text:
1. Samleiki
Heimkunnleiki er ástøðilig og verklig lærugrein. Trivnaðurin hjá einstaka borgaranum er ein fortreyt fyri trivnaði í øllum samfelagsligum høpum. Matur og máltíðin hevur stóran týdning fyri kropsligu og sálarligu heilsuna og vælveruna hjá einstaklinginum.
Nakrar av fortreytunum fyri trivnaði er góður og rættur kostur, persónligt reinføri, eitt reint umhvørvi og at ein og hvør dugir at fara um tað, hann hevur, eisini búskaparliga.
Ein partur av frálæruni í heimkunnleika er at læra at gera føroyskan mat og at varðveita og menna hetta okkara eyðkenni. Umframt matgerð og annað heimligt starv fevnir lærugreinin um húsarhaldsbúskap.
2. Endamál
Undirvísingin í heimkunnleika hevur til endamáls:
- at næmingurin ognar sær kunnleika um góðan kost og týdningin av góðari heilsu
- at næmingurin ognar sær kunnleika og førleikar, so at hann gerst førur fyri at taka ábyrgd av tí virki, ið er í einum húsarhaldi
- at næmingurin ognar sær innlit í og verður tilvitaður um tær umstøður nátturan, mentanin og samfelagið hava fyri heimið
- at næmingurin ognar sær kunnleika um matvøru og matvøruframleiðslu við serligum denti á føroyska matmentan
- at næmingurin gerst tilvitaður brúkari í einum altjóðagjørdum heimi
- at næmingurin fatar týdningin av reinføri í samband við mat og matframleiðslu
- at næmingurin ognar sær kunnleika um týdningin av at leggja egnu penganýtsluna til rættis.
3. Stig og tímatal
Lærugreinin heimkunnleiki er kravd lærugrein í 6. flokki við 90 klokkutímum. Harumframt er heimkunnleiki valgrein í 7.-10. flokki við 60 klokkutímum á hvørjum stigi. Einstaki skúlin ger av, hvørt undirvíst verður í heimkunnleika bæði í 8. og 9. flokki (60 klokkutímar hvørt árið), ella bert tað eina árið, við íalt 120 klokkutímum.
Í heimkunnleika eru endalig førleikamál fyri 8.-9. flokk, tá ið næmingur hevur møguleika at fara til próvtøku.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjranaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøki.
Kjarnaøki
Heimkunnleiki er ástøðilig og verklig lærugrein, ið fevnir um fimm ymisk kjarnaøki. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini:
Matur, lívsgóðska og mentan
Kjarnaøkið matur, lívsgóðska og mentan fevnir um góðan atburð, siðir og vanar umframt høgtíðir heima við hús. Eisini fevnir økið um sosiala ábyrgd og innliving, javnrættindi og hvussu tíðin saman við familjuni annars verður brúkt. Ein týðandi partur í hesum kjarnaøki snýr seg um at fyrireika, gera og meta um máltíðina, frá hugskoti til matgerð og borðreiðing, umframt serstakar, føroyskar matsiðir, og hvussu matvanar og matsiðir broytast.
Matur og ráðlegging
Kjarnaøkið matur og ráðlegging fevnir um føðslutilmæli og heilsugóða føði, matdygd og vandaloysi, grundleggjandi arbeiðshættir og handfaring í hesum sambandi, amboð, innkeyp og trygd.
Matur og umhvørvi
Kjarnaøkið matur og umhvørvi fevnir um matgerð og nýtslu úr einum náttúru- og umhvørvisligum sjónarhorni. Í hesum kjarnaøki verður umrøtt, hvussu vit verða ávirkaði til at taka ávísar avgerðir í sambandi við matgerð og nýtslu annars. Arbeitt verður miðvíst við at økja um tilvitskuna í sambandi við nýtslu og umhvørvi, t.d. náttúrudálking.
Matur og brúkari
Kjarnaøkið matur og brúkari fevnir um at leggja til rættis egnu peninganýtsluna, teir møguleikar og ta ábyrgd, brúkarin hevur at ávirka, at útvega og at brúka vørur og tænastur, brúkið og ávirkan tess á heilsu og lívsviðurskifti annars. Hetta kjarnaøki fevnir somuleiðis um brúkararættindi.
Matur og reinføri
Kjarnaøkið matur og reinføri fevnir um arbeiðsgongdir í sambandi við handfaring av matvørum, um smáverur og tann týdning, tær hava, og hvussu tær ávirka umhvørvið, matvørur og menniskju. Somuleiðis snýr hetta kjarnaøki seg um persónligt reinføri í sambandi við matgerð, ymisk vaski- og reingerðarevni og tær teknmyndir, ið greiða frá, hvussu fram skal farast í sambandi við at hesi evni verða nýtt. Hetta øki fevnir eisini um nýtslu og viðlíkahald av húsarhaldstólum og útbúnaði, og um, hvussu matvørur verða goymdar, t.d. við at súlta, salta, niðursjóða, turka og frysta.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini føroyskum eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna føroyskt mál sum samskiftismiðil og sum mentanar- og vitanarbera. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað nátturutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, har ímillum teir sáttmálar, ið Sameindu Tjóðir hava samtykt í sambandi við barnarættindi og mannarættindi annars. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Lærugreinin føroyskt hevur høvuðsleiklutin í hesi menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar. At orða seg munnliga í heimkunnleika er at samskifta um verkligar trupulleikar, at seta spurningar, at grundgeva fyri og gera viðmerkingar til hugskot, sum kunnu stinga seg upp í arbeiðinum. Framløgur í samband við verkætlanir eru eisini partar av hesum øki.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. Á 2. floksstigi skal næmingurin duga bæði at lesa og skriva lættari tekstir. At lesa í heimkunnleika er at granska, tulka, og at hugleiða um tekstir, ið knýttir eru at lærugreinini. At søkja, samanbera, skilja og at skipa upplýsingar úr uppskriftum, brúkaravegleiðingum, vørulýsingum, lýsingum og øðrum upplýsandi tilfari. At orða seg skrivliga í heimkunnleika er at gera egnar uppskriftir og mannagongdir. At gera matarlepar, innbjóðingarkort, borðkort og at gera skrivligar uppgávur um ávís evni/øki í lærugreinini.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í føroyskum sín avgerandi lut í hesi menning. At duga at roknaí heimkunnleika er at kunna fata roknihugtøk. At fata mál og vekt er av sera stórum týdningi fyri at kunna fylgja einari uppskrift og vegleiðing. Rokning verður eisini brúkt, tá metast skal um føðslu – og orkubýti, og tá hugt verður at prísdømum.
Førleikin at nýta tøknilig amboð í heimkunnleika ger tað møguligt at finna tilfar og upplýsingar á internetinum. Tað finnast fleiri telduforrit og heimasíður, sum hava tilknýti til lærugreinina. Í sambandi við framløgur og verkætlanararbeiði er nýtsla av talgildum amboðum ein sjálvsagdur lutur.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Børn kanna umhvørvið fyri at klára seg í lívinum. At granska er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um ymisk viðurskifti í sambandi við heimkunnleika, húsarhald, matgerð,húsarhalsbúskap o.s.fr. Frá 1. floksstigi skal næmingurin læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um spurningar, ið eru knýttir at heiminum, og sum bjóða forvitninum av.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg um at næmingin gerst tilvitaður um egin evni og fæst at líta á tey, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu hann við royndum, verkligum arbeiði og lesnaði ognar sær førleikar at skapa serstakar upplivingar og lívsdygdir í sambandi við matgerð og heimkunnleika annars.
Fakligir førleikar
8.-9. floksstig
Matur, lívsgóðska og mentan
Næmingurin dugir:
- at leggja til rættis, gera og meta um eina máltíð frá hugskoti →matgerð →borðreiðing.
- at meta um ymiskan smakk og seta hann í samband við kryddarí, matvøru, tilgerðarhátt, máltíðir, borðreiðing, huglag og rúm.
- at hagreiða og matgera heilsugóðan mat og duga at greiða frá føðsluvirðinum í matinum.
- at varðveita og menna føroyska matmentan.
- at seta saman máltíðir og gera matskráir við íblástri frá skiftandi árstíðum, ymiskum tíðarskeiðum og ymiskum mentanum.
- at meta um um kosturin er í samsvar við tær heilsutilráðingar, ið eru frammi í tíðini.
- at greina týdningin matur og máltíðir hava fyri heilsu og lívsgóðsku.
- at brúka KT til at meta um orku- og føðsluvirði í mati og at brúka hesa vitan.
Matur og ráðlegging
Næmingurin dugir:
- at ráðleggja um og at gera fjølbroyttar, innbjóðandi og vælsmakkandi máltíðir
- at ráðleggja um arbeiðshátt og innkeyp, sjálvstøðugt og í bólki
- at nýta fakligar orðingar og hugtøk
- at velja matvørur, amboð, arbeiðshátt og røttu tilgerð í einari ávísari uppgávu og grundgeva fyri sínum vali
- at nýta fjøltáttaðar arbeiðshættir og fjøltáttaðar tilgerðir
- at meta um góðsku og dygd, nýtslu og framleiðslu
- at handfara matvørur,amboð og tekniskan útbúnað á hóskandi hátt.
- at meta um, hvat amboð og útbúnaður verður nýttur til, og vita, hvørjir vandar kunnu standast av teimum
- at velja hóskandi arbeiðsstøður og rørslur
- at hugsa um trygdina hjá tí einstaka og hjá bólkinum í øllum arbeiðsgongdum.
Matur og umhvørvi
Næmingurin skal duga:
- at meta um matvørur við atliti at tíðar- og orkunýtslu.
- at samanbera og meta um dygdina á heimagjørdum matvørum í mun til ídnaðarframleiddar matvørur.
- at gerast tilvitaður um hvussu miðlar, lýsingar og lýsingarherferðir ávirka okkara val.
- atl gerast tilvitaður um hvørja ávirkan valið av matvørum og nýtsluvørum hevur á heimliga og alheims umhvørvið.
- at meta um sambandið millum náttúrudálking og matvørudálking og hvørjar avleiðingar hetta kann hava fyri heilsuna.
Matur og brúkari
Næmingurin dugir:
- at gera fíggjarætlan í sambandi við innkeyp til húsarhaldið
- at meta um matvørudygd í mun til prís
- at vera tilvitaður um rættindi í samband við keyp.
Matur og reinføri
Næmingurin dugir:
- at skilja, at hansara egna gongd í køkinum og handfaring av matvørum hevur sera stóran týdning, tá ið um reinførið ræður.
- at geva dømi um hvar vit finna mikroverur, hvønn týdning tær hava og hvørji árin tær kunnu hava á umhvørvið, matvørur og menniskju.
- at fara um matvørur, so føðsluvirðið verður varðveitt.
- at hava í huga týdningin av persónligum reinføri í sambandi við matgerð.
- at skilja týdningin av reinføri í samband við hagreiðing, matgerð, borðreiðing og at enda upprudding , og hvønn týdning hetta hevur fyri heilsu, lívsgóðsku og umhvørvið.
- at nýta ymisk vaski- og reingerðingsevni.
- at skilja hvat tey ymsu vaskisymbolini í klædnavørum merkja.
- at goyma matvørur rætt t.d. at súlta, salta, sjóða, turka og frysta.
- rætta nýtslu og viðlikahald av húsarhaldstólum og útbúnaði.
6. Eftirmeting og próvtøka
8.-9. flokkur
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal ávegis og javnan í undirvísingargongdini eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini, so næmingurin fær eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Eftirmetingar kunnu vera av ymiskum slagi, t.d. støðukanningar, testir, munnlig upplegg og skrivligar royndir. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslagið og arbeiðssemið hjá næminginum eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvussu og hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini. Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Eingin fyrireikingartíð er í sambandi við sjálva próvhoyringina.
Próvtøkan er tvíbýtt. Fyrri partur av próvtøkuni er ein verklig uppgáva, har próvtakarin við støði í einum spurningi einsæris skal loysa eina uppgávu. Próvtakarin hevur 90 minuttir at loysa verkligu uppgávuna. Meðan verkligi parturin fer fram, ganga próvhoyrari og próvdómari millum próvtakararnar og tosa við teir um mannagongd, tilfar o.tíl.
Seinni partur av próvtøkuni er einsæris próvhoyring í einum ástøðiligum spurningi við tilknýti til verkligu uppgávuna.
Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytisøki. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar sambært próvtalskunngerðini.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl. sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini í 8. og 9. flokki. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísningini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Dentur verður í próvdømingini av fyrra parti lagdur á, at próvtakarin dugir
- at nýta eina skrivaða mannagongd
- at arbeiða miðvíst við uppgávuni við støði í vitan um amboð og reinføri og
- at loysa uppgávuna innan ásettu tíðarkarmarnar.
Dentur verður í próvdømingini av seinna parti lagdur á, at próvtakarin
- hevur ástøðiliga vitan um matvørur og um evnini, sum eru í ymiskum vørum,
- hevur vitan um amboð, sum verða brúkt í lærugreini,
- dugir at seta vitanina inn í samfelagsligt eins og persónligt høpi og
- dugir á greiðan hátt at skipa og bera fram svarið.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans. Fyrri partur og seinni partur telja í próvdømingini helvt um helvt.
Próvtalslýsingar
9. flokkur munnlig próvtøka
10. flokkur
Eftirmeting
Einstaki næmingurin skal ávegis og javnan í undirvísingargongdini eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini, so næmingurin fær eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Eftirmetingar kunnu vera av ymiskum slagi, t.d. støðukanningar, testir, munnlig upplegg og skrivligar royndir. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslagið og arbeiðssemið hjá næminginum eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvussu og hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini. Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 20 minuttir, íroknað próvdøming. Eingin fyrireikingartíð er í sambandi við sjálva próvhoyringina.
Próvhoyringin er tvíbýtt. Fyrri partur er í verki at fremja fyrireikaðu verkætlanina, um hon hevur verkligt innihald í sær. Seinni partur er einsæris próvhoyring í verkætlanini við støði í einsæris ella felags framløgu.
Um verkætlanin hevur ein verkligan part í sær (t.d. gera ein rætt ella eina máltíð), hevur bólkurin, sum í mesta lagi kann fevna um 3 persónar, 90 minuttir at fremja verkliga partin. Meðan verkligi parturin verður framdur ganga próvdómari og próvhoyrari millum próvtakararnar og tosa við teir um hugskot, uppskriftir, tilfar o.tíl. Um verkætlanin ikki hevur ein verkligan part í sær er eingin fyrri partur.
Seinni partur er einsæris próvhoyring við støði í bólkaframløgu ella einsæris framløgu av verkætlanini.
Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnaøkjum og ískoytisøki. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar sambært próvtøkukunngerðini.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í verkætlanini. Tilfarið í verkætlanin skal vera valt soleiðis, at tað tematisk ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl. sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikunum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísningini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Í próvdømingini av fyrra parti verður dentur lagdur á, at próvtakarin dugir:
- at nýta eina skrivaða mannagongd sum grundarlag fyri verkliga partinum
- at handfara tilfar og amboð á skilagóðan hátt
- at arbeiða við atliti at góðum skilhaldi og reinføri
- at arbeiða miðvíst við uppgávuni, so hon verður loyst innan ásettu tíðarkarmarnar.
Í próvdømingini av seinna parti verður dentur lagdur á, at próvtakarin:
- dugir at samantvinna ástøðiliga vitan og verkligar mannagongdir
- hevur neyva vitan um føðsluevni í ymiskum grundleggjandi matvørum
- hevur vitan um ymisk amboð og um nýtslu teirra í lærugreinini
- dugir at seta vitan sína inn í samfelagsligt og persónligt høpi
- dugir í framløgu síni at fáa sjónarmiðini greitt fram
- dugir at seta framløguna í frásjón.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsingar
10. flokkur munnlig próvtøka
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støðið undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera matur, lívsgóðska og mentan, ella matur og umhvørvi.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kunnu partar úr kjarnaøkinum matur og umhvørvi verða samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum matur og brúkari. Á tann verður brúkarin sum einstaklingur og partur av samfelagnum settur í víðari høpi, og undirvísingin gerst ein heild.
Munnligi tátturin í lærugreinini skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi verða skipaður inn í undirvísingina í heimkunnleika. Á henda hátt kann næmingurin ogna sær góðar skriviførleikar og menna teir. Somuleiðis verður arbeitt miðvíst við at menna førleikan at rokna í undirvísingini í heimkunnleika. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, fer næmingurin so hvørt at fáa eina greiðari fatan av týdninginum, hesir førleikar hava fyri alt skrivligt og formligt samskifti, og samstundis mennir hetta evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat ið er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji áveigsmálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgondin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut, hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av lærugreinini heimkunnleika. Tá ið arbeitt verður við ymiskum evnum og táttum, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í heimkunnleika skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku evnunum og táttunum, sum arbeitt verður við. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum viðurskiftum, ið eru knýtt at náttúru, samfelag og mentan.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við at týðandi evni og viðurskifti verða tikin upp í undirvísingina.
Í heimkunnleika verða ymiskir arbeiðshættir nýttir, so at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingarnir búnast og gerast meira sjálvstøðugir, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu arbeiðsuppgávurnar og venjingarnar hjá næminginum verða útintar.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at kanna gjølla, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Heimkunnleiki er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í evnum, sum spretta úr nærumhvørvinum, knýtt at søguligum og sagnakendum frágreiðingum, ið kunnu stuðla upp undir og geva íblástur til evni at arbeiða við í teimum skapandi lærugreinunum.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinir við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning, sum somu tíð.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild, og tað letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Avrik
Skrivligi og skapandi parturin av lærugreinini letur upp fyri tvørfakligum samstarvi, og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í heimkunnleika, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. eina afturlýtandi framsýning, eina leiksýning, eina heimasíðu ella eina standmynd.
Ein grundgeving fyri at skrivligt og skapandi arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi er at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti í øllum lærugreinum.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivlig upprit, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur harumframt upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Umráðandi er, at næmingurin fær venjing í at brúka móðurmáli í lærugreinini, eitt nú við sínamillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar (tilevnaðar) samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi á skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Í byrjanini kunnu næmingarnir t.d. lesa eina stutta bók um dagin. So hvørt sum bøkurnar gerast longri, má meira tíð setast av til at lesa eina bók í. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Grái ruskposin er til dagliga húsarhaldsruskið at brenna. Grái posin verður tikin einaferð um vikuna. Posarnir verða vanliga heintaðir millum klokkan 07 og 16, undantikið í vikum við halgidøgum og frídøgum.
Grái posin er ætlaður til ruskstativið. Nýt hann ikki til annað, tí annars fert tú at mangla.
Tú fært posar til eina ársnýtslu frá IRF. Hevur tú tørv á fleiri posum, kanst tú keypa teir í ávísum handlum, sí yvirlitið niðanfyri. Minst til, at IRF bert savnar posar við egnum frámerki á.
Reglugerð:
• Hav posan í stativi – so fuglur/ketta/rotta ikki kemur at
• Hav stativið sjónligt og hægst 20 metrar frá atkomuvegi
• Hav trygga og ljósa gonguleið til stativið
• Posin má hægst viga 20 kg fullur – lat einki spískt ella hvast í
• Lat stativini standa saman, har fleiri íbúðir eru á somu ogn.
Góð ráð til tín, sum ikki fært posarnar at røkka til:
• Nýt ikki posarnar til annað enn ruskstativið – annars fert tú at mangla.
• Skil pappír og papp frá, t.d. allar smáeskjur frá húsarhaldinum – nýt hvíta IRF posan til hetta
• Skil konservesdósir og annað smátt jarn frá – lat hetta í jarnbingjuna á endurnýtsluplássinum
• Skil elektronikk og leidningar frá – lat hetta í reyða IRF posan ella á endurnýtsluplássið
• Skil serliga dálkandi burturkast frá – lat hetta í reyða IRF posan ella á endurnýtsluplássið
Vilt tú vita meira?
IRF letur hvørjum húski gráar posar til eitt ársbrúk. Hetta er partur av tí tænastu, sum kommunan hjá tær rindar fyri. Posarnir verða latnir í mars og september.
1-5 fólk í húsarhaldinum: Fáa ein posa um vikuna.
6 fólk ella fleiri í húsarhaldinum: Fáa tveir posar um vikuna.
Í heilt serligum føri kann verða talan um húski, har umstøðurnar eru so háttaðar, at tørvur er á fleiri posum. Í slíkum føri kann ringjast til egnu kommunu ella IRF at biðja um fleiri posar.
Posin ikki tikin?
Er posin ikki tikin, og ongin fráboðanarlepi frá IRF í postkassanum, kannar tú fyrst eftir, um tú hevur fylgt reglugerðini, sum eru fyri innsavning av posum. Ert tú sannførd/ur um, at allar reglugerðirnar eru fylgdar, ring so til IRF á telefon 41 42 43 ella send teldupost til irf@irf.fo, og sig frá, at posin ikki er tikin.
Handlar sum selja gráa posa
Gráir posar fáast til keyps á hesum støðum: Tvøroyri: EFFO støðin. Sandur: Rólant Vidtfeldt. Sørvágur: PE handilin. Miðvágur: FK handilin. Vestmanna: J. P. Lamhauge. Norðskála: Á handilin. Kollafjørður: FAST. Strendur: Stranda Sentrum. Skála: PE handilin. Saltangará: FK handilin og FAST. Norðragøta: PE handilin. Fuglafjørður: FK handilin. Leirvík: EFFO støðin. Klaksvík: FK handilin og FAST. Rullini kosta 150,- kr og 5 posar eru í hvørjum rulli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Í Føroyum krevur Gramex gjaldið inn fyri at brúka útgivnan tónleik í føroyskum útvarps- og sjónvarpsstøðum og á øðrum almennum staði. Onnur helvtin av inntøkunum verður býtt út í tí føroyska tónleikalívinum. Hin helvtin verður býtt millum ta føroysku, donsku og altjóða tónleikaskránna við støði í teimum fráboðanum, sum Gramex fær frá donskum útvarpi og sjónvarpi.
Peningurin, ið kemur aftur til Føroya, verður javnt býttur millum tónlistafólk og plátufeløg. Peningurin til tey føroysku plátufeløgini verður býttur um Framleiðarafelagið, ið er ein samskipan av føroyskum tónleikaframleiðarum.
Býtið fer fram við støði í upplagstølunum hjá teirri einstøku útgávuni. Hvørt ár í januar skulu tey føroysku plátufeløgini tí lata Framleiðarafelagnum skjalprógvaðar upplýsingar um upplagstølini fyri sínar útgávur.
Gevur tú ella títt plátufelag tónleik út í Føroyum, skalt tú altso sjálv/ur síggja til at siga Framleiðarafelagnum frá upplagstalinum fyri útgávuna.
Framleiðarafelagið
Adresse: Tórugøta 14, FO-100 Tórshavn
Telefon: +298213535
T-postur: gramexgissur@gmail.com
Reglur fyri bytid av Gramex-samsyning – Framleidslufelagdi
Verður tín føroyska útgáva spæld í Danmark? (dansk)
Verður tín føroyska útgáva spæld í útlondum? (dansk)


text:
Føroya Bjór renningin 2013
Mynd: www.treysti.fo
Leygardagin 1. juni kl. 11.00 skipar Treysti fyri árligu Føroya Bjór renningini. Hetta er 17. árið á rað, at Treysti skipar fyri hesi renning í miðbýnum á Norðoyastevnu. Tað var í 1997 at fyrstu ferð runnið bleiv inni í býnum á Norðoyastevnu, og at renningin varð skipað, sum ein býarrenning. Hetta var eisini fyrstu ferð at skipað bleiv fyri renning fyri børn í ymsum aldursbólkum.
Í ár verður renningin leygardagin 1. juni kl. 11.00, tvs. somu tíð sum seinasta ár. Rutan hjá børnum verður runt Lítla Eið, tvs. at runnið verður eftir Skúlavegi, Gerðagøtu og Biskupsstøðgøtu.
Rutan hjá teimum vaksnu verður tann sama sum seinastu árini. Runnið verður eftir Skúlavegi, Gerðagøtu, Oyravegi, til nýggju Rundkoyringina, Bøgøtu og so Biskupstøðgøtu. Teinurin er óbroyttur tvs. 5 km. Rennast skulu knapt trý umfør av hesi rutu.
Hjá øllum børnum verða startur og mál á vegnum uttanfyri Telebúðina. Tey vaksnu byrja við trappuna hjá gamla Tekniska Skúla og koma á mál vi Telebúðina.
Hesuferð verður talan um DAF-góðkenda 5 km rutu.
Nú skipar FÍF aftur fyri Grand Prix á stevnum í summar, og hetta verður so fyrsta umfarið.
Aldursbólkar síggja soleiðis út:
• Kvinnur opin bólkur (f. -1997) tvs. 16 ár ella eldri
• Menn opin bólkur (f. -1997) tvs. 16 ár ella eldri
• Kvinnur (K45+) veteranar (f. 1958-1967) tvs. 46-55 ár
• Menn (M45+) veteranar (f. 1958-1967) tvs. 46-55 ár
• Kvinnur (K55+) superveteranar (f. -1957 ella fyrr) tvs. 56 ár ella eldri
• Menn (M55+) superveteranar (f. -1957 ella fyrr) tvs. 56 ár ella eldri
Aldurin verður roknaður sum blivin aldur tá árið er runnið.
Skráin
Skráin fyri rennikappingina leygardagin 1. juni á Norðoyastevnu sær soleiðis út:
kl. 11.00 Menn/Kvinnur opin bólkur (f. 1997 ella fyrr) - 5 km
kl. 11.00 Veteranar (f.1958-1967) - 5 km
kl. 11.00 Superveteranar (f.1957 ella fyrr) - 5 km
kl. 11.45 Dreingir-7/Gentur-7 (f.2006 ella seinni) - 665 m
kl. 11.55 Dreingir-10/Gentur-10 (f.2003-2005) - 665 m
kl. 12.05 Dreingir-13/Gentur-13 (f.2000-2002) - 1.330 m
kl. 12.15 Dreingir-17/Gentur-17 (f.1996-1999) - 1.330 m
kl. 12.30 Heiðursmerkjahandan uttanfyri Telebúðina
Heiðursmerki verða latin til nr. 1, 2 og 3 í øllum bólkum, og steyp verður latið skjótastu kvinnuni og manninum á 5 km teininum.
Tilmelding fer fram á heimasíðuni hjá FÍF, har gjaldast kann við DANKORTI. Freistin fyri onlinetilmelding er fríggjakvøldið 31. mai klokkan 21.00. Luttøkugjaldið er kr. 60 fyri vaksin og kr. 30 fyri børn. Leinkja til tilmeldingina er HER.
Eisini ber til at eftirtilmelda seg við Telebúðina, í seinasta lagi ½ tíma áðrenn renningarnar byrja, og tá er kostnaðurin kr. 70 fyri vaksin og kr. 40 fyri børn. Allir luttakarar verða bidnir um at møta við Telebúðina í góðari tíð áðrenn renningin byrjar.
Øll eru vælkomin at verða við, eisini tey, sum ikki ætla at luttaka í Grand Prix, og vónar Treysti, at undirtøkan verður minst líka góð, sum hon hevur verið øll árini frammanundan.


text:
Orð: Andreas Fibiger
Lag: L.M. Lindeman
Týtt: Líggjas Húsgarð
1. Í ungdómi stóð
mær verðin so ljós og so lokkandi góð,
til Harran bert sjálvdan eg vendi mítt sinn,
tí veikt var mítt kjøt, tá ið syndin slapp inn.
Tey orð um Guðs Son, um Hans kross og Hans deyð,
so tóm hoyrdust tey!
2. Men Guð stórur er,
Hann finnur væl veg til hvønn syndara her;
Hans náði er trúføst, hon gloymdi meg ei,
Hann fann meg til síðst har á villini leið;
Hann fann meg og bar meg úr vantrúnnar neyð,
sum hirðin sín seyð.
3. Men fyrst kom ein tíð
við ótta og iva og ófriði í;
í mær bert ein avgrund av synd var at sjá,
og hóttandi Guðsboðið yvir mær lá;
tá fátækur var eg, ei hjálp var í nánd,
ei frelsandi hond.
4. Tá hoyrdist ein rødd,
og tá fann eg frið, og mín sál hon varð grødd:
“Hví bert tú tann ótta um syndara neyð?
Lít tú tó á Hann, sum leið syndara deyð,
á Jesus, tín Harra, sum boð tær jú ber:
Síggj, fullgjørt tað er!”
5. So er tað tá vist,
eg frið havi funnið í Tær, Harri Krist!
So tori eg trúgva, at Guð elskar meg,
at Jesusar blóð mína synd sónaði.
Eg halli meg at Tær, eg falli á knæ
við Golgata træ.


text:
Rúsevnismisnýtsla og sálarligar avbjóðingar
Tekstur: Hanus Samró
Tað eru ymiskar orsøkir til, hví ung taka rúsevnir. Maria gjørdi tað, tí rúsurin doyvdi sorgina. Ólavur, ið er dulnavnið, gjørdi tað av øðrum orsøkum. Í Føroyum hava vit Fólkaheilsuráðið, ið hevur til endamáls at: styrkja tiltøk fyri heilsufremjing, sjúku- og vanlukkufyribyrging, bæði í almanna- og heilsuverkinum. Í samband við spurnarkanningina og temaið um rúsevnir spurdu vit Magna Mohr, stjóra í fólkaheilsuráðnum, hvat ítøkiliga stovnurin ger við rúsevnisproblematikkin.
Kunning
Magni Mohr vísir á, at tey royna at kunna ungdómin um neiligu árinini av rúsevnum við lýsingum, men tað er ivasamt, um tað hevur nóg góða effekt á tey, ið taka rúsevnir regluliga. Magni Mohr metir hinvegin, at spurningurin um rúsevnismisnýtslu er samansettur.
Vit meta, at orsøkirnar eru sálarliga og sosialt samansettar. Um vit klára at betra um sálarligu heilsustøðuna hjá ungdóminum, umframt fáa tey virkin sosialt, eru vit sannførd um, at rúsevnisnýtslan minkar. Í stóran mun eru vit av teirri fatan, at rúsevnisnýtsla er eitt úttrykk fyri sálarliga óheilsu og ringan sosialan trivna. Tí seta vit inn har.
Í hesum sambandi nevndi stjórin á fólkaheilsuráðnum heilsufremjandi verkætlanina, ”Sunn Sinn”, ið varpar ljós á sálarligu heilsuna hjá fólki. Eftir ætlan fer verkætlanin ”ABC” av bakkastokki, ið somuleiðis varpar ljós á sálarligu heilsuna.
Rúsevnir millum ung
Sjálvt um rúsevnisnýtsla er samansett av ymiskum viðurskiftum, er trupulleikin sambært Magna Mohr í Føroyum ikki eins stórur og í grannalondunum.
Vit vita frá ESPAD kanningunum, at rúsevnisnýtsla er nógv lægri millum 15 ára gomul í Føroyum enn í flestu evropeiskum londum. Hetta er positivt. Men sjálvt um nýtslan er lægri, meta vit rúsevni framvegis vera ein trupulleika. Hetta er m.a. grundað á, hvørji rúsevnir løgreglan og tollvaldið leggja hald á. Vit eiga at stremba eftir at hava ein rúsevnisfrían ungdóm.
30% av miðnámsskúlunum hava roynt rúsevnir
Sambært kanningini hjá Ó hava 30% av miðnámsskúlanæmingunum, ið svaraðu spurnarkanningini, roynt rúsevnir. Hvat heldur Magni Mohr um tølini?
Tað ljóðar høgt, men talan kann vera um næmingar, sum hava roynt hassj eina ella tvær ferð. Tískil siga hesi tøl ikki so nógv um, hvussu nógv roykja hassj regluliga. Vit skulu royna at fáa neyvari tøl til vega, og hetta er nakað, vit arbeiða við.
Styrkja sosialu og sálarligu støðuna
Hóast hagtølini vanta, arbeiðir fólkaheilsuráðið við nýggjum átaki, ið kallast ABC. Magni Mohr er sannførdur um, at rúsevnisnýtsla er knýtt at sosialum og sálarligum avbjóðingum. Tí setur fólkaheilsuráðið sjóneykuna á tað. Endamálið er at styrkja um sosialu og sálarligu heilsuna. Konseptið er avstralskt.
Um vit fáa tey ungu at gerast meira virkin, at vera virkin saman við øðrum og fremja virksemi, sum fremur hugsavnan, so meta vit eisini, at rúsevnistrupulleikar ímillum ung gerst minni. Vit hava seinasta árið samstarvað við nógvar ymiskar stovnar og myndugleikarnar um fleiri átøk, og hetta ætla vit eisini at gera við ABC verkætlanini.
Sambært Magna Mohr, stjóra í fólkaheilsuráðnum, fevnir verkætlanin um allar Føroyar. Endamálið er at kunna um, hvussu einstaklingurin, bólkar, feløg, kommunur, skúlar og arbeiðspláss kunnu menna sálarligu heilsuna. Tað verður gjørt við at royna at fáa fólk at vera virkin persónliga og í sosialum samanhangum. At vera hugbundin. Nýggja konseptið, ið fólkaheilsuráðið arbeiðir eftir, er avstralskt. Fólkaheilsuráðið samstarvar við stovnum úr Avstralia og Danmark. ABC verkætlanin fyri sálarliga heilsu í Føroyum verður sett í verk eftir summarferiuna.
Kelda: Greinin er frá Ó-blaðnum nr. 3.
ABC_kunning.pdf Kunning um ABC-verkætlan


text:
23. Apr 2017
Leygardagin 22. apríl bleiv kappast í Einkultstarti, og sunnudagin í Landavegsúkkling.Leygardagin skuldu súkklarar koyra ein Einkultstart frá Hotel Føroyum niðan á Sornfelli.Tosað bleiv við Landsverk, og avgerð bleiv tikin um ikki at koyra niðan á Sornfelli.Starturin var frá Hotel Føroyum, og málið bleiv so flutt...
13. Apr 2017
Skírðishósdag bleiv kappast í Landavegsúkkling. Hóast at kappingin byrjaði klokkan sjey á morni, ja so var uppmøtingin góð. Ikki færri enn níggju mans stillaðu upp til kappingina.Koyrt var millum rundkoygingina við Skansan og rundkoyringina á Hamarinum. Ein lítil "sloyfa" var á rutuni, og tað var...
10. Apr 2017
Leygardagin skipaði TSF fyri triðju av fimm einkultstartskappingum í kappingini GIANT Várkappingin 2017. Í hesari kapping verður bara kappast í einkultstarti.Tað var tíðliga á morgni, tað var nógvur vindur og tað var kalt. Dómarin avgjørdi tí at flyta kappingina. Eftir ætlan skuldi súkklast um Oyggjarvegin,...
10. Apr 2017
Í ársins fyrstu súkklukapping í Jútlandi bleiv tað ongin annar enn Torkil Veyhe, ið endaði ovast á sigurspallinum. Meðan heimsins bestu súkklarar stríddust í klassikarinum Paris-Roubaix, so stríddust nakrir av bestu súkklarar í ríkinum í Rødekro. Har í millum Torkil Veyhe. Torkil vann ein tryggan...
21. Mar 2017
Kanska fyrstu ferð í søguni hjá TSF er ein kapping fyriskipað so tíðliga um morgunin. Veðrið var gott, tað var turt, vindstilli og sólin skein tá tíggju súkklarar bjóðaðu sær sjálvum og øðrum av klokkan 8 á morgni.Leiðin gekk úr Havn til Kaldbak og aftur...
13. Mar 2017
Esmar Joensen hevur í mong ár savnað saman tíðir og met á ymsum teinum. Í fjør savnaði Dávur Magnussen tíðir saman í viðheftu fílu. ...
11. Mar 2017
Leygardagin varð kappast í landavegsúkkling. Næsta kapping og fyrsta landavegsúkklukappingin í hesum kappingarárinum.Uppmøtingin var góð og ikki færri enn ellivu súkklarar stillaðu upp, tá kappast varð í 70 km landavegsúkkling.Veðrið var gott, tó var eitt sindur av vindi við Norðadalsskarð tá menn stríddu seg á...
05. Mar 2017
Bert eitt sekund skilti nummar eitt og tvey í gjár, tá TSF skipaði fyri fyrstu súkklukappingini í hesum kappingarárinum. Árið byrjaði við einum einkultstarti, og kappast var á teininum millum Kaldbaksbotn og Kaldbaksbygd. Tað er ein teinur á 8 km. Teinurin skuldi...


text:
Orð: Lilla M. Alexander
Lag: George Coles Stebbins
Týtt: Jákup Olsen
Eitt er landið, sum eingin á fold hevur sæð,
fyri trúnni bert sjónligt tað er;
og har summar er altíð, ei nátt dimmir tað,
og har lívsáin glitrandi fer.
Á signaða, lívsæla land,
har Harrin skal turka hvørt tár,
har hin glitrandi flóð lívgar hjørtuni móð,
og har lívstræið grøðir hvørt sár!
Tað er undurfult land, tí har er eingin nátt,
eingin pína og deyði har er;
frá teim frelstu har ljóðar ein lovsongur hátt,
eingin ótta og hjartasorg ber.
Har tey skoða sín Kong, og har loyst er hvørt band;
til hans prís ljóðar songurin har.
Á tú sæla, tú friðfulla, sólljósa land!
Á, hvør fegin eg har uppi var!


text:
Býráðsfundur 28.01.2016 kl. 17:00
Varalimir: Kristian Gaardbo fyri Terja B. Vestergaard
Ikki møtt: Helgi L. Petersen og Kári E. Jacobsen
1/16: Drive-in Bio í Saltangará.
J. Lamhauge søkir um loyvi at reka eitt Drive-in Bio á økinum matr. nr. 246s (p-øki) í Saltangará nøkur kvøld um vikuna.
-Mentanarnevndin hevur á fundi 15/1-16 mælt til at játta umsóknina og mælir til at beina málið í Teknisku nevnd til viðgerðar.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Mentanarnevndini, treytað av, at Tekniska nevnd viðgerð málið og tekur undir við, at p-økið kann verða brúkt til ætlanina.
2/16: Umsókn um byggiloyvi til dokk á Skála.
Skipasmiðjan Mest søkir um loyvi til at inniloka dokkina á Skála.
-Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin mæla til at arbeiða víðari við málinum, sum eisini ber við sær broytingar í byggisamtyktini.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin.
3/16: Broyting av býarplani og byggisamtykt fyri Skála.
Í samband við umsókn um bygging av dokk, er neyðugt at broyta býarplanin og byggisamtyktina fyri Skála.
-Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin mæla til, at býarplanurin og byggisamtyktin verður broytt soleiðis, at serligt loyvi verður avsett í býarplaninum, sum loyvir hægri bygningum á økinum við dokkina, enn verandi byggisamtykt loyvir.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin.
4/16: Virkisgrundstykki í Grótbrotinum á Skála.
Tórleif Hansen søkir um grundstykki í grótbrotinum á Skála til bygging av virkisbygningi í staðin fyri ídnaðargrundstykkið, sum hann hevur fingið til keyps, oman fyri bátahylin í Skálafirði.
-Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin taka undir við ætlanini hjá Teknisku deild um, at Tórleif fær loyvi at ogna sær grundstykki í grótbrotinum ímóti at kommunan fær ognina niðri við bátahylin aftur.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin.
5/16: Neystaøki í Søldarfirði.
Møgulig býarplansbroyting í samband við nýtt neystaøki í Søldarfirði.
Uppskot er komið um at gera nýtt neystaøkið frá Trøllaklett í Søldarfirði til størri neyst, serliga til frítíðarbátar.
-Vinnu- og havnarnevndin mælir til, at Tekniska deild ger verkætlanina meira ítøkiliga, fyrireikar býarplansbroyting og broyting í byggisamtyktini, sum eisini loyvir summarbústøðum.
-Byggi- og býarskipanarnevndin tekur undir við, at Tekniska deild um at gera verkætlanina meira ítøkiliga og at fyrireika broyting av býarplaninum og møguliga broyting av byggisamtyktini.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin.
6/16: Vegasambandið til og frá Eysturoyartunnilinum.
Í samband við staðseting av tunnilsmunnanum í Rókini, mælir Tekniska deild til at fyrireika íbindingarvegirnar og ferðsluna til broyttu umstøðurnar.
-Vinnu- og havnarnevndin, Tekniska nevnd og Byggi- og býarskipanarnevndin taka undir við tilmælinum frá Teknisku deild um at seta arbeiðsorku av at viðgera ferðslumynstrið og vegakervið til broytta ferðingarmynstrið.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndin, Teknisku nevnd og Byggi- og býarskipanarnevndin.
7/16: Lendi til Eysturoyartunnilin.
Landsverk søkir, vegna Eysturoyartunnilin, um at kommunan letur 893 m2 burturav matr. nr. 93a Tofta bygd, sum kommunan eigur, til vegin til tunnilin.
-Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin mæla til at taka undir við tilmælinum frá Teknisku deild um at lata umsókta lendi til veg til tunnilin.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin.
8/16: Broyting av býarplaninum í Søldarfirði í samband við oljugoymslurnar.
Í samband við útbygging av oljugoymslum í Søldarfirði, er neyðugt at víðka D-økið í býarplaninum og somuleiðis at broyta byggisamtyktina í økinum.
-Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin mæla til at taka undir við tilmælinum frá Teknisku deild um at nýtt pkt. verður gjørt í býarplaninum og tilhoyrandi pkt. í byggisamtyktini, sum loyvir hægri bygningum.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Vinnu- og havnarnevndin og Byggi- og býarskipanarnevndin.
9/16: Útstykking á Høgabóli í Saltangará.
Byggiráð søkir um loyvi at gera útstykkingarveg til sethúsaøki á Høgabóli. Talan er um part av matr. nr. 209a og matriklarnar 211k, 211n og 211o í Saltangará, við íbindingin í Heiðaveg sunnan fyri Bank Nordik.
-Tekniska nevnd og Byggi- og býarskipanarnevndin mæla til at taka undir við tilmælinum frá Teknisku deild um loyvi at gera útstykkingarvegin til byggiætlanina.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Teknisku nevnd og Byggi- og býarskipanarnevndin.
10/16: Garðavegur í Søldarfirði
Liðuggerð av sunnari end av Garðavegnum í Søldarfirði við gongubreyt, kantsteinum, vendiplássi og spilli- og regnvatnsleiðingum.
-Tekniska nevnd mælir til at taka undir við tilmælinum frá Teknisku deild um at seta arbeiðið í verk og at arbeiðið verður fíggjað av konto 670 (Vegir og øki) og 660 (Spillivatn).
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Teknisku nevnd.
11/16: Víðkan av kirkjugarðinum í Rituvík.
Kirkjuráðið í Rituvík mælir til, at kirkjugarðurin í Rituvík verður víðkaður.
-Byggi- og býarplansnevndin mælir til, at kommunan ognar sær lendi til víðkan av kirkjugarðinum og at broyta býarplanin í hesum sambandi. Mælt verður somuleiðis til, at seta pening av á fíggjarætlanini fyri 2017.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndin.
12/16: Býarplansbroyting á Glyvrum.
Uppskot um broyting av býarplaninum á Glyvrum (matr. 134 og part av 101a) frá C9-øki (Alment endamál) til A1-øki (Miðstaðarendamál) í samband við umsókn um grundøki til handilsbygning.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at broyta býarplanin á økinum har «Glyvra Bio» stóð soleiðis, at uml. 2.345 m2 av C9-økinum verður broytt til A1-øki.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndin.
13/16: Landsvegurin oman fyri bygdirnar Søldarfjørður - Runavík.
Í landsvegaætlanini hevur nýggjur landsvegur seinastu uml. 40 árini verið planlagdur at liggja omanfyri bygdirnar frá Søldarfirði til Runavíkar.
Landsvegurin verður neyvan lagdur í hesum lendi og liggur í vegin fyri øðrum ætlanum í økinum.
-Byggi- og býarskipanarnevndin tekur undir við tilmælinum frá Teknisku deild um at fyrireika broyting av býarplaninum, har landsvegurin omanfyri bygdirnar verður tikin burtur úr ætlanini.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndin og at málið síðan verður lagt fyri býráðið til viðgerðar aftur.
14/16: Kongshavnar havnarstýrið – Rakstrarætlan fyri 2016.
-Fíggjarnevndin hevur viðgjørt uppskotið til rakstrarætlan fyri Kongshavnar Havnarstýri fyri 2016, við eini mettari inntøku uppá kr. 850.000,- og einum rakstraravlopi uppá kr. 345.750,-. Fíggjarnevndin mælir til at góðkenna uppskotið.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Fíggjarnevndini.
15/16: Læknahúsini á Eiði.
Eiðis kommuna spyr, um Runavíkar kommuna er sinnað at lata Eiðis kommunu sín part í læknahúsunum á Eiði. Talan er um ognarpartin, sum Funnings kommuna átti í læknahúsunum. Læknadømið er fyri kortum broytt og hoyra borgarar í Funningi nú til Heilsudepilin við Skálafjørðin.
-Sosiala nevnd og Fíggjarnevndin mæla til at selja kommununar part í læknahúsinum á Eiði til Eiðis kommunu.
-Býráðið hevur á fundi 28/1-2016 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Sosialu nevnd og Fíggjarnevndini.
16/16: Eldrasambýlið á Skála.
Karl Rasmussen og Bárður K. Nielsen heita á býráðið um at virka fyri, at ætlanin at niðurleggja virksemið á Eldrasambýlinum á Skála verður slept.
-Sosiala nevnd mælir til at leggja málið fyri býráðið.
-Borgarstjórin setti fram uppskot um at samtykkja, at Runavíkar býráð heitir á umboðini, sum sita í Skálafjarðar samstarvinum vegna Runavíkar kommunu, um skjótast gjørligt at mæla Skálafjarðar samstarvinum til, at brúkið av ymsu ognum tess verður tikið upp til nýggja viðgerð, vísandi til skjal nr. 3 í máli 16/16


text:
Viðfestar eru úrslitafílurnar frá Suðuroyar Sparikassa stevnuni í vikuskiftinum. Úrslitið varð at Suðuroyar Svimjifelag vann kappingina um flestu heiðursmerki, serliga vegna sínar eldru svimjarar, meðan Fuglafjarðar Svimjifelag var best í bólki 3 og HS í bólki 4. Pál Joensen vann heilir 12 gullheiðursmerki og 3 silvurheiðursmerki, meðan besta kvinnan var Shaila millum Garðarnar við 9 gull og 2 silvur.
Heiðursmerkjabýtið her niðanfyri telur upp heiðursmerkini í øllum kappingum uttan tær opnu ‘útskiljings-finalurnar’; so at skilja at svimjarar her fáa ‘heiðursmerki’ fyri ta plasering sum tey fingu í innleiðandi riðlunum, og finalan so verður ignorerað. Trupulleikin er nevniliga at stevnan sum heild varð bólkabýtt, meðan hesar finalurnar vóru ‘opnar’, og eg tí fløkist í nær eg skal telja ein yngri svimjara sum nr 1, 2 og 3 í sínum bólki og ikki.
Heiðursmerkjabýti millum feløg, allir bólkar
Heiðursmerkjabýti millum feløg, bólkur 3
Heiðursmerkjabýti millum feløg, bólkur 4
Heiðursmerkjabýti millum feløg, bólkur 5
Heiðursmerkjabýti millum feløg, opin bólkur
Heiðursmerkjabýti millum svimjarar
Related


text:
Tuesday, October 2, 2012
Mentanarval 2012: List ? ja takk!
Havnin hevur fostrað nógv dugnalig listafólk. Uttan hesi høvdu vit heilt víst verið fátækari. Hugsið tykkum ein høvustað uttan Listaskálan, Sjónleikarahúsið, Norðurlandahúsið, Tjóðpallin, Bókasøvnini, Musikkskúlan, Smiðjuna í Lítluvík og nógv onnur støð, sum ríka okkum við list á hvørjum einasta degi.
- Nei, tað er óhugsandi.........
Listafólk eru skapandi fólk – skapandi fólk eru framskygd og hava kreativar ætlanir, sum eru førar fyri at menna Havnina á ein hátt, sum vit í dag kanska ikki síggja fyri okkum.
Eg vil arbeiða fyri:
At byggja nýggjan musikkskúla
At gera Reinsaríið til spælistað burturav
At leggja lunnar undir Listaskúla
At arbeiða fyri betri umstøðum at framføra uttandura
At Havnin fær búdeplar til listafólk
At útvega høli til listaverkstað
At stimbra listarligari læru í skúlunum
At bjóða kreativ tilboð til børn og ung
Ein íløga í listina er ein íløga í framtíðina, og tí er avgerandi fyri menningina av høvuðstaðnum, at vit gera íløgur, sum menna okkara listaumhvørvið.
Havnin eigur í nógv størri mun at taka listafólk við uppá ráð, tá listaøkið skal útbyggjast, tí tað eru listafólk sum eru serkøn innan listaøkið!
Andrea Heindriksdóttir
Listi E
Posted by Listin at 9:11 AM


text:
Rasmus Ganting, vágaprestur, fór einaferð til Sørvágs og hevði húskall við sær. Gøtan liggur tætt fram við Leitisvatni (ímillum Miðvágs og Sørvágs) og tvørtur við einum heyggi, nevndur Biskupsheygur, sum er har við vatnið. Tá ið teir komu fram við heyginum, stóð hann opin og eitt konufólk í durunum, sum beyð presti inn. Ein onnur kona kom við øli í silvursteypi at bjóða honum, men hann blásti froðuna av og aftur í skortin á henni, áðrenn hann drakk. Tá segði hon: “Klókur vart tú,” men prestur svaraði, at, var hann ikki meira lærdur enn hon, skuldi hann ikki komið higar. Teir vóru verandi í heyginum um dagin, og síðan var song boðin teimum. Húskallurin var ógvuliga ræddur og kundi ikki sova; men prestur bað hann halda fast í fótin á sær og toga í seg, um hann svav ov leingi. Trøllini bardust inni, tí hvørt skyldaði upp á annað, at tað hevði sett heyggin opnan. Tey togaðu í dreingin, men fingu einki ilt gjørt honum. Ein gomul trøllkona skuldi gløða jarntein í eldinum, men í tí sama rykti húskallurin í prestin, sum svav. Hin gamla rassast á bríkini og sleppur ikki upp - prestur hevur gandað hana fasta. Dagur kom sum aðrir dagar; prestur og húskallur fóru upp og út úr heyginum. Tað gamla á bríkini rassaðist uppaftur og skuldi út í dyrnar, men slapp ongan veg. Tá ið teir vóru út komnir, læsti prestur heyggin aftur - tá bæði rein og hvein innanfyri.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Sissal Kampmann í uppskoti til Norðurlendsku Bókmentavirðislønina/
Yrkingasavnið Sunnudagsland eftir Sissal Kampmann er føroyska uppskotið til Norðurlendsku Bókmentavirðislønina í 2017. Sunnudagsland, ið er fimta útgávan hjá Sissal Kampmann, er eitt savn av yrkingum til heimstaðin, Vestmanna. Sunnudagsland er eitt búgvið yrkingasavn, ið er komponerað sum ein heild við yrkingum um eitt yrkjaraeg, sum er flutt aftur til heimbygdina at vera eina tíð. Vit hóma samfelagið, men uppliva ikki onnur fólk í bókini enn yrkjaraegið, ið tykist avbyrgt í lufttómum rúmi. Sunnudagsland er ein sorgblíð bók, merkt av longsli og eini djúpari kenslu av fremmandleika og av at vera uttanfyri. Tíðin, tað slitna umhvørvið og tað vánaliga veðrið verða nágreiniliga skrásett av yrkjaraegnum, sum kannar veðurlíkindini fleiri ferð um dagin. Veðrið og ljósið hava sera stóran týdning í savninum. Orðið sunnudagur merkir sóldagur, men eftir øllum at døma mugu tey bíða eftir sólini í Sunnudagslandinum, har ódn og myrkur ráða, har klokkan ringir ljóðleyst og har vegurin til bygdina er sólleysur og stjørnuleysur.
FOTO: Ditte Mathilda Joensen


text:
Orð og lag: Niclas Johannesen
Viðmerking: Staklag av fløguni “Vøkur er verðin” hjá Mariu á Lakjuni.
Enn ein ódn rakti í gjár
– fimta ódnin her í ár,
og nú eru vit øll móð.
Aldur skola burtur strond,
ikki eitt kríatúr í nánd.
Sjálvt æðurnar tær rýma nú.
Men eg elski henda stað,
henda dýrabara dag,
hesa løtuna við tær her foldum á.
Og á lívsins longu ferð
veit eg, heima – tað er her,
Og tá várið er, skal spretta ein summardá.
Tá so vónin liggur lág,
og eitt syrgið eygnabrá
hómast handan summarskrúð.
Summar byrðar berast ei,
leitast má á aðra leið.
Sjálvt fólkini tey rýma nú.
Men eg elski henda stað,
henda dýrabara dag,
hesa løtuna við tær her foldum á.
Og á lívsins longu ferð
veit eg, heima – tað er her.
Og tá várið er, skal spretta ein summardá.


text:
Tey eldru møtast aftur 29.august
Dagtilhaldið Blákollan letur nú upp aftur eftir summarsteðgin. 1. ferð verður týsdagin 29. august frá kl.14.00 til 18.00.
Dagtilhaldið heldur til á Hornavegi á Oyri og hevur opið týsdagar og hósdagar millum klokkan 14 og 18. Tilhaldið er fyri borgarar úr allari kommununi og hevur støðugt vaksandi undirtøku.
Skipað verður javnan fyri tiltøkum av ymsum slagi. Annars fáast fólk við ymiskt ítriv, kortspæl og læra seg at brúka teldu. Eisini eru rógvimaskinur og renniband til taks.


text:
Barnlek 2017, enn einaferð
Vit hava fingið bræv frá Klaksvík við áheitan um hjálp til Barnlek 2017:
Hey góðu dansifeløg.
Nú royna vit enn einaferð at fáa fatur á hjálparfólkum til barnlek 2017.Vit heita á øll dansifeløg um at finna so nógv hjálparfólk sum yvirhøvur tilber frá hvørjum felagi. Vit hava fingið høvuðspersónar til tær ymisku uppgávurnar, og nú mangla vit bert at fáa sett navn á øll hjálparfólkini sum skulu hjálpa til. Tað skulu vera 50 til 60 hjálparfólk tá stevnudagarnir eru, men í alt eru tað ca 300 arbeiðs vaktir um hvørt hjálparfólk tekur ein heilan dag hvør. Eisini er brúk fyri hjálparfólki áðrenn og eftir stevnudagarnir.
Skulu ábyrgdarpersónarnir fáa tíð at gera eitt arbeiðsskema klárt áðrenn stevnan byrjar, skulu vit fáa tilmeldingarskjalið aftur áðrenn 15.06.2017
Vinarliga Birna og Brynjálvur
- Rita inn ella skráset teg til at gera viðmerkingar


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
ÚTSTYKKING
KORT
VEÐRIÐ
Seinasta freist at ogna sær atgongumerki
30.10.2013
Flestum kunnugt skipar VÍF fyri rimmar jólaborðhaldi í Ítróttarhøllini leygarkvøldið 23. november.
Til jólaborðhaldið verður matskrá við 3 rættum. Undirhaldinum stendur Jákup Veyhe fyri og Kim Hansen band stendur fyri dansinum. So ikki kann sigast annað enn, at lagt er upp fyri einum stórslignum kvøldi. Alt fyri einans kr. 400.
Seinasta freist at ogna sær atgongumerki er mánadagin 4. november. VÍF boðar frá, at tað ikki eru nógv atgongumerki eftir, so um vestmenningar ætla at tryggja sær atgongumerki, mugu teir skunda sær, tí í vikuskiftinum verður farið aktivt í gongd við at selja tey seinastu atgongumerkini til fyritøkur og einstaklingar av bygd.
Til ber at keypa atgongumerki á vif.fo, og eisini á Magn, í Skivuni og hjá Palla Lamhauge.
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
ÚTSTYKKING
KORT
VEÐRIÐ
Nýggj bók: Tá Sundaberg sakk
22.11.2013
Tíðindaskriv:
Nýggj bók um tá Sundaberg sakk í 1972.
Ì næstum kemur nýggj spennandi bók á føroyska bókamarknaðin. Bókin er um, tá trolarin Sundaberg sakk í 1972. Heitið á bókini er “Tá Sundaberg sakk”. Tað er Birgir Waag Høgnesen, sum hevur skrivað bókina, og Forlagið á Tumbakka gevur hana út.
Tað var ein kvøkkur fyri allar Føroyar, tá tað frættist í Útvarpi Føroya, at trolarin Sundaberg hjá Kjølbro var sokkin í Ný Foundlandi. Við vóru 38 mans. Allir blivu bjargaðir, og ongin fekk fysiskt mein av hendingini.
Í bókini verður fylgt við skipinum frá tí, at tað verður bygt á skipasmiðju í Týsklandi í 1952, til tað søkkur í 1972. Talan er um trolaran Nordhav 5, Jóannes Fonsdal og Sundaberg, sum er sama skip. Høvuðsparturin er um, tá ið Sundaberg sakk, men fylgt verður eisini við skipinum frá tí, tað verður bygt, til vestmenningar keypa tað frá norðmonnum. Síðan er ein partur um, tá ið vestmenningar áttu trolaran, og til teir mistu hann, og J.F.Kjølbro keypti skipið.
Bæði parturin um Jóannes Fonsdal og um Sundaberg eru uppbygdir soleiðis, at samrøður eru við nógvar menn, sum hava verið við trolaranum. Heilt nógvar samrøður eru við menn, sum vóru við lagnutúrin í 1972 og við onkran, sum var við í bjargingini tann 7. mai 1972. Nakrir manningarlistar frá Jóannes Fonsdal í 1955, eins og avrokningar eru frá Sundabergi. Alt hetta verður sera væl og nágreiniliga lýst í bókini, sum er prýdd við nógvum myndum, sum bæði eru í litum og svart/hvítum.
Bókin fæst til keyps kring alt landið umframt á heimasíðuni: www.ok.fo fyri bert 300,-
Sitatir úr bókini
“Tað gekk væl at koma í gummibátarnar. Vit komu rættiliga skjótt leysir av søkkandi skipinum, men gummiroykurin av bátinum var so ramur, at menn byrjaðu at spýggja. At enda høvdu vit allir spýð”
“Okkara ørindi vóru ikki at keypa bilar, nei, hann seldi finspritt. Dunkar, sum tóku 11 litrar. Benni kom við formaningum um ikki at drekka, men einki forboð”
“Tá vit báðir standa har og eru komnir í buksur og eg í annan stivlan, tá brestir hurðin inn ímóti okkum, eg fekk hana í ryggin. Nú fleyt kamarsdúrkið í sjógvi. Nú skiltu vit, at her var álvari í útpurringini”
“Eg sá, at Torleif Torgeirsson úr Klaksvík hevði ongan bjargingarvest. Eg hugsaði, at hann var giftur og átti børn, og eg átti ikki børn. Eg bað hann tí taka mítt belti, men eg segði einki um, hví eg ynskti tað. Tað merkisverda var, at tann einasti av allari manningini á Sundabergi, sum seinni veruliga fekk brúk fyri einum bjargingarbelti, tað var eg”
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
- At taka burtur feitt ella tjøru úr klæðum/toyi.
Til meira krevjandi uppgávur viðmæla vit H-79.
Nýtsla:
Ótynt. Koyr á við sproytu ella pensli.
Maskindeilir kunnu eisini leggjast niður í upploysngin.
Virkningstíð:
5-10 min. Hereftir verður skolað og evt. bustað eftir við vatni.
Goymsla:
Væl afturlatin í upprunaligum ílati. Frostfrítt. Brandtrygt. Óatkomiligt fyri
børnum.
H-80 fæst í i 1L, 5L, 10 L, 20 L, 210 L og 1000 L
Tak niður datablað fyri H-80
Eru ivamál ella spurningar, so tosið við serfrøðingarnar á Kemilux.
_________________________________________________
TIL BILIN: Koyr H80 avfeittara á. Lat ikki torna ella standa í sól. Skal vera á í minst 3 minuttir. Skola væl. Vaska so bilin sum vanligt.
Vørulýsing:
15-30% Nonioniskar tensidir, 15-30% Anioniskar tensidir, < 5% EDTA, pH 10