text:
Leygarkvøld og hásummar. Sangleikur á skránni hjá leikbólkinum Grugg á Gamla Meiaríið. „Goym moralin til seinni“. Úrval av tekstum hjá Brecht við tónleiki eftir Weil, Eisler og Dessau. Teir flestu úr Dreigroschenoper.
Ja, Brecht.
Ella ið hvussu er ein partvísur Brecht. Brecht næstan sum í einum spegli. Brecht í brotum í tí óstilla flatanum sum ger skil millum samtíðina og tað mikla dýpið av farnari tíð. Eitt nú ólíkindatíðina í tjúgunum og tretivunum. Millumkrígsárini. Hesa brotrivuna í evropeiskari menningarsögu har nítjanda og tjúgunda öld skúraðust hvør móti aðrari. Fáveldi móti fólkaræði. Trúgv móti vantrúgv. Arvmentaskapur móti nýmentan. Tíðina, tá ið grót og grundir rembdust undir samfelögum og tað stóð um reppið hjá gomlum sum nýggum. Tíðina, tá ið gudgivin stættamisjavni við síni fyrndartungu hevd av myndugleika og framíhjárættindum trúliga hevði vilja og mekt enn at skapa eitt túsundáraríki, boyggja nýtíðina, alt hennara serlæti í politikki, list og mentum og níva tað niður í tann eldkjarnan av gloymsku, sum sögan faldar sína broytiligu skorpu um. Tíðina, tá ið Brecht gjøgnum leiklist sína og skaldskap (og ósjáldan í tvískinningi við seg sjálvan) royndi at greiða fyri eini öðrvísi hugmynd av samfelag og samtíð.
Brecht í sangleikinum hjá Grugg er ikki hesin Brecht.
Ikki Brecht í lívsbardaga við teir illandar sum samtíðarótti nørdi upp á jörðina í millumkrígsárunum og fóru um hana við villskapi og gjördu morð og helviti. Ikki Brecht sum samvitskubitið hjá einum ættarliðið ið sá og visti av fananskapinum, ja enntá mátti tola eymdina og armóðina í triðja ríkinum, men kortini valdi at umbera hann.
Ikki ein átrokandi Brecht.
Men Brecht sum eitt slag av afturliti hjá eini samtíð har líkindini eru smálig til at hava samvitskubit av öðrum enn hvussu lítlar áneyðir eru at hava samvitskubit av nökrum sum helst. „Goym moralin til seinni“ er, skal sigast sum er, Brecht sum siðsöguligur hugni, sum ein kirkjugarðsrundferð í reydligum sólarlagi fyri tey sum ið hvussu er hava ein dagdreym um at vera samvitskubitið hjá onkrum av onkrum, ið hevur meira upp á seg í samtíðini enn viðurmøðir hjá brúkarum, veðurlagsbroytingar, kreppa, nýliberalisma, listkjak ella spilling í heimastýrinum.
Ikki tí, eg havi sum so einki ímóti hugna, heldur ikki siðsöguhugna, síðst av öllum vinstravendum siðsöguhugna. Hugni er ónoktliga hugnaligur, tað skerst ikki burtur. Og Brecht brotspeglaðan í einum smávaggandi flata av kendum tónum og samvitskubitsleysari samtíð fær eingin bróstsviða í hugsjónina av, verri enn so. Hann er hugnaligur, so hugnaligur at tú saktans gloymir moralin til seinni.
Tað kann ummælarin (ella teatur-kritikkarin) á Dimmu vátta.
Og sum hon fari eg ikki at siga eitt övut orð heldur um leikararnar, leikstjóran, pianistin ella nakran annan sum hevur hjálpt eina hond við at fáa hesa Brecht-sanglötuna í lag, tvørturímóti. Hetta eru alt hegnisfólk og tað var ikki sørt at leikstjóri og leikarar evnaðu at skjóta ein veft av nýgerð inn í henda vevin av speglingum og fingu hugnanum ein dám av onkrum, sum ið hvussu er minti um firring og kuldakrop í eini farnari tíð, men treyðugt so onkur leikari hevði ilt við at raka tónan, sang falskt og sýntist viðhvørt ikki at finna seg alt ov væl við sín leiklut.
Tað sum kortini neglir meg er hvussu illa eg fái vart meg fyri einum illgruna um, at bæði Grugg, sum leiklistarbólkur, og sýningin sjálv leggja seg fyri eitt rák í føroyskari samtíðarhugsan, ein hugburð sum vil umbera tiltaksloysi, vantandi list-tilvit og nýbrotshug við at vísa til breiddina og bert virðir eittans listarligt atlit, atlitið til lægsta felagsnevnara.
Tað er sum eitt nýtt slagorð er komið upp millum manna tey seinnu árini, ikki síðst listarfólk og tey sum varða av listini umsitingarliga: Goym listina til seinni!
Undir hesum slagorði verða bökur og flögur givnar út, leikir settir upp og standmyndir í Havn sum á bygd, listaframsýningar hildnar o.s.fr., alt javnan við stuðli frá almennum grunnum, eitt nú Mentanargrunni landsins (og eru hagtölini á heimasíðuni hjá grunninum eftirfarandi kemur tað mær fyri sum er grunnurin farin frá at stimbra føroyskt listtilvit og framtak, men hevur í staðin sett sær fyri at javna fæið, hann hevur til taks frá landinum, so breitt og langt at ongastaðni skal raða upp úr rossaspori listarliga).
Føroysk leiklist (og her hugsi eg fyrst og fremst um yrkisleiklistina) hevur nú í fleiri ár ligið niðarlaga í listarhaganum. Endurnýgging hevur lítil sum eingin verið, so lítil satt at siga at tú mást spyrja teg sjálvan um føroysk yrkisleiklist er í eini kreppu. Somu fólk tøva í tí sama ár eftir ár. Tað er t.d. lögið, ikki at siga undrunarvert, at verk eftir norðurlendskar leikritshövundar sum Jon Fosse og Lars Norén, báðir heimskendir, ongantíð eru sett upp í Føroyum. Gaman í er trongligt um bæði so og so, hølisviðurskiftini út av lagi, játtanin til leiklistina á fíggjarlógini ein brotpartur av tí hon av røttum átti at verið og so úteftir. Hartil kemur sjálvandi eisini at almennur stuðul í ein ávisan mun krevur atlit til breiddina, tað umberst ikki. Kortini mátti verið rúm fyri fjölbroytni, einum vilja til at leggja okkurt nýtt inn í føroyska leiklist, eina nýggja æðr. Sum nú er er atlitið til breiddina, til tað tilvanda, alráðandi og „listin má goymast til seinni“.
Tá ið hugsað verður um hvussu vítt er um at fara í nútíðarleiklistini er tað bæði tvívent og hugstoytt at føroysk yrkisleiklist leitar so óvíða sum hon í roynd og veru ger. Eyðvitað ber ikki til at lofta öllum sum frammi er í leiklist uttanoyggjað, hinvegin máttu nýroyndir tó kunnað verið meiri ein illur viðfáningur. Bæði í formi og innihaldi. Tjóðpallurin hevur av og á fingið útlendskar leikstjórar hendan vegin, eitt nú tá ið leikurin Eftir undrið var settur upp í fjör og tað var undurgerandi fyri uppsetingina. Einki minni.
Nú er yrkissjónleikabólkurin Grugg nýstovnaður. Sigst. Men kortini ikki meiri nýggindi enn so at stigtakarnarnir eru gamlir kunningar, afturgongur at kalla av føroyska yrkispallinum. Spurningurin er nú hvør ætlanin er við einum slíkum bólki. Eftir fyrsta tiltakinum at døma setur bólkurin ikki hægri á enn at borðreiða við leiklistarligum lættmeti, kabarett og kabarettkendum sýningum. Endamálið sýnist sostatt fyrst og fremst at vera at fáa limunum okkurt at takast við tá ið einki er um at vera á Tjóðpallinum sjálvum. T.d. um summarið.
Tað er sjálvandi einki forgjørt í hesum og als ikki um sýningarnar eru væl frágingnar sum „Goym moralin til seinni“ er.
Men er nakar munur í hesum fyri føroysku yrkisleiklistina?
Eg ivist.
Virksemið hjá sjónleikabólkum sum Grugg verður, partvíst í öllum førum, fíggjað við almennum pengum. Sum nevnt er sløðaligt við tí fíggjartilfeingi, føroyska samfelagið bjóðar leiklistini. Tað sindrið sum lögtingið játtar til annan yrkisleik enn tann sum verður útintur á Tjóðpallinum, átti tískil serliga at verið latin til verkætlanir sum bróta upp úr nýggjum. Verkætlanir sum eru leysar við grunna nýfjepni, verkætlanir ið av álvara bjóða siðvenjuni av og víðka leiklistarliga sjónarringin hjá føroyingum. Skjótt sagt:
Verkætlanir sum ikki „goyma listina til seinni“
Carl Jóhan Jensen


c: text/html

text:
Vit hava í kvøld drigið hepnu vinnarnir. Hjartaliga til lukku og hjartans tøkk fyri tykkara stuðul.
Vinnarnir hava fingið boð umvegis teldupost.
Í kvøld tá ið eg lat aftur fyri møguleikanum at stuðla online var stuðulsupphæddin komin uppá góðar 180.000,00 kr. Av tí at fleiri hava fingið møguleikan at stuðla umvegis bankaflyting, og eisini kontantur peningur varð latin felagnum tá ið eg fekk fantastiska móttøku á sambýlinum á Heygum kenni eg ikki beint nú endaliga talið. Tit frætta seinni í vikuni ella fyrst í næstu viku tá ið endaliga talið fyriliggur.
Túsind, túsind takk fyri allan stuðul. Eg eri barasta so takksamur og glaður.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Býráðsfundur 4. Sept. 2014 kl. 17:00
Býráðslimir:
Magnus Rasmussen, Tórbjørn Jacobsen, Helgi L. Petersen, Bárður K. Nielsen, Kári E. Jacobsen, Jónleyg Hammer, Terje B. Vestergaard, Jonhard Danielsen, Hallur Ellingsgaard, Karl Rasmussen og Arnfinn Langgaard
Ikki møtt: Karl Rasmussen
1.
J. nr. 14/00459: 2. viðgerð eykajáttan til meirútreiðslur av íløgum í 2014.
Neyðugt verður við eykajáttan til liðuggerð av arbeiðum, tí neyðug játtan ikki er avsett í ár.
-Fíggjarnevndin hevur á fundi 19/06-2014 mælt til at veita eykajáttan uppá 5. mió. kr., sum verða fíggjaðar við 3 mió. sparingum og 2 mió. úr gjaldførinum.
-Býráðið hevur við 1. viðgerð 26/06-2014 samtykt at taka undir við tilmælinum frá fíggjarnevndini.
-Býráðið hevur við 2. viðgerð 4/9-2014 samtykt eykajáttanina.
2.
14/00435: Býarplanurin á Skála – Økið við Meistarahúsini.
Nú brúk ikki er fyri meistarahúsinum á skála til barnaansing og uppskot er um at broyta byggisamtyktina fyri økið, har húsini standa, soleiðis at húsini framyvir kunnu brúkast til annað endamál eitt nú bústað, hevur Vinnu- og havnarnevndin viðgjørt spurningin, hvørt tað er ráðiligt at broyta ásetingarnar fyri økið, tí høvuðsatkoman til havnarøkið, liggur beint framvið Meistarahúsinum.
-Vinnu- og havnarnevndin mælir frá at broyta byggisamtyktina fyri økið har meistarahúsini standa.
-Býráðið hevur á fundi 4/9-2014 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndini.
3.
J. nr. 14/00513: Trupulleikar av leysgangandi hundum.
Borgarar hava vent sær til kommunu um ampa av leysgangandi hundum.
-Tekniska nevnd mælir til, at Kunngerð nr. 81 frá 18/6-2014 um skyldu at hava hund í bandi, eisini verður sett í gildi fyri Runavíkar kommunu.
-Býráðið hevur á fundi 4/9-2014 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Teknisku nevnd.
4.
J. nr. 14/00517: Umsókn um skattafrælsi.
Stuðulsgrunnurin fyri Kris í Føroyum søkir um skattafrælsi
-Fíggjarnevndin mælir til at játta umsóknini frá Kris um skattafrælsi.
-Býráðið hevur á fundi 4/9-2014 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Fíggjarnevndini.


text:
Hví blíva fiskifrøðingarnir við at rokna skeivt ?
Skrivað hevur Eyðun Hansen, Vestmanna 23.06.2017 - 14:51
Nú kom so tilmæli frá Havstovuni fyri 2017/18 tað er sama søgan hvørt ár. Skera meira av døgunum og stongja fleiri økir.
Hví blíva fiskifrøðingarnir við at rokna skeivt ?
Jú grundin er einføld.
So leingi sum fiskifrøðingarnir ikki vilja viðganga, at toskurin á Føroya grunninum, gerð, sum alt annað livandi, her á jørð, tá føðin blívur vekk, fer hann aðrastaðni fyri at finna meira føði,fáa teir ongantíð nakrar rættar stovnsmetingar.
Teir vilja heldur ikki lurta eftir fiskimennum sum fiska úti á havinum alt árið, teir síggja natúr broytingarnar,við æti,fiski, fugli litið á sjóðnum. fleiri ár áðrenn fiskifrøðingar.
Í 1000 ár hava Føringar vita at fiskurin kemur og ferð alt eftir hvar føðin er.
Mannasøgnin sigur, at alla tíð síðan menn settust her á landi, hevur tað verði ymist við fisk undir landinum, ella rættari, ymist til fong úr sjónum. Viðhvørt var ørgrynna av fiski, bæði á víkum og firðum og so komu aftur ár, tá teir so at siga ikki drupu livandi, á nakrari leið, hvørki nærri ella fjarri. Tá slík ár fullu saman við misvøkstri, bæði í bø og haga, vóru livikorini út av lagi vánalig.
Kunngerð nr.94 frá 4 juli 2011 Tað vóru 2 árgangir, sum blivu vekk, aftaná eitt langt liggjandi illveður.
http://www.nordlysid.fo/so+er+aftur+fritt+at+fiska+inni+vid+land.html
Tað kom fyri, at sildaskipini fingið onkrar toskar og upsar í gørnini, tá tey fiskaðu 70 – 100 fjórðingar norðan fyri Føroyar, langt uttan fyri landgrunnin. Onkutíð tá tíð , koyrdu teir snellurnar út, fyri at fáa fisk til matna og at gramsa, tá royndu teir djypri, tá fingu teir ofta fullar dergur av bæði stórum toski ella stórum upsa.
Nú hava granskarar, fingið tosk niðri á næstan 3000 metrum. Er tað forkláringin um feil, stovnsmetingarnar hjá Havstovuni.
https://www.kystmagasinet.no/nyheter/fant-torsk-der-havet-er-flere-tusen-meter-djupt/
Føroyski toskurin hevur minst 2 møguleikar, at finna føði tá ongin føði er her, tað er at fara upp í sjógvin ella fara niður í dýpið sum gongur her ífrá og langt Norð um Svalbard
Tá kvoturnar í 1996 mátti avtakast í úrtíð, tí tær ikki kundu brúkast.
Fingu fiskifrøðingarnir til uppgávu, at rokna kvoturnar um til eina fiskidagaskipan. Tá komu teir til eitt tal uppá 61.980 so bleiv sikkurheits faktorur uppá 20 % trektur frá um onkur feilur skuldi verði komin í.
Tá vóru 49.585 dagar eftir sum blivu deildir út á teir ymisku skipabólkarnar. Síðani eru fiskidagarnir skerdir niður til 19.130 á innaru leið, og nú vilja teir skerja meira. nógvir dagar liggja óbrúktir, sum eisini var meiningin við fiskidagaskipanini, tá ið minni var av fiski. Og skuldi so koma innaftur, tá meira fiskur kom
Havstovan skrivar eisini um, at fáa javnar fiskastovnar, tað hevur ongantíð verði undir Føroyum og blívur ongantíð, og mær vitandi heldur ikki nakra aðrastaðni.
Tað hjálpir ikki at friða toskin, men klára fiskifrøðingarnir, at fáa æti at støðast her, fer fiskurin eisini støðast her.
Onki verður nevnt um at helvtin av grunninum eru stongdir - veiðitrýsti er minka niður í 30 % av tíð sum tað var í 96/97.
Sildin kemur her um vári og etur fiskarogn. Makrelurin kemur her um summari og etur yngul. El nino. sjófuglurin hevur veri vekk. Toskur etur toskayngul. tá tað er litið av føði.
Onki um, hvussu teir ætla, at fáa nógv meira fisk uppá land, tá teir blíva við at minka veiðutrýsti og steingja tær bestu fiskileiðirnar
Man má fiska fiskin, tá hann er inni á grunninum, áðrenn hann etur alla føðina tí tá føðin er etin, etur hann sín egna yngul, tá verður skjótari til fiskaloysi verður aftur.
Um 50 seyðir koma inn á trøð, sum er til 5 seyðir, mugu teir rekast út aftur, annars fáa allir ov lítið at eta.
Havstovan hevur haft F.B. Í 10 ár. Hví er ongin toskur har nú?
Nú vil Havstovan nokta fyri, at onnur skip skulu sleppa inn á F.B. fyrr enn teirra yvirlitstrolingar vísa, toskastovnurin er komin uppá miðal støddina sum hann var árini 1996-2002 Tað vil siga ongantíð, Teir hava gjørt royndir í 35 ár við Magnus Heinason, uttan at nøkur roynd hevur hevur verði álítandi.
Eingin trolari hevur fiska á F.B síðani1987 og fyri 10 árum síðani tá línuskipini ikki sluppu at fiska á F.B meir, var nógvur fiskur har.
Bert Magnus Heinasson hevur gjørt yvirlitstrolingar á F.B.
Hví tora teir ikki at lata nakran annan trolara gera nakrar yvirlitstrolingar á F.B.
Ætla teir at kanna sínar egnu yvirlits trolingar sjálvir?
Hvør minnist ikki, at ICES tilmælti, at stoppa allari toskaveiðu í 1994. Tað var eftir upplýsingum, sum teir høvdu fingið frá Havstovuni, sum ikki vil lurta eftir nakrari vitan frá fiskimonnum, sum er uppbygd ígjøgnum 1000 ár.
Tá fingu vit eisini kvotur á.
Tá bleiv eisini sagt, alt var niður fiska og at tað kom at taka minst 8-10 ár at byggja fiskastovnarnar upp aftur, men ½ apríl bleiv rok fiskarí. Fyrst hjá trolbátinum, síðani byrjaðu hinir eisini at fáa tosk, men toskurin tók ikki línu fyrr enn á hesti 1995
Í 1996 fingu politikarnar eyguni upp fyri hesum fiskifrøðingum, sum hava lisið 3 – 4 ár í Norra og bert ganga eftir pappírum, og avtóku kvoturnar.
Nú sær út til at politikkararnir aftur hava læti eyguni aftur og lurta eftir friskifrøðingunum, men eg vóni at teir opna eyguni aftur og lurta eftir teimum sum eru í vinnuni áðrenn skaðin hendur aftur
Og nú sær nógv betur út við natúruni. Nógv Nebbasild er til og fiskastovnarnir eru á veg upp eftir.
Meira skipini royna á øðrum leiðum,og minni skipini royna á Føroya grunnum meira vilja fiskifrøðingarnir skerja tey
Eftir hesum tilmæli, sum onki hevur við veruleikan at gera, má man tonkja hvønn arbeiða teir fyri, Føroyar ella friðingar felagsskapir?
Vestmanna 23 06 2017
Eyðun Hansen


text:
Í samband við HM í inniróðri í Boston sunnudagin, fer at bera til at stroyma róðrarnar her á síðuni. Trýst á leinkjuna niðanfyri.
http://www.concept2.com/indoor-rowers/racing/world-irc/live
Tíðarætlanin fyri kappingina sæst niðanfyri:
http://www.crash-b.org/regatta/event-schedule/
Føroysku rógvararnir rógva í hesum bólkum:
Dánjal Martin Hofgaard - Open Men Lightweight
Toni Dam - Senior Men 40-49
Jens Kristian Dam - Master Men Lightweight 30-39
Annetta C. Eidesgaard - Open Women
Jón Nónklett - Master Men 30-39
Ingibjørg Thomsen - Open Women Lightweight
Sarita K. Hansen - Open Women Lightweight
(Mint verður á, klokku...
Mere
Í samband við túrin hjá Róðrarsambandi Føroya til Boston í ár, hava vit fingið fíggjarligan stuðul frá ymiskum fyritøkum. Hetta er nevndin í Róðrarsambandinum sera, sera takksom fyri og vilja vit veita eina hjartans tøkk til allar fyritøkurnar fyri teirra íkast. Túsind takk fyri.
Fyritøkurnar eru hesar:
P/F Jókin
Café Natúr
Gummibátatænastan
Faroe Farming
Formula
Mest
Kiosk Activ
Miðberg
Borg
James Kelly Photography
Mere
Leygardagin 31. januar blivu Føroyar ein danmarksmeistara ríkari. Tá framdi Sverri S. Nielsen úr Miðvági tað bragd at vinna danmarksmeistaraheitið í bólkinum Menn Sen. B (19-22 ár) í inniróðri. Kappingin var hildin í Gladsaxe. Men ikki nóg mikið við tí. Sverri setti eisini nýtt danskt met við tíðini 5.53,2. Hetta var uml. 1 sekund skjótari enn næstbesta tíðin hendan dagin.
Í fjør vann Sverri DM saman við tveimum øðrum rógvarum, eftirsum hesir tríggir komu á mál við somu tíð . Men í gjár var eingin ivi, tí Sverri var bestur av øllum. Hjartaliga tillukku við sigrinum skal ljóða frá nevndini í Róðrarsambandinum.
Annetta C. Eidesgaard og Linda Reidarsdóttir Klein luttóku eisini í DM í gjár. Annetta bleiv nr. 6 í sínum ...
Mere


text:
Triðja sølan av rættindum at veiða svartkjaft og norðhavsild verður 12 sept. 2017 kl. 13:00
vinna12-09-2017 - 08:28 - Jóanis Nielsen
Uppboðssøla av fiskirættindum
Triðja “opna” uppboðssølan av fiskirættindum verður týsdagin12 sept. 2017 kl. 13:00.
Rættindini, ið seld verða, fevna um hesi fiskasløg og nøgd:
-
Norðhavssild: 9.000 tons
-
Svartkjaftur: 9.000 tons
Sølulinjurnar kunna síggjasther
FMF mælir til at keyparar fyrireika seg í góðari tíð áðrenn uppboðssøluna, og eiga at gera fylgjandi:
Seti tykkum inn í lógina, kunngerðina og reglugerðina, sum hava við uppboðssøluna av rættindum at gera
Heinta IClientin frá heimasíðuni hjá FMF
Fyll út og undirskriva oyðublaðið "Tilmeldingarskjal og váttan frá keypara" og send tað til FMF
Fá brúkaratal, loyniorð og keypslykilin frá FMF
Seti tykkum inn í hvussu uppboðssøluskipanin virkar
Fá eitt telefonnummar frá FMF
Set neyðuga pengatrygd til FMF og Vørn
Um tit ivast í onkrum, so ring til FMF á 414141. Vit eru altíð klár at hjálpa.


text:
02-02-2015
Kavarudding
Tvøroyrar Kommuna hevur seinastu árini havt avtalu við Landsverk um kavarudding.
Kavaruddingin verður gjørd eftir hesari raðfesting:
1. Høvuðsvegir, har bussleiðin koyrir og sjúkraflutningur skal koma fram til sjúkrahúsið
2. Aðrir høvuðsvegir, har skúlar, stovnar o.a. eru
3. Býlingavegir (stórkavi)
4. Íbúðavegir (stórkavi)
Salting
Tá ið saltað verður, er tað eftir hesari raðfesting:
1. Høvuðsvegir, har bussleiðin koyrir og sjúkraflutningur skal koma fram til sjúkrahúsið
2. Aðrir høvuðsvegir, har skúlar, stovnar o.a. eru
3. Brattar brekkur
Har, sum tað verður mett at vera neyðugt, letur Tvøroyrar kommuna kassar við salti til fólk at brúka.


text:
Estland er minsta Baltalandið. Har er rættiliga nógvur skógur, heyggjalendi og nógv vøtn. Í gomlum døgum var landbúnaðurin høvuðsvinnuvegur, men Sovjetsamveldið broytti landið til eitt miðstýrt ídnaðarøki. Høvuðsvinnuvegir nú eru t.d. skógarvinna, skipasmíð og matvøruídnaður. Síðan landið gjørdist frælst ríki í 1991, hava viðurskiftini verið spent ímillum estlendingar og russarar í Estlandi, sum eru triðingur av fólkinum.
Um triðingur av estlendska fólkinum býr í høvuðsstaðnum Tallinn ella tætt við hann. Mong ferðafólk, helst úr Finnlandi, koma til býin, og serliga eru tað gomlu miðaldarbýlingarnir, ið draga fólk til sín.
Í útnirðingshorninum á teimum ovurstóru víddum, sum einaferð vóru Sovjetsamveldið, eru nú fyra sjálvstøðug lond. Trý teirra, Estland, Lettland og Litava, eru út ímóti Eystarasalti. Hesi trý londini verða undir einum kallað Baltalond. Fjórða landið, Hvítarussland, er inni í landinum. Lendið er láglendi við heyggjum, áum, vøtnum og mýrum; veðurlagið er kalt og vátligt. Lítið ráevni er í hesum strálbygdu londum. Mentanin er ymisk úr landi í land, og fólkið er illa roynt og hevur í øldir tolt nógv, tí at tey hava leingi staðið undir øðrum størri tjóðum. Londini hava verið vígvøllur í stórveldabardøgum.
Frælsisstríðið í teimum trimum Baltalondunum átti sín stóra part í, at Sovjetsamveldið fall í 1991. Eitt av frælsistiltøkunum var, at fólk tóku saman hendur og gjørdu manngarð ígjøgnum øll trý londini. Baltafólkini royna nú at knýta samstarvsbond við grannalond síni, serstakliga Pólland og Finnland.
Av tí at dyrkilendið nógvastaðni ikki er so gott, og veðurlagið er kalt og vátligt, er avmarkað, hvat veksur. Høvuðsgrøði er korn, epli og sukurrøtur. Vátligu markirnar verða nýttar til beiti. Fiskiskapur er týdningarmikil vinnuvegur í Baltalondum.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður: Tallin
Vídd: 45.215 km2
Fólkatal: 1.335.000
Alment mál: estiskt
Átrúnaður: kristindómur 90%, aðrir 10%
Stýrirlag: fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: kroon (EEK)


text:
Tvíburasystrarnar Tove og Lydia hava heilt hvør sín hátt at stríðast við sorgina um deyða pápan. Onnur er full av hatri og hin vil heldur gloyma alt, sum er hent.
Fortíðar syndir er ein bók til ung og vaksin sum dáma væl krimi. Hetta er fjórða frásøgan um Harald Fors, ein politist, sum loysir brotsmál, har børn og ung eru bæði brotsmenn og offur.
Bókin er ein spennandi frásøga um, hvussu ræðandi og vitleyst lívið kann gerast, tá ið tað verður stýrt av hatri. Sjálvt um bókin er partur í einari røð, kann hon saktans lesast sjálvstøðugt.
Aftur


text:
Nei, okkara næsti granni er Rona (ella North Rona)
Earth Google: North Rona, Sula Sgeir og Hetland
Rona er ein oyggj, sum er 120 ha. Rona er nakað størri enn Lítla Dímun, sum er 84 ha.
Rona og Sula Sgeir eru partur av Ytru Hebridunum.
Onki fólk býr á Rona, men fólk hava búð har.
North Rona, Ytru Hebridurnar
Meiri kann lesast á WikiPedia:
Rona
Sula Sgeir
Foula
Oyggin Rona er nevnd í 17. ørindi í kvæðinum "Norska Løva":
To Ejland måtte vi
med sorg igennem drive,
Boro og Rona sig,
om du dem vil beskrive,
der vi vor juledag
igennem måtte gå,
Gud hjælp os i den sag
alt på den bølge blå.


text:
Næmingaráðið á Miðnámi skal umboða sjónarmið næmingsins, arbeiða fyri trivnaði og fyri skúlan sum heild, og luttaka í tilrættarleggingini av ymiskum tiltøkum á skúlanum.
Nývalda næmingaráðið til skúlaárið 2016-20167 hevur skipað seg soleiðis:
- Formaður: Steffan Poulsen
- Næstformaður: Regin Arnason Jensen
- Skrivari: Kristianna Tórheðinsdóttir
- Kassameistari: Signhild Mikkelse
- Nevndarlimur: Heri Danielsen
Næmingar í samstarvsnevndini eru:
- Steffan Poulsen
- Signhild Mikkelsen
- Kristianna Tórheðinsdóttir
Eykalimir:
- Kristina Troest Davidsen
- Randi Grønastøð


text:
Stutt um Birgit
Birgit er forkvinna í Ungt Sjálvstýri, hon hevur fingið politikk inn við móðurmjólkini, og nú stillar hon upp til val á fyrsta sinni.
Hon hevur lisið Sjórnmálafrøði á Fróðskaparsetrinum í eitt ár, men hevur nú valt at bíða við at fara víðari til komandi ár, soleiðis at hon nú kann nýta fulla tíð og orku at seta seg inn í nýggju tilveruna sum forkvinna í ungmannafelagnum og valevni til býráðsvalið í Klaksvík.
Birgit vil leggja serliga stóran dent á bústaðarmøguleikar og fíggjarligu umstøðurnar hjá lesandi og mentanarlívið i Klaksvík.
Fylg Birgit her:


text:
Eyðun Klakstein 26.12.2016 (14:44)
Video: Soleiðis sær út í Klaksvík í dag
Seinnapartin jóladag var av ringasta veðri nógvastaðni í Føroyum. Í Klaksvík vóru sera harðar hvirlur, og nógvir stormskaðar stóðust av nógva vindinum.
Partur av tekjuni á Húsarhaldsskúla Føroya reiv og gjørdi skaða á vinnubygning hjá Looknorth. Nógv hús fingu eisini størri og smærri skaðar – rútar brotnaðu, klædningar loysnaðu og takplátur fóru í vindinum. Eisini fuku fleiri bilar í ógvusliga vindinum.
Jóhan Thomsen hevur í dag gjørt nakrar upptøkur av skaðum í Klaksvík.
Trýst á pílin í myndini omanfyri fyri at síggja upptøkurnar.


text:
Brot úr brævi sent skúlunum 16. februar 2017:
Samstundis skulu vit boða frá, at várroyndin í 8.fl ikki verður sum lýst. Vit samskipa hana ikki á sama hátt sum í 9.fl og 10.fl. Í staðin verður royndin opin frá viku 10.
í komandi viku, viku 10, eru tískil venjingar (royndir) til 8. flokk tøkar.
Vit lata upp mánamorgunin 6. mars 2017 kl. 7.45
Í viku 10 letur næmingur í 8. flokki inn 1 avrik í hvørji partsroynd.
í viku 11 og 12 eru venjingarnar hjá 8. flokki eisini tøkar, og kann næmingur í 8. flokki lata inn fleiri avrik í hvørji partsroynd.


text:
Hvítingur (toskaættin)
Merlangius merlangus (Linné, 1758)
Stødd: Hvítingur verður upp í 70 cm langur.
Dýpi: Hann er niðri við botnin og uppi í sjónum á 10 m niður á 200 metra dýpi.
Litur: Bakið er grágrønt, síðurnar skyggja í silvurliti. Hann er mjólkarhvítur undir búkinum. Strikan er myrk.
Teinar: R1 12-15; R2 18-25; R3 19-22; G1 30-35; G2 21-23.
Lýsing: Hvítingur hevur tríggjar ryggfjaðrar og tvær gotfjaðrar. Fremra gotfjøðurin er tann longra. Sterturin er beinur aftan. Hann hevur yvirbit og aloftast hvassar tenn. Strikan er bogin oman fyri uggafjøðurina. Smáfiskar hava finnu, men hon hvørvur við aldrinum. Gronin er longri enn eygnatvørmátið. Hann hevur smáar búkfjaðrar. Uggafjaðrarnar røkka ikki til gloppið millum fremstu og mittastu ryggfjøður. Gotið er umleið mitt undir fremstu ryggfjøður, kanska eitt sindur fremri.
Eyðkenni: Hvítingur hevur lítlan, svartan blett við uggafjaðrafestið. Gotið er frammarlaga, umleið mitt undir fremstu ryggfjøður.
Týdningur: Hvítingur verður rættiliga nógv veiddur.
da: Hvilling, en: Whiting, fr: Merlan, ís: Lýsa, no: Hviting, tý: Wittling
Útbreiðsla: Hvítingur er undir Føroyum og Íslandi, við Portugal, runt Bretsku Oyggjarnar og í Norðsjónum, Skagerrak og Kattegat, vestara parti av Eystarasalti til Norðurnoregs. Er eisini í Adriahavinum og Svartahavinum, men sjáldan ella als ikki í Miðjarðarhavinum.
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Toskafiskar Gadiformes
Hópurin við toskafiskum hevur 9 ættir 75 slektir og 555 sløg.
Undir Føroyum eru 5 ættir ið hava 26 slektir og 36 sløg:
Teir hava heldur stórligt høvd. Teir hava eina til tríggjar ryggfjaðrar og eina ella tvær gotfjaðrar, summir hava stert, aðrir bert ein spíss. Á nøkrum sløgum er roðslan lítil og sløtt, á øðrum stór og rísin. Á flestu sløgunum eru uggafjaðrarnar aftari enn búkfjaðrarnar.
Nógv av sløgunum hava grunnnøs.
Teir eru bæði á grunnum og djúpum vatni. Við Føroyar liva allir toskafiskarnir í sjónum, men okkurt slag úti í heimi er í feskum vatni, og nøkur eru í blandingsvatni.


text:
Festarar avgera sjálvir, hvør kann yvirtaka eitt festi og er tað eisini í tráð við ta broyting í lógini um landsjørð nr. 45 frá 2007, sum fekk gildi 1. november 2007. Einasta treyt frá almennari síðu er, at Búnaðarstovan kann góðkenna tann, sum skal yvirtaka festið.
Į Glyvrum veršur lżst eftir einum mųguligum festara til at yvirtaka Leitishaga į Glyvrum. Lżst veršur viš mųguleikanum fyri lagarligari fķgging viš yvirtųkuni.
Leitishagi er 4 merkur til stųddar og ber 70 įseyšir. Leitishagi liggur serstakliga hųgliga fyri į vestursķšuni móti Skįlafjųršinum omanvert Glyvrar og part av Heišunum.
Viš lógarbroytingini kemur heldur sjįldan fyri at Bśnašarstovan hevur festiš, iš eru leys at sųkja. Einasta, sum Bśnašarstovan hevur lżst leyst sķšani lógarbroytingina var eitt festiš ķ Svķnoy, sum Jaspur Bjartalķš bóndi, sat viš til hann yvirtók festiš Innan Glyvur.
Viš lżsingini at yvirtaka Leitishaga, er ķ hvussu so ein nżggj tķš byrjaš į hesum ųkiš. Tó so, so er ikki neyšugt at lżsa festini til yvirtųku. Nųkur festiš eru yvirtikin uttan at lżsa viš tķ frammanundan. Taš ber eisini til hjį festara at avtala yvirtųku uttan śtbjóšing. Hetta veršur serstakliga gjųrt ķ samband viš at onkur ķ familiuni yvirtekur festiš.
Sjįlvt um nógv meiri skal gerast afturat ķ samband viš menning av landbśnašinum, so er hetta ķ hvussu so er ein annar hįttur enn vit hava kent til frammanundan. So er at vóna, at vit viš hesum og ųšrum įtųkum framyvir fįa eina meiri dygdarburša vinnu. Taš hevur landbśnašurin uppiboriš.
Tey, sum hava įhugaš fyri yvirtųku av Leitishaga kunnu ringja eftir kl. 1700 til tlf. 449770, sum eru Arnfinn og Mona Langgaard.
Mynd: Bśnašarstovan ķ Kollfjaršardali, sum tó skal góškenna ein komandi festara, įšrenn hesin kann yvirtaka festiš.
(mynd: www.heimabeiti
).


text:
Flemming Raben og Christoffur Gert Nielsen skula venja Kyndilskvinnur komandi kappingarár 2017/18
Flemming Raben hevur nógvar royndir innan føroyskan hondbólt. Hann hevur fyrr vant Kyndilskvinnur, Neistakvinnur og verið kvinnulandsliðsvenjari.
Christoffur Gert Hansen hevur verið ungdómsvenjari seinastu 10 árini. Fyrstu 5 árini í Danmark og síðani í Kyndli.
Báðir hava divisiónsvenjaraútbúgvingina hjá DHF.
Vit í Kyndli eru sera glað fyri, at hesir dugnaligu venjarir hava játtað at vant Kyndilskvinnur komandi kappingarár.
Vit villa eisini takka Daniel Gordo Rios fyri gott og læruríkt kappingarár, og ikki minnst eisini takka Sophus Dal Christiansen fyri alt arbeiði, hann hevur lagt í kvinnurnar nógv tey síðstu árini. Hann hevur verið við líka frá uppbyggjan til Europacup og at hava vunnið "The Double".
Nevndin í Kyndli
Aftur


text:
Tsatsiki og kærleikin
Bókadeild Føroya Lærarafelags
- Síður: 153
- Útgávuár: 2016 (2002)
- Upprunamál: svenskt
- Innbinding: heft
- Rithøvundur: Moni Nilsson
- Myndir: Sarah Sheppard
- Týðari: Bergur Rasmussen
Tsatsiki skal byrja í fjórða flokki eftir summarfrítíðina, men fyrst skal hann vitja pápa Høgguslokkafiskara í Grikkalandi. Tá ið Dimitrisabbi doyr, er tað gott, at systkinabarnið Elena er har, tí hon finnur upp á nakað, so Tsatsiki næstan gloymir at vera keddur.
Tá ið Tsatsiki kemur heim aftur, gerast hann og Per Hammar blóðbrøður, og Tsatsiki dugir betur og betur at standa á rullufjøl. Sjálvt um hann ongantíð fer at duga so væl sum Per Hammar. Men tað ger einki, ikki so leingi, sum Sára heldur, at hann dugir øgiliga væl.
Og búkurin á mammuni verður størri og størri, og skjótt verður Tsatsiki stóribeiggi!


text:
Gáloysni í tølum
• Gáloysni er avgerandi faktor í umleið 30% av øllum ferðsluvanlukkum
• Mett verður, at vit í miðal eru gáloysin í 30% av koyritíðini
• Koyrir tú 80 km/t og hyggur at telefonini í 4 sekund, hevur tú koyrt 89 metrar í blindum.
• Koyrir tú 50 km/t og hyggur at telefonini í 4 sekund, hevur tú koyrt 56 metrar í blindum.
Føroyingar um gáloysni
• 51% av føroyingum tosa javnan í handhildna telefon, meðan tey sjálv koyra bil
• 24% av føroyingum skriva ella lesa javnan sms, meðan tey sjálvi koyra bil
• Menn tosa í størri mun enn kvinnur í handhildna telefon, meðan teir sjálvir koyra bil
• Ungfólk tosa í størri mun enn eldri í fartelefon, eins og tey í størri mun senda og lesa sms, meðan tey sjálv koyra bil
• Á stiga frá 1 til 10 meta føroyingar í miðal, at vandin av skriva ella lesa sms, meðan teir koyra bil liggur á 9,3, har tað vandamesta er 10
• Á stiga frá 1-10 meta føroyingar í miðal, at vandin av at hampa seg, t.d. spegla sær, greiða sær ella smyrja sær, liggur á 8,5
• 54% av føroyingum halda tað vera líka vandamikið sum rúsdrekkakoyring at koyra bil, meðan tey taka sær av børnum, t.d. rætta barni suttuna, mekla millum klandrandi børn og sissa børn, meðan tey sjálv koyra bil
• 44% av føroyingum halda tað vera líka ella meiri vandamikið enn rúsdrekkakoyring at tosa í handhildna fartelefon, meðan tey sjálv koyra bil
Útvaldar talvur úr Gallupkanningini eru at finna her á síðuni undir Gáloysni/Gallup um gáloysni LEINKI TIL
Kelda: Føroysk Gallupkanning um órógv meðan koyrt verður, november 2011.


text:
er sterkari enn borðvín. Innihaldið av alkoholi er millum 17 og 21 prosent. Dessertvín eru so at siga altíð heitvín. Heitvín eru aloftast søt, men kunnu eisini vera turr. Ymsu sløgini av heitvíni spenna frá at vera gylt til at vera heilt myrkareyð.
Heitvín verður framleitt eins og reyðvín og hvítvín. Munurin er, at drúvuspritt verður latið í aftrat. Tað kann verða latið í, meðan vínið gerar, so geringin steðgar.
Henda mannagongdin hevur við sær, at nakað av tí søta verður eftir í víninum. Dømi um hetta eru portvín. Verður drúvusprittið latið í, tá vínið er liðugt at gera, verður vínið turt og ikki søtt sum t.d. sherry.


text:
Yvirlýsing frá kvinnudagstiltaki hjá Unga Tjóðveldinum
Unga Tjóðveldið ásannar, at tað er fíggjarligur ójavni millum kynini. Av øllum útgoldnum lønum í Føroyum, verður 62% útgoldið til menn og bert 38% til kvinnur. Umframt hetta, er ein triðingur fleiri kvinnur í fátækraváða, enn menn. Sáttmálasettar viðbøtur fella oftast á tey mansdomineraðu størvini. Hetta eru nakrir trupulleikar, ið gera, at kvinnur, reelt, eru verri fyri fíggjarliga, enn menn.
Fyri at bøta um fíggjarligu korini hjá kvinnum, kunnu hesi tiltøk setast í verk:
- Barsilsskipanin verður umskipað, soleiðis, at hvørt foreldur fær 4 mánaðir og restin verður deild eftir ynski.
- Lønin skal hækkað á almennum kvinnudomineraðum størvum.
- Eftirlønarskipanin skal gerast samhaldsfastari.
Vit væntað, at landsstýriskvinnan í fíggjarmálum, Kristina Háfoss, og landsstýrismaðurin í arbeiðsmarknaðarmálum, Henrik Old, taka ábyrgd av hesum trupulleikum og betra um fíggjarligu korini hjá kvinnum í Føroyum.


text:
Evnið er vandin fyri øktum bonskleika (tað at gerast alsamt ráari og harðlyntari), har vit fara at hyggja at tí bonskleika, sum er nær knýttur at kensluni av máttloysi og at samspælinum í bólkinum.
Eg síggi tað, at fólk gerast bonskari, sum sálarligt slit, sum á mangan hátt kann minna um strongd.
Aftaná verða stundir í smærri bólkum at viðgera, hvørji vandatekin vit eiga at vera var við – bæði hjá starvsfeløgum og hjá sær sjálvum.
Bókmentir:
Birkmose, D. (2013): Når gode mennesker handler ondt – tabuet om forråelse. Syddansk Universitetsforlag.
Tað ber til at lesa fyrsta kapittul ókeypis á heimasíðuni hjá forlagnum.
Dorthe Birkmose er sjálvstøðugur sálarfrøðingur (cand.psych.), rithøvundur, bloggari og fyrilestrahaldari. Meira kunning er á heimasíðuni: www.dorthebirkmose.dk
Evnisdagur við Dorthe Birkmose verður 6. juni 2017.
Stað: Smæran, J. H. Schrøtersgøta 9
Kostnaður: 450 kr.
Dagurin er ætlaður limum okkara á tí sosialpedagogiska arbeiðsøkinum. Teir fyrstu 50 limirnir, úr sosialpedagogiska arbeiðsøkinum, ið tekna seg til dagin, fáa framíhjárætt.
Tilmelding er á pedagog@pedagogfelag.fo, viðmerk Dorthe Birkmose.
Tilmeldingin skal innihalda:
Navn/nøvn á luttakarum
Føðingardag
Arbeiðspláss
Og hvar rokningin skal sendast.


text:
Søk fíggjarligan stuðul til Horizon 2020 umsóknir
Fyri best at gagnnýta avtaluna við ES um luttøku Føroya í Horizon 2020 og fyri at lætta um hjá stovnum og virkjum í sambandi við umsóknararbeiðið, hevur Granskingarnevndin gjørt av at játta pening úr Granskingargrunninum at lata teimum, sum arbeiða ítøkilliga við umsóknum. Endamálið er at minka nakað um fíggjarligu íløgurnar hjá stovnunum.
Stovnur ella virki kann fáa upp til kr. 35.000 endurgoldnar fyri útreiðslur, sum standast av arbeiðinum við einari umsókn. Stuðulin verður játtaður eftir umsókn so leingi játtan er tøk. Stuðul verður latin, tá ið fleiri partar luttaka í umsóknini, men stuðul verður ikki latin til einstaklinga umsókn. Neyvari ásetingar um, hvussu stuðul kann fáast og hvussu hann verður umsitin, eru ásettar í reglugerð, sum kann takast niður her
Tak umsóknarblaðið niður her
Hesin partvísi fíggjarligi stuðulin kemur afturat tí ráðgeving, miðling og vegleiðing, sum NCPararnir geva møguligum umsøkjarum.
Hava fólk spurningar í sambandi við umsóknir, ber til at venda sær til Mariu Húsgarð, NCP samskipara á maria@gransking.fo ella á telefon +298 567802.


text:
Gransking, menning, og nýskapan í Føroyum 2007
Granskingarráðið tók á heysti 2003 stig til at kanna, hvat tað almenna og vinnulívið gera fyri at granska, menna vørur og tænastur og fyri at fremja nýskapan.
Úrslitið av hesi kanningini er ein frágreiðing, sum varð løgd fram á sumri 2007, ið fevnir um 5 bóklingar. Hesir bóklingar bera heitini:
Gransking, menning og nýskapan í Føroyum 2007 Høvuðsúrslit
Gransking & Menning í Føroyum 2007 Úrslit fyri samfelagið
Nýskapan í Føroyum 2007 Úrslit fyri vinnuna
Politikkskipanin í Føroyum 2007
Metodulýsing 2007 Hagtøl um G&M og Nýskapan
Samandráttur - G & M og nýskapan í Føroyum 2007
Bóklingarnir kunnu eisini bíleggjast frá Granskingarráðnum: gransking@gransking.fo ella á tel. 567800.
Til ber eisini at lesa meira um hagtølini á www.hagstova.fo
Fylgiskjøl


text:
Hernaðaratsóknir skapa fleiri yvirgangsfólk í Afrika
Nýggj kanning hjá ST vísir, at atsóknir frá myndugleikum eru við til at skapa trupulleikan
Nýval útskrivað í Íslandi
Íslendingar skulu væntandi á val aftur í novembur, eftir at samgongan er farin hvør til sítt vegna misálit
Búnaðarstovan vil vekja áhugan fyri kálvakjøti
Tróndur G. Leivsson, stjóri í Búnaðarstovuni, heldur tað er neyðugt at skapa ein eftirspurning eftir kálvakjøti
Meining: Villeiðandi tíðindi
Í glitrandi prentlutum umborð á Smyrli standa allar dyr á víðan vegg og einki verður spart, uttan tað tey kalla faktakekk


text:
Í sambandi við, at virksemið á umlastingarstøðini á Gjánoyri er munandi broytt síðani 2008, tá Umlastingarstøðin fekk umhvørvisgóðkenning, varð avgerð saman við IRF tikin um at dagføra umhvørvisgóðkenningina, soleiðis at hon er í tráð við núverandi nýtslu og rakstur.
Í grótbrotinum á Gjánoyri hevur IRF innrættað eina umlastingarstøð. Har verður ymiskt burturkast goymt, so sum jarn- og aðrir metallutir, burturkast, sum skal tyrvast, umframt pláss til størri lutir.
Í viðgerðini av umhvørvisgóðkenningini er dentur lagdur á at minka um dálkandi evnir, sum kunnu verða leidd á sjógv við spillivatninum og av dálkaðum omanávatni, ið kann koma út í umhvørvið. Hetta verður gjørt við, at krav er sett um, at burturkast einans skal goymast á økinum, ið er sett av til umlasting, og at alt vatn verður leitt gjøgnum hóskandi reinsiskipan áðrenn tað verður leitt út á sjógv.
Góðkenningin er almenn og kann síggjast her
Góðkenningin kann kærast
Tey, ið hava kærurætt, kunnu kæra umhvørvisgóðkenningina til landsstýriskvinnuna í umhvørvismálum.
Kærurætt hava tey, sum avgerðin hevur ein serstakan, beinleiðis og persónliga týdning fyri. Les meira um at kæra her.
Møgulig kæra skal sendast til Umhvørvisstovuna, Traðagøta 38, 160 Argir, í seinasta lagi mikudagin 28. juni 2017.
Um tú vil hava meira at vita, ert tú vælkomin at seta teg í samband við Heidi Mortensen, telefon 342400 ella us@us.fo
« Aftur
Framleiðsla av plastbátum umhvørvis…
24-08-2017
Michael K. Jacobæus er settur í sta…
11-08-2017
Útlátið av vakstrarhúsgassi rættili…
26-07-2017
Brennistøðin og endurnýtslan hjá IR…
06-07-2017
Undantak at taða oman fyri 250 metr…
05-07-2017
Loyvi til elframleiðslu úr vindorku…
03-07-2017
Jóansøkubál
20-06-2017
IRF á Gjánoyri dagførda umhvørvisgó…
01-06-2017
Árinsmeting góðkend
24-05-2017
P/F Havsbrún fingið nýggja umhvørvi…
24-05-2017


text:
At garva skinn
Um at garva skinn við Alún
Um heystið, áðrenn flettingin kemur fyri, velur tú tær skinnið, ið skal garvast. Tá seyðurin er flettur, tekur tú skinnið beinanvegin, leggur tað út á eitt borð, meðan tað enn er heitt, og saltar skinnið væl.
Hevur tú fleiri skinn, kanst tú leggja tey oman á hvørt annað, og salta so hvørt einstakt skinn væl.
Saltið skal sjálvandi stroyast á skinnsíðuna, meðan ullsíðan vendir niður.
Dagin eftir rívir tú skinnið um, og saltar enn einaferð. Ansa eftir, at eingin “heilidagur” er. Er onkur ósaltaður blettur á skinninum, fer hetta at vísa seg seinni, tí har ósaltað er, missir skinnið ullina.
Tá skinnið/skinnini hava ligið í salti í minsta lagi í 7 samdøgur, verða tey skolað.
Feittklumpar verða reinsaðir væl úr skinnsíðuni, og síðani verður skinnið vaska væl við flógvum sápuvatni. Brúka sápuspønir at vaska við, endiliga ikki sulfosápu, tí tá vaskar tú feittið úr skinninum og ullini.
Tá skinnið er vaska og skola – best er at skola í sjógvi ella blanda 500 g av salti í 15 litrar av vatni til hvørt skinnið – verður tað breitt út á eitt borð. Strekk tað væl út!
Nú skalt tú gníggja alún inn í skinnið – umleið 300 g á hvørt skinn. Til hetta arbeiði skalt tú gera tær ein træstubba sum liggur væl í hondini. Gníggja síðani alúnið væl og virðiliga inn í skinnið. Alúnviðgerðin varar í 5 samdøgur.
· Gev gætur: Ver varin við alúni, tí tað kann órógva húð og slímhinnur
· Ansa tí eftir ikki at anda alúnið inn
· Nýt handskar og dustmasku
Tá ið skinnið er turt, skal tað pussast við sandpappíri. Strekk skinnið væl út.
Nú skal ullin greiðast og skinnið stákast til. Tú kanst brúka karðar at greiða við. Vilt tú ikki hava broddin, eru ráðini, at klippa skinnið. Tá tað er snøgga, er arbeiðið liðugt.
Meira um at garva skinn:


text:
Í desember 2010 varð eg bjóðað til eitt palborðaorðaskifti, sum skuldi tosa um, hví tað koma so fáar skaldsøgur út í Føroyum. Av tí at eg ikki visti, hvussu tiltakið var skipað, skrivaði eg mær eitt innlegg niður, um ætlanin var, at hvør einstakur skuldi siga nakað, um hvat hann/hon helt um evnið.
Men hetta var ikki, so í staðin fyri at koyra hetta í skrell, sum eg skrivaði, so leggi eg tað bara út á bloggin. Kanska sløðast onkur gullkorn ímillum havragrýnini …
Í september í ár vóru 173 forløg skrásett í Føroyum. Flestu teirra eru privatpersónar, sum geva einstakar bøkur út av og á og almennir stovnar.
So vítt eg veit, eru bara í løtuni trý forløg í Føroyum, sum burturav takast við forlagsarbeiði og hava fleiri fólk í starvi. Tað eru Føroya skúlabókagrunnur, Bókadeild Føroya Lærarafelags og Sprotin.
Haraftrat má Mentanargrunnur Studentafelagsins eisini nevnast, tí tað er væl tað forlagið, ið gevur flest upprunaføroysku skaldsøgur út serliga upp undir jól.
Bókadeild Føroya Lærarafelags, har eg eri ritstjóri, gevur fyrst og fremst barna- og ungdómsbøkur út. Samlaða talið av útgávum er hvørt ár umleið 70 í miðal, og av teimum eru umleið 6-8 upprunaføroyskar.
Bókadeilin arbeiðir eftir somu treytum sum onnur forløg í Norðurlondum. Sáttmáli verður skrivaður til hvørja einstaka bók, sum m.a. gevur høvundanum rættindi til bókina og ein ávísan part av inntøkuni. Eg havi latið mær fortalt, at sáttmálatreyturnar á Bókadeildini eru umleið tær somu sum hjá øðrum forløgum t.d. í Danmark.
Á Bókadeildini er ein týðandi partur av útgávuvirkseminum ritstjórnararbeiði. Tvs. at hvør einstøk bók verður gjøgnumarbeidd, áðrenn hon kemur út á føroyska marknaðin.
Arbeiði við ritstjórn er sjálvandi ymiskt, alt eftir um bókin er týdd ella upprunaføroysk, men um eg skal taka mannagongdirnar í samband við upprunaføroysk handrit, so er hon henda:
Hvørt ár fær Bókadeildin handrit sendandi inn frá rithøvundum, bæði royndum og óroyndum.
Tað fyrsta, sum hendir, er, at handritið verður lisið, og ein niðurstøða verður gjørd um, hvørt handritið skal vrakast, sendast aftur til umskrivingar ella góðtakast. Eg skal ikki koma nærri inn á, hvussu mett verður um hetta, men bert siga, at tað fyrst og fremst er grundað á listarliga dygd.
Eitt handrit, sum sleppur víðari, er langt frá liðugt á hesum stigi. Nústani fer ritstjórnararbeiði reiðiliga I gongd, við tað at handritið verður nærlisið, og at uppskot til broytingar í innihaldi verða sett fram í samstarvi við rithøvundan.
Hetta kann mangan vera ein long tilgongd, sum fer fram millum rithøvunda og ritstjóra. Ein sera týðandi partur í tilgongdini er at taka fyrilit fyri, hvør hevur skrivað: tú skalt ikki lesa langt inn í handrit fyri at síggja, at hvør einstakur rithøvundur hevur sítt egna mál, sín egna humor og skipar sína søgu á sín serliga hátt.
Okkara uppgáva sum ritstjórar er at koma við eygunum uttanífrá og seta okkum í staðið hjá móttakaranum og meta um, hvørt søgan hongur saman. Tvs. Vit hugsa um aldursbólkin, um frásøgan lýkur nøkur grundleggjandi krøv til frásøgulist og mangt annað. Toyggið er at fáa søguna at flóta bæði innihaldsliga og málsliga, tvs. at ansa eftir at amboðið, sum rithøvundurin hevur at brúka, verður nóg væl brúkt.
Hetta kann taka langa tíð, og mangan stendur á gomlum nøglum, tí hvør roynir at verja borg, men eg havi varhuga av, at alt gongur upp í eina hægri eind at enda, og vit geva bókina út í sátt og semju. Vit kasta hana fyri úlvarnar, ella tað vóna vit, men so er ikki, tí fáur tímir at ummæla bøkur í hesum landinum, so vit noyðast at rópa hart fyri, at nakar skal varnast, at hon er útkomin.
Hetta er júst eitt aðalmál í føroyska bókaheiminum: vantandi áhugin fyri at viðgera bøkur í t.d. fjølmiðlum og vantandi keypiorkan, at vit eru so fá í hesum landinum, at sjálvt um sáttmálar og annað lýkur grundleggjandi treytir fyri bókaútgávu, so er lítil og ongin vinningur at heinta, tí bókin verður seld í ov fáum eintøkum til, at rithøvundurin, so góður hann so kann vera, fær nakran serligan vinning burturúr.
Tá sagt verður, at ov fáar skaldsøgur koma út á føroyskum, er so vítt eg veit ikki nøkur skelkandi afturgongd hend seinastu tíðina, tí útgávutølini eru ikki broytt so øgiliga nógv hvønn vegin, burtursæð frá at í 2003 komu bert 5 skaldsøgur út. Seinasta ár komu 13 upprunaføroyskar skaldsøgur út, móti 10 í 2008
Men rætt er, at í mun til yrkisbøkur eru fagubókmentirnar nógv færri í tali, og harafrat sær út til, at talið er stagnerað. Ein orsøk er kanska, at tað onkursvegna tykist, sum okkum dámar væl hesar eitt sindur løttu frásagnirnar um nasistar, flogfør, skip, mætar menn og ikki at gloyma mat.
Í mun til tær 13 skaldsøgurnar komu 61 yrkisbøkur út í 2009.
Uttanlanda er haraftrat ein annar kappingarneyti á bananum nevnliga chick lit, lívsstílsbøkur, nú øll eru givin at roykja og drekka og í staðin eru farin at renna seg upp í varg. Okkurt skal man hava at seta í staðin, so har skaldsøgurnar fyrr søtaðu tilveru okkara, eru tað kókibøkurnar, sum hava tikið yvir, og har vit fyrr lósu og gleddust um evni hjá rithøvundum at siga frá ella at ilskast inn á, hvussu illa hann dugdi, so lesa vit heldur um, hvør var nasistur, ella hvørjar skakandi hendingar, fólk eru úti fyri, ella politiskar og filosofiskar hugleiðingar hjá kendum persónum, fyri ikki um at tala krimiskaldsøgurnar, sum floyma yvir á marknaðinum, har dygdin mangan er so sum so. Eitt annað fyribrigdi er fyribrigdi frá bók til film, sum upptekur sinnini almikið, og har bøkur, sum kanska halta ikki so lítið sum listaverk, fáa uppreisn gjøgnum filmin. Hetta er rák, sum ikki er serføroyskt sum so, men er vanligt í øllum vesturheiminum.
Tað, sum eg haldi vera tað ringasta, hvat viðvíkir føroyskum skaldsøgum, er vantandi áhugin í miðlum og hjá avvvarðandi myndugleikum fyri hesi listagrein, og so hetta, at rithøvundar, ið skriva vaksnamannaskaldsøgur ikki hava nóg nógvar møguleikar at arbeiða saman við forlagsfólki fyri at fáa produktið so gott sum gjørligt. Eg haldi, at ritstjórnararfólk og rithøvundar kundu havt eitt fruktagott samstarv, sum bara økti um góðskuna á bókmentunum.
Hetta hugsi eg mangan um, tá eg fari undir at lesa skaldsøgurnar, ið koma út um jóltíðir. Har er so ómetaliga nógv, sum kundi verið betur gjøgnumarbeitt, áðrenn tað kom út. Hetta er eisini til frama fyri allar partar, bæði rithøvundan og lesaran.
Kanska nógv hevði hingið betur saman, og vit sluppu undan hesum íðuligu stavivillunum, sum skemma alt ov nógv í føroyskum bókum.
Hervið er ikki sagt, at vit loysa allar verðsins trupulleikar við at hava forløg, ið burturav arbeiða við at geva vaksnamannabøkur út, men heilt vist hevði hetta verið mennandi fyri føroyska skaldsøguskriving.


text:
25.1.09
Feminisma?
Tað er øgiligt sum fólk ofta duga at skjóta seg sjálvi í fótin, og tað er tað er haldi feministarnir hava gjørt í seinastuni.
Onkur gjørdi meg sum ikki einaferð varuga við hvussu feministar uppføra seg sum um tær hata mannfólk. Hetta haldi eg er púra absurd tí hvussu kanst tú hata helvtina av øllum fólkunum í heiminum? Eg kann ikki fyristilla mær annað enn at tað er eitt fátal av feministum, sum veruliga hata menn, og at nógvar av teimum sum uppføra seg sum tær gera tað, í veruleikanum hava ein hund grivnan onkra heilt aðra staðni.
So hesin posturin er til tykkum mannfólk har úti, sum halda at allir feministar per definitión hata mannfólk.
Fyri meg byrjaði feminisman sum ein alneyðug rørsla sum samlaði kvinnur um sakina at fáa somu lógarfestu rættindi sum menn. Tað hava vit nú, og summi vilja kanska vera við at vit eru við at detta í hina grøvina. Tað kann so diskuterast, og er ikki nakað eg tími at brúka hendan postin til at tosa um. Eg vil heldur tosa um hvat feminisma er blivin til síðan vit fingu hesi ymisku rættindi, sum vit ikki høvdu fyrr. Tær flestu av okkum feministum hava nú nóg mikið við at rópa upp og skelda, um vit fáa eygað á órættvísi, sum enn gongur fyri seg (ólíka løn fyri líka arbeiði, til dømis) og annars uppføra okkum sum vit eru líkar hjá monnum (hvat vit jú eru). So er tann søgan eisini liðug. Eg gangi virkuliga ikki runt og skeldi mannfólk út í tí dagliga ella gremji meg um at eg veri niðurtraðkað ella hvat tað er. Tað behøvist eg jú ikki, tí tann tíðin er av.
MEN, so er tað summar, sum opinbart ikki hava uppdagað at vit ikki longur noyðast at ganga runt og berjast fyri okkara rættindum og síggja menn sum tann stóra fíggindan. Eg veit ikki um tær hava okkurt kompleks ella hvat, men tær hava eftir øllum at døma ikki uppdagað, at stríðið er av. Ongir menn ganga og nokta okkum at gera tað vit hava hug til. Vit kunnu rotta okkum saman og bara velja kvinnur á ting, og soleiðis nærmast taka valdið í einum landi. Har er veruliga onki at fara eftir, uttan eitt. Men tað er eitt stórt ting:
Konufólk eru so forbannað raskar at rakka niður uppá hvørja aðra. Vit unna ikki hvørjum øðrum karrierur, góða løn osfr, so vit blíva súrar og bitrar yvir at aðrar klára seg væl. So byrja vit at beskylda tær fyri at vera vánaligar mammur, ella kaldir fiskar um tær ikki vilja hava børn, og karrierukvinnan blívir ímyndin av tað ringasta ein kvinna kann vera. Hvussu í h*lviti skulu vit so vænta at samfelagið sum heild (tvs menn íroknað) tímir at respektera karrierukvinnuna? Eg haldi tað er uppá tíðina at feministar alla staðni taka seg saman og ásanna at teirra størsta forðing er tær sjálvar. Vit hava vald, vit hava útbúgving, vit kunnu alt. So hví f*nin ganga vit so runt og gremja okkum um hvussu vemmiligir menn eru? Og hví í allari víðastu verð ganga vit og rakka niður uppá hvørja aðra og harvið gera tað legitimt at hugsa so um konufólk hvørt tú ert maður ella kvinna?
Sorry menn. Tit hava ikki fortjent at konufólk ganga runt og uppføra seg sum offur av tykkara maktsjúku. Tað er eitt fátal av monnum (men ikki so øgiliga fáir innan ávís trúðarsamfeløg í FO), sum reint faktiskt royna at standa í vegin fyri kvinnum. Vit duga bara so ekstremt væl at standa í vegin fyri okkum sjálvum (kanska eisini serliga tær sum liva innan ávís trúðarsamfeløg í FO).
Vil fegin enda við at siga at eg haldi onki ringt um tykkum menn, men feministur eri eg. Har er bara munur á at vera ein feministur, sum roynir at halda fast við hesa relativt nýggju janvstøðu vit hava fingið og einum feministi sum, óvist hví, hatar menn.
So kvinnur: Takið tykkum saman! Eg tími ikki at hoyra menn spilla feministar út, tí summar av tykkum uppføra tykkum sum neyt.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Síðan Kenja loysti frá Bretlandi í 1963, hava viðurskiftini í landinum verið rættiliga støðug og politiska stýrið mest sum fólkaræðiligt. Tá ið Kenja var bretskt hjáland, var stórur dentur lagdur á at dyrka grøði til útflutnings; hetta varð gjørt á stórum gørðum, og gott vegakervið við vegum og jarnbreytum varð lagt. Kenja er eitt av ríkastu londunum í Afrika. Nógv kaffi og te verða útflutt, og sjáldsomu dýrini í stóru tjóðargørðunum, eitt nú Nairobi tjóðargarðinum, draga mong ferðafólk til landið. Meginparturin av fólkinum livir av jarðarbrúki og dýrahaldi til egna nýtslu. Fáastaðni í heiminum fjølgast fólkið so skjótt sum í Kenja, fólkavøksturin elvir til fátækadømi, stríð um rættindi til jørðina og ósemju ímillum fólkasløgini.
Høvuðsstaðurin í Kenja, Nairobi, er á háslættanum, har dýr sum leyvur, giraffar og gepardar eru vanlig sjón, enntá tætt við býin. Nairobi er størsti býurin í Eysturafrika, har búgva yvir tríggjar milliónir fólk (2009). Býurin varð bygdur sum jarnbreytarstøð, tá ið jarnbreytin úr Uganda til størsta havnabýin í Kenja varð løgd.
Týdningarmesti útflutningur í Kenja er landbúnaðarvørur, men nógvastaðni er ov turt at dyrka jørðina. Besta landbúnaðarjørðin í Kenja er í útsynningspartinum í landinum. Í hálendinum - har meiri avfall er - verða dyrkað te, kaffi, hveiti, mais, sissal og sukurrør. Har turrast er, eru stórir neytagarðar, har teir halda mjólkneyt og sláturneyt. Nógv grønmeti verður eisini dyrkað, har tað ber til at veita vatn á lendið úr vøtnum og byrgingum; til dømis verða grønar bønir fluttar út við flogfari.
Rennararnir á leiðini við Stóra Rivudal í Kenja eru av allar bestu langrennarum í heiminum. Í 3.000 metra forðarenning hava teir vunnið olympiskt gull átta ferðir í 10 teimum seinastu leikunum. At teir eru so treystir at renna, kann vera av tí, at teir búgva í hálendi, og at teir frá barnsbeini renna langan veg í skúla og heim aftur.
Fjølmentasta fólkið í Kenja, kikuyufólkið, býr uppi í hálendinum undir Kenjafjalli. Gudur teirra, Ngai, verður hildin at hava bústað á fjallinum, og tí byggja teir altíð húsini soleiðis, at dyrnar venda ímóti fjallinum. Sum tveir triðingar av teimum 70 ættarbólkunum í landinum talar kikuyufólkið bantu. Asiatar, arabar og evropearar - um enn fáir - búgva eisini í Kenja.
Tropiskar strendur og nakrir av bestu tjóðargørðunum í Afrika draga túsundtals ferðafólk til Kenja. Hetta er vorðin týdningarmikil vinna, og kenjansku myndugleikarnir hava gjørt stórar íløgur í vegir, flogvøllir og gistingarhús, til tess at gera Kenja til best umtókta ferðamannaland í Afrika. Flestu ferðafólkini koma higar at síggja dýrini í tjóðargørðunum; tí ger landið sítt ítasta at verja dýralívið og at jagstra og taka ránsveiðumenn. Í tjóðargørðum sum Masai Mara og Amboseli kunnu ferðafólkini koma tætt at dýrunum at taka myndir.
Í Miðafrika báðumegin Miðkring eru tað stóru, grøðiligu regnskógirnir og ovurstóra Kongoá, sum eyðkenna landslagið. Tað var her, ræðuligi trælahandilin, ið evropearar settu í verk, byrjaði í 14. øld; síðst í 19. øld vórðu øll londini í Miðafrika evropeisk hjálond. Londini tóku loysing í 1960-árunum, men striltið hevur gingið at sett fólkaræðiliga stýrisskipan í gildi. Ójavnt er, hvussu londini eru fyri; í Kamerun hava politisku viðurskiftini verið trygg, men í Miðafrikalýðveldinum hava harðrend hernaðarstýri rátt, og landið er sera fátækt.
Fjølbroytta landslagið er alt eftir, hvussu veðurlagið er. Við Miðkring vaksa stórir og tættir regnskógir, tí at har er veðurlagið heitt og slavið, og nógv regn er alt árið. Longri burturi frá Miðkringi eru regntíð og turrtíð, og her eru savanna og spjaddur runnavøkstur. Norðast í Miðafrika, í Kjad, er glóðheit sandoyðimørk.
Høg fjøll, djúpir dalar, rivur, gosfjøll og ovurstór vøtn skera seg ígjøgnum londini norðan úr Uganda og suður í Malavi. Hetta sermerkta landslagið er partur av ovurstórari rivu í jarðarskorpuni, nevnd Stóri Rivudalur. Hægsta fjall í Afrika er Kilimanjarofjall, eitt gosfjall, sum liggur í dvala í tí partinum av Stóra Rivudali, sum er í Tansania. Annars er mesta landslagið í hesum parti í Afrika slættar grasfløtur, nevndar savanna. Dýralívið á savannuni er tiltikið, og á hvørjum ári koma mong ferðafólk úr øllum heiminum at síggja tað. Hetta er vorðin týðandi vinna hjá londum sum Kenja og Tansania. Te og kaffi eru vorðin góð inntøka hjá teimum sjey londunum, ið eru her. Námsvinna og smáir bóndagarðar hava altíð havt stóran týdning, og aðrar vinnur taka seg upp nú.
Á savannuni veksur gult, sítt gras, onkustaðni 4 metrar høgt. Har regnar bara stutta tíð á árinum, og tí vaksa grasrøturnar ógvuliga djúpt niður í jørðina, at tær kunnu taka vætu úr jørðini í turrtíðini. Bløðini á akasiutrænum, sum er leyvtræ, eru næstan sum nálirnar á nálatrøum, so vatnið guvar ikki burtur. Baobabtræið goymir vatn í uppbólgnaða buli sínum. At verja landslagið og stórbæra dýralívið eru stór øki á savannuni friðað. Tvey av hesum stóru friðingarøkjum eru tjóðgarðarnir Serengeti í Tansania og Masai Mara í Kenja.
Stórir flokkar av giraffum, fílum, antilopum og sebrum reika um á savnnuni eftir beiti og vatni. Í hølunum á teimum eru altíð ránsdýr, gepardar, leyvur, leopardar, sum bíða eftir at taka tey veikastu dýrini burturúr. Skamt haðan bíða rægammar og sjakalar til reiðar at fáa sær ein bita av rænum.
Flestir bøndur her á leiðini royna bara at føða seg og húski sítt, annaðhvørt velta teir ymsa grøði ella halda teir neyt. Í hálendinum, har veðurlagið er vátt, men ikki so heitt, er fruktagóð gosøskujørð, og her eiga búnaðarfyritøkur stórar lundir, har tær dyrka te og kaffi til útflutnings. Sum fólkið er fjølgað, eru mangir garðar so smábýttir, at bøndurnir hava verið noyddir at velta niðan í brøttu líðirnar; tað ger, at í nógvum avfalli loypur oman, og soleiðis er nógv lendið oyðilagt.
Te verður gjørt av blaðnum á terunninum. Hentararnir mega skotra seg fram ímillum tøttu runnarnar, at henta nýsprotnu bløðini; tí eru teir í gummisvintu.
Stóri Rivudalur er 7.000 km norðan úr Sýria í Asia og suður í Mosambik. Í nógvar milliónir ár hava rørslur ímillum tvær plátur í jarðarskorpuni skapað hetta stórsligna landslagið. Sumstaðni hava rørslurnar gjørt djúpar dalar við brøttum líðum, sum t.d. Maulíðirnar í Kenja. Aðrastaðni hava gosfjøll og rivugos gjørt stórar háslættar. Athiháslættarnir í Kenja vórðu soleiðis til.
Suður ígjøgnum allan Stóra Rivudal eru mong ovurstór vøtn; har er nógvur fiskur. Mong fólk liva her av fiskiskapi, mest verður fiskað í Albertsvatni, Malavivatni og Taganganyikavatni. Vanligasti reiðskapurin eru smá gørn, nót, rúsa og skutil.
Á láglendinum í eystara parti í Miðafrika, har avfallið er so lítið, at illa ber til at dyrka jørðina, liva flakkfólk, sum fara um hetta víðføra lendið eftir beiti og vatni við neyta-, seyða- og geitafylgjum sínum; summi teirra hava eisini kamelar og asnar. Í lendinum sunnan fyri Nairobi tætt við markið ímillum Kenja og Tansania halda masaiarnir til. Teir eru flakkfólk og halda sebuneyt. Høvuðskostur teirra er mjólkin undan kúnum og blóð. Blóðið tappa teir av neytunum við æðralating.
Masaikrígsmenninir og masaikonurnar ganga við stórum prýðum, vanligu prýðini eru perlukragar, stórir oyrnaríngar og kopararmbond. Flestu masaimannfólkini hava fleiri enn eina konu. Hvør kona hevur sini egnu hús og býr har saman við børnunum.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Nairobi
Vídd: 580.370 km2
Fólkatal: 40.046.566
Alment mál: swahili og enskt
Átrúnaður:
kristindómur 78% afrikanskir átrúnaðir 10% islam 10% og aðrir 2%
Stýrislag: fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: kenjanskur skillingur (KES)


text:
Heimamissiónsforlagið (HMF) gevur út og selur kristiligar bøkur til andliga uppbygging.
Bíbliu-App, við Dahl/Viderø Bíbliuni, til iPhone, iPad og Android snildfonir frá Føroyska Bíbliufelagnum.
Møtir, gudstænastur og onnur kristilig tiltøk. Les meira...
Lýsingarprísir á kristin.fo eru bíligir. Ring ella skriva og fá eitt gott tilboð.
Bønarsíðan: Send tíni bønarevni til Kristin.fo og vit seta tað á hesa síðuna skjótast til ber...
Stutt video-andakt við Ova Brim, presti
21.06.2017 - 09:55 - Ásbjørn Jacobsen
Tekstur: Tí at eins og likamið er deytt uttan anda, soleiðis er eisini trúgvin deyð uttan gerningar. Ják 2,26.
Ovi Brim, prestur


text:
Frítíðarheimið í Skrivaragøtu leitar eftir avloysara fyri starvsfólk í farloyvi, umleið 20 tímar um vikuna, í tíðarskeiðnum 1. oktober 2017 til 28. februar 2018. Talan er um skiftandi vaktir, eisini í vikuskiftinum.
Frítíðarheimið er umlættingarheim í Havn fyri heimabúgvandi børn og vaksin við menningartarni.
Setanar- og lønartreytir eru sambært sáttmála millum Fíggjarmálaráðið og Føroya Pedagogfelag.
Nærri fæst at vita við at venda sær til Frítíðarheimið, Jónu Johansen, tlf. 313353 / jonaj@av.fo
Umsóknir skulu vera Frítíðarheiminum í hendi í seinasta lagið 13. september 2017.
Adressan hjá Frítíðarheiminum er: Frítíðarheimið í Skrivaragøtu, Skrivaragøta 5, 100 Tórshavn.


text:
Orð: Jóannes Patursson
1. Sum várt lív er stokkut stund,
eins og glaða hvít á sund’
leikar eina løtu hátt,
hvørvur so og týnist brátt.
2. Birtast fólk og stíga á fold
– hvat er annað uttan mold –
rógva allir hvør sín fjørð,
so er aftur: undir jørð.
3. Tráa tí ei teknarstól,
halt teg við títt egna ból,
ver tú, har Guð setur teg,
trúgvur í hans tænastu.
4. Um tú líður sótt og neyð,
um tær ofta trýtur breyð,
um eitt eygnabragd tó er
av títt stríð á foldum her.
5. Halt tú á í sorg og sút,
brátt vil Guð teg loysa út,
flyta teg úr synda heim’
upp til sína eingla gleim.
6. Øll tann mikla trongd og neyð,
sum tær foldarlívið beyð,
tykist tá sum dreymur ein,
nú er ævin long og rein.


text:
Smiðjuna í Lítluvík eigur Tórshavnar Kommuna og húsini verða rikin sum framsýningarskáli. Eingin arbeiðir har, men listafólk og kreativ fólk kunnu skriva seg upp til at læna húsini eina viku í senn, har tey kunnu skipa fyri teirra egnum framsýningum. Tað er ein fantastiska fín skipan og lítla húsið mitt í býnum verður nógv brúkt. Her er eitt yvirlit yvir framsýningar í smiðjuni í heyst.
12. til 18. september: Málningaframsýning við Laura Edit Tórhalsdóttir og Sagu Kapna.
19. til 25. september: Málningaframsýning við Eir í Ólavstovu.
26. september til 2. oktober: Framsýning við Sofusi Poulsen.
3. til 9. oktober. Málningaframsýning við Jónvá Danielsen.
10. til 16. oktober: Framsýning við Turid Skinderholm.
17. til 23. oktober: Framsýning við Bjørk Gudmundsen.
24. til 30. oktober: Framsýning við Gunnleyg Arge.
31. oktober til 6. november: Klædnasøluframsýning við Rannvá Erlingsdóttir.
7. til 13. november: Annika Hjalt Edvardsdóttir sýnir fram málningar og ymiskt úr føroyskum tilfari.
14. til 20. november: Framsýning við Duritu Dam.
21. til 27. november: Framsýning við Elin Josefina Smith.


text:
Niðurteljingin er byrjað, og um eina viku byrjar Volvo Kring Føroyar 2017.
Í ár verða tríggjar etapur, og tað verða tríggjar Landavegkappingar.
Tað verður kappast á tveimum teinum hvønn dag. Opin bólkur koyrur tilsamans góðar 350 km og Unglingar, Kvinnur og Motionistar koyra góðar 200 km tilsamans.
Ruturnar eru klárar, men vit bíða eftir góðkenning frá Løgregluni áðrenn vit kunngera ruturnar alment. Tað gera vit her á heimasíðuni og á Facebook - Súkkling og Triathlon í FØ.
Allar kappingar byrja og enda hjá okkara sponsori, sum í ár er Wenzel Ford Og Volvo.
Fyrsta kappingin byrjar kl. 18 hósdagin 20. juli. Allir luttakarar skulu møta kl. 17.
Kappast verður soleiðis:
Hósdagin 20. juli kl. 18. Møta kl. 17 hjá Wenzel Ford Og Volvo.
Fríggjadagin 21. juli kl. 18. Møta kl. 17 hjá Wenzel Ford Og Volvo.
Leygardagin 22. juli kl. 15. Møta kl. 14 hjá Wenzel Ford Og Volvo.


text:
7/1/09
Eitt sindur um David Byrne og Talking Heads
Í ár hevur Byrne verið á túring í kjalarvørinum av útgávuni Everything That Happens Will Happen Today (2008), ið er úrslit av samstarvi millum David Byrne og Brian Eno. Hugskotið til plátuna kom tá teir báðir hittust fyri at re-mastrað 25 árs jubileums útgávuna av My Life In The Bush Of Ghosts (1981), ið var fyrsta plátusamstarvið teirra millum.
Síðst í 70unum og fyrst í 80unum arbeiddu Byrne og Eno eisini saman í Talking Heads, har Byrne var sangari, gittarleikari og sangskrivari og Brian Eno var prodjúsari. Eno produseraði pláturnar More songs about buildings and food (1978), Fear of Music (1979) og Remain in Light (1980). Hesar pláturnar eru allar á tremur við frálíkum og áhugaverdum tónleiki. Yvirhøvur er talan um eitt slag av art poppi við íblástri frá funk, punk, afrikanskum tónleiki og mongum øðrum við.
My Life In The Bush Of Ghosts, fyrra Byrne/Eno samstarvið, var sermerkt í og við at teir báðir gjørdu nøkur instrumental løg og samplaðu síðani røddir at leggja omaná og brúka í tónleikinum. Hví sermerkt? Jú, tí teir "samplaðu" áðrenn sampling egentliga var uppfunnin. Einki æt ordiliga "samplari" í 1981, tíansheldur at "sampla", men Byrne og Eno funnu uppá ráð; teir savnaðu eina rúgvu av bandaðum upptøkum av røddum ymsastaðni úr heiminum, faktiskt frá fleiri kontinentum, og upptóku so brot úr bondunum við at avspæla tey í rættari timing við tónleikin, ið teir høvdu innspælt. Ein sera drúgv og roksut process, tó við einum fascinerandi úrsliti.
Tá teir báðir hittust í sambandi við 25 árs jubileumsútgávuna, komu teir ásamt um at samstarva av nýggjum og gera eina nýggja plátu. Henda er sostatt Everything That Happens Will Happen Today frá í fjør. Hon er nógv øðrvísi enn fyrra samstarvið. Tónleikurin er meira gospel og country íblástur. Teir báðir hava gjørt nógv burturúr at teir hava roynt at gjørt "electronic gospel", tvs. eitt slag av millumliði millum menniskja og maskinu. Eg veit ikki um hetta "electronic gospel" prátið hoyrist so nógv aftur í tónleikinum. Yvirhøvur er talan um rættiliga róligan tónleik. Væl skrivaður, tó. Hvussu enn er og ikki, so er hetta eisini ein áhugaverd útgáva, og Byrne er sum altíð ein ekstremt feitur og dugnaligur sangari.
Eg og Solveig vóru á konsert hjá David Byrne v. bólki í Falkonersalen í Keypmannahavn afturi í mars mánaði. Tað var ein superb konsert. Hann var sera væl upplagdur og hevði ein eminent spælandi bólk afturat sær, umframt tríggjar dansarar, ið dansaðu sovornan modernaðan finna-uppá-sligan dans afturvið tónleikinum, og hetta riggaði eisini væl. Á konsertini spældu Byrne og bólkurin tilfar av nýggju útgávuni, umframt Talking Heads løg frá tíðini tá Eno sat í prodjúsarastólinum. Eno var tó ikki við á konsertini. Haldi ikki honum dámar at túra.
Talking Heads munnu teljast millum mest "influential" bólkar seinastu 25-30 árini, hóast stóra mainstream viðurkenningin ikki hevur verið tann stóra. Bara sum eitt lítið dømi úr rúgvuni kann nevnast at Radiohead tóku navn eftir Talking Heads lagnum av sama navni ("Radio Head" av True Stories plátuni frá 1986).
Í 1984 var framúrskarandi Talking Heads konsertfilmurin Stop Making Sense útgivin. The Face skírdi filmin at vera "The Citizen Kane of concerts movies". Hetta er eisini ein eginsamur, originalur og feitur konsertfilmur. Tað stuttliga er at hann byrjar við Byrne einsamøllum við kassagittara og fyri hvønn sang, ið verður spældur leggjast fleiri tónleikarar og fleiri pall rekvisittar afturat. Til síðst framførir fullmannaði bólkurin á einum fullriggaðum palli. Kul.
Nógvar góðar live framførslur eru í Stop Making Sense, m.a av fleiri Talking Heads klassikarum frá Eno tíðini:
"Life During Wartime" (upprunaliga frá Fear of Music)
Al Green lagið "Take me to the river" (upprunaliga frá More Songs About Buildings And Food)
Fantastiska anti suburbia odan "Once in a lifetime” (upprunaliga frá Remain In Light)
Byrne klárar framvegis at spæla "Once In A Lifetime" sannførandi. Her er er ein live upptøka frá okt. 2008:
Hetta er ikki frá Eno tíðini, men "Burning down the house" (embedding riggar ikki, tí er leinkja løgd til tað í staðin) er eisini eitt genialt lag. Cardigans og handan har walisiska brølapan gjørdu eitt habilt cover á sinni, men originalurin er sjálvandi feitastur. Góð 80'ara video eisini. trýst á leinkjuna fyri at kanna málið.
…og lat okkum so ikki gloyma Byrne/Eno samstarvið minus Talking Heads:
Byrne/Eno við “Strange Overtones” av Everything That Happens Will Happen Today:
“Everything that happens”, heitislagið av Everything That Happens Will Happen Today:
David Byrne interviewar seg sjálvan til “Stop Making Sense” filmin. Stuttligt interview:
Her er Byrne við sum sangari. Fatboy Slim/The BPA feat. David Byrne & Dizzee Rascal “Toe Jam”. Fantastisk video:
Eitt lekkurt house lag, har Byrne syngur. X-Press 2 feat. David Byrne "Lazy":
Tað stutta av tí langa; David Byrne er kul. Tjekka hann út!
1 comment:


text:
Sjúklingarættindi
Henda vegleiðing kunnar um tíni rættindi sum sjúklingur á Klaksvíkar Sjúkrahúsi.
Tú kanst leita eftir kunning um lógir og kunngerðir sum tryggjar hesi rættindi á
http://logir.fo/Anordning/827-fra-30-09-2002-om-ikrafttraeden-for-Faeroerne-af-lov-om-patienters-retsstilling
http://logir.fo/Kunngerd/24-fra-21-03-2002-um-flutnings-og-ferdaendurgjald-til-sjuklingar-innanoyggja
Sjálvsavgerðarrættur og kunnað samtykki
Ongin viðgerð kann byrja, ella halda áfram, uttan tú sum sjúklingur hevur givið kunnað samtykki. Tað merkir, at tú sum sjúklingur hevur fingið eina nøktandi og lættskiljandi kunning, áðrenn tú gevur loyvi til eina viðgerð. Um viðgerðin verður broytt, skalt tú kunnast av nýggjum, og tú skalt aftur geva samtykki.
Tú kanst altíð taka samtykkið aftur.
Tú hevur rætt til at verða kunnaður um:
- Tína heilsustøðu og viðgerðarmøguleikar, herundir vandi fyri komplikatiónum og hjáárinum
- Tað væntaða úrslitið av viðgerðini
- Hvønn týdning tað hevur fyri teg um tú ikki ynskir viðgerð
Øll yvir 15 ár kunnu sjálvi geva kunnað samtykki, men tann sum hevur foreldramyndugleikan skal kunnast, og takast við í avgerðina hjá tí unga. Metir heilsustarvsfólkið, at tann ungi ikki er førur fyri at skilja avleiðingarnar av avgerðini, skal tann sum hevur foreldramyndugleikan geva samtykki.
Hjá sjúklingum sum ikki eru førir fyri at geva kunnað samtykki, kunnu tey nærmastu avvarðandi ella verjin geva samtykki til viðgerð.
Tú kanst sum sjúklingur biða teg undan at verða kunnaður.
Serstakar umstøður:
Um tú ikki ert før/ur fyri at geva kunnað samtykki, t.d um tú ert uttan vit, kann eitt heilsustarvsfólk kanna, viðgerða og halda áfram við viðgerð uttan títt samtykki. Um tú hevur avvarðandi, kunnu tey, í tílíkum støðum, geva samtykki til viðgerð.
Viðgerð av doyggjandi
Ein sum er doyggjandi kann nokta lívsleingjandi viðgerð, sum einans vil útseta deyðan. Um ein, sum er doyggjandi, ikki er førur fyri at fremja sín avgerðarrætt, kann eitt heilsustarvsfólk lata vera við at byrja uppá, ella halda á við eini lívsleingjandi viðgerð. Ein sjúklingur, sum er doyggjandi, kann fáa pínustillandi, stillandi ella líknandi medisin, sum eru neyðug fyri at linna um hjá sjúklinginum, sjálvt um hetta kann framskunda deyðan.
Innlit í journalina
Heilsustarvsfólk hava skyldu at føra journal sum skjalfestan fyri røkt og viðgerð. Á Klaksvíkar Sjúkrahúsi nýta vit elektroniska sjúklingajournal sum skjalfestingaramboð.
Øll yvir 15 ár hava rætt til at vita, hvat stendur í teirra journal. Ynskir tú innlit í journalina, skal tú seta teg í samband við starvsfólki, um at fáa útflýggja kopi av journalini. Um tú innan 10 dagar ikki hevur fingið svar uppá fyrispurningin, hevur tú krav uppá grundgeving, hví so er. Í einstøkum førum kann koma fyri at tað heilt ella lutvíst verður noktað innlit í journalina. Um so er skal tað altíð verða grundgivið.
Serstakar støður
Avvarðandi kunnu bert fáa innlit í journalina, um tú gevur fullmakt. Í førum har ein persónur ikki er førur fyri, at taka sær av egnum áhugamálum, kann ein verji ella nærmasti avvarðandi biða um innlit í journalina.
Tagnarskylda og víðarigevan av upplýsingum
Øll starvsfólk á Klaksvíkar Sjúkrahúsi hava eins og øll onnur í heilsuverkinum tagnarskyldu. Eisini tá talan er um avvarðandi - tú avgerð sjálv/ur hvør fær kunning um tíni sjúkuviðurskifti.
Tá tú verður útskrivaður, ella hevur verið til ambulanta viðtalu á Klaksvíkar Sjúkrahúsi, verður skriv sent til kommunulæknan um hvørja viðgerð tú hevur fingið. Um tú ikki ynskir at kommunulæknin verður kunnaður, mást tú siga tað við stavsfólkið.
Ferðaútreiðslur
Sambært Kunngerð frá Føroya Landsstýri um flutnings og ferðaendurgjald, kunnu viðgerðarstøðini innan heilsuverkið endurrinda flutnings- og ferðaútreiðslur í samband við viðgerð í Føroyum. (link til PDF fíl)
Viðgerðandi deildin útflýggjar flutningsseðilin fyrstu ferð sjúklingurin kemur á Klaksvíkar Sjúkrahús.
Tá sjúklingurin er til viðgerð, antin ambulant ella innlagdur, skal deildin vátta fyri viðgerðina, soleiðis at sjúklingurin kann fáa endurrindan fyri hesa viðgerð. Tá ein seðil er fullur, útvegar deildin sjúklinginum eyka seðil.
Sjúklingurin hevur sjálvur ábyrgd av, at seðilin er rætt útfyltur og at neyðugar kvittanir fyri flutning eru til skjals, umframt at viðgerandi deildin váttar seðilin.
Fyrisitingin hevur ábyrgdina av, at endurrinda tann partin av flutnings- og ferðakostnaðinum, ið fer uppum átta hundrað krónur í einum kalendaraári. Tað verður bert endurrindað fyri fylgjara, tá sjúklingurin er undir 18 ár.
Ferðing uttanlands
Fyri vegleiðing um endurrindan av ferðaútreiðslum í sambandi við serviðgerð uttanlands og viðv. fylgjara, sí vegleiðing her.
Kærur/klagur
Á heimasíðuni hjá Heilsu og Innlendismálaráðnum kanst tú lesa um tínar møguleikar fyri at kæra/klaga um viðgerð, tú hevur fingið í føroyska heilsuverkinum.
Somuleiðis kanst tú lesa meira um tínar møguleikar fyri at fáa endurgjald fyri ein skaða, tú hevur fingið í sambandi við kanning ella viðgerð í heilsuverkinum ella, sum tú hevur fingið av læknafyriskrivaðum heilivági.
Gev gætur, at tær nýtist ikki at kæra um ávísar persónar, fyri at kunna fáa endurgjald. Heldur ikki er neyðugt, at heilsustarvsfólk skal hava gjørt nakað mistak, fyri at sjúklingur skal kunna fáa endurgjald.
Les um tínar kærumøguleikar her
Les um tínar endurgjaldsmøguleikar her
Um tú kærir vegna onkran annan, skal viðkomandi veita tær fulltrú.
Gera vart við ónøgd
Ónøgd við røkt ella tænastustøðið á Klaksvíkar Sjúkrahúsi kunnu sendast beinleiðis til leiðsluna. Send ein T-post til ks@ks.fo og skriva hvønn klagan er stílað til.
Rís&Rós
Klaksvíkar Sjúkrahús setir sum mál at veita sjúklingum eina góða heilsutænastu, og arbeiðir miðvíst við at liva upp til tað, ið væntað verður av framkomnum sjúkrahúsum. Vit frætta fegin frá tær, um tú hevur uppskot ella viðmerkingar, tí tey hjálpa okkum at kenna økir, ið virka væl, og økir, har høvi er fyri batum. Skriva til okkara á ks@ks.fo
Uppskot og viðmerkingar av hesum slag verða ikki roknaðar sum kærur.