Marknagil, har tú eisini kanst søkja beinleiðis inn á útbúgvingar skúlans.
Umsóknarfreistin er sum nevnt 1. juli fyri allar útbúgvingar.
Hoydalar við í altjóða týskt-olympiaduni
Á gáttini til páskaferiuna, fríggjadagin tann 18. mars 2016, savnaðist ein skari av týskt næmingum í samkomuhøllini í Hoydølum fyri at luttaka í einari altjóða týskt kapping fyri skúlanæmingar, sum nevnist "die Internationale Deutscholympiade" ella eisini kent sum "IDO". Tað er Goethe Institut sum skipar fyri hesi kapping, har ið henda innleiðandi roynd í auluni skal geva tveimum næmingum úr hvørjum landi í verðini høvi at ferðast til Týsklands í juli (í ár til Berlin) fyri at koma í finaluna har, og annars uppliva mangt og hvat spennandi. Heimasíðan hjá hesi kapping eitur http://ido-skandinavien.de/
Uttan fyri samkomuhøllina var veðrið lýtt, ímeðan tey trý ættarliðini av s'arum settu seg við borðini, sum løgdu upp til ein meira dapran eksamiukendanstemmning, sum tó varð avbrotin av onkrum smílum og látri, tí at hetta snúði seg jú ikki um eitt karakterblað hjá studentaskúlanum, men um eina kapping, har ið eingin hevur nakað at tapa. Men, Murphys lóg sigur, at um nakað kann ganga galið, so fer tað eisini at gera tað. Og so varð tíverri hjá okkum við internetinum, sum vit baksaðust við í ein góðan hálvan tíma, ímeðan næmingar okkara tolnir sótu og bíðaðu eftir hesum wifi-strálum, sum betýddu fiasko ella succes fyri online-royndina. Beint sum eg var um at missa alt mót, vaknaði tráðleysa netið brátt eftir at Buller og Høgni høvdu verið framvið. Á, hvør lætti var tað ikki fyri okkum týsktlærarar, tá ið alt stilnaði av berari konsentratión og vit blivu biðin um at tiga. Ein niðurteljing upp á 70 minuttir fór tá í gongd, og sótu øll, inntil tey høvdu innlatið (onkur uppgáva var so torfør, at sjálvt eg sum lærari mátti skriða mær í nakkanum).
Tá ið avtornaði, høvdu 51 djarvir næmingar gjøgnumført royndina, og av teimum fekk Magdalena Mørk Jóanesarson í 2. s hægsta stigatal við 54 út av 100 "møguligum" stigum (sí lmynd). Við mánaðarbyrjan (apríl) fingu vit svar frá leiðaranum fyri kappingina um, at vit føroyingar ikki høvdu vunnið. Hesin helt við, at vit høvdu uppiborið at vunnið sæð út frá okkara eldhuga, men kappingin er hørð og royndin sera torfør og teknisk, og tað er heldur eingin í øllum Danska Kongaríkinum, sum nær námindis hevur rokkið fullum stigatalið. Kappingin verður hildin annað hvørt ár og verður aftur í 2018, so Übung macht Meister!
- Mynd av Hoydalar-vinnaranum Fräulein Mörk Jóanesarson
Maria prinsessa í dalinum fagra
Í góðveðrinum í dag, hósdagin 2. mars, fekk skúlin kongaliga vitjan. Tað var Maria prinsessa, sum kom at vitja okkara næmingar við autismu og at hoyra um okkara arbeiði á hesum øki. Maria prinsessa er protektor hjá danska autismufelagnum, sum í hesum døgum vitjar føroyska autismufelagið, nú felagið fyllir 25 ár.
Á lítlari samkomu eftir vitjanina í flokkunum framførdi Jóhannes Samuelsen og beiggi hansara, Andreas Samuelsen, tveir sangir. Jóhannes gongur í 15g, ið er ein av flokkunum, sum Maria prinsessa vitjaði. Eisini fekk Maria prinsessa handa tvær gávur, sum næmingar í 15g høvdu gjørt. Ein var ein mynd, sum Sofía Øregaard hevði gjørt, har evnið var søgan um írsku kópakonuna. Hina gávuna hevði Signa Vár Dávadóttir tilevnað. Tað var eitt bregdað armband í føroysku litunum.
Kunningarkvøld um breytir og lestrarleiðir í Hoydølum
Týskvøldið 23. februar kl. 19.00 – 21.00 bjóðar skúlin til kunningartiltak fyri komandi næmingar, foreldur og avvarandi. Næmingar, lærarar og lestrarvegleiðingin standa fyri kunningini hetta kvøldið. Kunnað verður um innihaldið og arbeiðsbyrðuna á ymisku breytunum og um tað, sum sermerkir leiðirnar. Eisini verður kunnað um innihaldið í teimum fýra listalærugreinunum, sum allir 1. ársnæmingar skulu velja eina av.
Kunningin verður skipað soleiðis, at fyrst verður stutt kunning frá rektaranum og frá lestrarvegleiðingini í samkomuhøllini. Síðani verður ein felags kunning um listarligu lærugreinarnar. Síðani verður farið í skúlastovurnar til kunningarumfar, har lærarar og næmingar kunna um sínar leiðir tríggjar ferðir í 30 minuttir. Á hendan hátt kunnu næmingar og avvarandi fáa kunning um 3 av leiðum skúlans.
Ímillum umførini verður høvi at fáa sær ein drekkamunn.
Glasir, Hoydalar
Skalt tú søkja á miðnám
Nú ber til at søkja inn á miðnámsútbúgvingarnar.
Kunningafaldari um útbúgvingarnar á Glasi kann síggjast her.
Umsóknarfreistin er 15. mars 2016. Umsóknarblaðið fæst her.
Lærugreinaval.
Nú er møguleiki hjá breytunum 1 & 2 nátt/hug og 1 fyr at skriva lærugreinavalini til komandi ár inn.
Inni á stevnunum hjá einstøku flokkunum er mailur við lenkju til tilmeldingarskjal.
G.G. Freistin at skriva inn er fríggjadagin 12/2.
Bolivia hjálp
Fyri at kunna um verkstaðsskúlan í Bolivia, sum vit savna pengar inn til við tiltakinum Bolivia Hjálp týsdagin 9.2.2016, leggja vit hesa greinina, sum varð skrivað fyri einum ári síðani, út aftur á heimasíðuna. Eisini síggja tit eitt bræv við viðurkenning fyri arbeiðið hjá føroysku næmingunum frá mentanardeildini í býráðnum í Sucre, formiligi høvuðsstaðurin í Bolivia.
Heilsan úr Bolivia
Mitt í Bolivia er Merkið vundið í húnar hátt. Ikki er ein sendistova í økinum. Ikki er tað uttan fyri onkra altjóða skrivstovu av einum hvørjum slag. Ikki búgva føroyingar í økinum. Kortini, frammanfyri ein stóran vegg við áskriftini TAEPO hongur Merkið vundið á fulla stong.
Vit eru í Cochis, skamt uttan fyri Sucre í Bolivia. 25 ár eru liðin, síðani føroysk skúlabørn samlaðu pening saman til at byggja ein tekniskan skúla í Bolivia. Í 25 ár hevur skúlin, TAEPO, bygdur við føroyskum stuðuli, viðlíkahildin av føroyskari fígging, givið hundraðvís av bolivianskum børnum møguleikan at fáa eina verkliga útbúgving.
Í ár hava fyristøðufólk á skúlanum sent føroyskum umboðum eina heilsu og tøkk at bera víðari til øll teirra, sum hava verið við í arbeiðnum.
(les meira)
Glasir er heitið á skúladeplinum við Marknagil
"Stova 35" - kom og ger film
”Stova 35” skipar fyri filmverkstaði hvønn týsdag kl. 15.30 í stovu 35.
Her fáa tit filmsútgerð, íblástur, undirvísing og góð ráð til at gera alskyns livandi myndir - Stutt-filmar, dokumentar, videoløg, sketchir, lýsingar, samrøður, video-bloggar….alt sum hugurin brellast eftir!
Vit byrja longu týsdagin 12. jan. Tilmelding fer fram við at senda teldupost til paetur.dahl@skulin.fo.
NB! Avmarkað pláss eru til verkstaðin, so tað snýr seg um at melda seg til skjótast gjørligt.
Pætur M. Dahl tlf. 533020
Jólakort úr Hoydølum
Aftur í ár hava vit í myndlist havt eina lítla, hugnaliga kapping um at gera ársins jólakort. Vinnari í ár gjørdist Vár Bech Árting við einum linoprenti av einum festligum, fjálgum, eldreyðum dansiringi við sólgulari vón um vár og summar. Sólja Mortensen teknaði eina flotta samanseting av Jesu føðing, Kirkjubømúrinum og einum hundi. Inger Z. Simonsen myndaði eitt jólatræ við personality, sum prátar við nakrar fuglar og Anna Katrina Mohr Iversen teknaði rektaran í nissuhúgvu. Eisini 15E og 15APZ hava teknað fleiri fín og jólalig jólakort.
KT leiðari er settur í Skúladepilin við Marknagil
Microsoft Office 365
Allir næmingar í Hoydølum fingu í fjør møguleika at installera Microsoft Office 365 á egna teldu, soleiðis at allir næmingar kunnu nýta Word, Excel, PowerPoint og OneNote í sambandi við sína skúlagongd í Hoydølum.
Vegleiðing til at koma í gongd at nýta Microsoft Office 365 kann takast niður her.
Við tí endamáli at hjálpa næmingunum at koma í gongd at nýta forritini, bjóðaðu vit 9. og 10. desembur øllum næmingunum ein fyrileistur frá Microsoft.
Næmingarnir í 1.s hoyrdu um
- nýtslu av OneDrive
- At taka notatir við OneNote
Næmingarnir í 2.s og 3.s hoyrdu um
- at arbeiða við skjølum við OneDrive
- uppgávuskriving við Word
- framløgur við PowerPoint
- framløgur við Sway.
Fyrilesturin var bjóðaður okkum eftir einum leisti, sum kallast Study Smarter. Fyrilesturin var hildin av tveimum lesandi úr Danmark, sum greiddi frá, hvussu forritini kunnu nýtast í sambandi við lesnað. Í sambandi við verkætlanina Study Smarter eru gjørd nøkur videobrot til at vegleiða einum at koma í gongd við Office 365. Brotini eru at síggja her.
Telduvegleiðingin
Sáttmálar 2015
Allir 1. ársnæmingar hava gjørt teirra sáttmálar um hvussu floksumvhørvið sum heild eigur at vera. Sáttmálarnir eru somuleiðis partur av kapping millum flokkarnar. Vinningarnir vóru ávikavist kr. 1500,-, 1000,- & 500.- fyri 1, 2 og 3 pláss. Setta dómsnevndin var samd um at vinnandi flokkarnir vóru hesir: 1. pláss: 15y, 2. pláss: 15z & 3. pláss: 15f. Teimum verður ynskt tillukku ;)
Vísindavøka 2015
Fríggjadagin 25. septembur var Vísindavøka á granskarasetrinum Inova. Aftur í ár varð Studentaskúlin boðin við at hava ein bás ið kundi vera við til at fremja áhuga millum børn og ung fyri náttúruvísind – og nógv ymiskt spennandi var á skránni. Hesuferð fekk skúlin eitt telt fyri seg sjálvan á parkeringsplássinum uttanfyri Inova – áhugin fyri básinum vísur seg at vera sera stórur. Básurin hjá skúlanum var ein fantastisk uppliving fyri børnini serliga (orðini eigur Annika Sølvará – stjóri í granskingarráðnum).
Fleiri myndir frá tiltakinum síggjast her.
Móttøka
Fríggjadagin 9. oktobur skipaði MMR fyri almennari móttøku á Skúlaheiminum í sambandi við, at Bogi Bech Jensen er settur sum rektari á skúladeplinum við Marknagil. Røðarar vóru mentamálakonan, Rigmor Dam, skúlastjórin á Føroya Handilsskúla, Helena Dam á Neystabø, skúlastjórin á Tekniska Skúla í Havn, Egon Øregaard, rektarin í Hoydølum, Herleif Hammer og Bogi Bech Jensen, rektari á nýggja deplinum.
MMR bjóðaði vælsmakkandi ábit, og undirhald var eisini á skránni. Umframt Ara Danielsen og Tórð Jacobsen úr 13b í Hoydølum, sum rúnarbundu við teirra framførslu av lagnum Ljóðmynd , undirhelt troubadoururin Kári Petersen eisini við trimum sangum.
Hátíðarhald
Í sambandi við, at Svanna Hanusardóttir, Hendrik Dahl, Kirsten Brix og Finnur Lútzen hava 35 ára starvsdag í ár ella í fjør, og Noomi Guttesen hevur 40 ára starvsdag í ár, skipaði skúlin fyri einum hátíðarhaldi í kantinu skúlans fyri øll starvsfólk fríggjadagin 2. oktobur.
Vit takka fyri trúgva tænastu og ynskja teimum hjartaliga til lukku.
Foreldrakvøld 29. septembur og 1. oktobur kl. 19.00 - 21.00
29. septembur fyri 15u-15x-15y-15z
1. oktobur fyri 15a-15b-15ð-15e-15f -15g
kl. 19.00
Foreldur og lærarar møta í samkomuhøllini. Rektarin bjóðar vælkomin og greiðir frá ymiskum skúlanum viðvíkjandi.
kl. 19.30
Farið verður runt á skúlanum floksvís saman við flokstoyminum.
kl. 20.00
Lærararnir og lestrarvegleiðingin kunnar um, hvussu er at ganga í Hoydølum.
Kaffi, te og okkurt aftur við er at fáa :-)
Lærararnir siga stutt frá teirri lærugrein, teir hava frálæru í.
Toymið greiðir nærri frá:
- flokkinum sum sosialari eind
- lestrarferð (uppsparingin byrjar tíðliga)
Møguligir spurningar til lærararnar frá foreldrum/avvarðandi
Lestarvegleiðarin greiðir nærri frá:
- um øktu arbeiðsbyrðuna
- um lestrarvirkni, fyrireiking, møtiskyldu, innlating o.a.
- um broyttu krøvini
- um fíggjarbyrðuna í sambandi við bókakeyp
kl. 21.00 liðugt
RÚTMISKA KÓRIÐ Í HOYDØLUM
NÚ BYRJAR KÓRÁRIÐ 2015-16
Vit fara at syngja breiða rútmiska sangskrá innan stílarnar soul, jazz, rock, musical - Alt sum swingar, og groovar, bæði á føroyskum og útlendskum.
Kórið er fyri øll – óroyndar og royndar sangarar – Komið øll við!
TÓNLEIKAHÚSIÐ, STOVA 43:
TÝSDAGIN 29/9, KL. 19.30
Nýtt næmingaráð og nýggj samstarvsnevnd
Mikudagin 9. september var val til næmingaráð og samstarvsnevnd. Nýggja næmingaráðið skal hava fund í næstum, har tað skipar seg sjálvt við formanni, næstformanni, kassameistara og skrivara. Formaður ráðsins er sjálvskrivaður limur í samstarvsnevndini. Skúlin ynskir nývaldu limunum tilukku vil valinum.
Nýggja næmingaráðið sær soleiðis út:
Martin Johansen Chukwudi, 13f
Eva Winther Nagata, 13ð
Bjarni Rasmussen, 14u
Jónas Højgaard, 13b
Ari Sondum Rasmussen, 15b
Nýggja samstarvsnevndin sær soleiðis út:
Høgni Jákupsson, 13ð
Petur Dahl, 15x
Herleif Hammer, Rektari
Anna-May Djurhuus, lærararáðsforkvinna
Gunnar Isfeldt, læraraumboð
Næmingaráðsformaðurin
Næmingaráðs- og samstarvsnevndarval
Í sambandi við at val skuldi verða til næmingaráðið og til samstarvsnevndina, var valfundur í samkomuhøll skúlans mánadagin 7. september. Her fingu valevnini høvi at siga, hvørji tey vóru, og hvat tey høvdu upp á hjarta.
Ítróttardagurin fríggjadagin 4. sept
Sum altíð var hýrurin góður árliga ítróttadag skúlans. Í ár var postarenning á skránni í haganum omanfyri Havnina, har flokkarnir kappaðust ímóti hvørjum øðrum.
Vinnararnir vóru:Nr. 1 13y, nr. 2 15z og nr. 3 14e
Valfundur í Hoydølum
Valfundur verður í dag, 31/8 á Studentaskúlanum í Hoydølum við umboðum úr øllum politisku ungmannafeløgunum og við royndum valevnum úr øllum flokkum. Fundurin verður í samkomuhøll skúlans umframt í fimleikahøll skúlans. Fundurin byrjar kl. 12.15 og verður sendur beinleiðis á Rás 2.
Politisk ung skipa fyri.
Skapandi lærugreinar í Hoydølum
Mánadagin 24/8 vóru tær skapandi lærugreinarnar í miðdeplinum hjá 1. árs næmingunum í Hoydølum. Uppgávan hjá flokkunum var at tulka kvæðið um Torkilsdøtur við tónleiki, leiklist, myndlist og ítrótti. Í fagrasta summarveðri arbeiddu næmingarnir allan fyrrapartin við uppgávuni; seinnapartin vóru allir flokkarni á palli í samkomuhøll skúlans við teirra tulking av kvæðnum. Úrslitini vóru ógvuliga ymisk; næmingar umskrivaðu innihaldið, sungu, rappaðu, dansaðu og leiktu seg fram til góðar ymiskar framførslur. Talan var um kapping, og at enda gjørdist greitt, at 15a vann, 15ð gjørdist nr. 2 og 15z nr. 3.
Náttúruvísindadagur í Hoydølum
Fríggjadagin 21/8 - 2015 var náttúruvísindadagur í Hoydølum. Evnið var náttúruvísindalig “riddaraferð”, har næmingarnir funnu amboð, sum skuldu brúkast til hólmgongu millum flokkarnar. Næmingarnir skuldu loysa alis-, evna-, lív- og landafrøðiligar uppgávur. Evnini vóru m.a. luftkanónskot, lungusjómanstak, arbeiði í vektloysi, makrel dissikering, bygdir í Føroyum, litir í náttúruni, salt í formlum og at blása ballónir við evnafrøðiligum heitum. Endabresturin var hólmgongan í vatnflutningi.
15f vann endaligu hólmgonguna, 15ð bleiv nummar 2 og 15z nummar 3.
Hugvísindagur í Hoydølum
Hugvísindadagurin er hósdag 20/8, og evnið er ævintýr. Byrjað var í ævintýrheimi í Norðurlandahúsinum, har Eydna Skaale helt ein livandi fyrilestur um retorikk og munnligt samskifti, sum byggir á eina 2.500 ára gamla siðvenju úr gamla Grikkalandi og sum framvegis er tann týdningarmiklsti tátturin í allari læring. Síðani bergtók Súsanna Tórgarð, sjónleikari, við einari framførslu av ævintýrinum "Risans klóta", og Sigrið Gudjónsson, pisa 2015, gav góð ráð til nýggju næmingarnar. Eisini var nógv sungið í Norðurlandahúsinum - og á ymiskum málum.
Aftaná arbeiddu flokkarnir á ein øðrvísi og stuttligan hátt við ævintýrum í Hoydølum.
Fokuspunkt hjá HUG - degnum í ár er at vísa á hvat gevur hug til skúlagongdina og at vísa á týdningin av "to hug" og hava gott samstarv fyri at fáa eina góða skúlatíð í Hoydølum.
Kunningarritið 2015-2016
kann takast niður her.
Vælkomin aftur í Hoydalar til skúlaársbyrjan 2015
So byrjar skúlaárið aftur. Næmingar skulu møta hesar tíðir mikudagin 19. august í samkomuhøll skúlans:
kl. 08.10 1. fyrireikingarbreyt, 1. hugbreyt og 1. náttúrubreyt.
kl. 10.00 2. hugbreyt og 2. náttúrubreyt.
kl. 10.30 2. fyrireikingarbreyt, 3. hugbreyt og 3. náttúrubreyt.
Flokslistar eru at síggja her.
Vit síggja fram ímóti at byrja uppá eitt gott, læruríkt og gevandi skúlaár.
Rektarin
Pisurnar 2015
Hósdagin, 25. juni 2015 var próvhandan í Høllini á Hálsi. Hesar pisurnar, sum nú eru floygdar, eru tær seinastu í gomlu skúlaskipanini og tær fyrstu í nýggju skúlaskipanini. Á hendan hátt eru hesar pisurnar nakað heilt serstakt!
Føroya Studentaskúli og HF-skeið sigur farvæl við sorgblídni og takkar fyri hesi farnu 2 til 3 árini. Góða eydnu í framtíðini til tykkum øll - farið út, kannið tykkum heimin og nemið tykkum kunnleika og vísdóm, og vendið síðani heim aftur á klettarnar. Okkum tørvar tykkum!
Næmingar við skrivi- og lesitrupulleikum lokið prógv
Ímillum pisurnar, ið fingu prógv 25. juni 2015, vóru 14 næmingar, ið eru ein serlig sólskinssøga. Hesir næmingar hava stríðst serliga nógv hesi árini orsakað av orðblindni. Á myndini omanfyri eru 8 av hesum næmingunum. Maybritt við Strond hevur tikið sær av at geva hesum næmingunum tey røttu amboðini og vegleiðing um kunningartøkni, sum er eitt týðandi stig til dyggari lesing og skriving fyri hesar næmingarnar. Hesa eyka arbeiðsbyrðuna hava teir átikið sær uttan at blunka, og kunnu nú ernir og fattir standa við húgvuni á høvdinum og próvnum í hondini við einum flottum væl yvir miðal avriki samlað. Hjartaliga til lukku, tit øll! Minnist til hesa løtuna, og havið hana við tykkum, nú tit fara víðari út í lívið. Tit duga og tit megna!


c: text/html

text:
Nýggjastu tíðindi
Limagjaldið 2017
Góðu limir Fyrst av øllum ynskja vit tykkum øllum við familju, eitt gott nýggjár. Og vit gleða okkum til nógvar góðar løtur í nýggja árinum. Tá eitt nýtt ár byrjar, merkir tað eisini, at limagjaldið [...]
Gleðilig jól
Góðu tit øll. Vit í nevndini ynskja okkara limum við familju, og øllum øðrum rennarum, sum ikki rennarum, eini góð og hugnalig jól og eitt gott nýggjár. Øllum okkara góðu stuðlum ynskja vit eisini eini [...]
Úrslitini frá VK3 á Argjum
Í dag skipaðu vit fyri triðju vetrarkappingini, sum fyri triðju ferð varð runnin á Argjum. Um vit taka veðrið frá í fjør, so var tað himmalvíður munur ! Seinasta ár var tað himmalsins ódnarveður, men [...]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð: Kajfinn Hammer
Lag: Leitandi gekk mangur um á foldum
1. Ikki hvør, sum sigur: Harri, Harri,
sleppur inn um Himmiríkis gátt!
Skriftin álvarsamt um hetta talar
og ávarar: Minst til konu Lot!
2. Einaferð Guðs Fólk við lovsangstónum
úr Egyptalandi fóru út,
men í oyðimørkini tey fullu
vegna hjartans harðleika mót Guð!
3. Ein dag kom ein ungur, ríkur maður
fyri Harran Jesus fram hann steig;
men hann vildi ikki gjalda prísin,
syrgin gekk hann burtur sína leið!
4. Á, hvør ringt tað er hjá einum mætum
her at boyggja seg við Golgata!
Og hvat batar manni heimin vinna,
um hann bøta má við síni sál?
5. Eingin setir eina bót av vaðmal,
sum er ótøvt, á eitt gamalt plagg,
hon bert ger, at skaðin verður størri,
og bert veldur ónøgd, stríð og agg!
6. Tú, sum trýrt, men ei teg letur doypa,
letur jarða syndarinnar spor,
og tú doypti, sum enn holdsligt livir,
støðugt tú vanvirðir Harrans Orð!
7. Jarðarinnar salt tey frelstu eru,
men um saltið missir sína kraft,
sig, við hvørjum kann tá verða saltað?
Burtur er tann kraft, tað hevur havt!
8. Einaferð í brúdleyp kom ein maður,
sum ei røttu brúðarklæði bar!
“Vinur, hvussu ert tú inn her komin?”,
varð hann spurdur – og út rikin varð!
9. Mong hin dagin fyri Harrans Trónu
stíga fram: Vit gjørdu undur stór
í Tínum Navni – tó skal Harrin svara:
Farið burt, Eg kenni tykkum ei!
10. Ja, eitt sinn skal mannaættin savnast
Dómsins Dag, tá Guð skal halda dóm!
Hann tey glataðu í myrkrið stoytir,
bjóðar frelstum inn til veitsluróm!
11. Kæra sál, man alt nú væl til standa?
Ert tú tváað Lambsins blóði í?
Kom, tú tysti, drekk av Lívsins Keldu,
yvirum frá deyðanum nú stíg!
12. Sæl tey eru sum her hungra, tysta
eftir rættvísi at eiga lut;
sæl tey miskunnsomu, hjartareinu,
tí tey ævigt síggja skulu Guð!


text:
Skúgvur
Skúgvur (lat. Stercorarius skua) er nakað sum mási til støddar, brúnur sum hini kjógvasløgini, ikki búkhvítur og hevur onga snældu. Sum kjógvin er eftir ritu, er skúgvurin eftir likku, eltir hana, snittandi og snarandi, inntil hon má spýggja. Men kemur tá ein flokkur av ritum og ternum eftir honum, so má hann skunda sær at flýggja. Og ikki er hann snúiligari enn so, at kjógvin tuskar hann av. Úr sjónum fær hann sær seið og sild. Fyri bjargafuglin er hann skaðiligur, helst fyri lundan, tekur bæði egg og fugl. Lítið er til av honum. Tað, sum er í Evropa, hevur tikið sær búgv í somu londum sum Norðmenn í forðum, í Føroyum, Hetlandi, Orknoyggjum, Hebridum, Íslandi og ikki sørt í Grønlandi.
Áður átti hann nógvur í Føroyum. Søgn er, at í støðum var hann so tættur, at fjallmenn stundum, tá ið um ráddi, nýttu eggini til at blaka fyri seyð. Í summum bygdum beinskerdu teir ungarnar og tóku teir so — mangar túsund í tali — tá ið teir vóru fullvaksnir og feitir. Men fyri skaðan, hann gjørdi í bjørgunum, varð roynt at avoyða hann, og tað eydnaðist teimum so, at um ár 1900 vistu teir bara 4 pør vera eftir — í Skúvoy, Stóru Dímun, Svínoy og Saksun. Tá friðlýstu teir hann, og nú er hann væl afturnørdur. Mestur er hann í Saksun; har eiga um 100 pør, og ikki er nevnt um nakað spell av teimum. Tað sigst eisini, at í teimum høgum, sum hann áður átti mestur, skóru teir meiri seyð tá, enn teir skera nú. Har, sum fuglur, ið føðir seg av sjónum, eigur nógvur, verður altíð nógv gras.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Formæli
’Eftirfylgið teimum, sum við trúgv og toli arva lyftini.’ — HEBREARABRÆVIÐ 6:12.
1, 2. Hvussu metti ein ferðandi umsjónarmaður trúfastar persónar í Bíbliuni, og hví kundi tað verið frálíkt at havt teir sum vinir?
„HANN tosar um persónarnar í Bíbliuni, sum vóru teir hansara gomlu vinir.“ Hetta segði ein systir, tá ið hon hevði hoyrt fyrilesturin hjá einum eldri ferðandi umsjónarmanni. Og rætt hevði hon, tí bróðirin hevði í fleiri áratíggju lisið og kannað Guds orð og undirvíst í tí. Ja, so nógv, at trúarinnar menn og kvinnur úr bíbliufrásøguni veruliga kendust sum vinir, hann hevði kent alt lívið.
2 Hevði tað ikki verið frálíkt at havt hesar bíbilsku persónarnar sum vinir? Eru teir líka veruligir í tínum huga? Hugsa tær, hvussu tað hevði verið at fylgst við teimum og tosað við teir, at lært menn og kvinnur sum Nóa, Ábraham, Rutt, Elias og Ester at kenna. Hugsa um, hvussu tey kundu ávirkað títt lív, hvørji dýrabar ráð og hvørja troyst tey kundu givið tær! — Les Orðtøkini 13:20.
3. (a) Hvussu kunnu vit fáa nyttu av at læra um trúarinnar menn og kvinnur úr bíbliufrásøguni? (b) Hvørjar spurningar fara vit at kanna?
3 Tá ið „uppreisn verður . . . av rættvísum“, kunnu vit sjálvsagt fáa slík gevandi vinaløg. (Áps. 24:15) Men longu nú kunnu vit fáa nyttu av at læra um trúarinnar menn og kvinnur úr bíbliufrásøguni. Hvussu tá? Paulus ápostul gav hesi ráð: ’Eftirfylgið teimum, sum við trúgv og toli arva lyftini.’ (Hebr. 6:12) Nú tá ið vit fara undir lesturin um menn og kvinnur, sum høvdu sterka trúgv, fara vit at kanna nakrar spurningar, sum orðini hjá Paulusi kunnu fáa okkum at hugsa um: Hvat er trúgv í roynd og veru, og hví skulu vit hava trúgv? Hvussu kunnu vit taka eftir trúføstu tænarum Jehova úr forðum?
Hvat er trúgv, og hví skulu vit hava trúgv?
4. Hvat halda nógv fólk, at trúgv er, og hví fara tey skeiv?
4 Trúgv er ein dragandi eginleiki, ein eginleiki, sum allir menninir og allar kvinnurnar, vit fara at lesa um í hesi bókini, settu sera høgt. Nógv fólk í dag vita ikki, hvat sonn trúgv er, tey halda, at tað merkir at trúgva onkrum uttan at hava nøkur verulig prógv. Men tey fara skeiv. Sonn trúgv er ikki tað sama sum góðtrúni; hon er ikki bara ein kensla; hon er ikki blind trúgv. Góðtrúni er vandamikil. Ein kensla kann koma og fara, og sonn trúgv er meira enn at trúgva, at Gud er til, tí sjálvt ’illu andarnir trúgva — og skelva’. — Ják. 2:19.
5, 6. (a) Hvørjar tveir lutir, sum ikki síggjast, fevnir okkara trúgv um? (b) Hvussu væl grundað eigur okkara trúgv at vera? Lýs við einum dømi.
5 Sonn trúgv hevur einki við góðtrúna at gera ella bert at trúgva, at Gud er til. Minst til, hvussu Bíblian lýsir trúgv. (Les Hebrearabrævið 11:1.) Paulus segði, at trúgv fevnir um tveir lutir, sum vit ikki síggja. Í fyrra lagi fevnir hon um veruleikar, ’sum ikki síggjast’. Okkara bókstavligu eygu síggja ikki veruleikarnar í andaheiminum, eitt nú Jehova Gud, son hansara ella Ríkið, sum stjórnar úr himli. Í seinna lagi fevnir trúgv um „tað, sum vónað verður“ — tilburðir, ið ikki eru farnir fram enn. Enn síggja vit ikki nýggja heimin, sum Guds ríki skjótt fær til vegar. Merkir tað so, at vit einki grundarlag hava fyri trúnni á hesar veruleikarnar og fyri tí, vit hava vónað?
6 Nei, als ikki! Paulus greiddi frá, at sonn trúgv hevur haldgott grundarlag. Tá ið hann nevndi, at trúgv er „full vissa“, nýtti hann eina orðing, ið eisini kann endurgevast sum „skeyti“. Ímynda tær, at onkur fekk hug at geva tær eini hús. Hann gevur tær kanska skeytið til húsini og sigur: „Her er títt nýggja heim.“ Sjálvandi meinar hann ikki, at tú skalt búgva á sjálvum pappírslepanum; hann meinar, at skjalið er so løgfrøðiliga bindandi, at eigur tú skjalið, eigur tú húsini. Á líknandi hátt vissar trúgvin okkum um, at alt, sum Gud lovar í sínum orði, at kalla er gingið út.
7. Hvat fevnir sonn trúgv um?
7 Sonn trúgv fevnir altso um væl grundað álit og óvikandi sannføring, sum týðiliga er miðsavnað um Jehova Gud. Trúgv fær okkum at meta hann sum okkara góða Faðir og at hava álit á, at øll hansara lyfti við vissu ganga út. Men sonn trúgv fevnir um meira. Eins og alt livandi má hon hava føði, skal hon yvirliva. Hon má vísast í verki, annars doyr hon. — Ják. 2:26.
8. Hví er trúgv so umráðandi?
8 Hví er trúgv so umráðandi? Paulus gav eitt greitt svar. (Les Hebrearabrævið 11:6.) Uttan trúgv kunnu vit hvørki venda okkum til Jehova í bøn ella gleða hann. Tí er trúgv alneyðug, um vit skulu liva upp til størstu og tignarligastu ætlanina við øllum vitigum skapningum: at nærkast okkara himmalska Faðir, Jehova, og geva honum dýrd.
9. Hvussu hevur Jehova víst, at hann veit, at okkum tørvar trúgv?
9 Jehova veit, hvussu stóran tørv vit hava á trúgv, og tí gevur hann okkum fyrimyndir, sum kunnu læra okkum at menna og vísa trúgv. Hann signar kristnu samkomuna við trúføstum monnum, sum ganga undan og eru góðar fyrimyndir. Orð hansara sigur: ’Eftirfylgið trúgv teirra!’ (Hebr. 13:7) Og hann hevur givið okkum meira enn tað. Paulus skrivaði um eitt „stórt skýggj av vitnum“, menn og kvinnur í forðum, sum gjørdust frálíkar fyrimyndir í trúgv. (Hebr. 12:1) Listin hjá Paulusi yvir tey trúføstu, sum stendur at lesa í Hebrearabrævinum kapittul 11, er verri enn so fullfíggjaður. Síðurnar í Bíbliuni eru fullar av sonnum søgum um menn og kvinnur, ung og gomul við ymiskari bakgrund, sum livdu eitt lív í trúgv. Tey hava almikið at læra okkum í hesum trúleysu tíðum.
Hvussu kunnu vit taka eftir trúnni hjá øðrum?
10. Hvussu kann okkara persónligi lestur hjálpa okkum at taka eftir trúføstu monnunum og kvinnunum í bíbliufrásøguni?
10 Tað ber ikki til at taka eftir einum persóni, fyrr enn tú hevur eygleitt hann gjølla. Sum tú lesur hesa bókina, finnur tú út av, at nógv hevur verið granskað fyri at hjálpa tær at læra hesar trúføstu tænararnar betur at kenna. Hví ikki fylgja sama leisti og sjálvur kanna meira? Tá ið tú lesur persónliga, kanst tú so at siga grava niður í Bíbliuna við teimum hjálparamboðunum, sum eru til taks. Meðan tú grundar á tað, sum tú lesur, kanst tú royna at ímynda tær umhvørvið og bakgrundina í bíbliufrásøgunum. Royn at síggja støðini fyri tær, at hoyra ljóðini, kenna luktirnar og — av enn størri týdningi — royn at skilja kenslurnar hjá persónunum. Tá ið tú livir teg inn í lívið hjá hesum trúføstu monnunum og kvinnunum, verða tey meira verulig — nøkur av teimum fara kanska enntá at kennast sum góðir gamlir vinir.
11, 12. (a) Hvussu kanst tú kenna teg tættari knýttan at Ábrahami og Sáru? (b) Hvussu kann dømið við Hannu, Eliasi ella Sámueli gagna tær?
11 Tá ið tú veruliga kemur at kenna tey, fært tú hug at taka eftir teimum. Ímynda tær til dømis, at Jehova samskipan bjóðar tær at víðka tína tænastu á onkran hátt. Kanska verður tú biðin at flyta til eitt øki, har stórur tørvur er á fleiri boðarum, ella tú verður eggjaður til at royna eina tænastugrein, sum tú kanska ikki kennir so væl ella kennir teg ótryggan við. Meðan tú umhugsar uppgávuna og hevur hana við í tínum bønum, hevði tað so kanska verið ein hjálp at hugsa um Ábraham? Hann og Sára vóru fús at fara frá hentleikunum í Ur og fingu nógvar signingar afturfyri. Gongur tú í teirra fótafetum, kemur tú heilt vist at kenna tey nógv betur.
12 Og hvat um ein av tínum nærmastu var óreinur við teg, so tú vart um at missa mótið, og enntá kendi teg freistaðan at sita heima frá møtunum? Um tú tá hevur Hannu til fyrimynd og hugsar um, hvussu hon kláraði seg, hóast Peninna argaði hana, er tað kanska lættari hjá tær at taka ta røttu avgerðina — og kanska verður Hanna eisini eins og ein góð vinkona. Um tú hevur mist mótið, tí tú kennir teg nyttuleysan, kanst tú kenna teg tættari knýttan at Eliasi, um tú kannar hansara torføru støðu, og sært hvussu Jehova uggaði hann. Og ungfólk, sum kenna eitt støðugt trýst frá siðleysum skúlafelagum, kunnu kenna seg tættari knýtt at Sámueli, eftir at tey hava lisið um, hvussu hann kláraði seg, hóast siðleysu synirnir hjá Eli gjørdu sína ávirkan galdandi í halgidóminum.
13. Verður tín trúgv minni verd, um tú tekur eftir trúnni hjá øðrum? Greið frá.
13 Hevur tín egna trúgv minni virði í eygum Jehova, um tú tekur eftir tí, sum onnur gjørdu fyri at vísa sína trúgv? Als ikki! Minst til, at Jehova í orði sínum eggjar okkum til at taka eftir fólki, sum høvdu trúgv. (1 Kor. 4:16; 11:1; 2 Tess. 3:7, 9) Haraftrat tóku nakrir av persónunum, sum vit fara at lesa um, sjálvir eftir øðrum trúføstum tænarum, ið vóru undan teimum. Til dømis leggja vit til merkis í kapittul 17 í hesi bókini, at Maria í talu síni eyðsýniliga tók upp eftir Hannu, uttan iva tí hon metti hana sum eina góða fyrimynd. Hevði Maria tískil veikari trúgv? Neyvan! Dømið við Hannu hjálpti hinvegin Mariu at styrkja sína trúgv, so hon kundi fáa sítt egna góða navn hjá Jehova Gudi.
14, 15. Hvat finna vit í hesi bókini, og hvussu kunnu vit nýta hana?
14 Henda bókin er skrivað til at hjálpa tær at styrkja tína trúgv. Kapitlarnir taka støði í greinarøðini „Efterlign deres tro“, sum hevur verið prentað í Vagttårnet millum 2008 og 2013. Tó er okkurt nýtt tilfar lagt aftrat. Í kapitlunum eru spurningar, sum kunnu hjálpa okkum at tosa um tilfarið og læra av tí. Nógvar litríkar og nágreiniligar myndir eru gjørdar serliga til hesa útgávuna, og nakrar av teimum gomlu eru fríðkaðar og gjørdar størri. Annað hent tilfar er eisini lagt aftrat, eitt nú ein tíðarlinja og landkort. Bókin Tak eftir trúgv teirra er ætlað til persónligan lestur, familjulestur og samkomulestur. Nógvar familjur kunnu eisini gleðast um rætt og slætt at lesa søgurnar upp fyri hvør øðrum.
15 Vónandi fer henda bókin at hjálpa tær at taka eftir trúnni hjá teimum, sum trúføst tæntu Jehova í forðum. Og vónandi fer hon at styrkja tína trúgv, so hvørt sum tú fært tættari samband við himmalska Faðir tín, Jehova.


text:
Indo-evropeisk mál
Indo-europeisku málini fata um áleið 443 (SIL-meting) mál og málføri talað av umleið trimum milliardum fólkum, herundir flestu stóru málini í Evropa og vestara Ásia, sum hoyra til eina einkulta yvirfamilju. Nútíðarmál í hesi yvirfamiljuni fata um bengali, enskt, franskt, týskt, hindi, persiskt, portugisiskt, russiskt og spanskt (hvørt móðurmál hjá meiri enn einari milliónum fólkum), eins væl og mong onnur tjóðar- og minnilutamál.
Innihaldsyvirlit
Flokking[rætta | rætta wikitekst]
Ymsu undirflokkarnir í indo-evropeisku málfamiljuni fata um (í søguligari raðfylgju eftir fyrstu staðfesting):
- Anatolsk mál — fyrsta staðfesta grein, úr 18. øld f.Kr.; útdeytt. Viðgitnasta málið var tað hjá hittitum.
- Indo-iransk mál, komin av einum felags uppruna, Proto-indo-iranskt
- Indo-ariskt, umfatar Sanskrit, staðfest í 2. túsundári f.Kr.
- Iransk mál, staðfest umleið 1000 f.Kr., umfatar avestiskt og persiskt.
- grikskt mál — uppskriftir í brotum frá mykenum í 14. øld f.Kr.; Homeros verður dagfestur til 8. øld f.Kr..
- Italsk mál — umfata latín og eftirkomarar tess, romansku málini, staðfest í 1. túsundári f.Kr..
- Keltisk mál — Galliskar ristingar eru dagfestar so tíðliga sum 6. øld f.Kr.; fornírskir tekstir eru úr 6. øld.
- Germansk mál — rúnaristir úr umleið 2. øld eru fyrstu vitnisburðir, fyrstu samanhangandi tekstir á gotiskum máli, 4. øld.
- Armenskt mál — staðfest í 5. øld.
- Tokarsk mál — útdeyð mál hjá tokarum, varðveitt í tveimum málførum, staðfest í umleið 6. øld.
- Balto-slavisk mál, hildin av mongum, ið trúgva indo-evropeisku ástøðini, at koma frá einum felags frummáli seinri enn frum-indo-evropeiskt, meðan onnur eru ivingarsom og halda, at baltisk og slavisk mál ikki eru nærri skyld enn aðrar greinir av indo-evropeiskum málum.
- Slavisk mál — staðfest í 9. øld, fyrstu tekstir á fornum kirkjuslavonskum.
- Baltisk mál — staðfest í 14. øld, og, fyri mál staðfest so seint, hava tey varðveitt óvanliga nógv forn eyðkenni mett at hoyra til frum-indo-evropeiskt.
- Albanskt mál — staðfest í 16. øld; skyldskapur við illyrskt, dakskt ella trakskt er skotin upp.
Afturat hesum tíggju klassisku greinumum, ið standa omanfyri, eru fleiri útdeyð mál, ið lítil vitan er um:
- Illyrsk mál — helst skylt við messapskt; skyldskapur við albanskt er eisini skotin upp.
- Venesiskt mál — tætt uppá italskt.
- Messapskt — ikki avjørt týtt.
- Frygiskt mál — málið í forna Frygia, møguliga tætt uppá grikskt, trakskt ella armenskt.
- Paionskt mál — útdeytt mál einaferð talað norðanfyri Makedonia.
- Thrakskt mál — møguliga tætt uppá dakskt.
- Dakskt mál — møguliga tætt uppá trakskt og albanskt.
- Fornmakedonskt mál — helst skylt við grikskt, onnur skjóta skyldskap við ilyrskt, trakskt ella frygiskt.
- Ligurskt mál — møguliga ikki indo-evropeiskt; møguliga tætt uppá ella partur av keltiskum.
Ivaleyst vóru onnur indo-evropeisk mál, sum nú eru horvin uttan spor. Tey lutvísu málini etruskiskt og rætiskt kunnu ikki flokkast við nakrari vissu, uttan at tey helst eru indo-evropeisk.
Fleiri undirfamiljur eru skotnar upp, her ímillum italo-keltisk og græko-ariskt. Hvørgin av hesum verða vanliga góðkendar. indo-hittitiskt sipar til hugsanina, at týðandi munur er millum anatolsk og og hinar flokkarnar.
Uppskotnar yvirfamiljur[rætta | rætta wikitekst]
Summir málfrøðingar skjóta upp, at indoevropeisk mál eru partur av einari hugsaðari nostratiskari yvirfamilju, og royna, at finna skyldskap millum indo-evropeiskt og aðrar málfamiljur, so sum suðurkaukasisk mál, altaisk mál, uralsk mál, dravidisk mál og afro-asiatisk mál. Ósemja er um hetta ástøði eins væl og líknandi ástøðið um evrasiatisk mál Josephs Greenbergar og ástøðið um frumpontisk mál Johns Colarussos.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Møguleikin fyri einum felags uppruna fyri summi av hesum málunum varð fyrst skotin upp av Marcusi Zueriusi van Boxhorn í 1647. Tó gjørdust uppskot hansara ikki viðgitin og tí ikki kannað. Hugsanin varð aftur skotin upp av Sir Williami Jones, sum legði merki til líkskapir millum fýra av teimum eldstu málinum kend í hansara tíð, latíni, grikskum, sanskrit og persiskum. Skipaður samanburður millum hesi og onnur gomul mál varð framdur av Franzi Bopp, og stuðlaði hesum ástøði, Samanberandi mállæran Franzar Bopps, ið kom fram millum 1833 og 1852 er mett at vera byrjanin til indo-evropeiska gransking sum hægri lærugrein.
Endurskapta felags upprunamálið verður nevnt frum-indo-evropeiskt (enskt: Proto-Indo-European, stytt: PIE). Ósemja er um upprunaligu landafrøðiligu staðfestingina, sonevnda Urheimat ella Fornheimlandið, haðan málið kom. Tveir høvuðskandidatar eru í hesum døgum:
- Grasfløturnar norðanfyri Svarta havið og Kaskiska havið.
- Anatolia.
Fortalarar fyri kurgisku hugsanini hava lyndi til at dagfesta frummálið til umleið 4000 f.Kr.. Fortalarar fyri anatolska upprunanum vanliga dagfesta tað fleiri túsundár fyrr. Teir seinnu seta útbreiðsluna av indo-evropeiskum málum í samband við útbreiðsluna av landbúnaði í yngru steinøld.
Kurgiska hugsanin[rætta | rætta wikitekst]
Upprunaliga skotin upp av Marija Gimbutas í 1950-árunum. Henda hugsanin, við ymsum broytingum, er í dag eyðsýnliga hin mest góðtikna ímillum málfrøðingar. Sambært kurgisku hugsanini varð indoevropeiskt talað í koparaldarligum grasfløtumentanum í 5. túsundári f.Kr. millum Svarta havið og Volgu.
Gongdin í tíð[rætta | rætta wikitekst]
- 4500–4000: Frum-indo-evropeiskt tíðliga. sredny Stog-, dnieper-Donets- og sarama-mentanirnar. Temjingin av rossinum.
- 4000–3500: Jamna-mentanin, upprunaligu kurgisku húsasmiðirnir koma fram á grasfløtunum, og Maykop-mentanin í norðara Kaukasus. indo-hittitisk hugsan heldur uppá skildnað í frumanatolskum undan hesum.
- 3500–3000: Miðal-frum-indo-evropeiskt. Jamnamentanin er í hæddini og umboðar klassiska endurskapta frum-indo-evropeiska samfelagið við ukrainskum gudamyndum úr steini, gomlum tvihjólaðum stríðsvognum. Vanliga fingust tey við djórabúfrøði, men eisini við fastar bústaðir og heyggjaskansar. Liva av landbúnaði og fiskiskapi fram við áir. Samband millum Jamnamentanina og evropeiskar mentanir í yngru steinøld geva úrslit í kurgangjørdum kúluamforu- og baden-mentanum. Maykop-mentanin sýnir fyrsta prógvið uppá byrjanina av bronsuøld. Bronsuvápn og aðrir lutir úr bronsu koma inn í jamnaøki.
- 3000–2500: Seint frum-indo-evropeiskt. Jamna-mentanin fevnir um alt pontiska graslendið. Stríðøksa-mentanin fevnir um økið frá Rínánni til Volgu. Hetta er seinasta stigið av indo-evropeiskum heilleika. Hitt stóra kurgangjørda økið fellir sundur í ymisk sjálvstøðug mál og mentanir. Enn er leyst samband soleiðis, at tøkni og lán fara millum bólkarnar, uttan anatolsku og tokarsku greinirnar, sum longu eru avbyrgdar.
- 2500–2000: Sundurskiljingin til frummálini til omanfyri staðfestu málini er fullgjørd. Frumgrikskt verður talað í Balkan, frum-indo-iranskt verður talað norðanfyri Kaspiska havið í Sintashta-Petrovka-mentanini. Bronsuøldin kemur til Miðevropa við Stríðsøksamentanini. frum-balto-slavisk (ella møguliga frum-slavisk) samfeløg í tøttum sambandi hvørt við annað.
- 2000–1500: Stríðsvognurin uppfunnin. Hetta leiðir til skilnað og skjóta útbreiðslu av iranskum og indoariskum frá Andronovo-mentini og fornfrøðiliga Baktria-Margiana-heildini um nógv av Miðasia, norðara India, Iran og eystara Anatolia. Frumanatolskt er farið sundur í hittitiskt og Luviskt. Mentanin undan hini frumkeltisku, Unetice-mentanin, hevur virknan metalídnað (Nebra skydisk).
- 1500–1000: Í norrønu bronsuøld koma undanfrumgermansku og undanfrumkeltisku mentanirnar Urnfield og Hallstatt til sjóndar saman við jarnøldini. Frumitalskt flyting til italsku hálvoynna. Broyting í Rigveda og uppgongdin av vedisku mentanini í Punjab. Blómingin hjá hittitiska ríkinum. Mykenska mentanin førir til griksku dimmøld.
- 1000 f.Kr.–500 BC: keltisku málini breiðast út um mið- og vestur-evropa. Homeros setir gongd á grikskar bókmentir og klassisku fornøld. Vediska mentanin førir til Mahajanapadur. Zoroaster skrivar Gathurnar. Achaemenid ríkið reisir seg og kemur í staðin fyri Elam og Bábýlonska ríkið. Kimmerar (Scrubna-mentanin) verða settir til síðis av skytisku mentanini á pontiska graslendinum. Armenar koma í staðin fyri urartisku mentanina. Skilnaður í frumitalskum til osko-umbriskt og latín-faliskiskt, og stovnanin av Róma. Skapanin av grikskum og fornitalskum stavrøðum. Fleiri ymisk paleo-balkisk mál verða talað í suðurevropa. Anatolsku málini eru útdeyð.
Kappingarhugsanin[rætta | rætta wikitekst]
Colin Renfrew skeyt í 1987 upp, at útbreiðslan av indo-eropeiskum hevði samband við kollveltingina í yngru steinøld, at málini friðarliga breiddu seg úr Lítla Ásia frá umleið 7000 f.Kr. við menningini av landbúnaði (menningarbylgja). Samsvarandi hevði alt Evropa í yngru steinøld talað indo-evropeiskt. Kurgisku fólkaflytingarnar hevði í mesta lagi sett indo-evropeisk málføri í staðin fyri onnur indo-evropeisk málføri.
Thomas Gamkrelidze og Vyacheslav V. Ivanov staðfestu í 1984 indo-evropeiska heimlandið við vatnið Urmia. Teir skutu upp, at armenskt var málið, ið var verandi í indo-evropeisku vøgguni meðan onnur indo-evropeisk mál fóru úr heimlandinum. Teir eru eisini upprunin til Glottaliska ástøðið.
Summi hava víst til svartahavs-syndaflóðar-ástøðið, ið dagfestir upprunan til umleið 5600 f.Kr., sum beinleiðis orsøk til indo-evropeiska útbreiðslu. Henda hendingin fór fram í yngru steinaldartíðum, og er eitt sindur ov tíðliga til at samsvara við kurgiska fornfrøði. Tó kann ímyndast, at ein hending í fjaru fortíð Sredny Stog-mentanarinnar og fólksins, ið livdu í lendinum, ið nú er undir Asovsjónum, sum møguligar undan-frum-indo-evropearum.
Onnur ástøði eru til, sum ofta hava tjóðskaparligan dám. Onkuntíð eru tær á markinum til tjóðskaparligt dulspeki, ofta staðseta fortalararnir menningina í sínum egna landi.
Serliga Yngru steinaldar-framhaldar-ástøðið, sum er skotin upp av italskum ástøðingum, ið gongur út uppá, at indo-evropeiskt kemur frá evropeiskum mentanum í yngru steinøld.
Summir indiskir ástøðingar lata vediskt sanskrit koma frá indusdalar-mentanini, uppáhaldandi, at vedisk sanskrit í grundini er samlík frum-indo-evropeiskum, og at øll onnur málføri í síðsta enda mugu føra aftur til gomlu indusdalar-mentanina í umleið 3000 f.Kr.. Hetta ástøði er ikki alment góðtikin av lærdum.
Tilvísingar[rætta | rætta wikitekst]
- Calvert Watkins (2000). The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots. Houghton Mifflin. ISBN 0-618-08250-6.
- August Schleicher, A Compendium of the Comparative Grammar of the Indo-European Languages (1861/62).
- Leszek Bednarczuk (red.), Języki indoeuropejskie. PWN. Warszawa. 1986 (in Polish).
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- Myndasýning av undirflokkum, ið nøkunlunda samsvara við tølini í hesi grein.
- The Evolution of the Indo-European Languages, eftir Dr. C. George Boeree.
- Indo-European Roots, úr orðabókini "the American Heritage Dictionary".
- Indo-evropeisk skjalpróvarmiðstøð á lærda háskúlanum University of Texas
- Sig okkurt á frum-indo-evropeiskum (eftir Geoffrey Sampson)
- Yvirlit yvir inde-ovropeisku málfamiljuna
- Gray & Atkinson, article on PIE Phylogeny
- Indo-European Root/lemmas (eftir Andi Zeneli)
- Indo-evropeiskur dátugrunnur
- Gamla søgan um indo-evropeisk mál


text:
Jomontíðin
Jomontíðin í Japan tók við um 14 000 f.Kr. og vardi til eftir 300 f.Kr. [1][2]. Hetta var ein hin fyrsta og eftir øllum at døma drúgvasta mentanin í japanskari søgu. Tíðarskeiðið eitur Jōmon eftir orðinum, ið merkir snóramynstur, sum prýða fyrstu leirkerini, ið jomonfólkið gjørdi um 7000 f.Kr. Næstan alla hesa longu tíðina livdu fólk í smáum samfeløgum við strondina, við áarósar ella í líðum. Smáttur teirra stóðu hálvar niðri í jørðini og vóru taktar við leyvi og greinum. Fólkið við strendurnar livdi mest av kræklingi, ostru og øðrum skelfiski, og fólkið inni í fjallalendinum veiddi og hentaði nøtir og ber. Sum tíðin gekk, fóru teir at dyrka grønmeti og hirsu, men farið verður ikki at dyrka rís, fyrr enn jomontíðin nærum er komin at enda, og Yayoitíðin tekur við.
Kojiki-fornsøgurnar, ið er savn í trimum bindum av japanskum frumsøgnum og søguligum tilburðum, skrivað við kinverskari skrift, varð liðugt í 712 f.Kr. Har verður sagt frá einum keisara, sum kom av teirri syðstu stóru oynni, Kyushu, og førdi fólk sítt í ein landnyrðing. Keisarin æt Jinmu-tennō ("Halgur krígskeisari"). Hann segði seg vera ættaðan frá sólgudinnuni Amaterasu-ōmikami. Í fimtu øld f.Kr. fekk Yamato-ættin valdið í sunnara parti í Miðhonshu, tætt við núverandi Kyoto. Oddamaðurin hjá Yamato-ættini segði seg vera ættaðan frá Jinmu-tennō, sum hóast ivasom søgulig prógv verður hildin at vera fyrsti keisarin í Japan [3].


text:
Heri Simonsen 08.01.2017 (22:15)
Fegnir pápar, venjarar og fjepparar
TRÝST á PÍLIN undir MYNDINI, og hoyr tær seks samrøðurnar, sum vóru í tí spontana "Triðja Hálvleikinum" á Rás2, sum var stáplaður upp á beinini í samband við søguliga bragdið hjá føroyska U21 manslandsliðnum í hondbólti, sum aftaná sigrar á Finnlandi, Sveis og Ìsrael vann seg í HM-endaspælið, sum tað fyrsta føroyska liðið í liðítrótti nakrantíð.
Ringt var til pápar til spælarar, sum eisini eru venjarar, annan venjara, umboð fyri HSF, ein fjeppara og hallarvarparan hjá HSF.
Prátini í sendingini koma í hesari raðfylgjuni :
1) Ásbjørn Nielsson Nattestad, landsliðsfjeppari og umsitari av "Hondbóltskjak" á Facebook.
2) Jan Ottosen, fyrrverandi venjara hjá KÍF og VÍF.
3) Hallur Danielsen frá landsliðsnevndini hjá HSF.
4) Claus Rasmussen, sum er pápi Teis Horn Rasmussen, sum spælir á føroyska U21 landsliðnum. Claus er eisini venjari.
5) Otto I. Jacobsen, hallarvarpara hjá HSF.
6) Pole J. Hansen, sum er pápi Kjartan Johansen, sum spælir á føroyska U21 landsliðnum. Pole er eisini ein væl kendur venjari.


text:
Orð: Ókendur
Lag: O, du som uden Jesus gik
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Leysliga týddur úr norskum. Helst týddur í 1970-árunum.
1. O, tú, sum uttan Jesus gekk
á heimsins villa veg,
o, kom, úr náðar keldu drekk,
tí Jesus elskar teg.
Niðurlag: Ei seymir, negldir í ein kross,
teir binda kundu Krist;
– av góðsku síni móti oss
brast hjarta hans so vist.
2. O, Kristus, eg tær beri boð
og biði í hans stað:
Kom, gerið okkum sátt við Gud
nú henda frelsudag!
3. Og hann, ið visti ei um synd,
sum tín synd deyðan leið,
teg tváa kann í lívsins lind.
Kanst tú tá siga nei!


text:
New York City
New York City (enskt: The City of New York), ella bara New York, eisini Nýjorvík, er ein býur í lutstaturin New York í USA. Býurin hevur umleið 8 mió. íbúgvar og er ein av heimsins størstu býum. New York City er kendur sum býurin, ið aldri svevur ella the Big Apple (tað stóra epli). Hann er eisini kendur fyri nógvu søvnini, sjónleikarhúsini, matstovurnar og viðarlundirnar. New York varð grundaður í 1624, og verður útjaðarin roknaður uppí, búgva 19 mió. fólk har. Mong máttmikil fleirtjóðafeløg hava høvuðssæti í New York City. Sameindu Tjóðir, ST, hava eisini høvuðssæti har. ST aðalfundurin verður hildin á hvørjum ári í New York.
New York verður vanliga roknaður sum ein av háborgunum hjá demokratunum, bæði til forseta- og kongressval. Núverandi borgarstjórin er tó republikanari. Nógvir jødar búgva í New York; umleið 5,435,000 jødar búgva í USA í 2013 [1], harav 1,750,000 búgva í New York [2].
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
New York varð fyrst bygdur av hálendingum í 1626 á eini oyggj í Hudsoná, teir nevndu hann "New Amsterdam". Summir halda, at formaðurin hjá hálendingum, Jónas Bronck (1600–1643), var føroyingur, ættaður úr Tórshavn [3]. Í árinum 1665 tóku onglendingar býin, og fekk hann tá navnið, hann nú hevur. Havnarplássið var gott, og eftir at teir í árunum 1818-1825 høvdu grivið eina langa skipagryvju millum Erievatn og Hudsoná, lá býurin líka væl fyri útflutningi sum innflutningi, so hann vaks skjótt.
Í 1904 vóru komnir um ein millión innflytarir til USA um árið. Flestu innflytararnir komu fyrst til Ellis Island úti fyri New York, áðrenn teir sluppu at halda fram ferð síni. Fyrsta, innflytarar fingu eyga á, tá ið teir sjóvegis komu til USA, var Frælsisgudinnuna (enskt: Statue of Liberty) við tí lýsandi kyndlinum. Hon er 46 m. høg, hon verður eisini brúkt til vita.
Yvirgangsálopið 11. sept.[rætta | rætta wikitekst]
Tann 11. sept. í 2001 var Sambandsríki Amerika rakt av yvirgangsatsókn. Fyrst fleyg eitt flogfar inn í norðara tornið á Manhattan, men 15 minuttir seinni, áðrenn nakar hevði funnið út av, hvat veruliga fór fram, fleyg eitt annað flogfar inn í hitt tornið. Ein tíma seinni rendi eitt triðja flogfar niður í Pentagon í Washington D.C. Hvørt ár síðan hendingina hevur minningarhald verið hildið í New York á ársdegnum
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
New York er ein týdningarmikil altjóða býur. Býurin hevur eina ta størstu havn í heiminum, og hagar stevna farmaskip úr øllum londum. Helvtin av útflutningum úr Amerika verður framdur í New York. Í býin er stórt tal av ídnaðarvirkjum, og har verða allar møguligar varur tilverkaðar, ikki minst klædnavarur. Summi húsini, sum teir nevna høghús, eru í nógvum hæddum - tað hægsta, Empire State Building, sum hevur 102 hæddir, er 381 m. Hesi hús verða mest nýtt til skrivstovur, og har yður av fólki í arbeiðstíðini. 60 000 fólk ganga inn og út úr Empire State Building á hvørjum degi. Ein annar gitin bygningur er húsið hjá Sameindu Tjóðunum (ST).
New York hevur eitt fjølbroytt handilslív, sum fevnir um bæði smáar serhandlar og stór vøruhús. Allar tær kendastu merkivørurnar fáast í býnum, og ofta eru tær bíligari enn í Evropa.
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Sambært ferðavinnustovninum hjá ST telist New York City millum fimm teir størstu ferðavinnubýirnar í heiminum. Hinir býirnir ovast á listanum eru París, London og Singapor. Ongantíð áður hava so nógv ferðafólk vitja amerikanska stórbýin sum í 2012; 52 milliónir fólk vitjaðu New York í 2012, og tað var ein framgongd á tvey prosent samanborið við 2011. Hetta er triðja árið við framgongd í ferðafólkatalinum. Høvuðsparturin av teimum vitjandi vóru amerikanarar – 41 milliónir – og hinar 11 milliónirnar vóru útlendingar. Tey mongu vitjandi løgdu sambært eini meting 36,9 milliardir dollarar eftir seg í New York, har íbúgvaratalið annars er umleið átta milliónir fólk. Borgarstjórin í New York, Michael Bloomberg er ikki heilt nøgdur við talið á ferðafólk, og hann vil hava enn størri vøkstur. Málið hjá honum er, at 55 milliónir ferðafólk vitja New York í 2015 [4].
Fíggjarvinna[rætta | rætta wikitekst]
New York City er við munnan á Hudsoná, var upprunaliga handilsmiðstøð hjá feldveiðimonnum. Nú er býurin fíggjarhøvuðsstaður í USA. Í Wall Street, sum eitur soleiðis, tí at gøtan er við gamla býarmúrin (City Wall), er virðisbrævamarknaðurin. Her verður keypt og selt fyri nógvar milliardir dollarar hvønn dag, og stóru telduskíggjarnir siga frá handil og fígging um allan heim. Har eru nógvar skrivstovur, tí New York er fíggjardepilin í Amerika, og nógvar stórfyritøkur halda til har. Í Wall Street eru eisini teir stóru bankarnir.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Við munnan á Hudsoná á eysturstrondini í USA er størsti og ein av elstu býum í USA, New York. Í New York eru nógv sjónleikarhús, søvn og grønar lundir. Ein tann gitnasti vegurin er Broadway á Manhattan, har eru tey stóru sjónleikahúsini, og har er lív í bæði á nátt og degi.
Við tað at so nógv av fólkinum býr við útjaðaran, men arbeiðir inni í býnum, er ferðslan øgilig. Tvørtur um Hudsoná og East River sigla ferjur, undir áunum eru tunlar, sum tokini koyra ígjøgnum, á vegunum gongur fólkið, sum er til gongu, og har koyra bilarnir, har er ferðslan mest at líkna við ein strong, sum altíð er uppi. Summastaðni koyra so aftur tokini í tveimum hæddum uppi yvir høvdinum á teimum, sum á vegnum ganga ella koyra.
Býarpartir[rætta | rætta wikitekst]
New York City hevur fimm býarpartar, sum eru Bronx, Manhattan, Queens, Brooklyn og Staten Island. Bronx og Manhattan eru sunnari parturin av eini langari oyggj, og norðari parturin verður kallaður Long Island, og er ikki partur av New York City. Eyðkent fyri miðbýin, Manhattan, eru skýskravararnir, sum mangir eru hægri enn 300 m. Manhattan, miðbýurin í New York, stendur á lítlari oyggj millum áirnar Hudson og Red River.
Fólkið í býnum (8,3 mill, við útjaðarunum 19 mill) er ættað úr ymsum heraldshornum - har er ein býarpartur, Harlem, við svørtum, ein við kinesum, ein við týskarum, ein við italum, o.s.fr. Húsini í teimum nýggju býarpørtunum eru stásilig, og har eru allir hentleikar, sum hugsast kunnu, men so eru eisini pláss í býnum, har ið fólkið búleikast í ússaligum hølum og livir í vánaligum korum.
Metroin bindur allan býin saman og ger tað sera lætt at ferðast frá einum enda til annan av býnum. Bussar koyra allan dagin og náttina við og eisini er gott toksamband til býir uttanfyri New York.
Systurstaðir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://books.google.ca/books?id=-MChymxEfdsC&pg=PA271&lpg=#v=onepage&q&f=false
- ↑ http://www.adherents.com/largecom/com_judaism.html
- ↑ http://heinesen.fo/faroeislandsreview/history.htm
- ↑ http://www.smh.com.au/travel/world-hearts-new-york-record-52-million-tourists-in-2012-20130102-2c4ul.html


text:
Hvussu heldur tú framtíðin verður?
Fara umstøðurnar í heiminum ...
at vera óbroyttar?
at versna?
at batna?
BÍBLIAN SIGUR
„Gud ... skal turka hvørt tár av eygum teirra; deyðin skal ikki vera longur, og hvørki sorg, skríggj ella pína skal vera longur — tí hitt fyrra er farið.“ — Opinberingin 21:3, 4, umseting eftir Victor Danielsen.
HVØNN TÝDNING HEVUR HETTA FYRI TEG?
Tú fært eitt innihaldsríkt arbeiði, ið ger teg nøgdan. — Esaias 65:21-23.
Tú fært eitt lív uttan sjúku og líðingar. — Esaias 25:8; 33:24.
Tú fært eitt lukkuligt lív saman við familju og vinum um allar ævir. — Sálmur 37:11, 29.
KUNNU VIT VERULIGA TRÚGVA TÍ, BÍBLIAN SIGUR?
Ja, í minsta lagi av tveimum orsøkum:
Gud er førur fyri at halda sítt lyfti. Í Bíbliuni verður bert Jehova Gud nevndur hin „Alvaldi“, tí hann hevur markleyst vald. (Opinberingin 15:3) Hann er tí førur fyri at broyta heimin, so har verður gott at liva, júst sum hann hevur lovað. Bíblian sigur: „Gudi er alt møguligt.“ — Matteus 19:26.
Gud ynskir inniliga at halda sítt lyfti. Til dømis ’leingist’ Jehova eftir at geva teimum deyðu lívið aftur. — Job 14:14, 15.
Bíblian sigur eisini frá, at Guds sonur, Jesus, grøddi tey sjúku. Hví gjørdi hann tað? Tí hann vildi. (Markus 1:40, 41) Jesus vildi, eins og Faðir sín, fegin hjálpa teimum, sum vóru í neyð. — Jóhannes 5:19.
Hetta vissar okkum um, at bæði Jehova og Jesus vilja hjálpa okkum at fáa eina lukkuliga framtíð. — Sálmur 72:12-14; 145:16; 2 Pætur 3:9.
HUGSA UM HETTA
Hvussu fer Gud at betra umstøðurnar í heiminum?
Bíblian svarar hesum spurninginum í MATTEUS 6:9, 10 og í DÁNIEL 2:44.
LÆR MEIRA
Hvørja ætlan hevur Gud við jørðini?
Bíblian greiðir frá, hví Gud skapti jørðina, nær líðingar halda uppat, og hvørja framtíð jørðin og tey, sum búgva á henni, hava.
Hvat er Guds ríki?
Hvør er kongur í Guds ríki, og hvat fer Ríkið at avrika?


text:
Hjálp:Innritan
Innritan er ikki eitt krav fyri at lesa ella rætta/skriva innihald á Wikipedia, men um tú ert innritað/ur, so fært tú atgongd til fleiri funksjónir enn annars, og tað verður sum heild mælt til at rita inn, um tú ynskir at skriva og gera rættingar.
Innihaldsyvirlit
Skrásetan og innritan[rætta | rætta wikitekst]
Tú ið tú skrásetir teg, so velur tú eitt brúkaranavn, sum kann vera eitt navn ið tú finnur uppá ella títt veruliga navn, og harumframt velur tú eitt loyniorð. Skipanin vil ikki góðtaka tað, um tú roynir at skráseta eitt brúkaranavn, ið onkur annar longu hevur skrásett. Ein brúkarakonta kann bert upprættast einaferð og kann ikki slettast aftur. Næstu ferð ið tú skal rita teg inn her, so skrivar tú bara brúkaranavnið og loyniorðið í teigarnar og trýstir á "Rita inn" og so ert tú innritað/ur.
Rættingar ið tú gert verða goymdar undir tínum brúkaranavni. Um tú ikki ritar inn, so verða tínar rættingar goymdar undir tínari IP-adressu.
Hví rita inn?[rætta | rætta wikitekst]
Innritan er sum nevnt ikki eitt krav fyri at lesa ella rætta innihald á Wikiepida, men tað er hóast tað eitt gott hugskot at rita inn orsakað av hesum møguleikunum:
- Aðrir brúkarar fara at kenna títt brúkaranavn aftur, tá ið tú broytir eina síðu.
- Tú fær tína egnu brúkarasíðu, har ið tú kanst skriva eitt sindur um teg sjálvan, um tú ynskir tað. Tú fært eisini eina kjaksíðu, soleiðis at aðrir brúkarar kunnu seta seg í samband við teg.
- Tú fært møguleika fyri at markera eina rætting sum «smá broyting», harvið vita aðrir brúkarir, at tú ikki hevur gjørt stórar broytingar men kanska bert rætta eina stavivillu.
- Tú fært møguleika fyri at halda eyga við broytingum á greinum, ið tú hevur serligan áhuga fyri við at brúka tín eftirlitslista.
- Um tú velur at upplýsa um tína t-post adressu, tá tú skrásetir teg, so kunnu aðrir brúkarar seta seg í samband við teg gjøgnum teldupost uttan at tey tó fáa upplýst tína teldupost adressu, tvs. bert um tú svarar teimum beinleiðis.
- Tú fært møguleika fyri at flyta síður. (broyta navni á síðuni)
- Tú fært møguleika fyri at velja tínar egnu persónligu innstillingar.
Hvussu riti eg út?[rætta | rætta wikitekst]
Tú anst rita út (logga út) nær sum helst við at klikkja á rita út ovast til høgru á síðuni. Minst til altíð at rita út, um tú ert á einari almennari teldu, sum onnur brúka, t.d. í einum skúla, á einum bókasavni ella líknandi, so onnur ikki finna uppá at misnýta títt brúkaranavn og t.d. gera herverk við tínum brúkaranavni, tí tá er vandi fyri, at títt brúkaranavn verður sperrað.
[rætta | rætta wikitekst]
Ja, tað ber til at broyta títt brúkaranavn. Fyrr vóru tað embætisfólk (byrokratar, ið eru administratorar við víðkaðum heimildum) á teimum ymisku lokalu Wikipediunum. Men í 2014 eru reglarnar broyttar hesum viðvíkjandi. Nú skulu allir brúkarar á Wikipedia hava eitt serstakt navn, ið ongin annar á øðrum Wikipedium brúkar. Orsakað av hesum fara brúkaranavnabroytingar nú fram eitt sentralt stað og ikki á teimum lokalu Wikipediunum. Um tú ynskir at broyta títt brúkaranavn, so skal tú venda tær til hesa síðuna fyri at biðja um eitt nýtt globalt brúkaranavn.


text:
Nevada
Nevada (enskt: State of Nevada) er eitt stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 2,8 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin kallast Carson City og Las Vegas er størsti býurin. Í 1864 bleiv Nevada stakríki (statur) í USA. Í norðri hevur Nevada mark við Oregon og Idaho, í eystri við Utah, í suðri við Arizona, og í vestri við Kalifornia. Í oyðimørkini í Nevada er Las Vegas vorðin til ein stórbý, ferðavinnuni fyri at takka. Har býr meiri enn ein millión fólk. Tey flestu ferðafólkini fara hagar at vitja spæliskálar (casinos) og tílíkt. Størsta oyðimørkin í Norður Amerika er í Nevada, Great Basin Desert. Í Great Basin bakar sólin náðileyst, sandstormar leika, og ár kunnu ganga ímillum regnælini. Kortini er lív her, hóast summi av djórunum hava verið noydd at menna heilt løgnar hættir at yvirliva tann brennandi hitan. Hitin um dagin liggur omanfyri 40 stig um summarið, meðan vetrarnæturnar kunnu vera sera kaldar. Sandstormar herja við jøvnum millumbilum, og avfallið er bert 22 cm um árið. Minst í USA regnar tað í Nevada. Nevada er eisini eitt tað varmasta í heiminum, og er turrasta økið í USA.
Í 19.- og 20. øld vóru silvur og gull tey týdningarmestu metalini í Nevada. Heilt síðan 1860 hevur Nevada framleitt mest silvur í USA, men nú á døgum tað Alaska. Eyknevni er Silvurstaturin (enskt: The Silver State). Í Nevada verður flestøll týðandi mineral fingin til vega - kopar, jarn, sink og onnur. Í 19. øld dró gullið nógv fólk vestureftir í Amerika. Nógvir býir vórðu til í sambandi við gullnámini, m.a. Virginia City. Enn kemur 79 % av øllum gulli, høgt verður í USA, haðan.[1]
Innihaldsyvirlit
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Almenna málið í Nevada er enskt. Harumframt eru nógv í Nevada, sum tosa spanskt, serliga sunnarlaga í statinum og í stórbýunum. Nógvastaðni í Nevada veksur íbúgvatalið ikki úti á bygd. Tað er, tí at so nógv fólk flyta til býirnar. Í miðal búgva tríggir fjórðingar av fólkinum í USA í býum.[2] Í Nevada er talan um 94,2 prosent í 2015, sum búgva í býum.[3] Fá fólk búgva í oyðimørkunum. Stór øki eru oyðimerkur, har eingin býr. Hesar oyðimerkurnar eru einamest steinar, grót og grús. Fólkatættleikin í Nevada er í miðal um leið 9,5 fólk fyri hvønn km2 (Í Føroyum búgva 34 fólk fyri hvønn ferkilometur). Í Nevada búgva um leið 2,8 mió fólk. Hetta kann verða samanborið við Maryland og Massachusetts, sum til samans eru minni enn Nevada, men har eru um leið 13 milliónir íbúgvar.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Eystarlaga í California og í Nevada regnar so at siga aldri. Har er oyðimarkarveðurlag ella steppuveðurlag. Sama veðurlag er eisini nógva aðrastaðni í USA, til dømis í meginpartinum av Arizona. Har regnar sera sjáldan og óregluliga. Summi ár regnar als ikki. Í teimum fjølbygdu økjunum í Suður-Nevada regnar ov lítið. Fyri at fáa størri gagn av tí regninum, sum kemur niður í fjallalíðunum í Sierra Nevada, hava tey bygt veitir, vatnveitingar og vatnbyrgingar. Ein partur av Nevada verður nevndur hálvoyðimørk, tí har veksur eitt lítið sindur av grasi. Inni í statinum er øgiliga turt, og stórur munur er ofta á hitanum kaldastu og heitastu árstíðina. Har er heitt alt árið. Næstan allastaðni inni í statinum er oyðimarkarveðurlag. Har er heitar, stórar oyðimerkur. Aðrastaðni inni í statinum er steppuveðurlag. Mesti vøksturin har er runnar og einstøk trø.
Veðurlag[rætta | rætta wikitekst]
Veðurlagið í Nevada er sera heitt, tí har sær sólin hvønn einasta dag frá morgni til myrkurs frá skýleysum himli. Hitin verður tí óførur um dagin, eini 30-40 °C (86-104°F) stig í skugganum. Í slíkum hita verður jørðin ógvuliga heit. Men tá ið sólin fer niður, kólnar brádliga, og náttin er ofta so køld, at hon liggur um frostmarkið. Hesin stóri munur á hitanum á degi og nátt ger, at tann bera hellan spreingist í óførar klettar, sum aftur molna sundur til sand, eyr og møl. Lítið fólk býr inni í statinum. Sjáldan regnar, og tað mesta er oyðimørk. Nógva staðni fýkur sandurin og legst í ómetaliga stórar heyggjar.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Nevada er ein týdningarmikil statur hjá teimum, sum vilja gerast forsetavalevni hjá einum flokki í USA, Nevada er fjórði staturin við undanvali (í februar). Valskipanin í USA er eisini soleiðis skrúvað saman, at fyri at sleppa høgt upp á uppstillingarlistan, mást tú fáa nógvar atkvøður á tí, sum verður rópt undanvalinum. Hetta valið verður hildið áðrenn veruliga forsetavalið. Tað er á undanvalunum, at stóru flokkarnir, demokratarnir og republikanararnir, finna fram til hvør gerst forsetavalevni. Stendur eitt valevni seg væl í Nevada, kann tað styrkja hann ella hana í hinum statunum í USA. Í Nevada skulu seks valfólk veljast.
Nevada er ein svingstatur. Í lutstatinum er Brian Sandoval guvernørur. Hann er republikanari. Demokratiski Flokkurin vann tó forsetavalið í 2012.
Í 1972 varð deyðarevsing forbjóðað í øllum USA eftir at Hægstrirættur í USA hevði staðfest, at hon stríddi ímóti stýrisskipanini. Men eftir eina nýggja hægstarættaravgerð varð revsingin aftur loyvd í 1976. Deyðarevsing er í gildi í Nevada. Síðan 1976 eru 1303 fólk avrættað í U.S.A. - av teimum 12 í Nevada. Uml. 80 fólk hava nú deyðadóm í Nevada - 83 deyðadømd fólk sita í fongsli (death row) har í 2013.
Nevada er einasta stakríki í USA, har sum skøkjulevnaður er lógligt.[4]. Skøkjuvirksemi er ólógligt allastaðni í USA uttan um í Nevada.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ "Nevada slips in global gold output," Mining Engineering, October 2010, p.13.
- ↑ http://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-1.pdf
- ↑ http://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-30.pdf
- ↑ http://www.businessinsider.com/prostitution-legal-nevada-prostitutes-brothels-sex-2011-12?op=1


text:
14. desember
14. desember er dagur 348 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 349 um skotár er). 17 dagar eru eftir av árinum. Dagurin er altjóða diabetesdagur.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 557 - Konstantinopel tekur stóran skaða eftir ein jarðskjálvta.
- 1287 - Yvir 50.000 fólk lata lív í flóði í Hollandi.
- 1542 - Mary Stuart gerst Mary Skotadrotning.
- 1819 - Alabama gerst tvey og tjúgundi statur USA.
- 1896 - Undirgundsbanin í Glasgow letur upp.
- 1903 - Wright brøðurnir gera sína fyrstu flogroynd.
- 1903 - Kvívíkar kirkja verður vígd.
- 1911 - Norðmaðurin Roald Amundsen og toymi hansara gerast fyrstir at røkka Suðurpólin.
- 1918 - Á fyrsta sinni kunnu konufólk atkvøða í Bretlandi, tá ið allar eldri enn 30 ár sleppa til fólkaatkvøðu.
- 1939 - Vetrakríggið: Sovjetsamveldið verður burturvíst úr League of Nations fyri at leypa á Finnland.
- 1940 - Plutonium (Pu-238) verður isolerað fyri fyrstu ferð á Berkley háskúlanum í Kalifornia.
- 1941 - Seinni heimsbardagi: Japan undirskrivar samstarvsavtalu við Tailand.
- 1955 - Albania, Eysturríki, Bulgaria, Kambodja, Ceylon, Finnland, Ungarn, Írland, Italia, Jordan, Laos, Libya, Nepal, Portugal, Rumenia og Spania ganga uppí Sameindu Tjóðir.
- 1962 - Rúmdarfarið Mariner 2 hjá NASA, gerst fyrsta rúmdarfar, ið flýgur framvið Venus.
- 1963 - Ein byrging í Los Angeles gevur seg, við teimum avleiðingum at 5 fólk lata lív og fleiri hundrað bústaðir oyðileggjast.
- 1972 - Eugene Cernan gerst síðsti maður at ganga á mánanum.
- 2003 - Forseti Pakistan, Pervez Musharraf verður fyri morðroynd.
- 2004 - Millau Viaduct, heimsins hægsta brúgv, verður vígd við Millau í Fraklandi,
- 2012 - 28 fólk, harav 20 børn, lata lív í hópdrápi í býnum Sandy Hook, Connecticut, USA. Hetta er higartil størsta hópdráp, sum er framt í einum fólkaskúla (barnaskúla) í amerikanskari søgu. Hetta er næststørsta hópdráp, ið verður framt á einum skúla í USA. Tað størsta er hópdrápið á Virginia Tech í 2007.
- 2013 - Tvær ódnir raka Føroyar innanfyri eitt døgn. Fyrra ódnin brestur á leygarkvøldið hin 14. desember, og longu dagin eftir herjar ein afturat. Hendan gerst uppaftur verri enn hin fyrra, tá hon rakar seinnapartin sunnudagin hin 15. desember og herjar til miðnátt. Fleiri hundrað skaðafráboðanir vera meldaðar, og streymurin fer nógvastaðni í fleiri tímar.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Svimjing[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 - Pál Joensen vinnur silvurheiðursmerki í 1500 metrar frí á EM á stuttgeil í Herning. Hetta er fyrsta heiðursmerki, ið Føroyar vinnur á EM í stuttgeil.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1917 - Tove Ditlevsen, danskur rithøvundur (d. 1976)
- 1935 - Lee Remich, amerikanskur sjónleikari (d. 1991)
- 1947 - Jane Birkin, enskur sjónleikari
- 1966 - Helle Thorning-Schmidt, danskur forsætismálaráðharri
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 - Peter O'Toole, írskur sjónleikari (f. 1932)


text:
1922
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 11. januar - Fyrsta insulin viðgerð av sukursjúku verður framd í Kanada.
- 8. februar - Hvíta Húsið í USA, fær sítt fyrsta útvarp.
- 28. februar - Egyptaland fær fullveldi frá Englandi.
- 6. mai - Fyrsti bilurin kemur til Føroya. Tað er Júst Sivertsen í Havn, ið eigur bilin.
- 12. mai - Ein 20 tonna tungur loftsteinur lendi í Virginia, USA.
- 30. mai - Lincoln Memorial verður avdúkað í Washington D.C. í USA.
- 18. oktober - BBC, British Broadcasting Company verður sett á stovn, og byrjar útvarpsendingar tann 14. november sama ár.
- 30. oktober - Benito Mussolini verður, sum 39 ára gamal, yngsti forsetisráðharri nakrantíð í Italia.
- 26. november - Howard Carter og Lord Carnarvon opna, sum fyrstu menn í 3000 ár, gravkamar Tutankhamun í Egyptalandi.
- 30. desember - Sovjetsamveldið sett á stovn.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
The Waste Land hjá T.S. Elliot Ullysseus hjá James Joyce
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 27. mai - Christopher Lee, bretskur sjónleikari (d. 2015)
- 7. juli - Jákup í Jákupsstovu (d. 1976)
- 24. desember - Ava Gardner, amerkanskur sjónleikari (d. 1990)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 18. november - Marcel Proust, franskur rithøvundur (f. 1871)


text:
Trælur
Trælur er ófrælsur persónur, hertikin ella keyptur, sum eigarin hevði fult ræði á, at nýta til arbeiðis ella sølu. Alt síðan fornøld hava fólk verið keypt og seld sum trælir. Trælir hava eingi rættindi, einki frælsi og eru ogn harra síns. Arábar vóru teir fyrstu, sum av álvara fóru at selja afrikanarar sum trælir, tá teir høvdu ræðið í stórum pørtum í Afrika fyri um 1000 árum síðan. Eftirspurningurin eftir trælum vaks nógv, tá ið evropearar skuldu brúka bíliga arbeiðsmegi á stórgørðum og í námum í Amerika. Afrikanar vóru vanir við landbúnaðararbeiði og námsvinnu í tropiskum veðurlagi. Trælahandilsmenninir fluttu afrikanar úr heimlandi sínum og sendu teir um allan heim - til Amerika, Karibia, Ásia og Evropa, har einki bíðaði teimum uttan strev, saknur og ósigiligar líðingar. Portugisar vóru fyrstir á nýggja trælamarknaðinum, men aðrir evropearar vóru ikki seinir at gera sum teir.


text:
Nú tað stundar til val, fara politikarar at hvessa sær pennar og skriva røður – at agitera, sum tað plagdi at kallast. Nógvar røður hava verið hildnar gjøgnum ár og dag. Fleiri teirra eru søguligar og hava borið lond framá. Aðrar hava ein heldur vánaligan tóna og hava sært og dripið nógvar heimsborgarar. Her eru nakrar tíðarleysar, politskar røður.
Hin fyrsta er við John F. Kennedy.
Og Martin Luther King:
Og ein yrking eftir Walt Whitman um Abraham Lincoln. Nær kunnu vit skriva eina yrking um løgmann, sum veruligan leiðara fyri tjóðina?
OMR


text:
Nógv menniskju eru ikki fyri sartar sálir. Tey eru fremst í rokanum, tá ið tey eru á lívi, og eg ivist ikki eina løtu í, at tey eru fremst í rokanum, har tey fara, tá ið lívið setur tey til viks.
Eitt slíkt menniskja var Emil Juul Thomsen. Var tað ikki fyri hann, vóru vit 300 bókmentaverk fátækari. Fólkið, ið her býr, hevði verið nógv fátækari, hevði Emil ikki havt Bókagarðin. Á skeltinum, ið hekk út úr vegginum á bókhandlinum hjá Bókagarðinum í Bókbindaragøtu, stóð skrivað orðatakið: Blindur er bókleysur maður. Bókagarðurin við Emil hevur við vissu fingið okkum at sætt og lisið stórar klassikarar á føroyskum máli. Tað er onki minni enn eitt bragd, at nakar gevur út klassiskar og nýggjar bókmentir á høgum støði til okkum fáu lesarar at njóta.
Emil Juul Thomsen hevur stórliga ríkað Føroyar og føroyskt mál. Hansara arbeiði liggur ikki eftir.
Friður veri við minnum um bókavarðan Emil Juul Thomsen.
Vencil


text:
David Lorentzen
Seinastu 3 árini er danin David blivin viðurkendur fyrilestrahaldari innan sosialar miðlar. Dagliga ráðgevur hann smærri og stórum fyritøkum, hvussu tey kunna brúka sosialar miðlar til at skapa málrættað úrslit. Eisini arbeiðir hann sum ráðgevi fyri samskiftisfyritøkuna Kindly.
Niclas Heri Jákupsson
Niclas Heri er stjóri og eigari á fyritøkuni Fegin, ið hevur 6 ár á baki. Umframt at halda fyrilestrar og skeið um sølu og meirsølu, hevur hann seinastu árini arbeitt við at styrkja og menna søluliðið á fleiri fyritøkum kring landið. Niclas Heri hevur tætt samstarv við fyritøkuna Navitas og samskipar saman við henni Ársins søludag.
Allan Dalsgarð
Allan hevur seinastu 11 árini arbeitt sum ráðgevi innan strategi og marknaðarføring, harav 5 ár sum stjóri á Sendistovuni. Hann er útbúgvin cand.mag. í miðlafrøði og starvaðist eitt tíðarskeið sum miðlaleiðari í Kringvarpinum. Eisini er hann eigari av Spyr.fo og SAVNA.
Bárður Eklund
Bárður er eyðkendur fyri síni evni handan myndatólið og talgilda heimin. Hann er útbúgvin fotojournalist og hevur starvast á m.a. BT, Urban, Berlingske Media og Kringvarpinum. Bárður starvast í dag sum talgildur marknaðarleiðari á VisitFaroeIslands.


text:
Malagavín
Malagavín stavar frá býnum við sama navnið á sólstrondini í Spania. Upprunaliga var tað kallað Málaga siroppur, tí tað var so søtt. Í dag eru nógv ymisk sløg av Malaga, og tey spenna frá at vera søt til at vera hálvturr. Liturin kann vera alt frá gulum til svart, og smakkurin fer frá at vera fruktkendur og lættur, serliga í ungum vínum, til at vera meiri samansettur og tungur í teimum búnu vínunum. Fínaru sløgini av Malaga verða goymd á eikifati í 2 til 5 ár, men fínaru sløgini ligga longri.


text:
Altjóða støðan viðvíkjandi fosturtøkulógini, Frágreiðingin frá Sameindum Tjóðum 2013.[1]
Lógligt eftir umbøn.
Bert lógligt í førum har ið vandi er fyri lívinum hjá mammuni, vandi er fyri sálarligu heilsuni, vandi er fyri heilsuni, har ið talan er um neyðtøku, brek hjá fostrinum, og/ella sosioøkonomiskir faktorar.
Bert lógligt í førum har ið vandi er fyri lívinum hjá mammuni, vandi er fyri sálarligu heilsuni, vandi er fyri heilsuni, har ið talan er um neyðtøku og/ella brek hjá fostrinum.
Bert lógligt í førum har ið vandi er fyri lívinum hjá mammuni, vandi er fyri sálarligu heilsuni, vandi er fyri heilsuni og/ella talan er um neyðtøku.
Bert lógligt í førum har ið vandi er fyri lívinum hjá mammuni, vandi er fyri sálarligu heilsuni og/ella heilsuni.
Ólógligt uttan nakað undatak.
Ymiskt, alt eftir landsluti.
Eingin kunning. (Seinast dagført 18. mai 2014)
Fosturtøka er steðgur av barnsburðartilgongdini, áðrenn fostrið sjálvbjargið. Fyrisitingarligi munurin á einari fosturtøku og einum deyðføddum barni er at deyðfødd børn vera partur av føðingarhagtølunum, fáa eitt navn, fáa útvega eina deyðaváttan og verða jarða.
Í Føroyum er lógin frá 1959 viðvíkjandi fosturtøku enn í gildi (anordning nr. 228 af 20. juni1959 om ikrafttræden på Færøerne af lov om foranstaltninger i anledning af svangerskab m.m.") Sambært hesi lóg kann avgerð um fosturtøku verða tikin av einum sjúkrahúsyvirlækna, sum er settur á einum av teimum 3 sjúkrahúsunum í Føroyum, "dersom afbrydelsen er nødvendig for at afværge alvorlig fare for kvindens liv eller helbred og såfremt tilfældet er begrundet i sygdom, og dette er konstateret på et af de i loven omhandlede sygehuse".
Í Føroyum hevur talið á fosturtøkum seinastu árini ligið millum 29 og 59. Ársbýti sæst niðanfyri[2]:


text:
Føroya Sjómannadagur fyri 9. ferð
Skrivað hevur Føroya Sjómannadagur 17.06.2013 - 22:24
Skráin fyri Føroya Sjómannadag er drúgv og verður frá mándagin 12. August til Sunnudagin 18. August. Í ár fella Sjómannadagurin og Summarfestivalurin saman til tvær vikur við heilt serligum upplivingum í Klaksvík.
Mánadagin 12. August
19.00
Filmarnir "Haggreiðing umborð" og "Fisheri management" sum Fiskamarknaður Føroya hevur framleitt verða sýndir. Jens Christian Olsen, stjóri á Fiskamarknaði Føroya, greiður frá.
Tiltakið verður í Eik í Klaksvík.
Týsdag 13. August
18.00
Sjómannadagurin bjóðar til ókeypis tiltak í EIK í Klaksvík.
Øll sum á ein ella annan hátt eru við til at skipað fyri tiltøkum á Føroya Sjómannadegi ella á annan hátt eru við til at gera dagin hugnaligan verða boðin til hugnaliga samveru í deildini í EIK í Klaksvík.
Okkurt gott verður til matna og skráin fyri ársins Sjómannadag verður framløgd.Tekning á telefon 229682
19.30
Fyrilestur "Bátsvanlukkurnar Tollaksmessudag 1913"
Fyrilsetur við Andras Sólstein søgufrøðingur á Norðoya Fornminnasavni.
Mikudagin 14. August
14.00
Hátíðarhald á Skarði í Kunoynni.
Minnisvarði til minnis um teir sum fórust við Skarðsbátinum Tollaksmessudag 1913 verður avdúkaður.
Sí skrá fyri Hátíðarhaldi á Skarði her >>
19.00
Móttøka í Skúlanum við Ósánna í samband við bókaútgávu "Stállínuskipini - ein nýggj byrjan 1956 - 1961" sum Sigmar Bláberg hevur skrivað.
Hósdagin 15. August
19.00
Kjakfundur í um fiskivinnupolitikkin í Skúlanum við Ósánna
Kjakast verður eisini um makrel- og sildastríði millum Føroyar, Ísland, Norra og ES
Fríggjadagin 16. august
18:00
Fiskikapping á Kósabrúnni
Stór fiskikapping fyri SJÓRÆNARAR á Kósabrúnni fyri bæði gentur og dreingir.
Børnini skulu sjálvi hava tráðu við. Agn verður útflýggja á bryggjuni. Í ár verður kappast um stórar vinningar.
19:00
Eftir fiskikappingina leggja SJÓRÆNARA-SKIP at bryggjuni har farið verður umborð.
Børn skulu verða í bjargingarvestum og regnklæðum og helst verða sminka sum sjórænarar.
Av tí at tað kann gerast heldur rokaligt hjá teimum smæstu børnunum umborð á skipunum verður skipað fyri einum vatnkríggið á landið fyri smærru børnini - heimið á Stongunum niðan fyri egningarskúrarnar. Her ber eisini til at síggja vatnkríggið millum skipini. Spyrji endiliga vegleiðarar sum eru á bryggjuni um tað er nakað sum tit ivast í.
Eftir at fløskupostarnir eru tveitir í Kalsoyarfirði verður siglt inn á Vánna har VATNKRÍGGJ verður millum bátarnar. Øll - bæði børn og vaksin, sum fara umborð á bátarnar kunnu roknað við at gerast dýggj vát og tí er gott at hava heit klæði við sær. Foreldur ella avvarðandi skulu verða saman við børnunum. Tann stóri sjórænara kongurin mælir til, at børnini gera seg út við vatn ballónum, tí vanligar luftballónir kunnu ikki nýtast,- tær bresta ikki eins lætt tá tær verða kastaðar.
Tilmelding til fiskikapping og vatnkríggj er í EIK Banka í Klaksvík og tey sum koma inn á gólvið fáa vatn ballónir og vatnpistólar (avmarkað nøgd) at brúka til vatnkríggj.
Vinnararnir av sjálvari fiskikappingini verða heiðraðir á stórapalli á sjómannadegnum.
VINNINGAR FRÁ VODAFONE:
Kl. 22:00
Stór útikonsert á Stangabrúnni
Bólkar á Dávavirkinum skipað fyri stórari útikonsert á Stangabrúnni.
Leygardagin 17. august:------------------------------------------------------------
09.00–19.00
Listaframsýningar og kaffistovurnar í egningar skúrunum á Stongunum
Lydia Petersen, hevur listaframsýning við nógvum litríkum akrylmálningum í skúrinum hjá Kallanes.
Amgarð Absalonsen
sýnir fram olju og acryl málningar í skúrðinum hjá Skýliskletti.
Hugnalig samvera, opið hús í egningar skúrunum og framsýning av livandi fiskum og skeljadjórum á Stangabrúnni.
09.00
Føroysku seglskipini hittast á Pollinum og seta segl. Eisini luttaka stóru útróðrarbátarnir.
Seglskipini koma á Klaksvík og leggja at bryggja á Stongunum. Jóhanna TG 326 – Westward Ho – Dragin og aðrir motorbátar.
Stóru útróðrarbátarnir koma at bryggju á Stongunum.
Kl. 10:00 Boðið verður til stóra kaffiborðið.
Kl. 10:30 Heiðursmerkjahandan til vinnarar av fiskikappingini
Kl. 10:45 Jógvan Skorheim, borgarstjóri, bjóðar vælkomin.
- Jacob Vestergaard, landsstýrismaður í fiskivinnumálum, setur Føroya Sjómannadag.
Steypahandan til bestu skip og bátar í Føroyum.
- Formaðurin í løgtingsins vinnunevnd, Alfred Olsen, sigur nøkur orð og handar heiðurstekin.
- Vinnarar av fiskikappingini fáa heiðursmerki
Føroyameistarakapping í epla flising.
- Stórur vinningur - nærri lýst seinri
Flottasta og mest vælsmakkandi heimabakaða køkan
- Norðoya Kvinnufelag (tlf 227196) skipar fyri stórari framsýning av heimabakaðum køkum.
- Øll eru vælkomin at luttaka í kappingini.
Køkurnar skulu latast inn í stóra tjaldinum kl. 10:30.
Vinnarin verður avdúkaður kl. 13. Stórir vinningar til flottastu- og mest vælsmakkandi køkurnar.
12:15
Rennikapping millum aliøkir á Føroya størsta aliringi (160 metur).
13.00 – 17.00
Bassatiltak í stóra tjaldinum.
13.00 – 17.00
Føroysk matvøru framleiðsla
Kendir føroyskir kokkar matgera við rávørum úr havinum.
Smakki royndir við øllum góðum úr havinum
SKRÁ FYRI LÍTLAPALL (í stóra tjaldinum)
15.00
Angela og Hannibal framføra á pallinum Norðast á Stangabrúnni.
19:30 (umleið)
Tá egnikappingin er liðug skipar Hans Hjalti Skaale og fleiri fyri felagssangi við sjómannsvísum í stóra tjaldinum.
SKRÁ FYRI STÓRA PALL
12.00
Føroya besti skipskokkur
Kapping fyri menn og kvinnur um at steikja bestu fiskafrikadellurnar.
VINNINGUR: Gisting fyri tvey við morgunmæti og atgongd til heitan pott og golf á 62N Airport Hotel
12.45
Føroyameistarakapping – Trolbøting
VINNINGUR: Vikuskifti fyri tvey á HOTEL HAFNIA við fullari pensjón.
13.30
Bjargingarroynd við av Tyrluni hjá Atlantic Airways og Norðoya Bjargingarfelag.
Samstundis hevur Klaksvíkar Sløkkilið venjing við oljusperringum.
13.45
STÓR MÓTTØKA FYRI LIVAR NYSTED, sum við at rógva tvørtur um Indiska havið hevur fingið trý heimsmet.
Les meira her - Nærri lýst seinri
14.30
Togtogan millum skipsmanningar
VINNINGUR: Snarferð fyri 12 mans til Ísland við Norrønu - SMYRIL LINE
Svimjikapping á Vánni
Svimjufelagið ÆGIR skipar fyri svimjukapping tvørtur um Vánna. Tilmelding hjá ÆGIR.
Kappast verður í bólkum: Menn, Kvinnur (25 ár og eldri), Dreingir og Gentur (undir 25 ár)
Stórur vinningur - nærri lýst seinri
Føroyameistarakapping – Vinda hespur upp í noða. Kappingin er fyri pør
VINNINGUR: Vikuskifti fyri tvey á Hotel Føroyum við fullari pensjón
16.15
Føroyameistarakapping – Kasta lodd
Kappingin er fyri kvinnur og menn
Stórur vinningur - nærri lýst seinri
Føroyameistarakapping – Halda dregg
17.15
Føroyameistarakapping – Kasta fanglínu.
VINNINGUR: Skrúvumaskina DEWALT frá KBI
Føroyameistarakapping – Sjómannstak
VINNINGUR: 32" flatskermur frá EL-IN
Nr 2. fær eina Nokia Lumia fartelefon frá FØROYA TELE
18.10
Føroyameistarakapping – Kelving
VINNINGUR: Gávukort frá NEMA á 2.000 kr.
18.30
Føroyameistarakapping - Agnskering
VINNINGUR: Nokia Lumia fartelefon frá FØROYA TELE
19.00
Føroyameistarakapping í Egning
VINNARIN fær kr. 10.000,- frá KJØLUR
19:30
Tá egnikappingin er liðug skipar Hans Hjalti Skaale og fleiri fyri felagssangi við sjómannsvísum í stóra tjaldinum.
------------
GRILLTEAM
23.00
LM til Dans på Bryggen
Tá tiltøkini hjá Føroya Sjómannadegi eru enda
leygarkvøldið umleið kl. 22 skipar
Grillteam fyri “Dans på bryggen” kl 23. Atgongumerki fáast við dyrnar.
Kenda orkestri LM BAND úr Tórshavn spælir.
Sunnudagin 18. august: ------------------------------------------------------
11.00
Sjómannsguðstænasta í Christianskirkjuni v/ Marjun Lómaklett
Hornblástur.
Solosangur
15.00-18.00
Bátasavnið í Leirvík er opið
18.00
Sjómansmøti Í KFMUM & K
---------
KAPPINGARBÁSAR (leygardagin 17. aug.)
Kl. 13.30 - 18.00
Á økinum eru serligir kappingar básar har fólk kunnu royna síni kynstur.
FM í Ripping (Á økinum hjá KJØLUR og Kjølbro Heilsølu)
FM at vinda upp á trol-nál.(Á økinum hjá KJØLUR og Kjølbro Heilsølu)
Føroyameistarakapping – Kassastabling
Norðoya MC skipar fyri á økinum niðan fyri sløkkiliðsstøðina.
FRAMSÝNIGAR OG TILTØK (leygardagin 17. aug.)
14.00 - 16.00
Rithøvundin av bókini "Stállínuskipini - ein nýggj byrjan 1956 - 1961" Sigmar Bláberg signerar bókina í hølunum hjá KJØLUR (Kjølbro Heilsølu).
13.00 - 17.00
Egning á Stongunum - Ungdómar og royndir egnarar sýna fram egning frammanfyri egningarskúrarnar á stongunum.
13.00-17.00
Bassi skipar fyr: Børn kunnu lita og spæla ymisk Bassaspøl í stóra tjaldinum
16.00
Bassi skipar fyri: Gullvasking fyri børn í stjóra tjaldinum
17.00
Bassi skipar fyri: Bassi gevur børnunum ballónir
10.00 - 18.00
Framsýning av gomlum motorum hjá Norðoya Motorsavnið.
Framsýning av gomlum Benzinmotorum og gomlum páhangarum frá 1932 og fram til 50 ini í Timburhandlinum hjá BORG
Føroya størsti aliringur
KJ Hydraulik sýnir fram Føroya størsta aliring. Ringurin liggur á sjónum niðanfyri heilsøluna hjá Kjølbro og bátar rógva inni í aliringinum. Sí skránna nær renni kapping millum aliøkini verður á sjálvum aliringinum.
12.00 – 18.00
Áhugafelagið fyri føroyskar útisiglarar, ANTARES, hevur framsýning av myndum á Sløkkiliðstøðini. Eisini verða videomyndir sýndar á stórskýggja. Myndirnar eru frá dagligdegnum hjá teimum gott 500 limunum hjá Antares. Høvið verður at hitta umboð fyri nevndina og kaffi og annað gott verður at fáa.
Uml. kl. 14:30 -16:00 verður Livar Nysted at hitta á básinum
Kl. 12.00 – 18.00
Harmonikutónleikur
13.00 - 18.00
Ókeypis kramarísar.
Føroya Sjómannadagur í samstarvi við MBM bjóðar ókeypis kramarísar til børn og vaksin. Ísarnir fáast í stóra tjaldinum.
13.00 – 18.00
Norðoya bjargingarfelag hevur opið skip umborð á bjargingarbátinum Ziska.
15.30
Føroyskur dansur á bryggjuni niðanfyri egningarskúrarnar á stongunum.
16.00
Grindamannafelagið vísir hvussu hvalir verða skornir upp. Frásøgmaður greiður frá baði á føroyskum og enskum.
Menn haggreiða fisk
Útróðrarmenn flekja fisk.
Siglitúrur við føroyskum maskinbátum
Børn og vaksin sleppa siglitúr við føroyskum maskinbátum á Vánni
Action á sjónum
13.00-16.00
Uppliving fyri lívið – bæði fyri børn og vaksin á luftpútum, sum verða hálaðar aftaná skjóttgangandi báti.
Scorpion - Villur túrur við speedbáti sum gongur 70 knob
12.30-18.00
Rógving við jollum fyri børn og vaksin
Ægir skipar fyri rógving við jollum fyri børn og vaksin.
Matstovur og matarstøð á Sjómannadegnum.
Grillteam - Sjómannsbúffar og Kebab, pomfritt.
MC Grill - Fish & Chips o.a
Sjómannskvinnuringurin
Mjølnir


text:
Indira Gandhi
Indira Priyadarshini Gandhi (hindi: इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी) var forsætiráðharri í India. Fødd 19. november 1917 i Allahabad, India. Hon varð myrd 31. oktober 1984.
Tað vóru tveir av lívverjum hennara, tveir sikhar, ið skutu hana. Morðið elvdi til blóðiga uppgerð við sikhar um alt India, sum eina tíð var á markinum til borgarakríggj. Morðið var framt eftir ófrið í longri tíð millum sikhisku andstøðuna og Kongressflokkin hjá forsætisráðharranum. Fáar tímar eftir morðið varð sonur hennara, 40 ára gamli Rajiv Gandhi, útnevndur til nýggjan forsætisráðharra.


text:
Guantánamo fangalegan
Guantánamo Fangalegan er eitt amerikanskt hernaðarfongsul á landsynningshorninum á Kuba. Tað liggur við ein flógva, ið hevur eina flotastøð ”Guantánamo Bay Naval Base”. Fangalegan er bygd av amerikonsku fyritøkuni “Halliburton” og kostaði 30 mió. US$ (umleið 180 mió. DKK krónur í 2005 kursi). Orsøkin til, at fangalegan er staðsett í Kuba er, at fangalegan harvið er uttanfyri amerikanska lóggávu. Fangalegan verður stýrd av amerikonsku verjuni. Hon læt upp 11. januar 2002 undir stýrinum hjá George W. Bush. Samanlagt hava 779 fangar verið á Guantánamo. Av teimum doyði 8, 6 gjørdu enda av sær sjálvum og 2 doyðu av natúrligum orsøkum. Yngsti fangin var 14 ár, tá amerikanskir hermenn tóku hann. Allir fangarnir eru útlendskir ríkisborgarar, burtursæð frá tí eina. Í dag eru 171 fangar eftir (desember 2011), og teir hava ikki fingið greiðu á, um tey nakrantíð koma út aftur.
Guantánamo fangalegan hevur ein serligan leiklut. Talan er um fangar, ið verða roknaðir at vera ein hóttan ímóti USA og altjóða trygd. Meirilutin av fanganum eru undir illgruna at hava framt yvirgang í samband við álopið móti USA 11. september í 2001. (9/11) Teir flestu sita inni uttan rættargongd ella prógv fyri, at teir eru sekir. Tað vil siga, at tosað er um fangar, ið einans eru undir illgruna at hava framt yvirgang. Teir kunnu ikki dømast orsakað av væntandi próvgrundum ella av ófullfíggjaðum avhoyringum. Fangarnar á fangaleguna kallast “fíggindaligar stríðsmenn”, og tí heldur amerikanska kongressin fast við, at altjóða lóggáva um krígsfangar ikki er í gildi í fangatippinum. Tað eru ymisk feløg, so sum Reyða Kross ósamd í, og halda hetta er ein brotsgerð, tí man kann ikki bara geva fangarnar eitt nýtt heiti. Teir hoyra framvegis undir lóggávuna um krígsfangar.
Amerikanska stjórnin hevur fingið mótmælir úr øllum heimin, serliga frá mannarættindafeløgum, sum til dømis Amnesty International. Mótmælt verður mest móti píning og deyðarevsing, bæði uttan rættargongd. Píning verður framd í fongslinum sambært loyniligum skipanum hjá CIA. Tey hava nýtt pínsluháttar, sum til dømis “Waterboarding”. Tað er tó ógreitt, um pínslu enn verður nýtt á Guántanamo. Nakrir av teimum fangunum, ið eru eftir, hava verið píndir. Tað er prógvað, at fimm av fanganum á Guantánamo hava fingið deyðarevsing.
Í valstríðnum í 2009 lovaði forsetin Barack Obama at lata Guantánamo-fangaleguna aftur. Hann skeyt upp, at allar fangarnir skulu koma fyri sivilar dómstólar í USA. Hann gav boð um, at øll 21 mál móti fangum á leguni skuldi steðgast innan 120 dagar. Obama skrivaði undir fráboðanina í Hvíta húsinum.
11. januar 2011 hevði Guantánamo fangalegan 10 ára fagnaðarhátíð. Tað gav høvi til, at Amnesty International skipaði fyri eina undirskriftsinnsavning, har 165.000 undirskriftir kravdu at Guantánamo skuldi latast aftur.
Obama lovaði, at steingja fangaleguna eftir eitt ár, men hann gekk frá orðum sínum. Í 2011 boðaði forsetin frá, at hann nú tvørturímóti ætlar at fáa sett í gildi eina skipan, sum ger tað møguligt at hava fangar sitandi í Guantánamo í óavmarkaða tíð. Samstundis hevur amerikanska stjórnin boðað frá, at hon fer at seta niður fleiri hernaðardómstólar - eisini á Guantánamo.