text:
Farna vikuskifti luttóku fýra føroyskir para-baminton leikarar í kapping í Helsinki.
Tað var finska badmintonsambandið ið hevði boðið føroysku luttakarunum við til árligu para-badminton kapping teirra.
Tveir leikarar, Vilhelm Clementsen (HBF) og Eydna Mouritsen (MBF), hava áður roynt seg í millumtjóða kapping, men hesuferð vóru eisini Eva Kallsberg Jacobsen (KBF) og Hans Martin Gaard (HBF) við.
Kappingin gekk sera væl, og havandi í huga at tað bert er hálvtannað ár síðani para-badminton á fyrsta sinni kom á skrá í Føroyum, má sigast at hendan ítróttargrein er í stórari framgongd.
Tað er Paulo Pinheiro (útlántur við vælvilja frá HBF) og Vilhelm Clementsen ið hava staðið fyri at menna para-badminton í Føroyum.
Vilhelm, ið eisini sjálvur spælir, var nummar tvey í einstaklingaleiki, og Vilhelm og Hans vóru nummar tvey í tvímansleiki.
Eisini Eva og Eydna høvdu fín úrslit, Eva var nummar fýra í sínum bólki í einstaklingaleiki, og Eydna var nummar fimm í sínum bólki.
Øll úrslitini kunnu síggjast á heimasíðuni hjá finska badmintonsambandinum
Hetta var seinasta para-badminton kappingin í ár, og fara leikararnir nú at fyrireika seg til 2019.
Um onkur er ið er áhugaður at luttaka í para-badminton ber til at seta seg í samband við Parasport, ella møta upp til mánaðarligu para-badminton felagsvenjingarnar, har øll eru vælkomin.
Felagsvenjingarnar verða lýstar sum tiltak á facebook síðuni hjá Parasport – leinkja í høgru síðu á heimasíðuni.
#6n1t #allin


c: text/html

text:
Aftur í ár fer Treysti at skipa fyri rennikapping á Fossánesi. Í ár verður renningin sunnudagin 19. juli. Hetta er 11. ferð Treysti skipar fyri summar rennikapping norðuri í Sundi. Luttøkan hevur altíð verið góð norðanfyri, og tí vónar Treysti, at hon verður góð aftur hesaferð. Kappingin er skipað á sama hátt, sum seinasta ár, har norðuri á Fossávegnum (vegurin til Skúlan á Fossánesi).
Rutur, teinar og aldursbólkar verða teir somu sum seinasta ár. Kappingarnar byrja kl. 16.00 við teimum yngstu bólkunum. Tað verður kappast hvør sær fyri gentur og dreingir. Tá ein bólkur er avgreiddur, verður næsti bólkur sendur avstað. Kappast verður í hesi raðfylgju í hesum bólkum:
kl. 16.00
Gentur & Dreingir f. 2009 ella seinni 400m
Gentur & Dreingir f. 2007-2008 400m
Gentur & Dreingir f. 2005-2006 600m
Gentur & Dreingir f. 2003-2004 600m
Gentur & Dreingir f. 1999-2002 800m
kl. 16.30
Kvinnur & Menn f. 1970-1998 2,4 km
Kvinnur & Menn vet. f. 1960-1969 2,4 km
Kvinnur & Menn supervet. f.1959 ella fyrr 2,4 km
Heiðursmerkir, sum eru stuðlaði av Fossábúðini, verða latin til nr. 1, 2 og 3 í øllum bólkum.
Tilmelding
Tilmelding fer fram á staðnum millum kl. 15.00 og kl. 16.00. Startur og mál verður niðri á vegnum til Skúlan á Fossánesi. Børnini renna har norðuri frá og heimeftir at venda og norður aftur á mál, meðan tey vaksnu renna har norðuri frá, heim ígjøgnum Norðdepli, norður aftur eftir Ovaravegi og á mál. Luttøkugjald kr. 20 fyri børn og kr. 50 fyri vaksin.
Øll eru vælkomin at vera við !

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hvirlan skipaði í gjár fyri sínari árligu altjóða kapping ið nevnist Jatnatøk. Veðrið bleiv av tí allarbesta meðan kappast varð, og sólin skein bæði oman og niðan. Umframt føroysku luttøkuna, so vóru eisini fimm útlendskir íðkarar við. Á 400m teininum hjá kvinnum megnaði Rebekka Fuglø, sum hevur víst stórform í seinastuni, at seta nýtt føroyskt met við tíðini 60,99 sek. Hon átti sjálv gamla metið á 62,48 sek. og tað setti hon til DMU í Esbjerg í september 2009.
Hvirlan hevur greinar um kappingina á báðum leinkjunum aftanfyri: Føroysk met á Jatnatøkum og Rebekka og Yuan-Zhong ársins Jøtna og Jøtum
Rebekka Fuglø setti nýtt met á 400m


text:
Tú ert komin eftir eini slóð til eina síðu, ið ikki er til enn. Skriva í kassan niðanfyri, um tú vilt byrja uppá hesa síðuna. (Sí hjálparsíðuna um tú ynskir fleiri upplýsingar). Ert tú komin higar av einum mistaki, kanst tú trýsta á aftur-knøttin á kagaranum.
Upprætta Brúkari:3.235.227.117
Ávaring: Tú ert ikki innritað/ur. Tín IP adressa verður alment sjónlig um tú gert rættingar. Um tú ritar inn ella upprættar eina konto, so verða tínar rættingar ognaðar tínum brúkaranavni, umframt aðrir fyrimunir.


text:
Altjóða svimjisambandið FINA góðkendi her í vikuni tvær føroyskar meistarastevnur sum ‘qualifying events’ til HM á stuttgeil 2018, og sæst tað tí nú eisini í offisiella yvirlitinum á heimasíðu FINA.
Talan er um FM á stuttgeil 2018, sum verður í Havn hin 26. til 28. oktober, umframt AldursBólkaMeistaraStevnuna 2018, sum verður í Klaksvík hin 10. til 12. mai.
AldursBólkaMeistaraStevnan er stevnan sum vit til nú hava kallað fyri JM/MU, sum nú í 2018 verður víðkað til eisini at umfata ein ‘seniorbólk’, umfatandi allar svimjarar eldri enn junioraldur.
Sostatt verða tvær svimjistevnur her í Føroyum í 2018, har gjørligt er at klára kravtíðir til HM á stuttgeil 2018, sambært teimum treytum sum FINA hevur ásett til hesa stevnu. Hetta HM verður sum kunnugt í Hangzhou í Kina.
Ein av treytunum sum vit sum fyriskiparar millum annað skuldu lúka, var at vit til hesar stevnur skulu hava serliga FINA góðkendir, altjóða yvirdómarar og startarar, skrásettir á FINA listum 18 ella 19.
Her hava vit í løtuni bara tann eina, skrásetta dómaran, nevniliga Dan Hjelm sum er skrásettur sum altjóða yvirdómari. Og tí hevur verið neyðugt at gera avtalur við dómara og startarar í Danmark og Íslandi, til at fáa hetta upp á pláss.
Svimjarar kunnu eisini royna eftir kravtíðum uttanfyri Føroyar, so leingi sum hesar lúka krøvini hjá FINA, umframt okkara egnu krøv. Kravtíðarskeiðið endar við FM á stuttgeil 2018, og verður landsliðið so úttikið sum skjótast aftaná hetta.
Hetta er fyrstu ferð at vit hava roynt hetta, at søkja um FINA góðkenning av føroyskum meistarastevnum, og er tað einamest tí at FINA fyrst nú hevur ásett kravtíðir til HM á stuttgeil, umframt hesi herdu krøv til sjálvar stevnurnar.


text:
Sendistova Føroya í Moskva lat upp í mars 2015. Umframt at arbeiða til frama fyri at betra og framhaldandi tryggja sambondini millum Russland og Føroyar, er fremsta endamálið hjá Sendistovuni eisini at veita føroyskum borgarum, fyritøkum og myndugleikum holla tænastu í sambandi við øll viðurskifti, ið hava við Russland at gera.
Sambondini millum Føroyar og Russland eru serstøk, ikki minst havandi í huga slóðbrótandi og drúgva sambandið millum londini bæði innan fiskivinnu. Hesi viðurskifti skulu tó mennast á tí grundarlagi, at tað tænir báðum londum best at samstarva á øllum økjum við felags áhuga. Neyðugt er at kjølfesta handilssamstarvið landanna millum við einum tryggum altjóða rættarkarmi, og ein av fremstu uppgávum hjá Sendistovuni er at virka til frama fyri einum fríhandilssáttmála við Russland og hini limalondini í Evro-asiatisku búskaparsamveldinum.
Við hesum í huga verður arbeitt til frama fyri at økja um vitanina um Føroyar í Russlandi, ikki minst tá umræður at umboða føroyska mentan.
Umframt at vera sendiharri Føroya í Russlandi, er sendimaðurin eisini sendiharri Føroya í Hvítarusslandi, Armenia, Kirgistan og Kazakstan.


text:
Takið upp tað sum leyst er
Nú boðað verður frá vindi í vikuskiftinum heitir kommunan á fólk um at taka upp tað, sum liggur og sløðist.
Ein týðandi partur í at fyribyrgja stormskaðar er at taka upp tað sum liggur og sløðist.
Eyðbjørn Thomsen heldur fram sum borgarstjóri
Nývalda bygdarráðið í Sumbiar Kommunu skipaði seg í gjárkvøldið.
Eyðbjørn Thomsen verður borgarstjóri og Halltóra Joensen verður varaborgarstjóri.
Skipanarfundur – Nývalt bygdarráð
Skipanarfundur verður mikukvøldi 18. novembur 2020 kl. 21.45 á kommunuskrivstovuni.
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 18. oktobur 2020.
Fundarfrásøgn frá bygdaráðsfundinum 18. oktobur 2020, er løgd út á heimasíðuni.
Fundarfrásøgnin frá bygdaráðsfundinum her.
Sumbiar Kommuna
Skráin til bygdarráðsfundin 16. novembur 2020.
Hesi mál verða viðgjørd á bygdarráðsfundi, mánadagin 16. novembur 2020. kl. 19:30.
Sumbiar Kommuna
Skattalistin fyri 2019
KUNNGERÐ
Hervið verður kunngjørt, at skattalistin fyri 2019 liggur frammi til alment eftirlit á kommunuskrivstovuni í Sumba frá:


text:
Havandi havt rímiliga góðan førleika í føroyskum síðan studentaskúlan, har eg átti einasta 11 talið í føroyskum stíli á matematisku deild í 3G við Gøtugjógv í 1991, við ongum stavifeili eiheldur kommafeili, og havandi búð sjey ár í Íslandi, har mín kunnleiki til okkara norrønu rót, til orðaupprunaliga samanhangið í norrønu málunum, og til reint og klassiskt føroyskt mál vaks og styrknaði, haldi eg at eg havi vunnið mær rímiliga góðan førning til at orða meg á føroyskum. Harafturat havi eg búð 5 ár í Hetlandi og tosi eins væl enskt og føroyskt. Hartil havi eg lisið ótrúliga nógv í King James Bíbliuni síðstu tvey árini og skilji gamalt enskt eftir hondini rættiliga væl. Nokk reyp.
Málsliga sniðið havi eg valt at hava á góðum klassiskum føroyskum eftir klassiska bendingarmynstrinum. Dahl og Viderø høvdu tað framum eldsálina Danielsen at teir dugdu gott og rætt føroyskt. Teir dugdu at benda rætt, og høvdu fatur á einum klassiskum málbúna sum var trúgvur móti okkara norrønu rót. Danielsen dugdi ikki føroyskt, (og tí verða teir ongantíð lidnir at endurskoða..) tað gjørdist eg skjótt varur við tá eg fyri mongum árum síðan royndi at lesa hansara týðing, sum mær ikki dámdi. Viderø fór heldur langt í alt ov mongum førum, kallandi Jerusalem fyri Jorsala og sigandi ”sá” ístaðinfyri “tann” og so víðari, sum eingin føroyingur skilir, uttan hann hevur búð í Íslandi. Tað kann ikki vera meiningin.
Jødarnir á Jesu døgum lósu Guðs orð á umleið 1600 ára gomlum hebraiskum, meðan teir sjálvir tosaðu aramaiskt til dagligt. Var tað nakar trupulleiki? Nei. King James Bíblian er eftir hondini skjótt 400 ára gomul og ikki eitt einasta orð er broytt í henni, og er tað nakar trupulleiki? Nei. So eg velji at týða føroysku King James á góðum klassiskum føroyskum. Hevur tú nakrar trupulleikar við tí, byrja so sjálvur og týð.
Ja, so eg havi valt at nýta ein ógvuliga klassiskan og reinan málbúna av føroyskum máli, uttan at fara heilt har út sum Viderø fór. Hin Heilaga Bíblia skal lesast og skiljast, men hon skal eisini virðast og skera seg frá dagligdags “snakkimáli” úti á gøtuni.
Í 20 ár havi eg lisið Dahls týðing og dugi at endurgeva rættiliga mong vers orðarætt tí tey eru í blóðinum. Tá eg týði, havi eg báðar tær føroysku bíbliurnar opnar, og kagi í tær meðan eg týði, men týði sum høvuðsreglu King James tekstin orð fyri orð, setning fyri setning.
Kenni persónliga ein Skota, sum býr í Hetlandi; hann eitur Derrick Herning, og tosar 36 mál. Mitt í 80’unum stóð hann í Guinness Rekordbók sum tann maður, sum tosaði flest mál í heiminum. Vit spurdu hann einaferð, hvat mál honum dámdi best. Svar hansara var: ENSKT. Grundgevingin var IKKI, at tað var hansara móðurmál, men at tað er tað málið av øllum teim 36, sum hann dugdi, sum er BREIÐAST, GREIÐAST, og NEYVAST. Altso er hitt besta samskiftisamboðið í heiminum, sambært einum manni, sum einaferð (kanska enn) tosaði FLEST MÁL Í HEIMINUM, júst tað málið, sum GUÐ hevur valt at lata sítt orð førast víðari yvirí, úr teimum klassisku grundmálunum. Guð veit, hvat hann ger.
Derrick Herning dugir eisini Føroyskt.
King James English is not the king’s English, – it is the KING OF KINGS’ English.


text:
BÍBLIAN BROYTIR LÍV
Í mínari verð var Gud ikki til
FØDDUR: 1974
HEIMLAND: EYSTURTÝSKLAND (DDR)
FORTÍÐ: ATEISTUR
BAKGRUND
Eg varð føddur í einari bygd í Sachsen, sum liggur í fyrrverandi Eysturtýsklandi. Eg eri uppvaksin í einum góðum heimi við kerligum foreldrum, sum lærdu meg góðan moral. Eysturtýskland var ein kommunistiskur statur, so átrúnaður hevði ongan týdning fyri tey flestu, sum búðu í Sachsen. Og í mínari verð var Gud ikki til. Tvær ideologiir ávirkaðu tey fyrstu 18 árini av mínum lívi, tað var ateisma og kommunisma.
Hví talaði kommunisman til mín? Mær dámdi væl tankan um, at øll menniskju eru líka nógv verd. Eg helt, tað var gott við rættvísum býti av ognum, tí tað hevði forðað fyri tí ógvisliga muninum á ríkum og fátækum. Tí fór eg upp í ein kommunistiskan ungdómsfelagsskap. Tá ið eg var 14 ára gamal, brúkti eg nógva tíð upp á eina umhvørvisverkætlan, har vit gjørdu endurnýtlsupappír. Myndugleikarnir í býnum Aue vóru so takksamir fyri tað, sum eg gjørdi, at teir góvu mær eina virðisløn. Sjálvt um eg ikki var so gamal, kom eg at kenna nakrar topppolitikarar í Eysturtýsklandi. Eg føldi, at eg stríddist fyri tí rætta, og at framtíðin var bjørt.
Men knappliga fór alt, sum eg trúði upp á, í sor. Í 1989 fall Berlinmúrurin, og harvið eisini kommunisman í Eysturevropa. Eg fekk ein skelk fyri og annan eftir. Eg fann út av, at nógv órættvísi var farið fram í Eysturtýsklandi. Til dømis blivu fólk, sum ikki stuðlaðu kommunismuni, viðfarin sum annanfloksborgarar. Hvussu bar tað til? Hildu vit kommunistar ikki, at øll fólk vóru líka? Var kommunisman slett ikki tað, sum vit trúðu? Eg visti hvørki út ella inn.
Eg fór at ganga upp í nakað annað, og tað var tónleikur og list. Av tí at eg slapp inn á ein tónlistarskúla og hevði góðar møguleikar at halda fram á fróðskaparsetrinum, droymdi eg um at blíva listafólk og tónleikari. Haraftrat blakaði eg tey moralsku virðini, sum foreldrini høvdu lært meg, fyri borð. Nú handlaði alt bara um at hava tað stuttligt, sum millum annað merkti at ganga saman við fleiri gentum í senn. Men hvørki tónleikur, list ella seksuelt frælsi gav mær frið í sinnið. Tað sást aftur í málningunum hjá mær, at eg var dapur í huga. Hvat skuldi alt enda við? Og hvat var meiningin við lívinum?
At enda fann eg svarini, sum eg hevði leitað eftir, men tey komu óvart á meg. Eg og nakrir aðrir næmingar á tónlistarskúlanum sótu eitt kvøldið og tosaðu um framtíðina. Ein av næmingunum var Mandy *, sum var Jehova vitni. Tað kvøldið gav hon mær eini góð ráð. Hon segði: „Andreas, viss tú gjarna vilt hava svar upp á tínar spurningar um lívið og framtíðina, mást tú fara at kanna Bíbliuna.“
Eg var bæði skeptiskur og forvitin, men forvitnið vann. Mandy bað meg lesa Dániel kapittul 2, og tað, sum eg las har, tók meg á bóli. Henda profetiin lýsir eina røð av heimsveldum, ella stjórnum, sum skuldu hava stóra ávirkan heilt fram til okkara tíð. Mandy vísti mær eisini aðrar profetiir í Bíbliuni um framtíðina. Nú fekk eg endiliga svar upp á mínar spurningar. Men hvør hevði skrivað hasar profetiirnar, og hvør kundi spáa so neyvt um framtíðina? Mundi Gud kortini vera til?
BÍBLIAN BROYTTI MÍTT LÍV
Mandy setti meg í samband við hjúnini Horst og Angeliku, sum vóru Jehova vitni, og tey hjálptu mær at skilja Guds orð betur. Tað vardi ikki leingi, áðrenn eg skilti, at Jehova vitni eru tað einasta trúarsamfelagið, sum konsekvent brúkar Guds navn, Jehova *, og fortelur øðrum um tað. (Sálmur 83:19; Matteus 6:9) Eg lærdi, at Jehova Gud gevur okkum menniskjum vón um ævigt lív í einum paradísi á jørðini. Í Matteus 5:5 stendur: „Sæl eru hini spakføru; tí tey skulu arva jørðina.“ Mær dámdi væl, at hetta lyftið er galdandi fyri øll, sum royna at liva upp til Guds normar í Bíbliuni.
Men tað var eitt stríð at broyta mítt lív, so tað samsvaraði við tað, sum Bíblian lærir. Av tí at tað hevði gingist mær væl sum tónleikari og listamaður, var eg blivin stoltur, og tí mátti eg læra at blíva meira eyðmjúkur. Og tað var ikki lætt hjá mær at fylgja tí, sum Bíblian sigur um kynsligan moral. Eg eri so takksamur fyri, at Jehova er so tolin, miskunnsamur og so fúsur at fyrigeva teimum, sum royna at gera sítt besta fyri at fylgja tí, sum Bíblian lærir.
Kommunisma og ateisma høvdu stóra ávirkan á mítt lív tey fyrstu 18 árini. Men síðani tá er tað Bíblian, sum hevur formað meg. Nú stúri eg ikki longur fyri framtíðini, og eg havi funnið meiningina við lívinum. Í 1993 bleiv eg doyptur sum eitt Jehova vitni, og í 2000 bleiv eg giftur við Tabithu, sum eisini var Jehova vitni. Vit brúka so nógva tíð sum møguligt til at læra onnur um Bíbliuna. Nógv av teimum, vit hitta, hava eina kommunistiska og ateistiska bakgrund akkurát sum eg. Tað er so gevandi at kunna hjálpa øðrum at læra Jehova at kenna.
HVUSSU HEVUR TAÐ GAGNAÐ MÆR?
Foreldrini vórðu skelkaði, tá ið eg fór at lesa Bíbliuna saman við Jehova vitnum. Men við tíðini sóu tey, at tað hevði góða ávirkan á meg og mítt lív. Nú eru tey sjálvi farin at kanna Bíbliuna og at ganga á møti hjá Jehova vitnum. Og tað eri eg so glaður fyri.
Tabitha og eg royna at fylgja ráðunum, sum Bíblian gevur hjúnum, og tí hava vit tað so gott saman. Til dømis hevur tað styrkt okkara hjúnaband, at vit taka ráðini, hon gevur um trúskap í hjúnabandinum, í álvara. – Hebrearabrævið 13:4.
Eg havi fingið frið í sinnið og stúri ikki longur fyri framtíðini. Nú hoyri eg til eina heimsumfatandi andaliga familju, har einleiki og friður ræður. Øll í familjuni eru líka nógv verd. Endiliga havi eg fingið tað, sum eg altíð havi ynskt mær.


text:
Høvuðspersónur í søguni er lítli Páll, sum saman við mammu, pápa og systkjum, býr í eini lítlari kjallaraíbúð á sjúkrahúsinum, har pápi hansara arbeiðir sum allahandamaður. Beint fyri páskir legst hann við kava, og pápi Páll fer saman við øðrum monnum burtur í haga at hyggja eftir seyði. Hann kemur aftur við eini hálvdeyðari ær, sum hann leggur við síðuna av ketlinum, so hon kann fáa hita í kroppin. Páll fær ikki ærina úr huganum, og hann sær hana fyri sær, so at hann næstan ikki fær sovið. Morgunin eftir er hann tíðliga uppi og fer at hyggja til ærina, og tá sær hann eitt pinkalítið framsvart lamb standa á gólvinum. Hóast hon væl kann lesast sum ein frásøgn um eina gerandishending í Føroyum í lembing, eisini er ein søga um páskaundrið, tá ið lívið sigrar á deyðanum.
Aftur


text:
Yrkjari: N.J og J.A.J.
Lag : Der hersker en konge. . .
Hesin táttur er yrktur í Skopun í 1917,
tá ið útlendski ella eingilski dansurin, kallaður steppidansur,
var farin at troka føroyska dansin burtur.
N.J og J.A.J. yrktu, meðan S.P.J. skrivaði niður.
Tátturin varð bert kvøðin ta einu ferðina á gólvi í Skopun.
Yrkjararnir eru nú báðir deyðir, men hann,
sum skrivaði táttin niður, livir og er nú 85 ára gamal.
- Kom lat okkum taka í hendur fast
og bróta teir nýggju siðir
og geva teimim eitt bjølgakast,
sum traðka tað føroyska niður,
tí hetta kann ikki ganga við longd,
tann føroyski dansurin má aftur í gongd.
Niðurlag : Tí at steppa so stuttligt tað er,
at ein veit ikki, hvat ið man ger.
- Her gentur samlast til dansihús
hvørt sunnukvøld við gaman,
til steppidansin eru tær fús,
men ei tá ið vit taka saman,
at dansa og kvøða á føroyskan hátt,
tá hvørva tær burtur so smátt so smátt.
- Men hoyrist í króki eitt annað lag
tá tysja tær fram at standa,
og hjarta teirra fær títtari slag,
tær vita ei, hvar ið tær landa;
tað kunnu ikki allar eiga túr í senn,
vit hava jú fleiri kvinnur enn menn.
- Tey dansa á gólvi við slíkum lag,
sum ikki er gott at beskriva,
og eyguni stara í sama stað,
man hoyrir tey bara tiva.
Men slóknar kolan, so verður tað myrkt,
og tendrar eingin aftur, so verður tað kvirt.
- Tað ógvuligt er at líta á,
tann atburð tey nú vilja hava;
tey standa og toyggja seg upp á tá,
og aftur og fram tey skava,
at dansa hettar so stuttligt er, tí
tað frískar alt upp sum lív er í.
- Í steppidansi man kátur er,
sum seiðurin spælir við strendur,
og lívligheitin hjá mongum er,
man sær tað, hvønn veg man sær vendir,
tey venda og snurra og skritta pá nýtt,
men ólukkutíð tær tiva so títt.
- Hendan dansin dámar teim væl,
sum tey nú kalla at steppa,
og sjáldan koma tær niður á hæl,
ei heldur seg undan hveppa;
Í vetur gerst alt meðam ljósið er matt,
tað skúrast jú alt sum seyður í rætt.
- Tær bestu, ið steppa, tær fáa ei frið,
men mugu jú altið flagsa,
og aðrar fylgja streyminum við
og royna sjálvar at baksa,
tær skinkla so mikið, sum møguligt er,
og vænta sær maka til næstu ferð.
- Nú steppidansur er komin í lag,
við tíðini verður hann betur.
Tey ungu dansa so hjartans glað,
og hopa til næsta vetur,
at tá verður dansurin gjørdur so nær,
at hvør hevur nokk við at ansa sær.
- At steppa í hálvmyrkri hugnaligt er,
tað spælir í hvørjum liði;
men tá ið tey koma í skuggan inn,
tey missa tað rætta stigið.
Úr skugganum koma tey mestan á knæ,
og fáa tað síðani aftur í lag.
- Gongur man dansihúsið forbí,
man hoyrir tey gomlu mumla :
“Nei hetta var ikki í okkara tíð,
vit sluppu ei so at tumla,
tí hesin dansur so ljótur er,
man droymir seg burtur í aðra verð”.
- Nú hava tit hoyrt um steppidans,
vit vilja nú frá honum venda,
til hann, sum førdi hann higar til lands,
vit vilja hann heim aftur senda,
tí alt kunnu vit ikki brúka her,
sum hittast kann upp í tí víðu verð.


text:
23 uppskot komu inn, at vinna heiðurin gerandishetjan 2017. Tað var torført at velja, men eftir drúgvar samráðingar í dómsnevndini, var Høgni Kunoy Dávason valdur at fáa heiðurin Gerandishetjan 2017.
Grundgevingarnar vóru hesar:
Hann hevur hóast stórar avbjóðingar og ungan aldur saman við sínum foreldrum tikið stig til at seta nýggja ítróttargrein á stovn, eitt átak, sum virkar samlandi fyri bæði ung og gomul.
“…sjúkan hjá Høgna hevur havt við sær, at vit onnur venja saman við honum og fáa harvið betri likamliga og sálarliga heilsu. Tey hava lagt sál og orku í at venjingar eru (…) nærum árið runt.”
Vit meta, at Høgni við sínari familju hevur, hóast likamligar avbjóðingar, megnað at gjørt nakað ófatuliga stórt innan heilsufremjan fyri seg sjálvan og onnur.
Høgni er í Danmark til kapping – pápi hansara Dávur Kunoy tók ímóti heiðrinum í Norðurlandahúsinum.
Eg vil frá 24.fo ynskja Høgna hjartaliga tillukku við heiðrinum.
Bestu heilsanir
24.fo
Óli


text:
Fullveldi er nú niðurgrivið langt undir Tangafjørð og í høvuðsvinnuni skulu frá søguligum rættindum til politiska útreinsan, har øll fiskirættindi skulu leggjast víðopin fyri strámonnum. Sjálvt veðurgudarnir tala nú at.
Húskallar í egnum húsum
Í Føroyum skal eingin hava søgulig rættindi. Øll í fiskivinnuni skulu missa síni rættindi og tey skulu seljast á uppboðssølu.
Eftir ynski frá Høgna Hoydal, hevur samgongan undan jólum samtykt í løgtinginum, at øll skulu sleppa framat at bjóða. So nú er klárt at avreiða føroysku fiskivinnuna.
Í grannalondum okkara hava øll reiðaríðir søgulig rættindi, so fyri tey kundi tað verið gott at fingið eitt sindur meira undir Føroyum. Skipini eru jú útgoldin av vinningi frá søguligu rættindum. Tey verða tí munandi betur fyri at bjóða, gjøgnum strámenn sjálvandi. So lítil ivi er um, at ætlan Høgna er at fara frá søguligum rættindum til politiska útreinsan. Úrslitið verður strámannaveldi har føroyingar gerast húskallar í egnum landi.
Loysingin jarðað
Á hinari síðuni hava Tjóðveldi og Framsókn í Javnaðargleði niðurgrivið fullveldið. Ríkisrættarliga støðan er nú bundin í 2,6 milliardaláni til Eystur- og Sandoyartunnlar. Næstu 30 árini má eingin broyting gerast, ella fellur láni til gjaldingar. Fullveldi er niðurgrivið langt undir Tangafjørð.
Jørgen Niclasen
Tingmaður fyri Fólkaflokkin


text:
Miðnámsrit 2223. juni 2021
Karakterir stuðla ikki undir læring, tí talið verður eitt mál í sær sjálvum. Talið sigur bert nakað um, hvørjar kvalifikatiónir næmingarnir hava, og ikki, hvørjar kompetansur teir kunnu rúma. Tí eiga vit at sleppa karaktergeving í hádeild í fólkaskúlanum og á fyrsta ári á miðnámi – og heldur ikki geva nøkrum næmingum karakterir í eini læringsgongd.
Skiftandi taksonomiskar hugsanir hava trupulleikar við sær, tá ið breytarverkætlanir skulu dømast. Uppgávuspurningar mugu tí orðast soleiðis, at næmingurin ger tað, sum krevst.
At undirvísa er at leiða. Eins og leiðarar kunnu hava ymiskan leiðslustíl, hava lærarar ymiskan undirvísingarstíl. Tí er gransking í leiðslu viðkomandi í undirvísing og læring.
Í 2021 vórðu 98% av teimum, sum søktu inn á miðnám, tikin inn. Fleiri teirra eru ikki búgvin til 1.s enn, men í løtuni er einki annað tilboð til hesar næmingar.
Stillir næmingar kunnu vera ein avbjóðing hjá lærarum, tí ilt er at vita, hvussu teir eru fyri, og hvat teir læra. Bólkaarbeiði kann møguliga loysa upp fyri hesum.
Blaðstjórn: Olav Absalonsen og Tórður Johannesarson
Ritið kann lesast her.


text:
Prix Føroyar
Prix Føroyar var ein tónleikakapping, sum Norðurlandahúsið tók stig til í 1995 í samstarvi við Føroya undirhaldstónleikarafelagi, Sjónvarpi Føroya, Útvarpi Føroya og við hjálp frá ymiskum áhugafeløgum í Føroyum. Meiningin var fyrst og fremst at geva føroyskum tónleikarum møguleikan at framføra egin løg, á einari proffessionellari konsert og harumframt at fáa føroyskan tónleik út í heim.
Í 2005 varð stóra gallakvøldið kallað Atlantic Music Event (AME).
Henda tónleikakappingin er ikki til longur.
Vinnarar[rætta | rætta wikitekst]
Atlantic Music Event[rætta | rætta wikitekst]
Vinnarar av AME 2005[rætta | rætta wikitekst]
- Besta lag: Teitur/Josephine
- Besti sangari: Eivør Pálsdóttir
- Besti bólkur: GoGo Blues
- Besta fløga: Teitur: Poetry and Aeroplanes
- Besti gittarspælari: Rasmus Rasmussen
- Besti bassspælari: Arnold Ludvig
- Besti trummuspælari: Rógvi á Rógvu
- Besti ljómborðsspælari: Kim Hansen
- Besti húsi: 200/Viva la Republica
- Best átak uttanlands: Teitur Lassen
- Besti produsari: Óli Poulsen
- Herðaklappið: Teitur Lassen[1]
- Mest spælda lag: Páll Finnur Páll/Forelskaður Sjónleikari
- Mest seljandi bólkur: Týr/Eric The Red ella Trølla Pætur (verður endaliga gjørt upp seinni)
Tilnevningar AME 2005[rætta | rætta wikitekst]
- Besta lag: Lena Anderssen “My Lady”,Páll Finnur Páll “Forelskaður sjónleikari, Teitur “Josephine”
- Besti sangari: Eivør, Guðrun Sólja Jacobsen, Lena Anderssen
- Besti bólkur: Deja vu, GoGo Blues, Makrel
- Besta fløga: Lena Anderssen “Can’t erase it”, Teitur “Poetry and Aeroplanes”, Salt “Salt”


text:
Hvør umboðar Føroyar og Føroya fólk?
2021-06-11 15:03
Tann árligi sjónleikurin við tí sonevnda “ríkisfundinum” varð leiktur í dag. Endamálið er sum vanligt at rura føroyingar í blund, sleppa okkara stoltleika og rættindum. Og støðugt at billa Føroya fólki inn, at vit sum land og fólk eru undir valdinum hjá Danmark, hóast vit ongantíð hava samtykt tað.
Leikritið er sum altíð, at danska stjórnin kann standa sum ein móðir og siga, at hon hevur lurtað eftir ymsum ynskjum frá sínum “børnum” - Føroyum og Grønlandi. Men hon minnir á, at tað eru reglurnar, sum Danmark hevur sett, ið galda í hennara húsi.
Á familjumyndini skulu so vanliga løgmaður og grønlendski Naalakkersuisoq standa pyntaðir, væl greiddir og helst í stuttum buksum og matrósklæðum og smíla pent, meðan móðirin klappar teimum á høvdið.
Og ongin spælir hendan undirbrotliga leiklutin so væl sum núverandi løgmaður. Og enntá hevði hann eisini Jenis og Jørgin við sær í dag, sum duga næstan líka væl at smíla og níga enn djypri fyri tí uppfunna danska valdinum.
Men hesaferð gjørdist familjumyndin upp aftur meira snedig og pínlig.
Tí nýggja grønlendska stjórnin ætlar ikki bara at ganga runt í stuttum buksum og smíla pent í hesum sjónleiki.
Muté B. Egede og Pele Broberg hava greitt boðað frá, at grønlendska fólkið vil gerast sjálvstøðug tjóð. Og at tey vilja sjálv taka avgerðirnar í Arktis og ikki bara lata Danmark pakka teirra egna land inn í undarligar pakkar - og so látast at geva grønlendingum nakað, sum tey sjálv eiga.
Og hvat ger Danmark? Jú tey royna at kyrra grønlendska fullveldishugin og siga, at nú skal Grønland skriva undir avtalur í Arktis vegna Danmark og Føroyar!
Hetta er sjálvsagt mest súmbolskt, tí Danmark ræðist grønlendska sjálvræðishugin! Men kortini fáa tey flutt okkurt.
Føroyar liggja í Arktis og eru portrið til Arktis. Vit skulu sjálv undirskriva og gera okkara egnu avtalur. Hvørki Danmark ella Grønland kunnu ella skulu gera tað vegna føroyska tjóðina. Tað er burturvið.
Hetta er ikki fyri at harta grønlendska landsstýrið. Hattin av fyri teimum, at tey ikki bara spæla við í sjónleikinum, men krevja sín rætt.
Verri er við okkara landsstýri – ella danstýri, sum onkur tók til.
Okkara stjórnarumboð standa nú væl greidd í Danmark, í stuttum buksum og við eini sleikisneis í hondini. Meðan grønlendsku umboðini um ikki annað krevja at lána bilin frá Danmark nakrar ferðir um árið.
Hvør umboðar Føroyar og Føroya fólk?
Ongin. Jú, sambært løgmanni, Danmark og Grønland!
Men hvat kundu vit væntað, tá Føroya løgmaður á arktiskum fundi herfyri ikki vildi siga seg umboða Føroyar, men takkaði stórveldinum vegna “The kingdom of Denmark”.
Hann mann eisini hava umboðað Danmark í dag.
Vit mugu hava stjórnarskifti og skifta hesa ússaligheitina og undirbrotligheitina út við ábyrgd, stoltleika og verulig tjóðskaparlig mál fyri Føroyar – Ongantíð ov skjótt!
Høgni Hoydal


text:
Politikkur
Privatpolitikkur greinar, hvørjar persónsupplýsingar verða savnaðar á heimasíðuna, og hvat hetta verður brúkt til.
Broyt farspor stillingar
Ógilda uppsetan
HVØRJIR UPPLÝSINGAR VERÐA SAVNAÐIR?
Vit savna upplýsingar um tína tóleind (teldu/teldil/snildfon). Hesar upplýsingar fevna um:
- Hvørji farspor verða goymd
- Slag av tóleind
- Slag av kaga (browser)
- Tíðarsonu
- IP-adressu
- Hvørjar síður, tú vitjar
- Hvussu tú fanst fram til okkara síðu
Tøknin, vit nýta til innsavnan, er farspor sum eru dátufílur, sum verða goymdar á tíni tóleind.
HVUSSU BRÚKA VIT UPPLÝSINGAR?
Upplýsingar um tóleindir
Upplýsingar, ið vit savna inn um tóleindir o.a., brúka vit til at kanna møgulig álop á síðuna. Vit brúka eisini hesar upplýsingar til at betra um okkara síðu, so at vit kunnu geva tær eina betri uppliving.
Í samband við marknaðarátøk kunnu vit brúka upplýsingar um tóleindina fyri at betra, avmarka og tillaga samskiftið, so at tað er so greitt og viðkomandi sum gjørligt.
Deiling av tínum upplýsingum
Fyri at kunna útinna tað, sum er lýst omanfyri, verða tínar upplýsingar deildar við hesar uttanhýsis tænastur:
Dynamicweb – fyri at kunna uppspora og forða fyri møguligum álopum frá teldusníkum og fyri at støðugt kunna betra um virkisførið av síðuni.
Google Analytics – fyri at síggja, hvussu tú brúkar síðuna, og betra um upplivingina.
Facebook tracking pixels, so at marknaðarføringin verður betri og meira málrættað.
DÁTUEFTIRLIT
Dátueftirlitið fyri hesa heimasíðu er:
Krea – V-tal: 524611 og er adressan:
Heiðavegur 53,
600 Saltangará.
Tlf. 793000
Teldupostur: krea@krea.fo
Heimasíða: www.krea.fo
TÍNI RÆTTINDI
Tú hevur rætt til atgongd til allar upplýsingar, vit goyma um teg. Tú kanst eisini biðja um, at upplýsingarnar um teg verða tillagaðar ella strikaðar. Ynskir tú innlit í upplýsingar, vit goyma um teg, ella ynskir tú at broyta ella strika hesar upplýsingar, so send okkum ein teldupost á krea@krea.fo.
Vit svara tínum fyrispurningi í seinasta lagi 4 vikur eftir, at boðini eru móttikin.
SPURNINGAR?
Ivast tú í onkrum, ert tú vælkomin at venda tær til okkum á 793000 ella á krea@krea.fo.
DAGFØRINGAR
Okkara privatpolitikkur verður dagførdur, tá ið viðkomandi broytingar eru. Vit mæla tær til at vitja hesa síðu av og á og kunna teg um galdandi privatpolitikk.
Seinast dagført 14. januar 2021.


text:
Bilar
Bilin brúka vit mest t.d. at koyra til arbeiðis, at keypa og tá ið vit ferðast. Nógvir serbilar eru eisini, t.d. kappkoyringarbilar, sjúkrabilar, løgreglubilar, hýruvognar og sløkkibilar. Nýmótans bilar brenna diesel ella bensin eins og fyrstu bilarnir, ið vórðu gjørdir síðst í 1880. Men í útsjónd líkjast okkara bilar ikki teimum, sum vórðu gjørdir fyri bara 20 árum síðan. Settu vit allar bilar í heiminum á rað, høvdu teir rokkið av jørðini upp á mánan, og riðilin gerst longri hvønn dag. Motorurin er framman í flestum bilum. Hann dregur beinleiðis á framhjólunum, afturhjólunum ella á øllum fýra hjólum. Oftast eru fýra ella fimm gervi, sum verða nýtt alt eftir ferðini og vegnum. Í lágum gervi mala hjólini seint og fáa eyka megi at fara í gongd ella at koyra niðan brekku. Tá ferðin er nógv, í 4. ella 5. gervi, mala hjólum skjótt. Teldur gera framtíðarbilin eftir royndum í vindtunnlum. Hann verður á tremur av elektronikki, sum ger alt møguligt, eitt nú kann hann finna stytstu leið heim. Verksmiðjurnar nýta nýtt plasttilfar og eru farnar at gera royndir við motorum úr keramikki.
Bilar eru til so mangt. Flestu persónbilar eru rúmligir og koyra skjótt borið saman við tað, teir brenna. Kappkoyringarbilar og teir dýrastu bilarnir leggja dent á ferð og maglæti. Porsche er gott dømi um marglætisbil. Hann er gjørdur í hond næstan allur, sum hann er, og er ein av vakrastu og dýrastu bilum í heiminum, t.d. 10 Porsche 918 Spyder. Kappkoyringabilar, sum t.d. Ferrari, eru gjørdir at koyra skjótt og eru ikki sum aðrir bilar. Teir hava sterkar, stórar motorar, og skrokkurin er úr serliga løttum tilfari. Teir eru so lágir, at teir hava so at siga onga luftmótstøðu, og bilstjórin má tí næstan liggja niðri. 8-10 strokkar í tí øgiliga sterka motorinum gera, at kappkoyringarbilurin fer upp um 500 km/tíman. Trivaligu kringlubremsurnar kunnu minka ferðina á bilinum úr 300 km/tíman niður í 60 km/tíman eftir minni enn trimum sekundum. Dekk til kappkoyringar eru púra sløtt, tað gevur minst mótstøðu, men tey eru ógvuliga breið, so tey hava vegtak kortini. Stuttleikabilar hava stóran motor, rundað snið og vanliga bara rúm fyri tveimum fólkum.
Toyota er heimsins størsti bilframleiðari. [1] Eftir at hava verið tann bilaframleiðarin, sum seldi flest bilar frá 2012 til 2015, bleiv Toyota yvirhálað av Volkswagen í 2016.[2]
Søga [rætta | rætta wikitekst]
Fólk flentu í kíki at fyrstu royndunum í 1880-árunum at gera bilar. Myndugleikarnir kravdu, at maður skuldi ganga við reyðum flaggi framman fyri bilin. Karl Benz (1844-1929) gjørdi í 1885 ein bil, sum summi siga vera tann fyrsta, men hann hevði bara trý hjól. Fyrsti bilurin við 4 hjólum var danskur. Tað var Hammel-bilurin frá 1886. Hann koyrir enn, og er nú t.d. eisini at síggja á Teknisk Museum. Fransmaðurin Nicolas-Joseph Cugnot (1725-1804) gjørdi longu í 1769 fyrsta eimaktfarið, ein traktor at draga kanónir. Eitt slíkt eimlokomotiv dró ferðafólkavognar millum t.d. Nørre og Fredrikshavn frá 1862. Í 1890-árunum gjørdu René Panhard (1841-1908) og Émile Levassor (1843-1897) fyrsta bilin, har motorurin var framman fyri ferðafólkið. Soleiðis er nú enn í flest øllum bilum. Longu í 1903 koyrdu teir skjótastu bilarnir upp í 100 km/tíman, men teir vóru ógvuliga dýrir og steðgaðu ofta upp. Nú eru bilarnir bíligari og meira álítandi. Henry Ford (1863-1947) í Michigan gjørdi í 1908 fyrsta flutningsbandið í heiminum og kundi tí gera bilar so bíliga, at vanlig fólk høvdu ráð at keypa teir. Hvønn dag koyra milliónir av fólki um allan heimin í bili.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
- 1765: Nicholas Cugnot byggir tvey dampstýrd akfør, ið skulu brúkast at flyta vápn.
- 1835: Dampbussar verða tiknir í nýtslu til ferðafólkaflutnings í Onglandi.
- 1885: Gottlieb Daimler og Wilhelm Maybach byggja akfar við motori á tveimum hjólum.
- 1885: Carl Benz byggir eitt trýhjólað akfar við motori.
- 1893: Charles og Frank Duryea byggja tann fyrsta amerikanska bilin við motori.
- 1896: Henry Ford byggir sín fyrsta bil.
- 1903: Ford Motor Company verður stovnað í Detroit, Michigan í USA.
- 1908: Ford T bilmerkið kemur á marknaðin.
- 1933: Fyrsti Drive-In-biografurin í USA stovnaður.
- 1968: Bilar seldir í USA skulu hava trygdarseðlar (nýtt krav).
- 1971: Japan gerst heimsins næststørsti bilframleiðari eftir USA.
- 1973: Fyrsta altjóða orkukreppan í kjalarvørinum av Yum Kippur-krígnum í Ísrael.
- 1976: Ráðið fyri Ferðslutrygd sett á stovn í Føroyum.
- 1979: Iranska kollveltingin elvir til nýggja oljukreppu.
- 2003: Álitið um Nullhugsjónina hjá RFF almannakunngjørt.
- 2007: Ferðslutrygdarætlan fyri Føroyar sett í verk.
Bilsøgan í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Fyrsti bilurin kom til Føroya 6. mai 1922, men verulig ferð kom ikki á bilasøluna fyrr enn seinast í 1960-árunum. Ferðslan á vegunum í Føroyum frá tí, at fyrsti bilurin kom til landið og so upp í 1960-árini, kann als ikki sammetast við ta ferðslu, sum vit kenna í dag. Bilarnir vóru sera fáir, og sama var við vegunum í bygd og bý. Heldur ikki vóru nógvir vegir millum bygda, og tað bar als ikki til at nýta bilin at ferðast úr einum enda á landinum í hin. Við tað at ferðslan var lítil, vóru eisini fáar ferðsluvanlukkur í mun til fólkatalið. Men í mun til bilatalið og koyrdar km var ikki heilt einki av ferðsluvanlukkum. Tá ið komið varð í 1970-árini, er føroyska samfelagið fyri stórum broytingum, og eftir fáum árum fekk tá tann vanligi føroyingurin væl meira av peningi um hendi í gerandisdegnum. Hetta bar m.a. við sær, at bilatalið fór at vaksa í stórum. Í 1969 vóru 3001 bilar skrásettir í Føroyum, men bara fimm ár seinni er talið meira enn tvífaldað: í 1974 eru 6825 bilar skrásettir. Longu í 1981 fór bilatalið upp um 12.000, so tað varð ferfaldað eftir bara 12 árum. Samstundis, sum hetta hendi, kom verulig gongd á at útbyggja vegasambandið: vit fáa brýr og tunlar, og bilaferjur fara at sigla millum oyggjarnar.
Ì 1980-árunum liva føroyingar yvir evni, og tá kemur uppaftur meira ferð á bilasøluna. Bara í 1984 vera 2093 nýggj akfør skrásett, og í 1985 eru 15.000 akfør í Føroyum. Og bilatalið veksur enn skjótari næstu fimm árini, tí 1. januar 1990 eru skrásettt 18.000 akfør í Føroyum, og bilatalið er næstan tvífaldað í tíggju ár. Hetta árið eru 3551 vøru- og lastbilar, 118 bussar, 233 hýravognar, 13.986 vanligir persónbilar og bara 113 motorsúkklur. Síðani koma kreppuárini, og eini 6000 fólk flyta av landinum. Fólk hava ikki ráð at umvæla eldri bilar, og teir verða settir, og tí minkar talið av akførum. Alt virksemið steðgar, og stóru lastbilarnir verða seldir av landinum. Næstu fimm árini gerast akførini 5000 færri í Føroyum. Ì 1995 er skrásett 15.504 akfør, men tá ið vit koma til ár 2000 ár, táttar bilatalið longu í 20.000 akfør. Vøru- og lastbilarnir í 2013 vóru 516, vøruvognarnir 3560, bussarnir 108, motorsúkklurnar 725, hýruvognarnir 101 og persónbilarnir 20.507. Haraftrat eru onnur akfør skrásett, sum ikki dagliga koyra í gøtunum millum annað ellisakfør og brandbilar. Verður alt talt við eisini prutlini, sum eru 1614 í tali, kampingbilar og kampingvognar, so nærkast vit 31.000 akfør við nummarplátu. Til hvørt motorakfar vóru 2,1 fólk, og til hvønn persónbil vóru 2,9 fólk.
Hagtøl[rætta | rætta wikitekst]
Í 1960 vóru 111 persónbilar í Føroyum, í 2013 er talið 20.504 bilar. Sambært fólkateljingini hjá Manntali í 2014, so er bilur næstan í hvørjum húski. 85 % av øllum í landinum hava ein ella fleiri bilar. Sambært fólkateljingini sæst, at í øllum økjum í Føroyum hava umleið helvtin av øllum húskum ein bil. Bara í Eysturoynni og Norðstreymi er tað undir helvtin av húskinum, sum bara hevur ein bil. Afturfyri eru tað fleiri húski her, sum hava tveir ella tríggjar bilar. Húskini í Eysturoynni hava flestar bilar. 90 % av øllum húskum í Eysturoynni hava ein ella fleiri bilar.
Síðani 6. juli í 2013 til 6. juli 2014 eru níggju deyð í ferðsluni í Føroyum - ein kvinna og átta menn. Samanborið við grannalond okkara eru flest deyð í ferðsluni í Føroyum í mun til fólkatalið (18 deyð/100.000 íbúgvar). Í Danmark, Noregi og Svøríki eru umleið 3-3,7 deyð seinastu árini fyri hvørjar 100.000 íbúgvar. Síðan fyrstu deyðsvanlukkuna í ferðsluni í 1928, eru 281 føroyingar deyðir í ferðsluni. 202 menn og 79 kvinnur. Av hesum vóru 100 børn ella ung, yngri enn 18 ár.
Kelduávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.oica.net/wp-content/uploads/2013/03/ranking-2012.pdf
- ↑ http://e24.no/bil/dieselskandalen/volkswagen-passerer-toyota-stoerst-i-verden/23911360
- ↑ http://www.oica.net/category/production-statistics/
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_vehicles_per_capita (Grein á ensku Wikipedia)
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_traffic-related_death_rate (Grein á ensku Wikipedia)
- ↑ http://www.ferdslutrygd.fo/?p=1710


text:
Hvat verður av Tórshavnar Býarsavni?
2021-08-30 15:22
Ein og hvør høvuðsstaður við virðing fyri sær sjálvum og søguni hevur eitt býarsavn. Tí var tað eitt greitt mál hjá undanfarnu samgongu at endurskapa Tòrshavnar Býarsavn. Vit løgdu nógva orku í hetta arbeiði og eftir tógvið stríð eydnaðist tað at fáa semju um at Býarsavnið skuldi flyta inn í gamla Musikkskúlan á Frúutrøð, har umsiting og framsýningarhøli skulu skapast.
Men hesi gomlu skúlahølir mugu byggjast um fyri at liva upp til bruna - og onnur myndugleikakrøv og fyri at gera umstøðurnar hóskandi sum savnshølir. Vit settu 1,5mió kr av til arbeiðið í fjør og ætlaðu at fara undir neyðugu umbyggingarnar fyrst í 2021.
Sitandi samgonga tykist tó als ongan áhuga hava í Býarsavninum. Mentamálanevndin – sum er stýrið hjá Býarsavninum – hevur enn ikki havt framtíðina hjá savninum á skrá og meirilutin hevur onki stig tikið til at fara undir umbyggingarnar. Og tað hevur við sær at savnið livir í óvissu og kann ikki seta føstu framsýningina um Havnar søgu upp, sum tey hava arbeitt við leingi.
Og orsakað av hesari politisku líkasælu var ongin framsýning á Býarsavninum á Ólavsøku og sama syrgiliga skil verður helst eisini á Mentanarnáttini, ið verður í september. Tað er á slíkum hátíðar- og mentanardøgum at eitt býarsavn eigur at hava ein sjálvsagdan og týðandi leiklut við spennandi søguligum og viðkomandi framsýningum, sum fólk kunnu koma og vitja.
Stutt sagt – so ber tað ikki til at hava framsýningar fyrr enn neyðugu umbyggingarnar eru framdar. Og til tess krevst ein politisk samtykt um at fara í gongd við at brúka teir pengarnar, ið longu er settir av, og møguliga seta nakað til aftrat fyri at gera hølini so góð sum gjørligt til framsýningar.
Tað var og verður framhaldandi eitt stórt tak at stovna og reka eitt býarsavn. Umframt at skipa fyri regluligum framsýningum er tað ein grundleggjandi ábyrgd hjá einum savni at skapa og tryggja hóskandi umstøður fyri teir lutir og tær samlingar, sum savnið hevur ábyrgd av.
Seinastu fýra árini hava vit:
• Sett savnsleiðara og starvsfólk
• Yvirtikið stóra savnið hjá Birgari Johannesen og skrásett hvønn einasta lut
• Útvegað nýggja savnsgoymslu og fingið allar savnslutir undir sama tak so teir eru tryggjaðir
• Útvegað framsýningarhøli í gamla musikkskúlanum á Frúutrøð
Býarsavnið hevur síðan savnsleiðari var settur í 2018 verið sera virkið og hevur:
• Skrásett allar lutir sum kommunan átti í ymsum goymslum
• Havt framsýning á mentanarnáttini 2018
• Havt jólaframsýning í Finsen 2019
• Havt framsýningina um Havnina undir krignum í 2020
• Eisini hevur savnið skipað fyri søguligum gongutúrum, rundsýningum, skúlatænastu og savnsfagnaði.
Býarsavnið hevur leingi arbeitt við at skipa eina fasta framsýning um Havnar søgu frá landnámi fram til dagin í dag, sum skal vera á Frúutrøð. Men so leingi gongd ikki verður sett á at gera tær umvælingar og umbyggingar á hølini sum eru neyðugar og lógarkravdar, kann ongin framsýning setast upp og ongin vitjandi kann koma á gátt.
Eg vóni veruliga at meirilutin tekur sær um reiggj og ikki letur Býarsavnið fara fyri bakka aftur. Tað snýr seg um at handla, soleiðis at virksemið kann koma í gongd. Alt tað grundleggjandi arbeiðið er gjørt, nú er at gera arbeiðið liðugt og fáa hølini góð soleiðis at vit borgarar fáa gleði av teimum spennandi framsýningum, sum liggja á tekniborðinum hjá Tórshavnar Býarsavni.
Minnilutin í Tórshavnar Býráð
Gunvør Balle
Annika Olsen
Jákup Dam
Elsa Berg


text:
Sambandsflokkurin vil rentutryggja tey, sum vilja hava tak yvir høvdið
19. oktober 2018
Við at tryggja rentuna og læsa hana fasta, fáa fólk møguleika at seta føtur undir egið borð
Sambandsflokkurin vil, at familjur, einstaklingar og onnur, sum í løtuni nærmast skríggja eftir íbúðum ella sethúsum, skulu fáa síni ynski uppfylt. Fyri tey flestu er talan er um at gera størstu einstøku íløguna í lívinum. Tí ræður um bæði at lætta um, og samstundis gera tað lættari og tryggari at seta føtur undir egið borð.
Hvussu skal hetta gerast?
Mugu fáa eina realkredittlíknandi fígging
Seinastu árini er alsamt størri partur av láninum til sethús fíggjaður við vanligum bankalánum til skiftandi rentu, heldur enn at nýta trygg realkredittlán, har sethúsaeigarin ikki verður tikin á bóli um ella tá rentan fer upp.
Krav Sambandsflokksins er, at fólk skulu rentutryggjast móti rentuhækkingum. Um rentan hækkar ógvusliga, er eingin ivi um, at dreymurin um hús ella íbúð ferð fyri skjeyti, áðrenn man veit av.
Rentufellan er tann ringasta at detta niður í. Tí má og skal tað almenna taka eitt álvarsligt tak og verða við til rentutryggingina. Familjur eiga at fáa eina trygga og fasta rentu.
Javnseta mvg-lógina
Harumframt vil Sambandsflokkurin javnseta sethús og leigubústaðir. Tað gevur onga meining, at leigubústaðir eru frítiknir fyri mvg, meðan sethús, ið mong vilja hava, skulu rinda fult mvg.
Hetta skal broytast skjótt, so javnsetingin kemur upp á pláss.
Um familjur og fólk eisini fáa atgongd til grundøkir, og fáa møguleika at leiga grundøkir, so sleppa familjurnar undan at leggja tað fyrstu hálvu til hálva aðru milliónir krónur út fyri eitt grundstykki. Øll vita, at grundøkið eru kostnaðarmikil, ikki minst í meginøkinum.
Tinglýsing gerast bíligari
Eingin kann liva við at skula gjalda 30.000 ella enn meira til Tinglýsing. Hetta er púra burturvið. Ung, ið vilja seta búgv, hava als ikki ráð til slík ”rán”.
Eingin ivi er um, at Tinglýsingargjaldið skal lækka, fyri at lata fólk og familjur sleppa undan hesum ógvusliga gjaldi, ið ikki er kostnaðargrundað og tí ein eyka skattur fyri at seta búgv
Best fyri øll
Eingin ivi er um, at tiltøkini, ið Sambandsflokkurin vil hava ígjøgnum, fara at gera tað nógv lættari og tryggari hjá familjum, einstaklingum og øðrum at festa búgv. Tá fáa fólk dreymarnar um leiguíbúðir ella hús uppfylt. Soleiðis eigur tað almenna og privata at spæla saman, til tess at fáa fólki tak yvir høvdið.
Bárður S. Nielsen
formaður í Sambandsflokkinum
RN
Aftur


text:
Bonn
Bonn er stórbýur í vestara parti av Týsklandi.
Býurin, sum liggur við Rínánna, hevur yvir 325.000 íbúgvar. Bonn er tann 9. størsti býur í stakríkinum Nordrhein-Westfalen og tann 19. størsti býur í Týsklandi.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Býurin varð stovnaður undir navninum Bonna fyri 2000 árum síðan. Castra Bonnensis var latínska heitið á býnum við Rínánna í Rómverska rikinum.
Víkingar vitjaðu Bonn tvær ferðir. Býurin varð oyðilagdur í 882 og 883.
Í miðøldini gjørdist Bonn høvuðssætið hjá Kurfúrstadøminum Köln í tí Týsk-rómverska ríkinum. Hetta tíðarskeið endaði tó, tá ið fraklendingar hersettu býin í 1794. Eftir at franski keisarin, Napoleon, hevði lagt vápnini í 1815, gjørdist Bonn partur av Prusslandi. Stjórnin setti á stovn lærda háskúlan Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität í 1818, sum er uppkallaður eftir táverandi proysiska konginum.
Eftir Seinna heimsbardaga varð Samveldislýðveldið Týskland stovnað í mai 1949 og Bonn gjørdist fyribils høvuðsstaður í Vesturtýsklandi tann 29. november 1949.[2]
Tá Vesturtýskland og Eysturtýskland vórðu sameind tann 3. oktober 1990, gjørdist tó Berlin uppaftur týski høvuðsstaðurin. Í juni 1991 atkvøddi tingið, at sæti hjá týsku stjórnini eisini skuldi flytast til Berlin, og so fekk Bonn heitið "Bundesstadt".
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Kend fólk[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- bonn.de, Heimasíðan hjá býnum
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Bevölkerungsstand, landesdatenbank.nrw.de
- ↑ 29.November 1949 - Bonn wird Bundeshauptstadt, nrw2000.de


text:
Gamli Sloan og Sjóvarbóndin
Símun Absalonsen:
Fyrilestur, í Ebenezer tann 4. september 2014
Um ár 1860 fór ein stór evangelisk veking fram í Skotlandi. Slíkar vekingar finnast nogvar av í bretskari trúarsøgu.
Bretland hevur sína heilt serligu trúarsøgu frá miðøld og fram til 20. øld. Tað tykist sum at tað er nakað annað og meira enn siðbundin kulturkristindómur sum hevur merkt landið. Sterkar evangeliskar vekingar hava við millumbilum merkt landið. Tað livandi evangeliið góðtekur ikki tann vanliga inkluderandi boðskapin, at øll eru kristin, øll eru frelst osfr. Tað snýr seg fyrst og fremst um, at tað einstaka menniskjað tekur eina persónliga støðu til Kristus.
Enskt var fyrsta heimsmál ið bíblian varð týdd til. Og tað hendi ikki uttan stríð.
Bíbliutýðingarnar til enskt hjá Wycliff og Tyndale í miðøldini ein dramatisk søga fyri seg. Hesar umsetingar til móðurmál breta fingu stóra mótstøðu – ikki frá leikfólki, ella manninum á gøtuni, men frá etableraðum kristindómi. Hetta minnir okkum á, at tað kann vera eitt bládýpi sum skilir navnkristindóm frá tí livandi evangeliinum og trúnni á Kristus.
Teir nógv útskeldaðu og misskiltu puritanararnir frá 1600-talinum lyftu tann evangeliska kyndilin, men eisini ámintu teir fólkið um at leggja seg eftir heilagleika í lívinum. John Bunyan er millum kendu nøvnini frá hesum tíðarskeiði og bøkur hansara eru farin um øll landamørk.
Boðanin frá John Wesley og George Whitefield í 1700 talinum, var við til at lyfta Bretland upp, bæði andaliga, búskaparliga og moralskt. Og summi meina, at tað bjargaði Bretlandi undan líknandi kollvetling, sum fór fram í Fraklandi.
Og 1800 talið var heldur einki undantak. Charles Spurgeon var ein av eldsálunum frá hesum tíðarskeiði. Men í 1800 talinum vaknaði ein serligur longsul eftir bera boðskapin um Kristus til enda jarðarinnar. Tað er skrivaðir favnar av bókum um bretskar trúboðarar sum í 1800 talinum tóku orð Harrans sum eitt persónligt kall: Farið út í allan heim og kunngeri evangeliið fyri øllum skapninginum…
Skotland hevur sína egna vekingarsøgu og ørgrynna av skotum vígdu lív sítt til tænastu í øðrum londum. David Livingstone og John Paton eru bert tvey av mongum nøvnum. John Paton fór miðskeiðis í 1800 talinum til Hebridurnar í Stillahavinum, fyri at boða Kristus millum teir tilafturskomnu og stríðshugaðar mannaátarar. Tá mann lesur lívssøgu hansara kann mann ikki lata vera at spyrja seg sjálvan: Hvaðani fær eitt menniskjað styrkina til at útinna eitt slíkt kall?
William Gibson Sloan
William G. Sloan var ættaður úr Dalry í vestur Skotlandi. Sum unglingi var hann ikki øðrvísi enn mangir aðrir á hansara aldri. Verskapslívið lá frammalaga í huganum og Gud og ævinleika varð lítið hugsað um.
Men hann kom um 24 ára aldur undir ávirkan av tí evangeliska eldi sum vitjaði Skotland um hetta mundið. Hann upplivdi tað, ið Paulus nevnir: evangeliið kom ikki bert í orðum men í kraft og heilaga andanum við fullari trúarvissu. Hann kom til persónliga og livandi trúgv á Kristus Jesus og lívið broyttist fullkomiliga. Hann var bert ein av mongum skotum, sum, um hetta mundið, upplivdu kraftina í evangeliinum.
Hann kendi eitt kall at boða Kristus og hann byrjaði í sínum heimbýi. ”Kitchen meetings” vóru vanlig í Skotlandi um tað mundið. Skotsku køkarnir vóru rúmligir – tað var bæði matarrúm og uppihaldsrúm. Og við kraftini í evangeliinum gjørdist hesir køkar halgidómar.
Sambandið Sloans við The Book and Tract Society of Scotland leiddi hann til Hetlands, hagar hann kom í 1863. Har kom Sloan inn í eina ríka andaliga tíð millum hetlendingar. Evangeliski arvur breta sást aftur í teimum norðuratlantisku bretsku oyggjunum.
Dagbokin sigur, at Sloan ofta talaði fyri fullum ella yvirfyltum húsi, og innihaldið í boðskapi hansara er ofta lýstur við eittans orði KRISTUS. At prædika fyri fullum húsi, man helst standa í andsøgn við tey 15 fyrstu árini í Føroyum, ið mangan mundi kennast sum ein oyðimarkaferð. Í Hetlandi vóru nógv spjadd búpláss inni í landinum so nógv varð ferðast til gongu. Í Hetlandi kom hann til eina sannføring hvat dópi viðvíkur og var við til at byrja frísamkomuna Ebenezer Hall i Lerwick.
Tað ber til at ferðast úr Skotlandi til Hetlands uttan at missa land úr eygsjón. Útfyri skotsku norstrondini liggja Orknoyggjar, harfrá sæst Fair Isle millum Orknoyggjar og Hetland og so sæst Sumburhead, sunnast í Hetlandi. Men ert tu komin til Hetlands, so sæst ikki meira í havsbrúnni.
Í Hetlandi kom Sloan í samband við sjómenn, sum fortaldu honum um eitt lítið oyggjaland ið lá bert slakar 200 fjórðigar í ein útnyrring úr Hetlandi. Hetta var bróðurfólk hetlendinga ættað frá norbúgvum. Men meðan Hetland hevði mist sítt gamla norðurlendska mál av tí at enska málið hevði vunnið á tí, so høvdu føroyingar varðveitt sítt mál, sum var av norðurlendskum uppruna. WS fekk áhuga í hesum landi sum lá so stutt fra Hetlandi, men hann var greiður yvir, at her vóru stórar málsligar forðingar. Men tann andaliga tíðin í Hetlandi var rík, og fólkið var sera vinarligt. Hví fara frá tí trygga til tað ótrygga og ókenda?
Tá vit ímynda okkum Føroyar í 1865 skulu vit hava í huga, at hetta var minni enn 10 ár eftir at einahandilin var avtikin og einans 16 ár eftir at danska grundlógin kom í gildi, sum tryggjaði trúarfrælsi og frælsi at boða trúnna eftir tí sannføring sum tú hevði. Var William G. Sloan komin 20 ár fyrr, er ivasamt um hann hevði kunnað virkað lógliga í Føroyum. 50-60 ár framman-undan hevði norðmaðurin Hans N Hauge sitið mong ár í fongsli, fyri at boða evangeliið í sínum heimlandi – Noregi. Tá var trúarfrælsið ikki ein grundlógartryggjaður rættur og tað vóru bert ávís ið høvdu rætt at prædika.
Tað búðu umleið 8.000 folk i Føroyum í 1865 og fólkið í Havnini taldist millum tey fátækastu í landinum.
Vit eru framvegis í gamla bóndasamfelagnum. Í dag tosar mann um globalisering og ymiskleika. Men tá raðfest mann beint øvugt. Føroyingar livdu í eini átrúnaðarligari eindarmentan. Mann visti hvar hvør hoyrdi heima – hvørja stætt í samfelagnum hvør umboðaði. Embætisfólk, bóndir og ognarleys.
Men øll hoyrdu til fólkakirkjuna, hon var ein savnandi depil í samfelagnum. Hon var sum ein móðir ið fevndi alt fólkið. Eingin dugdi at ímynda sær nakað annað. Og alt ið víkir frá eindarmentanini og tí siðbundna skapir, um ikki beinleiðis illvilja, so ótryggleika og ótta millum fólk. Og mann skilir tað væl.
Í dagbókini hevur Sloan sagt hvat hann ynskti at prædika í Føroyum. Hann kom ikki til landið fyri at bjóða einum kulturarvi av. Innihaldið í boðskapinum er eittans orð JESUS. Eg fari til Føroyar ”to preach Jesus”.
Við hesum sum stavnhaldi legði hann fra landi við einum hetlendskum langbummara í 1865 og næstu ferð hann skuldi fáa fast undir fótum var, tá hann steig á land á Kongabrunni í Havn.
Um Jóhann Dam, bónda við Sjógv í Kollafirði
Johan Kristian Frederik Dam
Ikki allastaðir var Sloan eins væl móttikin. Men á garðinum Við Sjógv í Kollafirði var Sloan ein serliga kærkomin gestur hjá bóndahjúnunum Elspu og Jóhan við Sjógv. Men hvør var Jóhan við Sjógv?
Tá ið eg lesi um føroyskt trúarlív, er Jóhan við Sjógv tað menniskjað ið hugtekur meg eina mest.
Tað gingu 15 ár áðrenn Sloan vann sínar fyrstu ”proselyttar”.
Í 1880 verða sum kunnugt fyrstu fólkini doypt. Fyrst á Eystaruvág í Havn.
Men seinni sama ár verða Jóhan Dam (Jóhan við Sjógv) úr Kollafirði og kona hansara Elspa doypt í Hoydalsá.
Meðan dópurin av systkjunum úr Geilini í Havn skapti mikla øsing í býnum, so var tað øðrvísi tá ið bæði fólkini úr Kollafirði vórðu doypt. Í Kollafirði valdaði meira tøgn og undran – Jóhan var ikki hvør sum helst.
Var Geilin í Havn eitt mentað hús, so var Sjóvargarðurin tað ikki minni. Og var tað nakar føroyingur, ið kundi liva upp til tað, sum danir kallað ”finkultur” so var tað Jóhan við Sjógv.
Johan var ein hin fyrsti uttanfyri Havnina ið gav seg í trúarfelagsskap við Sloan og Sloan vitjaði ofta við Sjógv. Og Johan og Elspa vóru tey fyrstu hjúnini ið vórðu borgarliga vígd í Føroyum.
Í 1967 varð ein fyrilestur hildin í Útvarp Føroya um Jóhann Dam. Tað var bróðursonur Johann, Petur Mohr Dam ið helt henda fyrilesturin. Tá var Petur Mohr Dam føroya løgmaður. Og tað er ein grípandi lýsing ið táverandi løgmaður gevur av pápabeiggjanum. Eg havi mangan lisið henda fyrilestur og havi roynt eftir førimuni at gera ein heilt stuttan samandrátt av tí sum sagt varð. Og hetta er so partur av tí, sum táverandi løgmaður í 1967 segði um pápabeiggja sín Jóhann við Sjógv:
“Sjóvargarður var eini hini hugnaligastu bóndahúsini ið funnust í Føroyum. Roykstovan við Sjógv var samkomustaðið hjá allari bygdini. Hagar stevndu ung og gomul um vetrarkvøldini. Mær er givið í uppgávu at siga nøkur orð um eitt av teimum mætastu sjóvarskøldunum, Johan Kristian Dam bónda við Sjógv.
Sagt er mær av onkrum ið kendi hann serliga væl í hansara ungu árum, at tá hann kom inn í eina sterka religiøsa ákenning, brendi hann øll kvæði síni og yrkingar, tí flestu av teimum høvdu røtur í teirri fornu og norðurlendsku mentanini, ið hvíldi á norðurlendinga ásalæru, við tí veldiga gudinum Óðini sum miðkraft.
Jóhan var málsnidlingurin mikli og hin sjálvlærdi vísindamaðurin í norðurlendskari søgu og mentan. Hann var føddur í 1863 og andaðist í 1925.
Sum unglingi hevði bókin so nógv vald á hesum bóndaalvi, at tað íðiliga hendi, at hann krógvaði seg burtur at lesa í friði. Hann hevði óvanligar málsligar gávur. Hann lærdi seg nógv mál, og fleiri av teimum til lítar. Tað mál ið stóð honum nærmast var oldnordisk og tað var skaldamál hansara.
Háskúlastjórin Símun av Skarði ið kendi Jóhan væl, segði, at Jóhann óivað var tann føroyingurin, sum var best heima í oldnordiskum máli og mentan eins og í íslendskum bókmentum. Men hann las og skrivaði onnur mál, sum enskt, týskt og franskt. Av hesum málum dugdi hann enskt bæði at lesa, tala og skriva sum var hann innføddur breti. Hann var alvinur við Sloan, trúboðara gamla. Ígjøgnum hann ella við honum kom Jóhan at kenna og vera nógv saman við enskum trúboðarum. Teir vitjaðu hann og búðu leingi hjá honum. Um fraklendingar nakrantíð hava búð hjá Jóhan veit eg ikki, men tá áarstovuskaldið Janus Djurhuus vitjaði Jóhan bar ofta á, at teir báðir trivu í franskt meðan teir fingu sær.
Jóhan var, sum longu nevnt ein religiøsur maður. Av brøvum ið hann hevur fingið frá leiðandi innanfyri brøðrarsamkomuna, sum hann hoyrdi til, síggi eg, at hann av trúarfeløgum sínum var mettur at vera hin mest búni og størsti autoritetur innanfyri brøðurnar.
Hann studeraði skriftina við sama grundiga kynstri, sum eyðkendi hann í øllum øðrum andaliga starvi sínum. Og fyri at kenna seg á tryggum botni, hevði hann bart seg til at lesa bíbliuna á hebraiskum og á ápostlanna máli. Tað ljóðar nógv, men soleiðs var. Ófatiligt.
Heimskringla, Edda og allur tann fornnorrøni bókaskatturin hugtók Jóhan. Og hóast hansara gonga yvir um til brøðrasamfelagið líkasum legði eina doyvan á hansara dyrkan av teirri fornnørrønu, íslendsku mentanini og søgu, sum hann meinti hóvaði føroyingum best, kundi tað bera á, at hann undir samtalu við meg kundi koma upp í sítt gamla kenslurið fyri vakurleikanum og styrkini í lívi og mentanini hjá gomlu norðbúgvunum. Tá kundi kona hansa Elspa siga: “So nú er Óðin aftur á honum.”
Tá kundi hann svara: Hatta hevur tú góða kona mín ikki skil á. Óðin hevur einki við mína trúgv at gera, men norrøna gudalæran er spegilsmynd av lindinum í okkara forfedrum. Men so blíðkaðist Jóhan og helt fyri: “Rætt hevur tú elskaða kona mín. Tað er kanska ikki so lítið av Óðini í mær enn, men hann hevur so Kristus vunnið á og veri hann hálovaður fyri tað.”
Johan sat á Føroya Løgtingi í 20 ár. Lagsmenn á tingi bera honum lovorð sum ein framúrskarandi vitugan mann.
At hava upplivað nakað av roykstovukulturinum við Sjógv kenni eg sum eitt ríkidømi.
Eg má siga, at eingin maður hevur givið mær so mikið andaliga talað sum Jóhan við Sjógv. Nakrar fáar ferðir havi eg verið fyri tí, at maður við røðu síni hevur hugtikið meg so nógv, at tað hevur kylt mær niður eftir bakinum. Ein av teimum fáu ferðunum var eitt kvøldið, tá ið Jóhan við Sjógv var komin at tala um Gud og hin heilaga anda. Eg var tá eini 15 ár. Vit vóru einsamallir í glasstovuni. Tað var hálvaskýmt. Hann stóð sum ein profetur har við hitt runda borðið í stovuni. Andlitið lýsti í viti og í sjónum.
Ein merkismaður hesi sjóvarbóndin. Við ongum skúlagangi hevði hann ognað sær eina andaliga menning og mentan sum fáur sjálvt millum skúlaðar menn eigur. Hann las, skrivaði og talaði fleiri fremmand mál lýtaleyst. Ilt er við tílíkari fynd og vakurleika at tala um hann. Hann kenst sum eitt megnargos úr skaldaheiminum.” (P M Dam)
At tann høgt mentaði Johan við Sjógv í 1880 verður doyptur í Hoydalsá mundi senda so stórar ristingar gjøgnum føroyska mentanarumhvørvið, at tað kann kanska samanberast við hvat fólk høvdu hugsað, um t.d. William Heinesen var konverteraður til islam.
Í ævisøguni um JHO Djurhuus verða tey mongu skøldini í sjóvarættini umrødd og um Jóhann stendur m.a.:
Klovningur kom í sinni hansara, eitt stríð millum ta norrønu dýrdina og tann evangeliska kristindómin. Endin var at Óðin mátti lúta.
Tað er ikki trupult at ímynda sær, at hjá Sloan man tað hava kenst sum ein styrki, at hava andaligan felagsskap við eitt stórmenni sum Jóhan við Sjógv.


text:
Jógvan Gregersen, stjóri í Vaðhorn Seafood, sigur, at tey merkja lítið og einki til koronu í løtuni, og tað gongur hampiliga væl at selja saltfiskavørurnar hjá virkinum.
- Vinnuliga er korona ein farin tíð. Fólk skulu liva aftur. Tað er matur, vit arbeiða við, og fólk skulu hava okkurt at eta.
Størstu marknaðirnir hjá saltfiskavirkinum á Strondum eru Spania og Italia, sum eru nøkulunda líka stórir marknaðir.
- Kvoturnar her í Norðuratlantshavi eru minkandi, og fiskiskapurin svíkur. Tað merkir, sigur stjórin, at prísirnir á ráfiski í løtuni fara sendandi uppeftir, sum hann tekur til.
Tá korona rakti harðast í fjør vár, fyltust goymslurnar, og prísurin fyri lidnu fiskavørurnar fall, soleiðis at virkið misti nógvan pening.
- Tá vit umsíðir byrjaðu at fáa fisk út aftur, var hetta fyri ein heilt annan prís. Hetta var í fleiri førum dýrt keyptur fiskur.
Jógvan Gregersen vísir á, at tá sølan so smátt byrja at ganga aftur, noyddist virkið sjálvandi at tillaga ráfiskaprísin, sum kostaði hjá skipum og manningum í mistum avreiðingarvirði.
- Men, síðan í februar/ mars í ár er rávøran bara farin ein veg í prísi, og tað er beint upp eftir, og hetta er globalt, sum hann tekur til. Prísirnir á eitt nú longu eru øktir meira enn 50 prosent seinastu átta mánaðirnar, og í dag er longuprísurin væl hægri, enn hann var fyri koronu.
Stjórin í Vaðhorn Seafood sigur, at tá toskaprísurin veksur, veksur prísurin á longu vanliga eisini.
- Tað vísir seg, at loft er í, hvat ávísir marknaðir rinda fyri vørurnar, og tá toskur og longa gerast ov dýr, keypir marknaðurin brosmu í staðin, sum altíð liggur nakrar krónur lægri í prísi.
Jógvan Gregersen sigur, at stórur toskur er ógvuliga dýrur í løtuni, og feski toskurin fer fyri garrvillar og óhoyrdar prísir, sum stjórin tekur til.
- Tað kemur so lítið av toski upp á land undan Føroyum í løtuni, at vit saktans kundu arbeitt allan fiskin. Vit síggja, at nøkur fá tons eru á søluni hjá Fiskamarknaði Føroya av og á, men vit kundu saktans arbeitt 40 tons av toski um dagin, staðfestir Jógvan Gregersen.
Tá eitt virkið sum Vaðhorn Seafood eisini hevur langsiktaðar avtalur um veitingar, er í løtuni trupult at vera við í kappingini um ráfiskin.
Í VikuskiftisSosialinum, sum er komin í blaðsølurnar kring landið í dag, er stórt serblað um vinnu, og her er nógv forvitnisligt og viðkomandi vinnutilfar at lesa.


text:
Í sambandi við 2. umfar av TF Vetrarkappingini undir Kerjum 19. november, vóru doping-myndugleikarnir komnir á vitjan. Sum kunnugt varð kappingin avlýst vegna hálku, men kortini sluppu nakrir av okkara fremstu rennarum ikki undan at míga í glasið.
Jan Elmar Sørensen og hinir fimm rennararnir høvdu sum væntað allir negativar royndir
Seks rennarar vórðu tiknir til viks og skuldu lata ein pegil ella so til eftirlitið. Rennararnir vóru Rigmor N. Arge, Duruta á Lofti, Rebekka Fuglø, Sam Vang, Andrias Hansen og Jan Elmar Sørensen. Úrslitið av royndunum er sent til FÍF, og tað vísti at allar royndirnar vóru negativar.
Í FÍF fegnast vit sjálvandi um, at okkara bestu rennarar nú hava prógv fyri, at teir ikki eru dopaðir. Eisini fegnast vit um, at dopingeftirlitið í Føroyum nú aftur virkar sum tað skal, eftir at nýggja avtalan millum Antidoping Danmark og ÍSF varð undirskrivað í apríl í ár.


text:
[singlepic id=4353 w=320 h=240 float=]
Nú verður høvi hjá rennarum at royna seg á einum av teimum longru teinunum, tá ið Bragdið skipar fyri FM kapping í hálvmarathon leygardagin 2. mai. kl. 16.00 Teinurin, sum er 21,1 km langur, byrjar og endar á Bursatanga.
Eisini opin kapping
Umframt, at renningin leygardagin er ein FM-kapping, er hetta eisini ein opin kapping, t.v.s. at øll, sum halda seg til, eru vælkomin at luttaka. Í ár verður aftur kappast í fleiri bólkum, kvinnur og menn (f. 1964-1992) og veteranar kvinnur og menn, tað eru tey, sum eru fødd 1954-1963. Eisini verður kappast millum tey, sum eri fødd 1953 ella fyrr, nevnd super veteranar.
Tilmelding
Kappingin leygardagin byrjar kl. 16.00. Tilmelding fer fram her á heimasíðuni í seinasta lagi fríggjakvøldið 1. mai kl. 21.00. Startnummar skal avheintast á Bursatanga í seinasta lagi kl. 15.40 kappingardagin. Luttøkugjaldið, kr. 60,-, verður goldið, tá ið nummarið verður avheintað.
Teinurin, sum skal rennast leygardagin, er á sløttum (Yviri við Strond), so møguleikarnir eru góðir hjá rennarunum at fáa eina góða tíð. Bragdið bjóðar luttakarunum til ein góðan drekkkamunn aftaná renningina, í hølinum hjá Trygd á Kongabrúnni.


text:
Fyrr, tá alt var betri, tosaðu arkitektar um at byggja í samljóði við lendið, lata ljós skína gjøgnum húsið, ið skuldi vera ein organisk vera, sum altíð segði nakað um tey, ið har búðu. Húsið var teirra narrativ. Serliga var tað arkitekturin Palli Gregoriussen, ið plagdi at taka til, at tú altíð skuldi byggja í og við lendinum, og aldri uppímóti ella í andsøgn við lendið, tá tú vart arkitektur og skuldi tekna og byggja hús fyri fólk at liva í. Men so hendi tað bráddliga, haldi tað var í Hoyvíkshaganum, har fólkatalið eksploderaði og eftir ongari tíð bleiv tað næststørsta í landinum, eins stórt og í Klaksvík. Í hesi gongd við vøksturi, tilflyting og tiltakandi íbúðarneyð, veksur fram ein sjálvsagdur vilji at betala tað, sum tað kostar, at fáa tak yvir høvdið og seta fót undir egið borð, sum sagt varð fyrr. Fót undir egið borð. Ein heil messa í Ítróttarhøllini á Hálsi, har tú skuldi betala fyri at sleppa inn, fyri at vita, hvør best kundi selja tær eini hús, sum tú kundi ganga runt um og
Til lukku! Føroyski heimildarfilmurin Skál , ið lýsir Daniu O. Tausen, sum flytir av Toftum til Havnar, møtir Trygva Danielsen, fer at lesa á Setrinum og gevur út yrkingasavnið Skál , hevur vunnið gyltu Hugo virðislønina í Chicago. Leikstjórar eru Maria Tórgarð og Cecilia Debel. Silvurvirðislønina vann Babi Yar. Context , sum Sergei Loznitsa úr Ukraina hevur gjørt. - Eg valdi at savnið skuldi eita Skál , tí at tann síðsta yrkingin í bókini eitur so, og hon er tann yrkingin, sum vekur mest áhuga og tekur mest kontroversielt upp. Tað er eisini ein befríðandi tittul. Ein fagnaður til lívið. Ein skál kann rúma nógvum, og at skála er at hyggja hvønn annan í eyguni og savnast um okkurt. Og tað er vakurt og passar væl til, haldi eg. So kunnu summi halda at tað er ov fjasut, ella myrkt ella alkoholfokuserað, men tað er ikki soleiðis eg síggi tað. Og tað, at Maria og Cecilie vildu kalla filmin fyri Skál eisini, kann eg bara vera glað um, sigur Dania í samrøðu við Birkblog. Í filmskránni í Chi


text:
Vitjan í Pakistan
Shamila Johannsen, sum er ættað úr Pakistan, var í desember í fjør og vitjaði í heimlandinum. Meðan hon var heima, nýtti hon høvið at vitja ein skúla, sum fær stuðul gjøgnum Føroysku barnahjálpina.
Á ferðini fekk hon høvið at vitja tann eina skúlan, sum Barnahjálpin stuðlar, og í januar mánaða var hon á fundi í nevndini og greiddi frá ferðini. Hesaferð bar henni bara til at vitja skúlan, sum eitur Gujranwala School.
Shamila er gift við Høgna Johannesen og hevur búð her í mong ár. Í desember í fjør fór hon til Pakistan at vitja familju sína. Eftirsum hon fór til Pakistan, bjóðaði hon sær at fara at vitja skúlarnar, sum Føroyska barnahjálpin stuðlar.
Shamila takkar fyri okkara hjálp til pakistanar, sum hon er sera glað um og hugtikin av. Vitjanin gekk væl og hon fekk eitt gott inntrykk av fólkinum.
Tey á skúlanum skriva:
– Tað var so deiligt at fáa vitjan frá einum av umboðunum hjá Føroysku barnahjálpini.
Vegna koronaavmarkingar, fekk hon bert vitja ein skúla, sum ikki var langt frá heiminum hjá familjuni hjá Smailu. Hon er áhugað í at vitja fleiri skúlar ,tá hon aftur fer til Palistan, og tað gleðast vit um.
Shamila fekk eitt prát við Frederick and Edline Ditta, sum eru lærarar og leiðarar fyri skúlan. Hon fekk høvi at spyrja spurningar og tosa við øll starvsfólkini.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Sí videoupptøkuna: Her stóð ein bygningur
Fyritøkan KJ Hydraulik á Kambsdali er hart rakt av ódnarveðrinum. Goymslubygningurin er at kalla allur farin, og nógv av goymsluni við.
Sí upptøkuna niðanfyri
Talan er um stóra bygningin, har Havnar Timburhandil helt til í nógv ár. KJ Hydraulik keypti bygningin og fyritøkan var fyri stuttum liðug at innrætta hann til sín tørv.
Men nú er lítið gott eftir av goymslubygninginum hjá fyritøkuni á Kambsdali. Bygningurin er mest sum allur burtur eftir jólaódnina, sum elvdi til stórar skaðar kring landið.


text:
Hvítingsbróðir, stinksild, toskasild (toskaættin)
Trisopterus esmarkii (Nilsson, 1855)
Stødd: Hvítingsbróðir verður í mesta lagi 27 cm langur, í veiðuni er hann vanliga 10- 20 cm.
Dýpi: Hann er botnfiskur og uppsjóvarfiskur á dýpi niður á 300 m, tó sjáldan djúpari enn 250 m.
Litur: Hvítingsbróðir er grábrúnur um bakið, kanska eitt vet grønur. Síðurnar eru blankar, kámt silvurlittar og búkurin minni blankur enn síðurnar, heldur ljósari. Kjálkarnir eru sum skínandi silvur. Ein elalítlan, svartan blett hevur hann við uggafjaðrafestið.
Teinar: R1 14-17; R2 22-28; R3 23-29; G1 26-31; G2 25-31.
Lýsing: Hvítingsbróðir er smidligur fiskur at síggja. Hann hevur tríggjar ryggfjaðrar og tvær gotfjaðrar. Uggafjaðrarnar sita fremri enn fremsta ryggfjøður og røkka aftur til gloppið millum fremstu og mittastu ryggfjøður. Búkfjaðrarnar eru nakað fremri enn uggafjaðrarnar og eru langar og smalar. Fremsti teinur er longstur og røkkur á smáum fiskum ikki til gotið og á stórum fiskum aftur um gotið. Sterturin er eitt sindur innbogin, og strikan er nakað bogin frá miðjari síðu og yvir uggafjaðrarnar. Gotið er beint undir aftara enda á fremstu ryggfjøður. Hann hevur stutta finnu. Eygnatvørmátið er størri enn gronin. Hann hevur lítið undirbit, og kjafturin er á skák uppeftir. Hann hevur fína leysa roðslu.
Eyðkenni: Eygnatvørmátið. Hann hevur lítið undirbit og lítla finnu.
Týdningur: Hvítingsbróðir hevur stóran týdning fyri ídnaðarfiskiskapin.
da: Sperling – calypso, en: Norway pout, fr: Tacaud norvegien, ís: Spærlingur, no: Augepål, tý: Spärling
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Toskafiskar Gadiformes
Hópurin við toskafiskum hevur 9 ættir 75 slektir og 555 sløg.
Undir Føroyum eru 5 ættir ið hava 26 slektir og 36 sløg:
Teir hava heldur stórligt høvd. Teir hava eina til tríggjar ryggfjaðrar og eina ella tvær gotfjaðrar, summir hava stert, aðrir bert ein spíss. Á nøkrum sløgum er roðslan lítil og sløtt, á øðrum stór og rísin. Á flestu sløgunum eru uggafjaðrarnar aftari enn búkfjaðrarnar.
Nógv av sløgunum hava grunnnøs.
Teir eru bæði á grunnum og djúpum vatni. Við Føroyar liva allir toskafiskarnir í sjónum, men okkurt slag úti í heimi er í feskum vatni, og nøkur eru í blandingsvatni.


text:
Reglugerð fyri stuðul til mistar inntøkur í samband við COVID-19
Hendan reglugerð viðgerð treytir hjá ítróttafelagsskapum fyri at fáa peningaligan stuðul í samband við mistar inntøkur av COVID-19.
Nýtsluøki
§1 Reglugerðin fevnir um ítróttafelagsskapir, hvørs tiltøk eru avlýst ella nógv avmarkað vegna almennu tilmælini av COVID-19.
§2 Ítróttafelagsskapir sambært hesi reglugerð eru sambondini í ÍSF og limafeløg tess.
Upphædd
§3 Løgtingið hevur játtað ÍSF 4.000.000 kr., ið eru oyramerktar til stuðul til mistar inntøkur hjá ítróttafelagsskapum í samband við COVID-19.
Tiltøk fyriskipað av ítróttafelagsskapum
§4 Tiltøk fyriskipað av ítróttafelagssskapum eru tiltøk, har almenningurin hevur atgongd ella kann luttaka móti atgongugjaldi, tó uttan at talan er um vinnuligt virksemi.
§5 Til ítróttafelagsskapir, hvørs tiltøk sbrt. § 4 eru avlýst ella nógv avmarkað vegna almennu tilmælini um fyribyrging av COVID-19 i tíðarskeiðinum 12. mars til 30. juni 2020, verður stuðul latin til at endurrinda mista inntøku.
Stk. 2. Stuðulin sbrt. stk. 1 verður endaliga staðfestur við støði í góðkendum umsóknum, men kann ongantíð verða meira enn 250.000 kr. fyri hvønn ítróttafelagsskap. Mista inntøkan verður útroknað við støði í miðal inntøkuni fyri árini 2019 og 2018, sum skal vera skjalprógvað og staðfest.
Stk. 3. Er ikki gjørligt at rokna mistu inntøkuna sbrt. stk. 2, fær ítróttafelagsskapurin stuðul sbrt. skjalprógvaðum og staðfestum útreiðslum.
Stk. 4. Stuðulin sbrt. stk. 1 er treytaður av, at avlýstu tiltøkini ikki verða hildin seinni í 2020.
Stk. 5. Harumframt er stuðul sbrt. stk. 1 treytaður av, at metta inntøkan sbrt. stk. 2 er í minsta lagi 20.000 kr. Er talan um ítróttafelagsskap ið hevur fleiri smærri tiltøk, skal inntøkan fyri tiltøkini til samans vera í minsta lagi 20.000 kr.
Stk. 6. Hevur viðkomandi ítróttafelagsskapur fingið stuðul úr aðrari almennari stuðulsskipan, verður hesin stuðul mótroknaður í stuðli sbrt. stk. 2.
Umsókn
§6 Umsókn um stuðul skal latast inn til ÍSF í seinasta lagi 31. august 2020.
Umsiting
§7 Umsitingin í ÍSF innstillar til starvsnevnd ÍSF um hvør fær stuðul sbrt. reglugerðini. Starvnevnd ÍSF tekur endaliga avgerð um hvør fær stuðul.
Eftirlit og afturrindan av stuðli
§8 ÍSF hevur eftirlit við, at ásetingarnar í reglugerðini verða fylgdar, og at tey sum fáa stuðul, lúka treytirnar í reglugerðini.
Stk. 2. Lýkur ein ítróttafelagsskapur ikki longur treytirnar fyri at fáa stuðul, skal stuðulin heilt ella lutvíst rindast aftur.
Stk. 3. Hevur ein ítróttafelagsskapur í sambandi við umsókn ikki givið røttu upplýsingar ella móti betri vitan av órøttum fingið stuðul, skal viðkomandi ítróttafelagsskapur gjalda aftur ta upphædd, sum er fingin av órøttum.
Samtykt á starvsnevndarfundi 3. juli 2020


text:
Archive for februar, 2011|Monthly archive page
Heilsan á 50 ára degnum
Nú Starvsmannafelagið fyllir 50 ár, fari eg sum fyrrverandi skrivari og formaður at nýta høvið til at ynskja felagnum tillukku, nú tað hevur rokkið høgan aldur. Brúk varð fyri starvsmannafelag, tá ið alt fleiri fingu starv í føroysku umsitingini og á almennum stovnum. Tað var neyðugt at stovna fakfelag at røkja áhugamálini hjá teimum alment settu, sum – uttan mun til um talan er um kvinnu ella mann – hava verið rópt starvsmenn. Løgtingslóg um starvsmenn/funktionærer kom í 1958, og hon skipaði ávís viðurskifti hjá hesum starvsbólkinum, viðurskifti, sum vóru munandi øðrvísi enn hjá eitt nú arbeiðsmonnum og –kvinnum. Lógin segði tó onki um sjálva lønina, fólk fingu, so tað var ein av fyrstu uppgávunum at tryggja limunum rímiliga løn.
Síðani er nógv broytt, og nú eru so mong onnur viðurskifti natúrligur partur av fakfelagsvirkseminum, so sum arbeiðsumstøður, javnstøða, førleikamenning v.m.
Tað er tó ein sannroynd, at tann kreppan, sum nú hevur rakt tað almenna og alt samfelagið, og sum helst verður drúgv, hevur skert møguleikarnar hjá fakfeløgunum at virka. Samhaldsfastar loysnir eru ikki høgt í metum í hesum tíðum. Eitt talandi dømi er, at eftirlønarskipanin, sum almennu fakfeløgini vóru tey fyrstu at fáa stovnað fyri góðum 20 árum síðan, og sum skuldi vera ískoytis eftirløn, nú kanska verður tann einasta pensjónin, sum fólk fara at fáa.
Men tað nyttar ikki at falla í fátt, tí nýggjar tíðir krevja sum kunnugt nýggjan hugsunarhátt og nýtt arbeiðslag.
At verja áhugamál ella borg í eini stríðsstøðu krevur áhaldni, tol og ikki minst hegni. At vera skrivari og formaður í Starvsmannafelagnum var lærdómur fyri meg, hóast tað onkuntíð leikaði hart á. Eg kom at kenna nógv fólk, fekk innlit í viðurskifti, sum áðrenn høvdu verið mær fremmand, og nógv mátti tú læra teg sjálvur. Eg var tó so heppin at koma at arbeiða saman við m.o. Ernst Hansen, sála, sum var formaður, tá ið eg tók við starvi sum skrivari í Starvsmannafelagnum. Ernst var miðvísur og treiskur sum fáur, og tað er ein eginleiki, sum er avgerandi, skalt tú náa málum í fakfelagsarbeiði.
Eitt sum hevur undrað meg er, at ofta vóru fakfeløgini tey fyrstu at koma við góðum hugskotum til broytingar. Sjálvandi vórðu hesi hugskot kveistrað av borðinum av arbeiðsgevaranum. Men nøkur ár seinni hálovar arbeiðsgevarin hesum somu hugskotum, sum vóru tey hansara egnu. Tá fært tú hug at smírast.
Eitt er tó vist, mótstøða er sunt, men stívrent íhald er drepandi. Og soleiðis kennist tað mangan, tá ið arbeiðsgevarin nærum bara hugsar um at smíða bremsikubbar.
Eg haldi, at tey flestu, sum av álvara hava verið uppi í fakfelagsarbeiði, verða merkt av hesum fyri lívið. Sum árini ganga, hevur tú tíbetur bara tey góðu minnini eftir.
Við hesum fari eg enn einaferð at ynskja Starvsmannafelagnum hjartaliga tillukku við teimum hálvthundrað og góðan arbeiðshug komandi árini.
Eftir umbøn sett í Starvsblaðið nú felagið fylti 50.
Okkara tónleikur
Halin av bilum úr Havn vestur í Vágar var langur hetta kvøldið, tá sørvingar og vágafólk, sum høvdu verið á konsert í Norðurlandahúsinum, vóru á veg vestur aftur. Onkur vildi vera við, at har mundu ikki hava verið nógvir sørvingar eftir í bygdini hetta kvøldið, og visti tú ikki betur, so kundi tú halda, at teir høvdu tikið myrkalegningsgardinurnar frá krígnum fram aftur, tí bygdin lá øll myrk. Men so mundi ikki vera. Stóra hendingin hetta kvøldið var, at Tinganest, ein av heimsins mest bygdasligu tónleikabólkum, høvdu boðað frá konsert í høvuðsstaðnum í sjálvari mentanarháborgini Norðurlandahúsinum, og so var ikki meir enn natúrligt, at øll her vesturi fóru til Havnar.
Á túrinum vestur aftur merkti tú, at ferðin á bilunum var ikki so nógv, teir koyrdu varliga, tí sørvingar og vágafólk eru ikki so von at koyra hetta strekkið, tí teimum dámar ikki at fara av oynni. Tey fara ongan veg, sum eisini er heitið á nýggjari fløgu hjá Holgari, sum er ein av teimum, sum nú spælir við Tinganest.
Og hvussu var konsertin so? Ja, sum sørvingur torir tú ikki at halda annað enn, at konsertin var góð. So er tað sagt. Og jú, hon var góð, framúr góð. Ikki tí at tónleikararnir skaraðu framúr, teir gjørdu sítt besta, og tað var eisini nóg mikið. Kanska høvdu teir tað lætt, tí Tinganest hevur eitt back catalog, eina so fulla songskjáttu, sum bara rættilig tónlistafólk kunnu vísa fram, so tað var bara at velja tað besta burturúr.
Tinganest hava jú gjørt eina røð av góðum sangum, sum verða sungnir til mangt høvi, og sørvingar, ja flest øll vágafólk eisini, fáa klump í hálsin, tá ið tey hoyra ella syngja Válandi heim, eitt av nostalgisku meistaraverkunum, sum Magnus á Stongum hevur skrivað. Sangurin er eitt dømi um tónleikin hjá Tinganest, tá ið hann er mest afturlítandi og konservativur. Longsulin eftir tí farna, reina og óspilta er ein táttur í tónleikinum hjá Tinganest, men ikki tann einasti tátturin.
Hesin longsulin kemur fram í fullari styrki í hesum báðum teimum fyrstu linjunum í niðurlagnum í nevnda sangi:
Gævi eg aftur á Sandinum stóð
tá sjógangur niðan í áirnar vóð
Og júst sandurin (vit kallaðu tað ongantíð strondin, kanska onkuntíð fjøran), sum øll í mínum aldri minnast sum eitt einastandandi tilhalds- og upplivingarstað, henda stóra – sum oftast – reina, einlitta og slætta fløtan, sum skránaði eitt sindur niðan ímóti bakkanum og plenuni, stendur sum ímyndin av tí, sum ikki broytist, tí passiva og tolna, sum altíð liggur har, og sum hevði verið har frá tíðarinnar morgni. Ikki ólikt fólkunum í bygdini, sum tá bara vóru har. Sørvágur, tá ið hann enn var eitt Shangri-La, ja, er tað kanska enn.
Tað var eitt hanagleiv frá sandinum niðan hagar, sum dansistovan lá. Har var tað sørvingar komu saman at hugna sær á dansigólvinum, smakka sær á lunkað akvavitt og gleða seg til síðsta dansin og sjálvandi til tað, sum kanska kom aftaná, um nakað kom.
Dansistovan var eisini pallurin hjá tí, sum seinni skuldi gerast orkestrið Tinganest.
Tað stendur rimmarfast, at Tinganest hevur røtur aftur í bretsku tónleikakollveltingina í 50’ og 60’árunum.
Eg var sjálvur ein teirra, sum royndi at klimpra upp á guitar og droymdi stjørnudreymar.
Teir, sum mynda orkestrið ella fyribrigdið Tinganest, eru fyrst og fremst teir tríggir Eivin, úti í Geilini, Jóan Jakku, úti á Bakka og Magnus, úti á Lið. Teir lurtaðu líka eldhugaðir, sum allur annar ungdómur tá á døgum, eftir Beatles, Rolling Stones, Kinks, Hollies, Byrds, Steppenwolf og Shadows. Tað var nú serliga guitarsnillingurin Eivin, sum dámdi Shadows. Úti í Geilini hjá Jens og Sittu áttu tey tíðliga grammofon, seinni plátuspælara, so har var nógvur tónleikur at hoyra. Jens veit eg, tá tað góða lagið var á honum, dámdi væl tónleik. Og tey áttu plátur, singleplátur, eisini Shadows sjálvandi. Og transistorradio áttu øll og smáar, skurrandi ferðagrammofonir vóru eisini í nógvum húsum. Og guitara mátti tú eiga, skuldi tú tora at koma út millum fólk.
Eins og Dartford hevði sínar Mick Jagger og Keith Richard og Liverpool sínar Beatles, so búðu um somu tíð í Sørvági á hesum lítla blettinum har úti í bygdini tríggir garpar, sum – skuldi tað vísa seg – vildu gera álvara av at gerast veruligir tónleikarar. Ikki bara hesir, sum hermdu eftir tí útlendska, nei, teir vildu skapa egnan tónleik og á føroyskum! Og tað hepnaðist so væl, at Tinganest hetta kvøldið í Norðurlandahúsinum kundu hava eina konsert, sum greitt prógvaði tað, sum vit longu vistu, at hesin bólkurin er ein hin kanska mest áhugaverdi og sermerkti í føroyskari tónlist. Ein føroyskur 60’ara-bólkur, nú kanska meira bólkurin hjá teimum, sum eru farin um tey 60, ein 60-ára-bólkur.
Ikki tí at Tinganest hevur nakað av hesum uppreistrarkenda frá 60’árunum. Nei, als ikki. Teirra hálovan av bygdini og tí bygdasliga er so langt frá teimum atfinningum, sum tey ungu fyrst í 60’unum og tey ungu í dag føra fram, sum tað nú einaferð letur seg gera. Í sanginum We Gotta Get out of This Place, sum bólkurin The Animals gjørdi til eitt hit í 1965 syngur Eric Burdon:
We gotta get out of this place!
If it’s the last thing we ever do …
We gotta get out of this place,
’cause girl, there’s a better life … for me and you
Ikki heilt sami heimlongsulin, sum tann, sum Tinganest syngja um.
Tinganest hevur sítt eyðkenda ljóð ella sound, Vágasound kalla summi tað. Løgini teir spæla eru rútmiskt fangandi, og upp ímillum hava teir gjørt poppsangir, sum onki standa aftanfyri tað besta í sjangruni. Mær nýtist bara at nevna sangirnar Minnist tú, Upp á tá, Vágagellan, Stíg stórum, Hangandi hár, Í óvissu, Bakka fram, Eg vil bara hava, Annan sang, Babba og Snípan, so munnu tey flestu vita, hvat vit tosa um.
Tað er kanska ikki so lætt at seta orð á ljóðið, tað sound, sum eyðkennir bólkin, tí tað er so sermerkt. Sangirnar eiga Jóan Jakku og Magnus, men Eivin gevur við sínum heilt serliga snjalla, nervøsa guitarspæli, sum nevnt ávirkað av eitt nú Hank Marvin, tónleikinum ein sermerktan og autentiskan dám. So segði hann: tað kann ikki greiðast frá tí, tað má hoyrast. Og tað merktist eisini, nú Eivind ikki var við á pallinum í Norðurlandahúsinum hetta kvøldið. Ikki tí at tað ikki var gott, men tað heilt ektaða Tinganest-ljóðið var tað ikki. Men tað høvdu vit áhoyrarar jú við okkum, so tað bilti ikki.
Tinganest hevur tað felags við Beatles, at ljóðið hjá bólkinum, fyri nú at brúka tað orðið, er eitt bland av persónligheitum, sum hvør sær letur sítt íkast. Tað er hetta blandið, sum ger Tinganest til eitt brand.
Nú skal hetta ikki verða nøkur ritgerð, tí eg vóni inniliga, at tónlistafrøðingar fara at studera Tinganest. Men eg fari tó, eitt sindur trilvandi kanska, at royna at seta orð á nakað av tí, sum eg haldi tónleikurin umboðar. Eg nevndi tað afturlítandi og konservativa, sum er eitt eyðkenni fyri bólkin. Tað er aftur í 60’ini, men eisini aftur í bygdalívið í Sørvági um hetta sama mundið. Uttan at vilja fornerma nakran, haldi eg, at Jóan Jakku er tann, sum er poppmusikarin burturav. Hann er hitmakarin, sum við fangandi løgum, sum oftast við einum góðum riffi og fyndugum orðum, fær skapt fullgjørdar sangir, sum nú eru klassikarar. Tað er hann, sum fær vágasnelluna til at gerast til vágagelluna, hann, sum dyrkar bygdafrellsromantikkin út í æsir og sum skrivar um serlingin, sum ongi dansispøl dugir og tí ikki sleppur upp í síðsta dansin. Tað er eisini hann, sum tekur seg í nakkan o.s.fr. Og tað er Jóan Jakku, sum saman við Sámal Ravnsfjall kann skriva hesi kærleiksorðini, sum vit allir kunnu taka til okkum:
Eg vil taka hvønn dag, sum hann kemur og fer.
Tí tú letur meg vita, hvat hvør dagur ber.
Og eg elski og hevji teg líka so hátt.
Eftir 1001 nátt.
Jóan Jakku er eisini tann, sum hevur verið tónlistaliga virkin á fleiri mótum. Hann eigur helst lívið í Tinganest í dag, og hann hevur t.d. spælt saman við og gjørt tónleik við eitt nú Sámal og Holgar. Hann er góður bassspælari.
Magnus er meistarin, tá talan er um at skriva balladur, sum eitt nú áður nevnda Válandi Heim ella Babba, sum mangan er at hoyra. Hvør kennur ikki vendingina: Babbar mugu ikki forstýrast. Nú kanska tað meiri hóskiligt skuldi itið: abbar mugu ikki forstýrast. Tónleikurin hjá Magnus er góður til húsbrúk. Hann er kanska ikki tann stóri lagsmiðurin og hevur onkuntíð eitt sindur av hesum, at ljóða sum um fleiri niðurløg verða brúkt í sama sanginum, men onki ørindi. Kanska serliga í hansara sangum merkir tú ávirkan frá Pól F, Janus og Hans Andrias Djurhuus. Men sangirnir eru sympatiskir og fella væl í oyrað.
Tónleikurin hjá Tinganest er ektaður og erligur poppur. Og tað er føroyskur poppur, líka føroyskur sum Kim Larsen, John Mogensen og Shubidua eru danskir. Tinganest er, tá samanum kemur, teir, sum best megna at lyfta arvin eftir Teimum av Kamarinum.
Tað er søgan um dreingir, sum ikki fullu til í nútímans samfelagnum, sum spilla er komin í. Teimum dámar ikki ídningina, urbanisering, tað modernaða uppgjørda, tað rótleysa, politiskt stórlæti og alheimsgerð.
Nei, teir syngja um tað sum er næst við, tað sum viðkemur vanligum fólki. Í teirra tónleiki verða nasar ikki settar í ský. Onkur kanska heldur, at hetta er grunnur tónleikur. Hví skal tað nú vera ein trupulleiki?
Amerikanski popplistamaðurin Andy Warhol dyrkaði tað grunna, ja, undirstrikaði, at hann var eitt øgiliga grunt menniskja. Hann er nú heimskendur, og hann helt tað vera eitt tekin um satt fólkaræði, at bæði forsetar og landastrok drukku júst sama slag av cola. Tá samanum kemur, so er mentan í stóran mun ikki annað enn klicheir. Summar eru bara fiksari enn aðrar.
Eg havi nú eitt vist tilknýti til Tinganest. Eg gekk í síni tíð og mól, har teir vóru, men skilti ikki tað, sum teir fult og fast trúðu á: at tað bar til! Í staðin havi eg so verið noyddur at hava til frægd at lurta eftir Tinganest. Eg minnst við gleði aftur í 80’ini, áðrenn stóru kreppuna tá alt enn gekk upp á stás, at vit høvdu Tinganest fast í bandspælaranum í bilinum, Og børnini elskaðu Tinganest, vildu ikki hoyra um annað. Og eg havi síðan til manga veitslu eisini tikið harmonikuna fram og spælt undir, tá ið Upp á tá ella Vágagellan skuldu mjarrast. Men eg lá tíverri sjóvarfallið av mær, og kundi í dag, um eg hevði fatað kallið, verið ein av Tinganest. Men lat tað nú fara.
Hetta kvøldið í Norðurlandahúsinum var eitt av teimum, sum gerst eitt minni fyri lívið. Eg veit ikki, um Norðurlandahúsið er rætti karmurin um Tinganest-tónleik, men tá eg so hugsi um, at Tinganest er ein føroyskur mentanargripur, so er tað júst í Norðurlandahúsinum, teir skulu njótast.
Har var onki skaput við hesi konsertini. Tónleikurin var tað kenda, og løgini vóru væl vald og sett saman í eina heild. At Tinganest eisini spældu løg hjá Holgar var kanska snýt, men tað riggaði væl í heildini, og eg vil siga, at sangurin Skuggatám hjá Holgari fekk meg at kvaklast við kensluliga. Holgar er jú eisini ein av teimum, sum roynir at lyfta arvin eftir Tinganest.
Framførslan á pallinum var eitt sindur stirvin og minti mest um framførslurnar hjá hesum eystur-europeisku dansiorkestrunum, sum tú upplivir tað í filmunum hjá kekkiska leikstjóranum Milos Forman frá 60’unum.
Eisini haldi eg, at tónleikurin á konsertini var í so rokkutur, men tað átti nú ikki at nerva ein gamlan Stones-fan sum meg.
Talan var jú ikki um at spæla fyri einum ungum entusiastiskum publikum. Nei, hetta vóru eldri fólk, sum ikki toldu meiri larm enn tann, sum tey kenna frá sjónvarpinum. Tað eydnaðist tó at fáa tey at klappa afturvið nakrar ferðir og syngja við einum av niðurløgunum, og tað var so tað.
Tinganest spældu okkara tónleik, og vit hugnaðu okkum og ruggaðu til hesi kendu løgini.
Men hetta var fyrst og fremst teirra kvøld.
Og satt at siga, so riggaði tað bara heilt væl hjá teimum. Sørvingar, ja, allir føroyingar kunnu róliga siga við ein munn: knasandi gott Tinganest!


text:
Mest seldi Porsche sport bilurin er nú ein el-bilur Man kann ikki siga annað, enn at el-bilar taka seg nógv fram, og at fólk veruliga hava tikið hesar til sín. Hagtøl frá Porsche vísa, at el-bilurin Taycan slær tann navnframa 911 av trónuni, og er nú tann 3. best seljandi bilurin hjá Porsche, og tann […]
Túrurin byrjar í Santa Barbara og ferð framvið Kalifornisku strondini allan vegin suður til Porsche Experience Center í Los Angeles. Á túrinum suður stegga teir ymsastaðni, har bilurin veruliga skal stand sína roynd.
Porsche Taycan Turbo S er verðins skjótast Porsche Taycan Turbo S hevur júst sett eina nýggja Guinness World Record fyri skjótastu ferð innandura við 165,1 km/t Sí nýggja metið í videobrótinum niðanfyri:
Audi hevur nú kunngjørt e-tron GT og RS e-tron GT, ið eru teirra luksus el sedan bilar. Hesin bilurin er bygdur á sama platform Porsche Taycan. Audi e-tron GT og RS e-tron GT klára frá 0-100 uppá ávíkavist 3.9 sek og 3.1 sek


text:
Kort: Lond við meiriluta av fólki, ið tala franskt.
Franskt er móðurmál hjá umleið 64,8 mill. fólkum, harav um 51 mill. í Fraklandi, um 6,7 mill. í Quebec í Kanada, um 4 mill. í Belgia og slakari 1,3 mill. í Sveis. Franskt er eitt av stóru heimsmálunum. Franskt er eisini eitt av høvuðsmálunum, tá ið tað snýr seg um evropeiska søgu, mentan og nútíðar viðurskifti. Harumframt eru mong lond og øki um allan heim, har franskt er høvuðsmál ella eitt av høvuðsmálunum. Franskt er av tí romansku greinini, sum hevur ment seg úr latíni, sum er eitt sonevnt italiskt mál.