text:
Áki Bertholdsen 10.01.2017 (17:00)
Frí rúsdrekkasøla fer at avmarka úrvalið
Fáa vit eina fríarúsdrekkasølu í Føroyum, fer úrvalið av øli, víni og rúsdrekkasølu, at minka.
Tað heldur Jørgen Niclasen, tingmaður fyri Fólkaflokkin.
Í gjárkvøldið skipaði ungdómsfelagið hjá Miðflokkinum fyri fundi um rúsdrekkapolitikkin., har umboð fyri Framsókn, Miðflokkin, Sambandsflokkin og Fólkaflokkin vóru við, og har fyrireikararnir upplýstu, at hinir flokkarnir høvdu givið avboð.
Seinastu tíðina hava røddir støðugt verið frammi um at vit skulu hava fría rúsdrekkasølu í Føroyum. Men í tí sambandi hevur ein spurningur verið, hvussu tað fer at ávirka úrvalið av rúsdrekka.
Jørgen Niclasen, tingmaður fyri Fólkaflokkin er sannførdur um, at verður talan um fría rúsdrekkasølu, verður avleiðingin, at úrvalið fer at minka.
Hann sigur, at fáa vit fría rúsdrekkasølu, fara vit at fáa nógvar handlar, sum selja rúsdrekka. Men tað fer so aftur at merkja, at sølan hjá tí einastaka handlinum fer at verða avmarkað.
– Ein handil kann ikki liggja inni við eini stórari og fjølbroyttari goymslu av rúsdrekka og tí er tað eitt mistak at halda tað, at tað fer at veksa um úrvalið, at vit fáa fría rúsdrekkasøla, sigur hann.
– Hinvegin kann tað væl vera, at teir ymsu handlarnir fara at hava eitt ymiskt úrval, leggur hann afturat.
Ruth Vang er ikki heilt samd. Hon er samd í, at tann einstaki handilin fer ikki liggja inni við eini stórari goymslu av víni.
Men hinvegin heldur hon, at veksandi áhugin fyri matgerðarlist fer at vera grundarlag fyri at vit fáa ein serhandil við víni, har tey, sum hava serligan áhuga fyri víni, kunnu fáa tað víni, tey vilja hava.
Men kann tann serhandilin ikki vera Rúsan? varð hon spurd.
– Jú, tað kann tað. Men eg eri sannførd um, at úrslitið av, at vit fáa fleiri handlar, sum selja vín, verður tað, at vit eisini fara at fáa eitt størri úrval, heldur Ruth Vang.
Tá ið tosað verður um, at vit skulu hava fría rúsdrekkasølu, verður aloftast ført fram, at tað er bara øl og vín, handlarnir skulu sleppa at selja, men Rúsan skal framvegis selja brennivín.
– Men hvussu fer tað at ávirka støðuna hjá Rúsuni, missur hon ølið og vínið, og bara skal hava brennivíni eftir?
Tað er nevniliga eitt krav, at Rúsan skal hava eitt ávíst avlop til landskassan, sum er eitt slag av eykaskatti og sum síðani verður brúkt til ymiskt endamál.
Men missur Rúsan søluna av øli og víni, missur hon nógvar inntøkur, og tað merkir, at fígging skal finnast aðrastaðni frá.
Spurningurin er so, hvussu Rúsan skal fíggjast, sleppa handlar at selja øl og vín og um landskassin skal lata Rúsuni studning, so at handlar kunnu sleppa at selja øl og vín.
Les eisini: Ongin frí rúsdrekkasøla undir hesi samgonguni
Ruth Vang, tingkvinna fyri Framsókn sigur, at skulu vit hava fría rúsdrekkasølu, verður eisini neyðugt at endurskoða skipanina, alla sum hon er.
Jørgen Niclasen, tingmaður fyri Fólkaflokkin, ivast ikki í, at skulu handlar selja øl og vín, verður neyðugt at endurskoða avgjaldsskipanina og at landskassin ikki fer at minka inntøkur.


c: text/html

text:
Midwayoyggjar
Midwayoyggjar (28.12° norðurbreidd, 177.22° vesturlongd) (á hawaiianskum Pihemanu Kauihelani) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA. Oyggjarnar eita Midway Islands á enskum. Midway er m.a. gitin frá Seinna heimskríggi.
Har verpur eitt slag av albatrossi, sum á enskum eitur Laysan Albatross.[1]
Innihaldsyvirlit
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Oyggin Midway liggur mitt í norðara Kyrrahavinum, og var funnin so seint sum í 1859.
Midwayoyggjar er ein oyggjabólkur, sum liggur í Kyrrahavinum millum Hawaii og Wake.
Hon hevur tropiskt veðurlag.
Oyggjar[rætta | rætta wikitekst]
Í Midwayoyggjum eru 3 oyggjar.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Bardagin við Midway[rætta | rætta wikitekst]
4. juni í 1942 loypa japanar á Midway. Japan hevði ikki sent USA krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Midway, sum kanska var týdningarmesta herflotahavnin hjá USA í Kyrrahavinum. Amerikonsk stríðsflogfør við torpedobumbum søktu japonsk skip.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipedia:OSS
Ofta settir spurningar (OSS) um Wikipedia verða svaraðir niðanfyri.
Um tú ert nýggj/ur, kanst tú hyggja á síðuna fyri nýbyrjarar. Hevur tú ein annan spurning, kanst tú skriva hann í Undirhúsið.
Hvat er Wiki?
- Ein Wiki er eitt savn av samanhangandi alnetssíðum, sum øll kunna síggja og rætta. Til dømis kanst tú rætta hesa síðu: Klikk á "rætta" (ovast)!
Hvat er endamálið við Wikipedia?
Nær byrjaði Wikipedia?
- 15. januar 2001. Føroyska Wikipedia byrjaði á sumri 2004.
Hvør eigur Wikipedia?
- Wikimedia Foundation.
Hvussu kann eg hjálpa?
- Tú kanst hjálpa við at skriva eina grein, rætta eina grein ella skriva meira í eina grein. At rætta eina grein er ógvuliga einfalt: tú klikkir bert á rætta ovast, og tá rættingin er gjørd, klikkir tú á Goym síðu. Um tú ynskir at stovna eina nýggja síðu, kanna so fyrst eftir, um ein líknandi síða longu er skriva, tað kanst tú gera við at skriva eitt leitiorð í leititeigin ovast til høgru og trýsta á enter. So koma leitiúrslit fram, ella kemur onki fram, um onki er skriva um júst tað, ið tú leitaði eftir. Tá tú skal stovna eina nýggja síðu, so kanst tú gera tað á tveir mátar. Antin finnur tú eina reyða slóð til eina síðu sum ikki er til og trýstir á hesa so ein nýggj tóm síða kemur fram, ella so skrivar tú ynskta síðuheitið í leititeigin ovast til høgru og trýstir á enter. So kemur at standa "Leitiúrslit" til vinstru á síðuni, og undir einum leititeigi við tí orðinum ella orðunum, ið tú hevur tastað inn, kemur at standa: "Stovna síðuna "..." á hesi wiki!" Nú kanst tú klikkja á ta reyðu slóðina (orðið ella orðini við reyðim liti), og so kemur tú til eina síðu, har tú kanst skriva eina nýggja grein, og heitið á greinini verður tað sum tú skrivaði í leititeigin. Best er at upprætta brúkara, áðrenn tú skrivar eina síðu, tá fært tú fleiri møguleikar, eitt nú kanst tú tá brúka "forskoðan", soleiðis at tú kanst síggja, hvussu síðan kemur at síggja út, áðrenn tú goymir hana. Síðan skal eisini leggjast í onkran bólk, men um tú ikki veit hvussu tú skal gera tað, ella ikki veit í hvønn bólk tú skalt leggja síðuna, so kanst tú tó goyma síðuna álíkavæl, onkur annar brúkari skal nokk hjálpa tær við at finna ein hóskandi bólk til síðuna. Um tú til dømis skrivar um ein føroyskan rithøvund, so skal síðan í bólkin "Bólkur:Føroyskir rithøvundar", síðan kann eisini leggjast í ein bólk fyri tað árið ið rithøvundurin var føddur og um hann ella hon ikki er á lívi longur, so kann síðan eisini leggjast í ein bólk sum eitur t.d. "Bólkur:Andlát í 2013", um persónurin doyði í 2013.
Hvussu kann eg tosa við onnur um Wikipedia?
- Hvør brúkari hevur eitt kjak, har spurningar kunnu setast til viðkomandi. Til dømis kanst tú klikkja á søgu fyri hesa síðuna, klikkja á ein, sum hevur rættað síðuna og síðan kemur tú inn á síðuna hjá brúkaranum. Her kanst tú klikkja á "kjak" og skriva tað, sum tú hevur at siga, til hann ella hana. Tú kanst eisini fara í Undirhúsið (sæst til vinstru) og seta ein spurning har, serliga um tað er ein generellur spurningur, ið fleiri ymisk kunnu svara uppá og sum aðrir brúkarir kunnu fáa gleðina av.
Hvat merkir orðið "Wikipedia"?


text:
Sýria
Sýria, eisini Sýrialand, (arábiskt: سورية sūriyya ella سوريا sūryā), alment Sýriskt Arábiska Lýðveldið (arábiskt: الجمهورية العربية السورية), er eitt vestur asiatiskt land í Miðeystri ið hevur mark til Ísrael, Libanon, Jordan, Irak, Turkaland og Miðalhavið. Sýria er gamalt land, og høvuðsstaðurin Damaskus er av elstu býum í heiminum. Av tí at mangir týdningarmiklir handilsvegir vóru ígjøgnum Sýria, stóð landið ofta undir fremmandum valdsharrum, t.d. rómverjum, arábum, grikkum og turkum. Eftir fyrra heimsbardaga varð Sýria franskt varðland, til tað fekk fult frælsi í 1946. Síðan tá hevur Sýria mangar ferðir verið við í kríggjum ímóti Ísrael. Flestu sýrar eru muslimar og tala arábiskt. Flestir sýrar eru sunni-muslimar, ið er størsti islamski trúarflokkurin; men aðrir muslimskir trúarbólkar eru eisini, m.a. shiar, ismaliar og alavitar. Alavitar trúgva ikki bara á islam, men hava eisini tikið úr kristindóminum til sín. Til dømis halda teir bæði jól og páskir. Í gomlum døgum varð ofta søkt at alavitum; men nú eru mangir vorðnir ríkir og máttmiklir. Assad forseti er alaviti.
Stívliga helvtin av landinum er oyðimørk; men har eru eisini fruktagóðir áardalar. Evfrat rennur ígjøgnum Landnyrðings-Sýria úr Turkalandi til Iraks. Sýrar hava bygt eina ovurstóra byrging um ánna til tess at veita vatn á landbúnaðarlendi og fáa ravmagnsorku. Orkuverkini við byrgingina gera 75 % av øllum ravmagni, ið Sýria nýtir. Stórt vatn — nevnt Assadvatn - er oman fyri byrgingina. Marknaðir, nevndir souk, eru í øllum bygdum og býum í Sýria. Úr keypbúðum og vognum, ið eru sett upp í trongum gøtum, er alskyns vøra at fáa, grønmeti, teppi, prýði, flættaðar kurvar og kaffiketlar. Her er lívligt, og fólk koma úr øllum ættum at keypa og selja, hitta vinir og kenningar ogat tingast um, hvat vørur skulu kosta. Samanumtikið eru marknaðirnir annað enn bara keypsstaðir; teir eru týðandi miðdeplar í arábiskari mentan.
Fjølbroytta søga Sýria sæst aftur í mongu fornminnunum úr gomlum stórmentanum. Í 3. øld e. Kr. var Palmyra blómandi karavanbýur við borgum, templum og leikhúsum; men rómverjar løgdu býin í oyði, tá ið fólkið sýtti fyri at geva seg undir rómverskt land. Palmyra er við eina grønu (oasu) í útryðjuni í Sýriaoyðimørk og er ein av best varðveittu fornaldarbýum í heiminum.
Ísrael tók Golanheyggjar í seks-dagakrígnum í 1967. Teir eru týdningarmiklir hermálsliga fyri Ísrael, tí haðan er gott útsýni oman yvir Jordandal. Ísraelar fáa eisini nógv drekkivatn haðan. Heyggjarnir hava verið høvuðssmál í friðarsamráðingum ímillum Ísrael og Sýria, og skotið hevur verið upp, at Golanheyggjar skulu vera avvápnað øki, og at Ísrael skal lata Sýria teir aftur.
Borgarakríggið[rætta | rætta wikitekst]
Borgarakríggið í Sýria byrjaði í mars í 2011 við mótmælisgongum fyri frælsi og fólkaræði við íblástri frá  >, sum var ein rørsla, ið byrjaði í Tunesia á jólum árið fyri, og sum spreiddi seg til hini londini í Miðeystri. Mótmælini vóru ikki væl móttikin hjá einaræðisharranum Bashars al-Assad, og hann setti hart ímóti hørðum. Allar upplýsingar benda á, at sýriska stjórnin hevur brúkt evnafrøðilig eiturvápn.[1][2] Tað elvdi til, at fleiri uppreistrarbólkar valdu at fara í herna ímóti Assad-stýrinum. Nú stríðist stýrið hjá Bashars al-Assad og uppreistrarbólkarnir um valdið í landinum. Fremstu uppreistrarbólkarnir, ið kríggjast um valdið eru a) Islamiski Staturin (ISIL, ISIS) og aðrir islamiskir bólkar, b) Størsti andstøðubólkurin í Sýrialandi, SNC, og c) Tann kurdiski YPG-herurin og peshmerga-herurin, sum vilja hava ein kurdiskan stat í pørtum av Sýria. Stríðshugaði bólkurin ISIL hevur yvirtikið ein stóran part, av bæði Irak og Sýria. Í juni 2015 var settur ein kalifatur til landøkið. Síðan tá, hevur yvirgangsbólkurin barst við iraksku og sýrisku stjórnina, uppreistrarfólk og kurdiskar herlig. Á leið 250.000 fólk hava latið lív undir krígnum og ein millión fólk eru særd. Tað er ikki greitt, hvussu nógv av ofrunum vóru sivil. Áðrenn borgarakríggið byrjaði búðu 22 milliónir í Sýria. Nú er helvtin flýggað. Sjey milliónir eru sonevnd innanhýsis flóttafólk. Tey búgva nú aðrastaðni í Sýria. Fýra milliónir eru flýggjaði út úr Sýria. Tað er nú orsøkin til størstu flóttafólkakreppuna millum Miðeystur og Europa síðan Annan Heimsbardaga. Tey flestu flóttafólkini halda til í nærumhvørvinum - Libanon, Turkalandi og Jordan, men orsaka av vánaligum umstøðum, velja alsamt fleiri at stevna móti Europa. Mett verður, at bara í ár eru fleiri enn 500.000 flýggjaði til Europa. Sameindu Tjóðir (ST) hevur fleiri ferðir verið á friðarfundum fyri at steðga blóðugu bardøgunum, men uttan at havt hepni við sær. Ein av høvuðsorsøkunum er, at stórveldini Russland og USA ikki kunnu semjast um, hvussu støðan skal handfarast. Sambandsríki Amerika heldur, at forsetin Bashar al-Assad hevur mist allan "legitimitet" við at leypa á sítt egna fólk, millum annað við eitrandi gassi. Assad er ikki partur av framtíðini hjá Sýria, halda USA og onnur vestlig lond. Hinuvegin stuðlar Russland valdinum hjá forsetanum, tí Sýria er tættasta sambandið, sum Russland hevur í Miðeystri. Russland og Sýria hava samstarva síðan Kalda Kríggið.[3]


text:
Norðsjógvurin
Norðsjógvurin er tann parturin av Atlantshavinum sum liggur millum Noreg og Danmark í eystri, Bretsku oyggjarnar í vestri og Týskland, Niðurlond, Belgia og Frakland í suðri. Í norði er 61. breiddarsirkul mark móti Norskahavinum, í eystri er linjan Lindesnes – Hanstholm móti Skagerrak, í suðri er linjan Calais – Dover móti Ensku kanalini. Í útnyrðingi gongur markið móti Atlantshavinum úr norðurenda Skotlands yvir Orknoyar og Hetland. Norðsjógvurin fevnir um eitt øki á 0,6 milliónir km², og støddin á vatnmongdini er 0,67 milliónir km³.
Av stórum áum, ið renna út í Norðsjógvin eru Elben við Cuxhaven, Weser við Bremerhaven, Ems við Emden, Rhinen og Maas við Rotterdam, Schelde við Vlissingen, Themsen og Humber við Hull.
Tað eru stórar mongdir av olju og náttúrugass undir havbotninum, og eitt lag av koli undir hesum.
Danir nevna Norðsjógvin fyri Vesterhavet.
Har ið Norðsjógvurin er djúpast er dýpið 690 metrar, í meðal er dýpið 95 metrar.


text:
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI | ORÐTØKINI 7-11
„Lat ikki hjarta títt fara av leið“
Normarnir, sum Jehova setur, kunnu verja okkum. Men skulu vit fáa nyttu av teimum, mugu vit virðismeta teir. (Orð 7:3) Tá ið ein tænari hjá Jehova loyvir hjartanum at fara av leið, verður hann lætt ávirkaður av smikursøtu og svikafullu framferðini hjá Satani. Kapittul 7 í Orðtøkunum lýsir ein ungan mann, sum læt sítt hjarta lumpa seg. Hvat kunnu vit læra av hansara mistøkum?
Sjónarsansur
7:10
Følisansur
7:13
Smakksansur
7:14
Luktsansur
7:17
Hoyrisansur
7:21
Satan roynir at fáa okkum burtur frá Jehova og brúkar okkara fimm sansar til at lokka okkum at gera nakað skeivt
Vit og skil hjálpir okkum at síggja, hvussu ringar avleiðingarnar kunnu verða av skeivum gerðum, og at halda okkum frá andaligum vandum


text:
Orð: Mikkjal á Ryggi
Lag: Eg minnist úr gomlum søgum
Viðmerking: Fyrstu ferð á prenti undir dulnevninum “Gunnleygur” upp undir løgtingsvalið í 1906.
1. Dimmið lættir av jørð, og
tjøldur láta so fró;
bylgjur leika í fjør,
sjóða sítt vana sjóð.
Hvat teskar bylgjan hin fría,
ber hon eitt hugnaligt boð?
Mær tykir, eg kann hana týða,
mær tykir, hon sigur so:
2. “Sólin roðar á tindum,
hon rennur úr kavi brátt,
føroyingar ganga í blindum,
skilja ei nón frá nátt.
Sólin stígur úr havi,
hon boðar ein nýggjan dag –
til dáð ella deyð? Gud gævi,
at føroyingar varnaðu tað.
3. Teir garpar, ið fúsir fara
í brúsandi ódn um sjógv,
ið óttast ei stormin harða,
ei bylgjanna brot á lógv,
ið ferðast so fríir á fjøllum,
ið klúgva í bergi hátt,
so reystir dreingir í øllum,
ei kenna sín egna mátt.
4. Teir vilja so fegnir fjakka
tann veg, teimum vísist á,
teir lata seg tolnir traðka,
teir taka sær einki rá.”
O, føroyingur reysti! Gud gævi,
tú reistist og rópti um verð:
“So leingi á kodda svav eg,
nú búgvist eg fram á ferð.
5. Nú skal einki haft mær halda,
eg vinna skal vegin fram,
tí sjálvur vil eg mær valda
og liva fyri uttan skamm.” –
Sólin stígur úr kavi,
hon boðar ein nýggjan dag,
til dáð ella deyð? Gud gævi,
at føroyingar ansaðu tað!


text:
Gott lag á útróðrarmonnunum á Stongunum
Skrivað hevur Oliver Joensen 05.01.2017 - 15:03
Allir bátarnir hava fingið væl av fiski og hartil er prísurin bæði á toski og hýsu í topp. Oddmar Niclasen, formaður á Bragd sigur, at teir helst hava selt síni knapt 14.000 pund fyri einar 160.000 krónur ella meira. Tað var eitt sindur av vindi nú vit komu inn, men annars var veðrið hampuligt í nátt. Tá vit tosaðu við Oddmar fyri løtu síðani, var hann á veg norður aftur gjøgnum Kalsoyarfjørð. "Veðurmaðurin sigur einar 20 metrar um sekundið, at vindurin skal verða, so vit blíva helst eitt sindur høgligari enn í gjár. Men høvdu vit fingið 100 pund á stampin, so hevði dagurin í morgin eisini verið góður, tí prísurin er góður. Vit hava 60 stampar við."
Peter Joleiv Svøðstein, skipari á Líðhamri segði tá vit tosaðu við hann ímeðan teir landaðu til NFCS, at sum hann hevði fingið at vita, so hevði Líðhamar selt tey 16000 pundini, teir høvdu í lastini í dag, fyri umleið 200.000 krónur.
Eisini Kallanes og Norðsøki, ið høvdu ávikavist 9.000 pund og 10.000 pund gjørdu ein góðan dag í dag.
Tað sum eisini er sera hugaligt er, at bátarnir royndu ikki á Sama stað, teir vóru spjaddir frá vestanfyri Sadoynna til ein landnyrðing úr Fugloynni og sum sagt, allir fingu.


text:
Grindadráp
Grindadráp í Føroyum hava óivað verið løgfest líka frá fyrstantíð. Øll mannagongdin í eini grind hevur enn á døgum støði í hinum gomlu norsku landslógunum, serliga hini Eldru Gulatingslógini, seinni Yngru Gulatingslógini, til Landslóg Magnusar Hákunarsonar Lógbøtara tók yvir í 1271. Longu tá hava eftir øllum at døma verið føroyskar serlógir fyri landbúnaðarviðurskifti, og tað sæst aftur í hini føroysku serlógini Seyðabrævinum frá 1298, ið eitt nú eisini snýr seg um hvalaveiði. Seinni kom Norska Lóg Kristjans fjórða í 1604, síðan Norska Lóg Kristjans fimta í 1688. Hesar lógir vóru í gildi til 1832, tá ið grindakunngerðin gjørdist føroysk serlóg. Serlógin er síðan endurskoðað og lagað til samfelagsmenningina í árunum 1857, 1872, 1909, 1940, 1955, 1986, 1993, 1995, 1998 og 2013.[1] Allar lógir og kunngerðir eru savnaðar í einum bóklingi frá ár 2000: "Hvalir og grind. Hvat sigur lógin? Eitt kunngerðar- og lógarsavn". Í útgrevstrum úr víkingaøld eru grindaleivdir funnin, og prógvar hetta, at norðbúgvar hava dripið grind, síðan teir komu higar og settu búgv um ár 800. Dentur skal verða lagdur á, at føroyingar enn á døgum ikki drepa grind til vinnulig endamál. Øll kunnu fara í grind, óansæð hvør borgarliga vinna teirra enn er. Tó krevur grindalógin frá 2013 í §18, at tann ið avlívar hval, skal hava: sitat: luttikið á skeiði, har hann fær kunning og upplæring um grindareiðskap, drápsháttin, deyðseyðkenni og lóggávuna um hvalaveiðu.
Føroyingar fara í grind við tí føroyska árabátinum ella maskinbátinum, sum teir vanliga fara til útróður við. Eisini er vert at hava í huga, at grind í øllum grindaumdømum síðan fyrst í 19. øld verður býtt javnt eftir, hvussu stór húskini eru. Heldur ikki verður grindin viðgjørd á virki við handilsligum endamáli, men alt verður hagreitt heima við hús, annaðhvørt nýtt beinleiðis í sjálvum húsarhaldinum ella lakasaltað til døgurðamat hjá langfaraskipum.
Eingin árlig kvotuveiða er, heldur eingin avmarking, hvussu nógv grind skal verða dripin, men tá ið sýslumaðurin heldur, at nóg nógv grind er dripin eina ávísa tíð eitt ávíst stað, ber tað til at seta forboð fyri at drepa grind í einum grindaumdømi. Men tað ber eisini til at bjóða øðrum grindaumdømum grindina, har longur er ímillum grindirnar, og teimum tí trýtur grind. Hesi grindaumdømi skulu tá gjalda tær útreiðslur, sum standast av drápinum, til dømis at rudda upp eftir drápið. Tey góðu grindaárini er vanligt at seta forboð fyri at drepa grind í einum grindaumdømi. Í góðum grindaárum kann forboð setast fyri at drepa grind í upp móti helminginum av grindaumdømunum frá 14 døgum upp í eitt hálvt ár.
Grindahvalur hevur allar tíðir verið virðismikið tilfeingi til matna hjá føroyingum, umframt til ljós og hita og annað mangt fyrr í tíðini Døglingalýsi var eisini nýtt til útvortis viðgerð av t.d. forkølilsi og øðrum sjúkum. Í trongum tíðum hevur hvalur verið bjargingin hjá mongum húsarhaldi. Tað hevur verið umráðandi at fáa hetta tilfeingið til høldar.
Góðkendar hvalvágir[rætta | rætta wikitekst]
Tað eru 24 hvalvágir, ið eru góðkendar til grindadráp í Føroyum sambært § 13 í Kunngerð um grind:
- Norðoyar:
- a) Klaksvík, á sandinum niðan fyri Víkarnar.
- b) Viðvík, á sandinum.
- c) Hvannasund
- Eysturoy:
- a) Fuglafjørður, á sandinum.
- b) Funningsfjørður, inni í ósanum.
- c) Syðrugøta.
- d) Norðragøta, á vestara arminum niðan fyri kirkjugarðin og á sandinum norðanfyri.
- e) Norðskála, í Møðstøðukrókinum ímillum Stórá og Garðsenda og undir kirkjuni.
- Streymoy:
- Vágoy:
- a) Miðvágur, á sandinum.
- b) Bøur, á sandinum.
- c) Sandavágur, á sandinum.
- ) Sandoy:
- Suðuroy:
- a) Øravík, á sandinum.
- b) Trongisvágur, á sandinum.
- c) Hvalba, Lítlabergssandur, í Nesi og Hvalbiarsandur.
- d) Vágur
- e) Fámjin
Djóravernd[rætta | rætta wikitekst]
Veiði- og drápshátturin hevur lagað seg eftir teimum verandi umstøðunum fyri at fáa sum mest burturúr, men tað var eisini hugsað um, at alt skuldi ganga skjótt og ruddiliga fyri seg ella við øðrum orðum, at hugsað varð um dýravernd. Tað eru stórar broytingar farnar fram viðvíkjandi grindadrápi. Hesar broytingar kunnu best verða lýstar við ásetingunum í lógini um vernd av dýrum: Um viðferð, § 1, her undir um flutning, § 17, og um avlíving av dýrum, § 8.[2]


text:
Vælkomin til Faroe Marine Products
Faroe Marine Products er eitt føroyskt virki, ið turkar fiskahøvd og ryggir til matna. Tað mesta er av toski, hýsu og upsa, men harafturat verða høvd og ryggir av longu og brosmu eisini turkað. Virkið turkar eisini flaktan upsa og upsakotelettir til matna.
Faroe Marine Products byrjaði sítt virksemi í 2001 við teirra víðsjón at gagnnýta størri part av fiskinum til matna. Restin varð antin koyrt burtur ella brúkt til djóraføði. Virkið fær sína rávøru frá øllum fiskavirkjum í Føroyum, sum harvið fáa eina munandi virðisøking burturúr.
Faroe Marine Products varð upprunaliga bygt til at taka ímóti 6.000 tonsum av rávøru um árið. Virkið er javnt og samt útbygt, so tað nú kann taka ímóti 15.000 tonsum av rávøru um árið. í 2005 framleiddi Faroe Marine Products umleið 11.5000 tons av høvdum og ryggjum. Siga vit, at rávøran annars fór til djóraføði ella burturkast, er vøran virðisøkt fýra ferðir við at verða turkað og send á afrikanska marknaðin.
Høvdavirkið, sum tað verður nevnt í vanligari talu, varð útnevnt Ársins virki á árliga føroyska vinnudegnum í 2005.
Faroe Marine Products er eitt føroyskt virki, ið turkar fiskaúrdráttir til matna. Vit útflyta meginpartin av vøruni, men turka eisini fisk til heimliga marknaðin.
- Dómsnevndin heldur, at tað, sum Høvdavirkið ger, snýr seg um týðandi undangongu innan føroyska fiskavirking, var millum annað sagt á vinnudegnum, tá vinnarin varð avdúkaður.
Latest news
Latest blog posts
Business news
(Reuters) - Apple Inc filed a $1 billion lawsuit against supplier Qualcomm Inc on Friday, days after the U.S. governm...Friday, January 20, 2017
(Reuters) - Amazon.com Inc has put its popular Dash button on its website and mobile app, making it easier for shoppe...Friday, January 20, 2017
OTTAWA (Reuters) - Canada's business competition watchdog said on Friday it had reached an agreement with Apple Inc a...Friday, January 20, 2017
WASHINGTON (Reuters) - Outgoing U.S. Federal Communications Commission Chairman Tom Wheeler warned Republicans agains...Friday, January 20, 2017
DAVOS, Switzerland (Reuters) - Open markets and global trade have been blamed for job losses over the last decade, bu...Friday, January 20, 2017


text:
KAPITTUL 17
„Uppbyggið tykkum á heilagastu trúgv tykkara“
„Uppbyggið tykkum á heilagastu trúgv tykkara, ... og haldið tykkum soleiðis í kærleika Guds!“ – JUDAS 20, 21.
1, 2. Hvørjari byggiverkætlan ert tú við í, og hví er tað so umráðandi, at dygdin í tínum arbeiði er góð?
TÚ STRÍÐIST við at byggja okkurt stórt. Byggingin hevur verið áleiðis í eina tíð og fer at halda fram langt inn í framtíðina. Higartil hava avbjóðingar verið í arbeiðinum, men tað hevur tó verið nøktandi. Sama hvat hendir, hevur tú sett tær fyri ongantíð at gevast ella at seta ferðina niður, tí dygdin í tínum arbeiði fer at ávirka títt lív, ja enntá tína framtíð. Hví tað? Tí tú ert bygningurin, sum er í gerð!
2 Lærisveinurin Judas nevndi, at vit mugu byggja okkum sjálv upp. Tá ið hann eggjaði teimum kristnu til at ’halda seg í kærleika Guds’, segði hann eisini í sama viðfangi, hvussu tey skuldu gera: „Uppbyggið tykkum á heilagastu trúgv tykkara.“ (Judas 20, 21) Hvussu kanst tú byggja teg sjálvan upp og styrkja trúnna, so tú kanst halda teg í kærleika Guds? Latið okkum viðgera tríggjar síður av andaligu byggiverkætlanini hjá tær.
HALT FRAM AT STYRKJA TRÚNNA Á RÆTTVÍSU KRØVINI HJÁ JEHOVA
3-5. (a) Hvat vil Satan hava teg at halda um krøvini hjá Jehova? (b) Hvørja áskoðan eiga vit at hava á krøvini hjá Gudi, og hvussu eigur hetta at ávirka okkum? Lýs við einum dømi.
3 Fremst av øllum mugu vit styrkja okkara trúgv á Guds lóg. Meðan tú hevur kannað hesa bókina, hevur tú lisið, hvat Jehova krevur av okkum í sambandi við atburð. Hvussu dámar tær hesi krøvini? Satan vil fegin villleiða teg, so tú heldur, at lógirnar, normarnir og meginreglurnar, sum Jehova hevur sett, eru strangar og enntá kúgandi. Hesi svikaráðini hevur hann nýtt líka síðan, tey vístu seg at rigga so væl heilt afturi í Edens urtagarði. (1 Mósebók 3:1-6) Fara hansara svikaráð at villleiða teg? Tað veldst um, hvønn hugburð tú hevur.
4 Vit kunnu lýsa tað við hesum døminum: Meðan tú spákar tær ein túr í eini hugnaligari viðarlund, sært tú eitt høgt og sterkt hegn, sum byrgir ein part av viðarlundini av. Landslagið hinumegin er sera vakurt. Í fyrstuni heldur tú kanska, at hegnið er ein óneyðug avmarking av tínum frælsi og forðar tær í at fara, hvar tú vilt. Men tá ið tú hyggur ígjøgnum tað, varnast tú eina glúpska leyvu, sum lúrir eftir einum fongi. Nú skilir tú, at hegnið er ein verja! Man eitt vandamikið villdjór lúra eftir tær beint nú? Guds orð ávarar okkum: „Verið edrú, vakið! Mótstøðumaður tykkara, Djevulin, gongur um sum brølandi leyva og leitar eftir, hvørjum hann fær gloypt.“ – 1 Pætur 5:8.
5 Satan er eitt glúpskt villdjór. Men Jehova vil ikki, at vit skulu gerast fongur hjá Satani, og tí hevur hann givið okkum lógir, sum verja okkum ímóti teimum nógvu ’svikaálopunum’ frá hinum ónda. (Efesusbrævið 6:11) So hvørja ferð vit grunda um Guds lógir, eiga vit at meta tær sum eitt prógv um, at okkara himmalski Faðir elskar okkum. Tá skilja vit, at lógirnar eru ein kelda til tryggleika og gleði. Lærisveinurin Jákup skrivaði: „Tann, sum skoðar inn í fullkomnu lóg frælsisins – og heldur á við tí, ... skal vera sælur í verki sínum.“ – Jákup 1:25.
6. Hvør er besti mátin at styrkja trúnna á Guds rættvísu lógir og meginreglur? Nevn eitt dømi.
6 At fylgja Guds boðum er besti mátin at styrkja trúnna á Lóggevaran og vísdómin í hansara lógum. Til dømis fevnir „lóg Kristusar“ um boðini hjá Jesusi um at læra onnur „alt, ið [hann hevur] boðið“. (Galatiabrævið 6:2; Matteus 28:19, 20) Guds tænarar fylgja eisini boðunum um at koma saman fyri at tilbiðja Jehova og uppbyggja hvønn annan. (Hebrearabrævið 10:24, 25) Boðini hjá Gudi fevna eisini um at biðja ofta til Jehova og av hjartanum. (Matteus 6:5-8; 1 Tessalonikabræv 5:17) Tá ið vit fylgja hesum boðunum, skilja vit enn betur, at Jehova hevur givið okkum tey, tí hann elskar okkum. Akta vit tey, fáa vit størri gleði og nøgdsemi, enn vit fáa nakra aðrastaðni í hesum heimi, ið er fullur av trupulleikum. Verður tú ikki styrktur í trúnni á Guds lógir, tá ið tú grundar um, hvussu tað hevur gagnað tær at liva samsvarandi teimum?
7, 8. Hvussu uggar Guds orð tey, ið bera ótta fyri, at tey ikki eru før fyri at verða verandi rættvís, sum árini ganga?
7 Nøkur bera av og á ótta fyri, at tað kann gerast ov torført at halda seg til lógirnar hjá Jehova, sum árini ganga. Tey eru bangin fyri, at tey onkursvegna koma at svíkja Gud. Um tú einaferð skuldi hugsað soleiðis, mást tú minnast til hesi orðini: „Eg eri HARRIN Gud tín, sum lærir teg at gera tað, ið er tær til gagn, sum leiðir teg vegin, ið tú skalt ganga. Hevði tú viljað givið boðum Mínum gætur! Tá skuldi friður tín verðið sum áin, og rættvísi tín sum havsbylgjurnar.“ (Esaias 48:17, 18) Hevur tú nakrantíð veruliga hugsað um, hvussu uggandi hesi orðini eru?
8 Her minnir Jehova okkum á, at tað gagnar okkum at akta hann. Hann lovar okkum tvær signingar, um vit gera tað. Tann fyrsta er, at okkara friður verður djúpur, ríkur og støðugur sum ein á. Tann næsta er, at okkara rættvísi verður sum aldan. Tá ið tú stendur við sjóvarmálan og hyggur at aldunum, sum bróta inn ímóti landi ein fyri og onnur eftir, fært tú helst eina mynd av onkrum varandi. Tú veitst, at tær fara at halda fram at bróta í óteljandi øldir. Jehova sigur, at tín rættvísi kann vera líka varandi. So leingi sum tú roynir at vera trúfastur móti honum, fer hann ikki frá tær. (Les Sálm 55:23.) Verður tín trúgv á Jehova og hansara rættvísu krøv ikki styrkt, tá ið tú hoyrir hesi frálíku lyftini?
STREMBA EFTIR AT GERAST BÚGVIN
9, 10. (a) Hví er tað gott, at ein Guds tænari setur sær fyri at búnast andaliga? (b) Hví gevur ein andaligur hugburður gleði?
9 Ein onnur síða av tínari byggiverkætlan verður nevnd í hesum íblástu orðunum: „Latið okkum ... ganga fram til hitt fullkomna [búnaskap, NW].“ (Hebrearabrævið 6:1) Tað er sera gott, at vit sum Guds tænarar seta okkum fyri at gerast andaliga búgvin. Sum nú er, ber ikki til hjá menniskjum at gerast fullkomin, men tað ber til at gerast búgvin. Harumframt gevur tað størri gleði at tæna Jehova, so hvørt sum tú búnast. Hvussu tá?
10 Ein búgvin tænari hjá Gudi er andaliga sinnaður. Hann hevur somu áskoðan sum Jehova. (Jóhannes 4:23) Paulus skrivaði: „Tey, sum eftir holdinum eru, tráa eftir tí, sum av holdinum er; men tey, sum eftir Andanum eru, tráa eftir hinum andaliga.“ (Rómbrævið 8:5) Ein holdligur hugburður gevur lítla gleði, tí ein, sum hevur ein sovorðnan hugburð, er ofta sjálvglaður, stuttskygdur og materialistiskur. Ein andaligur hugburður gevur harafturímóti stóra gleði, tí tá verður hugsað mest um Jehova, hin lukkuliga Gud. (1 Timoteus 1:11) Tann, sum er andaligur, vil fegin toknast Jehova og varðveitir enntá gleðina undir royndum. Orsøkin er, at royndir geva honum møguleika at vísa sítt sakloysi og prógva, at Satan er ein lygnari. Soleiðis gleðir hann sín himmalska Faðir. – Orðtøkini 27:11; les Bræv Jákups 1:2, 3.
11, 12. (a) Hvat segði Paulus um „sansarnar til at skilja gott frá illum“, og hvat merkir orðið, sum er umsett ’at venja’? (b) Hvørja venjing má kroppurin hava fyri at búnast og gerast fimur?
11 Skulu vit gerast andaliga búgvin menniskju, má venjing til. Hugsa um hetta ørindið: „Hin fasta føðin er fyri vaksin, fyri tey, sum við temjing hava vant sansarnar til at skilja gott frá illum.“ (Hebrearabrævið 5:14, Dahl/Viderø) Tá ið Paulus tosaði um at ’venja’ sansarnar til at skilja gott frá illum, brúkti hann eitt grikskt orð, sum eyðsýniliga bleiv brúkt innan ítrótt í Grikkalandi í fyrstu øld, tí tað kann endurgevast ’vandur upp sum ein fimleikari’. Hugsa síðani um, hvat ein slík venjing fevnir um.
12 Kroppurin hjá einum nýbornum barni er ikki vandur. Eitt pinkubarn er til dømis ikki ført fyri at skilja, hvar armarnir og beinini eru í mun til restina av kroppinum. Av tí sama flagsar tað tilvildarliga við ørmunum, sum av og á raka tað í andlitið, og barnið verður illa við og ónøgt. Sum tíðin gongur, verður kroppurin vandur. Barnið fer at grulva, síðani at ganga og at enda dugir tað eisini at renna. * Men hvussu við einum fimleikara? Tá ið tú sært ein fimleikara leypa høgt upp í loft og snara sær við yndi og neyvleika, ivast tú ikki í, at hann hevur fult tamarhald á sínum kroppi. Dugnaskapurin hjá hesum fimleikaranum er ikki bara komin av sær sjálvum, nei, hann hevur vant í óteljandi tímar. Bíblian sigur tó, at sovorðin kropslig venjing er „nyttulig til lítið“. Andalig venjing hevur nógv størri týdning. – 1 Timoteus 4:8.
13. Hvussu kunnu vit venja okkara sansar til at skilja gott frá illum?
13 Í hesi bókini hava vit viðgjørt nógv, sum kann hjálpa tær at venja tínar sansar til at skilja gott frá illum, soleiðis at tú kanst verða verandi trúfastur móti Jehova sum eitt andaligt menniskja. Umhugsa í bøn, hvussu tú kanst brúka Guds meginreglur og lógir í tínum dagliga lívi. Hvørja ferð, tú skalt taka eina avgerð, er gott at spyrja: ’Hvørjar bíbilskar lógir ella meginreglur kann eg brúka í hesum førinum? Hvussu kann eg fylgja teimum? Hvat hevði glett mín himmalska Faðir?’ (Les Orðtøkini 3:5, 6; Bræv Jákups 1:5.) Tá ið tú tekur avgerðir á henda hátt, venur tú tínar sansar enn meira til at skilja gott frá illum. Slík venjing hjálpir tær at blíva eitt andaligt menniskja og at halda fram at vera tað.
14. Hvat slag av matarlysti mugu vit hava fyri at vaksa andaliga, men hvørji fyrivarni mugu vit taka?
14 Hóast vit kanska longu eru búgvin, ber altíð til at vaksa andaliga. Vøkstur er treytaður av føði. Tí segði Paulus: „Hin fasta føðin er fyri vaksin.“ Skalt tú byggja tína trúgv upp, mást tú blíva við at fáa tær av føstu andaligu føðini. Tá ið tú brúkar tað, sum tú lærir, er tað vísdómur. Bíblian sigur um vísdóm: „Av øllum dýrgripum er eingin sum hann.“ Tí mugu vit læra okkum at tráa eftir dýrabaru sannleikunum, sum Jehova gevur okkum. (Orðtøkini 8:11; 1 Pætur 2:2) Men fyri tað um vit fáa størri kunnskap og vísdóm frá Gudi, eiga vit ikki at gerast sjálvglað ella hástór. Vit mugu rannsaka okkum sjálv regluliga, so stoltleiki ella onkur annar veikleiki ikki festur røtur og fer at vaksa í okkara hjarta. Paulus skrivaði: „Rannsakið tykkum sjálvar, um tit eru í trúnni, roynið tykkum sjálvar!“ – 2 Korintbræv 13:5.
15. Hví mugu vit hava kærleika, um vit skulu vaksa andaliga?
15 Eini hús verða kanska liðug, men arbeiðið heldur fram. Viðlíkahald og ábøtur mugu gerast, og kanska verður tað neyðugt at byggja uppí, tá ið umstøðurnar broytast. Hvat er neyðugt, um vit skulu búnast og verða verandi andaliga sinnað? Fremst av øllum kærleiki. Kærleikin til Jehova og okkara trúarfelagar má halda fram at vaksa. Hava vit ikki kærleika, verður alt, vit gera, og allur okkara kunnskapur nyttuleysur. (1 Korintbræv 13:1-3) Við kærleika kunnu vit gerast búnir tænarar hjá Gudi og halda fram at vaksa andaliga.
LAT VÓNINA, JEHOVA GEVUR, STANDA FREMST Í TÍNUM HUGA
16. Hvønn hugsanarhátt birtir Satan uppundir, og hvørja verju hevur Jehova givið okkum?
16 Latið okkum viðgera eina síðu aftrat av tíni byggiverkætlan. Skalt tú byggja teg sjálvan upp sum ein sannan lærisvein hjá Jesusi, mást tú verja tín hugsanarhátt. Satan, sum stjórnar hesum heimi, er ein meistari í at fáa fólk at geva eftir fyri neiligum tonkum, svartskygni, misáliti og vónloysi. (Efesusbrævið 2:2) Ein slíkur hugsanarháttur er líka vandamikil hjá einum tænara hjá Gudi, sum soppur er í einum timburhúsi. Tíbetur hevur Jehova givið okkum eina verju, nevniliga vón.
17. Hvussu lýsir Guds orð, at vón hevur stóran týdning?
17 Bíblian nevnir teir ymisku partarnar av andaligu herklæðunum, sum vit hava brúk fyri í bardaganum ímóti Satani og hesum heimi. Ein týðandi partur av herklæðunum er hjálmurin, „vón frelsunnar“. (1 Tessalonikabræv 5:8) Ein hermaður á Bíbliunnar døgum visti, at hann ikki fór at klára seg serliga leingi í bardaga, um hann ikki var í hjálmi. Ein sovorðin hjálmur, sum ofta var gjørdur úr metali og settur oman á eina húgvu úr tøvdari ull ella úr leðri, vardi fyri teimum flestu sløgunum, so tey ikki gjørdu stórvegis skaða. Sum ein hjálmur verjir høvdið, kann vón verja títt sinni og harvið tín hugsanarhátt.
18, 19. Hvussu var Jesus ein fyrimynd í at varðveita vónina, og hvussu kunnu vit taka eftir honum?
18 Jesus er størsta fyrimyndin í at varðveita vónina. Hugsa um alt tað, hann mátti líða seinastu náttina, hann var á jørðini sum menniskja. Ein góður vinur sveik hann fyri pengar. Ein annar noktaði at kennast við hann. Hinir fóru frá honum og flýddu. Hansara egnu landsmenn vrakaðu hann og vildu hava rómverskar hermenn at taka hann av døgum – enntá á sera pínufullan hátt. Tað er ikki ov nógv sagt, at Jesus var fyri størri royndum, enn nakar av okkum kann hugsast at koma fyri. Hvat hjálpti honum? Svarið er at finna í Hebrearabrævinum 12:2, har vit fáa at vita, at Jesus tolin leið „fyri gleðina, ið fyri Honum lá, ... og legði einki í vanæruna – og situr nú við høgru síðu hásætis Guds“. Jesus misti ongantíð „gleðina, ið fyri Honum lá“, úr eygsjón.
19 Hvør gleði lá fyri Jesusi? Jú, hann visti, at helt hann út, var hann við til at halga heilaga navn Jehova. Hann fór at geva størsta prógvið nakrantíð um, at Satan er ein lygnari. Eingin onnur vón kundi givið Jesusi størri gleði! Hann visti eisini, at Jehova ríkliga fór at signa hann fyri hansara trúfesti – at ein undursom tíð, har hann aftur fór at vera saman við Faðir sínum, lá beint fyri framman. Jesus hevði hesa gleðiríku vónina fremst í huga undir øllum sínum royndum. Tað mugu vit eisini hava. Ein gleði liggur eisini fyri okkum. Jehova gevur hvørjum einstøkum av okkum tann framíhjárættin at vera við til at halga hansara stóra navn. Vit kunnu prógva, at Satan er ein lygnari við at velja Jehova sum okkara Fullveldisharra og halda okkum trygg í hansara kærleika, uttan mun til hvørjar royndir og freistingar koma.
20. Hvat kann hjálpa tær at varðveita ein jaligan og vóngóðan hugsanarhátt?
20 Jehova er ikki bara villigur at løna sínum trúføstu tænarum, nei, hann hevur hug at gera tað. (Esaias 30:18; les Malakias 3:10.) Hann gleðist um at geva sínum tænarum tað, sum teir av røttum ynskja sær. (Sálmur 37:4) Savna tí hugan um vónina, ið liggur fyri tær. Slaka ongantíð fyri neiliga, spilta og bronglaða hugsanarháttinum í gamla heiminum hjá Satani. Kennir tú á tær, at heimsins andi er um at sníkja seg inn í títt sinni ella hjarta, mást tú biðja inniliga til Jehova um at fáa ’frið Guds, sum stígur upp um alt vit’. Hesin friðurin frá Gudi verjir títt hjarta og sinni. – Filippibrævið 4:6, 7.
21, 22. (a) Hvørja frálíka vón gleðast tey um, sum hoyra til ’stóra skaran’? (b) Hvat gleðir tú teg mest til, og hvat hevur tú sett tær fyri?
21 Vit hava av sonnum eina frálíka vón. Um tú hoyrir til ’stóra skaran’, sum fer at ’koma út úr hini stóru trongdini’, kanst tú hugsa um, hvussu gott lívið skjótt fer at verða. (Opinberingin 7:9, 14) Tá ið Satan og hansara illu andar eru burtur, fert tú at kenna ein lætta, sum er ringur at ímynda sær nú. Ja, hvør av okkum hevur nakrantíð upplivað eitt lív við ongari ávirkan frá spilta heimi Satans? Tá ið henda ávirkanin er burtur, verður tað sera gleðiligt at vera við til at gera jørðina til eitt paradís við Jesusi og hansara 144.000 himmalsku samstjórnarum á odda. Tað vekur av sonnum gleði at hugsa um, at øll sjúka og brek verða burtur, at vit kunnu taka ímóti okkara kæru, sum koma upp úr grøvunum, og at vit kunna liva lívið, soleiðis sum Gud ætlaði tað! So hvørt sum vit vaksa fram til fullkomileika, nærkast ein enn størri løn – „dýrdarfrælsi Guds barna“. – Rómbrævið 8:21.
22 Jehova vil, at tú skalt fáa størri frælsi, enn tú yvirhøvur kanst ímynda tær. Hetta frælsið er treytað av lýdni. Er tað ikki alt stríðið vert at akta Jehova dag um dag? Halt tí fram at byggja teg sjálvan upp á tína heilagastu trúgv, so tú kanst halda teg í kærleika Guds um allar ævir!
^ par. 12 Granskarar siga, at vit menna ein serligan sans, sum sigur heilanum, hvar teir ymisku kropslutirnir eru. Hesin sansurin ger okkum til dømis før fyri at klappa, meðan vit blunda. Ein kvinna, sum misti henda sansin, var av hesi orsøk hvørki før fyri at standa, ganga ella sita.
LÆR MEIRA
Tak eftir trúgv teirra
Hvussu kann tað gagna okkum at læra um trúarinnar menn og kvinnur í Bíbliuni?


text:
Fjøll í heiminum
Hetta er eitt yvirlit yvir hægstu fjallatindarnar í heiminum og í hvørjum heimsparti sær. Raðfylgjan av heimspørtunum er soleiðis, at heimsparturin við hægsta punkti er fyrst, og síðani omaneftir. Fyri hvønn heimspart standa fyrst tey hægstu fjøllini, og síðani onnur fjøll, ið eru verd at nevna.
Viðmerkingar: Mong fjøll, serliga í Asia, hava fleiri tindar, bara teir hægstu standa her. Í Kaukasus eru 14 aðrir tindar, sum eru hægri enn Mont Blanc, ið er hægsta punkt í Evropa uttan fyri Russland. Tó at Mont Blanc er í bæði Fraklandi og Italia, so er hægsta punktið í Fraklandi.


text:
Norðoyar
Norðoyar ella Norðuroyggjar er tær 6 norðastu og eystastu oyggjar í Føroyum. Tær liggja sum ein eind og eru Fugloy, Svínoy, Viðoy, Borðoy, Kunoy og Kalsoy. Viðoy, Borðoy og Kunoy eru bundnar saman av byrgingum, meðan Fugloy, Svínoy og Kalsoy kunnu náast við báti ella tyrlu.
Landslagið í Norðoyggjum er sermerkt av høgum brøttum fjøllum, og eru 7 av teim tíggju tindunum í Føroyum, sum eru yvir 800 metrar, at finna í Norðoyggjum. Her eru størri og smærri bygdir, firðir, sund, dalar og áir.
Miðdepilin í Norðoyggjum er Klaksvík, sum er næststørsti býurin í Føroyum og fiskivinnubýur burturav. Men her er annað enn fiskur.
Klaksvíkin og Norðoyggjar hava eisini nógv at bjóða teim ferðandi tá hugsað verður um søgu, mentan og vinnulív. Her finst eitt ríkt tónleikalív eins og fleiri listafólk innan málningalist eru at finna her ella stava hiðani. Gistingarmøguleikarnir eru eisini góðir í Norðoyggjum.
Í Norðoyggjum finnast nógvar vakrar og áhugaverdar kirkjur og søguligir bygningar. T.d. kunnu nevnast tann stórfingna Christianskirkjan í Klaksvík, tann gamli einahandilin við fornminnasavninum og Leikalund, eins og prestagarðurin Ónagerði á Viðareiði – har hin tiltikna Beinta, sum gav íblástur til skaldsøguna Barbara – einaferð búði, og kirkjan har eru verd at vitja.
Hesar oyggjar eru eisini ein fyrisitingarlig eind, ein sýsla og í gomlum døgum eitt prestagjald og eitt vártingsøki. Tær eru høgar og brattar, og lítið av dyrkilendi er í mun til restina av landinum. Men seyðurin í Norðoyum er óføra góður. Oyggjarnar liggja nær við fiskimiðini norðan- og eystanfyri Føroyar, og tá ið útróðurin við áttamannaførum og smærri bátum tók seg upp í seinru helvt av 19. øld, komu nógvir menn sunnan av landi norður higar at rógva út um várarnar og út á summarið. Hetta skapti trivna í teimum mongu smáu bygdunum. Men hesin vinnuvegur helt næstan uppat, eftir at bretskir trolarar í stórum tali komu higar at veiða við troli um aldarskiftið 1900.


text:
Skotvápn
Skotvápn er vápn til at skjóta við. Vápnaídnaðurin er ein av heimsins størstu ídnaðum.
Eitt mett miðaltal uppá 42 prosent av morðum um allan heim, verða framd av einkultpersónum og brotsmannaliðum, ið nýta skotvápn [1].
Í USA[rætta | rætta wikitekst]
Skotvápn er ein inngrógvaður partur av borgararættindunim í USA, og stendur í grundlóguni. Í USA verða 11 000 fólk skotin til deyðis árliga. Í einum heimi í USA, har skotvápn er í húsinum, økist vandin fyri, at ein í húsinum verður myrdur við 41 % (sbrt. Amnesty International).
Ein kanning hjá Harvard School Of Public Health staðfestir, at fleiri morð henda í teimum amerikansku statum har fólk eiga lutfalsliga fleiri skotvápn.


text:
Frank Lloyd Wright
Frank Lloyd Wright (8. juni 1867 – 9. apríl 1959) var ein amerikanskur arkitektur, indrætningsekspertur og útbúgvin námsfrøðingur. Hann hevur teknað yvir 1000 tekningar av bygningum og hvussu tey eru innrættaði, av teimum blivu gott 500 bygdir, og teir møblar ið vóru teknaðir til bygningarnir vóru eisini gjørdir. Hann hevur teknað hús, ið passa til náttúruna og til tey fólk ið hann teknaði húsini til, um tað t.d. var ein persónur ið var sera vinarligur, so teknaði hann ein bygning uttan spísk horn, hetta sæst t.d. í Fallingwater. Hann var eisini stjóri á einum arkitektaskúla.
Frank Lloyd Wright verður sæddur sum ein av teimum mest týðandi arkitektunum í fyrru helvt av 20. øld.


text:
Walisiskt mál
Walisiskt, Kymriskt ella Bretskt (Cymraeg - y Gymraeg) ið verður talað í Wales og í Chubut landslutinum í Argentina, hoyrir til Brythonisku málini.
Eini 22% av fólkinum í Wales, tvs. uml. 611.000, hava kunnleika til málið í dag. Tey búgva í størstan mun í vestara parti av landinum, har málið hoyrist alla staðni har menniskju hittast; í handlum, á pubbum og til fótbóltsdystir t.d. Meginparturin tosar nú engskt, og øll walisisktmælt duga og skilja eisini engskt.
Fyri 200 árum síðani var walisiskt tað klárt ráðandi málið í Wales. M.a. ídnaðarkollveltingin viðførdi at engska málið tók seg fram, men so seint sum í 1891 var tað enn ein meiriluti uppá 54,4% av fólkinum ið tosaði walisiskt. Í 1911 varð staðfest, at walisiskt var vorðið eitt minnilutamál, tosað av 43.5% av fólkinum.
Í miðøld varð hópin av frægum bókmentum skrivaðar á walisiskum.
Innihaldsyvirlit
Walisiska stavraðið[rætta | rætta wikitekst]
Walisiskt brúkar latínska stavraðið, men bókstavirnir k, q, x og z verða vanliga ikki brúktir. Harafturímóti finnast (tvinnaðir) bókstavir sum antin eru sestakir fyri walisiskt, ella úttalast á ein serstakan hátt:
- ch (úttalst sum "ch" í týskum Bach, ella sum í skotskum loch),
- dd (úttalst sum engskt "th" í weather),
- ff (úttalst sum f),
- f → v
- j (bert í engskum lániorðum; úttalst sum "j" í juice),
- ll (úttalst sum "hl" - ella sum "ll" í grønlenskum Kallalit nunaat),
- si (úttalst sum "sj")
- th (úttalst sum engskt "th" í thin).
- c → k (eisini framman fyri e, i og y)
- ph → f
- r → r (rullandi tunguspíðs-r)
- rh → óræddað tunguspíðs-r
- w → u
- u → i
- y → i (tó i stuttum orðum → ø; t.d. "Cymru" [:Kømri])
Fyrsta regla í walisiska tjóðsanginum: Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi
ljóðar fonetiskt umleið soleiðis: [:Maj hen ulad vø n-hadai øn annuil i mi]
Walisiski tjóðsangurin[rætta | rætta wikitekst]
- Gwlad, Gwlad
- Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi,
- Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri;
- Ei gwrol rywelwyr, gwladgarwyr tra mad;
- Dros ryddid collasant eu gwaed.
- Gwlad, gwlad, peidiol wyf i'm gwlad;
- Tra mor yn fur i'r bur hoff bau
- O bydded i'r hen iaith barhau!
Á føroyskum:
- Land, land
- Gamla land fedra mína er mær kært,
- Land yrkjara og sangara, menn tiltiknir víðagitnir;
- Hennar djarvu hermenn, fosturlandsvinir frægir,
- Fyri frælsi útheltu blóð.
- Heimland, heimland, trúfastur eri eg landi mínum,
- So leingi havið er múrur kring hetta reina ,fagra land,
- Á gævi satt tað gamla tungumál má framvegis liva!
Almenn støða (status)[rætta | rætta wikitekst]
Hóast walisiskt í dag er eitt minnilutamál, so vaks stuðulin til málið í seinnu helvt av 20'du øld, í samband við at rørslur sum tjóðskaparflokkurin Plaid Cymru frá 1925, og Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (walisiska málfelagið) frá 1962 tóku seg upp
Walisiska mállógin frá 1993 og walisiska stjórnarskipanin frá 1998 áseta at walisiskt og engskt mál skulu viðfarast javnlíkt í almenna sektorinum, í so víðan mun hetta er forsvarligt og gjørligt. Almennir stovnar verða kravdir at hava eina fyriskipan fyri walisiskt mál, ið prógvar teirra tilsøgn um javnbóðis viðgerð.
7 desember 2010 samtykti Walisiska tjóðartingið einmælt nøkur tiltøk ið skulu stuðla undir menningina av walisiska málinum í Wales. 9 februar 2011 fingu hesi tiltøk kongliga staðfesting og vórðu samtykt, og gera sostatt walisiskt til eitt alment viðurkent mál í Wales.
Í november 2008 varð walisiskt fyri fyrstu ferð brúkt á einum ráðharrafundi í ES-ráðnum, har walisiskt gjørdist tað 23'da almenna málið í ES.
Síðan ár 2000 hevur frálæra í walisiskum verið tvungin lærugrein í øllum skúlum í Wales, upp til 16 ára aldur, og hevur hetta mótvirkað afturgongdini hjá walisiskum, og viðvirkað at eisini børn hjá engsktmæltum foreldrum aðrastanði frá í UK hava kunnskap til, ella duga ræðið walisiskt.
Flestu vegskeltir eru í dag á bæði engskum og walisiskum.


text:
Orð: Fríðrikur Petersen
Lag: Alexander Enniberg
Viðmerking: Yrktur til gullbrúdleypsveitslu fyri Christiani IX í Havn 26. mai 1892
1. Hvørjum man tykja vakurt hjá sær,
vakrast í Føroyum tykir mær.
Tað er so vakurt í Føroyum at búgva.
2. Føroyar, mín móðir, víst ert tú fríð
í grønum stakki um summartíð.
3. Tá kvøld og morgun á vinahátt
blídliga heilsast um miðjunátt.
4. Og havið, troytt av at berjast við teg,
við tínar føtur hvílir seg.
5. Føroyar, mín móðir, víst ert tú prúð,
tá ið tú klæðist í vetrarskrúð.
6. Víst ert tú, móðir, føgur og fín,
klædd í hitt skínandi hvíta lín.
7. Tá glampar á himli stjørnulind,
norðlýsið blaktrar um fjallatind.
8. Uppal tíni børn sum móðir rætt,
lat tey ei bregða burtur úr ætt.
9. Gev teimum Tróndar skarpa vit,
men Sigmunds bjarta hjartalit.
10. Gev teimum tolgóða, sterka sál,
gev teimum Sverris vilja sum stál.
Tað er so vakurt í Føroyum at búgvaGoym tekstin


text:
Bringureyði
Bringureyði (frøðiheiti - Erithacus rubecula) er nakað minni enn steinstólpa. Hann er gulligtreyður niðast av bringuni og upp um eyguni og nevið; veingir og vel eru brún; annars er hann morgrønur omaná, mest hvítur í neðra. Hann eigur í Noregi og Danmark og so longur burturi. Til okkara kemur hann stundum um summarmála (14. apríl), men rýmir tá skjótt. Aftur kemur hann um veturnætur (14. oktober) og kann tá steðga til út ímóti jólum — hendir seg allan veturin. Ofta leitar hann í hoygarðar og hoppar har millum desirnar at fáa sær mýggjabitar og hoysniglar. Tað er vakur fuglur, varin og vitugur og sera spakur. Tey stóru klóku eyguni ansa eftir øllum, ið fyriferst — tó kann tann, ið varliga fer at, koma honum so nær, at hann næstan røkkur at nema við hann. Har, sum ikki kettur eru, steðgar hann ofta í nógvar dagar. Alifuglur er hann sera alskin, kennir væl húsfólkið, kemur til teirra og letur so blídliga, tá ið hann sær tey koma inn.[1]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
2012
2012 (MMXII) er tað 503. skotár síðan Kristi Føðing. Árið byrjaði ein sunnudag.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Ein augustur gjørdi landgongd í Nesi í Hvalba nýggjársmorgun, hann lá á liðini og var illa fyri. Ongin roynd var gjørd at fáa hann útaftur, og hann doyði seinni sama dag.
- 22. mars - Nýggja Airbus-flogfarið hjá Atlantic Airways kemur til Føroya frá Airbus-verksmiðjuni í Hamburg í Týsklandi.
- 28. mars - Nýggja Airbus-flogfarið hjá Atlantic Airways fer fyri fyrstu ferð í rutuflúgving. Hesin fyrsti rutuflogtúrurin er til Kastrup Flogvøll í Keypmannahavn.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Landsdystir menn[rætta | rætta wikitekst]
- 7. september - Týskland - Føroyar 3-0. Dysturin varð leiktur í Hannover í Týsklandi.
- 12. oktober - Føroyar - Svøríki 1-2. Dysturin varð leiktur á Tórsvølli í Havn.
- 16. oktober - Føroyar - Írland 1-4. Dysturin varð leiktur á Tórsvølli í Havn.
Landsdystir kvinnur[rætta | rætta wikitekst]
- 28. november - Luksemburg - Føroyar 0-6.
- 28. november - Randi Wardum, Malena Josephsen og Rannvá B. Andreasen spældu allar sín 25. dyst fyri Føroyar, tá føroyska kvinnulandsliðið leikti vinadyst móti Luksembourg hin 28. november 2012. Føroyar vann dystin 6-0.
Føroyameistarakappingin[rætta | rætta wikitekst]
- 6. oktober - EB/Streymur vann sítt annað føroyameistaraheitið við 58 stigum, ÍF vann silvur við 54 stigum og HB vann bronsu við 45 stigum, sama stigatal sum KÍ og Víkingur, men HB hevði betri málúrtøku. FC Suðuroy endaði niðast við 9 stigum og B68 endaði næstniðast við 24 stigum, sama stigatal sum TB, men B68 hevði verri málúrtøku. Niðurflytarar gjørdust tí FC Suðuroy og B68.
- 22. september spældu KÍ kvinnur seinasta dystin og kundu enda kappingarárið við enn einum føroyameistaraheiti, hesaferð við 52 stigum. Nummar tvey gjørdist B36 við 45 stigum og nummar trý gjørdist AB við 37 stigum.
Steypakappingin[rætta | rætta wikitekst]
- 25. august - Víkingur vann steypafinaluna móti EB/Streymi eftir umdyst og brotsparkskapping. Vanligi dysturin endaði 2-2, í longdu leiktíðini gjørdist støðan 1-1 (tvs. samlað 3-3). Síðan var brotssparkskapping, sum endaði 4-5 (EB/Streymur 4 og Víkingur 5).
- 25. august - KÍ kvinnurnar vunnu steypafinaluna 2-1 móti B36.
Hondbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Svimjing[rætta | rætta wikitekst]
- Pál Joensen luttók á Summar-OL 2012 í London. Hann er fyrsti føroyski svimjarin, sum hevur klárað at kvalifisera seg til OL. Hann svam fyri Danmark, tí Føroyar ikki er sjálvstøðug tjóð og tí ikki fær loyvi til at kappast innan OL. Pál kom ikki í nakra finalu, hann gjørdist nummar 10, 13 og 17 í teimum trimum kappingunum, ið hann luttók í. Men tað er stórt yvirhøvur at koma við til OL. Hann var annar føroyingurin nakrantíð, ið hevur luttikið á OL. Hin føroyingurin er Katrin Olsen.
- 16. desember - Pál Joensen vann sítt fyrsta HM heiðursmerki (og fyrsta HM heiðursmerki nakar føroyingur hevur vunnið innan tær stóru ítróttagreinirnar) tá hann gjørdist nummar trý í 1500 metrum frí á HM í svimjing á stuttgeil (25 m) í Istanbul. Hann kom á mál við tíðini 14:36.93 og vann HM bronsu.
Klatring[rætta | rætta wikitekst]
- 17. juli - Tað eydnaðist fýra monnum at klatra upp á toppin á Trøllkonufingri, sum er ein 313 metrar høgur drangur. Teir fýra vóru: Herman Eysturoy, Absalon Eysturoy, Aksel Poulsen og Bjartur Lamhauge. Tríggir aðrir vóru eisini við á Trøllkonufingri, men komu ikki heilt upp á toppin, teir vóru: Heini Hátún, Hjálmar Hátún og ein dani.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 12. apríl - Steinbjørn B. Jacobsen
- 18. apríl - Ivan Johannesen, reiðari og politikari fyri Sambandsflokkin.
- 24. august - Pauli Ellefsen, løgmaður 1981-1985.


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Fjøtraður í trælabondum fyri Fárao eg sleit,
men “Kom út!” á meg Guð rópti og á lyfti Hans eg leit;
helt avstað mót Kána’ans landi, har Guð goymt mær hevði arv,
og eg sá at herur Fárao’s í Reyðahavið hvarv!
Niðurlag: Aldri, aldri, aldri aftur skal meg náa Fárao’s hond,
allar ævir brotin eru syndarinnar ok og bond;
trælahúsið gloymt eg havi, trælalívið horvið er,
Andans sálarbótartíðir meg mót Andans hæddum ber!
2. Takk og lov og prís eg syngi, tí at hond Guðs til mín rakk,
Hann í vínhúsið meg leiddi, eg av Andans víni drakk!
Og eg grivin varð við Kristus’, men víst reistur upp eg varð,
og eg upplivdi, at tann sum hetta ger, hann sigur fær!
3. Eg í Kristusi nú livi, einki steðga mær nú kann,
ei í tóma luft eg slái, nei, eg byggi bert á Hann;
fram við lovsongi eg stevni, hjartað fylt við frøi er,
sum ein Andans pílagrímur sett eg havi mína ferð.
4. Hví vilt fátækur tú ganga uttan sigur, uttan kraft?
Hoyr, “Kom út!” á teg Guð kallar, slít nú av tær Fárao’s haft!
Sig farvæl til alt sum ikki grundað er á Harrans Orð,
Fárao’s vín og kryddaríir kvikur blaka fyri borð!
Niðurlag: Aldri, aldri, aldri aftur skal teg náa Fárao’s hond,
allar ævir brotin vera syndarinnar ok og bond!
Trælahúsið gloyma skalt tú, trælalívið hvørvur, fer,
Andans sálarbótartíðir teg mót Andans hæddum ber!
5. Lat teg í Guðs fullu herklæði, tí leiðin hon er trong,
sí, á Gilboa av ólýdni nú fallin liggja mong!
Finn fram lovsongskappan, blaka frá tær hesi heimsins ting,
gakk ímóti mótfalsandunum, av sál og hjarta syng:


text:
Wye Dalurin
Wye Dalurin er ein dalur sum er báðumegin markið millum Ongland og Wales. Í Onglandi, Wales og Norðurírlandi hava tey ein máta at viðurkenna náttúruøkið, sum hava serligan landslags týdning. Henda viðurkenning verður nevnd Area of Outstanding Natural Beauty, stytt AONB. Wye Dalurin hevur hesa viðurkenning. Landslagið her er eitt av tí vakrasta og mest dramatiska, sum ein kann finna í Suðuronglandi. Áin Wye (Welsh: Afon Gŵy) rennur oman gjøgnum Wye Dalin, hon er fimt longsta á í Stóra Bretlandi. Tann ovasti parturin av ánni rennur ígjøgnum býirnar Rhayader, Builth Wells og Hay-on-Wye, men tað økið sum hevur fingið viðurkenningina AONB fevnir bert um tað 72 míl langa strekkið sum er longri niðri við ánna, frá beint sunnanfyri býin Hereford til Chepstow.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Almenn heimasíða fyri Wye Valley Area of Outstanding Natural Beauty (AONB)
- Tann vakri Wye Túrurin
- Gloucestershire Wildlife Trust heimasíða
- Bat Conservation Trust
- Kunning fyri ferðafólk um Wye Dalin (Wye Valley)
- Wye Valley & Vale of Usk Visitor Guide 2010
- Wye Valley Railway - søga og myndir
- The Wye Valley: Riverside of the Romantics (by Nigel Richardson), grein frá ferðavinnu sektiónini í the Daily Telegraph, pub. 23. sep. 2008


text:
Leiden
Leiden er ein býur og kommuna í landslutinum Suður Hollandi í Niðurlondum. Fólkatalið í kommununi er umleið 121.200. Saman við forstøðunum Oegstgeest, Leiderdorp, Voorschoten, Valkenburg, Rijnsburg og Katwijk er býurin Leiden eitt tætt fólkað býarøki við umleið 254.000 íbúgvum. Leiden er bygdur á Oude Rijn umleið 20 km frá Haag og 40 km frá Amsterdam.
Leidens Universitet varð stovnað í 1575 og er harvið tað elsta í Niðurlondum.
Hollendski listamálarin Rembrandt varð føddur í býnum í 1606 og búði har til 1624.


text:
Átrúnaður í Føroyum
Átrúnaðurin hevur ein stóran leiklut í føroysku mentanini og føroyska samfelagnum. Í Føroyum eru fleiri trúarbólkar og flestu teirra eru kristnir. Umleið 83,8 prosent av fólkinum hoyrir til ta evangelisku-luthersku fólkakirkjuna [1], og næststørsti bólkurin, sum verður mettur at vera 11 prosent, hoyrir til Brøðrasamkomuna. Restin eru smærri trúarbólkar, sum flestir eru kristnir.
Fyrstu landnámsmenn hava verið ásatrúgvandi og heidnir, tað merkir, at teir høvdu fleiri gudar og ikki bert ein gud eins og kristindómur, islam og jødadómur. Høvuðsgudar teirra vóru Tórur, Óðin og Froyur. Fyrsta fólk, sum vit vita um at siga hava búð í Føroyum, var írskir munkar. Helst hava norðbúgvarnir, sum tóku landið um 825, dripið teir ella rikið teir av landinum. Norski kongurin Ólavur Trygvason sendi Sigmund Brestisson til Føroya at boða kristna trúgv um ár 998. Sum frá leið tóku føroyingar við kristnari trúgv eins og onnur tjóðir. Um ár 1100 gjørdust Føroyar sjálvstøðugt biskupadømi. Bispurin búði í Kirkjubø, har prestaskúlin eisini var. Føroyinga átrúnaður var katólsk trúgv, áðrenn trúbót Martins Luthers.
Í 1539 varð trúbótin, tann evangelisk lutherska læran, góðtikin á fundum í bæði Bjørgvin og Oslo, og sama árið sett í gildi í Føroyum. Norska kirkjan kom undir donsku kirkjuskipanina, og tí eisini føroyska kirkjan. Hon varð stjórnað úr kirkjumálaráðnum í Keypmannahavn, men á ólavsøkudag 2007 bleiv fólkakirkjan yviritikin sum føroysk málsøki. Trúarfrælsi kom til Føroya við donsku grundlógini frá 1849. Síðan tá hevur ein og hvør borgari frælsi at trúgva og hugsa tað, hann lystir.
Innihaldsyvirlit
Føroyar kristnaðar[rætta | rætta wikitekst]
Føroyingar gjørdust kristnir í árinum 998. Hóast væl kann vera, sum sagt er frá í Føroyingasøgu, at Sigmundur læt byggja kirkju í Skúvoy, og haldast má, at høvdingar og bøndur lótu byggja egnar kirkjur, ognarkirkjur og eginkirkjur, við garðar sínar, so var helst eingin felags føroysk kirkjuskipan til fyrr enn 1100. Gongdin kann hugastat hava verið lík teirri í Íslandi. Teir fyrstu biskuparnir hava verið trúboðarar, ikki kirkjunnar embætismenn í føstum stóli og starvi.
Tað vardi nakað, til Føroya kirkja gjørdist ein skipaður partur av teirri almennu katólsku kirkjuni við pávanum í Róm yvir øllum við ábyrgd fyri Gudi sum eftirmaður Pæturs, og undir honum erkibiskupar, biskupar, prestar og aðrir kirkjuligir tingarmenn við ymsum heitum og á ymsum stigum. Í miðaldarskiftum sum pávabrøvum og kongsbrøvum, váttanum, íslendskum annálum og søgum verða føroyskir biskupar nevndir. Við hvørt er talan um eitt rað av biskupum, í ymsum handritum, við hvørt er onkur Føroyabiskupur nevndur í sambandi við onkra hending, har hann var hjástaddur, eitt nú týðandi kirkju- og kongsfundum uttan fyri Føroyar. Í skjølum frá pávastólinum verða biskupar í Føroyum nevndir í sambandi við tilnevningar, tó eisini fleiri ferðir í øðrum sambandi. Fram til siðaskiftið, tá ið biskupsstólurin varð niðurlagdur, eru í biskupatølum og øðrum heimildum nevndir 33 katólskir biskupar í Føroyum. Tó hava summir teirra, ið hvussu er onkur, ongantíð verið í Føroyum, hóast teir hava verið valdir og vígdir. Neyvan nakar av biskupunum var føroyingur. Teir flestu vóru norðmenn, tó vóru eisini menn av øðrum tjóðum. Kirkjan var oman fyri tjóðirnar, hon var almenn.
Trúbótin[rætta | rætta wikitekst]
Um ár 1539 er nýtt trúarskifti. Lutherska læran kemur í staðin fyri ta katólsku. Pávakirkjan er skift um við eina kongskirkju. Trúarfrælsi kemur í gildi við demokratisku grundlógini í 1849, og statskirkjan verður til fólkakirkju. Helst í 1539 varð eftir boði frá kongi tann katólski kirkjan tikin av í Føroyum, og tann lutherska innsett í staðin. Hetta skiftið í kirkju okkara er nevnt trúbótin. Seinasti katólski bispurin, Ámundur Ólavsson, varð settur frá. Ein nýggjur lutherskur bispur, nevndur Jens Gregersen Riber, kom í hansara stað og tók bústað á bispasetrinum í Kirkjubø. Av teimum katólsku prestunum vóru tað bert einstakir, ið tóku við luthersku trúnni, men hinir sýttu hesum. Teir vórðu so frásettir og fingu uppihald á garðinum Trøðum á Sandi. Tann seinasti teirra doyði í 1570.
Kongur gjørdi so av, at Føroyar skulu ikki longur vera eitt bispadømi, men gerast eitt próstadømi. Bispasetrið í Kirkjubø varð avtikið, men garðurin í Garðshorni í Oyndarfirði gjørdist próstagarður. Heini Havreki, sum hevði verið prestur í Suðurstreymoy og næsti maður hjá Amundi Ólavssyni, varð nú settir til próst yvir Føroyalandi, og hann var fyrsti próstur eftir trúbótina. Undan trúbótini hevði stórur partur av jørðini í Føroyum verið ogn hjá kirkjuni, ein part átti kongur, ein part áttu 2 útlendskar aðalsættir, og restin var óðalsjørð. Nú fekk kongur alla ta jørðina, ið kirkjan hevði átt. Til at fáa skil á jørðini sendi kongur ein fúta kring landið, og hann týkist at hava farið væl so harðliga fram. Um onkur hevði mist ognarbrøv síni burtur og ikki kundi prógva sín ognarrætt, kundi hon ella hann missa sína jørð. Nú vóru Føroyar, ið hvussu var av navni, eitt land, har Martin Luthers læra hevði fingið valdið. Men katólskir siðir, ið høvdu valdað í øldir, vóru ikki so lættir at rudda burtur. Teir livdu enn í langa tíð, og einstakir teirra finnast okkara millum dagin í dag. Tær ymsu messurnar og vøkurnar, sum eru á álmanakkanum, eru katólskir leivdir. Nevnast kunnu til dømis grækarismessa, tollaksmessa, ólavsøka, jóansøka, mariumessa og mikkjalsmessa.
Átrúnaðarlig kollvelting[rætta | rætta wikitekst]
Í bæði 16. øld og 17. øld tóku fleiri trúarrørslur seg upp. Hesar rørslur høvdu tað í felag, at tær settu seg upp ímóti pávakirkjuni og læru hennara. Tey, sum hildu seg til hesar nýggju lærur, vórðu nevnd protestantar. Protestantarnir fingu avgerandi ávirkan í Norðurlondum, Niðurlondum, Bretlandi og lutvíst í Týsklandi. Fram til 1538 vóru Føroyar katólskar. Kirkjan varð stýrd úr pávasetrinum í Róm. Við siðaskiftinum gjørdist Martin Luthers læra einaráðandi í Føroyum eins og í hinum pørtunum í norska-danska ríkinum. Nú var tað ikki longur pávin, men danakongur, ið var ovasti kirkjunnar í Føroyum. Øll ognin hjá kirkjuni fall til kongs, eisini hospitalið á Argjum. Prestaskúlin, sum hevði verið í Kirjubø í øldir, varð niðurlagdur og kirkjumálið gjørdist danskt. Talan varð als ikki um trúarfrælsi. Fólk kundu ikki velja sína trúgv, men máttu taka við teirri ráðandi læruni hjá Martin Lutheri.
Árini eftir siðaskiftið komu fleiri nýggjar trúarrørslur fram úti í heimi. Men hesar komu ikki til Føroya. Ein orsøkin var, at Føroyar vóru so fjarskotnar frá evropeiska meginlandinum, og ein onnur mundi vera, at myndugleikarnir toldu ikki aðrar lærur. Men í 1849 kom grundlógin í gildi. Hon gav frælsi til hon einstaka at hugsa og trúgva tað, hann vildi. Í 7. tátti í grundlógini stendur ma. at, "borgarar hava rætt til at koma saman at tilbiðja Gud, soleiðis sum teir halda vera rætt". Hesin rættur hevði ikki verið til áður. Frá gamlari tíð hava verið 39 kirkjur í Føroyum og 7 prestar. Summar av kirkjunum vóru so óhøgligar at koma til, at prestur kom hagar bert fimtu ella sættu hvørja viku. Onkustaðni kom hann bert tvær ferðir um árið. Kortini vóru gudstænastur hildnar hvønn sunnudag. Deknurin las lestur, helst úr Brochmands lestrabók, og fólkið sang sálmarnar eftir Kingo. Føroyingar vóru ógvuliga gudrøknir. Kristinilív var ein natúrligur partur av gerandislívinum. Kristnilívið fevndi um alt mannalívið líka úr vøggu í grøv. Gjøgnum øldir høvdu føroyingar havt tann sið at lesa bæði borðbøn og kvøldbøn. Mangan dugdu tey bønirnar uttanat, men eisini varð lisið úr Kingobókini. Bønirnar vórðu altíð á donskum ella bronglaðum føroyskum.
Í 1931 varð katólska kirkjan í Føroyum endurreist. Samstundis komu fransiskanarasystrarnar. Tær bygdu kleystur og stovnaðu barnagarð og skúla. Bólkar innan fólkakirkjuna vildu broytingar. Nøkur gjørdu upp við kirkjuna og fóru í aðrar trúarbólkar. Onnur valdu at standa innanfyri og komu at savnast í Heimamissiónini. Fólk høvdu ilt við at góðtaka nýggju rørslurnar. Hetta var ma. tí, at tær funnust at føroyingum fyri at hava vanabundna gudstrúgv. Men sum tíðin leið, fekk heimamissiónin eisini undirtøku. Og hon kom at virka í bestu semju við fólkakirkjuna. Í 1865 kom skotski trúboðarin William Sloan til Føroya. Hann hoyrdi til nýggju trúarrørsluna, ið varð nevnd Plymouthbrøðurnir. Í Føroyum fekk hann stóra mótstøðu fyrstu tíðina, men sum frá leið tóku fleiri undir við honum. Hesi fólkini savnaðust í Brøðrasamkomuni. Stóri slóðbrótarin í Brøðrasamkomuni var Victor Danielsen. Bert 20 ára gamal fór hann at starva sum trúboðari burturav. Hann hevur yrkt nógvar sálmar og umsett eina rúgvu av sangum og sálmum til føroyskt. Eisini hevur hann skrivað og týtt átrúnaðarligar bøkur. Fyrstu føroysku Bíbliuna umsetti hann einsamallur. Í 1924 varð fyrsta Hvítusunnusamkoman í Føroyum stovnað. Seinni eru fleiri samkomur komnar afturar. Sama ár fór Frelsunarherurin undir sítt virki í Føroyum.
Átrúnaðir[rætta | rætta wikitekst]
Fjøld av øðrum trúarrørslum eru til. Flestu føroyingar hoyra til fólkakirkjuna. Av teimum, sum hoyra til fólkakirkjuna, eru kanska umleið 10 % knýtt at Heimamissiónini. Hin føroyska heimamissiónin er føroyska greinin av Dansk Indremission. Seinastu hundrað árini eru komnar fleiri kristnar samkomur, summar av hesum standa uttanfyri fólkakirkjuna. Eini 11 % av føroyingum halda seg til Brøðrasamkomuna. Av tí at Brøðrasamkoman ikki skrásetur limir, eru eingi nágreinilig hagtøl yvir, hvussu nógv hoyra til Brøðrasamkomuna. Hesi standa fyri tað mesta uttanfyri fólkakirkjuna.
Í Føroyum eru fleiri trúarsamfeløg og fríkirkjur. Adventistarnir hava verið í Føroyum í mong ár. Teir hava bæði skúla og kirkju í Tórshavn. Jehova Vitni, sum hava høvuðsstøð í New York, eru sprottin úr Adventistakirkjuni. Hon kom til Føroya í 1950 árunum. Summar av teimum eru eisini ikki kristnar. Ein teirra er Baha'i. Hon er einasta trúarrørsla, sum ikki er kristin, ið virkar alment í Føroyum. Baha'i hevur m.a. samkomuhús í Havn.
Aðrir trúarbólkar í Føroyum eru t.d. islam. "Ahmadiyya Muslim Community" varð stovnað í Føroyum í 2010 [2] [3]. Hetta er ein muslimskur felagsskapur við heimstaði í India undir leiðslu av Mirza Masroor Ahmad úr Pakistan. Tey muslimsku eru umleið 0,04 prosent av fólkatalinum í Føroyum (21 fólk í tali) [4]. 96 prosent av fólkinum í Føroyum eru kristin, og tí kann tað vera trupult hjá trúboðarum at røkka út við tí muslimska boðskapinum. Íbúgvarnir eru fyrst og fremst sunni-muslimar (96 %).
Í Føroyum eru í dag 70 kirkjur. Undirtøka hjá trúarbólkum í Føroyum:
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html
- ↑ http://www.enotes.com/topic/List_of_Ahmadiyya_Muslim_Community_buildings_and_structures#Faroe_Islands
- ↑ http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Ahmadiyya_Muslim_Community_buildings_and_structures
- ↑ Kinia Kolarz, "Muslims in the Faroe Islands"


text:
Snildið tað, at stevna fram á veg
Skrivað hevur tórbjørn jacobsen 01.01.2017 - 10:41
Hóast hin legendariski og óvanliga væl begávaði franski forsetin Charles de Gaulle í nýggjársrøðuni gamlaárskvøld í 1967 segði, at so langt sum hann sá fram í tíðina, var ongin ófriður at hóma nakrar staðir, so kókaði yvir nakrar fáar mánaðir seinri á universitetinum í Nanterre. Cohn-Bendit og hansara fylgisneytar gjørdust spjótsoddar í einum stríði, ið objektivar fyritreytir tóktust vera fyri alla staðni, latenta vreiðin hevði bara bíðað eftir fyrsta svávilpinninum. Nú byrjaði marsjurin, sum Rudi Dutschke tók til, ígjøgnum stovugongirnar á hýggjuskotnu og upptornaðu almennu institutiónunum. Konserveraða valdið, stadnað sum betong, støkk sundur, tað sást inn á armeringina, og hon varð álopin. Ungdómsbyltingin fór sína sigursgongd um allan vesturheimin - sum ein politisk og musisk kollvelting.
Táið Lærdi Háskúlin Sorbonne var tikin, og París stóð í ljósum byltingareldi í mai mánaða 1968, var eg sjálvur bara 12 ára gamal. Kvæmar aldur eltu síðani kjalarslóðina. Beatlemania, Rolling Stones, Jimi Hendrix, Janis Joplin, Kári P. og Bob Dylan broyttu okkum øll. Og lagnunnar speisemi er tað, at Kári hevur fingið Mentanarvirðisløn landsins og at Patti Smith í Stockhólmi hendan dagin tók ímóti Nobelvirðislønini fyri fagrar bókmentir vegna vinmannin Bob Dylan, og sang hin eminenta sangin A Hard Rains A-Gonna Fall, og alt hitt habitt- og slipsaklædda establishmentið heiðraði gamla protestsangaranum og flogvitinum. Tá var ikki eitt eyga turt kring allan heimin. Ein kollektiv viðurkenning til uppreisturin og broytingarnar fyri hálvari øld síðani.
Hetta er nú søga. Á miðnátt setir heimurin skjøtil á eitt nýtt kalendaraár. Tað gera vit eisini í Runavíkar kommunu, og ikki bara tað, borgarin hevur eisini kjósað sær eitt nýtt býráð, til at standa fyri og menna økið, og samlaða grundarlagið hjá einstaklinginum í kollektivinum komandi fýra árini frá miðnátt at rokna. Latínska orðið kommuna merkir ikki annað enn fyrisitingareind, hetta er gamalt hugtak, og fyri framhaldandi at vera frankofilur, so man tann kendasta kommunan í heimssøguni vera Parísarkommunan, hóast hon bara var til í 71 samdøgur. Hon skræðir seg upp úr svørðinum av dialektiskum orsøkum, trýst elvir til móttrýst, óvirkni til virkni, og politiskt og hugsjónarliga fekk hesin várvøksturin í París í 1871 stóra ávirkan á mongum mótum heilt fram í okkara tíð.
Hóast friður tykist valda á okkara leiðum, so verða um júst tríggjar mánaðir 50 ár gingin síðani somikið stór bylting var her um leiðir, við kravgongum innar higar, suður í Tinganes og gíslatøku í Heiðunum av hinum legendariska skrivaranum og kinnarmanninum Karl Jóhan Hansen, at hin gamla Nes Sóknar kommuna gekk sundur. Ivaleyst hava góðar grundir verið til tað sum hendi, men hetta er sama árið sum franski generalurin og forsetin de Gaulle flutti fram hina gitnu friðarrøðuna. Úr hesum vell fram ein nýggj kommunueind – Runavíkar kommuna. Sum við samanleggingum síðani hevur vaksið seg til triðjustørstu kommunueind í landinum, og gongst sum ætlað, er hon næststørsti býur í landinum um 10 ár. Partur av miðstøðu og kjarnu landsins umvegis smoguna undir Tangafirði. Ein risaíløga sum frameftir eigur at verða brúkt til nógv meiri samstarv ímillum høpini, sum liggja fyri endarnar á tunlinum. Sambandið ímillum Skálafjørðin og høvuðsstaðin er klassiskt, skipaður sjóvegis flutningur er elligamal, tí er hetta bara ein nýtímansgering av hesum undirstøðukervi, ið eigur at verða brúkt sum lunnur undir skilagóðum samstarvið. Tað snýr seg ikki um at liva av náðini hjá hvørjum øðrum, men um at finna fláirnar, har samrakstrarmáttur kann elvast burturúr. Hetta er ikki bara lokalpolitikkur, hetta er eisini ein spurningur um, at tey, sum sita fyri valdinum í hesum fólkaríka pottinum, har meiri enn helmingurin av fólkinum í landinum búleikast, taka á seg neyðugu ábyrgdina fyri at eisini alt samfelagið fær eina snøggari og lutfalsliga ódýrari skipan í framtíðini, har ið tað ber til.
Nógv umrøða er kring heimin um, hvussu samfeløg skulu skipast. Í mongum førum hava landastjórnir, hvørs vald oftast gongur út frá valdsmaskinaríum í metropolum, staðið fyri skotum. Tað verður regulerað og deregulerað. Kldiðreppa avloysir kreppu. Teknokratar og embætismenn hava í mongum førum tikið valdið frá veikum politikarum og frá fólkinum, sum átti og eigur valdið, og nú halda onkrir politologar, at demokratiið sum frægast kann fáast aftur á beint við styrktum kommunum. Hetta snýr seg um at flyta valdið frá nationalu institutiónunum, sum so illa hava hagreitt samfeløgini og heimin, til kommununa, hvørs íborna kyn er politiskur praksis, nær fólkaræðisins ognarmanni, í útriðjuni av nationalstatinum, og sum kortini er meiri staðbundin og altjóða um somu tíð. Tá ið skipanin av eini kommunu gerst snúningspunktið fyri hina politisku praksis, verður sjónarhornið flutt frá vanligum arbeiði og arbeiðsplássum til ta staðbundnu skipanina av tilknýti fólksins til tær praktisku uppgávurnar í gerandisdegnum annars. Hugtakið ein kommuna snýr seg ikki bara um arbeiði, men um allar menniskjans lutir í samfelagnum, sum øll eru partar av, og um at gera allar trupulleikarnar og avleiðingarnar, sum eru vorðnir partur av fólksins privata geira í marknaðarstýrda geriranum, til ein felags botn undir gerandisdegnum. Kommunan gerst harvið eitt høpi, ein reproduktiv sfera, sum skipar tey viðurskifti, sum øll onkursvegna og onkuntíð í lívinum hava tørv á.
Hetta snýr seg um skúlar, dagstovnar, ítróttarkarmar, musikkskúlar, sosialar skipanir, bryggjur, vetrarfriðing, rottutýning, sløkkilið, heilsudepil, vatnveiting, renovatión, vinnuøki, vegir o.s.fr. Nógvu seinastu árini hava vit eisini sæð eina gongd hendan vegin, at landsgeirin hevur flutt eitt nú barnavernd, dagstovnar og eldraøkið út til kommunurnar at taka sær av. Ein vinningur er ivaleyst, at her gerast hesi ikki partapolitiskar kastibløkur, men kommunal politisk mál, ið skulu loysast, bara til frama fyri borgaran og brúkaran. Tað frítekur okkum kortini ikki fyri at halda eyguni á hvørjum oyra, tí tað er ógviliga umráðandi at vit, sum bara sita fyri valdinum við tykkara áliti, taka hesa ábyrgdina í ramasta álvara og røkja felagskassan við mesta hygni. Týdningarmikið er at hava tað í huga, hvørja einastu ferð ein politisk avgerð verður tikin, at prísurin fyri hesa verður goldin úr hondum teirra, sum hvønn Guðs skapta arbeiðsdag leggja uppímóti helvtini av hart vunnu lønini í kommunu- og landskassan.
”Tú skalt arbeiða sum um tú fer at liva ævigt, og liva sum um tú fer at doyggja ímorgin”. Soleiðis verður mangan tikið til, og hetta er ein neyðug kredda at halda seg til, skal samfelagið latast eftirkomarunum í rímiliga góðum standi, ella sum skyldmaðurin Hans Pauli í Hvannasundi tók til: ”Tú skalt ikki rokna við, at Jesus kemur inn í koyggjuna eftir tær, ert tú lagstur í hana av leti.” Onkur heldur kanska, at hetta luktar í meira lagi av hinum calvinistiska arbeiðsmoralinum, sum Max Weber skrivar um í ”Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus”, men týðandi er, at øll leggja sín góða lut í samfelagið, sum vit øll eiga, og sum vit øll skulu lata teimum, ið nú menna seg í vøggustovum, barnagørðum og skúlum og við hús.
Nógvar legendur eru farnar foldum frá í skjótt farna ári, og Uni hjá Gert hevur havt úr at gera sum líkhani í Útvarpinum saman við skiftandi kompagnonum, táið glampandi stjørnunar á musiska hválvinum slóknaðu. Annar av aktørunum í Rumble in the Jungle bardaganum, Muhammad Ali, fór um sýnina, og tey fótbóltsáhugaðu hugsa helst um stóra listarmannin á grasvøllinum, Johan Cruyff, nú árið fer frá okkum um eina løtu. Hollenski stórroykjarin legði árarnar inn í vár í Barcelona, har hann búði. Ivaleyst størsti fótbóltsheili nakrantíð. Saman við Jany van der Veen og Rinus Michels skapti hann totalfótbóltin, sum eksploderaði undir HM-kappingini í Vesturtýsklandi í 1974 – og sum farvegurin enn sæst eftir í Barcelona og München og helst fara teir ljósabláu í Manchester at taka hendan táttin alt meiri upp - sum frálíður.
Hann setti orð á sítt lív í einari bók, sum eg stuttleiki mær við at lesa í hesum døgum. Peningurin er týdningarmikil í fótbóltinum, men hann kemur bara í aðru røð, sigur hann. Kombinatiónin av góðari leiðslu, talenti, teknikki og disciplin og so tað, javnt og samt at virka fyri hvørjum øðrum, hevur alt at siga. Tað ræður um at koma á vøllin sum eitt lið, at fara av vøllinum sum eitt lið og at koma aftur til næsta dystin sum eitt lið.
Um hálvan annan tíma tekur eitt nýtt býráð við leiðsluni í Runavíkar kommunu. Tankarnir hjá Cruyff kunnu meiri enn so brúkast í politiskari terminologi. Serliga hugsanir hansara um alla tíðina at hava fyri sær eitt mál at røkka, og offensivt at stevna fram ímóti tí. Hetta minnir ikki sørt um tankarnar hjá Hans Andreasi Djurhuus um prúða land okkara. Lær meg fram um alt at gloyma meg og mítt, tá tað ræður um at verja merki títt, lat meg teljast millum teir, ið berjast tá, aldri víkja tínum fagra merki frá. Hinvegin skulu vit eisini hava okkum strofuna ”Lær meg snildið tað, at stevna fram á veg -” fyri eyga. Eitt býráð skal strategiskt virka eftir eini parallelskipan: 4 ár fram í tíðina og samstundis so langt fram, sum vit yvirhøvur kunnu síggja. Tað verður okkara setningur tykkara vegna tey næstu árini.
Nýggjárið er ikki ein kristin, men ein verðslig hátíð. Vit eru ein partur av hinum kristna heiminum og miðskeiðis í jólahalguni, sum ikki endar fyrrenn á trettandu. At vit hava tikið hetta skilmarkið ímillum tvey ár, nýggjárið, til okkara trúarlív, sæst aftur í Sálmabókini. Sálmur no. 82 og sálmur no. 532 byrja báðir soleiðis: ”Ver vælkomið, Harrans ár.” Sami maður, Grundtvig, hevur yrkt teir og ávikavíst Gudmund Bruun og H.D. Petersen hava týtt sálmarnar. Meðan tann fyrri er ein adventssálmur, ætlaður kirkjuárinum, er hin seinri ein nýggjárssálmur ætlaður nýggja kalendaraárinum.
Lati okkum samfelt laða eitt bulvirki kring um kommunu og stað okkara, gera hana og staðin til ein skansa í samfelagnum, og eg sigi við skaldinum:
Her er mítt heim,
mín heimur og virki,
her eru vinir, ið fjálga mítt lív,
her er tann stætt,
sum gevur mær styrki,
ið ber vónina
í arbeiðssomum hondum
her er fallið mítt akker.
Við hesum orðum ynski eg øllum borgarum okkara og øllum landsmonnum mínum eitt av Harranum signað og eydnuberandi nýggjár.


text:
Orð og lag: Blátt Gras
Ein kvinna í neyð – tí hon varð tikin.
Ein syndari, hvørs framtíð var tóm.
Fólk vildu steina, nú kvinnan varð rikin
og tveitt fyri Jesusar dóm.
Jesus Hann svarar: „Tann, sum ei syndar,
fyrstur skal kasta ein stein.”
Tá rýmdu teir allir og eftir stóð kvinnan.
„Eg dømi ei, tú synda ei meir.”
Men hóast Hans Kærleika og umsorgan sá,
So píndi eg kroppin, og kross hongdi á.
Ja, um megin var stór og kraftin var mikil,
so læt Hann sítt lív fyri meg.
Ein maður í neyð – tollari var hann.
Ein syndari, ið stjól til sín sjálvs.
Hann kleiv upp í træ at síggja tann mannin,
sum gekk um og bert gjørdi væl.
Jesus hann sigur „kom niður úr trænum,
eg gista skal hjá tær í nátt.”
Ein umbroyttur maður – Sakeus var glaður,
tí Jesus var komin á gátt.


text:
Norðingur bíðar eftir landingartørni
Vinna10-01-2017 - 20:00 - Jóanis Albert Nielsen
Norðingur kom á Kollafjørð fyri løtu síðani, men sleppa ikki at landa fyrr enn seint í annaðkvøld, tí stóra danska skipið Ruth landar í Kollafirði til Pelagic, teir hava landað síðani leygarmorgunin.
Norðingur hevur 1500 tong umborð av makreli, sum teir hava fiska á hetlandsleiðini. Miðalvektin liggur um 365 gramm.
Tað hava verið 12 mans við Norðingi henda túrin. Tá ið teir fara avstað aftur, fara teir aftur at fiska makrel.
Les eisini: Tummast T landar á Tvøroyri.
Les eisini: Finnur Fríði kom á Fuglafjørð í nátt.


text:
Tummas T er ávegis til Tvøroyrar við makreli
Vinna10-01-2017 - 17:02 - Tóri Nielsen
Tummas T er í løtuni ávegis til Tvøroyarar, har teir skulu landað makrel til Vardan Pelagic, skipið verður har um nátturða tíð í kvøld.
Vit tosaðu umborð fyri løtu síðani, og av Tummas T verður sagt, at teir hava 1100 tons umborð av makreli. Miðalstøddin á makrelinum liggur um 360 gramm, og hava teir roynt við Hetland.
Tummas T sleppir framat tá ið liðugt er at landa Trónda í Gøtu, tað verður á middegi í morgin.
Les eisini: Finnur Fríði kom á Fuglafjørð í nátt.


text:
Jan Müller
03.12.2016 - 18:01
Eitt av mest trúgvu oljufeløgunum mótvegis økinum eystan fyri føroyska markið man vera bretska BP. Felagið er tað stóra altjóða oljufelagið, sum í mong mong ár hevur hildið fast, tá tað snýr seg um leiting og framleiðslu á Atlantsmótinum – tvs. leiðunum millum Hetland og Føroyar. Í løtuni ger felagið risastórar íløgur í tvær av stóru oljuleiðunum skamt frá føroyska markinum, Shiehallion og Clair.
Tann lági oljuprísurin hevur eftir øllum at døma ikki havt ávirkan á íløguhugin hjá hesum bretska oljurisanum, sum eftir øllum at døma heldur ikki ætlar sær at halda aftur við íløgun í framtíðar leiting í økinum vestan fyri Hetland.
Herfyri boðaði leiðslan í BP frá, at hon ætlar at halda fram við sínum virksemi á Atlantsmótinum og hevur gjørt av at keypa seg inn í eina nýggja oljuleið, sum liggur tætt við Clair økið. Talan er um Craster oljuleiðina, ið er mett at goyma stórar nøgdir av kolvetnum. BP hevur keypt 30% í einum parti av Craster og 40% í einum øðrum parti frá kanadisk-kinverska oljufelagnum CnoocNexen, sum kortini framhaldandi verður fyristøðufelag fyri hesa oljuleiðina.
Sambært felagnum er ætlanin at bora ein leitibrunn á Craster leiðini í mai mánað næsta ár.
Annars eru eisini mong onnur jalig og áhugaverd tíðindi frá Atlantsmótinum, sum oljan.fo fer at tríva nærri í komandi tíðina. Eitt nú hevur oljufelagið Hurricane gjørt av at bora ein nýggjan brunn á sínum Halifax loyvi, ið liggur sunnan fyri stóru oljukeldurnar Schiehallion og Foinaven. Eisini hevur felagið gjørt av at leiga eitt FPSO oljuskip til nýggju oljuleiðirnar har, eitt nú Lancaster og Lincoln. Longu norðari ganga eisini tíðindi um ein nýggjan leitibrunn skamt frá føroyska markinum, í sokallaða Blackrock leitimiðinum, sum liggur millum oljukeldurnar Rosebank og Cambo.
Tíðindini um at tvey nýggj oljufeløg á Atlantsmótinum, Suncore og Sicca Point hava keypt seg inn í oljuleiðirnar Rosebank og Cambo, bera eisini boð um, at oljuleiðirnar, sum liggja tætt við føroyska markið, hava stóran framtíðar áhuga. Í síðsta enda kann hetta eisini siga nakað um framtíðina á føroyska partinum av Atlantsmótinum, har ein spildurnýggj útbjóðing er um at fara av bakkastokki.


text:
Steinar Patursson
22.01.2016 - 10:31
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Landspolitikkur
Ung Fyri Miðflokkin harmast um, at eingin hevur tikið av tilboði teirra at kjakast við Dr. Michael Brown, sum í hesum døgum er í Føroyum í sambandi við eitt tiltak um hjúnabandslógina í Føroya Læraraskúla.
- Til kjakið vóru uppskotsstillararnir fyri at broyta hjúnabandslógina og LGBT Føroyar bjóðaði, men ongin ynskti at deila síni sjónarmið um evnið.
Eiheldur vóru aðrir løgtingslimir, ið høvdu hug at taka av tilboðnum.
- Onnur løgtingsfólk, ið hava sagt seg ynskja at broyta hjúnabandslógina - 14 tilsamans, vóru øll bjóðað aftaná, men heldur ikki nøkur av teimum ynsktu at kjakast, hóast evnið skuldi viðgerast út frá einum samfelagsfrøðiligum sjónarhorni.
- Tiltakið verður tí broytt soleiðis, at Dr. Brown fer at hava eitt stutt upplegg um evnið, og so verður ein kritisk samrøða gjørd við hann. Síðani verður møguleiki hjá áhoyrarunum at seta Dr. Brown spurningar.
Tiltakið verður leygarkvøldið 23. januar kl. 19 í Læraraskúlahøllini. Tað er ókeypis atgongd og ongin tilmelding er neyðug.


text:
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI | SÁLMARNIR 34-37
Lít á Jehova og ger tað, ið er gott
„Øvunda ikki tey, sum gera órætt“
37:1, 2
Ónd menniskju kunnu sýnast at hava framgongd, men lat ikki tað órógva teg. Hugsavna teg um at tæna Jehova og um tær signingarnar, hann gevur
„Lít á HARRAN og ger tað, ið gott er“
37:3
Lít á, at Jehova hjálpir tær, uttan mun til hvønn iva ella hvørja stúran tú hevur. Hann hjálpir tær at vera trúfastur
Hav úr at gera við at boða tey góðu tíðindini um Guds ríki
„Gleð teg í HARRANUM“
37:4
Set tíð av til at lesa í Guds orði og grunda á tað við tí í huga at læra Jehova betur at kenna
„Gev HARRANUM veg tín í hond“
37:5, 6
Hav álit á, at Jehova hjálpir tær at klára ein og hvønn trupulleika
Varðveit ein góðan atburð, tá ið onnur standa tær ímóti, søkja at tær ella reingja sannleikan
„Ver stillur fyri HARRANUM og bíða eftir Honum“
37:7-9
Tak ikki skjótar avgerðir, sum kunnu taka gleðina frá tær og oyðileggja títt vinalag við Jehova
„Hini eyðmjúku skulu arva landið“
37:10, 11
Ver eyðmjúkur og bíða eftir, at Jehova beinir fyri øllum órætti, sum tú ert fyri
Stuðla trúarfelagum; og ugga tey hugtungu við at siga frá Guds lyfti um ein nýggjan heim, sum nærkast í hvørjum


text:
Leinster
Leinster (Írskt; Laighin / Cúige Laighean [kuːg´ə ˈlaiən], er ein landslutur í Landsynnings-írlandi. Leinster hevur 2.501.208 íbúgvar (2011).
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Navnið er samanset av teimum liðum: Lein-ster. Tann fyrri kemur av írska ættarbólkinum "Laighean" ið livdi í økinum, tann seinni kemur antin av írskum "tír" ella norrønum "staðr", ið bæði merkja "landaøki", tvs. "Landaøki Laighins (-ættar)"
Írska navnið Cúige laighean merkir "fimtingur Laighins (-ættar)"; sí Landspartar í Írlandi


text:
UPPÍSKOYTI
Varð Jesus føddur í desember?
BÍBLIAN sigur ikki, nær Jesus varð føddur. Men hon gevur okkum góða grund at siga, at tað ikki var í desember.
Hvussu var veðurlagið ta tíðina av árinum í Betlehem, har Jesus varð føddur? Jødiski mánaðurin kislev (svarandi til november/desember), var ein mánaður við køldum og vátum veðri. Mánaðurin eftir henda var tebet (desember/januar), sum var kaldasti mánaðurin í árinum, stundum við kava í hálendinum. Latið okkum vita, hvat Bíblian sigur okkum um veðurlagið har í økinum.
Bíbliuhøvundurin Ezra vísir, at kislev var kendur sum ein mánaður við vátum og køldum veðri. Eftir at hava nevnt, at ein skari var komin saman í Jerusalem „tann tjúgunda í níggjunda mánaði [kislev]“, sigur Ezra, at ’ælini gjørdu, at fólk skulvu’. Um veðurlagið ta tíðina av árinum segði fólkið: „Nú er regntíð, so vit kunnu ikki verða standandi úti her.“ (Ezra 10:9, 13; Jeremias 36:22) Tað er ikki løgið, at hirðarnir har um leiðir syrgdu fyri ikki at vera uttandura við fylgjum sínum um næturnar í desember.
Men Bíblian sigur, at hirðarnir vóru úti á markini og ansaðu fylgjum sínum ta náttina, Jesus varð føddur. Ja, satt at siga greiðir Lukas bíbliuhøvundur frá, at hirðarnir ta tíðina av árinum „lógu úti á markini og hildu náttarvakt yvir fylgi sínum“ tætt við Betlehem. (Lukas 2:8-12) Legg til merkis, at hirðarnir lógu úti, teir vóru ikki bara úti um dagin. Teir hildu náttarvakt yvir fylgi sínum úti á markini. Hóskar henda lýsingin av uttanduralívi hirðanna til tað kalda og váta veðurlagið í Betlehem í desember? Nei. Umstøðurnar í sambandi við føðing Jesusar vísa altso, at hann ikki varð føddur í desember. *
Guds orð sigur okkum nágreiniliga, nær Jesus doyði, men hevur bert nakrar fáar ábendingar um, nær hann varð føddur. Hetta minnir okkum á orðini hjá Sálomo kongi: „Betri er gott navn enn góð olja, og betri er deyðadagurin enn føðingardagurin.“ (Prædikarin 7:1) Tí kemur tað ikki óvart á okkum, at Bíblian gevur nógvar neyvar upplýsingar um tænastu og deyða Jesusar, men bara fáar um tíðina, tá hann varð føddur.
^ par. 1 Fleiri upplýsingar eru at finna á síðu 149-153 í bókini Lad os ræsonnere ud fra Skrifterne, sum Jehova Vitni hava givið út.
LÆR MEIRA
Hví halda Jehova vitni ikki jól?
Nógv halda jól, sjálvt um tey vita, hvaðani jólini stava. Hví halda Jehova vitni ikki jól?


text:
Mayaríkið
Mayaríkið var mong fræls býarríki í Miðmeksiko. Copán, Palenque og Tikal, seinni Chicén Itzá og Uxmal, vóru ímillum tey máttmestu. Tá ið Mayaríkið var mætast úr 4. øld upp í 9. øld, røkk tað av slættlendinum á Yucatánnesi í Meksiko til regnskógin í Péten í Guatemala. Mayamentanin breiddi seg fyrst til láglendið miðskeiðis í Meksiko og haðan norður á Tucatánnes. Har norðuri blómaði hon upp í 16. øld. Teir bygdu borgir og steintempul, sum líktust pýramidum. Mayaindiánar dugdu væl at velta, og neyðugt var, at bøndurnir samstarvaðu. Skilagott var arbeiðslag teirra, teir veltu mest mais, bønir og graskar á teimum smáu dyrkaðu teigunum. Hvør býur hevði sín egna valdsharra og andligan miðdepil, har fólkið dýrkaði gudarnar, og menniskju vórðu offrað. Valdsharrirnir í býríkjunum lógu ofta í bardaga sínaámillum, og kríggjaðust teir um at taka fólk til fanga, sum teir offraðu til gudarnar at blíðka teir. Úr triðju øld og til uml. 800 e.Kr., framdi mayafólkið eina ovurstóra byggiverkætlan og bygdi stórar býir við tempulpýramidum, leikvøllum, borgum og almennum bygningum. Uttan um býirnar búðu mangir bøndur. Teir ruddaðu skógin og dyrkaðu grønmeti, tubbak, mais og kakao, og høvdu kalkunir og dunnur, umframt at teir høvdu býflugur í holaðum viðarbulum. Fólkið í bygdunum livdi av tí, sum jørðin gav, og seldi býarfólkunum mat. Mest var etið mais, men tey ótu eisini chilli, bønur og kjøtmat.


text:
Reinsaríið í Havn hevur umleið 100 konsertir um árið. Í apríl 2015 fingu Reinsaríið og Koda eina fasta avtalu í lag. Ein føst avtala er øðrvísi enn ein vanlig avtala á tann hátt, at heldur enn at gjalda fyri hvørja einstaka konsert, so fevnir avtalan um alla tónleikanýtsluna fyri eitt ár í senn. Tað merkir, at gjald er tryggjað tónaskøldum og sangskrivarum, tá teirra tónleikur verður spældur á Reinsaríinum.
Eisini Mimir og Spaniastova hava fingið fastar avtalur við Koda.
Tvøroyrar Kommuna hevur, sum tann fyrsta føroyska kommunan, gjørt eina fasta avtalu við Koda, sum fevnir um alla tónleikanýtsluna hjá kommununi komandi trý árini. Og tað hevur Vestmanna Ítróttarfelag eisini.
Rapportera tínar konsertir
Fyri at vit best fáa avroknað fyri eina framførslu, mást tú minnast til at rapportera konsertina innan ein mánaða. Rapportera tínar konsertir her


text:
Universal Music Group
Universal Music Group er ein amerikonsk fyritøka, sum hevur virksemið um allan heimin, fyritøkan er tann størsta av sínum slag í USA. Fyritøkan fæst við tónleikaframleiðslu.
Søgan[rætta | rætta wikitekst]
Fyritøkan var upprunaliga eitt dótturfelag hjá filmstudionum Universal Pictures, søgan gongur heilt aftur til Decca Records í 1934. Decca Corporation of England slapp sær av við American Decca í 1939. MCA Inc. keypti síðan American Decca í 1962.
Núverandi fyritøkan varð sett á stovn, tá foreldrafyritøkan Seagram keypti PolyGram og legði hesa saman við Universal Music Group í 1998. Navnið varð tó brúkt í 1996, tá MCA Music Entertainment Group tók navnabroyting til Universal Music Group. Uppkeypanin hjá The PolyGram innkluderaði m.a. Deutsche Grammophon sum kann føra sínar røtur aftur til Berliner Gramophone, sum gjørdi tað til elstu eindina hjá Deutsche Grammophon UMG. Kanadiska eindin hjá UMG kann føra sínar røtur aftur til Compo Company, sum kom frá Berliner Gramophone.
Í dag er eigarin tann franska miðlafyritøkan Vivendi Universal.
Høvuðsskrivstovur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsskrivstovan hjá Universal Music Group er á 2220 Colorado Avenue í Santa Monica. The Capitol Music Group hevur sína høvuðsskrivstovu í Capitol Records Bygninginum í Hollywood. Høvuðsskrivstovan hjá Universal Music Group Distribution er í Universal City, Kalifornia. UMG hevur eisini eina stóra skrivstovueind í New York City, sum í høvuðsheitum tekur sær av marknaðarføring.
Universal Music Group International (UMGI) hevur sína høvuðsskrivstovu á High Street Kensington, London. UMGI tekur sær í høvuðsheitum av skrivstovum hjá UMG í flestu londum, sum eru uttanfyri Norðuramerika.
Universal Music Latin Entertainment hevur sína høvuðsskrivstovu í Woodland Hills, Kalifornia, meðan Universal Music Group Nashville hevur sína høvuðsskrivstovu í Nashville, Tennessee. Foreldrafyritøkan hjá Universal Music Group, Vivendi, hevur sína høvuðsskrivstovu í París, Frakland.


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Lat ei mótið falla bróðir, systir,
lyft títt høvur, Jesus kemur skjótt!
Um tær stundum tókti at Hann drálar,
roknar Harrin túsund ár ein dag!
Niðurlag: Við Yvireingils rødd og Guðs Basún
Brúðgómurin kemur!
Má búgvin eg vera at møta Honum tá!
2. Skunda tær at rista dustið av tær,
Zions dóttur, Brúður Jesu Krists!
Brúðarkyrtilin má reinur vera,
annars hevur tú tín lut har mist!
3. Skjótt er henda royndartíð at enda,
Jesus segði: Bert ein stokkut stund
og so komi Eg til tykkum aftur,
ævigt vit tá halda gleðifund.


text:
Hvørja ferð tú fært eina klubbabók, verður tú kunnað/ur um aktuellu og næstu klubbabókina í einum teldupostið.
Les seinasta klubbatíðindi her
---
- Sum limur í bókaklubba Sprotans kanst tú keypa 5 skaldsøgur um árið. Tú bindir teg til at keypa í minsta lagi 3 bøkur um árið
- Tú fært bókina, áðrenn hon er til keyps aðrastaðni, og bókin er 20% bíligari enn vanligt
- Tú fært 20% avsláttur av øllum bókaútgávum á sprotin.fo. Avslátturin fer sjálvvirkandi av vanliga søluprísinum
ÚTFLÝGGJAN
- Tú heintar klubbabókina á Bókamiðsølani (Á Hjalla 7b, FO-188 Hoyvík) ELLA
- Vit senda tær klubbabókina við Posta. Postgjald er ikki talt við í prísin.
RINDAN
-Tú rindar við sjálvvirkandi gjaldi í netbankanum, ELLA
- Tú rindar við rokning, sum liggur í klubbapakkanum.
KLUBBATÍÐINDI
Hvørja ferð tú fært eina klubbabók, verður tú kunnað/ur um aktuellu og næstu bókina við einum teldupostið.
"Eg vil ikki hava næstu bók"
Vilt tú ikki hava næstu pappírsbók, ring til Bókamiðsøluna á 23 57 82 ella send ein teldupost til elisabeth@bms.fo.
UMSITING
Bókamiðsølan sendir út nýggjar bøkur, umsitur skrásetingarlistan o.a.
Er eitthvørt umsitingarligt at spyrja um, ert tú vælkomin at ringja 23 57 82
ella senda ein teldupost til elisabeth@bms.fo.


text:
17. juli
17. juli er dagur 198 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 199 um skotár er). 167 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1762 - Jekaterina II (Katarina hin stóra) verður keisarinda í Russlandi eftir Pjotr III verður dripin.
- 1918 - Nicholas II keisari av Russlandi verður myrdur, saman við konu síni og fimm børnum av bolsjevikum í Yekaterinburg, Russlandi.
- 1918 - RMS Carpathia, skipið ið bjargaði 705 yvirlivandi frá RMS Titanic, verður søkt uttanfyri Írland av týskum kavbáti. 5 fólk lata lív.
- 1945 - Seinni heimsbardagi: Teir tríggir høvuðsleiðaranir hjá "teimum sameindu", Winston Churchill, Harry S. Truman og Joseph Stalin, møtast í týska býnum Potsdam at avgera framtíðina hjá yvirvunna Týsklandi.
- 1948 - Suðurkoreanska grunnlógin verður kunngjørd.
- 1955 - Disneyland verður latið upp av Walt Disney í Anaheim, Kalifornia, USA
- 1975 - Eitt amerikanskt Apollorúmdarfar og eitt sovjetiskt Sojus binda seg saman í ringrás um jørðina. Hetta er fyrstu ferð rúmdarfør frá tveimum ymsum londum binda seg upp á henda hátt
- 1975 - Eysturtimor verður innlimað sum 27. landslutur í Indonesia
- 1979 - Forsetin í Nikaragua Anastasio Somoza Debayle sigur frá sær og flýggjar til Miami, Florida, USA
- 2012 - Fýra monnum eydnast at klatra upp á toppin á Trøllkonufingri, ið er ein 313 metrar høgur drangur. Teir fýra eru: Herman Eysturoy, Absalon Eysturoy, Aksel Poulsen og Bjartur Lamhauge. Tríggir aðrir eru eisini við á túrinum, men koma ikki heilt upp á toppin, teir eru: Heini Hátún, Hjálmar Hátún og ein dani.
- 2014 – Malaysia Airlines Flight 17, ið er ein Boeing 777, brotlendir nær við markið av Ukrainu og Russlandi. Staðfest verður at flogfarið er skotið niður. Øll 298 fólkini umborð lata lív.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1674 - Isaac Watts, enskt sálmaskald (d. 1748)
- 1899 - James Cagney, írskur-amerikanskur sjónleikari (d. 1986)
- 1901 - Bruno Jasieński, pólskur yrkjari (d. 1938)
- 1912 - Art Linkletter, kanadiskur sjónvarpsvertur (d. 2010)
- 1918 - Carlos Manuel Arana Osorio, forseti í Guatemala (d. 2003)
- 1920 - Juan Antonio Samaranch, forseti í Altjóða Olymipsku Leikanevndini (d. 2010)
- 1935 - Donald Sutherland, kanadiskur sjónleikari
- 1940 - Hans Jacob Debes, føroyskur søgufrøðingur (d. 2003)
- 1947 - Camilla, hertuginda í Cornwall
- 1947 - Dorthe Kollo, danskur sangari
- 1952 - David Hasselhoff, amerikanskur sjónleikari og tónleikari
- 1954 - Angela Merkel, Samveldiskanslari i Tysklandi
- 1958 - Anne Dorthe Michelsen, danskur sangari (Tøsedrengene)
- 1972 - Jaap Stam, niðurlendskur fótbóltsspælari
- 1974 - Claudio López, uruguayskur fótbóltsspælari
- 1978 - Line Daugaard, danskur hondbóltsspælari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1790 - Adam Smith, skotskur búskaparfrøðingur (f. 1723)
- 1959 - Billie Holiday, amerianskur djasssangari (f. 1915)
- 2005 - Sir Edward Heath, bretskur forsætismálaráðharri (f. 1916)


text:
Orð og lag: Bertha Mae Lillenas
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: Jesus is always there
1. Stundum var loftið skýggjut og dapurt,
stundum mítt hjarta niðurboygt var,
hvat, ið enn hendir, ei má eg gloyma:
Jesus er altíð nær!
Niðurlag: Aldri ein byrði, sum hann ei vil bera,
ei fellur tárið, sum hann ikki sær.
Tykist alt ljóst, ella myrkist mær leiðin:
Jesus er altíð nær!
2. Lá enn mín leið um grønkandi fløtur,
ella eg hátt á tindinum var,
bar eg ta vissu altíð í hjarta:
Jesus er altíð nær!
3. Undurfult er í trongdum at kunna
biðja til hann, sum gevur mær svar,
hvíla í trúgv á hansara lyfti:
Jesus er altíð nær!


text:
Manila
Manila (filipinskt Lungsod ng Maynila ella Siyudad ng Maynila) er høvuðsstaðurin í Filipsoyggjunum. Manila er ein av heimsins mest fólkaðu býum og har búgva 21,2 milliónir fólk, tá ið forstaðirnir eru taldir við. Umleið 35 prosent av hesum búgva í slummum, sambært Heims Heilsustovninum WHO [1]. Stórir partar av høvuðsstaðnum í Filipsoyggjum eru niðan sjóvar, tí er javnan vatnflóð í býnum í regntíðini. Tær um 21 milliónirnar í høvuðsstaðnum á Filippinunum verða oftari og oftari raktar av vatnflóð. Fólk sum búgva úti við strondina í Manila eru millum tey sum verða harðast rakt av globalu upphitingini. Tað stendur millum annað í einum uppriti til eina ST-rapport um veðurlagstrupulleikar í 2014 [2]. Fleiri milliónir fólk fara helst at mista heimini av vatnflóð, hungursneyð og hægri sjógvi, ávarar frágreiðingin. Fleiri broytingar av veðurlagsbroytingunum eru longu sjónligar.
Spaniamenn tóku Manila í 1571, styrktu býarmúrin og gjørdu býin til høvuðsstøð í ásiatiska hjálandaríki sínum. Manila hevur í øldir verið týdningarmikil handilsbýur, og higar komu keypmenn úr so fjarskotnum londum sum Miðeystur, India og Japan. Nú er Manila lívligur stórbýur, har búgva 21 milliónir fólk.
Í juni 1991 fór gosfjallið Pinatubu norðan fyri Manila at goysa. Gosfjallið goysti øsku og grótbræðing ógvisliga í 10 dagar. Eftir stuttari tíð varð landslagið hult undir eini 7 m. tjúkkari urð. Ógvisligt avfall broytti landslagið til eitt veldugt runudíki, sum fylti dalar og tipti áir. Aetafólkið, ið búði har, misti hús og jørð eftir einari nátt.
Í Manilla er stórt fjall. Ólikt øðrum fjøllum er tað ikki av gróti, men av ruski. Hvønn dag koyra ruskbilar úr Manila út hagar við húsarhaldsruski. Hópin av fólki, enntá børn heilt niður í fýra ára aldur, halda til á hesum fjalli og vinna sær til lívsins uppuhald; leita eftir fløskum, pappi, plasti og tíllíkum, ið tey selja til endurnýtslu.


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Eg sanna fekk, at tað at vera frelstur
eitt lív í stríð og mótgongd javnan er.
Í treysti eg mót málinum tó gangi,
hvønn dag eg kenni, Jesus lyftir, ber.
Niðurlag: Ja, tað er leiðin Jesus bað meg ganga,
tann leiðin er so knortlut, smøl og brøtt.
Tað lív, eg livi, mong víst klára betur,
men tó er sálin frelst og leiðin røtt.
2. Eg mangan bað frá innsta hjartadýpi:
Guð gev mær kraft at tola háð og spott;
og um meg fyllir gleði ella sorgir,
varðveit meg til eg málið havi nátt.
3. Eg hóast spott tó krossin tolin beri,
í hjarta frið sum flóðin eigi eg;
tann kraft eg fekk, mær frímóð stóra gevur,
at vitna um Teg Guð, mín Frelsari.


text:
Swipp heldur uppat 28. februar
28-12-2016
Tann 28. februar 2017 dettur møguleikin fyri at brúka Swipp burtur. Til henda dag fer tað framvegis at bera til at avgreiða flytingar og gjaldingar við Swipp, men síðani verður tænastan latin aftur.
MobilePay er nýggj loysn
Swipp heldur uppat, av tí at allir peningastovnar, sum bjóða kundum sínum Swipp, hava gjørt av at fara í samstarv við MobilePay í staðin. Hetta er eisini galdandi fyri okkum í BankNordik. Enn er ikki greitt, júst nær tænastan verður tøk í Føroyum, men vit arbeiða í løtuni við at finna eina loysn.
‹ Aftur