text:
Námsætlan fyri tónleik á C stigi
1. Samleiki
Tónleikur er listagrein, ið er týðandi partur av gerandisdegnum hjá bæði børnum og ungum. Lærugreinin tónleikur telist millum skapandi lærugreinarnar.
Á fólkaskúlastigi verður dentur lagdur á, at næmingurin mennir síni evni og førleikar at uppliva tónleik og at koma til orðanna við og um tónleik, serliga við føroyskum sangum og løgum.
Á miðnámsskúlastigi er tónleikur ein hugvísindalig lærugrein, har arbeitt verður við greining og tulking av menniskjaligum, listarligum úttrykki – á sama hátt sum t.d. list- og bókmentagreining. Í lærugreinini verður dentur lagdur á at viðgera tónleikin sjálvan, og í aðru syftu á at viðgera ytru viðurskiftini hjá tónleikinum, t.e. samfelagslig, sosial og mentanarlig viðurskifti, ið hava týdning fyri, hvussu vit fata tónleikin.
Á miðnámsskúlastigi sameinir lærugreinin eina ástøðiliga og eina vísindaliga tilgongd, eina listaliga og eina útinnandi tilgongd til tónleik sum ein alheimsligan framsagnarhátt. Lærugreinin nýtir arbeiðshættir úr teimum trimum høvuðsøkjunum: hugvísindum, náttúruvísindum og samfelagsvísindum, hetta fyri at uppbyggja eina almenna mentanarliga tilvitan og samleikamenning umframt lestrarfyrireiking og -førleika. Við skapandi átøkum og tónlistarligum framførslum hevur lærugreinin ein týðandi leiklut innan skúlans mentan.
2. Endamál
Undirvísingin í tónleiki hevur til endamáls:
- at næmingurin ognar sær fortreytir til at taka virknan lut í sínum tónleikalívi
- at hann gerst førur fyri at velja og vraka ímillum tey mongu tónleikatilboð, ið nútíðar samfelagið bjóðar
- at eggja og menna tónlistarliga heim næmingsins og geva honum fakligar førleikar til at úttrykkja seg í og um tónleik umframt menna hansara fyritreytir fyri at fáast við tónleik, bæði tá ið hann lurtar eftir og spælir tónleik.
- at næmingurin við greining av tónleiki og tónleikaviðurskiftum og við at arbeiða við tónlistarlig parametur, tónalæru, hoyrilæru og tónleikástøði ognar sær tónlistarligan kunnleika og tilvitan
- at viðgera søgulig, samfelagslig og mentanarlig viðurskifti og at økja um fatan næmingsins um umheimin.
3. Stig og tímatal
Á C-stigi er klokkutímatalið 75.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøkjum.
Kjarnaøki
Lærugreinin tónleikur hevur trý kjarnaøki, tónleikaíðkan, tónleikaástøði og tónleikafatan, ið eru tey somu frá lægsta til hægsta stig. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini.
Tónleikaíðkan
Kjarnaøkið tónleikaíðkan fevnir um tvey høvuðsevni: 1) Sangur og spæl, 2) Skapan. Sangur og spæl fevnir um førleikamálini at syngja og spæla ein- og fleirraddaðar sangir/satsir, bæði føroyskar og útlendskar. Havast skal í huga, at sangur er ein týdningarmikil grundarsteinur í føroyskari mentan. Harumframt er sangur ein týdningarmikil fortreyt fyri tónleikaíðkan sum heild.
Dentur verður lagdur á, at næmingurin lærir at kenna ymisk ljóðføri, sleppur at íðka sítt ljóðføri, og er ein virkin partur av samanspælinum.
Í høvuðsevninum skapan skal næmingurin menna førleikan at finna sín egna tónleikaliga framburðarhátt og verða stimbraður til at gera egnar sangir og tónleik.
Tónleikaástøði
Kjarnaøkið tónleikaástøði fevnir um vanliga nótalæru og nótaskriving, hoyrilæru, t.e. læru um tónastigar, tónabil, samljóm, rytmu og lagabygnað, satslæru, kunnleika til tónleikaligar ásetingar, frøðiheiti og tónleikalig verksheiti, ljóðlæru og ljóðførislæru.
Tónleikafatan
Við støði í tí tónleikaástøðiliga og í søguligum, mentanarligum, samfelagsligum og sálarfrøðiligum-/heilsufrøðiligum viðurskiftum skal næmingurin gerast kunnugur við ymsar sangligar og tónleikaligar framburðarhættir og gerast medvitandi um týdningin, sangur og tónleikur hava fyri hin einstaka og fyri samskiftið millum menniskju. Í hesum sambandi verða nýttar hugvísindaástøðiligar greiningartilgongdir í sambandi við evnið tónleik í breiðastu merking.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri verkætlanum, serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini tónleiki eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni næmingsins at taka egnar avgerðir. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna okkara evni at samskifta um mentan og list. Undirvísingin í tónleiki leggur harumframt dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, og meginreglurnar fyri upphavsrætti. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og við at lurta, lesa og skriva. Lærugreinin tónleikur hevur ein týðandi leiklut í hesi menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar. Lærugreinin tónleikur leggur stóran dent á at menna evnini hjá næminginum at skilja og samskifta við onnur. Gjøgnum tað verkliga arbeiðið í tónleiki lærir næmingurin at bera meiningar sínar fram og at skilja, hvussu beinleiðis samskifti millum menniskju fer fram og virkar. Skrivlig frambering er hinvegin avmarkað í tónleiki. Á miðnámsstøði skulu næmingarnir skriva frágreiðingar um verkevni síni.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. Á 2. floksstigi skal næmingurin duga bæði at lesa og skriva lættari tekstir. Lesing er ein avmarkaður partur av lærugreinini tónleiki.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í tónleiki eisini sín týðandi lut í hesi menning. Serliga hevur tann parturin av rokning, sum hevur við brot at gera, stóran týdning.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í tónleiki at duga at nýta kunningartøkni. KT verður nýtt til samskifti og vitanarbýti í undirvísingini, eins og til innsavnan, viðgerð av og meting um kunningartilfar frá ymsum keldum, eitt nú frá internetinum. KT-amboð verða eisini nýtt í skapandi arbeiðinum, eitt nú til ljóð- og myndaupptøkur og -framleiðslu, og til at skriva tónleik og at gera tónleikaverkætlanir umframt uppgávur í hesum sambandi.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Børn kanna umhvørvið fyri at klára seg í lívinum. At granska er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í tónleiki um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at bera seg fram fyri áskoðarum og áhoyrarum. Frá 1. floksstigi skal næmingurin læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um mál- og bókmentafrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
Í tónleiki verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin fær ástøðiligan førleika í at fata tónleik, og hetta verður m.a. gjørt við at kenna tónleikasøguna.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg í tónleiki um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu mentanarlig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og samfeløg. Næmingurin skal læra, at tónleikur er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur, áhuga og áhaldni. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Grundsetningurin fyri undirvísingina í tónleiki á C-stigi er:
- tónleikaíðkan við at nýta kropp, rødd og ljóðføri
- fjølbroytt úrval av einraddaðum sangum, føroyskum og útlendskum
- fjølbroytt úrval av fleirraddaðum satsum og ljóðførissatsum, føroyskum og útlendskum
- grundleggjandi raddarvenjing og teknikk/ljóðførishegni á rýtmu-, bass og akkordljóðføri
- samstarv um venjing og framførslu av einum tónleikaverki
- brúksklaver við løttum melodi- og/ella fylgispæli
- kunnleiki til vesturlendskan partiturtónleik fyri 1900
- kunnleiki til vesturlendskan partitur- og populertónleik frá 20. og 21. øld
- kunnleiki til vesturlendskan partitur- og populertónleik frá teimum seinastu 10 árunum
- kunnleiki til ikki-vesturlendskan tónleik
- kunnleiki til føroyskan tónleik
- kunnleiki til fólkatónleik
- kunnleiki til tónleikasøgulig og tónleikamentanarlig viðurskifti gjøgnum tíðirnar
- kunnleiki til tónleikalig parametur, tónalæru, hoyrilæru og tónleikaástøði við atliti at menna tónlistarliga ansnið, uppliving og greiningarligu førleikar næmingsins
- einfaldir, stuttir tekstir í sambandi við valda/viðgjørda tónleikin.
Tónleikaíðkan
Næmingurin dugir:
- at syngja og spæla ein- og fleirraddaðar sangir og satsir innan eitt føroyskt og altjóða leiktilfar
- at samstarva um venjing og framførslu av einari tónlistaligari útseting fyri áhoyrarum
- at syngja og framføra tónleik
- at fylla út leiklutin sum sangari ella ljóðførisleikari í bólki, innan eitt neyvari lýst leiktilfari
- at spæla einfaldar sangir á brúksklaveri (melodi- ella fylgispæl).
Tónleikaástøði
Næmingurin:
- kennur tónlistarlig parametur/fyribrigdi, ymisk tónasløg/stílsløg og sjangrur innan vesturlendskan partitur- og rýtmiskan tónleik
Tónleikafatan
Næmingurin dugir:
- at vísa fatan av tónleiki í einum søguligum, samfelagsligum og mentanarligum samanhangi við nýtslu av grundleggjandi hugtøkum og háttaløgum úr tónalæru, hoyrilæru og tónleikaástøði
- at skilja og nýta frøðiheitini hjá lærugreinini í einari viðgerð av tónlistaligari siðvenju og endurnýggjan
- at skilja og nýta frøðiheiti hjá lærugreinini í einari viðgerð av tónleiki úr heimligari og útlendskari mentan
- at kenna aftur og kunna fylgja við í einfaldum, grafiskum endurgevingum av ljómandi tónleiki
- at leita upp, handfara og nýta viðkomandi fakligt keldutilfar frá prentaðum og virtuellum miðlum.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini, og hann eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka, ið fevnir um bæði tónleikakunnleika og tónleikaíðkan.
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdømin.
Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnatilfarinum og ískoytistilfarinum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Tónleikakunnleiki (tónleikaástøði og tónleikasøga)
Próvtakararnir verða skipaðir í bólkar. Dagin fyri fær hvør bólkur ókent próvtøkutilfar, ið er ein upptøka av einum ella fleiri tónleikastykkjum, sum til samans vara í mesta lagi 10 minuttir, umframt møguligt annað tilfar. Tá ið próvtøkutilfarið er útflýggjað, skulu bólkarnir hava atgongd til avspælingarútgerð og tangentljóðføri.
Til próvtøkuna verður einstaki próvtakarin próvhoyrdur í einum partsspurningi, sum hann hevur tikið, og hinir limirnir í bólki próvtakarans skulu ikki vera til staðar undir próvhoyringini.
Tónleikaíðkan (sangur og samanspæl)
Framførsla av einum tónleikastykki, sum próvtakararnir hava vant í bólki, ið fevnir um í minsta lagi 2 próvtakarar. Einstaki próvtakarin kann bert framføra eina ferð. Próvtøkutíðin er 5 minuttir fyri hvønn próvtakara.
Í tíðarskeiðnum millum seinasta undirvísingardag og munnligu próvtøkuna hittast lærari og næmingar 2-3 ferðir fyri at halda tónleikafimið við líka við atliti at bólkaframførslu í sambandi við próvtøkuna.
Sjálvlesandi
Sjálvlesandi verður próvhoyrd/ur í tónleikakunnleika í ókendum tilfari við støði í einum serliga lisnum tónleikaevni, sum innihaldsliga skal góðtakast av próvdómaranum. Sjálvlesandi luttekur ikki í bólkasamanspæli, men verður dømd/ur við støði í solosangi, sum er valdur av próvdómaranum. Solosangurin verður valdur við støði í einum fjøllbroyttum úrvali av einraddaðum sangum, sum tann sjálvlesandi hevur valt, og sum er góðkent av próvhoyraranum.
Próvtakari til sjúkrapróvtøku verður próvhoyrdur í tónleikakunnleika umframt í solosangi, sum próvtakarin hevur valt. Bólkasamanspæl dettur burtur.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar í seinasta lagi 5 dagar undan próvtøku.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í tónleikakunnleiki og tónleikaíðkan. Tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl. sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Í tónleikakunnleika verður dentur lagdur á
- grundleggjandi kunnleika til musikalsk parametur, tónleikalæru, hoyrilæru og evni próvtakarans at nýta hesi í greining av tónleiki
- grundleggjandi kunnleika til tónleikasøguna og til samfelagslig, mentanarlig, sjangru- og stílkend samanheingi í hesum høpi.
Í tónleikaíðkan verður dentur lagdur á
- tónleikaevni og evnini at lurta, t.e. at vera hyggin við atliti at, hvussu leikluturin hjá próvtakaranum er í mun til javnvág í samlaða bólkinum
- raddarfimi og/ella ljóðførisfimi
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans í tónleikakunnleika og tónleikaíðkan.
Próvtalslýsing
C-stig munnlig próvtøka
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støðið undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at syngja, at spæla og at lurta renna saman í eina heild. Tað er avgerandi, at hvør einstakur næmingur merkir, at hansara íkast hevur týdning.
Framførslur eiga at verða raðfestar høgt. Tað hevur stóran týdning, at næmingarnir sleppa at framføra fyri øðrum regluliga, og tað er væl endamálið við øllum tónleiki.
Tónleikur kann væl vera partur av tvørfakligum samstarvi. Hetta kan snúgva seg um sjónleik ella sangleik. Sangur kann eisini vera góður stuðul hjá mállærugreinunum føroyskum, donskum, enskum og týskum.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram ímóti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra, og hvat endamálið við læringini er. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgondin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja tann týdning sum lærugreinin tónleikur hevur. Tá ið arbeitt verður við ymiskum spurningum í sambandi við tónleik, og tá ið tónleikur verður skaptur og framførdur, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa greiða fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til. Undirvísingin í tónleiki skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku kjarnaøkjunum, ið lærugreinin byggir á. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum viðurskiftum og samskiftisstøðum, tá ið um tónleik ræður.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í tónleiki skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir, so at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum førleiki næminganna økist, og teir gerast meira sjálvstøðugir í lærugreinini, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt uttan fyri skúlans gátt.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin tónleikur er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í søgu, tekstframleiðslu, bókmentaligum hugtøkum, málsøgu og samfelag.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum.
Ein grundgeving fyri, at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi, er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Í byrjanini kunnu næmingarnir t.d. lesa eina stutta bók um dagin. So hvørt sum bøkurnar gerast longri, má meira tíð setast av til at lesa eina bók. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Veiðuloyvi fella burtur, so veiðutjóðar fáa møguleikan
Vinna16-03-2017 - 13:07 - Jóanis Nielsen
Hoyrings-skrivið, sum samgongan leggur upp til, hevur millum annað tað í sær, at nú skulu veiðuloyvir falla burtur.
Havandi í huga, at Fiskimálaráðið als ikki klárar at umsita tey veiðuloyvi í nú eru, kunnu vit bara vænta uppaftur størri órógv í fiskivinnuni.
Sum er, vera hvørki kunngerðir og lógir viðgjørdar til tíðina. Tað hevur verið ein afturvendandi trupulleiki, at Fiskimálaráðið haltar langt aftaná. Hetta viðførir, at skip mangan ikki sleppa at fiska, tá ið tað loysir seg best fyri tey.
Tá veiðuloyvi fella burtur, so verður eitt fiskiloyvi latið í staðin, til ein og hvønn sum hevur hug at bjóða seg fram. Har kunnu fólk uttan førleikar bjóða uppá tað, sum stórur partur av verkamannafjøldini skal liva av. Har ímillum veiðutjóðar. Hetta ger eisini, at verkamannafjøldin er sera stúrin um sína framtíð.
Tá so stór óvissa er í tilmælinum, sum liggur á borðinum, verður mælt til, at tað undir ongum umstøðum verður lagt fram.
Jan Højgaard
Føroya Fiskimannafelag

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ingi Samuelsen
18.06.2017 - 09:00
Tíðindi > Lóg & Landaskil > Løgregla
Ein maður mátti í nátt koyrast á Landssjúkrahúsi við skaða í andlitinum, eftir at hann var sligið við einum glasi.
Hendingin fór fram uttan fyri eitt av skeinkistøðunum í Havn um 3-4 tíðina í nátt. Maðurin bløddi illa í andlitinum, men vakthavandi á politistøðini veit ikki meira um hvussu álvarsligan skaða, hann hevur fingið.
Maðurin, ið framdi illgerðina, varð handtikin, og verður nú skuldsettur fyri harðskap. Vakthavandi metir, at talan var um so álvarsligt álop, at hann helst verður skuldsettur eftir grein 245 í revsilógini, sum er fyri grovan harðskap.
Løgreglan tók í nátt eisini ein annan mann, sum í fyllskapi uppførdi seg ólátað mótvegis løgregluni. Hesin verður skuldsettur fyri brot á politiviðtøkuna, og kann vænta sær eina bót.


text:
Utah
Utah er ein lutstatur í USA við 2,7 mió íbúgvar. Eyknevni er Býfluguhússtaturin (enskt: The Beehive State). Høvuðsstaðurin eitur Salt Lake City. Býurin eitur eftir Stóra Saltvatni, sum er so salt, at fiskur kann ikki liva í tí, men so vinna teir harafturfyri nógv salt úr tí. Eitt annað stórt vatn, Utahvatn, er har á leið, men í tí er vatnið ikki salt.
Í stakríkinum Utah hoyra 77 prosent av fólkinum til Jesu Kirkju av Seinastu Daga Heilagu ella mormonkirkjuna, sum hon vanliga verður nevnd.[1]
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Indiánarnir[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn evopearar komu, búðu indiánarnir í størsta partinum í statinum, sum nú verður nevnt Utah. Indiánarnir vóru vápnaðir við boga og ørvum, knívum og gøssum. Nógvir høvdu eisini tomahawk. Tomahawk var øks við steinhøvdi ella jarnhøvi. Í 18. øld keyptu teir eisini skotvápn frá evropeiskum keypmonnum.
Í tipunum var rúmsátt. Har vóru ból, brenni og øll neyðug útgerð. Tipurnar vóru gjørdar úr bisonhúð. Beinnálir hildu húðunum saman. Nógvir indiánar í Utah vóru eisini dugnaligir handverkarar. Teir gjørdu vakurt skrýdd pløgg og høvuðsprýði. Konurnar høvdu nógv at siga í ættini. Tær fingu til vega mat, seymaðu klæði og ansaðu børnum. Í Hopiættini í Suðurutah áttu konurnar eisini húsini og skipaðu fyri, hvussu bygt varð í bygdini.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Í Súlnadali, Monument Valley, í Suðurutah stinga merkisverdar grótsúlur seg upp úr lendinum víða hvar. Vindur og sandur hevur máað burtur av helluni, men av tí at allur steinur er ikki líka harður, stendur harði steinurin eftir.
Í øldir hava fólk byrgt áir og grivið brunnar at veita vatn á oyðimerkurnar í Utah. Nógvastaðni, har oyðimørk var fyrr, er nú vallað og fruktagott lendi.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
Eins og undanfarin ár fyriskipar Visit Runavík saman við Skótunum við Løkin fyri grækarismessuhaldi. Dagurin er vanliga ein hugnaligur dagur við røðu og tónleiki.
Í ár verður grækarismessuhaldið í Skótahúsinum við Løkin mánadagin 12. mars. kl. 17.00.
Tiltakið byrjar við, at skótarnir ganga skrúðgongu frá Skúlanum við Løkin til Skótahúsið við Løkin, Katrin Kallsberg, løgtingskvinna, flytir fram røðu og Nes Sóknar Musikkfelag spælir.
Tiltakið er vanliga ein tíma og endar við, at øll í felag syngja “Tjaldur ver vælkomið”.


text:
Um eina viku møtast 89 svimjarar úr Norðanlondum í høllini í Gundadali, at kappast um norðurlendsku juniormeistaraheitini. Føroyingar luttaka við 11 svimjarum, harav serliga vágbingurin Pál Joensen kann føra til at føroysk svimjing verður kend og viðurkend sum ongantíð áður.
Éitt heiðursmerki er nóg mikið til at útlendingarnir fara at nikka viðurkennandi til føroyingar, líka mikið um tað bara eru úr bronsu. Eitt silvurheiðursmerki er líka gott sum fyri tveimum árum síðani, og prógv um støðugt høgt støði í Føroyum (í fjør vunnu vit 4 bronsu). Eitt gullheiðursmerki? Well, tað hevði ljóðað utopiskt fyri bara fáum árum síðani, og hevði kanska viðført at útlendingarnir heldur stirnaðu enn at nikka.
Men Pál kann vinna fleiri. Gullheiðursmerki. Í løtuni er støðið hjá honum sambært altjóða ranglistunum so høgt, at hann kann gera seg alvorliga galdandi í øllum fríteinum frá 200 til 1500. Banka undir borðið og alt hatta har, men hann liggur altso til fínastu heiðursmerki, um ikki útlendingarnir hava krógvað síni størstu talent.
Samstundis gerst Kári á Høvdanum bara betri og betri, og er tí at rokna sum okkara jokari á stevnuni. Svimur hann upp um sítt besta, og hinir kanska ikki liva heilt upp til sítt, so kann alt henda. Og hendir tað – vinnur Pál gull, og Kári eisini okkurt – so er tað líka við at hini eisini kunnu gera seg galdandi. Tí tá kunnu vit gera okkum dælt av øllum tí sum hoyrir til at vera á heimabana, meðan hini í skelki spekulera uppá hvat tað var sum hendi.
NJM er størri enn Oyggjaleikir, tá ið tað kemur til góðsku á svimjarum. Norðurlond eru ikki at kimsa at, tí serliga sviar eru støðugt í heimsflokki, meðan hini londini eisini ferð eftir ferð stinga seg upp í millum. Og tað er tí ikki so langt frá einum norðurlendskum juniormeistaraheiti til eitt evropeiskt, sum man kanska hevur hug til at halda. Og EJM… EJM er longu komandi summar !


text:
Sjúka
Missur tú inntøku, kanst tú antin hava rætt til løn undir sjúku, sjúkradagpening og – um ongin annar møguleiki er – forsorgarveiting. Avgerandi fyri, um tú hevur rætt til løn undir sjúku er, um tú kemur undir ásetingarnar í starvsmannalógini.
Hevur tú ikki rætt til løn undir sjúku, kanst tú hava rætt til dagpening vegna sjúku frá Almannaverkinum – antin sum løntakari ella sum sjálvstøðugur vinnurekandi við sjálvbodnari trygging – sí nærri um treytir fyri at fáa sjúkradagpengar.
Ert tú í einari støðu, har tú hvørki hevur rætt til løn undir sjúku ella sjúkradagpengar, er møguligt at fáa uppihaldshjálp eftir forsorgarlógin.
Dagført tann 24-05-2017


text:
Elduvík
Elduvík er ein bygd í Eysturoy. Elduvík er gomul bygd. Fyrstu ferð, at man veit um, at bygdin er nevnd, er í Hundabrævinum frá ár 1350. Fólkatalið er 13 (2013). Bygdin verður nógv vitjað av ferðafólki. Har er sera vakurt og nógv at síggja. Vestari partur av bygdini, har kirkjan og gamli býlingurin eru, er sera hugnaligur. Áhugavert er ein túrur inn í gjónna, har lending er, og sum liggur eitt fitt petti uttan fyri bygdina. Í eystara parti av bygdini er kort sum lýsir, hvussu nógv gróthús vóru í gomlum døgum, og nøkur standa framvegis.


text:
Ymisk evni verða á Vinnudegnum 2015 viðgjørd og lýst við fyrilestrum og kjaki. Eisini verða Ársins Virki og Ársins Átak kosin.
Vinnudagurin er hátíðardagurin hjá føroysku vinnuni, har umboð úr vinnuni savnast til áhugaverdar fyrilestrar og spennandi kjak. Norðurlandahúsið er aftur í ár karmur um Vinnudagin, har vinnan kann fáa íblástur til framtíðar virksemi umframt at møguleiki er at hitta kundar, veitarar og samstarvsfelagar í óformligum umhvørvi.
Kristin Skogen Lund, ið er stjóri í norska arbeiðsgevarafelagnum Næringslivets Hovedorganisasjon (NHO), fer at halda fyrilestur um tær royndir, sum Noreg hevur við eitt nú oljuvinnuni, og tær vinnuligu og samfelagsligu avbjóðingar, sum liggja fyri framman. Kristin fer at koma við íblástri til, hvat eitt land sum Føroyar kann læra av Noregi.
Jesper Bo Jensen, framtíðargranskari og stjóri í Fremforsk, fer at greiða frá, hvussu arbeiðsmarknaðurin komandi árini fer at broytast. Jesper fer m.a. at tosa um, hvørji eru vinnarar og taparar á framtíðar arbeiðsmarknaðinum, og um tey krøv, komandi ættarlið hava til arbeiðsgevarar.
Triði fyrilesturin verður við Rúnar Reistrup, stjóra á Depop. Rúnar hevur royndir frá føroysku vinnuni og er m.a. nevndarlimur í Vodafone Føroyar. Rúnar fer á Vinnudegnum at greiða frá, hvussu Føroyar kunnu fáa fleiri vakstrarfyritøkur, serliga tá tað kemur til tøkni og fígging av verkætlanum.
Væl umtókta kjakið verður eisini á skránni hesuferð.
Skrá til Vinnudagin 2015 sæst her


text:
Íløgur
Við netbankanum kanst tú keypa og selja partabrøv, lánsbrøv og íløguprógv. Úrvalið er sera stórt.
Hevur tú samanspardan pening – eftirløn ella vanliga samansparing – og tær ikki nýtist at fáa fatur á peninginum í stundini, kann tað vera skilagott at gera íløgur í virðisbrøv. Í longdini er væntaði vinningurin størri við virðisbrøvum enn við peningi á bók. Afturímóti er váðin størri.
Tað er sera lætt og ómakaleyst at gera virðisbrævaíløgur í netbankanum hjá Norðoya Sparikassa. Við netbankanum kanst tú keypa og selja partabrøv, lánsbrøv og íløguprógv. Úrvalið er sera stórt. Avtalur, sum sparikassin hevur við útlendskan stovn, gera, at tú fært beinleiðis atgongd til fleiri virðisbrævamarknaðir. Tað er skjótt at gera ein virðisbrævahandil, og netbankin gevur tær gott yvirlit yvir tínar goymslur.
Set teg í samband við okkum og fá atgongd til íløgutænasturnar í netbankanum. Vit vegleiða um íleggjaraverju sambært sonevndu MiFiD-reglunum og stovna virðisbrævagoymsluna.
Kundaskjøl:
Kapitalvinningssjálvuppgáva.pdf
Kapitalvinningssjálvuppgáva - felag.pdf
Umsókn um afturrindan av vinningsbýtisskatti frá Danmark.


text:
Erbylgjufelagið varð sett á stovn 2011 við tí endamáli, at minkað mikrobylgjugeislingina í Føroyum so nógv til ber. Soleiðis at skilja, at geislahámarkið má taka støði í lívfrøðiligu (biologisku) ávirkanini. Sum støðan er, er onki geislahámark í Føroyum yvirhøvur.
Er er eitt føroyskt orð fyri ‘mikro’
Viðtøkurnar hjá felagnum kunnu lesast her.
Limagjaldið er 100 kr. um árið. Fyri ung millum 15 og 18 ár er limagjaldið 50 kr. Øll, ið hava áhuga, eru hjartaliga vælkomin at gerast limir í felagnum. Fyritøkur hava møguleika at stuðla felagnum við at fáa eitt sjónligt pláss á heimasíðuni.
Jú fleir limir, meira kunnu vit gera og meira vekt fær tað, ið felagið úttalar seg um. Limagjaldið fer til gjald av heimasíðu hjá felagnum, upplýsandi tiltøk og prentlutir.
Tá tú hevur goldið inn á okkara konto er tú limur.
Kontonummarið er:9865-991.169.8 í Norðoya Sparikassa.
Nevndin í felagnum sær soleiðis út pr. 7. apríl 2016:
Janus D. Guttesen, form.
Unn Thomsen, skr.
Jesmar Hansen, kassam.
Jens Pauli Joensen, tiltaksl.


text:
- Publiceret den 26 septembur 2007
- Víst: 2532
Sunnudagin 23.09.07 prædikaði Hans Jacob í kirkjuni fyri seinastu ferð sum bispur. Tað var ilsligt lágættarveður við nógvum avfalli henda dagin, men hóast tað vóru eini 60-70 fólk í kirkju. Ungdómar úr Leirvík vóru í Bygdarhúsinum hetta vikuskiftið, og hesi fyltu heilt væl upp konufólkamegin
Aftan á prædikuna hugleiddi Hans Jacob um bygdina og bygdarfólkið. M. a. mintist hann aftur á ommu sína - sitandi á torvkassanum - púrasta í barndømi. Ein dagin, hann kemur inn á gólvið hjá henni, sigur hann so hissini við hana: "Nu flyer jeg til din naade"! Í somu løtu fór omman at syngja. Hon sang alt tað ørindið og eisini tey bæði seinastu av tí kenda danska sálminum : Jeg vil mig Herren love--- . Henda hending hevði bitið seg fasta í sinni hansara, og Hans Jacob helt tað vera hóskandi hesa løtu at syngja allan sálmin - við tí føroysku umsetingini hjá J. Dahl: Eg vil mínum harra prísa --- . Sungið varð so - upp á gamla máta - uttan urgu, og tað riggaði heilt væl. Eisini nam Hans Jacob við tær stóru broytingar, bygdini hevði verið fyri. "Tað gamla ættarliðið er nú mestsum alt farið - bygdarfólkið er munandi fækkað, men bygdin er tann sama", segði hann m.a. At enda takkaði hann bygdarfólkinum fyri góðan stuðul øll hesi ár og bar fram góðynskir fyri bygdina og bygdarfólkið í komandi tíðum. Ein rørandi løta.
Lisbeth, Hans Jacob, Óli, Páll og Sofus
Leggjast kann aftrat, at hesin sunnudagurin eisini gjørdist sermerktur á annan hátt í kirkjuni, tí hetta var tann seinasti sunnudagurin hjá Óla, sum manuellur klokkari. Ringingin verður hereftir sjálvvirkandi (automatisk), og lúkurnar í torninum fara eisini upp og aftur av sær sjálvum. Fyri nøkrum árum síðani kom elektronisk urga, og harvið gjørdist urguleikarin urguansari. Nú er klokkan sjálvvirkin, og klokkarin vorðin klokkuansari. Nú stendur á dekninum. Man hann fara at gerast deknaansari??
Fleiri myndir: myndasavn - 2007 - "Bispur seinastu prædiku".


text:
Hósdagin 14. des. var hátíðarløta á Føroyamálsdeildini í sambandi við, at Jógvan í Lon Jacobsen, professari, dr.philos., fylti 60 ár. Í tí sambandi hava starvsfelagarnir heiðrað hann við heiðursritinum Bók Jógvan.
Í 1997 varð Jógvan í Lon Jacobsen valdur í Føroysku málnevndina. Jógvan var formaður í Føroysku málnevndini í tíðarskeiðinum 1997-2004 og aftur í tíðarskeiðinum 2009-2012.
Heitið Bók Jógvan sipar til áhugan hjá Jógvani fyri okkara málsøgu og málsliga margfeldi. Orðingin Bók Jógvan fylgir mynstrinum, sum er ein av mongum háttum at lýsa ognarsamband í føroyskum, tó at tað ikki er eins vanligt og onnur mynstur.
Í heiðursritinum eru 29 javnlíkamettar greinar eftir føroysk og útlendsk vísindafólk. Greinarnar savna seg breitt um málfrøði og bókmentir og eru á føroyskum, øðrum norðurlendskum málum og enskum. Ritstjórnað hava Zakaris S. Hansen, Anfinnur Johansen, Hjalmar P. Petersen og Lena Reinert. Útgevari er forlagið Fróðskapur.
Heiðursritið er til keyps í bókabúðunum.


text:
Orð: Jacob Hansen
Lag: Vísulag (Sår er min hånd)
1. Tá eg verði stórur,
tá verður tað gott,
áh hvat eg tá verði glaður;
á sjógvin eg sleppi dag og nátt
sum annar útróðrarmaður.
Her er tað land, sum mær hóvar.
2. Enn eri eg lítil, eg sleppi ei við
at seta línu niður;
men eg má ganga í fjøruni
og stinga øður og fliður.
3. Eg biði pápa lova mær við;
hann sigur: “Tú gert bara verri,
ligg tú bara heima í frið,
til tú ert vorðin størri.”
4. Tá fái eg bæði bát og neyst,
línu, onglar og snøri;
summar, vetur, vár og heyst
eg fisk at landi føri.
5. So selji eg hann til handilin,
eg nógvar pengar fái,
so spari eg teir og seti teir inn,
tá sjálvur eg mær ráði.
6. Tá keypi eg ikki bomm-bomm og skrá,
at drekka eg ikki skal røra;
at endanum skip eg keypi tá,
og sjálvur skal eg tað føra.
7. So seti eg segl undir hvørja rá,
ja, stuttligt man mær tað tykja;
yvir havið eg sigli tá
til onnur lond at vitja.
8. Til eg verði stórur eg gleði meg;
á sumri eg ei skal blunda,
við øðrum monnum fari eg
í bakkan at draga lunda.
9. So klívi eg í bakkanum,
eg djarvur verði at ganga;
eg gravi í øllum holunum
hvønn lunda til at fanga.
10. Í línuna teir binda meg,
eg sígi í bergið bláa;
tann fugl, ið situr á rókini,
eg skal í netið fáa.
11. Stuttligt tað verður í línuni
aftur og fram at sveiggja,
líka sum eg í roykstovuni
undir bitanum eri vanur at reiggja.
12. Eg gangi fram, hvar rókin er høll,
við stongini skal eg meg styðja,
so seti eg meg á ein lítlan pall
til lomviga at fleyga.
13. Tað verður stuttligt at sita har
og fugl í netið at fáa
av tí, sum flýgur fyri eygum á mær
yvir havinum bláa.
14. Eg haldi tað verða stuttligt við
á fjall eftir seyði at ganga,
at reka lomb við móðurlið;
í rættini vit tey fanga.
15. Um slættan dal og grøna líð
eg lættliga kann renna;
tann fuglaflokk, sum býr haganum í,
eg læri væl at kenna.
16. Láir, spógvar og tjøldur við
í haganum hava reiður;
eg lati eggini liggja í frið,
tí fuglurin tey eigur.
17. Stuttligari er tað tó
enn á fjall at ganga,
tá tey rópa grindaboð,
og glaða á hvørjum tanga.
18. Tann maður, sum tá stendur og slær,
man líggjan frá sær tveita,
til húsa heim hann skundar sær,
til bátin man hann leita.
19. Bóndin tá í hjallin fer
kjøtið niður at skera;
mjólkadyllan til reiðar er,
og klæðir í bátin tey bera.
20. Hvør maður við skundi til bátin fer
við sínum oljubrókum,
skuturin fullur av váknum er
og línum og sóknarkrókum.
21. So taka teir allir árar í hond
og rógva, har grindin man vera;
teir reka so hana á slættan sand
har hvalir á háls at skera.
22. Tá eg verði stórur, tá sleppi eg har,
ja, ja, tá verði eg glaður!
Grindaknívin eg beri við lær
sum annar grindamaður.
23. Kann vera, eg sleppi næstu ferð,
tí eg nú mennist í hvørjum.
Nei, ongastaðni so stuttligt er
at búgva sum í Føroyum.
Her er tað land, sum mær hóvar.Goym tekstin


text:
Ófrættaboðari
Um onkur sær eini hús í ljósum loga og ger alt hann kann fyri at bjarga íbúgvunum, verður hann manna millum nevndur sum eitt reystmenni. Og so er tað eisini, at tað eigur at vera. Men hví er tað so, at ein trúgvandi, sum viðurkennir tað, sum Gud sigur í bíbliuni um helviti og roynir at ávara fólk, verður rikin á spott sum ein ófrættaboðberi?
Vit lesa um eina líknandi støðu í Fyrstu Mósebók 19, sum sigur okkum frá um lagnuna hjá Sodoma og Gomorra. Bróður Abrahams - Lot - var ávarðaður av Gudi, at Sodoma og Gomorra fóru at verða lagdar í oyði. Lot fór tá út og tosaði við dótturmenn sínar og segði: "Reisist, farið av hesum plássi! Tí Harrin fer at oyða býin!" Men áheitan hansara kom fyri deyv oyru, tí dóttirmenn hansara hildu hann nærrast. Men Lot hevði rætt: dómurin kom!
Fyrr ella seinni fer vreiði Guds aftur at verða oyst út yvir tey óndu í hesum heimi. Sum trúgvandi sleppa vit undan vreiði Hansara, vegna tess, at vit við trúgv á Hann hava fingið syndafyrigeving. Tí er tað ábyrgd okkara at gera tað fyri onnur, sum okkum er viðurfarist, og lata ávaringina ljóða. Vit eiga at siga vantrúgvandi monnum og kvinnum frá einasta vegi til frelsu og fyri at sleppa undan revsing. Kanska tey gera gjøldur burturúr boðskapi okkara, men tað broytir ikki veruleikan.
Latið okkum halda á fram við at leiða medmenniskju okkara til trygdina, sum bert finst í Kristusi. Hesin heimur tørvar fleiri ófrættaboðarar.
Umsett úr Our Daily Bread
Mikkjal á Bergi


text:
Arbeiðsrúm v.m. og búrúm skulu hava slíka tilgongd til dagsljós, at rúmini eru væl upplýst. Vindeygu skulu gerast, setast og møguliga sólaravbyrgjast soleiðis, at rúmini ikki verða ovhitað av sólarljósi, og at tað slepst undan ampum av beinleiðis sólarljósi.
Arbeiðsrúm v.m. skilst arbeiðsrúm, tilhaldsrúm í stovnum, undirvísingarhølir, matsalir o.tíl.
Í arbeiðsrúmum v.m. kann dagsljósið vanliga sigast at vera nóg gott, tá ið rútavíddin við síðuljósi svarar til í minsta lagi 10 % av gólvvíddini ella við ervaljósi á í minsta lagi 7 % av gólvvíddini treytað av, at rútarnir hava eitt ljósgjøgnumskygni á í minsta lagi 0,75.
Tey 10 % og 7 % eru vegleiðandi, tá bygningurin er vanliga staðsettur, og hølini eru gjørd og innrættað vanliga.
Um slagið av vindeygum er ókent, tá verkætlanin verður prosjekterað, kann karmljósvíddin roknast um til rútavídd við at falda karmljósvíddina við faktorinum 0,7. Rútavíddin eigur at økjast lutfalsliga, um ljósgjøgnumgongdin minkar (t.d. í sambandi við sólskýggjandi rútar), ella ljósatgongdin til vindeyguni minkar (t.d. tí bygningar eru tætt við).
Dagsljósið kann eisini sigast at vera nóg mikið, tá ið tað við útrokning ella máting kann ávísast, at dagsljósfaktorurin við arbeiðsplássini er 2 %. Tá ið dagsljósfaktorurin verður ásettur, verða atlit tikin at veruligu umstøðunum, eitt nú vindeygaskapi, staðseting, horving, ljósgjøgnumskygni gjøgnum rútarnar, og hvussu rúmið og umhvørvið annars eru.
Vísast kann til ”SBi-anvisning 203 - Beregning af dagslys i bygninger” og ”SBi-anvisning 219 - Dagslys i rum og bygninger, 2007”.
Kravið um dagsljós skal síggjast í samanheingi við vanlig sjónarmið um, hvørja heilsuliga ávirkan dagsljós hevur. Mongdin av dagsljósi hevur eisini ávirkan á orkunýtsluna til ravmagnsljós.
Vikið kann verða frá kravinum um tilgongd til dagsljós, um kravið hevur við sær avgerandi vansa fyri raksturin í fyritøkuni, t.d. tá ið framleiðslan ikki loyvir dagsljósi.


text:
Havnar Sjónleikarfelag - Sjónleikarhúsið
Ólavsøkukabarettin 2015
Verið øll hjartaliga vælkomin í Sjónleikarhúsið um ólavsøkuleitið!
Halló, kæra harkalið!
Tað er við gleði, at vit kunngera, at LGBT, eftir drúgvar samráðingar við Yvirfriðingarnevndina og Rúna Djurhuus, aftur í ár hevur fingið loyvi til at forkela borgaran við at skipa fyri eini ólavsøku. Og í hesum sambandi hava tey, sum nakað heilt nýtt, gjørt av at leggja hesa tjóðarhátíð longu nú í endanum av juli.
Henda stutta freist hevur tó havt við sær, at Løgtingið noyðist at koma saman í ótíð fyri at venja fetini til skrúðgonguna á Karlamagnusarbreyt, og at trappan hjá Lenu helst ikki verður liðug til tíðina.
Men fellið ei í fátt! Tí vit vita øll, at hetta eru bara smábagatellir, sum í síðsta enda eru týdningarleysar. Tað er jú bara eitt, sum ein verulig ólavsøka við virðing fyri sær sjálvari ikki kann vera fyri uttan, og tað er – ja, onkur hevur kanska longu lisið yvirskriftina – Ólavsøkukabarettin!
Aftur í ár fær tann vanligi føroyingurin nevniliga høvi at vera vitni til hesa fantastisku siðvenju, sum í mong Harrans ár hevur virkað sum ein samfelagskritisk rødd, og onkuntíð enntá eisini hevur fingið fólk at flent (les: OMG!).
Tað krevur sín mann og umleið annaðhvørt ár kvinnu at standa fyri einari ólavsøkukabarett. Og teir, sum í ár hava átikið sær hesa stóru uppgávu, eru vælkendu, vøkru og royndu leikararnir: Mike, Jákup Wardum, Petur Meinhard Ellebye Andersen og Búi Rouch, við hjálp frá Dáva Djurhuus og Prozac.
Tað kann væl vera, at Visjón 2015 ikki ordiliga bleiv til nakað, og at tað einasta, vit nú hava at síggja fram til, er ein nýggj ístíð. Men tað skal í øllum førum ikki forða okkum í at hátíðarhalda okkara tjóðardag, flenna saman og minnast buldruta árið, ið fór.
Verið øll hjartaliga vælkomin í Sjónleikarhúsið um ólavsøkuleitið!
26.juli kl. 20.00
27.juli kl. 18.00 og 20.00
28.juli kl. 18.00 og 20.00
29.juli kl. 18.00 og 20.00
30.juli kl. 18.00 og 20.00


text:
Undirvísing og skeiðvirksemi
Bygningarnir hjá Búnaðarstovuni vóru tiknir í nýtslu 25. september 1986. Endamálið við bygningunum var at skipa karmar fyri eini royndarstøð innan landbúnaðin. Fyrisitingarbygningurin er sera praktiskt og væl innrættaður, við bókasavni, fundar- og undirvísignarhølum við egnari inngongd og tilhoyrandi toiletviðurskiftum. Aftrat fyrisitingarbygninginum er hugnaligur millumbygningur og køkur við skiftingarrúmum og starvsfólkainngongd. Rundan um bygningarnar eru sera góð parkeringsviðurskiftir, vítt og frítt um til allar síður.
Búnaðarstovan leggur dent á at tæna áhugamálunum innan landbúnaðargeiran, men av tí at vit av og á fáa fyrispurningar um útleigu av hølunum til onnur endamál, hava vit roynt at skipa viðurskiftini og kunngera tey soleiðis, at øll kunnu kunna seg við treytirnar.
Í hesum sambandi hava vit gjørt faldara við treytum og leiguprísum, sum kann takast niður her.


text:
Høgrahallur politikkur
Høgrahallur politikkur ella Høgrasinnaður politikkur er eitt savnigarheiti fyri politiskir flokkar og ideologiir, sum mynda teir borgarligu, tað vil siga ikki-sosialistisku, konservativu og liberalu politisku flokkarnar, men eisini høgraekstremismu, serstakliga tá hon sæst í einari demokratiskari skipan. Í siðbundnum partapolitikki verður eisini tosað um flokkar sum eru í miðjuni og um flokkar sum eru vinstrahallir. Í Føroyum eru teir høgrasinnaðu flokkarnir Fólkaflokkurin, Sambandsflokkurin og Framsókn.
Heitini høgrahallur og vinstahallur politikkur koma úr fronsku kollveltingini, har ið teir radikalu og kollveltingarsinnaðu sótu vinstrumegin formannin í tí provisoriska tjóðartinginum, meðan teir konservativu og moderatu sótu høgrumegin. Har vóru teir mest radikalu ein bólkur ið til dømis vildi innføra almennan atkvøðurætt fyri menn, settir til vinstru fyri talarastólin og teir meira konservativu, sum ynsktu at støðga tí kollveltingarligu gongdini, vóru settir høgrumegin talarastólin. Henda plaseringin var orsøkin til, at hugtøkini høgrasinnaður og vinstrasinnaður vóru brúkt fyri at skilja ímillum tær ymisku áskoðanirnar. Eftir at hetta býti millum høgra og vinsta var gjørt í evropeiskum politikki, so kom tann heldur ógreiða miðjan í politikki eisini.
Flokkar sum í evropeiskari siðvenju eru flokkaðir til høgru, eru flokkar sum søguliga hava verið ímóti grasrótarørslum, sum til dømis arbeiðararørsluni og bóndarørsluni. Høgrasíðan hevur søguliga verið dominerað av valhavandi, valetableraðum fólkum. Á tí høgrahallu síðuni í politikki finnast fleiri rætningar, eitt nú konservatisma, liberalisma, klassisk liberalisma og so framvegis.


text:
Mitt í Róm er heimsins minsta frælsa ríki. Vatikanríkið gjørdist frælst í 1929. Her hevur katólska kirkjan høvuðssæti, og her býr pávin. Fyrr ráddi pávin fyri mongum ríkjum í Italia; men nú á døgum er bara Vatikanríkið eftir. Mong fólk koma higar at vitja, tí at hetta ríkið hevur stóran átrúnaðarligan týdning, og har eru stór mentanarsøvn. Vatikanið hevur egið flagg, egnan tjóðsang, egin frímerki og egnar myntir umframt dagblað og útvarpsstøð.
Utsýnið av tekjuni á Pæturskirkju. Fremst er Pæturstorgið, sum altíð er fullsett av fólki, tá ið pávin talar og lýsir signingina yvir tey.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður: Vatikanríkið
Vídd: 0,44 km2
Fólkatal: 826
Alment mál: italskt, latín
Átrúnaður: kristindómur
Stýrðislag: pávadømi
Gjaldoyra: evra


text:
Brævatkvøður til valið í Inatsisartut í Grønlandi
13. Apr 2018
Borgarar, ið hava atkvøðurætt til valið í Inatsisartut 24 apríl, kunnu greiða brævatkvøðu á kommunuskrivstovuni fram til mikudagin 18 apríl. ...
les meir
Starvsfólk til ruskplássið
22. Mar 2018
Søkt verður eftir starvsfólki til ruskplássið í Hvannasundi, sí lýsing niðanfyri: ...
les meir
Hevur tú fingið øðrvísi gráar posar frá IRF hesaferð?
22. Mar 2018
Í vikuni verða nýggj rull við gráum ruskposum frá IRF borin út til øll húsarhald, men vegna feilir á prentstaðnum stendur “grái virkisposin” á øllum...
les meir
Tilmelding til Barnahúsið IMBA
13. Mar 2018
Fyri at lætta um hjá borgarum, ber nú til at melda børn inn í Barnahúsið IMBA, elektroniskt á heimasíðuni. Leinkja til tilmeldingarskjalið er niðanfyri:Tilmeldingarskjal til...
les meir
Hvannasunds Havn
06. Mar 2018
Reglugerð fyri nýtslu av bátaplássum í Hvannasunds HavnHendan reglugerð er galdandi fyri allar bátaeigarar, sum hava fingið nýtslurætt til bátapláss í Hvannasunds Havn.Tað er...
les meir
Áheitan frá IRF, nú Brennistøðin liggur still
26. Feb 2018
Í tíðindaskrivi fyrr í vikuni boðaði IRF frá, at vegna umvælingar á Hagaleiti liggur Brennistøðin still í uml. 10 vikur. Alt innsavnað...
les meir
Leysgangandi hundar
07. Feb 2018
Umsitingin hevur seinastu tiðina fingið fleiri fráboðanir um leysgangandi hundar, ið eru til ampa, bæði tí fólk ræðast teir og tí at teir gera síni...
les meir
Fyribyrging og týning av rottu
05. Feb 2018
Nýggj kunngerð um fyribyrging og týning av rottu1. januar kom nýggj kunngerð um fyribyrging og týning av rottu gildi. Sambært kunngerðini eiga allir eigarar og...


text:
Limagjald gjøgnum Holdsport
Tvøroyar Bóltfelag hevur hópin av íðkandi limum og kann hetta gerast umsitingarliga tungt, og fyri at gera tað lættari hjá okkum at halda skil á øllum leikarunum í felagnum, hava okur valt í ár at brúka donsku skipanina Holdsport.
Holdsport er lætt at nýta, og hevur ymiskar hentleikar, ið fer at gera arbeiði hjá okkum í felagnum lættari. Sum liður í hesum fara okur framyvir at nýta Holdsport til avgreiðslu av limagjøldum.
- Hvør leikari skal hava ein brúkara inni á Holdsport.
- Foreldur kunnu gott brúka sama teldupostin til fleiri børn.
Inni á øllum Facebook bólkunum eru leinki beinleiðis, so leikarin verður upprættaður undir rætta liðnum. Eisini eru leinkini til at upprætta leikarar at finna niðast á hesi síðu.
Til ber at melda til inni á heimasíðuna www.holdsport.dk, ella inni á Holdsport appina, ið kann heintast bæði til Apple og Android fartelefonir.
App’in
Apple – App Store
Android – Play Store
Limagjøldini í 2018, eru eins og undanfarin ár:
U7: 150kr
U9: 250kr
U11: 400kr
U13-U15-U17: 600kr
Vaksnamannadeildin: 700kr
Ein avsláttur upp á 33% verður givin, til barn nr. 2 og uppeftir, ið búgva á somu adressu. Tað vil siga at 1. barnið skal gjalda fult limagjald, og øll tey fylgjandi børnini fáa 33%í avsláttri.
9. mars hava okur limadag inni við Stórá, har tað ber til at fáa hjálpa við Holdsport, og limagjaldinum.
Leinkjur til at upprætta leikarar:
U7 dreingir og gentur: Holdsport U7 – nýggjur leikari
U9 dreingir: Holdsport U9D – nýggjur leikari
U9 gentur: Holdsport U9G – nýggjur leikari
U11 dreingir: Holdsport U11D – nýggjur leikari
U11 gentur: Holdsport U11G – nýggjur leikari
U13 dreingir: Holdsport U13D – nýggjur leikari
U13 gentur: Holdsport U13G – nýggjur leikari
U15 dreingir: Holdsport U15D – nýggjur leikari
U15 gentur: Holdsport U15G – nýggjur leikari
U17 dreingir: Holdsport U17D – nýggjur leikari
U18/2. kvinnur: Holdsport U18/2.deild Kv – nýggjur leikari
U21/Vasknamannadeild: Holdsport – U21/Vaksn. – nýggjur leikari


text:
Eitt órudd og sodavatn.
Eitt órudd og sodavatn.
06. Februar 2013 - Anny
Eg kann líka so gott siga tað beinavegin ; hetta verður eitt stórst órudd. Vánaligt skriva, óloystandi, og óskiljandi. Og ja, kanska fultstendiga irrelevant. Tí eg veit ikki heilt, hvat eg vil siga, vísa, gera ella stilla upp. Men eg havi heimsins bestu tíð at skriva, og eg vil skriva okkurt her og nú.
Meðan summi skúgva heimin, skúgvi eg songina inn í kamarshornið, inni í heimsinshorn, leggji meg niður og arbeiði. Eg havi funni út av, at tað er best á hendan hátt, at liggja niðri og hugsa, hugsa um alt, hugsa um onki. Og so kann eg fáa mær ein blund, um eg havi brúk fyri tí. Kanska hongur tað eisini saman við, at tað er júst her, eg lati mínar tankar samla seg, um kvøldi. Og tá ið tað gongur so gott, ja so er tað eisini blivin loysnin um dagin. (Tá ið samanum kemur, hugsi eg eisini rímliga gott undir brúsuni, men tað hevur ikki eina serliga góða kombi við elektronik.) Vanliga hugsi eg eisini gott, tá ið eygu ella oyru míni eru í holt við eitt og annað. Tá sveimar mítt hugflog burtur og arbeiður. Knappliga havi eg fylgt við 3 sjónvarpsrøðum, drukki liturvís av kakakaffi (so eg kann halda lívi koyrandi, og fáa eyka energi, tað er syndarligt), eti tvær keks við ost, surfa oceanir av tumblr's og rýmt frá tíðini eitt stað í Runavík.
Mær hevur altíð dámt væl skriviborð og kontórir, tað sær so snotligt út. Men eg má sanna, at líka mikið hvat fyri eitt skriviborð eg seti meg við, ella hvussu eg innrætti mítt heim ella mítt verkstað, so endi eg alíkavæl altíð á seingina, liggjandi. And that's the thing. Tað er nógv stuttligari at "gera" eitt skriviborð, enn at arbeiða á tí. Eg vil so gjarna vera typan, sum fær mest frá hondini í einum kontóri við einum skriviborði. (Og eg havi nokk eisini svara ja til tað í einum kvinniblaði.) Tað kennist so orduligt. Men sodan eri eg bara ikki.
Eg veit ikki heilt hví, og tað er heldur ikki tann størsti trupuleikin, hetta er als ikki ein trupuleiki, mest eitt lítið grenj, eitt grenj um Anny tak teg nú for helviti saman, og fáa hatta høvdi upp frá púduni.
Vit høvdu altíð sodavatn niðri í abbasa kontóri. Eg brúkti óteljandi nógvar tímar har niðri, hugdi eftir gomlum myndum frá tá ið omma var á húsarhaldsskúla í Danmark, og tá ið abbi ferðast í Grønlandi. Tað var mær so áhugarvert, eg hugsaði mangan "Áh Gud, heimurin er broyttur nógv". Har var so nógv tingel tangel, so nógv dims og kærleiks brøv abbi sendi til ommu tá ið hann var burtur í 1 ár í trekk, tíanverri dugdi eg ikki at lesa tá. Har var sera órudduligt, og eitt gamal sjónvarp stóð á gólvinum, har hugdi eg eftir Grease nonstop, umaftur og umaftur. Kanska er tað har mín stóra bergtøka av 50'ini kemur frá. Eg elski handan filmin, og sang og dansaði til allar sanginir. Og kanska er tað tí eg trívist best í óruddi.
Posted by Fjøllini Dansa at 23:09
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
- Publiceret den 17 august 2007
- Víst: 2570
Leygardagin 11.08.07 var tað seinna útitiltakið hjá Gjómanni í 2007. Hesaferð átti Olsensa gróhús á áarbakkanum í Fússagerðinum tørn.
Krákuting í Fússagerði
Tað var fínasta veður, og eini 30 fólk í øllum aldri fóru til verka um 10 tíðina. At reinsa innan úr húsinum og at samla grót var tað drúgførasta arbeiðið.Merkiligt nokk manglaði nógv grót, men áin og okkurt einstakt kráarlag vóru góð mið í so máta. Reinsing, grótbering og laðing gingu hond í hond, men tá ið skuffukakurnar - og harímillum (apropo dagin) sjálvsagt abbasaskegg - vóru vøllreiddar, sessaðist fjøldin á grønum sæti. Út á seinnapartin var alt komið so mikið áleiðis, at yvirtromin skuldi leggjast á. Ein avkubbaður SEV-peli varð lagdur úr enda í enda. Síðani varð sperrað - við hegnpelum - og tætt tróður lagt á.
Kristian í Lon tók sær av nævrini
Nævur varð so løgd eftir takskegginum, og so var bara eftir at flaga. Men áðrenn alt hetta var fingið frá hondini, var stór grilling á skránni. Serliga tað yngra ættarliðið tók henda nýggja rættin til sín, og hetta man vera fyrstu ferð, at Olsensa gróthús hevur kent tann rama roykin av grillaðum pylsum. Fram ímóti nátturðatíð stóð gróthúsið liðugt, og sigast má, at tað tekur seg væl út.
Ein bági er tó - tað stendur nakað einsligt - burtur frá alfaravegi, men kemur tú til bygdar - út um Grøndalsaleiti - út um Brúnastein - út í hálvt Fússgerðið, so sært tú tað har niðri á áarbakkanum. Set bilin! Gróthúsið hjá Olsen er eina vitjan vert. Gjómaður er komin væl í gongd við tveimum góðum útiátøkum í ár. Mestur hava teir eisini okkurt tílíkt í kvittanum at ári.
Fleiri myndir frá degnum: myndasavn - 2007 - Olsensa gróthús 11.08.07.
Eitt sindur um OLSEN
Jóan Jacob Olsen var føddur 09.09.1859. Pápi hansara var Óli Yviri í Stovu (Ole Christian Hansen, frá Gjógv), og mamma hansara Kristianna Sofía Pedersdatter, úr Havn. Í fólkateljingini 1860 verður Jóan Jacob skrivaður Joen Jacob Ole-Christiansen, soleiðis sum tann gamli navnasiðurin hevði verið, men í fólkateljingini frá 1870 verður hann bert nevndur Joen Jacob Olsen, sum tann nýgggi navnasiðurin, ið kom at virka í 1850árunum, gav møguleikar til. Um hetta eftirnavnaskiftið hevur givið honum heitið OLSEN er ilt at siga, men hann bar so einki annað navn. Leggjast kann aftrat, at Olsen var 2 ferðir giftur og átti eingi børn.
"Húsini hjá Olsen" kallaðust tey upprunaliga
Hesi húsini bygdi Olsen upprunaliga einastaðni millum 1870 og 1900, og tey vórðu kallað "hjá Olsen". Meinhard á Skipinum keypti hesi húsini í seinnu hálvu av 1960unum.
Olsen skar nógv torv í Fússagerðinum - og var so nógv har heimi - at alt bendir á, at tað er hann, ið hevur laðað gróthúsið, ið kallast Olsensa gróthús ell Gróthúsið hjá Olsen. Millum manna verður tað stundum nevnt Fússagróthúsið, tí hetta er tað einasta gróthúsið í Fússagerðinum.


text:
laksarulla
Tilfar
ca. 8 stórar tortilla pannukøkir
cream chease (buko ost, naturel)
1-2 tsk. wasabi (kann keypast í Miklagarði)
ca. 2 pk. royktan laks, alt eftir hvuss nógv er í einum pakka.
iceberg salat ella líknandi
ca. 2 avokado ella eftir tørvi
1 bundt av várley
Mannagongd
Blanda wasabi í Buko ostin og smyr á alla tortilla pannukøkuna.
Vaska salatbløðini og spreið nøkur út yvur tortilla'ina og wasabi cremið, so at tað fyllir alla tortilla'ina.
legg nøkur stykki av laksi í eina linju í mittina av tortilla'ini.
Sker avokad


text:
Fyrsta upptaktin í Betri Deildini
Sunnudagin verður Betri Deildin endiliga skotin í gongd. Fyrireikingarnara hava longu verið í fleiri mánaðar, so tað verður gott at sleppa at síggja besta lið okkara aftur. Fyrsti dysturin verður á Argjum sunnudagin kl. 15.
Í mun til í fjør er lið okkara nokkso nógv broytt. Nøkur nýggj andlit eru og av yngru leikarunum skulu onkrir til at taka størri ábyrgd. Og fleiri eru farnir avstað. Á venjarasíðuni er eisini broytt. Soleiðis er við fótbólti, og spennandi er, hvussu fer at roynast.
Øllum kunnugt, er Pauli Poulsen nýggi venjari okkara. Pauli hevur gjørt eitt megnar arbeiði á Skála undanfarin ár, og millum leikarar og tey rundan um besta liðið, skilst at nýggi venjarin veruliga hevur sett sín dám á. Sær til hjálpar er Sigtór Asbjørn Petersen, sum tók um endan í fjør, við einum megnar háli seinastu umførini.
4 nýggir leikarar eru komnir í hópin. Jón Krosslá Poulsen er komin úr Suðri, og Gilli Samuelsen er komin úr B36. Báðir álopsleikarar. Tveir útlendingar eru júst komnir, báðir skrivaðu undir sunnudagin. Kyrylo Silich úr Ukreina kemur frá Jonava í Litava, og Nikola Krcmarevic, Serbi, sum kemur úr Syrianska í Svøríki. Báðir miðvallarar. Arbeitt verður við at fáa loyvini uppá pláss, so vit kunnu síggja hesar báðar á vøllinum sum skjótast.
Frágongdin er rættiliga stór í mun til í fjør. Fleiri av teimum mestleikandi eru farnir. Torstein Mýlingstind er fluttur niður at lesa, og skal spæla við ÍF Føroyum. Holgar Durhuus er farin til Kvik Halden í Noregi, og Søren Nielsen er fluttur heim til danmarkar, og ljóðar til meira ella minni at skula gevast at spæla. Jákup Sveinbjørn Olsen verður helst ikki við í ár, og John Frederiksen er farin til HB.
Fyrsti dysturin í ár verður á útivølli á Argjum móti uppflytarunum úr AB. AB høvdu eitt gott kappingarár í fjør og vunnu 1. deild. Liðið ljóðar til at verða nakað tað sama, tó eru Árni G. Olsen og Tóki á Lofti komnir úr EB/Streymi. Tóki vendir sostatt aftur út á Argir, har hann hevur spælt fleiri ár. Hann spældi eisini hjá okkum í 2016. Sorin Anghel er nýggjur venjari.
Seinast vit spældu móti AB í bestu deildni, var í 2013. AB endaði tað árið á 6. plássi. Fyrsta dystin móti teimum spældu vit javnan 1-1. Gunleif Magnusarson skoraði útjavnandi málið stutt eftir hálvleik. Hinar báðar taptu vit, fyrst 2-0 á Argjum og so 3-0 í Sørvági.
Vit hava ofta havt tað trupult á Argjum, har veðrið eisini ofta ger seg galdandi. Argjamenn hava vanliga eisini verið sera ágrýtnir og gera tað trupult fyri mótstøðuliðið. Og, við leikarum sum Árna G. Olsen, Jobin Drangastein, Bárði Olsen og Rasmus Dan Sørensen, hava teir kvalitet nokk til at gera tað trupult fyri okkum. Og eisini at taka øll stigini, um vit ikki geva minst 100% til seinasta bríksl.


text:
Ráðgevingin fyri føroyingar í Danmark hjálpir lesandi til rættis í nýggjalestrarumhvørvinum. Hetta er ein alneyðug íløga í útbúgving og er bæði lesandi og føroyska samfelagið at gagni.
Ráðgevingin er ein sambindingarliður millum føroyska útisetaumhvørvið og føroyska samfelagið, og hon knýtir føroysk lesandi í Danmark tættari at føroyska samfelagnum – ikki at tí danska samfelagnum. Tað er tí ikki rætt, tá landsstýriskvinnan í almannamálum tann 8. oktobur í Degi og Viku førir fram, at Ráðgevingin er við til at gera føroyingar til danir í Danmark – heldur tvørtur ímóti.
Meginfelag Føroyskra Studenta ger vart við, at útbúgvingartilboðini í Føroyum framvegis eru avmarkað, samstundis sum føroyska samfelagið tørvar førleikarnar, ið føroyingar nema sær uttanlands. Uml. 80 prosent av føroyingum, ið fara uttanlands undir framhaldandi lestur, fara til Danmarkar - og viðurskiftini hjá føroyskum lesandi í Danmark hava tí alstóran týdning fyri føroyska samfelagið.
Ráðgevingin svaraði í fjør upp ímóti túsund fyrispurningum frá føroyskum lesandi: Hesi tølini tala fyri seg. Tað, sum ger Ráðgevingina fyri føroyingar í Danmark so serstaka og dýrabæra, er, at hon hevur serkøna vitan innan bæði føroyska og danska lóggávu. Ráðgevingin fevnir m.a. um flyting úr og til Føroya, føroysk og donsk skattaviðurskifti, sosial viðurskifti og lestrarvegleiðing.
Fellur ráðgevingin burtur, er avleiðingin eingin ella einans donsk ráðgeving. Tá kunnu vit práta um í størri mun at assimilera føroysk lesandi í danska samfelagið.
At spara sambindarliðin millum Føroyar og útisetaumhvørvið er ein beinleiðis stuðul til fólkafráflytinga. Ein sparing av sambindarliðnum er at siga, at útisetar ikki eru ynsktir aftur heim. Meginfelag Føroyskra Studenta mótmælir hesum. Hetta ger Føroyar fátækari í eini tíð, har okkum tørva allar kreftir á dekkinum.
Meginfelag Føroyskra Studenta mælir tí landsstýriskvinnuni í almannamálum og landsstýrinum sum heild inniliga til at endurskoða sína ætlan, soleidiðs at lesandi í Danmark framvegis kunnu hava ein góðan sambindingarlið til heimlandið, ið eisini ráðgevur teimum um, hvussu tey flyta heimaftur.


text:
Á Vágaportalinum sigur Høgni Hoydal m.a.:
”Kunngerðir eru nærri reglur, ið verða gjørdar við heimild í eini lóg, tá ið hon er samtykt og hevur fingið gildi. Kunngerðir verða ikki og eiga ikki at verða viðgjørdar á Løgtingi. Hinvegin skal Løgtingið lóggeva og seta heimildirnar. Annars verður lóggevandi og útinnandi valdið vavt saman, og tey skulu vera greitt sundurskild”
Hetta er greið tala frá landsstýrismanninum
Í einum skrivi til Løgtingið 9. nov. 2010 (FMR: mál: 201000718/2) nágreinar tásitandi landsstýrismaður Jacob Vestergaard hvat kunngerðarheimildin í § 9 og serskilt § 9, stk. 1,nr. 3 í verandi lóg um vinnuligan fiskiskap fevnir um, landsstýrismaðurin sigur m.a.
Endamálið við § 9 er at geva landsstýrismanninum møguleika fyri, og neyðugu heimildina til, at skipa fiskiskap við generellum reglum. Hetta er tó ikki ein skylda
Fiskiskapurin kann skipast við at gera generellar reglur við heimild í § 9. Tað er tó ikki ein skylda at gera generellar reglur, og eg meti tað heldur ikki neyðugt
Vísast skal á, at undanfarin ár hevur ikki verið vanligt at skipa fiskiskap hjá fiskiførum undir føroyskum flaggi við kunngerð. Hetta er m.a. galdandi fyri fiskiskap eftir makreli og norðhavssild.
Harumframt kann eg upplýsa, at hvørki eg ella landsstýrismenn undan mær, hava valt at skipa fiskiskapin hjá føroyskum skipum uttan fyri føroysku landleiðirnar við kunngerð.
Hetta var eisini greið tala av tásitandi landsstýrismanni.
Nakrar mánaðar eftir 10. nov. 2010 kemur ein nýggj samgonga til og ein nýggur landsstýrismaður í fiskivinnumálum verður settur. Tann 8. juni 2011, tvs. neyvt sjey mánaðir eftir 10 novembur 2010 verður ein nýggj kunngerð lýst við heimild í 9, stk. 1 nr. 3. (Kunngerð nr. 85 frá 8. juni 2011).
Fyri fyrstu ferð nakrantíð viðvíkur innihaldið í eini kunngerð, útskrivað við heimild í § 9 ikki bert reglur um fiskiskap hjá fiskiførum, men eisini fiskirættindi hjá eigarrum av fiskiførum.
Kunngerðin ásetur beinleiðis, hvussu nógv eigarnir av ymisku bólkunum av fiskiførum skullu hava av ávísum fiskirættindum, m.a fragongur
Av kvotuni, verða 35.000 tons latin eigarum av fiskiførum, sum….. Kvotan verður latin sum egin árskvota.
Av kvotuni verða 22.000 tons verða latin eigarum av fiskiførum, … Kvotan verður latin sum egin árskvota.
Av kvotuni verða 41.450 tons latin eigarum av øðrum fiskiførum undir føroyskum flaggi enn øðrenn en teimum, sum eru fevnd av nr. 1. Kvotan verður latin sum felagskvota við hámarki.
Av viðheftu “langtíðarsemjuni og uppriti” frá 2011 framgongur at politisku flokkarnar í nýggju samgonguni avtalaðu sjálvt býtið, sum var sett í kunngerðina: hvørjir skipaeigarar skuldu hava hvussu nógv og við hvørjum treytum.”
Høgni Hoydal var ikki bert partur av sokallaðu “Makrelsamgonguni”, hann var eins og hvør einstakur í bólkinum sær – avgeradi stemman í langtíðarsemjuni, sum avráddi býtið. Tískil átti tað at verið lagamanni hjá landsstýrismanninum, at svara niðanfyristadandi:
- nær í tíðarskeiðnum frá nov 2010 til 8. juni 2010 skifti kunngerðarheimildin í § 9, stk. 1, nr. 3 innihald – frá at vera ein heimild til (eftir tørvi) at áseta generellar reglur fyri fiskiskapi hjá fiskiførum á fiskileiðini til at vera ein heimild, at áseta og útluta fiskirættindi?
- hvar í lógini framgongur at bólkar av politikkarum uttanum løgtingið við støði í § 9 eru heimilaðir at taka avgerðir um hvørjir skipaeigarar skullu hava hvat og hvussu nógv?
- hvar í lógini framgongur at bólkar av politikkarum uttanum løgtingið við støði í § 9 eru heimilaðir at fremja tað diskriminatión sum framgongur av Kunngerð nr. 85 frá 8. juni 2011?
- hvar í lógini framgongur at bólkar av politikkarum við støði í § 9 er heimilaðir at flokka Athenu, Enniberg, Artic Viking, Ran, Brestir, Ametyst, Jákup B, Oknina, Líðhamar, Gordrúgvan, Norðheim v.m. í ein og sama bólk í fiskiskapi í føroyskum sjógvi?
Neyvan er nakar ósamdur við greiðu taluna hjá Høgni Hoydal um skilnaðin millum lóggevandi og útinnandi valdið og at kunngerðir skullu hava heimild í lóg, men alt hetta, hevur einki virði, um semja ikki eru um, hvat lóggevin hevur lagt í einstøku kunngerðarheimildina. Um hesi viðurskifti ikki er greið, so hava vit lógleysar tilstandir (anarki)
Í novembur 2010 var heimildin í § 9 í lógini um vinnuligan fiskiskap avmarkað til – eftir tørvi – at regulera fiskiskap hjá fiskiførum á fiskileiðini. Í (juni 2011) fevndi heimildin brádliga um, ásetan av fiskirættindum til virðir av hundraðtals milliónum – avrádd av einum bólki av politikkarum uttanum løgtingið.
Bæði kunnu ikki vera røtt
Óli Jacobsen
Argir
Les meira her:


text:
Landsstýrið viðger fíggjarlógina í Klaksvík
Dan Klein --- 09.09.2017 - 08:27
Hvussu tryggja vit framhaldandi og best møguligt ein skynsaman fíggjar- og búskaparpolitikk í søguliga góðum tíðum?
Hetta er millum spurningarnar, sum landsstýrið og samgongulimirnir í fíggjarnevndini hava viðgjørt í gjár og í dag í Klaksvík.
Tað styttist til, at Kristina Háfoss, landsstýriskvinna í fíggjarmálum, skal leggja fíggjarlógina fyri 2018 fyri løgtingið. Í tí sambandi verður skipað fyri arbeiðsdøgum í sambandi við fíggjarlógina fyri 2018 á Hotel Klaksvík.
”Arbeiðsdagarnir í Klaksvík eru ein týðandi liður í fíggjarlógartilgongdini í ár. Vit miðja eftir at røkka nøkrum niðurstøðum um almenna raksturin og íløgukarmin. Okkara greiða mál er at brynja og bjálva Føroyar til framtíðina. Vit eru í søguliga góðum tíðum, men søgan vísir, at búskaparliga skifta árstíðarnar eisini, og eftir vár og summar koma heyst og vetur. Landsstýrið og samgongan hava longu tikið fleiri stig fyri at bjálva okkum búskaparliga, og komandi ár verða enn fleiri stig tikin fyri at brynja føroyska samfelagið til framtíðina,” sigur Kristina Háfoss, landsstýriskvinna í fíggjarmálum.
Tað er ásett í Stýrisskipanarlógini, at fyri 1. oktober á hvørjum ári skal landsstýrið leggja uppskot fram um fíggjarlóg fyri fyri komandi álmanakkaár.


text:
Orð: Konrad Odinsen
Týtt: Edmund í Garði (ørindi 1-5) og Kajfinn Hammer (ørindi 6)
1. Send Honum boð, tí Harra Jesus Krist,
sum frelsa kann og veita sálum vist!
Hann, sum á fold av Guði sendur var,
send Honum boð og frið Hann veitir tær.
2. Send Honum boð, tá hjálp tær tørvar her;
á myrku stund Hann fegin ljós tær ber.
Tá onga leið títt eyga meir kann sjá,
send Honum boð, og brátt er Hann tær hjá!
3. Send Honum boð, tá ivandi tú er’;
ein stund hjá Honum – allur ivi fer!
Tá leiðin tín um táradalin lá,
send Honum boð og hjálp tú brátt skalt fá.
4. Send Honum boð, tá sorgin nívir teg;
alt vónleyst er, tú hómar ongan veg!
Tá trúgvin glapp á allar lutir her,
send Honum boð, sum lívsins trúgv tær ber!
5. Send Honum boð ta vøkru gleðitíð,
tá byrður ber og eydnan brosar blíð!
Tá dagur aftnar yvir deyðans dal,
send Honum boð, sum altíð alt ger væl.
6. At enda boð Hann sjálvur sendir mær;
meg kallar heim til Sabbatshvíld hjá Sær!
Ei meir mær tørvar Honum senda boð,
eg síggi Hann, sum elskaði meg so!


text:
Í dag síggja vit fleiri og fleiri hjúnabond, sum brotna. Fleiri brotin menniskju og fleiri børn, sum hava tvey heim. Men hetta er ikki so løgið, tá man hugsar um, at djevulin ongantíð vil okkum tað besta, men altíð roynir at oyðileggja alt fyri okkum – helst á onkrum øki, har tað rakar fleiri fólk!
Gud skapti mannin og kvinnuna til at vera saman og nørast. Men hetta var ikki einasta ætlanin við hjúnabandinum. Nei, Gud ynskir eisini, at vit sum hjún skulu vera har fyri hvønn annan og arbeiða saman fyri at náa tað málið, sum hann hevur kallað okkum til.
Um vit samanbera hjúnabandið við eitt borðspæl, so veit tann, sum hevur gjørt spælið, akkurát hvussu man spælir tað. Uppá sama máta er tað eisini við hjúnabandinum: Um vit ynskja, at Gud skal vælsigna okkara hjúnaband, so mugu vit eisini stremba eftir at læra Guds reglar, tí Hann er jú tann, sum uppfann hjúnabandið (innsetti tað fyrsta hjúnabandið), og tískil veit Hann akkurát, hvørjar tankar Hann hevði við tí.
Skriva hevur Birita Olsen
Mark. 10:6-9: “Men úr upphavi, (hvørjaferð fólk spurdu Jesus um eitt ella annað, so fór hann altíð aftur til byrjanina, til Guds orginalu plan við hjúnarbandinum. Og tað vil hann eisini, at vit skulu gera – tí sjálvt um vit broyta okkara hugsan um hjúnarbandið, so broytir Gud ongantíð sína hugsan um tað!) táið Gud skapti alt, skapti Hann tey til mann og kvinnu. Tí skal maðurin fara frá faðir sínum og móður síni og halda seg til konu sína, og tey skulu verða eitt hold. So eru tey tá ikki longur tvey, men eitt hold. Tað, sum tí Gud hevur bundið saman, má menniskja ikki skilja sundur.”
Um vit sum hjún halda okkum nær til Gud og veruliga gera okkara besta fyri at spæla eftir hansara reglum, so kemur tað heilt sikkurt at síggjast aftur í hjúnabandinum.
Djevulin er fullvitaður um hetta, og tí roynir hann eisini at gera alt fyri, at vit ikki skulu hava tað hjúnabandið, sum Gud ynskir fyri okkum. Hann roynir altíð at fáa okkum at missa fokus og gloyma, at vit eru á sama holdi fyri at vinna! Hann roynir altíð at venda okkum í móti hvørjum øðrum, steðga upp og ikki ganga frameftir. Til dømis roynir djevulin støðugt at prenta hetta tíðarrákið, har okkara ego er í sentrum, inn í okkum, ”um tað kennist gott fyri teg, so ger tað bara!” – ”If it feels good, do it!”
Ofta er tað lætt at geva djevlinum skyldina, men onkuntíð er tað eisini vit sjálvi, sum forða fyri, at Gud kann fullføra sína ætlan við okkum! Til dømis eri eg onkuntíð blivin ordiliga irriterað inn á okkurt, sum Búgvi hevur gjørt ella sagt, og innast inni havi eg følt Heilaga Andan siga: ”Birita, lat hatta fara og ikki svara aftur eftir holdinum!”, men púra erligt havi eg ikki altíð verið lýðin Heilaga Andanum. Men akkurát sovorið elskar djevulin. Tað hevði verið fantastiskt, um vit altíð høvdu verið so halgaði og ongantíð sagt nakað negativt við okkara maka. Men so leingi, sum vit eru í holdinum, so hava vit brúk fyri Jesusi fyri at blíva enn meiri lík honum. 1. Pæt. 1:16: ”Tit skulu vera heiløg, tí eg eri heilagur.”
Um vit sum hjún halda okkum nær til Gud og veruliga gera okkara besta fyri at spæla eftir hansara reglum, so kemur tað heilt sikkurt at síggjast aftur í hjúnabandinum.
Men hvat eru so Guds reglar fyri hjúnabandið? Teir finna vit sjálvsagt í Guds Orði, Bíbliuni. Har eru fleiri dømir at finna, men til dømis er 1. Korint. 13:4-8a eitt gott útgangsstøði. Oftast hoyrir man hesi versini til brúðarvígslur, men hetta er akkurát líka týdningarmikið fyri tey, ið hava verið gift í fleiri ár:
Kærleikin er langmóðigur, er mildur; kærleikin ber ikki øvund, kærleikin reypar ikki, blásist ikki upp; hann ber seg ikki ósømiliga at, søkir ikki sítt egna, goymir ikki agg, tilroknar ikki hitt illa; hann gleðist ikki yvir órættvísi, men gleðist yvir sannleika; hann breiðir yvir alt, trýr øllum, vónar alt, tolir alt. Kærleikin fellur aldri burtur.
Eg haldi, at hetta sitatið sigur tað eisini so gott, og tí vil eg enda við tí:
”Marriage is not a contest, never keep score. God has put the two of you together in the same team to win!”
-”Hjúnarbandið er ikki ein kapping, so ikki telja málini! Gud hevur sett tykkum í tað sama liðið fyri at vinna!”
Til endans vil eg eisini bara útfordra teg til at praktisera hetta: Hugsa um, hvat tín maki serliga dámar, og ger so tað fyri hann/hana. Kemur tú ikki í tankar um nakað, so eru onkur hugskot her:
- Skriva eitt bræv – ella eitt longri sms enn tað vanliga – til tín maka, har tú við uppmuntrandi orðum lýsir hann/hana, og hvat tær dámar við honum/henni
- Gev eina gávu til tín maka – okkurt, sum honum/henni dámar
- Bjóða tínum maka út, har tit brúka persónliga tíð saman, uttan skermar – til ein gongutúr, biltúr ella eina máltíð
- Ger okkurt fyri tín maka, sum hann/hon vanliga ger (til dømis døgurða, støvsuga, skava kavan av bilinum ella okkurt líknandi)
- Klemma tín maka í minst 1 minutt – um tit sjáldan klemmast, so fær hetta heilt sikkurt smílið fram hjá báðum
Brúðarkalendarin – Komandi brúdleyp
Deil hesa grein


text:
Gjøgnum árini havi eg undrast yvir tolið hjá tónleikarum í høvuðsstaðnum. Hóast lyfti omaná lyfti um spælistøð, er einki komið. Samstundis verða vallir til líkt og ólíkt fíggjaðir úr somu pengakassum, sum kundu havt fíggja eins nógv spælistøð, fyri somu skattapengar úr somu lummum. Okkara.
Ólíka er í Svøríki. Har hava tey spælistøð og almennar spælidagar, serliga tá tjóðardagur er. Svøríki, hvørs størsta útflutningsvøra er tónleikur, hevur tjóðardag 6. juni. Tá er tiltakið Make Music Stockholm.
Men hvat, nú fái eg meyl frá svenskum vinfólki um at rópa varskó á mínum bloggi, tí nú er musikeruppror, tónleikauppreistur, í heimsins fremsta tónleikalandi.
Christina Glaeser eigur og rekur Glaeser PR & Media Production og hevur sent svenskar heimsstjørnur higar tá Listastevnan var. Christina umboðar tónleikarar, sum spæla klassiskt, jazz, blues og fólkatónleik, eisini í filmi og sjónleiki.
Christina skrivar: Hej Birgir! Skriv gärna om det musikeruppror som nu har börjat i Stockholm mot att spela gratis. Det behövs att ni runt i Norden skriver om detta fenomen, där Stockholms stad uppmanar professionella artister att medverka i gratisfestivaler som Make Musik Stockholm utan ersättning.
Svenski tónleikauppreisturin byrjaði um dagarnar í útvarpssendingini Mittimusiken í Sveriges Radio. Har varð greitt frá at mentamáladeildin í Stockholm hevði latið peningaligan stuðul til Make Music Stockholm, sum skipar fyri gratisfestival, har bæði áhugaleikarar og yrkislærd á tjóðardegnum verða boðsend at spæla, uttan samsýning, á pallum um tann heila bý.
- Púra óskammað hava tey lýst eftir operasangarum til Biologiska museet og stjørnugittaristum til stórar framførslur, uttan at rinda eitt oyra í løn, sigur Christina.
Musikerförbundet hevur lagt seg út í málið við frágreiðingum um, hví tónleikarar ikki vilja spæla fyri einki og mæla til boykott av tónleikatiltakinum á tjóðardegnum.
Hóttafall er komið á fremstu svensku útflutningsvøruna, tónleikin. Tíðin er farin frá progg-rörelsen við Hoola Bandoola Band á odda, sum í felag søgdu, at tónleikin, hann skapa vit í felag, og Lill Lindfors, sum eina ferð so fegin sang at Musik ska byggas utav glädje.
- Jo, det stämmer allt, sigur Christina, tá eg nevni hesar gomlu svensku tónleikaligu staðfestingar. - Men skillnaden är att man då gör det gemensamt och själv tar initiativ. Här är det några smarta människor som vill vinna egna poäng på att arrangera en festival på bla professionella ej arvoderade musikers bekostnad. Jag jobbar ofta ideellt men då på eget initiativ!
Jóhannus á Rógvu sigur, at hann er so rørandi samdur. - Vit her á klettunum verða neyvan heldur tikin í fullum álvara, so leingi vit ikki eru ‘verd’ at gjalda nøkur oyru fyri, sigur Jóhannus í stuttari viðmerking í dag til svensku tónleikastøðuna upp undir tjóðardagin har í landinum.
Tiltakið Make Music er eisini í New York, har tað verður hildið 21. juni á hvørjum ári.


text:
Keypmannahavn, 8. november 2017
Tíðindaskriv:
Nú kemur undirvísingarportalurin Norden i Skolen, saman við Norrønu Feløgunum og Norðurlendska Ráðharraráðnum, við eini røð av ókeypis frálærutilfari til miðnám, ið setir sjóneykuna á norðurlendsk mál, mentan, søgu og samfelagsviðurskifti. ’Nýggjari norðurlendsk realisma’ og ’Arktis og ríkisfelagsskapurin’ eru evnini, ið verða leysgivin 6. november 2017 og verða at finna á nordeniskolen.org.
Endamálið við tilfarinum er at geva næmingum í øllum Norðurlondum meira kunning um norðurlendska mentan, mál, søgu og aktuellar samfelagsavbjóðingar.
Tey bæði fyrstu evnini venda sær til undirvísarar í donskum, samfelagslæru, landalæru og søgu við evnunum nýggjari norðurlendsk realisma og við Arktis og ríkisfelagsskapurin millum Danmark, Føroyar og Grønland.
Nordeniskolen.org bjóðar miðnámi vælkomnum
Tilfarið kann heintast á undirvísingarportalinum nordeniskolen.org, sum síðan 2013 hevur bjóðað ókeypis frálærutilfar til lærarar í fólkaskúlanum í øllum Norðurlondum. Í løtuni brúka 10.000 lærarar portalin og Norden i Skolen víðkar nú við tilfari, ið er ætlað miðnámi.
Thomas Henriksen, verkætlanarleiðari, greiðir frá:
"Vit vilja styrkja frálæruna á miðnámi, og geva næmingunum størri vitan um mál, mentan, søgu og viðkomandi samfelagsavbjóðingar í Norðurlondum. Við at taka Norðurlond við í undirvísingina, verður vanliga frálæran styrkt, samstundis sum tey ungu verða brynjað til málsliga og mentanarliga at fáa gagn av teimum mongu møguleikunum og fyrimununum, sum norðurlendska samstarvið hevur at bjóða.”
Arbeitt hevur verið leingi við at gera frálærutilfar til miðnámsútbúgvingarnar, og tí er tað ikki fyrr enn nú, at nordeniskolen.org eisini av álvara hevur nakað at bjóða lærarum og næmingum á miðnámi, hóast møguleikin fyri at knýta vinasambond millum miðnámsflokkar hevur verið til staðar leingi.
Arktis og ríkisfelagsskapurin: Háaktuelt evni í einum broytiligum heimi
Tilfarið um Arktis og ríkisfelagsskapin millum Danmark, Føroyar og Grønland bjóðar lærarum og næmingum spennandi tilfar, ið setir sjóneykuna á sambondini og (valds)viðurskiftini í Arktis.
Samstundis sum veðurlagið broytist, er Arktis nærsagt blivið ”hot”. Nýggjar farleiðir fyriskipaferðsluna skapa væntanir um nýggjar vinnumøguleikar, og tað ger tað meira neyðugt at skilja ríkisfelagsskapin og viðurskiftini millum Danmark, Føroyar og Grønland.
Heimildarøðin ’Rigsfællesskabets historie’ hjá 2016 av donsku Martin Breum og Jakob Gottschau er kjarnin í nýggja frálærutilfarinum, ið eisini umfatar tekstir, greiningar, almenn skjøl, blaðgreinir, kjakíkast v.m. Algongd hugtøk, so sum bleytt og hart vald og hjálandapolitikkur (kolonialisma) gera, at hugtakið er viðkomandi fyri næmingar í øllum Norðurlondum.
Niels Vinther, námsfrøðligur frálæruráðgevi og miðnámsskúlalærari, ið hevur verið við til at gera tilfarið, greiðir soleiðis frá:
"Tilfarið um Arktis og ríkisfelagsskapin millum Danmark, Føroyar og Grønland, kann brúkast bæði í samfelagslæru, landalæru og søgu: Tað gevur gott innlit í hvussu londini eru bundin sínámillum í ríkisfelagsskapinum, og at skilja tey viðurskifti, ið gera seg galdandi millum tjóðir við heimastýri og sjálvstýri. Evnið setir eisini fokus á aðrar trupulleikar í Arktis, t.d. stríðið um Norðpólin millum ríkisfelagsskapin og hini strandarlondini, eitt stríð, ið gerst alt meira viðkomandi sum ísurin í Pólhavinum tiðnar."
Nýggjari norðurlendsk realisma: Veruleikin úr nýggjum sjónarhornum
Tilfarið um nýggjari norðurlendska realismu vendir sær til undirvísingina í donskum, og gevur næmingunum innlit í norðurlendskar bókmentir síðan 2000. Hugt verður eftir vandamálum, so sum sosialur arvur, seksualitetur, evnismisnýtsla, deyði og sálarligar stoytir frá barndóminum – tíðarviðkomandi vandamál, ið verða tikin upp til kjaks saman við uppgávum og skapandi skriviroyndum. Tilfarið kann brúkast sjálvstøðugt, ella t.d. sum partur av tema um realismu ella naturalismu ella sum tekstalesing og -‐greining.
Michael Friis Møller, námsfrøðiligur frálæruráðgevi og miðnámsskúlalærari, sum hevur verið við til at gera tilfarið, sigur:
"Tilfarið um nýggjari norðurlendska realismu kann í frálæruni í donskum geva innlit í ymiskar upplivingar av veruleikanum tvørtur um norðurlendsk landamørk – upplivingar, ið lata upp fyri áhugaverdum speglingum og sjónarhornum av gerandislívinum og samfelagnum í teimum ymsu norrønu londunum. Tað gevur næmingunum møguleika fyri at fáa innlit í barna-‐ og ungdómslívið í okkara grannalondum, og kanna felags norðurlendsk brøgd."
Tilfarið um Arktis er fíggjað av Nordregio, meðan tilfarið um nýggjari norðurlendska realismu er fíggjað av Nordplus Sprog og Kultur.
Sí tað nýggja tilfarið til miðnámsskúlar her.
Melda teg til her sum brúkari av nordeniskolen.org, og fá støðugt vitan um nýtt frálærutilfar og tiltøk.
Fá meira at vita her:
Thomas Henriksen, verkætlanarleiðari, thomas@fnfnorden.org, tlf. +4526116267


text:
Aftur í ár bjóðar Føroya Sjómannadagur til ein heilt serligan sjómannadag, leygardagin 19. august, við ríkum upplivingum fyri øll.
Í ár er tann stóra ókeypis fiskabuffé-in uppaftur størri Har JFK, Christian í Grótinum og Bakkafrost borðreiða við fyrstafloks mati úr havinum.
Fokus verður sett á framtíðina hjá vinnuni við politiskum orðaskiftum og Hans Hjalti og Pipar & Salt undirhalda.
Øll tiltøk og allur matur er ókeypis og harafturat eru hópin av kappingum við stórum vinningum.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Ingi Samuelsen
14.05.2017 - 21:09
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Forest Green Rovers er ikki eitt heilt vanligt enskt fótbóltsfelag. Tað er tað einasta í heiminum, sum gjøgnumført er umhvørvisvinarligt og veganskt. Í dag gjørdist tað eitt ligafelag.
Tað hendi, tá Forest Green vann 3-1 á Tranmere í finaluni á Wembley um rættin at spæla í ensku liguni – tað vil siga í League Two, sum er fjórovasta deildin í enskum fótbólti.
Lítla felagið kemur frá Nailsworth í Gluchestershire nærhendis Bristol. Gestir, sum koma til heimadystirnar hjá felagnum á The New Lawn skulu ikki rokna við at kunna keypa enskar kjøt pie’s til dystin. Heldur ikki fish and chips. Ella vanligt øl.
Veggie-burgarar eru hinvegin sakin har, og hesir eru vorðnir rættiliga vældámdir millum fjeppararnar, verður sagt.
- Tað er kent, at reytt kjøt er ikki gott fyri avrikini, og tað er heldur ikki ókent, at topp-ítróttafólk lata vera við at eta tað, sigur Dale Vince, sum eigur felagið.
Alt, ið inniheldur kjøt, fisk ella mjólkarúrdráttur er bannað á økinum hjá felagnum. Har er hinvegin ovmikið av løðistøðum til el-drivin akfør, ravmagnið kemur frá sólfangarum, og smáir robottar klippa grasið á vøllinum, skrivar nrk.no.
Tað er Dale Vince, sum er orsøkin til, at Forest Green ikki er sum onnur ensk fótbóltsfeløg. Hann stendur fyri framleiðslu av grønari orku, og sigst vera góður fyri yvir eina milliard krónur.
- Sjálvur eri eg veganari og havi sterkar meiningar um umhvørvi, djóravælferð og fólkaheilsu, sigur Vince við The Sun.
Nú hevur hann ætlanir um at byggja ein nýggjan leikvøll, sum skal rúma upp í 10.000 áskoðarum, og tað verður fyrsti leikvøllur, ið verður bygdur úr timbri allur sum hann er.
Vince tók yvir ognarskapin í felagnum í 2010 og fór beinanvegin í holt við at gjøgnumføra sínar egnu hugmyndir í felagsrakstrinum. Longu árið eftir gjørdist hann søga í miðlunum, tá hann bannaði øllum reyðum kjøti á økinum hjá felagnum.
Tað var felagið sjálvt, sum tók samband við ríkmannin, tí felagið var í álvarsligum fíggjarligum trupulleikum, og í vanda fyri at fara á húsagang.
Við hansara bakgrund og áhugamálum, var felagsnavnið Forest Green hóskandi hjá Vince, tá hann fór inn í fótbóltsheimin, og frá byrjan av vóru ætlanir hansara veganskar.
Og tá Forest Green spældimóti Lincoln 1. november 2014, var tað at rokna sum fyrsti dystur í søguni við einum veganskum felag.
Nú er kósin sett móti The Championship, segði Dale Vince undan dystinum móti Tranmere á Wembley í dag.
The New Lawn hevur pláss fyri 5.141 áskoðarum, Býurin hevur alment 5.794 íbúgvar, so pláss er fyri stórt sæð øllum. Talan er eisini um tann minsta býin, sum nakrantíð hevur havt lið í professionellu liguni.
Forest Green var eisini í playoff-finaluni í fjør, men tapti tá fyri Grimsby.


text:
An event every week that begins at 8:00pm on fredag, repeating indefinitely
Fríggjakvøld kl. 20 er møti við tónleiki, lovsangi og einum boðskapi úr Guds orði. Onkuntíð greiðir onkur frá sínum upplivingum saman við Harranum. Eftir møtið finnur tú altíð onkran at práta við yvir einum drekkamunni.
Um summarið og um jólatíðir er einki fríggjavkøldsmøti, av tí at fleiri fólk eru í feriu heima í Føroyum.
Møtini sunnudag verða hildin alt árið uttan steðg. Á kallendaranum kanst tú síggja hvat verður á møtinum.


text:
Richard Nixon
Richard M. Nixon (føddur 9. januar 1913 í Yorba Linda, Kalifornia – 22. apríl 1994 í New York City), var amerikanskur politikari og 37. forseti USA frá 1969 – 1974. Hann er tann einasti amerikanski forsetin sum hevur valt at leggja frá sær. Hann legði frá sær tá tað gjørdist greitt at Kongressin ætlaði at reisa ríkisrættarsak moti honum fyri politisku Watergate-gøluna.
Gongdin til ríkisrættarmálið móti Richard Nixon byrjaði í oktober 1973 í Umboðsmannatinginum, har Umboðsmannatingið bleiv samt um at seta fram uppskot við trimum ákærum móti Nixon. Hetta vóru ákærur, sum komu av Watergate-gøluni, har harkalið frá Republikanaranum høvdu brotið inn í Watergate kontórbygningin í District of Columbia, har Demokratarnir høvdu høvuðssæti. Innbrotið í Watergate-kontórbygningin í Washington fór fram 17. juni 1972, men ikki fyrr enn í oktober 1973 var málið komið so tætt at forsetanum, at Umboðsmannatingið byrjaði at kanna eitt møguligt ríkisrættarmál ímóti Nixon.
Hóast Republikanararnir høvdu meirilutan í Umboðsmannatinginum, so var stemningurin vendur so nógv ímóti Nixon, at har fór allarhelst at vera meiriluti fyri ákærunum ímóti honum. Tískil valdi hann tann 9. august 1974 at siga seg úr forsetaembætinum, og harvið endaði ríkisrættarmálið móti honum, áðrenn tað var byrjað.[1] Eftir at Richard Nixon hevði lagt frá sær, var tað varaforseti hansara Gerald Ford, ið tók við sum forseti. Og bert góðan mánað eftir, at Gerald Ford var fluttur inn í Hvítu Húsini, valdi hann at náða Nixon í Watergate-ákærunum ímóti honum.[2]


text:
Lestrarvegleiðing
Hvat kunnu lesandi brúka lestrarvegleiðingina til?
Lestrarvegleiðing er
- at vera tøk/ur hjá lesandi til persónliga vegleiðing um lesturin og fíggjarligar, sosialar og persónligar trupulleikar í sambandi við lesturin ella sum ávirka lesturin
- at ávísa fólki við breki ella øðrum tarni til hjálparamboð og serundirvísing
- at kunna um rættindi og skyldur í samband við lesturin
- at vísa á grundleggjandi lestrartøkni, notattøkni, innlæringarhættar og arbeiðsvanar
- at kunna um reglur og møguleikar at fáa fíggjarligan stuðul og bústað
- at kunna um lestrarleið, valfak og víðari lestur
Lestrarvegleiðingin kann millum annað hjálpa tær um
- tú ynskir hjálp við at leggja skúlagongdina/lesturin til rættis
- tú fegin vilt í starvsvenjing ella eitt skifti uttanlands
- tú ikki stendur eina próvtøku ella verður sjúk/ur í samband við eina próvtøku
- tú skalt í barnsburðarfarloyvi
- tú umhugsar at fara í farloyvi
- tú stendur í stað við einum størri skrivligum arbeiði
- og mangt, mangt annað...
Lestrarvegleiðarin kann hjálpa tær við:
- kunning um allar útbúgvingar - herundir:
- reglur fyri upptøku og freistir
- almenn upplýsing um bygnaðin av útbúgvingum
- at fáa skil á teimum reglum og mannagongdum, sum eru galdandi á tíni útbúgving
- skeiðslýsingar, valgreinir o.a.
- avriksflutningur av fakum / góðskriving av lestrartíð og próvtøku, sum vunnin eru aðrastaðni
- útbúgvingarstuðli - herundir:
- møguleikar fyri at fáa lestrarstuðul
- mannagongdir í hesum sambandi
- grunnar at søkja um stuðul úr
- vegleiða um krøv til lestrarvirksemi frá útbúgvingarstuðulsskipanunum
- lestur - herundir:
- at leggja lesturin til rættis og fáa yvirlit yvir lestrargongdina
- lestrarteknikkur og lestrarvanar
- lestrarmøði
- ymiskir møguleikar, sum kunnu lætta um lesnað
- møguleikar fyri lestri í útlandinum
- lestrarskift og flyting ímillum skúlar
- framtíðarætlanum/starvsynskjum - herundir:
- Hvat vilt tú við tíni útbúgving?
- Prát um framtíðar starvsmøguleikar og kanska hjálp við at finna størv eftir loknan lestur
- próvtøkur - herundir:
- at finna eina loysn í samband við eina falna próvtøku
- próvtøkuangist – eg missi takið á støðuni í samband við próvtøku. Hvat skal eg gera?
- annað - herundir:
- einum práti, um alt ikki gongur sum tað skal ella um okkurt er, sum tú ivast í
- farloyvi - t.d. í sambandi við barnsburð ella sjúku
- møguligan lestrarsteðg
- umsóknir o.ø. skrivligum áheitanum
- umsóknir um ymisk undantaksloyvi
- eftir- og víðari útbúgvingar
- undirvísing og skeið av ymiskum slag
- klagur í sambandi við royndir og annað
Eisini kann tann lesandi fáa vegleiðing m.a. um fakliga innihaldið í útbúgvingunum, námsskipan, akademiskt arbeiðslag, hvussu tann einstaki lesandi kann leggja lesturin til rættis, lestrarlív og trivnaðarspurningar.
Lestrarvegleiðararnir á deildunum kunnu veita stuðul og hjálp í persónligum spurningum í sambandi við útbúgvingina, men vegleiðararnir kunnu ikki taka ábyrgdina á seg av at vegleiða fólki um álvarsligar persónligar ella sosialar trupulleikar. Í tílíkum føri verður víst víðari til hjálp uttanfyri Setrið. Er talan um slíkar trupulleikar, vinaliga skriva til: studvegl(at)setur.fo.
Er talan um víðari lestur í øðrum londum, verða lesandi biðin um at seta seg í samband við Altjóða Skrivstovuna á Fróðskaparsetrinum: ask(at)setur.fo.
Ivast tú í, um tað er tað vert at seta teg í samband við lestrarvegleiðingina? Svarið er: Heldur venda sær til ein lestrarvegleiðara eina ferð ov nógv enn einaferð ov lítið.
Her eru dømi um støður, tú kanst vera í, har tú kanst vera í iva um, um lestrarvegleiðingin kann hjálpa tær:
- Tað kennist kanska eins og tú ert við at steðga upp í útbúgvingini.
- Tú kanst hava mist motivatiónina.
- Tú kanst hava avriksótta.
- Tú ert kanska í eini fíggjarliga trongdari støðu.
- Tú kennir teg happaðan av onkrum á Setrinum o.m.a.
Tú kanst altið søkja vegleiðing - antin tað er av persónligum ella øðrum ávum. Minst til, at einki er ov smátt ella ov stórt til at tú kanst venda sær til ein lestrarvegleiðara.
Lestrarvegleiðarin kann sjálvandi ikki persónliga hjálpa tær við øllum, men tú kanst fáa hjálp til sjálvhjálp - og har, sum lestrarvegleiðarin ikki kann hjálpa tær, kann hann ella hon aloftast vísa tær víðari til onnur, sum kanska kunnu.
Eingin orsøk er til óttast fyri, um tú spillir tíðina hjá lestrarvegleiðaranum. Tey eru har til tað sama. So halt teg endiliga ikki aftur við at venda tær til lestrarvegleiðaran.
Ja, lestrarvegleiðararnir hava tagnarskyldu - tó við undantaki av, um tey staðfesta próvtøkusvik.
Ein samrøða hjá einum lestrarvegleiðara kann fara soleiðis fram:
- Tú hittir lestrarvegleiðaran í einum vegleiðingarrúmi, har tit kunnu sita í friði og náðum og tosa opið saman
- Tú kanst vænta eina samrøðu, ið tekur nakrar fáa minuttir og upp til ein tíma ella meira
- Tú kanst fáa íblástur og nýggj innspørk, soleiðis at tú sjálv/ur kanst arbeiða við tínum lestrarvali
- Tú fært hættir og amboð í at velja – men vegleiðarin velur ikki fyri teg
- Tú kemur eitt stig á leiðini
- Og tú ert altíð vælkomin aftur til vegleiðingina
Vinaliga trýst á leinkini í høgramenu'ini at fáa nærri at vita um, hvør er lestrarvegleiðari á hvørjari deild og um upplatingartíðir hjá lestrarvegleiðarunum á ymisku deildunum.


text:
Bernard Longley
Bernard Longley (f. 5. apríl 1955 í Manchester), erkabiskupur í Birmingham, er kendur sum ein sera virkin persónur innan altjóða kirkjuligt virksemi (økomeniskt arbeiði) og hevur sera góð viðurskifti við protestantisku kirkjuna og ymsar trúarbólkar í Bretlandi. Bænadikt pávi XVI hevur útnevnt Bernard Longley til nýggjan erkabiskup í rómverskkatólsku Kirkjakirkjuni. Erkabiskupurin hevur áður verið hjálparbiskupur hjá katólska erkabiskupinum í Westminster. Hann avloysir Vincent Nichols sum erkabiskup í Birmingham. Fyrr í 2009 varð Nichols settur í embæti sum kardinalur í Westminster fyri Murphy O’Connor. Westminster er hægsta fyrisætið hjá katólsku kirkjuni í Onglandi og Wales.


text:
Gjald skal latast til landskassan av skrásetingarskyldigum motorakførum heimahoyrandi her á landi og av síðu- og viðfestum vognum til hesi.
Vektgjald verður at rinda av øllum gjaldskyldugum akførum. Av gjaldsskyldugum akførum, ið eru lagað til at nýta aðra drívmegi enn bensin, verður harumframt rindað eitt útjavningargjald.
Um vektgjald
Vektgjald verður tilskrivað tvær ferðir um árið, og fellur til gjaldingar 2. januar og 1. juli. Verður gjaldið ikki rinda rættstundis, kann Akstovan áleggja eitt mánaðarligt áminningargjald á kr. 150,-. Áminningarskriv verður sent tvær ferðir í hvørjum hálvári, og er vektgjaldið tá ikki goldið, verður skriv sent til løgregluna um at taka nummarspjøldrini.
Upphæddin verður ásett eftir nýtslu, vekt og drívmegi.
Gjald umvegis heimabankan
Um goldið verður umvegis heimabankan skal ein gera soleiðis:
Far inn á flytingar, vel inngjaldskort. Tøppa upphæddina inn, og tøppa síðani tølini, sum standa niðast á inngjaldskortinum inn. Legg til merkis at 71 stendur inni frammanundan.
Um eigarin hevur GS-avtalu við peningastovnin, má nýggj avtala leggjast inn tá akfarið skiftir eigara.
Umhvørvistalvan er galdandi fyri akfør sum eru skrásett eftir 1. januar 2017
Vektgjaldstalvan er galdandi fyri akfør sum eru skrásett áðrenn 1. januar 2017
Persónbilar, hýruvognar, motorsúkklur og bussar verða roknaðir eftir eginvekt.
Vøruvognar, lastvognar og legu og viðfestisvognar verða roknaðir eftir heildarvekt.