text:
Skrivar tú trygging verður eisini leitað eftir øðrum endingum av orðinum sum t.d. tryggingar og tryggingarvirksemi.
Skrivar tú ?trygging verður leitað eftir orðum sum t.d. lívstrygging og lívstryggingar.
Skrivar tú ”trygging” verður einans leitað eftir júst hesum sniðnum av orðinum.
28. august 2020Nr. 134
Kunngerð um stuðul til ferðavinnufyritøkur fyri fastar útreiðslur í sambandi við COVID-19
Við heimild í § 1, stk. 3, § 2, stk. 3 og 4, § 3, stk. 6, § 6, stk. 3, § 7, stk. 5 og § 8 í løgtingslóg nr. 97 frá 23. juni 2020 um stuðul til ferðavinnufyritøkur fyri fastar útreiðslur í sambandi við COVID-19 verður ásett:
Fevnd
§ 1. Kunngerðin fevnir um ferðavinnufyritøkur, sum í stuðulstíðarskeiðinum frá og við 12. mars 2020 til og við 31. august 2020, hava havt eina afturgongd í umsetninginum upp á í minsta lagi 40%, sbr. tó § 7, stk. 2.
Stk. 2. Reglurnar í hesi kunngerð verða eisini nýttar upp á útskeinkingarstøð, um landsstýrismaðurin avger at avmarka vanligu afturlatingartíðirnar til áðrenn kl. 02.00 ella at minka mest loyvda tal av gestum, sbr. § 18, stk. 2 í løgtingslóg um matstovuvirksemi og gistingarhúsvirksemi.
Ferðavinnufyritøkur
§ 2. Ferðavinnufyritøkur eftir hesi kunngerð eru fyritøkur, sum reka fylgjandi virksemi:
1) Gistingarhúsvirksemi: Móttøka av gistandi, har tað ikki bert verður leigað út parttíð, við møguleika fyri borðreiðing og øðrum tænastum, undir hesum dagliga reingerð og seingjaruppreiðan á minst trimum kømrumella íbúðum, morgunmatarstova við góðkendum køki, og har gistingarhúsvirksemið verður nýtt í lýsingum og marknaðarføring av virkseminum, og har tað er í minsta lagi eitt starvsfólk umframt stjóran ella eigaran.
2) Matstovuvirksemi: Borðreiðing av mati og drykkjuvørum við innandura sitiplássum til í minsta lagi 12 fólk, og í minsta lagi helvtin av umsetninginum skal vera frá mati.
3) Ferðaskrivstovur: Fyritøkur sum fyriskipa, marknaðarføra og selja ferðir, útferðir, ráðstevnur og líknandi.
4) Fyriskipaðar túrar við ferðafólki: Ferðaleiðarar, skjóttgangandi stuttleikabátar, fiskibátar, útferðarbátar og líknandi.
5) Flutningur av ferðafólki: Fyritøkur, sum flyta ferðafólk millum lond og innanlands, undir hesum ferjur og bussar, men ikki flogfør og tyrlur.
Stk. 2. Um fyritøka ella samtak umframt ferðavinnuvirksemi sambært stk. 1 eisini hevur annað virksemi, verður bert veittur stuðul fyri fastar útreiðslur, viðvíkjandi ferðavinnuvirkseminum, nevnt í stk. 1. Serstøk uppgerð skal gerast fyri umsetning og fastar útreiðslur, sum viðvíkja ferðavinnuvirkseminum.
Stk. 3. Um ferðavinnufyritøka ella samtak hevur virksemi á tveimum ella fleiri virkisøkjum, nevnd í stk. 1, verða umsetningur og fastar útreiðslur gjørd upp fyri hvørt virkisøki sær, tó ikki um talan er um gistingarhúsvirksemi og matstovu á somu adressu.
Allýsingar
§ 3. Í hesi kunngerð skilst við:
1) Fyritøka: Ein likamligur persónur, sum fyri egna rokning rekur vinnuligt virksemi, t.e. sjálvstøðugt vinnurekandi, ella ein løgfrøðiligur persónur, undir hesum partafelag, smápartafelag, íognarfelag, kommandittfelag, lutafelag, og aðrar fyritøkur við avmarkaðari ábyrgd ella deild undir útlendskum løgfrøðiligum persóni, sum rekur vinnuligt virksemi í Føroyum.
2) Vinnuligt virksemi: Søla av vørum ella immateriellum rættindum, tænastuveitingum o.l., sum fyritøkan vanliga móttekur viðurlag fyri, og har fyritøkan hevur sum endamál at fremja fíggjarligu áhugamálini hjá eigaranum av fyritøkuni, eigarunum av ella luttakarunum í felagnum ella fíggjarligu áhugamálini hjá grunninum.
3) Samtak: Eitt móðurfelag og dótturfeløg tess, sbr. § 5, nr. 17 og § 7 í løgtingslóg um parta- og smápartafeløg.
4) Umsetningur: Søluvirðið av framleiðslu og tænastuveitingum o.ø., frádrigið avsláttur, meirvirðisgjald og annan skatt. Fyritøkan skal gera umsetningin upp eftir somu meginreglum, sum í seinasta roknskapinum. Hevur fyritøkan ikki ein roknskap, skal fyritøkan gera umsetningin upp samsvarandi við ta lóggávu, sum er galdandi fyri fyritøkuna.
5) Fastar útreiðslur: Skjalfestar útreiðslur viðvíkjandi virkseminum hjá fyritøkuni, knýttar at virksemi í Føroyum, sum eru óheftar av søluni og framleiðsluni hjá fyritøkuni, og sum fyritøkan skal rinda, hóast fyritøkan ikki hevur sølu ella framleiðslu eitt tíðarskeið, undir hesum húsaleiga, el, leasing, tryggingargjøld, fjarskiftisgjøld og hiti umframt rentuútreiðslur o.a. Avskrivingar eru fastar útreiðslur eftir hesi kunngerð, umframt lønarútreiðslur til kjarnustarvsfólk, sbr. nr. 6 og 7 og § 4. Fyritøkan skal gera føstu útreiðslurnar upp eftir somu meginreglum, sum í seinast góðkenda roknskapinum. Hevur fyritøkan ikki ein roknskap, sum fyrr er góðkendur, skal fyritøkan gera føstu útreiðslurnar upp samsvarandi við ta lóggávu, sum er galdandi fyri fyritøkuna. Hækkingar í føstum útreiðslum kunnu, um tær eru ella verða settar í verk eftir 1. apríl 2020, takast við í umsóknina, um tær verða framdar sambært fastlagdari skipan í upprunaavtaluni.
6) Lønarútreiðslur: Samlaða A-inntøkan hjá starvssetta íroknað ALS gjald, AMEG gjald og frítíðarløn.
7) Kjarnustarvsfólk: Starvsfólk, sum fyritøkan hevur havt fyri neyðini at hava í starvi.
8) Tilvísingartíðarskeið: Tað samanberingartíðarskeiðið, afturgongdin í umsetninginum verður gjørd upp í mun til, sbr. tó § 1, stk. 1, og § 7, stk. 2. Tilvísingartíðarskeiðið er:
a) Frá og við 12. mars 2019 til og við 31. august 2019.
b) Fyri fyritøkur, sum eru stovnaðar eftir 1. januar 2019, men áðrenn 12. mars 2020, og sum ikki hava ein umsetning í tíðarskeiðinum, nevnt í litra a, er tíðarskeiðið frá og við 1. desember 2019 til og við 29. februar 2020.
9) Stuðulstíðarskeið: Tíðarskeiðið frá og við 12. mars 2020 til og við 31. august 2020, sum tað verður veittur stuðul fyri føstu útreiðslurnar hjá fyritøkuni.
Stk. 2. Fyri útskeingingarstøð, sbr. § 1, stk. 2, er stuðulstíðarskeiðið frá og við 8. august 2020 til og við 31. august 2020. Tilvísingartíðarskeiðið fyri hesar fyritøkur er:
1) Frá og við 8. august 2019 til og við 31. august 2019.
2) Fyri fyritøkur, sum eru stovnaðar eftir 1. januar 2019, men áðrenn 12. mars 2020, og sum ikki hava ein umsetning í tíðarskeiðinum, nevnt í nr. 1, er tíðarskeiðið frá og við 1. desember 2019 til og við 29. februar 2020.
Kjarnustarvsfólk
§ 4. Stuðul til lønarútreiðslur til kjarnustarvsfólk kann í mesta lagi vera fyri 10 starvsfólk við fullum starvsbrøki í hvørjari fyritøku og í mesta lagi 27.000 kr. fyri hvørt starvsfólkið um mánaðin, og kann ikki vera hægri enn lønin, sum er rindað starvsfólkunum, undir hesum ALS gjald, AMEG gjald og frítíðarløn, sum arbeiðsgevarin skal rinda. Ein fullur starvsbrøkur er 40 tímar um vikuna.
Stk. 2. Fyritøkur, sum hava tvey ella fleiri fólk í starvi við niðursettum starvsbrøki, kunnu leggja starvsbrøkirnar saman til fullan starvsbrøk.
Stk. 3. Fyritøkan skal grundgeva fyri, at starvsfólkini eru neyðug. Er grundgevingin ikki nøktandi, kann TAKS sýta at góðkenna lønarútreiðslur til kjarnustarvsfólk.
Stk. 4. Er ferðavinnufyritøkan partur í einum samtaki, og um fyritøkurnar reka virksemi, sum er fevnt av tveimum ella fleiri av virkseminum, nevnt í § 2, stk. 1, nr. 1-5, verður stk. 1-3 nýtt upp á samlaðu fyritøkurnar í samtakinum. 1. pkt. er tó ikki galdandi fyri fyritøkur í einum samtaki, sum reka sjóvegis ferðafólkaflutning millum Føroyar og útheimin, sbr. § 2, stk. 1, nr. 5.
Mótrokning
§ 5. Áðrenn stuðulin verður útgoldin, verður mótroknað í stuðli eftir løgtingslóg um stuðulsskipan til fyritøkur til fastar útreiðslur orsakað av COVID-19, og verður upphæddin, sum er sum er ella verður latin í stuðli eftir nevndu løgtingslóg, frádrigin tí upphædd, sum fyritøkan ella samtøkan kann fáa ella hevur fingið eftir hesi kunngerð.
Umsókn og upplýsingar
§ 6. Umsókn um stuðul skal latast TAKS í seinasta lagi 31. oktober 2020. Umsóknir skulu latast inn á serligum oyðublað, sum liggur á heimasíðuni hjá TAKS, www.taks.fo.
Stk. 2. Fyritøkan skal søkja um stuðul fyri alt stuðulstíðarskeiðið og kann kann bert fáa rindað út stuðul einaferð.
§ 7. Í umsóknini um stuðul skulu latast m.a. hesar upplýsingar:
1) Umsetningurin og føstu útreiðslurnar hjá fyritøkuni í stuðulstíðarskeiðinum, sbr. § 3, stk. 1, nr. 9, sbr. eisini § 3, stk. 2 fyri útskeingingarstøð.
2) Umsetningurin hjá fyritøkuni í tilvísingartíðarskeiðinum, sbr. § 3, stk. 1, nr. 8, sbr. eisini § 3, stk. 2, nr. 1 og 2 fyri útskeingingarstøð.
Stk. 2. Ferðavinnufyritøkur, sum eru stovnaðar eftir 1. januar 2019, men áðrenn 12. mars 2020, og sum hava minni enn 20.000 kr. í umsetningi í einum tilvísingartíðarskeiði, sum nevnt í § 3, nr. 8, litra a ella b, skulu lata inn eina fíggjarætlan við ætlaða umsetninginum umframt veruliga umsetninginum í stuðulstíðarskeiðinum.
Stk. 3. Fyritøkan skal grundgeva fyri, hví væntaða afturgongdin í umsetninginum er orsakað av COVID-19.
Stk. 4. Fyritøkan skal upplýsa stovningardag, ella, um fyritøkan ikki hevur ein ávísan stovningardag, eina dagfesting fyri byrjan av virkseminum.
§ 8. Er stuðulsupphæddin til fyritøkuna omanfyri 120.000 kr., skal uppgerðin áteknast av góðkendum grannskoðara við váttan við grundaðari vissu. TAKS kann eisini í hvørjum føri sær, hóast 1. pkt., krevja, at uppgerðin skal áteknast av góðkendum grannskoðara við váttan við grundaðari vissu. Reglurnar í kunngerð um grannskoðaraváttanir o.a. eru galdandi fyri grannskoðaraváttanir eftir hesi áseting.
Stk. 2. Fyritøkan skal undir revsiábyrgd, sbr. § 11 í løgtingslógin um stuðul til ferðavinnufyritøkur fyri fastar útreiðslur í sambandi við COVID-19, vátta við trú og heiður, at tær upplýsingar, sum fyritøkan hevur latið eru rættar.
Umsiting, eftirlit og afturrindan av stuðli
§ 9. TAKS umsitur stuðulsskipanina eftir løgtingslógini og kunngerðini og hevur eftirlit við, at ásetingarnar í løgtingslógini og kunngerðini verða hildnar.
Stk. 2. Eru treytirnar í løgtingslógini ella í kunngerðum sambært hesi løgtingslóg ikki loknar, skal stuðulin heilt ella partvíst rindast aftur.
Stk. 3. Hevur ein ferðavinnufyritøka, ið fær stuðul, ikki hildið sína upplýsingarskyldu eftir ásetingunum í løgtingslógini um stuðul til ferðavinnufyritøkur fyri fastar útreiðslur í sambandi við COVID-19 ella í hesi kunngerð, ella móti betri vitan av órøttum fingið stuðul, skal ferðavinnufyritøkan ella búgvið hjá fyritøkuni gjalda aftur ta upphædd, sum er fingin av órøttum.
Stk. 4. Ferðavinnufyritøkur og grannskoðarar hava skyldu at lata eftirlitsmyndugleikanum upplýsingar. Stuðulin kann verða kravdur aftur, um upplýsingar ikki verða latnar.
§ 10. TAKS kann frá fyritøkuni, leiðsluni og frá grannskoðaranum, sum sambært § 8, stk. 1, hevur gjørt eina váttan, krevja at fáa tær upplýsingar, sum eru neyðugar fyri at skjalprógva, at krøvini í hesi kunngerð eru hildin.
Kæra
§ 11. Avgerðir, sum TAKS hevur tikið sambært hesi kunngerð, kunnu ikki kærast til annan fyrisitingarligan myndugleika.
Gildiskoma
§ 12. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd, og hevur virknað frá og við 12. mars 2020.
Umhvørvis- og vinnumálaráðið, 28. august 2020
Helgi Abrahamsen (sign.)
landsstýrismaður
/ Herálvur Joensen (sign.)


c: text/html

text:
Atli Pætursson Dam
Atli Pætursson Dam (12. september 1932 - 7. februar 2005)[1] føddur og uppvaksin á Tvøroyri, búsitandi í Tórshavn seinastu árini av lívinum, var Føroya løgmaður árini 1970-1981, 1985-1989 og 1991-1993. Foreldur hansara vóru Sigrid Ragnhild f. Strøm, úr Trongisvági og Peter Mohr Dam av Tvøroyri. Hann var giftur við Oddvør Sólvá f. Hovgaard av Tvøroyri. Hann var útbúgvin Maskinverkfrøðingur í 1964. Hann varð valdur á Føroya Løgting í 1970 fyri Javnaðarflokkin í Suðuroyar valdømi. Hann varð valdur inn fyri Suðuroyar valdømi øll árini frá 1970 til 1990, tá hann stillaði upp fyri Suðurstreymoyar valdømi og varð valdur inn har og umboðaði Suðurstreymoy á Føroya Løgtingi árini 1990 - 1994. Hann var Føroya løgmaður fimm ferðir og fólkatingslimur frá 1987-88[2] og 1990-94. Hann tók seg aftur sum løgmaður 18. februar 1993 orsakað av fíggjarkreppuni og av heilsuávum. Marita Petersen tók við sum løgmaður eftir hann.
Hann var undirstjóri fyri Føroya Realkreditt frá 1981–1985 og aftur frá 1989 til hann doyði í 2005.
Eitt ið verður mett at vera tað størsta ið hann uppnáddi sum politikari, var tá ið hann megnaði at gera eina avtalu við táverandi danska forsætisráðharran Poul Schlutter, at Føroyar kundu yvirtaka undirgrundina og fingu øll rættindini til undirgrundina ið hoyrir til Føroyar. Yvirtøkan av undirgrundini fór fram í 1992.[3]
TíðarlinjaEdit
- 1970 - 1994 Løgtingslimur.
- 1970 Landsstýrismaður
- 1970 - 1981 Løgmaður.
- 1981 - 1985 og frá januar 1989 til 2005 undirstjóri í Føroya Realkreditstovni (Færøernes Realkreditinstitut).
- 1985 - 1989 Løgmaður.
- 1987 - 1988 fólkatingslimur.
- 1989 - 1991 Nevndarsess í Norðurlandaráðnum.
- 1990 - 1994 Fólkatingslimur.
- 1991 - 1993 Løgmaður.
KeldurEdit
- Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 265 (PDF-Download)
Andrass Samuelsen | Kristian Djurhuus | Peter Mohr Dam | Hákun Djurhuus | Peter Mohr Dam | Kristian Djurhuus | Atli Pætursson Dam | Pauli Ellefsen | Atli Pætursson Dam | Jógvan Sundstein | Atli Pætursson Dam | Marita Petersen | Edmund Joensen | Anfinn Kallsberg | Jóannes Eidesgaard | Kaj Leo Johannesen | Aksel V. Johannesen | Bárður á Steig Nielsen

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
14. oktober
14. oktober er dagur 287 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 288 um skotár er). 78 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1912 - Morðroynd verður framd móti Theodore Roosevelt av einum mentalt órógvaðum manni, sum eitur Schranke. Roosevelt verður bjargaður av einum tjúkkum frakka og nøkrum skjølum, hann hevur í innaralummanum.
- 1951 - Elduvíkar kirkja verður vígd.
- 1962 - Kubakreppan byrjar, tá eitt amerikanskt U-2 flogfara tekur myndir av sovjetiskum kjarnorkuvápnum, sum verður sett upp á Kuba í Karibia.
- 1964 - Leonid Bresjnev verður nýggjur aðalskrivari í sovjetiska kommunistaflokkinum og harvið leiðari í Sovjetsamveldinum eftir Nikita Khrusjtjov.
- 1964 - Martin Luther King fær sum tann yngsti higaril Nobel friðarheiðurslønina.
- 1969 - Olof Palme verður forsætisráðharri í Svøríki.
- 1991 - Tríggir mans drukna í vanlukku í Mykinesi: Martin Danielsen, Leo Hans Johannesen og Eli Andrésen. Teir vóru í ferð við at føra seyð við báti, tá báturin holvdist. Sjey mans vóru við bátinum, fýra vórðu bjargaðir.
- 1994 - Palestinski leiðari, Yasser Arafat og Yitzhak Rabin, forsætisráðharri, og Shimon Peres, uttanríkisráðharri í Ísrael, fáa Noblel friðarheiðurslønina.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1890 - Dwight D. Eisenhower, amerikanskur forseti (d. 1969).
- 1911 - Cai A. Vagn-Hansen, amtmaður og ríkisumboðsmaður í Føroyum (d. 1990).
- 1927 - Roger Moore, enskur sjonleikari.
- 1940 - Cliff Richard, enskur sangari.
- 1971 - Jyrki Katainen, finskur politikari.
- 1978 - Usher, amerikanskur sangari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1703 - Thomas Kingo var biskupur á Fjóni og sálmaskald.
- 1990 - Leonard Bernstein, amerikanskur komponeraða og direktur - 72 år.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Hægstirættur: Bankaleiðsla skal rinda endurgjald
Fyrrverandi bankaleiðslan í kollsiglda Capinordic skal rinda endurgjald til Fíggjarligt Støðufesti, og endurgjaldið er 89 milliónir krónur.
Tað hevur Hægstirættur avgjørt fyri løtu síðani. Sostatt bleiv dómurin í landsrættinum staðfestur.
Hetta rættarmálið er eitt av átta móti leiðslum í kollsigldum bankum í danska ríkinum, og tað fyrsta, sum Hægstirættur hevur tikið støðu til.
Dómurin hjá landsrættinum í rættarmálinum móti fyrrverandi leiðsluni í danska Eik banka er eisini kærdur til Hægstarætt, og úrskurðurin í Capinordic-málinum er áhugavert í so máta.
Capinordic Bank verður kallaður bankin fyri tað "betra slagið", tí bankin hevði fáar kundar, sum á pappírinum vóru sera ríkir, men eisini serstakliga váðafúsir.
Capinordic fór á húsagang í 2010. Stovnurin hjá statinum, Fíggjarligt Støðufesti, tók um endan og staðfesti eitt tap uppá 1,3 milliardir krónur.
Advokatkanning vísti, at útlánsvirksemið var fremsta orsøk til, at bankin fór um koll, og at kredittveitingin í fleiri førum hevði verið "ábyrgdarleys".
Í 2015 dømdi landsrætturin fyrrverandi nevndarformannin, Claus Ørskov, fyrrverandi nevndarlimin, Lasse Lindblad og fyrrverandi stjóran, Henrik Juul at rinda Fíggjarligum Støðufesti 90,5 milliónir í endurgjaldi fyri níggju óforsvarlig lán, men teir blivu fríkendir fyri høvuðsákæruna um ábyrgdarleysan bankarakstur sum heild.
Í oktober fall dómur í landsrættinum í sakarmálinum móti fyrrverandi leiðsluni í Eik banka í Danmark.
Marner Jacobsen, nevndarformaður, Henrik Ørsted, næstformaður og stjórarnir, Jesper Clausen og Kim Sandberg, blivu bara lutvíst dømdir í tí eina málinum, og teir skulu rinda Fíggjarligum Støðufesti 28,6 milliónir krónur í endurgjaldi.
Bæði teir dømdu og Fíggjarligt Støðufesti hava kært dómin til Hægstarætt.
Tvær aðrir landsrættardómar av hesum slagi eru kærdir til Hægstarætt: Dómurin móti fyrrverandi leiðsluni í Amagerbanka og Roskilde banka.
Sí eisini


text:
Myndirnar síggjast við at trýsta á hesa leinkjuna: Nes kommuna 50 ár
- Ruddingardagurin verður leygardagin 20. mai
- Tað verður ikki ruddað leygardagin
- Seniorfestivalurin verður 3 juni
- Túsund takk
- Størv leys at søkja í Tofta skúla
- Vælkomin á Bátafestival á Toftum í dag
- Várdagar 2017: Konsert í festivalteltinum fríggjakvøldið
- Várdagar 2017: Bókaútgáva í Tofta skúla í kvøld
- Várdagar 2017: Benjamin Rajani í Ungómshúsinum
- Myndir:Túrur við Norðlýsinum
- Várdagar 2017: Kvinnukvøld mikukvøldið
- Várdagar 2017: “Fram við landi” mikumorgun kl. 08.00
- Várdagar 2017: Barnatiltak á Svangaskarði í dag
- Várdagar 2017: Konsert í Tofta skúla týskvøldið
- 13. Bátafestivalurin á Toftum
- Várdagar 2017: Mannfólkakvøld og line dansur
- Várdagar 2017: Ókeypis almenn svimjing
- Ruddingardagurin útsettur
- Várdagar 2017: Málningaframsýning í Oyrahandlinum
- Várdagar 2017
- Ruddingardagur leygardagin
- Bingjuplássið stongt flaggdagin
- Várframsýning í Tofta kvøldskúla
- Missiónsarbeiði á Toftum 100 ár
- Bygdasavnið og Fronminnisfelagið ársaðalfund 22.04.2017


text:
Pitsasniglar við restum av rugbreyði og tomatsuppu
Tvær flugur við eitt smekk – pitsasniglar og rugbreyð
Deiggj
200 g rugbreyði
½ l vatn
10 g ger
1 tsk grovum salti
100 g rugmjøl (áleið 1¾ dl)
600 g hveitimjøli
Fylla
2 kókaði epli
2 dl Klassisk tomatsuppu frá Karolines Køkken
50 g Pitsaost
2 spsk fínt hakkaðum leyki
1 spsk oregano
Frískt pipar
100 g kókaðum ella royktum skinkubitum ella hamburgararygg
Soleiðis gert tú
Deiggj
Mola rugbreyðið í eina skál og stoyt vatn útyvir. Lat hettar standa í góðar 20 min. til rugbreyðið er bloytt. Rør gerina í rugbreyðsblandingina saman við saltinum og rugmjølinum. Koyr síðani hveitimjølið í og elt deiggið væl. Lat ganga í einar 45 min.
Tá ið deiggið hevur gingið skal tað aftur eltast væl. Tak so 400 g av deigginum til pitsasniglar. Rulla tað út á eina bakiplátu ( 35 x 35 cm).
Fylla
Mosa kókaðu eplini við einum gafli og blanda síðan tomatsuppu, ost, leyk, oregano og pipar í.
Smyr fylluna á pitsadeiggið og legg skinkubitarnar á. Rulla so deiggið júst sum eina rullikaku og sker rulluna í 20 skivar/sniglar. Legg sniglarnar á eina bakiplátu og trýst teir eitt sindur niður. Lat sniglarnar ganga í 20 min. og baka teir mitt í ovninum á 200° í 25 min.
Restin av deigginum
Restina av deigginum kanst tú koyra í ein breyðform og lata tað ganga eina løtu meðan pitsasniglarnir baka. Baka breyðið mitt í ovninum á 200° í 35 min.


text:
Vakthavandi á løgreglustøðini í nátt hava havt úr at gera við at taka telefonina frá einum og sama persóni
Viðkomandi ringdi 168 ferðir til alarmsentralin frá midnátt og til klokkan hálvgun sjey í morgunin.
Hetta kemur fyri viðhvørt, og her kann talan vera um eitt nú sinnisveik, sum meta seg hava brúk fyri hjálp. Tað var kortini ikki støðan í hesum førinum, og slíkt órógvar arbeiðinum hjá løgregluni.
- Vit kundu ynskt okkum at fingið eitt amboð til at forða fyri hesum, so tey ikki fáa ringt líka ofta, og mugu fara at tosa við veitaran um hvat ber til at gera. Eisini má kannast hvørjar heimildirnar eru til hetta, upplýsir vaktleiðarin á løgreglustøðini.
- Hetta tekur fokus frá fólki sum ringja inn við veruligum trupulleikum, og tað gongur ikki, ljóðar av løgreglustøðini.
Tað er ókeypis at ringja til 112, og tí ber til at fáa fatur á alarmsentralinum hóast pengar ikki eru á telefonini.


text:
Skúlaungdómar tuskaðu inn í Havnar Bio í gjár til føroysku teknifilmsrøðina Skúla Scam, sum 17 ára gamli Tóki Jansson hevur gjørt.
Tóki var ógvuliga spentur undan sýningini. Hetta var frumsýningin, nú teknifilmsrøðin fer av landinum at luttaka á filmsfestivalinum Buster í Keypmannahavn.
Ungi filmsleikstjórin hevur sjálvur bæði teknað, skrivað handritið og lagt røddir til filmin. Jónas í Dali Wagner hevur lagt Tóka lag á, skrivar Filmshúsið í tíðindaskrivi.
Hetta er fyrstu ferð, ein føroyingur er umboðaður á filmsfestivalinum fyri børn- og ung í Keypmannahavn.


text:
Ymsar avmarkingar vera í ferðsluni leygarmorgunin í samband við drotningavitjanina.
· frá kl. 800 til 1030 verður Heygagøta stongd frá gamla posthúsinum oman til Torgið
· frá kl. 800 til 1030 verður kaibrekkan við bedingina stongd frá niðaneftir
· frá kl. 800 til 1030 verður eingin gjøgnumkoyring á Bakkavegi frá Sýslumanshúsunum inn til Torgið
Ímeðan móttøkan verður á Torginum frá kl. 1000 til 1020, kann vera trupult at koma út eftir Niðara Vegi.
Bilafylgið við drotningini kemur at koyra ymsa staðni í bygdini, og heitt verður á bilførarar, sum møta fylginum um at halda av, til fylgið er farið fram við.


text:
Framkomna asfaltverkið í Hundsarabotni
Í fleiri áratíggju hevur Landsverk framleitt fleiri hundraðtúsund tons av asfalti til nógv ymisk endamál. Hesa tíðina hevur stovnurin vunnið sær royndir og vitan, sum í dag koma brúkarunum til góðar, tá teir skulu velja rætta asfaltið.
Framkomna asfaltverkið í Hundsarabotni framleiðir asfalt til ymisk endamál so sum vegir, havnir, ídnaðarøkir, gongubreytir og tún. Somuleiðis hevur Landsverk asfaltverk á Sundi. Vit selja bæði standardvørur og sergjørdar vørur til størri og smærri keyparar.
Hjá Landsverki er øll asfaltframleiðsla góðskutryggjað. Asfaltið verður framleitt eftir góðkendum uppskriftum, og allir liðir í framleiðsluni verða eftirkannaðir sambært altjóða krøvum. Sostatt kann brúkarin vera vísur í, at asfaltið tænir sínum rætta endamáli og heldur væl.
Hvørji sløg av asfalti, tú skalt keypa, valdast endamálið, asfaltið skal nýtast til. Í summum førum er neyðugt við bæði berilagi, bindilagi og slitlagi. Í øðrum førum kann vera nóg mikið við bert einum slitlagi.
Ert tú í iva um røttu samansetingina, ert tú vælkomin at venda tær til Asfaltverkið í Hundsarabotni. Vit eru altíð til reiðar at veita ráðgeving um, hvat slag av asfalti tørvur er á.
Í hesum yvirlitinum hava vit sett upp trý tey vanligastu endamálini, sum asfaltið verður nýtt til.
Havnaløg og ídnaðarøkir:
Slitlag:
SMA
AB
Bindilag:
AGB 8
AGB 16
Berilag:
AG 16
AG 22
Vegir:
Slitlag:
SMA
AGB: Um ferðslan er undir 3.000 bilar um samdøgrið.
AB: Um ferðslan er meira enn 3.000 bilar um samdøgrið.
Bindilag:
AGB 8
AGB 16
Berilag:
AG 16
AG 22
Gongubreytir og tún:
AGB
Vel røttu tjúkdina
Áðrenn tú keypir asfalt, er umráðandi, at tú finnur útav, hvussu tjúkt asfaltið skal vera. Tað kann vera freistandi at koyra eitt so tunt lag á, sum til ber, fyri at spara. Men tað kann lættliga gerast ein sparing eftir hæli.
Ikki ber til at siga ein prís fyri fermeturin, fyrr enn avgjørt er, hvør tjúkdin skal vera. Og tjúkdin verður vald eftir tilfarsblandingini, sum aftur er vald eftir, hvat asfaltið skal brúkast til.
Eitt asfaltlag skal vera minst tríggjar ferðir so tjúkt, sum størsta steinstøddin í blandingini er. Og asfalt verður tynri, tá tað verður trumlað. Er lagið ov tunt, fært tú ikki røttu komprimeringina, og harvið heldur asfaltið nógv verri.
Vit hava gjørt eina talvu, sum vísir lutfallið millum tjúkdina á asfaltinum og nøgdina av asfalti, sum skal til, fyri at fáa ta valdu tjúkdina. Talvan kann takast niður her
Vatnrætti ásurin vísir tjúkdina í cm, og tann lodrætti ásurin vísir nøgdina, ið skal til. Í døminum hava vit valt, at asfaltlagið skal vera 5,5 cm tjúkt, tá tað er liðugt trumlað. Far nú inn í talvuna í neðra við 5,5 cm og beina linju upp, har hon umskarast grafin, og fylg so linjuni til vinstru, so sært tú, hvussu nógv asfalt, ið krevst.
At velja asfalt kann vera trupult og krevur umhugsni. Serliga tá talan er um eina stóra framtíðar íløgu.
Ert tú kortini í iva, ert tú vælkomin at venda tær til Asfaltverkið í Hundsarabotni á tlf. 290 785 ella í telduposti til dajo@lv.fo Her eru serfrøðingar okkara við drúgvu royndunum altíð til reiðar at veita tær góða vegleiðing, so tú gert røttu íløguna í asfalt.
Landsverk hevur gjørt ein faldara um asfalt, sum vónandi hjálpir tær at finna fram til rætta asfaltið
Góðskueftirlit áðrenn og aftaná
Asfaltið úr Hundsarabotni er framleitt á einum framkomnum asfaltverki eftir viðurkendum uppskriftum. Asfaltverkið í Hundsarabotni hevur eftirlit við øllum liðum í framleiðsluni. Asfaltið verður kannað bæði áðrenn og aftaná, tað verður lagt á.
Á Royndarstovuni í Hundsarabotni verður millum annað kannað, hvussu sterkt asfaltið er, og hvussu væl tað tolir trýst. Evnistyngdin á skervinum og brotstyrkin í asfaltinum verða máld - alt samalt eftir góðkendum forskriftum, har áralongu royndirnar eisini koma asfaltverkinum til góðar. Tá asfaltið er lagt á, verða somuleiðis stakroyndir tiknar av asfaltinum úti á vegnunum fyri at staðfesta góðskuna.
Allir liðir í framleiðsluni verða skrásettir. Hendan skipanin ger, at vit alla tíðina kunnu halda eyga við, at asfaltið hevur ta bestu góðskuna, og kunnu tryggja, at framleiðslan støðugt verður ment.
Við skrásetingini hevur Royndarstovan í Hundsarabotni eitt yvirlit yvir, júst hvat slag av asfalti, sum er nýtt á teimum ymsu vegateinunum kring landið. Hetta lættir munandi um hjá brúkarunum, tá nýtt asfalt skal leggjast á, ella ein vegateinur skal umvælast, tí tá vita vit nágreiniliga, hvat slag av tilfari skal nýtast.
Vanliga verður sagt, at asfalt heldur í 15 -20 ár, alt eftir ferðslutíttleika. Tó eru fyrivarni, sum skulu takast fyri, at asfaltið skal halda so leingi. Eitt nú er sera umráðandi, at asfaltframleiðslan er í lagi, og at rætta asfaltið verður valt til rætta endamálið.
Undirlagið, har asfalterað verður, má verða sterkt, og vegurin vera rætt gjørdur. Áleggingin og ikki minst trumlingin av asfaltinum mugu vera gjørd á rættan hátt fyri at tryggja, at asfaltið ikki verður slitið upp ov skjótt.
Krøv í sambandi við asfaltarbeiðir
Tá ið grivið verður í asfaltið tilskilar Landsverk sær rætt til at krevja, at tað verður asfalterað umaftur við slitlagið eftir einum ári, og at tilfarið er av sama slagi sum í verandi vegi, soleiðis at slitið framyvir verður javnt.
Á markinum millum skoytini skal verandi asfalt fresast 5 cm niður, so at nýggja asfaltið kann leggjast við eini umskaring á 20 cm yvir tað gamla lagið. Fyri at sleppa undan frostspreingingum millum umskaringarnar verða skoytini innsiglaði við bitumen ella líknandi, fyri at væta ikki skal sleppa til. Normaltvørskurður - kaðalgrøv
Víst verður annars til, at asfaltarbeiði yvirhøvur skal fremjast eftir ávísingunum í Asfalthandbókini 2018


text:
Hjálp, hjálp og aftur hjálp! Jú føroyingar eru, hesar Koronamerktu dagar, gestir í einum veruligum hjápargildi, har vit sjálvi eru vertir.
Higartil hevur fólkið í hesum frálíka Føroyalandi hjálpt ymiskum samfelagsbólkum, sum á ein ella annan hátt, merkja ella fara at merkja tann fíggjarliga smeitin, ið stendist av koronavirusinum. Fyrst varð hjálparpakki 1 kunngjørdur, ið skuldi verða fyri alt fólkið og fyritøkur -ein sera umfevnandi pakki, við fyrsta eygnabrá. Men so var ikki. Summi stóðu ikki nevnd á “til og frá” lepanum á hesum góða pakka, og tí var hjálparpakki 2 givin -somuleiðis til fólk og fyritøkur í Føroyum. Men tað vóru fleiri, ið ynsktu sær nakað annað í pakkan, og tá ið nakað av gávupappíri leyp av, eftir at tveir teir fystu pakkanir vóru pakkaðir inn og givnir, so kundu vit líka so væl geva ein hjálparpakka afturat. Tí góvu vit hjálparpakka 3 til okkum sjálvi, frá okkum sjálvum, og vit fegnaðust um at ferðavinnan og menta- og listafólk, nú eisini vóru boðin við í hettar hjálpargildið, har sokallaða “temaið” er “Korona” (um tú ikki er við uppá Koronatemaið, so verður tú støðgaður í hurðini. Tí heilt erligt, um tú ikki er við uppá korona, hví vilt tú so yvirhøvur at koma til hettar gildið?).
Eftir at innihaldið í hjálparpakka 3 varð avdúkað fyri viku síðani, birtist vón í bløðandi amatørleikara hjørtum Klaksvíkar sjónleikarafelags. “Vit eru listafólk. Vit fáa eisini pakka!” vónaðu vit. Tað er jú soleiðis, at sjálvt um okkum dáma best at geva, so er eisini deiligt (og neyðugt) hjá okkum at fáa av og á. Tí tað vit fáa, hjálpir okkum at geva -áhaldandi.
Tí hevur tú nú møguleika at seta í verk hjálparpakka 4, ið kann koma í staðin fyri atgongumerkið, tú annars hevði keypt til Norðoyastevnuteitið 2020.
Norðoyastevnuteitið er vanliga staðið har vit øll hjálpast við at nøkta teir tørvir, vit nú einaferð hava. Tað er her vit hjálpa tykkum við at venja láturmusklarnar, lætta um dapurhugan og eftirlíka tykkara forvitni. Og tað er her, at tit hjálpa okkum við at breiða útyvir kistubotnin.
Noy! Hjálparpakki 3 hjálpti okkum ikki, tí eitt hvørt yvirskot ið hevði staðið av Norðoyastevnuteitinum, skal beint í landskassan aftur. Og tað er júst á Norðoyastevnu, at vit við tiltikna teitinum, hava møguleika at fáa eitt yvirskot, ið skal gjalda fyri aðrar leikir og tiltøk. Vit vilja so fegin áhaldandi hava møguleika fyri at tokkabinda tykkum, við okkara ótømandi hugflogi og virkismátti.
Ja! Eg vil fegin seta í verk hjálparpakka 4 (leinkja til atgongumerki.fo) https://www.atgongumerki.fo/1140457/hjalparpakki-4-klaksvikar-sjonleikarafelag-at-frama
Vit í Klaksvíkar sjónleikarafelag halda í hvussu so er á fram at geva. Hettar gera vit eitt nú til stroymda tiltakið á Norðoyastevnu, men nú tá ið temaið til hjálpargildið er korona, so eru vit sjálvandi við uppá tað!
Gerið so væl Føroya fólk: Koronavirus “syng við sjónbandalag”, ið kann hjálpa tykkum at finna fram góða lagið hesar koronadagar.
Góða Norðoyastevnu!
Klaksvíkar sjónleikarafelag.
(Leinkjan til sjónbandalagið er her niðanfyri)
https://l.facebook.com/l.php?u=https%3A%2F%2Fyoutu.be%2Fkg2z86aSVoo%3Ffbclid%3DIwAR0pRRLJaEJQhSaA_R9DpD2_GsAV6LA2m4ZJtMssUNo5k6RejUzff6qb2u0&h=AT0_k0BaJD-VZA4ykuMD4IsVJy-_bkXOzgpShcjsYJfLJZD3IVFLAapjawXJLTAIIc6dgMJCKfp32mKXna-Sys2KHf-2g3mTtb0ctlAFDolVbWdB_I1ggDyj_Xls6c-L2DzZTg


text:
Fyri hendan pening fingu teir við til hurðar og vindeygu og kundu rinda monnum arbeiðsløn fyri at laga grundirnar. Dagin eftir kristihimmalfartsdag varð sett á at grava fyri grun í Føgrulíð. Ein skúrur varð settur upp til at búgva í, meðan húsini stóðu í gerð. Hanus á Gørðum og Sámal Jákup á Stongunum úr Klaksvík gjørdu grundirnar. Kornelius Heinesen úr Kunoy skuldi vera fastur smiður, Rasmus, sum lært hevði húsasmíð í Danmark, skuldi standa fyri smíðinum. Grótsmiðirnir búðu í Klaksvík og róðu ella gingu ímillum; Kornelius, Símun og Rasmus húsaðust í skúrinum.
Finsen apotekari, sum tá hevði stóran timburhandil í Havn, hevði játtað at lata viðin, uppá borg fyri fyrst, til lánur sparikassanum kundi fáast í húsunum; hann vísti seg eisini at vera sera tolin og beinasamur við gjaldinum.
Tingað varð við Løgtingið um at fáa Smiril at føra viðin norður. Tá viðurin kom, fyrst í juni mánaði, vóru allir kunoyingar, maður av húsi, og buðu sær til at hjálpa við at føra viðin í land og fáa hann frían frá sjógv. Hetta var ein góðan silvitnisdag og arbeitt var frá morgni til út á náttina, men so eisini alt komið undir bakkan.
Tað vóru tung tøk at fáa stórviðin upp á bakkan, tí svert varð tilætlað, bæði til syllar, bjálkar og sperrur.
Tekningina til bygningin, 12 x 20 alin, kjallara og tveir kvistar uppiá, høvdu teir Símun og Rasmus gjørt í felag.
Nú varð farið undir at gera til. Arbeiðið varð so skipað fyri, at Símun skuldi vera kokkur, meðan Kornelius og Rasmus smíðaðu, men ofta var hann eisini smiður mesta partin av degnum.
Her vóru ongar stúringar, besti hýrur og góðar vónir hjálptu yvir allar trupulleikar. Tað tóktist eisini, sum allar góðar kreftur vóru vóru háskúlamonnunum til vildar, tí summarið var stak gott. Hevði summarið verið av teim verstu, mundi staðið illa til. Báturin stóð á niðastu lnni út í september mánað, og stundum varð farið á flot um kvøldini, Útlitið norður Kallsoyarfjørð úr Føgrulíð er av teim fagrastu í Føroyum, so alt bar at tí betra borði her.
Ikki gjørdu smiðirnir hagjubrot, tó at teir vóru fámentir. Sunnudagin hildu teir, og um hvítusunnuna vóru allir og ferðaust norðuri á Skarði.
Tá nakað leið á summarið kom Haraldur, bróðir Rasmusar norður og var her tað mesta av tíðini, meðan byggingin fór fram.
Um líratíðina vóru húsini uppkomin og klædd uttan, tak var lagt á, og fyri mariumessu um heystið (8. sept.) var alt innilokið. Eftir hetta var farið úr skúrinum at búgva í húsunum, hóast alt var eitt rúm innan. Nú leið út, so hugsað varð um at fáa hjálp til smíðið. Tá komu tveir menn úr Klaksvík aftrat sum hjálp, tó ikki hvnn dag. Teir vóru Johannes Hansen, sum verið hevði á Vallekilde sama ár sum Rasmus, og Niels Lassen, ungur drongur úr Víkum í Klaksvík. Um miðjan oktober var sundurskilað millum stovurnar og komfýrur uppsettur í køkinum.
So ein dagin barst vanlukka á sjónum, bátar vóru úti í firðinum, tá hann brast á av útnyrðingi við ódn. Sámal Jákup og bróðir hansara Jógvam vóru illa fyri, so teir gingu burtur sunnan fyri Leitið, ikki langt frá skúlanum. Ikki sóu smiðirnir til, tí alt var eitt rok, men høvdu tó varhugan av, at neyð var á ferð, fóru tí til gongu suður líðina; tá var Sámal Jákup svomin á land og komin upp á bakkan, men Jógvan sást ikki aftur. Sámal Jákup, sum arbeitt hevði har um summarið, varð styðjaður til hús og bjargaðist so har. Boð varð sent til Klaksvíkar at siga frá skaðanum. Dagin eftir var Sámal Jákup so birgur, at hann gekk yvir um Háls aftur til Klaksvíkar
Hetta loypti støðg í arbeiðið, og nú leið út. Veðrið versnaði og báturin skolaði út. Neyðugt varð tí at fáa ein kønan smið afturat, um liðugt skuldi vera til november at byrja skúlan. Tá kom ein smiður ú Mikladali, Petur uppi í Tungu; men ikki heftist hann leingi, so kom ein bróður Rasmussar, Jógvan, og var tann veturin sum næmingur. Eina tíð var ein ungur smiður av Húsum, Johan Símun æt hann , til hjálpar. Í oktober mátti Kornelius, sum hevði verið so dyggur á at líta, fara frá, so ógjørligt varð at byrja fyrst í november.
Ikki byrjaði hetta fyrsta skúlaskeið í Føgrulíð fyrr enn 28. november.
Anna Sofía tók sær aftur húsarhaldið uppá hendan veturin; ikki var tað so lættligt og líkatil sum í Klaksvík, men hon fekk eina sera góða hjálp í einari dúgligari gentu úr Kunoy, Karin Danielsen, sum seinni giftist til Skálavík; hon var dóttir Joen Pauli Danielsen , sum so mangan rætti skúlanum hjálparhond fyri einki, tó hann var fátækur maður. Eisini hevði Anna Sofía góðan stuðul í vinkonuni Onnu Mariu i Kyrgerði í Skálavík, sum var næmingur hendan veturin í Føgrulíð.
Nú mátti øll matvaran og kol til brenni verða førd úr Klaksvík, tá veðrið var lagaligt, men næmingarnir høvdu einki ímóti at gera hesar handilsferðir eina ella tvær ferðir um mánaðin, tá veðrið var gott. Tey, sum vóru næmingar í Føgrulíð hendan veturin minnast hann sum eina fagnartíð fulla av nýggjum ávirkanum og góðum felagsskapi á heimligari grund við útliti yvir heimsmentanina gjøgnum røður og lestur.
Nú varð skúlin stovnaður fyri álvara; men nú komu eisini mangir trupulleikar í eygsjón, sum ikki høvdu komið sær framat í øllum fagnaðinum, ið verið hevði, tó at teir alla tíðina høvdu kagað uppundan sjónarringinum. - Her komu tey tungføru ognarviðurskiftini. Símun og Rasmus høvdu hugsað sær at eiga skúlan kvitt og frítt og standa sjálvbjargnir, men hetta var torførari enn teir høvdu hugsað sær. Sparikassin var trekur til at geva lán, tí skúlin stóð ikki a egnari grund. Jørðin var leigugóðs. Góðsstjórnin (Godsbestyrelsen), landfútin, sum var forvaltari av kongsjørðini, setti føtur i soenn ímóti, at háskúlin matti fáa leigutrø og grundir til keyps av kongsjørðini, "har stóð jú einki í traðarlógini um háskúlar sum leigarar". Tá hann var vendur aftur við tí, at har stóð heldur einki um skræddarar og skómakarar, ønti hann ikki aftur, men stóð bert við sítt nei. Bøndur og ognarmenn høvdu allir givið skrivliga játtan, men einki hjálpti.
Finsen var tolin, men honum trákkaðist, tá nú sparikassin aftraði sær við láni. Væl styðjaði Løgtingið skúlan við einum sindri av peningi, bæði beinleiðis og við studningi til næmingarnar, men tað munti tó ikki, tí næmingagjaldið var lítið, bert 30 kr. um mánaðin fyri kenslu og kostarhald.
Á sumri 1903 fekk skulin eina skjáldsama og firvitnisliga vitjan. Ein kendur danskur rithøvundur og málmaður Aage Meyer Benedictsen, kom har. Rasmus kendi hann frá Danmark tíðini. Hesin navnframi maður, sum var ættaður frá jødum í faðirkyni og frá íslendingum í móðurkyni, hevði ein so óvanliga livandi ans fyri fámentum tjóðum, ið vóru á veg at bróta seg uppundan kugan og trælkan; hann hevði tá skrivað bók um Litaviu: "Et Folk, der vaagner", og nú var hann komin her. Hann var rætt sjáldsamur á at líta, og í Klaksvík hevði fólk mest sum ótta fyri honum. Hann bað tí fylgja sær í Føgrulíð. Henda vitjan var sum ein sending uttan úr meginheimi við andaligum leskidrykki til tyrstar sálir. Hann hevði ferðast um allan heimin og talaði øll tungumál. Her í Føgrulíð helt hann tvær røður um Russland og rusneskt fólkalív fyri kennarum og næmingum.
Nú var Símun giftur og Sanna komin í húsarhaldið. Anna Sofía var farin aftur til Skarðs og kom ikki aftur at vera í Føgrulíð fyrr enn um heystið 1904, tá hon giftist við Rasmusi.
Um hesa tíð trongdist álvarliga at við penga- og ognarviðurskiftum í Føgrulíð, so nú var okkurt at gera. Háskulamenninir søktu, sum so ofta fyrr, ráð saman við Símuni Hansen í Vági. Avgjørt varð at skipa skúlan sum eina sjálvsogn og royna at savna pening inn uppá hetta grundarlag. Símun av Skarði og Símun í Vági skuldu tekna pening í Norðoyum, meðan Rasmus skuldi fara um hin partin av Føroyum í somu ørindum; hetta varð gjørt, hóast torført var, og úrslitið var um 8000 kr., stórur peningur tá í tíðini.
Hesin peningur kom at kalla allur inn, og hvør gevari fekk sum kvittan sendan ein seðil, sum vísti, hvørja peningahædd, hann hevði latið og rætt til at hava eina atkvøði til stjórnarval til ta stjórn, sum í framtíðini skuldi stjórna skúlanum sum sjálvsogn. Stjórnin skuldi síðan sjálv velja mann í mans stað, um ein stjórnarlimur fór frá ella doyði. Sj+alvvaldir sótu í stjórnini tveir kennarar skúlans. Í fyrstu stjórn vóru: Símun Hansen í Vági, keypmaður, Jóannes Patursson, bóndi í kirkjubø, A.C. Evensen, prestur í Sandoy og báðir háskúlamenninir Símun av Skarði og Rasmus Rasmussen.
Aftaná 1905 byrjaður aðrar tíðir fyri háskúlan. Fyrr hevði skúlin verið hildin at vera heilt ópolitiskur, tó hann var avgjørt tjóðskaparligur. Hetta ár byrjaði so smátt at birtast upp undir sjálvstýrisrørsluna. Jóannes sat sum fólkatingsmaður á danatingi og stevndi avgjørt í ta ætt, at løgtingið skuldi fáa fleiri inntøkur; tað hevði eydnast honum at fáa stórhvalatollin at fara allan í løgtingskassarnar, hóast hetta var ein avgjørd statsinntøka. Um heystið fær Símun í Vági bræv frá Jóannesi, harí hann sigur frá, at hann fór at koma við einum uppskoti, sum var eitt tilboð frá justitsministaranum um eitt ásett fíggjarligt sjálvstýri fyri løgtingið. Háskúlamenninir vórðu gjørdir kunnigir við hetta bræv og tóku avgjørda støðu fyri tilboðnum. Løgtingsval stóð fyri durum, Símun av Skarði stillaði seg upp og varð valdur. Í Føroyum vísti seg nu at vera ein stórur klovningur millum tveir flokkar, annar fyri tilboðnum og annar ímóti. Øsingin gjørdist ræðuliga stór, og partarnir spardu ikki hvør annan, alt var á lofti havt og kom upp á flot, stutt og greitt, Fagralíðar háskúlin varð drigin inn í partapolitikkin.


text:
Fyrstu tilgongdirnar komnar
Nú eru tvær vikur gingnar, síðan hetta heldur løgna kappingarár endaði fyri okkara viðkomandi. Hóast hetta, so verður arbeitt dúgliga handan leiktjøldini. At manna okkara fremsa manslið til komandi ár er sjálvsagt ein uppgáva, sum vit taka í størsta álvara. Í dag kunnu vit almannakunngera, at vit fáa tilgongd av tveimum leikarum. Leikararnir, ið koma til okkum, eru báðir leikarar á verjukendum plássum. Felags fyri teir báðar er, at teir kunnu røkja ymisk pláss, og felags fyri teir báðar er, at teir eru royndir menn, hóast hvørgin teirra er eldri enn 25 ár.
Steinbjørn Olsen er 24 ára gamal, og spælir fyri tað mesta sum verjukendu miðvallari ella miðverji. Steinbjørn hevur síðan 2017 verið fastur fúsur í hópinum hjá fremsta liðnum hjá KÍ, sum eisini er einasta felag hann hevur umboðað. Hann er skrásettur fyri tilsamans 56 dystir í fremstu deildini, 128 í næstfremstu umframt 6 dystir í evropeiskum kappingum. Steinbjørn er ein stórur og sterkur leikari, hvørs styrkir liggja í verjukenda spælinum, umframt at hann roynist væl tá spælið skal byggjast upp.
Hin leikarin, sum kemur til okkum, kemur somuleiðis úr bláa barndómsfelagnum í Klaksvík. Hóast Ólavur Niclassen er tvey ár yngri enn Steinbjørn, so hevur hann spælt 7 fleiri dystir í fremstu mansdeildini fyri KÍ. Afturat teimum 63 dystunum í fremstu deildini kunnu 60 dystir í næstfremstu deildini og 7 evropeiskir dystir leggjast afturat royndunum hjá Ólavur. Seinastu fýra árini hevur hann eisini leikt 13 dystir fyri okkara U21 landslið, har tann seinasti bleiv 1-0 sigurin á Montenegro á Svangaskarði í oktober. Ólavur spælir fyri tað mesta í verjuni, har hann bæði kann røkja miðverju plássið, umframt at hann eisini røkrir vongverjaplássið í vinstru, har serliga hansara neyva vinstrabein kemur til sín rætt.
Vit vilja við hesum bjóða Steinbjørn og Ólavur hjartaliga vælkomnan til ÍF og Fuglafjarðar. Vit gleða okkum longu til komandi kappingarár.
Koyr á, ÍF!
⚽⚽⚽


text:
Viðskiftakortið er eitt kredittkort, sum bert kann nýtast á Magnstøðunum.
Viðskiftakortið gevur tær sum nýtari hesar fyrimunir:
- Skjótleika
- Kreditt
- Neyvari útreiðslu stýring
Viðskiftakortið kann nýtast bæði av einstaklingum eins og fyritøkum, har talan eisini kann vera um at fáa kort til fleiri akfør.
Til privata nýtslu ber eisini til at fáa kort, antin til tað eina akfarið, ella til fleiri.
Kortið kann eisini nýtast til Magn-bátaanleggini, ið eru uppsett kring landið.
Tað eru 3 ymiskt sløg av Magn viðskiftakortum, ið eru snikkaði til tørvin hjá tí einstaka.
- Viðskiftakort 1 - kann bert nýtast til brennievni
- Viðskiftakort 2 - kann nýtast til brennievni, bilvørur og bilvask
- Viðskiftakort 3 - kann nýtast til brennievni, bilvørur, bilvask og kioskvørur


text:
Føroya Pedagogfelag móti Fíggjarmálaráðnum
Støða
Avgreitt
Rættur
Fasti Gerðarrættur
Evni
Arbeiðsmarknaðarmál (brot, stríðsstig o.a., s.b. FG §6(2))
Umboð
Jógvan Ellefsen, Páll Nielsen
Partar
Fíggjarmálaráðið - FMR, Føroya Pedagogfelag - FPGF
Rættarlimir
Hanna Vang, Leivur Michelsen, Vígdis Johannesen
Mál
3
Ár
2017
Úrskurðardagur
26. mars 2019
Lýsing
Trætan snýr seg um størvini hjá autismuráðgevarum eru flokkaði sambært galdandi sáttmála um flokkingar.
Viðgerðin
Tann 15.06.2017 móttikið kærurit dagfest 14.06.2017. Tann 27.10.2017 móttikið replikk dagfestur 27.10.2017. Tann 31.01.2018 móttikið duplik dagfestur 31.01.2018. Tann 06.07.2018 móttikið rættarmálsskriv A. Tann 05.09.2018 móttikið rættarmálsskriv I. Tann 26.09.2018 móttikið rættarmálsskriv B. Úrskurðarfundur 27.02.2019.
Niðurstøða
Fasti Gerðarrættur sigur samsvarandi niðurstøðu meirilutans henda Úrskurð Innkærdi verður frídømdur.
Málkostnaður
Hvør parturin ber sín kostnað. Partarnir bera, sambært sáttmála um Fasta Gerðarrætt og reglugerð um gjøld, hvør sína helvt av málskostnaðinum eftir nærri uppgerð.
Grundgeving
Fasti Gerðarrættur heldur Meirilutin, gerðarrættardómararnir Leivur Michelsen og Hanna Vang eru komnir til fylgjandi niðurstøðu: Málskravið hjá kærandi er orðað soleiðis, at tað snýr seg um tey størv við starvsheitinum autismuráðgevar, sum Anja Djurhuus og Mary Kristbjørg Winther Petersen røkja í Almannaverkinum. Saman við kæruni eru send inn setanarbrøvini dagfest 21. januar 2016. Sambært hesum setanarbrøvum vóru tær settar í tíðaravmarkaði størv fram til 31. desember 2016. Starvsheiti/arbeiðslýsing í setanarbrøvunum var “Tann góða tilgongdin”. Somu kvinnur vórðu við setanarbrøvum dagfest ávikavist 3. februar 2017 og 3. januar 2017, settar aftur í tíðaravmarkað størv fram til 31. desember 2017. Í hesum setanarbrøvum varð starvsheitið/arbeiðslýsingin “Námsfrøðingur”. Soleiðis sum málið er upplýst, var talan um setanir í samband við eina verkætlan, sum bleiv tillagað undir tilgongdini. Við tað at kæran varð latin inn, meðan Anja Djurhuus og Mary Petersen enn vóru í teimum tíðaravmarkaðu verkætlanarstørvunum, er ikki grundarlag fyri at avvísa málið. Anja Djurhuus er seinni sett í fast starv sambært starvslýsing um námsfrøðingar til “Tann góða tilgongdin” í Almannaverkinum frá 6. desember 2017, meðan Mary Petersen ikki er í starvi longur. Soleiðis sum málskravið er orðað samanhildið við skjølunum frá kærandi, snýr málskravið seg einans um tey tíðaravmarkaðu verkætlanarstørvini hjá Anju Djurhuus og Mary Petersen, sum hildu uppat tann 31. desember 2017. Innkærdi hevur gjørt galdandi, at ikki er vanligt flokka verkætlanarstørv. Kærandi hevur ikki ført mótprógv hesum viðvíkjandi. Sambært § 14, stk. 3, síðsta petti, í Pedagogsáttmálanum, skulu sáttmálapartarnir samráðast um flokkan, áðrenn starv verður lýst leyst, um talan er um nýtt starv. Sambært upplýsingunum í málinum, vóru tíðaravmarkaðu verkætlanarstørvini ikki lýst leys, áðrenn tey vóru sett. Námsfrøðingastørvini innan “Tann góða tilgongdin” vóru ikki lýst leys fyrrenn við starvslýsingini tann 6. desember 2017, tá ið verkætlanin endaði. Í Pedagogsáttmálanum finst ikki nøkur áseting um flokkan av verkætlanarstørvum. Útgangsstøðið er tí, at sáttmálin á økinum fevnir um tey størv, sum eru á økinum. Tíðaravmarkaðu verkætlanarstørvini hjá Anju Djurhuus og Mary Petersen mugu tí metast at vera umfatað av § 3, punkt B, í Pedagogsáttmálanum. Meirilutin gevur av hesi orsøk innkærda viðhald í sínum subsidiæra málskravið um frídøming.
Sergrundgeving
Sergrundgeving Gerðarrættardómarin Vigdis Johannesen er komin til fylgjandi niðurstøðu: Grundarlag er ikki fyri at avvísa málið. Eingin grein um autismuráðgevar var í sáttmálanum millum Føroya Pedagogfelag og Fíggjarmálaráðið, tá hesi størv vórðu lýst leys. Tískil var hetta eitt nýtt arbeiðsøki, og átti Fíggjarmálaráðið at svara játtandi uppá umbøn um, at hesi størv vórðu flokkað. At hesi størv vórðu sett í avmarkaða tíð, gevur ikki grundarlag fyri, at tey ikki skulu flokkast. Sjálvt um fólk eru sett í tíðaravmarkað starv, hava tey sama rætt, at teirra størv vera flokkað, og lønt eftir sáttmálanum, ta tíð tey eru í starvið, sum onnur. Heldur ikki skal tað, at hesar ikki eru í starvið longur, ávirka hetta mál, tí tað vórðu tær tá kæran varð latin inn. Tí meti eg ikki, tað er grundarlag fyri at siga, at grein 3 í sáttmálanum fevnir um umrøddu størv. Tískil eigur Føroya Pedagogfelag at fáa viðhald. Hetta er eitt nýtt arbeiðsøki, ið ikki hevur verið fyrr, og krevur tað aðrar førleikar enn pedagogútbúgvingin gevur. Eg vísi í tí sambandi til úrskurð nr. 1-2015 FNS & SMF móti FMR
Úrskurður sum PDF


text:
We supply a broad range of services
el-installatiónir
útgerð til eftiransing og dátusavning
stýringar
neyðstreymsskipanir
pumpuskipanir
Brandávaringarskipanir (ABA)
Nógvar av vørunum hava vit á goymslu.
Install er umboð fyri hesi í Føroyum:
Schneider,
Philips,
Wasys
KSB
Install ger heildarloysnir, har vit selja vøruna og verkseta loysnina.
This a short list of recent references:
Vága Floghavn
Meginfelag Búnaðarmanna (MBM)
Tórshavnar kommuna
Føroya Fiskavirking
Articon
J & K Petersen
ISS Føroyar
Bilasølan
Suðuroyar Sparikassi
Thomas Dam Búnýti
Mentamálaráðið
Fíggjarmálaráðið
Fjarhitafelagið
Install hevur í fleir ár arbeitt við orkusparandi tiltøkum, sum kunnu spara kundanum pening og minka um dálkingina við vakstrarhúsgassum. Hjá Install arbeiða 4 maskinmeistarar og hesir hava í longri tíð roynt at funni útgerð og gjørt royndir við orkusparandi útgerð.
Vit kunnu bjóða kundum okkara ymiskar orkusparandi skipanir.
M.a. kunnu vit bjóða eina orkusparandi skipan til gøtuljós, og til Pumpubrunnar.
Starvsfólkið er samansett av maskinmeistarum og elektrikarum, allir við hollum starvsroyndum.
Install sp/f er ein el-fyritøka sum hevur breiðan førleika og breitt virkisøki í Føroyum. Vit átaka okkum alt frá stórum verkætlanum til serloysnir til smærri virkir. Install veitir tæastur innan el og samstarvar haraftrat við og er umboð fyri útlendskar veitarar sum Wasys Acowa, Schneider, Philips, KSB og Grønbech & Sønner.
Okkara fakligi førleiki er í serflokki og vælútbúna manningin kann veita og menna loysnir innan el, maskinarbeiði, stýringar, ávaringarskipanir, termografering, sjálvvirknar skipanir, neyðstreymsskipanir (UPS), viðlíkahald og rakstur.
Install varð stovnað í mai 2003. Í 2009 keyptu vit bygning uppi á Hjalla og hildu til á Hjalla inntil á summri 2020 tá vit fluttu oman í Jekaragøtu.
Install sp/f, Jekaragøta 10, FO-100 Tórshavn, Tel: 310882, e-post: install@install.fo, V-tal: 603937
Rokningar kunnu sendast til: bokhald@install.fo
ella elektroniskt til:
EAN 5790002053627 (minst til at seta 00 frammanfyri okkara V-tal also 00603937)
- El-innleggingar
- BMS-skipanir (CTS og byggi-snildar loysnir)
- EDV-skipanir (UTP og Fipur)
- Brandávaringarskipanir (ABA)
- Automatiskar hurðaskipanir (ADK)
- Vakmyndaskipanir (CCTV)
- Innbrotsskipanir (AIA)
- Eftirlitsskipanir til rakstur av maskinum og skipanum
- Stýringar til maskinur og skipanir
- Neyðstreyms- og dieselgeneratorar
- Mekaniskt arbeiði (umvæling, viðlíkahald og rakstur)
- Termografering
You are welcome to send a message, and we will get back to you
Install sp/f
Jekaragøta 10
FO-100 Tórshavn
Phone: +298 310882


text:
Summar & OM
Nú summarfrítíðin er í hæddini, er hetta eisini tíðin tá flest føroyingar fara til stutt tíðar tiltøk hjá OM.
Fyri viku síðani fóru Rebekka Ósá og Helena Djurhuus til Moldova, har tær eru partur av “Love Moldova” tiltakinum og hava tær valt eitt outreach sum kallast “River Adventure”. Vit frættu frá Rebekku og Helenu áðrenn tær fóru úr OM miðstøðini, men meðan tær eru hendan 10 daga túrin á flaka eftir Nitru ánni, hava tær einki netsamband.
Sunnudagin fór fyrsta TiM liðið úr Føroyum, og vóru tað 4 ungar gentur, sum saman við Ruth Gaardlykke fóru til Moldova at vera partur av einari legu í bygdini Rautel. Tær komu til Moldova í gjár og hava sovi á OM miðsøðini í nátt og fara í dag víðari til Rautel, har legan byrjar í dag.
Næsta TiM liðið kom til Danmarkar í gjár og hava sovi fyrstu náttina í Kristnastovu. Í bólkinum eru 10 ung og ferðaleiðarar eru Jóhan Petur Johannesen og Annelisa Gaardlykke. Tey eru í morgun farin víðari til Bosnia, har tey komandi 10 dagarnar koma at arbeiða saman við øðrum ungum í eini samkomu í Sarajevo.
Transform byrjar eisini í Rom í dag og eru Tórur Zachariassen og Heri & Malan Kjærbo nú ávegis til Rom. Komandi fimm dagarnar fara tey, saman við 250 øðrum fólkum úr nógvum ymiskum londum, at fáa undirvísing, kunning og verða við í bøn fyri londunum um Miðalhavið. Tórur fer síðani víðari til Jordan, har hann er á outreach í 10 dagar.
TeenStreet byrjar 2. august og eru tað í ár 308 føroyingar sum fara á TeenStreet – hetta er júst sama talið sum síðsta ár. Leiðsla og onnur fara longu til TeenStreet økið um eina góða viku at gera klárt. 2550 tannáringar úr 23 ymiskum londum fara á TeenStreet í Týsklandi í ár og samlaða talið liggur yvir 4000 fólk. Meðan TeenStreet fer fram, verður heimasíðan uppdatera fleiri ferðir um dagin.
Vit vóna at frætta nógv meira frá øllum hesum sum eru farin avstað, bæði frá Moldova, Bosnia, Rom, Jordan og eisini úr Týsklandi.
Takk til øll tykkum sum biðja fyri hesum. Eisini ein serstøk tøkk til tykkum sum hava stuðla TiM toymunum og TeenStreet. Knapt 23 túsund komu inn til Bosnia og ber hetta við sær at 7 ung úr Bosnia kunnu, saman við leiðarum og pastorum, fara á TeenStreet í ár. Hetta var ómøguligt uttan føroyska stuðulin, tí landið er hart rakt av vatnflóðini sum var fyrr í ár, og tí var eingin peningur til at senda ung og vaksin til TeenStreet. 16 túsund kom inn til Moldova og fara kr. 9000 beinleiðis til rakstur av legunin og rest verður brúkt til tilfar til leguna, mat til tey sum tey fara at vitja og annars har tørvur er.
Lat okkum biðja fyri øllum hesum sum eru farin avstað, at tey skulu verða til signing og verða signaði.


text:
Per Arnoldi hevur eyga á Føroyar. Og Føroyar hava eygu fyri einum persónleika í listaheiminum. Einum listamanni, sum er kátur, greiður og vísir innlit sum fáur. Ein myndamakari og orðalistamaður í senn.
Øll list er samskifti, men summi listaverk eru tað meira enn onnur. Tað er tann listin, sum nærkast sniðgeving og tískil hevur ein ávísan boðskap ella hevur ávísa ávirkan til endamáls.
Í hesum ríki millum fría list og list við einum endamáli hevur danski listamaðurin og sniðgevin Per Arnoldi arbeiðsøki sítt. Og her rørir hann seg við kønum fínleika, dugnaskapi og eldhugi.
At list er samskifti fyri Arnoldi, vísir seg eisini í virki hansara sum listamiðlari og íðin luttakari í orðaskiftinum um list: vitandi, skemtandi, hittinorðaður.
Arnoldi er best kendur sum plakalistamaður: Alkøna og hugvekjandi syntesa hansara av mynd og orðum í máttmiklum og ógloymandi plakatum er í heimsklassa. Somuleiðis eru arkitektonisku litsetingar hansara á altjóða stigi.
Friðarligari er um málaran og myndahøggaran Arnoldi, men myndlistin er týdningarmikil sum royndarstova hjá øllum hinum, og eisini í henni valdar herðing, vakurleiki og avlopsmegi.
Tað er í hesum, at tætta samband Arnoldis við altjóða minimalismuna er greiðast, men andin hoyrir til amerikansku popp-listina. Arnoldi sameinir “less is more” við “yes is more” í eini hægri eind.
Framsýningin í Listasavni Føroya frá 23.9. til 6.11. 2011 vísir eitt úrval av bestu plakatunum eftir Per Arnoldi frá 1970-árunum og fram til í dag saman við málningum, skuðrmyndum og leirlist frá seinnu árunum.
Til framsýningina kemur ein myndprýdd bók út við greinum eftir Nils Ohrt, savnsleiðara, og Mikael Wivel, dr.phil..
Vinaliga
LISTASAVN FØROYA


text:
Tíðindi
NemID verður skift út við Samleikan
Tíðliga í komandi ári fáa viðskiftafólk hjá føroysku peningastovnunum nýggjan Netbanka. Í tí sambandi verður innritanin til Netbankan broytt. Í dag rita viðskiftafólk inn við NemID, men tá ið nýggi Netbankin verður tikin í nýtslu, skulu tey í staðin brúka Samleikan.
Norðoya Sparikassi 10,4 milliónir í avlopi fyrra hálvár 2021
Úrslitið eftir skatt fyrra hálvár 2021 var eitt avlop upp á 10,4 mió. kr. sammett við 6 mió. kr. sama tíðarskeið í 2020.
Norðoya Sparikassi nýggja heimasíðu
Í dag, 20. juli 2021, íverkseta vit nýggja heimasíðu. Hetta er fyrsta stigið í eini dagføring av bæði heimasíðu og netbanka. Netbankin verður íverksettur seinni í heyst/vetur.


text:
Tølini tala - risa inntøkuvøkstur til landskassan
7. februar 2017
Gongdin seinastu 6 árini í inntøkunum frá fiski- og alivinnuni er tann, at hesar inntøkur eru vorðnar ein alt meira týðandi partur av inntøkugrundarlagi landskassans og harvið føroyska vælferðarsamfelagnum. Samtundis eru krøvini til leiðslu og stýring av landskassabúskapinum vorðin harðari, serliga tí, at tilfeingisinntøkur eru óvissar inntøkur
Inntøkulop frá fiski- og alivinnuni
Tann 11. januar í ár setti eg Kristinu Háfoss, landsstýriskvinnu, skrivligan fyrispurning, har eg ynskti at fáa upplýst, hvussu stór samlaða inntøkan frá fiski- og alivinnuni til landskassan hevur verið seinastu 20 árini, greinað á inntøkuslag.
Inntøkusløgini eru: Felagsskattur, kapitalvinningsskattur, tilfeingisskattur, avgjald á fiskatilfeingi, uppboðssøla og skattur av vinningsbýti.
Svarið er nú komið, og er tað greinað á ymisku inntøkusløgini. Landsstýriskvinnan kann tó av góðum grundum ikki upplýsa, hvussu stórur felagsskatturin hjá báðum vinnunum er í 2016, tí endaligu tølini eru ikki klár. Her havi eg loyvt mær at brúka somu upphædd í felagsskatti fyri 2016, sum er staðfest í felagsskatti í 2015, bæði í fiski- og alivinnuni.
Heilt frá 1997 og fram til 2010 fór samlaða inntøkan ongantíð upp um 30 mió, men síðani 2011 er samlaða inntøkan økt munandi:
Í 2010 tilsamans 29 mió. kr.
Í 2011 tilsamans 194 mió. kr.
Í 2012 tilsamans 140 mió. kr.
Í 2013 tilsamans 273 mió. kr.
Í 2014 tilsamans 377 mió. kr.
Í 2015 tilsamans 407 mió. kr.
Í 2016 tilsamans 629 mió. kr.
Myndin niðanfyri vísir m.a., hvussu knappliga inntøkurnar frá fiski- og alivinnuni vaksa í 2011, og hvussu skjótt árligu inntøkurnar síðan vaksa og floyma inn í landskassan, nærmast á hvørjum ári.
Kelda: Tøl frá Fíggjarmálaráðnum. Egin uppseting av grafikki.
Hesar sera stóru upphæddir eru komnar beinleiðis í landskassan, men vit skulu minnast til, at umframt tað, at landskassin hevur fingið nógvan pening, so hava kommunukassarnir eisini fingið sín góða part í øktum felagsskatti og øktum persónsskatti av nógv økta virkseminum, sum hesar vinnur hava skapt í Føroyum.
Vit skulu heldur ikki gloyma, hvussu stórir ringvirkningarnir eru av hesum vinnum kring landið - teir eiga ikki at undirmetast.
Góðir og støðugir vinnukarmar
Vit vita øll, at tað gongur væl í fiski- og alivinnuni í løtuni, og vit síggja í omanfyri nevnda yvirliti og á myndini, at vinnurnar báðar hava lagt nógv eftir seg í landskassan seinastu árini. Tølini tala greitt.
Flestu fólk – eg sjálvur íroknaður - halda tað vera rímiligt, at vinnan leggur nakað eftir seg beinleiðis í landskassan - og sjálv hevur vinnan einki ímóti hesum.
Tann brennandi spurningurin er altíð, hvussu nógv er rímiligt, at vinnan skal leggja í landskassan?
Her ber ikki til at seta eina ávísa upphædd á, men sum meginreglu eiga vit m.a. at hava fyri eygað at:
- Føroyska fiski- og alivinnan eigur ikki at hava verri skattlig viðurskifti enn kappingarneytar okkara uttan úr heimi – helst betri
- Fiski- og alivinnan eiga at fáa góðar og støðugar umstøður, soleiðis at m.a. íløguætlanir kunnu leggjast og fremjast
- Tað eigur ongantíð at verða tørvurin á fíggjarlógini, sum avgerð, hvussu nógv hesar vinnur skulu gjalda í landskassan
Megna vit hetta og tað eigur at bera til, so fær vinnan góðar umstøður, og landskassin fer framhaldandi at fáa sín góða part frá hesum vinnum.
Verður rætt atborið, so verða landskassans inntøkur frá fiski- og alivinnuni framhaldandi ein grundarsteinur undir føroyska vælferðarsamfelagnum.
Magnus Rasmussen
løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin
RN
Aftur


text:
Jersey
Jersey er sjálvstýrandi oyggj, men undir bretskum kongadømi. Høvuðsstaðurin er Saint Helier. Jersey er tann sunnasta av Bretsku Kanaloyggjunum og er hon heilar 160 km frá Bretska fastlandinum, men einans 22 km frá fronsku strondini. Uml. 99.500 fólk búgva á Jersey og oyggin er 116 km2 til støddar tvs. Á leið sama stødd sum Sandoyggin, sum er góðar 110m2.
Líkamikið, hvar á oynni tú ert, sært tú altíð Atlantshavið. Jersey er eisini kent fyri, at har er munurin á flóð og fjøru heilar 12 metrar, hetta er heimsmet.
Talaða málið í Jersey og Kanaloyggjunum er enskt, men Jerseybúgvar hava sítt egna upprunamál, Jèrrais. Jèrrais verður eisini kallað “Jersey franskt” ella “Jersey normanskt franskt”
Náttúran á Jersey er stórbær við skógi, sandheyggjum, klettum, runnagirðingum og strondum. Oyggjin hevur heilar 720 km av vegi og av hesum, eru 72 km skýrdir “Green Lanes” grøn strekki. Hetta merkir, at ikki er loyvt at koyra meira enn 24km/t og fólk til gongu, tey sum súkla og hestar hava framíhjárætt.
Jersey er býtt í 12 kommunur:
- Grouville
- Saint Brélade
- Saint Clément
- Saint Helier
- Saint John
- Saint Lawrence
- Saint Martin
- Saint Mary
- Saint Ouen
- Saint Peter
- Saint Saviour
- Trinity
Fyri hvørja kommunu verður ein leiðari valdur, sum arbeiðir ókeypis og sjálvboðið.
Jerseybúgvar eru kendir fyri at taða vanliga bøðin við tara. Oyggin er eisini kend fyri bundnar Jerseys, sum enn vera seldir har, hóast seyðaull ikki verður góðskað á Jersey meira. Harumframt er Jersey kent fyri tey Jersey neytini.
Fyrr var høvuðsbúskapurin á Jersey landbúnaður, fiskivinna og ull. Í dag er fíggjarvinnan ráðandi við heili 40% av BTÚ og ferðavinnan er eisini sera týdningarmikil. Oyggin krevur bara 20% í inntøkuskatti.
Fíggjarfyritøkur velja Jersey, orsakað av stabilum stýri, nærleika við bæði Stóra Bretland og Evropa og orsakað av lágum skatti. Jersey hevur nú heili 33.000 skrásettar fyritøkur á oynni.
Gjaldoyrað á Jersey er Pund Sterling og hóast Jersey er undir bretsku trónuni, er Oyggin ikki ein partur av EU og Stórabretlandi, hon er sjálvstýrandi og hevur ymiskar seravtalur, har Stóra Bretland røkir hennara áhuga í altjóða málum.
Ávisingar úteftirEdit
- Jersey, wikivoyage.org


text:
Brúna Gøta - Legulív
Á legu
Hugleiðing
Er man úlvur/títlingur, so fer man á legu og er virkin. Úlvarnir/títlingarnir eru við til at fyrireika, gera klárt, seta tjald upp, taka niður aftur og so framvegis. Øll eru virkin, tá ið farið verður á legur. Tey skulu tí læra at pakka niður til bæði styttri og longri ferðir, at reisa tjald og at halda reint á leguøkinum. Hetta er góður lærdómur at byrja við.
Gøtan
Hugskot til fundir
Duga at stinga ryggsekkin:
Vegleiðing til at stinga ryggsekk er í Skótanum.
Umframt at greiða frá hvussu og hví, so læra øll best við at royna sjálvi og skal tað eisini gerast í hesum føri. Eitt hugskot er at vísa tveir ryggsekkir við sama viðføri, har annar er rætt pakkaður, meðan hin hevur skeivt vektbýti og nógvar leysar posar.
Duga at reisa tjald:
Ymiskar avbjóðingar:
Bara onnur hondin verður nýtt.
Bind fyri eyguni.
Halda leguøkið reint:
Her eru eingi dømi - góð hugskot eru vælkomin


text:
Landsstýriskvinnurnar Kristina Háfoss og Eyðgunn Samuelsen hava latið Løgtinginum lógaruppskotini í bústaðapakkanum hjá landsstýrinum.
Uppskotini hava verið til ummælis. Ummælisfreistin var síðst í januar, og nú er klárt at lata Løgtinginum uppskotini.
Landsstýrið ásannar, at stórar avbjóðingar eru á føroyska bústaðamarknaðinum.
Landsstýrið hevur tí arbeitt við einum bústaðapakka við ymiskum átøkum, sum ætlandi fara at bøta um støðuna á bústaðamarknaðinum og minka um trotið á bústøðum, ið serliga stóri fólkavøksturin seinastu árini hevur havt við sær.
“Bústaðartørvurin er stórur, og fleiri bústaðir eru fyritreyt fyri framhaldandi fólka- og búskaparvøkstri. Tað hevur stóran týdning, at vit fáa fleiri at leiga út mongu tøku fermetrarnar kring landið til langtíðarleigu. Eisini er neyðugt at økja útboðið við at Bústaðir byggja 200 leiguíbúðir afturat teimum 400, sum eru í gongd. Bústaðarátøkini fara samanlagt at økja talið av leigubústøðum í Føroyum munandi” sigur Kristina Háfoss, landsstýriskvinna í fíggjarmálum.
Bústaðatrotið er ein tann mest átrokandi avbjóðingin í løtuni. Ein meting er, at okkum tørvar í alt 600 bústaðir afturat teimum, sum longu eru í gerð ella eru um at vera lidnir. Tað almenna átekur sær við teimum 200 framskundaðu bústøðunum ein triðing av samlaða tørvinum.
Bústaðir fara í tøttum samstarvi við privat og kommunur at standa fyri at byggja tær yvir 200 almennu leiguíbúðirnar komandi árini. Hesar íbúðir koma afturat teimum góðu 400 bústøðunum, sum Bústaðir longu eru í ferð við at byggja. Teir 200 framskundaðu bústaðirnar eru eitt av høvuðsmálunum í bústaðarátøkunum hjá landsstýrinum.
Bústaðapakkin fevnir tó eisini um onnur, meira langskygd átøk. Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinna í bústaðamálum, fegnast millum annað um, at kommunurnar nú fáa betri møguleikar at seta á stovn eldrabústaðir.
“Á henda hátt fáa kommunurnar møguleika at slóða fyri einum nýggjum bústaðamynstri, har yngru ættarliðini, sum hava tørv á fleiri fermetrum, kunnu yvirtaka teir størru bústaðirnar,” sigur Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinna í almanna- og bústaðarmálum.
Við bústaðapakkanum verður leigulógin harafturat tillagað. Endamálið við broytingunum er at tryggja ein betur skipaðan leigumarknað, og at útboðið av leigubústøðum kring landið skjótast gjørligt verður økt.


text:
Fíggjarstýringin hjá býráðsmeirilutanum ikki góð nokk
Tað heldur Beinur Johannesen, limur í Klaksvíkar Býráð. Tað kann ikki góðtakast um býráði ætlar at fíggja yvirnýtslu við lántøku í góðu tíðunum, sum vit hava í dag, sigur býráðslimurin. Hann finst eisini av at kommunan ikki hevur megnað at niðurgoldi skuld naka nevnivert seinastu árini.
Norðlýsið skrivaði fríggjadagin, at Klaksvíkar Kommuna hevur brúkt 15 mió. kr. ov nógv í mun til játtanina fyri 2018 í miðbýnum:
….Um hugt verður eftir inniverandi fíggjarárið, so vóru játtaðar tvær milliónir krónur til sjóhita skipanina í miðbýnum, men sum Norlýsið nú skilur eru 6,5 mió. kr. brúktar í ár, sum er 4,5 mió. kr. meira enn býráðið hevur játtað.
Taka vit so arbeiði, sum kommunan stendur fyri í miðbýnum, økið kring nýggju íbúðirnar, vatn kanal, tvær brúgvar, instalatiónir (frárokna sjóhitaskipanina), vóru 7,7 mió. kr. játtaðar. Sum skilst eru útreiðslurnar í 2018 heilar 17,5 mió. kr. sum er næstan 10 mió. kr. meira enn játtað er. Sostatt skal býráði játtað umleið 15 mió. kr. meira til arbeiði í miðbýnum í ár…..
Fíggjarstýringin ikki góð nokk
Beinur Johannesen, sum er partur av minnilutanum í býráðnum, sigur at fíggjarstýringin er als ikki nøktandi og tað hevur merkt arbeiði í býráðnum hetta seinasta árið.
- Í januar í ár (2018) fingu vit at vita, sum kunning frá borgarstjóranum, at kommunan hevði brúkt nakrar milliónir mera í miðbýnum í 2017, enn játtað var.
- Beint áðrenn summarferiuna fingu vit eisini at vita, at meira peningur var brúktur í miðbýnum í ár enn roknað var við. Men samstundis varð sagt at leiðslan arbeiddi við at finna fígging til hetta.
- Men síðani hava vit einki hoyrt og tað er als ikki nøktandi at vit eins og øll onnur, bara kunnu eygleiða meirnýtsluna hjá býráðsmeirilutanum frá síðulinjuni.
- Vit hava enn einki hoyrt um hvussu man ætlar at fíggja meirnýtsluna. Ætlar man at fremja sparingar, so er tað sera seint at koma við sparingum nú.
- Vit fara ikki at góðtaka at kommunan skal út at lána pengar, samstundis sum inntøkurnar seta met.
- Hóast tíðirnar seinastu árini hava verið framúr góðar, hevur kommunan ikki megnað at niðurgoldi skuldina nevnivert og tí er kommunuskuldin áleið á sama støði, sum hon var í 2012.
Sjálvsognarstovnur skal eiga handilshølini
Dimmalætting skrivaði fyri kortum at Klaksvíkar Kommuna hevði bundi seg til at keypa
Handilshøli í veghæddini á Biskupstorginum fyri 28 mió. kr. tá íbúðirnar vera tiknar í brúk. Beinur Johannesen, býráðslimur, sigur at enn hevur borgarstjórin ikki sagt hvussu hesin peningurin skal finnast.
- Vit eru kunnaði um at arbeitt verður við ymiskum loysnum at fíggja yvirtøkuna av handilshølunum, men síðan summarfrítíðina hava vit einki hoyrt.
- Tað er als ikki nøktandi at vit sum býráðslimir ikki eru kunnaðir um hvussu býráðsmeirilutin ætlar at fíggja so stórar peninga upphæddir, sum her er talan um.
- Eg umhugsið í løtuni at krevja málini til viðgerar á býráðsfundi, sigur Beinur Johannesen.


text:
Leysatíðindir vilja vera við, at TB venjarin er koyrdur til hús í gjárskvøldið?
Tapið móti EB/Streymi við Stórá sunnudagin og vánaligu úrslitini í seinastu, man vera høvuðsorsøkin til at venjarin er koyrdur til hús.
Men sum sagt, so er tað leysatíðindir, men væntandi kemur TB út við einari frágreiðing seinni í dag um tað er sannheit ella ikki, at venjarin er koyrdur til hús.
Annars hendi nógv við venjarum í Føroyum í gjár. Heimir hjá HB ferð heim, Lars Olsen gevst sum landsliðvenjari og nú møguliga venjarin hjá TB koyrdur til hús.
SáH


text:
Tann sjeynda bókin í rřđini "Teir tóku land" kemur í nćstu viku. Bókin skuldi veriđ komin til Fřroya viđ farmaskipunum, sum komu um vikuskiftiđ, men bókbindarin var ikki liđugur til tíđina.
Tí kemur bókin viđ fartinum, sum verđur her mánamorgunin komandi.
Hendan bókin snýr seg um fřroyskan útróđur og flakavinnu í Grřnlandi meginpartin av sekstiárunum.
Hesi árini var Fřroyingahavnin nógv í fokus, tí flakavirkiđ hjá Nordafar fór at taka móti fiski frá fleiri řđrum havnum, bćđi sunnanfyri og norđanfyri Fřroyingahavnina.
Afturfyri fćkkađust saltfiskamenninir í Grřnlandiu og Samvinnufelag Fiskimanna helt upp at skipa fyri.
Í stađin stovnađu menninir í Kangarssuk og Borgshavnm felagiđ P/F Royndina saman viđ heilsřluni hjá Balslev et Co.
Í hesi bókini verđur dentur eitt nú lagdur á at lýsa gerandisdagin hjá útróđrarmonnunum í Grřnlandi gjřgnum samrřđur viđ menn, sum vóru fleiri ár í Kangarssuk og Fřroyingahavnini.
Eisini er ein spennandi kapitul um Johannes Larsen, sum var skipari og skjútti á hvalabátunum hjá KGH frá 1946 til teir góvust í 1958.
Hetta er helst nćstseinasta bókin um teir, sum tóku land í Grřnlandi. Ćtlandi kemur ein bók aftrat nćsta ár. Kostnađurin er sum vant 299 krónur eintakiđ, og "Teir tóku land" verđur seld um alt landiđ.
---


text:
Skrápur (lat. Puffinus puffinus (Brünn); da. Skrofe) er dimmur, næstan svartur omaná, í neðra hvítur. Støddin er nakað sum á lunda. Áður var hann ikki sjaldsamur í Føroyum, men rottan hevur týnt so um hann, at nú er lítið eftir; eina frægast man vera í Koltri og Trøllhøvda. Teir eiga altíð fleiri nær hvørjum øðrum, stundum í urðum, men mest í vallbergi, har teir grava sær djúpar holur. Inni í har verpa teir eitt hvítt egg og verma tað í 4 vikur. Pisan er berlig um høvur og háls, men annars væl klædd í síðum gráum dúni. Hon er nevnd líri. Tá ið lírin er fullfjaðraður, er hann meinlíkur hinum gamla skrápinum.
Beint fyri tað fara menn at draga líra. Holurnar kunna vera favn langar, og innan greina tær seg sundur í fleiri stytri holur, so lírin fær nógvar avkrókar at smúgva sær í, og maðurin má stundum grava fleiri byrgingar á, áðrenn hann finnur hann. Lírin er óføra feitur og hildin fyri at vera rættiligt góðgæti.
Um summarið síggjast stórar skrápatorvur á sjónum. Tá skrápurin kavar, stendur eitt sprutt upp frá honum, ikki ólíkt grindablástri at síggja nakað burturfrá, og tað hava mong grindaboð verið rópt av skrápatorvu.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Soleiðis eru teir kallaðir, tí teir hava fitjur, tað er húð, sum er millum tærnar og ger fótin góðan at svimja við. Og øllum fitjufuglum dámar væl á blotanum; summir halda seg helst á vøtnum og í áum, men teir flestu liva sína mestu tíð á sjónum. Fjøðurin er tøtt, og teir smyrja hana við feitum, so vatn rínur ikki við hana. — Til er eitt ótal av sløgum, og til at lætta yvirlitið á teimum verða tey her sett sundur í bólkar og ættir.


text:
Depilsráðið
Uppgávur hjá depilsráðnum
Depilsráðið virkar sbrt. løgtingslóg nr. 79 frá 22. mai 2015 um skúladepil í Marknagili.
Les lógina her.
Meginuppgávurnar hjá depilsráðnum eru:
1)
– at styrkja samband og samskifti úteftir og dygd og menning inneftir
– at veita rekaranum ráð og gera tilmæli viðvíkjandi fyriskipan, útbúgvingum og strategi
– at virka fyri at Glasir í størst møguligan mun bjóðar út yrkisfakligar grund-, eftir- og
víðariútbúgvingar, ið eru viðkomandi fyri tørvin hjá vinnuni.
2) at hava yvirskipaðu ábyrgdina av tí inntøkufíggjaða virkseminum hjá Glasi
Eru spurningar ella uppskot til depilsráðið ber til at venda sær til formannin Sigurð Ó. Vang á fart. 21 39 23 ellasigurd@torshavn.fo
- Limir í Depilsráðnum
Sigurð Ó. Vang, umboðandi Føroya Kommunufelag (formaður)
Magnus Magnussen, umboðandi Vinnuhúsið (næstformaður)
Anna Johannesen, umboðandi Starvsmannafelagið
Eli Brimsvík, umboðandi Landsfelag Handverkaranna
Gunnar Mohr, umboðandi Vinnuhúsið
Súsan Klein Gregoriussen, starvsfólkaumboð, Glasir
Una Joensen, starvsfólkaumboð Glasir
Pól Torgeir B. Jacobsen, lesandi/næmingaumboð, Glasir
Steinbjørn Hardlei, virkandi rektari, Glasir
- Varalimir í depilsráðnum
Niels á Reynatúgvu, umboðandi Starvsmannafelagið
Dánjal Pauli Djurhuus, umboðandi Landsfelag Handverkaranna,
Jonhard Mikkelsen, umboðandi Føroya Kommunufelag
Mouritz Mohr og Ása Hansen, umboðandi Vinnuhúsið
Unn Zachariassen og Christina Nolsøe, starsfólkaumboð, Glasir


text:
Hetta skeiðið er til tín, ið vil at læra at gera gel-negl, sum halda upp í 3 vikur. Við gel polish fært tú vakrar og skyggjandi negl. Tú lærir at gera neglirnar klárar, leggja gel polish á og fært góð ráð at fáa besta úrslitið, umframt íblástur til at prýða tínar negl.
Tú verður biðin um at møta á skeiðnum við óviðgjørdum neglum, so tú kanst fara beinleiðis í gongd við gel polish.
Skeiðshaldari er Wicky Hannah, ið hevur sítt egna hágóðsku merki Wicky Hannah Gel Polish. bituff hevur áður havt skeið við Wicky Hannah, sum vóru sera vælumtókt.
HVAR & NÆR
Skeiðið, ið tekur 3 tímar, verður hildið mikudagin 9. februar frá kl. kl. 15.30 – 18.30
HVØR KANN LUTTAKA?
Skeiðið er bæði fyri tey, ið hava roynt hetta áður og fyri tey, sum eru eitt sindur roynd. Hóast tú longu hevur lært grundleggjandi teknikkin, gevur skeiðið tær uttan iva nýggjan íblástur og góð hugskot.
TILFAR
Tað er ikki neyðugt at taka egið tilfar við á skeiðið. Vit brúka útgerð og tilfar frá Wicky Hannah.
LUTTØKUKOSTNAÐUR
Kostnaðurin er kr. 1.500 v. mvg, íroknað kaffi, te, frukt og køku.
TILMELDING
Pláss er fyri 20 luttakarum.


text:
Vit eta ikki upp - hvalaveiðan í Føroyum má endurskoðast!
2021-09-16 09:38
Seinastu dagarnar hevur heitt kjak verið um veiðu av springarum í Føroyum. Er hetta ein siðvenja, sum vit skulu halda fast í, skulu vit lata hana fara ella skal hon tillagast, so hon hóskar seg til tann heimin, sum Føroyar eisini er ein partur av?
Grundleggjandi eri eg fyri allari burðardyggari veiðu og nýtslu av tí náttúrutilfeingi, sum vit nú einaferð hava atgongd til í Føroyum. Søguliga hevur tað verið alneyðugt at vinna optimalt burturúr náttúrutilfeinginum fyri at tað yvirhøvur kundi vera liviligt her, men so hvørt at vælferðin er batnað í Føroyum, hava onnur virði og sjónarmið fingið ein størri leiklut.
Í seinnu helvt av 19-hundraðtalinum byrjaðu djóraverndarfelagsskapir at fáa eyguni upp fyri veiðu av súgdjórum í sjónum. Nógvir hvalastovnar vóru hart trýstir av ovurveiðu, umframt at drápshættirnir ofta vóru bæði drúgvir og pínufullir fyri djórini. Sum eitt svar uppá atfinningarnar stovnaðu Føroyar saman við grannalondunum Norra, Ísland og Grønland felagsskapin North Atlantic Marine Mammal Commision (NAMMCO). NAMMCO er eitt altjóða samstarv við tí endamáli at verja og menna rættindini hjá limalondunum at veiða súgdjór í sjónum burðardygt og ábyrgdarfult. Síðan NAMMCO bleiv stovnað, hava drápshættirnir ment seg nógv, umframt at vit hava fingið nógv neyvari tøl yvir hvørjir stovnar eru hóttir og ikki. Alt hetta hevur gjørt tað nógv lættari at verja rættindini hjá føroyingum og grannalondunum at veiða hval, men einki hendi á hesum økinum fyrr enn djóraverndarfelagsskapir og umheimurin gav tí ans.
Eg sakni tó nøkur sjónarmið í kjakinum, sum eg havi sæð seinastu dagarnar. Her hugsi eg einamest um burðardygga og ábyrgdarfulla veiðu av hvali.
Vit verja hvalaveiðuna við argumentum um, at stovnurin ikki er hóttur og ikki fær skaða av, at vit í miðal drepa áleið 635 grindahval árliga. Harafturat gongur drápið vanliga skjótt og skynsamt fyri seg, og hvalirnir liva eitt frælst lív til tað síðsta. Í eygunum á mongum, bæði her og úti í heimi, er hetta burðardygg veiða av besta slagi.
Eg havi tó ein trupulleika við, at vit í miðal drepa áleið 635 grindahvalir árliga og nú í 2021 eisini 1428 springarar í einum. Orsøkin er heilt einføld - eg trúgvi ikki vit eta upp!
Kyksilvur og onnur eiturevni hava fingið nógv at aftra seg ella heilt at gevast við at eta grind og spik. Kortini er turr grind og spik fastur gestur á flest øllum køldum borðum, og tá verður dúgliga eti. Einki galið í tí, men mongdirnar hanga ikki saman.
Taka vit støði í teimum grindunum, sum hava verið hildnar til í 2021, so er miðal hvalurin 8,41 skinn. Hvørt skinn er 50kg tvøst og 25kg spik. Altso 75kg x 8,41 skinn = í miðal 630kg av mati á hvørjum hvali.
Falda vit miðalvektina á einum hvali við hvussu nógvar hvalir vit í miðal hava dripið frá 2000 til 2020 verður tað 630kg x 635 hval = 400.000kg um ári.
Í Føroyum eru vit áleið 55.000 fólk. Býta vit árliga fongin við íbúgvar í Føroyum fáa vit 400.000 / 55.000 = 7,3kg av tvøst og spik pr. íbúgva í Føroyum um árið ella 0,6kg um mánaðin.
Men øll eta ikki grind. Als ikki. Kanning sum Jónrit Halling, farmaseutur og ph.d, gjørdi í 2013 vísti, at føroyskar kvinnur søgdu seg sjáldan ella ongantíð eta grind. Tað eru eisini fleiri mannfólk, sum heldur ikki eta grind. Lat okkum tí siga, at 20-25.000 føroyingar javnan eta grind og spik. Fyri at eta allan fongin skal hvør av teimum 20-25.000 føroyingunum sostatt eta í miðal 1,3-1,7kg grind og spik ella 3-5 kók um mánaðin.
Sjálvandi eru tað undantøk, men tað eru tey allar fægstu, sum eta so nógva grind og spik hvønn mánað. Tískil má nógv av hvalinum fara til spillis. Í vikuni løgdu vit so 1428 springarar omaná roknistykkið.
Mítt argument er, at burðardygg og ábyrgdarfull veiða av súgdjórum í sjónum er ikki einans drápshættir og stovnstødd, men eisini at ansa eftir, at vit ikki drepa óneyðuga nógvan hval, soleiðis at kjøt fer til spillis. Ovurnýtsla og grammleiki er ALDRIN gott, sama um tað snýr seg um hvalaveiðu, seyðahald, sukur, alkohol ella annað!
Tískil haldi eg, at vit mugu taka kritikkin uttan úr heimi til okkum enn einaferð og endurskoða, um vit enn veiða hval á ein burðardyggan og ábyrgdarfullan hátt!
Bartal Kamban
Fólkalívsfrøðingur


text:
- Publiceret den 24 mai 2011
- Víst: 15082
Man navnið koma av navnorðinum ein búgvi? Vit kunnu nevna dømi sum norðbúgvi, dalbúgvi, vesturbúgvi o.s.fr. Ein búgvi hevur ein bústað, og tað er ikki at taka seg aftur í, at Búgvin er ein rimmar bústaður hjá fugli.
Kann navnið hava nakað við mansnavnið Búgvi at gera?
Ella er her talan um lýsingarorðið búgvin? Vit kenna øll orðafellið eitt búgvið borð. Kann bjargaferð í drangin (Búgvan) samanlíknast við at koma til búgvið borð (borðreitt við fugli)?
Okkara niðurstøða verður tann, at ivin er so stórur, at vit als ikki seta okkum før fyri at koma við nøkrum pástandi.
-------
Tá ið bjørgini vórðu býtt millum Funning og Gjógv, vórðu Búgvin og Torva mett móti øllum fastlandinum. Sum nevnt aðrastaðni, sluppu gjáarmenn at taka, og teir tóku Búgvan og Torvu, so teir munnu hava væntað sær líka nógvan fugl úr Búgvanum sum úr øllum fastlandinum. Góður er Búgvin, og trúliga varð hann søktur av teimum gomlu, og fuglurin var kærkomið ískoyti í tí dagliga húsarhaldinum. Talið á teimum monnum, ið hava søkt Búgvan gerst alsamt minni og minni, tí teir gomlu falla nátúrliga frá, meðan tað yngra ættarliðið als ikki hugsar um at fara í Búgvan.
Í bók síni "Eg stoyti heitt" hevur Sigurð Joensen eina sera góða grein um Búgvan, har hann m.a. umrøður fleiri av staðanøvnunum. Einstøk av hesum brotum hava vit loyvt okkum at endurgivið í sambandi við lýsing av nøvnunum.
Í "Varðanum" 1973 stendur greinin "Búgvin" hjá Daniel Klein í. Greinin er skrivað í 1949, og hon snýr seg í høvuðsheitum um tað bragdið, ið gjáarmenn framdu í 1892, tá ið teir við snildi og áræði aftur megnaðu at koma á toppin á Búgvanum, eftir at tann einasta uppgongdin var burturlopin. Her er rættuliga gjølla frágreitt, og her er nógvar hentar upplýsingar at fáa.
Í greinini "Fornminnir", ið stóð í "Varðanum" 1925, umrøður Poul Klein m.a. ta mangan tiltiknu "Hammershaimbsku bjargavikuna" í 1878.
Áðurnevndu greinar koma at standa sum livandi varðar um Búgvan, og høvdu lýsingar og staðfestingar av nøvnunum verið eitt lítið klípi í hesum varðum, so var endamálið rokkið.
Frá avgomlum døgum man Búgvin javnan hava verið søktur. Vit hava hoyrt um, at menn kluvu frá sjónum og heilt upp á toppin, men umleið 1850 leyp uppgongdin burtur. Uppgongdin var eystantil á røðini - út móti havinum.
Í 1892 eydnaðist, sum áður nevnt, at vinna toppin aftur. Olrik á Rætt (Joen Olrik Christiansen, f. 1846) var maðurin, ið kom við hugskotinum, hvussu fram skuldi farast.
Menn vóru á Ambadali og gjørdu bólið á Rivinum, og tá segði Olrik, at hann roknaði við, at tað bar til at spenna eina línu av Rivinum og norð á Bergstokkin, soleiðis at buktin av henni kom at liggja um toppin á Búgvanum. Bar hetta til, so var bara eftir at sleppa endunum, og so kom línan at hanga tvørtur um Búgvan sum sátubendil um sátu.
Hugskotið gjørdist veruleiki, og hvussu farið varð fram, stendur at lesa í greinini hjá Dánjal Klein í "Varðanum".
Men aðrar royndir hava verið gjørdar at koma upp á toppin, eftir at uppgongdin er burturlopin.
"Handlarnir vóru sannir mentunarberar í gomlum døgum, og Gamli- Pætur (Peter Joensen, f. 1873) fortaldi einaferð í "Sofusa handli" um eina slíka roynd, sum er gjørd onkustaðnis í millum 1870 og 1892.
Ikki minnast vit allar, ið Gamli- Pætur nevndi, men hann tosaði serliga um tað, at Sjúrður í Hoygarðinum (Sivert Joensen, f. 1853), Pætur í Sámalsstovu (Peter P. Joensen, f. 1842) og Óli á Skipinum (Ole Sivertsen, f. 1850) vóru komnir heilt upp undir toppin. Teir reistu strangan upp av Stóra Studningi og royndu at sleppa av stranganum, men teir sluppu ikki, og Pætur legði aftrat, at hvør var djarvari enn annar av teimum. Eftir at keturnar vórðu hongdar upp í 1892, var sjálvandi munandi lættari at koma upp á toppin.
Hvussu mangar ferðir, ið eru gjørdar upp á toppin síðani, er ikki gott at vita, men vist er, at í 1913, 1914 ella 1915 var seinasta ferð - higartil - at nakar hevur verið á toppinum á Búgvanum.
Uppi á toppinum eigur væl av lunda, so hetta var ein lundaferð. Vit fara at nevna menninar, ið við vóru ta ferðina: Jákup í Horni (Jacob Hansen, f. 1882), Óli Andreas á Rætt (Ole Andreas Christiansen, f. 1880), Jákup í Stólpa (Jacob Matras, f. 1873), Jóhannes í Gortru (Johannes Johannesen, f. 1854), Jógvan í Sámalsstovu (Joen Joensen, f. 1868) og Dánjal Rasmus Heimi í Horni (Daniel R. Joensen, f. 1890). Dánjal Rasmus fortaldi, at tá ið teir vóru komnir uppá, sat Óli Andreas honum við, meðan hann seig niður vestan fyri á Búgvanum, og har drap hann sín fyrsta lomviga.
Í 1917 vóru teir aftur í Búgvanum, og tá vóru hesir 8 uppi: Kornelius í Gortru (Kornelius Johannesen, f. 1860), Pól Johannes í Bíggjarlagnum (Poul Johannes Johannesen, f. 1888), Jákup í Horni (Jacob Hansen, f. 1882), Jákup í Stólpa (Jacob Matras, f. 1873), Dánjal Rasmus Heimi í Horni (Daniel R. Joensen, f. 1890), Óli Andreas á Rætt (Ole Andreas Christiansen, f. 1880), Kristian á Rætt (Christian Christiansen, f. 1883) og Sjúrður á Rætt (Sivert Christiansen, f.1887). Tað hava ikki verið nógvar bjargaferðir í Búgvanum frá 1917 til 1934. Grundin man hava verið tann, at bjargamenninir, eins og aðrir, vóru til skips um sumrarnar.
Í 1934 vóru teir so aftur, og tá vóru hesir við:
Jákup í Horni, (Jacob Hansen, f. 1882), Jákup í Stólpa (Jacob Matras, f. 1873), Jógvan á Klá (Joen Joensen, f. 1868), Pól Johannes í Bíggjarlagnum (Poul Johannes Johannesen, f. 1888) Sivert Martin á Fløtti (Sivert M. Joensen, f. 1901) og Kristian Jóhannus (Christian Johannes Jacobsen, f. 1894).
Undir krígnum vórðu fleiri ferðir gjørdar í Búgvan, men í 1943 man hava verið seinastu ferð, at boðað hevur verið í øll húsini til bjargaferð á Búgvan.
Ta ferðina vóru hesir uppi: Símun í Sámalsstovu (Simon Joensen, f. 1902), Oliver Debes, f. 1909, Kjartan Klein, f. 1918, John Niðri í Geil (John Joensen, f. 1919) og Pætur í Nýggjustovu (Peter Joeesen, f. 1920)."
Pætur í Nýggjustovu, (Pætur Joensen, (1920-2005), er ein av teimum fáu, sum eftir er í bygdini av teimum, sum verið hava í Búgvanum. Áðrenn vit fara at lýsa tey einstøku nøvnini, hava vit fingið hann at greitt okkum frá eini bjargaferð, hann hevur gjørt í Búgvanum.
"Teir, sum vóru vanir at vera í bjørgunum, vóru altíð undangongumenn. Tað var altíð onkur, sum skaraði framúr, og hesin ráðførdi seg við aðrar, um teir ikki skuldu fara í Búgvan, og soleiðis spenti hann ferðina í.
Bjargavikan, ið er millum 10. og 20. juli, er besta bjargatíðin, og var tað kyrt og annars góð líkindi, so varð avgjørt at fara. Síðan varð farið í hvørt hús at boða frá, at teir ætlaðu sær í Búgvan.
Menninir vistu, hvussu siðurin var, so tað fóru altíð ein ella tveir bátar vesturundir við bjargamonnunum. Undirløgubátarnir, ið teir vórðu nevndir, skuldu føra alt vestur og vera har vesturi, meðan bjargamenninir vóru uppi. Teir skuldu taka fuglin upp, ið blakaður varð niður, og so skuldi maturin og vatnið eisini fáast upp til bjargamenninar.
Nú skal eg royna at greiða eitt sindur frá tí ferðini, tá ið eg var í Búgvanum. Hetta var í 1943, og hetta var samstundis seinastu ferð, at boðað hevur verið í øll húsini í bygdini til bjarga í Búgvanum. Eg varð spurdur, um eg vildi koma við, og eg játtaði. Hetta var ringt hjá mammu - hon vildi ikki lova mær - men eg segði, at eg fór.
Líkamikið, tá ið farast skuldi, hevði mamma gjørt mær skølingarnar til. Hon hevði sitið niðri á einum kamari og gjørt mær teir, uttan at eg visti av tí.
Vit vóru fimm mans á ferðini: Símun í Sámalsstovu (Simon Joensen, f. 1902), Oliver Debes, f. 1909, Kjartan Klein, f. 1918, John Niðri í Geil (John Joensen, f. 1919) og Pætur í Nýggjustovu (Peter Joeesen, f. 1920).
So varð farið vestur, men vit høvdu ein trupulleika. Vit máttu hava ein stranga við fyri at sleppa frá Smørkletti og uppeftir, men vit vóru ikki vísir í, hvar strangin skuldi standa, og tí bóðu vit Jákup í Stólpa (Jacob Matras, f. 1873), ið var óførur bjargamaður, koma vestur við at siga okkum, hvar strangin skuldi standa. Jákup var vorðin gamal, og børnini søgdu nei - hann skuldi ikki við - men hann kom kortini.
Vit komu vestur í øllum góðum - fóru síðani upp, og Jákup vísti okkum so, hvar vit skuldu seta strangan. Eisini vísti hann okkum, hvar kongar vóru, tá ið vit komu upp í strangan.
Tá ið hann var liðugur at greiða okkum frá øllum, letur í Símuni: "Jákup, tygum áttu bara at komið við okkum!" "Nei, eg komi ikki fyri børnini skyld", svaraði hann aftur.
Hann skuldi so fara aftur í bátin, men nú vísti tað seg, at tað var vorðið eitt sindur ókyrt á Tanganum. Inn av Smørkletti er eitt pláss, ið nevnist Skarvseygað, og tað var ikki óvanligt at síga niður í tað eygað og fara haðani í bátin. Gamli-Jákup varð síðani bundin í línuna og sigin niður í Skarvseygað - sigið var einar tíggju favnar - men tá hugdi hann aftur um seg, og tað læt í honum: "Hetta verður mítt seinasta sig - eg meini tað - so fer man!"
Tá ið Jákup var komin í bátin, fóru vit víðari. Símun í Sámalsstovu fór á strangan, og tað var beinan vegin, so kom hann upp á tað Gula Høvdið, og har var ein kongur. Tá ið hann var komin upp hagar, dró hann so okkum upp til sín, og tað var gott at fara haðani og longur upp - upp í Bólið. Tað er rættuliga stutt av Gula Høvdinum og upp í Bólið. So vóru vit allir í Bólinum, og dagurin var ikki nógv liðin, so avgjørt var at fara at royna eitt sindur tann dagin. Oliver og John skuldu fara á Bendingina. Oliver fór so vestureftir - tað gekk ein lítil løta, so kom hann til ein kong og legði á hann. Línan varð so spent tvørtur um Mjóvan á Bendingini, og soleiðis komu teir báðir vestur á Bendingina. Símun segði, at hann skuldi sita eftir uppiá, meðan Kjartan og eg fóru niður í Fláarnar. Kjartan var inni vestanfyri, meðan eg var eystanfyri. Har var fult av kullum niðurí, so har var gott at sita, men tað var nakað vátt av skræpu. Símun fyglaði so uppiá, meðan Kjartan og eg royndu við pilki.
Vit komu fyrr uppaftur, enn teir komu aftur av Bendingini, og meðan vit standa har, sigur Símun við okkum: "Nú fari eg at vita, um eg ikki klári at ganga Mjóvan á Bendingini uttan at nerta við línuna". Hann fór sum ein køttur vesturum - tað hefti ikki fyri.
Tá ið Oliver og John komu aftur av Bendingini, varð fuglurin kastaður útav, og undirløgubátarnir tóku hann síðani upp. Annars var tað vanlig mannagongd hjá teimum, ið vóru uppi, fyrst at leggja fuglin frá sær, og so kasta hann niður, so hvørt sum plássið minkaði.
Síðani gjørdu vit okkum klárar at fara tvørtur um Búgvan. Vit fóru gjøgnum Strikið á eystursíðuni, og línurnar vórðu kveilaðar í fimm, so hvør maður bar sín part.
Í Strikinum - innan fyri helvtina á Búgvanum - er ein mjóvi, men hann er ikki breiðari enn so, at strangartræið rakk tvørturum. Símun fór fyrstur, og hann gekk innan fyri strangartræið. Lína var á honum, og tá ið hann var komin vesturum, fóru vit aftan á honum - hvør aftan á øðrum.
So komu vit inn móti Dranka, og av tí at dagurin var so nógv liðin, varð avgjørt at fara í Letikatl, sum altíð hevur verið fast tilhaldsstað hjá bjargamonnunum eftir lokið dagsverk. Har hvíldu vit okkum eitt sindur, og so løgdu vit okkum at sova. Eg var ungur, og eg minnist tað, at eg svav eina løtu.
Morgunin eftir varð so tosað um, hvar farast skuldi. Vit vóru ikki nóg væl útgjørdir og ov illa mannaðir til at fara á Royðurókina, sum er besta fuglapláss í Búgvanum.
Vit avgjørdu so at fara at royna Skørina og Borðstólarnar. So fóru vit upp gjøgnum Gjógv. Har er turt og gott at ganga, so skølingarnir bitu seg ordiliga fastar í grótið. Vit komu so upp á eina hill, ið gekk eysturum, og har stóð ein vánaligur kongur. Hann var leysur, og bognaður var hann eisini.
Símun fór so fyrstur niður á endan á Skørini og fyglaði eitt sindur har, og so segði hann, at hann fór longur niður. Eg sat honum við í einum skorti, men seinni fekk eg at vita frá Jákupi í Horni, (Jacob Hansen, f. 1882), ið eisini var ein royndur bjargamaður, at eg hevði ikki sitið honum við í tí rætta plássinum. Jákup segði, at tá ið teir sigu niður undan Skørini, plagdi maðurin at sita við á sjálvari Skørini.
Símun kom so uppaftur og sigur við meg: "Nú skalt tú sleppa niður á Skørina!" Eg fór so niður á Skørina og pilkaði har so leingi, sum eg fekk nakran.
Tá ið vit vóru liðugir har, varð fuglurin blakaður niður, og vit fóru niður aftur gjøgnum Gjógv, niður móti Dranka og aftur í Letikatl eftir onkrum, ið vit høvdu lagt eftir har.
So var ferðin mestsum at enda komin, og vit fóru aftur sama vegin, sum vit vóru komnir - gjøgnum Strikið - og arbeiddu okkum so niður í bátin.
Fuglurin varð so lagdur upp Niðri í Fjøru. Vit fingu 1800 fuglar, men tað var ikki hildið at vera nógv, hóast vit bara vóru burtur í hálvan annan dag og ongan mat fingu upp. Fyrr kundu teir fáa eini 5000-7000 fuglar, og tá royndu teir eisini í fleiri dagar. Tá kom ofta víggja í eyguni og kinnklovarnar á fuglinum, tí hann hevði ligið so mikið leingi, men tað bilti ikki hjá okkum, tí vit vóru so stutt burtur.
So var bara eftir at býta, og tað hevur gingið eftir ávísum reglum, sum eru broyttar við tíðini. Í gomlum døgum varð fuglurin býttur soleiðis, at jørðin fekk helvtina, bjargamenninir ein fjórðing, og undirløgumenninir ein fjórðing.
Seinni varð hetta broytt til, at jørðin, bjargamenninir og undirløgu- menninir fingu hvør sín triðing, men minnist meg rætt, býttu vit eftir teimum gomlu reglunum.
Seinastu ferð, ið teir hava verið í Búgvanum, var í 1972.
Í 1972 bleiv so farið aftur í Búgvan. Teir, sum við vóru, vóru Árni Brattaberg og Sigurd Magnussen, úr Vági, Helgi Tórgarð, úr Havn, og Jógvan Nónsgjógv, frá Gjógv.
Framgangshátturin var heilt øðrvísi enn áður. Tað varð farið upp nøkurlunda mitt á vestursíðuni - beint upp undir Royðurókina. Ætlanin var at royna Royðurókina.Vit brúktu ein langan stranga og ein langan stiga. Tað tyktist at gangast rættuliga væl, men so kom stígur í, tí nervarnar á tí eina manninum tóku at svíkja. Hann var bert vanur við at síga niðureftir, so hetta var so fremmant fyri honum, at hann noyddist aftur í bátin í fylgi við einum av okkum. Nú blivu vit so bara tveir eftir, men vit komu í nokkso nógvan fugl. Samstundis leitaðu vit eftir einari ketu, sum skuldi hingið niður av Royðurókini, men hon fanst ikki - møguliga burturrustað.
Tað var ein annar vegur at fara, og tað var at fara inn á Háls og haðani upp á Royðurókina, men har møttu vit einum trupulleika. Beint uttan fyri Háls komu vit til eina gjótu, sum vit hildu vera nóg so vandamikla at fara tvørturum við bert einum manni at sita við. Vit høvdu ikki langa roynd, men fingu væl av fugli - o.u. 100-200 lomvigar.
Undirløgubátur var Venus við Mads Joensen og Kristian Joensen.


text:
Føroyaleikir – borðtennis
Borðtennis verður við á Føroyaleikum, og kappast verður í tveimum aldursbólkum, nevniliga
U15 og vaksnum. Í U15-deildini er bólkurin opin, og hjá vaksnum er tað býtt upp í kvinnur og
menn. Tað vera sostatt kappast í trimum ymiskum bólkum.
Útisetar eru við
Tað verður væntandi tættar og spennandi kappingar í flest øllum bólkunum, og tað er at
fegnast um, at føroyskir útisetar búsitandi í Danmark eisini koma heim til Føroyaleikirnar og
eru við til at mynda ein sterkan hóp av leikarum.
Ein- og tvímansleikur
Tað verður kappast í bæði ein- og tvímansleiki í øllum aldursbólkunum. Kappast verður fyrst
í tvímansleiki, og síðani í einmansleiki. Heiðursmerki verða latin til trý tey fremstu í øllum
deildunum.
Stroyming
Miðað verður eftir at í øllum førum stroyma teir avgerandi dystirnar og finalur beinleiðis á
facebook-síðuni Borðtennissamband Føroya.
Skrá
Fríggjadagur 09. juli
Kl.18:30: U15 dreingir, tvímansleikur
Kl.19:30: U15 dreingir, einmansleikur
Leygardagur 10. Juli
Kl.10:00: Kvinnur, tvímansleikur
Kl.10.00: Menn, tvímansleikur
Kl.13:00: Kvinnur, einmansleikur
Kl.13:00: Menn, einmansleikur


text:
Rødd & Rørsla, Sangur & Spæl
Vegna góða undirtøku verður skeiðið aftur, frá 10.sept til 29.okt.
Hetta er eitt serskeið fyri foreldur og børn, við serligum denti á sang og spæl, og tann týdning sum rørsla hevur fyri málmenningina hjá børnum.
Skeiðsleiðari er Katrin Jacobæus, ið er fysioterapeutur og stovnari av RURA, sum arbeiðir fyri at menna og stimbra børn -frá pinkubarnaaldur og til stór børn.
Nógvar kanningar vísa á, at serliga hjá børnum eru mál og rørsla samantvinnaði. Um tú t.d biður barnið hoppa við at nýta orð, so veit tað ikki hvat tað er. Men um tú so hoppar, og biður barnið hoppa, so skilur barnið tað skjótari. Rørsla er sostatt fyrsta "málið" hjá smábørnum.
Gransking vísur, at børn ið hava góðan motorik, hava serliga góð samskiftisevnir. Tey skilja betri málið, tey duga betri at brúka málið, og tey hava generelt eitt størri málsligt medvit.
Mál og rørsla er neyvt samantvinnaði, tí tá børnini rannsaka umheimin motoriskt, so mennist teirra mál.
Vit fara at syngja og spæla, og gera allar møguligar stuttligar venjingar saman :-)
HVAR: Føroya Fólkaháskúli
HVØR: Børn & foreldur 3 mðr-12 mðr / 1-2 ár / 2-3 ár
NÆR: Mánadagar frá 10.sept til 29.okt.
kl.12.30: Foreldur & Børn: 3mðr-12mðr
kl.16-16-45: Foreldur & Børn 1-2 ár
kl.16.45-17.30: Foreldur & Børn: 2-3 ár
KOSTNAÐUR: 500 krónur fyri 8 vikur.
Kunning & tekning: haskulin@haskulin.fo


text:
Karma
Karma er í nógvum øðrum átrúnaðum enn Buddatrúgv, sum til dømis Hinduisma, og er ymiskt frá trúgv til trúgv. Karma kann umsetast til “Orsøk og avleiðing”/"gerðir". Nógv misskilja karma til at vera ein revsing frá Budda, men soleiðis er ikki. Karma er, hvussu tankar, orð og gerðir ávirkar sinni okkara. Negativar gerðir ávirka lagnuna í komandi lívum, meðan positivar gerðir gjøgnum fleiri tilverur løna seg aftur í form av, at ein kann meditera (grunda) og hava sálarfrið, møguliga sum munkur. Tá ein er komin til stigið at meditera, kann ein í síðsta enda sleppa av við Karma, og fáa frælsi. Tað vil siga, at karma gevur rættvísi og afturløn, og vísur seg í næsta lívi, tá ið ein verður endurføddur.


text:
Fyrsti flokkur á Tøknibreytini, T1, arbeiður í løtuni við einari tvørfakligari verkætlan, har tey gera ein film um minst tvey av teimum 17 heimsmálunum hjá Sameindu Tjóðum (ST). Hesi 17 heimsmálini skulu fyri ár 2030 kunna skapa ein betri heim. Átakið um tey 17 heimsmálini byrjaði í 2015 og í millum teirra eru t.d. mál um at basa fátækradømi, góðska í útbúgving, javnstøða millum kynini, veðurlagsátøk osfr.
Filmurin verður eisini ein partur av eini kapping, sum NÁM skipar fyri og møguleiki er fyri at vinna 30.000 kr.