text:
Kettur
Kattur (frøðiheiti Felis catus) er lítið smidligt dýr við bleytum skinni vanl. havt sum húsdjór. Eygleiða vit kettu, ið lúrir eftir t.d. fugli, síggja vit týðuliga skyldskapin við tikara og leyvu.
Ketta svevur í miðal einar 16 tímar um samdøgrið, men ikki leingi í senn. Kroppurin er lagaður at nýta nógva orku í stuttum bilum og krevur tí nógva hvíld aftaná. Ketta er eisini reinfør. Hon vaskar sær minst ein tíma til saman um dagin og sleikir skinnið reint, so tað verður blankt, slætt og mjúkt, tí tá livir tað betur. Samstundis sleppur hon av við sníkjarar, og blóðrenslið verður betri.
Í ringum ljósi eru sjónopurnar stórar, so mest møguligt ljós sleppur at eyganum. Innast í eyganum er endurskyggjandi jaður, ið kastar ljósið aftur frá eyganum. Tí lýsa kettueygu í myrkri. Í dagslýsi eru sjónopnurnar smalar, so minni ljós kemur at eyganum.
Í mong túsund ár er svørt ketta sett í samband við pátrúgv og gand. Summi halda framvegis, at hon boðar frá bæði ófrættum og eydnu.
Sløg[rætta | rætta wikitekst]
Okkara kettur eru ættaðar undan gráríputum villkatti, ið hevur verið í uml. 1 mió ár, tí afrikanska villkattinum. Villkatturin líkist vanligu tomu kettuni, men er førligari, og høvið er størri. Afrikanski villkatturin hevur døkkar rendur á hala og beinum. Onnur villkattasløg eru óivað eisini upp ígjøgnum tíðirnar ald í øðrum heismpørtum. Tomu ketturnar vóru serliga havdar at taka rottur og mýs í korngoymslum. So við og við spjaddust ketturnar við menniskjum til flestu øki í heiminum, og fólk fóru at ala serlig kettusløg, til dømis halaleysa mankettu, snøgga kettu og lodna persarakettu. Tamar kettur vóru vanligar í Evropa fyri 3.000 árum síðan.
Fleiri enn 300 ymisk kettusløg eru ald við ávísum litum, men enn fleiri tilvildarlig sløg eru. Kettualarar koma javnan við nýggjum blendingum, ið teir skilja burturúr. Bombaikettan er eitt rættiliga ungt slag, ald í USA. Hon er undan burmesiskari kettu, sum fekk kettlingar við amerikanskari kettu. Hóast bombaikettan er tættullað og snøgg, hevur hon øll tey vanligu kettueyðkennini.
Kettlingar[rætta | rætta wikitekst]
Ketta gongur kviðin einar 9 vikur. Ketta leggur einar tvær ferðir um árið. Upp í 8-10 kettlingar kunnu vera í løguni, men vanligast eru 2-4. Nýløgdu kettlingarnir hava eingi eygu fyrstu vikuna og eru hjálparleysir. Tvær vikur gamlir royna teir at stetla. Fyrstu tíðina súgva teir mammuna, men átta vikur gamlir fara teir at eta fasta føði og súgva minni og minni. Einar 4 vikur seinni gongur kettan aftur á illum. Kettlingar spæla nógv og berjast til stuttleika ella renna eftir halanum á sær sjálvum. Endamálið er eyðsýnt. Teir búnast at veiða, at bera skjótt at, venja styrki og fimi, sum er treyt, tá ið teir skulu veiða sjálvir.
Veiði[rætta | rætta wikitekst]
Ketta er ófør at veiða. Hon hevur gløggar sansir, hvassar tenn og hvassar kløur og er sterk og kimlilig. Ketta veiðir helst um náttina, og hon sær væl í myrkri. Enntá tamar kettur munnu sum oftast draga at lívbjarga sær sjálvar, tær taka smáfugl, skordýr, mýs og onnur smádjór.
Ketta hevur frálíka gott tev. Tá ið hon nærkast til dømis eini mús, nýtir hon eisini oyru og eygu. Varisliga og spakuliga sníkir hon seg nær músini, loypur so við útspílaðum klóm, høggur í hana og bítur í nakkan ella høvdið at hálsbróta hana. Ketta hevur eisini sterk, long afturbein og kann tí leypa langt. Ofta sæst hon snara høvdinum til ymsar vangar, áðrenn hon loypur til tess at døma um, hvussu langt lopið er.


c: text/html

text:
Tjóðardagur Noregs
Tjóðardagur Noregs er 17. mai. Norski tjóðardagurin minnir um ólavsøkuna við nógvum fólki, tjóðarbúnum, skrúðgongum, hornblástri, ballónum og glaðum fólkum. Børnini hava tó ein størri leiklut har enn á ólavsøku.
17. mai 1814 bleiv Noreg leyst frá Danmark og fekk egna grundlóg. Noreg kom tó at hoyra til Svøríki líka til 7. juni 1905. Her eru tveir týdningarmiklir dagar í søgu Noregs, men hjá norðmonnum er eingin ivi um, at 17. mai er tann dagurin, sum hevur størst týdning, tí tá bleiv grundin til sjálvstýri løgd.
Í mun til ólavsøkuna, sum vit bert halda í høvusðstaðnum, verður norski tjóðardagurin hildin kring alt Noreg.
Børn úr øllum barnagørðum og skúlum ganga skrúgongu 17. mai.
Norðmenn eru stoltir av sínum tjóðardegi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Skeið: Undirvísari: Tíð:
Sirkulvenjing/Pilates Angelie Jógvansdóttir Mikukvøld: 19:30-21:00
Undirvíst verður hvørt mikukvøld í 2015 í viku: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 og 13. Í alt 24 undirvísingartímar
Bíbliukunnleiki II Marjun Bæk Týskvøld: 19:30-21:00
Undirvíst verður hvørt týskvøld í 2014 í viku: 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50 og 51.
Í 2015 í viku: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 og 13. Í alt 40 undirvísingartímar
Rørsla & Kropsnærvera Jórun Simonsen mánakvøld: 19:30-21:00
(Undirvíst verður hvørt mánakvøld í 2014 í viku: 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50 og 51.
Í 2015 í viku: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12 og 13. Í alt 40 undirvísingartímar.
Møblapolstring Jóhannes Bláfoss leygardag kl. 9.30-16.30
(Undirvíst verður annaðhvørt vikuskiftið í líka viku.
Í 2014 í viku 44, 46, 48, 50, og í 2015 í viku 2, 4, 6, 8, 10 og 12.
Undirvíst verður í alt 80 tímar, sum er býtt út á uml. 8 tímar um vikuna í 10 vikur.)
Hornaslíping Rasmus Nygaard fríggjakvøld kl. 18-21.30 leygardag kl. 10-13.30
(Undirvíst verður annaðhvørt vikuskiftið í ólíka viku.
Í 2014 í viku 43, 45, 47, 49, og í 2015 í viku 3, 5, 7, 9, 11 og 13
Undirvíst verður í alt 80 tímar, sum er býtt út á uml. 8 tímar um vikuna í 10 vikur).
Tilmeldingarfreistin er mikudagin 15. okt. og fer fram við at ringja til undirvísaran:
Sirkulvenjing/Pilates: Angelie Jógvansdóttir, tlf: 261449 Luttøkugjald: 200 kr
Bíbliukunnleiki II: Marjun Bæk, tlf: 283448 Luttøkugjald: 300 kr.
Rørsla & Kropsnærvera: Jórun Simonsen, tlf: 591203 Luttøkugjald: 300 kr.
Møblapolstring: Jóhannes Bláfoss, tlf. 213710 Luttøkugjald: 500 kr.
Hornaslíping: Rasmus Nygaard, tlf: 270370 Luttøkugjald: 500 kr.
Luttøkugjaldið fyri hvørja lærugrein skal gjaldast á konto í EIK: 9181 – 1223587, viðmerk navn og skeið. Kvittan fyri gjald skal avleverast til fyrsta undirvísingartíman.
Undirvísingin er treytað av nóg stórari luttøku. Til øll skeiðini er luttakaratalið avmarkað.
-----------------------------------------------------
Í samband við at tað nýggja seyðahúsið uppi á Símunarbrekku stendur liðugt
nú, og verður tikið í nýtslu um mánaðarskifti, fara vit at hátíðarhalda hetta
leygardagin 20. september
Fyrrapartin hava vit opið hús
Frá klokkan 10 til 12
Við morgunmati har sóknarfólkið og tey, sum hava tilknýti til bygdina eru vælkomin inn á gólvið at síggja okkara stásiliga seyðahús
VERIÐ VÆLKOMIN
OGNARHAGIN
HAGASTÝRIÐ
Arbeiðið at gera 6 nýggj grundøkir í Kvívík gongur eftir ætlan, og skjótt verða hesi byggibúgvin.
Tann 12. mai í ár samtykti Kvívíkar kommuna at taka av tilboðnum frá byggifyritøkuni J & K Petersen, og seinni undurskrivaðu Steinálvur Petersen frá J & K Petersen og Dánjal Petur Müller frá Kvívíkar kommunu undir sáttmála at gera vegir og leiðingar, og at gera grundøkini byggibúgvin.
Við útstykkingini Frammi í Gerði hevur Kvívíkar kommuna lagt støðið undir møguleikanum at gera fleiri grundøkir í sama umráði. Tað er nú møguligt at víðka um byggiøkið, soleiðis at møguligt er at nøkta tørvin fyri nýggjum grundøkjum í eina rúma tíð.
Tey 6 grundstykkini, sum nú eru gjørd, eru næstan øll umbiðin, og tí verður skjótt tørvur á at gera fleiri.
Kvívíkar Kommuna hevur eisini onnur grundøkir tøk í kommununi.
Stýrið fyri Heimatænastuna í VEKS hevur sett Niels A. Joensen í nýggja starvið sum leiðari fyri
Heimatænastuna í VEKS.
Umframt drúgva og víttfevnandi bankaútbúgving, hevur Niels A. Joensen eina Master í Leiðslu.
Niels A. Joensen starvast í løtuni í BankNordik har hann hevur drúgvar leiðsluroyndir.
Leiðarin fyri Heimatænastuna í VEKS hevur høvuðssæti í Vestmanna. VEKS samstarvið umfatar Vestmanna-, Eiðis-, Kvívíkar- og Sunda kommunur og talan er um 20 bygdir, uml. 4.100 borgarar, 3 heim og uml. 100 starvsfólk.
Á stýrisfundi 29. august legði stýrisformaðurin Heðin Zachariasen uppskot til fíggjarætlan fyri stýrið sum var samtykt at leggja fyri kommunustýrini til fíggjarætlanarviðgerð teirra. Fíggjarætlanin byggir á verandi virksemi á økinum.
Stýrið fer nú saman við nýsetta leiðaranum at seta út í kortið framtíðarkósina fyri Heimatænastuna í VEKS og eru bæði leiðsla og stýrið klár til at taka móti avbjóðingini til at mynda og menna Heimatænastuna í VEKS við nýggjum og ørvísi tænastum, ið byggja á sera vælvirkandi virksemi á økinum í dag.
-------------------------------------
Skipað verður fyri felagsvenjingum á Grønanesi, har dentur verður lagdur á fyribyrgjandi-, viðlíkahalds- og styrkivenjingar.
Endamálið við venjingunum er at økja førleikan og vælveruna hjá tí einstaka borgaranum, so at borgarin so leingi sum til ber verður sjálvhjálpin bæði heima og úti
Venjingartíðir:Mánadag og mikudag kl. 10.00 – 11.00
Byrja verður: 08. Sept. 2014, Kl 10.00
Stað:Á Grønanesi
Flutningur:Bussur koyrir til og frá eftir ynski
Tilmelding:Á tlf. 793204 áðrenn 07. Sept. Kl. 12.00
Økisterapeutarnir
-------------------------------------------------------
Familjusvimjing: kl. 18.30 - 19.30
Vaksing: (frá 8.flokki) kl. 19.30 - 20.30
Dreingir kl. 16.00 - 17.00
Gentur kl. 17.00 - 18.00
Familjusvimjing kl. 18.00 - 19.30
Vaksin kl. 19.30 - 20.30
Børn ...... 10 kr.
Vaksin ... 20 kr.
Børn 10 ferð/kort ......... 75 kr.
Vaksin 10 ferð/kort ........ 150 kr.
Klivin 10 ferð/kort ....... 225 kr.
Kostnaður 300 kr/tíman
Ringið tlf. 272450 ella 772423
Nú stundar til útidansin, ið verður á Neystafløtti, leygarkvøldið 23.08.2014
Frá kl.19.00 til 21.00 verður felagssangur við harmoniku-fylgispæli, skipað av einum altíð vælspælandi Tummas Marna Joensen. (í teltinum)
Frá kl.21.00 til 22.30 verður konsert við vælsyngjandi sangarinum Theodori "Teddy" Petersen og okkara
lokalu sangstjørnu Duritu Svarthamar. Saman við hesum báðum spæla garvaðir tónleikarar
sum Sámal Lindenskov (guittar), Milson Zachariasen (hawaii guitar), Kári Olsen (bass) og okkara egni
Ari Johanneson (harmoniku og klaver) Hesi fara, í høvuðsheitum, at spæla góð, gomul og kend countryløg
hjá eitt nú Jim Reeves,Tammy Wynette, Tom Jones og Billie Joe Spears. (í teltinum)
Frá kl.23.00 til 03.30 verður sera vælsvingandi dansur við Føroyakenda Hans Jacob Hjelm og vinmonnum
Eisini verður møguleiki at keypa sær ymiskt til matna so sum grillaðar búffar v/tilhoyri, turran fisk, kaffi, té, vaflur, toast
og ymiskt at sløkkja tostan við.
Aldursmark 14 ár
Kostnaður: 50 kr. fyri konsertina
150 kr. fyri dansin
Karmarnir fyri eitt gott og undirhaldandi kvøld eru lagdir. So verið vælkomin til Kvívíkar, á Neystafløtt, at syngja, lurta, uppliva, eta, práta og dansa!
HC Kvívík &
Bygdafelagið Glæman
Í samband við at nógv tyngri ferðsla nú er á Nesavegnum, hevur Kvívíkar kommuna umvælt brúnna, og víðkað um omankoyringina til tann komandi bátahylin.
Brúgvin er nú í góðum standi, og klárar tungu ferðsluna í økinum. Kvívíkar kommuna hevur sett nakað av peningi av til bátahylin, og økið við bátahylin.
Av tí at tað er sera trongligt á vegastrekkinum oman til bátahylin, hevur verið neyðugt at víðkað um omankoyringina, og at gera hana betri til tyngru ferðsluna sum verður, tá bátahylurin verður gjørdur liðugur.
Loysnin at gera brúnna og omankoyringina til bátahylin samstundis, hevur rigga væl, og er ein góð loysn fyri kommununa, sigur Dánjal Petur Müller borgarstjóri. Fólk frá kommununi hevur staðið fyri arbeiðinum, við hjálp frá Articon.
Nógv virksemi er í hesum døgum úti í Nesi á Válinum. Kvívíkar kommuna skipar soleiðis fyri at betri umstøður verða hjá vinnulívinum á staðnum. Alifyritøka P/F Luna sum hevur alibrúk á fjørðinum, hevur vaksandi tørv á øki og umstøðum á staðnum, og tað hevur Kvívíkar kommuna avgjørt at gera nakað við. Tørvur er á at fáa stórar lastbilar út í Nesi eftir alifiski og við tilfari til alifyritøkuna. Fyri at betra um umstøðurnar at parkera og venda í økinum, hevur kommunan víðkað um økið, og lagt nýggjar tekniskar leiðingar í lendið. Fólk frá kommununi hevur staðið fyri arbeiðinum, meðan partar av arbeiðinum er gjørt av byggifyritøkuni Articon.
Við nógv økta virkseminum, hevur verið neyðugt hjá SEV at leggja nýggjan el-leiðing niður.
Allur alilaksur sum fyritøkan P/F Luna hevur á fjørðinum verður blóðgaður úti í Nesi. Talan er um uml. 6000 tons av laksi, sum gongur á fjørðinum í uml. 12 mánaðir. Síðani liggur økið brakk í 2 mánaðir, til felagið aftur setur smolt út.
Fiskurin, sum verður blóðgaður á staðnum, verður koyrdur við treylarum til Sørvágs, har hann verður góðskaður.
Kommunuskrivstovan er stongd vegna Summarfrí.
Opið verður aftur mánadagin 18. august kl. 10.00
Hevur tú átrokandi boð, kanst tú ringja á tlf. 77 24 02
T -postur: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Aftur í ár fríðka 8 ung fólk um í Kvívíkar kommunu.
Tey ungu gera vanligt viðlíkahaldsarbeiði í bygdunum. Tey reinsa ókrút, mála og annað fyrifallandi arbeiði.
Kvívíkar kommuna hevur í nógv ár skipa soleiðis fyri, at tey ungu, sum eru liðug við 9 flokk, sleppa til arbeiðis. Tað er gott, at tey ungu hava møguleika at arbeiða og vinna sær nakrar krónur, sigur Dánjal Petur Müller borgarstjóri. Í ár eru í alt 8 ung í arbeiði, 2 gentur og 6 dreingir.
Kvívíkar kommuna hevur undirskrivað javnbjóðis samstarvsavtalu við Vestmanna-, Eiðis- og Sunda kommunu um heimatænastuna, eldrarøkt v.m. og er samstarvsavtalan send Landstýriskvinnuni til góðkenningar.
Samstarvið hevur fingið heitð “Heimatænastan í V.E.K.S.” Vit fýra kommunur eru klárar at taka móti stóru og spennandi avbjóðingini sum verður latin okkum. Samstarvsavtalan leggur góðan grórarbotn undir víðari fyrireikingarnar til endaliga yvirtøku av málsøkinum um ársskiftið.
Í gjár skrivaðu Kvívíkar kommuna og J&K Petersen undur sáttmála í samband við nýggja útstykking í Kvívík.
Tann 9. juni skipar kommunan fyri gongutúri frá Mýrunum og heim til Kvívíkar.
Skipað verður fyri bussflutningi frá bussskýlinum í Kvívík kl. 14.
Eftir túrin fæst góð suppa frá Gunndur.
Tilmelding á tlf. 772 402 ella 772 408
Hesi størv verða lýst leys at seta frá 1. august 2014:
Tónleikahugni við føroyskum tónleiki úr m.a. 50'unum og 60'unum verður í gomlu dansistovuni, Frøishøllini, í Kvívík leygarkvøldið, 10. mai kl. 19.
Royndir tónleikarar og sangarar fara at framføra løg hjá m.a. Teimum av Kamarinum, Simma og Connie, Hermanni Jacobsen, Tinganest og Kára P.
Leygardagin 10. mai verður kommunalur umhvørvisdagur í bygdunum í kommununi, har serligur dentur verður lagdur á at týna dreparasnigilin.
Ein gongutúrur frá Mýrunum og heim til Kvívíkar verður 2. hvítusunnudag.
Tann 9. juni skipar kommunan fyri gongutúri frá Mýrunum og heim til Kvívíkar.
Skipað verður fyri bussflutningi frá bussskýlinum í Kvívík kl. 14.
Aftan á túrin fæst góð suppa sum frá Gunndur.
Tilmelding á tlf. 772402, 772408 ella This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Flaggdagsrøða hjá Tórbjørn Jacobsen í Kvívík 2014.
Ravnurin er lítið umhildin, og nú sigst, at hann er farin at fjølgast aftur um okkara leiðir, meðan nyttufuglurin er í stórari minking. Í skaldskapi verður hann ofta ótýdliga lýstur, lítil javnbjóðis Dýrinum í Opinberingini, men somikið av einum skaðafugli kortini, at tey flestu ynskja hann foyktan burtur.
Flagdagshald verður í skúlanum í dag kl. 15.
Torbjørn Jacobsen heldur røðu og Vestmanna hornorkestur spælur.
Aftaná verður kondibingo og tombola í Glæmuni.
KFUM skótarnir
Seinastu tvey mikukvøldini hevur Frøishøllin í Kvívík verið karmur um eitt áhugavert mentunartiltak.
Skeið í urtagarðsrøkt verður nú útbjóðað í Kvívíkar kvøldskúla.
Undirvísari er Haraldur S. Hansen.
Undirvíst verður frá viku 17-26 og frá viku 34-41 í 2014. Skeiðið fevnir um í alt 60 tímar, sum er 20 ferð á 3 undirvísingartímar.
Tummas Marni Joensen hevur fyrilestur um Kvívíkar kommunu í 100 ár.
Tiltakið er ókeypis, øll eru vælkomin.
Árliga framsýningin hjá kvøldskúlanæmingum verður í Kvívíkar skúla sunnudagin 6. apríl.
Framsýningin verður frá kl. 15 til 18.
Sýnt verður fram, tað sum er gjørt í Møblapolstring og Hornaslíping á kvøldskúlanum veturin 2013/2014.
Arbeitt verður nú við at dagføra nýggju heimasíðuna. Ætlanin er at brúka komandi dagarnar til at fáa vanligu kunningina frá gomlu heimasíðuni yvir á ta nýggju. Nýggja síðan hevur fleiri møguleikar og eisini avbjóðingar. Vón okkara er, at vit klára ta størstu avbjóðingina av øllum, og tað er at dagføra síðuna, sigur Dánjal Petur Müller, borgarstjóri.
Børn, sum skulu í skúla í 1. flokk í Kvívíkar skúla næsta skúlaár, verða innskrivað í skúlanum hósdagin 23. januar kl. 15.
Um tú ætlar at brenna bál nýggjársaftan, er neyðugt at søkja loyvi frá brandleiðaranum hjá Kvívíkar kommunu, tlf. 77 24 05 innan fríggjadagin 27. december 2012 kl. 15:00.
Treytirnar fyri at fáa loyvi eru hesar:
Hesar treytir skulu tryggja, at bálbrenningin verður gjørd við skynsemi, umframt at minst møgulig umhvørvisárin standast av brenningini.
Dagurin, ið gevur øllum møguleikan at finna vakrastu gávuna til mammuna, og samstundis stuðla skótunum.
Far á gátt hjá KFUM-skótunum í Kvívík frá kl. 7.30 til 11 og seinnapartin frá kl. 14-17
(Eisini, um tú ikki ert skóti)
Har er uttan iva ein serstøk gáva, tú kanst geva mammu tíni.
At geva mammuni eina serliga heilsan á mammudegnum -fløvar øll mammuhjørtu.
2. hvítusunnudag, 20. mai klokkan 14 skipar kommunan fyri gongutúri.
Guðstænastur dýra biðidag 26. apríl:
Kollafjørður kl. 11, konfirmatión, Theodor E. D. Olsen
Kvívík kl. 13, konfirmatión, Theodor E. D. Olsen
Flaggdagshald verður í skúlanum í Kvívík, Flaggdagin 25. apríl kl. 14:30
Røðari verður Gunvør Balle og Vestmanna hornorkestur spælir.
Eftir flaggdagshaldið, verður kondibingo og tombola í Glæmuni.
Eisini verður møguligt at keypa kaffi/te og vaflur.
KFUM skótarnir í Kvívík
Leygardagin 20. apríl verður kommunalur ruddingardagur í bygdunum í kommununi


text:
Skansin
Hildið verður, at Magnus Heinason, tjóðarhetja og handilsmaður, í 1580 grundaði tann fyrsta skansan á sama stað, har tann núverandi aftaná fleiri broytingar fram til 1790, enn er at síggja. Skansin skuldi saman við einum battaríi ytst á Tinganesi og einum skansa innanfyri Reynagarð verja handilin ímóti fremmandum sjórænarum. Undir 2. heimsbardaga vóru Føroyar hersettar av bretum, og teir høvdu høvuðsstøð sína á skansanum.
Fyri nøkrum árum síðani varð Skansin settur í stand; har er eitt gamalt vaktarhús og tvær kanónir frá krígnum umframt nakrar málm-kanónir frá 1782.


text:
Lýðveldið Makedónia
Lýðveldið Makedónia (enskt: the former Yugoslav Republic of Macedonia), er land í Eysturevropa.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Makedónia lýsti seg frælst ríki í 1991, hóast Serbia noktaði at viðurkenna granna sín sum sjálvstøðugt land. Sama gjørdi Grikkaland, ið sigur seg hava hevdsrætt at nýta navnið Makedónia um Norðurgrikkaland - hetta hevði við sær, at tá landið fekk ST limaskap var tað undir enska heitinum "The former Yugoslav Republic of Macedonia". Avleiðingarnar av ósemjuni eru, at bæði Serbia og Grikkaland hava stongt markið til Makedónia.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Lýggja miðjarðarhavsveðurlagið ger, at fruktgrøðin er tíðliga staðin, og bummull, tubbak og rís vaksa eisini væl. Mongu vatnorkuverkini veita klædna-, evnfrøði- og stálídnaðinum ravmagnsorku.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Í hálendinum í útsynningspartinum í Makedónia eru av vakrastu vøtnum í Evropa. Fyri kríggið, tá ið ferðavinnan blómaði í gamla Jugoslavia, komu mong ferðafólk til Ohridvatn og Prespavatn, ið er heldur minni, at njóta yndisligu náttúruna og síggja gomlu smábýirnar fram við vøtnunum. Nógvur fiskur er í báðum vøtnunum, vanligastu sløgini eru karpa, eyðrriði og álur. Á Prespavatni er stórt fuglameingi, m.a. pelikanur og skarvur.
Jarðfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsstaðurin Skopje er bygdur beint har, ið fleiri jarðfrøðiligar umskaringar ganga saman, og tí er vandin fyri jarðskjálvta stórur. Fýra ferðir er býurin illa farin av jarðskjálvta. Seinast var í 1963, tá varð býurin mest sum oyðilagdur i í einum skjálvta, ið varð máldur til 6,8 á Richter-talvuni. Gamli turkiski býarparturin - elstu húsini eru frá 1392 - fekk tíbetur ongan skaða.
Býir[rætta | rætta wikitekst]
- Skopje (507 000)
- Kumanovo (105 000)
- Bitola (95 000)
- Tetovo (87 000)
- Gostivar (81 000)
- Prilep (77 000)
- Ohrid (56 000)
- Veles (55 000)


text:
14. desember
14. desember er dagur 348 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 349 um skotár er). 17 dagar eru eftir av árinum. Dagurin er altjóða diabetesdagur.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1918 - Á fyrsta sinni kunnu konufólk atkvøða í Bretlandi, tá ið allar eldri enn 30 ár sleppa til fólkaatkvøðu.
- 2012 – 28 fólk, harav 20 børn, vóru myrd í einum hópdrápi í býnum Sandy Hook, Newtown, Connecticut, USA. Tað er higartil størsta hópdrápi sum er framt í einum fólkaskúla (barnaskúla) í søgu USA's. Tað er næst størsta hópdrápi sum er framt á einum skúla í USA, Virginia Tech hópdrápið í 2007 var uppaftur størri.
- 2013 Tvær ódnir raktu Føroyar innanfyri eitt døgn, fyrra ódnin byrjaði leygarkvøldið hin 14. desember, og longu dagin eftir herjaði ein onnur ódn, sum var uppaftur verri enn hin fyrra, hon byrjaði seinnapartin sunnudagin hin 15. desember og herjaði til miðnátt. Fleiri hundrað skaðfráboðanir vóru, og streymurin fór nógvastaðni norðanfjørðs í fleiri tímar.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Svimjing[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 - Pál Joensen vann eitt silvur heiðursmerki í 1500 metrar frí á EM á stuttgeil í Herning. Tað var fyrsta heiðursmerki ið Føroyar hevur vunnið á EM í svimjing á stuttgeil. Í 2010 vann hann EM silvur á langgeil, sum var tað fyrsta heiðursmerki hjá Føroyum í EM sviming á langgeil og í 2012 vann hann HM silvur á stuttgeil, sum eisini var tað fyrsta heiðursmerki ið Føroyar hevur vunnið á HM á stuttgeil (upprunaliga vann hann bronsu, tað bleiv broytt til silvur í juni 2013 orsakað av positivari dopingroynd hjá gullvinnaranum).
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1917 - Tove Ditlevsen (danskur rithøvundur)
- 1935 - Lee Remich (amerikanskur sjónleikari)
- 1947 - Jana Birkin (enskur sjónleikari)
- 1966 - Helle Thorning-Schmidt (danskur politikari)


text:
Tokyo
Tokyo er høvuðsstaðurin í Japan. Tokyo (japanskt: 東京 ella Tōkyō), alment nevnt Tokyo Metropolis (japanskt: 東京都 ella Tōkyō-to), finst á eystari síðu í høvuðsoynni Honshū. Tokyo er eitt tað fólkaríkasta øki í heiminum við yvir 35 milliónum íbúgvum. Hann er eisini miðdepil fyri øllum ídnað og handli í Japan.
Hann er mettur at vera størsti býur í heiminum og veksur við eini hálvari millión um árið. Menn meta, at 12 mill. av fólki býr í sjálvum býnum, men við teimum býum, sum hann er vaksin saman við (Yokohama og Kawasaki), kemur talið upp í 37 mill. ella meira. Tokyo er tíðarhóskandi býur, sum stendur mát í vakurleika og skynsamari bygging við stórbýirnar í Evropu og Ameriku; men ferðslan og mongd av fólki á gøtunum er væl størri.


text:
Se og Hør
Se og Hør (svenska heitið er Se & Hör) er eitt danskt, norskt og svenskt vikublað og sjónvarpsblað, sum verður útgivið í Danmark, Noreg og Svøríki. Blaðið verður eisini selt í Føroyum. Se og Hør er eitt myndablað, sum í høvuðsheitum ber søgur um kend fólk. Tað er danska fyritøkan Aller Media, ið útgevur blaðið. Tann danska versjónin er tann elsta. Tann danska og svenska versjónin koma út einaferð um vikuna, meðan tann norska, sum eisini er tann størsta, kemur út tvær ferðir um vikuna.
Se og Hør í Danmark[rætta | rætta wikitekst]
Se og Hør kom út fyrstu ferð í Danmark í 1939 sum Det Ny Radioblad. Í 1953 fór blaðið í holt við at skriva um tað ið fór fram í tí tá nýggja miðlinum, sjónvarpinum, og broytti heitið til Se og Hør, men helt tó fram við at hava gamla heitið sum undirheiti. Se og Hør er tað størsta myndablað í Danmark við einum miðal sølutali á 133.325 um vikuna í fyrra helmingi av 2012.[1] Í 1980-árunum og 1990-árunum undir leiðslu av tí nú fyrrverandi ábyrgdarblaðstjóranum, Mogens E. Pedersen, varð blaðið selt í einum so stórum upplagi sum 350.000 eintøkum um vikuna. Síðan november 2006 hevur blaðið latið eina virðisløn á 150.000 krónur til ein journalist. Í juni 2009 gjørdist Kim Henningsen høvuðsábyrgdarblaðstjóri á tí danska Se og Hør, hann tók við eftir Henrik Qvortrup, sum gavst í november 2008, tá hann gjørdist politiskur viðmerkjari og ritstjóri á TV2.[2] Í apríl 2014 gjørdist Se og Hør partur av einari miðlagølu í Danmark, har ið blaðið varð ákært fyri at nýta upplýsingar ið vóru fingnir til vega á ólógligan hátt, eitt nú við at rinda fyri upplýsingar um nýtsluna av gjaldskortum hjá kendum fólkum og upplýsingar um flogferðir teirra og annað líknandi.[3]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Recorded statement of circulation at Dansk Oplagskontrol (pdf)
- ↑ Kim Bretov, "SE og HØR: Ny chefredaktør", Se og Hør, 2 June 2009
- ↑ Greenslade, Roy (1 May 2014). "Danish magazine at the centre of a phone hacking-style scandal". The Guardian (bloggur). http://www.theguardian.com/media/greenslade/2014/may/01/denmark-magazines.


text:
Bergen
Bergen er næststørsti býur í Noregi. Á føroyskum verður býurin ofta nevndur Bjørgvin. Bergen liggur á Vestlandinum í Norra. Býurin var grunnlagdur á einum grønum slætta millum tey 7 fjøllini, sum liggja rundanum býin, fyri yvir 900 árum síðani. Í ár 1600 var Bergen størsti býur í Norðurlondum við umleið 15 000 íbúgvum. Bergen hevur líka upp til okkara dagar verið ein nátturligur miðdepil fyri handil. Býurin hevur 247 746 íbúgvar (2008).
Vøkur træhús og flisalagdar gøtur eyðkenna Bergen. Í gamla býarpartinum framvið bryggjuni eru fleiri gomul træhús varveitt, og finna vit í dag í hesum húsum góðar matstovur, klædnahandlar o.l. Hesin býarparturin er eitt av best umtóktu ferðamálunum í býnum. Bergen liggur eisini bert umleið 1,5 tíma í bili frá kenda skíøkinum Voss. Náttúran er vøkur við Bergen, og skjótt er at uppliva vakrar firðir, høg fjøll ella opið hav. Í økinum er eisini eitt ríkt byggilist, mentanarlív og spennandi forminnissøvn. Eisini má nevnast stórsligna konserthúsið Grieg-hallen.
Uttan fyri býin eru fleiri oyggjar, sum verja fyri havalduni, so har er avbera góð skipahavn. Í miðøldini var hann ein høvuðshandilsbýurin í Norðurlondum, og har hildu týsku keypmenninir (hansarnir) til. Enn síggjast á bryggjuni hús, ið teir bygdu. Ógvuliga nógvur fiskur verður upplagdur í Bergen og síðan avskipaður til suðurlond. Millum og Føroyar var nógv samband fyrr í tíðini.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]


text:
Changeling
Changeling (á føroyskum: Býtisbarn) er ein amerikanskur filmur. Hesin krimi/drama filmurin við Angelina Jolie, John Malkovich og leikstjórnaður av Clint Eastwood, ið var tilnevndur til tveir Academy Award Oscars, er bygdur á eina sanna søgu.
Filmurin byrjar í Los Angeles í Kalifornia, mars 1928, tá Christine Collins (Angelina Jolie), ein einlig mamma, kemur heim og sær, at níggju ára gamli sonur hennara, Walter (Gattlin Griffith), er horvin. Púra frá sær sjálvari ringir hon til politiið og greiðir frá hvat hent er. Fimm mánaðir seinni frættir hon at Walter er funnin í Illinois. Politiið, ið fegnast um at endiliga fáa positivt ummæli, tí teir annars bert verða settir í samband við korruptión og svart samstarv við teir ólóligu. Gleðin hvørvur tú skjótt, tá Christine sigur at drongurin, hon er komin at taka ímóti á tokstøðini, ikki er sonur hennara.
Hvat síðani hendir í filminum er ein rekkja av korruptheitum, hvar politiðið roynir at manipulera Christine til at halda, at "Walter" veruliga er sonur hennara. Hóast hetta er sera torført og sera niðurgerandi fyri Christine, kempar hon sterkt ímóti trýstinum og hevur enn eina vón um at finna son sín.
Leikarar[rætta | rætta wikitekst]
- Angelina Jolie
- Jeffrey Donovan
- John Malkovich
- Jason Butler Harner
- Amy Ryan
- Michael Kelly
- Geoff Pierson
- Colm Feore
- Denis O'Hare
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Grevlingur
Grevlingur (frøðiheiti - Meles meles) er rándýr av máraætt við hvítt høvd við svartari rípu hvørjumegin. Grevlingur grevur sær gongskipan, grevlingagrøv. Hann grevur ofta inn í brekku ella millum trærøtur. Hvørt ár veksur hann sær holurnar. Stór grøv kann vera reiðiliga 100 ár og hava einar 20 dyr. Einir 15 grevlingar kunnu vera í somu grøv. Bólið gera teir úr grasi, mosa og bløðum, og javnan leggja teir nýtt í bólið. Grevlingur leggur í feb.-mars uppí 5 ungar. Um summarið spæla ungarnir við holumunnan.


text:
Tranuber
Tranuber (frøðiheiti - Vaccinium oxycoccus, Oxycoccus palustris) eru smá reyð ber, sum vaksa á grønum pinkurunnum við smáum, tunnum stelkum. Berini hava ein beiskan og súrligan smakk, og verða ofta brúkt til at gera saft burturúr ella til at súlta. Tey innihalda benzoesýru, sum er eitt natúrligt haldevni.
Tranuber og vatnræsisinfektión[rætta | rætta wikitekst]
Vatnræsisinfektión er ein plága fyri nógvar kvinnur og kann verða ring at viðgera. Vanliga verður hon viðgjørd við antibiotika fyri at drepa bakteriurnar, men ofta kemur infektiónin aftur eftir stutta tíð. Aftaná fleiri viðgerðir verða bakteriurnar mótstøðusterkar, og tí eisini sera truplar lat viðgerða.
Í undanfarnu øld funnu týskir granskarar útav, at mongdin av hippurinsýru í urininum økist um ein etur tranuber. Hippurinsýra er eitt bakteriutálmandi evni yvir fyri m.a. kolibakterium, sum eru orsøk til vatnræsisinfektión. Hetta varð seinni prógvað av amerikonsku granskarnir Blatherwick og Long.
Nýggari kanningar hava ikki verið eins sannførandi. Orsøkin til hetta er, at í nýggari kanningum verður oftast nýtt tranuberjasaft við sukur, og sukur er økir munandi um trivnaðin hjá kolibakterium.
Evnini í tranuberum forða bakteriunum í, at festa seg til kyknuveggin og nørast. Tískil kunna tranubertilskot minka munandi um sjúkuna. Annar fyrimunur við tranubertilskot er, at tranuber minkar um framleiðsluna av ammoniak. Hetta tálmar urinluktin.


text:
Pablo Picasso
Pablo Ruiz Picasso, fult navn: Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Mártir Patricio Ruiz y Picasso (føddur 25. oktober 1881 í Málaga, Andalusia, Spania, deyður 8. apríl 1973 í Mougins, Frakland) var ein spanskur listamálari, myndahøggari og yrkjari, sum búði mesta av vaksna lívi sínum í Fraklandi. Hann verður av mongum mettur at vera ein hin týdningarmiklasti listamálarin í 20. øld saman við Matisse og Warhol. Hann menti sín egna stíl, kubismuna, saman við Georges Braque. Hann málaði ymisk stílsløg og gjørdi eisini standmyndir.
Kendasta verkið hjá Picasso verður mett at vera ein málningur, sum er ein avmyndan av týskum bumbuflogførum sum kasta sínar bumbur yvir Guernica undir spanska borgarakrígnum. Ein av málningum hansara, Garçon à la Pipe (1905) bleiv í 2004 selt fyri methøga prísin $ 104 milliónir. Hetta metið bleiv tó tikið seinni at málninginum hjá Gustav Klimt Portrett av Adele Bloch-Bauer, sum varð selt fyri $ 135 milliónir í 2006. Og málningurin hjá Jackson Pollock "No. 5, 1948" var seldur fyri140 milliónir $ í november 2006.


text:
Sørvágur og sørvingar II
Útgávudagur: 21/12-1996
ISBN nr: 99918-934-2-3
Stødd: 558 bl.s.
Skreyt innbundin.
Brot úr bókini:
YMISKT
DVØRGHOLAN
Ein hola er í Sørvági, sum tey róptu Dvørgholan, har skuldu dvørgar búgva. Smábørnini tordu illa nær hesi holuni, men tó, tá ið áarpisurnar vóru, tá fóru teir djarvastu smádreingirnir inn har eftir áarpisum. Dvørgholan er ein klovningur, tætt uppi við Baggatoft úti við Stórá. 1
HULDUMANNAKLETTUR
Tað er gomul søgn, at ein steinur úti á Ørg, oman fyri Gøtumanna-sand, ið var sandurin, har sum Niðarivegur er nú, skuldi vera íbygdur, har búðu huldumenn. Tey fortaldu fyrr, at útróðrarmenninir ofta sóu legstaðin eftir kjølinum, tá ið huldumenninir høvdu drigið bátin á sjógv. Sagt var, at huldumenninir vóru altíð fyrr til útróðrar, enn tað vanliga fólkið. Hesin steinur var niðan fyri, har Dal-Andrias búði. Steinurin varð burturskotin, tá Niðarivegur varð gjørdur.
Ein frásøgn er um eina tænastugentu Úti í Stovu, Elsubu Malenu Jacobsdatter, hon varð vanliga rópt Ebba. Jákup í Stórustovu fortaldi frá ommu síni, at tey Úti í Stovu høvdu ein kjøthjall úti á Lið. Ebba var so einaferð send út har eitt kvøldið eftir kjøti, og tá ið hon kemur út um Huldumannaklett, nú hoyrir hon tað tosa inni í klettinum: "Har fer handan Ebban titandi", sigur eitt. "Tak hana, tak hana!" sigur eitt annað. "Tak tú hana, stóri kjaftur, hon hevur bæði lisið og signað seg!" sigur eitt triðja. Tá høvdu huldufólkini einki vald yvir henni. 1
FRANSAHOLAN
Navnið Fransaholan er frá síðst í 1700-talinum. Har, sigur søgnin, plagdu sørvingar at heingja kjøt niðurí undan fransmonnunum, sum rændu her undir Napoleonskrígnum, tá stórur partur av Europa lá í kríggi við Frakland, so fransmenninir ikki skuldu finna kjøtið og fara við tí. Hetta er eitt hol tætt uppi við Eggina, og gongur tað líka niður í sjógv. Fyrr, tá ið steinar vórðu kastaðir niður í tað, hoyrdi tú teir ringla niður eftir, og brustu teir so í sjógv. Men nú er Fransaholan tipt, helst er ein stórur steinur loysnaður úr vegginum og hevur tipt holið; tá ið tú nú tveitir stein niður í tað, steðgar hann, tá ið hann er komin nakað niður. Tað gevur ikki meir enn eini trý klikk, so liggur hann, somikið ovarlagað er holan tipt.
Søgn er, at har skuldu teir einaferð hava kastað ein hund oman. Hetta var vanligt fyrr, at tá ið ein hundur varð gamal og einki nyttaði longur, so kastaðu teir hann oman. Sagt varð, at tá ið teir hesa einu ferðina komu oman í Grønhólma, tá hoyrdu teir hundin goyggja undir vøllinum. Men hetta halda menn er neyvan rætt. 1
FRANSAGRØVIN
Yviri í Buginum liggur ein fransmaður grivin. Summir siga, hetta er ein russari, men ikki er gott at siga. Jákup í Stórustovu fortaldi frá Mýru-Jákupi (1860-1928), at Mýru-Jákup segði seg hava hoyrt frá gomlum manni, tá ið hann var ungur, at hetta var ein fransmaður, og at hesin fransmaðurin er rikin upp úr sjógv. Hann var í posa, og eitt tungt var í posanum.
Hesin maðurin hevur soleiðis verið grivin av skipsmonnum á ein kristiligan hátt, tí aftast í tí gomlu sjómanslestrabókini stóð, hvussu mann skuldi bera seg at at grava lík á sjónum, og har varð álagt at seyma líkið inn í lørift og koyra okkurt tungt í, so tað sakk, og so leggja líkið á eina fjøl og soleiðis lata tað glíða til sjós, og so lesa ein stuttan lestur yvir líkinum og biðja Faðirvár. 1
KÁLVABÁSURIN VESTARI OG SUNNARI
Hetta er staðarnavn úr bjørgunum. Har er søgnin tann, at har skuldu teir undir Napoleonskrígnum fyrst í 1800-talinum hava tjóðrað kálvar og goymt teir undan fronskum herskipum, tá ið fransmenninir rændu øll neytini og kríatúrini, teir fingu fatur á. Johan Michael Lund, løgmaður (løgmaður 1786 - 1805), hevði givið boð um at goyma allar kálvarnar í landinum, tí teir vóru lættari at goyma enn neytini, so at fólk, um ringast vildi til, hevði kálvarnar at seta við aftur. Í Vestmanna skuldi tað vera so ringt, at har var bara ein kúgv eftir. Hetta hevur so verið um ár 1800. 1
SÝNSTOFTIR (SVÍNSTOFTIR)
Um hetta stað eru tvey staðarnøvn og tvær sagnir, tó eingin nú á døgum veit nakað við vissu um navnið ella uppruna tess. Eg skal her bert nevna báðar sagnirnar.
Um navnið Svínstoftir, verður sagt, at fyrr í sjórænaratíðini høvdu teir svín og goymdu og passaðu tey uppi á Egg oman fyri dalin niðan av Mýrunum.
Um navnið Sýnstoftir er sagt, at har var eftirhyggingarstað í sjórænaratíðini. Tá hetta staðið, sum nevnt, er uppi á Egg, er gott útsýni yvir havið, so teir harfrá hava sæð øll skip, ið komu inn á Sørvág, bæði sunnanífrá og vestanífrá. Møguliga er tað tann rætta frágreiðingin, men hin, at tey hava goymt svínini har uppi, kann sjálvandi eisini vera røtt, men tó minni sannlík.
Annars er gomul søgn, at stutt uttan fyri Lynghamar skuldi eisini eitt eftirhyggingarstað vera, og var eitt hús har. Toftin eftir tað sæst enn. Her sóu teir, um skip komu norðanífrá. So tað kann týða á, at teir hava havt tvey eftirhyggingarstøð fyri at síggja út á hav, bæði suðureftir og norðureftir. 4 / 5
MAÐUR GEKK UPP ÚR KVÍVÍKSSKOR
Í Sørvágsbjørgunum er ein skor, teir rópa Kvívíksskor, har sigst at tað er ómøguligt at ganga upp, har kemst bert upp við langari og góðari línu. Tað eru 60 favnar niður og 5 bond. Tó sigur søgnin, at maður skal hava gingið upp úr Kvívíksskorð. Fyrr plagdu teir at rógva út móti Lambardali og draga bátin upp í Lambánna, so gingu teir niðan móti Skorini. Ein húskallur í Sørvági, onkur sigur, hann var húskallur Yviri í Húsi, men hvør hann var, og hvussu gamalt hetta er, veit eingin nú á døgum. Helst er hetta hending frá 16/1700-talinum. Húskallurin var góður við bóndakonuna. So ein dagin, teir høvdu verið í Kvívíksskor, fara allir upp, og húskallurin skal so vera síðstur upp, men áðrenn hann fær frænir av nøkrum, gevur bóndin boð um at draga línuna upp, og bóndin og hinir húskallarnir fóru so til hús og lótu hendan húskallin vera eftir niðri í Kvívíksskor. Teir ætlaðu so bara at siga, at hann var omandottin, tí hildið varð, at tað var ómøguligt at koma upp haðani uttan línu, tí har er steyrrætt uppfyri. Teir gingu so oman í bátin og róðu til hús, men tá ið teir komu heim í bygdina, tá sat hann har fyri teimum. Teir rokna so við, at hann hevur gingið heim í erva, heim í Rossaskarð. Harífrá er skjótari at ganga til hús. Men ófatiligt var tað fyri øllum. Húskallurin varð so, eftir hetta, boðin at verða hjá teimum í Gomlustovu. 1
GRÁISTEINUR ÚTI Í LAMBARDALI
Tað var vanligt, at menn plagdu at klúgva upp á Gráastein og skera navnið niðurí, tá ið teir komu fram við Kvívíksskor. Steinurin er høgur og brattur á tí einu síðuni, so hann er ringur at sleppa uppá, og um nakar maður datt, sum royndi at koma upp á hann, so datt hann lúkst í ein hyl niðriundir, so hann varð ígjøgnum, men hin síðan á Gráasteini er sløtt og góð at koma uppá. Sjálvsagt varð flent eftir teimum, ið fullu í hylin, og teir vórðu hálvgum hildnir fyri gjøldur. Hetta kundu teir finna uppá, tá ið teir høvdu verið í Kvívíksskor og gingu oman í Lambánna til bátin. Bát høvdu teir har, bæði tá ið teir vóru við seyði og eftir fugli. 1
KONUGJÓGV
Konugjógv er heiman fyri Grótholið, niðan fyri vegin, beint har sum bøgarðarnir eru. Síðan Bíggjarvegurin varð breiðkaður, er bert tað ovasta eftir av henni. Søgnin sigur, at sjey neytakonur duttu oman har, tann áttanda slapp við lívinum, hetta var í einum ódnarveðri. Tær høvdu verið hjá neytunum. Hvussu gamalt hetta er, er óvist, tí hetta er bara gomul søgn í Sørvági. Fleiri halda eisini, hetta ljóðar heldur ótrúligt, tí hendan gjógvin var so niðarlaga, og so var hon heldur ikki djúp, men soleiðis sigur søgnin. Møguliga hevur gjógvin verið djúpari longur aftur í tíðini. 1
BISKUPSHEYGGURIN
Biskupsheyggurin skuldi vera "íbygdur". Rasmus Ganting prestur (prestur í Vágum 1602 - 1627) hevði lisið uppi yvir honum og "latið heyggin aftur", tá ið nakrar huldukonur vildu lokka hann við inn í heyggin. (Sí annars um tað í Miðvinga Søgu. Bl.s.121-122). Leggjast kann afturat um Birkupsheyggin hendan frásøgn:
Tá ið Fríðrikur prinsur var her í 1844, ið seinni varð Fríðrikur 7. kongur av Danmark, fór hann einaferð yvir um Vatn, og steðgaðu teir tá niðri við Biskupsheyggin. Gamli-Engelsted, presturin, sum var tá (prestur í Vágum 1839 - 1850), segði so prinsinum um Biskups-heyggin, og prinsurin spyr so prestin, um hann ikki kann lata heyggin uppaftur, jú, tað kundi hann gott, segði prestur, men prinsurin mátti sjálvur lata hann aftur, tá varð einki av tí.
Engelsted skuldi vera tann síðsti presturin í Vágum, sum hevði gingið á "Niðurgangsskúla", sum tey gomlu róptu tað. Tá ið hann tók prógv, vóru tað 15 prestar, sum tóku prógv, og hin versti skuldi eiga tann fimtanda, og tað varð Engelsted. Hendan dagin var so nógv sólskin, og tá ið hin versti tók eftir Engelsted, tá tók hann eftir skugganum av honum, og seinni hevði Engelsted tí ongan skugga á sær, varð sagt. Teir seinnu prestarnir gingu ikki á Niðurgangsskúla, og gamalt var, at Niðurgansgsskúlin var í Finnmørkini, soleiðis fortaldu tey gomlu altíð. 1
GAMLA GØTAN TIL MIÐVÁGS
Gøtan oman gjøgnum Brennuna varð rópt Fólkagøtan; gøtan víðari til Miðvágs varð rópt Varðagøtan ella Rossagøtan. Hon gekk fram við Biskupsheygnum, tað var tann gamla gøtan millum Miðvág og Sørvág. Áðrenn brúgvin kom, vóðu teir altíð um Rivið, tí har var grynst, har niðri, eitt sindur suður og so innaftur, tað róptu teir um Rivið, har var nokk so djúpt, um óveður var, ein fór næstan undir miðju, tá ið áin var stór, so gekk ein um Vatnsoyrarnar niðri við Vatn og so helt ein upp í Vatnsbrekku, upp um fjallið, og soleiðis beina leið til Miðvágs eftir gøtuni, ið har gongur. 1
DÁVARHEYGGURIN
Dávarheyggurin er úti í Selvíkum, har liggur ein maður grivin, hann skuldi vera av "Víkarskipinum" og eita Dávur. Tað vóru fleiri menn, sum komu av tí skipinum, har kom Týkar, sum liggur í Týkarheyggi, og Torkil, sum liggur í Torkilsheyggi, og Fisher skuldi hann eita, sum liggur í Fiskaheyggi. Ívar liggur í Ívarsheyggi, og Kollur ella Kálvur liggur í Kolsheyggi. (Sí annars tað, Mikkjal á Ryggi skrivar í Miðvinga Søgu um "Víkarskipið", bl.s. 110-111). 1
SUMMALDUR
Gomul søgn er um ein mykinesmann, sum varð róptur Summaldur. Nær í tíðini hetta hevur verið, er óvist, men helst er hetta heilt gamalt. Nøkur staðarnøvn eru í Sørvági, ið bera vitnisburð um hesa hending og hendan mann. Søgnin sigur, at stutt eftir at Summaldur var giftur, fór hann burtur í lond at sigla við fremmandum skipum. Mong ár gingu, og eingin hoyrdi nakað frá honum aftur. Summaldur var komin so langt út í heimin, at striltið hevði gingist at sleppa aftur til Danmarkar. Seint eitt heystið eydnaðist tað honum at koma til Danmarkar, og stutt eftir slapp hann til Føroya aftur við tí síðsta handilsskipinum tað árið. Hann kom so vestur í Vágar og til Sørvágs, men, so illa vildi til, at alt heystið og allan hendan veturin var veðrið so ringt, at ikki var lendandi í Mykinesi, so hann kom at liggja ein heilan vetur veðurfastur í Sørvági. Tað var annars ikki óvanligt, at mykinesmenn kundu liggja leingi veðurfastir í Sørvági, serliga um vetrarnar. Sum oftast búðu teir tá hjá skyldfólki ella kenningum.
Sagt er, at Summaldur búði í eini smáttu beint niðan fyri teir gomlu bøgarðarnar á Vørufelli. Onkur heldur, at tað hevur verið eitt torvhús. Hetta húsið varð seinni rópt Summaldahús; einki sæst til tað longur, men bøurin har varð róptur Trøðin uppi á Summaldahúsið. Ein kelda var tætt har við, sum hann fekk vatn úr, hon varð rópt Summaldakelda.
Ikki at sleppa til hús aftur, tá ið hann var komin so nær og eftir at hava verið fleiri ár burtur, var sjálvandi sera harmiligt. Hvønn dag gekk Summaldur út til heimara enda á Múlanum, til ein stein, ið stendur niðri við sjógv, at hyggja út til Mykines, at vita um lendandi var. Hesin steinur ber enn í dag navnið Summaldasteinur. So eitt kvøldi, tað nærkaðist tá móti vári, sær Summaldur, at nú er kyrt norðanfyri á oynni, og hann fær so sørvingar at rógva seg út. Hann fór so á land og gekk tvørtur um oynna. Tá ið hann kemur til hús, er nátt komin á, og øll eru løgst. Hann fer so inn og gongur yvir móti seingini hjá konuni, men tá sær hann, at ein maður liggur í seingini hjá henni. Ikki visti hann, at hetta var sonur hansara, sum tá var stórur smádrongur, men var ikki føddur, tá ið Summaldur fór út at sigla, so leingi hevði hann verið burtur. Summaldur heldur, at konan hevur tikið sær ein annan mann, meðan hann hevur verið burtur, og øði spinnur í hann, og hann út og tekur eina øks, ið liggur í einum úthúsi, og ætlar at beina fyri bæði konuni og hesum manninum, ið hann heldur liggja hjá henni. Summaldur kemur so inn og stillar seg við seingina aftur, men tá vaknar konan og vakir sonin og sigur: "O Jesus náði mær, hvør er hetta fyri ein maður, ið stendur við seingina hjá mær? Tað hevur eingin maður verið so nær song míni, síðan pápi tín Summaldur fór burtur í onnur lond at sigla!" Tá sá Summaldur, at tað var ein stórur smádrongur, ið lá í seingini hjá konu sínari og skilti síðani, at hetta var sonur sín. Hann kundi sostatt, í dárskapi, beint fyri bæði konuni og egna soni sínum. 4
HOYBERADAGUR
Tað var tann dagurin, hoyggið varð borið inn, tað var ein dagur við nógvum mati og einum snapsi eisini, men ikki so nógv drekkarí. Og helt tann maðurin hoyberagildi fyri teimum fólkunum, ið høvu hjálpt til við at hoyggja og fáa hoyggið inn. Tá varð etið kjøt og sopin sagosuppa ella saguvellingur við sukuri omaná, tað var so ógvuliga væl dámt tá á døgum, tann sum fekk sagosuppu var væl fyri, helt hann sjálvur. Vanligt var, at ein át morgunmat og døgurða inni hjá bóndanum ella tí, ið átti hoyggið, og nátturðin varð borin út í húsini hjá hoyberamonnunum. Nátturðin var vanliga sagosuppa, og tað varð vanliga kókað so nógv, at øll í húsinum fingu nátturða burtur av tí. Hetta fortaldi Jákup í Stórustovu, men omma hansara hevði sagt, at tá ið hon var ung, bóru tey vanliga døgurða út í húsini eisini, og var tað vanliga blóðmørskeppur. Tí hoyggið var vanliga ikki borið fyrr enn fjallið var gingið, tí oftast gjørdu teir stórar desir fyrst hjá teimum, ið høvdu nógv hoyggj. Hoyberalønin hjá bønarmonnunum, sum teir vórðu róptir, segði omma Jákup, var vanliga eitt hálvt krov. Men seinni, segði Jákup, visti hann einki um, at nakar tók løn fyri at bera hoyggj, tá bóru teir meira upp á gerðabýti. 1
BÁTSGILDIR
Bátsgildi varð hildið av teimum, sum hildu bát fyrr í tíðini, tað varð vanliga hildið um heystið, helst um tað tíðina, tá ið kjøtið var ræstnað og upp á tað besta, tí tað varð etið ræst kjøt, og tá varð altíð brennivín skonkt eisini. Jóhannus hjá Lona-Jógvani segði, at hann mintist serliga, at gróthúsmenninir høvdu bátsgildir á hvørjum ári, og helst vóru tað teir, ið hildu hendan siðin longst í bygdini. 1
ERVI OG BARSIL AVLAGT
Fyrr høvdu teir altíð ervi, tá ið onkur var deyður, og barsil eftir barnadóp, men hesir siðir vórðu avlagir, tá ið "breyðkortið" kom undir fyrra heimsbardaga (1914-18), og varð hetta ongantíð tikið upp aftur í Sørvági. Nú hava tey bara eitt lítið gildi, tá ið eitt barn er doypt, og faddrarnir og tey nærmastu verða boðin. Fyrr gekk tað ofta eitt hálvt ár, áðrenn barsil varð hildið, men tað var vanliga ikki brennivín í barsli. Tað varð oftast kókað kjøt og sagosuppa.
Til ervi kundi ofta nógv brennivín vera, og ikki mundi skilið altíð vera av tí besta, og man hetta vera ein av høvuðsorsøkunum til, at hetta varð avlagt. Seinni í tíðini hevur tað meira verið siður, at uttanbíggjarfólk og tey nærmastu verða boðin til ein drekkamunn og smyrjibreyð, ella líknandi, eftir jarðarferð. 1
BRÚDLEYP
Brúdleyp varð hildið, sum ráðini vóru. Var tað bóndahús, har nógv jørð var, so varð hildið stórt brúdleyp, har var vanligt, at øll bygdin varð boðin í brúdleyp, men tað størsta brúdleypið, sum menn í Vágum vita frá at siga, var, tá ið Jógvan Elias Thomsen í Sandavági giftist, tá varð øll oyggjin boðin, og tað mesta av Vestmanna við. Hetta brúdleypið stóð í átta dagar.
Menninir gingu vanliga hús úr húsi at bjóða í brúdleyp, tað var ein maður, ið var biðin av brúðarparinum til hetta, summir høvdu tað upp á rím, tá ið teir bjóðaðu í brúdleyp. Seinni varð hetta avlagt, og varð tað tá bara sligið upp onkustaðni, har tað sást væl, at øll eru vælkomin.
Brúdleypsmaturin var kjøt. Vanligt var í Sørvági, at latin varð "brúdleypsseyður". Tað varð latin ein geldseyður av hvørjum hagapartinum, hetta var áðrenn 1900. Teir fingu seyðin á rættini, til brúdleypið, teir, sum giftust. Tað sigur okkum eisini, hví vit síggja í kirkjubókunum, at nærum øll brúdleyp vórðu hildin um heystið.
Tað var stórt arbeiði at fyrireika eitt brúdleyp tá í tíðini. Seyðurin skuldi flettast og tilgerast, og nógvir kokkar vóru. Brennivín mátti altíð vera. Við hvørt høvdu tey eisini oksakjøt til brúdleypini, tá ið tað vóru stór brúdleyp. Tað var rættiliga vanligt hjá jarðareigarum. Tá borðhaldið var liðugt, varð brúðardansurin dansaður. Tað vóru fastar vísur, ið kvøddar vórðu, teir kvóðu altíð "Brúðarvísuna" fyrst; í brúðardansi dansaðu øll hattleys, tá dansaði eingin maður við húgvu. Aftan á brúðarvísuna varð vanligt í Sørvági at kvøða "Kong Hans", seinni hava tey annars nýtt "Harra Pætur og Elinborg", eftir tað varð vanliga kvøðin "Fisken tager sin føde i vand". 1
FØROYSKI DANSURIN OG DANSISTOVUR Í SØRVÁGI
Umframt tað, ið er nevnt undir "Brúdleyp" viðvíkjandi kvøðing, kann nevnast um dans og kvøðing í Sørvági, at tað varð altíð dansað hattleyst í Sørvági til "Norsku løvu" og "Vesterbæk", tí tær vóru hildnar at vera so syrgiligar vísur. Í Sørvági var væl statt við kvøðarum. Í gomlum døgum høvdu menninir hvør sítt kvæði og hvør sína vísu at kvøða, tá ið dansur var. Løðu-Jógvan var ein sera góður kvøðari, hann kvað altíð "Fuglakvæðið", hvørji jól kvað hann alt Fuglakvæðið á tamb, sjálvt um hann var lágmæltur maður, so gekk dansurin so væl, at tú kundi væl hoyra hann kvøða. Frá tíðliga í 1900-talinum kunnu nevnast kvøðarar í Sørvági, so sum: Pól Niklái hjá Hans Paula. Hann varð sagdur at vera sera góður og harðmæltur kvøðari, hann plagdi altíð at kvøða "Brúðarvísuna", og hann kvæð fast "Kong Hans" aftaná. Jóhannus hjá Lona-Jógvani hevði eisini so sera gott mál at kvøða, og Dia í Gróthúsinum var eisini góður kvøðari. Hann plagdi at kvøða "Gøtuskeggjar" og var tann einasti í bygdini í síni tíð, sum kvað hetta kvæði og dugdi tað alt. Mýru-Jákup kvað altíð "Runsuvalsstríðið". Harald hjá Mariu var ein sera góður kvøðari, og hann kvað, so leingi sum hann livdi, og dugdi nógvar vísur og nógv kvæði, sum hann kundi kvøða úr enda í annan, hann plagdi ofta at kvøða "Harra Pætur og Elinborg". Annars kvøddu teir m.a. "Stærke Tidrik" o.a. vanlig kvøld og tættir, men til gildir vóru tað altíð kvæðini, ikki fyrr enn seint út á náttina, tá ið tað mesta av fólkinum var farið, tá kundu teir kvøða tættir og enntá sovorðið sum "Hjalmar og Hulda", tá ið tað leið móti morgni, og tá kundi eisini okkurt av konufólkunum taka til at kvøða. Annars var okkurt konufólk, ið var sera raskt at kvøða, m.a. Skælings-Sunnuva var líka røsk sum nakar maður at kvøða, og hon kundi kvøða kempuvísu aftan á kempuvísu sum ongan ting, hon var eisini ein áhugaður dansari til føroyskan dans. Men eftir at hesi og onnur við teimum eru deyð, trokaði enski dansurin tann føroyska dansin burtur, og hann var satt at siga burtur í nógv ár, til Vága Dansifelag kom, har nakað av hesum varð tikið upp aftur, tó í heilt øðrum líki enn fyrr, sjálvsagt. Við tað at áðrenn var tann føroyski dansurin tann almenni, vanligi dansurin, ið dansaður varð í dansistovunum.
Tann føroyski dansurin var av tí allar besta í Sørvági, verður sagt. Tað kundi koma fyri, at teir kvóðu tættir, m.a. "Jákup-Sibbi" ella "Brókatátt" o.l. Tað plagdu teir at kvøða nokk so ofta, men tað var vanlig sunnukvøld, ikki høgtíðskvøld. Um vit skulu nevna onkran tátt, so kann nevnast, at einaferð var ein táttur yrktur um mykinesmenn, og ein mykinesmaður, onkur úr Stallhúsinum, yrkti so aftur ein tátt um sørvingar, men mykinesmenn tordu ongantíð at kvøða hann, meðan sørvingar hoyrdu, tí teir óttaðust fyri, at um sørvingar hoyrdu hann, so sluppu teir ikki aftur á Vágoynna, so vildu sørvingar ikki føra teir. Sagt varð, at tann, sum yrkti táttin um mykinesmenn, var Antinis á Liða Úti í Húsinum í Sørvági (Hús 14). Hetta má so hava verið í seinnu helvt av 1700-talinum, hesin tátturin varð yrktur, tí Antinis doyði í 1801 sum gamal maður. Hesir tættirnir eru ikki til longur, bert frásagnir um teir. Óivað vóru teir ongantíð niðurskrivaðir, bara goymdir í minninum. M.a. var í táttinum, at mykinesmenn brúktu súlumaga til kálk, og tað toldu teir ikki at hoyra, so sørvingar fingu "móttátt", har sørvingar vórðu róptir "Geldiskorardýsarnir". "Dýsar" eru eitt slag av trøllum. Men hesir tættir fullu so burtur og vórðu gloymdir seinni.
Smábørn sluppu ikki í dansin, so tey plagdu at dansa niðri á Breiðagrasinum, niðan fyri Oyruna. Tey sungu sovorðnar smáar vísur sum t.d. "Munken går i enge så lange som en dag", sum børnini kundu duga at kvøða. Soleiðis lærdu tey at dansa og kvøða, tá ið tað skýmdi, fóru tey til hús, var tað mánalýsi kundu tey dansa eitt sindur longur, hetta var rættiliga vanligt fyrr. Eisini er sagt frá, at undir fyrra heimsbardaga (1914-18), var petroleumsneyð, tá dansaðu tey vaksnu niðri á Breiðagrasinum, tí einki ljós fekst til dansistovuna. Ta tíðina vórðu nógvir tættir yrktir runt um í Føroyum, eisini politiskir tættir. Summir av teim táttunum eru kendir enn, t.d. "Í Gøtu ein dag" o.s.fr.
Tey gomlu húsini, ið dansað varð í, vóru hjá Eppi Lenu, har dansaðu tey í roykstovuni hjá henni, tey rindaðu 10 oyru fyri veturin, har dansaðu tey frá um 1860 til u.l. 1875. Annars dansaðu tey í ymiskum húsum, ikki nøkrum føstum, til rættilig dansistova varð bygd, ið var brúkt til dans burturav. Tann fyrsta rættiliga dansistovan, ið varð bygd til at dansa í, stóð uppi við Pæturslið, tann dansistovan hevði slætt tak; hon varð bygd um 1875 og varð brúkt til ár 1900. Millum 1900 og 1903 var eingin dansistova, tá dansaðu tey í handilskjallaranum hjá Mattiasi á Kelduni, verður sagt. Tá varð trægólv lagt á í kjallaranum har til hetta endamálið, og er tað á enn. Tann næsta dansistovan varð gjørd í hinum endanum av bygdini, uttan fyri kirkjugarðin, í 1903, árstalið stóð uppi yvir hurðini á henni. 1
FØSTULÁVINTSHALD FRÁ MITT Í 1800-TALINUM
UPP TIL FYRST Í 1900-TALIÐ
Sagt er frá Paulinu í Búðini (1853-1947) um føstulávintshald miðskeiðis í 1800-talinum í Sørvági, tá ið Paulina var ung. Tey fingu ein mann úr Miðvági, sum tey róptu Deyði-Jógvan, at koma til Sørvágs at ganga grýla, tað var ein av fyrstu døgunum í føstuni. Tey gjørdu andlitið á honum svart við ími, og so skóru tey nógvan blaðtara og ballaðu hann inn í hendan taran og í svørt seyðaskinn og svarta ull, so tað sá út sum stórt hár, so hann sá út sum "hin grái" sjálvur, og hann sá heilt tjúkkur út eisini, so gingu tey við honum og ringdu við tveimum kongum fyri honum, tá ið hann kom til hvørt húsið. Hann fór inn í hvørt hús, og har fekk hann eitt stykki av kjøti í hvørjum húsi, har sum tey áttu nakað. Børnini vóru øll líka bangin, tá ið Deyði-Jógvan gekk, og vóru øll inni. Teir trýstu hann inn gjøgnum dyrnar á húsunum við øllum skinnunum, ullini og taranum.
Hesin Deyði-Jógvan hevði tvey børn, annað nevndist Rakul og hitt Óli. Hvussu hann fekk navnið Deyði-Jógvan, segði hon, at tað var einki ringt navn. Tað kom seg soleiðis, at Jógvan hevði tænt hjá einum bónda í aðrari oyggj sum húskallur, og hann var altíð álítandi og raskur og gekk eisini burtur í haga fyri bóndan. Einaferð eitt summarið, nú finnur hann eina kvígu hjá bóndanum, sum er deyð, hon er dottin um rygg, og hann tók kvíguna upp á ryggin og bar hana heim til hús. Tá segði bóndin við hann: "Tú ert sterkari enn deyðin". Men hann var fátækur maður, tí gekk hann runt og bað mat og annað, og hetta, at ganga grýla, gav honum nógv kjøt, tí sum sagt, allastaðni har tey áttu ein bita, lótu tey.
Annars minntist Marianna í Stórustovu (1891-1976), tá ið tey gingu grýla um 1900, at tá gingu børnini vanliga sjálvi grýla, tey gingu týskvøld í føstu, mikudag gingu tey ikki, tí mikumorgun fóru tey altíð tíðliga í kirkju; tey fóru í kirkju í Sørvági, áðrenn teir fóru til útróðrar (seinni fóru tey so at hava kirkjugongdina um kvøldið). Tá tey fóru í kirkju um morgunin, máttu børnini hava skúlatingini við sær í kirkju, tí í kirkju skuldu tey, og fóru so beina leið í skúla eftir kirkjugongd, niðan við læraranum, sum í hennara tíð var Lias í Bø og seinni Hans Marius. Teir vóru altíð í kirkjuni við sjálvir, og menninir fóru so til útróðrar. 3
FEIGDARDJÓR Á SJÓNUM
Ikki mátti heitið ravnur nevnast á útróðri, men hann skuldi nevnast gorpur. Ravnur var illa umtøktur bæði á landi og sjógvi, tann, sum kallaði hann ravn undir veiðu, varð átalaður. Ikki mátti heldur heitið kráka nevnast á útróðri, men fjatla kundi nevnast ístaðin. Ikki mátti roykur nevnast á útróðri, men at tað "vesar illa har", ein fekk átalu um ein nevndi orðið roykur. Ikki varð dámt heldur at síggja kóp framman fyri bát, tað varð ikki tikið sum gott tekin, men var hann aftan fyri tvørs, so bilti ikki, hilduteir gomlu. Annars varð æða eisini roknað sum eitt feigdardjór, fór æða at flúgva tíðliga á morgni, so boðaði tað frá, at tað fór ikki at verða ein góður dagur til veður. Sagt verður annars, at æða fer vanliga at flúgva upp undir vind. 2
VAÐANSGILDIR
Tað var vanligt fyrr, at ungur maður, sum var á útróðri og fekk kalva fyrstu ferð, skuldi bjóða í gildi, serliga var tað tann nærmasta ættin og kenningar, ið vórðu boðin, og bátsfelagarnir sjálvandi. Og har varð bæði matur og brennivín boðið. Tað var næstan sum eitt lítið brúdleyp í valahúsum, men hjá øðrum var tað meira við "máta", men tað var tó ein góð veitsla. Og hetta varð roknað sum plikt og skylda, og um tað var onkur, sum ikki gjørdi hetta, varð hann útspottaður og forfylgdur, og tað kundi ganga eitt heilt ár, at tey søgdu við hann, at hann hevði fingið kalva og hevði ikki hildið gildi. Annars var onkur, sum ikki helt gildi, men gav hinum bátsmonnunum einar tríggjar fløskur av brennivíni, so var alt í lagi. Í tílíkum gildi var vanligt, at ein át, drakk, og viðhvørt varð farið upp á gólv eisini.
Vit kunnu nevna tvey dømir. Fyrra dømi er, tá ið Keldu-Jákup fekk kalva fyrstu ferð. Mattias hevði tveir deksbátar, "Rap" og "Shønning", báðar bátsmanningarnar vórðu bodnar við, umframt fólk í grannalagnum og vinir og kenningar, so tað varð ein stór veitsla. Annað dømi er, tá ið Tummas Jákup í Búðini, sum hevur sagt frá hesum, fekk kalva fyrstu ferð. Tá lat hann bátsmonnunum tríggjar fløskur av brennivíni, tí mamman dámdi ikki at fáast við at halda vaðansgildi. Hetta var góðtikið av bátsmonnunum.
At hava vaðansgildir var ikki bara siður í Sørvági, men um allar Føroyar vórðu tílíkar veitslur hildnar. Kalvi var sjálvdráttarfiskur, men varð vanliga býttur sundur, um tað var stórur kalvi. 2
LØGASTEINARNIR OG GOMLU BRÚGVARNAR Í SØRVÁGI
Í gamlari tíð vóru bara løgasteinar at ganga eftir, tað vóru hampuliga stórir steinar, flatir omaná, tað varð borað hol rundan um teir í helluna, so vórðu jarnkílar settir rundan um steinarnar, so teir ongan veg fóru. Hesum steinunum gekk ein so eftir, somuleiðis var um Kirkjuánna, at ganga í kirkju, líka upp til um hálvt 1800-talið.
Tá varð ein plankabrúgv gjørd bæði um Stórá og Kirkjuánna, men hvat ár hetta hevur verið, veit eingin nú. Tá vóru heldur eingir vegir nakrastaðni, bert traðkaðar gøtur, m.a. var traðkað gøta út á Bakka. Um Skipáirnar vóru somuleiðis eisini bara løgasteinar, og kundi tað tí mangan vera ringt at ganga um, tá menn fóru tíðliga til útróðrar, áðrenn ljóst varð.
Einaferð tíðliga í hesi øldini varð ein grótbrúgv gjørd um Stórá. Hetta var helst í 1912, tá ið tann seinni rópti Ovarivegur varð gjørdur, ið var vegurin út á Bakka. Tað var Haraldur á Sjómansheiminum í Miðvági, ið stóð fyri arbeiðinum at laða hesa brúnna. Tað var ein smøl brúgv, sum gekk upp í spíss í miðjuni, soleiðis gjørdu teir brýr tá.
Í 1942 tóku bretar hesa brúgv burtur og gjørdu nýggja tvísporaða brúgv, og er tað brúgvin, ið verður brúkt í dag. Løgasteinarnir um Stórá vóru nakað ovarlagari enn brúgvin varð gjørd. Løgasteinarnir vóru um ánnað yvir av Hálvdanshúsi.
Vegur varð gjørdur út á Stengur um hetta mundið, og gekk hann út til bøgarðarnar, uttan fyri har Grótholið seinni kom at vera. Um somu tíð, í 1912 ella stutt eftir tað, vórðu eisini tvær líknandi smalar brýr gjørdar tvørtur um Skipáirnar. Tær vórðu so eisini gjørdar av nýggjum av bretum í 1942. 6
MJØLTUNNAN
Søgn er um ein sørving, ið nevndist Ólavur, hann hevði keypt eina mjøltunnu í býti fyri hosur og onnur ullint ting frá einum hollendskum loynikeypskipi. Hann setti tunnuna á land á helluni uttan fyri Urina, uttan fyri Klyvar. Hendan hellan fekk eftir hetta navnið Mjøltunnan. Hetta var í tí tíðini, tá ið stórur hungur var í Føroyum, og tørvur var á mjøli og korni. Ólavur varð uppdagaður og varð klagaður til sýslumannin fyri loynihandil. Hetta var álvarslig ákæra tá í tíðini, ið kundi hava harða revsing við sær. Ólavur hevði einaferð áður fingið dóm fyri okkurt minni brot, og tá ið hann hoyrdi, at hann var klagaður, væntaði hann sær harða revsing, tá ið hetta var annað brotið, kanska fongsul á Bremerhólmi ella deyðadóm, og bæði høvdu givið sama úrslit. Hann gjørdi tí av at fara umborð á hollendska skipið og slapp sær avstað við tí. Eingin hoyrdi nakrantíð frá honum aftur, og hann kom sum vera man ongantíð aftur. 5
RUSSARASKIPIÐ
Eitt heystið millum 1800-1805 kom eitt russiskt herskip frá Arkangelsk ella har um leiðir inn á Sørvág. Bíggjarmenn høvdu verið á fjalli Uttangarðar og vóru júst komnir í rætt. Meðan teir eru í rættini loysir skipið eitt skot av, og samstundis rør ein bátur frá skipinum inn at landi. Tá ið báturin kemur inn at støðni í Bø, siga skipsmenninir, at teir vilja hava los. Elsti maðurin á rættini, Gamli-Gutti róptur, varð av fjallmonnunum valdur at losa skipið inn á tryggan akkersbotn. Skipið hevði fingið róðurskaða, sum teir máttu fáa umvældan, áðrenn skipið kundi halda leiðina fram, søgdu teir fremmandu.
Gamli-Gutti var av fjallgonguni og arbeiðinum á rættini blivin bæði vátur og skitin, men hann mátti umborð, so sum hann stóð og gekk. Tá hann var komin umborð, lótu teir hann úr frá topp til tá, vaskaðu honum og lótu hann í sjómansklæðir. Ikki kendi hann seg væl, tá ið hann hugdi niður at sær at hesum undarligu klæðunum, teir høvdu klætt hann í, hann var heilt umbroyttur. Men hann losaði so skipið inn, og varð tað lagt fyri akker úti á Nakki. Akkerið varð slept og ein endi varð settur inn á land og festur í ein stóran stein til støddar sum ein hjallur, og har lá so skipið eina tíð.
Men Gamli-Gutti kom ikki í land aftur av skipinum. Bíggjarmenn byrjaðu at óttast, at russararnir høvdu beint fyri honum. Átta mans róðu so annan dagin út til skipið og spurdu eftir honum. Ein yvirmaður svaraði, at Gutti lá og svav. Við hesum boðum róðu teir so at landi aftur. Tá skuldi ein av monnunum taka til orða: "Langur man svøvnurin fara at vera hjá gamla", og turkaði samstundis eyguni við troyggjuermuni. Men stutt eftir kom Gamli-Gutti tó í land aftur.
Nakað eftir hetta kom stormur av landsynningi, og skipið dróg hendan stóra steinin, tað var fest í, u.l. 10 favnar út frá landi. Skipið varð síðan lagt inni undir Skipáunum, tað verður sagt, at har var nógv djúpari fyrr enn nú. Akkerini vórðu slept, og ein sverur endi varð rógvin út eftir inn á land og settur fastur í Ringin. Hetta fyri at skipið, um illa vildi til, ikki skuldi reka so langt heim, at teir ikki sluppu leysir aftur.
Ringurin stóð millum Mikkjalsaneyst og Hálvdanshúsneyst, heldur nærri Hálvdanshúsneystinum (á leið stutt uttanfyri har Ísvirkið er í dag). Tað var ein fortoyningsringur. Hann varð eisini róptur Kongurin ella Russararingurin/kongurin, verður sagt. Onkur sigur, at russararnir skuldu gera hann, men mest hugsandi er tó, at myndugleikarnir hava latið hann gera, og at hann er væl eldri enn hetta. Vit lesa í bókini "Indberteninger fra en reise i Færøe 1781 og 1782", um ein fortoyningsring, ið Kongligi handilin einaferð hevði latið gera á Sørvágsfirði, og er hetta helst tann sami. Tá ið bryggjan varð útbygd, fór hesin ringur undir heilt og sæst tískil ikki longur.
Tummas í Eyðansstovu í Sandavági, ið var góður smiður, varð boðsendur at koma út til Sørvágs at gera róðrið aftur. Skipið varð lagt við afturendanum inn móti sandinum. Hetta gekk væl, men skipið hevði so mikið av øðrum skaða, at tað varð liggjandi her fyri veturin.
Tað vóru heilt nógvir mans við hesum skipinum, og tað hevði fangar umborð eisini, segðist, so har vóru møguliga einir 200-300 mans. Tað man hava tykst øgiligt fyri fólk tá, tí við fólkateljingina1801 vóru ikki meir enn 86 fólk í Sørvági. Nakrir búðu í landi beint oman fyri, har skipið lá, við Skipáirnar, teir høvdu laðað sær smáar smáttur at búgva og arbeiða í; einki sæst til hesar longur. Farmurin hjá teimum var rugur og lýsi. Teir gjørdu sær eina myllu við húsið at mala korn í, hon var drivin við vatni. Teir løgdu sliskur niðan gjøgnum ánna. Hendan myllan stóð uttan fyri heimaru Skipánna, beint oman fyri har húsini hjá Jesari í Búðini seinni komu at standa. Hendan myllan stóð líka til fyrst í tríatiárunum og virkaði enn tá, sjálvt um eingin nýtti hana. Smádreingirnir plagdu at spæla har og fáa mylluna at mala. Inni í mylluhúsinum var eisini ein hondkvørn. Hendan myllan er ikki til longur, men stóru myllusteinarnir eru til enn. Sagt verður, at seinni komu tey Úti í Stovu at eiga stórsta partin av stóru myllusteinunum og tey Úti í Stórustovu áttu 1/8 part, og onkur annar átti nakað. Jørgin Úti í Stovu mól korn við hesi mylluni undir fyrra heimsbardaga, tá ið lítið korn var at fáa. Seinni hava myllusteinarnir í nógv ár ligið í einum hjalli hjá teimum Úti í Stovu. Onkrir bókstavir, helst russiskir, eru á steinunum, verður sagt.
Til allar hesar menn kravdist nógvur matur, og áðrenn hendan myllan var klár, vildu teir hava sørvingar at mala korn fyri seg. Allar hondkvørnir og myllur máttu ganga, og tær raskastu kvinnurnar skiftust um at mala á hondkvørn. Tá var siður, at konufólk mólu við hondkvørnunum. Sum løn fyri hetta arbeiðið fingu sørvingar 1/3 av mjølinum, teir mólu, og hetta vóru teir væl nøgdir við. Hetta mjølið róptu tey russararug.
Ein bíleggaraovnur á jarnfótum frá hesum skipinum, sum teir høvdu brúkt í landi, var til enn í tríatiárunum. Hann er tó helst ikki til longur. Anna, kona Hoyvíks-Hannus var ein av teimum, ið mól russararugi á hondkvørn fyri teir, sigst.
Sagt er, at russararnir gingu altíð í gásagongd, tá ið teir fóru onkustaðni. Tað einu ferðina, teir fóru til Miðvágs, var gongan 1/4 míl long; tann fremsti var uppi á Varða, og tann síðsti var enn úti við skipið. At teir hava gingið í gásagongd er tó skilligt, tí tá vóru bara smalar gøtur at ganga eftir.
Einaferð gingu teir til Sandavágs at keypa mat, tí teimum tørvaði mat, og sørvingar høvdu ikki nokk at selja teimum. Sandavágsmenn søgdu, at halin av monnum var so langur, at hann strekti seg frá Tváttá og niðan á Leitið, ið er góðar 200 metrar. Teir keyptu kjøt, høsn, viðskera og annan mat. Hetta var, tá ið Johan Michael Lund var løgmaður (løgmaður 1786-1805). Alt, sum teir keyptu, varð uppskrivað, seinni fekk løgmaður allan peningin sendandi fyri keypið at býta út millum sandavágsmenn, ikki eitt oyra restaði í.
Eftir hvat søgnin sigur, so er ein av hesum russarunum deyður her og grivin í kirkjugarðinum í Sørvági, og varð hann grivin beint uttan fyri kirkjuna. Har var ein lítil lægd fyrr, og varð hon nevnd Russaraholan. Hesin russarin stendur ikki førdur upp í kirkjubókina fyri Vágar, so helst hava teir grivið hann sjálvir. Annars søgdu tey gomlu fólkini, at hesir menninir vóru sera hampiligir menn, teir fóru avstað aftur um várið, eftir at hava umvælt skipið um veturin.
4 / 5 / 6 / 12 / 13
SJÓGANGIR
Hansina í Stórustovu (1834-1926) segði frá, at hon hevði hoyrt sum ung, at einaferð, helst í 1700-talinum, var so stórur sjógangur í Sørvági, at sjógvurin kom líka niðan á Líttluegg, tað er oman fyri Gamlaskúla.
Tann 5.3.1913 var ein veldigur sjógangur í Sørvági. Sjógvurin kom líka niðan á Konshylstúgvuna og niðan um húsini hjá Jákup Paula í Gomlustovu. Hetta var áðrenn Niðarivegur var gjørdur og nýggja brúgvin um Stórá. Annars var tað eitt sindur lægri niðast í Stórá fyrr, enn tað er nú, við tað at bretar fyltu nakað upp har. Gamla brúgvin, ið var um Stórá tá, var øll undir. Tað verður sagt, at tað fløddi so nógv í Sørvági, sum menn ikki vita um, hvørki áðrenn ella aftaná, og mugu vit siga: Guð forbjóði at tað verður aftur. Flóðin var so høg, at sjógvurin stóð upp á meir enn hálva grundina á húsunum hjá Klæminti. Allur Dunga Sandur, Oyran og nógv av kirkjugarðinum -alt var undur í sjógvi. (Var tað í dag, stóð fótbóltsvøllurin og hálv dansistovan, niðari vegur úti á Lið og kanska ovari við, har hann er lægstur, fyri ikki at tala um bryggjuna og allar bygningarnar har og bátahylin, alt vildi verið undir í sjógvi). Tey hjá Klæminti høvdu kúgv, sum fólk flest tá í tíðini; tiltikið er, at tey máttu taka høvdið á kúnni upp gjøgnum lemmin, so at kúgvin ikki skuldi drukna í kjallaranum, so høgt stóð sjógvurin. Sagt verður eisini, at húsini hjá Mikkjal Paula, úti á Bakka, vórðu tikin út á sjógv av rennisjónum og húsini hjá Suðuroyar-Dánjali úti á Lið, fuku niðan av grundini um morgunin í lýsingini av stormi hendan dagin. Sagt verður, at menn funnu kongafisk skolaðan upp á land, heilt uppi á Konshylstúgvuni. So hetta sigur okkum, at tað hevur verið ein heilt óvanliga høg flóð. 4 / 6
ALDAN
Tann 14.8.1916, hetta var um kl.14, tað var av besta veðri og slætt var í sjónum, nógv børn høvdu stutt áðrenn spælt á sandinum og vóru akkurát farin inn at fáa sær døgurða, ið plagdi at vera um hesa tíðina tá í tíðini. Tá reistist knappliga ein stór alda, og hon kom inneftir, hon legði allan sandin undir og skolaði líka niðan í kirkjugarðin. Tað sá út, sum at aldan kom upp úti við Marrubakkan. Gomlustovu-Jákup, ið var á útróðri tann dagin, segði, at teir merktu einki til nakað úti á havinum, sama søgdu hinir útróðrarmenninir, so hetta var bara inni á vágni. Høvdu børnini ikki verið farin av sandinum júst tá, høvdu ivaleyst fleiri av teimum skolað út, og tað hevði verið ein stór vanluka. 4
HVALASTØÐIN Í SELVÍK
Mánaðarskiftið mars-apríl 1902 kom norska farmaskipið "Viking" og norski hvalabáturin "Norddeble" á Sørvág við manning, útgerð og byggitilfari til eina hvalastøð. Lendi at byggja á høvdu norðmenn leigað frá Úttriðingseigarum. Teir bygdu fyrst eina smiðju, har arbeiðsfólkið búði tað fyrstu tíðina. Sørvingar fegnaðust um, at hvalastøðin varð bygd, tí teir væntaðu sær arbeiði har og eisini fekst nú feskt tvøst, men summir stúrdu fyri tí nógva deyminum, ið fór at standast frá hvalastøðini inn yvir bygdina, tá ið ættin lá inn eftir fjørðinum, og at lýsi fór at reka inn á sandin og dálka hann. Hvalastøðin var longu klár og tikin í brúk í juni 1902. Norðmenn høvdu bygt nýggjan hvalabát til støðina, og fekk hann, sum vera man, navnið "Selvík". Norðmaðurin Mikkelsen átti hendan bátin. Føroyingar førdu eisini hendan bátin, í 1904 førdi Christian Petersen í Gásadali "Selvík", og seinni hetta árið førdi skopuningurin Niels í Búri "Selvík" og helst í fleiri ár frameftir. Annars vóru tað helst eisini aðrir hvalabátar, ið lótu hvalir til hvalastøðina í Selvík, av tí at tað vóru fleiri norskir hvalabátar í Føroyum um hetta mundið, men tað vóru eisini aðrar hvalastøðir, m.a. tann við Streymin. Hvalastøðin í Selvík varð smb. frásøgn niðurløgd í 1920-árunum. Annars stendur eitt sindur afturat um hvalastøðina í Selvík, og hvat ið varð av henni, á bl.s. 176-177 í bind I.
17 / 18
Keldur til "Ymiskt":
1. Jákup Johansen. 2. Tummas Jákup Thomasen. 3. Marianna Haraldsen. 4. Jóhan á Ørg. 5. Herluf Jacobsen.
6. Óla Hans Hansen. 7. Lena á Ørg. 8. Malmberg Simonsen. 9. Heini Zachariasen. 10. "Sær er siður á landi" R.Rasmussen. 11. "Miðvinga Søga" M. á Ryggi. 12. "Sandavágs Søga" L. Petersen. 13. "Søga og søgn" A. Weihe. 14. "Føringatíðindi. 15. "Men Gud gav vøkst" S. Berghamar. 16. Ymisk skjøl. 17. "Tingakrossur". 18. "Føroya siglingarsøga" Páll J. Nolsøe. 19. Elly Olsen. 20. Pauli Jacobsen. 21. Gunnar á Toft. 22. Palli Haraldsen.
..........


text:
Suðurevropa
Suðurevropa er eitt landafrøðilig øki í Evropa. Longur suður í Evropa vit koma, hægri stendur sólin á himlinum, og hægri hon stendur, meira hon vermir. Tí er veðurlagið lýggjari í Miðjarðarhavslondunum í Suðurevropa enn í t.d. Norðurevropa. Norðanfyri Alpurnar og á Pofløtuni eru tað meira sumrini enn vetrarnir, ið eru lýggjari, men úti móti havinum eru vetrarnir eisini mildir. Um summarið er himmalin eisini næstan altíð heiður, tí regnar har sjáldan. Um veturin afturímóti regnar tað altíð av og á, men har er tó so lýtt, at kavi og frost eru næstan ókend, og um hann kavar onkra náttina, bráðnar alt burtur aftur um dagin. Í meginpartinum av Miðjarðarhavslondunum er miðalhitin tann heitasta mánaðin um summarið millum 25 og 30 hitastig, og tann kaldasta mánaðin millum 10 og 15 hitastig. Hetta verðurlagið kalla vit subtropuveðurlag.


text:
Arábiska alfabetið
Arábiska alfabetetið (arábiskt mál: أَبْجَدِيَّة عَرَبِيَّة ’abjadiyyah ‘arabiyyah) ella arabisk abjad er skriftskipan fyri tað arábiska málið. Tað er ment til júst tað arábiska málið og verður skrivað frá høgru til vinstru og hevur 28 bókstavir. Versjónir av alfabetinum eru grundarlag fyri fleiri onnur skriftmál á øðrum málum, eitt nú tað persiska alfabetið, og fleiri norðurafrikonsk mál sum t.d. somaliskt.
Arábiska alfabetið[rætta | rætta wikitekst]
(OBS! Tú mást hava installerað stuðul fyri arábisku skriftina á tínari teldu/teldli, fyri at kunna síggja bókstavirnir her niðanfyri, um tú ikki sært teir kanst tú royna at velja arabiskt (arabisk/arabic) undir encoding í tínum internetkaga.)
- ا 'ælif
- ب ba'
- ت ta'
- ث þa' (sum enskt th, sum í thunder)
- ج ġīm (dzjīm) (ǧīm)
- ح ħa'
- خ khaa'
- د dal
- ذ ðal (sum enskt the, there ella this)
- ر rā'
- ز zay
- س sīn (sum danska/norska ordið "sin")
- ش sjīn
- ص Sād
- ض Dād
- ط Tā'
- ظ DHā'
- ع ʿayn (ʔˤayn) (3ayn)
- غ ghayn
- ف fa'
- ق qāf
- ك kaf
- ل lam
- م mīm
- ن nūn
- ه ha'
- و wāw
- ي ja'
Tey ymisku skapini[rætta | rætta wikitekst]
Í seinasta teiginum Dømi um orð, eru dømini tikin úr norskum og enskum.


text:
Kekenia
Kekenia er landslutur í Russlandi. Síðan Sovjetsamveldið fall, hava kekenar stríðst fyri tjóðskaparligum frælsi, men Russland, ið er samveldisríki, er hart ímóti hesum. Teir kvíða fyri, at fer ein landspartur burturúr, verður alt tað russiska samveldið syndrað. Kekenia hevur sjálvstýri, men er undir russiskum yvirræði.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið russiska samveldið gjørdist frælst í 1991, kravdu ymsar tjóðir í ríkinum at loysa frá Russlandi. Kekenia lýsti seg sjálvstøðugt ríki í desember 1991. Russisk herlið tóku seg inn í landið fyri jól í 1994 og bumbaðu høvuðsstaðin Grosny í sor. Kekenar hildu ímóti, og geriljakríggið stóð við í 1995-1996, og 90 000 fólk lótu lív. Vápnahvíld varð undirskrivað í august 1996 - Russland skuldi taka herlið síni aftur.


text:
Leygarkvøldið á Stórmøtunum verður ungdómshitt á skránni. Tað byrjar klokkan...
-
-
Mánadagin klokkan 9:00 byrjar útbyggingin av Leguhúsinum í Nesvík. Tá verður spakin settur í sunnanfyri...
-
Eitt av tiltøkunum, sum verður á Stórmøtunum, er Simbahitt, sum verður sunnudag klokkan 15:00.
-
Jólaborðhald fyri hjún hevur verið fastur táttur seinastu árini, og í ár verður á fjórða sinni skipað fyri tí...
-
Í november mánaði kemur eftir ætlan út ein fløga við vágabólkinum Blátt Gras. Teir hava fyri stuttum verið í...
-
Fyrr í dag boðaði Kristiligur Felagsskapur fyri Skúlaungdóm (KFS) frá, at forsølan til almennu fyrilestrarnar...
-
Talið av hjúnaskilnaðum í Føroyum er vaksið nógv seinastu árini. Í Danmark síggja vit eisini, at ein stórur...
-
Eins og undanfarin ár verður høvi at lata skógvaeskjur við gávum til fátæk og líðandi børn kring heimin...
-
Í dag klokkan 15 verður nýggja Blákrossheimið á Nesi vígt. Í hesum sambandi verður opið hús og nógv tiltøk um...
-
Kirkjuráðini í Sandoyar prestagjaldi innstillaðu leygardagin Havstein Klein til embætið sum sóknarprestur.
-
Næsta fríggjadag – tað er 19. september – verður nýggja viðgerðarheimið hjá Bláa Krossi vígt.
-
Leygardagin 6. september skipar KFS fyri introdegi í Meinigheitshúsinum í Havn. Hesin dagurin er ætlaður til...
-
Hanna og Terji Reinert Jakobsen í Kollafirði hava stóran áhuga í sangi og tónleiki, og tey luttaka nógv á...
-
Aðalskrivarar og leiðarar frá 10 norðurlendskum missiónsrørslum hava verið savnaðir í Føroyum í døgunum 19...
-
Sunnudagin 24. august byrjar sunnudagsskúlin á Argjum aftur við familjugudstænastu. Bergur D. Joensen verður...
-
Kendi norski stríðsmaðurin fyri barninum í móðurlívi, Børre Knudsen, andaðist sunnumorgunin eftir at hava...
-
Árliga bíbliuskeiðið hjá Heimamissiónini verður frá hósdegnum 21. til sunnudagin 24. august. Undirvísari í ár...
-
- 1 of 12
- next ›


text:
Tuberklar
Tuberklar (tuberculosis) er smittani sjúka elvd av tuberklabakterium: Mycobacterium tuberculosis, Mycobacterium africanum ella Mycobacterium bovis. Bakterian kann loypa á hvønn sum helst part av kroppinum, men sum oftast setur sjúkan seg í lunguni. Bakterian ið elvir til sjúkuna varð funnin av Robert Koch í 1882.
Eitt fólk við ikki viðgjørdari lungnatuberklasjúku kann smitta, tá ið tað harkar og hostar slím upp. Tað er fyrst og fremst fólk í húskinum, ið verða smittaði. Røsk fólk eru ógvuliga mótstøðufør móti smittu, men er ein heilsuliga veikur, er lættari at blíva smittaður. Eru 100 fólk í smittuvanda, verða umleið 30 smittaði. Men millum hesi 30 vilja bert ein til tveir persónar fáa tuberkulosu innan 1 til 2 ár, og afturat hesum vilja 1 til 2 persónar seinni fáa tuberkulosu. Tvs. at millum 100 persónar, ið verða fyri smittu við tuberkulosu fáa bert 4 sjúkuna. Restin fær ongantíð tuberkulosu.[1]
Tuberklar í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Í fyrra helmingi av 20. øld vóru tuberklar rættiliga vanligir í Føroyum, tað smittaði illa serliga umborð á føroysku sluppunum, har menninir búðu tætt saman. Tá teir komu heim smittaðu teir so konu og børn. Nógv doyðu av sjúkuni. Í nýggjari tíð er sjúkan ikki so deyðilig sum fyrr, nú eru nógv betri viðgerðarmøgulleikar. Tað hava tað verið einstakir tilburðir í Føroyum í nýggjari tíð, í 2013 vóru tríggir nýggir tilburðir og nógv fólk blivu kannaði fyri sjúkuni. Tey sum vóru sjúk vóru ein mamma og pinkubarn hennara, sum búðu í Streymoy og eitt smábarn í Suðuroy.[2]


text:
Jørðin
Jørðin, bústaður okkara í alheiminum, er ein av teimum átta gongustjørnunum, sum eru í ringrás um sólina (áður varð hildið, at Pluto var gongustjørna, men tað varð seinni prógvað, at hon ikki var). Jørðin er einasti himinknøttur, sum vísindamenn vita, at lív er á, tí at í lofthavinum um jørðina er súrevni og í høvunum vatn - bæði treyt fyri alt lív. Drúgvir tveir triðingar av jørðini eru vatn, í høvum, ísi, vøtnum og áum. Tað, ið eftir er, eru sjey ovurstór meginlond, kallað heimspartar, við skiftandi landslagi og fjølbroyttari náttúru. Har eru høgir og óførir fjallaryggir, langar áir og víðar oyðimerkur. Teir sjey heimspartarnir, sum eru turra lendið oman fyri sjógvin á jørðini, eru Ásia, Afrika, Norðuramerika, Suðuramerika, Antarktis, Evropa og Kyrrahavsoyggjarnar við Avstralia (eftir stødd). Kring Norðurpólin og Suðurpólin eru póløki, sum ikki síggjast á einum fløtum korti, men síggjast á globusunum.
Lív[rætta | rætta wikitekst]
Higartil er einki lív funnið á aðrari gongustjørnu enn jørðini. Rundan um alla jørðina er eitt jaður, nevnt lofthav, sum er tann luftin, vit anda. Okkara sólarskipan og jørðin vórðu skapað fyri um 4,6 milliardum árum síðan. Einar 3,5 milliardir ár eru liðin, síðan fyrsta, einfalda lív kyknaði á jørðini. Og tá ið enn eitt ófatiliga langt tíðarskeið var runnið, høvdu fyrstu, einfaldu verurnar ment seg til fullskapaðu menniskjuna, homo sapiens sapiens, fyri einum 40.000 árum síðan.
Fólkatalið er vaksið við einari milliard síðan 1999, og stovnurin Census Bureau hevur roknað seg fram til, at í ár 2012 verða ikki færri enn sjey milliardir fólk á jørðini. Tískil hevur tað bert tikið 13 ár fyri menniskjuni at økjast við einari milliard. Serliga er tað í M-londum har vøksturin fer fram. Í Niger og í Mali fær hvør kvinna í miðal sjey børn.
Høvuðsbygnaðurin á jørðini[rætta | rætta wikitekst]
Jørðin er samansett av trimum høvuðspørtum. Skorpan, kápan og kjarnin. Uttast er skorpan, tað er her vit liva og útvinnað ráðevnir, sum olju, málmsteinsløg og ymisk grótsløg. Skorpan er okkurt um 10 til 60 kilometrar tjúkk, og er tískil bert ein lítil brøkpartur av allari jørðini. Tey mest vanligu grótsløgini í skorpuni hava eitt høgt innihald av kisil, sum ger hana relativt lætta. Undir skorpuni er kápan. Hon fevnir um 75-80 % av rúmdini og massanum av jørðini. Samansetningin er ikki so kisilrík, og massafyllan er nakað væl størri enn í skorpuni. Kjarnin er í høvuðsheitum gjørdur úr jarni (Fe) og nikkul (Ni). Uttari parturin er flótandi, ímeðan innari parturin er fastur.
Jarðarýtan[rætta | rætta wikitekst]
Fólk liva bara á 12 % av jarðarflatanum. Umleið 29 % av jarðarflatanum eru land.
- Hav - 71 %
- Ásia - 30 %
- Afrika - 20 %
- Norðuramerika - 16 %
- Suðuramerika - 12 %
- Antarktis - 9,5 %
- Evropa - 7 %
- Kyrrahavsoyggjarnar - 5 %


text:
Tunesia
Tunesia (arábiskt: الجمهورية التونسية ella Al-Jumhūriyyah at-Tūnisiyyah) er ímillum Algeria og Libya og er minsta land í Útnyrðingsafrika. Høvuðsmálið er arábiskt. Ferðavinnan hevur stóran búskaparligan týdning. Størsi býurin og høvuðsstaður er Tunis. Aðrir stórir býir er Sfax, Ariana, Sousse og fornaldar býurin Karthago.
Innihaldsyvirlit
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Til stóra prísfallið var á olju í 1980-árunum, vóru olja og gass nógv størsta inntøkukelda hjá Tunesia. Nú eru klæði og landbúnaðarvørur eisini vorðin týðandi táttur í búskapinum. Tunesia er ímillum tey lond í heiminum, sum gera mest av kalsium-fosfati, ið verður nýtt í evnafrøðiídnaði og til handilsstøð. Mesti ídnaðurin er í høvuðsstaðnum Tunis og uttan um hann.
Um tveir triðingar av landinum eru búnaðarlendi, men lítið avfall ger, at nógvastaðni hevur verið neyðugt at leggja vatnveitingar. Mest verður dyrkað av hveti og byggi, aldinfruktum, vínberum, fikum, dadlum og oljuberum. Tunesia er ímillum tey lond í heiminum, sum gera mest av olivinolju. Hóast nógv hevur verið gjørt til tess at menna landbúnaðin, má landið flyta inn týðandi matvørur.
Lýggir vetrar og mangir søguligir staðir lokka á hvørjum ári mong ferðafólk til Tunesia. Til 1976 var ferðavinnan tann vinnugrein, ið gav landinum mest av fremmandum gjaldoyra. Fyrst í 1980-árunum kom stígur í ferðavinnuna, men nú gongur framá aftur, og 4 milliónir fólk koma hagar um árið. Landsmyndugleikarnir hava stuðlað at byggja út frítíðarstaðir og gistingarhús, tí vinnan veksur so skjótt. Mangir túsund tunesar starvast í ferðavinnuni.
Flestu ferðafólk koma úr grannalondunum, Libya og Algeria, og úr Evropa. Bíligir flogferðaseðlar og longsulin eftir fremmandum frítiðarstaðum hava gjørt, at nógvir evropearar fara til Tunesia at ferðast.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Síðan fornøld hevur Tunesia havt tætt samband við Evropa. Tað var miðdepil í stórveldinum Karthago í 4. øld f. Kr. og gjørdist seinni partur í máttmikla Rómverjaríkinum. Í 7. øld e. Kr. gjørdu muslimskir arábar innrás í Tunesia, og fyrst í 1880-árunum tóku franskar herdeildir landið. Tunesia gjørdist frælst ríki í 1956. Síðan tá hevur landið fingið nýggja stýrisskipan, og fleirflokkatingræði er sett í gildi.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Trúarfrælsi[rætta | rætta wikitekst]
Í 2014, trý ár eftir, at Arábiska várið byrjaði í Tunesia, er grundlógartingið nær við at staðfesta eina nýggja grundlóg. Nýggja grundlógin hevur ikki islam sum týdningarmestu rættarkeldu, men sum sigur, at landið skal verja tað heilaga. Pláss er ikki fyri sharialóg í grundógini, og tað er nakað, sum átrúnaðarligir minnilutar siga er kærkomið. Grein seks í lógini bannar allari ákæru um fráfall og eggjan til harðskap, samstundis sum bæði Koranin og Muhammedslæra verða frávístar sum rættarkelda. Umframt at landið í grundlógini skal “verja tað heilaga”, so skal tað sambært henni eisini hava ábyrgd av átrúnaði og samvitskufrælsi. Rómversk-katólska kirkjan hevur sagt seg stuðla nýggju lógini, tí hon sær út til at tryggja trúarfrælsi [1].
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Matur[rætta | rætta wikitekst]
Tunesisk matgerð er ávirkað av arábiskum, turkiskum og fronskum matsiðum. Tjóðarrættur er couscous, ið er blandingur av semuljagrýnum, kjøti og grønmeti. Sterkt kryddaðir grýturættir, tajines, kókaðir í leirgrýtu, er eisini væl dámdur matur. Omaná eta tunesar frukt, dadlur fyltar við mandludeiggi ella baklava, ið er nøtar- og hunangskøka. Vanligasti drykkur er sterkt, svart kaffi ella myntte. Siður er, at eftir arbeiðstíð fara mong mannfólk á kaffistovu at hitta vinir og drekka kaffi.
List og handverk[rætta | rætta wikitekst]
Lívligastu býarpartarnir í einum tunesiskum býi eru marknaðirnir, nevndir souk. Teir eru sum villiniborg av smølum, krókutum gøtum, har ið yður í keypmonnum og handverkarum, sum selja vørur sínar. Her ber til at keypa alskyns lutir, ið eyðkenna tunesiska list og handverk, til dømis koparketlar, teppi, leðurvørur, prýði og baldýrkað klæði. Í øðrum búðum selja tey fisk, kjøt, frukt og grønmeti.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av teimum 10 milliónum fólkunum í Tunesia búgva í smala strandgeiranum út ímóti Miðjarðarhavi. Her er veðurlagið lýtt og slavið um veturin og heitt og turt um summarið: tí er strandalendið betur egnað til landbúnað enn lendið inni í landinum. Tunesia hevur mark við Libya og Algeria.
Landslutir í Tunesia[rætta | rætta wikitekst]
1. Ariana
2. Béja
3. Ben Arous
4. Bizerte
5. Gabès
6. Gafsa
7. Jendouba
8. Kairouan
9. Kasserine
10. Kebili
11. Kef
12. Mahdia
13. Manouba
14. Medenine
15. Monastir
16. Nabeul
17. Sfax
18. Sidi Bou Zid
19. Siliana
20. Sousse
21. Tataouine
22. Tozeur
23. Tunis
24. Zaghouan
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.nytimes.com/2012/03/27/world/africa/tunisia-says-constitution-will-not-cite-islamic-law.html?_r=0
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
3. februar
3. februar er dagur 34 í árinum í gregorianska kalendaranum. 331 dagar eru eftir av árinum (332 dagar um skotár er).
Dagurin verður nevndur Blásiusmessa. Sum veðrið er hendan dagin, so verður tað tað sama teir næstu 40 dagarnar.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1825 - Aggersundið verður til og eftir hetta er Limfjørðurin ikki longur ein fjørður, men eitt sund.
- 1911 - Ulrich Salchow verður fyri tíggjundu ferð heimsmeistari í listskoyting.
- 1917 - USA kvettir diplomatiska sambandið við Týskland.
- 1958 - Fíggjarliga Benelux samgongan verður stovnsett.
- 1966 - Sovjettiskt rúmdarfar ger eina bleyta lending á Mánanum.
- 1969 - Yassir Arafat verður valdur leiðari í Palestinska frælsisfelagsskapinum PLO.
- 1981 - Gro Harlem Brundtland verður fyrsti kvinnuligi forsætismálaráðharri í Noregi.
- 1989 - Eitt hernaðarkvett koppar einaræðinum hjá Alfredo Stroessner í Portugal. Stroessner sat við valdið í 35 ár.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1943 - Blythe Danner, amerikanskur sjónleikari
- 1950 - Morgan Fairchild, amerikanskur sjónleikari
- 1956 - Nathan Lane, amerikanskur sjónleikari
- 1965 - Maura Tierney, amerikanskur sjónleikari
- 1970 - Warwick Davis, bretskur sjónleikari
- 1972 - Mart Poom, estiskur fótbóltsleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1014 - Sveinur Tvískegg, kongur í Danmark
- 1959 - Í eini flogvanlukku:
- The Big Bopper, amerikanskur sangari (f. 1930)
- Buddy Holly, amerikanskur sangari (f. 1936)
- Ritchie Valens, amerikanskur sangari (f. 1941)
- 2005 - Surab Shvania, forsætismálaráðharri í Georgia (f. 1963)


text:
Hinduisma
Hinduisma er ein heimsátrúnaður. Indiska trúgvin, hinduisma, varð grundað fyri fleiri enn 5000 árum síðan. Hindar trúgva á nógvar gudar, og flestu hindar trúgva á endurføðing. Hindu er persiskt orð fyri India. Kendasta teknið hjá hinduismuni er orðamyndin OM, ið er gud á okkara máli.
Átrúnaðurin hevur ongan stovnara og ongar skrifitir [1], men ístaðin eru elstu hindulærurnar í Rigvedakvæðunum, ið eru elstu átrúnaðarligu bókmentir í India. Nú eru nógvir hindu trúarflokkar, og tó at teir trúgva á somu gudarnar, hava teir tó ikki somu trúgv. Tað, sum eyðkennir hinduisma, er karma, læran at fólk eru merkt av, hvat ið tey gjørdu í undanfarnum lívum, og hvat ið tey fara at gera í komandi tíðum. Flestu trúgva, at menniskjan hevur sál, sum ikki doyr, men fer úr einum kroppi í annan. Eru fólk góð, verða tey endurfødd til betri lív, men tey kunnu eisini, eru tey ónd, verða endurfødd sum djór, til dømis skordjór. Tí er tað, at dýr og menniskjur verða mett eins. Tað ræður tí um at gerast betri, so at tað slepst undan endurføðing. Soleiðis kemst í Mokshastøðuna.
Hinduisman lærir, at eingin má sláa í hel ella gera seg inn á onnur [2]. Prestar gera tænastu í templunum. Fólk koma hagar at biðja og ofra blomstur ella mat. Tá ið maturin er signaður, verður hann býttur ímillum tey trúgvandi ella latin teimum fátæku.
Innihaldsyvirlit
Upprunasøgan[rætta | rætta wikitekst]
Hinduisma er tann elsti átrúnaður í heiminum og varð til í India fyri fleiri enn 5000 árum síðan [3]. Hinduisman tók seg upp í India um 1750 f.Kr. Um 1500 f.Kr. kemur induevropiskt fólk, nevnt ariar, til India úr Miðásia, og gamla indusmentanin fer til grundar. Sum tíðin leið, vórðu ariar og upprunafólkið blandað saman, og burtur úr tí spratt onnur mentan og nýggj trúarlæra, hinduisman. Samfelagið varð skift í fýra stættir - prestastættin, hernaðarsættin, bóndastættin, keypsmansstættin og niðasta stættin, sum vóru tey, ið tæntu hinum stættunum.
Landið varð býtt sundur í nógv fúrstadømi, og fúrstarnir úr hernaðarstættini høvdu politiska valdið. Harafturat varð samfelagið býtt sundur í nógvar ymiskar kastur, sum vóru skipaðar eftir ætt og starvi. Elstu átrúnaðarligu bókmentirnar, sum eru varðveittar í India, eru umleið 3000 ára gomlu Rigvedakvæðini. Tey halda sín uppruna ímillum ariarnar, men hinduisma hevur eisini djúpar røtur í gomlu indusmentanini.
Gudar[rætta | rætta wikitekst]
Hinduisman hevur tríggjar høvuðsgudar, skaparin Brahma, uppihaldarin Vishnu og oyðileggjarin Shiva. Umframt tað er eitt ótal (eini 330 mió. í tali [4][5]) av øðrum gudum, sum tey hava at halda seg til í dagliga yrki. Gudarnir kunnu vera forfedranna andar. Gomur indisk kvæði, tað gitnasta er Mahabharata, siga frá gudunum og bardaga teirra við tað ónda. Nógvir hindugudar eru í ætt.
Flestu hindar taka framum ein gud, sum teir tilbiðja. Men teir tríggir gudarnir, Shiva, Vishnu og Brahma, hava meira at siga enn allir hinir. Teir halda eisini, at mangt í natúrini er heilagt. Teir meta eisini fleiri dýr at vera heilag, sum kýr, krokudillur, apur og ormar. Hesi dýr eru friðað, og tí má eingin gera teimum ónáðir. Um onkur etur neytakjøt, trúgva teir, at hann er æviga glataður.
Listi[rætta | rætta wikitekst]
- Brahma er skaparin við fýra andlitum, og tí sær hann alt. Flestu hinduar trúgva á mangar gudar, men at ein hevur skapað tilveruna - Brahma.
- Shiva er oyðarin, sum ræður fyri bæði lívi og deyða og øllum, sum er í heiminum. Tá ið Shiva dansar, skapar hann lív. Hindugudurin Shiva er eisini gudur fyri góðum og illum. Mangir hinduar hava myndir ella standmyndir av Shiva heima við hús.
- Visnu er mildari enn tann grummi Shiva, og kemur til jarðar at halda frið og landaskil. Vishnu er eisini hann, ið varðveitir, hann hevur tíggju ymisk skapilsi.
- Krishna er best umtókti hindugudurin, og allastaðni í India eru myndir av honum. Krishna er ímynd av Vishnu og í frumsagnunum verður sagt frá, hvussu menniskjaligur hann var. Hesin tølandi og fagri gudur var eitt óviðeiriligt barn, sum, tá ið tað var vaksið til mans, elskaði alt og vann á tí ónda.
Halgidagar[rætta | rætta wikitekst]
- Dussehra: 10 daga veitsla í sept-okt[6].
- Nýggjárshald.
- Janmashtami: Veitsla í aug-sept. Kristhna til heiðurs.
- Holi: Tveir daga veitsla um várið.
- Tempulveitslur: Verða hildnar á hvørjum ári.
- Diwali: Veitsla fyri ljósinum.
Stættarbýtið[rætta | rætta wikitekst]
Ein og hvør hindi er føddur í ávísa kastu og ávísan bólk, og hetta ger av støðu hansara í samfelagnum. Høvuðsstættirnir vóru fýra - prestarnir, handverkarnir, hermenninir og bøndurnir. Hesir stættir fóru við tíðini sundur í hundraðtals aðrar stættir, til dømis hevði hvørt handaverk sín stætt. Stættirnir høvdu hvør sítt frámerki brent inn í pannuna ella á okkurt annað ásýnligt stað á stættarlimunum, so at øll skuldu síggja, hvønn stætt, ið tey hoyrdu til [7]. Eingin mátti skifta stætt, og felagsskapur stættanna millum ella giftarmál var ólógligt. Giftust tvey úr hvør sínum stætti, vóru tey útihýst av stættunum og itu tá paria, sum merkir stættarleys. Tey stættarleysu vóru vanvird og hildin at vera órein, tey máttu halda seg burtur frá øðrum og livdu ofta í trongum korum. Hóast stættarbýtið nú er avtikið við lóg, situr tað so fast í hindiska fólkinum, at tað koma at ganga nógv ár, áðrenn tað hevur mist sína megi millum manna.
Reglur eru enn, sum siga, hvussu fólk úr ymsum kastum skulu fara hvør við øðrum, ella um tey kunnu giftast. Hjúnaband og húslív hava nógv at siga hjá hindum. Ofta gera foreldrini av, hvørjum børn teirra skulu giftast við. Konufólkini halda seg til sítt og akta pápan ella mannin. Tey gera stórt brúdleyp. Brúður og brúðgómur fara í stásilig klæði, og skrýdd við blomstrum geva tey hvørt øðrum hátíðarlig lyfti framman fyri heilagum manni.
Heilaga áin[rætta | rætta wikitekst]
Mesta fólkið í India eru hinduar (80,5 % av tí samlaðu fólkinum [8]), og halgasti býur teirra er Varanasi norðarlaga í India. Býurin er við ánna Ganges. Hinduar halda størstu ánna í India, Ganges, vera heilaga. Teir halda, at tváar tú tær í henni, verður øll synd vaskað burtur av tær. Hvørt ár koma fleiri milliónir pílagrímar til Varanasi at baða sær í ánni. Í Veranasi standa eini 400 gudatempul, sum trúgvandi hinduar valla til fleiri ferð um árið, og fram við Gangesánni standa eitt ótal av gistihúsum. Gistihúsini eru altíð full av fólki, sum er komið hagar at búgva, meðan tey tváa sær í Gangesánni, ella at verða har sínar seinastu dagar. Hinduarnir vóna, at tá ið teir eru deyðir, skulu teir verða brendir og stroyddir út í Gangesánna.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.religioustolerance.org/hinduism.htm
- ↑ http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/hinduethics/capitalpunishment.shtml
- ↑ http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/ataglance/glance.shtml
- ↑ http://www.skoleforum.com/stiler/analyse/det.aspx?id=2207
- ↑ Joe David Brown; Time-Life Books (1961): "Though the popular figure of 330 million is not the result of an actual count but intended to suggest infinity, the Hindu pantheon in fact contains literally hundreds of different deities [...]"
- ↑ http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/
- ↑ http://www.religionfacts.com/hinduism/things/tilak.htm
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html


text:
Soppar
Soppar er en storur lívveru bólkur, sum hoyrur til biota, sum er tættari í ætt við djór enn plantur. Torført er at staðfesta, um teir eru plantur ella djór. Soppar vaksa væl í myrkja, slavna skógarbotninum. Luftin er tung av leyvi, ið liggur og rotnar. Soppasløgini eru fleiri enn 100 000. Í soppafylkinum eru til dømis bjølgasoppar, hýggjsoppar og hattasoppar. Soppar eru leyvgróplantur, felagsheitið á øllum einføldum plantum. Flestu soppar eru rotplantur, sum súgva rotin evni úr jørðini og eru soleiðis í lívskringinum í náttúruni. Summir soppar liva sum snultarar á dýrum og plantum. Nógv soppasløg vaksa í slavnum skógum og fruktagóðari jørð, serliga um heystið. Summir soppar eru etandi, aðrir eru sera eitrandi. Vit nevna nógvar soppar hundaland; hetta eru hattasopparnir. Ovasti parturin er hatturin, miðparturin er leggurin, og í moldini er leyvið, ið sýgur føðsluevni upp. Millum rukkurnar uppi undir hattinum eru grókornini, sum lætt spjaðast við vindi og spíra árið eftir. Nógvir soppar elva sjúkur hjá fólki, dýrum og plantum. Men nógvir soppar verða brúktir til brygging og baking. Gersoppar fáa t.d. breyð at ganga.
Mong soppasløg eru etandi og verða nevnd átusoppar. Summir soppar ikki bara smakka væl, men eru heilsugóður matur. Champignon verður dyrkaður í slavnum, myrkum húsum í mógvi og rossatøðum. Soppasavnarar leita hvørt ár eftir villum átusoppum. Men fólk, ið taka soppar úti, eiga at vera varin og duga á at skyna, tí nógvir átusoppum. Hvørt ár doyggja fólk av soppaeitran. Tann friði, reyði flugusoppurin er eitrandi. Hvíti flugusoppurin er so eitrandi, bara tú smakkar á hann, kanst tú doyggja. Tí er umráðandi ikki at taka hann. Hann líkist nógv champignon.
Føroyskir soppar[rætta | rætta wikitekst]
Í Føroyum vita vit um meiri enn 600 ymisk soppasløg, nærum helvtin av teimum eru hattsoppar, t.e. soppar við hatti og leggi. Hattsopparnir í Føroyum kunnu skiftast sundur í tríggjar nærum eins stórar bólkar alt eftir, hvar ið teir vaksa.
- Um leið 100 sløg av hattsoppum eri úr viðarlundum, har ið teir mest sum allir onkursvegna hava samband við trøini. Hetta eru somu soppar, sum vaksa í skógum aðrastaðni í Norðurevropa, men talið á sløgum er væl minni í teimum føroysku viðarlundunum, helst tí allar viðarlundirnar her eru úr hesi øldini. Skulu soppar flyta um so stórar víddir, tekur tað tíð, og harumframt krevja nógvir viðarlundasoppar at vøksturin hevur ávísan aldur, so ríviligt av deyðum bløðum og nálum er lagst um botnin. Tí kunnu vit vænta, at nýggj sløg framyvir fara at stinga seg upp í okkara viðarlundum.
- Okkurt um 100 sløg av hattsoppum eru á fjøllunum, og fleri teirra vaksa nær tengdir at lágu pílarunnunum, sum er her. Fyri tað mesta eru hetta somu sløg sum vaksa á samsvarandi støðum á Alpunum, í Noregi og Íslandi. Enn eru hesir soppar ikki nóg væl granskaðir hvørki í Føroyum ella úti í heimi.
- Endiliga vaksa okkurt um 100 sløg av hattsoppum á graslendi - á grønu líðunum á láglendi. Av soppunum á graslendi eru vakshattarnir teir litfagrastu. Her verður eitt lítið úrval lagt fram.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]


text:
Koranin
Koranin (arábiskt القرآن al-qur'ān, ið merkir "upplesturin" (resitatiónin)), er heilaga skriftin hjá muslimum. Muslimar, ið eru tey, ið trúgva á islam, lesa bara teirra heilagu bók á tí málinum, hon upprunaliga varð skrivað á - arábiskum. Muslimar trúgva nevnliga, at Koranin er skrivað beinleiðis av Guði, og tí kann hon ikki týðast, tí so oyðilegst boðskapurin. Júst hetta hevur í nógv ár steðgað muslimum í at týða bókina.
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Vælkomin til Kunoyar kommunu
Útivika 2014
18. Mai 2014
Ùtivika 2014 Ì Samband við útivikuna skipar Kunoyar kommuna fyri gongu túri í Kunoy Týskvøldi 20. Mai kl.19 og í Haraldssundi Mikukvøldi 21....
Bingjuplássið í Kunoy Kommunu
27. Mai 2013
Bingjuplássið í Kunoyar kommunu Til øll húsarhald í Kunoyar kommunu Frá leygardagin 25 mai 2013 lat bingjuplássið upp í...
Komandi kommunustýrisfundi
27. Mai 2013
Kommunustýrisfundur verður Mánadagin tann 2.09/2013 kl. 18:00. Fundurin verður á kommunuskrivstovuni í Kunoy. Mál, ið ynskast viðgjørd á...
KALENDARI
SAMBAND
Kunoyar kommuna
Kunoyargøta 7,
780 Kunoy.
Tel. +298 21 68 14
kunoy@kunoy.fo


text:
World of Warcraft
World of Warcraft er eitt telduspæl, sum fyrigongur online á ambætarum. Har hittast fleiri milliónir fólk. Fleiri kennast heilt væl og fylgjast í ættum (klanum).
World of Warcraft hevur verið ein sonn peningamaskina hjá felagnum Blizzard. Yvir 10 milliónir brúkarar gjalda fyri at vera við í hesum spæli, sum verður spælt umvegis alnetið.
Tað skuldi upprunaliga vera ókeypis, men so varð ikki. T.e., at tey einans skuldu keypa fløguna, og so var frítt at spæla á alnetinum. Eftir kanningum á marknaðinum kom Blizzard fram til, at tað ikki loysti seg fíggjarliga at lata brúkarar spæla ókeypis.


text:
Magnus Heinason (persónur)
Magnus Heinason ( 4. mars 1545 (1548?) á Nesi[1] (ella í Oyndarfirði??) – 18. januar 1589, hálshøgdur á Gamlatorgi í Keypmannahavn). Sonur Heina Havreka. Umleið 1580 læt hann Havnar Skansa byggja at verja landið móti sjórænaranum.
Leygarmorgunin 18. januar í 1589 varð hann leiddur út á Gamlatorg í Keypmannahavn, sum var avrættingarstaðið. Magnus Heinason noktaði at hava bind fyri eyguni og hansara síðstu orð vóru: "Tak hetta burtur. Eg havi sæð mangt drigið svørð fyrr. Men ansa tær, at tú ikki sjálvur verður ræddur, tá ið tú høggur sakleysan mann".