text:
Atlantic Mission
Atlantic Mission er ein trúboðarafelagsskapur, sum varð stovnaður í 2011. Tað var Svenning av Lofti, sum hevði upprunaliga hugskoti, ið hann legði fyri sínar nærmastu samverkabrøður. Longu sama ár varð missiónsferð gjørd til Hetlands. Missiónsferðir hava verið gjørdar á hvørjum ári til støð sum Hetland, Orknoyar, Hebridurnar, Íslands og Norra. Í 2014 var ferð gjørd sunnanfjørðs í Føroyum, tá vitjað varð í Nólsoy, Hestoy, Sandoy og Suðuroy.
Í upprunanevndini sótu Svenning av Lofti leiðari, Hjørleif Vang, Jógvan Páll Sevdal, Páll á Lakjuni og Poul Jóhan Djurhuus. Seinni er Ruth Gaardlykke komin við í nevndina. Í dag, 2020, sita í nevndini: Svenning av Lofti, leiðari, Jógvan Páll Sevdal, Poul Jóhan Djurhuus og Ruth Gaardlykke.
Tá vit hava valt at nýta navni ATLANTIC MISSION, so er tað tí, at endamálið er at náa grannalondini og grannaoyggjarnar í Norður Atlantshavi.
Nevndin hevur notið rúma vælvild frá teimum, sum reiða skipið út, og hevur á hvørjum ári fingið frælsið at nýta skipið á várinum, tvær til tríggjar vikur, beint áðrenn skipið fer til Grønlands.
At evangelisera við einum skipi er nakað heilt serligt, sum man ikki upplivir á anna hátt. Tað er ein tættur felagsskapur umborð millum manningina. Skipið vekur ans, har tað kemur til bryggju, og stórir møguleikar at bjóða fólki umborð, har møguleiki er fyri andaligum virksemi bæði umborð og út frá skipinum. Skipið er ein tryggur og arbeiðsligur grundbasi, meðan tiltakið (verkætlanin) fer fram.
Hesi 10 árini, ið Atlantic Mission hevur virkað við Juvel II, hevur missiónin nátt ikki so lítlan part av sínum landafrøðiliga kalli, og mong menniskju eru nádd við orðinum bæði umborð og út frá skipinum. Eitt stórt tal av vaksnum og børnum hava stigið um lúnningina á Juvel II, sum hava fingið eitt gott orð, ein góðan drekkamunn og góðan felagsskap seinast 10 árini.
Samband:
atlanticmission@mail.fo


c: text/html

text:
Grikkaland
Grikkaland (grikskt: Eλλάδa ella Eλλάς) er lýðveldi í landsynningshorninum av Evropa. Høvuðsstaðurin er Athen, sum eisini er størsti býur. Í ein útnyrðing hevur Grikkaland mark við Albania, í norðri við Bulgaria, í landnyrðing við Lýðveldið Makedónia og í eystri við Turkaland. Landið hevur umleið 10 mió. íbúgvar og høvuðsmálið er grikskt (nýgrikskt). Grikkaland er limur í ES. Í nýggjari tíð stóðu grikkar undir turkum í 400 ár, til landið, við hjálp uttaneftir, vann sær frælsi í 1832. Frælsiskríggið byrjaði í 1821, landið skuldi viðurkennast í 1830 við London-avtaluni, men orsakað av juli-kollveltingini í Fraklandi, varð skjalið frá 1830 ikki fullført. Altjóða viðurkenningin av Grikkalandi sum fræls tjóð kom í 1832. Ikki fyrr enn í 1947 fingu grikkar syðru Sporaduoyggjar (Dodekanes) aftur frá Italia.
SøgaEdit
Eftir at Mykene-mentanin fór til grundar um 1100 f.Kr., gekk aftur á í Grikkalandi, og landið syndraðist í fleiri býarríki, sum mangan lógu í kríggi. Størst og sterkast var hernaðarveldið Sparta, men Athen gjørdist handils- og mentanarmiðdepil. Fólkatalið vaks, og um 700 f.Kr. vóru býarríkini so fjølbygd, at fólk fluttu og búsettu seg fram við Miðjarðarhavið og Svartahavið. Í seinnu helvt av 500- árunum f.Kr. hótti nýggja persiska stórveldið grikkar, og tað hevði við sær, at griksku býarríkini eitt skifti stúta saman ímóti stóra fíggjindanum fyri eystan. Hóast hesar trupulleikar skapaðu grikkar eina blómandi mentan og høvdu eitt stýrislag, sum hevur verið hámett og havt ávrikan á allan heimin alt at okkara døgum.
Um 600 f.Kr. stýrdi stórmannastætt, nevnd aristokratar, Athen. Summir valdsharrar vóru harðrendir, nevndir tyrannar. Um 590 f.Kr. setti valdsharrin Solon lóg í gildi; hon hav smámanninum rætt til at eiga jørð og hava fullan ríkisborgararætt. Men fólkið kravdi meiri frælsi og at fáa ávirkan á landsins stýri, og í 508 f.Kr. varð fólkaræði sett í gildi. Nú kundi fólkið í Athen sjálvt velga sínar tingmenn. Konufólk, trælir og frælsir menn, sum ikki høvdu ríkisborgararætt, høvdu ikki valrætt.
Ár 447 f.Kr. tók hægsti athenski tingmaðurin Perikles stig til at byggja templið Parthenon á einum heyggi, sum æt Akropolis. Templið varð vígt vísdómsgudinnuni Athenu og skuldi eisini fagna Athen, sum stóð á odda fyri grikkum í stríðum við persar.
Frælsa grikska býarlívið varð góður gróðrarbotnur fyri list, bókmentum og vísindaligari hugsan, og Grikkaland fostraði mangar mætar heimspekingar. Demokrit úr Abderra (um 460-370 f.Kr.) var helst fyrsti maður, sum segði, at øll evni eru úr ersmáum óbýtiligum bitlum, sum hann kallaði atom. Sokrates úr Athen (470-399 f.Kr.) bygdi sína hugsan á, at tú skuldi kenna teg sjálvan, og dugdi frágera væl at seta spurningar um ætlanina við tilveruni. Næmingur hansara Platon (427-347 f.Kr.) og aftur næmingur Platons Aristoteles (384-322 f.Kr.) hava havt stóran týdning fyri alla evropeiska heimspeki.
Í 8. øld tóku grikkar land helst fram við Miðjarhavinum og Svartahavinum. Niðursetumenninir bóru griksku heimamentanina við sær og stýrdu sínum býarríkjum eftir somu lógum sum í Grikkalandi. Niðursetulondini fingu í fyrstuni hjálp heimanífrá, men sum frá leið funnu tey sær egnar marknaðir og bygdu upp á Sicilia, gjørdust mætir handilsbýir. Summir býir vóru ovurríkir. Sagt var, at fólkið í Sýbris í Suðuritalia svav í song úr rósubløðum.
Grikkaland var ikki stórt land, so hjálondini (t.d. partur av Frakland, Spania, Italia, Egyptaland og Kýpros) vóru bygd, har jørðin var fruktagóð, og havnaviðurskiftini vóru góð. Sýrakus á Sicilia var bygdur um 730 f.Kr. og Býsans við Bosporus um 650 f.Kr.
Grikkar vóru ógvuliga áhugaðir í ítrótti og fimleiki. Best umtóktir vóru olympisku leikirnir, sum fjórða hvørt ár vóru í Olympia, høvuðsgudinum Zeusi til heiðurs. Kappast var í diskoskasti og spjótkasti, lopi, glíming og kapprenning. Ítróttareglurnar vóru strangar, og tann, ið ikki helt tær, var revsaður harðliga.
Grikkar vóru gudrøknir, og templini í gamla Grikkalandi vóru stórbær og vøkur. Undurfagrar høggmyndir og standmyndir prýddu templini, og mong teirra eru til enn. Grikskir myndhøggarar vóru sannir meistarar at høgga út mannakroppin, og teir hava havt stóran ávirkan á høggmyndalistina. Kappkoyring í stríðsvogni, gudunum til heiðurs, var mangan á einum leikvølli tætt við Delfi. Vognstýrarin stendur enn og heldur í teymarnar, hóast hestarnir langt síðan eru burtur.
Um 1800 høvdu grikkar verið undir osmanniskum yvirvaldi í næstan 400 ár. Seinna helming í 18. øld høvdu teir havt stóra inntøku av handli, helst við Russland, og nú vildu teir hava sjálvræði. Við frælsishugsanini úr fronsku kollveltingini sum fyridømi stovnaðu grikkar loyniligan felgasskap, sum skuldi arbeiða fyri frælsi. Í 1821 var tvær reisur uppreistur. Fyrri miseydnaðist, men annar eydnaðist betur, og í 1824 megnaði sultánurin í Istanbul ikki at berja uppreisturin niður. Hann bað Muhammed Ali, varakong í Egyptalandi, hjálpa sær. Ali sendi ein her til Grikkalands og vann nakrar sigrar. Tað loypti hvøkk á londini í Evropa. Í 1826 samdust Bretland og Russland um at bjóða turkum av í kríggj, Frakland fór upp í hesa samgongu árið eftir. Í felagi beindu tey fyri turkiska og egyptiska flotanum í Navarinovíkini í 1827. Árið eftir lupu russar á turkar og vunnu fleiri sigrar. Friðurin í Adrianopel í 1829 fekk enda á krígnum. Londini, sum vunnu, gjørdu av at geva Grikkalandi frælsi, Otto av Bayern gjørdist kongur.
Fíggjarkreppan 2010-15Edit
Síðan 2010 hevur ein sera álvarsom fíggjarkreppa herjað í Grikkalandi, og tað hevur ført til stórt arbeiðsloysi, fólkafráflyting og fátækradømi. Í februar 2014 sást tó ein glotti fyri framman, tí tá tølini fyri 2013 vóru gjørd upp, vísti tað seg, at yvirskotið hjá Grikkalandi fyri 2013 bleiv góðar 11 milliardir krónur, sum er tríggjar ferðir tað, sum upprunaliga varð ætlað. Sparitiltøkini sóu út til at hava givið úrslit.[1]
Í 2015 var støðan aftur hættislig viðvíkjandi fíggjarstøðu Grikkalands. Eitt stórt lán skuldi rindast aftur í juli 2015, men tað megnaði landið ikki. Samráðingar vóru millum umboð fyri griksku stjórnina og Evorsonulondini. Fólk í Grikkalandi kendu seg ótrygg og fóru at taka allar pengar sínar úr bankunum. Tað førdi til at bankarnir vóru stongdir frá mánadegnum 29. juni 2015.[2] Fólk fingu bert loyvi til at heva við korti úr sjálvtøkum og eitt loft var sett á, soleiðis at grikkar bert kundu heva nakrar fáar hundrað krónur um dagin. Orsøkin til at bankarnir vóru stongdir var fyri at fyribyrgja at bankarnir tømdist og at landið harvið fór á húsagang. Útlendsk ferðafólk, ið ferðast til Grikkalands, sluppu tó at heva sum vanligt, meðan tey vóru í landinum.
Vandið er fyri, at landið fer á húsagang, um ikki EU lænir landinum meira pening ella gevur lutvísa skuldarsanering. EU og grikski forsætismálaráðharrin Alexis Tsipras og fíggjarmálaráðharrin samráddust við leiðararnar av Evrolondunum um mánaðarskiftið juni-juli 2015. Evrolondini settu fram uppskot um strong sparitiltøk afturfyri at hjálpa Grikkalandi. Mitt í samráðingunum fór Tsipras aftur til Grikkalands, har hann útskrivaði fólkaatkvøðu um uppskotið frá Evrolondunum. Sjálvur mælti hann sínum landsmonnum til at siga oxi (úttalast ohsji og merkir "nei" á grikskum). Nógv fólk var í gøtunum í Athen og øðrum býum upp til valið og eftir valið. Fólkaatkvøðan varð hildin hin 5. juli 2015, og úrslitið gjørdist at 61,31% av teimum ið atkvøddu søgdu nei. Nógvir grikkar fegnaðust saman við Tsipras um úrslitið. Fleiri leiðarar úr Evrolondunum vóru illir um framferðarháttinum hjá grikkum. Samráðingarnar hildu fram og bankarnir vóru framvegis stongdir, tá ið komið var til mánadagin 13. juli, men tó vóru glottar at hóma. Forsetin í EU, Donald Tusk, boðaði frá á Twitter, at ein avtala við Grikkaland nú varð fingin uppá pláss eftir 17 tíma langar samráðingar.[3][4] Eftir øllum at døma verða grikkar noyddir at góðtaka strong krøv afturfyri at fáa fíggjarliga hjálp frá EU.[5]
LandafrøðiEdit
Syðst á Balkan er Grikkaland, eitt av elstu og søguríkastu londunum í Evropa. Grikkaland er fjallaland og oyggjaland, har eru fleiri enn 2000 spjaddar oyggjar, og lítið er til av ráðevnum; helst nakrar av atvoldunum til, at Grikkaland er eitt tað fátakasta landið í ES.
Grikkaland er allur suðurparturin av Balkanhálvoynni og eitt ótal av oyggjum í Jonarhavinum og Egearhavinum. Grikkaland er fjallaland við einstøkum breiðum dølum upp ímillum og onkrum stórum slættlendi. Av tí at landið er so bratt, er bert lítil partur av tí veltur. Meginparturin liggur sum beiti hjá seyði og geitum.
Sunnan fyri fjallið Olympos, har teir gomlu griksku "gudarnir" búðu, er slættlendi, sum eitur Thessalia; har eru stórir bókaskógir, og har velta tey nógv korn. Men annars er tað mest frukt, grønmeti, vín og tubbak, sum tey dyrka. Á oyggjunum dyrka tey bæði olivintrø og víntrø, og tað er haðani vit fáa tær søtu korennurnar. Tey mongu og høgu fjøllini gera tað strævið at ferðast yvir land. Tí hava grikkar ferðast meira eftir sjónum enn yvir land. Fram við teirri griksku strondini eru nógvar góðar havnir inni á djúpum firðum.
Í Grikkalandi, og serliga á oyggjunum, kann jørðin knappliga fara at skelva, so at fjøllini brotna og oyggjarnar klovna, og stórir býir javnast við jørðina. Í 1953 hendi ein sovorðin vanlukka á eini av oyggjunum, Kefalonia, í Jonarhavinum. Tá fóru eini 25 000 hús, og um 500 fólk doyðu. Tað vóru fýra jarðskjálvtar í august 1953 á Kefalonia og oyggunum har umleiðir, t.d. Zakynthos, Ithaka og Lefkada. Umleið 100 000 fólk fluttu burtur av oynni eftir hørðu jarðskjálvtarnar og bert 25.000 fólk búðu eftir á oynni og stríddust við at endurbyggja oynna. Tað var serliga suðursíðan á Kefalonia sum var hart rakt av jarðskjálvtanum, oyggin reisti seg umleið 60 metrar úr havinum.[6] Árið eftir mistu 20 000 fólk hús og heim.
Oyggin Santorini, sum eisini verður nevnd Thyra, er av vulkanskum uppruna. Har er svartur sandur og sera brøtt berg.
LandslutirEdit
OyggjarEdit
- Kykladurnar eru: Mykonos, Delos, Andros, Syros, Tinos, Paros, Antiparos, Naxos, Koufonisia, Keros, Skinoussas, Irakila, Donoussa, Amorgos, Ios, Folegandros, Santorini, Thirasia, Anafi, Milos, Sifnos, Serifos, Kytnos og Kea.
- Dodekanes Oyggjarnar eru: Rhodos, Astypalea, Kalki, Kastelorizo, Kos, Pserimos, Kalimnos, Tilos, Telendos, Nissiros, Leros, Patmos, Lipsi, Symi, Karpathos og Kassos.
- Sporadurnar eru: Skiathos, Skopelos, Alonisos og Skiros.
- Jónaoyggjarnar eru: Korfu, Paxos, Antipaxos, Lefkas, Ithaka, Kefallonia, Zakynthos og Kythira.
- Oyggjarnar í eystur, landnyrðings og norður Egearahavinum eru: Samos, Ikaria, Khios, Psara, Inousses, Lesbos (verður á grikskum nevnd Mytilini ella Lesvos), Limnos, Agios Efstratios, Thasos og Samothraki.
- Saronisku Oyggjarnar eru: Egina, Poros, Hydra og Spetses.
- Kreta er størsta og fólkaríkasta oyggin í Grikkalandi.
- Evvia er næststørsta oyggin, hon liggur tætt við meginlandið, eystanfyri Thessalia, í ein landnyrðing av Athen.
PolitikkurEdit
Ólógligi fólkastreymurin inn í ES gjøgnum Grikkaland er vaksin nógv í 2012. Grikkaland er vorðið bakdyrnar inn í Evropa hjá ólógligum innflytarum. Í hópatali koma fólk úr Miðeystri og heilt úr Pakistan til Turkalands, haðani tey koma víðari inn í Grikkaland og harvið ES [9].
Politiskir flokkarEdit
Síðan fólkaræði var endurstovnað í Grikkalandi, hevur tvey-flokkað skipanin verið dominerað av tí liberala-konservativa Nýtt demokrati (ND) og tí sosialdemokratiska Panhellenistisku rørsluni (PASOK). Aðrir týðandi flokkar eru eitt nú Kommunistiski flokkur Grikkalands (KKE), Radikala vinstra samgongan (SYRIZA), Fólksliga ortodoksa samlingin (LAOS, stytting fyri Laikós Orthódoxos Synagermós) og Gyltur Morgun.
Í 2010 vórðu tveir nýggir politiskir flokkar settir á stovn av fólki sum fyrr høvdu hoyrt til ND og SYRIZA, tann mið-liberali flokkurin Demokratiskt samstarv (DS) og tann moderati vinstrasinnaði Demokratiski Vinstriflokkurin (DA). George Papandreou, formaður í PASOK, vann grikska valið í oktober 2009 við einum meiriluta á 160 limir av 300. Ein nýggj stjórn varð svorin í eið hin 20. juni 2011. Síðani búskaparkreppan kom í 2009, er undirtøkan hjá teimum báðum stóru flokkunum ND og PASOK fallin munandi. Á grikska tjóðartingsvalinum 25. januar 2015 fekk ND 76 tinglimir valdar, tað var ein afturgongd á 53 tinglimir, PASOK fekk bert 13 tinglimir valdar, tað var 20 færri enn valið í 2014. Ein nýggjur flokkur, ið nevnist To Potami (Áin), stillaði upp til tjóðartingsval í Grikkalandi fyri fyrstu ferð hin 25. januar 2015, flokkurin fekk 17 tinglimir.
DeyðarevsingEdit
Deyðarevsingin bleiv tikin úr griksku lóggávuni í 1993, og hon bleiv seinast brúkt undir hernaðarstýrinum fyrst í sjeytiárunum. Í Grikkalandi vil tann sera høgrasinnaði flokkurin Gyltur Morgun hava deyðarevsing aftur í gildi [10].
FólkiðEdit
ÁtrúnaðurEdit
Ríkisátrúnaðurin í Grikkalandi er griksk-ortodoksur, og Grikkaland er einasta land, ið hevur eina almenna kristna ortodoksa kirkju. Næstan allir grikkar eru limir í ríkiskirkjuni. Prestarnir hava týðandi leiklut í samfelagslívinum og eru viðurkendir sum oddamenn í heimbygdum sínum. Ikki er loyvt at hava standmyndir í kirkjunum, men halgimyndir - nevndar ikonur - eru vanligar.
BúskapurEdit
Bara triðingurin av Grikkalandi er nýtiligur sum landbúnaðarlendi, og yvirhøvur er jørðin kørg og grýtut. Tí er nógv arbeiði av at velta jørðina. Triðingurin av fólkinum arbeiðir í landbúnaðinum, tað er meiri enn nakra aðrastaðni í Evropa. Høvuðsgrøði er oljuber. Oljutræið verður dyrkað í líðunum í hálendinum um alt landið. Grikkaland er triðstørsta oljuberjaland í heiminum, næst eftir Spania og Italia. Grikkar dyrka eisini aðra grøði, til dømis vínber, fikur, bummull, tomatir, tubbak, aldinfrukt og aðra frukt.
Grikkaland hevur verið plága av kríggi við grannalond og eftir Seinna Heimsbardaga herjaði borgarkríggj í nøkur ár. Tað hevur verði ringt fyri búskapin. Í 1967 var kongurin Konstantin II koyrdur frá eitt hernaðar kvett fór fram. Árini fram til 1974 var landið stýrt av hernaðar junta.[11] Eftir at demokrati aftur valdaði gekk framá búskaparliga í nøkur ár, serliga tí at stóri handilsflotin og nógva ferðamannavinnan veittu landinum stóra inntøku. Í 2010-11 var landið í álvarsamari fíggjarligari kreppu og noyddist at fáa hjálp frá hinum londunum í ES. Grikkaland fekk ein hjálparpakka frá ES á 109 milliardir rvro, tað svarar til 812 milliardir krónur. Serfrøðingar mettu eftir at hjálparpakkin var latin, at nú fór at ganga framá aftur í Grikkalandi við búskapinum.[12] ES setti tó strong krøv til griksku stjórnina áðrenn hesin hjálparpakkin var latin. Stór ónøgd var millum grikkar og mótmælisgongur vóru ofta í Athen og øðrum stórum býum.
FerðavinnaEdit
Fleiri enn 8 mió. ferðafólk fara til Grikkalands á hvørjum ári at njóta lívið á vøkru, veðurgóðu oyggjunum í Egearahavinum ella tí Jóniska Havninum og at síggja mongu fornminnini. Grikkar sjálvir ferðast eisini nógv í egnum landið, serliga frá meginlandinum til oyggjarnar. Túsundtals grikkar starvast í ferðavinnuni, til dømis í gistingarhúsum, í handlum, á matstovum og sum bilførarar, ferðaleiðarar og annað. Ferðavinnan hevur ovurstóran týdning fyri grikska búskapin. Griksku myndugleikarnir lata ferðavinnuni stuðul til útbyggingar. Í summum oyggjum hevur vinnan ment seg so skjótt, at trupulleikar hava staðist av tí, til dømis vatnrot. Seinastu árini hevur afturgongd verið í griksku ferðavinnuni, tí at fólk fara hagar, bíligari er at ferðast. Undir fíggjarkreppuni í 2011-12 har grikska stjórnin varð noydd til at seta stórar sparingar í verk, gekk tað nógv út yvir ferðavinnuna, fleiri gistingarhús standa tóm á hásumri, sum plagdu hava úr at gera.[13] Serfrøðingar meta tó, at ferðavinnan fer at vaksa aftur einaferð seinni.
Útlendsk ferðafólkEdit
Flestu ferðafólk, ið koma til Grikkalands eru evropearar, men hagar koma eisini mangir amerikanar og avstraliar.
HandilEdit
Mesti flutningur í Grikkalandi er enn sjóvegis. Stórur farmaflutningsfloti flytur neyðsynjarvørur og lidnar ídnaðarvørur ímillum oyggjarnar og meginlandið, og tíðliga og seint sigla ferjur við akførum, grikkum og ferðafólki. Grikkar hava leingi havt mong skip í altjóða farmasigling, og grikski handilsflotin er nú tann størsti í heiminum. Inn- og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2008, sær soleiðis út sambært CIA Factbook:
Hygg eisini atEdit
KeldurEdit
- ↑ Vp.fo, Yvirskotið í Grikkalandi tríggjar ferðir størri enn væntað
- ↑ - borsen.dk - Græske banker holder lukket til på mandag. Skrivað hevur Ritzau hin 9. jul. 2015 Kl. 6:40
- ↑ dr.dk - EU-præsident: Aftale på plads med Grækenland
- ↑ bbc.com - Greece debt crisis: Eurozone summit 'reaches agreement'
- ↑ dr.dk - SE REFORMKRAV: Dette skal Grækenland gennemføre inden onsdag
- ↑ Greeka.com, Kefalonia: The catastrophic earthquake of 1953 on Kefalonia Greece, Ionian
- ↑ 7.0 7.1 "'Πίvakaς 1: Πpoσwpιvά aπoteλέσuata tou Mόvιuou Πλnθuσuoύ tnς Eλλάδoς'". National Statistical Service of Greece: Avakoίvwσn πpoσwpιvώv aπoteλeσuάtwv AπoYpaφής Πλnθuσuoύ 2011, 22 Iouλίou 2011. http://www.tovima.gr/files/1/2011/07/22/apografh22.pdf.
- ↑ 8.0 8.1 "Regional gross domestic product (million EUR), by NUTS 2 regions". Eurostat. 2008. http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/graph.do?tab=graph&plugin=1&pcode=tgs00003&language=en&toolbox=sort. Heintað 25 October 2011.
- ↑ http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18371800
- ↑ http://www.ekathimerini.com/4dcgi/_w_articles_wsite1_1_30/03/2013_490941
- ↑ DenStoreDanske.dk, Grækenland - historie (Juntatiden, 1967-74)
- ↑ Politiken.dk, Ekspert: Grækenland på vej ud af krisen
- ↑ BBC.co.uk, Greek tourism hit by crisis fear

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bústaðarlán
Her er talan um annuitetslán og seriulán. Við annuitetsláni er lánsgjaldið tað sama, heilt til lánið er útgoldið. Fyrstu tíðina er rentan størri enn avdrátturin, men sum frá líður gerst býtið øvugt, rentuparturin verður minni og avdrátturin størri. Sostatt er rentustuðulin lutfalsliga hægri fyrstu tíðina.
Við seriuláni eru avdráttirnir eins stórir, heilt til lánið er útgoldið, meðan rentan, og sostatt samlaða lánsgjaldið, sum frá líður gerst minni.
Lægsta renta verður veitt upp til í mesta lagi 80 % av virðinum.
Gev gætur: Lániroknarin niðanfyri byggir á annuitetslán, har lánsgjaldið er tað sama alt afturgjaldstíðarskeiðið.


text:
Havnar KFUK skótar halda til í KFUK í Havn, Varðagøta 9
Spírur, títlingar, skótar og ungdómsskótar eru bólkarnir, sum eru eftir aldri
Spírur eru gentur í aldrinum 0.-1. flokk, møta mikudag kl. 17.00-18.00
Tìtlingar eru gentur í aldrinum 2.-3. flokk, møta mánadag kl. 16.30-18.00
Skótar eru gentur í aldrinum 4.-7. flokk, møta mánadag kl. 18.30-20.00
Ungdómsskótar eru gentur í aldrinum 8. flokkur og eldri, møta hósdag kl. 19.00-21.00
Vit eru eisini sera glað fyri øll, sum tíma at verða leiðarar hjá okkaru fittu skótum

Foreldrabankin:
Vit hava ein "foreldrabanka", har tit hava møguleika at melda tykkum til. Tað hevði glett okkum sera nógv um fleiri høvdu hug at vera partur av foreldrabankanum. Tað ger okkara skótaarbeiði nógv smidligari og hava vit havt sera stóra gleði av tykkum ið longu eru í foreldrabankanum.
Til ber at tekna seg í foreldrabankan her:


text:
Vit ynskja at kunngera alt ráð Guds
Áp. 20,27
Måned: juli 2021
2021 august – Bønaráheitanir–Einleiki millum kyn, ættarbólkar og fólkasløg við denti á sátt og semju. Faðir, ugga familjur, sum eru flýddar undan ófriði í Burundi og havaleitað sær skjól í flóttafólkalegum. Grøð beiskleikan í sálum teirra. Brót ringrásina av hevnd og lær tey við Tínum kærleika at elska treytaleyst...Read More
Við Kelduvaðið á radio.fo – FM102 og FM107,1. Tala úr Kristnastovu á Amager, Keypmannahavn – John Hammer: Evni: “Á vinnandi liðnum” Orðið fyri dagin: “So mikið meir” – Gunnleyg Kallsberg lesur. Sangir í sendingini:“”Eg Eri” er vegurin, sannleikin, lívið.” – Betesdakórið syngur.Orð: Jógvan Gerðalíð – Lag: Jógvan við Keldu...Read More
Ólavsøkuaftan og Ólavsøkudag verða útifundir á trappuni uttanfyri Ebenezer, bæði kvøldini kl. 21.00.Evangeliska Røddin netvarpar frá báðum fundunum.Vælkomin á Ólavsøku á netinum! TRÝST HER fyri at hyggja....Read More
Summarlegurnar í Zarepta eru byrjaðar, og tørvur er á bakstri og øðrum vørum. Vøra til Zarepta verður heintað hvønn mikudag kl. 17.30 úti á Fløtum. Latið okkum hava hetta í huga, og geva eftir førimuni. Biðið fyri verkinum har vesturi, at Harrin skal signa legurnar og geva ríkan ávøkstur....Read More
Sunnukvøldið 25. juli kl. 21.00 á radio.fo – FM102 og FM107,1. Tala: Símun Absalonsen – Evni: “Ein einfaldur boðskapur”. Orðið fyri dagin: “Góð og troystarrík orð” – Gunnleyg Kallsberg lesur. Sangir í sendingini:“Tá ein nýggjan dag tú byrjar, minst at biðja tá” – Kvartettin syngur – (nr. 709).“Mangastaðni mong...Read More
2021-07-20 Á Torginum, endursending frá 2019-06-11Vertur: Eirikur NorðbergGestir: Petur Hansen og Sonni Poulsen (seinni partur)Samrøðan var upptikin av Eiriki hin 15. mei 2019 í evr studio í Ebenezer Skrá:Intro: Vælkomin og frágreiðing frá sendinginiAnnonseringSangur: Bros – Summi fólkAnnonseringSangur: M. C. Restorff – Náðin frá tær (Nýtt og gott gamalt)...Read More
Kelduvaðið sunnukvøldið 18 Juli 2021. Kári Kjelnæs er vertur Tala úr Kristnastovu á Amager, “Øssur Berghamar.” Evni: “Rótfest í trúnni.” Orðið fyri dagin. Evni: “Dávid og Mefiboset.” Jóhan við Neyst lesur SANGIR Í sendingini: “Hvør á Harrans síðu, fram seg stilla vil.” Betesdakórið syngur. ( Nr. 990 ) “Tú...Read More
Sunnumorgunin 25. juli kl. 10.00 er Minnismáltíð Harrans í Ebenezer. Aftan á breyðbrótingina, umleið kl. 10:50, talar Solomon Magura úr Sveis. Talan verður netvarpað her á evr.fo....Read More
Í góðveðrinum leygardagin 17. juli 2021 kl. 15.20 var Margreta drotning á vitjan í Zarepta.Borgarstjórin, Bjarni Prior, saman við bygdaráðnum í Vága kommunu og borgarstjóranum í Sørvágs kommunu, Eyð Ellingsgaard tóku ímóti drotningini. Nógv fólk var komið saman í túninum, børn vóru á spæliplássinum og Betesdakórið sang fyri drotningini....Read More
Sunnudagin, 18. juli kl. 10 er minnismáltíð Harrans í Ebenezer. Aftan á breyðbrótingina, umleið kl. 10:50, talar Helgi Mortensen.Evni: Kánaneiska kvinnan – Mark. 7.24-30 Talan verður netvarpað her á evr.fo....Read More


text:
Væl umtøktir veitarir
Vitja handilin í Tórshavn
Vit hava handil á Smyrilsvegi 10 í Tórshavn.
Opið er:
Mánadag - fríggjadag: 08.00 - 17.30
Leygardag 09.00 - 14.00
Sunnudag er stongt
Fylg okkum á Instagram
Góðskumálingin fæst Hjá Fróða
Hjá Fróða hava vit yvir 30 ára royndir við at selja máling. Gjøgnum árini hava vit upparbeitt okkum góð og sterk sambond við veitarar í útlondum, ið tryggjar tær at tú fær tú bestu málingina til ein sergóðan prís. Vit selja alt frá veggjamálin, træverju, gólvmáling, facadumáling og gólvlakk, eins og penslar og annað tilhoyr til málaraarbeiðið við høgum kvaliteti. Hetta gera vit, tí vit vita, at dygdarvøra gera tað møguligt hjá tær at náa tí best møguliga úrslitinum. Sergóðska noyðist ikki at kosta ein bóndagarð - í hvørtfall ikki frá Fróða. Okkara mál er at vera tín veitari innan máling, træverju og tilhoyri ið er fyri ein prís ið er at hava við at gera.
Hjá Fróða - nú eisini á netinum
Við málin frá Hjá Fróða er tað nemt hjá tær at koma í gongd við tínar yndis verkætlanir við hús. Við okkara vitan og royndum gera vit alt fyri at geva tær eina dygdargóða máling til ein dygdargóðan prís. Keypir tú fyri yvir 500,- syrgja vit fyri at vit útvega málingina til tínar høvuðsdyr. Er tú ikki heima tá vørna verður útvegað, kunnu vit seta vøruna uttanfyri hjá tær, ella vit avtala eitt nýtt tíðspunkt ið passar tær betri.
Hjá Fróða meina vit at tað skal vera lætt hja tær at keypa máling og málingatilhoyr á netinum. Vit útvega fegin farvukort soleiðis at tú lættliga kanst velja júst ta farvuna tygum lystir. Vit eru altíð klár at geva ráð og vegleiða tær innan máling og val av máling. Okkara starvsfólk hava sera nógvar royndir, og vegleiða tær fegin innan alt frá at mála loftir, húsafacadur, terassur, epoxymáling og møblar. Tú er altíð vælkomin at støkka inn á gólvið, ella at ringja til okkum á telefon 350900.
Vit hava máling til allan tørv
Tað er munur á, hvat fyri máling tú skalt nýta til eitt nú veggir, loft og gólv. Hjá Fróða veita vit serkunnleika at velja júst tað røttu málingina til tín tørv. Vit hava fingurin á pulsinum, soleiðis at vit altíð eru klár at veita kunning innan tey nýggjastu rákini í málingaheiminum. Við okkara hjálp, kemur tú skjótt í gongd við at mála. Hjá Fróða hava vit Føroya størsta úrval av máling, samstundis sum vit hjálpa tær at finna íblásturin. Alt frá barnakamarinum til køkin - vit júst tað røttu málingina til tín.
Hjá Fróða bjóða vit eisini eitt spennandi úrvæl av sermáling. Við okkara KABRIC máling fær veggurin nýtt lív. Hon kann bæði sparslast og penslast á veggin, alt eftir hvat fyri úslit tú ynskir. Við KABRIC fær veggurin eina ráa útsjónd, ið hóskar væl á endavegginum í kamarinum, ella í køkinum. Eisini hava vit sermáling til barnakamari, soleiðis at tú kanst gera tað til dreymakamarið, har einans hugflogið setur mørk.
Útgerð til ein hvønn tørv
Hevur tú eina stóra umvælingar verkætlan? Vit veita tær bæði útgerð og kvalitetsvørur. Hava veggirnir tikið skaða av sót, fukt ella nikotin, kanst tú forða fyri at luktur og misliting slóðar sær ígjøgnum við sperrandi máling. Máling er sera góð til eitt nú at geva gamla træloftinum nýtt lív.
Tá tú fert í holt við umvælingar, er umráðandi at hava tað útgerðina tær tørvar. Við okkara útgerð verður arbeiði væl úr hondum greitt. Í okkara nethandlið eru málarapenslar, sparslijørn, útgerð til avhyljing, og arbeiðsklæðir til málaran. Kvaliteturin av útgerðini hevur ávirkan á úrslitið av tínum arbeiði. Vit hjálpa tær at finna júst tað røttu málaraútgerð, um tú skalt sproyta eina stóra yvirflatu, ella mála loftið í gestakamarinum.
Hvussu nógva máling skal eg brúka?
Oftani spyrja kundar okkara, hvussu nógva máling tey skulu keypa. Vit plaga at siga at:
- 1 litur av máling røkkur til 8-10 m2 per lag við veggmáling
- 1 litur av máling røkkur til 6-8 m2 per lag við loftmáling
- 1 litur av máling røkkur til 5-6 m2 per lag við gólvmáling
Um tú leitar eftir veggmáling, so røkka 10 litrar vanliga til 60-70 kvadratmetrar, fyri hvørt lag tú málar. Ynskir tú at vita meira um, hvussu nógva máling tú skalt brúka, ert tú vælkomin at seta teg í samband við okkum, vit vegleiða feðin.
Hvussu leingi tekur málingin at torna?
Tað er ymiskt hvussu leingi tey ymisku málingasløgini taka at torna. Málar tú tínar veggir ella loft, kanst tú vænta, at tað tekur 2-4 tímar, áðrenn tú kanst mála eitt nýtt lag.
Hvussu fái eg málingina av klæðunum?
Tá ein málar, kann man vænta at fáa máling á klæðini. Tað er altíð hugagott, at velja klæðir, ið tola at fáa máling á seg. Tað er ikki altíð líka lætt at fáa málingina úr klæðunum, og tí viðmæla vit at hava arbeiðsklæðir, ella eina drakt at mála í.


text:
Plantur
Í øllum londum vaksa plantur, ið prýða og hugtaka fólk, og grønmeti, ið smakkar væl. Nógvur heilivágur verður vunnin úr plantum, til dømis verður hjartaheilivágur vunnin úr digitalisplantuni og morfin úr dreymsólju. Plantur kunnu vera ersmáar algur ella ovurstór furutrø, ið kunnu vera enn 100 m. Allar plantur hava tey frálíku evni at taka orku úr sólarljósinum. Henda umgerð nevnist ljóssamruni, og hann trytar øllum vøkstri. Vit vita um eini 400 000 plantusløg, tað veri seg alfagrar prýðisblómur ella grønmeti. Nógv plantusløg eru eisini ikki staðfest enn, serliga í tropulondum, sum til dømis í Brasil. Nú á døgum eru 25 000 ymisk blómur, trø og aðrar plantur um at verða týnd, tí stór øki verða oydd.
Flestallar plantur hava kynjaða nøring. Sáðið av sáðberunum gitir eggini í sáðgongini, og tey búnast so til fræ. Summar plantur, til dømis eplið, nørast ókynað. Úr seteplinum vaksa leggkýli, ið verða nýggj epli. Úr teimum veksur nýggjur slokkur aftur um várið. Úr moðurplantuni vaksa langir siðusprotar, renningar, sum festa rót, og úr teimum vaksa so nýggjar plantur. Hetta er ókynað nøring.


text:
Sjúkrakassagrunnurin - høvuðsøki 2
Stuðul til gransking og menning innan raðfest økir, sum kann menna heilsuøkið í Føroyum
Granskarar kunnu saman við stovni í Føroyum søkja um stuðul til gransking og menning innan fimm raðfest heilsuøkir, har t.d. epidemiologi og ílegugransking kunnu innganga í hvørt einstakt øki, eins og t.d. menning av nýggjum tilgongdum, skipanum ella tænastum.
Stuðul kann veitast til smærri verkætlanir, samstarvsverkætlanir, ph.d.verkætlanir og post.doc. verkætlanir innan raðfestu økini.
Raðfestu økini eru (nevnd í bókstavarað):
• Heilsa sum sosialt fyribrigdi - kanning av sosialum viðurskiftum, sum ávirka heilsu og sjúku, og hvussu sosialir trupulleikar, sum fylgja av sjúku, kunnu bøtast. Her kunnu samfelagsviðurskifti og ávirkan á heilsustøðu verða greinað
• Heilsa sum medisinskt fyribrigdi - kanning av medisinskum viðurskiftum, sum ávirka heilsu og sjúku, td. autoimmunar sjúkur, neurodegenerativar sjúkur og giktasjúkur
• Hjartasjúkur - gransking/ kanning av sjúkum í hjarta og blóðrensli, orsakum til hjartasjúkur, fyribyrging og viðgerð
• Krabbamein - epidemiologiskar kanningar og onnur gransking innan krabbameinsøkið
• Sálarfrøðilig heilsa - gransking og kanningar innan sálarsjúku og fyribyrgjandi tiltøk
Miðast skal eftir at býta avsetta stuðulin nøkulunda javnt millum raðfestu økini.
Atlit skal takast til, at stuðulin skal gagna øllum økjum í landinum.
Fyrsta umsóknarfreistin fyri høvuðsøki 2 var 1. september 2014.
Onnur umsóknarfreistin fyri høvuðsøki 2 var 1. september 2015.
Triðja umsóknarfreistin fyri høvuðsøki 2 var 1. september 2016, tá bar til at søkja til økini Hjartasjúkur og Krabbamein.
Fjórða umsóknarfreistin fyri høvuðsøki 2 var 1. september 2017, tá bar til at søkja til økini Hjartasjúkur og Krabbamein.
Til høvuðsøki 2 vóru 11,8 milliónir kr. tøkar í tíðarskeiðnum 2014-2017. Knappar 6 mill kr. av hesum vóru játtaðar til verkætlanir í 2014, 3,2 mill. kr í 2015, 0,6 mill. kr í 2016 og 2 mill. kr í 2017.
Tann 1. apríl 2019 varð restfæið úr Sjúkrakassagrunninum leysgivið. Hetta saman við avlopi frá tveimum steðgaðum verkætlanum varð boðið út í fimta og seinasta umsóknarumfarinum við freist 1. september 2019. Slakar 4 mió. kr. vóru játtaðar til verkætlanir í 2019.
Tað verða ikki fleiri umfør á hesum økinum.


text:
Vísindavøka 2021
Ársins Vísindavøka verður í Sjóvinnuhúsinum, í hølunum hjá Fróðskaparsetrinum. Hetta er 14. árið á rað, at Vísindavøka verður hildin í Føroyum.
Evnið í ár er gransking og falskunning. Okkurt annað evnið verður eisini á skránni.
Vísindavøkublaðið kemur út saman við Sosialinum 10. september.
Vísindavøku verður aftur á ferð 13. - 22. september.
Skrá fyri Vísindavøku á ferð og Vísindavøkuna verður at finna í vinstra bredda.
Tilfar verður eisini at finna á vísindavøka.fo
Tilfar frá farnum Vísindavøkum
Í vinstra bredda ber til at finna ymiskt tilfar frá undanfarnu tiltøkunum.
Eisini eru greinar og bløð, sum eru útgivin í sambandi við Vísindavøkuna at finna her


text:
Sjúkueyðkenni
1. mai 2020
Tú fært sjúkueyðkenni millum tveir og 12 dagar eftir, at tú ert smittað/ur. Tey flestu fáa sjúkueyðkenni eftir fimm til sjey døgum.
Vanlig sjúkueyðkenni
Vanliga minna sjúkueyðkennini um aðrar krímsjúkur. Tú kanst fáa krím, ilt í hálsin, vøddapínu, turran hosta og fepur. Tað kann av somu orsøk vera torført at skyna mun á vanligari krímsjúku og COVID-19, og tú hevur vanliga ikki brúk fyri læknahjálp, tá ið sjúkan er á hesum støðinum.
Summi fáa hinvegin sterkari sjúkueyðkenni. Eftir fýra til sjey dagar verður hostin verri, fepurin verður hægri, og tú kanst vera tung/ur fyri ondini. Summi fáa so ringan lungnabruna, at tey mugu leggjast inn á sjúkrahús.
Tey vanligu sjúkueyðkennini eru hesi:
- Turran hosta
- Hosta við slími
- Fepur
- Høvuðpínu
- Mistan luktisans
- Mistan smakkisans
- Møði
- Vødda og/ella lið pínu/pínu í kroppinum
Kennir tú teg sjúkan, ring so til kommunulæknan beinanvegin. Uttanfyri vanligu upplatingartíðirnar eigur tú at ringja á 1870. Tað er sera umráðandi, at tú ringir og ikki bara møtir upp hjá lækna.
Minni vanlig sjúkueyðkenni
Tað eru eisini coronatilburðir, sum eru staðfestir, har sjúkueyðkennini hava verið øðrvísi enn tey vanligu sjúkueyðkennini. Minni vanligu sjúkueyðkenni eru:
- Kuldakenska ella kuldaskjálvti
- Manglandi matarlyst
- Diarré
- Kvalma
- Tipta ella rennandi nøs
- Trongd/andaneyð og trýst fyri bringuni
Kennir tú teg sjúkan, ring so til kommunulæknan beinanvegin. Uttanfyri vanligu upplatingartíðirnar eigur tú at ringja á 1870. Tað er sera umráðandi, at tú ringir og ikki bara møtir upp hjá lækna.
Sjúkugongd
Tað er ymiskt, hvussu leingi tú hevur sjúkueyðkenni. Hjá teimum, sum fáa milda krímsjúku, hvørva sjúkueyðkennini vanliga eftir fýra til seks dagar, meðan onnur hava sjúkueyðkenni í longri tíð.
Í heimshøpi higartil hevur meginparturin av teimum smittaðu fingið milda krímisjúku, meðan lutvíst fá fólk eru vorðin so álvarsama sjúk, at tey mugu leggjast inn á sjúkrahús.
Tá ið COVID-19 breyt út í Kina, fingu 80 prosent av teimum smittaðu mild sjúkueyðkenni, umleið 15 prosent blivu álvarasama sjúk og máttu leggjast inn, og 5 prosent vóru innløgd á intensivudeild. Roknað verður við, at millum 0,3 og 1 prosent av teimum smittaðu doyggja av COVID-19.
Tað eru serliga fólk eldri enn 80 ár, fólk við veikari heilsu, og fólk við kroniskari sjúku, sum verða illa fyri.
Umframt spurningarnar niðast á hesi síðuni, finnur tú fleiri ofta settar spurningar og svar her.
Hevur tú sjúkueyðkenni, ring so til tín kommunulækna. Uttanfyri vanligu upplatingartíðirnar eigur tú at ringja á 1870.
Virusið smittar millum persónar við dropum. Dropar breiða seg góðar tveir metrar í luftini, tá ið tú hostar ella nýsir, áðrenn teir fella til jarðar. Virusið verður sostatt verandi í luftini. Virusið smittar einans gjøgnum slímhinnuna, vanliga í nøsini, munninum og eygunum.
Tú verður smittað/ur, um tú stendur nær við ein persón, sum letur dropar, t.d. við at klemma teg, hosta ella njósa, og droparnir enda í slímhinnuni í nøsini, eygunum ella munninum. Tú kann eisini verða smittað/ur, um tú nertur við okkurt, har dropar eru á, og tú síðan nertur við nøsina, eyguni ella munnin.
Eingin veit enn við vissu, um smittað fólk uttan sjúkueyðkenni kunnu smitta onnur.
Tey, sum eru í serligum vanda fyri at verða smittað og at gerast alvorliga sjúk av COVID-19, eru:
- Eldri, serstakliga eldri yvir 80 ár
- Persónar við kroniskum sjúkum
- Persónar við hjartaæðrasjúkum (ikki galdandi fyri væl viðgjørt høgt blóðtrýst)
- Persónar við kroniskari lungnasjúku (ikki galdandi fyri væl viðgjørt astma (brósttrongd))
- Persónar við lægri immunverju (viðføtt ella orsakað av heilivági ella sjúku, sum lækkar immunverjuna, t.d. AIDS)
- Persónar við diabetes1 og 2
- Persónar við krabbamein
- Børn við kroniskum sjúkum
- Barnakonur (fyri at verða varin)
Minst til, at COVID-19 er ein nýggj sjúka, og tí er framvegis nógv, vit ikki vita um sjúkuna.
Ja. Ikki fara har, sum nógv fólk eru savnað. Halt serliga gott handreinføri. Umhugsa at brúka handskar, tá ið tú fert út. Fylg annars ráðunum um reinføri í sambandi við covid-19:
- Vaska tær væl og ofta um hendurnar
- Hosta ella njós í ermuna – ikki í hendurnar
- Avmarka kropsligt samband við onnur sum til dømis lógvatak, klemm og kinnkoss
- Halt eyga við reinføri bæði heima og til arbeiðis
- Ver sera ansin í støðum, har nógv fólk savnast
- Kennir tú teg sjúka ella hevur sjúkueyðkenni, verð so heima, soleiðis at tú ikki smittar nakran
At síggja til fáa tey flestu fólkini, sum eru ung og frísk, mild sjúkueyðkenni. Á tann hátt minnir COVID-19 um vanliga krímsjúku, men nakrir greiðir munir eru kortini á COVID-19 og vanligum krímsjúkum. Tað er eisini hetta, sum ger, at almennir myndugleikar handfara støðuna munandi øðrvísi.
Við øðrum krímsjúkum er ein partur av fólkunum vanliga mótstøðuførur, tí tey hava fingið koppingarevni ella eru smittað av líknandi krímsjúkum fyrr. COVID-19 er hinvegin ein nýggj virus, sum øll kunnu fáa, tí teirra immunskipan hevur ikki havt samband við líknandi virus fyrr. Tað inniber, at nógv kunun verða sjúk samstundis, og tað kann seta heilsuverkið undir sera stórt trýst.
Landslæknin mælir til, at øll, eisini ung og frísk fólk, fylgja almennu tilmælunum fyri at verja fólk við veikari heilstøðu.
Fyri at blíva smittaður er neyðugt at hava beinleiðis samband við ein persón, sum hevur smittuna. Tað vil siga, at tú til dømis hevur tikið í hondina á viðkomandi, verið andlit til andlits/í høli saman innanfyri 2 metrar og longri enn 15 minuttir, røkta persón við covid-19-smittu uttan verndarútgerð. Sostatt ert tú ikki í vanda, fyrr enn tann, sum tú hevur verið í samband við, verður smittaður. Landslæknin hevur ábyrgdina av at finna fram til tey, sum hava verið í beinleiðis samband við ein smittaðan persón, og meta um, um tey skulu í sóttarhald.
Øll fáa svar uppgá kanningarúrslitið við t-posti og sms. Ringt verður til teirra, sum fáa staðfest smittuna.
Til tíðir verða nógvar kanningar gjørdar, og tí kann trýstið verða sera stórt. Vís serligt varsemi, til tú ehvur fingið svar uppá kanningarúrslitið.
Kanningarúrslit verða hvønn dag kunngjørd www.corona.fo.
Kanningar í Suðuroy, sum eru gjørdar aftaná fyrrapartstúrin hjá Smyrli, verða greinaðar dagin eftir kanningina, og úrslitið av hesum kanningunum verður tá fyrst tøkt annan dagin eftir kanningina.


text:
Um Føroyingasøgu
Føroyingasøga er ikki varðveitt sum sjálvstøðug bók, men granskarar ivast ikki í, at hon einaferð var til. Hildið verður, at upprunaliga søgan varð skrivað á roð í Íslandi umleið ár 1210 – 1215, og verður hon roknað ímillum tær elstu íslendsku søgurnar. Eingin veit at siga, hvør høvundurin var.
Partar av Føroyingasøgu eru tó flættaðir inn í ymisk íslendsk handrit, serstakliga er talan um Ólavs søgu Tryggvason, Flateyjarbók og í einum handriti skrásett sum AM 62 fol (Debes 1990:91). Danski søgumaðurin Carl Christian Rafn savnaði ymsu søgubrotini saman og gav tey út undir heitinum Færeyínga saga í 1832. Útgávan hjá Rafn er síðani týdd til føroyskt í fleiri umførum, og er hon tann søgan, sum vit í dag kenna sum okkara ”Føroyingasøga”.
Føroyingasøga er skrivað umleið 200 ár eftir, at hendingarnar fóru fram. Ein spurningur, ið granskarar grunda um, er, hvaðani høvundurin hevur fingið tilfarið til søguna, og um søgan er álítandi sum søgulig kelda.
Mett verður ikki, at høvundurin sjálvur hevur verið í Føroyum, tó kennir hann til føroysk landafrøðilig viðurskifti. Granskarar meta, at tilfarið til søguna er komið frá fólki, ið hava havt samband við Føroyar, ella tey hava havt serliga vitan um oyggjarnar.
Í íslendskum fornsøgum verður stórur dentur lagdur á ættartalvur, men so er ikki í Føroyingasøgu. Hildið verður, at tað hongur saman við, at høvundurin ikki hevur vitað nóg væl. Til dømis fáa vit einki at vita um ættarbondini hjá Grími Kamban. Sama er galdandi fyri ættarsambondini hjá Gøtuskeggjum, ið søgan sigur vera mætastu ætt í Føroyum. Har eru fleiri glopp í. Vit fáa eitt nú at vita, at Eyð hin Djúphugda á veg til Íslands gifti sonardóttrina Óluvu í Føroyum, og skal hon vera ættmóðir Gøtuskeggja, men høvundurin greinar ikki ættarliðirnar.
Søgugongdin í Føroyingasøgu fevnir um áleið áttati ár – frá umleið 950 til 1035. Tað er trupult at meta um, hvussu álítandi Føroyingasøga er sum søgulig kelda (Debes 1990:91), tí lítið og einki av øðrum keldutilfari er at bera saman við og stuðla seg til.
Uppihaldið hjá Sigmundi og Tórir í Noregi, teirra víkingaferðir, eins og søgan um Torkil Turrafrost og tíðin saman við honum verður hildin at vera ævintýratilfar, ið sæst aftur í miðaldarsøgum við tí endamáli at gera søguna spennandi og hugtakandi.
At tíðarfesta hendingarnar í søguni verður gamli siðurin at seta hendingar í samband við aðrar hendingar (tað verður nevnt relativ kronologi) nýttur t.d. stórar og kendar bardagar, stjórnarár hjá kongum og jøllum. Kortini er tað at siga um Føroyingasøgu, at stílurin í tíðarfestingunum er øðrvísi enn vanligi stílurin í íslendsku fornsøgunum. Hann er meiri frásigandi, dramatiskur, eins og frásøgustílurin í søguni yvirhøvur. Sum dømi kunnu nevnast ”líður nú vetur”, ”nú líða stundir” og ”leið nú fram nakrar vetrar”.
Fornfrøðiligar kanningar styðja ymiskt í Føroyingasøguni. Prógv eru fyri, at búseting var í Gøtu, í Sandoy, í Ergidali við Hov og helst eisini í Skúvoy í víkingaøld.
Hildið verður ikki, at tað er beint, at Havgrímur og Brestir og Beinir høvdu helvtina av oyggjunum í len frá hvør sínum norskum harra. Sama verður sagt um, at Leivur Øssursson skal hava havt Føroyar í len frá Magnusi Ólavssyni. Hildið verður, at føroyingar hava rátt fyri egnum viðurskiftum (Debes 1990:105).
Lítið er at ivast í, at føroyingar høvdu tingstað í Tórshavn, og helst hevur tað verið í Tinganesi.
Aðrar heimildir enn Føroyingasøga hava ta upplýsing, at maður, nevndur Sigmundur Brestisson, boðaði kristnu trúnna í Føroyum fyri Ólav Tryggvason (Debes 1990:157).


text:
Barnafrádráttur
Eigur tú børn, fært tú barnafrádrátt í lands- og kommunuskattinum fyri hvørt barnið undir 18 ár. Eru tit gift, kunnu tit velja, hvør av tykkum skal hava frádráttin. Tað sama er galdandi, um tit ikki eru gift, men hava felags foreldramyndugleika. Eru tit ikki gift fær tann tykkara, ið hevur foreldramyndugleikan, barnafrádráttin.
Frádrátturin í landsskattinum er tengdur at aldrinum hjá barninum, t.e. um barnið er eldri ella yngri enn 7 ár. Frádrátturin í kommunuskattinum er ymiskur alt eftir, hvørjari kommunu tú býrt í. Tú kanst tó vænta áleið 4.000 - 10.000 krónur árliga fyri hvørt barnið.


text:
Háfjaðraði stubbi (stubbafiskaættin)
Lebetus scorpioides (Collett, 1874)
Stødd: Háfjaðraði stubbi verður í mesta lagi 4 cm langur.
Dýpi: Hann er á harðbotni, leirbotni ella grótbotni úr 2 m niður á umleið 375 m.
Litur: Hann hevur skiftandi litir, gulligur, gráligur ella reydligur við dimmum marmaraliti, ið lutvíst eru í bandskapi niður á síðurnar, tann aftasti er um klingruna. Ryggfjaðrarnar hava tvørstrípur.
Teinar: R1 VI (VI); R2 I + 9-10; G I + 7- 8.
Lýsing: Háfjaðraði stubbi er lítil fiskur. Bulurin er hampiliga javnt tjúkkur. Sporlið er longri enn bulurin. Hann hevur tvær ryggfjaðrar, fremra er styttri og hægri, aftara er longri og lægri. Gotfjøðurin er lægri men eins long og aftara ryggfjøður. Uggafjaðrarnar eru væl rundaðar í endunum. Búkfjaðrarnar røkka aftur til ella aftur um aftara enda á uggafjaðrunum, eru samanvaksnar og hava ikki skræðulepan, ið er eyðkendur fyri stubbafiskarnar. Hann hevur stór eygu, ið standa upp um ennið.
Eyðkenni: Tann lítli fiskurin. Litbandið við stertarótina. Ongan ’súgvikoppa-skræðulepa’ á búkfjaðrunum.
Týdningur: Háfjaðraði stubbi hevur ikki vinnuligan týdning. Bert yngul er fingið undir Føroyum.
da: Ulkekutling, en: Diminutive goby - Little goby, ís: Dvergkýtlingur, no: Ulkekutling; tý: Scorpiongrundel
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Áburrufiskar Perciformes
Hesin hópurin er størstur av fiskahópunum.
Í hópinum eru 160 ættir, 1539 slektir og 10033 sløg.
Av teimum eru 18 ættir við Føroyar, og hesar hava 29 slektir og 41 sløg:
Í hópinum er ein størri blanding av fiskum við mongum ymsum frábrigdum og útsjónd, langir og klænir, smáir og stórir, smalir og høgir.
Her eru fiskar, ið hava bleytar teinar í fjaðrunum, og aðrir, ið hava harðar teinar í fjaðrunum. Nakrir hava eina, aðrir hava tvær ryggfjaðrar.
Í karpaættini eru onkur fiskasløg tvíkynjaði.
Undir Føroyum eru bert saltvatnsfiskar í hesum hópinum, men úti í heimi eru eisini sløg, sum eru í feskum vatni og í blandingsvatni.


text:
Saturday, December 14, 2013
Myndir frá gløgglist- og heiðurslønarhandan og jólagávuuppskot
Vit høvdu ein so herligan dag í gjár, at vit ikki gevast so at minnast aftur á gløgg og list og tónleik og myndlist og upplestur og prát um hetta og hatta og hitt við øll tey fittu fólkini, sum komu til tiltakið. Her eru nakrar myndir aftrat, sum vit hava fingið frá teimum í Steinprenti. Vit halda, at jólagávan 2013 kann vera listarlig; eitt av prentunum úr Myndaódnini hevði verið flott gáva og tað sama hevði listaheiðurslønarvinnandi plátan hjá Teiti Lassen, Story Music ella frálíka yrkingarsavnið hjá Sissal Kampmann 4D ella árbókin Listin 2013 - Vit halda sjálvar, at hon hevði riggað ónatúrliga væl millum øll skordjórini undir jólatrøunum.
Fólk lurta við andakt eftir Sissal Kampmann
Ingilín og Teitur
Sissal las fýra brot úr nýggja yrkingasavninum
Heilt nógv fólk vóru og lurtaðu
Teitur sang ein sang, sum kravdi, at vit lurtaðu og tað gjørdu vit, so løtan gjørdist framúrskarandi
Fólk lurta
Prentið hjá Tóroddi Poulsen, sum Teitur Lassen fekk í heiðursgávu, er partur av framsýningini Myndaódnin
Posted by Listin at 12:58 PM


text:
Forðing móti dálking og sjúku frá alivinnuni ikki møgulig
2021-10-06 21:26
Landsstýrið ætlar at leggja uppskot fram, ið skal gera tað lættari at forða dálking og smittuspjaðing tá alilaksur sleppur og endar í áum og vøtnum, og til óbótaligan skaða.
Tað var í fyrstu viku í desember 2017 at Bakkafrost hevði eitt óhapp í aliringi á Gulanum og 109.285 alilaksar sluppu, ið just høvdu fingið lúsabasingarevnið Slice - Emamektin Benzoate. Heilsufrøðiliga Starvsstovan mátti út við fráboðan, at tað ikki var loyvt at fiska sloppnan alilaks fyrr enn eftir 2.februar 2018. Og heldur ikki mátti fiskurin frystast og goymast til eftir 2.februar.
At Bakkafrost, ella Fiskaaling, ikki eru før fyri at viðurkenna, ella kanska ikki hava neyðugu vitan um hvussu villur laksur toyggjar sær, og slettis ikki alilaksur, gevur ábending at vitanin um hetta fiskaslag er mangulfull.
Dagar eftfir hendingina legði eg lesarabræv á miðlar okkara, og segði frá, at sloppna alilaksin hjá Bakkafrost komu vit at finna aftur á sumri 2018 í Leynará og í Saksun. Og so varð eisini.
Ja, dálkingin er ógvuslig frá alivinnuni. Firðir og sund eru steindeyð, sum Jacob Vestergaard, landsstýrismaður, tók til kring Lopransfjørð. Næst letur tað seg ikki gera at forða smittuspjaðing ella uppíbland til villa laksin, ið er minkaður niður í eina helvt í Norðurhøvum, og tætt við at koma á reyðlista fyri hótt djórasløg.
Hvussu ætlar landsstýrið at forða fyri at hýsa, toskur, upsi og onnur fiskasløg ikki eta heiluvágsviðgjørt fóður tá sonevnda "burðardygga" virkisætlan løgmans skal setast í verk? Ella fólk skulu bara góðtaka at fiskur avreiddur í Vágsbotni ella til flakavirki hevur vandamikil og heilsuskaðilig evni í sær, ið stava frá alilaksafóðuri? Havumhvørvisdálkingin er, sum er, ógvuslig frá ídnaði a landi, brennistøðum, ruski, ið endar í sjónum, frá ovurtaðing frá alivinnuni og frá nýtslu av vandamiklum lúsabasingarevnum frá somu vinnu.
Alivinnan er IKKI burðardygg....hvussu víkir ella vendur. Ikki einganag lokaðar skipanir á landi eru fult burðardyggar...tí partur av fóðurinum, sum her hjá okkum, stavar frá niðurhøgdari frumskóg, næst frá ránsveiðu eftir pelagiskum fiski.
Aðrar neiligar avleiðingar standa í langari røð at verða nevndar, men kann tað passandi gerast til aðra grein um hvussu føroyingar á grovasta hátt misrøkja hjallin á sjónum.
https://kvf.fo/netvarp/sv/2018/11/12/20181112leynaraenndalkadavalilaksi
Kari Thomsen


text:
No Time To Die
Í "No Time To Die" er Bond givin í aktivari tænastu, og nýtur tað stilla lívið á Jamaika. Tó endar friðurin brátt, tá gamli vinur hansara Felix Leiter frá CIA kemur til hansara og biðjur um hjálp. Uppgávan er at bjarga einum rændum granskara, men hetta vísir seg at verða væl meira svikafull enn vænta, tá Bond fær ferilin av einum lúskum illmenni, vápnað við vandamiklari, nýggjari tøkni.
Instruktørur: Cary Joji Fukunaga
Leikarar: Daniel Craig, Naomie Harris, Raplph Fiennes, Rami Malek, Ben Whishaw, Jeffrey Wright, Léa Seydoux, David Dencik
Upprunaheiti: No Time To Die
Longd: 164 min.
Censur: Loyvdur børnum yvir 11 ár
Filmar í Løkshøll verða sjálvandi vístir uttan steðg. Matur og drekka eru ikki loyvd í Løkshøll.


text:
News
Granskingarmiðlan
20 oktober kl. 16 heldur Debes Christiansen fyrilestur á Landsbókasavninum við heitinum: Frá ILA í laksi til Korona í menniskjum
Landsbókasavnið hevur saman við øðrum á Fróðskaparsetri Føroya gjørt av at varpa ljós á føroyska gransking.
Vit meta, at tað er umráðandi, at granskingin verður miðlað og borin út í føroyska samfelagið, tí ivaleyst hevur almenningurin stóran áhuga í granskingini.
Miðlingin verður gjørd ígjøgnum granskingargrundaðar fyrilestrar hjá vísindafólkum, ið starvast á Setrinum og øðrum granskingarstovnum.
Annar fyrilestrahaldari hesa heysthálvuna er Debes Christiansen, granskari og deildarleiðari á patologisku kanningarstovuni hjá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni.
Hann fer at halda fyrilestur um korona, við heitinum: Frá ILA í laksi til korona í menniskjum
Fyrilesturin verður hildin á føroyskum máli.
Verið vælkomin!


text:
Útreiðsluvøksturin hjá Landskassanum er meira enn tvífaldaður undir verandi vinstrasamgongu, sammett við útreiðsluvøksturin hjá undanfarnu ABHD samgongu.
Yvirlitið niðanfyri vísir, at útreiðsluvøksturin 2015-2019 verður heilar 852 mió.kr. og tá eru munandi rakstrarútreiðslur, sum t.d. útreiðslur til Samhaldsfasta enntá ikki tiknar við í útreiðsluvøkstrinum. Tí er ongin ivi í at veruligi útreiðsluvøksturin verður væl omanfyri eina milliard síðstu fýra árini.
Sitandi vinstrasamgonga má sigast at verða komin til skorin klæðir, har búskaparvøksturin hevur verið methøgur (miðal BTÚ-vøkstur á 4,8% síðstu fýra árini), virksemi í landinum metstórt, stór fólkatilflyting og metlágt arbeiðsloysi. Alt hetta hevur ført til munandi øktar skatta- og avgjaldsinntøkur. Men harumframt hevur samgongan valt at leggja munandi eykaskattir á vinnu og fólk – serliga á fiskivinnuna – men eisini økt avgøld á vinnuna og vanligu familjuna í Føroyum. Hesar inntøkur hava samanlagt megnað at fjalt stóra útreiðsluvøksturin hjá Landskassanum. Harumframt eru munandi rakstrarútreiðslur so sum Samhaldsfasti, nú eisini lagdar uttanfyri sjálva figgjarlógina, sum tí samanlagt hevur givið avlop.
Tær alsamt vaksandi útreiðslurnar hjá sitandi vinstrasamgongu kunnu ikki halda áfram. Útreiðsluvøksturin má tólmast skjótast til ber, soleiðis at øktu útreiðslurnar ikki vinna inntøkurnar aftur. Tá er veruligur vandi fyri at Landskassin fer at geva hall.
Ein borgarlig samgonga við Fólkaflokkinum á odda fer at tryggja, at skil aftur kemur á fíggjarstýringina hjá tí almenna, tó uttan at hetta skal ganga út yvir okkara vælferðartænastur. Hetta vil eg arbeiða fyri um eg veri valdur til komandi løgtingsval.
Birgir Nielsen, búskaparfrøðingur
Valevni Fólkafloksins
– Vilji og dirvi til broytingar


text:
31. august 2018
Enn ein ávisur FM spenningur
Tað er í morgin, leygardagin kl 14, at vit skula finna útav hvør vinnur FM steypini í kappríðing í 2018. Summar greinar eru avgjørdar, summar greinar hava greiðan favorit, men í einari grein er ein rein FM finala millum tvey ross.
Skeiðkappingin er langtsíðani avgjørd. Gylling, reyða ryssan hjá Regini Johannessen hevur vunnið allar kappingarnar og hevur tí longu vunnið FM heitið. So er bara spurningurin um hon eisini megnar at vinna á heystkappríðingini.
Í Trav er øðrvísi, har er ein rein FM finala millum Savoy hjá Berit Joensen, har Eiler Joensen ríðir og Grett hjá Sjúrða Holm, Kristfríð D. Jacobsen ríðir á Gretti. Hesi bæði rossini hava deilst um at vinna kappingar í ár, men Grettir man metast at hava besta møguleikan, tá tað tykist sum hann hevur betri ferð í løtuni. Men hetta verður heilt vist ein spennandi tvídystur, millum tvey ross sum eru paraði í sama riðili, har tann sum hevur bestu tíð vinnur FM.
Kappingin hjá teimum ungu hevur eisini verið spennandi í ár. Fyrstu kappingarnar vann FM vinnarin frá í fjør, Spirit hjá Randarsól Heinesen, men Spirit hevur ikki verið 100% seinastu tíðina og verður ikki við í morgin. Tískil er lagt upp til at tað verður tað verður Sílfa hjá Ásu Bárðardóttir, sum vinnur FM heitið hjá teimum ungu. Sílfa hevur verið eitt sera jaligt íkast í hesum kappringarárinum, á seinastu kapping hevði hon bestu tíð av øllum, eisini teimum vaksnu.
Tvíspor vaksin bólkurin er eisini mest sum avgjørdur, tað skal vilja illa til, um Svanna hjá Hans Paula Poulsen ikki endurvinnur FM heitið, Svanna er fýra stig frammanfyri nummar tvey og skal tískil enda aftast, um hon ikki skal vinna steypið. Men kappríðingin verður tó heilt vist spennandi hóast hetta, Svanna skal renna móti Freyr hjá Onnu Magnussen. Tað er Bryndis Hjartardóttir sum ríðir á Freyr, seinast hesi rossini dystaðust, vóru bara 2 hundrandapartar av einum sekundi á muni.
Paringar síggja á hesari leinkju: PARINGAR HEYSTKAPPRÍÐING 2018
28. august 2018
Felagstúrur
Aftaná kappríðingina leygardagin 1. septembur, skipar felagið fyri felagstúri frá felagshúsinum.
Felagið bjóðar suppu í felagshúsinum aftaná túrin.
Væntandi verður farið kl.17.00
Felagið bjóðar suppu í felagshúsinum aftaná túrin.
Væntandi verður farið kl.17.00
22. august 2018
19. august 2018
11 ára gamla Ása Bárðardóttir skjótast av øllum
Í gjár var FM kapping í kappríðing á flúgvarbedingini í Vágum. Vága Ríðingarfelag skipaði fyri og luttóku 21 ross í kappingini.
Stóra hetjan hesa kappingina gjørdist bara 11 ára gamla Ása Bárðardóttir úr Havn. Hon reið á ryssuni Sílfu og tær báðar gjørdi tað bragd, at tær ikki bara vunnu í Tvíspor ung, men tær høvdu samstundis eisini bestu tíð av øllum rossunum hendan dagin. Sílfa rann hálvt sekund skjótari enn besta ross í Tvíspor vaksin.
FM kappingin í Tvíspor ung er annars sera spennandi, og tá heystkappríðingin er í Marknagili um tvær vikur, verður ein rein finala millum Ásu Bárðardóttir á Sílfu og Randarsól Heinesen á Spirit.
Spenningur var eisinum undan Tvíspor vaksin. Seinasti riðilin var millum Bryndis Hjartardóttir á Freyr og Hans Paula Poulsen á Svannu. Á ólavsøku vann Freyr meðan Svanna gjørdist nummar trý.
Tí vóru bara tvey stig á muni millum rossini í FM stríðnum, har Svanna átti munin. So um Freyr vann í gjár vóru rossini púra jøvn í stigum.
Tað gjørdist eisini sera tætt, men á málinum átti Svanna og Hans Pauli Poulsen munin, sum tó var so evarska lítil sum 2 hundrandapartar av einum sekundi. Hetta merkir at Svanna nú økir um stigamunin og er greiður favorittur at vinna FM
Hinar greinarnar vunnu hesi. Skeið - Regin Johannessen á Gylling. Tølt - Bárður Johannessen á Syrpu. Trav Opin flokkur - Marna Anthoniussen á Oskar. Trav - Kristfríð D. Jacobsen á Grettir.
15. august 2018
Kappríðing í Vágum leygardagin 18. august kl.15.00
Leygardagin 18. aug kl.15.00, skipar Vága Ríðingarfelag fyri kappríðing við flúgvarabedingina. So nú er at melda til.
Freistin fyri tilmelding er hóskvøldið 16. aug kl.19.00.
Frá Vága Ríðingarfelag:
Leygardagin 18 august verður heystkappríðingin á flúgvarabedingini. Kappast verður í skeið,tølt,trav, tvíspor ung, annar flokkur og fyrsti flokkur. Heiðursmerki verða latin til nr:1, 2 og 3. Byrjað verður kl 15.
Melda teg til á telefon 210737, 215527 og 211643. Seinasta freist at melda seg til er 16 aug kl 19
vinarliga Vága Ríðingarfelag.
Abonner på: Indlæg (Atom)


text:
Samandráttur.
Línuskip: Fýra ísfiskalínuskip eru undir Føroyum. Tey fiska mest av toski og hýsu og so nakað av longu og brosmu. Fiskaríið er gott. Vit vantað at eitt landar mánadagin og so hini seinni í vikuni. Vit roknað við at okkurt av línuskipunum, sum liggja við bryggju, fara avstað í næstum. Øll frystilínuskipini fiska undir Føroyum.
Útróður: Streymurin er góður og veðri verður eisini hampuligt, so tí vantað vit nakað av útróðri. Bátarnir hava gott fiskarí.
Djúpvatnstrolarar: Bara tveir eru til fiskarí. Annar er á royndarveiðu eftir stinglaksi, meðan hin er á djúpum vatni og fiskar. Báðir landa í vikuni. Vantandi fer onkur av hinum djúpvatnstrolarunum avstað í næstum
Partrolarar: Átta pør eru til fiskarí og helst fer okkurt par vantandi avstað í næstum. Skipini landað sum vikan líður. Fiskaríið er tíverri ikki gott.
Trolbátar: Bara ein er úti og kemur hann at landað í vikuni. Vit roknað við onkur trolbátur fer út um vikuskiftið. Trolbátarnir hava rímuligan góðan fiskiskap. Teir fáa mest av toski og hýsu og so nakað av flatfiski.
Garnaskip: Eitt landar mánadagin, meðan 2-3 landað seinni í vikuni. Fiskaríið er brúkiligt.
Heinta alla metingina her


text:
Dansa so væl og leingiNýggjasta uppsetingin er Dansa so væl og leingi.Hetta er ein lívssøga fyri allar aldursbólkar, børn, ung, vaksin og gomul frá 7-97 ár.Hetta er 4. leikverkið hjá Karavella Marionett-Teatri. Frumsýning varð 10. apríl í Norðurlandahúsinum.Les meira um leikin HER.Les ummæli HER.
9. apríl lat framsýningin “Hugurin flýgur” upp í Dansistovuni í Norðurlandahúsinum. Hetta er mín fyrsta framsýning og tað er ein soloframsýning. Alt á framsýningi eru míni verk. Har eru allar marionettirnar, sum eg havi tilevnað síðani 2011 samt leikhúsið hjá Karavella Marionett-Teatri við pallmyndini til Dansa so væl og leingi. Tó… les meira…. →
Leingi er tað, ið væl skal vera, siga tey. Í hvussu so er hevur hesin leikurin verið leingi á veg, tað er næsta tvey ár síðani, at fyrsta hond varð løgd á marionettirnar og ætlandi skuldi leikurin havt frumsýning síðsta summar. Men so skuldi ikki vera. Men í dag, tann… les meira…. →
(Ummælið stóð á Facebook. Eg loyvi mær hervið at leggja tað á bloggin.) Nøkur orð um “Dansa so væl og leingi” GUNNVÁ ZACHARIASEN·10. APRÍL 2016 Altso, eg kundi ikki verið meira samd og skuldi júst seta meg niður at skriva nøkur vælmeint orð um listaverkið hjá Rakel Helmsdal… les meira…. →
(Ummælið stóð á Facebook. Eg loyvi mær hervið at leggja tað á bloggin.) “Dansa so væl og leingi” -ummæli HANNA JENSEN·9. APRÍL 2016 Eg var so heppin at sleppa til forfrumsýning í Karavella Marionett-Teatri til leikin “Dansa so væl og leingi” við manni og Degi, yngsta soninum. Ein slík dukkuteatursýning… les meira…. →
Frá 9. apríl til 8. mai verður ein øðrvísi listaframsýning í Dansistovuni í Norðurlandahúsinum. Í samband við Barnafestivalin hevur Norðurlandahúsið heitt á meg at hava framsýning av øllum leikarahópinum hjá Karavella Marionett-Teatri, sum nú telur 32 marionettir og eisini leikhúsinum, har nýggi leikurin “Dansa so væl og leingi” fer at… les meira…. →
Onkur hevur kanska undrast á, at frumsýningin av nýggja marionettleikinum Dansa so væl og leingi hjá Karavella Marionett-Teatri enn ikki hevur verið. Boða var frá, at venjingarnar vóru farnar í gongd, men tíverri fekk leikstjórin forfall júst eftir hesi tíðindi vóru farin út og síðani er stutt sagt næstan onki… les meira…. →
Leygardagin fyri lítlari viku síðani, tann 21. mars var Altjóða Dukkusjónleikadagur. Júst hendan dagin var eg í Eysturoynni og hevði eitt áhugavert skeið “Sig søgur so vit minnast tær” fyri starvsfólkum á einum barnagarði , har vit m.a. arbeiddu nógv skuggadukkum. Hetta var ikki versti hátturin at heiðra dagin. Í fjør hevði… les meira…. →
Leygardagin 21. mars hevði eg eina sera áhugaverda arbeiðsuppgávu. Eg var biðin at gera eitt skeið fyri starvsfólk á einum barnagarði, ið fegin vildu gerast betur til at siga søgur. Alla vikuna upp undir sólarmyrkingina sat eg við nervum og fyrireikaði skeiði. Hetta er ikki nakað eg beinleiðis hevði gjørt fyrr, ikki… les meira…. →


text:
Sangskeið við Douglas Yates
22
Oktobur
Nær: 22/10 - 29/10
Undirvísarar: Douglas Yates
Dámar tær væl at syngja, og vilt tú fegin duga betri at syngja, so er at skunda tær at senda ein teldupost til haskulin@haskulin.fo
- sera avmarkað pláss, so ger skjótt av!
Skeiðið inniber bæði einstaklingaundirvísing og masterclass í sangi og í framførslu.
Douglas Yates er úr Texas, USA, hevur nomið sær útbúgving á Rice University í Houston, Baylor University í Wace og á University of Texas í Houston. Hann hevur vunnið stórar sangkappingar kring Europa og USA, og er tríggjar ferðir á rað tilnevndur “Ársins sangari” av Metropolitan Opera National Council.
Umframt at reka sangskúlan Vocal Arts í Týsklandi, ferðast Douglas regluliga til Keypmannahavnar og til Stockholm, har hann er gestasanglærari á Kongaligu teatrunum.
Douglas arbeiður dagliga við bæði yrkissangarum og fólki á byrjanarstøði, og undirvísir í fleiri ymiskum greinum, m.a. opera, musical, jazz, pop, spirituals og soul.


text:
Arbeiðspláss
El-in
El-in ynskir ung at arbeiða í handlinum í summarferiuni
Í handlinum hjá El-in selja tey hvítvørur og el lutir, men eisini eina rúgvu av lampum. Tí er altíð ljós í vindeygunum hjá El-in. Tá ið tú arbeiður í handilsvinnuni, so er umráðandi at tú er fyrikomandi, og gevur tær far um kundan, ið kemur inn í handilin, eitt nú við at siga "góðan dag". Tú kann tí vænta nógva eygnakontakt í hesum arbeiðinum.
Nakrar av uppgávunum, ið tú kann vænta at røkja á hesum arbeiðsplássinum eru:
- At seta vøru uppá pláss
- At standa við kassan og hjálpa kundum
- At pynta vindeygu og básar í handlinum
El-in er sera virkin á sosialum miðlum, so um tú hevur sans fyri tílíkum, verður eisini møguligt at royna teg við hesum. Um tú søkir hettar arbeiði, so er ynskiligt, at tú kann halda á fram at arbeiða í handlinum, eftir at tín arbeiðastíð við UíA er yvir. Hettar merkir, at tú kann halda á fram at arbeiða hjá El-in eftir skúlatíð og leygardagar.
Hilmar Danielsen er stjóri í El-in, og á hesari leinkjuni bjóðar hann tær "Vælkomin til arbeiðis"
Leita tær nærri kunning um El-in, við at trýsta á slóðirnar niðanfyri.


text:
Filmsupptøkur av eldri fólkum í Sandavági.
Sandavágur er frá náttúrðurnar hond brimpláss, og tí illa egna sum atløgupláss hjá skipum.
Hetta hevur tó ongantíð forða monnum og kvinnum at gera íløgur í skip og virkir.
Í grannabygdini eru møguleikarnir til atløgubryggju munandi betri og hevur Miðvágur tí verið nýttur sum atløgupláss hjá skipum úr báðum bygdunum.
Og hava bygdirnar Miðvágur og Sandavágur í felag útbygt havnalagi í Miðvági.
Eisini vóru tað stavnamenn úr báðum bygdunum í stovnaðu flakavirkið Snarfrost fyrst í 1970-unum.
Takk til Jens Paula Heinesen og Elin Brimheim Heinesen fyri orð og lag í filmsupptøku.


text:
Jóannis Petersen
Eftir Jústinus Leivsson Eidesgaard
Julius Johannes Tummas Rasmus Godfred Petersen er kristna navnið hjá Jóannis. Hann er svínoyingur og hevur búð í Kaldbak alt sítt vaknsa lív. Hann er uppkallaður eftir fimm deyðum monnum, hvørs eygu vóru brostin, áðrenn hann fekk navn. Hann er føddur 4 november 1940.
-Julius doyði av sjúku og hinir fórust við bátinum við Havsbøll í 1937 í Svínoy. Teir skuldu setast upp í Kleivini og skuldu síðan ganga til húsar. Teir vóru komnir av samfelagsmøti og Pride setti teir av har, men báturin holvdist og allir fýr sjólótust. Eg havi ongantíð hugsað um, at eg eri uppkallaður eftir fólki, sum eru farin av sjúku ella vanlukku. Tað kemur nokk ann upp á hvussu nógv man leggur í sovorið.
-Konuni møtti eg á ólavsøku, hon var úr Kaldbak. Eg fór til Havnar í 1960, tá var eg 20 ára gamal. Petur í Gong var nógv í Svínoy og hann hevði nógv byggiarbeiði í Havn og hann leitaði eftir fólki. Hann hevði brúk fyri einum múraralærlingi og eg fór í læru. Men eg komi ikki at arbeiða sum múrari, tí hendurnar toldu tað ikki. Eg arbeiddi í Havn til 1970 og síðan fór eg til skips við Pison. Eg var við í 10 ár fram til 1980 og tá var eg bara ein túr heima. Har vóru nógvir túrar vestur um hav á Flemmish Cap.
-Og hvussu gjørdist eg so klokkari. Vit fluttu til Kaldbaks beinanvegin, tá ið vit vóru gift. Fyrst inn til verforeldrini og seinni bygdu vit á trøðni hjá teimum. Verpápin, Svend Danielsen, var klokkari og eg avloysti hann. Síðan 1986 havi eg verið fast klokkari og eg havi eisini arbeitt í Kaldbak. Í 1989-90 var Petur Nolsøe í Íslandi og tá var eg einsamallur klokkari.
-Mær hevur dámt væl í Kaldbak, men mær hevði dámt enn betri í Svínoy. Húsini hjá okkum í Svínoy standa enn og eg rokni meg sum svínoying, sjálvt um eg havi búð minsta partin av lívinum har. Tey kalla meg eisini fyri Jóannis í Svínoy. Eg og konan, Jonna Paulina, fingu tvey børn, ein drong og eina gentu. Vit upplivdu ta stóru sorg at missa drongin seks ára gamlan av menigitis. Hann var uppkallaður eftir báðum abbunum og var nevndur Svend Emil. Dótturin Herborg hevur fingið trý børn. Tveir dreingir og eina gentu, so vit bæði fáa roynt okkum sum omma og abbi.
"Viðmerkingar kunnu sendast til Jústinus Leivsson Eidesgaard á tel. 22 31 43 ella í T-posti: justinus(at)olivant.fo”


text:
Nú skal eg fortelja tær eina søgu, sum eg hoyrdi, tá ið eg var smábarn, og hvørja ferð, eg hugsi um hana, er tað fyri mær, sum hon verður vakrari og vakrari. Tí tað er við søgum sum við summum menniskjum, tær verða vakrari og vakrari við aldurin, og tað er so hugnaligt.
Tú manst onkuntíð hava verið úti á landinum? Og so manst tú eisini hava sæð ein gamlan bóndagarð við hálmtekju? Mosagrógvið er takið, og har vaksa blomstur eisini, og so er eitt storkareiður uppi á mønuni, tí storkurin má vera. Veggirnir standa skeivir, vindeyguni niðri ígjøgnum, og tað er bara eitt, sum fæst upp. Bakarovnurin stendur so kúpin sum ein bjølgur út úr vegginum, og hyllisrunnurin hellir seg út yvir hegnið. Har er ein lítil hylur við dunnum og dunnuungum, sum svambla har allan dagin, beint undir pílatrænum. Ja, og so er eisini ein hundur, sum goyr eftir øllum.
Júst í einum sovorðnum húsum búðu eini hjún, bóndi og bóndakona. Ikki var tað nógv, tey áttu, men eitt var, sum tey kundu lata, tað var rossið. Tað stóð í tjóðri við vegin, bóndin reið á tí, tá ið hann fór ørindir í býin, og grannarnir læntu tað viðhvørt og samsýntu aftur við gerðabýti. Men tað loysti seg helst betur hjá teimum at selja rossið ella býta tað um upp á onkran máta. Men hvat skuldi tað býtast um við?
”Tí hevur tú besta skilið á, maður," segði konan, ”nú er keypstevna í býnum, far tú á stevnuna og fá pengar fyri rossið ella ger eitt gott býti! Tað, sum tú gert, er altíð best. Far á keypstevnuna!"
Og so bant hon honum turriklæðið um hálsin, tí tað dugdi hon kortini betur enn hann. Hon bant við dupultari sloyfu, og tað sá stórbært út, og so streyk hon hondina eftir hattinum, mussaði hann mitt á munnin, og so reið hann av stað við rossinum, sum skuldi seljast ella býtast um. Jú, gamli visti! Sólin skein, ikki eitt skýggj á luftini. Nógv eyrrok var á vegnum, tí har var so nógv fólk á ferð bæði koyrandi, ríðandi og til gongu. Sólin bakaði og ikki skýggj skapt á himlinum.
Har fór ein við eini kúgv. Hon sá væl út, sá út til at vera væl í holdum. ”Hatta man vera góð mjólkkúgv!" hugsaði bóndin. ”Tað hevði verið gott býti at fingið hasa fyri rossið."
”Hoyr meg eitt sindur, tú við kúnni!" segði hann, ”skulu vit ikki práta saman eina løtu? Sært tú, eitt ross, hugsi eg, kostar meira enn ein kúgv, men sama ger, eg havi størri gagn av kúnni, skulu vit býta um?”
”Tað kunnu vit gott," segði maðurin, og so býttu teir um.
Nú var hatta gjørt, og so kundi bóndin fyri tann skuld farið heimaftur, tí nú var tað gjørt, sum gerast skuldi, men nú hevði hann sett tað í seg at fara á hasa stevnuna, og so ætlaði hann sær eisini at fara - bara til stuttleika. Og so fór hann við kúnni. Hann skundaði sær, og kúgvin skundaði sær, og so var tað ikki leingi, til tey komu upp á síðuna á einum, sum leiddi eina ær. Ærin sá væl út, væl í holdum at vísa seg og væl ullað. ”Hasa ærina vildi eg fegin átt," hugsaði bóndin. ”Ikki trýtur grasið til eina ær har á heimabeitinum, og um veturin kundi hon væl staðið inni í roykstovuni. Í grundini hevði tað verið betri hjá okkum at havt seyð enn neyt. Skulu vit skifta um?”
Jú, tað vildi maðurin væl, og so skiftu teir um, og bóndin fór væl nøgdur fram á veg við ærini. Har við garðaliðið stóð ein maður við eini gás undir hondini.
”Hatta er ikki eiti á gás, tú hevur har!" segði bóndin. ”Hon er bæði feit og væl fjaðrað. Tað hevði verið eitt prýði í henni at havt hana í tjóðri við túnhyl okkara. Tað hevði dámað henni sjálvari, konuni, at sankað eplaflus og annað burturkast til hana. Hvussu mangan hevur hon ikki sagt: ”Bara vit áttu eina gás!" Nú kann hon fáa gás - og hon skal eisini fáa hana! ”Vilt tú skifta um? Eg fái gásina, og tú fært ærina og takk aftrat?" Jú, tað vildi hin fegin, og so skiftu teir um, og bóndin fór við gásini. Nú var hann komin í útjaðaran á býnum, og har var ein trokan á vegnum bæði av fólki og fæi. Tey gingu á vegnum, á bønum og heilt niðan í veltuna hjá bummmanninum. Har gekk ein høna í tjóðri, so hon ikki í øllum ruðuleikanum skuldi blíva burtur. Hetta var ein velastutt høna, sum blunkaði við øðrum eyganum og bar seg væl. ”Gogg, gogg!" segði hon, men hvat ið hon meinti við tí, er ikki gott at vita.
Men tá ið bóndin sá hana, hugsaði hann: ”Hatta er vakrasta høna, eg nakrantíð havi sæð í mínar lívføddu dagar, hon er vakrari enn ungamamman hjá presti, hasa vildi eg fegin átt. Ein høna finnur altíð eitt byggkorn, ja, høsn eru røsk at søkja sær. Eg haldi, hatta hevði verið eitt gott býti, hønuna fyri gásina." ”Skulu vit skifta um?" spurdi bóndin. ”Skifta um!" segði hin, ”ja, tað er gaman í." Og so skiftu teir um, bummmaðurin fekk gásina, og bóndin hønuna.
Nú hevði bóndin á veg til býin fingið nógv á skaftið. Varmin var nógvur, og móður var hann. Hann mátti fáa ein breyðbita og ein lítlan niður á hjartað, og her var vertshúsið á vegnum, so best var at fara inn á gólvið. Men húskallurin vildi út, og teir báðir møttust í durunum. Húskallurin hevði posa á bakinum, og posin var smekkfullur.
”Hvat er tað, tú hevur í posanum?" spurdi bóndin.
”Rotin súrepli!" svaraði hin.
”Tað sigi eg! Øgilig rúgva! Eg vildi, at hon sjálv, konan, hevði sæð slíka sjón! Í fjør fingu vit bara eitt súrepli av tí gamla trænum, men hetta súreplið skuldi goymast, og tað stóð á dragukistuni, inntil tað rukkaðist saman. Tað er ogn í tí, helt konan. Her kundi hon sæð súreplanøgd! Ja, eg kundi unt henni tað."
”Hvat vilja tygum lata fyri tað?" spurdi húskallurin.
”Fyri? Ja, vit kunnu skifta um, tú fært hønuna!" Og so fekk húskallurin hønuna, og bóndin súreplasekkin, sum hann tók við inn á vertshúsið og setti upp at komfýrinum, sum var heitur. Nógv fólk var inni, har vóru rossahandilsmenn, neytahandilsmenn og tveir bretar, og teir eru so ríkir, at lummarnir standa at bresta av pengum. Og væl dámar teimum at vedda. Nú skulu tit hoyra! ”Sssss! Sssss!" Hvat var hatta, sum Sssss-aði yviri við komfýrin? Jú, súreplini, sum vóru um at steikjast.
”Hvat er hatta?" Jú, tað fingu tey skjótt at vita. Alla søguna um rossið, sum varð skift um við kúnna og so líka til henda rotna súreplaposan.
”Pílar og skot!" søgdu bretarnir, ”tú verður so avbardur av konuni, tá ið tú kemur heim. Tað verður standur!"
”Eg fái muss og ikki buk!" segði bóndin. ”Konan fer at siga: ”Tað, sum maður mín ger, er altíð best!"
”Skulu vit vedda?" søgdu bretarnir, ”upp í tunnur av gulli! Hundrað pund eru eitt skippund!"
”Ein skeppa er nóg mikið!" segði bóndin, ”eg eigi bara upp í eina skeppu av rotnum súreplum og so meg og konuna omaná, men tað er meir enn strokmál, tað er rokað mál!"
”Topp, topp!" søgdu teir, og so var veddingin avgjørd.
Vognurin hjá vertshúsinum kom fram, bretarnir settu seg upp, bóndin við og ikki at gloyma rotnu súreplini, og so varð koyrt heim í bóndans garð.
”Gott kvøld, kona!"
”Takk, maður mín!"
”Nú havi eg gjørt býti!"
”Ja, tað dugir ongin betur enn tú!" segði konan, gav honum eitt klemm og gloymdi bæði posa og ókunnufólk. ”Eg býtti rossið um fyri eina kúgv!"
”Gud havi lov fyri mjólkina!" segði konan, ”nú kunnu vit fáa mjólkarmat, smør og ost á borðið. Hatta er skilagott býti."
”Ja, men kúnna býtti eg um fyri eina ær!"
”Tað er eisini avgjørt betri!" segði konan. ”Tú ert altíð so umhugsin. Vit eiga ivaleyst av beiti til eina ær. Nú kunnu vit fáa ærmjólk, ærost og ullint upp á beinini, ja ullinta nátttroyggju. Hana fært tú ikki frá kúnni. Kúgvin missir hárini! Tú ert ein ógvuliga umhugsin maður!"
”Men ærina býtti eg um við eina gás!"
”Á vælsignaður maður mín, skulu vit nú fáa gásasteik á mortansmessu í ár! Tú hugsar altíð um at gleða meg! Hatta var eitt deiligt páfund av tær! Gásin kann standa í tjóðri og fitna nakað aftrat hetta til mortansmessu!"
”Men gásina havi eg býtt um við eina hønu!" segði maðurin.
”Hønu! Tað var ikki eiti á!" segði konan. ”Hønan verpur, hana kunnu vit leggja, so vit fáa høsnarungar, vit fáa høsnagarð! Tað er júst tað, sum eg altíð havi ynskt mær!"
”Ja, men hønuna býtti eg um við ein posa av rotnum súreplum!"
”Nei, nú mást tú fáa ein muss!" segði konan. ”Takk, mín góði maður! Nú skal eg siga tær eitt. Tá ið tú vart farin, ætlaði eg at gera tær ein nýtiligan bita, til tú komst aftur, eggjakaku við grønleyki. Eggini átti eg, men grønleykur var ongin. So fór eg yvir til læraran, tí har veit eg, at tey eiga grønleyk. Men konan, hon er so gírig, tað søta ásin! Eg bað hana læna mær. Læna? segði hon. Onki veksur í urtagarðinum hjá okkum, ikki so frægt sum eitt rotið súrepli! Ikki so frægt sum tað kann eg læna henni. Nú kann eg læna henni tíggju, um eg vil, ja ein fullan posa. Hatta var stuttligt, góði!" Og hon gav honum ein ordiligan muss mitt á munnin.
”Hatta dámar okkum!" søgdu bretarnir, ”altíð aftur á hond, og altíð líka væl nøgd! Tað er sanniliga pengarnar vert!" Og so fingu teir bóndanum eitt skippund av gullpengum, tí hann fekk mussir og ikki bank. Jú, tað loysir seg altíð, at konan dugir at síggja og siga frá, at maðurin er klókari, og at tað, sum hann ger, er tað rætta.
Síggja tit. Hatta var ein søga! Eg hoyrdi hana sum smádrongur, og nú hevur tú eisini hoyrt hana og veitst, at tað, sum maðurin ger, er altíð best.
Upprunaheiti: H.C. Andersen: ”Hvad Fatter gjør, det er altid det rigtige”, ” Nye Eventyr og Historier. Anden Række. Første Samling”, 1861.
Marius Johannesen (1905-1986) týddi. H.C. Andersen: ”Ævintýr – eitt úrval”, Bókadeild Føroya Lærarafelags 2005.


text:
Í mong ár hevur Tryggingarfelagið Føroyar verið høvuðsstuðul hjáTreysti. Men í síðstu viku skrivaðu Treysti og Norðoya Sparikassi undir nýggja trý ára høvuðsstulsavtalu, sum verður galdandi fyri árini til og við 2018.
Av tí at Treysti er eitt stórt felag við sera fjølbroyttum limaskara, metir Norðoya Sparikassi, at teir kunnu gerast enn sjónligari í nærumhvørvinum og eisini kring landið alt.
Avtalan inniber millum annnað, at FM í hálvmaraton broytir navn til NS hálvmarathon og fer at hava start og mál við høvuðsdeildina hjá Norðoya Sparikassa. FM í hálvmaraton verður hildið í mai, og er størsta einstaka tiltakið hjá Treysti.
Marner Mortensen, stjóri í Norðoya Sparikassa, og Andreas Josephsen, formaður í Treysti, taka lógvatak við ynskjum um gott samstarv
Avtalan gevur Treysti møguleika at halda fram við og menna tað virksemi hjá teimum mongu limunum. Í Treysti leggja tey dent á, at ein og hvør hevur møguleika og er vælkomin at venja við. Haraftuat leggur Treysti stóran dent á framhaldandi at menna og styrkja ungu íðkararnar og brynja teir til kappingar bæði her heima og uttanlands.
Treysti hevur á mangan hátt eina spennandi framtíð. Samstundis sum motiónsparturin stendur sterkur, eigur felagið merkisvert nógvar evnaríkar ungdómar, sum nú standa á gáttini til landsliðið. Og við teimum útbyggingum, sum Klaksvíkar Býráð gongur við, er tað ikki sørt, at tað sunnan av landi við spenningi verður skeitt norður til Klaksvíkar.
Umframt at Norðoya Sparikassi nú er høvuðsstuðul, so hevur Treysti eisini gjørt trý ára stuðulsavtalur við fýra aðrar góðar stuðlar, og eru teir Norðoya Litbúð Sp/f, KBI Sp/f, JFK P/F og Palla hjá Mariannu P/F.


text:
Valmási
Valmási (frøðiheiti - Larus hyperboreus) er lítið minni enn bakur. Kápan er bleikt gráblá og veingjabroddarnir hvítir. Veingirnir røkka at siga einki aftur um velið. Føturnir eru gulir. Hann eigur víða um í teimum køldu Íshavslondunum. Ísland man vera sunnasta heim hansara. Har verpur hann mest í bjørgunum og sigst at vera verri fyri bjargafuglin enn bakur. Um veturin reikar hann víða um. Tá sæst hann av og á í Føroyum, mest skurin; hann er bleikt morflekkutur, nógv bleikari enn svartbaksskurin.[1]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
20. juni 2018
Fríggjadagin 15/6 vóru vit í Klubbanum ein so deiligan túr í Nólsoy! Hóast regnið hótti okkum, tá vit fóru oman á Bursatanga, so vistu vit væl, at tað gjørdi einki petti, tí í Nólsoy er altíð sól - og so var! Gamaní var eitt sindur av vindi, men sólin hitaði so deiliga væl, og børnini skundaðu sær at skifta í svimjiklæðir og runnu oman á strondina og útí havið. Summi fangaðu krabbar, meðan onnur sparkaðu bólt á vøllinum, høvdu lissukapping og runnu stafett. Vit grillaðu sneisabreyð og pylsur og fingu bomm og pannukøkur, sum nøkur av børnunum høvdu bakað í køkinum dagin fyri, omaná. Útlúgvað omaná ein langan, góðan dag uttandurða, fóru vit umborð á Teistan, har vit spældu Uno og prátaðu. Komin til Havnar aftur, stóðu foreldur og veittraðu á keiini og gleddu seg at síggja síni børn og hoyra um túrin.
Sí myndir her.


text:
Liðskiparin undirskrivað nýggjan sáttmála
Í gjárkvøldið setti Martin Tausen undirskrift sína á nýggjan sáttmála, sum inniber at hart arbeiðandi generalurin tekur enn eitt tørn í 07 Vestur.
30-ára gamli tvørámaðurin spælir í ár sítt fimta kappingarár fyri 07 Vestur, eftir at hann flutti vestur (ella norður, sum hann helst sigur sjálvur) undan kappingarárið 2016. Síðan hevur hann verið í barndómsfelagnum TB eitt hálvt kappingarár, tað var í fjør, men annars spælt her hjá okkum.
Martin spældi nógv á miðjuni frá byrjan eftir at hann flutti vestur, men hevur annars spælt í miðverjuni. Í ár, meðan Høgni hevur verið skaddur og av tí at Eiler brádliga breyt ígjøgnum í miðverjuni, hevur Martin verið aftur at síggja mitt á miðjuni, har leiðaraevnini, stríðsviljin og royndirnar veruliga koma til sín rætt - og liðinum til góðar.
Hesi fimm árini hevur Martin spælt 105 dystir fyri besta lið okkara og fingið 12 mál, og vit gleða okkum at síggja nógvar dystir afturat - tann fyrsta ímóti Víkingi kl. 14 í dag.


text:
Viðgerð av perónsupplýsingum
Soleiðis viðger Arbeiðsloysisskipanin (ALS) persónsupplýsingar
Tað er av stórum týdningi fyri ALS, at viðskiftafólk og borgarar annars, sum antin sjálvboðin ella sjálvvirkandi hava latið ALS persónsupplýsingar, kunnu verða trygg við, at ALS viðger persónsupplýsingar trygt og gjøgnumskygt.
Á hesi síðu ynskir ALS at greiða frá, hvørjar persónsupplýsingar ALS skrásetir, og hvussu ALS viðger hesar persónsupplýsingar. Eisini ynskja vit at kunna um, hvørji rættindi viðskiftafólk og borgarar annars hava, tá tað snýr seg um skráseting av persónsupplýsingum.
1. ALS er dátuábyrgdari, og soleiðis kemur tú í samband við okkum
Arbeiðsloysisskipanin
V-tøl: 406732, 407003, 597988
Tinghúsvegur 14
Postboks 3022
FO-110 Tórshavn
Elin Maria Bærentsen er dátuverndarfólk á ALS. Hon kann hittast á tel. 299511 og á telduposti elinm@als.fo.
2. Endamálið og rættarstøðið fyri viðgerðini av persónsupplýsingum
ALS viðger persónsupplýsingar í samband við umsiting av løgtingslóg nr. 113 frá 13. juni 1997 um arbeiðsloysistrygging og arbeiðsávísing, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 129 frá 20. desember 2016 (ALS-lógin), og kunngerðum, sum hava heimild í somu løgtingslóg.
Sambært ALS-lógini er endamálið við ALS, at:
- Veita fíggjarligan stuðul til arbeiðsleys
- Virka fyri bøttum møguleikum hjá arbeiðsleysum at fáa arbeiði
- Umsita arbeiðsávísing fyri føroyska arbeiðsmarknaðin
3. Skráseting av persónsupplýsingum
ALS skrásetir hesar persónsupplýsingar :
Sjálvvirkandi umvegis Landsfólkayvirlitið:
- P-tal
- Navn
- Kyn
- Føðingardag
- Deyði (dagfesting)
- Bústaður
- Bústaðarsøga
- Ríkisborgaraskap
Sjálvboðið umvegis ymisk umsóknarbløð:
- Teldupost
- Telefonnummar
- Tíðarskeið við arbeiðsloysisstuðli og fiskavirkisstuðli
- Orsøk til arbeiðsloysi
- Útgoldnan stuðul
- Kontunummar í peningastovni og eftirlønarfelag
- Fakfelagslimaskap
- Frítíðarløn
- A-inntøku
- B-inntøku
- Samsýningar
- Pensjónir
- Lønarseðlar frá fiskavirkjum
- Arbeiði í útgjaldsskeiðum
- Feriutíðarskeið
- Sjúkrameldingar
- Starvsvenjingar
- Innkallingar
- Karantenur
- Noktanir til arbeiðstilboðum
- Stuðul frá øðrum útlendskum arbeiðsloysisskipanum (A-kassum vm.)
- Lívsrensl (CV)
Skráseting av A-inntøku og B-inntøku verður fingið til vega umvegis TAKS, umsóknarbløð og skráseting av lønarinntøkum frá fiskavirkjum í samband við fiskavirkisstuðul.
Í sambandi við eftirlit skrásetir ALS upplýsingar um lønarinntøku v.m. frá arbeiðsgevarum. Í málum, har hetta førir til fyrisitingarligar avgerðir, verða persónar,sum hetta viðvíkir, altíð hoyrdir, um skrásettu upplýsingar eru rættar.
4. Skráseting og flokking av persónsupplýsingum
Í sambandi við skylduna hjá ALS at umsita ALS-lógina er neyðugt at skráseta upplýsingar um viðskiftafólk og borgarar. Hetta verður gjørt á tveir hættir:
- við at lata ALS persónsupplýsingar umvegis ymisk umsóknarbløð
- við at heinta upplýsingar frá øðrum almennum myndugleikum og arbeiðsgevarum
Ein persónsupplýsing er einhvør upplýsing ella meting, ið er knýtt at einum ávísum likamligum persóni. Viðgerð av persónsupplýsingum er øll nýtsla av tílíkum upplýsingum, sum til dømis innheinting, skráseting, goyming ella víðarigeving. Viðgerð av persónsupplýsingum kann bæði vera elektronisk ella ikki.
Viðkvæmar persónsupplýsingar
Í ávísum førum skrásetir ALS perónsupplýsingar, sum smb. lóg eru at rokna sum viðkvæmar. Viðkvæmar upplýsingar fevna um yrkisfelagsligt tilknýti, heilsustøðu, munandi sosialar trupulleikar, lit og ættarslag, átrúnaðarliga sannføring, politiska sannføring, heimspekiliga sannføring ella onnur heilt privat viðurskifti.
ALS hevur harumframt valt at flokka upplýsingar um løn, arbeiðsloysi og arbeiðsloysisútgjald sum viðkvæmar upplýsingar.
Hetta hevur við sær, at frágreiðingar um móttikin arbeiðstilboð, innkalling til samrøður, orsøk til arbeiðsloysi, váttanir frá arbeiðsgevara, pensjónir, frítíðarløn og samsýningar og líknandi somuleiðis eru at rokna sum viðkvæmar upplýsingar.
Vanligar persónsupplýsingar
Navn, bústaður, aldur, telefonnummar, teldupostbústaður, føðingardagur, kyn og ríkisborgaraskapur eru at rokna sum vanligar perónsupplýsingar, tvs. ikki viðkvæmar ella trúnaðarupplýsingar.
5. Víðarilatan av persónsupplýsingum
Í teimum førum, har aðrir almenninir myndugleikar hava krav um persónsupplýsingar, verða persónsupplýsingar latnir teimum at viðgera. Í teimum førum skal ALS tryggja sær, at heimildin at krevja persónsupplýsingar er í lagi.
Vanliga eru tað Føroya Kærustovnur, Almannaverkið og TAKS, sum biðja um persónsupplýsingar.
Harumframt verða upplýsingar latnar Hagstovu Føroya í sambandi við hagfrøðilig endamál.
Í sambandi við arbeiðstilboð hjá arbeiðsávísingini, letur ALS upplýsingar um navn og arbeiðsviðurskifti (CV) til arbeiðsgevarar.
Samtykki fyri hesum verður givið í umsóknini um arbeiðsloysisstuðul.
6. Innlit
Egið innlit
Ein og hvør persónur, ið er skrásettur hjá ALS, hevur sum útgangsstøði rætt til at fáa innlit í tær upplýsingar, sum eru skrásettar um seg sjálvan. Tá ið persónur vendir sær til ALS við umbøn um tílíkt innlit, skal ALS innan 14 yrkadagar savna saman skrásettu upplýsingarnar og geva persóninum eitt svarskriv, ið inniheldur:
- Navn og bústað ábyrgdarans og hjá umboðsfólkunum hjá stovninum, t.e. navn og bústað hjá ALS og stjóranum hjá ALS
- Navn og bústað hjá tí, ið hevur dagliga ábyrgd hjá ALS, t.e. hjá deildarleiðslu og trygdarleiðslu
- Endamálið við viðgerðini og heitinum á viðgerðini
- Hvørjar persónsupplýsingar verða viðgjørdar
- Hvaðani persónsupplýsingarnar eru útvegaðar
- Um persónsupplýsingarnar verða víðarigivnar og tá til hvønn
Alment innlit
Ein og hvør hevur rætt at fáa alment (generelt) innlit, t.e. upplýsingar um, hvørjar persónsupplýsingar ALS viðger. Tílíkar umbønir eiga at verða viðgjørdar innan 14 dagar, og tann, ið biður um innlit, eigur tá at fáa eitt svarskriv, ið upplýsir:
- Navn og bústað ábyrgdarans og hjá umboðsfólkunum hjá stovninum, t.e. navn og bústað hjá ALS og stjóranum hjá ALS
- Navn og bústað hjá tí, ið hevur dagliga ábyrgd hjá ALS, t.e. hjá deildarleiðslu og trygdarleiðslu
- Endamálið við viðgerðini og heitinum á viðgerðini
- Skrásettar persónsbólkar og sløgini av upplýsingum, sum viðgjørdar verða
- Hvaðani persónsupplýsingarnar eru útvegaðar
- Um persónsupplýsingarnar verða víðarigivnar og tá til hvønn
7. Kæra til Dátueftirlitið
Sambært § 30 í løgtingslóg um viðgerð av persónsupplýsingum, sum broytt við løgtingslóg nr. 24 frá 17. mai 2004, hava viðskiftafólk og borgarar annars, har ALS hevur skrásett persónsupplýsingar, møguleika at kæra til Dátueftirlitið um viðgerð, sum viðvíkur honum ella henni.
8. Møguligar avleiðingar av ikki at halda upplýsingarskylduna
Í § 28, stk. 1 í Løgtingslóg um arbeiðsloysistrygging og arbeiðsávísing, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 177 frá 17. desember 2020 (ALS-lógin), er ásett: "Hevur arbeiðsleysur givið Arbeiðsloysisskipanini skeivar upplýsingar, ella tagt um umstøður, sum hava havt týdning fyri arbeiðsloysisstuðulin, ella annars móti betri vitandi móttikið stuðul uttan at hava rætt til tess, kunnu upphæddir, sum av órøttum eru útgoldnar, verða kravdar afturgoldnar frá tí arbeiðsleysa".


text:
Hesi virðir skulu síggjast aftur í virksemi Landsbankans.
Nærlagni
Landsbankin fremur fakliga grundað arbeiði. Vit savna saman, greina og bera upplýsingar víðari um fíggjar- og búskaparviðurskifti, og kunnu altíð vísa á hagtøl og ástøði, sum stuðla upp undir arbeiðið.
Ágrýtni
Ein væl virkandi búskapur er grundarlagið undir vælferð, framgongd og trivnaði. Tí skulu starvsfólk Landsbankans ganga høgt upp í fíggjarligt støðufesti, og at skapa og tryggar karmar um føroyska búskapin.
Vitan
Starvsfólk Landsbankans skulu áhaldandi leggja seg eftir at vinna meira vitan um fíggjarviðurskifti og samfelagsbúskapin sum heild, fyri at kunna veita eina so dygdargóða tænastu, sum til ber.
Opinleiki
Landsbankin er ein tænastustovnur, og skal vera tøkur at greiða borgarum, politisku skipanini og privatu vinnuni frá viðkomandi fíggjar- og búskaparfakligum viðurskiftum. Landsbankin skal eisini halda seg fram at almenna orðaskiftinum, og vísa á, tá ið møguligur vandi er á ferð, og tá ið neyðugt er at seta tiltøk í verk.


text:
eiti Marna og búgvi í Sørvági. Eg eri ritstjóri á einum barna- og ungdómsbókmentaforlagi, og tað er eitt arbeiði, sum mær dámar ógvuliga væl.
Búgvi í húsunum, har eg eri uppvaksin. Uttanfyri er ein lítil garður, har blómur, runnar, trø og kryddurtir stríðast fyri at koma fram um ókrútið.
Elski tað, sum veksur, tó ikki ókrút. Av tí at eg havi sum princip ikki at flyta meg longri enn 5 metrar á apostlunum, so er ein túrur niðri í garðinum, har friður valdur, nakað sum er neyðugt fyri at fylla sinnið við góðum lívgevandi tonkum.
Av tí at eg arbeiði í Havn og hati at ganga, eigi eg ein bil. Hann er akkurát passaligur til mín tørv.
Eg eigi fýra børn, sum øll eru vaksin, og sum eg elski yvir alt á jørð, sjálvt um eg altíð sigi teimum mína hjartans meining, bæði tá tey hava gjørt okkurt gott og okkurt minni gott. Eg eigi tríggjar ommudøtur og tríggjar ommusynir, og um tey hava eg bara gott at siga, tey eru feilfrí og fittast í allari verðini. Og so eigi eg tríggjar versynir og eina verdóttur, og tey eru øgiliga fitt, serliga tí at tey eisini eru góð við míni børn
Og eg elski at skriva og skræða meg um alt millum himmal og jørð – so hetta við bloggi er sum skraddaraseymað til mín.
Eg havi sera avgjørdar meiningar serliga um politikk, bókmentir og feminismu. Og tað fái eg at hoyra fyri við hvørt, men tað leggi eg ikki petti í.
Eg haldi at tónleikur, telda, bøkur og øl er guds gáva til mannaættina. Tónleikur og bøkur kunnu njótast í óavmarkaðum mongdum, meðan hini bæði mugu nýtast (og njótast) við skili.


text:
VB høllin og VB húsið
Í VB høllin og VB húsinum eru møguleika at íðka innandura ítrótt og leiga hølir til ymisk endamál.
Upplatingartíðir-
Tiltøk hjá VB høllin og VB húsið
05 Jun
Útsett! Kvøldseta í VB húsinum v Robert McBirnie
Postponed! Kvøldseta í VB húsinum v Robert McBirnie og Gissuri Patursson
24 Jul - 25 Jun
Fótbóltsskúli hjá FC Suðuroy í Vági
Fótbóltsskúli hjá FC Suðuroy í Vági
22 Oct
Víkinga talkshow
So kemur IVAR THE BONELESS til okkara fantastisku oyggj Suðuroy 💪🏼
04 Dec
Stórt jólaborðhald í VB húsinum
Stórt jólaborðhald fyri virkir, stovnar, bindiklubbar, pør og einstaklingar
av


text:
Sjáldan eru sonn orð fögur
Ein seinnapart á heysti, hugsi tað var í oktober 1977, gráan og samdrignan eins og hesin aprílmorgunin nærum fimm og tretivu ár seinni, kom eg í ørindum fyri 14. september út á Føroya fólkaháskúla at hitta táverandi rektara, rithövundin Steinbjørn B. Jakobsen.
Í fólkaeygum var hann langt síðani knæsettur sum ein politiskur ribbaldur, hóast hann ongantíð hevði verið uppi í partapolitikki. Hampalesarar og rímkærir føroyingar úr öllum málsligum heraðshornum litu á hann sum eina bókmentaliga kjötkvörn, ið gloypti alt sum heilt var og virðiligt í føroyskari yrkingarhevd, mól tað sundur og sputtaði tað út aftur í einari prent-ó-tespulögu fyri og aðrari eftir av hálvtýskum klumpum og smáfranskari sós.
Og so rópti hann hetta upp á skaldskap.
Óreinsettur.
Men sum sagt eg kom út á Háskúlan í ørindum fyri 14. september, nývorðin blaðmaður, og skuldi gera viðtal við Steinbjørn um nýføroyskan skaldskap. Íleiðingin var helst tann at Steinbjørn um hetta mundið, saman við Gunnari Hoydal, var ritstjóri á Varðanum. Teir báðir hövdu, tað man ikki vera ovsagt, fingið hetta gamla tíðarritið til æru og gjørt tað sjónligt aftur í tí kódnarmjörka sum orðaskifti um føroyska mentan var og tíverri tíðum er enn.
Teir vóru uppi í tretivunum báðir tá, Steinbjørn og Gunnar, tilkomnir menn, borgarar, men sjálvur var eg blaðungur, nítjan ára gamal og ivaleysur um alt. Helt meg vita tað sum vert var at vita um rektaran á Háskúlanum. Hevði ikki bert lisið yrkingar hansara, fleiri av sjónleikunum (eitt nú Ivaliva), stuttsögurnar og ikki at forgloyma greinarnar og lesarabrövini. Hartil hevði eg graml mannin hiðani og haðani og tað skuldi alt vera rættiliga vist. Eitt nú var hann var tjóðveldismaður frá hvirli niður í húðaskógv (tað segði pápi mín). Eitt erpið mentavætti (segði mammubeiggin sum valdi fólkaflokkin). Ein smáborgarligur, smástirvnaður ulpusosialistur, sum ikki megnaði at ríva seg upp úr eplaveltunum suðuri í Sandvík (sögdu maoistarnir í Skrivarastovu). Fast skorðaður í afturlítandi hugmyndir um tjóðskap frá tíðini um og eftir 1946 (sögdu Framamenn). Sjálvur helt eg hann vera í so burturheftan í eina skaldsliga uppgerð við ættarlið í føroyskum bókmentum sum eg í ungøði míni og fleiri við mær í besta lagi hildu vera óviðkomandi.
Men maðurin sum tók ímóti mær á skrivstovuni úti á Háskúlanum var annar enn eg soleiðis hevði gingið og bilt mær inn. Har kendist einki bragd av mentaðum stórlæti ella tilgerð. Tvørturímóti. Maðurin var bragdligur, opinlyntur, skálkaligur og álvarsamur hvørt um annað, forvitin, bersögin og fyndugur. Hann var hvørki smáborgaraligur ella smástirvin. Langt burturífrá. Avgjørdur í áskoðanum sínum, gaman í, men rúmligur við, fullur av eygleiðingum og dugdi at koma á óvart við teimum, vitandi og víðlisin. Gav sær eisini stundir at lurta eftir mær. Lýddi við sínum einstaka slagi av ótolnum tolni eftir tí sum eg hevði at siga, öllum hesum sum eg helt vera mínar sjálvfingnu og fríbornu hugsanir, men fyri tað mesta vóru reksur upp úr marx-leninistiskum bóklingum. Hann var ikki óátøkur sorinskrivaranum í skaldsöguni Barba og harra Pál, honum dámdi at resonnera. At ivast í sær sjálvum og öðrum.
Og víst var hann sjálvstýrissinni inn í mergin. Men nei, hann hevði ongantíð verið limur í Tjóðveldisflokkinum. Tíansheldur var hann yvirgivin til romantiska afturskoðan. Fortíðin, sum hann hevði livað og ættarlið undan honum roynt hana, var upprunin til, men ikki samtíðin sjálv. Tað farna gjørdi eina neyðuga vitan, eitt grundarlag til stöðutakan nú og frameftir, ikki eina afturlitshalgaða fyrimynd. Hvørki samfelagsliga ella í bókmentunum.
Men var hann ikki vinstrasinnaður, meðni? Nei. Yvirhövur var hallið tann borgarliga vegin. Men í hesum sum öðrum galt tað sum kinverskir spekingar longu vóru komnir til tvey túsund ár áðrenn Mao varð skaptur oman á jörðina, hetta, at sonn orð sjáldan eru fögur og uttan misljóðið er samljómur tögn. Svört tögn.
Samanumtikið var henda samrøðan ein gráan seinnapart í oktober 1977 ørkymlandi fyri meg, unga blaðmannin á 14. september. Kanska tann mest ørkymlandi samrøðan eg nakrantíð havi havt við ein starvsfelaga. Áðrenn eg kom út á Háskúlan, hevði eg fast undir fótum, vissu um meg sjálvan og mítt. Aftaná var jörðin gløðandi og alt á reki. Men samstundis kendi eg meg upplyftan onkursvegna. Í allari óvissuni. Sansaði, um enn kámliga, eitthvørt sum í longdini fataði við og hevur verið mær meira vert enn öll svikalig sjálvvissa. Hetta kann dragast saman í orðunum hjá Jevtusenko, sovjetiska skaldinum, sum Steinbjørn henda seinnapartin og javnan síðani tók fram í samrøðum um bókmentir: Listin er eingin bøn um náði.
Viðtalið, fyrrnevnda, varð vituligvís skrivað, tað kom eisini á prent í Fjúrtanda og fekk onkrar hissini glósur í Dimmalætting og Dagblaðnum. Hvat tá. Tað sum kortini liggur eftir sum ein eldslóð í huganum er samrøðan við Steinbjørn og ikki einans henda samrøðan sær, men tann áhaldandi samrøðan gjøgnum árini, tað mótspælið og óofta eirindaleysa, men altíð góðviljaða mótspælið, sum eg sjálvur fekk og onnur við mær, ta tíðina hann var ritstjóri á Varðanum og seinni við. Hann lærdi okkum tað skapandi ósemjuna. Tann ivan og ikki síðst sjálvsivan, ið er listini so lívsneyðugur.
Nú er Steinbjørn farin. Tað kenst tómligt. Saknur er í honum, tað skal Guð vita, men tað er og fer altíð at verða við takksemi at eg hugsi um hann fyrst og fremst.
Carl Jóhan Jensen