text:
Nr. 72 27. juni 2016
Kunngerð um bygningskunngerð 2017
(BK17)
Við heimild í § 3, § 5, stk. 1, § 6, stk. 1, §§ 8 og 18, § 20, stk. 2 og 5, § 21, stk. 2 og § 22, stk. 1 og 2 í løgtingslóg nr. 60 frá 15. mai 2012 um at byggja bygningar o.a. verður ásett:
§ 1. Hervið verður føroyska bygningsreglugerðin 2017, FBR17 kunngjørd sum ásett í skjali 1-1C.
Gjøld
§ 2. Landsstýrismaðurin kann góðkenna, at kommunali byggimyndugleikin krevur gjøld fyri byggiloyvi, fyribilsloyvi og fyri at viðgera frávik sambært bygningsreglugerðini ella øðrum galdandi ásetingum fyri byggingina.
Stk. 2. Kommunustýrið ásetur útrokningarháttin fyri gjøld og stødd á gjøldum. Við útrokning av tílíkum gjøldum kunnu bara útreiðslur takast við, sum beinleiðis ella óbeinleiðis standast av byggimálsviðgerðini.
Stk. 3. Verða gjøld ásett, skulu tey ásetast fyri hesi sløg av bygging:
1) Einfaldar konstruktiónir. Bólkurin fevnir um bilhús, bilskýli, úthús og tílíkar smáar byggingar.
2) Einbýlishús. Bólkurin fevnir um einbýlishús og samanbygd einbýlishús við loddrøttum íbúðarskilnaði.
3) Einføld vinnubygging, goymslubygging og landbúnaðarbygningar. Bólkurin fevnir um einfaldar vinnubyggingar, so sum landbúnaðarbygningar, hallir, vinnubygningar og goymslubygningar.
4) Aðrar fastar konstruktiónir o.a. Bólkurin fevnir um fastar konstruktiónir, sum ikki er verulig bygging. Dømi um hetta eru antennur, mastrar, skelting, smáar vindmyllur, pallar, spæliplássútgerð, framsíðuskelti, sýnisskelti, fríttstandandi skelting (pylon) og konstruktiónir.
5) Onnur vinnubygging og íbúðarhúsabygging. Bólkurin fevnir um tær byggingar, sum ikki hoyra undir hinar bólkarnar. Dømi um hetta er bústaðarbygging við vatnrøttum íbúðarskilnaði, handlar, sølumiðstøðir, skrivstovubygningar, bygningar, har almenningurin ella onnur enn tey, sum starvast í bygninginum, hava atgongd, t.d. hotell, matstovur, biografar, sjónleikarhús, framsýningarbygningar, bókasøvn, søvn, kirkjur, stovnar, skúlar, heilsumiðstøðir, miðnámsskúlar, ítróttarhallir, ítróttarvallir, svimjihallir o.a., umframt vinnubygningar, goymslubygningar og landbúnaðarbygningar.
Stk. 4. Gjøldini skulu krevjast inn fyri hvønn einstakan bólk sambært stk. 3. Kommunali byggimyndugleikin kann gera av at luta sundur tey einstøku byggisløgini í undirbólkar, verður tað hildið at vera hóskandi.
Stk. 5. Kann ein bygging ikki eintýdd verða sett í ein bólk, ger kommunali byggimyndugleikin av, hvønn bólk byggingin best hóskar til út frá eini meting av høvuðsendamálinum við byggingini.
Stk. 6. Gjaldið fellur til gjaldingar, tá ið byggiloyvið, fyribilsloyvið ella fráviksloyvið er klárt at lata.
Stk. 7. Kommunali byggimyndugleikin skal halda byggiloyvið, fyribilsloyvið ella fráviksloyvið aftur, til gjaldið er goldið.
Kæra
§ 3. Avgerðir, sum kommunali byggimyndugleikin hevur tikið við heimild í ásetingum í bygningsreglugerðini, kunnu kærast til lendiskærunevndina sambært § 19 í byggilógini.
Revsing
§ 4. Brot á hesa bygningskunngerð og ásetingarnar í vinstra teigi í bygningsreglugerðini kap. 1-8 sambært skjali 1, verða revsað við bót.
Stk. 2. Revsiábyrgd kann verða áløgd løgfrøðiligum persónum sambært reglunum í kap. 5 í revsilógini.
Gildiskomuásetingar
§ 5. Kunngerðin kemur í gildi 1. januar 2017.
Stk. 2. Samstundis fara úr gildi:
1) Kunngerð nr. 45 frá 9. mai 1992 um brunaverju og brunatrygd og
2) kunngerð nr. 13 frá 10. februar 2012 um atkomuviðurskifti.
Stk. 3. Umsókn um byggiloyvi, sum er móttikin 1. januar 2017 ella seinni, skal viðgerast eftir hesum reglum.
Heilsu- og innlendismálaráðið, 27. juni 2016
Sirið Stenberg (sign.)
landsstýrismaður
/ Turid Arge (sign.)
Skjal 1
Føroyska bygningsreglugerðin 2017
(FBR17)
ÁSETINGAR VEGLEIÐING
Innleiðsla
ÁSETINGAR VEGLEIÐING
1 Fyrisitingarligar ásetingar
1.2 Nýtsluavmarkingar av bygningsreglugerðini
1.3.1 Formkrøv til umsóknartilfar
1.3.2 Ásetingar í sambandi við byggimálsviðgerð av mastrum og antennum o.tíl.
1.6 Loyvi til at taka í brúk og fráboðan um, at bygging er liðug
1.9 Fyribils ræði á grannagrundøki
2.2.3 Tal av hæddum og hæddarviðurskifti
2.2.3.3 Frítíðarhús í frítíðarhúsaøkjum
2.2.3.4 Bilhús, bilskýli, úthús og líknandi smáir bygningar
2.2.3.5 Smáir bygningar á í mesta lagi 10 m2
2.2.3.6 Alistøðir, ali- og rakstrarbygningar hjá landbúnaðinum
2.4.3 Atkomu- og tilkoyringarøkir
3.3.2 Baði- og vesirúm
3.4 Aðrir bygningar enn bústaðarbygningar
Stk. 1
Arbeiðsrúm skulu í stødd, rúmhædd og rúmvídd vera soleiðis, at arbeiðið kann fara fram á tryggan hátt í mun til tað, sum rúmið verður brúkt til og til talið av starvsfólkum, sum vanliga arbeiða í rúminum.
(3.4.2, stk. 1)
Kravið kann lúkast við, at sjálvt smá arbeiðsrúm verða gjørd við einari fríari loftshædd á í minsta lagi 2,5 m og hava eina rúmvídd á í minsta lagi 12 m³ fyri hvønn persón, sum arbeiðir í rúminum.
Um so er, at tað í einum arbeiðsrúmi kunnu vera munandi fleiri fólk enn tey, sum arbeiða í rúminum, eigur rúmvíddin at økjast samsvarandi talinum av hesum fólkum.
Kommunali byggimyndugleikin kann loyva, at rúmvíddin verður minkað, um so er, at munadygt mekaniskt luftskifti verður sett upp í rúminum, tó eigur rúmvíddin í hesum førum ikki at vera undir 8 m³ pr. persón.
Við arbeiðsrúm skilst eitt og hvørt rúm, har ið arbeitt verður.
Stk. 2
Stødd og rúmvídd í vanligum flokshølum í skúlum og tilhaldsrúmum í barnaansingarstovnum skulu vera nøktandi í mun til talið av børnum og starvsfólkum.
Tilhaldsrúm í barnaansingarstovnum skulu í minsta lagi hava eina fría gólvvídd á 3 m2 pr. barn í vøggustovum og 2 m2 pr. barn í barnagørðum.
Vanlig flokshøli í skúlum – við munadyggum luftskifti – skulu hava rúmvídd á í minsta lagi 6 m3 pr. persón.
(3.4.2, stk. 2)
Í útrokning av rúmvíddini verða bara teir partar av rúminum, har ið tað við atliti at loftshæddini er loyvt at innrætta arbeiðspláss, íroknaðir. Harafturat eigur atlit at takast at maskinum, innbúgvi og lutum á goymslu o.ø., sum taka rúmd.
Tann parturin av rúminum, sum liggur meira enn 4,0 m yvir gólvinum, er ikki íroknaður, tá ið rúmvíddin verður útroknað.
Viðvíkjandi luftskiftisviðurskiftum á dagstovnum og í vanligum flokshølum í skúlum verður víst til kap. 6.3.1.3, stk. 1-2.
Stk. 3
Tá bygt verður inn í lendið skal tryggjast, at inniumhvørvið í tilhaldsrúmum á dag- og samdøgursstovnum og í vanligum flokshølum í skúlum er nøktandi. Víst verður til kap. 4, Konstruktiónir og kap. 6, Inniumhvørvi.
3.4.3 Starvsfólkakøkar
Stk. 1
Har ið arbeiðið krevur, at starvsfólkakøkur verður innrættaður, skal hann vera lætt atkomiligur í mun til arbeiðsplássini.
(3.4.3, stk. 1)
Sbrt. kunngerð um innrætting av føstum arbeiðsplássum skulu starvsfólkakøkar/matstovur gerast á øllum arbeiðsplássum, har fólk arbeiða.
Starvsfólkakøkar mugu ikki hava beinleiðis atgongd til vesirúm ella forrúm til vesirúm.
Stk. 2
Starvsfólkakøkar skulu hava vask og kókiútbúnað og hava vindeygu, sum eru sett soleiðis, at síggjast kann út á kringumstøðurnar.
3.4.4 Vesirúm
Stk. 1
Atgongd frá arbeiðs- og tilhaldsrúmi til vesirúm skal vera gjøgnum forrúm.
(3.4.4, stk. 1)
Forrúm kann vera felags fyri fleiri vesirúm.
Stk. 2
Talið av vesum skal lagast til talið av starvsfólkum.
(3.4.4, stk. 2)
Kravið kann lúkast við innrætting av í minsta lagi einum vesi fyri hvørji 15 starvsfólk. Eru standikummur til mannfólk, kann talið av vesum minkast til eitt fyri hvørji 20 starvsfólk. Talið av standikummum eigur í tílíkum førum at vera í minsta lagi ein fyri hvønn 20. mann.
Serstøk vesi skulu vera til ávikavist mannfólk og konufólk uttan so, at hvørt einstakt vesi er í einum sjálvstøðugum rúmi við forrúmi uttan standikummur.
Stk. 3
Vesirúm ella forrúm til vesi skulu hava hondvask.
Stk. 4
Í skrivstovu- og fyrisitingarbygningum skal, á teimum hæddum har sum vesirúm eru innrættað, í minsta lagi eitt teirra lúka krøvini í kap. 3.4.1, stk. 5.
Í minsta lagi eitt vesirúm, sum er innrættað eftir kap. 3.4.1, stk. 5, skal innrættast í atkomuhæddini ella aðrari hædd við atgongd umvegis lyftu o.tíl.
(3.4.4, stk. 4)
Víst verður til tekningar í kap. 3.4.1, stk. 5.
Stk. 5
Við umbygging skal vesirúm, sum er fevnt av stk. 4, innrættast soleiðis, at tað kann nýtast av persónum í koyristóli. Í minsta lagi eitt vesirúm til fólk í koyristóli skal innrættast í atkomuhæddini ella í aðrari hædd, sum hevur atgongd umvegis lyftu o.tíl.
Stk. 1
Har baðirúm skulu innrættast sbrt. kap. 3.4.1. stk. 2, skal talið av brúsum lagast eftir starvsfólkatalinum og vera hóskandi innrættað. Skiftirúm skulu gerast í samband við baðirúm.
(3.4.5, stk. 1)
Kravið kann lúkast við at innrætta í minsta lagi eina brúsu fyri hvørji 10 starvsfólk. Skiftirúm eiga at verða skildrað frá baðirúminum.
Sbrt. kunngerð um innrætting av føstum arbeiðsplássum skulu kvinnur og menn annaðhvørt hava baðirúm hvør sær, ella hava møguleika at nýta baðirúmið hvør sær.
Stk. 2
Vesirúm skulu gerast í samband við baðirúm.
Stk. 3
Í vinnuvirkjum, har arbeiðið er skitið og heilsuvandamikið, skal hóskandi tal av frítt atkomiligum hondvøskum setast upp.
(3.4.5, stk. 3)
Kravið kann lúkast við at seta upp í minsta lagi eitt hondvask fyri hvørji 5 starvsfólk. Hondvøsk í vesirúmum ella í forrúmum, sum kunnu læsast, verða ikki íroknað.
Stk. 4
Í baðirúmum og rúmum, har vaskipláss er, skal frárenning vera í gólvinum.
3.5 Atkomulig innrætting av tænastuveitandi útbúnaði
Stk. 1
Tænastuveitandi útbúnaður til almenningin, so sum sjálvtøkur, gjalds- og postgreiðslur o.tíl., skal setast upp soleiðis, at øll fólk kunnu brúka hesar, eisini fólk, sum ikki hava fullan førleika.
Stk. 2
Støðuplássið framman fyri útbúnaði, sum lýst í stk. 1, skal vera vatnrætt og í minsta lagi 1,3 m x 1,3 m. Hæddarmunir í lendinum skulu javnast.
(3.5, stk. 2)
Víst verður til ásetingarnar um atkomuviðurskifti í óbygdum økjum í kap. 2, Byggiregulerandi ásetingar. Ásetingin kann lúkast við, at lendið verður javnað, og rampur verða gjørdar, sum lýst í kap. 3, Innrætting av bygningum.
Stk. 3
Útbúnaður, sum lýstur í stk. 1, skal í hædd vera soleiðis, at fólk í koyristóli kunnu brúka hann.
(3.5, stk. 3)
Kravið kann eisini lúkast við, at útbúnaðurin lættliga kann stillast i hædd.
Stk. 1
Á hotellum, gistingarhúsum og líknandi bygningum skal í minsta lagi 5. hvørt seingjarpláss við egnum vesi- og baðirúmi vera nýtiligt hjá fólki í koyristóli sbrt. kap. 3.3.2, stk. 1.
(3.6, stk. 1)
Innrætting av vesi- og baðirúmum fyri rørslutarnað er lýst í ”SBi-anvisning 222, Tilgængelige boliger”.
Stk. 2
Í bygningum, sbrt. stk. 1, við 10-20 seingjarplássum skulu innrættast í minsta lagi 2 seingjarpláss við egnum vesi- og baðihentleikum, sum eru fult atkomulig hjá fólki í koyristóli.
(3.6, stk. 2)
Við seingjarpláss skilst ein song, sum stendur á gólvinum. Uppreiðingar, sovisofur og koyggjusengur verða ikki roknaðar sum seingjarpláss. Sengur, sum eru 140 cm breiðar, verða roknaðar sum dupultsengur.
Seingjarpláss við egnum vesi- og baðirúmi til rørslutarnað verður lýst í atkomu minnislistanum hjá SBi, ”Tjekliste for sengepladser med egne wc- og badefaciliteter i hoteller m.v”, sum er at finna á www.sbi.dk/tilgaengelighed/tjeklister.
Innrætting av atkomuligum seingjarplássum við egnum vesi- og baðirúmi skal lúka krøvini í kap. 3.4.1, stk. 5, umframt niðanfyri nevndu krøv:
- Atgongd uttan hæddarmun skal vera til kamarið og til vesi- og baðirúmið.
- Møguleiki skal vera fyri at koma runt í kamarinum við koyristóli. Eitt frítt øki við tvørmáti á 1,5 m skal vera við síðurnar av songini og framman fyri hurðini, leyst av økinum, har hurðin gongur. Hetta er galdandi fyri hurðar bæði til kømur við seingjarplássum og tilhoyrandi vesi- og baðirúm.
- Baðistólur, sum kann stillast í hædd, skal vera til taks. Ella skal annar møguleiki vera, sum tryggjar, at fólk í koyristóli kunnu nýta baðihentleikarnar.
- Møguligur kantur millum gólvið í baðirúmi og brúsuna skal í mesta lagi vera 25 mm. Sí eisini kap. 4.6, stk. 5 um vátrúm.
Stk. 3
Í bygningum, sbrt. stk. 1, við 21-40 seingjarplássum skulu innrættast í minsta lagi 4 seingjarpláss við egnum vesi- og baðihentleikum, sum eru fult atkomulig hjá fólki í koyristóli
(3.6, stk. 3)
Víst verður til stk. 2.
Stk. 4
Í bygningum, sbrt. stk. 1, við meira enn 40 seingjarplássum skulu fyri hvørji 20 seingjarpláss, sum koma afturat, innrættast í minsta lagi eitt seingjarpláss við egnum vesi- og baðihentleikum, sum er fult atkomuligt hjá fólki í koyristóli.
Bygningar, innrættaðir við í minsta lagi 10 seingjarplássum við egnum vesi- og baðihentleikum, sum eru fult atkomulig fyri fólk í koyristóli, skulu lúka krøvini í stk. 1-3, sama hvat talið av seingjarplássum annars er.
(3.6, stk. 4)
Talið av fult atkomuligum seingjarplássum við egnum vesi- og baðihentleikum verður ásett sbrt. talvuni niðanfyri:
Tal av seingjarplássum í bygninginum:
Tal av fult atkomuligum seingjarplássum:
10-20
2
21-59
4
60-79
5
80-99
6
100-119
7
120-139
8
140-159
9
160-
10
Stk. 5
Altanir við atkomu frá rúmum, sum eru nevnd í stk. 1, skulu gerast soleiðis, at fólk í koyristóli kunnu nýta tær.
Stk. 1
Bygningar skulu gerast soleiðis, at nýtslu-, trygdar-, haldgóðsku- og heilsuligu viðurskiftini eru nøktandi. Arbeiðið skal gerast handverksliga rætt. Tilfarið, ið brúkt verður, skal vera gagnligt til endamálið.
(4.1, stk. 1)
Eitt byggiarbeiði er fullgott greitt úr hondum, tá tað, umframt vissu fyri haldgóðari styrki, støðufesti og heilsuligum viðurskiftum, eisini fevnir um verju ímóti skaðadjórum, so sum rottum o.ø.
Ásetingarnar fevna eisini um byggitíðina, har arbeiðið eigur at verða skipað soleiðis, at byggingin er trygg, meðan bygt verður, íroknað, at byggingin ikki rapar og tílíkt.
Samlaða bygningskonstruktiónin skal vera lufttøtt við atliti at orkunýtsluni, sí kap. 7, Orka.
Stk. 2
Bygningskonstruktiónir skulu dimensjónerast og gerast soleiðis, at tær kunnu standa ímóti øllum vanligum statiskum og dynamiskum ávirkanum.
(4.1, stk. 2)
Atlit at øðrum viðurskiftum, sum t.d. ljóð- og brunaviðurskifti kunnu eisini vera dimensjónerandi.
Stk. 3
Planering skal gerast á tryggan hátt, so skaðar ikki henda orsakað av flytingum í lendinum.
Planering undir kloakk- og veitingarleiðingum, grundstøðinum o.tíl. skal gerast so, at tað er haldgott og frosttrygt.
(4.1, stk. 3)
Í sambandi við frosttrygging av undirstøðinum eiga loysnirnar at vera so mikið góðar og álítandi, at frosttryggingin heldur so leingi, bygningurin stendur.
Serlig atlit skulu takast at brattlendi.
Stk. 4
Tekjur og ervaljós skulu gerast soleiðis, at tað ikki er møguligt at detta niður ígjøgnum tekjuna/ervaljósið.
Stk. 5
Við ráðlegging, prosjektering, útbjóðing og gerð av bygningskonstruktiónum skulu átøk gerast, sum, við atliti at veðurlagnum, eru neyðug fyri at gera eitt fullgott arbeiði.
(4.1, stk. 5)
Ásetingin er m.a. við til at tryggja, at vátt og vætuviðkvæmt tilfar, og tilfar og bygningslutir við blámusoppi ikki verður innbygt. Tað kann t.d. gerast soleiðis, at byggingin fer fram undir fullkomnari verju fyri regni o.ø. og hóskandi varðveitslu av byggitilfari. Ein hóskandi góðskutryggingarskipan hevur eisini stóran týdning í hesum sambandi.
Virkiskravið kann t.d. verða lokið við:
- At í ráðleggingar- og prosjekteringstíðini verður lagdur dentur á at sleppa undan tilfari og byggitøkniligum loysnum, sum eru óneyðuga vætuviðkvæmar.
- At í útbjóðingar- og tíðarætlanini greitt verður sett tíð av til neyðugu turkingina av byggitilfari og konstruktiónum.
- At byggiharrin, um gjørligt áðrenn útbjóðingina, fremur eina meting av, um tað loysir seg at seta upp verju fyri regni o.ø. í byggitíðini.
- At byggiharrin við útbjóðing í fakentreprisu skipar fyri felags høli til at goyma vætuviðkvæmt tilfar í.
Stk. 6
Bygningskonstruktiónir og byggitilfar mugu ikki innihalda vætu, sum, tá flutt verður inn í bygningin, kann hava við sær vanda fyri vøkstri av blámusoppi.
(4.1, stk. 6)
Kravið er við til at minka um vandan fyri, at flutt verður inn í ov ráligar bygningar og vandan fyri vøkstri av blámusoppi. Hetta er galdandi fyri bæði nýbygging og umbygging. Tá hættisliga vætuinnihaldið í tilfarinum verður greinað, eigur atlit eisini at takast at møguligum yvirflatuskitti. Kravið eigur at síggjast í samanhangi við stk. 5.
4.2 Dimensjónering av konstruktiónum
Stk. 1
Dimensjónering av konstruktiónum skal gerast við grundarlagi í niðanfyri nevndu evrokotum við tilhoyrandi donskum tillagingum (anneksum):
“DS/EN 1990, Projekteringsgrundlag for bærende konstruktioner”, við tilhoyrandi “DS/EN 1990 DK NA”
“DS/EN 1991-1-1, Densiteter, egenlast og nyttelast for bygninger”, við tilhoyrandi “DS/EN 1991-1-1 DK NA”
“DS/EN 1991-1-2, Brandlast”, við tilhoyrandi “DS/EN 1991-1-2 DK NA”
“DS/EN 1991-1-3, Snelast”, við tilhoyrandi “DS/EN 1991-1-3 DK NA”
“DS/EN 1991-1-4, Vindlast”, við tilhoyrandi “DS/EN 1991-1-4 DK NA”
“DS/EN 1991-1-5, Termiske laster”, við tilhoyrandi “DS/EN 1991-1-5 DK NA”
“DS/EN 1991-1-6, Last på konstruktioner under udførelse”, við tilhoyrandi “DS/EN 1991-1-6 DK NA”
“DS/EN 1991-1-7, Ulykkeslast”, við tilhoyrandi “DS/EN 1991-1-7 DK NA”
“DS/EN 1992-1-1, Betonkonstruktioner, Generelle regler samt regler for bygningskonstruktioner”, við tilhoyrandi “DS/EN 1992-1-1 DK NA”
“DS/EN 1992-1-2, Betonkonstruktioner, Brandteknisk dimensionering”, við tilhoyrandi “DS/EN 1992-1-2 DK NA”
“DS/EN 1992-3, Betonkonstruktioner til opbevaring af væsker og pulvere”, við tilhoyrandi “DS/EN 1992-3 DK NA”
“DS/EN 1993-1-1, Stålkonstruktioner, Generelle regler samt regler for bygningskonstruktioner”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-1 DK NA”
“DS/EN 1993-1-2, Stålkonstruktioner, Brandteknisk dimensionering”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-2 DK NA”
“DS/EN 1993-1-3, Stålkonstruktioner, koldformede elementer og beklædning af tyndplader”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-3 DK NA”
“DS/EN 1993-1-4, Stålkonstruktioner, Rustfrit stål”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-4 DK NA”
“DS/EN 1993-1-5, Stålkonstruktioner, Pladekonstruktioner”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-5 DK NA”
“DSEN 1993-1-6, Stålkonstruktioner, Styrke og stabilitet af skalkonstruktioner”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-6 DK NA”
“DS/EN 1993-1-7, Stålkonstruktioner, Styrke og stabilitet af pladekonstruktioner med tværbelastning”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-7 DK NA”
“DS/EN 1993-1-8, Stålkonstruktioner, Samlinger”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-8 DK NA”
“DS/EN 1993-1-9, Stålkonstruktioner, Udmattelse”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-9 DK NA”
“DS/EN 1993-1-10, Stålkonstruktioner, Materialesejhed og egenskaber i tykkelsesretningen”, við tilhoyrandi “DS/EN 1993-1-10 DK NA”
“DS/EN 1994-1-1, Kompositkonstruktioner, Generelle regler samt regler for bygningskonstruktioner”, við tilhoyrandi “DS/EN 1994-1-1 DK NA”
“DS/EN 1994-1-2, Kompositkonstruktioner, Brandteknisk dimensionering”, við tilhoyrandi “DS/EN 1994-1-2 DK NA”
“DS/EN 1995-1-1, Trækonstruktioner, Almindelige regler samt regler for bygningskonstruktioner”, við tilhoyrandi “DS/EN 1995-1-1 DK NA”
“DS/EN 1995-1-2, Trækonstruktioner, Brandteknisk dimensionering”, við tilhoyrandi “DS/EN 1995-1-2 DK NA”
“DS/EN 1996-1-1, Murværkskonstruktioner, Generelle regler for armeret og uarmeret murværk”, við tilhoyrandi “DS/EN 1996-1-1 DK NA”
“DS/EN 1996-1-2, Murværkskonstruktioner, Brandteknisk dimensionering”, við tilhoyrandi “DS/EN 1996-1-2 DK NA”
“DS/EN 1996-2, Murværkskonstruktioner, Designbetragtninger, valg af materialer og udførelse af murværk”, við tilhoyrandi “DS/EN 1996-2 DK NA”
“DS/EN 1997-1, Geoteknik, Generelle regler”, við tilhoyrandi “DS/EN 1997-1 DK NA”
“DS/EN 1999-1-1, Aluminiumkonstruktioner, Generelle regler”, við tilhoyrandi “DS/EN 1999-1-1 DK NA”
“DS/EN 1999-1-2, Aluminiumkonstruktioner, Brandteknisk dimensionering”, við tilhoyrandi “DS/EN 1999-1-2 DK NA”
“DS/EN 1999-1-3, Aluminiumkonstruktioner, Udmattelse”, við tilhoyrandi “DS/EN 1999-1-3 DK NA”
(4.2, stk. 1-4)
Konstruktivu dimensjóneringarnar í byggingum skulu gerast av fólki, sum eru før til tess. Hesi kunnu vera verkfrøðingar ella onnur, sum kommunali byggimyndugleikin metir hava nóg góðan førleika til tess.
Vísast kann til “SBi-anvisning 223, Dokumentation af bærende konstruktioner”
”DS/EN 1992-3, Betongkonstruktioner til opbevaring af væsker og pulvere” við tilhoyrandi “DS/EN 1992-3 DK NA” inniheldur uppískoytisreglur fyri dimensjónering av betongkonstruktiónum til goymslu av løgi og pulvuri, og eisini aðrar betongkonstruktiónir við kravi um vætutættleika.
Fyri tjøld og líknandi fyribils konstruktiónir kann vísast til ”DS/EN 13782, Midlertidige konstruktioner – Telte – Sikkerhed”. Tá fyrisett mát (normir/standardir) verða nýtt, skal atlit takast at teimum í stk. 1 nevndu evrokotum og donskum tillagingum.
Av tí, at Føroyar ikki hava serstakan føroyskan norm fyri dimensjónering av vindi, so eiga vindmátingarnar í skjal 1B at verða brúkar sum grundarlag, tá konstruktiónir verða dimensjóneraðar í Føroyum. Skjalið er brot úr rapportini, “GEM, Onshore Climate Review for the Faroe Islands, 2001”.
Stk. 2
Tá betongkonstruktiónir verða dimensjóneraðar, skulu niðanfyri nevndu evrokotur nýtast:
”DS/EN 206-1, Beton, specifikation, egenskaber, produktion og overensbestemmelse”.
”DS 2426 Beton, – Materialer – Regler for anvendelse af DS/EN 206 i Danmark”
Stk. 3
Tá ið konstruktiónir úr lættbetong verða dimensjóneraðar, skal niðanfyri nevnda evrokota nýtast:
”DS/EN 1520, Præfabrikerede armerede elementer af letklinkebeton med åben struktur” við tilhoyrandi ”DS/EN 1520 DK NA”
Stk. 4
Tá ið konstruktiónir úr autoklaveraðum lættbetongi verða dimensjóneraðar, skal niðanfyri nevnda evrokota nýtast:
”DS/EN 12602, Præfabrikerede armerede komponenter af autoklaveret porebeton” við tilhoyrandi ”DS/EN 12602 DK NA”
(4.2, stk. 4)
Við autoklaverað lættbetong skilst lættbetong við ikki lívrunnum poknutum tilfari (uorganiske porøse tilslag).
Stk. 5
Vikið kann verða frá ásetingunum í stk. 1, tá tað verður skjalprógvað fyri kommunala byggimyndugleikanum, at frávikið er ráðiligt.
Stk. 6
Um tilfar og konstruktiónir verða nýttar, sum ikki eru fevndar av evrokotum sbrt. stk. 1, skal tað skjalprógvast á annan hátt, at tey trygdarligu viðurskiftini verða nøktandi.
(4.2, stk. 6)
Í samband við skjalprógv verður víst til “SBi-anvisning 223, Dokumentation af bærende konstruktioner”.
Royndarúrslit, fyrisett mát (standardir/normar) ella viðurkendar ávísingar og vegleiðingar kunnu við fyrimuni vera partur av skjalpróvnum við teirri treyt, at trygdarstøðið, íroknað møguligt eftirlit frá triðjamanni, samsvarar støðið, nevnt í stk. 1-4.
Stk. 7
Bilhús, bilskýli, yvirtaktar terassur, úthús, vakstrarhús og líknandi bygningar, umframt tøknihús til ravtøknilig samskiftisnet ella tænastur við eini vídd á hægst 50 m2 kunnu verða gjørdir, uttan at styrki og støðufesti er skjalprógvað við útrokning.
(4.2, stk. 7)
Bygningarnir eru tó framvegis fevndir av kap. 4.1.
Stk. 8
Fyri vakstrarhús í samband við garðyrki og fyri tjaldtaktar bingjur at goyma flótandi húsdjóratøð (mykjutøð) í, er stk. 1 galdandi við tí tillaging, at krøvini til kavalast kunnu minkast við 65 %.
4.3 Glaspartí, glasflatur og glaskonstruktiónir
Stk. 1
Glaspartí, glasflatur og glaskonstruktiónir skulu gerast og dimensjónerast soleiðis, at tað fáast trygdarliga nøktandi umstøður ímóti persónskaðum.
(4.3, stk. 1)
Ásetingin fevnir um gerð og dimensjónering av glasi á tøkum, veggjum, framsíðum, hurðum, vindeygum, verjum o.ø.
Glaspartí á veggjum, glashurðar og glaspartí við hurðar eiga at verða merkt ella avbyrgd, soleiðis at merkingin sæst væl og er týðilig fyri øllum, eisini sjónveikum. Vísast kann til ”SBI-anvisning 230, Anvisning om bygningsreglement 2010, afsnit 4.3”.
Um verja verður nýtt í samband við glaspartí til trygging av persónsskaðum, eiga verjurnar at verða gjørdar sbrt. ásetingunum í kap. 3, Innrætting av bygningum.
Vísast kann harafturat til ”DS/INF 119, Bygningsglas – Retningslinier for valg og anvendelse af sikkerhedsglas – Personsikkerhed”.
4.4 Spælireiðskapur o.tíl. á spæliplássum
Stk. 1
Spælireiðskapur o.tíl. á spæliplássum, sum eru alment atkomulig, skal sniðgevast og dimensjónerast soleiðis, at trygdar- og heilsuligu umstøðurnar ímóti persónsskaðum vera nøktandi.
(4.4, stk. 1)
Í samband við reiðskap á spæliplássum kann vísast til niðanfyri nevndu evrokotur:
“DS/EN 1176, del 1-7 Legepladsudstyr”
“DS/EN 1177, Stødabsorberende legepladsunderlag – Sikkerhedskrav og prøvningsmetoder”
“DS/EN 12572, Kunstige klatrevægge – sikringspunkter, stabilitetskrav og prøvningsmetoder”
Í omanfyri nevndu evrokotum eru tilskilaðar ásetingar, sum eiga at vera loknar, fyri í mest møguligan mun at verja fyri vanda, sum kann vera tengdur at, at børn nýta spælireiðskap á spæliplássum. Aðrar tøkniligar ásetingar kunnu nýtast, um trygdarligu umstøðurnar vera nøktandi samsvarandi.
Ásetingin fevnir eisini um rennifjalabreytir o.a.
Stk. 1
Bygningar skulu gerast soleiðis, at vatn og væta ikki føra við sær skaðar á bygningin, íroknað vánaligt haldføri ella heilsuligar trupulleikar, sí somuleiðis kap. 6, Inniumhvørvi.
(4.5, stk. 1)
Vætuárin kunnu koma frá regni, kava, omanávatni, vatni í lendinum, vátum byggitilfari, ávirkan av nýtsluvatni og slavnari luft.
Stk. 2
Bygningar skulu tryggjast ímóti skaðiligari upphópan av vætu frá inniluftini. Bygningar skulu harafturat tryggjast ímóti vætu frá lendinum.
Stk. 3
Bygningar skulu tryggjast ímóti omanávatni og takvatni, við at leiða tað burtur.
Bygningar skulu verjast fyri vatni frá lendinum og omanávatni, sum setur inn ímóti bygninginum.
Verður drenað kring bygningin, skal drenið gerast sbrt. ”DS 436 Norm for dræning af bygværker m.v.”
(4.5, stk. 3)
Viðvíkjandi frárenningarskipanum verður víst til kap. 8.4.3.
Stk. 4
Klimaskermurin skal gerast soleiðis, at regn og távatn frá kava ikki treingja inn. Tøk skulu gerast soleiðis, at regn og távatn frá kava renna frá á fullgóðan hátt. Takvatn skal leiðast til frárenningarskipanir umvegis takrennur og/ella rennustokkar.
Kommunali byggimyndugleikin kann geva frávik frá ásetingini, tá ið talan er um bygningar, sum liggja serliga frítt fyri, íroknað summarhús, bilhús, úthús og líknandi smærri bygningar, treytað av, at tað ikki er til ampa fyri vegøkir ella grannagrundøkir.
(4.5., stk. 4)
Klimaskermurin fevnir um m.a. tekjur, útveggir, hurðar, vindeygu og lendisgólv.
Stk. 5
Vátrúm, so sum baðirúm, grovkøkar og vesirúm við gólvfrárenning, skulu lúka hesi krøv:
1) Gólv og veggir skulu gerast soleiðis, at tey kunnu standa ímóti vætuárini og mekaniskum og evnisligum ávirkanum, sum vanliga koma fyri í vátrúmum.
2) Gólv og gólválegging, íroknað samankomingar, íbindingar, rørgjøgnumføringar o.tíl., skal gerast vatntætt.
3) Veggir og veggjaklæðing, herundir samankomingar, íbindingar, rørgjøgnumføringar o.tíl. skulu gerast vatntættir í tí partinum av rúminum, har vatnárinið er.
4) Samankomingar millum veggir og gólv skulu somuleiðis gerast vatntættar.
5) Gólv í vátrúmi skal gerast við halli, soleiðis at vatn verður leitt til gólvfrárenning.
6) Í tí partinum av vátrúminum, har áhaldandi vatnárin kann væntast, mugu rørgjøgnumføringar ikki gerast í gólvinum.
7) Við nýtslu av løttum veggjum og gólv- og veggkonstruktiónum, sum eru gjørdar av træ ella øðrum lívrunnum tilfari, skal hóskandi vatntættingarskipan nýtast.
(4.5, stk. 5)
Legg til merkis, at vesirúm uttan gólvfrárenning ikki eru at rokna sum vátrúm.
Roknast má við, at økið í og uttan um brúsu og baðikar javnan vera fyri vatnárini.
Vísast kann til ”SBi anvisning 200, Vådrum”, sum lýsir, hvussu gólv og veggir í vátrúmum eiga at verða gjørd, umframt dømir um ráðlegging, prosjektering og gerð av baðirúmum í nýggjum og gomlum bústøðum.
Stk. 1
Byggipláss skulu innrættast soleiðis, at tey ikki eru til bága fyri økið uttanum, íroknað eisini vegir og gongubreytir.
Innkoyringar til byggipláss skulu gerast á fullgóðan hátt og verða hildnar í góðum standi.
(4.6, stk. 1)
Vísast kann til “ABF 06 - § 10, stk. 6”, sum umtalar “Serlig vetrar- og onnur tiltøk”.
Somuleiðis kann vísast til kunngerð um reglur fyri byggipláss og líknandi arbeiðspláss.
Stk. 2
Brunatrygdin skal vera nøktandi á byggiplássum, og meðan bygging fer fram.
(4.6, stk. 2)
M.a. kann vísast til, ”Bygge- og Boligstyrelsens cirkulære om instruks for brandværns-foranstaltninger under byggearbejder på fredede bygninger” og ”Dansk Brand- og sikringsteknisk Instituts brandtekniske vejledning nr. 10, Varmt arbejde”.
Stk. 1
Bygningar skulu gerast, innrættast og vera úr tílíkum tilfari, at teir til eina og hvørja tíð geva nøktandi trygd móti eldi, og at eldurin ikki breiðir seg til aðrar bygningar á sama grundøki og til grannabygningar.
Bygningar skulu til eina og hvørja tíð geva fólki, sum eru inni, góða trygd og góðar møguleikar at sleppa til rýmingar, tá eldur er í. Góðar umstøður skulu somuleiðis vera at bjarga fólkum og djórum út, umframt at sløkkja eld.
Er talan um eldhættisligt og vandamikið virksemi, sbrt. § 37 í løgtingslóg um tilbúgving, skal kommunali byggimyndugleikin eftir sína viðgerð av málinum senda eitt eintak til VØRN til endaliga viðgerð.
(5.1, stk. 1)
Brunatøkniliga skjalatilfarið, sum kommunali byggimyndugleikin hevur rætt at krevja í sambandi við umsókn um byggiloyvi, er lýst í kap. 1.3.1.
Viðvíkjandi brunatrygd í vanligari bygging, so sum einbýlishúsum, raðhúsum, frítíðarhúsum umframt alistøðum og ali- og rakstrar-bygningum hjá landbúnaðinum, kann vísast til donsku “Erhvervs- og Byggestyrelsens Eksempelsamling om brandsikring af byggeri”. Tá talan er um meira óvanliga bygging, kann vísast til donsku “Erhvervs- og Byggestyrelsens Information om brandteknisk dimensionering”.
“Eksempelsamling om brandsikring af byggeri” lýsir dømir um serstøk krøv til gerð og innrætting av bygningspørtum, og tryggjar, at brunatrygdarstøðið í bygningsreglugerðini verður gingið á møti.
“Information om brandteknisk dimensionering” lýsir hættir, sum kunnu vísa á, at brunatrygdarstøðið í bygningsreglugerðini verður gingið á møti.
Fyri eldhættisligt og vandamikið virksemi í bygningum kann vísast til § 37 í løgtingslóg um tilbúgving. Við eldhættisligt og vandamikið virksemi skilst goymsla, framleiðsla, viðgerð, handfaring ella nýtsla av spreingikvæmum, eldfimum ella eldførum løgi, ella luftevnum ella øðrum vandaevnum.
Í sambandi við eldhættisligt og vandamikið virksemi í bygningum kann vísast til serfyriskipanina:
- Serfyriskipan fyri eldfiman løg.
Harumframt kann vísast til tær donsku ”bekendtgørelser” og “tekniske forskrifter”, sum eru:
- “Brandfarlige væsker” (einans galdandi fyri sproytumáling og -lakkering)
- “Gasser”
- “Træbearbejdning og træoplag”
- “Plastforarbejdning og plastoplag”
- “Korn- og foderstofvirksomheder”
- “Fremstilling og oplagring af mel”
- “Visse brandfarlige virksomheder og oplag”
- “Højlagre”
- “Opbevaring af visse former for nitrocellulose”
- “Opbevaring af chlorater og perchlorater”
- “Opbevaring af faste ammoniumnitratholdige produkter med højt nitrogenindhold”
Ásetingarnar í byggilógini taka støði í trygdini fyri fólk og djór. Ásetingarnar í bygningsreglugerðini skulu tískil tryggja fólkum at sleppa út og burtur frá bygningum, og at rímilig viðurskifti eru til bjarging av fólkum og djórum. Somuleiðis eru bygningurin og virðini í bygninginum tryggjað, um bygningurin er bygdur eftir brunaásetingunum.
Krøvini til m.a. persónstrygd og átaksmøguleikar hjá sløkkiliðnum eru sera tætt knýtt at vandanum av eldspjaðing og støðufesti í bygninginum, sum somuleiðis er avgerandi fyri virðistryggjanina. Tað kann verða neyðugt við eyka tiltøkum, um serlig atlit skulu takast at virðistryggingini í bygninginum.
Stk. 2
So leingi bygningurin stendur, skal brunatrygdin haldast við líka og virka á fullgóðan hátt.
(5.1, stk. 2)
Fyri at halda brunatrygdina, so leingi bygningurin stendur, eigur støðugt eftirlit at verða gjørt av teimum brunatøkniligu innleggingunum og bygningslutunum.
Fyri bygningar sbrt. “Eksempelsamling om brandsikring af byggeri” eru rakstrarreglurnar hjá VØRN galdandi.
Fyri bygningar sbrt. “Information om brandteknisk dimensionering” eigur rakstrar-, eftirlits- og viðlíkahaldsætlan (REV) at verða gjørd.
Fyri bygningar sbrt. brunatøkniligum serfyriskipanum eru serfyriskipanirnar hjá VØRN galdandi, umframt tær donsku ”tekniske forskrifter” og ”bekendtgørelser”, sum lýstar í stk. 1.
Rakstrarreglur v.m. skulu tryggja, at mannagongdir eru fyri, at brunatøkniligar skipanir altíð verða hildnar við líka og eru virknar, so leingi bygningurin er í nýtslu.
Rakstrarreglur skulu m.a. fevna um:
a) Kunning um brunatøkniligu skipanina
b) Nýtsluvegleiðing/handfaring
c) Viðlíkahald og regluligt eftirlit
d) Royndarkanning (Kanning í roynd og veru)
Stk. 1
Hvør bygningspartur skal vísa til ein av niðanfyri nevndu nýtsluflokkum treytað av veruligu nýtsluni av bygningspartinum:
Nýtsluflokkur 1:
Eyðkennið fyri bygging í nýtsluflokki 1 er, at byggingin er innrættað til dagtilhald, har fólk halda til, sum kenna rýmingarleiðirnar í bygninginum og sjálvhjálpin kunnu koma sær út og burturfrá.
Nýtsluflokkur 2:
Eyðkennið fyri bygging í nýtsluflokki 2 er, at byggingin er innrættað til dagtilhald til fá fólk í hvørjum tilhaldshøli sær. Tey, ið halda til í hesum, nýtast ikki at kenna til rýmingarleiðirnar í bygninginum, men kunnu sjálvhjálpin koma sær út og burturfrá.
Nýtsluflokkur 3:
Eyðkennið fyri bygging í nýtsluflokki 3 er, at byggingin er innrættað til dagtilhald til nógv fólk í hvørjum tilhaldshøli sær. Tey, ið halda til í hesum, nýtast ikki at kenna til rýmingarleiðirnar í bygninginum, men kunnu sjálvhjálpin koma sær út og burturfrá.
Nýtsluflokkur 4:
Eyðkennið fyri bygging í nýtsluflokki 4 er, at byggingin er innrættað til náttartilhald. Fólk, ið halda til í hesum, kenna til rýmingarleiðirnar í bygninginum, og kunnu sjálvhjálpin koma sær út og burturfrá.
Nýtsluflokkur 5:
Eyðkennið fyri bygging í nýtsluflokki 5 er, at byggingin er innrættað til náttartilhald. Fólk, ið halda til í hesum, nýtast ikki at kenna rýmingarleiðirnar, men tey kunnu sjálvhjálpin koma sær út og burturfrá.
Nýtsluflokkur 6:
Eyðkennið fyri bygging í nýtsluflokki 6 er, at byggingin er innrættað til dag- og náttartilhald. Fólk, ið halda til í hesum, kunnu ikki sjálvhjálpin koma sær út og burturfrá.
(5.1.1, stk. 1)
Bygningspartur (Bygningsafsnit)
Oftast er ein størri bygningur við ymiskum nýtslum sundurbýttur, soleiðis at ymisku nýtslurnar eru í hvør sínum bygningsparti. Ein bygningspartur er sostatt ein partur av bygninginum, ætlaður til eina ávísa nýtslu, ella nýtsluvíddin í bygninginum er so mikið stór, at neyðugt er at býta nýtsluna sundur í bygningspartar.
Ein bygningspartur er eitt ella fleiri rúm innan sama nýtsluflokk ella við sama eldvanda. Til ein bygningspart hoyra eisini gangir, trappur og rúm, sum hava beinleiðis tilknýti til tann avvarðandi bygningspartin, t.d. smærri skrivstovur, goymslurúm og vesi. Ein bygningspartur er oftast ein sjálvstøðug brunadeild.
Brunatøkniligur bygningspartur (Brandmæssig enhed)
Ein bygningur kann vera býttur upp í ein ella fleiri brunatøkniligar bygningspartar. Uppbýtið av einum bygningi í fleiri brunatøkniligar bygningspartar tryggjar, at eldurin ikki spjaðist skjótt runt í bygninginum og harvið hevur við sær óneyðugan vanda fyri persónstrygdini og virðum, ella minkar um møguleikarnar hjá sløkkiliðnum at sløkkja eldin. Uppbýtið í brunatøkniligar bygningspartar veldst um støddina á og nýtsluna í bygninginum.
Sundurbýtið í brunatøkniligar bygningspartar skal forða fyri, at eldurin spjaðist í tíðarskeiðinum, sum krevst hjá fólki at koma út og burtur frá bygninginum, til bjarging av fólkum, og til ta tíð tað krevst at útinna sløkkiarbeiðið. Í vanligari bygging er ein brunatøkniligur bygningspartur vanliga ein ella fleiri brunaeindir, men kann eisini vera ein ella fleiri brunadeildir.
Brunadeild (Brandsektion)
Ein brunadeild er ein bygningur ella ein partur av einum bygningi, sum er gjørdur soleiðis, at eldur ikki spjaðist til aðrar brunadeildir í tíðarskeiðinum, sum krevst fólki at koma út og burtur frá bygninginum, og ta tíð tað tekur átakinum at bráðflyta og bjarga fólki. Ein brunadeild er skilað frá øðrum rúmum ella bygningum við bygningslutum í brunaflokki REI 60 A2-s1,d0 (BS-60) fyri berandi bygningslutir ella EI 60 A2-s1,d0 (BS-60) fyri ikki berandi bygningslutir.
Brunaeind (Brandcelle)
Ein brunaeind er eitt ella fleiri rúm, haðani eldurin ikki spjaðist til aðrar brunaeindir í tíðarskeiðinum, sum krevst fólki at koma út og burtur frá bygninginum, og ta tíð tað tekur átakinum at bráðflyta og bjarga fólki. Ein brunaeind er skilað frá øðrum rúmum við bygningslutum í brunaflokki REI 60 (BD-60) fyri berandi bygningslutir ella EI 60 (BD-60) fyri ikki berandi bygningslutir.
Tá talan er um fá fólk skilst vanliga við í mesta lagi 50 fólk í hvørjum rúmi, sum er egið í brunaligum høpi.
Dømi um nýtsluflokk 1:
Skrivstovur, ídnaðar- og goymslubygningar, alistøðir, ali- og rakstrarbygningar hjá landbúnaðinum, bilhús og onnur smáhús, bilskýli og onnur skýli, ávís parkeringshús í eini ella fleiri hæddum og tøknihús til ymiskar tøkniligar tænastur.
Dømi um nýtsluflokk 2:
Undirvísingarhøli, frítíðarskúlar og ungdómshús, dagtilhald og onnur líknandi rúm til í mesta lagi 50 fólk, har hvørt rúmið er sundurskilt brunatøkniliga.
Dømi um nýtsluflokk 3:
Handlar, høli og hús til størri samkomur, framsýningarhøli, matstovu- og veitsluhøli, høli í dagstovnum, skúlum o.tíl. (t.d. fimleikahøli, felagsrúm), ítróttarhallir, kirkjur, størri bilhús t.d. í handilsmiðstøðum (parkeringshús), fundarhøli, mentanar- og tónleikahøli, dansihøli, biografar og onnur líknandi rúm til fleiri enn 50 fólk.
Dømi um nýtsluflokk 4:
Einbýlishús, tvíhús, raðhús, hús í trunka, frítíðarhús, íbúðarbygningar o.tíl.
Dømi um nýtsluflokk 5:
Gistingarhús, hotell, skúlaheim, næmingaheim og studentagarðar, vallaraheim, ból og biti, kosthús o.tíl.
Dømi um nýtsluflokk 6:
Eldraíbúðir, eldrasambýli, viðgerðar-, kanningar- og seingjardeildir á sjúkrahúsum, røktarheim, afturlatnir stovnar, íbúðir og tilhald til kropsliga og sálarliga óhjálpin, vøggustovur og barnagarðar.
5.2 Rýmingarleiðir og bjargingarviðurskifti
Stk. 1
Bygningar skulu gerast soleiðis, at bráðflyting verður løtt og trygg umvegis rýmingarleiðir ella beinleiðis út. Bráðflyting skal vera út á lendið ella til eitt trygt stað í bygninginum, haðani tað slepst ótarnað út og burtur frá bygninginum. Í fjósum og líknandi bygningum skal tryggjast, at nøktandi viðurskifti eru fyri djórini og sløkkiliðið.
(5.2, stk. 1)
Rýmingarleiðir skulu harafturat fylgja ásetingunum í kap. 3.2, Atkomuviðurskifti.
Eitt trygt stað í bygninginum er eitt stað, har fólk/djór ikki eru í beinleiðis vanda, og haðani ótarnaður møguleiki er fyri bráðflyting út og burtur frá bygninginum.
Eitt trygt stað í bygninginum er t.d. onnur brunadeild ella trappurúm, sum er sjálvstøðug brunadeild.
Stk. 2
Rýmingarleiðir skulu vera skilligar at síggja og lættar at koma til og at nýta.
(5.2, stk. 1)
Rýmingarleiðir mugu ikki nýtast til annað endamál enn fólkaferðslu. Tó kunnu gangir nýtast ella innrættast til annað endamál, um tað ikki økir um eldførið, eldvandan ella ørkymlar endamálið við rýmingarleiðini.
Stk. 3
Útgangir og rýmingarleiðir skulu gerast soleiðis, at tær í stødd hóska til talið av fólki, sum tær eru ætlaðar til.
Hurðar í rýmingarleiðum skulu kunna latast upp í einum taki innanífrá í rýmingarleiðini uttan nakra forðing, og uttan at nýta lykil ella amboð.
Hurðar í rýmingarleiðum, sum skulu nýtast av nógvum fólkum, skulu lata upp út í rýmingarleiðina.
(5.2.1, stk. 3)
Í sambandi við rýmingarleiðir verður við “nógv fólk” skilt sum fleiri enn 150 fólk.
Stk. 4
Viðurskiftini í rýmingarleiðunum skulu vera nøktandi, meðan bráðflyting av fólki og djórum gongur fyri seg.
Atlit skulu takast at:
- Møguleikanum at síggja, hóast roykfylling.
- Møguleikanum at rýma, hóast hitastráling frá royklagnum.
- Møguleikanum at rýma, hóast hita undir royklagnum.
- Møguleikanum at rýma, áðrenn royklagið verður ov lágt.
- Øðrum viðurskiftum, sum forða bráðflyting.
(5.2.1, stk. 4)
Møguligt eigur at vera at bráðflyta fólk og djór, áðrenn viðurskiftini gerast hættislig. Fyri at tryggja, at tað ikki standast hættislig viðurskifti í rýmingarleiðunum, verða rýmingarleiðisskipanir í vanligari bygging oftast gjørdar sum vardar gongir og trappur.
Stk. 5
Veggja- og loftsklæðing, tilfar at leggja á gólvið, trappur og hurðar í rýmingarleiðum skulu gerast soleiðis, at hesi ikki eru við til at økja um eld og royk í tíðarskeiðinum, meðan rýmingarleiðirnar verða nýttar til rýming og bráðflyting.
Stk. 6
Eitt høli, t.d. brunaeind til fólkatilhald, skal gerast við bjargingaropum, sum lýst í stk. 7 og 8, uttan so, at eitt samsvarandi trygdarstøði kann røkkast á annan hátt.
(5.2.2, stk. 6)
Eitt samsvarandi trygdarstøði kann t.d. røkkast við at gera minst 2 rýmingarleiðir, sum eru óheftar av hvørji aðrari. Rýmingarleiðirnar skulu vera heilt út og niður á lendið uttandura.
Útgangir til rýmingarleiðir eiga at setast í hvør sín enda í rúminum, og frástøðan frá einum og hvørjum tilvildarligum staði í rúminum og til næstu hurð út til rýmingarleið eigur í mesta lagi at vera 25 m.
Stk. 7
Talið av bjargingaropum í hølum, t.d. brunaeindum, skal hóska til fólkatalið, sum eindin er ætlað til. Bjargingarop skulu gerast og setast á ein slíkan hátt, at fólk kunnu geva seg til kennar fyri sløkkiliðnum. Tey skulu somuleiðis gerast soleiðis, at fólk kunnu bjargast út umvegis bjargingarstigum hjá sløkkiliðnum ella við egnari hjálp, uttan so, at bygningurin er innrættaður í samsvari við stk. 8.
(5.2.2, stk. 7)
Bjargingaropini eiga at vera skillig at síggja, løtt at koma til og at nýta. Bjargingaropini kunnu ikki koma í staðin fyri rýmingarleiðir.
Uppsetan av konstruktiónum uttan á bygningum mugu ikki tarna sløkkiliðsfólkum at koma fram at bjargingaropum. Rimar, skeltir, bannarar, vindfang, sólskjól, sólorkuskipanir, vindmyllur o.a. mugu ikki vera ein forðing fyri at síggja ella at nýta bjargingaropið.
Stk. 8
Í bygningum har gólvið í ovastu hædd er meiri enn 22 m omanfyri lægsta jørðildið, ella har stigar hjá sløkkiliðnum ikki røkka bjargingaropunum, skulu, tá bygningurin verður innrættaður, takast serlig atlit at møguleikum at bráðflyta fólk út og burtur frá bygninginum, átakstíðini og atkomumøguleikanum hjá sløkkiliðnum til hæddirnar.
(5.2, stk. 8)
Fyri at røkka ásetingunum kann tað t.d. vera neyðugt at gera eina trygdartrappu, trygdarlyftu (sløkkiliðslyftu), handvirkandi ávaringarskipan, sjálvvirkandi ávaringarskipan, sjálvvirkandi sprinklaraskipan, innbygt rør at veita sløkkivatn (stigrør), byggitøkniligar møguleikar, soleiðis at íbúgvarnir kunnu geva seg til kennar fyri sløkkiliðnum o.a.
Stk. 1
Byggitilfar og bygningslutir skulu vera soleiðis, at fólk inni í og tætt við bygningin kunnu sleppa til rýmingar út á lendið ella til eitt trygt stað í bygninginum. Somuleiðis skulu bygningar gerast soleiðis, at bjarging av fólki og djórum umframt átaksarbeiðið kann útinnast trygt og fullgott.
(5.3, stk. 1)
Berandi konstruktiónir í vanligari bygging kunnu gerast við eini brunadygd, sum lýst í donsku “Eksempelsamling om brandsikring af byggeri”.
Í samband við dimensjónering av berandi konstruktiónum í brunaligum høpi kann vísast til evrokoturnar í kap. 4.2. Aðrir eldar enn “standard eldar” kunnu nýtast, um teir verða viðgjørdir sum sambæriligir eldar sbrt. “EN1991-1-2, Brandlast” við tilhoyrandi “EN1991-1-2 DK NA”, og um brunavirðið er skjalprógvað.
Stk. 2
Bygningslutir skulu festast og byggjast soleiðis saman, at konstruktiónin í brunatøkniligum høpi ikki er verri enn tað, sum krevst av tí einstaka bygningslutinum.
Stk. 3
Bygningslutir skulu gerast soleiðis, at eldur ikki kann breiða seg frá einum brunatøkniligum bygningsparti, t.d. brunaeind ella brunadeild, umvegis t.d. væðing, niðurhongt loft ella opið gjøgnumgangandi rúm, sum fer framvið einum ella fleiri brunaskiljandi bygningslutum.
Stk. 4
Í bygningum har gólvið í ovastu hædd er meiri enn 22 m oman fyri lægsta jørðildið, skulu, í samband við dimensjónering av berandi konstruktiónum, takast serlig atlit at:
- Bráðflutningstíðini,
- átakstíðini,
- atkomumøguleikum hjá sløkkiliðnum til hæddirnar,
- brunaávirkanini o.tíl.
5.4 Brunatøkniligar innleggingar og hondsløkkiútgerð
Stk. 1
So leingi bygningurin stendur, skulu brunatøkniligu innleggingarnar haldast viðlíka og virka á fullgóðan hátt.
(5.4, stk. 1-2)
Við brunatøkniligar innleggingar skilst m.a.:
1. Sjálvvirkandi eldávaringarskipan (ABA), sum varnast eld í byrjanarstøðinum og sendir fráboðan til sløkkiliðið umvegis vaktarstøð. Skipanin kann somuleiðis seta aðrar brunatøkniligar innleggingar í gongd. Skipanin eigur at vera gjørd, kannað og hildin sbrt. “DBI Retningslinie 232 - Automatiske brandalarmanlæg”
2. Sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS), sum við vatni sløkkir eld í byrjanarstøðinum ella kann temja eldin, til onnur sløkkitiltøk verða sett í gongd. Skipanin sendir fráboðan til sløkkiliðið umvegis vaktarstøð, og kann somuleiðis seta aðrar brunatøkniligar innleggingar í gongd.
Skipanin eigur at vera gjørd, kannað og hildin sbrt. “DBI Retningslinie 251 - Automatiske sprinkleranlæg”
3. Aðrar sjálvvirkandi sløkki- og ávaringarskipanir (AGA og ARS), sum sløkkja og ávara. Tílíkar skipanir senda fráboðan til sløkkiliðið umvegis vaktarstøð og kunnu somuleiðis seta aðrar brunatøkniligar innleggingar í gongd.
4. Ávaringarútbúnaður við innanhýsis handvirkandi skipan, sum gevur fólki í bygninginum boð um, at eldur er í bygninginum. Skipanin sendir ikki fráboðan til sløkkiliðið. Fráboðan við talandi boðum eigur at verða nýtt í bygningum við bygningspørtum í nýtsluflokki 3. Um so er, at fráboðan við talandi boðum ikki er hóskandi, orsakað av nýtsluni av bygningspartinum, kann t.d. ýlitóni ella ávaringarljós nýtast í staðin fyri talandi fráboðan.
Skipanin eigur at vera gjørd, kannað og hildin sbrt. “DBI Retningslinie 24 Varslingsanlæg”
5. Innanhýsis sjálvvirkandi roykvarnari ella skipan av samanbundnum roykvarnarum eigur at vera íbundin elveitingini umframt at hava battarí. Skipanin við roykvarnarum í einum bygningsparti eigur bara at senda ávaring út í tann ávísa bygningspartin, t.d. íbúðina, annan partin av tvíhúsinum, ella einbýlishúsið, har roykurin varnast. Roykvarnarar senda ikki fráboðan til sløkkiliðið.
Dømi um uppseting av roykvarnarum kann síggjast í vegleiðing frá ”DBI Røgalarmanlæg i boligen”.
6. Útgonguljós, ið eru lýsandi og gjøgnumlýst útgonguskelti yvir útgonguhurðum í rýmingarleiðum. Útgonguljós og leiðbeinandi útgonguljós, sum vísa til útgongd, skulu síggjast allastaðni í rýmingarleiðum. Útgonguljós skulu síggjast skilliga í mun til innrætting og aðra skelting, reklamur o.tíl.
Vísast kann til “DBI vejledning 34 Sikkerhedsbelysning”.
7. Neyðljós, ið eru fyri at sleppa undan ræðslu og fyri at geva fólki ljós at finna leiðina út. Neyðljós skulu lýsa á gólvið í hølum og í tilhoyrandi rýmingarleiðum, og um neyðugt eisini í tílíkum økjum uttandura.
Vísast kann til “DBI vejledning 34 Sikkerhedsbelysning”.
8. Slanguskáp, sum vatn altíð stendur til, ið hava til endamáls at geva fólkum, sum ikki hava serliga vitan um sløkkiarbeiði, møguleika fyri at basa eldi á byrjanarstøði. Vísast kann til “DBI vejledning 15 Vandfyldte slangevinder”
Aðrar brunatøkniligar innleggingar, so sum innbygt rør at veita sløkkivatn (stigrør), sjálvvirkandi brunaluftskiftisskipan (ABV) og roykop eru somuleiðis fevndar av stk. 1 og 2.
Vaktarstøðir at íbinda sjálvvirkandi ávaringar- og sløkkiskipanir verða góðkendar av VØRN.
Stk. 2
Brunatøkniligar innleggingar skulu gerast, sýnast og haldast við líka, soleiðis at tær eru virknar, álítandi og kunnu verða hildnar við líka, so leingi bygningurin stendur.
(5.4, stk.2)
VØRN góðkennir brunatøkniligar innleggingar, innleggjarar og óhefta eftirlitið av innleggingunum.
Stk. 3
Hondsløkkiútgerð skal haldast við líka og virka á fullgóðan hátt, so leingi bygningurin stendur.
(5.4, stk. 3)
Við hondsløkkiútgerð skilst m.a. brandteppi og pulvursløkkjarar.
Vísast kann til rakstrarreglurnar hjá VØRN.
Hondsløkkiútgerð verður kannað og hildin við líka sbrt. vegleiðingum frá DBI.
Stk. 4
Tá ið ásetingarnar í stk. 8, nr. 2, stk. 10-12 og stk. 15-16 verða nýttar, skulu tveir ella fleiri bygningspartar í sama nýtsluflokki, sum eru knýttir saman við felags rýmingarleið, metast sum ein eind.
(5.4, stk. 4)
Í sambandi við bráðflyting av fólki er oftani neyðugt at meta um tørvin á brunatøkniligu innleggingunum við atliti at tali av fólki, sum skal nýta rýmingarleiðina.
Tí eigur at verða hugsað um samlaða talið av fólki frá øllum bygningspørtum ella nýtslueindum, sum eru knýttir at somu rýmingarleið, tá ásetingarnar verða nýttar.
Sama er ikki galdandi, tá ið mett verður um møguleikan at basa eldinum í tí einstaka brunatøkniliga bygningspartinum ella nýtslueindini, sum t.d., tá ið mett verður um tørvin á sjálvvirkandi brunaluftskiftisskipan (ABV) og sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS).
Tá ið talan er um fleiri nýtsluflokkar í sama bygningsparti, verður víst til kap. 5.5.2, stk. 2.
Stk. 5
Bygningspartar í nýtsluflokki 1, sum verða nýttir til virkis- ella goymslubygning og hava eina hæddarvídd, sum er meira enn 2.000 m2, skulu gerast við sjálvvirkandi eldávaringarskipan (ABA).
Um so er, at bygningsparturin er gjørdur við sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS), er ikki neyðugt við sjálvvirkandi eldávaringarskipan (ABA).
(5.4, stk. 5)
Talan er um virkis- ella goymslubygningar í einari hædd.
Er nýtslan ógreið ella brunanøgdin størri enn 400 MJ/m2 (25 kg av viði pr. m2) kann vísast til serfyriskipanirnar hjá VØRN og donsku ”tekniske forskrifter” og ”bekendtgørelser” sbrt. kap. 5.1, stk. 1.
Stk. 6
Bygningspartar í nýtsluflokki 1, innrættaðir til virkis- og goymslubygningar, skulu gerast við sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS), tá ið hæddarvíddin er størri enn 5.000 m2. Um nevndu bygningspartar hava størri brunanøgd, skulu teir gerast við sjálvvirkandi sprinklaraskipan, tá ið hæddarvíddin er størri enn 2.000 m2.
Ásetingin er ikki galdandi fyri alistøðir, ali- og rakstrarbygningar hjá landbúnaðinum.
(5.4, stk. 6)
Talan er um virkis- ella goymslubygningar í einari hædd.
Er nýtslan ógreið ella brunanøgdin størri enn 400 MJ/m2 (25 kg av viði pr. m2) kann vísast til serfyriskipanirnar hjá VØRN og donsku ”tekniske forskrifter” og ”bekendtgørelser” sbrt. kap. 5.1, stk. 1.
Stk. 7
Bygningspartar í nýtsluflokki 1, innrættaðir til ídnaðarbygningar, goymslubygningar ella ali- og rakstrarbygningar hjá landbúnaðinum, skulu gerast við slanguskápi, tá ið hæddarvíddin er størri enn 1.000 m2.
Stk. 8
Bilhús í nýtsluflokki 1 og 3 skulu:
1) Gerast við sjálvstøðugum mekaniskum luftskifti, sum kann flyta burtur spreingikvæma guvu og kolsúrni, um hæddarvíddin er størri enn 150 m2.
2) Gerast við útgonguljósi og slanguskápi, um hæddarvíddin er størri enn 600 m2 og somuleiðis við neyðljósi, um hæddarvíddin er størri enn 2.000 m2.
3) Gerast við sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS), um hæddarvíddin er størri enn 2.000 m2.
(5.4, stk. 8)
Víst verður somuleiðis til stk. 9.
Luftskiftisskipanin eigur at gerast samsvarandi “DS428, Norm for brandtekniske foranstaltninger ved ventilationsanlæg”.
Stk. 9
Rúm í nýtsluflokki 1 og 3 við eini hæddarvídd størri enn 1.000 m2 skulu gerast við sjálvvirkandi brunaluftskiftisskipan (ABV) ella sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS).
(5.4, stk. 9)
Endamálið við kravinum er at tryggja, at sløkkilið hava nøktandi átaksmøguleikar. Hetta verður tryggjað við, at eldurin verður hildin niðri, t.d. við eini sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS), soleiðis at eldurin ikki breiðir seg, ella við eini sjálvvirkandi brunaluftskiftisskipan (ABV), sum kann lætta um roykin og hitan í rúminum.
Í hesum sambandi er ikki neyðugt, at eitt rúm er ein brunatøkniligur bygningspartur.
Kravið verður roknað sum lokið, tá ið bilhús við eini hæddarvídd millum 1.000 m2 og 2.000 m2 antin hava sjálvvirkandi brunaluftskiftisskipan (ABV) ella sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS), og í bilhúsum við eini hæddarvídd størri enn 2.000 m2, sbrt. stk. 8, hava sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS).
Stk. 10
Bygningspartar við tilhoyrandi rýmingarleiðum í nýtsluflokki 2 og 3, roknað til fleiri enn 150 fólk, skulu gerast við handvirkandi ávaringarútbúnaði.
Í bygningspørtum, har øll tilhaldsrúm hava hurð beinleiðis út á lendið, og har einki rúm er roknað til fleiri enn 150 fólk, kann síggjast burtur frá kravinum um handvirkandi ávaringarútbúnað.
Stk. 11
Bygningspartar í nýtsluflokki 2, roknaðir til fleiri enn 150 fólk, skulu gerast við:
1) Slanguskápi og
2) útgonguljósi og neyðljósi.
Rýmingarleiðirnar kunnu gerast uttan útgonguljós og neyðljós, um øll tilhaldsrúm hava hurð beinleiðis út á lendið.
Stk. 12
Rýmingarleiðir og tilhaldsrúm í nýtsluflokki 3, sum eru roknað til fleiri enn 150 fólk, skulu gerast við:
1) Slanguskápi,
2) útgonguljósi og neyðljósi og
3) sjálvvirkandi ávaringarskipan (ABA), um bygningsparturin verður nýttur á ein slíkan hátt, at møguleikin fyri bráðflutningi verður skerdur.
Í bygningspørtum, har øll tilhaldsrúmini hava hurð út á lendið, og har einki tilhaldsrúm er roknað til fleiri enn 150 fólk, kann síggjast burtur frá kravinum um útgonguljós og neyðljós.
(5.4, stk. 12)
Viðurskifti, sum kunnu skerja møguleikarnar fyri bráðflutningi, kunnu vera harður tónleikur, myrkur, pallroykur o.a. Ávaringarskipanin eigur at vera knýtt at tónleikaútbúnaðinum.
Stk. 13
Bygningspartar í nýtsluflokki 3 skulu gerast við sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS), um hæddarvíddin á brunadeildini er størri enn 2.000 m2.
Stk. 14
Bygningspartar í nýtsluflokki 4, sum eru bústaðareindir, skulu gerast við innanhýsis sjálvvirkandi roykvarnara ella skipan av samanbundnum roykvarnarum, sum er íbundin elveitingini umframt at hava battarí.
(5.4, stk. 14)
Tá ið talan er um bústaðareind, er talan um ein bústað til eitt húski.
Í hvørjari bústaðareind eigur minst ein roykvarnari at vera á hvørjari hædd. Um fleiri roykvarnarar eru í bústaðnum, kann tryggjast ein skjótari og meira rættstundis ávaring. Tað er týdningarmikið, at frástøðan millum roykvarnarnar ikki er ov stór.
Stk. 15
Bygningspartar í nýtsluflokki 5 og tilhoyrandi rýmingarleiðir skulu gerast við:
1) Útgonguljósi og neyðljósi, um bygningsparturin hevur eina samlaða hæddarvídd, sum er størri enn 1.000 m2.
2) Slanguskápi.
3) Sjálvvirkandi eldávaringarskipan (ABA) og innanhýsis handvirkandi ávaringarútbúnaði, um bygningsparturin hevur meira enn 10 kømur, ella er roknaður til fleiri enn 50 sovipláss.
4) Innanhýsis sjálvvirkandi roykvarnaraskipan, sum er íbundin elveitingini, umframt at hava battarí, um bygningsparturin hevur í mesta lagi 10 kømur og er roknaður til í mesta lagi 50 sovipláss.
Eru øll kømur gjørd við hurð beinleiðis út á lendið kann síggjast burtur frá krøvunum í nr. 1, 2 og 3.
Stk. 16
Bygningspartar í nýtsluflokki 6 skulu gerast við:
1) Slanguskápi.
2) Sjálvvirkandi eldávaringarskipan (ABA), sum skal gerast soleiðis, at starvsfólk kunnu ávarast.
3) Sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS), um bygningurin hevur sovideildir, hevur eina samlaða hæddarvídd størri enn 1.000 m2 og er í meira enn 1 hædd. Skipanin skal gerast soleiðis, at starvsfólk kunnu ávarast.
4) Útgonguljósi og neyðljósi, um bygningurin hevur sovideildir, hevur eina samlaða hæddarvídd størri enn 1.000 m2 og er í meira enn 1 hædd.
Stk. 17
Ávaring frá ávaringarútbúnaði skal laga seg eftir nýtsluni og innanhýsis bygnaðinum í bygningspartinum.
Ávaringarútbúnaður skal setast í gongd av sjálvvirkandi eldávaringarskipanini (ABA) ella sjálvvirkandi sprinklaraskipanini (AVS), um tílíkar eru innlagdar í bygningin.
(5.4, stk. 17)
Talan kann vera um støð, har nógv fólk samlast, so sum handilsmiðstøð, har ið taliboð eru best hóskandi at nýta til ávaring. Umframt taliboð kann talan vera um klokkuávaring, ýlitóna ella ávaringarljós.
Stk. 18
Ein sjálvvirkandi eldávaringarskipan (ABA) og ein sjálvvirkandi sprinklaraskipan (AVS) skulu gerast soleiðis, at tær senda fráboðan til sløkkiliðið umvegis vaktarstøð.
Stk. 19
Víkjast kann frá ásetingunum í stk. 5-18, um skjalprógvast kann fyri kommunala byggimyndugleikanum, at trygdarstøðið, sum er ásett í kap. 5.1, stk. 1, er rokkið á annan hátt.
(5.4, stk. 19)
Dømir um, har tað er møguligt at víkja frá ásetingunum kunnu vera:
Bygningspartar, sum verða gjørdir sbrt. “Information om brandteknisk dimensionering”.
Stk. 1
Bygningar skulu gerast og innrættast soleiðis, at eldurin verður avmarkaður til brunatøkniliga bygningspartin, har eldurin er byrjaður. Forðast skal fyri eld- og roykspjaðing til aðrar bygningspartar í tíðarskeiðinum, sum er neyðugt fyri at bráðflyta fólk út og burtur frá bygninginum og til átakið hjá sløkkiliðnum.
(5.5, stk. 1)
Bygningar kunnu við fyrimuni býtast sundur í fleiri brunatøkniligar bygningspartar fyri at forða eldi og royki at spjaðast til allan bygningin.
5.5.1 Eld- og roykspjaðing í rúmi, har eldur byrjar
Stk. 1
Innandura yvirflatur skulu gerast á ein slíkan hátt, at tær sum minst økja um eld- og roykspjaðing í tíðarskeiðinum, sum fólk, ið eru í rúminum, har eldurin byrjar, hava tørv á at sleppa sær úr vanda.
(5.5.1, stk. 1)
Innandura yvirflatur fevna um veggja- og loftsklæðing, umframt tilfar at leggja á gólvið.
Ásetingin fevnir eisini um niðurhongt loft, ljóðdoyvandi tilfar, prýði, uppslagstalvur, elkáplar, rørinnleggingar og líknandi yvirflatur, sum hava eina munandi stødd.
5.5.2 Eld- og roykspjaðing í bygningi, har eldur byrjar, ella til aðrar bygningar á sama grundøki
Stk. 1
Uttandura yvirflatur, takklæðingar og ervaljós skulu gerast á ein slíkan hátt, at tey eru brunatrygdarliga nøktandi og sum minst økja um eldspjaðing á sama grundøki.
(5.5.2, stk. 1)
Ásetingarnar sbrt. stk. 1-4 fevna somuleiðis um alistøðir, ali- og rakstrarbygningar hjá landbúnaðinum.
Stk. 2
Bygningspartar í ymiskum nýtsluflokkum skulu vera sjálvstøðugir brunatøkniligir bygningspartar.
Bygningspartar skulu harumframt sundurbýtast soleiðis, at rýmingarleiðirnar verða tryggjaðar nøktandi, umframt at fólk, sum halda til í einum rúmi við bert eini rýmingarleið, kunnu vera trygg, til bjarging kann væntast.
Í einum bygningsparti kunnu vera fleiri nýtsluflokkar, um trygdarstøðið, lýst í kap. 5.1, stk. 1, er rokkið.
Stk. 3
Innleggingarslokur, trappurúm, lyftuslokur o.tíl., sum knýta fleiri brunatøkniligar bygningspartar saman, skula skiljast brunatøkniliga frá øðrum pørtum í bygninginum.
(5.5.2, stk. 3)
Slokur o.a., sum ikki ganga upp gjøgnum tekju, skulu skilast brunatøkniliga frá ovastu hæddini.
Gongur slokan upp á ovastu hædd, eigur hon at verða bygd tætt upp undir tekjuna (takklæðingina).
Stk. 4
Op til innleggingar gjøgnum brunaskiljandi bygningspartar skulu vera afturlatin og tøtt, soleiðis at brunaskiljingarnar ikki missa brunatrygdarliga eginleikan.
5.5.3 Eldspjaðing til bygningar á grannagrundøkjum
Stk. 1
Uttandura yvirflatur, klæðing, takklæðing og ervaljós skulu gerast á ein slíkan hátt, at hesi sum minst økja um eldspjaðing umframt at vera brunatrygdarliga nøktandi.
Bygningar og partar av bygningi skulu staðsetast móti grannamarki, miðjum á gøtum og vegum við slíkari frástøðu, at eingin vandi er fyri eldspjaðing til bygningar á grannagrundøkjum.
(5.5.3, stk. 1)
Gjørt verður vart við, at uttandura yvirflatur á bygningum eisini hava týdning fyri vandan fyri eldspjaðing til bygningar á grannagrundøkjum.
Ásetingin fevnir eisini um alistøðir, ali- og rakstrarbygningar hjá landbúnaðinum.
5.6 Átaksmøguleikar hjá sløkkiliðum
Stk. 1
Bygningar skulu staðsetast á grundøkinum og gerast á ein slíkan hátt, at sløkkiliðsfólk hava fullgóðan møguleika fyri at bjarga fólkum, djórum og at útinna sløkkiliðsarbeiðið. Tað skal vera møguligt at koma framat bygninginum bæði innan og uttan við neyðugum bjargingar- og sløkkiútbúnaði.
(5.6, stk. 1)
Staðseting, skap og nýtsla í bygninginum er avgerandi fyri, hvør bjargingar- og sløkkiútbúnaður er neyðugur fyri at útinna átaksarbeiðið á fullgóðan hátt.
Uppsetan av konstruktiónum uttan á bygningum mugu ikki tarna sløkkiliðsfólkum at koma fram at bjargingaropum. Rimar, skeltir, bannarar, vindfang, sólskjól, sólorkuskipanir, vindmyllur o.a. mugu ikki vera ein forðing fyri at síggja ella at nýta bjargingarop.
5.6.1 Atkomu- og innkoyringarmøguleikar
Stk. 1
Sløkkiliðsfólkini skulu ótarnað kunna koma framat bygninginum við bjargingar- og sløkkiútbúnaði, so sum stigum, stigabilum, sløkkiliðsbilum o.a.
(5.6.1, stk. 1)
Bjarginarøkið og innkoyringarmøguleikarnir skulu gerast við m.a. atliti at undirlendi og halli á økinum, umframt staðseting í mun til bygningin, soleiðis at sløkkiliðsfólkini hava best møguligar arbeiðsumstøður.
Stk. 2
Sløkkiliðið skal hava møguleika fyri ótarnað at koma framat bjargingaropunum við stigum.
Í bygningum, har bjargingaropini einans kunnu náast við stigabilum, skulu hóskandi bjargingarøki vera, sum eru gjørd og staðsett soleiðis, at stigi á stigabili kann náa øllum bjargingaropum.
Bygningar, gjørdir í samsvari við kap. 5.2, stk. 8, eru ikki fevndir av hesi áseting.
Stk. 3
Bygningar skulu gerast á ein slíkan hátt, at bjargingar- og sløkkiútbúnaður á tryggan hátt kann førast fram at einum hvørjum staði í bygninginum.
Har møguleiki ikki er fyri at føra slangur gjøgnum høvuðsátaksleiðir, t.d. gjøgnum trappur og gangir, skulu innbygd rør at veita sløkkivatn (stigrør) innleggjast.
(5.6, stk. 3)
Víst verður til kap. 5.4, stk. 2, umframt kap. 8.4 um innleggingar.
Stk. 1
Í høvuðsátaksleiðunum hjá sløkkiliðnum skal vera møguleiki fyri at lufta royk út.
(5.6.2, stk. 1)
Høvuðsátaksleiðin hjá sløkkiliðnum er vanliga trappurúm.
Stk. 2
Í rúmum, har ikki er møguligt at lufta út royk við vanligum luftskifti um vindeygu í útveggi ella lúku í tekjuni, skal møguleiki vera fyri at lufta út royk á annan hátt.
(5.6.2, stk. 2)
Møguleiki fyri at lufta út royk skal gerast, soleiðis at sløkkiliðið kann lufta út kaldan royk í sambandi við átaksarbeiðið.
Dømi um rúm, har neyðugt kann vera at lufta út royk, eru t.d. kjallarar, slokur og loftsrúm. Í staðin fyri natúrligt luftskifti kann mekanisk útlufting av royki gerast.
Stk. 1
Bygningar skulu byggjast soleiðis, at eitt heilsuligt og trygdarliga nøktandi inniumhvørvi er í teimum rúmum í bygningunum, har fólk halda til.
(6.1, stk. 1)
Heilsulig nøktandi viðurskifti í bygningum fevnir eisini um høgleika (komfort) og vælveru.
Inniumhvørvið í hesum partinum fevnir um termisk viðurskifti (kap. 6.2), luftgóðsku (kap. 6.3), ljóðviðurskifti (kap. 6.4) og ljósviðurskifti (kap. 6.5). Vísast kann til “SBI-anvisning196, Indeklimahåndbogen”.
Viðvíkjandi termiskum inniumhvørvi eigur at verða tryggjað nøktandi hitaviðurskifti í sambandi við ráðlegging av byggiverkætlan og vali av tilfari, vindeygavídd, kølimøguleikum, horving (orientering) og sólaravbyrgjan.
Luftgóðskan er fyrst og fremst ásett út frá luftskifti og dálking innandura, íroknað vætu orsakað av atferð brúkaranna. Byggitilfar, sum gevur minst dálking, eigur altíð at verða nýtt.
Viðvíkjandi ljóðviðurskiftunum skulu bygningskonstruktiónirnar dimensjónerast og gerast soleiðis, at tær geva nøktandi ljóðbjálving til grannarúm og mótvegis óljóði uttanífrá. Nøktandi ljóðviðurskifti í teimum einstøku rúmunum er treytað av, at tilfarið á yvirflatunum hevur eina nøktandi ljóðdoyving.
Viðvíkjandi ljósviðurskiftum eigur ein hóskandi javnvág at vera millum vindeygastødd, rúmskap og flataeginleikar við atliti at kringumstøðunum. Samstundis er tað týdningarmikið, at aðrir tættir (faktorar), sum skapa tað rætta sjónbæra umhvørvið, eru nøktandi. Tað hevur við sær, at ljósið skal kunna lagast eftir tí virksemi, sum rúmið verður nýtt til.
Viðvíkjandi persónsvanda við elektromagnet-iskari stráling eru ongar serstakar reglur í byggilóggávuni. Tað kunnu tó vera serlig viðurskifti, sum ein byggiharri eigur at gera sær greitt, tá ið bygt verður tætt við eina samskiftismastur. Í ivaførum eigur byggiharrin at seta seg í samband við kommunala byggimyndugleikan.
Stk. 2
Alistøðir og ali- og rakstrarbygningar hjá landbúnaðinum eru ikki fevnd av ásetingunum um inniumhvørvi. Tó eru rúm í hesum bygningum, har ið starvsfólk útinna vanligt vinnuarbeiði ella halda til, eitt nú skrivstovur og starvsfólkarúm, fevnd av ásetingunum.
(6.1, stk. 2)
Vanligt vinnuarbeiði fevnir m.a. ikki um ansing av djórum í fjósum og alistøðum.
Stk. 1
Við atliti at virkseminum í rúmunum skulu bygningar byggjast soleiðis, at heilsuligur nøktandi hiti er í teimum rúmum í bygningunum, sum eru ætlað fólki at halda til í.
(6.2, stk. 1)
Termiska inniumhvørvið verður ásett av hitanum í luftini og á yvirflatum, luftferðini og luftmeldrinum og í minni mun av vætuni í luftini. Termiski høgleikin (komfortin) kann ásetast út frá virkseminum í rúminum, og hvussu fólk eru ílatin.
Virkiskrøv og mannagongdir fyri útgreiningum, váttan og eftirlit við termiska inniumhvørvinum eru at finna í ”DS 474, Norm for specifikation af termisk indeklima”.
Haraftrat kann vísast til ”DS/EN ISO 7730 Ergonomi inden for termisk miljø - Analytisk bestemmelse og fortolkning af termisk komfort ved beregning af PMV- og PPD-indekser og lokale termiske komfortkriterier”.
Stk. 1
Luftin í bygningum skal skiftast. Luftskiftisskipanir skulu dimensjónerast, gerast, rekast og haldast við líka, soleiðis at tær í nýtslutíðini í minsta lagi veita tað, sum tær eru ætlaðar at veita.
(6.3.1.1, stk. 1)
Luftskifti kann gerast við skipanum fyri natúrligt luftskifti, mekaniskt luftskifti ella samansett luftskifti.
Við luftskiftisskipan skilst bæði natúrligt luftskifti, mekaniskt luftskifti og samansett luftskifti.
Við luftskiftisútbúnað skilst bara mekanisk luftskiftisskipan, íroknað tann mekaniska partin av samansettari luftskifting. Luftskiftisskipanir verða gjørdar í samsvari við kap. 8.3.
Krøvini til luftskifti eru eisini galdandi fyri verandi bygningar, sum í sambandi við umbygging ella t.d. útskifting av vindeygum og hurðum, minka um natúrliga luftskiftið/trekkin. Í sambandi við at tetta klimaskermin í verandi bygningum, kunnu útiluftventilar møguliga nøkta tørvin á luftskiftinum.
Ásetingarnar um luftskifti varða bara um tann vanliga luftskiftistørvin. Í t.d. arbeiðsrúmum ella rúmum í einum bústaði, har arbeitt verður, kann tørvur verða á størri luftskifti. Um so er, verða krøvini til luftskiftið sett í samsvari við arbeiðsumhvørvislóggávuna.
Ásetingar um heilsulig atlit, sum t.d. ásetingarnar um luftskiftið, skulu lúkast so leingi, sum bygningurin stendur.
Vanliga verða bústaðir roknaðir at vera í nýtslu alt samdøgrið.
Vísast kann til ”DS 447, Ventilation i bygninger – Mekaniske, naturlige og hybride ventilationssystemer”, ”DS/EN ISO 7730 Ergonomi inden for termisk miljø - Analytisk bestemmelse og fortolkning af termisk komfort ved beregning af PMV- og PPD-indekser og lokale termiske komfortkriterier” og ”At-vejledning A.1.2 Indeklima”. Fyri luftskifti í rúmum við eldstaði verður víst til kap. 8, Innleggingar, og til ”Bekendtgørelse om forskrifter for udførelse af gasinstallationer (gasreglementet)”, part A”.
Reingerðarstøðið í einum rúmi hevur stóran týdning fyri luftgóðskuna. Vísast kann til kunngerð um innrætting av føstum arbeiðsplássum.
Stk. 2
Tilførsla av útiluft skal vera gjøgnum op, sum eru beint út í fríska luft ella við luftskiftisútbúnaði við innblásing, har innblásta luftin verður upphitað.
(6.3.1.1, stk. 2)
Luftskiftisop beint út í fríska luft kunnu t.d. vera luftventilar ella vindeygu stýrd við hond ella t.d. við motori. Høvuðsendamálið við opunum er at tryggja, at luft uttanífrá kemur inn í rúmini á ein skipaðan hátt.
Opini eiga í neyðugan mun at kunna filtra luftina, sum kemur inn, og eiga at setast soleiðis, at luftin, sum kemur inn, er so lítið dálkað sum gjørligt.
Luftskiftisopini beint út í fríska luft eiga at gerast og virka soleiðis, at tað eggjar brúkarunum til at nýta opini eftir ætlan og harvið á rættan hátt at gagnnýta møguleikarnar fyri at stilla bæði mongdina og spjaðingina av luftini, sum kemur inn. Eitt luftskiftisop, sum er beint út í fríska luft, eigur tí lættliga at kunna stillast, og hetta eigur at kunna gerast standandi á gólvinum.
Krøv kunnu vera um eina ávísa ljóðdoyving í luftskiftisopinum, sí kap. 6.4.2, stk. 1. Í teimum førum, tá ið luftin uttanífrá kemur inn gjøgnum stýrd vindeygu, eigur at verða hugsað um vandan fyri stuldri.
Stk. 3
Við tilførslu og við burturflytan av luft í rúmi, har ið fólk halda til, skal tryggjast, at eingin gjóstur er í tilhaldsøkinum.
(6.3.1.1, stk. 3)
Fyri at sleppa undan gjóstri eigur luftferðin í tilhaldsøkinum í hølum við sitandi virksemi ikki at vera meira enn 0,15 m/s.
Markið fyri gjóstri veldst um, hvussu nógv virksemi er, lufthitan og luftmeldurin.
Við tilhaldsøki skilst tað økið í einum rúmi, har ið fólk kunnu væntast at halda til.
Tá ið hitin er yvir 24° C í rúminum, verður hægri luftferð góðtikin.
Stk. 4
Luft má ikki flytast úr einum meira luftdálkaðum rúmi í eitt minni luftdálkað rúm.
(6.3.1.1, stk. 4)
Í bústøðum verða t.d. køkur, baðirúm, vesi og vásarúm roknað at vera meira luftdálkað rúm.
Í vinnubygningum eigur luft úr rúmum við luftdálking, sum stendst av tøkni, ikki at verða endurnýtt.
Stk. 5
Luftskiftisútbúnaður og luftskiftisop beint út í fríska luft skulu vera gjørd og sett soleiðis, at tey ikki flyta inn evni í rúm, m.a. mikroverur, sum gera inniumhvørvið heilsuliga ónøktandi.
Stk. 1
Í øllum búrúmum og í bústaðnum sum heild skal vera ein útiluftstilflutningur á í minsta lagi 0,3 l/s pr. m2 av upphitaðari hæddarvídd.
(6.3.1.2, stk. 1)
Í sambandi við útrokning av neyðuga útiluftstilflutninginum verður víddin roknað sum samlaða brutto hæddarvíddin.
Kjallarar skulu somuleiðis gerast við luftskifti.
Stk. 2
Køkar skulu vera útgjørdir við roykhettu við mekaniskari útsúgving yvir komfýrinum. Roykhettan skal hava mekaniska útsúgving, sum kann stillast, og útluftingin skal vera beint út í fríska luft. Roykhettan skal hava nóg stórt virkni til at beina burtur royk og dálkaða luft, sum stendst av matgerð.
(6.3.1.2, stk. 2)
Kókiplátur kunnu t.d. vera el- ella gasupphitaðar og innbygdar í komfýrar.
Stk. 3
Dagliga luftskiftið í bústaðareindum skal útvegast við luftskiftisútbúnaði, sum hevur hitaendurnýtslu við innblásing í búrúm og útsúgving í baðirúmum, vesirúmum, køkum og vásakøkum.
Um summarið kann natúrligt luftskifti umvegis vindeygu, luftskiftisop og líknandi brúkast í staðin fyri mekaniskan luftskiftisútbúnað.
(6.3.1.2, stk. 3)
Um summarið kann verða neyðugt við meira luftskifti fyri at sleppa av við yvirskotshitan. Í hesum sambandinum kann natúrlig, mekaniskt ella samansett luftskifti nýtast.
Stk. 4
Luftskiftið í køki, baðirúmi, vesirúmi, vásakøki o.tíl. rúmum skal kunna økjast í minsta lagi til niðanfyri nevnt:
Í køki skal ein luftnøgd á í minsta lagi 20 l/s súgvast út og í baði- /vesirúmi ein luftnøgd á í minsta lagi 15 l/s. Í vesirúmum uttan bað, vásakøkum og kjallararúmum skal ein luftnøgd á í minsta lagi 10 l/s súgvast út.
(6.3.1.2, stk. 4)
Tann økta luftnøgdin, sum her verður kravd, vil ofta hava við sær, at eitt størri samlað luftskifti verður kravt í bústaðnum enn tað dagliga luftskiftið á 0,3 l/s pr. m2.
Stk. 5
Tørvstillagað luftskifti kann nýtast treytað av, at tilførslan av útiluft harvið ikki verður lægri enn 0,3 l/s pr. m².
(6.3.1.2, stk. 5)
Tørvstillagað luftskifti merkir vanliga tillagan eftir vætuviðurskiftunum.
Tørvstillagað luftskifti kann eisini vera ein roykhetta, stýrd við hond. Útsúgving frá baðirúmum og vesirúmum eigur altíð at vera í minsta lagi 10 l/s.
Stk. 6
Einbýlishús kunnu skifta luftina við natúrligum luftskifti. Fyri einbýlishús við natúrligum luftskifti eru stk. 1, 2 og 4 somuleiðis galdandi.
(6.3.1.2, stk. 6)
Við einbýlishús skilst hús við einum bústaði, íroknað tvíhús, raðhús, bólkahús, ketuhús o.o., har ið bústaðirnir eru atskildir við loddrøttum íbúðarskilnaði.
Við natúrligt luftskifti skilst, at luft verður flutt inn gjøgnum ventilar í útveggjum og beind burtur við natúrligum uppráki gjøgnum útluftingarrør frá køki og baði-/vesirúmi, ført yvir tak.
Í sambandi við natúrligt luftskifti frá rúmum á fleiri hæddum eigur at tryggjast, at ovaru hæddirnar ikki verða ávirkaðar av upprákinum frá niðaru hæddunum.
Virkiskrøvini til luftskifti í rúmum við vanligari rúmhædd eru roknað at vera lokin, tá ið luftskiftið í rúmunum er sum niðanfyri:
Tilhaldsrúm
Tilflutt útiluft:
Umvegis vindeyga, sum kann latast upp, lúku ella úthurð. Ein ella fleiri útiluftventilar við fríum opi, sum tilsamans eru á í minsta lagi 60 cm2 pr. 25 m2 gólvvídd. Víddin á opinum út í fríska luft kann møguliga ásetast við støði í eini luftskiftistøkniligari útrokning.
Køkar
Tilflutt luft:
Umvegis op á í minsta lagi 100 cm2 móti atkomurúmi, umframt vindeyga, sum kann latast upp, lúku ella úthurð.
Bað og vesi í sama rúmi
Tilflutt luft:
Umvegis op á í minsta lagi 100 cm2 móti atkomurúmi.
Harafturat – um rúmið er móti útveggi – vindeyga, ið kann latast upp, lúku ella úthurð.
Burturflytan av inniluft:
Umvegis útluftingarrør við tvørvídd á í minsta lagi 200 cm2.
Kjallararúm
Tilflytan av útiluft gjøgnum ein ella fleiri útiluftsventilar.
Burturflytan av inniluft úr minst einum kjallararúmi við útluftingarrøri við tvørvídd á í minsta lagi 200 cm2
Stk. 7
Fyri onnur rúm enn tey, sum eru nevnd í stk. 1-6, skal dimensjóneringin av luftskiftinum góðkennast av kommunala byggimyndugleikanum við atliti at, hvussu stórt rúmið er, og hvat tað verður nýtt til.
(6.3.1.2, stk. 7)
Við onnur rúm skilst vaski- og turkirúm, sauna, lyftur, bilhús o.tíl.
6.3.1.3 Aðrir bygningar enn bústaðarbygningar
Stk. 1
Tilhaldsrúm á dagstovnum skulu hava luftskiftisútbúnað, sum bæði fevnir um innblásing, útsúgving og hitaendurnýtslu av luftini, har innblásta luftin verður upphitað.
Luftskiftið skal tryggja eitt heilsugott inniumhvørvi.
Innblásingin við útiluft og útsúgvingin skulu vera í minsta lagi 3 l/s fyri hvørt barn og í minsta lagi 5 l/s fyri hvønn vaksnan, umframt 0,35 l/s pr. m² hæddarvídd.
Somuleiðis skal tryggjast, at CO2 innihaldið í inniluftini ikki fer upp um 0,1 % CO2 í longri tíðarskeið.
Verður luftskiftisútbúnaður við tørvstillagaðum luftskifti nýttur, kann víkjast frá ásetingini, tá ið tørvurin er minni. Tó má luftskiftið í nýtslutíðini ikki vera minni enn 0,35 l/s pr. m² hæddarvídd.
(6.3.1.3, stk. 1)
Ásetingin er galdandi fyri stovnar sum t.d. vøggustovur, barnagarðar, frítíðarskúlar, frítíðarheim, dagtilhald og aðrar stovnar við líknandi endamáli.
Luftskiftið í tilhaldsrúmunum er ikki í sær sjálvum nóg mikið til at tryggja, at CO2 innihaldið í inniluftini ikki fer upp um 0,1 % CO2 í longri tíðarskeið. Tískil eigur luftskiftisútbúnaðurin at gerast við broytiligari megi alt eftir tørvinum, soleiðis at luftskiftið er størri í rúmum, har tørvurin er stórur og minni í rúmum, har tørvurin er lítil.
Luftskiftisásetingin fyri bygningin er treytað av, at lítið dálkandi byggitilfar verður nýtt. Lítið dálkandi byggitilfar er byggitilfar, sum er fevnt av ”Dansk Indeklima Mærkning”, og tilfar, sum lýkur treytirnar fyri at verða merkt eftir hesi skipan.
Ásetingin eigur at síggjast í samanhangi við kap. 3.4.2, stk. 2.
Stk. 2
Undirvísingarrúm í skúlum og onnur líknandi rúm skulu hava luftskiftisútbúnað, sum bæði fevnir um innblásing, útsúgving og hitaendurnýtslu av luftini, har innblásta luftin verður upphitað.
Innblásingin við útiluft og útsúgvingin skulu vera í minsta lagi 5 l/s pr. fólk, umframt 0,35 l/s pr. m² hæddarvídd.
Somuleiðis skal tryggjast, at CO2 innihaldið í inniluftini ikki fer upp um 0,1 % CO2 í longri tíðarskeið.
Um luftskiftisútbúnaðurin kann lagast til broyttan tørv, kann víkjast frá ásetingini, tá ið tørvurin er minni. Tó má luftskiftið í nýtslutíðini ikki vera minni enn 0,35 l/s pr. m² hæddarvídd.
Tá ið serlig byggitøknilig tiltøk verða gjørd, eitt nú størri rúmd pr. fólk, nýtsla av fleiri luftskiftismøguleikum, so sum tvørluftskifti, kann víkjast frá kravinum um mekaniskt luftskifti, treytað av, at inniluftin er heilsuliga nøktandi.
(6.3.1.3, stk. 2)
Luftskiftið í vanligum flokshølum er ikki í sær sjálvum nóg mikið til at tryggja, at CO2 innihaldið í inniluftini ikki fer upp um 0,1 % CO2 í longri tíðarskeið. Tískil eigur luftskiftisútbúnaðurin at gerast við broytiligari megi alt eftir tørvinum, soleiðis at luftskiftið er størri í rúmum, har tørvurin er stórur og minni í rúmum, har tørvurin er lítil.
Luftskiftisásetingin fyri bygningin er treytað av, at lítið dálkandi byggitilfar verður nýtt. Lítið dálkandi byggitilfar er byggitilfar, sum er fevnt av ”Dansk Indeklima Mærkning”, og tilfar, sum lýkur treytirnar fyri at vera merkt eftir hesi skipanini.
Ásetingin eigur at síggjast í samanhangi við kap. 3.4.2, stk. 2.
Stk. 3
Fyri onnur rúm enn tey, sum eru nevnd í stk. 1 og 2, skal dimensjóneringin av luftskiftinum góðkennast av kommunala byggimyndugleikanum við atliti at, hvussu stórt rúmið er, og hvat tað verður nýtt til.
(6.3.1.3, stk. 3)
Gjørt verður vart við, at natúrligt luftskifti í summum førum kann nøkta tørvin. Í øðrum førum eiga krøv at verða sett um samansett ella mekaniskt luftskifti fyri at tryggja heilsuliga nøktandi inniluft.
Rúm, har tørvurin á luftskifti kann nøktast við natúrligum luftskifti, kunnu t.d. vera skrivstovuhøli, hotellkømur og ávís sløg av handilshølum.
Rúm, sum krevja serliga umhugsan viðvíkjandi natúrligum luftskifti, og sum kunnu krevja samansett ella mekaniskt luftskifti, kunnu t.d. vera skrivstovuhøli til nógv fólk, samkomuhøli, fundarrúm, matarhøli, matstovur og hølir á sjúkrahúsum.
Luftskiftið kann t.d. ásetast við støði í ”DS 447, Ventilation i bygninger – Mekaniske, naturlige og hybride ventilationssystemer”.
Viðvíkjandi luftskifti í ruskhølum og í lyftum verður víst til kap. 8, Innleggingar.
6.3.2 Dálking frá byggitilfari
Stk. 1
Byggitilfar má ikki lata frá sær gass, guvu, bitlar ella ioniserandi stráling, ið kann elva til inniumhvørvi, sum ikki er heilsuliga nøktandi.
(6.3.2.1, stk. 1)
Byggitilfar, ið dálkar inniumhvørvið minst møguligt, eigur altíð at verða nýtt.
Gjørd er ein merkingarskipan fyri byggivørur, Dansk Indeklima Mærkning. Vísast kann til www.teknologisk.dk/dim
Arbeiðseftirlitið hevur givið út serligar reglur fyri handfaring av ávísum byggitilfari, t.d. byggitilfar við asbest og mineralull. Reglurnar eiga at verða fylgdar, sama um arbeiðið verður gjørt fyri ein arbeiðsgevara ella ikki.
Stk. 1
Spønplátur, trætrevjuplátur, krossviðaplátur og aðrar plátur, ið innihalda lím, sum letur formaldehyd frá sær, mugu bert nýtast, um inniumhvørvið er heilsuliga nøktandi, hóast formaldehydfrálátið.
(6.3.2.2, stk. 1)
Ásetingin fevnir um byggivørur, sum innihalda formaldehydfrálátin evnir, og sostatt ikki um byggivørur, sum eru límaðar við lími uttan íblandingarevni av ureaformaldehyd, sum t.d. pva-, fenol-, resorcinol- ella isocyanatlím.
Byggivørur, sum innihalda formaldehydfrálátin evnir, og eru í beinleiðis sambandi við inniumhvørvið og eru fevnd av einum evropeiskum normi, skulu vera CE-merktar, og tað skal síggjast, at byggivøran er fevnd av flokki E1.
Við nýtslu av træplátum límaðar við einum fromaldehydfrálátandi lími til gólv, veggir og loft, sum t.d. MDF og spønplátur, verður viðmælt at klæða pláturnar við tilfari uttan íblandingarevni fyri at minka um mongdina av formaldehyd í inniumhvørvinum. Klæðingin kann t.d. vera gipsplátur, banavørur, trægólv ella onnur gólvklæðing.
Tá talan er um plátur úr træi verður hugsað um plátur lýstar í “DS/EN 13986, Træbaserede plader til konstruktionsbrug – Karakteristika, overensstemmelsesvurdering og mærkning” ella líknandi plátur, sum innihalda formaldehydfrálátið lím.
WHO mælir til, at samlaða nøgdin av formaldehyd í inniumhvørvinum ikki er meiri enn 0,1 mg/m³.
Stk. 1
Asbesthavið tilfar má ikki nýtast.
(6.3.2.3, stk. 1)
Tað er bannað at nýta asbesthavið tilfar, sí kunngerð um nýtslu av asbesti og ”At-vejledning C.2.2 Asbest”.
Sí eisini ”SBi-anvisning 228, Asbest i bygninger” og ”SBi-anvisning 229, Byggematerialer med asbest”.
Stk. 1
Tilfar við mineralull við yvirflatum móti inniumhvørvinum skal vera haldgott og væl egnað til endamálið, so tað ikki letur frá sær mineralullstrevjur til inniumhvørvið.
(6.3.2.4, stk. 1)
Ásetingin fevnir um byggitilfar, sum hevur ullintan konsistens, og er gjørt úr smeltaðum steini, glasi o.tíl.
Ásetingin fevnir t.d. um ávís loft, innblásingarrør og ljóðdoyvarar í innblásingarútbúnaði.
Bjálvingartilfar, sum ikki er í beinleiðis sambandi við inniumhvørvið, er ikki partur av hesum kravi.
Kravið kann sigast at vera lokið, um tilfarið t.d. er viðgjørt á yvirflatuni ella á annan hátt er fjalt, innilokað ella innsiglað.
6.3.2.5 Flogøska og ilska frá kolfýring
Stk. 1
Flogøska og ilska frá kolfýring, sum verður nýtt sum undirlag undir bygging, skal fjalast av einum skervlagi ella líknandi á í minsta lagi 0,20 m við eini vekt á 300 kg/m².
(6.3.2.5, stk. 1)
Rusk frá kolfýring, t.d. frá orkuverkum, kann innihalda geislavirkin evnir frá kolinum (kullene), sum strála gammageisling.
Stráliíkastið innandura frá einum undirlagi av tílíkum tilfari kann minkast, tá undirlagið verður fjalt av t.d. einum skervlagi.
Undirløg undir bygging mugu ikki hava við sær fuktskaðar á konstruktiónirnar
6.3.3.1 Nitrogenoxid
Stk. 1
Nitrogenoxid, ið koma í inniluftina frá brenning í komfýrum, miðstøðuhitaketlum o.tíl. skulu avmarkast við at flyta burtur roykgassini.
(6.3.3.1, stk. 1)
Fyri køkar er kravið vanliga lokið samsvarandi kap. 6.3.1.2, stk. 1 við kravi um roykhettu. Vísast kann harafturat til ”Bekendtgørelse om forskrifter for udførelse af gasinstallationer (gasreglementet)”.
Stk. 1
Innrák av radon til inniumhvørvið skal avmarkast við, at bygningskonstruktiónin verður gjørd lufttøtt móti lendinum, ella við at onnur samsvarandi munadygg tiltøk verða gjørd.
(6.3.3.2, stk. 1)
Radon er eitt geislavirkið luftevni, sum er í jørðini. Radon verður forðað í at treingja upp í bygningar við at undirstøðið, lendisgólv, gólv, kjallaragólv og kjallaraútveggir verða gjørd lufttøtt, t.d. við at gera konstruktiónirnar úr betongi, soleiðis at ein góð, einsháttað konstruktión, uttan rivur, fæst, og við at tetta rundan um rør og rørgjøgnumføringar í hesum bygningspørtum.
Vísast kann til ”Byggeteknisk Erfaringsformidling, BYG-ERFA blad SfB (99) 02 09 27, Radon-forebyggelse og afhjælpning” og ”Erhvervs- og Byggestyrelsens pjece om radon og enfamilieshuse”.
Altjóða tilmælini eru, at einføld og bílig tiltøk eiga at verða gjørd við atliti at minking av radoninnihaldi í inniumhvørvinum, tá ið radoninnihaldið er millum 100 Bq/m³ og 300 Bq/m³ (Becquerel pr. rúmmetur).
Við støði í hesum verður mælt til, at í verandi bygningum verða gjørdar einfaldar og bíligar betringar, tá ið radoninnihaldið er millum 100 Bq/m³ og 200 Bq/m³, og at munadyggari ábøtur verða gjørdar, tá ið radoninnihaldið fer upp um 200 Bq/m³ (Becquerel pr. rúmmetur).
Stk. 2
Bygningurin skal byggjast soleiðis, at tað verður tryggjað, at radoninnihaldið ikki fer upp um 100 Bq/m³.
(6.3.3.2, stk. 2)
Tá mátingar verða gjørdar av radoninnihaldinum, eiga mátingarnar at gerast yvir minst tveir mánaðir. Úrslitið av mátingunum eigur at verða roknað út sum miðaltalið yvir eitt heilt ár – ársmiðalvirðið fyri bústaðin.
6.3.3.3 Onnur dálking frá undirlendi
Stk. 1
Dálking frá gomlum ruskplássum, dálkaðum ídnaðarøkjum o.tíl. má ikki elva til inniumhvørvi, sum ikki er nøktandi heilsuliga og trygdarliga.
Um so er, at bygt verður á øki, uttan at dálkingin í jørðini er fullkomiliga reinsað, skal innrákið av dálking frá undirlendinum til inniumhvørvið avmarkast við at gera bygningskonstruktiónina móti lendinum bæði lufttætta og diffusjónstætta, ella við at nýta onnur samsvarandi munadygg tiltøk.
(6.3.3.3, stk. 1)
Jarðardálkingar kunnu treingja upp í bygningar við konvektión og diffusjón gjøgnum undirstøðið, lendisgólv, gólv, kjallaragólv og kjallaraútveggir.
Forðast kann fyri konvektión við at gera konstruktiónir lufttættar, t.d. við at gera konstruktiónir úr betongi fullgóðar, so at konstruktiónirnar verða góðar, einsháttaðar og uttan rivur.
Minkast kann um diffusjón við at gera konstruktiónir diffusjónstættar, t.d. við at nýta betong við góðsku í miðal umhvørvisflokki, sum inniheldur upp til 5 % av poknutum bitlum.
Vísast kann til ”DS/EN 1992-1-1 Betonkonstruktioner”.
Stk. 1
Bygningar skulu ráðleggjast, prosjekterast, byggjast og innrættast, so at trygd er fyri, at brúkararnir hava nøktandi ljóðviðurskifti.
(6.4.1, stk. 1)
Allýsingar og hugtøk við atliti at luftljóðbjálving, trinljóði og ljóðtrýststigi eru lýst í ”DS 490, Lydklassifikation af boliger”.
Afturat hesum verða hugtøkini eftirljómstíð (efterklangstid) og ísoguvídd (absorptionsareal) nýtt, sum eru allýst í ”DS/EN 12354-6, Bygningsakustik - Beregning af bygningers akustiske egenskaber ud fra bygningselementers egenskaber - Del 6: Lydabsorption i lukkede rum”.
Eftirlitsmátingar av ljóðviðurskiftum verða gjørdar í samsvari við ”SBi-anvisning 217, Udførelse af bygningsakustiske målinger”.
Reglur um ljóðviðurskifti og larm eru eisini at finna í kunngerðum og ávísingum og vegleiðingum frá Arbeiðseftirlitinum.
6.4.2 Bústaðir og aðrir bygningar nýttir til gisting
Stk. 1
Bústaðir og líknandi bygningar, sum verða nýttir til gisting, og innleggingar í hesar skulu gerast soleiðis, at tey, sum eru í bygninginum, ikki verða nervað av ljóðum frá rúmum í bústaðar- og vinnueindum, sum liggja upp at bygninginum, frá innleggingum í sjálvum bygninginum og frá ferðslu á vegum nærhendis.
(6.4.2, stk. 1 – stk. 4)
Bústaðir fevna í hesum sambandi eisini um hotell, studentagarðar, næmingaheim, gistingarhús, felagsíbúðir, kostskúlar, sjúkrahús, røktarheim, samdøgursstovnar o.tíl. bygningar, sum verða nýttir til gisting.
Virkiskravið fyri bústaðir er roknað at vera lokið, tá ið tað er framt sum flokkur C i ”DS 490, Lydklassifikation af boliger”. ”DS 490, Lydklassifikation af boliger” inniheldur eisini mørk fyri bústaðir, sum ljóðliga hava eina betri góðsku enn minstukrøvini í bygningsreglugerðini – talan er um flokk B og flokk A.
Fyri at røkka virkiskravinum í DS 490 um ferðsluóljóð innandura, er niðanfyri nevnda markvirði galdandi: Markvirðið er galdandi í sambandi við bygging við vegir við ferðslu, sum fyri hvønn einstakan bygning hevur við sær eitt óljóðsstig á meira enn 58 dB. Markvirðið verður lýst sum Lden virði.
Í samband við óljóð frá tøkniligum innleggingum í vinnueindum í sama bygningi sum bústaðir, verður virkiskravið innandura í búrúmum roknað at vera lokið, tá ið óljóðsstigið ikki fer upp um virðini, sum svara til vegleiðandi markvirðini frá ”Tabel III í Miljøstyrelsens Vejledning nr. 5/1984”.
Uppskot til markvirði fyri lágfrekvent óljóð og infraljóð í búrúmum er at finna í ”Orientering fra Miljøstyrelsen nr. 9/1997”.
Virkiskravið fyri óljóð uttandura frá tøkniligum innleggingum er roknað at vera lokið, tá ið óljóðsstigið ikki fer upp um virðini, sum svara til tey vegleiðandi markvirðini fyri náttartíðarskeið í ”Tabel I í Miljøstyrelsens Vejledning nr. 5/1984”.
Stk. 2
Eru rúm við serliga nervandi óljóði upp at bústaði ella felags tilhaldsrúmi, skulu serstøk ljóðbjálvandi átøk gerast.
(6.4.2, stk. 2)
Við felagsrúm skilst t.d. felags tilhaldsrúm fyri fleiri bústaðir, trappurúm ella gangir.
Stk. 3
Tøkniligar innleggingar mugu ikki elva til nervandi óljóðsstig uttan fyri vindeygu og á fríløtuøkjum, íroknað altanum, takterassum, útirúmum o.tíl.
Stk. 4
Eftirljómstíðin í felagsrúmum skal vera tillagað nýtsluni.
Stk. 5
Fyri rúm í einbýlishúsum eru bara oman fyri nevndu óljóðskrøv til tøkniligar innleggingar og ferðslu galdandi.
Stk. 6
Fyri rúm í frítíðarhúsum á frítíðarhúsøkjum eru oman fyri nevndu óljóðskrøv bara galdandi fyri tøkniligar innleggingar.
6.4.3 Aðrir bygningar enn bústaðir o.a.
Stk. 1
Bygningar og innleggingar skulu gerast soleiðis, at nervandi ljóð frá rúmum uppat, frá innleggingum og frá vegum nærhendis, verður avmarkað. Hetta skal gerast í tann mun, sum ætlaða nýtslan av bygningunum krevur, og soleiðis at tey, sum eru í bygningunum, ikki verða nervað av ljóðinum.
(6.4.3, stk. 1)
Aðrir bygningar enn bústaðir fevnir í hesum sambandi m.a. um undirvísingarbygningar, dagstovnabygningar o.tíl.
Undirvísingarbygningar fevna um skúlar og útbúgvingarstovnar.
Dagstovnabygningar fevna í hesum kapitli um barnaansingarstovnar, frítíðarskúlar o.tíl.
Undirvísingarbygningar:
Virkiskravið fyri undirvísingarbygningar verður roknað at vera lokið, tá ið tað verður útint í samsvari við hesi virði:
Luftljóðbjálving, R'w
Millum undirvísingarrúm og millum undirvísingarrúm og felagsrúm, vatnrætt ≥ 48 dB.
Millum undirvísingarrúm og millum undirvísingarrúm og felagsrúm, loddrætt ≥ 51 dB.
Millum undirvísingarrúm við hurðarsambandi (samlað ljóðbjálving fyri vegg við hurð, faldi- og flytivegg ella glaspartíir o.tíl.) ≥ 44 dB.
Millum undirvísingarrúm og felagsrúm við hurðarsambandi (samlað ljóðbjálving fyri vegg við hurð, faldi- og flytivegg ella glaspartíir o.tíl.) ≥ 36 dB.
Fyri broytiligar rúmskiljingar í opnum undirvísingarøkjum ≥ 20 dB.
Millum undirvísingarrúm til smíð og onnur undirvísingarrúm ella felagsrúm ≥ 60 dB.
Millum undirvísingarrúm til smíð og felagsrúm við hurðarsambandi (samlað ljóðbjálving fyri vegg við hurð, faldi- og flytivegg ella glaspartíir o.tíl.) ≥ 44 dB.
Millum undirvísingarrúm til sang og tónleik og millum undirvísingarrúm til sang og tónleik og onnur undirvísingarrúm ella felagsrúm ≥ 65 dB.
Millum undirvísingarrúm til sang og tónleik við hurðarsambandi (samlað ljóðbjálving fyri vegg við hurð) ≥ 55 dB.
Millum undirvísingarrúm til sang og tónleik og felagsrúm við hurðarsambandi (samlað ljóðbjálving fyri vegg við hurð) ≥ 50 dB.
Trinljóðstig, L'n,w
Í undirvísingarrúmum ≤ 58 dB.
Í undirvísingarrúmum frá gólvi og skilagólvi mótvegis undirvísingarrúmum til smíð ella sang og tónleik ≤ 53 dB.
Óljóðsstig
Í undirvísingarrúmum frá tøkniligum innleggingum ≤ 30 dB.
Í undirvísingarrúmum frá ferðslu ≤ 33 dB.
Dagstovnar:
Virkiskravið fyri dagstovnar verður roknað at vera lokið, tá ið tað verður útint í samsvari við hesi virði:
Luftljóðsbjálving, R'w
Millum tilhaldsrúm fyri stilt og/ella larmandi virksemi og millum hesi rúm og onnur rúm ≥ 48 dB.
Millum tilhaldsrúm fyri stilt og/ella larmandi virksemi og onnur rúm við hurðarsambandi (samlað ljóðbjálving fyri vegg við hurð o.tíl.) ≥ 40 dB.
Millum tilhaldsrúm og millum tilhaldsrúm og onnur rúm ≥ 40 dB.
Millum tilhaldsrúm við hurðarsambandi og millum tilhaldsrúm og onnur rúm við hurðarsambandi (samlað ljóðbjálving fyri vegg við hurð o.tíl.) ≥ 30 dB.
Trinljóðstig, L'n,w
Í tilhaldsrúmum (frá gólvi í rúmum uppiyvir) og í tilhaldsrúmum fyri stilt virksemi (frá øllum gólvum) ≤ 58 dB.
Í tilhaldsrúmum (frá gólvi í rúmum á somu hædd) ≤ 63 dB.
Óljóðsstig L'n,w
Í tilhaldsrúmum frá tøkniligum innleggingum ≤ 30 dB.
Í tilhaldsrúmum frá ferðslu ≤ 33 dB.
Vísast kann til ”SBi anvisning 218, Lydforhold i undervisnings- og daginstitutionsbygninger – Lydbestemmelser og anbefalinger”.
Fyri bygningar til onnur endamál enn teir omanfyri nevndu:
Fyri bygningar til onnur endamál enn teir omanfyri nevndu eiga í hvørjum einstøkum føri at verða settar serstakar ljóðásetingar fyri verkætlanina, soleiðis at krøvini til akustiska inniumhvørvið verða lokin.
Óljóðsstigið innandura á skrivstovum frá virkjum í sama bygningi er fevnt av teimum vegleiðandi markvirðunum í ”Tabel III í Miljøstyrelsens Vejledning nr. 5/1984”.
Uppskot um markvirði fyri lágfrekvent óljóð og infraljóð í tilhaldsrúmum og skrivstovum eru at finna í ”Orientering fra Miljøstyrelsen nr. 9/1997”.
Stk. 2
Liggja rúm við serliga nervandi óljóði uppat undirvísingarrúmum ella tilhaldsrúmum, skulu serlig ljóðbjálvandi tiltøk gerast.
(6.4.3, stk. 2)
Virkiskravið fyri undirvísingar- ella tilhaldsrúm í dagstovnum í bygningum, har tað í sama bygningi ella í bygninginum uppat, eru rúm við larmandi virksemi úr vinnueindum ella øðrum undirvísingar- ella dagstovnum, verður roknað at vera lokið, tá ið bygningurin verður gjørdur í samsvari við ”Energistyrelsens Vejledning om lydbestemmelser i Bygningsreglementet 2010 (Aukustisk Indeklima)”.
Stk. 3
Eftirljómstíðin í rúmum í bygningum skal vera tillagað nýtsluni.
(6.4.3, stk. 3)
Vísast kann til ”SBi anvisning 218, Lydforhold i undervisnings- og daginstitutionsbygninger - lydbestemmelser og anbefalinger”.
Fyri bygningar til onnur endamál, so sum skrivstovubygningar, sjúkrahús, læknahús og viðgerðarstovur, eiga í hvørjum einstøkum føri at verða settar serstakar ljóðásetingar fyri verkætlanina, soleiðis at krøvini til akustiska inniumhvørvið verða lokin.
Undirvísingarbygningar:
Virkiskravið fyri undirvísingarbygningar verður roknað at vera lokið, tá ið tað verður útint í samsvari við hesi virði:
Eftirljómstíð, T
Flokshøli ≤ 0,6 s.
Undirvísingarrúm til smíð ≤ 0,6 s.
Undirvísingarrúm t


c: text/html

text:
Har er einki skil á mátanum, kommunurnar skulu kompenserast fyri at yvirtaka eldraøkið frá landinum.
Man blandar tvey problem saman:
- Landið hevur við skattalógum og millumlanda avtalum ígjøgnum nógv ár útholað inntøkugrundarlagið hjá kommununum, íalt er talan um eini 130 mió kr, sum kommunurnar hava verið noyddar at hækka kommunuskattaprocentið
- Kommunurnar skulu yvirtaka eldraøkið, sum kostar umleið 400 mió kr, men til ber ikki at hækka kommunuskattin meira
Loysnin man hevur valt er, í staðin fyri at kompensera fyri nr. 2 vil man kompensera fyri gomlu syndina í nr. 1 umframt at endurrinda kommununum fyri botnfrádráttin (eini 180 mió kr), og so leggja eitt sindur aftrat (80 mió kr) fyri at samlaða upphæddin skal passa til nr. 2. Tí tað gevur størri útjavning. Og so hevur man rokna eitt index (100 er miðal) sum vísir at munurin millum tað hægsta (Tórshavn) og tað lægsta (haldi tað var Skopun) minkar. Men ikki nokk, so kommunurnar í Sandoynni fáa serligar treytir.
Tað verður ikki betri av, at samgongan hevur skapt eitt triðja problem, sum fær vaksandi avleiðingar í framtíðini í býtinum millum land og kommunur.
- At framskunda skattin á pensjónir og koyra alla inntøkuna, sum er vaksandi, í landskassan, undirgravar inntøkurnar hjá kommununum í framtíðini, samstundis sum teirra útreiðslur av eldraøkinum fara at vaksa.
Tað er kanska fiskivinnupolitikkurin, sum er fyrmynd, tí uppskotið, man arbeiðir við, er eitt roknistykkið, hvør skal hava hvussu nógv, ikki princippir fyri, hvussu býtið ella útjavningin skal vera.
Hetta er hol í høvdið! At seta ein undarligan býtislykil upp, og so enntá rætta hann til so hann passar í 2013, har man ikki skilir hví roknistykkið passar, er uppskriftin uppá árliga afturvendandi problemir í framtíðini, tá samráðast skal um nýggjan býtislykil sum passar fyri tað árið. Ja, tað er jú akkra sum fiskivinnupolitikkurin.
Og fyri tað næsta vil eg spyrja, hví man ikki brúkar lykilin fyri kommunala útjavning, sum Búskaparráðið hjá Astrup og Róar mælti til í 2008? Tað tilmæli hevur saklig kriteriur (sum man kann viðgera) fyri útjavningina, og setir so fram ein matematiskan frymil, hvussu man roknar upphæddirnar út sum svara til princippini.
Svarið er, tíverri, at man í fyrisitingini heldur, at tað er ov innviklað hjá politikarum at skilja frymilin hjá Búskaparráðnum. So man ger heldur ein lykil, sum passar eitt ár í senn.
Í Fíggjarmálaráðnum eru fólk sum duga at lesa frágreiðingar hjá Búskaparráðnum og skilja einfaldar matematiskar frymlar, og kommunal útjavning er málsøki hjá FMR. Problemið er, at FMR hevur yvirtikið málsøkið frá nú niðurlagda Innlendismálaráðnum, sum fuckaði hetta málið upp við at blanda útjavning og eldraøkið saman.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Forkvinnan í Fíggjarnevndini kennir seg snýtta
Tak niður
Tá fíggjarlógin fyri 2018 var samtykt fyri jól, segði meirilutin í fíggjarnevndini, at tunnilstoymið skuldi raðfesta dalstunnilin fyrst, og síðani tjørnuvíkartunnilin. Men tann orðingin heldur landsstýrismaðurin ikki vera bindandi. Fámjinstunnilin verður gjørdur fyrst, sigur Henrik Old, landsstýrismaður í Samferðslumálum.
Men hetta er skeivt tulkað av landsstýrismanninum, heldur Ruth Vang, forkvinna í Fíggjarnevndini.
Sí eisini


text:
Á fjarskotnu hetlendsku oynni Fair Isle, er frøi í hesum. Endiliga hevur mest fjarskotni bústaðurin í Bretlandi fingið ravmagn allan sólarringin.
Higartil hevur tað verið so, at teir umleið 55 íbúgvarnir á oynni bert hava havt streym um dagin. Til niðurfaringartíð klokkan hálvgun tólv um kvøldið hevur streymurin verið sløktur fyri ikki at verða tendraður aftur fyrr enn klokkan hálvgun átta um morgunin.
Tað er ravmagnsfelagið Scottish Energy, sum stendur fyri streymveitingini eisini á hesi oynni, sum liggur miðskeiðis millum Hetland og Orknoyar.
Í dag var ætlanin, at skotski ráðharrin fyri orku og samferðslu, Paul Wheelhouse skuldi koma út á Fair Isle fyri alment at seta gongd á nýggjastu íløguna á orkuøkinum fyri 3,5 milliónir pund. Men veðurvánirnar í økinum hava gjørt, at almenna hátíðarhaldið er fyribils útsett, skrivar shetnews.co.uk
Skipanin hevur annars verið í gongd í nakrar vikur nú.
Talan er um tríggjar 60 kW vindmyllur, ein 50 kW sólorkuskipan og ein battarískipan, ið kann goyma orku svarandi til 50 tímar.
Higartil hevur oyggin havt eina rættiliga slitna skipan frá 1980’unum við bæði vindmyllum og dieselmotorum, men sum ikki koyrdi á náttartíð.
Vónin er nú, at fólk aftur fáa áhuga at búseta seg á Fair Isle. Oyggin hevur so vítt vit vita ikki nakað føroyskt navn, men á norrønum varð hon kallað Frjóey. Íslendingar kalla hana Friðarey, men brúka eisini Fjárey og Frjóey.
Seinastu hundrað árini hevur fólkaminkingin á oynni verið stór. Í dag er oyggin kend fyri sína binding og sum eitt stað, sum er vælumtókt hjá fólki, ið hava áhuga fyri fugli.
Ein fuglakanningarstøð hevur verið á oynni síðan 1948. Kanningarstøðin var seinast útbygd í 2010, so hon nú eisini virkar sum hotel, matstova og skeinkistað. Higartil hevur fuglakanningarstøðin ikki verið knýtt í almenna streymnetið á oynni, men hevur havt egið dieselorkuverk.
Tað var annars vatnveitingin Scottish Water, sum setti ferð á tilgongdina at fáa eina nýggja streymveitingarskipan á oynni.
Scottish Water hevur tveir vatnbrunnar á oynni, men pumpu og reinsiskipanin toldi illa, at streymurin varð brotin av hvørja nátt, og meldaði út, at neyðugt var at hava støðuga streymveiting fyri at kunna veita nóg gott drekkivatn.
Fair Isla liggur 24 fjórðingar suður úr Sumburgh Head í Hetlandi, og 27 fjórðingar norður úr North Ronaldsey í Orknoyggjum.
Ein lítil ferja til 12 ferðafólk røkir sjóvegis sambandið millum oynna og Grutness sunnast á Hetlandi. Siglitúrurin tekur hálvantriðja tíma. Flogsamband er tó hvønn dag tað viðrar við smáum flogførum frá bæði Thingwall flogvøllinum nærhendis Lerwick og frá Sumburg Head.
Sí film um skipanina á Fair Isle á shetnews.co.uk og á BBC
Les eisini: Chanel gevur hetlendskum sniðgeva umbering