text:
Gloym alt um starvsfelagan á skrivstovuni við síðuna av, tá ið tú fert undir at skriva til Frøði! Hav heldur Rannvá, sum gongur í Hoydølum, í huga. Hon skal bæði kunna lesa og skilja greinina, sum tú ætlar at skriva, og best er, um greinin er av slíkum slag, at hon lesir hana við gleði. Endamálið hjá tær eigur at vera at víðka sjónarringin hjá Rannvá, og tað verður bara gjørt við at skriva eina áhugaverda søgu á einum máli, sum hon skilir uttan stórvegis trupulleikar. At skriva slíkar greinar á einum løttum máli kann verða ein stór avbjóðing, men her eru nøkur ráð, sum kanska kunnu hjálpa tær í arbeiðinum.
Fram við kjarnuni
Tað er umráðandi at fanga lesaran beinanvegin í yvirskriftini og innganginum til greinina. Finn tí eina fangandi yvirskrift, sum gevur lesaranum hug at lesa víðari. Vanligar vísindaligar avhandlingar eru ógvuliga reglufastar í bygnaði við inngangi, ástøðislýsing, framløgu av úrslitum og diskussión. Hesin bygnaðurin hóskar ikki til greinar til Frøði. Við slíkum greinum eru flestu lesararnir langt síðani sovnaðir, ella hava teir blakað blaðið frá sær, áðrenn teir koma til kjarnuna í greinunum.
Fær heldur beint til kjarnuna. Legg niðurstøðurnar fram í fyrstu brotunum, og bygg síðani restina av greinini út frá hesum. Á henda hátt verður eisini lættari hjá tær at síggja, um tín boðskapur er áhugaverdur hjá Rannvá í studentaskúlanum, ella at tú møguliga eigur at finna ein heilt annan innfalsvinkul til søguna.
Vinkling
Tá ið tú granskar, er neyðugt at nýta strangar arbeiðshættir, og vísindaliga skrivingin liggur ofta tætt upp at granskingarstíli tínum. Hetta er gott og neyðugt í sambandi við tað at skapa góða gransking. Í hesum nýtir tú ofta sokallaða rapporttrýhyrningin, har tú væl og virðiliga lýsir innleiðing, greiðir frá arbeiðshættum, lýsir úrslit og kemur til niðurstøðuna, alt ímeðan tú heldur skil á heimildum, bókmentum, fótnotum og viðmerkingum.
Støðan er ein heilt onnur, tá ið tú skalt greiða frá granskingini í t.d. lættvísindaligum greinum. Tá skalt tú koppa rapporttrýhyrninginum á høvdið og brúka tíðindatríhyrningin. Tú skalt fyrst velja burturúr granskingarvirksemi tínum, hvørja søgu tú vilt siga. Tú skalt nýta hættir, sum vekja áhugan hjá ókunnugum at lurta eftir søguni og skilja hana. Tá tú hevur valt tær søguna, skalt tú vinkla hana. Hetta gerst tú í vanliga samskiftinum við fólk dagliga. Tú kanst taka tað, sum tú kanst brúka, úr kynstrinum hjá t.d. søguforteljarum og fjølmiðlafólkum.
Hvat er ein góð søga?
Hon er viðkomandi, áhugaverd og sonn.
Tann góða søgan er ofta eyðkend við, at:
- hon lýsir eitt stríðsmál.
- tú kennir teg aftur í søguni
- søgan er aktuel
- søgan hevur almennan týdning
- søgan er ein sensatión
Vel eina góða yvirskrift
Hon skal vera eggjandi, vekjandi og dekkandi. Yvirskriftin skal vera ítøkilig.
Undiryvirskriftin
Hetta er tænastan til lesaran, so hann beinanvegin kann fáa at vita, hví hann skal lesa víðari. Svara spurningunum:
- Hvør?
- Hvat?
- Nær?
- Hvussu?
- Hví?
- Hvat so?
Ein grein er sum eitt hús við nógvum hurðum
Hugsa um, tá ið tú skrivar, at ein grein skal vera sum eitt hús við nógvum hurðum. Tað skal vera møguligt at fáa áhuga at lesa við at “detta” yvir eitthvørt í greinini. Detta um eina yvirskrift, undiryvirskrift, mynd, myndatekst, kolonnuyvirskrift. Alt tú kanst koma í tankar um, sum kann vera við til at gera greinina lesivinarliga.
Skriva livandi
Nýt myndir og eitt livandi mál, so tín søga verður livandi og harvið fangar lesaran. Stórur munur er á at lesa: “Ein øgilig ódn herjaði um alt landið” og “Ódnin blásti lastbilar 500 metrar burtur, sendi tekjur niðan í hagan og jarðlegði allar mastrarnar hjá SEV.”
Skriva virkið, einfalt og stutt
Ansa væl eftir longum og tungum setningum. Í vísindaligum greinum kann verða trupult at sleppa undan fakorðum, men tú eigur at brúka so fá fakorð sum gjørligt í eini lættvísindaligari grein. Nøkur fakorð eru so vanlig, at ongir trupulleikar eru av teimum, men lesararnir blaka frá sær, so hvørt sum fakorðini gerast meira og meir fremmand fyri hann. Tí eigur tú at greiða frá fakorðinum, fyrstu ferð tú nýtir tað, um okkurt orði er, sum ikki slepst undan at nýta. Royn eisini at avmarka nýtsluna av longum samansettum orðum. Tað er nógv lættari at lesa: Pulvur móti lýsnum í toknunum á fiskinum enn Fiskatoknulúsapulvur.
Eitt av endamálunum, sum Frøði hevur arvað frá Fróðskaparriti, er at gera nýtt føroysk frøðiorð. ER áhugi fyri hesum ber til hjá okkum í samstarvi við málkøn at finna fram til nøkur nýyrði, sum kunnu nýtast á fyrsta sinni í tínari grein.
Set evnið inn í eina størri heild
Granskarar arbeiða vanliga við staklutum, og tey eru ofta ógvuliga fá, sum skilja, hvønn týdning granskingarúrslitini hava. Tí er tað av avgerandi týdningi, tá ið úrslitini skulu leggjast fram fyri ein breiðan lesaraskara, og tú dugir at síggja tíni egnu granskingarúrslit úr eini ávísari frástøðu, so at úrslitini eisini kunnu setast inn í eina størri heild.
Ikki gera ov nógv burtur úr framferðarháttinum
Granskarar hava lyndi til at gera nógv burtur úr tí framferðarháttinum, sum teir hava nýtt. Men hetta hevur ongan áhuga hjá teimum flestu lesarunum. Tí eigur framferðarhátturin at fylla so lítið sum gjørligt í greinini, um greinin ikki júst er um onkran spennandi framferðarhátt.
Royn greinina og skriva av nýggjum
At skriva er eisini at skriva umaftur. Royn og les greinina upp fyri tær sjálvum. Er hon trupul at lesa upp, er hon eisini trupul hjá lesaranum at lesa. Fá onkran í familjuni at lesa greinina. Skilja tey onki av henni, er tað eitt greitt tekin um, at tú má seta teg við telduna aftur.
Tú kanst altíð seta teg í samband við samskiparan hjá ritsjórnini í telduposti til helgi@ritstarv.fo
Góða eydnu við skrivingini og góðan arbeiðshug!
Helgi Jacobsen samskipari


c: text/html

text:
Poul Henrik Mikkelsen, forleggjari á Systime, hava skrivað. Sigfríður S. Sólsker hevur gjørt føroysku skíggjavarpini, og Dorit Hansen hevur samskipað føroysku týðingina.
sBókin um sBókina er ætlað sum vegleiðing til læraran, um hvussu sBókina kann verða nýtt í undirvísingini.
Tú verður kunnaður um, hvussu tú fært atgongd til sBókina, hvørjar samvirknar møguleikar sBókin hevur, og hvussu tú best gagnnýtir snildirnar í einari sBók.
Fyri at fáa sum mest burtur úr vegleiðingini í hesi bók er best, at tú stovnar tær (ókeypis) konto hjá Systime. Hetta gert tú við at trýsta á knøttin "Stovna mína konto" ovast til høgru í skíggjamyndini.
ISBN: 978-99918-2-266-2. Upphavsrættur rithøvundarnir, Nám og Systime A/S 2018

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Arbeiða fyri ókeypis atgongd til granskingarúrslit
Á nevndarfundi 5. mars 2014 samtykti Granskingarnevndin eftir tilmæli frá fyrisitingini, at Granskingarráðið í prinsippinum skal taka undir við Open Access politikki fyri vísindaligt arbeiði, sum er fíggjað úr Granskingargrunninum.
Alt fleiri lond stuðla Open Access ella frítt atgeingi hugsanini. Semja er um, at størri ávirkan fæst av granskingini við at tryggja ótarnaða og ókeypis talgilda atgongd fyri øll til alment fíggjað granskingarúrslit. Open Access økir um nýtslumøguleikarnar av feskastu granskingarúrslitunum.
Ítøkiliga samtykti Granskingarnevndin, at Granskingarráðið skal skriva undir “The Berlin Declaration on Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities”.
Eisini staðfesti Granskingarnevndin, at Granskingarráðið skal taka undir við “Principles for the Transition to Open Access to Research Publications”, hjá felagsskapinum Science Europe .
Avgerðin er formliga fráboðað Science Europe og Max Planck Institute, sum umsitur yvirlitið við stovnum, sum hava undirskrivað Berlin yvirlýsingina.
Næsta stigið hjá Granskingarráðnum er at gera ein nationalan Open Access politikk, sum skal vera galdandi fyri alla gransking, sum verður fíggjað úr Granskingargrunninum. Her skal millum annað takast støða til, hvussu útreiðslur til Open Access útgávur kunnu takast við í fíggjarætlanir fyri verkætlanir.
Slóðir til Open Access politikk
Horizon 2020
Danmark
Norra
Svøríki


text:
Áðrenn upplesturin.
Rói Patursson, Jóanes Nielsen og Carl Jóhan Jensen
Carl Jóhan Jensen lesur úr komandi skaldsøgu sínari, sum hann sigur ikki er ein skaldsøga.
Fitt av fólki var møtt upp.
Annar ritstjóri Vencils í djúpum tonkum.
Skógvarnir hjá einum upplesara.
Hendur hjá einum uplesara.
Oddfríður Marni Rasmussen lesur upp.
Áhoyrararnir hugna sær. Onkur lesur okkurt upp, sum fær fólk at flenna.
Carl Jóhan Jensen og Jóanes Nielsen spáka saman við hinum frá Steinprenti og yvir í Bojsensgarð, har næsti upplesturin var.
Fólk gera seg klár til eina skaldsliga uppliving í regninum.
Barður Persson
Rói Patursson bjóðar øllum vælkomnum.
Ludvík á Brekku lesur og Rói er regnskjólhaldari.
Ludvík a Brekku lesur upp.
Hugsavnaðir áhoyrarar.
Kim Simonsen lesur upp yrkingar og Ludvík á Brekku er nú regnskjólhaldari.
Jóanes Nielsen millum greinarnar.
Rói Patursson lesur upp. Hann hevur ikki brúk fyri regnskjóli.
Kim Simonsen og Ludvík á Brekku við regnskjóli.
Arnbjørn Ó. Dalsgarð lesur eina søgu, meðan vit bíða eftir klokkuni.
Vónbjørt Vang lesur upp.
Trygvi Danielsen lesur úr síni nyggju bók, sum kemur út um eina viku.
Jóanes Nielsen lesur upp yrkingar.
OMR


text:
Eldgosið í Íslandi ávirkar prísin á laksi. Serliga eru tað avmarkingarnar í flogferðsluni, sum gera, at vørustreymurin av laksi er broyttur og tískil er meiri fiskur á evropeiska marknaðinum nú enn vanligt.
Sambært norska fiskaríblaðnum Intrafish eru ábendingar um, at prísurin á laksi á spottmarknaðinum er ávirkaður neiliga vegin orsaka av eldgosinum í Íslandi. Orsøkin er at finna í avmarkingunum í flogferðsluni , tí nógvur laksur verður fluttur loftvegis bæði til USA og Asiu við flogfari. Tá laksurin ikki sleppur á hesar marknaðir við flogfari verður hann í staðin seldur á ES marknaðinum og er hetta helst orsøkin til prísfallið (Kelda: Intrafish.no).
Henda støðan ávirkar eisini føroysku alivinnuna, sum flytur stórar nøgdir av laksi umvegis Bretland til USA við flogfari.
Hvussu prísgongdin vil útvikla seg er tó ikki lætt at spáa um, tí eingin veit nær avmarkingarnar í flogferðsluni vilja javna seg aftur


text:
Í dag var hátíðarhald í sambandi við at guli kommunuskúlin í miðbýnum í Havn er liðugt umvældur. Nú eitur bygningurin Finsen og húsar 33 størri og smærri lestraríbúðum.
Í stóra bygninginum eru 20 eittrúmsíbúðir millum 30 og 53 fermetrar, 11 tveyrúmsíbúðir uppá millum 56 og 65 fermetrar og tvær fýrarúmsíbúðir upp á 102 fermetrar.
Leiguprísirnir liggja millum 3.300 krónur og 8.400 krónur um mánaðin - tað er við orkunýtslu og interneti.
Tær fyrstu íbúðirnar verða klárar at flyta inn í undan jólum og hinar um miðjan januar.
Fyri at kunna búgva á Finsen, skal ein vera fyltur 20 ár og kunna prógva, at viðkomandi antin er í gongd við útbúgving, sum er góðkend til at geva lestrarstuðul, ella er lærlingur við lærlingaløn.


text:
Video: Bæði verandi og nýggj fáa sítt í nýggju fiskivinnuskipanini
Politikkur07-03-2017 - 15:23 - Jóanis Nielsen
Løgmansskrivstovan: Fiskivinnunýskipan: Uppskotið um nýggja fiskivinnuskipan hjá samgonguni er ein søguligur møguleiki, heldur Aksel V. Johannesen, løgmaður.
Uppskotið um nýggja fiskivinnunýskipan, sum landsstýrið legði fram í gjár, er ein góð skipan bæði fyri tey, sum eru í vinnu, og tey, sum ætla sær í fiskivinnuna. Tað vísti Aksel V. Johannesen, løgmaður, á undir tíðindafundinum í Tinganesi í gjár.
“Vit hava ein søguliga møguleika at gera ein skipan, sum er góð fyri tey, sum eru í vinnuni, og tey, sum skulu koma inn í vinnuna framyvir, segði løgmaður.


text:
Ingi Samuelsen
12.01.2018 - 06:58
Tíðindi > Uttanlands > Brotsverk
Allir gimsteinarnir, sum mikudagin vórðu stolnir frá kenda marglætishotellinum, Ritz, í Paris, eru komnir afturíaftur. Tað upplýsa keldur við kunnleika til málið fyri fronsku AFP tíðindastovuni.
Nakrir av stolnu lutunum vórðu funnir mikudagin, tá løgreglan handtók tríggjar persónar, sum royndu at flýggja frá hotellinum. Restin lá í eini tasku, sum løgreglan fann, upplýsir keldan.
Gimsteinarnir og urini høvdu eitt virði upp á yvir fýra milliónir evrur, svarandi til umleið 30 milliónir danskar krónur.
Tað var um 18.30-tíðina mikukvøldið, at tríggir menn komu inn í kenda hotellið og knústu glasið til nøkur sýnisskáp við gimsteinum í einum smúkkuhandli í forhøllini á hotellinum.
Teir tríggir menninir vóru, sambært løgregluni, komnir inn gjøgnum inngongdina, sum starvsfólkini brúka. Teir fóru serliga eftir dýrum smúkkum og urum av merkjunum Rolex og Piaget.
Tjóvarnir tveittu taskur við tjóvagóðsinum út gjøgnum ein glugga, har minst tvey hjálparfólk stóðu til reiðar, innan teir vórðu handtiknir, sigur løgreglan við AP. Hjálparfólkini eru ikki funnin, skrivar Ritzau.
Ritz lat uppaftur á sumri 2016 eftir at hava verið fyri umfatandi umvælingum, sum tóku fýra ár. Bygningurin varð bygdur í 18. øld sum privatur bústaður. Í 1889 lat sveitsarin, César Ritz, upp hotell í bygninginum.
Les eisini: Tjóvar rændu gimsteinar fyri 4 mió. evrur frá Ritz Hotel í Paris


text:
Útgerð á súkkluni
Súkklan skal verða útgjørd, so hon er lóglig, og tú ella barnið kunnu súkkla trygt. Kanna tí við jøvnum millumbilum, um súkklan er í lagi.
Súkklan skal hava hesa útgerð:
- Lyktir: Baklyktin skal lýsa reytt. Framlyktin skal lýsa bjart hvítt ella bláligt. Baklykt og framlykt kunnu blinka, men tær skulu síggjast úr 300 metra fjarstøðu, og tær skulu síggjast frá síðuni.
- Pedalendurskin: Endurskin skulu vera á pedalunum, bæði aftan og framman.
- Endurskin framman og aftan: Eitt reytt endurskin skal vera aftan á súkkluni. Framman skal endurskinið vera hvítt.
- Endurskin á hjólunum: Gult endurskin skal vera á snælduni á báðum hjólum. Tú kanst í staðin hava hvíta endurskinsstrípu á dekkunum ella á felgunum.
- Ringiklokka: Ringiklokka skal vera á róðrinum og hon skal ringja hart.
- Lás: Súkklan skal hava góðkent lás.
- Bremsur: Bremsur, sum kunnu steðga súkkluni, eiga at vera á báðum hjólum. Antin tvær hondbremsur ella ein hondbremsa og ein fótbremsa.
- Súkkluhjálmur: Mælt verður til altíð at nýta súkkluhjálm.


text:
Uppskot um broyting í løgtingslóg um Mentanargrunn landsins
Løgtingsmál nr. 145/2011: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um
Mentanargrunn landsins
§ 1
Í løgtingslóg nr. 84 frá 17. mai
2000 um Mentanargrunn
landsins verður gjørd henda
broyting:
1) § 1, stk. 2 verður orðað
soleiðis:
“Stk. 2. Grunnurin skal
serliga stuðla tiltøkum og
verkætlanum, sum kveikja
og menna føroyska
filmslist, myndlist, tónlist,
bókmentir, sjónleik og aðra
list, sum kann javnmetast
við hesar listagreinir.
§ 2
Henda løgtingslóg kemur í gildi
dagin eftir, at hon er kunngjørd.
Viðmerkingar:
Endamálið við hesum lógaruppskoti er at tryggja betri kor fyri føroyska filmslist. Filmslistin
hevur av álvara tikið seg upp sum ein vaksandi listagrein í Føroyum seinastu árini. Nýliga eru
tvey av okkara ungu gávuríku filmslistafólkum heiðrað við peningagávu fyri teirra avrik á
hesum øki, og vit vita, at fleiri føroyingar eru undir útbúgving innan filmslist.
Ongin ivi er um, at vit her hava eina listagrein, sum hevur góðar møguleikar at røkka út í
heim og gerast enn ein týdningarmikil táttur í okkara mentanarlívi. Ein fortreyt fyri, at henda
listagrein kann fáa fótin fyri seg, er, at møguleiki er fyri at søkja stuðul til filmsgerð. Tað
hevur víst seg at vera torført hjá filmslistini at fáa stuðul úr Mentanargrunninum, tí har eru
longu nógv um trogið. Tí verður eisini skotið upp, at hækka játtanina til Mentanargrunn
landsins við 500.000,- kr., soleiðis at tað frameftir betur skal verða gjørligt, at stuðla
føroyskari filmslist.
Filmsgerð er kostnaðarmikil listagrein, men mett verður, at 500.000 kr. kunnu gera nógvan
mun, tí við eitt sindur av stuðli heimanífrá gerst tað møguligt at fáa atgongd til stuðul úr
útlendskum grunnum. Sum er, er atgongd til útlendskar filmsgrunnar ógjørlig, tí eingin
markaðarstuðul er til føroyskan film. Tí er heimligur stuðul ein fortreyt fyri at stimbra
føroyskari filmslist.
Uppskotið forðar ikki fyri, at Mentanargrunnurin kann samstarva við aðrar filmsgrunnar.
Serligar viðmerkingar:
Í § 1, stk. 2 verður orðið filmslist sett inn.
Á Løgtingi, 28. februar 2012
Høgni Hoydal Gunvør Balle Páll á Reynatúgvu
Bjørt Samuelsen Kristina Háfoss Sirið Stenberg


text:
Stakkarin, ið hevur verið so nógv umrøddur seinastu vikurnar, fór í kvøld við lastbili úr Havnini. Ólavur Frederiksen frá Faroephoto var staddur úti við Strond, tá stakkarin kom framvið við løgreglufylgi.
Tá stakkarin hjá Faroe Ship herfyri skuldi til Klaksvíkar við Sam, hendi eitt óhapp í tí, at hann skuldi umborð á skipið, stakkarin fekk nakað av skaða, men er nú umvældur og í kvøld fór hann við lastbili úr Havnini.
Stakkarin vigar sambært Kringvarpinum 76 tons, tí kravdi tað ein kraftmiklan lastbil at sleipa, og ein í fylginum, ið Tórsportalurin tosaði við visti at siga, at stakkarin skuldi eftir Oyggjarvegnum, og at tað var av alstórum týdningi, at lastbilurin ikki steðgaði ella slakkaði av í mótbrekku, tí so slapp hann ikki avstað aftur.


text:
Áhuga fyri trúgv?
Vit trúgva, at tað sum er neyðugt, er at biðja, til dømis hesa bønina:
Jesus, tú hevur sagt, at vit øll eru vælkomin til tín og nú vil eg koma.
Eg veit at tú gavst títt lív fyri okkara syndir,
og eg trúgvi at tú eisini doyði fyri meg.
Eg biðji um fyrigeving fyri alt, sum eg havi gjørt skeivt.
Eg veit at tú komst fyri at opna vegin fyri mær
heilt inn í Guds nærveru
og at mær tørvar teg.
Takk fyri at tú elskar meg, júst so sum eg eri.
Takk fyri at tú vilt koma inn í mítt lív
og hjálpa mær at trúgva og at liva
Takk fyri at tú frelsir meg nú og gevur mær títt vælsignilsi.
Takk, Jesus! Amen.
Frelsa er ikki ein kensla ella úrslit av einum rituali
Í nýggja testamenti stendur “Tí um tú við munninum játtar Jesus sum Harra og trýrt í hjartanum, at Gud reisti Hann upp frá hinum deyðu, so skalt tú verða frelstur. Tí við hjartanum trýr ein - til rættvísi; og við munninum játtar ein - til frelsu (Róm. 10, 9-10).
Hvussu nógv skal man trúgva, fyri at kunna kalla seg ein kristnan?
Jesus segði “trúgv sum eitt sinopskorn” er nóg mikið. Hetta er eitt tað minsta fræið sum er til. Við at taka hetta lítla stigið, kemur tú inn í eitt tættari samband við Gud, soleiðis sum tú ert ætlaður at vera. Tað er her tú hoyrir heima.


text:
“Eg gleði meg til 2013”, segði eg við ein vinmann, sum var skjótur at svara: “Hví tað, hvat skuldi verið øðrvísi við 2013?”
Well ivaleyst er ikki so øgiliga nógv orsøk, at halda, at tað verður radikalt øðrvísi, og tó so, ársendið og ársbyrjan geva okkum møguleika at hyggja aftur og eisini at byrja eitt sindur av nýggjum. Nú 2012 endar, so velji eg at síggja hetta sum eina nýggja byrjan, og tað er tað, sum er øðrvísið við 2013, altso, at eg vil, at tað skal verða øðrvísi.
2012 var eitt helvitis ár, um eg skal vera heilt bersøgin.
Eg tími tó illa at fokusera uppá, tey keðiligu tingini hetta árið. Eg velji heldur at royna at finna tey góðu tingini. Her kann eg serliga nevna mínar fantastisku synir, ið eg havi brúkt øgiliga nógva tíð saman við, og sum eru ljós í myrkri. Mítt samband við teir tríggjar sum búgva í Føroyum er blivið uppaftur sterkari, og vit hava havt so nógvar góðar løtur saman. Sonin í Danmark síggi eg sjálvandi ikki líka ofta, men tá eg havi sæð hann, hevur tað vera ótrúliga deiligt, og at eg nú eri vorðin pápi, at einum skilagóðum vaksnum manni, ger meg ernan.
Familjan má eisini nevnast, eg eri so heppin, at eg havi foreldur, ið veruliga altíð eru har fyri meg, og sum eru ein ófatilig hjálp í gerandisdegnum, og bara sum heild eru fitt fólk. Eisini familjan hjá synunum í Vestmanna hevur verið fantastisk.
Eitt annað er vinirnir. Í mótgangi veit man hvørjar vinir man hevur, og har havi eg fingið nógvan kærleika frá mínum góðu vinfólkum. Bæði gomlum vinum og vinum, ið eg havi møtt í hesum árinum.
Fanastiski túrurin til London í mei, er eisini eitt ordiligt hæddarpunkt, saman við Roskilde Festivalinum. Báðir túrar vóru uppaftur fantastiskari, tí teir vórðu gjørdir saman við góðum vinum.
Eg minnist gamlaárskvøld fyri einum ári síðan, at eg hugdi aftur á 2011, ið heldur ikki var nakar dansur á rósum, og avgjørdi, at 2012 skuldi blíva eitt betri ár. Tað bleiv tað ikki, men eg loyvi mær at royna aftur. 2013 skal vera eitt betri ár, hetta byggi eg sjálvandi á, at eg veit, at vinir, synir og familja annars eru so fantastisk, og geva mær mót til at rokna við, at 2013 verður gott.
So long 2012, verður ynskt við hesum deiliga sorgblíða sangi hjá Leonard Cohen, ið hevur verið undir fløgugeislanum ofta seinasta árið.


text:
Ársins fyrsta grind legði beinini á sandinum í Trongisvági.
Fyribils metingin er, at 63 hval eru hildnir til og lagt beinini.
Taš er annars langt millum at grind veršur hildin til ķ Trongisvįgi. Seinast var 20. november 2011 tį 21 hvalir į tilsamans 194 skinn lųgdu beinini. Sķšani skulu vit heilt aftur til. 30. august 1999 tį 15 grindahvalir į tilsamans 68 skinn vóršu merktir.
Annars eru 6 springarar hildnir til 22. juli 2006, 22 springarar ķ 7. august 2005 og 30 springarar 21. august 2004.
Sķ annars yvirlitiš undir Grind - Grindayvirlit 1584-2010.
Trongisvįgur (mynd: Robert Magnussen).


text:
Skaldsligt ummæli eftir Oddfríð Marna Rasmussen
At geva út fyrsta yrkingasavn sítt er ræðandi.
At geva út fyrsta yrkingasavn sítt er djarvt.
At geva út fyrsta yrkingasavn sítt, fert tú altíð at angra eitt sindur.
At geva út fyrsta yrkingasavn sítt er altíð ein byrjan.
Langt er ímillum deputsøvnini. Og kvinnurnar tykjast at hava hertikið føroyska bókmentaheimin.
Í vár gav Anna Malan Jógvansdóttir út sítt fyrsta yrkingasavn út á Mentanargrunni Studentafelagsins.
Tíbetur er savnið ikki langt, men stutt og væl umboðandi fyri ein spírandi yrkjara. Tó er Anna Malan ikki bara yrkjari. Hon er, sum tey flestu ungu nú á døgum, fjøllistafólk, sum ikki bara sættast í einari listagrein, men sum má úttrykkja seg á fleiri listapøllum. Tí síggja vit í hesum savninum ein yrkjara, sum hevur skrivað yrkingarnar og myndprýtt yrkingasavnið við permumynd og skreytmyndum.
Heitið á yrkingasavninum, Undirfloyma, er ikki at finna í orðabókum. Hetta er smíðað orð, sum kann merkja undirstreymur, ella at undirfloyma – alt tað sum liggur undir skónini, og sum rennur í stríðum streymi.
Savnið er býtt sundur í tríggjar partar.
Myrkur
Hav
Glas
Í myrkrinum eru myndir, sum bylgjast og karva ljósið sundur. Kjarnur goysa og verða til stein. Okkurt livnar og annað doyr. Vit ferðast inn móti deyðanum, sum er myrkur og semist ikki við gleðina. Allatíðina er okkurt sum er á veg inn móti tí myrka, sum borar seg inn í niðuna. Allatíðina er egið við at rotna og hvørva, gerast ein partur av náttúrunnar myrka gapi, til alt spreingist út í æðrar og endaleysan, myrkan frið.
Í havinum er sama upploysn. Tarin sum rotnar í havinum, er blaðið av trænum, sum rotnar í evjuni. Og mitt í øllum er egið. Vónleyst og havandi í huga havið, so er tað tungt at bera sorg. Sum at lyfta hav, er tað. Til minnini lita alt reytt og fara út á hav og hvørva í djúpa myrkrinum.
Ígjøgnum glasið sást myrkrið. Havið er so glaskent sum ljósið vil hava tað at verða. Rúturin er har, men er hann reinur, sást hann ikki, er hann skitin, sást hann. Men ongantíð er hann gullreinur. Tað skirvisliga harða, tað gjøgnumskygda, harða, tað sjónliga og fjalda, alt hetta er í glasinum. Náttin, vónin og húð úr glasið. Og sandurin undir iljunum og eldurin gevur glasinum lív.
Anna Malan Jógvansdóttir hevur givið út eitt heilt debutsavn. Yrkingarnar eru endurnýtsluyrkingar, har alt verður endurnýtt, verður brúkt aftur. Samspælið millum æðrakendu og sundurskeljaðu, vatndropakendu, bláreyðu myndirnar og persónligu og myndríku yrkingarnar er væl úr hondum greitt.
Tó hava øll, sum geva sítt fyrsta yrkingasavn út – og kanska næsta við – lyndi til taka taka tey stóru hugtøkini fyri givið. Lív og deyði og kærleiki og nógv annað gott hongur í loysum lofti. Unga menniskja hevur ikki fylt hugtøkini enn.
Soleiðis er tað bara.
Men ikki í hesari yrkingini.
Følvið, sum doyr
Døggin rennur niður eftir tí kalda glasinum,
dryppar niður á okkum,
meðan vit elskast so inniliga
fyri at halda kuldanum vekk,
men okkara kroppar eru gjørdir úr glasið,
so vit síggja,
hvussu skrvin kærleikin er,
tí hann doyr
sum eitt følv,
í somu løtu tað rakar jørðina.


text:
Hóast vit vanliga lýsa partarnar á arbeiðsmarknaðinum sum tveir partar – arbeiðarar á aðrari síðuni og arbeiðsgevarar á hinari, so er ikki altíð full semja innanveggja hjá pørtunum, og tað hevur onkuntíð gjørt støðuna á arbeiðsmarknaðinum rættiliga fløkta.
Um vit til dømis hyggja eftir søguligu gongdini í lønarsáttmálunum, so var fyrsti sáttmálin fyri arbeiði á landi undirskrivaður í 1915. Hann var, eins og fleiri sáttmálar sum komu aftaná, merktur av, at ongar yvirskipaðar reglur vóru á arbeiðsmarknaðinum. Sáttmálin segði bara, hvussu nógvar tímar fólk skuldu arbeiða, og hvussu nógv tey skuldu hava í løn. Einki varð sagt um, nær sáttmálin fór úr gildi aftur. Hann kundi altíð sigast upp við stuttari freist.
Arbeiðsgevararnir høvdu tá bara feløg í Havn og á Tvøroyri, so flestu samráðingarnar vóru ímillum lokal fakfeløg og hvønn einstakan arbeiðsgevara. Onkuntíð kundu fleiri arbeiðsgevarar tó samráðast saman, um teir til dømis vóru fleiri í somu bygd.
Í 1925 varð Føroya Arbeiðarafelag stovnað. Tá vóru longu nógv lokal fakfeløg í Føroyum, og eisini var Fiskimannafelagið við í Føroya Arbeiðarafelag. Men Føroya Arbeiðarafelag hevði ikki so leiðandi leiklut tá, sum tað hevur í dag. Tað vóru lokalu feløgini sum hvørt í sínum lagi stóðu fyri lønarsamráðingunum, og hetta hevði millum annað við sær, at lønin var ikki heilt tann sama í øllum bygdum. Ikki fyrr enn í 1960 varð ein felags sáttmáli gjørdur fyri alt landið.
Seinni er tað hent, at fleiri feløg eru farin úr Føroya Arbeiðarafelag, og í sambandi við lønarsamráðingar er tað komið fyri, at okkurt arbeiðarafelag hevur skrivað undir nýggjan sáttmála, meðan onnur ikki hava tikið undir við sama uppskotinum um semju. Hetta hevur skapt mikið rumbul, tí summi øki í landinum hava hildið fram at verið í verkfalli, meðan arbeiðsfólkið í øðrum økjum eru farin til arbeiðis aftur. Tá so til dømis vørubilar úr einum øki sum ikki hevur verið í verkfalli, hava flutt seg inn á eitt verkfalsrakt øki, hevur misnøgdin verið stór. Eitt dømi um tað var í 1987, tá Havnar Arbeiðsmannafelag hevði skrivað undir sáttmála, meðan Føroya Arbeiðarafelag helt fram at vera í verkfalli. Tá tók henda støðan seg upp í Kollfjarðardali:


text:
Buôn Ma Thuột
Buôn Ma Thuột (Buon Ma Thuot) er ein býur í Vjetnam, høvuðsstaður í Đắk Lắk landslutinum. Fólkatalið í býnum er umleið 300.000 og er tann størsti býurin í Central Highlands regiónini (Tay Nguyen). Býurin liggur umleið 350 km frá Ho Chi Minh City. Býurin liggur í hálendi á einum rættiliga fløtum øki, í meðal 536 metrav yvir havinum.
Slagið um Ban Me Thuot fór fram í býnum í mars 1975, tað spældi ein avgerandi leiklut í Vjetnamkrígnum, ið førdi til at Norðuvjetnam við tí kommunistiska Fólkaheri Vjetnams vann á II Corps (Quân đoàn II) hjá Suðurvjetnam, og at enda tók ræði á Suðurvjetnam, ið var eitt sjálvstøðugt lýðveldi frá 1955 til 30. apríl 1975.
Buon Me Thuot Floghavnin liggur í býnum.


text:
Sverri Egholm
11.12.2017 - 14:22
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Landspolitikkur
Eftir øllum at døma angraði Magni Laksáfoss, at hann hevði gjørt avtalu um sonevnda kliring við Kristin Michelsen í málinum um fiskivinnunýskipan, sum var til aðru viðgerð fríggjadagin.
Tað veit Sosialurin at siga í dag.
Magni Laksáfoss ringdi til Kristin Michelsen, sum var staddur uttanlands, í einari roynd at fáa avtaluna ógildaða. Hetta eydnaðist ikki, og so var einki annað at gera enn at virða avtaluna, sigur hann við Sosialin.
Sambandstingmaðurin var undir hørðum trýsti frá egnum flokki, bæði frá formanninum Bárði á Steig Nielsen og frá lokalfeløgum, sum heittu á flokkin um at fáa greiði á hesum.
Hetta eydnaðist tó ikki, og beint áðrenn atkvøtt var til 2. viðgerð rýmdi Magni Laksáfoss úr tingsalinum, og málið varð samtykt við 16 fyri og 15 ímóti. Hevði Magni Laksáfoss atkvøtt í málinum og atkvøtt ímóti hevði staðið og jøvnum, og málið hevði sostatt falli.
- Tað er eingin orsøk til at hjálpa samgonguni at koyra mál ígjøgnum, sum vit ikki taka undir við. Onkursvegna hevur hetta skalað tað álitið, sum er í millum okkum, segði Bárður á Steig Nielsen við Portalin beint eftir tingfundin fríggjakvøldið.
Triðja og seinasta viðgerð av málinum verður í morgin.
Les eisini: Óvist hvussu Kristin Michelsen fer at atkvøða


text:
Eyðun Klakstein 01.01.2018 (15:23)
Hetta er triðju ferð eg byrji frá null
Miðlahúsið hevur spurt ymisk fólk um, hvussu tey upplivdu 2017, og hvat tey vænta av 2018. Her svarar Jóhan Dalsgaard.
Hvussu var 2017 fyri teg?
– 2017 var eitt undarligt sabbatsár. Eitt slags reset. Velja stílart til innrætning. Stóra stovan er liðug, havastovan er næstan liðug, spísistovan er komin yvir helvt. Uttan at vit gera tað við vilja, so haldi eg, at havastovan meira og meir líkist henni hjá Elvis. Eg dugi at síggja, at eg havi verið ígjøgnum eina 7-árs periodu, og hon endar nýggjársaftan. Eg gledi meg, sum ongantíð fyrr, til 1. januar 2018, tá eg endiliga aftur byrji uppá tað, sum eg dámi best. Hetta verður 3. ferð, eg byrji frá null, men hesaferð eru allar umstøður betri, fleirfalt.
Hvør var besta upplivingin í 2017?
– Eg haldi ikki, at eg kann svara einfalt uppá tað. Eg sá eina familju í sjónvarpinum vinna eina vikuskiftisferð onkrastaðni, og tað fer altíð at vera teirra svar uppá bestu uppliving, meðan eg haldi, at alt mítt lív, meira ella minni, hevur verið ein long feria, har eg arbeiði í frítídini og upplivi spennandi ting. Jú, nú veit eg: Eg svimji í sjónum annanhvønn dag, og spakuliga er vatnið blivið kaldari, uttan at eg føli tað óbehagiligt. Og nú eri eg komin niður á 3.2 gradir. Vetrarsvimjing fekk meg at leggja av at drekka orkudrykkir.
Okey, okey, nú veit eg: Vit hava bestemmað okkum fyri at fáa ein Cadilac frá 70´unum. Tað er ikki hent meira enn tað, men tað følist púra rætt.
Hvør var keðiligasta upplivingin í 2017?
– Tannreimin slitnaði knappliga og tann "nýggi" bilurin hevði onga donkraft. Tað uppdagaði eg knappliga eitt kvøldi og mátti ganga 20 km. heim, bara tí eg í tvørheit ikki havi telefon. Bilurin kostaði annars bara 2.000 krónur, men onkuntíð haldi eg slett ikki, at tað var nakað kupp. Og vissi hann vil vera tað keðiligasta, sum eg havi upplivað, kanska altíð, so sær tað heila nokkso gott út.
Hvat hevur tú sett tær fyri at gera í 2018?
– Í januar keypi eg eina flotta brúkta klekimaskinu fyri 700 kr. Og so byrji eg umaftur uppá at hava 1.000 hønir. Danmark sigst at vera besta land til at hava eina lítla ómannaða sølubúð standandi, og mín skal standa har, akkurát sum fyrr, og selja Ordilig Egg.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Vit kunnu fegnast um og vera sera stolt av at pláss er fyri trimum av okkara ungu og evnaríki leikarum. Milja R. Simonsen, Lív F. Arge og Annika Dam hava allar fingið landsliðsboð.
Tær, ið hava fingið landsliðsboð, eru hesar:
Annika M. Arge, Hervør Olsen, Gudny Johannesen og Jancy Jacobsen, KÍ
Silja R. Róin, Elisabeth Vang og Guðrið Thomsen, B36
Durita Hummeland og Kára Djurhuus, EB/Streymur
Annika Dam, Lív F. Arge og Milja R. Simonsen, HB
Hjørdis Rasmusdóttir, Arnborg Lervig, Sigrun T. Magnussen og Bjørt Holm, Víkingur
Jónvá Hentze og Ása á Reynatúgvu, B71
Okkara U17 gentulandslið er endað í bólki saman við vertunum, Wales og Grikkalandi. Okkara fyrsti dystur verður 5. august móti Danmark. Næsti dystuirn verður 7. august móti Wales, og vit enda við at spæla móti Grikkalandi. Tann dystin spæla vit 10. august.
Vit ynskja øllum gentunum hjartaliga til lukku við úttøkuni og bestu eyðnu við EM-undankappingini.
-
Her kunnu vit stórliga fegnast um at fýra HB-dreingir, Teit Jacobsen, Heri H. Mohr, Bartal Wardum og Jákup L. Thomsen, hava fingið landsliðsboð.
Sum liður í fyrireikingunum er liðið á venjingarlegu í døgunum 18. til og við 23. juli . Dreingirnir skulu møta í FSF húsinum hósdagin kl 10.00. Leikarinir skulu hava tað við, sum er vanligt til eina venjing.
Teir ið eru úttiknir eru hesi:
Teit Jacobsen, Heri Hjalt Mohr, Bartal Wardum og Jákup Ludvig Thomsen, HB
Betuel Hansen, Petur Knudsen, Meinhard Olsen, Michal Przybylski, Andrias Poulsen og Karstin Hansen, NSÍ
Pól Fláaberg, Jan á Högaryggi og Rói Olsen, EB/Streymur
Hjalti Strømsten, Víkingur
Jóhan Waag Høgnesen Mikkjal á Bergi, KÍ
Høgni Egilstoft Nielsen, 07 Vestur
Ari Krosslá Poulsen, FC Suðuroy
Kappingin fer fram í Hamar í Noregi og vit eru komin í bólk saman við Finnlandi, Norra og Onglandi, sum er gestalið til NM-kappingina.
Føroyska ferðalagið fer úr Føroyum fríggjadagin 2. august og er heima aftur sunnukvøldið 11. august. Okkara fyrsti dystur verður í mánadagin 5. august.
Eisini her fegnast vit almikið og ynksj øllum leikarunum hjartalig til lukku við úttøkuni og bestu eyðnu við kappingini.


text:
TiM
Tannáringar í Missión
TiM er toymisferðir fyri trúgvandi tannáringum, í aldrinum 15 til 18 ár. Kom og uppliv tvær vikur við upplæring og outreach, áðrenn TeenStreet.
Á toymisferðunum er endamálið at tæna fólki í øðrum londum á ymiskan hátt, í samarbeiði við lokalar kirkjur og samkomur. TiM toymir taka ofta lut í ymiskum barnaarbeiðið, og vitja fólk, sum eru illa fyri.
OM Føroyar hevur m.a. skipað fyri TiM í Moldova, Albania, Bosnia og øðrum londum og hava hesar toymisferðir verið til stóra signig, bæði fyri tannáringarnar og tey, sum teir hava verið í samband við.
TiM 2018
Ætlanin er at gera tvær TiM toymisferðir í 2018
Hvar: Moldova og Albania
Nær: 15.-27. juli 2018
Tilmelding: byrjar 1. februar her á síðuni
Kunning: set teg í samband við okkum á info.fo@om.org


text:
Teitur Holm og Torstein B. Østergaard skoraðu í 16. og 17. minutti. Fýra minuttir fyri hálva tíman økti Hans Sejer Tummasarson til 3-0
Beint eftir steðgin skoraði Martin Dam tvær ferðir, og á tímaslagnum varð Atli Petersen so óheppin at senda bóltin í egið mál til støðu 6-0.
Villiam Emil Klein økti tá eitt korter var eftir. Sjey minuttir fyri leiklok minkaði Bárður Mikkelsen um munin fyri gestirnar og Jógvan Petersen setti punktum við okkara áttanda máli, fimm minuttir fyri leiklok.
Okkara U18 dreingir hava langt fremstir í bólki 1 við fullum stigatali fyri fimm dystir. Sera væl klárað halda vit.
KOYR Á, HB!!!
HAGTØLINI
U18 dreingir, 6. umfar: týsdagin 17. mai 2016 kl. 19.30 við Løkin
NSÍ b – HB 1-8 (0-3)
0-1 Teitur Holm 16’
0-2 Torstein B. Østergaard 17’
0-3 Hans Sejer Tummasarson 26’
0-4 Martin Dam 47’
0-5 Martin Dam 53’
0-6 Atli Petersen 60’ (sj.)
0-7 Villiam Emil Klein 75’
1-7 Bárður Mikkelsen 83’
1-8 Jógvan Petersen 85’
Liðið: Mattias Lamhauge – Andrias Mikkelsen, Jóhan Joensen, Hanus P. Danielsen, Martin Dam, Hans Sejer Tummasarson, Jógvan Petersen, Símun Sólheim, Torstein B. Østergaard, Teitur Holm og Jónathan Hayfield
Eykaleikarar: Villiam Emil Klein og Bjarni Brimnes
Venjari: Jan Mølvad Laursen
Dómari: Janus Fossdalsá
Hjálpardómarar: Jónleif Fredriksen og Jan Andreasen
Myndir: Turið Láadal Sejersdóttir


text:
Gallaveitslan: Heidi og Fróði ársins leikarar og annað
Felagið02-11-2014 - Jónfinn Petursson
Hóast 110 ára gallaveitslu, sum var hildin í Dansifrøi fyri fullum hølum, varð eingin bumba slept á kvøldinum. Kanska tíbetur vildi onkur halda.
Fyriskipararnir vóru farnir eitt sindur út um karmarnar í ár. Øll vóru á einum máli um, at borðhaldið og alt, ið hartil hoyrdi, riggaði avbera væl. Húsaorkestrið og borðstjórin gjørdu sítt arbeiði til UG, og vit gestir vóru vitni til flott og gott undirhald á hægsta støði.
Finnbogi Arge, formaður, hevði eina fína røðu, har hann einfalt og væl fekk greitt frá gongdini hetta árið. Honum á baki kom Heðin Mortensen, borgarstjóri. Eftir eina super talu, sum fór beint ígjøgnum, var leisturin líkasum lagdur fyri restina av kvøldinum.
Súni Merkistein tók táttin upp frá gestarøðu sínari fyri nøkrum árum síðani. Vælorðaði útvarpsmaðurin við serliga góðum evnum at gera sjónvarpssendingar leiddi okkum ígjøgnum sjeyti- og áttatiárini. Fyrst við vanligari røðu og síðan við stuttum, men sera áhugaverdum filmi.
Ingi Rasmussen, sum var ársins gestarøðari, treiv eisini eitt sindur í søguliga partin og greiddi væl og livandi frá hansara tíð sum partur av besta liðnum.
Størsta løtan var helst, tá Finnbogi Arge handaði Poul Michelsen prógv um heiðurslimaskap í Havnar Bóltfelag. Ein søga kemur á heimasíðuna hesum viðvíkjandi seinni.
Formaðurin í HB-Stuðlum, Turið Láadal Sejersdóttir, vildi eisini sleppa við. Saman við Knút Olsen avdúkaði hon, hvørjir gjørdust árins leikarar.
Hjá kvinunum bleiv Heidi Sevdal vald sum ársins leikari. Henni á baki komu Lív F. Arge og Milja R. Simonsen.
Fróði Benjaminsen varð enn einaferð kosin besti leikari hjá monnum. Teitur M. Gestsson og Andrew av Fløtum vóru næstir.


text:
Tøl uttanlands vísa, at 30-40% av øllum sjúklingum eta ov lítið og fáa føðslutrot. Serliga stendur illa til hjá krabbameinssjúklingum. Fá tøl eru í Føroyum, hvussu støðan er hjá føroyskum sjúklingum.
Ein nøgdsemiskanning var gjørd á B6 í 2013, har 31 sjúklingar vórðu spurdir, og kanningin var endurtikin í 2014 (26 sjúklingar.
Tað er almenn vitan, at tað ikki er óvanligt at hava ringan matarlyst í samband við krabbamein. Tað kann vera orsakað av bæði sjúkuni og viðgerðini, og tað kann vara í styttri ella longri tíð. Ofta kunnu sjúklingar við krabbameini eisini vera hart raktir av pínu, vamli, trekum maga, møði, tunglyndi, sopp í munninum - og hetta er eisini við til at minka um matarlystin.
Tí vóru úrslitini deild upp eftir, um sjúklingarnir høvdu antin krabbamein ella aðrar sjúkur (m.a. gikt, magatarmsjúku, bruna).
í 2013 svaraðu 93% av krabbameinsjúklingum, at tey høvdu etið minni enn vanligt ta seinastu vikuna (n=14). Hetta er sera høgt samanborið við onnur lond.
Sum liður í Kostverkætlanini bleiv maturin broyttur til at vera meira orku- og proteinríkur umframt at mannagongdir á deildini vórðu broyttar. Til dømis bleiv heimagjørdur proteindrykkur bjóðaður fast fleiri ferð um dagin, umframt at ein flógvur rættur altíð var til nátturða afturat smyrjibreyði.
Tá kanningin var endurtikin í 2014, svaraðu 42,9% av krabbameinssjúklingum, at tey høvdu etið minni enn vanligt ta seinastu vikuna (n=7). Hetta var ein stór broyting, men talið av krabbameinssjúklingum er nógv minkað, og tí er ikki greitt um broytingin er signifikant.
Um hugt verður at øllum sjúklingum sum heild, uttan mun til diagnosu, svaraðu 69% í 2013, at tey ótu minni enn vanligt (n=31), meðan talið minkaði niður á 46% aftaná broytingarnar í 2014 (n=26). Broytingin var signifikant.
Hesi úrslit vórðu løgd fram á stórari altjóða ráðstevnu í Portugal í september 2015, les meira á postaranum her.
Meira kann lesast um nøgdsemiskanningina í frágreiðingini her.


text:
KT-varðafelagið
Felagið var stovnað 6. januar 2000.
Í felagnum eru 30 limir.
Endamálið hjá felagnum er at virka fyri teimum málsøkjum, sum KT-vørðir arbeiða á og at fáa í lag og røkja samstarv millum limirnar.
Felagið virkar fyri:
- at KT-vørðir hava best møguligu kor at virka undir,
- at útvega tilfar til KT-varðaarbeiðið,
- at kunna um arbeiðið hjá KT-vørðum,
- at ráðgeva Føroya Lærarafelag í fakfelagsspurningum, sum viðkoma KT-vørðum
- at virka fyri støðugari útbúgving av limum fyri at gera teir førar fyri at taka upp nýggjar tættir í arbeiðinum.
Í nevndini í KT-varðafelagnum sita:
Jákup av Skarði, formaður
Tórhallur Simonsen, peningarøkil
Bjørg Akraberg Poulsen, skrivari
Høgni V. Warberg, tiltakslimur
Eiler Hansen, tiltakslimur
(dagført 7. juni 2016)
Samband fæst við felagið við at venda sær til Jákup av Skarði: jakupavs@skulin.fo og tlf. 217001.


text:
Meksiko
Sameindu Meksikonsku Statirnir (spanskt; Estados Unidos Mexicanos) er eitt land í Norðuramerika við umleið 109 mió íbúgvum. Meksiko hevur mark við USA, Guatemala og Belis. Í Meksiko talar fólkið spanskt, av tí at Meksiko fyrr var spanskt hjáland. Hóast nógv olja og gass eru í Meksiko, er landið fátækt.
Harðskapurin og lógloysið í Meksiko versna støðugt, og støðan hevur ongantíð verið so ring sum nú, hóast myndugleikarnir hava sett bæði løgregluna og herin inn í bardagan ímóti lógloysinum. 13. januar 2009 bleiv kunngjørt, at næstan 5.400 meksikanskir løgreglumenn lótu lív í tænastu í 2008, og at tað var meiri enn tvær ferðir so nógv sum í 2007.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Landið hevur eina ríka søgu við t.d. Maya- og Inkamentanini. Tá ið spaniamenn komu hagar í fyrru helvt í 16. øld, týndu teir hesi gomlu ríki og ráddu í landinum, til tað tók loysing frá Spania í 1821. Í 1840-árunum legði USA stór øki undir seg í Meksiko, og tá ið av tornaði, høvðu meksikanar mist helmingin av egnum landi. USA legði undir seg londini, sum nú á døgum eita New Mexico, Arizona, Utah, Nevada, Texas og Kalifornia.
Í 1858 brast borgarakríggj á ímillum afturhaldssinnað og frílynt í Meksiko. Oddamaðurin fyri teimum frílyntu, Benito Juarez (21. mars 1806 – 18. juli 1872), løgfrøðingur av indiánskari ætt, gjørdist forseti. Herdeildir hansara sigraðu á teimum afturhaldssinnaðu í 1860, tí at hann hevði lánt pening til hernaðarútgerð úr útlondum. Frakland, Spania og Stóra Bretland gjørdu innrás í Meksiko at noyða landið at gjalda teimum lánini aftur. Spania og Bretland tóku seg burtur úr stríðnum; men í 1863 tóku franskar herdeildir Meksikobý. Franski kerisarin Napoleon 3. (20. apríl 1808 – 9. januar 1873) setti eysturríkska erkihertugan Maximillian (6. juli 1832 – 19. juni 1867) sum keisara í Meksiko. Herdeildirnar hjá Juarezi vunnu á fraklendingum í 1867, og Maximillian varð avrættaður. Juarez varð aftur forseti og sat til hann doyði í 1872.
Eftir fyrra heimsbardaga fóru stjórnirnar í londum í Latínamerika at kvíða fyri vaksandi megi USA, og at peningavaldið og ídnaðurin har skuldu fáa fastatøkur á londum teirra. Í Meksiko høvdu oljufeløg úr Sambandsríki Amerika gjørt so stórar íløgur í oljuvinnu, at tey stýrdu meksikonsku stjórnini og fingu møguleika at hótta við at leggja seg upp í innanlandsviðurskifti við hermegi. Í 1934 tók nýggjur forseti Lázaro Cárdenas við í Meksiko. Hann gjørdi víðtøknar nýskipanir í landbúnaðinum og ognartók og læt til dømis 18 milliónir hektarar av jørð til felagsnýtslu í bygdunum. Í 1938 tjóðartók Cárdenas amerikonsku og bretsku oljufeløgini í Meksiko, og um alt landið fegnaðust fólk um hesa gerð. Cárdenas gav ikki eftir fyri endurgjaldskravi og hóttanum úr Sambandsríki Amerika og Stóra Bretlandi, men fór í staðin at samráðast við onnur lond um oljusølu, til dømis Italia og Týskland.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Kríggj hevur ikki verið ímillum londini í Norðuramerika í yvir 150 ár. Stutt síðan samdust Meksiko við USA og Kanada um at taka av allar handilsforðingar og lata marknaðin upp fyri útflutningi hvør frá øðrum. Enn er tíðliga at siga, hvørja ávirkan avtalan hevur havt á búskapin í londunum. Men hon er komin illa við hjá meksikonskum bóndum, tí at bíligar búnaðarvørur úr USA floyma inn á marknaðin í Meksiko. Fyrimunurin er, at matur verður bíligari at keypa hjá fátæka fólkinum.
Ferðamannavinnan er ein av størstu inntøkukeldunum í Meksiko. Fólk koma úr øllum heiminum at síggja Chichén Itzá, Tenochtitlán, Palenque og aðrar býir úr gomlum døgum, sum blómaðu í Mayaríkinum og Astekaríkinum. Heiti sjógvurin og stóru sandstrendurnar í frítíðarbýunum Acapulco og Cancun draga eisini mong ferðafólk til sín.
Í 1976 varð nógv olja funnin fram við strondini í Meksikoflógva, og nú á døgum er Meksiko fimtstørsta oljuland í heiminum. Um 3000 oljuboripallar eru nú í flógvanum. Tætt sunnan fyri markið móti USA eru einar 2000 verksmiðjur, kallaðar maquiladoras. Her verða bilar, teldur, skógvar og aðrar hálvlidnar vørur savnaðar og gjørdar lidnar, næstan alt verður flutt út. Útlendingar eiga flestu verksmiðjurnar, og tað er bíliga arbeiðsmegin í Meksiko, sum lokkar. Maquiladoras geva væl av inntøku hjá Meksiko og gera sítt til, at búskapurin í landinum ikki bara byggir á oljuna.
Í Meksiko eru eisini mong metal, til dømis jarn, sink, kopar, og einki annað land í heiminum vinnur so nógv silvur sum Meksiko.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Matur[rætta | rætta wikitekst]
Maturin, meksikanar eta, er sterkt kryddaður, helst við reyðpipari ella chili. Grønmetið og fruktina dyrka teir mest sjálvir, til dømis avokado, bønir, tomatir og mais. Tortilla er pannukøka, ið verður bakað av maismjøli og fylt við kjøti ella grønmeti og osti. Aftur við høsnarunga hava meksikanar sterka sós, mole, gjørd av reyðpipari og sjokulátu.
Listhandverk[rætta | rætta wikitekst]
Indiánsku fólkasløgini í Meksiko eru gitin fyri at duga væl at veva og baldýra. Blátt, reytt og svart eru vanligastu litirnir í gomlu meksikonsku mynstrunum.
Listafólk[rætta | rætta wikitekst]
Ein av kendastu listafólkunum úr Meksiko er listakvinnan Frida Kahlo (1907 - 1954). Hon málaði surrealistiskt og var serliga kend fyri tær mongu sjálvsmyndirnar, ið hon málaði. Maður hennara, Diego Rivera (1886 - 1957) var eisini ein kendur listamaður.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Enn liva indiánsk fólkasløg í Meksiko, men mesta fólkið er mestitsar - Fólk ættað frá sponsku niðursetufólkunum og indiánum. Um helvtin av fólkinum er undir 19 ár, og fólkið fjølgast ógvuliga skjótt. Tað hevur við sær, at ov nógv fólk verður í býunum. Avmarkað dyrkilendi er í Meksiko, og landið er ikki ført fyri at útvega nóg mikið av mati til alt fólkið. Tó at flestu meksikanar eru katolikkar, hava teir enn siðir úr gomlum indiánskum átrúnaðum, og á mongum stevnum vera kristnir og indiánskir siðir brúktir hvør um annan.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Landið er umleið 2 mill. ferkilometrar, ella 1.500 ferðir so stórt sum Føroyar. Landslagið í Meksiko er fjølbroytt. Fyri norðan eru víðar oyðimerkur, í miðjum landi fjøll við kava á og stórur háslætti og tropiskur regnskógur fyri sunnan.


text:
Fyrrapartin var Løgtingið boðið til kunningarfund á Havstovuni. Kunnað varð um fiskastovnarnar undir Føroyum, hvussu teir eru fyri, og hvussu útlitini fyri teimum eru. Eisini varð greitt frá tilmælinum, sum varð latið fyri viku síðani. Framløgan um tilmælið sæst her.
Seinnapartin vóru umboð fyri Nationalbankan og Ríkisumboðið á vitjan. Teir vórðu eisini kunnaðir um støðuna hjá og útlitini fyri botn- og uppsjóvarstovnar av týdningi fyri Føroyar.
Á báðum fundunum greiddu granskarar á Havstovuni frá, og áhoyrararnir fingu høvi at seta spurningar.


text:
Eg vendi mær til tykkara, tí eg biði um tykkara stuðul til komandi formansval í Føroya Pedagogfelag.
Fyri framman eru nógvar stórar avbjóðingar hjá Pedagogfelagnum. Vit kunnu velja, at bert royna at verja borg, ella vit kunnu velja at seta kósina.
Dagstovnaøki, vøggustovur, barnagarðar og frítíðarskúlar standa við stórum avbjóðingum. Ikki minst nú eldraøki eisini er vorið kommunalt. Hetta merkir at dagstovnaøki skal kappast við eldraøki um pengarnar, flestu kommunur halda longu at tey brúka “ov” nógvar pengar uppá dagstovnarnar.
Um vit ikki skulu missa í hesari kapping er neyðugt at víst verður á týdningin av einari góðari og væl virkandi tænastu. Pedagogfelagið eigur at ganga á odda í hesum og vil eg syrgja fyri at eitt námsfrøðiligt ráð verður stovnsett, at ein fakligur áhugabólkur framleiðir tilfar um “tað góða vøggustovu, barnagarðs og frítíðarskúla lívið”. Vit vita hvat krevst fyri at veita eina góða byrjan uppá lívið - sjálvandi skulu vit siga myndugleikunum hvat krevst og ikki bara lata onnur siga hvat vit skulu. Avgerðirnar mugu grundast í okkara veruleika.
Almannaverki hevur nú, somuleiðis ein gyltan møguleika at seta fokus á teirra øki - við at eldraøki er flutt, eigur meira rúm at vera fyri tí námsfrøðiliga virkisøkinum. Eisini her eiga vit, at seta áhugabólk, at siga hvat skal til fyri at námsfrøðiligu málsetningarnir hjá Almannaverkinum kunnu røkkast.
Í stuttum, tveir áhugabólkar (ráð) at veita ráðgeving og vegleiðing í mun til tiltøk hjá landi og kommunum.
Lønarliga eri eg av tí fatan, at lønirnar eru ov lágar. Námsfrøðingar eiga sjálvandi at vera løntir sum onnur við bacholor útbúgvingum. Hjálparfólk eiga ikki at vera verri lønt enn vanliga arbeiðsfólki á einum flakavirki. Eftirlønir eiga sjálvandi at vera minst 15% fyri øll.
Við mær sum formann, fáa tit ein sum arbeiðir strategiskt. Ikki alt í senn - men miðvíst.
Vónandi fái eg tykkara stuðul.
Jógvan Philbrow
Okkurt at spyrja um? This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


text:
Í roknskapinum fyri fyrra hálvár 2017 sæst, at árið higartil hevur roynst væl hjá BankNordik. Rakstrarúrslitið hjá BankNordik fyrra hálvár í ár varð 94 mió. kr eftir, og 112 mió. kr. áðrenn skatt. Økta virksemið og góða búskapargongdin í føroyska samfelagnum síggjast aftur í hóvliga útlánsvøkstrinum, sigur bankin í fráboðan.
- Vit eru væl nøgd við úrslitið fyri fyrra hálvár, sum er eitt sindur betri enn væntað. Kjarnuvirksemið stendur seg væl á øllum marknaðum, og alsamt fleiri viðskiftafólk velja at savna síni fíggjarviðurskifti hjá okkum. Góða gongdin í føroyska samfelagnum sæst aftur í hálvársúrslitinum, ið er merkt av hóvligum útlánsvøkstri til bæði privatkundar og vinnulív, sigur Árni Ellefsen, forstjóri í BankNordik.
Økta virksemið á øllum marknaðum, hækkandi talið av heildarkundum og hóvligi útlánsvøksturin viga lutvíst upp ímóti rentuinntøkunum, sum framvegis eru undir trýsti. Niðurskrivingar av útlánum eru framhaldandi á einum lágum støði, og hetta metir bankin vera sera nøktandi.
Søguliga lága altjóða rentustøðið, góða búskaparliga gongdin og fólkavøkstur elva til øktan eftirspurning eftir bústøðum í høvuðsstaðarøkinum. Hóast hetta hevur hækkandi sethúsaprísir við sær, so vísa tøl bankans, at bankalán og realkredittlán til privatkundar bert eru økt við umleið 3% seinastu 12 mánaðirnar. Á føroyska marknaðinum er tað sostatt serliga vinnulívið, ið umboðar hóvliga útlánsvøksturin, sum sæst í hálvársroknskapinum. Síðani ársskiftið eru útlán bankans samanlagt hækkað við 287 mió. kr., harav 53 mió. kr. eru útlán til føroyskar privatkundar.
Dótturfeløgini hjá BankNordik hava eisini staðið seg væl í fyrra hálvári. Tryggingarfelagið Trygd hevði vaksandi tryggingarinntøkur, meðan skaðafráboðanirnar vóru á einum vanligum støði. Úrslitið fyri fyrra hálvár var 5 mió. kr. áðrenn skatt. Nógva virksemið á sethúsamarknaðinum sæst eisini aftur í tølunum hjá meklarafyritøkuni Skyn, sum seldi nógvar ognir í fyrra hálvári.


text:
Ein sjúkur veðragjólingur avmyndaður í september mánaði í fjør. Frá tí fyrstu fráboðanini gingu fýra mánaðir, áðrenn hann bleiv avlívaður
Hjálpin kom – til endans
2017-02-10 15:38
Sigmund Vang
Seinasta vikuskiftið endaði ein long og pínufull søgu. Hon vísir, hvørjar avbjóðingar Djóraverndarfelagið møtir í sínum arbeiði. Djóraverndarlógin er ótíðarhóskandi, og gevur løgregluni ov stórt frælsi til sjálv at meta, hvat skal kannast nærri
”Stórleikin hjá einum tjóð og moralska framburði tess kann dømast út í frá, hvussu tað fer við sínum djórum”, segði Gandhi.
Føroyingar hava altíð havt
Greinin er bert fyri haldarar
Fá skjóta atgongd til greinina Prísir úr 99 krónum um mánaðin
Sum haldari fart tú atgongd til alt tilfar í blaðinum á netinum, umframt tíðindi. Trýst á "Tekna hald" og skráset teg
Dimma Pluss og prent
kr. 129 / mðr
Dimma Pluss
kr. 99 / mðr
Dimma Pluss og Prent 365 dagar
kr. 1548 / 365 dagar
Dimma Pluss 365 dagar
kr. 1188 / 365 dagar


text:
Nú roynir, Heðin Mortensen, borgarstjóri so, eins og állurin á sinni, í lesarabrævi sínum til fjølmiðlarnar 13. juni 2016, at snúgva sær og í besta villleiðandi stíli at flyta fokus frá tí veruliga.
Nei, einki havi eg skuldsett starvsfólkini í Tórshavnar kommunu fyri nakað sum helst í hesum máli. Hinvegin havi eg lagt oyra til tey harmljóð, sum forfard starvsfólk á Vaglinum hava borið fram í hesum máli. Men tá var skaðin tíverri longu hendir.
Mær er upplýst, at talan er um túsundtals skjøl hjá fyrrverandi Argja kommunu sum uttan nakra greining, ella sortering og uppí rúgvuvís av svørtum plastsekkjum, vórðu burturbeind og brend á Sandvíkarhjalla. Hetta er ikki nøkur nýggj ella ókend søga, men er ein “almenn vitan” innan veggirnar á Vaglinum.
Hetta varpar somuleiðis ljós á ta sera óhepnu støðu, ið tykist hava fingið fastatøkur á Vaglinum, nevniliga tað, at starvsfólk ikki tora at tala at, tá valdsharrin hundsar runt við teimum. Fleiri útsagnir eru frá fólki í kommunalufyrisitingini, har tey greitt siga, at tey ikki longur tora at tala at skeivleikum í kommunu fyrisitingini, tí so fær tað fylgjur fyri starv teirra. So tað er uppá høgu tíð, at vit fáa eina skipaða Wistleblower skipan fyri starvsliðið hjá Tórshavnar kommunu.
Men nú skilji eg á lagnum, at Landsskjalasavnið er í ferð við at kanna málið, um skjølini hjá Argja kommunu, so tá fáa vit helst at vita nakað meiri ítøkiligt um, hvussu landið liggur í hesum máli.
Marin Katrina Frýdal, býráðslimur
Tjóðveldi


text:
Um vikuskiftið verður stóra svimjikappingin Reykjavík International. Svimjisamband Føroya sendir eitt talentlandslið við 13 svimjarum avstað. Umframt hesi trettan luttaka eisini Suðuroya Svimjifelag og Havnar Svimjifelag. Úr HS eru 9 svimjarar og úr Susvim eru 15 svimjarar, so tilsamans eru 37 føroyskir svimjarar í kapping í Laugardalshøllin fríggjadag, leygardag og sunnudag.
Tríggjar heimsstjørnur til Reykjavíkar
Í ár er svimjikappingin partur av einum størri tiltaki, ið fevnir um fleiri ítróttagreinir. Føroyingar hava luttikið í hesari kapping í fleiri ár og við góðum úrslitum. Á heimasíðuni hjá svimjifelagnum Ægir í Reykjavík, ið fyriskipar svimjikappigina kunnu vit lesa, at tríggjar heimsstjørnur luttaka í kappingini. Tær eru norsku Alexander Dale Oen og Sara Nordenstam, ið bæði eru heiðursmerkjavinnarar frá olympisku leikunum í Beijing. Triðja heimsstjørnan er okkara egni Pál Joensen, ið millum annað skal svimja 1500 frísvimjing. Um Pál skrivar Ægir á heimasíðuni: „Frá Færeyjum heimsækir okkur aftur en hann er einn besti og efnilegasti langsundmaður Evrópu í dag.“ Stór orð frá okkara grannum „Úr Føroyum vitjar okkum aftur ein tann besti og evnaligasti langteinasvimjarin í Evropa í dag!“
Kappast verður fríggjadag kl. 16.30, leygardagin innleiðandi kl. 9.15 og finalur kl. 16.30, sunnudagin innleiðandi kl. 9.15 og finalur kl. 16.00. Allir teir stuttu teinarnir svimja tey við innleiðandi og finalum, meðan kappingarnar frá 400 og uppeftir eru sum beinleiðis finala, við skjótasta riðli seinnapartar.
Talentlandsliðið
Svimjisambandið fór í desember 2008 undir miðvíst talent/ungdómsarbeiði. Fyrsta tiltakið var ein venjingarlega í Klaksvík, og er luttøkan í Reykjavík ein partur av hesum arbeiðinum. Í hesum kappingarárinum er eisini ætlanin at hava tvær venjingarlegur afturat.
Talentlandsliðsvenjararnir Jóhan Martin Poulsen og Rúni Gaardbo úttóka á venjingarlegu í Klaksvík í 2008 trettan svimjarar at umboða Føroyar á Talentlandsliðnum. Teir eru: Úr Svimjifelagnum Flot: Astrid Foldarskarð og Birita Debes. Úr Fuglafjarðar svimjifelag: Poula Ø. Mohr og Hildur á Fløtti. Úr Svimjifelagnum Ægir: Monika Biskopstø, Cecilia Eysturdal, Bjarni M. Petersen. Úr Havnar Svimjifelag: Bjørg Seloy, Dagmar M. Winther og Magnus Jákupsson. Úr Suðuroyar Svimjifelag: Katarina S. Lamhauge, Helena Sævarsdóttir og Jón Hofgaard.
Á myndini vanta Helena S. Sævarsdóttir og Hildur á Fløtti. Leiðarar á ferðini eru Jórun Eið Johannesen og Palli Eysturberg.
Ferðalagið fer úr Vágum fríggjadagin 16. jan. kl. 11.15 og verður í Føroyum aftur mándagin 19. jan. kl. 15.15.
——
Samband fæst við ferðaleiðaran á telefon +298 597558


text:
Løgmaður hevði júst orðið á Norðurlandaráðsfundi, har málið um føroyskan limaskap júst nú er til viðgerðar. Hann kallaði tað lítið norðurlenskt ikki at vilja fevna um Føroyar eisini.
Aksel V. Johannesen hevur júst havt orðið í orðaskiftinum um føroyskan limaskap í Norðurlandaráðnum. Hann kallaði tað lítið norðurlenskt, at Norðurlandaráðið ikki vildi fevna um føroyskan limaskap. Hann mælti til at endurskoða Helsingfors-avtaluna, sum er grundarlagið fyri Norðurlandaráðnum og er gjørd ímillum fullgilduðu limalondini í ráðnum.
Løgmaður legði dent á, at føroyskur limaskapur ikki snúði seg um jura, ikki um føroysk og donsk viðurskifti, men um politiskan vilja í Norðurlondum. Hann heitti tí á Norðurlandaráðið um at viðgerða uppskotið á virðiligan hátt.
Jenis av Rana hevur eisini havt orðið, og bæði Høgni Hoydal og Pauli Trond Petersen eru á talaralistanum.
Grønlensku umboðini stuðla føroyingum. Íslendingar er ikki væl umboðaðir í ár, tí val júst hevur verið í Íslandi.
Til ber at fylgja orðaskiftinum her


text:
Sverri Egholm
08.01.2018 - 22:39
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Nú er avgjørt at Hans Jørgen Djurhuus verður leikandi hjálparvenjari hjá Maurice Ross. Hesum boðar Víkingur frá í kvøld.
Hans Jørgen hevur verið týðandi leikari á miðvøllinum hjá Víkingi øll 10 kappingarárini, har hann hevur verið við til at vinna tveir FM sigrar og fimm steypasigrar umframt at vinna seg fleiri ferðir víðari í Europa League og Champions League kappingunum.
Víkingur gjørdist farna kappingarár Føroyameistari annað árið á rað.
Venjaratoymið hjá Víkingi saman við formanninum Brandi Jacobsen í miðjuni (Mynd: Víkingur)


text:
Lestrartíð: 2 ár
Umsóknarfreist: 1. august. Upptøka er annaðhvørt ár, næstu ferð í 2018
Skúlabyrjan: august
Útbúgvingarstovnur: Glasir í Marknagili
Útbúgvingarstaður: Tórshavn,Danmark og partvíst í Føroyum
HD 2. partur tekur tvey ár og velur tú tá sergrein innan t.d. Marketing Management, Fíggjarlig ráðgeving ella Roknskap og búskaparstýring HD 2. partur er ein diplomútbúgving, sum saman við 2 ára viðkomandi royndum, verður javnsett við bachelor útbúgvingar.
Upptøka á HD er í samstarvi við Aarhus Universitet t.e. lesandi søkja inn á HD 2. part umvegis Aarhus Universitet sum fjarlesandi úr Føroyum og taka próvtøkurnar á Føroya Handilsskúla.
Sergreinin roknskapur og búskaparstýring er sett saman av kravdum modulum, har tú fært vitan og førleikar innan økini uttanhýsis roknskapur, strategi, búskaparstýring og corporate finance og eisini møguleika at arbeiða við viðkomandi evni á námsskeiði. Eisini velur tú tvær vallærugreinar, og útbúgvingin endar við høvuðsritgerð.
Í løtuni er møguligt hjá føroyskum lesandi at taka sergreinirnar ‘Roknskapur og Búskaparstýring’ ‘Marketing management’ ella ‘Fíggjarlig ráðgeving’ sum fjarlestur við Århus Universitet. Fjarlestrartilboðið er treytað av at nóg nógv tekna seg.
Fjarlestrartilboðið fevnir um tær tænastur, sum Århus Universitet bjóðar umvegis internet og aðrar miðlar, umframt at Glasir bjóðar hølir, tøkniliga- og aðra hjálp til endamálið.
Fyri teir partarnir av fjarlestrartilboðinum, sum Glasir hevur eyka kostnaðir av, taka vit ómaksgjald, sum í løtuni er kr. 6.000,- og kemur hetta ómaksgjald omaná tað, sum lesandi rinda fyri sjálvan lesturin og tilfar.
Um tú vilt vita meira um útbúgvingina og uppbygnaðin, ber til at lesa námsætlan (studieordning) ið tú finnur her.
Til at verða upptikin á HD 2. parti krevst ein av hesum útbúgvingum:
● HD 1. partur,
● HA
● Marknaðarøkonomur
● Fíggjarbúskaparfrøðingur
● Akademiútbúgving (breytirnar Altjóða handil og marknaðarførsla, Búskapur og tilfeingi ella Fíggjarlig ráðgeving – við serstakari samanseting).
Útbúgvingin gevur tær møguleika at førleikamenna teg í verandi ella komandi starvi.
Útbúgvingin gevur tær møguleika fyri framhaldsútbúgving á masterstigi. Somuleiðis er møguleiki at taka cand.merc., sum tó krevur, at tú samstundis tekur ískoytismodul.
Glasir, Marknagil – www.glasir.fo


text:
Heimshav
Eitt heimshav er eitt størri saltvatnsøki. Meira enn 70 % (umleið 360 mill. km²) av arealinum á jørðini er dekkað av samanhangandi mongdum av saltum vatni, sum verður nevnt heimshavið. Miðaldýpdin á heimshavinum er 3.800 metrar. Heimshavið kann býtast sundur í 1 til 5 heimshøv. Atlantshavið, Kyrrahavið og Indiska Havið verða nevnd heimshøv. Harumframt verður Íshavið onkuntíð roknað sum eitt heimshav, og onkuntíð verða bæði høvini, sum eru við teir báðir pólarnar roknaði sum heimshøv. Havið við Arktis verður nevnt Norður Íshavið, meðan havið við Antarktis verður nevnt Suður Íshavið.


text:
Teksturin niðanfyri er higartil seinasta seinasta aftursvar mítt til Eivind Ortind Simonsen, í samband við ástøði um ‘Q’ og tann Søguliga Jesus. Eg valdi at leggja seinasta aftursvarið og eina leinkju til kjak okkara (sum tíðanverri inniheldur eitt sindur av moldkasti eisini) út á bloggin sum eitt innlegg. Orsøkin er at Eivind ivaleyst umboðar ein fleiriluta av føroyingum sum ikki hava innlit inn í granskingina og harvið bera uppá eina skeiva uppfatan av evninum.
“Mann grevur seg bert ígjøgnum tað, sum er viðkomandi. Tað mest viðkomandi eru staðfestar ástøðir og síðan koma hypotesurnar.
Tá tað umræður søguliga Jesus, so er Q keldan ikki serliga viðkomandi, tí hon kann ikki brúkast til at tíðarfesta nakað sum helst við. 'Q' er ein hypotesa…”
Høgni svarar:
Nei Eivind, hvussu ofta skal eg siga tað, Q er ikki ein hypotesa, Q er eitt ástøði. Og Q er viðkomandi í tí søgukritisku granskingini av tí søguliga Jesus, sum ivleyst fevnir um 80 prosent av viðgerðini. Sjálv søgukritiska bíbliugranskingin er hypotetisk og ástøðilig og er viðgjørd av serfrøðingum har teir flestu ikki eru kristnir. ‘Q’ sum eitt ástøði, hevur í løtuni ómetaligan týdning í hasum høpinum, har granskarir so sum Bart Ehrman m.a. uppfata Q, Markusar Evangeliið, ávís brøv hjá Paulus og Jóhannesar Evangeliið sum óheftar fyrsta árhundra keldur, sum eru grundleggjandi í granskingini av tí Søguliga Jesus. Men tað sum eg leggi dent á er, at ‘Q’ hevur bara ikki tann stóra týdningin fyri tann søguliga Jesus, tá vit viðgera (ikki hypotesurnar) men eisini tá vit viðgera tær søguligu keldurnar. Haldi ikki at Eivind hevur sett seg inn í hendan partin av granskingini.
Eivind skrivar:
“…ein hugsað uppruna kelda til tey trý synoptisku evangeliini. Markus, Matteus og Lukas líkjast reiðuliga nógv, og tað fekk so fólk at hugsa, at hesi trý møguliga hava ein felags uppruna”.
Høgni svarar:
Nei, Q er ikki ein upprunakelda til tey 3 evangeliini. Q verður hildi at verða tað tilfari í Matteus og Lukas sum líkist, men sum ikki er at finna í Markus. Eg veit ikki um tú blandar við ‘Markan priority’, ástøði um at Matteus og Luka gera nýtslu av Markus. Men tá er heldur ikki talan um felagsuppruna, eftirsum talan í hypotetiskum høpi snýr seg um fleiri keldir so sum Markus, M, L, Q = Q1, Q2, Q3 og enntá av sum granskarum pro-proto-evangeliiðir. Skal ein taka við hesum begrebunum so er talan um Q, Markus, L, M, Jóhannine keldan og ein rúgva av øðrum keldum. Q í hasum høpinum hevur einki við ein felagsuppruna av Synoptisku Evangeliinum at gera!
Tilfari av Q sum yvirlappar Markus, er eitt heilt annað evnið sum er komi upp, men førkar seg meiri móti granskingini hjá Gerhardsson, Riesner, Byrskog og Bauckham, har talan ikki er um Q sum eina felagskelda, men eina serstaka munnliga keldu, ein gransking sum byggir á veruliga søguliga gransking heldur enn tann hypotetiska vavgreytin sum ateistar og bíbliukritikkair annars framleggja sum søgulig fakta.
Men hvar í allar tí víði verð fært tú Q sum handan felagsupprunan frá? Veit ikki um tú kennir til Tuckett, eisini ein autoritetur viðvíkjandi Q. Tuckett, er av tí uppfatan í síni skriving, at Matteus og Lukas byggja á tvær ymiskar griskar yvirsetingar av Q og at Q ikki er ein serstøk kelda men ein samling av fleiri keldum. Skulu vit samanbera granskingina um Q við tann pástandin tú kemur við, so er einki sum bendir á at har er nakað sum helst samsvar.
Eivind skrivar:
“Hesin felags upprunin er aldrin staðfestur, og ongin hevur nakrantíð sæð nakað handrit, sum bert inniheldur tað, sum 'Q' sigst innihalda. 'Q' keldan er ein roynd at gera tey trý evangeliini til tríggjar serstakar frásøgnir útfrá eini duldari uppruna keldu”.
Høgni svarar:
Sum sagt (sí omanfyri) Q er ikki ein roynd, at draga tey fyrstu trý evangeliini saman, vóni tú umsíðir hevur fata hetta.
Um vit skulu vraka eina og hvørja áskoðan og gransking um upprunin inniheldur duldar faktorar, hví heldur tú so fast við menningarlæruna? Hesin hugburðurin hjá tær er tí beinleiðis mótsvarandi.
Tað er ein góð grund til at tað ikki finst nakað dult felagsuppruna handrit frá tíðini 30-60, hvørki Q ella nøkrum øðrum. Grundin er at Kristindómur var ein rabbinara-skipa religión har í læra Jesusar og hendingarnar um Jesus vóru yvirførdar munnliga, enntá orðarætt. Hetta var ein trendur í jødiska, semitiska, kristna og enntá í ávísum griskum mentanum, sum í kristnum høpi hekk við líka inn í triðja árhundra. Vit vita tildømis, at tey fyrstu kristnu, sjálvt um mong av hesum vóru jødar og týðiliga vísa seg at verða bókmentafólk, ikki vóru so áhuga í at niðurskriva tilfarið, eftirsum slík mentan roknaði tað at verða lágt støði fyri ein lærisvein at verða bundin at bókum. Ein lærisveinur lærdi seg í felag við øðrum lærisveinum, vanliga alt tilfarið uttanat og vanliga í einum rytmiskum formati. Henda keldan var varveit av lærisveinaflokkinum og givin víðari til næsta ættarliði av lærisveinum. Vit vita at hetta var tilgongdin eftirsum hetta var 1) samstíðar mentanin, 2) tilgongdin er nevnd í Nýggja Testamentinum, 3) Ný-testamentliga griska málið ger brúk av teimum metodisku begrebunum, sum vóru nýtt í eini slíkari tilgongd, 4) tilgongdin er nevnd og viðgjørd av kirkjufedrum í 1 og 2 árhundra, 5) finna enntá rytmuna tá evangeliini verða yvirsett frá griskum til aramaiska málið, sum Jesus talaði.
Ein søguliga frásøgn hevði meiri virði tá hon var yvirførd av eygnavitnum og teirra lærisveinum (sum ein rabbinisk yvirføring), meðan eygnavitnir og samtíðin var á lívið. Í fyrsta árahundra mentan var slík munnlig yvirføring rokna sum besta dømi uppá sannlíka søgu. Tað var vanliga ikki fyrrenn vitnini vóru deyð, ella eygnavitnini fækaðust í talið, at tað var hildi neyðugt, at festa tilfari niður á papyrus ella skinrullur. Hetta var millan annað grundin til at Pætur og Markus ikki vóru so motiveraðir at festa yvirførðingina niður á skrift longu í 50-60unum; tað gav í veruleikanum onga veruliga meining í ár 50-60. Somuleiðis vita vit at Papias sum hevði atgongd til skrivaðu Evangeliini (og frá eygnavitnum visti hvør hevði skriva hesi), heldur ikki gjørdi sær galt av munnligu yvirførðingini, ivaleyst tí at eygnavitnir og teirra lærisveinar enn vóru á lívið. Klement úr Róm er somuleiðis í 90unum av fyrsta árhundra bundin at munnligu keldunum tó at hesin hevði skrivaðu evangeliini um hendi. Enntá í ár 180 vóru tað heil kristin samfeløg, tildømis í Germania, har førleikin at lesa var = 0, har tey gjørdu brúk av munnligu yvirføringini og megnaðu tað væl.
So tá ið tú kemur og blæsur upp trupuleikan við einum tørvandi skrivaðum felagsuppruna, so veit eg ikki heilt hvar í hatta passar inn myndina.
Eivind skrivar:
“Hin møguleikin er, at tey trý bert eru avrit av hvørjum øðrum, og tískil ikki tríggjar serstakar frásøgnir, men bert tann eina frásøgnin, har rithøvundar bara hava fylt eitt sindur eyka á ígjøgnum tíðinar. Tann seinni møguleikin ger, at søgan um Jesus stendur á eini meira skirvisligari grund, meðan 'Q' frágreiðing ger, at søgan fær meira kjøt á seg”.
Høgni svarar:
Hvat meinar tú við ‘hin møguleikan’, tú kanst ikki seta Q upp ímóti e.g. Markan Priority, eftirsum hetta er hvør sítt evnið. Tú kanst sjálvandi samanknýta Q og Markan Priority, men hesi ástøði eru ikki í tvídrátti.
Um høvundarnir hava nýtt hvønn annan, so ger tað hvørki frá ella til, um ein ynskir at niðurspæla ella upphevja tann Jesus lýstir í Evangeliinum. Um evangeliini eru skriva í fyrsta árhundra, í samtíð ápostlana, so er hetta kortini ein ómetaliga góð søgulig kelda. Tildømis um ein høvundur skrivar niður søguliga fakta um Seinna Heimsbardaga og hendan frásøgnin verður nýtt av tveimum øðrum høvundum sum tilseta meiri tilfar um hendingina, so er tað ikki grundgeving fyri at heila frásøgnin er skirvislig grund.
Man má eisini hava í huga at Markus, gevur okkum lítið far um bakgrund ella læru Jesusar, sum leggur upp til at Markus bara skrivar niður ein líttlan part av frásøgnini og yvirføringini. Tað at høvundar hava fylt meiri á í Matteus og Lukas, hevur tí einki við falsking at gera, men innseting av tilfarið sum Markus ikki hevur tikið við. Stuttligt tí í nógvum førum eru tað ikki Matteus og Lukas sum tykjast at fylla eyka á men Markus, tað er tí ómøguligt at siga, at nakar ávísur høvundar ger nýtslu av øðrum. Tann mest søguliga og logiska niðurstøðan er at allir gera sær galt av einari uppruna munnligari yvirføring, sum longu var til tá Jesus livdi og sum ápostlarnir sjálvir settu saman eftir deyða og uppreisn hansara, og ivaleyst aðrar søgur um Jesus eisini. Ein slík munnlig kelda var vanliga long og kundi ikki øll niðurskrivast, tað er tí væl skilligt at høvundarnir máttu velja og vraka.
Nú hetta við at Markan Priority er veik grund, meðan Q er trygg grund, ella sum tú sigur at Q ger at søgan fær meiri kjøt á seg. Eg veit ikki hvørjar bøkur tú lesur Eivind, kanska ongar og kanska tað orsøkin til at tú kemur við slíkum úttalisum. Men Q hevur einki við søgulig styrkina ella veikleikan í evangeliinum at gera; veit ikki hvussu tú kemur út á slíkar villiðini leiðir. Lesur tú Kloppenborg, sum nú er nevndur fleiri ferðir, so viðger hann Q frá einum form-kritisku hugburði, sum hevur alt annað til endamáls enn at styrkja søguliga trúvirði í evangeliinum.
Eivind skrivar:
“Um vit nú siga, Trupulleikin við báðum frágreiðingunum er bara, at tær eru eitt hugsað hypotetiskt boð uppá eina felags uppruna keldu. Har er onki ítøkuligt í teimum”.
Høgni svarar:
Tá ið tú sigur ‘einki ítøkuligt’, so haldi eg ikki tú veit, hvat tú ert inni á her? Meinar tú við ‘ítøkiligt’, at vit ikki hava eina slíka keldu um hendir (sí so svarið omanfyri)? Ella at tilfarið ikki kann nýtast sum søgulig kelda? Sum eg havi sagt, hvørki ‘Q’ ella ‘Markan Priority’ eru lættisoppa hypotesir. Hetta er eitt ástøði sum granskarir hava endavent fleiri ferðir í 150 ár. Hetta er ikki eitt kristiligt ástøði, men ein meining við rótini í søgukritisku granskingini. Heldur ikki er hetta dømi uppá felagsuppruna av teimum trimum evangeliinum, tvørtur ímóti.
Sjálvt um eg hvørki góðtaki ‘Q’ ella ‘Markan Priority’ (í hvussu er íløtuni) so fari eg ikki at verða so naivur at siga, at einki ítøkiligt er í hesum ástøðum. Tí óansæð, so er hypotetiska Q keldan ella hetta tilfari í Matteus og Lukas pro-50 AD, og er tí at rokna sum ein góð søgulig kelda. Áskoðanin um Q sum eina serstaka keldu, haldi eg er lítið sigandi í granskingini, men tilfarið finst í Matteus og Lukas og er av týdningi fyri tann søguliga Jesus.
Mín áskoðan er heldur tengd at søguligu granskingin í samband við yvirførðing og yvirtøku (um tú skilir tey begrebini), tað er við hasum fyri eyga, vit vit skilja Evangeliini betri og fáa betri innlit inn í viðurskiftini viðvíkjandi tí Søguliga Jesus. Tú tykist hvørki at hava innlit ella greiðu á hesum evninum, sum var grundin til at eg ikki metti teg førðan fyri at skriva undanfarna innleggi um tann Søguliga Jesus.
Eivind skrivar:
“…at 'Q' frágreiðing er sonn, so vildu vit framvegis bara fingið at vita, at tey trý evangeliini hava ein felags uppruna. Vit vildu ikki fingið nakað at vita um, nær tey vóru skrivað, og tað er hendan spurning vit mugu hava eitt svar til í samband við tann søguliga Jesus. Tískil er 'Q' keldan fullkomiliga óviðkomandi í samband við tann søguliga Jesus”.
Høgni svarar:
Q keldan hevur av summum verði nýtt sum grundgeving fyri at Evangeliini eru skriva seint í fyrsta árhundra. Tað vil siga Q sum var skriva um ár 50 vísir (í pástandinum) at høvundarnir sum skrivaðu Evangeliini, máttu hava skriva eftir ár 50 AD, tá hesir einafer fingur hendur á Q, hendan hypotesan (og hetta sum eg nú sigi er ein hypotesa) pástendur at talan er um Q1, Q2 og Q3. Hypotesan rør upp í at Q1 var skriva týðliga, einafer umleið ár 50 og Q3 skriva nógv seinni, umleið ár 60-70. Hendan hypotesan var hypotisera av omanfyrinevnda Kloppenborg og seinni ekspandera av einum sum kallast Burton L. Mack, fyri at vísa á at Jesus var ein jødiskur-griskur kynikari; ein pástandur sum nærum eingin serfrøðingur tekur undir við, men sum kortini hevur havt typiska framgongd millum ateistiskar amatør-skribentar og kjakarir (typiskt og syrgiligt).
Men sum tú sigur Q er ikki endiliga fakta, og har eru vit báðir samdir. Tí haldi eg heldur ikki, at Q1-3 er ein veruleiki, og heldur ikki at Q grundgevur fyri at Evangeliini eru skriva seint. Men sjálvt um Q var veruligt, so eri eg samdur við niðurstøðuni hjá James Robinson, at um Q ástøði sum tíðarfestir Q um ár 50 er sannlíkt, so forðar tað ikki fyri Matteus og Lukas skriva síni avrik og gera nýtslu av Q, prógvar at hesir skriva eftir ár 60-65 AD. Sum sagt so haldi eg Q hava stóran týdning í granskingini, tí við Q kunnu vit royna nýggjar hypotesur og samanbera keldur; haldi bara ikki og sum tú eisini sigur, at Q sum ein serstøk kelda, skild at frá Matteus og Lukas sigur okkum so nógv um tann søguliga Jesus, tað hava vit jú Matteus, Markus og Lukas til.
Um vit skuldu tiki tíðarfestingina hjá bíbliukritikkarum, sum tíðarfesta Matteus og Lukas árini 80-90 fyri fult, so er Q sum kelda ella Q sum tilfar, grundgeving fyri at tilfarið er ómetaliga gamalt. Hesir granskarir vita eins og tú hvussu vandamikil tíðarfesting av Evangeliinum er fyri tykkum ateistar og tykkara filosofisku áskoðan, sum forklárar hví hesir og vanliga grava høvdi í sandin og uttan grundgeving tíðarfesta hesar skriftir seint.
Gleðir meg annars at tú viðgongur, at tað er tíðarfestingin av keldutilfarið sum er nokso avgerðandi í okkara innlit inn í tann søguliga Jesus (tað er um eg havi skilt teg rætt).
Eivind skrivar:
“1) 'Q' er ikki nakað skrivað tilfar. 'Q' er ein hugleiðing, ein hypotesa, um ein felags uppruna til tey trý evangeliini”.
Høgni svarar:
Jú í hypotesuni, er Q ein skriva kelda, sum bygdi á eina griska munnliga yvirførðing við rótini í tí aramaiska málinum og mentanini, frá 40unum í fyrsta árhundra. Óansæð hvussu tú vendir tí, so er Q skriva tilfar sum vit finna í Matteus og Lukas.
Eivind skrivar:
“2) Eg vildi mett, at best skrivaða tilfar í fyrstu øld finst í Rómverska ríkinum sum heild, har menn sum Virgil, Seneca Yngri, Seneca Eldri, Lucanus, Ovid og mangir aðrir skriva og yrkja. Tað tilfar hesir løgdu eftir seg er, í mínum eygum, langt omanfyri nakað av tí, sum stendur skrivað í Nýggja Testamenti”.
Høgni svarar:
Kunnu vit yvirhøvur tosa um hesi sum skriftir úr fyrstu øld? Virgil skrivar ikki í fyrstu øld og bæði Seneca tann Yngri og Eldri sjálvt um hesir eru fyrsta árhundra skribentar, so eru mær vitandi elstu handritini tíðarfest 8-12 øld og typiskt sæð illa varveitt (Marcía L. Colish, The Stoic Tradition from Early Antiquity to the Early Middle Ages, s. 18-19 & Lewis a Sussman, The Elder Seneca (Volumes 51-54), s. 34-35). Vanliga eru flest søgulig aldurgomul handrit ikki bara illa varveitt, tey eru pynta uppá av øðrum skribentum seinni í tíðini, og nútíðar tekstkritikkarir hava oftani verið noyddir til at innseta helvtina av orðunum og onkuntíð heilar setningar (mær vitandi), fyri at teksturin skal geva nakra meining. Hatta er tíð eg spyrji um vit yvirhøvur kunnu tala um fyrsta ára tekst tilsvarandi Q tilfarinum? Havandi sagt hatta, so kemur pástandurin um at Q er eitt hitt besta skrivaða verkið, um ikki tað besta, úr fyrstu øld, ikki frá mær persónliga. Hetta siteraði eg frá Kloppenborg, sum er ein íðin form-kritikkari og slett ikki nakar vinur av kristnu trúnnið. Eg loyvi mær tí at siga at hesin granskarin sum skrivar óheft av apologetiskum motivum og er serfrøðingur á økinum, er ein áhugaverd kelda.
Eivind skrivar:
“3) Um eg havi skilt tína tankagongd rætt, so er ein vælskrivaður tekstur tað sama sum eitt gott, autentiskt søguligt prógv. Merkir tað so, at Harry Potter ella Ringanna Harri eru autentiskar søguligar hendingar? Hesar søgur eru eisini vælskrivaðar, og um tað skal verða einasta krav, so má tað væl merkja, at tær eisini eru eitt gott søguligt prógv. Ella hvat?”
Høgni svarar:
Nei tað havi eg ikki sagt. Tað sum eg legði dent á, er at Q tilfari, sum eisini Kloppenborg var inni á, vísir at tey fyrstu kristnu høvdu góðar førleikar at lesa og skriva í fyrstum tíð Kristindómsins. Hetta gongur stik ímóti søgukritisku bíbliugranskingini.
Annars er samtíð okkara vitandi um, at Harry Potter og Ringanna Harri er reinur fiktionellur skaldskapur, ikki ein søgulig kelda. Á sama hátt var ápostlanna samtíð vitandi um søguliga Jesus, hansara undur og læru annars hevði ortodoksi Kristindómurin ikki yvirliva tey fyrstu 50-70 árini.
Eivind skrivar:
"So tað er týdningarmikið hjá tær, at tú hevur møguleikan fyri at velja og vraka... Áhugavert, at tú sjálvur ynskir at viðganga hetta".
Høgni svarar:
Jamen tað gera jú øll, tað gert tú eisini. Tá eg sigi at eg velji og vraki, so er tað tí at eg havi sett meg inn í ymisku kritisku metodirnar, eins væl og søguligu keldurnar. Eg torið tildømis at siga, at eg ikki haldi formkritikkin verða eina nøktandi søguliga metodu. Eg gjørdi heili tvey modulir um Q og skrivaði tvær uppgávur uppá tilsamans 10.000 orð. Harav var mín niðurstøða at eg kundi verða opin fyri Q, men eg valdi tó ikki at gloypa tí sum ein veruleika, serstakliga eftirsum onnur betri alternativ eru, tildømis ‘yvirtøka’ og ‘yvirførðing’ av einari ápostoliskari, munnligari keldu.


text:
Hvørt ár nýta donsk universitet milliónir av krónum uppá, at seta útlenskar granskarar í starv. Donsku universitetini hava, av tí sama, fleiri viðurkendar útlenskar granskarar, ið eru heimskendir innan sítt virki. Millum annað er granskarin, Brooke Harrington, ið starvast á universitetinum, Copenhagen Business School. Harrington er ein altjóða viðurkendur granskari, sum hevur, millum annað, virkað sum ráðgevi í Europa-tinginum, Heimsbankanum og hjá stjórnini í Íslandi og Suðurkorea, um at mótarbeiða skattasviki. Tá Paradise skjølini, fyri stuttum vóru kunngjørd, gjørdi hon samrøður við umleið 15 ymsar miðlar kring heimin.
Trupulleikin hjá Brooke Harrington er, at hon hevur hildið ein fyrilestur fyri donsku skattamyndugleikinum, Skat, og fyri Fólkatinginum, um skattasvik og skattaskjól. Og tað var ólógligt.
Hvørki Harrington ella tey, ið bóðu hana halda fyrilesturin - Fólkatingið sjálvt - vóru greið um hetta. Men sambært lógini, so hava útlenskir granskarar, ikki loyvi til at taka á seg onnur størv, enn tað, ið er teirra høvuðsstarv. Tað er, í førinum hjá Brooke Harrington, hennara starv sum granskari og undirvísari á CBS.
Hon stendur nú í teirri støðu, at hon veit ikki, um hon møguliga fer at missa sítt arbeiðsloyvi í Danmark, og noyðist at flyta aftur til USA, haðani hon kemur. Hon hevur búð í Danmark seinastu átta árini, og tað er einasta landið, børn hennara kenna til.
Brooke Harrington er ikki tann einasta í møguliga missur sítt arbeiði, og skal sendast av landinum. Sambært donsku avísini, Politiken, eru higartil átta ymiskir granskarar blivnir tiknir í sama lógarbroti - at undirvísa, ráðgeva, ella halda fyrilestrar uttanfyri sítt arbeiðspláss - og standa møguliga í somu støðu, sum Harrington.
Sambært Politiken eru hesir átta granskarirnir óivað ikki teir einastu, ið eru sekir í hesum lógarbroti, og kann man vænta, at nógv fleiri eisini kunnu ákærast fyri hetta lógarbrot.
Karl Birgir: Konan hevði nokk ynskt at eg lá eitt sindur meira í sofuni
Tó, at Karl Birgir Isaksen úr Klaksvík hevur eitt sera lætt sinni og eisini kann finna upp á at arga eitt sindur, so hava...


text:
Tíðindi
Missiónsvika 2018
Missiónsvikan 2018 byrjar sunnukvøldið 21. januar og heldur áfram øll kvøldini til 28. januar. Skráin verður lýst fyrsta dagin.
Vit gleða okkum til Missiónsvikuna og at verða saman um Guds ríka orð, um Jesus og at møta vinum og øðrum glaðum menniskjum.
Her eru øll so hjartaliga vælkomin og okkara vón er, at síggja nógv fólk til møtini. Kom og ver við.
.....kom vinur, skunda tær, kom nú í dag..... sí sangin niðanfyri.
Jesus aleina teg frían kann gera
1. Jesus aleina teg frían kann gera frá tínum syndum, tú staddur ert í. Til krossin tú syndirnar tínar kanst bera, so fært tú friðin í rættari tíð. Kom, vinur, skunda tær, kom nú í dag, bíða ei longur, men fá tað í lag! Við blóði, sum rann, eg frelsuna fann nú trúgva á Jesus eg kann! 2. Jesus aleina meg syndara loysti, tá ið eg drivin av neyð kom til hann. Hann lovaði: eg nú vil geva tær treysti, bert tú í trúnni nú halda teg kann! Jesus er klettur, eg nú byggi á; um alt gongur undir, eg fast tó skal stá. 3. Nú kann eg ei annað enn Jesusi prísa fyri ta byrðu, hann tók upp á seg. Nú veit eg, hann vil mær til himmalin vísa, og nú er bert eftir at ganga tann veg. Um eg í trúgv Jesus’ fylgja kann nú, eg fái í himli hitt snjóhvíta skrúð. 4. Hvør stór verður gleðin har heima at vera og syngja av frøi tann himmalska sang um Sonin, sum Gud læt til offurlamb gera, – hann hevur av songum hin vakrasta klang! Heiðraður, æraður vera skal hann, sum frelsu á krossinum fyri meg vann!


text:
Revsing
Revsingin fyri rúsdrekkakoyring valdast um hvussu høg promillan er, og hvussu ofta tú áður hevur koyrt ávirkað/ur. Tess hægri promilla og tess oftari tú hevur koyrt ávirkað/ur, tess harðari revsing.
1. ferð tú koyrir rúsdrekkakoyring
Promilla 0,21–0,5: Treytað frádøming av koyrirættinum.
Promilla 0,51-1,20: Frádøming av koyrirættinum í 1 ár. T.v.s. at tú missir rættin at koyra bil og kanst taka koyrikortið av nýggjum eitt ár eftir dómin.
Promilla 1,21–: Frádøming í 3 ár. T.v.s. at tú missir rættin at koyra bil og kanst taka koyrikortið av nýggjum 3 ár eftir dómin.
Promilla hægri enn 2,0: Kann geva fongsulsrevsing í 1 ½ ár.
Treytað frádøming merkir, at tú skalt taka koyrikortið av nýggjum. Tá tú verður innkallað/ur til royndina, verður koyrikortið latið Akstovuni. Stendur tú royndina, fært tú koyrikortið aftur. Stendur tú ikki, hevur tú einki koyrikort, men kanst sleppa til nýggja roynd nakrar dagar seinni.
2. ferð tú koyrir rúsdrekkakoyring
Promilla 0,21- 0,50: Eingin rættarsiðvenja er fyri hesum enn – dómarin avger hetta.
Promilla 0,51 og hægri: Frádøming í 5 ár.
3. ferð tú koyrir rúsdrekkakoyring
Promilla 0,21-0,50: Eingin rættarsiðvenja er fyri hesum enn – dómarin avger hetta.
Promilla 0,51 og hægri: Frádøming í 10 ár.
Møguleiki er fyri varandi treytaleysari frádøming, um førarin hevur framt eitt ella fleiri álvarsom koyrimistøk, at koyringin hevur ført til álvarsligan persónsskaða, ella um førarin áður hevur framt ferðslulógarbrot, soleiðis at ein varandi frádøming verður mett neyðug fyri rættarkensluna.
4. ferð (og oftari) tú koyrir rúsdrekkakoyring
Promilla 0,21 – 0,50: Eingin rættarsiðvenja er fyri hesum enn – dómarin avger hetta.
Promilla 0,51 og hægri: Treytaleys frádøming í 10 ár.


text:
Tunlarnir skulu fíggjast samhaldsfast
Nú hevur kjak aftur stungið seg upp um, hvat skal henda við bummgjaldinum, tá Vágatunnilin er útgoldin, og landið fær hann til ognar. Sum er hevur landið ikki nakra heimild at krevja inn bummgjald.
Men Vágatunnilin skal ikki einsamallur pilkast burtur úr restini av landsvegakervinum og fáa serligar ásetingar um bummgjald, eftir at hann er útgoldin, uttan so at tað hendir í einari samanhangandi gjaldsskipan fyri alt landsvegakervið ella sum minimum fyri raksturin av øllum tunlunum í landinum.
Og Vágatunnilin ella onnur einstøk vegastrekki skulu heldur ikki pilkast út til umvegis bummgjald hvør sær at skula fíggja ger av nýggjum tunlum ella vegastrekkjum.
Ein samferðslunýskipan er tiltrongd, eisini tá tað snýr seg um fíggingina av landsvegakervinum. Men so leingi ein slík nýskipan ikki er sjósett, skulu galdandi avtalur og lyfti haldast.
Í ”Løgtingslóg um fast samband um Vestmannasund”, sum varð samtykt í 2000, stendur soleiðis í grein 1, stk 4:
”Tá útveganarkostnaðurin er fult afturgoldin, og P/F Vágatunnilin stendur sum eigari, verður alt anleggið, uttan viðurlag, avhendað landinum til ognar.”
Hendan orðingin letur lítlan iva vera um, at landsstýrismaðurin í samferðslumálum ikki bara kann lata raksturin av Vágatunlinum halda áfram í tunnilsfelagnum, sum um onki var hent og við verandi bummgjaldsskipan, tá tunnilin er útgoldin.
Eitt av argumentunum hjá landsstýrismanninum fyri framhaldandi at lata p/f Vágatunnilin hava ábyrgdina av rakstrinum er, at Vágatunnilin risikerar at enda aftast í viðlíkahalds-bíðirøðini, um hann bara verður tikin upp í restina av landsvegakervinum.
Til tað er at siga, at Vágatunnilin eins og aðrir tunlar í landinum skulu lúka strang trygdarkrøv. Gera teir ikki tað, verða teir stongdir, so eg vildi hildið, at eisini Vágatunnilin vildi verði hálaður eitt sindur fram í bíðirøðina, um hann nærkaðist teimum mørkunum.
Men hugskotið um sjálvsfígging av viðlíkahaldinum av tunlunum er fínt. Gjaldið skal bara ikki verða ásett og kravt inn fyri hvønn tunnil sær.
Skal bummgjald framhaldandi krevjast inn at fíggja viðlíkahaldið, eftir at tunnilin er útgoldin, skal tað henda í einari samanhangandi skipan fyri allar tunlar í landinum. Til dømis kundi eitt rímniligt gjald verið tikið, tá koyrt verður gjøgnum ein tunnil, sum so samstundis gevur atgongd til uttan meirgjald at koyra gjøgnum allar tunlar í landinum tann dagin.
Er ynskið, at almennar samferðsluútbyggingar framhaldandi skulu fíggjast heilt ella partvíst við brúkaragjøldum heldur enn yvir vegskattin, so kann tað vera eitt hugskot, at verandi tunlar eisini eru við til at fíggja sjálva byggingina av nýggjum tunlum, men so skulu allir tunlarnir – bæði teir gjøgnum fjøll og teir undir firðir og sund – við í ta puljuna, so fíggingin verður so samhaldsføst, sum til ber.
Ingolf S. Olsen
Løgtingslimur fyri Tjóðveldi


text:
Svimjisamband Føroya
ÍSF-Húsið, Gundadalur 2
Postmoga 1329
FO-110 Tórshavn
Telefon +298 607559
Fax +298 317559
ssf@ssf.fo
Banki: BankNordik 6460 - 1518455
Skrivstovutíð:
Mána- og fríggjadag kl. 9.00-12.00
Stuðlar
Lýsingar
-
Amboð
Author Archives: admin
Formansfrágreiðing 2008
Enn eitt hendingarríkt ár innan føroyska svimjing er runnið. Vit kunnu staðfesta at vit aftur í farna árið hava haft framgongd á fleiri økjum og er tað at fegnast um. Seinasta vetur vóru Føroyar vertir fyri NJM í Tórshavn. Hetta … Continue reading
Tveir nýggir samstarvsfelagar
Svimjisambandið hevur gjørt avtalu við Vodafone og Tryggingarfelagið Føroyar um samstarv komandi tvey árini. Avtalurnar koma afturat teimum, sum áður eru gjørdar við Norðoya Sparikassa, Atlantic Airways og Intersport. Hesar fimm avtalur skulu komandi tvey árini, fram til 2010, hjálpa Svimjisambandinum … Continue reading
Jon Hestoy afturvaldur
Eftir ársfundin í europeiska svimjisambandinum, LEN, sum varð hildin í Zurich í Sveits sunnudagin, eru undirnevndirnar eisini mannaðar fyri komandi 4 árini. Í nevndina fyri Open Water er Jon Hestoy afturvaldur. Vit ynskja Jon tillukku við afturvalinum og takkað fyri hansara … Continue reading
Altjóða Dómari í Svimjing
Altjóða svimjisambandið, FINA, hevur góðkent Evald Rasmussen sum altjóða dómara frá 1. januar 2009 at rokna.
Fundur við feløgini
Starvsnevndin hevur boðið formonnunum í feløgunum til fundar leygardagin, 4. okt kl 09:30, í Fuglafirði Til viðgerðar eru møguligar lógarbroytingar í SSF.
Ársaðalfundur 2008
Aðalfundurin hjá Svimjisambandinum verður í ÍSF-húsinum leygardagin 25. okt.kl. 10.00. Dagsskráin er hendan: 1. Val av orðstýrara 2. Starvsnevndarformaðurin leggur fram frágreiðing frá virki felagsins í farna ári 3. Kassameistarin leggur fram grannskoðaðan rokniskap 4. Innkomin mál 5. Val av … Continue reading


text:
Jóanes N. Dalsgaard
Jóanes Napoleon Dalsgaard (føddur 31. januar í 1970 í Hoydølum) er ein føroyskur stjórnmálafrøðingur (cand.scient.pol.). Hann luttekur til tíðir í kjaksendingum ella úttalar seg um politisk viðurskifti í Føroyum í sendingum hjá Kringvarpinum, t.d. segði hann við Kringvarpið 29. oktober 2014, at landsstýrisfólk í mótvindi halda longri í Føroyum, enn í øðrum Norðurlondum.[1] Hann starvast sum fulltrúi í Heilsumálaráðnum.[2]
Útgivið[rætta | rætta wikitekst]
- 2007 - Folkeafstemningen som beslutningsinstrument: Belyst i et demokratiteoretisk perspektiv. Institut for Statskundskab, Københavns Universitet. 105 síður


text:
Fríkeyp av grundardátum
Talgildu Føroyar og Umhvørvisstovan hava nú gjørt avtalu um fríkeyp av grundardátum (sí Grundardátur) úr Fólkayvirlitinum. Hetta merkir at teir luttakarir, sum umvegis Heldina (sí Heldina) verða knýttir í fólkayvirlitið fáa dátu úr hesi skránni ókeypis.
At grundardátur úr fólkayvirlitinum verða ókeypis er ein av fortreytunum fyri, at fáa fulla nyttu úr skránni, millum annað við sjálvvirkandi dagføring av fólkaupplýsingum í atknýttum skráum.
Tá allar atknýttar skráir eru knýttar í fólkayvirlitið verður møguligt hjá Umhvørvisstovuni at niðurleggja gomlu LFY-skránna, soleiðis at tað slepst undan viðlíkahaldi av hesi.


text:
Vinnunám skipar mikudagin 7. og hósdagin 8. september fyri skeiði í byggiløgfrøði á Hotel Hafnia.
Tað kann hava stóran fíggjarligan týdning fyri eina verkætlan at hava neyðugu vitanina um rættindi og skyldur í s.v. ein byggisáttmála ella eina útbjóðing. Slík vitan kann í summum førum avgera, um fyritøkan vinnur ella missir pening uppá eitt arbeiði. Um byggiharrar og arbeiðstakarar hava hollan kunnleika til spælireglurnar kring ein byggisáttmála og eina byggiverkætlan kann tað harumframt gera samstarvið lættari hjá báðum pørtum.
Skeiðið krevur ikki nakrar serliga fortreytir, men er tó serliga ætlað teimum, sum eru við til at gera ella umsita byggisáttmálar, ella sum fáast við útbjóðingar innan bygging. Hetta kunnu t.d. vera handverksmeistarar, starvsfólk í byggi- og handverkarafyritøkum, ráðgevar og fyrisiting hjá byggiharrum. Onnur áhugað kunnu eisini luttaka á skeiðnum.
Skeiðshaldari verður Peter Andersen, ið er leiðandi løgfrøðingur hjá Håndværksrådet. Hann hevur drúgvar royndir at ráðgeva smáum og miðalstórum byggifyritøkum um ymiskar løgfrøðiligar spurningar í s.v. bygging.
Tilmeldingarfreistin er 26. august.


text:
Frá Atlants Tøkni til Klintra
Allan Dalsgarð
KT-fyritøkan Klintra hevur keypt KT-menningarpartin í Software Solutions í NEMA og bjóðar seg nú fram sum ein KT-fyritøka, ið burturav tekst við KT-menningararbeiði.
Tað, sum drívur verkið í nýstovnaðu KT-fyritøkuni Klintra, er at menna fjøltáttaðar KT-loysnir, sum flyta kundan langt fram á røttu kós.
Ólavur Ellefsen, Eyðun E. Jacobsen og Bogi Lenvig manna nevndina í Klintra. Jógvan, Eyðun og Bogi hava arbeitt saman í fleiri ár, meðan Ólavur Ellefsen, ið eisini er kendur sum KT-íverkseti, kemur inn sum íleggjari og er nevndarformaður í Klintra.
Klintra er ein vitanarsterk fyritøka. Starvsfólkini í Klintra, øll við hollari ástøðiligari bakgrund innan kunningartøkni, hava meira enn 12 ára royndir í meðal. Starvsfólkini eru felags um ynskið at kunna savna seg fult og heilt um kjarnuvirksemið og tískil eiga tey øll part í felagnum.
Kend á marknaðinum
Klintra er ein nýggj fyritøka, men fólkið er væl kent á føroyska KT-marknaðinum. Felagið hevur ment fleiri góðar og væl kendar loysnir, so sum Aliskipanina til Heilsufrøðligu starvsstovuna, Tinglýsingarskipanina til Umhvørvisstovuna, Teyggjuna til Fiskimálaráðið og Sjóvinnustýrið, VerkGongdar- og BúskettSkipanina til Gjaldstovuna, Heildarskipanina til Trygdargrunn Fiskivinnunar, Heildarskipanina til Almannaverkið, 3V til Kommunufelagið, Crew-manningarskipanina til Skansi Offshore og ikki minst nýggju HR- skipanina, sum sjey av størstu arbeiðsplássunum í Føroyum hava ognað sær.
Málið hjá Klintra er, at felagið skal vera ein miðdepil í føroyskari KT-vinnu, sum nú stendur fyri stórum og spennandi avbjóðingum við at talgilda Føroyar.
- “Vit hava avgjørt nakað at bjóða – eisini við at talgilda Føroyar. Okkara tilgongd, har vit, við drúgvum royndum innan kunningartøkni, kunnu taka lut sum ráðgevar við sera breiðari og sera djúpari vitan um nógv ymisk virksemis- og lógarøki, ger okkum kappingarfør”, sigur Jógvan K. Glerfoss.
Klintra stendir á herðunum hjá Atlants Tøkni
Klintra yvirtekur allar loysnirnar í deildini Software Solutions í Nema, og í sambandi við skilnaðin sigur Júst í Túni Vang, stjóri í Nema:
- “Vit vænta eitt gott samstarv millum feløgini og leggja okkum eftir, at kundarnir merkja sum minst til broytingina, men annars, at kundarnir framyvir fara at merkja, at fyritøkurnar eru meiri fokuseraðar og verða uppaftur betri til at veita tænastur á sínum kjarnuøkjum”.
Jógvan K. Glerfoss, Eyðun E. Jacobsen og Bogi Lenvig arbeiddu saman í KT-fyritøkuni Atlants Tøkni, ið var stovnað í 2001 og sum NEMA keypti í 2007. Tað hevði verið einfalt at farið aftur til gamla navnið Atlants Tøkni, men fyri Jógvan K. Glerfoss kendist tað ikki rætt.
-“Tað er hvørki rætt mótvegis teimum upprunaligu eigarunum av Atlants Tøkni ella mótvegis teimum, sum nú fara saman um Klintra. Hetta er ein nýggj byrjan, sum vit øll í Klintra eru felags um”, sigur Jógvan K. Glerfoss.


text:
Nú leygardagin og sunnudagin fara EJM-landsliðið og Pál Joensen at royna seg á stóru Mare Nostrum stevnuni í Barcelona, í kapping ímóti nøkrum av heimsins bestu svimjarum. Endamálið er at fyrireika seg til stevnur á langgeil í summar, at royna eftir nøkrum metum, og hvat Páli viðvíkur kanska at vinna okkurt heiðursmerki eisini.
Pál luttók á øllum trimum Mare Nostrum stevnum í fjør, har hann varð nr 5 í 400 frí og nr 17 í 200 frí á stevnuni í Monaco, nr 4 í 1500 frí og nr 6 í 400 frí í Barcelona, fyri so at enda at vinna bronsu í 1500 frí á stevnuni í Canet, umframt at verða nr 4 í 400 frí. Í ár er luttøkan hjá honum avmarkað til Barcelona, vegna eksamiu í studentaskúlanum.
EJM-landsliðið eru tey fýra Birita Debes, Cecilia W. Eysturdal og Heðin L. Olsen úr Ægir, umframt Magnus Jákupsson úr Havnar Svimjifelag. Hesi hava øll klárað kravtíð til Evropeisku JuniorMeistarastevnuna í Beograd í summar, og eru tí farin undir miðvísa venjing fram ímóti stevnuni, við venjingarlegu á langgeil í Íslandi á páskum, luttøku nú á langgeilastevnu í Spaniu, áðrenn Oyggjaleikir á Isle of Wight og EJM í Serbia.
Mótstøðan í Barcelona er ófør, millum annað franski Sébastien Rouault sum varð evropameistari í 800 og 1500 frí á EM í Budapest í fjør, spanski Rafael Muñoz sum varð evropameistari í 50 firvald, bretska Francesca Halsall sum varð evropameistari í 100 frí, bretski Liam Tancock sum varð heimsmeistari í 50 rygg á HM í Rom í 2009, og spanska Mireia Belmonte García sum vann 3 gull og 1 silvur á HM á stuttgeil í Dubai 2010.
Onnur stórnøvn eru til dømis írska Grainne Murphy, chilenska Kristel Kobrich, bretsku Keri-Anne Payne og kvartføroyingurin David Carry, suðurafrikansku Roland Schoeman og Cameron van der Burgh, sponsku Erika Villaécija García og Marco Rivera Miranda, japonsku Junya Koga og Ryosuke Irie, russisku Stanislav Donets og Danila Izotov, avstralsku Leisel Jones og Jessicah Schipper, svensku Joline Höstman og Lars Frölander, norsku Alexander Dale Oen og Ingvild Snildal, ungarsku Gergo Kis og László Cseh, kroatiski Duje Draganja, italski Samuel Pizzetti, finska Hanna-Maria Seppälä, franska Diane Bui Duyet og ungarski Sergiy Frolov.
Onnur fyri okkum áhugaverd nøvn eru til dømis Grant Halsall av Isle of Man, sum ikki er millum favorittarnar á stevnuni í Barcelona, men sum vann ryggsvimjingarnar á Oyggjaleikum í 2009. Ida Sandin av Gotlandi sum vann 5 gull á Oyggjaleikum á Rhodos, og sum nú er styrkismett sum nummar 5 í 200 blandað. Italski Alex di Giorgio, eisini longri niðri á listunum, sum Pál kappaðist ímóti og vann á, tá ið EJM var í Beograd á sinni. Og svenski Mattias Carlsson sum luttók á NJM í Føroyum í 2007.
Pál fer at svimja 400 og 1500 frí á stevnuni í Barcelona, við triðbestu styrkismeting í 400 frí, og næstbestu í 1500 frí. Tey fýra yngru hava styrkismetingar longri niðri á startlistunum, men tó ikki verri enn at Magnus kann enda í topp-15 av 45 luttakarum í 50 rygg, og at tey fyri tað mesta hava eitt sindur av luft aftur til aftasta pláss í kappingini.
Føroyska luttøkan á Mare Nostrum 2011
Leygardag 4. juni – innleiðandi riðlar frá kl 08:30 spanska tíð, finalur frá kl 16:10
- Kapping 1: 800 frí kvinnur: Cecilia W. Eysturdal (96), Ægir – 1. eykasvimjari
- Kapping 2: 50 rygg menn: Magnus Jákupsson (94), HS – nr 12 av 45
- Kapping 4: 50 firvald menn: Magnus Jákupsson (94), HS – nr 38 av 50
- Kapping 6: 100 frí menn: Heðin L. Olsen (94), Ægir – nr 76 av 88
- Kapping 7: 100 frí kvinnur: Birita Debes (95), Ægir – nr 41 av 52
- Kapping 9: 50 frí kvinnur: Birita Debes (95), Ægir – nr 55 av 58
- Kapping 10: 200 rygg menn: Magnus Jákupsson (94), HS – nr 29 av 35
- Kapping 15: 200 frí kvinnur: Cecilia W. Eysturdal (96), Ægir – nr 58 av 66
- Kapping 16: 400 frí menn: Pál Joensen (90), SuSvim – nr 3 av 36
Sunnudag 5. juni – innleiðandi riðlar frá kl 08:30 spanska tíð, finalur frá kl 16:00
- Kapping 17: 1500 frí menn: Pál Joensen (90), SuSvim – nr 2 av 18
- Kapping 18: 50 rygg kvinnur: Birita Debes (95), Ægir – nr 34 av 41
- Kapping 22: 100 frí kvinnur: Birita Debes (95), Ægir – nr 69 av 69
- Kapping 23: 100 rygg menn: Magnus Jákupsson (94), HS – nr 40 av 53
- Kapping 25: 50 frí menn: Heðin L. Olsen (94), Ægir – nr 66 av 70
- Kapping 29: 100 firvald menn: Magnus Jákupsson (94), HS – nr 51 av 65
- Kapping 31: 200 frí menn: Heðin L. Olsen (94), Ægir – nr 73 av 79
- Kapping 32: 400 frí kvinnur: Cecilia W. Eysturdal (96), Ægir – nr 22 av 29
Við svimjarunum eru venjararnir Jón Bjarnason og Petur Heðin á Fløtti og Thurid Kjærbo, fysioterapeutur.
Ferðaliðið fer úr Føroyum nú hósdagin hin 2. juni, yvirnátta í Keypmannahavn og eru so frammi í Barcelona fríggjamorgunin. Kappast verður leygardag og sunnudag við innleiðandi riðlum frá klokkan 08:30 og finalum frá klokkan 16:00 spanska tíð, og heimferðin er so aftur mánadagin 6. juni.
Startlistin til stevnuna í Barcelona sæst her: http://www.natacio.cat/cat/arxiu/veure/1171
Tað er ivasamt hvussu lætt tað verður at fylgja við hjá okkum higani úr Føroyum, men tað sum er tøkt, verður sum vanligt lagt út á www.svimjing.com/live, so hvørt sum kappast verður.
Vegna Svimjisamband Føroya
Rókur í Jákupsstovu