text:
Kreationisma er teoriin um at menniskja, jørðin og restin av alheiminum varð upprunaliga skapað heldur enn tilvildarliga sprongt frá ongum til eina tilvild.
Vit liva á einum lítlum og sera vælgjørdum sjálvstýrandi rúmdarfari. Saman við yvirlivan, sigri og deyða eru vit vitnir til vakurleika, luktir, kærleika og tónleik. Hugsa um hetta. Støddfrøði, heimspeki, várið, oyðilegging, landbúnaður, fríggjan, kvasar og tyggigummi, kom alt úr ongum? Tilvildarliga formað?
Av øllum ættarliðunum sum enn hava livað á jørðini, eru tað vit, sum hava minst rætt til ikki at leggja merkis til tí stillu nærveruna hjá Vísindaliga Støddfrøðinginum, sum hevur sett alt tað vit skoða í rørslu. Vit áttu at verið full í undran, ikki hástór og skeptisk.
Umleið 3000 ár síðani skrivaði Dávid Kongur í Ísrael (Sálmi 8:4-5) "Líti eg at tínum himni, fingraverki tínum, mána og stjørnum, sum tú hevur fest – hvat er tá maður, at tú minnist á hann, og mannabarn, at tær kemur tað í hug!"


c: text/html

text:
Tjˇveldi hevur ß innanhřsis politiskum fundi sett kommunalpolitikk ß breddan. Allir partar Ý flokkinum, aalstjˇrn, tingmanning, °kisfel°g og kommunalpolitikarar floksins, vˇru umboair ß fundinum.
Umframt mong vikomandi kommunal mßl, bŠi fyri land og kommunur, var komandi fˇlkaatkv°an vigj°rd.
Tjˇveldi slŠr fast, at flokkurin vil tryggja fˇlkarŠi Ý F°royum, og at ta er fˇlkarŠisligur rŠttur at fara ß val.
Tjˇveldi stafestir, at komandi fˇlkaatkv°an als ikki hevur fingi nakra politiska viger, og tÝskil er endamßli vi fˇlkaatkv°uni ikki greitt, hv°rki fyri okkara fˇlkavaldu ella landsins borgarar.
F°rdi politikkurin hjß samgonguni, bŠi pensjˇnspolitikkur og skattapolitikkur, hevur broytt tilverugrundarlagi hjß kommununum. Og tey ßlit, sum fyriliggja um kommunuviurskifti, hava ikki f°rt til nakra politiska niurst°u, og tÝ metir flokkurin, at spurningurin um ein komandi kommunubygna ikki er b˙gvin til st°utakan.
Borgarin hevur rŠtt til at vita, hv°rjar Štlanir og hv°rjar avleiingar kommunusamanlegging hevur vi sŠr.
Tjˇveldi mŠlir tÝ til, at ßvirkan og avleiingar greitt vera lřstar, ˇansŠ hv°r politisk kˇs verur stungin ˙t Ý korti fyri kommunurnar Ý F°royum.
Tjˇveldi mŠlir endaliga til, at samgongan s°kir breia semju ß komunalpolitiska °kinum, Ý stain fyri sum n˙ at fara fram eftir fummum til ˇhepnar avleiingar fyri borgarar, land og kommunur.
Tjˇveldi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bláa Bylgjan gjørt nýggja avtalu við Maverick
26. Jan 2015
Um vikuskiftið gjørdu partarnir avtalu sum inniber, at samstarvið millum Bláu Bylgjuna og Maverick heldur fram í 2015. Partarnir hava samstarvað...
les meir
Reglar fyri Bylgju Cup 2014 (Vaksin)
28. Des 2014
Her eru reglarnir fyri, hvat ikki er loyvt í Bylgju Cup hjá teimum vaksnu.
les meir
Reglar fyri Bylgju Cup 2014 (Yngru deildir)
27. Des 2014
Málverjin hevur loyvi at brúka hond upp til og við U14. Í U14 hevur málverjin ikki loyvi at taka bóltin, um viðleikari leggur bóltin aftur....
les meir
Soleiðis spæla Vaksin sunnudagin
27. Des 2014
Bólkarnir eru lagdir og kunnu síggjast her:Bólkur 1: Kl. 16.00Til KÍWonderboysForbrydarnirViðingarBólkur 2: Kl. 16.36Blackburn Ji Sung-Park The BusEiðis BóltfelagHammer Bólkur 3: Kl. 17.48SmádreingirnirRutinanSlippy GPoeng System...
les meir


text:
200 (rokkbólkur)
200 (Tveyhundrað) er ein føroyskur rokk og punkbólkur. Navnið kemur av tí at limirnir í bólkinum eru 200 % fyri loysing. Bólkurin var stovnaður í 1996, tá ein samlingsfløga "Rock í Føroyum 2" av ymiskum tónleiki í Føroyum, skuldi innspælast. Limirnir í bólkinum eru; sang og gittar Niels Arge Galán, bass Mikael Blak, sum eisini spælur í norðurlendska bólkinum Yggdrasil, og trummur Uni Árting. Áðrenn spældu teir allir í einum øðrum bólki sum æt "Mold". Men tá bólkurin "Mold" var upploystur, valdu Niels Arge Galán, Mikael Blak og Uni Árting at satsa uppá bólkin "200".
Sangirnir hjá 200 eru allir á føroyskum og eru merktir av skemti og sjálvsironi. Sangurin "Muscleman Blað", sum var ovast á føroyska hitlistanum í fleiri vikur, snúði seg um homoseksuelitet, og her talaði bólkurin at ágangi ímóti teimum samkyntu. Bólkurin kom fram á almenna pallin í ár 2001 í kappingini "Prix Føroyar" og gjørdist kendir bæði í Føroyum og Íslandi eftir hetta. Á Ólavsøku 2005 hevði Norðurlandahúsið, í teirra ólavsøkuframsýning, eitt 2,9 metur høgt roterandi papmaché listaverk, sum var ein fokk jú fingur, og 200 brúkti hetta listaverk sum dekoratión á teirra palli á konsertum.[1].
Fløgan Vendetta varð av allscandinavian.com kosin Besta fløguútgáva í Skandinavia 2012.[2]
Innihaldsyvirlit
Konspiratión[rætta | rætta wikitekst]
Eftir framførsluna á G! Festivalinum í 2005 við papmasché fokk jú fingrinum, var ein mynd at síggja á Nym.fo, sum er ein føroysk dagdvølja á netinum við skemti og øðrum, sum vísti 200 á Gøtusandi og eina náttúru mynd frá Mykinesi. Mykines myndin vísti ein stóran klett, sum lættliga kundi líkst einum fokk jú fingri. Hugsast kann, at tað var har frá, at Niels og hinir báðir limirnir í bólkinum fingu íblástur til at gera ein stóran fokk jú fingur.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2001 200%.
- 2005 Viva la Republica.
- 2006 Graceland.
- 2008 200 Decibel.
- 2009 Stokkhólmssyndromið.
- 2012 VENDETTA!.
Umframt[rætta | rætta wikitekst]
- 1997 Rock í Føroyum 2 skering 7.
- 2001 Prix Føroyar 2001 skering 8.
- 2002 Tutl 25 ár – Live 2002 skering 7.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Rethinking-nordic-colonialism.org, Mynd av umrødda listarverki í Norðurlandahúsinum
- ↑ Planet.fo Besta fløgan er føroysk
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
- Heimasíða hjá 200.
- MySpace síða hjá 200.
- Lyricwiki - Sangtekstir hjá 200.


text:
Fríðrikur (krúnprinsur)
Fríðrikur Krúnprinsur (Frederik André Henrik Christian), (føddur 26. mai 1968 í Keypmannahavn) er krúnprinsur av Danmark, sonur Margrethu II Drotning og Heindrik prins (Prins Henrik). Fríðrikur krúnprinsur er giftur við Krúnprinsessu Mary og saman eiga tey fýra børn, tann elsti er Prins Christian av Danmark.
Innihaldsyvirlit
Børnini hjá Fríðrikki Krúnprinsi og Mary Krúnprinsessu[rætta | rætta wikitekst]
- Christian Valdemar Henri John, føddur hin 15. oktober 2005.
- Isabella Henrietta Ingrid Margrethe, fødd hin 21. apríl 2007.
- Vincent Frederik Minik Alexander, føddur hin 8. januar 2011, kl. 10.30 (tvíburður).
- Josephine Sophia Ivalo Mathilde, fødd hin 8. januar 2011, kl. 10.56 (tvíburður).
Útbúgvingar[rætta | rætta wikitekst]
Hann varð útbúgvin Cand.scient.pol. í 1995 eftir at hava lisið á Århus Univeristet og á Harvard í USA. Krúnprinsurin hevur tænt í danska herinum, flogvápninum og í sjóverjuni. Hann er offiserur í øllum trimum vernum. Í 2010 varð hann útnevndur Kommandørur í Sjóverjuni og Oberstur í Herinum og Flogvápninum.
Ítróttamaður[rætta | rætta wikitekst]
Krúnprins Fríðrikur er eisini ítóttamaður. Hann íðkar kappsigling í bátasløgunum Dreki og Farr 40. Hann hevur luttikið við DM, EM og HM. Til EM í 2003 gjørdist hann nummar fýra, á DM 2011 lá hann á einum øðrum plássi nærum alla kappingina, men endaði tó á einum fjórðaplássi.


text:
Hjálp:Innihald
Wikipedia er ókeypis alfrøði, sum verður skrivað av nógvum fólki saman um heimin allan. Greinarnar niðanfyri innihalda leiðbeining og upplýsingar um lesing, skriving og luttøku í Wikipediasamfelagnum.
Vilt tú hava hjálp, sum eisini kann brúkast til systurverkætlanir okkara, sí so Wikipedia brúkaravegleiðingina (á enskum). Eftir 2. desember 2013 ber til at nýta VisualEditor at rætta við á tí føroysku Wikipediuni. Sí vegleiðingina til hvussu ein rættar við VisualEditor (á føroyskum).
Innihaldsyvirlit
Hvussu geri eg tað?[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini: Wikipedia-Hvussu, um tú vilt síggja eitt fullfíggjað yvirlit.
Soleiðis brúkar tú Wikipedia[rætta | rætta wikitekst]
- Soleiðis kannar tú Wikipedia
- Soleiðis tekur tú Wikipedia-innihald niður
- Soleiðis leitar tú eftir eini grein
- Soleiðis brúkar tú kjaksíðurnar
- Soleiðis brúkar tú síðuna, Seinastu hendingar
- Soleiðis brúkar tú Related Changes page???
- Soleiðis brúkar tú knøttin, Far til
- Soleiðis ritar tú inn
- Soleiðis gert tú innstillingar (Meta-Wikimedia version)
- Soleiðis fært tú samband við okkum
- Soleiðis granskar tú við Wikipedia
Soleiðis broytir tú Wikipediasíðu[rætta | rætta wikitekst]
- Vegleiðing
- Brúkaravegleiðing til VisualEditor (á føroyskum). VisualEditor er ein nýggjur einfaldari máti at frætta Wikipedia, hann verður tikin í nýtslu á føroysku Wikipediu fyrst í desember 2013.
- Soleiðis ritstjórnar tú eina síðu, umfatar markasmálutir. Tú kanst spæla við broytisíðum í sandkassanum.
- Soleiðis byrjar tú eina nýggja síðu
- Soleiðis brúkar tú flokkar
- Soleiðis brúkar tú myndir (og myndapolitikkin)
- Soleiðis brúkar tú ávísingarsíður
- Soleiðis brúkar tú talvur
- Soleiðis brúkar tú formar (og teir tøku formarnar)
- Soleiðis leggur tú fílur upp til Wikipedia
- Soleiðis leggur tú kókiplátutekst afturat
- Soleiðis gert tú siður til evni við fleiri, ymiskum merkingum
- Soleiðis nýnevnir (flytur) tú eina síðu
- Soleiðis strikar tú síður/myndir/flokkar
- Soleiðis slóðar tú til Wikipedia-greinar á øðrum málum
- Soleiðis slóðar tú til systurverkætlanir
- Soleiðis fert tú aftur til eina eldru útgávu av einari síðu
- Soleiðis broytir tú eina grein, sum er so long, at tú ikki fært ritjórnað
- Soleiðis broytir tú við útvortis telduforriti
- Soleiðis gert tú støddfrøðiligar formlar við TeX
- Soleiðis gert tú tekning til síður
- Soleiðis verjur tú/verjur tú ikki síður (bert administratorar)
Kunning og keldur til íkastarar[rætta | rætta wikitekst]
- Ofta settir spurningar
- Politikkur og stevnumið fyri íkastarar
- Orðalisti yvir vanlig Wikipedia-orð
- Stíl- og hvussugerieg-skrá
- Hvussu skrivi eg eina frálíka grein
- Almennar økisnavnakeldur
- Stílvegleiðing
- At stuðla við greinum uttan fyri títt egna móðurmál
- WikiProjects, skrivi- og stílrættingarlinjur til ávísar yrkisgreinir.
- Evnisskrá, eitt savn av slóðum til síður, sum eru hentar, tá tú skalt gera ting á Wikipedia.
Fá samband[rætta | rætta wikitekst]
- Set teg í samband við okkum
- Meginklagur um ymiskt (t.e. ein trupulleiki, ið tekur seg upp á meira enn einari síðu), sum kundi verið umvælt ella umbøtt, men sum tú vil hava hjálp til. Undirhúsið er eisini gott til nýggjar brúkarar við spurningum um Wikipedia ella um tað at ritstjórna Wikipedia. Undirhúsið er eisini ein kjaksíða, har tú kanst spyrja spurningar, sum tú ikki finnur svarið á her ella í OSS (Ofta Settum Spurningum).
- Afturmeldingar um feilir og fyrispurningar um funksjónir
- Wikipedianarar (Wikipedia-brúkarar)
- Meta Wikipedia, eitt síða, sum virkar við síðuna av meginverkætlanini hjá Wikipedia. Her kanst tú kunngera ritroyndir og kjak um evnir, ið knýta seg til Wikipedia.
- Møguleikasíðan, til tá Wikipedia-meginambætarin er óvirkin.


text:
Dagført við myndum
Spenningurin var stórur við Stórá í dag, tá nýggi vøllurin varð tikin alment í nýtslu, og TB skuldi spæla fyrsta landskappingardystin á nýggja vøllinum móti ÍF.
Sjálvt um veðurgudarnir ikki vóru serliga blíðir fyrrapartin og nakað út á seinnapartin í dag, so má sigast, at alt gekk, sum tað skuldi, tá vøllurin við Stórá í dag varð tikin í nýtslu.Klokkan hálvgun tvey varð gjørt av at flyta hátíðarhaldið av vøllinum og út í Ítróttarhøllina í Trongisvági, og júst tá avgerðin varð tikin, gjørdist turt, stilt og heitt.
Hátíðarhaldið byrjaði við góðum horntónleiki frá Tvøroyrar Hornorkestri, sum altíð eru til dystin fús at geva hátíðarhaldum o.ø. ein serligan dám.
Síðani helt Jens Johannesen, formaður í mentunarnevnd Tvøroyrar Býráðs, góða røðu, har hann hugleiddi um nýggjar tíðir, nú farið er av Sevmýri og inn við Stórá at spæla fótbólt. Jens Johannesen ynskti vegna Tvøroyrar Býráð øllum tvørafólki og TB hjartaliga til lukku við nýggja vøllinum og vónaði, at tað fór at gangast væl inni við Stórá.
Andre Dalfoss, formaður í Tvøroyrar Bóltfelag, helt eisini røðu. Andre Dalfoss hugleiddi eitt sindur um stásiligu søgu Tvøroyrar Bóltfelags, og hann segði seg vera ein stoltan formann í dag, nú felagið aftur hevði fingið ein heimavøll at spæla á. Eisini takkaði Andre Dalfoss øllum teimum, sum høvdu lagt nógva orku í arbeiðið at útvega Tvøroyri ein nýggjan fótbóltsvøll.
Tá hendan hugnaliga løtan var liðug, bjóðaði Suðuroyar Ítróttardepil til kaffi í kantinuni, áðrenn farið var til gongu vestur á vøllin, har Kristian Olsen sparkaði fyrsta sparkið.
Og so byrjaði dysturin millum TB og ÍF. Her stóð nógv upp á spæl, tí ikki bert var hetta fyrsti dysturin á nýggja vøllinum við Stórá, men so sanniliga hevði TB eisini brúk fyri at fáa stig, um munurin millum niðastu liðini og liðini í miðjuni á støðutalvuni ikki skuldi gerast ov stórur.
Og eisini her gekk tað, sum tað skuldi fyri TB. TB vann dystin 1-0 og fekk 3 stig. Samanumtikið var hetta eitt rættvíst úrslit. TB spældi væl í fyrra hálvleiki,og kundi við eitt sindur av hepni fingið bæði 2. og 3. málið í fyrra hálvleiki, og sjálvt um ÍF hevði bóltin meira enn TB í seinna hálvleiki, so megnaðu teir ikki rættiliga at spæla seg ígjøgnum sterku TB verjuna.
Hinvegin royndi TB seg við skjótálopum, sum í fleiri førum kundu havt givið mál. TB spælararnir vístu aftur í dag rættan stríðsanda, og allir spælararnir eiga rós uppiborið fyri eitt einastandandi liðavrik.
Sigursmálið hjá TB gjørdi Dimitrie Jankovic.
Niels Petersen royndi seg í dag sum fótbóltsfrásøgumann fyri Kringvarpið. Við sær sum viðmerkjara hevði hann Jón Johannesen, og um hesir skulu hava karakter fyri dygd, so stendur 12 talið rimmarfast.
Tíðindamyndina hevur Annika Eidesgaard tikið. Hetta er fyrsta málið, sum er skotið á vøllinum, eftir at hann alment varð tikin í nýtslu.
TB seldi lutaseðlar við Stórá í dag. Seðil nr. 19980 vann atgongumerki til TB veitsluna, seðil nr. 8084 og 8458 vunnu 1 ks. sodavatn hvør.
Myndirnar niðanfyri tók Dennis Holm
Veitst tú okkurt áhugavert í Suðuroynni, boða okkum frá á webmaster@sudurras.fo


text:
Toppont
Toppont (frøðiheiti - Mergus serrator), eisini kallað stikkont, sagont ella tannont, hevur langt og klænt nev, so klænt, at rípur fáa ikki verið inni í tí, og har eru so spískar taggur í staðin. Steggin er sera skjórutur. Høvdið og ovasta á hálsinum er svart við sterkum grønum dámi, hálsurin niðari hvítur, bringan brún við svørtum blettum. Annars er hann mest flekkutur av hvítum og svørtum og gráum. Síðurnar eru gráskjónv utar og búkurin hvítur. Bøgan er mest morflekkut, men við hvítum litum á veingjunum og hvít í neðra. Bæði steggin og bøgan hava ein stóran topp aftur úr nakkanum. Um summarið líkist steggin bøguni.
Toppontin eigur her og har í Føroyum, stundum nærindis sjónum, stundum í tílíkum støðum sum villdunna. Eggini eru fyri tað mesta 8-10, hendir seg upp til 12. Ungarnir eru reyðbrúnir um vangar og háls, annars morflekkutir omaná, hvítir í neðra. Um samdøgur gamlir fara teir úr reiðrinum, og tað er ótrúligt, hvat eitt so lítið kann vera raskt og kringt. Alin høgar bakkar fara teir uppfyri við eitt hopp, og so skjótt teir eru komnir í ánna, duga teir at kava og taka sær maðkapirrur. Men í áum og vøtnum verða teir ikki gamlir, mamman fer til sjós við teimum, og har síggjast tey, um enn ótøtt, allan veturin. Floygdir ungar eru littir sum bøgan.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Grindadráp
Grindadráp í Føroyum hava óivað verið løgfest líka frá fyrstantíð. Øll mannagongdin í eini grind hevur enn á døgum støði í hinum gomlu norsku landslógunum, serliga hini Eldru Gulatingslógini, seinni Yngru Gulatingslógini, til Landslóg Magnusar Hákunarsonar Lógbøtara tók yvir í 1271. Longu tá hava eftir øllum at døma verið føroyskar serlógir fyri landbúnaðarviðurskifti, og tað sæst aftur í hini føroysku serlógini Seyðabrævinum frá 1298, ið eitt nú eisini snýr seg um hvalaveiði. Seinni kom Norska Lóg Kristjans fjórða í 1604, síðan Norska Lóg Kristjans fimta í 1688. Hesar lógir vóru í gildi til 1832, tá ið grindakunngerðin gjørdist føroysk serlóg. Serlógin er síðan endurskoðað og lagað til samfelagsmenningina í árunum 1857, 1872, 1909, 1940, 1955, 1986, 1993, 1995, 1998 og 2013.[1] Allar lógir og kunngerðir eru savnaðar í einum bóklingi frá ár 2000: "Hvalir og grind. Hvat sigur lógin? Eitt kunngerðar- og lógarsavn". Í útgrevstrum úr víkingaøld eru grindaleivdir funnin, og prógvar hetta, at norðbúgvar hava dripið grind, síðan teir komu higar og settu búgv um ár 800. Dentur skal verða lagdur á, at føroyingar enn á døgum ikki drepa grind til vinnulig endamál. Øll kunnu fara í grind, óansæð hvør borgarliga vinna teirra enn er. Tó krevur grindalógin frá 2013 í §18, at tann ið avlívar hval, skal hava: sitat: luttikið á skeiði, har hann fær kunning og upplæring um grindareiðskap, drápsháttin, deyðseyðkenni og lóggávuna um hvalaveiðu.
Føroyingar fara í grind við tí føroyska árabátinum ella maskinbátinum, sum teir vanliga fara til útróður við. Eisini er vert at hava í huga, at grind í øllum grindaumdømum síðan fyrst í 19. øld verður býtt javnt eftir, hvussu stór húskini eru. Heldur ikki verður grindin viðgjørd á virki við handilsligum endamáli, men alt verður hagreitt heima við hús, annaðhvørt nýtt beinleiðis í sjálvum húsarhaldinum ella lakasaltað til døgurðamat hjá langfaraskipum.
Eingin árlig kvotuveiða er, heldur eingin avmarking, hvussu nógv grind skal verða dripin, men tá ið sýslumaðurin heldur, at nóg nógv grind er dripin eina ávísa tíð eitt ávíst stað, ber tað til at seta forboð fyri at drepa grind í einum grindaumdømi. Men tað ber eisini til at bjóða øðrum grindaumdømum grindina, har longur er ímillum grindirnar, og teimum tí trýtur grind. Hesi grindaumdømi skulu tá gjalda tær útreiðslur, sum standast av drápinum, til dømis at rudda upp eftir drápið. Tey góðu grindaárini er vanligt at seta forboð fyri at drepa grind í einum grindaumdømi. Í góðum grindaárum kann forboð setast fyri at drepa grind í upp móti helminginum av grindaumdømunum frá 14 døgum upp í eitt hálvt ár.
Grindahvalur hevur allar tíðir verið virðismikið tilfeingi til matna hjá føroyingum, umframt til ljós og hita og annað mangt fyrr í tíðini Døglingalýsi var eisini nýtt til útvortis viðgerð av t.d. forkølilsi og øðrum sjúkum. Í trongum tíðum hevur hvalur verið bjargingin hjá mongum húsarhaldi. Tað hevur verið umráðandi at fáa hetta tilfeingið til høldar.
Góðkendar hvalvágir[rætta | rætta wikitekst]
Tað eru 24 hvalvágir, ið eru góðkendar til grindadráp í Føroyum sambært § 13 í Kunngerð um grind:
- Norðoyar:
- a) Klaksvík, á sandinum niðan fyri Víkarnar.
- b) Viðvík, á sandinum.
- c) Hvannasund
- Eysturoy:
- a) Fuglafjørður, á sandinum.
- b) Funningsfjørður, inni í ósanum.
- c) Syðrugøta.
- d) Norðragøta, á vestara arminum niðan fyri kirkjugarðin og á sandinum norðanfyri.
- e) Norðskála, í Møðstøðukrókinum ímillum Stórá og Garðsenda og undir kirkjuni.
- Streymoy:
- Vágoy:
- a) Miðvágur, á sandinum.
- b) Bøur, á sandinum.
- c) Sandavágur, á sandinum.
- ) Sandoy:
- Suðuroy:
- a) Øravík, á sandinum.
- b) Trongisvágur, á sandinum.
- c) Hvalba, Lítlabergssandur, í Nesi og Hvalbiarsandur.
- d) Vágur
- e) Fámjin
Djóravernd[rætta | rætta wikitekst]
Veiði- og drápshátturin hevur lagað seg eftir teimum verandi umstøðunum fyri at fáa sum mest burturúr, men tað var eisini hugsað um, at alt skuldi ganga skjótt og ruddiliga fyri seg ella við øðrum orðum, at hugsað varð um dýravernd. Tað eru stórar broytingar farnar fram viðvíkjandi grindadrápi. Hesar broytingar kunnu best verða lýstar við ásetingunum í lógini um vernd av dýrum: Um viðferð, § 1, her undir um flutning, § 17, og um avlíving av dýrum, § 8.[2]


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Føroyskt (Faroese)
1961 version
- Og øll mannaættin hevði eitt mál og somu tungu.
- Men tá ið teir nú løgdu leiðina eystureftir,
komu teir fram á ein slætta í Sinears landi og settust niður har.
- Tá søgdu teir hvør við annan: "Komið og latum
okkum knoða tigulsteinar og herða teir væl í eldi."
Soleiðis nýttu teir tigul í staðin fyri grót og
jarðbik í staðin fyri káll.
- Og teir søgdu: "Vit skulu byggja okkum borg og torn, hvørs
tindur røkkur til himins og gera okkum navnframar, so at vit ikki
spjaðast um alla jørðina!"
- Men Harrin steig oman til tess at síggja borgina og tornið,
sum mannabørnini fingust við at byggja.
- Og Harrin mælti: "Sí, teir eru ein tjóð og hava
allir sama tungumál; hetta er fyrsta fyritøka teirra; og
nú man neyvan nakað verða teimum óført, sum
teir finna upp á at gera.
- Komið tí og latum okkum stíga oman og fløkja
tungumál teirra, so at teir ikki skilja málið, hvør
hjá øðrum."
- Tá spjaddi Harrin teir haðan út um alla jørðina,
so at teir lættu av at byggja borgina.
- Tessvegna eitur hon Bábel, tí at har fløkti Harrin
øll tungumál jarðar; og haðan spjaddi Harrin tey
út um alla jørðina.
Plymouth Brethren bible (1948)
- Øll jørðin hevði sama tungumál
og tosaði líka.
- Sum teir nú ferðaðust eystureftir, komu teir
til dal í Sinearslandi og búsettust har.
- Tá søgdu teir hvør við annan: "Komið,
latið okkum gera tigulstein og brenna hann væl!" - Teir
brúktu tigulstein í staðin fyri grót og
jarðbik í staðin fyri kálk.
- So søgdu teir: "Komið, latið okkum byggja okkum
bý, og torn, sum røkkur heilt upp til himmals - latið
okkum soleiðis gera okkum navn, so vit skulu ikki verða spjaddir
um alla jørðina!"
- Men HARRIN kom niður at síggja býin og tornið,
ið menniskjabørnini vóru farin at byggja;
- og HARRIN segði: "Teir eru jú eitt og sama fólk, og
eitt og sama tungumál hava teir allir; hetta er tað fyrsta,
ið teir eru farnir undir at gera, og nú verður einki
teimum óført, hvat teir so seta sær fyri!
- Latið Okkum tí fara niður og blanda tungumál
teirra, so teir skilja ikki málið hvør hjá
øðrum!"
- Soleiðis spjaddi HARRIN teir haðani út um alla
jørðina, og teir góvu uppat at byggja býin.
- Tí fekk hann navnið Bábel; tí har blandaði
HARRIN tungumálini á allari jørðini; og haðani
spjaddi HARRIN teir út um alla jørðina.
Information about Faroese |
Faroese phrases |
Faroese kinship terms |
Tower of Babel in Faroese
Tower of Babel in Germanic languages
Afrikaans,
Alsatian,
Anglo-Saxon / Old English,
Bavarian,
Danish,
Dutch,
English,
Faroese,
Frisian,
German,
Gothic,
Gronings,
Icelandic,
Low Saxon / Low German,
Norwegian,
Palatine German,
Swabian,
Swedish,
Swiss German,
Yiddish
Other Tower of Babel translations
By language |
By language family


text:
1924
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 22. januar - Løgtingsval.
- 26. januar - Petrograd skiftir navn til Leningrad eftir deyða Vladimir Lenin. Býurin skiftir til sítt núverandi navn til Sankta Pætursborg í 1991.
- 27. januar - Vladimir Lenin verður jarðaður í gravhýsi Lenins á Reyða Torginum í Moskva.
- 7. februar - Í USA verða brotsmenn sum hava fingið deyðarevsing, tiknir av lívi við gassi fyri fyrstu ferð.
- 6. apríl - Fasistarnir vinna valið í Italia, við tveimum triðingum av atkvøðunum.
- 4. juli - Ceasar salatin verður uppfunnnin í Tijuana í Meksiko.
- 4. november - Calvin Coolidge verður endurvaldur til forseta USA.
- 24. desember - Albania verður ein republikk.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
André Breton gevur út tað fyrsta manifestið fyri surrealismu.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
- 25. januar - Vetrar OL byrja í Chamonix í teimum fronsku alpunum.
- 4. mai - Summar OL byrjar í París, Fraklandi.
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 21. januar - Benny Hill, enskur skemtari og sangari (d. 1992)
- 3. apríl - Marlon Brando, amerikanskur sjónleikari (The Godfather) (d. 2004)
- 12. juni - George H. W. Bush, amerikanskur forseti
- 14. august - Holger Juul Hansen, danskur sjónleikari (Matador) (d. 2013)
- 16. september - Lauren Bacall, amerikanskur sjónleikari (The Mirror Has Two Faces) (d. 2014)
- 25. august - Truman Capote, amerikanskur rithøvundur og leikskald (d. 1984)
- 1. oktober - Jimmy Carter, amerikanskur forseti
- 7. desember - Bent Fabricius-Bjerre, danskur pianistur og tónasmiður (Olsen Banden sangurin)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 21. januar - Vladimir Lenin, russiskur leiðari av Sovjetsamveldinum (f. 1870)
- 29. januar - Óli Niklái Skaalum, tingmaður (f. 1849)
- 3. februar - Woodrow Wilson, amerikanskur forseti (f. 1856)
- 3. juni - Franz Kafka, kekkiskur rithøvundur (f. 1883)


text:
Monnow Brúgvin
Monnow Brúgvin í Monmouth, Wales er tann einasta av sínum slag av armeraðum brúgvum frá miðøldini, har tornið á brúnni enn er varðveitt. Brúgvin fer yvirum ánna Monnow, umleið 500 metrar frá staðnum, har áirnar Monnow og Wye. Nú er brúgvin bert loyvd fyri fólki, sum eru til gongu og hon er vard á hægsa stigi (Grade one listed buildings). Brúgvin varð bygt í seinna helmingi av 13. øld. Hildið verður, at hon var gjørd liðug í 1272, men ongi skjøl finnast sum prógva tað. Frá 1889 til 1902 var eitt stórt arbeiði gjørt, fyri at varðveita brúnna, og tað eydnaðist.


text:
Viggo Mortensen
Viggo Peter Mortensen Jr. (borin í heim tann 20. oktober 1958 á Manhattan, New York City) er ein amerikanskt-danskur oscarnomineraður sjónleikari, tónleikari, yrkjari, málari og fotografur. Hann er m.a. kendur fyri sín leiklut sum Aragorn í filmunum Ringanna Harri í 2001, 2002 og 2003.
Viggo Mortensen varð borin í heim í New York, men búði á barnaárum sínum eisini í bæði Argentina, Venesuela og Danmark. Mamma hansara er amerikanari meðan faðirin er dani. Han hevur tveir beiggjar, Walter og Charles Mortensen.
Hann var í 10 ár giftur við sjónleikarinnuni Exene Cervenka og saman eiga tey sonin Henry Mortensen.
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Viggo Mortensen á IMDb, The Internet Movie Database.


text:
Vestmanna
Vestmanna er ein bygd í Føroyum, sum liggur á vestursíðuni av Streymoynni. Vestmanna er eisini ein kommuna. Alt sambandið millum Vágar, og floghavnina í Vágum, og restina av Føroyum, gongur um Vestmanna. Áðrenn undirsjóvartunnilin til Vágarnar kom, var atløgubryggjan í Vestmanna brúkt til ferðasambandi sjóvegis millum Streymoynna og Vágarnar. Í Vestmanna er Fiskivinnuskúli, SEV verk, handlar, matstova, og mangt annað.
Í fólkaskúlanum ganga yvir 200 næmingar. Umframt fólkaskúlan er fiskivinnuskúli í bygdini (Føroya Yrkisskúli fyri Fiskiídnað og Havbúnað), Fiskivinnuskúlin kom í 1987, hann er ein gymnasialur skúli, tvs. at næmingarnir sum ganga har fáa eina miðnámsskúla útbúgving.[1] Á fiskivinnuskúlanum ganga vanliga millum 30 og 40 næmingar. Fiskivinnuskúlin flutti inn í nýggj hølir niðri á bryggjuni í mars 2009. Skúlin er har sum gamla ferjulegan í Vestmanna var fyrr.
Innihaldsyvirlit
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Til bygdina hoyra fimm størri fiskifør og nøkur fiskifør undir 20 skrásett bruttotons. Á fjørðinum eru tvær alistøðir og á landi eru tvey flakavirki, harav annað í stóran mun er sláturvirki, sum tekur ímóti og hagreiðir alifisk. Í bygdini er ein útflutningsfyritøka, eitt plastvirki (Vest Pack), skipasmiðja, oljugoymsla, fleiri fyritøkur í byggivinnuni, bilverkstøð og aðrar tænastu- og ídnaðarfyritøkur, umframt stóra vatnorkuverkið hjá SEV. Grundvøllurin undir landsumfatandi felagskommunala elfelagið varð í síni tíð lagdur í Vestmanna.
Áhugaverd støð[rætta | rætta wikitekst]
Har er banki og sparikassi, gistingarhús, samkomuhús, ítróttarhøll, kirkja, prestur og prestagarður, kommunulækni og læknaviðtaluhøli, eldrasambýli, dagtilhald fyri eldri, undirhús, ungmannafelag, sangkór, bridgefelag og talvfelag. Í skúlanum er innbygdur svimjihylur, sum er bygdur í 1950. Í Vestmanna er ferjulega og ferðafólkafarstøð. Áðrenn undirsvjóvartunnilin millum Streymoy og Vágar varð liðugur, var Vestmanna miðdepilin fyri ferðasamband til Vágarnar og flogvøllin. Bilferjur sigldu millum Vestmanna og Oyragjógv á Vágoynni fleiri ferðir dagliga. Onkuntíð vóru tað tvey ferðamannskip sum pendlaðu aftur og fram allan dagin, tí tørvurin var so stórur at flyta fólk millum flogvøllin og Streymoynna. Eitt av ferðamannskipunum í Vestmanna var Sam, sum nú røkir farleiðina millum Kalsoynna og Klaksvík.[2]
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Seinastu árini hevur Vestmanna ment seg nógv sum ferðavinnubýur. Vestmannabjørgini eru væl vitjað ferðavinnumál hvørt summar. Tað eru tvær fyritøkur, sum bjóða túrar til Vestmannabjørgini: Sjóferðir sum Skúvadal spf. eigur og rekur og Vestmannabjørgini spf. hjá Palla Lamhauge (eisini nevnt Sightseeing.fo). Kamping er omanfyri bygdina og møguleiki fyri at fiska har eru eisini til staðar. Einasta savn í Føroyum við voks dukkum, Søgusavnið í Vestmanna, er at finna í Vestmanna. Savnið lat upp í 2009.[3] Ein kunningarstova er í Vestmanna, sum nevnist Vestmanna Tourist Centre, tað er opið frá 1. mai til 30. september. Ein matstova er inni í Vestmanna Tourist Centre, hon er somuleiðis opin um summarið.[4] Eitt annað mat- og drekkistað er Bryggjan í Vestmanna. 7Adventures fyriskipar túrar við ATV akførum, gongutúrar, fiskitúrar, haruveiðu, síging og ymiskt annað.[5]
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
VÍF er Vestmanna Ítróttarfelag sum fevnir um ítróttargreinarnar hondbólt, badminton og kappróður. Felagið eigur fleiri bátastøddir eitt nú Vestmenningur, sum er 10-mannafar, Havfrúhgving og Jómfrúgvin, sum eru 5-mannafør.[6]
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Logting.fo, 72 Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Føroya Yrkisskúla fyri fiskiídnað og havbúnað
- ↑ Visittorshavn.fo, Í Vestmanna er roki á tilboðunum
- ↑ Planet.portal.fo
- ↑ Visit-vestmanna.com, Matstovan Fjørukrógvin
- ↑ 7adventures.fo
- ↑ VIF.fo


text:
Skýming
Skýming (upprunaheiti Twilight) er ein bók hjá Stephenie Meyer (f. 24. desember 1973 í Hartford, Connecticut).Bókin kom út á føroyskum í 2009. Leyvoy Joensen týddi.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Bella Swan er flutt aftur til pápan til kalda váta Forks, Washington frá Phoenix í Arizona. Hon byrjar á skúlanum, og har møtir hon gátufulla Edward Cullen. Hon er stokk-forelskað í honum og umvent. Hon finnur útav, at Edward er vampýrur. Men hann og Cullen familjan drekka bara djóra blóð. Tey eru saman við restina av Cullen-familjuni og spæla baseball ein dagin.
Men so koma teir óndu vampýrarnir og lukta, at eitt menniskja er ímillum teirra. Tann óstýriligi James klárar ikki at halda sær frá blóðluktinum hjá Bellu og byrjar at jagstra hana. Men tey sleppa undan, og tey mugu beinavegin flýggja úr landinum.
Bella Swan spælist av Kristen Stewart í Twilight. Edward Cullen spælist av Robert Pattinson í Twilight. Robert Pattinson hevur eisini havt leiklut í Harry Potter og Eldbikarið.


text:
Mortensen
Mortensen er eitt norðurlendskt eftirnavn, tað er 16. vanligasta eftirnavnið í Føroyum, í 2012 vóru tað 466 føroyingar í Føroyum ið høvdu eftirnavnið Mortensen. Eftirnavnið merkir Sonur Morten og er av donskum málsligum uppruna, men føroyingarnir ið eita Mortensen hava tó føroyskar røtur. Føroyska mannfólkanavnið er Mortan, so á føroyskum átti eftirnavnið at verið Mortansson, men donsk navnalóggáva var galdandi í Føroyum í 19. øld, tá ið -sen faðirnøvnini vóru til eftirnøvn. Í eldri tíð fingu børnini eftirnøvn sum søgdu, hvør ið faðirin var, so tey ið tá itu Mortensen vóru dreingir, ið vóru synir Mortan. Gentur fingu so eftirnøvn sum Mortensdatter, um faðirin nevndist Morten. Einaferð í 19. øld er man farin burtur frá hesi mannagongd, og -datter bleiv ikki brúkt longur í danska ríkinum og eftirnøvnini søgdu ikki longur hvør ið faðirin var. Tey sum í dag eita Mortensen í Føroyum mugu leita langt aftur í tíðina fyri ar finna ein ættarfaðir ið var upprunin til eftinavnið Mortensen. Á Tvøroyri var ein kend familja við eftinavninum Mortensen í 19. øld og er eftirnavnið enn sera vanligt á Tvøroyri Trongisvági, Froðba og Øravík. Johan Mortensen úr Øravík, fekk handilsbræví 1858 og setti seg niður á Tvøroyri. Handilsvirkið hjá Johan Mortensen gjørdist skjótt eitt tað størsta í Føroyum, sum eftir deyða hansara i 1889 varð gjørt til partafelag undir navninum A/S J.Mortensens Eftf. Ein sonur, N. J. Mortensen tók seg kortini burtur og fekk egið handilsvirki í 1911. Av Mortensen familjuni av Tvøroyri/Trongisvági kunnu nevnast Heðin Mortensen, sum er borgarstjóri í Havn, rithøvundarnir Elin Mortensen og Eilif Mortansson (føddur Mortensen), svimjarin Guðrun Mortensen, ið er dóttir Gudmund Mortensen, ið er stjóri á fyritøkuni N.J. Mortensen, ið eigur handlar og skip, bygningar vm. Gudmund er langabbasonur N.J. Mortensen, ið stovnaði fyritøkuna í 1909, og oldurabbasonur Johan Mortensen úr Øravík. Ein onnur Mortensen familja í Føroyum er av Argjum. T.d. kann nevnast Palli Mortensen av Argjum, ið flutti til Vágs, har hann setti á stovn eina smiðju, ið nú eitur Tangavirkið. Í Vági var Palli sum oftast nevndur Argja-Palli, tí hann var ættaður av Argjum, og tað vóru fleiri aðrir vágbingar ið itu Palli. Sonur hansara, Bent Mortensen, tók yvir eftir pápan, og seinni tók ein av synum Bent, Mortan Mortensen, yvir eftir pápan og er stjóri í fyritøkuni í dag. Presturin í Hvalba, Jens Mortan Mortensen, er eisini ættaður av Argjum, faðir hansara var beiggi Argja-Palla, ið flutti til Vágs.
Innihaldsyvirlit
Kend fólk sum eita Mortensen:[rætta | rætta wikitekst]
Føroyingar[rætta | rætta wikitekst]
- Andras Mortensen, rithøvundur.
- Armgarð Mortensen, sjónleikarinna og modell.
- Eilif Mortansson, doyptur Daniel Jacob Eilif Mortensen, rithøvundur
- Elin Mortensen, rithøvundur
- Guðrun Mortensen, svimjari.
- Heðin Mortensen, politikari.
- Høgni av Heiði, fyrr Mortensen, rithøvundur.
- Janus Wiberg Mortensen, sangari og fótbóltsleikari.
- Óli Mortensen, svimjari.
Danir[rætta | rætta wikitekst]
- Malene Mortensen, songkvinna.
Norðmenn[rætta | rætta wikitekst]
- Finn Mortensen, tónleikari.
Amerikanar[rætta | rætta wikitekst]
- Viggo Mortensen, sjónleikari og tónleikari.


text:
Norðsjógvurin
Norðsjógvurin er tann parturin av Atlantshavinum sum liggur millum Noreg og Danmark í eystri, Bretsku oyggjarnar í vestri og Týskland, Niðurlond, Belgia og Frakland í suðri. Í norði er 61. breiddarsirkul mark móti Norskahavinum, í eystri er linjan Lindesnes – Hanstholm móti Skagerrak, í suðri er linjan Calais – Dover móti Ensku kanalini. Í útnyrðingi gongur markið móti Atlantshavinum úr norðurenda Skotlands yvir Orknoyar og Hetland. Norðsjógvurin fevnir um eitt øki á 0,6 milliónir km², og støddin á vatnmongdini er 0,67 milliónir km³.
Av stórum áum, ið renna út í Norðsjógvin eru Elben við Cuxhaven, Weser við Bremerhaven, Ems við Emden, Rhinen og Maas við Rotterdam, Schelde við Vlissingen, Themsen og Humber við Hull.
Tað eru stórar mongdir av olju og náttúrugass undir havbotninum, og eitt lag av koli undir hesum.
Danir nevna Norðsjógvin fyri Vesterhavet.
Har ið Norðsjógvurin er djúpast er dýpið 690 metrar, í meðal er dýpið 95 metrar.


text:
Niger
Tjóðveldið Niger (alment franskt heiti République du Niger) er eitt stórt land í Vesturafrika. Niger er eitt av fátækastu londunum í heiminum, og er í løtuni á markinum til hungursneyð. Tey flestu av teimum stívliga 16 milliónum fólkunum í Niger búgva í turra Sahellendinum, ið gongur sum ein smalur geiri tvørtur um syðra part í landinum. Norðan fyri Sahel er stóra og ómilda Sahara, har tuaregarnir búgva.
Stóra landið Niger er umgyrt av øðrum londum og hevur ikki mark út ímóti sjónum. Niger hevur mark við Algeria og Libya í norðri, Mali og Burkina Faso í vestri, Benin og Nigera í suðri og Kjad í eystri.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í Nildalinum og við Nigeránna hava menn í 4000 ár velt korn. Hetta vísir okkum, at meðan ísøldin ráddi í Evropa, og har var fátt við fólk, var í Vesturafrika eitt yðjandi lív av fólki, sum dugdi m.a. at velta jørðina, smíðja jarn, gera vakrar lutir og málningar.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Í Niger búgva umleið 16 mió. fólk og landið er mett at vera heimsins næstfátækasta land. 61 % av fólkinum livir undir fátækramarkinum [1], ið er 1 USA-dollari um dagin. Týdningarmesta samferðsluleið er Nigerá, ið er einasta stóra á í landinum. Lítið annað náttúrutilfeingi enn uran er í Niger. Tað veitti landinum góða inntøku í 1980-árunum.
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Hóast stjórnin hevur roynt, hevur kortini ikki eydnast enn at gera landið sjálvbjargið til mat. Nógvir pengar hava verið brúktir og nógv arbeiði gjørt til tess at fáa landbúnaðin at geva meira av sær. Flestu fólk eru kortini fátæk og lívbjarga sær við at halda húsdýr ella dyrka jørðina í tí lítla lendi, ið er nýtiligt til landbúnaðarlendi. Tey allarflestu, umleið níggju av tíggju fólkum hava bara jørðina at lita á. Ikki er hugsingur um at velta, fyrr enn komið er so langt suður, at miðalavfallið fer upp um 300 mm. um árið ella meira. Regnar ikki, noyðist landið at keypa korn. Nógvastaðni á búnaðarlendinum búgva bøndur, sum hava nógv neyt. À hvørjum ári floymir Nigerá upp um áarbakkarnar. Tað ið áin minkar aftur, kvíka bøndurnir sœr at sáa rís, grønmœti, jarðnøtir, korn og bummull í nýtaðaðu og fruktagóðu jørðina, ið hevur staðið undir í vatni. Lendið fram við Nigerá er eisini beiti hjá neytum og øðrum húsdýrum.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Landið Niger er gott og væl til støddar sum tey skandinavisku londini. Tað liggur millum Kjad og Mali í Vesturafrika. Meginparturin av Niger er ónýtt oyðimørk ella turr og svidnað hálvgum oyðimørk. Íbúgvarnir, góðar 16 milliónir í tali, búgva fyri tað mesta har suðuri í landinum. Har norðuri eru oyðimørk og hálvgumoyðimørk, sum eru næstan 60 % av landsins vídd.
Náttúra[rætta | rætta wikitekst]
Turkur[rætta | rætta wikitekst]
Tíðarskeiðið 1969 til 1973 var óvanliga turt, og um tað mundið og nakað seinni mistu bøndurnir í Niger 7 av hvørjum 10 oksum. Onkustaðni hóraði bert ein einasti av hvørjum 10. Longu í 1982 var neytatalið tó vorðið tað sama sum fyri tey turru árini. Hetta er gamla lagið hjá neytabøndunum. Hvørja ferð turkurin hevur fingið sín part av skipanini, skunda teir sær at seta við av nýggjum. Og roynt verður at fáa fleiri neyt, enn teir høvdu fyri turkin. So hava teir nakað niður fyri næstu ferð, turkur verður. Onnur orsøk til, at neytatalið veksur, er vaksandi íbúgvatalið. Tess meira fólk, tess meira neyt. Íbúgvavøksturin er 3,63 % um árið [2]. Hetta er ein tann skjótasti vøksturin í øllum Afrika. Íbúgvatalið verður tvífaldað eftir bara 20 árum. Henda brádliga viðsetingin av fenaði hevur borið í sær, at jørðildið hvørvur. Hetta fyribrigdið verður á fremmandum máli rópt erosjón.
Turkurin, sum javnan hevur verið í Norðurniger síðstu árini, hevur gjørt, at mangir tuaregar hava mist fenað sín og liva ikki longur sum flakkfólk. Mangir eru farnir suðureftir at fáa mat og arbeiði. Nú tuaregar eru vorðnir búfastir, eru summir teirra farnir at stríðast fyri, at teir skulu hava egið ríki.
Djóralívið[rætta | rætta wikitekst]
Oyðimarkar-antilopur, sum til dømis addaksurin, stendur seg í økjum, sum ikki føða húsdýr. Tað eggjahvítaevnið, tær útvega oyðimarkarfólki, er av stórum týdningi. Til tess at verja addaksin, svørðoryksin og mong gasellu sløg, sum halda til á turrlendi, hevur stjórnin í Niger í samstarvi við Heimsnáttúruverndargrunnin sett upp eitt ovurstórt friðøki í oyðimørkini, so tey nevndu dýrini fáa skjól og trívast.
Brennievni[rætta | rætta wikitekst]
Fólki tørvar okkurt til brenni, eru tey køld ella ætla at matgera, og ikki minst tí er oyðimørkin í vøkstri í Niger. Gamalt er at nýta træ ella trækol. At kalla ongar aðrar orkukeldur eru her um leiðir. Tá ið fólkatalið veksur, verður gravgangurin eftir brenniviði enn størri. Onkustaðni í Niger mugu kvinnurnar ganga upp í 50 km. eftir brenni. Asnar verða havdir at reiða brenni. Ungu trøini, plantað ella sjálvsádd, røkka ikki líkinda hædd, tá ið tey verða feld. Hetta er ein tann mesti vandin har hálvgum oyðimørk er. Saman við tí, at geit og neyt bíta grasið í rót, er viðjatørvurin til brenni orsøkin til, at náttúran verður avlagað. Tá verður eisini beint fyri lívskor teirra, sum búgva har. At eingi trø eru, er meint fyri smáídnaðin, tí viðurin er orkukeldan. At oyðimørkin otar seg fram, er sorgarleikur hjá teimum fólkum, ið verða beinleiðis rámt av hesari náttúruvanlukku.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://epri.org.za/wp-content/uploads/2011/03/37-Niger.pdf
- ↑ http://www.indexmundi.com/niger/population_growth_rate.html


text:
Jakob Jakobsen
Jakob Jakobsen (føddur 22. februar 1864 í Tórshavn; † 15. august 1918 í Keypmannahavn) var føroyskur málfrøðingur. Pápi hansara var H. N. Jacobsen bókhandlari og bókbindari, sum stovnaði gamla bókahandilin á Vaglinum í Havn. Jakob var yngstur av trimum systkjum og einasti sonur. Hann fór trettan ára gamal til Danmarkar at ganga í skúla. Tá ið hann hevði lokið studentsprógv, las hann norrønt mál, franskt og latín. Hann var fyrsti føroyingur, sum fekk doktaraheitið. Tað var í 1897.
Í 1892/93 og aftur í 1898 var hann í Føroyum sum granskari. Hann ferðaðist um í oyggjunum og skrivaði sagnir og ævintýr upp, sum fólk søgdu honum frá. Longu í 1901 hevði tað eydnast honum at givið alt tilfarið út í heftum. Jakob Jakobsen, ofta nevndur dr. Jakobsen ella Jákup doktari, var kendur og høgt mettur vísindamaður í norrønum máli. Hann er eisini kendur sum hann, ið vildi hava eina føroyska stavseting, sum lá nærri tí ljóðliga framburðinum, men hetta sjónarmið vann ikki frama. Øskudólgur (uppskrift úr Fugloy) er úr “Sagnum og ævintýrum,“ prentað eftir eini útgávu frá 1985.


text:
Nýsæland
Nýsæland (enskt; New Zealand), er eitt stórt land í Oseania. Wellington er høvuðsstaður, og størsta ídnaðarøkið er í Auckland, sum liggur í norðara parti landinum. Aðrir stórir býir er Christchurch, Hamilton, Dunedin og Palmertson North. Slakar 4.2 milliónir fólk búgva í Nýsælandi; minni enn helvtin av fólkinum í New York ella London. Nýsæland er um 1600 km í ein landsynning úr Avstralia. Landið er mest sum bara tvær stórar oyggjar – Norðuroy og Suðuroy, men eisini eru fleiri smáar oyggjar. Næstan tríggir fjórðingar búgva í Norðuroy, flestu teirra í býum. Nýsæland gjørdist bretskt hjáland í 1820. Waitanisáttmálin í 1849 tryggjaði bretum valdið á oynni. Í 1907 fekk Nýsæland støðu sum ríki, og í 1947 fekk tað fullveldi. Í Nýsælandi eru 20 ferðir so nógvir seyðir sum fólk.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Um 1000 sigldu nakrir polynesar mangar hundrað fjórðingar í opnum bátum og búsettu seg á báðum teimum stóru oyggjunum í Nýsælandi, Norðuroynni og Suðuroynni. Við sær høvdu teir plantur, sum teir høvdu dyrkað, har teir búðu frammanundan til dømis søtepli, jamsrót, taro og grasker. Bara søteplini vuksu, men í Nýsælandi funnu teir annað etandi, til dømis moafuglin, skeljar og átuligar trøllakampar. Hildið verður, at fólkið í Suðuroynni livdi sum útróðrarmenn og savnarar, til bretski rannsóknarfarin James Cook kom hagar í 1769. Í Norðuroynni bar væl til at velta epli, men hvørt ár kom spilla í grøðina, tá ið nakað leið frá. Tí gróvu maoriar stór hol niður í jørðina, so at eplini kundu goymast í jøvnum hita, so at tey ikki spiltust. Soleiðis gjørdist bøndurnir sjálvbjargnir við mati.
Evropeiskar handilsmenn komu til Nýsælands í 1790-árunum. Maoriar, sum høvdu búð har í øldir, góvu sær ikki stórvegis far um teir í fyrstuni, men um 1800 fóru teir at handla við teir. Í 1840 settu fyrstu bretarnir seg niður í Nýsælandi og grundaðu býin Wellington í einum øki, teir høvdu keypt frá maoriarum. Stóra Bretland kravdi yvirvaldsrætt yvir Nýsælandi og sendi ein landshøvding, William Hobson, kapteyn, hagar. Hann gjørdi semju við maorihøvdingarnar, nevnd Waitangiavtalan, sum vissaði teimum ognarrætt at eiga jørð og beyð teimum bretskan ríkisborgararætt. Avtalan varð ikki hildin út í æsir, og tað elvdi til kríggj. Frá 1840 til 1907 var Nýsæland bretskt hjáland, men landið gjørdist sjálvstøðug tjóð í 1947. Upprunafólkið – maoriar – eru enn um tíggjundaparturin av fólkinum. Nýsæland er framburðssinnað land og varð fyrsta land í heiminum, sum veitti konufólkið valrætt og setti vælferðarskipan í gildi.
Meðan ein afturhaldsstjórn, sum lívgaði ríku góðseigararnar, hevði valdið, var stór fíggjarkreppa í Nýsælandi næstan øll árini frá 1870 til 1890. Eftir hart stríð fyri at fleiri skuldu fáa valrætt, játtaði stjórnin í 1889 umsíðir øllum monnum yvir 21 ár valrætt. Árið eftir var tjóðartingsval og meiriluti var fyri einari frílyntari stjórn, sum alt fyry eitt setti í gildi sosialar ábøtur. Ímillum teirra vóru ídnaðarlógir, sum høvdu eftirlit við arbeiðsumstøðum og arbeiðstíð, stigvaksandi skattaskipan, gerðardómstólar í ídnaðinum, ellisrentu og 19. september í 1893 valrætt fyri konufólk. Tað var fyrstu ferð í søguni, at eitt land hevði givið konufólki valrætt.
Bretska hjálandið Nýsæland fekk stýrisskipanarlóg í 1852 og varð býtt í seks landslutir. Í 1856 varð stjórn stovnað, sum fekk myndugleika yvir øllum landslutunum, og Nýsæland var enn verandi sjálvstýrandi hjáland í hálva øld. Hesa tíðina førdi landið ein samfelagspolitikk, sum mundi vera ein hin mest framtakssinnaði í heiminum. Í 1901 noktaði Nýsæland at fara upp í nýstovnaða Avstraliasamveldið, og í 1907 gjørdist landið sjálvstýrandi partur í Bretska Heimsveldinum.
Heimskreppan síðst í 1920-árunum, elvdi til stóra afturgongd í nýsælendska búskapinum. Prísurin á útflutningsvørum fór niður í helvt, landið fekk ikki lán, og arbeiðsloysið vaks ógvuliga skjótt. Stjórnin, sum hevði valdið, tóktist ikki at verða før fyri at vinna á kreppuni, og tí vann arbeiðaraflokkurin í Nýsælandi tjóðartingsvalið í 1935 á fyrsta sinni. Flokkurin vann stórsigur, tí hann í valstríðnum hevði hann lovað at loysa trupulleikarnar í landinum. Ríkið tók beinan vegin stór lán, tjóðartingið ásetti fastan prís á landbúnaðarvørur, og arbeiðsvikan varð stytt niður í 40 tímar. Í 1938 viðtók tingið lóg um almannaveitingar til øll, sum ikki høvdu nóg mikið til lívsins uppihald.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Nýsæland var eitt av seinastu londum í heiminum, sum varð ónomið. Fyrstu fólk at seta seg niður her vórðu maoriar, ið komu higar úr Polynesia um ár 950. Hóast flestu maoriar nú á døgum hava lagað seg til at liva sum fólkið í vesturheiminum, hava teir goymt mentan sína - málið, listina og stórhúskið. Maoriar hava umboð í tinginum, og stig eru tikin til at tryggja teimum somu rættindi og møguleikar sum onnur, tá ið talað verður um heilsurøkt, útbúgving og arbeiði - rættindi, teir ikki hava havt áður.
Í juni 2008 búðu 4.268.000 fólk í Nýsælandi. Um 9 % vóru maorar (heimafólkið), 80 % vóru av evropeiskari ætt, og hini vóru úr Asia og ymiskum oyggjabólkum í Kyrrahavi. Meginparturin av fólkinum er protestantar, og eini 15 % eru katolikkar. Heili 80 % av fólkinum búgva í býum, og Nýsæland verður eisini mett at vera tað mest urbaniseraða landið í heiminum.
Lýtt veður og vøkur, stórfingin náttúra gera, at fólk eru nógv úti, og at nógv frítíðarvirksemi eisini er uttandura í Nýsælandi. Nýsælendingum dámar væl alla ítrótt, til dømis at ganga og klíva í fjøllunum, sigla í kano, sigla við seglbáti og at spæla rugby.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Stórar albeittar fløtur og lýtt og vátligt veðurlag gera, at Nýsæland er gott landbúnaðarland; helst til dýrahald, neyt og seyð. Seyðaskipanin er 60 milliónir (um 20 til hvørt fólk) og 8 milliónir neyt. Tríggir fjórðingar av nýsælendska útflutninginum eru búnaðarvørur. Nýsæland er ímillum tey lond í heiminum, sum flytur mest út av ull, frystum kjøti, osti og smøri. Ein onnur týdningarmikil vinna er fiskiskapur. Av tí at Nýsæland er á suðurhálvu, kunnu bøndurnir har dyrka frukt, meðan vetur er í keyparalondunum á norðurhálvu. Mong ferðafólk koma til Nýsælands, helst at njóta náttúruna og sunna uttanduralívið.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Nýsæland er kongsveldi við parlamentariskari stjórn í The Commonwealth, og viðurkennir bretsku drotninga sum ovasta myndugleika í landinum. Kongshúsið er umboðað av einum generalguvernøri, sum hevur sæti í høvuðsstaðnum Wellington.
Lóggevandi valdið hevur tingið (The New Zealand House of Representatives), sum hevur 120 limir. Val er triðja hvørt ár. Størstu politisku flokkarnir eru Labour og National Party. Tveir aðrir smærri flokkar eru eisini, The Allice og New Zealand First. National Party tók við stjórnarleiðsluni í 1990, eftir at Labour hevði sitið við valdinum síðan 1984.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Nýsæland liggur í útsynningspartinum av Kyrrahavi, um 1600 km úr Avstralia. Nýsæland er tvær stórar oyggjar, Norðoy og Suðuroy. Í Norðuroy er veðurlagið lýtt og milt, og har eru mong gosfjøll. Í Suðuroy er kaldari, og har eru jølar, høg fjøll og stórir skógir. Aftur at hesum koma nakrar smærri oyggjar. Millum tær smæstu er hjálandið Cooksoyggjar. Til samans er Nýsæland 270.000 ferkilometrar. Helvtin av landinum er graslendi, bert lítil partur veltur, og ein fjórðingur er skógur. Veðurlagið er lýtt, og tí hava góðir møguleikar verið at ment landbúnaðarvinnu og skógarvinnu. So langt suðuri er sjálvandi summar, tá vetur er hjá okkum, og Nýsæland kann tí selja Evropa góðar landbúnaðarvørur um veturin.
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
Avstralásia : Avstralia · Norfolksoyggj · Jólaoyggj · Kokosoyggjar
Melanesia : Fidjioyggjar · Papua Nýguinea · Nýkaledónia · Sálomonsoyggjar · Vanuatu
Mikronesia : Guam · Kiribati · Marshalloyggjar · Norðaru Marianaoyggjar · Mikronesiasamveldið · Nauru · Palau
Polynesia : Amerikanska Sámoa · Cooksoyggjar · Franska Polynesia · Hawai'i · Nýsæland · Niue · Pitcairnoyggj · Sámoa · Tokelau · Tonga · Tuvalu · Wallis- og Futunaoyggjar


text:
Charlotte's Web (1973 filmur)
Charlotte's Web (danskt heiti: Charlottes tryllespind) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1973, framleiddur av Hanna-Barbera Productions og Sagittarius Productions. Filmurin byggir á barnabókina við sama heiti, sum E. B. White hevur skrivað í 1952. Eins og bókin, snýr teknifilmurin seg um grísin Wilbur (í donsku versjónini: George), sum verður bjargaður frá at verða slaktaður. Tað var tann klóki eiturkoppurin, Charlotte (í donsku versjónini: Tina), ið bjargaði honum. Í 2003 kom ein beinleiðis-til-video framhaldsfilmur, Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure (danskt heiti: Willys Store Eventyr - Grisen, der fik lov at leve 2).


text:
Tony Blair
Tony Blair (føddur 6. mai 1953 í Edinburgh í Skotland) var forsætisráðharri í Bretlandi í 10 ár (2. mai 1997 til 27. juni 2007). Hann ruddaði marxismuna úr Arbeiðaraflokkinum. Hann fekk enda á 18 ára longum konservativum stýri og vann trý val á rað. Hann gjørdi politisk spin til "list". Hann rúnarbant heimsins fólkasløg.
Tony Blair sat við valdið í tíggju ár frá 1997 til 2007. Hann sigraði tríggjar ferðir og er tískil leiðarin við besta byrinum í Labour flokkinum. Hann brakaði ígjøgnum og blásti nýtt lív í flokkin. Blair lovaði at nútímansgera og sameina Stóra Bretland og eftir tíggju ár við valdi, er Bretland vorðið ríkari, men munurin millum fátæk og rík er nógv vaksin. Tony Blair hevði í valstríðnum lovað at pussa teir bretsku stovnarnar upp, sum til dømis skúlaverkið og heilsuverkið. Hetta eydnaðist, og fram til 2003 var Tony Blair ógvuliga væl umtóktur. Avgerðin at fara í kríggj í Irak vendi øllum upp og niður og Blair skilti ikki mótstøðuna. Fyri hann hevði tað verið ómoralskt ikki at stuðla sameinda USA.


text:
Sker
Eitt sker er eitt petti av landi, sum ikki er leyst frá jørðini og hevur hav til allar síður. Eitt sker er minni enn ein hólmur og ikki so høgt sum ein stakkur og nógv minni enn ein oyggj. Í Føroyum eru nógv sker at finna rundan um Suðuroynna og rundan um Mykines og Mykineshólm. Í Noregi og Svøríki eru nógvar oyggjar, hólmar og sker fram við strondini. Á føroyskum nevna vit hesi sker fyri Norski Skergarðurin og Svenski Skergarðurin. Orðir sker er norðurlendskt og finnist eisini á hinum norðurlendsku málunum. Orðið finnist eisini á enskum, skerry, men tað kemur úr norðurlendskum.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Heltnarnar er eitt sker vestanfyri Vágseiði í Suðuroynni.
-
-
-
Sker við Røðina vestanfyri Suðuroynna, við Trongsivág.


text:
Tranuber
Tranuber (frøðiheiti - Vaccinium oxycoccus, Oxycoccus palustris) eru smá reyð ber, sum vaksa á grønum pinkurunnum við smáum, tunnum stelkum. Berini hava ein beiskan og súrligan smakk, og verða ofta brúkt til at gera saft burturúr ella til at súlta. Tey innihalda benzoesýru, sum er eitt natúrligt haldevni.
Tranuber og vatnræsisinfektión[rætta | rætta wikitekst]
Vatnræsisinfektión er ein plága fyri nógvar kvinnur og kann verða ring at viðgera. Vanliga verður hon viðgjørd við antibiotika fyri at drepa bakteriurnar, men ofta kemur infektiónin aftur eftir stutta tíð. Aftaná fleiri viðgerðir verða bakteriurnar mótstøðusterkar, og tí eisini sera truplar lat viðgerða.
Í undanfarnu øld funnu týskir granskarar útav, at mongdin av hippurinsýru í urininum økist um ein etur tranuber. Hippurinsýra er eitt bakteriutálmandi evni yvir fyri m.a. kolibakterium, sum eru orsøk til vatnræsisinfektión. Hetta varð seinni prógvað av amerikonsku granskarnir Blatherwick og Long.
Nýggari kanningar hava ikki verið eins sannførandi. Orsøkin til hetta er, at í nýggari kanningum verður oftast nýtt tranuberjasaft við sukur, og sukur er økir munandi um trivnaðin hjá kolibakterium.
Evnini í tranuberum forða bakteriunum í, at festa seg til kyknuveggin og nørast. Tískil kunna tranubertilskot minka munandi um sjúkuna. Annar fyrimunur við tranubertilskot er, at tranuber minkar um framleiðsluna av ammoniak. Hetta tálmar urinluktin.


text:
Whisky
Whisky er eitt kornbrennivín, sum verður framleitt í fleiri londum. Men Skotland man vera tað landið, sum er kendast fyri sítt whisky. Er drykkurin úr USA, verður hann nevndur og skrivaður Bourbon, Rye whiskey, Tennessee whiskey ella Blended whiskey, og er drykkurin írskur siga og skriva vit Whiskey, ímeðan í Skotlandi og alla aðrastaðir er navnið Whisky. Nøvnini eru vard og ymiskar lógir og treytir eru ásettar fyri nær, hvørt heiti kann prentast á etikettu. Umframt skotar framleiða eisini írar, amerikmenn, walisarar, kanadiarar, sviar, japanar, fraklendigar, indarar, pakistanar og avstraliarar whisky. Kendastu framleiðararnir eru tó skotar, og fara vit í hesum faldaranum at leggja dent á skotskt whisky.
Vit skilja millum maltwhisky, sum er gjørt av maltaum byggi, og grainwhisky har majs er ráevni. Meginparturin av tí skotska whiskyinum verður lagrað, og er ein blandingur (blend) av maltwhisky og grainwhisky. Skotsk whisky hevur ein eyðkendan royksmakk, sum er treytaður av mongdini av maltaða bygginum, sum er turkað yvir brennandi torvi. Tað írska, kanadiska og amerikanska whiskyið hevur ikki henda royksmakk. Fyri at runda smakkin eitt sindur av, verður alt whisky lagrað í eikiføtum í nøkur ár. Er ikki annað viðmerkt, er styrkin 40 %.
Framleiðsluhátturin[rætta | rætta wikitekst]
Stutt sagt, kann man siga, at whisky verður framleitt av korni, bygg, rug, hveiti ella mais, sum verður gerað og síðan dropadrivið. Malt whisky er gjørt úr bygg.
- Malting: Byggið verður lagt á blot í kalt vatn í 2 til 3 dagar, og síðani verður tað lagt at spíra og turka. Byggið verður eftir hetta nevnt fyri malt.
- Mesking: Her verður maltið malið og blandað við heitum vatni. Við hesum endar søtevni í maltinum í sevjuni. Hetta verður vanliga gjørt 3 ferðir
- Gering: Gerin, sum ger søtevni um til alkohol, verður latin í sevjuna. Tá ein tíð er liðin, uml. 40 – 72 tímar, er sevjan gjørd um til eitt slag av øl á uml. 8-9 prosent.
- Destillering: Eftir geringina verður sevjan kókað, so bert alkoholið verður vunnið úr sevjuni. Hetta verður gjørt 2-3 ferðir.
- Búning: Skotskt whisky skal goymast í min. 3 ár á eikitunnum, og skal hetta fara fram í Skotlandi, um heitið skal verða scotch whisky. Tunnurnar, ið verða mest nýttar eru brúktar sherry og bourbon eikitunnur.


text:
Eik Banki
Eik Banki ella bara Eik er eitt føroyskt partafelag, sum rekur bankavirksemi í Føroyum. Eik Banki varð stovnaður í 1832 undir navninum Færø Amts Sparekasse. Í 1963 fekk Færø Amts Sparekasse nýtt navn og varð kallaður Føroya Sparikassi. Hetta navnið helt fram til 18. desember 2006, tá ið bankin fekk navnið Eik Banki[1].
Eik hevði í 2007 354 fulltíðar starvsfólk og 16 deildir kring landið. Í 2012 hevur Eik 210 fulltíðar starvsfólk og 9 privatdeildir kring landið.
Eik Banki, og serliga danski parturin av Eik Banka, varð hart raktur av fíggjarkreppuni, sum rakti í september 2008. Tvey ár seinni mátti bankin ásanna, at ikki bar til at halda fram í verandi líki. Eik Banki lat Eik Bank Danmark fara, og varð yvirtikin av Finansiel Stabilitet A/S. Finansiel Stabilitet A/S, sum hevði skotið 2 milliardir krónur í Eik Banka í nýggjum partapeningi, seldi 6. apríl 2011 70 prosent av partapeninginum til TF Holding P/F. Tey seinastu 30% eigur Finansiel Stabilitet enn, men TF Holding hevur møguleika fyri at keypa henda partin seinni.
Innihaldsyvirlit
Virksemi[rætta | rætta wikitekst]
Eik Banki eigur dóttirfelagið P/f Inni.
Harumframt hevur Eik fyrr keypt, men hesi feløg eru ikki longur partur av Eik:
- SkandiaBanken, ið var størsti internetbanki í Danmark (í mai 2007)
- Privestor Fondsmæglerselskab (í august 2007)
- FinansNyt (í august 2007)
- Føroysku deildini hjá Kaupthing Bank hf. (í desember 2007)
Harumframt hevur Eik verið stórpartaeigari í Investea A/S og Spron.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Stjórar og stjórnarlimir í Eik Banka/Føroya Sparikassa/ Færø Amts Sparekasse
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Eikirøtur, s.374.


text:
Wales
Wales ella Lítla Bretland (Bretland hitt minna) (walisiskt: Cymru) er ein hálvoyggj í suðurvestur Stóra Bretlandi. Wales er partur av Sameinda Kongsríkinum Stóra Bretland og Norðurírland. Bretski trónarvingurin ber heitið 'Prince of Wales', men hann hevur ongan politiska leiklut í Wales.
Navnið Wales stavar frá germanska orðinum fyri 'ørðvísi', eins og t.d. Vallonia og Valakia. Wales er uml. 20.761 km² til støddar og fólkatalið er uml. 2.881.000 (1990). Høvuðstaður er Cardiff.
Í bygdunum uppi millum fjalla í Wales búgva fólk av keltiskum uppruna. Tey tala sítt forna walisiska mál, sum als ikki líkist enskum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Walisar hava alla tíð noyðst at stríðast ímóti álopshugaðum grannum fyri at verja sítt sjálvræði og mentan, Wales hevur ikki havt sjálvstýri síðan 1282, tá landið varð hertikið av enska konginum og lagt undir Ongland.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av hálvoynni Wales er fjallalendi. Fyri norðan eru fjøllini brøtt og illgongd, vaksin við grasi og lyngi. Uppi í fjøllunum eru høgir hamrar og skúmandi fossar, niðri í dølunum eru stór vøtn. Hægsti tindurin eitur Snowdon, sum merkir "Snjótindurin". Undan fjøllunum eystureftir og út ímóti havinum vestureftir ganga lýggir, breiðir og fruktagóðir dalar, har hópur av fólki býr. Fyri sunnan er landið lægri og slættari. Jørðin har er fruktagóð og væl velt.
Demografi[rætta | rætta wikitekst]
Fólkatalið í Wales er vaksið frá 2.903.085 í 2001 til 3.064.000 í 2011.
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Walisiskt er eitt keltiskt mál, ið er nær skylt við corniskt og bretonskt.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch er kendasta staðarnavnið í Wales.


text:
Preliminary Round [Mar 5] Royn 0-1 FS Vágar [Birgir Joensen] First Round [Mar 13] Sumba o/w MB [Sumba withdrew] [Mar 16] NÍF 0-13 Fram [Hansmar Poulsen (4), Sunnleif Jacobsen (3), Kari Reynheim (3), Mortan Joensen, Frodi Baldvinsson, Gunnar Haraldsen] [Mar 17] SÍ 2-3 FS Vágar [Wentzel Mouritsen, Georg Haraldsen; Jon Nielsen, Silva, Sonni Johansen] [Mar 19] LÍF 2-0 AB [Andreas a Lava Olsen, Magnus Skoralid] Second Round [Mar 20] Skála awd B36 [awarded to Skála; originally 1-4; B36 [Iulian Florescu; Ingi Hojsted, fielded ineligible player] Klaemint Matras, Bergur Midjord, Bogi Hermansen] MB 0-2 B71 [Jonsvein Thomsen, Tummas Pauli Olsen] FS Vágar 1-2 TB [aet] [John Thomsen; Hallur Christiansen, Alexander Jovevic] Fram awd KÍ [awarded to Fram; originally 1-7; KÍ [Hansmar Poulsen; Erling Fles, fielded 3 ineligible players] Atli Danielsen, Arnold Joensen, own goal, Hjalgrim Eltor, Kristoffur Jacobsen, Ovi Nysted] EB/Streymur 0-1 B68 [Kristian Anthon Andreassen] HB 3-2 NSÍ [Tor Ingar Akselsen, Pall M. Joensen, Runi Nolsoe; Andy Olsen, Ike] VB 0-1 ÍF [Silla] [Mar 22] LÍF 2-4 GÍ [Magnus Skoralid, Hallur Hansen og; Samal Joensen (2), Krzysztof Popczynski, Aslakur Petersen) Quarterfinals [May 5] GÍ 3-1 Skála [Suni Olsen, Hanus Eliasen, Poul Arni Jacobsen; own goal] TB 2-4 B71 [aet] [Jon Johannesen, Emmanuel Larby; Clayton (2), Simun Hansen, Eirikur Poulsen] Fram 1-2 B68 [Hansmar Poulsen; Johan Petur Poulsen, Julian Johnsson] HB 0-1 ÍF [Amed Sylla] Semifinals First Legs [Jul 6] B71 1-5 GÍ [Bergleif Solsker; Suni Olsen (3), Krzysztof Popczynski, own goal] ÍF 2-1 B68 [Hanus Eliasen (2); Jann Ingi Petersen] Second Legs [Jul 24] GÍ 2-1 B71 [Hans Jorgen Djurhuus, Samal Joensen; Simun Louis Jacobsen (og)] B68 0-1 ÍF [Bartal Eliasen] Final [Tórshavn, Jul 29] GÍ 4-1 ÍF [Hanus Jacobsen 30, 43, 85, Aslakkur R. Petersen 82; Gunnar Nielsen 73pen] GI: Sunnvard Joensen, Jonreid Dalheim, Kaj Enningard, Atli Gregersen, Hans Jorgen Djurhuus (Robert Rzecycki 89), Aslakkur R. Petersen (Sam Jacobsen 86), Samal Joensen, Suni Olsen, Hanus Jacobsen, Krzysztof Popczynski, Poul Arni Jacobsen (Magni Jarnskor 58). IF: Tordur Thomsen, Fritleif i Lambanum, Runi Elttor, Simun Eliasen, Aki Petersen, Hanus Eliasen (Atli Petersen 76), Eydolvur Petersen, Hogni Zachariasen, Emil Nolsoe Leifsson (Gunnar Nielsen 57), Sylla D. Ahmed, Magni a Lakjuni (Bardar a Lakjuni 67). Referee: Birgir Sondun Attendance: 2500 Yellow cards: Aslakkur R. Petersen, Hans Jorgen Djurhuus, Eydolvur Petersen, Hogni Zachariasen
2004.
list of champions.
list of final tables.
list of cup winners.
list of topscorers.
Prepared and maintained by Denis Polsinelli for the Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
Author: Denis Polsinelli
(denis.polsinelli@libertysurf.fr)
Last updated: 1 Sep 2005
(C) Copyright Denis Polsinelli and RSSSF 2005
You are free to copy this document in whole or part provided that proper acknowledgement is given to the author. All rights reserved.


text:
Jóansøka
Jóansøka (á donskum Sankt Hans) er høgtíð á miðsumri, 24. juni. Jóansøka eitur eftir Jóhannesi Doyparanum í Bíbliuni. Sambært Lukasar evangelium kap. 1, v. 36 var Jóhannes 6 mánaðir eldri enn Jesus, og soleiðis er føðingardagurin ásettur til 24. juni.
Í grannalondum okkara, eitt nú í Danmark, er siður at brenna bál á jóansøku - og ofta er bálið prýtt við eini dukku, ið skal ímynda eina heks. Hesin siður at brenna bál hevur uppurnaliga til endamáls at styggja tað ónda burtur. Við eini "heks" á bálinum er hetta gjørt meira ítøkiligt. Siðurin at brenna jóansøkubál er nýggjur í Føroyum, men hevur í hvussu er verið vanligur seinnu árini - sum eitt hugnaligt og sosialt tiltak eitt góðveðurskvøld.
At stevna verður hildin í Suðuroynni er ikki so gamal siður; byrjanin til jóansøku varð, at suðringar í 1923 avgjørdu at halda ólavsøku á Tvøroyri. Møguliga komst hetta av, at arbeiðsgevarum ikki dámdi, at stórur partur av arbeiðsstyrkini rýmdi til Havnar í fleiri dagar á hvørjum ári. Árið eftir, í 1924, broyttist tíðspunktið fyri jóansøkuni kortini til síðst í juni, samstundis sum danir halda Skt. Hans.
Jóansøka verður hildin sum bygdastevna í Suðuroy 24. juni ella nærmasta vikuskifti beint eftir 24. juni. Vanliga er Jóansøkan seinasta vikuskifti í juni. Eins og fleiri av hinum summarstevnunum í Føroyum er kappróður ein týðandi partur av stevnuni. Stevnan verður hildin annaðhvørt ár í Vági (líka ár) og annað hvørt ár á Tvøroyri (ólíka ár).
Vanligt er, at nýfloygdar pisur fara á Jóansøku at hátíðarhalda prógvið og annars vera saman eina seinastu ferð. Pisufundur plagar eisini at vera fríggjadagin á Jóansøku.
Í 2006 varð fyrsti Jóansøkufestivalurin hildin, tað var tónleikatiltak á Jóansøku. Seinastu árini hevur hann tó bert verið hildin á Tvøroyri.
Jóansøkumyndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Kappróður á Jóansøku á Tvøroyri 27. juni 2009.
-
Kappróður á Jóansøku í Vági 26. juni 2010.
-
Tvøroyrar Hornorkestur spælir til Jóansøku setanina í Vági 2010.
-
-
Sirið Stenberg setti Jóansøkuna 2012.
-
Á jóansøku fáa studantirnir ofta prógvini handaði, av og á er jóansøka tó áðrenn tey eru liðug. Hetta var í 2010 við Minnisvarðan í Vági, Annika Olsen, landsstýriskvinna, helt røðu.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Ólavsøkan, ið gjørdist jóansøka. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 4, 1984


text:
Peloponnes
Peloponnes (Grikskt mál: Πeλoπόvvnσoς / Peloponnisos) er ein hálvoyggj í Grikkalandi, sum er syðri helmingur av fastlandinum. Hálvoyggin er 21.549 km² til støddar, har búgva umleið 1.000.000 fólk. Peloponnes er bundin saman við norðara part av meginlandinum í Grikkalandi við einum 6,3 km breiðum tanga. Í 1893 bleiv ein kanal gjørd gjøgnum henda Korinttangan, veitin verður nevnd Kortinth Veitin (Korinth Kanalin). Hálvoyggin eitur eftir einari hetju, Pelops, sum er nevndu í einari søgn. Rómverjar nevndu hálvoynna Akhaia, tað navnið livir víðari við tað at tann norðast landsluturin eitur Akhaia. Í Miðøld varð hálvoyggin nevnd Morea, hildið verður at navnið sipar til at hálvoyggin á kortinum líkist einum morberjablaði.
Innihaldsyvirlit
Regionalar eindir[rætta | rætta wikitekst]
- Arkadia - 100.611 íbúgvar
- Argolis - 108.636 íbúgvar
- Korinthia - 144.527 íbúgvar (tó ikki Agioi Theodoroi og tað mesta av Loutraki-Perachora, sum fyri størstan part liggja eystganfyri Korinth Veitina)
- Laconia - 100.871 íbúgvar
- Messenia - 180.264 íbúgvar
- Akhaia - 331.316 íbúgvar
- Elis - 198.763 íbúgvar
- Oyggjar (bert kommunan Troizinia og partar av oynni Poros)
Býir[rætta | rætta wikitekst]
Teir størstu nútíðar býir á Pelponnes eru hesir (tal av fólkum er frá 2011):
- Patras - 214.580 íbúgvar
- Kalamata - 70.130 íbúgvar
- Korinth - 58.280 íbúgvar
- Tripoli - 46.910 íbúgvar
- Argos - 42.090 íbúgvar
- Pyrgos - 48.370 íbúgvar
- Aigion - 49.740 íbúgvar
- Sparta - 35.600 íbúgvar
- Nafplion - 33.260 íbúgvar
Støð frá fornøld[rætta | rætta wikitekst]
Peloponnes hevur nógv týdningarmikil fornaldar støð, sum kunnu dagfestast heilt aftur til Bronsuøldina og fram til Miðøld. Nøkur av teimum týdningarmestu eru:
- Bassae (fornur býur og templið hjá Epikourios Apollo)
- Korinth (fornur býur)
- Epidavrus (fornur miðdepil fyri trúgv og lekidóm)
- Messene (fornur býur)
- Mistra (Byzantinskur býur við býarmúri frá miðøld tætt við Sparta)
- Monemvasia (miðaldar borg og býur)
- Mykene (fortress-town of the eponymous civilization)
- Olympia (staðið har teir fornu Olympisku Leikirnir byrjaðu.)
- Sparta
- Pylos (slottið hjá Nestor)
- Tegea (fornaldar halgidómur, miðdepil)
- Tiryns (forn búðseting)


text:
David Paterson
David Alexander Paterson (føddur 20. mai 1954) er fyrrverandi guvernørur í New York. Hann er fyrsti afroamerikanski guvernørurin í New York, og eisini er han fyrsti blindi guvernørur í USA. Pateson var varamaður hjá Eliot Spitzer á valinum í 2006, har Spitzer fekk 70 prosent av atkvøðunum.
Sambært CNN gjørdist Paterson blindur longu tríggjar mánaðir gamal vegna bruna í eygunum. Hann sær eitt pinkalítið sindur við øðrum eyganum, men hetta er so mikið veikt, at hann er juridiskt blindur. Í samrøðu við CNN varð hann spurdur, um hann nakrantíð hevði verið saman við eini skøkju. Tá svaraði hann: "Nei, bara lobbyistum".


text:
24. mai
24. mai er dagur 144 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 145 um skotár). Tað eru 221 dagar eftur av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1927 - Blaðið Føroya Social Demokrat kemur út fyrstu ferð - sum málgagn Javnaðarfloksins. Blaðið skiftir seinni navn til Sosialurin.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1823 - Peter Alberg Holm, føroyskur prestur í Danmark.
- 1941 - Bob Dylan, amerikanskur tónleikari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1972 - Asta Nielsen, donsk stumfilmssjónleikarinna


text:
Hans von Aachen
Hans von Aachen (1552, Køln - 4. mars 1615, Prag) var týskur manneristiskur málari. Navn hansara stavar frá føðistað faðirs hansara, Aachen í Týsklandi. Aðrar variatiónir eru, millum annað, Johann von - og - von Aachen, og onnur stavilsi, so sum Janachen, Fanachen, Abak, Jean Dac, Aquano, van Aken o.s.fr.
Hans von Aachen byrjaði at mála í Týsklandi, sum næmingur hjá flamska meistaranum E. Jerrigh. Í 1574 flutti hann til Italia, fyri at lesa víðari. Hann ferðaist til Róm og Firenze, men stegaði í Venesia. Hann gjørdist fyrst næmingur hjá Kaspar Rems, men gjørdi skjótt av, at útvikla sín egna manneristiska arbeiðshátt, við at hyggja at fylgjusveinum hjá Tintoretto og Michelangelo. Gjøgnum alla lívstíð sína, fekk hann tó íblástur frá stílunum hjá Bartholomeus Spranger og Hendrick Goltzius, ið høvdu størstu ávirkan á týska listarmentan í hesi tíð.
Hann kom aftur til Týsklands í 1588, har hann gjørdist kendur sum málari av andlitsmyndum av hábornum húskum. Hann málaði fleiri verk fyri Wilhelm V, hertoga av Bayern. Hann giftist Reginum, dóttir tónasmiðin Orlando di Lasso í München. Í München fekk hann samband við keisarhovið í Prag. Í 1592 var hann útnevndur málari fyri Heilaga rómverska keisaran, Rudolf II . Hóast hetta flutti hann ikki til Prag fyrr enn í 1601, har hann helt framm við at mála fyri keisaran, ið eisini útnevndi hann til riddara í 1605. Hans helt framm við at arbeiða undir næsta keisaranum, Matthias I.
Millum næmingar Hans von Aachens vóru Peter Isaac og Joseph Heinz. Verk hansara eru vorðin endurgivin av Wolfgang Kilian, Dominicus Custos, og Jan Sadeler.


text:
Tarjei Vesaas
Tarjei Vesaas (føddur 20. august 1897, deyður 15. mars 1970) var ein norskur rithøvundur. Í nærum hálvthundrað ár kom við stuttum millumbili - krígsárini tó undantikin - skaldaverk frá hansara hond, fyrsta í 1923 og seinasta sama árið, hann doyði. Út ímóti 40 verk tilsamans. Vesaas skrivaði mest í óbundnum máli. Meira enn helmingurin av bókunum vóru skaldsøgur. Men tað komu eisini nøkur stuttsøgusøvn og nakrir sjónleikir. Ikki fyrr enn eftir Seinna heimsbardaga fór hann at royna seg í bundnum máli, og eisini her vísti hann sítt hegni. Tað gingu tó eini tíggju ár, áðrenn fólk rættiliga góvu sær far um skaldskapin hjá Tarjei Vesaas. Eisini tað, at hann skrivaði á nýnorskum, avmarkaði norsku lesifjøldina.
Innihaldsyvirlit
Lívsleið[rætta | rætta wikitekst]
Vesaas var føddur á Vesaas-garðinum í Vinje í Telemørkini. Hann stóð til garðin, sum í eini tíggju lið hevði verið í somu ættini. Men hugurin stóð til bókina og at skriva. Og sum skald kom hann at útinna sítt lívsverk. Vesaas búsettist í Midtbø í grannalagnum, har hann vaks upp, við Vinjevatnið. Har búði hann ævi sína saman við konuni, Halldis Moren, ið eisini er skald. Hetta vakra landslagið mitt inni í Norra er í nógvum førum karmur um teir tilburðir, ið fara fram í bókum hansara. Og hesin landsparturin er kendur fyri at hava fostrað nógv listarfólk. Men Vesaas fevnir longur enn at vera heimstaðarskald. Tey evni, hann viðger, eru alment menniskjalig. Sjálvur var hann fámæltur, og longu tíðliga tóktist hann gátuførur. Hann hevði nógv inni við seg sjálvan. Men í skaldskapi sínum talar hann, tó at hann her eisini mangan er gátuførur. Hann skrivar nógv um tvíbýtta menniskjað, ið ber so nógv av bæði góðum og illum í sær. Hann talar t.d. um vind, ið blæsur heitur og myrkur úr teimum ókendu dølunum, ein hevur í sær.
Ritverk[rætta | rætta wikitekst]
Tær báðar skaldsøgurnar "Det store spelet" (1934) og "Kvinnor ropar heim" (1934) eru um lívið á einum bóndagarði. Frá at gera uppreistur vendir tann ungi bóndasonurin aftur til garðin og finnur samanhangin í luti sínum í tilveruni. Sama árið, Norra var hersett, kom "Kimen". Hon er um eitt friðarligt oyggjarsamfelag, sum sansaleys øði kemur í, tí manndráp er framt. Tað er krígsøldina, Vesaas hugsar um: "Det ukjende dyret stakk trynet inn på livet av mennesket". Og tá fólk hava summað seg, mugu tey spyrja seg sjálvi, hvørji tey eru, og viðganga, at tey vistu ikki, at tey vóru soleiðis. Tá bardagaárini vóru av, var hann til reiðar við "Huset i mørkret", ein symbolsk bók um hesi myrku árini í norsku søguni. Undrunarvert er, at Vesaas so stutt aftaná er førur fyri so ræðiligan hátt at lýsa menniskjuni, tí fólk vóru á gosi um framdar misgerðir.
Tær bøkur, ið koma eftir kríggið, eru eisini nógv merktar av tí ótryggu tilveruni, menniskjuni livdu undir. Hann tekur fram evni sum angist, skuldarkenslu, týningarhug og atomhóttan. Einsemiskenslan er stór, og tað kann vera so ymist, hvussu tað er við tí hjálpandi hondini. Tó finst sum heild ein lívsjáttandi áskoðan. Stílurin er knapporðaður, ábendandi við nógvum symbolskum myndum. Í 1957 kom "Fuglane", sum fyri mongum stendur sum høvuðsverkið millum skaldsøgurnar. Lisin beinleiðis er henda skaldsøgan ein lýsing av einum evnaveikum manni, Mattis, ið er um 40 ára aldur, og systur hansara, Hegu, ið hevur hann búgvandi heima. Vit fata so væl tað baks, hon hevur av honum. Har afturat má hon ansa eftir hvørjum orði, hon sigur við hann. Tá Jørgen kemur inn í myndina, broytist alt. Hega fær ein mann at halda seg til. Men samtíðis missir Mattis tað einasta menniskjað, hann er knýttur at. Hann kennir seg uttanfyri í øllum. Hóast Mattis ikki er "skarpur" sum hini, so er hann meira í samljóð við náttúruna. Hann skilur fuglamál. Tá Mattis skal tosa við systrina um sínar upplivingar, er tað, sum tveir ymiskir heimar møtast: skaldaheimurin og gerandisheimurin. Vesaas hevur sagt um Mattis, at hann er "eit sjøvportrett med visse atterhald".
Fyri "Isslottet" (1963) fekk Vesaas Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins í 1964. Lýsingin av tí tølandi ísborgini festir seg í hugan. Men tað er eisini lýsingin av einum beinfrystum og byrgdum menniskjasinni, sum ikki tiðnar, fyrr enn vársólin sleppur framat: tá kærleikshondin frá einum øðrum menniskja rørir ein. Seinasta skaldsøgan "Båten om kvelden" kom út í 1968. Maðurin í bátinum á vatninum er sum so mangan myndin um lívsferð menniskjans.
Útgávulisti[rætta | rætta wikitekst]
- Menneskebonn – skaldsøga, 1923
- Sendemann Huskuld – skaldsøga, 1924
- Guds bustader – sjónleikur, 1925
- Grindegard. Morgonen – skaldsøga, 1925
- Grinde-kveld, eller Den gode engelen – skaldsøga, 1926
- Dei svarte hestane – skaldsøga, 1928
- Klokka i haugen – stuttsøgur, 1929
- Fars reise – skaldsøga, 1930
- Sigrid Stallbrokk – skaldsøga, 1931
- Gjest ved Boknafjorden – stuttsøgur, 1931
- Dei ukjende mennene – skaldsøga, 1932
- Sandeltreet – skaldsøga, 1933
- Ultimatum – sjónleikur, 1934
- Det store spelet – skaldsøga, 1934
- Kvinnor ropar heim – skaldsøga, 1935
- Leiret og hjulet – stuttsøgur, 1936
- Hjarta høyrer sine heimlandstonar – skaldsøga, 1938
- Kimen – skaldsøga, 1940
- Huset i mørkret – skaldsøga, 1945
- Bleikeplassen – skaldsøga, 1946
- Kjeldene – yrkingar, 1946
- Leiken og lynet – yrkingar, 1947
- Morgonvinden – sjónleikur, 1947
- Tårnet – skaldsøga, 1948
- Lykka for ferdesmenn – yrkingar, 1949
- Signalet – skaldsøga, 1950
- Vindane – stuttsøgur, 1952
- Løynde eldars land – yrkingar, 1953)
- Bleikeplassen – sjónleikur, 1953
- 21 år – sjónleikur, 1953
- Avskil med treet – sjónleikur, 1953
- Vårnatt – skaldsøga, 1954
- Ver ny, vår draum – yrkingar, 1956
- Fuglane (føroyskt heiti: "Fuglarnir") – skaldsøga, 1957
- Ein vakker dag – stuttsøgur, 1959
- Brannen – skaldsøga, 1961
- Is-slottet – skaldsøga, 1963
- Bruene – skaldsøga, 1966
- Båten om kvelden – skaldsøga, 1968
- Liv ved straumen – yrkingar, 1970


text:
Buhloone Mindstate
Buhloone Mindstate er triðja fløgan hjá De La Soul. Hon var útgivin í 1993, um tað mundið tá jazz-hip hop var væl umtókt, serliga á eystursíðuni av USA. Hon kom út umleið hálvt ár eftir Guru útgav fyrstu Jazzmatazz fløgu sína. Guru hevur fingið æruna fyri at integrera jazz í hip hop, sjálvt um hip hop leingi hevur havt nakað av jazz-ávirkni. Hann sang eisini niðurlagið í einum sangi í Buhloone Mindstate. Óneyðugt er at siga at fløgan er sera ávirka av jassi. Hon er minni "ballfokusera", og hevur ein friðarligari stemning, enn aðrar hip hop fløgur í hesi tíðini. Navnið á fløguni refererar til teirra hugsan sum eina ballón, teir hava ringt við at vera verandi á jørðini nú teir eru kendir. Í innganginum og sanginum "Patti Dooke" siga teir fleiri ferðir "It might blow up, but it won't go pop", altso teir vilja ikki gera popp, sjálvt um teir kunnu vera uppblástir. De La Soul eru júst kendir fyri at vera kreativir og orginalir og at prøva ein nýggjan stíl fyri hvørja fløgu teir geva út. Buhloone Mindstate er seinasta fløgan sum Prince Paul producerar.
Track listing[rætta | rætta wikitekst]
- "Intro" – 0:52
- "Eye Patch" – 2:27
- "En Focus" (við Shortie No Mass and Dres of Black Sheep) – 3:15
- "Patti Dooke" (við Guru, Maceo Parker, Fred Wesley and Pee Wee Ellis) – 5:54
- "I Be Blowin'" (við Maceo Parker) – 4:58
- "Long Island Wildin'" (við Scha Dara Parr and Takagi Kan) – 1:30
- "Ego Trippin' (Part Two)" – 3:52
- "Paul's Revenge" – 0:43
- "3 Days Later" – 2:39
- "Area" – 3:31
- "I Am I Be" (við Maceo Parker, Fred Wesley and Pee Wee Ellis) – 5:03
- "In the Woods" (við Shortie No Mass) – 4:01
- "Breakadawn" – 4:14
- "Dave Has a Problem...Seriously" – 0:55
- "Stone Age" (við Biz Markie) – 4:13


text:
Piktar
Piktar vóru fornu innbúgvarnir í Skotlandi. Teir livdu í Skotlandi og oyggjunum fyri norðan. Í 4. øld eru teir nevndir í rómverskum skriftum. Landið, sum teir búðu í, var nevnt Piktland ella Piktaland.
Nógvar fornar leivdir eru eftir piktar, sum geva nakað av innliti í samfelag teirra. Men lítið av skrift hevur yvirlivað. Vísindin veit ikki eingang hvussu piktar nevndu seg sjálvar.
Navnið piktar kemur av latínska picti, sum er navn ið rómverjar góvu fornu innbúgvunum í Skotlandi, tí at teir vóru litprikaðir (tattoveraðir) um stóran part av kroppum sínum.
Í samtíð pikta vóru bretar í Onglandi og keltar í Írlandi. Møguliga vóru piktar skyldir at hesum báðum tjóðarbólkum, í ætt ella gjøgnum mentan. Men eingin veit hetta við vissu.
Summi skotsk staðarnøvd skulu eitast at vera av piktiskum uppruna. Nøvn, ið byrja við "Aber-", "Lhan-", "Pit-" or "Fin-" bera boð um, at økini hava verið bygd av piktum í fortíðini. Til dømis Aberdeen, Lhanbryde, Pitmedden, Pittodrie, Findochty og onnur.
Sjálvt um nógv vitan um piktisk samfeløg ikki er varveidd, so er eitt yvirlit yvir piktakongar varveitt, sum gevur eitt sindur av vitan um piktar.


text:
Gittari
Ein gittari ella guitari er eitt streingjaljóðføri ella instrument ið oftast hevur 6 streingir. Nylon streingir á klassiskum gittarum og stál ella nikkel streingir á akkustiskum (stundum nevndir country-) gittarum og el-gittarum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Søgan hjá gittaranum røkkur aftur til í minsta lagi ár 2.000 f.kr. Tað finnast figurar frá hesi tíðini í Egyptalandi sum ímynda kvinnur ið spæla á gittaralíknandi ljóðføri.
Orðið "guitar" kemur møguliga úr Spania ella frá persiska orðinum "Gui-Tar" ið betýðir "Hálvcirkul og streingir." Tað kann eisini stava frá tí (differentieraða) arábiska orðinum "Qitara" ið var navnið á einum ljóðføri, ið kom til Spania í 10'du øld.
Fyrstu ferð ið gittarin verður nevndur á skrivt er í 1500 talinum.
El-gittarin varð uppfunnin av Adolf Rickenbacker í samstarvi við George Beauchamp og Paul Berth í 1931. Humbucker-pick-uppið varð uppfunnið av Seth Lover frá Gibson.


text:
Vinstrahallur politikkur
Vinstrahallur politikkur er eitt uppbýti av politikki, har nakrir politiskir flokkar, ið hava ávís felags eykenni, sum sosisalismu ella kommunismu, vera bólkaðir. Í Føroyum vera Javnaðarflokkurin og Tjóðveldi av núverandi politiskum flokkum í Føroyum vanliga sagdir at vera vinstrahallir. Av fyrrverandi vinstrasinnaðum politskum flokkum í Føroyum kunnu nevnast Verkamannafylkingin, Oyggjaframi, Føroyskir Sosialistar, Kommunistiski Flokkur Føroya og Sosialistiski Loysingarflokkurin. Í Noregi verða flokkarnir Rødt, NKP, Sosialistisk Venstreparti og Arbeiderpartiet roknaðir fyri at vera vinstrahallir. Í Danmark eru tað flokkarnir Socialdemokraterne, SF - Socialistisk Folkeparti og Enhedslisten roknaðir fyri at vera vinstrahallir flokkar. Heitini vinstahallur og høgrahallur politikkur koma úr fronsku kollveltingini, har ið teir radikalu og kollveltingarsinnaðu sótu vinstrumegin formannin í tí provisoriska tjóðartinginum, meðan teir konservativu og moderatu sótu høgrumegin. Í politikki verður eisini tosað um flokkar sum bæði eru til vinstru og til høgru og hvørki kunnu flokkast til vinstu ella til høgru, og tí verða kallaðir miðflokkar ella flokkar sum eru á miðjuni í politikki.
Flokkarnir ið eru vinstrasinnaðir hava tað til felags, at teir stríðast fyri javnrættindum, at tað ikki skulu vera klassamunur á fólki, fyri rættvísum býti innanlendis og altjóða og at hetta skal henda við at hava eina sterka tjóð sum veitir nógvar vælferðartænastur og spælir aktivan leiklut í vinnulívinum. Tað er stórur munur á teimum ymisku vinstrahallu flokkunum í Norðurlondum, um hvussu stóran aktivan leiklut ið tjóðin veruliga skal hava, men tó eru hesir flokkar í høvuðsheitum samdir í at infrakervið umframt grundleggjandi vælferðartænastur sum útbúgving og heilsa eiga at vera ábyrgdin hjá tí almenna. Teir víðgongdu vinstrahallur flokkarnir fara uppaftur longur og ynskja at avskaffa tann privata ognarrættin fullkomiliga. Eitt annað felagsheiti fyri vinstrahallan politikk er ein skepsis móti teimum fríu marknaðarkreftunum og kapitalismuni, tí at hesi føra klassamun við sær.


text:
Che Guevara
Ché Guevara (føddur 14. juni 1928 í Rosario, Argentina, deyður 9. oktober 1967) var ein argentinskur marxistiskur uppreistarleiðari, lækni, rithøvundur, diplomatur. Hann var tann eldsti av fimm systkjum. Tey lógu í tí hægra endanum av miðalklassanum. Pápin var arkitektur og hevði ymiskar lítlar fyritøkur. Hetta gjørdi at tey vóru hampuliga væl fyri.
Søgan um Ché Guevara[rætta | rætta wikitekst]
Ernesto ”Ché” Guevara uppfataði alt Latín Amerika sum sítt heimland. ”Mál, hugburðir, religión og felags harri sameinir hesar natiónir” hetta vóru orðini hjá Ché Guevara.
Fólk ið kendu familjuna segði at Ché hevði ein góðan barnsburður. Tey søgdu eisini at foreldrini hjá Ché vóru frísinnaðu, at tey vóru anti-fascistar og sera politiskt virkin. Hesin hugburðurin hevur so at siga smitta av uppá Ché. Tá ið foreldrini hjá Ché funnu útav at hann hevði eitt sera ringt tilfeldi av astma, gjørdu tey av at flyta til Alta Garcia har veðurlagi var gott og turt. Astmaðin hjá Ché var sera ringt og hann hevði, alt lívið, næstan dagliga astma-herðindi. Tó hendan sjúkan gjørdi tað ringt at liva vanligt noktaði Ché at geva upp. Hann kempaði ímótir sjúkuni og lærdi seg at hugsa og lesa tá ið herðindini vóru ringast. Hann vandi kroppin og betraði um heilsuna hjá sær við at ganga langar túrar í fjøllunum í Argentina.
Í 1946 byrjaði Ché at lesa medisin á universitetinum í Buenos Aires. Hann ferðaðist nógv runt umkring í Latín Amerika og lærdi tí nógv um geografiina, nátturina og fólkini ið búðu á kontinetinum*. Ché var sera foharmaður um fátækadømi men av tí at hann var so ungur visti hann ikki so nógv um politik.
Í 1952 vendi Ché aftur til Buenos Aires, aftaná einari langari ferð, fyri at lesa liðugt. Í 1953 bleiv hann lækni. Tó hann akkurát var blivin lækni føldi hann ongan hug til at gera karrieru við hesum og fór tí beinavegin út at ferðast aftur. Ché var blivin sera áhugaður í politikki aftaná sínari langu ferð runt í Latín Amerika. Hann hevði sæð hvussu korrupt landi var, og hvussu nógv fátækadømi var. Tí var ætlanin við hesari ferðini at fara til tey støðini har tað vóru problemir. Hann vil gjarna vera við til at gera ein mun. Hann og nøkur vinfólk fóru fyrst til Bolivia og síðani til Guatemala, har hann so smátt byrjaði at broyta seg til ein aktivan revolutioner. Hann var við til at kempa ímóti óretvísi og korruptiónini. Eftirsum inasiónstropparnar drupu øll ið vóru vinstraorienteraði ella misstonksom, so yvirtalaðu vinfólkini Ché til at søkja um asyl í tí argentinsku embassaduni í Guatemala.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- BBC Audio Archive: Profile of Che Guevara
- BBC News – Che Guevara Images: Set 1, Set 2, Set 3
- Central Intelligence Agency: Reports on Che Guevara
- Che Guevara Internet Archive: Speeches, Images


text:
23. november
23. november er dagur 327 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 328 um skotár er). 38 eru dagar eftir av árinum. Dagurin kallast bæði Veðurlambsmessa og Klæmintsmessa og verður roknaður sum 1. vetrardagur.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1889 - Fyrsta jukeboks verður sett upp á eini ølstovu í San Francisco, Kalifornia í USA.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1859 - Billy The Kid, amerikanskur brotsmaður (deyður 1881)
- 1887 - Boris Karloff, enskur sjónleikari (deyður 1969)
- 1888 - Harpo Marx, amerikanskur skemtari og sjónleikari (deyður 1964)
- 1966 - Jeppe Kaas, danskur sjónleikari


text:
Eysturoyartunnilin verður mettur at kosta eina milliard og 50 milliónir krónur, og Sandoyartunnilin verður mettur at kosta 860 milliónir krónur.
Fyrst verður farið undir Eysturoyartunnilin, og tá hann er boraður í gjøgnum, verður farið at bora Sandoyartunnilin, tó í seinasta lagi í 2018.
Sambært semjuni verður stovnað eitt alment partafelag, sum skal byggja og reka báðar tunlarnar. Landið setur tilsamans 400 milliónir kr. í felagið hetta til 2024, sambært langtíðaríløguætlanini.
Um neyðugt kann landið hækka partapeningin ella veita felagnum avmarkaða trygd fyri at fáa fígging til Sandoyartunnilin.
Sambært semjuni kanna felagið eisini taka ábyrgdarlán, og landið skal veita felagnum 10 milliónir kr. í árligum rakstrarstuðli, tá Sandoyartunnilin er tikin í nýstlu. Hetta svarar til ta upphædd, sum landið í løtuni rindar fyri siglingina við Teistanum um Skopunarfjørð.
Ikki semja um privata loysn
Jørgen Niclasen, landsstýrismaður í tunnilsmálum, ásannar, at semja er ikki um, at Eysturoyartunnilin skuldi verða á privatum hondum burturav. Dentur hevur heldur verið lagdur á at finna eina semju, sum allir flokkar kunnu taka undir við.
Tunnilsmálið hevur verið ein tungur burður, og í summar kostaði tað Kára P. Højgaard landsstýrissessin. Nú eru allir flokkar á tingi samdir um ein leist fyri at byggja Eysturoyartunnilin og Sandoyartunnilin, sum báðir skulu vera almennir. Landsstýrismaðurin heldur, at nú eru allar súðir syftir, og at hetta uppskotið verður samtykt.
Fleiri


text:
16. februar
16. februar er dagur 47 í árinum í gregorianska kalendaranum. 318 dagar eru eftir av árinum (319 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1936 - Havnar Arbeiðskvinnufelag stovnað.
- 2012 - Jacob Vestergaard settur í starv sum landsstýrismaður í fiskimálum, eftir at Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður, segði Jákup Mikkelsen úr starvi vegna ógegnis trupulleikar í fleiri málum, orsakað av at hann var svágur við ein av størstu reiðarum í Føroyum, Hanus Hansen. Jacob Vestergaard var næstvaldur á lista A við 1.047 persónligum atkvøðum á løgtingsvalinum 29. oktober 2011, fimt flestar atkvøður yvirhøvur til tað valið.


text:
LSD
LSD, ið er ein stytting fyri LysergSýra Diethylamid, er eitt hallusinogent rúsevni. Viðhvørt verður LSD eisini nevnt við slangorðinum "sýra" ella "tripp".
LSD varð í 1950-árunum nýtt í samrøðuviðgerð av sálarsjúklingum, av tí at man metti tað at vera ein snarveg til at fáa sjúklingin at opna upp fyri tað undirbevísta.
LSD er eitt tað sterkasta psykoaktiva evnið, vit kenna. Ein vanlig dosa er millum 100 og 500 mikrogram. Hetta svarar til umleið 1/10 av vektini á einum sandkorni. Tað verður vanliga selt sum frímerki á ólógliga marknaðinum. Hetta eru smá pappírspetti, har ein dropi av LSD er dryppaður á, svarandi til eina dosu. Frímerkini eru ofta prýdd við ymiskum litríkum myndum.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
William Heinesen
William Heinesen (15. januar 1900 í Tórshavn - 12. mars 1991) er Føroya gitnasta skald.
Skaldsøgur hansara, stuttsøgur og yrkingar eru týddar til mong mál. Men hesin gávuríki havnarmaður var ein sera fjølbroyttur listamaður, ið gjørdi vart við seg á fleiri økjum innan sjónleik, tónleik og myndlist. Myndaheimur hansara er ein grein av tí skaldsliga hugflognum – myndevnini koma fyrst av øllum úr sagnunum, ævintýrunum og gudalærunum, eisini úr tí Edens urtagarði, ið á sinni fór í forna. Hesin myndaheimur er kveiktur av náttúrukenslu, sniðfundigum skemti, spei, ramligari og ovfarakátari lívsgleði og livandi ansi fyri tí ornamentala og dekorativa.
William Heinesen vaks upp við, og hevði livandi áhuga fyri, tjóðskaparrørsluni, ið m.a. merkti, at áhugin vaks fyri fólksins mentan – málinum, dansinum, kvæðunum og sagnunum. Og fyri teirri føroysku náttúruni. Í einum anda, ið kann samanberast við Bauer og Arosenius í Svøríki – Kittelsen og Werenskjold í Noregi, gjørdi William Heinesen ein hóp av bókamyndum við evnum úr sagnum og ævintýrum. Í pastellmálningum fekk hann fram eftir kríggið og í 1950árunum eitt serstakt gyklandi gandakent huglag. Myndevni frá tilveru teirra fornisku verða margtýdd og glíða uttan at ein varnast tað yvir í satiru – í andlitunum á fittum trøllum kenna vit aftur drøgini frá politikkarum, vinnulívsmonnum og alskins hyklariskum dárarum og forførarum. Í tekningum av monnum og konum úr gomlu Havnini, sum hann mintist hana, kemur eitt serligt góðsligt kæti til sjóndar – somuleiðis hansara sermerkti ansur fyri strikunnar organisku arabesk.
Teir stóru veggjamálningarnir í Tórshavnar Kommunuskúla, við evnum úr Sjúrðarkvæðunum, eru eitt gjøgnumbrot til tann dekorativa arkadiska heimin, sum William Heinesen gav seg yvir til síni seinnu ár. Skaldskapurin var komin í fyrstu røð, og umstøður høvdu ikki verið fyri nakrari veruliga samanhangandi myndlistarligari menning, fyrr enn miðskeiðis í 1970árunum, tá ið William fór undir at gera pappírsklipp síni. Eitt 10ára skeið untist honum at klippa. Árini 1976-78 avrikaði hann serliga nógv. Í hesum slóðbrótandi brotamyndum og klippum finnur dekorativa hugflogið støðugt nýggjar leiðir.
Hesin gróðrarríki barokki myndaheimur hevur ríkað føroyska list. Ófatiligt, hvat William Heinesen hevur fingið av skafti – tekningar í hópatali, hundraðtals bókapermur til Bókagarð, bókamyndir, plakatir, blaðtekningar, plátuhylki o.m.a. Hann eigur sín part av æruni fyri, at myndlistin mentist her á landi – sum hann dastið av øldini hevur lagt til rættis og stílað fyri, skrivað og ummælt, kveikt og stuðlað. Altíð við tí góða orðinum.
Innihaldsyvirlit
Bókalisti[rætta | rætta wikitekst]
- Yrkingasøvn
- 1921 Arktiske Elegier og andre Digte
- 1924 Høbjergningen ved Havet
- 1927 Sange mod Vaardybet
- 1930 Stjernerne vaagner
- 1936 Den dunkle Sol
- 1955 Digte i udvalg
- 1961 Hymne og harmsang
- 1972 Panorama med regnbue
- 1983 Vinterdrøm. Digte i udvalg 1920-30
- 1984 Samlede digte
- 1990 Digte
- Stuttsøgusøvn
- 1957 Det vingede mørke
- 1957 Det fortryllede lys
- 1960 Gamaliels besættelse
- 1967 Kur mod onde ånder
- 1970 Don Juan fra Tranhuset
- 1973 Fortællinger fra Thorshavn
- 1975 Grylen og andre noveller
- 1980 Her skal danses
- 1985 Laterna magica
- Skaldsøgur
- 1934 Degningsvindar (Blæsende gry)
- 1938 Nóatún (Noatun)
- 1949 Í sortanum (Den sorte gryde)
- 1950 Glataðu spælimenninir (De fortabte spillemænd)
- 1952 Móðir Sjeystjørna (Moder Syvstjerne)
- 1964 Det gode håb
- 1976 Tornið á heimsins enda (Tårnet ved verdens ende)
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
- 1960 - Holberg-medaljan
- 1965 - Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri skaldsøguna Det gode håb sum kom út í 1964.[1][2]
- 1975 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens
- 1980 - Heiðursborgari í Tórshavn á hansara 80-ára føðingardegi
- 1980 - Kritikerprisen (donsk bókmentaheiðursløn)
- 1984 - Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs
- 1985 - Karen Blixen Medaljan frá Danska Akademinum.[8]
- 1987 - Svenska Akademiens nordiska pris (eisini rópt "Lítla Nobel-heiðurslønin").
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Norden.org 1965 William Heinesen, The Faroe Islands: Det gode håb
- ↑ DenStoreDanske.dk


text:
Ólavsøka
Ólavsøka verður hátíðarhildin 28. og 29. juli og er tjóðarhátíð føroyinga.[1]
Í túsund ár hava føroyingar hildið hátíð fyri sameiningini av politikki og kristindómi á deyðadegi Ólavs Heilaga. Hesin Noregs kongur fall í bardaga á Stiklastøðum hin 29. juli 1030, og gjørdist halgimenni norðmanna.
Deyðadagur hansara gjørdist tingdagur føroyinga. Føroyingar vóru teir einastu norðurlendingar, sum settu ting á ólavsøku. Eingin veit rættuliga hví. Men hon verður hildin enn í dag í Tórshavn, tá ið tingmenn, kirkjumenn og høgir embætismenn ganga í skrúðgongu úr Løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna til guðstænastu og niðan aftur í Løgtingið, sum verður sett hvørt ár á ólavsøku. At tinghald og ólavsøka hoyra saman er hjá føroyingum ein næstan túsund ára mentanarlig siðvenja.
Hátíðarhald hevur helst altíð verið í sambandi við tinghaldið. Vit vita frá gomlum keldum, at nógv fólk kom til Havnar á ólavsøku. Sambandið millum Løgting og kirkju er eisini gamalt, tó helst ikki eldri enn 1609, tá ið fyrsta kirkja varð bygd í Tórshavn, úti á Reyni. Í 1673 skrivaði prósturin Lucas Debes, at hvør tingdagur byrjaði við guðstænastu í Havnar kirkju. Núverandi Havnar Kirkja, Dómkirkjan, varð bygd í 1788.
Í dag er skrúðgongan ein fastur partur av ólavsøkuni. Tað tykist at hava verið ógvuliga ymist, sum skrúðgongan hevur verið skipað. Í hvussu er var eingin føst skipan, t.d. um raðfylgjuna. Við hvørt hevur eisini politisk ósemja verið um henda spurning. Tað hevur ikki enn eydnast at fáa eina fasta skipan. Men kortini - so sæst á hvørjari ólavsøku enn í dag hitt gamla sambandið millum ting og kirkju.
Og hin stóra mannfjøld, sum hvørt ár skoðar skrúðgonguna av løgtingsmonnum, prestum og donskum embætismonnum úr Løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna og niðanaftur, væntar at síggja hesa sjón ár um ár.


text:
Amerikanska Borgarakríggið
Amerikanska Borgarakríggið (1861 – 1865) brast av álvara á tann 12. apríl í 1861. Kríggið herjaði um stóran part av USA. Tríggjar milliónir amerikumenn kríggjaðust og 600 000, tað vil siga tvey prosent av fólkinum í landinum, lat lív. Heimini vórðu hermannabúðir og kirkjur og skúlar vórðu sjúkrahús. Frá 1861 til 1865 bardust amerikumenn sum óðir móti hvørjum øðrum. Orsøkirnar vóru mangar. Men tað, sum byrjaði sum eitt stríð um rættindi í einstøkum statum, endaði sum eitt kríggj um, hvat frælsi í Amerika í grundini hevði at týða.
Herarnir í borgarakrígnum høvðu góð vápn. Øll framleiðsluvinna í Norðurstatunum legði seg eftir at menna vápnaframleiðsluna og bara í 1862 fingu tey 240 einkarrættir til vápn. Fyri fyrstu ferð sóust tokkanónir, landminur, kikarasikti, hernaðartelegrafar og byrsur sum skutu nógv skot og skjótt.
Í 1862 visti Lincoln, at tað ikki var gjørligt at endurreisa gamla samveldið. Neyðugt var at gera eitt nýtt, og Lincoln metti, at bara avtøkan av trældóminum kundi styrkja hugskotið um eitt nýtt samveldi. Hann bíðaði eftir einum sigri, so hann kundi senda út boðini um avtøkuna av trældóminum. Men hann noyddist at bíða leingi.
Les meira á USA.


text:
Tangled
Tangled ("fløkt"; danskt heiti: ”To på flugt - Et hårrejsende eventyr”) er ein amerikanskur Walt Disney familju teknifilmur í 3D. Hann hevur danska talu og nógvur tónleikur og sangur er í honum. Aldursmarkið er frá 7 ár og eldri. Filmurin varar 1 tíma og 40 minuttir. Filmurin kostaði 260 milliónir $ (1,35 milliardir krónur) at gera.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Langt inni í einum skógi, er tann vakra og ljóshærda prinsessan Rapunzel goymd í einum høgum torni. Øll vilja hava fatur á henni, av tí at hár hennara er gandað. Tá ið Rapunzel var lítil, stjól ein ónd kona hana og goymdi hana burtur fyri at hava gandamegina fyri seg sjálva. Foreldrini hildu á við at leita eftir henni, men til fánýtis.
Ein dagin rýmur tjóvurin, Flynn Rider, undan vaktarum og finnur av óvart tornið við goymdu Rapunzel. Hon leingist innarliga eftir frælsi og at sleppa at síggja heimin, sum hon ongantíð hevur upplivað. Flynn hevur ógvuliga nógvar fíggindar, men tey gera eina avtalu, og saman fara tey gjøgnum nógv spennandi og stuttligt. Rapunzel møtir nógvum nýggjum og spennandi fólkum, og tey gerast vinir hennara. Nógv av teimum eru tjóvar og ógvuliga vandamiklir, men Rapunzel fær tað besta úr teimum.


text:
1948
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Funnings sóknar kommuna verður alment tikin av, og nýggju kommunurnar Funnings kommuna og Gjáar kommuna koma í hennara stað.
- Tíðindablaðið Føroya kunngerðasavn A og B verður útgivið fyrstu ferð.
- 1. apríl - Heimastýrislógin kom í gildi eftir at Danmark og Føroyar høvdu verið hersett av Týsklandi og Bretlandi ávíkavist.
- 14. mai - Ísrelska ríkið verður stovnað; arábiska-ísraelska kríggið brestur á.
- 22. mai og 23. mai - Tjóðveldisflokkurin varð stovnaður.
- 12 mai - Andrass Samuelsen verður fyrsti Løgmaður undir Heimastýrislóguni.
- Merkið verður viðurkent av donskum myndugleikum sum tjóðarflagg føroyinga.


text:
Ítróttasamband Føroya, sum varðar av føroyskum ítrótti, er skipað í 16 sersambond við tilsamans 115 ítróttafeløgum. Í ítróttafeløgum eru nógvir limir. Hvussu nógvir, hvussu kynsbýtið og aldursbýtið er, og hvørt teir eru virknir ella ikki tað vita vit ikki.
Hetta eru áhugaverdir upplýsingar, ið ítrótturin ynskir at skráseta í eina felags elektróniska skrásetingarskipan.
Ein bólkur úr ítróttaumhvørvinum, umboðandi ítróttafeløg, sersambond og Ítróttasamband Føroya hevur arbeitt við at menna og testa skipanina.
Skipanin er um at vera liðug. Feløg eru nú byrjað at skráseta sínar limir og er tað okkara fatan at hon er løtt at umsita. Hetta fer at lætta um hjá øllum og gevur møguleika fyri, at limagjald og onnur viðkomandi viðurskifti fara umvegis eina og somu skipan. Eisini verður møguleiki at fáa neyðug hagtøl úr skipanini, hagtøl ið kunnu verða góð til ymiskar raðfestingar hjá ítróttinum.
ÍSF er nú farið í gongd við at kunna feløg um skipanina. Ítróttasamband Føroya vónar, at ítróttafeløgini taka væl ímóti skipanini og gera sítt besta fyri at vit røkka málinum.
Eru spurningar, ber til at seta seg í samband við skrivstovuna hjá ÍSF á tlf. 312606 ella á telduposti isf@isf.fo


text:
Google er ein amerikansk leitisíða á internetinum. Tað er amerikanska fyritøkan Google Inc., ið eigur Google. Google er tað størsta leititólið á internetinum í dag við meira enn 200 milliónum fyrispurningum dagliga. Navnið "Google" kemur frá orðinum Googol, ið vísir til talið 1 við 100 nullum aftanfyri. Sagnorðið "to google" varð tikið við í Oxford English Dictionary í 2007. Nær orðið kemur við í ta føroysku orðabókina, er ilt at siga. Google hevur eina vaktartænastu, ið alla tíðina heldur eygað við, um nøkur tílík síða verður løgd á netið.
Google hevur forvunnið risa peningaupphæddir síðan tað varð stovnað í 1999. Peningurin fer tó ikki bert til teir báðar stovnararnar, men eisini til gerandisdagin hjá starvsfólkunum. Tað er tíðarritið Fortune, ið hevur staðið fyri heiðrinum av Google, ið klárt legði seg á odda av teimum 445 fyritøkunum, ið høvdu tilmeldað seg til kappingina. Google varð vald sum tann besta fyritøkan at arbeiða fyri, tí ágóðarnir og mentanin ið fyritøkan hevur skapt, hevur skúgvað allar aðrar til viks, sigur Lee Clifford, blaðstjóri á Fortune Magazine.
Tey ónevndu starvsfólkini, ið hava tikið lut í kanningini greiða frá heilt óvanliga góðum arbeiðsumstøðum á Google. Listin er nærum óendaligur, tá talan er um ymiskar ágóðar, ið standa starvsfólkunum í boði. Høvuðsskrivstovan í Mountain View í Kalifornia hevur ikki færri enn 10 gourmet-matstovur, umframt ein hóp av snacks- og kaffibarrum.
Starvsfólkini verða bjóðað ókeypis bussamband við teimum 5 bussunum, ið koyra á 5 ymsum farleiðum í økinum. Hava tey egnan bil verður oljan skift og bilurin vaskaður á arbeiðsplássinum. Og skal bilurin skiftast út, rindan Google prísmunin, um tú velur ein umhvørvisvinarligan bil, ið kostar nakað meira enn ein vanligur bilur.
Av øðrum tænastum ið starvsfólkini hjá Google standa í boði kunnu verða nevnd t.d. hárfríðkan, klædnavask, vøddamýking, heilsumiðstøð við 5 læknum o.m.a. Er talan um barsil, syrgir Google fyri útberan av mati til familjuna, so at øll orkan fer til at hjúkla um tað lítla barnið. Tað er ikki nógv ið telur niðureftir, men skal nakað nevnast, so halda onkur starvsfólk, at arbeiðsplássið Google hevur í so nógvar "nørdar" í starvi.