text:
1. Samleiki
Menniskjan hevur til allar tíðir gjørt myndir, og myndir hava tískil altíð verið við í mál- og hugaheimi menniskjanna. Í myndum og myndlist eru tískil einastandandi møguleikar at granska og grunda um menniskjanna hættir at hugsa, skapa og uppliva seg sjálva og umheimin, í ymiskum tíðum og mentanum. At arbeiða við myndir er ein týðandi partur av tí mentanararvi, sum skúlin skal bera fram. Myndir og myndaskapan eru av tí sama eitt amboð til menning og læring.
Kunnleiki um myndir og myndagerð hevur alstóran týdning fyri arbeiðið í skúlanum og fyri virkan og veru næminganna. Myndamálið er ein av mongu leiðunum til kunnleika, sannkenning og persónliga menning. Tá ið arbeitt verður við myndir, fáa royndirnar heildarskap, og kunnleikin gerst sjónligur, ítøkiligur og møguligur at samskifta um. Í sínum estetiska og samtalandi eginleika kann myndevnið vera við til at varðveita og menna skapanarhugin hjá næminginum. Somuleiðis kann tað vera við til at stuðla næminginum í at finna sítt egna støði í einum veruleika við stórum visuellum upplýsingarfloymi og at menna skúlan sum mentanarumhvørvi.
2. Endamál
Undirvísingin í myndlist hevur til endamáls:
- at næmingurin mennir og styrkir síni skapandi evni
- at næmingurin við at uppliva, sansa, skapa og greina myndamál mennir síni evni á fjølbroyttan hátt at nýta og skilja myndamál sum ein persónligan frásøgu- og samskifismiðil
- at næmingurin, í arbeiði við flatar, rúmligar myndir og margmiðlamyndir, ognar sær vitan, innlit og førleikar til at málbera seg í og við myndum
- at næmingurin styrkir sín førleika at kunna ogna sær vitan um og innlit í føroyska og altjóða listasøgu
- at stimbra næmingin at finna sær egið støði í einum veruleika við stórum visuellum upplýsingarfloymi
- at næmingurin við eitt nú myndagreining og umrøðu mennir sínar førleikar og síni evni at bera fram egnar áskoðanir og soleiðis vera við til at økja um tali- og skrivifrælsið í samfelagnum
- at fremja í verki, at skúlin verður fataður sum mentanarumhvørvi.
3. Stig og tímatal
Lærugreinin myndlist fevnir um 1.-7. floksstig í fólkaskúlanum, sum kravd lærugrein, við 30 klokkutímum á hvørjum stigi, ella samanlagt 180 klokkutímum í 6 ár, umframt sum valgrein í 7. flokki við 60 klokkutímum. Harumframt er lærugreinin myndlist valgrein í 8., 9. Og 10. flokki í fólkaskúlanum við 180 klokkutímum samanlagt.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøki.
Kjarnaøki
Lærugreinin myndlist hevur trý kjarnaøki, ið eru tey somu frá lægsta til hægsta stig. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini. Tey eru:
At gera myndir
At gera myndir fevnir um at framleiða myndir í flatum og trídimensjonalum formum umframt margmiðlaformi. Í undirvísingini verður miðað ímóti, at næmingarnar ogna sær handaligar førleikar, soleiðis at teir, alt eftir stigi, gerast førir fyri, í fjølbroyttum myndaformum, og við at brúka og fáa íblástur frá listarligum- mentanarligum- og visuellum fyribrigdum og tilburðum lokalt og globalt, at framleiða og bera fram egnar upplivingar, eygleiðingar, hugskot, kenslur, hugflog og almennar og egnar meiningar.
At lesa myndir
Undirvísingin miðar ímóti, at næmingarnir ogna sær kunnleika um og førleikar í at lesa myndir, soleiðis at teir, alt eftir stigi, gerast førir fyri at brúka, tulka, fata og greiða frá fjølbroyttum myndamáli. Umframt hetta skal undirvísingin miða ímóti, at næmingarnir ogna sær tilvit um og vandni í at meta um myndamál sum persónligur og mentanarligur frásøgu-lýsingar- og samskiftismiðil.
Visuelt samskifti
Í undirvísingini verður strembað eftir, at næmingarnir ogna sær førleikar og royndir í visuellum samskifti, við at teir javnan sjálvir bera fram og taka ímóti myndamáli frá øðrum í og uttan fyri skúlan, soleiðis at teir á fjølbroyttan hátt menna egnar framberingar og sjálvir duga at taka ímóti, meta um og gera vandnar viðmerkingar.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini myndlist eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni næmingsins at taka egnar avgerðir. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna okkara evni at samskifta um mentan og vitan. Undirvísingin í myndlist leggur harumframt dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, og meginreglurnar um upphavsrætt. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Lærugreinin myndlist hevur ein týðandi leiklut í hesi menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. Á 2. floksstigi skal næmingurin duga bæði at lesa og skriva lættari tekstir.
Í myndlist verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin lærir at síggja myndir sum frásøgu- og samskiftismiðil. Hetta lærir hann m.a. við at hava framløgur og at gera eftirmetingar, sum javnan verða skipaðar í tímunum. Næmingurin lærir eisini tað myndamál, myndir verða bygdar upp við, m.a. um symbolik og boðskap, og hann skal duga at lesa boðskapin, annaðhvørt gjøgnum skrivligan ella meiri duldan symbolikk, ið er skipaður í myndunum.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í myndlist eisini sín týðandi lut í hesi menning. Í myndlist lærir næmingurin at byggja myndir upp. Her verður miðað ímóti, at næmingurin dugir at perspektivera lutirnar í myndini í mun til hvønn annan fyri at fáa djúpd o.a. í myndina.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í myndlist at duga at nýta kunningartøkni, ið er ein fortreyt fyri øllum fjarskifti. At kenna og virða etisku reglurnar, tá ið samskift verður við kunningartøkni. Við venjingum skal næmingurin á 2. floksstigi duga at nýta teldu til tekstframleiðslu og sum leitingaramboð. Í myndlist arbeiðir næmingurin við kunningartøkni, har hann m.a. lærir at arbeiða við myndum, og harafturat savnar sær kunnleika og íblástur at nýta, tá ið hann skapar síni egnu verk.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Børn kanna umhvørvið fyri at klára seg í lívinum. At granska er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í myndlist um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um mál og bókmentir. Frá 1. floksstigi skal næmingurin læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um mál- og bókmentafrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
Í myndlist verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin fær ástøðiligan førleika í at lesa myndir, og hetta verður m.a. gjørt við at kenna listasøguna og harafturat kenna listarfólk rundan um okkum, við teirra tilgongdum til myndir. Ástøðiligi parturin verður at síggja sum ein lutur í undirvísingini í myndlist.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg í myndlist um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu mentanarlig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og samfeløg. Næmingurin skal læra, at myndagerð og myndatulking er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur, áhuga og áhaldni. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Lærugreinin myndlist hevur ávegismál fyri 2., 4. og 6. floksstig í fólkaskúlanum, og endalig førleikamál fyri 9. og 10. floksstig, umframt C- og B-stig í miðnámi. Ávegismálini eru vegleiðandi, tó soleiðis at skilja, at um munandi frávik koma fyri, skal hetta fráboðast leiðslu skúlans, sum við støði í lýsta tørvinum hevur skyldu til at seta neyðug tiltøk í verk. Um endaligu málini verða eftirmett við próvtøku, eru tey bindandi.
2. flokkur
At gera myndir
Næmingurin dugir at:
- framleiða myndir út frá kenslum, ímynding og forteljing (frásøgn, sí seinni)
- nýta egnar sansaupplivingar frá nærumhvørvinum í myndaarbeiði
- tekna og mála við turrum og vátum litum í flatum myndum við einfaldum teknikkum innan tekning, grafikk, málarí, kollage
- arbeiða við einfaldar rúmligar formar, m.a. í modelleraðum og samansettum formi og installatión
- nýta forrit við myndaskapandi møguleikum á telduni, goyma og heinta myndafílur í sambandi við myndaarbeiði
- greiða frá høvuðslitunum
- arbeiða við formi, litum, kompositión við denti á myndaforteljing (-frásøgn, sí seinni)
- arbeiða við einføldum teknikkum, tilfari og amboðum
- nýta føroysku náttúruna sum tilfeingi í arbeiðinum við myndum
- luttaka í myndagerð sjálvstøðugt og í bólkum.
At lesa myndir
Næmingurin dugir at:
- lýsa innihald og søgu í myndum
- tosa um egnar myndir og myndir hjá øðrum
- kenna aftur ymisk motivøki, so sum landsløg, portrett (andlitsmyndir) og familjumyndir
- kenna ymiskar myndamiðlar so sum teknirøðir, plakatir, postkort, heimasíður umframt aðrar.
Visuelt samkifti
Næmingurin dugir at:
- nýta myndir sum persónligan samskiftismiðil
- nýta myndir úr ymiskum miðlum so sum teknirøðum, plakatum, postkortum og talgildum miðlum
- arbeiða við einføldum samansetingum av teksti og myndum
- vísa egnar myndir fram fyri flokkinum, foreldrum ella í sambandi við tiltøk og framsýningar í skúlanum
- nýta myndir sum frásøgumiðil í felags verkætlanum, so sum floksblaði, skúlablaði, evnisvikum og framsýningum í nærumhvørvinum.
4. flokkur
At gera myndir
Næmingurin dugir at:
- framleiða skitsur og myndir út frá kenslum, upplivingum, hugskotum, meiningum og beinleiðis eygleiðingum
- nýta grundleggjandi kunnleika í teknikkum, hættum og tilfari í tekning, málningi, kollasju, grafikki, foto og í talgildum forritum, tá ið myndir verða viðgjørdar
- arbeiða við ljósi, skugga, rørslu og dýpd í myndum
- arbeiða við standmyndir við denti á grundleggjandi rúmlig formmál
- arbeiða við einføldum tilgongdum til installatión sum frásøgn
- nýta talgilt fototól og skannara, m.a. til at myndprýða illustratión og dokumentatión
- nýta litir til at skapa kontrastir, dýpd og huglag í myndum
- arbeiða við striku, flatu, formi, kompositión, rytmu, spenningi og rørslu
- eksperimentera við teknikkum, tilfari og amboðum
- nýta og skyna ímillum ymiskar myndamiðlar: teknirøðir, plakatir, postkort, heimasíður, instruktiónstekningar og aðrar myndamiðlar
- nýta føroysku náttúruna sum tilfeingi í arbeiðinum við myndum
- arbeiða við einføldum arkitektur- og design modellum
- heinta íblástur úr myndlistini, egnari og annara mentan m.a. á framsýningum, filmi, myndasøvnum og ymiskum umhvørvi í samfelagnum
- luttaka í myndagerð sjálvstøðugt og í bólkum.
At lesa myndir
Næmingurin dugir:
- at lýsa og nýta grundleggjandi faklig hugtøk í greining av myndum.
- á grundleggjandi stigi at vísa sín kunnnleika um myndir sum frásøgu- og samskiftismiðil.
- á grundleggjandi stigi at kanna, greina, bólka og meta um egin og annara myndamál
- hevur tilvitan um søvn, framsýningar, almen rúm og margmiðlar, sum tilfeingi í egnari myndagerð
- er førur fyri at bólka ymisk motivøki og myndasløg.
- dugir at greiða frá einføldum myndabygnaði og sjónarhorni, bæði í myndum í 2D og 3D
- at vísa sín kunnleika um fjølbroytnið, ið finst innan myndlist og visuella mentan.
Visuelt samskifti
Næmingurin dugir:
- at nýta sína vitan um myndir sum frásøgu- og samskiftismiðil
- at nýta teldugrafik í sambandi við layout
- at málbera seg í ymiskum myndaformi, bæði í flatum, rúmligum og talgildum myndum
- at vísa egnar myndir fram fyri flokkinum, foreldrum ella í sambandi við tiltøk og framsýningar í skúlanum og í nærumhvørvinum.
6. flokkur
At gera myndir
Næmingurin dugir:
- at framleiða skitsur sum part av størri verkætlan
- at menna eygleiðingarevnini við at læra seg at síggja ymiskar formar sum t.d. figur/grund, heilan form/part av formi og positivan form/negativan form og umhvarv (siluett)
- at arbeiða við og kombinera ymiskar teknikkir og hættir í tekning, málningi, kollage, grafikki, foto í talgildum forritum til viðgerð av myndum
- at nýta litir til at skapa kontrastir, dýpd og huglag í myndum
- at arbeiða við einføldum grafiskum teknikkum og teirra serliga formmáli, t.d. svart/hvítar myndakontrastir
- at eksperimentera við striku, flata, formi, kompositión, rytmu, spenningi og rørslu
- at arbeiða við einføldum rúmligum modellum
- at modellera, samanføra ella úthøgga formar, har næmingurin leggur dent á eitt ávíst formmál
- at arbeiða tilvitað við litlæruni í egnum verkum
- tilvitað at velja teknik og tilfar, sum hóskar til eitt ávíst úttrykk
- at arbeiða við installatiónum.
At lesa myndir
Næmingurin dugir:
- at tosa og meta um egnar myndir og myndir hjá øðrum við at greina og tulka og kenna fakligu hugtøkini
- at vera tilvitaður um skitsuna sum liður í myndaarbeiði
- at í avmarkaðan mun at greiða frá síni vitan um ymisk tíðarskeið í myndlistasøgu
- at vera tilvitaður um, at myndlist og aðrar keldur kunnu vera íblástur til egin verk
- at greiða frá sínum kunnleika um litlæru
- at stilla seg spyrjandi og undrandi til arkitektur og sniðgeving
- í ávísan mun at greiða frá um myndamál úr ymiskum mentanum.
Visuelt samskifti
Næmingurin dugir:
- at nýta myndir sum frásøgu- og samskiftismiðil
- at seta tekstir og myndir saman í layout fyri at stuðla undir samskiftið
- at velja ímillum og nýta ymiskar visuellar framløgu- og framsýningarformar, og at nýta ymiskar visuellar miðlar í sambandi við samskifti.
9. flokkur
Í 8. og 9. flokki arbeiða næmingarnir við somu grundleggjandi førleikum á øllum trimum økjunum: at gera myndir, at lesa myndir og fremja visuelt samskifti, sum teir hava nomið sær í teimum yngru flokkunum. Sum heild verður dentur lagdur á gjølligari viðgerð og víðari menning av førleikunum.
At gera myndir
Næmingurin dugir:
- metingarsamt at arbeiða við myndamáli við ávísum útvaldum myndaformum og øðrum myndaformum, sum næmingurin sjálvur er hugtikin av og sum stava frá t.d. egnum gerandisdegi, heimligum og alheimsligum íblástri, frá miðlum sum t.d. bókum, teknirøðum, internetinum, filmum, sangi/sjónleiki, tíðindasendingum, øðrum upplýsandi sendingum, spølum/telduspølum, myndlist o.ø. listarligum og visuellum fyribrigdum.
- á myndamáli at bera fram eygleiðingar, hugflog, kenslur og meiningar úr gerandislívi, persónligum lívi, sosialrealismu, samfelags-/alheimsrákum, og utopium.
- metingarsamt at velja ímillum tilfar, hættir og teknikkir sum íkast og stuðul til frambering av tí evni/tema, sum arbeitt verður við
- í skapanartilgongdini at eksperimentera innan m.a. økini, sum fevna um tilfar, kompositión, litir, mynstur og symbol
- í myndaframleiðslu at nýta margmiðlar sum t.d.myndir á teldu, videoupptakara, fototól, skannara, kopimaskinu og uppvørpu
- at samansjóða stillar og livandi myndir, tekstir og ljóð
- sjálvstøðugt at taka upp, redigera og framleiða smáar videoupptøkur
- finna sær íblástur úr føroysku náttúruni til myndaevni/tema og sum tilfeingi í arbeiðinum við myndum
- at arbeiða við ávísum tilgongdum um byggilist og sniðgávu, sum gevur honum møguleika at gera sjálvstøðugar metingar og at taka avgerðir um evni
- at finna sær íblástur úr myndlistini, egnari mentan eins væl og øðrum mentanum, m.a. frá framsýningum, filmum, myndasøvnum og ymiskum umhvørvum í samfelagnum
- luttaka í myndagerð sjálvstøðugt og í bólkum.
At lesa myndir
Næmingurin dugir:
- at greiða frá sínari vitan um listasøgu, bæði føroyska listasøgu og heimslistasøgu
- at síggja, at list kann avmynda samfelagsrák/paradigmur
- at vera tilvitaður um, hvussu máttmikið myndir kunnu samskifta, har undir hvørja jaliga ella neiliga ávirkan myndir kunnu hava sum samskiftismiðil
- metingarsamt at lýsa, greina og tulka myndir út frá ymiskum greiningarfrymlum
- at vera tilvitaður um framsýningar, almenn rúm og aðra visuella mentan sum tilfeingi og íblástur í egnari myndagerð.
Visuelt samskifti
Næmingurin dugir:
- at ogna sær førleikar við at samrøða um egin verk og verk hjá øðrum
- at vísa á innlit í grundleggjandi ástøði um visuelt samskifti, her undir at seta upp eina framsýning, har hann ger brúk av fagurfrøðiligum meginreglum
- at fyrireika og prýða eitt avmarkað øki í skúlanum, t.d. ein vegg, eina hurð ella eina forstovu
- í møguligum tvørfakligum samstarvi at standa fyri tí visuella partinum av verkætlanini.
10. flokkur
Í 10. flokki arbeiða næmingarnir við somu grundleggjandi førleikum á øllum trimum økjunum: at gera myndir, kunnleiki um myndir og visuelt samskifti, sum teir hava ognað sær frammanundan í yngru flokkunum. Sum heild verður dentur lagdur á gjølligari viðgerð og víðari menning av teimum førleikunum, sum settir eru upp fyri 9. flokk.
Við tí í huga, at 10. flokkur vanliga verður skipaður í breytir við væl fleiri tímum í myndlist enn árini frammanundan, er møguleiki hjá næminginum at fáa sera nógv burtur úr hetta árið.
At gera myndir
Næmingurin dugir:
- sjálvur at seta sær mál fyri alla arbeiðsgongdina, t.e. at fyrireika, útinna og eftirmeta arbeiðið
- sjálvur at leita sær vitan og vegleiðing
- at byggja víðari á og eksperimentera við teimum formmálum og førleikum, sum hann hevur ognað sær frammanundan
- at fordjúpa seg og arbeiða áhaldandi, bæði við kravdum og sjálvvaldum uppgávum
- at arbeiða áhaldandi, leitandi, grundandi og eksperimenterandi frá skitsu til liðugt arbeiði
- metingarsamt, fjølbroytt og eksperimenterandi at arbeiða við myndamáli við ymiskum temaum innan ávís evni, bæði við kravdum uppgávum og uppgávum, sum næmingurin sjálvur er bergtikin av, sum stava frá t.d. egnum gerandisdegi, heimligum og altjóða íblástri, frá miðlum sum t.d. bókum, teknirøðum, alnótini, filmum, sangi/sjónleiki, tíðindasendingum, øðrum upplýsandi sendingum, spølum/telduspølum, myndlistini o.ø. listarligum og visuellum fyribrigdum
- at fyrihalda seg til og arbeiða í myndamáli við eldri list og nútíðarlist
- í myndamáli at bera fram eygleiðingar, hugflog, kenslur og meiningar úr gerandislívi, persónligum lívi, sosialrealismu, samfelags-/alheimsrákum, og utopium
- metingarsamt at velja ímillum tilfar, hættir og teknikkir sum íkast og stuðul til frambering av tí evni/tema, sum arbeitt verður við
- at gera brúk av grafikkteknikkum, sum krevja ávísar førleikar
- í myndskapanartilgongdini at eksperimentera innan t.d. økini tilfar, kompositión, litir, mynstur og symbol
- at arbeiða eksperimenterandi við lagdeildum málningi, sampling, parafrasum og installatiónum
- í myndaframleiðslu at nýta margmiðlar sum t.d. teldu, fototól, videoupptakara, skannara, kopimaskinu og uppvørpu
- at samanseta stillar- og livandi myndir, tekstir og ljóð
- sjálvstøðugt at taka upp, redigera og framleiða smáar videoupptøkur
- at fáa íblástur frá føroysku náttúruni til myndaevni/tema og sum tilfeingi í arbeiðinum við myndum
- at arbeiða við ávísum tilgongdum um byggilist og sniðgávu, sum gevur honum møguleika at gera sjálvstøðugar metingar og at taka avgerðir um evni
- at finna sær íblástur úr myndlistini, bæði føroyskari og heimslistini, egnari og øðrum mentanum m.a. frá framsýningum, filmum, bókum, myndasøvnum og ymiskum umhvørvum í samfelagnum
- at luttaka í myndagerð sjálvstøðugt og í bólkum.
At lesa myndir
Næmingurin dugir:
- at vísa á raðfest innlit í listasøgu, bæði føroyska og alheimsliga listasøgu, og at brúka hesa vitan í sínum arbeiði við myndir
- at vísa á, at hann hevur ástøðiliga vitan um visuelt samskifti
- tað ástøðiliga grundarlagið undir estetiskum lærutilgongdum
- tað ástøðiliga grundarlagið undir fagurfrøðini
- ástøði um visuella mentan sum eina tilgongd til at gera og lesa myndir
- at síggja, at list kann avmynda samfelagsrák/paradigmur, og at hann megnar at gera brúk av hesi vitan í sínum arbeiði við myndir
- at vera tilvitaður um, hvussu máttmikið myndir kunnu samskifta, har undir at síggja ta positivu og negativu ávirkanina, myndir kunnu hava sum samskiftismiðil
- at greiða frá um evni og tema í myndum
- at lesa nútíðarlist og aðra list
- og veit um ymiskar fjølbroyttar mátar at lesa myndir
- metingarsamt dugir at lýsa, greina og tulka myndir, við at brúka ymiskar kravdar og sjálvvaldar greiningarfrymlar, sum hóska til nútíðarlist og aðra list
- at vera tilvitaður um framsýningar, almenn rúm og aðra visuella mentan sum tilfeingi og íblástur í egnari myndgerð
Visuelt samskifti
Næmingurin dugir:
- at ogna sær førleikar við at samrøða um egin verk og verk hjá øðrum
- at gera brúk av síni vitan um myndalestur í samrøðum um egin verk og verk hjá øðrum
- at gera eina framløgu, har hann brúkar fagurfrøðiligu meginreglurnar og ástøði um visuelt samskifti.
- at fyrireika og seta upp eina ella fleiri kravdar framsýningar uttan fyri lærugreinahølið, har hann ger brúk av fagurfrøðiligum meginreglum og ástøði um visuelt samskifti
- at gera brúk av vitjanum á framsýningum
- at fyrireika og prýða eitt avmarka øki í skúlanum, sum t.d. ein vegg, eina hurð ella eina forstovu
- í møguligum tvørfakligum samstarvi at standa fyri tí visuella partinum av einari verkætlan
- at gera kravdu verkætlanina í 10. flokki.
6. Eftirmeting og próvtøka
9. floksstig
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal ávegis og javnan í undirvísingargongdini eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini, so næmingurin fær eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Eftirmetingarnar kunnu vera av ymiskum slagi, t.d. støðukanningar, testir og royndir. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslag og arbeiðssemi næmingsins eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini.
Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 20 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Uppgávuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytisøkjum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Grundarlagið undir próvtøkuni er alt tilfar, ið er gjøgnumgingið í undirvísingini umframt skjalamappa próvtakarans.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar sambært próvtøkukunngerðini
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í kendum, ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað tematisk ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum, tíðarskeiðum o.tíl. sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligu tilgongdini og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og síggja próvtøkutilfarið í frásjón.
Dentur verður í próvdømingini lagdur á, at próvtakarin
- hevur eitt grundleggjandi listasøguligt yvirlit
- dugir at nýta grundlegggjandi listarlig hugtøk
- dugir at greiða frá egnum arbeiðum, har ímillum at umrøða myndbygnað (motiv, komposisjón og litaval)
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsingar
9. flokkur munnlig próvtøka
10. floksstig
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal ávegis og javnan í undirvísingargongdini eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini, so næmingurin fær eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Eftirmetingarnar kunnu vera av ymiskum slagi, t.d. støðukanningar, testir og royndir. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslag og arbeiðssemi næmingsins eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini.
Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 40 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Uppgávuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnatilfarinum og ískoytistilfarinum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Grundarlagið undir próvtøkuni er alt tilfar, sum er brúkt í undirvísingini, har ímillum eisini skjalamappan hjá tí einstaka próvtakaranum. Alt tilfar í skjalamappuni hjá einstaka próvtakaranum er partur av próvtøkutilfarinum og kann verða tikið uppí próvtøkuna.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar sambært próvtøkukunngerðini.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í kendum, ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað tematisk ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Dentur verður í próvdømingini lagdur á, at próvtakarin
- sýnir listasøguligt yvirlit
- dugir at nýta listalig hugtøk í sambandi við myndlistalig fyribrigdi
- dugir at greiða frá tilfarinum í skjalamappuni og lýsa hugskotini aftanfyri
- dugir at greiða frá innihaldi og hugskoti í verki ella avriki, sum próvtakarin hevur gjørt, og sum hann hevur fyrireikað seg til í fyrireikingartíðini.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsingar
10. flokkur munnlig próvtøka
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støðið undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera at gera myndir, at lesa myndir ella visuelt samskifti.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum At gera myndir verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum Visuelt samskifti. Á tann hátt kundi førleikin at framleiða myndir verið mentur, samstundis sum tann samskiftisligi parturin og boðskapurin í sjálvari myndagerðini varð viðgjørdur úr einum ástøðiligum sjónarhorni.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini føroyskum. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av tí týdningi, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat ið er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram ímóti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra, og hvat endamálið við læringini er. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja tann týdning sum lærugreinin myndlist hevur. Tá ið arbeitt verður við ymiskum spurningum í sambandi við myndlist, og tá ið myndlist verður framleidd, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa greiða fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í myndlist skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku kjarnaøkjunum, ið lærugreinin byggir á. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum viðurskiftum og samskiftisstøðum, tá ið um myndlist ræður.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í myndlist skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum førleiki næminganna økist, og teir gerast meira sjálvstøðugir í lærugreinini, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin myndlist er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í søgu, tekstframleiðslu, bókmentaligum hugtøkum, málsøgu og samfelag.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinir við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinirnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í myndlist, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. blaðútgávu, eina tvørfakliga ritgerð, ella eina heimasíðu.
Ein grundgeving fyri, at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi, er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Í byrjanini kunnu næmingarnir t.d. lesa eina stutta bók um dagin. So hvørt sum bøkurnar gerast longri, má meira tíð setast av til at lesa eina bók. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Árskort eru nú til keyps
TB | 14/02/12
Í londunum kring okkum, hoyra vit ofta um tey sokallaðu árskortini, sum fjepparar hjá feløgunum keypa sær undan kappingarbyrjan. Við slíkum kortum kunnu fjepparar keypa sær rættin til allar heimadystirnar tað givna kappingarárið, og spara sostatt pengar, umframt at teir sleppa frá at baksast við at keypa atgongumerki til hvønn dyst. Sovorðin árskort verða í næstum eisini til keyps á Tvøroyri, tí Tvøroyrar Bóltfelag bjóðar nú sínum fjepparum hendan møguleika.
Eitt gott tilboð til fjepparan
Í næstum fer Tvøroyrar Bóltfelag at selja sokallaði árskort fyri kappingarárið 2012. Hesi kort kosta kr. 900, og við hesum, fær tú atgongd til allar heimadystirnar hjá TB.
Sum tey flestu vita, so stendur nýggjur fótbóltsvøllur í gerð vesturi í Stópunum, og hesin nýggi leikvøllur við nýggjum felagshúsi verður karmur um eina nýggja tíð, har TB fer at royna at veita sínum trúgvu fjepparum okkurt afturfyri trúgvan stuðul gjøgnum mong trupul ár.
Árskort eru tó ikki nakað nýtt hugskot í TB, tí frammanundan hevur verið tosað um hetta átak. Men í ár varð mett, at tíðin er búgvin, til at geva fjepparunum hetta góða tilboð.
Ynskir tú at gerast ein av teimum fyrstu at bíleggja tær eitt sovorðið árskort, so ring til formannin í fótbóltsdeildini, Kim Roest, á tlf.: 214310 ella send honum ein mail á roestkim.kr@gmail.com
Ársveitslan verður í mai
Tvøroyrar Bóltfelag, ið er elsta ítróttarfelag í landinum, og eitt at teimum elstu í heiminum, fyllur 120 ár tann 13 mai í ár. Hendan søguliga dag, vil nenvdin sjálvsagt fegin hátíðarhalda, og tí verður í næstum møguleiki hjá áhugaðum, at bíleggja sær atgongumerki til hetta brak av eini veitslu. Nógv fer at verða gjørt burturúr, og fyrireikararnar vænta eina veitslu sum verður minst líka góð sum 100 ára veitslan í 1992.
Hvar tað fer at bera til at bíleggja sær atgongumerkir til hesa rimmar veitslu, og hvat kostnaðurin verður, verður nærri kunnað um seinni.
TB dróg HB í 1. umfari
Í ítróttarsendingini hjá Kringvarpinum, bleiv í kvøld drigið um, hvør skal møtast í innleiðandi og í 1. umfari av ársins steypakapping. TB telist nú millum liðini í bestu deildini, og tískil komu teir ikki í fyrsta bollan, har innleiðandi umfarið bleiv drigið. Tá so tey stóru liðini blivu stoytt í bollan, bleiv TB eitt av liðunum, ið varð drigið til heimavøll, og mótstøðuliðið bleiv gamli arvafíggindin, HB. Lagt verður tí upp til eitt ordans brak, tá HB tann 9. apríl kemur á vitjan á Tvøroyri, og tað er ikki sørt við kenslum av nostalgi surrandi um hendan dyst, sum so mangan hevur borðreitt við ógloymandi upplivilsum. Lat okkum spíla okkum út, og geva havnarmonnum ein góðan dyst, og sjálvandi spæla okkum víðari.
Í vikuskiftinum spældu júst hesi bæði lið ein venjingardyst í Gundadali, og har sigraði HB við 5-1. Hetta úrslit skal tó ikki dvalast ov longi yvir, tí enn er tíðliga í fyrireikingunum til kappingarárið. 9. apríl verður søgan við statsgaranti ein onnur, og tað gleða vit okkum øll til at síggja.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GU18 og Kvinnur byrjað venjingina
Fyrireikingarnar til kappingarárið eru nú ordiliga skotnar í gongd hjá gentum U18 og Kvinnum. Fyrsta venjingin varð í kvøld í Sørvági. Veðrið var gott og lagið eisini. Koyrið á!
Framyvir verða regluligar venjingar, har liðini hjá gentum U18 og kvinnum venja saman, umframt at venjingar eisini verða hvør seg, í senn, tá vit nærkast kappingarbyrjan.
Allar eru sjálvsagt vælkomnar, eisini tær, sum ikki hava verið við enn.
Komandi dystir
Betri-deildin, 27. mei kl. 15:00
07 Vestur - Skála
2. deild, 26. mei kl. 15:00
07 Vestur - NSÍ
Kvinnur, 23. mei kl. 18:20
AB/B71 - 07 Vestur a
Fleiri
Betri Deildin
Stigatalvan
Málskjúttar
Málskjúttar


text:
Áhugin fyri siðbundnum handverki er vaksandi
Síðani 2008 hevur Granskingardepilin verið við í norðuratlantisku verkætlanini Economusée. Málið hevur verið at finna ein hátt at tryggja, at siðbundið handverk ikki hvørvur, men gerst ein liður í at bera kunnleikan um handverkið víðari til komandi ættarlið.
Við royndum úr Kanada og gransking í háttum at byggja brúgv millum kunning, handverk og nýhugsan, hevur Economusée-konseptið ment seg. Í dag virka smiðjan á Trøllanesi og Tutl eftir hesum konsepti, umframt at bátasmíð, ullarvirking, træ- og grótvirki eru ávegis.
Siðbundið handverk sum táttur í ferðavinnuni
Sokallaða Economusée Craft Reach 2016 -2018 verkætlanin er eitt framhald av verkætlanini Economusée. Arbeiðsuppgávan og endamálið er at tryggja, at Economusée-konseptið kemur í eina trygga legu og gerst ein virkin partur í føroysku ferðavinnuni. Somuleiðis er málið at finna hættir at fáa ungdóm, eldri og listafólk at fáa gagn av tiltøkunum.
Economusée Craft Reach er á henda hátt ein verkætlan, ið sameinir gransking, vinnu og lokalsamfelag. Verkætlanin verður fíggjað av Fróðskaparsetri Føroya og NPA, t.e. The Northern Periphery and Arctic Programme 2014-2020.
Siðbundið handverk um at hvørva
Í fleiri londum eru fólk farin at eftirlýsa siðbundnar fakligar dygdir innan øll handverk. Hetta merkir, at kundin spyr eftir lutum, ið eru framleiddir við støði í siðvenju og søgu. Serliga eru tað arkitektar, ið sóknast eftir lutum, ið eru evnaðir til eftir gomlum mynstri ella framleiddir við siðbundnum amboðum.
Her hevur Economusée-konseptið ein serligan fyrimun, og tað gevur seg til kennar hjá teimum virkjum, ið eru vorðin partur av Economusée. Tey merkja øll eina stóra framgongd í søluni, grundað á, at tey gerast sjónlig á marknaðinum við handverki, ið mong halda vera horvið.
The Artisan - handverkarin
Í Economusée-høpi verður orðið ”artisan” brúkt um handverkaran. Í orðinum liggur, at ”the artisan” er handverkari og listafólk um somu leið. Vit hava okkum kunnugt ikki eitt gott føroyskt orð fyri hetta. Men tað listarliga liggur í sjálvum framleiðsluháttinum og í lidna lutinum. At uppliva ein handverkara, ið livir seg inn í sítt arbeiði og vísir fram broytingina frá tí ráa tilfarinum til ein snøgt evnaðan lut, er fyri mong ein listarlig uppliving. Tað endaliga úrslitið fevnir ofta um brúkslutir, brúkslist ella prýðislutir, og tí hóskar Economusée væl til ferðavinnuna.
Maskinur í framleiðsluni
Í Economusée-konseptinum er tað ikki nøkur andsøgn í at brúka maskinur í pørtum av framleiðsluni. Tí kunnu bæði grótvirkið og spinnaríið vera við. Sum oftast verða maskinurnar brúktar í pørtum av framleiðsluni, meðan hendurnar ella handamboð verða brúkt í øðrum liðum í tilevningini.
Styrkin í at hava bæði nýggj og gomul amboð í arbeiðsgongdini er m.a. at siga søguna um menningina av handverkinum, men ikki minst at geva íblástur til nýhugsan við støði í tí siðbundna. Her er Tutl eitt gott dømi, ið lýsir røturnar og greinarnar í føroyskum siðbundnum tónleikahandverki.
Samfelagsliga gagnið
Ferðavinnan er í skjótum vøkstri, og okkum tørvar vørur at selja ferðafólkinum. Til hetta endamál er Economusée sera væl egnað, eisini tí at tiltakið verður skipað í tøttum samstarvi við ferðavinnuna. Sum frá líður koma fleiri handverk at gerast partur í netverkinum, bæði í Føroyum og uttanlands.
Umframt at gagna ferðavinnuni gagnar tiltakið tí einstaka virkinum og skapar trygd fyri, at siðbundið handverk, teknikkir og aldargamal kunnleiki ikki fara fyri bakka og hvørva, men verða varðveitt og ment.
Dagarnar 24.-27. november verður tiltak á Reinsarínum í Havn við framsýning av og framløgum um siðbundið handverk. Les meira her.


text:
Hetta er tíðin, tá ið føroysku lesihestarnir draga bøkurnar heim. Forløgini hava spílað seg út, og tey royna tað dýrasta tey eru ment at fáa allar bøkurnar út til bókadagarnar, sum verða hildnir síðsta vikuskiftið í november. Á hvørjum ári kunnu lesihestarnir afturat øllum hinum bókunum gleða seg til, at ein nýggjur Vencil kemur í handlarnar.
Hetta er ellivta árið, ið Vencil verður givin út, og í ár kemur tann 18. Vencilin í røðini.
18. Vencilin er líkur teimum undanfarnu. Hann er fyltur út til breddarnar við góðum skaldskapi á føroyskum. Hesin Vencilin hevur tvey tekstasløg: yrkingar og stuttsøgur. Yrkingarnar eru týddar úr ymiskum málum, og fleiri upprunaføroyskar eru eisini. Alexandur Kristiansen, Agnar Jógvansson, Beinir Bergsson, Heðin M. Klein, Kim Simonsen, Lív Maria Róadóttir Jæger, Martin Næs og Rakel Helmsdal hava skrivað yrkingarnar á upprunaføroyskum, og tær týddu yrkingarnar eru eftir Steinn Steinarr, Ron Padgett, Anne Haines og Lope de Vega.
Vagnur Streymoy, Anna Sofía Jørgensen, Arnbjørn Ó. Dalsgarð, Emma Annika Thomsen, Vónbjørt Vang, Sámal Soll og Súsanna Tórgarð hava skrivað stuttsøgurnar á upprunaføroyskum, og týddu søgurnar eru eftir Willy Kyrklund, Charlotte Perkins Gilman, Ebbu Hentze, Charlotte Weitze og E.M. Forster. Tveir debutantar eru við. Teir eru Emma Annika Thomsen og Anna Sofía Jørgensen.
Permuna til 18. Vencilin hevur Torbjørn Olsen málað. Hon varð málað í 1994, og varð hon málað til stuttsøguna eftir Ebbu Hentze, sum eitur ”Trappan hjá Robertson”. Tað er Laura Joensen, sum hevur týtt søguna til Vencil.
Vikuskiftið, sum nú kemur, verður stóra bókavikuskiftið. Tá verða bøkurnar, orðini og høvundarnir handan orðini í Norðurlandahúsinum. Fyri tann bókagóða er hetta sum at sleppa einum lesihesti inn í bókastallin.
Sjálvandi er Vencil eisini á skránni. Sunnudagin klokkan 14.00 kunnu tit fáa nógv gott at vita um Vencil, og upplestur úr Vencli 18. verður eisini.
Um onkur vil halda Vencil og fáa hann í postkassan eina ferð um árið, so kann viðkomandi senda ein teldupost til vencil@vencil.fo. Vencil kostar í haldi 160 krónur + post- og avgreiðslugjald.
(Tíðindaskriv frá Vencili)


text:
Fleiri og fleiri børn eru á netinum, sigur ST-stovnurin UNICEF í árligu frágreiðingini. Nú er triðihvør á netinum eitt barn, verður sagt í fráfreiðingini Children in a Digital World, sum kemur út í dag og fæst ókeypis á netinum.
Ein sjónlig avbjóðing í nýggju frágreiðingini er, at 71% av teim 15 til 24 ára gomlu eru sambundin, connected, meðan bara 48% av øllum brúkarum eru sambundnir á netinum. Atkoma, access, til internetið, verður mett sum ein fyrimunur hjá børnum í allari verðini, heilt frá útbúgving til nýggj sosial sambond og samfeløg. Vandi er tó í allari vælferð.
Í tíðindaskrivi úr New York í dag, hevur UNICEF hesa samanfatandi áheitan longu í yvirskriftini:
Make the digital world safer for children - while increasing online access to benefit the most disadvantagedOv lítið verður gjørt við at kanna, hvussu børn brúka internetið, sigur UNICEF. Hóast vit í Føroyum helst hava flestu og nýggjastu teldur og líknandi amboð fyri hvønn íbúgva, er eingin kanning gjørd hesum viðvíkjandi yvirhøvur. Heldur eingin gransking er í gongd ella ávegis, og eingin politisk ætlan er í umbúnað. Til dømis eina ætlan um at talgilda og skapa talgilt føroyskt innihald í eitt tíðarbil.
Tað er bara felags arbeiði, collective action, ið kann bøta um støðuna, sigur UNICEF, og sipar til stjórnir, vinnulív, barnafelagsskapir, gransking, húski og børnini sjálv.
Fyrsta loysnin er, sambært UNICEF, at geva børnum ódýra atgongd til góðskutilfar á netinum. Ein talgildur førleiki, digital literacy, verður eisini nevndur til tess at skapa virknar og upplýstar brúkarar.
- The internet was designed for adults, but it is increasingly used by children and young people - and digital technology increasingly affects their lives and futures. So digital policies, practices, and products should better reflect children’s needs, children’s perspectives and children’s voices, sigur Anthony Lake frá UNICEF.
UNICEF sigur í árligu frágreiðingini, at hóast so nógv børn eru á netinum, verður ov lítið gjørt at verja tey frá vandum á netinum, the perils of the digital world, og at geva teimum trygt nettilfar.
- For better and for worse, digital technology is now an irreversible fact of our lives. In a digital world, our dual challenge is how to mitigate the harms while maximizing the benefits of the internet for every child. sigur Anthony Lake frá UNICEF.
Umframt fyrimunir og vansar við talgildari tøkni, verður eisini varpað ljós á tey børn, ið eru so óheppin, at verða sett í verðina á lívsins avgjørdu skuggasíðu, tað er í Afrika. Ein triðingur av heimsins ungu, ikki færri enn 346 milliónir, eru ikki á netinum, sigur UNICEF, og staðfestir at hetta ger støðuna enn truplari hjá hesum ungu at vera við í einum tiltakandi talgildum heimsbúskapi.
Onnur viðurskifti, sum verða nevnd í frágreiðingini, eru at:
56% av øllum heimasíðum eru á enskum og nógv børn finna ikki talgilt innihald, sum tey skilja, ella sum er viðkomandi í teirra mentan.
9 av 10 ambætarum, sum eru funnir í rættarmálum um kynsliga barnamisnýtslu, eru í einum av hesum fimm londum: Kanada, Fraklandi, Niðurlondum, Russlandi og USA.


text:
Seinasta vikuskifti var Løkshøll karmur um 47. musikkstevnuna. Nes Sóknar Musikkfelag, sum hátíðarheldur 50-ára stovningardag sín seinni í ár, var vertur fyri musikkstevnuni hesa ferð. Stevnan verður hildin vikuskiftið eftir Dýra Biðjudag á hvørjum ári.
Fríggjadagin spældu 12 ungdómsorkestur, og leygardagin spældu 8 orkestur hjá vaksnum. Íalt tóku eini 600 tónleikarar lut. Aldursbýtið millum tónleikararnar var ógvuliga vítt, og øll øki í landinum vóru umboðaðið. Tónlistarliga var eisini stórt spenni, har vóru m.a. klassisk løg, marsjir, jazzur, filmstónleikur og uppruna føroysk verk.
Næsta ár er tað Havnar Hornorkestur, sum er vertur fyri stevnuni.
Myndarøð: {C2B867F5-BE0E-4F9C-AB39-12971F3F22EC}


text:
Vilt tú stuðla arbeiðinum?
Hevur tú hug til at starvast sum sjálvboðin vakt á Kreppumiðstøðini, kanst tú venda tær til Kvinnuhúsið gerandisdagar millum klokkan 10 og 17.
Til hetta starv krevst, at tú ert kvinna, og at tú bæði hevur áhuga og kennir teg føra fyri at stuðla kvinnum í kreppu. Tú skalt eisini kunna rúma at hoyra kvinnurnar greiða frá teirra, til tíðir, ógvusligu upplivingum. Um tú sjálv hevur stórar trupulleikar at stríðast við, verður tú rádd frá at verða sjálvboðin vakt.
Arbeiðstíðin sum sjálvboðin snýr seg um eina forvakt og eina bakvakt fimtu hvørju viku. Vaktin byrjar klokkan 17 og er liðug morgunin eftir. Vikuskiftir og heilidagar er vaktin frá klokkan 17 til klokkan 17 dagin eftir. Tað eru altíð tvær ið hava vakt í senn.
Ynskir tú at gerðast limur í Kvinnuhúsfelagnum skal limagjaldið flytast á kontonr. 9181 124.416.9 í Betri Banka. Aðalfundurin hevur ásett árliga limagjaldið til 100 krónur.
Aðalfundurin verður lýstur í miðlunum. Ársfrágreiðingin verður løgd á heimasíðuna.


text:
P/F Fjarðahús, Kollafjørður, hevur í eina tíð havt lýsingarskelti standandi við rundkoyringina í Kollafirði.
Yvirfriðingarnevndin metti hetta sum brot á natúrufriðingarlógina og meldaði fyritøkuna fyri politinum við kravi um, at skeltið varð tikið niðuraftur.
Málið verður nú roynt í rættinum.
Lżsingarskeltiš er sett uppi ķ bųnum eystanfyri rundkoyringina ķ Kollafirši og hevur stašiš har ķ eina rśma tķš. Taš hevur įšur veriš frammi, um hetta er brot į nakra galdandi lóg, men higartil er bert funniš fram til, at mųguliga kann vera talan um brot į § 5 ķ nįttśrfrišingarlógini. Sjįlvt um deildar meiningar eru um ręttleikan ķ hesum, so hevur įkęruvaldiš nś reist mįliš ķ ręttinum, har įkęra veršur reist móti P/F Fjaršahśs, Timburhandil & Byggibśš ķ Kollafirši, fyri brot į § 5, stk. 1 ķ lųgtingslóg nr. 48 frį 9. juli 1970 um natśrufrišing viš seinni broytingum viš kravi um bót og at skeltiš veršur nišurtikiš eftir reglunum ķ ręttargangslógini § 997, stk. 3.
Fųroya ręttur hevur įsett mįliš at koma fyri frķggjadagin 18. september 2009.
Avgeršin hjį Fųroya rętti fęr stóra įvirkan į onnur lżsingarskelti um landiš.
Viš rundkoyringa omanfyri Noršskįla, stendur eitt lķknandi skelti, sum Ķtróttarfelagiš EB-Streymur sigst eiga og viš rundkoyringina į Skipaneskrossinum, stendur eisini eitt lżsingarskelti, sum ķtróttarfelagiš Tjaldur sigst eiga.
Harumframt eru onnur stųš, sum kunnu koma undir somu įseting, eitt nś stóra "Jolly" reklaman, sum er mįlaš uppį ein bygning ķ fjųruni ķ Hósvķk.
Įhugavert er at nevna, at lżsingarskelti viš veg - bęši landsveg og kommunalan veg, hava fyrr fingiš nógva umtalu ķ fjųlmišlunum og eisini eru dųmi um, at fśtin hevur veriš uppi ķ.
Eitt slķkt mįl var frammi ķ samband viš lżsingarskelti, sum stendur viš Eystara Ringveg/Hvķtanesvegin. Tį var heitt į fśtan um at fįa skeltiš nišurtikiš. Fśtin helt seg til įsetingarnar ķ natśrufrišingarlógini § 5, stk. 1, 1. pkt. har taš framgongur eitt treytaleyst forboš: "Allar śtilżsingar burtur frį gųtum, vegum og plįssum į tęttbygdum stųšum eru ikki loyvdar".
Fśtin metti, at taš avgeršandi var um talan var um tęttbygt ųki. Sum vegleišing fyri nęr talan er um tęttbygt ųki, vildi taš veriš natśrligt at taka stųši ķ įsetingunum ķ feršslulógini um bygt ųki, sum merkt eru viš skelting.
Fśtin helt seg til § 1 ķ lógini um, at endamįliš er, at ųll skulu viš fyriliti og varsemi fara um ķ natśrini, einki gera, iš kann skaša ella skemma, gera nakrar ónįšir hjį ųšrum og soleišis at talan er um at verja natśruna.
Fśtin metti tķ, at lżsingarskeltiš viš Eystara Ringveg/Hvķtanesvegin ikki var uppsett ķ strķš viš įsetingarnar ķ natśrufrišingarlógini, tį skeltiš var uppsett į ųki, sum liggur sum natśruųki į privatari ogn, sum liggur ķ einum ųki viš fleiri stųrri handils- og vinnubygningum og at taš į grundini eisini eru eini sethśs.
Hetta tykist at vera fyrstu ferš, at slķkt mįl er roynt ķ ręttinum og hetta fęr eisini avgeršandi tżdning fyri onnur ųki ķ landinum.


text:
Tað er modernað at vera ómodernaður
Helgi Abrahamsen
Føroyingar eru óførir svimjarar, og tað sæst aftur í altjóða kappingum. Vit fegnast, hvørja ferð vit hoyra tjóðsangin spældan, meðan ein føroyingur stendur á ovasta skamli og fær eitt gullheiðursmerki hongt um hálsin. Jú føroyingar eru óførir svimjarar.
Alt hetta byrjaði við, at føroysk børn, í gomlum døgum, svumu á áum og á sjónum um summari. Umstøðurnar vóru út av lagið vánaligar. Vatnið var kalt, og umklæðingarrúmið var tann fría náttúran ella í besta føri okkurt gamalt neyst. Tey sum svumu á sjónum máttu lata sær lynda, at tey fingu tara ímillum tærnar og gjarið kundi vera hvast at stíga á.
Men seinni bleiv betri. Í summum bygdum vórðu svimjihylar stoyptir í áum, og hetta var sera framkomið eftir tátíðar viðurskiftum. Men vatnið var framvegis kalt, og einki umklæðingarrúm var.
Og menningin helt fram. Í Havn fingu tey ein uttandurahyl, har vatnið hevði ein lítlan fløga, og har vóru eisini rúm, har tú kundi skifta og fáa brúsubað. Sera framkomið eftir tátíðar viðurskiftum.
Og so komu innandura hylarnir. Tað reina luksus! Flisar á gólvinum, heitt vatn, brúsurúm og savna. Onkur hevur eisini gosbað, tí eingir fossar og brim eru longur, ið skapa natúrligar luftbløðrur í vatninum.
Nógvar milliónir krónur eru brúktar, fyri at skapa hesar framúr góðu umstøður. Bara í Eysturoynni eru nógvir innandurahylar, har tú kanst svimja bæði summar og vetur. Tænastan er á einum støði, sum børnini fyri 100 árum síðani, ikki dugdu at ímynda sær.
Og mitt í øllum hesum er tað blivið hægsti móti at fara oman í fjøruna, í kulda og kava, inn í okkurt gamalt neyst at skifta klæðir, og so verður lopið í tann ískalda sjógvin – akkurát sum tey gjørdu í teimum døgum, tá tey ikki áttu nakran svimjihyl.
– Nei eg skilji einki av tí heila.


text:
Helgi Abrahamsen spyr løgmann, hvussu ríkislógir skulu viðgerast í framtíðini
27. september 2017
Uppskotið um Stjórnarskipanarlóg sigur einki um, hvussu løgtingið skal viðgera ríkislógir
Hvussu skal løgtingið viðgera ríkislógir, eftir at Stjórnarskipanarlógin er sett í gildi? Tann spurningin fer Helgi Abrahamsen, løgtingsmaður, at seta løgmanni á tingfundinum í dag.
Helgi Abrahamsen vísir á, at í verandi Stýrisskipanarlóg, sum eftir ætlan skal fara úr gildi, um Stjórnarskipanarlógina verður samtykt, eru fleiri greinir, sum snúgva seg um, hvussu ríkislógir skulu verða viðgjørdar á løgtingi.
”Har stendur millum annað, hvør kann leggja uppskot um ríkislógir fyri tingið, hvussu nógvar viðgerðir uppskotini skulu hava o.s.fr.,” sigur Helgi Abrahamsen.
Men í uppskotinum um Stjórnarskipanarlóg verða ríkislógir als ikki nevndar. Har stendur, at løgtingið ger lógir (hóast veruleikin er, at nógvar av lógunum sum eru galdandi í Føroyum, eru samtyktar av Fólkatinginum), og har stendur einki um, hvussu ríkislógir skulu verða viðgjørdar á løgtingi, og hvussu ætlanin er, at tær skulu verða lýstar.
Sambært uppskotinum um Stjórnarskipanarlóg skal nýggja lógin setast í gildi í tveimum stigum.
”Um tær lógargreinirnar í Stýrisskipanarlógini, sum viðgera ríkislógartilmæli, verða settar úr gildi, meðan vit framvegis hava ríkislógir, so er viðkomandi at spyrja, hvussu ríkislógir í framtíðini skulu verða viðgjørdar og staðfestar,” sigur Helgi Abrahamsen. Hann setur tí hesar spurningarnar:
1. Um Føroya fólk á fólkaatkvøðu næsta ár samtykkir Stjórnarskipan Føroya, nær verða so tær greinirnar í galdandi Stýrisskipanarlóg, sum viðvíkja viðgerðini av ríkislógartilmælum, settar úr gildi?
2. Um greinirnar sum viðgera ríkislógartilmæli verða settar úr gildi, meðan verandi stjórnarskipanarligu viðurskifti framvegis eru óbroytt, hvussu er ætlanin so at áseta, hvussu ríkislógir skulu verða samtyktar og lýstar?
3. Er ætlanin at partar av Stjórnarskipanarlógini og partar av Stýrisskipanarlógini skulu verða galdandi samstundis, frá 2018 og líka so leingi sum Føroyar eru í ríkisfelagsskapi við Danmark?
Sambandsflokkurin
RN
Aftur


text:
Mánadagin 23. januar kl. 18:30 byrjar venjingin hjá 1. deild aftur. Piotr Krakowski stendur aftur við róðri, nú 07 Vestur aftur skal berjast um uppflyting í bestu rekkjuna, Vodafone-deildina, sum tað kallaðist í fjør.
Onkur nýggj andlit vera at síggja til venjingina. Flestu av hesum eru okkara egnu leikarar, fleiri av góða unglingaliðnum frá í fjør. Málverja fáa vit nýggjan í ár, tað er Petur Meinhard, ið kemur frá B68.
Fleiri av leikarunum, ið myndaðu liðið í fjør eru farnir, vit kunnu nevna Clayton, ið skal leika við ÍF, Aristide, ið er fluttur heimaftur til Fílabeinsstrondina, Badara, ið eisini er fluttur heim, hann til Senegal. Málmennirnar báðir, Hans og Kristian, eru eisini fluttir, báðir í bestu deildina, ávíkavist til B68 og NSÍ. Eisini Bassene er farin, hann flutti til Víking stutt eftir kappingarlok. Kingsley er farin aftur til Svøríkis, har hann býr.
Venjingin verður í Sørvági, og øll eru vælkomin at hyggja.


text:
Ari av Rana
10.11.2017 - 21:50
Mentan > Uttanlands > Annað
Heimskendi skemtarin og filmsleikarin Louis C.K. er seinasti av teimum mongu kendu persónunum, sum eru hálaður inn í sexgølu.
Louis C.K. er ákærdur av fimm kvinnum fyri at hava víst ósømiligan kynsligan atburð, har hann millum annað skal hava fleyga sær framman fyri teimum, skrivar CNN.
Kvinnurnar eru millum annað aðrir skemtarar og skrivarar, sum Louis C.K. hevur arbeitt við.
Ákærurnar hava longu fingið fylgir fyri Louis C.K. Hansara filmur “I Love Your, Daddy” verður ikki útgivin, sum ætla. Fyrsta sýning, sum skuldi verið í gjár, varð eisini avlýst.


text:
Leikarafelag Føroya - eitt ungt felag í einum lítlum landi, har yrkissjónleikur hevur røtur aftur í 70'ini.
Vit hava øll hoyrt søgur um hvussu sjónleikahúsini kring landið fyrr vórðu væl vitjað og at tað var vanligt at leita sær til ein sjónleik, kabarett ella eitt teiti. Føroyingum hava altíð dámd 'at hyggja eftir sjónleiki'.
Sum fakfelag arbeiða vit við at styrkja grundina undir yrkisleiklistarumhvørvinum. Eitt samfelag er sterkt tá tað rúmar einum breiðum listarligum umhvørvi. Tað leiklistarliga umhvørvið, hevur til uppgávu at fylgja við samfelagnum og lýsa og vísa samtíð, samleika og søgu okkara á leikpallinum - bæði her heima og við at samstarva uttanfyri landoddarnar.
Listarligi arbeiðsmarknaðurin í Føroyum veksur fyri hvønn dag og tískil er týdningamikið at eitt fakfelag arbeiðir fyri at rættindi og arbeiðskor eru í lagi.
Vit eru fá í tali, men hóast tað er tú sera týdningarmikil bæði sum limur og starvsfelagið.
Í løtuni verður arbeitt við at gera sáttmála við Kringvarp Føroya viðvíkjandi royalties og nýtslu av tilfarið har okkara limir hava, luttaka ella fara at luttaka, verður skipað heldur enn útnyttað.
Vit hava óteljandi ferðir upplivað at tilfar verður endurnýtt ella selt til 3. persón uttan samtykki ella at nøkur samsýning er avtalað. Við støðið í nýggju føroysku upphavsrættarlógini stremba vit fyri at fáa hesi viðurskifti í rætt lag.
Í hesum arbeiði er sjálvsagt at vit mugu standa saman og verja okkara rætt at byggja leiklist upp sum fakøki á føti við øll onnur í okkara lítla landi.


text:
Keltiskar tjóðir
Keltisku tjóðirnar er heitið ið nýtt verður um tey 6 økini har tey serskildu keltisku málini verða ella vórðu nýliga tosað. Bert tann eina tjóðin Írland er sjálvstøðug tjóð, hinar hava allar onkursvegna tilknýti til ella eru partur av øðrum fullveldisríkjum.
Tær seks keltisku tjóðirnar[rætta | rætta wikitekst]
Tær 6 keltisku tjóðirnar eru:
- Skotland
- Írland
- Isle of Man (Mann)
- Wales (Lítla Bretland)
- Cornwall (Kornbretland)
- Bretagne (Syðra Bretland)
Hvør tjóðin hevur sítt egna keltiska tungumál. Í Skotlandi, Írlandi, Wales og Bretagne hava hesi mál verið talaði fram til okkara dagar, meðan á Isle of Man og í Cornwall doyðu málini út. Í hesum báðum seinastu støðunum hava áhugabólkar roynt at endurreisa málini og eru nøkur børn uppald við hesum málum sum "móðurmáli", eins og málini hava fingið ávísa almenna góðkenning, tó mest í sýmbolskum týdningi.
Keltiskur samleiki[rætta | rætta wikitekst]
Keltisku tjóðirnar hava felags samleika á fleiri økjum, og tað finst formelt samstarv á t.d. tí politiska, málsliga, mentanarliga, tónleikarliga og ítróttarliga økinum. Hetta samstarv verður samskipað av The Celtic League.
Keltisku tungumálini[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Keltisk mál
Keltisku tungumálini statistikkur, tølini eru uml.


text:
Suðuroyar Sparikassi yvirskot og útlánsvøkstur
Suðuroyar Sparikassi hevur í 2016 havt ein vøkstur í inn- og útlánum á ávikavist 2,0 % og 5,5 % og eitt yvirskot á 0,9 mió. kr. áðrenn skatt sammett við 0,8 mió. kr. í 2015. Solvensurin hjá Suðuroyar Sparikassa var 15,1 %.
Árið 2016 var merkt av vaksandi lánieftirspurningi, at deildin í Havn varð flutt niðan á Staraveg 9, at virðisbrøv, gjaldoyra og SWIFT vórðu flutt frá SparNord til Sparekassen Kronjylland og at Suðuroyar Sparikassi almannakunngjørdi, at samstarv var fingið í lag við Flex Funding.
Suðuroyar Sparikassi er fyrsti peningastovnur í Norðurlondum, sum hevur tikið upp samstarv við ein crowd funding pall. Við Flex Funding FO-samstarvinum fevnir Sparikassin um nakrar av teimum møguleikum, sum liggja í talgildingini og skiftisbúskapinum. Flex Funding FO kemur inn á føroyska marknaðin várið 2017.
Tað gongur skjótt framá í føroyska búskapinum. Vøksturin í Føroyum stavar frá mongum tættum, t.d. fylgir politikkurin hjá skiftandi landsstýrum uppgongdini við skattalættum, almennari bygging osfr., lágu altjóða rentuninouroyaassi P/kassi P/F, tilførsla úr ECB av gjaldføri, stórum uppsparingaryvirskoti, umframt at føroyski útflutningurin av laksi og uppsjóvarfiski stendur seg sera væl.
Sparikassin ansar tó eftir at tálma útlánini – bæði fyri at nøkta krøv, ið fara at verða sett (NEP, IFRS9; NSFR) og fyri í góðari tíð at vísa teimum hollu búskaparligu viðurskiftunum ans. Sparikassin hevur hetta seinasta árið økt krøvini at veita viðskiftafólkum fígging. Sparikassin væntar at minka um útlánini hjá sær í 2017-2019 fyri at minka um váðan í góðari tíð, meðan búskapurin enn er í støðugum vøkstri.
Ársúrslit Sparikassans fyri skatt varð 871 tkr. Sparikassans rentu- og ómaksgjøld minkaðu við 277 tkr. úr 24.160 tkr. í 2015 til 23.883 tkr. í 2016. Sparikassin hevði tó ein vinning á 1.412 tkr. av virðisbrøvum samanborið við eitt hall á 489 tkr. í 2015.
Útreiðslurnar til starvsfólk og umsiting hækkaðu við 2 % úr 21.709 tkr. í 2015 til 22.144 tkr. í 2016. Sparikassin hevur í 2016 goldið fleiri einstakar útreiðslur, t.d. seldi Sparikassin yvirtiknar ognir og hevði tvífaldað húsaleigu í sambandi við flytingina í Havn. Hesi tiltøk bøta eisini um vinningin næstu árini.
Niðurskrivingar av útlánum og aðrari ogn v.m. vóru 1.726 tkr. samanborið við -122 tkr. í 2015.
Suðuroyar Sparikassi væntar eitt úrslit fyri 2017 á 1,5- 2,0 mió. kr. áðrenn skatt.
Komandi árið sær spennandi út – Flex Funding FO kemur á marknaðin og fleiri nýggj tiltøk verða sett í verk.
Spurningar um ársúrslitið kunnu setast Søren L. Bruhn, stjóra, tel. 239872 ella soren@ss.fo.


text:
JN.fo sigur frá oddadystinum í Vestmanna
ítróttur19-03-2017 - 08:10 - Jóanis Albert Nielsen
VÍF tekur í dag móti KÍF í høllini í Vestmanna. Í løtuni er H71 á odda í FTZ-deildini við 29 stigum, og beint aftanfyri teir eru KÍF og VÍF, sum hava 25 og 24 stig.
Tað er stórur spenningur undan dystinum í Vestmanna í dag, liðið ið vinnur fær tey betru kortini at spæla seg í finaluna. KÍF hevur spælt ein dyst meira enn VÍF.
Beint aftanfyri tey bæði liðini kemur Kyndil, sum eisini kann spæla seg í finaluna, Kyndil hevur 23 stig fyri 19 dystir.
JN.fo fer at siga beinleiðis frá dystinum í Vestmanna, sum byrjar klokkan 16.


text:
Her eru myndir av heiðursmerkjahandanini frá FM fyri lið 2018
Her síggja vit tey í U17/19, har KBF/MBF gjørdist føroyameistari. Tey, sum mannaðu elstu FM-vinnarnar, vóru Ari M. Jacobsen KBF, Jóhanna O. Højsted KBF, Lena Maria Joensen KBF og Árant á Mýrini frá MBF. Liðleiðari var Marjun M. Jacobsen.
Um vikuskiftið hevur verið kappast til FM fyri lið í Klaksvík. 21 lið vóru tilmeldað, og tað vórðu 36 liðdystir ella 180 dystir leiktir. Vit byrjaðu kl 10:00 og kappaðust til kl 19:30. Tað bleiv kappast bæði í Badmintonhøllini og í KÍ-høllini.
Tað vórðu leiktir nógvir spennandi og góðir dystir. Tað var stuttligt at síggja tað góða samanhaldið á teimum ymsu liðunum, og eisini at síggja foreldur sita saman við leikarunum og heppa í felag á liðfelagarnar. Hetta skapar gott samanhald, sum annars ikki er at síggja til badmintonkappingar.
Hjá U17/19 var eingi ivi um besta liðið. KBF, sum fekk góða hjálp frá MBF, lat ongan iva vera í, hvør var best. Tey taptu ongan dyst og mistu bara tvey sett tilsamans. Nummar 2 og 3 vóru HBF1 og HBF2. Tey, sum mannaðu KBF/MBF, vóru úr KBF Ari M. Jacobsen, Jóhanna O. Højsted og Lena Maria Joensen. Árant á Mýrini úr MBF kom at hjálpa KBF, og gjørdi hann góðan mun.
Hjá U15 var stórur spenningur, um KBF1 kundi gera nakað við HBF1. KBF1 vann sínar fyrstu tveir dystir 5-0, og HBF1 sínar 5-0 og 4-1. Seinasti dystir var í millum KBF1 og HBF1, og her var HBF1 ov sterkt og vann 4-1 og gjørdist FM-vinnari í U15. Tey, sum mannaðu HBF1, vóru úr Tórur Paulason, Magnus í Niðristovu Olsen, Rúni Hammer, Adhya Nandy og Miriam í Grótinum, Liðleiðari var Regin Hammer. Nummar 3 gjørdist HBF2.
Í U13 vann KBF sín bólk og kom at spæla hálvfinalu móti HBF1, sum gjørdist nummar tvey í hinum bólkinum. Í hinari hálvfinaluni møttust ÍF, sum vann sín bólk, og HBF2. KBF1 vann 3-1, og ÍF vann 4-1. ÍF og KBF1 møttust í finaluni, og her gjørdist KBF FM-vinnari við at vinna 4-1 á ÍF. Tey sum mannaðu KBF vóru, Miriam Hávarsá, Leivur Joensen, Ranja Joensen og Oddbjørg í Buð Justinussen, Liðleiðari Karl Árni Egholm. HBF1 vann 3-1 á HBF2 og vann so bronsuna.
Í U11 vann HBF1 og KBF1 sín bólk. HBF1 møti HBF2 og vann sannførandi 3-0. Dysturin millur KBF1 og ÍF/Nápur var sera spennandi, og tað endaði við, at KBF1 vann 3-2. Finalan var millum HBF1 og KBF1, og hetta gjørdist eisini ein sera spennandi dystur, sum HBF1 vann 3-2 og tí gjørdist FM vinnari í U11. Tey sum mannaðu HBF1 vóru, Kristoffur Samuelsen, Sjúrður Elias Heinason Eysturoy, Markus Bjarnason, Julianna í Heiðunum, Eyð Lamhauge Debess , Liðleiðari var Birita K Samuelsen. Bronsuna vann ÍF/Nápur.
Úrslitini og myndir frá heiðursmerkjahandanunum eru at síggja niðanfyri.
Vit í KBF vilja takka øllum fyri kappingina um vikuskiftið. Uttan so stóra hjálp frá foreldrum ber tað als ikki til at halda eina slíka kapping.
KBF
Kappingarskrá til FM 2018 fyri lið.xlsx


text:
Orð og lag: Martin Joensen
1. Arbeitt tíggju tímar, deyðatroyttur til hús,
blaki gummistivlarnar og beint undir brús!
Konan kókar kaffi og eg fái ein muss,
tendri fyri kassanum og blandi mær ein sjuss!
Sjónvarpið er gott og eg veit,
eg fái ein fótbóltsdyst!
Eg havi tað gott, eg havi tað gott,
áh, eg havi tað gott!
2. Av og á so fara eg og konan í dans,
“Kvøldlot” er tað besta síðan eg kom til mans.
Eg fái mær ein lítlan, havi lummalerkan við,
so valsa vit og sjeyka vit so yvirlukkulig.
Og um onkur hyggur ov nær
at konuni, so fær hann bank!
Eg havi tað, gott eg havi tað gott,
áh, eg havi tað gott!
3. Og um summarið fara vit við bilinum og børnunum
upp á Føroya land og ganga allan dagin í fjøllunum!
Og um veturin fara vit við sletunum og børnunum
upp á Føroya land og skreiða allan dagin í fjøllunum!
4. Onkuntíð so skeldast vit, so neistar standa frá.
Eg øsi meg og noyðist út at svala mær á!
Tá eg so komi aftur, so er hon farin avstað,
so gangi eg og pínist í ein heilan dag!
Men tá hon kemur heim klokkan tólv
klemmast vit og fara í song!
Eg havi tað gott, eg havi tað gott,
áh, eg havi tað gott!


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
Arbeiðsfólk at sláa
freist at søkja: 23.05.2018
Námsfrøðingur til dagstovnaøkið
freist at søkja: 30.05.2018
Reingerðarfólk til Látipípuna
freist at søkja: 30.05.2018
KORT
VEÐRIÐ
Markatalsmerkið - Vestmanna Kommuna kærir
Vestmanna Kommuna viðgjørdi á bygdarráðsfundi 26.05.’09 dómin hjá Føroya Rætti í sakarmálinum millum Vestmanna Kommunu øðrumegin og Matrikulstovuna og hagarnar í Kvívík hinumegin. Bygdarráðið samtykti einmælt at kæra dómin til Landsrættin. Grundgevingarnar at kæra eru fleiri. Vit halda framhaldandi, at Matrikulstovan – nú Umhvørvisstovan – ikki hevur heimild at seta markatalsmark millum bygdirnar langt úti á sjónum. Vit halda ikki, at ásetta markatalsmarkið er sett eftir haldgóðum fortreytum og rættari siðvenju. Vit kunnu ikki góðtaka, at ásetta markatalsmarkið fer gjøgnum ætlað ídnaðarøki í góðkendari byggisamtykt hjá Vestmanna Kommunu. Harumframt mæla løgfrøðiligir ráðgevar hjá kommununi til at kæra dómin, tí teir meta, at sannlíkindi eru fyri, at Landsrætturin kemur til aðra niðurstøðu enn Føroya Rættur.
Sakarmálið hevur ikki nakað við spurningin um, hvar kommunumarkið millum Vestmanna og Kvívík eigur at vera. Rættarmálið eigur tí ikki at hava nakra ávirkan á samráðingar millum kommunurnar um møguliga samanlegging.
Vestmanna Kommuna fer at endurskoða sína avgerð, um Vestmanna og Kvívíkar kommunur leggja saman ella verða lagdar saman.
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Føroyskir sangtekstir
- Á Golgata byrðin fall av
- Á, sál, ert tú mótleys og byrðað?
- Áh, glaða stund, tá eg fekk sjá
- Áh, hvør er hasin maður, ið krossin bera má
- Dagur er liðin
- Djúpt í míni sál ein songur er
- Eg eri við í Guds heri
- Eg prísi tær, Gud
- Eg savna vil skattir í Himli
- Eg sendi tykkum út at virka, líða
- Ei var hann sovandi funnin hin dag
- Er hans navn ikki kært
- Ferðast við Gudi
- Fulla frelsu
- Gud enn á trónuni er
- Harrin er mín hirði góði
- Her glaður eg ferðist
- Komið, tosið um Jesus
- Lovið Gudi, øll Guds børn
- Mánin
- Mær í hjarta er eitt tónalag
- Miss ikki mótið
- Nógvar bústaðir hevur míns Faðirs hús
- Særdur fyri meg
- Tað er ei longur eg, sum livi
- Vend títt eyga á Jesus
- Vit ferðast heim
- Zions land mítt stavnhald er


text:
Veddingarpengar: Ongin garanti til føroyingar
Danska stjórnin vil ikki geva føroyingum vissu fyri, at ein nýggjur eigari av Danske Spil fer at víðariføra avtaluna um at gjalda veddingarpengar til føroyskt ítróttar- og frítíðarlív. – Tí er enn meira avgerandi at fáa at vita, um stjórnin ætlar sær at seta eitt søluskelti á Danske Spil, sigur Sjúrður Skaale.
Danska stjórnin hevur í samgonguskjali sínum sett sær fyri at einskilja almennar fyritøkur, sum eru í beinleiðis kapping við privatar fyritøkur. Stjórnin hevur í hesum sambandi boðað frá, at ein greining skal gerast, ið skal lýsa fyrimunir og vansar við einskiljingum av ítøkiligum fyritøkum hjá danska statinum.
Danske Spil hevur verið nevnd sum ein uppløgd fyritøka at einskilja. Samstundis er talan um eina fyritøku, sum føroyingar hava stór áhugamál í. Hetta kemst av, at Danske Spil hevur eina avtalu við Sp/f Ítróttarvedding, ið gevur loyvi til at skipa fyri veddingum og eydnuspølum. Avtalan tryggjar á tann hátt Danske Spil atgongd til føroyska marknaðin. Afturfyri skal eitt avgjald gjaldast, sum fer í puljuna av veddingarpengum, ið árliga verður útgoldin til almannagagnlig endamál hjá eittnú ÍSF, F.U.R. og MBF.
Men danski fíggjarmálaráðharrin, Kristian Jensen, vil ikki geva føroyingum vissu fyri, at hendan avtalan heldur áfram, um fyritøkan verður seld. Hetta ger hann greitt í svari til Sjúrð Skaale, fólkatingslim fyri Javnaðarflokkin, í dag.
- Fyritøkurnar hjá danska statinum verða riknar eftir armslongdar-princippinum. Tað er sostatt leiðslan og nevndin hjá Danske Spil, sum hava ábyrgdina av at reka felagið á handilsliga hóskandi hátt. Tí kann stjórnin ikki, hvørki sum eigari ella við einum nýggjum eigara, tryggja at avtalan millum Danske Spil og Ítróttarvedding verður víðariførd, sigur fíggjarmálaráðharrin millum annað í svari sínum.
Føroyski fólkatingslimurin vil tí hava at vita, hvørjar ætlanir stjórnin hevur við Danske Spil.
- Hóast stjórnin ikki formelt ger sína ávirkan galdandi, so ivist eg ikki í, at ognarviðurskiftini hava týdning fyri, hvussu felagið verður rikið. Tí mugu vit hava eitt greitt svar frá stjórnini um, hvørjar ætlanir hon hevur við felagnum, sigur Sjúrður Skaale.
Hann hevur tí sett fíggjarmálaráðharranum hendan spurning:
Spørgsmål:
Har regeringen til hensigt at privatisere hele eller dele af Danske Spil A/S i denne valgperiode?
Bemærkninger:
Spørgsmålet er tidligere stillet, men ikke besvaret direkte, jf. svar på Finansudvalgets spørgsmål nr. 153 (Alm. del) af 9. januar 2018.
Svarið verður væntandi almannakunngjørt seinni í hesum
mánaðinum.


text:
Samrøðubólkar
Ein samrøðubólkur er ein bólkur, í hesum føri av kvinnum, ið møtast um eitt felags evni ella líknandi trupulleikum. Samrøðubólkurin gevur tí einstaka luttakaranum høvi til at deila upplivingar, hugsanir og kenslur saman við øðrum í líknandi støðu. Endamálið við bólkinum er, at luttakarnir stuðla hvørjum øðrum, finna loysnir og veita hjálp til sjálvhjálp.
Luttakarnir eru við til at avgera, hvussu arbeiði fer fram í bólkinum, og hvat serligur dentur skal leggjast á. Knýtt at samrøðubólkinum eru tvey fakfólk ið stuðla og leggja bólkinum lag á. Áherðsla verður løgd á tagnaðarskyldu. Tað eru í mesta lagi 6 luttakarar í einum bólki.
Harðskapur kann vera likamligur, sálarligur, kynsligur, fíggjarligur og materiellur. Flest uppliva fleiri sløg av harðskapi.


text:
Støðan og gongdin í innihaldi av dálkandi evnum í føroyska umhvørvinum
Hvussu dálkaður er fiskurin undir Føroyum?
Hvussu dálkaður er grindahvalur undir Føroyum?
Hvussu dálkaður er sjófuglur í Føroyum?
Lýsingarnar eru gjørdar út frá úrslitum frá kanningum í sambandi við umhvørviseftiransingina, sum hevur verið framd í Føroyum tey seinast nógvu árini.
So hvørt sum nýggj úrslit verða tøk, verða evnini dagførd við teimum nýggju úrslitunum.
Vilt tú vita meira, so ring til Katrin Hoydal, tlf 234371, ella send ein teldupost, KatrinH@us.fo.


text:
Fyrilestrahaldari er amerikumaðurin Nicola Longo MD, PhD, serfrøðingur í arvaligum stoffskiftissjúkum.
Hann arbeiðir á Universitetinum í Utah, har granskingarøkið hjá honum m.a. er óreglusemi í feitt sýru oxidatión og karnitin metabolismu.?Sí meira á hesum leinkjum:
http://healthcare.utah.edu/fad/mddetail.php?physicianID=u0305101
Fríggjadagin 2. mai kl. 14.00 verður ein almennur fyrilestur við Nicola Longo um CTD í Veitsluhøllini á Landssjúkrahúsinum, Eirargarður 7.?Pál Weihe, yvirlækni, umsetur fyrilesturin til føroyskt.
Leygardagin 3. mai kl. 14 heldur Nicola Longo fyrilestur fyri CTD sjúklingum, berarum og avvarandi á Parnassinum á Hotel Hafnia. Eisini fer Ulrika Steuerwald, barnalækni at greiða frá tí nýggjasta innan CTD og Jan Rasmussen, lækni og PhD lesandi at siga nakað um tey deyðu, sum hann hevur funnið fram til, sum høvdu CTD.?
Aftaná fyrilestrarnar verður árligi aðalfundurin hjá CTD felagnum.
Tað er CTD felagið sum stendur fyri tiltøkunum.


text:
Tíðindi
Frídagur, 11. mai 2018
Skúlaárið 2017/2018 eru tveir frídagar, ið skúlin hevur at ráða yvir.
Fyrri frídagurin varð lagdur týsdagin 13. februar 2018, og seinni frídagurin er lagdur komandi fríggjadag.
Tískil hava allir næmingar í Hoyvíkar skúla frí fríggjadagin 11. mai 2018.
Í hesum sambandi boðar Frítíðarskúlin í Hoyvík frá, at næmingar í 1. og 2. flokki kunnu koma í frítíðarskúla frá kl. 07:45 - 17:00. Frítíðarskúlin ynskir at fáa eina afturboðan frá foreldrunum, um barn tykkara kemur í frítíðarskúla hendan dagin.
Vit ynska tykkum øllum ein góðan frídag.


text:
Tey flestu kenna til tannlæknaótta, ella ótta fyri viðgerð á tannlæknastovu. Vit kenna ofta til søgur frá øðrum, um hvussu tey upplivdu viðgerðina í tannlæknastólinum, og ofta hava vit sjálvi okkara egnu upplivingar frá tannlæknastólinum.
Hesar søgur eru ofta sagdar í skemti, men fyri tey umleið 40 prosentini av fólkunum, ið ikki hava tað gott við at fara til tannlækna, kunnu hesar søgur viðvirka til at gera teirra støðu enn verri.
Hesa niðurstøðu eru tveir granskarar komnir fram til, Erik Friis-Hasché og Mette Engelbrecht, ið millum annað hava granska tann ótta fólk kunnu hava fyri tannviðgerð.
Granskarnir viðmæla hesi 10 ráð til meira og minni fjálturstungnar patientar.
1. Viðurkenn tín ótta, og verð ikki smæðin. Tað eru fleiri, ið hava tað eins og tú.
2. Vel ein tannlækna, ið tær dámar, og ið er góður til at viðgerða patientar við ótta fyri tannviðgerð. Greið tannlæknanum frá, hvussu tú hevur tað.
3. Ger brúk av avspenningsøvilsum bæði áðrenn og aftaná viðgerðina.
4. Syrg fyri at vera úthvíld(ur) og avstrongd(ur), tá tú møtir upp hjá tannlækna.
5. Far regluliga og ofta til tannlækna – helst triðja høvnn mána.
6. Ger avtalur við tannlæknan, um, hvat ein viðgerð skal innihalda, og hvussu hon gongur fyri seg. Hevur tú tørv á einum steðgi, so syrg fyri at tað kemur í lag.
7. Greið tannlæknanum frá, nær tú ert bangin og tá tú følir pínu.
8. Spyr um lokaldoyving, um tú ikki heldur tað út. Tað kann eisini hjálpa við onkrum avslappandi áðrenn viðgerðina.
9. Um tú hevur eitt ynski um at fylgja við í viðgerðini, so spyr tannlæknan, um tú kanst fáa ein spegil, soleiðis at tú kanst síggja hvat sker.
10. Spyr! – Spyr tannlæknan, um tað er eitt hvørt tú ikki skilir, ella vilt vita meira um.
© PETRI Tannklinikk – Tað er ikki loyvt at gera brúk av greinini, ella partar av greinini, uttan skriftligt loyvi frá PETRI Tannklinikk. Greinin byggir partvís á faldaran “Få det bedre med at gå til tandlæge” eftir lektor, dr. odont. et cand. art. psych. Erik Friis-Hasché og tandlæge, psykoterapeut MPF Mette Engelbrecht, ið er gjørdur í samarbeiðið við Dansk Tandlægeforening


text:
Danski dogmaleikstjórin, Kristian Levring (f.1957), fer at sýna kovboyfilmin The Salvation í Cannes í næsta mánað. Filmurin er ikki sloppin í nakra kapping, men er sloppin á høvuðsplakatina.
The Salvation er ein klassiskur western, sum er heimsins størsta og drúgvasta filmsjangra. Tó so, leikstjórin, sum við The King is Alive (2000) hevði Shakespeare við í einum strandaðum bussi í Namibia, hevur í hesum nýggja kovboyfilmi leitað eftir norrønum sagnum og søgubrotum. The Salvation verður lýstur sum ein episk søga um brostnar dreymar, ólukkulgan kærleika og um grima hevnd.
Westernsøgan í danska filminum fer fram í 1870’unum millum útilagin niðursetufólk í USA, har danski John bíðar eftir konu og soni úr gamla heimlandinum. Tá tey umsíðir koma, gongst ikki eftir ætlan. Gripið verður til vápn og ein ræðulig uppgerð fer fram í Black Creek. Hóvligi John úr fjara friðarelskandi landinum, Danmark, má taka annað skinn um bak at bjarga býnum, rætt sum í einum klassiskum uppgerðswestern meðan klokkan gongur, fíggindar savnast, skuggar leingjast og bara hetjan stendur eftir.
Og tað er eingin annar enn Mads Mikkelsen (f.1965), ið spælir Big Bad Peacelovin' John. Hinir leikararnir eru fótbóltsspælarin Eric Cantona og svenski Mikael Persbrandt, sum altíð er aktuellur í heimligari pressu, men lukktíð eisini er aktuellur í Havnar Bio við filminum En du elsker.
Anders Thomas Jensen hevur skrivað søguna The Salvation saman við Kristian Levring. Teir báðir skrivaðu eisini søgurnar Den du frygter og The King Is Alive.
Svenski filmurin Turist (Force Majeure) hjá Ruben Östlund, omanfyri, verður vístur í skránni Un Certain Regard í Cannes í ár. Hetta er ein 'familjufilmur' úr Alpunum.
Filmsstevnan í Cannes, sum er hin 67’inda, verður hildin í døgunum 14.-24. mai í ár. TrustNordisk umboðar danska Zentropafilmin The Salvation í Cannes. Hildið upp ímóti mannfólkaverðini í hesum westernfilmi, er tað rættuliga sjáldsamt at átjan kvinnur og bara tveir menn eru í starvi hjá TrustNordisk, sum selja harðrenda kovboyfilmin. Festivalsamskipari er Lissy Bellachie, ið er gamal vinur hjá føroyska Filmsfelagnum. Her sæst hon í Lubeck saman við franska manninum.


text:
Ingi Samuelsen
04.04.2017 - 13:38
Mentan > Mentan > Konsertir
Bluestónleikur er blivin alt sjónligari í Føroyum tey seinastu árini, og fleiri eru bólkarnir sum bjóða seg fram við hesum tónleikaslagi.
Bluestónleikurin er sprottin frá littu fólkunum í suðurstatunum í USA seinast í 1800-talinum, og hevur hesin tónleikur síðani ment seg og fylgt við tónleikarliga tíðarandanum. Men tey upprunaligu eyðkennini við blues eru enn altíð ein týðandi partur og verða sett í hásæti av einum og hvørjum tónleikara sum tekur blues’in í álvara.
Og tað gera øll tey í framføra BluesPerluni 2017 á Reinsaríinum, leygarkvøldið.
Hetta er fjórðu ferð at BluesPerlan fer av bakkastokki, og við Froðbiar Sóknar Bluesorkestur eru lunnarnir lagdir undir eitt gott og livandi kvøld, og leggja vit Una Debess Duo við Rógva á Rógva avtrat eru vit longu væl fyri.
Tey dugnaligu ungu í Bluesette koma við sinum frísku tulkingum og løgum og Eddie & The Bulldogs seta skjøtil á kvøldið við Edvard Nyholm Debess á odda, her við einari perlurekkju av tónleikarum aftan fyri seg.
Høvuðsnavnið á BluesPerluni í ár eru Shades of Blue úr Danmark. Hesin bólkur hevur í nú skjótt 30 ár verið heilt í front í donskum bluestónleiki og við sangaranum James Loveless og guitarsnillinginum Uffe Steen hava vit vissu fyri einari hugtakandi og lívligari framførslu.
Bluesette
Froðbiar Sóknar Bluesorkestur
Uni Debess Duo
Eddie and the Bulldogs


text:
Lønarkonta
Eina lønarkontu kanst tú brúka til løn, studning og aðrar inntøkur. Harumframt hóskar henda konta væl til gerandisútreiðslur sum eitt nú mat, gávur, klæðir o.s.fr.
Við eini lønarkontu í BankNordik fært tú eina smidliga kontu. Til ber at knýta ein kreditt at kontuni, sum kann geva tær fíggjarligt rásarúm við einari lágari rentu, um tørvur er á tí. Harumframt fært tú ókeypis Dankort og ókeypis atgongd til Netbankan og Netbankan sum app, um tú ert partur av einari av okkara fyrimunaskipanum.
Stutt og greitt um Lønarkontu
- Vel Visa/Dankort ella MasterCard Debit til kontuna
- Møguleiki at knýta kassakredittt at kontuni
- Fá yvirlit yvir kontuna í Netbankanum og Netbankanum sum app
- Til dagligu nýtsluna
Tosa við okkum
Fá meira at vita um tínar møguleikar


text:
Konfliktmekling
Kostnaðurin
Kostnaðurin verður goldin sambært tímatakstinum kr. 1600 + mvg. Henda kostnað rinda partarnir við hvør síni helvt, um ikki avtala er gjørd um annað.
Aðrar útreiðslur sum gerast neyðugar, so sum serkøn hjálp, hølisútreiðslur, kostur v.m. rinda partarnir herumframt.
Partarnir gera frammanundan avtalu um gjaldanina, og hvussu partarnir býta hesa sínamillum.
Ymiskt er hvussu long tíð roknast skal við. Summi mál kunnu avgreiðast eftir 1-2 fundir, tvs. frá 3 tímum til 8 tímar. Onnur taka longri tíð, tað velst um hvør trætan er, hvussu fæstløst hon er og sjálvandi partarnar sjálvar.
Samband
Turið Debes Hentze
Djúpagilsvegur 14
FO-188 Hoyvík
tlf. 519700
tdh@hentze.fo


text:
Frælsisdag Ísraels, 14. mai varð skipað fyri fundi á Vaglinum í Havn. Upp ímóti 500 fólk møttu upp við Býráðshúsini í Gamla kommunuskúlagarði henda serliga dag Ísrael. Bjørgfinnur Heinesen, sum skipa… Les meira »
Røða, sum Svenning av Lofti helt á Vaglinum í Havn mánadagin 14. mai á sjeyti ára hátíðarhaldinum fyri stovnanini av Ísraelska státinum: Tá ið eg var 8 ára gamal smádrongur, meðan eg gekk í tú… Les meira »
– "Við at viðurkenna søguna hevur tú skapt søgu", segði Benjamin Netanyahu við Donald Trump, tá ið USA opnaði sendistovuna í Jerusalem. Les meira »
Orsøkin til at bussarnir flagga, er at í dag eru 70 ár síðani, at David Ben-Gurion lýsti Ísrael sum tjóð, 14. mai 1948. Annika Olsen, borgarstjóri, sigur, at kommunan hevur fingið eina áheitan u… Les meira »
portal.fo - Oda Strøm: Amerikanska sendistovan í Ísrael hevur higartil verið í býnum Tel Aviv, men verður nú flutt til Jerusalem. Tað verður gjørt aftaná amerikanski forsetin Donald Trump í desember… Les meira »
Smúkkur og krem úr Ísrael, at fáa í Føroyum! Í sambandi við Avi Lipkin tiltakið á í Læaraskúlahøllini á Frælsinum í dag 14.mai fer ALOEVERA í Gøtu at sýna ymisk krem úr Ísrael. Har verður høvi at og… Les meira »


text:
Orð og lag: Martin Joensen
Tíð at fara, tíð at slíta bond.
Tíð at flúgva frá tíni kørgu strond.
Beiskur biti er, men hann svølgjast skal,
so nú, Føroyar, bið okkum fara væl.
Tíð at fara, tíð at læsa dyr.
Vinfólk savnast at biðja blíðan byr.
Meðan skýmingsregn hylir sund og havn,
tekur abbin tann lítla í sín favn:
»Kanska handan hav hæsir ódnin av,
og hvør veit, kanska dreymir trívast har?
Handan hav kanska brúk er fyri tær.«
Hjartarøtur ryktar upp úr mold.
Vetrarvindar nú píska nakið hold.
Meðan tøgnin tung trælkar fólk og fæ,
setur abbin tann lítla á sítt knæ:
»Minst til blankan vág, minst til gjógvará,
– hav tú fjøllini við á tíni ferð,
og minst til: Abbin altíð hjá tær er!«


text:
Tíðindi
25. august 2017
Tugda hugmyndin um fjøltáttaða samfelagið, har øll lyfta í felag, soleiðis at hjólið kann mala, er ílatin nógvar ymiskar kápur. Troyggjan hjá floksfelaganum hjá mær í fólkaskúlanum rennur mær í hug. Ein óvanliga fleirmynstrut troyggja við alskyns litum, sum minti mest um ein part av loftinum á Sixtinska kapellinum. Á troyggjuni var m.a. reiðfólk, skip, blómur, hús, ælabogin, dansandi pinnamenn, eitt bíbliuvers, nakrar súkklur og eitt lítið ítróttamerki á bringuni.
Floksfelagin við sermerktu troyggjuni var av raskastu dreingjum til handaligt arbeiði, tá ið vit gingu í fólkaskúla. Tá ið tað snúði seg um egning og landing, kundi eingin av javnaldrunum standa honum kurl. Hann hevði virðing fyri sær sjálvum, sínum næsta og náttúruni, men arbeiðslagið og hegnið til skúlagongd vóru ikki í samljóði við skúlans krøv. Bókligu førleikarnir vóru lítið sjónligir, og tað gav at bíta, tá ið tann eini lærarin segði við hann, at hann ongantíð fór at verða til nakað! Sterk orð, sum betri vóru ósøgd, tí lærarin skuldi heldur verið kveikjarin, sum dugdi at síggja møguleikar heldur enn forðingar.
Havi fingist við ítrótt størsta partin av lívi mínum. Fyrr sum íðkandi og nú sum ungdómsvenjari í fótbólti. Vanligt er, at tosað verður um talent. Um ungar leikarar, sum hava serliga bjarta framtíð, tí okkara innara vølva hevur skoðað í kúluna og sæð, at hesin leikarin fer at umboða okkara tjóð og føra hana ímóti tindunum. Men vit venjarar fara ofta skeivir. Næstan altíð. Tí tað at gerast ein dugnaligur fótbóltsleikari á høgum stigi krevur so óendaliga nógv meira enn einans at duga at sparka ein bólt ella at renna skjótt. Hugur, arbeiðssemi, mótstøðuføri, treystleiki, vilji at vinna og nógv annað spælir ein stóran leiklut. Hetta eru alt eginleikar, sum koma innanífrá – sum eru íbornir ella kveiktir av onkrum kveikjara.
Tað eru jú ikki allar blómur, sum spretta eins skjótt og væl, sum vit ynskja. Vit kunnu væta moldina, lúka, sáa, men vit stýra ikki vindinum, kuldanum og sólini.
Vit kunnu kveikja og vera tær góðu fyrimyndirnar fyri okkara næmingar. Vit kunnu vísa teimum, hvat virðing er – virðing fyri sær sjálvum, øðrum og náttúruni. Men vit kunnu ikki stýra tí, sum hendir heima og í frítíðini. Næmingurin kann ikki velja sín sosiala arv.
Tey fylgja okkara tryggu fótasporum, tá ið teirra tilvera ikki tykist trygg - tá ið brattlendið er ov bratt, grundin ov óstútt, og tá ið tað brakar í groypingum.
Aðalmál okkara sum lærarar má vera, at vit altíð gera okkara ítasta fyri at fáa tilfeingið so virðismikið sum gjørligt, tá ið tað kemur til lands eftir 9 ella 10 ára skúlagongd. Her verður fyrst og fremst hugsað um grundleggjandi tættir sum virðing fyri sær sjálvum og sínum næsta, náttúruni og samfelagnum. Tá er umráðandi, at kveikjarin kveikir og ikki køvir.
Eg møtti floksfelaganum við troyggjuni tann dagin, ið vit hátíðarhildu, at tað nú vóru 15 ár liðin, síðani fólkaskúlin var lokin fyri okkara viðkomandi. Hesin fortaldi mær tá, at alt á mynstrutu troyggjuni gav meining – alt hevði okkurt at týða fyri hann. Eg umboðaði ítróttamerkið, meðan onkur annar umboðaði dansandi pinnamenninar. Hann umboðaði sjálvur skipið, sum var á troyggjuni, tí nú var hann vorðin skipsførari.
Gott hevði verið, um vit sum lærarar á onkran hátt kundu verið ein partur av dansandi pinnamonnunum á troyggjuni og saman við næmingunum funnið taktfast, felags stev, tí dansurin skal dansast í øllum førum í 9 ár, tá ið veiðan verður avskipað. Tá er gott at hava góðar landarar.
“Aðalmál okkara sum lærarar má vera, at vit altíð gera okkara ítasta fyri at fáa tilfeingið so virðismikið sum gjørligt, tá ið tað kemur til lands eftir 9 ella 10 ára skúlagongd.”
Klumma eftir Símun Joensen, lærara, í Skúlablað nr 4, sum júst er komið.
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Nú kanst tú søkja stuðul til vinnu ph.d.-verkætlanir
Hevur tú hugsað um eina granskingarverkætlan, sum kann loysa eina ítøkiliga avbjóðing, menna fakligu førleikarnar og skapa vøkstur í tykkara fyritøku ella tykkara vinnu? Nú er møguleiki at søkja stuðul til eina slíka verkætlan.
Lýst verður eftir umsóknum til vinnu ph.d.-verkætlanir í Føroyum.
Umsóknirnar verða skrivaðar og viðgjørdar í tveimum umførum:
Í fyrra umfari skal eitt hugskot lýsast. Ein stutt verkætlanarlýsing skal skrivast. Dentur skal leggjast á væntaða nyttuvirðið fyri fyritøkuna og granskingarumhvørvið og á styrkta fakliga netverkið millum fyritøku og granskingarumhvørvi.
Umsóknarfreistin í hugskotsumfarinum er 1. september 2017 kl. 12. Serstakt oyðublað skal nýtast til endamálið.
Ein metingarnevnd metir um innkomnu uppskotini og bjóðar bestu umsóknunum víðari til seinna umfar.
Ein fullfíggjaða umsókn skal sendast inn áðrenn freistina, sum væntandi verður 1. desember 2017 kl. 12.
Umsóknirnar verða í báðum umførum mettar eftir hesum krøvum:
- Vinnuligur týdningur og ávirkan
- Vísindalig góðska
- Skipan av verkætlan
Les meira um stuðulin her
Tú kanst eisini koma á kunningarfundin, sum vit skipa fyri í Vinnuhúsinum mikudagin 21. juni kl. 15.
Tilvildarliga vald mynd.


text:
Tað ber til at melda til á heimasíðuni hjá Vinnuhúsinum, www.industry.fo ella við at trýsta her.
Á skránni fyri aliráðstevnuna í ár verða m.a. hesar framløgur:
- Kontali Analyse leggur fram um gongdina í og útlitini fyri føroyska havbúnaðin.
- Rúni Dam frá Avrik greiðir frá um fiskagoymslur og metingar um framleiðsluna.
- Bjørn Kunoy frá føroysku sendistovuni í Moskva fer at greiða frá um russiska marknaðin og virksemið hjá sendistovuni.
- Sigurd Handeland frá Universitetinum í Bergen fer at greiða frá um framleiðslu av stórum smolti, og serliga um røttu ljósstýringina í tí sambandinum.
- Fólk hjá Fiskaaling leggja fram úrslit frá ymiskum verkætlanum hjá Fiskaaling, herundir royndunum við rognkelsum, um aling á harðbalnum økjum og um spjaðing av laksalús í Føroyum.
- Harumframt verða aðrar framløgur um avbjóðingarnar við laksalúsini. M.a. fer Paul Midtlyng frá AquaMedic at hava eina framløgu um resistens hjá laksalús, og Marit Stormoen frá Marine Harvest fer at leggja fram um teirra nýggju strategi móti laksalús.
Eins og undanfarin ár, verður besta úrslit hjá ali- og smoltstøðum kosið.
Poul Michelsen, landsstýrismaður í uttanríkis- og vinnumálum, setir Aliráðstevnuna 2016.
Ein nágreinilig skrá verður løgd út á heimasíðuna mánadagin 8. februar.


text:
Dilemma
140 kr * Kápumynd Daniella Andreasen * Uppseting Lena Nicolajsen
Daniella Andreassen debuterar við hesi nýskapandi prosabókini sum upprunaliga er sprottin úr eini bloggfrásøgn. Bókin er um eina unga føroyska kvinnu sum sjálvstilvitað og við stórum dirvi sigur frá síni søgu sum ein føroysk skrivandi kvinna í 21. øld.
Sum verk er bókin samansett, bæði málsligt og innihaldsligt. Her eru innantanna einarøður, frásagnir, dialogar og yrkingar. Bókin er í sjey pørtum, sum kunnu minna um eina skrivaða dagbók í sjey dagar. Gerandisliga málið og blandaða málið, sum í støðum ikki himprast fyri respektleyst at skifta frá føroyskum til danskt er sum málburðurin annars ein mynd av kreppuni ella tí dilemma sum persónurin sum sigur frá er í. Sum ein av teimum 2500 ungu kvinnum sum mangla í Føroyum. Meiri í ætt við Victoriu Wild, Silviu Henriksdóttir enn Heðin Brú.


text:
Robert C. Cane – Cellular Telephone Russian Roulette
Møguliga tann týdningarmesta bókin um evnið, skrivað av einum topp-mennara í tele-fyritøkuni Motorola, har hann arbeiddi í meira enn 30 ár.
Cane greiðir í bókini frá ørgrynnu av kanningum frá 70’unum og upp til 90’ini, har tað ferð aftaná ferð verður staðfest, at mikrobylgjur hita upp heilan í sokallaðum “hotspots” – støð har geislarnar samla seg og fleirfalda geislastyrkina. Hann greiðir eisini frá, hvussu teleídnaðurin royndi at fjala hesi úrslit.
Um Caine: Hevur eina BSEE frá Midwest College of Engineering, ein MSEE frá Illinois Institute of Technology við sergrein í elektromagnetismu. Skrivaði serrit, ið gav honum Pd.D í elektriskari verkfrøði við serligum atlitið til økið innan elektromagnetismu og “solid-state” fysikki. Hann doyði av heilakrabba fyri nøkrum árum síðan.
Bókin fæst sum pdf frá microondes.wordpress.com. Hon kann lesast á digitalum lesibretti sum t.d. Kindle frá Amazon, lesast á telduni ella bara printast út.