text:
Tað skal ikki vera nøkur loyna, at eisini eg eri fallin pladask fyri hugfangandi Netflix røðini Stranger Things. Røðin er ein fagnaður av 80'ara sjónvarpi, 80'ara filmi og 80'ara poppmentan yvirhøvur. Hevur ein nakrantíð havt alsk til Stephen Spielberg, Steven King, John Carpenter, Alien/s, George Lucas o.a., so er nógv at fara eftir. Gamaní eru tilsipingarnar konstantar og eyðsýndar, og tað koma løtur fyri í 1. sesong, har alt mestsum verður vundið upp í eitt tilsipingargildi.
Kortini verður ein bitin av røðini, og tað tilsipingarliga gevur eisini
meining. Poppmentan hevur, eins og populertónleikur, ein "sykliskan"
dám, har tað sum fyrr var kul brádliga verður kul aftur, um enn í
dagførdum hami. Einki nýtt í tí, og tað er í lagi tá tað er somikið gott
sum her. Havi tað á sama hátt við hugvekjandi tónleikinum í røðini.
Tónleikurin sipar lystiliga til 70'ara og 80'ara synthesizer tónleik a la Tangerine Dream, John Carpenter, Vangelis, Giorgio Moroder v.fl. Tað eru teir báðir Kyle Dixon og Michael Stein úr amerikanska "synthwave" bólkinum S U R V I V E úr Austin, Texas, ið hava framleitt tónleikin. "Synthwave" ella "retrosynth" er ein bylgja, ið hevur tikið seg upp seinasta ártíggið, har nútíðar synth nøvn gera tilvitaðar og eyðsýndar tilsipingar til synthesizer rákið frá 70'unum og 80'unum. Tó við tí muni, at nýggju bólkarnir innarbeiða nútímans framleiðslusnildir úr elektroniskum dansitónleiki.
Stranger Things ovfarakætið fekk meg at flippa eitt sindur út við einum synthesizer Spotify playlista, ið fekk heitið Stranger Synths. Playlistin inniheldur bæði klassisk synth/sequencer nøvn og nýggjari synthwave nøvn. Úr eldra ættarliðnum finna vit nøvn sum Tangerine Dream, Jean Michel Jarre, John Carpenter, Vangelis, Giorgio Moroder, Brad Fiedel, Goblin, Popol Vuh, New Order, Brian Eno, Jan Hammer og Angelo Badalamenti. Av nýggjari synthwave nøvnum fevnir listin um S U R V I V E, Oneohtrix Point Never, Sinoia Caves, Disasterpeace, Xander Harris, Steve Moore, Emeralds, Umberto og Victims.
Havi einans hildið meg til instrumental synthesizer og/ella sequencer løg. 40 løg, 24 artistar, á tilsamans 3 tímar og 25 minuttir. Njótið!
Ynskir ein forrestin at vita meir um synth ljóð og arpeggio figurar í Stranger Things, so er hesin mini-dokumentarurin fínur til endamálið. Góðir gamlir kenningar og klassikarar sum Juno 6, minimoog, Juno 106 og Prophet 5 eru við. Stak áhugavert.
Hetta er 3. bloggur í bloggrøðini "Tevtonskur týsdagur", ið setir sjóneykuna á góð krautrocknøvn. "Tevtonskt" er føroyskt fyri "teutonic", ið stutt sagt merkir "týskt" ella "germanskt".
TANGERINE DREAM
Til umrøðu hesuferð er navnframi Berlin bólkurin Tangerine Dream. Tað stuttliga er, at eg leingi havi havt Tevtonskan Týsdag um Tangerine Dream í umbúna, og í summar hava teir brádliga fingið eitt "TV moment" við løgum í háaktuellum sjónvarpsrøðum sum Stranger Things og Mr. Robot.
Limir úr synthwave bólkinum S U R V I V E, ið hava gjørt tónleikin til Stranger Things, vísa júst til Tangerine Dream sum týðandi fyrimynd, saman við eitt nú John Carpenter, Vangelis og Giorgio Moroder. Tað sama gera fleiri av hinum synthwave nøvnunum. Tískil er hetta eitt upplagt høvi at kava niður í diskografiina hjá Tangerine Dream.
Søgan um Tangerine Dream er í stóran mun søgan um oddamannin Edgar Froese (1944-2015). Diskografiin hjá bæði Tangerine Dream og Froese er tó so yvirdrivið rúgvusmikil - nærum 150 almennar útgávur (!) umframt savnsplátur og fjepparaútgávur - at her verður bert hugt nærri at Tangerine Dream diskografiini. Meira neyvt tí eldra partinum (70'ini og fyrst í 80'unum). Tað er ikki nøkur loyna, at tað er her gullkornini eru at finna.
Útgávurnar frá hesum tíðarskeiði kunnu í høvuðsheitum flokkast í tríggjar tættir: The Pink Years, The Virgin Years og Soundtracks. Á myndini ovast havi eg avmyndað TD pláturnar í mínum savni. Tíggju í tali. Tær eru allar umrøddar her, tó at eg eisini umrøði onkra, ið enn ikki er fingin til høldar.
"The Pink Years"
Hetta tíðarskeiðið fevnir um fyrstu fýra útgávurnar:
Electronic Meditation (1970) Alpha Centauri (1971) Zeit (1972) Atem (1973)
Heitið "The Pink Years" sipar til logoið hjá týska plátufelagnum Ohr, ið var eitt ljósareytt oyra. Fyrstu fýra TD pláturnar vóru útgivnar á Ohr, ið legði dent á eksperimenterandi tónleik. Tað abstrakta er felagsnevnari fyri hesar útgávurnar. Tónleikurin er sum heild leysur, huglagsríkur og flótandi, og ber í so máta brá av samtíðarinnar hippie ráki. Legg eitt sindur av fríum krautrock uppfinnsemi afturat, og tú hevur at gera við stak sýraðar tónar.
Ilt er at taka dagar millum hvør er besta útgávan frá hesum tíðarskeiðnum, men tað kemst ikki uttanum stórverkið Zeit. Ein dupultpláta á tremur við longum døprum dronum. Seinni skýrd eitt undangonguverk innan "dark ambient" tónleik. Hin orgul og floytu ríka Alpha Centauri og hin mellotron ríka Atem eiga eisini at vera nevndar. Og ja, debut plátan Electronic Meditation er sjálvsagt eisini eitt lurt verd. Sum heild málaðu TD hugvekjandi ljóðlandsløg hesi árini, og hevur ein seriøsan áhuga fyri bólkinum, so eru allar tær elstu pláturnar verdar at tjekka út.
"The Virgin Years"
Hetta tíðarskeiðið fevnir um tær útgávurnar, ið komu út á Virgin Records. Tilsamans komu 13 TD plátur út á Virgin frá 1974-1983. Her fari eg at umrøða sjey teirra. Alt er jú ikki líka áhugavert. Tær umrøddu eru: Phaedra (1974) Rubycon (1975) Ricochet (live, 1975) Stratosfear (1976) Encore (live, 1977) Force Majeure (1979) Tangram (1980)
Phaedra signaleraði skiftið frá Ohr til Virgin, og hon umboðaði eisini eitt stílistiskt skifti. Á hesi útgávuni nýttu TD fyri fyrstu ferð sequensarar, og gav hetta tónleikinum eitt meira rútmiskt grundað drive. Kortini eru abstraktu ljóðmyndirnar varðveittar, og lítil ivi er um, at plátan er eitt meistaraverk og verður javnan skýrd at vera hin besta hjá bólkinum. VCS3 synthur, mellotron, Moog synthur, elektriskt klaver, gittari, bassur o.a. Her skortar ikki uppá uppfinnsemi.
Kosmiska stórbærið nær nýggjum hæddum á Rubycon frá 1975. Hendan útgávan er um gjørligt uppaftur meira episk og flótandi enn Phaedra. Hon inniheldur bert tvinni long løg, og ein verður lættliga drigin út í hesa endaleysu á av úrtøkiligum ljóðlitum. Puristar, ið dyrka elsta tíðarskeiðið hjá bólkinum, vilja halda uppá, at Rubycon er síðsta meistaraverkið hjá bólkinum. Eftir hesa útgávuna løgdu teir eina væl meira melodiska og minni abstrakta kós, har áðurnevndu sequensarar eisini í alsamt størri mun seta dám á rútmisku grundina. Ricochet og Encore eru tvær áhugaverdar live plátur frá Virgin tíðarskeiðnum. Hóast tær eru "live", er vert at hava í huga, at talan er sum so ikki um live framførslur av tónleiki, ið longu finst í studio innspæling. Tónleikurin er væl meira flótandi enn so, og í báðum førum er talan um sjálvstøðugar og fyri ein part improviseraðar live kompositiónir.
Stratosfear frá 1976 setur nýggja stevnu í diskografiini, og boðar av álvara frá teirri melodisku kósini, ið bólkurin helt seg til næstu mongu árini. Hóast synth puristar svørja til eldru útgávurnar, meti eg hesa plátuna at vera fult á hædd við tær. Synthesizer og sequencer ljóðmyndin er her kryddað við kassagittara, el-gittara, cembalo o.ø. ljóðførum, og tað klæðir bólkinum. Psykedeliska og kosmiska útsýnið er einki minkað fyri tað um melodiska tevið er styrknað.
Rætt skal eisini vera rætt: Tangerine Dream var í praksis ein trio árini 1971-1976. Tað vóru teir tríggir Edgar Froese, Peter Baumann og Chris Franke (sí konsertplakatina omanfyri), ið myndaðu hetta sterka tíðarskeiðið frá Zeit (1972) til Stratosfear (1976). Stratosfear gjørdist sostatt tann síðsta við júst hesi manningini. Teir rundaðu av við at stinga nýtt út í kortið. Sig so ikki tað. Sorcerer (1977) er ein rættiliga idiosynkratisk útgáva. Hóast hon er frá '77, og sostatt er at rokna uppí melodiska sequencer tíðarskeiðið hjá bólkinum, peikar nógv á henni aftur til eldru ambient útgávurnar frá fyrst í 70'unum. Útgávan er soundtrack til William Friedkin filmin av sama navni. Søgan handan samstarvið er, at Friedkin ferðaðist í Evropa eftir at hava gjørt filmin The Excorcist (1973). Hann var staddur í Berlin og var boðin við á konsert úti á bygd onkrastaðni. Tey koyrdu í bili nokkso leingi og komu loksins til eina kirkju.
Í hesi kirkjuni framførdu Tangerine Dream á sínar eyðkendu synthesizarar. Friedkin var sum nevsligin og gjørdi í stundini av, at hesin bólkur skuldi gera tónleik til hansara næsta film. Seinni viðgekk Friedkin, at um hann hevði verið vitandi um Tangerine Dream áðrenn The Excorcist var gjørdur, hevði hann bílagt filmstónleikin frá teimum. Hvussu enn er og ikki, Sorcerer er lukkutíð millum tær sterkaru og vælumtóktu útgávurnar í diskografiini. Filmurin er eisini fínur.
Hinvegin er lítil ivi um, at Force Majeure (1979) telist millum tær meira kontroversiellu útgávurnar í diskografiini. Útgávan heintar íblástur frá progressiva rockinum og inniheldur nakað so traditionalistiskt sum rock trummur og el-gittar solo'ir. Øll hava ikki tikið eins væl ímóti slíkum elementum. Tað byrjaði jú so elektroniskt tað heila. Meti tó sjálvur, at útgávan er góð. Ljóðmyndirnar eru gjøgnumførdar og alt ljóðar væl. Vit tosa 1979, og henda útgávan við hennara skínandi blanka soundi liggur langt vekk frá samtíðarinnar skitna post punk ráki. Sjarmerandi onkursvegna.
Tann seinasti ordiligi varðin í diskografiini er eftir mínum tykki Tangram frá 1980. Hetta var tann fyrsta TD plátan, ið eg ognaði mær á LP. Leitaði síðan aftureftir. Útgávan tekur eitt sindur samanum melodiøsa Virgin tíðarskeiðið, og í bygnaði er hon ikki ólík Rubycon frá 1975, í og við, at hon bert inniheldur tvinni avlong løg: "Set One" á síðu A og "Set Two" á síðu B. Eisini ein vælljóðandi útgáva á tremur við hypnotiskum hugløgum og flúgvandi sequensarum.
Aftaná 1980 gongur longri millum snapsirnar. So hvørt sum tað 70'ara analoga víkir fyri tí 80'ara digitala, er tað sum um, mergurin hevur tað við at seyra úr tónleikinum. Tað er bara ikki tað sama. Onkrir glottar eru gamaní, eitt nú á soundtrackinum til Michael Mann filmin Thief (1981), á studioplátunum Exit (1981), Hyperborea (1983) og Green Desert (1985, upprunaliga innspæld í 1973). Og ikki at gloyma hin frálíka Steve Reich pastisjan "Love on A Real Train" av soundtrackinum til Tom Cruise filmin Risky Business (1984).
Kundi í so máta enda søguna her, men tíbetur fekk hon ein gleðiligan eyka kapitul fyri mítt/okkara viðkomandi. Í 2014 høvdu vit nevniliga tað fragd at fara á konsert hjá bæði Tangerine Dream, Michael Rother (Neu!, Harmonia) og Dieter Moebius (Cluster, Harmonia). Eitt ógloymandi kvøld saman við nøkrum livandi legendum í Tivolis Koncertsal í Keypmannahavn. Síðani konsertina eru bæði Froese og Moebius farnir í annað ljós, so tað er ikki frítt at ein er takksamur fyri at hava sæð teir á palli.
Á konsertini framførdu Tangerine Dream áðurnevnda Sorcerer soundtrackið í fullari longd við eini rúgvu av bonustilfari. William Friedkin var eisini hjástaddur, og áðrenn framførsluna hevði hann eina stutta framløgu, har hann m.a. greiddi frá søguni um kirkjukonsertina omanfyri. Síðani áttu TD sjálvi tørn. Sumt var ótrúliga feitt, fyri ikki at siga sublimt. T.d. tá hugvekjandi mellotron linjurnar fóru fúkandi gjøgnum rúmið. Eisini var sumt, ið var... ótrúliga cheesy. Ein løgin samanseting, og kortini var tað sera feitt at uppliva live. Ikki minst í hesum konseptuella krautrock samanhangi, har heili trý eyðkend nøvn framførdu sama kvøld. Hetta við TD og tí cheesy minnir meg á eitt, ið ein kenningur úr Noregi, ið var staddur á konsertini, segði við meg aftaná: "Tangerine Dream hava altíð verið cheesy!"
A photo posted by Knút Háberg Eysturstein (@knut_he) on
Tað er ein ávísur sannleiki í hesum. TD hava ongantíð lagt seg eftir at vera "kul", at spæla uppá "kul" ljóðføri, síggja "kul" o.s.fr. Teir hava altíð bara gjørt tað, ið hugurin hevur verið til. Upprunaliga vóru teir flipputtir hippiarir, ið spældu uppá floytu og trummu. At teir uppdagaðu synthesizarar var í grundini bert eitt stig á leiðini. Seinni komu violin og saksofon uppí leikin. Nakað, ið konsertin prógvaði í allari síni cheesy ovurnøgd. Hetta fekk meg at viðmerkja speiskliga til áðurnevnda noregsmann: "Too much sax and violins!" Hann hoyrdi ikki skemtið í hesum beinavegin.
Hvussu so enn er og ikki, so vóru Tangerine Dream í absoluttum serflokki tann tíð tað var. Saman við Kraftwerk, NEU!, Can, Faust og Cluster vóru teir millum sterkastu essini á týska tónleikapallinum í 70'unum. Hetta so íblásandi og virðismikla tíðarskeiðið tey rópa "krautrock". Teirra klípi í krautrock varðan var einamest av elektroniskum slag, og seinni gjørdust teir eisini eitt miðsavnandi navn innan synthesizer og soundtrack tónleik. Her havi eg varpað ljós á tað besta av tí besta.
Playlisti við umrøddu plátunum:
Tangerine Dream live í Tivolis Koncertsal, 3. apríl 2014:
Lagt afturat t. 14.09.16:
Nú frættist mín sann, at Tangerine Dream hava gjørt tulkingar av tónleiki úr Stranger Things. Best sum eg helt at bólkurin gavst, tá Edgar Froese andaðist í januar 2015. Írestandi limirnir og einkjan Bianca Acquaye Froese eru vorðin samd um at bólkurin skal halda áfram, og ynskið er at lyfta arvin eftir Edgar. Kortini tekur sonur hansara Jerome Froese, ið leikti við bólkinum í eitt áramál, frástøðu og tvíheldur um at har er einki Tangerine Dream uttan pápan. Eitt sindur ivasamt, má eg siga. Hetta ljóðar kortini nokkso skrapt. Ulrich Schnauss er við í núverandi inkarnatiónini, og hann átti at dugað síni ting. Full circle!
Í vetur hevði eg tvær "Kvinnur í elektroniskum tónleiki" sendingar í Útvarpi Føroya. Fyrra sendingin var send millum jól og nýggjár, meðan onnur sendingin fór í luftina stutt eftir nýggjár. Hugskotið til sendingarnar spratt eftir at eg hevði fýra Mono sendingar um prodjúsara pionerar í 20. øld veturin 2014. Sendingarnar eru eisini tøkar á kringvarpsheimasíðuni.
1. partur snúði seg um tíðarskeiðið frá 1920'unum til fyrst í 70'unum. Her var serligur dentur lagdur á tónleikarar og tónaskøld sum Clara Rockmore, Johanna M. Beyer, Else Marie Pade, Bebe Barron og Delia Derbyshire. 2. partur snúði seg um tíðarskeiðið frá 1960'unum til okkara tíð. Her vóru Wendy Carlos, Suzanne Ciani, Laurie Spiegel, Laurie Anderson og Carla Scaletti nærri umrøddar.
Havi síðani gjørt ein playlista við tónleiki frá sendingunum og øðrum viðkomandi tónleiki. Nakrar reglur um hvørja upptøku eru at finna niðanfyri.
NB! Nógvur tónleikur hjá bæði Delia Derbyshire og Wendy Carlos, ið eru mest umrøddu tónaskøldini í sendingunum, er ikki at finna á Spotify. Víst verður tí fyrst og fremst til sendingarnar, meðan playlistin er supplerandi.
Upptøkur við einum * aftanfyri eru við í sendingunum.
1. PARTUR 1. Clara Rockmore/Naida Reisenberg: "Tchaikovsky: 6. Morceaux, Op. 51: No. 6. Valse Sentimentale (arr. for theremin and piano)"*
Clara Rockmore hitti theremin uppfinnaran Leon Theremin í 1920'unum, og gjørdist víðagitin theremin leikari. Henda upptøkan er av plátuni The Art of the Theremin, ið Delos International Records góvu út í 1977. Moog synthesizer slóðarin og uppfinnarin Robert Moog framleiddi útgávuna saman við táverandi konu síni Shirleigh Moog.
2. Johanna M. Beyer: "Music of the Spheres"*
Av plátuni An Anthology of Noise and Electronic Music vol. 2, ið plátufelagið Sub Rosa gav út í 2003. Beyer tónsetti "Music of the Spheres" í 1938, og henda upptøkan er frá fyrst í 70'unum.
3. Else Marie Pade: "Faust Suite: Margretes Fordømmelse"*
Av Else Marie Pade savnsplátuni Electronic Works 1958-1995, ið Important Records góvu út í 2014. Kurator á útgávuni var Jacob Kierkegaard.
4. Else Marie Pade: "Face It"
Ein onnur upptøka hjá Pade. Av plátuni Else Marie Pade: Face It, ið var útgivin á DaCapo Records í 2002. Tónleikurin var innspældur og framleiddur av Pade í DR upptøkuhølunum í 1957-58.
5. Pauline Oliveros: "Bye Bye Butterfly"
Av plátuni New Music for Electronic and Recorded Media: Women in Electronic Music 1977. Upprunaliga útgivin á Composers Recording Inc. í 1977. Oliveros er umrødd í fyrru sendingini, tó at eingin tónleikur hjá henni kom við.
6. Daphne Oram: "Amphytrion 38"
Av savnsplátuni Electronycs Vol. 1, 20th Century Early Electronic, Noise and Experimental Music. 1920-1960, ið The Wire Recordings gav út í 2015. Oram er umrødd í fyrru sendingini, tó at eingin tónleikur hjá henni kom við.
7. Louis and Bebe Barron: "Main Titles - Overture"*
Av soundtrack plátuni Forbidden Planet frá 1957. Nærri umrøtt í sendingini.
8. Delia Derbyshire/Ron Grainer: "Doctor Who Original Theme"*
Av plátuni Doctor Who - The 50th Anniversary Collection (Original Television Soundtrack) frá 2013. Tað finst øgiliga lítið av tónleiki hjá Delia Derbyshire á Spotify. Sí sendingina fyri at hoyra fleiri upptøkur hjá henni.
9. White Noise: "Love Without Sound"*
Av plátuni An Electric Storm, ið elektroniski tónleikabólkurin White Noise (Delia Derbyshire, Brian Hodgson, David Vorhaus) gav út á Island Records í 1969.
10. White Noise: "Firebird"*
Av plátuni An Electric Storm, ið elektroniski tónleikabólkurin White Noise (Delia Derbyshire, Brian Hodgson, David Vorhaus) gav út á Island Records í 1969.
2. PARTUR 11. Laurie Spiegel: "Sediment"
Av savnsplátuni An Anthology of Noise and Electronic Music Vol. 4, ið Sub Rosa gav út í 2006. "Sediment" er frá 1972, og í 2012 var lagið nýtt í filminum The Hunger Games í teirri sonevndu "Cornucopia" senuni.
12. Laurie Spiegel: "Appalachian Grove I"*
Laurie Spiegel gav hina slóðandi elektronisku plátuna The Expanding Universe út í 1979. Henda upptøkan er frá sama tíðarskeiði, og kom við á dupultu endurútgávuna frá 2012.
13. Meco: "Star Wars Medley - 12" Version"*
Av plátuni Music Inspired by Star Wars and Other Galactic Funk frá 1977. Suzanne Ciani framdi synthesizer ljóð effektirnar á plátuni. Ein styttri 3 minuttirs stakútgáva av lagnum er við í sendingini.
14. Suzanne Ciani: "The First Wave - Birth of Venus"
Av Suzanne Ciani solo plátuni Seven Waves frá 1982. Í sendingini var dentur lagdur á hennara virksemi sum ljóðeffekt sniðgevi í lýsingum o.ø.
15. Laurie Anderson: "Big Science"
Av plátuni av sama navni frá 1982.
16. Laurie Anderson: "O Superman"*
Av plátuni Big Science (1982). "O Superman" gjørdist eitt óvæntað avantgarde popp hitt. Nærri umrøtt í sendingini.
17. Wendy Carlos/London Philharmonic Orchestra: "Theme from Tron"*
Av soundtrack plátuni Tron: Original Motion Picture Soundtrack, ið CBS/Disney góvu út í 1982. Hetta er tað einasta, ið finst við Wendy Carlos í upprunaútgávu á Spotify, meðan onnur sendingin inniheldur tónleik frá bæði Switched on Bach, A Clockwork Orange og The Shining.
18. Wendy Carlos/London Philharmonic Orchestra: "Ending Titles - Tron"
Eitt annað lag av soundtrack plátuni Tron: Original Motion Picture Soundtrack, ið CBS/Disney góvu út í 1982.
19. Carla Scaletti: "Medieval Miasma"*
Síðsta kvinnan í elektroniskum tónleiki, ið verður umrødd í sendingunum. Hendan upptøkan var útgivin í 2004 á savnsplátuni Friendly Integration V2, ið elektroniska plátufelagið Detroit Underground gav út í 2013.
20. Björk: "Thunderbolt"
Av plátuni, app'ini og undirvísingarverkætlanini (!) Biophilia frá 2011. Eingin ivi er um at Björk hevur verið ein slóðandi kvinna í elektroniskum tónleiki í nýggjari tíð. Tí eigur hon eisini innivist á hesum playlistanum.
21. Ikonika: "Sahara Michael"
Av savnsplátuni 5: Five Years of Hyperdub frá 2009. London plátufelagið Hyperdub gjørdist miðsavnandi í dubstep bylgjuni í 00'unum, og Ikonika er ein av kvinnuligu artistunum, ið hava givið út á felagnum.
22. Nina Kraviz: "Ghetto Kraviz - Original Mix"
Russiski diskarin og techno/house prodúsarin Nina Kraviz lat í 2012 sína fyrstu plátu úr hondum. Í videoprofilinum Between The Beats: Nina Kraviz frá 2013 er ein sena, har Kraviz er nakin í einum baðikari. Hetta elvdi til rumbul og kjak um feminismu og seksualitet í elektroniskum tónleiki. Kraviz hevur eina altjóða yrkisleið sum diskari, og hevur eyðmerkt seg við eini langari røð av ofta minimalistiskum og dansigólvsstílaðum løgum. Hon fær síðsta orðið hesuferð.
Í gjár fylti Who's Next, fimta studioplátan hjá enska rokkbólkinum The Who, 45 ár. Hon kom nevniliga á marknaðin tann 14. august 1971. Plátan er framleidd í samstarvi við tiltikna Glyn Johns, og inniheldur eina sterka røð av sangum. Sum pláta í fullari longd hongur hon væl saman. Skal ikki siga at eg endiliga eri svorin The Who fjeppari, men eg dugi at virðismeta eina góða plátu, tá eg komi fram á hana. Fann LP'ina í onkrari 2nd hand plátubúð í Keypmannahavn fyri nøkrum árum síðani, og tað stóð beinavegin greitt at hon skuldi við til hús.
Tvinni løg á Who's Next kom eg upprunaliga framá umvegis tøkuútgávur. Limp Bizkit framdu eina andskræmiliga útgávu av 'Behind Blue Eyes' á sinni (heilt óalmindiliga andskræmilig. Sum í: tú trýrt tað er lygn). Spell, tí sangurin er betri enn so. Hin tøkuútgávan var 'Won't Get Fooled Again' í live útgávu hjá írsku U2. Hon royndist straks betri. Tað var av einum bootleg av eini promo konsert, ið U2 spældu í Irving Plaza í New York í 2000, tá All That You Can't Leave Behind júst var útkomin. U2 hava ongantíð fýrt fyri at sipa til sínar íblástrarkeldur.
'Won't Get Fooled Again' er annað av tveimum yndisløgum hjá mær av Who's Next. Hetta er síðsta lag á plátuni, og komið verður víða um yvir teir átta og ein hálvan minuttirnar, ið tað varðir. Episkt og stórsligið og rock'n'roll við fitt av frálíka væl ljómandi synthesizarum, ið Pete Townsend lærdi seg at handfara um tað mundið. VCS3 og ARP og hvat hetta ymiska analoga annars æt tá.
Sameiningin av synthetiseraðum orgli og rokkorkestri roynist væl. Townsend var íblástur av universellari sufismu og tonkum hjá mystikarum sum Inayat Khan og Meher Baba. Hann fekk tað hugskot, at nýliga framkomnu synthesizararnir kundu hjálpa honum at seta slíkar tankar til tónleik. Sameiningin av tí hondspælda og tí synthetiseraða skuldi onkursvegna myndlýsa tað universella. Áhugavert.
Hóast kosmiska og markleysa upphavið munnu summi helst bert hugsa nakað so banalt sum "CSI: Miami", tá tey hoyra 'Won't Get Fooled Again'. Ikki so løgið, tí lagið var seinni nýtt sum eyðkennislag í teirri sjónvarpsrøðini. Ikki tann mest áhugaverda hugbindingin at seta í samband við eitt so spennandi og upprunaliga víðskygt rokklag, men hetta er prísurin, ið gjaldast má, tá tú lisenserar tín tónleik til sjónvarp, lýsingar og annað, ið úrslitar í glinti á kistubotni.
Hitt yndislagið hjá mær av Who's Next er byrjunarlagið 'Baba O'Riley', eisini kent sum 'Teenage Wasteland'. Her eru áðurnevndu íblástrarkeldurnar hjá Pete Townsend ítøkiliggjørdar í sjálvum heitinum, ið sipar til áðurnevnda teinkjaran Meher Baba og til amerikanska minimalistiska tónaskaldið Terry Riley. Í stuttum: Baba O'Riley.
Tá eg las tónleikavísindi kyknaði áhugin fyri sambondum millum avantgarde og populertónleik, og hetta hevur úrslitað í uppdagingini av eini langari røð av sambondum. Skrivaði m.a. eina uppgávu um sambandið millum Karlheinz Stockhausen og Kraftwerk, og eina aðra um sambandið millum Steve Reich og disco og seinni techno. Eitt upplagt samband í hesum høpi var júst 'Baba O'Riley', har The Who kanalisera dronandi orgul minimalismuna hjá Terry Riley í einum trý akkordirs rokktónleikaligum høpi.
Terry Riley er ein stak áhugaverdur figurur í amerikonsku minimalismuni. Meðan Steve Reich fór meira metodiskt til verka við kompositoriskum denti á líðandi tilgongdir ("music as a gradual process"), var Riley fríari og ikki so metodiskt bundin (tó at tónleikurin hjá Reich úrslitaði í tónleikaligum frælsi av øðrum slag). Hansara tilgongd var kanska meira í trá við hippie andan, ið ráddi tá í tíðini. Hetta úrslitaði í hugbindandi verkum sum eitt nú In C, A Rainbow in Curved Air og Poppy Nogood and the Phantom Band. Tað er serliga A Rainbow in Curved Air, ið gongur aftur sum íblástur í 'Baba O'Riley'.
Markleysir og kosmiskir tónar, ið The Who megnaðu at umseta til góðan, gedignan rokk. Kortini hongur tað banala somuleiðis uppi við 'Baba O'Riley', tí eins og við 'Won't Get Fooled Again' var lagið lisenserað til sjónvarpsbrúk í CSI røðini, hesuferð til tað sokallaða "CSI: New York". Ikki frítt at hetta kennist eitt sindur rotið. Tað kann í hvussu so er avmarka hugasambondini eitt sindur. Ein fær mestsum hug at fara sær ein túr aftur í 60'ini. Ella aftur til framtíðina?
Á heysti í 2014 stílaði Teitur Lassen fyri framførslu av In C í Reinsarínum. In C fylti nevniliga 50 ár tað árið. Tey framførandi vóru bæði úr klassiska og populertónleikaliga heiminum (eg frábiði mær gjarna tápuliga og misvísandi hugtakið "rútmiskur tónleikur" til gerandis). Eg var við á palli og tað kendist sum ein víðskygd og gevandi løta. Spældi uppá mín tá nýliga ognaða Roland SH2000 monosynth. In C er soleiðis háttað, at nøkur parametur eru avgjørd frammanundan meðan onnur eru opin fyri tulking. Tískil verður stykkið ongantíð framført á sama hátt. Tað er elastiskt onkursvegna, serliga hvat viðvíkur tíð og tempo. Tað komu eini skrivlig boð frá Terry Riley, har hann takkaði fyri framførsluna í Føroyum. Stuttligt. Eitt styttri klipp liggur skjalfest á netinum:
Tók myndina niðanfyri undan konsertini. Gittarin hjá Heðini til vinstru, gittarin hjá Teiti til høgru. Niðri undir sæst SH2000 synthesizarin og nótaarkið til In C, ið inniheldur tær 53 frasurnar, ið leiktar vera meðan stykkið varðir. Tað finnast annars ymsar góðar innspælingar av In C, t.d. tann hjá Terry Riley and Center of Creative and Performing Arts frá 1968. Eisini gjørdu Africa Express, ið spretta úr sama kreativa umhvørvi í Bamako í Mali sum G! aktuellu Songhoy Blues, eina góða innspæling í 2013.
Tillukku til Who's next við teimum 45 árunum, ið higartil hava fevnt um alt frá tí radikala til tað banala. Vit kunnu lata plátuheitið standa sum ein spurning ella staðfesting um tey næstu 45 árini. Hvør fer framyvir at bróta uppúr nýggjum ella førka okkum framá? Who's Next? Eitt boð fáa vit kanska frá bretsku elektronisku dance/big beat duo'ini The Chemical Brothers. Í lagnum 'Escape Velocity' av plátuni Further (2010) eru í øllum førum nøkur brot, ið ljóða til at vera samplaði úr 'Baba O'Riley'. Kanska eru tey tað, kanska ikki. Aftur til framtíðina, enn einaferð.


c: text/html

text:
Góð 50 ár á føroyska prentmarknaðinum
Estra byrjaði at prenta í 1965 og hevur altíð lagt stóran dent á at hava vælútbúgvið fólk innan tey ymisku økini. Í dag starvast 9 fólk her.
Prentsmiðjan arbeiðir bara á føroyska marknaðinum. Estra hevur ein sera stóran og breiðan kundaskara, og prentar alt frá visitkortum til bøkur og krevjandi litprent.
Vit arbeiða støðugt við at menna okkum sum prentsmiðju, og fylga gongdini innan prentfakið og marknaðinum.
Umframt at prenta veitir Estra ráðgeving innan prenting og val av tilfari til ymiskar uppgávur.
Vit seta altíð kundan í miðdepilin og leggja størsta dentin á góðsku og veitingartryggleika.
Ein samskiftisfyritøka í menning
Umframt at prenta er Estra eisini ein samskiftisfyritøka. Endamál okkara er saman við kundanum at skapa myndina úteftir. Frá fyrsta samskifti við kundan verður funnið fram til hvørji ynskini eru, og hvussu boðskapurin skal verða framborðin.
Set teg í samband við okkum umvegis telefon, teldupost ella støkk inn á gólvið og saman við tær kunnu vit ráðgeva, tilrættaleggja, sniðgeva, framleiða og marknaðarføra júst tín boðskap ella vøru.
Vit gera allar grafiskar uppgávur, so sum búmerkir, faldarar, lýsingar, plakatir, fløguhúsar, heildarloysnir, álmanakkar, web-lýsingar, heimasíður, bøkur og mangt annað.
Vit fylgja uppgávuni frá fyrsta útkasti til lidna úrslitið.
Hent prent
Vit hava nógva prentvøru liggjandi klára til títt virki at keypa – uttan nakra bíðitíð.
Til dømis hava vit rokningsblokkar við og uttan kopi, lønarseðlar við og uttan kopi, kvittanarblokkar, bókingarskjøl, útreiðsluskjøl, inntøkuskjøl, bingoseðlar, eydnuhjólseðlar og mangt annað.
Ring +298 478500 og bílegg
– ella send teldupost til estra@estra.fo
AVRIK
STARVSFÓLK
Sonja á Líðarenda
sonja@estra.fo
+298 741744
+298 478500
Gunvá við Keldu
gunva@estra.fo
+298 778519
+298 478503
Jónreid Dalheim
jda@estra.fo
+298 778518
Áslakur Heinesen
aslak@estra.fo
+298 478519
Jákup Alberg Eliasen
+298 478500
Estrid Klakstein
+298 478500
Sólvá Olsen
solva@estra.fo
+298 478506
Kristina Heinesen
kristina@estra.fo
+298 478507
Sonny Dalheim
sonny@estra.fo
+298 478510
SAMBAND
Estra
Húsgarður 3 // Postrúm 10 // FO-510 Gøta // Faroe Islands
Tel. +298 478500 // estra@estra.fo // www.estra.fo
Virkisupplýsingar
V-tal: 420778
Kontur:
6460-201.605.4 // 9181-124.270.0 // 9865-202.066.6
Copyright © Estra Prent 2018

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð: Ellen Gøtzsche
Lag: Jógvan á Lakjuni
Týtt: Victor Danielsen
1. Ljósið svinnur yvir fjøll og fløtur,
náttin breiðist yvir hav og lond;
ljósins barn! Ein hvíldartími søtur
bíðar tær í lívd av Harrans hond.
2. Glaður tú til hvíld teg leggur niður,
troyttur eftir dagsins verk og stríð;
runt um teg og títt er Harrans friður,
trygt tú sovnar Jesu favni í.
3. Ei kann ónt í náttini tær náa,
undir krossinum er lívd og skjól;
har sum Jesus og hans friður ráða,
finna ongar illar maktir ból.
4. Skuldi tú so, áðrenn lýsir dagur,
komið í hitt síðsta tunga stríð,
ja, so opnast jú hin gylti staður,
og tað verður ljós á kvøldartíð!


text:
Fríggjadagin 23. februar verður ráðstevna í Norðurlandahúsinum um tey 17 heimsmálini hjá ST, ið miða ímóti at loysa heimsins størstu avbjóðingar.
Magni Arge, fólkatingsmaður, skipar fyri ráðstevnuni. Við verða m.a. Mogens Lykketoft, fyrrverandi ST-aðalfundarformaður, Katherine Richardson, professari í havfrøði, Aksel Johannesen, løgmaður, og Høgni Hoydal og Poul Michelsen, landsstýrismenn.
Í september 2015 settu Sameindu Tjóðir sær 17 mál, ið fevna um heimsins størstu trupulleikar, sum skulu loysast áðrenn 2030. Hesi mál eru sett, tí mett verður neyðugt at loysa trupulleikarnar, so øll kunnu liva eitt gott lív nú og samstundis lata komandi ættarliðum heimin í góðum standi. Málini hjá ST bera heitið “Heimsmálini” ella “Burðardyggu menningarmálini”.
Tey 17 heimsmálini snúgva seg m.a. um at basa fátækradømi, veita øllum mat, rættin til góða heilsu, betri útbúgving, javnstøðu, burðardygga orku, minni ójavna, veðurlagsátøk og lívið í havinum.
Á ráðstevnuni verður kunnað um ST-ætlanina, og hvussu tikið verður ímóti henni í Føroyum og Norðurlondum. Sjóneykan verður serliga sett á heimsmál nr. 14, sum snýr seg um havið og lívið i havinum, ið hevur so stóran týdning fyri Føroyar.
Fyrra part av ráðstevnuni fer Mogens Lykketoft, ið var formaður á ST-aðalfundinum, tá heimsmálini vórðu samtykt, at greiða frá visiónini handan ST-sáttmálan.
Aksel Johannesen, løgmaður, fer at røða um, hvussu Føroyar taka við avbjóðingini, meðan Anniina Kristinsson frá Norðurlendska Ráðharraráðnum sigur frá norðurlendskum átøkum og samstørvum viðvíkjandi heimsmálunum.
Í seinna parti fer Katherine Richardson, professari í havfrøði og limur í ST-nevndini, sum fylgir arbeiðinum við heimsmálunum, at røða um burðardygga nýtslu av tilfeinginum í havinum. Høgni Hoydal, landsstýrismaður við fiskivinnumálum, greiðir frá hugtakinum Large Ocean Nations, sum eisini fevnir um Føroyar.
Stjórin í NORA, Ásmundur Gudjónsson, fer at greiða frá verkætlanini Blue Fashion, meðan Poul Michelsen, landsstýrismaður við vinnu- og uttanríkismálum, fer at greiða frá altjóða leiklutinum hjá Føroyum í sambandi við heimsmálini.
Ráðstevnan verður sett kl. 08.45 fríggjadagin 23. februar 2018 í høllini í Noðurlandahúsinum og endar á middegi.
Skráin fyri dagin:
Magni Arge, Fólkatingsmaður: Vælkomin:
Fyrri partur: Heimsmálini og vit
Løgmaður Axel Johannesen: Heimsmálini í Føroyum
Keynote: Mogens Lykketoft, fyrrverðandi aðalfundarformaður í ST: Unik aftale, der vil ændre verdens gang.
– spurningar
Anniina Kristinsson, rådgiver, bæredygtig udvikling, Nordisk Ministerråd: De nordiske lande og verdensmålene.
– spurningar
Annar partur: Havið sum heimsmál
Keynote: Kathrine Richardson, professari í havfrøði og burðardygd: Hvad betyder bæredygtighed, når vi taler om havets resourcer?
– spurningar
Høgni Hoydal, fiskimálaráðharri: Large Ocean Nations – oyggjar og høv fylla nógv á heimskortinum
Ásmundur Gudjónsson, stjóri í NORA: Blue Fashion – tá havið og mótin klæða hvørjum øðrum
Poul Michelsen, vinnu- og uttanríkismálaráðharri: Ein ábyrgdarfull tjóð í altjóða samfelagnum – Føroyar, ST og heimsmálini
– spurningar
Tiltakið er ókeypis og fólk melda til á facebook ella senda ein teldupost til tjodveldi@ft.dk


text:
Letidýr
Eitt letidýr (frøðiheiti - Folivora) er eitt súgdjór av Bradypodidae-ættini sum livur í Suðuramerika og hongur í trøum. Tey hava sterkan, bugað an nagl á tónum og fingrunum; tí kunnu tey hvørki standa ella ganga. Tey flyta seg ógvuliga seint í trøunum; eina ferð um vikuna fara tey niður úr trøunum at hjálpa sær sjálvum: umleið ein tíma hava tey um ferðina. Haraftrat vaksa algur á feldinum, so hann tykist grønur. Leitidýrini eru tey súgdýrini, sum sova mest. Tey durva einar 15-18 tímar hvønn dag.


text:
Góð og fjøltáttaði trivnaðartilboð hava stóran týdning fyri trivnaðin hjá tí einstaka. Í hesum sambandi tekur bygdarráði sær av teimum kommunalu uppgávunum á undirvísingar- og mentunarliga økinum og almanna- og heilsuøkinum viðvíkjandi.
· fólkaskúlanum, frítíðar- og kvøldskúlanum.
· frítíðar tiltøkum fyri børn og ung.
· barnaansing.
· bókasavnsviðurskiftum.
· uppgávum viðvíkjandi kommunalum ansingar- og eldri stovnum.
· sáttmálum kommunan hevur við sjálvsognarstovnar og kommunusamstørv á økjunum.
Tað verður lagdur stórur dentur á at hava góð og fjøltáttaði trivnaðartilboð til allar aldursbólkar í sóknini.
Í gjøgnum nógv ár, hevur samstarv verði við aðrar kommunur í Suðuroy um kommunalu uppgávurnar á undirvísingar- og mentunarliga økinum og almanna- og heilsuøkinum. Eitt nú Læknamiðstøðina í Vági, NSR – SUÐUR, Fólkaskúlan í Vági, Sosiala Deild Suðuroy, v.m..


text:
06. Feb 2018
Tvey feløg eru vorin nýggir limir í MáF. Talan er um Ungmannafelagið Virkið á Sandi og Suðuroyar Sjónleikarfelag. Ungmannafelagið Virkið hevur áður verið limur í MáF, men hevur seinastu árini ligið meir ella minni stilt. Nú ætla tey at fáa meira virksemi í felagið....
03. Jan 2018
Brennur tú fyri at arbeiða við ljós- og ljóði á ein kreativan hátt? Spennandi skeið verður í Losjuni við Gøtugjógv 27. – 29. apríl 2018. Lærarar verða Súni Joensen og Asger Kudahl Sørensen. Tekna teg til skeiðið her.Sí nærri upplýsingar í skeiðslýsingini niðanfyri. ...
19. Des 2017
Vegna jólafrí er skrivstovan stongd til 2. januar 2018.Konteret er lukket på grund af juleferie til 2. januar 2018.The office is closed until 2 January due to Christmas holidays. ...
18. Des 2017
Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, hevur sett nýtt Leiklistaráð fyri næstu trý árini. Leiklistaráðið virkar sum stýri fyri Tjóðpall Føroya, setir stjóran og hevur aðrar yvirskipaðar uppgávur í sambandi við yrkisleiklist og leiklist sum heild. Ein av fyrstu uppgávunum verður at gera...
07. Nov 2017
Fyrr í ár fór MáF inn í eina spennandi samstarvsverkætlan saman við trimum øðrum norðurlondum - Danmark, Svøríki og Noreg - um ein felags pall fyri áhugaleik millum tað gráa gulli í okkara londum. Heiti á verkætlanini er "Digital platform for Nordisk SeniorTeater". ...
01. Nov 2017
Í samband við at Klippfisk skipar fyri filmskapping á Reinsarínum í Havn 10.-12. november, ynskja tey eisini at bjóða (áhuga)leikarum við til tiltakið, tá ið evnið verður kunngjørt á Reinsarínum í Havn fríggjakvøldið 10. november kl. 18:00. Ætlanin er, at bólkar/einstaklingar, sum luttaka í kappingini,...
30. Okt 2017
Ein skemtileikur eftir Jeremy Lloyd og David Croft, ið Sjónleikarfelagið Glotti í Gøtu framførir í hesum døgum. Leikurin snýr seg um, at kaffistovueigarin René og kona hansara hava goymt eitt listaverk stolið frá nasistum í einari pylsu í kjallaranum. Í sama kjallara goyma...
05. Okt 2017
MáF vil við hesum ynskja Havnar Sjónleikarfelag hjartaliga til lukku við Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs 2017. Heiðurslønin er fyri nógvu barnaleikirnar, Havnar Sjónleikarfelag hevur sett upp seinastu mongu árini, við støði í m.a. kendum barnasøgum sum eitt nú Fólk og dólgar í Kardamummubýi og Klintrimús...


text:
Tíðindaskriv
01.02.2018 - 23:30
Ítróttur > Ítróttur > Badminton
Seinnapartin í dag fór eitt stórt ferðalag við badmintonleikarum til Íslands at luttaka í Reykjavik International Games (RIG). Tilsamans eru 61 leikarir, sum skulu spæla leygar- og sunnudagin.
Leikararnir, sum fara avstað, eru úr HBF, KBF, ÍF og MBF. Spælt verður í U11, U13, U15, U17 og U19.
Byrjað verður tíðliga leygarmorgunin, og hildið verður áfram, til síðsti dystur er leiktur seint sunnudagin. Nógvir dystir eru á skránni, tí ungu leikararnir skulu spæla í øllum trimum greinunum – einmans-, tvímans- og blandaðum tvímansleiki.
Aftur í ár verður skipað fyri landsdysti fríggjakvøldið millum unglingalandsliðini hjá londunum báðum. Í fjør vann Føroyar allar landsdystirnar í U13, U15 og U17, so í ár vil Ísland uppreisn. Føroyar fara tó at gera alt fyri at vera omaná, tá ið landsdystirnir eru liðugt spældir. Landsdystirnir verða skipaðir sum ein liðkapping, har einmans-, tvímans- og blandaður tvímansleikur verða leiktir. Í ár verður eisini landsdystur leiktur í U19.
Ferðalagið verður aftur í Føroyum mánadagin 5. februar.


text:
Eirikur Lindenskov 02.12.2017 (06:31)
Volkswagen hevur yvirhálað Toyota
Higartil í ár er Volkswagen mest seldi bilur í Føroyum.
Tað vísa hagtølini hjá Akstovuni, tá gjørt verður upp, hvussu nógvir bilar eru seldir 11 teir fyrstu mánaðirnar í ár.
Tá tølini vórðu gjørd upp fyri einum mánaði síðani, var Toytota – sum vant – á odda, um enn bara tríggjar bilar frammanfyri Volkswagen.
Í fjør vórðu seldir 259 Volkswagen tilsamans, so har er talan um ein vøkstur upp á 15 prosent higartil í ár.
Toyota seldi 315 bilar í fjør, so á Reyni Service skulu tey selja 28 Toyotabilar fyri at koma á sama støði, sum í fjør. Um Toyota skal endurvinna fyrstaplássið í 2017, so skulu tey í øllum førum selja átta bilar fleiri enn grannin á Bilasøluni.
10 tey mest seldu bilmerkini higartil í ár síggjast í talvuni niðanfyri:
Vert er at leggja til merkis, at viðfestisvognurin Brenderup, er komin við á topp 10 listan.
Talvan niðanfyri vísir topp 10 listan av mest seldur bilum í novembermánaði.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Ritverk Símunar av Skarði
- Turið Sigurðardóttir
Ritverk Símunar av Skarði
Turið Sigurðardóttir
Eitt granskingarevni er ritverk Símunar av Skarði (1870-1942), háskúlastjóra. Sangir og sálmar hansara, upprunaligir og týddir, hava verið fólkaogn, síðan teir komu fram og hava verið atkomuligir í sang- og sálmabókum. Men ritsavn hansara ella partar av tí vóru ikki útgivnir. Turið Sigurðardóttir fór undir at savna og skipa tað, sum Símun av Skarði hevur yrkt, skrivað og týtt, til útgávu. Í tí arbeiðinum vóru yvirlit, sum Jóhannes av Skarði (1911-1999) hevði gjørt, og samrøður við hann til stórt gagn, og tað gleðiliga var, at 1. bind kom út, meðan Jóhannes var á lívi.
Millum 1998 og 2013 er ritverkið komið út í 8 bindum hjá forlagnum Fannum:
1. bind: bundið mál
2. og 3. bind: greinir, lestrar, kvøður og ummæli
4. bind: søgur og ævintýr
5. bind: týdd íslendingasøga
6. bind: eitt upprunaligt og eitt týtt leikrit
7. bind: týdd samtíðarskaldsøga
8. bind: ískoytis- og yvirlitsbind
Í 8. bindi eru tekstir, sum ikki vóru komnir undan kavi, tá ið bindini, teir áttu at staðið í, vórðu prentað; yvirlit yvir, hvar teir einstøku tekstirnir hava verið prentaðir áður, og hvar teir standa í ritsavninum; viðmerkingar og frágreiðingar um og viðgerðir av einstøkum tekstum; skrá yvir bókmentir um Símun av Skarði.


text:
Verkætlan Álvaratos, who cares?
Evnið í ritgerðini er hugburður til tøkuorð, serstakliga ensk tøkuorð og hugburður til heimlig nýggjyrði. Almenni føroyski málpolitikkurin hevur higartil verið merktur av puristiskum hugsanarhátti. Ritgerðin snýr seg altso um hugburð til orðapurismu. Purisma er ein hugsjón, ið hevur til endamáls at avmarka ávirkanina frá fremmandamálum á tjóðarmálið.
Hugskotið er at nýggjyrðini skulu loysa tøkuorðini av, tí tað verður hildið, at tøkuorðini við sínum fremmanda bygnaði í longdini kunnu koma at máa støðið undan upprunaliga málbygnaðinum.
Endamálið við hesi kanningini er at kanna viðurskiftini frá einum samfelagsmálvísindaligum sjónarhorni til tess koma fram til eina størri fatan av, hvønn hugburð føroyingar hava til sjálvan málspurningin. Tað snýr seg um at fáa innlit í hvørjir normar og hvørji virði liggja sum grund undir teimum sjónarmiðunum, sum til ber at fáa fram í ljósmála.
Ritgerðin er partur av eini felags norðurlendskari verkætlan “Moderne importord i sprogene i norden”, sum formliga byrjaði í 2001, sett í verk av Norðurlendska Málráðnum. Yvirskipaða endamálið við verkætlanini er at fáa yvirlit yvir, hvussu nútímans tøkuorð og fremmandur málbygnaður verða viðfarin í norðurlendskum málum, t.e. hvørjir normar og hvørji virði finnast í teimum ymsu norðurlendsku málsamfeløgunum. Roynt verður at fáa innlit í hugburð hjá fólki í ymsum samfelagsbólkum (bólkað eftir kyni, aldri, lívstíli o.s.fr.) T.e. at enska árinið er í miðdeplinum, og spurningurin er, hvussu anglo-amerikanska altjóðagerðin ávirkar norðurlendsku málini.
Ritgerðin er sett saman av trimum pørtum, ið nýta hvør sítt háttalag:
- Ein meiningakanning (kvantitativ beinleiðis háttalag)
- Ein grímukanning (”matched guise-test”, sum er eitt kvantitativ óbeinleiðis háttalag)
- Langar samrøður við útvald heimildarfólk (kvalitativt beinleiðis háttalag)
Yvirskipaða spurnaðarorðingin er: Hvørjir normar og hvørji virði gera seg galdandi í føroyska málsamfelagnum, tá ið tað snýr seg um mál? Tilsaman eru uml.1200 heilmildarfólk við í kanningini (537 í meiningakanningini, 620 í grímukanningini og 48 í samrøðunum.
Í meiningakanningini er alt landið umboðað. Tey 537 tilvildarliga valdu heimildarfólkini eru býtt sundur samvarandi fólkatalinum í hvørjum av teimum 7 valdømunum, sum vóru nýtt sum útgangsstøði.
Úrvalið av heimildarfólki til samrøðurnar byggir á yvirskipað ástøði um lívstíl. Vit arbeiða við fýra lívstílum, nevndir A, B, C og D. Vit hugsa okkum, at lívstílarnir eru umboðaðir í tveimum sløgum av fyritøkum, ávikavist siðbundnari framleiðsluvinnu og nútímans tænastuvinnu. Innan hesi bæði vinnusløg finna vit heimildarfólk á tveimum stigum: Á leiðslustigi (vælútbúnir leiðarar og millumleiðarar, í ritgerðini nevnd ervafólk) og vanlig starvsfólk (við miðalangari ella ongari útbúgving, í ritgerðini nevnd neðrafólk).
Lívstílskanningin vísir ongan greiðan skilnað í hugburði til og nýtslu av tøkuorðum hjá teimum ymsu lívstílsbólkunum. Tó sæst, at heimildarfólk frá lívstíli B (leiðarar í nútímans tænastuvinnu) vísa størri tolsemi mótvegis nútímans tøkuorðum, enn heimildarfólk frá hinum bólkunum. Ein frágreiðing kann vera, at hesi heimildarfólk arbeiða nógv við kunningartøkni, har stórur partur av orðatilfarinum er á enskum.
Ein áhugaverdur spurningur er: Hvussu ber tað til, at fólk sum í stóran mun góðtaka tøkuorð í gerðandismálinum, kortini siga at “idealið” hevði verið at havt føroyskt orð? Slík sjónarmið koma fyri aftur og aftur í tilfarinum. Mest sannlíkt er orsøkin tann, at heimildarfólkini hugsa um spurningin á tveimum stigum: Málið er lutvíst symbol og lutvíst funktión. Tað “idéella” sipar til málið sum tjóðarímynd, symbol, men samstundis skal málið fylla út sín leiklut sum samskiftismiðil í gerandismálinum, og í teirri støðuni hevur tað minni at siga, hvørji orð verða nýtt. Men tann ímyndanarliga funktiónin er alla tíðina til staðar. Heimildarfólkini eru tilvitað um málsliga diskursin: at føroysk nýggjyrði eru betri enn tøkuorð. Harumframt er “politiskt røttu” svarini neyvan altíð álítandi. Ein máti at vinna á eygleiðaraandsøgnini er at eftirkanna grundgevingarslagið, tí heimildarfólkini er valla altíð so tilvitað um, hvussu tey grundgeva fyri síni støðutakan í einstøku førunum. Tað vísir seg, at talið á pragmatiskum grundgevingum (at tað orðið ið tænir samskiftinum best, eigur at vera valt) er hægri enn talið á tjóðskaparligum/mentanarligum grundgevingum (tað at ein eigur at velja tað føroyska orðið heldur enn tað fremmanda, tí at málið er ein partur av okkara mentan og av samleikanum hjá tí einstaka Tá ið tað snýr seg um tøkni, síggja vit ein jaligari hugburð mótvegis tøkuorðum enn t.d., tá talan er um bókmentir og kirkjuna, har tey flestu siga, at vit eiga at nýta føroysk orð. Hetta er áhugavert, tí at tað vísir eitt mynstur, nevniliga at tey “føroysku økini” (t.d. føroyskar bókmentir og kirkjan) krevja føroysk orð, meðan tey “fremmandu økini” (t.d. tøkni og fremmandur matur) krevja fremmand orð.


text:
Róðrarfelagið Knørrur selur tíggjumannafarið Kongin. Báturin hevur áður itið Eysturoyingur, Norðingur og Ormurin Langi. Eitt ediligt stykki, men nýggjur bátur er bygdur, og pláss er ikki fyri Konginum longur. Tí verður hann seldur.
Prísuppskot: 15.000 kr.
Til ber at bjóða og hoyra meira við at skriva til Róðrarfelagið Knørr á rk@rk.fo ella ringja 792736. Hægstbjóðandi fær bátin.
Sámal Hansen smíðaði bátin í 1998. Hann er væl egnaður sum kappróðrarbátur og sum frítíðarítriv hjá felagsskapum.
Upplýsingar
Byggiár: 1998
Bátasmiður: Sámal Hansen
Stødd: 7,90 metrar
Vekt: Umleið 250 kg.
Standur: Nakað av sliti, men annars góður
Prísuppskot: 15.000 kr.
Nýprísur fyri líknandi bát: 125.000 kr.
Boð og fyrispurningar: Ring 792736 ella skriva til rk@rk.fo.
YouTube
> Tíggjumannafarsróður á ólavsøku 2016. (Báturin vann róðurin, tá undir navninum Ormurin Langi).
Myndir


text:
Sonja Kjølbro sigur frá Seyðabókini, sum byggir á tilfar, sum Robert Joensen (1912-1997) hevur savnað. Fremst í bókini kunnu vit lesa um Robert, og hvussu hann savnaði tilfarið um seyð. Sonja og hennara forlag hava gjørt bókina snøgga og modernaða við nógvum myndum, sum føroyskir fotografar hava tikið. Eisini er ein plakat teknað, sum sýnir hvussu partarnir á krovinum eita, tá krovið er skorið sundur. Fleiri aðrar seyðabøkur fáast til keyps. Bókafrásøgnin hjá Sonju varir 3 minuttir.
Uppgávur
1 Hvør var Robert Joensen, nær og hvar livdi hann?
2 Hvønn týdning hevur tað fyri okkum, at tey gomlu siga okkum frá um at ganga á fjall og at fletta?
3 Er tað rætt at drepa fitt lomb, bara fyri at vit skulu sleppa at eta? Kunnu vit ikki eta okkurt annað?
4 Tosið saman um at síggja blóð og slakt. Hava øll í flokkinum sæð blóð og slakt?
5 Summi okkara eta ikki kjøt. Tosið um at virða hesi okkara, ið ikki eta kjøt.


text:
Sjálvvirkin skannaraskipan til boardingkort tikin í brúk í dag
Vinna11-01-2017 - 15:10 - Jóanis Albert Nielsen
Vága Floghavn hevur í dag tikið í brúk eina sjálvvirkandi skipan sum lesur boardingkort hjá teimum ferðandi. Higartil hevur hetta verið gjørt av trygdarfólkum á flogvøllinum.
Flogvøllurin hevur nú tveir sjálvvirkandi skannarir til boardingkort. Eitt av portrunum er breiðari enn hitt soleiðis at ferðafólk sum eru bundin at koyristóli, ómakaleyst kunnu nýta sjálvvirkandi skipanina.
”Hetta er í tráð við okkara menningarætlan, har vit allatíðina arbeiða fram ímóti at hava framkomnar skipanir, sum kunnu tryggja teimum ferðandi eina skjóta og lætta avgreiðslu á flogvøllinum”, sigur Jákup Sverri Kass stjóri á flogvøllinum.
Á myndini eru Atli Joensen, Góðsku- og KT leiðari, Bent Jákup Hansen, trygdarleiðari og Sunnuva Egilstoft, trygdar- og reingerðarfólk.


text:
Pál professari
Í sambandi við, at Pál Weihe er settur sum adjungeraður professari á Megindeildini fyri náttúruvísindi og heilsuvísindi á Fróðskaparsetrinum, verður bjóðað til almenna samkomu í fyrilestrarhølinum á Sjúkrarøktarfrøðideildini í Jónas Broncks gøtu 25 fríggjadagin tann 13. mars.
Pál fer tá at halda fyrilestur við heitinum “Betur fyrivarin ...”, og høvi verður at heilsa uppá Pál.
Pál Weihe er í dagliga yrki sínum yvirlækni og leiðari á Deildini fyri arbeiðs- og almannaheilsu, og er væl kendur millum bæði leik og lærd fyri sítt ídna granskingarvirksemi.
Pál Weihe er professaramettur sbrt. reglugerð fyri professarastørv á Fróðskaparsetri Føroya. Tríggir professarar frá útlendskum stovnum hava mett um førleikar hansara, og eru teir ivaleysir í síni niðurstøðu: Pál Weihe er sera væl skikkaður til professarastarv í fólkaheilsu á Fróðskaparsetrinum.
Pál Weihe hevur royndir við hægri undirvísing og vegleiðing av lesandi á øllum akademiskum stigum, og hann dugir væl at miðla sína gransking. Hetta er ein týðandi eginleiki hjá einum, ið skal virka við fyriskipan av og undirvísing á granskingargrundaðum útbúgvingum, har tað er so týðandi at taka granskingarúrslit við í undirvísingina.
Eitt av endamálunum við skipanini við adjungeraðum professarum er, at granskarar uttan fyri Setrið verða knýttir formliga at stovninum og varða av fakøkjum, ið Setrið ikki sjálvt hevur fasta manning til. Sum adjungeraður professari fer Pál Weihe at hava uppgávur, sum fevna um m.a. at menna hægri útbúgving og gransking innan heilsu- og læknavísindi, og at virka fyri vísindaligum samstarvi í Føroyum og uttanlands við serligum atliti at fólkaheilsu í føroyska samfelagnum.


text:
Taš er ikki į hvųrjum degi, at eitt so višurkent framleišsluvirki sum H-Dygd ķ Vįgum letur upp sųludeild ķ Havn. Men rętt gera tit, tķ taš er ķ Havn, taš hendir, og taš er umrįšandi hjį tykkum at vera her eisini.
Ikki tķ, H-Dygd hevur selt mangt vindeygaš til Havnar og onnur plįss uttan sųludeild og framsżning her. Eg var eina ferš til kappróšur ķ Mišvįgi. Ein skipara skuldi eg hava į śtvarpsbįtinum, og Jónberg į Mżrini var mašurin, sum sigldi viš męr. Tį stešgur var ķ kappróšrinum, fall prįtiš nišur į vindeyguni.
Eg segši viš hann, at eg umhugsaši at skifta vindeygu ķ mišhęddini nakaš skjótt. Hann var skjótur at svara: Tś skalt fįa eitt gott tilboš frį okkum. Eg hevši sera góšar royndir av einum plastvindeygaš uppi ķ kippinum, so eg ivašist ikki ķ at venda męr aftur vestur ķ Vįgar, tį lųtan kom.
Fyrst komu tveir tilkomnir vestmenningar at taka mįt av ųllum vindeygaopunum. Sķšani gingu nakrir dagar, tį kom ein lķtil lastbilur viš vindeygunum. Jónberg var bilstjóri. Sķšani komu tveir ungir vįgamenn at taka tey gomlu vindeyguni śr og seta tey nżggju ķ.
Hetta vóru tręalu vindeygu. Taš hųvdu vit valt, tķ konan vildi hava trę innan, og eg vildi hava višlķkahaldsfrķtt uttan. Hetta hevur vķst seg at vera ein góš loysn, ikki minst hjį męr. Tķ nś sleppi eg undan at fara upp ķ stigan at mįla vindeygu į mestsum hvųrjum įri. Og konan fegnast um tilfariš ķ inndekninginum.
Ķ okkara fųri passar taš, sum H-Dygd sigur į heimasķšuni, at teirra vindeygu eru dygdarvųrur, og taš er hugaligt at lesa, at tey blśgvast ikki viš at veita 10 įra garanti fyri sķnar vųrur. Tey seta eisini ęru ķ at kunna veita allar eykalutir til slitlutir, um taš so er til vindeygu, iš eru śtiviš 50 įra gomul.
H-DYGD byggir į Vatnsoyrar Snikkaravirki og Fųroya Glugga ķ Mišvįgi. Vatnsoyrar Snikkaravirki hjį Hans Elmar Poulsen og synum fór at gera vindeygu ķ 1968 og gjųrdist kent fyri Hśsmóšurvindeygaš. Ķ 1990 keypti virkiš Fųroya Glugga.
Tręalu-vindeygaš kom ķ įrinum 2000. Taš var kollveltandi og sum skapt til fųroyska vešurlagiš. Alt vindeygavirksemiš varš ķ 2005 savnaš undir navninum H-DYGD, og ķ 2007 keyptu fešgarnir Jónberg og Jóhan į Mżrini fyritųkuna saman viš Poul Poulsen. Hon er framvegis fremsti vindeyga- og huršaframleišari ķ Fųroyum.
Fari at enda viš nųkrum oršum aftrat av heimasķšuni: Drśgvu royndirnar at gera vindeygu hava ment okkara serkunnleika. Vit kunnu altķš veita bestu rįšgeving og tęnastu, tį iš okkara kundar skulu hava vindeygaloysnir til sķni dreymaheim.
Her er nógv regn og nógvur vindur, og her regnar ķ heilum uppeftir. Vindurin kroystur vętuna inn allastašni. Taš krevur sjįldsama vęl gjųrd vindeygu. HDYGD kennir fųroyska vešurlagiš, vit liva viš tķ hvųnn dag, og hava sķšani 1968 gjųrt vindeygu, sum halda leingi og standa seg serliga vęl ķ okkara vešri.
Taš er hugaligt sum varaborgarstjóri ķ Havn at bjóša einum so tilvitašum felag vęlkomnum til Havnar. Og stašsetingin her uppi ķ Hoyvķk fer óivaš at vķsa seg at vera ein stašseting viš haldgóšum perspektivi ķ framtķšini eisini.
Vęlkomin til Havnar og góša eydnu!
Hoyvķk 1. September 2016
Jógvan Arge varaborgarstjóri
---


text:
Deildir uttan kassaavgreiðslu
Hvussu kann eg tøma sparibússuna, tá eingin kassaavgreiðsla er á deildini?
Tað ber framvegis til at koma inn á deildina og tøma sparibússuna.
Hvat vil tað siga, at eingin kassaavgreiðsla er á deildini?
Tá ein bankadeild onga kassaavgreiðslu hevur, merkir tað, at tað ikki ber til at taka út ella seta inn pening, rinda inngjaldskort ella loysa út kekkar við kassan. Kortini hevur tú framvegis niðanfyri nevndu møguleikar á deildum, ið onga kassaavgreiðslu hava.
Tú kanst:
- lata inn girokort til gjaldingar – upphæddin verður tikin av kontu tíni
- tøma sparibússu
- fáa myntir upptaldar og bókførdar á kontu tína
- bíleggja gjaldoyra til heintingar á deildini
- taka út reiðan pening í sjálvtøkuni – kortslag og tíð á degi gera av, hvussu nógv tú kanst taka út.
Ráðgevingin óbroytt
Deildir uttan kassaavgreiðslu veita tó framvegis somu hollu ráðgeving.
Hvussu taki eg pening út?
Tá eingin kassaavgreiðsla er á deildini, kanst tú brúka sjálvtøkuna, tá tú hevur tørv á reiðum peningi. Hvussu nógv tú kanst taka út, veldst um slagið av úttøkukorti og tíð á degnum.
- Les meira um ymisku kortini, ið vit bjóða
- Set teg í samband við okkum á 330 330 ella kundi@banknordik.fo, um tú vilt hava meira at vita.
Kann eg ikki koma í bankan, tá eingin kassaavgreiðsla er?
Jú. Sjálvt um eingin kassaavgreiðsla er, er alt annað virksemið á deildini framvegis hitt sama. Tað ber sostatt framvegis til at fáa somu hollu ráðgeving sum áður.
Hóast eingin kassaavgreiðsla er, kanst tú framvegis brúka deildina til at:
-
lata inn girokort til gjaldingar – upphæddin verður tikin av kontu tíni
-
tøma sparibússu
-
fáa myntir upptaldar og bókførdar á kontu tína
-
bíleggja gjaldoyra til heintingar á deildini
-
taka út reiðan pening í sjálvtøkuni – kortslag og tíð á degi gera av, hvussu nógv tú kanst taka út.
Hvussu geri eg, um eg havi tørv á fremmandum gjaldoyra?
Á heimasíðu okkara kanst tú bíleggja gjaldoyra til heintingar á tíni deild.
Hvussu gjaldi eg rokningar?
Tú kanst lata girokortið inn til gjaldingar á deildini. Girokortið verður goldið, og upphæddin verður tikin av kontu tíni.
Netbankin
Tað er ómakaleyst at avgreiða flytingar og gjaldingar av girokortum við Netbankanum. Les meira her ella set teg í samband við okkum. Vit vegleiða fegin, tá Netbankin skal stovnast.
- Fá meira at vita um sjálvgreiðslutænastur okkara, ið gera tað lætt hjá tær at halda skil á tínum fíggjarviðurskiftum.


text:
Reiðarí avbjóðingar av nýggjari persóndátulóg
Mong reiðarí eru ikki til reiðar til nýggju persóndátulógina, sum kemur í gildi í mai í ES, skrivar TradeWinds. Og tað kann gerast dýrt, tí vantandi lúking av lógini kann bera í sær bøtur upp á upp til 20 mió. evrur ella 4 pst. av umsetninginum.
Nýggju reglurnar, sum serliga herða krøvini til dátutrygd og privatlív hjá skipsmanningum í ES, innihalda munandi herðingar av revsitiltøkunum og amboðunum hjá myndugleikunum til at avdúka lógarbrot.
“Nógv viðurskifti eru, sum skulu vera í lagi fyri at halda persóndátulógina. Og burtursæð frá cruiseferðareiðaríum tykist shipping ídnaðurin at vera eitt sindur aftanfyri,” sigur advokaturin Felicity Burling í advokatfyritøkuni HFW.
Cruiseferðareiðaríini eru væl dagførd, tí tey eru von at handfara persóndátu, men øll reiðaríini verða rakt, tí reglurnar eisini umfata starvsfólk og handilssambond, leggur hon dent á.
Reglurnar bera m.a. í sær, at reiðaríini skulu syrgja fyri at strika dátu um manningar, ið eru avmynstraðar, um ikki løgfrøðiligar og praktiskar orsøkir longur tala fyri at goyma tær.
Kelda: TradeWinds


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Familja í tvístøðu eftir oljuleka
Tak niður
Oljufelagið Effo vil enda málið um oljulekan í miðbýnum í Havn og biður fólk flyta innaftur í síni sethús. Familjan noktar, tí framvegis veit eingin, um oljan er tikin uppaftur:
Oljufelagið Effo vil ikki longur rinda fyri innivist til eina familju, sum síðst í mars mánaði mátti flyta frá húsi og heimi í miðbýnum í Havn vegna oljuleka í grannahúsum.
Felagið mælir familjuni til at flyta innaftur í síni sethús, og vísir til eina kanning av inniluftini í húsunum.
Familjan, sum síðstu tveir mánaðirnar hevur búð á fimm ymiskum bústøðum í býnum, kennir seg als ikki trygga og vil tí ikki flyta innaftur í húsini.
Oljuluktur er framvegis í húsinum, og enn er ikki kannað, um olja er likin inn á stykkið hjá teimum. Tí standa vit nú á berum, sigur Annika Gregoriussen
Útvarpið royndi týsdagin at fáa samband við Effo fyri at fáa tey at greiða frá, hví tað eftir teirra tykki ikki er neyðugt at gera fleiri kanningar í Magnus Heinasonar gøtu í Havn.
Niels Juel Nattestad, stjóri, sum er tann einasti, sum kann úttala seg vegna felagið, er staddur uttanlands og var tí ikki til at fáa fatur á týsdagin.
Familjan, sum vit hoyrdu í innslagnum, hevur síðstu mánaðirnar verið í sambandi við Heilsufrøðiligu Starvsstovuna, Umhvørvisstovuna og Tórshavnar Kommunu. Men eingin myndugleiki sigur seg kunna gera nakað við málið, tí talan er um privata ogn.
Sí eisini


text:
INNANSETURS – kunning til starvsfólk og studentar
INNGANGUR
So er aftur eitt lestrarár farið afturum og fólkið á Setrinum kann gleða seg til eina góðan summarsteðg. Sum altíð er friðarligt á Setrinum hesa tíðina, men í august mánað koyra vit aftur við fullari ferð. Longu 17. august byrja tey fyrstu lestrarárið, og tey seinastu eru komin í gongd seinast í august mánað.
Í summarsteðginum heldur eisini INNANSETURS frí og tí er evstamark fyri tilfari til komandi tíðindabræv ikki fyrr enn mikudagin 26. august kl. 12. Tit kunnu rokna við einum nýggjum INNANSETURS í viku 35.
ÚTBÚGVING
Tá freistin at søkja inn til hægri lestur á Fróðskaparsetri Føroya var úti 1. juli 2015, vóru innkomnar tilsamans 379 umsóknir.
Les alla kunningina her
------------
Lau Blaxekjær var í døgunum 1.-11. juni í Beijing í Kina sum eksternur undervísari á tí viðurkenda universitetinum "Sino-Danish Center for Education and Research".
Les meira her
PRÓVTØKUR
Gestur Hovgaard var 9. juni á Roskilde Universitet opponentur í sambandi við ph.d. ritgerð hjá Charlotte Bech Lau, við heitinum “jeg vil bare ha’ et fuckin liv - et eksemplarisk studie mellem unge i en gråzone og kommunale sundhedspolitikker om at gentænke sundhedsfremmedagsordenen i relation til ulighed i sundhed. Harumframt var hann eisini próvdómari á útbúgvingini “Plan, By og Proces”.
------------
Hetta seinasta lestrarárið 2014/15 hava 119 lesandi fingið prógv á Setrinum.
Býtið er soleiðis:
Sjúkrarøktarfrøðideildin
13 B.Sc. í sjúkrarøktarfrøði
Námsvísindadeildin
22 B.Ed. (Bachelor of Education) og diplom í undirvísing (1.-10. flokk)
2 B.Ed. Ískoytisútbúgving fyri lærarar
21 B.Ed. (Bachelor of Education) og diplom í námsfrøðiligum arbeiði
1 B.Ed. Ískoytisútbúgving fyri námsfrøðingar
26 Diplomprógv á masterstigi í Vegleiðing
Føroyamálsdeildin
7 B.A. í føroyskum
1 hjánám í føroyskum
1 MA í føroyskum
1 samansett MA-prógv í føroyskum og ítrótti
Søgu- og samfelagsdeildin
2 M.A. í løgfrøði
7 B.S.Sc. í samfelagsvísindum (Sosialvísindi og samfelagsplanlegging)
3 B.S.Sc. í samfelagsvísindum (Politikkur og umsiting)
1 M.S.Sc. í stjórnmálafrøði og enskum
4 B.A. í søgu
Náttúruvísindadeildin
4 B.Sc. í KT-verkfrøði
3 í Lívfrøði
FYRISITING
Nýggjasta stýrisfundarfrágreiðingin:
------------
Hølisviðurskifti
Hóast Setrið hevur leigusáttmála til hølini í Bókbindaragøtu 8 til 30. apríl, er ætlanin at flyta til heystar, helst 1. november. Tórshavnar Kommuna eigur hølini á horninum J. C. Svabos gøta og Jóannesar Paturssonar gøta, har Advokatskrivstovan fyrr helt til og Setrið hevur fingið í boðið at leiga hesi, í útgangsstøði í 5 ár. Hølini eru í góðum standi, men ábøtur skulu gerast. Talan er um 18 rúm í ymiskum støddum, umframt køk og ves. Hesi kunnu brúkast sum skrivstovur, men eisini sum eitt nú bólkarúm. Talan verður ikki um at brúka hesi hølini til beinleiðis undirvísing. Harumframt eru eitt stórt rúm og 2 minni rúm + køkur og ves í kjallaranum, sum møguliga kundi verið til tey lesandi. Nýggj starvsfólk skulu setast í starv í løgfrøði og búskapi og hesi koma afturat at teimum, sum í dag hava skrivstovu í Bókbindaragøtu. Eisini koma tvær ph.d. lesandi, Runa P. Høgensen og Hallbera West, sum eisini skulu hava skrivstovupláss.
Ein annar møguleiki fyri leigumáli er Sjóhúsið hjá Tórshavnar Kommunu, sum er 6 til 7 túsund fermetrar til støddar.
------------
KT økið
KT fyritøkan E7 (fyrr Atlandstøkni) skal gera ein KT-komponent (ein data hub) til at lesa tilfar frá próvbókini og inn aftur í aðrar skipanir. Ætlanin er fyrst at royna at brúka í sambandi við Moodle skipanina. Smáar ábøtur eru gjørdar á próvbókina og hóast tað enn mangla amboð í próvbókini, verður hetta arbeiðið steðgar nú, tí ætlanin er í framtíðini at fáa eina nýggja próvbók.
------------
Samstarv
Í Sjúkrakassagrunninum eru 7 milliónir krónur settar av til eitt granskingar- og útbúgvingarsamstarv millum Setrið, Deildina fyri Almannaheilsu og Landssjúkrahúsið. Ætlanin er at fáa bygt ein depil upp, sum í fyrsta umfari verður ein virtuellur depil, sum seinni kann mennast til ein fysiskan depil. Fundur hevur verið í mars mánað um eitt fyrsta uppskot, sum nú er reviderað. Ein partur av ætlanini er at fara undir at menna Master útbúgving í fólkaheilsu, sum 120 ECTS, men verður tikin sum partíðarlestur yvir 4 ár. Annar partur er hálv fígging av einum av ph.d. starvi og triði partur eitt granskingarstarv til fólk við lektaraførleika í 3 ár. Upptøkugrundarlagið fyri at sleppa inn á masterútbúgvingina er heilsuvísindaligar bachelorútbúgvingar umframt vælferðar- og sosialar útbúgvingar. Roknað verður við svari frá Granskingarráðnum mánaðarskiftið august/september.
STARVSFÓLKATÍÐINDI
Bogi Bech Jensen, sum hevur verið professari í orkuverkfrøði á Náttúruvísindadeildini síðan 1. januar 2014, fer nú í annað starv. Hann tekur við starvi sum rektari á Skúladeplinum í Marknagili 1. august 2015. Bogi fer tó framhaldandi at hava tilknýti til Setrið, tí frá 1. august 2015 verður hann adjungeraður professari í orkuverkfrøði á Náttúruvísindadeildini.
------------
Benadikt Joensen er settur í starv sum námslektari í orkuverkfrøði á Náttúruvísindadeildini. Benadikt fer serliga at undirvísa í orkuverkfrøði og luttaka í menning av hesum fakøki á Fróðskaparsetrinum. Hann byrjar í starvinum tann 1. august 2015.
------------
Martin Zachariasen er frá 1. mai 2015 settur sum adjungeraður professari í teldufrøði á Náttúruvísindadeildini. Hann hevur frammanundan í eitt áramál verið adjungeraður lektari í teldufrøði.
------------
Tann 1. juni 2015 fekk Fróðskaparsetur Føroya á fyrsta sinni ein professara í støddfrøði. Talan er um Toke Meier Carlsen, ið kom í starv sum lektari í støddfrøði á Fróðskaparsetri Føroya tann 1. apríl 2014.
------------
Jónrit Halling er sett sum lektari í mýlskari lívfrøði á megindeildini fyri náttúruvísindum og heilsuvísindum. Jónrit hevur kandidatútbúgving, cand. pharm., frá Danmarks Farmaceutiske Universitet í 2003 og ph.d. útbúgving frá Syddansk Universitet í 2008. Jónrit byrjar í starvinum tann 1. september í ár.
------------
Mikudagin 10. juni var skipað fyri samkomu í høllini á Námsvísindadeildini í sambandi við, at Jóni Johannesen, húsavørður, eftir tænastu í fleiri enn fjøruti ár, fór úr starvi 15. apríl í ár.
GRANSKING
Í mai mánað luttók Magni Mohr, lektari í heilsuvísindum á Fróðskaparsetri Føroya, á tveimum stórum altjóða vísindaligum ráðstevnum, har hann legði fram nýggj granskingarúrslit. Kanningarnar eru m.a. framdar á Fróðskaparsetri Føroya.
Les meira her
ÚTGÁVUR
"Leder vejen til Paris også til et bedre klima?"
Europakommissiónin hevur ein blogg, har Lau Blaxekjær hevur skrivað eitt íkast um veðurlagspolitikkin hjá EU og líkindini fyri ein altjóða avtalu í París í desember mánað. Fundur hevur verið í Bonn millum heimsins lond fyri at gera seinastu fyrireikingarnar áðrenn toppfundin í París, les meira her.
------------
Lau Øfjord Blaxekjær & Tobias Dan Nielsen. 2014. “Asien. Kina nægter at lade sig kue”. s. 173-203. Mapping the narrative positions of new political groups under the UNFCCC, Climate Policy, published online 17 October 2014.
------------
Lau Øfjord Blaxekjær & Tue Sander Hanse. 2014. “Historien om FN’s COP-møder”. s. 21-32. Mapping the narrative positions of new political groups under the UNFCCC, Climate Policy, published online 17 October 2014
------------
Gestur Hovgaard hevur í juni givið út kapittul í antologiini Entrepreneurship in Small Island States and Territories. Routledge. Kapitlið hevur tittulin: “Entrepreneurs in Aquaculture: A Case Study from the Faroes”.
------------
Gestur Hovgaard hevur í juni givið út kapittul í antologiini Remapping Gender, Place and Mobility. Global Confluences and Local Particularities in Nordic Peripheries. Ashgate. Kapitlið hevur tittulin: “Being away, being at home, being both: the case of Faroese maritime workers”.
RÁÐSTEVNUR
Gestur Hovgaard var 17. juni á ráðstevnu í Nuuk við heitinum “Køn, Uddannelse og Befolkningsstrømme”, fyriskipað av Ministeriet for Børn, Ligestilling, Integration og Sociale Forhold. Framløga um “Masterlæru” og panelluttakari.
------------
Og dansurin gongur ….
Tað er heitið á kvæðaráðstevnuni, sum byrjar mánakvøldið 20. juli og endar hóskvøldið 23. juli við veitslu og dansinátt. Í miðdepli á ráðstevnuni eru norðurlendsk kvæði og vísur, serliga føroyska kvæða- og dansimentanin.
Vónin er, at ráðstevnan fer at stimbra áhugan fyri at granska í kvæðunum og dansinum og at eggja til nýhugsan í arbeiðinum við kvæðamentanini.
Ráðstevnan er í Norðurlandahúsinum. Bjóðað verður vælkomin í H. N. Jacobsens bókahandli mánakvøldið, og ráðstevnan verður sett í Norðurlandahúsinum týsmorgunin tann 21. juli kl. 8.30.
Les meira um ráðstevnuna og melda til á www.ballads2015.fo
SKEIÐ
Komandi summar, frá 8. til 27. august verður aftur skipað fyri Faroese Summer Institute. Faldarin og plakatin er júst komið frá prentsmiðju og er tað onkur av tykkum, sum fer uttanlands í summar og vil taka tilfar við til universitet har, so eru tit vælkomin at seta tykkum í samband við Altjóða Skrivstovuna á ask(at)setur.fo og fáa hetta útflýggjað.
TILTØK
Freistin at søkja inn til nýggju masterútbúgvingina West Nordic Studies í almennari fyriskipan og burðardyggari leiðslu er longd til 1. august 2015
------------
Næsti stýrisfundur verður 17. september
------------
Ráðstevna um “Career Management Skills” (CMS) 28. September 2015
Mánadagin 28. September skipa NVL og norðurlendska vegleiðaranetverk NVLs fyri ráðstevni í Norðurlandahúsinum um hugtakið “Career Management Skills” (CMS) og leiklut vegleiðarans í sambandi við førleikameting (validering). Nærri kunning og skrá kemur seinni.
------------
Seminar um fyriskipan av útbúgvingatilboðum til vaksin 29. September 2015
Týsdagin 29. september skipar NVL (norðurlendskt netverk fyri vaksnamannalæring) fyri seminari um lívslanga læring (LLL), førleikamenning og útbúgvingartilboð til vaksin (VÚ) í breiðum týdningi. Seminarið verður á Hotel Hafnia frá kl. 12 – 17. Á skránni verða m.a. framløgur um norðurlendska strategi og politikk fyri VÚ-økið, og høvuðsúrslit úr norðurlendsku PIAAC-kanningini (the Programme for the International Assessment of Adult Competencies) verða løgd fram. Eisini verður kjak um tørv og støðuna viðvíkjandi LLL og VÚ í Føroyum. Nærri kunning og skrá kemur seinni.
------------
Fundur í Samstarvsnevndini 23. september og 25. november. Tey, sum manna samstarvsnevndina, eru: Erla Olsen, Hans Andrias Sølvará, Sigurð í Jákupsstovu, Tina K. Jakobsen, Kristianna Lund Dam og Jørgen Meitilberg. Um starvsfólk vilja hava mál fyri á samstarvsnevndarfundi, verða tey vinaliga biðin um at seta seg í samband við lim í Samstarvsnevndini.
FRÁBOÐAN
Tilmelding til INNANSETURS
Ert tú so óheppin ikki at hava móttikið tíðindabrævið? So er møguligt at melda til her.
Tilfar til INNANSETURS
Møguleiki er fyri at senda okkum kunningartilfar, sum tit meta eigur at vera við í INNANSETURS. Hygg nærri her.
Vit tilskila okkum rættin til at ritstjórna í tilfarinum. Tað er av týdningi, at INNANSETURS ikki skal innihalda persónsviðkvæmt tilfar.
Tá tú skrivar ein tíðindastubba, minst tá til at hava eina yvirskrift, eina lýsing, tíðspunkt, stað, fyrireikara og kontaktpersón.
Evstamark fyri tilfari til komandi tíðindabræv er mikudagin 26. august 2015 kl. 12.
Ritstjóri á INNANSETURS
Anna Katrin Matras


text:
Eldborg Fisk kemur nú at selja fiskavørur í Vestmanna. Eftir ætlan fer Suðringurin, Eldborg Fisk, at selja fiskavørur við Magn-støðina eina ferð um mánaðin, og verður hetta leygardagar. Suðringurin verður her fyrstu ferð komandi leygardag, tann 6. mai 2017
Tess vegna, elskaðu mínir, líkasum tit altíð hava verið lýdnir, so arbeiðið, ikki bert sum tá ið eg eri hjástaddur, men nú nógv meira, tá ið eg eri frástaddur, upp á tykkara egnu frelsu við ótta og bivan;
Fil. 2,12
"Pínan, sum fylgir við at játta, verður sum beiskur heilivágur, sum vil lekja"
Søren Kierkegaard


text:
Happingarpolitikkur
Endamál
Miðað verður ímóti at lærarar, foreldur og næmingar:
- miðvíst arbeiða við trivnaði
- vita hvat happing er
- eru samd um, at happing ikki verður told
- saman arbeiða móti happing
- vita, at vit øll mugu taka ábyrgd, tá ið happing fer fram og at øll samarbeiða um at fyribyrgja happing
Hvat er happing?
Happing er tá onkur, ímóti vilja sínum, ferð eftir ferð í eitt ávíst tíðarskeið, er offur fyri ágangi frá einum ella frá fleiri persónum.
Beinleiðis happing kann vera:
- harðskapur, t.d. eitt skump, eitt slag eitt spark o.l.
- gerðir saman við hóttanum og háðanum
- óunnilig og særandi orð, t.d. munnliga, við smsboðum ella við chatting
- „útfrysting“ frá felagsskapi og bólkum
Óbeinleiðis happing kann vera:
- gerðir uttan orð, m.a. herming og ljótt kropsmál
- tilvitað látast ikki síggja persón til tess at særa
- niðurgerandi umtala, ið verður søgd umaftur og umaftur í ávíst tíðarskeið Havast má eisini í huga at happing fer fram uttan fyri skúlans gátt og í frítíðini m.a. á alnetinum og við smsboðum.
Hvussu fyribyrgir skúlin happing?
Vit arbeiða alsamt við trivnaði í øllum flokkum, so allir næmingar trívast og mennast og kenna seg virðismiklan í felgsskapinum. Hetta verður millum annað gjørt við
- góðum samskifti og samstarvi millum næmingar, lærarar og foreldur
- afturvendandi tiltøkunum
- næmingasamrøðum
- floksfundum
- trivnaðarátøkum
- nøgdsemiskanningum
- at geva næmingunum eina fatan av, hvar eins egna og markið hjá øðrum gongur.
- at arbeiða við at styrkja sjálvsálitið og sjálvsvirðið
- at menna samstarvsevnini hjá hvørjum einstøkum næmingi
Hvussu fyribyrgir heimið happing?
Heimið stuðlar undir trivnaði í skúlanum við
- at læra barnið at síggja tað sum eina dygd at hjápa við trivnaði og fyribyrgja happing
- At læra barnið at siga frá, um tey síggja, at onkur ikki trívist ella verður happaður
- Ikki at tosa neiligt um skúlan, lærarar, onnur børn ella onnur foreldur. Tað órógvar trivnaðin í skúlanum og tollyndi mótvegis hvørjum øðrum í flokkinum.
- At stuðla barninum í at spæla við nógv ymisk børn. Hetta styrkir barnið og minkar um vandan fyri, at summi fella uttanfyri.
- At hugsa um, um tað eru ávís børn í flokkinum, sum barnið ongantíð nevnir ella ongantíð spælir við.
- At eggja barninum til at verja tann, sum ikki megnar at verja seg sjálvan.
- At læra barnið at loysa ósemjur
- At ansa eftir, at barnið tekur væl ímót føðingardagsinnbjóðingum frá øllum. Hetta vísir virðing fyri føðingardagsbarninum.
- At tá barnið bjóðar í føðingardag, so minst til, at øll verða boðin við. Allur flokkurin ella allar gentur/allir dreingir.
- At raðfest samveru við hini foreldrini í flokkinum.
- At stuðla teimum lærarum, sum raðfesta tað sosiala umhvørvið í flokkinum.
Hvat gera vit, tá næmingur verður happaður?
- Flokslærarin tekur málið upp við flokstoymið, AKT-lærara, heimini og heilsufrøðing
- Saman arbeiða tey um at steðga happingini og aftur fremja góðan trivna fyri øll í flokkinum.


text:
ASX mest seldi bilur í 2016
Soleiðis skrivar KVF á síni heimasíðu í dag.
"Mitsubishi ASX varð mest seldi bilurin í Føroyum í 2016. Annanhvønn yrkadag varð ein nýggjur skrásettur hjá Akstovuni í fjør.
116. So nógvir Mitsubishi ASX-bilar vórðu í 2016 skrásettir og fingu nýggjar nummarplátur hjá Akstovuni, vísa tølini, nú stovnurin hevur gjørt árið upp.
Umroknað svarar tað til, at ein nýggjur Mitsubishi ASX-bilur rullaði út á føroysku vegirnar umleið annan hvønn gerandisdag í 2016 sambært tølunum.
Tað er kortini einki nýtt, at føroyingum dámar best ASX-bilarnar hjá Mitsubishi; tað gjørdu føroyingar eisini í 2015. Tá vórðu til samans 110 seldir í Føroyum."
Tilsamans seldi WAAG 552 nýggjar bilar í 2016, harav 269 vóru av merkinum Citroën, 183 vóru av merkinum Mitsubishi og 100 vóru av merkinum Mercedes-Benz.
Nýggjastu tíðindi
- Brúktbilaútsøla 4. januar 2017
- Lærling til skrivstovuna 4. januar 2017
- Tórur útlærdur 4. januar 2017
- Dekk- & Plátuverkstaður 4. januar 2017
- WAAG Leigubilar í Miðvági 4. januar 2017
- Gekkabilurin 4. januar 2017
- Hjørtur útlærdur 4. januar 2017
- Gekkabilurin 4. januar 2017
- Lærlingur til goymsluna 4. januar 2017
- WAAG stuðlar Rescue Lív 4. januar 2017
- WAAG í vágunum 4. januar 2017
- Órógv á skipanini 4. januar 2017
- Mitsubishi 100 ár 4. januar 2017
- Gekkabilurin handaður 4. januar 2017
- ASX mest seldi bilur í 2016 4. januar 2017
- Stongt millum jól og nýggjár 4. januar 2017
- Nýggja heimasíðu 4. januar 2017
- Marco Polo aftur á goymslu 4. januar 2017
- Nýtt frá Citroën 4. januar 2017
- Space Star dagførdur 4. januar 2017


text:
Máliđ um Skansabryggjuna hevur av sonnum fingiđ ađra vend, nú fram er komiđ, at í veruleikanum hevur politiski myndugleikin ikki góđkent hana endaliga.
Hvussu Heilsu- og Innlendismálaráđiđ ber seg at í góđkenningarmálum, er sjálvandi ein áhugaverdur spurningur, nú sagt verđur, at góđkenningin var eitt mistak.
Men býráđiđ í Havn kann ikki taka sćr av, hvussu umsitiđ verđur í ađalráđum hjá landsstýrinum. Býráđiđ skal fyrst og fremst virka fyri rřttum avgerđum í kommununi.
Veruleikin nú er, at samtyktin um Skansabryggjuna í býráđnum byggir á eina skandalurakta góđkenning, sum ikki var búgvin at verđa send kommununi.
So mikiđ meira ivasamt er grundarlagiđ undir málinum, tá góđkenningin – frá einum einsamřllum fulltrúa – samstundis gekk ímóti vćl grundađa frámćlinum hjá fakligu býarskipanarnevndini.
Kann Tórshavnar kommuna umvegis Tórshavnar Havn brúka 465 milliónir krónur upp á eina útbygging undir hesum ivasomu umstřđunum?
Og kann ein sáttmáli um útbyggingina upp á 387 milliónir krónur fáa virknađ á hesum skinklandi grundarlagnum?
Máliđ hevur lítlan og ongan legitimitet, og tí verđur enn eina ferđ mćlt býráđnum til at útseta Skansabryggjuna til nćsta býráđ at taka střđu til.
Óvanligt hevur ikki veriđ at lata samtyktir ganga umaftur í hesi setuni, m.a. um Musikkskúlan fleiri ferđir, so tađ ber eisini til í málinum um Skansabryggjuna.
Jógvan Arge, varaborgarstjóri úr Tjóđveldi
---


text:
Árni Gregersen, ting.fo 19.09.2017 (07:20)
Fiskivinnan aftur á skránni
Mest umrødda mál í føroyskum politikki seinastu árini, er aftur á dagsskránni, tá ið Løgtingið hevur fund í dag klokkan 10.
Talan er um 1.viðgerð av uppskotinum hjá Høgna Hoydal, landsstýrismanni við fiskivinnumálum, um fyrisiting av sjófeingi. Hetta er ein nýggj lóg, sum skal avloysa lógina um vinnuligan fiskiskap.
Hetta er eitt mál, sum arbeitt hevur verið við síðani 2007, tá ið Bjørn Kalsø, landsstýrismaður, segði øll veiðuloyvir upp at fara úr gildi 31.desember í ár.
Í seinastu tingsetu var uppskot lagt fram um tað sama, men áðrenn málið kom aftur úr vinnunevndini, valdi tingformaðurin at senda tingið í summarfrí. Arbeiðið í vinnunevndini dróg´út, og tá so tingið var sent heim fall málið burtur.
Tað var eisini greitt, at tað var torført at finna ein semju um lógaruppskmotið. Í nýggja uppskotinum, sum var lagt fram herfyri eru gjørdar nakrar broytingar, men sum tað sær út í løtuni, er ikki nógv sum bendir á, at ein breið semja fæst um uppskotið.
Eftir 1.viðgerð í dag verður málið beint í vinnunevndina.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Navn: Brestir
Skrásetingar nr.: FR89101
Folaður: 1989
Deyður: mars 2004
Kyn: Greðingur
Litur: Brúnur
- hevði litgenini Ee Aa toto -f
Stongmát: Ikki so høgur (uml. 121cm)
Sinnalag: Sera róligur greðingur. Var við felagstúr við leynavatn og var stýrbarur sjálvt um har vóru fleiri fremmandar ryssur.
Fortíð: Klaus Kiesewetter úr Saltangará átti hann í 1995.
Uml. í ár 2000 fór Brestir til Havnar at standa hjá Roar H. Olsen. Har var hann í nøkur ár.
Hann var ógvuliga sterkur og hevur borid bædi fullvaksnir menn, eins og tad bar til at rída 3 gentur uppiá rygg hansara í senn. Hevdi sera stuttan rygg. Bakbeinini tradkadu ofta á frammbeinini, so hann snávadi.
Hann doydi allarhelst av kollik aftaná at vera sloppin úr girdingini og var farin í eina veltu í Kirkjubø. Arbeitt var vid at fáa hann uppá rætt lag dag og nátt í 2-3 døgn, men einki batti.
Avkom:
Klettur - FR94103
Disa 3 - FR97102
Brynja - FR99102
Lítla - FR04102


text:
Kveikingar- og kunningarfundur
Hevur tú hug at gerast partur av eini europeiskari verkætlan, ella vilt tú vita meira um møguleikarnar fyri gransking, menning og nýskapan í FP7? So er kunningar- og kveikingarfundurin mánadagin 21. mai, kl. 14:00 til 16:00, sum Granskingarráðið skipar fyri, júst fyri teg.
Tiltakið verður skipað við stuttum framløgum, sum kasta ljós á teir ítøkiligu møguleikarnar innan ymisku evnini. Eisini verða góðir møguleikar at hitta onnur áhugaði í europeiskari gransking millum framløgurnar.
Endamálið við fundinum er, at lýsa ymisku møguleikarnar í FP7 bæði innan nýskapan, menning og gransking sum eru í arbeiðsætlanunum fyri 2013.
Tey føroysku NCP umboðini, stjórin á Granskingarráðnum og Ólavur Gregersen, stjóri á fyritøkuni, Syntesa fara at hava stuttar framløgur um evnini, sum verða leys at søkja.
Tiltakið verður í hølunum hjá Fróðskaparsetrinum í Jónas Broncks gøtu 25.
Skrá
Kl. 14:00 – Vælkomin og yvirskipað um FP7: Annika Sølvará
Kl. 14:10 – Royndir og avbjóðingar í ES-granskingarsamstarvinum: Ólavur Gregersen
Kl. 14:25 – Mingling og kaffi: møguleiki at fáa meira kunning og hitta luttakararnar
Kl. 14:45 – Møguleikar innan heilsugransking: Maria Skaalum Petersen
Kl. 14:55 – Møguleikar innan kunningar og samskiftistøkni: Hannes Gislason
Kl. 15:05 – Møguleikar innan umhvørvis- og veðurlagsgransking: Maria Dam
Kl. 15:15 – Mingling og kaffi: møguleiki at fáa meira kunning og hitta luttakararnar
Kl. 15:35 – Møguleikar innan SME og PEOPLE: John D.Olsen
Kl. 15:45 – Møguleikar innan matvøru-, fiskivinnu- biotøkni gransking: Jonhard Eysturskarð
Kl. 15:55 – Liðugt – Mingling og Kaffi
---
Føroyskir stovnar og føroyskar fyritøkur kláraðu seg sera væl í europeiska granskingarsamstarvinum í 2012 útboðnum. Av 15 umsóknum hava 7 fingið játtandi svar og tvær bíða enn eftir endaligari meting. Tilsamans eru góðar 11 mió. krónur játtaðar til føroysku luttakararnar í 2012 útboðnum.


text:
Bátur sokkin í Skopunarfirði og ein maður saknaður
Dan Klein --- 01.09.2017 - 08:15
Klokkan 02.01 í nátt fekk MRCC boð um at farmaskipið Mykines hevði borið við á ein lítlan bát. Mykines vendi við beinanvegin og fór at leita eftir bátinum og fann hann. Teir settu so MOB bátin út og fingu bjargað einum manni av glastrevjabátinum.
TÍÐINDASKRIV
Trolarin Bakur var staddur stutt norðanfyri. MOB báturin setti so enda á skadda bátin, sum fleyt tungt í sjónum. Tað varð so gjørt fast í hjá Baki, men stutt eftir slitnaði endin úr gelendaranum, har tað var gjørt fast og báturin sakk.
Tað tók eitt sindur av tíð áðrenn staðfestur varð, at ein maður afturat var umborð ( í stýrhúsinum ) á lítla bátinum.
Brimil kom nakað seinni á staðið og hevur staðið fyri leiðsluni av leitingini. Afturat Brimli hava hesar eindir hava luttikið : Bakur, Stelkur, Skorðaberg, Vestmenningur, Mykines og Rescue Lív umframt at tyrlan hevur leitað við FLIR-inum. Veðrið á staðnum hevur verið gott.


text:
Yvir 5600 ferðandi í 2017
Nú er eitt ár síðani Sunda kommuna bjóðaði ókeypis bussleið. Vit kunnu nú staðfest, at fyrsta árið hevur gingið sera væl.
Kommunan hevur fylgt neyvt við hvussu talið av ferðandi hevur verið á ymsu túrunum, og tá 2017 verður talt saman hava 5.604 ferðandi koyrt við bussleiðini. Stórsti parturin av ferðandi eru børn og ung sum brúka bussin til og frá frítíðarvirksemi.
Á fundi í vetur varð bussleiðin eftirmett og síðani varð ferðaætlanin dagførd samsvarandi tørvinum. Nýggj ferðaætlan er gjørd fyri 2018 og sæst hon her.
Býráðið hevur samtykt, at bussleiðin kemur at hava eitt royndarár afturat.
Rís og rós um bussleiðina kunnu sendast til sunda@sunda.fo.


text:
Hesir skulu seta lív í Summar Festivalin
Summar Festivalurin bjóðar í august stór altjóða tónleikanøvn og nógvar av teimum bestu føroysku bólkunum. Nú kunnger Summar Festivalurin tríggjar kendar tónleikabólkar, sum skulu verða við til at seta lív í festivalin.
Bólkarnir Danny & The Veetos, Páll Finnur Páll og Grandma’s Basement vera allir við, tá ið Summar Festivalurin verður hildin í døgunum frá 10. til 12. august.
Danny & The Veetos vóru kosnir ársins tónleikabólkur á FMA-tiltakinum fyrr í ár, og teir eru kendir sum ein framúr góður live-bólkur. Eftir eitt sera hendingaríkt ár eru teir nú aftur til reiðar at spæla á Summar Festivalinum.
Grandma’s Basement hava verið afturvendandi gestir á Summar Festivalinum gjøgnum árini, og nú spæla teir fyri 10. ferð á Summar Festivalinum. Tað er ein heilt serlig løta, tá ið Grandma’s Basement fer á pallin í stóra tjaldinum og fær áhoyrarafjøldina at kóka.
Páll Finnur Páll hava fleiri ferðir spælt á Summar Festivalinum, men í fjør gjørdu veðurumstøðurnar, at teirra framførsla varð avlýst. Tí er einki meira natúrligt enn, at Páll Finnur Páll í ár koma aftur á Summar Festivalin at spæla.


text:
Heildarveiðan er øll veiða hjá føroyskum skipum, fiskað á øllum leiðum.
Í 2009 fiskaðu føroysk skip samanlagt 352 túsund tons á øllum havleiðum. Hetta er áleið 170 túsund tons minni enn í 2008. Stóra fallið í heildarveiðuni kemur av, at føroysk skip fiskaðu nógv minni av svartkjafti í 2009, í mun til undnafarin ár – frá áleið 230 túsund tonsum í 2008 niður í góð 58 túsund tons í 2009.
Størsti parturin av heildarveiðuni varð fiskaður undir Føroyum – 131 túsund tons, av hesum taldi upsin um 62 túsund tons. Næst størsta fiskileið hjá føroyingum í 2009 var Eysturgrønland/Jan Mayen og Norskahavið – har góð 94 túsund tons vóru fiskaði, herav góð 78 túsund tons var sild.
Av samantaldu nøgdini telja uppisjóvarfiskasløgini um leið 2/3 av heildarveiðuni. Av hesum er sild við sløkum 95 túsund tonsum, tann stórsti parturin.
Botnfiskasløgini telja millum 25 og 30 prosent av heildarveiðuni og eru toskur, hýsa og upsi størsti parturin av nøgdini.
Av heildarveiðuni er fiskiskapurin eftir tosk og hýsu minkaður seinnu árini. Toskurin er minkaður niður í helvt síðani 2003, frá 58 túsund tonsum niður í góð 27 túsund tons í 2009. Sama gongd er fyri hýsuna. Tað er á føroyskum økið, at fiskiskapurin eftir toski og hýsu er minkaður mest.Upsafiskiskapurin er nærum einans á føroyskum øki og hevur verið góður seinni árini tó sæst ein ávís minking í 2009 í mun til metárini 2006/07.
Av tí at upplýsningar ikki er um virðið á allari veiðuni, ber ikki til at siga um avreiðingarvirðið var størri ella minni enn árið fyri.
Fleiri og nágreiniligari tøl eru at síggja í hagtalsgrunninum


text:
Foto: Karl Gabor.
Moni Nilsson er svenskur rithøvundur og er fødd í 1955 og uppvaksin í Stokkhólmi.
Tá ið fyrsta barn hennara Jojo fór í barnagarð, setti hon sær fyri at skriva eina bók. Bókin var Bartolomeus och spöket. Síðani helt hon, tað fór at vera einki fyri at skriva og geva bøkur út, men hon fekk annað at síggja.
Aftaná nógvar royndir og umskrivingar fekk hon endiliga eitt forlag at ganga við til at geva út fyrstu bókina um Tsatsiki, tá var hon blivin 40 ár. Síðan hevur hon verið sera viðurkendur rithøvundur.
Moni sigur sjálv at vilt tú gerast rithøvundur er gott at hava eydnuna við tær og eisini at vera treisk. Og at hava nakrar lívsroyndir. Leiðin hjá Moni fram til rithøvundavirki gekk gjøgnum mállesnað, flogfarsvaskara, læraravikar, barnagarðshjálp, týðari, ekspitrisa, starv í barnaútvarpi, skrivari og mangt annað læruríkt. Tað læruríkasta var tó at gerast mamma.
Útgávur:
2001 Tsatsiki og mamman
2001 Tsatsiki og pápin
2002 Bara Tsatsiki
2002 Tsatsiki og kærleikin
2003 Tsatsiki og Retzina
2005 Seturskúlin
2007 Malan + Rasmus = kærleiki
2008 Salmiakk og Spøki
2009 Salmiakk og Hedda
2016 Tsatsiki og Hamarin
Tsatsiki og mamman
Tsatsiki og pápin
Bara Tsatsiki
Tsatsiki og kærleikin
Tsatsiki og Retzina
2017 Tsatsiki og olivinkríggið
Ummæli/Umrøður:
Helena Lumholdt: ”Lång väg till Tsatsiki.” Opsis Kalopsis nr 3/2001
Knut Anders Løken: En moderne Karlsson. barnebokkritikk.no/ 23. apríl 2008
Heiður:
1997 Bokjuryn fyri Bara Tsatsiki
1998 Nils Holgersonplaketten fyri Bara Tsatsiki
1999 Wettergrens barnbokollon fyri bøkurnar um Tsatsiki
1999 BMF-plaketten fyri Tsatsiki og kærleikin
1999 Din bok-vårt val fyri Tsatsiki og kærleikin
1999 Bokjuryn fyri Tsatsiki og kærleikin
2001 Bokjuryn fyri Tsatsiki og Retzina
2003 Bokjuryn fyri Malan+Rasmus=Kærleiki
2005 Tower of Babel honour (Estland) fyri Tsatsiki og Kærleikin
2010 Astrid Lindgren-priset
Heimasíða:


text:
Tíðindi
9. mai 2018
Tá ið Nám X varð skipað í 2011, funnu lærararnir skjótt útav, at ein námsferð var ein partur av skúlaárinum, og námsferðin varð soleiðis integrerað í Nám X. Lærararnir staðfestu, at í príshøpi var Smyril Line tað felagið, ið Nám X kláraði at bera, og í tíðarhøpi passaði tað nokkso væl við Berlin.
Tað var eitt sindur tilvildarligt, hví Berlin varð tikin fram um til dømis Prag ella Amsterdam, men royndirnar við Berlin hava verið sera góðar, tí at milliónbýurin Berlin bólgnar av søgu- og listaríkidømi. Nám X hevur fingið sína skúlaskjáttu fylta væl og virðiliga í tí flotta og vakra týska høvuðsstaðnum, sum eisini er ein ómetaliga framkomin turistbýur.
- Mann kennir seg sera tryggan, hava vit sannroynt, tí mann fer jú avstað hvørt ár við einum 150 næmingum undir 18 ár, og tað er ein ógvislig ábyrgd; mann hevur ábyrgdina av teimum 24 tímar um samdøgrið, sigur Petur Hentze Niclasen, lærari á Námi X. Hann er ein av fleiri lærarum, ið eru við á ferðini til Berlin hvørt ár.
Onkur hevur spurt lærararnar á Námi X, hví tey áhaldandi fara til Berlin.
- Jú, vit plaga at siga, at næmingarnir eru nýggir hvørt ár, og vit skipa ferðina fyri næmingarnar, ikki fyri lærararnar, og immervekk skuldi tað blivið betri fyri næmingarnar fyri hvørt ár, tí at lærararnir helst skuldu kent Berlin betur og betur, sigur Petur Hentze Niclasen.
Eftir hesa áttandu ferðina hjá Námi X í Berlin, hava einir 1200 næmingar til samans upplivað henda einastandandi europeiska mentanarmiðdepil.
Umborð á Norrönu skipa lærarar og næmingar fyri ymsum tiltøkum, eitt nú pub-quiz og sangløtum, og soleiðis byrjar samansjóðingarparturin alt fyri eitt. Annars hava tey eina skrá fyri seks fullar dagar í Berlin, og hvønn dag er ymiskt á skránni. Dagarnir eru ikki pakkaðir fult út, tí ein dag fara tey at vitja t.d. týningarleguna frá Seinna Heimsbardaga, Sachenhausen, ið liggur 45 kilometrar norðanfyri Berlin. Har eru tey einar fýra-fimm tímar, og síðan hava tey frí tað, ið eftir er av degnum. Tey hava altso eina skrá fyri hvønn dagin.
Á heimasíðuni hjá Námi X skrivar Miðlabreytin:
"Merkið veittraði til okkum, tá vit í bussum okkara snaraðu oman á havnarøkið í Hirtshals leygarmorgunin umleið kl. 11.30. Norröna liggur við bryggju og bíðar eftir okkum. Jú, eins og ferðin byrjar umborð endar ferðin umborð. Heimferðin kann byrja! Og sum á ferðini til meginlandið, er eisini ymiskt á skránni á heimferðini. (...) Berlin, ið var alt tað, vit høvdu hoyrt um áðrenn ferðina. Ein fantastiskur býur, sum er ein stórbýur, samstundis sum hann er ein lítil og heimligur býur.
Myndin:
Einir 150 næmingar og 18 lærarar á Námi X á ferð í Berlin frá 26. apríl til 7. mai. (Mynd: Miðlabreytin á Námi X)
Tekstur og mynd: Sonne Smith
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Sámal Erik ársins venjari hjá monnum
Venjarafelag Føroya (VFF) heiðraði í kvøld teimum bestu venjarunum í landinum, sum eisini eru valdir av fótbóltsvenjarunum í Føroyum. Sámal Erik Hentze, venjari hjá Víkingi, gjørdist kanska ikki óvæntað ársins venjari hjá monnum, hóast tað var í tættari kapping við KÍ venjaran Mikjal Thomasen. Sámal Erik hevur saman við Víkingi haft eitt framúr gott kappingarár og blivu teir eisini meistarar fyri fyrstu ferð í søgu felagsins, um framt at liðið eisini kom í finaluna um Løgmanssteypið sum teir tó taptu, eftir brotssparks kapping. Hetta er triðja FM heitið hjá Sámal Erik sum sum venjari í bestu deildini. Sámal Erik var eisini ársins venjari hjá venjarafelagnum í 2014.
Tað lá ikki fyri hjá Bagga at koma at taka ímóti steypinum og heiðrinum, og tí tók Janus Rasmussen vegna Víking ímóti steypinum, sum Bagge fær, sum áminning, at starvsfelagar hansara hava valt hann til ársins venjara.
Mið til in.fo http://www.in.fo/itrottur/sport-detail/video-bagge-arsins-venjari-hja-monnum/
TRÝST á PÍLIN á MYNDINI, og síggj og hoyr løtuna, tá Frankie Jensen frá Fótbóltsvenjarafelagnum kunngjørdi, at Sámal Erik "Bagge" Hentze (Víkingur) av starvsfeløgum sínum er valdur at verða ársins venjari.


text:
Rakul Sjúrðardóttir Frederiksberg
17.05.2017 - 19:00
Ítróttur > Ítróttur > Kurvabóltur
Trygd og Menningarsambandið fyri kurvabólt hava í dag skrivað undir samstarvsavtalu, har Trygd verður høvuðsstuðul hjá føroyskum kurvabólti. Trygd verður, sostatt við til at tryggja framhaldandi menningina, sum føroyskur kurvabóltur hevur havt seinastu tíðina, og verður ein sjónligur partur av okkara landsliði, sum hevur spennandi avbjóðingar fyri framman. Kurvabóltsmanslandsliðið skal nevnliga við til Oyggjaleikirnar í Gotlandi í summar.
Trygd kappingin
Sum ein partur av avtaluni fer føroyska kurvabóltskappingini at eita Trygd kappingin. Kurvabóltsfinalan 2017 verður spæld í Hoyvíkshøllini leygardagin 20. mai. Kvinnufinalan verður kl. 13.15 og mansfinalan kl. 15.
Magnus Jakobsen, nevndarlimur í Menningarsambandinum fyri kurvabólt, fegnast um, at føroyskur kurvabóltur við hesum fær ein stinnan viðspælara. "Virðir Trygds – dugnasemi, eldhugi og framsøkni, eru virðir, vit somuleiðis ynskja at umboða í okkara virksemi, soleiðis at okkara leikarar kunnu fullnýta síni evnir og møguleikar til fulnar," sigur Magnus Jakobsen.
Janus Thomsen, stjóri í Trygd, er fegin um nýggja samstarvið. “Føroyskur kurvabóltur hevur ment seg nógv seinastu árini og verður tað sera spennandi at fylgja teimum. Við nýggju samstarvsavtaluni ynskja vit at stuðla framhaldandi menningini av ítróttargreinini. Sum høvuðsstuðul kunnu vit virka fyri at veita føroyskum kurvabólti enn betri umstøður til at skapa góð úrslit og góðar upplivingar fyri bæði áskoðarar og íðkarar,” sigur Janus Thomsen.
Tíðindaskriv frá Trygd


text:
Ólavur á Ryggi í Miðvági var ríkur maður og átti nógvar pengar, sum hann goymdi í eini óvandaðari kistu við ongum lási. Men av tí, at hann átti so nógv børn og kvíðaði fyri, at tey kundu koma vasandi niður í kistuna og forkoma pengunum, tók hann teir upp úr haðani, koyrdi teir upp í ein posa og laðaði hann inn í ein gróthúsvegg í fyllingina millum báðar fláirnar. Ongum segði hann frá, heldur ikki konuni. Ein dagin um summarið, tá ið fuglur var komin í bjørgið, fór Ólavur burtur í haga, helst til at fáa sær nakran feskmat (lunda). Sum hann fanglaðist eftir hesum, kom hann at einum kletti í bakkanum, sum ein fuglatorva var niðriundir. Lágligur klettur var at fara niðurfyri, so hann helt tað ikki bila at sleppa upp fyri hann aftur. Hann loypur leysur niður í torvuna, fær nógvan lunda og vil taka seg upp aftur; men nú roynist kletturin ov høgur. Ið hvussu hann toyggir seg og roynir at krøkja hendur og føtur í, sleppur hann ongan veg. Nú situr hann har í torvuni við sorg og sút og hugsar sær deyðan vísan. Kona og børn renna honum í hug: tey verða øll at doyggja í hungri, tí pengarnir eru krógvaðir so, at eingin veit at finna á teir. Í sínari sálarangist og lívsins neyð loypur hann upp, streingir á sum óðast við kroppi, hond og fót, ger eitt viðbragð og sleppur upp fyri klettin. Komin upp aftur á slætt feyk hann heim alt í einum. Tað fyrsta, hann gjørdi, áðrenn hann kom heim til hús, var at skræða gróthúsveggin niður, sum pengarnir vóru goymdir í, og taka posan fram. So leyp hann til hús og segði konuni frá øllum herverkinum, og hvussu sær hevði gingist.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Aðalskrivarin: Vit kunnu fáa góð úrslit til HM
ítróttur09-01-2017 - 22:04 -
Eftir søguliga dystin í gjár, fingu vit orð á aðalskrivarin hjá HSF - Ára Rouch.
Hvussu sært tú uppá hetta søguliga avrikið.
- Hetta er kempi, hetta er ikki bara stórt, men vit hava eisini skrivað søgu, vit hava ikki bert skrivað føroyska søgu, men eisini altóða, við at eitt so lítið land spælir seg víðari til eitt HM endaspæl. Hetta er kempi stórt.
Hvussu hevur vikuskiftið verið fyri teg?
- Tað hevur verið øgiliga spennandi, og tað hevur verið hart arbeiði, tó skalt tað sláast fast, at eg geri tað við gleði, tí hetta er stuttligt.
Hvat heldur tú vit kunnu rokna við av hondbóltinum og HSF til HM í summar?
- Nú skulu teir so til HM í Algeria í seinna hálvu av juli, tað verða 24 lond ið taka lut, og 6 lið í hvørjum bólki. Eg havi tað fatan, at tey vánaligastu londini frá hinum heimspørtunum ikki eru so sterki, so vit kunnu eisini fáa úrslit har niðri. Nú fara hesir leikarnir, at venja hart fram móti HM, so vit steðga ikki her.
Hevur tú kannað um hetta kostar nógv at fara til HM og fáa tit nakran stuðul frá IHF?
- Nei eg havi ikki kannað hvat tað kostar, men tað má bara gjaldast. Nei, eg haldi ikki at vit fáa nakran stuðul frá IHF, segði Ári við JN.fo eftir dystin í gjár.


text:
Velkommen til Brim Arkitektar
>
BRIM Arkitektar sp/f er nýggja navni hjá A3 sp/f.
Núverandi eigararnir keyptu A3 sp/f í 2015 og skifti felagið navn stutt eftir.
Nýggja navnið bleiv alment tikið í nýtslu í samband
við at Brim Arkitektar vunnu 1. Virðisløn í
projektkappingini um nýggja kirkju á Argjum.
Virksemi í A3 sp/f varð lítið árini fyri eigaraskifti,
men síðani eigaraskifti er virksemi økt munandi.
Í dag hava vit tríggjar projekteringssáttmálar,
skúlan á Fløtum –(saman við Zeta og AWA
arkitektum), Skúlan við Streymin og renovering av
Norðskála kirkju. Harafturat eru nakrar smærri
uppgávur.
Brim hava síðani byrjan arbeitt við uppgávum fyri
almennar stovnar, kommunur og privatar
byggiharrar. Arbeiði fevnir um Programmskriving,
skitsering, projektering, eftirlit og byggileiðslu.
Hvat framtíðin hevur at bjóða er ilt at siga. Men vit
vita at projekteringin í samband við skúlan við
Streymin verður liðug um ársskifti, so tá verða
projekteringsresursir leysir til ein møguligan
Langhyl.
Vit eru nærlagdir og leggja nógva orku í at lýsa
projektini í fysiskum modellum. Ein av okkara
reglum er at fysiskt modell skal gerðast av øllum
projektum - óansæð um tey eru stór ella smá.
Stovnararnir av teknistovuni hava hollar royndir
innan arkitektaarbeiði ígjøgnum tey 18-20 árini,
teir hava starvast sum arkitektar bæði í Danmark
og í Føroyum.


text:
Sambandsflokkurin – Gerhard Lognberg stillar upp í Sandoynni
12. august 2015
Sandoyar Sambandsfelag hevur gjørt av at stilla Gerhard Lognberg upp fyri Sambandsflokkin til løgtingsvalið.
Hann varð eisini stillaður upp til fólkatingsvalið og gjørdist tað eitt rimmar val fyri flokkin í Sandoynni.
Gerhard hevur politiskt verið ein primus motor í sambandi verkætlanina at byggja undirsjóvartunnil til Sandoynna, og at nú skjótt verður byrjað at bora fyri tunlinum, soleiðis at vit verða nærri meginøkinum.
Sandoyar Sambandsfelag
Joen Peter Petersen, formaður
RN
Aftur


text:
Fiskiflotin skal tillagast
27. august 2015
Fiskifrøðingar meta, at tað eru óneyðuga nógv fiskifør í fiskivinnuni. Um fiskiflotin minkaði niður í eina helvt, vil sama mongd av fiski koma upp á land.
Hvørt ár mugu vit tí útrokna lutfallið millum veiðiorku og fiskatilfeingi. Í miðal yvir t.d. 5 ár skal tað vera samsvar.
Vit fáa mest úrtøku, um fiskiflotin er so lítil sum gjørligt, men samstundis klárar at fiska allan fiskin.
Dømi um roknistykki
Á hvørjum ári skulu vit rokna út veiðiorkuna av flotanum í mun til fiskatilfeingi. Hetta roknistykkið kundi t.d. sæð soleiðis út:
Talvan vísir eitt hugsað dømið, har veiðuorkan á flotanum verður útroknað.
Um veiðuorkan er 100%, so klárar flotin akkurát at fiska allan fiskin. Um veiðiorkan er 200%, so hava vit dupulta veiðuorku í mun til, hvat er neyðugt.
Spurningurin er nú, hvør tann optimala støddin á flotanum er. Tað optimala punktið liggur, har samsvar er millum fiskanøgd og veiðuorku, t.v.s í hesari talvu har veiðuorkan er um 100-110 %.
Hví rokna vit ikki út, hvussu nógv veiðuorka er í føroyska flotanum hvørt ár? At vit hava alla hesa veiðuorkuna merkir, at vit søpla virðini í fiskivinnuni burtur.
Niðurstøða
Vit skulu hvørt ár at rokna út veiðiorkuna í fiskiflotanum.
Vit kunnu ikki góðtaka, at okkara virði verða søplað burtur av einum flota, ið tjenar alt ov lítið, av tí, at alt ov nógvir fiskifør eru.
Tað er ein landsuppgáva at tvinga fiskiflotan at hava eina hóskandi stødd. Landið kann til dømis regulera við at seta eitt kiloavgjald á veiðuna, so at tann tyngsti parturin av flotanum verður lagdur.
Martin Pauli Jacobsen
Valevni Sambandsfloksins til løgtingsvalið
RN
Aftur


text:
Indoktrenering
Heimasíðan hjá Gudloysi varð um mánaðarskfiti apríl-maj 2013 strikað av Spacetown.org uttan ávaring. (Les nærri frágreiðing her.) Neyðugt var tískil at flyta til ein nýggjan netvert og at endurstovna síðuna frá einum gomlum trygdarriti. Tíverri mistu vit onkrar bloggupostar og tilhoyrandi viðmerkingar. Hesin blogguposturin varð endurstovnaður 17. juni 2013 frá Google cache. Tíverri er ikki gjørligt at endurstovna viðmerkingarnar. Vit her á Gudloysi eru framvegis ímóti at strika viðmerkingar, men tað sama kann ikki sigast um Spacetown. – Heini Reinert, skrivari
Hvat er tað og skulu vit vera bangin fyri tí? Ikki ein lættur spurningurin, men ein sera relevantur spurningur, tá tað kemur til trúgv. Tí spuringurin er, hvat skal ein góðtaka av læru, og hvat skal ein loyva? Sum samfelag, royna vit at siga at vit hava nøkur grundleggjandi virðir at fylgja. Fólkaræði og talufrælsi eru kanska tey mest týðningarmiklastu virðini fyri eitt hvørt framkomið samfelag. At fólki hevur ræði og loyvi til at siga sína hjartans hugsan.
Men ivamáli er, tá trúgv kemur upp í leikin. Spurningurin er, hvat skilja vit við trúarfrælsi? Nú nevndi eg ikki trúarfrælsi saman við hinum báðum, tí er tað ikki tað sama sum talufrælsi? Talufrælsi er jú eins hjartans hugsan. Um eg havi hug til at trúgva uppá huldufólk, so er tað væl saktans einki, sum forðar mær í tosa um huldufólk.
Misnýtt trúarfrælsi?
Seinastu árini hava verið merkt av, at kristin (og muslimar haldi eg) hava funnist at atfinnarum, fyri at forfylgja trúnna. Er nakað um tað ella (more…)