text:
Tórshavnar kommuna stuðlar mótmælinum um avloysaraskip
Dan Klein --- 11.05.2018 - 09:28
Tað er avgjørt rímiligt at krevja, at Strandfaraskip Landsins fær hægri raðfesting nú, at ein “ferjuætlan” verður gjørd fyri endurnýggjan av elligamla flotanum hjá Strandfaraskipum Landsins, og at eitt líkinda avloysaraskip verður útvegað, sum nøktar veruliga tørvin á smáu oyggjunum.
Hetta eru krøvini frá mótmælisgonguni út í Tinganes í dag, sum eisini verða stuðlað av útoyggjafelagnum, sum í áravís hevur kravt, at ferðasambandið til oyggjarnar skal vera so mikið gott, at tað stuðlar uppundir búseting í bygdunum.
Farleiðin út í Hest er so niðurraðfest nú, at fyri fleiri, sum hava hug til tess, er ikki livandi í oynni. Verður onki gjørt liggur oyggin skjótt manntóm. Ternan er lívæðrin hjá nólsoyingum, men alt ov ofta kemur fyri, at skipið fer í sigling aðrastaðni, ella at ferðaætlanin ikki verður hildin. At nólsoyingar hava so óálítandi ferðasamband millum heimbygdina og Havnina, kann Tórshavnar kommuna ikki góðtaka.
Nólsoyingar eru glaðir fyri Ternuna, men tíverri hendir tað ov ofta, at hon er avloysaraskip, og so verða onnur ov lítil og óegnað skip sett í sigling. Harumframt mugu avloysaraskipini eisini avlýsa túrar vegna veður, sum Ternan ikki hevði avlýst. Tað er greitt, at hetta er ikki ein haldbar støða.
Tórshavnar kommuna vil, at familjur trívast bæði í býi, bygdum og oyggjum í kommununi. Vit vita, at álítandi ferðasamband er avgerandi fyri, at fólk vera verandi í oyggjunum, og at nýtt fólk flytur í oyggjarnar.
Vit hava tí eisini fult forstáilsi fyri trupulleikunum hjá útoyggjunum sum heild. Skulu vit varðveita mentanarliga fjølbroytnið í øllum Føroyum, mugu landsmyndugleikarnir sýna størri virðing fyri øllum farleiðum, har sjógvur skilir oyggjarnar.
Eg fari tí at heita á avvarðandi myndugleikar um, at Strandfaraskip Landsins finnur eitt annað avloysaraskip beinanvegin, soleiðis at øll fáa ta sjálvsøgdu tænastu, at tey kunnu líta á ferðaætlanina og soleiðis sleppa til arbeiðis, í skúla, kunnu heinta børnini á dagstovni eftir arbeiðstíð og annars gera øll onnur daglig ørindi.
Annika Olsen
Borgarstjóri


c: text/html

text:
Snorri Brend
25.09.2014 - 19:52
Í morgin verður samkoma í KFUK í Havn, nú ein nýggj bók um Føroya Barnaheim í Havn verður givin út.
Gerhard Hansen hevur lagt hetta stóra verkið til rættis, sum í mangar mátar er ein heiðurskvøða við Nikolinu Højgaard Simonsen – vanliga nevnd Mamma á heiminum.
Millum tey mongu, sum gleða seg til henda dagin, eru tær tríggjar Tove, Miriam og Majbeth, sum hava sent okkum eina heilsan í hesum sambandi.
Og fyri tær tríggjar, sum allar komu á Barnaheimið í 60'unum, er eingin ivi um, at Nikolina var ein framskygd kvinna. Hon gav teimum tann uppvøksturin, sum tær høvdu brúk fyri:
- Har var umsorgan, tryggleiki og reglar. Har vóru fastar rammur fyri, hvussu vit skuldu uppføra okkum. Klagaðu fólk um okkum, forsvaraði hon okkum altíð, men aftaná kundi hon skelda okkum, um vit ikki høvdu uppført okkum ordiligt.
- Hon vildi ikki hava, at har skuldi setast ein fingur á barnaheimsbørnini. Vit skuldu skikka okkum ordiligt, siga Tove, Miriam og Majbeth í heilsan síni.
TAÐ NÆSTBESTA
Fyri mong hevur uppihaldið á Barnaheiminum verið kærkomið, tí at umstøðurnar heima við hús ikki altíð vóru tær bestu.
Fyri tær tríggjar - Tove, Miriam og Majbeth – er heldur eingin ivi um, at tær ikki tóku skaða av at búgva á Barnaheiminum í styttri ella longri tíð.
Teimum vantaði so einki:
- Nei vit manglaðu onki. Vit høvdu kanska ikki tað besta, sum eitt barn kann ynskja sær, - tað at búgva heima hjá foreldrunum.
- Men so fingu vit tað næstbesta, sum kundi lata seg gera. Ja, fyri summi børn var tað kanska tað besta, siga tær.
Kvøða teirra til Barnaheimið er rættiliga umfatandi. Heilsanin kann lesast í heilum líki á Portalinum í kvøld.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð og lag: Allan Törnberg
Týtt: Petur William Háberg
1. Eitt navn er yvir øllum øðrum nøvnum,
tað, sum Gud til frelsu gav;
tað navnið sungið er um allan heimin,
yvir land og yvir hav.
Niðurlag: Himmalsk glæma er um navnið Jesus,
tað navnið, sum av øllum ber,
tí einki annað navn kann frelsu geva –
einki navn sum Jesus er.
2. Sum morgunstjørnan lýsir navnið Jesus,
gjøgnum myrku syndanátt;
tað gevur mót og birtir vón í vanda,
veitir veikum sálum mátt.
3. Tað ber ein sælan frið til kvølfult hjarta,
ger, at lívið verður ljóst;
hvør bylgja legst, og hvør ein stormur tagnar,
sum kann øsa upp mítt bróst.
4. Tá hvørt eitt navn so einaferð skal hvørva,
navnið Jesus standa skal;
tað undurfult skal lýsa allar ævir
yvir song og hørpuspæl!


text:
Hjartasuff og illsinnisgleps ... til øsing og upplýsing ... um búskap og búskaparfrøði ... og um hvussu politikkur, miðlar og lobbyisma grugga alt.
tirsdag den 5. februar 2013
Vilja fakfeløgini endurskapa trúvirðið?
Hinir báðir stýrislimirnir fyri løntakarasíðuna hava tikið avleiðingarnar og hava lagt fra sær. Tað kann vera við til at endurskapa álit á í hvussu er fakfeløgini, um ikki ALS-skipanina. Men Ingeborg er eftir og tykist tvíhalda um sessin, hóast hon hevur verið við til somu avgerðir sum Jan Højgaard og Kartni Ravnsfjall.
Tá talan ikki er um ein serfrøðingabólk, so er tað hesin førleikin, almindelig dømikraft, ið má vera avgerandi kriterium at sita í einum stýri ella eini nevnd. Talan er um misskiltan loyalitet móti eini fyrrverandi, legendariskari forkvinnu í Føroya Arbeiðarafelag, um tað er orsøkin til at fakfeløgini ikki vilja vísa Ingeborg misálit.
Undirtøkan hjá fakfeløgunum kann lættliga standa upp á spæl, um fólk síggja slíkt pamparí fara fram við borðinum og ikki fáa tær avleiðingar, tað eigur. Hinvegin kunnu fakfeløgini her vera við at seta ein hægri standard enn arbeiðsgevarasíðan tykist gera, ið ikki bara gagnar fakfeløgunum sjálvum, men vónandi við tíðini kann gagna øllum føroyska samfelagnum, við at ganga ímóti og gera upp við pamparíi og nepotismu.


text:
Mentanarvikan í Runavík, sum 12 tey seinastu árini hevur verið um heystið, verður flutt til at vera um várið.
Mentanarvikan í Runavík, sum var ein tann fyrsta av sínum slag í Føroyum, varð upprunaliga fyriskipað sum eitt ískoyti til vinnustevnuni FaroExpo í Runavík og hevði tí sum staðseting nærumhvørvið kring FaroExpo. FaroExpo verður í framtíðini fyriskipað annaðhvørt ár, og er tað gylt høvi at endurskoða mentanarvikuna.
Á býráðsfundi í Oyndarfirði 31. august samtykti býráðið at taka undir við tilmælinum frá mentanarnevndini at flyta mentanarvikuna frá seinast í oktober til seinast í apríl mánaða.
Næsta mentanarvikan í Runavíkar kommunu verður sostatt fyriskipað í døgunum 22.-29. apríl 2018. Kunningarstovan í Runavík kemur at samskipa Mentanarvikuna, og fer í hesum sambandi at endurskoða skránni, m.a. soleiðis at Mentanarvikan kanska gerst meiri sjónlig í ymsu bygdunum í kommununi.
Í hesum sambandi heitir Kunningarstovan í Runavík, sum fyriskipar mentanarvikuna, á listafólk, mentafólk, skúlaflokkar, fyritøkur, handlar og borgarar annars at koma við einum íkasti til Mentanarvikuna. Hugsað verður um ymiskt mentanarligt undirhald, t.d. tónleikatiltøk, framsýningar, skeið, workshops, fyrilestrar og sølu av heimagjørdum vørum.
Ein av fyrimununum við at leggja eitt tiltak í Mentanarvikuna er, at møguleiki er at marknaðarføra sítt tiltak ókeypis í tí tilfari, ið verður framleitt í sambandi við Mentanarvikuna. Umframt at stuðla við marknaðarføring, hjálpir Kunningarstovan eisini við at finna hóskandi høli til tiltakið.
Tey, ið eru áhugaði at koma við í skránna fyri Mentanarvikuna 2018 við einum tiltaki, eru vælkomin at seta teg í samband við Kunningarstovuna í Runavík, í seinasta lagið 15. januar 2018.
Nærri kunning um Mentanarvikuna 2018 verður at finna á www.runavik.fo


text:
Prentað í Miðnámsrit 1, 2016
Grein skrivað út frá notatum
frá heiðursfyrilestri á fyrilestrarøðini “.fo
20 ár” hildin fyri Petur Zachariassen, fyrrverandi lektara
á Fróðskaparsetrinum 23. januar 2015
Eitt tað økið, ið hevur upplivað størstar avleiðingar av kunningartøkniligu
menningini er útbúgvingargeirin. Hendan greinin vísir á nøkur rák, ið hava
verið í samspælinum millum Internetið og undirvísing seinastu áratíggjuni. Í
fyrstuni varð teldan roknað sum eitt slag av framkomnari skrivimaskinu, men tá
Internetið gjørdist alsamt meiri útbreitt, byrjaði samskiftið spakuliga at fara
fram á Netinum, og kundi í ávísan mun loysa ymisku “vitanar-aktørarnar” úr tíð
og stað. Við tíðini er Internetið vorðið alramannaogn, og tað er vorðið alsamt
skjótari og meiri álítandi sum árini eru farin. Nú á døgum eru ikki einans
vitanar-aktørarnir partvíst leysrivnir frá tíð og stað, men sjálv vitanin er í
stóran mun vorðin nærum universelt atkomilig.
Við tøkniligu menningini er vorðið alsamt truplari at
fasthalda “góðu gomlu” undirvísingina við talvu, kriti, blokkum og blýantum. Tó
at tað skal sigast, at ymiskar vitanargreinar hava ymisk tekstasløg og ymisk
vitanarformat og harvið í ymiskan mun gleði av nýggjari tøkni, so eru øll fak onkursvegna
ávirkað av internetgerðini. T.d. er Internetið ein fongur fyri empiriskt tung
fak sum t.d. samfelagsfrøði, ið allatíðina tekur nýtt og aktuelt tilfar inn í
undirvísingina, m.a. hagtøl. Eisini er Internetið ein fongur fyri datatung fak
sum t.d. geografi, ið kann fáa stóra gleði av t.d. at fáa nýggj, interaktiv
data sýnd á grafiskt hentar og dynamiskar hættir. Eisini eru nógv fak, ið hava
stóra gleði av filmum og visualiseringum, ið eru at finna á ymiskum videotænastum.
Men øll fak hava harumframt ein fyrimun av, at tað er lættari, skjótari og
bíligari at fáa fatur í tekstum og tilfari um alt millum himmal á jørð, heldur
enn at skula nýta tunga, seina og dýra papírið. Tað er eyðsýnt, at fyrimunirnir
við Internetinum eru risastórir.
Hóttanir og
avbjóðingar við Internetinum
Tó skal ein ikki óttast at viðurkenna, at tað eisini eru
fleiri hóttanir ella “avbjóðingar” við hesi menning. Fyri tað fyrsta er
Internetið fult av skrambli, ið kann gera tað trupult at finna fram til
nøktandi informatiónir, ja í nógvum førum vilja næmingar illa duga at skilja
millum skitt og kanel. Fyri tað næsta er avskrift vorðin lættari, tí til ber nú
beinleiðis at copy-paste’a tilfar, kanska umskriva tað eitt sindur og síðani
lata tað inn. At fyribyrgja hesum roynir man seg við ymiskum
avdúkingarskipanum, ið skulu avdúka svikið og vónandi ræða næmingar frá at
skriva av. Fyri tað triðja er Internetið
ein stór distraktiónskelda, ið lættliga kann fáa næmingar at missa fokus og
harvið taka virðismikla tíð burtur frá tí læringini, ið er løgd til rættis.
Serliga nú socialu miðlarnir hava fingið fastatøkur á fólki, er Internetið fyri
summi vorðið nærum eitt rúsevni, ið fólk illa megna at halda seg frá longri tíð
í senn. Tað skilst, at hetta ikki bert er ein trupulleiki á fólkaskúla- og
miðnámsstøði, men eisini á universitetsstøði. Ringu vanarnir forplanta seg so
at siga upp gjøgnum skipanina. Tað er so nógv vitan at fara eftir, at tað kann
vera trupult at fordjúpa seg í ávísum tilfari. Men enn sum áður hevur tað
týðning fyri læring, at man megnar at fokusera á tað man ger og ikki lata seg
stýra av teimum bráðfeingis stuttleikum, ið munnu stinga seg upp úr
Internetsugguni hvønn einansta dag. Serliga socialu miðlarnir kunnu vera
órógvandi, tá man knappliga stendur fastur í einari vitanargjógv og valið
stendur millum at arbeiða eitt sindur harðari ella at gera
yvirspringshandlingar á einum socialum miðli.
Frá hierarkiskari til
netverksgjørda vitan
Men Internetið er her, og tað hevur broytt vitanarsamfelagið
fullkomiliga, um ein vil tað ella ei. Hóast tað helst hevur verið ein
(mis)fatan av, at vitan hevur verið nakað avmarkað, ið kundi skrivast niður í
bøkur og setast upp á hyllar, so heldur hendan fatan í alsamt minni mun.
Vitanin uppstendur jú eisini í samskiftinum um vitanina, og her hava bøkur,
greinar o.a. gaman í stóran týðning sum vitanarlig hjálpartól. Við Internetinum
er vitanarliga samskiftið tó vorðið meiri differentierað: Formligir og
óformligir vitanarformar hava funnið ein heilt nýggjan dynamikk, ið eisini
bjóða gomlu fatanini av autoritativari vitan av. Hendan gamla fatan
einfaldgjørdi á ein hátt leiklutin hjá lærarum, tí teir kundu hava relativt
treytaleyst álit á tilfarið teir brúktu. Eisini kundu teir uppbyggja ein
autoritet kring bøkur, ið tað var trupult at seta spurnatekin við, hóast langt
frá alt, ið kom á innbundið prent hevði nøktandi dygd. Við Internetinum er
hesin møguleikin farin. Bókabundin autoritetur tykist í besta føri gamaldags, í
ringasta føri irrelevantur. Vitanaroligopolið og vitanarhierarkiið eru brotin,
og dygdin á einum lærara má nú mátast eftir heilt nýggjum mátistokkum. Í
føroysku miðnámsskipanini sæst hetta aftur í ígongdverandi skiftinum frá
kunnleikagrundaðari til førleikagrundaða undirvísing, ið m.a. er orðað í
námsætlanunum.
Hóast tað ivaleyst bæði eru ein generatiónsgjógv og ein
faklig gjógv millum tey, ið síggja flestar fyrimunir og flestar vansar við
Internetinum, so er Internetið komið fyri at vera. Tað skulu avbera sterkir og
ódemokratiskir máttir til at temja Internetið, so tað verður neyvan gjørt í
nærmastu framtíð. Undir øllum umstøðum sleppa vit ikki undan, at vitan ei
longur kann skiljast sum ein “hierarkisk” tilgongd, har vitanin verður
framleidd av professarum og lektarum, síðani didaktiserað av lærubókahøvundum
og ritstjórum, pedagogiskt-praktiserað av lærarum fyri síðani at verða tikin
til sín av næmingum og studentum. Hendan hierarkiska vitanarfatanin var uttan
iva røtt í “nationalu” øldini, ið 20. øld í stóran mun var. Tað vóru effektivir
skrankar millum lond og mentanir, og tískil hendi altjóða vitanarliga
samskiftið í stóran mun millum elitur, ið síðani lótu vitanina seyra í hóskandi
dosum niður gjøgnum samfelagið.
Hendan fatan gevur lítla meining longur, tó at nógv uttan
iva lata sum um at hetta framvegis er veruleikin. Tey gloyma (ella vilja ikki
síggja), at við Internetinum er vitanin ei longur bert hierarkisk, men eisini
netverksgjørd. Onkur vildi enntá sagt, at vitanin er vorðin “demokratiserað”. Tað
ber ikki longur til hjá elitunum at kontrollera hvat fólk lesa, síggja og
hoyra. Nú velja fólk í størri mun sjálvi teirra vitan burtur úr rúgvuni, tó at
nógv framhaldadi styðja seg at nationala vitanar-hierarkinum – tí tey eru
uppald við tí og von við tað. Tó so, her er eisini í stóran mun ein generatiónsgjógv,
og vilja tey ungu – tey “Internet-innføddu” – í alsamt størri mun fáa sína
vitan gjøgnum síni ymisk socialu netverk.
Tað eru bæði fyrimunir og vansar knýttir at hesum. At vit
hava eitt nærum óendaligt hav av vitanartilboðum er í sjálvum sær fantastiskt.
Men umvent: jú størri havið verður, tess truplari verður at navigera í tí. Tá
verður lætt antin at drukna í mongdini ella bara lata fakliga órelevantar ella enntá
fakliga “sjónarhornsavmarkandi” socialar strukturar stýra hvønn veg man ferðast
í informatiónshavinum. Tíðirnar tá útvarpstíðindi ella forsíðan á Dimmu kundu
skapa eina felags referansurammu eru farnar. Uppgávan er ikki bert vorðin
trupul hjá næminginum, men sanniliga eisini hjá lærarunum. Ei undur í, at
nógvir lærarar droyma seg aftur í farnar tíðir, tá vitanin var greiðari
strukturerað, meiri haldfør, meiri álítandi og minni ivaskapandi. Bæði lærarar
og næmingar hava tørv á heilt nýggjum vitanarførleikum nú í mun til áðrenn
Internetið. At navigera í kaos, at sýna keldukritikk, at velja vinklar o.s.fr.
eru alt vorðnir førleikar, ið professionelli Internet-brúkarin skal duga. Hesum
fáa næmingar og studentar sanniliga eisini brúk fyri í sínum framtíðar lívi.
Eisini hevur tað týðning ikki at sveima burtur í óendaligu vitanarmongdini, men
at vera málrættaður í mun til hvørja vitan man ynskir sær og hvussu formatið
skal vera. Í hesum viðfangi skal eisini nevnast, at bókasavnsfunktiónin av
røttum átti at verið umskipað fullkomiliga, soleiðis at bókavørðar í størstan
mun høvdu sum uppgávu at hjálpa næmingum og borgarum annars at navigera í stóra
og buldrasliga vitanarhavinum – um ikki annað so innan ávís fakøki. Men eins og
hjá undirvísarunum halta eisini Internet-førleikarnir hjá bókavørðunum, eins og
reaktioner tankagongd eisini ger seg galdandi – bæði millum undirvísarar og
bókavørðar.
Frá
kunnleikaorienteraðari til førleikaorienteraða undirvísing
Fyri at uppsummera. Vit tosa um nógvar ymiskar avleiðingar
av Internetinum. 1) Vitanar-aktørarnir verða leysrivnir úr tíð og staði, 2)
vitanin verður leysrivin úr tíð og staði, 3) tað hendir ein avhierarkisering og
ein netverksgerð av vitan, 4) tað krevjast nýggir førleikar at navigera í
vitanar-havinum. Mangt annað kundi verið nevnt, men eg fari at enda hesa grein
við einum poengi, ið kann knýtast til áðurnevndu vitanar-navigatiónina.
Tað er í løtuni eitt skisma innan undirvísingarheimin millum
a) at nýta Internetið sum vitanar-framløguamboð og b) at nýta Internetið sum
vitanar-viðgerðaramboð. Hetta er fyri so vítt galdandi fyri øll “KST-amboð” sum
heild, men eg vil her leggja fokus á Internetið.
Sum heild er føroyska skúlaskipanina í einari broytingartíð,
ið m.a. snýr seg um eitt paradigmuskifti frá kunnleika-orienteraðari vitan til
førleika-orienteraða vitan. Ella sagt við øðrum orðum: frá einari víðarigevandi
og endurgevandi fatan av vitan til eina viðgerandi og skapandi fatan av vitan.
Vitan er ikki bara nakað, ið “er har”, ið kann uppsummerast og skrivast inn í
eina bók. Vitanin verður alsamt minni statisk og alsamt meiri dynamisk. Hetta
merkir, at tað er minni áhugavert at minnast konkret ting, ið avoldast skjótt,
men týðandi at hava førleikarnar at finna fram til neyðugu vitanina og seta
hana saman á nýggjar hættir. Tað er tú sjálvur, ið skalt duga at skapa vitan,
um tú ætlar tær at gerast eitt aktiv í vitanarsamfelagnum. Tískil skalt tú ogna
tær tey amboð, ið skulu til fyri at viðgera og skapa vitanina. Tað serliga er
her, at í alsamt størri mun liggja slík amboð á Internetinum. Internetið er
fult at vitan og data, men tað nýggja er, at tað finnast alsamt fleiri amboð,
ið kunnu viðgera hesi data interaktivt. Hetta er bæði eitt professionelt rák,
men sanniliga eisini eitt undirvísingarligt rák. Frá at Internetið er eitt
samskiftisamboð, har til ber at deila og finna tilfar, verður Internetið í
alsamt størri mun ein fyritreyt fyri at kunna viðgera tilfar. Ikki bara verður
okkara faktuella vitan flutt úr bókum og út á Internetið. Eisini verða okkara
førleikavitan flutt út á Internetið.
Hetta merkir, at vitanin ikki longur bert er leysrivin frá
tíð og staði, men at sjálvt platformarnir til viðgerð av tilfari nú eru
leysrivnir frá tíð og staði og nú gera tað, at sjálvir vitanarmiðdeplarnir
upploysast og fyribrigdi sum fjarlestur gerst eitt reelt og breitt góðtikið alternativ
til staðbundna undirvísing. Hetta kann so sigast at vera ein 5. boðskapur í hesi
grein: vitanarplatformarnir leysrívast úr tíð og stað.
Myndugleikarnir eru
eftirbátar í mun til tøkniligu menningina
Hetta er við at gerast ein didaktiskur og pedagogiskt-praktiskur
trupulleiki, tí lógarverkið og umsitingin tykjast tvørliga vilja fylgja við
menningini innan útbúgvingarheimin. Alsamt meiri tilfar kann einans nýtast á
Internetinum, men myndugleikarnir tykjast framvegis ímynda sær, at tilfar á
Netinum í grundini bert er “digitaliserað papírtilfar”, og at Internetið mest
av øllum er eitt skjótt og bíligt “posthús”. Við øðrum orðum er nógv av
undirvísingartilfarinum, ið verður nýtt nú á døgum ikki møguligt at nýta til
próvtøkur, har Internetið ikki er loyvt. Við øðrum orðum er eitt langt lop
millum intentiónirnar í nýggju námsætlanunum og galdandi regluverk, tó at batar
eru. Harumframt hevur tað verið ein trekleiki í menningini av LMS-skipanum, ið
eisini hevur havt afturhaldandi virknað.
Og hetta lopið vil trygt men spakuliga menna seg til eina
gjógv millum tann sera konservativa vitanarhugburðin frá landins myndugleikum
og skúlanna leiðslum og tann alsamt broytandi veruleikan, ið skúlarnir førka
seg inn í. Tó so, batar eru at hóma, tó at tað gongur striltið og nógvar
kreftir framvegis mótarbeiða rákinum, kanska serliga av ótta fyri avskrifts- og
distraktiónstrupulleikarnar, ið standast av Internetinum. Men næmingar mugu
læra at orientera seg í vitanarhavinum, og hvussu skulu teir tað, um teir ikki
fáa høvi at venja seg at navigera trygt um Internetsins brot og vandasker? Ella við øðrum orðum: vit mugu skipa
undirvísing, ið leggur upp til “21. aldar førleikar” (21st century skills).
Sámal Matras
Kristiansen,
limur í m.a. KT-nevndini og Pedagogisku nevnd í Hoydølum
p.s. Las herfyri eina áhugaverda grein í Skúlablaðnum (nr.
1/2016, p.17), har Sugata Mitra, professari í undirvísingartøkni orðar seg
soleðis: “Um vit vilja broyta mátan, lærarar
undirvísa upp á, mugu vit fyrst broyta próvtøkurnar. Tá ið próvtøkuhættirnir
verða broyttir, broytist undirvisingin av sær sjálvum. Smáar broytingar mugu
gerast í próvtøkuskipanini fyri at skumpa restina av undirvísingarskipanini
rætta vegin.” Aðrastaðni í sama blaði (p.15) er onnur grein um KT í
undirvísingini, har Rói Joensen og Sigfríður Sólsker skriva soleiðis: “KT ger tað lættari hjá næmingunum at
samskifta, granska, vitanardeila og skapa, og tað verður lættari hja læraranum
at næmingatillaga undirvísingina við at brúka KT, men tað er eisini umráðandi
at broyta undirvísingina, so hon miðar ímóti at læra næmingarnar framtíðar
førleikar. Uppgávan hjá læraranum er at hjálpa næmingunum at gerast kritiskir
og refleksivir teinkjarar.”
p.p.s. Eg vil umframt hesa greinina viðmæla aðrar greinar um
líknandi evni, ið liggja á mínum bloggi “Sámalsa bókasavn”. Skrivið yvirskriftirnar
inn í eina leitimaskinu, so finna tit tær lættliga.
-
Talgilt undirvísingartilfar til talgilda
veruleikan
-
Samvirknar talvur – men hvussu tá samvirknar?
-
Nýtt heimatlas misjavnt í góðsku og relevansi
-
Kritikk av føroysku sektiónini í nýggja
atlasinum


text:
Í Sjóvar kommunu eru fleiri møguleikar fyri at halda seg virknan í frítíðini.
Fótbóltsvøllur:
Fótbóltsvøllur við graslíki er norðan fyri bygdahúsið.
Talan er um ein hálvan góðkendan fótbóltsvøll.
Fyrstu FM dystir vóru 16. september 2006
sí myndir á heimasíðu hjá Skála ítróttarfelag, myndir 2, myndir 3.
FIFA-sparkivøllur:
Innan Glyvur, Selatrað og innanfyri nýggja kirkjugarð
á Strondum eru FIFA sparkivallir lagdir.
Kurvabóltur á gamla hondbóltsvøllinum:
Gamli uttandura hondbóltsvøllurin á Strondum
er umgjørdur nakað, og kann í dag nýtast til kurvabóltsspæl.
Rampa við Bygdahúsið:
Ein rampa er gjørd omanfyri bygdahúsið at spæla á


text:
Skal politiska skipanin stýra fiskivinnuni?
28. august 2015
Fiskivinnan nærkast einum vegamóti, ið er 2018, har støða skal takast til, hvussu vit skipa eina nýggja fiskivinnuskipan. Avbjóðingin bæði fyri vinnuna og politisku skipanina eru stórar, og út frá orðaskiftinum er einki, sum týður uppá, at nøkur einføld loysn er at hóma.
Orðaskifti hevur verið um hetta mál í eitt heilt valskeið, og hevur orðaskiftið tikið útgangsstøðið í, hvussu loyvi skulu útlutast og nøgdin av uppsjóvarfiski, sum vit tillutaðu okkum, og sum vit síðan hava fingið semju um.
Uppsjóvarvinnan klárar seg tíbetur væl, og hevur givið eitt munagott íkast til føroyska búskapin, og hevur verið meira áhugaverd at kjakast um, hvussu vit í framtíðini skulu skipa henda fiskiskap.
Hinvegin hava vit havt heimaflotan, sum hevur havt tað tungt leingi og sum í fleiri ár hevur havt reyð tøl á botnlinjuni.
Tað er tann parturin av vinnuni, sum fyrst og fremst krevur eina loysn. Í stuttum er spurningurin um, hvat vit vilja við fiskivinnuni og hví vit vilja tað?
Hvørjar skipanir skulu vit hava, skulu vit hálsa um ella skulu vit varðveita verandi skipanir?
Fyri at gera okkum tankar um støðuna mugu vit staðfesta, hvørjar veruligu avbjóðingarnar eru, áðrenn vit kunnu koma við loysnum. Á fleiri økjum er eingin trupulleiki at finna tað breiðu semjuna, meðan onnur øki krevja politiskt dirvi, sum vit higartil ikki hava havt.
Í 2012 legði landsstýrismaðurin í fiksivinnumálum eina frágreiðing fram um fiskivinnunýskipan ella dagføringar av lógini um vinnuligan fiskiskap, og var eitt aðalorðaskifti um hesa frágreiðing. Brúka vit ta frágreiðingina sum grundarlag, kunnu vit royna at fáa ein og ein spurv í hondina, heldur enn at tosa um allar, ið eru á takinum. Higartil verður við hendur í lumma hugt eftir teimum, sum standa á takinum.
Vit eru øll samd um, at vinnan skal hava tryggar karmar at virka innanfyri, men vit mugu flyta okkum fram á leið. Lógin um vinnuligan fiskiskap er 20 ára gomul og krevur grundleggjandi ábøtur, ongantíð meira neyðugt enn júst nú.
Hugsjónarligir ójavnar, privat og lokal áhugamál eru ein forðing, men sum fólkavald er tað okkara skylda at tryggja, at vit fáa sum mest burtur úr høvuðsvinnuni.
Í dag er býtið av fiskirættindum stýrt politiskt umsitingarliga, undantikið í 2011, tá vit royndi eina upposølu, ið eftir umstøðnum eydnaðist væl.
Tí er spurningurin um politiska skipanin skal stýra vinnuni, og á hvørjum ári skal taka støðu til, hvussu nógvir fiskidagar skulu verða í einum fiskiári. Henda skipan tekur meira hædd fyri teimum politisku áhugamálunum, heldur enn teimum lívfrøðuligu tilmælunum.
Tí henda spurning: skal politiska skipanin smálutastýra fiskivinnuni?
Eivin H Jacobsen, løgtingsmaður
Valevni Sambandsfloksins til løgtingsvalið
RN
Aftur


text:
Ein nykur dró alt grótið til kirkjugarðin á Eiði í Eysturoy. Steinarnir eru viðgitnir fyri stødd og vakurleika. Tá ið alt grótið var komið til, skuldi nykurin rýma; men tá settu tvey smábørn seg í spølni upp á bakið á honum - tey hildu tað vera ein hest. Fleiri komu til, men fyri hvørt eitt, sum setti seg upp á nykin, kom at vera pláss til eitt afturat, og so var, til alt fólk á Eiði hevði sett seg uppá. Tá fór nykurin avstað og helt beina leið fram at vatninum. Summi, ið uppi á nykarbakinum sótu, høvdu mat hjá sær. Ein rætti einum smábarni spik, men tað snaraði sær undan og rópaði: “Ikki “nyka” meg!” Tað dugdi ikki rættuliga at tosa enn og meinti “snika”. Men nykurin helt seg hoyra sítt egna navn nevna og hevði tá ikki meiri vald á fólkunum (hoyrir hann navn sítt, so missir hann allan mátt); hann kastaði øll av bakinum og hvarv í vatninum.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
ProWord
Var tú signaður av at lesa fylgjandi?
At tæna Gudi sum ein familjaTað eru fleiri og fleiri familjur, har børnini ikki fylgja Harranum. Gud vil hava familjurnar at tæna sær.
Fyriskipanir Guds.
- Pápin (Efesusbr. 5,23; 1.Timoteusar br.3,4-5).
Læra orð Guds (leiðbeining).
At biðja við familjuni.
Vera fyridømi.
Elska konu og børn.
Vísa várkunn og fastleika.
- Mamman (Orðtøkini 31,25-28; Titus 2,3-5).
Hava umsorgan fyri likamliga og andaliga tørvinum hjá manni og børnum. Lata heimið hava fyrstaplássið og halga seg tí.
- Børn ( Orðtøkini 1,8; Ef. 6,1-2; Orðt. 23,24-25).
Børn mugu vera foreldrum sínum undirgivin í Harranum.
Góð lyndiseyðkenni hjá Job. (Job 1,1-5).
Job óttaðist Gud og skýggjaði hitt illa (vers 1) og tilbað Gud (vers 5). Sum ein góður pápi livdi hann eitt reiðiligt lív fyri Gudi og børnum sínum.
Hann hevði umsorgan fyri andaliga og tímiliga tørvi teirra. Hann bað fyri teimum, at Harrin skuldi fyrigeva teimum syndir teirra, og at tey máttu bera seg rætt at.
Ábraham, ein framúrskarandi persónur, ein faðir, sum livdi Gudi nær (1. Mósebók 18,19).
Ábraham trúði fult og fast á, at orð Guds er sannleiki, vísdómur og signing fyri hann og børn hansara. Tí beyð hann børnum sínum at halda seg til Harran, eins og hann hevði fylgt Harranum eftir.
Sum pápi vandi hann børn sín til undirgivni.
Gud vil, at familjur tæna honum.


text:
Kelvinstigin
Í alisfrøði og evnafrøði verður hiti ella temperaturur máldur út frá tí absolutta nullpunktinum. Tá verður hitin vanliga uppgivin í kelvin.
Kelvinstigin er forskotin í mun til celsiusstigan, so at 0 °C = 273,15 K. Men tá tað kemur til hitamun, eru stigarnir eins; veksur hitin 1 K, so veksur hann eisini 1 °C. Kelvinstigin er defineraður við, at trípunktið hjá eini ávísari isotopsamanseting av vatni er 273,16 kelvin. Trípunktið hjá vatni er altso við 0,01 °C.
Kelvin, sum er SI-eind fyri hita, er nevnd eftir írsk-skotska verkfrøðinginum og alisfrøðinginum William Thomson (26. juni 1824 – 17. december 1907), Kelvin lordur.
Stigaumrokning[rætta | rætta wikitekst]
Soleiðis rokna vit stig Celsius um til kelvin:[1] TK = TC + 273,15.
Soleiðis rokna vit kelvin um til stig Celsius:[2] TC = TK − 273,15.
Umrokning til eldri eindir er í greinini hitastigar.


text:
Um 600.000 pør av havhesti eru í Føroyum. Hann er tann sjófuglurin, sum mest er til av í Føroyum. Fyri 400 árum síðani var havhestur so sjáldsamur, at hann varð hildin at boða frá illveðri.
Havhestur kann ikki kava. Hann livir av tí, sum er í vatnskorpuni og beint undir vatnskorpuni.
Havhestur verjir seg við at spýggja eftir tí, ið kemur ov nær. Nógv lýsi er í spýggjuni. Um ein annar fuglur fær spýggjuna á fjaðrarnar, kloynast tær saman og gerast ótættar. Tá ið fjaðrarnar eru ótættar, kann fuglurin ikki halda seg heitan og doyr tí í kulda.
Havhestur hevur stórt flog. Hann sveimar á vindi og kann halda sær leingi á flogi uttan at flagsa við veingjunum. Flog merkir bæði at flúgva og veingjavídd. Veingjavídd er longdin millum veingjaoddarnar.
Havhestur
- Longd: 43-25 cm
- Vekt: 750 g
- Flog: 101-117 cm
- Egg: 1


text:
Músabróðir sæst ofta í bjørgum, urðum og fram við bakkanum. Her eru góðir møguleikar at gera reiður og nóg mikið av smákyktum, sum er góð føði hjá smáfugli.
Músabróðir er støðufuglur, og ongin munur sæst á steggja og bøgu.
Tá ið ungarnir hjá músabrøðrum eru 16 dagar gamlir, eru teir floygdir. Ungarnir eru framvegis tætt knýttir at foreldrunum og fylgja teimum, meðan teir biðja um mat. Við at hyggja og gera sum foreldrini læra ungarnir skjótt at lívbjarga sær.
Føroyskur músabróðir er eitt serligt undirslag, sum bara eigur í Føroyum.
Músabróðir
- Longd: 12 cm
- Vekt: 9-10 g
- Flog: 15 cm
- Egg: 6-8


text:
Ógvella
Ógvella (frøðiheiti - Clangula hyemalis), summstaðni í Føroyum nevnd ógvølla, er ofta at síggja um veturin; á halvarðsøku fer hon, men tað hendir seg at síggja onkra um summarið, men eingin veit hana hava átt í Føroyum. Steggin, tá ið hann er fullbúgvin, er eyðkendur, tí hann er so nógv flekkutur á høvdi og hálsi, mest hvítur við gráum og svørtum og brúnum litum her og har. Bringa og bak eru svørt, búkurin hvítur. Aftur úr velinum hevur hann tvær avbara langar svartar fjaðrar. Bøgan er eisini flekkut um høvur og háls, brún um bak og bringu. Bæði hava tey ein reyðan lit frammarlaga á nevinum. Ungfuglurin líkist mest bøguni; men hann skiftir lit mangar ferðir, áðrenn hann fær sín rætta brúna, — kennist tó altíð væl av tí, at ógvella er minst av øllum antarsløgum, her á sjónum síggjast. Eisini hon eigur norðuri í kuldalondunum Svalbarði, Grønlandi og Íslandi.[1]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Seinast byggisamtyktin v. plankorti varð broytt var í 2004, við endaligari góðkenning í 2007.
Tørvur hevur m.a. verið á at tillaga ásetingarnar soleiðis, at tær samsvara við reglur sum semja er um í Kommunusamskipan Føroya. Talan er t.d. um útrokning av byggi-og nettonýtslustigi, og reglugerð fyri uppsetan av vindmyllum til húsbrúk.
Økisásetingarnir
Økisásetingarnir eru broyttar, og har eru nú 12 økir afturímóti 6 økjum í gomlu byggisamtyktini. Eitt av økjunum, bústaðarøkið, er harafturat deilt sundur í 7 undirøki, sum hava standardásetingar til framtíðarbrúk.
Har er m.a. gjørt ein økisáseting ið eitur "traðarøki", og hon er ætlað til at loyva bygging av smærri bygningum við tilknýti til smálandbúnað.
Tað sum æt "havnar-og íðnaðarøki" í undanfarnu byggisamtyktini er nú deilt sundur í "havnarøki", "vinnuøki" og "neystaøki", fyri at fáa ásetingar sum neyvari samsvara við virksemið á økjunum.
Økið "Sethús og smáidnaður" er ikki til longur, men er spjadd út til økini "bústaðarøki", "almennar stovnar", "vinnuøki", "miðstaðarøki" og "miðstaðar- og havnaøki".
Eitt heilt nýtt øki er "Øki til frítíðarhús, húsvognar og tjalding".
Plankortið
Plankortið er tillagað samsvarandi nýggju økisásetingunum, og harafturat eru rættingar framdar soleiðis, at økini í nógv størri mun fylgja matrikulmørkum, ella í hvussu so er geva møguleika fyri skilagóð sundurbýti. Vegirnir eru skildir frá, og tað sama er lendi lagt av til veg. Har sum størri áir ikki hava sjálvstøðugt matrikul nummar, kann eitt fríøki vera lagt tvørtur í gjøgnum ein matrikul, og sostatt ikki fylgja matrikulmørkum.


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
Arbeiðsfólk at sláa
freist at søkja: 23.05.2018
Námsfrøðingur til dagstovnaøkið
freist at søkja: 30.05.2018
Reingerðarfólk til Látipípuna
freist at søkja: 30.05.2018
KORT
VEÐRIÐ
Almennur fyrilestur um seinárin av kynsligum ágangi
Mikukvøldið 28.10, kl 19.00 verður almennur foreldrafundur í auluni í Vestmanna Skúla, har ársfrágreiðingin frá skúlastýrisarbeiðinum verður løgd fram. Á hesum fundi verður fyrilestur um seinárin av kynsligum ágangi. Guðbjørg West frá KRIS og eitt offur fyri kynsligum ágangi greiða frá.
Fundurin er almennur, og eru øll vælkomin.
Evnið á fundinum er endin av átaki, sum Vestmanna Skúli skipar fyri saman við Skúlastýrinum fyri at kunna næmingar, lærarar og foreldur um seinárin av kynsligum ágangi.
Mánadagin og týsdagin í komandi viku fer KRIS at kunna næmingarnar um at kenna mørk og seta mørk. Gvøðbjørg West frá KRIS saman við sjúkrarøktarfrøðingi standa fyri kunningini. Heilsusystirin Hervør Jacobsen, saman við umboði fyri Barnaverndartænastuna, verða eisini við.
Í smærru flokkunum, 1. – 4. fl. verða myndir vístar á glæru og tosa verður um sømiligan og ósømiligan atburð. Tosað verður um tað at kenna mørk, um at duga at siga frá.
Eldru næmingarnir verða eisini kunnaðir, við at offur fyri kynsligum ágangi greiðir frá sínari støðu og sínum líðingum.
Vegna Vestmanna Skúla Vegna Vestmanna Skúlastýri
Ólavur Winther, skúlaleiðari Sóllind á Sondum Olsen
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Sverri Egholm
08.02.2018 - 23:36
- Eg havi fingið eitt virðiligt lív aftur, tað er heilt sikkurt.
Tað segði Eyðun Ásason í dokumentarsendingini “Eitt meiri virðiligt lív“ í sjónvarpinum í kvøld.
Annar partur av sterku sendingini um Eyðun Ásason, sum hevur verið ígjøgnum eina skurðviðgerð fyri sjúkuna parkinson, varð send í kvøld.
Í sendingini fylgdu vit tvøramanninum fara gjøgnum vandamiklu skurðviðgerðina á Ríkissjúkrahúsinum í Keypmannahavn, og dagarnar eftir, har elektrodirnar hann fekk sett í heilan verða tillagaðar.
Skurðviðgerðin var gjørd í 31. oktober í 2017, og eydnaðist sera væl.
22. januar í ár vóru tey bæði Dagmar Joensen-Næs og Jens Jákup Hansen, sum hava gjørt sendingina, aftur á vitjan hjá Eyðuni Ásasyni, og tað var ein heilt annar maður, tey møttu.
- Tað, at liva eitt lív uttan medisin er heilt fantastiskt. Heilt ótrúliga lekkurt. Og tað eg havi kunnað verið fyri familjuna hjá mær er heilt ótrúliga lekkurt eisini, segði Eyðun Ásason í sendingini.
- Fyrr gjørdi medinsin at eg var í jøvnum trippi, sum lykkepillarar, so eg hevði tað altíð javnt gott, uttan at hava tað gott í veruleikanum. Nú hevur man vanligar upp og niðurtúrar, sum man eigur at hava sum menniskja.
- Upp og niðurtúrar, tað er tað sum ger teg livandi. Og tað eri eg glaður fyri at blíva, livandi, segði Eyðun Ásason.
Síggj fyrru sendingina her
Síggj seinnu sendingina her


text:
Oyndfjarðarbóndin og fuglfjarðarbóndin
Dánjalsmiðið
Eitt valamið er beint út úr Kalli (norðan fyri Kalsoynna). Tað eitur
Dánialsmiðið. Dánial í Fuglafirði í Eysturoy hevði gjørt lógbrot og var
dømdur frá lívi av løgmanni í Føroyum. Hann tók bát og legði til havs
við trimum dreingjum; ætlanin var at fara til Íslands. Komin hálva
triðju míl frá landi, sá hann ein bak sita á sjónum. Snøri hevði hann
við sær, krók og agn, og segði við dreingirnar, at teir skuldu kasta,
har sum bakurin fleyt. Teir so gjørdu og hittu so nógvan fisk, at teir
fyltu bátin floytifullan og fóru aftur til lands. Hungursár vóru tá í
Føroyum, og eingin fiskiskapur hevði verið leingi. Tað frættist víða um
hesa góðu veiði, ið Dánial hevði fingið, og tíðindi fóru um tað til
embætismenninar í Havn. Teir vildu hava hann at siga frá, hvar hann
hevði fingið henda nógva fiskin, men Dánial setti tey kor, at fekk hann
lív og grið í Føroyum, so skuldi hann siga frá tí; annars ikki. Tá
lovaði løgmaður honum lív og grið, og Dánial vísti føroyingum á miðið.
Har fekst tá so nógvur fiskur, at eingin hungursneyð var meira á tí
sinni. Men miðið varð nevnt Dánialsmiðið eftir honum, sum hevði funnið
tað.


text:
Gjald við sparingini
Útrokningin tekur støði í meðalprísinum fyri 2014
Lat okkum hjálpa tær, so tú veit hvat skal til fyri at fáa tína nýslu niður
FÁ EITT GOTT PRÁT
Vit koma til tykkum og gera uppmátingar av húsunum. Eitt undirtrýst verður skapt í húsinum, so gjóstur kann skrásetast. Við okkara amboðum kunnu vit máta gjóstur, fukt og hitastig..
Aftaná verða allar myndir og data greina og ein frágreiðing veður skriva ið greinar allar trupulleikar við húsinum. Við frágreiðingini er eisini vegleiðing til hvussu skal betrast um trupulleikarnir.
Við frágreiðingini í hondini veit tú akkurát hvat skal gerast. Um tú ikki vilt gera allar ábøtur beinanvegin kanst tú brúka frágreiðingina til at síggja hvørjar ábøtur geva størstu sparing.
Vit taka fegin eitt prát við teg um tína oljunýslu.
Samband
Hitamyndir
Her finnur tú okkum
Hitamyndir
v/ Baldvin Hardarson
Í Geilini 19
380 Sørvágur
baldvin@hitamyndir.fo
520700


text:
22. mars 2018Nr. 27
Kunngerð um skipan av fiskiskapinum eftir kongafiski í Irmingerhavinum í 2018
Við heimild í § 5, stk. 2, § 34, stk. 1 og 2, § 39, stk. 1, nr. 1-3, stk. 2, nr. 1, 2, 4, 9 og 10 og stk. 3, § 44 og § 81, stk. 2 í løgtingslóg nr. 161 frá 18. desember 2017 um fyrisiting av sjófeingi verður ásett:
Virkisøki
§ 1. Kunngerðin fevnir um fiskiskap við fiskiførum undir føroyskum flaggi eftir kongafiski í NEAFC skipanarøkinum í Irmingerhavinum í 2018 í tíðarskeiðinum 10. mai til 31. desember 2018.
Allýsingar
§ 2. Í hesi kunngerð merkir:
1) NEAFC: North East Atlantic Fisheries Commission, sambært Sáttmálanum um framtíðar margparta samvinnu um fiskiskap í landnyrðingsatlantshavi frá 1980.
2) NEAFC skipanarøkið: Tann parturin av økinum, sum er umfataður av Sáttmálanum um framtíðar margparta samvinnu um fiskiskap í landnyrðingsatlantshavi frá 1980, og sum er uttan fyri løgdømið hjá strandarlondum.
Kvota og útlutan
§ 3. Føroyska heildarkvotan av kongafiski í Irmingerhavinum í 2018 er 438 tons. Harumframt kemur ónýtt kvota á 16,7 tons frá 2017, sum verður flutt til 2018.
Stk. 2. Loyvi at fiska av kvotuni sambært stk. 1 verður latið persóni ella felagi, sum í 2017, við fiskifari undir føroyskum flaggi, hevði rætt til fiskiloyvi at fiska av egnari árskvotu av kongafiski í Irmingerhavinum.
Stk. 3. Fiskiskapurin, sambært stk. 1, verður skipaður við egnari árskvotu.
Fiskileiðir
§ 4. Fiskiskapur, sambært hesi kunngerð, er bert loyvdur á leiðum innan fyri linjur drignar millum hesar knattstøður:
1) 64°45´00"N - 28°30´00"V
2) 62°50´00"N - 25°45´00"V
3) 61°55´00"N - 26°45´00"V
4) 61°00´00"N - 26°30´00"V
5) 59°00´00"N - 30°00´00"V
6) 59°00´00"N - 34°00´00"V
7) 61°30´00"N - 34°00´00"V
8) 62°50´00"N - 36°00´00"V
9) 64°45´00"N - 28°30´00"V
Fiskiloyvi
§ 5. Fiskiskapur, sambært hesi kunngerð, kann bert fara fram við fiskiførum, sum eftir skrivligari umsókn hava fingið fiskiloyvi til slíkan fiskiskap frá Vørn.
Stk. 2. Bert persónur ella felag, ið lýkur treytirnar í § 5, stk. 1, §§ 6, 7 og 9 og § 51, stk. 2 í løgtingslógini, kann fáa fiskiloyvi sambært hesi kunngerð.
Stk. 3. Fiskiloyvi til kvotu sambært § 3 er, um fiskiloyvi verður latið persónum ella feløgum sambært § 3, stk. 2, samstundis ein góðkenning at reka fiskiveiðu í 2018 eftir ásetingunum í § 5, stk. 1 í løgtingslógini.
Umrokningarfaktorur
§ 6. Við umrokning av fiski og fiskavørum til runda vekt skulu hesir umrokningarfaktorar nýtast fyri kongafisk fiskaður sambært hesi kunngerð:
1) Kruvdur, við høvdi: 1,70.
2) Kruvdur, avhøvdaður: 1,70.
3) Japan-skorin: 1,70.
4) Flak, við skræðu og beinum: 4,77.
5) Flak, uttan skræðu, við beinum: 4,77.
6) Flak, uttan skræðu og bein: 4,77.
Meskastøddir
§ 7. Loyvt er ikki at brúka trol við meskastødd minni enn 100 mm.
Útblaking
§ 8. Loyvt er ikki at blaka ella sleppa fiski útaftur.
Sýni
§ 9. Fiskifør, sum fiska sambært hesi kunngerð, skulu taka sýni, gera mátingar av fongi o.tíl. sambært leiðbeining frá Havstovuni. Leiðbeiningin verður latin fiskifarinum saman við fiskiloyvinum.
Eygleiðari
§ 10. Vørn ger av, um eygleiðari skal vera umborð á fiskiførum, ið fiska sambært hesi kunngerð. Útreiðslur til løn, kost og uppihald hjá eygleiðara ber farið. Eygleiðarar hava loyvi at nýta samskiftisútgerðina umborð til tess at hava samband við Vørn og við aðrar myndugleikar.
Fráboðanir
§ 11. Fiskifør, sum fiska sambært hesi kunngerð, skulu senda hesar fráboðanir til Vørn samsvarandi skjali 1:
1) Fráboðan um, at fiskiskapur byrjar. Fráboðanin skal sendast, í fyrsta lagi 6 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið kemur inn í NEAFC skipanarøkið.
2) Veiðifráboðan hvønn dag. Hvønn fyrrapart, áðrenn kl. 12 føroyska tíð, skal boðast frá veiðu fyri undanfarna samdøgur. Fráboðanin skal sendast, sjálvt um eingin veiða er fingin.
3) Fráboðan um, at fiskiskapur endar. Fráboðanin skal sendast, í fyrsta lagi 6 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið fer úr NEAFC skipanarøkinum.
Revsing
§ 12. Brot á § 4, § 5, stk. 1, §§ 6-8, § 9, 1. pkt. og §§ 10 og 11 verða revsað við sekt, er ikki harðari revsing ásett eftir aðrari lóg.
Stk. 2. Feløg og aðrir løgfrøðiligir persónar verða revsað sambært reglunum í kapitli 5 í revsilógini.
Stk. 3. Sambært § 87 í løgtingslógini kann Vørn beinanvegin taka aftur rættin til at reka vinnuligan fiskiskap, um brot er framt sambært stk. 1. Rætturin at reka vinnuligan fiskiskap kann takast aftur upp til 4 vikur hvørja ferð.
Gildistíð
§ 13. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd og fer úr gildi 31. desember 2018.
Stk. 2. Fiskiskapur, sambært hesi kunngerð, er loyvdur frá 10. mai 2018.
Fiskimálaráðið, 22. mars 2018
Høgni Hoydal (sign.)
landsstýrismaður
/ Rógvi Reinert (sign.)
Skjal 1
Fráboðanir til Vørn
Niðanfyri standandi fráboðanir skulu sendast Vørn í XML sniði umvegis heimasíðuna, www.vorn.fo, undir “talgild móttøka”. Fráboðanir kunnu eisini sendast umvegis heimasíðuna, www.vorn.fo, undir “fráboðanir”.
1) COE - Fráboðan um, at fiskiskapur byrjar. Skal sendast, í fyrsta lagi 6 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið kemur inn í NEAFC skipanarøkið.
Fráboðanin skal hava fylgjandi tekst:
2) CAT – Veiðifráboðan hvønn dag. Fráboðanin skal sendast, sjálvt um eingin veiða er fingin. Skal sendast dagliga fyrrapartin áðrenn kl. 12 føroyska tíð.
Fráboðanin skal hava fylgjandi tekst:
3) COX - Fráboðan um, at fiskiskapur endar. Skal sendast, í fyrsta lagi 6 tímar og í seinasta lagi 2 tímar, áðrenn skipið fer úr NEAFC skipanarøkinum.
Fráboðanin skal hava fylgjandi tekst:


text:
Japan er sum ein oyggjabogi suður við eysturstrond Asia. Landið er 2.500 km langt, og har eru um 4.000 oyggjar. Mesta fólkið býr á teimum fyra stóru oyggjunum - Honshu, Hokkaido, Shikoku og Kyushu. Slættlendi er næstan einki. Meiri enn tríggir fjórðingar av landinum er berligt fjallalendi og kann hvørki nýtast sum byggilendi ella dyrkilendi. Men japanar leggja lendið inn, har teir kunnu - skjóta bríkar at dyrka á inn í brøttu líðirnar og byrgja og turka láglendi fram við strondini. Veðurlagið í Japan er ymiskt. Í oyggjunum fyri sunnan er lýtt alt árið, men longri norður tú kemur, kaldari verður, og um veturin legst nógvur kavi í fjallalendinum fyri norðan. Á japonskum eitur landið Nippon, "Sólarrislandið".
Fleiri hundrað jarðskjálvtar eru í Japan um árið. Næstan hvønn dag eru veikar ristingar í jørðini, og eisini eru harðligir skjálvtar, ið kortini ikki gera stóran skaða. Harðir jarðskjálvtar, ið gera stóran skaða og týna mong mannalív, eru nógv sjáldnari. Tá rapa hús og brýr, vegir og jarnbreytir fara í sor, og stórir eldar kykna. Tílíkur jarðskjalvti var í havnabýnum Kobe í januar 1995; fleiri enn 5.000 fólk doyðu. Jarðskjálvtavenjingar eru javnan í skúlum, á verksmiðjum og heima við hús. Skúlabørnini skulu læra at leypa undir skúlaborðini at verja seg fyri tí, sum kann detta undan loftinum.
Fujiyama á oynni Honshu er hægsta fjall í Japan, tað er 3.776 m. Tey, sum hoyra til shintotrúnna, ið er ein av størstu átrúnaðunum í Japan, halda fjallið verða heilagt. Á hvørjum ári fara túsundtals pílagrímar tungu leiðina upp á fjallið í shintohalgidómin hægst á fjallinum. Mangir japanar halda Fujiyamafjall vera tjóðarmerki landsins og hava mynd ella málning av fjallinum uppi á bróstinum í húsum sínum. Fujiyamafjall er stórt, strýtuskapað gosfjall. Seinastu ferð tað goysti, var í 1707.
Bæði nýggir og gamlir bygningar í Japan eru bygdir við tí í huga, at har javnan er jarðskjálvti. Sterk súla, sum er sett langt niður í jørðina, stendur mitt upp ígjøgnum gomlu templini, ið verða nevnd pagodur. Nýmótans háhús eru rætthyrnt og hava tjúkkar veggir, styrktir við stálbjálkum. Mong háhús standa á stál- og gummiputum, sum minka munandi um ristingarnar av einum jarðskjálvta.
Í øldir var Japan stonkt fyri útlendingum og avbyrgt frá umheiminum. Nú á døgum er Japan ógvuliga framkomið ídnaðar- og tøkniveldi og av ríkastu londum í heiminum. Hetta er merkisvert, tí at næstan einki náttúrutilfeingi er í landinum og dyrkilendi lítið; tí má Japan keypa og flyta inn næstan alla rávøru. Japanska fólkið arbeiðir nógv. Lívskorini eru góð, og onga aðrastaðni uttan í San Marino liva fólk so leingi í miðal. Ávirkanin úr Vesturheiminum er stór, men japanar eru ernir av gomlu mentan síni.
Japan er elsta trúnarvingakeisaraveldi í heiminum. Tað er upprunaliga úr 6. øld. Fyrr hevði keisarin stórt vald, og flestir japanar virdu hann sum ein gud. Men tá ið Japan tapti og mátti geva seg undir í øðrum heimsbardaga, varð hetta broytt, og keisarin mátti siga alt politiskt vald frá sær. Keisarin, sum nú er í Japan, Akihito, er 125. trúnarvingin ísomu ætt. Japanska fólkið hevur stóra virðing fyri honum, men hann hevur einki politiskt vald.
Japan er búskaparligt stórveldi, sum ger íløgur um allan heim. Sjey av tíggju teimum størstu handilsbankunum í heiminum eru japanskir. Búskapar- og ídnaðarmiðdepilin í Japan er høvuðsstaðurin Tokyo. Mitt í býnum eru heimsins næst størsti virðisbrævamarknaður og høvuðsskrivstovur hjá mongum bankum og ídnaðarsamtøkum. Sagt verður, at harður jarðskjálvti her hevði elvt til búskaparligan ruðuleika í heiminum.
Ein av høvuðsorsøkunum, at ídnaðurin er vaksin so skjótt, er, at japanar arbeiða ógvuliga hart. Teir virða arbeiðið nógv og eru trúgvir ímóti arbeiðsgevara sínum. Mangar av stóru fyritøkunum eru sum eitt stórt húski; tær útvega starvsfólkunum íbúð og ókeypis heilsurøkt. Japanskar fyritøkur gera mest sum alla vøru, t.d. bilar, hátøkni og vísindaligan útbúnað. Bilídnaðurin í Japan er tann størsti í heiminum.
Nógva fólkið og lítla byggilendi ger, at Japan er ógvuliga fjølbygt land. Ovurdýrt er at keypa grundøki, helst í stórbýunum, og mong fólk hava langan veg til arbeiðis. Í trokingartíðini eru tokini so fullsett, at vaktarmenn mega stúva fólk inn í vognarnar. Langa og møðisliga ferðingin gav japonskum verkfrøðingum hugskotið at uppfinna farspælaran (walkmannin), so at fólk kundu lurta eftir tónleiki, meðan tey koyrdu.
Hóast bara tíggjundaparturin av Japan er nýtiligt dyrkilendi, hevur Japan altíð verið sjálvbjargið við rísi. Mest verður velt av rísi, og tað verður etið næstan hvønn dag. Rísið verður dyrkað á smáum gørðum, og bøndurnir nýta framkomnar maskinur, bæði tá ið teir sáða og heysta. Arbeiðið er skjótt frá hondini, og mangir bøndur hava annað starv framíhjá.
Av tí at Japan er oyggjaland, er nógv fiskivinna. Japanar veiða og eta meiri fisk enn nakað annað fólk, og teir hava heimsins størsta fiskiskipaflota. Hundraðtals fiskavirki eru fram við allari strondini, haðan smá fiskifør rógva út á landleiðini. Á djúpum vatni verður fiskað við stórum trolarum. Summir trolarar hava verksmiðju og hagreiða fiskin umborð. Japanar hava eisini stóran flota, sum fiskar víða um í heiminum, teir hava m.a. roynt undir Føroyum eftir svartkjafti og tunfiski. Japanar hava eisini framkomna alivinnu.
Mong fiskasløg og ymiskur skelmatur verða etin rá, nevnt sushi. Maturin verður skreytliga lagdur á lakkaðan borðisk ella fjøl.
Japanar eru góðir við náttúruna og fylgja væl við, hvussu árstíðirnar skifta. Tá ið kirsuberjatræið blómar, er várið á veg. Tað blómar fyrst í Suður-kyushu, og í sjónvarpstíðindunum siga teir so frá, nær ið blómar norður ígjøgnum landið. Blómurnar standa bara nakrar fáar dagar, fólk hátíðarhalda hetta og fara útferð undir kirsuberjatrøunum.
Japanskir urtagarðar eru vandaliga lagdir og anda av friði og vakurleika. Har eru sandar, grótrúgvur, gøtur, trø, løkir og byrgdir hyljar. Og alt er gjørt soleiðis, at tað er í samljóði hvørt við annað, so at fólk kunnu koma hagar at hvíla seg og hugsa. Mangir urtagarðar eru gjørdir við zenbuddismuni í huga, sum er ein grein av buddismuni; hon leggur stóran dent á sjálvsaga og djúphugsan.
Í Japan verður stórur dentur lagdur á at taka sær væl av børnunum. Tey hava sín egna høgtíðardag, dagur barnanna. Ein annan høgtíðardag, "sjey fimm trýdagin", verða børnini latin í skreytklæði og tikin við í tempul. Nógv verður kravt av børnunum í skúlanum, og vanligt er, at tey hava eykaundirvísing um kvøldið og leygardag.
Japanar fara í kimino høgtíðardagar og aðrar hátíðarligar løtur. Kimino (merkir "klæði") er síðermd kápa við breiðum belti um miðjuna. Hann er vovin úr silki, bummull ella ull. Mangir silkikiminoar eru litfagrir og vakurt baldýraðir.
Japanska te-drykkjuhaldið er hátíðarligur siður, og tað tekur mong ár at læra seg kynstrið at gera teið til, seta tað á borðið og drekka tað. Te-drykkjuhald er úti ella í træhúsum, bygd at drekka te í; har skal verða stilt og friðsælt. Verturin kókar ein tjúkkan drykk av fínmalnum, grønum tei, sum so verður tynt og skonkt gestunum.
Japanar eru heilt burtur í ítrótt, annaðhvørt teir eru áskoðarar ella íðka sjálvir. Best umtókta liðítróttin er hornabóltur, sum kom til Japans úr USA - japanska hornabóltsdeildin. Ein gomul ítrótt í Japan er sumo-glíming. Skal glímari standa seg væl, má hann verða bæði tungur og sterkur, so sumoglímarar eta nógvan góðan mat. Golf er ógvuliga væl umtókt í Japan. Venjingarbreytirnar eru ofta í fleiri hæddum fyri at spara undirlendi.
Høvuðsríkið í Eysturasia er ovurstóra Kina, men har eru eisini stormbarda flatnalendi í Mongolia, Norðurkorea og Suðurkorea, fruktagóða oyggin Taivan og gomlu, smáu hjálondini Hongkong og Makao. Kina er av fjølbroyttastu londum. Fyri vestan hækkar oyðimarkarkenda lendið upp í djúpar dalar og høg fjøll. Tibet, sum áður var sjálvstøðugt ríki, men sum Kina hertók í 1950, verður nevnt "tekja heimsins", tí at tað liggur so høgt. Í norðara parti í Kina á markinum móti Mongolia er turra og oydna Gobioyðimørk. Í Eysturkina og Norður- og Suðurkina er nógvur landbúnaður í áardølunum og á víða slættlendinum. Haðan kemur matur til allar milliónirnar, sum búgva í mongu býunum fram við strondini og inni í landinum.
Fáar áir í heiminum gera so stóran skaða sum Gulaá, ella Huang Heá. Javnan hevur hon floymt upp um áarbakkarnar og verið atvold til, at túsundtals fólk eru druknað. Tí verður hon eisini kallað "Neyð Kina". Sum hon rennur eystur ígjøgnum Miðkina, ber hon nógva fína mold, nevnd fokdust, við sær. Moldin litar ánna gula, haðan er navnið Gulaá komið.
Ein av aðalhugsjónunum í gamla kinverska átrúnaðinum, konfusianismuni - nevnd eftir kinverska heimspekinginum Kungfutzu - er trúskapur ímóti ættini og virðing fyri forfedrunum. Tí eru mangir siðir knýttir afturat siðbundnum jarðarferðum í Eysturasia. Hesir siðir skulu vissa, at tí deyða skal einki skorta hinumegin. Á gravarbakkanum ofra tey, ið varða av, mat og brenna pappírspengar og myndlar av bilum, súkklum og øðrum lutum, sum sálin skal hava við sær til himmals
Kinamúrurin, sum ringir seg ígjøgnum Norðurkina eystan úr Gulahavi og vestur til oyðimerkurnar í Miðasia, má sigast at vera eitt av undurverkunum úr fornøld. Farið varð at laða múrin í 4. øld f. Kr., men meginparturin av honum varð gjørdur í 14. øld at verja kinverskar bøndur fyri flakkfólki úr Mongolia. Múrurin er heimsins longsta bygningsverk, næstan 6.400 km langur.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Tokyo
Vídd: 377.800 km2
Fólkatal: 126.804.433
Alment mál:
japanskt
Átrúnaður:
shintoisma og buddisma 92%, aðrir 8%
Stýrirlag: fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra:
yen (JPY)
Tjóðsangur (Kimigayo (The Reign of Our Emperor))


text:
Orð og lag: Steintór Rasmussen
Eg eigi vakrar dreymar
um ta ríku verð.
Eg takki fyri lívið
mær var givið her.
Sum systrar og beiggjar
góð vit eru við
eru hesar oyggjar,
sum liggja lið um lið.
Tær rópa:
Kom, kom, kom,
niðan fjøll út á fjørð!
Hoyr fuglarnar syngja um lívið á jørð.
Áin hon teskar og blóman so fríð
fyllir títt sinni av ríkari tíð.
Mín vinur, sært tú landið og møguleikar her?
Á, um eg vinni heimin, tað dýrasta, sum er,
í hjarta mínum kenslur, alt eg fekk og sá.
Og síggi eg tað sama í tínum eygnabrá.
Tað sigur
kom, kom, kom,
stevnið frítt avstað!
Lívið er ein gáva; vit eiga hendan dag.
Úr sjónum hetta landið, okkum givið varð.
Frítt tað er í Føroyum og gott hjá tær og mær.


text:
Hvørt ár skipar Íverksetarahúsið fyri tiltakinum Kvinnur Megna,har fokus verður sett á vinnuliga væleydnaðar kvinnuligar íverksetar. Tiltakið er ársins týdningarmesta netverksdag fyri kvinnuligar íverksetarar, sum megna!
Megnarprísurin
Fastur táttur á tiltakinum Kvinnur Megna, er at Íverksetarahúsið og Kvinna lata Megnarprísin til eina kvinnu, sum
- hevur víst góð úrslit
- hevur víst nýhugsan
- hevur givið øðrum kvinniligum íverksetum íblástur
- hevur víst árræði og dirvi
Øll kunnu tilnevna eina kvinnu til heiðurin, men ein dómsnevnd tekur endaliga støðu til, hvør fær heiðurin.
[catlist name=KvinnurMegna numberposts=10 pagination=yes instance=1]


text:
Flytivegleiðing til tín, ið flytur til Føroya
Avgerðin er tikin – tú hevur valt Føroyar. Eftir fleiri ár uttanlands kann tað tykjast sum ein stór broyting at flyta heim. Vit ynskja at hjálpa tær at gera flytingina eitt sindur smidligari, soleiðis at tú kanst brúka orkuna til allar tær spennandi avbjóðingarnar, ið liggja fyri framman.
Flytigóðs
Tú kanst fáa flytigóðsið við tær toll- og avgjaldsfrítt undir ávísum treytum, tá tú flytur heimaftur. Tú skalt t.d. hava verið búsitandi í útlondum í minst eitt ár, lutirnir skulu vera brúktir av tær og vera minst 6 mánaðir. Matvørur, tubbaksvørur og rúsdrekka kann ikki innflytast toll- og avgjaldsfrítt sum flytigóðs. Les meira her. Fyri at brúka regluna um toll- og avgjaldsfrítt flytigóðs skalt tú kunna vísa eina flytiváttan frá kommununi, ið tú flytur til. Flytiváttanina fært tú frá kommununi. Tú skalt eisini fylla út og skriva undir eina flytigóðsváttan frá TAKS, sum tú finnur við at trýsta á leinkið niðanfyri. Eftir at flytigóðsið er komið til Føroya, fært tú eitt skjal frá flutningsfelagnum. Hetta skjalið skalt tú brúka til at fylla út flytigóðsváttanina.
Minst til at vera fyrivarin og tryggja flytigóðsið við eini flytigóðstrygging.
Flytipakki - serprís á bingju
Smyril Line bjóðar tær, ið hevur valt Føroyar, eitt serligt flytitilboð við serprísi á flutning av innbúgvi frá tínum bústaði í Danmark og heim til Føroya.
Innflyting av bili
Tú kanst fáa bilin heim við tær toll- og avgjaldsfrítt, um bilurin er til egna nýtslu, tú hevur átt hann í minst 6 mánaðir og hevur búð í landinum, tú flytur frá, í minst 1 ár. Tó skal skrásetingargjald rindast til Akstovuna, sí meira um hetta niðanfyri. Fyri at fáa bilin heim til Føroya, skal hann skrásetast og fáa føroyskt nummarspjaldur. Tú kanst bert skráseta bilin í Føroyum, um eigarin (brúkarin) hevur fastan bústað í Føroyum.
Soleiðis gert tú:
- Upp til fýra vikur áðrenn tú útflytur bilin úr Danmark, skalt tú sýna hann.
- 14 dagar áðrenn útflyting biður tú SKAT um eina virðisáseting. Sí vegleiðing her.
- Tá ið bilurin er komin til Føroya, skalt tú í fyrstu atløgu tekna trygging fyri at kunna fáa eitt nummarspjaldur. Ábyrgdartrygging er lógarkravd, men vit viðmæla tær at tekna Partvísa skrokktrygging ella Skrokktrygging eisini – tað veldst um aldurin á bilinum. Les meira her.
- Tá ið tú hevur teknað trygging, skal bilurin sýnast á Akstovuni.
- Síðani skal TAKS tollstempla pappírini, sum tú fekst frá Akstovuni í sambandi við sýnið.
- Send avrit av tollstemplaðu pappírunum til: motorcenter@skat.dk sum skjalprógv fyri, at bilurin er fluttur úr Danmark. Journalnummarið, ið tú fekst frá SKAT í sambandi við virðisásetingina, skal skrivast í evnisteigin á teldubrævinum. Akstovan sendur danska nummarspjaldrið til SKAT í Danmark. Á leið 3 vikur eftir fært tú skrásetingaravgjaldið útgoldið frá SKAT.
Minst til at rokna út á leið, hvussu nógv tú fært aftur, ella skalt gjalda, fyri at skráseta bilin í Føroyum. Hetta fyri at kunna meta um, hvørt tað loysir seg at taka bilin við heim ella ikki. Gev gætur, at í Føroyum nýta vit framleiðsluvirðið, meðan man í Danmark nýtur søluvirðið. Hetta merkir, at man møguliga skal rinda nógv fyri at fáa ein gamlan bil, ið hevur eitt lægri søluvirði enn framleiðsluvirði, heim til Føroya. Sí dømi á skrásetingargjøld her.
GG! Dømið vísir bert, hvat tú skal gjalda í Føroyum, tvs. at danska skrásetingargjaldið, ið tú fært aftur, ikki er roknað við. Upprunagjaldið í døminum er framleiðsluvirðið.
Flyting
Tá ið tú flytur heim til Føroya, skalt tú bert boða kommununi, tú flytur til, frá. Tað er sostatt ikki neyðugt at boða frá í Danmark, áðrenn tú flytur. Tú kanst boða frá flyting við at fara persónliga inn á kommununa ella fylla út eitt tilflytingarskjal, ið tú finnur á heimasíðuni hjá kommununi, og senda tað til kommununa. Sí vegleiðing til tær ymisku kommunurnar á heimasíðuni hjá kommununi, tú flytur til.
Um tú hevur børn, ið ikki hava búð í kommununi áður, er neyðugt at hava avrit av passi, navna- og føðibrævi hjá børnunum við.
Harumframt skalt tú boða Posta og tínum peningastovni frá – bæði tí danska og tí føroyska peningastovninum, um tú hevur báðar.
Grundstykki og bústaðir
Ynskir tú at keypa grundstykki, skalt tú skriva teg upp til eitt grundstykki í ynsktu kommununi. Vit mæla tær til at skriva teg upp, longu meðan tú ert búsitandi uttanlands. Í Tórshavnar kommunu eru reglurnar eitt sindur øðrvísi - har er eingin bíðilisti, men tú kanst melda teg til útlutanir so hvørt, kommunan almannakunngerð, at grundøki í nýggjum útstykkingum eru klár at luta út. Lýst verður í fjølmiðlunum, nær og hvar tú kanst skriva teg upp, tá ið ein útstykking er klár.
Tað kann vera strævið at leita eftir bústaði í Føroyum, meðan tú ert uttanlands. Tí bjóðar Skyn Facetime-framvísingar, so tú hevur næstan sama møguleika, sum keyparar í Føroyum, at meta um ognina. Set teg í samband við Skyn umvegis Facebook ella skriva til skyn@skyn.fo, um tú ynskir eina Facetime-framvísing.
Dagstovnar
Tú kanst skriva børn upp til pláss í føroyskum dagstovni, 6 mánaðir áðrenn tú flytur heim. Hevur tú fleiri børn, verður avsláttur latin. Tað er ymiskt, hvussu nógvur avsláttur verður latin í ymsu kommununum. Fyll út umsóknarblað á heimasíðuni hjá kommununi, sum tú ætlar at flyta til.
ALS
Áðrenn tú kemur til Føroya, er tað týdningarmikið at biðja tín danska a-kassa um eina limaskapsváttan. Hendan váttanin skal latast ALS saman við lønarseðlum fyri teir seinastu 12 mánaðirnar, ið tú hevur verið í arbeiði. Hevur tú fingið dagpengar útgoldnar frá donskum a-kassa, skalt tú biðja a-kassan um útskriftir yvir útgoldnar vikur í Danmark. Hesar verða so mótroknaðar í ALS-tíðarskeiðinum, sum vóru tær brúktar í Føroyum. Tá tú ert komin til Føroya, skalt tú lata ALS eitt umsóknarblað, ið tú finnur her. Hevur tú búð í Danmark í meira enn 12 mánaðir og ikki tryggjað teg móti arbeiðsloysi, hevur tú ikki rætt til ALS-útgjald.
Ert tú nýútbúgvin, tá tú flytur heim, er tað umráðandi, at tú ert limur í donskum a-kassa í seinasta lagi 2 vikur eftir loknan lesnað. Í Føroyum ber ikki til at fáa dimittendsats (dagpeningasatsur til nýútbúgvin), so tú hevur ikki rætt til dagpening í ALS sum nýútbúgvin, um tú ikki hevur eina lønarinntøku, sum ALS kann rokna arbeiðsloysisstuðulin eftir. Tú kanst tó fáa tín danska dimittendsats við tær til Føroya í 3 mánaðir, um tú ert limur í donskum a-kassa.
Skattur
Hevur tú flutt bústað og byrjar hjá einum arbeiðsgevara, sum flytur tær løn, afturheldur TAKS sjálvvirkandi skattin og ávís gjøld, uttan at tær nýtist gera meira. TAKS afturheldur landsskatt, kommunuskatt, møguliga kirkjuskatt, arbeiðsmarknaðargjøld, heilsutrygdargjald og kringvarpsgjald. Føroyska skattaskipanin er gjørd soleiðis, at hon gjøgnum árið so hvørt roknar út, hvussu nógv skal rindast í skatti í mun til inntøkuna, og afturheldur hesa upphæddina í lønini. Flytur tú til Føroya mitt í einum ári, og veitst tú, hvør tín inntøka verður restina av árinum, kanst tú boða TAKS frá hesum við eini fyribils skráseting av inntøkuni. Tá verður skatturin roknaður rætt. Les meira her.
Barnafrádráttur
Hevur tú børn, fært tú frádrátt í skattinum, sonevndan barnafrádrátt. Barnafrádrátturin er býttur millum land og kommunu. Frádrátturin, sum verður givin í landsskattinum, er tengdur at aldrinum hjá barninum, t.e. um barnið er eldri ella yngri enn 7 ár. Frádrátturin í kommunuskattinum er ymiskur í øllum kommunum, millum 4.000 og 10.000 krónur árliga fyri hvørt barnið. Les meira her.
Pensjón
Um tú eigur eina pensjónssamansparing í Danmark og ynskir at flyta hana heim til Føroya, so skalt tú gjalda fullan úrtíðarskatt (60%) av samansparingini í Danmark, áðrenn hon verður flutt til Føroya. Tú hevur tó møguleika at søkja TAKS um at fáa skattin endurrindaðan í Føroyum, um ávísar treytir eru loknar. Tú skalt m.a. hava búð í Danmark alt tíðarskeiðið, meðan tú hevur goldið inn á donsku pensjónssamansparingina. Hvussu long tíð er liðin, síðani tú flutti heim aftur til Føroya, er eisini avgerandi. Vit mæla tær til at seta teg í samband við TAKS fyri at fáa nærri kunning, áðrenn tú flytur pensjónssamansparingina heim til Føroya.
Trygging
Tað hevur stóran týdning at tryggja bæði teg og títt, tá ið tú flytur heim. Vit mæla tær til í minsta lagi at tekna Familju- og Vanlukkutrygging. Familjutrygd er ein innbúgvs- og ábyrgdartrygging fyri teg og húskið. Ábyrgdartryggingin umfatar ta ábyrgd, ið tú sum privatpersónur kann ábyrgdast fyri. Vanlukkutrygd er títt persónliga trygdarnet, um tú skuldi verið fyri vanlukkutilburði. Hevur tú børn, er tað eisini týdningarmikið eina barnavanlukkutrygging til tey. Les meira her ella set teg í samband við Trygd á trygd@trygd.fo fyri at finna út av, hvør tín tørvur er.
NemID
NemID er tín atgongd til Netbankan. Um tú hevur eitt danskt NemID, kanst tú brúka tað í Føroyum eisini. Tað einasta, tú skalt gera, er at venda tær til tín peningastovn og upplýsa títt danska persónsnummar (cpr-nr.) og undirskriva eitt samtykki.
Mínboks og Mínlykil
Mínboks er tann føroyska e-Boks. Í Mínboks fært tú post frá fyritøkum og stovnum beinleiðis á telduna. Stovna Mínboks og les meira her.
Mínlykil er ein trygg og felags innritingarskipan til Mínboks og aðrar tænastur hjá virkjum og stovnum. Tað er ókeypis at stovna og nýta Mínlykil. Tú kanst bíleggja Mínlykil her.
Borgaragluggin
Sjálvgreiðslan hjá TAKS til borgarar er www.borgaragluggin.fo. Har ber m.a. til at síggja upplýsingar, ið TAKS hevur um teg, og avgreiða flestøll viðurskifti við TAKS alt samdøgrið. Fyri at fáa atgongd til Borgaragluggan krevst, at tú hevur Mínlykil.
Fakfelag og A-kassi
Vit mæla tær til at gerast limur í einum fakfelag, ið arbeiðir fyri at betra korini innan títt fakøki. Nøkur av teimum føroysku fakfeløgunum finnur tú her.
Í Føroyum er ikki sama skipan við a-kassum, sum vit kenna frá Danmark, men øll gjalda sjálvvirkandi til ALS umvegis skattin.


text:
Ílegugransking
Ílegugransking – ættarfrøðiligi hátturin
Fólkið, ið býr í Føroyum, verður mett at verða lutfalsliga einsháttað í sínum íleguuppruna (genetics isolate), tá talan er um arvaligar eginleikar, við tað, at fólkið í høvuðsheitum stavar frá nøkrum fáum landnámsmonnum í 9. øld. Føroyingar verða tí hildnir at hóska væl til ílegugransking.
Fólkatalið er síðani tá vaksið uttan stórvegis ávirkan uttanífrá. Hartil er at siga, at ættarupplýsingar um føroyingar eru lutfalsliga fullfíggjaðar í fleiri hundrað ár sammett við onnur lond, av tí at kirkjubøkur, fólkateljingar, jarðarbøkur og aðrar skrivligar keldur finnast.
Harumframt hevur skrásetingin av sjúkum og sjúklingum verið góð gjøgnum tíðina. Av hesum orsøkum munnu Føroyar vera áhugaverdar hjá bæði almennum granskingarstovnum og privatum fyritøkum, ið takast við ílegugransking, við ættarfrøði sum grundarlagi.
Ein umráðandi partur av tilfeinginum, sum nýtast skal, tá talan er um ílegugransking, ið er tengd at ættartrænum, er diagnosurnar, sum longu finnast í tí føroyska heilsuverkinum. Diagnosurnar eru gjørdar í mong ár, við tað, at tað føroyska samfelagið hevur goldið fyri eitt heilsuverk, soleiðis at læknar og onnur hava arbeitt, og diagnosur eru gjørdar og goymdar. Hildið verður tí, at tað er hóskandi og skilagott at tryggja heilsuverkinum samsýning fyri ómaking og rætt til part av møguligum ágóðum av rættindum, ið kunnu hava handilsligt virði.
Endamálið við Ílegusavninum er at menna eina vevnaðarskrá og nýta hetta tilfongið saman við diagnosum og ættarbandsupplýsingum við tí endamálið at gera uppdagingar av samspælinum millum íleguarv, umhvørvisárin og sjúkumenning. Hesar kanningar kunnu so væntandi verða við til at økja um fatanina av orsøkum til bæði vanligar og serligar sjúku og vónandi viðføra betri sjúkustaðfestingarhættir, fyribyrgingar framferðir og viðgerðir fyri slíkar sjúkur.


text:
Vælkomin
Norðurlandahúsið í Føroyum er ein mentanarstovnur undir Norðurlendska Ráðharraráðnum. Húsið varð bygt í 1983 og hevur síðan tá virkað sum norðurlendskt mentanarhús við eini fjølbroyttari skrá, sum fevnir um allar listagreinar og vendir sær til flest allar áhuga- og aldursbólkar. Norðurlandahúsið er ein staður har nýhugsan og kreativitetur møtast.
Fremsta uppgáva Norðurlandahúsins er sum opið og livandi mentanarhús at vísa fram norðurlendska list og mentan í Føroyum og at útbreiða og styrkja føroyska list og mentan í Norðurlondum. Hesar uppgávur verða mentar í samstarvi við aðrar norðurlendskar stovnar og føroyskar myndugleikar, mentanarstovnar og felagsskapir. Soleiðis luttekur Norðurlandahúsið í einum breitt grundfestum mentanarsamstarvi, sum styrkir sambandið og samlagið millum íbúgvar í Norðurlondunum, og er við til at menna savningarmegina í norðurlendsku vælferðarsamfeløgunum.
Norðurlandahúsið hevur eitt fakligt stýri við fimm limum, harav eitt er føroyskt og hini fýra úr ymsum norðurlondum. Harafturat hevur húsið eina ráðgevandi nevnd við fimtan umboðum, sum Mentamálaráðið hevur sett. Ovasti myndugleiki hjá Norðurlandahúsinum er Norðurlendska Ráðharraráðið.


text:
Orð: Absalon Absalonsen
Lag: Charles Davis Tillman
1. Dagur líður, sólin lækkar,
skjótt hon undir fjallið fer.
Enn mong sál í myrkri fjakkar,
óvissu og ótta ber.
Kom og sig teim, kæri bróðir,
at eitt ljós er tendrað her,
at ein hvíldarstaður góður
troyttum sálum goymdur er.
Niðurlag: Størsta verk, tú her kanst inna,
er at boða krossins frið,
størsta virði, tú kanst vinna,
er ein sál, ið vendir við.
2. Mong ein sál er nívd av longsli,
saknar gleði, hvíld og frið,
situr enn í Satans fongsli,
nærkast ævini hvørt stig.
Bróðir, kom og ber teim orðið
um tann Gud, sum elskar tey,
um tann vin, sum hevur borið
alla heimsins synd og neyð.
3. Áh, hvør stórt at kunna bera
hesi søtu gleðiboð:
Sálir kunnu frelstar verða,
tí Gud elskar heimin so,
at sín son hann vildi senda,
legði vára straff hann á,
so við trúgv til hann at venda
ævigt lív hvør sál kann fá.


text:
Eik Banki, sum vit kenna hann í dag, varð stovnaður 24. august 1832, og æt tá Færø Amts Sparekasse. Í 74 ár var sparikassin, sum amtmaður F. F. Tillisch hevði tikið stig til, einasti peningastovnur í Føroyum.
Sparikassin virkaði í fleiri ár undir trongum korum. Í 50 ár hevði sparikassin kontór saman við Færø Amt. Sparikassin, sum í 1882 leigaði seg inn í fyrrverandi dómarakontórið, flutti fýra ár seinni yvir á bókasavnið.
Í 1902 keypti sparikassin eitt grundstykki í Sverrisgøtu mitt í Havn. Her bygdi sparikassin tað sermerkta gróthúsið, sum varð tikið í brúk í 1905. Tann fyrsta deildin varð stovnað í 1956 í Vestmanna. Í 70’unum kom verulig ferð á og 15 aðrar deildir vórðu stovnaðar kring landið.
Færø Amts Sparekasse broytti í 1965 navn til Føroya Sparikassi. Sparikassin, sum var sjálvsognarstovnur, varð í 1991 umskipaður til ábyrgdarsparikassa.


text:
Viðhvørt verður man skakkur yvir hvørjar yvirskriftir sleppa gjøgnum nálareygað í føroysku bløðunum. Mánadagin 24. novembur stóð ein lítil grein undir yvirskriftini “Mammurnar búgva í høvuðsstaðnum”. Hetta er sjálvandi ein øgilig yvirskrift, men eisini rættiliga kryptisk. Man hetta merkja, at konufólk á bygd ikki longur fáa børn? Ella man talan vera um eina søgu um konufólk, ið eru rýmd frá monnunum og eru flutt til Havnar? Man kann ikki siga, at yvirskriftin er serliga kunnandi, men hóast hetta er hon onkursvegna lokkandi, og týsmorgun 25. novembur rangeraði hon eisini sum nummar 2 á yvirlitinum yvir “Mest sent”. Tað tykist sum hava rættiliga nógv latið seg lokka av hesi mystisku og kryptisku yvirskriftini.
Men nú til innihaldið. Hvat er tað so, sum stendur í greinini? Jú, har stendur mínsann einki annað enn hvar kvinnur, ið áttu børn í 2007 búðu. Alt gott um tað; tað er sjálvandi relevant kunning. Tølini eru endurgivin í aðru kolonnu í talvuni omanfyri. Eg giti, at greinskrivarin hevur sæð hetta stóra talið fyri Tórshavn, hevur sæð seg kunna skriva eina skjóta søgu og ikki hevur hugsað meiri um tað.
Men hví ikki heldur fara inn og spyrja hví tað í 2007 vóru relativt færri kvinnur búsitandi í Tórshavn (+Hoyvík og Argir), ið fingu børn, enn fólkatalið í økinum leggur upp til? Og hví ikki fara inn og hyggja eftir hví tað í mun til fólkatalið búðu so nógvar kvinnur við nýføðingum í Eysturoy, Norðoyggjum og Streymoy (undantikin Tórshavn) í 2007? Og hví ikki fara inn og hyggja eftir hví tað í mun til fólkatalið vóru so ekstremt fáar kvinnur við nýføðingum í Suðuroy og í Sandoy í 2007?
Tað hevur sjálvandi fyrst og fremst nakað at gera við demografisku samansetingina av fólkinum í ymisku økjunum, men kann eisini hava nakað at gera við ymiskar hugburðir til børn. Til dømis kann væl hugsast, at religiøsiteturin er við til at økja talið á børnum í landnyrðingsføroyum. Skal tó ikki fara longur niður í hesa diskussiónina á hesum staði.
Tølini, ið vórðu endurgivin í Dimmalætting 24. novembur, eru serstakliga áhugaverd. Men greinskrivarin hevur eftir øllum at døma ikki givið sær far um tær nógvu spennandi søgurnar, ið kundu verið skrivaðar burturúr tølunum. Í staðin hevur greinskrivarin valt ein ómetaliga keðiligan vinkul og eina beinleiðis misvísandi yvirskrift, ið tangerar “falska vørulýsing”.
Harumframt vil eg skoyta upp í, at yvirskriftin eisini er misvísandi á ein annan hátt. Tað finnast jú túsundtals mammur kring landið, ið eiga børn, ið ikki eru fødd í 2007. Eru tær nú ikki at rokna fyri mammur longur?
Sámal Matras Kristiansen,
samfelagsfrøðingur


text:
Snorri Brend
20.06.2014 - 22:11
Tíðindi > Mentan > Stevnur & festivalar
Í kvøld klokkan 19:15 verður Eystanstevnan í Runavík sett av Svend Højgaard.
Hann er dagligur leiðari á bókasavninum, og setur stevnuna, so skjótt sum tann stóri karnivalurin er komin inn á stevnuøkið.
Stevnan sjálv byrjaði við heilsurenning og skemtidysti, men í dag verða so fleiri tiltøk, og enn fleiri í morgin.
Nevnast kann, at midnáttarsamkoma verður í annaðkvøld, har tingmaðurin Bill Justinussen flytur fram røðu.
Aftaná verður fýrverkarí og felagssangur við Sløkkiliðsmonnunum.
Í morgin klokkan 15 verður sum vera man kappróður, og aftaná steypahandan á stevnupallinum.
Tá tað er liðugt verður spennandi fótbóltsdystur millum NSÍ og ÍF.
Skráin fyri stevnuna kann lesast her:
Myndamaður okkara - Jens Kristian Vang - var í Runavík fyrrapartin og tók nakrar myndir.


text:
Við botni fyri eyguni
Í orðabókini hjá Jóhannes av Skarði verður danska fyribrigdið ”skyklapper” týtt sum botnur – eins og maðurin í sanginum, ið nýtti botn tá hann las. Tey sum minnast arbeiðshestarnar í t.d. Keypmannhavn, hava helst eisini lagt merki til skyklapparnar, hestarnir høvdu við síðuna av eygunum, fyri at forða fyri at teir skuldu órógvaðust av ferðsluni og nógva stákinum rundan um teir.
Eg veit ikki hvat er rætta føroyska orðið fyri skyklapper, men botnur er tað so ikki – og tó! Sum tann amatørføroyingurin eg eri, fari eg at loyva mær, til eingangsbrúk sjálvandi, at kalla skyklapparnar fyri síðusjónsvernd – tað er í hvussu so er endamálið við hesum leðurklappunum vinstru- og høgrumegin eyguni hjá arbeiðshestunum.
Og hví so alt hetta tosið um síðusjónsvernd? Jú, tað er tí at eg kenni so ómetaliga nógv fitt, klók og hampulig fólk, sum tú kanst tosa frælslynt við um alt millum himmal og jørð – uttan tá tað snýr seg um heilt ávís evnir, tí so fer síðusjónsverndin fyri, og tað kennist eins og tey bara síggja beint fram, ella enntá bara niður á botn. Hesi skilagóðu og fittu og lagaligu menniskjuni verða knappliga hvørki til at høgga ella stinga í. Alt sum eitur sáttligt orðaskifti ella nuançur svinnur sum døgg fyri sólini! Og tú stendur eftir sum kánus og spyrt: Hvat hendi nú við teimum?
Stundum haldi eg, at hesi menniskjuni eru programmerað á ein serligan hátt – tey hava innbygt eitt serligt forrit, ið forðar teimum fyri at hyggja til høgru ella til vinstru. Tey hava eina innbygda síðusjónsvernd – ja, kannska eisini eina innbygda upp- og niðursjónsvernd, ið útilokar øllum objektiviteti og øllum siðiligum sjónarmiðum.
Sambandsfólk og loysingarfólk teljast eisini millum tey, ið hava eina dyggiliga síðusjónsvernd innan heilt ávís málsøkir. Í hesum førum í sambando við ríkisrættarligu støðu Føroya, ella meira nágreiniligt, viðurskiftini millum Føroyar og Danmark. Tá hetta evnið verður borið uppá mál, tá fer eitt forrit í gongd í heilanum hjá teimum, sum ger tað torført hjá okkum, sum hvørki eru fyri erka-sambandi ella erka-loysing, at fylgja við í argumentum teirra. Danir eru antin einglar ella fjandar. Antin er Danmark eitt fyridømi fyri øll heimsins ríkir, ella er Danmark ímyndin av allari kúgan og øllum illum annars.
Vit, sum hvørki hava fingið innbygt eitt sambands- ella loysingarforrit í heilan, standa bara sum kánus og skilja ikki, at myndin kann vera so svørt ella hvít; at ongir litir, hvørki bjartir ella døkkir, eru at finna í argumentunum hjá báðum pørtum. Vit, sum búgva í Danmark, vita at danir kunnu vera lúshundar og at danir kunnu vera skilafólk. Danir kunnu vera møðsamir og danir kunnu vera sera hugfarsligir. Teir kunnu vera tvørir og sera hjálpsamir. Og meðan Danmark á so mangan hátt er eitt fyrimyndarligt land millum lond, so er tað eisini so mangt í Danmark, sum er út av lagi vánaligt – fyri ikki at siga syndarligt. Men, soleiðis er tað helst, har menniskju skipa fyri.
Danir – tvs. tey ráðandi í høvuðsstaðnum – hava vissuliga ikki altíð røkt áhugamál føroyinga til tað besta. Men, tað hava tey ráðandi heldur ikki gjørt móti sínum egnu undirsáttum í Danmark – hugsa um t.d. stavnsbandið og støðuna hjá teimum ognarleysu og spírandi arbeiðarastættini í øldunum frammanundan okkara.
Um føroyingar høvdu havt tað betri um oyggjarnar høvdu verið sjálvstøðugar síðani lándnám, er eitt tankaeksperiment, ið er torført at svara uppá. Eg veit tað ikki. Men, tað er ikki óhugsandi at isolatión kundi havt beint fyri fólkinum? Danska málið hevur hóast alt knýtt oyggjarnar til umheimin og alheims vitan!
Nationalromantikarnir droymdu jú um nærri tilknýti til Noreg. Men, norska viðferðin av samiska minnilutanum er ikki júst nakað at ynskja sær. Og Guð náði føroyingar, um teir eins og grannaoyggjarnar, høvdu endað undir Bretlandi, sum teir jú næstan gjørdu fyrst í atjanhundrað!
Eg plagi í skemti at siga, at Norðuratlantshavið og Grundtvig eiga stóran part av æruni fyri at Føroyar og føroyska fólkið eru har tey nú eru, eitt framkomið land og fólk. Frástøðan frá ríkisvaldinum bar við sær at føroyskir siðir og føroyskt gerandismál, hóast alt, vórðu varðveitt. Danska málið læt okkum frætta um rembingar á meginlandinum. Og frælsishugsjónirnar hjá Grundtvig og javnlíkum hannsara vaktu ansin fyri minnilutunum í ríkinum. Hettar sigi eg uttan at gera Grundtvig til Santa Grundtvík!
Men samanumtikið var Norðuratlantshavið helst okkara størsta bjarging! At geva dønum kollektiva ábyrgd fyri øllum óndum, ið føroyingum er fyrifarist er meiningsleyst, tí vanligi danin hevur fingið mestsum somu viðferð frá ríkismynduleikunum sum føroyingar.
Onkur hevur sagt í skemti at sambandsfólk elska Danmark, men hata alt, sum er danskt. Og tað er ikki sørt av sannleika í skemtinum – tí, meðal danski hugsjónarringurin er so ymiskur frá einum føroyskum konservativum hugsjónarrringi, at talan í veruleikanum kundi verið um tvey ymisk univers! Loysingarfólk fáa mandolinfepur og kaldasveitta tá tey hoyra um Danmark, hóast hugsjónir teirra mangan eru sprotnar úr Danmark, og tey flestu teira, av fullum huga, kunnu taka undir við næstan øllum donskum lívshugsjónum.
Maðurin í sanginum nýtti botn tá hann læs – nú eru tað summi, íð síggja á botn, og ikki víðari, tá talan er um ríkisrættarligu støðu Føroya! Eg veit ikki, um tað er óhóskandi at koma við eini ávaring móti at nýta síðusjónsvernd á farvegi lívsins. Hjá rossum ber tað til tí teir hava ein førara – men, vit menniskju skuldu helst verið okkara egnu førarar uttan avmarkað útsýni - hvørki til høgru ella til vinstru, ella upp ella niður!
Bergur Jacobsen
Bergur Jacobsen er føddur og uppvaksin á Stongunum í Klaksvík. Útbúgvin prestur frá Chichester Theological College, University of Southampton. Hevur verið prestur á Sandi, við donsku Kirkjuna í London, i Ordrup og í Føroysku Kirkjuni í Keypmannahavn. Starvaðist í Útvarpinum í átta ár, og var landstýrismaður fyri Sjálvstýrisflokkin í tvey ár. Bergur hevur ongantíð sæð ein heilan fótbóltsdyst, men spælt í nógvum hornorkestrum. Bergur hevur eisini verið blaðstjóri á Norðlýsinum og á Tingakrossi eitt stutt skifti.
Sólfinn Hansen
Sólfinn Hansen er føddur í 1978 og starvast á Tekniska Skúla í Klaksvík. Hann er upprunaliga úr Klaksvík, nú búsitandi á Kambsdali. Hann er útbúgvin cand.mag. í føroyskum og søgu og B.S.Sc. í stjórnmálafrøði. Hevur síðani 2003 undirvíst á studentaskúla, HF, handilsskúla, tekniskum skúla og á Fróðskaparsetrinum. Sólfinn er limur í Málráðnum.
Mimmy Vágsheyg
Mimmy Vágsheyg er fødd í 1980 og uppvaksin á Lítlu Brekku í Klaksvík. Miðlingur av trimum systrum. Ein rokalig smágenta við stórum krúllutum hári - hon sum rann, súklaði og tuskaði við dreinginum frá morgun til kvøld. Hon lýsir seg sjálva sum mamma og leikandi venjari. Angrar bert tað hon ikki fekk gjørt. Hon siterar ofta Astrid Lindgren - “Hatta havi eg ikki roynt fyrr, so tað dugi eg heilt vist!”. Orð sum “ógjørligt” finnast slet ikki í hennara verð - naïv og "Optimist by Choice". Pausa er eitt pitstop, til at kunna fyrireika segat kunna drøna avstað aftur.
Bergur Jacobsen
Bergur Jacobsen er føddur og uppvaksin á Stongunum í Klaksvík. Útbúgvin prestur frá Chichester Theological College, University of Southampton. Hevur verið prestur á Sandi, við donsku Kirkjuna í London, i Ordrup og í Føroysku Kirkjuni í Keypmannahavn. Starvaðist í Útvarpinum í átta ár, og var landstýrismaður fyri Sjálvstýrisflokkin í tvey ár. Bergur hevur ongantíð sæð ein heilan fótbóltsdyst, men spælt í nógvum hornorkestrum. Bergur hevur eisini verið blaðstjóri á Norðlýsinum og á Tingakrossi eitt stutt skifti.


text:
Tá ið tey kristnu kirkjusamfeløgini halda páskir, er tað fyri at hátíðarhalda og minnast hendingarnar í sambandi við Jesu deyða og uppreisn.
Skírishósdag hátíðarhalda vit ta heilagu kvøldmáltíðina, sum Jesus innsetti undir síni síðstu máltíðsaman við lærusveinunum. Her tulkar Jesus sína komandi avrætting sum innseting av einum nýggjum sáttmála millum Gud og menniskja. Hann knýtir sítt pínda likam saman við breyðinum, sum verður boðið, og sítt úthelta blóð saman við víninum í bikarinum, og áleggur sínum lærusveinum at halda fast við hesi sambond, tá teir í framtíðini møtast til máltíð.
Langi fríggjadagur er minningardagur fyri Jesu krossfesting og gravlegging.
Páskadagur og 2. páskadagur eru dagarnir, tá ið Jesu uppreisn verður hátíðarhildin.
Tað eru hesir fýra halgidagar innan fyri fimm dagar, sum eru tær kristnu páskirnar, við tað at hvør dagur er knýttur at sínum liði í søguni um Jesus.
Men orðið páskir merkir í Bíbliuni eitt hátíðarhald við einum heilt øðrum innihaldi. Í Aðru Mósebók kapittul 12 er frásøgnin, sum er grundarlagið fyri teimum jødisku páskunum.
Her verður sagt frá innsetingini av einum hátíðarhaldi til minnis um, hvussu Móses fríaði Ísrael úr Egyptalandi.
Ísraels fólk skal savnast í familjunum, slátra og steikja eitt veturgamalt lamb og eta tað saman við ósúrgaðum breyði og beiskum urtum, alt meðan tey skulu vera til reiðar at fara úr landinum. Blóðið av lambinum skal verða strokið á hurðastólparnar, so at deyðin, sum somu náttina fer gjøgnum Egyptaland fyri at taka tann frumborna í hvørjum húsi, kann fara fram við húsunum hjá ísraelittunum. Páskir merkja at fara um.
Á hvørjum ári skulu tey gera eina samsvarandi máltíð fyri at minnast útferðina, og tað er á henda hátt, at jødarnir hátíðarhalda páskir enn dagin í dag. Á Jesu døgum var tann jødiska páskahátíðin nær knýtt at hátíðarhaldinum ósúrgaðu breyða sum ein stór pílagrímshátíð, har jødar úr øllum heiminum møttust í Jerusalem.
Sambært evangeliunum var tað júst eina páskahátíð, Jesus luttók saman við sínum lærusveinum, og tað var við eini tílíkari jødiskari páskamáltíð, hann innsetti heilagu kvøldmáltíðina. So tá ið tey kristnu eftirsíðan møttust fyri at halda páskahátíð, varð tað eftir stuttari tíð at minnast og hátíðarhalda tær ógvusligu hendingarnar í Jesu lívi frá skírishósdegi til páskadag, sum gjørdist veruliga innihaldið í hátíðarhaldinum.
Navnið á hátíðarhaldinum varð standandi, men innihaldið gjørdist eitt heilt annað.
Gleðiligar páskir.
______________________________________________________________________________________________________________________________________________
Lagt út: Ásbjørn Jacobsen


text:
Stelkur
Stelkur (frøðiheiti - Tringa totanus) er væl kroppstørri enn tjaldursgrælingur. Best kennist hann av teimum avbara longu, vakurt reyðu beinunum. Omaná er hann grásprøklutur við dimmum veingjafjøðrum, í neðra hvítur við svørtum prikkum. Nevið er reytt út frá rótini, dimt har frammi. Ungfuglurin er dimmgráur omaná. Í Føroyum er hann heldur sjáldsamur fuglur nú á døgum, og sera sjáldan eigur hann. Helst tíðliga á sumri hendir tað seg at síggja hann við sínum leikandi lætta gongulagi tita um við sjóvarstrondina ella niðarlaga í bønum og haganum. Tá er hann á veg til Íslands, har hann eigur í meingi við vøtn og áir, sum hann veður út í, so langt sum tey longu beinini grynna. Kemur ravnur ella bakur nær, fylkjast stelkarnir saman og rúka á fíggindan til at reka hann burtur. Tá ið bøgan fer av reiðrinum, breiðir hon stundum mosa yvir eggini. Um heystið síggja vit teir aftur við ungunum, og tað hendir, at onkur steðgar allan veturin; tá eru teir meira dimmgráir omaná.
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Tringa erythropus (Svartstelkur)
- Tringa flavipes (Lítil gulstelkur)
- Tringa glareola (Vaðstelkur)
- Tringa melanoleuca (Stórur gulstelkur)
- Tringa nebularia (Hvítstelkur)
- Tringa ochropus (Flykrustelkur)
- Tringa solitaria (Mintdimmur stelkur)
- Tringa stagnatilis (Vatnastelkur)
- Xenus cinereus (Nevfattur stelkur)
- Actitis hypoleucos (Fjørustelkur)
- Actitis macularia (Flekkustelkur)
- Limnodromus scolopaceus (Snípustelkur)
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Orð: Andrea Árting
Lag 1: Andrea Árting
Lag 2: Føroyar tá sólin
1. Dunandi aldan
mót klettinum brúsar,
sigrandi hásong hon kvøður í dag.
Vinmaður hennara, stormurin, súsar –
verk teirra beggja so væl fall í lag.
2. Gingu tey saman í svikara ráðum:
Nú skuldi týnast, og týnast við lít!
Froyðurin reikar um berg og í gjáum. –
Kinnin so reyð skuldi brátt verða hvít!
3. Eydnaðist væl teirra samrøða mikla.
Farið er sorlað, øll manningin deyð;
Havaldan sterka man sprekini stikla,
háðandi stormur sær fiskarans neyð!
4. Mamman hon misti sær sonin tann unga,
hvør veitti ugga í seinastu stund?
Hvør mundi turka tann sveitta so tunga,
kína hans eyga, tá tað fall í blund?
5. Gentan hon misti sær vinin tann kæra,
hennara vón fyri komandi ár –
abbin hann mátti tann sama veg fara,
renna tí strítt vári sorgtungu tár.
6. Dunandi aldan mót klettunum brúsar,
sigrandi hásong hon kvøður í dag;
kúrandi einkja man leita til húsar,
faðirleys børn gráta sorgartungt lag.
7. Fongríka hav, tú sum føroyingum gevur
dagliga breyð, ja, og meira aftrat,
dýrt ert tú okkum! almikið tú krevur –
mangur var hann, sum sítt lív til tín læt!
8. Níga vit niður í bøn til tín, faðir:
Ver tú hjá teimum, ið fara avstað!
Veit teimum ugga, tá teim mest umræður,
send allar heim! Hoyr! vit biðja teg tað!