text:
Yrkjarin Willum Peder Trellund
Ragnar M Egholm skrivar soleiðis í Vencli 10. um sjáldsama yrkjaran Willum Peder Trellund.
Föddur 12. august 1944, deyður 19. desember 2006 í Keypmannahavn.
Fyrstu ferð, eg hitti Willum ella Willum PT, sum hann eisini kallaði seg til stuttleika, var í “Ring Caféen”, yvir av Nørrebro statión í Keypmannahavn. Vit búðu báðir í grannalagnum og komu “av og á” inn á gólvið. Hvussu vit komu í prát, minnist eg ikki. Hann var har mest um kvöldið; var eitt kvöldar- og náttarmenniskja, sum helst svav dastið av degnum. Um sumrarnar var hann tó á degi súkklutúrar á síni hondbygdu, ljósabláu súkklu; streyk avstað undir hatti, tí hann toldi ikki sólina.
Oftast sat hann har við eitt borð, umgyrdur av góðum fólki. Einum rennur í hug málningin hjá Leonardo. Har vóru m.a. Henrik, seniorritstjóri í donsku orðabókini, Jens, jarðfröðingur, og bókmentamenninir Morten, Hans-Henrik og Gordon, sum hevur útgivið Willum á enskum. Altíð lívligt og áhugavert prát aftur við góðum tónleiki. Willum torgaði ikki Sebastian. Væl dámdi honum Maggie Reilly. So hevði hann hoyrt ein sangara, segði hann, sum hevði bergtikið hann ein dagin. Vit hoyrdu hann aftur seinni um kvöldið – og eg fekk sagt honum, at tað var Chris Isaak. Best dámdi honum tó tað klassiska slagið av tónleiki. Góða sangrödd hevði Willum og borðreiddi onkuntíð við enskum og latínskum (gregorianskum) sangi.
Onkursvegna man eg hava sagt honum, at eg hevði fingist við týðing. Hann gav mær bæði síni fyrru yrkingasövn: “Skår af himlen” frá 1987 og “Sang over død” frá 1988. Tað er so úr teimum báðum, hesar týddu yrkingarnar eru. Trettanda oktober 2006, tveir mánaðir undan deyða hansara, útkom triðja og seinasta yrkingasavnið “Sange til Sandra”, sum eg kanska seinni fari at týða okkurt úr.
Týðingarnar komu so við og við í árunum 1998-2000. Vit báðir plagdu at sita á “Ring Caféen” og viðgera tær. Willum dugdi fornnorrönt, so hann skilti nakað av föroyskum. Tað var ógviliga heppið at hava yrkjaran sjálvan við í arbeiðinum.
Willum var eitt sindur öðrvísi enn fólk flest. Eitt sindur hugfangandi maður eisini. Tá hann hevði armarnar á borðinum, varnaðist ein, at hann ongar hendur hevði. Á högra armi var ein stálkrókur at grípa við, og á vinstra ein húðalitt plasthond at halda ímóti við. Sjálvandi læt eg nakað av tíð ganga, áðrenn eg hættaði mær at spyrja, hvat var hent. Svarið var sjálvspeiskliga, honum líkt: “Teimum havi eg langt síðani veittrað farvæl.” Unglingi hevði hann í óeydnusomum kærleika sagað tær av við maskinsag. Tá varð hann fyrst lagdur inn á Kommunusjúkrahúsið, síðan á sinnissjúkrahús. Avleiðingunum av hesi öru gerð slapp hann ongantíð av við. Hondskrift hansara var sermerk og væl lesilig, hóast hann ikki hevði fingrar at halda penninum við. Hann var ein eitt sindur flökjaligur persónur, ið bar við sær illar andar eins væl og einglar.
Onkur kallaðu hann “Nørrebros William Blake”. Fyrsta savnið byrjar við hesum örindi hjá William Blake:
Hevur tú ikki verið
bæði í Himni og Helviti
trúgvi eg tær ikki eitt vet
Hann hevði altíð tvær ölflöskur framman fyri sær; eina kalda og eina úr kassanum. Tær blandaði hann í eitt glas. Áðrenn innihaldið í flöskunum varð stoytt í glasið, vitaði hann við kjálkanum, hvussu kaldar ella flógvar tær vóru. Eitt tvörball (kværulant), kallaði hann blandingina, sum skuldi hava ein ávísan hita, annars fekk hann ilt í búkin. Tubbak roykti hann ikki, men tugdi seruttir. Tað helt hann vera betur fyri heilsuna. Rættiliga sjúkuræddur var hann.
“Ring Caféen” letur aftur kl. 10 á kvöldi. Tá var onkuntíð hugur at halda eitt sindur á. So lá leiðin yvir í “Café Heimdal”, ikki so langt burtur, sum læt aftur kl. 1 á nátt. Tað var eitt sindur buldraligari stað, men tó við sínum hugna. Síðan varð ikki farið víðari út.
Í 2000 fluttu vit út í Albertslund. Síðani hittust Willum og eg ikki so ofta. Eg havi enn sama hárskera á Nørrebro, so eg plagdi at hitta Willum í “Tit Inn”, tá eg hevði verið og klipt mær. Hann var komin til ilnar við Svend, sum átti “Ring Caféen” og hevði fingið karentenu í ein mánaða, men vildi ikki seta fótin inn aftur har. Haldi, tað var ósemja um, hvörjum hyggjast skuldi at í sjónvarpinum. Willum plagdi at vera har og hyggja at sjónvarpstíðindum, tí hann ikki sjálvur hevði sjónvarp. Seinnu tíðina var hann visaligur á at líta og ofta staputur. Hevði eisini verið innlagdur eitt skifti. Hann segði, at hann hevði avtalu við eitt forlag, sum ætlaði at útgeva eitt heildarsavn hjá honum og hann arbeiddi nógv við at savna saman og fáa reinskrivað tað, hann hevði liggjandi. So var eitt skifti, har eg ikki sá hann. Brádliga kom triðja savnið, og nýggjárskvöld 2006 segði Tóroddur mær, at hann hevði lisið, at Willum var deyður.
Hann vaks upp í Holbergsgade 7 á Gammelholm saman við norsku mammu síni og beiggjanum Ole. Pápin, Ejnar Trellund, sum var eitt sindur av einum listamanni, búði eisini har í nánd. Mamma hansara, Ruth Glattre, var útbúgvin listamálari. Hon sigst hava forkomið nógvum, hon hevði málað og var innisæl. Hann hevur yrkt síðan hann var 13 ár og lisið heimspeki á Keypmannahavnar fróðskaparsetri, men gjørdi seg ikki lidnan.
Willum og Ole hövdu eisini eina hálvsystir, prestin og rithövundin Lisbet Foss, sum var burturættleidd. Henni eydnaðist at finna Willum. Tey náddu at fáa eini tvey ár saman, áðrenn hann doyði, og hon jarðaði hann. Hon hevur í endurminningum sínum skrivað nakað um beiggja sín, sum hon eisini hevur reinskrivað fyri.
Willum segði, at hann hevði verið giftur eitt stutt skifti og hevði eina dóttir, sum hann tó ikki hevði havt nakað samband við. Hann var av og á rættiliga ásttikin í ymsum kvinnum, men tað bleiv ikki til nakað meir. Tað tykir mær, at seinasta savnið hevur rót í óeydnuliga tokkanum til listakvinnuna Sandru.
Willum hevði eisini myndlistagávur, men tað var ikki nakað, hann sýndi fram. Heima hjá honum, har eg havi verið nakrar ferðir, hekk m.a. myndlist eftir mammuna, men mest eysturlendsk list og teppi, sum hann hevði savnað.
Í juni 2002 prentaði bókmentaritið “Graf” hesar hugleiðingar eftir Willum: “Við aldrinum kemur ferð á ta sálarligu tíðina, men hetta verður mótroknað við, at ein við aldrinum hevur stöðugt minni törv á svövni. Kanska er útjavningin heilt einfalt ein partur av lívsins enda. At, tá ein gerst eldri, kennist tíðin eins og hon rennur skjótari og skjótari. Hvör er trupulleikin? Einfalt! Í samanbering var barndómsins upplivingarríkidömi munandi störri. Tá ein er eldri er endurtökan íðuligari, tess vegna roynslunnar möði. Tá ein stöðugt fyllist við undran, er hvör dagur ein ævinleiki, har ein enduruppdagar heimin. Í tí gátuföru upplivingini endurrísur ævinleiki barnsins. Í eini innvortis spreinging av friði, ljósi og kvirru hvörvur tíðin, og heimurin gerst fremmandur.”
“Minni er meir” plagdi hann at siga.
Til ber at síggja og hoyra Willum lesa yrkingar á hesi slóð:
Kvirr náttarferð
Eg gangi ein túr í kvirru náttini
í egnum tonkum fram við einum
stáltráðshegni um eitt oyðið
virki, hoyri eitt suð
fyrst bert veikt, hugsi nú
hann er farin at lota,
eitt suð, nei, ein titan
av labbum, ein stunandi
kvikandi nánd nú
exploderandi í eini ógvisligari
goyggjan, ein óður sjefari,
ið stoytir sær móti girðingini
og aftaná darrandi, stunandi stendur
í myrkrinum og lær
við teim hvítu tonnunum
í sínum gapandi kjafti.
Tá eg aftur so smátt skuldi
verið komin til mín sjálvs
kenni eg meg við eitt fluttan
til týningarlegur Hitlers.
Virkið við tess
rúkandi skorsteinum er líkbrenningarhús,
götulyktirnar eru eftirlitsljós,
götuvitin blinkar signal
út til varðhaldsliðini.
Nei, tað er neyvan av tilvild
at tey í nátt so leingi
hava latið meg ganga leysur í kring.
Einastaðni í myrkrinum standa tey á slot
eftir mær, meðan tey ljóðleyst
hava frægd av míni angist.
Ragnar M. Egholm föroyskaði
(Úr “Skår af himlen”)


c: text/html

text:
Orð og lag: John Willard Peterson
Týtt: Jákup Olsen
Upprunaheiti: It’s always darkest before the dawn
1. Er alt bert myrkur, er brostin vón –
og skýggj so tung fjala alla sjón.
Lít bert á Jesus, um myrk er leið,
tí fast er lyftið: Hann svíkur ei!
Niðurlag: Alt myrkast er, tá mót degi ber.
Miss ikki mótið, skjótt lýsa fer.
Hann svíkur ikki, brátt sólin sær,
tað er altíð myrkast, er dagur nær.
2. Hann veit, hvat bagir, hjálp er í nánd,
legg alt, teg tyngir, trygt í hans hond.
Alt, sum teg hendir, hann greiða kann,
hann elskar altíð, ei gloymir hann!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Klettafjøll
Klettafjøll (enskt Rocky Mountains) eru ein fjallarøð í Vestur-Norðuramerika sum røkkur frá Kanada til Nýmeksiko í USA. Í miklu fjallarøðini eru lívsumstøður til sera mong ymisk djór, og har eru eisini mangar ólíkar plantur. Hægsta fjallið er Mount Elbert í Kolorado, 4 401 metrar høgt.
Um 1370 m uppi broytist grasslætta-vøksturin til barald og mólsurt, og 2000 m uppi veksur furu- og grannviður. Omanfyri 3200 m veksa bara fjallagras og fjallablómur stutta summarið.
Fjøllini eru illgongd og eru tí friðskjól hjá summum djórum, til dømis jervi, bjørn, villum seyði og snjógeit, sum geypan veiðir.
Klettafjøll vórðu til, tá ið tvær plátur stoyttu saman.


text:
Tá ið vit lesa í søgubókunum, lesa vit aloftast um mætar leiðarar, sum ikki altíð hava dugt líka væl at leitt fólkið. Teir (og tær) hava ofta duga at kúga fólk, at dripið vanlig fólk og forfylgt menniskjum, sum hugsa øðrvísi, enn tað, sum hesir leiðarar hava sett sær sum sína stevnuskrá. Tey, sum líða undir slíkum ódugnaligum leiðarum eru vanligir borgarar, sum tú, kæri lesari, og eg, sum hetta skrivi.
Eg var mær ein túr á Nationalmusenum í dag. Tað er ein ógvuliga upplýsandi og gevandi túrur. Har var ein nýggj framsýning, sum eg serliga festi meg við. Hon eitur “De hvide busser”. Hesir hvítu bussarnir við reyðakrossmerkinum og svenska flagginum á síðuni vóru bussar, sum við krígslok vórðu sendir niður til Týsklands at bjarga fólki.
Tað var svenski greivin, Folke Bernadotte, sum skipaði so fyri, at hesir bussar vórðu málaðir hvítir, at krossmerkið hjá Reyða Krossi stóð á síðuni, og at í bussunum vóru sjálvbodnir læknar og sjúkrasystrar við á túrinum, sum kundu taka sær av teimum niðurundirkomnu fangunum og krígsofrunum. Frá desember í 1944 og til apríl í 1945 førdu hesir hvítu bussarnir okkurt um 7.000 danskar fangar heim. Seinni koma aðrir fangar við, og tilsamans førdu teir hvítu bussarnir 17.500 norðurlendingar úr týsku týningarlegunum. Hetta tykist ikki nógv í tí stóra talinum av fólki, sum vórðu dripin undir krígnum, men fyri eina lítla tjóð sum Danmark hevur hetta stóran týdning.
Tað harða arbeiði, sum fangarnir skuldu gera í týningarlegunum var ikki tespiligt. Tey fingu eina stríputa drakt og skógvarnir vóru úr træ og leðri. Sólarnir úr træi, og eitt leðurspenni at spenna teir fastar. Teir skuldu arbeiða til teir ikki orkaðu meir, síðani vórðu teir dripnir.
Tey, sum sjálvboðin fóru við teimum hvítu bussunum vóru spent og ivrig eftir at sleppa avstað. Summar sjúkrasystrar skrivaðu eitt lítið bræv, løgdu tað á køksborðið, og fóru síðani við bussunum. Eisini bussførarar og bilmekanikarar vóru við átúrunum.
Á myndini niðanfyri stendur tú framman fyri nøkrum kuffertum, meðan á vegginum verður filmur sýndur við fólkum, sum veittra úr einum spøkilsistoki. Úr hátalarunum rungaðu jarnhjólini móti jarnlunnunum.
Nógvir norðurlendingar vórðu førdir í teimum sokallaðu spøkilsistokunum suður til Padborg, og haðani til týsku týningarlegurnar.
Himmler gjørdi avtalu í apríl í 1945, at teir hvítu bussarnir sluppu at føra fangarnar til Danmark og Svøríki.
Sjúkurnar og tann ógvusliga sjón, sum teimum møtti, sum fóru við teimum hvítu bussunum vóru ikki tespiligar. Fangarnir í týningarlegunum høvdu allar møguligar sjúkar, og vóru hungraðir. Læknar og sjúkrasystrar høvdu mat og læknaútgerð við í bussunum.
Á framsýningini stóð eins feltsong frammi, har allar sjúkarnar vórðu varpaðar á, sum fangarnir høvdu.
Danskarar vórðu hertiknir uttan stórvegis mótstøðu. Mótstøðurørslan í Danmark gjørdi sítt til, og tey royndu at geva týskarum ein skarpan gang. Hetta broti úr krígssøguna hevur kanska ikki so nógv at siga í tí stóru heildini, men hetta er ein stoltur arvur, sum her verður sýndur fram.
At enda er ein kjaksending í einum sjónvarpi, har spurningurin, um vit í dag eiga at gjalda loysigjald fyri fólk, sum verða tikin móti egnum vilja. Við hesum verður søguliga hendingin við teimum hvítu bussunum førd upp í samtíðina og allar teir danskarar, sum verða tiknir við eysturstrondina á Afrika. Her eru nakrir stuttir heimildarfilmar um teir hvítu bussarnar.
Er nakar yrkjari, sum hevur verið merktur av týningarlegum og tí týsku útruddingarmaskinuni undir Seinna Heimskríggi, so er tað Paul Celan. Hann skrivar soleiðis um ikki at tiga.
Tala eisini tú
Tala eisini tú,
tala sum tann seinasti,
sig títt, tú.
Tala –
Men skil ikki nei í frá ja.
Og gev talu tíni meining:
gev henni skuggan.
Gev henni nóg stóran skugga,
gev henni so mikið nógv
sum tú veitst vera um teg ímillum
midnátt og middag og midnátt.
Hygg teg so um:
hygg hvussu tað livnar rundan um teg –
Í deyðanum! Livnar!
Satt talar hann, sum skuggan talar.
Men nú tódnar staðið, tú stendur:
Hvagar nú, skuggaleysi, hvagar?
Uppeftir. Tak fram fyri teg.
Klænri verður tú, ókenniligari, fínligari.
Fínligur: ein tráður, sum stjørnan
sígur niður eftir:
at flóta í neðra, niðriundir,
har hon sær seg sjálva glógva: í innsúgi
av treðandi orðum.
Paul Celan
Heðin M. Klein týddi
OMR


text:
St. Lusia
St. Lusia (enskt: Saint Lucia) er ein oyggj og eitt land í Karibiska havinum í Norðuramerika. Høvuðsstaðurin eitur Castries, har búgva 32,4% av øllum íbúgvunum á oynni. Fólkatalið í býnum er 60.263. Størri býir eru eitt nú Gros Islet, Soufrière og Vieux Fort.
Innihaldsyvirlit
Jarðfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Vulkanska oyggin St. Lusia hevur meira fjallalendi enn hinar Karibisku oyggjarnar. Hægsta fjallið á oynni er Mount Gimie sum er 950 metrar høgt. Tvey onnur fjøll, Pitonirnar (the Pitons), forma tað kendasta staðið á oynni. Tey eru millum Soufrière og Choiseul á vestursíðuni á oynni. St. Lusia er eisini ein av teimum heilt fáu oyggjunum í heiminum, ið hevur ein hevur eina vulkan, har ið fólk kunnu koyra inn í vulkanina. Veðurlagið er tropiskt, og javnan er vindur av landnyrðingi við turrari árstíð frá umleið 1. desember til 31. mai, og einari vátari árstíð frá 1. juni til 30. november.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Miðalaldurin er 24,1 ár (2002). Málini ið verða tosað á oynni eru enskt og franskt-kreolskt.
Umleið 90% av íbúgvunum eru katolikkar, 3 % eru anglikanarar, meðan 7 % hoyra til ymiskar aðrar átrúnaðir innan protestatismuna.
Saint Lucia hevur tað hægsta talið av nobelprísvinnarum í mun til fólkatalið. Tveir nobelprísvinnarar koma frá oynni, Arthur Lewis sum fekk búskaparprísin í 1979, og Derek Walcott sum fekk bókmentavirðislønina í 1992.
Fyrisitingarligt býti[rætta | rætta wikitekst]
Saint Lucia er býtt sundur í 11 øki, sum til tíðir hava verið umrødd sum sýslur av bretsku hjálandamyndugleikunum.
- Anse la Raye, 31.0 km²
- Castries, 79.5 km²
- Choiseul, 31.3 km²
- Dauphin
- Dennery, 69.7 km²
- Gros Islet
- Laborie, 37.8 km²
- Micoud, 77.7 km²
- Praslin, 16.0 km²
- Soufrière, 50.5 km²
- Vieux Fort, 43.8 km²
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Hjálp:Wikipedia:VisualEditor/FAQ
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Sum heild[rætta | rætta wikitekst]
- Hvat er VisualEditor?
- VisualEditor er eitt átak til menning av ritbúnaðinum av Wikimedia Foundation, sum fer at loyva fólki at rætta síður í MediaWiki uttan at tað er neyðugt at læra wikitekst syntaks (wiki-kotur). Við VisualEditor, fer tað at rætta eina síðu at virka nøkulunda eins og ein "word processor", við tað at teksturin, meðan tú rættar, fer at síggja út eins og hann ger eftir at tú hevur rættað.
- Hví verður henda broyting framd?
- Tann størsta forðingin fyri at gera ta fyrstu rættingina, og tí eisini tann størsta forðingin fyri at fara í holt við leiðina, sum kundi ført til, at ein gerst ein produktivur og royndur limur av felagsskapinum, er tann svert tilgongiliga wikimarkeringin, sum varð brúkt í tí gamla rættingarvindeyganum. Fyri at økja um talið av væleydnaðum fyrstu-ferð-rættingar-royndum, hava vit tørv á einum betri rættingar skipan. Vinarliga les okkara longri frágreiðing fyri fleiri smálutir.
- Nær verður VisualEditor aktiveraður á mínari wiki?
- Hetta er verandi tíðarætlan (hon kann verða broytt):
- 24. juni: A/B roynd á tí Ensku Wikipedia. VisualEditor verður útgivin til 50% av nýliga skrásettum kontum.
- 1. juli: Aktivering av VisualEditor til Ensku Wikipedia sum standard fyri allir brúkarar sum eru innritaðir.
- 15. juli: Aktivering av VisualEditor til Ensku Wikipedia sum standard fyri dulnevndir og innritaðir brúkarar.
- 24. juli: Aktivering av VisualEditor til de, es, fr, he, it, nl, pl, ru og sv.wikipedia, verður tøkt fyri allar innritaðar logged-in brúkarar.
- 29. juli: Aktivering av VisualEditor til de, es, fr, he, it, nl, pl, ru og sv.wikipedia, sum standard fyri allar brúkarar.
- Seinna helvt av august: Aktivering av VisualEditor til allar aðrar Wikipedia wikiir, sum standard fyri allar brúkarar, minus nakrar fáar wikiir (eitt nú ta kinesisku Wikipedia) har ið VisualEditor ikki riggar enn.
- Í løtuni er ætlanin at aktivera á Wikipedia síður fyrst, og at aktivera á systir verkætlanir síðst í desember 2013, orsakað av ymiskum trupulleikum ið standast av summum av neyðugu broytingunum.
- Hví aktivera tit henda ritbúnaðin (software) so skjótt? Tað sær ikki út til at vera klárt.
- Ritbúnaðurin er heilt sikkurt ikki heilt liðugur enn; tað eru funksjónir, ið skulu leggjast afturat, og vit eru vís í, at eftir at vit hava aktivera ritbúnaðin, so fara vit at finna trupulleikar (bugs). Tað er ikki tí at tað er ringur ritbúnaður, ella tí at tað ikki er klárt enn, tað er bara tað at talan júst er um ritbúnað. Tað slepst ikki undan trupulleikum (bugs): MediaWiki sjálvt er 10 ára gamalt, og vit finna enn ting sum kundu verði betri, ella ting sum óvæntað ikki rigga longur. Um vit bíða til VisualEditor er fullkomiliga feil-frítt, áðrenn vit aktivera tað, so verður tað aldri gjørt virkið.
- Tá alt kemur til alt, so er tann besti mátin at finna fram til feilir/trupulleikar (bugs) at fáa so nógv fólk sum gjørligt at hyggja at, brúka og spæla við ritbúnaðin. Vit ásanna, at tað er irriterandi og forstýrandi við feilum um ein hyggur stutt fram, men feilirnir vera rættaðir, og henda aktiveringin er tað sum ger at vit finna fram til feilirnir/trupulleikarnir sum ting ið mugu rættast.
- Eg fann ein feil við VisualEditor. Hvussu kann eg boða frá, so tit kunnu rætta feilin?
- Um tú ynskir tað og hevur møguleika fyri tí, vinarliga melda so feilin til bugzilla í "VisualEditor" product. Fleiri wikiir hava eisini eina síðu, sum bert er til slíkar fráboðanir at geva afturmeldingar um VisualEditor; sí yvirlitið á Wikidata. Tað er eisini ein høvuðs afturmeldingarsíða á mediawiki.org.
- Hvussu frávelji eg VisualEditor?
- Fyri at halda fram við at rætta wikitekstin beinleiðis, so skal tú bert klikkja á "Rætta keldur" (Edit source) knøttin ístaðin fyri "Rætta". Rættingarleinkjur síggjast omanfyri rættingarteigar í greinunum, har kanst tú lata upp tann klassiska wikitekst rættaran fyri júst henda partin av greinini við at klikkja á "rætta keldu" í staðin fyri tað vanligu "rætta" leinkjuna.
- Ein funksjón manglar í VisualEditor. Hvussu kann eg biðja tykkum um at leggja hesa funksjónina afturat?
- Nakrar funksjónir verða í løtuni mentar ella koma eftir ætlan seinni (eitt nú at rætta kring myndir og fyrimyndir). Vegakortið og málini hjá Wikimedia verkfrøðinga kladdu fyri 2013–2014 gevur eisini eitt sindur meira kunning. Um tú ikki finnur nakra tilvísing til tað nýggju funksjónina, sum tú ynskir at skjóta upp, so kanst tú skjóta hana upp eins og tá tú meldar ein feil.
- Verður tað framvegis ein møguleiki at rætta við at nýta wikitekst eftir at VisualEditor gerst tað primera rættingar markamótið?
- Meðan VisualEditor gerst standard fyri umhvørvið har man rættar, so verður ein máti at rætta undirliggjandi “kelduna” framhaldandi til staðar. Tað eru ongar ætlanir um at taka burtur “Rætta keldu” møguleikan.
- Kann eg brúka tær kendu wikikoturnar sum til dømis [[ ]] og {{ }} í VisualEditor?
- Nei. Nýt vinarliga í staðin, fyrimyndin og funksjónir til leinkjur. Sí VisualEditor Brúkaravegleiðingina fyri meira kunning um hvussu ein brúkar VisualEditor.
- Hví verður mín kagi ikki stuðlaður?
- At menna eitt nýmótans rættingar markamót til Wikipedia og systirverkætlanir er ein tøknilig avbjóðing, men tað er møguligt við at brúka nettøkni og standardir. Tíverri eru tað fleiri internetkagar (brovsarar), sum ikki stuðla fleiri av funksjónunum sum eru neyðugar fyri at brúka VisualEditor. Vit gera okkara besta fyri at stuðla teimum vanligastu kagunum: VisualEditor virkar væl saman við teimum nýggjastu versjónunum av Firefox, Chrome og Safari, og stuðul til Internet Explorer 9 kemur um heilt stutta tíð. Tá hetta er sagt, so skal nevnast, at um vit royndu at arbeiða okkum rundan um gamlir brovsarar, so hevði tað forða fyri betringum sum høvdu komi einum stórum meiriluta av brúkarunum til góðar. Vit eggja tær til at dagføra til ein internetkaga, sum verður stuðlaður, um tað ber til, so tú kanst halda fram við at rætta við tí nýggja keldu wikitekst rættaran. (Sí VisualEditor/Target browser matrix fyri serstakar smálutir.)
- Eru tit ikki bangin fyri at hetta møguliga fer at økja um herverk/vandalismu?
- Eitt av endamálunum við tí tilvildarligt-valdu royndini sum er gjørd í juni er at finna útav júst hasum. Um vit tosa realistisk, so halda vit, at tey sum hava í hyggju at gera herverk her mest sannlíkt, so gera tey tað longu frammanundan. Tað er líka so skjótt (um ikki skjótari) at trýsta á “Rætta” knøttin og sletta alt innihald á einari síðu, sum tað er at gera tað sama við at nýta VisualEditor.
- Virkar VisualEditor saman við Wikisource's ProofreadPage ella við fyrimyndum hjá Wiktionary og øðrum funksjónum sum Wikipedia ikki hevur?
- VisualEditor virkar í løtuni bert á Wikipedia síðum, men hann er framleiddur soleiðis, at hann er fleksibul nokk til at kunna verða brúktur á teimum flestu Wikimedia síðunum. Í seks-mánaða tíðarskeiðnum frá tí at VisualEditor gjørdist virkin á Wikipedia og síðan til systirverkætlanar síður, so fara mennarar at arbeiða við at tryggja at VisualEditor virkar væl saman við funksjónum, sum eru serligar fyri systir-síðurnar.
- Kann eg innstallera VisualEditor á mína persónligu wiki uttanfyri Wikimedia?
- Ja, men undir tínari egnu ábyrgd. VisualEditor og Parsoid víðkanirnar eru tøkar til at taka niður til download men tey eru enn á royndarstøði, legg til merkis at Parsoid krevur nodeJS. Um tú innstallerar og brúkar tey, vinarliga lat okkum so frætta hvat ið virkaði og hvat ið ikki virkaði in bugzilla.
- Hvar kann eg læra meira um at brúka VisualEditor?
- Vinarliga sí VisualEditor Brúkaravegleiðingina.
- Ger VisualEditor sjálvvirkandi rættingar á síðum?
- Í flestu førum ger VisualEditor ikki rættingar til formatering á linjum sum ikki beinleiðis verða rættaðar. Men í førum, har uppmerking (markup) á síðuni ikki verður gjørt á rættan hátt, kann tað henda, at (til dømis við talvum, sum ikki eru latnar aftur), skipanin roynir at rætta hetta.
- Mín spurningur er ikki her. Hvar kann eg spyrja?
- Tú kanst spyrja á VisualEditor afturmeldingarsíðuni á tínari wiki (sí yvirlitið á Wikidata) ella á høvuðs afturmeldingarsíðuni á mediawiki.org.


text:
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI | ESAIAS 34-37
Trúgv Ezekiasar varð afturlønt
Sankerib kongur í Assýria sendi Rabsake til Jerusalem at krevja, at býurin yvirgav seg. Assýrar royndu á ymiskan hátt at fáa jødarnar at geva skarvin yvir uttan bardaga.
Avbyrging. Egyptaland fær ikki hjálpt tykkum stórvegis. – Es 36:6
Ivi. Jehova fer ikki at bjarga tykkum, tí hann er misnøgdur við tykkum. – Es 36:7, 10
Ræðsla. Tit hava ongan kjans ímóti tí sterka assýriska herinum. – Es 36:8, 9
Freisting. Tit fáa eitt betri lív, um tit yvirgeva tykkum. – Es 36:16, 17
Ezekias hevði fult álit á Jehova
37:1, 2, 14-20, 36
Hann gjørdi sítt til at fyrireika býin til kringsetingina
Hann bønaði Jehova um bjarging, og bað fólkið gera tað sama
Trúgv hansara varð afturlønt, tá ið Jehova sendi ein eingil at drepa 185.000 assýriskar hermenn eftir einari nátt


text:
Hvítravnur
Hvítravnur, gamalt føroyskt Gorpur Bringuhvíti (frøðiheiti - Corvus corax varius var. leucophaeus) var eitt serføroyskt ravnabrigdi, men er nú útdeyður.
Hann var eisini krunkasvartur, men stórir partar av honum vóru hvítir, tó ofta við nøkrum fáum svørtum fjaðrum uppí. Teir hvítravnarnir, sum eru varðveittir, eru ikki allir meinlíkir, men á øllum eru á høvdi, veingjum og búki hvít øki. Beinini á honum eru líka svørt, sum á tí svarta ravninum, men ikki nevið, tað fer yvir í brúnt. Hvítravnurin tykist hava verið her síðani miðøldina. Ígjøgnum ár og dag hevur nógv verið skrivað um hann, og nógvar myndir eru teknaðar av honum.
Lesur tú tað skrivaða keldutilfarið, ber til at fylgja, hvussu stovnurin er minkaður, so hvørt sum hann varð skotin og skinnini vórðu seld savnarum. Ógvuliga áhugavert er, at hann er á fuglamyndum, sum Díðrikur á Skarvanesi hevur teknað og sum í dag eru í Listaskálanum í Havn. Sjálvandi verður gravgangur eftir einum dýri, tá ið so lítið er til av tí, og tað bara er at finna í einum fjarskotnum oyggjalandi. Hetta var lagnan hjá hvítravninum, tí hann varð skotin og seldur útlendskum savnarum. M.a. greiðir Niels á Botni frá, at sýðslumaðurin H.C. Müller síðst í farnu øld rindaði 2 ríkisdálar fyri ein hvítravn, ið var skotin í Nólsoy. Soleiðis vórðu teir síðstu hvítravnarnir sæddir: Ein úti í Mykinesi 2. november 1902, ein á heysti 1916 bæði í Velbastaðhaga og úti í Koltri. Og at enda varð tann seinasti higartil sæddur úti í Nólsoy bæði í stórkavanum í 1947 og aftur seint í 1948. Um hetta mundið aftan á seinna heimsbardaga hava fólk ansað so væl eftir hvítravninum, at lítið sannlíkt er, at hann hevur verið á flogi, uttan at nakar hevur varnast tað.
Náttúrugripasavnið hevur gjørt eina serliga framsýning um hvítravnin. Í tí sambandi hevur verið roynt at leita fram upplýsingar um, hvussu nógvir útstappaðir hvítravnar munnu vera til í dag, og hvar teir eru. Savnið sjálvt eigur ongan, men higartil eru vit komin fram á 15 eintøk, tey eru spjadd soleiðis: í Keypmannahavn (6), New York (4), Uppsala (2), Leiden (1), Braunschweig (1) og Dresden (1).
- Corvus versicolor feroensis (Worm, 1655)
- Corvus færöensis versicolor (Laverentzen, 1710)
- Corvus corax varius var. leucophaeus (Brünnich, 1764)
- Corvus variegatus færøensis (Ascanius, 1767)
- Corvus leucophaeus (Vieillot, 1817)
- Corvus leucomelas (Wagler, 1827)
-
-
Hvítravnur (kopi) Náttúrugripasavnið
-
-
24-09 1869 Kollafjørður Zoologisk Museum
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- Postverk Føroya
- Den Hvide Ravn (danskt)


text:
Cherokee-indiánarnir
Cherokee-indiánarnir eru av einum fólki, sum hevur verið í Amerikanska kontinentinum í meira enn 6.000 ár. Teirra mentan verður hildin at vera vøggan hjá USA. Meginparturin av cherokee-fólkinum býr í dag í Oklahoma, tí statinum, sum í 1866 fekk navnið okla humma (Choctaw navn, ið merkir: "reyðmaður"). Umleið 3,7 milliónir búgva í Oklahoma. Av teimum eru 262,581 indiánar.
Nógv av klæðunum gjørdu teir úr skinni. Men síðan evropear tóku landið, hava teir verið noyddir at gingið í evropeiskum klæðum, sum til dømis hatti ella buksum. Bara í fáum fjarskotnum støðum og til veitslur lata tey seg enn í, sum fólkið gjørdi tá.


text:
Mošovce
Mošovce er ein av teimum størstu bygdunum í tí søguliga økinum Turiek, sum nú liggur í Turčianske Teplice landslutinum í Žilina Regiónini í norður-Slovakia. Nógvir søguligir varðveittir bygningar eru í Mošovce. Tað fyrsta søguliga dokumentið, ið nevnir bygdina var frá 1233. Av fyrstan tíð var talan um tvey bústaðarøki, Machyuch og Terra Moys. Áin Mošovka rennur gjøgnum bygdina. Í bygdini eru fleiri minnisvarðar og søguligir bygningar, eitt nú er ein klassisk-rokoko harragarður frá seinna helmingi av 19. øld við enskum hava. Onnur støð, sum eru vitjunarverd í bygdini eru ein neo-gotisk katólsk kirkja, ein luthersk kirkja frá 1784 og eitt mausoleum sum nú er eitt museum.
Mošovce er føðibygdin hjá kenda Slovakiska skaldinum Ján Kollár. Húsið har hann varð føddur er eisini eitt stað, ið ferðafólk plaga at vitja.
Fólkatalið í Mošovce er minkað tey seinastu árini og var 1380 í 2001, sum var 7,4% minni enn í 1994.
98.62% av íbúgvunum eru slovakar, 0.72% eru úr Kekkia og 0.14% eru úr Ungarn.


text:
Ímynda tær ein banka, sum er har, tá tú hevur brúk fyri honum. Sum er á, tá tú ert á. Har tín ráðgevi ikki er 30 ár eldri enn tú, men skilur teg og tína støðu. Hetta er Ungdómsbankin hjá BankNordik.
í Ungdómsbankanum taka vit støði í tær. Ungdómsbankin er snikkaður júst til tín sum ungan kunda, so at vit kunnu møta tær har, tú ert, og tá ið tú hevur tørv á okkum.
Óansæð um tú skalt flyta heimanífrá, ert lesandi, í læru ella hevur starv, so eru vit í Ungdómsbankanum til reiðar at vegleiða teg við støði í júst tínari støðu.
Netfundir
Í Ungdómsbankanum eru allir fundir netfundir, so at tú ikki longur nýtist at brúka tíð uppá at koma inn í bankan, men kanst møta okkum óansæð tíð og stað. Hetta merkir, at tú kanst sita heima í sofuni við einum góðum kaffimunni og fáa ráðgeving á tíni fartelefon, teldli ella teldu. Tú kanst sjálvandi eisini altíð ringja, senda okkum sms boð ella senda okkum teldupost.
Vit vilja verða meira enn ein banki
Vit ynskja at hoyra frá tær, at hoyra tína meining og at sleppa at vegleiða teg. Vit ynskja at hjálpa tær at gera gerandisdagin eitt sindur lættari, soleiðis at tú kanst brúka orkuna uppá tað, ið hevur týdning fyri teg.
Lat okkum verða tínar veingir og fylgja tær á tíni leið. Lat okkum gera tað, vit eru her til – at hjálpa tær. Vit eru errin, um tú velur okkum, tí vit velja teg.


text:
UPPÍSKOYTI
Hvat er dómsdagurin?
HVUSSU hugsar tú tær dómsdagin? Nógv síggja fyri sær milliardir av sálum, sum ein fyri og onnur eftir verða settar fram fyri hásæti Guds. Har verður dómur so feldur yvir hvønn einstakan. Nøkur fáa himmalska sælu sum løn, og onnur verða dømd til æviga pínu. Men Bíblian gevur okkum eina heilt aðra mynd av hesum tíðarskeiði. Í Guds orði verður tað ikki lýst sum ein ræðandi tíð, men sum ein tíð við vón og endurreising.
Í Opinberingini 20:11, 12 lesa vit, hvussu Jóhannes ápostul greiðir frá dómsdegnum: „Eg sá nú stórt, hvítt hásæti og Hann, sum í tí sat; fyri ásjón Hansara flýddu jørð og himmal, og stað var ikki funnið teimum. Og eg sá hini deyðu, stór og smá, standa fyri hásætinum. Bøkur vórðu latnar upp; og onnur bók varð latin upp, tað var bók lívsins. Hini deyðu vórðu dømd eftir tí, sum skrivað var í bókunum, eftir verkum sínum.“ Hvør er dómarin, sum verður nevndur her?
Jehova Gud er mannaættarinnar hægsti dómari. Men sjálvt dómsarbeiðið letur hann kortini einum øðrum í hendi. Sambært Ápostlasøguni 17:31 segði Paulus ápostul, at Gud „hevur ásett ein dag, táið Hann skal døma jarðarríki við rættvísi — við manni, sum Hann hevur sett til tað“. Hesin tilnevndi dómarin er hin upprisni Jesus Kristus. (Jóhannes 5:22) Nær byrjar dómsdagurin? Og hvussu leingi varir hann?
Opinberingarbókin vísir, at dómsdagurin byrjar, eftir at skipan Satans er fyribeind í bardaganum á Harmageddon. * (Opinberingin 16:14, 16; 19:19–20:3) Eftir Harmageddon verða Satan og hansara illu andar hildnir fangar í eini avgrund í túsund ár. Hetta tíðarskeiðið skulu 144.000 himmalskir samarvingar vera dómarar og ráða sum „kongar við Kristusi“. (Opinberingin 14:1-3; 20:1-4; Rómbrævið 8:17) Dómsdagurin er einki løtuverk, ið bara tekur 24 tímar. Nei, hann strekkir seg yvir túsund ár.
Hetta túsund ára tíðarskeiðið skal Jesus Kristus „døma livandi og deyð“. (2 Timoteus 4:1) Tey „livandi“ sipa til ’stóra skaran’, sum kemur undan Harmageddon við lívinum. (Opinberingin 7:9-17) Jóhannes ápostul sá eisini „hini deyðu . . . standa fyri hásætinum“. Sum Jesus lovaði, skulu ’tey, sum eru í grøvunum hoyra rødd Hansara og koma fram’ í eini uppreisn. (Jóhannes 5:28, 29; Ápostlasøgan 24:15) Men á hvørjum grundarlagi verða øll hesi menniskjuni dømd?
Sambært sjónini hjá Jóhannesi ápostli ’vórðu bøkur latnar upp’, og „hini deyðu vórðu dømd eftir tí, sum skrivað var í bókunum, eftir verkum sínum“. Eru hesar bøkurnar yvirlit yvir tað, sum fólk áður hava gjørt? Nei, dómurin verður ikki feldur eftir tí, sum fólk gjørdu, áðrenn tey doyðu. Hvussu vita vit tað? Bíblian sigur: „Tann, ið deyður er, er rættvísgjørdur frá synd síni.“ (Rómbrævið 6:7) Tey, sum rísa upp til lív, hava at kalla fingið vaskað talvuna reina. Bøkurnar mugu tí sipa til tær nýggju leiðreglurnar, sum Gud gevur. Bæði tey, sum koma undan Harmageddon við lívinum, og tey, sum rísa upp, mugu akta Guds boð fyri at fáa ævigt lív, eisini nýggj boð, sum Jehova kanska opinberar tey túsund árini. Einstaklingar verða altso dømdir eftir teimum gerningunum, tey gera, sum dómsdagurin líður.
Dómsdagin fáa milliardir av menniskjum fyrstu ferð høvi at læra, hvat Guds vilji er, og laga seg eftir honum. Tað merkir, at eitt stórfingið undirvísingararbeiði skal fara fram. Ja, tá „læra tey rættferð, sum á jarðarríki búgva“. (Esaias 26:9) Men ikki øll vilja laga seg eftir Guds vilja. Esaias 26:10 sigur: „Verður náði víst hinum gudleysa, lærir hann aldri rættferð; í rættvísilandi ger hann órætt og sær ikki hátign [Jehova].“ Hesi gudleysu verða dómsdagin týnd med alla. — Esaias 65:20.
Tá dómsdagurin er liðin, eru tey, sum framvegis eru á lívi, vorðin fullkomin — og sostatt „livandi“ i orðsins fullu merking. (Opinberingin 20:5) Sum dómsdagurin líður, verður mannaættin sostatt endurreist til sítt upprunaliga fullkomna støði. (1 Korintbræv 15:24-28) Og so verður endaliga royndin. Satan verður loystur úr fongsli sínum og sleppur at royna at villleiða mannaættina eina seinastu ferð. (Opinberingin 20:3, 7-10) Tey, sum standa honum ímóti, skulu tá til fulnar síggja Bíbliunnar lyfti ganga út: „Hini rættvísu arva landið og búgva í tí allar ævir.“ (Sálmur 37:29) Ja, dómsdagurin verður ein signing fyri øll, sum eru Gudi trúgv!
^ par. 1 Fleiri upplýsingar um Harmageddon standa í Indsigt i Den Hellige Skrift, bind 1, síða 832-833 og 1081-1082 og í Tilbed den eneste sande Gud, kapittul 20, bókum, sum Jehova Vitni hava givið út.
Hvat er dómsdagurin?hvat-er-dómsdagurinHvat er dómsdagurin? | Bíblian lærirHvat er dómsdagurin? Verður tað ein ræðandi ella vónrík tíð? Hví varir hann 1000 ár? Hvussu verða tey upprisnu og tey, sum yvirliva Harmageddon, signað?dómsdagurin, túsund ár, vón, harmageddonUPPÍSKOYTIHvat er dómsdagurin?Hvat er dómsdagurin?Les, hvussu øll tey, sum eru trúføst, verða signað á dómsdegnum.Hvat er dómsdagurin?Hvat er dómsdagurin?


text:
Todi Jónsson
Todi Adam Jónsson (føddur 2. februar 1972 í Vejle, Danmark) er føroyskur fótbóltspælari, ið hevur leikt fyri fleiri feløg, m.a. fyri barndómsfelagið KÍ har hann byrjaði og endaði sína fótbólts lívsleið. Hann leikti fleiri ár sum professionellur fótbóltsspælari fyri superliga lið í Danmark, m.a. fyri Lyngby FC og fyri FC København.[1] Hin 13. apríl 2014 varð Todi heiðraður við at gerast limur í Legends Club hjá FCK.[2]
Innihaldsyvirlit
Yrkisfótbóltspælari[rætta | rætta wikitekst]
- Todi byrjaði hann sína yrkisleið í KÍ. Har var hann eisini við til at vinna FM í 1991. Hann skifti seinni til B36.
- Í 1993 gekk túrurin til Lyngby FC og donsku Superliguna. Har spældi hann 76 dystir og gjørdi 18 mál.
- Í 1997 var hann ein av fleiri Lyngbyspælarum, sum fylgdu Flemming Østergaard til FC København. Hansara besta tíð var ivaleyst hjá FCK, har hann var væl umtóktur av viðhaldsfólkunum, ikki minst av hansara stíðsvilja. Todi spældi 166 dystir fyri FCK og skoraði 54 mál, í alt 207 dystir og skoraði 68 mál um alt verður tal við. Hann var við til at vinna donsku Superligaina 3 ferðir og donsku steypakappingina 2 ferðir.
- Í 2005 fór hann til IK Start í Kristiansand í Norra. Har vann hann silvur, tá ið Start bleiv nummar 2 í Tippeligaini kappingarárið 2005/2006.
- Í 2007 skifti hann til Fremad Amager. Samstundis bleiv hann limur í nevndini og ein av høvuðsíleggjarunum í felagnum.
- Í 2009 fór Todi Jónsson aftur at leika við besta liðnum hjá barndómsfelagnum KÍ. Hann spældi 8 dystir við KÍ tað kappingarárið og skoraði eitt mál. Síðan gavst hann at spæla fótbólt á høgum støði.[3]
- Í 2014 gjørdist hann limur í Legends Club hjá FCK.
Landsliðið[rætta | rætta wikitekst]
Todi spældi 45 dystir og skoraði 9 mál fyri føroyska A-landsliðið 1991-2005.[4]


text:
Føroyskir fótbóltsmeistarar
Føroyska landskappingin í fótbólti er løgd um nakrar ferðir frá stovnan í 1942. Ein tann týdningarmesta broytingin var í 1976, tá ið beinleiðis upp og niðurflyting millum deildirnar varð innførd.
Talið av feløgum, ið hava kappast um FM-heitið hevur verið ymiskt. Okkurt av teimum fyrstu árunum vóru einans 4 feløg í kappingini. Hetta talið er tó síðani fleiri ferðir justerað. Frá 1976 til 1987 vóru fyri tað mesta 8 lið og síðani 1988 hava verið 10 lið í bestu deildini.
Við at spæla úti og heima ímóti hvør øðrum, hava feløgini síðan 1988 spælt 18 dystir um árið. Fram til og við 1995 fekk vinnandi felag 2 stig fyri sigur, men frá 1996 vórðu 3 stig latin.
Í 2005 varð kappingin enn einaferð umskipað. Tað vóru framhaldandi 10 feløg í bestu deildini, men nú spældu tey 3 ferðir móti hvørjum øðrum, so dystartalið hækkaði til 27 dystir. Eisini broytti besta deildin í 2005 navn til Formuladeildin eftir høvuðsstuðlinum formula.fo. Í 2005 varð næstbesta deildin framvegis rópt 2. deild, men í 2006 broytti næstbesta deildin navn til 1. deild. Í 2009 broytti besta deildin navn frá Formuladeildin til Vodafonedeildin.
- Í 1944 var eingin kapping vegna bóltatrot!
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- B68.fo
- HB.fo
- football.fo FSF - Fótbólt Samband Føroya


text:
Orð: Fanny Crosby
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 1978.
1. Jesus, vinur mín tann besti,
– alt mítt lív í lívi er;
lat meg vera hjá tær, Jesus,
Anda tín í hjartað ber!
:/: Halt tú mær tætt at tær! ::/:
Gævi, at mín ferð á foldum
verður saman øll við tær!
2. Ei um heimsins tóma heiður
biði eg, o Harri kær´,
ei um stutta foldar eydnu,
eitt, bert eitt eg ynski mær:
:/: Halt tú mær tætt at tær! :/:
Byrðar tínar vil eg bera,
bert eg fylgjast kann við tær!
3. Leið meg so av tíni náði
gjøgnum deyðans skuggadal!
Lat mær upp títt perluportur
til tín gylta gleðisal!
:/: Halt tú mær tætt at tær! :/:
til eg skal um ævir liva,
á, mín Jesus, bert í tær!


text:
Flogmýs
Flogmýs (frøðiheiti: Chiroptera) eru einastu súgdýr, ið flúgva, og tað eru eini 1100 sløg í flogmúsaættini. 51 av teimum eru funnin í Evropa. Hesi lodnu flogdýrini verða skift í tveir bólkar: Tær smáu, sum eta kjøt, smáflogmýsnar, og tær stóru, sum eta plantur, stór-flogmýsnar. Veingirnir á flogmúsini eru tunn húð, sum er tand út ímillum ógvuliga longu klørnar. Veingirnir eru naknir og tunnir sum sigarettpappír. Hon ballar teir sum eitt teppi um sín mjúka kropp, tá ið hon fer at sova. Um dagin hanga flogmýsnar eftir høvdinum í holum ella trøum, tær sova ella snáka sær. Sløgini í Útnorðri liva øll av skordýrum, men aðrastaðni eta tey sera ymiska føði sum skriðdýr, frukt, smærri súgdýr og fisk. Tær súgva so mikið sum upp í ein eggjakopp av blóði hvørja nátt. Flestu flogmýsnar flúgva í myrkri, og sjálvt um tær hava eygu, stýra tær við høgum ljóðbylgjum, sum menniskju í flestum førum ikki hoyra. Við ljóðbylgjum kunnu tær stýra uttan um alt, ið forðar teimum á leiðini, og hvørt flogmúsaslag hevur sína egnu ljóðmynd. Tí er tað møguligt hjá okkum at kenna sløgini aftur á ljóðmyndini.[1]
Flogmús hava verið til í umleið 70 mill. ár. Størsta flogmúsin í heminum er maleisiski flogrevurin. Flogið er líka breitt sum ein bilur - 1,5 m. Hann etur fruktir og blómusáð. Minsta flogmúsin er humlufluguflogmúsin. Hon er bara 3 cm long og vigar 2 gramm.
Flogmýs í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Ein grein úr altjóða tíðarritinum Acta Chiropterologica hevur savnað allar flogmýs, sum eru sæddar í Norðsjónum.[2] Hetta er gjørt í samstarvi millum granskarar í Skotlandi, Íslandi og Føroyum. Umrøddar eru flogmýs, ið til og við 2014 vórðu sæddar í Orknoyggjum, Føroyum, Íslandi, Hetlandi og á boripallum í Norðsjónum. 12 ymisk sløg eru greinað. Fýra sløg eru komin úr Norðuramerika til Íslands, meðan hini átta sløgini eru evropeisk. Av teimum 12 sløgunum eru fimm ymisk funnin í Føroyum.
Tann fyrsta fráboðanin um flogmús í Føroyum kom frá Eyðuni Winther í 1964 á Trøðum á Sandi. Men talið á sæddum flogmúsum er vaksið tey seinastu tríati árini. Í 2010 høvdu vit eina innrás av flogmúsum í Føroyum, tá minst 45 vórðu sæddar.[3] Áleið 70 ymiskar fráboðanir um flogmýs komu hetta árið. Flestu flogmýs hava verið sæddar um heystið, færri um várið.
Tey fimm sløgini, ið eru funnin í Føroyum:[4][5]
- Trøllflogmús (Pipistrellus nathusii) er funnin minst 17 ferðir í Føroyum. Flogmúsin er kløn, long, 44-48 mm., og vigar bara 6-9 gramm. Útbreiðslan er mest í landsynningspartinum av Suðurevropa, men slagið hevur breitt seg norður eftir, og eigur í dag bæði í Danmark og Stóra Bretlandi.
- Hýggiflogmús (Vespertilio murinus) er funnin tvær ferðir her. Kroppurin er 55-63 mm. langur og vigar 12-14 gramm. Hýggiflogmúsin er tann næstvanligasta í Norðurhøvum aftan á trøllflogmúsina. Finst eins og trøllflogmúsin mest í landsynningspartinum í Evropa, men tó eisini í syðra parti av bæði Norra og Svøríki.
- Norðflogmús (Eptesicus nilssonii) er sædd eina ferð. Kroppurin er 48-54 mm. og vigar 8-13 gramm. Norðflogmúsin er tann vanligsta flogmúsin í Norðurlondum og er funnin heilt norður til pólkringin.
- Niðuflogmús (Eptesicus serotinus) er somuleiðis bara sædd eina ferð. Niðuflogmúsin er eitt sindur størri enn norðflogmúsin. Kroppurin er 62-88 mm. langur og vigar 17-35 gramm. Flogmúsin var funnin í eini timburgoymslu. Niðuflogmúsin livir annars í øllum Evrasia norður til 55 °.
- Leislerflogmús (Nyctalus leisleri) er eisini bara sædd eina ferð her. Hetta er ein stór flogmús við einum kroppi millum 54-64 mm. og eini vekt, sum er 14-20 gramm. Flogmúsin er ikki vanlig og finst mest í Írlandi, Onglandi og norður til Skotlands, har hon eisini er sjáldsom. Hetta slagið flýgur eisini um dagin.
Kelduávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.snl.no/flaggermus
- ↑ http://www.bioone.org/doi/abs/10.3161/150811014X683381
- ↑ http://www.jenskjeld.info/artikler/Bats2014_Petersen_et.al.pdf
- ↑ Petersen, A. Jensen, J-K, Jenkins, P., Bloch, D, og Ingimarsson, F. 2014. A review of the bats (Chiroptera) on the islands in the North East Atlantic and on North Sea installations. Acta Chiropterologica. 16,1: S. 169 til 195.
- ↑ http://www.jenskjeld.info/artikler/list_of_bats.pdf


text:
Starvsskipan
Starvsskipanin hevur heimild í viðtøkunum § 3(3): "Nevndin í Orðabóka-grunninum ásetir vanligu mannagongdirnar hjá grunninum og ger sær starvsskipan í samsvari við ásetingarnar."
§ 1. Nevndarfundir
(1) Nevndin heldur fund í minsta lagi fýra ferðir árliga, tvær ferðir hvørjumegin summarsteðg, men heldur fleiri fundir eftir tørvi.
(2) Regluligu fundirnir verða avráddir fyri hvørt ár.
(3) Aðrir fundir verða hildnir um nevndin einmælt vil, ella formaðurin umvegis skrivaran boðar til fundar við vikufreist.
§ 2. Fundarskrá
(1) Fyri hvønn nevndarfund verður gjørd fundarskrá.
(2) Fundarskráin skal vera send út tvær vikur fyri fund ella góðkennast einmælt á fundi.
§ 3 Fundarfrásøgn
(1) Fyri hvønn fund verður skrivað fundarfrásøgn.
(2) Nevndarskrivari og formaður gera uppskot, ið verður sent hinum limunum um teldupost.
(3) Nevndin góðkennir og undirskrivar frásøgn á seinni fundi.
§ 4. Nevndarskrivari
(1) Nevndin setur skrivara at vera nevndini til hjálpar.
(2) Skrivarin hevur ábyrgd av at fyrireika fundir og skriva frásøgn, dagføra heimasíðu, standa fyri vanligum samskifti úteftir, umframt annað, ið nevndin áleggur.
§ 5. Bókhaldari nevndarinnar
(1) Nevndin setur bókhaldara at vera nevndini til hjálpar.
(2) Bókhaldarin hevur ábyrgd av at umsita fæ grunsins, gera roknskap, ráðgeva nevndini um kostnað av verkætlanum, samskifta við grannskoðan og eftirlitsmyndugleikar, umframt annað, ið nevndin áleggur.
§ 6. Málsviðgerð
(1) Mál um stuðul verða viðgjørd sambært umsókn, ið skrivari og formaður leggja fyri nevndina.
(2) Nevndin skal samráðast við allar umsøkjarar og miða ímóti at samtykkja einmælt at stuðla verkætlanum ella at vísa á aðrar møguleikar, um fíggjarorka ikki loyvir at stuðla líkinda umsókn.
§ 7. Samsýningar
(1) Nevndarlimir fáa fyri nevndarfund fundarpengar samsvarandi almennum nevndum.
(2) Nevndarlimir fáa somuleiðis fundarpengar fyri aðrar fundir.
(3) Skrivari fær kr. 2.500,-, og bókhaldari fær kr. 2.000,- um mánaðin.
(4) Fyri serligt virki út um vanligu uppgávurnar kann nevndin samtykkja aðrar samsýningar.
§ 8. Gildi
(1) Starvsskipanin fær gildi á ólavsøku 2008 og skal endurskoðast annaðhvørt ár.
Starvsskipanin varð endurskoðað á fundi 26.03.12 uttan viðmerkingar/broytingar.
Seinast dagførd: 09/05-2013


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Finnland
Puutarhatie 60
FI-01300 VANTAA
FINLAND
+358 9 825 885
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
9.00, 10.30, 13.30 og 15.00
Longd: 1 tími
Vert at vita
Deildarskrivstovan í Finnlandi hevur umsjón við virkseminum hjá umleið 34.000 Jehova vitnum í Hvítarusslandi, Estlandi, Finnlandi, Lettlandi og Litava. Hevur umsjón við umsetingini av bíbilskum lesnaði til seks talað mál og fýra teknmál.


text:
Yvirgangsatsókn í Beslan
Fyrsta september í 2004 løgðu einir 30 vápnaðir kekenskir yvirgangsmenn á skúlan í Beslan í Norðurossetia og tóku næstan 1.200 børn, foreldur og lærarar gíslar. Í tríggjar dagar hildu teir gíslarnar inni í brennandi heitu fimleikarhøllini, har tey hvørki sluppu at eta, drekka ella fara á ves. Russiska løgreglan og servandar herdeildir kringsettu skúlan og vanlukkan endaði við, at 331 fólk lótu lív. Beslan var eitt serligt dømi um ein "nýggjan heim", har yvirgangsmenn ikki fíra fyri at brúka børn sum offur í teirra markleysa kríggi.


text:
4. mai
4. mai er dagur 124 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 125 um skotár). Tað eru 241 dagar eftur av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1979 - Margaret Thatcher verður fyrsta kvinna, ið situr sum forsætismálaráðharri í Stóra Bretlandi.
- 2014 - Henrietta Nielsen, Anna Mikkjalsdóttir og Durita F. Jensen luttaka í HM-kapping í borðtennis fyri lið í japanska høvuðsstaðnum, Tokyo. Tær enda nummar 77 út av 96 luttakandi londum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1989 - Dánjal Martin Hofgaard, føroyskur rógvari og svimjari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1960 - Thorstein Petersen, føroyskur politikari (f. 1899)


text:
Stundvísi
Stundvísi merkir, at gera tingini til tíðina. Viðra tann partin ið krevur av okkum, at tíðin –hvørt talan er um minuttir ella ár- er ein avmarkandi faktorur og karmur í okkara arbeiði.
Háttvísi er eitt nýtt orð á føroyskum. Tað hevur enn ikki hevur funnið vegin inn í orðabókina. Háttvísi merkir, at vit duga at gera tingini á rættan skynsaman hátt. Men tað merkir eisini, at vit læra okkkum nýggjar hættir at loysa uppgávur, tá kendir hættir ikki roynast nóg drúgvir ella nóg drúgvir.
Øðrvísi merkir dirvi til at hugsa sjálvstøðugt. Dirvi at gera tað, vit meta vera rætt. Dirvi at seta spurnartekin við vanar. Dirvi at fara út um rammuna. Við hvørt finnur mann so útav, at vanin veit best, men tora vit ikki at leita og fregnast í tí ókenda vaksa vit ikki.


text:
Grikkaland
Grikkaland (grikskt: Eλλάδa ella Eλλάς) er lýðveldi í landsynningshorninum av Evropa. Høvuðsstaðurin er Athen, sum eisini er størsti býur. Í ein útnyrðing hevur Grikkaland mark við Albania, í norðri við Bulgaria, í landnyrðing við Lýðveldið Makedónia og í eystri við Turkaland. Landið hevur umleið 10 mió. íbúgvar og høvuðsmálið er grikskt (nýgrikskt). Grikkaland er limur í ES. Í nýggjari tíð stóðu grikkar undir turkum í 400 ár, til landið, við hjálp uttaneftir, vann sær frælsi í 1832. Frælsiskríggið byrjaði í 1821, landið skuldi viðurkennast í 1830 við London-avtaluni, men orsakað av juli-kollveltingini í Fraklandi, varð skjalið frá 1830 ikki fullført. Altjóða viðurkenningin av Grikkalandi sum fræls tjóð kom í 1832. Ikki fyrr enn í 1947 fingu grikkar syðru Sporaduoyggjar (Dodekanes) aftur frá Italia.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Eftir at Mykene-mentanin fór til grundar um 1100 f.Kr., gekk aftur á í Grikkalandi, og landið syndraðist í fleiri býarríki, sum mangan lógu í kríggi. Størst og sterkast var hernaðarveldið Sparta, men Athen gjørdist handils- og mentanarmiðdepil. Fólkatalið vaks, og um 700 f.Kr. vóru býarríkini so fjølbygd, at fólk fluttu og búsettu seg fram við Miðjarðarhavið og Svartahavið. Í seinnu helvt av 500- árunum f.Kr. hótti nýggja persiska stórveldið grikkar, og tað hevði við sær, at griksku býarríkini eitt skifti stúta saman ímóti stóra fíggjindanum fyri eystan. Hóast hesar trupulleikar skapaðu grikkar eina blómandi mentan og høvdu eitt stýrislag, sum hevur verið hámett og havt ávrikan á allan heimin alt at okkara døgum.
Um 600 f.Kr. stýrdi stórmannastætt, nevnd aristokratar, Athen. Summir valdsharrar vóru harðrendir, nevndir tyrannar. Um 590 f.Kr. setti valdsharrin Solon lóg í gildi; hon hav smámanninum rætt til at eiga jørð og hava fullan ríkisborgararætt. Men fólkið kravdi meiri frælsi og at fáa ávirkan á landsins stýri, og í 508 f.Kr. varð fólkaræði sett í gildi. Nú kundi fólkið í Athen sjálvt velga sínar tingmenn. Konufólk, trælir og frælsir menn, sum ikki høvdu ríkisborgararætt, høvdu ikki valrætt.
Ár 447 f.Kr. tók hægsti athenski tingmaðurin Perikles stig til at byggja templið Parthenon á einum heyggi, sum æt Akropolis. Templið varð vígt vísdómsgudinnuni Athenu og skuldi eisini fagna Athen, sum stóð á odda fyri grikkum í stríðum við persar.
Frælsa grikska býarlívið varð góður gróðrarbotnur fyri list, bókmentum og vísindaligari hugsan, og Grikkaland fostraði mangar mætar heimspekingar. Demokrit úr Abderra (um 460-370 f.Kr.) var helst fyrsti maður, sum segði, at øll evni eru úr ersmáum óbýtiligum bitlum, sum hann kallaði atom. Sokrates úr Athen (470-399 f.Kr.) bygdi sína hugsan á, at tú skuldi kenna teg sjálvan, og dugdi frágera væl at seta spurningar um ætlanina við tilveruni. Næmingur hansara Platon (427-347 f.Kr.) og aftur næmingur Platons Aristotles (384-322 f.Kr.) hava havt stóran týdning fyri alla evropeiska heimspeki.
Í 8. øld tóku grikkar land helst fram við Miðjarhavinum og Svartahavinum. Niðursetumenninir bóru griksku heimamentanina við sær og stýrdu sínum býarríkjum eftir somu lógum sum í Grikkalandi. Niðursetulondini fingu í fyrstuni hjálp heimanífrá, men sum frá leið funnu tey sær egnar marknaðir og bygdu upp á Sicilia, gjørdust mætir handilsbýir. Summir býir vóru ovurríkir. Sagt var, at fólkið í Sýbris í Suðuritalia svav í song úr rósubløðum.
Grikkaland var ikki stórt land, so hjálondini (t.d. partur av Frakland, Spania, Italia, Egyptaland og Kýpros) vóru bygd, har jørðin var fruktagóð, og havnaviðurskiftini vóru góð. Sýrakus á Sicilia var bygdur um 730 f.Kr. og Býsans við Bosporus um 650 f.Kr.
Grikkar vóru ógvuliga áhugaðir í ítrótti og fimleiki. Best umtóktir vóru olympisku leikirnir, sum fjórða hvørt ár vóru í Olympia, høvuðsgudinum Zeusi til heiðurs. Kappast var í diskoskasti og spjótkasti, lopi, glíming og kapprenning. Ítróttareglurnar vóru strangar, og tann, ið ikki helt tær, var revsaður harðliga.
Grikkar vóru gudrøknir, og templini í gamla Grikkalandi vóru stórbær og vøkur. Undurfagrar høggmyndir og standmyndir prýddu templini, og mong teirra eru til enn. Grikskir myndhøggarar vóru sannir meistarar at høgga út mannakroppin, og teir hava havt stóran ávirkan á høggmyndalistina. Kappkoyring í stríðsvogni, gudunum til heiðurs, var mangan á einum leikvølli tætt við Delfi. Vognstýrarin stendur enn og heldur í teymarnar, hóast hestarnir langt síðan eru burtur.
Um 1800 høvdu grikkar verið undir osmanniskum yvirvaldi í næstan 400 ár. Seinna helming í 18. øld høvdu teir havt stóra inntøku av handli, helst við Russland, og nú vildu teir hava sjálvræði. Við frælsishugsanini úr fronsku kollveltingini sum fyridømi stovnaðu grikkar loyniligan felgasskap, sum skuldi arbeiða fyri frælsi. Í 1821 var tvær reisur uppreistur. Fyrri miseydnaðist, men annar eydnaðist betur, og í 1824 megnaði sultánurin í Istanbul ikki at berja uppreisturin niður. Hann bað Muhammed Ali, varakong í Egyptalandi, hjálpa sær. Ali sendi ein her til Grikkalands og vann nakrar sigrar. Tað loypti hvøkk á londini í Evropa. Í 1826 samdust Bretland og Russland um at bjóða turkum av í kríggj, Frakland fór upp í hesa samgongu árið eftir. Í felagi beindu tey fyri turkiska og egyptiska flotanum í Navarinovíkini í 1827. Árið eftir lupu russar á turkar og vunnu fleiri sigrar. Friðurin í Adrianopel í 1829 fekk enda á krígnum. Londini, sum vunnu, gjørdu av at geva Grikkalandi frælsi, Otto av Bayern gjørdist kongur.
Fíggjarkreppan 2010-15[rætta | rætta wikitekst]
Síðan 2010 hevur ein sera álvarsom fíggjarkreppa herjað í Grikkalandi, og tað hevur ført til stórt arbeiðsloysi, fólkafráflyting og fátækradømi. Í februar 2014 sást tó ein glotti fyri framman, tí tá tølini fyri 2013 vóru gjørd upp, vísti tað seg, at yvirskotið hjá Grikkalandi fyri 2013 bleiv góðar 11 milliardir krónur, sum er tríggjar ferðir tað, sum upprunaliga varð ætlað. Sparitiltøkini sóu út til at hava givið úrslit.[1]
Í 2015 var støðan aftur hættislig viðvíkjandi fíggjarstøðu Grikkalands. Eitt stórt lán skuldi rindast aftur í juli 2015, men tað megnaði landið ikki. Samráðingar vóru millum umboð fyri griksku stjórnina og Evorsonulondini. Fólk í Grikkalandi kendu seg ótrygg og fóru at taka allar pengar sínar úr bankunum. Tað førdi til at bankarnir vóru stongdir frá mánadegnum 29. juni 2015.[2] Fólk fingu bert loyvi til at heva við korti úr sjálvtøkum og eitt loft var sett á, soleiðis at grikkar bert kundu heva nakrar fáar hundrað krónur um dagin. Orsøkin til at bankarnir vóru stongdir var fyri at fyribyrgja at bankarnir tømdist og at landið harvið fór á húsagang. Útlendsk ferðafólk, ið ferðast til Grikkalands, sluppu tó at heva sum vanligt, meðan tey vóru í landinum.
Vandið er fyri, at landið fer á húsagang, um ikki EU lænir landinum meira pening ella gevur lutvísa skuldarsanering. EU og grikski forsætismálaráðharrin Alexis Tsipras og fíggjarmálaráðharrin samráddust við leiðararnar av Evrolondunum um mánaðarskiftið juni-juli 2015. Evrolondini settu fram uppskot um strong sparitiltøk afturfyri at hjálpa Grikkalandi. Mitt í samráðingunum fór Tsipras aftur til Grikkalands, har hann útskrivaði fólkaatkvøðu um uppskotið frá Evrolondunum. Sjálvur mælti hann sínum landsmonnum til at siga oxi (úttalast ohsji og merkir "nei" á grikskum). Nógv fólk var í gøtunum í Athen og øðrum býum upp til valið og eftir valið. Fólkaatkvøðan varð hildin hin 5. juli 2015, og úrslitið gjørdist at 61,31% av teimum ið atkvøddu søgdu nei. Nógvir grikkar fegnaðust saman við Tsipras um úrslitið. Fleiri leiðarar úr Evrolondunum vóru illir um framferðarháttinum hjá grikkum. Samráðingarnar hildu fram og bankarnir vóru framvegis stongdir, tá ið komið var til mánadagin 13. juli, men tó vóru glottar at hóma. Forsetin í EU, Donald Tusk, boðaði frá á Twitter, at ein avtala við Grikkaland nú varð fingin uppá pláss eftir 17 tíma langar samráðingar.[3][4] Eftir øllum at døma verða grikkar noyddir at góðtaka strong krøv afturfyri at fáa fíggjarliga hjálp frá EU.[5]
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Syðst á Balkan er Grikkaland, eitt av elstu og søguríkastu londunum í Evropa. Grikkaland er fjallaland og oyggjaland, har eru fleiri enn 2000 spjaddar oyggjar, og lítið er til av ráðevnum; helst nakrar av atvoldunum til, at Grikkaland er eitt tað fátakasta landið í ES.
Grikkaland er allur suðurparturin av Balkanhálvoynni og eitt ótal av oyggjum í Jonarhavinum og Egearhavinum. Grikkaland er fjallaland við einstøkum breiðum dølum upp ímillum og onkrum stórum slættlendi. Av tí at landið er so bratt, er bert lítil partur av tí veltur. Meginparturin liggur sum beiti hjá seyði og geitum.
Sunnan fyri fjallið Olympos, har teir gomlu griksku "gudarnir" búðu, er slættlendi, sum eitur Thessalia; har eru stórir bókaskógir, og har velta tey nógv korn. Men annars er tað mest frukt, grønmeti, vín og tubbak, sum tey dyrka. Á oyggjunum dyrka tey bæði olivintrø og víntrø, og tað er haðani vit fáa tær søtu korennurnar. Tey mongu og høgu fjøllini gera tað strævið at ferðast yvir land. Tí hava grikkar ferðast meira eftir sjónum enn yvir land. Fram við teirri griksku strondini eru nógvar góðar havnir inni á djúpum firðum.
Í Grikkalandi, og serliga á oyggjunum, kann jørðin knappliga fara at skelva, so at fjøllini brotna og oyggjarnar klovna, og stórir býir javnast við jørðina. Í 1953 hendi ein sovorðin vanlukka á eini av oyggjunum, Kefalonia, í Jonarhavinum. Tá fóru eini 25 000 hús, og um 500 fólk doyðu. Tað vóru fýra jarðskjálvtar í august 1953 á Kefalonia og oyggunum har umleiðir, t.d. Zakynthos, Ithaka og Lefkada. Umleið 100 000 fólk fluttu burtur av oynni eftir hørðu jarðskjálvtarnar og bert 25.000 fólk búðu eftir á oynni og stríddust við at endurbyggja oynna. Tað var serliga suðursíðan á Kefalonia sum var hart rakt av jarðskjálvtanum, oyggin reisti seg umleið 60 metrar úr havinum.[6] Árið eftir mistu 20 000 fólk hús og heim.
Oyggin Santorini, sum eisini verður nevnd Thyra, er av vulkanskum uppruna. Har er svartur sandur og sera brøtt berg.
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
Oyggjar[rætta | rætta wikitekst]
- Kykladurnar eru: Mykonos, Delos, Andros, Syros, Tinos, Paros, Antiparos, Naxos, Koufonisia, Keros, Skinoussas, Irakila, Donoussa, Amorgos, Ios, Folegandros, Santorini, Thirasia, Anafi, Milos, Sifnos, Serifos, Kytnos og Kea.
- Dodekanes Oyggjarnar eru: Rhodos, Astypalea, Kalki, Kastelorizo, Kos, Pserimos, Kalimnos, Tilos, Telendos, Nissiros, Leros, Patmos, Lipsi, Symi, Karpathos og Kassos.
- Sporadurnar eru: Skiathos, Skopelos, Alonisos og Skiros.
- Jónaoyggjarnar eru: Korfu, Paxos, Antipaxos, Lefkas, Ithaka, Kefallonia, Zakynthos og Kythira.
- Oyggjarnar í eystur, landnyrðings og norður Egearahavinum eru: Samos, Ikaria, Khios, Psara, Inousses, Lesbos (verður á grikskum nevnd Mytilini ella Lesvos), Limnos, Agios Efstratios, Thasos og Samothraki.
- Saronisku Oyggjarnar eru: Egina, Poros, Hydra og Spetses.
- Kreta er størsta og fólkaríkasta oyggin í Grikkalandi.
- Evvia er næststørsta oyggin, hon liggur tætt við meginlandið, eystanfyri Thessalia, í ein landnyrðing av Athen.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Ólógligi fólkastreymurin inn í ES gjøgnum Grikkaland er vaksin nógv í 2012. Grikkaland er vorðið bakdyrnar inn í Evropa hjá ólógligum innflytarum. Í hópatali koma fólk úr Miðeystri og heilt úr Pakistan til Turkalands, haðani tey koma víðari inn í Grikkaland og harvið ES [9].
Politiskir flokkar[rætta | rætta wikitekst]
Síðan fólkaræði var endurstovnað í Grikkalandi, hevur tvey-flokkað skipanin verið dominerað av tí liberala-konservativa Nýtt demokrati (ND) og tí sosialdemokratiska Panhellenistisku rørsluni (PASOK). Aðrir týðandi flokkar eru eitt nú Kommunistiski flokkur Grikkalands (KKE), Radikala vinstra samgongan (SYRIZA), Fólksliga ortodoksa samlingin (LAOS, stytting fyri Laikós Orthódoxos Synagermós) og Gyltur Morgun.
Í 2010 vórðu tveir nýggir politiskir flokkar settir á stovn av fólki sum fyrr høvdu hoyrt til ND og SYRIZA, tann mið-liberali flokkurin Demokratiskt samstarv (DS) og tann moderati vinstrasinnaði Demokratiski Vinstriflokkurin (DA). George Papandreou, formaður í PASOK, vann grikska valið í oktober 2009 við einum meiriluta á 160 limir av 300. Ein nýggj stjórn varð svorin í eið hin 20. juni 2011. Síðani búskaparkreppan kom í 2009, er undirtøkan hjá teimum báðum stóru flokkunum ND og PASOK fallin munandi. Á grikska tjóðartingsvalinum 25. januar 2015 fekk ND 76 tinglimir valdar, tað var ein afturgongd á 53 tinglimir, PASOK fekk bert 13 tinglimir valdar, tað var 20 færri enn valið í 2014. Ein nýggjur flokkur, ið nevnist To Potami (Áin), stillaði upp til tjóðartingsval í Grikkalandi fyri fyrstu ferð hin 25. januar 2015, flokkurin fekk 17 tinglimir.
Deyðarevsing[rætta | rætta wikitekst]
Deyðarevsingin bleiv tikin úr griksku lóggávuni í 1993, og hon bleiv seinast brúkt undir hernaðarstýrinum fyrst í sjeytiárunum. Í Grikkalandi vil tann sera høgrasinnaði flokkurin Gyltur Morgun hava deyðarevsing aftur í gildi [10].
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Ríkisátrúnaðurin í Grikkalandi er griksk-ortodoksur, og Grikkaland er einasta land, ið hevur eina almenna kristna ortodoksa kirkju. Næstan allir grikkar eru limir í ríkiskirkjuni. Prestarnir hava týðandi leiklut í samfelagslívinum og eru viðurkendir sum oddamenn í heimbygdum sínum. Ikki er loyvt at hava standmyndir í kirkjunum, men halgimyndir - nevndar ikonur - eru vanligar.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Bara triðingurin av Grikkalandi er nýtiligur sum landbúnaðarlendi, og yvirhøvur er jørðin kørg og grýtut. Tí er nógv arbeiði av at velta jørðina. Triðingurin av fólkinum arbeiðir í landbúnaðinum, tað er meiri enn nakra aðrastaðni í Evropa. Høvuðsgrøði er oljuber. Oljutræið verður dyrkað í líðunum í hálendinum um alt landið. Grikkaland er triðstørsta oljuberjaland í heiminum, næst eftir Spania og Italia. Grikkar dyrka eisini aðra grøði, til dømis vínber, fikur, bummull, tomatir, tubbak, aldinfrukt og aðra frukt.
Grikkaland hevur verið plága av kríggi við grannalond og eftir Seinna Heimsbardaga herjaði borgarkríggj í nøkur ár. Tað hevur verði ringt fyri búskapin. Í 1967 var kongurin Konstantin II koyrdur frá eitt hernaðar kvett fór fram. Árini fram til 1974 var landið stýrt av hernaðar junta.[11] Eftir at demokrati aftur valdaði gekk framá búskaparliga í nøkur ár, serliga tí at stóri handilsflotin og nógva ferðamannavinnan veittu landinum stóra inntøku. Í 2010-11 var landið í álvarsamari fíggjarligari kreppu og noyddist at fáa hjálp frá hinum londunum í ES. Grikkaland fekk ein hjálparpakka frá ES á 109 milliardir rvro, tað svarar til 812 milliardir krónur. Serfrøðingar mettu eftir at hjálparpakkin var latin, at nú fór at ganga framá aftur í Grikkalandi við búskapinum.[12] ES setti tó strong krøv til griksku stjórnina áðrenn hesin hjálparpakkin var latin. Stór ónøgd var millum grikkar og mótmælisgongur vóru ofta í Athen og øðrum stórum býum.
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri enn 8 mió. ferðafólk fara til Grikkalands á hvørjum ári at njóta lívið á vøkru, veðurgóðu oyggjunum í Egearahavinum ella tí Jóniska Havninum og at síggja mongu fornminnini. Grikkar sjálvir ferðast eisini nógv í egnum landið, serliga frá meginlandinum til oyggjarnar. Túsundtals grikkar starvast í ferðavinnuni, til dømis í gistingarhúsum, í handlum, á matstovum og sum bilførarar, ferðaleiðarar og annað. Ferðavinnan hevur ovurstóran týdning fyri grikska búskapin. Griksku myndugleikarnir lata ferðavinnuni stuðul til útbyggingar. Í summum oyggjum hevur vinnan ment seg so skjótt, at trupulleikar hava staðist av tí, til dømis vatnrot. Seinastu árini hevur afturgongd verið í griksku ferðavinnuni, tí at fólk fara hagar, bíligari er at ferðast. Undir fíggjarkreppuni í 2011-12 har grikska stjórnin varð noydd til at seta stórar sparingar í verk, gekk tað nógv út yvir ferðavinnuna, fleiri gistingarhús standa tóm á hásumri, sum plagdu hava úr at gera.[13] Serfrøðingar meta tó, at ferðavinnan fer at vaksa aftur einaferð seinni.
Útlendsk ferðafólk[rætta | rætta wikitekst]
Flestu ferðafólk, ið koma til Grikkalands eru evropearar, men hagar koma eisini mangir amerikanar og avstraliar.
Handil[rætta | rætta wikitekst]
Mesti flutningur í Grikkalandi er enn sjóvegis. Stórur farmaflutningsfloti flytur neyðsynjarvørur og lidnar ídnaðarvørur ímillum oyggjarnar og meginlandið, og tíðliga og seint sigla ferjur við akførum, grikkum og ferðafólki. Grikkar hava leingi havt mong skip í altjóða farmasigling, og grikski handilsflotin er nú tann størsti í heiminum. Inn- og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2008, sær soleiðis út sambært CIA Factbook:
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Vp.fo, Yvirskotið í Grikkalandi tríggjar ferðir størri enn væntað
- ↑ - borsen.dk - Græske banker holder lukket til på mandag. Skrivað hevur Ritzau hin 9. jul. 2015 Kl. 6:40
- ↑ dr.dk - EU-præsident: Aftale på plads med Grækenland
- ↑ bbc.com - Greece debt crisis: Eurozone summit 'reaches agreement'
- ↑ dr.dk - SE REFORMKRAV: Dette skal Grækenland gennemføre inden onsdag
- ↑ Greeka.com, Kefalonia: The catastrophic earthquake of 1953 on Kefalonia Greece, Ionian
- ↑ 7.0 7.1 "'Πίvakaς 1: Πpoσwpιvά aπoteλέσuata tou Mόvιuou Πλnθuσuoύ tnς Eλλάδoς'". National Statistical Service of Greece: Avakoίvwσn πpoσwpιvώv aπoteλeσuάtwv AπoYpaφής Πλnθuσuoύ 2011, 22 Iouλίou 2011. http://www.tovima.gr/files/1/2011/07/22/apografh22.pdf.
- ↑ 8.0 8.1 "Regional gross domestic product (million EUR), by NUTS 2 regions". Eurostat. 2008. http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/graph.do?tab=graph&plugin=1&pcode=tgs00003&language=en&toolbox=sort. Heintað 25 October 2011.
- ↑ http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18371800
- ↑ http://www.ekathimerini.com/4dcgi/_w_articles_wsite1_1_30/03/2013_490941
- ↑ DenStoreDanske.dk, Grækenland - historie (Juntatiden, 1967-74)
- ↑ Politiken.dk, Ekspert: Grækenland på vej ud af krisen
- ↑ BBC.co.uk, Greek tourism hit by crisis fear


text:
Í seinasta innslagnum her á heimasíðuni hjá Vencli var yrking eftir amerikanska rithøvundin og stríðskvinnuna við tí tignarliga navninum, Grace Paley.
Grace Paley var fødd í 1922 og doyði í 2007. Alt sítt lív, var hon ógvuliga virkin í politiskum mótmælum í USA. Hon skipaði fyri mótmælum móti kríggjum í Korea, Vietnam, Golfkrígnum, krígnum í Afganistan og í Irak, og ikki minst móti kvinnukúgan. Eisini arbeiddi hon fyri at undirvísingin á kommunalu skúlunum skuldi gerast betri.
Hon hevur vunnið Pulitzer virðislønina fyri sínar ógvuliga tøttu og væl skrivaðu stuttsøgur.
Í samband við, at í dag er altjóða kvinnudagur, verður søgan, “Ein maður segði mær eina søgu um lív sítt” løgd út her. Hon stóð í Vencli 5. saman við søguni, sum eitur “Samrøða við pápa mín”, ið Gunnar Hoydal týddi.
Ein maður segði mær søguna um lív sítt
Grace Paley
Vicente segði: Eg vildi verða lækni. Av øllum mínum hjarta vildi eg verða lækni. Eg lærdi meg hvørt bein, hvørt gagn í kroppinum. Hvat eru tey til? Hví virka tey?
Í skúlanum søgdu tey við meg: Vicente, fær og lær til verkfrøðing. Tað hevði verið gott. Tú skilir støddfrøði.
Eg segði við tey í skúlanum: Eg vil verða lækni. Eg veit longu, hvussu sambandið millum gøgnini er. Tá ið okkurt gongur illa, fari eg at skilja, hvussu eg skal væla um skaðan.
Í skúlanum søgdu tey: Vicente, tú fert veruliga at verða ein frálíkur verkfrøðingur. Tað sæst á øllum royndum, hvussu góður verkfrøðingur tú fert at verða. Tær siga onki um, um tú verður ein góður lækni.
Eg segði: Áaa, mær leingist eftir at gerast lækni. Eg næstan græt. Eg var 17. Eg segði: Men kanska hava tit rætt. Tit eru lærarar. Tú ert skúlastjóri. Eg veit, at eg eri ungur.
Í skúlanum søgdu tey: Og annars, so skalt tú í herin. Og tá varð eg settur sum kokkur. Eg gjørdi mat til tvey túsund mans.
Her eri eg. Eg havi eitt gott starv. Eg havi trý børn. Hetta er kona mín, Consuela. Visti tú, at eg bjargaði lívi hennara?
Sært tú, hon píndist. Læknin segði: Hvat er hetta? Er tú troytt? Hevur tú verið í góðum veitslulagi? Hvussu nógv børn? Hvíl teg í nátt, so taka vit nakrar royndir í morgin.
Morgunin eftir ringdi eg til læknan. Eg segði: Hon má skurðviðgerast beinanvegin. Eg havi hugt í bókina. Eg síggi, hvar ið pínan er. Eg skilji, hvussu trýstið er, hvaðani tað kemur. Eg síggi týðiliga gagnið, har trupulleikin er.
Læknin tók eina roynd. Hann segði: Hon skal undir skurð beinanvegin. Hann segði við meg: Vicente, hvussu visti tú hatta?
Oddfríður Marni Rasmussen týddi
Við hesi søgu ynskir Vencil øllum kvinnum ein góðan kvinnudag.
OMR


text:
Tjˇveldi hevur ß innanhřsis politiskum fundi sett kommunalpolitikk ß breddan. Allir partar Ý flokkinum, aalstjˇrn, tingmanning, °kisfel°g og kommunalpolitikarar floksins, vˇru umboair ß fundinum.
Umframt mong vikomandi kommunal mßl, bŠi fyri land og kommunur, var komandi fˇlkaatkv°an vigj°rd.
Tjˇveldi slŠr fast, at flokkurin vil tryggja fˇlkarŠi Ý F°royum, og at ta er fˇlkarŠisligur rŠttur at fara ß val.
Tjˇveldi stafestir, at komandi fˇlkaatkv°an als ikki hevur fingi nakra politiska viger, og tÝskil er endamßli vi fˇlkaatkv°uni ikki greitt, hv°rki fyri okkara fˇlkavaldu ella landsins borgarar.
F°rdi politikkurin hjß samgonguni, bŠi pensjˇnspolitikkur og skattapolitikkur, hevur broytt tilverugrundarlagi hjß kommununum. Og tey ßlit, sum fyriliggja um kommunuviurskifti, hava ikki f°rt til nakra politiska niurst°u, og tÝ metir flokkurin, at spurningurin um ein komandi kommunubygna ikki er b˙gvin til st°utakan.
Borgarin hevur rŠtt til at vita, hv°rjar Štlanir og hv°rjar avleiingar kommunusamanlegging hevur vi sŠr.
Tjˇveldi mŠlir tÝ til, at ßvirkan og avleiingar greitt vera lřstar, ˇansŠ hv°r politisk kˇs verur stungin ˙t Ý korti fyri kommunurnar Ý F°royum.
Tjˇveldi mŠlir endaliga til, at samgongan s°kir breia semju ß komunalpolitiska °kinum, Ý stain fyri sum n˙ at fara fram eftir fummum til ˇhepnar avleiingar fyri borgarar, land og kommunur.
Tjˇveldi


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Álopsmaður drap løgreglumann á høvuðsgøtu í Paris
Løgreglan í Paris hevur eyðmerkt mannin, sum leyp á ein løgreglubil á høvuðsgøtuni Champs Elysees í gjárkvøldið. Ein løgreglumaður doyði, tveir vórðu løstaðir av skotunum og álopsmaðurin sjálvur doyði, tá løgreglan svaraði aftur.
Myndugleikarnir vilja ikki nevna mannin við navni, men siga, at hann er 39 ára gamal, búði í útjaðaranum í Paris og var undir illgruna fyri at hava víðgongd islamisk sjónarmið.
Franskir fjølmiðlar siga, at álopsmaðurin fyri nøkrum árum síðani sat langan fongsulsdóm fyri at hava latið skot av ímóti løgregluni.
Okkara maður, siga islamistarnir
Islamiski staturin sigur, at tað var teirra maður, sum framdi álopið.
Reuters tíðindastovan sigur, at franska løgeglan hevur tikið trý skyldfólk hjá álopsmanninum til avhoyringar. Haraftrat hevur ein maður, ið er undir illgruna fyri at hava samband við álopið, sjálvboðin vent sær til løgregluna í Belgia.
Forsetaval verður í Fraklandi sunnudagin, og Bernard Cazeneuve, forsætisráðharri, sigur, at øll trygdartiltøk verða sett í verk fyri at tryggja, at hetta fyrravalumfarið ikki verður órógvað.
Dagurin í dag var tann seinasti í valstríðnum, men eftir álopið í Paris siga trý av fýra høvuðsvalevnum, Emmanuel Macron, Francois Fillon and Marine Le Pen, at tey ikki hava hug at halda fleiri valfundir.
Sí eisini


text:
Tað er fríggjakvøld og meðan landið tendrar fyri Degi og Viku, sendir junisólin sínar seinastu strálur yvir Tjørnuvíksvegin. Nú liggur bygdin í skugga. Eina løtu innan var hetta sýnið av lendingini hinumegin og yvir sandin.
Hóast fitt av ferðafólki er í bygdini - spælandi børn, studentar, sum eru lidnir, heimligar motorsúklur og leigubilar við útlendingum - er friðsælt í bygdini. Undir hjallinum kínir Suni grindalykkjum í heimagjørdum laka. Tær eru úr Hvalvíksgrindini.
Rúni er á sandinum saman við Lenu og Niclasi og gera filmsupptøkur. Klokkan er farin av níggju og børnini eru farin av sandinum.
Meðan seinastu sólstrálurnar raka Kollin og ovastu røðirnar yvir Tjørnuvík, bjóða vit lokala ferðaleiðaranum, Hildebrandi, sushi úr Havn, soja úr Japan og hvítvín úr Avstralia. Tónleikurin er Rubber Soul.
So byrjar midnáttartúrurin. Undir einum kletti, við Fjørðuglyvur, á vegnum til Víkar eru tríggir steinar loysnaðir. Tveir standa eftir her norðuri, meðan hin triði er suðri í Havn. Hann er partur av listaverkinum hjá Tróndi Patursson framman fyri Kringvarpshúsunum við Ringvegin.
Nú myrknar og Brandur vísur okkum oman á Glasstovugrundina, helluna niðri í bønum, har Víkamenn og Tjøruvíkskingar kvøðu Vind op i Rå, tá teir skiltust eftir eitt dansikvøld í aðrari av bygdunum innan vegurin kom. Aftanfyri er Eiðisbygd og bátar hoyrast damla framvið. Her niðri løgdu syskinabørnini bátin, tá tey róðu yvirum, sigur Brandur.
Seyðurin hjá Elmari er merkiliga spakur og kyrrur fram við vegnum. Tað er ikki sørt at hann vil stilla seg fram og poséra, sum var tað á Sunset Boulevard.
So er at ganga heim og bíða eftir at sólin rísur um eina løtu, ein tíma ella so.
So var sólin uppi og søgan úti!


text:
Umsókn um góðskriving
Góðskrivingar
Setrið kann, eftir umsókn og fakligari meting, játta at góðskriva skeið og partar av útbúgvingum, sum eru lokin, ella sum ætlanin er at lúka á øðrum universitetum.
Hvat kann verða góðskrivað
- Longu loknir partar av aðrari útbúgving á sama fakliga stigi, sum kunnu koma í staðin fyri partar av tí setursnámi, sum tann lesandi hevur søkt um upptøku til ella er innskrivaður til.
- Undangóðkenning í sambandi við lestrarvist: Partar/skeið/eindir, sum lesandi taka á útlendskari útbúgving á sama fakliga stigi, sum kunnu koma í staðin fyri partar av tí setursnámi, sum tann lesandi hevur søkt um upptøku til ella er innskrivaður til.
Hvussu nógv kann verða góðskrivað
Lestrarráðið tekur avgerð um allar góðskrivingar eftir tilmæli frá viðkomandi útbúgvingarleiðara.
Har námspartar longu eru loknir á øðrum lærustovni, kunnu teir verða góðskrivaðir í tann mun hesir samsvara innihaldsliga og eru á minst sama fakliga stigi sum teir partar av útbúgvingini, ið søkt verður um góðskriving fyri. Útbúgvingarleiðarin metur um í hvørjum einstøkum føri, hvussu nógv kann góðskrivast.
Umsókn
Umsóknin skal latast deildarskrivstovuni á SFD, Jónas Broncks gøta 25, 3. Hædd, FO-100 Tórshavn, sfd(at)setur.fo , sum journaliserar málið og letur tað til víðari avgreiðslu hjá viðkomandi útbúgvingarleiðara, sum ger tilmæli at leggja fyri lestrarráð til endaliga støðutakan.
Mannagongdir í samband við at fyrireika umsóknir um góðskriving til lestrarráðið
Tann lesandi hevur ábyrgd av, at umsóknin um góðskriving er fullfíggjað og lýkur krøvini í hesum oyðiblaði. Útbúgvingarleiðarin hevur ábyrgdina av, at góðskrivingarmannagongdir verða fylgdar. Vanta upplýsingar, vísir lestrarráðið umsóknina aftur til útbúgvingarleiðaran.


text:
Upptøka 2016
Umsóknarfreist
- Umsóknarfreistin at søkja inn eftir kvotu 2 er 15. apríl 2016 á miðnátt.
- Umsóknarfreistin at søkja inn eftir kvotu 1 er 1. juli 2016 á miðnátt.
Boð um upptøku verða (fyri bæði kvotu 1 og 2) send í seinasta lagi mikudagin 20. juli 2016. Váttan fyri, at umsøkjari tekur við lestrarplássinum, skal vera móttikin í seinasta lagi fríggjadagin 5. august 2016.
Eftir ætlan byrja lesandi á Føroyamálsdeildini mánaðarskiftið august/september 2016
Umsóknarblað
Her verður møguligt at taka niður umsóknarblað til upptøku 2016. Eisini verður løgd út ein leiðbeining til umsóknarblaðið. Les leiðbeiningina væl, áðrenn tú fyllir umsóknarblaðið út. Sum nakað nýtt ber til at søkja um upptøku elektroniskt (sí leinki niðanfyri).
Elektroniskt umsóknarblað
Kvota 2:
Kvota 1:
Umsóknir kunnu eisini sendast við telduposti til lestur(at)setur.fo
Sí annars nærri kunning á umsóknarblaðnum.
Søkjast kann inn at lesa:
Hjánám ella Bachelor (BA) í føroyskum, sí meira her:
Upptøkutreytin
Upptøkutreytin fyri upptøku at lesa føroyskt á Føroyamálsdeildini er, at umsøkjari hevur bókligt (t.e. gymnasialt) miðnámsprógv. Harumframt eru fylgjandi krøv til at lesa BA og hjánám í føroyskum:
- próvtalið 7 í føroyskum eftir 7-talsstiganum ella 8 í føroyskum eftir 13-talsstiganum.
Aðrar javngóðar fortreytir kunnu góðtakast eftir nærri meting í hvørjum einstøkum føri.


text:
Landskappingin byrjar
Um vikuskiftið byrjar landskappingin í flogbólti – hetta vikuskiftið verða 3 dystir.
Í meistaradeildin hjá kvinnum møtast á Giljanesi Dráttur og SÍ. Hesin dysturin byrjar kl. 13.00 sunnudagin.
Í bestu mansdeildini spæla SÍ og ÍF í leygardagin kl. 15.00 í Sørvági, og sunnudagin møtast Fleyr og Mjølnir í Gundadalshøllini kl. 15.00.
Ringt er at spáa um úrslitini, men seinasta vikuskifti skipaði Fleyr fyri FK-kapping í Havn, og tá gjørdist kvinnuliðið hjá Fleyr vinnari við teprum sigri á Mjølni, meðan menninir hjá Mjølni vunnu manskappingina.
Seinasta kappingarár gjørdist Dráttur føroyameistari hjá kvinnunum, tá tær í finalunum vunnu ávikavist 3-0 og 3-1 á KÍF.
Um støði verður tikið í hesum, so kann verða, at annað lið verður føroyameistari í ár.
Í mansdeildini gjørdist SÍ føroyameistari, tá teir í minnisríka Gylta settinum vunnu 17-15 á Fleyr í Høllini á Hálsi, eftir at bæði liðini høvdu vunnið hvør sín finaludyst. Men møguliga verður tað Mjølnir, sum í ár verður í finaluni, eftir teirra sigur í FK-kappingini.


text:
Tórsdagin 1. mars 2018 verður Sjógæti í Suðuroynni:
Í Vági v/Heilsumiðstøðina frá 11.00-13.30
Á Tvøroyri vestanfyri Fornminnisavnið frá 15.00-17.00
Hesaferð hava vit steikiklárt gulllaxafars fyri einans 100 kr/Posa á 1,5 kg
Tilboð Laksaportiónir 600 gram fyri einans 100 kr
Nú er eisini ræstur fiskur at fáa einans 85 kr/kg
Eisini hava vit fingið spik við hesuferð
Eisini hava vit Hondskornir-kjálkar 1,2 kg fyri 100,- og arðar fiskaúrdráttir,so sum kongafiskaflak raspa hýsuflak,toskaflak, hýsu og reysprøkuflak, skrubbuflak.
Kalvastykkir fyri einans 150 kr/Kg
Bíleggjast kan á 231605-231602 ella 422600 ella fax 422601 ella hm@olivant.fo
Sjógæti
Norðskálavegur 41
460 Norðskála
Sí annars til www.sjogati.fo


text:
Bussleiðin
Bussleiðin
Kommunala bussleiðin er ókeypis hjá øllum at brúka. Bussleiðirnar eru tríggjar í tali, og koyriætlanin sæst her.
Tak niður koyriætlan
- Allar leiðir (2.19 MB)
- Leið 1 (Klaksvík) (2.25 MB)
- Leið 2 (Norðoyri) (2.22 MB)
- Leið 3 (Árnafjørður) (2.27 MB)
Gloymdir lutir
Gloymdir lutir, sum eru funnir í bussunum, kunnu avheintast í Miðlan á Nólsoyar Pálsgøtu 32.
Hvar farast skal uppí bussin
Av praktiskum orsøkum heita bussførararnir á fólk um at umhugsa, hvar tey koma uppí bussin. Tey, ið búgva á vestara armi í Klaksvík og skulu heim, eiga at fara uppí bussin við Sandin. Tey, ið búgva á eystara armi í Klaksvík og skulu heim, eiga at fara uppí bussin í Gerðagøtu.


text:
NORDISK NØJ – DET ER FOR BØRN
Fríggjadagin tann 28. apríl bjóðar bókasavnið við Løkin børnum á konsert og tónleikaverkstovu.
Innbjóðing er send til tey elstu børnini í barnagarði og dagrøkt, forskúlabørn og børn í fyrsta flokki í øllum bygdunum í Runavíkar kommunu. Samanlagt eru eini 175 børn boðin við. Haraftrat koma námsfrøðingar, lærarar og onnur starvsfólk. Børnini eru býtt í trý lið og møta tískil ymiskar tíðir.
Heitið á tiltakinum er Nordisk Nøj – Det er for børn, og er hetta eitt tónleikaupplivilsi fyri børn, sum er á ferð í norðurlondum. Tað er danska sangarinnan Lone Werneblad og makkarin Peter Wemö, sum nú eisini vitja Føroyar og bókasavnið við Løkin. Ein føroyskur tónleikari verður eisini við.
Konsertferðin er stuðlað av Nordisk Kulturfond, Kulturkontakt Nord og Den Ingwersenske Fond, umframt av teimum stovnum, sum tey vitja. Endamálið við ferðini er: At vise, at vi er mere ´Ens i Nord end vi tror´, sum tey málbera seg.
« Flaggdagin 25. apríl er ikki opið Intertwining / Sambinding 10. mai kl 19.30 »


text:
Hans Pauli við dysti nummar 400
33 ára gamli bóltsnillingurin úr Vík spælir í kvøld dyst nummar 400 fyri besta liðið hjá EB/Streymi
Vit leita aftur til 23. mars 2002. Fótbóltskappingarárið stendur fyri durum, og fyri fyrstu ferð í níggju ára longu søguni hjá felagnum skal besta mansliðið royna seg í bestu deildini annað árið á ra…
Eta tey epli vit sjálvi hava velt
Nálirnar komu beinanvegin undan og slokkarnir sóu eisini góðir út, tá Pætur fyrst skoraði og Rógvi síðan beint fyri halvleik eisini rættaði skot frá Pæturi av inn í málið, men mótvindurin og frensarnir í veltuni í seinna hálvleiki endaðu við at gera enda á okkara ætlaðu úrtøku. Í brotsparkskappingin…
Leiðin á Tórsvøll førir okkum á Argir
Tað kann tykjast sum ein umvegur, tá mann á leiðini til Tórsvøll fyrst fer í Gundadal og síðan út á Argir, men tað er neyðugt og eisini neyðugt at gera sær ómak, um vit skulu droyma um eina finalu á Tórsvølli 26. august, har EB/Streymur er annað av liðunum.
Tað er ongin orsøk at nevna sjálvfylgilig…
Trý býtt mál ímóti
Suðuroyingarnir vildu tað helst meira á degnum, men kortini tóktust øll trý málini hjá teimum at vera av slíkum slag, sum okkara menn áttu at vart fyri. Tá nyttar lítið, at okkara fingu tvey mál og vóru millimetrar frá tí triðja.
Tað byrjaði annars fínt við Stórá á Tvøroyri, tá Hans Pauli, sum var…
U9 dreingirnir spældu við Margáir í dag
U9 dreingirnir hjá okkum hava í dag spælt við Margáir. Hóast nógvan vind og regn vóru teir óførir og vunnu fleiri dystir.
Hesir fittu dreingirnir eita Levi, Petur Tóri, Josva, Olaf og Rókur. Hóri manglar á myndini.
Spennandi sunnudagur í Suðuroy
Úr Skáladystinum var so lítið at skriva heim um, at vit lótu bara vera, men helst skal meira vera at siga frá eftir dystin komandi sunnudag ímóti TB/FC Suðuroy/Royn á Tvøroyri.
Suðuroyingarnir buldraðu avstað fyrstu umførini í fjør, men endaði næstan við niðurflyting, um tað ikki var fyri tað, at s…


text:
20 listafólk á Summarframsýningini VATN 2018
VATN
Norðurlendsk Salón
Inger Smærup Sørensen
Vatn bæði bindur og skilir okkum í Norðurlondum. Harumframt hevur vatn givið okkum eina ørgrynnu av symbolskum og formligum møguleikum í listasøguni. Frá tí ímyndaliga til tað úrtøkiliga. Frá sjómálningum til hugtakslig samtíðarverk.
Norðurlandahúsið í Føroyum hevur í sambandi við Summarframsýningina 2018 bjóðað øllum norðurlendskum og baltiskum myndlistafólkum at lata verk inn til framsýningina VATN – Norðurlendsk Salón, sum verður í tíðarskeiðnum 16. juni – 17. august 2018.
Allir myndlistamiðlar og snið eru vælkomin, men øll verkini skulu vera tengd at evninum vatn. Framsýningin gevur eitt boð uppá, hvussu listin í dag viðger hesa lívgevandi, men eisini týnandi evnasambinding. Tað politiska, tað skaldsliga. Tað evnisliga, tað flótandi. Tað fornsagnarfrøðiliga, tað verkliga, tað fagurfrøðiliga. Øll sjónarhorn eru vælkomin.
Norðurlandahúsið í Føroyum er sera fegið fyri stóra áhugan, sum hevur verið for tiltakinum og eru errin at kunna vísa verk frá stórum pørtum av Norðurlandum og Baltikum. Luttakandi listafólkini eru:
Andris Vītoliņš ( LV), Anja Carr (N), Catrin Andersson (S), Charlotte Binau (DK), Dorthe Lund (DK), Guðrún Öyahals (IS), Hansina Iversen (FO), Jens Dam Ziska (FO), Kristin Tårnes (N), Lasse Lecklin (FI), Line Solberg Dolmen (N), Nina Maria Kleivan (DK), Rannvá Holm Mortensen (FO), Søssa Jørgensen (N), Steinunn Gunnlaugsdóttir (IS), Terje Roalkvam (N), Tove Kommedal (N), Vappu Johansson (FI), Victoria Cleverby (S) og Voldemārs Johansons (LV)


text:
Vísindavøkublaðið - á tremur við kunning um gransking
Við góðari hjálp frá granskarum, stovnum og journalistum hava vit sett saman eitt blað við 24 síðum um Vísindavøkuna og um nakað av tí, sum rørir seg í føroyskari gransking 2012.
Les millum annað:
Systrarnar á Norði og brøðurnar Gaini, sum øll 4 hava ph.d.útbúgving, og aðrar vangamyndir av granskarum
Góðu royndirnar við ES-granskingarsamstarvinum
Verkið Føroyar 5.2 - Hvussu ljóða Føroyar? og um øll hini spennandi tiltøkini, sum vera á Vísindavøkuni 27. og 28. september.
Blaðið verður borið í hvørt hús í Føroyum í dag.
Til ber eisini at lesa blaðið talgilt her


text:
Minninarorð um Henriette Rasmussen
Fríggjadagin 3. mars komu boðini um, at nú er Henriette Rasmussen farin. Mong í Føroyum komu at kenna hesa merkiskvinnu, sum hevur verið millum oddafólkini í at byggja nýggju grønlendsku tjóðina.
Henriette vaks upp í Qasigiannguit (Christianshåb), tók læraraútbúgving í Keypmannahavn og seinni journalistútbúgving í Nuuk. Grønlendska útvarpið KNR hevur verið hennara arbeiðspláss í mong ár; men serliga hevur hon sett merki eftir seg fyri politiskt virksemi í Grønlandi og á altjóða vølli.
Vit báðar komu at kennast á Garði (Regensen) í 1971. Har búðu hon og málfrøðingurin Carl Christian Olsen, Pujo nevndur. Hetta var ein stuttlig tíð, við stórum visjónum um framburð og samstarv. Henriette og aðrir grønlendingar skipaðu seg í Unge Grønlænderes Råd. Umframt at vera karmur til at menna samstarv millum grønlendingar, íslendingar og føroyingar, var tað UGR, sum skipaði fyri fyrsta felags fundi millum upprunafólk norðan fyri polarsirkulin. Henriette var í miðdeplinum, tí gløgg og málkøn dugdi hon at simultantulka millum grønlendskt, danskt, enskt, og seinni eisini franskt.
Í 1975 fluttu Henriette og Pujo heim aftur til Grønlands, og fingu børnini Inuk og Nunni. Henriette var sjálvandi í miðdeplinum, tá vinstravongurin í 1976 fór at skipa politiskar summarstevnur, tá ICC (Inuit Circumpolar Conference) varð skipað í 1977, og tá flokkurin IA varð stovnaður í 1978. Í 1983 var hon vald í býráðið í Nuuk, og árið eftir byrjaði fyrsta skeiðið í landstinginum. Í 1991-95 varð Henriette landsstýriskvinna fyri almannamál og arbeiðsmarknaðarmál.
Hon meinti, at grønlendsk mentan, vælferð og heilsa mátti metast í eini heild, um tað skuldi vera vón um at skapa eitt dygdargott samfelag. Ein strategi var ávarpið “Inuuneq Nakuuneq – eitt sterkari lív”, har hon kveikti til alment kjak, serliga um tørvin at geva børnunum ein góðan uppvøkstur, og at minka um rúsevnismisbrúk.
Í 1993 varð Henriette biðin at hava framløgu fyri Danmark á ST-alheimsráðstevnuni um mannarættindi, tí ST hevði sett hetta árið til upprunafólk. Henriette mælti til, at ST skuldi hava eitt permanent forum fyri upprunafólk, og hetta kom í lag. Henriette sjálv sat í starvi sum “Chief Technical Advisor” fyri upprunafólk í høvuðssætinum fyri ILO í Geneve í 1996-2000. Arbeiðið fyri at fáa størri virðing og styrkja rættindi fevndi um upprunafólk í øllum heiminum. Høvuðsstrategiin var at fáa í lag dialog millum upprunafólk og stjórnirnar í avvarðandi landi, og tað eydnaðist t.d. at fáa stjórnirnar í Suðurafrika og Kambodja at seta slíkar fastar nevndir.
Altjóða áhugin helt fram, men seinastu árini hevur Henriette serliga verið upptikin av gongdini í Grønlandi. Sum vera man, var hon upptikin av, hvussu dálking, veðurlagsbroytingar og stóri áhugin frá útlendskum fyritøkum at vinna sær ágóða av náttúrutilfeingi kundi spilla Grønland. Hetta var hennara høvuðsboðskapur á ráðstevnu, sum SSD skipaði fyri 24.-25. apríl 2012. Hon tosaði um “Grønland, som jeg ser det stå i denne for tiden forvirrede og psykedeliske verden. Jeg troede at man blev mere selvsikker på sin viden og sine visioner med tiden. Men nej, disse tider ryster os, synes jeg.”
Í sínum sermerkta stíli og milda framburði endaði hon við at spyrja ”Kan man leve af skønhed? Kan man leve af at man elsker sit land? Som jeg sagde i starten, vi står så usikkert på så mange måder i dag.» Og so bar hon fram yrking, sum ein veiðimaður úr Eysturgrønlandi hevur yrkt fyri mongum árum síðan (her týdd til danskt):
Engang når jeg har lagt mig, engang når jeg er død
Vil synet jeg så betage en anden
En anden vil få det at se
Den nye slægt vil få det at se
Derfor, hev jeg efter vejret
Derfor, hev jeg efter pusten
Stærkt betaget som jeg var
Eg eri sera takksom fyri, at vit vórðu vinkonur. Missurin er stórur.
Beinta í Jákupsstovu


text:
M.A. í løgfrøði
Skeiðslisti
2411.15
Føroyskur kollektivur arbeiðsrættur.
At veita innlit í føroyska felagsverklóg – kollektivan arbeiðsrætt – serliga í tær mongu lógkeldurnar á arbeiðsmarknaðinum merktum av spjaddum rættarskapandi stovnum, fakfeløgum, Fasta Gerðarrætti og øðrum dómstólum, Løgtingi og altjóða stovnum, sum orða høvuðsavtalur og sáttmálar, dómar og úrskurðir, umframt lóggávu, avgerðir og álit. Hesar ymsu lógkeldurnar samvirka at skapa sera ymiskliga og broytiliga støðu. Síðan Fasti Gerðarrættur var settur á stovn er hann vorðin alsamt meiri týðandi sum tann stovnur ið samskipar og mennir hesa avbjóðandi skipan. Men framvegis hevur stóran týdning at hava innlit í ávirkan frá danskari lóg, altjóða stovnum, og lóggávu ið stundum leggur uppí, umframt teir mongu kollektivu sáttmálarnar og tengdar siðvenjur. Skeiðið veitir kunnleika og háttalag at meta um hesa fjølbroyttu rættarstøðu.
2412.15
Føroysk fyrisitingarlóg
At veita innlit í føroyska fyrisitingarlóg, serliga í tær mongu lógkeldurnar á økinum ið merkt er av ymsum rættarskapandi stovnum, Løgtingi og fyrisiting, samveldisstovnum, vanligu rættarskipanini, serligum trætustovnum og kærunevndum og ikki minst Løgtingsins Umboðsmanni, sum tilsamans orða tinglógir, kunngerðir, kæruavgerðir, úrskurðir, dómar og álit. Harumframt eru á hesum øki sera nógvar bókmentir ið hava stóra ávirkan. Hesar ymsu lógkeldurnar samvirka at skapa sera fjøltáttaða og broytiliga støðu. Síðan Løgtingsins Umboðsmaður var settur á stovn er hann vorðin alsamt meiri týðandi sum tann stovnur ið samskipar og mennir hesa avbjóðandi skipan. Men framvegis hevur stóran týdning at hava innlit í tær stóru tinglógirnar á økinum, umframt ávirkan frá danskari lóg og altjóða stovnum, og ymsari serligari lóggávu ið mangan er viðkomandi, umframt tengdar siðvenjur, serliga góðan fyrisitingarsið ið støðuga mennist. Skeiðið veitir kunnleika og háttalag at meta um hesa fjølbroyttu rættarstøðu.
2417.12
Føroyskur skattarættur
At veita teimum lesandi kunnleika til føroyskan skattarætt í lóg og venju. Tey lesandi skulu fáa innlit í týðandi rættarkeldur og gransking á økinum, og grundleggjandi førleikar at meta um høvi og loysnir innan skattarætt, læra at skilja og síggja, nær ein avgerð ella ætlan kann hava við sær skattlegging, duga at leita fram og meta um tær rættarkeldur, sum kunnu svara skattligum spurningum, fáa venju í at bera fram skattarættarliga próvgrund í skrift og talu, fáa eina fatan av, hvussu skattarættur er knýttur at vinnulívsrættinum, sjálvstøðugt megna at leggja fram og viðgera ávíst evni í hesum høpi.
2417.15
Føroyskur skattarættur
At veita teimum lesandi kunnleika til føroyskan skattarætt í lóg og venju. Tey lesandi skulu fáa innlit í týðandi rættarkeldur og gransking á økinum, og grundleggjandi førleikar at meta um høvi og loysnir innan skattarætt, læra at skilja og síggja, nær ein avgerð ella ætlan kann hava við sær skattlegging, duga at leita fram og meta um tær rættarkeldur, sum kunnu svara skattligum spurningum, fáa venju í at bera fram skattarættarliga próvgrund í skrift og talu, fáa eina fatan av, hvussu skattarættur er knýttur at vinnulívsrættinum, sjálvstøðugt megna at leggja fram og viðgera ávíst evni í hesum høpi.
2432.17
Løgfrøðilig fatan
At veita innlit í ymsa fatan og menning í vísindaligari og praktiskari løgfrøði, herundir natúrrætt, rættspositivismu, realismu og pragmatismu. Dentur verður lagdur á kunnleika um hesi ymsu rák og at síggja, hvussu tey ávirka lógkeldur og venju í ymsum tíðarskeiðum, stovnum og høpum. Serliga verður hugt at hvat virði er í at kenna og brúka ymsar løgfrøðiligar fatanir. Fakið er ætlað løgfrøðilesandi, umframt øðrum við siðsøguligum og stjórnarligum áhuga.
2437.15
Fíggjarrættur
At veita luttakarunum innlit í tær lógir og reglur, sum knýta seg at fígging av feløgum, upptøku av láni og trotarættarligum viðurskiftum hjá feløgum v.m. Komið verður eisini inn á felagsrættarligar og skattarættarættarligar spurningar, ið stinga seg upp í sambandi við fígging av feløgum. Skeiðið lýsir ymisku hættirnar at fíggja fyritøkur, sum eru mest vanligir, og fyrimunir og vansar valinum teirra millum.


text:
Kundaprát
Hevur tú spurningar um fíggjarviðurskifti tíni, ert tú altíð vælkomin at seta teg í samband við okkum. Bílegg kundaprát her, so seta vit okkum í samband við teg.
3D Secure - keyp trygt á netinum
3D Secure er ein eyka trygd til tín, ið keypir á netinum.
Boðtænastan
Við boðtænastuni ber til at fylgja við, hvussu kontan broytist. Til ber at fáa teldupost ella sms.
Gull 18-26 ár
Tá ið tú verður 18 ár, kanst tú velja ímillum enn fleiri tænastur. T.d. fleiri ymisk gjaldkort og netbankan.
Silvakonta
Silvakonta er spennandi, og saman við Silva er tað bæði øðrvísi og stuttligt at spara saman.
15.05.2018Rentubroyting
19.04.2018


text:
Støðugt fleiri lond góðkenna barlastssáttmálan hjá IMO
Seinastu vikuna hava fýra lond aftrat góðkent Ballast Water Management Convention hjá IMO. Sáttmálin hevur til endamáls at forða fyri, at møguligar smáverur í barlastvatninum á skipum kunnu hótta vistfrøðina í havinum.
Sáttmálin kemur í gildi 8. september 2017 og krevur, at skip viðgera sítt barlastvatn, sum kann innihalda túsundtals vatnlivandi smáverur, plantur og kyknur, sum síðani kunnu breiða seg um alla klótuna.
Bahamas góðkendi sáttmálan 8. juni, sama dag sum Singapore. Dagin fyri góðkendi Avstralia avtaluna og týsdagin góðkendu Sameindu Arabisku Emiratini sáttmálan.
Sostatt hava nú 59 lond, svarandi til 65,18 prosent av heimsins samlaðu handilsflotatonnasju, skrivað undir BWM-sáttmálan.
8. september 2016 góðkendi Finnland sáttmálan. Tað var sambært IMO nógmikið til at koma upp um tey neyðugu 35 prosentini av heimstonnasjuni, ið krevst fyri, at sáttmálin kann setast í gildi. Sáttmálin kemur í gildi eitt ár eftir henda dagin, tvs. 8. september 2017. Danmark góðkendi sáttmálan í 2012.
Kelda: Hellenic Shipping News/maritimedanmark.dk