text:
Bjørn kann ikki nokta fiskimonnum at kryvja við maskinu
- Lærke Torp
- 1 år siden
- Visninger:
Transkript
1 Nr. 359 Hósdagur 26. januar ,- Síða 18 Tíðindi frá Gianfranco Gjørdi orðabók og mátti av landinum. Men vit hava frætt frá honum Karl Johan Joensen: Av Eiði til Esbjerg Droymdi at hann fór at verða niðursigldur Síða 9 Bjørn kann ikki nokta fiskimonnum at kryvja við maskinu Síða 23 Gongdin hjá fiskimonnum í var eitt vet frægari enn 2004 Síða 7 Edmund verið fremstur at bróta stýrisskipanina Løgtingsformaðurin liggur sum hann sjálvur hevur reitt Síða 4
2 Komandi blað Sum vanligt hava vit nógv siðsøguligum sjómannatilfari hava vit søguna um áhugavert tilfar til komandi blað og bløðum. Av Klæmint Jacobsen, beiggja Jørgen Frants, sum undir krígnum í Newcastle hitti Pat, sum ávísti donskum sjómonnum nýggja hýru, m.a. tá teirra skip vóru søkt. Tey giftust og vit hava eina frágreiðing um teirra lív og annars um tann týdning, sum Newcastle kom at hava eisini fyri føroyskar sjómenn. Tað kann verða nevnt, at í blaðnum 23.februar frætta vit meira frá Sofus Poulsen úr Aberdeen. Lars Jespersen fór heilt tilkomin til skips. Hann hevur hugtakandi hugleiðingar um, tá hann var við "Sjóvartún". Umframt hetta verður sum vanligt aktuelt fiskivinnutilfar og annað tilfar av áhuga fyri ikki bert fiskimenn men fyri okkara lesarum yvirhøvur.
3 Nr januar 2006 Síða 3 "Natarnaq" kom inn 9. januar við fullum skipi. 9. januar Tað vóru minus 15,7 stig og stilli inni á, men lot av norðri úti til hava. "Lómur" kom inn til Sisimiut at landa í gjár seinnapartin. Teir høvdu um 70 tons inni, men teir gjørdu skjótt av og fóru longu avstað aftur um kvøldið. "Natarnaq" kom inn um kvøldið at landa, teir hava fult skip. Ein óførur túrur, verður sagt um virðið á lastini. 15. januar 22,4 stig og lot av eystri inni á, men eitt lot av norðri til havs. Ístoka er út av Amerloqfjørðinum, og tað er tekin um, at onkrastaðni er kølið. "Lómur" kom inn aftur í morgun, teir hava um 90 tons inni. Teir loystu longu aftur í kvøld. 20. januar Minus 10,5 stig og stilli. "Lómur" kom inn í morgun at landa um 70 tons. Teir loystu aftur seint í kvøld. Annars frættist úr Eysturgrønlandi, at fiskaríið hevur verið smáligt hjá teimum. 21. januar "Markus" var inni í Nuuk í vikuni og landaði. Teir høvdu knapt 600 tons hendan túrin. Broytingaruppskot til dagpeninginalógina: Nei til at minka um veitingarnar til sjúkar fiskimenn Føroya Fiskimannafelag hevur fingið til ummælis uppskot til broytingar í dagpeningalógini. Hesar broytingar hava partvíst til endamáls at gera skipanina greiðari. Men ætlanin er eisini at minka um veitingarnar til fiskimenn, sum koma til skaða umborð. FF hevur sent Almanna- og Heilsumálaráðnum hetta ummæli: Vit takka fyri bræv tykkara, dagfest 22. desember, har vit fáa uppskot um broyting í lógini um dagpening til ummælis. Vit skulu fyrst siga, at vit taka sjálvsagt undir við at gera skipanina á hesum økinum einfaldari og lættari at umsita. Men hinvegin kunnu vit ikki taka undir við nøkrum, sum merkir, at fiskimenn verða verri fyri á nakran hátt. Vit skilja,at tað er hetta, sum er ætlanin í teimum førum, har fiskimenn fáa sjúkraviðbót frá Lønjavningarstovuni + dagpening frá Vanlukkutryggingini. Hetta verður eitt álvarsligt afturstig hjá teimum fiskimonnum, har hetta verður aktuelt. Okkara uppskot er í fyrsta umfari, at verandi skipan verður í minsta lagi galdandi, sum hon er, uttan nakra skerjing. Tær broytingar, sum skulu koma, mugu hava til endamáls at bøta um, har løntakararnir eru ringast fyri. Í tann mun hetta ikki letur seg gera politiskt, eiga fakfeløgini at kunna tekna ískoytistryggingar fyri egna rokning, har hesi meta tørv vera á tí. Eitt stig at gera hetta lættari er at strika ta heilt órímiligu regluna um, at tað ikki skal bera til bæði at fáa dagpening frá Vanlukkutryggingini og úr Dagpeningaskipanini. Sjálvt við báðum tryggingum er tað ofta tap hjá fiskimonnum at gerast sjúkur. Hetta er eisini okkara grundgeving fyri at vit seta okkum ímóti ætlaðu broytingini at strika dagpening frá Vanlukkutryggingini, tá menn koma til skaða umborð. Her kann verða mint á, at Dagpeningaskipanin er grundað á eina fimmdaga arbeiðsviku, meðan fiskimenn ofta hava 7 daga viku og helst inntøku hareftir. Tað verður jú goldið til báðar skipanir gjøgnum skatt og tryggingargjøld. Tí vilja vit, umframt at seta okkum ímóti at fiskimenn verða skerdir, tá teir koma undir Lønjavningarstovuna, mæla til, at sama skipan verður galdandi, tá menn fáa dagpening og veiting frá tryggingini. Rindar skatt uttan at fáa rættindi Vit fara at minna á tvey onnur mál í samband við dagpeningalógini, sum vit fyrr hava reist. Annað av hesum málum er støðan hjá einum persóni, sum ikki hevur bústað í Føroyum, men sum rindar sama skatt sum tey, hann arbeiðir saman við. Hesin fær ikki dagpengar, tí treytin fyri at fáa hesar er, at hann bæði rindar skatt í Føroyum og hevur bústað her. Eftir okkara tykki má tað vera nóg mikið, at hann rindar sama skatt sum onnur fyri at fáa somu sømdir. Aðrir norðurlendingar í Føroyum eru tó tryggjaðir við norðurlendskum sosialum konventiónum. Tó við einum undantaki, nevniliga teir sum búgva í danska kongaríkinum. Hetta hevur skapt dømi um, at føroyingur við adressu í Danmark er komin til Føroyar at vera við fiskiskipi. Men tá hann gjørdist sjúkur, fekk hann ikki eitt oyra av umrøddu orsøk. Hetta er eitt greitt hol í lóggávuni. Vit hava eisini tosað um hetta mál við landsstýrismannin, og hann hevur lovað at fáa hetta greitt. Børn fyri vanbýti Hitt málið snýr seg um hesa grein í dagpeningalógini: Stk. 3. Dagpeningur kann somuleiðis veitast persónum, sum eru fevndir av stk.1 ella 2, og hvørs børn ella hjúnafelagi gerast álvarsliga sjúk, um tað av lækna verður mett alneyðugt, at persónurin er um tann sjúka. Stk. 4. Sum álvarslig sjúka eftir stk. 3 er at meta sjúka, har álvarsligur vandi er fyri lívinum ella heilsustøðuni hjá persóninum. Trupulleikin her er, at tað er staðfest av Kærustovninum, at "børn" í hesum sambandi eru bert børn, sum eru undir 18 ár. Hetta merkir, at persónar, sum eru 18 ár, men sum ikki eru giftir, detta burtur ímillum, hóast tey hava júst sama tørv fyri at hava onkran um seg, sum teir persónar, sum eru umfataðir av lógini. Vit fara at mæla til, at hetta eisini verður tikið við í komandi broytingini í dagpeningalógini. Tungur burður við nýggjari vanlukkutryggingarlóg Her kann verða skoytt uppí, at tað eru 10 ár síðan farið varð í holt við eina nýggjari vanlukkutryggingarlóg, sum skuldi koma í staðin fyri ta heilt avoldaðu skipan, sum vit hava. Hetta hevur gingið sera tungt. Lógin er fleiri ferðir løgd fram á ting og er síðan burturdottin aftur. Fleiri ferðir hevur orsøkin verið útskriving av nývali.aðrar ferðir, at tingið ikki hevur havt tíð til at avgreiða málið í tingsetuni, og so skal alt byrjast av nýggjum. Tá nú lógin er klár er ringt at skilja, at hon so ikki verður løgd fram fyrst í tingsetuni, so tingið kann fáa alla ta tíð sum er tøk. Hetta verður ikki gjørt. Tað sær út sum at søgan fer at endurtaka seg. Málið verður lagt fram beint undan seinastu freist saman við hópin av øðrum málum.so tað er grund til at óttast fyri at úrslitið verður tað sama, hóast tað er stórur tørvur á at fáa eina nýggja lóg á hesum øki. Haldaragjaldið fyri 2006 Enn er ikki ov seint at gjalda haldaragjaldið fyri Tað er kr. 250,- fyri 25 bløð, so hetta er bíligur lesnaður. Tey, sum ikki hava goldið, fáa ikki hetta blaðið, sum haldarar, men við at gjalda beinanvegin, fæst hetta blaðið framvegis. Sigið okkum endiliga frá, um nakað ivamál er.
4 Síða 4 Nr januar 2006 Edmund liggur sum hann sjálvur hevur reitt: Hann hevur sjálvur gingið undan við at bróta stýrisskipanina Rossatárini hjá løgtingsformanninum eru eitt sera gott dømi um kávalæti og um eina turrgelda pressu. Edmund hevur nevniliga sjálvur gingið á odda, tá tað snýr seg um at grugga stýrisskipanarlógina. Í Sosialinum undan jólum var ein grein, har yvirskriftin var: "Løgmaður hevur gjørt seg inn á Løgtingið". Sambært løgtingsformanninum hevur løgmaður eggjað løgtinginum til at bróta sjálva stýrisskipanarlógina í málinum um barsilsskipanina, har meirilutin í tinginum hevði tikið undir við einum uppskoti, sum sambært løgtingsskrivstovuni beinleiðis var í stríð við stýrisskipanina. Hetta er sambært Edmund Joensen eitt álvarsmál, sum má takast upp á hægsta stig, so sleppast kann undan slíkari undirgraving av stýrisskipanini í framtíðini. Edmund hevur rætt, men Sjálvsagt hevur Edmund Joensen rætt.tað er rættiliga langt úti, at andstøða og formansskapurin í tinginum øðrumegin og vanligu limirnar í samgonguni hinumegin skulu atkvøða um, hvussu stýrisskipanin skal skiljast, samstundis sum tann í prinsippinum sakkunnleiki á løgtingsskrivstovuni verður skúgvaður til viks. Hetta skapar so heilt avgjørt ikki álit á skipanina. Sjálvsagt skal einki ivamál vera um, hvussu ein stýrisskipan skal skiljast, og hvussu hetta skal verða staðfest.tað skal í hvussu er ikki gerast við atkvøðugreiðslum í tinginum. Edmund hevur sjálvur gingið á odda við at undirgrava stýrisskipanina Hetta er júst eitt gott dømi um, hvussu ein politikari kann sleppa at tosa seg burtur úr einum máli uttan at verða konfronteraður við tað, sum hann sjálvur hevur avrikað á sama øki. Veruleikin er nevniliga tann, at tað er fyrst og fremst Edmundi Joensen sjálvum fyri at takka, at løgtingið er komið í hesa støðu. Vit fingu sum kunnugt eina nýggja stýrisskipan í Við eini nýggjari stýrisskipan er sera umráðandi, at tað frá byrjanini verða staðfestar nakrar spælireglur, sum tryggjað, Hendan greinin er eitt gott dømi um tann "politiskt korrekta" tíðindaflutning, sum er eitt eyðkenni fyri allar teir eftir egnu tykki professionellu fjølmiðlarnar. Tað sum ræður um er bert at endurgeva og ikki at kanna og spyrja. Tí sleppur Edmund Joensen so væl burturúr sínum kávalæti. Í hesi grein verður prógvað, at áhugin hjá Edmundi fyri stýrisskipanarlógini valdast hvønn og hvat tað snýr seg um. Hetta er annars tann "løgfrøði", sum er galdandi í almennu umsitingini yvirhøvur. Edmund hevur sum fáur havt møguleika fyri at skapa eina siðvenju fyri greiðum reglum, um hvussu stýrisskipanarlógin skal fatast. Men hann nýtti ikki møguleikan. Tískil er tann manglandi virðing fyri tinginum, sum hann nú kann staðfesta, bert honum sjálvum fyri at takka.at tað bert kundi enda soleiðis hava vit ávarað um fyri fleiri árum síðani. at politiska skipanin livir upp til nýggju stýrisskipanina. Ein løgtingsnevnd, sum hevði ein søguligan møguleika at fáa hetta staðfest, var landsstýrismálanevndin, sum hevur eftirlit við, um landsstýrismenn virka á lógligan hátt. Og hendan møguleika fekk eisini Edmund Joensen, tá hann var formaður í hesi nevndini. Tá kundi verið stungið út í kortið greiðar linjur fyri mannagongdir, í hvussu er á teimum økjum, sum nevndin fekk til viðgerðar. Tá kundi so við og við verið gjørd ein siðvenja, so tað slapst undan støðum sum hesari. Men tað hendi beint tað mótsatta! Tað kann prógvast, at júst landsstýrismálanevndin við Edmund Joensen sum formanni saman við løgtingsskrivstovuni frá fyrsta degi gruggaðu grundarlagið undir stýrisskipanina, tá tað passaði teirra politisku áhugamálum. Prógvið er eitt uppá seg lítið mál um yrkisráðið hjá lønjavningargrunninum, men tá talan er um prinsipiel mál, ger tað ongan mun um tey eru stór ella smá. Forsøgan er, at løgtingið í 1997 samtykti eina lóg um nevnda ráð. Landsstýrismaðurin á økinum brýggjaði seg ikki um ávísa grein í lógini, sum var samtykt av samdum tingi, og tí varð lógin ikki sett í verk. Hetta var í sær sjálvum eitt greitt brot á stýrisskipanina. Síðani kom táverandi løgmaður við einum uppskoti um at avtaka lógina aftur við teirri grundgeving, at hon var í stríð við stýrisskipanarlógina. Hetta kannaðu vit hjá fremsta serkunnleika í ríkinum, og vit fingu staðfest, at einki var í hesi grundgeving. Tískil nýtti løgmaður ítøkilig ósannindi sum grundgeving fyri at fáa sítt uppskot samtykt. Hetta var so eisini eitt greitt brot á stýrisskipanarlógina. Edmund Joensen: Landsstýrismaður kann seta løgtingslóg til viks Síðani hendi tað, at landsstýrismálanevndin tók málið upp. Men tað vísti seg skjótt, at einasta endamáli við hesi "viðgerð" var at legalisera brotini á grundleggjandi rættarreglur og stýrisskipan. Tað fyrra brotið á stýrisskipanini varð "avgreitt" við teirri grundgeving, at tað hevði ongan áhuga at kanna, um brot á stýrisskipanarlógina varð framt í sambandi við eina lóg, sum seinni varð avtikin. Henda grundgevingin var als ikki haldbar. Ein tann fremsti serfrøðingurin í stjórnmálafrøði í danska ríkinum, Peter Blume, staðfesti, at tað hevði ongan týdning fyri eitt slíkt lógarbrot, um lógin seinni varð avtikin. Um hetta ikki var so, hevði tað jú verið sera lætt hjá ymiskum ráðharrum at sloppið sær undan ábyrgd, bert tað eydnaðist einum villigum tingi at avtaka brotnu lógina. Tískil kann staðfestast, at her framdi Edmund Joensen saman við løgtingsskrivstovuni eina greiða undirgraving av stýrisskipanarlógini. Hann kundi eins væl staðfest, at tað er ein greið skylda, at landsstýrismaður setur samtykta løgtingslóg í verk.tá hevði tað í hvussu er staðið eftir fyri eftirtíðina. Men hevur eitt ting fyrst slept kravinum í eini lóg, so er tað sjálvtsagt nógv truplari at krevja tað mótsatta viðvíkjandi øðrum lógum. Edmund Joensen: Løgmaður kann siga ósatt fyri tinginum Sambært Peter Blume kann staðfestast, at løgmaður heilt greitt hevði sagt ósatt fyri tinginum, tá hann upplýsti, at umrødda lóg var í stríð við stýrisskipanarlógina eins og Blume staðfesti, at tað er ein grundleggjandi skylda hjá ráðharra at geva rættar og ikki villleiðandi upplýsingar. Hetta er ein sjálvfylgja, sum ein og hvør tingmaður er greiður yvir. Hóast hetta, verður løgtingsskrivstovan sett til at gera eitt upprit, sum tekur grundarlagið undan hesi skyldu og harvið blástemplar umrøddu ósannindi. Í hesum uppriti var tað heilt greitt, at niðurstøðan var gjørd frammanundan, og grundgevingarnar lagaðar til hesa. Niðurstøðan hjá løgtingsskrivstovuni var í stuttum, at tað ongan týdning hevur fyri eina málsviðgerð í tinginum, sjálvt um løgmaður hevur givið tinginum skeivar løgfrøðiligar upplýsingar, um tað aftaná verður mett, at ein slík villleiðing ongan mun vildi gjørt í endaligu støðutakanini. Tað er óneyðugt at siga, at ein slík grundgeving kann altíð nýtast aftan á í einum og hvørjum máli. Hetta varð fyrst og fremst tikið til eftirtektar av landsstýrismálanevndini og síðan av tinginum sum slíkum. Orsøkin til hesa góðkenning var, at júst í hesum máli hóskaði henda niðurstøðan tinginum væl. Hevði tað verið mótsatt, hevði løgtingsskrivstovan eins væl og betri kunna gjørt eitt upprit við beint mótsattum innihaldi, og hetta er eisini tað, sum vit hava
5 Nr januar 2006 Síða 5 sæð í øðrum málum. So langt úti er almenn føroysk løgfrøði. Hon lagar seg fyrst og fremst eftir endamálinum í hvørjum einstøkum føri. Tingið/landsstýrismálanevndin kundu eins væl gjørt tað mótsatta, og tá hevði tingið í hvussu er tikið eina støðu í samsvari við alla stýrisskipanina, og so var tað staðfest. Hetta merkir í stuttum, at Edmund Joensen saman við løgtingsskrivstovuni hevur verið í fremstu røð at avtaka skyldina hjá einum landsstýrismanni at siga satt! Tað er so sanniliga eisini tikið til eftirtektar í allari skipanini, har einki mark longur er millum satt og ósatt. Løgtingsskrivstovan hægsti sannleiki? Sambært Edmundi Joensen umboðar løgtingsskrivstovan hægsta og endaliga sannleikan í stýrisskipanarmálum. Og hansara fremsta grundgeving í aktuella málinum er, at tríggir løgfrøðingar á løgtingsskrivstovuni eru samdir! Hetta sigur so okkum púrt einki. Tað sum telur er fyri tað fyrsta, hvussu løgtingsskrivstovan grundgevur sínar niðurstøður, og annars hvussu hennara løgfrøði er í samsvari við ta løgfrøðina, sum annars er galdandi í samfelagnum. Tað einasta, sum kann sigast við vissu, er, at henda løgfrøðin grundar seg á danska siðvenju, tá tað passar henni. Meðan hon gongur beint ímóti hesi, tá tað passar við "politiska viljan". Við eini slíkari "metodu" ber til "løgfrøðiliga" at prógva hvat sum helst. Annað eyðkenni er, at løgtingsskrivstovan heldur seg ikki hava skyldu til at grundgeva fyri sínum niðurstøðum. Hon førir seg fram sum ein pávakirkja í miðøldini, har vanligi borgarin ikki varð mettur at hava skil á guddómligum viðurskiftum, og tí mátti tey yvirlátast til teirra, sum eftir egnu meting vóru tey einastu, sum kundu úttala seg um tey viðurskiftini. Hitt økið, sum løgfrøðin hjá løgtinginum skal metast eftir, er samsvarið millum annars viðurkenda løgfrøði. Í báðum førum lýsir "Jógvan S" málið sera væl, hvar vit hava formansskapin í løgtinginum, og hvar vit hava løgtingsskrivstovuna. Her skal fyrst sigast, at eingin kann sigast ringur fyri at ivast í mannagongdini viðv. játtan av hesum fiskiloyvi, tá hugt verður eftir umstøðunum aftanfyri. Ósvaraði spurningurin: Var løgfrøðin hjá tinginum í samsvari við "Jógvan S" dómin? Løgfrøðiliga eru her tveir spurningar. Tann fyrsti er, um heimild var fyri at geva hetta loyvi ella ikki. Landsstýrismálanevndin við sínari løgfrøði segði "nei". Síðani fór málið í rættin, har ein greiður dómur varð feldur. Soleiðis sum grundgevingarnar í dóminum eru skrivaðar, staðfestur rætturin tað mótsatta av tí, sum landsstýrismálanevndin segði, nevniliga, at loyvið varð lógliga givið. Soleiðis verður dómurin eisini skiltur av løgfrøðingum hjá báðum pørtum í málinum. Hetta verður eisini reist sum ein fyrispurningur til formansskapin. Tað einasta, sum frættist aftur, er eitt stutt tíðindaskriv fra løgtingsskrivstovuni, har tað uttan nakra sum helst undirbygging verður sagt, at dómurin ikki er í stríð niðurstøðuna hjá landsstýrismálanevndini. Eftir øllum at døma er ein slík fráboðan nóg mikið fyri Edmund Joensen og restina av formansskapinum og tinginum annars. Men fyri borgarar við vanligum skili, sum hava áhuga fyri at vita, hvat er skeivt, og hvat er rætt í hesum máli, kann eini slík mannagongd bert takast sum ein roynd at tiga málið burtur við tí endamáli, at sannleikin ikki skal koma fram. Henda kenslan verður undirstrikað av, at formansskapurin lat seg trýsta av løgtingsskrivstovuni at geva tingmanni átalu fyri at ivast um ta ráðgeving, hann hevði fingið. Inntil annað er prógvað kann tó gangast út frá, at løgfrøðiliga niðurstøðan hjá løgtingsskrivstovuni er tileinkisgjørd av Føroya Rætti, sum fekk seinasta orði í hesum máli. Hetta er ein "góð" lýsing av rættarfatanini í Føroyum eftir leistinum hjá formansskapinum í løgtinginum. Tað er greitt gjølla frá hesum í FF-blað nr Sitandi løgmaður stuðlaði rættarbroti Tað, sum síðani hendi, er enn meira avdúkandi fyri serføroyska rættarfatan. Her kann sigast heilt stutt, at sjálvt um loyvið til "Jógvan S" var givið í heimildarloysi, so vildi hetta sambært grundleggjandi rættarreglum verið ein trupulleiki hjá tí, sum hevur givið loyvi og ikki hjá tí, sum hevur fingið tað.t.v.s. at tað vildi verið ólógligt at taka loyvið aftur.tey sum ikki visti hetta frammanundan, fingu tað í hvussu er at vita tá frá viðurkendum løgfrøðingum, tá málið var frammi. Hóast hetta velur politiska skipanin eins og í søguni um bakaran og smiðin at taka loyvi frá tí, sum lógliga hevur fingið tað, meðan tann, sum møguliga hevur forbrotið seg, gongur fríur. Hetta er eisini púra greitt staðfest av umrødda dómi, sum mótsatt løgtingsskrivstovuna hevur heilt greiðar og logiskar grundgevingar fyri síni niðurstøðu. Tískil mátti loyvið gevast aftur, og landskassin fer at fáa eina milliónarokning fyri hetta tilvitaða rættarbrotið, sum so ella so stavar júst frá tingviðgerðini í hesum máli saman við tilhoyrandi "løgfrøði". Sigast kann stutt, at alt hetta er fullkomiliga í samsvari við rættarfatanina hjá Edmundi Joensen, sum vit hava sæð heilt frá 1998, har stýrisskipanarlógin og grundleggjandi rættartrygd miðvíst er undirgrivin, soleiðis at øll stórt sæð gera, sum tað hóvar teimum.alt valdast hvønn og hvat málið snýr seg um. Her skal komast aftur til leiklutin hjá verandi løgmanni. Hann hevur í málinum um barsilsskipanina heilt rætt víst til, at hetta mál als ikki er so einfalt, sum tað verður gjørt til av løgtingsskrivstovuni. Ein serfrøðingabólkur hevur gjørt eitt álit, sum sigur, at verandi skipan á økinum, Skipaeftirlitið Málsviðgera/skrivstovufólki Skipaeftirlitið lýsir eftir einum málsviðgera/skrivstovufólki. Starvið inniber m.a. hesar upppgávur: málsviðgerð av sjóvinnumálum uppfylging journal og arkiv fyrifallandi skrivstovuarbeiði bókhaldsarbeiði telefonavgreiðsla FØRLEIKAKRØV Til starvið krevst viðkomandi utbúgving sum t.d.: Skrivstovuútbúgving FSH- ella HH-prógv, merkonomprógv ella líknandi saman viðkomandi starvsroyndum góð evni at samskifta á føroyskum, norðurlendskum og enskum máli telduførleika á brúkarastøði Í starvinum er møguleiki at fáa eftirútbúgving innan viðkomandi arbeiðsøki. SETANARTREYTIR Starvið verður lønt sambært avtalu millum Fíggjarmálaráðið og avvarðandi yrkisfelag. Setanarøkið fevnir um Fiskimálaráðið og stovnar undir tí, umframt hini aðalráðini og Løgmansskrivstovuna. Tænastustaðurin í løtuni er Skipaeftirlitið í Miðvági. Tann, ið settur verður, má tí kunna tola broytingar í starvinum, og at økið verður umskipað til eisini at fevna um aðrar uppgávur í Fiskimálaráðnum. UMSÓKNIR Umsóknir saman við avriti av prógvum og møguligum viðmælum skulu vera Skipaeftirlitinum í hendi í seinasta lagi 1. februar 2006, kl Umsóknir skulu sendast til: Skipaeftirlitið, Postsmoga 26, 370 Miðvágur Fyrispurningar viðvíkjandi starvinum fáast við at ringja til Skipaeftirlitið á tlf og tosa við Óla Hans Hammer Olsen, deildarstjóra har inngjaldið til ALS verður ásett av landsstýrismanninum, ikki er ólógligt, og veruliga er her talan um ein politiskan spurning, sum meirilutin í tinginum hevur tikið til eftirtektar. Men hetta sigur heldur ikki, at løgmaður er nakar sannleiki í stýrisskipanarmálum. Hansara rættarfatan er stórt sæð tann sama sum hjá restini av politisku skipanini. Sjálvt tá javnaðarflokkurin var í andstøðu hevði hann ikki minsta áhugan fyri teimum miðvísu rættarbrotum, sum undanfarna landsstýri framdi móti borgarum. Og sum stjórnarflokkur er áhugin enn minni. Besta dømi um hetta er skattamálið, sum vit eisini umrøða í hesum blaðnum. Jóannes Eidesgaard stuðlaði eisini aktivt tí rættarbroti, sum varð framt í "Jógvan S" málinum, og hann gramdi seg enntá í Sosialinum um, at hesin hansara stuðul ikki slapp framat í fjølmiðlunum! Tí kunnu Jóannes Eidesgaard og Edmund Joensen fara í sama pottin, har eisini Anfinn Kallsberg hoyrir heima, tá tað ræður um rættarfatan. Stýrisskipanin hevur bert áhuga, tá tað ræður um hini! Hetta er tað rættarsamfelag sum ein samd politisk skipan stendur fyri. Skipaeftirlitið Skipaeftirlitsfólk Skipaeftirlitið søkir eftir einum skipaeftirlitsfólki. Starvið er í høvuðsheitum skrivstovuarbeiðið/- málsviðgerð og inniber m.a. hesar upppgávur: Umsiting og eftirlit við undirveitarum klassaeftirlit málsviðgerð og uppfylging av sýnum luttaka í tvørgangandi uppgávum á Skipaeftirlitinum, undir hesum verkætlanum FØRLEIKAKRØV Til starvið krevst viðkomandi utbúgving sum t.d: skipsverkfrøðingur verkfrøðingur sum er serkønur innan sjóvinnu maskinmeistari við víðkaðum maskinmeistaraprógvi og sjóvinnubrævi sum skipsmaskinstjóri, STCW III/2 góð evni at samskifta á føroyskum, norðurlendskum og enskum máli Ynskiligt er, at umsøkjarin hevur starvsroyndir. Fyrimunur er, um umsøkjari hevur kunnleika til góðskustýring (kvalitetsstýring), ISM og ISPS. Í starvinum er møguleiki at fáa eftirútbúgving innan viðkomandi arbeiðsøki. SETANARTREYTIR Starvið verður lønt sambært avtalu millum Fíggjarmálastýrið og avvarðandi yrkisfelag. Setanarøkið fevnir um Fiskimálastýrið og stovnar undir tí, umframt hini aðalstýrini og Løgmansskrivstovuna. Tænastustaðurin í løtuni er Skipaeftirlitið í Miðvági. Tann, ið settur verður, má tí kunna tola broytingar í starvinum, og at økið verður umskipað til eisini at fevna um aðrar uppgávur í Fiskimálastýrinum. UMSÓKNIR Umsóknir saman við avriti av prógvum og møguligum viðmælum skulu vera Skipaeftirlitinum í hendi í seinasta lagi 1. februar 2006, kl Umsóknir skulu sendast til: Skipaeftirlitið, Postsmoga 26, 370 Miðvágur Fyrispurningar viðvíkjandi starvinum fáast við at ringja til Skipaeftirlitið á tlf og tosa við Óla Hans Hammer Olsen, deildarstjóra.
6 Síða 6 Nr januar 2006 Roykur á arbeiðsplássinum Umleið ein triðingur av føroyingum roykir dagliga, og tað er nógv í mun til grannalondini. Ivaleyst roykir ein stórur partur eisini á arbeiðsplássinum og útsetir soleiðis arbeiðsfelagar fyri royk eisini. Arbeiðsfelagarnir gerast passivir roykjarar. Tað er eitt sindur margháttligt, at hetta ber til Í tubbaksroyki er ørgrynna av heilsuskaðiligum evnum. M.a. er tað væl skjalprógvað í ymiskum kanningum, at tubbaksroykur elvir til krabbamein, hjartaæðrasjúkur og lungnasjúku. Hetta vita øll, men latið okkum bert taka afturíaftur: At umleið ein fjóðringur av øllum krabbameini og hjartaæðrasjúkum helst høvdu horvið millum føroyingar, um vit góvust at roykja. Tað er soleiðis almikið at vinna fyri fólkaheilsuna, um tað eydnaðist samfelagnum at fáa henda ringa vanan burturbeindan okkara millum. Fría valið Tað, sum tann einstaki ger, tá ið hann er einsamallur, er hansara fría val; men tað er langt frá altíð eitt frítt val hjá teimum, sum ikki roykja, at sleppa undan royki hjá starvsfelagum. Tað er ein trupulleiki, sum eg haldi tað hevði verið væl grundað, at Arbeiðseftirlitið setti sær fyri at loysa. Markvirðið Arbeiðseftirlitið leggur sær nær at finna evni í arbeiðsumhvørvinum, sum kunnu vera skaðilig fyri fólk, og so áseta reglur fyri, hvussu hetta útsetilsi kann avmarkast ella heilt burturbeinast. Arbeiðseftirlitini í okkara parti av heiminum hava t.d. gjørt ein ógvuliga langan lista yvir evni, ið hava eitt markvirði. Hetta merkir, at fólk í arbeiðstíðini ikki mugu verða útsett fyri meira enn eitt vist. Markvirðið fyri nógv av hesum evnum er als ikki so væl skjalprógvað sum skaðiligu árinini av tubbaksroyki, og tó finnast nógv arbeiðspláss um landið, har sum fólk verða útsett fyri royki frá grannanum allan arbeiðsdagin. Eisini verða viðskiftafólk á nógvum fyritøkum á almennum stovnum útsett fyri royki ímóti sínum vilja. Hetta eiga vit at gera nakað við nú, tí tað er so heilt eyðsýnt ógrundað og órímiligt. Heilsuskaðilig inniluft Tá ið roykt verður í einum rúmi, hanga roykpartiklarnir í lufitini, seta seg í klæði, innbúgv, veggir, teppi o.s.fr. Hetta merkir, at har sum roykt verður, ber altíð til at lukta tað;og ber tað til at lukta tað, merkir tað so, at roykpartiklar eru á flogi í inniluftini. Tað hevur við sær lukttrupulleikar fyri tey, sum ikki eru roykjarar, og við hvørt eisini ørkymlan av slímhinnum, t.d. av eygum, nøs, hálsi og lungum. Sambært krabbameinsstovninum hjá WHO (IARC) ber tað eisini til hjá passivum roykjarum at fáa lungnakrabba av tí royki, sum tey fáa frá øðrum. Sambært einari meting er tað upp ímóti 20% størri váði fyri, at tey, sum ikki roykja, fáa krabbamein í lunguni, um tey starvast saman við fólki, sum roykir á arbeiðsplássinum. Um vit taka tað í álvara, at tey, sum ikki roykja, eru í størri vanda fyri at fáa álvarsliga lívshóttandi sjúkur, um tey eru so óheppin at arbeiða saman við roykjarum, sum roykja í arbeiðstíðini, er hetta í sær sjálvum grund til at gera nakað við hendan trupulleika. Hvussu kemur vend í? Hvussu tað skal gerast, er so ein onnur søk, tí tað at roykja millum fólk á arbeiðsplássinum hevur verið so vanligt í Føroyum, t.d. umborð á skipum, sum er eitt arbeiðspláss, har menn búleikast innan trongar karmar, og har sum summir roykja og aðrir ikki. Tann fyrsti møguleikin er sjálvandi, at roykjarar siga við seg sjálvan, at teir ikki vilja vera so lítið kurteisligir ímóti sínum starvsfelagum, at teir vilja útseta teir fyri teirra royk. Teir kunnu so lata vera við at roykja, meðan teir eru til arbeiðis, ella fara út í tún at roykja.á summum arbeiðsstøðum eru gjørd roykirúm, men tað er so ymiskt, hvussu hesar skipanir virka. Eru tað nógvir roykjarar, og rúmið liggur mitt á arbeiðsstaðnum, ja, so stendur hurðin opin í heilum,og so kemur roykurin útum, og tá er trupulleikin ikki loystur. Skulu roykirúm vera, so mugu tey liggja so avsíðis, at roykurin ikki rekur við luftstreyminum innandura inn í hini rúmini. Tað kundi t.d. verið í einum kjallara við góðari útlufting. Ella í einum skúri uttanfyri. Arbeiðsgevarin kann eisini kenna sær ábyrgd viðvíkjandi hesum máli og áseta, at tað ikki er loyvt at roykja á arbeiðsplássinum innandura. Hann kann eisini skipa fyri roykirúmi undir taki, soleiðis sum omanfyri nevnt. Her eigur arbeiðsgevarin tó at tryggja sær, at hesi rúm halda uppá roykin, og einki kemur útum til hini, sum ikki roykja. Beint nú er løgtingslóg um tiltøk at minka um tubbaksnýtsluna samtykt í løgtinginum. Í grein 4 stendur: Ikki er loyvt at roykja á almennum stovnum og virkjum. Stk. 2. Loyvi er at hava serlig roykirúm. Stk. 3. Landsstýrismaðurin skal áseta reglur um roykirúm sbr. stk. 2. Hetta opnar so í okkara samfelag, har arbeiðsumhvørvisreglur í hópatali eru til fyri at verja arbeiðsfólkið móti vanlukkum og móti árinum, sum kunnu hava heilsuskaða við sær. Greinin hevur staðið í Trygd & Trivna. møguleikan fyri, at almenni arbeiðsmarknaðurin kann fara at ganga á odda á hesum øki. Best hevði sjálvandi verið um lógin fataði um øll arbeiðsstøð í Føroyum. At tað almenna gongur á odda er rímiligt,m.a.tí tað er í stóran mun tað Hetta svarar til umleið 5 føroyingar um árið. almenna, sum við tíðini má gjalda heilsuligu útreiðslurnar av roykingini. Sambært eini kanning hjá Dansk Inistiut for Sundhedsvæsen vóru útreiðslurnar til viðgerð av tubbakstengdum sjúkum 10 % av teimum samlaða útreiðslunum til sjúrkahús og sjúkratrygging í Danmark 2004.Vónandi verða reglurnar, sum landsstýrismaðurin skal áseta, um roykirúm soleiðis, at roykurin veruliga hvørvur úr arbeiðsumhvørvinum hjá teimum, ið ikki roykja, ella hjá viðskiftafólkum. Privatir arbeiðsgevarar hava eisini møguleikan at tryggja arbeiðsfólkum eitt roykfrítt umhvørvi. Eftir mínari meining eru góðar grundir til at áseta slíkan politikk, tá talan er um matstovur, skeinkingarstøð, hotell v.m. Tað er órímiligt, at starvsfólkið har skal ganga í royki frá kundunum; og tað er ikki minni órímiligt, at kundar ikki kunnu koma á hesi støð uttan at verða tvangsinnlagdir til royk. Her er Írland eitt fyridømi, tí teir fyri einum ári síðan bannaðu royking á pubbum. Arbeiðsumhvørvismynd ugleikin, sum er Arbeiðseftirlitið, kundi eftir mínum tykki eisini brúkt sínar heimildir til at tryggja teimum, ið ikki roykja, eitt veruligt roykfrítt umhvørvi á landi. Hetta merkir allastaðni, eisini í egningarskúrum, í kantinuni á flakavirkjum og á verkstøðum. Sjómenn serliga nógv útsettir fyri royk Á sjónum kundi Skipasýnið brúkt sínar heimildir at tryggja teimum, ið ikki roykja, reina luft í felags rúmum og á kamarinum. Vit vita, at sjómenn roykja illa, t.d. meira enn helvtin av trolaramonnunum í Barentshavinum royktu á vári Tá nógvir roykja, og trongt er, so verður trupulleikin skjótt stórur fyri teir, sum ikki roykja.tað er ikki rímiligt, at ein, sum roykir, og ein sum ikki roykir, skulu verða noyddir at búgva í sama rúmi. Við tað at vanliga er so lítið pláss umborð á skipi, hevði besta loysnin helst verið, at myndugleikin ásetti, at royking skal ganga fyri seg úti. Ber tað ikki til, mugu gerast serlig roykirúm við góðari útlufting. Rákið aðrastaðni Í umheiminum er rákið heilt greitt á hesum øki. Fyrst og fremst í Amerika, har sundurskiljingin millum roykjarar og ikki roykjarar er týðilig allastaðni. Eisini lond sum Noreg og Írland hava á- sett strangar reglur hesum viðvíkjandi. Rákið móti tubbaksroyking er tó eisini komið til Føroyar, men vit eru nakað aftanfyri. Okkara skúlabørn í 9. flokki eru millum teirra, ið roykja mest í Evropa; og sambært eina Gallupkanning frá 2003 roykti stívur triðingur av føroyingum framvegis dagliga. Sjálvt um tølini nú tykjast at vera minkað viðvíkjandi roykjarum, er Fyribyrgingarráðið komið til ta niðurstøðu, at samlaða mongdin av tubbaki, ið roykt verður, ikki minkar, men heldur veksur. Áheitan á Arbeiðseftirlitið Undirritaði skal við hesum heita á Arbeiðseftirlitið um at nýta sínar heimildir til at tryggja teimum, sum ikki roykja, reina luft, sum ikki er fongd við tubbaksroyki, meðan tey eru til arbeiðis.hetta er trupult,og fer at elva til misnøgd frá summum; men hetta er neyðugt, um vit skulu taka heildaruppgávuna í álvara at tryggja fólki til arbeiðis í Føroyum heilsugott umhvørvi. Tubbakslógin - byrjanin til endan av almennari royking í Føroyum Samanumtikið er tíðin komin, at vit fáa royking úr tí almenna rúminum, at tey, ið vilja roykja, ikki útseta onnur enn seg sjálvan fyri teirra royk. Onkur vil so halda, at reglurnar um hetta er heldur óstortslig framferð, men eitt er vist, at hevði royking verið eitt nýtt fyribrigdi, sum myndugleikarnir skuldu tikið støðu til, so hevði tað ikki komið uppá tal at loyvt roykingini at komið í umfar í samfelagnum. Til tess eru álvarsligu avleiðingarnar fyri heilsuna alt ov stórar. Nýggja tubbakslógin er eitt stig fram á vegnum móti at royking ikki longur kemur fyri í almenna rúminum í Føroyum. Hetta er ein stig fyri stig politikkur. Vónandi gongur ikki long tíð fyrr enn ein nýggj lóg ásetur, at ikki er loyvt at roykja innandura á arbeiðsplássum, almenum stovnum og innandura har, sum almenningurin hevur atgongd, soleiðis sum eitt minnilutauppskot í Trivnaðarnevndini skeyt upp. Pál Weihe, yvirlækni
7 Nr januar 2006 Síða 7 Sum vanligt hava vit eina uppgerð yvir inntøkur fiskimanna í 2005 sammett við árini frammanundan.vit eru í teirri góðu støðu, sum fiskimannafeløg uttanlands øvunda okkum, at vit fáa allar avrokningar hjá fiskimonnum, og eru tær grundarlag fyri tey altíð dagførdu hagtøl, sum vit hava. Gjørt verður vart við, at heildartølini fyri 2005 ikki eru endalig, tí seinastu avrokningarnar eru, sum rímiligt er, ikki komnar við. Men daglønin er í hvussu er eftirfarandi, serliga hjá t.d. ísfiskaskipum, sum jú gera nógvar og stuttar túrir. Talvan yvir hýrurnar vísir miðaltøl fyri samlaðu hýruna og daglønina hjá dekkara fyri tey seinastu Inntøkur fiskimanna 10 árini,og ber tí væl til at síggja gongdina. Týdningarmesta talið er daglønin, sum skal nýtast sum grundarlag fyri at sammeta við aðrar lønir í samfelagnum.taka vit eina dagløn hjá arbeiðara, so er hon fyri ein 8 tíma dag kr.903. So er tað lætt at síggja,hvat fiskimaðurin fær eyka fyri yvirtíð, arbeiði sunnudagar v.m. Seinastu árini hava vit ásannað, at trøini vaksa ikki inn í himmalin.vit hava í fleiri ár upplivað økjandi inntøkur við góðari veiði og hækkandi prísum. Men nú er prísgongdin vend,og hetta merkir lækkandi inntøkur fyri ein stóran part av flotanum. Hetta kundu vit eisini siga í fjør. Tað sá heldur ikki gott út fyrra partin av árinum Men støðan hevur rættað seg nakað, og verður alt tikið undir einum, so gongur pílurin eitt vet uppeftir. Hetta síggja vit á inngjøldunum av frítíðarløn. Men hetta er tó ymiskt fyri teir ymisku skipabólkarnar. T.d. hevur verið framgongd hjá ísfiskatrolarum og framhaldandi afturgongd hjá ísfiskalínuskipum, meðan tað hjá øðrum bólkum ikki eru størri broytingar enn vanliga er ár um ár.rækjuflotin er sum øllum kunnugt nærri gravarbakkanum, enn hann hevur verið. Men annars tala tølini fyri seg sjálvi. Ár Dg. Fisk. Frt. 1. Dagst. Min.l. Tils. Pr. dag Hækking/lækking í % part. (í kr ) kr. 96/05 03/05 04/05 Stórir ísfiskatrolarar % 7% 9% Smáir ísfiskatrolarar % 8% 17% Ísfiskalínuskip % -30% -2% Ídnaðarfiskitrolarar % 36% -22% Ár Dg. Fisk. Frt. 1. Dagst. Min.l. Tils. Pr. dag Hækking/lækking í % part. (í kr ) kr. 96/05 03/05 04/05 Nótarskip % 11% 29% Rækjutrolarar % 8% 2% Hekkutrolarar á flakaveiðu % 21% 21% Garnaskip á svartkalva- og havtaskuveiðu % -2% -2% Hóphandtøkur í Nepal Amnesty International ber ótta fyri at valdsmisnýtslan og mannarættindabrotini í Nepal gerast alsamt ógvusligari, nú stjórnin í Nepal hevur handtikið í minsta lagi 100 politiskar leiðarar, mannarættindastríðsfólk og blaðfólk. Hóphandtøkan er nýggjasta dømið um kúgandi politikkin hjá nepalsku stjórnini mótvegis demokratisku andstøðuni í landinum. Handtøkurnar fóru fram dagin fyri ætlaðu mótmælisgonguna móti ódemokratiska stýrinum hjá Gyanendras kongi. Umframt handtøkurnar hevur stjórnin givið útgongubann, skert samskiftismøguleikarnar og bannað øllum mótmælisgongum í høvuðsstaðnum Kathmandu. Amnesty mælir stjórnini í Nepal til at leyslata tey handtiknu alt fyri eitt og heitir somuleiðis á stjórnina um at røkja sína skyldu í trá við altjóða lóggávu. Maoistisku uppreistrarfólkini í landinum hava júst lokið eina fýra mánaða einsíða vápnahvíld, sum var mett at vera byrjanin til eina friðarliga loysn í Nepal. Meðan vápnahvíldin vardi funnu sjey teir størstu politisku flokkarnir saman í samgongu við maoistarnar, og fyri fyrstu ferð síðani maoistarnir byrjaðu vápnaða stríðið móti stjórnini, almannakunngjørdi samgongan, at tey virða grundleggjandi fólkaræðisligar reglur og mannarættindi. Nepalska stjórnin ætlar framvegis at gjøgnumføra lokalu valini 8. februar, hóast nærum allir flokkar hava mótmælt hesum, orsakað av lokalu umstøðunum, sum gera tað ómøguligt at gjøgnumføra eitt frælst og rættvíst val. Les um hetta málið og fleir onnur á heimasíðu okkara:
8 Síða 8 Nr januar 2006 Føroyingar við íslendskum skipum Ein partur av felags arvinum hjá føroyingum og íslendingum eru allir teir føroyingar, sum vóru við íslendskum skipum í 50- unum. Í 1957 vóru teir ikki færri enn 1400 fiskimenn. Vit hava havt fleiri frásagnir um hetta, og í íslendska fiskivinnublaðnum Fiskifrettir var hetta eisini umrøtt nú um dagarnar. Hetta er í samband við bókina "Frá línuveiðum til togveiðu," eftir Jón Páll Halldórsson, sum júst er komin út. Vit endurgeva úr Fiskifrettum tvær myndir, sum standa í hesi bók.sum tað verður sagt kennast føroyingar ofta av troyggjunum teir eru í. Hetta eru føroyingar umborð á netabátinum "Sæfari" í Vestmannaoyggjunum í Hvørjr eru menninir? Hetta er ein føroysk íslendsk manning. Hvør veit meira um hesa myndina og menninar?
9 Nr januar 2006 Síða 9 Karl Johan Joensen: Av Eiði til Esbjerg Tað eru rættuliga fitt av føroyingum, sum hava gjørt seg galdandi sum fiskimenn í Danmark. Ein teirra er tann nú 80 ára gamli eiðismaðurin Karl Johan Joensen. Hann hevur skrivað sína ævisøgu, og er henda mest ætlað hansara ætt. Vit fara tó her at prenta ein samandrátt av frásøgnini hjá Karl Johan, og hon byrjar sum rímiligt er á Eiði. Karl Johan sigur frá: Her sæst Karl Johan í 2004 saman við systir síni Mariu. Ungdómsmyndir av Karl Johan og Maritu, tá tey komu at kennast. Tey fyrstu fólkini búsettust á Eiði í 10. øld, og her var eg so føddur í Tá búðu 565 fólk í bygdini,og á Eiði vóru 46 róðrarbátar og ein motorbátur. Bátasøgan á Eiði, skrivað av Símun Johan Wolles, hevur verið endurgivin her í blaðnum. Annars var lívið á Eiði eins og í øðrum bygdum um hesa tíðina. Fyrst í 30- árunum kom tann fyrsti bilurin til bygdina, og var hetta ein stórhending. Talan var um ein brúktan Ford lastbil,men hann var altíð í ólagi. Tí varð hann kallaður Lasarus. Vegurin millum bygdirnar var ikki liðugur, so tað varð bert koyrt í bygdini, og hetta fingu børnini nógvan stuttleika burtur úr. Ein dagin komu eini eldri hjún frá eini grannabygd at hyggja at hesum løgna fari. Konan spurdi, hvussu nógvir mans skuldu til at draga bilin! Tá lá væl fyri at reypa um eginleikarnar hjá hesum megnar farinum. Bilurin varð nógv brúktur til at koyra tøð og torv í bygdini. Pengar og gummiballur undir krígnum Fiskimenn vórðu løntir soleiðis, at teir fingu ikki endaliga avrokning fyrr enn til jóla, og tí máttu keypast og skrivast hjá keypmanninum, sum eisini ofta var reiðari.tað var ikki fyrr enn undir krígnum, at pengar vóru millum fólk. Undir krígnum var minni av skipsfiskiskapi. Tey flestu skipini sigldu jú við ísfiski, men á Eiði varð nógv róð úti. Her vóru tá 29 bátar, og ofta varð ein slupp fylt eftir einum útróðrardegi, og fór hon tá til Bretlands at selja. Men viðraði ikki tók tað fleiri dagar at fylla sluppina. Útróður við opnum bátum gav ikki tað stóra, men tað var ikki nógv at velja í, tí var eisini smáligt í nógvum heimum. Vegna minuvandan fóru menn ofta ikki á flot fyrr enn tað var blivið ljóst, og komið varð aftur, áðrenn dimmið kom. Tað hendi eisini, tá vit vóru á útróðri, at týsku bumbuflogførini flugu framvið á leiðini úr Noregi uttan nakað. Men aðrar tíðir bæði skutu og bumbaðu tey, og tá var ikki tespiligt. Heima var einki radio og eingin veðurforsøgn.tí máttu vit sjálvir meta um veðrið, t.d. við at banka á barometrið, og nógv varð hugt upp í luftina, eins og miðað var eftir streyminum, Skúlamynd av Eiði. Karl Johan er uttast t.h. og tað vóru teir, sum dugdu væl á at skyna um veðrið, summir dugdi betri enn aðrir. Vit brúktu goggu til agn og var uppiløga, máttu vit veiða goggu. Eingin frysting var, so rot kom skjótt í goggurnar, og tá luktaðu tær ræðuligt, og tað kundi vera sera sjóverksligt. Tá so komið varð heim aftur mátti báturin dragast. Hetta var áðrenn nakar bátahylur var. Ofta kom lítið burtur úr útróðrinum. Tí mátti sparast í húsarhaldinum. Tað einasta, sum kundi keypast, vóru tær mest neyðturviligu húsarhaldsvørurnar og petroleum. Alt varð keypt í leysari vekt, og nógvar vørur vóru skamtaðar. Øll í húsinum fingu eins nógv skamtanarkort.tí var ríkiligt av skamtankortum í húsum við nógvum børnum, meðan tað knípti í húsum, har bert vaksin fólk vóru. Men nógv hús áttu grind, spik og turran fisk í hjallinum, so hetta drýggjaði væl um. Harafturat høvdu fólk kúgv. Undir krígnum arbeiddi eg í tríggjar vetrar við at gera veg millum bygdirnar. Vegurin var útstykkjaður í 100 metrar longdir, og hesar longdir fingu mans upp á akkord. Vegurin skuldi leggjast soleiðis, at høgligt var at koma til torvheiðarnar. Hetta skapti eisini sera nógv arbeiði um veturin. Undir krígnum var eisini stórur tørvur á gummiskóm og eisini gummistivlum til sjófólkið. Men tað, sum bjargaði støðuni, vóru allar gummiballurnar, sum róku á land ymsa staðni í Føroyum, og sum stavaðu frá søktum farmaskipum. Hetta vóru samanpressaðar gummiplátur, sum vit fingu loyst hvør frá aðrari við bensini. Tá kundu tær brúkast til at lappa gummiskógvar og stivlar við. Eisini vórðu gjørdir gummiskógvar av nýggjum og somuleiðis stivlaskøft av sama tilfari. Vit fóru ofta eftir torvi, og ferðin tók einar tveir tímar. Fyri at spara gummiskógvarnar brúktu vit húðarskógvar. Tá hesir vóru slitnar, vórðu teir vendir, og kundu tískil slítast báðumegin. Vit lærdu at vera sparin. Misti pápan Beiggi mín Poul sigldi undir krígnum. Teir vóru við "Flower of Forest" og blivu minusprongdir 100 fjórðingar vestan fyri Suðuroynna, og teir róðu Framhald á næstu síðu
10 Síða 10 Nr januar tímar til Sumbiar, har teir vórðu bjargaðir. Hetta er fyrr umrøtt í FF-blaðnum. Eg var nú blivin 16 ára gamal og fekk lærupláss sum smiður í Havn. Her vóru eisini avbjóðingar.teir flestu motorarnir, vit umvældu, vóru danskir, og úr Danmark fingust eingir eykalutir. So hesar máttu vit gera sjálvir, og hetta eydnaðist sera væl. Sama ár, 1942, fórst pápi mín, Rasmus, við "Tór 2", sum varð torpederaður av týskum kavbáti, og er hetta ein hending, sum er nógv umrødd her í blaðnum. Árið frammanundan var pápi eisini við "Tór 1", tá ið hann var minusprongdur. Men tá bjargaðust allir. Foreldur míni vildu ikki, at eg skuldi gerast fiskimaður. Tey hildu, at eg skuldi hava eina útbúgving. Men nú var mamma blivin einsamøll, so eg fór heim at vera hjá henni. Eg gjørdist maður í húsinum á ungum aldri. Eg kendi tað sum eina tunga ábyrgd, men eg vildi gera mítt besta. Hetta kundi stundum kennast tungligt, so ungur sum eg var. Vit lærdu eisini andalig virði at kenna. Higar komu ymiskir missiónsmenn umframt Andrew Sloan og Victor Danielsen at halda møti. Eg gekk nógv á møti í hesum tíðum og kom eisini til trúgv. Vit høvdu gott samanhald í familjuni og vitjaðu nógv hvør annan, eins og vit hjálptu hvør øðrum. Til skips Sama summar, sum kríggið endaði, slapp eg við fyrsta "Skálaberg", sum Christian Holm Jacobsen og Kjølbro áttu saman, men eg var bert við tveir ísfiskatúrar. Tað vóru so nógvir mans um kjansirnar, at vit máttu skiftast. Árið eftir slapp eg við sluppini "Føroyingur" hjá Dánjal Jákup í Skipshandlinum á snørisveiðu til ísfisk undir Íslandi,og vit landaðu veiðuna í Bretlandi. Hetta var hart lív. Svøvnurin gjørdist ikki meira enn 3-4 tímar um samdøgrið. Á ísfiskaveiðu vóru túrarnir jú avmarkaðir í longd, og tí mátti drívast á at fiska, meðan tað bar til fyri at fáa fiskin feskan fram. "Flagermúsin" var hent, tá gangast skuldi úti í myrkri. Karl Johan hevur sjálvur teknað. Á einum túri á Suðurlandinum fingu vit motorskaða.vegna vánaligt veður vórðu øll segl repað, og lagt varð bakk út frá landi. Somu nátt gjørdist eitt rættuligt ódnarveður, og á hundavaktini fingu vit ein sjógv, sum fór við meginpartinum av skansaklædninginum. Báðir bátarnir, sum stóðu á dekkinum, fóru í smildur, kappin brotnaði eisini, og sjógvur fyltist niður í lugarið.vit máttu til pumpurnar og fingu lensað skipið.vit sluppu inn í Vestmannaoyggjarnar, har skip, motorur og bátar vóru afturgjørd, og vit kundu halda áfram at fiska. Á sumri sama árið fór eg við "Tórfinni" hjá Tórreiðarinum. Vit vóru fyrst á feskfiskaveiðu undir Íslandi, seinni á saltfiskaveiðu við Bjarnoynna og í Hvítahavinum, sum nú er russiskur sjógvur. Ein av túrunum fóru vit beinleiðis til Keypmannahavn at landa. Vit sigldu innanskers fram við norsku strondina. Saltfiskalastin varð seld fyri kr. 1,25 pr. kg.minstalønin var kr.700 um mánaðin, og hetta var eisini avrokningin fyri hendan túrin, sum vardi í 3 mánaðir. Fyri at sleppa á navigatiónsskúla varð kravt at hava siglingstíð við seglskipi við hjálpimotori. Tí fór eg við "Austerlitz" hjá Bartal á Strondum. Her sigldu nógvir Eiðismenn við. Á veg til Íslands gjørdust veðurvánirnar so vánaligar, at vit fóru inn í Reykjavík, og her lógu vit í 3 vikur og bíðaðu. Men vit fingu kortini túr. Til hesar longu túrar var neyðugt at hava ein hóp av klæðum við,tí tað kundi sum so ikki vaskast á túrinum. Men Bíblian ella Nýggja Testamenti mátti eisini vera við. Onnur útgerð sum olja, salt og reiðskapur mátti takast við fyri allan túrin. Einki mátti gloymast. Fyrr vóru oljuklæði altíð heimagjørd, og tey máttu ferniserast, fyri at vera vatntøtt. Tey luktaðu illa og vóru sera sjóverkslig at byrja við, men lukturin hvarv sum frá leið. Vit fóru síðan til Grønlands, hagar tað vóru einir 10 dagar at sigla.vit byrjaðu at fiska á Fiskanesbankanum, og tá tað byrjaði at gerast trongligt í lastini vegna alt saltið, vit høvdu við, fóru vit inn og løgdu fiskin upp á eini lítlari oyggj tætt við Føroyingahavnina. Fiskurin varð førdur í land við einum lítlum báti, og síðani varð presending løgd útyvir. Farið varð ikki út beinanvegin, tí tað var sunnudagur, og so varð farið á møti á sjómansheiminum. Sunnudag varð ikki fiskað, og tá fingu vit altíð buding oman á døgurða. Onkuntíð fóru vit inn at landa. Hetta dámdi ikki øllum, tí hetta longdi um túrin, og tað vóru fleiri mans sum longdust.aftan á fýra mánaðir fóru vit heim og sigldu okkum í eina grind. Tað eydnaðist at fáa ein hval,og tá var dagur í viku, at fáa feska grind og spik til døgurða. Á skiparaskúla og hitti Maritu Síðan fór eg á skiparaskúla og tók fyrst skiparaprógv og síðan longdina í Eg fór so við "Tórfinni" sum 2. stýrimaður, áðrenn Brúðarmynd tikin í illveðri! Vegarbeiði í "gomlum døgum". Her skal borast hol til spreinging. Ein heldur borinum og hinir skiftast at sláa við sleggju. eg tók longdina. Hana tók eg í 1949, og fór við trolaranum "Kallsevni", har skiparin var svágur mín Kristian Petersen. Meðan eg gekk á skiparaskúla, kom eg at kenna Maritu, dóttir Elspu og Tummas Justinussen í Lorvík, og aftaná fýra ár blivu vit gift tann 13. desember 1952, hóast tað var tætt við, at brúdleypið mátti avlýsast vegna eitt slíkt kavarok,at tað ikki varð koyrandi millum bygdir. Eftir sjónum var eisini ringt, men kortini fingu vit bát at sigla okkum til Fuglafjarðar, har sýslumaðurin vígdi okkum og var hetta í síðstu løtu, tí veðrið versnaði so mikið, at løtu seinni hevði hetta ikki verið møguligt. Tað vóru nógvir brúdleypsgestir, sum mátti setast aftur vegna illveðrið, men vit hildu kortini brúdleyp saman við teimum, sum vóru komin. Fór sum skipari Várið eftir fór eg sum skipari við sluppini "H M Stanley" úr Vág á snørisveiðu undir Íslandi í sjálvdrátti. Agnið var sild, men so høvdu vit ein lítlan bát, ritubátin, sum skiparin nýtti til at skjóta ritur við til agn. Aftan á saltfiskatúrin varð farið á sildarveiðu við gørnum. Eg havi bert góð minni um samstarv umborð á teimum skipum, sum eg havi verið við. Mínar royndir eru, at samstarvið er eins gott umborð, har stór manning er. Flutti til Danmarkar Síðan hendi tað, at vit fluttu til Danmarkar, og var hetta nakað eg ikki hevði roknað við skuldi henda. Gott eitt ár eftir, at vit vórðu gift og høvdu fingið okkara fyrsta barn, fekk eg bræv frá svági mínum Kristian í Hundested í Norðursælandi. Hann var farin niður árið frammanundan, og hann greiddi frá danskari fiskiveiðu, so sum veiðu eftir laksi í Eystursjónum, veiðu við snurriváð og hemaraveiðu á sumri. Hetta ljóðaði áhugavert, og tá vit samstundis fingu motorskaða við skipinum, eg sigldi við, skuldu vit taka støðu. Vit gjørdu Húsini í Hundested. Børnini eru Elsebeth og Thomas. so av at fara niður at royna. Vit búðu fyrstu tíðina hjá sváginum, inntil vit høvdu vant okkum við alt hetta nýggja. So fór eg við einum báti úr Hundested, sum veiddi frá Thyborøn á vesturstrond Jyllands.Tá eg kom til bátin, helt eg hann síggja so lítlan út sammett við føroysk skip. Fyrsta túrin fóru vit á hemaraveiðu norðarlaga í Norðsjónum. Tað vóru brøðurnir Corneliussen, sum áttu hendan bátin eins og tríggjar aðrar bátar. Teir vóru fittir at vera saman við. Henda veiðan var nýggj og spennandi, og eftir 14 dagar komu vit heim at landa. Og vit fóru til hús í einar tveir dagar. Dagin eftir,at vit vóru heimkomnir, vóru vit bidnir um at koma heim til reiðaran at fáa avrokning, og hana fingu vit í hondina. Hetta var eg als ikki vanur við í Føroyum, og túrurin gav eins nógv og ein góð avrokning fyri ein grønlandstúr, sum vardi í fleiri mánaðir. Seinni sama ár fór eg umborð á ein 32 t. stóran Framhald á síðu 15
11 Nr januar 2006 Síða 11 Vinnuhúsið eigur at taka tað róliga Vinnuhúsið hevur eina grein á síni heimasíðu um dómin í Strasbourg, har tað m.a. verður sagt: Í farnu viku staðfesti mannarættindadómstól urin í Strasbourg, at úrvalsavtalur, ella eksklusivar avtalur, eru brot á evropeisku konventiónina um mannarættindi. Hetta er ein sera týdningarmikil dómur, ið kemur at fáa ávirkan á norðurlendska arbeiðsmarknaðin. Konventiónin er eisini sett í gildi fyri Føroyar. Dómurin við mannarættindadómstólin handlar um tvey ítøkilig mál, har danskir einstaklingar vóru noyddir at gerast limir í einum fakfelag fyri ikki at missa síni størv. Hetta noyddust teir, tí at sáttmálarnir millum arbeiðsgevarar teirra og fakfeløgini vóru úrvalsavtalur, ella sokallaðar eksklusivar avtalur. Slíkar avtalur merkja t.d. at limir í arbeiðsgevarafelag binda seg til bara at taka til arbeiðis limir í ávísum fakfelag, og fakfelagið bindur limir sínar bara at arbeiða hjá arbeiðsgevarum, sum eru limir í arbeiðsgevarafelagnum. Dómurin byggir á tolking av grein 11 í evropeisku konventiónina um mannarættindi. Av fyrireikandi tilfari til hesa grein sæst, at greinin fevnir um rættin til at innlima seg í eitt felag, men ikki rættin til at standa uttanfyri eitt felag, tað ið verður kalla tað "negativa felagafrælsi". Síðani hevur dómstólurin í ávísan mun sagt, at greini eisini fevnir um tað "negativa felagafrælsi". Eisini fleiri fakfeløg taka undir við dóminum. Evropeiska konventiónin um mannarættindi er eisini sett í gildi fyri Føroyar.Tí er dómurin eisini sera viðkomandi hjá okkum. Føroya Arbeiðsgevarafelag hevur úrvalsavtalur við eitt nú arbeiðarafeløgini, handverkarafeløgini og S&K. Í sáttmálum hjá Føroya Arbeiðsgevarafelag merkja hesar avtalur í høvuðsheitum, at limir í Føroya Arbeiðsgevarafelag binda seg til bara at taka til arbeiðis limir í ávísum fakfelag, og fakfelagið bindur limir sínar bara at arbeiða hjá arbeiðsgevarum, sum eru limir í arbeiðsgevarafelagnum. Úrvalsavtalur eru ikki á almenna arbeiðsmarknaðinum. Slíkar avtalur verða mettar ólógligar á almenna arbeiðsmarknaðinum eftir tí grundsjónarmiðið, at allir borgarar skulu viðgerast eins. Føroya Arbeiðsgevarafelag heldur, at tað má standa tí einstaka virkinum og starvsfólkinum frítt at vera limur í einum arbeiðsgevarafelag ella fakfelag. Føroya Arbeiðsgevarafelag fegnast tí um dómin og felagið vil gera sítt til at verandi sáttmálar verða broyttir í trá við dómin." Heilt aðrar umstøður í Føroyum enn í Danmark Føroya Arbeiðsgevarafelag hevur boðað frá, at tað fer at taka hetta mál upp við fakfeløgini, tá tað aftur verður farið til samráðingar. Vit fara ikki at leggja okkum út í, hvat onnur fakfeløg gera. Men tað kann vera rætt at vísa á, at okkara viðurskifti á arbeiðsmarknaðinum eru nógv øðrvísi enn tey eru í Danmark, sum er grundarlagið fyri hesum dómi. Í Danmark hevur í fleiri ár verið kapping millum fakfeløg innan somu virkisøki. Eingin ivi er um, at tað er tann "gamla" danska fakfelagsrørslan, sum gjøgnum sítt 100-ára stríð eigur stóran part av æruni fyri, at vilkorini hjá donskum løntakarum eru so góð, sum tey nú einaferð eru. Samstundis hava hesi feløgini bygt upp stórar skipanir og umsitingar, sum kosta nógv at reka. Hetta hevur eisini stórar útreiðslur við sær og harvið eisini høg limagjøld. Afturat hesum kemur, at danska fakfelagsrørslan so ella so hevur verið tætt knýtt at vinstravonginum í politikki, mest javnaðarflokkinum. Hetta hevur havt við sær, at nýggj fakfeløg eru stovnað, sum kappast við gomlu fakfelagsrørsluna, og hesi nýggju feløgini hava eisini fingið góða og vaksandi undirtøku. Her er tað Kristiliga Fakfelagsrørslan, sum hevur gingið á odda. Hennara grundsjónarmið er, at tað skal ikki verða neyðugt hjá kristnum at fara í stríð, t.v.s. at fara í verkfall, fyri at fáa sínar sømdir. Eisini er eitt kristiligt arbeiðsgevarafelag, og hesir báðir partar skulu kunna greiða síni viðurskifti uttan stríð. Hetta hevur fingið ta "gomlu" fakfelagsrørsluna at leggja ta kristiligu fakfelagsrørsluna undir at vera eina "gula" fakfelagsrørsla, sum nassar uppá úrslitini hjá etableraðu fakfelagsrørsluni, sum hevur stríðst fyri rættindum, sum teir kristiligu nú kunnu yvirtaka uttan størri hóvasták. Tað eru tó ikki bert kristin, sum eru limir í kristiligu fakfelagsrørsluni,hesi eru helst í minniluta.men tvær orsøkir eru til framgongdina hjá hesi fakfelagsrørslu. Onnur er, at kristiliga/alternativa fakfelagsrørslan verður stuðlað av teimum, sum ikki vilja vita av vinstravonginum í politikki, og sum tí heldur ikki vilja stuðla honum gjøgnum eitt høgt limagjald. Hin bólkurin eru tey, sum eru limir í hesum nýggju fakfeløgunum fyri snøgt sagt at sleppa bíligari í limagjaldi.at so veitingarnar ikki eru hareftir, leggja tey ikki so nógv í, fyrr enn tey fáa brúk fyri teimum. Tá mugu gomlu feløgini ofta taka um endan. Hesar grundgevingar finnast ikki í Føroyum Vit kunnu siga, at hesar grundgevingar finnast ikki í Føroyum. Í stórum kann sigast, at fakfelagsrørslan í Føroyum er ikki politisk, í hvussu er stuðlar hon ikki ávísum flokkum. Okkara fakfeløg eru eisini munandi bíligari at reka enn tey donsku. So her verður ikki nógv at spara, um onkur skuldi havt hug at roynt tað. Hetta er ein av orsøkunum til, at einki split finnist í okkara fakfelagsrørslu sum í Danmark, tó undantikið okkurt stríð millum feløg um, hvar eitt arbeiðsøki hoyrir heima. Grundleggjandi góðtaka stórt sæð 100% av føroyskum løntakarum at vera limir í einum fakfelag. Hetta kennist eins náttúrligt og at vera limur í sjúkrakassanum og við somu grundgevingum: Goldið verður fyri at verja nøkur grundleggjandi rættindini. Seinastu 35 árini hava tíggjutúsund tals fiskimenn og sjómenn verið limir í FF. Av hesum er bert ein, sum hevur noktað at gjalda limagjald, og sum legði sak fyri at fáa tað aftur. Tað kundi viðkomandi eisini havt fingið, um hann annars hevði goldið aftur tær sømdir, sum hann hevði fingið,og sum eru treytaðar av limaskapi. Men hesum var eingin áhugi fyri. Nakað tað sama er galdandi í øðrum feløgum.tað kann neyvan vísast á nakran sum er limur í fakfelag móti sínum vilja. Lýsing í donskum bløðum aftaná dómin frá Mannarættindadómstólinum. Sum tað sæst er tað eisini sparingin í limagjaldinum, sum er trumfurin. Hvat er frælsi? Tað er av týdningi, at feløgini á arbeiðsmarknaðinum verða varðveitt, sum tey eru. Tey tryggja stabilitetin á einum øki í samfelagnum, har nógv annað ikki er stabilt. Hyggið bara eftir hvussu skili er í politikkinum. Eitt slagorð í hesum máli er "frælsi". Men hvat er frælsið? Fremsta treytin fyri tí er júst, at samfelagið er skipað, eins og arbeiðsmarknaðurin er tað. Vil ein hava fullkomið frælsið skal ein halda seg fyri seg sjálvan vera einsamallur, á sama hátt sum tann amerikanski stuttleikasiglarin, vit hittu í Vágsbotni fyri nøkrum árum síðani. Hann var einsamallur umborð, meðan hann sigldi millum lond. Og hann segði í viðtali við FF-blaðið: "Tað er bert ein týdningarmikil persónur í mínum lívi, og tað eri eg sjálvur!" Og tað var rætt. Hann hevði frælsi at gera fullkomiliga sum honum lysti. Hevði hann havt ein afturat sær, hevði hann mist helvtina av sínum frælsi. Soleiðis er tað eisini við felagsskapi í einum samfelag. Fleiri vit eru tess meira mugu vit laga okkum eftir hvør øðrum. Nú fjølmiðlar og politikarar royna at skúma hetta mál upp til, at tað eru fakfeløgini í Føroyum, sum eru lógbrótarar, kann hetta bert fatast sum enn ein roynd at káva útyvir tað rættarloysi, sum annars er galdandi í Føroyum, og sum eingin rættir ein fingur at fáa skil á. Her er júst talan um hóttan móti persónliga frælsinum, sum víst er á aðra staðni í blaðnum. Tað skal vera sagt, at danska fakfelagsrørslan hevur tikið dómin til eftirtektar. Danmark er nevniliga eitt skipað samfelag, har lóg og rættur verða fylgd av øllum liðum í samfelagnum, bæði politisku myndugleikunum og fakfeløgum.
12 Síða 12 Nr januar ár síðan Góðanes sigldi á Flesjarnar Fyrr í ár hava vit havt frásagnir um, tá íslendski trolarin Egill Rauði sigldi á land uppi á Ísafjørðinum í Tá doyði ein føroyingur Sofus Skoralíð úr Dali. Knappliga tvey seinni, fyrst í januar 1957, sigldi kompanískipið Góðanes á Flesjarnar, sum liggja á farleiðini Skálafjørður- Havnin.Tá doyði skiparin, tann bert 24 ára gamli Petur Hafstein Sigurðsson. Beint frammanundan var okkara fyrsti stállínubátur Vesturhavið Blíða komin til landið, og hann fekk eina ógvusliga byrjan. Áðrenn skipið nakrantíð fór í drift,var tað við til at bjarga manningini á Góðanesi. Tá var ljóskastari nakað nýtt, men ein slíkan hevði Vesturhavið. Hesin var til stóra nyttu undir bjargingini, sum fór fram í myrkri. Tað var eisini ein hópur av smábátum, sum hjálptu til. Henda hendingin var byrjanin til, at bjargingarfeløg vórðu stovnað kring landið. Hetta byrjaði við, at íslendsku bjargingarfeløgini góvu føroyingum bjargingarútgerð, sum helst ikki hevur verið í landinum, tá Góðanes fórst. Ferðast varð tá eisini kring landið at vísa bjargingarfilm fyri á tann hátt at vekja ans fyri sakini. Vit hava úr Íslandi fingið myndir frá hendingini frá einum av manningini sum bæði var við Egill Rauða og Góðanes, nevniliga Axel S. Óskarsson. Tað kann vera hóskandi at minnast hesa hending nú vit ganga á 50. ári fyri, at hon fór fram. Uttan iva verður minningarhald fyriskipað í samband við sjálvan dagin, men hetta fara vit at frætta meira um. "Góðanes" Her síggja vit Flesjarnar, har "Góðanes" møtti síni lagnu. Seinni varð ein steyri settur á tær, so ein slík hending ikki skuldi endurtaka seg.men seinni sigldi "Ólavur Gregersen" tó á Flesjarnar og gjørdist vrak. Hendan myndin varð tikin á sjómansheiminum í Havn aftaná bjargingina. Her síggjast: Fremst f.h.: Høgni Jónasson, Jón B Jónsson, Guðmundur Sigurðsson, Magnus Skarpheðinsson, Guðmundur Helgason, Kristján Vilmundarson og Ingvar Bjarnason. Aftast: Finnbogi Finnbogason, Axel S Óskarsson, ókendur, Guðmundur Vestmann, Emil Ásgeirsson, Jónas Hólm, føroyingur, føroyingur, Sigurríkur Ormsson, Gils Sveinsson, Sigurjón Jónsson. Halldór Halldórson er eisini í hesi røð, men vit hava ikki fingið staðfest hvar. Teir føroyingar, sum vóru við "Góðanes", vóru hesir: Ólavur Debes, Havn, Andreas Hilduberg, Fuglafjørð, Kaj Johannesen, Lorvík, Johannes H Petersen, Rituvík, Ole J Bech, Tórshavn, Anthon E Petersen, Runavík, Eivind Guðmundsson, Glyvrar. Hvørjir av teimum eru á myndini? Mynd av Norðfjørðinum á Eysturlandinum, haðani "Góðanes" kom. Hetta er nakað av tí sum íslendsk skip skrivaðu um forlissið.
13 Nr januar 2006 Síða 13 Føroyingar við norskum trolarum Í samrøðuni við Sverra Rasmussen í seinasta blað søgdu vit, at Niclas Hovgaard, ættaður úr Vági, var tann fyrsti, sum lærdi norðmenn at veiða við troli. Hetta er ikki heilt rætt, at hann var fyrstur. Men hann var ein undangongumaður í Hammerfest viðvíkjandi troli. Hann fór til Noregs eftir kríggið, og eitt avrik eftir hann var eitt sokallað "Niclasartrol". Vit vóna seinni at kunna hava eina nærri frágreiðing um Niclas. Tað var tó langt frammanundan, at føroyingar fóru við norðmonnum at læra teir at trola. Hetta hendi longu í , tá fýra føroyingar fóru til Noregs við hesum endamáli. Morten Mortensen av Argjum og Jóannes Árting, ættaður av Toftum, búsitandi í Havn, fóru fyrst við trolaranum "Kelt" úr Bergen og seinni fóru teir við "Nordhav I". Hinir báðir vóru Anthon í Vík og Edvard Olsen hjá Óla Ing á Argjum.Teir fóru við einum trolara norðari í Noregi "Nordhav II". Sigast kann, at henda royndin var sera væleydnað. Páll Nolsøe endurgevur eina grein í Dimmalætting, har umrødd verður ein samkoma fyri før- Mortan Johan Mortensen, á Argjum, var ein av teimum, sum fóru til Noregs í 1935 at leggja norðmonnum lag á at brúka og bøta trol. Mortan hevur ikki verið bangin fyri at royna nýggjar leiðir. Sum dømi kann nevnast, at hann var fyrstu ferð við trolara í 1908, og sigldi hann við enskum trolarum. Í 1914 fór hann til Canada sum formaður fyri flekjarar, sum fóru við trolara har yviri.men vegna heimsbardagan komu teir tó skjótt heim aftur. Sum sagt frá í greinini fóru Mortan og Jóannes báðir til Noregs at læra norðmenn at veiða við troli, og síðan við italienskar trolarar. Tað er eingin ivi um, at her hava verið talan um úrmælingar, sum longu fyri 70 ár síðani, kundu læra frá sær til útlendingar. oyingarnar á "Nordhav II", aftaná at teirra arbeiði var liðugt. Her verður tikið til, hvussu væleydnað hendan royndin hevur verið. Við "Kelt" var ein ungur maður, kallaður Peter Myrseth. Hann kom í 1963 á Havnina sum skipari á tí tá nýggja norska havgranskingarskipinum "Johan Hjort". Teir komu higar í samband við fund saman við norska, íslendska og russiska fiskimálaráðharrunum, sum vóru á vitjan í Føroyum. Petur kom tá niðan at vitja Jóannes, og øll ættin hjá honum varð boðin umborð at síggja hetta nýggja skipið. Teir báðir Morten og Jóannes hava verið rættir "ævintýrarar", tí um tað, sum teir tóku sær fyri aftaná, skrivar Páll Nolsøe: "Veturin 1937/38 var Mortan á Argjum við enska trolaranum "Catuma", men báturin, ið var í sera ringum standi, var seldur til Italia, og fekk navnið "Enrico Gismondi". Mortan var framvegis við. Tann 24. februar fóru Jóannes Árting og Mortan í Hvannasundi til Onglands við s.s."isafold",sum p/f Skipafelagið Føroyar átti.teir skuldu vera fiskiskiparar við tveimum øðrum trolarum, sum hoyrdu til sama felag, sum átti "Enrico Gismondi". Stjórin Richardo Gismondi, var størsti fiskakeypari í Italia, og hevði hann um heystið 1937 søkt um loyvi til at hava støð í Havn fyri fimm av felagsins trolarum,sum skuldu vera mannaðir mest við føroyingum. Fiskurin skuldi skipast Jóannes Árting, ættaður úr Hoygarðinum á Toftum, var eins og Mortan sera royndir fiskimaður. Í sigldi hann við enskum trolarum. Í 1922 keypti hann sluppina "Andreu", sum hann eisini førdi part av tíðini. Í 1927 til 1935 var hann við "Eli", "Staksafossi", "Galatheu" og "Silver Spray", og nýtti hesi skip trol, snurruváð ella skovlváð. Síðan var tað at hann saman við m.ø. Mortan fór til Noregs at læra norðmenn at veiða við troli.aftaná hetta førdu teir eisini italienskar trolarar. Jóannes var giftur við Andreu, sum er kend sum eitt av okkara fremstu konubrotum, m.a. sum forkvinna fyri Havnar Arbeiðskvinnufelag, har hon "manniliga" stríddist fyri sínum limum. upp í Havn, og her skuldi felagið eisini hava salt- og kolagoymslu til trolararnar. Umsóknin fekk besta viðmæli frá Tórshavnar Býráð og øðrum,men møtti mótstøðu frá aðrari síðu, so úrslitið var, at umsóknin ikki var játtað. Hesir trolarar fingu sær støð í Petsamo í Finlandi, við umrøddu føroyingum sum skiparum. Jóannes var skipari á "Anguilla"." Mortan á Argjum fórst við "Nýggjabergi" í 1942, og her mundu Jóannes og Mortan fingið somu lagnu. Jóannes var nevniliga eisini við "Nýggjabergi", men hann kundi ikki fara við lagnutúrin, tí hann var sjúkur! Áðrenn tað var hann við "Tór 1", sum varð minusprongdur, meðan øll manningin bjargaðist. Tá var Jóannes kortini ikki við, eisini vegna sjúku. Ja, lagnan kann vera merkilig. Annars doyði Jóannes í 1968, 76 ára gamal.
14 Síða 14 Nr januar 2006 Lachie Robertson av Isle of Skye: Skrivar høvuðsuppgávu skal sammeta føroyska og skotska fiskivinnu Vit hava havt vitjan av fiskimanni av Isle of Skye, sum nú er farin á "college", har undirvísingarmálið er gæliskt. Hetta gevur innlit í ein samleika, sum vit ikki hoyra nógv um. Tað koma nógvir útlendingar higar millum ár og dag. Teir koma í nógvum ymiskum ørindum. Summir hava áhuga í at kanna okkara viðurskifti fyri at sammeta tey við teirra egnu og tá talan er um fiskivinnu kemur onkur teirra framvið hjá okkum. Eina slíka vitjan høvdu vit seinasta hósdag, tá Lachie Robertson kom inn á gólvið. Hann er lesandi og skrivar høvuðsuppgávu, har hann skal sammeta føroyska fiskivinnu við fiskivinnuna í skotska hálandinum, t.v.s. í norðara og vestara partinum av Skotlandi. Orsøkin til at hetta økið er valt at samanbera við kemst eisini av, at hann júst er ættaður hagani. Hann er nevniliga av Isle of Skye, sum er ein av oyggjunum á Hebridunum ella Suðuroyggjum, sum helst er rættað føroyska heitið. Her lesur hann eisini, samstundis sum hann býr í Mallaig, sum liggur á fastlandinum, men við ferju tekur tað bert eina løtu at koma yvir á Isle of Skye. Lachie er 46 ára gamal og er tískil eingin ársungi, tá hugsa verður um, at hann er lesandi. Men upprunaliga er hann fiskimaður og hevur havt ein útróðrarbát í mong ár; hann veiddi serliga rækjur og krabba. Tosar mál sum tey fæstu skilja Tað forvitnisliga við Lachie er, at hann tosar gæliskt, og hann lesur á Sabhal Mór Ostaig á Isle of Skye, sum er einasti hægri skúli í Skotlandi, ið hevur gæliskt sum undirvísingarmál. Gælisk er upprunamálið í Skotlandi og Írlandi. Upprunaliga vóru málini eins og tey norrønu málini, sum síðani hevur broytt seg, so ein fittur munur er á teimum. Gæliskt líkist ikki á nakran hátt nøkrum øðrum máli, vit kenna, og tí er tað eisini ringt at læra. Gæliska málið hevur verið sera kroyst í mong ár. Tað eru bert eini fólk, sum tosa gæliskt, meðan tað í Bretlandi eru 50 miljónir, sum hava enskt mál sum móðurmál. Tí er tað týdningarmiklari fyri samskiftið at duga enskt heldur enn gæliskt. Gongdin er vanliga tann, at eldri fólk, sum tosa gælisk sínámillum, eiga børn, sum duga tað so dánt. Meðan aftur teirra børn als ongan áhuga hava fyri málinum. Tá skulu bert trý ættarlið til inntil málið er horvið. Málið hevur eisini nakað við samleika at gera, og tí eru tað fleiri, sum vilja halda fast um fedranna mál, so tað ikki skal fara í gloymskuna. Nú verður eisini førdur ein politikkur fyri at varðveita málið. Gæliskt verður í ávísan mun lært í skúlunum og nakað av gæliskum hoyrist í kringvarpinum, og okkurt tíðindablað hevur onkran "viðskera" á gæliskum. Vegaskelti eru bæði á enskum og gæliskum. Lachie er í somu støðu, sum mong onnur við foreldrum, sum tosaðu gælisk, og hann vil varðveita teirra samleika, sum merkir, at hann í fyrsta umfari kennir seg sum gæliskan, í øðrum umfari sum skota og síðani sum breta. Sjálvur er Lachie uppvaksin í eini lítlari bygd á Isle og Skye, sum kallast Elgol. Heima tosaðu tey gælisk, men tey dugdu sjálvsagt eisini enskt. Lachie eigur tvey børn, og hann roynir at fáa tey at læra seg gæliskt, og tað gongur væl. Hann er giftur enskari konu, og hevur hon roynt at læra seg gæliskt, men hetta hevur verið sera trupult,og tí er tað lættari at tosa enskt heima. Annars verður roknað við, at umleið fjórðingurin av fólkinum á Isle of Skye og har á leið tosa gæliskt. Umrøddi skúli, sum Lachie nú gongur á,hevur einar 150 næmingar innan ymisk øki, og hann verður roknaður sum ein týdningarmikil liður í royndini at varðveita gæliska málið. Mallaig sum ein føroysk bygd Mallaig er eitt kent pláss hjá føroyingum, hóast her bert búgva eini fólk. Orsøkin til at føroyingar kenna hetta plássið er, at tá sildin hvarv norðanfyri í 1969, og allur sildagarnaflotin misti sítt tilverugrundarlag, fóru fleiri av skipunum til Norðurskotlands at keypa sild at salta í tunnur. Hetta hevur Sofus Poulsen greitt frá í greinarøðini, vit høvdu um hann. Eitt av teimum týdningarmestu plássunum fyri hesari vinnu var júst Mallaig. Ta tíðina mundi ein heilt fittur partur av íbúgvarunum har hava verið føroyingar. Fiskivinnan har á leiðini hevur eins og nógva staðni havt trong kor, og tað hevur støðugt gingið niður á bakka. Verður hugt eftir landingartølum sæst, at tey eru so at siga farin niður í helvt seinastu 20 árini ella so. Hetta ger tað sera trupult at reka fiskivinnu, og er hetta kanska ein av orsøkunum til, at Lachie nú vil royna okkurt annað.hann vónar við síni útbúgving at kunna verða lærari. Men sjógvurin hevur framvegis hansara áhuga, og hann hevur tó ikki slept sjónum. Hann eigur nevniliga ein bát, sum hann nýtir at sigla við ferðafólki út frá Mallaig. Her eru fleiri møguleikar, tí fram við skotsku strondini er ótrúliga nógv at síggja, eisini er ein hópur av smáoyggjum. Prísirnir eru eisini rímiligir, 25 pund fyri ein túr, ið tekur hálvan triðja tíma. Føroyingar ferðast nógvastaðni, og um onkur fer framvið á vesturstrond Skotlands og hevur hug at síggja nakað meira enn vanligt, kunnu tey finna Lachie á hesi heimasíðuni: Fiskimannafelag á leiðini Annars eru fiskimenn har á leiðini organiseraðir soleiðis, at teir eru limir í Mallaig and Northwest Fishermen's Association, sum er skipað sum eitt útróðrarfelag, har bæði bátaeigarar og vanligir fiskimenn eru limir. Fyri alt Skotland er so eitt meginfelag fyri øll tey smáu feløgini.trupulleikan innan fiskivinnuna í Skotlandi er felags fiskivinnupolitikkurin hjá ES, har tað tykist bert at vera ein loysn uppá allar trupulleikar, og hon er, at skipini verða upphøgd. Men hesum hava nógvir fiskimenn ikki áhuga í, tí hetta tekur burtur teirra lívsgrundarlag. Tað eru einir 100 bátar við manningum, sum eru limir í felagnum i Mallaig. Isle of Skye: Sunnudagurin verður hildin heilagur Fyri at koma aftur til Isle of Skye, so høvdu vit í ár 2000 eina ferðafrásøgn hagani. Sigast kann, at hetta er eitt áhugavert samfelag. Oyggin Skye er gott og væl til støddar sum Føroyar, einar ferkm., og hon hevur fast samband við meginlandið við eini brúgv. Fólkatalið á oynni var uml fólk í ár Men Lachie sigur, at hetta er eitt av teimum fáu støðunum har á leiðini, har fólkatalið økist.so kanska kundu vit lært eitt sindur um útjaðarapolitikk har. Samfelagið er rættiliga konservativt eins og oyggjasamfeløg ofta eru. Har eru framvegis kirkjur, sum ikki hava orgul ella annað ljóðføri, eins og tað var her á landi fyri einum 100 árum síðan. Tey hava forsangara, og sungið verður beinleiðis úr Dávids sálmum í Bíbliuni. Sunnudagurin verður hildin heilagur. Í ár 2000 var næstan alt stongt sunnudag, ja, sjálvt burgarabarrin í býnum var stongd. Bussar koyrdu ikki og ferjur sigldu heldur ikki. So hjá teimum, sum ikki høvdu bil, bar ikki til at ferðast.í ár 2000 var uppá tal at hava eina fólkaatkvøðu um spurningin,men hon hevur ikki verið enn. Men so við og við verður loyvt at hava opið sunnudag. Hetta er ein gongd, sum illa kann steðgast. Men sagt verður, at á grannaoynni Lewis eru tey enn meira konservativ á hesum økinum. Nógvir av hermonnum, Lachie inni á skrovstovu FFs. sum komu til Føroyar undir seinna heimsbardaga, komu av skotsku oyggjunum, og eisini úr Hebridunum. Fólkið her eigur eisini sín part í at verja fólk og føðiland. Undir fyrra heimsbardaga vóru ikki færri enn hermenn hiðani. Í øllum bygdum eru minnisvarðar reistir um teir, sum fullu í krígnum, og í høvuðsbýnum Portree er ein minnisvarði reistur yvir 50 mans, sum doyðu í Portree og økinum rundanum. Ein tann seinasti ferðamaðurin í 80 ára gamlari ferðamannasøgu Vit fingu eitt sera hugnaligt prát við kunning báðar vegir. Lachie fekk eisini nógv at vita um okkara fiskivinnu, teir dagarnar hann var her. Hann vitjaði nógvar stovnar og persónar, sum hava kunnleika um okkara fiskivinnu. Eitt, sum Lachie helt vera sera áhugavert, var fiskidagaskipanin. Og tá FF hevur verið við í hesum frá byrjanini, fekk hann eisini eina grundleggjandi kunning um hesa skipan, eisini um teir vansar, sum eru við henni. Lachie fór avstað aftur fríggjakvøldið við "Lómi" hjá Skipafelagnum til Scrabster. Hann gjørdist tískil eitt av seinastu ferðafólkunum í ferðamannasiglingini hjá Skipafelagnum, sum byrjaði fyri einum 80 árum síðani. Vit rokna við at frætta aftur frá honum, tá høvuðsuppgávan er liðug. Trupulleikin er bert, at hon verður skrivað á gæliskum! Men hann hevur kortini lovað at gera ein samandrátt á enskum. Kanska fer henda vitjanin eisini at vera við til at styrkja sambandið millum Føroyar og hesar okkara grannaoyggjar fyri sunnan. Hetta er hægri skúlin á Isle of Skye, har tað verður undirvíst í gæliskum. Fiskibátar í Elgol, har Lachie er uppvaksin. Fiskibátar í Mallaig.
15 Nr januar 2006 Síða 15 Framhald frá síðu 10 Havnin í Hundested. nýbygning hjá sama reiðarí, og hesuferð var tað á laksaveiðu í Eystursjónum. Her fiskaðu vit allan veturin, fyrra partin við línu og seinna partin við gørnum. Her var ofta buldrasligt, tí veðrið kann vera ringt har um veturin, og tað hendi meira enn so, at bátar kundu ganga burtur við mann og mús, meðan aðrir fóru runt í sjónum. Vit fingu kortini væl burtur úr. Tað hendi eisini, at tað gjørdist so kalt her, at tað snøgt sagt ikki bar til at fara út, og tá fóru vit heim til Hundested at bíða eftir, at kuldin linnaði. Tað hendi, at kuldin var heilt niður í 31 kuldastig.tá tað var so kalt máttu gørnini koyrast í lastina, so hvørt tey vórðu drigin. Annars gjørdust tey ein ísklumpur og kundu ikki setast aftur. Tað hendi eisini, at vit máttu fara inn í Pólandi at fáa tiðna gørnini upp við dampi. Teir, sum høvdu vitjað havnirnar í Pólandi beint eftir kríggið, fortaldu, hvussu vaktarmenninir plagdu at prika beionettirnar niður í garnarúgvurnar fyri at tryggja sær,at eingin krógvaði seg har fyri at rýma av landinum. Um summarið fiskaðu vit í Norðsjónum og landaðu í Grimsby. Møttu stórum áliti Vit komu skjótt at kenna fólk í Hundested, og fólk vóru sera fitt og fyrikomandi. Vit vóru nú fallin so væl til, at eg fór at hugsa um at fáa mær egnan bát. Eg kannaði møguleikarnar, og her vóru øll sera lagalig, og eggjaðu mær at fara at byggja, og mær varð víst slíkt álit, at eg kundi rokna meg sum góðkendan í samfelagnum. Avgerð varð tikin um, at eg skuldu byggja ein bát, sum var 25 t. og skuldi hava 75 hk Hundested motor. Tað var spennandi at byggja egnan bát, og eg royndi meg eisini við eitt sindur av nýhugsan undir byggingini, sum t.d. at hava eina hægri lúnning enn tað vanliga. Hetta minkaði eisini munandi um vandan fyri at detta fyri borð, og tað vísti seg eisini, at hetta alt vóru batar, sum gjørdu bátin bæði rúmligari og betri, og eg fekk rós frá mongum fyri hetta. Bátarnir, sum hesin skipasmiðurin bygdi eftir hetta, vóru eftir sama leisti. Vit yvirtóku bátin í 1958 og fóru á hemaraveiðu.tá var manningin 4 mans. Vit høvdu tvey sildargørn, sum vit nýttu til at veiða makrel til agn, meðan línan stóð.vit sigldu út frá Thyborøn, og her landaðu vit eisini veiðuna. Vit fingu eisini onkran tunfisk. Men hesir vóru so stórir og sterkir, at eingin reiðskapur kundu halda til teir. Tunfiskarnir, vit fingu, vigaðu um 200 kg, men vit fingu eisini onkran sum vigaði 400 kg. Vit fóru oftast heim millum túrarnar. Onkuntíð komu konurnar upp til Thyborøn at vitja okkum. Túrarnir vardu bert 2 vikur, og hetta tyktist at vera sera lættligt í mun til túrarnar í Føroyum, sum vardu í fleiri mánaðir. Í september fóru vit aftur til Hundested at gera klárt at fara í Eystursjógvin at veiða laks. Vit fóru fyrsta túrin í oktober, og tað gekk so mikið væl, at vit varðveittu "skinnið á nøsini", sum man plagar at taka til, og vit kundu gjalda øllum teimum, sum høvdu latið okkum útgerð uttan nakra serliga trygd. Seinna partin av vertstíðini varð vanligt at leggja um til gørn, men hetta helt eg meg als ikki hava ráð til,og hesum greiddi eg eisini garnavirkinum Utzon frá. Men tá ið vit høvdu gjørt tveir túrar afturat við línu, fingu vit boð um, at laksagørnini lógu klár. Tá høvdu teir gjørt 300 gørn til okkara uttan nakra avtalu um, hvussu tey skuldu gjaldast. Tað var sanniliga eitt álit, sum teir vístu okkum. Buldrasligt í Eystursjónum Tað var ikki altíð lætt at veiða í Eystursjónum. Tað hendi meira enn so, at tá vit høvdu sett flotlínuna, komu russisk herskip og høvdu hernaðarligar royndir júst har,sum vit fiskaðu. Hetta kundi hava við sær, at línan lá sundur í fleiri støðum, og tað var strævið at fáa hana aftur. Línan kundu eisini vera slitin av farmaskipum ella øðrum fiskiskipum, sum sigldu tvørtur um hana. Vit fiskaðu nær við russiska fiskimarkið, men vit máttu ansa okkum ikki at koma ov nær.tað hendi, at laksaskip vórðu tikin av russum, og tað var ikki gamansleikur. Eystursjógvurin kann vera sera ógvisligur, serliga umborð á einum 25 tonsara. Jólatúrin í 1959 kom hann við stormi av eystri við nógvum kulda, tá vit vóru komnir á fiskileið.vit kundi ikki byrja at fiska, men ankraðu upp mitt í eystara partinum av Eystursjónum. Vit lógu fyri akkeri í 5 samdøgur. Sjórokið frysti til ís, og vit máttu banka ís bæði morgun og kvøld teir dagarnar, vit lógu fyri akker. Í stýrihúsinum høvdu vit ein gassovn, men hann hitaði ikki so frægt, at hann kundi halda rútarnar ísfríar, so tað var kalt at ganga vakt. Konurnar ynsktu at frætta frá okkum av og á, og vit máttu bert siga, at vit høvdu tað ikki so galið, sum tað ljóðaði í veðurtíðindunum. Vit kundu ikki fara inn. Vit vóru jú ungir menn, og fóru vit inn, fingu vit ongan túr til jóla. Veðrið batnaði tó so mikið, at vit fingu ein hampiligan túr. Vit vóru heima á jólum, men beint eftir jól fóru vit "Nordheim". H 315. "Færø" H 314. "Svalbard" á veg inn í Esbjerg við ídnaðarfiski. "Nordbjerg" E 317. Framhald á næstu síðu
16 Síða 16 Nr januar 2006 nýggjan túr við línu. Á tann hátt kundu vit náa tveir línutúrar, áðrenn lagt varð um til garnaveiðu. Annars royndi eg altíð at vera heima til høgtíðirnar. Vit sóu einaferð eitt áhugavert fyribrigdi, nevniliga Fata Morgana. Har sum Bornholm átti at vera, sóu vit eitt heilt annað land. Vit ivaðust í, um vit vóru farnir av leið, men tá vísti tað seg at vera ein luftspegling. Dreymurin, sum gjørdist veruleiki So koma vit til Vit høvdu verið ein túr við laksalínu í januar og vóru farnir heim at rigga til garnaveiðu. Um náttina, áðrenn vit fóru, hevði eg ein løgnan og ófrættakendan dreym. Hann snúði seg um russarar og ásigling.tá eg vaknaði um morgunin, hevði eg als ongan hug at fara nakran veg. Hetta segði eg eisini við konuna, og allan dagin hugsaði eg um hendan dreymin, men kom tó til tað niðurstøðu, at tað bar ikki til at leggja seg heima vegna ein dreym. Vit fóru til Rønne og riggaðu til, men eg slapp ikki frá hesum dreyminum og ivaðist framvegis í at fara. Men so tók eg meg saman og avgjørdi at loysa. Dreymurin kom fram fyri meg hvønn dag, men fjórða dagin á túrinum mitt á degi hendi tað, sum eg hevði droymt. Vit høvdu drigið gørnini og høvdu ankrað upp einar 12 fjórðingar frá russiska fiskimarkinum. Tá koma tveir russiskir trolarar siglandi. Annar av teimum siglir beint inn í síðuna á okkum og rakti inn í maskinrúmið eftir at hava knúst bjargingarbátin. Vit byrjaðu beinanvegin at søkka. Vit lótu okkum í bjargingarbeltini, men stropparnir slitnaðu fyri eitt gott orð.fólkið fór til pumpurnar, meðan eg fór inn í stýrihúsið at kalla eftir hjálp. Vit fingu samband við okkara makkara og fingu greitt honum frá støðuni. Vanliga skuldu ganga einir tveir minuttir, meðan telefonin hitaði upp, áðrenn hon kundi brúkast. Men hesu ferðina virkaði hon beinanvegin, og hetta var helst avgerandi fyri, at vit bjargaðust. Trolarin, sum hevði siglt á okkum, helt leiðina fram, og eg roknaði bert við, at okkara seinasta løta var komin. Men hóast tað hevði eg eina kenslu av, at vit fóru at verða bjargaðir, og eg føldi, at Harrin var við okkum. Men hin trolarin hevði Foreldrini hjá Karl Johan, Rasmus og Anna Elisabeth. Foreldrini hjá Maritu, Tummas og Elspa saman við Eiriki og Elisabeth. sæð tilburðin, og hann fekk bjargað okkum í allarseinastu løtu. Russararnir, sum vit kom umborð til, vóru sera fyrikomandi, og teir góvu okkum heit klæði at fara í.tað var ikki nógv, vit kundu práta, men eg fekk tó greitt russiska skiparanum frá, at eg átti bátin, og tá segði onkur: "Á, kapitalistur!". Vit vildu ikki setast av í Russlandi. Hetta var mitt undir kalda krígnum, og vit fingu greitt manningini frá, at tað vóru danskir bátar í økinum, sum vit kundu fara umborð á. Donsku bátarnir ivaðust ikki í, at "Nordheim" var farin við mann og mús.vit royndu at veittra av dekkinum á russiska trolaranum fyri at gera vart við, at vit vóru har. Men hetta segði teimum einki, tí vit vóru jú ílatnir sum russarar. So danir veittraðu bert kurteisliga aftur. Umborð á russiska skipinum fekk eg loyvi at kalla á donsku skipini í radiotelefonini. Hetta endaði við, at vit sluppu umborð á "Gry", sum var makkarin hjá okkum, og teir sigldu okkum teir 150 fjórðingarnar inn til Rønne.Tá vit komu hagar, vóru vit møttir av nærgangandi journalistum. Eg vildi tó ikki siga annað enn, at vit takkaðu Gudi fyri eina undursama bjarging. Annars fingu vit góða viðferð og komu heim til Hundested dagin eftir í øllum góðum. Hetta er bert eitt dømi um, at dreymar kunnu vera eftirfarandi, og eg havi upplivað fleiri onnur dømi um tað sama. Eitt dømi um hetta er annars, at mamma mín, Anna Elisabeth, hon var systir Chr. Holm Jacobsen ringir til sonarkonuna í Klaksvík Janu Skorheim, gift við Jógvani og sigur seg vera so bangna um Karl Jóhan, tí nú hevur hon droymt Rasmus, mannin hjá sær, sum var farin við "Tór II". Jana roynir sum frægast at sissa vermammuna og biður hana ikki "tosa sovorið býtt". Einar 2-3 dagar seinni komu so boðini um hendingina. Hetta var ikki einastu ferð, at mamma droymdi mannin, og leikur fór, sum henni varð "fráboðað". Aftur til sjós Tá eg var komin fyri meg aftur,fóru vit til Føroyar at ferðast. Men hóast alt tað, sum var hent, kom tað ikki í okkara huga at vera verandi í Føroyum. Vit høvdu annars umhugsað møguleikan, meðan vit vóru í Danmark.Men tann vælvild vit høvdu møtt í Danmark gjørdi sítt til, at vit høvdu bert hug til at fara afstað aftur. Alt var eisini lættari í Danmark. Her var lættari at vera fiskimaður, og tað var eisini lættari at vera kona og hava húsarhald. Tá vit skuldu til Føroyar, varð eg biðin sum skipari við einum báti á garnaveiðu eftir laksi í Eystursjónum. Eg tók av. Hetta var ov gott tilboð at siga nei til, men tað mátti so bíða inntil eg kom heim aftur, og tað var eisini í lagi. Eg helt eisini, at eftir eina slíka hending, skuldi ein ikki bíða ov leingi at fara avstað aftur. Vit fiskaðu á leiðunum, har vit vóru niðursigldir. Tað var ringt at byrja við, men tað javnaði seg skjótt.vit gjørdu ein góðan túr, og eg kom heilt fyri meg aftur. Aftan á hendan túrin fór eg at sigla við ferjunum millum Hundested og Grenå, og har sigldi eg til út á heystið, tá kendi bornholmski laksamaðurin Ole Basse bað meg føra bátin hjá sær "Silpa" komandi veturin á laksaveiðu. Hesum tók eg av. Á sumri 1961 fiskaði eg við einum báti í Kattegat. Báturin hevði bæði damm og turrlast. Reyðsprøkurnar vóru koyrdar livandi í dammin, meðan hummarin varð ísaður. Tað fekst munandi meira fyri tann livandi fiskin, men tað kundi vera torført at halda fiskin á lívi. Og eydnaðist tað ikki, var hann ikki nógv verdur. "Færø" Eg keypti ein 50-tonsara, sum fekk navnið "Færø".Á vegnum heim til Hundested fingu vit illveður. Vit veiddu laks við "Færø" í Eystursjónum teir fylgjandi vetrarnar. Á sumri veiddu vit nebbasildí Norðsjónum, og vit plagdu at landa í Esbjerg. Á vári 1965 fingu vit boð frá fiskamjølsvirkinum um, at framyvir sluppu uttanbíggja skip ikki at landa har. Hetta gjørdi, at vit noyddust at flyta til Esbjerg.Víst veiddu vit framvegis í Eystursjónum um veturin, men tá vit fiskaðu í Norðsjónum, sigldu vit út fra sama plássi, har vit búðu. Hetta hevði eg ikki roynt, síðan eg búði í Føroyum, og var hetta sjálvsagt ein stórur fyrimunur. Í 1968 royndu vit eftir laksi við Lofoten í Noregi. Vit settu tá nakrar línur undir Føroyum. Men veðrið gjørdist ov gott og tá bítur laksur ikki. Hetta árið seldu vit eisini "Færø", og keyptu eitt skip sum var 100 tons við 600 hk maskinu. Hann varð kallaður "Svalbard", og við honum veiddu vit ídnaðarfisk alt árið. Her gekk ikki so væl í hond. Annað árið fingu vit spælskaða og máttu fáa nýtt spæl, og triðja árið fingu vit stóran maskinskaða, og mistu nebbasildartíðina, og var hetta ein smeitur. Fjórða árið brutu vit krumtappin á høvuðsmotorinum, og tá máttu vit skifta allan motorin og mistu 9 mánaðir. Hetta var eisini eitt bakkast, sum bert kann klárast av teimum, sum eru fíggjarliga væl fyri. Í 1973 seldu vit "Svalbard", og saman við øðrum keyptu vit ein 200 tons nýbygning úr Svøríki, sum annars varð gjørdur liðugur á Skála. Hann fekk navnið "Barbara Trosca". Eg sigldi við honum inntil 1979, til vit keyptu eitt skip, sum tók 220 t. av ídnaðarfiski, og fekk hann navnið "Nordbjerg". Honum veiddu vit ídnaðarfisk við inntil á heysti 1984, tá vit seldu hann vegna myrk útlit fyri veiðumøguleikum. Tá bar als ikki til at veiða uttan vanda fyri at fáa bót fyri bæði eitt ella annað. Eg kann siga um tíðina í Esbjerg, at her tók ta ikki so langa tíð at verða viðurkendur, hvørki á landi ella á sjónum. Fiskimenninir her vóru hjálpsamir og vóru altíð til reiðar at geva upplýsingar av týdningi fyri veiðuna, sum t.d. hvar vrak vóru, har ein skuldu ansa sær væl. Eg havi bert góðar royndir at veiða saman við donskum fiskimonnum, uttan mun til hvar tað var. Fiskiveiðan gongur upp og niður, bæði við veiðu og prísi. Og tað er ikki altíð at fiskaprísirnir fylgja útreiðsluvøkstrinum. Eg minnist 1973, tá prísurin á ídnaðarfiski var 15 oy/kg. Men hetta var eisini prísurin á einum lituri av olju. Nú er oljuprísurin fleiri ferðir tað, sum fæst fyri eitt kg. av ídnaðarfiski. Tað var við rættuligum sorgblídni, at eg segði sjólívinum farvæl, tá eg ikki longur hevði skip at sigla við eftir at hava siglt í so mong ár. Men at ganga fyri einki tímdi eg ikki. Tað eydnaðist mær at fáa arbeiði sum vaktarmaður hjá DFDS, sum hevur ferðamannaskip, ið sigla út frá Esbjerg. Her arbeiddi eg, til eg gjørdist 67 ár. Tað skal sigast, at tað var ikki fyrr enn eg kom at arbeiða hjá DFDS, at eg fekk regluligar feriur. Tey fyrru árini sigldi eg við hvønn einasta túr, og tað var ikki fyrr enn seinni, at eg kundu fáa mær onkran frítúr. Aftaná DFDS arbeiddi eg í nøkur ár sum vaktarmaður hjá Esvagt. Kærleikin til føðilandið hevur altíð fylgt mær, hóast eg havi búð so mong ár í Danmark, og tá eg eri í Føroyum kenni eg meg sum heima. Tá føroysku andaligu sendingarnar byrjaðu frá Monte Carlo í 1962, lurtaði eg ofta eftir teimum, tá eg stóð einsamallur í stýrihúsinum. Tá var tað sera hugaligt at hoyra sendingar á sínum egna móðurmáli. Vit fingu 5 børn, 3 synir og 2 døtur. Síðani eru 11 barnabørn og 2 langabbabørn komin afturat. Tað hevur gingist okkum øllum væl, og vit eru takksom fyri at hava havt eitt gott lív bæði í Føroyum og í Danmark.
17 Nr januar 2006 Síða 17 Kávalótir hjá Degi og Viku Tað er sjáldan, at ein hevur sæð eitt so greitt dømi um kávalótir, sum tann møguleiki Dagur og Vika hevur givið síggjarunum at kunna siga sína hugsan um tær ymsu sendingarnar.harvið skulu vit eitast at fáa møguleika fyri at hava eina rímiliga ávirkan á tað, sum verður sent. Hetta kann bert vera fyri rættiliga at káva útyvir tað, sum vit øll vita. Nevniliga at tey eftir egnu meting professionellu tíðindafólkini eru so sjálvrættvís, at tey sum hava eina aðra hugsan enn tey, um hvat er røtt tíðindi, verða roknaðir sum reinir kettarar. Hetta er ein eginleiki, sum er generelt galdandi fyri journalistar, men tað er so nógv verri í Føroyum enn aðrastaðni. Í Danmark kann tó hóast alt henda, at tíðindi verða afturtikin ella rættað. Men hetta kemur als ikki fyri í Føroyum. Vit hava nevniliga royndir av báðum. Royndin úr Danmark stavar frá TV2 málinum í 2004 um skatta- og inntøkuviðurskifti hjá fiskimonnum. Víst stóð nógv á, men teir bakkaðu so. Gott prógv: Tíðindini um tilfeingisskattin Her skal bert takast eitt dømi fram um Dag og Viku.Seinasta heyst hevði DV eina røð av tíðindum, har boðskapurin var, at landskassin kundi lættliga fáa fleiri hundrað milliónir árliga í eykainntøkum við at leggja gjald á avreiðingar hjá skipunum, fyrst og fremst teimum sum fiska undir Føroyum. Tað var bert at áseta eitt prosent, so fossaðu pengarnir inn í landskassan! Grundarlagið fyri hesi Tað kann í hvussu er staðfestast, at Dagur og Vika eins lítið og nakar fjølmiðil hevur nakran sum helst áhuga fyri sjónarmið hjá øðrum enn sínum egnu. tíðindi var ein samrøða við formannin í búskaparráðnum vísandi til royndir í Íslandi og Noregi. Grundað á hesi tíðindi varð sjálvur løgmaður hálaður í útvarpsstovuni, har hann "sjálvandi" segði seg stuðla einum slíkum inntøkumøguleika í ein trongdan landskassa. Ein beinleiðis avleiðing er annars, at løgmaður hevur lagt seg úti arbeiðið hjá nevndini, sum endurskoðar lógina um vinnuligan fiskiskap fyri at fáa nevndina at taka hetta upp! Okkara kanning vísti eina heilt aðra mynd Vit hildu, at hetta ljóðaði nú nóg so einfalt, og vit fóru tí at kanna málið. Úrslitið av hesum kanningum stóð í FF-blaðnum nr. 351 og nr. 352.Tað er eisini endurgivið í okkara ársfrágreiðing. Her er gjølla og sakliga greitt frá tí, sum kundi sigast um eitt slíkt gjald í umrøddu londum. Um tað verður milt sagt, kundi út frá hesum staðfestast, at tíðindini í DV um gjald av tilfeingisrentu til landskassan vóru sera ófullfíggjað. Eins væl kann sigast, at talan var um eina sera grova villleiðing við manipulatiónum, har endamálið var at snøgga tíðindini til eina frammanundan gjørda yvirskrift, sum altso einki grundarlag var fyri. Tað skal tó sigast, at DV kundi hava verið í góðari trúgv, um journalisturin hevði fingið skeivar upplýsingar, hóast tað er uppgávan hjá tíðindamnni at eftirkanna síni tíðindini, serliga tá tey vóru so "stór" sum her var talan um. DV ongan áhuga fyri røttu upplýsinginum Um hetta var so, vildu vit gera DV tann beina at senda teimum umrøddu FF-bløð, sum í hvussu er skapti meira javnvág í umrødda tíðindaflutning. Um Dagur og Vika veruliga er so móttakiligt fyri røttum tíðindum, sum teir nú látast at vera, so høvdu teir væl tikið málið upp aftur og fingið ta javnvágina í, sum greitt manglaði. Men hetta hevði so púra ongan áhuga hvørki hjá DV ella hjá nøkrum øðrum fjølmiðli sum allir fingu okkara frágreiðing. Tí standa hesi villleiðandi tíðindi framvegis óbroytt. At javnvág er í, er bert FFblaðnum fyri at takka. Men tey, sum ikki lesa blaðið, eru framvegis eins grovt villeidd í hesum máli av einum almennum tíðindastovni, nevniliga Degi og Viku. Eingin skal halda at hetta mál er nakað eindømi. Tíðindaskriv frá Ættleiðingafelagnum Meiri vitan um ættleidd og ættleiðing Fakfólk og foreldur kunnu fáa meiri at vita um ættleidd og ættleiðing. Tað er Ættleiðingafelagið, sum saman við DanAdopt skipar fyri tveimum kunnandi fundum um hesi viðurskifti. Við á fundinum verða umboð frá Danadopt: Lars von der Lieth, lektor og autoriseraður psykologur, Marianne Wung-Sung, heilsufrøðingur og Mette Garnæs, sosialráðgevi. Fyrri fundurin er ætlaður fakfólki, sum í arbeiði sínum á einhvønn hátt hava við ættleidd at gera - á dagstovni, í skúla ella aðra staðni. Hesin fundurin verður fríggjadagin 20. januar kl í Læraraskúlahøllini. Á fundinum fara umboðini fyri Dan- Adopt at greiða frá um vanlig viðurskifti og støður, har ein sum fakfólk eigur at verða opin yvir fyri møtinum við fólk við eini serstakari baggrund, ið kann hava týdning fyri tann einstaka. Seinni fundurin vendir sær til foreldur at ættleiddum og verður á Hotel Hafnia leygardagin 21. januar, kl. 19. Her er tað serliga PAS (Post Adoption Service), sum ætlanin er at viðgera. Meiri fæst at vita um fundirnar á heimasíðuni: Tilmelding er á telduposti: Kostnaðurin fyri fundirnar er 50 kr. Gjaldast kann við dyrnar ella upphæddin kann flytast á bankkonto í Føroya Sparikassa, saman við upplýsing um navn. V it hava útgerðina Flótitrol Botntrol Rækjutrol Snurpunótir Aliútgerð Annað Ein slík yvirskrift er fullkomiliga óhugsandi í einum føroyskum blaði. Eitt prógv fyri hesum er lýst í hesi greinini. Høvuðsskrivstova: Bakkavegur Fuglafjørður Telefon Telefax Tórshavn: Vestara bryggja Tórshavn Telefon Telefax Ørur tíðindaflutningur Sigast má, at tíðindaflutningurin seinastu mánaðirnar hevur verið fullkomiliga ørur.tað fullkomiliga dominerandi evnið hevur verið "samkynd", hóast tað ikki komið nakað sum helst fram um, at hesi eru fyri nøkrum rættarligum vanbýti í samfelagnum. Tað tykist, sum at tað er aktørar á hvør sínum póli, sum hava áhuga fyri at dyrka hetta mál fyri at profilera seg sjálvan og sína egnu sak. At hetta samb. meiningskanningum hevur verið til skaða fyri hugburðin í samfelagnum mótvegis teim samkyndu er ein onnur søk. Samstundis verða verulig mál av týdningi stórt sæð ikki tikin uppá tungu. Ein skuldi trú, at spurningurin hvørt stýrisskipanarlógin er brotin ella ikki, sum pástaðið av løgtingsformanninum, skuldi verið eitt sera stórt mál, sum varð kannað og viðgjørt út í æsir. Men hetta er eftir øllum at døma ikki so spennandi sum tey samkyndu! Tað rættarloysi hjá borgarum, sum vit hava staðfest í almennu umsitingini og sum eisini er lýst í blaðnum í dag, skuldi verið ein størri trupulleiki hjá t.d. javnaðarflokkinum, enn ein, víst óheppin, útsøgn hjá tingmanni, sum neyvan fer at hava praktiskan týdning. Men hesum hevur flokkurin als onga áhuga fyri, hóast ein skuldi vænta av einum javnaðarflokki, at hann stóð fyri lóg og landaskil. Tað er í lagi, at flokkurin hevur áhuga fyri rættindum hjá teimum samkyndu. Men hvat við okkum øðrum?
18 Síða 18 Nr januar 2006 "Okkara maður" í Italia: Tá Toscana gekk á odda við at seta úr gildi deyðarevsing FF-blaðið hevur samband við fólk ymsastaðni í heiminum, sum tað eisini sæst í blaðnum, seinast við frásøgn frá politisku støðuni í Ísrael. Eitt av heimildarfólkum blaðsins er italiumaðurin Gianfranco Contri, sum í 2004 gjørdi tað bragd at leggja fram eina italienska-føroyska orðabók, sum hann hevði skrivað. Júst Gianfranco er eitt gott dømi um, hvussu stóran týdning tað hevur, at vit taka væl ímóti útlendingum. Hann kom til Føroya í 1982 og ætlaði bert at steðga nakrar dagar. Hann fór inn í ein bókahandil og spurdi eftir eini italskari-føroyskari orðabók, men hon var ikki til. Onkur segði tí við hann, at hann kundi jú bara gera eina sjálvur! Tað gjørdi hann eisini, og hann kom tískil at steðga á í Føroyum, til orðabókin var liðug gott 20 ár seinni. Hetta er ein framúr søga um, hvussu okkara lítla land kann verða sett á heimskortið, og hetta eigur Gianfranco stóran heiður fyri. Her leggur Gianfranco sína orðabók fram á Fróðskaparsetrinum í august Saman við honum eru mamman og bróðursonur. Seinni fekk hann M.A. Jacobsens virðisløn fyri avrikið. Ein slíkur maður átti í hvussu er fingið ta sømd, at hann fekk frið at vera verandi í Føroyum, um hann hevði hug til tess, so hann kundi fingið møguleikan at givið Føroyum enn meira okkum til gagns. Men soleiðis virkar skipanin ikki! Tá hann var liðugur við orðabókina, hevði hann ikki longur loyvi at vera í Føroyum, og mátti flyta aftur til Italia. Hann hevur framvegis samband við Føroyar, og hann fær vitjan av føroyingum, sum hann kennir, og sum koma á hesar leiðir, og teir eru eisini vælkomnir. Eisini heldur hann FF-blaðið, sum honum dámar sera væl at lesa, og sum er ein kærkomin heilsan úr Føroyum aðru hvørja viku. Gianfranco hevur sent okkum hesa áhugaverdu frásøgnina um, tá hesin parturin av Italia, sum kanska fyrsta land í heiminum, avtók deyðarevsing og píning av fangum fyri 220 árum síðan. Gianfranco greiðir frá: Eg skal greiða frá eini hending, sum eg vóni kundi verða áhugaverd fyri tykkum at hoyra um. Eg búgvi í einari lítlari bygd í Appenninafjøllunum. Hetta er mitt millum Podalin og landspartin, sum kallast "Emilia e Romagna" norðanfyri, har ið Bologna er høvuðsstaðurin, og landspartin "Toscana" sunnanfyri, har ið Firenze er høvuðsstaðurin. Hetta er nakað norðanfyri Rom. Undan 1861, tá ymisk ríki vórðu sameind í eitt felags ríki Italia, var markið millum tvey av ríkjunum nærindis okkara bygd. Annað var "Ducato di Modena" sum heimbygdin hjá mær var ein partur av,og hitt var "Granducato di Toscana". Nakrar kilometrar hiðani er ein bygd,ið enn ber navnið "Dogana", sum á italskum merkir "Toll(mark)". Hetta gevur okkum fjallabúgvum í Appennino Tosco-Emiliano møguleika lættliga at hava samband við fólkið báðu megin hesi fjøll, og hetta samband er mentanarligt, búskaparligt og... matligt, t.v.s. tá talan er um matgerð. Eg vil fegin greiða frá nøkrum, ið hendi síðst í november mánaði sunnanfyri okkum uppi í fjøllunum í italska landspartinum "Toscana". Her var minningarhald hildið sum á hvørjum ári fyri at hátíðarhalda, at tann 30. november 1786 var deyðarevsing og torturur sett úr gildi í Granducato di Toscana. Hetta hendi umleið trý ár undan fronsku kollveltingini, og var hetta kanska fyrsta ríki í heiminum at taka slíkt stig. Tað var Granduca Pietro Leopoldo I, ið ráddi í Toscana frá 1765 til 1790, ið tók hesa avgerð, og gálgar og torturamboð vórðu brend á báli. At taka deyðarevsingin av í Toscana ríkinum var eitt úrslit av "upplýsingartíðini" í italsku 18. øld. Í 1764 hevði Cesare Beccaria, ein løgfrøðingur úr Milano, skrivað bókina Dei delitti e delle pene (Um brotsgerðir og revsingar), har ið rithøvundurin tekur til orðanna ímóti deyðarevsingin. Tað var Cesare Beccaria, , sum við bók síni Um brotsgerðir og revsingar, sum gav íblásturin til avtøku av deyðarevsing og píning av fangum. Hann sigur, at við hesari revsing fremur ríkið sjálvt dráp fyri at revsa eitt dráp, og hetta kundi ikki vera rætt. Tað løgna var, at meðan hetta hendi í Toscana, helt deyðarevsingin fram í grannaríkinum "Stato della Chiesa", "Kirkjuríki" ella pávaríkið. Deyðarevsingin helt fram her so leingi, sum hetta ríkið var til. T.v.s. framtil 1870, tá ið pávin tapti kríggið móti Kongurin Pietro Leopoldo, sum framdi hesa eftir tátíðini kollveltandi nýhugsan, er inntil víðari 326 ár frammanfyri George W. Bush. konginum av Piemonte, ið gjørdi Róm til høvuðsstaðin í tí tá nýliga sameinda italska ríkinum. Seinni fekk pávin so Vatikanið aftur sum eitt serstakt land. Tá tit koma úr Føroyum til Firenze í Italia, kann minni um hesa hending síggjast. Beint við Galleria degli Uffizi, heimskenda myndlistasavnið, har tað finnast listaverk av Michelangelo, Leonardo, Botticelli og nógvum øðrum listamonnum liggur Dogana av Palazzo Vecchio, ráðhúsið í Firenze, sum er ein onnur týdningarmikil ímynd av okkara italsku mentan. Her er sett ein marmorpláta við hesum teksti: "Per memoria della Toscana felicità quando Pietro Leopoldo con legge de' 30 novembre 1786 la pena di morte, la tortura [...] cancellò per primo in Europa dalla vecchia legislazione" Hetta merkir: "Til minnis um ta gleðiligu hending í Toscana, tá ið Pietro Leopoldo við lóg frá 30. november 1786, sum tann fyrsti í Europa, tók deyðarevsingina, torturin [...] úr gomlu lóggávuni". Vit takka Gianfranco fyri hesa frásøgn, sum lýsir, at tað eru í dag framkomin lond, sum eru meira enn 200 ár aftanfyri Toscana á hesum økinum. Vit vóna at frætta aftur frá Gianfranco á einum øðrum sinni.
19 Nr januar 2006 Síða 19 Sunnudagsskúlabørn í Gøtu umleið 1925 Tað finnast nógvar forvitnisligar gamlar persónsmyndir í nógvum heimum kring í landinum. Tí ræður um at fáa sett navn á fólkini á hesum myndum, so hesi kunnu staðfestast meðan tíð er. Ein slík mynd er henda myndin av sunnudagsskúlabørnum í tí tá nýggja missiónshúsinum Bethania í Gøtu, og er myndin frá tíðini, tá missiónshúsið var nýbygt. Tað er nú eydnast 90 ára gomlu Onnu í Jákupsstovu saman við øðrum gøtufólki at fáa sett navn á tey flestu av børnunum. Tað kann vera, at okkurt mistak er gjørt.tí slepst ikki undan, men sum heild er hetta rætt. Hevur onkur viðmerkingar vilja vit fegin frætta. Tað eru bert gentur á hesi myndini. Tað sigst eisini at vera ein mynd av dreingjunum. Hana fáa vit kanska seinni. Fulltrúi hjá Løgtingsins umboðsmanni Í sambandi við barsilsfarloyvi er eitt tíðaravmarkað starv sum avloysari fyri fulltrúa hjá Løgtingsins umboðsmanni leyst at søkja. Starvið verður sett skjótast gjørligt fyri tíðarskeiðið fram til 31. des Embætið Umboðsmaðurin, ið virkar sambært løgtingslóg nr. 60 frá 10. mai 2000, fór undir virksemi sítt 1. mai Uppgávan hjá umboðsmanninum er at hava eftirlit við almennu fyrisitingini undir heimastýrinum, herundir at viðgera klagur frá borgarunum um avgerðir v.m. Á skrivstovuni starvast dagliga umframt umboðsmannin, tveir løgfrøðiligir ráðgevar og ein skrivstovufulltrúi. Uppgávurnar Arbeiðsuppgávurnar verða í høvuðsheitum: fyrireiking og viðgerð av innkomnum klagum uppgávur í sambandi við eftirlitskanningar av málsviðgerðini á útvaldum økjum, og kunningarvirksemi um fyrisitingarlig evni og um virksemið hjá umboðsmanninum. Talan er um eitt rættiliga avbjóðandi starv í tøttum samstarvi við umboðsmannin. Setanartreytir Tann, sum settur verður, skal hava prógv sum løgfrøðingur. Stórur dentur verður harumframt lagdur á royndir eftir lokna útbúgving, og er tað ein fyrimunur, um viðkomandi hevur starvsroyndir innan almennu fyrisitingina. Lønin er sambært sáttmála millum Fíggjarmálaráðið og Búskapar- og Løgfrøðingafelag Føroya. Møguleiki er fyri setan sum ráðgevi, um førleikin og royndirnar eru til tess. Tann, sum settur verður, má tola møguligar broytingar í arbeiðsuppgávunum. Umsóknir Umsóknir við avriti av prógvum v.m. skulu verða umboðsmanninum í hendi í seinasta lagi mánadagin 6. februar, kl. 12. Adressan er: Løgtingsins umboðsmaður Traðagøta 43 Postsmoga Argir Allar umsóknir verða viðgjørdar í trúnaði. Nærri fæst at vita um starvið við at venda sær til Sólju í Ólavsstovu, umboðsmann ella Johnhard Klettheyggj, ráðgeva á tlf Ebba Gregersen, hjá Andreas Petur í Guttastovu, Syðrugøta. 2. Kathrina Joensen, í Frammstovu, Norðragøta. 3. Petra Gregersen, í Guttastovu, Syðrugøta. 4. Fía Gregersen, í Guttastovu, Syðrugøta. 5. Olea Zachariassen, í Jákupsstovu, Norðragøta. 6. Kathrina Sofía Poulsen, hjá Jákup Andr á Mýruni, Syðrugøta. 7. Olivia Hansen, hjá Nellu, Leirvík. 8. Maria Hansen, á Fløttinum, Syðrugøta. 9. Hansina Mikkelsen, í Súnastovu, Norðragøta. 10. Elly Jacobsen, á Teigum, Syðrugøta. 11. Lisa Malena Víká, á Mýruni, Syðrugøta. 12. Karin Gregersen?, hjá Andreas P. í Guttastovu, Syðrugøta. 13. Elken Jacobsen, hjá Benadikt, Syðrugøta. 14. Signa Mikkelsen, hjá Jóannes hjá Mikkjali, Syðrugøta. 15. Torgerð Thomsen, hjá Godtfred, Syðrugøta. 16.? 17. Alma Hansen, á Fløttinum, Syðrugøta. 18. Frida Thomsen, hjá Bergittu og Sámal J við Gil, Norðragøta. 19. Helga Gregersen, hjá Andr. P., Syðrugøta. 20. Hildigarð Hansen, á Fløttinum, Syðrugøta. 21. Sunneva Gøthe, á Fløtti, Norðragøta. 22. Hannimia Jacobsen, á Skansa, Syðrugøta. 23. Lydia Hansen?, hjá Hansi, Gøtugjógv. 24.? 25. Michala Mikkelsen, hjá Hansinu hjá Mikkjali, Syðrugøta. 26. Marsanna Hansen, hjá Jóhannes Jakku, Gøtugjógv. 27. Bina Bønes, hjá Sofus hjá Maljari, Gøtugjógv. 28. Simona Hansen, á Rætt, Syðrugøta. 29. Gunnhildur úr Konoy, hjá Símun P., Gøtugjógv. 30. Marsanna Lervig, á Kletti, Norðragøta. 31. Thomasia Zachariassen, í Jákupsstovu, Norðragøta. 32. Julina Hansen?, hjá Hans, hon doyði ung, Gøtugjógv. 33. Johanna Mikkelsen, hjá Mikkjali, Syðrugøta. 34. Semary Hansen, í Pállstovu, Norðragøta. FF-blaðið Simona Mikkelsen, hjá Poul Amaliel, Syðrugøta. 36. Oluffa Poulsen, hjá Jákup A á Mýruni, Syðrugøta. 37. Frida Poulsen, hjá Jákup Andr. á Mýruni, Syðrugøta. 38. Nancy Hansen, á Fløttinum, Syðrugøta. 39. Anna Zachariassen, í Jákupsstovu, Norðragøta. 40. Hanna Gregersen, fyri oman Oyruna, Syðrugøta. 41.? 42. Borghild Husgaard, hjá Líggjasi, Syðrugøta. 43. Dora Gregersen, í Guttastovu, Syðrugøta. 44. Karin Mikkelsen, hjá Jóannesi, Syðrugøta. 45. Frida Thomsen, har Niðri, Syðrugøta. Systrar eru nr: 1, 12, 19 3, 4, 43 5, 31, 39 6, 36, 37 8, 17, 20, 38 14, 44 23, 32.
20 Síða 20 Nr januar 2006 Meðan stjórnmálanevndin skríður: Tilætlað rættarloysi í politiskt/umsitingarligu skipanini! Sum rættiligir sjeysovarar vaknar stjórnmálanevndin nú enn einaferð upp úr svøvni og boðar frá,at hon er vakin, og skal enntá hava fundir fyri at kunna "fólkið" um tess arbeiði, so tað skal kunna taka avrikið hjá nevndini at sær, tá tað einaferð kemur. Sæð frá okkara sjónarhorni kann tað sigast at vera rættiliga mótstríðandi, at "fólkið" skal fáa ta fatan, at tað verður arbeitt við at fáa skipaði stjórnar- og rættarviðurskifti í landinum, samstundis sum politiski parturin í hesum arbeiði beinleiðis arbeiðir ímóti hesum endamáli. Vit hava víst á ótrúliga mong dømi um, at tann vanligi borgarin í Føroyum er fullkomiliga rættarleysur. Ein fortreyt fyri einum rættarsamfelag er fyri tað fyrsta rættartilvitan, á donskum retsbevidsthed, og hetta merkir, at tað ein skipað mannagongd í málsviðgerðum, og ikki minst í teimum, sum hava við borgaran at gera. Ein slík mannagongd skal so enda við eini niðurstøðu, sum er grundað á lóg og rætt. Hetta er eitt øki, sum ikki er so mikið sum tikið uppá tungu í tí grundlógararbeiði, sum er farið fram. Vit hava bæði í hesum blaði og undanfarnum bløðum tikið eitt einstakt mál burturúr sum lýsing av teimum royndum, sum vit hava av almennu umsitingini. Talan er um eitt skattamál um skatting av vistarhaldi hjá sjófólki. Hetta mál er útgreinað í blaði nr. 355, og kann tað finnast á okkara heimasíðu. Í blaðnum í dag er greitt frá kærumálinum, sum til fulnar váttar ta lýsing, sum vit annars hava havt av málinum. Samanbering millum rættarfatan í Danmark og Føroyum Í hesi grein skal verða víst á munin millum ta rættar- Løgmansskrivstovan skipar fyri ráðstevna við endamálinum at bøta um fyrisitingina. Men tað eru bert tey sum eru ímynd av galdandi skipan, sum eru við á hesi ráðstevnu. Her er ikki skuggi av umboðan frá teimum borgarum sum veruliga hava royndir av umsitingini, og sum høvdu kunnað fortalt um, hvussu "brúkarin" upplivir almennu umsitingina. Hetta virkar ikki nakað serliga framatrættað. Tað fer at tátta í einum ári síðan hesa ráðstevnu um at bøta um umsitingina. Vit kunnu bert staðfesta, at her er ikki hendur tann minsti bati, heldur er tað hinvegin. trygd, sum ein danskur borgari hevur í mun til tann føroyska. Her kunnu vit vísa til danskan litteratur um hetta evni. Í Danmark eru niðurskrivaðar greiðar mannagongdir, sum borgarin hevur at halda seg til.í Føroyum eru ongar mannagongdir ásettar, og tí ger umsitingin júst sum tað passar henni. Fyrst skal takast eitt brot úr grundgevinginum í "Jógvan S" dóminum. Her varð m.a. sagt: Hertil kommer, at sagsøgte (Fiskimálaráðið) annullerede en afgørelse, der var til gunst for sagsøger, uden at inddrage modstående hensyn i overvejelserne, selv om det i en sådan situation påhviler en offentlig forvaltningsmyndighed at overveje, om der findes særlige omstændigheder, der kan tale mod en annullation (t.v.s. afturtøka av fiskiloyvi). Her verður við øðrum orðum sagt, at tá eitt slíkt mál um rættindini hjá borgarum skal viðgerast í almennu umsitingini, so skal serligt atlit takast til viðurskifti, sum eru til fyrimuns fyri borgaran í viðgerðini. Hetta var ikki gjørt í hesum máli, og tað er heldur ikki gjørt í umrødda skattamáli ella annars í øðrum viðurskiftum, sum vit hava havt við almennar myndugleikar. Fagligt etiske principper Í 1993 gav danska felagið hjá løgfrøðingum og búskaparfrøðingum DJØF út ein rit, sum kallaðist "Fagligt etiske principper i offentlig administration", og er hetta rit eitt úrslit av arbeiðinum hjá einum arbeiðsbólki. Her eru mong áhugaverd sjónarmið, sum vildu verið viðkomandi hjá okkum, um vit eins og danir høvdu havt eina fasta mannagongd fyri málsviðgerðir. Vit taka nøkur brot burtur úr danska tekstinum og tilskila hvørjar okkara royndir eru....arbejdsgruppen anbefaler specielt, at myndighederne viser stor åbenhed med hensyn til revurderinger af sager med henblik på rettelse af fejl med henblik på tilvejebringelse af alternative løsninger, der er mere acceptable for den private part. At rætta mistøk er púra óhugsandi fyri ein føroyska umsiting. Í umrødda málið er einasta endamál at halda fast um tey greiðu mistøk, sum er gjørt í umrødda máli. at myndighederne i forbindelse hermed (málsviðgerð) søger dialog med borgerne om behovet for ændringer. Dialogur við borgaran er heilt uttan áhuga. Vit vísa aðra staðni til eina ráðstevnu, sum løgmansskrivstovan skipaði fyri 2. mai við tí endamáli at "betra umsitingina". Her var ein hópur av fólki,men tey vóru øll frá "systeminum". Her var eingin sum umboðaði "borgaran". Og nú meira enn eitt hálvt ár aftaná kann staðfestast, at tað er ikki rættur ein fingur fyri at bøta um umsitingina. Borgerne skal af de offentligt ansatte kunne forvente en saglig, kompetent og hensynsfuld behandling, som afspejler loyaliteten over for politikkerne og over for den forfatningsmæssige orden, som både poltikkere og ansatte er underlagt. Det kræver ikke alene loyalitet over for de aktuelle politiske rolleindehavere, men også en respekt for de værdier af retlig og politisk karakter, som vore forfatning byder på, herunder selve respekten for loven. Hesar reglur vísa ein heilt annan hugburð enn tann sum føroyski borgarin upplivir. Forholdet til borgerne Det påhviler altid forvaltningen at føre bevis for sin adkomst til at gribe ind overfor borgerne.det kræver som et minimum, at indgrebet har hjemmel i en af Folketinget vedtaget lov. At forvaltningens ansatte også i øvrigt skal overholde lov og ret og respektere retssikkerhedens idé. Tað er prógvað í hesum máli, at hendan reglan er heldur ikki hildin. Oplysninger som gives til borgerne skal være rigtige og så vidt muligt fyldestgørende. De ansatte bør herved bestræbe sig på at sikre, at der ikke gives vildledende oplysninger eller forties oplysninger af væsentlig betydning for den sag, oplysningerne angår. Det er en selvfølge, at offentlige ansatte ikke må give eller medvirke til, at der gives positivt urigtige oplysninger. De har pligt til at undersøge oplysningernes holdbarhed, og der må i væsentlige spørgsmål stilles ganske strenge krav hertil. Tað er próvfast, at tað einasta, sum umsitingin hevur gjørt í málinum, er at grugga fakts í málinum fyri at kunna ávirka úrslitið tann vegin.... at forvaltningen udtrykkeligt kommenterer de relevante synspunkter, som parten har fremført... Hóast rúgvismikið brævaskifti í málinum eru ikki viðmerkingar gjørdar til eina ta einastu av okkara væl undirbygdu grundgevingum. Visión 2015 og veruleikin 2006 Ein samandráttur av hesi grein er stutt sagt, at í teirri fyri borgaran týdningarmiklu skattaumsiting, er støðan tann,at her finst eingin skipað mannagongd, tá tað snýr seg um málsviðgerðir. Men verður hugt eftir tí, sum er galdandi í Danmark, so eru tær reglur, sum eru galdandi har, ímyndin av góðum umsitingarsiði.vit hava kunnað staðfest, at hesar reglur verða allar brotnar í okkara egnu fyrisiting. Og úrslitið er eisini eitt rættarloysi, har borgarin hevur sera lítlan møguleika fyri at fáa sín rætt. Tað kann staðfestast, at viðurskifti sum hesi, hava ongan áhuga hjá teimum sum so ella so hava ábyrgdina. Løgmaður tosar um 2015, men hann hevur ongan áhuga fyri tí sum hendir í 2006, hóast hann burdi vita, at tað nyttar lítið at tosa um 2015, um hann ikki syrgir fyri at hava eitt trygt grundarlag fyri síni "visión". Henda grein skal ikki skiljast sum atfinning á nakran í umsitingini. Hon er soleiðis sum tann leiðsla, hon hevur. Tann sum hevur beinleiðis ábyrgdina av umrødda máli er í fyrsta lagi Bárður Nielsen, sum er beinleiðis kunnaður um hesi viðurskifti. Annars er tað løgmaður sum hevur evstu ábyrgd av umsitingini. Tíðindi frá Fiskamarknaðinum: Telefonsølan kl. 13:30 verður avtikin Sum greitt frá í seinasta blað skipaði Fiskamarknaðurin í fyrru helvt av 2005 fyri kunningarfundum kring landið. Á fundunum varð greitt frá bygnaðarbroytingunum í Fiskamarknaðinum, og síðani varð greitt frá teimum ætlanum fyritøkan hevði, og lagt varð upp til at fáa íblástur frá fundarluttakarunum. Ein afturvendandi viðmerking á hesum fundum var, at tað vóru ov nógvar dagligar uppboðssølur, og at ein stórur partur av degnum hjá fiskakeyparum fór við at sita upptikin á uppboðssøluni.tað er soleiðis, at vit hava tríggjar møguligar sølur hvønn dag. Eina telefonsølu kl. 10:00, gólvsølu kl. 11:00 og aftur eina telefonsølu kl. 13:30. Í eini roynd at gerast meira effektiv, er avgjørt, at fyrsta stigið er at avtaka telefonsøluna seinnapartin. Henda søla hevur ikki verðið nógv brúkt, og tí er avgjørt, at telefonsølan kl. 13:30 verður avtikin. Seinasta søla seinnapartin verður fríggjadagin 3. februar 2006, kl. 13:30 treytað av, at nakar fiskur verður boðaður til hesa søluna. Tað verður tó soleiðis, at um okkurt stendur óselt frá fyrrapartinum, verður møguleiki at royna aftur seinnapartin kl. 13:30, møguliga við lægri minstaprísi. Hetta er galdandi, bæði fyri leysan fisk og høvuðsfiskaslag. Upplýsast kann, at vit arbeiða við at leggja telefonsøluna og gólvsøluna saman í eina sølu, og vit høvdu verði fegin um at fingið viðmerkingar frá fiskakeyparum og fiskaseljarum um hesa ætlan.
21 Nr januar 2006 Skattamálið um vistarhald hjá sjófólki: Almenna rættarfatanin aftur váttað Í blaði nr. 355, (finst á okkara heimasíðu), høvdu vit eina ræðusøgu um serføroyska løgfrøði. Hon snýr seg um eitt uppá seg lítið mál. Men tess betur lýsir hon ta rættarfatan, sum er dagsins kostur í almennu og politisku skipanini. Grundarlagið fyri málinum er, at skattalógin í 1963 ásetti, at virðið av vistarhaldi hjá sjófólki ikki skal skattast. Hetta er so greitt, sum tað kann vera. Frammanundan rindaðu fiskimenn skatt av fríum kosti við einum ásettum mánaðargjaldi, sum varð ført á sjálvuppgávuna sum eyka inntøka. Men henda skatting varð avtikin við umrøddu skattalógarbroyting. Seinast í 90-unum var okkurt klókt høvd í skattaumsitingini, ið fann útav, at henda reglan skuldi ikki galda fyri fiskimenn, har provianturin fer av manningarpartinum! Grundarlagið fyri hesi niðurstøðu var tað eyðkenda fyri føroyska løgfrøði at bert tað varð tikið við í metingini, sum undirbygdi hetta sjónarmið, meðan alt, sum vigaði hinvegin, varð burturtagt. Tessvegna eydnaðist, í stríð við alla skipaða mannagongd, at fáa hetta sjónarmið kuppað gjøgnum landsskattanevndina uttan nakra viðgerð. Síðan hevur FF tikið hetta mál upp og hevur víst á, at tað finst einki grundarlag fyri hesi støðutakan, sum enntá hevur skapt mannamun millum fiskimenn. Men her hevur verið tosað fyri fullkomiliga deyvum oyrum. Umsitingin hevur sett føtur í Tá tað ræður um at gera borgarar rættarleyar, draga hesir báðir eina línu. spenni við tí einasta endamáli, at borgarar ikki skulu kunna fáa rætt í hesum spurningi. Sum greitt frá í umrøddu grein, hevur málið verið til viðgerðar í kommunalari skattakærunevnd, har endamálið hevur verið tað sama. Nevniliga at fløkja málið upp í ein ellibita, so nevndin hvørki visti út ella inn og tí ikki hevði annað val, enn at staðfesta upprunaligu avgerðina. Eftir hetta varð málið skotið inn fyri Skatta- og avgjaldskærunevndina, sum er ein kærumyndugleiki, áðrenn málið evt. fer í rættarskipanina. Her er mannagongdin tann, at Toll- og Skattstovan skal geva eitt ummæli, og hon fekk freist til 15. januar 2006 at koma við einum slíkum ummæli, har vit roknaðu við at fáa nakrar løgfrøðiligar grundgevingar. Ummælið kom fyrst í árinum. Stutt sagt kann sigast, at tað er eingin løgfrøði í hesum ummæli. Einasta endamálið við tí tykist at vera at grugga málið við at skapa iva um, hvør siðvenjan hevur verið í málinum, hóast FF hevur kunnað um hetta væl og virðiliga. Úrslitið er eisini meira villleiðing enn vegleiðing fyri at siga tað milt. Men at grugga hetta mál fer ikki at hepnast, tí FF er í teirri støðu, at tað kennir málið, saman við mannagongd og siðvenja seinastu 50 árini ella meira enn tað, til fulnar. Niðurstøðan er, at myndugleikin heldur fast í ein heilt upplagdan órætt, sum ikki kann undirbyggjast á nakran hátt. Vit fara ikki at koma inn á smálutir enn. Men tað skal ikki vera nakar ivi um, at vit fara at nýta hetta mál alment sum eitt av mongum skúladømum um, hvørji rættindini borgarin í Føroyum hevur mótvegis myndugleikunum. Stutt sagt kann sigast, at støðan hjá samkyndum og fráboðan til ST eru tær reinu bagatellir í mun til hvat ein vanligur borgari verður útsettur fyri. Í hesum døminum er tað av landsstýrismonnum sum Karsten Hansen og Bárði Nielsen og fyri so vítt eisini teimum løgmonnum, sum teir hava havt yvir sær. Tískil verður hendan greinin ikki seinasta orðið! Síða 21 Um skyldu at geva upp skattskylduga inntøku fyri 2005 Øll, sum skulu verða sett í skatt, skulu geva upp skattskyldugu inntøku sína, áðrenn freistirnar nevndar niðanfyri eru úti. Vanligir skattgjaldarar Sjálvuppgáva og kapitalvinningssjálvuppgáva fyri 2005 hjá vanligum skattgjaldarum, ið ikki hava roknskaparskyldu, skal vera Toll- og Skattstovu Føroya í hendi í seinasta lagi 15. mars Umleið hálvan februar verða sjálvuppgávur sendar út. Øll, sum fáa sjálvuppgávu, skulu lata hana innaftur. Samstundis fáa teir skattgjaldarar, Toll- og Skattstovan heldur seg hava rættar upplýsingar um í fyribilsskattaskránni, tó eina skattauppgerð, (eitt blátt skjal). Hesi fáa onga sjálvuppgávu. Eru upplýsingarnar á skattauppgerðini ikki rættar, skal sjálvuppgáva latast inn. Sjálvuppgávan fæst á økisskrivstovunum kring landið. Eisini er hon í bóklinginum 'Skattinum 2005', ið er sendur øllum húskjum í januar Framskundað skattauppgerð Tey, ið ikki hava annan frádrátt enn eftirlønargjald og ikki hava B-inntøku, fáa framskundaða skattauppgerð, um tey innan 1. februar 2006 lata sjálvuppgávu inn. Á hesi sjálvuppgávu skal bara gjaldið til eftirløn í 2005 verða upplýst, og skjalprógv skal leggjast við. Verða aðrar upplýsingar skrivaðar á sjálvuppgávuna t.d. B-inntøkur og/ella aðrir frádráttir, verður hon at rokna sum vanlig sjálvuppgáva. Tað merkir, at hesi fáa væntandi ikki skattauppgerð fyrr enn í fyrsta lagi í mars mánaði. Ognaruppgerð Tað er bara neyðugt at lata ognaruppgerð inn, um broytingar eru í ogn og skuld í mun til 31. desember Tó skulu øll tey, sum fáa ognaruppgerð frá Toll- og Skattstovuni, lata hana innaftur. Feløg o.t. Sjálvuppgávur, roknskapir og inntøkur av kapitalvinningi viðvíkjandi árinum 2005 hjá deyðsbúgvum, feløgum, felagsskapum o.ø. við roknskaparskyldu skulu vera Toll- og Skattstovuni í hendi í seinasta lagi 1. juni 2006, um roknskaparskeið teirra endar í ella fellur saman við álmanakkaárinum Umsókn um longda freist Freistin verður bara longd, tá serlig orsøk er, t.d. sjúka. Skrivlig umsókn skal latast Toll- og Skattstovuni. Freistin verður givin eftir avtalu í styttri tíð í senn, men kann ikki verða givin longur enn til 15. august Tá biðið verður um longda freist, skal hetta vera gjørt fyri hvørt felag sær, og harafturat verður kravt, at: - umsóknin er innlatin í seinasta lagi 1. juni sjálvuppgávur og roknskapir fyri eldri ár eru innlatin. Sjálvstøðug vinnurekandi við roknskaparskyldu Sjálvuppgávur, roknskapir, ognaruppgerðir og inntøkur av kapitalvinningi viðvíkjandi árinum 2005 skulu vera Toll- og Skattstovuni í hendi sum tilskilað niðanfyri: Føðingardagur: Seinasti innlatingardagur: 1/1-28/2 1. apríl /3-30/4 1. mai /5-30/6 1. juni /7-31/8 1. juli /9-31/ august 2005 GG! Væntandi verða hesar freistir broyttar. Tí er neyðugt at fylgja við í Kunngerðablaði A og á heimasíðuni hjá Toll- og Skattstovuni, Hava báðir hjúnafelagarnir skyldu at føra roknskap, kunnu báðir lata inn sambært tí freist, sum er galdandi fyri tann hjúnafelagan, sum hevur tann seinna føðingardagin. Umsókn um longda freist Freistin verður bara longd, um serlig orsøk er, t.d. sjúka. Skrivlig umsókn skal latast Toll- og Skattstovuni. Freistin verður givin eftir avtalu í styttri tíð í senn, men kann ikki verða givin longur enn til 15. august Tá biðið verður um longda freist, skal hetta vera gjørt fyri hvønn persón sær, og harafturat verður kravt, at: - umsóknin er latin inn, áðrenn nevndu innlatingarfreistir eru farnar - sjálvuppgávur, roknskapir og ognaruppgerðir fyri eldri ár eru innlatin. Kapitalvinningssjálvuppgáva Ein kapitalvinningssjálvuppgáva verður send saman við sjálvuppgávuni/skattauppgerðini. Sí nærri frágreiðing í bóklinginum 'Skattinum 2005'. Kapitalvinningssjálvuppgávan skal latast inn við somu freistum, sum eru galdandi fyri vanligu sjálvuppgávuna. Persónar skulu ikki lata kapitalvinningssjálvuppgávu inn, um teir bert hava rentuinntøku frá føroyskum peningastovni ella postgiro, har skatturin er goldin. Sjálvuppgávur, ognaruppgerðir og roknskapir eru roknað fyri at vera latin inn rættstundis, tá ið tey eru latin í postin, ella eru Toll- og Skattstovuni í hendi í seinasta lagi teir innlatingardagar, sum nevndir eru omanfyri. Fell-ur seinasti innlatingardagurin á leygardag, sunnudag ella halgidag, verður seinasti innlatingardagur fyrstkomandi gerandisdag. Er fullfíggjað sjálvuppgáva ikki latin inn rættstundis, hevur Toll- og Skattstovan heimild at meta inntøkuna og harafturat at áleggja sekt. Sí eisini heimasíðu okkara: januar 2006 Toll- og Skattaráð Føroya
22 Síða 22 Nr januar 2006 Manningarmynd Hvør kennir hesa manning? Myndin er frá Fornminnissavninum. Haldane heldur at nr. 4 er Julius Clementsen (Julius í Syðradali) og pápi hansara Klæmint er nr. 10. GUÐS ORÐ Torleif Johannesen Tøkkir, tilbiðjan, lovsangir... er ein partur av bønarlívinum, eins væl og neyðarróp, ákallanir, harmaljóð... Bønarsteinurin Náða meg, Harri, tí eg maktist! Grøð meg, Harri, tí bein míni nøtra! Sl. 6,3 Ein bóndi í Noregi arbeiddi ein dagin við at sláa stórar steinar sundur.tað sligna grótið legði hann so niður í veitirnar, so vatnið setti frá tí nýuppdyrkaða bønum. Hann stríddist leingi við hetta tunga arbeiðið og var um at vera liðugur, tá hann hoknaði saman. Hann orkaði ikki meiri, men fekk kortini grulvað seg tvørtur um veitina og inn á bøin.har svímaði hann.hvussu leingi hann lá,veit hann ikki. Hann vaknaði við aftur og fekk hálað seg nakrar metrar til ein stein, sum lá í bønum.tá orkaði hann ikki meir. Kaldur, stívur og ørkymlaður lá hann á steininum og kundi einki. Rávørunøgdir oktober til desember 2005 Vit hava frá livravirkinum á Eiði fingið eitt yvirlit yvir ta rávørunøgd, sum teir hava fingið oktdesember Sum tað sæst er nógv tann størsti parturin komin frá lemmatrolarum. Onkur partrolari hevur nokk so fitt, meðan eingin línubátur hevur avreitt livur. Her skuldi verið møguleikar fyri øking. Her kunnu vit minna um, at samb. sáttmálan kunnu reiðarar og fiskimenn avtala annað býti av tí sum kemur inn fyri livur enn ásetta býtið í sáttmálanum. Skip/livraslag Toskafiskur Hávur Í alt Prís T. Prís H. Virði Brestir kr. 5,00 kr Niels Pauli kr. 5,00 kr Suðringur kr. 5,00 kr. 8,00 kr Rasmus kr. 5,00 kr. 8,00 kr Steintór kr. 5,00 kr Phoenix kr. 5,00 kr Rankin kr. 5,00 kr Sjagaklettur kr. 5,00 kr Vesturskin kr. 5,00 kr Vestmenningur/Fram kr. 5,00 kr Nim kr. 5,00 kr Anita kr. 5,00 kr Jónrit kr. 5,00 kr Vesturland kr. 5,00 kr Vesturfarið kr. 5,00 kr Tindur kr. 5,00 kr Hans Maria kr. 5,00 kr Í alt kr Bólkabýti Djúpvatnstrolarar ,71% Partrolarar ,13% Garnabátar ,77% Trolbátar ,38% Í alt ,00% FF-blaðið Gerst haldari fyri einans 250 krónur um árið Tá var tað, sum ein rødd segði: "Tú kanst jú biðja!" Hann var vanur at biðja til Guds fyri sær og sínum og fyri øðrum, sum Gud minti hann á at biðja fyri. Hann bað ofta meðan hann arbeiddi. Nú lá hann hjálparleysur og bað um mátt til at kunna reisa seg á føtur. Hann bað leingi. Brádliga kendi hann, at lív og hiti kom aftur í kroppin. Hann kom á føtur og gekk heim, sum um einki var áfatt.tað kvøldið takkaðu hann og konan Gudi á ein serstakan hátt fyri bønarsvar. Nakrar dagar seinni fór bóndin við hamara og meitli, og høgdi bókstavirnar "Takk Jesus" í steinin. Hann vildi ikki vera sum teir 10 spidalsku, sum Jesus grøddi, men bara ein takkaði fyri hjálpina. Síðani hendingina hevur hann lagt seg á knæ hvørja viku og fleiri ferðir um vikuna við steinin. Hann byrjar altíð bønina við: "Reinsa meg í tínum blóði,jesus,so eg kann koma til tín".so játtar hann syndirnar og biður fyri øllum, ið liggur honum á hjartað. Staðið er blivið heilagt fyri honum. Steinurin er blivin ein bønarsteinur. Síðstu mongu árini hevur hann ligið á knæ, takkað og biðið við bønarsteinin, síðsta tíman í gamla árininum og inn í nýggja árið óansæð veður. Tá fólk ringja til hansara um forbøn, fer hann til bønarsteinin og tosar við Jesus. Bøn er einfalt at geva seg yvir til Jesus, sigur bóndin, sum heldur, at mong kristin biðja ov lítið. Bøn er stutt og greitt at tosa við Jesus um alt, tær liggur á hjarta. Hann veit, hvat tær tørvar. Forbøn er stutt og greitt at nevna onnur fyri Jesusi. Hann veit, hvat teimum tørvar. Tá signing og bønhoyrsla floyma og falla okkum í lut, so lær okkum ikki at gloyma ta tøkk, ið vit skylda tær, Gud. Ms.251
23 Nr januar 2006 Síða 23 Trupulleikarnir við rognum: Tað ber ikki til at nokta monnum at kryvja við maskinu Seinastu dagarnar hevur verið nógv frammi um øll tey rognini, sum ikki koma til sættis. Fremsta orsøkin fyri hesum verður søgd at vera kryvjimaskinan, sum nú er umborð á flestu trolarum. Við verandi tøkni ber ikki til við henni at fáa nyttu burtur úr innvølunum. Vit skilja sjálvsagt sera væl trupulleikan. Men ein loysn kann so ikki nýtast. Og tað er tann hjá landsstýrismanninum Bjørn Kalsø um at nokta monnum at nýta kryvjimaskinu í rognatíðini. Kryvjimaskinan hevur havt í hvussu er tveir heilt stórar fyrimunur við sær. Annar er, at tað er blivið nógv lættari hjá manningini í mun til, tá kruvt varð við hond, og fiskimenn kanska stóðu í fleiri samdøgur út í eitt og kruvdu. Hesin lætti kann saktans gera munin hjá monnunum millum at varðveita sína heilsu og ikki at gera tað. Og hetta telur meira í okkara verð enn nakað annað. Hin fyrimunurin er góðskan á fiskinum, sum uttan iva er nógv betri, nú fiskurin kemur skjótari í ís. Hetta merkir so eisini eina virðisøking. Men hinvegin má ásannast, at í eini tíð, tá nógv verður tosað um at fáa virði burtur úr innvølunum, so er tað ikki nóg gott, at hon ikki kemur til sættis. Rogn er eitt virðismikið íkast til veiðuvirðið, og tað sama er við øðrum innvølum. Í Noregi verður nógv gjørt fyri at fáa fulla nyttu burtur úr teimum, og roknað verður við, at einaferð í framtíðini, kann innvølur og slógv geva eins nógv av sær og sjálvur fiskurin. Her er tað tøknin, sum má loysa tann trupulleikan.tað er vitað, at Baader arbeiðir við kryvjimaskinum, sum varðveita innvølin.men hesar eru enn bæði plásskrevjandi og dýrar. Men vit vita eisini, at tað er ein verkætlan í Føroyum um at framleiða eina kryvimaskinu í somu stødd og sama príslegu, sum tær verandi, men sum eisini kunnu varðveita innvølirnar. Tað skal vera heilt merkiligt um ikki Bjørn hevur fingið umsókn um stuðul til hesa menning. Men her kundi hann kanska gjørt ein innsats. Hann eigur í hvussu er at sleppa tankanum um at nokta monnum at nýta ta tøkni sum er tøk. Tað fer als ikki at bera til.tað kann ikki sigast meira um tann spurningin. Loysnin hjá landsstýrismanninum Bjørn Kalsø, um at nokta monnum at nýta kryvjimaskinu í rognatíðini, er eingin varðandi loysn.
24 Síða 24 Nr januar 2006 Nebbasild til matna Tobis Stegt tobis i eddike Ein grannskoðari hevði trupulleikar við at sova og fór tískil til læknan. "Lækni! Eg havi trupulleikar við at sova!" "Hava tygum roynt at telja seyðir?" "Ja, men tað er tað, sum er trupulleikin. Eg telji skeivt, og brúki síðani tríggjar tímar um at finna útav hvar tað gekk galið". ***** Ein sálarfrøðingur og ein sakførari vóru í fitness-centrinum, og so sigur sakførarin: "Eg komi her fyri at motiónera, men øll fólkini her spyrja meg altíð um ráð.hvat skal eg gera fyri at koma hesum til lívs?" "Tað er einfalt", svaraði sálarfrøðingurin."næstu ferð skalt tú bara senda teimum eina rokning." Væl nøgdur við ráðini, fór sakførarin heim aftur. Fáar dagar aftaná fekk hann eina rokning sendandi frá sálarfrøðinginum. ***** Hjá læknanum: "Fylgja tygum forskriftunum frá mær, og drekka sitrónsaft ein tíma áðrenn døgurða?" "Eg havi roynt, men eg klári ikki meira enn 20 minuttir". ***** "Lækni,sig mær heilt erliga hvør orsøkin til sjúkuna er!" "Heilt erliga, so er orsøkin tann, at tygum hava drukkið ov illa," svaraði læknin. "Okey! Nóg mikið við erligheit. Gev mær líka nøkur latínsk orð, sum eg kann siga konuni, tá eg komi heim. Tá fiskimenn tosa um nebbasild, verður hugsað um stórar nøgdir, sum verða skjótt fiskaðar og landaðar til fiskamjølsvirki. Í Danmark hevur nebbasildin verið stórur partur av veiðuni í mong ár, men seinastu trý árini hevur verið munandi minni til við tilsvarandi minni lønsemi. Hetta hevur fingið donsku fiskimenninar at arbeiða við ætlanum um, at tann minna nøgdin av nebbasild og øðrum fiskasløgum, sum fara til ídnað, skal fara til beinleiðis matframleiðslu í staðin. Tískil skal prísurin fáast upp, so tað sama ella kanska enntá meira kann fáast burturúr. Tað er Danmarks Fiskeriforening, sum stendur fyri hesum ætlanum, og vit endurgeva stubba úr Jydske Vestkysten, sum talar fyri seg sjálvan. Hetta er í hvussu er gransking, sum er viðkomandi hjá fiskivinnuni, og sum tí eisini hevur týdning fyri okkum. Hevði tað ikki verið eitt uppskot um okkara heimligu myndugleikar tóku upp samstarv við danir,sum eru so væl í gongd, um svartkjaft? Tey sum vilja vita meira um hesa verkætlan kunnu fara inn á heimasíðuna: "Fløttur" hjá Fløtti Í 2003 høvdu vit frásagnir um teir føroyingar, sum fóru til lands at rógva út á Bakkafjørðinum í Íslandi fyrrapartin av seinastu øld. Millum hesar var Líggjas á Fløttinum úr Syðrugøtu, ofta kallaður Fløttur, sum var til lands inntil Seinasta heyst fylti Jakku skómakarin, sonur Fløtt, 90 ár. Aftaná føðingardagin fóru tveir abbasynir Fløtt til Íslands at ferðast.annar var Kári hjá Jakku, og hin var Elias hjá Mariu, dóttir Fløtt. Elias er uppvaksin í Íslandi og býr har. Hann er fyrr umrøddur her í blaðnum, eisini í sambandi við frásagnirnar av Bakkafjørðinum. Í Íslandi kom teir báðir inn á gólvið hjá einum bóndahjúnum eystanfyri Selfoss, sum kendu Elias. Og tá koma tey við hesi myndini av gamla bátinum hjá Fløtti, sum hann nýtti til umrødda útróður. Hon var tikin í Tískil hava vit enn eitt íkast til hesa søgu. Frokost til 4 personer 12 tobis 2 spsk rugmel 2 spsk olie Salt 1½ dl edikke 90 gr sukker ½ rødløg i skiver 10 peberkorn 1 laurbærblad 2 stilke timian 1 blomkål i små buketter Vand og salt 1 dl eddike 60 gr sukker Lidt maizena udrørt i vand 1 spsk dijonsennep Stegte tobis: Tobis renses og saltes let dagen før. Vend tobis i rugmel, og steg dem i olie på en teflonpande. De stegte tobis lægges i et fad. Eddike: Kog alle ingredienser op, og hæld dem over tobisen. Retten kan serveres lun efter ca. 10 minutter. Alternativt kan retten afkøles og serveres kold. Syltet blomkål: Kog blomkål i letsaltet vand, og gem 1 dl af kogevandet. Kog blomkålsvand op med edikke og sukker, og jævn med maizena tilsat sennep. Smag til med salt. Vend blomkålen i lagen, og hæld den i sylteglas, som opbevares i køleskab. Retten serveres med rugbrød. Donsku fiskimannafeløgini góvu í fjør út bókling við uppskriftir uppá ymisk sløg av "skittfiski" til matna. Her síggja vit uppskriftina fyri nebbasild. Leskiligt sær út! Onkur kundi roynt, um henda uppskriftin eisini riggaði fyri svartkjaft.
Sagsøgeren har påstået sagsøgte dømt til at betale 42.400 kr. med procesrente fra den 26. juni 2003, subsidiært procesrente fra den 22. april 2008.
DOM Afsagt af retten på Færøeme den 22. december 2009 IBS-sagnr. 619/2008 Skatteyderi mod TAKS Samandráttur: Málið snýr seg partvís um saksøkjarin, skattagjaldari, skal rinda mvg av skrásetingaravgjaldinumLæs mere
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging Galdandi frá 1. januar 2016 1. Tryggingaravtalan Stk. 1. Tryggingaravtalan fevnir um bólkalívsavtaluna og niðanfyristandandi tryggingartreytir. Stk. 2. Frávik tilLæs mere
Gamlar myndir úr Norðuroyggjum
Nr. 289 Hósdagur 20. mars 2003 10,- Síða 20 Símun Johan Wolles 70 ár Løgtingsmál viðvíkjandi fiskivinnu og -monnum Vit greiða frá teimum framløgdu tingmálunum, sum viðvíkja fiskimonnum. Síða 6-9 FF hevurLæs mere
Søgan um "Vesturhavið Blíða"
Síða 28 Nr. 284 Hósdagur 9. januar 2003 10,- Føroysk kirkjufólk á Filippinunum Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Gamlar Havnarmyndir Carolina Heinesen greiðir m.a. frá, tá gamli Rubek, f. 1816,Læs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
Givið út 30. mai 2017
Givið út 30. mai 2017 Nr. 78 29. mai 2017 Løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) Samsvarandi samtykt LøgtingsinsLæs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.
Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelingerLæs mere
Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi
Síða 4 Ættarliðsskifti í Realinum Nr. 344 Hósdagur 9. juni 2005 12,- Mynd: Kristian M. Petersen Síða 9 Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi Sigurd Joensen sum umboðar FF við Johannu, fekkLæs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland I medfør af 41, stk. 6, 53, stk. 8, og 95 i lov om arbejdsløshedsforsikring m.v., jf. lovbekendtgørelseLæs mere
Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomilig umskipan av fiskimálaráðnum.
Nr. 285 Hósdagur 23. januar 2003 10,- Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Síða 21 Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomiligLæs mere
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin. Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014 Integration og eksklusión versus inklusión Integratión merkir at vera so normalur, sum gjørligt,Læs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
Nr. 323 Hósdagur 5. august 2004 12,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá AndrewLæs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
http://www.vagaportal.fo/pages/posts/oli-jacobsen-skrivar-v...
Page 1 of 9 Mikudagur 26 August 2009 Set til startsíðu Lýsingar Um Vágaportalin Forsíða Vágatíðindi Onnur tíðindi Mentan Bøkur Tónleikur Framsýningar Ólavur í Beiti tann 06/06/2009 kl. 18:34 Tiltøk KrutlLæs mere
Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan
Síða 1 av 5 Til Brunaumsjón landsins, Tinghúsvegi 5, 100 Tórshavn Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan Anleggseigari Navn: Bústaður: Att.: Anlaggsadressa Navn: Bústaður: Kontaktpersónur:Læs mere
Almannastovan. Almannastovan. Skjal 11. Dagur J. nr I. Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður Tórshavn
Skjal 11 Dagur 28-11-99 J. nr. 95.50.I Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður 2 100 Tórshavn Hjálagda tilfar verður við hesum sent til stýrið sum Almannastovunar viðmerkingar til ætlanirnarLæs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
Námsferð 25. mai 5. juni 2017
Námsferð 25. mai 5. juni 2017 7.a og b - Sankta Frans skúli Foreldrakunning 10. mai 2017 ...líka... Tá ið vit eru liðug í kvøld stápla stólarnar saman Hettutroyggjur við prent Myndatøka juni floksmyndLæs mere
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.:
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.: 200900059 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 149/2008: Uppskot til løgtingslóg um at broyta ymsar vinnufelagalógir (fylgibroytingar til grannskoðaralógina)Læs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
Landsstýrismálanevndin hevur viðgjørt málið á fundum 30. oktober 2012, 22. januar, 21. mars og 11. apríl 2013.
Jørgen Niclasen, landsstýrismaður, Fíggjarmálaráðið Aksel V. Johannesen, løgtingsmaður, Maritugøta 79, Hoyvík Eyðgunn Samuelsen, løgtingskvinna, Jørundsgøta 40, Klaksvík Kristina Háfoss, løgtingskvinna,Læs mere
Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS
Tórshavn, tann 15. juli 2010 J.Nr.: 200900065 / 23 Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS Við skrivi, móttikið tann 1. august 2009, hevur A sentLæs mere
Fiskimaðurin Andrias í Tarti. Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a. eru vit í barsil hjá Georg L. Samuelsen í 1911.
Nr. 379 Hósdagur 23. november 2006 15,- Síða 6 Søgan um Coronet Frásøgn frá samkomuni í Klaksvík Fiskimaðurin Andrias í Tarti 100 ár Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a.Læs mere
Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini
Tórshavn 22. august 2007 Innlendismálaráðið Postboks 159 FO-110 Tórshavn Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini Samandráttur Fakfeløgini eru sera ivasom um ætlaðu broytingarnar í útlendingalógini,Læs mere
Smiðjan á Skipanesi Brot úr okkara smiðjusøgu. Okkara maður í Nambia. Er prískappingin í vanda? Børn á Sanatoriinum
Síða 4 Nr. 372 Hósdagur 27. juli 2006 15,- Hvussu minka við gapið millum fiskimenn og fiskifrøði? Frásøgn frá fundi við Menakhem Ben Yami Eru vit við at fara aftur í 80-ini? Síða 26 Er prískappingin íLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2011 64. árið Kirkjuligt Missiónsblað BØNARLÍV Í Jóh. 2,1-11 læra vit nógv av Mariu um bøn. Maria fer beina leið til Jesus við síni bøn. Hon sigur Jesusi frá, hvat vertsfamiljuni tørvar. BønLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
Málsgongd Við skrivi, dagfest 12. desember 2008, sendi Mentamálaráðið soljóðandi uppsøgn til klagaran:
Tórshavn, tann 23. apríl 2013 J.Nr.:28/ 201200015 / 13 (at tilskila í svari) Tykkara J.nr. Álit viðvíkjandi klagu um skikkaða eftirløn hjá tænastumanni Við skrivi, dagfest 6. februar 2012, hevur A sentLæs mere
Nýggj skip. 70 ár síðan Nólsoy gekk burtur Søgan um ringin sum kom aftur. Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár
Síða 21 Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Tann sum ikki hevur verið í Fugloy hevur ikki verið í Føroyum! Á ferð í Fugloy Síða 11 70 ár síðan Nólsoy gekk burturLæs mere
Føðingardagurin hjá Haldor
Nr. 355 Hósdagur 24. november 2005 12,- Føðingardagurin hjá Haldor Síða 12 Fyritíðarpensjónin afturútsigld Síða 3 Ein "ræðusøgu" um serføroyska løgfrøði Síða 4 Sofus Poulsen 4.partur: Nógvar uppgávur íLæs mere
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi AbrahamsenLæs mere
Heilsan hjá langfarafiskimonnum
Nr. 307 Hósdagur 11. desember 2003 10,- Síða 3 Søgan um John Dam John Dam var ein megnarmaður. Vit ummæla bókina og hava frásøgn frá móttøkuni, tá bókin varð handað. Bátasøgan á Eiði Vit hava fyrsta avLæs mere
Svenskur elitusvimjivenjari
Síða 26 Nr. 275 Hósdagur 15. august 2002 10,- Svenskur elitusvimjivenjari til Føroya Svenski Mats fann kærleikan í Føroyum So nú liggur fyri hjá okkara svimjarum Fiskiskapur: Meira av tungu og størri upsiLæs mere
Enok maðurin, sum gekk við Gudi
Enok maðurin, sum gekk við Gudi Les ið: 1. Mós. 5,21-23; Hebr. 11,5-6 og Judas v. 1-1 UMSKIFTIÐ. Bíbliulesarar kenna helst Enok sum mannin, sum gekk saman við Gudi. Eitt umskifti kom í lívi Enoks, tá iðLæs mere
11. december (Indsendelsesbekendtgørelsen) Kapitel 1 Anvendelsesområde
Nr. 1385 11. december 2007 Bekendtgørelse for Færøerne om indsendelse og offentliggørelse af årsrapporter m.v. hos den færøske registreringsmyndighed, sum broytt við kunngerð nr. 32 frá 22. apríl 2014Læs mere
Nr. 321 Hósdagur 8. juli ,- Síða 17 Baksíðan Síða 9 Síða 3 Síða 14
Nr. 321 Hósdagur 8. juli 2004 12,- Karl verið í sama reiðarí í 25 ár Góð reiðarí fáa fiskimenn at støðast. Karl hevur verið í sama reiðarí í 25 ár. Síða 17 Lorraine við skriviborðið hjá Anettu, har honLæs mere
"Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Sigmund verður 75. Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp. Úr Syðrugøtu til Aberdeen
Nr. 352 Hósdagur 6. oktober 2005 12,- "Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Síða 3 Sigmund verður 75 Fupp og fakta um tilfeingisgjald og -rentu Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp Síða 6Læs mere
FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn
Nr. 350 Hósdagur 8. september 2005 12,- FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn Síða 11 Petrea: Droymdi lagnuna hjá manningini á Nólsoynni VístLæs mere
Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg. U p p s k o t. til. ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg
Sambandsflokkurin Løgtingið Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg U p p s k o t til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg Mælt verður ríkismyndugleikunum tilLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað VIT MUGU HAVA HEILAGA ANDAN. Uttan halgan skal eingin síggja Harran! (Heb.12,14) Tað er ein sannleiki, sum nógv kenna, men sum fá veruliga hugsa um. HvussuLæs mere
Bakstøði Ynski var: - At lýsa teir møguleikar og tær treytir eldri fólk í Føroyum hava fyri einum góðum lívi í eldri árum - At lýsa hvørji átøk kunnu
URININKONTINENS HJÁ KVINNUM MILLUM 60 OG 65 ÁR Í FØROYUM Títtleiki og ávirkan á gerandislivið Ása Róin, Sjúkrarøktarfrøðingur og Master í professiónsmenning Hildur við Høgadalsá, SjúkrarøktarfrøðingurLæs mere
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim John Drane prestur segði frá lívssøgu síni í God Channel. Hann kom ikki úr einum kristnum heimi. John var nógv hjá abba sínum, sum heldur ikki var trúgvandi.Læs mere
Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit. Uppskot. til. samtyktar
Løgtingið UTTANRÍKISDEILDIN 31. oktober 2005 Mál: 620-001/05 Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit Uppskot til samtyktar Løgtingið góðkennir, at landsstýriðLæs mere
Vinnan í Gøtu 20 ár. Landsfundurin 2006
Síða 23 Nr. 382 Hósdagur 11. januar 2007 15,- Av "Atlantic Navigator" út á Stóru Dímun Síða 4 Landsfundurin 2006 Vit hava nógv tilfar frá landsfundinum. Hvalaveiðan í Suðuríshavinum Hesa ferð hava vitLæs mere
samstarva At veita eina um skjóta hettar og tilboðið: goða viðgerð til kvinnur við burðartunglyndi.
November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum Viðgerðartilboð til kvinnur við burðartunglyndi - Psykiatriski depilin Viðgerðartilboð Hettar brævið er tilLæs mere
Uppskot til. ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar av broytingum í hjúnabandslógini og rættarvirknaðarlógini
Sonja J. Jógvansdóttir Bjørt Samuelsen Hanna Jensen Kristianna Winther Poulsen løgtingskvinnur Løgtingið Løgtingsmál nr. 19/2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar avLæs mere
Ben Yami: Skerjið ikki línuveiðuna! Seinastu kundarnir í 100 ára søguni hjá Frants Restorff. Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu
Nr. 371 Hósdagur 13. juli 2006 15,- Vit hava hitt stjóran Gunnar Tómasson Síða 3 Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu Frágreiðing frá vitjanini hjá Ben Yami. Hann sigur nógvar óvissur vera við fiskifrøði.Læs mere
Fólkaheilsukanning Hvussu hevur tú tað 2015
Fólkaheilsukanning 2015 - Hvussu hevur tú tað 2015 Fólkaheilsuráðið juni 2016 Sálarheilsa Sálarheilsa Perceived Stress Scale Í hesi kanningini verður PSS (Perceived Stress Scale) nýtt fyri at meta um sálarheilsunaLæs mere
Hvat hendi við russarunum?
Nr. 280 Hósdagur 7. november 2002 10,- Kennir nakar klippfiskamerkið? Vit hava frásøgn um "klippfiskamerkið" frá 1931, men vilja fegin frætta meira. Síða 18 Síða 4 Síða 14 Samrøða við gamla landsdjóralæknanLæs mere
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1 Snorri Fjallsbak 2 Tað er stórur munur á einari kanin og einari kanón. Tí er tað sera umráðandi, at vit gera okkum ómak, tá ið vit skriva orðini, og at vit stavaLæs mere
Kreppa í norska fiskiídnaðinum. Gretha á Malta verður 70 ár. Føroyskar skipasmiðjur eru kappingarførar. Íslendskt reiðarí:
Síða 9 Nr. 278 Hósdagur 10. oktober 2002 10,- Gretha á Malta verður 70 ár Síða 16 Sat í fongsli fyri fakfelagsvirksemi Vit hava hitt samstarvsfelaga hjá Lech Walesa, sum á egnum kroppi hevur følt, hvatLæs mere
DOM. Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagt påstand om:
DOM Afsagt den 14. juni 2011 i sag nr. BS 1270/2010: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J og K mod TAKS Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagtLæs mere
Løgtingið Tórshavn, tann 9.juni 2015 J.nr.: 12/ Løgtingsmál nr. / 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar søloven
Løgtingið Tórshavn, tann 9.juni 2015 J.nr.: 12/00004 Løgtingsmál nr. / 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar søloven Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyriLæs mere
Trupulleikar og møguleikar við upsanum. Upsaátakið vísti, at møguleikar eru fyri upsanum, men teir koma neyvan av sær sjálvum.
Nr. 334 Hósdagur 20. januar 2005 12,- Síða 18 FF bjargaði føroyskum sjálvsavgerðarrætti Vitjanin hjá donsku fíggjarnevndini váttaði, at tað var FF, sum í summar bjargaði Føroyum undan danska uppíleggingLæs mere
Føddur undir Hitler, vaksin upp undir Stalin
Nr. 291 Mikudagur 16. apríl 2003 10,- "Smyril/Dúgvan" í Afrika Ungur føroyskur sjómaður hevur hitt "Smyril/Dúgvuna" í Afrika. Síða 25 Ballónin hjá Fíggjarmálaráðnum brostin Grundarlagið fyri "kapringini"Læs mere
Hugburður til føroysk yrkisorð
JÓGVAN Í LON JACOBSEN Hugburður til føroysk yrkisorð Endamálið við hesi grein er at siga eitt sindur um hugburð føroyinga til føroysk yrkisorð og um yrkisorðafrøði yvirhøvur. Grundarlagið undir greininiLæs mere
Felagslívstrygging. fyri limir í Føroya Fiskimannafelag. Havnar Arbeiðsmannafelag Føroya Arbeiðarafelag. Felagslívstrygging
Felagslívstrygging fyri limir í Føroya Fiskimannafelag 2016 Havnar Arbeiðsmannafelag Føroya Arbeiðarafelag Felagslívstrygging 2013 1 Føroya Fiskimannafelag Føroya Fiskimannafelagið (nevnt felagið) hevurLæs mere
Uppskot. til. Mælt verður ríkismyndugleikunum til at seta soljóðandi uppskot til kongliga fyriskipan í gildi fyri Føroyar:
Bjørt Samuelsen Rigmor Dam Poul Michelsen løgtingsfólk Løgtingið Løgtingsmál nr. 51/2013: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar av broytingum í hjúnabandslógini og rættarvirknaðarlóginiLæs mere
Skipari kláraði tað, sum læknar ikki kundu! Læknarnar vildi taka beinið av Palla, men hann noktaði.
Nr. 357 Hósdagur 22. desember 2005 12,- FF-blaðið og Føroya Fiskimannafelag ynskja øllum okkara sjófólki, lesarum og føroyingum annars ein gleðilig jól og eitt av Harranum signað nýggjár. Síða 14 AtlanticLæs mere
Søgan um ein heiðursmann og ein gravstein við Havnar Kirkju
Nr. 281 Hósdagur 21. november 2002 10,- Síða 8 Tað skal valdast blankt pappír Fundurin, sum løgmaður kallaði partarnar á arbeiðsmaknaðinum inn til, gjørdist fundur uttan pappír Søgan um ein heiðursmannLæs mere
Altjóða fiskivinnuserfrøðingurin Ben Yami kemur aftur Vænta at fáa íkast til at meta um okkara fiskivinnuskipanir.
Síða 11 Nr. 365 Hósdagur 20. apríl 2006 15,- 120 ára gamli handilin við Gjógv opnar aftur Kanska eru glottar fyri Gjógv. Síða 9 Síða 6 Tummas fór til Suðurgeorgia Tummas á Skipanesi fór til heimsins endaLæs mere
Álit. vi víkjandi. ví kan av føroysku útbúgvingarstu ulsskipanini til allar lesandi føroyingar uttanlands
Álit vi víkjandi ví kan av føroysku útbúgvingarstu ulsskipanini til allar lesandi føroyingar uttanlands 1. Inngangur Í løgmansrø uni fyri hesa tingsetuna seg i løgma ur m.a., at landsst ri fyrireikar eittLæs mere
Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar
Bjarni Mortensen Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar Bjarni Mortensen 1 Úrtak. Greinin er skrivað sum partur av próvtøkuni á skeiði í føroyskum kollektivum arbeiðsrætti. Greinin viðger støðunaLæs mere
Løgtingsmál nr. 115/2011: Uppskot til løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin) Uppskot. til. løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin)
Løgtingið. Tórshavn, tann 9. januar 2012 VMR j.nr.: 11/00401 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 115/2011: Uppskot til løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin) Uppskot til løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin)Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað BÍBLIAN - KELDA TIL LJÓS OG FATAN Tá ið Sun Yat-sen, sum var ein politiskur oddamaður í Kina í 1912, einaferð varð spurdur, nær stóra vekingin í Kina byrjaði,Læs mere
Vinnukærunevndin - avgerðir
Mál nr. : 16/00094 Vinnukærunevndin - avgerðir Lóg: 18, stk. 1 og stk. 2, og 18 c í løgtingslógarkunngerð nr. 14 frá 2. mars 1988 (ferðslulógin). 18 í kunngerð nr. 112 frá 29. september 2005 um koyrikortLæs mere
Skrá. Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari. Talgildar Tænastur Durita Tausen, varastjóri á Gjaldstovuni
Skrá Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari Um talgilding í Føroyum higartil, tørvin á eini strategi og Talgildu Føroyar Leif Abrahamsen, stjóri á Gjaldstovuni Talgilding og e-governance í einum altjóða høpiLæs mere
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens Átøkini, ið verða framd til tess at fyribyrgja spjaðing av MRSA (Methicillin resistente StaphylococcusLæs mere
Álit. viðvíkjandi klagu um handfaringina hjá Hvalbiar kommunu av eini innlitsáheitan
Tórshavn, tann 10. september 2010 J.Nr.: 201000034 / 27 Álit viðvíkjandi klagu um handfaringina hjá Hvalbiar kommunu av eini innlitsáheitan Við skrivi, dagfest 27. februar 2010 hevur A sent umboðsmanninumLæs mere
Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012
ISSN 0903-7772 Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012 Greitt úr hondum hevur Høgni Debes Joensen, landslækni Medical Report 2011-2012 from the Chief Medical Officer in the Faroes 1 2 Heilsulýsing LandslæknansLæs mere
Verkið liðugt hjá Líggjasi
Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Síða 9 Barbistovusøgan Naena Danielsen skrivar um Barbistovuættina í Syðrugøtu. Í Lopra hittu vit Jákup Joensen, sum ikki hevur givið skarvin yvir hóast pensjónistaaldur.Læs mere
Løgtingsmál nr. xx/2008: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumenn landsins. Uppskot. til
Tórshavn, tann 19.februar 2008 J.Nr.: 8201-73-0003/2007 (at tilskila í svari) Viðgjørt: sn Løgtingið Løgtingsmál nr. xx/2008: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumenn landsins.Læs mere
hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin
Fjarlestur frá topp 16 til 100 hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? g Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin 2 Fjarlestur skrá Evnir Hví fjarlestur? FjarlesturLæs mere
Skotin niður av torpedo!
Baksíðan Nr. 313 Hósdagur 11. mars 2004 12,- 103 ára gamal fótbóltsspælari Í næsta mánað fyllir Anna Askham, elsti føroyingur, 103 ár. Umskipanin av fiskamarknaðinum er byrjað Síða 4 Okkurt hevur nýggiLæs mere
Fiskidagaskipanin í Ísrael
Nr. 378 Hósdagur 9. november 2006 15,- Síða 3 Bók um Jóan Petur hjá Mouritsi Minnisvarði settur einum av okkara bestu fiskimonnum. Ísrael hevur best hugsandi fiskiveiðiskipanina. Síða 6 FiskidagaskipaninLæs mere
Ársfundur hjá Landsneti
Fundarfrásøgn frá ársfundi hjá Landsneti á Hotel Føroyum, fríggjadagin 14. februar 2014 kl. 12.55 15.45 Ársfundur hjá Landsneti 1 ÁRSFUNDUR 2014 Hilmar Høgenni, formaður: Eg skal sum formaður í brúkararáðnumLæs mere
90 ár síðani skaðagrindina. í Sandvík
Síða 11 Nr. 335 Hósdagur 3. februar 2005 12,- Ran farin fyrsta túrin Enn eru knotur í føroyingum 90 ár síðani skaðagrindina í Sandvík 13. februar eru liðin 90 ár síðani ringastu skaðagrind í søguni. VitLæs mere
Tórshavn 3. apríl Viðmerkingar til byggilógina v/petur Olsen
1 Viðmerkingar til byggilógina v/petur Olsen Tórshavn 3. apríl 2011 Næstan allar viðmerkingarnar siga, at lógin er ógreið á fleiri økjum. Talan er um avmarkað økið innan bygging talan er um økta byggiumsitingLæs mere
HERNAÐARMÁL OG POLITIKKUR
Jákup Thorsteinsson HERNAÐARMÁL OG POLITIKKUR ávegisfrágreiðing um støðu Føroya í kalda krígnum (ískoyti) Løgmansskrivstovan, mars 2000 INNGANGUR Í septembur 1999 varð latin Løgmansskrivstovuni fyribilsfrágreiðinginLæs mere
P/F EIK BANKI YVIRI VIÐ STROND 2 POSTBOX TÓRSHAVN Føroyar
P/F EIK BANKI YVIRI VIÐ STROND 2 POSTBOX 34 110 TÓRSHAVN Føroyar Dagfest: 3. februar 2017 J.nr.: 16/07619-38 P-tal/V-tal: 589306 Títt skriv: BROYTINGARSKRIV Viðvíkjandi goodwill í samband við yvirtøkuLæs mere
Laksur frá veiðu í Alaska til sølu av føroyingi í USA
Nr. 303 Hósdagur 16. oktober 2003 10,- Síða 25 Dýpið skuldi loddast eftir fólkaatkvøðuna í 1946 Vit hava eitt higartil ókent ískoyti til søguna aftaná fólkaatkvøðuna. Framstig í Fugloy: Kundu rógva tilLæs mere
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG Ein var maður, ið úti stóð Handverkarar sunnan fyri Hórisgøtu Síðani 1997 hava umleið 2 /3 av føroyskum handverkarum verið hildnir uttanfyri allaLæs mere
Søgan hjá einum krígssiglara. 75 ár liðin síðan sorgarleikin við "Riddaranum" Síða 2. Síða 13. Síða 22
Síða 2 Nr. 277 Hósdagur 26. september 2002 10,- Eingin hummari á Skeiva Banka Síða 13 Søgan hjá einum krígssiglara Sigurð Simonsen í Fuglafirði greiðir frá síni sigling undir krígnum. Síða 22 75 ár liðinLæs mere
OVERENSKOMST FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ FARMAKONOMFORENINGEN MELLEM
2010 OVERENSKOMST MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 Systemansvarlige og undervisere...Læs mere
Kunngerð. grannskoðaraváttanir v.m.
Uppskot til Kunngerð um grannskoðaraváttanir v.m. Við heimild í 15, stk. 4 og 51, stk. 2 í løgtingslóg nr. 45 frá 11. mai 2009 um góðkendar grannskoðarar og grannskoðanarvirkir, sum seinast broytt viðLæs mere
HAVNAR KLUBBI oktober Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár.
Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár. 1799-27.oktober - 1959 Teksturin er ikki broyttur, bert innskannaður, og tí sæst týðiliga, hvussu nógv skriftmálið hevur broytt seg tey seinastuLæs mere
LØGTINGSINS UMBOÐSMAÐUR
Tórshavn, tann 25. september 2008 J.Nr.: 200800019 / 17 (at tilskila í svari) Álit viðvíkjandi klagu um málsviðgerð og innlit í mál hjá Runavíkar kommunu um keyp av telduútgerð Við skrivi, dagfest 20.Læs mere
Fiskavirkislærlingar í Gøtu
Nr. 297 Hósdagur 10. juli 2003 10,- Síða 10 Minningarhald á Seyðisfirði fyri teir, sum fórust við "Riddaranum" Tann 31. juli verður minningarhald fyri teimum 7 monnunum av "Riddaranum", sum fórust fyriLæs mere
Grindadráp í Tjukotka í Siberia
Nr. 315 Hósdagur 8. apríl 2004 12,- Síða 11 Pavel í Moskva Vit hava hitt Pavel, sum nýtir allar sínar kreftir at hjálpa illa støddum børnum. Síða 7 Vit hava myndafrásøgn frá hvalaveiði í Tjukotka. GrindadrápLæs mere
Framleiðsla av salti
Síða 2 Nr. 329 Hósdagur 5. november 2004 12,- Sámal Jákup farin í land Aftaná 50 ár á sjónum er Sámal Jákup givin. 100 ár síðan fyrsta Gøtuskipið fórst Tað gekk illa hjá fyrstu gøtumonnum, sum fingu særLæs mere
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ 1 Ansættelse Stk. 1. Denne overenskomst omfatter farmakonomer og defektricer ansat i det færøske apotekervæsen. Stk. 2. Apoteket er forpligtet tilLæs mere
Fiskivinnufróðskaparsetur
Nr. 368 Hósdagur 1. juni 2006 15,- Síða 21 Løgmaður fremur sensur Lýsir bert sjónarmið hjá sínum fjølmiðlum á heimasíðu. Fiskivinnufróðskaparsetur í Scalloway Síða 6 Hevur næmingar úr FalklandsoyggjunumLæs mere
Javntekstur og lykil. Galdandi orðingar í ættleiðingarlógini samanbornar við broyttu orðingarnar í uppskotinum til ættleiðingarlógarlóg
Dagfesting: 8. januar 2018 Mál nr.: 17/00573-17 Málsviðgjørt: MHR Fylgiskjal 1 Javntekstur og lykil Galdandi orðingar í ættleiðingarlógini samanbornar við broyttu orðingarnar í uppskotinum til ættleiðingarlógarlógLæs mere
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið 31 Fylgiskjal 2: Listi yvir OCN-gongdir á praktiska / vinnuliga økinum. INDHOLDSFORTEGNELSE 2 Catering 12 Catering Varm mad 12 Catering - Kold mad 13 Catering Maskiner og udstyrLæs mere
Grannskoðaranevndin. Dagfesting: 24. mars GN-1/2014 (j. nr. hjá Skráseting Føroya 11/00060) móti. Løggildum grannskoðara Jógvan Amonson
Dagfesting: 24. mars 2015 GN-1/2014 (j. nr. hjá Skráseting Føroya 11/00060) A móti Løggildum grannskoðara Jógvan Amonson Nevndin segði tá henda Ú r s k u r ð Um kæruna Við skrivi dagfest 11. februar 2011Læs mere
OVERENSKOMST 2011 til 2015
OVERENSKOMST 2011 til 2015 MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 SystemansvarligeLæs mere
Á fiskivinnuframsýning
Síða 6 Nr. 342 Hósdagur 12. mai 2005 12,- Á fiskivinnuframsýning Vit hittu fleiri fiskimenn á fiskivinnuframsýningini Sjómannadagin í Íslandi verður róð kapp við føroyskum kappróðrarbátum. Síða 18 KappróðrarbátarLæs mere