text:
Fair Isle
Fair Isle (norrønt: Frjóey, skotskt gæliskt Fara, nevnd Færøy í einum dokumenti frá 14'du øld), er ein oyggj, sum liggur einsamøll miðskeiðis millum Orknoyggjar og Hetland. Hon liggur í ein næstan beinan sunnan úr Sumburgh Head og hoyrir fyrisitingarliga til Hetland, hóast hon í veruleikanum liggur nærri Orknoyum.
Hægsta fjallið er Ward Hill (før. Varðhald) 217 m.
Innihaldsyvirlit
Hondverk og hondarbeiði[rætta | rætta wikitekst]
Ein serligur bindistílur stavar frá Fair Isle og kallast Fair Isle bindistílur.
Fuglafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Oyggin er fuglareservat, og nógvir ornitologar ynskja sær einaferð í sínum lívi at koma til Fair Isle.


c: text/html

text:
10. februar
10. februar er dagur 41 í árinum í gregorianska kalendaranum. 324 dagar eru eftir av árinum (325 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1906 - Skipið HMS Dreadnought verður sjósett.
- 1910 - Fyrsti kvinnuligi piloturin flýgur solo.
- 1953 - Felagsmarknaður fyri kol og stál verður settur í verk millum fýra evropeisk lond;
- 2014 - Lisbeth L. Petersen, fyrrverandi formaður Sambandsfloksins, boðaði frá alment, at hon hevði meldað seg úr Sambandsflokkinum, tí hon var ónøgd við fleiri viðurskifti, og at hon kendi so illa sín flokk aftur. Eitt nú meinti hon ikki, at ein maður sum hevur snýtt í tolli, skal vera landsstýrismaður.
- 2014 - Gerhard Lognberg gjørdist limur í Sambandsflokkinum, eftir at hann hevur verið uttanflokka tingmaður í gott tríggjar mánaðar síðan Javnaðarflokkurin avgjørdi at koyra hann úr flokkinum. Harvið vaks Sambandsflokkurin frá 8 til 9 tingfólk, so nógv tingfólk hevði hann ikki havt síðan 1932.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1923 - Týskarin Wilhelm Röntgen, ið uppdagaði røntgenstrálur, doyr 77 ára gamal.
- 2014 - Shirley Temple

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
22. september 2011
Nicolina Jensen Beder, Jógvan Isaksen og Føroya Symfoniorkestur. Mentanarvirðislønir M. A. Jacobsens og Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs eru júst latnar í Müllers Pakkhúsi .
Jógvan Arge, form. í mentamálanevndini, bjóðaði vælkomin, Tórshavnar Kamarkór sang og Heðin Mortensen, borgarstjóri, handaði virðislønirnar.
Virðislønirnar vóru M. A. Jacobsens virðisløn fyri yrkisbókmentir, M. A. Jacobsens virðisløn fyri mentanaravrik og Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs.
Strúkikvartett hjá Føroya Symfoniorkestri spældi aftaná og kommunan bjóðaði okkurt at eta og drekka.
Her er mamma Jógvan Isaksen, Magnhild, avmyndað saman við borgarstjóranum og formanninum i mentanarnevndini.
Virðislønirnar
Virðisløn M. A. Jacobsens fyri mentanarlig avrik varð í ár latin Jógvani Isaksen fyri virki hansara til frama fyri føroyska bókaútgávu. Jógvan hevur seinastu mongu árini staðið á odda í Mentunargrunni Studentafelagsins, sum er vorðið rættiligt forlag í tann mun tað ber til í Føroyum.
Í viðmerkingunum verður sagt, at Mentunargrunnur Studentafelagsins gevur bókamarknaði okkara breidd og dýpd, sum høvir fólkaræðisligum hugsanar-, talu- og prentfrælsi. Undir leiðslu Jógvans hevur føroyska almennið fingið ein hóp av týðandi samtíðarbókmentum.
Dóttir Nicolinu tók ímóti vegna mammuna.
Virðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir 2011 verður latin Nicolinu Jensen Beder fyri bókina SEYÐUR ULL TØTING. Nicolina hevur við nærlagni, persónligum innliti og hollari rannsakan lýst tilvirking úr skinni og ull úr søguligum og siðsøguligum sjónarhorni.
Víðari verður sagt, at hennara eldhugi og hegni seta sín dám á hetta megnarverk. Eitt verk av alstórum týdningi, tí tað sigur frá einari tilverutýðandi og siðvandnari framleiðslu, sum er um at fara í søguna.
SEYÐUR ULL TØTING gevur samtíðini og eftirtíðini møguleika at kunna seg við siðbundna stovnsrøkt og tilvirking úr skinni og ull.
Rannvá, systir Jógvan Isaksen, bar heilsu frá beiggjanum..
Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs 2011 fór til Føroya Symfoniorkestur. Í grundgevingini varð m.a. sagt, at ”í eini aldargamlari kvæðamentan og eini livandi sangmentan hevur Føroya Symfoniorkestur við nýhugsan savnað føroysk børn til tónleikaligar heildarupplivingar.
Føroya Symfoniorkestur er ein fongur og hevur prógvað sín alstóra týdning fyri ta tónleikaligu menningina. Okkara symfoniorkestur hevur við konsertum fyri barnagørðum og skúlum og sínum beinrakna tónleikaúrvali loftað teimum yngstu áhoyrarunum kring alt landið.
Jóla- og familjukonsertirnar við evnaríkum tónleikarum og spentum, syngjandi børnum geva afturljóð í jólahugnanum. ”
Ongin virðisløn varð í ár latin fyri fagrar bókmentir.
Á ovastu myndini sæst Poul Jákup Thomsen, formaður í Føroya Symfoniorkestri, saman við Heðini Mortensen, borgarstjóra.


text:
Puerto Riko
Puerto Riko (spanskt: Estado Libre Asociado de Puerto Rico, enskt: the Commonwealth of Puerto Rico) er eitt amerikanskt hjáland í Karibia. Á Puerto Riko hevur USA ræðið, og hevur tað gjørt nógv fyri at bøta um teir ymsu vinnuvegirnar; men landið er so tættbygt, at tað føðir ikki fólkið, og nógv fólk flytur til USA.
Gjaldoyrað, ið nýtt verður, er amerikanskur dollari (USD).
Innihaldsyvirlit
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Flestu puertorikanar eru av spanskari og afrikanskari ætt. Flestu fólk búgva í býum, og ein triðingur av fólkinum í landinum býr í høvuðsstaðnum (San Juan). Fólkavøksturin ger, at mong mega búgva í húsum, ið verða reist stutt frá stóru býunum. Summi flyta til USA og búseta seg har. Flestu fólk hava góð kor, og útbúgvingarverkið og heilsuverkið eru væl fyri.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Spania legði landið undir seg stutt eftir, at Kolumbus kom hagar, og tað var spanskt hjáland til í 1890-árunum, tá ið USA legði landið undir seg. Hóast spanskt er alment mál í Puerto Riko, er landið tætt knýtt aftur at USA.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Lágur skattur og bílig arbeiðsmegi fingu mangar amerikanskar fyritøkur at flyta higar, og hetta hevur elvt til støðuga búskaparliga framgongd. Týdningarmesti ídnaðurin í Puerto Riko er klædnavirking.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Veðurlagið er heitt tropuveður. Kort yvir Puerto Riko:
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Fyri nøkrum døgum síðani lýsti RÁS 2 við, at Óli Breckmann, fyrrverandi løgtings- og fólkatingsmaður, skuldi skipa fyri kjaki um hetta uppáhaldið, at Føroyar verða avkristnaðar. Í umrøðuni varð borið fram ymiskt um rótloysi, vantandi
Amerikanska blaðið The New York Times hevur havt eitt filmslið umborð á einum av heimsins størstu bingjuskipum, danska Mary Maersk. Burturúr tí er komin ein flott videoupptøka, sum nú kann síggjast á You Tube.’Aboard a Cargo Colossus’ inniheldur nógvar upptøkur
Bretland vil ikki stuðla leitingar- og bjargingartiltøkum til tess at forða flóttafólkum í at drukna í Miðalhavinum. Tað boðaði nýggi uttanríkisráðharrin frá í yvirhúsinum í bretska parlamentinum í gjár.Orsøkin er, at bretska stjórnin væntar, at slík tiltøk bara fara at
Tilsamans eru 1631 nigeriansk kristin dripin teir fyrstu 6 mánaðirnar í 2014. Í fjør vórðu 1783 nigeriansk kristin dripin, vegna sína trúgv á Jesus Kristus. - Hetta er fólkamorð, sigur presturin Caleb Ahema, ið er leiðari hjá Christian Reformed Church
Kaj Leo í Bartalsstovu skal í næstum til samráðingar í Levanger, har hann hevur spælt seinasta árið. Levanger tryggjaði sær í ár uppflyting í næstbestu deildina í Noregi. Føroyski landsliðsleikarin Kaj Leo í Bartalsstovu gjørdi
Aftur í ár verður skipað fyri jólasølu í handlinum hjá John.Eins og undanfarin ár letur jólasølan upp í samband við at jólatræið verður tendrað, væntandi fríggjadagin tann 28. november 2014. Jólasølan letur upp, tá ið tiltakið á
Tann 18. mai 2013 undirskrivar borgarstjórin í Havn keypið av bygningunum hjá Banknordik í Niels Finsens gøtu umframt høvuðssætið hjá Banknordik í Húsagøtu. Tann 14. August 2014 samtykkir býráðið at samlaða “nútímansgerðin” av Sjóvinnuhúsinum skal kosta 73,9 mió. kr. og
Serliga tríggir bakkar skaraðu framúr, tá tað snúðu seg um at leggja upp til mál í 2014. Fyri teir ovastu er tó vert at gera vart við, at hesir leikararnir í summum dystum hava leikt
Leygarkvøldið spæla Team Klaksvík og VÍF í Klaksvík.VÍF hevur fingið eina góða byrjan uppá kappingarárið og liggur í løtuni á odda í deildini við 8 stigum fyri 5 dystir. Hjá Team Klaksvík hevur gingið meira misjavnt. Liðið hevur vunnið ein
Áhugaverd undirvísing verður í Lamba Skúla 1. nov. um Islam, anti-krist og endatíðina. Tosað verður um teknini í opinberingini, hvør Anti-krist er, skøkjan, Islam, 666 (djórsins merki) og nógv annað spennandi! Jákup Joensen, ið hevur granska nógv í Ísraelskari mentan,
Millum annað tað, segði Jógvan Arge, tá Andreas Mouritsen legði nýggju bók sína " Á Veingjum" framNiðanfyri prenta vit røðuna hjá Jógvan Arge, útvarpsmanni og býráðslimi í Havn: ”Neyvan kundi eitt beinraknari heiti verið sett á nýggju
Í kvøld kl. 1925 kemur onnur sendingin í KVF um EIK banka sum fór á húsagang í 2010. Norðlýsið var á staðnum tá nevndarformaðurin í EIK banka kom niður úr leiðsluhølunum hjá kreppurakta bankanum, at kunngerða fyri Føroya fólki at
Tratec Offshore Solutions hevur gjørt avtalu við Cosl Drilling um at viðlíkahalda og klassa boriútgerð. Hetta merkir millum annað, at Tratec skal taka sær av boriútgerðini á Cosl Pioneer-boripallinum, ið nú liggur Í Bergen, har hann fær 5-ára klassing. Hetta
Bátarnir hava verið norðanfyri. Fiskiskapurin hevur verið hampuligur hjá summum og góður hjá summum. Prísurin var góður ídag, um 20 krónur í meðal fingu teir fyri veiðuna.Bradur hevði 7.500 pund, Líðhamar 8.000 pund og Bragd 5000 pund.
Vælkomin á Missiónsviku í KFUM KFUK í Klaksvík 3. - 9. november 2014.Mánadagin 3. novemberKl. 18. Barnamøti v/ Finn Johannesen.Náttverði verður aftaná.Týsdagin 4. novemberKl. 18.
Keypsportalurin kunngerð í dag at KT Húsið vann útboði at selja Landssjúkrahúsinum 100 teldur. Prísurin pr. teldu var einans kr. 2.795,40 . Les meira her
Sunnudagin 2. nov. 2014 kl. 11. Deknaguðstænasta
Alt eldraøkið og heimatænastan verða kommunalt ábyrgdarøki 1. januar 2015, og henda hin størsta kommunala yvirtøkan nakrantíð er í tryggum hondum í Tórshavnar kommunu. Úrslitið av fyrireikingunum higartil er savnað í arbeiðsriti fyri Heilsu- og umsorganartænastuna í
Landsins lógir skulu haldast, tað má ongantíð verða eitt ivamál, men skal konsekvensurin verða her og nú krossfesting hvørja fer, so kann tað gerast eitt vandamikið framtíðar samfelag. Komi ongantíð at góðtaka lógarbrot, skrivar løgmaður umvegis Facebook sum viðmerking til
Í morgun sendu íslendsku myndugleikarnir út ávaring til 19.000 fólk. Íslendska Morgunblaðið skrivar í morgun at ávaring um tjúkk gass skýggj úr einum eldgosi sum komu yvir stórar partar av landinum. Læknar ávara fólk ímóti at ganga úti og at
Í norðuratlantshavinum verður fiskað nógv meira enn ICES mælir til. Norðurlandaráðið leggur nú upp til at londini leggja størri dent á at finna semjur um hesi álvarsmálLES MEIRA HER
- leygardagin 1. november 2014 – kl. 15.30 Vælkomin: Signhild V. Johannesen, forkvinna í MentanarnevndiniKórsangur: Betesdakórið, Gud, ger meg til eitt lítið ljósFelagssangur: Stýr míni skútu í ódn og lognRøða: Hanus Lassen, skipariKransarKlaksvíkar Býráð: Jógvan Skorheim,
Undarligur spurningur, men eg havi brúk fyri at seta hann. Tað tykist sum skipanin er í upploysn innanífrá, nú landsstýrismálanevndin er komin við niðurstøðu í samband við kæruna av handfaringini hjá vinnumálaráðharranum av SSL. Tað tykist eisini vera
Eins og undanfarnu ár skipar Føroyska Sjómansmissiónin fyri minningarhaldi teirra sjólætnu Allahalganardag, leygardagin 1. nov. kl.14.00 á Vinnuháskúlanum í Nóatúni í Havn. Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður, og Uni Næs dómpróstur, halda røðu.Aftaná verður farið niðan til min
Flogbóltur: Amager Volley Klub var aftur í eldinum í gjár. Hesaferð gjørdist tað til ein greiðan sigur, og aftur í dag stjól ein av teimum føroysku á liðnum yvirskriftirnar. Eina Kalsø gjørdist dagsins leikari í 3-0 útisigrinum á KSV.
Edinburgh verður við í NORÐ-ferðaætlanini í staðin fyri Aberdeen, eftir at Atlantic Airways hevur endurskoðað upprunaligu ætlanina fyri NORÐ. Ferðaætlanin til Noregs, Íslands og Skotlands várið 2015 er klár, og ferðaseðlar kunnu keypast nú Edinburgh verður ferðamál
Um nakrar dagar koma seks ung fólk, sum lesa antroplogi á universitetinum í Keypmannahavn, til Føroya. Tey skulu til Klaksvíkar, og ørindi teirra eru at kanna, hvønn týdning fiskiskapurin hevur fyri tann einstaka
Tess vegna, elskaðu mínir, líkasum tit altíð hava verið lýdnir, so arbeiðið, ikki bert sum tá ið eg eri hjástaddur, men nú nógv meira, tá ið eg eri frástaddur, upp á tykkara egnu frelsu við ótta og bivan;
Fil. 2,12
Tann, sum gevur fyri at móttaka, hevur ikki givið.
Lucius Annaeus Seneca


text:
Jens Christian Djurhuus
Jens Christian Djurhuus (21. august 1773 Nes, Eysturoy - 29. november 1853 í Kollafirði), eisini nevndur Sjóvarbóndin, tí hann var bóndi við Sjógv í Kollafirði, var kvæða- og táttayrkjari. Hann yrkti fleiri føroysk kvæði og var ein av teimum fyrstu, sum yrktu á føroyskum máli. Hann var fjórði sonur Johan Christian Djurhuus (1741–1815) og Mariu Rønning (1741–1807), tey búðu á Nesi í Eysturoynni. Abbi hansara var danski presturin, Christen Djurhuus (1708–1775), sum var fluttur til Føroya at starvast sum prestur. Í 1797 giftist hann Jóhannu Mariu Jensdóttir úr Kollafirði, hon var dottir Jens Didriksen, Við Sjógv, sum var bóndi. Eftirsum hon var einabarn, so arvaði hon festi. Tey bæði fluttu inn í bóndagarðin sama árið sum tey giftist. Bóndagarðurin gjørdist ein mentanarligur miðdepil í bygdini. Jens Christian Djurhuus og Nólsoyar Páll yrktu báðir kvæði á føroyskum og mugu sigast at vera teir týdningarmestu persónarnir í føroyskum bókmentum í fyrra helmingi av 19. øld.
Sagt verður frá - prógv er tó einki - at hann gekk í latínskúla í Havn. Hann hevur havt stóran áhuga fyri gomlum nørrønum søgum, tí úr hesum hevur hann yrkt flestu av kvæðum sínum. Sjóvarbóndin er kendasti kvæðayrkjari okkara, men hann hevur eisini yrkt tættir.
Útgivið[rætta | rætta wikitekst]
- Sigmunds kvæði yngra
- Leivs kvæði
- Ormurin Langi


text:
Shahname
Shahname (persiskt:شاهنامه, "Kongabókin", er eitt sera langt poetiskt epos skrivað av tí persiska skaldinum Ferdowsi um 1000-talið. Eposið er tjóðarkvæði hjá Iran og allari tí persisktalandi heiminum. Ferdowsi skrivaði verkið í 40 ár síðst í 900-talinum og byrjanini av 1000-talinum og hevur umleið 60.000 vers.[1] Eposið er skrivað á persiskum uttan útlends lániorð og hevur spælt ein stóran leiklut í endurvækjanina av tí persiska málinum eftir islamsku erobringina av Persia, og seinni hevur tað havt ávirkan á tað arabiska málið.
Tað rúgvismikla verkið, sum av persiskt talandi fólkum verður mett at vera eitt meistaraverk, reflekterar yvir tað persisku søguna, mentanina og fornu trúgv, (zoroastrianism).[2] Tað zoroastrianistiska innihaldið ger verið týdningarmikið fyri tey umeið 200.000 zoroastrianistarnir, ið enn búgva í Iran, eftirsum verkið vísir søguna hjá trúgv teirra frá byrjan til enda.
Verkið byrjar í einari mytiskari frumtíð, og fortelur um skapanina av heiminum, um teir fyrstu fornu kongarnir, um tey akemenidisku, seleukidisku, parthisku og sassanidisku ríkini heilt fram til tíðina áðrenn tað arabisku innvasjónina (hojum-e tâziyân) í 600-talinum.
Høvuðshetjan í eposinum er Rustam, sonur Zal og Rudabeh. Shahname er ein kelda til iranskt tjóðskaparsinni.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.theismaili.org/cms/998/A-thousand-years-of-Firdawsis-Shahnama-is-celebrated theismaili.org
- ↑ Ahmad Ashraf; "Iranian identity iii. medieval islamic period" Encyclopedia Iranica


text:
Siberia
Eystan Uralfjøll er Siberia (russiskt; Cиби́pb) - Russiski parturin í Ásia. Ovurstórur, mest sum óbygdur landspartur, ið er heilt eystur at Kyrrahavi. Meginparturin av Siberia er tættur nálaskógur, ið russar nevna taiga. Í hesum breiða og langa skógarbelti er fjórðingurin av øllum viði í heiminum. Longri norður vir koma, tynri verður skógurin, tí veðurlagið verður kaldari. Norðan fyri skógarmarkið eru frostmýrarnar (tundra), har er frost í jørðini alt árið.
Í Siberia eru nógv ráevni, til dømis gull, olja, uran og gimsteinar.
Dýralívið[rætta | rætta wikitekst]
Skógirnir í Siberia eru sannur kovi og gott skjól hjá dýrum, til dømis rein, bjørn og íkorni, teir longu og køldu veturmánaðirnar. Her livir eisini størsti tikari í heiminum, kongatikarin ella siberiatikarin. Hann hevur ógvuliga tjúkkan feld.


text:
Svartisvanur
Tann svarti svanin (latín Cygnus atratus) er av dunnuættini. Tann svarti svanin hoyrir ikki heima í evropeiska fuglaheiminum, men hann hevur álíkavæl klára at búsett seg í fleiri londum, millum annað í Týsklandi og í Stóra Bretlandi. Eisini eru svartir svanar sæddir um alt Danmark seinnu árini. Tá evropear komu til Avstralia á fyrsta sinni, sóu teir ein bólk av svørtum svanum. Hetta var ongantíð sæð fyrr av evropeum, tí í okkara hugaheimi er ein svanur hvítur. Hann er eisini innfluttur til Nýsælands. Tann svarti steggin er vanliga sótsvartur, hevur svørt bein og eitt reytt nev. Honin er eitt sindur minni og hevur eitt nev sum ikki er líka reytt sum hjá steggjanum. Ungarnir eru grábrúnir og hava grátt nev.
Í m.a. 2014 sóu fólk á Skála ein svartan svana við Prestá. Ikki er greitt hvussu leingi hann hevur verið í Føroyum, og um hann hevur fylgi av fleiri svørtum svanum. Tað er sera sjáldsamt at síggja tann svarta svanan í Føroyum.
Fuglabókin[rætta | rætta wikitekst]
Stundum ala teir hann í dýragørðum í Evropa, og í einum landsynningsstormi var ein komin í túnið í Sørvági kanska úr Onglandi. Hann var spakur og sera vakur. Størstu veingjafjaðrarnar vóru hvítar; annars var hann svartur, uttan nevið, sum var fagurt reytt við einari hvítari rond tvørturum. Fjaðrarnar omaná lagaðu seg í vøkrum bylgjum tvørtur. eftir veingjunum og bakinum. Hann varð sleptur á Leitisvatn og livdi har í nøkur ár. Sera fólkaalskin var hann, kom stundum tætt til fólk og fylgdist so við teimum. Mong kendu tað sum ein sakn, tá ið hann var deyður [1].
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951


text:
Frankur
Frankur (franskt: Franc) var fyrrverandi heitið á gjaldoyranum í Frankaríki, Belgia og Luksemburg. Í dag verður evran nýtt sum gjaldoyra í hesum londum. Í Sveis og Liktinstein verður frankur framvegis nýttur – her eisini kallaður sveisarfrankur. 1 frankur í teim franskmæltu londunum svaraði til 100 centimar. Í Sveis svarar ein frankur til 100 Rappen (á týskum), Centimes (á fronskum) ella Centesimi (á italskum).
Fjúrtan lond í fronskum Vestur-Afrika og fronskum Ekvatorialafrika brúka gjaldoyrað CFA-franc, meðan trý landaøki í Kyrrahavinum brúka gjaldoyrað CFP franc.


text:
Moderata samlingspartiet
Moderata samlingspartiet, oftast stytt til Moderaterna og í Svøríki eisini til M, er eitt liberalur-konservativur politiskur flokkur í Svøríki. Flokkurin er limur í Evropeiska Fólkaflokkinum. Frá 1952 til 1969 nevndi flokkurin seg Högerpartiet. Í 1969 broytti flokkurin navn til Moderata Samlingspartiet.
Flokkurin stendur á odda fyri Allians för Sverige, sum var eitt borgarligt alternavtiv til vinstrahallu stjórnina, áðrenn valið í Svøríki í 2006. Fýra mið-høgrasinnaðir flokkar slógu seg saman í eitt samstarv, og tað eydnaðist teimum at fáa stjórnarvaldið eftir ríksdagsvalið í 2006. Floksleiðarin, sum eisini er verandi forsætisráðharri í Svøríki er Fredrik Reinfeldt.
Innihaldsyvirlit
Evropa-Parlamentsval síðan 1995[rætta | rætta wikitekst]
Svøríkis forsetisráðharrar úr Moderaterna síðan 1904[rætta | rætta wikitekst]
- Christian Lundeberg (1905)
- Arvid Lindman (1906-1911)
- Carl Swartz (1917)
- Ernst Trygger (1923-1924)
- Arvid Lindman (1928-1930)
- Carl Bildt (1991-1994)
- Fredrik Reinfeldt (2006-)


text:
Kyiv
Kyiv er høvuðsstaður í Ukreina. Hon er við ánna Dneprá, størstu á í Ukreina. Kiev hevur mangan verið álopin uttanífrá. Í 9. øld var hann miðdepil í einum handilsríki, ið víkingar høvdu bygt. Seinni tóku mongolar býin, og í 14. øld kom hann undir Pólska-litaviska ríkið. Í 17. øld tóku russar Kiev, og seinni vórðu Kiev limað inn í Sovjetsamveldið. Býurin fór ógvuliga í Øðrum heimsbardaga, men var bygdur uppaftur í 50- og 60-árunum og er nú týdningarmikil samferðslu-, mentanar- og útbúgvingarmiðdepil.


text:
Miðjarðarhavslondini
Tey lond, sum liggja fram við Miðjarðarhavi, kalla vit Miðjarðarhavslondini. Tey eru: Portugal, Spania, Italia, Slovenia, Kroatia, Bosnia-Hersegovina, Montenegro, Albania, Grikkaland, Turkaland, Kýpros, Sýria, Libanon, Ísrael, Egyptaland, Libya, Marokko, Algeria og Tunesia.
Miðjarðarhavið hevur í mangar túsund øldir verið felags ogn hjá øllum teimum fólkum, sum búðu í Miðjarðarhavslondunum. Hesi fólk róðu út á hesum havi, tey sigldu land úr landi á havinum við farmi og til stuttleika, og tey funnu sær vinir og settu búgv hvør hjá øðrum. Tað var havið, sum knýtti tey saman. Hesi fólk hava frá fyrndartíðum havt so nógv felags áhugamál, at tey mangan hava kent seg sum eitt fólk. Og í langa tíð vóru tey eisini í einum ríki, sum hevði høvuðssæti í Róm. Ríkið var tí kalla Rómverska ríkið. Tað er tí ikki so løgið, at fólkið í hesum londum mettu síni lond at vera øll jørðin, og kallaðu havið, sum lá í miðjuni, Miðjarðarhavið.


text:
4. juli
4. juli er dagur 185 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 186 um skotár er). 180 dagar eru eftir av árinum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- Sambandsríkið Amerika hevur tjóðardag. Amerikanar hátíðarhalda fullveldið teirra frá bretum. Dagurin er til minnis um óheftislýsingina.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
- 2009 - Oyggjaleikirnir endaðu á Álandi. Føroyar vann kappingina á fyrsta sinni.
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1928 - Edmund í Garði á Strondum.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1939 - Michal Samuelsen, róptur Mikkjal í Vík (f. 1862), útróðrarmaður, formaður í Haldórsvíkar Sóknarstýri, løgtingslimur.


text:
Maldivoyggjar
Maldivurnar (Divehi ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ) eru í Indiska Havinum. Maldivurnar eru 1190 oyggjar, har fólk búgva á 162. 394 451 fólk búgva á Maldivunum við inntøku frá fiski- og ferðavinnu. Valutain hjá teimum eitur rufiya. Høvuðstaðurin eitur Malé. Landið er 100 % sunni islamskt. Oyggjaríkið Maldivurnar liggur í meðal bert hálvan annan metur omanfyri sjóarmálan, hægsta punktið í landslagnum er minni enn hálvan triðja metur høgt.
Maldivurnar vinna nógvan pening upp á ferðafólkavinnu [1]. Maldivurnar eru raktar av harðari búskaparkreppu í 2012. Fíggjarlógin hevur eitt undirskot uppá 34 prosent av bruttotjóðarúrtøkuni (BTÚ), fyrst og fremst orsakað av fallandi inntøkum frá ferðavinnuni.
Veðurlagsbroytingar[rætta | rætta wikitekst]
Maldivurnar eru í vanda fyri at fara undir heilt, orsakað av globalu upphitingini. Frítíðarparadísið í Indiska Havinum søkkur spakuliga til botns. Í 2007 ávaraði ST-veðurlagsstovnurin (IPCC) um, at ein vatnhækking í heimsins høvum uppá millum 18 og 59 cm. í 2100 fór at beina fyri møguleikunum at búleikast í oyggjarbólkinum í Indiska Havinum. Gongur tað so galið, sum ringastu spádómarnir hjá veðurlagsgranskarunum siga, er meginparturin av Maldivunum skolaður í havið, áðrenn henda øldin er av. Oyggjarbólkurin er eitt av teimum londunum í heiminum, sum er harðast rakt av veðurlagsbroytingunum, og sum hevur mest brúk fyri hjálp frá umheiminum. Heili 90 prosent av oyggjarbólkinum liggja minni enn ein metur yvir havyvirflatuni. Forsetin hevur fyrr sagt, at stjórnin sparir saman til at keypa ein landageira í Sri Lanka, India ella Avstralia, sum kann hýsa maldiviska fólkinum í framtíðini, tá oyggjarnar fara undir heilt. Umleið 394 000 fólk búgva í Maldivunum, sum umfata uml. 1200 oyggjar, harav 160 eru bygdar.


text:
Eysturevropa
Eysturevropa er ikki so fjølbygt sum Vesturevropa, men eisini her er fólkatættleikin væl oman fyri heimsmiðalfólkatalið. Í Eysturevropa eru ríkini Bulgaria, Pólland, Rumenia, Moldova, Ukreina, Kekkia, Slovakia, Ungarn, Hvítarussland og ein partur av Russlandi, sum tó er eitt nógv størri ríki og røkkur langt inn í Ásia. Búskaparliga kunnu vit enn býta Evropa í tvey: Vesturevropa við nógvum ógvuliga ríkum londum, til dømis Fraklandi, Stóra Bretlandi og Týsklandi. Í Eysturevropa harafturímóti, ið var kommunistiskt til fyrst í 1990-árunum, eru londini nógv fátækari, til dømis Rumenia, Bulgaria og Ukreina. Tey stríðast við at menna búskapin, so at tey kunnu gerast kappingarfør á heimsmarknaðinum. Í 1989 syndraðust kommunistisku skipanirnar í Eysturevropa, og í 1991 gjørdi miseydnað kvettroynd, at kommunisman í Sovjetsamveldinum fekk mønustingin. Áðrenn Sovjsetsamveldið fall vóru tey lond roknaði uppí Eysturevropa, sum hoyrdu til Warchavasamgonguna, men síðan kommunisman fall, verða lond sum Russland, Hvítarussland, Ukraina og Moldavia eisini roknað sum Eysturevropa. Eysturevropa hevur mark móti eystri við Uralfjøllunum og móti suðri við Kaukasusfjøllunum (Georgia og Armenia).
Veðurlagið[rætta | rætta wikitekst]
Í Eysturevropa er væl størri munur á veðurlagnum á vetri og sumri enn í Vesturevropa. Í Eysturevropa eru vetrarnir bítandi kaldir við kavaroksstormum og ísi á hvørjari á. Einaferð miðskeiðis í mars er veturin brádliga av, og áðrenn vika er farin, er várið komið við lýggjum veðri. Summarið kemur í mai og varar út í oktober. Um summarið skínur sólin næstan altíð frá heiðum himli, tí er har sera lýtt og turt alt summarið. Í slíkum veðurlagi eru vakstrarvánirnar góðar, og grøðin verður væl dyggari her enn í Vesturevropa, sum hevur havveðurlag. Tey fáa nógv av góðum maisi, hveiti, rugi og øðrum nyttuvøkstri úr jørðini. Tá ið veturnáttadagur í oktober er farin afturum, er summarið brádliga av, og um eina góðu viku er heystið komið við væl kaldari veðri.


text:
John Goodman
Jonathan Stephen "John" Goodman (føddur 20. juni 1952) er amerikanskur sjónleikari, sum hevur spælt á palli, í filmum og sjónvarpsrøðum, og raddaleikari (leikari, sum leggur røddir til teknifilmar, animatiónsfilmar, videospøl og líknandi). Hann er best kendur fyri sín leiklut sum Dan Conner í sjónvarpsrøðini Roseanne (1988–1997) sum hann vann eina Golden Globe Award fyri í bólkinum Golden Globe Award for Best Actor – Television Series Musical or Comedy, tað var í 1993. Í 2001 legði hann rødd til Sulley í Disney/Pixar filminum Monsters, Inc.


text:
Skúvoy
Skúvoy er ein útoyggj vestan fyri Sandoynna. Skúvoyggin er sera kyrruvont pláss, men frá seinnu helvt av 1960'unum og til dagin í dag, er rættiliga nógv gjørt fyri at bøta um lendingarviðurskiftini. Skúgvi liggur ímillum Stóru Dímun og Sandoy. Tað er ein grøn vøkur oyggj við einari fjølbroyttari og stórslignari náttúru. Fuglameingið er stórt, og bjørgini bera nógvan fugl. Tey seinnu árini hevur tó verið afturgongd, serliga í lomvigastovninum. Skúvingar hava, sum kent er, tikið bæði egg og fugl, hetta hevur verið eitt gott ískoyti til húsarhaldið. Landbúnaður er eins og á hinum útoyggjunum tað, sum tey flestu takast við. Av øðrum virksemi eru tænastur fyri strandferðsluna, avgreiðsla av tyrluni, skúlaverkið og innan heilsurøktina. Í Skúgvi eru góðir møguleikar fyri framburði og menning. Landbúnaðurin kann við betur fyriskipanum gerast ein lønandi vinna. Tað tilfeingi, sum oyggin hevur, kann gagnnýtast til fulnar, tá umstøður fyri framleiðslu undir heilsufrøðiligum góðkendum umstøðum vera til staðar. Ferðavinna er ein góður møguleiki í Skúgvi.
Sildberin røkir farleiðina eftir sjónum til Skúvoyar, allir túrar undantikið ein hvønn yrkadag eru við tilkalling. Tyrlan røkir loftvegis sambandið, mikudag, fríggjadag og sunnudag. Ritan siglir við farmi av Havnini eina ferð um vikuna.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Hóast smæðin í stødd, bert 10 km2 ella 60 merkur, er Skúvoyggin ofta nevnd í fornu søguni. Tað kemst av tí, at oyggin alt frá søguligari tíð gjørdist høvdingasetur. Her búsettust brøðurnir Beinir og Brestir. Miklir menn í mæti og ikki minni virdir og kendir sum hirðmenn Hákun Jals í Noregi. Sigmundur og Tórur, synir hjá Bresti, vuksu upp í Skúvoy. Sigmundur er grivin í Ólansgarði í Skúvoy, og har stendur gravsteinur sum minni um hann. Sigmundur var hann, ið lat fyrstu kirkjuna byggja úti í Skúgvoy. Eisini er nýliga reistur minnisvarði um Sigmund: Ein standmynd av Sigmundi sum smádrongur.


text:
Blasfemi
Blasfemi kemur av griska orðinum "blasphemia", ið merkir baktalan. Blasfemi verður ofta skilt sum gudspottan, og lýsur í breiðari merking eina grova niðurgering av onkrum, sum verður sæð sum heilagt í átrúnaðarligum felagskapum. Forboð ímóti blasfemi er at finna í øllum teimum monoteistisku átrúnaðunum - jødadóminum, kristindóminum og islam.
Innihaldsyvirlit
Jødadómurin[rætta | rætta wikitekst]
Í jødadóminum kanst tú lesa um forboðið í Toraini, sum er heilaga skrift jødanna, og svarar til Gamla Testemantið. Í Exodus í Toraini - sum svarar til 2. Mósebók í kristnu Bíbliunni - kanst tú fyrstu ferð lesa tað jødiska forboðið móti at spotta Gud. Vert er her at leggja til merkis, at eisini ein niðran av leiðaranum í samfelagnum verður sæð sum blasfemi móti Gud. Hetta møguliga tí, at mann metur autoritetin hjá leiðaranum vera givnan av Gudi.
Forboðið móti blasfemi verður útdjúpað í Leviticus (Triðu Mósubók í kristnu traditiónini). Í hesum teksti verður sagt, at revsingin fyri blasfemi skal verða steining til deyða, líkamikið um talan er um ein, ið hoyrur til ísraelitiska samfelagið ella um tað er ein fremmandur.
Í Leviticus stendur eisini at lesa um ein mann av egyptiskum uppruna, sum verður steinaður uttanfyri býargrensuna, eftir at hava forbannað Gud í einum orðadrátti við ein ísraelsmann. Seinni í jødadóminum verður tað sæð sum blasfemi at úttala Guds rætta navn, YHWH (Yahweh). Forboðið verður kjakast um og útdjúpað í Talmud, sum er ein av sentralu tekstunum í jødadóminum, og snýr seg um etikk, lógir o.t.
Enn ídag verður í jødadóminum kjakast um hvat er blasfemi ella ikki. Eitt gott dømi er tá popstjørnan Madonna í 2005 sang um avdeyðar rabbinarar í sanginum "Isaac". Hetta sóðu fleiri sum grovt blasfemi.
Kristindómurin[rætta | rætta wikitekst]
Í kristindóminum er forboðið móti blasfemi á nógvar hættir ein víðariføring av tí jødiska. Í Nýggja Testamenti skal Jesus hava sagt, at spottan av andanum er ófyrigeviligt. Útsøgnin ljóðar soleiðis:
- "Tí sigi Eg tykkum: Øll synd og spottan skal verða menniskjum fyrigivin; men spottan móti Andanum skal ikki verða fyrigivin. Og um onkur talar orð móti Menniskjasyninum - tað skal verða honum fyrigivið; men tann, ið talar móti Heilaga Andanum, honum skal tað ikki verða fyrigivið, hvørki í hesi tíð ella í hini komandi" (Matteus 12, 31-32).
Tá kristindómurin gjørdist tjóðarátrúnaðurin í meginpartinum av Evropa, varð blasfemi gjørt til eina revsiverda brotsgerð. Stóri heimspekingurin Thomas Aquinas sá blasfemi sum vantrúgv. Í verkinum "Summa Theologica" skrivar hann millum annað, at ein brotsgerð móti Gudi er álvarsligari enn morð.
Revsingin fyri at spotta Gud var flesta staðni kropslig. Sambært danskari lóg frá 1683 skuldi tann seki hava skorið tunguna av og høvdið kappað av. Síðani upplýsingartíðina er revsingin fyri blasfemi tó linkað nakað - eisini í Føroyum. Blasfemiparagraffin, sum strangt tikið enn er galdandi, sigur soleiðis:
»§ 140. Den, der offentlig driver spot med eller forhåner noget her i landet lovligt bestående religionssamfunds troslærdomme eller gudsdyrkelse, straffes med bøde eller fængsel indtil 4 måneder.«
Islam[rætta | rætta wikitekst]
Ein kafir er í islamiskari siðvenju ein, ið hevur framt gudspottan (blasfemi). Kafir er soleiðis ein "vantrúgvandi" ella "fornoktari" og sekur í mest álvarsligu syndunum, sum ein muslim kann fremja. Í islam kann tað vera blasfemiskt at seta einhvønn ella eitthvørt við síðunar av ella yvir Allah. Hetta kallast shrik. Tað kann eisini vera blasfemi at tosa niðursetandi um Allah, profetin Muhammed og teir bíbilsku profetarnir - harímillum Jesus. Í islam er tað tó blasfemi at kalla Jesus fyri Guds son, tí hetta er at síðustilla eitt menniskja við Allah.
Eitt av best kendu dømunum uppá blasfemi í islam er sakin um rithøvundan Salman Rushdie, ið varð ákærdur fyri blasfemi fyri sína skaldsøgu "Tey satanisku versini". Táverðandi leiðarin í Iran, Ayatollah Khomeini lýsti fatwa yvir Rushdie, og hetta innibar ein deyðadóm yvir bretska rithøvundan.
Eitt meir núverðandi dømi er Muhammed-tekningarnar hjá Kurt Vestergaard og reaktiónirnar tær høvdu við sær.
Átrúnaðir uttan blasfemi[rætta | rætta wikitekst]
Tveir av teimum stóru átrúnaðunum í Asia, hinduisma og buddhisma, hava ikki nakað formelt hugtak um blasfemi. Í hinduismuni er einki orð, sum svarar til blasfemi. Hetta kann skiljast í samanhanginum av, at hinduisman er ein savnandi merking av einari rúgvu av ymiskum trúðarrætningum í India, uttan nakra heilaga bók við lógum.
Buddhisman hevur heldur ikki nakað formelt hugtak um blasfemi. Vegurin hjá buddhistunum til frelsu inniheldur tó, at mann skal ikki tosa ringt um heilagar persónar, hvørki frá buddhismuni ella frá øðrum átrúnaðum.
Sjálvt um blasfemi ikki er eitt formelt hugtak í hvørki buddhismuni ella hinduismuni, so eru gudfrøðiligar ósemjur og valdsstríð eisini ein partur av teirra søgu, eins og í jødadóminum, kristindóminum og islam.


text:
Til tað skal viðmerkjast:
Tað var avgjørt ikki ein avgerð hjá landsstýrinum, at SEV skuldi samstarva við Magn. Ei heldur var tað ein avgerð, sum SEV “mátti” taka. Tað stóð SEV púra frítt at velja, um SEV vildi bjóða einsamalt ella saman við øðrum. Um SEV ikki hevði Magn við í sínum boði, so hevði tað ikki broytt um avgerðina hjá Jarðfeingi at geva SEV loyvið, tí tað sum taldi til fyrimuns fyri SEV var, at SEV hevði eina tekniska loysn og ein prís, sum samanlagt var betri enn tann hjá øðrum boðgevum, og tí vann SEV útboðið.
Tað er rætt, at við elveitingarlógini, sum allir flokkar á tingi vóru samdir um, var ætlanin at liberalisera orkuøkið m.a. soleiðis, at tað skal verða møguleiki fyri fleiri elframleiðarum – fyrst og fremst á vindorkuøkinum. SEV skal eiga 2/3 og Magn 1/3 av felagnum, sum skal eiga vindmyllulundina. Felagið er sostatt dótturfelag hjá SEV. Tað er tí ikki talan um, at tað við hesum felagnum verða fleiri elframleiðarar. Felags ognarskapurin var tískil óviðkomandi fyri viðgerðina av loyvinum til vindmyllulundina.
Landsstýrismaðurin í vinnumálum stendur sostatt undrandi yvirfyri útsøgn nevndarformansins, ið ikki hevur hald í veruleikanum.


text:
Norðoyatunnilin
Norðoyatunnilin er undirsjóvartunnil, ið gongur undir Leirvíksfjørð og bindur saman Eysturoy og Borðoy. Norðoyatunnilin er við sínum 6.300 metrum longsti tunnil í Føroyum. Hann er annar undirsjóvartunnil í Føroyum eftir Vágatunnilin. Norðoyatunnilin læt alment upp 29. apríl 2006.
Innihaldsyvirlit
Bygging av Norðoyatunlinum[rætta | rætta wikitekst]
Ítøkiligu ætlanirnar at gera fast samband millum Borðoy og Eysturoy við tunli undir Leirvíksfirði eru rættiliga gamlar. Longu í 1988 gjørdi Landsverkfrøðingurin seismiskar kanningar í Leirvíksfirði í sambandi við hesa farleið. Árið fyri hevði verkfrøðingurin á Landverkfrøðinginum, Heini Olsen, gjørt eina leystliga heildarætlan um, hvar undirsjóvartunlar kundu vera gjørdir.
At royndir vórðu tiknar í Leirvíksfirði longu í 1988 staðfestir, at hildið hevur verið, at tað mundi fara at loysa seg at fremja júst hesa ætlanina. Fimtan ár eftir fyrstu ítøkiligu kanningarnar er farið undir at gera nýggju farleiðini, ið knýtir saman Norðuroyggjar og Eysturoy.
Í septembur í 2003 fór NCC undir at gera atkomuvegin eysturoyarmegin. Í Leirvík verður borurin settur í í 18. desembur 2003. Borðoyarmegin var farið at borað 20. apríl 2004.
Sprongdir vóru 410.000 kubikkmetrar til tunnil o.a. Brúkt vóru 1.100 tons av spreingievni. 1.800 tons av betongi vóru brúkt í tunlinum til at tetta lekar.[1]
Tilsamans var tunnilsarbeiðið mett at kosta 355 milliónir kr. Endaligi kostnaðurin endaði við at vera 395 mio. kr. Landsstýrið rindaði 235 milliónir við partapeningi, ið varð goldin við 30 mió. kr. í 2001, 32,5 mió. kr. í 2002, 32,5 mió. kr árliga árini 2005-2008, og síðanini 42,5 mió. kr. Í 2009[2]. Munurin verður fíggjaður við nýtslugjaldi. Pf. Norðyatunnilin eigur og rekur tunnilin, til hann er goldin. Tá fellur hann til landið.
Tekniskar dátur[rætta | rætta wikitekst]
Tunnilin er 6,3 kilometrar til longdar. Djúpasta punktið er 150 metrar undir havyvirflatanum. Dýpdin í sjónum er í mesta lagi 103 metrar. Mesta hall er umleið 6%.[1]
Tvær mótkoyrandi breytir eru í tunlinum, ið er 10 metur breiður og 4,6 metur høgur[3].
Mest loyvdi lekin í einum undirsjóvartunli av hesum slag er 300 litrar um minuttin fyri hvønn kilometur. Lekin í Norðoyatunlinum er 195 l/min/km[1]. Pumpur leiða vatnið burtur so hvørt. Ein brunnur er gjørdur á lægsta staðnum, sum í neyðstøðu skal kunna taka vatni, um pumpurnar ganga fyri.
Ferðsla[rætta | rætta wikitekst]
Ferðslan í Norðoyatunnilinum síðani hann opnaði hevur verið hendan[4]:
Legg til merkis, at ferðslan í 2006 vóru bara fyri tann partin av árinum, sum tunnilin var opin.
Til samanberingar, so vóru flutt nakað omanfyri 100.000 akfør um Leirvíksfjørð í 2005[4].
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Tunnil.fo: "Um Norðoyatunnilin"
- ↑ Fíggjarlógin 2008
- ↑ "Frágreiðing til ársaðalfundin 2003" hjá Norðoyatunnilin pf s.3
- ↑ 4.0 4.1 www.tunnil.fo: "Ársfrágreiðing 2012", s.7


text:
Simone de Beauvoir
Simone De Beauvoir (Simone Lucie-Ernestine-Marie-Bertrand de Beauvoir) fødd 9. januar 1908, deyð 14. apríl 1986 var ein franskur heimspekingur, feministur, og rithøvundur. Hon hevði stóra ávirkan á feministiska eksistensialismu og á feministiskt ástøði. Hon skrivaði skaldsøgur, essays, lívsævisøgir, eina sjálvsævisøgu, monografar um filosofi, politikk og sosialmál. Hon er mest kend fyri skaldsøgurnar, eitt nú She Came to Stay og The Mandarins, eins og hon er kend fyri bókina frá 1949 The Second Sex (Le Deuxième Sexe), sum analyserar kvinnukúganina.


text:
Franchise-keta
Franchise-ketan er í serstøðu, er blandingur av sjálvbodnari ketu og veruligari ketu. Sáttmálabundin skipan er ímillum veitara, nevndur franchisor, og takarar, nevndir franchisees. Veitari eigur og letur sølurættindi til takarar, ið keypa hesi rættindi. Veitari, franchisor, ræður yvir vøruúrvali, innrætting og marknaðarføring. Takarar, franchisees, gjalda afturfyri, vanliga í prosentum av søluni, og fáa soleiðis rætt til at brúka merki og vøru veitarans.
Tílíkt samstarv gerst alsamt vanligari á okkara leiðum. HTH, Flügger, Vero Moda og Body Shop eru dømi um tílík samtøk. Amerikonsku virkjateggjurnar McDonald's og Burger King eru væl kendar um allan heim.
Tað skal viðmerkjast, at handilsgrundarlagið er skiftandi, eins og handilskipanir og handilsketur støðugt broytast í tali og vavi og laga seg eftir broyttum marknaðartreytum. Vørustreymurin umrøddur í stuttum kann greiða meira frá vøruskiftinum í vinnuni.


text:
Tíðindaskriv frá Sprotanum
Leikritið verður givið út sum bók beint fyri frumsýningina, og er áhugi fyri tí, fer Tjóðpallurin at skipa fyri eykasýningum fyri næmingum.
Tá ið leikritið kemur út, verða eisini verkevni til leikin og myndatilfar frá leikinum tøk á heimasíðu Sprotans, klár at taka niður at arbeiða við. Mikkjal Helmsdal, fyrrverandi rektari á Føroya studentaskúla, hevur gjørt verkevnini til leikin.
Hetta er frálíkt høvi at skifta orð um nýggjan føroyskan skaldskap og skipa eina øðrvísi bókmentaundirvísing við leikframførslu og teksti. Leikurin nemur við viðkomandi, viðkvom evni, sum góð eru at skifta orð um á skúlum.
Verða flokssett keypt, fæst bókin fyri 100 kr. Vanligur prísur er 179 kr.
Tey, ið áhugað eru í tilboðnum frá forlagnum, kunnu snúgva sær til: elisabeth@bms.fo Skriva, hvussu nógv eintøk, tit vilja hava, og hvar bøkurnar skulu verða koyrdar, so sær Bókamiðsølan til, at tit fáa tær.
Bókin verður á marknaðinum 14. februar.
---
Um Tóm rúmKanska ber tað til at finna eydnuna, tá ið høpisloysið fløðir, og tómleikin oysir niður. Ella í øllum førum at hóma hana. Gleðina. Tá ið søgur uttan kjøt og blóð missa sína gandamegi, og náðin, tú helt teg síggja, vísir seg at vera endurspegling av tínari egnu ræðslu.
Tey leita í leikinum tóm rúm. Kaga í skuffur og minni, lata upp og læsa aftur, trilva og tiga. Kanska er tað tómt handan forhangið, og kanska er einki loynirúm við arvasynd. Men ber tað til at feira heimleysa sirkuslívið? Ber tað til at skapa sær eitt glopp, eitt tómrúm, har mann fær livað og andað?
---
Marjun Syderbø Kjelnæs er fødd í Tórshavn 30. apríl 1974. Marjun skrivaði síni fyrstu verk beint eftir aldaskiftið, og eina heiðurliga slóð av viðurkenningum hevur hon longu lagt eftir seg.
Í 2012 læt hon úr hondum yrkingasavnið Rót Tripp, sum sannførandi vísti, at hon sum lyrikkari brýtur upp úr nýggjum.
Sami tóni og sama dulda snið er í hesum leikinum. Ósjónligu bondini, ið binda menniskju, ættarlið og fatanir saman, laða eisini upp ósjónlig mørk millum menniskju, sum eru í rúmum, ið onkursvegna eru tóm.


text:
Trongisvágur
Trongisvágur er ein bygd í Suðuroynni, sum hoyrir til Tvøroyrar Kommunu. Trongisvágur er tó eldri bygd enn Tvøroyri. Tvøroyri varð ikki bygt fyrr enn í 1830'unum, tá Kongaligi Einahandilin lat upp krambúð á Tvøroyri. Trongisvágur liggur rundanum Trongisvágsfjørð, bygdin gongur næstan heilt út til Hvítanes á norðaru síðu av fjørðinum, runt um fjørðin, suður um fjørðin til áleið har sum Drelnes er (har sum Saltsiloin er). Ferjulegan hjá Smyrli eitur Krambatangi og er beint eystanfyri Trongisvág á syðra armi av Trongisvágsfirði. Grannabygdin fyri sunnan er Øravík. Ein ítróttarhøll er í Trongisvági, har er eisini Trongisvágs Skúli, ein kantina og barnaansing hjá Tvøroyar Kommunu. Fleiri ítróttarfeløg venja og spæla dystir í ítróttarhøllini, m.a. flogbóltsfelagið TB[1], borðtennisfelagið TBF[2] og TB hondbóltur og TB innandura fótbóltur. Nevnast kann eisini, at fleiri kendir TBarar eru úr Trongisvági. Kampingpláss er á parkeringsøkinum sunnanfyri ítróttarhøllina, tað er væl vitjað í summarhálvuni.[3]
Viðarlundin í Trongisvági[rætta | rætta wikitekst]
Á veg til Hvalbiartunnilin koyrir ein framvið Viðarlundini í Trongisvági. Viðarlundin er sera hugnalig. Har rennur ein á gjøgnum viðarlundina, gøtur eru gjørdar inni í viðarlundini og benkur og grillir eru settar upp, so fólk kunnu hugna sær har.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
Froðba | Trongisvágur | Tvøroyri | Øravík | Øravíkarlíð


text:
Salvador Dali
Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, 1. Marqués de Dalí de Pubol (11. mai 1904 - 23. januar 1989), best kendur sum Salvador Dalí, var ein framstandandi spanskur surrealistiskur málari, føddur í Figueres í Katalonia landslutinum í Spania. Hann var best kendur fyri sínar surrealistisku málningar og standmyndir. Tað eru fleiri søvn um hann, eitt nú í Cleveland, Ohio, St. Pætursborg, Florida og í Figueres í Spania. Seinasta verkið ið hann málaði var Head of Europa, sum hann málaði til Kong Karlos av Spania, sum takk fyri at kongurin gav honum heitið Marqués de Dalí de Púbol í 1982. Kongurin vitjaði Dali tá hann lá fyri deyðanum, tá fekk hann handað listaverkið.


text:
Hetta er ein heimasíða um føroysk ross.
Føroyar hevur enn sítt egna rossaslag. Føroyska rossaslagið, sum hevur verið í Føroyum óblandað í eini 1000 ár, mundi útdoyð. Nú eru íalt 70 livandi rein føroysk ross. Helst skal talið upp á eini 200 aliross, áðrenn tey eru rímiliga trygg ikki at doyggja út.
Nú er stovnurin aftur vorðin 3 fyl ríkari.
Fylið hjá Bestlu gjørdist eitt brúnt hestfyl, sum hevur fingið navnið Freyr.
Snarka, sum í løtuni er stødd í Gøtu, folaði eitt grátt (svartbrúnt) ryssufyl.
Disa í Sandvík folaði somuleiðis eitt ryssufyl.
Gilja, Ódn og Lítla mangla enn at fola, so tað verða 8 fyl tilsamans í ár.
20. mai folaði Disan sítt fyrsta fyl. Tað varð eitt grátt hestfyl og hevur fingið navnið Sleipnir. Disan og fylið ganga omanfyri Velbastað, og Disan hevur klára seg sera væl og dugir væl at ansa eftir fylinum í flokkinum. Pápin til fylið er Borr.
Í gjár folaði næsta ryssan, Flykra, sum er stødd í Sandavági. Hennara fyl eitur Jallur og er brúnflekkut. Rani er pápi at hesum fylinum.
Tað eru fýra aðrar ryssur, sum eru kannaðar til at vera kviðnar og fara at fola í summar: Gilja, sum stóð saman við Braga, Lítla, sum var hjá Reyða, Ódn, sum var hjá Hugin, og Bestla, sum stóð saman við Grana4.
Snarka, sum stóð saman við Prins, Sommer og Lobo, og Disa3, sum stóð saman við Stormi, eru møguliga eisini kviðnar, men tær eru ikki kannaðar enn.
FFR er biði um at hjálpa til at selja Tambar fyri Hjalta í Jákupstovu.
Tú kanst síggja myndir og fáa upplýsingar við at hyggja inná her.
Eitt boð er komi á 5000,-kr.
Um tú hevur áhuga ella kennur onkran, sum hevur áhuga, ert tú vælkomin at skriva til rossavinir@gmail.com ella ringja á tlf 504137.
Dagføring 04-2013: Tambar er seldur!
Mikudagin 19. desember 2012 kl 13 verður skeið í EVA aliprogramminum.
Skeiðshaldarar: Peer Berg og Anne Præbel, seniorgranskarar hjá NordGen
1. Frágreiðing um EVA.
2. Aftaná er høvi hjá luttakarunum at fáa vegleiðing ein og ein. Havi farteldu við.
Skeiðið er ókeypis, og Búnaðarstovan bjóðar kaffimunn.
Vónandi møta vit talsterk. Tað er gott, at so nógv sum gjørligt seta seg inn í hetta programmið.
Vh Felagið Føroysk Ross
Felagið Føroysk Ross hevur í bløðunum tann 28-9-2012 lýst til aðalfund.
Fundurin verður hildin á Landsbókasavninum tann 28-10-2012 frá kl 14 til 17.
Skráðin verður sambart viðtøkum felagsins.
FFR hevur ikki koyrt heilt eftir reglunum í seinastuni og eitt nú hevur ongin tikið stig til at kalla inn til aðalfundar og krøv um limagjøld eru ikki send út.
Gjørt verður vart við, at sambart reglum felagsins, missa limir, ið ikki hava goldið limagjald í 2 ár, limaskapin.
Í hesum sambandi, verður heitt á gomlu limirnar um at endurnýggja limaskapin, við at inngjalda limagjaldið á 150.- kr fyri húskið, á konto 6460-4739045 í Bank Nordik.
Fólk, sum ikki áður hava verið limir, kunnu melda seg inn við at inngjalda sum áður nevnt.
Tað er neyðugt við einum aðalfundi nú, fyri at felagið kann fáa sína heimild aftur og virka sambart viðtøkum felagsins.
Øll áhugaði eru hjartaliga vælkomin.
Síðsta hósdag stóð knappliga eitt ryssufyl á beitinum hjá Miru. Hetta kom púra óvart á øll - ongin hevði væntað, at hon var kviðin.
Mira er bara 3 ár og gekk síðsta ár saman við trimum unggreðingum, sum vóru 2 og 1 ára gamlir.
Tað má takast blóðroynd fyri at staðfesta hvør av teimum eigur fylið.
Mira stóð í Kollafjørði, tá hon folaði, men hon og fylið eru nú flutt heim til eigarin í Tórshavn.
Disa hevur folað
Disa í Sandvík hevur folað eitt hestfyl, sum hevur fingið navnið Askur. Grani4 er pápi at hesum fylinum.
Sára skal fola skjótt
Ryssan Sára er flogin av Dímun og stendur nú í Tórshavn. Djóralæknin hevur kannað hana og tað vísur seg, at hon er blivin kviðin av Kletti síðsta ár, áðrenn hann doyði.
Sára er ógvuliga hovin um júrini/búkin og tað sær ikki so gott út. Tað verður hildið gott eyga við henni - vónandi fara hon og fylið at klára folingina.
Philip er deyður
Somuleiðis hava vit tey tungu boðini, at Philip er deyður. Hann hevði barst við hinar greðingarnir, sum Josef eisini eigur og var dottin av einum bakka og meiðsla seg so illa, at hann mátti avlívast.
Philip bleiv 7 ár og hevði onki avkom fingið enn.
Náttina til 11. mai folaði Flykra. Fylið varð funnið deytt á bønum. Tað er ikki heilt vist, hví fylið ikki yvirlivdi. Ryssan stóð á einum slættum beiti við skjól. Ein lítil partur av bønum var eitt lítið sindur vátari og ryssan hevði tíverri valt sær at fola akkurát har. Men tað sá ikki út til, at fylið nakrantíð hevði reist seg og tískil heldur ikki fingið rámjólkina. Kanska var fylið ikki heilt fríkst, tá tað varð folað.
Tað var eitt flekkut hestfyl, líktist nógv fyrra fylinum hjá Flykru við eitt sindur minni hvítum.
27. mai folaði Lítla eitt reytt ryssufyl. Fylið vildi ikki súgva í byrjani, men tað eydnaðist tíbetur at hjálpa hesum fylinum og tey fingu tað til at súgva. Nú er fylið væl fyri og rennur kátt á beitinum.
Myndir av fylinum hjá Lítlu kunnu síggjast her!
Vit hava júst fingið tey syrguligu boðini, at eigarin fann Klett deyðan á bønum í gjár.
Seinast djóralæknin var á Dímun, segði hann, at Klettur hevði eina avorliga stoffskiftissjúku av yvirvekt og helst ikki fór at liva longi afturat. Tað sær út til at hetta er orsøkin til deyða Kletts.
Klettur bleiv 17 ár. Hann fekk tilsamans 5 avkom, herav eru 2 livandi(Fenja og Glóði). Somuleiðis hevur hann 3 "abbabørn"(Flykra, Gráfaksi2 og Líggjas) og eitt "langabbabarn"(Njørður).
Ryssurnar Álvan, Gilja og Chanel eru kannaðar. Tíverri var ongin teirra kviðin.
Eftirsum djóralæknarnir ikki fingu stuðil til koyring út á bygd, er tað ov dýrt at kannað tær ryssurnar. Vit hava tó tosa við fólk og mett verður at Disa, Skakka, Lítla og Flykra helst eru kviðnar. So nú er ikki nógv annað at gera enn at bíða og vita um fylini koma.
Alingin hevur gingið heldur striltið í ár. 7 ryssur vóru kannaðar at vera kviðnar, 6 av teimum hava folað og herav doyðu 4 fyl stutt eftir folingina. T.v.s. at bert 2 fyl (Logn og Njørður) eru komin undan í ár.
Tann seinasta ryssan, Gilja, hevur ikki folað enn. Hon bleiv skild frá greðinginum í sep. (2010) og tí má hon antin hava mist fylið ella hevur djóralæknin tikið feil, tá hon varð kannað í nov. (2010).
Tó kann tað vera, at Gilja fer at fáa eitt vetrarfyl, tí hon hevur stóran búk og hestfylið, Neisti, breyt inn til hennara fleiri ferðir síðsta vetur.
Vit hava eisini tey góðu tíðindini, at ryssan, Hulda2, er rein føroysk.
Ongin visti, hvør pápi hennara var og hetta hava vit tolka sum, at hon var blanda.
Tó lærdu vit annað eftir at hava tosa við Jón í Bø, (sum átti mammu Huldu2, tá hon bleiv kviðin). Hann segði frá, at pápin var reinur føroyskur og tað var ongin ivi, tí har sloppu ikki aðrir greðingar at ganga.
Vit vita enn ikki hvør pápi Huldu2 er, men nógv bendir á, at tað kundi verið Gongurólvur1. DNA-royndir vísa eisini, at hann er ein møguligur pápi. Tó ivast vit í, um hann var geldur, tá mamma Huldu2 varð kviðin og somuleiðis eru nakrir aðrir greðingar, sum ikki eru útilukkaðir sum pápar enn (tað skal kannast nærri).
Um nakar veit nakað um hetta, eru tey sera vælkomin at siga frá.
Hulda2 fekk í 2010 eitt ryssufyl saman við Braga2. Sostatt hava vit nú fingið 2 ryssur afturat rossastovninum.
DNA-roynd av Emblu2, (sum vit ikki vistu, hvør var pápi hjá), er somuleiðis blivin kannað og tað vísti, at Tóki er pápi hennara.
Nú er seinasta ryssan, Sára, kannað, og hon er kviðin. Sára gongur úti á Stóru Dímun saman við greðinginum Kletti.
Seinasta summar folaði Sára ikki fyrrenn 9. august, so hon kann í fyrsta lagi fola í juli í summar.
Vit kunnu eisini nevna, at hestfylið, sum hon folaði síðsta summar, varð flogið avstað sama dag, sum Sára bleiv kannað. Tað gekk gott og nú stendur tað í vakstrarhúsinum við Kirkjubø, saman við tveimum øðrum hestfylum.
Nú tá Sára er kannað, vita vit, at tað tilsamans fara at koma 6 føroysk fyl í summar.
Síðst í apríl mánaða koma Glenn rossatannlæknin og Jórun aftur til Føroyar.
Tá tey vóru her síðst í oktober, vóru tey og hugtu/ornaðu tennirnar hjá fleiri av teimum føroysku rossunum. Vit vilja veruliga tilmæla hetta til onnur, tí arbeiði verður gjørt sera gott og munandi betur enn um tennirnar t.d. bert verða fílaðar við einari rasp.
Um áhugi er fyri tí, kann Jórun eisini geva akupunktur/kiro, hetta er sera gott fyri ross, ið eru stív o.s.v.
Glenn verður í Føroyum í viku 15 - beint áðrenn páskaferðina, og Jórun verður eitt sindur longur.
Áhugaði kunnu tegna seg á t-post: joso@paradis.dk
Meldi til í góðari tíð, so tey fáa gjørt eina arbeiðsætlan, ið er so effektiv sum møguligt.
Fyri trimum døgum síðani frættu vit, at Álvan hevði mist sítt fyl. Eigarnir, sum ta seinastu tíðina hava havt Álvuna inni, funnu hendan dagin eitt deytt fyl, sum lá hjá henni. Hetta vóru eini sera syrgilig tíðindi at fáa. Tað var eitt hestfyl.
Fylið kom í øllum føri 1 mánaða ov tíðliga. Greðingurin Bragi var ikki settur saman við Álvuni fyrrenn 17. mai, so hon átti í fyrsta lagi at fola einaferð síðst apríl/fyrst í mai, sum hon varð kviðin á fyrsta riði.
Djóralæknin hevur kannað tríggjar aðrar ryssur: Eydna í Kaldbak, Døgg á Signabø og Brynja í Havnadali.
Tíverri var bert tann eina av teimum kviðin, Døgg.
Døgg stóð saman við greðinginum Rólvi3 frá 8. juni til fyrst í sep., so hon kann folað frá 8. mai til fyrst í august.
Higartil vita vit, at 5 ryssur eru kviðnar, 3 eru ikki og 2 mangla enn at verða kannaðar.
Nú eru fýra aðrar ryssur kannaðar. Hesar eru: Flykra og Lítla, sum standa í norðoyggjum, og Skakka og Disa, sum eru á suðuroynni. Tríggjar av teimum eru kviðnar, tað var bert Disa, sum ikki er kviðin.
Tú kanst lesa meira inni á síðuni 'Aling', hvørjum greðingi tær stóðu saman við o.s.v.
Higartil síggja úrslitini gott út: 4 útav 5 kannaðum ryssum eru kviðnar, og tað eru enn 5 ryssur eftir at kannað, sum eisini hava møguleika at vera kviðnar.
Nú er fari undir at kannað ryssurnar, sum stóðu hjá greðingi í summar. Tann fyrsta varð Gilja, ein av ryssunum, sum Jóanis Nielsen eigur. Djóralæknin var og kannaði hana í gjár, og hon er kviðin. Hon hevur staði saman við greðinginum Líggjas norðuri í Hvannasundi.
Gilja fer at fola einaferð ímillum hálvan mai og august 2011.
10 ryssur hava staðið saman við greðingi í summar, so enn mangla 9 ryssur at kannast. Vónandi eru fleiri av teimum kviðnar.
Leygardagin 28. august var Maria Joensen í kappríðing á føroyska rossi sínum, Marmarankur. Hetta gekk bara væl, og hann gjørdist nummar trý út av 6 í bólkinum, kappríðing 2.flokkur. Á myndini sæst Marmarankur, sum rennur móti ryssuni, Maju. Myndin er tikin av Brandur Í Dali (trýst á myndina, fyri at síggja hana í einari størri útgávu).
Í gjár folaði ryssan Sára. Hon heldur til úti á Stóru Dímun saman við greðinginum Klettur, sum eisini er pápi at hesum fylinum. Hetta bleiv eitt reytt hestfyl, og er seinasta fylið fyri hetta summarið.
Tú kanst fáa upplýsingar um fylið við at trýsta her.
Hey tit!
Nú er aftur møguleiki at fáa Glen at orna tenninar á rossunum. Glen og Jórun vera í Føroyum frá 18. oktober og uml. 2 vikur framm.
Jórun gevur eisini fegin rossunum akupunktur/kiro, hetta er sera gott fyri ross ið eru stív, hava trupulleikar við at “snubla”, ella møguliga hava halta leingi, og tú ikki finnur útav hví.
Glen og Jórun vóru í Føroyum í maj mánað, og var tað sera stór undirtøka fyri tannrøktini.
So um tit ynskja at fáa tenninar á rossunum ornaðar av professionellum útlærdum fólki, so er kjansurin her!
Meldi til í góðari tíð, so tey fáa gjørt eina arbeiðsætlan, ið er so effektiv sum møguligt.
Meldast skal til á - joso@paradis.dk
Tit kunnu síggja meira um Glen og hansara arbeiðið og útbúgving á www.hestetandplejer.dk
Vinarliga
Heidi og Jórun
Nú hevur enn ein ryssa folað. Tað er Disa, sum gongur í Sandvík. Hetta bleiv eitt svartbrúnt ryssufyl.
Vit hava tíverri ongan myndir av fylinum enn.
Hin ryssan hjá Josef, Libby, hevur nú eisini folað. Tað bleiv eitt reytt hestfyl. Ljósi er eisini pápi at hesum fylinum.
Tú kanst lesa meira um fylið við at trýsta á her.
Nú hevur næsta ryssan folað. Tað er Snakra, sum Josef Midjord eigur. Hetta bleiv eisini eitt brúnt hestfyl. Ljósi er pápi at fylinum.
Tú kanst fáa upplýsingar um fylið við at trýsta her.
Hey rossafólk!
Mánakvøldið 17. mai verður spennandi fyrilestur í MBM um fóður og tannrøkt hjá rossum (um nóg stór undirtøka er fyri tí). Eisini verður greitt eitt sindur frá meilum og hvørja ávirkan tær hava!
18., 19. og 20. mai verður so høvi at fáa tannlæknan út at hyggja eftir egnum rossum. Tað er best at samla sum mest ross saman, fyri at flest ross blíva viðgjørt, við hesum spara vit nógva tíð við koyring :)
Tað kostar onki at fáa hann at eftirhyggja tenninar, men um nakað er at gera, so sum at raspa ella trekkja út, so kemur tað at kosta uml. 800 kr + doyving.
Tú kanst lesa um tannlæknan á hesari heimasíðuni: www.hestetandplejer.dk
Um hetta hevur tín áhuga, so kann tú siga frá á heidihilmars@gmail.com ella sms á tlf.: 595953
Vinarliga
Jórun S. Olsen og Heidi H. Samuelsen
Fyri 3 døgum síðani folaði ryssan í Djúpadali, Álvan2. Tað bleiv eitt brúnt hestfyl. Rólvur3 er pápi at fylinum.
Tú kanst lesa meira um fylið og síggja myndir við at trýsta á her.
Ryssan Eydna, sum stendur í Kaldbak, er nú kannað - hon var tíverri ikki kviðin.
Eisini hevur djóralæknin verið í Vágum, har hann kannaði Lyngheiðu og Huldu (vit bíða enn eftir svar, at vita um hon er rein føroysk). Lyngheiða var ikki kviðin, men Hulda var.
Tað var meiningin, at djóralæknin eisini skuldi kannað hinar ryssurnar hjá Jóanis, Gilju og Flykru, men veðrið var so vánaligt, og ryssurnar vildu ikki ordiliga lata seg fanga, so tey valdu at bíða við hesum til ein annan dag.
Men djóralæknin fer óiva skjótt aftur til Vágarnir - tær mugu kannast, so vit vita, um tær kunnu fara til greðing ella ikki.
Djóralæknin var í dag og kannaði ryssuna Álvuna, sum stendur á Sandoynni í Djúpadali. Hon er eisini kviðin og kann fola uml. frá hálvan apríl.
So higartil eru 5 útav 7 ryssum kviðnar og 4 aðrar ryssur mangla enn at
kannast.
Nú er enn ein ryssa blivin kannað. Tað er Blanka hjá Elin í Jákupsstovu. Hon var tíverri heldur ikki kviðin í ár. Hettar er 7 árið á ræð, sum Blanka hevur verið hjá greðingi uttan at blíva kviðin. So tað sær tíverri ikki út til, at tað fara at koma fleiri fyl undan hesari deiligu ryssuni.
Hetta vikuskiftið hava vit eisini verið á suðuroynni har vit m. a. vóru og hugtu eftir Disu. Djóralæknin hevur ikki kannað hana, men tað sær út til at hon hevur ein stóran fylbúk og fer óiva at fola tíðliga.
Eisini hava vit hoyrt at ryssan Sára er kviðin. Vit ganga bara út frá, at djóralæknin hevur verið og kannað hana eisini. Um hon er kviðin, so ferð hon at fola í juli ella seinni (tí hon folaði ikki fyrrenn í august síðsta summar).
Í gjár var djóralæknin og kannaði ryssurnar Snarku, Libby og Lunu, sum allar standa í Vági hjá Josef saman við greðinginum Ljósa.
Snarka og Libby vóru kviðnar, men Luna var tíverri ikki.
Vanta verður, at Snarka folar uml. síðst í apríl og Libby um hálvan mai.
Síðsta ár bleiv ryssan Sára flogin við tyrlu út til Dímunar at standa saman við greðinginum Klettur. Nógv av tykkum fylgdu óiva hesa hending í dokumentarsendingini hjá Søren Ryge.
Nú, árið eftir hevur alt arbeiðið við at fáa hana har út, givið úrslit, tí í morgun folaði Sára eitt flekkut ryssufyl. Folingin gekk væl, og ryssan kláraði alt sjálv. Nú ganga øll trý rossini á Dímun og njóta lívið.
Týsdagin, Ólavssøku dag var Maria Joensen aftur við í kappríðing á føroyska rossið sínum, Marmarankur. Hesuferð luttóku tey í bólkinum "tvíspor 2. flokkur" og hetta eydnaðist sera væl.
Vinnarin gjørdist Stjarni við tíðini 35,8 sekund og 2. plássið fór til Marmarank, sum hevði tíðina 37,2 sekund.
Tíðirnar í bólkinum vóru hesar:
19. juli folaði Skakka eitt reytt hestfyl. Tey standa í Trongisvági hjá eigaranum Hallur í Heiðunum.
Folingin gekk tíverri ikki heilt sum hon skuldi. Eftirburðurin kom ikki av sær sjálvum og mátti verða tikin út við hond. Men tað letur til at bæði ryssan og fylið hava tað gott nú.
Grani4 er pápi at fylinum. Hetta er hansara fyrsta fyl.
Nú er rossatali eisini komi uppá 52 - tað hægsta tað hevur verið síðani varveitingararbeiði byrjaði.
Í gjár folaði Brynja. Tað bleiv eitt svartbrúnt hestfyl. Tóki er pápi at fylinum. Tey standa úti á trøðni hjá Elin í Jákupstovu.
Tú kanst lesa meira um fylið her.
So hevur Døgg eisini folað. Tað bleiv eitt svartbrúnt hestfyl. Ljósi er eisini pápi at hesum fylinum.
Tú kanst lesa meira um fylið her.
Fyri tveimum døgum síðani, tann 26. juni, folaði Gilja eitt reytt ryssufyl við stjørnu. Ljósi er pápi at fylinum.
Um tú vilt lesa meira um fylið kanst tú trýsta her.
Nú hevur ryssan Eydna folað. Tað bleiv eitt reytt ryssufyl. Hon og fylið standa tætt við Havnadal á trøðni hjá Elin í Jákupstovu. Tambar er pápi at fylinum.
Um tú vilt lesa meira um fylið kanst tú trýsta her.
Vit hava frætt at Álvan hevur folað eitt brún ryssufyl. Rólvur er aftur pápi at hennara fylið í ár.
Fyri at fáa meira at vita um fylið kanst tú trýsta her.
Nú hevur hin ryssan hjá Josef, Snarka, eisini folað. Hetta bleiv eitt svartflekkut hestfyl. Bello er eisini pápi at hesum fylinum.
Tú kanst les meira og síggja fleiri myndir her.
Vit hava frætt at Víkingur er dottin oman. Fyrst fóru tvey fyl hjá honum fyri bakka, og nú fór hann eisini sjálvur.
Eigarnir hava flutt Disu og Hugin, so nú standa tey ikki í brattlendinum longur.
Vit halda ikki, at nøkur onnur føroysk ross ganga í brattlendi, men vit vilja kortini ráða øllum eigarum frá at lata rossini ganga har, tað er møguleiki fyri, at tey kunnu detta oman - tað eru alt ov nógv ross, ið eru farin á henda hátt. Og tá rossastovnurin er so lítil, hevur hvørt einasta ross alstóran týdning, um stovnurin skal hava nakran møguleika at yvirliva.
Tú kanst trýsta her fyri at fáa fleiri upplýsingar um Víking.
Sum tit óiva hava sæð, so hevur onkur skriva í gestabókina hjá okkum, at Hersi er deyður. Vit ringdu til tey sum høvdu Hersa, og tey váttaðu tað. Hann datt oman heystið 2008.
Hersi var ein góður greðingur. Í sínum ungu døgum varð hann við á rossasýning fleiri ferðir og fekk altíð góð úrslit. Hann varð eisini nógv nýttur til aling og fekk 16 fyl tilsamans. So hann hevur eisini gjørt sítt fyri at varðveita tey føroysku rossini.
Um tú vilt vita meira um Hersa kanst tú trýsta her.
13. apríl folaði Libby sítt fyrsta fyl og tað er eisini tað fyrsta føroyska fylið, sum er folað í ár. Tað bleiv eitt vakurt brúntflekkut ryssufyl. Bello er pápi at fylinum. Tú kanst lesa meira um fylið og síggja fleiri myndir við at trýsta her.
Nú eru tær seinastu ryssurnar, Blanka og Brynja, kannaðar av djóralæknanum. Brynja er kviðin, men Blanka er tíverri ikki. Tær gingu báðar saman við greðinginum Tóka. Brynja kann fola frá juli til august 2009.
Tað endaliga úrslitið er, at 11 ryssur út av 14 eru kviðnar.
Tað hægsta talið av fylum, ið eru folað um árið síðani í 1960'unum, er 6 fyl. So hetta eru vit sjálvandi sera fegin um.
So hava vit frætt um ryssurnar í Suðuroy, Snarku, Libby og Skakku. Djóralæknin hevur kannað tær og allar eru kviðnar. Skakka stóð saman við Grana4, og kann fola frá mai til august.
Snarka og Libby stóðu saman við Bello. Tey vóru saman frá 2007 og til august 2008. So tær kunnu so at siga fola frá nú og til juli, men fylini munnu ikki fara at koma áðrenn uml. apríl í fyrsta lagi.
Nú eru 4 ryssur afturat kannaðar av djóralæknanum. Tað eru Gilja, Lyngheiða, Lítla og Døgg. Allar vóru kviðnar uttan Lyngheiða.
Gilja og Døgg stóðu báðar saman við Ljósa. Døgg kann fola frá mai til juli og Gilja frá juni til juli.
Lítla stendur saman við Bello. Vit vóru nakað sein at flyta Bello til hana, so hon folar í fyrsta lagi í juli 2009.
So hava vit eisini hoyrt frá ryssunum Disu og Lunu, sum báðar hava gingið saman við Víkingi. Disa sær kviðin út, men tað ger Luna ikki. Disa kann fola frá juni 2009.
Nú hevur djóralæknin verið úti á Stóru Dímun og kannað ryssuna Sáru, og hon er kviðin. Hon varð flogin har út síðsta summar at standa saman við greðinginum Kletti.
Seinast Sára folaði gekk tað ikki heilt, sum tað skuldi. Djóralæknin mátti koma at taka eftirburðin og hann segði, at tað var ikki vist, at hon kundi verða kviðin aftur. So vit vóru sera fegin at hoyra tíðindini um, at hon er kviðin í ár.
Tað var fyrst í juni 2008, at hon var flogin hartil, so hon kann fola frá mai 2009.
Nú er ryssan Eydna kannað av djóralæknanum, og hon er kviðin. Hon gekk saman við greðinginum Tambar, frá fyrst í juni til hálvan sep. 2008, so hon fer at fola einaferð ímillum mai og august 2009.
Eisini sær tað út til at ryssan Álvan hevur stóran búk, so vit vænta at hon er kviðin eisini. Hon gongur saman við greðinginum Rólvur3 alt árið. Síðsta ár folaði hon hálvan mai, so í ár kann hon fola frá apríl og árið út.
Tað vóru 14 ryssur, sum vóru hjá greðingi í 2008, so vit mangla enn at kannað 12. Í fjør vóru bara 3 útav 9 ryssum kviðnar, so latið okkum vóna at tað gongur betur í ár.
Í gjár var Maria Joensen á føroyska rossi sínum, Marmarankur, í Ólavsøkukappríðing. Tey luttóku í bólkinum "tvíspor ung". Rossini, í bólki teirra fingu hesar tíðirnar: Grettir 36 sekund, Brim 36,6 sekund, Fenja 36,8 sekund og Marmarankur endaði so á síðsta plássi við 37,1 sekund. Men tað var sera stutt millum rossini í hesum bólki, og tað var bert 1,1 sekund millum vinnarin og Marmarank. Marmarankur hevði eisini betur tíð enn vinnarin í "tvíspor 2. flokkur", sum hevði 37,8 sekund.
Besta tíðin í kappríðingini yvirhøvur var 35,2 sekund og hana átti Sólvindur, sum lutók í "tvíspor 1. flokkur".
Komandi vikuskifti, 26. og 27. juli, skipar Felagið Føroysk Ross fyri einum familjutiltaki. Høvuðsevnið verður tey føroysku rossini, og eisini verða føroyskar gæs, dunnur og ein kúgv at síggja. Á tiltakinum kunnu fólk fáa fleiri av teimum sermerktu føroysku rossunum at síggja. Har verður eisini ymiskt annað, sum t.d. ponyríðing og søla av kaffi og køkum. Tiltakið verður hildið á trøðni hjá Elin og Hjalta í Jákupsstovu við Velbastaðvegin, í Havnadali.
Øll eru vælkomin!
Í dag hava vit frætt at hesturin Faksi, sum var 27 ára gamal er deyður. Hann var so gamal og bleiv bara meira og meira ússaligur og at enda orkaði hann ikki at liva meira. Tað var í vár at tað hendi. Tú kanst lesa meira um Faksa við at trýsta her.
Vit hava eisini frætt at fyrradagin, 18. juli, folaði Disa3. Tað bleiv eitt myrkt ryssufyl. Tú kanst lesa meira um tað her.
2. til 6. juni 2008 var Søren Ryge í Føroyum og tók ein film upp, um tað føroyska rossið.
Endamáli við filminum er at vekja meira áhuga fyri tí føroyska rossinum og fortelja teimum, ið ikki kenna tað, um rossið.
Høvusevnið í filminum er ferðin hjá Sáru, tá hon varð flogin út til Stóru Dímun við tyrluni.
Vit vilja takka DR fyri allan stuðulin við filminum.
Filmurin varð vístur á DR1 18. juni kl. 19:00, og verður endursendur 23. juni, kl. 12:30 og 24. juni, kl. 10:00, føroyska tíð.
Tú kanst eisini síggja filmin á netinum við at trýsta her.
Nú hava vit frætt at Álvan2 hevur folað. Tað bleiv eitt reytt hestfyl, og tað varð folað einaferð mitt í mai.
Mamman og fylið ganga í Djúpadali(sum er á Sandoynni), saman við Rólvi3, sum er pápi at fylinum.
Tú kanst lesa meira um fylið og síggja fleiri myndir við at trýsta her ella fara inná "Skrásett ross".
Í morgun varð tað fyrsta føroyska fylið í 2008 folað. Tað er eitt reytt ryssufyl við stjørnu, sum er undan Brynju og Tambar.
Fylið og mamman standa hjá eigarinum Elin í Jákupstovu í Havnadali.
Trýst her um tú vilt síggja fleri myndir av fylinum.
Sjálvt um níggju ryssur vóru hjá greðingi síðsta summar, so vænta vit bara at tvær aðrar ryssur folað í ár.
Tað eru Álvan, sum stendur í Djúpadali á Sandoynni saman við Rólvur, og Disa, sum stendur í haganum í Hvalba saman við Víkingi.
Í dag hava vit frætt at ryssufylið Embla, er burturblivin.
Tað varð tann 26. desember at eigarnir, sum skuldu fara at hyggja til rossini, uppidagaðu at hon var vekk.
Hon hevur gingið í haganum í Hvalba, saman við fleiri øðrum rossum, síðani hon varð folað. Men so knappliga hendan dagin var hon har ikki meira.
Nú tá tað eru gingnir fleiri mánaðir síðani hon bleiv burtur, er ikki serliga stórur møguleiki fyri at hon kemur afturíaftur. So tað eru tíverri stórstu líkindi til, at hon er farin fyri bakka.
Hon varð knapp 6 mánaðir tá hon bleiv burtur.
Trýst her fyri at síggja fleiri myndir og upplýsingar um Emblu.
Í dag var djóralæknin og kannaði um ryssan Blanka, sum hevur staðið saman við greðinginum Ljósa, var kviðin. Har var tíverri onki fyl.
Seinast Blanka folaði var í 2003. Síðani tá hevur hon staði saman við greðingi hvørt ár, men onki fyl er komi. Vit vita ikki heilt hví hon ikki far fleiri fyl. Møguliga er tað tí hon er við at gerast gomul nú.
Vit eru nú byrjaðar uppá ein lista, yvir øllum teimum deyðu føroysku rossunum. Um tú vilt síggja hann, kanst tú trýsta her.
Tað bleiv í dag kannað, um tríggjar ryssur, Brynja, Sára og Eydna, vóru kviðnar. Brynja er kviðin, Sára er ikki og tað lat heldur ikki til, at Eydna var. Tó er tað ikki vist, at Eydna ikki er kviðin, tí at teir 2 mánaðarnir, sum skulu ganga frá, at ryssan kann vera kviðin, eru ikki liðnir, fyrr enn 6. januar. Tá fer tað at vera 8 vikur síðani, at hon og Tóki blivu skild, so tá verður hon aftur kannað.
Eisini er ein nýggj síða gjørd, sum eitur lýsing.
Sambands-síðan er nú tøk. Har kunnu tit vitjarar senda ein teldupost til okkum, ið hava síðuna.
Nýggj gestabók, so tit vitjarar, kunnu skriva tað tit hava hug til. Henda gestabókin er bert fyribyls - ein onnur er á veg, sum ongar reklamur eru í.
Tað eru nú komin fimm fyl tilsamans í summar. Trý hestfyl og tvey ryssufyl. Fyrsta hestfylið er Gráfaksi2, sum er undan Skakku og Gráfaksa1 og bleiv folað 17. mai. Annað fylið er hestfylið Brúsi2, sum er undan Álvuni2 og Rólva3 og bleiv folað 21. juni. Seinasta hestfylið, Líggjas, er undan Snarku og Gráfaksa1 og bleiv folað mitt í juni. Eina ryssufylið eitur Embla, og er undan Disu3 og Víkingi. Tað bleiv folað 5. juli. Hitt ryssufylið, sum eitur Gina2, er undan Lyngheiðu og Tambar. Tað bleiv folað 22. august.
Um tú vilt síggja fleiri myndir av øllum fylunum, kanst tú trýsta her.
Fleiri myndir av rossunum, kunnu síggjast inni á "Skrásett ross".


text:
19. oktober
19. oktober er dagur 292 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 293 um skotár er). 73 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1906: Ferdinand Salling letur ein klædnahandil upp í Århus, sum seinni verður til Stormagasinet Salling. Í 1964 stovnar sonur hansara Dansk Supermarked A/S upp, osum í dag stendur aftan fyri m.a. Føtex, Bilka og Netto.
- 1926: Eftir at Joseph Stalin er komin til valdið, verða Leo Trotsky og Grigory Zinoviev koyrdir úr russiska kommunistaflokkinum.
- 1963: Sir Alec Douglas-Home úr konservativa flokkinum verður bretskur forsætisráðharri eftir Harold MacMillan.
- 1998: Amerikanarin Mike Tyson fær boksiloyvið aftur, sum hann misti, eftir at hann beit petti av oyranum á mótstøðurmanni sínum Evander Holyfield í einum dysti árið fyri.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1931: John le Carré, enskur rithøvundur
- 1935: Jim Reeves, amerikanskur sangari (d. 1964)
- 1945: John Lithgow, amerikanskur sjónleikari
- 1962: Evander Holyfield, amerikanskur nevaleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1977: 45 dagar eftir at yvirgangsfelagsskapurin Rote Arme Fraktion hevur burturflutt Hans-Martin Schleyer, formann í vesturtýska arbeiðsgevarafelagnum, verður hann funnin deyður í viðførisrúminum á einum bili, skotin í nakkan.
- 1984: Pólskir løgregluyvirmenn burturflyta og drepa prestin og andstøðingin Jerzy Popieluszko. Illa farna líkið av honum verður seinni funnið í eini á.


text:
Amsterdam
Amsterdam er ein kommuna og høvuðsstaður í Niðurlondum. Í 17. øld var Amsterdam uppi í øllum møguligum heimshandli. Múgvandi keypmenn lótu grava siglingarveitir, sum krossskera seg ígjøgnum býin, og bygdu høgu, smølu húsini, ið standa fram við veitunum. Siglingarveitir, stívar 80 km langar, eru grivnar ígjøgnum býin. Skal ferðamaðurin hyggja seg um í býnum, ger hann rættast at fara við báti eftir vatnvegunum. Veitir knýta Amsterdam saman við Ríná og hin partin í Niðurlondum. Amsterdam er høvuðsstaður og landsins størsti býur. Í býnum eru eisini gitin listasøvn, til dømis van Gogh listasavnið og Rijkmuseum. Har eru málningar, sum mætir listamenn hava málað, eitt nú Rembrandt (1606-1669).
Nú á døgum er Amsterdam heimsgitin miðdepil fyri diamantbrýning; har eru heimsins fremstu virki at brýna og slípa diamantar.


text:
Hillsong
Hillsong er kirkja í Sydney. Tónleikur hennara við greiðum kristnum boðskapi er kendur um allan heimin og verður sendur á fleiri sjónvarpsstøðum. Millum aðrar sendir TV Visjon Norge tíðum henda tónleik. Hillsong rørslan hevur sín uppruna í Sydney í Avstralia.
Á Youtube liggja meira enn 60 klipp við sangi og tónleiki frá Hillsong, og fleiri teirra hava sera høg vitjanartøl. "With All I Am" hevur verið sæddur meira enn fýra milliónir ferðir í tey tvey árini, hann hevur verið atkomuligur á Youtube. "All I Need Is You" er vístur 2,3 milliónir ferðir og "I Will Run To You" 1,5 milliónir ferðir. Sangirnir liggja í fleiri ymsum útgávum og kunnu tí vera sæddir uppaftur oftari, um lagt verður saman.
Hillsong samkomur eru eisini í Kiev í Ukraina, Stockholm í Svøríki, London í Bretlandi, Cape Town í Suðurafrika og sjálvandi eisini í Sydney í Avstralia, har rørslan av fyrstan tíð byrjaði.


text:
Madrid
Madrid er høvuðsstaður Spaniu, og hevur umleið 3,2 mió. íbúgvar (2005). Madrid er størsti býur í Spania, um upplandið verður talt við, kemur fólkatalið upp á 6 milliónir og gerst býurin harvið triðstørsti býur í ES, næst eftir London og Paris. Madrid gjørdist høvuðsstaður í Spania, tí Filipi kongi 2. dámdi so væl veðurlagið har, eisini helt hann býin liggja væl fyri, mitt í landinum. Nú búgva 3,2 milliónir fólk í býnum, og hann er fíggjarmiðdepil og stjórnarbýur landsins. Madrid er miðskeiðis í landinum á Kastilla-háslætta í 640 metra hædd. Í býnum eru stjórnarhúsini og kongsborgin, Escorial. Hann er nú mikil ídnaðar- og handilsbýur. Gamli og vakri miðbýurin verður nevndur Plaza del Sol.
Madrid, høvuðsstaðurin í Spaniu, stendur uppi á háslættanum sunnan fyri fjøllini. Býurin stendur á sera turrum lendi 600 m oman fyri sjóvarmálan. Tað hevur verið stríggið at fáa býnum vatn; men nú hava teir lagt vatnveitingar oman úr fjøllunum og soleiðis fingið vatn til nýtslu í húsarhaldinum og eisini til gosvøtnini og teir nógvu grasagarðarnar, sum eru í býnum. Sum allir suðurlendskir býur er Madrid oyðin við fólk, tá ið heitast er mitt um dagin, tí tá er alt fólkið innandura og hvílir. Men svalligari er á morgni og kvøldi. Hvørt kvøld yður av fólki á geilunum; summi spáka, summi sita og práta á gongubreytum og geilarhornum, meðan onnur spæla onkran streingjaleik.
Í Madrid er ein stórur leikvøllur ella arena, sum spaniumenn siga, ið tekur 14.000 fólk og eitur Plaza de Toros (føroyskt: Tarvagarðurin). Í Tarvagarðinum eru teir stóru tarva-bardagarnir, sum spaniumonnum dámar so væl at síggja.
Úr Madrid ganga jarnbreytir út um alt landið.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Madrid er heimbýur hjá Real Madrid, sum er ein av kendastu fótbóltsfeløgum í heiminum og sambært FIFA er felagið eisini heimsins mest vinnandi í 20. øld. Real Madrid spælir á Estadio Santiago Bernabéu. Atlético de Madrid hevur eisini sín heimstað í Madrid. Býurin var vertsbýur fyri finaluna í HM í fótbólti 1982.
Í býnum eru eisini tvey kurvbóltslið Asociación de Clubs de Baloncesto (ACB league) og Circuito Permanente del Jarama), ein motorsportvøllur, sum fyrr hevur veriðvertur fyri tað Spanska formel 1 Grand Prix'ið.
Súkklukappingin Spania Runt endar í Madrid á sama hátt sum Tour de France endar í París.
Tað er møguligt at íðka skí ítrótt í Sierra de Guadarrama fjøllunum, sum eru tætt við býin, har liggja skístøðini Valdesquí og Navacerrada.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]


text:
Arábiskt mál
Arábiskt mál (arábiskt; الْعَرَبيّة, al-ʿarabiyyah ella bara عَرَبيْ ʿarabī), er í afroasiatiska málættin, semitiska greinin. Um 206.000.000 fólk tosa okkurt frábrigdi av arábiskum. Hóast standardarabiskt, sum er eitt tillagað frábrigdi av klassiskum arábiskum, er alment mál í arábiskum londum, eru tað vanliga bert fólk við góðari útbúgving, sum duga tað hampiliga væl. Koranin er skrivað á klassiskum arábiskum, sum er átrúnaðarligt mál hjá muslimum. Tað arábiska alfabetið hevur 28 bókstavir og skriftmálið verður skrivað frá høgru til vinstru. Arábiskar dialektir verða talaðar í Norðurafrika (frá Maghreb í Marokko til Egyptaland) og í Miðeystri (frá Palestina/Ísrael til Irak, og úr Sýria til Jemen). Maltesiskt er eisini ein arábisk dialekt.


text:
Jónas Hallgrímsson
Jónas Hallgrímsson (16. november 1807 á Reyni í Öxnadal – 26. mai 1845 í Keypmannahavn) var íslendskt skald og náttúrufrøðingur. Hann var ein av stovnarum av tíðarritinum Fjölnir, og har vóru nógvar av søgum og yrkingum hansara prentaðar. Hann doyði í Keypmannahavn í 1845 av blóðeitran, sum stavaði frá fótbroti, sum hann fekk av at detta niður úr stiga. Í 1946 vóru leivdirnar av likami hansara fluttar av Assistenskirkjugarðinum í Keypmannahavn, og jarðaðar aftur á tjóðarkirkjugarðinum á Tingvøllum í Íslandi.


text:
Opinbering Jóhannesar
Opinbering Jóhannesar (á grikskum apokalypsis) er aftast í Bíbliuni. Í Opinberingini lesa vit um ein nýggjan himmal og eina nýggja jørð, tí hin fyrri himmalin og hin fyrra jørðin eru farin til grundar. Tá fer alt at verða, sum Gud av fyrstan tíð ætlaði, fullfíggjað og sera gott [1].
Innihaldsyvirlit
Rithøvundurin[rætta | rætta wikitekst]
"Kristus gav tað til kennar í myndum fyri tænara sínum, Jóhannesi (tað, ið brátt skal henda)". Soleiðis stendur í fyrsta versi í seinastu bók í Bíbliuni. Hesin Jóhannes verður seinni nevndur í 1,4-9, og 22,8. Eftir so at siga einmæltum fornkirkjuligum siðaarvi er tað Jóhannes ápostul, ið jú eisini skrivaði evangeliið og brøvini. Gaman í hava menn víst á, at bæði málsliga og innihaldisliga er stórur munur á evangeliinum og brøvunum, verða tey samanborin við Jóhannesar opinbering. Men samstundis kann verða víst á nógvar orðingar og málberingar, ið binda Jóhannesar opinbering saman við hini skrift hansara. "Tann líkskapur, ið veruliga er ímillum Jóhannesar opinbering, Jóhannesar evangelium og brøvini eftir Jóhannes, er so stórur, at hann so ríkiliga vigar upp ímóti tí muni, sum víst hevur verið á. Hvørki í evangeliinum, brøvunum ella í Jóhannesar opinbering er tað ein næmingur hjá Jóhannesi, ið talar, men eitt sjálvstøðugt valafólk við myndugleika. Einasta natúrliga frágreiðingin, sum eisini tann kirkjuligi siðaarvurin hevur borið út, er at vísa til ein høvund: Jóhannes ápostul" (Olaf Moe).
Skriftið[rætta | rætta wikitekst]
Skriftið er sent við heilsan. Tað hevur inngang, hvør ið hevur skrivað tað, hvønn ið tað er til, og tað hevur enda. Tí er skriftið, hvat ið formi viðvíkur, eitt bræv; men viðvíkjandi innihaldi ein bók. Skriftið er fyrst og fremst ætlað teimum sjey kirkjuliðunum í Lítla Ásia [2]. Hesi kirkjuliðini tykjast meginpartin at bera ávøkstur av virki Paulusar og hjálparmonnum hansara [3], og tey vóru øll í 50-árunum. Tað er økið, Jóhannes á serstakan hátt hevði umsjón við, tá ið hann búsettist í Efesus.
Tíðarfesting[rætta | rætta wikitekst]
Bókin má vera skrivað í eini tíð, ið var merkt av forfylging. Jóhannes vitnar sjálvur um tað [4], og í sendibrøvunum eru eisini ábendingar um hetta (2,9.13), og nógv verður sagt frá, hvussu stóran týdníng, tolmóðin hevur [5]. Men hvør er henda forfylgingin, talan er um?
1. Forfylgingin, tá ið Nero var keisari (54 e.Kr.-68 e.Kr.). ¨
Neyvan sannlikt. Henda forfylging var í Róm og hevði einki samband við keisaradýrkanina.
2. Forfylgingin, tá ið Domitian var keisari (81 e.Kr.-96 e.Kr.).
Tað er sannlíkari. Tá kom stór forfylging, sum serliga a) var í Lítla Ásia, og b) var knýtt at keisardýrkanini. Tey fólk, ið vildu ikki tilbiðja mynd keisarans, mistu ognir sínar og frælsi, ja, enntá lívið. Tað var óivað í hesi trongd og atsókn, at Jóhannes varð gjørdur útlagin og kom til Patmos. Ireneus skrivar umleið ár 185 e.Kr. (hann var lærusveinur Polykarps, ið var lærusveinur Jóhannesar): "Ikki er so langt síðan, at Jóhannesar opinbering varð skrivað, næstan í okkara egna ættarliði, seinast í stjórnartíð Domitians". Jóhannesar opinbering kann við stórari vissu verða tíðarfest til umleið ár 95 e.Kr.
Atvoldin[rætta | rætta wikitekst]
Enntá ógævuni noyðir hann at tæna tær at gagni. Hesi orð kanst tú taka fram, tá ið tú ætlar at siga frá, hvussu Jóhannesar opinbering varð til. Tað var, tá ið Jóhannes varð ýørdur útlagin og kom til oynna Patmos í Grikkalandi fyri Guds orðs og vitnisburðar sakir. Har slapp hann at taka ímóti opinbering Jesu Krists, sum hann seinni skuldi skriva niður í bók og senda teimum sjey kirkjuliðunum.
Ætlanin[rætta | rætta wikitekst]
Og serliga, nú ið tað er Jóhannesar opinbering, vit umrøða, kunnu vera grundir at gera av, hvør ætlanin er. Tað kann vera ein vernd ímóti tí misbrúki, ið júst hesi bók hevur verið fyri. Onkur, ið nevna skuldi bøkumar í Bíbliuni, nevndi so hissini ta seinastu leitbókina, og soleiðis er hon mangan vorðin nýtt. Men hon er ikki vorðin til at nøkta menniskjunnar forvitni til tess at veita fólki tilfar til alskyns høvuðbrýg. Hvør er tá ætlanin við hesi bók? At hjálpa, búgva út og ugga kirkjuliðið.
1. Hjálpa kirkjuliðinum at skilja støðuna á rættan hátt.
Tí viðvíkjandi líkist Jóhannesar opinbering mongum øðrum bókum Bíbliurmar, til dømis profetunum í GT og brøvunum í NT. Serstakliga í inngangsorðunum í sendibrøvunum verður andliga støðan í kirkjuliðunum lýst: Eg kenni... Eg veit... o.s.fr. Bara at liva eitt heilnæmt kristnilív, ger kirkjuliðið ført fyri at lúka tey krøv, sum bíða tí, og fullgera starv sítt.
2. Búgva út kirkjuliðið at liva fyri Harranum.
Í innganginum verður sagt, at bókin vendir sær til tænarar Jesu Krists [6], t.e. til teirra, ið hoyra honum til og vilja liva fyri honum. Hon skal búgva teir út ikki bara at standa stinnar og halda út, men eisini at verða til signingar, tá ið ódnin kemur í teimum seinastu døgum.
3. Ugga kirkjuliðið og vísa, at Guds ríki sigrar.
Tað er sagt, at Jóhannesar opinbering hevur ein boðskap at bera í krepputíðum. Í tíðum, tá ið friður og vælferð valda, eru tey ikki mong, ið lesa hana - ið hvussu er ikki mong, sum lesa hana á rættan hátt. Tá ið kreppur við stórum kollveltingum eru, kemur Jóhannesar opinbering óvarandi fólki við. Hon boðar, a) at Gud er í hásætinum enn - eisini tá ið tað ikki tykist so, og b) at ríki hansara at enda fer at sigra. Tí er Jóhannesar opinbering fram um alt ugganarbók Guds fólks.
Sundurbýti[rætta | rætta wikitekst]
Sjónir[rætta | rætta wikitekst]
Jóhannesar opinbering hevur eina framúr væl gjøgnumhugsaða skipan, 7-talið hevur nógv at týða í henni. Bókin er í høvuðsheitum um 7 sjónír:
- Fyrsta sjónín: Kallanin, sendibrøvini 1,9-3,22.
- Onnur sjónín: Innsiglini 4,1-8,1.
- Triðja sjónín: Lúðrarnir 8,2-11,18.
- Fjórða sjónín: Antikrist 11,19-14,20.
- Fimta sjónín: Vreiðiskálirnar 15,1-16,21.
- Sætta sjónín: Fall Bábylons 17,1-19,10.
- Sjeynda sjónín: Fullgeringin 19,11-22,21.
Innihald[rætta | rætta wikitekst]
Hvør sjónín er aftur skift sundur í sjey minni. Hetta síggja vit greiðast í sendibrøvunum, innsiglunum, lúðrunum og vreiðiskálunum. Hesar sjónir lýsa "tað, sum er", og "tað, sum henda skal eftir hetta" [7]. Tí hetta innihaldsyvírlitið:
1. Inngangur: 1. kap.
a) Yvirskift og heilsan (1-8) og b) kallanarsjónin (9-20).
2. "Tað, sum er": 2.-3. kap.
Hini sjey sendibrøvini, har hvørt kirkjulið sær annaðhvørt verður uggað ella revsað. Endamálið er: at búgva tey út til afturkomu Harrans.
3. "Tað, sum henda skal eftir hetta": 4.-22. kap.
Bókina við teimum sjey innsiglunum kann bara lambið, ið dripíð varð, lata upp.
a. Tey sjey innsiglini (6,1-8,1).
b. Teir sjey lúðrarnir (8,2-14,20).
c. Tær sjey vreiðiskálirnar (15,1-19,10).
d. Hin endaligi sigurin (19,11-22,17).
4. Endi: 22,18-21
Í hesi bókini er ikki gjørligt at viðgera gjøllari innihaldið í Jóhannesar opinbering. Vit mugu tí bara vera nøgd við at geva gætur eftir: a) nøkrum eyðkennum, og b) nøkrum ymiskum tulkingarroyndum - ið snúgva seg í stórum um, hvørjar áskoðanir eru á lýsingarnar í Jóhannesar opinbering.
Sereyðkenni[rætta | rætta wikitekst]
Jóhannesar opinbering hevur henda inngangin: "Opinbering Jesu Krists". Ápokalýptiskar bókmentir hava serlig eyðkenni. Dømi um ápokalýptiskar bókmentir eru Dánjalsbók og eisini lutvíst Ezekielsbók. Annars eru fleiri seinni jødisk rit dømi um hetta, sum til dømis tey bæði, ið tikið verður upp eftir í Judasarbrævinum, tey eru Enoksbókin og Himnaferð Mósesar. Hesar ápokalýptisku bøkurnar skilja seg í ávísum førum frá øðrum profetiskum bókmentum. Ein partur av tí, ið eyðkennir tær, er eisini í Jóhannesar opinbering.
Ápokalýpsan[rætta | rætta wikitekst]
1. Ber dám av hinum sjey miklu sjónunum.
2. Tekst nógv við framtíðina - men tveir kapitlar í Jóhannesar opinbering eru um tað, sum er, hinir kapitlarnír lýsa tað, sum brátt skal henda.
3. Nýtir mong ímyndarlig tøl, 3-talið er tal Guds [8],4-talið er skapanar talið, sbrt. teimum fýra livandi verunum framman fyri hásætinum [9], mannaættín í fýra: tjóðirnar, ættargreinirnar, tungumálini, fólkasløgíni [10], náttúran í fýra: himmal, jørð, hav og áir [11]; 6-talið serstakan týdning, tá ið talan er um mótstøðuna móti Gudi. Bábylon verður nevndur 6 ferðir, drekin 12 ferðir (2 ferðir 6), og djórið 36 ferðir (6 ferðir 6), og tal djórsins er 666. 7-talið er á serstakan hátt heilagt tal. Tað sigur frá viðurskiftunum ímillum Gud og skapning hansara (3 ferðir 4), sbrt. samansetingini. 10-talið er tal fullkomuleikans og fyllunar [12], og at enda 12-talið, ið er tal Ísraels og kirkjuliðsins (sbrt. teimum 12 ættunum og teimum 12 ápostlunum) og her í Jóhannesar opinbering 12 grundarsteinar í tí nýggja Jerúsalem [13], teir 24 elstu frammi fyri hásætinum (2 ferðir 12) [14] og teir 144.000 innsiglaðu (12 ferðir 12 000).
4. Nýtir fjølbroyttar ímyndir og myndir. Í Jóhannesar opinbering verður talað um: stjørnur, ljósastakar, eld, horn, eygu, roykilsi, lambið, leyvuna o.s.fr. Naktar av hesum myndum skilja vit best eftir GT, sum er ógvuliga týdníngarmikið sum grundarlag undir Jóhannesar opinbering.
5. Einglar millumgongumenn. Teir hava nógv at týða í teimum tilburðum, lýstir verða. Tað er tí ein ómetaliga ríkur og mangan fremmandur heimur, ið liggur fyri okkum í hesi bók. Ofta verður dentur lagdur á, at okkurt "var líkt" og "var sum", ið gevur ábending um, at hetta skal verða sum ímyndir, og ein veruleiki býr undir. Men hvussu skal so hetta verða tulkað? Ja, hetta hava verið nógvar áskoðanír á. Tað viðvíkur ikki bara einstøkum stakleiðum, men eisini - og fram um alt - hvørja áskoðan vit sum heild skulu hava á Jóhannesar opinbering.
Tulkan[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið tað er at tulka Jóhannesar opinbering sum heild, eru trý aðalevni [15].
1. Tann tíðarsøguliga tulkanin.
Sambært hesi tulkan vísir bókin als ikki til eina fjara framtíð, men lýsir støðuna, tá ið bókin varð skrivað. Verður samtíð Jóhannesar ølla kannað, kanngreiði verða fingin á, hvat Jóhannesar opinbering vísir til.
2. Tann kirkjusøguliga tulkanin.
Hon hevur við sær, at vit hava fyri okkum spádómar um tær týdningarmestu hendingarnar í kirkjusøguni frá døgum Jóhannesar og alt at endatíðunum. Talan er tí um eitt spádómsyvirlit yvir innara og ytra skap kirkjunnar. Menn halda seg til dømis kenna aftur ymsar partar í kirkjusøguni, tá ið lisið verður um hini sjey kirkjuliðini o.s.fr.
3. Tann eskatológiska tulkanin.
Sambært hesi tulkan er Jóhannesar opinbering ein spádómur um kirkjuliðsins seinastu dagar og Guds ríkis fullgering. Henda áskoðanin var vanlig í fyrstu døgum kristindómsins. Hon er eisini hin best grundgivna. Hon talar eisini til okkara um, hvat síðan skal henda.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://snl.no/Johannes%26apos%3B_%C3%A5penbaring
- ↑ Opinbering Jóhannesar 1,11
- ↑ Ápostlasøgan 19,1
- ↑ Opinbering Jóhannesar 1,9
- ↑ Opinbering Jóhannesar 2,2-19 og 3,10
- ↑ Opinbering Jóhannesar 1,1
- ↑ Opinbering Jóhannesar 1,19
- ↑ Opinbering Jóhannesar 1,4-8
- ↑ Opinbering Jóhannesar 4,6
- ↑ Opinbering Jóhannesar 5,9; 7,9; 11,9
- ↑ Opinbering Jóhannesar 8,7-12
- ↑ Opinbering Jóhannesar 2,10; 12,3; 13,1; 17,12
- ↑ Opinbering Jóhannesar 21,12
- ↑ Opinbering Jóhannesar 4,4
- ↑ http://www3.telus.net/thegoodnews/revstudy1.htm


text:
Sink
Sink (Zink) er tað 30. frumevni í tí skeiðbundnu skipanini og hevur tað evnafrøðiliga súmbolið Zn. Undir vanligum hita- og trýstviðurskiftum sær hetta yvirgangsmetallið út sum eitt ljóst blá/gráligt metal.
Týdningur av Sink fyri kroppin[rætta | rætta wikitekst]
Zink er partur av fleiri enn 200 enzymprosessum í kroppinum og er tískil eitt sera týðandi evni fyri kroppin. Eisini er Zink ein týðandi antioxidantur, ið styrkir um immunverjuna, húðina, neglirnar og beinagrindina. Um tú hevur hvítar plettir á neglunum ella hevur veikan smakk- og luktisans, kann hetta skyldast zinkmangul. Fólk hava eisini størri tørv á zink í stressaðum tíðum og tá sukurnýtslan er stór.


text:
Stonehenge
Stonehenge er eitt yngru steinaldar og bronsualdar fornminni tætt við Amesbury í enska enska landslutinum Wiltshire, umleið 13 km í ein útnyrðing úr Salisbury. Tað er uppbygt av vøllgørðum rundan um eina runda uppseting av stórum reistum steinum og er eitt hitt kendasta fyrisøguligu støðunum í heiminum. Fornfrøðingar halda steinarnar verða millum 2500 f.Kr. og 2000 f.Kr. tó, at umverandi rundu vøllgarðarnir og grøvin, sum eru eldsti parturin av fornminninum, eru tíðarfest til umleið 3100 f.Kr..
Stonehenge og tað, sum er rundanum, eru sett á listan hjá UNESCO sum eitt World Heritage Site í 1986, og er við lóg vart eftir bretskari lóg sum Scheduled Ancient Monument.
Stonehenge er statt á 51°10′43.9″ N 1°49′31.6″ W.
Innihaldsyvirlit
Upprunafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Stonehenge Complete eftir Christopher Chippendale sigur orðið Stonehenge koma frá angulsaksisku orðunum "stān", ið merkir "steinur", og annaðhvørt "hencg", ið merkir "hongsul" ella "hen(c)en", ið merkir gálgi ella píningartól. Miðaldargálgar vóru uppbygdir av tveimum lodrøttum pettum við einum petti omaná tey bæði, sum minnir um nakrar uppsetingar í Stonehenge, heldur enn at líkjast einum umvendum L-skapi, sum vit kenna betur í dag.
Ástøði um Stonehenge[rætta | rætta wikitekst]
Gamlar tulkingar[rætta | rætta wikitekst]
Nógvir søgufrøðingar eru ávirkaðir av sagnum í sínum frágreiðingum. Sambært summum sagnum lat gandakallurin Merlin ein risa byggja verkið fyri seg ella flutti tað við gandi frá Mount Killaraus í Írlandi, meðan aðrar siga Djevulin standa aftanfyri. Henry of Huntingdon var fyrstur at skriva um verkið umleið 1130, skjótt fylgdur av Geoffrey of Monmouth, sum var fyrstur at skriva hugfloygd sambond við Kong Arthur, sum gjørdi verkið til ein part av einum víðari evropeiskum romantikki.
Í 1615 vildi Inigo Jones vera við, at Stonehenge var eitt rómverkst tempul halgað Caelus, (latínskt navn fyri grikska Ouranos, og bygdi eftir tuskansku ordanini. Seinri viðmerkjarar hildu, at danir reistu tað. Sjálvt seint í nígjandu øld fingu saksar ella onnur lutfalsliga ung samfeløg heiðurin fyri verkið.
Tær fyrstu akademisku royndirnar at kanna og skilja fornminnið vórðu gjørdar umleið 1740 av William Stukeley. Sum hann var vanur, gjørdi hann tann feilin, at geva druidum heiðurin. Tó kom hann við teimum fyrstu tekningunum av staðnum, sum gjørdu fleiri lýsingar gjørligar av skapinum og týdninginum. Frá sínum arbeiði megnaði hann, at vísa á ein stjørnufrøðiligan ella tíðarteljingarligan leiklut av setanini av steinunum.
Tá ið nítjanda øld byrjaði, megnaði John Lubbock at tíðarfesta staðið til bronsuøld út frá bronsufundum nærhendis.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Atkinson, R J C, Stonehenge (Penguin Books 1956)
- Burl, A , Prehistoric Stone Circles (Shire 2001)
- Chippendale, C "Stonehenge Complete" (Thames and Hudson, London, 2004)
- Chippindale, C et al., Who owns Stonehenge? (London, Batsford 1990)
- Cleal, Walker, & Montague, Stonehenge in its Landscape (London, English Heritage 1995)
- Cunliffe, B, & Renfrew, C, Science and Stonehenge (The British Academy 92, Oxford University Press 1997)
- Hall, R, Leather, K, Dobson, G, Stonehenge Aotearoa (Awa Press 2005)
- Hawley, Lt-Col W, Report on the Excavations at Stonehenge during the season of 1923 (The Antiquaries Journal 5, Oxford University Press 1925)
- Hutton, R, From Universal Bond to Public Free For All, British Archaeology 83, July-August 2005 p11
- Mooney, J, Encyclopedia of the Bizarre (Black Dog & Leventhal Publishers, 2002)
- North, J, Stonehenge: Ritual Origins and Astronomy (HarperCollins, 1997)
- Pitts, M, Hengeworld (London, Arrow 2001)
- Pitts, M W, On the Road to Stonehenge: Report on Investigations beside the A344 in 1968, 1979 and 1980 (Proceedings of the Prehistoric Society 48, 1982)
- Stone, J F S, Wessex Before the Celts (Frederick A Praeger Publishers 1958)
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- English Heritage guide to Stonehenge
- Stonehenge Laser Scans
- The Stonehenge Project
- Information and images of Stonehenge at the Modern Antiquarian website
- Supposed astronomical alignments at the monument
- Pagan views of Stonehenge
- Virtual Reality image of Stonehenge at Dawn
- Witcombe.sbc.edu's Earth Mysteries


text:
Rás 2 vinir
Væl uppløgdu morgunvertirnir bjóða samrøður, kappingar, undirhald og góðan tónleik. Morgunsendingin á Rás2 lættir tær um gerandisdagin við frískum undirhaldi og upplýsandi práti. Gerandisdagar Kl. 9.00-12.00
Send eina heilsan til onkran, sum hevur føðingardag, ein serligan dag ella bara hevur uppiborið ein góðan ella stuttligan tanka. Vel eisini ein sang, sum hóskar til heilsanina. Gerandisdagar
Frætt tað seinasta um nýggjar bilar, um viðgerð og umvæling av bilum, um handlar, fyritøkur og annað. Magnus Gunnarsson leggur til rættis. Hósdag kl. 17.20 Leygardag kl. 17.00 (e)
Stóra live-sendingin hjá Rás2 verður send av Hvonn í Havn 10 ferðir um árið. Hvonn Live bjóðar kendar gestir, livandi tónleik, undirhald, kjak og annað. Fólk eru væl komin á Hvonn at fylgja sendingini, og eisini ber til at hoyra alt á Rás2. Leygarkvøld
Fótbóltsradio fyri fótbóltsfjepparar. Tosað verður við spælarar, venjarar og dómarar um dystirnar, fjepparar send stuttlig og speisk sms-boð til sendingina, og av og á verða fótbóltsdystir útvarpaðir. Sent verður eftir umfør í bestu fótbóltsdeildini. Sunnudagar
Leygardagar ber til at hoyra ymiskt, sum Rás2 hevur havt á skránni gjøgnum. Prát frá morgunsendingunum og annað er at hoyra, og góður tónleikur verður spældur. Leygardagar
Eldri myndir
13.01.2014
Vikublaðið PDF
20.03.2013
Høvuðssøga
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi


text:
Vjetnamkríggið
Vjetnamkríggið vardi frá 1. november 1955 til 30. apríl 1975. Amerikanska stjórnin kvíddi fyri, at kommunisman skuldi breiða seg um alt Landsynningsasia, og í 1955 fóru teir at veita Suðurvjetnam hernaðarhjálp, so at teir kundu basa kommunistisku Viet Cong-deildunum, sum fingu stuðul úr Norðurvjetnam.
Fyrstu amerikonsku hermenninir komu til Suðurvjetnam í 1964, og seint í 1968 vóru 550 000 avstralskir, teivanskir, amerikanskir og nýsælendskir hermenn við í krígnum. Sama ár gjørdi Viet Cong stórálop, Tet-álopið, í Suðurvjetnam. Álopið miseydnaðist, men tað sannførdi fólkið í USA, at USA megnaði ikki at vinna Vjetnamkríggið. Árið eftir fóru amerikanarar at taka seg aftur úr Suðurvjetnam, og vápnahvíld varð fingin í lag í 1973. Í 1975 savnaði Norðurvjetnam alt landið undir sítt ræði.
Eftir kríggið[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið kríggið í Vjetnam endaði í apríl 1975, fór landið í holtur við at endurreisa og menna illa farna búskapin, men illa gekst, tí at útlendskar fyritøkur gjørdi ikki íløgur í landinum. Túsundtals fólk flýddu undan fátækradømi og harðræði og sigldu um Suðurkinahav í søkkladnum bátum at søkja sær eydnuna aðrastaðni. Tey, ið slitu upp land, vórðu send til lond víða um allan heim. Mangir suðurvjetnamesar flýddu til Hongkong, ið var bretskt hjáland á suðurstrond Kina. Tey vórðu gird inni í trongum legum, har tey liðu hungur og hall, og kolera og aðrar ringar sjúkur gingu javnan í legunum. Í 1989 vórðu tey fyrstu 44 000 flóttafólkini noydd aftur til Vjetnam.


text:
Gorillur
Gorillur (frøðiheiti - Gorilla gorilla) verður um 2 m høgar og eru tær størstu mannapurnar. Tær eru seinførar og - fáa tær frið - vinaligir skapningar, og tær gera lítið annað enn hvíla seg og eta bløð, leggir og sprotar. Gorillur liva í smáum flokkum, ið fara spakuliga gjøgnum skógin, meðan tær eta ein part, men ikki alla føðina, ið er har um leiðir, og so leita tær eftir nýggjum matkova. Gorillur liva í ættbólkum og eru saman um at verja lendi sítt og ungar sínar. Apur og gorillur eru tey djór, ið líkjast okkum mest.
Láglendis gorillan er eitt friðarligt súgdjór, og tað, sum ljóðar sum eitt ræðandi ýl, er í veruleikanum bara eitt fjáltrandi geisp. Verður ein gorilluflokkur hóttur, royna gorillurnar at sleppa undan vandanum, tær flýggja inn í tjúkka skógin. Hetta verður nevnt "tigandi afturtøka". Kalldýrið verjir bólkin. Verjutekini eru til dømis ýl og at sláa seg fyri bringuna.
Gorillur eru plantuátarar og blíva normalt uml. 30 ára gamla. Gorillur liva í skógunum í Afrika: Londinum Gabon, Kongo, Ekvatorguinea, Kamerun, Nigeria, Miðafrikalýðveldið, Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo, Ruanda og Uganda.
Vert at vita[rætta | rætta wikitekst]
- Gorillur fara spakuliga um. Tær sova 13 tímar hvørja nátt, og tær sita og hvíla seg stóran part av degnum.
- Gorillur eru intelligentar dýr. Men ikki nakað nar so intelligentar sum menniskja. Sjalvt eitt 3 ára gamalt barn er meira intelligent.