text:
Tá ráðstevnan Arctic Circle hevði sína byrjanarsetu í Norðurlandahúsinum fyrrapartin í gjár, sluppu eisini nakrir føroyskir vinnulívsleiðarar at leggja fram og greiða frá teirra serfrøði innan væleydnaða vinnu í arktiska økinum.
Talan var um teir tríggjar, Atla Gregersen frá alifyritøkuni Hiddenfjord, Richard Mortensen frá skipasmiðjuni Mest og Jens Meinhard Rasmussen frá Skansi Offshore.
Meðan tveir teir fyrstu sera dugnaliga greiddu frá teirra servitan og gjørdu góða reklamu fyri teirra virksemi, fór stjórin í frálandafelagnum Skansi eitt fet víðari.
Jens Meinhard Rasmussen greiddi ikki bert frá, hvat Skansi hevur at bjóða í núverandi og framtíðar virksemi til havs í arktiska økinum.
Statslig uppgáva
Hann segði eisini, hvat hann helt, at politisku leiðararnir fyri londini kring arktiska økið áttu at gjørt, nevniliga okkurt fyri at basa stóra trupulleikanum við plastdálking.
- Eg kundi ikki lata vera nú so nógv fólk við politiskari ávirkan og valdi vóru til staðar, viðgekk Jens Meinhard Rasmussen eftir framløguna.
Og hann grundgevur:
- Tað er fínasta slag, at nógv fólk koma saman og tosa um framtíðar møguleikar í arktiska økinum. Men mær hóvar ikki, at hesi somu fólk ikki eru til reiðar at taka fatur á teir trupulleikar vit hava við at gera her og nú. Plastdálking á havinum er ein stórur umhvørvistrupulleiki, og fyrr ella seinni enda hesir plastbitlar í Arktis.
Trolarar kunnu síla plast
- Tí haldi at, at londini skuldu sett henda trupulleika meira týðuliga á dagsskránna og sett seg saman fyri at finna útav, hvussu henda avbjóðingin verður loyst.
- Tað ljóðar næstan sum tit í Skansi Offshore hava eina loysn upp á trupulleikan, spyrja vit.
- Eina beinleiðis loysn nú og her hava vit ikki, men vit hava gjørt okkum nakrar tankar, svarar Jens Meinhard Rasmussen.
- Tað er einki at ivast í, at tað skulu nógvir pengar til fyri at loysa trupulleikan. Og onkur má átaka sær ábyrgdina av at loysa henda trupulleika, tí hann loysir seg ikki av sær sjálvum. Og her tosa vit um eina statsliga uppgávu. Tað eru londini, sum taka ábyrgd av høvunum, sum mugu traðka fram og eisini seta pengar av fyri at reinsa høvini fyri plastbitlar.
- Og her haldi eg, at vit mugu gera tað soleiðis, at tað eru tey verandi skipini, sum á ein ella annan hátt skulu vera við til at fáa plastið uppaftur. Tað er ikki nøkur loysn – ikki nøkur serliga burðardygg loysn í hvussu so er – um londini nú fara at byggja skip at taka sær av hesi uppgávu. Vit eiga at finna loysnir, har verandi kapasitetur kann brúkast.
- Her hugsi eg um, at skip, sum kortini eru úti á øðrum uppgávum, kunnu gagnnýtast. Vit kundu kanska funnið eina loysn so at trolarar, sum kortini eru á økinum, kundu verið við til at síla plast úr vatnskorpuni meðan teir tóva. Um tað loysti seg hjá teimum at tikið plast úr sjónum við til lands aftur, so vóru vit komin eitt stórt fet nærri eini loysn á hesi stóru umhvørvisligu avbjóðingini, heldur Jens Meinhard Rasmussen.


c: text/html

text:
Hjartasuff og illsinnisgleps ... til øsing og upplýsing ... um búskap og búskaparfrøði ... og um hvussu politikkur, miðlar og lobbyisma grugga alt.
torsdag den 20. marts 2014
Makrelkvotan og fátækramarkið í 2014
Í 2014 er føroyska makrelkvotan 156.240 tons. Verða rættindini at fiska makrelin seld á uppboðssølu og prísurin verður tann sami sum í 2011, kann tað geva góðar 550 mió kr til eigaran av tilfeinginum: Føroya fólk.
Í 2011 skuldi allur makrelurin fiskast í føroyskum øki. Av tí at makrelsemjan ger, at fiskast kann eisini í norskum og ES-sjógvi og eftir metingum annars, kann upphæddin kanska blíva 100 mió kr meira enn omanfyri nevnda, ella umleið 650 mió kr! (Hetta samsvarar eisini við bæði útrokningar hjá búskaparfrøðingum og við virðið á handlaðum kvotum í Íslandi.)
So 650 mió kr. Hetta er virðið á makreltilfeinginum, og hetta er upphæddin, sum Føroya fólk kann fáa, um makrelkvotan 2014 verður seld á uppboði. Og bara føroysk skip við føroyskum manningarsáttmálum sleppa at bjóða.
Til samanberingar kostar umleið 60 mió kr at lyfta allar teir umleið 1550 føroyingarnar sum eru undir fátækramarkinum upp um markið. T.e. minni enn tíggjund.
Sig, hvat ger Tingið...
Ein nevnd hevur sitið leingi og arbeitt við at áseta føroyska fátækramarkið. Eftir longda freist eini tvær ferðir, komu tey við áliti í síðstu viku. So nú er klárt at fara í gongd at tryggja, at eingin er fátækur í Føroyum. Tað kostar sum nevnt 60 mió kr.
Eg giti, at Løgtingið fer ikki at finna hasar 60 mió kr í 2014 ella á fíggjarlógini fyri 2015. Men sama Løgting fer -- um eg giti rætt -- í 2014 at lata einum úrvaldum skara av frammanundan ovurríkum føroyingum hesa ogn Føroya fólks, makreltilfeingið, og teir sleppa at rinda nógv minni enn helvtina av virðinum fyri tað, og helst minni enn ein triðing.
Føroya Løgting fer í 2014 sostatt at forera omanfyri 300 mió kr av makrelrættindum til nakrar fáar ovurríkar føroyingar.
Og Føroya Løgting fer í 2014 at at frávelja møguleikan at brúka 60 mió kr til at tryggja, at einki fíggjarligt fátækradømi skal vera í Føroyum.
Tað kostar tíggju ferðir so nógv at forera makrelin til nakrar fáar ríkar føroyingar, sum tað kostar at lyfta øll tey fátæku úr fátækradømi. Tað er ikki fátækradømi í Føroyum, tí tað ikki ber til at sleppa undan. Tað er fátækradømi í Føroyum, tí Løgtingið vil hava fátækradømi!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Árliga flaggdagshaldi í Fámjin verður aftur í ár.
25.apríl er flaggdagur og vit minnast at okkara vakra Merkið bleiv til.
Í ár verður tað Høgni Hoydag sum flytir fram røðu. Tað er kl 15:00.
Hornorkestri luttekur og setur sín góða dám á.
Sum siður er verður eisini gingið og runni úr Ørðavík og er tað Hvistan sum stýlar fyri. Gongufólki byrjar kl 13 og rennarar kl 13:30.
Ætlandi verður eisini gingið úr Hvalba. Nærri kemur um tað.
Haldi endar við at bjóða verður til kaffi og okkurt gott afturvið í Vesturhøll.


text:
Teldur, skannari og printarar
Nýtslan er ókeypis, men kostnaðurin at prenta út er 1 kr. fyri arkið. Ynskir tú at goyma nakað, skal tað gerast á egnan geyma. Teldurnar á bókasavninum sletta hvørja nátt alt, sum er goymt á teldunum. Ikki er loyvt at nýta teldurnar til ólóglig endamál.
Margfalding
Kostnaðir fyri arkið eru hesir:
Svart/hvítt:
Í litum:
Kostnaðurin fyri størri mongdir kann avtalast við leiðaran á bókasavninum ella avgreiðsluna hjá skúlanum.
Laminering
Kostnaðurin fyri arkið eru hesir (tá vit levera plastlummar):
5 kr. fyri A4-stødd 5 kr. fyri A3-stødd
Innbinding
10 kr fyri spiralrygg 20 kr fyri spiralrygg og glærur


text:
Ludvík á Brekku sýnir fram í Lítluvík/
Í dag var fernisering í Smiðjuni í Lítluvík við málningum hjá Ludvík á Brekku. Eini 25 størri og smærri verk vera við í sýningini. Fleiri av teimum størru myndunum hevur Ludvík málað á Listaskúlanum á Ærø í Danmark, har hann tók útbúgving sum listamálari seinasta vetur. Annars er framsýningin stak fjølbroytt. Fleiri av teimum framsýndu verkunum hjá Ludvíki, eins og málningur hansara á Ólavsøkuframsýningini bera boð um nýbrot í hansara listarliga virksemi. Framsýningin varir hetta til mikudagin 6.august.


text:
1. Samleiki
Sálarfrøði er læran um, hvussu menniskjað hugsar, lærir, sansar, ber seg at, mennir og kennir, sum heild í størri høpi og í serstøkum lívsumstøðum hjá tí einstaka.
Sálarfrøðin byggir á vísindalig ástøði og nýtir náttúruvísindalig, samfelagsvísindalig og humanistisk háttaløg, og úrslitini frá hesi gransking verða nýtt fyri at skilja menniskja í nógvum ymiskum høpum.
Sálarfrøði í miðnámsskúlanum fevnir um ástøði og gransking í sosialsálarfrøði og menningarsálarfrøði. Undirvísingin fevnir eisini um persónmensku, kognitión, læring og samleika.
2. Endamál
Endamálið við undirvísingini í sálarfrøði er at geva næminginum førleikar at viðgera og grunda yvir faklig og almenn viðurskifti innan sálarfrøðina. Á henda hátt stuðlar fakið almenna málsetningin í útbúgvingini.
Eisini skal næmingurin menna og styrkja sínar førleikar at greina og hugsa vandin um sálarfrøðilig ástøði, hvussu tey eru vorðin til og teirra týdning, tá ið greitt verður frá, hví menniskju mennast, sum tey gera. Somuleiðis er endamálið, at næmingurin mennir sína egnu sjálvstøðugu fatan av sálarfrøðiligum kanningum og ástøði og harumframt setir hesar í ein søguligan og mentanarligan samanhang. Sálarfrøði er partur av fakliga samspælinum millum náttúruvísindaligu, samfelagsvísindaligu og hugvísindaligu lærugreinarnar. Harvið mennir lærugreinin møguleikan hjá næminginum at røkka eini heildarfatan.
Sálarfrøði gevur og mennir førleikar at reflektera yvir egnan lesnað og at samstarva við onnur. Somuleiðis gevur sálarfrøðin førleikar at skilja og virða ymisleikan hjá menniskjum. Hetta við grundstøði í persónligum, sosialum og mentanarligum faktorum, sum geva næmingunum førleikar at liva og virka í einum umskiftiligum og alheimsgjørdum heimi.
3. Stig og tímatal
Á B-stigi fevnir undirvísingin í sálarfrøði um 125 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøkjum.
Kjarnaøki
Kjarnaøkini í sálarfrøði á B-stigi eru fimm í tali:
Sosialsálarfrøði
- Bólkasálarfrøðiligar tilgongdir og sosial ávirkan
- Sínámillum samskifti
- Sosial kognitión
- Mentanarsálarfrøði, fábroytni (stereotypur), fordómar og mismunur.
Menningarsálarfrøði
- Menningin hjá tí einstaka menniskjanum í einum lívslongum høpi, og eisini týdningurin av arvi, umhvørvi og mentan
- Umsorgan og týdningurin familjan hevur fyri persónligu menningina, og týdningurin av at vera viðbrekin mótvegis at vera treystur.
Kognitión og læring
- Sambandið millum sálarfrøðilig, sosial og mentanarlig viðurskifti og læring, intelligens, motivatión og minni
- Sambandið millum perseptión og hugsan, og hvussu menniskja fatar heimin.
Persónmenska og samleiki
- ‘Sjálv’, persónmenska og samleiki
- Ymiskir lívihættir og at síggja trupulleikar sum avbjóðingar t.d. í sambandi við arbeiði og strongd.
Sálarfrøðiligt háttalag
- Kanningarhættir, so sum eygleiðing, royndir, samrøður, kanningar við spurnarbløðum o.tíl.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
Kjarnaøkini eru ikki nóg mikið til, at næmingurin skal røkka teimum ásettu førleikamálunum. Við ískoytistilfari og viðkomandi tvørfakligum samstarvi verður farið meira í dýpdina. Á tann hátt verður kjarnatilfarið sett inn í eitt størri høpi. Ískoytisøki kunnu t.d. vera:
- Heilsusálarfrøði
- Kliniska sálarfrøði
- Barna- og familjusálarfrøði
- Nevrosálarfrøði
- Ítróttasálarfrøði
- Miðlasálarfrøði
- Arbeiðs- og organisatiónssálarfrøði
- Námsfrøðilig sálarfrøði
- Rættarsálarfrøði
Í minsta lagi ein undirvísingargongd verður løgd til rættis við einum ískoytisøki.
Ískoytistilfarið skal saman við kjarnutilfarinum leggjast til rættis soleiðis, at eyðkennið hjá ymisku skúlaformunum kemur til sjóndar.
Dentur verður lagdur á:
- Praksis og virkisvend viðurskifti
- Arbeiðs- og vinnulívsvend viðurskifti
- Vísindalig viðurskifti og háttaløg.
5. Førleikamál
Í lærugreinini sálarfrøði eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg virdan og at hava týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg í sálarfrøði um at virða tær reglur og mannagongdir, ið eru galdandi fyri tað fakliga arbeiðslagið í lærugreinini, tað veri seg ástøði, háttaløg o.tíl. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, eins og hann skal hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
Førleikin at samskifta snýr seg í sálarfrøði um førleikan at bera fram sína hugsan og sína vitan munnliga og skrivliga og at lesa. Lærugreinin sálarfrøði hevur ein týðandi leiklut í at menna førleika næmingsins at nýta tøknilig hugtøk um sálarfrøðiligar spurningar. At samskifta um sálarfrøðiligar spurningar snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna sum heild.
Førleikin at bera fram meiningar sínar munnliga í lærugreinini sálarfrøði ber í sær, at mælta málið verður nýtt til at samskifta, lurta og tala og at greiða frá sálarfrøðiligum spurningum og viðurskiftum. Munnligir førleikar sum t.d. samtala, dialogur, frágreiðing, frásøgn v.m. eru amboð í samband við undran, grundan og próvførslu. Stórur dentur verður lagdur á munnlig førleikamál í lærugreinini sálarfrøði. At úttrykkja seg skrivliga í lærugreinini sálarfrøði ber í sær at duga at nýta vitan og sjónarmið í sálarfrøðiligum spurningum og viðurskiftum. Skriving er ein háttur at skipa hugsan, royndir og meiningar og er eitt amboð til at læra, tulka, próvføra og samskifta.
Førleikin at lesa snýr seg í sálarfrøði um at seta seg inn í, granska, tulka og grunda um fakligar tekstir við vaksandi torleikastigi. At duga at lesa í sálarfrøði snýr seg eisini um at viðgera og nýta fjølbroytta vitan, ein hevur ognað sær eitt nú úr filmum, ritmyndum, talvum o.s.fr. Fyri at skilja og virkin taka lut í egnum samfelagi, er eisini neyðugt at duga at lesa og leita sær vitan í handbókum, skrivligum keldum (bløðum, tíðarritum) og interneti, og at meta vandaliga um hesi.
Førleikin at rokna snýr seg í sálarfrøði um at viðgera og samanbera taltilfar um faklig høvuðsevni og at nýta, tulka og gera talvur og ritmyndaligar framløgur. Rokning í sálarfrøði merkir eisini at gera nøgdarligar kanningar og viðgera taltilfar hagfrøðiliga.
Førleikin at nýta KT snýr seg í sálarfrøði um at gera útrokningar, leita sær vitan, kanna heimasíður og kelduvirði teirra og velja út viðkomandi vitan um yrkislig evni/temu. Kunningartøknin er natúrligt amboð at brúka í undirvísing og læring, millum annað tá ið leita verður eftir tilfari á netinum so sum myndir, tónleikur, tekstir og filmar. Kunningartøkni verður eisini nýtt í sambandi við framløgur. Undirvísingin fatar eisini um fakliga at taka støðu til ymisk sløg av telduskráum við sálarfrøðiligum innihaldi. Dentur verður lagdur á, at kunningartøknin verður nýtt á viðkomandi hátt og keldukritiskt. Í sambandi við arbeiðssálarfrøði skal dentur verða lagdur á sambandið millum sálarfrøðiligu menningina og tøkniligu menningina. KT-førleikar fevna eisini um tað at kenna persónsvernd, upphavsrættindi og evnini at nýta og fylgja reglum og mannagongdum fyri samskifti á internetinum. At nýta talgild samskiftis- og samstarvstól merkir at tilevna, vísa og útgeva egna og felags margmiðlaframleiðslu.
At kanna
Førleikin at kanna er ein íborin førleiki. Vit kanna umhvørvið fyri at klára okkum í lívinum. At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg um at eggja forvitni næmingsins og at stimbra hug og dirvi hansara til at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um sálarfrøðiligar spurningar. Næmingurin skal læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan og kunnleika í bókmentum, handbókum, tíðarritum, á internetinum, umframt at gera verkligar uppgávur.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg um, at næmingurin gerst tilvitaður um og lítir á egin evni, so at hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu tøknin saman við samskiftisloysnum hevur verið við til at broytt lívsáskoðan, mentan og samfeløg.
Næmingurin evnar at orða spurningar og at seta fram tilhugsanir, sum kunnu verða kannaðar, próvføra og skifta orð um hetta við atliti at øðrum tilhugsanum. Tað merkir, at næmingurin skal vera við í samrøðum, samskifta um hugskot og tosa um spurningar og hugsandi loysnir við onnur.
Næmingurin skal læra, at verkligar royndir og frágreiðingar um tøknilig viðurskifti eru ein partur av skapandi tilgongdini, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflog. Við at arbeiða við myndlum lærir næmingurin at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Við støði í teimum fýra kjarnaøkjunum í lærugreinunum dugir næmingurin:
- At vísa hollan kunnleika til sálarfrøðiligu kjarnaøkini. At lýsa munir og broytingar í sálarligu menning menniskjans serliga í mun til normalt virkandi menniskja
- At greiða frá og kritiskt meta um sálarfrøðilig ástøði, hugtøk og kanningar, og somuleiðis seta hesi í ein søguligan og mentanarligan samanhang
- At finna og handfara viðkomandi sálarfrøðiliga vitan til ítøkiligar uppgávur og viðkomandi tilfar, og somuleiðis kritiskt meta um hesa vitan á fakligum grundarlagi
- At seta sálarfrøðiliga vitan í samband við dagligu tilveruna
- At viðgera ymiskar sálarfrøðiligar spurningar, í hesum viðfangi at seta sálarfrøðilig ástøði inn í eina vísindaástøðiliga rammu
- At vísa kunnleika um granskingarhættirnar í lærugreinini, har ímillum duga at kjakast um siðfrøðiligar spurningar í sálarfrøðiligari gransking, og eisini duga at skilja mun á gerandisligari sálarfrøði og granskingargrundaðari sálarfrøðiligari vitan
- At vísa kunnleika um, hvussu vitan verður ald fram innan sálarfrøðina, og við støði í hesum vera førur fyri sjálvur at snikka til og fremja minni sløg av kanningum, og eisini duga at kunna um úrslitini og vita, hvussu hann skal arbeiða við hesum úrslitum við vísindaligum hugtøkum sum amboði
- At meta um týdningin av søguligum og mentanarligum tættum í mun til atferð hjá menniskjum.
- Úr frásjón at síggja leiklutin hjá sálarfrøðini í hugvísindaligum, náttúru- og samfelagsvísindaligum arbeiði
- Bæði skrivliga og munnliga greiða frá sálarfrøðiligari vitan við millum annað at nýta sálarfrøðilig hugtøk.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 30 minuttir, íroknað próvdøming.
Tilfar til próvtøkuna verður útflýggja dagin fyri próvhoyringina, og umleið 24 tímar verða givnir til fyrireiking, tó ikki minni enn 24 tímar, til at gera eina synopsu. Um skúlin hevur avgjørt, at fyrireikingin kann gerast í bólkum, velja próvtakarnir, um teir vilja fyrireika seg í bólki ella hvør sær.
Próvtøkugrundarlagið er eitt kent evni við ókendum tilfari, sum próvhoyrarin hevur valt. Próvtøkuspurningurin skal hava yvirskrift, ið vísir á kenda evnið, og próvtøkutilfarið skal tillagast fyrireikingartíðina, tó í mesta lagi 8 síður. Fylgiskjøl í sambandi við próvtøkutilfarið skulu hava kelduávísing.
Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í teimum evnum, ið eru lisin. Somu spurningar kunnu í mesta lagið verða nýttir tríggjar ferðir í sama flokki/valbólki. Fylgiskjøl og annað tilfar kunnu verða nýtt oftari, eftir vild próvhoyrarans.
Próvhoyringin er tvíbýtt.
Í fyrsta parti av próvhoyringini greiðir próvtakarin frá síni synopsu. Próvhoyrarin setir útgreinandi spurningar.
Annar partur er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara. Próvdómarin kann seta spurningar.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar í seinasta lagi 5 dagar undan próvtøku.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í ókendum, ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurninginum. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og síggja próvtøkutilfarið úr frásjón.
Dentur verður í próvdømingini lagdur á, at próvtakarin dugir at
- lýsa greiðsluevnið við støði í sálarfrøðiligum frøðimáli
- viðger tilfarið við støði í sálarfrøðiligum ástøði og háttalagi
- seta tilfarið í frásjón við atliti at sálarfrøðiligum greiðsluevnum
- skipa og miðla sálarfrøðiliga vitan við støði í fakligum frøðiheitum
- gerast partur av einari fakligari samtalu.
Próvdømingin verður grunda á, í hvussu stóran mun próvtakarin lýkur fakligu førleikamálini.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsingar
Munnligt B-stig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støðið undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar. Tað er ábyrgd lærarans at skipa undirvísingina.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera sosialsálarfrøði, menningarsálarfrøði, kognitión og læring ella persónmenska og samleiki.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum menningarsálarfrøði verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum persónsmenska og samleiki. Á tann verður vitan í einum kjarnaøki roynd saman við vitan úr einum øðrum og er sostatt við til at gera fatanina av sálarfrøðini meira fjøltáttaða.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini samskiftistøkni. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av týdninginum, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Kanningararbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi og gera sítt til at menna skrivligu førleikarnar hjá næmingunum.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á sína egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat í grundini tað er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgondin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur verður eisini lagdur á heimaarbeiði og tann týðandi leiklut, hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av lærugreinini sálarfrøði. Tá ið arbeitt verður við ymiskum táttum í lærugreinini, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í sálarfrøði skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og sjálvstøðugt. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini samskiftistøkni mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum tekstsløgum og samskiftisstøðum.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið soleiðis til rættis, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður.
Í sálarfrøði skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgur, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingurin búnast og gerst meira sjálvstøðugur, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingurin skal ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tættirnir verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Kanningararbeiði kann vera gjørt í sambandi við skrivlig avrik. Kanningin skal fevna um í minsta lagi eina verkætlan við ítøkiligum úrsliti.
Næmingarnir skulu sjálvstøðugt fordjúpa seg í ein fakligan spurning. Smærri kanningararbeiði verða framd og viðgjørd.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin sálarfrøði er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn bara í sálarfrøði, kann talan verða um tvørfakligt samstarv.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Arbeitt verður við uppgávum og verkætlanum, har dentur bæði verður lagdur á arbeiðsgongd og úrslit. Hetta verður samlað í skjalamappu (portfolio) hjá hvørjum einstøkum næmingi, so at undirvísingargongdir og fakliga menningin hjá næminginum verða skjalfest.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum vitborið amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Arbeiðast skal við tí at lurta og tí at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðaval og talugávur mennast. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið, og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Í byrjanini kunnu næmingarnir t.d. lesa eina stutta bók um dagin. So hvørt sum bøkurnar gerast drúgvari, má meira tíð setast av til at lesa eina bók. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


text:
Felagsdøgurði í Saron í Sandavági
mentan18-06-2017 - 07:04 - Jóanis Nielsen
Í dag sunnudagin, verður guðstænasta og sunnudagsskúli sum vanligt kl. 11. Aftaná sunnudagsskúlan og guðstænastuna, bjóða vit øllum til góðan døgurða í meinigheitshúsinum.Øll eru vælkomin!
Í samband við døgurðan, verður møguleiki at lata stuðul til SIMBA, sunnudagsskúlaarbeiðið hjá Heimamissiónini.
Vit gleða okkum at síggja nógv fólk, børn og vaksin, ung, mammur, pápar, ommur, abbar, langommur og langabbar v.m.
Meinigheitshúsið Saron í Sandavági


text:
Vælkomin til tilmeldingarskipanina hjá Sandavágs Ítróttarfelag.
Í hesari skipanini ber til at tekna seg sum lim í Sandavágs Ítróttarfelag. Tað verður gjørt á tann hátt, at fyrsta skal man “STOVNA VANGA” við at fara inn á ”Rita Inn” ella "Menu" mitt á síðuni. Síðani skal man fara til “TILMELDING”, undir tí ítróttargrein ein íðkar, har velur tú tað liði tú skal íðka við. Har skal limagjaldið eisini gjaldast.
Tað er sera umráðandi at upplýsingarnar um "íðkarin" verða skrásettar tá vangin verður gjørdur, og ikki t.d. navn og føðidato hjá foreldrunum. Vangin skal lýsa íðkaran við m.a. røttum navni, aldri og bústaði. - Hetta er sera umráðandi tá farið verður víðari til liðtilmeldingina.
GG: Foreldur kunnu sjálvandi stovna vangar fyri børnini hjá sær og sjálvi stýra vangunum!
Gjørt verður vart við, at hendan skipanin kostar 1,6% at gjalda við, og tann upphæddin er løgd afturat limagjaldinum.
Av tí at hendan skipanin er nýggj fyri okkum er helst okkurt, sum átti at verið betri. Tit eru væl komin at senda okkum viðmerkingar og uppskot til sif@sif.fo


text:
Gospelkórið VOX framførir GLORIA
28.09.2017 - 21:31 - Ásbjørn Jacobsen
Komandi vikuskiftið fer gospelkórið VOX at hava konsertir í trimum kirkjum í Føroyum.
Fríggjakvøldið 29. sep. kl. 20.00 í Fríðrikskirkjuni á Toftum.
Leygarkvøldið 30. sep. kl. 20.00 í Vesturkirkjun í Tórshavn.
Sunnudagin 01. okt. kl. 16.00 í Christianskirkjuni í Klaksvík
Gospelkórið VOX var nógv at hoyra fyri nøkrum árum síðani. Kórið sang til konsertir, gudstænastur
og møtir í nógv ár, men gavst í 2011. Eftir steðg í 6 ár fer kórið nú at framføra aftur. Sangarar í
kórinum eru fólk, sum hava verið við upp ígjøgnum tíðina og sum eru búsitandi í Føroyum.
VOX fer at framføra verkið GLORIA eftir Tore W. Aas, sum er best kendur sum kórleiðari í Oslo Gospel
Choir. Tore W Aas skrivaði verkið GLORIA í 1996. Verkið er skrivað sum ein gudstænasta við teimu
ymisku liturgisku liðunum úr klassisku gudstænastuni – kyrie, gloria, Sanctus, trúðarjáttan, faðirvár,
Agnus dei og signingini.
Ásbjørn Berthelsen er kórleiðari hjá VOX, og hevur stjórnað kórinum síðani 1998. Eisini hevur hann
umsett verkið til føroyskt.
Konsertirnar eru ókeypis, men høvi verður at lata eina gávu til tær útreiðslur, sum eru í sambandi við
tiltakið.


text:
Vit tosa um súkkling, og vit tosa um Torkil Veyhe, sum í gjár vann sítt triðja FM heitið í Landavegsúkkling.
Hósdagin, fríggjadagin og leygardagin bleiv kappast um føroyska meistaraheitið í Landavegsúkkling.
Hósdagin bleiv kappast í Býarsúkkling, fríggjadagin í Einkultstarti og leygardagin Landavegsúkkling.
Felags fyri allar dagarnar var at veðrið var avbera gott, at luttøkutalið var høgt, og at sami vinnari var í øllum kappingunum. Torkil Veyhe kom, sá og sigraði.
Teinurin sum kappast varð á var Runt Agnið. Startur og mál var við keiina á Toftum, og leiðin gekk niðan framvið Fríðrikskirkjuni, móti Æðuvík, oman móti Runavík, og so aftur á mál við Toftakei.
Í Opna bólkinum skuldi hesin teinur koyrast tíggju ferðir. Kvinnur, unglingar og motionistar koyrdu teinin sjey ferð.
Undan seinastu kappingini hevði Torkil verið tvær ferð ovast á sigurspallinum. Hann var favorittur at vinna aftur leygardagin, tá hundrað kilometur langi teinurin skuldi leggjast afturum. Men onkur ætlaði at broyta hetta “mynstur”. Í gjár bjóðaði Helgi Winther Olsen sterka súkklarinum av, og tíðliga í kappingini royndi Helgi at sleppa frá Torkil og hinum súkklarunum, ið bjóðaðu hvør øðrum av, í kappingini um føroyska meistaraheitið.
Helgi stríddist og økti alt meira aftur til feltið. Tá umleið 60 km vóru eftir setti Torkil ferðina upp, og ein fyri og annar duttu súkklararnir av, sum perlir á snóri. Men ein helt fast. Jan Hjaltalin Olsen megnaði at halda tørn, og fekk á henda hátt arbeitt seg longur og longur frá Christian Guttesen, Áslakki Nesá, Gunnar Dahl-Olsen, og hinum sum stríddust fyri einari góðari plasering, og tí eina av trimum plássunum á sigurspallinum.
Farvæl og takk
Løtu seinni mátti eisini Jan siga takk og farvæl. Torkil bleiv við og við, og løtu seinni hevði hann innheintað Helga. So var bert eitt umfar eftir, og nú mátti eisini Helgi siga farvæl og takk. Tað bleiv til ein tryggan sigur hjá Torkil, sum eftir tíggju umfør kundi koyra einsamallur um málstrikuna, og gleðast um eitt hattrick, og sítt triðja FM heiti í ár.
Gull til Torkil, silvur til Helga og eitt flott bronsuheiðursmerki til Jan Hjaltalin Olsen.
Hjá kvinnur vann Birita Poulsen úr Vestmanna sítt triðja FM heiti. Hjá unglingum vann ein annar ungur vestmenningur eisini sítt triðja FM heiti. Tað var Tóri Thorleifsson, sum ognaði sær triðja ungdómsgullið.
Tórshavnar Súkklufelag og Sersambandið fyri Súkkling og Triathlon vil hervið takka Løgregluni, Tórshavnar Kommunu, Runavíkar Kommunu og Nes Kommunu fyri vælvild og hjálpsemi, soleiðis, at FM 2017 eydnaðist so væl sum tað gjørdi.
Myndirnar hevur Sølvi R. Hansen tikið.
Úrslit frá FM í Landavegsúkkling síggjast í viðheftu fílu.


text:
Lestrartíð: 3 ár og 5 til 11 mðr.
Umsóknarfreist: Læruplássið ásetir freistina
Útbúgvingarstaður: Danmark
Lærupláss: Hesi hava læruplássgóðkenning
Ein múrari byggir og røkir bygningar og hús, ið eru bygd úr múrsteini. Í skúlanum lærir tú um ymisk sløg av steinum og flísum. Harafturat lærir tú alt um, hvussu tú byggir og arbeiðir við mørtli og fugu.
Ein týðandi partur av útbúgvingini er at lesa arbeiðstekningar og arbeiða eftir teimum. Sum múrari lærir tú eisini at stoypa sokkul og gólv, at arbeiða við taksteini, pussa yvirflatar og leggja flísar á vegg og gólv.
Útbúgvingin gevur tær eina grundleggjandi vitan um húsabygging. Tú kanst enda tína útbúgving sum flísamontørur ella múrari. Flísar kunna setast saman í ávís mynstur, soleiðis at múrurin bæði verður vakur á at líta og haldgóður.
Sum flísamontørur lærir tú um ymiskt tilfar, at lesa arbeiðstekningar og seta arbeiðspallar upp. Sum múrari lærir tú tað sama sum ein flísamontørur, men tú lærir eisini at tekna arbeiðstekningar, at hitabjálva og arbeiða við taksteinum. Tú fært eisini skil fyri hitabjálving og at arbeiða við taksteinum.
Allar yrkisútbúgvingar eru skipaðar soleiðis, at skift verður millum verkliga læru á góðkendum læruplássi og skúlagongd á yrkisskúla.
Útbúgvingin er skipað við einari grundtilgongd á einum yrkisskúla í 20 ella 40 vikur og einari høvuðstilgongd, har tú skiftir millum starvsvenjing og skúla.
Frálæran fevnir m.a. um múraratøkni, flísatøkni, talgilda bygging, tekning og skipanararbeiðspallar. Eisini hevur tú lærugreinarnar støddfrøði, arbeiðsumhvørvi, bygging og samfelag.
Við hesi útbúgving er tað umráðandi, at tú:
● ert kropsliga væl fyri
● ert handaligur og tímir at brúka hendurnar
● hevur skil fyri rúmi og skapi
● hevur hug at arbeiða uttandura
● kann arbeiða í hæddum
● hevur skil fyri góðsku og smálutum
● kanst arbeiða í arbeiðsliði og samstarva við aðrar fakbólkar
● kennir reglurnar í fakinum og kanst brúka tær í arbeiðinum
● hevur áhuga fyri at brúka KT-amboð.
Útbúgvingin endar við sveinaroynd.
Fráfaringarroynd fólkaskúlans ella tilsvarandi.
Eftir lokna útbúgving kanst tú arbeiða sum góðkendur múrari antin við at byggja ella umbyggja hús. Tú pussar flatar, arbeiðir á tekjum, setur flísar upp og leggur gólv á. Vanliga skalt tú arbeiða hjá einum múrarafelag ella einum entreprenørfelag. Hjá múrarum kann vera minni arbeiði um veturin. Tú kanst eisini gerast sjálvstøðugur vinnurekandi.
Tú hevur atgongd til allar vinnuakademiútbúgvingar innan fakøkini: lívfrøðiliga og starvsstovutøkniliga økið, sniðfakliga økið, einkultfak, búskaparliga-handilsliga økið, KT-fakliga økið, samfelagsfrøðiliga økið, heilsufakliga økið og tøkniliga økið.
Gev gætur, at yrkisútbúgvingin skal vera ásett til at vara í minsta lagi 3 ár fyri at geva atgongd til vinnuakademiútbúgvingar. Eisini eru krøv um ávísar lærugreinar og stig, tú skalt hava staðið, alt eftir hvørja vinnuakademiútbúgving tú søkir inn á.
Vinnuakademiútbúgvingar eru framhaldsútbúgvingar, sum vanliga taka 2 ár og eru settar saman við ástøði og praksis, knýttar at ávísari vinnu ella starvsøki. Fleiri yrkisútbúgvingar geva tær eisini atgongd til professiónsbachelor og til bachelorútbúgvingar á universitetum.
Yrkisútbúgvingin til múrara er á 4. stigi í donsku góðskingarkørmunum fyri lívlanga læru. Góðskukarmurin gongur frá stigi 1–8 og ásetur tað, ið væntandi fæst burtur úr undirvísingini.
Yrkisdepilin – www.yrkisdepilin.fo


text:
Lestrartíð: 1 1/2- 4 ár
Umsóknarfreist: Læruplássið ásetir freistina
Útbúgvingarstaður: Danmark
Lærupláss: Hesi hava læruplássgóðkenning
Ein metalsmiður lærir at arbeiða við ymsum sløgum av metali, t.d. jarni, kopari og messing. Metal kann vera bleytt ella hert og kann evnast til á fleiri hættir.
Tú fært grundleggjandi vitan um eginleikarnar hjá metali. Tú lærir at meta um, hvat slag av metali skal brúkast til tær einstøku arbeiðsuppgávurnar. Harafturat lærir tú at skera, sveisa og lodda metalið.
Útbúgvingin gevur grundleggjandi vitan um eginleikarnar hjá metali, møguleikan at menna og sniðgeva og at framleiða lutir og prýði. Tú fært vitan um, hvussu nógva staðni metal er, t.d. í bilum, maskinum, rørum, kranum og skeltum o.ø.
Alt eftir læruplássi og áhuga kanst tú enda útbúgvingina við ymsum sergreinum sum jarn- og metalslípari, metaltrýstari ella sum myndristari/gravørur.
Tú hevur nógv samband við evnafrøðilig evni, so tað kann elva til trupulleikar, hevur tú viðkvæma húð ella hevur lyndi til ovurviðkvæmi. Men tú lærir eisini um, hvussu tú verjir teg.
Útbúgvingin til jarn- og metalslípara tekur 1½ ár. Útbúgvingin til metaltrýstara tekur 4 ár. Útbúgvingin til myndristara/gravør tekur 4 ár.
Allar yrkisútbúgvingar eru skipaðar soleiðis, at skift verður millum verkliga læru á góðkendum læruplássi og skúlagongd á yrkisskúla.
Útbúgvingin er skipað við einari grundtilgongd á einum yrkisskúla í 20 ella 40 vikur og einari høvuðstilgongd, har tú skiftir millum starvsvenjing og skúla.
Frálæran fevnir m.a. um at sniðgeva ymisk sløg av metali, tilvirka ymisk metalsløg og at viðgera ymisk sløg av metali. Eisini hevur tú lærugreinar sum t.d. danskt, enskt, alisfrøði og fyrstuhjálp.
Við hesi útbúgving er tað umráðandi, at tú:
● hevur áhuga fyri at arbeiða við metali – antin á verkstaði ella í framleiðsluhøll
● ert kropsliga væl fyri
● kanst arbeiða nágreiniliga og neyvt
● ert handaligur
● hevur skil fyri skapi og sniði, um tú vilt arbeiða við list sum metalslípari ella trykkjari
● sum gravørur hevur skapandi evni og dugir at tekna.
Útbúgvingin endar við sveinaroynd.
Fráfaringarroynd fólkaskúlans ella tilsvarandi.
Eftir lokna útbúgving kanst tú arbeiða innan yrkið. Tú kanst eisini gerast sjálvstøðugur vinnurekandi.
Tú hevur atgongd til allar vinnuakademiútbúgvingar, sum vanliga taka tvey ár. Hesar eru settar saman við ástøði og verkligari læru og eru knýttar at ávísari vinnu ella starvsøki: lívfrøðiliga- og starvsstovutøkniliga økið, sniðfakliga økið, einkultfak, búskaparliga-handilsliga økið, KT-fakliga økið, samfelagsfrøðiliga økið, heilsufakliga økið og tøkniliga økið.
Gev gætur, at yrkisútbúgvingin skal vara í minsta lagi 3 ár fyri at geva atgongd til vinnuakademiútbúgvingar. Eisini eru krøv um ávísar lærugreinar og stig, tú skalt hava staðið, alt eftir hvørja vinnuakademiútbúgving tú søkir inn á.
Fleiri yrkisútbúgvingar geva tær eisini atgongd til professiónsbachelor og til bachelorútbúgvingar á universitetum.
Yrkisútbúgvingin til metalsmið og metaltrýstara er á 4. stigi í donsku góðskingarkørmunum fyri lívlanga læru. Jarn- og metalslípari er á 3. stigi. Góðskukarmurin gongur frá stigi 1–8 og ásetur tað, ið væntandi fæst burtur úr undirvísingini.
Yrkisdepilin – www.yrkisdepilin.fo


text:
Skattalistin 2016
20. Nov 2017
Skattalistin fyri 2016 liggur frammi til alment eftirlit á kommunuskrivstovuni frá mikudegnum 22. nov. 2017 til og við mikudagin 6. des. 2017 í vanligari skrivstovutíð....
les meir
Bingjuplássið stongt mikudagin 1 nov.
01. Nov 2017
Vegna tekniskt brek á brennistøðini hjá IRF, verða bert húsarhaldsposar heintaðir hesa vikuna, tí er bingjuplássið stongt mikudagin 1 nov. ...
les meir
Fundarskrá fyri bygdaráðsfundin 1 nov. 2017 kl. 19.00
01. Nov 2017
Skrá: 1. Umbøn frá Hvannasunds Havn um eykajáttan - 2 viðgerð2. Stuðulsumsóknir 3. Tónleikaanlegg til kommununa4. Feriupolitikkur í Barnahúsinum Imba5. Eykajáttan Barnahúsið Imba6. Broyting...
les meir
Ferðsluljósini rigga nú aftur
30. Okt 2017
Ferðsluljósini rigga nú aftur. Arbeitt verður tó við ferðsluljósunum hesa vikuna, fyri at vita, um tey rigga sum tey skula. ...
les meir
Bingjuplássið stongt leygardagin 28 okt.
27. Okt 2017
Tekniskt brek: Brennistøðin tekur ikki ímóti burturkastiVegna tekniskt brek á brennistøðini hjá IRF, verða bert húsarhaldsposar heintaðir hesa vikuna, tí er bingjuplássið stongt leygardagin 28...
les meir
Kommunuskrivstovan
18. Okt 2017
Kommunuskrivstovan er stongd í morgin 19 okt. ...
les meir
Rottangatøming í Hvannasundi
17. Okt 2017
Fólk frá reinsitænastuni hjá IRF fara at tøma rottangar í Hvannasunds kommunu seinni í hesi vikuni.IRF heitir á fólk í Hvannasunds kommunu um at tryggja:•...
les meir
Drekkivatnið reinsað aftur
27. Sep 2017
Boða verður frá, at reinsiskipanin í vatnverkinum, er sett til aftur. Tískil er ikki longur neyðugt at kóka drekkivatnið. ...


text:
Á Skála verður skipað fyri jólasølum og framsýningum v.m. leygardagin 12. desember.
Luttakararnir
eru av Skála og nærumhvørvinum, og er talan serliga um heimagjørdar
lutir, so sum jólaprýði, klædnapløgg, smúkkur, bomm og málningar.
Hetta fer fram í hugnaligum neystum eftir Gamlavegi, og umframt sølu og framsýningar eru eisini onnur áhugaverd tiltøk á skránni.
Jólamenn vitja, barnakór syngur, "Kom við til Spæliland" luttekur, barnaverkstað o.a.
Neystini hava eisini fingið stuttlig nøvn, sum oftast sipa til neystaeigaran.
Tiltakið byrjar klokkan 14.00. Stigtakararnir vóna at síggja nógv fólk, og eru øll hjartaliga vælkomin.


text:
Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður
Undirritaði heitir við hesum á tygum um, sum skjótast, at taka stig til, at týski barnalæknin, Ulrike Steuerwald, fær eina almenna føroyska viðurkenning og heiður fyri sítt slóðbrótandi arbeiði innan genetiskar sjúkur í Føroyum.
Flestir føroyingar munnu vita, hvussu týðandi arbeiðið hjá Ulrike Steuerwald er fyri tey, sum stríðast við Carnitine Transporter Deficiency, stytt CTD. Tað er ikki ov nógv sagt, at týski barnalæknin hevur bjargað føroyskum mannalívum.
Millum læknar í Føroyum tykist semja vera um, at Ulrike Steuerwald hevur avrikað nakað heilt serligt í arbeiði sínum innan genetiskar sjúkur. Herfyri skrivaði Knud Jacobsen, kommunulækni á Eiði, m.a. soleiðis í brævi til undirritaða:
”Fá fólk hava havt so stóran týdning fyri heilsustøðuna sum Ulrike við sínari uppdaging av genetiskum sjúkum her í oyggjunum. Hennara eldhugur, íðni og menniskjaligheit bera í sær, at rættiliga nógv fólk standa í beinleiðis takksemisskuld til hennara”.
Semja man vera í Føroyum um, at Eiðislækni hevur grein í sínum máli.
Einstaklingar hava ivaleyst takkað Ulrike Steuerwald fyri týðandi arbeiðið við CTD, men tað er hóskandi, at almennu Føroyar viðurkenna hennara stóra týdning fyri landsins heilsustøðu og veita henni samsvarandi heiður.
Avrit av hesum brævi er sent landsstýrismanninum í heilsumálum.
Edmund Joensen
løgtings- og fólkatingsmaður


text:
Kelduvaðið - Betesda 100-ára hátíðarhald: Takkar- og lovsongsmøti
EvR Sending. Takkar- og lovsangsmøti við sangi og upplestri úr Betesda í Klaksvík í sambandi við 100-ára hátíðarhaldið
Frá evr.fo:
Takkar- og lovsangsmøti við sangi og upplestri úr Betesda í Klaksvík í sambandi við 100-ára hátíðarhaldið.
Frásøgn: Tóra við Keldu.
Boðskapur: Jógvan Høj.
Sendingar í samband við 100-ára haldið hoyrast eisini á www.Betesda.fo undir teiginum “Miðlar”
Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í sendingum á R7, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.
Mest lisið í farnu viku
Góð ráð til at eyðmerkja maktmenniskju
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Leopardsnigilin vinnur á morsniglinum
Tá fake gerst fakta
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Vespureiðrið (76) - 14. mai 2018
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Fyrsti spakin settur í til nýggjan Hvalbiartunnil
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Rák (6) - Urtagott
Radiooperatørur roknaði positionina út, tað var bjargingin
Prát við Regin Jacobsen, um at Bakkafrost hevur keypt sølufyritøku í USA
Løtan er ikki røtt
NOVA úr Suðuroynni - Sending 6
Gjørd av byggiblokkum
Hetta kann ikki góðtakast
Doyði av e-sigarettini
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Forða fyri at manningarnar koma at bera kostnaðin
Opið hús á Kambsdali í sambandi við at FabLab verður alment tikið í nýtslu
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Orð: Zacharias Zachariassen
Lag: Ira Forest Stanphill
1. Guds Sonur steig úr dýrdini í henda myrka heim
at loysa bundnar syndarar og frelsu vinna teim.
Í garðinum hann stríddist í einsemi á knæ,
í deyðakvølum, har hann lá og bað:
“Tak frá Mær henda kalik, á, Faðir, biði Eg,
tak burtur hesa angist, ið gongur yvir Meg!
Men er tað ikki gjørligt, tá veri vilji tín,
og kæri Faðir, ikki vilji Mín!”
2. So gekk hann hina trongu leið heilt út á Golgata,
tí annar útvegur var ei at strika skuldina.
Á krossin varð hann negldur, í myrkri hekk hann har;
vár syndaskuld til fulnar rindað varð! Hann rópti:
“Tað er fullgjørt!”, burt skuldarbrævið var!
Hann negldi tað á krossin, tí syndina hann bar!
Við sínum egna deyða hann deyðans fúrsta sló
og triðja dagin upp við sigri stóð!
3. Nú situr hann í Himlinum og dýrdargjørdur er!
Og navnið yvir øllum øðrum nøvnum Jesus ber!
Hann biður fyri sínum, hann førir tey á mál
og frelsir teirra anda, likam, sál! Nú skjótt hann
kemur aftur við yvireingils rødd, hans veildisróp
tey kallar, hvar enn tey eru stødd. Í einum eygna-
bragdi, við síðsta lúðurin, hann flytur okkum inn
í Himmalin!


text:
Jólini eru okkara størsta hátíð. Tað speglast eisini aftur í máli okkara, m.a. við teirri ørgrynni av samansettum orðum, har ið jól er fyrri liður. Í orðasavninum á Føroyamálsdeildini eru tey tætt upp ímóti tvey hundrað í tali, men fleiri teirra eru lítið merkisverd og tilvildarliga samansett orð; tílík orð hava tí ikki verið tikin við í orðabøkur. Eg skal nú nevna nøkur jólaorð og tiltøk, har sum jólini verða nevnd. Fyrr eins og nú varð á jólum mangan tikið stóran til, bæði til klædna og matna, og orðatiltøkini siga tað tí: at liva sum á jólum ella at hava jól og góðar dagar ella bert hava jóladagar. Jólablíðskapur ella jólablídni mátti ongastaðni tróta, og har hoyrdi jóladrekkað uppí, ella sum tað onkustaðni er uppskrivað, jólaløgurin. Øllum varð boðið okkurt, tí stórur dentur varð lagdur á, at eingin mátti bera jólini á bakinum ella bera jólini út aftur, sum eisini varð sagt. Fekk onkur ikki læst síðsta plaggið av fyri jól, galt um at krógva tað burtur, tí annars varð tað tikið jólamorgun og hongt upp í tróðrið at arga hana við, ið jólatrøllið átti, og verri skomm var ikki til enn at fáa jólatrøll. Eingin fór heldur á flot í plaggi, sum verið hevði jólatrøll.
Børn, sum vóru vekrað um jólini, kundu fáa jólaríggjur, sum sagt verður norðuri í Eysturoynni, ella jólaandvekur, sum er uppskrivað í Norðoyggjum. Tey vóru ómøgulig og gjørdust rangsvøvnt. Tá var vandi fyri, at sovorðið barn kundi verða jólaskekil, fáa fleingjuna á jólum, og verri skomm kundi ikki henda einum barni enn at verða jólaskekil. Í Sumba verður sagt jólaskeki og í Sandvík og Skúvoy verður sagt jólasnøkil. Um børn, ið biðja um tað ómøguliga, verður sagt: "trøllabørnini gráta eftir hvonnum á jólum". Um eitthvørt, sum er sera sjáldsamt, kann verða sagt: Sum lundi á jólanátt.
Tað var gamal siður, tá ið dreingir høvdu gentur burtur í øðrum bygdum, at fara at fríggja um jólini. Tað vanliga var, at fríggjarin rann meir enn gekk á ferðini. Men eitt orðatak høvdu tey gomlu, sum ljóðaði so: Tað er ikki altíð, at jólafríggjari verður páskafríggjari.
Gamalt orð sigur, at sóknartíðin røkkur til jóla. Sóknartíðin er tíðin frá fyrsta skurðfjalli til seinasta klippingsfjall. Um veðrið søgdu tey gomlu, at var tað ikki harðført fyri jól, varð tað ikki harðført eftir jól. Eisini varð sagt, at "jólasummar verður páskavetur", ella "svørt jól verða hvítar páskir". Var hann vestan í ættini jólanátt, merkti tað seyðadeyði. Var hann norðan í ættini jólanátt, merkti tað, at alt skuldi vera gott tað árið. Var hann sunnan í ættini jólanátt, merkti tað sjúka, og var hann eystan í ættini jólanátt, merkti tað fólkadeyði ella harradeyði, men orðatakið sigur eisini, at "hvør kelling livir til jóla". Ár, tá ið fyrsti jóladagur ber upp á sunnudag, verður nevnt gylliniár. At enda eitt jólaorð, sum ikki beinleiðis hevur við jólini at gera; tað er orðið jólatvongur, sum merkir strá, ið standa eftir, tá ið sligið verður (um t.d. slóttumaðurin er óvanur við at sláa).
Anfinnur Johansen


text:
Djóralívið í USA
Djóralívið í USA er bæði áhugavert og sermerkt. Har eru til dømis búffil, úlvur og kongaørn.
Stórir partar av vakrastu og stórslignastu náttúruni í USA eru varðveittir. Í USA eru fleiri enn 6 770 (í 2011) tjóðgarðar ella friðlendi, sum tilsamans eru meira enn 2 607 131 km2 til støddar [1]. Uppi í hesum eru t.d. Everglades National Park í Florida og Grand Canyon National Park í Arizona. Fyrsti tjóðargarðurin var Yellowstone National Park í Wyoming, hann varð latin upp í 1872.
Innihaldsyvirlit
Vesturríkini[rætta | rætta wikitekst]
Ómildar og turrar oyðimerkur, til dømis Death Valley, eru í útsynningspartinum. Eins og flestu plantuátarar í oyðimørkum, heldur lagdhalakanin til í urðum ella í nánd av runnum, so hon skjótt fær leitað sær skjól, er vandi á ferð. Stutti halin líkist hvítum ullarlagdi.
Helsuteðlan etur aðrar eðlur og skordjór. Hon verður í mesta lagi hálvan metur long. Stórur súlnakaktus veksur mest í Arizona. Hann veksur seint, og kann gerast 14 m høgur. Tær hvítu blómurnar draga ymisk skordjór at sær, til dømis svalufirvald. Helsioydlan, sum livir í oyðimørkunum í útsynningspartinum í USA, krógvar seg undir steinum um náttina og kemur fram um morgunin at verma seg í sólini.
Nógv oyðimarkardjór sova alla ta turru, heitu árstíðina, so tey kornast undan tí ovurhonds hitanum. Hetta nevnist summardvali. Nógv djór, til dømis froskar, eðlur, skordjór og sniglar, liggja í summardvala í oyðimørkini í USA. Áðrenn sniglar fara í summardvala, leggja teir slím fyri gágguna, slímið harðnar í sólini.
Amerikanska puman er av kattaættini. Puman trívist í tjúkkum skógi eins væl og í hálvgum oyðimørk. Kalldjórið kann vera 1,8 m langt og viga eini 100 kg. Helst um náttina reikar puman um á veiðiferð. Djórini, hon tekur, eru ymisk til støddar, eitt nú hara, rotta og hjørtur. Fyrr jagstraðu og skutu teir pumuna, tí hon av og á tók djór frá bondunum.
Skógarbjørnin í USA verður eisini nevnd grizzlybjørn ella kodiakbjørn. Grizzlybjørnin livir í til dømis Alaska, Montana og Washington. Hon etur nógv ymist, til dømis plantusprotar um várið og fruktir um heystið, men eisini djór og hunang. Kvenndjórið leggur tveir ella tríggjar ungar í vetrarhíðnum. Einasti fíggindi hjá stóru grizzlybjørnini er menniskjan.
Svartabjørn er vanligari at síggja. Svartabjørn (baribalbjørn) heldur eisini til í skógum og friðaðum økjum í USA. Allar eru ikki svartar, summar eru myrkamorreyðar ella reyðmorreyðar. Svartabjørn dugir væl at klintra í trøum og er kvik á føti, kann renna 40 km um tíman. Í t.d. Montana, Idaho og Oregon heldur svartabjørnin til. Labbarnir eru stórir, breiðir og førligir. Hon hevur stórar kløur.
Í Nevada eru nógv eiturdjór, til dømis slangur og sporðdrekar. Oyðimarkarsporðdrekin tekur skordjór og maðkar, hann tekur tey við klónum. Eiturkrókin brúkar hann mest til verju. Nógv eiturdjór liva í stóru oyðimørkunum inni í statinum.
Alaska[rætta | rætta wikitekst]
Djóralívið í Alaska er ógvuliga ríkt og fjølbroytt. Í Norðuralaska eru arktisku oyggjarnar altíð undir kava og ísi. Reindjór skava í kavanum eftir skón og mosa. Elgurin heldur til í stórum skógum í Suðuralaska. Um summarið, tá ið ísurin tánar á vøtnum og í áum, fer elgurin úti at eta vatnplantur. Um veturin etur hann knubbar og smáar greinar á trøum og runnum. Elgur reikar helst einsamallur, tó ikki í brundtíðini.
Fleiri enn 25 000 krabbasløg eru í Alaska [3].
Miðríkini[rætta | rætta wikitekst]
Heimsins størstu grasfløtur eru preriurnar í Dakota, Iowa, Kansas, Nebraska og Oklahoma. Á grasfløtunum halda nógv djórasløg til. Ongsprettur, termittir og meyrur, ið fjala seg í grasinum, eru góð føði til dømis hjá meyruátarum og beltisdjórum. Gnagdjór grava holur á øllum grasfløtum.
Meginparturin av teim stóru grasfløtunum, preriunum, sum vóru í Miðvestri í USA, eru nú lagdar undir plógv. Tó hava fleiri djórasløg staðið seg, helst gnagarar, til dømis jarðaríkornin. Djórini grava longur holur í jørðini og loysa moldina, so væta og føðsluevni seta ígjøgnum hana. Jarðaríkornin heldur saman í smáum flokkum. Slættahundar verða teir eisini nevndir, tí tað letur í teimum, sum tá ið hundahvølpur goyr. Í hvørjum flokki er eittans kalldjór, nøkur kvenndjór og so ungarnir. Flokkarnir eru so aftur skipaðir í heilt stórar flokkar. Undir svørðinum á lendi, ið er kanska 40 ha til støddar, kunnu á allari støddina vera samfestar, íbundnar holur, har jarðaríkornin heldur til í hundraðtali.
Amerikanski preriuúlvurin er í ætt við sjakal, úlv og taman hund. Sum flestu hundar gongur úlvatíkin í 9 vikur og leggur einar fimm hvølpar. Teir súgva tíkina fyrstu sjey vikurnar, men bara fýra vikur gamlir eta teir eisini hálvsodnaða føði, sum foreldrini klíggja upp aftur til teirra. Preriuúlvurin og tíkin halda saman alt lívið og liva saman við hvølpunum í ættflokkum. Preriuúlvstíkin leggur vanliga eina ferð um árið.
Í teimum ógvuliga stóru nálaskógunum norðanfyri er summarið stutt og veturin langur og kaldur. Um heystið legst bjørnin í híð, og har verður hon liggjandi, til lýðkan kemur várið eftir. Summi djór hava drigið sær mat saman, sum tey eta um veturin. Flytifuglurin fer suðureftir. Reindjór og elgur søkja sær lívd í skógunum og skava í kavanum eftir skón og mosa, meðan tey vara seg fyri úlvinum. Um várið kemur flytifuglurin aftur, firvaldarnir flákra ímillum greinarnar, og hjørturin bítur nýsprotnu nálirnar av trøunum.
Preriuuglan er vanlig allan vegin norðan av grasfløtunum í USA og suður á grasfløturnar. Ofta ger hon sær reiður í holum, sum viskakur eru rýmdar úr. Preriuuglan tekur skordjór, læming, kanin, dunnu, mýs, fugl, eðlu, slangu og ongsprettu. Steggin er vanliga hvítur ella sjómutur. Bøgan er størri og meira ríput. Hetta slagið er í skógunum í t.d. Michigan, Wisconsin og Dakota.
Neyt - búflar, oksar, kýr - eru ein tann fjølmentasti alidjórabólkurin í t.d. Texas. Fyrr vórðu neytini mest spent fyri amboð, men nú verða tey mest ald fyri kjøtið og mjólkina.
Eysturríkini[rætta | rætta wikitekst]
Tað eru 18 sløg av hálvbjarnum, m.a. tváttarbjørn. Øll sløgini eru í USA. Tær eru skjótar og fimar og mest frammi um náttina. Tá leita tær í ruskdungum eftir føði, taka grøði av bóndagørðum og smáfenað.
Norðuramerikanskt puntsvín etur børk og nálir av barviði. Puntsvínið dugir væl at kliva í trøunum. Um summarið er tað heldur niðri á sløttunum og etur plantuleggir, fruktir og fræ. Longu tindarnir á bakinum verja væl. Tó at puntsvín líkist vanliga tindasvíninum, eru djórini bæði ikki í ætt.
Nú er stórur partur av skóginum høgdur, men enn eru bjørn, úlvur og geypa í hesum fyrndarskógi. Stinkdjór (skunkar) halda til í skógum í USA. 13 stinkdjórasløg eru. Tey eta egg, smádjór og fruktir.
Í vátlendinum í landsynningspartinum í USA eru stórir mýrar, blotar og vøtn. Amerikanski alligatorurin livir í mýrunum og áunum í t.d. Alabama, Louisiana, Georgia og Florida. Hann kann gerast 3,6 m langur. Her er eisini froskar, fiskur, paddur, skjaldbøkur og skriðdjór.
Høsnaslagið reyð rhode island eitur eftir statinum Rhode Island. Tær verpa væl og smakka frálíka væl.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.nps.gov/index.htm
- ↑ http://www.nevadapca.org/scorpion.html
- ↑ http://www.afsc.noaa.gov/kodiak/facilities/crablist.pdf


text:
Fyri vestan Sandsbygd er eitt stórt hol niður í jørðina, sum kallast “Gívrinar hol”; undir tí býr ein gívur.
Tað er manna søgn, at maður fór heiman av Sandi og niður á botn á holinum at finna gívrina. Hann kom væl fram sína ferð og sá har yvirvaksna kelling standa og mala gull á eini kvørn; eitt lítið barn sat inni hjá henni og spældi sær við eitt gullkelvi. Kellingin var blind, og tí hætti maðurin sær so spakuliga fram at kvørnini og tók til sín av gullinum, ið hon mól.
Gívurin hvørki sá ella hoyrdi nakað til hansara, men kendi tó á sær, at okkurt ilt mundi vera á ferð og mælti tí: “Annaðhvørt er tað músin, ið melur, ella tjóvurin, ið stjelur - ella ruggar henda gamla ikki rætt”. Maðurin fór nú frá henni við gull-inum, tók gullkelvið frá barninum og sló tað í heysin; tað fór tá so sárt at gráta. Nú, gívurin hetta hoyrdi, grunaði hon ilt og sprakk á føtur, trilvaði eftir honum um alt hellið, men fann ongan, tí at maðurin var tá longu sloppin upp úr holinum, stigin á hestin og tví-sporaði sum skjótast heim við gullinum.
Gívurin rópaði tí sum harðast eftir grannkonu síni, segði henni frá sínum vanda og bað hana hjálpa sær at taka tjóvin. Hon var ikki sein á føtur at renna eftir honum, ginaði tvørtur um vatnið so fast, at fótasporini síggjast enn í steinunum hvørt spor sínumegin vatnið, og kallast tey “Gívrinar spor”.
Hann var komin so væl framman undan, at langt var ímillum teirra, til tess hann kom á Vølismýri, tá var hin gívurin komin honum so nær, at hon náddi at tríva um halan á hestinum, og hon slepti honum ikki, men steðgaði hestinum í ferðini; maðurin koyrdi so hart undir hestin, at hann sprakk fram eitt lop, men halin slitnaði frá, tí at gívurin var føst á fótum og orkaði at halda ímóti; hesturin datt, og maðurin fram av honum - tá sást kirkjan, og maðurin var bjargaður, og gívurin, sum tá einki vald hevði á honum, mátti við tí skili venda aftur.
Enn hoyrist yvir “Gívrinar holi”, hvussu hin gamla blinda gívurin melur gull í tí djúpa hellinum.
V.U. Hammershaimb: ”Færøsk Anthologi I”, 1891


text:
Seyðaskinn
Vit hava í fleiri ár garvað seyðaskinn. Skinnini kunnu bæði keypast í handlum kring landið og beinleiðis frá okkum.
Sum útgangsstøði royna vit at gagnnýta tilfeingið, ið er á garðinum, sum best. Tí er tað sera hugaligt at vit nú kunnu garva øll skinnini av seyðinum vit fletta á oynni. Vetrarhálvuna, fer væl av okkara tíð til at garva seyðaskinn. At hava arbeiðið, sum ikki er treyta av veðrinum, hóskar okkum væl.
Umframt at vit garva skinn av okkara egna seyði, ber eisini til at senda skinn út at garva.
Handfaran av skinnum
Um vit skulu hava fyrstafloks skinn, er umráðandi at fara væl um. Ansa eftir hundabit, hvussu vit taka seyðin og øðrum líknandi. Her hugsa vit um, tá ið seyðurin verður handfarin á lívi. Hesar hendingar geva blóðmeltingar og ger at skinnið ikki verður bleytt. Hetta sæst týðuliga, tá skinnið er komið av og liggur og kølir.
Um tú ynskir eitt fyrstafloks garvað skinn, skal seyðurin ikki verða tikin í ullina á kroppinum.
Um ynskið er at hava hálsin mitt fyri á skinninum, er umráðandi at skera mitt niður fyri. Skjótt er at fáa eitt skinn, ið hevur hálsin til aðra síðuna.
Eisini er skjótt at fara skeivur, tá ið beinini verða sprett.
Umráðandi er eisini at snøgga skinnið eitt sindur. Um blóð er á skinninum, er gott at fáa so nógv av sum gjørligt. Best er at skera pung, hala, feitt og líknandi burtur.
Tá liðugt er at tumma, er umráðandi at skinnið verður kølt og liggur útbreitt á einum turrum stað. Soleiðis skal skinnið liggja umleið hálvan tíma.
Umráðandi er at skinnið liggur á einum sløttum stað og hevur plastikk undir.
Síðani verður umleið fýra kilo av salti spreitt á skinnið.
Best er um skinnið kann liggja útbreitt, kalt og ikki ballað saman. Tí at saltið kann renna burtur har, sum skinnið kemur saman og so kemur skjótt rot í.
Soleiðis skal skinnið liggja fýra dagar og kallast hetta blóðsalting. Eftir fjórða dag rystir tú saltið av og spreiðir fýra kilo av nýggjum salti á.
Soleiðis kann skinnið liggja trygt eina tíð.
Eru nakrir spurningar, eru tit vælkomin at seta tykkum í samband við okkum.
Aftur
Einans
Kr. 950,-
Bílegg vøru:
Ring á +298 371260
ella skriva til


text:
Skrivað hevur: Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen
“Tá eg biði hana lesa, so situr hon og gløðir út í luftina ella uppí loft…… ”
Tí er einki nýtt í.Tað er gamalt í skúlahøpi. Vit hava ofta lyndi til at trúgva, at manglandi hugsavnan er grundin. men rættast man nokk vera at spyrja seg sjálvan:
” Ja, men hví man hon gera tað?”
Eg trúgvi ikki, at tað er tí hon er óargalig. Tað er heilt víst okkurt annað.
Arbeiðið seinastu árini í Felagnum fyri Lesi- og Skriviveik og mín langa karriera í fólkaskúlanum hava givið mær nógvar royndir og innlit í, hvat hesi børnini hava at stríðast við. Tey hava ilt við at fáa bókstavirnar at verða til orð, orðini til setningar, setningar til meiningar, meiningar, ið geva meining og vitan og undirhald.
Tí sita tey og gløða út í tóman heim, ella venda eygunum upp í loft, tá tú roynir at lesa við teimum. Kanska royna tey at finna tey svar, sum íhvussusoer ikki eru at finna í bókunum, onkustaðni undir loftinum ella uttanfyri vindeygað? Eitt er so púra víst, tað er eingin meining at hóma millum dansandi stavirnar í bókini. Bert djúp fánýtiskensla.
Eg velji her at skriva um tann stilla og fálátaða næmingin.
Ein mamma orðblinda gentu sigur hesa søguna:
Eg eri mamma eina orðblinda gentu. 10 ár hevur hon gingið í skúla. Vit hava alla tíðina vitað, at hon hevur havt trupulleikar við lesingini. Skúlin metti, at alt skuldi nokk laga seg. Gentan var jú fornuftig og rólig so ….” Tað man fara at koma”. Vóru orðini. Men nei, her kemur einki. Kanska skulu vit heldur siga, tað stendur við og versnar. Men gentan hevur tað gott millum vinir, so hvat er at gera??? Jú, eg skal viðganga, at vit lata standa til.. men hvat hava vit í at velja? Hvør hjálp er at fáa? Okkurt lesiskeið her onkur eykatími har, men ongantíð nakað varandi tilboð um lesi hjálp.
Haldi ikki vit hava fingið nakað munagott tilboð tá samanum kemur. Og allarhelst hava vit heldur ikki kravt nakað. Vit hava eisini verið alt ov fitt og ikki viljað verið til stríð. Fittir og vælmeinandi lærarar. Øll góð við okkara gentu, men fakligt sera soltið. Kom út við einum prógvi, sum ikki var pappírið vert. Men okkara genta skuldi nokk klára seg, tí hon er so tolin, so fitt og góð og dugdi so væl til hendurnar. Framúr í heimkunnleika!!! Við øðrum orðum hon skuldi bara finna sær ein góðan mann. Halda hús og fáa børn!
Men tað var ikki hennara dreymur.
Hon vísti seg at vera ein rættiligur fightari, ið visti hvat hon vildi!
Nú aftaná eri eg rættiliga ill við meg sjálva, at eg bara lat standa til, sigur mamman. Nú hevur dótturin fingið staðfest orðblindni og fær hjálp frá serkønum fólki. Og hon stórtrívist og mennnist og tekur studentsprógv í summar.
Hjálpin kom ikki úr fólkaskúlanum.
Tíbetur er hettar við at broytast. Fyri 4 árum síðani vórðu 17 orðblindalærarar útbúnir at taka sær av vaksnum orðblindum. Herfyri byrjaði nýggj orðblindalærara útbúgving av m.ø fólkaskúlalærarum. Lesilærara útbúgvingin skuldi eisini kynt kertlar í myrkrinum.
So ljós er fyri framman, kunnu vit nú siga við mammuna. Nú eiga vit at vera so mikið væl fyri fakliga í skúlunum, at vit duga at taka hond um trupulleikan.
So er bara eftir at fáa tað fíggjarliga eisini at bera til!
Livst so spyrst!


text:
Stýrið og starvsbólkurin í Kommunufelagnum vóru í seinastu viku á arbeiðsferð í Bergen í tveir dagar.
Á ferðini var arbeitt við spurninginum um, hvørji málini eru, sum krevja serliga raðfesting í arbeiðinum hjá felagnum komandi tíðina, og hvussu politiska ávirkanin hjá felagnum kann styrkjast.
Eisini var áhugaverdur fundur við norska Kommunufelagið KS.
Astrid Toft, sum er dagligur leiðari fyri KS í Hordaland, greiddi frá ymsum málum, sum eru á politisku dagsskránni. Millum annað greiddi hon frá ætlaðu nýskipanini innan kommunala geiran í Noregi. Ætlanin við hesi nýskipan er at menna staðbundna fólkastýrið, og at skapa menning kring alt landið, sum er rótfest í teimum møguleikum, ið eru at finna í hvørjum einstøkum øki.
Á myndin síggjast leiðslan í Kommunufelagnum saman Astrid Toft, leiðara fyri KS Hordaland.


text:
Blaðið
Í STROK kanst tú lesa um alt, sum er týdningarmikið í lívinum. Her er eitt sindur meira um innihaldið í blaðnum.
Í STROK kanst tú lesa um alt frá vinarlagi og kærleika til ítrótt, tíðindi, søgur, kelidjór, plantur, mat, ítriv, og skemtisøgur. Her er pláss fyri øllum, stórum sum smáum: Hvussu verður olja gjørd? Nær verður man forelskaður? Hví geispa vit? Hugskotini eru nógv, og eisini frá tykkum lesarum. Í fleiri enn 60 ár hevur barnablaðið STROK verið ein góður vinur hjá børnum og ungum – og soleiðis verður eisini í framtíðini! Í hvørjum STROK er millum annað:
YNSKIMYNDIN
Í STROK eru tað lesararnir, ið avgera hvør ynskimyndin í blaðnum er: sangarar, sjónleikarar, dýr ella ítróttarfólk. Send okkum tíni ynski!
BLITS
Alt um tey kendu. Í STROK ber eisini til at lesa um hottastu sangararnar, kulastu sjonleikararnar og dýrastu ítróttastjørnurnar.
GREINAR
Hvat dáma øðrum børnum og ungum at gera? Hvat rør seg í Føroyum og úti í heimi? STROK skrivar um verulig ting til verulig børn.
SPYR BARA ...
Hava kettur 9 lív? Ber til at sms’a í SMS? Eru nógvir serviettar í Sovjet? Spyr Gløgga Blobb um alt millum himmal og jørð. Hevur tú ein spurning um eitthvørt gera STROK-frøðingar, serfrøðingar og Blobb alt fyri at svara honum.
LÆTT & LESKILIGT
Mungar tú? So eru pannukøkur við jarðberjaróma, heitt kaka við piparmyntusmakki, pitabreyð við tunfiskasalati ella sólberjaísur kanska nakað, ið freistar. STROK bjóða tær nýggjar og leskiligar uppskriftir í hvørjum blað.
UPPGÁVUR
Í STROK eru altíð fleiri síður við krossorðagátum, sudoku og krimigátum at loysa, og góðir vinningar at vinna.
HURL UM BURL
Uppslagstalvan hjá STROK-lesarum. Stuttligar myndir, tekningar, søgur, listar, tipp, yrkingar, uppskriftir, heilsanir, Eg og mítt kelidýr og annað er at finna her.
FLÓVISLIGT OG LOYNILIGT
Á hesu síðuni blanda vit flóvisligar hendingar við loyniligar loynidómar hjá lesarum.
VÍSINDI OG FAKTA
Alt um spennandi vísindi. Les um heilan, rúmdina, havsins dýpi, dinosaurar og nógv annað.
UMMÆLI
Nýggjar bøkur, filmar, tónleikafløgur og telduspøl verða ummæld av ummælarum okkara. Tey siga sína meining og býta út 'S'.
GAMAN
Og so var tað hin um danskarin, normannin og føringin, sum... Hevur tú hug at flenna er altíð ein góð ein at finna á síðuni við skemtisøgum.


text:
Bakkafrost byggir nýggja smoltstøðina á Strond. Hendan smolstøðin er ein liður í...
Fyri at nøkta El-tørvin í Suðuroynni verður orkumátturin á Vágsverkinum øktur. Talan...
Fyri at økja um vatnmongdina á eystara armi á Skálafjørðinum, bleiv ein...
Nýggj hitamiðstøðin hjá Fjarhitafelagnum í Klingruni verður við grønari orku. Um tann...
Eftir at turbinurnar á Fossáverkinum í Vestmanna eru renoveraðar, er sjálvur bygningurin...
Í 2005 bygjaði Seqi Olivine verkætlanin í Fiskifjørðinum í Grønlandi, har ein...
Arbeiðið at gera nýggja útleiðing av høvuðskloakk í Kúrdali byrjaði í 2005....


text:
Leirvík
Leirvík er millum elstu bygdir í landinum við rótum heilt aftur í víkingaøldina. Fornfrøðiligi útgrevsturin á Toftanesi staðfesti, at bygt varð stutt eftir ár 800, og harvið at fólk hava búleikast í bygdini í eini 1200 ár.
Bygdin hevur ígjøgnum tíðina verið ímillum frægastu útróðrarbygdir í landinum. Í dag húsast fiskavirkið Tavan, ið varð kosið ársins virki í 2010, og Faroe Marine Products, eisini kent sum høvdavirkið, í bygdini. Knettir og fiskapylsur verða eisini framleiddar í bygdini, og hevur føroyski offshore risin Skansi sín uppruna her.
Leingi hevur Leirvík verið bindiliðið millum Norðoyggjar og restina av landinum, og í 2006 var Norðoyatunnilin, ið gongur undir Leirvíksfjørð, tikin í nýtslu og harvið var fast samband millum Borðoynna og Eysturoynna.
Tann 1. januar 2009 legði Leirvíkar kommuna saman við Gøtu kommunu, og nýstoypta eindin fekk navnið Eysturkommuna.
Í Leirvík búgva 902 fólk.
– dagført juli 2016


text:
[This text is not available in English]
Føroyar ganga 25 pláss fram í Vísitølunum fyri Menningarmøguleikar (Regional Potential Index) hjá Norðurlendska ráðharraráðnum. Staðfest verður, at Føroyar eru tað økið í Norðurlondum, sum hevur størstu framgongdina.
Vísitølini eru úr frágreiðingini State of the Nordic Region 2018 (http://www.norden.org/da/tema/state-of-the-nordic-region/download-state-of-the-nordic-region-2018-1) hjá ráðharraráðnum. Frágreiðingin, sum er hin nýggjasta av sínum slagi, savnar ein hóp av hagtølum um Norðurlond. Norðurlandahúsið og NORA bjóða til framløgu av frágreiðingini afturvið ábiti og kaffi. Greitt verður frá, hvussu Føroyar standa seg samanborið við hini Norðurlondini.
Tiltakið verður í Norðurlandahúsinum 20. februar kl. 8:30-10:00.
Framløgur:
Poul Michelsen, norðurlendskur samstarvsráðharri
Linus Rispling, Nordregio, ritstjórnartoymi fyri State of the Nordic Region
Ólavur Gregersen, limur í útnorrøna bioøkonomiska panelinum
Tiltakið er ókeypis. Heitt verður tó á áhugað at boða frá luttøku í telduposti til conference@nora.fo


text:
Eitt fótbóltslið sum TB
ei vit hava sæð.
Teir vunnu bæði HB
og onnur lið so fræg.
So fóru teir til Hetlands
við tjaldrinum ein dag
humørið var tað besta
ið nakar hevði sæð.
Farið fram garpar vinni hvønn dyst
so at vit síggja at TB er fyrst.
Frá málmanni og út á uttasta vong
ja, leiðarin er við
ja, leiðarin er við
ja, øll kenna liðið frá Tvøroyrar bý.
Við Georg Thomsen fræga
og hansara frú
vit ferðaðust so víða frá okkara búð.
Í Fort Charlottu búðu vit allir 18 mans.
We enjoy us well in Shetland
and we need every chance.


text:
Nú ímeðan eg eri við barn, er ísur eitt tað besta eg kann fáa. Eitt nú tí tað hjálpur uppá kvalma. Men so hin vegin, við barn ella ei, so er tað sjálvdan eg sigi “Nei takk”, tá eg verði bjóðað ís!
Hesin heimagjørdi ísurin er sooo lættur at gera, og smakkar framúrskarandi væl!!
Eg valdi at gera hesar í portiónir, men tú kanst líka væl koyra ísin í ein stóran form og síðani frysta hann. Eg havi eitt nú roynt at brúkt springform, og tað hóskar seg sera væl.
Tilfar
500 ml róma
6 pasteuriseraðar eggjablommur
125 g sukur
100 g kókisjokulátu
100-200 g marabou sjokulátu
Arbeiðsháttur
Píska sukur og egg væl saman, til tað fær ein ljósagulan lit.
Píska róman í einum øðrum bolla. Rør nú róman spakuliga saman við eggjablandinum.
Smelta kókisjokulátuna í microovninum. Minst til at røra í hvørt 15’inda sekund, so hon ikki brennur. Lat hana kølna eitt sindur áðrenn tú rørir hana spakuliga saman við ísblandinum.
Sker marabou sjokulátuna í smáar bitar. Eg havi skrivað 100-200 g av sjokulátu, tí tað er upp til hvønn einstaka hvussu nógv man hevur hug til. Ísurin er í sær sjálvum sera søtur, so um man ikki er til so øgiliga søtt, so er kanska best at halda seg til 100 g av marabou sjokulátuni.
Koyr nú marabou sjokulátuna í ísblandið, og deil tað í smáar pappformar ella í ein springform.
Set ísin í frystaran í nakrar tímar.
Fyrimunurin við at koyra ísin í pappformar, er at tú altíð kanst taka tær eina portión upp úr frystarinum. Tí eitt er sikkurt, um tú frammanundan er ísfan, so fert tú heilt sikkurt at ganga og munga eftir hesum í tíð og ótíð.
Vælgagnist.
M&K


text:
Føroyski súkklarin Torkil Veyhe, sum roynir seg sum professionellur súkklari á danska liðnum Team Virtu Cycling, kom í dag á sigurspallin, tá hann gjørdist nummar trý í eini gøtukapping í svenska býnum Uppsala.
Torkil hevur luttikið í hópin av kappingum seinastu mánaðirnar, men hann hevur ikki rættiliga verið frammi har sum vinnarin verður kosin.
- Nei, mín uppgáva hevur meira verið at hjálpa mínum liðfeløgum við at geva teimum lívd fyri vindinum, og koyra ’lead out’ undan spurtinum. Tá tað verður lagt upp til, at kappingin verður avgjørd í spurti, liggur tað ikki til mín at vera við í kappingini um at vera fyrst, og tí verði eg brúktur til at fyrireika spurtin fyri liðfelagarnar, greiðir Torkil frá.
Soleiðis var eisini í gjár, tá Torkil var ein av Team Virtu súkklarunum í kappingini Scandinavian Race í Uppsala. Her gjørdist Torkil nummar 15, men liðið var væl nøgt við at fáa ein mann, Niklas Larsen, í mál sum nummar trý.
Og í dag var tað so Torkil, sum gjørdist nummar trý í eini nýggjari kapping í Uppsala, Skandis GP, ein nakað minni kapping, har koyrdir vórðu 25 umgangir á einum 2,6 kilometra rundteini.
- Vit vóru fimm mans, sum sluppu avstað, tá umleið 10 umgangir vóru farnir, og vit hildu okkum framman fyri hinar restina av kappingini. Tá trý umfør vóru eftir, royndi eg at sleppa avstað saman við einum øðrum, men vit vórðu heintaðir aftur.
Tá komið varð fram á mál, kundu hinir einki gera við svian Frederik Ludvigsson frá Team Coop, sum kom einsamallur á mál, og í spurtinum um annað plássið tapti Torkil móti dananum Nicklas Amdi Pedersen frá BHS Almeborg Bornholm.
Torkil er nøgdur við at gerast nummar trý, og harvið fáa niðjasta plássið á sigurspallinum.
- Tað er gott fyri moralin endiliga at sleppa at royna eitt sindur sjálvur aftur, sigur Torkil Veyhe í kvøld.
Nógvar spennandi súkkluavbjóðingar standa fyri framman hjá Føroya fremsta súkklara. Nærmast er kappingin Tour of Norway, ein kapping yvir fimm dagar, sum byrjar Svelvik mikudagin og endar í Lillehammer sunnudagin. Hetta er ein nógv størri kapping, har fleiri av liðunum, sum luttaka í World Cup eru við, teirra millum Team Dimension Data úr Suðurafrika, Team Lotto NL-Jumbo úr Niðurlondum og Team Sky úr Bretlandi.
Dávur Magnussen, sum súkklar við danska felagnum Team WasteApp, var eisini við í kappingini í Uppsala í dag. Men allir súkklarnir á hesum liðnum vórðu innheintaðir við einum umfari, og vórðu tí tiknir út úr kappingini.
Einans 15 av knapt 100 súkklarum komu - tá samanum kom - allan vegin í mál.


text:
Tíðindaskriv
10.11.2017 - 14:23
Tíðindi > Vinna & Tøkni > Gransking
Komandi hósdag skipar Fróðskaparfelagið fyri ráðstevnu um gransking í Norðurlandahúsinum. Granskarar í Føroyum koma at hava framløgur um nøkur av teimum evnum, sum tey granska í.
Umframt granskarar av Fróðskaparsetri Føroya, Fiskaaling, Havstovuni, Landssjúkrahúsinum og fleiri øðrum føroyskum stovnum, koma Lise Lotte Hansen, lektari á biomedisinsku deildini á Aarhus universiteti, og Reid Hole, prorektari fyri gransking og menning á Nord universitet í Noregi, at hava framløgur. Eisini er vitjan frá systurfelagnum í Modena í Italia, Accademia Lo Scoltenna, sum fær góðan og málsligan stuðul frá orðabókarrithøvundinum og Føroyavininum Gianfranco Contri.
Umframt at kunna um nakað av tí, sum rørir seg innan gransking, er endamálið við ráðstevnuni at slóða fyri framtíðar samstarvi, har sum tað er gagnligt fyri granskingarúrtøkuna. Fróðskaparfelagið vónar, at ráðstevnan er við at styrkja gransking sum starv og stuðlar uppundir, at gansking verður sæð sum eitt týðandi og virðismikið íkast til samfelagskervið og menningina av tí.
Ráðstevnan er ókeypis og er ætlað granskarum, men eisini lesandi og onnur við áhuga fyri gransking, kunnu luttaka.
Framløgurnar verða bæði sum stuttar munnligar framløgur og sum postarar. Av tí at stutt tíð er sett av til hvørja einstaka framløgu, eru tær mest at rokna sum brellbitar. Nøkur dømi eru:
- Smá pláss, stórir dreymar. Hvat hava Føroyar og Oki-oyggjarnar í felag?
- Kortlegging av sildaarvamassanum og menning av arvafrøðiligum stovnsumsitingaramboð.
- Heildarmynd av bakteriusamfeløgum við sekvensering. Tøknin, úrslit og møguleikar.
- Aling á harðbalnum økjum. Mátingar sum lýsa aliøkini og hvussu aliútgerðin og fiskurin uppføra seg.
- PISA, landsroyndir og aðrar kanningar sum eftirmetingartól av námsætlanum.
Dagurin endar við smakkiroyndum av føroyskari framleiðslu innan mat og drekka frá Leif Sørensen og umboðum fyri bryggjaríini í Føroyum.


text:
Landbúnaðarroyndir & ráðgeving
Búnaðarstovan ger royndir innan landbúnað og veitir ráð um landbúnað, við tí endamáli at vera við til at menna føroyska landbúnaðarframleiðslu. Flestu landbúnaðarroyndir eru tíðarkrevjandi og kostnaðarmiklar at gera, og tær verða partvís fíggjaðar av løgtingsfíggjarlógini og partvís við uttanhýsis játtan frá ymiskum grunnum. Nevnast kunnu Granskingarráðið, NORA og NPA.
Miðað verður ímóti at ráðgeva innan allar greinar í landbúnaðinum. Ráðgevingin er grundað á bæði egnar royndir og vitan, sum vit fáa aðrastaðni.
Búnaðarstovan skipar eisini fyri skeiðsvirksemi innan landbúnað.
Á Búnaðarstovuni starvast tveir landbúnaðarráðgevar umframt onnur starvsfólk við royndum í landbúnaði.


text:
Skápshurðin varð latin upp, og eg tók út regnklæði míni. Hósdagur var, og summarfrítíð mín var júst byrjað. Regnið díkti niður, og dagligi túrurin við hundinum stóð fyri framman. Sum áður sagt, hevði eg latið meg í regnklæði míni, men í dag regnaði av grimd, so eg noyddist eisini at taka regnskjólið við, men tað bert frøddi meg, tí eg í regni finni eg frið.
Spakuliga byrjaði eg at spáka niðan eftir steingøtuni, ið liggur upp ímóti eini lítlari á.
Longur uppi legði eg eygu míni á eina gentu, ið somuleiðis sum eg, gekk túr við hundi sínum. Eg væntaði annars ikki at síggja nakran annan úti í hesum veðrinum.
Hundur mín gekk av illum, og tískil mátti hann ikki koma í samband við aðrar hundar. Av hesum valdi eg at snara til høgru, og fór tí av leiðini hjá gentuni, ið gekk ímóti mær. Forvitin sum eg eri, snaraði eg høvdinum á, so eg kundi vita hvør hendan gentan var.
Har stóð Hon. Eg sá ei andlit Hennara, men vissur var eg í, at hetta var Hon, tí hund Hennara hevði eg sæð áður. Listaliga gongulagið og kropsburðin hjá Henni kendist eg eisini við.
Vit hava ikki eitt serligt samband, men hava samskift tvær ferðir áður, og ongantíð havi eg møtt persóni, ið hevði so nógv skil á øllum.
Av bleytu rødd Hennara smeltaði eg, eg minkað fleiri ferðirnar, og brádliga var eg ein lítil veikur drongur, sum hugtikin sat og lurtaði eftir hvørjum orði.
Túsund tankar flákraðu gjøgnum høvur mítt, meðan regnið datt niður á regnskjólið. Tvey sekund seinni vendi eg við, við vón um at eg kundi sníkja meg inn á leið Hennara, og geva Henni eitt vinarligt "Halló" men nú var Hon burtur. Hvar bleiv Hon av?
Eg fór síðani at leita uppi og niðri, men ongastaðni var Hon at finna. Iðrandi stóð eg eftir við einari kenslu av tómleika.
Hví gekk eg ikki beina leið fram? Tað komi eg ongantíð at vita, men frá í dag av fari eg hvønn dag at ganga hesa somu leið, við vón um at møta henni, og lata úr mær eitt vinarligt "Halló."


text:
........og við møguleika at seta hestin í band har pláss er fyri at strigla, trimma hógvar o.a. Hestarnir fáa trimmað hógvar av Mariu einaferð um mánaðin ella oftari um neyðugt. Hetta hjálpir teimum at slíta hogvarnar rætt og ikki blíva ov langir (hetta kann vera ein trupulleiki tá hestar uppihalda seg á bleytum undirlagi, ið ikki slítur).
Eisini er pláss til fóður, aftanfyri stongda dyr, so ein leysur hestur ikki sleppur til.
Hestarnir fáa súrhoyggj úr ballum ella turt hoyggj og tað er John sjálvur ið hoyggjar. Í løtuni fær Brandi uppbloytar grønpillarar og rótpillarar aftrat, av tí hann hevur ilt við at tyggja hoyggjið nóg væl til at fáa nokk energi burturúr. Eisini fáa teir mineralblanding dagliga, Sólja fær hetta saman við eitt sindur av uppbloytum rótpillarum.
Hestarnir koma út hvønn dag, uttan so at veðrið er sera ringt, á eitt stykki tætt við fjósinum. Stykkið verður tíverri sera vátt og evjut, men teir sleppa inn hvørt kvøld og turka hógvarnir upp.
Tøini á stykkinum verða samlað upp og lagt til síðis. Hestarnir eru á beiti ella í haga frá apríl - oktobur.