text:
9. PARTUR
Nær verður jørðin eitt paradís?
Trupulleikarnir á jørðini vísa, at Guds ríki skjótt fer at taka ræðið. Lukas 21:10, 11; 2 Timoteus 3:1-5
Bíblian hevur boðað frá nógvum av tí, sum hendir nú á døgum. Til dømis skuldu fólk vera harðlig, foreldrum ólýðin, elska pengar og elska at stuttleika sær.
Stórir jarðskjálvtar, kríggj, hungur og sjúka skuldu vera víða hvar. Alt hetta er veruleikin í dag.
Jesus segði eisini, at allur heimurin skuldi hoyra gleðiboðini um Ríkið. — Matteus 24:14.
Ríkið skal beina fyri øllum óndskapi. 2 Pætur 3:13
Jehova fer skjótt at gera av við øll tey óndu.
Satan og illu andarnir skulu revsast.
Tey, sum lurta eftir Gudi, yvirliva og skulu búgva í einum rættvísum nýggjum heimi. Har er eingin ótti; øll hava álit og kærleika hvør til annan.
LÆR MEIRA
Hvørja ætlan hevur Gud við jørðini?
Bíblian greiðir frá, hví Gud skapti jørðina, nær líðingar halda uppat, og hvørja framtíð jørðin og tey, sum búgva á henni, hava.
Hvat er Guds ríki?
Hvør er kongur í Guds ríki, og hvat fer Ríkið at avrika?


c: text/html

text:
EM í fótbólti
Evropameistaraheitið í fótbólti (EM í fótbólti) er tann týdningarmesta fótbóltskappingin fyri landslið fyri limirnir í UEFA. Henda kapping um Evropameistaraheitið hevur verið fyriskipað regluliga fjórða hvørt ár síðan 1960. Til 1976 luttóku bara fýra lið í enda umfarðinum, frá 1980 luttóku átta lond og frá 1996 luttóku sekstan lond. Londini verða funnin við einari røð av kvalifikatiónsdystum. Vertslondini fyri meistaraheitini eru altíð kvalifiseraði uttan at kappast um tað. Onkuntíð er bara eitt vertsland, men av og á eru tað tvey grannalond, sum eru vertslond saman.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maria
Maria, við frábrigdum, er mest brúkta konufólkanavn í kristna heiminum; við hvørt hevur tað kortini verið hildið ov heilagt til fólkanavn, og tað man vera grundin til, at tað hevur verið lítið brúkt í Norðurlondum í miðøld. Fleiri kvinnur í Nýggja Testamenti og eitt ótal av halgikvinnum hava itið Maria; tann kendasta og tann, sum fyrst og fremst hevur gjørt navnið so umtókt, er sjálvandi Maria Moy, mamma Jesus; aðrar kvinnur í Nýggja Testamenti eru Maria Magdalena, sum Jesus rak sjey illar andar úr, og sum síðani fylgdi honum, og Maria úr Betánia, sum salvaði føturnar á Jesusi; fleiri dagar hava verið hildnir til minnis um ymiskar hendingar í lívinum hjá Mariu Moy, í Føroyum m.a. mariumessa um várið (25. mars) til minnis um at henni varð boðað, at hon skuldi bera Jesus í heim, mariumessa (15. august) til minnis um himmalferð hennara, og mariumessa um heystið (8. september) hildin sum føðingardagur hennara.
Maria er vanligasta konufólkanavnið í Føroyum[1].
Kendar kvinnur sum eita Maria:
- Marie Curie, pólskur/franskur evnafrøðingur og alisfrøðingur.
- Maria Guttesen, føroysk songkvinna.
- Maria Pompeu, brasilskur sjónleikari.


text:
Adam Smith
Adam Smith, (doyptur 5. juni 1723, deyður 17. juli 1790) var moralheimsspekingur og grundleggjari av samfelagsbúskapi sum vísind.
Adam Smith varð føddur í Kirkcaldy í Eysturskotlandi. Føðingardagur hansara er ókendur.
Høvuðsverk hansara "An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations" varð útgivið í 1776 og gjørdist grundarlagið fyri liberalismuni sum búskaparrák.
Tað var Adam Smith sum introduseraði hugtakið "The Invisible Hand", ella "Ósjónligu hondina". Við hugtakinum vil hann millum annað vísa á, at um marknaðarkreftirnar sleppa at ráða uttan uppíblanding frá t.d. tí almenna við studningi ella øðrum.


text:
Tak niður
Petra Joensen er fødd og uppvaksin í Gásadali, og hon býr einsamøll í gomlu húsunum hjá foreldrunum. Hennara gerandisdagur minnir nógv um gerandisdagin soleiðis, sum hann var í Føroyum fyri nógvum árum síðani.
Kolovnurin stendur í køkinum enn, og kúgvin er í kjallaranum enn. Petru dámar ógvuliga væl friðin, sum er í Gásadali, og modernaða brúkarasamfelagið sigur henni púra einki.
Annu Kirstin Thomsen harafturímóti dámar best at vera har, sum nakað hendir. Hon býr á Tvøroyri, og her er hon kend í býarmyndini sum ein modernað og nýskapandi dama.
Saman við beiggja sínum, eigur hon Pubbina, sum tey hava gjørt í gomlu krambúðini hjá Thomsen, sum var langabbi Annu Kirstin. Pubbin er blivin eitt rættiligt "innstað" á Tvøroyri, men hetta við at stinga nøsina ov langt fram og royna nýggjar leiðir er ikki bara lætt.
Gjørt sendingina hava: Barbara Samuelsen og Hans Petur Hansen.


text:
Kort
Kort er teknað framseting av parti av yvirflata jarðar. Á kortum verður heimurin teknaður, allur ella í pørtum. Elstu kortini, vit vita um, vóru ógvuliga óneyvar strikumyndir. Tí var ikki lætt at finna eftir teimum. Eitt av teim elstu kortunum, sum vit vita um, er meira enn 8000 ára gamalt. Tað er ein veggjamálningur í Turkalandi, sum vísir eitt býarkort. Í Egyptalandi og Irak eru kort, sum eru 3000 og 4000 ára gomul. Tey vóru ofta teknað á leirplátur. Fyri 2000 árum síðan gjørdu grikkar, sum vóru siglandi fólk og handilsfólk, kort yvir strandaøkini í Miðjarðarhavi. Rómverjar, sum tóku kortkynstrið hjá grikkum til sín, gjørdu landakort, sum vístu, hvussu landið sá út, og hvar vegir vóru. Nú á døgum nýta vit kort til so mangt. Býarkort sýnir til dømis, hvar gøturnar eru, og hvussu tær eita, so lættari er at finna í býnum. Veðurkort, sum vit síggja t.d. í sjónvarpi, sýna, hvussu veðrið verður ymsastaðni. Sjómenn sigla eftir sjókortum; á sjókortum eru m.a. dýpi og frámerki á landi.
Flestu kort hava málistokk, sum sigur okkum, hvussu nógv støddin í veruleikanum er minkað á kortinum. Hevur tú eitt kort í lut fallinum 1:100.000, merkir tað, at ein centimetur á kortinum svarar til 100.000 centimetrar í veruleikanum, t.e. ein kilometur. Eitt kort í einum heimsatlassi kann vera í lutfallinum 1:25 milliónir. Tá er ein centimetur tað sama sum 250 kilometrar. Fyri at vit kunnu skilja tekn, merki og litir, skal eitt kort eisini hava eina teknlýsing. Ymiskt littar linjur vísa ofta á vegir og jarnbreytir. Viðhvørt skilja vit millum vanligar vegir og motorvegir. Vøtn verða vanliga víst við bláum, og skógarøki verða víst við grønum. Hús eru oftast svartir smáir fýrkantar, og kirkjur verða teknaðar við einum krossi. Men tað er kortini týdningarmikið at minnast til, at tað, sum merkir eitt ávíst á einum korti, kann merkja okkurt heilt annað á einum øðrum korti. Á einum korti kann til dømis ein lítil svartur fýrkantur ímynda eini hús; á einum stórum heimskorti kann ein slíkur fýrkantur har aftur ímóti merkja ein býur við fleiri milliónum íbúgvum.
Kortniðurfellingar [rætta | rætta wikitekst]
Skal allur heimurin verða teknaður, mugu ávís øki vaksast. Tað verður nevnt kortniðurfelling. Kendastu kortniðurfellingina gjørdi týskarin Gerhard Mercator í 1569 (niðurfelling Mercators). Hon sýnir skapið á meginlondunum rætt, men víddin er avskeplað, til dømis er Evropa ov stórt. Avleiðingin er, at Grønland tykist vera eins stórt og Suðuramerika, hóast Suðuramerika er átta ferðir størri.
Í 1974 gjørdi Arno Peter eina niðurfelling, sum avskeplar skapið á londunum, men sýnir røttu víddina. Her sært tú t.d., hvussu nógv størri Afrika er enn Evropa.
Fimm ymsar niðurfellingar[rætta | rætta wikitekst]
-
Mercator niðurfellingin er vinkulsonn. Hon gongur út frá miðkringinum. Men jú longri burtur frá miðkringinum eitt øki er, jú størri verður tað, sammett við veruleikan.
-
Peters niðurfellingin gevur eina avskeplaða mynd av tí skapi, sum heimsins lond hava. Tó ber til at samanbera støddirnar á meginlondunum, tí hon er víddarsonn.
-
Winkels Tripel niðurfellingin er hvørki víddarsonn ella vinkulsonn. Her eru tvær ymiskar niðurfellingar brúktar fyri at fáa eitt heimskort, sum samsvarar meira við veruleikan.
-
Fullers niðurfellingin gevur eina aðra mynd av heiminum. Stóri fyrimunurin við hesi niðurfellingini er, at hon teknar heimsins lond við næstan ongari avskepling bæði víkjandi skapi og stødd á londunum.
-
Gall niðurfellingin: á flestu heimskortunum í USA liggur Amerika miðskeiðis í kortinum.


text:
Nýggjasta
Les eisini
Væl umtókt
Les eisini
Les eisini
Savnssending
Eygsjón fer aftur um tíðindasøgurnar og lýsir aktuel evni frá nýggjum sjónarhornum. Eygsjón byggir á greiningar, bakgrund, kjak og samrøður. Sendingin roynir virðið í ymsu sjónarmiðunum, greinar aktuellar hendingar og setir tær í samanhang.
Harafturat leggur Eygsjón upp til at skapa eitt skipað kjak, sum kann flyta mørk. Sendingin viðgerð bæði føroysk og útlendsk mál. Journalistar á tíðindadeildini gera Eygsjón. Sendingin verður send beinleiðis.
Slag av sending: Tíðindi, aktuelt
Málbólkur: Allir føroyingar
Sendilongd: 20 minuttir
Vertir: Ymisk


text:
Søga 40: Móses slær á klettin
ÁRINI líða — 10 ár, 20 ár, 30 ár, 39 ár! Og ísraelsmenn eru enn í oyðimørkini. Men øll hesi árini syrgir Jehova fyri fólki sínum. Hann gevur teimum manna at eta. Hann leiðir tey um dagin við einum skýstólpa, og um náttina við einum eldstólpa. Øll hesi árini slítast klæðini ikki hjá teimum, og tey fáa ikki ilt í føturnar.
Nú er tað tann fyrsti mánaðurin í tí 40. árinum eftir ferðina úr Egyptalandi. Ísraelsmenn hava aftur sett tjøldini upp í Kades. Tað var hiðani teir 12 njósnararnir vórðu sendir at njósnast í Kána’anslandi, næstan 40 ár frammanundan. Her í Kades doyr Mirjam, systir Móses. Og nú verður aftur stríð.
Ísraelsmenn finna einki vatn. Teir gremja seg fyri Mósesi: ’Høvdu vit bara doyð. Hví tókst tú okkum burtur úr Egyptalandi til hetta ræðuliga stað, her sum einki veksur? Her er hvørki korn ella drúvur ella granatepli. Her er ikki so mikið sum vatn at drekka.’
Móses og Áron fara til tabernaklið at biðja, og Jehova sigur við Móses: ’Kalla fólkið saman. So skalt tú meðan øll síggja tala til klettin har yviri. Úr honum skal so koma vatn, nóg mikið til alt fólkið og dýrini.’
So kallar Móses fólkið saman og sigur: ’Hoyrið nú, tit ið ikki líta á Gud! Skulu Áron og eg noyðast at lata vatn streyma fram til tykkara úr hesum klettinum?’ Síðan slær Móses tvær ferðir á klettin við stavinum. Og vatnið kemur streymandi út. Her er nóg mikið vatn til alt fólkið og øll dýrini.
Men Jehova er illur við Móses og Áron. Veitst tú hví? Tí Móses og Áron søgdu at teir skuldu fáa vatn at streyma út úr klettinum. Jehova var jú tann ið gjørdi tað. Og av tí at Móses og Áron ikki søgdu sum satt var, vil Jehova straffa teir. ’Tit skulu ikki sleppa at leiða fólk mítt inn í Kána’an,’ sigur hann.
Síðan fara ísraelsmenn úr Kades. Skjótt koma teir til Horsfjall. Uppi á hesum fjallinum doyr Áron. Hann er 123 ára gamal. Ísraelsmenn syrgja og gráta um Áron í 30 dagar. Sonur hansara Eleazar verður nú tann næsti høvuðspresturin í Ísrael.
4 Mósebók 20:1-13, 22-29; 5 Mósebók 29:5.


text:
Jógvan Hugo Gardar
01.12.2016 - 23:45
Tað eru seks av OPEC-londuum sum minka mest um oljuframleivsluna, aftana OPEC-semjuna ígjár.
Sambært OPEC eru minkingarnar hesar:
* Saudi-Arabia minkar sína framleiðslu viv 486.000 føtum um dagin til 10,06 milliónnir føt.
* Irak minkar um framleiðsluna við 210.000 føtum til 4,35 milliónr fót umdagin.
* Sameindu Arabisku Emiratini minka framleiðsluna við 139.000 føtum til 2,87 milliónir føt.
* Kuveit minkar viv 131.000 føtum um dagin til 2,71 milliónir føt.
* Venesuela minkar við 95.000 føtum til 1,97 milliónir føt.
* Angola minkar framleiðsluna við 80.000 føtum til 1,67 milliónir føt um dagin.
LES EISINI: Oljuprísurin hækkaður meir enn seks dollarar síðani ígjár
Her sæst hvussu OPEC-londini hava býtt niðurskurðin í oljuframleiðsluni millum sín. Target-soylan vísur hvat tey skulu framleiða framyvir. Kelda: Trond Omdal, Pareto


text:
Orð: Andreas Andreassen (umyrktur úr donskum eftir Jeppe Aakjær)
Lag: Carl Nielsen
1. Eg byrðina beri við brosi,
við songi eg knógvi mítt ok.
Eg errist upp fyri hvørt nosið,
eg firrist ei storm og strok.
2. Meg tyngir ei tunga byrðin,
meg nívir ei sleip og slit,
eg eri sum villini hirðin,
ið fylgini beinir á bit.
3. Fer mjørkafleyr eftir korni
á gróðrarbúnari jørð,
og sólin rísur á morgni
ímillum tindar og skørð.
4. Hoyr keldurnar ringla í giljum,
hoyr hamranna dvørgamál,
hoyr alt, sum tutlar í hyljum,
hoyr gróður um vøll og vál.
5. Tú sært gjøgnum fjallaskarðið
í fjarleika blánandi skor.
At mjørkaflókum eg stari,
men finni ei loysunarorð.
6. Hví lemur tú teg av øði,
so leingi sum luftin er blá?
Mítt hjarta titar av frøi,
bert døggin nemur eitt strá.


text:
Now Playing:
Vit mugu endurfinna okkum sjálvi
Listen to Stykkjagóðs on your phone!
More information
Savnssending Stykkjagóðs er løtt og summarslig sending, á tremur við góðum tónleiki, práti, samrøðum, tjakpaneli, nýggjari PowerPlay og føroyskum klassikara við søguni um sangin hvørja viku, eins og einum soulklassikara hvønn dag. Hvønn dag kl. 11:15 eru føst evni á skránni. Mánadagar er evnið minnilutin, týsdagar umrøður serfrøðingapanelið, ið er mannað av Ingvør Nolsøe, Inga Joensen og Birgir Kruse, samleikan hjá einari føroyskari fyritøku ella stovni, mikudagar støkkur summargestur á gátt. Hósdagar er evnið ”eg og tónleikurin”, har gestirnir yvirhøvir eru fólk, vit ikki seta í samband við tónleik, og fríggjadagar seta við 12 spurningar umframt teir ókendu til fólksins umboð. Vertir eru Gunnar Nolsøe og Fróði Løksagarð. Stykkjagóðs er júst felagsnevnarin hjá sendingini og farmaskipunum – tí í sendingini verður borðreitt við eitt sindur av hvørjum, tað veri seg fastir tættir eins og ymiskt, ið er sermerkt fyri júst henda dagin ella hesa vikuna. Og so er tað navnið! Stykkjagóðs er orð ella hugtak, ið stavar frá tíðini tá farmaskipini sigldi við alskyns leysum farmi. Mong minnast kanska orðið frá Skipalistunum, ið vórðu sendir í útvarpinum týsdagar kl. 12.50 fyri mongum árum síðani. Vælkomin – tune in, turn on!


text:
Vælkomin!
Vælkomin á heimasíðuna hjá ÁTS.ÁTS varð stovnað í 2003, og er í dag ein fyritøka við 10 fólkum. Fyri at síggja hvat vit hava gjørt higartil, og hvørjir vit eru, eru tit vælkomin at hyggja runt á síðuni.
Gjørd arbeiði
Umvæling av Tinganesi
Summarið 2009 umbað Landsverk eina umvæling av klædningi og takið á Skansapakkhúsi og Salinum úti í Tinganesi. Varðveiting av søguligum byggitilfari, var eisini partur av arbeiðnum. Arbeðið fór fram allan veturin 09/10, og bygningarnir stóðu klárir tá Drotningin vitjaði summarið eftir.les meir
Okkara bústaður
ÁTS Sp/f
á Fløtum 14
FO-180 Kaldbak
Føroyar
tel: 21 75 46
e-mail: ats@ats.fo
tænastur
- Alt vanligt byggiarbeiði.
- Alt vanligt anlegsarbeiði.
- Ymiskt tekniarbeiði.


text:
Løgtingsmaðurin og kongsbóndin, Ólavur á Heygum, tók stig til at stovna Føroya fyrsta banka í 1903. Hetta árið legði hann uppskot fyri løgtingið um at velja eina nevnd at kanna møguleikarnar at stovna ein banka. Løgtingið útsetti málið í eitt ár, men í 1904 legði Ólavur á Heygum sama uppskot fram aftur, og tá varð tað samtykt. Ein nevnd við fimm limum fekk til uppgávu at kanna málið gjøllari, og Ólavur á Heygum gjørdist formaður í nevndini.
Føroya Banki stovnaður
Løgtingsnevndin við Ólavi á Heygum metti ikki, at nóg mikið av peningi var í Føroyum til at stovna ein sjálvstøðugan, føroyskan banka, og 12. august í 1904 bað nevndin Den danske Landmandsbank stovna eina deild í Føroyum.
Landmandsbankin helt ikki, at tað var rætt at stovna eina deild í Føroyum, men vildi heldur stovna ein sjálvstøðugan banka. Tann 2. februar í 1906 varð Føroya Banki stovnaður, og 1. mars í 1906 fór bankin til verka í Niels Finsensgøtu í Havn. Landmandsbankin átti tá 95 prosent av partapeninginum og føroyskir partaeigarar hini fimm prosentini.
Sjóvinnubankin stovnaður
Í 1929 stovnaðu menn í Føroya Skipara- og Navigatørfelag ein grunn, sum skuldi fíggja ta skjótt vaksandi fiskivinnuna. Grunnurin nevndist Sjóvinnulánsgrunnurin. Felagið beyð øllum føroyingum at seta pengar í grunnin, og fleiri settu pengar í hann. Í 1931 skeyt Chr. Holm Jacobsen, keypmaður, upp fyri Skipara- og Navigatørfelagnum at stovna ein banka við peninginum úr Sjóvinnulánsgrunninum. Tann 6. oktober í 1932 avráddi nevndin í Sjóvinnulánsgrunninum at stovna P/F Sjóvinnubankan. Stjóri í bankanum gjørdist tann 33 ára gamli Thorstein Petersen. Sjóvinnubankin læt upp í Gongini í Havn 15. desember í 1932 og fór beinanvegin at kappast við Føroya Banka.
Bankarnir samanlagdir
Føroya Banki og Sjóvinnubankin kappaðust, til teir vórðu samanlagdir 11. apríl í 1994. Samanleggingin var úrslit av, at Føroya Landsstýri gjøgnum Fíggingargrunnin frá 1992 gjørdist meirilutapartaeigari í báðum bankunum árið fyri. Samanlagdi bankin helt fram við navninum hjá Føroya Banka og fekk sær búmerkið og litirnar hjá Sjóvinnubankanum.
Føroya Banki hevði aftaná samanleggingina stóra framgongd og mentist støðugt næstu árini.
Føroya Banki 100 ár
Í 2006 varð 100 ára dagurin hjá Føroya Banka hátíðarhildin. Hetta árið samtykti Løgtingið við stórum meiriluta at einskilja bankan, sum sama ár gjørdist limur í Virðisbrævamarknaði Føroya og ICEX.
Í 2007 varð grafiski samleiki bankans endurskoðaður, og Føroya Banki gjørdi av at lata seg í nýggjan búna við nútímans grafiskari útsjónd. Búmerkið við gamla sjómanninum fór í søguna, men navnið Føroya Banki varð varðveitt. Høvuðsliturin gjørdist bláur, og navnið varð nú skrivað við hvítum á eina svarta tíðarlinju. Sama ár varð Føroya Banki tvískrásettur á virðisbrævamarknaðinum í Íslandi og Danmark.
Keypið av deildum hjá Sparbank
Í februar 2010 keypti Føroya Banki deildarnetið hjá Sparbank í Grønlandi umframt níggju deildir hjá Sparbank í Jyllandi og á Fyn. Við keypinum fekk Føroya Banki fótin innum á danska marknaðinum, og starvsfólkahópurin hjá samtakinum vaks upp í 456 starvsfólk. Bankin sjálvur vaks 50 prosent eftir einum degi. Hóast fíggjarkreppan rakti nógvar bankar meint, megnaði BankNordik í 2010 at fáa besta úrslitið í søgu bankans.
Navnið broytt til BankNordik
Á ársaðalfundi bankans tann 29. mars 2010 varð avgerð tikin um at broyta navn bankans til BankNordik. Sjálvt navnaskiftið fór fram tann 1. september 2010. Nevnd og stjórn mettu navnabroytingina vera ein natúrligan og týdningarmiklan lið í menningini av bankanum, og við nýggja navninum varð landafrøðiliga og strategiska víðkanin av virkisøki bankans endurspeglað. Felags navn og samleiki á øllum marknaðum styðjar uppundir strategi bankans um at vera ein sterkur viðleikari í útnorðri og Danmark.
Keypið av sunnu pørtunum av Amagerbanken
Í samsvar við vakstrarætlan bankans yvirtók BankNordik tann 1. juli 2011 sunnu partarnar av Amagerbanken. Sostatt gjørdust upp aftur 90.000 kundar, 13 deildir og 200 starvsfólk í Danmark partur av BankNordik samtakinum. Við hesum fekk bankin samstundis eitt økt virksemisgrundarlag á danska marknaðinum.
Virksemi bankans er sostatt økt munandi seinastu árini, og haraftrat er bankin vorðin altjóðagjørdur við børsskráseting. Virksemið fevnir nú um bankavirksemi í Føroyum, Danmark og Grønlandi umframt tryggingarvirksemi í Føroyum og Íslandi.
Í dag starvast umleið 450 fólk í BankNordik, sum hevur høvuðssæti í Tórshavn. Í Føroyum eru deildirnar fimm í tali, í Danmark eru sekstan og í Grønlandi er ein.
Tak niður bókina ”Føroyar og bankarnir í 100 ár” í høgra bredda.


text:
Riboflavin
Riboflavin ella vitamin B2 er ein vatnupploysilig vitamin við frymilinum C17H20N4O6.
Riboflavin er ein týðandi partur av coensymunum FAD og FMN og er sostatt alneyðugt fyri evnisskifti av feitti, kolhydratum og proteinum.
Riboflavin verður støðugt úrskilt gjøgnum landið, so mangul sæst lutfalsliga ofta tá ikki nokk fæst gjøgnum føðina. Mangul (ariboflavinosis) kann elva til skrædnaðar og reyðar varrar, sár og bruna í munni, eyman háls, rivur í munnhornunum (angular cheilitis), turra húð og blóðsprongd eygu.


text:
Vladimir Lenin
Vladimir Iljitj Lenin (russiskt: Bлaди́Mиp Илbи́ч ЛéHиH, upprunaliga Vladimir Iljitj Uljanov, Bлaди́Mиp Илbи́ч yлbяHoB, 22. apríl 1870 – 21. januar 1924) var ein sovjetiskur statsleiðari í tíðarskeiðnum 6. november 1917 – 21. januar 1924 og ein týdningarmikil marxistiskur revolutionerur teoretikari, hvørs íkast til ta marxistisku teoriina verður nevnt leninisma (av hesum: marxistisk-leninisma). Navnið Lenin er tað revolutionera dulnevni, sum Vladimir Uljanov er best kendur undir. Hann brúkti hetta navnið fyrstu ferð í 1901, og tá brúkti hann eisini fornavnið Nikolaj. Seinni undir hansara politisku stórheitstíð bleiv hann nokk mest kendur undir sínum almenna for- og faðirsnavni: Vladimir Iljitj Lenin. Sjálvt navnið Lenin er eftir øllum at døma komið av tí sibirisku ánni, sum nevnist Lena.
Lenin verður sæddur sum høvuðsmaðurin handan russisku kollveltingina og stovnarin av tí sovjettisku tjóðini, sum undir kalda krígnum var ein av tveimum stórveldum heimsins. Hann skrivaði rættiliga nógv, umleið 15 000 normalsíður liggja eftir hann, mest um kollveltingina. Eftir kalda kríggið blivu nógvar standmyndir av Lenin knústar sundur, bæði í Sovjetsamveldinum og í Eysturevropa.


text:
Orð og lag: Heini Hansen
1. Á, hvat ið mær leingist til Heimlandið kæra,
á, hvat mær leingist at skoða Teg, Guð.
Har allar ævir at bera Tær lovsong,
tí eisini mær fall hin frelsan í lut.
2. Ofta her niðri mítt hjarta tað grætur,
her er so myrkt og so ónt og so kalt.
Heimurin lokkar við glitur og gleimi,
men um eitt bil, ja, so burtur er alt.
3. Alt her skal brenna í eldi í ævir,
tað her í heiminum bygt verður á.
Bert gullið hitt reina, ið roynt er í eldi,
Brúðurin reina, skal Heimlandið ná.
4. Á, hvat eg takki Tær, Jesus, mín kæri,
at Tú komst niður og leið fyri meg.
Á, hvat mær leingist tær hendur at skoða,
tær, sum við blóðinum reinsaðu meg.
5. Særdur for synd mína, misbrot og pínu,
Jesus til krossin alt bar fyri meg.
Skuldarbræv kvittað, hvør undurfull náði,
og mær til Heimlandið opnaði veg.
6. Jesus, mær leingist tað Heimland at náa,
har eg í ævir skal búgva hjá Tær;
har eingin neyð er, ei sorg ella ótti,
fagrasti songur har brúsa skal tá.
7. Brúðurin leingist sín Brúðgóm at fevna,
reinsað í blóðinum, hvít er sum lín.
Brátt ljóðar lúður, í skýnum Hann kemur,
Brúð’rina tekur úr heimi til Sín.
8. Eyga ei sæð ella hoyrt hevur oyra,
hugsa ei kann nakað manshjarta út
tað, sum mín Guð hevur gjørt mær til reiðar,
einans Guðs Andi kann greina tað út.
9. Heima í Himli alt undurfult verður,
songurin brúsar við miklari kraft;
Jesus at skoða, til fulnar alt kenna,
takk, kæri Jesus, Títt Orð tað er satt.


text:
Orð: J.P. Gregoriussen
Lag: Fólkalag
1. Hákun í Noregi, konungur vár,
fór foldum frá.
Sonurin fell eftir átjanda ár
á deyðastrá.
Margreta drotningin Danimørk tengdi;
ilskin sat týskurin, eyguni rengdi;
men valdið fekk Danmørk í Føroyum.
2. Drotningin doyði, tann tíð var eym,
og pestin gekk,
Danmørk seg skeyt undir týskan streym,
so mun tað fekk.
Føroyingar tráan í landsynning kaga,
lítil kom hjálpin, men mangt bar til skaða,
tá danskurin ráddi í Føroyum.
3. Hjaltland og Orknoyar, Noregs lond av
av fornu tíð,
Grønland og Ísland vóru gyrd í bond
og Føroyar við.
Hjaltland og Orknoyar fóru í panti,
landafæ oyddist í ónyttufjanti;
men valdið helt Danmørk í Føroyum.
4. Vont var í Føroyum – eg siga vil,
sum sagt er frá. –
Fremmandir stýrdu, sum best bar til,
teir lógu á.
Jørðum, sum kirkjan og skúlarnir áttu,
alt fingu prestar og aðrir, sum máttu
her hjálpt væl til framburð í Føroyum.
5. So saman við Danmørk vit hoyra enn,
tað er harvið.
Mangt gott unna okkum teir donsku menn
við sína lið.
Tó lítið vit okkum til danskan sið hevja,
men móðurmálið vit nýta og krevja,
tí tað hóskar best her í Føroyum.
6. Ein var tann tíðin, vit trúðu á gand
og trøll so smá;
men nú eru eyguni meira tilvand
og fult so trá.
Hví skal alt ljósið í landsuðri liggja?
Heldur vit runt alla havsbrúnna hyggja;
harav birtist ljósið í Føroyum.


text:
Florida
Florida er ein lutstatur í Sameindu Statunum við 19,893,297 íbúgvum (2015). Høvuðsstaðurin er Tallahassee. Størsti býur er Jacksonville, síðan er tað Miami. Í norðri hevur Florida mark við Georgia og Alabama. Í eystri er Atlantshavið og í vestri Meksikoflógva. Eyknevni er Sólskinstaturin (enskt: The Sunshine State).
Á einum nesi har, sum nú nevnist Cape Canaveral (fyrr Cape Cape Kennedy), er tann gitna rakettstøðin, sum rúmdarfør verða skotin upp frá. Hátøkniliga eru fá lond fremri enn Florida, serliga í rúmdarkanningum. Florida Keys er eitt væl dámt strandarøki á suðurendanum á Florida.
Innihaldsyvirlit
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Florida er ein fløta, øll sum hon er. Har er ovurheitt. Í støðum eru stórar mýrar, sum kunnu vera avvaksnar við tættum skógi. Av tí at so stórur munur er á veðurlagnum norðuri í USA og í Florida, kemur nógv fólk norðaneftir hagar at ferðast um veturin. Tey halda tá til úti við strondina og stuttleika sær við at svimja í tí flógva sjónum. Suðuri á Florida út móti Atlantshavi er sandstrond, og heitt og turt er veðurlagið; har er tí eitt útvalt baðipláss, og tað nógva frítíðarfólkið, sum leitar hagar, hevur gjørt, at býurin Miami er ógvuliga skjótt vaksin hesi seinastu árini.
Veðurlag[rætta | rætta wikitekst]
Í Florida er vanliga heitt alt árið. Tó kann tað henda seg, at kaldur vindur er norðaneftir í stutt tíðarbil. Tað er ikki gott fyri tey nógvu appilsintrøini, sum har eru. Har er alla tíðina sera slavið og heitt, og hitin er á leið tann sama alt árið. Har er tropiskt regnskógarveðurlag, og tann nátúrligi gróðurin er tropiskur regnskógur. Men nógvastaðni er regnskógurin høgdur, og jørðin er velt ella nýtt sum beitilendi. Norðast í Florida er heitt-temprað veðurlag, har leyvtrø vaksa. Her vóru áður stórir leyvskógir, men nú á døgum eru í staðin veldiga stórir akrar. Sunnast í Florida er landslagið heilt øðrvísi. Í Karibiahavi úti fyri suðurstrondini eru nógvar vakrar, pálmavaksnar oyggjar. Til dømis koma milliónir av fólki úr øllum heimi at vitja baðistrendurnar í Florida Keys.
Mýrlendi[rætta | rætta wikitekst]
Stívur fimtingur av Florida er mýrlendi. Her er tjóðargarðurin Everglades, har mong sjáldsom dýr halda til, til dømis floridapantarin og manatein, sum er eitt sjóneytaslag. Amerikanski alligatorurin livir eisini í mýrunum í Florida. Hann kann gerast upp ímóti 3,6 m langur. Í Florida er tað ólógligt at ala aligatorar í sínum egna heimi.
Meginparturin av Everglades er í vanda fyri at hvørva, tí at mýrarnar verða skornar upp og veittar at nýta til byggilendi og landbúnaðarjørð. Í 1994 játtaðu myndugleikarnir í Florida at bjarga mýrunum, ið eftir eru, og at gera aðrar mýrar.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Ferðafólkavinnan hevur stóran týdning í Florida. Fort Lauderdale, Orlando, Miami, Florida Keys, Daytona Beach, Panama City og Pensacola eru viðgitnir ferðafólkastaðir.
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Fyrr búði mesta fólkið á bygd og livdi av landbúnaði, men so hvørt ídnaðurin hevur ment seg, eru alt fleiri og fleiri fólk flutt til býirnar at búgva. Fruktir sum appilsinir, sitrónir og aðrar fruktir vaksa væl í Florida. Ymiskt veðurlag og ymiskt jørðildi í Florida gera, at har er sera fjølbroyttur landbúnaður. Nógv sløg av grøði verða velt. Í Florida eru sitrusfruktir ein týðandi grøði.
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Sum fremsta ídnaðarland í heiminum hevur USA sjálvandi nógvan ymiskan ídnað. Millum teir týdningarmestu eru flogídnaður, heilivágsídnaður og KT-ídnaður. Ein hópur av fyritøkunum í USA eru ógvuliga stórar, og virksemið hjá teimum fevnir um nógv lond. Leingi var tað soleiðis, at meginparturin av framleiðslu ídnaðinum, t.d. bilídnaðurin í Detroit, var miðsavnaður í landnyrðingspartinum í USA. Hetta økið varð nevnt rustbeltið. Talan var um økið rundan um teir stóru býirnar New York City, Boston, Philadelphia, Baltimore, Chicago, Cleveland, Cincinnati, Indianapolis og Detroit. Hetta er nær við tey stóru kolanámini í Appalachiafjøllunum, og góðir møguleikar fyri samskifti og flutningi vóru eisini ein orsøk til, at so nógvur ídnaður varð bygdur júst har. Nú er ein stórur partur av framleiðsluídnaðinum fluttur vestureftir til Kalifornia ella suðureftir til Florida, til tað sonevnda sólbeltið, sum er statir har tað er heitt og nógv sólskin. Har vaksa býir sum Jacksonville, Miami, Tampa, Orlando, Tallahassee og Fort Lauderdale.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Hjúnabond millum samkynd eru galdandi í Florida.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://tbo.com/news/florida/miami-sees-4-million-cruise-passengers-20131221/
- ↑ http://tbo.com/news/florida/miami-sees-4-million-cruise-passengers-20131221/
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Ferðafólk sóla sær á strondini á oynni Key West.
-
Sandur á Bahia Hondum í Florida Keys.
-
-


text:
Tadsjikistan
Tadsjikistan (ToҷиkиcToH) er eitt lýðveldi í MiðAsia. Til 1991 var tað kent sum tað tadsjikiska sovjettiska sosialistiska lýðveldi. Tadsjikistan var einaferð partur av Samanidiska Ríkinum (819–999). Landið hevur mark við Afghanistan í suðri, Kina í eystri, Kirgisistan har norðuri og Usbekistan í vestri. Teir størstu býirnir eru høvuðsstaðurin Dusjanbe, og síðan Khujand og Kulob. Tadsjikistan er fjallaríkt land, sum ikki liggur út til nakað hav ella størri vatn. 90 % av landinum er fjallalendi. Tey flestu av íbúgvarunum hoyra til persiskt talandi Tadsjik etniska bólkin, sum hevur nógv í felag við Afganistan og Iran viðvíkjandi máli, mentan og søgu. Eftir at landið fekk fullveldi frá Sovjetsamveldinum herjaði borgarakríggj í landinum frá 1992 til 1997. Síðan borgarakríggið helt uppat og landið fekk hjálp uttanífrá er fíggjarligur vøkstur aftur at síggja. Serliga eru tað náttúru ríkidømi við bummull, aluminium og uranium, sum eru við til at skapa henda vøkstur. Tó eru bardagar aftur byrjaðir í juli 2012.


text:
Søga 2: Ein vakur urtagarður
HYGG NÚ hvussu jørðin sær út! Er alt ikki vakurt? Sært tú grasið og trøini, blomstrini og øll dýrini? Dugir tú at finna elefantarnar og leyvurnar?
Hvussu er hesin vakri urtagarðurin komin? Jú, hoyr nú hvussu Gud gjørdi jørðina til reiðar til menniskjuni.
Fyrst læt hann grønt gras vaksa á turrlendinum. So skapti hann allar møguligar smáar plantur og runnar og trø. Alt hetta ger jørðina vakrari. Men meir enn tað. Nógvar plantur geva okkum mat ið smakkar væl.
Seinni skapti Gud fiskar at svimja í sjónum, fuglar at flúgva uppi í luftini — og hundar og kettur og hestar. Stór dýr og smá dýr. Hvørji dýr liva har sum tú býrt? Eiga vit ikki at vera glað um at Gud hevur skapt alt hetta til okkara?
At enda gjørdi Gud eitt stað á jørðini til nakað heilt serligt. Hetta staðið nevndi hann Edens urtagarð. Og tann urtagarðurin var fullkomin. Alt var vakurt og gott. Og Gud ætlaði at øll jørðin skuldi verða sum tann vakri urtagarðurin.
Men hygg nú aftur at urtagarðinum á bílætinum. Gud sá at okkurt manglaði. Hvat heldur tú tað var?
1 Mósebók 1:11-25; 2:8, 9.


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Kajfinn Hammer
Viðmerking: Týddur í ár 2000.
1. Til Himmalin so mong sær ætla, hava hann sum mál,
men sig mær: Ert tú frelstur og er endurfødd tín sál?
:,:Um tú vilt møta Jesus, tá Hann kemur skýggjum á,
sum Nikodemus mátti – føðast tú av nýggjum má’!:,:
2. Tú finnur aldri portrið, sum til Staðin førir inn,
so leingi tú av hesum heimsins gudi gongur blind.
:,:Til Jesus mást tú koma, lata Hann alt gera nýtt,
so, tá Hann kemur, fult tilbúgvið stendur hjarta títt.:,:
3. At vera við í lovsangskórinum tú ynskir tær,
men hvussu er tað, er væl eingin broyting hend við tær?
:,:Har heima songurin skal ljóða hart sum fossadun,
og Jesus sjálvur leiðir sangin – tað ger allan mun!:,:
4. Har fyri flógvum kristnum atgongd strangt forboðin er,
í Himli suff og harmaljóð ei nakar meir framber!
:,:Tú finnur onga sjúku har og ongan heilivág,
frá Lambsins Trónu flýtur klár við heilsu Lívsins Á.:,:


text:
Søga 4: Hví tey mistu heimið hjá sær
HYGG hvat nú hendir! Ádam og Eva verða koyrd burtur úr tí vakra urtagarðinum, Eden. Veitst tú hví?
Tey hava gjørt nakað ræðuligt. Tí má Jehova revsa tey. Hvat hava Ádam og Eva gjørt?
Tey hava gjørt tað sum Gud segði, tey ikki skuldu gera. Gud segði at tey kundu eta fruktirnar av øllum trøunum í urtagarðinum. Men av einum træi máttu tey ikki eta, segði Gud, tí so skuldu tey doyggja. Tað træið átti hann. Og vit mugu ikki taka tað, sum onnur eiga, heldur tú? Íðan, hvat hendi nú?
Jú, ein dagin meðan Eva var einsamøll, fór ein slanga at tosa við hana. Hugsa tær! Hon segði at Eva skuldi eta fruktina av tí trænum, Gud hevði sagt tey ikki skuldu eta av. Jehova hevur ikki skapt slangurnar, so tær duga at tosa. So onkur annar má hava fingið slanguna at tosa. Hvør kundi tað vera?
Tað var ikki Ádam. Tí mátti tað vera ein sum Jehova skapti langt áðrenn hann skapti jørðina. Ein eingil, sum vit ikki duga at síggja. Hesin eini eingilin varð so stoltur. Hann fekk hug at verða stjórnari, sum Gud. Hann vildi at fólk bert skuldu lýða hann, og ikki Jehova. Hesin stolti og óndi eingilin fekk slanguna at tosa.
Og tað eydnaðist einglinum at lumpa Evu. Hann billaði henni inn at hon fór at verða sum Gud, um hon át av fruktini. Og hon trúði tí. Bæði hon og Ádam ótu av henni. Tey vóru ólýðin móti Gudi, og tí mistu tey sítt vakra heim.
Men einaferð fer Gud at syrgja fyri at øll jørðin verður vøkur sum Edens urtagarður. Seinni í bókini fáa vit at vita hvussu tú kanst vera við, tá tað hendir. Latið okkum nú fyrst vita hvat hendi Ádami og Evu.
1 Mósebók 2:16, 17; 3:1-13, 24; Opinberingin 12:9.


text:
Boston Maraton bumbuatsóknir 2013
15. apríl 2013 brustu tvær bumbur í Boston, Massachusetts, meðan tann stóra og vælkenda Boston Maraton kappingin fór fram. Teir fyrstu rennararnir vóru komnir á mál umleið ein til tveir tímar, áðrenn bumburnar brustu, men nógvir rennarar vóru enn ikki komnir á mál og fleiri vóru á veg um mállinjuna, tá fyrsta bumban brast. Bumban brast á gongubreytini, har nógvir áskoðarar stóðu. Tað vóru eini 20 sekund millum ta fyrru og ta seinnu bumbuna, bumbubrestirnir fóru fram við 50-100 metrar frástøðu. Tað frættist rættiliga skjótt, at tvey fólk vóru deyð og fleiri vóru særd. Talið á særdum vaks sum tímarnir gingu. Umleið ein tíma eftir at tær báðar bumburnar við málið brustu, varð ein triðja spreinging við eitt bókasavn, sum nevnist John F. Kennedy Presidential Library and Museum. Ongin mannaskaði var tó, tá henda triðja spreinginin var, og mett verður, at hetta onki hevði við tær báðar bumburnar nærhendis málið at gera. Nakrar dagar seinni vóru framvegis 3 fólk deyð orsakað av bumbunum, meðan talið á teimum særdu var komið upp á í minsta lagi 178, av hesum vóru tað í minsta lagi 13 fólk ið fingu bein amputerað. Tað vóru nógvar kúlur og seymar í bumbunum, og læknar meta, at eftirsum at bumburnar vóru so lágt plaseraðar, so blivu fólk mest særd um beinini og føturnar, og tí vóru tað ikki uppaftur fleiri enn tey trý, ið lótu lív. Tey trý, sum lótu lív, vóru ein 8 ára gamal drongur, ein 29 ára gomul kvinna, sum bæði vóru amerikanarar úr Boston-økinum, og ein 23 ára gomul kvinna úr Kina, sum var í USA í lestrarørindum. Mamma og systir tann 8 ára gamla vóru millum tey álvarsliga særdu.
FBI hevði illgruna til tveir ungar menn, ið vóru sæddir á sjónbandaupptøkum, beint áðrenn bumburnar brustu, og bað fólk um hjálp til at eyðmerkja teir báðar menninar. Fríggjadagin 19. apríl vóru teir funnir, og tann eini varð skotin og doyði av løstunum, meðan hin slapp til rímingar. Myndir av teimum báðum vóru almannakunngjørdar og vóru sendar út til fjølmiðlar. Talan var um tveir brøður úr Kekenia, Dzhokar og Tamerlan Tsarnaev, sum vóru 19 og 26 ára gamlir. Báðir vóru lesandi og høvdu onki kriminelt gjørt áður. Løgreglan leitaði eftir tí yngra beiggjanum, og dagin eftir skotbardagan, har eldri beiggin læt lív, eydnaðist tað løgregluni leygardagin 20. apríl at finna og handtaka tann 19 ára gamla, hann hevði krógvað seg í einum báti í Watertown, Massachusetts; bátaeigarin boðaði løgregluni frá um mannin, sum fjaldi seg í báti hansara. Hann varð særdur undir handtøkuni og varð tí innlagdur á eitt sjúkrahús í býnum. [1]
Tann 15. mai 2015 varð Dzhokar Tsarnaev dømdur til deyða fyri brotsgerðina.


text:
Mánamánaður
Ein mánamánaður ella astronomiskur mánaður er tíðin, tað tekur mánanum at ferðast eina ringrás um jørðina, ein mánaringrás. Hon er frá tendring (nýmána) til næstu tendring (nýmána). Ein mánamánaður er umleið 29,5 samdøgur (29 samdøgur, 12 tímar, 44 minuttir og 2,8 sekund, fyri at vera heilt neyvur). (Tað eru aðrir hættir at rokna longdina á eini mánaringrás, og teir geva 27 samdøgur og millum 7 og 13 tímar).
12 "mánamánaðir" eru grundin í tíðareindini einum ári. Hetta árið verður tó ov stutt, og fyri at rætta upp á hetta, verða skotmánaðir ella skotdagar settir inn. Hetta verður fyrstu ferð gjørt miðvíst við julianska kalendaranum frá ár 45 f.Kr og enn neyvari við gregorianska kalendaranum frá 1582.
Mánamánaðirnir hava allir navn á føroyskum; teir eita allir -sól, t.d. jólasól, gøsól, torrasól. Hesi nøvn eru nú mestsum burturdottin.
- 1. mánamánaðurin eftir jól kallast jólasól. Hon kann byrja í desember ella so seint sum 22. januar. Vit kunnu rokna 8. januar sum miðalár, men tað kann vera 14 dagar hvønn vegin (tað er á leið rætt).
- 2. mánamánaðurin eitur torrasól og byrjar upp til 14 dagar hvørju megin 6. [[februar]. Hesin mánaður verður eisini kallaður í torra og er serliga góður til fisk. Torrafiskur er serliga góður og feitur fiskur.
- 3. mánamánaðurin eitur gøsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 8. mars.
- 4. mánamánaðurin eitur vársól ella einmánasól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 6. apríl.
- 5. mánamánaðurin eitur gýtusól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 6. mai.
- 6. mánamánaðurin eitur summarsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 4. juni.
- 7. mánamánaðurin eitur økusól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 5. juli.
- 8. mánamánaðurin kallast í hoyna og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 4. august.
- 9. mánamánaðurin kallast í akurskurð og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 1. september.
- 10. mánamánaðurin eitur skurðsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 1. oktober.
- 11. mánamánaðurin eitur klippingsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 31. oktober
- 12. mánamánaðurin eitur vetrarsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 29. november.


text:
Narkotika
Narkotika, á føroyskum ofta nevndur drøgg, eru mong og ymisk rúseitur. Vit býta tey í fýra høvuðsflokkar: Sansahvørvandi evni ella tilvitskurúmkandi evni geva fólki sansahvørvingar, til dømis LSD ella meskalin; Søvandi evni (morfin, heroin, opium, v.fl.) fáast úr fræhylkinum á opiumsdreymsólju; Kannabis (hash ella marijuana) úr kvennblómuni á hampi; og miðstimbrandi evni eru bæði í kokaini, sum er úr bløðunum á kokaurunninum, og í manngjørdum evnum í heilivágídnaði (til dømis preludin ella amfetamin). Øll evnini eiga í felag, at tey eru ring fyri heilsuna. Í Føroyum eins og í flestum londum er ikki loyvt at selja ella hava hesi narkotika.
Fólk verða lættliga bundin at narkotika, tí tey verða sera illa fyri, fáa tey ikki rúsevni. Tey eru narkomanar, rúseitringar. Teimum er alt um at gera at útvega sær pening fyri rúseitur. Nógvir narkomanar doyggja ungir. Mong bidda, stjala ella selja sjálvan seg. Summir doyggja av eyðkvæmi. Teir, sum sproyta evni í seg, kunnu fáa eyðkvæmi, hevur onkur við hesari sjúku brúkt somu sproytuna. Til eru viðgerðarstøð fyri narkomanar. Mangir royna at leggja av, tí eitrið oyðileggur teimum lívið.


text:
Ungarn
Ungarn, fyrr Húnaland, (ungarskt: Magyarország) er lýðveldi í Miðevropa. Í vestri hevur Ungarn mark við Eysturríki, í norðri við Slovakia, í eystri við Ukreina og Rumenia og í suðri við Serbia, Kroatia og Slovenia. Høvuðstaðurin er Budapest. Kommunistarnir tóku ræðið eftir annan heimsbardaga, og teir bardu eirindaleyst niður ein uppreistur í 1956. Nú er fólkaræði.
Í 895 var ungarskt landnám. Í 10. øld taka ungarar við kristindóminum. Frá 1945 til 1989 var Ungarn kommunistiskt. 1. mai 2004 gjørdist Ungarn limur í ES.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Annar veraldarbardagi fór illa við Sovjetsamveldinum, tað misti ógvuliga nógv fólk, og allur vestari partur lá í sorli. Sovjetisku ríkisovastarnir vórðu altráðir eftir at fáa ræðið yvir Eysturevropa, tí at teir óttaðust fyri nýggjum álopum vestaneftir, og tí at ríkinum tørvaði at endurreisa ídnaðin. Við ávikavist politiskum trýsti og hermegi grundaðu teir fólkalýðveldi og settu fólk at stýra, sum tóku undir við sovjetiska stýrinum í Moskva. Í 1956 kravdu bæði Ungarn og Pólland sjálvræði. Í Póllandi eydnaðist at fáa tamarhald á viðurskiftunum við hernaðarhóttanum og lyftum um størri frælsi, men í Ungarn setti fólkið seg upp ímóti kommunismuni. 4. november 1956 tóku sovjetiskar herdeildir seg inn í Budapest og bardu uppreisturin niður við harðari hond. USA og NATO-londini fordømdu atgerðina, men løgdu ikki uppí.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av Ungarn er stórur, fláur og fruktagóður slætti, nevndur puszta, men í vestara og norðara parti í landinum eru heyggjalendi og lág fjøll. Ungarn er syðsta landið í Miðevropa. Vestan fyri Donau ganga kortini høgir ryggir gjøgnum landið, men eystan fyri ánna er heilt slætt. Av tí landið er so slætt, renna áirnar ógvuliga makar og krókutar. Í móruni fram við áarbakkunum vaksa heilir skógir av sevi, og har er eitt útvalt tilhaldspláss hjá ymsum fuglasløgum. Tisza, sum kemur úr Karpatarfjøllunum, førir nógv vatn við sær um várarnar, tá ið kavin tiðnar har norðuri, og ikki var tað sjáldan, at hon leyp; nú hava teir gjørt byrgingar til at forða fyri hesum. Summastaðni hava teir eisini grivið gryvjur frá henni, so teir fáa veitt vatn á bøin um summarið. Landið er langt frá stórhøvunum, og summarið verður tí heitt og turt, men veturin kaldur. Fyrr var at kalla alt landið ein grasfløta - pusztain - men nú er fløtan undanvelt, og har er eitt tað besta kornlendið í Evropa. Eystasti parturin av fløtuni liggur kortini enn, sum hann lá, og har ganga stór neyta- og seyðafylgir. Vestast í landinum eru einstakir skógir, og nú eru teir farnir at seta nøgd av trøum niður í eystara parti eisini, mest fyri at hava tey sum skjólgarðar.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Ungarskur matur[rætta | rætta wikitekst]
Tjóðarrættur í Ungarn er gulasj, ein kendur grýturættur við neytakjøti og grønmeti, sum eisini verður sopin sum tjúkk súpan. Sterk, reyð piparfrukt, nevnd paprika, gevur rættinum sín sterka, eyðkenda smakk. Aðrar máltíðir, sum liggja leingi á, eru karpa í paprikasós, livurpostei lagt í deiggi og glóðsteikt kjøtsneis við paprika.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Sum í hinum londunum í Miðevropa verður nógv korn velt. Bøndurnir dyrka eisini sólblómur, frukt, grønmeti og oljuber, fikur og vínber - ungarar gera nógv vín. Skiftið frá kommunistiskum búskapi til kapitalistiskan hevur verið trupult. Ídnaðurin í Ungarn er fjølbroyttur, og teir gera metal, evnafrøðievni, akfør, klæði, amboð og ravmagnslutir. Eftir stjórnarskiftið í 1990 legði landið búskapin um til marknaðarbúskap. Mangar fyritøkur eru komnar á privatar hendur, og á summum økjum í ídnaðinum hevur verið afturgongd. Ungarska fólkið er væl útbúgvið, helst í gransking, tøkni og maskinframleiðslu, og tað hevur við sær, at útlendingar seta meiri pening í vinnulív í Ungarn enn í nøkrum øðrum landi í Miðevropa.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsmálið er ungarskt.
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- hungary.com (Enskt, Týskt, Franskt, Ungarskt)


text:
Orð: Phil Johnson og Niles Borop
Týtt: Flóvin Tyril
Upprunaheiti: I will joy
1. Eg í Gudi frelsu mínar gleði fann, ið ævigt varir,
ríka náði hann mær veitti – óttin ikki longur tærir.
Eg slíka náði skilji ei,
at hann seg sjálvan gav og leið.
Tað, sum ein ynskidreymur var,
ein veruleiki er nú mær.
Niðurlag: Eg vil frøast í Frelsara mínum,
tí hans offur mær full sálarbót er,
eg vil frøast, tí skjótt hann í skýnum
koma skal og til Himmals meg ber.
2. Tá ið Andi tín meg leiðir, verður fullkomin mín gleði,
eingin dómur longur hóttir, ræna kann meg eingin megi.
Fram fyri hásæti títt, Gud,
eg koma kann, frítt eiga lut,
alt vegna Kristi bótarverk,
hann er nú borg mín – vón so sterk.


text:
Netbankatrygging til vinnufyritøkur
Í flestu førum er netbankaskipanin sera trygg, men í einstøkum førum hevur tað eydnast óynsktum gestum at fáa atgongd, og hetta kann blíva sera dýrt fyri tína fyritøku.
Sum vinnukundi, hevur banki tín ongar skyldur at endurgjalda ein møguligan miss av peningi, í sambandi við innbrot í netbankanum hjá tíni fyritøku.
Ein netbankatrygging dekkar beinleiðis miss av peningi av bankakonto hjá tíni fyritøku, tá ein óviðkomandi av órøttum fær atgongd til netbankan. Hetta er galdandi fyri úttøku av innistandandi peningi, ella um trekt verður uppá kassakredittin.
Okkara samstarvsfelagi Tryggingarfelagið Chubb í Danmark bjóðar at tekna netbankatrygging til vinnuligar kundar.
Til ber at tekna tryggingina við at trýsta her og fylgja donsku vegleiðingini.
GEVIÐ GÆTUR: CVR nr. svarar til V-talið. Tá ið tit skulu fylla teigin CVR nr. út, skulu tit minnast til at skriva 00 og síðani tykkara v-tal.


text:
Lidnir at bjálva Sandavágs kirkju
Føroya Hùsabjálving hevur nú bjálvað Sandavágs kirkju.
Kirkjan er bjálvað við pappírs-bjálving, sum er blást inni í veggin. Pappírs-bjálving gerst alsamt meiri útbreidd sum bjálving, eisini her á okkara leiðum, har vit traditionelt serliga hava brúkt rock-wool.
Føroya Húsabjálving bjálvar bæði við rock-wool og pappírs-bjálving.
Hevur tú áhugað í at fáa tíni hús bjálvaði ella eftirbjálvaði, so ring 211997 og vit geva tær eitt tilboð.
Tað eru pengar at spara við at bjálva ella eftirbjálva húsini !


text:
Ver: Nýggj hald, fleiri møguleikar
Í dag lata vit dyrnar upp fyri nýggjum fartelefonhaldum, ið eru bæði betri og bíligari fyri tann einstaka og fyri familjuna.
Eitt nýtt, betri og bíligari ver er avdúkað í dag. Nýggju haldini leggja dent á, at øll fáa eitt gott keyp, sama um tey eru einstøk ella eru fleiri, sum hava sama bústað. Føroysku húskini kunnu nú spara nógvan pening við at stovna fleiri hald og rinda ein lutfalsligan lágan prís tilsamans.
Umframt at øll haldini hava fría talu og frítt sms í Føroyum, kunnu føroyingar nú veruliga spenna seg út, tá tað umræður datanýtslu. Nýggju haldini hava 6GB og 16GB íroknað, og tað ger, at eftirspurningurin eftir meira data nú verður nøktaður.
Dømi:
Telur familjan til dømis 4 fólk, rindar hon fullan prís fyri tað fyrsta haldið og sparir harvið nógv fyri eftirfylgjandi haldini. Inniheldur fyrsta haldið 16GB, fría talu og frítt sms, kostar haldið 297 krónur um mánaðin. Eftirfylgjandi hald kosta so 117 krónur , 47 krónur og 17 krónur fyri fjórða haldið, um mánaðin.
Hetta gevur ein kostnað á tilsamans 478 krónur um mánaðin, og tað stendur húskinum frítt at velja millum nýggju haldini. Øll í húskinum noyðast ikki at hava sama haldið, og tað ber tískil til at taka atlit til, hvussu nógv gigabyte hvør familjulimur hevur tørv á.
4G LTE kemur til sín rætt
Við hesum kemur landsumfatandi 4G LTE hjá Føroya Tele nú kundanum til góðar. Útbreiðslan av 4G LTE hjá Føroya Tele heldur fram. Í verandi løtu dekkar netið 95% av fólkunum í Føroyum, og við ársenda, tá útbreiðslan veruliga tekur dik á seg, er málið, at 100% hava atgongd til 4G LTE, sama hvar tey eru stødd í Føroyum.
Les meira um haldini á heimasíðu okkara www.ver.fo
.


text:
Søga 98: Á Oljufjallinum
HER er Jesus á Oljufjallinum. Teir fýra ið eru við honum, eru ápostlar hansara. Teir báðir brøðurnir Andrias og Pætur eru har, og eisini brøðurnir Jákup og Jóhannes. Langt burturi sært tú Guds tempul í Jerúsalem.
Nú eru tveir dagar farnir síðan Jesus reið inn í Jerúsalem á einum esilsfyli. Tað er týsdagur. Fyrr henda dagin var Jesus við templið. Har royndu prestarnir at taka Jesus og drepa hann. Men teir tordu ikki, tí fólkinum dámdi væl Jesus. Royndu teir at drepa hann nú, fór fólkið at mótmæla.
’Giftslangur og slanguyngul!’ rópti Jesus átrúnaleiðararnar. Jesus segði at Gud skuldi straffa teir afturfyri alt tað ónda teir høvdu gjørt. Síðan gekk hann niðan á Oljufjallið, sum liggur beint uttan fyri Jerúsalem, og har spyrja teir fýra ápostlarnir hann um nakað. Veitst tú hvat teir spyrja hann um?
Teimum hevði dámt at vitað nakað um framtíðina. Teir vita at Jesus einaferð skal koyra allan óndskap burtur av jørðini. Men teir vilja vita nær tað verður. Nær kemur Jesus aftur at ráða sum kongur? Nær skal hann beina fyri óndskapinum?
Jesus veit at lærisveinar hansara á jørðini ikki fara at síggja hann tá hann kemur aftur. Hann fer nevniliga at vera í himlinum, og har síggja teir hann ikki. Tí greiðir hann teimum frá ymiskum ið skal henda á jørðini tá hann er blivin kongur í himli. Av tí sum hendir vita teir at tíðin er komin. Men hvat var tað ið skuldi henda?
Jesus sigur at stór kríggj skulu koma, nógv skulu gerast sjúk og svong, har skulu verða nógvar brotsgerðir, og øgiligir jarðskjálvtar. Hann sigur eisini at gleðiboðskapurin um Guds ríki skal boðast um alla jørðina. Hava vit sæð hetta henda í okkara tíð? Ja! Tí vita vit fyri vist at Jesus nú ræður í himlinum. Hann fer skjótt at koyra allan óndskap burtur av jørðini. Tað verður deiligt.
Matteus 21:46; 23:1-39; 24:1-14; Markus 13:3-10.


text:
Sink
Sink (Zink) er tað 30. frumevni í tí skeiðbundnu skipanini og hevur tað evnafrøðiliga súmbolið Zn. Undir vanligum hita- og trýstviðurskiftum sær hetta yvirgangsmetallið út sum eitt ljóst blá/gráligt metal.
Týdningur av Sink fyri kroppin[rætta | rætta wikitekst]
Zink er partur av fleiri enn 200 enzymprosessum í kroppinum og er tískil eitt sera týðandi evni fyri kroppin. Eisini er Zink ein týðandi antioxidantur, ið styrkir um immunverjuna, húðina, neglirnar og beinagrindina. Um tú hevur hvítar plettir á neglunum ella hevur veikan smakk- og luktisans, kann hetta skyldast zinkmangul. Fólk hava eisini størri tørv á zink í stressaðum tíðum og tá sukurnýtslan er stór.


text:
Niels Petersen
10.01.2017 - 22:36
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Wayne Rooney eltir gamla málmetið hjá Sir Bobby Charlton, og tað fer nokk eisini at eydnast honum. Spurningurin er nokk bara um nær tað verður. Hóast Rooney ikki fekk mál sjálvur, so gjørdu viðleikararnir, Mata og Fellaini hvør sítt, so at United vann fyrru hálvfinaluna móti Hull 2-0.
United vann sær í kvøld eitt sera gott útgangsstøði til seinni hálvfinaluna, sum verður spæld á útivølli í Hull. United var tað betra liðið, men hóast tað, so gekk striltið at bróta seg gjøgnum tøttu verjuna hjá Hull.
Tað skuldi ganga 56 minuttir áðrenn hol kom á málskjótingina, og eins og móti Manchester City í farna umfari av EFL Cup, var tað aftur Juan Mata sum skoraði.
Hull royndi at svara aftur, men fekk ongantíð veruliga lagt trýst á United, og tá so Marouane Fellaini varð innskiftur kundi man rokna við, at hann kundi órógva nógv broyttu verjuna hjá Hull, og so varð. Tá tríggir minuttir írestaðu av vanligari tíð, bardi hann seg leysan við aftaru stong og skallaði bóltin upp um málverjan og í netið til støðuna 2-0.
Hull var undan dystinum í einari rættuliga undarligari støðu. Teir hava heili 9 leikarar uttanfyri vegna skaða, og ein afturat fór út í dystinum í kvøld. Nógvu skaðarnir viðførdu, at venjarin eitt nú mátti seta miðvallaran, fyrrverandi Tottenham leikaran, Tom Huddlestone at spæla miðverji.
Við so nógvum leikarum uttanfyri við skaða er tað nærum ógjørligt at klára seg móti United á útivølli, men innsatsurin var hóast alt á einari góðari leið hjá hart rakta Hull liðnum.
Í annaðkvøld verður hin hálvfinalan, millum Southampton og Liverpool spæld. Hetta er somuleiðis fyrsti dystur av tveimum.


text:
– 1. Okkara felags áhugamál eru, føroyskur dansur, føroyskir sangir, føroysk mentan og samvera við aðrar útisetar.
– 2. Vit skipa fyri dansikvøldum, veitslum, almennum føroyskum dansi og sangløtum. Eisini fara vit út ymsastaðni at upptraðka við føroyskum dansi.
– 3. Vit eru eitt felag fyri øll, sum hava omanfyri nevndu áhugamál.
Umhugsar tú limaskap í felagnum, kanst tú venda tær til okkara við at skriva ein teldupost til fotatradk@hotmail.com , ella við at møta upp til eitt av okkara dansikvøldum. Limagjaldið er árliga kr 150,-


text:
Asia
Asia ella Ásia er mittasti og eystasti partur av Evrasialandmassanum og fæst við at taka Evropa frá Evrasia. Veruliga markið millum Evropa og Asia er ikki heilt greitt allýst, men gongur ígjøgnum Dardanellusundið, Marmarahavið, Bosporussundið, Svartahavið, Kavkasusfjallaryggin (summi siga Kuma-Manych lægdina), Kaspiska havið, Uralánna (summi siga Embaánna), Uralfjøllini til Novaja Zemlja. Umleið 60 % av øllum heimsins íbúgvum búgva í Asia. Asia, ið er av ísakalda, Norðurkolli og væl suður um heita Miðkring, er nógv tann størsti heimsparturin, og í ongum øðrum heimsparti eru so mong og høg fjøll. Stórir partar av meginlandinum eru berligir og oydnir. Norðanfyri eru ísoyðurnar í Sibiria, í Útsynnings- og Miðasia stórar oyðimerkur, og norðan fyri Himaleiafjøll kaldi, veðurbardi Tibetháslættin. Men í Asia eru eisini nakrir av fruktabestu lágslættunum í heiminum, og har eru eisini stórar áir, t.d. Mekong, Indus og Evfrat. Í Landsynningsasia eru nógv fjøll og stórir tropuregnskógir, har er satt dýra- og fuglameingi. Eystur úr meginlandinum, báðu megin Miðkring, eru túsundtals stórar og smáar oyggjar.
Innihaldsyvirlit
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Í mestsum øllum Sibiria, ið er russiski parturin í Asia, er bítandi kalt um veturin. Norðari partur eru frostmýrar (tundra); her hevur jørðin nógvastaðni verið fryst síðan seinastu ístíð. Í Sibiria eru nógv ráevni, t.d. gull, olja, uran og gimsteinar. Sunnan fyri frostmýrarnar er heimsins størsti nálaskógur (teiga), og syðri eru turru grasfløturnar, steppur, ið eru besta landbúnðarjørðin í Russlandi.
Størsta áin í Kina, Chang Jiang, rennur vestan úr Tanggulafjøllum á Tibetháslættanum og eystur ígjøgnum óført fjallalendi. Seinasta teinin rennur hon ígjøgnum Stóra Kinaslættan og út í Eysturkinahav.
Hitalagið í Takla Makanoyðimørk og Gobioyðimørk er øðrvísi enn í flestu oyðimørkum: summarið er ógvuliga heitt, og veturin er bítandi kaldur. Har er mest berur klettur og ovurstórir sandheyggjar. Har er næstan eingin gróður uttan í áardølunum, sum í Takla Makanoyðimørkini. Nøkur dýr liva kalda veturin av í Gobioymørk, t.d. villir kamelar.
Himaleiafjøll eru sum ein ovurstórur og høgur múrur ímillum India og Tibet. Fjøllini eru kavatakt alt árið, og her er hægsta fjall í heiminum, Mount Everest. Fjøllini vórðu til fyri um 50 milliónum árum síðan, tá ið Indiapláta stoytti saman við Evrasiaplátu. Sum pláturnar stoyttu saman, var rondin á Indiaplátu kroyst inn undir Evrasiaplátu, og havbotnurin ímillum teirra varð faldaður saman og trýstur upp til tað, ið nú er Himaleiafjøll.
So ofta goysir við strendurnar og í oyggjunum í vestara parti í Kyrrahavi, at økið stundum verður kallað Eldkringur. Viðgitnasta gosið var í 1883 í oynni Krakatoa vestan fyri Java. Meginparturin av oynni sprongdist í luftina, og spreingingin var so hørð, at dunið hoyrdist heilt suður til Avstralia. Í 1928 fór aftur at goysa í somu oyggj. Gosfjallið varð nevnt Anak Krakatoa, ið er "sonur Krakatoa".
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Asia er nógv fjøldbygdasti heimspartur, og ongastaðni eru mentanirnar so ymiskar og fjølbroyttar. Mangar siðmenningar eru fleiri túsund ára gamlar. Tað var í Asia, at fyrstu býirnir og fyrstu skriftmálini - neyvt søguligt samband er ímillum bæði - vórðu til. Fyri fleiri enn 5.000 árum síðan vóru fyrstu býirnir bygdir við áirnar Evfrat og Tigris; Bábylon var ein teirra. Í Bíbliuni verður hetta landið nevnt Mesopotámia. Nú á døgum búgva tveir triðingar av fólkinum í heiminum í Asia, tey flestu fyri sunnan og eystan í heimspartinum. Hóast meginparturin av fólkinum eru bøndur, vaksa býirnir ógvuliga skjótt. Fyrstu siðmenningarnar tóku seg upp í áardølunum í Asia í tí landøki, ið verður nevnt Fruktagóði Hálvkringurin, sum er í ein bug úr Persaflógva og vestur í Miðjarðarhav. Mangir býir her hava søgu, ið gongur mong túsund ár aftur í tíðina.
Meginparturin av fólkinum í Asia býr enn á bygd og livir mest av landbúnaði, men býirnir vaksa skjótt. Í størstu býum í Asia búgva nú fleiri enn 10 milliónir fólk. Bæði hesir stórbýir og aðrir býir vaksa skjótt, tí alt fleiri fólk flyta av bygd til býirnar. Stórir partar í Miðeystri og Miðasia eru ógvuliga strálbygdir ella heilt oydnir fyri fólk, tí at har er ov turt ella ov kalt. Mesta fólkið býr í fruktagóðu áardølunum og á slættunum við strendurnar í Suður- og Vesturasia. Tá ið Hongkong og Singapor eru frá, er Bangladesj fjølbygdasta land í Asia, har búgva 830 fólk á hvørjum km2.
Tvey av trimum fólkum í heiminum búgva í Asia. Sjey av 10 teimum fjølbygdastu londunum eru her, ovast eru Kina og India. Í hesum báðum londum eru 40% av øllum fólkum í heiminum. Í Kina er viðtikin lóg, ið sigur, at maður og kona mugu ikki eiga meira enn eitt barn, so her er fólkavøksturin minkaður, men í flestum londum í Asia fjølgast fólkið ógvuliga skjótt. Fyri ár 2000 búðu fleiri enn ein milliard fólk í India og um 200 milliónir fólk í Indonesia.
Fyrstu búnaðarfólkini settust í búgv í fruktagóðu áardølunum, har væl lá fyri at dyrka jørðina. Tey fóru at arbeiða í felag og veittu vatn úr áunum á akrarnar. Áirnar hava enn stóran týdning fyri fólkið í Suður- og Vesturasia, tí at har fiska tey og fáa drekkivatn og vatn á akrarnar. Nógvastaðni eru áirnar byrgdar til tess at fáa ravmagn. Áirnar eru eisini týdningarmestu flutningsvegir í mongum londum. Helvtin av fólkinum í heiminum livir mest av rísi, og tí kann rístrot vera atvold til víðfevnda hungursneyð. Rísplantan, ið er úr Landsynningsásia, hevur verið dyrkað í eini 7.000 ár. Seinastu árini hava verið ald nýggj ríssløg at útvega mat til nógva fólkið í Asia, sum fjølgast í stórum. Hesi ríssløgini er úrslit av "grønu kollveltingini", har vísindaligur serkunnleiki og nýggj tøkni hava kynbøtt plantur, so at tær geva meiri av sær.
Hóast summo lond í Asia, t.d. Japan og Kina, leingi hava verið sjálvstøðug lond, hava mong lond í heimspartinum ikki loyst frá gomlu hjálandaveldum sínum fyrr enn seinastu árini. Fyrst í 20. øld stóðu næstan alt Miðeystur, India og stórir partar í Landsynningsasia undir evropeiskum hjálandaveldum. Men sterkar tjóðskaparrørslur tóku seg upp í Asia, og londini vunnu sær frælsi aftur. Í mongum londum hevur stórur búskaparligur vøkstur verið seinastu árini; hetta hevur havt við sær størri nýtslu og stórar samfelagsligar broytingar. Mong gomul lond í Asia hátíðarhalda frælsisdag sín á hvøijum ári, eitt nú í Pakistan. Nøkur lond, til dømis India, vunnu sær frælsi við friðarligari mótstøðu, men í mongum londum vóru drúgv frælsiskríggj, til dømis í Burma. Hesi lond stríðast nú við at fáa eina tjóðskaparliga eindarkenslu at festa rót ímillum fólkið.
Sovjetsamveldið var størsta ríki í heiminum. Í 1991 fór tað sundur í 15 sjálvstøðug lýðveldi, hvørt við sínari stjórn. Sjey av hesum lýðveldum eru í Evropa, hini átta í Asia. Nú lýðveldini ikki longur eru partur í einum ovurstórum, miðstýrdum búskapi, mega tey laga seg til viðurskifti og treytir á heimsmarknaðinum, og tað hevur ikki verið so lætt. Fall Sovjetsamveldisins hevði eisini við sær, at londini í Eysturevropa sluppu undan sovjetskum eftirliti.
Allir stóru heimsátrúnaðirnir eru komnir upp í Asia: hinduisma, buddisma, jødadómur, kristindómur og islam. Atrúnaður hevur enn stóra ávirkan í Asia, og fólkið er gudrøkið. Atrúnaðirnir læra fólk at verða gávumild, ósjálvsøkin og hjálpsom, og at tað ræður ikki um at ríka seg upp avjarðligum ognum.
Mangastaðni í gamla Sovjetsamveldinum stríðast fólkasløg hvørt ímóti øðrum. Í summum londum í russiska samveldinum eru mangir russar, onkustaðni eru teir um 40% av fólkinum. Annað dømi er Kekenia, har triðja hvørt fólk er russi. Síðan Sovjetsamveldið fall, hava kekenar stríðst fyri tjóðskaparligum frælsi, men Russland, ið er samveldisríki, er hart ímóti hesum. Teir kvíða fyri, at fer ein landspartur burturúr, verður alt tað russiska samveldið syndrað.
Í asiatisku samfeløgunum nú á døgum er stríð ímillum siðbundna og jarðbundna lívsháttin, merktum av átrúnaði, og vaksandi kapitalistiska lívsháttin, merktum av vesturlendskum siðum og levnaði. So hvørt asiatisku londini loyva størri vesturlendskari ávirkan, veksur trýstið á gamla lívsháttin. Í Iran hevði hetta við sær, at átrúnaðarligu høvuðsmenninir við Khomeini Ayatollah á odda settu seg harðliga upp ímóti vesturlendsku ávirkanini; teir birtu í kollvelting, tóku valdið í landinum og settu á stovn muslimskt lýðveldið, stýrt eftir strongum islamiskum lógum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn oljan varð funnin, vóru mong oyðimarkarlond í Miðeystri ógvuliga fátæk, men nú hevur oljan fullkomiliga broytt londini. Meiri enn helmingurin av allari olju í heiminum, funnin er higartil, og triðingurin av øllum gassi eru í Miðeystri. Olju- og gasssølan til lond um allan heimin hava gjørt londini ovurrík. Nýggir stásiligir býir eru bygdir, og mangir fremmandir verkamenn eru komnir higar at arbeiða.
Í summum londum broytast viðurskiftini so líðandi, og hvørki harðlig mótmæli ella ófriður standast av tí. Í Japan var búskaparlig menning hildin at verða neyðug, so at landið ikki skuldi verða bundið at evropeiskum londum. Tí hevur Japan tikið eftir vesturlendskum búskapi, men roynir framvegis at stuðla og fjálga japanska mentan. Enntá Kina, sum í mong ár skúgvaði alla vesturlendska hugsan frá sær, tekur nú undir við kapitalistiskum búskapi.
Seinastu nógvu árini hava mong lond í Asia havt Japan sum fyrimynd og hava ment ídnaðin nógv. Við tað at hetta hevur gingið so skjótt og við slíkari megi, hava hesi lond verið kallað tikaraveldini. Nógv bílig arbeiðsmegi og støðug politisk viðurskifti, tí stjórnir gera alt fyri at steðga øllum ófriði, hava fingið útlendskar fyritøkur at gera stórar íløgur í ídnaðin. Londini gera lidnar vørur, t.d. klæði, teldur og sjónvørp.
Korini hjá konufólkum eru ógvuliga ymisk í so stórum heimsparti, alt eftir mentanarligu, átrúnaðarligu og politisku viðurskiftunum í londunum. Sumstaðni, t.d. Í India og islamsku londunum í Miðeystri, eru tað næstan bara mannfólkini, ið gera lønt arbeiði; men í muslimsku londunum í Landsynningsasia eru mong islamsk konufólk tó í løntum starvi. Aðrastaðni, sum í kommunistisku londunum Kina og Norðurkorea og í gomlu sovjetlýðveldunum, eru konufólkini tyðandi partur av arbeiðsmegini, og tey gera mestsum alt við hús eisini.
Fall Sovjetsamveldisins hevur í vissum førum havt við sær, at flakkfólk í Miðasia eru farin at liva sum í gomlum døgum. Lutir, sum áður vórðu gjørdir á verksmiðjum, t.d. dúkurin, ið tjaldið varð klætt við innan, fingust ikki longur, og tey máttu sjálvi vevað dúkin. Somuleiðis hevur eisini verið við flutninginum. Seinastu árini hava mong flakkfólk flutt tjøld og aðra útgerð við lastbili; men nú trýtur brennievni, og tey eru aftur farin at nýta kamelar og ross.
Lond í Asia[rætta | rætta wikitekst]


text:
Ert tú áhugað/ur í einari sending – útvarps- ella sjónvarpssending – ber til at bíleggja hana frá Kringvarpinum. Vit finna sendingina fram og brenna hana á fløgu til tín.
Jú meiri, tú veitst um sendingina, jú lættari er tað hjá okkum at finna sendingina. Tað er okkum til hjálp, um tú veitst, hvør hevur lagt sendingina til rættis, nær sendingin er send, heitið ella um tú veitst nøvn á luttakarum.
Gev gætur! Alt tilfar í savninum kann keypast, tó ikki tónleikur.
Samband
Kringvarpssavnið
Kringvarp Føroya
Norðari Ringvegur 20
Postboks 1299
Fo-110 Tórshavn
Tel. +298 34 75 00 (Spyr annaðhvørt eftir útvarpssavninum ella sjónvarpssavninum)
Teldupostur: savn@kvf.fo
Upplatingartíðir
Mánadag-hósdag: 10-15 og fríggjadag: 10-14.
Sí eisini Keyp útvarpssendingar
Sí eisini Keyp sjónvarpssendingar


text:
Skyn
P/F Skyn er dótturfelag hjá BankNordik. Virksemið er mekling og ráðgeving í sambandi við fastognarsølu. Vit samstarva við BankNordik, so vit kunnu vísa á kappingarføra, smidliga fígging við góðum treytum. Hetta er eitt tilboð og ikki eitt krav. Tað er til eina og hvørja tíð upp til keyparan hvar og hvussu fíggingin skal setast saman.
Navnið
Skyn er fornnorrønt orð, ið merkir vitan, lærdómur og skil. Hetta hóskar væl til okkara visión og missión um meklaravirksemi.
Nevnd
Nevndarformaður Árni Ellefsen, forstjóri í Banknordik, nevndarlimir eru Turid F. Arge og Rune Nørregaard
Stjórn
Stjóri er Jón Simonsen.


text:
Buhloone Mindstate
Buhloone Mindstate er triðja fløgan hjá De La Soul. Hon var útgivin í 1993, um tað mundið tá jazz-hip hop var væl umtókt, serliga á eystursíðuni av USA. Hon kom út umleið hálvt ár eftir Guru útgav fyrstu Jazzmatazz fløgu sína. Guru hevur fingið æruna fyri at integrera jazz í hip hop, sjálvt um hip hop leingi hevur havt nakað av jazz-ávirkni. Hann sang eisini niðurlagið í einum sangi í Buhloone Mindstate. Óneyðugt er at siga at fløgan er sera ávirka av jassi. Hon er minni "ballfokusera", og hevur ein friðarligari stemning, enn aðrar hip hop fløgur í hesi tíðini. Navnið á fløguni refererar til teirra hugsan sum eina ballón, teir hava ringt við at vera verandi á jørðini nú teir eru kendir. Í innganginum og sanginum "Patti Dooke" siga teir fleiri ferðir "It might blow up, but it won't go pop", altso teir vilja ikki gera popp, sjálvt um teir kunnu vera uppblástir. De La Soul eru júst kendir fyri at vera kreativir og orginalir og at prøva ein nýggjan stíl fyri hvørja fløgu teir geva út. Buhloone Mindstate er seinasta fløgan sum Prince Paul producerar.
Track listing[rætta | rætta wikitekst]
- "Intro" – 0:52
- "Eye Patch" – 2:27
- "En Focus" (við Shortie No Mass and Dres of Black Sheep) – 3:15
- "Patti Dooke" (við Guru, Maceo Parker, Fred Wesley and Pee Wee Ellis) – 5:54
- "I Be Blowin'" (við Maceo Parker) – 4:58
- "Long Island Wildin'" (við Scha Dara Parr and Takagi Kan) – 1:30
- "Ego Trippin' (Part Two)" – 3:52
- "Paul's Revenge" – 0:43
- "3 Days Later" – 2:39
- "Area" – 3:31
- "I Am I Be" (við Maceo Parker, Fred Wesley and Pee Wee Ellis) – 5:03
- "In the Woods" (við Shortie No Mass) – 4:01
- "Breakadawn" – 4:14
- "Dave Has a Problem...Seriously" – 0:55
- "Stone Age" (við Biz Markie) – 4:13


text:
Paranormal Activity
Paranormal Activity er ein amerikanskur ræðufilmur úr 2007. Filmurin hevur 15 ára aldursmark [1]. Leikstjórnaður av Oren Peli. Tá Paranormal Activity var gjørdur í 2007 gekk ógvuliga illa at finna nakran at útgeva filmin, helst tí at tað ikki var hildið, at man kundi selja ein film sum var gjørdur fyri lítlan og ongan pening [2], og sum var settur saman sum ein røð av heimaupptøkum. Í 2009 eydnaðist tó at finna eitt filmsfelag at geva filmin út, og bleiv hann marknaðarførdur sum vemmuligasti filmur nakrantíð. Hendan marknaðarføring riggaði so mikið væl, at filmurin gjørdist eitt stórt hit, hetta hóast at filmar sum "Blair Witch Project" og "Cloverfield" áður høvdu roynt seg við sermerkta "shaky-cam stílinum".
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Katie Featherston og Micah Sloat (sum tey eita á filmi og í veruleikanum [3]) búgva saman í einum húsum í San Diego í Kalifornia, og summi løgin ting henda um náttina. Micah, sum róliga kann kallast at vera "alpha male typan", keypir sær eitt myndatól og ljóðútgerð, so tey kunnu finna útav hvat tað er sum hendir um náttina. Tey hava varhugan av, at tað kanska er eitt spøkilsi, sum er uppá spæl, men tað skal vísa seg at vera nakað eitt sindur meira diaboliskt.


text:
Kapitalisma
Kapitalisma, eisini nevndir eyðvald, er politisk hugsjón, har rætturin hjá einstaklinginum til at avgera sítt egna lív er umráðandi. Einskildur ognarrættur, lágur skattur og ein veikur statur eru umráðandi í kapitalistiskum samfeløgum. Sosialisma, anarkisma og kommunisma høvdu upprunaliga tað fyri eyga at avtaka kapitalismu. USA man vera landið í heiminum í dag, sum ber sterkastan dám av kapitalismu. Greiðastu mótsetningar til kapitalismu eru sosialisma og kommunisma.
Evropa, USA og Vesturheimurin hava verið kapitalistisk síðan ídnaðarkollveltingina í 18. øld. Í kapitalistiskum londum er marknaðar búskapur. Útboð og eftirspurningur gera av, hvussu prísirnir eru - eftirspurd vøra er dýrari.