text:
Orð: Jóannes Patursson
Lag: Vísulag (Brynningsvísa)
Viðmerking: Yrktur tá ið konufólk fingu atkvøðurætt til kommunuval í 1902.
1. Tað frættist nú
og fregnast um land og um bý,
at konufólkaøldin hon rennur so ný.
:,: Um allan heimsins kring :,:
nú kemur várligt lot.
Nú verða konubrot!
2. Tí ungu Svannu longdist –
so var í forðum fljóð –
henni longdist at ognast tann sveinin,
hon var góð,
:,: tá gleddist hennar lund, :,:
hitt uttanveltað var,
hon ynskja kundi sær.
3. Nú sigur hon: at njóta
ein góðan svein er væl,
men fegin eg tó vildi, eg taldist upp í tal
:,: í valdra manna lið :,:
til stevnu og til ting
í menskra manna ring.
4. Tað skulu kallmenn vita,
vit hava eins gott skil
almannamál at flyta og gera uppskot til
:,: um sál og heilsubót :,:
fyri framfarafólk,
sum fylkjast vil í bólk.
5. Vit kallmenn siga allir:
tit komið heil og sæl!
Vit okkum til fylgdar alt gangist tykkum væl!
:,: Vit eru fegnir við, :,:
tit ei longur ganga støk,
men við okkum taka tøk.
6. Og ikki minst í Føroyum, har nýta vit tað mest.
Um kallar ella konur eru ringast ella best,
:,: ei spyrja vit um tað, :,:
tí fólkið tað er fátt –
tað er gott, ið er gott!
7. Tí siga allir Føroya menn, tit komið heil og sæl,
so eiðasørt vit ivast, at tit jú muna væl
:,: at flyta Føroya tjóð :,:
á føgru framburðsleið,
tað starv tit svíkja ei.


c: text/html

text:
KAPITTUL FIMTAN
Tilbiðingin, sum Gud góðkennir
Viðurkennir Gud allan átrúnað?
Hvussu vita vit, hvør átrúnaður er hin rætti?
Hvørji eru nú á døgum Guds sonnu tilbiðjarar?
1. Hvussu kann tað gagna okkum at tilbiðja Gud á rættan hátt?
JEHOVA GUD hevur stóra umsorgan fyri okkum og vil, at vit skulu fáa nyttu av hansara hollu leiðbeining. Tilbiðja vit hann á rættan hátt, fáa vit eitt eydnuríkt lív og sleppa undan nógvum trupulleikum. Hartil fáa vit eisini hansara signing og hjálp. (Esaias 48:17) Men nú finnast jú fleiri hundrað trúarsamfeløg, sum øll siga seg læra sannleikan um Gud. Og kortini er stórur munur á, hvat ymiskir trúarflokkar læra um Gud — hvør hann er, og hvat hann væntar av okkum.
2. Hvussu fáa vit skil á, hvør tilbiðing er tann rætta, og hvør mynd kann lýsa, at hetta er besti mátin?
2 Hvussu vita vit, hvør gudsdýrkan er tann rætta? Okkum nýtist ikki at granska og samanbera trúarlærurnar í øllum teimum nógvu átrúnaðunum. Vit skulu í veruleikanum bara læra, hvat Bíblian sigur um sanna tilbiðing. Hetta kann lýsast á henda hátt: Í nógvum londum eru falskir pengar ein trupulleiki. Um tú nú fekst til uppgávu at eyðmerkja og savna hesar følsku pengaseðlarnar, hvussu hevði tú so borið teg at? Hevði tú væl og virðiliga lært teg allar ymiskar mannagongdir, ið verða brúktir til pengafals? Helst ikki. Tú hevði nevniliga brúkt tíðina betur og fingið meir burturúr, um tú fórt at kanna, hvussu teir ektaðu pengaseðlarnir síggja út. Tá ið tú veitst tað, kanst tú sum einki avdúka teir følsku. Á sama hátt kunnu vit, tá vit hava lært, hvat eyðkennir sannan átrúnað, lætt avdúka tann, ið er falskur.
3. Hvat skulu vit sambært Jesusi gera fyri at fáa Guds góðkenning?
3 Tað er umráðandi, at vit tilbiðja Jehova á tann hátt, sum hann góðkennir. Nógv halda, at Gudi dámar allan átrúnað, men Bíblian sigur nakað annað. Tað er ikki nóg mikið at siga seg vera kristnan. Jesus segði: „Ikki ein og hvør, sum sigur við Meg: ’Harri, Harri!’ skal koma inn í ríki Himmiríkis — nei, tann, ið ger vilja Faðirs Míns, sum er í Himli.“ Skulu vit verða góðkend av Gudi, mugu vit altso læra, hvat Gud krevur av okkum, og so gera tað. Jesus segði, at tey, ið ikki gera Guds vilja, ’gera órætt’. (Matteus 7:21-23) Falskur átrúnaður er líka lítið verdur sum falskir pengar. Ja, í veruleikanum er hann beinleiðis skaðiligur.
4. Hvat merkja orðini hjá Jesusi um tveir vegir, og hvagar føra teir hvør sær?
4 Jehova gevur øllum menniskjum møguleika at fáa ævigt lív. Men fyri at fáa ævigt lív í Paradísinum, mugu vit tilbiðja Gud á rættan hátt og liva eitt lív, sum hann kann góðtaka. Tað vilja nógv tíverri ikki. Jesus segði: „Farið inn um hitt tronga portrið! Tí portrið er vítt, og vegurin er breiður, sum førir til undirgang, og tey eru mong, sum fara inn um tað; og portrið er trongt, og vegurin er smalur, sum førir til lívið, og tey eru fá, sum finna hann.“ (Matteus 7:13, 14) Sanna trúgvin førir til ævigt lív. Falskur átrúnaður førir til undirgang. Jehova vil ikki, at nakað menniskja skal ganga til grundar. Tí gevur hann fólki allastaðni á jørðini høvi at læra um hann. (2 Pætur 3:9) Hvussu vit tilbiðja Gud, er altso ein spurningur um lív og deyða.
HVUSSU FINNA VIT SONNU TRÚNNA?
5. Hvussu kenna vit tey, sum liva eftir sonnu trúnni?
5 Hvussu finna vit vegin, „sum førir til lívið“? Eftir tí, sum Jesus segði, kunnu vit finna sonnu trúnna við at eygleiða lívið hjá teimum, ið fylgja henni. „Av ávøkstum teirra skulu tit kenna teir,“ segði hann. „Hvørt gott træ [ber] góðan ávøkst.“ (Matteus 7:16, 17) Tey, sum liva eftir sonnu trúnni, skulu við øðrum orðum kennast av síni læru og sínum atburði. Tó at tey eru ófullkomin og gera mistøk, royna øll sum heild at gera Guds vilja. Latið okkum kanna seks serlig eyðkenni hjá teimum, ið liva eftir sonnu trúnni.
6, 7. Hvørja áskoðan hevur Guds fólk á Bíbliuna, og hvussu var Jesus ein góð fyrimynd í hesum sambandi?
6 Guds sonnu tænarar grunda læru sína á Bíbliuna. Bíblian sigur: „Øll skriftin er innblást av Gudi og er nyttulig til lærdóm, til sannføring, til rættleiðing, til uppfostran í rættvísi, so gudsmenniskjað kann verða fullkomið, ført fyri at gera alt gott verk.“ (2 Timoteus 3:16, 17) Til sínar kristnu trúarfelagar skrivaði Paulus ápostul: „Táið Guds orð, sum vit prædikaðu, kom til tykkara, tóku tit við tí, ikki sum menniskjaorði, men sum orði Guds — sum tað sanniliga eisini er!“ (1 Tessalonikabræv 2:13) Tí eru læran og gudsdýrkanin, ið knýta seg til sonnu trúnna, ikki grundaðar á menniskjans áskoðanir og siðvenjur. Bæði læran og gudsdýrkanin hava støði í Bíbliuni, innblásta orði Guds.
7 Jesus Kristus vísti røttu fyrimyndina við at grunda læru sína á Guds orð. Í eini bøn til himmalska Faðir sín segði hann: „Orð Títt er sannleiki.“ (Jóhannes 17:17) Jesus trúði Guds orði, og alt, sum hann lærdi onnur, var í samljóð við Heilagu Skriftirnar. „Skrivað er,“ segði hann ofta. (Matteus 4:4, 7, 10) Og so endurgav hann orðarætt eitt skriftstað. Tað, sum Guds fólk nú á døgum læra onnur menniskju, er heldur ikki tikið úr egnum barmi. Tey trúgva, at Bíblian er Guds orð, og alt, ið tey læra onnur, er væl og virðiliga grundað á tað, sum hon sigur.
8. Hvat ber tað við sær at tilbiðja Jehova?
8 Tey, sum liva eftir sonnu trúnni, tilbiðja bara Jehova og kunngera hansara navn. Jesus segði: „[Jehova] Gud tín skalt tú tilbiðja, og Honum eina skalt tú tæna.“ (Matteus 4:10) Guds tænarar tilbiðja sostatt Jehova og ongan annan. Ein liður í hesi tilbiðingini er eisini at siga øðrum frá, hvussu Gud eitur, og hvussu hann er sum persónur. Í Sálmi 83:19 stendur: „Eingin uttan Tú eitur [Jehova], hin hægsti yvir allari jørðini!“ Jesus vísti okkum, hvussu vit skulu bera okkum at, tá hann hjálpti øðrum at læra Gud at kenna. Í eini bøn segði hann: „Eg havi opinberað navn Títt fyri teimum menniskjum, ið Tú hevur givið Mær av heiminum.“ (Jóhannes 17:6) Á sama hátt læra sannir tilbiðjarar nú á døgum onnur um Guds navn, Guds ætlanir og Guds eginleikar.
9, 10. Hvussu vísa sonn kristin kærleika hvør til annan?
9 Tey, sum hoyra til Guds fólk hava sannan, ósjálvsøknan kærleika hvør til annan. Jesus segði: „Av tí skulu øll sanna, at tit eru lærisveinar Mínir — at tit hava kærleika hvør til annan.“ (Jóhannes 13:35) Tey fyrstu kristnu høvdu slíkan kærleika hvør til annan. Kærleikin, sum Gud vil, at vit skulu hava, vinnur á øllum forðingum, ið kunnu standast av rasu, samfelagsstøðu, etniskum uppruna ella tjóðskapi, og knýtir fólk saman í eitt satt, varandi brøðralag. (Kolossebrævið 3:14) Hjá teimum, ið hoyra til falskan átrúnað, er eingin slík bróðurkensla. Hvussu vita vit tað? Tí fólk, sum hoyra til hesar trúarrætningar, drepa hvør annan orsakað av ymiskum tjóðskapi ella etniskum uppruna. Sonn kristin taka ikki vápn í hond fyri at drepa sínar trúarfelagar — ella nakran annan. Bíblian sigur: „Av hesum kennast børn Guds og børn Djevulsins: Hvør tann, ið ger ikki rættvísi, er ikki av Gudi, og líka lítið tann, ið elskar ikki bróður sín. . . . Vit skulu elska hvør annan og ikki líkjast Káin, ið var av hinum illa og drap bróður sín.“ — 1 Jóhannes 3:10-12; 4:20, 21.
10 At hava sannan kærleika til onnur ber sjálvandi annað við sær, enn at vit ikki drepa tey. Sonn kristin eru ósjálvsøkin og brúka bæði tíð, orku og ognir til at hjálpa og geva hvør øðrum áræði. (Hebrearabrævið 10:24, 25) Tey hjálpast í truplum tíðum, og tey eru ærlig í sambandinum við onnur. Alt lívið fylgja tey teimum bíbilsku ráðunum um at „gera øllum gott“. — Galatiabrævið 6:10.
11. Hví er tað umráðandi at viðurkenna, at Jesus Kristus er tann, sum Gud gevur frelsu við?
11 Sonn kristin viðurkenna, at tað er við Jesusi Kristi, Gud gevur okkum frelsu. Bíblian sigur: „Frelsa er ikki í nøkrum øðrum; heldur ikki er nakað annað navn undir himli, givið millum menniskju, sum vit skulu verða frelst við.“ (Ápostlasøgan 4:12) Sum vit sóu í kapittul 5, gav Jesus lív sítt sum loysigjald fyri menniskju, ið vilja gera, sum Gud sigur. (Matteus 20:28) Aftrat tí er Jesus eisini tann, sum Gud hevur sett til kong í himmalska ríkinum, ið skal stjórna allari jørðini. Og Gud krevur, at vit lýða Jesus og fylgja hansara læru, um vit vilja hava ævigt lív. Bíblian sigur: „Tann, ið trýr á Sonin, hevur ævigt lív; men tann, ið ikki vil lýða Sonin, skal ikki síggja lívið.“ — Jóhannes 3:36.
12. Hvat merkir tað ikki at vera ein partur av heiminum?
12 Guds sonnu tilbiðjarar eru ikki ein partur av heiminum. Tá Jesus varð avhoyrdur av rómverska landshøvdinganum Pilatusi, segði hann: „Ríki Mítt er ikki av hesum heimi.“ (Jóhannes 18:36) Uttan mun til hvørjum landi Jesu lærisveinar búgva í, so eru teir tegnar í hansara himmalska ríki og halda seg tí strangliga uttanveltaðar í heimsins politisku viðurskiftum. Teir taka ikki støðu í heimsins ósemjum. Men hinvegin leggja teir seg ikki út í, hvat onnur velja at gera — antin tey greiða atkvøðu á einum vali, melda seg inn í ein politiskan flokk ella stilla upp sum politisk valevni. Samstundis sum Guds sonnu tilbiðjarar eru uttanveltaðir í politiskum málum, eru teir lóglýdnir borgarar. Hví? Tí Guds orð gevur teimum boð um at vera ’yvirvøldunum lýdnir’, altso lýða landsins stjórn. (Rómbrævið 13:1) Skuldi politiska yvirvøldin sett krøv í stríð við tað, sum Gud krevur, gera sannir tilbiðjarar tað sama sum ápostlarnir, ið søgdu: „Ein eigur at lýða Gud meir enn menniskju!“ — Ápostlasøgan 5:29; Markus 12:17.
13. Hvørja áskoðan hava Jesu sonnu lærisveinar viðvíkjandi Guds ríki, og hvat gera teir tí?
13 Sannir Jesu lærisveinar prædika, at Guds ríki er einasta vónin hjá mannaættini. Jesus segði longu frammanundan: „Hetta evangelium ríkisins skal verða prædikað um alt jarðarríki, øllum fólkasløgum til vitnisburð; og tá skal endin koma.“ (Matteus 24:14) Í staðin fyri at biðja fólk líta á, at jarðiskir stjórnarar kunnu loysa teirra trupulleikar, boða sannir lærisveinar hjá Jesusi Kristi, at Guds himmalska ríki er einasta vónin hjá mannaættini. (Sálmur 146:3) Jesus lærdi okkum at biðja um, at henda fullkomna stjórnin tekur valdið, tá hann segði: „Komi ríki Títt! Verði vilji Tín, sum í Himli, so á jørðini við!“ (Matteus 6:10) Guds orð hevur frammanundan boðað frá, at hetta himmalska ríkið, „skal sora øll hini ríkini [sum eru nú] og forkoma teimum, men sjálvt skal tað standa fast í allar ævir.“ — Dániel 2:44.
14. Hvat fyri trúarsamfelag lýkur eftir tínum tykki tey krøvini, ið verða sett sonnu trúnni og tilbiðingini?
14 Við tí í huga, sum vit nú hava umrøtt, hvussu hevði tú so svarað hesum spurningunum: ’Hvør trúarbólkur grundar alla læru sína á Bíbliuna og ger Jehova navn kunnigt? Í hvørjum trúarsamfelagi vísa limirnir, at teir trúgva á Jesus Kristus, at teir hava sannan kærleika hvør til annan, at teir ikki eru ein partur av heiminum, og at teir boða, at Guds ríki er einasta veruliga vónin hjá mannaættini? Hvat fyri trúarsamfelag av øllum teimum, sum finnast í heiminum, livir upp til øll hesi krøvini?’ Royndirnar vísa skilliga á Jehova Vitni. — Esaias 43:10-12.
HVAT VILT TÚ GERA?
15. Hvat krevur Gud av okkum, umframt at vit trúgva, at hann er til?
15 Vit fáa altso ikki Guds góðkenning bara við at trúgva á hann. Sjálvt teir illu andarnir trúgva jú sambært Bíbliuni, at Gud er til. (Jákup 2:19) Men tað er eyðsæð, at teir ikki gera Guds vilja og ikki hava hansara góðkenning. Fyri at verða góðkend av Gudi mugu vit ikki bara trúgva, at hann er til, men eisini gera hansara vilja. Og so mugu vit eisini gera okkum leys av følskum átrúnaði og heilhugað taka undir við sonnu tilbiðingini.
16. Hvørja støðutakan mugu vit hava viðvíkjandi følskum átrúnaði?
16 Paulus ápostul vísti greitt, at vit ikki mugu taka lut í falskari tilbiðing. Hann skrivaði: „’Farið tí út frá teimum og skiljið tykkum frá teimum — sigur Harrin — og nemið einki óreint! Tá skal Eg taka ímóti tykkum’“ (2 Korintbræv 6:17; Esaias 52:11) Sonn kristin skýggja tí alt, ið hevur samband við falska tilbiðing.
17, 18. Hvat er „Bábylon hin stóra“, og hví er tað umráðandi at ’fara út frá henni’?
17 Bíblian vísir, at øll ymisk sløg av følskum átrúnaði eru ein partur av ’Bábylon hini stóru’. * (Opinberingin 17:5) Navnið minnir okkum á fornaldarbýin Bábel, har falskur átrúnaður hevði sín uppruna eftir vatnflóðina á Nóa døgum. Nógvar trúarlærur og siðir, sum nú eru vanlig fyribrigdi í følskum átrúnaði, stava frá fornaldar Bábel. Bábelsmenn tilbóðu til dømis tríeindir av gudum. Nú á døgum er tríeindarlæran høvuðstrúarlæran í nógvum átrúnaðum. Men Bíblian sigur greitt, at bert ein sannur Gud, Jehova, er til, og at Jesus Kristus er sonur hansara. (Jóhannes 17:3) Bábelsmenn trúðu eisini, at menniskjað hevur eina ódeyðiliga sál, sum livir víðari, tá likamið doyr, og sum kann pínast í einum pínslustaði. Læran um eina ódeyðiliga sál ella anda, sum kann straffast í helvitis eldi, sæst nú á døgum aftur í flestøllum trúarsamfeløgum.
18 Úr fornaldar Bábel kom følsk tilbiðing at breiða seg út um alla jørðina, og tí kann nútíðar Bábylon hin stóra, í Bíbliuni umrødd sum ein skøkja, hóskandi kallast heimsveldið av følskum átrúnaði. Og Gud hevur boðað frá, at hetta heimsveldið fær bráðan enda. (Opinberingin 18:8) Skilur tú, hví tað er lívið um at gera, at tú heldur teg burtur frá øllum, sum hevur við Bábylon hina stóru at gera? Jehova Gud vil, at tú skalt ’fara út frá henni’ í skundi, meðan tíð er. — Opinberingin 18:4.
19. Hvat fært tú burtur úr at tæna Jehova?
19 Tá tú tekur avgerð um at fara burtur úr følskum átrúnaði, kann ein møgulig avleiðing vera tann, at onkur ikki longur hevur hug at vera saman við tær. Men tá tú tænir Jehova saman við hansara fólki, vinnur tú kortini nógv meira, enn tú missir. Eins og fyrstu lærisveinarnir hjá Jesusi, sum fóru frá øllum fyri at tæna honum, fært tú so við og við nógvar andaligar brøður og systrar. Tú verður partur av eini stórari alheims familju við milliónum av sonnum kristnum, sum vísa tær sannan kærleika. Og tú fært ta undurføgru vónina um ævigt lív í „hinum komandi heimi“. (Markus 10:28-30) Sum frá líður, kann tað henda, at onkur, sum orsakað av tíni trúgv sleit sambandið við teg, fer at kanna, hvat Bíblian lærir, og so sjálvur fer at tilbiðja Jehova.
20. Hvussu verður framtíðin hjá teimum, ið liva eftir sonnu trúnni?
20 Bíblian lærir, at Gud skjótt ger enda á hesi óndu heimsskipanini og í hennara stað skapar ein rættvísan nýggjan heim undir Guds ríkis stjórn. (2 Pætur 3:9, 13) Tað verður ein frálíkur heimur! Og í nýggju rættvísu heimsskipanini verður bara ein átrúnaður, ein sannur tilbiðingarháttur. Man tað ikki vera skilagott, um tú tekur neyðugu stigini, so tú longu nú kanst taka undir við teimum sonnu tilbiðjarunum?
^ par. 17 Fleiri upplýsingar um, hví Bábylon hin stóra má ímynda heimsveldið av følskum átrúnaði, eru at finna í uppískoytinum „Hvør er ’Bábylon hin stóra’?“

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Løgtingsvalið 1906
Løgtingsvalið í Føroyum í 1906 varð hildið hin 18. juli 1906. Politisku flokkarnir vóru ikki stovnaðir tá, so talan var um at velja persónar, ikki flokkar, men Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin vóru stovnaðir seinni hetta árið. Eftir at hesir báðir flokkarnir vóru stovnaðir, valdur allir løgtingslimirnir at gerast limur í øðrum av hesum báðum flokkunum, soleiðis at man fekk eina skipan við tveimum flokkum. Flokkarnir vóru ósamdir um tilknýtið til Danmark.
Løgtingið hevði 20 løgtingslimir í 1906.


text:
Vit í Vestmanna á vitjan hjá Sylviu. Sylvia er 9 ára gomul og hon hevur likkupisur.
Um ljóð, litir og árstíðirnar
Evnisarbeiði í Sands skúla
Miriam, Anna Petra, Bogi, Venningsted og Jógvan greiða frá evnisarbeiði, sum tey hava havt í Sands skúla. Tey hava lært eina rúgvu um ljóð, litir og árstíðir. Tey hava verið nógv úti í náttúruni og so spældu tey eisini sjónleik.
Aðrir partar
Heksirnar er ein nýggjur familjuleikur á Tjóðpallinum. Tað er ein spennandi, undirhaldandi, syrgiligur, stuttligur og hjartanemandi familjuleikur fyri alla familjuna. Jákup, Sóleyð og Petur Meinar greiða frá. Eisini siga børn, sum vóru til leikin, sína hugsan.
Hvør er Silas? Jú, Silas er abbasonurin hjá Hera Kragesteen. Abbin gjørdi honum eina fløgu í jólagávu og nú er hon komin út. Í Barnaútvarpinum í dag, sigur Heri okkum søguna um fløguna. Anfinnur Heinesen og Beinta Clothier syngja og eru sjónleikarar á fløguni, so tey siga eitt sindur um tað at frambera sum sjónleikari. Vit hoyra eisini brot úr sjey sangum, sum eru á fløguni Silas.
Í dag er klovnurin BUBU á vitjan í Barnútvarpinum. Hann hevur fleiri nýggjar sangir og hevur nógvar framtíðarætlanir
Í dag eru vit í Klaksvík á vitjan í skúlanum. Her hitta vit Rakul Ró, sum greiðir frá einum nýggjum roknisangi. Hon syngur eisini vælkendar sangir saman við næmingum í skúlanum í Barnaútvarpinum í dag.
Vit fara at hoyra um Kuldakrákuna og um Vit, sum er nýggj heimasíða til børn. Kuldakrákan er ímyndin, og klikkja vit á Kuldakrákuna, sum stendur á breddanum á heimasíðuni hjá kringvarpinum, so finna vit søgur, leikir, sjónvarpsendingar, spøl, sangir, evnissendingar, tíðindi og mangt annað. Elin Michelsen greiðir frá. Elin á Rógvi lesur og skrivar um Kuldakrákuna og Tórunn, Elsa, Ingi, Jákup og Tummas siga sína hugsan.
Lego Holics úr skúlanum á Argjahamri gjørdist vinnari 2015, triðja árið á rað. Filip úr Lego Holics greiðir frá. Eisini hoyra vit børn av Sandi siga sína hugsan um kappingina.
Fólk og dólgar í Kardumummubýnum er sjónleikur, sum verður sýndur í sjúnleikarahúsinum í Havn. Vit hitta leikarar, hoyra sangir, hoyra brot úr leikinum og tveir dreingir siga sína hugsan um leikin.
Í skúlanum við Løgmannabreyt hava tey havt eitt sera spennandi evnisarbeiði í eina viku. Evnið er samfelagið. Tey arbeiða, fáa pengar afturfyri og sleppa at keypa alt møguligt.
Í skúlanum við Løgmannabreyt hava tey havt eitt sera spennandi evnisarbeiði í eina viku. Evnið er samfelagið. Tey arbeiða, fáa pengar afturfyri og sleppa at keypa alt møguligt.
Jensina Olsen og Finnur Hansen spæla 26 nýggjar barnasangir á fløgu. Vit vitja tey og tey siga okkum, at Aleksandur Kristiansen hevur skrivað yrkingarnar, Knút Olsen hevur gjørt løgini og Bárður Jákupson hevur málað vatnlitsmálningar. Jensina syngur og spælir og Finnur spælir og tekur upp.
Í Sørvági eru 15 næmingar í 5. flokki, sum hava gjørt verkætlan um tónleikabólkin Tinganest. Tey hava lært seg sangir, gjørt samrøðu við teir í bólkinum, gjørt plakatir, framløgur og skipað fyri konsert.
Summi arbeiða jólaaftan, børnini gleða seg og onkur hevur føðingardag jólaaftan. Vit fara at tosa við børn og vaksin, sum siga okkum, hvat tey gera jólaaftan.
Vit eru í Kollafirði. Og í Kollafirði fara vit víða um. Allir næmingarnir í skúlanum hava havt evnisviku. Tey í yngstu deildini hava arbeitt við Íslandi. Miðdeildin hevur arbeitt við India og hádeildin hevur arbeitt við Afrika. Vit eru fyrst í Íslandi. Diana, Anton, Lív, Andrea og Ása greiða frá. Síðai fara vit eitt stutt legg til Afrika, og tá fer Herit at greiða frá.
Hvat er ein trivnaðardagur? Tað hoyra vit í sendingini hesuferð. Næmingar siga sína hugsan og royna ymiskt spennandi.
Vit fara at hoyra um einglar. Armgarð Arge greiðir frá.
Fríði, Jónas,Sjúrður og Lise greiða frá
Vit hoyra um skúlan í Mikladali og um Kópakonuna
Vit eru í Suðuroy og hoyra hesuferð næmingar í Porkeri greiða frá og tey syngja eisini fyri okkum.
Altjóða minifiddlers-festivalur hevur verið í Føroyum í døgunum 8.-12.juni. 45 næmingar úr fleiri londum venja við Géza og øðrum strúkaralærarum. Hetta eru næmingar, sum eina ferð um vikuna fáa fjarundirvísing í violin. Nú hittust tey her í Havn at spæla violin saman. Tey eru úr Danmark, Týsklandi, Ísrael, Lapplandi, Finnlandi og Suðurkorea. Børnini eru 8-12 ára gomul og fimm føroysk børn eru eisini við. Festivalurin endaði við konsert í Norðurlandahúsinum. Vit vóru har við mikrofonini, tá ið legan var byrja og her var nógvur tónleikur at hoyra.
Tað eru tvey skúlabørn í skúlanum á Húsum á Kalsoynni. Tey eru systkin og eita Turid og Gunnar, sum eru 7 og 8 ára gomul.
Jákup Eli er 12 ára gamal og her er nógv stuttligt at síggja og hoyra. Eisini hoyra vit klavertónleik úr Porkeri.
Vit hoyra framførslur og práta við børn, sum eru til forskúladag á Argjahamri.
Næmingar í skúlanum á Argjahamri hava havt frálæru í forritan. Hetta var í sambandi við - Hour of Code.
Hvørjar søgur eru stuttligar? Hvat fær teg at flenna? Børn í útibarnagarðinum í Trongisvági siga sína hugsan
Markus, Sigrid, Paula og Óla Martin greiða frá.
Í Sands skúla hava tey havt evnisarbeiði um sagnir. Vit hoyra tey greiða frá søgnini um Kálv Lítla. At enda hoyra vit brot úr kvæðnum - Harra Pætur og Elinborg, vit hoyra Klaksvíkar Dansifelag.
Eisini siga tey frá sangum
Tey hava havt evnisviku um hav.
Mumi er nú gjørdur við føroyskum røddum, og verður at síggja í Norðurlandahúsinum.
Hesuferð eru vit úti í Sandagerði í Havn. Tað er 24. juni og skótar gera klárt at brenna bál. Men hvat gera tey?
Vit hoyra um Mumi, tí nú verður filmurin um Mumi frumsýndur í Norðurlandahúsinum ? ein føroyskur Mumi filmur, við føroyskari talu og føroyskum sjónleikarum. Og tá verður eisini - Barnafestivalurin 2016 í Norðurlandahúsinum. Felisia, Sirius og Hedvig siga sína hugsan um Mumi og um Tove Janson, sum hevur skrivað og funnið uppá Mumi og hini í Mumidalinum.
Vit hoyra góðan tónleik afturvið góðari søgu. Føroya Symfoniorkestur hevur havt nógvar barnakonsertir, og hesuferð er evnið Føroyingasøga. Jákup Veyhe sigur frá.\t\t\t\t\t\t\t
Vit hoyra góðan tónleik afturvið góðari søgu. Føroya Symfoniorkestur hevur havt nógvar barnakonsertir, og hesuferð er evnið Føroyingasøga. Jákup Veyhe sigur frá.
Á Oyrasundskollegiunum úti á Amager í Keypmannahavn, búgva nógvir føroyingar, sum eru lesandi. Her eru fleiri stórir íbúðarblokkar, og her búgva nógv føroysk børn. Hvussu er gerandisdagurin har? Miram og Lív búgva í L-blokkinum. Tá ið Barnaútvarpið bankaði uppá, var Lív og vitjaði Miriam.
So er flaggdagur og Jensina Olsen fer at vitja Jógvan Arge, sum veit nógv um Merkið. Aftaná eru vit á Ovastaloftinum, saman við Jensinu og Snúta.
Hvussu er at búgva í Keypmannahavn? Og hvat hugsa børn við føroyskum foreldrum um Føroyar? Hvat mál tosa tey? Anna Sofía og Jóan Petur eru 8 ára gomul og ganga í skúla og til frítíðarítriv í Keypmannahavn. Í sendingini siga tey sína hugsan.
Vit hoyra næmingar í 1. og 2. flokki syngja fyri okkum. Tey ganga í skúlanum á Fløtum. Jónsvein Heinesen er tøkningur
Adhya Nandi hevur foreldur úr India. Pápi hennara kom til Føroyar at vera venjari í badminton. Adhya er fødd í Føroyum, men hevur búð í India í fýra ár. Hvat mál tosa tey heima? Og hvar ætlar Adhya at búgva, tá ið hon verður stór?
Børn hava sang og tónleik saman við læraranum Palla Hansen. Tey ganga í 5. og 6. flokki. Jónsvein Heinesen er tøkningur
Nú er Kim 12 ára gomul. Tá ið hon var 8 ára gomul flutti hon til Føroyar til mammu sína úr Thailandi. Hvussu var at koma til Føroyar? Og hvussu var at læra at tosa føroyskt? Og hvussu er skúlin í Thailandi í mun til Føroyska skúlan? Kim fer at greiða frá.
So er 2. umfar av Orrustu byrjað. Seinasta sunnukvøld klokkan 19.30 var 1. sending. Tá sóu vit ÍA-dreingirnir kappast móti svimjigentunum úr Reysti. Vit tosa við børnini, vertin og onnur sum gera sendingina.
Vit hoyra børn, sum ganga í Norðskála-Oyrar skúla. Eisini hoyra vit barnakórið. Jóannes S. Hansen spælir klaver og skipar fyri.
Nú er Jasmin ein vaksin maður, men hann minnist væl fyrstu tíðina, tá ið hann kom til Føroyar. Hann kom til Føroyar úr krígsrakta Serbia.
Vit hoyra um Kuldakrákuna, sum er í føstulávintshýri. Eisini um heimasíðuna, at børn kunnu senda grýlumyndir inn. Síðani hoyra vit børn úr Sumba greiða frá teirra føstulávintshaldi.
Næmingar í Frískúlanum í Havn syngja og spæla fýra sangir. Skúlin er á Velbastað.
Vit hoyra um jólakalendarin - Tjóvajólini, sum verður í sjónvarpinum. Páll Danielsen greiðir frá og eisini hitta vit Hjálmar Dam, sum spælir Kyrri. Í útvarpinum fara vit at hoyra jólakalendarasøguna - Eg sá ein eingil, sum Elin á Rógvi skrivaði í 2010 og hon fer at greiða frá.
Næmingar í 3. flokki í Eysturskúlanum í Havn 2013 høvdu evnisarbeiði um Brestiskvæðið. Vit hoyra børn í 1.2. og 3. flokki kvøða.
Vit hoyra um eina huldubygd, sum næmingar í skúlanum á Skúlatrøð hava gjørt. Tey ganga í 5.d og fara at greiða frá huldufólki og søgum.
Í skúlanum á Argjahamri eru fýrbein. Næmingar í 4. flokki ansa teimum, og tey fara at greiða frá.
Vit fara at hoyra um einglar. Armgarð Arge greiðir frá.
Vit eru í Kollafirði. Her hava tey evnisviku um lond og heimspartar. 4. 5. og 6. flokkur hevur um India. Angela, Julia og Meinhard greiða frá.


text:
Georgiskt mál
Georgiskt mál er høvuðsmálið í asiatiska landinum Georgia og verður tosað av teimum 4 milljónunum (2013), sum búgva har og av teimum umleið hálvu milljónini av georgiarum, ið búgva í øðrum londum.
Innihaldsyvirlit
Georgiskar dialektir[rætta | rætta wikitekst]
Tað eru fleiri ymiskar dialektir av georgiskum: Imeretiskt, Racha-Lechkhumiskt, Gurianskt, Adjarianskt, Imerkheviskt (í Turkalandi), Kartliskt, Kakhetiskt, Saingilo (í Aserbadjan), Tushetiskt, Khevsurskt, Kheviskt, Pshaviskt, Fereydanskt í Fereydunshahr og Fereydan, Mtiuletiskt, Meskhetiskt.


text:
Sveis
Sveis (Týskt: Schweizerische Eidgenossenschaft, Franskt: Confédération Suisse, Italskt: Confederazione Svizzera, rætoromanskt: Confederaziun Svizra) er eitt land í Miðevropa. Í norðri hevur Sveis mark við Týskland, í eystri við Liktinstein og Eysturríki, í vestri við Frakland og í suðri við Italia. Hóast Zürich er størsti býur í Sveis, er Bern høvuðsstaður. Landið er eitt av ríkastu londum í Evropa.
Sveis gjørdist uttanveltaland í 1815 og hevur ikki verið uppi í nøkrum kríggi í Evropa síðan. Nú er landið býtt í 26 landspartar (kantonir), og hesir hava so skipað seg sum eitt tjóðveldi við einum samveldisforseta sum oddamanni. Mong fólk búgva í rættiliga avbyrgdum dølum, og fólkið talar ikki sama mál. Í Sveis eru fýra almenn mál: franskt, sveisaratýskt, retoromanskt og italskt. 63 % av fólkinum talar sveisaratýskt. Í Zürich og Bern tala tey týskt, men í t.d. Genève og Lausanne tala tey franskt.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Sveisisk søga
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Sveisiskur politikkur
Sveis, sum verður stýrt sum tjóðveldi, er í fleiri smáum ríkjum, sum teir kalla kantonir. Hvør kantonin hevur heimastýri, men allar hava felags samveldisforseta. Í Sveis eru fýra mál: í vestara parti er móðurmálið franskt, í syðra parti italskt, í útsynningspartinum er eitt fornt romanskt mál, tey kalla retoromanskt, og í norðara og mittasta partinum er eitt týskt mál, sum tey kalla sveisartýskt.
Sveis hevur ikki verið í nøkrum bardaga í 200 ár, men hevur ofta verið nýtt av teimum stríðandi at halda friðarsamráðingar í. Í Genève verða á hvørjum ári hildnir alheims friðarfundir. Reyði Krossur, sum sveisarin Jean Henri Dunant (1828-1910) setti á stovn í 1864 at veita krígsherjaðum medisin og læknahjálp, hevur høvuðssetur sítt í Genève. Sveis er ikki limur í ES, men hevur eina avtalu um tey fýra frælsini: vørur, arbeiðsmegi, tænastu og kapital, sum ger, at landið í heilt stóran mun virkar sum ein partur av innara marknaðinum í ES.
Innflytarapolitikkur[rætta | rætta wikitekst]
Sveisiska fólkið hevur í 2014 atkvøtt fyri at steðga streyminum av tilflytarum til landið [2][3]. Sunnudagin 16. februar 2014 segði sveisiska fólkið á fólkaatkvøðu "ja" til munandi herðing av lógini um tilflytarar úr ES-londum. Sjálvt um Sveis ikki er limur í ES, hevur landið seinastu 12 árini havt eina avtalu við ES um fría ferðing um landamørk. Men nú sveisiska fólkið hevur kravt munandi herðingar av lógini, er spurningurin, um avtalan við ES má víkja fyri sveisiska fólkaviljanum. Úr Brússel eru boð longu komin um, at ES fer at endurskoða síni viðurskifti við Sveis. Tað var sera lítil munur á talinum av ja- og nei-atkvøðum – bert 19.000 atkvøður. Av teimum, sum atkvøddu, søgdu 50,3 prosent ja. Men úrslitið merkir, at stjórnin innan 2017 skal hava dagført lógina um tilflytarar, og tað fer at merkjast í grannalondunum. Nógv koma úr ES-londunum Italia og Týsklandi til Sveis at arbeiða, og í 2014 eru millum 27 og 29 prosent av teimum átta milliónunum, sum búgva í Sveis, tilflytarar. Tað er tað næstmesta í Evropa aftan á Luksemburg [4]. Seinastu árini er ein klovningur komin í millum løntakarar, sum síggja fremmandaarbeiðarar fáa teirra størv til minni løn og harvið trýsta lønarlagið niður, og so politikarar, sum tala fyri at taka ímóti fleiri tilflytarum. Hinvegin hava aðrir politikarar tikið seg fram við at tala ímóti tilflyting.
Í mars 2014 hevur orðaskifti verið í ES-tinginum um sveisisku avgerðina, og har gav ES-kommisserurin fyri arbeiðsmarknaðin, László Andor, sveisarum greið boð: "Sveis kann ikki siga nei til, at fólk hava frælsi til at ferðast frítt um landamørk, og samstundis samstarva við ES, sum um einki var hent" [5]. László Andor segði, at so leingi Sveis ikki hevur meldað aftur um, hvussu landsins politiska leiðsla ætlar at fyrihalda seg til úrslitið av atkvøðugreiðsluni, kann ES ikki halda fram við tveimum felags verkætlanum um gransking og útbúgving, sum eru í gongd í løtuni. ”Sveisisku myndugleikarnir hava ikki stórt rásarúm her. Tí tað at ferðast frítt er ein grundarsteinur í samstarvinum og kann ikki takast burtur frá hinum frælsunum í avtaluni,” segði Andor [6]. Aðrir ES-politikarar vóru ikki so avgjørdir og vístu á, at Sveis ikki er limur í ES og hevur rætt til sjálvt at avgera lógirnar í egnum landi. ”Øll sløg av sanksjónum, sum avmarka teirra part í gransking og útbúgving, kunnu skaða okkum øll. Tað hevði verið tápuligt at sligið alt ov hart aftur,” segði Vicky Ford úr høgrasinnaða bólkinum ECR (stytting fyri European Conservatives and Reformists). Hon helt, at ES eigur at síggja báðar síðurnar av málinum, og at sveisiska fólkið hevur rætt til at gera av, hvussu landsins landamørk skulu stýrast.
Í Sveis varð ein fólkaatkvøða í 2008, um tað skal vera loyvt at byggja tey sermerktu tornini, ið oftani eru við síðuna av moskum - eitt sokallað minarett. Á øllum moskum er høgt moskutorn (nevnt minarett) haðan tey trúgvandi verða kallað til bøn fimm ferðir um dagin. Byggilógin (nevnt Federal popular initiative "against the construction of minarets") bleiv samtykt; á fólkaatkvøðuni í november mánaði 2008 atkvøddu 57,5 prosent av veljarunum í Sveis fyri, og 42,5 prosent atkvøddu ímóti [7][8]. Eisini í syðra parti av Eysturríki er ein lóg samtykt, ið forbjóðar moskubygging, um hesar ikki hóska til umhvørvið [9]. Í Sveis búgva uml. 400 000 muslimar [10].
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Hóast Sveis er so lítið og hevur ligið innibyrgt millum stórlond, hevur tað fyri tað mesta havt sjálvræði. Men tað hevur ikki kostað teimum lítið, mangan hava teir staðið í harðari orrastu, men oftast vóru teir við yvirlutan, og sveisarar vóru so gitnir fyri dirvi, at fremmandir kongar bóðu sær vaktarmenn úr Sveis. Fýra eru málini, sum verða tosað í landinum; í Suðursveis tosa tey italskt, í Vestursveis franskt, í norðara partinum týskt, og so eru tað einstøk pláss í landsynningshorninum, hvar tey tosa eitt gamalt mál, sum sipar til týskt. Sum við málinum, so við trúnni; summi eru katolikkar og summi trúbótarmenn.
Skúlar eru nógvir í landinum, og tað bæði lægri og hægri. Sveisarar verða roknaðir fyri eitt kunnskapsríkt fólk, og hópur av fremmandum ungfólki kemur hagar at ganga í kostskúla. Landið verður roknað fyri eitt av teimum ríkastu í Evropa, og tað arbeiðandi fólkið hevur góð livikor.
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Fýra ymisk mál verða talað í Sveis, fjølmæltasta landið í Evropa. Almenn mál eru týskt, franskt og italskt. Fjórða málið er retoromanskt, sum verður talað í summum fjarløgdum bygdaløgum uppi í fjøllunum. Retoromanskt hevur nú eisini fingið støðu sum alment mál - 1 % av fólkinum talar retoromanskt.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Sveisisk mentan
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Sveisisk landafrøði
Í Sveis eru tveir fjallaryggir, Jurafjøll og Alpurnar. Ímillum fjøllini er ein breiður háslætti, sum eitur Sveisar Háslættin. Miðjan av Sveis er ein fløta, Sveisiski Háslættin, men hitt er alt fjallalendi. Sveisar Háslættin gongur frá Bodensvatni til Genèvevatnið. Háslættin er ein langur og breiður dalur við stórum vøtnum og góðum kornlendi. Jørðildið er mest eyrmold, sum er komin við ísinum í ístíðini. Á háslættanum býr meginparturin av fólkinum, og har eru eisini teir størstu býirnir. Háslættin ber væl korn, og hann er eisini væl dyrkaður. Summastaðni hava teir avbera stórar súreplagarðar, og frálíka vakurt er at síggja, tá ið alt um várarnar stendur í blóma. Mesta fólkið býr á fløtuni, og har eru teir flestu býirnir.
Fyri vestan eru Jurafjøllini fram við franska markinum. Tey eru heldur lág og fyri tað mesta skógvaksin. Alpurnar aftur ímóti standa við nógvum skínandi fannaklæddum tindum og daga ímóti himni. Fyri sunnan fløtuna ganga Alpurnar ígjøgnum alt landið úr vestri í eystur. Hægst uppi í Alpunum í bæði Sveis og Eysturríki eru nógvir jøklar. Frálíka vakurt er í Alpunum, og hagar koma fólk úr øllum ættum at halda feriu. Um veturin standa tey á skíðum í Alpunum, og um summarið ganga tey á teimum stórslignu og vøkru fjøllunum. Fjallarustirnar eru bæði hvassar og brattar, men millum teirra ganga nógvir breiðir og djúpir dalar. Í dølunum er veðurgott og góður bøur. Bygdirnar eru ofta heldur smáar. Vøtn eru nógv í dølunum. Í dølunum á suðursíðuni er veðurlagið frálíka lýtt, og har yður av litføgrum blómum um summarið. Men uppiyvir standa teir hvøssu tindarnir avtaktir við ísi, sum ongantíð tiðnar. Um veturin legst ofta nógvur kavi niður í fjøllunum. Tá kann tað henda, at tað kemur turrur, heitur vindur, sum teir kalla føhnin. Termometrið rýkur upp, og tiðningur kemur í kavan. Áirnar standa á bredda um nakrar tímar, og tá hendir ofta, at skalvar leypa. Summir av hesum skalvunum kunna vera óføra stórir, og teir taka bæði garðar og hús við sær; einki stendur fyri teimum.
Úr Sveis koma fleiri stórar áir; undir tí gitna Sankta Gothards fjallinum springa Rhone og Rín upp.
Býir[rætta | rætta wikitekst]
Í Bern kemur samveldistingið saman, og verður hann tí oftast roknaður fyri at vera høvuðsstaður. Størsti býurin er Zürich, har eru stór klædnavirkir. Í Genève við Genèvevatnið eru nógvar ursmiðjur, í hesum býi plaga eisini ofta sendimenn úr ymsum londum at koma saman at tingast. Luzern og Lugano eru viðgitnir ferðamannabýir. Í Basel við Rín er stórt havnarlag.
Samferðsla[rætta | rætta wikitekst]
Torført hevur verið at koma úr Sveis suður til Italia; skørðini eru fá, og vegirnir vánaligir; eisini kundi ofta henda, at knappligt kavarok kom á ferðafólkið. Nú er koyrandi bæði við toki og bili; vegirnir hava verið ógvuliga ringir at gera, og menn hava noyðstat spreingja bæði nógvar og langar tunlar. Tunnilin ígjøgnum Sankta Gothardsfjallið er 14 km. langur. Ein annar tunnil, Simplon tunnilin er 20 km. Í øllum Sveis eru 2500 tunlar[11]. Vegasambandið í Sveis er av tí besta í Evropa; har eru nógvir og góðir vegir og tætt við jarnbreytir. Eisini kann komast til og frá landinum eftir Rínánni; har sigla skip í heilum. Annars ferðast nógv av ferðafólkinum í flogfari.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Sveisiskur búskapur
Uttanveltaða støðan og tryggu politisku viðurskiftini eru tvær av atvoldunum til, at Sveis er vorðið altjóða fíggjarmiðdepil. Mangar fyritøkur og mangir bankar hava høvuðsskrivstovu í vakra býnum, Genève, við Genèvevatn. Eisini hava mangir altjóða felagsskapir høvuðssæti her, tí landið er uttanveltað og politisku viðurskiftini trygg. Nevnast kunnu Reyði Krossur, Heims Heilsustovnurin (WHO) og høvuðsdeild ST í Evropa. Eisini mong stór fleirtjóðafeløg eru sveisisk. Hóast lítil rávøra er í landinum, er Sveis týdningarmikið ídnaðarland. Mong teirra, ið arbeiða í ídnaðinum, eru serútbúgvin at gera ídnaðarvørur, sum eru dýrar og viga lítið. Meginparturin av tí, gjørt verður, verður flutt út, tí at heimamarknaðurin er lítil.
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Fyrr í tíðini livdi at kalla alt fólkið í Sveis av landinum, men hetta er ikki so longur; nú livir stív helvtin av ídnaði. Sveisiska fløtan ber væl korn, men tað, sum velt verður har, munar ov lítið; landið má tí flyta hópin inn av mjøli. Summarið er heitt, og tí fáast summir bøndurnir við at dyrka vín, meðan aðrir hava fruktgarðar. Neytum og svínum hava teir nógv av. Í Jurafjøllunum er eisini nógv av rossum. Garðarnir eru ofta smáir; teir flestu munna vera millum 5 og 10 hektarar til støddar. Í Alpunum hevur neytahaldið mest at siga fyri bøndurnar. Um summarið verða neytini rikin langt niðan í fjøllini; har kunna vera góðir slættar, og grasið er bæði gott og nógv. Smáttur standa har uppi í haganum, og ta tíðina, neytini ganga har uppi, liggur fólk hjá teimum sum í Noregi. Um kvøldarnar verða tey rikin heim á støðilin, sum er rundan um smáttuna, og so hava tey náttból har. Mjólkin verður gjørd til ost, og sveisarostur er sera viðgitin fyri góðsku. Teir bøndurnir, sum búgva ovarlaga, hava ofta brattan bø, og ikki er óvant sum í Føroyum at bera hoyggið til garðs.
Landbúnaðarumstøðurnar eru ikki av teimum bestu, men niðri í fruktagóðu dølunum verður nógv velt og dyrkað, og í lýggju líðunum, ið horva suðureftir, dyrka bøndurnir frukt og vínber. Vanligt er at hava mjólkarframleiðslu her um leiðir. Neyt, seyður og geitir verða tíðliga slept út á tað gróðrarmikla summarbeitið uppi í hálendinum og verða tikin oman aftur í dalarnar um heystið. Mjólkin verður kæsað til ymisk ostasløg, til dømis emmentaler. Teir bøndur, sum búgva á háslættanum og niðast í dølunum, velta gras og korn, vín og frukt. Teir hava nógv neyt, sum ganga á tí góða beitinum niðast í dølunum. Mjólkina selja teir í býunum ella gera til ost. Fjallabøndurnir búgva uppi í teimum ovaru dølunum, sum eru oman fyri túsund metrar. Har uppi velta teir ikki korn, men røtur, epli og gras. Líðirnar eru vaksnar við skógi upp í 2.000 metra hædd. Ovari partur av skóginum er tunnur, og ímillum trøini eru víðar grasfløtur. Har niðan rekur fjallabóndin fenaðin um summarið. Til at sita hjá seyði, neytum og geitum hevur bóndin tríggjar mans, sum búgva har uppi fyri summarið. Teir mjólka og gera mjólkina til ost. Tá ið summarið er av, kemur fenaðurin oman aftur á básin at standa. Um veturin høggur bóndin trø í skóginum, sum hann hevur til smíð, brenni og at selja.
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Kol og jarn er ikki í Sveis, men kortini eru nógv ídnaðarvirkir. Tað, teir gera, er mest vara, sum lítið tilfar fer til, men sum er putlut at gera. Til dømis eru nógvar ursmiðjur, og sveisisku urini eru viðgitin fyri góðsku og verða seld um alla verðina. Læknatólum og heilivági gera teir eisini nógv av, somuleiðis sjokoladu. Klædnaídnaðurin stendur frammarlaga. Sum vit síggja á kortinum, er Sveis mitt inni á meginlandinum, og vit kundu tí hildið, at landið eigur eingi skip, uttan tey sum sigla á Rín og vøtnunum í sjálvum landinum, men so er ikki, yvir 50 sveisisk farmaskip sigla á stórhøvunum. Verksmiðjurnar og tokini við ganga við elmegi. Fossarnir eru bæði stríðir og nógvir, og el-verkini eru so mong, at ikki bert landið sjálvt er hjálpið, men tað kann selja nógvan streym til onnur lond. Stívur helmingurin av fólkinum í Sveis livir av ídnaði, hóast hvørki finst jarn, kol ella annar málmur í jørðini. Tann nógvi elstreymurin, sum teir framleiða við vatnmegini, fær teimum tey túsundtals ídnaðartólini at ganga. Teir gera til dømis skógvar, medisin, sjokulátu og klædnavørur. Teir eru heimsgitnir fyri at gera góðar ostar, góð silkipløgg og góð ur.
Um ár 1800 vóru í Genève fleiri hundrað ursmiðir, sum árliga gjørdu 14 000 gullur og 45 000 silvurur. Í fjallabygdunum høvdu menn ursmíð til vetrararbeiði, og har runnu upp sannar ursmíðbygdir, har ursmíð var hvørsmans yrki. Sveisaraurini vórðu seld um allan heimin. Men um ár 1850 fóru menn í USA at gera ur við maskinu. Tey maskingjørdu urini vóru nógv bíligari enn tey hondgjørdu. Men sveisararnir góvust ikki, tí um 1870 gjørdu teir í Genève tað fyrsta urvirkið. Síðani eru bygd ein mongd av urvirkjum bæði á bygd og bý í Sveis, og tað gamla urhandaverkið er skift um til urídnað. Tey mongu smáu urvirkini úti á bygdunum gera hvør sín serlutin til urini. Serlutirnir verða sendir til savningarvirkini. Har sita virkisursmiðirnir í longum røðum og seta saman, hvør setir sín lutin í, til urið er liðugt. Og so út á marknaðin. Hóast urvirkir eru í hópatali í mongum londum, til dømis Bretlandi, Japan, USA og Týsklandi, so eru tað tó tey sveisisku urini, sum hava allar fyrimunur á heimsmarknaðinum og verða mest keypt. Árliga koma í millióntali av maskingjørdum urum út á marknaðin, men tó hevur eitt handilsfelag í Sveis hondgjørd ur at selja, men tey kosta 10 ferðir so nógv sum tey virkisgjørdu.
Handil[rætta | rætta wikitekst]
Sveis, sum hevur stóran uttanlandshandil, liggur langt frá havinum. Tað kemur teimum tí væl við, at teir hava so nógvar og góðar vegir og jarnbreytir, sum teir kunnu flyta vørurnar á út í onnur lond. Teir hava eisini ein stóran havnarbý við ánna Rín, sum eitur Basel. Basel stendur úti móti markinum til bæði Týskland og Frakland. Í havnini í Basel liggja áarbátar og taka inn tær vørur, sum skulu seljast út av landinum, og føra tær til Rotterdam ella Antverpen. Har verða vørurnar skipaðar inn í stór skip, sum sigla tær út á heimsmarknaðin. Áarbátarnir skipa so inn aftur olju, kol og ráevni, sum teir sigla til Basel og leggja upp har. Sveisararnir eiga sjálvir ein farmaskipaflota, sum telur eini 50 skip, men tey flóta ikki inn í havnina í Basel, og leggja tí ongantíð at í Sveis.
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Annars er tað at siga, at nógv av fólkinum, sum býr í Alpunum, fæst við at vísa tí nógva ferðafólki, sum kemur hagar, veg í fjøllunum ella arbeiðir á teimum stóru og nógvu gistingarhúsunum, hvar tey halda til. Summi koma til at standa á skíð, summi til at royna at ganga upp á teir høgu tindarnar, og summi bert fyri at síggja tað vakra landslagið.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.foxnews.com/story/2009/11/30/switzerland-defends-ban-on-mosque-minarets/?test=latestnews
- ↑ http://www.independent.co.uk/news/world/europe/switzerland-votes-to-limit-numbers-of-eu-migrants-9117579.html
- ↑ http://www.nytimes.com/2014/02/10/world/europe/swiss-voters-narrowly-approve-curbs-on-immigration.html?_r=0
- ↑ http://www.bbc.com/news/world-europe-26116648
- ↑ http://www.theguardian.com/world/2014/feb/09/swiss-referendum-immigration-quotas
- ↑ http://www.bloomberg.com/news/2014-02-09/swiss-brace-for-sour-eu-relations-after-immigration-vote.html
- ↑ http://www.swissinfo.ch/eng//Specials/Islam_and_Switzerland/Minaret_vote/Minaret_result_seen_as_turning_point.html?cid=7793740
- ↑ http://www.foxnews.com/story/2009/11/30/switzerland-defends-ban-on-mosque-minarets/?test=latestnews
- ↑ http://www.rnw.nl/english/article/strong-reactions-swiss-minaret-ban
- ↑ http://www.euronews.com/2009/11/19/minaret-debate-angers-swiss-muslims/
- ↑ http://wtc2013.ch/fileadmin/user_upload/WTC_2013_Bulletin.pdf


text:
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Guds ríki – 100 ár og júst byrjað
Tey, ið fegin vilja vera borgarar í Guds ríki, eiga at læra so nógv sum gjørligt um Ríkið og tað, sum tað hevur avrikað. Hví tað? Tí tað fer ikki bara at styrkja teirra trúgv á, at Guds ríki ræður, men fer eisini at geva teimum hug at fortelja øðrum tey góðu tíðindini um Guds ríki. (Sálmur 45:2; 49:4) Meðan tú hyggur at filminum Guds ríki – 100 ár og júst byrjað, kanst tú royna at finna svarini til spurningarnar niðanfyri.
Hví hevði „Skabelsens Fotodrama“ so stóra ávirkan á fólk?
Hvussu brúktu tey útvarp til at røkka fólki við góðu tíðindunum?
Hvussu boðaðu tey annars tey góðu tíðindini, og hvussu gekst?
Hvussu er upplæringin í boðanini betrað gjøgnum árini?
Hvørja henta upplæring fingu næmingar á Gileadskúlanum?
Hvussu hava stevnur verið við til at upplæra fólkið hjá Jehova?
Hvat sannførir teg um, at Guds ríki stjórnar?
Hvussu vísa vit, at vit stuðla Guds ríki?


text:
Ringanna Harri (filmstriologi)
Ringanna Harri (á enskum: Lord of the Rings) er ein filmstriologi, ið er gjørd eftir skaldsøguni eftir J. R. R. Tolkien av sama navni. Søgan gongur fyri seg í ævintýrheiminum Miðgarði.
Filmarnir vórðu produseraðir undir leiðslu av Peter Jackson og útgivnir av New Line Cinema. Hetta er ein av dýrastu filmframleiðslum í søguni, við eini fíggjaætlan uppá 270 milliónir amerikanskar dollar, projektið vardi meir enn átta ár og filmingin fór fram í Nýsælandi, heimlandi Peter Jacksons.
Ringanna Harri var ein stór fíggjarlig suksess og filmarnir liggja sum nr. 11, 5 og 2 á listanum yvir filmar við flest inntøkum. Filmarnir hava tilsamans vunnið 17 Oscars.
Filmarnir[rætta | rætta wikitekst]
Filmarnir komu út í tíðarskeiðinum 2001-2003.
- 2001: Ringliðið ("The Fellowship of the Ring")
- 2002: Tey bæði tornini ("The Two Towers")
- 2003: Kongurin kemur aftur ("The Return of the King")


text:
5. PARTUR
Vatnflóðin — Hvør lurtaði eftir Gudi? Hvør lurtaði ikki?
Á Nóa døgum vóru tey flestu ónd. 1 Mósebók 6:5
Ádam og Eva fingu børn, og sum frá leið vóru nógv menniskju á jørðini. Nakrir einglar tóku undir við Satani í uppreistrinum.
Teir komu niður á jørðina og broyttu seg til menn, so teir kundu gifta seg við kvinnunum. Tær føddu teimum synir, sum blivu sterkir og harðligir risar.
Jørðin fyltist við óndum menniskjum. Bíblian sigur, at óndskapurin var stórur, og at menniskjuni bara hugsaðu ilt.
Nóa lurtaði eftir Gudi og bygdi eina ørk. 1 Mósebók 6:13, 14, 18, 19, 22
Nóa var ein góður maður. Jehova segði við Nóa, at hann fór at gera av við tey óndu í eini vatnflóð.
Gud bað eisini Nóa byggja eina ørk, ein stóran bát, og leiða familju sína og øll sløg av dýrum inn í hana.
Nóa ávaraði fólk um komandi vatnflóðina, men tey lurtaðu ikki. Summi flentu at Nóa; onnur hataðu hann.
Tá ørkin var liðug, tók Nóa dýrini við sær inn í hana.
LÆR MEIRA
Hví loyvir Gud óndskapi og líðingum?
Hvussu byrjaði óndskapurin, og hví hevur Gud loyvt honum so leingi? Halda líðingar nakrantíð uppat?


text:
Kirkju-úrmelding
Summir gudloysingar vilja helst ikki vera limir í fólkakirkjuni, men vita ikki heilt hvussu mann ber seg at fyri at melda seg út. Tí gjørdu vit av at hava eina vegleiðing liggjandi her.
Tað stutta av tí langa er, at tað er neyðugt at seta seg í samband við sóknarprestin har mann býr. Niðanfyri er ein vegleiðing vit hava fingið frá fólkakirkjuni:
- Er talan um barn ella ung undir 18 ár, er tað viðkomandi, ið hevur foreldramyndugleikan, ið tekur avgerð um hetta. Ungdómur, ið er fyltur fimtan ár, skal tó sjálvur eisini taka undir við avgerðini.
- Ein kann ikki vera limur í fólkakirkjuni og aðrari trúarsamkomu samstundis. Um ein fer í aðra trúarsamkomu, verður ein tó ikki av sær sjálvum skrásettur sum farin úr fólkakirkjuni.
- Útlimanin fer fram við skrivligari fráboðan til sóknarprestin ella kirkjuskrivstovuna, í tí kirkjusókn ein býr í.
- Tá ein boðar frá, at ein ynskir at fara úr fólkakirkjuni, skal ein boða frá, hvar og nær ein er føddur og doyptur.
- Um ein limur, ið er doyptur í Danmark men býr í Føroyum, ynskir at fara úr fólkakirkjuni, skal fráboðanin sendast sóknarprestinum ella kirkjuskrivstovuni í tí kirkjusókn, har viðkomandi býr.
- Tá ein limar seg úr kirkjuni, verður hetta fráboðað fólkayvirlitinum í kirkjusóknini og Landsfólkayvirlitinum.
- Kirkjuskattur og skattamál eru persónsmál. Mælt verður tískil hinum einstaka at kanna eftir hjá TAKS, hvørt hesi viðurskifti eru komin í rættlag.
Upplýsingar um navn og bústað hjá sóknarprestum í bústaðarsóknini eru at finna á heimasíðuni hjá fólkakirkjuni . Har eru somuleiðis skrivstovutíðir, upplýsingar sum tlf. nr. o.a. at finna.
Um ein seinni aftur ynskir at gerast limur í fólkakirkjuni, ber til eftir áheitan á sóknarprestin í sóknini, har ein býr, at lima seg inn aftur. Tað er tó ein treyt fyri hesi innliman, at sóknarprestur eftir persónliga samrøðu metir, at viðkomandi í álvara ynskir at fáa limaskapin í fólkakirkjuni aftur.
Tað ber eisini til at lesa fólkakirkjulógina vv limaskapi inni á lógir.


text:
BÚMERKIÐ
Búmerkið er samansett av trimum formum, sum allir eru eins og hava somu stødd. Formarnir standa allir eins yvir fyri hvørjum øðrum, har teir nerta báðar hinar í einum punkti. Hvíta plássið í miðjuni hevur stórt sæð sama form sum heildarformurin.
Búmerkið sigur hetta: Tríggir partar koma saman og mynda eina harmoniska heild. At partarnir standa eins yvir fyri hvørjum øðrum merkir, at hvør partur er líka stillaður yvir fyri hinum báðum og hevur somu rættindi til felags ágóðarnar. Hvíta plássið í miðjuni avmyndar samanrenningina, tí miðjan er felags økið, bindiliðið, sum allir partar standa líka yvir fyri.
Ein kann síggja ymiskt í búmerkinum, eitt nú skrúvu, borur við bløðum, segl, varði.
Stílurin í búmerkinum er frískur, samstundis sum hann er tekniskur. Litasamansetingin hevur eitt frískt, lívligt úttrykk, meðan formarnir og linjurnar innihalda nakað tekniskt, - sami formur verður endurtikin og myndar ein størri form, og linjurnar renna nátturliga úr formi í form.
LITIRNIR
Tríggir litir eru í búmerkinum. Hvør formur hevur sín lit og eru teir valdir við atliti til evnisøkini hjá teimum trimum skúlunum.
Myrkablái liturin minnir um sjógvin og vísir til sjómansskúlan.
Ljósablái liturin minnir um jarn og vísir til maskinmeistaraskúlan.
Appelsinguli liturin minnir um eld og vísir til brandmeistaraskúlan.
NAVNIÐ
Vinnuháskúlin er samansett av tveimum orðum: vinna og háskúli.
Um orðið vinna stendur í orðabókini m.a.: tað at vinna 2(1), arbeiði, starv, verk (1), virki (1), vera í vinnu.
Um orðið háskúli stendur í orðabókini: 1 framhaldsskúli (fyri verkfrøðingar, handverkarar, handilsfólk o.o.), lærdur háskúli, fróðskaparsetur, universitet; handilsháskúli, ítróttaháskúli, landbúnaðarháskúli, listaháskúli 2 vanl. fólkaháskúli.
Í navninum liggur, at hetta er háskúli, sum útbúgvir leiðarar ella fólk til vinnuna. Háskúli er víðari lestur. Navnið er breitt, vanligt og partaleyst og fevnir á einfaldan hátt um teir tríggjar skúlarnar, sum renna saman. Navnið greiðir í sær sjálvum frá, hvat virksemi skúlans er.
NAVNASKRIFTIN
Stavirnir í navninum eru gjørdir úr týpuni Bank Gothic. Hon er ein nýmótans sans-serif skrift, sum merkir, at hon hevur ikki føtur. Bank Gothic er ein opin, vøkur og væl lesilig skrift. Hon stendur væl saman við merkinum, og gevur búmerkinum sum heild eitt vakurt og harmoniskt úttrykk.
BRÆVASKRIFTIN
Sum brævaskrift havi eg valt Myriad. Hon varð útgivin í 1992 av Adobe, teknað av Adobe fólki, við hjálp av millum onnur Robert Slimbach. Myriad er í dag vorðin ein tann mest brúkta skrifttýpan; hon er stílrein, opin og sera væl lesilig. Myriad stendur væl saman við navninum. Hon er brúkt í enska undirheitinum og í adressutekstinum.
Nota Bene
Teir tveir uppsetingarhættirnir eru avgerandi og endaligir. Ein eigur ongantíð at flyta, minka ella vaksa merkið í mun til skriftina, ella øvugt.
At búmerkið hevur einans tveir uppsetingarhættir er ein styrki, tí jú meira monotont og sterkt verður eyðkennið.
Sjúrður Højgaard. Grafiskur sniðgevi. MHÍ 97.


text:
Soleiðis byrgir tú fyri skaða í heiminum
Niðanfyri veita vit nøkur góð ráð um fyribyrging av skaðum í heiminum. Góð ráð, sum kunnu bjarga tínum ognum, tínum minnum og tínum kæru.
Eldur
Eldsbruni kann raka teg, tá tú minst væntar tað. Um óhappið hendir, er sera umráðandi at vera til reiðar.
Visti tú, at flestu deyðseldar kykna um kvøldið og um náttina? At halogenlampur kunnu gerast yvir 500°C? At royking er atvoldin til umleið helvtina av øllum deyðseldum? At ein sodavatn er góð at sløkkja smáar eldar?
Í hesum faldaranum kanst tú lesa meira um, hvussu eldur kyknar, hvussu tú best fyribyrgir eldi, hvør trygdarútgerð er neyðug, og hvussu tú gert, um eldur kemur í. Faldarin er gjørdur í samstarvi við Brunaumsjón Landsins.
Heimasíðan hjá Vørn hevur eisini onnur góðum ráðum. Sí síðuna her.
1. desember verður mælt til at skifta øll battarí á roykvarnarunum, soleiðis at tú kanst tryggja tær, at roykvarnararnir virka, skuldi eldur komi í. Roykvarnarar kunnu bjarga lívi tínum, og lívinum hjá teimum, tú ert góður við.
Livandi ljós
Nøkur góð ráð viðvíkjandi livandi ljósum:
- Far ongantíð úr einum høli, har livandi ljós brenna – sovna heldur ikki frá teimum.
- Ansa serliga væl eftir livandi ljósum, tá lítið er eftir av ljósunum. Skift ljós við jøvnum millumbilum.
- Lat ikki børn ella djór vera einsamøll í hølum, har livandi ljós brenna.
- Royn altíð at nýta sjálvsløkkjandi ljós.
- Hav altíð eldsløkkingarútgerð tøka.
- Lat ikki ljós standa tætt við tilfar, ið brennir lætt, t.d. gardinur.
- Nýt roykvarnarar. Hesir kunnu bjarga tær og øðrum lívinum, og kanska eisini forða einum minni eldi í at gerast ein stórur eldur.
Um eldur kemur í kortini, og ein ikki sjálvur fær sløkt, er umráðandi at fáa øll út og ringja eftir sløkkiliðnum á telefonnummar 112.
Stormur
Um boðað verður frá stormi, er týdningarmikið at rudda alt burtur, ið liggur leyst og rekst uttan fyri húsið. Hetta kann vera trambolinur, amboð, leysir kassar o.s.fr. Tað, sum ikki kann goymast burtur, má bindast niður. Lurta annars eftir veðurtíðindunum og fylg almennu vegleiðingunum.
Kuldi
Tá ið veturin nærkast við kulda og kava, tøm tá vatnrørini í húsum, sum standa tóm – ella lat hita vera í tómu húsunum. Somuleiðis er skilagott at bjálva øll rør væl í húsum og bygningum annars. Hetta minkar um vandan fyri frost- og vatnskaða.
Flyta heimanífrá
Fá eina trygga lestrarbyrjan
Lesnaðarbyrjan nærkast og nógv ung flyta heimanífrá. Nógv ung halda ikki, at tey hava tørv á innbúgvstrygging, tí tey ikki eiga nakað við virði.
Hetta er ikki rætt. Ein innbúgvstrygging er eisini ein ábyrgdartrygging. Ábyrgdartryggingin kann fevna um tað endurgjaldsábyrgd, ið tann ungi kemur undir, um hann/hon av ósketni ger skaða á annan persón ella lutir hjá øðrum. Innbúgvstryggingin er tí ein fíggjarlig trygdarnót.
Í vanda fyri at gjalda stórt endurgjald
Eitt endurgjaldsmál um óarbeiðsføri ella mista arbeiðsinntøku, kann í ringasta føri gerðast til fleiri milliónir krónur, sum tann ungi persónurin sjálvur skal gjalda.
Møguliga dekkar tryggingin hjá foreldrunum
Ert tú undir 21 ár, og býrt einsamøll/einsamallur í kamari ella á studentarbústaði, fevnir innbúgvstryggingin hjá foreldrunum um teg. Býrt tú, ella flytur tú saman við sjeikinum/dámuni, skal annar av tykkum tekna eina innbúgvstrygging.


text:
Eg havi tey seinastu mongu árini undirvíst í bókmentum í fólkaskúlanum. Serliga væl dámar mær at undirvísa í yrkingum, hetta inniligasta, ærligast, bæriligasta og tignarligasta av øllum tekstasløgum.
Tá ið eg taki eina yrking fram til næmingarnar at greina og tulka, er ógvuliga vanligt, at tey huffa og suffa og onkur grenjar og tútar um, at tey skulu greina og tulka eina yrking, tí at tey siga seg ikki skilja, hvat meiningin er við at lesa yrkingar, og summi halda tað vera alt ov torført, tí at tey skilja ikki tað, sum stendur í yrkingunum.
21. Mars í 1999 sendi UNESCO eina yvirlýsing út, at henda dag á hvørjum ári skulu skúlar, bókasøvn, og forløg kring allan heimin varpa ljós á yrkingarlistina. Hesin dagur skal vera við til at: “stuðla upp undir yrkingar, at venda aftur til, at yrkingar aftur verða endurgivnar ella fortaldar munnliga, at stimbra frálæruna í yrkingalistini og at menna samskiftið millum yrkingalistina og aðra listagreinir.”
Irene Bokova, Aðalstjórin í UNESCO hevur sagt, at: “yrkingar eru reinasti mátin at úttrykkja málsliga frælsi.”
Apríl mánaði er mánaðin, sum er altjóða yrkingamánaðin, og teir flestu yrkingafestivalarnir kring heimin eru um hetta mundið.
Sum sagt, so dámar mær serstakliga væl at undirvísa í yrkingum, og eg verði aldrin troyttur av at lesa yrkingar, at kava niður í henda myndaheimin, har tú stendur við øðrum beininum í veruleikanum og hinum í myndberingum. Tað eru bara yrkingar og onkur málningur, sum megnar tað.
Fleiri lærarar aftra seg við, eru beinleiðis bangnir um tankan at skula undirvísa næmingum í yrkingum. Hetta er synd, tí at ígjøgnum yrkingar fáa næmingarnir eitt heilt øðrvísi og meira sjálvstøðugt hugsandi innlit í tilveruspurningar. Tá ið lærarar hava slept tí vanliga pappírinum við greiningarfrymlinum á, er klárt hjá teimum og næmingunum at kava niður tulkingina av tilverunnar grundspurningum, sum stinga seg upp úr yrkingunum.
Eg eri komin fram á, at næmingar hava lættast við at koma inn í yrkingina við at finna evnið, sum yrkingin viðger. Hetta er ein hurð inn, hvussu skrivað verður um evnið, og hvussu yrkingin leggur fram sínar veruleikar, og hvussu hesir veruleikar verða lýstir gjøgnum tær myndir, sum yrkjarin hevur skrivað.
Ongum nýtist at ræðast myndberingarnar í eini yrking. Gerandismálið er pakkað við myndberingum, men tær eru so vanligar, at vit ikki geva okkum far um, at talan eru um myndberingar. Í fótbóltsmáli siga vit, at hann skjýtur ein harðan bólt frá einum spískum vinkli. Vit vita væl, at ongin skjýtur ein harðan bólt, tí at so kemur hol á hann. Eisini er greitt, at bólturin er ikki harðari enn aðrir bóltar. Vit vita eisini, at vit ikki stinga okkum av einum spískum vinkli. Í veðurfrøðini eitur okkurt hvassur vindur, men vit vita væl, hvat meinast við, og tá meinast ikki við, at vit skera okkum til avlívs, fara vit út um dyr í hvøssum vindi. Soleiðis kunnu vit halda fram við at reksa upp ymiskar myndberingar, sum eru vanligar í ymiskum málstøðum, men tá ið vit síggja hesar somu myndir settar upp sum eina yrking, so fara flest øll í baklás ella upp á bakbeinini, fyri at brúka tvær myndir um at nokta at seta seg inn í tilfarið í eini yrking.
Flestu okkara duga at endurgeva eina yrking. Um ikki annað, so duga vit at syngja “Dukka mín er blá” ella onkran annan sang ella sálm. Flest okkara duga eitt kvæði uttanat. Her verður ein søga søgd við at kvøða hana. Í hesum sangum og kvæðum eru nógvar myndberingar, sum vit duga og skilja væl.
Hvønn einasta dag kemur fyri, at vit mugu taka til eina myndbering, tí at vit ikki skilja tilveruna sum hon er. Tað er hesa gleði við at varpa ljós á tilveruna, sum vit eisini skulu bera inn í yrkingalesnaðin.
Amerikanski yrkjarin, Carl Sandburg (1878-1967) segði at: “Yrkingar eru dagbókin hjá eini sjóveru, sum livir á landi, men vil flúgva upp í luftina.” Við øðrum orðum, so vil yrkingin altíð siga tað, ósagda, ella siga tað, sum er sagt fyrr, á ein hátt, sum ongin fyrr hevur lisið.
Eg vildi ynskt, at yrkingar fingu sítt pláss í samfelagnum, fingu sítt pláss í miðlum, serliga í Kringvarpi Føroya, har yrkingar ongan møguleika hava at sleppa framat. Tær eru útihýstar og bannlýstar frá útvarpsskránni og sjónvarpsskránni. Ein skuldi trúð, at hetta tignarliga tekstaslag kundi fornerma, ella í ringasta føri, kundi gera seg kropsliga og mentalt inn á æraða lurtaran og hyggjaran, soleiðis sum tað verður viðfarið í almenna tænastuvarpinum í Sortudíki.
Allastðani í samfelagnum er yrkingin ein asnaryssa, eitt leysingarbarn, sum ongin annar vil hýsa enn tey bæði týðarritini, sum er í Føroyum, Vencil og Varðin og so tey yrkingasøvnini, sum koma út. Tað er spell, tí at sum eg byrjaði við at siga, so eru eru yrkingar ærligasti og virðiligasti amboð at greina og tulka samtíðina við, bæriligasta amboðið at lýsa fólkasálina og einstaklingshugsanir við. Blúgvist ikki við: farið yvir á hillina, og finnið tykkum fram eina yrking, setið tykkum niður og lesið hana fleiri ferðir, bæði hart og spakuliga, týtt og seint, syng hana og teska hana, lesa hana fyri onkrum og tosa um hana við onkran kæran, og latið hana seyra inn í vitskuna.
Góðan yrkingadag, góðu yrkingavinir
OMR


text:
1963
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- Hvalbiartunnilin millum Tvøroyri og Hvalba er liðugur. Tunnilin er fyrsti vegtunnil í Føroyum.
- 1. juli - Vága floghavn letur fyri fyrstu ferð upp fyri vanligari flogferðslu. Fyrsta flogferð er tó ikki fyrr enn 17. juli.
- 7. juli - Christianskirkjan í Klaksvík verður vígd.
- 17. juli - Fyrsta flogferð frá Vága floghavn. Floghavnin opnaði 1. juli sama ár.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Útgávur hetta árið[rætta | rætta wikitekst]
- Please Please Me og With the Beatles (The Beatles).
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 17. mars - Annika Johannessen, føroyskur/danskur sjónleikari
- 10. apríl - Mark Oliver Everett, amerikanskur tónleikari.
- 9. august - Whitney Houston, amerikonsk songkvinna og sjónleikari (d. 2011)
- 15. august - Alejandro González Iñárritu, meksikanskur filmsleikstjóri (Birdman)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 23. januar - Józef Gosławski, polskur myndahøggari (f. 1908)
- 10. oktober - Édith Piaf, fronsk songkvinna (f. 1915)


text:
Orð og lag: Mosie Lister
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: Where no one stands alone
1. Eg á náttartíð var djúpt í dustið boygdur,
tætt var myrkrið, sum ei sigast kann,
og mítt hjarta var tómt, eg um miskunn bað,
og bøn mín hjarta hans vann:
Niðurlag: „Harri, halt míni hond
gjøgnum myrkursins lond
frá nú og í ævirnar við.
Leið tú meg
trygt tín veg
hvønn dagin við tína lið!“
2. Eg á høvdingahæddum á fold kann standa,
eiga alt, sum er sinninum kært.
Tó tað svárasta í hesum heimi er,
tá vinir kennast so fjart.


text:
11. desember 1962Nr. 64
Løgtingslóg um matrikulering og sundurbýti v.m. sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 82 frá 25. mai 2009
Kap. 1.
Matrikulering.
§ 1. 1) Álagt verður matrikulmyndugleikanum at gera fullfíggjaða matrikulering av øllum føstum eigindómum í Føroyum.
Til sama fasta eigindóm verður roknað øll jørð innan- og uttangarðs við lutum og lunnindum hjá sama eigara í somu markatalsbygd, um jørðin ikki skilliga hoyrir til ymisk brúk.
Serstakur matrikul verður gjørdur fyri hvørt matrikuleringsumráði. Eitt matrikuleringsumráði fatar um eina ella fleiri markatalsbygdir.
§ 2. Í matriklinum verður hvør fastur eigindómur settur undir sítt matrikulnummar.
Eisini kann undir egið matr. nr. setast hvør felagseigindómur. Felagseigindómur er í hesi lóg eigindómur, sum hoyrir til ávísar fastar eigindómar.
Í matriklinum verður fyri hvørt matr. nr. upplýst navn eigarans, hvørjir lutir innangarðs og uttangarðs hoyra til eigindómin og eigindómsins partar í felagseigindómum. Somuleiðis kann í matriklinum førast markatal, skattamarkatal og víddin á teimum einstøku lutum við upplýsing um, hvaðani víddin er fingin. Undir hvørjum matr. nr., sum er fyri felagseigindóm, verður upplýst, hvørjir eigindómar eiga part í felagseigindóminum og partstødd teirra í markatali ella líknandi.
Til matrikulin fyri hvørt matrikuleringsumráði verður gjørt matrikulkort, sum staðarfestir hvønn fastan eigindóm við at vísa, hvussu teir einstøku lutir og felagslutir liggja hvør til annan í markini.
§ 3. Við lýsing í tí blaði, sum er góðkent at taka almennar kunngerðir í Føroyum, og í kunngerðartalvunum boðar matrikulmyndugleikin við 14 daga fyrivarningi eigarum og teimum, ið eiga brúksrætt, servituttir og líkn., til at koma og vísa á eigindóm sín ella geva upp rættindi síni. Lýsingin skal vísa til ta mannagongd, ið fyriskipað er í § 7, stk. 1.
Kommunustýrið í viðkomandi kommunu skal eftir áheitan frá matrikulmyndugleikanum uppnevna tveir menn, ið eru førir fyri at hjálpa matrikulmyndugleikanum at fáa til vegar upplýsingar um eigindómsviðurskiftini.
§ 4. Tað, sum fer fram undir matrikuleringini, verður ført í gerðabók, løggild av landsstýrismanninum. Í gerðabókini verða serliga førd øll krøv, og allar viðtøkur og semjur.
Fæst ikki semja um, hvør ið eigur lut ella rættindi, ella hvønn eigindóm lutur ella rættindi hoyra til, verður viðmerking gjørd í gerðabókina um hetta. Matrikulin verður førdur, so sum matrikulmyndugleikin heldur eigndómsviðurskiftini vera, men undir viðkomandi matr. nr. verður stutt viðmerking førd um ósemjuna.
§ 5. 1) Tá ið matrikuleringin er liðug, sendir matrikulmyndugleikin landsstýrismanninum og viðkomandi kommunustýri eintøk av tí gjørda matrikli og matrikulkorti og útskrift úr gerðabókini.
Kap. 2.
Eigindómsdómur.
§ 6. So skjótt sum matrikul við tilhoyrandi skjølum er sendur landsstýrismanninum, leggur landsstýrismaðurin við almennari stevning, ið lýst verður tríggjar ferðir í tí blaði, sum er góðkent at taka almennar kunngerðir í Føroyum, við tveimum mánaða freist sak við Føroya rætt móti einum og hvørjum, ið hevur mótmæli móti tí gjørda matrikli og at í honum lýstir eigarar verða skrivaðir í tingbókina sum eigarar av óheftum eigindómum. Frá tí at lýst verður til eigindómsávísing eftir § 3, og til stevnufreistin er farin, skulu í minsta lagi ganga 6 mánaðir.
Í stevningini skal standa, at hon er til ein og hvønn, ið hevur mótmæli móti matriklinum, ella sum heldur seg hava pantirætt ella onnur rættindi í føstum eigindómi í viðkomandi umráði, og skal í stevningini verða álagt teimum, tá ið teir møta í rættinum, at hava við sær møgulig heimildarskjøl, pantibrøv og onnur skjøl, ið upplýsa málið, og eisini makaskjøl av teimum, gjørd eftir reglunum í kunngerð nr. 63 frá 11. december 1962 um tinglýsing. Skjølini skulu um gjørligt hava átekning frá matrikulmyndugleikanum um, hvat matr. nr. tann í skjalinum nevndi eigindómur hevur í matriklinum. Viðmerking um hetta skal vera í stevningini. Í stevningini skal eisini vera sagt frá, at matrikul og matrikulkort liggja frammi til sýningar á sorinskrivaraskrivstovuni, hjá matrikulmyndugleikanum og hjá kommunustýrinum.
§ 7. Tað í § 6 nevnda rættarmál verður havt í rætti allar vanligar tingdagar, frá tí stevningin fyrstu ferð er lýst, og til stevnufreistin er farin, báðar dagar viðroknaðar, og kann sorinskrivarin eisini viðgera málið á serligum rættarfundum.
Fyrsta rættardag verður matrikulin við tilhoyrandi skjølum framlagdur.
1) Mótmæli verða gjørd á rættarfundum og verða viðgjørd av sorinskrivaranum á rættarfundum, tá øll viðkomandi hava fingið tilsøgn. Matrikulmyndugleikin, búnaðarmyndugleikin og viðkomandi sýslumaður og kommunustýri hava rætt til at leggja fyri rættin mál um servituttir av almennum týdningi.
§ 8. Í seinasta lagi 4 vikur eftir, at stevnufreistin er farin, verður rættarmálið tikið til dóms. Í dóminum verður ásett, at matrikulin við teimum broytingum, sum verða tilskilaðar í dóminum, skal verða grundarlagið undir tingbókini.
§ 9. Innihaldið í dóminum er avgerandi fyri, hvør ið er eigari, pantihavari ella hevur onnur rættindi í viðkomandi eigindómi.
Tó kann hann, sum sigur seg at hava eigindómsrætt, pantirætt ella onnur rættindi í eigindómi, ella parti av honum, áðrenn 5 ár eftir, at dómurin er sagdur, fyri egnu rokning leggja sak móti honum, sum eftir dóminum er eigari, pantihavari ella hevur onnur rættindi, til viðurkenning av sínum rætti, um hann kann prógva, at tað ikki er hansara skyld, at hann ikki hevur mótmælt undir viðgerðini av tí vanliga rættarmálinum.
Sorinskrivarin kann skila honum, sum hevur gjørt mótmæli, rætt til at fáa mótmæli sítt viðgjørt av nýggjum við Føroya rætt, um hann áðrenn 5 mánaðir eftir, dómurin er sagdur, leggur sak móti honum, sum eftir dóminum er eigari ella hevur onnur rættindi. Hesi tilskilaðu rættindi verða førd í tingbókina, og orðið ”fyribils“ verður sett í viðmerkingarteigin. Verður sakin ikki løgd, áðrenn ásettu freist, ella verða rættindini ikki viðurkend í endaligum dómi, sum ikki kann verða kærdur, verða rættindini strikað í tingbókini. Verða rættindini viðurkend við slíkum dómi, verður tingbókin rættað samsvarandi dóminum.
§ 10. Skjøl, sum hava verið framløgd í teimum í hesum kapitli nevndu rættarmálum, mugu ikki verða afturflýggjað, fyrrenn kærufreistin er úti. Áðrenn afturflýggjað verður, skal hvørt skjal fáa átekning frá sorinskrivaranum um, hvussu nógv av innihaldinum er góðkent fyri viðkomandi eigindóm.
§ 11. Fyri tey í hesum kapitli nevndu rættarmál verða ikki tikin gjøld við undirrættin.
§ 12. Tær reglur, sum ásettar eru í §§ 1-11, verða nýttar samsvarandi, tá matrikulering verður fullfíggjað fyri umráði, sum eru partvís matrikulerað eftir lóg nr. 85 frá 31. mars 1928 og lógskipan nr. 198 frá 15. juli 1831, og rættarmálið eftir § 6 verður tá havt fyri allar eigindómar í viðkomandi umráði.
Verður útskifting framd í bygd, sum ikki er matrikulerað eftir teim í kap. 1 ásettu reglum, skulu hesar reglur verða nýttar, tá eigindómsskráin, ið er úrslitið av útskiftingini, verður gjørd. Tá eigindómsskráin er fullfíggjað fyri eitt matrikuleringsumráði, verður rættarmál havt eftir reglunum í hesum kapitli.
Kap. 2 a.1)
Skráseting av nýkomnum eigindómum
§ 12 a. 1) Bygningsverk, ið gjørd eru undir jørð, kunnu skrásetast við matrikulnummari og vídd eins og vanligir eigindómar. Í skrásetingini skal hæddin eisini verða staðfest.
Stk. 2. Turrløgd ella uppfylt lendi av sjóøki kunnu skrásetast við matrikulnummari og vídd eins og vanligir eigindómar.
Stk. 3. Tann, sum lógliga hevur skapt bygningsverk ella lendi eftir stk. 1-2, kann biðja um at fáa hesi matrikulerað.
Stk. 4. Áðrenn nýggj bygningsverk undir jørð, ella turrløgd ella uppfylt lendi av sjóøki kunnu skrásetast, skal matrikulmyndugleikin tryggja sær, at neyðug loyvi eru givin frá avvarðandi myndugleikum.
Kap. 3.
Broytingar í matriklinum.
§ 13. Matrikul, sum er gjørdur eftir hesi lóg, skal umsitast av matrikulmyndugleikanum og kann bert verða broyttur við dómi, úrognin, útskifting ella eftir niðanfyri ásettu reglum um sundurbýti og samanlegging v.m.
1) Matrikulmyndugleikin sigur eigara ella umboðsmanni hansara, tinglýsingarmyndugleika og kommunustýri frá gjørdum broytingum í matriklinum.
Tinglýsingarmyndugleikin førir í tingbókina tørvandi viðmerking um ta broyting, ið er gjørd. Verður tinglýsingarmyndugleikin varur við avvik millum tingbók og matrikul, sigur hann matrikulmyndugleikanum frá.
A. Útskifting.
§ 14. Matrikul og tingbók verða grundarlag undir útskifting í matrikuleraðari bygd. Útskiftingarnevndin kann fremja sundurbýti og samanlegging av eigindómum eftir teimum reglum, sum ásettar eru niðanfyri.
Eru munalig avvik millum matrikul og tingbók og tey veruligu eigindómsviðurskifti í parti av útskiftingarumráði, kann útskiftingarnevndin, um hon ikki heldur tað vera hent at fara fram eftir omanfyrinevndu reglum, taka stig til at matrikul og tingbók verða rættað samsvarandi reglunum í §§ 3-11. Tó skal stevnufreistin, ið nevnd er í § 6, altíð vera 2 mánaðir.
Tá útskifting er endalig, sendir útskiftingarnevndin sakarskjølini til matrikulmyndugleikan saman við yvirliti yvir tær broytingar, ið útskiftingin ger í matrikul og tingbók.
Saman við tí í § 13, stk. 2 nevndu frásøgn sendir matrikulmyndugleikin tinglýsingarmyndugleikanum ein lista yvir tær broytingar í brúksrættindum, servituttum og líkn. tyngslum, sum standast av útskiftingini.
Um tey í stk. 2 nevndu avvik eru í munaligum pørtum av útskiftingarumráðinum, er útskiftingarnevndin ikki bundin av frammanfyristandandi reglum, men kann fremja útskiftingina eftir reglum fyri ómatrikuleraða bygd sbr. § 12, stk. 2.
B. Sundurbýti.
§ 15. Í matrikuleraðum umráði kann samlaður fastur eigindómur ikki býtast sundur, og partur av slíkum eigindómi ella ómatrikuleraðum luti kann ikki avhendast ella pantsetast fyri seg ella verða latin øðrum til brúks longur enn 10 ár, uttan so at matrikulmyndugleikin góðkennir sundurbýtið, so hesin partur verður frábýttur við egnum matr. nr.
Ein samlaður fastur eigindómur er í hesi lóg tær jarðir innan- og uttangarðs við lutum og lunnindum, sum antin
a) í matriklinum eru førdar undir einum matr. nr., ella
b) í matriklinum eru førdar undir fleiri matr. nr., og hesi eftir tilskilan í matrikli og tingbók skulu hoyra saman, ella sum annars eftir lóggávuni eru ein samlaður eigindómur.
§ 15 a. 1) Fjós, hjallur, úthús, seyðahús og bygningar annars, sum hoyra til festi, og sum sambært galdandi byggisamtykt liggja í landbúnaðarøki, kunnu býtast frá festinum.
Stk. 2. Áðrenn avgerð verður tikin um sundurbýti, skal málið sendast búnaðarmyndugleikanum til ummælis.
Stk. 3. Við sundurbýti eftir stk. 1 verður støddin av lendinum til bygningin ella bygningarnar ásett av matrikulmyndugleikanum.
§ 16. Matrikulmyndugleikin kann geva ta í § 15 nevndu sundurbýtisgóðkenning í hesum førum:
a) tá eigindómsins lutir eru so spjaddir, at tað fyri røktina av jørðini er best, at hann, allur sum hann er, verður lagdur afturat øðrum eigindómum,
b) tá lutur, sum liggur fyri seg, verður ynsktur frábýttur til samanleggingar við grannalut, sum hoyrir til annan eigindóm,
c) 1) tá partur hjá einum eigindómi í einum felagseigindómi verður ynsktur frábýttur til samanleggingar við partin hjá øðrum eigindómi í sama felagseigindómi,
d) tá lutur ella partur í felagseigindómi verður ynsktur fluttur frá einum eigindómi til annan, og eigindómanna eginleiki sum brúk av hesum ikki verður munaliga broyttur,
e) tá jørð verður ynskt frábýtt til urtagarðsbrúk ella viðalundir,
f) tá jørð, ið er búgvin sum byggilendi, verður ynskt frábýtt til byggigrundir,
g) tá jørð verður ynskt frábýtt til almenna nýtslu,
h) tá tað eftir matrikulmyndugleikans meting, sum skal góðkennast av landsstýrismanninum, eru serligar umstøður, ið tala fyri sundurbýti.
i) 1) tá jørð, sum ikki er byggilendi sbrt. litra f), ynskist býtt sundur.
§ 17. 1) Við sundurbýti má lutur ikki verða lagdur í sovorðnum skapi, at hann er óhentur til endamálið. Harundir má partur í felagseigindómi uttangarðs altíð hoyra til ávísan fastan eigindóm í somu markatalsbygd.
Stk. 2. 1) Verður tað í kommunustýrisins ummæli eftir § 20 ella á annan hátt upplýst, at tað við sundurbýtinum koma fram viðurskifti, sum ikki samsvara reglunum í:
a) lóggávuni um byggi- og brunaviðurskifti,
b) eini góðkendari byggisamtykt ella býarskipan, ella
c) lóggávuni annars, kann sundurbýtið ikki verða góðkent uttan so, at avvarðandi myndugleiki hevur givið undantaksloyvi.
Stk. 3.1) Øki, ið hoyrir til fornminni, kann ikki býtast sundur, uttan friðingarmyndugleikin frammanundan hevur góðkent býtið.
Stk. 4.1) Í økjum, har góðkend byggisamtykt ikki hevur ásett minstustødd fyri byggigrundir ella urtagarðar, mugu hesi ikki leggjast við minni vídd enn 500 m². Sethúsabyggigrundir kunnu ikki leggjast við størri vídd enn 3000 m².
Stk. 5. 1) Eigindómar, sum longu eru byggigrundir ella urtagarðar, mugu við sundurbýti ikki verða gjørdir minni enn 500 m², uttan at hetta er ásett í góðkendari byggisamtykt.
Stk. 6. 1) Í økjum, har góðkend byggisamtykt ikki hevur ásett minstustødd fyri landbúnaðarjørð, má henda við sundurbýti ikki verða gjørd minni enn 5000 m². Tann minsta av tí í byggisamtykt ásettu stødd á landbúnaðarøki má ikki vera minni enn 3000 m².
Stk. 7. 1) Partur hjá einum eigindómi í felags eigindómi má ikki býtast sundur í minni enn 2 gyllin.
Stk. 8. 1) Lutur, sum ikki verður lagdur saman við grannalut, má ikki býtast frá uttan við atgongd til almennan veg. Ferðslurætturin skal ikki vera tíðaravmarkaður ella treytaður. Tó kann verða vikið frá reglunum í hesum stykki, tá frábýtt verður til landbúnaðarendamál í bygdum, sum ikki eru útskiftar, treytað av, at tann ferðslurættur, sum er, verður verandi.
§ 18. Tann, ið ynskir at býta eigindóm sín sundur, skal venda sær til matrikulmyndugleikan, sum ger tær neyðugu kanningar fyri at sanna, um tað ætlaða sundurbýti er lógligt.
Um sundurbýti verður hildið ikki at samsvara reglunum í hesi lóg ella lóggávuni annars, verður umsóknin avvíst skrivliga og orsøkin lýst.
Bæði matrikulmyndugleikans avvísing av sundurbýtisumsókn vísandi til, at treytirnar í § 17, stk. 1-2, ikki eru loknar, og avvarðandi myndugleika avgerð sambart § 17, stk. 3-5, kunnu av viðkomandi verða kærað til landsstýrismannin.
Heldur matrikulmyndugleikin, at treytirnar fyri sundurbýti eru loknar, stílar hon fyri, at tey nýggju markini verða merkt við skilligum og haldgóðum marknamerkjum, ger ta tørvandi uppmáling fyri at rætta matrikulsins skjøl og ger tey neyðugu sundurbýtisskjøl.
§ 19. Verður eigindómur, sum allur ella fyri ein part er settur í skattamerkur, býttur í fleiri, skiftir matrikulmyndugleikin eftir besta ætli skattamarkatalið teirra millum eftir grundvirðinum av teimum nýggju eigindómunum eftir reglum, sum landsstýrismaðurin ásetur.
§ 20. Øll sundurbýtismál skulu sendast viðkomandi kommunustýri til ummælis. Kommunustýrið skal greiniliga skila til, um nøkur regla í § 17 er til hindurs fyri sundurbýtinum.
§ 21. Skjøti ella annað heimildarskjal uppá part av samlaðum føstum eigindómi ella av ómatrikuleraðum luti má ikki førast í tingbókina, fyrrenn skjalið hevur fingið átekning frá matrikulmyndugleikanum um, at sundurbýtið er góðkent og um tær serligu treytir, sum góðkenningin møguliga er gjørd við.
Um skjalið ikki hevur ta í stk. 1 nevndu átekning, ella nøkur í góðkenningini ásett serlig treyt fyri at lúka sundurbýtið ikki er lokin, verður tað avvíst frá tingbókini.
§ 22. Pantibræv viðvíkjandi parti av samlaðum føstum eigindómi ella av ómatrikuleraðum luti og sáttmáli, har partur av samlaðum føstum eigindómi ella av ómatrikuleraðum luti verður latin øðrum manni til brúks longur enn 10 ár, má ikki endaligt førast í tingbókina, fyrrenn sundurbýtið er góðkent, ella hesin lutur er serstakt matrikuleraður. Henda regla verður ikki nýtt viðvíkjandi sáttmálanum um hald, torvskurð, eyr- og sandtøku, kolagrefstur, fugla-, fiski- og aðra veiðu, bit ella annað avmarkað brúk av parti av eigindómi.
C. Samanlegging.
§ 23. Tá ið jarðir, innan- og uttangarðs við lutum og lunnindum, sum higartil í matriklinum hava verið førdar undir fleiri matr. nr.um, skulu leggjast saman, so tær ikki kunnu leggjast sundur aftur uttan við sundurbýtisgóðkenning, kann hetta antin verða gjørt við
a) at hesi matr. nr. verða samanløgd til eitt, ella við
b) at hesi matr. nr. verða standandi í matriklinum, men her lýst sum ein samlaður fastur eigindómur, sbr. § 15, stk. 2.
Áðrenn tann í stk. 1 nevnda samanlegging verður framd, skal váttan vera frá tinglýsingarmyndugleikanum um, at eigara- og pantiviðurskifti eru ikki til hindurs fyri samanleggingini, sbr. løgtingslóg nr. 55 frá 16. august 1962 um tinglýsing § 21.
§ 24. Tann, ið ynskir at leggja jarðir sínar, sum higartil í matriklinum hava verið førdar undir fleiri matr. nr., saman, so tær ikki kunnu leggjast sundur aftur uttan við sundurbýtisgóðkenning, skal venda sær til matrikulmyndugleikan, sum ger tær neyðugu kanningar fyri at sanna, um tann ætlaða samanlegging er møgulig eftir reglunum í § 23.
Um samanleggingin ikki kann verða framd eftir reglunum í § 23, verður umsóknin avvíst skrivliga og orsøkin lýst.
Um samanleggingin kann verða framd eftir reglunum í § 23, verða tær neyðugu broytingar gjørdar í skjølum matrikulsins og samanleggingargóðkenning givin umsøkjaranum.
Tinglýsingarmyndugleikin førir í tingbókina tørvandi viðmerking um ta pantvíðkan, sum stendst av samanleggingini í førum, har eigindómurin framvegis er fleiri matr. nr., sbr. løgtingslóg nr. 55 frá 16. august 1962 um tinglýsing § 24.
D. Umbýti og smámunaligar broytingar av matr. nr. v. m.
§ 25. Um partur av eigindómi skal býtast frá fyri at verða lagdur saman við grannaeigindómi hjá sama eigara, kann matrikulmyndugleikin hóast regluna í § 15, stk. 1, eftir umsókn loyva, at slíkt umbýti uttan mun til stødd og virði av tí, sum verður flutt, verður gjørt við bóking í skjølum matrikulsins soleiðis, at parturin verður fluttur frá einum matr. nr. til annað uttan fyrst at fáa egið matr. nr. Sama regla er galdandi, um partur í felagseigindómi skal býtast frá fyri at verða lagdur saman við parti hjá sama eigara í sama felagseigindómi. Umbýtið kann tó bert verða framt, um hesi matr. nr. eru í sama matrikuleringsumráði, og váttan er frá tinglýsingarmyndugleikanum um, at reglurnar um panti- og servituttviðurskifti í løgtingslóg nr. 55 frá 16. august um tinglýsing § 23 eru fylgdar.
Um tað, sum skal flytast, er latið øðrum manni til brúks, má tað sannast, at hann ikki mótmælir umbýtinum.
§ 26. 1) Um smámunaligt øki ella smámunaligur partur í felagseigindómi skal býtast frá eigindómi fyri at leggjast saman við grannaeigindómi ella saman við parti hjá øðrum eigindómi í sama felagseigindómi, kann matrikulmyndugleikin loyva slíka broyting undir teimum í § 25 settu treytum, tá virðið av tí, sum verður flutt, ikki fer upp um 50.000 kr. Landsstýrismaðurin kann við kunngerð hækka upphæddina fyri mesta virði á lendinum, ið flutt verður.
§ 27. Verður partur av føstum eigindómi latin til almennan veg, og lendið er ikki tikið við úrogning, skal, áðrenn hetta verður bókað í matrikulsins skjølum, antin vera
a) váttan frá tinglýsingarmyndugleikanum um, at reglurnar í løgtingslóg nr. 55 frá 16. august 1962 um tinglýsing § 23 eru fylgdar, ella
b) 1) váttan frá matrikulmyndugleikanum um, at virðið av lendinum ikki fer upp um 50.000 kr., og at tað, ið verður latið, ikki verður hildið at hava ávirkan á virðið av eigindóminum, ella
c) váttan frá viðkomandi sóknarstýri um, antin
1) at endurgjaldið fyri lendið bert verður goldið eigaranum, um hann áðrenn 6 mánaðir útvegar pantihavarasamtykki til tað, og at tað annars verður goldið pantihavaranum eftir prioritetsrað móti niðurskriving á pantibrøvunum, ella
2) at vegurin tey seinastu 20 árini óátalaður hevur ligið, so sum hann liggur nú.
Stk. 2. 1) Landsstýrismaðurin kann við kunngerð hækka upphæddina fyri mesta virðið á lendinum, ið er ásett í stk. 1 litra b)
Stk. 3. 1) Verður alt lendið, sum hoyrir til ein fastan eigindóm, latið til almennan veg, sum ikki er skrásettur undir einum matr. nr., skal tað í váttan frá tinglýsingarmyndugleikanum verða sannað, at tað ikki eru heftingar á eigindóminum til hindurs fyri, at hetta matr. nr. verður strikað.
Stk. 4. 1) Tá pantihavarar samtykkja, at lendi verður latið til almennan veg, kann átekning teirra á pantibrøvini tinglýsast uttan gjald.
§ 28. Fyri mál um loyvi til tær í §§ 25-27 nevndu broytingar verða annars reglurnar í §§ 15-24 samsvarandi nýttar.
E. Marknasetingarmál.
§ 29. Tann, ið ynskir at fáa markið móti grannaeigindóminum avgjørt og merkt, skal venda sær til matrikulmyndugleikan um hetta.
Um markið ikki skilur seg frá við týðuligari girðing ella við eyðkendum marknamerkjum, ella um girðing og marknamerki verða funnin skeivt sett, kann tað verða álagt grannanum at taka lut í kostnaðinum av marknasetingarmáli eftir reglunum í §§ 30-35.
§ 30. Skal mark avgerast í marknasetingarmáli, boðar landmálari frá matrikulmyndugleikanum við minst viku fyrivarningi eigarunum av teimum eigindómum, málið viðvíkir, at møta til málsviðgerðina til ávísa tíð á ávísum stað til at siga meining sína um markið millum eigindómarnar. Boðanin skal vera við innskrivaðum brævi ella á slíkan hátt, at hon kann prógvast.
Um landmálarin heldur, at umstøðurnar krevja tað, ella um ein av viðkomandi eigarum biður landmálaran um tað í seinasta lagi fjórða dagin aftaná, at boðanin er send, skulu 2 av føstu hegnsýnsmonnum í kommununi, uppnevndir av hegnsýnsformanninum, – ella um málið viðvíkir markinum millum tvær kommunur, so ein hegnsýnsmaður frá hvørjari – hjálpa landmálaranum at upplýsa málið undir ástaðarviðgerðini, tó ikki viðvíkjandi spurningum, sum mugu haldast vera bert tekniskir. Hin boðaða ástaðarviðgerðin verður tá av ongum, og landmálarin boðar av nýggjum við minst viku fyrivarningi viðkomandi eigarum at møta til ávísa tíð á ávísum stað, ásett av honum í samráð við hegnsýnsmenninar. Um boðanina verða reglurnar í 1. stk., síðsta punktum, samsvarandi nýttar.
§ 31. Reglurnar í lóg nr. 171 frá 18. mai 1937 (hegnlógin) § 44, stk. 2, verða samsvarandi nýttar um habilitet hjá landmálara og hegnsýnsmonnum. Um landmálarin er inhabilur, uppnevnir matrikulmyndugleikin annan í hansara stað.
§ 32. Undir ástaðarviðgerini verða viðurskiftini í markini kannað, og tá teir, sum eru møttir, hava givið frágreiðing, setur landmálarin markið. Góðkenna viðkomandi eigarar, at markið er rætt sett, merkir landmálarin tað við skilligum og haldgóðum marknamerkjum og letur partarnar skrivliga góðkenna markið í váttan, orðað eftir fyrimynd, sum er gjørd av landsstýrismanninum.
Fæst ikki semja partanna millum um markið, tí annar parturin er ikki møttur ella tí partarnir eru ósamdir, verður eitt fyribilsmark sett út frá teimum upplýsingum, sum fram eru komnar, og skrivar landmálarin eitt álit um viðgerðina av marknasetingarmálinum, orðað eftir fyrimynd, sum er gjørd av landsstýrismanninum. Í álitinum skal vera beinleiðis upplýsing um, at reglurnar í §§ 30-31 í hesi lóg eru fylgdar, og ein stutt lýsing av, hvussu fyribilsmarkið gongur, og av teimum settu marknamerkjum. Um ástaðarviðgerðin er farin fram við hjálp frá hegnsýnsmonnum, skal hetta upplýsast í álitinum og eisini navn og bústaður teirra. So skjótt sum ástaðarviðgerðin er lokin, sendir landmálarin í innskrivaðum brævi ella á slíkan hátt, at móttøkan kann prógvast, hvørjum av pørtunum makaskjal av álitinum við áriti um reglurnar í § 33 í hesi lóg.
§ 33. Um ikki eigari áðrenn 4 vikur eftir, honum er sent álit um seting av fyribilsmarki, gjørt samsvarandi § 32, síðsta stk., stevnir grannaeigaranum fyri rættin til at viðurkenna eitt annað mark, fær fyribilsmarkið sama rættsliga týdning sum mark, semja er gjørd um.
§ 34. Tá mark er endaligt avgjørt eftir reglunum í frammanfyristandandi greinum, skal matrikulmyndugleikin gera tað, sum tørvar, fyri at marknasetingarmálið kann verða bókað í matrikli og tingbók. Í teimum førum, semja ikki er fingin, skal fyrst útvegast váttan frá sorinskrivaranum um, at ikki er stevnt, áðrenn freistin, sum § 33 ásetur, er farin.
Um tað, aftaná at marknasetingarmál er lokið og bókað, koma fram upplýsingar, sum sanna, at marknasetingarmálið er avgjørt á skeivum grundarlagi, kann landsstýrismaðurin loyva, at málið fær nýggja viðgerð.
§ 35. Í sambandi við uppmáling til endurnýgging av matrikulkortinum kann umframt jarðaeigarar eisini matrikulmyndugleikin krevja marknasetingarmál framd. Kostnaðurin av hesum verður borin av landskassanum, ella av kommununi eftir avtalu, sum verður gjørd frammanundan. Tó skulu jarðaeigarar sjálvir bera kostnaðin av marknasetingarmáli, teir sjálvir krevja. Útreiðslurnar til marknamerki skulu vanliga álíknast jarðaeigarunum.
§ 36. Avtalur, sum avgera ella broyta mark millum eigindómar, mugu ikki verða tinglýstar, uttan við góðkenning frá matrikulmyndugleikanum.
Áðrenn eigindómshevd kann tinglýsast, skal lendið, sum er fingið við hevd, antin vera serstakt matrikulerað ella í matriklinum sett undir tann eigindóm, sum tað av røttum hoyrir til.
Trætumál um mark má ikki havast fyri rættin, fyrrenn avgerð er roynd eftir reglunum í §§ 30-35.
F. Aðrar broytingar.
§ 37. Matrikulmyndugleikin kann bóka nýggj matr. nr., ið fata um eigindómar, sum ikki eru serstakt matrikuleraðir í samband við útskifting ella matrikulering sambært kap. 1-2, undir teimum í løgtingslóg nr. 55 frá 16. august 1962 um tinglýsing § 53 ásettu treytum.
Somuleiðis kann eitt matr. nr. verða strikað, tá ta í váttan frá tinglýsingarmyndugleikanum verður sannað, at tað ikki eru heftingar á eigindóminum til hindurs fyri hesum.
§ 38. Eru munalig avvik millum matrikul og tingbók og tey veruligu eigindómsviðurskifti í ávísum øki, kann landsstýrismaðurin, tá tað verður hildið neyðugt, taka stig til, at matrikul og tingbók verða rættað. Til slíka rætting verða reglurnar í §§ 3-11 samsvarandi nýttar.
§ 38 a. 1) Matrikulmyndugleikin kann gera rætting í matriklinum, tá ein eigindómur er broyttur, orsakað av omanlopi ella burturmáan.
Stk. 2. Matrikulmyndugleikin, kommunan ella eigarin kann taka stig til, at rætting eftir stk. 1 verður framd.
§ 39. Um eigindómslýsing í matriklinum verður hildin at vera ófullfíggjað, kann matrikulmyndugleikin gera tørvandi rætting. Í samband við hetta kann verða gjørd fullfíggjað uppmáling av eigindóminum ella parti av honum.
Kapitul 3 a
Kæra 2)
§ 39a. Landsstýrismaðurin kann leggja kærumyndugleikan í avgerðum, sum sambært hesi lóg kunnu kærast til landsstýrismannin, til kærunevndina í lendismálum, hvørs avgerðir eru endaligar innan fyrisitingina.
Kap. 4.
Fullfíggjandi fyriskipanir.
§ 40. Landsstýrismaðurin ásetur greiniligar reglur um, hvat fyri kort, váttanir, ummæli og aðrar upplýsingar skulu viðleggjast søkum, viðgjørdar eftir hesi lóg, og gevur greiniligar forskriftir um form og innihald av hesum skjølum.
Somuleiðis ásetur landsstýrismaðurin greiniligar reglur um, hvussu marknamerki skulu vera og setast, á hvønn hátt tey arbeiði, sum henda lóg fatar um, skulu verða gjørd, og ásetur gjaldið fyri tey.
Matrikulmyndugleikin hevur skyldu til at lata útskriftir og eftirmyndir av matrikulsins skjølum fyri ávís ásett gjøld, og ásetur landsstýrismaðurin greiniligar reglur hesum viðvíkjandi.
§ 41. Um góðkenningin ella loyvið til avtalað sundurbýti, umbýti ella marknaumskipan, ið krevst eftir § 15, stk. 1, sbr. § 28, í hesi lóg, ikki er umbiðið ársdagin eftir avtaludagin, ella um avtalan, tá góðkenningin ella loyvið verður sýtt, ikki er søgd úr gildi, og viðurskiftini, framd eftir avtaluni, afturførd ársdagin eftir sýtingardagin, kunnu teir, sum gjørdu avtaluna, hvør sær verða sektaðir.
§ 42. Eigari ella brúkari av føstum eigindómi má ikki seta seg ímóti ella forða arbeiðum, sum henda lóg fatar um. Tann, sum flytur, tekur burtur, skaðar ella oyðileggur markna- ella uppmálingarmerki, ið eru eyðkend, ella sum hann átti at havt kunnleika um, skal gjalda kostnaðin av at seta tey afturaftur, sjálvt um málið ikki kemur undir reglurnar í borgarligu revsilóg, §§ 179 og 291.
§ 43. Kap. 1-2 og §§ 40 og 42 í hesi lóg fáa gildi beinanvegin. Samstundis fara úr gildi lóg nr. 85 frá 31. mars 1928 og lógskipan nr. 198 frá 15. juli 1931 §§ 7-14.
3) Landsstýrið setur, aftaná at hava fingið ummæli frá sorinskrivara og matrikulmyndugleika, við kunngerð lógina sum heild í gildi fyri hvørt matrikuleringsumráði sær, so hvørt sum matrikulering er fullfíggjað fyri hvørt umráði, soleiðis at henda lóg fær gildi sum heild samstundis sum løgtingslóg nr. 55 frá 16. august 1962 um tinglýsing sum heild fær gildi í viðkomandi umráði, sbr. § 54, stk. 3, í nevndu lóg.
Frá tí í stk. 2 nevnda degi fer úr gildi fyri viðkomandi umráði:
1. lóg frá 4. mars 1857, har roynt verður at minka um sundurbýti av ognarjørðini §§ 17-18, sum broyttar við løgtingslóg nr. 2 frá 3. januar 1950.
2. lóg frá 19. januar 1863 um sølu av traðum av Húsagarði í Tórshavn § 5, 1sta og 2nað punktum.
3. lóg nr. 56 frá 13. apríl 1894 § 5, 1sta punktum.
4. lóg nr. 85 frá 31. mars 1928 §§ 1-6 og 15-17.
5. lógskipan nr. 198 frá 15. juli 1931 §§ 1-6 og 15-16.
6. kunngerð nr. 244 frá 18. september 1931.
7. kunngerð nr. 262 og 263 frá 29. oktober 1931.
8. lóg nr. 174 frá 24. mai 1937 § 61.
9. lóg nr. 140 frá 13. apríl 1938.
10. kunngerð nr. 201 frá 18. mai 1938.
11. kunngerð nr. 272 frá 13. august 1938.
12. løgtingslóg nr. 26 frá 31. mars 1949 §§ 1, 2 og 5-11.
Harafturat fer úr gildi tað, ið annars í lóggávuni ikki samsvarar hesi lóg.
Tann skylda at føra jarðabøkur, sum er áløgd fútanum og sýslumonnunum við lóg nr. 70 frá 23. apríl 1897 § 6, verður avtikin.
1) Broytt við løgtingslóg nr. 82 frá 25. mai 2009, har § 2 er soljóðandi: ”Stk. 1. Henda løgtingslóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd. Danski lógarteksturin fer samstundis úr gildi.
Stk. 2. Ásetingarnar í § 17 eru bert galdandi fyri sundurbýti, ið verður framt eftir, at hendan løgtingslógin er komin í gildi.
Stk. 3. Umsóknir og áheitanir, ið ikki eru liðugt viðgjørdar, tá løgtingslógin kemur í gildi, verða viðgjørdar og avgreiddar sambært higartil galdandi reglum.
2) Broytt við løgtingslóg nr. 111 frá 13. desember 2006.
3) Løgtingslógin er sett í gildi í øllum bygdum í Føroyum. Gildiskunngerðirnar eru tær somu sum fyri tinglýsingarløgtingslógina sí viðm. 4) á bls. 749, tó er lógin sett í gildi fyri Tórshavn við K. nr. 7 frá 13.02.1967.


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Angola
Avenida Talatona 1
LUANDA
ANGOLA
+244 923 166 760
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
8.00 til 11.00 og 13.00 til 16.00
Longd: 45 minuttir
Vert at vita
Hevur umsjón við, at bíbilskur lesnaður verður umsettur til átta mál, harímillum angolskt teknmál. Samskipar bygging av ríkissalum og sendir lesnað til meira enn 1.600 samkomur hjá Jehova vitnum í Angola.


text:
Västervik
Västervik er ein býur í Västerviks kommunu, Kalmar län, Småland, í Svøríki. Í býnum er eitt av størstu kampingplássum í Norðurlondum. Í 2010 var íbúgvaratalið 21.140.[1]
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Býurin varð fyrstu ferð nevndur í 1275, men tá lá býurin har ið Gamleby nú er. Tað var Erik av Pommern ið flutti býin í 1433, til eitt stratigiskt týdningarmiklari stað tætt við Stegeholm borgina. Býurin var ofta útsettur fyri álopum av fíggindasinnaðum herliðum, og fimm ferðir varð býurin meira ella minni lagdur í oyði frá 1450 til 1677. Hóast hetta setti Gustav Vasa á stovn skipaídnað í býnum í 16. øld.


text:
Her er nøkur ráð um tað at skriva og byggja upp eina stuttsøgu. Hetta er ikki ein endalig uppskrift, bert nøkur ráð, sum ein kann hugsa um, tá ið ein skrivar stuttsøgur – ella lata vera. Listin er leysliga týddur og tillagaður eftir bókini Slik skriver du noveller (1993), sum er skrivað av Guttorm Nielsen.
Hvaðan stava hugskotini?
- hav altíð okkurt at notera við og á
- lýs persónar, støð og hús innan
- les stuttsøgur, vikubløð, alt møguligt
- lurta eftir fólkum
- skriva fyrst, kritisera aftaná
Hvussu byggja søguna upp? (“Plottet er novellens reisverk”)
Plot = Søguflætta, gongd, hendingagongd, søgugongd (tað er: hvussu hendingarnar verða skipaðar í einari søgu, á hvønn hátt hetta ávirkar spenningin / gongdina í søguni?)
Ein góð søguflætta gevur yvirlit
Frymil (krimi):
- Søguslag (td. spenningssøga, kærleikssøga) og slag av undirsøgu (td. krimigáta við spori í tekstinum)
- Høvuðspersónur /-ar
- Aðrir persónar (ikki ov nógvir)
- Fráfaringarstaður (nær í søguni kemur lesarin inn?)
- Byrjanarpláss /-hending (skal fanga lesaran)
- Millumhendingar
- Endi / uppgreiðing (savna allar leysar endar)
Tvídráttir, ósemjur stríð
Georges Polti (f. 1868), franskur rithøvundur, savnaði allar hugsandi tvídráttir í 36 dramatiskar støður. Íblásturin fekk hann frá lestri av verkum eftir m.a. italska rithøvundin Carlo Gozzi (1720-1806) og týska rithøvundin Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832). Her er skjalið við teimum 36 støðunum (á enskum) >>
Sjónarhorn, frásøgufólk, forteljarar…
Trý sløg av sjónarhornum/frásøgufólkum:
- persónur
- persónur
- alvitandi
1. og 2. eru implisittir forteljarahættir (t.v.s. forteljarin er í søguni), 3. er eksplicittur (t.v.s. forteljarin er uttan fyri søguna).
Tað kann vera torført at velja sjónarhorn, áðrenn ein fer í gongd; kann oftast bíða til umskrivingina
Tala og samtala
- framsøgn/tala skapar lív og samband
- vel í skrivingini gásareygu ella tankastriku
- nógvir hvítir blettir skapa flutning og ferð
- stuttsøgur krevja tættar samtalur
- brúka altíð samtaluna við skili:
1) at eyðkenna/lýsa ein persón
2) at skapa temposkift (td. við avbroti)
3) at lýsa tíð og stað
4) at skapa stemning / huglag
5) at skapa stuttleika
6) at planta spor í samtalum
7) at skapa lív og virksemi
8) at fanga lesaran við
9) knapplig/brøtt skifti millum persónar og stemning
10) být sundur í reglubrot
- minst til at gera greitt, hvør tað er, sum talar
- ansa eftir, at persónarnir ikki siga alt møguligt óneyðugt
Afturlit (flash back)
- ikki ‘forvirra’ lesaran
- flyt fram og aftur við “hevði”
- beinleiðis tala gevur livandi afturlit (don’t tell it – show it!)
- afturlit í eini samtalu
- at lata ein bi-persón fortelja
- skilja afturlitið frá restini av ekstinum (td. í gásareygum ella kursiv)
- ikki avbróta dramatikkin
Kenslur
- raka kenslur hjá lesaranum (td. set ein sympatiskan høvuðspersón í eina ómøguliga støðu)
- vís nærleika og konflikt (ósemjur)
- fimm høvuðskrøv:
1) ein fullhugaður høvuðspersónur
2) ein høvuðspersónur, lesarin hevur kenslur fyri
3) konflikt/ósemja er heilt grundleggjandi
4) mótsetningar (kontrastir) eru umráðandi
5) ein broyting/eitt skifti má fara fram
Endin
- dynamitt ella svávulpinnur?
- fýra krøv til endan:
1) ongir ósvaraðir spurningar (lesarin skal vera nøgdur)
2) endin má samsvara tema og stíl í søguni annars
3) surprise – yvirraskilsi skal vera
4) logiskur má hann vera
- sløg av endum:
– samanumtøka (happy el. tragic end)
– idologiskur endi (lesarin má sjálvur loysa konfliktina)
– krystallkúluendi (lesarin sær inn í framtíðina)
– anti-klimaks
– øvutur endi
– Gimmick-endin (ikki langt! – skal knýtast av einum høvuðspersóni – ikki ‘søgt’)
– í nøtskal
– enda mitt í sveiminum (skíhopparin)
– “a twist at the end” – krúlla á halanum (ein stuttur setningur ella viðmerking, sum yvirraskar og vendir øllum á høvdi)
– ongir leysir endar, takk!
Tíðin
- ein stuttsøga kann strekkja seg yvir fleiri ár ella nakrar fáar tímar, ja, minuttir
Longdir á stuttsøgum
Á einari A4 eru 30 reglur (tvs. 1½ reglufrástøða), við 65-70 sløgum á hvørjari reglu (stavir og millumrúm)
Vikublaðsstuttsøgur hava vanliga hesa longd (í Norra):
Kærleikssøgur 7-8 síður
Krimisøgur 8-9 síður
Veruleikafrásøgur 5½ ella 2½ síður
Stuttsøgur um børn 5-7 síður
Stuttsøgur við djórum sum høvuðstema 5-7 síðu


text:
Norðurírland
Norðurírland (enskt: Northern Ireland) (írskt: Tuaisceart Éireann) (ulster skotskt: Norlin Airlann) er norðasti parturin av oynni Írland, og hoyrir framvegis til Sameinda Kongaríkið. Í umleið 30 ár var blóðugt stríð millum katolikkar og protestantar í Norðurírlandi, og umleið 3500 fólk lógu eftirá. Men síðani friðaravtaluna í 1998 hevur tað verið rættiliga friðarligt burtursæð frá einstøkum hendingum.
Ófriður[rætta | rætta wikitekst]
Síðan 1960-árini hevur politiskur ófriður verið í Norðurírlandi og høvuðsstaðnum Belfast. Mongu protestantarnir, sum eru ættaðaðir frá bretskum tilflytarum, vilja framvegis vera undir bretskum yvirvaldi, men írsku katolikkarnir, sum hava verið við sviðusoð, bæði hvat viðvíkur arbeiði og bústaðarviðurskiftum, vilja sleppa upp í írska lýðveldið (Lýðveldið Írland). Báðir partar hava vápnaðar deildir, og írski lýðveldisherurin (IRA) hevur eisini fleiri ferðir søkt at í Onglandi. Írska og bretska stjórnin hava roynt at fingið partarnar at semjast. Í 1998 eydnaðist so at fáa friðaravtalu í lag ímillum partarnar.