text:
Føroyskt mál
Føroyskt er høvuðsmálið í Føroyum. Føroyskt er almenna málið í Føroyum, og tað er tjóðarmál føroyinga. Harafturat verður nógv føroyskt tosað í Danmark og Íslandi. Í Føroyum tosa 48.000 fólk føroyskt, í Danmark umleið 25.000 og í Íslandi umleið 5.000, so samlaða talið av fólkum, ið duga føroyskt liggur um 75-80.000. Føroyskt er tí í altjóða høpi eitt lítið mál. Føroyskt mál hevur fýra føll og trý kyn, og grammatiski málbygningurin líkist ógvuliga nógv íslendskum, meðan orðatilfarið og í summum lutum úttalan líkist norska landsmálinum.
Venceslaus Ulricus Hammershaimb er kendur sum faðirin at skriftmáli føroyinga. Tað var hann, sum skapti okkum skriftmálið so at siga í sama líki, sum vit kenna tað í dag, og hann eigur soleiðis stóra æru fyri, at føroyingar varðveittu skriftmálið. Tað er einki at ivast í, at føroyska málið var fyri stórum hóttafalli, tá ið trúbótin uml. 1540 varð sett í gildi í Føroyum, tí tá fór prestaskúlin fyri bakka, soleiðis at kirkjumálið gjørdist danskt burturav.
Innihaldsyvirlit
- 1 Flokkan
- 2 Stavraðið
- 3 Mállæra
- 4 Málskyldskapur
- 5 Málsøga
- 6 Málføri
- 7 Frambering og staving
- 8 Teknseting
- 9 Orðalagslæra
- 10 Formlæra
- 11 Orðatilfeingi
- 12 Sannroynd
- 13 Kelduávísingar
- 14 Sí eisini
- 15 Slóðir
Flokkan
Føroyskt er eitt indo-evropeiskt mál. Føroyskt er eisini eitt norrønt mál. Tað hoyrir til Vesturnorrønu málættina (saman við íslendskum, norskum og hinum nú útdeyða norn) [1]. Vesturnorrønt, ofta eisini bara nevnt norrønt, er málið, ið talað varð í Noregi um tað mundið, norðmenn bygdu Føroyar, og nakrar øldir fram, t.e. úr 9. øld og upp til 1400. Úr hesum máli spruttu komandi øldirnar fleiri mál - føroyskt í Føroyum, norn í Hetlandi og Orknoyggjum, norskt í Noregi og íslendskt í Íslandi. Norðbúgvar, ið talaðu mál av norskari rót, búðu eisini í Grønlandi í nøkur hundrað ár, men málið doyði út við teimum móti endanum á miðøldini. Stóra broytingartíðarskeiðið úr norrønum til føroyskt er millum 1400-1600. Hetta er sama tíðarskeiðið, sum árinið úr donskum fer at gera um seg.
- (øll mál)
Stavraðið
Føroyskt nýtir latínska stavraðið við serligum norrønum serstavum. Føroyskt nýtir 29 bókstavir umframt trý samansett tvíljóð [2]. Bókstavirnir og framburður teirra:
C, Q, W, X, Z verða ikki nýttir, men finnast í summum lániorðum (eisini Ö, Ü, Å og Þ í nøvnum), men tó er skikkur at býta hesar stavir um við føroyskar stavir við somu frambering.
Teir verða flokkaðir soleiðis:
- Sjálvljóðini eru: a á e i í o ó u ú y ý æ ø
- Tvíljóðini eru: ei, ey, oy
- Hjáljóðini eru: b d ð f g h j k l m n p r s t v
Mállæra
Orðið "grammatikk", sum er okkara mállæra, stavar upprunaliga úr grikskum, har gramma merkti bókstavur. Av fyrstan tíð varð orðið nýtt um læruna at skriva og lesa. Nú á døgum er málsøkið hjá mállæruni at koma fram á og lýsa allar vanligar reglur í einum og hvørjum máli. Tey regluligu fyribrigdini finna vit á ymsum stigum. Vit kunnu tosa um lutvísar skipanir innanfyri mállærubygnaðin.
Í føroyskum, eins og í øðrum málum, finnast hol á mállæruhválvinum, t.e. regulig fyribrigdi, sum málgranskarar enn ikki hava fingið greiði á til lítar. Tá ið vit tosa, fylgja vit teimum málsligu reglunum, sum eru í okkara máli, uttan at geva okkum far um tað. Vit kunnu til dømis vera heilt óvitandi um, hvat ein grundliður er, og kortini orða setningar, har einki er galið hvørki við grundliði ella øðrum liðum. Fyri at læra mállæruna er als ikki neyðugt við bókum ella frálæru. Her er tað okkara egna máloyra, sum verður stýrt av føroysku mállæruni, sum m.a. hevur nakrar reglur um, hvussu ljóð kunnu verða sett saman til orð á føroyskum.
Málskyldskapur
Málið er nær skylt íslendskum, norn og eisini vesturnorskum [3]. Siga vit, at tað eru seks milliardir menniskju í heiminum, og tað eru 80.000 føroyingar, so er skilligt, at vit eru ein ómetaliga lítil málsligur minniluti, t.e. 1/100 promilli av jarðarinnar menniskjum tosa føroyskt. Men okkum nýttist ikki at smæðast, tí vit eiga eitt mál, ið riggar væl í flestu førum sum samskiftisamboð, og vit eiga tann fyrimunin, at vit við tí skúla, vit hava, eru før fyri at hava samskifti við norðurlendsku grannar okkara. Norskt, íslendskt, danskt og svenskt eru í ætt við okkara mál, og tað merkir, at stórur líkskapur er millum málini, hvat orðavavi og mállæru viðvíkur.
Málsøga
Føroyskt, tjóðarmálið í Føroyum, hevur sínar røtur í fornnorrøna málinum frá víkingatíðini. Í nógv ár varð føroyska málið trúðað, men doyði ikki út. Málið varð varðveitt við skaldskapi av mannamunni. Skaldskapið sum gjøgnum nógv 100 ár varð sagdur frá ættarliði til ættarlið. Við søgum, søgnum og ikki minst við kvæðunum sum hava havt ótrúliga stóran týdning fyri at málið ikki varð gloymt [4].
Hammershaimb, ættaður úr Sandavági, gav út í 1854 fyrstu føroysku mállæruna og gjørdi ta nýggju rættskrivingina. Tá fór føroyskt at taka danskt mál av ræði. Undir lestrarárunum í Keypmannahavn gjørdi Hammershaimb eina ferð heim til Føroya at vitja. Hetta var í 1841. Hann ferðast bygd úr bygd og savnar fólkaminni. Áhugaður sum Hammershaimb var fyri føroyskum máli, sá hann tíðliga, hvussu átrokandi tað var at geva út eina mállæru, skuldi skriftmálsuppskot hansara vinna fram millum fólk. Eina dagbók skrivaði hann á hesi ferð, og tað vil so væl til, at Christian Matras í 1941 gav hana út: "Færøsk Dagbog 6.7-16.8 1841".
Nakað av tilfarinum, ið Hammershaimb savnaði á hesi ferð, læt hann prenta í 1846 í danska tíðarritinum "Annaler for nordisk Oldkyndighed og Historie". Hetta vóru "Færøske folkesagn (Risi og kelling — Um skógar í Føroiun — Huldufólk) med tilføjede Bemærkninger om den færøske Udtale". Við hesum tekstum er føroyskt skriftmál lagt í eina fasta legu, sum vit, burtursæð frá nøkrum fáum broytingum, hava hildið okkum til heilt at hesum degi. Í einum stuttum inngangi greiðir hann frá um málsins søgu, og hann greiðir frá, at málsliga liggja oyggjarnar í trimum pørtum, sum hann kallar Sunnanfjarðarmál, Streymoyarmál og Norðanmál.
Í fyrstuni vóru nógvir føroyingar ikki hugaðir fyri tí føroyska málstrevinium, men tjóðskaparhugin vann sigur, og nú hevur føroyskt fingið somu rættindir sum danskt mál, og er, formelt, høvuðsmálið. Men nógvir halda at einans føroyskt eigur at verða nýtt í almennum viðurskiftum. Hetta er t.d. støðan hjá loysingarmonnum, t.e. teir, ið vilja hava landið leyst frá Danmark politiskt, soleiðis halda eisini nógv onnur.
Málføri
Markini millum føroysku bygdamálini ella málførini eru rættiliga týðilig. Slík mark nevnast í mállæru málførismark ella við fremmandum orði diagloss. Eitt slíkt málførismark er teknað inn í kortið høgrumegin. Tað vísir, hvar markið gongur millum t.d. úttaluna av "ei" og "oy". Í Føroyum finnast nógv ymisk málføri: suðuroyarmál, sandoyarmál, nólsoyarmál, havnarmál, eysturoyarmál, vágamál og norðoyamál. Flestu okkara hava eitt mál, sum sermerkist við einum ella øðrum bygdarmáli. Skriftmálið er nakað annað, sjálvt í einum so lítlum øki sum Føroyum. Tað er felags fyri fólkið í einum landi við ólíkum málsligum viðurskiftum. Eingin skrivar, júst sum tosað verður. Tí er neyðugt at fáa frálæru í hesum serliga felags máli.
Somuleiðis, sum vit hava málføri ella dialektir, hava vit eisini sosiolektir, sum er serligt mál hjá einstøkum samfelagsbólkum.
Suðuroyarmál
Bókstavirnir A og Æ hava í føroyskum á allan hátt sama ljóðvirði, uttan í suðuroyarmáli, har ið Æ við øllum rímileika kundi verið kallað "seinra e". Sum dømi um hetta kunnu vit nevna ræðast (suðuroyarmál: reðast), gæs (ges), skræða (skreða) og æða (eða).
Frambering og staving
Í føroyska stavraðnum eru 29 bókstavir. Í føroyskum teksti síggjast av og á aðrir bókstavir, til dømis c, q, ü, w, x, z og þ, tá ið fremmandaorð verða endurgivin. Bókstavirnar býta vit sundur í teir, ið merkja sjálvljóð, og teir, ið merkja hjáljóð. Til at nevna hjáljóðið r seta vit sjálvljóðið e frammanfyri. Bókstavin nevna vit er. Eitt sjálvljóð kann standa einsamalt. Tað ljóðar sjálvt, sum til dømis e ella i. Men eitt hjáljóð má, fyri at kunna verða sagt, standa hjá einum sjálvljóði: b (be), p (pe). Í føroyska bókstavaraðnum eru sjálvljóðini a, á, e, i, í, o, ó, u, ú, y, ý, æ og ø. Hjáljóðini eru b, d, ð, f, g, h, j, k, l, m, p, r, s, t og v. Tvíljóðini eru: ei, ey, oy.
Sjálvljóð
Sjálvljóðini eru 13: a, á, e, i, í, o, ó, u, ú, y, ý, æ og ø. Sjálvljóð kalla vit tey øll, men í roynd og veru eru hesi 7 í longum stavilsi tvíljóð a/æ [ɛa], á [ɔa], í/ý [ʊi], ó [ɔu/ɛu/œu], ú [ʉu].
Tvíljóð
Tvíljóðini eru trý í tali: ei, ey, oy.
Hjáljóð
Hjáljóðini eru 16: b, d, ð, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, v.
Teknseting
Grundirnar, at vit seta tekin í ein tekst, kunnu vera fleiri, men tann eyðsýndasta er tann, at tekin býta tekstin sundur í heildir, ið hanga saman á ein ella annan hátt. Vit hava soleiðis lættari við at lesa tað, ið skrivað er [5]. Teknini, sum vit vanliga nýta, eru t.d. kolon, komma, punktum, semikolon, rópitekin, gásareygu, spurnartekin, osfr. Hesi tekin seta vit ymsastaðni í tekstin eftir føstum reglum, sum á ein ella annan hátt skulu ímynda tað talaða málið, sum er eyðkent til dømis við rútmu, støðgum og ferð. Tey ymisku teknini kunnu ávirka heildarmyndina av einum teksti á ymsan hátt. Eru til dømis nógv gásareygu í einum broti, varnast lesarin rættuliga skjótt, at tað snýr seg um talu, har ein, tveir ella fleiri persónar tosa, til dømis Gud segði "Verði ljós" og tað varð ljós. Festa vit okkum í staðin við, at nógv prikkar, rópitekn ella tankastrikur verða nýtt, kann tað vera, tí skrivarin er í øðini og vil gera vart við tað. Reglurnar fyri tey ymisku teknini eru ymiskar. Tekin, sum verða sett eftir føstum reglum, eru til dømis spurnartekin ella komma, her er eingin slingur í valsinum, hvar teknini skulu standa.
Orðalagslæra
Grikska orðið "syntax" merkir upprunaliga samanseting. Í mállæruni verður tað nýtt um, hvussu orð verða sett saman, tá ið vit nýta málið. Hetta verður gjørt eftir heilt ávísum reglum, og setningsskipan er læran um hesar reglurnar [6]. Tá ið vit seta saman orð, gera vit orðingar. Orðið "orðingar" fevnir um alt, ið kemur fram, tá ið vit málbera okkum. Hesar orðingar kunnu hava sera ymiskt snið. Tær kunnu til dømis vera ymiskar til longdar. Summar eru bara eitt orð, aðrar eru settar saman av mongum orðum. Støðan, vit eru í, tá ið okkurt verður sagt, ávirkar nógv sniðið í orðingini. Tað hevur til dømis stóran týdning, hvønn vit venda okkum til. Ætlanin við tí, vit siga, kann eisini vera so ymisk. Tær longu orðingarnar leggja vanliga dentin á at siga frá, bera okkurt víðari ella lýsa okkurt. Orðingar, sum bara eru eitt orð ella nøkur fá orð, siga ofta frá kenslum og eru ofta boð til onkran.
Formlæra
Á føroyskum hevur verið vanligt at býta orðini í 10 flokkar, sum eru: sagnorð, lýsingarorð, hjáorð, miðalvarpingar, navnorð, fornøvn, fyrisetningar, kenniorð, talorð og sambindingarorð.
Kenniorð
Óbundna kenniorðið er ein/eitt. Bundna kenniorðið er tann/hin og tað/hitt.
Navnorð er felagsheiti fyri ein bólk av orðum, ið lýsa nøvn á ítøkiligum lutum (td. stólur, bilur, genta, drongur), fyribrigdum (vestfall, eystfall, mysing, mánalýsi) og hugtøkum (sorg, gleði, longsul) umframt sernøvn (Petur, Sólvá, Enniberg, Sørvágur). Navnorð bendast í tølum - eintali og fleirtali. Tá ið talan bara er um ein ella eitt, stendur navnorðið í eintali, til dømis stólur, skúli; talva, bust; oyra, stykki, men tá ið talan er um fleiri, stendur navnorðið í fleirtali, til dømis stólar, skúlar; talvur, bustir; oyru, stykki. Navnorð verða eisini bend í føllum. Tey eru hvørfall, hvønnfall, hvørjumfall og hvørsfall. Navnorð eru annaðhvørt óbundin ella bundin. Óbundin eru navnorð, tá ið talan ikki er um nakran ávísan, men um einhvønn, til dømis ein genta, ein drongur ella eitt barn. Bundin eru navnorð, tá ið talan er um okkurt ávíst, til dømis gentan, drongurin ella barnið. Navnorð bendast efir tveimum høvuðsbendingum - teirri sterku bendingini og teirri veiku bendingini. Sterkt bend navnorð enda við hjáljóði í hvørsfalli eintali. Veikt bend navnorð enda við sjálvljóði í øllum føllum í eintali.
Lýsingarorð
Lýsingarorð bendast í stórum dráttum á sama hátt sum vit kenna úr nútíðarmáli, og her eins og í øðrum bendingum verður skilt millum /i/ og /u/ í endingum á sama hátt sum í V. U. Hammershaimbs rættskriving. Ein gongd sum sæst í bendingini av føroyskum lýsingarorðum, er samjavnaður millum orð við a og æ í stovninum. Í Hammershaimb síggja vit at hesin samjavnaður er farin fram, soleiðis at ikki bara a, men eisini æ kann broytast til ø ella o í bendingini. Vænur eitur í kvennkyni von fyri eldri væn. Slættur eitur í hvørjumfalli sløttum (skrivað slettum) fyri eldri slættum, og rættur, ræddur og slættur eitur í kvennkyni røtt (skrivað ret), rødd (skrivað ræd) og sløtt (skrivað slæt, slet) fyri eldri rætt, rædd og slætt. Ein onnur broyting er hon at lýsingarorð við -in (til dømis heiðin ella búgvin), sum í eldri máli høvdu sama form í hvønn- og hvørfalli eint. í kallkyli, hava í nútíðarmáli -an í hvønnfalli (heidnan, búnan), hetta í analogi við onnur lýsingarorð.
- Øll lýsingarorð, sum í kvennkyni og í kallkyni enda við -in ella við -il, enda í hvørkikyni við -ið:
Vit siga tí til dømis tolið hevur Ð, tí tað eitur tolin í bæði kvennkyni og kallkyni.
- Lýsingarorð, sum í kvennyni enda við -g, enda í hvørkikyni við -gt, t.d. liðug - liðugt, men enda tey í kvennkyni við -t, er einki -g, t.d.: fjákut. Ávíst navnorð taka veikt bend lýsingarorð aftur at sær: “hesa eldru gentuna” ella “hesa skeivu gongd.” Óávíst navnorð taka sterkt bend lýsingarorð aftur at sær: “eina eldri gentu” ella “eina skeiva gongd.”
Fornøvn
Á føroyskum er heitið fyri hesi orð fornavn, og á útlendskum eita hesi orðini ofta pronomen. Orðið er sett saman av forskoytinum "pro", sum merkir í staðin fyri og "nomen", sum merkir navnorð. Tað eyðkenda fyri hesi orð er, at tey hava onga merking í sær sjálvum, men fáa ávíst innihald trytað av tí høpi, tey verða nýtt í. Summir málfrøðingar hava ta áskoðan, at eitt fornavn hevur ein tóman karm, sum verður fyltur av nýggjum í sínum umhvørvi, hvørja ferð tað verður borið fram annaðhvørt í talu ella skrift. Onnur eyðkenni eru, at summi av hesum orðum verða bend bæði í falli, tali og kyni, til dømis hon, hann ella tað, meðan onnur verða bert bend í falli og tali, til dømis eg, meg og vit, og uppaftur onnur als ikki bendast, til dømis sum ella ið. Fornøvnini verða vanliga býtt í tveir flokkar. Summi fornøvn hava navnorðsvirði, meðan summi hava bæði navnorðsvirði og lýsingaorðsvirði, t.e. at hesi orð kunnu hava sama leiklut sum ávikavist lýsingaorð og navnorð.
Tað er óivað greitt, hvat hann, tey, hin ella teir merkja, tá ið vit nýta hesi orðini í einum føstum sambandi. "Hann" vísir t.d. til Peter, "tey" vísir aftir til Gúðruna og Peter, "hin" vísir aftur til Per og Pál. Um orðið "hann" hevði staðið einsamalt, so høvdu vit ikki heilt víst kunnað gjørt av, hvat hetta orð sipaði til. Vit høvdu havt varhugan av, at tað mundi snúð seg um eitthvørt fólk, lut ella hugtak í kallkyni, men heldur ikki meira. Leikluturin hjá hesum orðum er at umboða onnur orð, til dømis navnorð. Á henda hátt er ikki neyðugt hjá okkum at taka navnorðini upp í saman, men vit kunnu lata hesi orðini umboða tey í staðin.
Um persónsfornøvn sæst í greinini Persónur (máll.).
Talorð
Talorð nýta vit t.d., tá ið vit telja, og tá ið vit greiða frá, hvussu nógv ið er til av onkrum, hvussu ávísur teinur er, hvussu nógv klokkan er, og hvussu nógv okkurt vigar. Vit skifta talorðini sundur í tríggjar partar: Tey talorð, sum vísa okkum, hvussu stór nøgdin er, verður nevnd grundtøl (kardinaltøl) [7]. Hin bólkurin tilskilar, í hvørjum rað eitthvørt hendir, og tí verða tey nevnd raðtøl (ordinaltøl). Hesi bæði sløgini av tølum kunnu annaðhvørt skrivast við bókstavum ella við tølum, men fyri at skyna ímillum grundtøl og raðtøl er siður at seta eitt punktum eftir raðtølini, til dømis: "Í 19. øld". Eitt triðja býti av tølunum eru skriftistølini (distributiv tøl) sum eru "einir", "tvinnir" og "trinnir", tey verða bend sum lýsingarorð.
Grundtølini eru: eitt (ein, ein, eitt), tvey (tveir, tvær, tvey), trý (tríggir, tríggjar, trý), fýra, fimm, seks, sjey, átta, níggju, tíggju, ellivu, tólv, trettan, fjúrtan, fimtan, sekstan, átjan, nítjan, tjúgu. Á nútíðar føroyskum er tað soleiðis, at tað bert eru tey trý fyrstu grundtølini, sum bendast í falli, tali og kyni undantikið eina fleirtalsleivd av fýra í orðafellinum (t.d. "tú eru altíð uppi á fjórum").
Raðtølini eru: fyrsti, annar, triði, fjórði, fimti, sætti, sjeyndi, áttandi, níggjundi, tíggjundi. Raðtølini, øll uttan "annar", bendast sum veikt bend lýsingarorð.
Skriftitølini eru: einir, einar, eini; tvinnir, tvinnar, tvinni; trinnir, trinnar, trinni.
Sagnorð
Sagnorð fáa nógvar ymiskar endingar og kunnu broyta snið á ymsan hátt. Til dømis kann sagnorðið "at eta" koma fyri í øðrum sniðum - "etur", "át" ella "ótu". Samsvarandi hava vit orðið "syngja", sum bæði kemur fyri í forminum "sang" og "sungið". Hvørt nýtt orðasnið, sum vit síggja, nevna vit ein bendingarform. Summir av hesum bendingarformunum kunnu einsamallir verða umsagnarliðir í einum setningi. Aðrir formar mugu hava onnur sagnorð aftur at sær til tess at vera umsagnarliður - "Peter etur" ella "Peter át" eru rættir setningar á føroyskum. "Peter eta" ella "Peter etið" eru ikki rættir setningar.
Hjáorð
Adverbium merkir "tað, sum er lagt aftur at verbinum", sum í mongum mállærum nú á døgum verður mett sum hornasteinurin í einum setningi. Adverbium er sum so mangt annað av latínskum uppruna. Hetta heitið er vorðið til okkara "hjáorð". Hesin orðaflokkurin fevnir um orð, sum á ein ella annan hátt greiðari lýsa ta merking, sum eitt sagnorð hevur. Vit kunnu t.d. spyrja "Hvar er hon?". Og svara "hon er har". Ella vit kunnu spyrja "nær fer hann?". Og svara "hann fer nú". Vit kunnu spyrja "Hvussu livir barnið?". Og svara "barnið livir væl". Hesi orðini: væl, nú, har, eru hjáorð. Hjáorð eru smáorð, ið sett verða hjá sagnorðum. Men hjáorðini hava eisini eina rúmari merking enn bert at vera knýtt at einum sagnorði. Tey kunnu saktans verða knýtt at einum lýsingarorði (tann sera ídni næmingurin kom tíðliga), einum øðrum hjáorði (tann sera ídni næmingurin kom ov tíðliga), einum navnorði (bara næmingar møttu upp) ella einum talorði (bert ein næmingur kom nóg tíðliga). Summi hjáorð bendast, men bara í stigum. Merkingin, sum hjáorðini hava, er fjøltáttað. Teirra uppgáva er at lýsa eitt einstakt orð, sum oftast er umsøgnin, men kunnu tey eisini lita allan setningin.
Vit býta hjáorðini í 6 bólkar - lýsingarhjáorð, kunningarhjáorð, munarhjáorð, spurnarhjáorð, tíðarhjáorð og staðarhjáorð. Tíðarhjáorð siga okkurt um tíðina og svara spurninginum nær. Tey eru til dømis síðan, tíðliga, altíð, nakrantíð. Staðarhjáorð siga okkurt um stað ella støð og svara spurningum, ið byrja við hvar: hvaðani, hvaðan. Tey verða vanliga skift sundur í 3 bólkar. Orð, ið lýsa rørslu frá ávísum staði (eg fari hiðani). Orð, ið lýsa rørslu móti ávísum staði (Per kemur higar). Og orð, ið lýsa staðið, har okkurt er ella hendir (hon er her). Spurnarhjáorð verða nýtt, tá ið spurt verður um eitthvørt. Tey eru til dømis nær, hví, hvaðan, hvussu. Munarhjáorð verða nýtt, tá ið mett verður um mun á onkrum, og tá ið sagt verður frá, hvussu okkurt hendir í mun til annað. Tey eru til dømis óbeinleiðis, ókeypis, bráðfeingis, ovurhonds, øðrvísi. Mong orð, ið enda við "andi", eru munarhjáorð, til dømis skínandi ella líðandi. Kunningarhjáorð nýta vit mest, tá ið vit kunna um eina støðutakan, tá ið vit annaðhvørt játta ella nokta. Tey eru til dømis tíverri, ivaleyst, álvaratos, tíbetur. Lýsingarhjáorð eru hjáorð, ið eru myndað úr lýsingarorðum. Nøkur lýsingarhjáorð eru skjótt, beint, hart, lítið, heilt.
Fyrisetingarorð
Fyriseting er tað føroyska heitið fyri tað latínska orðið "preposisjón", sum merkir "tað at seta frammanfyri". Fyrisetingar eru óivað eitt tað torførasta kapitlið, tá ið tað snýr seg um at læra fremmant mál. Men hetta er einki føroyskt fyribrigdi. Fyrisetingar standa vanliga á føroyskum framman fyri tað orð, tey stýra, til dømis av einihvørjari orsøk, men gjørt kann verða vart við, at nakrar fyrisetingar kunnu standa aftan fyri tað orð, sum tær stýra, til dømis húsanna millum, hansara vegna, tí føroyska málinum viðvíkjandi. Í serligum føri ber til at skilja fyriseting og stýring hvørja frá aðrari, soleiðis at stýringin stendur fremst í setninginum, meðan fyrisetingin endar á seinasta plássi, til dømis "Honum fór hon ikki í býin við". Hetta fyribrigdi sæst serliga í afturbeindum eykasetningum. Vit siga, at ein fyriseting stýrir einum orði, ið oftast er eitt kenniorð, navnorð, persónsfornavn ella lýsingarorð, men kann eisini vera ein navnháttur ella eykasetningur, ið hava navnorðsvirði. Hesa eindina fyriseting, hon við einum setningi/orði stýrir, kalla vit fyrisetingarlið. Hon er, sum sæst, sett saman av eini fyriseting og eini stýring. Hetta merkir, at tá ið tað snýr seg um kenniorð, navnorð, v.f., skulu hesi orð standa í einum ella øðrum falli.
Tey verða brúkt sum í enskum, men tó taka fyrisetingarnir haraftrat ávíst fall til sín, og tann stýringin, ið er knýtt at fyrisetingini fær ta fallending, ið verður kravd av fyrisetingarorðinum. Dømi:
- Brævið liggur á borðinum.
á borðinum er fyrisetingarliðurin.
Her er hvørjumfalsendingin: -inum
Á er fyrisetingarorðið (ella fyrisetingin) og borðinum er stýringin. Á stýrir í hesum føri hvørjumfalli, tí talan er um veran á sama staði.
Í sambandi við rørslu tekur fyrisetingin hvønnfall til sín.
Dømi:
- Hann legði brævið á borðið.
Og hvønnfalsendingin er: -ið
Sambindingarorð
Sambindingarorð knýta orð, heildir, liðir og setningar í málinum saman á ein ella annan hátt. Konjunksjón er sett saman av tveimum orðum, einum forskoyti "con", ið merkir tað sama sum okkara "sam"/"saman", og navnorðinum "iuncio", sum merkir tilknýti/samband. Føroyskt hevur tvey sløg av sambindingarorðum : tey javnskipandi- og undirskipandi sambindingarorðini. Javnskipandi sambindingarorð binda saman heildir, orð ella setningar, ið hava sama virði. Til dømis annaðhvørt, hvørki, men, ella, bæði. Tey kunnu knýta tveir liðir saman til eina heild, í hesum føri verður serliga hugsað um tað vanligasta sambindingarorðið, ið hevur henda eginleika: "og". Tveir setningar ella fleiri kunnu saktans vera knýttir hvør at øðrum, tó at teir ikki kunnu javnmetast málsliga. Tað vísir seg, at bert ein teirra hevur høvuðslutin, t.e. høvuðsetningurin, um ein ella fleiri setningar verða knýttir at honum. Eru fleiri setningar, kann hetta greidligast berast saman við eina kinverska eskju, har hvør setningur lagar seg eftir øðrum. Orsøkin til hetta fyribrigdi eru tey undirskipandi sambindingarorðini. Tey eru sera ymisk, og tí er neyðigt at bólka tey. Annar bólkurin ger, at eykasetningarnir eru navnorðskendir, hin byrjar hjáorðskendar eykasetningar.
Miðalvarpingar
Interjeksjón er sum so mangt annað tikið úr latínskum, og merkir "at seta okkurt innímillum". Vit hava einki gott orð fyri hesum fyribrigdinum, men vanligt er tó at týða heitið "miðalvarping". Grundmerkingin er, at hesi orð verða sett inn millum orð ella setningar, men við tí stóra muni samanborið við onnur orð, at tey ikki verða greinað sum aðrir liðir. Tískil stendur hesin orðaflokkurin í eini serstøðu. Millum málfrøðingar hevur verið kjakast, um miðalvarpingar veruliga eru orð. Teirra áskoðan er, at tey heldur eru eyðkenni fyri kenslurnar til dømis "pínslu", "vaml" osfr., sum liggja aftanfyri. Tey hava ikki nakra serliga merking eins og orðini í hinum orðaflokkunum. Men tó halda fleiri málfrøðingar, at av tí at tey verða framborin sum onnur føroysk orð, og av tí at tað eru avleiðslur í føroysku, til dømis "at sirra", "ein sitta", "at kísta", er tað rættast, at koyra tey í ein bólk fyri seg. Eisini orðini "ja", "jú" og "nei", sum verða nýtt, tá ið játtað ella noktað verður, finna vit í hesum flokkinum, tí teirra líkskapur er stórur við hesi orð, hvørs eyðkenni eru, at tey hvørki bendast ella standa sum liður í nøkrum setningi. Aðrar fastar vendingar, sum ofta standa uttan setningar, til dømis "hott kvøld", "far væl" og "vælkomin", verða vanliga koyrdar í sama leyp.
Orðatilfeingi
Orðatilfeingið í okkara máli er komið ymsastaðni frá og til ymsar tíðir. Stórur partur er arvaður frá okkara ættfedrum, tað eru ikki innflutt orð, men orð, sum hava verið nýtt her á landi so leingi, sum hetta málið hevur verið okkum kunnugt, og tað merkir í eini túsund ár. Hetta er eina mest galdandi fyri tey mest nýttu orðini í málinum, orð, sum eru hvørjum menniskja kunnug, og sum hvørt menniskja nýir, orð sum til dømis "móðir" og "faðir", "vatn" og "jørð", "sita" og "liggja", "lítil" og "stór", "niður" og "opp", "ja" og "nei". Hesi arvorð eru, ið hvussu er, felags fyri øll tey germansku málini, hóast týdningur og snið broytast eitt sindur frá máli til máls. Øll hesi ár, hesi mál hava verið í nýtslu, er orðatilfeingið vorðið ríkari og ríkari, eisini tí at tað hevur tikið orð úr øðrum málum. Hesi orð kalla vit tøkuorð.
Ofta eru tøkuorð gomul í okkara máli, tey kunnu hava lagað seg eftir føroyskari bending og ljóðliga og á annan hátt hava lagað seg, so at ilt er at gita fremmanda upphavið. Hetta fyribrigdi at taka orð inn í málið byrjaði longu fyri søguliga tíð her hjá okkum, so skjótt sum Norðurlond fingu samband við restina av Norðurevropa. Ofta komu nýggj orð saman við vørum, sum fólk úr Norðurlondum førdu heim við sær, navnið fylgdi við vøruni. Seinni komu nýggjar hugsanir, nýggj trúgv inn á Norðurevropa uttaneftir og við teimum orð at nevna alt hetta nýggja og greiða frá tí. Her eru nøkur dømi um gomul tøkuorð úr ymsum málum - "hundur", "ketta" og "køkur" úr latíni, "soppur", "ríki" og "blak" úr keltiskum, "prestur" og "kirkja" úr grikskum um enskt. Og eitt sindur seinni "arbeiði", "bakari" og "handil" úr týskum. "Dekk" og "ruff" úr hollendskum, "marsjur" úr fronskum, "banki", "eitt kolli" og "stivli" úr italskum. Tøkuorð eru eisini til dømis gomul orð, ið ikki hava verið nýtt leingi, sum í veruleikanum eru útdeyð út málinum, men sum eru komin inn aftur í seinni tíð úr nýggjum høpi, til dømis "fløga" fyri CD, "skora" fyri at fáa stig og "bingja" fyri kontainara.
Í okkara øld og serliga tey seinastu tíggjuáraskeiðini hava vit fingið ein heilan floym av fremmandum orðum inn í mál okkara. Nógv av hesum orðum hava enntá framvegis fremmanda uppruna-stavsetingarháttin og upprunaframburðin. Roynt verður at laga tey eftir føroyskum máli. Tískil nevna vit tey fremmandaorð afturímóti tøkuorðum, men munurin er ikki serliga greiður, til dømis "sona", "sjorast", "skons". Tað er eina mest úr enskum, vit hava fingið orðini. Og ein partur av teimum hevur enskt snið, sum uttan hóvasták hevur vunnið sær innvist í føroyskum, til dømis "hobby", "smart" ella "filmur". Og onnur hava longu fingið føroyskan stavsetingarhátt, til dømis "veirur", "skeilett" ella "trol". Bæði fremmandaorð og tøkuorð eru í sera nógvum førum nýggj, av tí at vit í føroyskum ikki hava arvorð, sum fevna um júst sama fyribrigdið. Men tað er mangan, at fólk ikki avmarka seg til at nýta fremmandaorð har, sum neyðugt er. Tey royna at prýða málið við ókendum ella rárum fremmandaorðum, mangan bara at geva sær sjálvum ein dám av lærdómi. Men vit áttu at havt í huga, at óneyðug fremmandaorð gera málið tyngri og forða lesarum at fáa fatur í innihaldinum.
Sannroynd
Kelduávísingar
- ↑ http://www.norden.org/no/fakta-om-norden/spraak
- ↑ http://www.framtak.com/info/faroese.html
- ↑ http://snl.no/f%C3%A6r%C3%B8ysk
- ↑ https://xn--sprkrdet-c0ac.no/nb-NO/Toppmeny/Publikasjoner/Spraaknytt/Arkivet/Spraaknytt_1996/Spraaknytt_1996_1/Faeroeysk_og_frisisk_maalreis/
- ↑ http://www.korrekturavdelingen.no/K4TegnsettingIntro.htm
- ↑ http://www.denstoredanske.dk/Sprog,_religion_og_filosofi/Sprog/Morfologi_og_syntaks/syntaks
- ↑ http://oahpa.no/sma/gramm/tallordintro.nob.html
- ↑ http://www.territori.info/index.php/term/,9da4ab975b545da0a0526c695a9faf68ac59a069a25f5aad60b1975753a2aa54.xhtml


c: text/html

text:
Fundurin útsettur
Fundurin, ið skuldi verða mánadagin 9. januar er útsettur til týsdagin 10. januar kl. 17.00.
Bygdaráðsfundur 9. januar 2017 kl 17:30
Við hesum verður boðað frá, at kommunufundur verður mánadagin 09. januar 2017 kl. 17.30.
1,5 million meira inn í skatti í 2016
Hvalbiar Kommuna fekk uml 1,5 millión meira inn í skatti í 2016 enn í 2015.
Fundarskrá til kommunufundin 12. desember 2016
Við hesum verður boðað frá, at kommunufundur verður mánadagin 12. desember 2016 kl. 17.30.
Eftirskúlin nr 11
Eftirskúlablaðið EFTIRSKÚLIN NR 11 er nú tøkur at taka niður av heimasíðuni.
Tryggari á 2 minus 1 vegi
Hvalba hevur nú fingið ein sokallaðan 2 minus 1 veg í bygdini. Sambært Landsverki eru royndirnar við 2 minus 1 vegum í londunum kring okkum so góðar, at nú skal leisturin roynast her heima. Royndirnar vísa nevniliga, at bilarnir koyra spakuligari á 2 minus 1 vegum, fólk til gongu og á súkklu kenna seg tryggari, og nøgdsemið er sum heild betri.
Skattalistin liggur frammi
Við hesum verður sagt frá, at skattalistin 2015 fyri Hvalbiar Kommunu liggur frammi til alment eftirlit á kommunuskrivstovuni í tíðarskeiðinum 06. til 20. desember 2016.
Hvalbiar Kommuna
Jólatrøini tendrað
Leugardagin verða jólatrøini í Sóknini tendraði.
Nýggja bygdaráðið skipa seg
Á bygdarráðsfundi tann 16.11.2016 hevur nývalda bygdarráðið skipað seg við Janus Thomsen sum borgarstjóra og Trúgva Gudmundarson sum varaborgarstjóra.
Skrá til kommunufundin 14. november
Við hesum verður boðað frá, at kommunufundur verður mánadagin 14. november 2016 kl. 17.30.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Luke Kelly
Luke Kelly ( *17. november 1940, † 30. januar 1984) var ein sangari og fólkatónleikari frá Dublin, Írlandi sum er best kendur sum ein av stovnarunum av kenda bólkinum The Dubliners saman við Ronnie Drew. Á ungum árum flutti hann til Onglands saman við bróður sínum Paddy. Hann arbeiddi í stálídnaðinum og annars ymiks fyrifallandi arbeiði. Hann lærdi seg at spæla banjo og byrjaði at framføra á ymsastaðni í Onglandi saman við øðrum írum sum búðu í eksil í Onglandi. Í 1962 flutti hann heimaftur til Dublin og stutta tíð seinni gjørdist hann partur at einum tónleikabólki, sum fyrst varð nevndur the Ronnie Drew Ballad Group og síðan, eftir uppskoti frá Luke Kelly, fekk navnið The Dubliners. Hann fann uppá navnið, tí hann júst tá las eina skaldsøgu eftir James Joyce við heitinum The Dubliners. Luke helt eina pausu uppá tvey ár frá The Dubliners frá 1964-66, men seinni var hann aftur virkin har í nógv ár.
Luke datt um á pallinum, meðan hann framførdi við The Dubliners hin 30. juni 1980 í Cork Opera House. Stutta tíð seinni varð staðfest, at hann hevði ein svull í heilanum. Hóast tað, so fór hann á evropaturne eftir at hann varð skurðviðgjørdur fyri svullin í heilanum. Hann hevði tó trupulleikar við at minnast tekstir og føldi seg til tíðir veikan. Á heysti 1983 noyddist hann tvær ferðir at fara av pallinum meðan teir framførdu, fyrru ferð var í Traun í Eysturríki og seinnu ferð var í Mannheim í Týsklandi. Hann noyddist at gevast við konsertferðini og fekk tí ikki tann partin við sum var í Suðurtýsklandi. Hann varð fyrst innlagdur á sjúkrahúsi í Heidelberg, men stutta tíð seinni fór hann við flogfari heim aftur til Dublin, har hann varð innlagdur. Hann varð skurðviðgjørdur enn einaferð, og eftir at hava hildið jól saman við familjuni varð hann aftur innlagdur. Hann andaðist hin 30. januar 1984.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 19. juli 2007.
Eg livi, og tit skulu liva!
Tað lyftið, Jesus, sínum gav,
tá teir við sorg og svárum iva,
her mistu Jesus foldum av.
Hann fyrst í grøv tá lagdur varð,
til leiðin heim í himin bar.
Hann hesa heilsan enn vil bera
til síni børn um heimsins lond:
Eg altíð skal hjá tykkum vera,
um enn her bresta kærleiksbond.
Tí einki meir oss skilja skal
frá honum, sum alt gjørdi væl.
Hjálp oss tí Gud í trúgv at stríða
ta stuttu stund á foldum her,
í Himli vára kæru bíða,
tá síðsti róður rógvin er.
Har sameind vit øll verða tá
í hvíta skara Himni á.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 9. juli 2007.
“Hvør man í Himli størstur vera?”
so spurdu lærusveinar hans.
Eitt lítið barn teir hagar bera
alt eftir boðum Frelsarans.
Hann teirra millum setti tað
til fyrimyndar enn í dag!
“Eg tykkum her av sonnum sigi,
at um tit ikki venda við
og verða eins og børn, er stigið
heilt ógongt inn um Himnalið,
tí størstan tann víst meti eg,
ið lágt sum barnið setur seg.”
Tey miklu, mætu millum manna,
ið sýna stórverk, vit og mátt,
sum viga, máta, granska, kanna,
tey hesin heimur setur hátt.
Men so er ikki Himni á,
har øll tey stóru eru smá.
Víst Gud øll góðverk virðismetir,
hann hvørja góðgerð gjølla sær,
Hitt lítla barnið tó hann setur,
ið alt frá sínum faðir fær,
sum fyrimynd á frelsuleið,
– og onnur bjarging hepnast ei.
Av náði Guds vit frelsu fáa,
við trúnni sum ein gáva bert.
Í Kristi øll vit eru náðað,
tí alt í oss er einkisvert.
Meg, hjálparleysa barnið mítt,
Gud læt meg arva ríki sítt.


text:
Teitur Lassen
Teitur Lassen (f. 4. januar 1977) er ein tann fremsti føroyski sangarin og hevur yrkt nógvar sangir. Hansara tónleikastílur er singer/songwriter. Hann hevur í samstarvi við altjóða plátufelagið Universal givið út eina stórtseljandi fløgu (selt umleið 45 000 eintøk) undir heitinum "Poetry and Aeroplanes".
Innihaldsyvirlit
Søgan hjá Teiti[rætta | rætta wikitekst]
Teitur. Er hann nevndur, er hann kendur. Teitur hevur altíð fingist við tónleik. Hann lærdi at spæla orgul sum 13 ára gamal. Fyrstu ferð føroyingar hoyrdu um Teit Lassen var í samband við bólkin Mark No Limits, har fólk sum Mark Joensen og Malan Eyðunsdóttir spældu við. Teitur var forsangari. Bólkurin luttók í Prix Føroyum í 1997 og endaði við at vinna kappingina. Mark No Limits spældi mest lættisoppa- og søtan popp við fangandi rútmum. Síðani hoyrdi man lítið og einki frá Mark No Limits, og til endans fór bólkurin hvør til sítt. Bæði Malan Eyðunsdóttir, Mark Joensen og Teitur byrjaðu hvør sítt solo-projekt. Teitur royndi seg við fløguni “Sólin og regnið”, ið kom út í 2002. Teitur flutti til London. Tá fór hann at liva av tónleikinum hjá sær. Tað gekk so mikið væl hjá honum, at hann og Universal Records skrivaðu undir sáttmála í 2003, og hann fekk Christian Ulf-Hansen sum umboðsfólk. Teitur gav fløguna “Poetry and Aeroplanes” út í 2003 á plátufelagnum Universal Records. Teitur spældi løg av tí nýggju fløguni í sambandi við Prix Føroyar 2003, men hetta var ikki væl móttikið av lurtarafjøldini. Tá fløgan kom út tveir mánaðir seinni, varð hon sera væl móttikin í Føroyum, har Teitur var við at gerast tað heilt stóra innan føroyskan tónleik. Sáttmálin hjá Teiti við Universal varð ikki tikin í álvara millum almenningin, fyrrenn fløgan kom út. Teitur túraði í USA í 2004 og 2005. Hildið varð, at sáttmálin og fløgan fóru at geva Teiti eitt altjóða gjøgnumbrot, men ístaðin bleiv hann bert eitt av teimum mongu listafólkunum, Universal Records hevur sáttmála við. Á vári 2006 ljóðaðu tíðindini um, at Teitur var farin frá Universal orsakað av trupulleikum við rættindum o.l. Stutt aftaná kom Teitur við fløguni ((Stay Under the Stars)), sum kom út á nýstovnaða plátufelagnum ((Arlo & Betty Recordings ltd.)) í samstarvi við Playground Music. Teitur stovnaði við Christian Ulf-Hansen Arlo & Betty recordings Ltd. Plátufelagið eitur eftir tveimum gittarum hjá Teiti. “Stay under the Stars” gjørdist beinanvegin tað heilt stóra. Sangir sum “Louis, Louis” og “Don´t want you to wake up” rungaðu í útvarpinum. Teitur fór konsertferðir til USA og Kanada, hann spældi nógv í norðanlondum, og hann var við í nógvum sjónvarps- og útvarpssendingum. Tá hóvastákið, ið “Stay under the Stars” hevði við sær, var við at leggja seg, kom Teitur út við einari føroyskari fløgu: “Káta Hornið”. Fleiri ummælarar undraðust á, hví Teitur vendi aftur til tað føroyska málið. Teir hildu, at hendan fór at vera ein fusari í sama stíli sum “Sólin og regnið”, men so varð als ikki. “Sólin og regnið” og “Káta Hornið” eru torførar at samanbera. Stílurin er heilt ymiskur á teimum báðum fløgunum. Tá ið “Káta Hornið” kom út, vóru yvirskriftir sum “Meistaraverkið hjá Teiti” og “Vælkomin heim, Teitur” at síggja í fjølmiðlunum. Fløgan bleiv skjótt tað heilt stóra, og Teitur víðkaði sína lurtarafjøld. Danish Music Awards er eitt award-show, ið verður hildið í Danmark. Teitur vann heitið sum besti sangari í Danmark í 2007. Mæt nøvn sum Simon Kvamm, Troels Abrahamsen og Thomas Helmig vóru nominerað til sama heiti. Men havnardrongurin vann á teimum øllum og valdi at halda sína takkartalu á føroyskum.
Síðan hevur Teitur útgivið fløgurnar The Singer (2008) og Let the Dog Drive Home (2010). Fløgan The Singer vann ein prís á Danish Music Awards 2009 í bólkinum Ársins danska Singer/Songwriter útgáva.
Ritverkið hjá Teiti[rætta | rætta wikitekst]
Teitur Lassen hevur givið 6 fløgur út. Av tí at Teitur longu var kendur millum føroyingar sum forsangarin í Mark No Limits, vóru fólk varug við fløguna “Sólin og regnið”. Hon er ikki marknaðarførd á sama hátt sum hansara nýggjaru fløgur, og lættari er at kenna seg aftur í tekstunum í teimum sangunum. Sangirnir vórðu skrivaðir samanhangandi á sumri 2002, tá Teitur var heima í summarfrí. Teitur heldur sjálvur, at hetta ikki er ein rættilig Teitur-fløga. Fyrsta Teitur-fløgan kom út í 2003 og er nevnd “Poetry and Aeroplanes”. “Poetry and Aeroplanes” varð væl móttikin av flestu ummælarum og lurtarum. Hendan fløgan var tann, ið var grundvøllurin hjá Teiti í altjóða høpi. Fløgan varð sera væl seld í Amerika. “Poetry and Aeroplanes” varð sera væl marknaðarførd, og Teitur spældi nógvar konsertir í sambandi við útgávuna. Onnur Teitur-fløgan varð nevnd “Stay under the Stars” og varð givin út í 2005. Her heldur Teitur fram við sínum søgum um lívið, heimin og kærleikan. Fløgan var á top 10-listum í Danmark, og Teitur varð biðin at spæla á fleiri festivalum í Evropa. Hóast "Stay Under the Stars" hevur selt betur í Evropa enn “Poetry and Aeroplanes”, so er søgan júst tann øvugta í USA, ið annars hevur verið kjarnumarknaðurin hjá Teiti.
“Tað hevur ikki gingið so væl at marknaðarføra »Stay Under the Stars« í USA. Plátufelagið, ið vit gjørdu útbreiðslusáttmála við haryviri, hevur ikki gjørt ein skit av øllum tí, sum tað lovaði, og harumframt kiksaði ein týdningarmikil útgávukonsert, tí eg fekk ikki neyðuga visumið. Alt var klárt, og tað sótu 50 amerikanskir tónleikajournalistar og bíðaðu í einum konsertsali í New York, men har dukkaði eingin Teitur upp. So tað var nakað lort”, fortelur Teitur erliga.
Teitur hevur fingið nógv rós fyri útgávuna »Káta hornið«, har hann aftur roynir seg á føroyskum, og viðger føroyska samfelagið anno 2007. Fløgan er uppkallað eftir Káta Horninum í Tórshavn. Á fløguni tekur Teitur veruliga blaðið frá munninum og sigur sína hugsan um nógv føroysk viðurskiftir. Hann syngur um vantandi tolsemi og religiøsa fanatismu í Føroyum; um málsligt snævurskygni, og at Havnin í roynd og veru er ein lítil bygd, hóast havnarfólk alla tíðina royna at sannføra bæði seg sjálvi og onnur um tað øvugta. Fløgan er tann einasta, ið hevur megnað at fingið 6 stjørnur út av 6, tá ið fløgur verða ummældar í Dimmalætting:
”Káta hornið”, osar av stemningi, spæligleði og yvirskoti og er snøgt sagt besta føroyska fløgan, ið eg havi fingið latið upp í hendurnar at ummæla øll hesi árini sum fastur ummælari hjá Dimmalætting. 11 skeringar, ið eru at rokna sum ein long perlurøð av framúrskarandi væl komponeraðum og yrktum sangum av okkara klárt sterkasta sangskrivara”
Hetta skrivaði Uni Leitisstein Hansen, tá hann ummældi nýggju fløguna hjá Teiti í Dimmalætting. ”Káta Hornið” markerar uppaftur týðuligari tónlistarligu broytingina, ið er í gongd í Teiti. Hendan broytingin var longu byrjað á “Stay Under the Stars”, ið var væl leysari framleidd enn poleraða “Poetry and Aeroplanes”.
“Heldur enn at frata hinvegin aftur, so havi eg meira hug til at gera mín enska tónleik soleiðis, sum tónleikurin á »Káta Horninum« er. Eg havi meir og meir innsæð, hvønn leiklut mín føroyska barlast hevur í mínum virki sum sangari og sangskrivari, og at allir teir ensku sangirnir spretta eisini burtur úr hesari somu barlast. Hetta er eisini fyrsta fløgan, ið eg sjálvur havi framleitt, og tað hevur gjørt, at eg kenni meg nógv búnaðan sum tónleikara. Eg tori at gera nøkur val við mínum tónleiki og leiða hann ein ávísan veg, og eg haldi, at tónleikurin er meira Teitur enn nakrantíð”, staðfestir Teitur.
Hóast “Káta Hornið” ikki verður mett sum tann mest lurtara- ella útvarpsvinarliga Teitur-útgávan, verður hon sæð sum ein heit, livandi og ótrúliga væl samanskrúvað fløga, ið hevur nógv á hjarta og bara veksur við hvørjari gjøgnumspæling.
Sólin og regnið 2002
Poetry and Aeroplanes 2003
Stay under the Stars 2006
Káta Hornið 2007
The Singer 2008
Let the dog drive home 2010
Í 2007 fór Teitur í holt við triðju enskt-mæltu fløguna, sum hevur heitið ((The Singer)). Hendan fløgan varð upptikin á Gotlandi í Svøríki. Tróndur í gøtu hevur lagt løgini til rættis saman við Teitur. Teitur fór á turné, og hevði heiðurin at opna størsta pallin, Orange Scene, vid sanginum "Fishlips", á Roskilde Festival 2008.
4. oktober 2010 kom fløskan ((Let the fish Drive Home)) út. 12 skeringar á enskum. Les samrøðu um fløguna [[1]]
Tíðarrák[rætta | rætta wikitekst]
Á ein hátt ber til at siga, at Teitur við »Káta horninum« gongur í fótasporunum hjá Kára P. í 70'unum og Frændum í 80'unum. Hann er vorðin røddin hjá sínum ættarliði. Ein rødd, ið viðger tíðarinnar rák, tvístøður og setur orð á kenslur og spenningar, sum bilgjast í yngru ættarliðunum. Hetta er ein leiklutur, ið klæðir Teiti, sum við sínum tónlistarliga virki longu er gingin undan og hevur kveikt eina trúgv á egin evni í ungum føroyingum.
“Eg haldi, at eg sigi tingini, sum tey eru. Eg og tey ungu fólkini, ið eg deili mítt lív við, vit halda hatta har. Hatta er mín veruleiki. Og ja, nógv viðurskifti eru virkuliga býtt í Føroyum, men eg haldi, at ein sovorðin sum eg hevur ábyrgd at gera vart við hesi viðurskifti. Eg havi sæð, at eg fari at halda fram við at spæla tónleik, og at hetta er tað, ið eg brenni fyri at gera, og tískil er umráðandi at hava eitt gott fundament at standa á. Tá nyttar einki ikki at hava eina meining um tingini, tí so hevur tú einki stað at standa.”
Teitur viðger evni, ið eru uppi í samfelagnum. Hetta ger hann á ein heilt serstakan hátt. Tá ið hann syngur er tað stutt og greitt orðað. Hann hevur ein boðskap, ið hann sendir út til áhoyrararnar. Tørvur er á einum stuttum og greiðum boðskapi. Hettar tosar til ungdómin og aðrar áhoyrarar. Man fær ein steðg frá øllum tí háfloygda og tí, ið er lýst út í æsir.
Stílurin er singer/songwriter, ið er algongdur um allan heim. Øll ljóð, ljóðføri, og orð skapa ein ávísan dám og søgu. Teitur hevur í øllum stillum greinað og neyvkannað arvaeginleikarnar hjá heimliga tónleikarliga dýrgripinum, sum hann er uppvaksin við gjøgnum Útvarp Føroya. Hann hevur brúkt hesa vitan til at genspleysa feita, føroyska retro-úttrykkið, ið myndar »Káta hornið« tónlistarliga. Hetta eru Tey av kamarinum, Faroe Boys, Simmi, Birni Dam, Havnarkórið, Hermann Jacobsen, Kári P. og Hanus G. Hetta er tapet frá 50- og 60-unum og eitt sindur modni lukturin av gomlum teppi heima hjá ommu og abba. Hetta eru »Kvøðuljómarnar til sjófólkið« ein gráan, regnvátan sunnudag. Hetta er seigt, slavið og sorgblítt. Hetta er føroyskt, men mest av øllum, hetta er meistarligt.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2001 Teitur – Singer/Songwriter EP.
- 2002 Sólin og regnið
- 2003 Poetry & Aeroplanes (cd)
- 2006 Stay under the Stars
- 2007 Káta Hornið
- 2008 The Singer
- 2010 Let the Dog Drive Home
- 2012 Four Songs EP
- 2013 Story Music
Umframt[rætta | rætta wikitekst]
- 1996 Mark No Limits
- 1998 Jólafløgan skering 12
- 1998 Sov blítt og søtt skering 16
- 2006 Rubber & Soul Singla við Ane Brun
- 2009 All My Mistakes Savnsfløga
- 2009 A Night at the Opera CD/DVD


text:
Tá ið langt er millum snapsarnar, eru trý sløg av fólki til: tey, sum sita og tutla í krókunum, um at her dettur man ikki av, tey, sum rýma avstað, og tey, sum sita og bíða eftir næsta snapsinum. Vónandi eru tit tey seinnu; tey, sum sita og bíða eftir næsta snapsinum. Nú er skeinkjarin klárur aftur, og glasið fer víðari.
Leingi hevur verið bíðað eftir Vencli. Tað má sigast. Ongin umbering er fyri, hví hann er so seinur á veg. Bara ein steðgur, ein umhugsunartíð, ein ósjónligur millumleikur. Ongin harmaleikur. Bara ein steðgur.
Vit fara nú aftur at arbeiða regluliga við Vencli. Fimtan Venclar eru higartil gjørdir. Í hesum Venclum eru umleið 1600 blaðsíður við dygdargóðum skaldskapi, sum hava sín uppruna í móðurmálinum, og sum eru fluttir úr einum fremmandum máli og í okkara fagra móðurmál – 1600 síður við yrkingum, stuttsøgum, ritroyndum og fotomyndum. 15 snøggar permur eftir 15 ymisk listafólk, sum flestar eru prentaðar í samstarvi við ótrúligu fólkini á Steinprenti.
Um stutta tíð kemur Vencil 15. út. Síðani fara vit undir at gera ein Vencil um árið og ikki tveir, sum vanligt hevur verið. Tann fyrsti kemur út í oktober í ár, og tann næsti kemur í oktober í 2016.
Vit umbera fyri seinkanina, og vit vóna so inniliga, at tit fara at taka eins væl móti Vencli eftir sólarmyrkingina sum tit gjørdu undan sólarmyrkingini.
Við fagrastu venclakvøðu
Arnbjørn & Oddfríður


text:
Grevlingur
Grevlingur (frøðiheiti - Meles meles) er rándýr av máraætt við hvítt høvd við svartari rípu hvørjumegin. Grevlingur grevur sær gongskipan, grevlingagrøv. Hann grevur ofta inn í brekku ella millum trærøtur. Hvørt ár veksur hann sær holurnar. Stór grøv kann vera reiðiliga 100 ár og hava einar 20 dyr. Einir 15 grevlingar kunnu vera í somu grøv. Bólið gera teir úr grasi, mosa og bløðum, og javnan leggja teir nýtt í bólið. Grevlingur leggur í feb.-mars uppí 5 ungar. Um summarið spæla ungarnir við holumunnan.


text:
Agnez Mo
Agnes Monica Muljoto (Agnez Mo) (fødd 1. juli 1986 í Jakarta) er ein Indonesiskur popp-songkvinna og sjónleikari. Hon fór undir lívsleið sína innan tónleikaheimin longu 6 ára gomul sum barnasangari. Hon útgav trý album sum barn og var vertur í fleiri sjónvarpssendingum. Hon hevur gjørt kontrakt við amerikanska plátufelagið The Cherry Party, ið Sony Music Entertainment eigur. Hennara fyrsta altjóða staklag, "Coke Bottle", varð útgivið í september 2013 og varð endurútgivið tíðliga í 2014 av Sony Music, saman við amerikonsku rapparunum Timbaland og T.I.


text:
Nú Jan Mortensen hevur tikið av nýggjum avbjóðingum, hevur leiðslan á Føroya Tele valt at leggja privatkundaøkið og vinnukundaøkið saman undir ein kundastjóra. Endamálið við samanleggingini er fáa enn betri samstarv tvørtur um bygnaðin á FT Samskifti, til fyrimuns fyri kundan. Samanlagda økið telur 60 starvsfólk, sum ráðgeva og leiðbeina privat- og vinnukundum
Hans Jákup Langgaard hevur starvast á Føroya Tele síðan 2007, og hevur verið vinnukundastjóri seinastu 8 árini. Hans Jákup er harumframt nevndarlimur í Formula og Vikmar. Umframt hesar og aðrar viðkomandi royndir, hevur Hans Jákup eina MBA leiðsluútbúgving frá Henley Business School.


text:
15.12.2016 |
Jólahald í skúlanum á Giljanesi
Mánadagin og Týsdagin í komandi viku, enda vit fyrru hálvu av skúlaárinum við okkara vanliga jólahaldi. Haldið byrjar longu í dag við at 3.flokkur framførir sjónleik fyri foreldrum.
Klokkan 17 seinnapartin í dag framførir 3.flokkur sjónleikin "Tað minsta jólatræðið". Foreldur og avvarðandi eru vælkomin til sýningina, sum verður í Bygdaskúlanum í Miðvági.
Børnini møta klokkan 16:00
Mánadagin verður jólahald inni á Giljanesi.
1.-3. flokkur eru í skúla frá 8:30-10:30 (Tey, sum framføra, møta klokkan 08:00)
4.-10. flokkur eru í skúla frá 10:30-12:30
Almenn sýning verður klokkan 19:00
Týsdagin verður kirkjugongd í Miðvágs kirkju klokkan 10:00. Tá fáa næmingar í 6.-10. flokki karakterblað.


text:
Monmouth
Monmouth (Walisisk: Trefynwy = "býurin við Monnow") er ein býur í landssynningspartinum av Wales. Býurin liggur, har ið áirnar Monnow og Wye møtast, umleið tríggjar kilometrar frá markinum til Onglands. Býurin liggur 58 km í ein landnyrðing av Cardiff og 204 km vestan fyri London. Býurin liggur í Monmouthshire. Í 2001 búðu 8.877 fólk í Monmouth.
Í rómaratíðini lá ein borg her, sum nevndist Blestium. Eftir 1067 vaks býurin upp kring normannaraborgina, sum verður nevnd Monmouth Borgin (Monmouth Castle). Miðaldarbrúgvin á borgini, Monnow Brúgin er tann einasta av sínum slag, ið er eftir í Stóra Bretlandi. Seinni kom borgin at hoyra til Lancaster ættina, og Henrik 5. av Onglandi bleiv føddur her í 1387. I 1536 gjørdist býurin høvuðssæti hjá fyrisitingini í Monmouthshire.
Seinni gjørdist býurin ein miðdepil fyri ferðavinnu í Wye Dalinum, og harumframt eisini til ein marknaðarbý.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Útgrevstur, sum Monmouth Archaeological Society hevur staðið fyri, fram við Monnow Street, hava avdúkað eitt ríkidømi av kunning um ta elstu søguna hjá býnum. Council for British Archaeology hevur útnevnt býin sum ein av topp 10 býum í Stóra Bretlandi, sum eru verdir at vitja tá talan er um fornaldarfrøði.
Rómaratíðin[rætta | rætta wikitekst]
Tað fyrsta niðursetustað, ið man kennir til í Monmouth, er rómverska borgin Blestium. Henda borg var forbundin við aðrar partar av Rómararíkinum við vegum, sum førdu til teir størri býirnar Glevum og Isca Augusta. Fornfrøðingar hava funnið pottaskar og myntir í miðbýnum. Í tí seinni rómaratíðini, frá 2. øld til 4. øld, sær tað út til at býurin hevur verið miðdepil fyri jarnsmíð.
Miðøld[rætta | rætta wikitekst]
Eftir at Rómaraveldið endaði í Bretlandi, var Monmouth økið í syðra endanum av walisiska kongadøminum Ergyng (5. - 7. øld). Tað einasta prógvið fyri at fólk framhaldandi hava búð í Monmouth alla hesa tíðina er ein tekstur um eina kirkju í økinum í 7. øld. Tað er óvist hvar ið kirkjan var, men hon var í býnum, og so var hon ognað walisiska halgimenninum Cadoc. Í 1056 var økið lagt í oyði av walisiska prinsinum Gruffydd ap Llywelyn, tá hann var á veg í herna saman við einum heri av walisum, saxonarum og dønum fyri at niðurberja Ralph, jarlin av Hereford.[1] Edvard 2. av Onglandi sat eitt styttri tíðarskeið í fongsli í Monmouth Borgini, eftir at kona hansara, Isabella, og elskari hennara, Roger Mortimer, høvdu sett hann frá trúnuni.
Tíðin eftir miðøld[rætta | rætta wikitekst]
Í 1536 innførdi Henry VIII eina røð av lógum, sum síðan hava verið nevndar Laws in Wales Acts 1535–1542. Hesar lógir avtóku valdið hjá teimum sonevndu Marcher Lords og sameindi fyrisitingina av Onglandi og Wales. Eitt nýtt shire (fyrisitingarlig eind) var grundlagt, sum fevndi um økið vestanfyri Gloucestershire og Herefordshire, og Monmouth gjørdist county býur í hesum sonevnda shire, tvs. eitt slag av høvuðsæti hjá fyrisitingini. Býurin fekk umboðan í Enska Parlamentinum um somu tíð. Í 1605 gav James I Monmouth eitt sokallað town charter, sum er eitt lógarskjal, sum grundleggur eina kommunu, hetta var gjørt við tí sonevnda letters patent. Á einum korti yvir Monmouth, sum John Speed teknaði í 1610, líkist býurin rættiliga nógv sær sjálvum, sum hann sær út í dag, tá hugsað verður um høvuðsgøturnar, borgina og brúnna. Høvuðsgøtan Monmouth Street var gjørd sum ein typisk marknaðargøta, hon var sera breið í miðjuni, fyri at fáa pláss til sølubúðir, og smøl í báðum endum, soleiðis at fenaður ikki kundi sleppa til rýmingar.
Monmouth Skúli var stovnaður av William Jones í 1614. Monmouth Borgin skifti eigara tríggjar ferðir undir enska borgarakrígnum, og Oliver Cromwell kom framvið á hansara leið fyri at endurtaka Chepstow Borgina og kringsetti Pembroke Borgina í 1648.[2] Monmouth Borgin kom illa frá krígnum, men sjálvur býurin vaks í ríkidømi. Great Castle House (Stóra Borghúsið), bygt í 1673, er nú sætið hjá Royal Monmouthshire Royal Engineers, sum et tað elsta regimentið í bretska herinum. Shire Hall varð bygt í 1724 og varð brúkt til teir lokalu Assizes, sum var eitt slag av rættarhølum (hetta varð brúkt líka til 1972). Økið frammanfyri bygningin virkaði sum býarmarknaður.
Seinast í 18. øld var býurin blivin vælumtókt ferðamál hjá fólki, sum fóru ein túr sum nevnist "Wye Tour", tað er ein bátatúrur sum tekur tey vitjandi framvið tí vakra Wye Dalin, har fólk kundu njóta tað avbera vakra útsýni til Ross-on-Wye, Goodrich, Tintern, Chepstow og onnur støð. Skøldini William Wordsworth, Samuel Coleridge, og Robert Southey, umframt listamannin J. M. W. Turner, vóru millum teirra sum vitjaðu økið. [3]
19. og 20. øld[rætta | rætta wikitekst]
Admiral Nelson vitjaði Monmouth í 1802. Hann visti, hvussu stóran týdning tað hevði við stórum skógarøki har um leiðir, og at økið kundi veita við til bretsku sjóverjuna. Seint í 19. øld og tíðliga í 20. øld hevði Monmouth tætt samband við Rolls familjuna, sum bygdi eitt stórt hús á The Hendre beint uttanfyri býin. Í 1904 stovnaði Charles Rolls eina nýggja bilfyritøku saman við Henry Royce, men í 1910 læt hann lív í einari flogvanlukku bert 32 ára gamal. Ein standmynd er reist til minnis um hann á Agincourt Square í Monmouth.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mounmouth-south.co.uk, A Brief History of the Town of Monmouth
- ↑ Peter Gaunt, Oliver Cromwell, Oxford, Blackwell, 1996, síða 93. ISBN 0-631-18356-6
- ↑ Elisabeth Whittle, "All These Inchanting Scenes: Piercefield in the Wye Valley", Garden History, Vol. 24, No. 1 (Summer 1996), síðurnar 148–161.


text:
Anna
Anna er næstvanligasta konufólkanavnið í Føroyum[1]. Anna er sera vanligt navn í nógvum londum. Navnið Anna verður ofta sett saman við øðrum konufólkanøvnum, t.d. Anna Maria, Anna Katrina, Anna Malena osfr. Navnið er í fleiri øðrum formum eisini, t.d. Ann, Anni, Annie, Any, Anny, Anita, Anja. Hóast øll hesi eru vanlig í Føroyum, so eru ikki øll hesi longur loyvd í Føroyum, ikki uttan serliga orsøk, sum t.d. at uppkalla eina ommu ella onkran annan í nærmastu familju. Tey nøvn ið eru loyvd at kalla føroysk gentubørn, sum minna um Anna eru: Anna, Anita, Anja, Annika og Anný.[2]
Anna er tann latínski formurin av tí grikska navninum Άvva og hebreiska navninum Hannah (חַנָּה Ḥannāh).
Kendar kvinnur sum eita Anna:
- Anna Bergendahl, svensk songkvinna.
- Anna Faroe, føroysk songkvinna.
- Anna Grodzka, pólskur politikari.
- Anna Kournikova, russisk ítróttakvinna.
- Anna Mattsson, svenskur rithøvundur.
- Anna-Maria Ravnopolska-Dean, bulgarskur hørpuleikari og tónaskald.
- Anna Kirstin Thomsen, føroyskur íverksetari.


text:
Ergoterapeutfelagið deildi Julia Scott on the crisis in our hospitals and the role of occ... hjá College of Occupational Therapists
College of Occupational Therapists
Okkurt má vera í tí, tá tað verður sagt aftur og aftur :) "Ergoterapeutar kunnu vera við til at loysa trupulleikar á sjúkrahúsum" ... Vís meiraVís minni
There's a crisis in our hospitals and #OccupationalTherapists are a key part of the solution - @JuliaScottCOT on the #ValueOfOT
Ergoterapeutfelagið fingið stuðul frá Sjúkrakassagrunninum :
www.gransking.fo/Default.aspx?pageid=2288&NewsItemID=24217
"Hvør er upplivda nyttan av hjálpartólum
Faknevndin hevur gjørt av at játta kr. 260.000 til eina kanningarverkætlan hjá Ergoterapeutfelaginum við Turið Jacobsen sum verkætlanarleiðara. Verkætlanin kallast: ”Kanning av effektiviteti av hjálpartólatænastum við amboðinum IPPA (Individually Prioritised Problem Assessment).” Endamálið er at kanna, hvussu eldri hjálpartólabrúkarir uppliva ágóðan av at hava fingið hjálpartól. IPPA varð ment í 1990’unum og mátar, út frá upplivingunum hjá hjálpartólabrúkarum, í hvønn mun trupulleikarnir, sum hann hevur identifiserað, eru minkaðir, eftir at hava fingið hjálpartólini.
Hendan játtanin er latin frá Høvuðsøki 1, sum er økið, har til ber at fáa stuðul til upplýsandi og mennandi tiltøk umframt kanningarverkætlanir á heilsuøkinum.
Yvirlit yvir allar játtaðar verkætlanir sæst her
Les meira um Sjúkrakassagrunnin her ... Vís meiraVís minni


text:
Etiopia
Etiopia (amhariskt; ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk) er eitt land í Eysturafrika við umleið 75 millionar íbúgvar. Etiopia er av fátækastu londum í heiminum. Miðallívsævin í landinum er 49.43 ár. Í norðri hevur Etiopia mark við Eritrea og Djibuti, í eystri við Somalia, í suðri við Kenja og í vestri við Sudan. Seinastu árini hava turkur, hungursneyð og kríggj gingið á Etiopia, ið er land við sjáldsomum og gomlum siðum. 57.3 % av fólkinum eru ikki lesifør.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Aksumríkið, sum var við Reyðahavsstrondina í Landnyrðingsafrika í Etiopia, varð bygt í 2. øld. Fólkið í Aksum hevði fyrstan tíð sínar egnu gudar, men tíðliga í 4. øld gjørdist ein av landsins valdsharrum, Ezana kongur, kristin. Seinast í 5. øld hevði meginparturin av fólkinum tikið við kristnari trúgv, sum so líðandi breiddi seg til grannalondini. Síðan blómaði kristindómurin í hesum londum, og nógvar merkisverdar kirkjur, tann kendasta var Santa Georgskirkjan í Lalibela í Norðuretiopia, hon var høgd inn í sjálvan klettin. Aksum var týdningarmikið handilsríkið, sum hevði handilssamband við fjarskotin lond, eitt nú India, Persia, Egyptaland og Arábia. Aksum var mætasta ríkið í Landnyrðingsafrika til miðskeiðis í 7. øld, tá ið tað fór at ganga úr hond, av tí at arábiska ávirkanin tók at vaksa í ríkinum.
Næstan alla 20. øld var Etiopia einasta stóra ríkið í Afrika, har tey svørtu høvdu sjálvræði sítt. Menelik keisari (17. august 1844 – 12. desember 1913) ráddi í Etiopia frá 1889 til 1913. Meðan evropearar tóku meginpartin av Afrika, tvífaldaði hann ríki sítt, og í 1896 vann hann á einari italskari álopsherdeild við Adua. Í 1917 tók ein skyldmaður hansara, Ras Tafari (merkir fúrsti) (23. juli 1892 – 27. august 1975), við valdinum, fyrst sum ríkisstjóri fyri dóttur Meneliks, Judith, og frá 1930 sum keisari undir navninum Haile Selassie ("Tríeinda ljósið"). Haile Selassie setti sær sum mál at nýskipa Etiopia, helst herin, og hann bannaði trælahaldi. Italiamenn tóku landið í 1935-1936, men í 1941 róku bretar teir burtur haðan, og keisarin kom aftur í trúnuna.
Í 1984-1985 var ræðulig hungursneyð í hálendinum fyri norðan; neyðan kom av borgarakríggi, turki, ovfólkan, og at búnaðarjørðin varð útarmað. Um somu tíð kríggjaðist Etiopia við Eritrea. Kríggið endaði í 1991.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Í Etiopia eru mong fólkasløg, sum øll hava egið mál og sínar egnu frásagna-, tónleika- og dansisiðir. Fólkadansarar siga søgur úr gerandislívinum. Tónleikur og sangur eiga stóran leiklut, tá ið bygdafólk siga frá siðum sínum og mentan.
Fýra av fimm etiopiarum liva av landbúnaði og dyrka til dømis teff (eitt kornslag) ella halda húsdýr.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Etiopiska ortodoksa kirkjan hevur røtur sínar aftur í 4. øld. Stórslignastu minnismerki hennara eru kirkjurnar í býnum Lalibela; tær vórðu høgdar inn í klettin í 12. øld. Kirkjan í Etiopia líkist kirkjunum í Eysturevropa og hevur eisini goymt einstakar jødiskar siðir; men hon hevur síni egnu stórslignu hátíðarhald og sínar egnu høgtíðir.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Konufólkini høgga brenni og bera til hús, annaðhvørt at nýta heima ella at selja. Trupulleikin er, at skógurin í Etiopia verður týndur. Tá ið eingi trø eru, rennur moldin burtur í áarføri, ella hon fýkur burtur í vindi. Soleiðis er nógv búnaðarjørð oyðiløgd og vorðin til oyðið skridnalendi.
Týdningarmesta útflutningsgrøðin er kaffi, sum mest verður dyrkað í fjøllunum í landslutinum Kaffa, sum hevur givið hesi viðgitnu njótingarplantu navn.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Matur[rætta | rætta wikitekst]
Tjóðarrætturin í Etiopia er enjera, ið er bleytt flatbreyð, bakað av teffmjøli, etið aftur við stúvningi av kjøti og grønmeti. Sterk, vælkryddað sós, nevnd wot, verður stoytt oman yvir rættin. Rátt neytakjøt við sterkum kryddi og bræddum smøri er gildismatur. Vanligt er at eta harðkókað egg aftur við rættinum.


text:
24. Nov 2016
Trygdarskeið til vápnaloyvi:Trygdarskeið, ið lýkur øll krøv í broyttu vápnalógini. Skeiðið er sett saman við einum ástøðiligum og einum verkligum parti. Báðir partar enda við einari stuttari roynd. Tey, ið standa royndina, fáa vápnaloyvi til høglbyrsur og stórar luftbyrsur.Íroknað gjaldið eru leirdúgvur og patrónir....
04. Nov 2016
Enn eru nøkur pláss eftir til fleiri spennandi skeið, ið byrja fyrst í komandi ári.Tilmelda teg á kvoldskulin.foTilmeldingin er opin til sunnudagin 20. november 2016. ...
28. Okt 2016
Teir hava skotið til máls, lært um byrsur og trygd. Herfyri fingu 18 mans váttan fyri at hava staðið vápnatrygdarskeið. Váttanin kann nýtast, tá ið søkt verður um vápnaloyvi á Umhvørvisstovuni. Løgtingið samtykti í...
28. Okt 2016
Nógv skeið eru á Kvøldskúlanum í vetur, og millum nýggju tilboðini er seyming fyri kvinnur í barnsburðarfarloyvi. Kvinnurnar eru longu farnar til verka. Hugsanin við skeiðinum er, at mammur kunnu koma til seyming og hava børnini við. Til ber at seyma barnaklæðir, klæðir til...


text:
Høgtíð til minnis um Jesu deyða
Um allan heimin minnast vit Jesu deyða eina ferð um árið. Tað gera vit, tí hann gav lærisveinunum hesi boð: „Gerið hetta til minni um Meg!“ (Lukas 22:19) Næsta minningarhøgtíðin verður týsdagin 11. apríl 2017.
Tú ert hjartaliga vælkomin at vera saman við okkum hetta serliga kvøldið. Hetta møtið er alment eins og øll hini møtini hjá okkum. Tað er ókeypis at koma inn, og eingin peningainnsavning fer fram.
LÆR MEIRA
Endurloysingin — størsta gáva Guds
Hvat er endurloysingin? Hvussu kann hon gagna tær?


text:
Krossmerki
Norðurlendsk krossfløgg, norðurlendska krossmerkið, skandinaviski krossurin er flaggsnið, sum vanliga verður samborðið við fløgg norðurlanda, haðani upprunin eisini stavar. Norðurlond flest hava flagg av slíkum sniði, tó undantikin eru Grønland og Sámaland. Krossurin umboðar kristindóm, og er hann avmyndaður á grikskan hátt. Fyrsta flagg við hesum sniði er hitt danska, Danabrók; síðani, Svitjóð, Noreg, Finnland, Ísland, og síðani Føroyar og Áland. Noregs flagg var hitt fyrsta trílitta norðurlendska krossmerkið. Hóast øll nevndu fløggini bera sama upprunasnið, hava tey øll serstaka søgu og serstakt myndamál.
Nøkur av fløggunum í hesum lista hava ikki vunnið almenna viðurkenning. Leggið eisini til merkis, at lutføll, snið og støddir vísa frábrigdi, eisini hóast flaggið er hitt sama bert til annað endamál.
Innihaldsyvirlit
- 1 Forboð
- 2 Tjóðarfløgg norðurlanda
- 3 Onnur norðurlendsk fløgg krossmerkinum
- 4 Norðurlendsk krossmerkið hjá Týsklandi
- 5 Fløgg frá øðrum londum, sum vísa Norðurlendska krossin ella líknandi snið
- 6 Norðurlendsk fløgg uttan norðurlendska krossin
- 7 Keldur
- 8 Slóðir úteftir
Forboð[rætta | rætta wikitekst]
Fløgg við kristnum súmbolum, s.s. krossinum, kunna enda við at vera forbjóða. Avleiðingin av, at Evropeiski Mannarættardómstólurin í 2009 forbjóðaði kristnum súmbolum í skúlastovum, kann vera, at norðurlendsku fløggini enda fyri Mannarættardómstólinum.
Hetta halda 37 ymiskir professarar í løgfrøði, sum hava skrivað álit til kærurættin í Haag. Teir halda, at forboðið móti kristnu súmbolunum kann raka norðurlendsku tjóðarfløggini. Tí ein avleiðing av dóminum um at forbjóða religiøsum súmbolum í skúlastovum má vera, at øll religiøs súmbol í almenna rúminum skulu útruddast.
Hetta kann raka 17 ymisk evropeisk fløgg, harundir tey norðurlendsku krossfløggini.
Tjóðarfløgg norðurlanda[rætta | rætta wikitekst]
Tjóðarfløgg norðurlanda (sjálvstýrandi øki við krossmerki)[rætta | rætta wikitekst]
-
-
Flagg Álands
Onnur norðurlendsk fløgg krossmerkinum[rætta | rætta wikitekst]
Nøkur av fløggunum eru søgulig ella hava ikki vunnið almenna viðurkenning, sostatt er talan um avmarkaða nýtslu.
-
-
Flaggið hjá Nordisk Flagselskab ella Flaggfelag Norðurlanda [1]
Danmark[rætta | rætta wikitekst]
-
Statsflagg Danmarkar
-
Sjóvarflagg Danmarkar. Být merkið í myrkareyða litin: kraprød.
-
Sorgarflagg úr 18. øld
-
Óalmenna flagg Bornholms (vanliga nýtt)
-
Uppskotsflagg fyri Jútland, sniðgevi hevur listamaðurin Per Kramer [1] (verulig nýtsla ei skrásett)
-
-
Flagguppskot til Grønland, sniðgivið í 1984 hevur Sven Tito Achen. Vrakaðtil fyrimuns fyri flagg uttan eyðkenda krossmerkið norðurlanda.
Finnland[rætta | rætta wikitekst]
Ísland[rætta | rætta wikitekst]
-
Statsflagg Íslands
-
Flaggið hjá forseta Íslands
-
-
Fyrrverandi óalmenna flaggið hjá Íslandi (um 1900)
-
Eitt av uppskotunum til alment flagg hjá Íslandi, teknað í 1914 av Magnús Þórðarson
Noreg[rætta | rætta wikitekst]
Svøríki[rætta | rætta wikitekst]
-
-
-
-
-
Flaggið hjá Gotlandi
-
Óalment flagg hjá Götaland ella hjá Eysturgötland
-
Óalment flagg hjá Vestursvøríki[2]
-
-
-
-
Norðurlendsk krossmerkið hjá Týsklandi[rætta | rætta wikitekst]
Norðurlendsk fløgg í Týsklandi vóru søguliga nýtt fyri at vísa til norðurlendskan uppruna. Norðurlendsku fløggsniðini hjá Týsklandi vóru lík teimum hjá Danmark, Svøríki, og Noregi. Tjóðarfløgg vóru í uppskoti til Týsklands tjóðarflagg bæði í 1919 og 1948, eftir fyrra og seinna heimsbardaga. Í dag er norðurlendski krossurin á summum býar og økisfløggum.
-
-
Fyrrverandi kríggsflagg hjá Nazi Týsklandi (1935-1945), sum nú er bannað í Týsklandi
-
Flaggið hjá fyrrverandi Saar protektorat (Saarland), Týskland, (1947–56)
-
-
Fløgg frá øðrum londum, sum vísa Norðurlendska krossin ella líknandi snið[rætta | rætta wikitekst]
-
-
Óalmenna flaggið hjá Yorkshire
-
Flaggið hjá Hetlandi
-
Flaggið hjá Orkney
-
-
Óalmenna flaggið hjá Barra, Ytru Hebridurnar (Barra er syðsta oyggin, har fólk búgva)
-
Flaggið hjá Baltiska Hertúgadøminum, sum vardi í heilt stutta tíð
-
Flaggið hjá Bayamón, Puerto Riko
-
-
-
Uppskot til nýtt flagg hjá Estlandi
-
Uppskot til nýtt flagg hjá Litavai
-
-
Unofficial Flaggið hjá Ingria, Russland
-
Flaggið hjá Little Rock, Arkansas, USA
-
Óalmenna flaggið hjá Normandínum, Frakland
-
-
Flaggið hjá Stavropol Krai, Russland
-
Sjóvarflaggið hjá Tonga
-
-
-
-
-
Fyrrverandi flagg hjá Eystur-Karelia, Russland


text:
Søga 95: Hvussu Jesus lærir
EIN dagin sigur Jesus við ein mann at hann skal elska næsta sín. Maðurin spyr: ’Hvør er næsti mín?’ Jesus veit hvat maðurin hugsar um. Maðurin heldur at bara menniskju av somu rasu sum hann sjálvur ella við somu trúgv sum hann, kunnu kallast næsti hansara. Hoyr nú hvat Jesus sigur við hann.
Við hvørt sigur Jesus frá einari søgu tá hann lærir. Tað ger hann eisini nú. Hann sigur frá einum jøda og einum samverja. Tú hevur longu hoyrt at teimum flestu jødum ikki dámar samverjar. Her kemur søgan hjá Jesusi:
Ein dagin ferðaðist ein jødi eftir einum fjallavegi til Jeriko. Men hann varð álopin av ránsmonnum. Teir tóku pengarnar hjá honum og slógu hann so hann var um at doyggja.
Seinni kom ein jødiskur prestur framvið eftir vegnum. Hann sá tann avbarda mannin. Hvat mundi hann gera? Hann fór bara yvir um vegin og helt leið síni áfram. Síðan kom aftur ein sera trúgvandi maður framvið. Hann var levitur. Steðgaði hann? Nei, hann hjálpti heldur ikki tí neyðstadda manninum. Á bílætinum sært tú prestin og levitin fara avstað eftir vegnum.
Men hvør er tað ið hjálpir manninum? Hann er samverji. Og hann hjálpir einum jøda. Hann gevur honum heilivág til sárini. Síðan tekur hann jødan við sær til eitt stað har hann kann hvíla seg og blíva frískur.
Tá søgan er liðug sigur Jesus við mannin ið setti honum spurningin: ’Hvør av hesum trimum heldur tú vísti seg at vera næsti hjá tí neyðstadda manninum? Var tað presturin, leviturin ella samverjin?’
Maðurin svarar: ’Samverjin. Hann hjálpti tí sligna manninum.’
Jesus sigur: ’Tú segði rætt. Far tú nú og ver móti øðrum sum hann.’
Heldur tú ikki Jesus dugir væl at læra? Vit kunnu læra nógv, nógv týdningarmikið tá vit lurta eftir tí Jesus sigur í Bíbliuni, heldur tú ikki?
Lukas 10:25-37.


text:
Kundi tú hugsað tær at lisið greinina á hesum máli: %%?
OKKARA KRISTNA LÍV OG TÆNASTA – ARBEIÐSHEFTI JANUAR 2017
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Minst til at biðja fyri trúarfelagum, sum verða atsøktir
Minst til at biðja fyri trúarfelagum, sum verða atsøktir
Profetiir í Bíbliuni vísa, at Satan skuldi søkja at okkum í eini roynd at forða okkum í at boða. (Jóh 15:20; Opb 12:17) Hvussu kunnu vit hjálpa trúarfelagum, sum verða atsøktir í øðrum londum? Vit kunnu biðja fyri teimum. „Bøn, biðin av rættvísum manni, avrikar nógv.“ – Ják 5:16.
Hvat kunnu vit biðja um? Vit kunnu biðja Jehova geva okkara brøðrum og systrum dirvi og hjálp, so tey ikki verða bangin. (Es 41:10-13) Vit kunnu eisini biðja um, at myndugleikarnir mugu hava ein positivan hugburð til boðanararbeiðið, so at „vit kunnu liva stilt og friðarligt lív“. – 1Tim 2:1, 2.
Tá ið Paulus og Pætur vórðu atsøktir, nevndu tey kristnu í fyrstu øld teir við navni í sínum bønum. (Áps 12:5; Róm 15:30, 31) Hóast vit ikki kenna nøvnini á øllum, sum verða atsøkt í dag, kundu vit kanska nevnt samkomuna, landið ella landspartin, tey eru úr.
Skriva nøkur lond, har brøður og systrar eru, sum verða atsøkt, og sum tú vilt biðja fyri.
mailto:?body=Minst til at biðja fyri trúarfelagum, sum verða atsøktir%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D202017012%26wtlocale%3DFR%26srcid=share&subject=Minst til at biðja fyri trúarfelagum, sum verða atsøktir


text:
Sverri Egholm
25.11.2016 - 08:14
Fiskur > Samfelag & Politikkur > Fiskivinnupolitikkur
Bókin hjá Óla Samró, “Fiskiskapur - fjølbroyttar ásetingar”, ið bleiv løgd fram á føroyskum í juli, verður nú týdd til norskt, íslendskt og enskt.
Bókin hevur stóran áhuga Íslandi, tí evnið er aktuelt, nú íslendingar skipa nýggja stjórn. Royndirnar í Føroyum við uppboðssølu av fiskiloyvum í 2011 og 2016 hava serligan áhuga, eins og uppskotið hjá ráðleggingarnevndini. “Færeyska uppboðsleið” er eitt heitt politiskt evni í Íslandi.
Undir heitinum: “Hvør eigur fiskin í sjónum? “ heldur Óli Samró fyrilestur í Hørpu í Reykjavík í morgun kl 8.30.
Óli Samró hevur seinastu mongu árini hevur arbeitt sum ráðgevi í fiskivinnuni kring heimin.


text:
Jógvan Hugo Gardar
01.12.2016 - 22:58
Semjan millum oljuframleiðandi londini í OPEC ígjár hevur fingið oljuprísin at gera nøkur risalop. Prísurin hevur hækkað javnt síðani oljumálaraðharrin hjá Katar seinnapartin í gjár kunngjørdi at semja er um at minka um oljuframleiðsluna. Øll OPEC-londini, Iran undantikið, skulu minka um oljuframleiðsluna, við til samans 1,2 milliónum føtum til 32,5 milliónir føt av olju um dagin. Russland minkar eisini um sína framleiðslu við 300.000 føtum um dagin.
Iran, sum nú í eina tíð hevur selt olju á heimsmarknaðinum aftur, sleppur at økja um sína oljuframleiðslu eitt vet. Iran arbeiðir viv at fáa oljuídnaðin at koyra aftur, og hevur brúk fyri at kunna koma uppá eitt støði sum er hóskandi fyri landið, sæv út fra hvørja støðu landið hevði áðrenn landið bleiv rakt av handilsbanni.
LES EISINI: Hetta eru broytingarnar sum fingu oljuprísin at hækka
Oljuprísurin hevur í dag verið omanfyri 54 dollarar fyri eitt fat av Norðsjóvaroljuni Brent. So høgur hevur prísurin ikki verið síðani í juli 2015.
Príshækkingin fekk keypsskálan í Oslo at hækka munandi í virði. Príslækkingin sum tók dik á seg á sumri 2014 hevur rakt oljufeløgini meint. Virðini eru minkavi nógv. Bara í Noregi eru fleiri enn 40.000 størv antin horvin, ella koma at hvørva komandi tíðina.
Statoil-partabrævið hevur síðani mikumorgunin hækkað við meir enn 12 norskum krónum. Hetta hevur økt um virði á norska oljurisanum við meir enn 39 milliardum krónum til næstan 490 milliardir krónur.
Oljuprísurin farnu 90 dagarnar. Prísurin vísur Brent-prísin. Kelda: Nasdaq


text:
Lógaruppskotið um fjórða útbjóðingarumfar í oljuleitingini við Føroyar er skrivað og sent til hoyringar.
Samstundis arbeiðir Vinnumálaráðið við ætlanum um bæði fimta og sætta útbjóðingarumfar.
Í 2019 verður farið at leita eftir olju vestanfyri Føroyar fyri fyrstu ferð.
32.000 ferkilometrar
Í fjórða útbjóðingarumfari eru leiðir eystanfyri Føroyar og í landssynning úr Føroyum. Økið er slakar 32.000 ferkilometrar. Tað er við Hetlands-rennuna.
Nakrar leiðir eru fyrr bodnar út, men loyvini eru latin innaftur. Aðrar leiðir eru ikki bodnar út áður.
Útbjóðingarumfarið byrjar á oljuráðstevnu í Havn 17.mai, og tað endar 17.februar í 2018.
Fyrsta útbjóðingarumfarið í Føroyum var í 2000. Tað triðja og higartil seinasta var í 2008.
Níggju kanningarbrunnar
Síðani 2000 eru boraðir níggju kanningarbrunnar í føroyska landgrunninum. Harafturat eru trý vísindalig borihol og meira enn 150 grunn borihol.
Eitt annað lógaruppskot, sum Vinnumálaráðið hevur sent til hoyringar, skal loyva oljufeløgum at leingja loyvið fýra ár í staðin fyri tvey ár í senn, sum galdandi lóg sigur.
Feløgini, sum fáa loyvi, sleppa at leita eftir olju í føroyska landgrunninum í mesta lagi í 16 ár.
Leitingarloyvi eru galdandi í 12 ár, men tey kunnu leingjast fýra ár.
Les eisini
Bispur, kirkjuráðslimir og prestar halda, at borgarliga vígdir hjúnafelagar skulu framhaldandi hava rætt til kirkjuliga signing.
Tíðindi
Tróndur Vatnhamar og Finnur Koba kappast móti Solveig Hanusardóttir Olsen og Knút Háberg Eysturstein
Grønlendski landsstýrismaðurin í fiskivinnu- og veiðumálum hóttir við at taka loyvi frá grønlendsku skipunum, um tey ikki fáa skil á rúsevnum umborð
Eivør hevur roynt tað, Jógvan Hansen somuleiðis, og nú fer Kristina Bærendsen at syngja í íslendsku Eurovision kappingini
Týski kanslarin ætlar at varðveita viðurskiftini við USA. Verri er við hennara varakanslara, sum stúrir fyri handilsviðurskiftunum landanna millum.


text:
Pætur Albinus 09.01.2017 (23:52)
Her eru heimsins bestu
Í desembur valdu tíðindafólk kring heimin Cristiano Ronaldo sum heimsins besta fótbóltsspælara. Hetta var tann sokallaði Ballon d'Or, sum á hvørjum ári verður latin heimsins besta.
Frá 2010 og fram til 2015 gingu fólkini handan Ballon d'Or og FIFA saman um útnevningina, men hetta samstarvið er nú steðgað, og tískil skuldi FIFA í ár sjálvt velja heimsins besta fótbóltsspælara.
Tíðindafólk, landsliðsvenjarar, landsliðsliðskiparar og almenningurin atkvøddu, og heiðurin sum heimsins besti, latin av FIFA, gjørdist eisini Cristiano Ronaldo.
Cristiano Ronaldo fekk 34,54% av øllum atkvøðunum, meðan Lionel Messi fekk annað plássið við 26,42% av atkvøðunum. Triðbestur var Antoine Griezmann við 7,53%.
Sum heimsins besti venjari í 2016 varð Leicester-venjarin Claudio Ranieri kosin frammanfyri Zinedine Zidane og portugisiska landsliðsvenjaran, Fernando Santos.
Heimsins besti kvinnuligi fótbóltsspælari er Carli Lloyd úr USA. Hon vann heiðurin frammanfyri brasilsku Martu og týsku Melanie Behringer.


text:
Kringvarp Føroya
Kringvarp Føroya er almenni loftmiðlastovnurin í Føroyum. Útvarp Føroya og Sjónvarp Føroya vórðu løgd saman í ein stovn 1. januar 2005, eftir avgerð frá landsstýrismanninum í Mentamálum, Jógvan á Lakjuni. Stjórin í Kringvarpi Føroya eitur Dia Midjord.
Innihaldsyvirlit
Public service sáttmálin[rætta | rætta wikitekst]
Stovnurin Kringvarp Føroya hevur nakrar skyldur og uppgávur, sum er neyvt orðaðar í einum Public service sáttmála. Hetta er ein sáttmáli, har partarnir eru Kringvarp Føroya og Mentamálaráðið. Harímillum eru nakrar lógarásettar skyldur.
Kringvarpslógin § 10.[rætta | rætta wikitekst]
Kringvarp Føroya hevur skyldu til at útvarpa sendingar, ið fevna um tíðindi, upplýsing, mentan og undirhald. Kringvarp Føroya skal í programmvirkseminum leggja dent á upplýsingar- og talufrælsi, sakliga og óhefta upplýsing og eitt fjøltáttað tilboð, sum varðveitir og fjálgar um mál, mentan, átrúnað og siðalæru føroyinga. Stk. 2. Kringvarp Føroya eigur at leggja dent á at hava gott føroyskt mál í sínum sendingum. Kringvarp Føroya hevur skyldu at tryggja starvsfólkunum holla málsliga ráðgeving. Stk. 3. Kringvarp Føroya skal ansa eftir, at sendingar ikki kunnu skaða likamligu, sálarligu og siðalagsligu menningina hjá børnum og ungum undir lógaldri, eitt nú við ónærisligum ella ógrundaðum harðligum innihaldi. Stk. 4. Sendingarnar skulu ikki á nakran hátt elva til mannminkan, harðskap ella hatur orsakað av húðaliti, kyni, átrúnaði ella tjóðskapi. Stk. 5. Landsstýrismaðurin kann áseta reglur um, at í sendivirkseminum skal serligt fyrilit vísast børnum og ungum. Stk. 6. Virksemið hjá Kringvarpi Føroya kann eisini fevna um at endurvarpa útlendskar public service-sjónvarpsrásir.
Krøv[rætta | rætta wikitekst]
Kringvarp Føroyar skal tryggja at tað framleidda tilfarið:
- er óheft av seráhugamálum
- er fjølbroytt og margfalt
- er viðkomandi, álítandi og sakligt, tá talan er um tíðindi og upplýsing annars
- veitir brúkaranum atgongd til týðandi upplýsingar og orðaskifti um avgerandi samfelagsviðurskifti
- vendir sær til nógvar avmarkaðar áhugabólkar og til ein størri skara
- gevur brúkaranum gott innlit
- er dygdargott
Endamál[rætta | rætta wikitekst]
- Styrkja áhuga borgarans at virka í einum fólkaræðisligum samfelag
- Menna føroyska málið og samleika føroyinga
- Stimbra mentan og skapanarevni
- Stimbra vitan og fatan
Uppgávur[rætta | rætta wikitekst]
Kringvarp Føroya skal við jøvnum millumbilum skapa kjak, har borgarin luttekur. Føroyskt mál skal nýtast til tilfar. Útlendskt tilfar skal týðast til føroyskt. Framleidda tilfarið skal vera tøkt á alnetinum. Lutfalsligt stórur partur av framleiðsluni skal vera keyptur frá uttanhýsis keldum, hetta fyri at gagnýta marknaðin, eisini so at fríyrkisfólk kunnu bjóða sínar tænastur. Kringvarpið skal vera ein partur av tilbúgvingarskipanum. Dygd og førleikamenning innanfyri journalistik skal vera í hásætið fyri at geva Kringvarpinum størst møguligt trúvirði. Tíðindaflutningurin skal vera óheftur, og útvarpsmiðilin og sjónvarpsmiðilin skulu hava hvør sína egnu redaktión. Føroyskan mentan skal skjalprógvast í tilfarinum hjá Kringvarpinum. Átrúnaður skal miðlast við gudstænastum og møtum. Føroyskt ítróttartilfar skal framleiðast. Barna- og undómstilfar skal framleiðast. Kringvarp Føroya skal sum mentanarstovnur miðla tónleik og skapa áhuga fyri og eggja til, at framleiddur verður føroyskur tónleikur. Undirvísingar- og upplýsingartilfar skal sendast og endurvarpast. Tilfar skal gerast atkomuligt fyri deyv og hoyrveik. Ljós skal varpast á tað, sum hendir í øllum Føroyum.
Føroyskar sjónvarpssendingar[rætta | rætta wikitekst]
Útvarpssendingar[rætta | rætta wikitekst]
- Góðan morgun Føroyar
- 15 tær bestu
- Tíðindasendingar
- Kvøðuljómar
- Bólturin
- Morgunlestur
- Veðrið
- Náttarrásin
- Summarmorgun
- Tit skriva, vit spæla
- Ring og spæl


text:
Denise Duhamel (f. 1961). Hon er lærari í skapandi skriving og bókmentum á Florida International University, men býr í Hollywood saman við manninum Nick Carbó, sum eisini er yrkjari. Yrkingin “Framtíðarinnar vagina og penis” í Vencili Nr. 2/2007 er úr bókini Poems about Science and Mathematics. “Læran um at elskast” eisini í Vencili Nr. 2/2007 er úr The Woman With Two Vaginas.
- Forsíða
- Tíðarritið
- Savn
- Blaðsavn
- Greinasavn
- Upplestur úr Vencili
- Rithøvundar
- Hyggjuráð
- Leiðbeining
- Tekna hald
- Vencil á Facebook


text:
MÍTT NAVN VIÐ HONDSKRIFT
upplestur, tónleikur og myndlist
Orð: Lív Maria Róadóttir Jæger (FO)
Tónleikur: Lasse Thorning Jæger (DK)
Myndlist: Hanni Bjartalíð (FO)
LP-plátuútgáva fríggjakvøldið 4. juli 2014 klokkan 20 Steinprent, Skálatrøð 16, Tórshavn.
Mítt navn við hondskrift:ein verkætlan, sum umfatar upplestur, tónleik og myndlist.
Í samstarvi við grafiska verkstaðin Steinprent kemur út eitt avmarkað upplag, 80 eintøk, av LP-plátuni á 180 grams vinyl, við upprunagrafiskum húsa, nýkomponeraðum elektroakustiskum tónleiki, og 10 nýskrivaðum stutt-prosatekstum.
Tónleikurin: upptøkur av rødd, realljóðum og gittar – modulerað og útsett í ljóðredigeringsforriti. Rá-upptøkurnar eru gjørdar í einari íbúð á 5. hædd á Vesterbro í Keypmannahavn og í einum strátaktum húsum á Fanø.
Lasse Thorning Jæger lesur elektroniskan tónleik og ljóðlist á Syddansk Musikkonservatorium, og er bú-sitandi á Fanø.
Tekstirnir: 10 stuttprosatekstir á føroyskum. Tekst-irnir hava staðið í Vencil – tíðarrit fyri skaldskap á føroyskum.
Lív Maria Róadóttir Jæger er mag. art. filosofi og búsitandi á Fanø.
Húsi/myndlist: Hanni Bjartalíð hevur, við íblástri frá tónleikinum og tekstunum, gjørt ein upprunagrafiskan húsa. Hanni Bjartalíð arbeiðir og er búsitandi í Finnlandi.
Master: Emil Thomsen/ET Mastering í Aarhus hevur mastererað vinyl- og digitalútgávuna.
LP-plátan: verður at fáa til keyps í Steinprenti.
Digitala útgávan: verður tøk millum annað á iTunes og Amazon frá 4 juli.
Stuðlað hava Mentanargrunnur Landsins og Norðurlandahúsið.


text:
GrannskoðaraStovan í Runavík Sp/f
Tá ræður um grannskoðan, roknskap og bókhald, umframt skatta- og fíggjarviðurskifti
Ráðgeving
Ynskir tú eina effektiva fíggjarstýring og greiðar rakstrarætlanir, so kann okkara ráðgeving gera mun í tí samlaða úrslitinum.Les meir
Roknskaparhjálp og bókføring
Vit átaka okkum bókføring og roknskaparuppseting. Somuleiðis átaka vit okkum at gera mannagongdir sum tryggja, at bókhaldið verður dagført við jøvnum millumbilum, og at lógir og reglugerðir verða hildnar.Les meir
Grannskoðan
Grannskoðanini taka vit okkum sjálvandi eisini av.Les meir


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag: Johan Halvorsen
1. Væl dúkaðu segl,
meðan báran breyt
og skeiðin rann fram yvir høv;
so mangan ein knørrin í sor eg skeyt, –
funnu frægir har vátastu grøv.
Men sinnini vóru so sigrandi glað,
hvør ein garpur á deyðastund treystliga kvað.
Og har var tað eingin, sum grið sær bað.
2. Væl sótu vit fróir í drykkulag,
fyri borðum hin fagrasta gekk;
tá gjørdu so mangan vit nátt til dag –
sæl var lønin, sum sigrarin fekk.
Hon veitti mær gleim, gjørdist ástarstund glað,
gav mær brennandi kossir og meiri enn tað.
Men stríð runnu tár, tá eg fór avstað.
3. Har ránsmenn teir rændu á vík og vág,
mangan harðligan dystin eg reið;
í ránsmannadroyra eg brand mín brá,
gjørdist blóðug mær bjargaraleið.
Tú fátæka landið, tær friðin eg vann –
og nú vilja teir øvundarsjúku mær ann.
Í loyndum alt leingi tann login brannd.
4. Ein lystugur leikur var lívið mítt,
og so sjáldan mín líka eg fann.
Nú, bøðil, tú miss ikki dirvið títt,
tá tú høggur á sakleysan mann.
So mangan ein blankari brandin eg sá,
tá ið knørrirnir hittust á vaggandi vág –
nær frættist, at Magnus var ræddur tá!


text:
Arabiska stavraðið
Arabiska stavraðið (arabiskt mál: أَبْجَدِيَّة عَرَبِيَّة ’abjadiyyah ‘arabiyyah) ella arabisk abjad er skriftskipan fyri tað arabiska málið. Tað er ment til júst tað arabiska málið og verður skrivað frá høgru til vinstru og hevur 28 bókstavir. Versjónir av alfabetinum eru grundarlag fyri fleiri onnur skriftmál á øðrum málum, eitt nú tað persiska alfabetið, og fleiri norðurafrikonsk mál sum t.d. somaliskt.
Arabiska stavraðið[rætta | rætta wikitekst]
(OBS! Tú mást hava installerað stuðul fyri arabisku skriftina á tínari teldu/teldli, fyri at kunna síggja bókstavirnir her niðanfyri, um tú ikki sært teir kanst tú royna at velja arabiskt (arabisk/arabic) undir encoding í tínum internetkaga.)
- ا 'ælif
- ب ba'
- ت ta'
- ث þa' (sum enskt th, sum í thunder)
- ج ġīm (dzjīm) (ǧīm)
- ح ħa'
- خ khaa'
- د dal
- ذ ðal (sum enskt the, there ella this)
- ر rā'
- ز zay
- س sīn (sum danska/norska ordið "sin")
- ش sjīn
- ص Sād
- ض Dād
- ط Tā'
- ظ DHā'
- ع ʿayn (ʔˤayn) (3ayn)
- غ ghayn
- ف fa'
- ق qāf
- ك kaf
- ل lam
- م mīm
- ن nūn
- ه ha'
- و wāw
- ي ja'
Tey ymisku skapini[rætta | rætta wikitekst]
Í seinasta teiginum Dømi um orð, eru dømini tikin úr norskum og enskum.


text:
Hydra
Hydra (Grikskt mál: Ύδpa / Idra) er ein griksk oyggj, sum liggur í oyggjabólkinum Saronisku Oyggjarnar, sum liggja í Egearahavinum. Hesar oyggjar liggja tætt við Athen og við hálvoynna Peloponnes. Oyggin er 50 km2 til støddar og har búgva umleið 2500 fólk. Tey flestu búgva í høvuðsbýnum, sum eisini eitur Hydra. Aðrar bygdir á oynni eru: Mandraki (33 íbúgvar), Kamini, Vlychos (28), Palamidas (18), Episkopi og Molos (2). Ferðavinna er ein av týdningarmestu vinnunum á Hydra. Har er eingin flogvøllur, men skjóttgangandi bátar og ferðamannaskip sigla hvønn dag millum Pireus, sum er tætt við Athen, og Hydra. Fólk koma ofta eindags útferðir til Hydra. Ferjur sigla eisini til oyggjarnar Egina, Poros og Spetses og til býirnir Nafplion og Monemvasia á Pelopones. Hydra spældi ein stóran leiklut í frælsiskollveltingini í 1821, tá grikkar stríddist fyri at fáa eitt sjálvstøðugt Grikkaland. Landið hoyrdi tá til tað Osmanniska Ríkið. Tað búðu heili 16.000 fólk á Hydra undir frælsiskrígnum.
Kend fólk[rætta | rætta wikitekst]
Listi við kendum fólkum sum antin eru av oynni Hydra ella hava búð har okkurt tíðarskeið.
- Andreas Miaoulis (1768–1835) admiralur og politikari
- Laskarina Bouboulina (1771–1825) hetja í grikska frælsiskrígnum í 1821
- Iakovos Tombazis (1782–1829) handilsmaður, reiðari og admiralur
- Georgios Kountouriotis (1789–1858) politikari, forsetaráðharri Greece
- Leonard Cohen (1934) Kanadiskt skald og sangskrivari
- Lazaros Kountouriotis gav sítt ríkidømi til griksku sjóverjuna undir tí grikska frælsiskrígnum
- Antonios Kriezis (1796–1865) kollveltingar stríðsmaður og ein av teimum fyrstu forsetaráðharrunum í tí frælsa Grikkalandi
- Dimitrios Voulgaris (1802–1878) kollveltingar stríðsmaður, forsetaráðharri í Grikkalandi
- Athanasios Miaoulis (1815–1867) forsetaráðharri í Grikkalandi
- Nikolaos Vokos (1854–1902) listamálari
- Pavlos Kountouriotis (1855–1935) sjóhetja, admiralur og forseti í Grikkalandi
- Nikolaos Votsis (1877–1931) sjóhetja og admiralur
- Dorotheus (1888–1957) Erkabiskuppur í Athen og í øllum Grikkalandi
- Nikos Nikolaou (1909–1986) listamaður
- Gikas N. Koulouras Reiðari, limur í parlamentinum, filantropistur, stovnari og fyrsti forseti í Grikska Reiðarafelagnum
- Panayiotis Tetsis (1925) listamálari
- Michalis Maniatis (1952) films og sjónvarpsleikari, filmsframleiðari, pallskrivari og rithøvundur
- Rallou Manou, koreografur
- Emmanuel Tombazis
- Elena Votsi (f. 1964), smúkkumakari
- Anastassios Tsamados, Kapteinur á Arès, hann doyði í stríðnum um Sfakteria (1825).
- Dimitrios Voulgaris
- Axel Jensen (1932–2003) Norskur rithøvundur
- George Johnston (1912–1970) Avstralskur blaðmaður og rithøvundur
- Charmian Clift (1923–1969) Avstralskur rithøvundur
- Göran Tunström (1937–2000) Svenskur rithøvundur


text:
Orð: Reidar Holberg
Lag: Vi har ett budskap, en hilsen å bringe
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Ein boðskap, ja, eina heilsu vit bera,
eitt orð til tín, sál, sum enn ikki trýr;
um signing Jesusar glað vit nú syngja:
Hans Orð ber frelsu til einhvønn, sum trýr!
Niðurlag: Hans blóð meg loysti frá øllum, sum bant meg,
og sama blóðið til frelsu mær varð!
Vit boða syngjandi tær frelsuvegin:
Við trúgv tú frelsu og hjartafrið fær!
2. Á, hvør ein signing, við trúgv fekk eg friðin,
tann sama friðin Hann bjóðar tær nú!
Tú kanst uppliva ta frelsandi gleði,
við krossin hvílu og frið finnur tú.


text:
Jens Olivur Lisberg
Jens Olivur Lisberg (føddur 24. desember 1896 í Fámjin og deyður 31. august 1920) var løgfrøðilesandi í Keypmannahavn, og gjørdist kendur eftir at hann saman við øðrum gjørdi Merkið. Hinir báðir í gjørdu føroyska flaggið vóru Janus Øssursson úr Havn og Pauli Dahl úr Vági. Ninna Jacobsen, systir mótadesignaran Liffu Gregoriussen, seymaði síðan sjálvt flaggið eftir skitsu teirra.
Jens Oliver Lisberg gjørdist tann fyrsti, ið heysaði flaggið í Føroyum, tað hendi 22. juni 1919, tá hann var heima í summarfrí í heimbygdini Fámjin og heysaði flaggið eftir gudstænastuna í Fámjins kirkju fyri fyrstu ferð á føroyskari grund. Hetta var nokk tað ið gjørdi, at hann fekk størstu æruna av at hava gjørt Merkið, sjálvt um teir tríggir gjørdu tað í felag.
Lisberg doyði av lungnabruna í Fámjin hin 31. august 1920, áðrenn hann náddi at gera seg lidnan við lesnaðin í Danmark. Upprunaflaggið hongur inni í Fámjins kirkju.


text:
Jens Hákun Leo
26.12.2016 - 08:51
Mentan > Mentan > Tónleikur
Nú kendi sangarin, og fyrrverandi limurin í Wham, George Michael er deyður, einans 53 ára gamal, er tónleikaheimurin í stórari sorg.
Andrew Ridgeley, sum var hin limurin í Wham, er hjartabrotin um deyðan hjá George Michael og segði á Twitter í einari seinastu heilsan til vin sín ígjøgnum nógv ár, at...
- Eg, hansara nærmastu, hansara vinir, tónleikaheimurin og heimurin sum heild fara altíð at elska teg.
Madonna er eisini skelkað og samstundis ill inn á árið 2016, sum hevur verið árið, har nógvir kendir tónleikarar, harundir millum annað David Bowie, Prince og Leonard Cohen, eru deyðir.
Á Instagram segði hon á soljóðandi hátt til minnis um George Michael:
- Farvæl, mín kæri vinur. Enn eitt stórt listafólk er farið frá okkum. Mátti 2016 nú farið av tramanum til.
Og Elton John, sum sang ”Dont let the sun go down on me” saman við George Michael, syrgir eisini í dag:
- Eg eri stórliga skelkaður. Eg havi mist ein vin, sum var mær kærur.
Hittini hjá George Michael – og Wham - eru mong í tali. Harav man eitt av hansara kendastu hittum vera ”Freedom” frá 1990.
Sí live-framførslu omanfyri, har George Michael framførir ”Freedom”. Framførslan er frá 1991.
George Michael, sum var onglendingur, gav út fimm fløgur undir egnum navni og tríggjar við Wham.


text:
Universitetsútbúgvingar
Fróðskaparsetrið bjóðar universitetsútbúgvingar út á fimm deildum - lesið um hvørjar útbúgvingar eru undir punktinum Útbúgvingar. Tað eru trý sløg av útbúgvingum.
Bachelorútbúgvingar eru 3 ára útbúgvingar. BA er bachelorheiti innan hugvísindi, og er stytting fyri Bachelor of Arts. BSSc er bachelorheiti í stjórnmálafrøði, og er stytting fyri Bachelor of Social Science. BSc er bachelorheiti innan náttúruvísindi, og er stytting fyri Bachelor of Science.
Master útbúgving er 2 ára framhaldsútbúgving. MA masterheiti innan hugvísindi, og er stytting fyri Master of Arts. MSSc er masterheiti í stjórnmálafrøði, og er stytting fyri Master of Social Science. MSc er masterheiti innan náttúruvísindi, og er stytting fyri Master of Science.
Ph.D. - stytting fyri philosophiae doctor - er granskaraútbúgving, sum tekur trý ár og endar við verju av ritgerð um evni, sum er viðgjørt tey trý árini útbúgvingin er. Les meira um Ph.D. skipanina undir gransking.


text:
Tak niður
"Eg má mála fyri at kunna virka í samfelagnum. Annars bleiv eg sjúkur." Hetta sigur listamaðurin Torbjørn Olsen, sum fyrr í ár fekk Mentanarvirðisløn Landsins sum tøkk fyri útint listarligt avrik á høgum stigi.
Men listarliga tilgongdin er stundum darvað av svøvnloysi og iva. Hartil koma rúsdrekkatrupulleikar, sum gera at heilsan er farin at bila. Onkuntíð tykist tað, sum tað sær svart út fyri framman, heldur listamaðurin.
"Hann rópar á meg" er eitt portrett av Torbjørn Olsen í dag.
Lagt til rættis: Ivan Hentze Niclasen. Tikið upp og klipt: Hans Petur Hansen.


text:
Stjørnufrøði
Stjørnufrøði er grein innan náttúruvísindina, sum snýr seg um rúmdarlutir so sum fastastjørnur, gongustjørnur, halastjørnur, stjørnubreytir og stjørnuskipanir. Hon snýr seg eisini um fyribrigdi uttan fyri jarðarinnar atmosferu (til dømis kosmisku bakgrundsstrálingina). Hon fæst við evolutión, alisfrøði (fýsikk), meteoronomi og hvussu himinknattar ella rúmdarlutir ferðast, og við hvussu alheimurin bleiv til og hvønn veg hann mennist.
Stjørnufrøðin er ein av elstu vísindagreinum. Í forðum eygleiddu stjørnufrøðingar náttarhimmalin og royndu at gera ymsar skipanir, og sera gomul astronomisk tól eru funnin ymsastaðni, men tað var ikki fyrr enn stjørnukikarin varð uppfunnin, at astronomiin bleiv ein røtt vísind. Allar hesar lærur og hesi fyribrigdi hava verið partur av astronomi: astrometri, himnanavigatión, eygleiðandi astronomi, stjørnuspá og hvussu kalendarir vórðu gjørdir. Í dag verður stjørnufrøði mett vera tað sama sum astrofýsikk. Í 20. øld fór stjørnufrøðin sundur í eygleiðandi og ástøðiliga stjørnufrøð. Eygleiðandi stjørnufrøði fæst við at fáa upplýsingar til vega og granska tær á grundleggjandi alisfrøðiligan hátt. Ástøðilig stjørnufrøði mennir telduskipanir og analýtiskar skipanir, sum skulu frágreiða stjørnufrøðilig lutir og fyribrigdi. Hesar báðar greinirnar hanga saman, av tí at ástøðiliga stjørnufrøðin roynir at greiða frá tí, sum eygleiðandi stjørnufrøðin sær, og eygleiðingarnar styrkja ástøðina. Amatørstjørnufrøðingar eru ofta líka góðir sum rættir stjørnufrøðingar, serliga tá umræður at eygleiða stokkut fyribrigdir á himmalinum
Millumtjóða orðið astronomi merkir ”stjørnulóg” ella “stjørnumentan” og ikki ”stjørnufrøði”. Í roynd og veru hevði føroyska orðið stjørnufrøði riggað betur til millumtjóða orðið “astrologi”. Í dag eitur astrologi tó stjørnuspá. Orðið er grikskt og stavast aσtpovouίa (astronomia, av astron, sum merkir “stjørna”, og nomos, sum merkir lóg ella mentan).
Undir teirri eygleiðandi stjørnufrøðini eru fleiri aðrar lærur, til dømis radiostjørnufrøði, sum granskar stráling við longri bylgjulongd enn ein millimetur, infrareyð stjørnufrøði, sum finnur og granskar infrareyðar strálur (longri bylgjulongdir enn reytt ljós), ljósstjørnufrøði, ultraviolett stjørnufrøði, røntgustjørnufrøði og gammastrálustjørnufrøði


text:
UPPÍSKOYTI
1914 — eitt týdningarmikið ár í bíbliuprofetiini
FLEIRI áratíggju frammanundan gjørdu bíbliustudentarnir vart við, at merkisverdar hendingar skuldu fara fram í 1914. Hvørjar hendingar var talan um, og hvørjir vitnisburðir vísa, at 1914 var eitt so týdningarmikið ár?
Sum vit lesa í Lukas 21:24, segði Jesus: „Jerúsalem skal liggja niðurtraðkað av heidningum, inntil tíð heidninganna er at enda.“ Jerusalem hevði verið høvuðsstaður hjá jødisku tjóðini og stjórnarsæti hjá Dávids kongaætt. (Sálmur 48:2, 3) Hesir kongarnir vóru nakað serligt í mun til aðrar stjórnarar hjá øðrum fólkasløgum. Teir umboðaðu nevniliga Gud, og sótu tí ’í hásæti Jehova’. (1 Krønikubók 29:23) Jerusalem ímyndaði sostatt Jehova harradømi.
Hvussu og nær byrjaði Guds harradømi so at verða „niðurtraðkað av heidningum“? Tað var í 607 f.o.t. tá Jerusalem varð hertikið av bábelsmonnum. Kongarøðin av Dávids ætt varð kvett, og nú stóð ’hásæti Jehova’ tómt. (2 Kongabók 25:1-26) Skuldi henda ’niðurtraðkingin’ halda fram í allar ævir? Nei, tí viðvíkjandi Zedekias, seinasta konginum í Jerusalem, segði Ezekiels profeti: „Tak húgvuna av, niður við krúnuni! . . . inntil Hann kemur, sum rætturin hoyrir til, og Eg gevi Honum hann.“ (Ezekiel 21:26, 27) Hann, ið eigur ’rættin’ til Dávids krúnu, er Kristus Jesus. (Lukas 1:32, 33) ’Niðurtraðkingin’ skuldi altso enda, tá Jesus gjørdist kongur.
Nær skuldi tann stórhendingin so fara fram? Jesus vísti á, at heidningarnir skuldu ráða eitt ásett tíðarskeið. Frásøgan í Dániels bók, kapittul 4, hevur lykilin til fatanina av, hvussu langt hetta tíðarskeiðið skuldi vera. Har lesa vit um ein profetiskan dreym, sum Nebukadnezar kongur í Bábel fekk. Hann sá eitt ógvuliga høgt træ, sum varð felt. Og bulurin við rótunum, sum stóð eftir, fekk ikki vaksið, tí hann varð lagdur í leinkjur av jarni og kopari. Ein eingil kunngjørdi: „Sjey tíðir skulu ganga yvir hann.“ — Dániel 4:10-16.
Í Bíbliuni ímynda trø stundum harradømi. (Ezekiel 17:22-24; 31:2-5) At ímyndarliga træið varð felt, lýsir tí, at Guds harradømi, sum kongarnir í Jerusalem umboðaðu, skuldi verða slitið. Men sambært sjónini skuldi Jerusalem bara verða „niðurtraðkað“ í avmarkaða tíð — „sjey tíðir“. Hvussu leingi er tað?
Opinberingin 12:6, 14 vísir, at tríggjar og ein hálv tíð svara til „1260 dagar“. Sjey tíðir mugu tí vera tvær ferðir so langar, altso 2520 dagar. Men heidnu tjóðirnar hildu ikki uppat at ’niðurtraðka’ Guds harradømi bara 2520 dagar eftir, at Jerusalem fall. Tað er eyðsæð, at profetiin fevnir um eitt nógv longri tíðarskeið. Samsvarandi Fjórðu Mósebók 14:34 og Ezekiel 4:6, ið talar um „ein dag fyri hvørt ár“, skuldu tær ’sjey tíðirnar’ fevna yvir 2520 ár.
Tey 2520 árini byrjaðu í oktober 607 f.o.t., tá Jerusalem fall fyri bábelsmonnum, og kongurin av Dávids ætt varð koyrdur frá. Tíðarskeiðið endaði í oktober 1914. Tá endaði „tíð heidninganna“, og Jesus Kristus fekk sæti sum kongur Guds í himli. * — Sálmur 2:1-6; Dániel 7:13, 14.
Júst sum Jesus frammanundan boðaði frá, hevur ’hjávera’ hansara sum kongur í himli verið eyðkend av eini ógvusligari gongd í heimsviðurskiftunum — bæði viðvíkjandi bardøgum, hungursneyð, jarðskjálvtum og pesti. (Matteus 24:3-8; Lukas 21:11) Henda hendingagongdin er ein sterkur vitnisburður um, at 1914 veruliga var árið, tá Guds himmalska ríki varð sett á stovn, og ’síðstu dagarnir’ hjá hesi óndu heimsskipanini byrjaðu. — 2 Timoteus 3:1-5.
^ par. 4 Frá oktober 607 f.o.t. til oktober 1 f.o.t. eru 606 ár. Frá oktober 1 f.o.t. til oktober 1914 e.o.t. eru 1914 ár, av tí at einki ár 0 er. Tá vit leggja 606 ár aftrat 1914 árum, fáa vit 2520 ár. Upplýsingarnar um fall Jerusalems í 607 f.o.t. eru at finna í greinini „Kronologi“ í Indsigt i Den Hellige Skrift, sum Jehova Vitni hava givið út.
1914 — eitt týdningarmikið ár í bíbliuprofetiini1914-eitt-týdningarmikið-ár-í-bíbliuprofetiini1914 — eitt týdningarmikið ár í bíbliuprofetiini | Bíblian lærirÁratíggju frammanundan gjørdu bíbliustudentarnir vart við, at 1914 skuldi verða eitt týðandi ár í bíbliuprofetiini. Les um tær sjey tíðirnar og tey 2520 árini.oktober 1914, bíbliuprofeti, týdningarmikið, 2520 árUPPÍSKOYTI1914 — eitt týdningarmikið ár í bíbliuprofetiini1914 — eitt týdningarmikið ár í bíbliuprofetiiniHvussu vísir Bíblian, at 1914 var eitt týdningarmikið ár?1914 — eitt týdningarmikið ár í bíbliuprofetiini1914 — eitt týdningarmikið ár í bíbliuprofetiini