text:
Á myndini eru: Alek Ramezanpour, høvuðsvenjari, Gunnvá Gray, forkvinna, og Sara Khosravi, høvuðsvenjari.
Sara og Alek høvuðsvenjarar í amboðsfimleiki í Ljósinum komandi fimleikaár
Í dag hevur Fimleikafelagið Ljósið longt
samstarvsavtaluna við høvuðsvenjararnar Saru Khosravi og Alek Ramezanpour til
komandi fimleikaár.
Vit í Ljósinum hava verið sera væl nøgd
við arbeiðið, ið Sara og Alek hava gjørt í Ljósinum, síðan tey komu til Føroya.
Tað var eingin ivi um, at Ljósið vildi leingja samstarvsavtaluna við tey til
komandi fimleikaár.
Tey hava bæði víst, at tey leggja sera
nógv í íðkararnar, at teir mennast og blíva betur. Hetta sæst eisini aftur á
úrslitunum, ið íðkararnir fáa til heimligu kappingarnar. Samstarvið millum
høvuðsvenjararnar og íðkarar er sera gott, og eisini millum íðkararnar sjálvar.
Tað kunnu vit í Ljósinum bara fegnast um, og hetta er avgjørt nakað, ið Ljósið
kann byggja víðari á. Ljósið leggur sera stóran dent á, at íðkarar og venjarar
trívast í felagnum.
Sara og Alek eru hjún og koma úr Iran.
Alek kom til Føroya fyrstu ferð í apríl 2015 og Sara fyrstu ferð í desembur
2015. Tey hava bæði royndir sum íðkarar og venjarar í amboðsfimleiki. Umframt tað,
hevur Alek eisini tikið lut í OL sum íðkari. Umframt royndir innan
amboðsfimleik, hevur Sara eisini kunnleika til rútmiskan fimleik og ballet, har
hetta hevur verið vant í amboðsvenjingunum, sum partur av grundleggjandi
førleikum, ið íðkarar skulu hava.
Umframt at vera høvuðsvenjarar í
kappingarfimleiki í amboð, so hava Alek og Sara eisini havt 1-2 breiddarlið.
Alek hevur havt TeamGym og Parkour, sum nakað nýtt, ið Ljósið hevur bjóðað út
síðan Alek kom. Hesi bæði liðini hava verið sera væl umtókt, og ætlanin er
eisini at bjóða hetta út komandi fimleikaár.
Vit í Ljósinum eru sera fegin um, at
hava Saru og Alek í Ljósinum komandi fimleikaár og vit gleða okkum til komandi
kappingarár.


c: text/html

text:
TTS er ein samanlegging av maskinverkstaðnum Sp/f Skarðhamar og el-fyritøkuni Sp/f Tummas Thomsen.
Virksemi varð samanlagt á heysti 2010
Forbókstavirnir TT standa fyri Tummas Thomsen, og S stendur fyri Skarðhamar.
Tann gamla el-fyritøkan, Tummas Thomsen, og tann yngri maskinverkstaðurin, Skarðhamar, vórðu natúrliga samanløgd til tess at brúka sín felags førleika til fulnar.
Felags førleikin fevnir um alt tað, sum ein maskinverkstaður og ein el-fyritøka fáa avrikað saman.
TTS-fyritøkan er skjót. Hon ræður yvir 15 bilum, ið eru skjótir hjá 85 prosentum av kundunum, og eitt sindur minni skjótir hjá teimum 15 prosentunum, ið enn hava fjarðir og sund sum sína farleið.
TTS er i trimum yrkisdeildum undir somu lon: maskindeild, el-deild og handil við væl útgjørdari goymslu.
Stívliga 35 mans eru altíð klárir at veita ta tænastu, sum vit vita, at tú og títt virki skulu brúka.
Hesi eru maskinmeistarir, el-Installatørar, maskinsmiðir, elektrikkarir, kølimontørar, rørsmiðir, auto el mekanikarir, og lærlingar.
Sp/f TTS heldur til í tveimum bygningum á Oyravegnum í Klaksvík.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Marius verður við í Klaksvík
Hans Marius Ziska fekk sítt tónleikaliga gjøgnumbrot við rockbólkinum Flux, sum gjørdi um seg í Prix Føroyar tónleikakappingini um aldarskiftið. Popputi rockbólkurin var væl umtóktur og hittaði nakrar ferðir við sínum sangum.
Síðani er nógv vatn runnið í ánni, men oddamaðurin í Flux er framvegis á tónleikaliga frontinum. Nú hevur hann bólkin Marius Ziska, sum spælir fólkakendan popp, har frálíku løgini hjá Mariusi eru grundarlagið. Saman við Mariusi spæla dugnaligir føroyskir tónleikarar.
Marius Ziska var fyri nøkrum árum síðani við í altjóða tónleikakappingini Global Battle of the Bands, og Marius hevur eisini spælt nógv í útlondum.
Í summar kann Marius Ziska eisini upplivast á palli á Summar Festivalinum, ið verður hildin í døgunum frá 7. til 9. august.


text:
Gráhávur
Gráhávur (í slættuhávaættin) (frøðiheiti - Galeorhinus galeus; da.: Gråhaj, en.: Tope shark ella School shark, fr.: Requin hâ – Milandre, ís.: Gráháfur, no.: Gråhai, tý.: Hundshai). Gráhávur verður upp í 2 metrar, men vanliga ikki størri enn 150 cm. Hann er uppsjóvar- og botnfiskur, úr vatnskorpuni niður á 50 metra dýpi. Gráhávur er myrkagráur á bakinum, ljósari um síðurnar og næstan hvítur undir búkinum. Hann kann eisini vera stálgráur ella brúnur-ljósabrúnur á bakinum.
Hann er mjáur og smidligur hávur við longum spískum høvdi, ið er umleið 20 % av heildarlongdini. Gráhávur hevur tvær ryggfjaðrar, báðar tríhyrntar. Tann fremra er væl størri enn aftara. Fremri endi hennara er uppi yvir innara horni á uggafjøðurini. Aftara ryggfjøðurin og gotfjøðurin eru eins stórar. Uggafjaðrarnar eru stórar og tríkantaðar. Gráhávur hevur fimm smá táknaop, og andahol aftan fyri eygað og tríkantaðar "hávatenn", sum eru eins í báðum kjaftum. Hann hevur eygnalok. Stórt skarð er inn í stertin, og sterturin er nakað upprendur. Lítið sæst til strikuna. Hann er smidliga vaksin, hevur gotfjøður og andahol og hevur ikki "kjøl" á síðunum á klingruni. Hjá føroyingum hevur hann ikki vinnuligan týdning.
Útbreiðsla - Undir Føroyum er hann skrásettur eina ferð. Hann er fingin suður av Munkagrunninum mitt í 1980-árunum. Er annars frá Tróndheimsleiðini og suðurlandinum í Íslandi til Asoroyggjarnar. Í Indiahavinum við Suðurafrika. Í Miðjarðarhavinum, vestarumegin í Suðuratlantshavinum og í Kyrrahavinum.


text:
Um Nánd
Nánd er Heimatænastan fyri eldri borgarar í Eysturkommunu og Fuglafjarðar kommunu. Kommunurnar báðar hava skipað javnbjóðis samstarv um heimatænastu, eldrarøkt v.m. fyri at bjóða eina góða tænastu til okkara eldru borgarar.
Dagliga umsitingin hjá Nánd er partur av umsitingini hjá Eysturkommunu.
Nánd veitir heildartænastu
Nánd veitir, sambært løgtingslóg um heimatænastu, eldrarøkt v.m., borgarum við tørvi á hjálp eina samskipaða heildartænastu, har endamálið er:
- at fyribyrgja sjúku,
- at stimbra sálarligu og likamligu heilsu og trivna borgarans,
- at endurmenna mistan førleika,
- at stimbra møguleika hins einstaka at klára seg sjálvan,
- at veita røkt og umsorgan.
Hjálpin tekur atlit til tørv, trivnað, fortreytir og sjálvsavgerðarrætt borgarans og skal í størst møguligan mun verða veitt í samráð og í samstarvi við hin einstaka og í øðrum lagi við tey avvarðandi, við samtykki frá tí einstaka.
Nánd veitir stuðul til fólk við at taka støði í tørvinum hjá tí einstaka menniskjanum.
Stýrið fyri Nánd
- Jóhan Christiansen, formaður
- Sonni á Horni, næstformaður
- Uni Rasmussen, stýrislimur
- Hanna Jensen, stýrislimur
- Ólavur Larsen, stýrslimur
Leiðari fyri Nánd
- Kristina T. Larsen


text:
Nýggj gransking: Virksemi og felagsskapur gevur betri sálarliga heilsu
Sannlíkindini fyri at hava góða sálarliga heilsu økjast, tess meira virkin
ein er, tess oftari ein hugbindur seg í virksemi og felagsskapum, og tess
oftari ein ger nakað fyri onnur. Sálarlig heilsa er nakað vit skapa í felag, og
tí er góð orsøk til at hugbinda seg í virknum felagsskapum.
Nýggj gransking frá eini kanning millum 3500
danir vísir, at fólk, ið gera eitthvørt virkið, meiningsfult og eru saman við
øðrum um hetta, hava upp til fýra ferðir hægri sannlíkindi fyri at hava eina góða
sálarliga heilsu. Tað vísa partvís úrslit frá spurnakanningini ”Danskernes
Trivsel” hjá Statens Institut for Folkesundhed, sum danska ætlanin ”ABC for
mental sundhed” stendur handan. Arbeitt verður við hesi ætlan bæði í Avstralia,
Danmark, Føroyum og Norra og er tað í Føroyum Fólkaheilsuráðið, ið hevur ábyrgd
fyri verkætlanini, ið í Føroyum eitur ABC fyri sálarliga heilsu.
Úrslitini í donsku kanningini vísa á, at tað
ber til at venja og styrkja sálarligu heilsuna, á sama hátt sum likamligu
heilsuna. Kanningin er deild upp í spurningar, ið snúgva seg um at gera nakað
virkið, nakað saman og nakað meiningsfult, sum vit í føroysku verkætlanini
nevna “ver virkin, ver saman og ver hugbundin”.
Felagsskapur hevur alstóran týdning
Úrslitini vísa, at felagsskapur hevur stóran
týdning fyri sálarligu heilsuna. Um ein til dømis er partur av einum felagi,
bólki ella organisatión, og er virkin í hesum hvørja viku, so er 75% størri møguleiki
fyri, at ein hevur góða sálarliga heilsu, samanborið við, um ein ikki er partur
av einum felagi, bólki ella organisatión.
Hugbinding og hjálpsemi er vegurin fram
Eisini vísir kanningin at tað eru tvær til
tríggjar ferðir størri sannlíkindi fyri góðari sálarligari heilsu, um ein er
uppií onkrum, ið bjóðar einum av, arbeiðir fyri einum týdningarmiklum málið,
arbeiðir sum sjálvboðin ella hjálpir onkrum á annan hátt.
Um ein hjálpir øðrum eina ella tvær ferðir um
mánaðin, so er 40% størri møguleiki fyri, at ein hevur góða sálarliga heilsu
samanborið við, um ein ikki hjálpir øðrum. Um ein hjálpir øðrum minst einaferð
um vikuna, so er meira enn tvær ferðir so stór (90%) sannlíkindi fyri góðari
sálarligari heilsu. Hetta merkir ikki, at neyðugt er at gera ov nógv burturúr,
við at regluliga gera reint fyri onnur ella hjálpa vinunum at umvæla húsini
hvørt vikuskifti. Hjálpsemi í tí smáa, so sum at práta við ein í familjuni, ið
hevur tørv á tí, ella fara eftir postinum fyri ein eldri granna, hevur eisini
týdning. Vit kunnu hjálpa øðrum á alskyns mátar. ABC fyri sálarliga heilsu –
bæði í Føroyum og Danmark, arbeiðir fyri at skapa røttu karmar og bestu treytir
fyri at halda fólk sálarliga væl fyri, og her er ein týðandi táttur altso at
hjálpa øðrum.
Úrslitini hava ein jaligan boðskap
Úrslitini frá ymiskum kanningum innan
sálarliga heilsu hava ofta ein neiligan boðskap, ið vísir á hvat vit ikki skulu
gera og hvat vit skulu fara uttanum. Í hesi kanning er boðskapurin heldur
øðrvísi:
“Tað er deiligt at kunna almannakunngera
úrslitini av eini kanning, sum enduliga hevur ein so jaligan boðskap: Vegurin til
sálarliga heilsu verður slóðaður við at gera tað, sum fyri tann einstaka gevur
gleði og innihald í lívinum, og við at vera nakað fyri hvør annan. Jaligir
felagsskapir og virksemi økir í týðiligan mun okkara sálarligu heilsu og minkar
samstundis um vandan fyri sosialari avbyrging og einsemi – og so eru góð sosial
netverk verjandi móti strongd, angist og tunglyndi” sigur ein av
samstarvsfeløgunum hjá Fólkaheilsuráðnum, Vibeke Koushede, ið er granskari og
serfrøðingur innan sálarliga heilsufremjan hjá Statens Institut for
Folkesundhed, og verkætlanarleiðari fyri ABC fyri sálarliga heilsu í Danmark.
Í Føroyum hava vit arbeitt við verkætlanini
ABC fyri sálarliga heilsu í skjótt eitt ár. Meira vitan um føroysku
verkætlanina fæst her: http://www.folkaheilsa.fo//abc+fyri+salarligari+heilsu.html
Kelda: www.abcmentalsundhed.dk


text:
Monday, February 28, 2011
Bræv frá leiklistaráðnum
Vit bíða ikki bara eftir Godot í hesum døgum. Vit bíða eisini eftir Tjóðleikhúsinum, sum skal vera karmur um virksemið hjá Tjóðpalli Føroya. Tað hevur í seinastu tveimum samgonguskjølunum staðið meira og minni ítøkiliga, at farið verður undir at fáa til vega tjóðleikhús til Tjóðpallin. Fundir hava verið hildnir í hópatali og tilmæli er latið avvarðandi myndugleika.
Hóast hetta, var tað ikki fyrr enn við 3. viðgerð av løgtingsfíggjarlógini fyri 2011 í desember 2010, at fyrsta játtanin varð sett av til ítøkiliga arbeiðið at (um)byggja hóskandi karmar til tjóðleikhús.
Hetta var stórfingin jólagáva fyri Tjóðpallin, serliga tí játtanin kom so óvæntað í endanum á fíggjarlógarviðgerðini. Tað er tó flestum kunnugt, at ein játtan til fyrireikingararbeiði ikki er trygd fyri, at peningur til sjálvt byggiarbeiðið eisini verður játtaður. Vit eru tí nokkso spent at frætta, hvussu leikur víðari fer. Tað er enn ikki komið alment fram, hvørt ætlanin er at seta pening av til bygging av Tjóðleikhúsi á komandi fíggjarlógum.
Í sambandi við verkætlanina SALT er í nú alment staðfest, at umboð fyri fimm av seks flokkum hava gjørt politiska avtalu um at stuðla SALT við eini íløgujáttan á tilsamans 20 mió. kr. undir ávísum treytum. Hendan játtanin skal býtast yvir fíggjarárini 2011, 2012 og 2013. Harafturat er avtalað at lata ein árligan rakstrarstuðul uppá 2,5 mió. kr., tá SALT byrjar sítt virksemi. Hetta er okkum kunnugt eindømi um politiska semju um mentanarligt virksemi.
Vit vilja við hesum spyrja, um tað finst ein líknandi politisk avtala um tjóðleikhúsið, sum enn ikki er komin alment fram. Um ikki, so fara vit við hesum at heita á politisku flokkarnar um at gera eina slíka.
Í avtaluni kundu vit hugsað okkum, at tað kundi staðið nakað soleiðis:
“Til Føroya landsstýri
Fráboðan um politiska støðutakan til at byggja tjóðleikhús
Undirritaðu floksformenn boða við hesum frá, at vit vegna flokkar okkara taka undir við og vilja veita fíggjarligan og politiskan stuðul til at byggja tjóðleikhús til Tjóðpall Føroya.
Løgtingið heimilaði mentamálaráðharranum í 2003 við 27 atkvøðum fyri at seta á stovn Tjóðpall Føroya. Við hesum hava vit fingið ein yrkisleikpall til frama fyri allar føroyingar. Stór menning hevur verið í leikkynstrinum hesi seinru mongu árini, og leikpallurin er komin á eitt nýtt menningarstig, nú Tjóðpallur Føroya hevur fleiri yrkisleikarar í starvi. Ein tjóð við virðing fyri sær sjálvari eigur eitt tjóðleikhús, og tíðin er nú búgvin til at smíða ein karm um hetta virksemið, so Tjóðpallurin fær hóskandi og virðiligar karmar at virka undir, sum tað almenna tekur fulla ábyrgd av.
Vit taka undir við, at Landsstýrið fylgir íløgujáttanini fyri 2011 uppá 5 mió. kr. upp við játtanum á fíggjarlógini 2012 og 2013 við tilsamans 50 mió. kr. Harumframt taka vit undir við, at Landsstýrið økir rakstrarjáttanina frá verandi 4.3 mió. kr. árliga til 5.5 mió. kr. í 2012 og til 7 mió. kr. í 2013. Stuðulin til yrkisleiklist skal samstundis økjast úr 450 tkr til 1 mió. kr. um árið.
Tilsøgnin verður givin við teimum treytum:
- at landsstýrið setir eina bygginevnd við umboðum fyri Mentamálaráðið, fyri Tjóðpallin, fyri Landsverk umframt serkønar ráðgevar á leiklistarliga økinum
- at Tjóðpallurin fær til vega í minsta lagi 20 mió. kr. frá grunnum og fyritøkum
- at flokkarnir regluliga verða kunnaðir um gongdina og verkætlanina”
Tórshavn 28. februar 2011
Vegna Leiklistaráðið
Annika Sølvará, forkvinna
Posted by Listin at 1:45 PM
Labels: Leiklist
Listin at provokera
Damien Hirst
Men provokatiónin er ikki longur hvat provokatiónin hevur verið. Tað hevur víst seg, at tað stórt sæð ikki er nakað, sum provokerar okkum longur við undantak av djórapínslu, sum sær út til at kunna provokera rættiliga nógv fólk. Men annars eru vit so mikið herd, at nógv skal til fyri at provokera okkum. Vit hava heilt einfalt vant okkum við, at listin vil provokera og tí provokerar listin ikki longur.
Tað er sjálvandi altíð ein møguleiki hjá neyðars listafólkinum at provokera minoritetir - tað er til dømis lætt at provokera religiøsar minnilutar; stikk ein kross niður í ein hundalort, so skuldi tað verið orðnað. Men spurningurin er, hvørt hetta er áhugavert. Er provokatiónin í sær sjálvum eitt listarligt endamál í dag? Hevur provokatiónin enn nakað at týða fyri menningina av listini? Tørvar okkum provokatiónina til tess at flyta okkara mørk og blíva rørd av listini?
Provokera hesar myndirnar tykkum?
Tracey Emin
Nicolai Weiss Neumann
Dennis Agerblad
Ole Wich
Marina Abromovíc
Christophe Huet
Sam Jinks
Marco Evaristti.
Jørgen Haugen Sørensen
Jürgen Teller
Surrend
Pete Doherty
Bjørn Nørgaard
Paul McCarthy
Manzoni
Orlan
(IS)
Posted by Listin at 8:09 AM
Sunday, February 27, 2011
Innlit í SALT
SALT eitur tað nýggja, ambitiøsa, altjóða mentanarhúsið í Suðuroy, sum nógv kjak hevur verið um seinastu tíðina. Summi halda tað er at byggja harraborgir í huganum og ein púra ør verkætlan onnur halda, at hetta er ein framúrskarandi møguleiki fyri mentanina og tey flestu undra seg yvir hvaðani peningurin til at reka húsið skal koma.
Fjølmiðlarnir hava alla síðstu viku roynt at fingið innlit í rakstrarfíggjarætlanir fyri SALT, men ein avtala millum landsstýrið og verkætlanina SALT hevði við sær, at miðlarnir ikki kundu fáa innlit í tilfarið, sum verður lagt fyri tingið í komandi viku. Listin hevur nú fingið innlit í hetta tilfarið. Tað, sum hevur okkara størsta áhuga er hvørki politiska spælið ella fíggjarliga botnlinjan, men innihaldið. Vit vita alt ov lítið um hvat verkætlanin inniheldur, hvat fyri pláss tað stóra mentanarhúsið skal fylla í samfelagnum og hvørjir tankar ligga til grund fyri risaverkætlanini. Umframt at SALT stendur fyri Samtak Altjóða List og Tónleik er almenna vitanin um hesa verkætlanina, sum hevur fingið nógvan danskan kapital til landið, sera avmarkað.
SALT fer at húsast í risastóru saltsiloini á Drelsnesi á Tvøroyri og skal rekast av einum grunni, ið fær heitið Saltsilogrunnurin. Endamálið við Saltsilogrunninum eru lýstar í viðtøkunum, at hann skal: “eje, bevare og drive kulturhuset Saltsiloen, og i den forbindelse at gøre saltsiloen tilgængelig for kunstnere og den interesserede offentlighed, både af hensyn til kulturen og til fremme af turismen. Fonden skal virke til gavn for færøsk kulturliv og internationalt samarbejde med færøske og udenlandske kunstnere. Saltsiloen skal i overensstemmelse hermed virke som koncerthus og kunstgalleri med internationalt sigte. Saltsilioen har også en funktion som kulturhus i lokalsamfundet”.
Meiningin er sostatt, at SALT skal gerast ein møguleiki hjá føroyskum listafólkum. Eitt høvi til at hava konsertir, framsýningar atelierpláss, symposiir, framføra leikir ella hvat listafólkini nú kundu ynskt sær. SALT er soleiðis sæð ein tóm skel, sum listafólkini sjálvi kunnu vera við til at definera í mun til innihaldið, eitt slag av spæliplássi, har listafólk og mentanarfólk kunnu dusa sær og vónandi trívast og vaksa. Til hetta endamálið hevur Saltsilogrunnurin gjørt samstarvsavtalur við ymsar partar av mentanarlívinum, Norðurlandahúsið, Tjóðpall Føroya, Musikkskúlan, Tutl Havnar Jazzfelag, Felagið Føroysk Tónaskøld umframt ymisk tónlistafeløg og listabólkar. Ætlanin er, at hesir samstarvsfelagarnar skulu brúka, fylla og menna stórslignu rammurnar, sum bygningurin myndar og skapa virksemi og lív til gleði fyri lokalsamfelagið og landið. Í einum ískoyti til SALT verkætlanina stendur, at tað er “Altafgørende for projektet, at der er et højt, dagligt aktivitetsniveau, således at enhver, bruger eller gæst får en oplevelse når man besøger siloen”.
Hin vegin er SALT ikki bara ein listafólkastýrdur stovnur. Húsið hevur altjóða ambitiónir og ætlanin er, at SALT skal tryggja, at vit fáa altjóða list og tónleik higar til landið, eins og ætlanin eisini er at tryggja altjóða áskoðarar her á landi. Og sigast má, at rammurnar eru til tess. Húsið inniheldur m.a. ein konsertsal við upp til 1000 áhoyraraplássum (2000 standipláss, tá stólarnir verða tiknir burtur), men tilfarið, sum vit hava fingið, sigur ikki púra greitt hvussu stórar tær altjóða ambitiónirnar eru og hvussu tær skulu gjøgnumførast. Sannlíkt er, at burtur av árligu rakstrarætlanini uppá 4,5 milliónir krónur verður ein partur brúktur til setan av verkætlanarleiðarum, men tætta samstarvið við Norðurlandahúsið fer helst eisini at veita okkurt hesum viðvíkjandi. Tað er als eingin ivi um, at altjóða parturin fer at vera ein javnbjóðis stór ella størri avbjóðing enn tað at skapa dagligt lív og virksemi fyri lokalsamfelagið. Tað verður ein avbjóðing at finna ein form har tað listafólkastýrda kann sameinast við altjóða sjónarmiðið og drúgføra arbeiðið, sum er forbundið við altjóða samstarv. Sambært Ólavi Rasmussen, stýrisformaður fyri SALT er arbeiðið við at skapa ein kláran profil fyri mentanarhúsið nakað, sum hendir so líðandi í samráð við listafólk og mentanarstovnar her á landi. Tað verður sera spennandi at fylgja við í hesum arbeiði og helst størsta uppgávan, sum nakrantíð er sett føroyska mentanarlívinum.
Niðanfyri eru nøkur av skjølunum, vit hava fingið innlit í, m.a. viðtøkur, virksemisætlan, fíggjarætlan fyri bygging og rakstur umframt pappírini, sum táverandi fíggjarmálaráðharrin Jóannes Eidesgaard undirskrivaði við lyftinum um at stuðla verkætlanina við 20 milliónum krónum. 20 milliónir krónur eru longu komnar frá Mærsk Grunninum, 18 milliónir frá danska statinum og stríðið stendur nú um tær síðstu 20 milliónir, sum tað í grundini fyriliggur ein undirskrivað avtala um. Óansæð hvat og hvussu má tað sigast at vera eitt satt bragd, at Ólavur Rasmussen hevur megnað at fáa til vega eina tílíka risaupphædd.
Vit hava valt at almannakunngera stórt sæð alt tilfarið, sum løgtingið nú fer at viðgera í sambandi við eina heimildarlóg, tí vit halda, at bæði fíggjan, men serliga innihaldið í hesi verkætlan eiga at vera viðgjørt og diskuterað. Sjálvar vilja vit í fyrsta umfari lata skjølini tala fyri seg, men sjálvandi eru óteljandi spurningar, sum skulu setast í hesum máli. Mentanarstovnar eru bæði torførir og viðkvæmir at fást við. Teir skulu bæði gleða og bjóða fólkinum av, eins og teir aftur og aftur skulu megna at formidla teirra egna rætt til at vera til. Stóri spurningurin, sum svar skal finnast á komandi tíðina er: Megnar SALT hesa stóru uppgávuna?
Myndirnar kunnu forstørrast, um tú klikkir á tær og lat so kjakið um SALT byrja
Innihald
Bygningurin
Projekt SALT – Drelnes, Tvøroyri. Arkitektonisk beskrivelse
Placering: Beliggenheden i Drelnes omtrent midt på Suderø i centrum af den trafikale infrastruktur, vil virke fordrende for kulturkatedralens virke og sammen med at færgeforbindelsen blot ligger få minutters gang derfra, vil endvidere tiltrække besøgende fra resten af Færøerne. Endvidere vil placeringen på havnen give mulighed for at sejlskibe og motorbåde kan lægge til kajen eller en bådebro af træ umiddelbart nedenfor kulturhuset således, at der bliver en direkte adgang til huset fra søen.
Adkomsten til Siloen er fra hovedvejen syd for bygningen ved en nedkørsel, som leder de kørende til en parkeringsplads og de gående til nordgavlen, hvor hovedentreen befinder sig. Visionen Hovedanslaget i disponeringen af Saltsiloen i Drelnes har været, at bruge siloens store volumen til kunstmuseum, konsertsal, drama/teater og lokalt kulturhus. Vi har set muligheden i at bruge hele rummets højde og drøjde i ét stort rum, hvor ovennævnte aktiviteter kann foregå. Hermed fås fuld oplevelse af rummets dramatisk fasinerende form, som er udtrykt i insitubetonstøbte parrabelbuer, som med majestætisk ro rejser sig i op til 16 meter over gulvet og afslutter rummet på en harmonisk måde. Det er visionen, at dette rums udtryk søges bevaret og vil blive forstærket af de kunstneriske aktiviteter, som vil vekselvirke med rummets spændstighed.
Form og funktion: Som vist ovenfor, er det i hovedsagen saltsiloen, der skal rumme selve den udadvendte hovedaktivitet. Indgangen bliver fra nordsiden ud imod vandet, der er her anlagt en træterrasse, som skal være forbindelsen mellem Siloen og bådebroen. Her fra nordenden af Siloen, skal den besøgende kunne beskue rummet i al dets pragt, og her bliver entreen med garderober og toiletter, og i umiddelbar nærhed er der anlagt en foyer med mulighed for at få lettere anretningar. I dette område er der mulighed for mindre kunstudstillinger eller evt. faste opstillinger af udstillinger i forbindelse med f.eks fiskeri m.m. Længere inde i Siloen er der anbragt flytbare siddepladser i telescop tribuner, der kan bliver fjernet, når der er udstillingar, forelæsninger eller lignende.
Fíggjarætlan
Landsstýrið játtar verkætlan SALT 2,5 mió. kr í árligum rakstri.
Tvøroyrar kommuna játtar at lata 2 mió. kr árliga í rakstrarstuðli.
Tilsøgn um stuðul
(IS)
Posted by Listin at 10:30 AM
Labels: list og samfelag, Listaátøk
Vit fara...
Meðan vit bíða eftir Godot
Í 80´unum var eg við í kórinum Cantus Borealis, sum tveitti meg út í nógvar áhugaverdar verkætlanir. Einaferð framførdu vit eitt verk hjá Sunleif Rasmussen, sum var ein tónlistarlig tulking av eini yrking hjá Steinbirni B. Jacobsen við heitinum "Eg og sólin". Hon snúði seg um alt tað, sum er, um sólina, fjøllini og stjørnurnar og so okkum, sum eru farandi frá tí stund vit koma úr móðirlívi. Meðan ein helvt av kórinum sang "Stjørnurnar eru", sang hin helvtin "Vit fara" meðan vit spakuliga spákaðu av pallinum í Norðurlandahúsinum. Hetta var ein sera einføld dramatisering, men hon virkaði sterk fyri mítt unga sinni, bæði tí hetta var so óvanligt í kórhøpi, men eisini tí, at hetta var ein konkret lýsing av tí abstrakta deyðanum.
Í leikinum Meðan vit bíða eftir Godot ætla teir alla tíðina at fara, eins og tað fleiri ferðir verður staðfest, at vit fara, men ikki beint nú, tí nú bíða vit eftir Godot. "Tað passar" sigur Estragon og tað sigur hann heilt øgiliga ofta í leikinum meðan hann sær alt meira vónleysur út. Eg ivist í um eg nakrantíð havi sæð nakað, ið snýr seg so nógv um deyðan sum tað, eg upplivdi í Tjóðpallinum í gjárkvøldið. Lívið er ein meiningsleys røð av endurtøkum, bíðan og stúran og tað einasta sum er púra vist er tað, at vit skulu doyggja. Hetta ljóðar rættiliga tungt og dapurt og tað haldi eg eisini, at leikurin er, men hann er eisini nógv annað enn tað.
Meðan vit bíða eftir Godot inniheldur eitt sattt ríkidømi av listarligari dýpd, sum manifesterar seg á fleiri økjum. Fyrst og fremst er bókmentaliga góðskan og tyngdin ómótsigandi, men eisini ljóð og scenografi hava stóran týdning. Pallmyndin er at síggja til rættiliga einføld við einum træstubba, sum næstan sær eitt sindur heimagjørdur út og sum at byrja við ørkymlar við sínum einfeldi. Sterki, lýsandi blái (guli, reyði, grøni og alt møguligt) fýrkanturin í bakgrundini minti meg á verkini hjá Tróndi Patursson og fekk meg at hugsa um ikki tað hevði verið fantastiskt, um Tróndur Patursson var sloppin at gera pallmyndina - jú tað hevði tað. Men pallmyndin fungerar. So við og við sum leikur fer, ljósið broytist og áskoðarin verður drigin inn í spælið, er tað sum um, at lítli træstubbin gerst meira og meira óhugnaligur. Brádliga minnir hann um ein uppøstan fingur, sum ákærandi peikar móti himni og eg komi í takar um deyðadómsmyndir í miðaldar- og renesansulist, har Judas altíð hongur onkrastaðni og dinglar í einum berum træstubba. Ljóðið er sett saman av náttúruljóðum av vatni, vindi og fuglum og so tónleiki, sum á áhugaverdan hátt spælir undir og viðmerkir dapru og absurdu hendingagongdina í leikinum. Í fyrstani hoyra vit eina skroypiliga, vakra dreingjarødd (Dánial Berg) syngja eitt ørindi av "Tíðin rennur sum streymur í á" og onkuntíð er tað onkur, sum floytar eitt brot úr einum øðrum sálmi, nevniliga "Harra Guð, títt dýra navn og æra". Og jú, religiøsar grundanir eru sanniliga eisini týdningarmikil partur av hesum kompleksa leiki.
Leikurin er heilt ómetaliga væl spældur, teir báðir høvuðsleikararnir, Hans Tórgarð og Annfinnur Heinesen fremja eitt satt bragd í tulkingini av teimum báðum Vladimir og Estragon, sum eru einastu heilstoyptu persónarnir í leikinum og sum verða lýstir eymliga, skemtiliga og syrgiliga. Hinir leiklutirnir verða somuleiðis sera væl leiktir, drongurin Eiri Holm og Bárður Persson, sum av sonnum er gudommiligur sum hin eirindarleysi Pozzo, valdsharrin, ið er fullkomiliga bundin og treytaður av træli sínum, sum hinvegin sjálvur bara livir fyri at bera byrðuna. Absurdi trælafigururin, Lucky hjá Hjálmari Dam er somuleiðis væl raktur, sligin í herðunum, bleikur og órímiliga rak við bleiktum bundesliga-hári, men hesir figurarnir eru meira tveydimensjonalar typur og symbol enn verulig menniskju. Nettupp har er leikurin serstakliga áhugaverdur, tí hóast teksturin er rættiliga absurdur, so hevur Eyðun Johannesen valt eina lutfalsliga realistiska leið, sum hevur við sær, at tað menniskjaliga er í fokus allatíðina. Samstundis hevur hann saman við scenografinum lagt nøkur áhugaverd órealistisk tableau inn í leikin við tilsipingum til "Skrik" hjá Edvardi Munch.
At bíða eftir Godot er ein leikur, sum arbeiðir í áskoðaranum langa tíð eftir, at hann ella hon (tí eg sipi sjálvsagt til meg sjálva) er komin heim. Áskoðaraplássini á okkara minitjóðpalli vóru fullsett og í hesi uppsetingini snýr tað seg um smáar 75 áskoðarar, sum nutu heiðurin at uppliva frumsýningina. Í steðginum vóru fólk eitt sindur hugsunarsom og still, ella vóru tað mínir egnu tankar, ið vóru tað. Ein hugtikin áskoðari úr Klaksvík helt avgjørdur fyri, at tá hann hevði sæð Kirsuberjagarðin helt hann, at nú var Tjóðpallurin komin upp hagar hann rakk, "men so pínadoyð um hann ikki allatíðina røkkur longri". Eg eri púra samd við klaksvíkinginum og vil hervið mæla øllum at fara til "Meðan vit bíða eftir Godot". Ein leikur, sum ger okkum klókari uppá okkum sjálvi og stokkutu tilveruna. Her eru nógvar frálíkar kreftir uppá spæl. Tað eru Jette Hoydal og Gunnar Hoydal, ið hava týtt franska upprunahandritið hjá Samuel Beckett. Mikkjal Helmsdal hevur í leikskránni sera áhugaverdar samrøður við fólkini handan leikin, sum standa at lesa á heimasíðuni hjá tjóðpallinum. Jón Mc Birnie og Kim Hansen hava gjørt tónleikin, Pól Skarðenni gjørdi træið, Árni Baldvinsson gjørdi ljós og Manfred Blaimauer gjørdi scenografiina, umframt mong onnur, ið eru nevnd í leikskránni. Tøkk fáið tit øll fyri upplivingina. Vit fáa vónandi eitt ordiligt ummæli á listabloggin í næstum. Samrøður og kunning er at finna á heimasíðuni hjá tjóðpallinum http://www.tjodpallur.fo/
(KP)
Posted by Listin at 10:25 AM
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
27. juli var sum vant Ólavsøkudagsrenning á skránni, og hetta hóskvøldið var veðrið av tí allarbesta við stilli og sól. Tað vóru ikki eins nógvir rennarar tilmeldaðir, sum vanligt, men ein rúgva av tilmeldingum á staðnum gjørdi at luttakaratalið var so nøkulunda. Talið av børnum í yngru flokkunum var heilt stórt.
Hjá monnunum gjørdist talan um kapping millum Julian Gregersen og Andrias Hansen. Á øðrum umfari fekk Julian hol, og sá út til at avgera tíðliga. Andrias treiskaðist tó, og Julian slapp ongantíð langt undan. Heldur var tað Andrias, sum hevði hug at minka viðhvørt, so spenningurin var varvðeittur til heilt móti endanum. Heilt spennandi bleiv tó ikki, og Julian vann aðru Ólavsøkurenning á rað. Gleðilit var eisini at síggja unga Gunnar Sivertsen renna kapping fyri Treysti aftur, og hann endaði á einum flottum 6.plássi. Nakrir veteranar runnu eisini og teir runnu sum heild væl.
Julian Gregersen fór tíðliga undan, men mátti arbeiða hart fyri at Andrias Hansen ikki fangaði hann aftur (mynd: Bragdið/Absalon Hansen)
71 menn komu á mál og topp 10 og Treysti-úrslitini síggjast her:
01. 16.48 Julian Gregersen, Treysti
02. 16.53 Andrias Hansen, Bragdið
03. 17.15 Eirikur Hansen, Bragdið
04. 17.17 Henry Olsen, Bragdið (nr. 1 veteranar)
05. 17.49 Martin Gravesen, Bragdið (nr. 2 veteranar)
06. 18.13 Gunnar Sivertsen, Treysti
07. 18.37 Sam Vang, Bragdið (nr. 3 veteranar)
08. 18.39 Regin Mittún, Bragdið
09. 18.43 Uni Svabo Joensen, Frælsi
10. 18.45 Jónálvur Johannesen,
14. 19.11 Heini Gregersen, Treysti
16. 19.26 Jonhard Larsen, Treysti
35. 21.17 Borgar Biskopstø, Treysti
39. 21.45 Guttorm Sørensen, Treysti
43. 22.36 Júst í Túni, Treysti
Hóast Rebekka Fuglø var favorittur at vinna kvinnukappingina, var sjálvandi spennandi at síggja, hvat tveir fyrrverandi stórrennarar megnaðu, eftir at tær hava verið burturi nøkur ár. Bæði Valborg Heinesen og Joan Bláfoss, sum báðar áður lættliga hava runnið 5 km undir 18 minuttir, hava verið burturi frá renningini vegna barsil.
Tað var tó unga Oddvør Josephsen, sum pressaði Rebekku mest fyrstu kilometrarnar. Men sum tíðin gekk, sást at Joan Bláfoss helst hevði timað sína renning betur, og spakuliga kom hon fram á og fram um Oddvør. Eisini Valborg sá út til at hava timað renningina væl, og nærkaðis alsamt Oddvør, sum tó akkurát megnaði at halda Valborg á fjórðaplássinum. 19 kvinnur komu á mál og í topp 10 bleiv hetta raðfylgjan:
01. 18.36 Rebekka Fuglø, Treysti
02. 19.18 Joan Bláfoss
03. 19.47 Oddvør Josephsen, Treysti
04. 19.51 Valborg Heinesen, Bragdið
05. 20.42 Beinta Hoydal, Bragdið (nr. 1 veteranar)
06. 20.55 Hergerð Heldarskarð, Bragdið (nr. 2 veteranar)
07. 21.54 Ann-Mari av Skarði, Bragdið
08. 23.47 Petra Weihe Mikkelsen, Roysnið
09. 23.52 Marita Hansen, Bragdið
10. 24.59 Heidi Jógvansdóttir, Bragdið
Joan og Valborg eru nú á veg í form aftur, og sera spennandi verður at síggja, um tær aftur fara at røkka tí nær støðinum, tær høvdu áður.
Nøkur børn úr Treysti luttóku eisini og tey stóðu seg rættiliga væl. Øll úrslitini síggjast á hesi slóðini.
Myndir eru at finna í myndasavninum.


text:
Futures
Ein future er ein standard avtala um keyp ella sølu av einum ávísum aktivi í eini ávísari nøgd til ein prís, sum er avtalaður frammanundan, og handilin fer fram til avtalaða tíð einaferð í framtíðini. At avtalan er standard merkir, at hvør sáttmáli hevur eina ávísa upphædd, eitt ávíst undirliggjandi amboð og eina gildistíð.
Tá talan er um futures uppá rentur og/ella lánsbrøv er gildistíðin ofta triðja mikudag í mars, juni, september og desember, tær sokallaðu IMM-dagfestingarnar. Ein forward-sáttmáli er ein ikki-standardiseraður futures-sáttmáli.


text:
Reflektións- og samskiftismiðling í starvslærutíðini
Mikkjal Mikkelsen, námslektari í landalæru, donskum, samfelagsfrøði og KST, og Kurt Madsen, námslektari í støddfrøði, alis- & evnafrøði og teldufrøði
Læraralesandi skulu í starvslæru í útbúgvingartíðini. Í starvslærutíðini undirvísa tey næmingum í fólkaskúlanum, samstundis sum tey sjálv eru lesandi. Tey nýta starvslæruna sum ein royndarpall, har ástøðilig-, faklig- og praksisvitan hittast.
Í hesi verkætlan verður høvuðsdenturin lagdur á skrivliga samskiftið millum tey lesandi, har teirra egna læring gjøgnum royndir og refleksiónir, bæði persónliga og í samstarvi við floksfelagar, gerst eksplisit og atkomilig hjá øðrum.
Samskiftið fer fram á persónligum, óalmennum bloggum, har nógvir ymsir málbúnar so sum tekstur, myndir, filmur, ljóð etc. kunnu brúkast. Kannað verður, hvussu hesir nýggju, tøkniligu møguleikar rigga sum samskiftispallur.


text:
VESTMANNA SKÚLI
Okkara vanliga heimasíða er óvirkin í løtuni. Fyribils verður henda síðan nýtt.
Skrivlig próvtøka 2018
Danskt - 23. mai
9. flokkur
- 08:15 – 09:45 Máluppgáva
- 10:15 – 13:45 Framseting
10. flokkur
- 10:15 – 14:15 Framseting
Enskt - 24. mai
9. flokkur
- 08:15 – 09:45 Máluppgáva
- 10:15 – 13:15 Framseting
10. flokkur
- 10:15 – 13:15 Framseting
Støddfrøði - 25. mai
9. flokkur
- 08:15 – 09:15 Fimisrokning
- 09:45 – 13:45 Greiðslurokning
10. flokkur
- 09:45 – 13:45 Støddfrøði
Føstulávint
Føstulávintsmánadag var farið uppá gólv sum vant í fimleikarhøllini. Flestu næmingar høvdi latið seg í, og har vóru nógvar stuttligar grýlur at síggja.
Eftir dansin fingu næmingar føstulávintsbollar og saft í auluni. Næmingar sungu nakrar sangir, og síðani vóru tríggjar tær "vakrastu" grýlurnar kosnar.
Hugflogið var stórt, sum tit síggja á myndunum herundir.
Føstulávintshugni
Hóskvøldið 8. feb. var árligi føstulávintshugnin hjá framhaldsdeildini.
Kvøldið byrjaði við pottasláing. Næst á skránni var døgurði og tveir næmingar hildu talu um føstulávintssiðir. Síðani varð farið upp á gólv og endað varð við lekkrum heimagjørdum føstulávintsbollum, ið Ioana hevði gjørt.
Eitt sera væleydnað kvøld fyri næmingar og lærarar.
Tríggjar tær vakrastu grýlurnar fingu vinning.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Styrkja samstarv og samskifti
Á fundi í Tinganesi í gjár millum løgmann og formannin og næstformannin í Kommunufelagnum varð avrátt, at landsstýrið og Kommunufelagið á hvørjum ári skulu hava í minsta lagi tríggjar yvirskipaðar fundir um áleikandi politisk mál, sum eru um sínámillum viðurskifti.
- Í okkara grannalondum er vanligt, at land og kommunur hava tætt samskifti, og eg haldi, tað er í tøkum tíma, at vit í Føroyum fáa líknandi skipan í lag, sigur Dennis Holm, formaður í Kommunufelagnum.
Seinnu árini hava kommunurnar fingið alsamt fleiri uppgávur at umsita, og kommunurnar fáa støðugt størri týdning búskaparliga.
Tí heldur løgmaður, at tað er neyðugt stig, at landið og kommunurnar regluliga umrøða átrokandi mál.
Fyrsti fundurin millum landsstýrið og Kommunufelagið verður eftir ætlan í seinnu helvt í august.
Sí eisini


text:
Norðurlandahúsið vísir støðugt margfeldi í norðurlendskari list gjøgnum tónleik, bókmentir, leiklist, film og myndlist. Hvørt ár eru meira enn 400 tiltøk, sum lýsa tey túsundvís av sjónarhornum, sum norðurlendsk list hevur at bjóða.
Norðurlendsk list bjóðar seg fram longu uttan fyri húsið, har fleiri listaverk hava sítt fasta pláss. Har ber til at síggja keramisku súluna hjá Erik Nyholm, skemtiligu seyðirnar hjá Bernhard Lipsøe, kraftarmiklu steinmyndina hjá Tróndi Patursson, abstraktu betongmyndina hjá Ívar Vargarðsson, máttmikla grindadrápið hjá Hans Paula Olsen og organiska, fullfíggjaða sirkulin hjá Guðrið Poulsen. Alt hetta sigur søguna um listina í Norðurlondum, og er ikki minst við til at bjóða listini av og at endurnýggja hana.


text:
Kundarøkt
Ofta settir spurningar verða svaraðir niðanfyri.
Fært tú ikki svar uppá tín spurning niðanfyri, ert tú vælkomin at ringja ella skriva til okkara:
Skriva til okkara her! – Telefon: +298 55 44 00 – Teldupostur: info@veita.fo
Eg eri nýggjur á veita.fo hvussu geri eg?
Á forsíðuni trýstir tú á “LOGIN” har hevur tú tveir møguleikar at skráseta teg.
1. “Kundaskráseting”
2. “Rita inn við facebook” Nógv skjótari at rita inn við facebook!
síðani tøppar tú inn persónsupplýsingar og trýstir á skráset.
Niðanfyri er ein vegleiðing, hvussu tú stovnar eina uppgávu
Hvussu stovni eg eina uppgávu?
Tá ið tú hevur skrásett teg, hevur tú møguleika at stovna uppgávur.
Rita inn, og vel stovna uppgávu.
Gev uppgávuni eitt heiti “Uppgávuheiti”
Skriva eina góða lýsing av uppgávuni. Jú betri lýsing, tess størri er møguleikin fyri fleiri og nágreiniligari tilboðum.
Dømir á nakrar uppgávulýsingar síggjast her!
Skriva adressuna har uppgávan skal loysast.
Minst til at velja øki, har arbeiði skal gerast.
heft skjøl, tekningar og myndir við.
Síðani velur tú vinnugreinar, tær sum passa til tína uppgávu.
Trýst síðan á “stovna uppgávu”.
Nú er uppgávan stovnað og liggur á veita.fo. Tá uppgávan er góðkend av Veita, fáa allir veitarar innan fyri ta vinnugrein, tú hevur valt, ein teldupost frá okkum, sum sigur, at nú er ein nýggj uppgáva komin á veita.fo
Eingin sær tínar persónsupplýsingar, tú fær boð umvegis Veita, ella fyritøkur senda boð/fyrispurningar beinleisði til tín umvegis skipanina. Slík boð/fyrispurningar verður tú kunna um á t-post og SMS.
Tað er ein fyrimunur at stovna uppgávuna í góðari tíð. Hetta gevur veitaranum betri tíð at koma við einum tilboði, og tú hevur betri tíð at umhugsa tey innkomnu tilboðini.
Niðanfyri er ein vegleiðing hvussu tú stovnar eina uppgávu
Kann eg rætta uppgávuna eg havi stovnað?
Ja, tú hevur møguleika at rætta uppgávur tú hevur stovnað.
Hevur stovna uppgávu, ið enn ikki er góðkend av okkum, er eisini møguligt at broyta hana.
- Rita inn
- Í yvirlitinum “Mínar uppgávur”, trýst á pennin til høgru.
- Trýst á broyt
Her er møguligt at broyta uppgávulýsing, nær uppgávan skal vera liðug, leggja myndir afturat osfr.
GG: Tá uppgávan verður broytt, krevur hon nýggja góðkenning frá okkum, áðrenn hon verður atkomulig hjá veitarum.
Hvat er "Kladda"?
Tú hevur møguleika at stovna kladdur. Ein kladda virkar líka sum í teldupost skipanum, tú kanst arbeiða í henni, og venda aftur til kladduna seinni.
Tvs. hettar er ein uppgáva sum tú ert við at gera klára, til at skráseta á Veita.fo
Tú kanst hava fleriri kladdur liggjandi, venda aftur og arbeiða í fleiri í senn.
Tú kanst sletta tær tú ikki ynskir at nýta.
Hvat er "BOÐ"?
Boð verður nýtt til samskiftis øki.
Ein fyritøka kann hava ein fyrispurning til tína uppgávu. Við boðum kann fyritøkan senda tær ein fyrispurning. Tú kanst á sama stað svara fyritøkuni við boðum. Hettar soleiðis alt samskiftið verður á einum stað.
Tú/kundin verður kunnaður við notificationum, ella t-post, um tú hevur fingið ein fyrispurning, frá einum veitara, uppá eina uppgávu.
Eitt tilboð hevur heft eina fílu við?
Fyri at lýsa eitt tilboð, ein fyritøka gevur, verður tað gjørt í einari fílu t.d. .pdf, word. ella annað. Hesar fílar heftur fyritøkan við, tá hon gevur tær tilboð.
Hesar fílar hevur tú til allatíð, møguleika, at taka niður, fyri at viðgera og samanlíkna, við onnur tilboð.
Hvat kostar tað at stovna eina uppgávu?
Tænastan er ókeypis hjá útbjóðarum (Tú, ið skal hava, eina uppgávu loysta).
Men vit hava eina nýggja tænastu:
Lat okkum lýsa uppgávuna fyri teg! Les meria her!
Okkara byggifrøðingur kemur á gátt til eitt prát um tínar ætlanir.
Vit hjálpa tær at lýsa tínar ætlanir og útvega tær tvey tilboð. Prísur úr 1.500 Kr. Vit tryggja tær tvey tilboð ella pengarnar aftur!
Royn tænastuna í dag. Samband: +298 554400 – info@veita.fo
Nær fái eg tilboð?
Alt eftir árstíðini, so er ymiskt hvussu nógvar uppgávur veitarar hava. Um summarið er oftast nógv á skránni, og tí er álmanakkin nærum fullur. Tá kann vera torført at fáa fatur á einum veitara. Tí kann tað vera ein fyrimunur at stovna uppgávuna í góðari tíð. Hetta gevur veitaranum betri tíð at koma við einum tilboði, og tú hevur betri tíð at umhugsa tey innkomnu tilboðini.
Lýsir tú tína uppgávu væl, er skjótari hjá einum veitara at geva tær eitt tilboð.
Er ikki møguligt at lýsa uppgávuna væl, kanst tú fáa okkum at hjálpta tær. Vit hava eina nýggja tænastu, har vit lýsa uppgávuna fyri teg, og tryggja tær tvey tilboð ella peningin aftur. Hettar kostar úr 1.500 Kr. Velst hvussu umfatandi uppgávan er. Men sum oftast liggur tað um 1.500 Kr.
Skal eg taka av einum tilboði?
Tænastan hjá veita.fo er óbindandi.
Tó er tað soleiðis at veitarar brúka tíð og orku uppá at geva tilboð, og seta tí stóran prís uppá eitt aftursvar. Um tú ikki ætlar at taka av einum tilboði, so boða veitaranum/fyritøkuni frá hesum. Hetta gert tú við at fara inn á uppgávuna, og trýsta á “nei takk”.
Um tú tekur av einum tilboði, men hevur fingið fleiri tilboð, og ikki hevur týst á “nei takk”, sendir skipanin sjálvirkandi boð til hinar fyritøkurnar, at tú hevur hevur valt ikki at taka av tilboðnum.
Hvat er "Í GONGD"?
Tá tú góðtekur eitt tilboð frá einari fyritøku, er næsta stið at fáa uppgávuna lidna.
Uppgávan liggur tí undir “Í GONGD” her liggur hon til uppgávan er liðug, og ummæli er givið fyritøkuni.
Eftir tað endar uppgávan í “ARKIV” hettar eru uppgávur ið eru lidnar. Tú hevur altíð atgongd til tínar loystu uppgávur.
Tilboð frá fyritøku gongur út?
Fyritøkurnar/veitarnir seta tíðarfreist á tilboð teir geva. Freistin kann verða úr 3 vikum.
Er freistin á einum tilboði farin, hevur tú ikki møguleika at taka av tilboðnum. Men tú kanst søkja um at fáa freistina longda við einum klikki. Ella kontakta veita.fo.
Tú skalt bara klikka á “Kann eg leingja tilboðsfreistuna”. undir uppgávuni. Eftir hettar, verður Fyritøkan/veitarin spurdur, um hann ynskir tað. Ynskir hann tað, verður freistin longd.
Stovna uppgávu
Hvat skal eg gera?
1. STOVNA UPPGÁVU – Tú stovnar eina uppgávu og lýsir gjølla tín tørv á veita.fo.
2. VEITARAR GEVA TILBOÐ – Veitarnir hava umvegis veita.fo møguleikan at koma í samband við teg og geva tær tilboð.
3. TÚ VELUR BESTA TILBOÐIÐ – Tá ið tú hevur fingið eitt tilboð, ið nøktar tín tørv, kanst tú á veita.fo taka av hesum tilboði.
4. UPPGÁVAN VERÐUR LOYST – At enda kanst tú geva veitaranum ummæli á veita.fo soleiðis, at onnur viðskiftafólk kunnu fáa ágóðan av royndinum, tú hevði av tínum veitara.
GRØNAR ORKUKELDUR24 apríl, 2018
Seinastu árini hevur eitt rák tikið seg upp, har ið fólk gerast meira og meira varug við ta ávirkan, sum dálkandi orkukeldur hava á eitt nú umhvørvið. Tilvitið førir við…
Tá ið skaðin rakar17 apríl, 2018
Øll kunnu vera rakt av skaðum, bæði privatfólk og fyritøkur. Er talan um tryggingarskaða, er tað altíð gott, at ein frammanundan hevur sett seg inn í, hvussu ein skal bera…


text:
Uppskot til broyting í løgtingslóg um framleiðslu, flutning og veiting av ravmagni
Svar frá Føroya Arbeiðsgevarafelag
Ummæli av uppskoti um broyting í elveitingarlógini
Føroya Arbeiðsgevarafelag takkar fyri møguleikan at gera viðmerkingar til lógaruppskotið um broyting í elveitingarlógini (ymiskar el-prísir).
Uppskotið snýr seg um, at landsstýrismaðurin kann loyva SEV at áseta ein serligan el-prís fyri el, sum verður nýtt til hitapumpur og til at løða el-bilar. Munurin til hægsta el-prís kann í mesta lagi verða 40 oyru (50 oyru v/MVG). Hetta kann vera galdandi alt døgnið, ella part av døgninum.
Føroya Arbeiðsgevarafelag heldur tað sum útgangsstøði vera positivt, at møguleiki verður fyri at differentiera el-prísin, so tann avlopsorka, sum serliga er um náttina, í størri mun verður gagnnýtt. Um tað eydnast at fáa eina javnari el-nýtslu í samdøgrinum, eru umstøðurnar fyri at gagnnýta varandi orkuna betri enn í dag, og alt annað líka verður minni tørvur á útbyggingum á framleiðsluni. Tó heldur Føroya Arbeiðsgevarafelag, at heimildin átti at verið víðkað, so SEV harumframt fekk heimild at lækka el-prísin til privatu vinnuna tá avlopsorka er tøk (serliga um náttina).
Viðmerkingarnar lýsa ikki, hvussu uppskotnu broytingarnar kunnu væntast at ávirka SEV búskaparliga, og harvið elprísin sum heild. Um tað eydnast at fáa umlagt ein part av el-orkuni til um náttina, kann størri partur av avlopsorkuni verða gagnnýttur, og er tað sannlíkt ein fyrimunur fyri SEV. SEV fær eisini eykainntøkur frá elsølu í tann mun, at fólk leggja um frá oljufýri til hitapumpur og frá bensin- og dieselbilum til elbilar. Hinvegin má SEV sannlíkt gera íløgur í framleiðsluna fyri at nøkta økta eftirspurningin eftir streymi. Viðmerkingarnar eiga at lýsa, hvussu hetta kann væntast at ávirka búskapin hjá SEV, fyri harvið at kunna meta um ávirkanina á elprísin.
Samanumtikið tekur FAG sostatt undir við broytingunum, men hetta má ikki viðføra, at vanligi elprísurin hækkar, men heldur verður eitt amboð hjá SEV at lækka el-prísirnar generelt, so kappingarførið hjá Føroyum betrast.


text:
Á almenna profilinum hjá Guð á Facebook stóð tað so væl nú ein dagin, at tað eru bert tvey boð, ið veruliga eru galdandi: Ver kul, og ikki eitt reyvarhol.
Í hesum døgum, har Kaj Leo Holm Johannesen hevur kunngjørt fyri sínum undirsáttum, at teir skulu atkvøða ímóti at lata samkyndum somu rættindi, sum hinkynd hava, eru hesi boðini sera nærverandi.
Ikki tí, at Kaj Leo sjálvur heldur, at samkynd framhaldandi skulu vera fyri mismuni. Nei, hann noktar sínum samgongufeløgum at virða mannarættindini, fyri at tryggja, at hann eisini framyvir kann kalla seg løgmann.
Tá má eg veruliga siga, at Kaj Leo brýtur bæði boðini. Tí tá tú sjálvur heldur, at okkurt ikki er í trá við mannarættindi, og tú velur ikki at loyva, hesum at verða broytt til tað betra. So ert tú ikki serliga kul. Tá tú selur minnilutabólkar fyri egnan persónligan vinning, so ert tú heldur ikki serliga fittur, tað er faktiskt nokkso reyvarholsligt.
Jú gamaní, Miðflokkurin og útvaldir sambands- og fólkaflokspolitikarar meta seg hava rætt at avgera um tvey vaksin fólk av sama kyni sleppa at giftast ella ei. Men hesi eru øll pr. defitinitión forstokkaðir ekstremistar*. Friður verði við tí, soleiðis eru tey bara.
Allir samgongutinglimirnir eru bundnir av samgonguskjalinum. Men sum tinglimur er tú fyrst og fremst bundin av tínari samvitsku og tínari sannføring. Um tú metur, at mannarættindini vera skúgva til viks, við bert at loyva einum bólki (teimum hinkyndu) serlig giftingarrættindi. So eigur tú at atkvøða fyri uppskotinum. Mannarættindakonventiónin er langt yvir nøkrum samgonguskjali, tað er tín samvitska eisini.
Janus Rein, nýklaktur Fólkafloksmaður situr við mandati givið av Framsóknarveljarum, hann fór uppá val við klárum boðskapi um rættindini hjá teimum samkyndu. Fellir hann uppskotið hevur hann veruliga svikið sínar veljarar. Hetta er galdandi fyri øll tey, sum nú eru inni, og lovaðu at verja rættindini hjá teimum samkyndu.
Eg skjóti upp, at øll vit, ið vilja hava hjúnarbandslógina broytta, skriva til okkara umboð á tingi. Tann, ið tit valdu, og boða frá, at tit vænta, at tey virða mannarættindini hægri enn samgonguskjalið, og at tit ikki velja tey aftur, um tey svíkja:
T.d., hesi tonktu dømini:
Góði Kaj Leo
Eg atkvøddi fyri tær til síðsta val, tá tú nú noktar tinglimum at atkvøða eftir sínari sannføring, ið einum mannarættindamáli, so kann eg ikki stuðla tær aftur til komandi val.
Vónandi broytir tú meining.
Vinarliga
Jens Jensen
ella:
Góði Hanus Samró
Eg atkvøddi fyri tær til síðsta val, um tú ikki stuðlar broytingini í hjúnarbandslógini, so kann eg ikki stuðla tær aftur til komandi val. Vónandi atkvøður tú fyri broytingini
Vinarliga
Jensina Jensen
67% av føroyingum er fyri at broyta hjúnarbandslógina til eisini at fevna um samkynd, hetta skuldi merkt, at fáa vit øll við uppá hetta, so fær Kaj Leo yvir 1.300 mailar og boð á Facebook, og Hanus Samró fær yvir 200 mailar og boð, og hetta er bara um 67% av teirra veljarum skriva til teirra. .
Tíðin er komin, at vit føroyingar vísa tenn, og siga løgtinginum, at vit ikki longur finna okkum í einum minnilutadiktatur, har Miðflokkurin saman við øðrum ekstremistum forðar fyri broytingum, ið stórur meiriluti er fyri.
*) Tey av teimum, ið lesa hetta, og ikki meta seg sum ekstremistar, tey fara skeiv. Tí um tú tekur tær rættin, at avgera hvussu onnur vaksin fólk vilja liva saman, so hevur tú sjálvur tikið tær ekstremist leiklutin. Tað slepst ikki undan, liv við tí.


text:
Kosta Rika er í mongum førum ólíkt grannalondum sínum í Miðamerika. Har er friðarligt, og síðan 1949 hevur eingin herur verið í landinum. Landið er eisini ríkt borið saman við grannalond síni. Skúlagongdin er ókeypis, og rættiliga stórur partur av fíggjarlógini verður nýttur til skúlaverkið. Fá fólk eru fátæk í Kosta Rika, og miðallívsævin er tann hægsta í Miðamerika. Mesti útflutningurin er kaffi, bananir og sukur, og ógvuliga væl veksur í fruktagóðu gosøskumoldini. Størsti havnabýur er Limón á eysturstrondini við Karibiahav.
San José er í hálendinum mitt inni í landinum, við høvuðsvegin ímillum amerikonsku heimspartarnar. Í býnum verður nógv frukt, ið veksur í dølunum tætt við, virkað og pakkað. Býurin var miðdepil fyri tubbaksdyrkan, tá ið spaniamenn ráddu har, og gjørdist høvuðsstaður í1823.
Atlantsjarnbreytin, gjørd liðug í 1890, varð mest løgd til at flyta kaffi úr lundunum og oman til útflutingshavnirnar á eysturstrondini. Trupult var at leggja jarnbreytina, og mangir túsund verkamenn doyðu. Breytin gjørdist so dýr, at landið kom sær í stóra skuld.
Kosta Rika var fyrsta land í Miðamerika, sum fór at dyrka kaffi, og í meiri enn 100 ár var kaffi týdningarmesta útflutningsvøran. Tað hevði við sær, at búskaparstøða landsins var eftir, hvat fekst fyri kaffi á heimsmarknaðinum. Kaffi verður gjørt úr fruktini av kaffitrænum, sum veksur best í turrari, væl veittari jørð. Kaffitræið skal hava heitt veður, men ikki ov heitt, og veksur best í skugganum av stórum trøum. Tað kann bera nógvan ávøkst í eini 15 ár.
Kaffitræið verður um 3 m høgt. Blómurnar hava søtan anga og følna eftir 3-4 døgum. Kaffifruktin minnir nógv um kirsuber. Fruktin er fyrst myrkagrøn, so gul og at enda reyð, tá er hon búgvin. Kaffi verður malið úr báðum bønunum inni i fruktini. Kaffibønirnar verða hentaðar við hond. Royndur hentari hentar eini 25 kg um dagin.
Kosta Rika var einaferð avtakið við skógi, og har vuksu t.d. mahogni og tropiskur setrisviður. Men nú er næstan eingin skógur eftir; hann er høgdur niður, tí at har var nógvur dýrur viður, og tí at lendið mátti leggjast inn til kaffilundir. Myndugleikunum er greitt, at verður skógartýningin ikki tálmað, hvørvur bæði plantulívið og dýralívið, og tí varð farið at friða skógin. Nú eru um 23% av skógunum, ið eftir eru, friðað øki og tjóðargarðar.
Millum sjáldsomu fuglarnar í Kosta Rika er Vangabláa kolibriin, ið er, bara 12 cm long. Hon hongur still í luftini og sýgur hunang úr blómum við langa nevi sínum. Á surruflogi - tá ið hon hongur still í luftini, láta veingirnir einar 55 ferðir um sekundið.
Málið, søgan og mentanin í Miðamerika og Suðuramerika hava sum heild røtur aftur í hjálandatíðina. Til 1492, tá ið Kristoffur Kolumbus kom til Bahamaoyggjar, búðu bara indiánar í hesum parti í heiminum. Men eftir tað fóru fólk úr Spania og Portugal at búseta seg har í stórum tali, og nógvir afrikanar vórðu fluttir hagar úr Afrika sum trælir, helst til Karibia og Brasil. Í Karibia settu eisini mangir onglendingar, fraklendingar og niðurlendingar búgv. Tí er fólkið í hesum heimsparti nógv blandað. Spanskt er vanligasta málið í meginlandinum, saman við portugisiskum í Brasil. Í Karibia eru enskt og franskt vanligari, og í Surinam er almenna málið niðurlenskt.
Fyrst í 16. øld fóru Spania og Portugal at taka sær hjálond í Miðamerika og Suðuramerika. Bæði londini sendu eisini trúboðarar at umvenda upprunafólkið til katólska trúgv. Spania tók stórar partar av meginlandinum, men Brasil, sum Portugal legði undir seg, gjørdist størsta landið og sterkast búskaparliga. Enn á døgum eru flestir suðuramerikanarar katolikkar.
Indiánarnir, ið kunnu lesa søgu sína aftur til indiánsk fólkasløg, sum búðu í Miðamerika og Suðuramerika, áðrenn niðursetufólkini úr Evropa komu hagar, eru nú bara 2% av fólkinum. Næststørsti fólkabólkurin eru fólk ættað frá afrikonsku trælunum, tey flestu búgva í Brasil og í Karibia. Í næstan øllum londum á meginlandinum eru fólk, sum eru blandað við indiánar og evropear, í meiriluta. Tey verða kallað mestitsar.
Sløk hundrað ár eftir, at spaniamenn komu til Suðuramerika, vóru 90% av indiánska fólkinum deyð. Høvuðsatvoldin var sjúkur, ið evropearar bóru við sær, til dømis pokur og meslingar. Indiánarnir høvdu ikki íborið mótstøðuføri ímóti hesum sjúkum, og teir flestu, ið vórðu smittaðir, doyðu. Nú á døgum eru indiánarnir í minniluta allastaðni uttan í Guatemala, har mangir mayaindiánar enn búgva í hálendinum, og á Andesháslættanum í Bolivia, har eftirkomarar inkafólksins búgva.
Flestu lond í Miðamerika og Suðuramerika hava ovurstóra uttanlandsskuld. Brasil er eitt av hesum londum, men skuldin er lutfalsliga lítil borin saman við inntøkurnar. Nikaragua skyldar nógv minni, men skuldin er átta ferðir so stór sum tjóðarinntøkan.
Í 20. øld vaks fólktalið nógv í heimspartinum, helst í Brasil og londunum fyri norðan. Men í flestu londunum lækkar burðartalið nú. Men av tí at stórur partur av fólkinum eru ungfólk, og at fleiri børn koma undan, av tí at heilsuviðurskiftini batna, veksur fólkatalið alsamt. Í 1990-árunum vaks fólkatalið í Mið-og Suðuramerika við uml. 80 milliónum.
Næstan tríggir av fyra suðuramerikanarum búgva í býum. Í summum londum, m.a. Kili og Uruguai, býr ein triðingur av fólkinum í høvuðsstaðnum. Mong hava verið noydd ay rýma av bygdini undan fátækadømi og arbeiðsloysi og búgva nú í ovfólkaðum, skirvisligum býlingum, sum vaksa skjótt í útryðjunum á stórbýunum.
Á øllum meginlandinum eru ovurstórir garðar, ið hava ógvuliga stór seyða- og neytafylgi og stórar lundir við sukurrørum og bananum. Útlendsk feløg ella nakrar fáar, ovurríkar familjur eiga hesar stórgarðar. Tó er øðrvísi í Kuba, har eigur stjórnin stórgarðarnar.
Flestu bøndur í hesum heimsparti eiga so lítið av jørð, at teir valla kunnu breyðføða fleiri enn tvey, trý fólk. Teir velta ein lítlanjarðarteig, og hava nøkur fá húsdýr, t.d. hønur og svín. Av tí at garðurin kann ikki føða alt húskið, mega nøkur teirra flyta heiman at fáa sær arbeiði
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
San José
Vídd: 51.100 km2
Fólkatal: 4.576.562
Alment mál:
spanskt
Átrúnaður:
kristindómur 95% aðrir 5%
Stýrsilag:
Fólkaræði, fleirflokkastýri
Gjaldoyra: kostarikanskt kolón (CRC)


text:
Námsætlan fyri leiklist á C stigi
1. Samleiki
Leiklist er lærugrein, ið sameinir tær skapandi tilgongdirnar í drama og sjónleiki við umhugsan og hugleiðingum um tey listarligu úrslitini. Evnið í lærugreinini er menniskjanslig atferð, sambond og gerðir, ofta eyðkend við mótsetningum og tvístøðum, ið verða orðað ella framsett í einum listarligum bygnaði, har framsagnarhættirnir hjá sjónleikinum verða nýttir: kroppur, rødd, mál og tøknilig amboð. Íblásturin til tann listarliga bygnaðin kemur frá veruleika og fiktión, gerandislívi, list, mentan og vísindunum um sjónleik og drama. Tá ið næmingurin hugleiðir um tey listarligu úrslitini, fevnir hetta á grundleggjandi støði um at lýsa og fata tær skapandi tilgongdirnar og á hægri stigi um at greina og seta sjónleikaframførsluna inn í ein størri samanhang.
2. Endamál
Undirvísingin í leiklist hevur til endamáls:
- at menna hugin, medvitið og førleikan hjá næminginum at brúka drama sum frásøguhátt og fremja kunnleika og gleði við sjónleikin sum samskiftismiðil
- at vekja ans fyri tolsemi og virðing fyri hvørjum øðrum, og at geva næminginum størri innlit og heildarfatan av lærutilgongdini
- at menna fatanina hjá næminginum av øðrum menniskjum, hendingum og umhvørvi
- at menna evnini hjá næminginum til at uppliva, málbera seg, venja samspæl millum rødd og rørslu, fata seg sjálvan og onnur, sansa og geva gætur, samstarva, geva aftursvar, skapa, framføra og at døma um drama og sjónleik sum leiklist.
Lærugreinin skal harumframt stuðla yvirskipaða endamálinum við útbúgvingini, so at næmingurin fær grundleggjandi førleikar í at skapa, seta í verk og greina leiklistarligar framsagnir. Næmingurin skal eisini stimbrast til at arbeiða verkliga, so hugurin at menna egin hugskot og gera tey til veruleika verður mentur, har ímillum eisini evnini at vera partur av einum bindandi samstarvi og at seta hugskot í verk við einum ávísum málbólki í huga. Dentur verður lagdur á førleikan at greina og meta um tilgongdina, eins og um úrslitið, og á evnini at sameina ástøði og verkligt leiklistarligt arbeiði á tilvitaðan hátt. Næmingurin ognar sær førleikar og vitan um útvaldar formar innan leiklist og drama, og um týdningin, ið hesir listaformar hava havt fyri menniskjansliga sannkenning og menning. Arbeiðið við drama og sjónleiki skal saman við førleikum frá øðrum lærugreinum menna fatan næmingsins fyri sambondunum millum ta evropeisku og ta alheimsligu listina og mentanina.
3. Stig og tímatal
Leiklist C er vallærugrein, ið verður boðin út á gymnasialu miðnámsútbúgvingunum.
Í miðnámsskúlunum kann lærugreinin harumframt vera kravd lærugrein á ávísum breytum, eitt nú sum partur av eini listarbreyt ella hugvísindabreyt.
Á C-stigi er árliga tímatalið 75 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøkjum.
Kjarnaøki
Lærugreinin leiklist hevur 4 ymisk kjarnaøki. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini:
- Sjálvsmenning og sjálvsfatan næmingsins
- Verkligt leiklistararbeiði
- Fatan, greining og uppliving av leiklistarligum framsagnum
- Innlit í leiklistarlig umhvørvi og leiklistarsøgu og -ástøði
Sjálvsmenning og sjálvsfatan næmingsins
Næmingurin skal menna kropsmál, kropsframsøgn og kropstilvitan, og gjøgnum raddarvenjing, og við at arbeiða við talaða málinum styrkja um møguleikar sínar at roynast sosialt og sum einstaklingur. Málið er, at næmingurin mennir fatan sína fyri týdninginum av spælinum, hugflognum og leikpartaspælinum, og at hann gjøgnum hesi mennist persónliga og gerst betur førur fyri at traðka fram í almennum samanhangum.
Verkligt leiklistararbeiði
Næmingurin skal gjøgnum lærugreinina bæði læra seg at framleiða leiklistarlig verk gjøgnum verkætlanir og læra seg grundleggjandi sjónleikarhegni. Har ímillum skal næmingurin:
- arbeiða við venjing í kropsmáli, kropsframsøgn, kropstilvitan
- arbeiða við venjing í at nýta rødd og talaða málið
- arbeiða við hugflogsvenjing, improvisatión, leikpartaspæli
- arbeiða við at gera sjónleik burtur úr teksta- og myndatilfari
- arbeiða við framleiðslu av synopsum, handritum og uppseting av sjónleiki
- arbeiða við sjónleikararbeiði, t.d. sjónleikarateknikki, pallmynd, ljósseting, ljóðarbeiði, smyrsli, búnum, grímum og útgerð
- læra grundreglur fyri menning og íverksetan av hugskoti
- læra grundreglur fyri at skapa ein leik ella eitt spæl saman við øðrum, við einum teksti ella uttan tekst
- læra grundleggjandi hugtøk, teknikkir og arbeiðshættir innan kropsliga framseting, dialog, improvisatión og leikpartaspæl
- seta upp tvær verkætlanir, ið kunnu vera ymiskar í vavi. Onnur verkætlanin skal framførast fyri áskoðarum. Sum eitt natúrligt framhald av verkliga arbeiðinum skulu allir næmingar á einum holdi vera við í verkætlanini sum leikarar.
Fatan, greining og uppliving av leiklistarligum framsagnarhættum
Næmingurin skal gjøgnum lærugreinina kunna seg við, hvussu leikrit og lidnir leikir kunnu upplivast, avlesast og greinast. Har ímillum skal næmingurin arbeiða við:
- framførslugreining, t.e. venjingar í at draga fram týdningarmiklar partar av eini sjónleikaframførslu/palluppseting, og at greiða frá sereyðkenninum við sjónleikamiðlinum, samanborið við aðrar miðlar
- leiklistafrøðiliga greining, t.e. venjingar í at síggja fyri sær sjónleik og palllistarligar møguleikar at fremja ein tekst í ávísum høpi
- leiktekstagreining, t.e. venjingar í at draga fram týdningarmiklar síður av innihaldi og formi í einum sjónleikarteksti.
Innlit í leiksløg og leiklistarsøgu og -ástøði
Næmingurin skal læra at síggja sjónleikaframleiðslu í einum søguligum, samfelagsligum og mentanarligum høpi. Har ímillum viðger lærugreinin
- í minsta lagi tvey leiklistarsøgulig tíðarskeið og hartil hoyrandi leiksløg, eitt fyri og eitt eftir 1850, ið verða gjøgnumgingin, so næmingurin fær neyvt innlit í tey. Viðkomandi ástøði innan leiklistina eru partur av hesum
- føroysk sjónleikarsøga og nútíðar viðurskifti hjá leiklistini í Føroyum verða umrødd.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini leiklist eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna okkara evni at samskifta um mentan og list. Undirvísingin í leiklist leggur harumframt dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv, og gjøgnum verkligt og skapandi kropsvenjingararbeiði og gjøgnum leikpartaspæl lærir hann at kenna og virða síni egnu mørk og harvið eisini tey hjá øðrum. Hann skal harumframt læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, og meginreglurnar fyri upphavsrætti. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Í skapandi lærugreinum verður eisini arbeitt við samskifti gjøgnum listarmiðlarnar. Lærugreinin leiklist hevur ein týðandi leiklut í hesi menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar. Lærugreinin leiklist leggur stóran dent á at menna evnini hjá næminginum at skilja og samskifta við onnur. Gjøgnum tað verkliga arbeiðið í leiklist lærir næmingurin at bera meiningar sínar fram og at skilja, hvussu beinleiðis samskifti millum menniskju fer fram og virkar. Næmingurin lærir, hvussu ymisk leiklistarlig formgeving av menniskjansligari atferð, talu og gerandislívi ávirkar samskiftið millum leikara og áskoðara. Skrivlig frambering er hinvegin avmarkað í leiklist. Næmingarnir skriva frágreiðingar um verkevni síni.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. Lesing er ein avmarkaður partur av lærugreinini leiklist. Tó skulu næmingarnir lesa nakað av tilfari um leiklist og lesa leikrit. At lesa leikrit krevur samstundis eisini eina serliga tulking av tí lisna við eini ítøkiliggerð ella uppseting av tekstinum í huga.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í leiklist eisini sín týðandi lut í hesi menning. Rokning kemur bert í avmarkaðan mun leiklistini til góðar. Tó er brúk fyri talførleika í sambandi við tilrættislegging av verkætlanum, t.d. í sambandi við venjingarætlanir, útrokning av kostnaði fyri uppsetingar og tilrættislegging av pallmyndagerð og fyrireiking av spælistað.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í leiklist at duga at nýta kunningartøkni. KT verður nýtt til samskifti og vitanarbýti í undirvísingini, eins og til innsavnan, viðgerð og meting av kunningartilfari frá ymsum keldum, har ímillum internetinum. KT-amboð verða eisini nýtt í skapandi arbeiðinum, eitt nú til at skriva leikrit og verkætlanaruppgávur, tekna pallmyndir og búnar og seta upp venjingarætlanir. Somuleiðis verður KT nýtt í sambandi við tøknina, ið verður brúkt í leiklistarligu verkætlanunum, t.d. ljóð og ljós.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Børn kanna umhvørvið fyri at klára seg í lívinum. At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir.
Førleikin at kanna snýr seg í leiklist um at eggja forvitni næmingsins at granska atferð, hugløg og samskifti millum menniskju gjøgnum leikpartaspæl og verkligt arbeiði við leiklutum. Førleikin at kanna verður harumframt mentur við at stimbra hug og dirvi næmingsins at bera seg fram fyri áskoðarum og áhoyrarum. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum um leiklist og list og til at fregnast um bókmenta- og listfrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Í leiklist verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin fær ástøðiligan førleika í at fata leiklist, og hetta verður m.a. gjørt við at kenna leiklistasøguna og harafturat kunna seg við sjónleikarar rundan um okkum, teirra arbeiði og teirra tilgongdir til leiklist. Ástøðiligi parturin verður at síggja sum ein lutur í undirvísingini í leiklist, ið samvirkar við verkligu leiklistarundirvísingina og gevur undirvísingini djúpari meining og víðari týdning.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg í leiklist um, at næmingurin gerst tilvitaður um og lítur á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu mentanarlig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og samfeløg. Næmingurin skal læra, at leiklist er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur, áhuga og áhaldni, og sum tekur støði í kroppi, rødd og persónsmensku hjá tí einstaka. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær samanberingar við tað besta, sum verður framført á leikpalli, skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Næmingurin dugir:
- at skapa og skilja ítøkiligar leiklistarligar framsagnir og sjónleikir
- at skilja og brúka tey týdningarmestu hugtøkini innan drama og leiklist
- at brúka teknikkirnar í drama og sjónleiki til at loysa vandamál og menna hugskot
- at hugleiða um ta skapandi tilgongdina og úrslitið av henni
- at skilja og brúka útvald ástøði um evropeiska leiklist og evropeiskt drama og síggja hesi í einum mentanarsøguligum høpi
- at arbeiða skapandi, innovativt og sjálvstøðugt í samspæli við onnur.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka, sum er býtt í tveir partar: Ein verkligur partur, har nærmingarnir í bólki framføra eina verkætlan ella part av eini verkætlan. Aftan á eru teir við í eini bólkasamrøðu um framførsluna, verkætlanina og tilgongdina, sum hevur verið í sambandi við verkætlanina, og harumframt gera eina ástøðiliga, leiklistafrøðiliga greining av sjónleiki, sum er ein einstaklingspróvtøka. Próvtøkurnar verða hildnar sama dag, men sundurskildar.
Framførslan av (pørtum av) tí leiklistarligu framleiðsluni má ikki fara út um 4-6 minuttir fyri hvønn næming. Samlaða próvtøkutíðin við verkligu próvtøkuna er 15 minuttir faldað við talinum á próvtakarum í bólkinum, íroknað framførsla av leiklistarligu framleiðsluni, eftirfylgjandi bólkasamrøða og próvtalsgeving. Er bert ein próvtakari, er tann samlaða próvhoyringartíðin 30 minuttir. Bólkasamrøðan, sum er ein faklig samrøða millum próvhoyraran og bólkin, tekur støði í teirri uppgávuni, sum bólkurin hevur skrivað um verkætlanina. Samrøðan eigur at verða løgd soleiðis til rættis, at allir næmingar í bólkinum koma til orðanna um sín lut í verkætlanini.
Til framførsluna kunnu próvtakararnir nýta einstakar hjálparar, men tað má vera greitt fyri próvhoyrara og próvdómara, hvør lutur teirra í framførsluni er, og hjálpararnir luttaka ikki í eftirfylgjandi samrøðuni.
Í ástøðiligu próvtøkuni verða givnir 25 minuttir til fyrireikingartíð, íroknað vegleiðing og tilfarsútflýggjan. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.
Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnatilfarinum og ískoytistilfarinum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini. Sami próvtøkuspurningur kann í mesta lagi verða nýttur tvær ferðir í sama flokki/bólki.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar í seinasta lagi 5 dagar undan próvtøku.
Dømingargrundarlag
Í fyrru helvt av próvtøkuni, sum er bólkapróvtøka, verður dentur lagdur á fylgjandi:
- hvussu samansett, kompleks verkætlanin er, og hvørjum torleikastigi, hon er á
- hvussu væl gjøgnumarbeidd verkætlanin er
- hvussu próvtakarin megnar at samskifta við tilætlaða málbólk sín
- yvirlit próvtakarans yvir verkætlanina, og hvussu væl hann skilir smálutirnar í henni
- evni próvtakarans at gera sær tankar um og at perspektivera í mun til viðkomandi ástøði og leiklistarsøgu
- evni próvtakarans til undir samrøðuni at fáa fram nýggjar síður av verkætlanini
Í seinnu helvt av próvtøkuni, sum er ein einstaklingspróvtøka, verður próvhoyrt í ókendum, ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað. Oman fyri nevnda tilfar kann t.d. vera myndir frá uppseting av leiki ella stutt brot úr leikriti. Royndir hava víst, at myndir hóska væl til henda partin av próvtøkuni.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og síggja próvtøkutilfarið í frásjón.
Dentur verður í dømingini lagdur á, at próvtakarin dugir:
- at lýsa sambandið millum framførslu og egið ástøðiligt arbeiði
- at lýsa týðandi leiklistasøgulig eyðkenni í ávísum valdum tíðarskeiðum.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans í verkligu og ástøðiligu próvtøkuni.
C-stig munnlig próvtøka
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í leiklist er tann verkligi tátturin berandi. Næmingurin skal gjøgnum verkligt arbeiði við leikverkum, leiklutum, leikpartaspæli og leiklistarligum arbeiðshættum venjast at skapa saman við øðrum, at samstarva, at menna sítt kropsliga og persónliga tilvit og at flyta hugskot frá hugmynd til ítøkiliga framførslu. Í undirvísingini er harumframt umráðandi, at hesir verkligu førleikarnir og teir grundleggjandi førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum.
Undirvísingin skal miða eftir eini samansjóðing av verkligum leiklistararbeiði, har næmingurin gjøgnum egnar verkligar royndir og ástøðiliga greinandi arbeiði fær eina fatan av drama og leiklist sum ein hátt at uppliva, hugsa um, granska og framseta veruleikan.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Á tann hátt verður førleikin og vitan í einum kjarnaøki við til at økja um fatanina av evnum í einum øðrum kjarnaøki.
Í verkliga partinum skulu næmingarnir arbeiða við ymsum leiklistarligum tíðarskeiðum og stílum og arbeiða verkliga við teimum serligu kropsligu framsøgnum, sum eru knýttir at teimum.
Næmingarnir skulu arbeiða við grundleggjandi sjónleikarhegnum og við verkligum venjingum læra seg, hvussu ein leiklutur verður bygdur upp, og hvussu kropsmál er eitt amboð í leiklistarligum framsøgnum. Arbeiðið við at menna tilvit næmingsins um rødd og kropsmál eigur at vera ein gjøgnumgangandi táttur í undirvísingini.
Í undirvísingini læra næmingarnir lutvíst hesar grundleggjandi førleikar við grundvenjingum og styttri leikuppgávum í dagligu undirvísingini, og lutvíst við at arbeiða við størri verkætlanum, sum vara eitt longri tíðarskeið, og har tað í størri mun kann farast í dýpdina við sjónleikar- og leiklistarhegnisliga arbeiðinum.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt í ástøðiliga partinum av undirvísingini, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin er knýttur at teimum báðum uppgávunum, ið verða skrivaðar í sambandi við stóru verkætlanirnar. Somuleiðis kann skrivligi tátturin eisini verða inndrigin í tað gjøgnumgangandi eftirmetingararbeiðið. Miðað verður ímóti, at skrivligi tátturin verður ein nátúrligur partur í fakligu heildini.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Leiklist er ein lærugrein, har verkligi parturin er ein berandi partur í undirvísingini. Arbeitt verður við venjingum og størri og smærri verkætlanum, og tann ástøðiliga perspektiveringin verður knýtt at undirvísingini so við og við, sum torleikastigið og kompleksiteturin í verkliga arbeiðinum økist. Tað verkliga arbeiðið virkar soleiðis sum inngongd til tað ástøðiliga og leiklistarsøguliga innihaldið.
Tað er týdningarmikið at næmingarnir uppliva, at støðugt verður bygt á ta vitan og tær royndir, sum teir hava frammanundan, og sum teir fáa frá øðrum lærugreinum, og sum teir áhaldandi fáa í lærugreinini leiklist. Næmingarnir skulu uppliva, at samanhangur er millum einstøku undirvísingarpartarnar, og undirvísingin skal verða løgd soleiðis til rættis, at næmingarnir alla tíðina menna sínar førleikar og sína vitan og síni evni at brúka hesi í verki. Næmingar og lærari gera sær greitt hvørji málini eru, og hvussu verður arbeitt fram ímóti at náa málunum.
Samstundis sum verkligu leiklistarligu førleikarnir økjast, økjast eisini krøvini til sjálvbjargni. Undirvísingin skal geva møguleikar fyri at arbeiða við ymiskum hugsanarstigum (t.e. taksonomisk stig), sum bera í sær ymisk krøv til tað verkliga arbeiðið, til dygdina, torleikan og nýtsluna av søguligari og ástøðiligari vitan í hesum. Til dømis er tað at spæla/endurgeva ein leiktekst, sum hann upprunaliga er skrivaður og ætlaður á einum øðrum torleikastigi enn tað, at umtulka tekstin til eina aðra tíð, eitt annað umhvørvi og kanska ein annan boðskap. Somu taksonomisku munir eru í mun til at tulka einstakar leiklutir. Undirvísingin skal tí miða ímóti, at næmingarnir eftir førimuni royna seg á ymiskum stigum.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra, og hvat endamálið við læringini er. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja tann týdning, sum lærugreinin leiklist hevur. Tá ið arbeitt verður við ymiskum spurningum í sambandi við leiklist, og tá ið leiklist verður gjørd og framførd, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa greiða fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til. Undirvísingin í leiklist skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku kjarnaøkjunum, ið lærugreinin byggir á. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum viðurskiftum og samskiftisstøðum, bæði tá ið um leiklist ræður og um menniskjansliga atferð í breiðari týdningi.
Leiklist er í stóran mun ein verklig lærugrein, har ríkir møguleikar eru at nýta eina induktiva tilgongd til leiklistarlig ástøði og leiklistarsøgu. Tí kann leiklist geva næminginum eina aðra fatan av, hvat læring er, samanborið við aðrar lærugreinar á miðnámsstigi. Serliga sjónlig kann læringartilgongdin gerast, tá ið leiklist samstarvar við aðrar lærugreinar, har leiklistarligi arbeiðshátturin fremur ein meira kropsligan og ítøkiligan læringarhátt, enn aðrar lærugreinar vanliga gera.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður.
Í leiklist skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu vera verkligir ella ástøðiligir og fevna um lærarafyrilestur, læraraframvísing, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarháttunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum førleiki næminganna økist, og teir gerast meira sjálvstøðugir í lærugreinini, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Í leiklist verður gjøgnumgangandi arbeitt verkliga við grundleggjandi venjingum, leikuppsetingum og ymsum sløgum av framførslum og verkætlanum, sum hoyra til leiklistarliga økið. Arbeiðshættirnir gerast so við og við meira fjøltáttaðir, og fakligu og listarligu krøvini vaksa, so hvørt sum longri verður komið upp gjøgnum støðini.
Hesir arbeiðshættirnir eru gjøgnumgangandi í verkliga arbeiðinum:
- Leikpartaspæl: Ymsir hættir at granska tann dramatiska karakterin gjøgnum spæl, frá at spæla einfaldar týpur, til at arbeiða við kompleksum karakterum
- Improvisatión (ófyrireikað spæl) á ymsum torleikastigum, ymsum kompleksitetsstigum og við ymsum fyrireikingum – frá teirri spontanu improvisatiónini, ið byggir á eitt stikkorð ella ein impuls, til ta neyvt fyrireikaðu improvisatiónina, har karmar, leiklutir, tíð og stað eru avtalað, áðrenn spælið byrjar.
- At gera søgur og aðrar tekstir til leik
- At seta leikir upp og framføra teir
- At gera og framføra egin leikrit
- Venjingar í samstarvi og miðsavning (konsentratión)
Verkætlanir eru ein náturligur partur av arbeiðsháttinum, og kravdar eru tvær verkætlanir, harav onnur skal spælast fyri áskoðarum.
Undirvísingin skal menna seg í stigum frá einfaldum venjingum, verksetan av tekstum og hugskotum, til minni verkætlanir og styttri skeið, sum eru partur av undirvísingini, og at enda størri sjálvstøðugar verkætlanir. Undirvísingin er at byrja við sera lærarastýrd. Í teimum smærru verkætlanunum verður skift millum lærarastýrt arbeiði og sjálvstøðugt arbeiði í bólkum, meðan endaverkætlanin skal vera eitt sjálvstøðugt arbeiði, har næmingarnir arbeiða saman í bólkum á upp til 5 næmingar, og lærarin virkar sum ein stuðlandi og kritiskur vegleiðari.
Samstundis verður javnan arbeitt við ástøðiliga undirvísing í leiklist, t.e. við søgu, greining, samskifti og samfelagsligan samanhang, ið stuðlar verkliga arbeiðinum og setir tað inn í eitt breiðari høpi.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum og listarverkum, frá lærara og floksfeløgum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu verkligi, munnligi og skrivligi tættirnir verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin leiklist er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú at menna skapandi evnini, undirvísing í søgu, tekstframleiðslu, bókmentaligum og listfrøðiligum hugtøkum og samfelag.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næminginum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í leiklist, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. blaðútgávu, eina tvørfakliga ritgerð, ella eina framførslu.
Ein grundgeving fyri, at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi, er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt.
Næmingurin skrivar eina uppgávu til hvørja av teimum báðum stóru verkætlanunum. Uppgávan skal vera ein bólkauppgáva, sum í vavi er 2 síður fyri hvønn næming. Hon kann vera upp til 4 síður hjá næmingi, ið setur upp eina verkætlan einsamallur. Endamálið við skrivligu uppgávuni er, at næmingarnir skulu greina og eftirmeta sítt egna verkliga arbeiði, og seta tað inn í eitt leiklistarástøðiligt høpi.
Næmingurin eigur eisini at vera eggjaður at skriva stuttar samandráttir og eftirmetingar frá undirvísingini, har hann stutt tekur saman um arbeiði og upplivingar sínar eftir hvørja undirvísingargongd, serliga í verkliga arbeiðinum.
Endamálið við hesum er lutvíst at hjálpa næminginum at skjalfesta, hugsa um og minna seg aftur á tað verkliga arbeiðið, venjingarhættir, arbeiðshættir o.a., sum inngongur í undirvísingina, at eggja næminginum til at gera sær tankar um, hvat hann/hon hevur fingið burturúr hvørjari undirvísingargongd, at næmingurin savnar sær saman tilfar um týdningarmestu spurdómarnar, ið hann arbeiðir við gjøgnum árið, og at næmingurin skal læra seg at seta orð á fakliga innlit sítt, fara í dýpdina við fakligum spurdómum, og at næmingurin gerst tilvitaður um sína egnu læringartilgongd.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum.
Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður.
Í leiklist er ein faklig tilgongd til samrøðuna, har samrøður verða avlisnar fyri teir týdningarnar, sum liggja í kropsmáli og hugburði, og har miðvíst verður granskað í teimum týdningum og tí samskifti, sum orð ikki verða sett á í eini samrøðu – t.v.s. týdningar og samskifti, sum liggja undir orðunum í eini samrøðu. Í leiklist verður arbeitt við at tulka skrivaðar samrøður (í sjónleikum) bæði ástøðiliga, við at greina tær, og verkliga við at arbeiða við teimum á palli og í venjing. Somuleiðis verður arbeitt við at skapa fiktivar samrøður í leikpartaspæli og improvisatiónum, og á henda hátt at granska og gerast tilvitaður um, hvussu samskiftið fer fram, tá fólk samtala sínámillum, og hvørjir tættir, ið eru avgerandi fyri, hvussu samrøður og samskifti millum fólk virka.
Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast, so at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Útbúgvingin skal menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Í leiklist verður lesiførleikin lutvíst mentur í lestrinum av ástøðiligum tekstum, sum seta krøv til evni næmingsins at knýta ástøði um list saman við ítøkiligt listarligt arbeiði, og lutvíst í lestrinum av sjónleikartekstum, sum krevja nakað serligt av hugflogi lesarans, tí tekstirnir umfata bara tað, sum fiktivu persónarnir tala, meðan lesarin sjálvur má ímynda sær umstøður, rørslur, kropsmál, tankar og kenslur hjá talandi persónunum.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


text:
Payment Management
Kundi tú hugsað tær møguleikan at gjalda beinleiðis frá Microsoft Dynamics NAV ?
Continia veitir loysnir, sum handfara bankagjaldingar beinleiðis frá Microsoft Dynamics NAV.
Fyri at hava eina góða og álítandi loysn krevst, at tú altíð hevur rætta og nýggjasta bankasniðið til taks, og at tú ert før/ur fyri at stovna ein og hvønn gjaldshátt, ið kann sendast til bankan. Uttan mistak!
Tað hava vit borgað fyri í 20 ár – og beint nú gera fleiri enn 3.500 fyritøkur við Microsoft Dynamics NAV sær dælt av hesum.
Um tú arbeiðir við tí nýggjastu Dynamics NAV 2017 ella við einari eldri útgávu – heilt aftur til 3.01 útgávuna – so hevur tín Microsoft Dynamics NAV veitari dagførdan ritbúnað til reiðar at lata tær!
Lætt, greitt og trygt!
Ráðgeving
Vit vilja fegin greiða frá, svara spurningum ella ivamálum.


text:
Tað kundi verið eitt italskt navn, Glotti, men hinvegin kundi tað eisini verið føroyskt.
Kanska er tað bæði, tí í Brønshøj situr kreativa systurin Elisabeth og sniðgevur og skrivar greinar og hugskot til íbúðarbløð, so sum Boligliv, Boligmagasinet og Bo Bedre og vikubløðini Femina, Alt for Damerne og Hendes Verden, og ikki at gloyma føroyska tíðarritið Kvinna.
Á loftinum savnar Elisabeth nipsting til greinar. Í hesum føri hevur hon funnið eitt dádýr frá Royal Copenhagen, sum skal brúkst til jólagrein í Femina. Aftanfyri situr Sigurd við telduna.
Á niðaru myndunum, sum eru tiknar í stovuni framman fyri litfagra málninginum hjá Frimod Joensen av snellumonnum frá 1974, havi eg avmyndað Elisabeth við Berlingske Boligtillæg, har hon eigur høvuðsgreinina Et hus skabt til at vokse.
Í eini aðrari grein í sama blaði verður eitt tannáringa-kamar lýst. Tað dømið er úr egna kjallaranum, har Rasmus býr.
Og niðast sæst Boas við systrini Silia, sum varð fødd 18. august 2010. Foreldrini eru Benadikta og Sven Bergur, sum búgva í Vanløse.


text:
Sverri Egholm
19.04.2018 - 22:57
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Landspolitikkur
Eftir drúgt orðaskifti í aðru viðgerð av pensjónsnýskipanini er málið samtykt við 19 fyri og 12 ímóti.
Tað var í samstarvi við teir báðar tinglimirnar hjá Sjálvstýri og Magna Laksáfoss, at samgongan samtykti málið.
Fyrr í dag legði Páll á Reynatúgvu, løgtingsformaður, heldur óvanliga einsamallur eitt broytingaruppskot fram um ikki at hækka pensjónsaldurin. Hetta uppskotið varð í kvøld tikið aftur, men Jørgen Niclasen, formaður í Fólkaflokkinum valdi at leggja tað framaftur. Uppskotið fall tó.
Triðja viðgerð verður á einum seinni tingfundi.
Sí eisini: Løgmaður um andstøðuna: Har sita tit, og har sita tit eisini aftaná valið
Sí eisini: Video: Páll á Reynatúgvu: Vil ikki vera tann sum koppar samgonguni


text:
Jákup Mikkelsen aftur í KÍ
Jákup Mikkelsen verður komandi kappingarár aftur at síggja í KÍ
KÍ hevur gjørt avtalu við Jákup Mikkelsen, sum verður hjálparvenjari hjá besta mansliðnum í 2018. Hann skal eisini ráðgeva ungdómsdeildini á málmansøkinum komandi kappingarár. Tað boðar KÍ frá í kvøld.
47 ára gamli Jákup Mikkelsen er uppvaksin í KÍ og hevur umframt barndómsfelagð KÍ eisini umboðað B36 og ÍF í Føroyum. Harafturat hevur hann í fleiri ár verið yrkisleikari uttanlands við ymiskum feløgum. M.a. vann hann danska meistaraheitið við Herfølge. Jákup er skrásettur fyri 73 landsdystir.
Jákup hevur A-venjaraprógv og er eisini instruktørur á málmansvenjaraútbúgvingini hjá FSF. Hann hevur royndir sum høvuðsvenjari og hjálparvenjari hjá KÍ og ÍF.
Leiðslan í KÍ fegnast um at hava fingið Jákup aftur í felagið, boðar KÍ frá.


text:
Vit røkta íløgurnar fyri teg
Kundi tú hugsað tær ein einfaldan máta at gera íløgur? So er OgnarRøkt møguliga rætta loysnin til tín.
Ognarrøkt er ætlað tær, sum ynskir at gera íløgur, men sum samstundis vil sleppa undan at fylgja við á fíggjarmarknaðinum.
Tá okkara serfrøðingar taka sær av tínum íløgum, sleppur tú undan at taka støðu til, nær tú skalt gera íløgur í ávís virðisbrøv, ella nær tíðin er komin at gera broytingar í íløgusamansetingini.
Vit bjóða ymiskar møguleikar, sum sjálvandi taka støði í tínum ynskjum, tíðarkarmi og váðafýsni.


text:
3 mánaðar uppsøgn
Ein samansparingarkonta eigur at vera ein natúrligur partur av tínum dagligu fíggjarviðurskiftum, so sleppur tú undan at stúra fyri óvæntaðum útreiðslum.
Stutt og greitt um samansparingskontuna
- Tú avgert, hvussu nógv tú ynskir at spara saman – tað er eingin avmarking á upphæddini
- Kontan kann tilmeldast til Netbankan
- Tú fært góða rentu
Betri rentur við Nordik360
Sum Nordik360-kundi hevur tú møguleika fyri at fáa betri rentur á tína samansparingarkontu við 3 mánaðar uppsøgn. Nordik360 er okkara fyrimunaskipan, har tú fært ágóðan av rentufyrimunum og sparir pening, tá tú savnar tíni fíggjarviðurskifti hjá okkum.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Pensjónsnýskipanin samtykt við aðru viðgerð
Løgtingið samtykti við aðru viðgerð í gjárkvøldið pensjónsnýskipanina.
Meirlutin í Trivnaðarnevndini hevði gjørt broytingaruppskot, og eftir drúgt orðaskifti í tinginum í gjár, varð pensjónsnýskipanini samtykt við 19 atkvøðum fyri og 12 ímóti. Magni Laksáfoss atkvøddi saman við samgonguni.
Páll á Reynatúgvu legði í gjár broytingarupsskot fram, tí hann tók ikki undir við, at pensjónsaldurin hækkar. Men tað uppskotið tók hann aftur. Eftir hann hevði tikið uppskot sítt aftur, legði Jørgen Niclasen, formaður Fólkafloksins, tað framaftur. Men tá atkvøtt var um tað uppskotið, fall tað. 12 atkvøður vóru fyri og 19 ímóti.
Pensjónsnýskipanin skal nú til triðu viðgerð í tinginum, áðrenn hon er endaliga samtykt. Enn er málið ikki sett á skrá, men tað verður væntandi í næstu viku, tí ætlanin hjá tingformanninum er, at tingið skal heim í summarfrí flaggdagin, sum er mikudagin.
Sí eisini


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Mentanarnáttin 2018 verður 1. juni
Mentanarnáttin varð hildin fyrstu ferð í 2001, og síðani tá hevur tiltakið ment seg so mikið nógv, at Mentanarnáttin av summum verður rópt "lítla Ólavsøka", skrivar Visit Tórshavn millum annað í tíðindaskrivinum.
Aftur í ár kunnu fólk vænta sær eitt kvøld við tónleiki, undirhaldi, fyrilestrum og alskyns tiltøkum á Havnargøtum - flestu teirra ókeypis.
Mentanarnáttin verður sum vant við nógvum forvitnisligum tiltøkum. Stovnar og virki lata dyrnar upp fyri almenninginum, søvnini eru opin, matstovur og gistingarhús spenna seg út og handlarnir hava leingi opið.
Nógvur livandi tónleikur sermerkir eisini Mentanarnáttina bæði innan- og uttandura. Nógvastaðni í býnum verður tónleikur at hoyra, skrivar Visit Tórshavn.
Sí eisini


text:
Áki: Samanhaldi bar okkum til sigurs
ítróttur09-01-2017 - 23:36 -
Eftir søguliga sigurin hjá Føroyum í gjár, hittu vit ein av stóru spælarnum á føroyska liðnum, Áka Egilsnes, vit ynsktu honum tillukku, og settu honum nakrar spurningar.
Fyrst bóðu vit hann lýsa dystin.
- Hetta var ein stravin dystur, hetta var faktist tað einasta liðið áðrenn kappingina, sum vit roknaðu við at kunna spæla uppmóti. Men eftir dystirnar móti Sveis og Ísrael, so vistu vit, at hetta fór at verða tann stravnasti dysturin, tað var nógv tempo á dystinum. Men vit vóru klókari enn teir.
Hvussu stórt er hetta avrikið?
- Hetta er tað stórsta man kann rokna við sum føroyskur hondbóltspælari, at koma við til eitt HM endaspæl, fyri tað fyrsta er tað eingin, ið hevði trúð uppá tað, tað einasta vit kundu prógva var, at vit kundu gera hetta. Tað vórðu nokk vit ið vórðu teir einastu ið trúðu uppá at tað fór at eydnast
Hvussu hevur vikuskiftið verið fyri teg?
- Hetta hevur verið eitt øgiliga stuttligt og hart vikuskiftið. Man hevur havt spenningin í kroppinum, og verið eitt sindur nervøsur. Samanhaldið á hesum liðnum hevur gjørt tað, at mennirnir hava verið klárir. Vit hava verið saman hvønn dag frá klokkan 10 av, og til dysturin byrjar hesar seinastu dagarnar, tað er tað ið hevur borið okkum fram til hetta her. Vit byrjaðu at venja fast saman tann 22. desembur, tó hava vit vant eitt sindur saman áðrenn, segði Áki við JN.fo eftir dystin í gjár.


text:
Niels Petersen
30.12.2016 - 23:01
Tíðindi > Streymoy - Tórshavn
Myndin er tikin í kvøld, tá Anniku Olsen heldur sína fyrstu røðu sum borgarstjóri í Tórshavnar kommunu. Annika Olsen byrjaði við at takka fyri álitið og segði, at tað var við størsta eyðmjúkleika, at hon tók yvir borgarstjórasessin. Samstundis veitti hon Heðini Mortensen eina hjartans tøkk, millum annað tí at hann hevur verið ímyndin av Tórshavnar kommunu seinastu 12 árini.
Síðan legði hon fram politisku ætlaninar hjá samgonguni á fleiri økjum og endaði við at vísa til ódnirnar seinastu dagarnar, og segði, at eftir eina og hvørja ódn er neyðugt at bøta um og gera gott aftur tað, sum farið er. Tí beyð hon eisini andstøðuni eina útrætta hond við ynski um gott samstarv.