text:
25. september
25. september er dagur 268 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 269 um skotár er). 97 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1066 - Stríðið við Stamford Bridge endar víkingatíðina.
- 1513 - Spanski rannsóknarfararin Vasco Núñez de Balboa kemur til Kyrrahavið.
- 1925 - Føroyski Javnaðarflokkurin verður stovnaður.
- 1927 - 7 føroyskir fiskimenn lótu lív í bátsvannlukku í Íslandi, tá teir fóru við einum báti av sluppini Riddaranum og báturin koppaði. Fleiri av teimum sum doyðu vóru sumbingar. Aðrir sumbingar vóru niðri og dansaðu stutt eftir hendingina, tey savnaðu pening inn til einkjurnar, 600 kr. til hvørja sum svaraði til meir enn eina ársløn.
- 1972 - Noreg sigur nei til EEC limaskap
- 1998 - Eitt BAE146 flogfar hjá Pauknair dettur niður í Marokko. 38 fólk lata lív.
- 2002 - Vitimhendingin í Siberia
- 2014 - Ein arbeiðsvanlukka umborð á einum grønlendskum trolara (fyrrverandi Skálaberg), sum hendi meðan skipið lá við bryggju í Havn, kravdi eitt mannalív. Vanlukkan hendi undir lossing, ein plattur, sum varð heysaður upp úr lastini, brotnaði og kassar við frystum makreli duttu niður á 22 ára gamla Gunnar Zachariasen, sum doyði á staðnum. Vanlukkan hendi umleið klokkan eitt. Gunnar var kendur sum ein góður fótbóltsleikari, hann hevði m.a. Spælt við EB/Streymi í tvey ár og við føroysku U-19 og U-21 landsliðunum, hann spældi 21 dystir við U-21 og skoraði 4 mál. Hann hevði eisini spælt við ungdómsliðum hjá Brøndby.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1644 - Ole Rømer, danskur stjørnufrøðingur.
- 1890 - Johan Martin Fredrik Poulsen á Toftum. Formaður Sambandsfloksins 1948-1970 (d. 1980).
- 1906 - Dmitri Sjostakovitj, russiskur tónasmiður (d. 1975).
- 1938 - Jonathan Motzfeldt, grønlendskur politikkari
- 1944 - Michael Douglas, amerikanskur sjónleikari.
- 1951 - Mark Hamill, amerikanskur sjónleikari.
- 1952 - Christopher Reeve, amerikanskur sjónleikari (d. 2004)
- 1958 - Michael Madsen, amerikanskur sjónleikari
- 1961 - Heather Locklear, amerikanskur sjónleikari
- 1966 - Rakel Helmsdal, føroyskur rithøvundur
- 1968 - Will Smith, amerikanskur rappari og sjónleikari
- 1969 - Catherine Zeta-Jones, valisiskur sjónleikari
- 1996 - Mie Østergaard Nielsen, danskur svimjari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1066 - Haraldur III, kongur í Noregi (fall í stríði) (f. 1015)
- 1849 - Johann Strauss eldri, eysturríkskur tónasmiður (f. 1804)
- 1996 - Nicu Ceauşescu, rumenskur politikkari (f. 1951)
- 2014 - Gunnar Zachariasen, føroyskur fótbóltsleikari.


c: text/html

text:
Janus Djurhuus var føddur í Áarstovu í Havn í 1881. Hann var eldri bróður Hans Andreas Djurhuus. Janus fór ungur á Borgundarhólm at ganga í studentaskúla og tók prógv í løgfrøði í Keypmannahavn 1911. Hann arbeiddi stundum í Danmark og stundum í Føroyum sum sakførari.
Janus var fyrsti føroyingur, sum gav út yrkingasavn á prenti. Tað var í 1914, men longu í 1901 sást hansara fyrsta yrking í Tingakrossi. Janus breyt upp úr nýggjum innan føroyska yrking og er ein av okkara mætastu yrkjarum. Umframt yrkingasøvnini, sum hann gav út, var hann framúr týðari. Hann týddi fornan grikskan skaldskap til føroyskt, eitt nú Ilionskvæði. Hann týddi yrkingar hjá mongum gitnum yrkjarum til føroyskt.
Lívssøga:
Hann varð borin í heim í Áarstovu í Havn í 1881. Hetta var skaldaætt, langabbin var Sjóvarbóndin, Jens Chr. Djurhuus.
Janus gekk í realskúla í Havn og tók prógv har í 1897. Seinasta skúlaárið var Jákup Dahl lærari hansara, og sjálvur hevur Janus greitt frá, at ávís hending gjørdi sítt til at vekja hann málsliga og tjóðskaparliga. Tað var, tá Jákup las upp yrking Jóannes Paturssonar »Nú er tann stundin komin til handa« fyri næmingunum.
Meðan Janus var skúladrongur í Havn var danin Emil Bruun prestur í Suðurstreymoy og búði í Sandagerði. Til hansara gekk Janus at læra latín og grikskt mál. Frálíka næmur var hann, áhugaður og spurin. Prestur vildi fegin, at hann skuldi lesa víðari, so tá Emil Bruun í 1897 fekk starv á Borgundarhólmi, bar hann tað so í bandi, at drongurin árið eftir varð skrivaður inn í Rønne latínskúla. Janus kundi so vitja prestafólkini, tá ein løta var.
Hann tók studentsprógv ár 1900 og tók sama ár upp lestur við lærda háskúlan í Keypmannahavn, las eitt skifti læknafrøði, annað skifti málfrøði, fór so 1904 undir lógfrøðislestur og tók lógfrøðisprógv í 1911. Eitt skifti arbeiddi hann í Danmark, flutti so heim til Føroya og setti seg niður sum sakførari.
Ymisk viðurskifti høvdu við sær, at hann í 1928 misti loyvi sítt at arbeiða sum sakførari, hann fekk dóm og leitaði tá aftur til Danmarkar, uttan iva við tí í kvittanum ongantíð at koma heim aftur. Tíðin lekti tó mong sár, góðir vinmenn veittu honum uppreisn, hann vann sakførararættindi síni aftur í 1938, og sama ár flutti hann heim til Føroya. Her búði hann seinasta tíggju-ára-skeiðið av lívinum til hann andaðist í 1948.
Bókmentaverk:
Fyrsta yrking Janusar kom á prent í Tingakrossi í 1901, og øll sóu brátt, at her steig fram ungur endurnýggjari í føroyska skaldaheiminum, bæði tá hugsað verður um snið og innihald.
Mál hansara var meira mergjað og vælljóðandi, hann legði stóran dent á fasta uppseting og nýtti nógv stavrím:
»Hevjið í homrum
harðmælta kvæðið, villu
valkyrjur, vetrarins børn,
tit mínar frælsu,
froysandi hvirlur, føddar
av ódn.
Hastið í hernað
hamranna døtur, vekið til
veldis vilt glaðustrok;
gravið frá grunni
goysandi orrusturok«.
Innihaldsliga nýskapanin er fleirtættað.
Janus er maðurin, ið førir forna grikska søgu og mentan inn í føroyskan skaldskap; — eitt dømi er »Kvæði til Apollon«, sum eisini í sniði fylgir fornum grikskum yrkingarhátti:
»Óhugnað barst tú mær, gudur
við silvurboga, Apollon, slongdi í
heim meg, har toka og
regn og Boreas valdar, stroyddi
mær iva í sál — hin
virðistýnandi tvídrátt — dró fram til
sjóndar sum skugga í
Hades hin høvding Akilleus.
Flytjast skal kortini lovkvæði tær
og vígd hekatomba. Fyrst, tí til
fosturland Føroyar tú
gavst — hinar tindfríðu oyggjar.
Harnæst, tí kørg Afrodite ei var,
ei heldur Athene. Allarmest tó, tí til
skaldskap og
streingjaleik alsk tú mær unti.
Tú grøddi lund við hábornu sjón og
marmor í Hellas«.
Í øðrum lagi er Janus í fosturlandsyrking ella lat okkum siga í politiskari yrking nýskapari. Hann lýsir fegin glæsiligu forntíðina, harmast myrku miðøldina, fegnast um tjóðskaparliga veking — hertil er hann ikki øðrvísi enn aðrir fosturlandsyrkjarar — men munurin er, at hann er víðskygdari. Hann hevur longu sæð ólívssárið, tjóðin fekk, tá klandur kom í tjóðskaparrørsluna og vit fingu politiskt floksbýti á tingi í 1906:
»Krúpandi er lívið mans,
ormatos í runudíki, ljótir troða
dvørgar dans, krátutir í
trælalíki.
Aldri reiggjast brandar meir,
steðgað er øll stórmanstala, Føroya
dalar, klettar teir nú bert tjúkkar
ormar ala.
Neyðars, neyðars Føroyaland, brunnið
tvøst, tað var títt merki! Nær vil
Sjúrður brýna brand, birta herróp,
kappin sterki?«
Men í svartskygninum livir vónin:
»Kanska tó onkra landnyrðings-
nátt aftur sæst oyggjalands ørn —
brynjaður statt tá á borgargátt, herróp
læt dynja í fjøllum hátt, ungdómur,
oyggjalands vørn!«
Í triðja lagi sæst nýskapanin í hansara persónliga merkta lyrikki: ástarkvæðunum, minniskvæðunum og yrkingunum, ið spruttu úr útlegdarárunum 1928-38.
Sum týðari var Janus framúr, og vit bíta alt fyri eitt merki í, at hann velur at týða yrkjarar, sum heima í egnum landi eru serliga kendir fyri vælljóð og rímsnildi: Poe úr USA, Baudelaire úr Fraklandi, Goethe og Schiller úr Týsklandi og Fröding úr Svøríki.
Fyrsta yrkingasavn Janusar — samstundis fyrsta yrkingasavn á føroyskum — kom út í 1914. Tað bar heitið »Yrkingar«, og Hitt føroyska studentafelagið gav út. Onnur og økta útgáva kom út í 1923, og tá vóru komnar aftrat fleiri av størstu yrkingum hansara, m.a. tær báðar »Móses á Sinaifjalli« og »Atlantis«.
Í 1938 komu »Nýggjar yrkingar«, í 1941 »Carmina« og í 1944 »Moriendo«. Í 1961 gav Studentafelagið út »Yrkingar í Úrvali«.
Høvuðstýðingarverk hansara er »Ilions kvæði«, ið ikki kom á prent fyrr enn í 1967. Harumframt týddi hann úr grikskum: »Verjurøðu Sokratesar — Kriton Faidon« 1931 og »Gorgias-Symposium« 1935.
Janus skald, hesin málsligi slóðbrótarin hevur verið mongum av teimum, ið seinni fóru at yrkja á føroyskum, lýsandi fyrimynd.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.
Yrkingarnar, føroyingar áttu undan aldaskiftinum, vóru rættiliga eintáttaðar, sum áður nevnt ein føgur mynd av føðilandsins náttúru, eitt lovkvæði til málið, ein eggjan til at bera seg at, soleiðis at móðurlandið fekk av tí frama.
Fyrsti yrkjari, ið trein fram sum endurnýggjari, var Janus skald, hann var samstundis fyrsti føroyingur, ið gav yrkingasavn út á prenti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Annar páskadagur
Annar páskadagur er dagurin eftir páskadag. Annað páskakvøld er stórt dansikvøld - hetta kemst av, at upprunaliga varð ikki dansað í føstu, og tí var annað páskakvøld fyrsta kvøldið, har fólk aftur sluppu at dansa. Dagurin er mánadagurin eftir páskir.
Rulla páskaregg[rætta | rætta wikitekst]
Tað er føroyskur siður at rulla páskaregg annan páskadag. Hartkókað egg, sum ofta eru málað ella á annan hátt prýdd, verða rullað oman bakkan, til tey brotna, og síðani eiga tey at verða etin. Tað gerst tó alt vanligari, at eggini ikki verða etin. Flest børn gleða seg til henda hugnaliga páskasiðin, at mála egg, fyri síðani at rulla egg úti í náttúruni saman við foreldrunum og vinum. Men tað er tó ein lítil vandi við at rulla páskaregg. Salmonella kann vera uttan á skalinum og inni í egginum.


text:
Miðvágur
Miðvágur er ein bygd í Vágoynni. Í Vágum eru tríggjar stórar bygdir og tríggjar smáar, men fara vit 100 ár aftur í tíðina, vóru sjey bygdir. Tann størsta er Miðvágur við 1.035 íbúgvum (í 2014). Hon liggur miðskeiðis í oynni, so høvuðsfyrisitingin er her, politistøð, keypsamtøka, læknamiðstøð og prestagarður. Høvuðsvinnan her er fiskaídnaður, men eisini er nakað av aðrari vinnu her. Miðvágs kommuna legði 1. januar 2009 saman við Sandavágs kommunu og gjørdust tær til Vága kommunu.
Miðvágur er søgulig bygd. Her búði prestakonan Beinta, sum er kend ikki bara fyri dygdir. Tí fekk hon eyknevnið "Illa Beinta". Tað er søgan um hana, ið Jørgen-Frantz Jacobsen nýtir í skaldsøgu síni "Barbara". Í 1997 var filmur gjørdur eftir hesi skaldsøgu. Náðinsgarðurin Kálvalíð oman fyri bygdina eru elstu húsini í bygdini og kanska eisini í landinum. Tey verða í dag nýtt sum bygdarsavn. Frá Miðvági kanst tú í góðum veðri síggja oyggjarnar sunnanfyri.
Komin inn í bygdina er møguleiki at fara niðan í Kálvalíð. Við Kirkjar liggur Jansagerð, tann gamli prestagarðurin. Hesi bæði húsini eru kend fyri søguna um Barbaru. Koyrir tú oman á Vatn, so sært tú kirkjugarðin hjá miðvingum til vinstru. Har liggur eisini tann bretski kirkjugarðurin. Har liggja nærum allir teir hermenn grivnir, ið lótu lív í Føroyum undir øðrum heimsbardaga.
Í 2008 varð felag sett á stovn í Vágum, sum skuldi arbeiða við at gera eitt krígssavn. Í 2009 lat Krígssavnið upp í Miðvági.[1] Savnið heldur til í sama bygningi har Bónus og Vága kunningarstova halda til í.
Nógvir túrar kunnu gerast higani úr bygdini. Gongutúrar frá Jansagerði, framvið Beitinum, heimið hjá Mikkjal á Ryggi, og niðan í Kálvalíð. Men er Hýsisáin lítil, tað er hon helst, tá ið turkur er, so ber til at finna yrkingina, sum Mikkjal á Ryggi høgdi niður í klettin har í ánni. Eisini ber til at fara ein túr út á Bøsdalafoss á rossabaki.
Miðvágur hevur virkið ítróttarlív. Miðvágs Róðrarfelag varð stovnað í 1956 og hevur felagið fýra kappróðrarbátar sum luttaka í FM kappróðri, tó ikki á hvørjum ári, men í 2011 luttóku allir. Triðja hvørt ár er Vestanstevna í Miðvági. MB (Miðvágs Bóltfelag) varð stovnað í 1905[2] og hevur lið í 3. deild hjá monnum umframt fleiri barnalið. Flogbóltsfelagið Dráttur varð stovnað í 1983.[3]


text:
Amerikanskur fótbóltur
Amerikanskur fótbóltur (nevndur fótbóltur í USA) er tjóðarítrótt í USA. Amerikanskur fótbóltur er ikki tann ítróttur, sum føroyingar hava størstan áhuga í. Men fyri amerikanarar er finalan, Super Bowl, hæddarpunktið á árinum. Frá september mánaði og árið út verður kappast í tveimum kappingum í amerikanskum fótbólti. Alt hetta endar við, at sekstan lið fara víðari til Play offs, og fyri mong lið er hetta succes-kriteriið.
Wilson-bóltur er nógv brúktur av fótbóltsfeløgum og framhaldsskúlum í USA til amerikanskan fótbólt.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
- NFL.


text:
Greinar í Skip
Høgaberg komin á Fuglafjørð
Høgaberg kom á Fuglafjørð í morgun.
Framherji hevur keypt Høgaberg úr Póllandi til at taka ímóti makreli og at fiska makrel.
Reiðarin, Annfinn Olsen sigur, at tað verða eini 50 mans við Høgabergi, og at ein lítil …
Ein løgin sjón.
Í gjarkvøldi kom farmaskipið “Tsuru” inná Fuglafjørð at bunkra tungolju frá Effo.
Tsuru er 182 m. langt, uml. 30 m. breitt og heimahoyrandi á Bahamas.
Hetta má vera eitt av teimum stórstu skipum ið yvirhøvur hava verið …
Halda gang
Misnøgd er í Fuglafirði, tí russiskir trolarar halda so nógvan gang. Mánanáttina lógu nógvir fuglfirðingar í andverki, tí ein russiskur trolari, sum umskipaði til eitt farmaskip, hevði so nógvan gang.
Í gjár fekk føroyski umboðsmaðurin hjá …
Rættleiðing til tíðindaskriv
Grunnurin Karvatoftir, sum eigur Kyrjastein, skuldi halda aðalfund eftir Varmakeldu, og sendu teir tí eitt tíðindaskriv til bløðini. Trupuleikin við hesum skrivið er, at tað gevur borgarunum eina skeiva mynd av tí sum framm er …
Februar – hugaligt á havnaøkinum
Í januar og februar mánaða hevur myndin av havnalagnum í Fuglafirði verið heldur hugaligari enn hon hevur verið í langa tíð.
Í januar vóru nógvar bunkringar, meðan serliga nógv rávørutilgongd varð til Havsbrún í februar mánaða.
Rættiliga …
50 ár síðani
Í dag 1. november 2009 eru 50 ár liðin síðani Ólavur Halgi á fyrsta sinni flaggskrýddur stevndi inná Fuglafjørð.
Ólavur Halgi
FD 100
Eigari: Fuglafjarðar Samvinnufelag
Bygdur í 1959
792 br. tons
1.470 HK MAN diesel
118,3 føtur langur
32,1 føtur breiður
14,4 føtur …
Goliath vísti kreftir
Forline 1 komið av aftur
Um 5 tíðina var Goliath á Fuglafirði. Táið hann setti á stóð ikki á at fáa skipið leyst av grótkastinum
Thor í Hósvík eigur Sleipibátin Goliath, og var tað eisini hann sum …
Stórt skip á land í Fuglafirði
Stutt fyri middag kom Kypriotiska skipið Forline 1 illa fyri á Fuglafirði. Skipið skuldi leggja at, men tað vildi so illa við, at tað rendi á kajuna, hol kom á bulb stevnið, og skipið rak …
Skútan Erla
Einaferð var tak yvir.
Nú er báturin pakkaður inn í ein segldúk.
Hendir nakað her, ella er skútan uppgivin?
Fólk flest halda óivað, at her er steðgur komin í. Fyri tann sum ikki fer nærri at kanna, er …
Erla
Føroyar er við at mennast sum ferðavinnuland, tey sum leggja leiðuna hendavegin verða alsamt fleiri og fleiri. Nøkur ferðast í Føroyum, meðan onnur síggja seg um meðan tey bíða her í 2 dagar fyri at …
Titanic
Á alnótini kom eg fram á navnið á einari kvinnu, Oliva Eliassen, úr Fuglafirði sum gift varð til Noregs í seinnu helvt av 1800 talinum, maður hennara var ein av teimum sum læt lív táið …
Til upphøggingar
Seinnapartin sunnudagin fór Sandfragt til Danmarkar, sleipandi eftir sær høvdu teir Vón. Sum myndin vísir varð hann fyltur við gomlum jarni.Fyri nakað síðani gekk motorurin á Vón fyri, avgjørt varð tá at selja hann til …
Kyrjasteinur
Heimi í Karvatoftum hava staðið mangar skútur.Søgan sigur frá, at her stóðu karvar sum róðu so langt sum til Noregs.Í dag stendur skúta, sum kanska eingin er góður við.
Fleiri vóru undirskriftirnar um at fáa varðveitt …
Fagraberg
Nakað av fólki var samankomið á bryggjuni í Fuglafirði seinasta fríggjakvøld, tá ið skipað var fyri móttøku fyri Fagrabergi, fyrrverandi Krúnborg, sum nú hevur heimstað í Fuglafirði.
Í góðveðrinum fríggjakvøldið kom nóta-og trolskipið, Krúnborg, sum hevur …
P/F Sandgrevstur víðkar flotan
Reiðaríið Sandgrevstur hevur fingið sítt fjórða skip. Talan er um eitt 40 ára gamalt skip, keypt úr Norra.
P/F Sandgrevstur hevur keypt fraktbátin Fame úr Norra. Skipið hevur áður siglt við fóðri í Norra, men nú …


text:
Jógvan Isaksen er føddur í Havn í 1950, men var undir uppvøkstrinum nógv í Gøtu, haðani bæði foreldrini stava. Studentur 1970 og las síðani á universitetinum í Århus og í Keypmannahavn og gjørdist í 1982 magistari í norðurlendskum bókmentum. Fekk í nøkur ár granskingarstyrk at gera kanningar í føroyskum bókmentum. Síðani 1986 lærari á universitetinum í Keypmannahavn. Hann hevur sitið í ritstjórnini á ymiskum tíðarritum, bæði føroyskum og norðurlendskum, og var frá 2000-07 høvuðsritstjóri á tíðarritinum Nordisk Litteratur – Nordic Literature, sum Nordbok undir Nordisk Ministerråd gav út. Er leiðari af forlagnum Mentunargrunnur Studentafelagsins. Fekk í 1994 virðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir, í 2007 Heiðursgávu Landsins og í 2011 virðisløn M.A. Jacobsen fyri mentanaravrik. Jógvan Isaksen hevur skrivað bøkur bæði á føroyskum og donskum, og krimisøgurnar hjá honum eru týddar til fleiri mál.
Mentunargrunnur Studentafelagsins hevur givið út:
Prædikarin. Krimisøga, 2013.
Tann fimti maðurin. Krimisøga, 2012.
Deydningar dansa á sandi. Krimisøga, 2011.
Norska Løva. Krimisøga, 2010.
Sóttrøll. Um søgur og skaldsøgur eftir Jens Paula Heinesen, 2010.
Norðlýsi. Krimisøga, 2009.
Dulsmál og loynigongir. Ummælir, 2008.
Metusalem. Krimisøga, 2008.
Adventus Domini. Krimisøga, 2007.
Loystur úr fjøtrum. Um skaldskapin hjá Heðini Brú, 2006.
Jógvan Isaksen: Krossmessa. Krimisøga, 2005.
Mellem middelalder og modernitet. Omkring William Heinesens prosa, 2004.
Deyðin er drívmegin. Bókimentagreinir, 2002.
Ingálvur av Reyni. Onnur broytta útgáva. Saman við øðrum, 2000.
Á verðin, verðin! Skaldsøgan “Barbara” eftir Jørgen-Frantz Jacobsen 1998.
Homo Viator. Um skaldskapin hjá Gunnari Hoydal, 1998 .
Var Kafka klaksvíkingur? 26 ummælir, 1996.
Á ólavsøku. Summarkrimi, 1996.
Tann horvni kirkjubøstólurin. Skaldsøga, 1996.
Treð dans fyri steini. Bókmentagreinir, 1995.
Gráur oktober. Krimisøga, 1994.
Í hornatøkum við Prokrustes. Stuttsøgurnar hjá Hanusi Andreassen, 1993.
Ingi Joensen. Saman við øðrum, 1992.
Blíð er summarnátt á Føroyalandi. Krimisøga, 1990.
Ingálvur av Reyni. Saman við øðrum, 1989.
Amariel Norðoy. Yrkingar: Rói Patursson. Saman við øðrum, 1987.
Ongin rósa er rósa allan dagin. Um skaldskapin hjá Róa Paturssyni, 1986.
Føroyski Mentunarpallurin. Greinir og ummæli, 1983.


text:
Póllandbóltur
Póllandbóltur ella Polandball sum tað eitur á enskum og fleiri øðrum málum (eisini kent sum Countryball) er eitt brúkaraskapt internetfenomen. Tað byrjaði á /int/ board of Krautchan.net í 2009. Fenomenið tekur skap eftir einum stórum tali av teknirøðum á internetinum. Teknirøðsfigurnarnir umboða lond og eru teknaðir sum bóltar. Bóltarnir samskifta á hálvbrotnum enskum máli og skemtast við tjóðareyðkennum og altjóða relatiónum. Stílurin verður nevndur bæði Póllandbóltar og Landabóltar (Pollandball og Countryball). Bóltarnir eru teknaðir við litunum á fløggunum hjá ávísum londum.
Upprunin til Póllandbóltin[rætta | rætta wikitekst]
Póllandbóltur byrjaði sum eitt slag av spæli "internetskríggi" millum pólskar brúkarar og brúkarar úr øðrum londum kring heimin á heimasíðuni drawball.com. Heimasíðan loyvir brúkarum at tekna tað sum tey hava hug til. Síðan loyvir eisini brúkarum at tekna útyvir tað sum onnur hava teknað. Krautchan.net er eitt internetforum á týskum máli. /int/ board hjá hesi síðu verður ofta brúkt av enskt-mæltum internetbrúkarum. Sagt verður, at bretski internetbrúkarin Falco hevur uppfunnið byrjanina til Póllandbóltin. Hann brúkti MS Paint fyri at skapa bóltarnar. Síðan var tað ein pólskur brúkari, Wojak, sum gav sítt íkast á hálvbrotnum enskum máli. Seinni hava nógvir russar tikið Póllandbóltin til sín og hava gjørt nógvar teknirøðir um tað.[1]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ "Polandball". Knowyourmeme. http://knowyourmeme.com/memes/polandball. Heintað 26. mars 2012.


text:
Persónur (máll.)
Persónar eru tríggir í tali í føroyskari málfrøði. Teir verða lýstir við persónsfornøvnum. Hesi persónsfornøvnini verða bend í føllum, tølum og kyni á júst sama hátt sum navnorð. Teir tríggir persónarnir eru:
-
- Fyrsti persónur er tilsiping til sín sjálvs, ella til ein bólk,´ið ein sjálvur er partur av. Á føroyskum sipa hesi persónsfornøvnini til 1. persón: eg, meg, mær, mítt, mín, míni osfr.
- Annar Persónur er tann ella tað, ið talað verður við í beinleiðis talu. 2. persónur hevur hesi persónsfornøvnini: tú, teg, tær, títt, tín, tíni osfr.
- Triði persónur er tann ella tað, ið talað verður um. Hesi persónsfornøvnini standa í 3. persóni: hann, hon, tað, honum, hansara, hana, hennara, tí, tess, sín, sítt osfr.
Sagnorð verða m.a. bend í persónum.
Bending av persónligum hjáorðum í føllum, tølum og kynum:


text:
Kuneo
Cuneo (piedmonesiskt: Cuni) er ein býur og kommuna í útnyrðings Italia, tætt við markið til Frakland í Kuneo landslutinum í Piemonte regiónini. Piemonte er tann triðstørsta regiónin í Italia eftir stødd. Býurin liggur við Tær Maritimu Alpurnar og við tað 11 kilometra longu Stura di Demonte ánna. Grannakommunurnar eru: Boves, Busca, Cervasca, Vignolo, Beinette, Peveragno, Castelletto Stura, Caraglio og Tarantasca. Cuneo kommuna varð stovnað 1198, har búgva umleið 55.000 fólk.
Undir Seinna Heimskríggi, frá 1943-45, var Cuneo miðdepil fyri italsku mótstøðurørsluna móti týskarunum.
Ein servøra frá Cuneo er Cuneesi al rhum, sum er sjokoláta, sum er fylt við fyllu við róm í.
Michelle Ferrero[rætta | rætta wikitekst]
Michele Ferrero varð føddur í Dogliani, Cuneo í 1925, hann er eigari av Ferrero sjokoláta fyritøkuni, sum er ein av teimum størstu av sínum slag í Evropa, og selur fyri umleið 19 billiónir dollarar um árið. Vørumerki hjá fyritøkuni eru eitt nú Nutella, Mon Chéri, Kinder Chocolate, Ferrero Rocher, Tic Tacs og Kinder Egg. Hann er næstríkasti persónur í Italia, bert Silvio Berlusconi er ríkari enn hann.


text:
Rick Perry
James Richard "Rick" Perry (føddur 4. mars 1950 í Paint Creek, Texas) er guvernørur í Texas. Rick Perry hevur verið guvernørur í Texas síðani 2000, tá hann tók við eftir George W. Bush [1]. Rick Perry segði í august 2011, at hann eisini umhugsar at leggja seg út í kappingina um, hvør skal bjóða Barack Obama (D) av í 2012 [2]. Í talu síni segði Rick Perry millum annað, at skal skil aftur fáast á búskapin í landinum, skal arbeiðsloysið minkað og skal álit aftur fáast á USA, so er neyðugt at fara til Washington DC við einum uppsagnarskrivi. Rick Perry vísti á, at seinasta árið eru 40 % av øllum nýggjum arbeiðsplássum í USA vorðin til í Texas; hóast Texas bert hevur 10 % av samlaða fólkatalinum í USA. Um Rick Perry verður amerikanskur forseti, verður eitt tað fyrsta, hann fer at gera, at fáa sonevnda heilsupakkan hjá Barack Obama burtur. Hann fer eisini at vera nógv strangari við markinum millum Meksiko og USA. Rick Perry er útbúgvin í amerikanska flogvápninum [3]. Hann er giftur og hevur tvey børn, ein drong og eina gentu.


text:
Mississippi
Mississippi (enskt: State of Mississippi) er lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 2,9 mió. íbúgvar. Jackson er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Í norðri hevur hann mark við Tennessee, í eystri við Alabama, í suðri og vestri við Louisiana, og í vestri við Arkansas. Í suðri liggur Meksikoflógva. Í 1790 bleiv Mississippi lutstatur í USA. Eyknevni hansara er Magnoliastaturin (enskt: The Magnolia State). Magnolia er eitt slag av kjarri.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyrstu evropeisku niðursetumenninir í Mississippi gróvu í analoysi út mest sum allar gravheyggjar í Mississippi og beindu fyri týdningarmiklum prógvum, sum søgdu frá hvat var í teimum, og hvussu teir vórðu gjørdir.


text:
20.10.2014 - 12:12
Seinastu 14 árini hava høvuðstaðarfeløgini vunni 80% av FM heitunum í fremstu deildini
Seinastu 14 árini hevur HB verið føroyameistari 7 ferðir og B36 fýra ferðir. Høvuðsstaðarfeløgini sita tungt á Føroyskum fótbólti og síðan aldarskifti hevur FSF einans handað steypið tríggjar ferðir uttan fyri Havnina. Frá fyrsta FM heitinum í 1942 til ár 2000 høvdu HB og B36 annars bert vunnið 40% av FM-heitunum. Frá 2001 til 14 hava Havnafeløgini vunnið næstan 80% av FM. Tey somu feløgini sum fáa ALLAR EVROPA CUP pengarnar mannaðu topp 6 plássini í fjørð og fimm av somu stuðulsfeløgum hjá UEFA eru aftur fremst í EFFO deildini eftir næst seinasta leikumfar. Einans KÍ, sum í løtuni liggur á 6. plássi hevur uttan Evropa Cup pengar megna at blanda seg í top 6 av føroysku feløgunum.
Føroya Symfoniorkestur, konsertir í vikuskiftinum
Fiskivinnupolitikkur: Størsta vandamálið í fiskivinnuni hevur verið keyp og søla av fiskiloyvum
Tá tignin bleiv til lygn


text:
CTD
CTD, Carnitine transporter deficiency, er ein arvalig ílegusjúka, sum forðar kroppinum at brúka feitt sum orku, serstakliga í tíðarskeiðum uttan mat. Carnitinið í kroppinum stavar frá føði og verður eisini framleitt í kroppinum. Fólk við CTD hava ein protein feil í proteininum kalla carnitin transporter, sum føra carnitin inn í kyknurnar og forða fyri, at tað fer úr kroppinum.
Innihaldsyvirlit
Sjúkueyðkenni[rætta | rætta wikitekst]
Vanliga koma fyrstu tekinini og sjúkaeyðkennini av CTD hjá nýføddum og tíðliga í barnaárunum. Tekin kunnu verða óvanligur heilavirkni, sjúkt hjarta, ørviti, spýggj, vøddaveikleiki og lágt blóðsukur.
Sjúkuavgerð og sjúkuviðgerð[rætta | rætta wikitekst]
Ein kan kannast fyri CTD á tríggjar hættir: 1. Máta carnitininnihaldið í blóðinum. 2. Ílegukanningar. 3. Máta virkni av carnitinflytarum á dyrkaðum húðkyknum[1].
Viðgerðin fyri CTD er at tilføra carnitin í so stórum mongdum, at innihaldið av carnitini í blóðinum verður regulskipað.
Títtleiki[rætta | rætta wikitekst]
Helvtin av Føroya fólki hevur latið seg kanna fyri CTD, 120 eru funnin við ílegusjúkuni, og tað eru fleiri, enn læknarnir høvdu væntað. Áðrenn kanningarnar byrjaðu, varð hildið, at ein av hvørjum 1.300 í Føroyum mundi hava sjúkuna [2], nú vísir tað seg, at ein av hvørjum 400 hevur CTD. Aðrastaðni, til dømis í USA, Danmark, Avstralia og Japan, er talið ein av hvørjum 40 000. Kanningarnar seinasta árið vísa, at sjúkan kann raka øll og ikki bert børn og ung. Tilkomnir menn eru funnir, har aldur og æðrakálking kundi verið ørsøkin til teirra hjartatrupulleikar, men nú vísir tað seg at vera CTD.


text:
Katólsk kirkja í Føroyum
Katólska Kirkjan í Føroyum telur umleið 130 fastbúgvandi katolikkar úr 23 ymiskum londum (2004). Miðdepil fyri katólsku kirkjuna í Føroyum er Mariukirkjan í Tórshavn. Føroyingar verða tiknir upp í kirkjuliði við jøvnum millumbili. Hin kendasti man einahelst vera William Joensen úr Sumba, bróður Pól F. Hann og Kinn Magnussen umboðaðu Føroyar, tá Jóannes Páll 2. pávi var í Danmark í 1989. Bæði vóru í føroyskum búnum, og bæði upplivdu tey at fáa tað heilagu kommuniónina frá Jóannes Páll páva.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Árið 999 sendir Ólavur Tryggvason, kongur í Noregi, Sigmund Brestisson til Føroyar saman við prestum at skíra fólkið og kenna teimum tað fremsta í teirri kristnu trúgv. Innihaldið í kristindóminum, kirkjulæran, var rómversk katólsk.
Í árinum 1100 verða Føroyar skipaðar sum eitt bispadømi, og í 1111 varð fyrsti bispurin settur í Kirkjubø, har bispasetrið var. Har sótu tey næstu 400 árini 34 katólskir bispar.
Tann seinasti av hesum var Ámundur Ólavsson, sum sat í embæti sínum til í 1538. Christian III hevði avtikið norska ríkisráðið í 1535, og gjørt Noreg (og Føroyar) til danskt land. 1537 avgjørdi kongur, at trúbótin skuldi galda fyri Noreg og hervið eisini fyri Føroyar. Við siðaskiftið varð gamla biskupsembætið avtikið, somuleiðis prestaskúlin; og øll tann jørðin, sum katólska kirkjan átti í Føroyum, fór undir kong. Kirkjumálið varð danskt.
Eftir trúarfrælsið í 1849 vórðu royndir gjørdar at stovna katólsku kirkjuna aftur í Føroyum. Georg Bauer prestur, slektaður úr Bayern, kom til Føroyar í 1857. Hann bygdi eina kirkju í Rættará. Tá Bauer prestur umleið 1880 fór úr Føroyum, var eingin at taka við starvi hansara. Í 1900 var bert ein katolikkur í Føroyum. Hetta var ein kona, sum búði á Hvítanesi.
Í 1931 varð katólska kirkjuliðið endurreist. Tveir nýlærdir prestar, E. G. Boekenogen og Thomas King, vildu fegnir átaka sær starv í Føroyum. Í húsi Fransiskanasystranna, ið komu til Føroya sama árið, varð ein lítil kirkja vígd tann 23. mai 1931. Millium tey fyrstu, ið leitaðu til kirkjuna, vóru nøkur gomul, sum í barnaárunum komu í kirkju hjá Bauer presti.
Skjótt var kirkjan í Bringsnagøtu ov lítil, og saman við tí nýggja skúlanum, Sankta Frants skúla, sum Fransiskanasystrarnar lótu byggja eftir tekning hjá H.C.W. Tórgarð, arkitekti, varð eisini bygd ein vøkur kirkja, ið var vígd 19. desember 1933.
Nýggja sóknarkirkjan, Mariukirkjan, stóð liðug í 1987 og var vígd við eini eukomeniskari gudstænastu í august 1987.
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- Postverk Føroya (almenn ogn).


text:
Fyrri veraldarbardagi
Fyrri veraldarbardagi (enskt: World War I, WW1; danskt: Første verdenskrig) (upprunaligt Tað stóra kríggið) var eitt heimsumfatandi kríggj, ið vardi frá 1. august 1914 til 11. november 1918 og fevndi um stóran part av Evropa, Miðeystri, Afrika og partvís í Suðureystur Asia. Kríggið kostaði yvir níggju milliónir mannalív og gjørdist harvið eitt av teim blóðugastu kríggjum í veraldarsøguni.
Orsøkir til kríggið vóru m.a. verjusamgongur millum ymisk imperiir, har serliga Stórabretland og Frakland stóðu fyri fólkaræði, meðan t.d. Týskland og Eysturríki-Ungarn vóru keisaraveldi. Útloysandi faktorur bleiv "morðið í Sarajevo", sum var eitt morð framt av einum serbiskum bólki á krúnprinsin av Eysturríki-Ungarn. Sostatt byrjaði kríggið, sum eitt kríggj millum stórveldið Eysturríki-Ungarn og lítla Serbia. Men so komu fleiri lond uppí, tí mann hevði jú hesar ymsu hernaðarsamgongurnar. Nationalisma, m.a. í Serbia var eisini ein orsøk til kríggið og kapping um hjálond.


text:
Útnorðurráðið
Útnorðurráðið helt temaráðstevnu um mat, sum varð hildin í Skálavík á Sandoy, dagarnar 20.-24. januar. Har snúði umrøðan seg m.a. um forðingar í sambandi við innflutning av matvøru millum londini, t.e. Føroyja, Grønlands og Íslands. Eisini var fundast um Hoyvíkssáttmálan, sum er fríhandilssáttmáli millum Føroya og Íslands. Úr Íslandi komu tingmenn Íslandsdeildar hjá Útnorðurráðnum, Unnur Brá Konráðsdóttir, formaður Íslandsdeildar og formaður í Útnorðurráðnum, Katrín Jakobsdóttir, Oddný G. Hauksdóttir, tingmenn úr Føroyum og Grønlandi, og harumframt embætismenn og gestir. Í Útnorðurráðnum sita 18 tingfólk, seks frá hvørjum landi.


text:
Sebra
Sebra (frøðiheiti - Equus zebra) er slag av hvít- og svartrondutum afrikonskum villrossi. Einasta ronduta dýrið í rossaættini er sebran. Hóast allar sebrur líkjast, so hevur hvør sebra serstaka svarthvíta litseting. Eins og rossini ganga sebrur í flokkum, men ungu sebragreðingarnir eru stakir, til teir eru fullvaksnir. Fullvaksnir berjast teir um ryssuflotarnar. Tá ið sebra rennur undan ránsdýrum, til dømis leyvu, rennur hon einar 65 km um tíman. Sebrur ganga vanliga millum gnýur, so flokkurin verður størri. Eingin veit, hví sebrur hava rípur, men tað er kanska fyri at ørkymla ránsdýrini ella kanska fyri hitastillingina. Hvør einstøk sebra hevur sítt eyðkenda rípumynstur.
Sebra heldur til á stóru grasfløtunum í Afrika, savannuni.


text:
Pólland
Pólland er lýðveldi í Miðevropa. Pólland hevur mark við Eystrasalt, Russland (Kaliningrad) og Litava í norðri, Týskland í vestri, Kekkia og Slovakia í suðri og Hvítarussland og Ukraina í eystri. Pólsku mørkini eru, kanska meiri enn onnur evropeisk, broytt óteljandi ferðir í søguni. Dagsins Pólland varð stovnað eftir 2. veraldarbardaga. Pólland er ein blandingur av spjøddum landbúnaðarbygdum og vøkrum miðaldarbýum. Næstan alt landið er fláur slætti, og tilsamans er tað størri í vídd enn hini trý londini í Miðevropa.
Innihaldsyvirlit
[rætta | rætta wikitekst]
Gamla norrøna navnið var Pulinaland.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Pólsk søga
Stórslignu miðaldarhúsini í Kraków eru sjónlig dømi um, at Pólland var stórveldi í 15. og 16. øld, áðrenn landið var skift sundur ímillum onnur ríki. Gomlu kirkjurnar, borgirnar og almennu fyrisitingarhúsini í Póllandi eru ímillum tað vakrasta, sum bygt er í Evropa. Mangir bygningar fóru illa ella vórðu oyðilagdir í Seinna heimsbardaga, men í Kraków varð ikki so nógv oyðilagt. Jødarnir í Norður- og Miðevropa flýggjaðu til Pólland og stovna har eina blómandi jødiska mentan í stóru býunum og á bygd. Jødarnir fullu so væl inn í pólska samfelagið, at teir tóku yvir klædnabúnarnar hjá pólska aðalinum, sum enn tann dag í dag er búnin hjá ortodoksu hassidimjødunum.
Fyrst í 1980-árunum settu póllendingar seg meiri og meiri upp ímóti kommunistastýri landsins, sum varð stuðlað úr Sovjetsamveldinum. Fakfelagsformaðurin Lech Walesa stóð á odda í stríðnum, tá ið póllendingar sluppu undan kommunistastýrinum. Hann gjørdist forseti í nýggja fólkaræðisstýrda Póllandi í 1990. Tíggju ár frammanundan høvdu ónøgdir verkamenn á Lenin-skipasmiðjuni í Gdansk mótmælt vánaligu viðurskiftum sínum. Fakfelagið Solidaritet, við Lech Walesa á odda, gekk undan í stríðnum. Skiftið til fólkaræði hevði við sær ótrygg politisk viðurskifti. So leingi Pólland stóð undir Sovjetsamveldinum, var landið við í einari stórari, miðstýrdari búskaparskipan. Til dømis varð stál flutt úr Sovjetsamveldinum til Póllands, har tað m.a. varð nýtt til traktorar, ið síðan vórðu fluttir út til okkurt Sovjetlýðveldi.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fyrr búðu mong fólkasløg í Póllandi, men kríggj, jødatyning nasistanna, burturflyting og marknabroytingarnar í 1945 hava havt við sær, at mesta fólkið nú eru póllendingar, ið hoyra til katólsku kirkjuna.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Pólskur politikkur.
Frá 1945 til 1989 var Pólland kommunistiskt. Eftir kollvelting í 1989 varð Lech Wałęsa valdur til forseta. Eftir at fólkaræði aftur varð sett í gildi í 1990, hevur Pólland roynt at lagt stóran dent á at lagt um til marknaðarbúskap og at selt privatum fyritøkum tær stóru, ótíðarhóskandi, ríkisriknu verksmiðjurnar.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Pólsk mentan
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Pólsk landafrøði
Pólland er mest eitt slættlendi, alt sum tað er; á markinum til Slovakia er kortini ein høgur fjallaryggur, sum eitur Karpatarfjøllini. Fram við Eysturhavinum eru sandbakkar, og summastaðni byrgja langir sandtangar stórar firðir av frá havinum. Í áarmunnunum er heldur grunt, men kortini er siglandi eftir bæði Oder og Wisla, so tær hava almiklan týdning fyri samferðsluna. Fyri kríggið átti Poland bert eina smala geil norður móti havinum. men tá ið kríggið hæsaði av, varð pólska markið vesturflutt, og landið fekk harvið stórt strekki av Týsklandi, soleiðis at teir nú eiga mikla vídd fram við sjónum. Samstundis sum markið varð flutt vestur á Týskland, varð eisini russiska markið flutt vestur. Nakað suður frá strondini verður landslagið heldur heyggjut við nógvum tjarnum, men moldin er góð. Sunnari koma stórar slættar fløtur við sandmold; sunnan fyri tær hækkar landið so líðandi, men jørðin er av tí besta. og alt er undanvelt. Heilt suðuri ígjøgnum koma so Karpatarfjøllini. Tey eru ikki hægri enn so, at eingin kavi liggur á teimum um summarið, og har vaksa stórir skógir.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Pólskur búskapur
Stórur partur av póllendingum er smábøndur, og pólska fólkið legði sær eina við at goyma gamlar siðir øll árini, Sovjetsamveldið hevði so stóran ávirkan í landinum. Tí vórðu bóndagarðarnir ikki lagdir saman í ovurstórar felagsgarðar, sum annars var vanligt í londunum, ið vóru undir kommunistiska sovjetstýrinum. Sumstaðni í Póllandi pløga bøndurnir enn við rossi. Enn er eisini vanligt at virka vørur og gera listhandverk heima. Innbúgvið er litfagurt málað, og vanligt er at prýða húsini innan við baldýringum og útskornum lutum. Um fjórðingur av fólkinum arbeiðir í landbúnaðinum. Mesta grøðin er epli, korn og sukurrøtur; nógv verður eisini gjørt burtur úr neytahaldi. Einstakir bøndur hava marknaðarbrúk burturav, men teir flestu dyrka eitt sindur at selja og hava tað, ið eftir er, til sín sjálvs. Landbúnaðurin er soleiðis, tí at flestu garðarnir eru smáir óðalsgarðar og framíhjávinna. Tey, ið sita við gørðunum, eru eldri fólk í eftirlønaraldri.
Býir[rætta | rætta wikitekst]
- Warszawa, Kraków, Łódź, Wrocław, Poznań, Gdańsk, Szczecin, Bydgoszcz, Lublin, Katowice, Białystok, Gdynia, Częstochowa, Radom, Sosnowiec, Toruń, Kielce, Gliwice, Rzeszów, Zabrze
- Gniezno, Kruszwica, Racibórz, Świdnica, Wałbrzych, Opole, Wieluń, Wieliczka, Krzeszowice, Chrzanów, Piotrków Trybunalski, Łowicz, Konstancin-Jeziorna, Malbork, Sopot, Zakopane, Olsztyn, Iława, Suwałki, Międzyrzec Podlaski, Przemyśl, Zamość, Puławy, Tarnobrzeg, Zielona Góra, Gorzów Wielkopolski, Świnoujście, Kołobrzeg, Koszalin, Słupsk, Police, Goleniów, Nowe Warpno
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Szczecin, PAZIM
-
-
-
-
-
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]


text:
Sjókúgv
Sjókúgv (frøðiheiti - Sirenia) er súgdjór skylt fíli í hópinum. Livir í sjógvi el. vatni í hitalondum. Tvey sløg eru, annað slagið hevur heila sveiv, hitt sýlda. Sjókýr hevur ongan nátúrligan fígginda. Tær eta bert plantur og berjast ongantíð. Sjókýr kunnu gerast 60 ára gamlar.
Sjókúgv hvílir seg um dagin og etur meginpartin av náttini. Hon heldur nógvan gang, tá ið hon etur. Har er ljóð av jaglandi tonnum og smaskandi kjafti. Sjókúgv hevur ongar framtenn, men bert tenn fram við kjálkunum. Hon oysir føðina upp við bøkslunum. Hon svimur spakuliga og etur sjógras. Sjókúgvin er einasta súgdjórið í havinum, ið etur gras. Sjókúgv grevur ofta í sandinum eftir rótum av sjógrasi.
Sjókýr kálva bert ein kálv hvørt triðja ella fimta ár. Beint sum kálvurin er kalvaður, fer hann upp at anda fyrstu ferð. Hann er hjá mammuni upp í tvey ár, og hann krøkir seg til hennara ella hvílir seg á bakinum á henni. Sjókýr taka í bøkslini hvør á aðrari og kyssast, tá ið tær hittast. Tað eru tvey sløg av sjókúm; Tær við heilari sveiv og tær við sýldari sveiv.
Sjókýr vóru í høvunum, tá ið dinosaurarnir livdu á jørðini.


text:
Naddoddur
Naddoddur (norrønt: Naddoddr, íslendskt: Naddoður) var víkingur, ið uppdagaði Ísland umleið ár 860.
Sambært Landnámabók var Naddoddur føddur í Agden í Noregi, og var millum fyrstu norðmenn í Føroyum eftir at Grímur Kamban sum tann fyrsti hevði sett búgv har.
Einaferð var hann ávegis aftur til Føroya frá Noregi, men á veg heimaftur kom hann í ódnarveður, misti rætningin og sigldi tí til Íslands. Hann legði at landi í Reyðarfjørði, men fann har ongin menniskju. Tað kavaði tann dagin tey fóru aftur til Føroya, og kallaðu teir tí nýggja landið fyri Snjóland. Seinni fekk landið sítt núverandi navn, Ísland.
Møguliga er Naddoddur faðir at Ann Naddodsdóttir frá Hetlandi. í 1850 funnu granskarar navnið hjá Naddoddi í rúnusteini á oynni Bressay á Hetlandi. Á rúnasteininum var Ogam-alfabeti, ið er blandingur av piktiskum og norrønum:
- CROSCC NAHHTVVDDARRS DATTR ANN
Hetta hava granskarar tulkað sum "ein krossur til minni um Ann, dóttir Naddodds"
Tað kann tó ikki prógvast, at faðirin til kvinnuna Ann er sami Naddoddur, sum tann, ið uppdagaði Ísland. Tað er eisini vorðið sagt, at Naddoddur sigldi víðari og kom til Amerika 150 ár áðrenn Leivur Hepni, men er tað einans gitingar.
Uttanhýsis tilvísingar[rætta | rætta wikitekst]
- Naddoddur.com (um Naddoddur (bátur) og søgan hjá bátinum)


text:
Dýragarðar
Dýragarðarnir geva fólki størri fatan av náttúrunnar stórleika og fjølbroytni. Tað eru stívliga 3.000 ár síðan, at teir ráðandi í Kina stovnaðu stóran dýragarð, teir nevndu Vísdómsgarð. Nú hava flestu stórbýirnir dýragarð, fiskabúr ella dýraverndarøki, har fólk fáa høvi at granska og síggja nógv hundrað dýrasløg. Endamálið við dýragørðum er fyrst og fremst at vísa fólki, hvussu dýrini liva og bera seg at, har tey av røttum eiga at vera.
Fólkini, har starvast, gera framúr gott granskingararbeiði og eru virkin í náttúruvernd, tí tey fáa sjáldsom dýr at nørast. Í øllum dýragørðum starvast nógvir dýraansarar, ið ambæta djórunum, dýrafrøðingar, ið granska og hava eftirlit við djórunum, kokkar, bókhaldarar, byggifrøðingar, handverkarar, urtagarðsmenn, dýralæknar og mong, mong onnur. Stjórnin skipar fyri arbeiðinum í dýragarðinum, og har er mikið at takast við. Atgongugjaldið er høvuðsinntøkan, men flestum dýragørðum tørvar fíggjarligan stuðul frá tí almenna.
Men fólk eru sera ójøvn á máli, hvønn týdning dýragarðar í veruleikanum hava. Viðhaldsfólk siga, at dýragarðarnir geva fólki møguleika at sleppa nær djórunum, tað hevði teimum annars ikki verið fyri. Tey, ið eru ikki fyri dýragørðum, halda ikki vera rætt at hava djór byrgd inni, tí dýrini hamast burtur, og í vánaligum dýragørðum fáa djórini ikki nóg góða røkt og ov ringt at eta. Kanska er eisini reinførið vánaligt, so dýrini gerast sjúk.


text:
Leiden
Leiden er ein býur og kommuna í landslutinum Suður Hollandi í Niðurlondum. Fólkatalið í kommununi er umleið 121.200. Saman við forstøðunum Oegstgeest, Leiderdorp, Voorschoten, Valkenburg, Rijnsburg og Katwijk er býurin Leiden eitt tætt fólkað býarøki við umleið 254.000 íbúgvum. Leiden er bygdur á Oude Rijn umleið 20 km frá Haag og 40 km frá Amsterdam.
Leidens Universitet varð stovnað í 1575 og er harvið tað elsta í Niðurlondum.
Hollendski listamálarin Rembrandt varð føddur í býnum í 1606 og búði har til 1624.


text:
Catalinaoy
Catalinaoy (alment enskt heiti: Santa Catalina Island) er oyggj uttanfyri kalifornisku vesturstrondini. Hon er sum nógvar aðrar Kyrrahavsoyggjar undir USA. Fólkatalið er umleið 4000. Oyggin hevur tvær bygdir, Avalon og Two Harbors. Nógv tað størsta plássið er býurin Avalon, sum við sínum 3,728 fólkum hevur umleið 85 % av fólkatalinum. Í oyggjinum búðu, tá ið teir hvítu komu hagar, Tongva-indianar. Indianar nomu land har um 7000 f.Kr [1]. Teir hava sítt egna mál - tongvanskt (doyði út í 1970unum). Orizabafjøll (639.2 m.) er hægsta fjall á Catalinaoynni.
Hóast fá fólk búgva á oynni, so koma nógv fólk har um summari. Grundarlagið undir búskapinum er ferðavinna. Ferðavinnan hevur óvurstóran týdning fyri catalinska búskapin. Mest er tað heita veðrið, strendurnar og víkurnar, sum draga fólk higar. Eitt annað, ferðafólk koma at síggja, eru vøkru bygningarnir. Fleiri enn 1 mió. ferðafólk fara til Catalina á hvørjum ári [2]. Ferðasamband er sjóvegis við Catalina Express og luftvegis við tyrluni ella flogfari. Catalina Express siglir 10-12 ferðir um dagin av Long Beach og Dana Point. Miðskeiðis á oynni er flogvøllur; Catalina Airport er einasti flogvøllur.
Umframt einastandandi vakra náttúru, finnast golfbanar á oynni [3]. Tað er møguleiki fyri hvalasafari, djúphavsfiskiskapi, kaving, golf og tennis á sera góðum banum. Sera nógvar matstovur eins og fjølbroytt úrval barrum, nátklubbum og kasino ("Catalina Casino"). Hitin er sera javnur, alt árið, ikki ov heitt ei heldur ov kalt.
Oyggin er millum annað nevnd í sanginum "26 miles" hjá Four Preps [4]. Eisini verður hon viðhvørt umtalað sum frítíðarstað í amerikanskum spælifilmum.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
-
Sólfullar strendur lokka ferðafólk til Avalon.
-
Hon liggur í Kyrrahavinum, einar 35 km. vestur úr Kalifornia.
-
Hon hevur 2 smáar bygdir, sum eru bundnar saman við vegum. Talan er um Avalon og Two Harbors.
-
Ein fotomynd av Santa Catalina tikin úr einum fylgisveini.


text:
Matador (sjónvarpsrøð)
Matador er ein donsk sjónvarpsrøð í 24 pørtum, framleidd 1978-1981. Røðin er instruerað av Erik Balling eftir hugskotið hjá Lise Nørgaard, sum saman við Paul Hammerich, Karen Smith og Jens Louis Petersen skrivaði handritið, meðan teknarin Arne Ungermann stóð fyri teimum løttu vignettirnar, sum innleiða og enda hvønn av teimum 24 pørtunum. Tónleikatemaðið í sjónvarpsrøðini er komponerað av Bent Fabricius-Bjerre.
Røðin fylgir lívinum í einum donskum landsbýi í tíðarskeiðnum 1929-1947. Høvðusperónurin Mads Andersen-Skjern kemur í 1929 sum handilsreisandi til tann statiónsbýin Korsbæk. Hann leggur skjótt til merkis, at vinnulívið í býnum er støðgað upp, so hann fer í holt við at lata upp ein klædnahandil, sum vinnur kappingina við hin higartil einasta handilin av hasum slagnum í býnum, Damernes Magasin.
Sjónvarpsrøði teknar eina fína mynd av tíðini undir kreppuni í 1930-árunum og av Danmark undir týsku hersetingini. Síggjarin fylgir lívinum hjá famijunum og røðin gevur samstundis eina vælrakta tíðarmynd. Íblásturin frá eitt nú tí ensku sjónvarpsrøðini Upstairs, downstairs (danska heitið var: Herskab og tjenestefolk) er týðulugur, men Matador sjónvarpsrøðin er álíkavæl sera donsk í sínum úttrykki og gjørdist serliga væleydnað orsakað av frálíkum framførslum av fleiri av bestu sjónleikarunum í Danmark. Fleiri av teimum leikandi mugu í dag, fleiri ár seinni, enn finna seg í at verða sett í samband við tann leiklut, ið tey spældu í Matador.
Røðin er blivin ein danskur klassikari og ein av bestu eydnaðu sjónvarpsrøðunum hjá Danmarks Radio nakrantíð. Sjónvarpsrøðin var frumsýnd í Danmark hin 11. november 1978, og tann seinasti parturin var vístur í 1981, men síðan tað seinastu sýningina, so hevur røðin verið at sæð hesi árini (1. partur er byrjaður hesi árini): í 1984, 1989, 1997, 1998, 2006 og 2012. Tá røðin varð endursend í 1986 varð ein einkultur partur sæddur af 3,6 milliónum síggjarum, sum tá var tað hægsta síggjaratal sum nakrantíð er mált í Danmark. Sjálvt tá tann sætta endursendingin var víst í 2006/2007, tá DR ikki longur var tann einasta danska sjónvarpskanalin, var tað álíkavæl yvir ein millión ið hugdi eftir hvørjum parti. Røðin er seld til fleiri onnur lond, og harumframt kom øll røðin út á 12 DVD filmar í2001, og í byrjanini av 2011 vóru yvir 3 milliónir eintøk seld, og tað ger Matador til mest selda DVD í Danmark nakrantíð.
Eisini í Føroyum hevur Matador verið víst fleiri ferðir, og eisini her hevur sjóvarpsrøðin verið vælumtókt.
Innihaldsyvirlit
Tey leikandi[rætta | rætta wikitekst]
Yvirlit yvir teir einstaku partarnar í Matador[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Per Kuskner, Matador - mennesker, myter og minder, People's Press, 2011. ISBN 978-87-7108-450-4.
- Søren Pind. Lise Nørgaard. Et portræt. 2005.
- Lise Nørgaard, Et liv med Matador, DR, 2003 (2. udgave 2007). ISBN 978-87-7680-308-7.


text:
Erna Solberg
Erna Solberg (fødd 24. februar 1961 í Bergen) er forsætisráðharri í Noregi og forkvinna í Høgraflokkinum. Hon hevur verið flokksleiðari í Høgra síðan 2004 og hevur verið vald inn í Stórtingið fyri Hordaland síðan 1989. Í 2005 bleiv hon eisini parlamentariskur leiðari fyri Høgra í Stórtinginum. Solberg var forkvinna í Høyrekvinners Landsforbund 1993–1994, kvinnupolitiskur leiðari í Høgra 1994–1998, kommunu- og regiónsmálaráðharri 2001–2005 og 1. varaformaður í Høgra 2002–2004. Á stórtingsvalinum í september 2013 vann flokkur hennara valið við 26,8% av atkvøðunum. Borgarligi vongurin vann eisini valið við 96 tingsessum.[1] Hin 16. oktober 2013 gjørdist hon forsætisráðharri Noregs, tá hon skipaði stjórn, sum er ein minnilutasamgonga millum Høgra og Fremskrittspartiet.


text:
Amerikonsku Jómfrúoyggjar
Amerikonsku Jómfrúoyggjar (enskt: United States Virgin Islands) er oyggjabólkur í Karibia. Hesar oyggjar liggja tætt við Puerto Riko. Størsta bygdin ið er Charlotte Amalie liggur sunnanvert á oynni St. Thomas. Býurin er eisini høvuðsstaður. Oyggjarnar eru 346.36 km² til víddar. Høvuðsvinnurnar eru ferðavinna og landbúnaður. Heitt er veðurlagið, og ofta regnar, so væl fæst burtur úr jørðini. Landið hevur umleið 105 000 íbúgvar. Oyggjarnar vóru fýrst spanskar og siðan danskar frá 1691 til 1917. Amerikonsku Jómfrúoyggjar hevur sjálvstýri, men er nú undir amerikonskum yvirræði.
Gjaldoyrað, ið nýtt verður, er amerikanskur dollari (USD). Málið er enskt.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Evropearar leggja Karibia undir seg[rætta | rætta wikitekst]
Evropearar týndu upprunafólkið; tey sum ikki vórðu myrd, doyðu av smittandi sjúkum, ið niðursetumenninir bóru við sær. Men arbeiðsmegi mátti verða útvegað til sukurlundirnar, og tí vórðu túsundtals trælir fluttir hagar úr Afrika. Mangir doyðu av ræðuligu arbeiðsumstøðunum, vánaliga kostinum og ringu bústaðarviðurskiftunum. Men teir afrikanarar, sum ikki doyðu, fingu stóra ávirkan í oyggjunum. Mesta fólkið nú á døgum er ættað frá afrikonskum trælum.
Undir donskum yvirræði[rætta | rætta wikitekst]
Tætt eystan fyri Puerto Riko átti Danmark 3 oyggjar, St. Thomas, St. Croix og St. John (á donskum: De dansk-vestindiske øer). Eini 251 ár høvdu teir hesar oyggjar í valdi [1]. Nógv sukur varð dyrkað á oyggjunum, og eina lana tíð góvu tær nógv av sær, tí sukrið gekk í góðum prísi í Evropa. So fóru menn í Evropa at dyrka sukurrøtur, og tá fall prísurin á ørsukrinum nógv [2]. Aftan á 1900 hildu summir danir, at tað loysti seg ikki at eiga oyggjarnar - fólkaatkvøða varð hildin, og meirluti var fyri at selja. Tá so fólkið í oyggjunum kravdi at verða leyst frá Danmark, vóru oyggjarnar í 1917 latnar til USA fyri 70 mill. krónur (DDK) [3].
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Oyggjar[rætta | rætta wikitekst]
Amerikonsku Jómfrúoyggjar eru tilsamans uml. 80 oyggjar: 4 eru bygdar og uml. 75 óbygd. Flest fólk búgva á St. Thomas, men størsta oyggin er St. Croix.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
-
Charlotte Amalie, høvuðsstaðurin á oynni St. Thomas.
-
-
-
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.soe.dk/om_jeppe/danmarks_vestindien/danmarks_vestindien.html
- ↑ http://www.sydbank.dk/inc/pdf/sydbankpt/2006-02/side_10-12.pdf
- ↑ http://www.virgin-islands-history.dk/eng/vi_hist.asp


text:
Tinos
Tinos (grikskt: Tήvoς) er ein griksk oyggj, sum liggur í Egearahavinum. Í fornøldini var oyggin kend við nøvnunum Ofiussa (frá grikska orðinum orius, sum merkir slanga) og Hydroessa (av grikska orðinum hydor, sum merkir vatn). Oyggin er ein av Kykladuoyggjunum og liggur tætt við oyggjarnar Andros, Delos og Mykonos. Oyggin er 194 km2 til støddar, í 2011 var fólkatalið á oynni 8.636. Oyggin er kend í Grikkalandi orsakað av Panagia Evangelistria kirkjuni (Our Lady of Tinos), fyri tær umleið 80 vindmyllurnar, tey umleið 1000 dúgvutornini, tær 50 bygdirnar og fyri tær venesiansku borgirnar á Exomvourgo fjallinum. Á oynni búgva fólk sum hava griksk-ortodoksu trúnna og fólk ið hoyra til tað rómverks-katólsku trúnna. Tinos er eisini kend fyri listafólk, málarar og myndahøggarar sum Nikolaos Gysis, Jannoulis Khalepas og Nikiforos Lytras.
Pílagrímsferð[rætta | rætta wikitekst]
Einaferð um árið fara trúgvandi grikkar pílagrímsferð til Tinos fyri at vitja Panagia Evangelistria kirkjuna, har ein serstøk ikon hongur, ið fólk trúgva førir til undur. Pílagrímsferðin fer fram 15. august (dekapendavgusto), sum er dagurin, har Gudsmóðir sovnaði (Dormition of the Theotokos). Fleiri av pílagrímunum grulva á hondum og knøum teir 800 metrarnar frá ferjuleguni til kirkjuna, fyri at vísa virðing.


text:
Bestu ferlar í Chaco (Argentina)
-
Parque Nacional Chaco - Sendero Corto
nálægt Capitán Solari, Chaco (Argentina)
TrailRank: 14
-
ee
nálægt Resistencia, Chaco (Argentina)
TrailRank: 6
Staðir í Chaco
- Ferlar í Barranqueras
- Ferlar í Campo Largo
- Ferlar í Capitán Solari
- Ferlar í Charata
- Ferlar í El Palmar
- Ferlar í Fontana
- Ferlar í Gancedo
- Ferlar í Las Breñas
- Ferlar í Pampa del Infierno
- Ferlar í Presidencia Roque Sáenz Peña
- Ferlar í Puerto Las Palmas
- Ferlar í Puerto Tirol
- Ferlar í Puerto Vilelas
- Ferlar í Ramadita
- Ferlar í Resistencia
- Ferlar í Vicentini
- Ferlar í Villa Río Bermejito
Flokkar í Chaco (Argentina)
- Bestu fjallahjól ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu Fjallaferð ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu hjóla ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu hlaup ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu hjólaferðir ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu ganga ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu mótorrhjólaferð ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu fjórhjól ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu kayak ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu lest ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu utanvega ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu bíll ferlar í Chaco (Argentina)
- Bestu flug í fallhlíf ferlar í Chaco (Argentina)


text:
Jamaika
Jamaika ella Jameika (enskt Jamaica) er ein oyggj í Karibiska havinum í Norðuramerika. Høvuðsstaðurin eitur Kingston.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Jameika er vøkur oyggj, men har eru stórir mótsetningar. Har eru fólk, sum taka sær av løttum og av heilum huga íðka krikkit og spæla reggaetónleik. So er tað stóri spenningurin ímillum nakrar fáar máttmiklar ríkmannaættir og tey fátæku í mongu fátækrabýlingunum í Kingston, har eisini nógvur harðskapur valdar. Hesa skuggasíðu síggja fá ferðafólk, sum á hvørjum ári koma at njóta lívið og tropuveðurlagið í hesum fagra landi. Ein annar týðandi vinnuvegur á Jameika er aluminiumsnámsvinnan, men hon fer óvuliga illa við náttúruni, tí at gomlu námsopini standa full av vatni og sýrueitri. Tað drepur allan vøkstur.
Íðnaðurin í Jameika er fjølbroyttur. Har eru oljureinsiverk, telduvirki og klædnavirki. Mong steinsløg verða brotin, av teimum er aluminiumsmálmur tað týdningarmesta. Ein vinnuvegur, ið vindur nógv upp á seg, er teldutilbúnaður, ið til dømis er at forrita og viðgera teldulutir og síðan senda teir til telduvirki í USA, har teldurnar verða gjørdar lidnar. Í Karibia er vanligt, at útlendsk feløg eiga hesar teldufyritøkur, men í Jameika eiga fólk har meginpartin.
Umframt ídnað og ferðavinnu hevur landbúnaðurin eisini stóran búskaparligan týdning í Jameika, og mong fólk arbeiða í banan-, kaffi-, kakao- og sukurlundum. Mangir jameikanar liva eisini av fiskiveiði, ella teir eiga ein jarðarteig og dyrka sær sínar egnu búnaðarvørur.


text:
Herman Cain
Herman Cain (føddur 13. desember 1945 í Memphis, Tennessee) er ein amerikanskur politikari. Hann býr í løtuni í Georgia. Cain hevur í fleiri ár verið formaður í Godfather's Pizza. Cain fekk stuðul frá nógvum republikonskum veljarum fyrr í 2010, men síðani fjølmiðlarnir fóru at skriva um hansara kynslív, hava nógvir veljarar vent honum bakið. Í oktober 2010 kom fram, at Cain hevði gjørt seg inn á tvær kvinnur, tá hann var stjóri í áhugafelagnum hjá amerikonsku matstovuvinnuni. Tað kom eisini fram, at kvinnurnar fingu pengar frá felagnum, tá tær fóru úr størvunum [1], men Cain helt kortini uppá, at hann hevði ikki gjørt nakað skeivt. Politiskir eygleiðarar í USA siga, at Herman Cain hevði mist so nógv av sínari undirtøku, at tað var ógjørligt at venda gongdini. Hann hevði tí ikki annað í at velja enn at taka seg aftur, siga teir. Hann hevur ikki verið á tí politiska pallinum fyrr, men er nevndarformaður í fyritøkuni Godfather´s Pizza.
Cain kunngjørdi í desember 2010, at hann gevst við royndini at gerast forsetavalevni hjá tí republikanska flokkinum í 2012 [2]. Fyri nøkrum fáum vikum síðani lá Herman Cain væl fyri í meiningakanningunum, men skuldsetingar um ótrúskap hava gjørt, at teir flestu veljararnir hava vent honum bakið. Tað seinasta av álitinum fór, tá ein kvinna boðaði frá, at hon hevur verið elskarinna hansara í 13 ár. Sjálvur sigur Cain, at hann kennir kvinnuna, men at hann hevur ikki havt nakað kynsligt samband við hana. Eygleiðarar meta, at politiska yrkisleiðin hjá Cain, sum er fyrrverandi stórhandilsmaður og pizzaeigari, liggur í skeljasori, og at hann hevur ongar møguleikar at venda rákinum aftur.


text:
Sport Club Corinthians Paulista
Corinthians er eitt Brasilsk fótbóltsfelag úr São Paulo. Felagið varð stovnað tann 1. september 1910. Í 2000 var Corinthians heimsins fyrsta fótbóltsfelag, sum vann FIFA heimsmeistaraheitið fyri fótbóltsfeløg. Kappingin varð hildin í Brasil tað árið. Tað besta felagið frá hvørjum kontinenti luttekur og kappast hvør móti øðrum.
Fyrrverandi leikarar[rætta | rætta wikitekst]
- Sócrates
- Dida
- Javier Mascherano
- Deco
- Rivaldo
- Carlos Tévez
- Roberto Carlos
- Ronaldo
- Marcos Senna


text:
Loki
Loki ella Lokki er ein av ásagudunum í norrønu gudalæruni. Loki er av jatnaætt, men sum vinur Óðins búsettur í Ásgarði. Gylvaginning sigur um hann: "Loki er fríður og fagur í útsjónd, illur av lyndi og skiftandi í atferð. Hann var snildari enn fólk flest og svikaligur í øllum lutum. Hann voldi ofta ásum stórar vandar, og ofta loysti hann teir við sviki." Børnini hjá Loka eru Miðgarðsormur, Hel, Fenrisúlvur, Narvi og Sleipnir. Kona hansara eitur Sigyn. Loki orsakaði deyða Baldurs og eftir tað bundu æsirnir hann. Hann man losna við ragnarøk, har hann berjist saman við jatnum ímóti æsum. Hann berjist við Heimdall; teir verða hvørjum øðrum at bana.
Víkingar hava ikki dyrkað Loka. Heldur hevur hann verið ímyndin av menniskjasligum eginleikum, sum víkingarnir hava kent aftur í sær sjálvum.
Loki umtalast í einum føroyskum kvæði, Lokka tátti, har hann hjálpir fólki móti einum risa.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Hammershaimb, V. U. (1855). Færøiske Kvæder. Lokka táttur
- Snorri Sturluson (týtt hevur Anker Eli Petersen) (2005). Gylvaginning. http://www.heimskringla.no/faeroysk/snorre/gylfaginning.php
- Friður og frælsi Postverk Føroya
- Risin og Lokki Postverk Føroya
- Vøluspá Postverk Føroya


text:
Agnez Mo
Agnes Monica Muljoto (Agnez Mo) (fødd 1. juli 1986 í Jakarta) er ein Indonesiskur popp-songkvinna og sjónleikari. Hon byrjaði lívsleið sína innan tónleikaheinin longu 6-ára gomul sum barnasangari. Hon útgav trý album sum barn og var vertur í fleiri sjónvarpssendingum. Hon hevur gjørt kontrakt við amerikanska plátufelagið The Cherry Party, ið Sony Music Entertainment eigur. Hennara fyrsta altjóða staklag, "Coke Bottle", varð útgivið í september 2013 og varð endurútgivið tíðliga í 2014 av Sony Music, saman við amerikonsku rapparunum Timbaland og T.I.


text:
T-kykna
Ein T-kykna er eitt slag av hvítum blóðkyknum og sostatt ein partur av immunskipanini. T-kyknur verða framleiddar í beinmerginum, men búnaðar í thymus (hálseitlinum), haðani heitið stavar.
T-kyknur kunnu kennast frá B-kyknum við at tær hava ein ávísan reseptor á yvirflatuni, T-kyknu-reseptorin (TCR = T Cell Receptor).
T-kyknur kunnu býtast í:
- Hjálpi-t-kyknur (TH1, TH2) senda signalir og stimbra harvið immunskipanina. Tær hava proteinið CD4 á yvirflatuni. Hesar kyknur eru álopsmálið hjá HIV-virusinum.
- Drepara-t-kyknur (TC) drepa virussmittaðar kyknur. Tær hava proteinið CD8 á yvirflatuni.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Michael T. Madigan, John M. Martinko, Brock Biology of Microorganisms, 11th Edition, 2006, Pearson Prentice Hall.


text:
Museum Willet-Holthuysen
Museum Willet-Holthuysen er eitt savn í Amsterdam við Herengracht kanalina. Savnið er tað einasta fult møbleraða patrisarahúsið ið liggur við kanalirnar, sum er opið fyri almenninginum. Savnið hevur eina stóra samling av silvuri, tallerkum og bókum frá Niðurlendsku gulløldini. Har er eisini eitt savn við list. Húsið varð bygt umleið 1685 til Jacob Hop, borgarstjóra. Hann var ikki tann seinasti borgarstjórin ið búði í húsinum. Í 1739 var fasadan høvuðsumvæld og broytt til Louis XIV stílin. Seinasti privati eigarin, Frú Willet-Holthuysen, gav húsið til býin Amsterdam í 1895 treytað av, at tað gjørdist eitt savn, og tað hevur tað verið líka síðan.


text:
Wikipedia
Wikipedia er ein alfrøði við opnum innihaldi, skrivað í samarbeiði millum sínar brúkarar. Wikipedia verður stýrd av Wikimedia, ein non-profit grunnur stovnaður til endamálið. Her í oktober 2014 fevnir hon um eitt stórt evnisøki og hevur 10,630 greinar í føroysku útgávuni. Í januar 2004 vóru umleið 400 000 greinar á ymiskum málum í Wikipedia. Meginparturin, ella umleið 200 000, vóru á enskum.
Wikipedia byrjaði við ensku útgávuni tann 15. januar 2001. Tann føroyska útgávan byrjaði tann 20. juni 2004.
Berandi eyðkennir[rætta | rætta wikitekst]
Tey trý eyðkennini við Wikipedia eru:
- Hon er, ella roynir at vera, í fyrsta lagi ein alfrøði.
- Hon er ein wiki, tað merkir, at øllum ber til at broyta hana.
- Hon er við opnum innihaldi undir GNU Free Documentation License.
Wikipedia verður stuðlað av Richard M. Stallman og Free Software Foundation.
Vandalisma[rætta | rætta wikitekst]
Ein av avbjóðingunum hjá Wikipedia er "vandalisma" - skilt sum tápuligur ella uppøsandi broytingar í greinum.
Sarah Lane, vertur fyri "Sarah's Blog Report", sum er ein partur av sjónvarpssendingini Screen Savers, "vandaliseraði" í eini sending Wikipedia-síðuna um monkeypox í ensku Wikipedia-útgávuni. Hon skrivaði "Sarah Lane is totally cool and does not have monkeypox". Seinni skrivaði hon: "Although this excites me in its ease and simplicity, it's a little frightening. I mean, what if I had instead written 'My boss is a big fat **** and his phone number is ****'? Sure, somebody would delete it, but this calls for some seriously dedicated moderators." [1]
"Av tí at Wikipedia er ein fullkomiliga frí open source-verkætlan, dregur tað eisini ein riðil av anarkistiskum fólkum at sær," sigur Larry Sanger, ein teirra, ið stovnaði Wikipedia, við Wired News: "Tíbetur eru teir flestu brúkararnir fyrireikaðir til at virka ímóti vandalismu ... og fáa beint fyri slíkum beinleiðis, eftir at tað er byrjað".


text:
Cristiano Ronaldo
Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (føddur 5. februar 1985) er en portugisiskur fótbóltsleikari, sum spælir fyri spanska La Liga felagið Real Madrid og fyri A-landsliðið hjá Portugal.
Ronaldo byrjaði sína fótbóltslívsleið sum ungdómsleikari í Nacional, og hansara sukse hjá Nacional, førdi til eitt skifti til høvuðsstaðarfelagið Sporting CP tvær fótbóltssesongir seinni. Stóra talentið hjá Ronaldo gjørdi at venjarin hjá Manchester United Alex Ferguson legði merki til hann og skrivaði undir kontrakt við tann tá 18-ára gamla portugisan fyri 12,24 milliónir £ summarið 2003. Komandi fótbóltsárið vann Ronaldo sítt fyrsta meistaraheiti í FA Cup og kláraði eisini at koma til EM 2004-finaluna við Portugal. Tað var eisini í sama EM endaspælinum, at hann skoraði sítt fyrsta landsliðsmál, tað var móti Grikkalandi í tí fyrsta dystinum í endaumfarinum, sum Portugal tó tapti 1-2.
Í 2008 vann Ronaldo og restin av United-liðinum UEFA Champions League. Ronaldo varð kosin man of the match í finaluni. Seinni varð hann kosin sum FIFPro World Player of the Year[1] og FIFA World Player of the Year, samstundis við at hann gjørdist fyrsti Manchester United leikari í 40 ár, ið vann Ballon d'Or.[2] Í 2014 vann hann aftur Ballon d'Or.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Ronaldo named FIFPro World Player of the Year – Reuters, 27. oktober 2008
- ↑ Cristiano Ronaldo, Ballon d'Or 2008 – France Football, 1. december 2008


text:
Italskt mál
Italskt (italiano) er eitt romanskt mál, sum hoyrir til bólkinum av indo-evropeiskum málum. Málið verður tosað av umleið 70 milliónum. Tað verður fyrst og fremst talað í Italia, men harumframt eisini í 29 øðrum londum. Italskt er alment mál í Italia, Sveis, San Marino, Slovenia, Vatikanstatinum, Istria (Kroatia) og í ES.
Mállæra[rætta | rætta wikitekst]
Italska málið hevur tvey kyn: kallkyn og kvennkyn. Navnorð ið enda við -o eru sum oftast kallkynsorð, meðan navnorð ið enda við -a, sum oftast eru kvennkynsorð. Navnorð ið enda við -e kunnu antin vera kallkynsorð (umleið 70 %) ella kvennkynsorð (umleið 30 %). Navnorð ið enda við -o og -e enda við -i í fleirtali, meðan kvennkynsnavnorð ið enda við -a fáa endingina -e.
Sagnorð[rætta | rætta wikitekst]
Italiensk sagnorð hava ikki so einklar bendingar, og tað er vanligt at lata vera við at brúka tað persónliga fornavnið, eftirsum sagnorðið vísir hvønn grammatiskan persón ið talan er um. Persónlig fornøvn verða nýtt fyri at leggja dent á hvønn ið ein meinar við, ella fyri at vísa ein mótsetning.
Dømi um sagnorð:
Nútíð av essere, "at vera":
eintal
- (io) sono - eg eri (1 pers.)
- (tu) sei - tú ert (2 pers.)
- (lui, lei, lei) è - hann/hon/tað er, Tygum eru (3 pers.)
fleirtal
- (noi) siamo - vit eru (1 pers.)
- (voi) siete - tit eru (2 pers.)
- (loro) sono - tey eru (3 pers.)
Nútíð av avere, "at hava":
eintal
- (io) ho - eg havi (1 pers.)
- (tu) hai - tú hevur (2 pers.)
- (lui, lei, lei) ha - hann/hon/tað hevur, Tygum hava (3 pers.)
fleirtal
- (noi) abbiamo - vit hava (1 pers.)
- (voi) avete - tit hava (2 pers.)
- (loro) hanno - tey hava (3 pers.)


text:
Elton John
Sir Elton Hercules John (veruliga navn: Reginald Kenneth Dwight; f. 25. mars 1947) er bretskur klaverspælari, singer/songwriter og tónaskald. Elton hevur m.a. vunnið fimm Grammy virðislønir, eina Academy, eina Golden Globe og eina Tony virðisløn. Hann hevur selt meiri enn 450 milliónir av útgávum, og er ein av tónleikarunum í heiminum, sum hava klárað seg best.
Rolling Stones søgdu í 2004 Elton John vera nummar 49 á listanum yvir 100 teir mætastu tónleikararnar í søguni.
Bakgrund[rætta | rætta wikitekst]
Uppvøksturin hjá Eltoni var ikki altíð lættur. Pápi hansara, Stanley Dwight, hevði ongan áhuga fyri soninum og var sjáldan heima. Tá tey vóru saman, skeldaðust foreldrini hjá Elton meginpartin av tíðini. Tað vóru mamman og omman hjá Elton, sum máttu uppdraga hann.
Elton lærdi á Pinner Wood Junior School, Reddiford School og Pinner County Grammar School. Men tá hann var seytjan, gav hann skúlan upp fyri at fara á GCE A Level og fylgja dreymi sínum um at fáa eina yrkisleið í tónleikinum.
Hóast pápi Elton sjálvur hevði nógv við tónleik at gera, royndi hann, tá Elton av álvara fór at umhugsa eina framtíð sum tónleikari, at stýra soninum móti eini meiri vanligari yrkisleið.
Longu frá barnsbeini av var tað eyðsæð, at Elton hevði serliga gott oyra fyri tónleiki. Hann byrjaði sum 3 ára gamal at spæla klaver. Sum sjey ára gamal fekk hann á fyrsta sinni undirvísing í klaveri. Elton hevur fingist við tónleik næstan alt lívið.


text:
Mars (gongustjørna)
Mars er gongustjørna næst jørðini. Mars er turr og lítil gongustjørna. Ytan er reyð og grýtut. Hon hevur íspólar og tunt lofthav. Hitin er millum 5 °C og 125 °C. Har er ofta óveður.
Hagtøl[rætta | rætta wikitekst]
- Diametur (Jørðin = 1): 0,53.
- Massi (Jørðin = 1): 0,11.
- Rúmd (Jørðin = 1): 0,15.
- Massafylla (vatn = 1): 3,93.
- Tyngdakraft (Jørðin = 1): 0,38.
- Mánar: 2. Mánarnir eita Deimos og Fobos.
- Miðal-temperaturur: - 63° celsius.
- max støddar flokking: - 2,8.
Lív á Mars[rætta | rætta wikitekst]
Í 1996 kunngjørdi NASA, at vísindamenn høvdu farveg eftir einføldum verðum, sum høvdu livað á Mars fyri mió. árum síðan. Hetta vórðu ørsmá samansett mynstur - møguliga steinrunnar leivdir av verum í lítlum petti av steini av Mars, funnin á Suðurkolli í 1984. Vísindamenn søgdu, at steinurin helst var slongdur burtur av gongustjørnini, tá ið ein stjørnusteinur datt niður á Mars fyri 15 mió. árum síðan. Enn er hetta ikki prógvað.
Í 1997 gjørdi NASA eina roynd at fáa meira at vita um næstu grannastjørnu okkara. Í juli setti Pathfinder seg á Mars, og bilurin Sojourner koyrdi út úr sonduni at gera fyrstu jarðfrøði- og dustkanningarnar av reyðu gongustjørnuni. Í september fór Mars Global Surveyor eina ferð, sum vardi í tvey ár, at kortleggja gongustjørnuna, til tess at vita, hvar rúmdarfør kunnu seta seg í komandi tíðum.


text:
Summar-fugla legan 2. juli til 6. juli 2012
03-05-2012
Endamálið er eisini at skapa eitt sosialt netverk fyri børn, sum eru lesi- og skriviveik.
Børn, sum fara í 3. 4. og 5. flokk komandi skúlaár, fáa høvi at fara á lesi- og skrivileguna “summar-fuglar”, har miðað verður ímóti at geva hesum børnum eitt eyka skump í lesi- og skrivimenning teirra. Endamálið er, at eftir summarleguna skulu hesir skerdu fuglar klára at flúgva, soleiðis at teir kunnu gerast frælsir at ogna sær vitan og førleika at samskifta gjøgnum hetta henta amboðið sum lesi- og skriviførleikin er. Endamálið er eisini at skapa eitt sosialt netverk fyri børn, sum eru lesi- og skriviveik.
Málbólkurin er gentur og dreingir, sum fara í 3. 4. og 5. flokkm sum ikki hava brotið lesikotuna. Tilboðið er galdandi fyri øll børn í landinum. Tó í mesta lagi 20 børn verða upptikin.
Námsfrøðiligu grundhugsanirnar eru forvitni, gleði, virkni, viðurkenning og djúphugsni. Viðurkennandi tilgond til børnini, næmingalagað læring, stuðul frá foreldrum, virkin lesi- og skrivitilgongd, spælandi tilgongd, menning av sjálvsvirði, góðar fyrimyndir, meistra lesi- og skrivitilgongdir, nýta og stimbra forvitni hjá børnunum at læra, djúphugsni og birta uppundir og varðveita lesi- og skrivigleði. Eisini er grundhugsanin at nýta teldu og aðra tøkni sum hjálpitól.
Fyriskiparar og lærarar á leguni eru Frida Poulsen og Joan Knudsen, lærarar, lesivegleiðarar og cand.pæd.pæd.psyk. Harafturat eru 4 lærarar afturat, sum undirvísa á leguni við eftirútbúgving sum serlærarar, lesivegleiðarar og orðblindalærarar. Hesir eru: Annika Marr Poulsen, Elin Nielsen, Hallgerð A. Hansen og Tove Jacobsen.
Legan verður í døgunum 2. – 6. Juli 2012. Frá kl. 9-15 frá mánadag til fríggjadag. Hetta er ein daglega, og hon heldur til í skúlanum við Løgmannabreyt í Hoyvík.
Kunnandi fundur fyri foreldrum og stutt lesi- og skrivikanning av børnunum verður mánadagin 25. juni 2012. Seinasta freist at tekna seg til er 21. mai.


text:
Grátítlingur
Grátítling (frøðiheiti - Anthus petrosus) kenna øll, men tey fæstu hava ansað eftir, at tað eru tvey sløg. Bæði ganga tey undir einum navni, og vit noyðast so at geva teimum nýggj fráskiljingarnøvn. Annað slagið er í Føroyum alt árið; tað heldur seg mest uttan um húsini ella í fjøruni, og vit kunna so nevna tað fjørugratítlingur. Hitt er her bara um summarið, og vit fara so at kalla tað summargrátítlingur. Hvussu kennast tey at? Soleiðis: Fjørugrátítlingurin er ein góðan mun størri. Omaná er hann dimmari á liti og, helst um veturin, meiri grønleittur. Á bringuni er hann gráligur ella grønligur, meðan hin er gulleitthvítur. Báðir eru teir tætt settir við dimmum blettum, sum hjá summargrátítlinginum á kápuni renna saman í strikur. Á summargrátítlinginum hevur velið hvítan jaðara hvørjumegin, sum er skilligur at síggja, helst tá ið fuglurin flýgur; hin hevur eisini hvítleittar jaðarar á velinum, men so smalar, at teir síggjast neyvan, fyrr enn tú hevur fuglin í hondini. Fjørugrátítlingurin hevur dimmbrúnar føtur, summargrátítlingurin ljósbrúnar.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Elizabeth Taylor
Dame Elizabeth Rosamund Taylor (* 27. februar 1932 – † 23. mars 2011) var ein bretsk-amerikonsk sjónleikarinna. Hon var ein av kendastu sjónleikarum í heiminum og vann fleiri heiðurslønir fyri sítt virksemi sum sjónleikari, m.a. vann hon tvær ferðir heiðurslønina Academy Award for Best Actress, sum eisini er kent sum Oscar fyri bestu sjónleikarinnu. Hesar vann hon í 1960 fyri BUtterfield 8 og í 1966 fyri sín leiklut í Who's Afraid of Virginia Woolf?. Elizabeth Taylor varð fødd Onglandi, og búði í einum forstaði í ein útnyrðing av London saman við foreldrum og syskjum fyrstu sjey árini av lívi sínum. Í 1939 brast Seinni heimsbardagi á, og familjan flutti til USA at búgva. Bæði foreldrini hjá Elizabeth Taylor vóru úr USA, og tí fekk Elizabeth Taylor bæði bretskan og amerikanskan statsborgaraskap. Elizabeth Taylor gjørdi eitt stórt arbeiði og brúkti nógvan pening fyri at stuðla gransking í AIDS sjúkuni. Hon var við til at stovna National AIDS Research Foundation, sum var lagt saman við øðrum líkandi stovni og fekk síðan navni AmfAR, The Foundation for AIDS Research. Hon fekk ymiskan annan heiður, eitt nú: Presidential Citizens Medal, Legion of Honour, Jean Hersholt Humanitarian Award, AFI Life Achievement Award. Hon var tilnevnd sjeyndaplássi millum amerikanskar sjónleikarinnur á einum topp 50 lista, sum American Film Institute hevur gjørt.


text:
Hvalspýggjur
Hvalspýggja (frøðiheiti Scyphozoa) er ikki fiskur, men ryggleyst djór. Meir enn 96 % av hvalspýggjuni eru vatn, og hon hevur ríkið í heimshøvunum síðan elstu tíðir. Hon hevur hvørki bein, eygu, heila ella hjarta. Longu trevsurnar verða nýttar at veiða við. Langar trevsur hanga niður úr hvalspýggjuni. Tá ið eitt lítið kykt svimur í tær, verður eitur sprænt á tað.
Hvalspýggjur eru bleytar. Búkurin fer inn og út, eins og regnskjól letist upp og fer aftur. Hetta ger, at hvalspýggjan flytur seg. Hvalspýggja fer eftir ljósinum, hóast hon hevur eingi eygu. Hon svimur upp í sjógvin, har hon er í nánd av tí, hon etur. Mangar hvalspýggjur eru næstan gjøgnumskygdar. Nakrar teirra lýsa, so tær síggjast í myrkum sjógvi. Hetta gera tær oftast, tá ið onkur órógvar tær.
Hvalspýggjurnar kunnu viga upp í 204 kilo, eins nógv og ein fullvaksin hannleyva [1].


text:
Uranus
Uranus er grøn á liti, hon hevur ring rundan um, og har hava eingi fólk verið. Hon er 2.900 milliónir km. frá sólini. Tvørmátið er 51.000 km. Umferðartíðin hjá Uranusi um sólina er umleið 84 ár. Uranus er 3. longst burtur frá sólini. Í 1781 fann bretski stjørnufrøðingurin Williamn Herschel sjeyndu gongustjørnuna, sum hann nevndi Uranus eftir grikska himnagudinum. Um Uranus eru 5 stórir og 10 lítlir mánar. Uranus varð ofta sædd fyri 1781, men tá varð hon hildin at vera vanlig stjørna. Hon hómast við berum eygum, men tá skalt tú vita, hvar ið hyggjast skal. Í kikara er ikki nógv at síggja, mest bara eitt blágrønt stjørnueyga. Eins og Jupiter og Saturn er Uranus mest úr hydrogeni og heliumi. Blágrøni liturin í lofthavinum kemst av metani, sum sýgur í seg reyðu litirnar. Uranus er um fýra ferðir so stór sum jørðin og og 14,5 ferðir so tung.
Snúningstíðin er um 17 tímar, og hon hevur 84 ár um umferðina um sólina. Uranus er eins og dottin um koll, við tað at snúningsásin er bara nøkur fá stig frá umferðarflatanum. Hetta kundi bent á onkran ógvusligan tilburð har á leiðini onkuntíð í fyrndini. Av hesum stendst, at annað póløkið liggur í myrkri nærum helmingin av umferðartíðini (42 ár), meðan hitt póløkið er í ljósinum. Hóast hetta máldi Voyager 2, sum fleyg fram við Uranusi í januar 1986, at hitin á ýtuni var merkiliga javnur. Uttast í lofthavinum eru máld -220 °C. Um Uranus er magnetfelt, og magnetisku viðurskiftini eru fløktari enn vanligt, tí vinkulin millum magnetisku ásina og snúningsásina er eini 60°. Av og á hendir tað, at ein gongustjørna kemur ímillum jørðina og onkra stjørnu. Tá liggja stjørnufrøðingar altíð framvið at fáa eitthvørt nýtt at vita. Við at máta hvussu leingi stjørnuljosið er burtur, ber til dømis til at meta um tvørmálið á gongustjørnuni. Í 1977 myrkti Uranus fyri ljósinum frá einari stjørnu, og tá varnaðust granskarnr, at stjørnuljósið kamaðist fleiri ferðir, áðrenn tað sloknaði. Tá ið stjørnan var komin til sjóndar aftur, kámaðist ljósið aftur, nú í øvutari røð. Hetta varð tulkað soleiðis, at um Uranus var skipan av tunnun ringum. Voyagermyndirnar váttaðu, at so var. Rinsarnir, sum eru 10, eru úr klettum, sum eru ymiskir til støddar. Longu í 1787 sá Herscnel í kikara sínum teir báðar størstu Uranusmánarnar Oberon og Títanía, og seinni vórðu sæddir tríggir aðrir mánar. Á Voyagermyndunum síggjast 10 nýggir mánar, so nú vita vit um 15 mánar í ringrás um Uranus. Serligan ans vaktu myndirnar av Miranda, sum er 480 km. í tvørmál og hevur 1,4 samdøgur um hvørt umfar um Uranus. Ýtan er merkiliga óreglulig, fjøll og gjáir hurlað saman hvørt um annað. Tað sýnist, sum er Miranda brotnaður, t.d. í samanbresti við eina smástjørnu, og at atdráttarmegin síðani hevur sett brotini saman aftur til nýggjan mána.
Hagtøl[rætta | rætta wikitekst]
- Diametur (Jørðin = 1): 4,0
- Massi (Jørðin = 1): 14,5
- Rúmd (Jørðin = 1): 63
- Massafylla (vatn = 1): 1,32
- Tyngdakraft (Jørðin = 1): 0,89
- Mánar: 21
- Miðal-temperaturur: - 215 Celsius
- max støddar flokking: - 5,5


text:
Frágreiðing vegna Svimjisamband Føroya
Svimjisamband Føroya hevði sín árliga aðalfund í gjár, har millum annað formansval var á skránni. Eisini var ta stórmál á skránni, at Føroyar sum er ikki sleppa at luttaka undir egnum flaggi á næstkomandi Evropeisku JuniorMeistarastevnu.
(Rókur í Jákupsstovu og Jon Hestoy. Símun á Høvdanum tók myndina)
Eisini á Vestdanske Kortbanemesterskaber verður føroysk luttøka, tá ið hesar báðar økisstevnur Øst- og Vest- verða avgreiddar 24. til 26. oktober 2014. Startlistarnir síggjast her, har vit millum annað síggja at Frans Johannesen og Alvi Hjelm eru millum favorittarnar at taka heiðursmerki.
'Fagre nye verden' - Norski landsliðssvimjarin Cecilie Johannesen vísir her fram sítt SwimTag armband, sum ger tað lættari hjá svimjarum í nýggja AdO Arena í Bergen at føra dagbók. Akkurát hendan loysnin krevur at høllin hevur serliga útgerð, men tað finnast eisini ur í dag sum rættiliga beinrakið kunnu telja metrar í ymisku svimjigreinunum og líknandi.
Ein áhugaverd grein her á SwimVortex, har tann innan svimjing rættiliga kendi journalisturin Craig Lord greiðir frá, hví hann nú hevur meldað seg úr pressunevndini hjá FINA.
Greinin er lang og til tíðir torskild, men orsøkin er týðiligvís avgerðin hjá FINA herfyri at heiðra russiska forsetanum Vladimir Putin við sokallaða "FINA Order".
Craig Lord hevði eisini eina áhugaverda grein á SwimVortex í gjár, har hann endurgevur týska politikaran Frank Steffel fyri í Ríkisdegnum at hava kallað avgerðina hjá FINA "a tasteless provocation".
Avgerðin hjá FINA verður sum heild illa móttikin, vegna støðuna í Ukraine, í Russlandi og so kanska serliga fyri svimjing, at so nógvir russiskir svimjarar hava dopingkarantenu beint nú.
Kastrup Svømmehal verður 24. - 26. oktober karmur um Østdanske Kortbanemesterskaber 2014, sum er ein av tveimum økismeistarastevnum hjá dønum áðrenn Danmarks Mesterskaberne på Kortbane hin 20. - 23. november 2014.
Magnus Jákupsson og Pál Joensen eru ikki óvæntað millum favorittarnar at taka gull í sínum sergreinum - Magnus við bestu tilmeldingartíð í 50, 100 og 200 rygg, 50 og 100 firvald, og 100 blandað, og Pál við bestu tilmeldingartíð í 400 og 1500 frí.
Svimjifelagið Reysti bjóðar til svimjistevnu leygardagin hin 25. oktober 2014, í svimjihøllini í Leirvíkar Skúla. Kappingin er fyri 2 og 3 gentur, og 3 og 4 dreingir, ella børn fødd í 2002 og seinni.
Tey yngru byrja við upphiting kl 12:45 og kapping kl 13:30, og tey eldru so tá ið tey yngru eru liðug. Tað burdi tikið umleið 2 tímar fyri hvønn bólkin, alt eftir hvussu nógv melda til. Sí viðfestu innbjóðing.
Altjóða svimjisambandið FINA kunnger her at russiski forsetin Vladimir Putin í dag fekk handað serliga heiðursmerkið 'the FINA Order', á altjóða ráðstevnuni "Russia – A Sport Power" in Cheboksary í Russlandi.
Hetta hevur ikki óvæntað fingið eld í svimjimiðlar sum til dømis SwimVortex, ikki bara vegna støðuna í Ukrania, men eisini tí at Russland seinastu árini hevur heystað so mikið nógvar dopingdómar innan netupp svimjing, at spurningurin er um tey ikki áttu at verið útilokað sum tjóð sambært galdandi FINA reglur.
Viðfest er innbjóðing til fimtu Føroya Opnu Masters Meistarakapping, sum verður í Svimjihøllini í Klaksvík leygardagin hin 15. november 2014, í fyri svimjarar eldri enn 25 ár.
Tíðarætlanin er hendan:
Her eru úrslitini frá svimjistevnuni nú 4. og 5. oktober, sum Ægir skipaði fyri í Klaksvíkar Svimjihøll.
Saman um tikið vann Suðuroyar Svimjifelag flest gullheiðursmerki, Havnar Svimjifelag næstflest og Ægir triðflest.
Mest vinnandi svimjari var Eyðbjørn Joensen úr Suðuroyar Svimjifelag, sum vann 7 gullheiðursmerki og 2 silvur, meðan mest vinnandi svimjari hjá kvinnum var Sára R. Nysted eisini úr SuSvim, sum vann 3 gull, 2 silvur og 1 bronsu.
Ægir kvinnur settu í gjár stórt nýtt føroyskt met í 4x200 metra frísvimjing, tá ið tær á Ægir-stevnuni í Klaksvík svumu teinin uppá 8 minuttir, 38 sekund og 58 hundraðpartar. Tær skóru heili 8,79 sekund av føroyska metinum hjá Ægir, sum var 8:47.37 frá 2011, og eru nú eisini bara 0,81 sekund frá føroyska landsliðmetinum, sum er 8:37.77 frá Norðurlendsku JuniorMeistarastevnuni í 2011.


text:
Kamelur
Kamelar (frøðiheiti - Camelus) eru fyrimyndarlig oyðimarkardýr. Dromedarur hevur eina kúlu á bakinum, og kamelurin hevur tvær. Teir klára seg í fleiri vikur og ganga long strekki og hvørki eta ella drekka. Ein fyrimunur, ið ger teir frálíkar at bera farm. Tí verða teir nevndir oyðimarkarskip.
Vanliga verður hildið, at kúlan á kamelinum er full av vatni, men hetta er ikki so. Í veruleikanum er hon ein feittkúla, sum kamelurin fær føðslu úr, tá ið hvørki matur ella vatn er at fáa. Kamelinum nýtist ikki vatn í 10 mánaðir, men so kann hann eisini drekka ómetaliga nógv í stutta tíð - einar 340 kannur av vatni í 10 minuttir.
Kamelur hevur tvey røð av eygnahárum at verja eyguni fyri sandroki.


text:
Stjørnur
Stjørnur verða til úr stórum skýggjum av foni og vatnsevni. Summar stjørnur eru ovurstórar. Sótu tær í miðjum sólkervi okkara, rukku tær langt út um ringrás jarðar. Summar eru nógv minni, til støddar sum gongustjørna okkara, og tær eru kámar. Telja vit ikki sólina uppí, hevur ljósið úr næstu stjørnu okkara 4 ár um at koma á jørðina.
Fornaldar stjørnufrøðingar sóu, at stjørnurnar vóru altíð líka langt hvør frá aðrari. Teir ímyndaðu sær myndir á luftini, og at summar stjørnar skuldu verða skyldar. So er tó ikki. Men myndirnar, stjørnumerkini, sum til dømis Stórabjørn, eru góð, tá ið skil skal haldast á stjørnuhiminum. Stjørnufrøðingar nevna stjørnurnar við grikskum stavum - gamma, beta og alfa, eftir, hvar tær eru.


text:
Sandgrælingur
Sandgrælingur (frøðiheiti - Calidris alba, Crocethia alba, Erolia alba) er til støddar sum fjallmurra. Her sæst hann um somu tíð sum grágrælingurin. Tá er hann á bakinum sprøklutur av gráum og hvítum og svørtum, í neðra hvítur; hálsurin er á hinum gomlu gulligur við dimmum prikkum, á ungunum mest hvítur ella bleikgulur. Hann heldur seg niðast við sjóvarmálan, stundum á hellum og klettum, men mest á sandi. Tað er spakur fuglur; ikki fyrr, enn tú ert nær hjá honum, rennur hann undan, ofta hoppandi langan veg á øðrum beini. Tað hendir seg eisini at síggja hann um várið; tá er hann øðrvísini littur, men kennist væl frá hinum grælingunum av tí, at teir hava allir eina lítla baktá, men hann onga; eisini hevur hann stytri nev enn teir. So lítil, sum hann er, er hann óføra harðvunnin og eigur einans í kaldastu londum, eitt nú norðast í Grønlandi og á oyggjunum har vestanfyri. Um veturin er hann aftur suðuri ígjøgnum, eitt nú í Avstralia og Patagonia. Ofta er tað so, at norðari eitt fuglaslag er um summarið, longur suður fer tað um veturin.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Wanessa
Wanessa Godói Camargo Buaiz (fødd 28. desember 1982 í Goiânia, Goiás í Brasil), best kend sum Wanessa, er ein popp songkvinna, sum hevur útgivið fleiri tónleikaútgávur, sum hava selt so nógv í heimlandi hennara, at útgávur hava fingið gull og platin heiður. Tveir føroyingar hava komponerað ein av hennara sangum, sum er á fløguni DNA, sum kom út á enskum í 2011. Føroyingarnir eru Bárður Háberg og Óli Jógvansson, sum eiga fyritøkuna Baroli Music. Sangurin hjá teimum, sum Wanessa syngur eitur High.


text:
25. februar
25. februar er dagur 56 í árinum í gregorianska kalendaranum. 309 dagar eru eftir av árinum (310 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Eitt óhapp hendi í Klaksvík. Slættaberg sigldi á Ågot, sum lá við bryggjuna við Norðborg við fullari last. Ongin persónskaði hendi. Óhappið hendi, tí at Slættaberg fekk tekniskt brek. Ågot fór at leka illa, men tað eydnaðist at tetta lekan. Ågot og Slættaberg blivu liggjandi í nakrar dagar, har Slættaberg hevði stevni inni í lastini á Ågot, men dagin eftir eydnaðist tað at fáa skipini leys av hvørjum øðrum. Ågot bleiv seinni sleipaður til bedingina hjá Klaksvíkar Skipasmiðju.
- 1990 - Violetta Chamorro, sum fær stuðul úr USA, vinnur valið í Nikaragua.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1771 - Johan Henrik Schrøter, prestur (d. 1851).
- 1943 - George Harrison, kendur frá bretska tónleikabólkinum The Beatles.


text:
Jóannes Jakobsen
Jóannes Jakobsen (føddur 25. august 1961) er ein føroyskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari og landsliðsleikari, hann er eisini tónleikari, sangari og sangskrivari. Hann hevur spælt fótbólt við HB frá barndómsárum til 1990 og síðan við ymiskum føroyskum liðum. Jóannes er hjálparvenjari á føroyska a-landsliðnum hjá monnum.[1] Jóannes er ættaður av Kamarinum í Havn og er ikki bara evnaríkur innan ítrótt, hann er eisini sangari, sangskrivari og tónasmiður og hevur útgivið trýggjar tónleikaútgávur umframt at hann er við á fleiri øðrum útgávum.
Innihaldsyvirlit
Lívsleið innan fótbólt[rætta | rætta wikitekst]
- 1977-1990 HB
- 1991-92 VB
- 1993-95 HB
- 1995-98 KÍ
- 1999 HB
- 2000-01 B68
- 2002 HB (venjari, spældi nakrar dystir við næstbesta liðnum)
Landsliðsleikari[rætta | rætta wikitekst]
Jóannes Jakobsen var ein av landsliðsleikarum Føroya, tá Føroyar av fyrstan tíð sluppu at luttaka í altjóða kappingum. Hann var liðskipari á tí fyrsta Føroyska landsliðnum, sum vann søguliga sigurin 1-0 móti Eysturríki. Hann var liðskipari á landsliðnum tey fyrstu árini. Jóannes spældi 25 landsystir fyri Føroyar frá apríl 1989 til 1993.[2]
Tónleikaútgávur[rætta | rætta wikitekst]
- Hvat bagir, 1990
- Royn tínar veingir, 1995
- Myrkursins gongumenn, 1998
Er við á hesum útgávum[rætta | rætta wikitekst]
- Vit herja á, 1990
- Reytt og svart, 1993
- Sangur til frælsi, 2000
- Hetta er eisini mítt land, M'as Blues Band, 2001
- Hetta er eisini mítt land II, M'as Blues Band, 2003
- Kyndil 50 ár, 2006[3]
Uppsamlings fløgur[rætta | rætta wikitekst]
- Tólvti maður, 1998
- Alt, Kim Hansen, 2005


text:
Posta
Posta (fyrr: Postverk Føroya) er almennur stovnur/fyritøka og stendur fyri postútbering í Føroyum. Heimastýrið yvirtók 1. apríl 1976 postverkið frá Post- og telegrafvæsenet í Danmark. Í hesum sambandi útskrivaði Føroya landsstýri búmerkja- og navnakapping. Í 2005 varð Postverk Føroya, sum tað nevndist tá, gjørt um til partafelag. Landið eigur allan partapeningin í partafelagnum. Landsstýrismaðurin velur á hvørjum ári teir tríggjar limirnar í nevndini, meðan starvsfólkið velur tveir nevndarlimir.[1] Stjóri í Posta er Joel undir Leitinum.[2]
Innihaldsyvirlit
Nevndin[rætta | rætta wikitekst]
- Tummas Hanus Dam, formaður
- Brynhild Setberg
- Petur Holm
- Áslak Tausen
- Jens Peder Jensen
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Skjútsur[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn regluligt samband var komið, var serligt flutningslag neyðugt til tess at fáa fólk og boð oyggjanna millum. Hetta var skjútsskipanin. Hvør bygdin skuldi hava nevnara (eisini róptur skjútsskaffari), ið átti at fáa manning at føra fólk, brøv ella pakkar úr oyggj í oyggj.
Fyrsta lógin um skylduna at skjútsa kom í 1865, og løgtingið ásetti gjaldið fyri fimm ár í senn. Tað var ymiskt fyri tey trý sløgini: embætisskjúts fingu teir minst fyri, nakað meira fyri prestaskjúts og mest fyri almenningsskjúts. Lítið var goldið, men hetta var framstig, tí undan hesi lóg var einki gjald. Hvør birgur maður, 15-50 ár á aldri, hevði skyldu at skjútsa og fekk bót, noktaði hann.
At føra post úr einari oyggj í aðra var mangan vandasigling í mysing og brotasjógvi. Petur í Mattalág var millum teir fyrstu postførararnar. Hann hevur sagt frá eini ferð frá skjútstíðini. Bræv, skrivað í Havn, skuldi í Leirar í Hvalba. Tað var merkt K. T. – ið stóð fyri Kongelig Tjeneste – og Uopholdelig Befordring, ið bar í sær, at tað skuldi sendast beinanvegin, ið líkindi vóru. Nevnarin í Havn fekk brævið og tilnevndi mann at fara um reynið til Kirkjubøar, har hann handaði nevnaranum har brævið. Hesin fekk áttamannafar at føra brævið um fjørð. Har lendu teir í óbygdum, har nú Skopunarbygd er. Maður fór fimur á fóti teir 4 fjórðingarnar heim á Sand at geva nevnaranum har brævið. Hann so norðuraftur til bátsfelagar sínar, ið lógu og bíðaðu. Heimasandsnevnarin fekk nú mann til Dals við brævinum, haðani annar bátur fór við tí til Hvalbiar. Har var brævið latið prestinum í Leirum. Streymurin var harður og hann øtlaði sjógvin, so bátsmanningin noyddist at gista í Suðuroy, men har gjørdist liggjandi illveður, ið helt teimum veðurføstum í samfullar tvær vikur.
Skjútsskipanin helt sær til fyrra heimsbardaga, tá hon so við og við fjaraði burtur, tí at postgjøldini vóru lutfalsliga lægri.
Fyrsta føroyska posthúsið[rætta | rætta wikitekst]
Fyrsta føroyska posthúsið lat upp í Tórshavn tann 1. mars 1870. Tað var táverandi sýslumaðurin í Suðurstreymoyar sýslu, Hans Christopher Müller, sum stóð fyri posthúsinum tey fyrstu árini. 1. mars 1884 varð posthús latið upp á Tvøroyri. Tann 1. mai 1888 lat posthúsið í Klaksvík upp sum tað triðja posthúsið í landinum. Bæði á Tvøroyri og í Klaksvík vóru tað eisini sýslumenninir, ið høvdu postin um hendi.
Í 19. øld komu ikki fleiri posthús enn hesi trý. Eftir aldarskiftið kom tó rættilig gongd á. Í 1903 vórðu sjey posthús latin upp. Í 1905 fóru teir undir at smíða posthús í miðbýnum í Havn, og var tað tikið í nýtslu 1. desembur. Tað var avgreiðslumaðurin C.C.Danielsen (seinni postmeistari), ið fekk hetta í lag. Hetta var fyrsta hús í Føroyum til post burturav.
Tey næstu 25 árini verða posthús latin upp í so at siga hvørjari bygd í landinum. Tey flestu lótu upp í árinum 1918, tá 15 nýggj posthús koma. Frá seinast í seksti árunum til dagin í dag eru fleiri posthús latin aftur. Postsamskiftið við hesar bygdir verður nú avgreitt av sonevndum avgreiðslupostboðum. Hendan broytingin er ein partur av skynsemisbroytingunum í føroyska postverkinum seinastu árini.
Trupult og vandamikið starv[rætta | rætta wikitekst]
Fyri at lýsa hvussu trupult tað var at at avgreiða postsamskiftið við bygdir og útoyggjar tey fyrstu árini, skal her sum dømi sigast frá, hvussu fram varð farið í Norðoyggjum fyri og eftir aldarskiftið. Postmaðurin í Klaksvík tók sær av at bera post til bygdirnar eystan Múla. Hann gekk um Áarskarð til Árnafjarðar og um Toftaskarð norður á Norðtoftir. Síðan hevði hann bygdirnar Depil, Norðdepil og Fossánes á Borðoynni. Á Viðoynni hevði hann Hvannasund og Viðareiði. Posturin til Múla varð lagdur til heintingar á Fossánesi og posturin til Svínoyar og Fugloyar varð lagdur til heintingar í Hvannasundi. Tá í tíðini skuldi postmaðurin úr Klaksvík eisini í hvørt hús í teim bygdum, hann røkti.
Sami postmaður fór við árabáti úr Klaksvík til Kunoyar og síðan í Kalsoynna. Hann bar út post í Kunoy, á Syðradali, á Húsum og í Mikladali. Tá ikki var lendandi á Húsum og/ella í Mikladali, fór hann til gongu av Syðradali til Húsar og Mikladals, ella av Húsum til Mikladals og aftur. Posturin, sum skuldi norður á Trøllanes, varð lagdur til heintingar í Mikladali. Fólk á Trøllanesi komu so til Mikladals við og eftir posti av og á. Hetta gamla mynstrið er júst tað sama, ið nú er galdandi nógvastaðni í Føroyum, har avgreiðslupostboð taka sær av samskiftinum í nógvum bygdum.
Hetta starv kundi stundum vera vandamikið, og tí hava vit eisini dømi um, at maður lá eftir á. Fyrstu ferð var í 1887, tá Jakki í Vági var á veg úr Klaksvík til Árnafjarðar, hóast vetur var og vánaveður. Posturin skuldi fram, hvussu líkindini vóru, men hesuferð kom Jakki ikki vegin fram. Hann var seinni funnin undir Svøðunum, har hann var farin útav. Hann gjørdist bert 52 ára gamal.
Motorbátar[rætta | rætta wikitekst]
Í 1920-unum varð skipanin við árabáti millum oyggjarnar og postgongdin millum bygdir í stóran mun løgd niður. Í Klaksvík keypti Samson Joensen, ið var postmaðurin, sum gekk norður um fjall og róði í Kalsoynna, deksbátin Guttaberg. Hetta var í 1927. Guttaberg, sum hevði motor, var settur í sigling millum Klaksvík, Kunoyarbygd og Kalsoynna við posti, ferðafólki og farmi. Í 1914 setti Olaf Olsen (Olaf á Stongunum), keypmaður, Klaksvík, deksbátin Dan í sigling millum Klaksvík, Árnafjørð, bygdirnar eystan Múla, Svínoy og Fugloy, og 2 ár seinrí, í 1916, var Immanuel settur í sigling, og røkti Immanuel postrutuna til Másin byrjaði í sigling í 1959.
Postmaðurin í Fuglafirði um hetta mundið, Hans Jacob Petersen, ognaði sær tveir deksbátar við motori. Annar æt Ragnhild og hin Alma. Ragnhild sigldi við posti, ferðafólki og farmi norðureftir. Talan var um bygdirnar Hellur, Oyndarfjørð, Elduvík, Funning og Gjógv. Alma sigldi millum Fuglafjørð, Leirvík og Klaksvík. Báðir bátarnir høvdu navn eftir døtrunum hjá Hans Jacobi. Dóttir Hans Jacob, Alma Rustin, var elsta postfólk í Føroyum og hon gjørdist 100 ár. Hon byrjaði á posthúsinum í Fuglafirði sum 14 ára gomul. Í 1926 fekk Alma ábyrgdina av postviðurskiftunum í Fuglafirði . Hon fór úr starvinum sum posthúsleiðari 31. oktober 1975.
Annars var tað A/S J. Mortensens eftf. á Tvøroyri, sum í 1895 settu ta fyrstu maskinriknu strandfarasiglingina á stovn við dampskipinum Smirili, ið sigldi kring allar oyggjarnar. Tann 5. mars 1908 varð A/S Thorshavns Mælkeforsyning og Margarinefabrik sett á stovn. Longu í apríl sama ár keypti fyritøkan bátin Ruth úr Noregi. Ruth, sum hevði dampmaskinu, var 15 brutto tons til støddar. Hon varð keypt fyri 14.000 kr. Tann 1. august 1908 varð Ruth sett í fasta sigling millum Tórshavn og Hvalvík. Á farleiðini legði hon at fleiri staðni á vegnum. Hon sigldi eisini í Sandoynna. Í umleið 70 ár røkti A/S Thorshavns Mælkeforsyning og Margarinefabrik postflutningin millum Tórshavn og Skálafjørðin og nærum líka leingi millum Tórshavn og bygdirnar við Sundalagið.
Yvirtøka[rætta | rætta wikitekst]
Fram til 1. apríl 1976 varð postverkið í Føroyum rikið av danska postverkinum (Post- og Telegrafvæsnet). Tá í tíðini var bygnaðurin í postverkinum skipaður soleiðis, at vit høvdu eitt posthús (Postkontoret Thorshavn) við einum postmeistara. Síðan høvdu vit postavgreiðslurnar (postekspeditiónir) við sonevndum postekspeditørum sum leiðarum. Postavgreiðslurnar vóru: Klaksvík, Tvøroyri, Vágur, Vestmanna og Saltangará. Øll hini posthúsini vóru flokkað í tveir flokkar. Tey størru bóru heitið "brevsamlingssteder" og tey smærru bóru heitið "postudvekslingssteder".
Eftir løgtingsvalið í november 1974 skipaðu javnaðarflokkurin, fólkaflokkurin og tjóðveldisflokkurin samgongu. Henda setti sær fyri, at taka yvir postverkið. Í 1975 komu samráðingar í lag millum donsku ríkisstjórnina og landsstýrið um yvirtøkuspurningin. Úrslitið av hesum samráðingum varð, at heimastýrið yvirtók postverkið í Føroyum frá 1. apríl 1976. Nýggi stovnurin undir Landsstýrinum fekk navnið Postverk Føroya, og eitt veðrahorn varð kosið til búmerki hjá stovninum.
Føroysk frímerki[rætta | rætta wikitekst]
Í 1974/75 fór danska postverkið undir at framleiða føroysk frímerki. Postverkið í Føroyum nýtti hesi frímerki til frímerkingar av postsendingum og at selja til frímerkjasavnarar. Tey fyrstu føroysku frímerkini komu á marknaðin 30. januar 1975. Frá fyrsta degi sýndu frímerkjasavnarar í ymiskum londum stóran áhuga fyri føroysku frímerkjunum. Fleiri ferðir hava frímerki verið næststørsta føroyska útflutningsvøra.
Eitt áhugavert tíðarskeið í føroysku frímerkjasøguni er tíðin beint eftir fyrra heimsbardaga, tá vit í Føroyum vóru noydd til at nýta bráfeingisfrímerki (provisorier). Tann 8. desember 1918 fekk "Thorshavns Postkontor" eitt skriv úr Keypmannahavn dagfest 16. november 1918. Í skrivinum varð boðað frá fylgjandi hækkingum í teim galdandi postgjøldunum:
- Brøv innanoyggja upp til 250 gr. úr 5 oyrum uppí 7 oyru
- Postkort til Danmarkar upp til 250 gr. úr 4 oyrum uppí 7 oyru
Hækkingin skuldi galda frá 1. januar 1919.
Vegna vánaligt samband við umheimin var ikki møguleiki fyri at fáa tey nýggju 7-oyra frímerkini til Føroya áðrenn 1. januar 1919. Økti tørvurin á 7-oyra frímerkjum - til brøv innanoyggja og postkort til Danmarkar - førdi við sær, at goymslan av 1-, 2-, 3-, og 4-oyru suppleringsmerkjunum ikki rakk til og varð tí neyðugt við øðrum tiltøkum. Thorshavns Postkontor fekk tí loyvi til at klippa 4-oyru frímerkini í helvt, soleiðis at hvør helvtin kundi nýtast sum 2-oyra frímerki.
Tá hesi eisini vóru við at verða uppi, fekk Thorshavns Postkontor loyvi til at yvirstempla ta neyðugu mongdina av 5-oyra merkjum, soleiðis at hesi kundu nýtast sum 2-oyra frímerki. Til hetta endamál gjørdi Peter Poulsen, snikkarameistari, eitt hondstempul við tekstinum 2 Øre. Stemplið varð kallað "stólabeinsstemplið" av tí at skaftið varð gjørt úr einum gomlum stólabeini.
Ein líknandi støða var í 1940/41. Hin týska hersetingin av Danmark - og ein serliga ringur vetur við ísi í Skagerak og Kattegat - førdi við sær at skipaferðslan millum Føroya og Danmarkar varð tarnað, soleiðis at vit í Føroyum komu at mangla frímerki við teim mest brúktu virðunum. Aftur hesuferð vórðu frímerki yvirstemplað og tikin í nýtslu til nýggj merki komu úr Danmark.
Sum ein náttúrlig avleiðing av yvirtøkuni 1976 vórðu tvær nýggjar deildir skipaðar í føroyska postverkinum. Hesar vóru Frímerkjadeildin og Postgirostovan. Síðani hevur Frímerkjadeildin yvirtikið alt frímerkjaarbeiði. Deildin skipar fyri framleiðsluni, stendur fyri útgávunum og hevur sjálv alla søluna um hendi.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Uttanhýsis slóðir[rætta | rætta wikitekst]
- Postur.fo
- Stamps.fo - Frímerkjadeildin
- Stamps.fo: "Brot úr postsøguni" (kelda)
- FaroeStamps.fo (natúr, søga og landfrøði á frímerki)
- FaroeStamps.fo - Postverk Føroya 25 ár (kelda)
- FaroeStamps.fo - Postsøgan í Fuglafirði (kelda)
- FaroeArtStamps.fo (list og listafólk á frímerki)
- Tjatsi.fo (sagnir og kvæði á frímerki)
- Myndablaðið NÚ nr. 6, 1976


text:
GNU Free Documentation License
GNU Free Documentation License (GFDL ella GNU FDL) er eitt copyleft loyvi til frælst innihald, skapað av Free Software Foundation (FSF) til GNU-verkætlanina.
Loyvt er at skapa til ritbúnaðar skjalprógv. Loyvi ber við sær, at øll avrit av tilfari, hóast tað er broytt, hava sama loyvi sum upprunatilfarið. Hesi avrit kunnu seljast, men um tey verða hópframleidd, skulu tey vera í einum sniði, sum gjørligt er at gera fleiri broytingar í. Wikipedia er størsta tilvísingarverkætlanin, sum brúkar loyvi í løtuni.
At brúka GFDL[rætta | rætta wikitekst]
Fyri at eitt skjal kann vera umfatað av GFDL, skal ein viðmerking skoytast uppí um upphavsrætt undir GFDL.
Wikipedia og GFDL[rætta | rætta wikitekst]
Øll Wikipedia-skjøl eru útgivin til almenningin undir GNU Free Documentation License.


text:
Hvítarussland
Hvítarussland er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Hvítarussland mark við Letland, í eystri við Russland, i suðri við Ukraina, og í vestri við Pólland og Litava.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Deyðarevsing[rætta | rætta wikitekst]
Hvítarussland er einasta land í Evropa, ið hevur deyðarevsing. Í mai 2010 tóku mynduleikarnar stig ímóti at stegað deyðarevsing. Bert tveir dagar aftaná vóru tveir menn dømdir til deyða vegna morð.
Oleg Alkev hevur starvast sum fangavørur í Hvítarusslandi, hann greiður frá hvussu ein deyðarevsing vanliga fer fram: "Fangin hevur bind fyri eyguni, hendurnar eru bundnar aftan fyri ryggin. Hann verður leiddur inn í eitt rúm. Hann fær at vita, at hann verður hildin, so hann ikki situr skeivt. Hann verður tvungin niður á knø, tað tekur einans nøkur fá sekund, so er hann skotin [1].
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Størri býir[rætta | rætta wikitekst]
Fyrisitingarligar eindir[rætta | rætta wikitekst]
Hvítarussland er býtt sundur í seks voblast (sóknir ella landslutir):
Harumframt hevur høvuðsstaðurin Minsk serstaka støðu.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]


text:
INFO um Boston 2015
Les meira trýst HER
16-09-2014
Boston 2015
Treytað av, hvussu nógv meldað seg til úttøkukapping í november, fer RSF aftur komandi ár at senda rógvarar til HM í inniróðri í Boston.
Les meira trýst HER
20-08-2014
Fráboðan !
Týsdagin 15. juli fekk nevndin í RSF eina kæru frá kvinnumanningini á 6-mannafarinum Lómi av Argjum. Kæran snúði seg um, at Lómur fekk óneyðuga nógvar aldur frá einum hjálpardómarabáti undir kappróðrinum á vestanstevnu í Miðvági. Hetta sást væl á upptøkunum av róðrinum, sum KVF gjørdi.
21-07-2014
Fráboðan !
Í samband kæruna hjá 6-mannafarinum Gongurólvi við monnum, kom Ítróttardómstólurin til ta niðurstøðu at vísa málið aftur til RSF at taka støðu til, um róðurin skal rógvast umaftur, ella um róðurin skal strikast.
15-07-2014
Fjarðastevna 2014 - rætting
Kort yvirlit - Stevnur
Fuglafjørður - Hosvík - Hvalvík - Klaksvík - Kollafjørður - Miðvágur - Runavík -
Sandavágur - Skála - Stendur - Sørvágur - Tvøroyri - Vestmanna - Vágur
27-05-2014