text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Móttøkan í Tinganesi beinleiðis í sjónvarpinum
Seinnapartin í dag verður almenn móttøka í Tinganesi í sambandi við, at nýtt landsstýri hevur tikið við. Móttøkan verður frá klokkan 15-17, upplýsir Løgmansskrivstovan.
Og móttøkan verður send beinleiðis í sjónvarpinum.
Sjey fólk í nýggja landsstýrinum
Sjey fólk manna nýggja landsstýrið. Bárður á Steig Nielsen í Sambandsflokkinum er løgmaður og hevur tveir landsstýrismenn afturat.
Helgi Abrahamsen er landsstýrismaður í vinnu-, orku-, umhvørvis- og innlendismálum, og Kaj Leo Holm Johannesen er landsstýrismaður í heilsumálum.
Fólkaflokkurin hevur trý landsstýrisfólk. Tey eru Jørgen Niclasen í fíggjarmálum, Jacob Vestergaard í fiskivinnumálum, og Elsebeth Mecedis Gunnleygsdóttur er landsstýriskvinna í almannamálum.
Jenis av Rana í Miðflokkinum er landsstýrismaður í menta- og uttanríkismálum.
Móttøkan í Tinganesi byrjar klokkan 15 seinnapartin, og tá byrjar sjónvarpið eisini at senda.


c: text/html

text:
Útbjóðing: Rakstur av matstovum í Vága Floghavn
Raksturin av virksemi við matsølu í Vága Floghavn verður við hesum alment boðin út. Eisini fevnir útboðið um sølu av kioskvørum í teimum eindum sum eru avsettar til endamálið.
Sáttmálaskeiðið skal ætlandi byrja 1. apríl 2020.
Sáttmálaskeiðið gongur út eftir fimm árum, at rokna frá einum mánaði áðrenn matsølan letur upp. Møguleiki verður fyri at leingja sáttmálaskeiðið við einum ári afturat, um semja er um hetta partanna millum.
Útboðið fevnir um
Útboðið fevnir um rættin til rakstur av matsølu frá tveimum matstøðum í farstøðini hjá Vága Floghavn, annað á landside og hitt á airside.
Tey, ið bjóða uppá rakstur av matsølu í Vága Floghavn, skulu sum partur av sáttmálanum leiga tey økir/hølir, sum P/F Vága Floghavn veitir til endamálið, og øll matsøla og tað, sum er fevnt av sáttmálanum skal fara fram frá teimum ávístu økjum/hølum.
Vága Floghavn hevur ávís køli- og goymsluhølir til endamálið, og veitir eisini ein part av útgerðini.
Matsølubúðirnar í Vága Floghavn skulu hava opið fyri sølu hvønn dag í vikuni í minsta lagi frá kl. 07:00 til 21:00, og annars í sambandi við alla regluliga altjóða flúgving um Vága Floghavn, bæði við flogførum og tyrlum.
Hvør kann bjóða
Einstaklingar, feløg, samtøk ella aðrir juridiskir persónar kunnu lata inn tilboð. Um fleiri partar bjóða í felag (samtak) skal klárt verða tilskilað hvønn av samtakspørtunum P/F Vága Floghavn kann føra møguligar samráðingar við.
Freist at lata inn tilboð
Boð, ið skulu verða galdandi í 90 dagar eftir at freistin fyri at lata inn tilboð er úti, skulu verða P/F Vága Floghavn í hendi í seinasta lagi fríggjadagin tann 27. desember 2019 kl 12.00
P/F Vága Floghavn
Skrivstovan
Flogvøllurin
FO-380 Sørvágur
Att.: Regin I. Jakobsen
Boð skulu latast inn í fýra skrivligum eintøkum, umframt einum eintaki á geyma, ella sent sum pdf.
Upplating av tilboðum
Tilboð, sum eru móttikin rættstundis, verða latin upp beint eftir at tilboðsfreistin er úti. Høvi verður ikki hjá einstøku tilboðsgevarunum at vera til staðar, tá ið tilboðini verða latin upp.
Øll innlatin og upplatin tilboð verða viðgjørd í trúnaði.
Metingin av innkomnum tilboðum verður framd í tveimum umførum; útveljingarumfarið, har mett verður um førleikar tilboðsgevarans, og tillutingarumfarið, har ítøkilig meting verður framd einans av tilboðum teirra, sum eru mettir at hava neyðugu førleikarnar at reka útbjóðaða virksemið.
Tíðarætlan fyri útboðið
12. desember 2019: Freist at seta fram skrivligar spurningar
27. desember 2019 kl 12.00: Seinasta freist at lata inn tilboð
Vika 3: Ætlandi fráboðan um val av tilboðsgevara
Vika 5: Ætlandi undirskriving av sáttmála
1. Apríl 2020: Sáttmálin kemur ætlandi í gildi og rakstur byrjar.
Nærri fæst at vita
Spurningar um útboðið og um útboðstilfarið kunnu vendast til Regin I. Jakobsen, stjóra í P/F Vága Floghavn, á teldupostadressu rij@fae.fo ella á telefon +298 784400.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Foreldrafundur
Foreldrafundur verður týsdagin 28. sept. Tíðirnar koma seinni.
Blokkfloytu undirvísing
Blás við Ljómi Tónlistarskúlin Norðljómur vil við hesum skrivi bjóða blokkfloytu undirvísing í Hvalvíkar skúla. · Undirvísi…
Spælibólkar
Góðu tit øll! Best hevði verið, um tit byrjaðu spælibólkarnar í viku 38 - 39, soleiðis at bólkarnir hava hitst einaferð fyri heys…
Spælibólkar
https://ssp.fo/knyta-bond/spaelibolkar/ Hetta er ein leinkja til spælibólkarnar. Hetta er á heimasíðuni hjá SSP.fo Spælibólkarni…
Felagsforeldrafundur
Felagsforeldrafundur verður í skúlanum týsdagin tann 07.09.2021 kl. 19:00 Evnið er lesing og gott samstarv millum hús og heim.
Lesing - ein góð byrjan
Góðu foreldur og næmingar Næmingarnir hava í dag fingið ein bókling heim við frá UMMR. Vit vita, at lesiførleiki er ein av horn…
Samrøðubólkar
Samrøðubólkur byrjar aftur. Nú er aftur møguleiki fyri at melda seg til samrøðubólk fyri børn/ung hvørs foreldur eru farin frá hv…
Skúlamjólk
Góðu foreldur og næmingar Fyri at vit kunnu bíleggja skúlamjólk, verða tit biðin um at tekna barnið fyri mjólk skjótast gjørligt,…
Skúlamjólk
Góðu foreldur og næmingar Fyri at vit kunnu bíleggja skúlamjólk, verða tit biðin um at tekna barnið fyri mjólk skjótast gjørligt,…
Skúlabyrjan
Skúlagongdin byrjar aftur mikudagin 18. august. Annar og triði flokkur møta kl. 09:00 Fyrsti flokkur møtir kl. 10:00 Fyri næmin…
Vika 24
Vika 24: Mán. Sum vanligt Týs. Sum vanligt Mik. Vit fara til Hósvíkar. Um viðrar, so ganga vit niðan á Rishellu. Vit fáa okkurt…
Evnisvika
Vit hava evnisviku í viku 21 (25. – 28. mai). Hetta er ein tímafrí vika, har dagurin er frá kl. 08:00 til 11:30 Evnið hesa vikun…
Samstarv
Fyri at styrkja um samstarvið millum skúla og heim, verður skipað fyri einum tiltakið, har skúli og heim gera okkurt saman. Dag…
Ongin skúlagongd
Vegna veður verður ongin skúlagongd týsdagin 06.04.2021. Leiðslan
LEYVUKONGURIN
Vit fara at hyggja at sangleikinum Leyvukongurin, sum e-Nám Sangleikabreytin í Fuglafjarðar skúla framførir í Mentanathúsinum í Fu…
Lesi-/skrivivika
Góðu foreldur! Vika 12 verður ein tímatalvuleys vika, har dagurin byrjar klokkan 08.00 og endar kl. 11.30. Hesa vikuna fara vit a…
Avlýsing
Vegna veður er skúlin avlýstur í dag
Týsdagin 16 feb.
Skúlagongdin byrjar í dag kl. 09:30 Vinarliga Kristianna Jacobsen Fyrstilærari
Roknivika
Góðu foreldur! Vika 6 verður ein tímatalvufrí vika, har dagurin byrjar klokkan 08.00 og endar kl. 11.30. Hesa vikuna fara vit at…
Kirkjugongd
Vegna nýggj tilmæli eru tað bert næmingar og starvsfólk, sum fara í kirkju 18.des.2020 kl. 09:00. Vinarliga Kristianna Jacobsen…


text:
Wikipedia:Hendingar
Hendingar er tann boksin við 3 hendingum, ið hendu tann dagin ið talan er um.
Í dag[rætta wikitekst]
- 1760 - Enski Georg III verður krýndur og byrjar 60 ára kongsskeiðið, sum er eitt tað drúgvasta í bretsku søguni.
- 1863 - Sveitsarin Henri Dunant stovnar Alheims Reyða Kross, sum longu árið eftir verður virkin í krígnum ímillum Eysturríki-Prussland og Danmørk.
- 1976 - Trinidad og Tobago gerast lýðveldi.
- 1965 - Elisabeth drotning handar The Beatles "Order Of The British Empire" fyri stóra lut teirra í bretskum útflutningi.
Treytirnar fyri at seta hendingar á síðurnar[rætta wikitekst]
Treytirnar fyri at seta eina hending á síðurnar er í veruleikanum subjektivt, eftirsum teir flestu dagarnir hava eina rúgvu av hendingum, ið kundu komi við her. So góðskan av greinum saman við einari blanding av evnum, ið longu eru á listanum, eru ofta viðkomandi faktorar. Krøv fyri inkludering:
- Í mesta lagi 3 hendingar (altíð í nútíð og í mesta lagi 3 halgidagar/tjóðardagar á datolinkjuni); føðingar og andlát skulu/mugu bert takast við, tá ið talan er um eitt runt ár, t.d. 5, 10, 25, 50, 100 ár osfr.
- Hendingin skal hava ein ávísan søguligan áhuga (relativt í mun til aðrar hendingar henda ávísa dagin).
- Hendingin og tann framhevjaða greinin 8 (feitur tekstur) skal eisini verða at finna á síðuni fyri tann ávísa dagin undir "hendingar".
- Leinkjur í hendingunum eiga altíð at vísa til verandi greinar (ongar reyðar leinkjur).
- Um haldgidagurin/tjóðardagurin fer fram á sama degi hvørt ár, so skal hann setast á datolinjuna. (T.d. tjóðardagar og fastir halgidagar)
Royn so vítt gjørligt at halda teg til ein einkultan setning fyri hvørja hending.


text:
Nýggjastu tíðindi
Toymisleiðari fyri journal og móttøku
STARVSLÝSING: Klaksvíkar kommuna leitar eftir toymisleiðara til journal og móttøkuna. Starvið verður sett 1. novembur 2021 ella eftir avtalu. Sum toymisleiðari í Miðlan, ið er móttøkan hjá Klaksvíkar kommunu, kemur tú saman við dugnaligum starvsfólkum at mynda, hjálpa og greiða tey viðurskifti og tænastur, sum Klaksvíkar kommuna veitir sínum borgarum og samstarvsfeløgum. Í móttøkuni eru í dag fýra starvsfólk, tvey skrivstovufólk og tveir næmingar.
Arbeiðsuppgávan umfatar m.a.:
Sum toymisleiðari kemur tú í tøttum samstarvi við starvsfólkið í Miðlan og umsitingini at taka tær av einum spennandi og fjøltáttaðum øki. Høvuðsuppgávan fevnir um at tryggja, at journalisering verður framd á besta hátt, umframt undirvísing og ráðgeving í 360-journalskipanini. Nýggja dátuverndarlógin setir greið krøv til journaløkið, og tí er neyðugt, at tú kennir dátuverndarlógina og hevur førleika at tryggja, at journaløkið er væl skipað. Og verður tú tí partur av arbeiðsbólki, sum hevur yvirskipaðu ábyrgdina av GDPR.
Tín uppgáva verður eisini at skipa arbeiðið í Miðlan sum eina væl virkandi tænastueind, tó uttan at standa við starvsfólkaábyrgdini. Í Miðlan er málsviðgerð, postavgreiðsla, móttøka av viðskiftafólki og telefonmóttøka. Eisini verður tú nevndarskrivari og við í arbeiðinum at avgreiða innlitsumbønir við meira.
Førleikakrøv:
- Viðkomandi útbúgving, so sum skrivstovufólk og royndir í journalarbeiði og fyrisiting
- Góðar málsligar førleikar, serliga í føroyskum
- Royndir innan almenna fyrisiting
- Royndir við journalskipanini 360
- Kunnleika til GDPR og dátuverndarlógina
- Royndir at samskipa og samstarva tvørtur um fakøki
Vit ímynda okkum eitt starvsfólk, sum:
- Hevur góðan kunnleika og royndir í journalisering
- Kann arbeiða sjálvstøðugt og hevur gott yvirlit
- Er tænastusinnað og álitisfult
- Tolir at arbeiða undir trýsti
- Tolir at verða avbrotin í sínum arbeiði
- Er fyrikomandi og jaligt
- Er tolið og hevur hegni til frálæru
- Hevur góð evni at samstarva, samskifta og samskipa
- Kann leiða og menna arbeiðið í Miðlan.
Setanarviðurskifti:
Starvið, sum er 39 tímar um vikuna, verður sett sambært sáttmála millum KAF og Starvsfelagið, lønarflokkur 6.
Nærri fæst at vita um starvið við at venda sær til Hansinu Joensen, starvsfólkafulltrúa, telefon 410028.
Umsókn:
Umsókn við prógvi, lívsgongdarlýsing og øðrum viðkomandi skjølum skal vera okkum í hendi seinast mikudagin 13.10.2021. Setanarsamrøður verða í viku 42.
Tú søkir starvið við at trýsta á leinkjuna her ”Toymisleiðari fyri journal og móttøku".
Nýtt í kommununi
Skráin fyri býráðsfundin, sum er hósdagin 28. oktober kl. 17.30, er nú tøk. Les meira »
Leiðslan í Norðoya Bú- og Heimatænastu hevur samskift við heilsufakliga myndugleikan um átøk í NBH fyri at halda øktu smittuna bur… Les meira »
Í samband við at asfalterað verður á Klaksvíksvegnum, verður ferðslan tarnað frá rundkoyringini og til Føroya Bjór. Arbeiðið verðu… Les meira »


text:
1. deild kvinnur hjá Fleyr føroyameistarar.
15. Mar 2015
A-liði hjá kvinnunum hevur vunnið 1. deild. Liðið hevur verið sera sannførandi í ár. Umframt at vinna allar dystirnar í landskappingini, vunnu tær...
les meir
Uppafturtøka av eyka eyka aðalfundinum
03. Mar 2015
Góðu FleyrararFleyr fer at taka eyka aðalfundin uppaftur, sum var 11. des 2014. Nú er uppskot komið frá kommununi um Gundadalshøllinina, til okkkum at taka...
les meir
Eyka eyka aðalfundur
10. Des 2014
Eyka eyka aðalfundur verður hósdagin 11.12.2014 kl 19 í fleyrhølinum ...
les meir
Skúlin á Argjahamri
02. Des 2014
Fimleikahøll í skúlin á Argjahamri er stongd frá mánadagin 01. desember til og við fríggjadagin 05. desember vegna roynd.Venjing byrjar aftur mánadagin 08. desembur.vhFLEYR ...
les meir
Eykaaðalfundur
01. Des 2014
Til allar limir í Fleyr!Kallað verður til eykaaðalfund í Fleyrhølunum hósdagin 4. Des. kl. 20.00.Í hesum sambandi hevur kommunan kunnandi fund í Dansifrøði (sama dag...
les meir
Jólatræið á vaglinum
28. Nov 2014
...
les meir
FK-cup 2014 fyri yngri deildir - Úrslit
16. Nov 2014
Úrslit frá FK-Cup 2014 í Flogbólti FK-Cup kappingin hjá yngru deildunum var leygardagin 15. november. Íalt 105 lið høvdu melda til kappingina,...
les meir
FK-cup 2014 fyri yngri deildir - Skráin
11. Nov 2014
Fk-cup verður stuðla av Føroya Keypsamtøku. 105 lið hava boða frá luttøku Vit ynskja øllum eina góða...


text:
Orðtøk Sálomons, kapittul 29
Framhald av fjórða savni
v1
Tann maður, sum ofta hevur fingið revsing, og tó er andbráður, hann man brádliga verða sundurbrotin, og einki er hann at grøða.
v2
Tá ið rættvísir nørast, gleðist fólkið, men tá ið gudleysir koma til ræðið, stynjar fólkið.
v3
Tann, sum elskar vísdóm, gleðir faðir sín, men tann, sum fer í hóslag við skøkjur, oyðir ognir sínar.
v4
Ein kongur heldur landi sínum uppi við rætti, men tann, sum tekur mutur, leggur tað í oyði.
v5
Tann maður, sum søtorðaður er móti næsta sínum, hann leggur net fyri føtur hans.
v6
Í ilsmans misgerð er ein snerra, men rættvísur maður fegnast og gleðist.
v7
Rættvísur maður veit um viðurskifti arminganna, hin gudleysi leggur ikki í at vita um nakað.
v8
Spottarar loypa øsing í ein stað, men vísir menn stilla vreiðina.
v9
Tá ið vísur maður hevur sak við ein dára, tá leikar hann í og flennir, so har verður eingin friður.
v10
Drápsfúsir menn hata hin sakleysa, og hinum rættiligu liggja teir eftir lívinum.
v11
Øllum illsinni sínum sleppir dárin út, men hin vísi doyvir tað til endans.
v12
Tá ið høvdingi lýðir á lygnarorð, tá verða allir tænarar hans níðingar.
v13
Hin fátæki og ríkiskroppurin hittast, eyguni í báðum letur Harrin lýsa.
v14
Tann kongur, sum dømir armingar við rættvísi, hásæti hans skal standa trygt allar ævir.
v15
Koyril og agi veita speki, men ein agaleysur drongur ger móður síni skomm.
v16
Tá ið gudleysir taka til, tekur syndin til, men rættvísir skulu síggja fall teirra.
v17
Aga tú son tín, tá skal hann geva tær ró og veita sál tíni sælu.
v18
Við ongum hugsjónum villist fólkið, men sælur er tann, sum varðveitir lógina.
v19
Ein trælur verður ikki agaður við orðum, tí at hann skilir tey væl, men leggur ikki í tey.
v20
Sært tú ein mann, sum er skjótur við orðum, tá er størri vón um dáran enn um hann.
v21
Gevur maður træli sínum eftirlæti frá ungdómi, tá vil hann vanvirða hann til endans.
v22
Illførur maður veldur klandur, og bráðlyndur maður ger manga misgerð.
v23
Mansins hugmóð førir til fals, men hin eyðmjúki skal fáa æru.
v24
Tann, sum er í parti við tjóvinum, hatar sál sína, hann hoyrir bannanina, men sigur tó ikki frá.
v25
Mannaótti leiðir í snerrur, men tann, sum lítur á Harran, verður bjargaður.
v26
Mangir royna at fáa høvdingans yndi, men frá Harranum fær hvør maður sín rætt.
v27
Ein andstygd fyri rættvísum er ein órættvísur maður, og ein andstygd fyri gudleysum er tann, sum fer rættiliga at.


text:
Tíðindi
Kringvarpið á vitjan
Í morgun vitjaði Kári Sólstein frá morgunsendingini í útvarpinum á Føroya Skipara- og Navigatørfelag, har hann gjørdi beinleiðis samrøðu við Annfinn Garðalíð, formann í felagnum. Høvið var Altjóða Maritimi Dagurin hjá IMO, ið stendur fyri International Maritime Organisation, sum verður hildin í dag.
Í morgunsendingini greiddi Annfinnur Garðalíð frá ymiskum viðurskiftum og umstøðum, sum sjómenn virka undir. Serliga hevur verið torført hetta seinasta hálvtannað árið hjá nógvum sjómonnum, tí teir ikki eru slopnir at ferðast, sum teir hava viljað millum heimið og skipið orsakað av koronufarsóttini. Tað er komið fyri, at sjófólk, ið eru von við at vera í mesta lagi fýra vikur umborð, ikki eru sloppin heim í eitt heilt ár.
IMO hevur í sambandi við maritima dagin heitt á limalond um at luttaka við at lýsa upp í bláum søguligar almennar bygningar, hús, brýr, skip, søvn, søgulig støð og onnur pláss og støð. Eisini bygningurin hjá Føroya Skipara- og Navigatørfelagnum varð lýstur upp í gjárkvøldið og verður tað aftur í kvøld.
- Føroya Skipara og Navigatørfelag luttekur sjálvandi á degnum og vit halda hetta verða eitt frálíkt hugskot og vóna, at onnur eisini taka hendan dagin til sín. Tørvur er á at seta fokus á føroyska sjóvinnu og at vísa umheiminum, at vit standa saman um mál á sjónum, sigur Annfinnur Garðalíð.
Møguleiki er at hoyra beinleiðis innslagið við Annfinni Garðalíð frá morgunsendingini á hesum leinki:
https://kvf.fo/gmf?sid=129285.


text:
Bíbliutímar í góðveðrinum
Eftir stóra felagsbíbliutíman í Main Hall kl. 9.30, samlast liðini hvørt fyri seg til bíbliutíma í ein góðan tímans tíð. Her hava tey høvi at grunda víðari yvir tað, tey hava hoyrt í morgun.
Tey flestu nýttu møguleikan og settu seg uttanfyri í sólini. Her er deiligt veður í dag. Sól og passaliga heitt. Ikki so heitt, sum tað var fyri trimum døgum síðani.
Eg spákaði mær ein túr inn í millum ymisku liðini. Áhugavert at síggja hvussu áhugað, tey eru, og hvussu væl tey arbeiða. Sera áhugavert er eisini fyri meg at ganga ímillum tey og hoyra ymisku tungumálini, tey tosa.
Skrivað. Eyðun á Lakjuni.


text:
Krossnev (lat. Loxia curvirostra L; da. Korsnæb) livir mest í grannaskógum, og um veturin føðir hann seg mest av grannafræ, um summarið etur hann eisini ormar. Tað er spakur fuglur, men hagfastur er hann ikki, og á sumri ger hann stór rensl út í onnur lond — eisini higar til okkara.
Til støddar er han nakað sum grátítlingur, men tjúkkari. Nevið er stutt og fórtligt; bæði yvirnevið og undirnevið hava stóran krók, sum skarast um hvønn annan — harav hava teir navnið. Veingir og vel eru morlitt, men annars er liturin sera ójavnur. Bøgan er grøn omaná, gulgrá í neðra. Ungarnir eru grásprøklutir við gulligum baki. Steggjarnir eru fyrst gulir, men teir rodna, alt sum teir eldast, og verða til endan fagurt reyðir.
Tað, ið higar kemur, er mest ungfuglur, alreyður steggi er sera sjaldsamur at síggja. Summi árini koma teir í flokkum. Á sumri 1927 var meingi av teimum um allar Føroyar. Her eru eingir grannakonglar at høgga í, so ótu teir hømiliufræ í staðin. Tá ið leið út í august, rýmdu teir.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
22.600 ferðandi flugu við Atlantic Airways í mars í ár, og tað eru 8 prosent fleiri enn sama mánað í fjør, tá ið sólarmyrkingin fekk hópin av útlendskum ferðafólki at leita til Føroya.
Stóri vøksturin stavar serstakliga frá páskaferðslu og súlu-ferðaseðlum. Vøksturin í ferðafólkatalinum heldur fram. 22.600 ferðandi flugu á rutunetinum hjá Atlantic Airways í mars, og tað er 8 prosent fleiri ferðafólk, sammett við sama mánað í fjør. Sostatt vóru fleiri ferðafólk enn í mars í fjør, tá ið sólarmyrkingin fekk hópin av útlendskum ferðafólki at leita til Føroya.
Stóri vøksturin stavar serstakliga frá páskaferðslu og súlu-ferðaseðlum, ið skulu nýtast áðrenn 1. apríl í ár, tá súluskipanin fer í søguna. Fyrstu tríggjar mánaðirnar í ár flugu tilsamans 54.800 ferðafólk á rutunetinum hjá Atlantic Airways, og tað eru 13 prosent meira enn sama tíðarskeið í fjør, tá ið 48.300 ferðafólk flugu við føroyska flogfelagnum. Vinaliga Atlantic Airways


text:
Brasil
Samveldis Lýðveldið Brasil (á portugisiskum República Federativa do Brasil), ofta stytt Brasilia ella Brasil, er størsta og fólkatættasta landið í Suðuramerika, víddin er næstan tann sama sum hjá USA. Landið er á stóra økinum millum Andesfjøllini og Atlantshavið og hevur landamørk upp til Uruguei, Argentina, Paraguei, Bolivia, Perú, Kolombia, Venesuela, Gujana, Surinam og Franskt Gujana. Brasil hevur fingið navn eftir brasiltrænum, sum veksur í landinum, og hevur eitt stórt náttúrutilfeingisríkidømi. Landið hevur stór landbúnaðarøki og risastórar regnskógir. Brasil er fimtstørsta land í heiminum, bæði hvat viðvíkir íbúgvatali og landafrøði. Við nógvum og góðum náttúrutilfeingi, skjótt vaksandi ídnaði og sterkum gjaldoyra, verður landið roknað sum eitt av heimsins komandi stórveldum [1].
Høvuðsstaðurin eitur Brasília. Hann avloysti í 1960 Rio de Janeiro, sum inntil tá hevði verið brasilskur høvuðsstaður. Stórfingni býarplanurin hevur skap sum eitt jetflogfar. Størstu býir eru São Paulo og Rio de Janeiro. Aðrir stórir býir eru Anapolis, Belem, Belo Horizonte, Campinas, Curitiba, Fortaleza, Goiania, Manaus, Porto Alegre, Recife, Salvador, Vila Velha og Vitória.
Brasil er beint við og beint sunnan fyri ekvator, so har er rættiliga heitt alt árið, men tann mesti hitin er ofta í desember. Meðal samdøgurshitin í t.d. Rio de Janeiro er 24 °C.
Edit
Úr 16. til 19. øld var Brasil portugisiskt hjáland, og tað vóru portugisar, ið nevndu landið Brasil eftir tropiska reyðviðinum bresilja (frøðiheiti Caesalpinia echinata).
SøgaEdit
Les eisini: Brasilska søgan
Nomaduættarbólkar høvdu búð í Brasil í í minsta lagi 6000 ár, tá landið varð uppdagað av portugisiskum rannsóknarfararum umleið ár 1500. Komandu trýhundrað árini búsettu portugisar seg í landinum og stýrdu tað sum eitt gevandi hjáland, grundað á trælahaldi. Evropearar fóru til Suðuramerika at leita eftir gulli og silvri. Í 18. øld kom næstan alt silvur í heiminum úr sponskum námum í Latínamerika. Síðst í 17. øld funnu nakrir portugisiskir trælahandilsmenn gull í landslutinum Minas Gerais eystantil í Miðbrasil. Fólk floymdu hagar úr sukurlundunum við brasilsku strondina. Í 1727 vórðu diamantar eisini funnir í Minas Gerais. So mong fólk fluttu hagar úr sukurlundunum, at sukurídnaðurin var um at fara fyri skeytið. Indiánarar og afrikanskir trælir arbeiddu í námunum fyri lítla og onga løn. Arbeiðararnir doyðu av sjúku, mattroti og løstum, teir fingu í námunum.
Í 1808 flutti João VI av Portugal, sum var flýddur undan Napoleon, til Brasil saman við kongafamiljuni og stjórnini. Hóast tey fóru aftur til Portugals í 1821, hevði uppihaldið við sær, at brasilska fólkið ynskti sær sjálvstýri, og í 1822 stovnaði Dom Pedro I tað sjálvstøðuga Brasilska Ríkið. Ríkið vardi inntil næsti keisarin Dom Pedro II, varð koyrdur frá í 1889 og ein republikansk føderatión varð sett á stovn.
Síðst í 1800-árunum og fyrst í 1900-árunum fluttu fleiri enn 5 milliónir evropear og asiatar til Brasil. Í sama tíðarskeiði vaks eisini ídnaðurin, og man fór at gagnnýta lendið betur. Brasilska demokratiið broyttist til einaveldi tríggjar ferðir: 1930-1934 og 1937-1945 undir Getulio Vargas, og 1964-1985 undir eini røð av herovastum. Fólkaræði hevur verið í landinum síðan 1985, men mutur og svik er framvegis stórt vandamál í brasilskum politikki.
LandalæraEdit
Les eisini greinina: Brasilsk landalæra
Brasil er størsta landið í Suðuramerika og er næstan helvtin av øllum meginlandinum. Í landnyrðingspartinum í landinum eru oyðimerkur, norðanfyri og vestanfyri eru ovurstórir regnskógir, og sunnanfyri eru óføra víðar grasfløtur. Av tí at veðurlagið er so fjølbroytt, ber til at dyrka mest sum allar búnaðarvørur. Í Brasil eru bæði nútímans stórbýir og ógranskað villmørk. Fyri sunnan eru áirnar Paragueiá og Paraná vorðnar byrgdar og veittar í Itaipúbyrgingina, sum er hemsins størsta vatnorkuverkætlan. Brasil er eyðkent av víða og lága Amazonas-regnskóginum norðanfyri, stóra váta lendinum Pantal vestanfyri, og sunnanfyri tað opna lendið við heyggjum og smáum fjøllum. Tað er brasilski landbúnaðardepilin, og har býr størsti parturin av fólkinum. Framvið Atlantshavsstrondini eru fjallaryggir, men hægstu fjøllini Pico da Neblina (3.014 m) og Pico 31 de Março (2.992 m), eru á markinum til Venesuela í statinum Amazonas.
Amasonasáin er heimsins størsta á, tá tað er vatnmongdin, sum telur. Amasoná og áirnar, ið renna í hana, eins og mýrar og vøtn, eru ovurstórt feskvatnsøki. Amasoná rennur úr Andesfjøllum í Peru og verður alsamt størri og breiðari, sum hon rennur eystur ígjøgnum Suðuramerika og út í Atlantshav. Áin er 6.439 km. Longra helvtin á ánni rennur ígjøgnum Brasil, og er hon týdningarmesta flutningsleið í landinum. Stór skip sigla langt inn í landið, enntá til nýmótans býin Manaus, einar 1600 km úr Atlantshavsstrondini. Á hvørjum ári fer áin upp um áarbakkarnar, og nógv móra, ið taðar væl, legst á markirnar. Í Paraná-ánni eru teir hugtakandi Iguaçu-fossarnir, og harumframt skulu nevnast Rio Negro, São Francisco, Xingu, Madeira og Tapajós. Brasil er nær við ekvator, og tískil er veðurlagið í høvuðsheitum tropiskt, við fáum broytingum. Í sunnara partinum av landinum er veðurlagið tó subtropiskt, og meira tempererað, og har kann bæði kavi og frostveður koma fyri. Nógv avfall er í váta partinum av Amasonasøkinum, hóast tey eisini hava minni fruktagóð øki, serliga í landnyrðingspartinum.
Størsti regnskógur á jørðini er í Amasonlendinum; lendið er næstan líka so stórt sum Avstralia og er triðingurin av Suðuramerika. Meginparturin av skóginum er í Brasil, báðumegin Amasoná. Í skógunum liva alskyns súgdýr, fuglar, skriðdýr og skordýr; har hava eisini mong indiánsk fólkasløg búð í fleiri túsund ár. Men regnskógurin er viðbrekin, og nú eru bæði dýr og upprunafólk í vanda fyri at verða týnd, tí at skógurin verður høgdur niður. Myndugleikarnir í Brasil hava seinastu árini ruddað stór skógarlendi og eggjað ognarleysum fólki at keypa sær búnaðarjørð og búseta seg har. Men jørðin er grunn, og eftir stuttari tíð ber hon onga grøði. Stórir partar av skóginum eru týndir, tí at trøini verða feld fyri at fáa við og landbúnaðarjørð til fólk, ið flytur til skógarøkið at búgva. Slakur triðingur av regnskóginum í Brasil er ruddaður at útvega ovurstóru neytagørðunum beiti. Men eftir fáum árum er beitið avbitið. So verður flutt og farið at fella trø aðrastaðni í skóginum.
FólkiðEdit
Í Brasil búgva fólk fyrst og fremst fram við strendurnar, og í minni mun inni í landinum. Fólkið er sera fjølbroytt og nógvar ymiskar mentanir eru at finna. Í suðri eru tað í stóran mun fólk sum eru eftirkomarar av eftirkomarum av evropearum frá hjálandatíðini, fyrst og fremst frá portugisum, týskarum og italiumonnum, men eisini polakkar og frá tilflytarum eftir hjálandatíðina. Fólk sum í nýggjari tíð eru flutt til syðra part av landinum eru polakkar, ukrainar, niðurlendingar, kinesarar og suðurkoreanar. Í norði og í ein landnyrðing er fólkið meira blandað við upprunafólkum og fólki av afrikanskum og evropeiskum uppruna. Tó hendi ein stór fólkaflyting mitt í 20. øld frá norði og Bahia móti suðri, hetta førdi til favela'irnar, og í dag eru tað fyrst og fremst fólk av blandaðum uppruna ið búseta seg har.
- Miðallivitíð: 71,1 ár (2003)
- Fólkabólkar: Hvít umleið 54 prosent, persónar av blandaðum uppruna umleið 38%, svørt 6%, onnur (mest asiatar og indianarar) 2 prosent
- Mál: Portugisiskt (almenna málið í Brasil; móðurmál fyri 97 prosent av fólkunum, verður nýtt í fjølmiðlum og í undirvísing), indianaramál (eitt nú guaraní og tupi)
- Átrúnaður: Katolikkar 88 %, Protestantar 6 %
AldursbýtiEdit
- 0 til 14 ár: 26,0 prosent
- 15 til 64 ár: 68,0 procent
- 65 ár og eldri: 6 prosent
Medianaldurin fyri alt fólkið er 27,81 ár og tilsvarandi tøl fyri bæði kynini er:
- Menn: 27,06 ár
- Kvinnur: 28,57 ár
KynsbýtiEdit
- Við føðing: 1,05 menn per kvinnu
- Undir 15 ár: 1,04 menn per kvinnu
- 15 til 64 ár: 0,98 menn per kvinnu
- 65 ár og eldri: 0,70 menn per kvinnu
- Tilsamans: 0,98 menn per kvinna
FólkavøksturEdit
- Fðingar: 16,83 per 1 000 íbúgvar
- Andlát: 6,15 per 1 000 íbúgvar
- Fráflytingar: −0,03 per 1 000 íbúgvar
Pinkubarnadeyði:
- Dreingir: 33,37 andlát per 1 000 føðingar
- Gentur: 25,66 andlát per 1 000 føðingar
- Tilsamans: 29,61 andlát per 1 000 føðingar
Árligi fólkavøksturin er 10,6 promillu.
Fyrisitingarligar eindirEdit
Í Brasil eru 26 lutstatir (estados) og eitt federalt distrikt (distrito federal) og verður býtt sundur av IBGE í fimm regiónir: Norður, Landnyrðin, Mið-vestur, Landssynning og Suður.
NorðurEdit
Región Norður hevur 45,27 % av landøkinum hjá Brasil, men samstundis er tað eisini har at fólkatalið er minst. Økið er sera lítið ment og har er lítið av ídnaði, men tað inniheldur størsta regnskógin í heiminum og har búgva nógv fólkasløg av indianskum uppruna.
LutstatirEdit
LandnyrðingEdit
Ein triðingur av fólkunum í Brasil búgva í Región landnyrðingi. Regiónin er mentanarliga fjøltáttað við rótum frá tí portugisisku kolonitíðini, afrobrasilsk mentan og kulturellt diversifierad med rötter från den portugisiska kolonialiseringen, afrobrasiliansk kultur och heimlig indianaramentan. Regiónin er eisini tann ið hevur størst fátækradømi og hevur long tíðarskeið við turki. Regiónin er kend fyri sína vøkru strandalinju.
LutstatirEdit
Mið-vesturEdit
Región mið-vestur er næststørsta regiónin í Brasil, men tey flestu fólkini búgva í teimum stóru býunum, og tað er her at høvuðsstaðurin Brasília liggur, somuleiðis liggur eisini heimsins størsta vátlendi, Pantanal, í regiónini.
LutstatirEdit
LandsynningurEdit
Región Landsynning er tann ríkasta regiónin og tað er eisini har at fólkatættleikin er størstur. Regiónin hevur størri fólkatal enn nakað annað land í Suðuramerika og meir enn nakar av teimum størstu metropolunum í heiminum: São Paulo og Rio de Janeiro. Í regiónini er eisini tann størsta framleiðslan av olju og gas í Brasil.
LutstatirEdit
SuðurEdit
Región Suður hevur hægstu inntøku per íbúgva í Brasil og hægsta livistøði í landinum. Regiónin er eisini tann kaldasta við frostnætrum og einstakum kavastormum. Í Región Suður er tað størsta tali av tilflytarum úr Týskland og Italia og farvegurin eftir teirra mentan sæst allastaðna.
LutstatirEdit
BúskapurEdit
Brasil er bæði ríkt og fátækt land. Nakrir stórbøndur og vinnulívsmenn eru ófatiliga ríkir, men flestu fólk á bygd eru fátæk. Stór framgongd og húsagangur hava leingi eyðkent brasilska búskapin. Í 1960- og 1970-árunum var stórur búskaparvøkstur í landinum. So kom stígur í, og stutt eftir fór Brasil á húsagang og var heimsins størsta skuldartjóð. Í dag er Brasil vegna stóra skuld í stórari búskaparligari og sosialari kreppu. Skuldin verður goldin við einum stórum parti av BTÚ, og hetta forðar fyri neyðugum íløgum og búskaparligum vøkstri. Størsti trupulleikin hjá stjórnini er at gjalda ovurstóru skuldina aftur. Men stórt náttúruríkidømi er í Brasil, til dømis gull og jarnmálmur, og námsvinnan er ein av týdningarmestu vinnuvegunum. Síðstu tredivu árini er nógv gull og eisini onnur steinsløg funnin í regnskóginum í Amasonlendinum. Við býin Carjas var av tilvild komið fram á eitt jarnmálmsfjall, tá ið ein jarðfrøðingur noyddist at seta seg við tyrlu sínari. Koparmálmur og manganmálmur vórðu eisini funnir har. Námsvinnan hevur stóran búskaparligan týdning í Brasil; men hon fer illa við viðbrekna regnskóginum.
Brasil er mestsum sjálvbjargið við matvørum og øðrum nýtsluvørum, men landinum tørvar inntøku til tess at gjalda aftur stóru uttanlandsskuldina. Týdningarmestu útflutningsvørurnar, eru kaffi, steinsløg og flogfør, men eisini bilar, ið serliga verða seldir til Argentina. Meginparturin av vinnuídnaðinum í Brasil er í tríhyrninginum ímillum ídnaðarbýirnar Rio de Janeiro, São Paulo og Belo Horizonte. Høgi oljuprísurin í 1970-árunum noyddi Brasil at fáa sær okkurt annað brennievni. Granskarar komu eftir, at etanol, ið verður vunnið burtur úr geraðum avlopstilfari av sukurrørum, var væl nýtiligt. Tað er bíligari enn vanligt bensin og dálkar ikki so illa, tí at minni koltvísúrevni kemur frá brenningini. Triði hvør bilur í Brasil koyrir nú við hesum "grøna brennievni".
Í skógunum vaksa plantur, ið verða brúktar sum ráevni í mongum dýrum ídnaðarvørum, t.d. gummi, máling, lakki, smyrsli og týdningarmest og fram um alt í heilivági. Í børkinum á kinatrænum er kinin, ið er heilivágur fyri malariu. Í øðrum plantum eru evni, sum verða nýtt í viðgerð fyri krabbamein. Túsundtals íbinholt-, tekk- og mahognitrø verða á hvørjum ári feld til útflutnings. Nú verða fólk eggjað til at keypa møblar av nálaviði, t.d. furu, sum veksur nógv skjótari. Brasil er tað land í heiminum, sum dyrkar og flytur út mest kaffi. Tað verður dyrkað í stórum lundum, tær flestu eru í státunum Paraná og São Paulo. Kaffi er tó bara ein høvuðsgrøðin; nógv verður eisini dyrkað av soyabønum, sukurrørum og bummull. Fá lond í heiminum dyrka fleiri appilsinir, bananir og kakaobønir enn Brasil. Um triði hvør brasiliani starvast í landbúnaðinum. Garðarnir eru misjavnir til støddar, úr smábrúkum til veldugar stórgarðar. Flestu verkafólk í landbúnaðinum stríðast og strevast fyri heilt lítla løn; men nakrir fáir stórbøndur vinna ómetaligan pening og eru so ríkir, sum fá kunnu ímynda sær.
FólkiðEdit
Fólkið í Brasil er blandað, flestu fólk eru hvít ella mulattar. Stórur munur er á ríkum og fátøkum, og í slummøkjunum í býunum er meginparturin av íbúgvunum svørt ella mestizar.
Fyrr vóru um 5 milliónir indiánar í regnskóginum. Nú eru teir færri enn 200.000. Tey flestu eru flakkfólk; brenna eitt skógarøki av, dyrka tað og veiða har um vegir eina tíð og flyta so til annað øki. Hesin lívsháttur hevur við sær, at indiánarnir hava ikki týnt skógin. Men eftir at fremmand fólk uttaneftir komu inn í skóg in, eru mangir indiánar deyðir av sjúkum, sum t.d. krími og meslingum, tí at teir eru ikki mótstøðuførir ímóti hesum sjúkum.Fólkið í Brasil er nógv blandað. Nøkur eru ættað frá indiánunum, sum hava verið í Brasil í fleiri túsund ár; onnur frá portugisarum, sum ráddu har í 300 ár. Mangir brasilianar hava afrikanskar forfedrar, ið vórðu førdir til Brasil sum trælir í 17. øld at arbeiða í sukurlundunum. Fyrst í 20. øld komu mangir japanskir tilflytarar higar, tí at grøðin í Japan varð miseydnað. Mangir evropearar eru eisini fluttir til Brasil í 20. øld; teir hava búsett seg í syðra parti í landinum. Landsluturin Bahia í Landnyrðingsbrasil var tann fyrsti, sum evropearar løgdu undir seg. Seinni gjørdist Bahia kendur fyri, at svartir trælakokkar gjørdu góðar fiskarættir, sum teir smakkaðu til við kryddi úr Afrika. Á strondunum í Bahia selja konufólk enn hesar rættir umframt góðgæti úr kokos og leskiligar, kryddaðar fiskaposteiir.
Tríggir fjórðingar av fólkinum í Brasil búgva í býum; teir flestu eru bygdir tætt við strondina. Mong fólk eru flutt av bygd og til býirnar at leita eftir arbeiði og betri korum. Í mong ár vuksu býirnir ógvuliga skjótt, men nú vaksa teir minni. Størsti býur er São Paulo; fleiri enn 19 milliónir fólk búgva har.
Bráður býarvøkstur og stórt íbúðartrot hava havt við sær, at einar 25 milliónir fólk búgva í vesaligum fátækrabýlingum, nevndir favelas, í býarútryðjunum. Flestu húsini hava fólk sjálv bygt av burturblakaðum byggitilfari, men bygt verður eisini við viði, múrsteinum og sementi, sum verður keypt. Mong hús hava hvørki vatn ella kloakkskipan.
Av tí at Portugal, ið er katólskt land, hevði yvirvaldið í Brasil í 300 ár, eru flestu fólk í Brasil katolikkar, og hvør býur og hvør bygd hava sítt egna verndarhalgimenni. Men fleiri milliónir brasilianar tilbiðja eisini gudar og andar úr gomlum afrikonskum átrúnaðum. Í desember og januar leggja fólk afrikonsku havgudinnuni, Iemanjá, gávur á strondina, t.d. blómur, sápu og frukt, í teirri vón, at nýggjársynski teirra skulu ganga út.
Allir brasilianar spæla fótbólt ella hyggja at fótbólti, og í øllum stórum býum eru stórir bóltvøllir. Stóri Maracanavøllurin í Rio de Janeiro, sum var gjørdur til HM-meistaraskapin í fótbólti í 1950, rúmar 85.000 áskoðarum. Brasil hevur vunnið heimsmeistaraheitið fleiri ferðir enn nakað annað land. Mangir fótbóltsspælarar úr Brasil spæla uttanlands á kendum fótbóltsliðum í Portugal, Spania, Onglandi og Italia.
KeldurEdit
- ↑ Jorge Dominguez: Byung Kook Kim (2013). Between Compliance and Conflict: East Asia Latin America and the New Pax Americana. Center for International Affairs, Harvard University. pp. 98–99. ISBN 978-1-136-76983-2.
- Brasilien - Wikipedia (danskt).
- Den lille danske encyklopædi. Gyldendal (2005).


text:
Tjóð
Orðið tjóð er gamalt norrønt, þjóð, og kann í høvuðsheitum merkja tvey ting:
- Fólk, flokkur av fólki av somu rót og við felags máli, mentan, søgu og tílíkum. Her hongur hugtakið saman við einum felags samleika. Føroyingar, t.e. fólkið, eru ein tjóð eftir hesi merking.
- Land, um ein tjóð serliga heldur til í einum ávísum avmarkaðum øki, verður hetta økið ofta nevnt ein tjóð. Føroyar, t.e. landið, er tjóð eftir hesi merking.
Afturat hesum upprunamerkingum hevur orðið tjóð eisini fingið aðra merking:
- Fullveldisríki, sjálvstøðugt land, sum er viðurkent av altjóða samfelagnum. Her er bland komið í. Ein tjóð hevur í grundini einki við politiskar eindir at gera. Men av tí at tjóðir hava lyndi til at skipa seg í politiskar eindir eftir egnari siðvenju, og av at nógv av heimsins fullveldisríkjum gjøgnum søguna hava í grundini verið tjóðir, eru orðini vorðin samheiti. Orðini merkja ikki tað sama, men hava av siðvenju fingið nakað sama týdning.


text:
Smyril (fuglur)
Smyril (frøðiheiti - Falco columbarius subaesalon) er einasti ránsfuglur sum eigur í Føroyum í dag, men hildið verður at havørnin átti í Føroyum í gomlum døgum. Hann er av minstu falkum. Steggin er dimmgráur omaná, gulbrúnur við dimmum strikum í neðra og um hálsin; bøgan er smáflekkut av dimmum og ljósum brúnum. Ungfuglurin líkist bøguni, men dimmari.
Ránsfuglur[rætta | rætta wikitekst]
Smirilin er líka grammur sum veiðifalkurin. Starar, steinstólpur, títlingar og aðrar smáfuglar drepur hann í meingi. Leingi kann hann sita samanhoykin á eini túgvu og skimast — avbara væl skygdur er hann. Nú fær hann eyga á ein grátítling langt burtur. Lágt yvir jørðini flýgur hann — títlingurin støkkur upp, og kvikur sum ein hvirla er smirilin eftir honum. Men hin lítli er knappur í vendini, hvørja ferð hann kennir smirilin tætt at sær, snittar hann til viks, so smirilin verður áhaldsin í takinum. Men títlingurin møðist, og finnur hann ikki eitt friðskjól, so er deyðin vísur. Mót einum garði heldur hann ferðini, smýgur inn í eina holu og er bjargaður. Nipin setur smirilin seg uppiyvir at lúra, men títlingurin kemur ikki út, fyrr enn hann er farin.
Starar tyrpast tætt saman í flokk undan honum, og flúgva so høgt upp í loft — væl vita teir, at uttan hann er uppi yvir teimum, fær hann hvørki nev ella kløur í teir. Og onkursvegna munna teir eisini fáa ørkymlað hann í flognum, tí tá ið teir halda seg væl saman, má hann oftast fara frá við ongum. So ræddur kann stari vera, at hann flýgur undan inn í roykstovuna og ytst undir væðingina; og so morðgírugur er smirilin, at hann eltir; men tá ið hann sær fólkið inni, skundar hann sær út aftur. Eisini størri fuglar, sum lógv og snípa, mugu stundum lata lív fyri honum. Smiril eigur víða í norðanlondum, men einans í Føroyum er hann alt árið. Reiður tímir hann ikki at gera sær, tekur heldur eitt krákureiður; tá verður bardagi millum bæði, men knappur og knáur, sum smirilin er, má krákan oftast dvína, alt hon er nógv størri. Smiril verpur 4 reyðbrún egg, og 3 vikur seinni koma ungarnir út. Kemur tú at reiðrinum, so blaka teir seg á ryggin og høgga upp ímóti tær við klónum — teir eru av tí berginum brotnir — bregða ikki úr ætt. — Ljótt er at síggja, hvussu smiril drepur smáfugl, og ofta illskast vit inn á hann, men annars kann hann ikki liva. Hvat skulu vit tá siga um teir »sportsmenn«, sum mest til stuttleika drepa og særa hundraðtals av fuglum, særa teir so, at teir mangan fáa óreiðiligari deyða, enn tá ið smiril tekur teir.
Ránsfuglar, ið hoyra til falkaættina, kennast á flogi av sera spísku veingjabroddum teirra og heldur langa veli. Tætt hjá sært tú, at smyrilin hevur rættiliga tjúkt nev, ið beint aftan fyri niðurbenda oddin á yvirnevinum hevur eina "tonn", ið nevnist falkatonnin, ið fellur inn í samsvarandi foyru á undirnevinum. Í falkaættini (Falconidae) eru uml. 60 ymisk sløg, ið liva um meginpartin av heiminum. Smyrlarnir eru býttir sundur í 10-11 ymisk sløg, sum eiga norðalaga á norðurhálvu. Tað smyrlaslagið, ið sæst í Føroyum bæði sum búfuglur og sum flytifuglur, eitur á látíni Falco columbarius subaesalon, og eigur eisini í Íslandi og í Skotlandi. Tað eru serliga teir longu veingirnir á hesum slagnum, sum bróta frá slagnum aesalon, ið eigur norðalaga í Norðurlondum, heilt eystur í Siberia.
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Smyril er minsti falkur í Evropa. Hann er 25 til 30 cm til longdar og hevur eina veingjabreidd frá 50 til 60 cm. Stórur munur er á steggja og bøgu. Steggin er grábláur omaná og reyðbrúnur um búkin og hevur breiðar álir. Omaná er bøgan morreyð og um búkin er hon heilt ljósagul og hevur breiðar morreyðar álir. Teir ungu fuglarnir líkjast bøguni til fram ímóti vári, tá teir missa gomlu fjaðrarnar og grábláir fjaðrar vaksa fram á bakinum á ungu steggjunum. Bøgan vigar í miðal 210 gr, og er tí heldur størri og tjúkkri enn steggin, sum í miðal vigar 50 g minni.
Útbreiðsla og flyting[rætta | rætta wikitekst]
Í dag eiga uml. 25 – 50 pør av smyrlum í Føroyum. Stovnurin er í framgongd, eftir eina stóra minking miðskeiðis í farnu øld. Ein orsøk til framgongdina í dag eru teir rættiliga veðurgóðu vetrarnir, har starar og gráspurvar hava klárað seg væl, og tí eru eitt gott føðslugrundarlag hjá smyrlunum. Hildið verður, at ein partur av føroyska stovninum er búfastur. Íslendski stovnurin telir ímillum 1000 og 2000 pør, harav teir flestu eru flytifuglar. Nógvir av teimum eru í Føroyum á vári og heysti, á veg til vetrarbýli á bretsku oyggjunum og í Fraklandi. Nakrir av smyrlunum, sum eru í Føroyum um veturin, eru helst íslendskir. Bert teir norðastu smyrlarnir eru flytifuglar av teirri einfaldu orsøk, at smáfuglarnir, teir liva av, flyta suðureftir um heystið.
Føði[rætta | rætta wikitekst]
Smyril veiðir ofta har frítt og opið er, og ger ofta óvæntað snarálop. Flestu fuglar verða tiknir á jørðini ella nær við jørðina. Serliga er tað sjónin, ið ger smyril til ein framúr góðan ránsfugl. Sjónarkyknurnar í eygunum eru 1 mill. fyri hvønn mm². Til samanberingar hevur menniskjan bert 100 túsund. Í Føroyum er fongurin vanliga stari, títlingur, steinstólpa og spurvur, ja sjálvt vaðfuglur sum t.d. lógv og snípa má lúta. Tað er ótrúligt, at smyrilin er førur fyri at taka ein so stóran fugl sum lógvin, ið vigar uml. tað sama sum hann sjálvur.
Verping[rætta | rætta wikitekst]
Smyril velur sær øki, sum er nóg stórt til at føða ungarnar. Í Íslandi kann eitt tílíkt øki vera uml. 35 km² til støddar. Smyril eigur ofta í brøttum líðum, men hann byggir tó ikki reiður sítt sjálvur. Finnur hann eitt gamalt kráku- ella ravnareiður á hóskandi staði, er tað nóg gott. Viðhvørt verpir hann beint á bera hellu uttan nakað reiður. Verpingin byrjar í mai og eggini eru millum trý og seks í tali, men vanliga fýra. Eggini eru uml. 40 mm til longdar og rættiliga rund, tey eru morreyð við tøttum døkkum deplum. Klekingin tekur uml. fýra vikur og ungarnir eru floygdir eftir øðrum fýra vikum. Tá ungarnir eru klaktir, er tað steggin sum veiðir, og hann roytir ofta fongin, áðrenn hann verður givin bøguni á einum ávísum staði tætt við reiðrið við ungum. Bøgan skræðir fongin sundur í hóskandi bitar, sum hon gevur ungum sínum.
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Falco naumanni (Reyðsmyril)
- Falco tinnunculus (Grýtissmyril)
- Falco vespertinus (Kvøldsmyril)
- Falco subbuteo (Vákasmyril)
Ymiskt[rætta | rætta wikitekst]
Smyrilsnavnið er grógvið inn í føroyska gerandisdagin. Suðuroyarleiðin verður røkt av Smyrli og eitt skipafelag Smyril Line ber eisini smyrilsnavnið. Smyrilin er nevndur í Fuglakvæðinum, ið Nólsoyar Páll yrkti fyrst í nítjandu øld. Ein máliska, sum enn hoyrist, t.d. tá børn spæla væl saman og ein ótangi kemur og spillir spælið og friðin, er: "Nú kom smyril í staraflokk!".
111. ørindi í Fuglakvæðinum ljóðar soleiðis:
- Tutlaði tað við fuglarnar,
- sum vóru í míni trá:
- “Nú kemur smyril í staraflokk,
- pakkið tykkum herfrá”.
Myndarøð[rætta | rætta wikitekst]
Smyril - Porkeri.
Smyril - Keflavík, Ísland.
Smyril - Vestmannaoyggjarnar, Ísland.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Stamps.fo - Smyril (kelda, almenn ogn).
- FaroeNature.net > Smyril.


text:
CCF 14 A
TSB E 58
1 Eg havi eina rímu hoyrt,
gjørd er út í Frans,
tá vóru ikki frægari saman
enn Álvur og rekkar hans.
Orlov um biðjum vær,
ærligir menn,
dans skulum vær fremja,
er ikki dagur enn.
Orlov um biðjum vær.
2 Álvur kongur og rekkar hans,
hoyrt havi eg gitið tess,
teir vóru ikki færri saman
enn níggju sinni seks.
3 Drógu teir sínar sjódrekar
oman á saltan vatur(!),
tá kom maður á bergið oman:
“Kongur, veit mær far!”
4 Draga teir sínar sjódrekar
niður úr tøttum neysti,
tá stóð fast undir kjalarhæli,
tá leyp ovurgoyst.
5 “Hoyr tú tað, tín ungi maður,
farið skalt tú fáa,
vilt tú standa í allan dag
og stýra tann bylgjan blá.
6 Hoyr tú tað, tú ungi maður,
farið veiti eg teg,
vilt tú standa í allan dag
og stýra sjó for meg.”
7 So var veður á sjónum hart,
ódnin mátti kalla,
so stýrdi hann Ustin jall,
at hvørgum borði halla.
8 So var veður á sjónum hart,
grótið reis frá grunni,
voldi tað óndi Ásmundur kongur,
sum illgerningar kundi.
9 So var veður á sjónum hart,
at skipið lak sum streymur.
“Heilir og sælir, mínir menn,
tær sigið mær tygara dreymar!”
10 Til svaraði Ustin jall,
hann var fyrstur á orð:
“Fyrst má eg mínar dreymar siga,
fátt man feigum forða.
11 Tað var mín hin fyrsti dreymur,
tá ið eg heiman fór,
allir stoyttust á drekans borð,
við Álvi kongi vóru.
12 Tað var mín hin annar dreymur,
tá ið eg heiman sigldi,
eldur leikaði um allar teir,
sum Álvi kongi fylgdu.”
13 So var veður á sjónum hart,
skipið lak sum droyra.
“Heilir og sælir, mínir menn,
mær lystir á dreymar at hoyra.
14 Higar ið teirra snekkja
kendi fagurt land,
kastaðu síni akkerini
á so hvítan sand.
15 Kastaðu síni akkerini
á so hvítan sand,
fyrstur stígur Álvur kongur
sínum fótum á land.
16 Fyrstur stígur Álvur kongur
sínum fótum á land,
tá var tann óndi Ásmundur kongur
riðin niður til strand.
17 “Ver vælkomin, Álvur kongur,
góði vinur mín,
lidnir eru fimtan vetrir,
síðan eg væntaði tín.
18 Ver vælkomin, Álvur kongur,
vilt tú mær tað trúgva,
lidnir eru fimtan vetrir,
síðan eg læt veitslu búgva.
19 Tað stendur ein borg í grasagarði,
tøkt við marmori døkka,
har skalt tú, Álvur, inni hvíla
við allar tínar rekkar.
20 Tað stendur ein borg í grasagarði,
tøkt við marmori dýra,
har skalt tú, Álvur, inni hvíla
við allar rekkar tínar.”
21 Tí svaraði Álvur kongur:
“Má eg ráða sjálvur,
tá skal mær til hallar fylgja
rekka sveinir hálvir.”
22 Allar setti hann sínar menn
fram á hyggjubekk,
síðstur reystur Álvur kongur
í hásætið hann gekk.
23 So skeinkir hann Ásmundur kongur
mjøðin inn í høll,
fyrstur sovnaði Álvur kongur
og síðan hirðin øll.
24 So skeinkir hann falsarin
mjøðin og so vín,
fyrstur sovnaði Álvur kongur
fram úr sessi sínum.
25 Falsarin talar til Ásmund kong:
“Nú er liðið sovnað.”
Ásmundur talar til falsaran:
“Tú lat ikki mjøðin dovna!”
26 Enn nú mintist Ásmundur kongur,
hvat verið hevði fyrr,
leggur eld í báðar galvar,
stokkar fyri dyr.
27 Leggur eld í báðar galvar,
stokkar fyri dyr,
at brenna inni Álvur(!) kong
og alt hans valda lið.
28 Stokkur var hvør av stáli groyptur,
riktur við harðar greppar,
rekkar Álvs vóru innibyrgdir,
náddi nú eingin at sleppa.
29 Stokkur var hvør av stáli groyptur,
riktur við harðum knútar,
rekkar Álvs vóru innibyrgdir,
náddi eingin út.
30 Vaknaði fyrsti av rekkum Álvs,
eldur tók at rúka:
“Her er eldur av henda royk.”
Hann legði seg sekur at sova.
31 Vaknaði annar av rekkum Álvs,
tá tók eldur at brenna:
“Mín er skjúrtan sveittastorkin,
hitan man hon kenna.”
32 Vaknaði triði av rekkum Álvs,
tá var stund til dags:
“Taka nú várir hjálmar at renna
rætt sum skyggið vaks.”
33 Síðstur vaknaði Ustin jall:
“Tykkum er kyndur eldur.
Vekið nú sjálvan kongin upp,
tað man tykkum fýsa heldur!
34 Eg veki teg, frægur Álvur kongur,
menn tínir eru í vanda,
eldur er lagdur í báðar galvar,
og stokkar fyri durum standa.
35 Eg veki teg, frægur Álvur kongur,
menn tínir eru í váða,
eldur er lagdur í báðar galvar,
stokkar for durum stá.”
36 Tí svaraði Álvur kongur,
verið hevði í leikum:
“Takið nú tygara reyðu skjøldir(!),
tær berið borgin[a] av neipum!”
37 Dreingir gingu í borgarkálva,
braka tók í høll,
ei mundu neipir staðið við,
hevði inni verið Bjørn.
38 Dreingir gingu í borgarkálva,
øllum tókti undur,
borgin brast í tógva lutir,
neipir gingu sundur.
39 Álvur kongur og rekkar hans,
væl mundi honum tað skína,
hann kom út á víðan vøll
við allar rekkar sínar.
40 So ríður hann Álvur kongur
menniliga fram,
hann høgg hvønn um tvørar herðar,
móti honum rann.
41 Hann høgg hvønn um tvørar herðar,
móti honum rann,
eftir stóð hann Ásmundur kongur
við sín triðja mann.
42 Ásmundur gekk í grasagarð,
hann vindur skjúrtu í sveita,
hann sá sær ikki s[v]innri ráð,
enn nú er á Óðan at heita.
43 Ásmundur gekk í grasagarð,
tað gekk so víða av sagn,
tríggjar reisir í lúður blæs,
hann heitir á Óðans navn.
44 “Sjey merkur í reyðargulli
vil eg geva tær,
um enn tú, Óðin nasagrái,
*dugnað veitir mær.”
45 Tá kom ein maður á leikvøll fram,
hann vá við eggjateini,
eygað hevði hann eitt í heysi,
knept var brók at beini.
46 Tá kom ein maður á leikvøll fram,
sum eingin av teim kendi,
eygað hevði hann eitt í heysi,
knept var brók at lendi.
47 So ríður hann Álvur kongur
menniliga fram,
høggur hvønn um tvørar herðar,
móti honum rann.
48 Høggur hvønn um tvørar herðar,
móti honum rann,
eftir stóð tá Óðin kongur
við sín triðja mann.
49 Óðin stoyttist í jørðina niður
undan brynju blá,
hann kom upp á baki hans,
og gav honum banasár.
50 Rekkar Álvs frá strondum ganga,
Rókur og Ringur hin prúði,
Steffan á so mangan hátt,
og Hálvdan blæs í lúður.
51 Ganga teir frá strondum niðan,
grumt var teim í huga,
ríva stórar eikikelvir,
teir tykjast ei váknini duga.
52 “Kongurin gav oss gull og silvur
og mangar ringar bjartar,
standið nú so manniliga,
og havið ikki kálvahjarta!
53 Kongurin gav os gull og silvur
og mangar ringar reyðar,
standið nú so manniliga
og hevnið vár harras deyða!”
54 So ríður hann Rókurin svarti
menniliga fram,
høggur hvønn av um tvørar herðar,
móti honum rann.
55 Høgg hvønn av um tvørar herðar,
móti honum rann,
eftir stóð tá Óðin kongur
við sín triðja mann.
56 Tað var hin óndi Óðin kongur,
stoyttist í jørðina niður:
“Nú gevi eg tær, Rókurin svarti,
lív og fagran sigur.”
57 Tað var reystur Rókurin svarti,
helt undir grønan líða:
“Tí gavst tú mær grið og frið,
tú tordi mín ikki bíða.”
58 So ríður hann Rókurin svarti
gjøgnum grøna lund,
hvørki gól tað eftir honum
heykur ella hund.
59 Eg kann ikki kvøða longur,
enn kvøðið er for meg,
Rókurin svarti hevndi Álv
í níggjunda lið.
Orlov um biðum vær,
ærligir menn,
dans skulum vær fremla,
er ikki dagur enn.
Orlov um biðjum vær.
CCF 14 A
TSB E 58
Handrit: Svabos Kvart Gl. kgl. Saml. 2894, 4to, vol. I, N3. 5, p. 77.
Útgávur:
1. Chr. Matras (ed.): Svabos Færøske Visehaandskrifter, 1937-39 s. 34.
2. Føroya kvæði (N. Djurhuus greiddi til útgávu, 1951) Band I, Teil 3, s. 376.
3. Føroya kvæði (Inngangur og úrtøk eftir Dánjal Niclasen, 1998) 6. bind, s. 40
Heimild: Jens Christian Svabo (1746-1824), Miðvági 1781-82
cF, S: Álvur ger av at fara at vitja verfaðir sín, Ásmund kong, hóast kona hansara ávarar hann. F: Á vegnum kemur skipið í ódnarveður. F, S: Kongur býður honum at vera væl komin, men um náttina setir hann eld á húsini, sum Álvur svevur í (S: eftir ráðum Óðins). S: Álvur doyr, men menn hansara hevna hann. F: Tað eydnast Álvi og monnum hansara at bróta seg út úr húsunum, og síðani verður bardagi. Óðin er uppií, tá ið Álvur verður dripin, men menn hansara hevna hann.
á føroyskum: CCF 14 (eisini á svenskum)


text:
Sam sloppin heim.
Sam var 71 ár, nú hann legði árarnar inn. Hann var móður og troyttur av sjúku.
Sam var sonur Margretu og Sam Jacobsen í Fuglafirði. Hann var útbúgvin handverkari. Í heili 42 ár abeiddi hann sum arbeiðsformaður hjá Fuglafjarðar kommunu, ið hann røkti til lítar.
Sam var ein hóvligur og dámligur maður, ið hevði nógv áhugamál. Eitt av hesum var ítróttur.
Hann spældi í mong ár í bestu fótbóltsdeildini hjá ÌF, og tað er ikki ov nógv sagt, at sum fótbóltsspælari var hann ein úrmælingur.
Hann spældi sum framherji, og legði alstóran dent á at spæla vakran fótbólt og vildi hava alt liðið at gera tað sama. Men fáur megnaði at gera honum hetta eftir, men mangir høvdu hann sum fyrimynd og lærdu av honum.
Tónleiki hevði hann stóran áhuga fyri og væl lá fyri hjá honum at spæla. Hann spældi á gittar, bassgittar, fiól og klaver.
Hann spældi við orkestrinum Silly Boys, ið var eitt av frægu orkestrunum í 60- unum í Føroyum.
Seinastu áirini hevur hann sungið og spælt í manskórinum hjá Thabor – sang og tónleik kundi Sam ikki vera fyri uttan.
Jarðarferðin hjá Sam var vøkur og hátíðarlig, vakrir sálmar og prestur helt eina vakra prædiku.
Monica Staus og Heðin Kambsdal spældu ávikavist á fiól og orgul – yndisligur tónleikur og væl leiktur. Thaborkórið sang.
Ein vakur og hábærisligur máti at siga Sam farvæl.
Sam var familjukærur. Kona hansara Malan og Sam fingu tvær døtur og abba -og ommubørnini vóru seks í tali og eitt langaabba og langommubarn áttu tey eisini.
Sam var barngóður, eins og Malan, og løturnar saman við teimum smáu, dámdi honum, og tey hava fingið gott í beinið.
Sorgin nívir, fyrst av øllum tykkum, ið stóðu honum næst.Maluni , ið altíð stóð manni sínum við lið, ikki minst ta seinastu tíðina, Sam stríddist við sjúkuna, sum hann ikki megnaði at vinna á.
Hann, ið øllum valdar, styrkir tykkum í sorgini og orðini um at Sam er sloppin heim, eiga tit at hava í huga.
Við hesum fátæku orðum verður friður lýstur um minni um Sam Jacobsen.
Signar á Brúnni


text:
Síðsti møguleiki at leiga Leguhúsið í Nesvík.
So hvørt sum avmarkingarnar fyri at møtast verða avtiknar, er lív komið aftur í Leguhúsið í Nesvík. Ja, tað er við at vera síðsti møguleiki, um ynskið er at leiga Leguhúsið eitt vikuskifti í 2021.
Jól í Nesvík?
Tað eru einans trý tøk vikuskifti eftir í ár, og øll eru í desember. Vikuskiftið 24.-26. desember er tøkt, so tað ber til at halda jól saman við allari familjuni í Nesvík. Tað er í øllum førum pláss fyri einum risastórum jólatræi, sum børn og barnsligar sálir kunnu gleðast um. Vikuskiftini 10.-12. og 17.-19. desember eru eisini tøk.
Fyrra hálvár 2022 eru fimm vikuskifti tøk. Um tað er áhugi at leiga Leguhúsið, so er at skunda sær, tí vit fáa nógvar fyrispurningar.


text:
Meginreglur fyri umsjón av næmingum á Skúlatrøð
Endamál
- At næmingarnir kenna seg tryggar
- At næmingarnir altíð hava ein vaksnan at venda sær til
- At skapa trivna og virðing millum næmingarnar
- At fyribyrgja happing
- At gingið verður væl um ognir skúlans
- At ognir hjá øðrum fáa frið
Reglur
- Skúlin hevur umsjón við næmingunum á skúlans øki og byrjar umsjónin 10 min. áðrenn skúlatíð og endar 10 min. eftir seinasta undirvísingartíma.
- Tann einstaki lærarin/námsfrøðingurin hevur umsjón við næmingunum í tímunum.
- Tann lærari, sum hevur flokkin 4. tíma, hevur eisini umsjón við næmingunum í matarsteðginum frá kl. 11:15 til 11:30.
- Tá ið undirvísing fer fram uttanfyri skúlans øki, hava viðkomandi lærarar umsjón við næmingunum, eisini meðan teir ferðast millum hølini/økini.
- Leiðslan ger yvirlit yvir umsjónina í fríkorterunum.
- Um lærari ikki er í skúla, hevur møguligur vikarur skyldu at halda garðvaktina, um hon liggur beint eftir tíman.
- Hvør lærari fær sín flokk út í fríkorter eftir tíma.
- Næmingarnir skulu verða á skúlans øki í skúlatíðini, um ikki annað er avtalað við starvsfólk skúlans.
- Leiðslan ger av, hvørjir árgangir hava inniloyvi í fríkorterunum.
- Um veðrið er sera vánaligt, kunnu næmingarnir tó fáa loyvi at verða inni. Leiðslan tekur støðu til hetta.
- Vit ganga friðarliga inni í skúlanum
- Alt spæl inni og úti skal ikki verða øðrum til ampa
- Bóltspøl skulu einans spælast uttandurða
- Tað er ikki loyvt at súkkla, standa á rulluskoytum, rennifjøl ella tílíkum í skúlatíðini á skúlaøkinum.
Víst verður eisini til kunngerð nr. 68 frá 9. juni 2010 um reglur at fremja gott skil og umsjón við næmingunum í skúlatíðini. Skúlastýrið á Skúlatrøð tann 3. februar 2016


text:
Tað besta við eini tilnevning til eina viðrisløn er næstan at onkuntíð fylgja ummæli við í rokanum. Miljuløtur fekk eitt frálík av slagnum á heimasíðuni www.barnebokkritik.no. Samanberingarnar sum ummælarin ger við hetjur sum Lindgren og Jansson fáa meg at rodna, men av gleði, hóast hon gloymir at nevna tilnevningina fyri… les meira…. →
Í apríl varð boðað frá at Miljuløtur hjá mær og Kathrinu Skarðsá varð tilnevnd Barna- og ungdómsbókmentaviðrisløn Norðurlandaráðsins. Hetta skriva tey hjá Norðurlandaráðnum: Rakel Helmsdal & Kathrina Skarðsá (ill.): Miljuløtur. Novel, Bókadeild Føroya Lærarafelags, 2018. How many writers master the most important and essential aspect of children’s literature – the… les meira…. →
Ummæli av føroyskum bókum eru rættiliga sjálsom og enn sjálsamari eru ummæli av barnabókum, men 11. januar kundi eg frøðast um eitt frálík ummæli eftir Jógvan Isaksen av nýggjastu bók míni Miljuløtur. HER ber til at lesa ummæli hjá Jógvan Isaksen, sum var prentað í Dimmalætting. Les pdf-fíluna av ummælinum: Hugkveikjandi søgur… les meira…. →
Tann 19. september kom stuttsøgusavnið Miljuløtur út alment. Hetta hendi á hugnaligari bókaløtu á Sunda Bókasavni í samband við Mentanarviku í Sunda kommunu. Nógv børn vóru komin at lurtað, tá høvundurin læs upp úr løtunum hjá Milju Aura. Forlagið sigur um bókina: “Bókin er… les meira…. →
Góð tíðindi eigur man ikki at liggja á, tí kanska onkur annar eisini heldur tað vera góð tíðindi. Seinasta mánaðin havi eg fingið tey gleðiligu boð, at báðar bøkurnar, sum eg sendi forlagnum hjá mær, Bókadeildini, beint fyri ársskiftið, eru góðkendar til útgávu. Sjálvandi skulu tær nú gjøgnumarbeiðast, men tað… les meira…. →


text:
Í gjár bleiv ársins fyrsta rennikapping avgreidd tá Nýggjárshálvmarathon var í Eysturoynni. Seinnu árini hava alsamt fleiri og fleiri luttikið í hesi afturvendandi kapping, og í gjár bleiv talan um metstóra luttøku. Hesuferð vóru tað nærum 60 rennarar við. Líkindini at renna blivu av teimum allarbestu. Talan varð um eitt lot í ryggin allan vegin, einans undantikið tá runnið var frá Runavík móti Saltnesi.
Henry á 4. plássi fær vatn eftir 10 km á Skipanesi
Hjá monnunum bleiv talan um skjótastu tíðina í Nýggjárshálvmarathon. Marnar Djurhuus rann teinin uppá 1.13,46 tímar. Hann gjørdist greiður vinnari frammanfyri Guttorm Sørensen (1.19,28) og Borgar Biskopstø (1.19,32). Veteranbólkin vann Borgar frammanfyri Henry Olsen (1.22,19) og Andrass Joensen (1.27,35). Superveteranbólkin vann Óli Olsen við 1.31,45 tímar frammanfyri Jens R. Weihe (1.33,43) og Tummas Joensen (1.36,41)
Fremstu mennirnir vóru allir úr Treysti. Fv: Guttorm, Marnar og Borgar
Hjá kvinnunum gjørdist Ann Thomsen vinnari við 1.40,27 tímar frammanfyri Elin Vang (1.48,00) og Astrið Joensen (1.49,56). Ann Thomsen vann eisini veteranbólkin frammanfyri Karin K. Petersen (1.53,25) og Hannu Thorleifsson (2.00,09).
Eftir at øll vóru komin á mál var brúsubað at fáa í Ítróttarhøllini í Runavík. Síðani bleiv farið í Peche Café at drekka kaffi/te við belgiskum vaflum afturvið. Har blivu heiðursmerkini, sum vóru latin av Runavíkar Kommunu, handaði.
Úrslitini eru at finna her niðanfyri:
Kvinnuveteranar fv. Hanna, Ann og Karin
Menn veteranar fv.: Henry, Borgar og Andrass
Superveteranar fv: Jens, Óli og Tummas
Nakrar myndir frá Nýggjárshálvmarathon eru at finna her.
Næsta rennikapping verður longu leygardagin 14. januar í Havn, tá 2.umfar í Vetrarkappingini verður. Hetta umfarið skuldi eftir ætlan verða 10. desember, men líkindi vóru ikki at renna tá. Startur og mál vera á Tórsbreyt.


text:
Hákun West á Teigum skoraði eitt mál tá lið hansara, Skanderborg-Århus í útidysti í bestu donsku hondbóltsdeildini vann 31-24 á Lemvig. Í steðginum var Skanderborg-Århus á odda 16-11,
Skanderborg-Århus hevur fingið eina góða byrjan uppá kappingina við trimum sigrum í trimum teimum fyrstu dystunum hetta kappingarárið.
Skanderborg-Århus liggur í oddinum við seks stigum saman við AaB, GOG, Skjern og Fredericia.
Komandi leygardag tekur Skanderborg-Århus móti AaB í einum oddabraki har bæði liðini hava seks stig hvør.


text:
Við at keypa Havnar Timburhandil fylgir Borg sínum málsetningi, sum er at vera ein heildarveitari til alt innan byggivinnuna í Føroyum, til bæði privat og vinnulig viðskiftafólk.
Báðar fyritøkurnar samstarv í dag við XL-Byg, og hava á flestu økjunum sama vøruúrval. At tað framyvir er sami eigari, vil vera við til, at tað gerst lættari fyri viðskiftafólkini at keypa í Borg, óansæð hvar tey eru stødd. Borg fær við víðkanini fleiri rakstrarfyrimunir, sum koma viðskiftafólkunum til góða. Afturat tí grundleggjandi vøruúrvalinum hjá XL-Byg, so hevur Borg eisini fleiri aðrar vørubólkar, og í handlunum verður stórur dentur lagdur á at hava eitt stórt og breitt úrval.
Eins og Havnar Timburhandil hevur verið rikin sum ein føroysk familjufyritøka síðan 1928, so er Borg eisini ein føroysk familjufyritøka, sum er ein samanrenning av fyritøkum í Eysturoynni og Norðoyggjum.
Tað er sjálvsagt nógvar hugsanir aftanfyri eina avgerð, um at selja eina fyritøku ein er vaksin upp í – bæði samfelagsligar og fíggjarligar, og ikki minst persónligar, sigur Heini Fosaa. Men hann metir tað vera sera positivt, at møguleikin var at selja til eina aðra føroyska fyritøku, við fleiri av teimum somu virðunum. Eftir 26 ár í stjórastólinum og seinastu 13 árini sum eigari, er tað sjálvandi við sorgblídni, at eg sigi farvæl við mínar starvsfelagar og viðskiftafólk, men eg eri sannførdur um, at Borg fer at reka fyritøkuna á ein hátt, soleiðis at øll fáa gleði av henni. Eg vóni, at viðskiftafólk Tórshavnar Timburhandli taka væl ímóti Borg sum eigara, endar Heini Fosaa við.
Partarnir eru samdir um, at keypsprísurin verður í trúnaði. Yvirtøkan fer fram pr. 1. december 2018, og er send kappingareftirlitinum til góðkenningar.


text:
Ezekiel
Ezekiel (hebráiskt יְחֶזְקֵאל) verður nevndur í Bíbliuni, Toraini og Koranini sum ein stórur profetur. Hann var ungur prestur, sum ivaleyst visti um alt tað, ið viðvíkti templi og gudstænastu. Ezekiel var ein av teimum mongu herleiddu, sum í árinum 597 f.Kr. noyddist í útlegd. Í Bábel slapp hann at búseta seg nær Kebaránni. Har varð hann kallaður til profet. Ezekiel fekk ikki sum Jesaja og Jeremia høvi at tala til alt fólkið, heldur ikki til valdsharrar teirra. Virksemi hansara var avmarkað, so at hann starvaði ímillum ísraelsmenn í útlegdini, pínslarfelagar sínar. Hann var teimum talari og sálarhirði av Guds náði. Í fyrstuni var fólkið tvørlynt og líkasælt. Men so við og við rann upp fyri mongum, at profetur var teirra millum. Virðingin fyri honum tók at vaksa. Oyðing Jerúsalems í 586 f.Kr. skilur virksemi hansara í tvey skilti, ið bera ymiskan dám. Fyri ræðuligu vanlukkuna boðaði hann treystliga og inniliga fólkinum, at Jerúsalem fór at verða lagdur í oyði. Harðari enn nakar annar profetur undan honum, dømdi hann fólk sítt. Men tá ið Jerúsalem fall, blíðkaðist boðskapurin. Tá ið alt tókist vónleyst, kunngjørdi hann fólkinum endurreisn Ísraels.


text:
Johanna TG 326
Johanna TG 326 er ein slupp, sum er heimahoyrandi í Vági. Tað er Felagið Johanna TG 326, sum eigur sluppina. Ábyrgdarpersónur er Gudmund Kárason Jacobsen.[1] Johanna var til fiskiskap fram til 1972. Nú verður sluppin brúkt til styttri og longri leigutúrar bæði í Føroyum og til grannalondini.
SøganEdit
Johanna varð smíðað í Rye, Sussex í Suðuronglandi í 1884 á skipasmiðjuni, sum James Collins Hoad átti. Tá nevndist hon Oxfordshire. Fyrsti eigarin varð John William Haylock úr Dulwich í Surrey. Í Oktober 1894 keypti Georg Edv. James Moody, ein stórur reiðari í Grimsby, Oxfordshire, men seldi hana aftur í Desember sama árið til Jákup Dahl, handilsmann í Vági, tá fekk sluppin navnið Johanne. Hetta var fyrsta sluppin, sum Jákup Dahl sjálvur átti. Hann keypti seinni fleiri aðrar sluppir og stovnaði fyritøkuna A/S J. Dahl. Fyritøkan átti yvir 20 sluppir og skonnartir og hevði nógv ymiskt virksemi í Vági, bæði innan fiskiskap, fiskavirking og handil.
Johanna var fiskiskip, men undir seinna heimsbardaga hevði Stóra Bretland stóran tørv á matvørum, eisini á fiski, og tí vóru tað fleiri føroysk fiskiskip, sum løgdu um til flutningsskip. Johanna sigldi til Íslands, har hon fekk ísaðan fisk í lastina, sum hon so førdi til Skotlands. Fiskurin sum føroysku skipini førdu til Stóra Bretlands kom sera væl við hjá bretum. Winston Churchill nevndi eisini føroyingar í einari talu, hann helt eftir kríggið. Hetta nevndi Elin Mortensen, rithøvundur, í sending í útvarpinum hjá Kringvarpinum. Sera nógvir føroyingar lótu lív undir seinna heimsbardaga í mun til fólkatalið. Tað vóru sjómenn, sum vóru við føroyskum fiskiskipum, sum blivu bumbaði av týskum kavbátum ella bumbu flogførum ella sigldu á eina minu. Sluppin Johanna kom tó gjøgnum kríggið uttan at vera rakt av bumbum ella minum.
Johanna varð løgd í 1972 og fór ikki til fiskiskap aftur. Hon lá við kai í Vági til 1980, tá ætlaði eigarin A/S J. Dahl at søkkja hana, men í síðstu løtu varð gjørt av at bjarga sluppini. Í 1981 varð settur á stovn ein grunnur, nevndur Johanna TG 326, sum hevði til endamáls at bjarga sluppina Johannu TG 326 og seta hana í upprunastand, soleiðis at hon kundi verða eitt minni um ta farnu slupptíðina. Tað árið keypti grunnurin Johanna TG 326 sluppina Johannu frá A/S J. Dahl fyri 1 kr. Johanna varð síðan løgd upp á land, har hon skuldi setast í uppruna stand. Sera nógv fólk vóru við í arbeiðnum at seta sluppina í stand, og stuðul var veittur úr øllum landinum. Alt arbeiði var gjørt sjálvboðið í fyrstani. Fólk úr grunninum skipaðu m.a. fyri bingo, fyri at savna pening til tilfar og annað sum kostaði pening. Ein av eldsálunum tá var Ovi Mikkelsen, sáli (doyði í mai 1995).  Ein annar vágbingur, sum hevur arbeitt nógv uppá sluppina Johannu, og sum nú er formaður í grunninum, er Gudmund Jacobsen, skipstimbari og eigari av Vágs Skipasmiðju. Johanna verður nú brúkt til ferðavinnu endamál, sum styttri túrar (útferðir), men eisini til leiguferðir í Føroyum og t.d. til Hetlands.
Slóðir úteftirEdit
KeldurEdit
- ↑ Skipalistin 2012 (bók)


text:
Føroyar vóru í forðum skógvaksnar; har finnast tí enn í jørðini stórar viðjur (trærøtur) í mógvinum á torvheiðum, innan í steinkolinum síggjast tjúkkar greinar og leyvsbløð; tílíkt ber prógv um, at viður hevur vaksið har áður, men nú er alt sokkið niður í jørðina.
Søgn er, at meðan Ólavur hin heilagi ráddi í Noregi, fóru sendimenn úr Føroyum á fund hansara. Hann segði við teir, at honum tókti skattin vera ov lítlan, sum gekk út til sín av oyggjunum; spurdi hann teir tí, hvat ið vóks í Føroyum. Sendimenninir greiddu illa frá, søgdu, at har var einki uttan grót og skursl, mýrar og lyngur. Tá ið kongur hetta hoyrdi, rópaði hann: “So verði, sum frá er sagt! vendi tað niður, sum omaná hevur verið, og vendi tað upp, sum niðri hevur verið!” Tá sukku skógarnir niður í jørð, og fyri tær fríðu fløturnar komu mýrar, eyrvikur og grót.
Tí eru oyggjarnar nú so vorðnar. Blágrýtisstólparnir í einum hamri á Mykinesi líkjast trøum; tað sigist at vera trø, sum vóru umskipað til stein, tá ið Ólavur kongur segði: “So verði!” við sendimenninar, sum søgdu honum, at eingir skógir vuksu í Føroyum.
V.U. Hammershaimb: ”Færøsk Anthologi I”, 1891


text:
Í døgunum 14. juni – 15. juli 2018 kappast heimsins fremstu fótbóltslandslið um heimsmeimsmeistaraheitið í fótbólti. 32 landslið kappast á 11 leikvøllum í vestara parti av Russlandi.
Fyrsta heimsmeistarakappingini í fótbólti varð spæld í Uruguai í 1930, og síðan hevur HM-endaspælið verið fjórða hvørt ár. Tó var einki HM-endaspæl í 1940-árunum, tí at seinni heimsbardagi var.
Á hesari temasíðu verður í stuttum farið gjøgnum søguna um FIFA og heimsmeistaraheitið. Nøkur landslið og nakrir leikarar verða nærri lýst. Eisini lýsa vit HM-endaspælið úr einum føroyskum sjónarhorni.
Eisini hava vit eina gjøgnumgongd av sambandinum millum Føroyar og Russland við høvuðsdenti á tað, sum hendir á okkara døgum.
Bjørn Kunoy er føroyskur sendimaður í Moskva. Týsdagin sendi hann ferðabræv úr Moskva til hesa temasíðuna, nú HM endaspælið í fótbólti byrjar í Russlandi. Í ferðabrævinum greiðir Bjørn frá, at 41 ár eru liðin síðan fiskivinnusáttmáli varð gjørdur millum Føroyar og Russland. Í dag fer 30% av føroyska útflutninginum til Russlands.
HM í Russlandi er 20. HM-endaspælið í søguni. Her er ein gjøgnumgongd av øllum endaspælinum frá Uruguai í 1930 og til Brasil 2014.
Nógvir frálíkir leikarar hava hugtikið okkum gjøgnum árini, og eisini hevur HM viðhvørt verið brúkt í politiskum spæli.
Norðurlond hava eisini tikið lut í HM-søguni.
Hagtøl um HM
Heimsmeistarar
1930 Uruguai
1934 Italia
1938 Italia
1950 Uruguai
1954 Vesturtýskland
1958 Brasil
1962 Brasil
1966 Ongland
1970 Brasil
1974 Vesturtýskland
1978 Argentina
1982 Italia
1986 Argentina
1990 Týskland
1994 Brasil
1998 Frakland
2002 Brasil
2006 Italia
2010 Spania
2014 Týskland
Tíðarinnar toppskjúttar
1 Miroslav Klose, Týskland 16
2 Ronaldo, Brasil 15
3 Gerd Müller, Vesturtýskland 14
4 Just Fontaine, Frakland 13
5 Pelé, Brasil 12
6 Jürgen Klinsmann, Týskland 11
6 Sándor Kocsis, Ungarn 11
Vertslond
1930 Uruguai
1934 Italia
1938 Frakland
1950 Brasil
1954 Sveis
1958 Svøríki
1962 Kili
1966 Ongland
1970 Meksiko
1974 Vesturtýskland
1978 Argentina
1982 Spania
1986 Meksiko
1990 Italia
1994 USA
1998 Frakland
2002 Suðurkorea/Japan
2006 Vesturýskland
2010 Suðurafrika
2014 Brasil
2018 Russland
2022 Katar
Toppskjúttar
Í vavi er Russland størsta land í Verðini. Tað er í tveimum heimspørtum, Evropa og Asia. So langt er úr vestasta til eystasta landspartin í Russlandi, at har eru níggju tíðarøki.
Alt bendir á, at Føroyar eru tað land, sum selur mesta fiskin til Russlands. Les tíðindini um føroyskan fiskaútflutning og svara spurningum.
Í vavi er Russland størsta land í Verðini. Tað er í tveimum heimspørtum, Evropa og Asia. So langt er úr vestasta til eystasta landspartin í Russlandi, at har eru níggju tíðarøki.
Í lítla bretska býnum, Sailsbury, vórðu Julia Skripal og pápin Sergei eitrað í mars í 2017. Tey komu frá hendingini við lívinum. Bretskir myndugleikar søgdu, at eitrið var úr Russlandi.
Hesin ungi russiski hermaður er ein rýmingur. Hann er rýmdur av hermótinum, tá hann varð sendur úr Sankta Pætursborg til í Kekenia, at berja yvirgangsfelagsskapir niður.
Síðan gamla Sovjetsamveldið fall í 1991, hava listafólk kent seg tryggari í Russlandi. Fyrr var vanligt, at segði ella gjørdi tú okkurt, sum víkti frá almennu meiningini í almenna rúminum, so fórt tú beina leið í fongsul.
Søgur eru um nógvar persónar, sum av órøttum hava verið dømdir og tiknir av døgum. Mest klassiska søgan er helst um Jesus úr Bíbliuni.
Sigurd O. Patursson (1869-1931), vanliga kallaður Sigert í Kirkjubø, er helst fyrsti føroyingur, sum í bókum hevur sagt frá um ferðir úti í heimi. 19 ára gamal fór hann úr heimbygdini og út at ferðast.


text:
Marjun Lavarsdóttir, nevnd “vísa Marjun”, í Øravík í Suðuroy var systir til teir tiltiknu larvasarsynirnar. Pápin, Larvas (Lavars) í Øravík, hevði konu av Strondum í Eysturoy. Ein bróðursonur Marjunar var hin navngitni Óli Jarnheysur, sum greint er frá í søguni um hann.
Marjun hevði so ógvuliga stórt enni og varð eyknevnd “Stóra Panna”. Hon var á Finnmarkini í Noreg eina tíð til at søkja lekidóm fyri bein sítt, sum hon hevði brotið; men tá ið hon kom aftur, var beinið bogið á henni. Síðan var hon kallað Haltabein ella Hjólbein. Einki barn átti Marjun, tó at hon var tríggjar ferðir gift; men í tann stað tók hon bróðurdóttur sína til fosturs og legði allan sín alsk á hetta barn. Vøkur var fosturdóttir Marjunar, og ikki trutu fríggjararnir, ið vildu fáa hana til konu. Í teirra tali var Páll við Kvíggjá í Sumba. Gentan var góð við Páll aftur; men Marjun legði við, at, kundi hann sláa allan Øravíkar bø uttan at brýna líggjan einans ferð, so skuldi hann eiga gentuna: annars ikki.Páll helt seg til at royna, og ein kona í Øravík, sum var ættað av Krossi í Sumba og væl kend við Páll, gav honum ein líggja, men legði við, at hann mátti ikki hyggja at eggini, um hann so sló í stein; tí annars dugdi líggin ikki meira. Páll tók at sláa; hugaliga gekk, tí frálíka væl beit líggin. Mestur allur bøurin var sligin - bert trý sátulendi vóru eftir: tá sló Páll líggjan so dygt í ein stein. Hann hvakk við og hugdi aftur í eggina: einki sakaði líggjanum. Men tá ið hann tók við aftur at sláa, tá beit líggin ikki meira. Páll varð at brýna hann og fekk so ikki gentuna. Hon varð seinni gift við Rádna Dániali (Daniel Clemensen “Ostindiefarer”, sonur harra Klæmint, sandoyarprestin), sum kom til sýslumansembætið í Suðuroy
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Uppskrift úr Skálavík
Eina ferð var ein stórur keypmaður, sum hevði sigling um verøldina. Ein dagin, sum skipini vóru heimkomin, og hann skuldi avstað til at vitja tey, bað hann døtur sínar - tríggjar vóru - ynskja av sær hvør sítt tingið, hvat ið tær vildu.
Tær eldru báðar ynsktu tá hvør sín stakk, hin yngsta eitt epli. Stakkaklæðið fekk hann brátt, men einki epli. Harmafullur um hetta fer hann heim aftur.
Á veginum fer hann inn í eini hús; matur stendur borðreiddur, men einki fólk hann sær. Svangur er hann og setst at eta.
Tá ið hann reisist aftur, er honum hyggjandi út ígjøgnum vindeygað oman í ein garð, hvar eitt træ stendur við nógvum eplum uppiá. Hann oman og tekur eitt til at bera dóttrini.
Nú tykir honum, sum alt skuldi rotið oman yvir hann, bæði fjøll og hús; eitt trøll kemur til hansara og er so ónt, heldur tað vera nóg mikið, at hann hevur etið sær matin, um enn hann fór ikki at stjala epli við.
Keypmaðurin sigur frá ynskinum hjá yngstu dóttur sínari og býður at geva trøllinum eplið aftur.
Men trøllið sigur nei: tað vil einki hava uttan dóttrina sjálva.
Maðurin verður at játta og fer heim við eplinum, enn meira harmur enn áðrenn hann fekk tað.
Hann sigur dóttrini frá øllum, sum til hevur borist; men hon biður hann ikki syrgja - hon skal fara til trøllið, sigur hon.
So flutti hann hana í trøllhúsini, sum trøllið hevði biðið hann. Nú tókti henni tað sama sum pápanum, at alt vildi róta oman yvir hana, og alt í einum kom trøllið; tað var so blítt við hana og bað hana eiga seg.
Nei, tað vildi hon ikki.
Hvørt kvøld bar trøllið hetta upp á mál, at hon skuldi eiga tað til mann; men hon sýtti í heilum. Eitt kamar var, sum spegil var í; hvør, sum hugdi í tað speglið, sá alt.
Ein dagin, sum hon fór at hyggja í hetta speglið, sá hon pápan liggja sjúkan av sorg.
Um kvøldið, tá ið trøllið kemur aftur, er hon so sorgarbundin.
Hon man hava verið í speglinum í dag, sigur trøllið: men hon skal ikki syrgja, tí hon skal sleppa heim til at vitja pápan og siga frá, at hon livir væl; tó má hon skunda sær aftur.
Hon so gjørdi.
Trøllið biður hana enn sum fyrr hvørt kvøld eiga seg; men einki batir við hana.
Ein annan dag, sum hon hyggur í speglið, sær hon systrarnar laga til brúdleyps, og nú ið trøllið kemur heim um kvøldið, situr hon aftur so syrgin.
Hon skal sleppa í brúdleypið, sigur trøllið: men aftur má hon koma tað snarasta, hon kann, og ikki vera longur, enn brúdleypið stendur. Hetta lovar hon og fer so heim í brúdleypið hjá systrunum.
Men heima letur hon yvirtala seg til at vera longur, enn hon hevur lovað trøllinum, og eina nátt eftir tað, at brúdleypið er endað, droymir hon, at trøllið er deytt av sorg um hana: hann liggur úttandur eftir einum stokki niðri í garðinum.
Um morgunin skundar hon sær avstað tað snarasta, hon kann, aftur í trøllhúsini og setur seg, sum hon er von; hon bíðar, men einki trøll kemur til hennara.
So fer hon oman í garðin at leita, sum hon hevur droymt - nú liggur hann har, úttandur eftir einum stokki, deyður fyri henni at síggja.
Tá heldur hon, at, hevði hann nú livnað úr aftur, so skuldi hon havt hann til mann, tí hann hevur verið so góður við hana.
Í sama bragdi, sum hon hevur talað hetta orðið, reisist hann upp livandi og er natúrligt fólk; hann hevði verið umskapaður so, at hann kundi ikki koma at vera fólk aftur, fyrr enn ein genta lovaði at hava hann til mann, og í tí vildi eingin genta samtykkja, tí hann var so ljótur og ósjónligur - og siga frá, at hetta var honum viðurlagt, kundi hann ikki, tí so vann lyftið einki á gandinum.
Kongasonur var hann, men varð kallaður “beistið” av tí, at hann var umskapaður til trøll. Men hon varð kallað “vakurleikin”.
So giftust bæði og vóru verandi í somu húsunum.
Frásøgn: Marjun í Nýggjubúð, Skálavík
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Ævintýrið er her endurgivið við stavseting Hammershaimbs.
48 AT 425 C


text:
VisualEditor er ein nýtíðar heimasíðurættari, sum er mentur serstakt til Wikipedia. Á síðuni her er ein brúkaravegleiðing á føroyskum, sum er ein týðing úr ensku vegleiðingini. Myndirnar ið nýttar eru, hava enskan tekst, á føroysku Wikipediu sær tú í høvuðsheitum føroyskan tekst, tá tú rættar við VisualEditor, tó kann ein velja at øll kervisboð og annað skal vísast á øðrum máli, tað gert tú inni í "Innstillingar" ovast til høgru, um tú hevur upprættað brúkara. VisualEditor verður tikin í nýtslu á føroysku Wikipediu 2. desember 2013. Hann var tikin í nýtslu á ensku Wikipediu og á teimum størstu málunum í juli 2013. Ymiskir trupulleikar hava verið, men hesir verða rættaðir so við og við. VisualEditor sum verður brúktur á føroysku Wikipediu hevur tí ikki teir somu byrjunartrupulleikarnar, ið tær størstu Wikipediurnar hava verið ígjøgnum. Um tú kemur fram til onkran feil, vinarliga boða so frá til dømis í Undirhúsinum.
Brúkaravegleiðing verður viðlíkahildin og týdd á Mediawiki.org
[1].
Fyri at rætta eina síðu við at brúka VisualEditor, so skal tú klikkja á "Rætta
beta" knøttin ovast á síðuni.
Tað kann taka nøkur sekund at lata upp eina síðu til rættingar, og uppaftur longri, um síðan er sera long.
Við at klikkja á "Rætta wikitekst" knøttin verður tann gamli klassiski wikitekst rættarin latin upp, ikki VisualEditor.
Tú kanst eisini lata upp VisualEditor við at klikkja á "Rætta
beta " leinkjuna í hvørjum broti. Tá tú koyrir músina yvir eina yvirskrift, so víðkast leinkjan og bjóðar tær møguleikan at lata upp tann klassiska wikitekst-rættaran við at nýta "Rætta wikitekst" leinkjuna. Tá ið síðan verður latin upp fyri rættingum, so verður tú verandi í hasum reglubrotinum, hinvegin er tað framvegis møguligt at rætta alla síðuna.
Tað er betri at nýta eina leinkju við eitt reglubrot, heldur enn at nýta knøttin ovast á síðuni, um tú bert hevur ætlanir um at rætta eitt lítið brot á síðuni. Hetta tí at tá tú klikkir á leinkjuna til eitt ávíst reglubrot, so kemur yvirskriftin til hetta reglubrotið sjálvvirkandi við í rættingarsamandráttin (sum greitt verður frá niðanfyri í
Goym broytingar). Um yvirskriftin á einum broti er við í rættingarsamandráttinum, so vísir tað øðrum brúkarum hvar á síðuni tú hevur gjørt broytingar.
VisualEditor tóllinjan (víst á enskum)
VisualEditor tóllinjan kemur fram ovast á skerminum, tá tú fer í gongd við at rætta við VisualEditor. Hon inniheldur nakrar væl kendar ikonir:
Angra og ger umaftur broytignarnar ið tú hevur gjørt. (Annar ella báðir pílar eru gráðir, um tú enn ikki hevur nakað at angra ella gera umaftur.)
Yvirskrift-rulla-niður menyin: loyvir tær at broyta slag av yvirskrift til tekstin. Standard yvirskriftin eitur "Yvirskrift", sum víst á tekningini. ( Heading á enskum.)
Formatering: "B" broytir útvaldan tekst til feita skrift, og "I" broytir til skráskrift (kursiv). Leinkjan er leinkingartól at gera slóðir til aðrar wikipediasíður við. Tann seinasta ikonin ("Reinska formatering") tekur burtur alla formatering, ið frammanundan er vald til útvalda tekstin.
Listar & innrykkingar: Tvær tær fyrstu ikonirnar loyva tær at gera listar í talrøð og í røð við kúlum frammanfyri (bullets). Tær seinastu tvær ikonirnar loyva tær at minka um ella økja um innrykkingina av innihaldinum.
Meira: rulla-niður-teksturin á VisualEditor tóllinjuni gevur tær fleiri møgulleikar afturat til at broyta skriftina og valfríar handlingar, eitt nú at innseta keldur og at taka fyrimyndir við. Tó eru tað ikki allar av hesum funksjónunum, ið eru virknar enn.
"Teldu kota" ikonin (eitt par av krúllutum klombrum: {}) sum broytir valdan tekst soleiðis at hann skilir seg út frá øðrum teksti.
"Gjøgnumstrikað" ikonin (S) sum gevur eina striku gjøgnum valda tekstin.
"Undirstrikað" ikonin (U) sum gevur eina linju undir tann valda tekstin.
"Niðursokkin skrift" ikonin (S2) sum ger at tann valdi teksturin sær minni út enn restin av teksini og er eitt sindur undir linjuni.
"Hevja skrift" ikonin (S2) sum ger at valdi teksturin sær minni út enn restin av tekstinum og er eitt sindur hevjaður yvir linjuni.
"Miðil" ikonin (ein mynd av fjøllum) letur upp miðla dialog.
"Kelda" ikonin (eitt bókamerki) letur upp ein samrøðukassa til rætta keldur.
"Keldulisti" ikonin (tríggjar bøkur) letur upp ein samrøðukassa sum vísir keldur.
"Leggjast inn í" ikonin (ein pussluspælbrikkur) loyvir tær at rætta fyrimyndir.
"Mál" ikonin (Bókstavurin A í tí latínska bókstavaraðnum og tað japanska kana (あ)) loyva tær at broyta málið á tí valda tekstinum. (Bíðar. Er ikki tøkt enn.)
"Hieroglyffur" ikonin (eitt egyptiskt akker: ☥) fer at loyva tær at leggja afturat egyptiskar hierogryffur til síðuna. (Bíðar. Er ikki tøkt enn.)
"LaTeX" ikonin (eitt sigma tekin: E) fer at loyva tær at vísa matematiskar formlar. (Bíðar. Er ikki tøkt enn.)
Fleiri innstillingar er við síðuna av knøttinum sum loyvir tær at Angra ella goyma tínar rættingar. Undir Fleiri innstillingar eru tað í løtuni møgulleikar at tilrætta innstillingar til síðuna við at rætta bólkar og seta í eina røð slóðir til onnur mál. Í summum brovsarum kanst tú eisini skifta einvegis frá VisualEditor til tann klassiska wikitekst keldu rættaran.
Angra ella goym tínar broytingar. Um tú trýstir á "Angra, so verður tú biðin um at vátta, at tað er tað ið tú ynskir at gera. Um tú klikkir á "Goym síðu", so kemur fram ein samrøðukassi, við teimum síðstu stigunum fyri at fullføra tínar rættingar.
Tá tú ert liðug/ur at rætta, trýst so á tann grøna "Goym síðu" knøttin í tóllinjuni. Tað ber ikki til at klikkja á tann grøna knøttin, um ongar broytingar vóru framdar.
Tá tú trýstir á tann grøna "Save page" knøttin, verður ein lítil dialogkassi latin upp, har tú kanst geva ein stuttan samandrátt av tínum handlingum, markera tína rætting sum lítla og velja at hava eftirlit við framtíðar rættingum á síðuni.
Talið vísir, hvussu nógv pláss er eftir í tínum rættingar samandrátti.
Tú kanst eisini eftirkanna tínar rættingar fyri at tryggja tær, at tað er sum tú hevði ætlað, áðrenn tú goymir broytingarnar.
(Um tú av onkrari orsøk ynskir at venda aftur fyri at rætta, trýst so á "^" í ovasta horninum til høgru í samrøðukassanum.)
Leinkjur kunnu leggjast afturat við "Leinkju" ikonini (leinkjur í einari ketu) á tóllinjuni, ella við at brúk snarvegin Ctrl+K (ella ⌘ Command+K á einari Mac).
Um tú velur tekst við at markera hann ella peikar við músini á eitt orð, so vil tað at trýsta á "Link" knøttin innseta eina leinkju á tann tekstin.
Annahvørt tú nýtir knøttin ella snarvegin, so kemur ein samrøðukasssi fram, har tú kanst tasta leinkjuna. VisualEditor vil royna at hjálpa tær við innanhýsis leinkjum (slóðir til aðrar síður á Wikipediu) við at leita eftir sannlíkum passandi síðum, tá tú fert í gongd við at tasta.
Tá tú hevur innsett ella valt leinkjuna, so kanst tú trýsta á ↵ Enter, klikkja uttanfyri samrøðukassan, ella trýsta á ikonina fyri at lata aftur (<). Tín leinkja kemur nú til sjóndar á VisualEditor síðuni, men hon verður ikki goymd, fyrrenn tú goymir síðuna.
Fyri at leinkja til eina heimasíðu uttanfyri Wikipedia, skal tú bara gera á sama hátt; innset leinkjuna í teigin, so verður hon løgd afturat sum "slóð úteftir".
Fyri at broyta ella taka burtur eina verandi leinkju, trýst so á leinkjuna í tekstinum, trýst síðan á "Leinkju" ikonina, sum kemur fram beint við. Tú kanst eisini trýsta á somu ikon á tóllinjuni ella brúka Ctrl+K snarvegin á knappaborðinum, meðan tú ert á leinkjuni.
Tú kanst nú rætta leinkjuna, ella taka hana heilt burtur við at trýsta á 'Tak burtur' ikonina (skrellispann) ovast í høgra horni í samrøðuboksini.
Fyri at rætta eina keldu sum er har frammanundan, so skal tú klikkja á hana í tekstinum, og síðan klikkja á "Keldu" ikonina (bókamerki) sum kemur fram beint við hana, ella á ikonina í tóllinjuni.
Við at klikkja á Keldu ikonina, so verður ein samrøðukassi latin upp, sum inniheldur ein mini-rættara, har tú kanst rætta tekstin í kelduni.
Tú kanst formatera tað, eins og tú hevði gjørt í restini av síðuni, t.d. við skráskrift ella leinkjum.
Nógvar wikiir brúka fyrimyndir fyri at formatera keldur sambært einum serligum standardi. Tú leggur tað til merkis, um tú rættar eina keldu sum finst frammanundan, hvørs innihald verður blátt tá tú velur hana.
Trýst á innliman ikonina (putlispæl brikkin) fyri at rætta innihaldið í fyrimyndini.
Við at trýsta á innliman ikonina (putlispæl brikkin) so fært tú loyvi til at rætta tey ymisku parametrini í fyrimyndini.
Trýst á "Goym broytingar" tá tú ert liðug/ur, og síðan kemur tú aftur til keldurættaran.
Um tað ikki er meira at rætta, trýst so á "Goym broytingar" aftur fyri at koma aftur til síðuna.
Um síðan longu inniheldur keldur, so kanst tú velja at endurnýta eina verandi endurgeving, um tað passar til tekstin, ið tú ynskir at leggja keldu til.
Fyri at endurnýta eina verandi keldu, peika so við músini har ið tú ynskir at leggja kelduna í tekstin, og trýst so á "Keldu" ikonina (bókamerki) í tóllinjuni.
Í keldurættaranum skal tú trýsta á knøttin sum sigur "Nýt eina verandi keldu", niðast í vinstra horni í vindeyganum.
Um tað eru nógvar keldur, so kanst tú nýta leititeigin (við heitinum "Hvat ynskir tú at leggja keldu til?") fyri bert at vísa fram keldur sum passa til ein givnan tekst. Leita fram kelduna, ið tú ynskir at endurnýta, í listanum og vel hana.
Fyri at leggja eina nýggja keldu, peika so við músini har ið tú ynskir at leggja kelduna í tekstin, og trýst so á "Keldu" ikonina (bókamerki) á tóllinjuni.
Í keldu-rættaranum kanst tú leggja afturat, rætta og formatera tína endurgeving.
Tú kanst bera so í bandi, at ein kelda kemur at hoyra til ein ávísan bólk; hetta verður gjørt fyri at vísa bólkar av keldum saman við "Keldulista" tólinum.
Um tú innsetir eina nýggja keldu, og tú ynskir at innseta eina fyrimynd (skapilón) í hana, so skal tú klikkja á Innlimanar ikonina (putlispælsbrikkur) í tóllinjuni í keldurættaranum.
Síðan skal tú leita eftir tí fyrimynd, ið tú ynskir at brúka, vel hana og rætta hana sum tú vildi gjørt við eina fyrimynd sum longu var upprættað frammanundan.
Trýst á "Goym broytingar" fyri at venda aftur til keldu-rættaran, og "Goym broytingar" enn einaferð, fyri at venda aftur til síðuna.
Um tað ikki longu er ein listi við keldum á síðuni (til dømis um tú leggur afturat ta fyrstu kelduna á síðuni), so mást tú leggja hana afturat soleiðis at teksturin á tínari keldu verður vístur.
Peika við músini hagar ið tú ynskir at keldan skal vísast (vanliga er tað niðast á síðuni), og trýst á "Keldulista" ikonina (tríggjar bøkur) fyri at innseta kelduna.
Fyri heilt einfalt at innseta ein keldulista, trýst so á "Goym broytingar" í samrøðukassanum.
Um tú hevur upprættað bólkar av keldum, so kanst tú nágreina ein bólk í hesum samrøðukassanum, soleiðis at bert útvaldar keldur koma til sjóndar, og sum hoyra til tann bólkin.
Fyri at leggja inn eina nýggja fyrimynd á síðuna, peika so við músini har ið tú ynskir at leggja fyrimyndina, og trýst so á "Innlimanar" ikonina (putlispælsbrikkur) á tóllinjuni.
Skriva navnið á skapilónini (fyrimyndini), ið tú ynskir at seta inn og trýst á "Innset fyrimynd".
Tú kanst eisini rætta fyrimyndir sum longu eru á síðuni við at velja tær (tær gerast bláar), og trýsta á "Innliman" ikonina (putlispælsbrikkur) sum kemur til sjóndar, ella á tann á tóllinjuni.
Tá tú innsetur eina nýggja fyrimynd ella letur upp eina verandi, so kemur "Innliman" samrøðukassi til sjóndar við einum lista av individuellum parametrum og virði teirra.
Tú kanst leggja afturat parametrar ella rætta teir sum longu eru á listanum.
Fyri at broyta virði á parametrinum, vel so parametrið á listanum, og rætta virði í vindeygasnum beint við.
Tá ein fyrimynd (skapilón) innlimar aðrar fyrimyndir, so síggjast hesar undir-fyrimyndir sum parametur. Hesar kunnu rættast ella takast burtur við at klikkja a navnið á undir-fyrimyndini.
Nýggjar undir-fyrimyndir verða lagdar afturat við at fylgja stigunum til at leggja afturat eitt parametur. Tú kanst vera noydd/ur til at kanna eftir dokumentasjónina hjá fyrimyndini (skapilónini), fyri at tryggja tær at undir-fyrimyndin verður stuðlað.
Tá tú ert liðug/ur, trýst so á "Goym broytingar" fyri at lata aftur samrøðukassan og venda aftur til síðurættaran.
Tá ein fyrimynd má
skiftast út, tasta so
subst: (kolon íroknað) áðrenn navnið á fyrimyndini.
Sjálvvirkandi ligugtgerð (autocompletion) virkar ikki saman við
subst:; um tú hevur tørv á sjálvvirkandi ger-ligugt, legg so afturat
subst: men ikki fyrr enn tú hevur funnið fram til ta fyrimynd, ið tú leitar eftir.
Trýst so á tann grøna "Set inn fyrimynd" knøttin.
Legg afturat eitt hvørt parametur sum vanligt og "Goym broytingar".
Tú fert ikki at síggja fyrimyndina víðkast á síðuni gjøgnum hesa innleiðandi fasuna.
Eftir at tú ert liðug/ur við tínar broytingar og goymir, so verður útsjóndin av fyrimyndini broytt, tá broytingarnar koma í gildi.
Summir lutir, sum t.d. myndasøvn, matematiskir formlar og tónleikanótar verða ikki stuðlað enn av VisualEditor. Til tey vera tað, so noyðist tú at rætta keldu-wikitekstin beinleiðis, um tú ynskir at broyta ella leggja hesi afturat.
Nógv av teimum sum rætta á Wikipedia eru von við at skriva wikitekstin beinleiðis, serliga við feitum, skráskrift og wikileinkjur. Snarvegir á knappaborðinum loyva tær á ein skjótan hátt at innseta líknandi formatering uttan at tú noyðist at klikkja á knøttarnir í tóllinjuni. Vanligir generellir snarvegir, og slíkir sum vera brúktir av øðrum fólkum sum skriva og rætta, virka eisini í VisualEditor:
PC snarvegur
Handling
Mac snarvegur
Ctrl + B
Feitt
Cmd + B
Ctrl + I
Skráskrift
Cmd + I
Ctrl + K
Innset leinkju
Cmd + K
Ctrl + X
Klipp
Cmd + X
Ctrl + C
Avrita
Cmd + C
Ctrl + V
Set inn
Cmd + V
Ctrl + Z
Angra
Cmd + Z


text:
Er bilurin vetrarklárur?
Hálkan kemur oftani óvart á okkum. Knappliga ein morgun, tá tú skalt til arbeiðis, er svarthálka. Tað eru alt ov mong, ið taka kjansir í koyring á vetri og bíða ov leingi at fáa vetrardekkini á. Eru vetrardekkini ella píkadekkini ikki komin á, økist vandin beinanvegin fyri ferðsluóhappi. Tí ræður um at vera væl skøddur í góðari tíð.
Sambært kanningum hjá Landsverki seinnu árini eru tað alsamt fleiri bilførarar, sum velja vetrardekk fram um píkadekk. Av tí at summardekk eru gjørd úr slíkum tilfari, sum harðnar, tá tað er kalt, eru øll vetrardekk betri enn summardekk um veturin. Tí eiga øll at nýta vetrar- ella píkadekk, tá vit nærkast kuldastigunum.
Í Føroyum er tað loyvt at koyra við píkadekkum í tíðarskeiðnum frá 16. oktober til 30. apríl
Mynsturdýpd
Í Føroyum fylgja vit ES-krøvum um mynsturdýpd á dekkum. Mynsturdýpdin á dekkum skal sambært "detail forskrift for køretøjer" í minsta lagi vera 1,6 mm. Tó vilja fakfólk vera við, at summardekk í minsta lagi skulu hava 2 mm dýpd og vetrardekk 3 mm mynsturdýpd.
Ansið eftir hvørjum øðrum!
At enda ein áheitan til allar bilførarar at koyra varliga í vetrarferðsluni. Lat ferðina taka ta tíð, sum krevst og halt fjarstøðu frá bilinum frammanfyri. Koyr altíð eftir umstøðunum.
Kunna teg um veðrið
Tað sama um tú skalt til útróðrar ella á sjógvin, so fært tú seinastu aldumátingarnar. Ella um tú til dømis ert staddur í eini útlendskari lufthavn og ynskir at vita, hvussu floglíkindini eru vesturi í Vágum. Tá kann veðurstøðin á Vatnsoyrum upplýsa ætt og vindmegi, umframt at vísa vevmynd av veðrinum á Vatnsoyrum. Okkara veðurtænastan er óheft av tíð og staði, umframt at upplýsingarnar eru neyvar, aktuellar og lætt atkomuligar.
Upplýsingar um veðrið fært tú av heimasíðuni her, í útvarpinum ella beinleiðis í fartelefonina umvegis app'ina. Upplýsingarnir um veðrið stava frá teimum 27 veðurstøðunum hjá Landsverki kring landið, sum veita upplýsingar um millum annað hita, vind, ætt og hvirlur hvørt 10. minutt alt samdøgrið. Av teimum 27 veðurstøðunum eru 14 eisini útgjørdar við vevmyndatóli, soleiðis at til ber at síggja støðuna á vegnum á heimasíðuni her ella í tíni fartelefon.
Setir tú teg í bilin árla á morgni ein kaldan vetrardag, áðrenn útvarpið er byrjað, og ert tú í iva, um tað man vera hált um til dømis Gjáarskarð, ber til at kanna koyrilíkindini umvegis snildtelefon.
Góð ráð í vetrarferðsluni
Her eru nøkur góð ráð til allar bilførarar í vetrarferðsluni
- Nýt røttu dekkini
- Far heimanífrá í góðari tíð
- Kanna koyrilíkindini á www.landsverk.fo
- Minst til fartelefonina og syrg fyri, at hon er lødd
- Hav altíð eitt teppi við í bilinum. Verður bilurin fastur í kavanum, er gott at halda seg heitan, til hjálpin er á staðnum
- Skava kava og ís av bilrútum, speglum og lyktum, áðrenn farið verður avstað
- Koyr altíð varliga og eftir umstøðunum
- Halt frástøðu til bilar frammanfyri. Bremsulongdin er longri í hálku
- Bremsa ikki knappliga
- Um neyðugt er at steðga, so tendra ávaringarljósini fyri at ávara onnur um, at bilurin stendur stillur
- MInst til at vísa av í góðari tíð, so bilurin aftan fyri kann taka hædd fyri hesum
- Ansa eftir ikki at tarna teimum, sum salta og grava kava
- Halt passandi frástøðu til gravimaskinur. Kavaskíggj kunnu taka sýnið eina løtu.
Filmar
Landsverk hevur latið framleiða tríggjar stuttfilmar við góðum ráðum til bilføraran í vetrarferðsluni.
Filmarnir kunnu síggjast niðanfyri:
Kavi og kavarok hava stóra ávirkan á framkomuleikan á vegunum. Tá tað kavar eitt sindur, kann kavin bræðast burtur við salti, men kavar illa, má ruddast. Um tað er gjørligt, verður saltað fyribyrgjandi, áðrenn tað fer at kava. Hetta til tess at forða fyri, at kavin verður koyrdur fastur av ferðsluni á vegunum.
Meðan tað kavar, verða vegirnir ruddaðir við kavaplóm. Tá hildið er uppat at kava, verður aftur saltað fyri at halda kavanum, sum eftir er, burtur, og somuleiðis forða fyri, at vegirnir verða glerstoyttir.
Vit á Landsverki gera okkara fyri at tryggja framkomuleika og veita neyðuga kunning um veðrið, men hetta nyttar alt einki, um ikki hvør einstakur bilførari í vetrarferðsluni ikki fyrst og fremst tekur ábyrgd sjálvur, og eitt nú skøðir bilin væl í góðari tíð og koyrir eftir umstøðunum. Havast skal í huga, at tað ikki bara er hálka, sum elvir til ferðsluóhapp um veturin, men eisini regn, vindur og myrkur. Høvuðsorsøkin her er nógv skerda sýnið. Landsverk vónar, at fólk altíð kunna seg væl um koyrilíkindini, áðrenn farið verður í bil ella bát, og at førarar taka neyðug fyrilit, tá kuldi er í luftini.
Vánaligt sýni
Í mjørka, regni og sum heild vánaligum ljósviðurskiftum, henda fleiri ferðsluóhapp enn vanligt. Ver tí meira ansin aftan fyri róðrið í vánaligum sýni.
- Halt frástøðu til bilin frammanfyri
- Ikki yvirhála
- Koyr, um gjørligt, á breiðaru vegunum, har kantstrípur eru
- Tendra mjørkaljósini (og sløkk tey aftur, tá mjørkin ikki er meira)
- Stendur tú í eini bíðirøð, tendra ávaringarljósini, sum tekin til tey aftanfyri
- Ger einki, sum tekur uppmerksemið frá koyringini
- Forrútur og aðrir rútar skulu vera reinir, bæði innan og uttan
- Tú kanst knappliga koma út fyri at koyra inn í tættar mjørkaflókar, og tá kann vera ov seint at seta ferðina niður. Laga tí ferðina eftir umstøðunum
- Tað er møðsamt at koyra langt, tá sýnið er vánaligt. Steðga, um tú gerst móður
Fólk til gongu og á súkklu
Minst til, at fólk í ljósum klæðum við endurskyni eru nógv lættari hjá bilførarum at síggja í skýming og myrkri.


text:
Gudahøvd
Innihald ; Glasklæddir bústaðir ; Minni ; Blóðsorað yrking ; Bíðirúm ; Streymslit ; Hjartað ; Hálvgamal upsadrepari ; Annað bíðirúm ; Metafysikkur teirra flýggjandi ; Leygarkvøldssvínið & sunnumorgunshoran ; Hvat so? ; Innast inni standa vit altíð á eini lending og bíða ; Ákallan ; Triðja bíðirúm ; Tign ; Tosa ikki um sálina ; Drápið ; Durastavur ; Prostataharrarnir ; Elligamalt brá ; Skógarinnar fagra umboð ; Fjórða bíðirum ; Grá eygu ; Reyði gleðiboðskapurin ; Mín kæra lampa ; Brúgvin ; Ættin ; Góðanáttyrking ; Fimta bíðirúm ; Illlittir morgnar ; Meidd hond ; Vitjan á Teatro-Museo Dalí ; Skólpurin ; Berligt leiði ; Seinasta stráið ; Sætta bíðirúm ; Várljóð ; Tað følvar undan ælaboganum.


text:
Eitt gott avkast í einum avbjóðandi ári
Í einum ári, har flestallar fyritøkur merktu fíggjarligu avleiðingarnar av covid-19 farsóttini, hava kundar hjá LÍV fingið eitt nøktandi avkast á upp til 5,2 prosent. Harumframt hevur kundatilgongdin gjørt tað møguligt, at LÍV kann lækka umsitingarkostnaðin fyri kundar við marknaðarrentu.
2020 byrjaði væl og væntað varð, at góða gongdin í føroyska búskapinum seinnu árini fór at halda fram, men so kom korona-farsóttin og broytti alt. Farsóttin førdi til, at allur heimurin meira ella minni lat aftur. Hetta hendi eisini í Føroyum 12. mars 2020. Hetta hevði ógvusligar avleiðingar við sær. Nógvar vinnur steðgaðu fullkomiliga frá degi til dags. Partabrævamarknaðirnir lækkaðu ógvusligt, og rentan fall nógv fyrstu tveir mánaðirnar av 2020.“Partabrøvini fullu nógv í fyrru helvt av 2020, og tá valdu vit at hækka partabrævaíløgurnar við tí fyri eyga at fáa ágóðan av hesum, tá prísirnir væntandi fóru upp aftur. Tað gjørdu teir, og tí kunnu vit nú vísa á eitt nøktandi avkast til kundarnar upp til 5,2 prosent,” sigur Jan Jakobsen, stjóri á LÍV.Føroysku íløgurnar hjá felagnum seinnu árini hava eisini havt gagnliga ávirkan á avkastið til viðskiftafólkini, og felagið ætlar at økja um íløgurnar í Føroyum, um hetta gagnar avkastinum hjá kundunum.
Tryggingargjøldini upp og umsitingarkostnaðurin niður
Vøksturin í fólkatalinum og lønarútgjaldinum sæst aftur í samlaðu eftirlønar- og tryggingarinngjøldunum í 2020.
Íalt vórðu inngoldnar 375 mió.kr. í brutto tryggingargjøldum. Hetta er met og svarar til eina hækking á 11,5% í mun til 2019. Økta inngjaldið, hækkandi talið av viðskiftafólkum saman við tálmandi rakstrarkostnaði hevur lagt lunnar undir, at nevndin hevur samtykt enn einaferð at lækka umsitingarkostnaðin á eftirlønaruppsparingini í marknaðarrentu. Fasta árliga gjaldið á kr. 300 er lækkað niður á kr. 240 í 2020.
Samanleggingin av LÍV 1 og LÍV 2 optimerar eisini kapitalstøðuna og fer at gera felagið enn meira kappingarført í framtíðini.
Lága rentustøðið er ein avbjóðing fyri eftirlønarfeløgini og fíggjarmarknaðin sum heild, og lága rentan sæst aftur í hækkandi framtíðar skyldum hjá felagnum.
Nýggj kjarnuskipan
LÍV samtakið hevur í januar 2021 sett í verk nýggja kjarnuskipan, sum fer at økja og betra um tænastuveitingarnar mótvegis kundum og samstarvsfeløgum. Nýggjur kundaportalur verður somuleiðis tikin í brúk seinni í 2021. Við nýggju kjarnuskipanini verður m.a. kynsneutral lívrenta sett í verk seinni í 2021
Nevndin afturvald
Á aðalfundinum 28. apríl bleiv nevndin afturvald. Í nevndini eru: Høgni Olsen, formaður. Hanna í Horni, næstforkvinna. Árni Arge, Súni Selfoss og Kári Petersen, nevndarlimir.
Lyklatøl 2020
Bruttoinngjøld 375 mió.kr.
Íløguavskast 129 mió.kr.
Rakstrarkostnaður 18,5 mió.kr.
Úrslit eftir skatt -3,2 mió.kr.
Eginogn 133 mió.kr.
Javni 3,29 mia.kr.
Ársfrágreiðingar í LÍV samtakinum kunnu lesast á heimasíðuni


text:
Løgmaður hevur gjørt av at tilnevna Heðin Mortensen sum landsstýrismann í samferðslumálum.
Heðin Mortensen hevur drúgvar royndir bæði í lands- og býráðspolitikki.
Hann varð fyrstu valdur á Føroya løgting í 1998. Seinast í áttati- og fyrst í nítiárunum sat hann í fleiri umførum á tingi sum varalimur.
Heðin Mortensen hevur sitið í Tórshavnar býráð síðan 1973, og millum 2004 og 2016 var hann borgarstjóri í høvuðsstaðnum.
Nýggi landsstýrismaðurin í samferðslumálum er 72 ár, hann er giftur Hjørdis Egholm Mortensen og tey eiga fýra børn.
Heðin Mortensen hevur sín fyrsta arbeiðsdag í morgin.