text:
Nýggjársrøða løgmans gamlaárskvøld 2016
Mentan01-01-2017 - 14:55 - Jóanis Albert Nielsen
Gott kvøld, góðu føroyingar.
Undan jólum var eg til jólahald á Barnaheiminum í Havn. Á hvørjum ári býtir løgmaður jólagávur út til børnini, og á hvørjum ári fært tú onkran óvæntaðan spurning.
Eitt av børnunum spurdi, um tað er “stuttligt at bestemma í Føroyum?”
Nú bestemmar løgmaður tíbetur ikki alt, men eg svaraði kortini: “Ja.”
Tí, tað er hugaligt at stjórna einum landi, har tað gongst væl. Einum fólki við stórum virkishugi. Einari tjóð við stórum áræði.
Hendurnar, heilarnir og hjørtuni eiga øll lut í góðu gongdini. Heimahjálpin, ið er um okkara gomlu.
Heilsustarvsfólkini, sum røkta okkara sjúku.
Skiparin á brúnni og pedagogurin, sum tekur ímóti børnunum.
Flakakvinnan við skerilinjuna, fiskimaðurin á dekkinum og timburmaðurin á stillassinum.
Tað góða samfelagið hevur nógvar liðir, og tá ið øll virka saman, vinna vit øll. Alment og privat, á bygd og í bý, lærd og ólærd, kvinnur og menn.
Um nakrar fáar mánaðir fara vit helst at hoyra lívsjáttandi barnagrát frá einum nýføðingi, sum verður føroyingur nummar 50.000.
Tað verður ein varði í okkara søgu.
Men 50.000 fólk sigur einki um, hvørji vit eru, og hvussu vit eru ímóti hvør øðrum.
Hvussu fer tað at hilnast hjá sakleysu børnunum? Hvat samfelag fara tey at arva frá okkum vaksnu?
Tað spyrja vit foreldur okkum sjálvi, tá ið eitt nýtt lív byrjar. Vit stúra, tí vit elska, og tí vit ikki eru líkasæl.
50.000 fólk er bara eitt tal - og tó. Tað eru nakrar orsøkir til, at fleiri velja Føroyar. At so mong vilja, at tað er her, at tey og teirra børn skulu búgva og virka.
Her er arbeiði at fáa.
Her er trygt.
Her er sterkur felagsskapur, og her eru sterkir einstaklingar, sum bróta upp úr nýggjum.
Og tá ið fólk seta búgv her, er tað eisini, tí tey halda, at framtíðin er bjørt.
Hetta er kanska tað mest avgerandi – tí tann, sum sær møguleikarnar, hann er við til at skapa teir.
Og tá ið gongdin er, sum hon er, kann eg ikki annað enn svara ja, tá eitt barn á Barnaheiminum spyr, um tað er “stuttligt at bestemma í Føroyum.”
Tað er serliga hugaligt, tá ið tú veitst, at góða gongdin ikki er nøkur sjálvfylgja.
Vit eru mong, sum minnast eina aðra tíð.
Eina tíð, tá ið møguleikarnir vóru fáir og tryggleikin lítil.
***
Næsta ár eru 25 ár síðan tann 6.oktober 1992. Lagnudagin, sum gjørdist ímyndin av djúpu kreppuni í hálvfemsunum.
5000 føroyingar fluttu av landinum, og fjórði hvør var arbeiðsleysur.
Hesi árini arbeiddi eg sjálvur í saltfiskinum á Kósini. Ein dagin steðgaðu allar maskinurnar. 300 fólk vórðu send til hús. Út í óvissuna og ótryggleikan.
Men vit fullu ikki í fátt. Samanhaldið styrknaði. Mótburðurin fekk fólk at virka í felag.
Og vit komu á føtur aftur.
Tað gjørdu vit, tí vit lyftu í felag. Reiðarar, manningar, kommunan, peningastovnar og klaksvíkingar, sum gingu hús úr húsi og savnaðu pening fyri at fáa gongd á virksemið aftur.
Tað snúði seg ikki um einstaklingin. Tað snúði seg um okkum øll. Tað var ikki ein eg-mentan, sum fekk okkum á føtum aftur. Tað var ein vit-mentan.
*****
Tað samanhaldið, sum eg upplivdi kreppuárini, og sum framvegis eyðkennir okkara samfelag, er í dag undir trýsti kring heimin.
Krøvini um at steðga globaliseringini, steðga samhandlinum millum lond og steðga tilflytingini runga í fleiri londum.
Bretar tóku seg úr ES.
Donald Trump vil strika fleiri handilsavtalur.
Og forsetavalið í Fraklandi í vár er ein lagnustund fyri evropeiska samstarvið.
Tað er ov lætt at skíra hetta rákið sum populismu.
Vit mugu taka rákið í álvara og spyrja, hví so mong menniskju í vesturheiminum eru ónøgd.
Eg haldi, at stóri ójavnin er ein høvuðsorsøk til stóru ónøgdina. Gjáirnar breiðkast millum rík og fátæk. Millum stórbýin og útjaðaran. Millum tey, sum vinna av globaliseringini, og tey, sum rinda prísin.
Úrslitið er, at tann savnandi megin viknar, og londini detta sundur.
Ráðaleysar familjur kenna ótryggleikan á egnan kropp, tá ið arbeiðspláss hvørva, og tá ið nýggj, bílig arbeiðsmegi tekur teirra arbeiði.
Fer vøksturin bara til teirra, sum longu hava, elvir tað til eitt mótrák. Sjálvandi.
Tá ið nógv merkja, at teirra møguleikar fækka, verður okkara felagsskapur hóttur, og óttin fær fastatøkur.
Málið um tilflyting klývur eisini nógv lond. Í fleiri førum er integratiónin miseydnað, og nógv kenna seg uttanfyri felagsskapin.
Og óttin veksur, tá ið yvirgangurin rakar fullkomiliga verjuleys fólk eitt stuttligt summarkvøld við strondina í Nice ella eitt hugnaligt vetrarkvøld á einum jólamarknaði í Berlin.
Flóttafólkakreppan setir okkum í Evropa í eina moralska tvístøðu. Vit vilja hjálpa menniskjum í neyð, og samstundis verja og varðveita okkara tryggu og frælsu lond. Henda tvístøðan verður avgerandi fyri evropeiska samstarvið frameftir.
***
Óttin og ónøgdin í Evropa eru eisini viðkomandi fyri okkum her heima. Hon fær meg at hugsa um, hvussu vit kunnu varðveita og styrkja okkara ríka og frælsa samfelag.
Samanhald er avgerandi – men eingin sjálvfylgja. Samanhaldið er treytað av viljanum til at geva sítt íkast.
Fánar hesin viljin, fáa vit eitt samfelag, har fólk krevja meira og meira, men vilja lata minni og minni. Øll mugu og skulu gera tað, tey megna. Bæði fyri seg sjálvan og fyri felagsskapin.
»Ger tína skyldu og krev síðan tín rætt«. Hetta er avgerandi.
Í løtuni gongur óvanliga væl í Føroyum. Fleiri eru vorðin nógv ríkari. Tað fegnast vit um, men framburðurin skal ikki metast út frá, hvussu gott tey ríkastu hava tað. Framburðurin skal metast út frá, hvussu tey fátækastu og veikastu hava tað.
Tí eru fleiri grundleggjandi stig tikin til at minka um ójavnan og at basa fátækradøminum.
Tí hava tey lægstløntu fingið skattalætta.
Tí hava tær mest útsettu barnafamiljurnar fingið fíggjarligan styrk.
Tí hava tey við lægstu fyritíðarpensjón fingið ein lætta.
Men vit eru ikki komin á mál enn.
Størsta hóttanin móti komandi ættarliði er skeiva aldurssamansetingin. Og hesa avbjóðing mugu vit loysa.
Tað er okkara skylda, at børnini arva eitt samfelag við minst somu vælferð og somu møguleikum, sum vit sjálvi fingu frá foreldrunum.
Tí hava vit sett fleiri útbúgvingar á stovn og hækkað lestrarstuðulin.
Tí hava vit hækkað barnafrádráttin og longt barnsburðarfarloyvið.
Tí seta vit pening til síðis til komandi ættarlið í nýggja búskapargrunnin.
Og tí verða fleiri nýskipanir settar í verk fyri at framtíðartryggja okkara vælferðarsamfelag.
****
Men vit liva í eini tíð, har einstaklingurin ofta er størri enn felagsskapurin.
Vit skulu støðugt stremba eftir onkrum betri enn tí, sum vit hava. Vit skulu áhaldandi menna okkum, seta nýggj mál og finna nýggjar avbjóðingar. Og vit læra at halda, at einasta forðingin fyri míni egnu succés er eg sjálv ella sjálvur. Og miseydnast okkurt – ja, so er tað okkara egna skyld. Vit hava mist evnini at vera nøgd. Nøgd við tað, sum vit hava, og nøgd við tað, sum vit eru.
Talið av børnum og ungum við sálarligum trupulleikum er methøgt. Mong hokna undir tíðarinnar krøvum. Mong kenna seg miseydnað, tá lívið ikki er fullkomið. Men lívið er ongantíð fullkomið. Og úrslitið kann gerast, at fleiri gerast tunglynd og ráðaleys. Ikki tí, at nakað bagir teimum, men tí at tíðarandin sigur teimum, at okkurt er galið. Vit mugu ongantíð gloyma, at lívið eisini er mótburður, vónbrot og sorg.
Tráanin eftir tí fullkomna lívinum kann skjótt gerast okkara óeydna. Vit gloyma, hvat í roynd og veru hevur týdning. Hvør meiningin er. Kanska er neyðugt at gera upp við eina “eg-mentan”, har tað hevur størri týdning, at onnur eru hugtikin av mínum lívi, enn at eg sjálv ella sjálvur havi tað gott.
****
Fyri 30 árum síðan kom ein sterk ”vit-mentan” undan í Gøtu, tá 16 menn keyptu eitt nýtt skip. Her byrjaði søgan um reiðaríið Varðan og skipið Trónd í Gøtu.
Skjótt gjørdist greitt, at tað gekk ikki eftir vild. Teir kláraðu ikki at svara hvørjum sítt. Manningin fór niður í løn. Setti enn meira í veð. Og mistu teir skipið, so mistu tey alt.
Men tey høvdu neyðuga áræði. Øll tóku ábyrgd. Øll trúðu upp á tað, og øll hjálptust at.
Í dag er Varðin ein av landsins størstu fyritøkum, sum skapar inntøkur og arbeiðspláss kring landið.
Hetta er ein søga um hugburð. Sami hugburður sæst aftur hjá fleiri føroyskum fyritøkum.
Eitt og hvørt samfelag hevur brúk fyri sterkum einstaklingum. Fólki, sum skara framúr. Fólki, sum ganga óroyndar leiðir. Men uttan felagsskapin dettur samfelagið sundur. Og tað er eingin andsøgn millum at hava sterkar einstaklingar og at hava ein sterkan felagsskap. Tvørturímóti – so treyta hesi bæði hvørt annað.
Men, av honum, ið nógv er givið, av honum skal nógv verða kravt.
Í teirri løtu, at tey sterku venda felagsskapinum bakið, er hann í vanda.
Tí er neyðugt, at fyritøkur, ið skapa ovurhondsstóran vinning úr okkara tilfeingi, rinda fyri sín framíhjárætt.
Tí er neyðugt, at føroyski fíggjarheimurin heldur aftur og vísir samfelagssinni.
Og tað er sanniliga eisini neyðugt, at vit politikarar vísa varsemi, og at sjálvdrátturin í føroyskum politikki minkar. At einstaki politikarin gevst við at seta seg sjálvan fram um felagsskapin. At seráhugamál ikki vinna á loysnum, sum koma okkum øllum til góðar. Sjálvdrátturin sáar mistreysti. Sjálvdrátturin hóttir felagsskapin.
***
Ein sterkur felagsskapur er nógv meira enn almennar skipanir og veitingar.
Í okkara samfelag eru mong, sum gera eitt stórt sjálvboðið hjálpararbeiði. Felagsskapir, samkomur, kirkjulið, sum brúka orku til at hjálpa øðrum.
Og ikki minst sjálvbodnu bjargingarfeløgini, sum í ódnarveðrinum um jólini aftur vístu teirra týdning fyri trygdina hjá okkum øllum. Stóra takk til tykkum øll, sum hjálptu til.
Sjálvboðið arbeiði skal ongantíð gerast ein umbering hjá okkum politikarum, men tað er og verður ein dygd at eiga borgarar, sum vilja seta tíð og pengar av til at hjálpa øðrum. Tað almenna fer ongantíð at loysa allar trupulleikar hjá øllum borgarum.
****
Føroyingar gera eitt stórt sjálvboðið arbeiði úti í heimi. Eisini í Sýria, har borgarakríggið gerst alt meira ræðuligt.
Kemisk vápn og bumbur. Ofrini eru sum altíð vanlig fólk – menn, kvinnur og børn.
Og heimurin hyggur enn einaferð at í máttloysi.
Eftir seinna veraldarbardaga segði heimurin, at slíkir ræðuleikar skuldu ongantíð henda aftur. Eftir fólkadrápið í Rwanda søgdu vit “ongantíð aftur”. Eftir etnisku útreinskanina í gamla Jugoslavia søgdu vit “ongantíð aftur”. Og nú hendir tað aftur í Sýria. Heimurin er framvegis ikki førur fyri at steðga óndskapinum og harðskapinum, tá hann herjar í sínum myrkasta líki.
Sum heimsborgarar mugu vit eisini taka størri ábyrgd. Vit hava ráð at ganga undan, og hava tí eisini skylduna at gera tað. Tí hava vit hækkað neyðhjálpina munandi.
***
Men her heima er friður og framburður. Tað gongur væl í Føroyum, og vit hava alla orsøk til at vera bjartskygd, nú vit standa á gáttini til 2017. Sterkir einstaklingar og sterki felagsskapurin geva orsøk til bjartskygni.
Men vit eru samstundis eitt viðbrekið fólk. Tað vísir okkara søga. Og kreppurnar komu, tí vit vórðu ábyrgdarleys í góðum tíðum.
Læra vit ikki av mistøkunum í fortíðini, er skjótt at endurtaka tey í framtíðini.
Lat okkum styrkja tað, sum ger, at vit eru millum heimsins fremstu tjóðir.
Lat okkum vísa varsemi, nú tíðirnar eru góðar.
Og lat okkum syrgja fyri, at okkara børn arva eitt samfelag við einari sterkari “vit-mentan”.
Eitt samfelag við sterkum felagsskapi og sterkum einstaklingum.
Gott nýggjár. Gud signi tjóð okkara Føroyar.
Aksel V. Johannesen
Løgmaður


c: text/html

text:
OKKARA KRISTNA LÍV OG TÆNASTA – ARBEIÐSHEFTI FEBRUAR 2016
Framløguuppskot
Hugskot til at bjóða blaðið Vågn op! og heftið Lurta eftir Gudi og fá ævigt lív. Nýt dømini til at gera tínar egnu framløgur.
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Nehemias elskaði sanna tilbiðing
Ímynda tær, hvussu hann við ágrýtni endurreisti múrarnar í Jerusalem og framdi sanna tilbiðing. (Nehemias 14)
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Nehemias var ein avbera góður umsjónarmaður
Hann hjálpti ísraelsfólki at gleðast um sanna tilbiðing. Ímynda tær tað, sum fór fram í Jerusalem í tisjri mánaði í 455 f.o.t. (Nehemias 8:118)
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Trúfastir tilbiðjarar stuðla teokratiskari skipan
Fólk Jehova stuðlaði sannari tilbiðing á ymiskan hátt á Nehemiasar døgum. (Nehemias 911)
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Tað besta lívið
Ung í samskipan Jehova hava nógvar møguleikar at fáa eitt gott og nøktandi lív. Nýt spurningarnar til at tosa um filmin.
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Hentur lærdómur úr Nehemiasar bók
Ímynda tær, hvussu Nehemias ágrýtin vardi sonnu tilbiðingina. (Nehemias 12-13)
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Bjóða øllum at koma á minningarhøgtíðina!
Framløguuppskot til at bjóða fólki á minningarhøgtíðina í 2016. Nýt uppskotini til at fáa áhugan at vaksa.
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Ester vardi Guds fólk
Ímynda tær hennara merkisverda dirvi at verja fólk Jehova. (Ester 1-5)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sydney
Sydney er býur í Avstralia. Á føroyskum verður býurin ofta nevndur Sidney. Sydney er størsti og elsti býurin í Avstralia. Hann varð bygdur í 1788 sum ensk fangalega við einum 1500 fangum. Nú búgva yvir 4,6 mió. fólk í Sydney. Býurin er bygdur báðumegin ein langan fjørð og hevur tí eina góðan skipahavn, og hagar koma skip úr øllum heimsins londum. Hann er tí ein stórur handilsstaður. Býurin er við Port Jackson, ein øgiliga stór náttúruhavn, sum m.a. Sydney Harbour Bridge gongur um tætt við Operahúsið. Sydney er eisini stórur ídnaðarstaður; hann stendur ímillum teir stóru stálvirkisbýirnar Port Kembla og Newcastle. Í Sydney er triðingurin av øllum landsins ídnaði; har gera teir vognar, jarnbreytir, traktorar, lastbilar, kranar, landbúnaðaramboð, skip og annað, og har eru eisini stór ullvirki, mjólkarvirki, slaktihallir og leðurvirki. Stór kolanám eru tætt við býin, og nógv kol umframt annað, sum flutt verður út úr Avstralia, verður skipað inn í Sydney. Sydney er týðandi ídnaðar- og ferðamannabýur.


text:
OKKARA KRISTNA LÍV OG TÆNASTA – ARBEIÐSHEFTI MARS 2016
Framløguuppskot
Hugskot til at bjóða Vagttårnet og innbjóðingina til minningarhøgtíðina í 2016. Nýt dømini til at gera tínar egnu framløgur.
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Ester hugsaði meira um Jehova og hansara fólk enn um seg sjálva
Hon setti sítt lív í váða og hjálpti Mordokai at gera eina lóg, sum vardi jødarnar móti týning. (Ester 610)
GER FRAMSTIG Í BOÐANINI
Soleiðis gerst tú ein betri boðari – Ger tína egnu framløgu til bløðini
Brúka uppskotini til at gera tínar egnu framløgur til Vagttårnet og Vågn op!
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Bjóða okkara gestum vælkomnum
Hvussu kunnu vit hjálpa gestum og óvirknum at føla seg vælkomin á minningarhøgtíðini?
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Job var ólastandi undir royndum
Hann vísti, at Jehova var týdningarmesti persónurin í hansara lívi. (Job 15)
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Tann trúfasti Job setur orð á sína sálarkvøl
Job var so sorgarbundin, at hann sá sínar umstøður úr einum skeivum sjónarhorni, men hann helt fram at elska Jehova Gud. (Job 610)
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Job trúði á uppreisnina
Hann visti, at Jehova fór at geva honum lívið aftur, líkasum ein træstubbi kann fara at spretta aftur. (Job 1115)
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Endurloysingin gevur grundarlag fyri uppreisnini
Endurloysingin er ein gáva frá Jehova, sum tryggjar okkara vón um eina uppreisn. Í staðin fyri at syrgja um tey, sum vit hava mist, fara vit at bjóða teimum vælkomnum aftur til lívið.


text:
Kamerun
Tjóðveldið Kamerun (franskt République du Cameroun, enskt Republic of Cameroon) er eitt land í Miðafrika. Mong fólkasløg búgva í Kamerun, og landslagið er margbroytt. Í norðri hevur Kamerun mark við Kjad og Nigeria, í eystri við CAR, í vestri við Nigeria, og í suðri við Kongo, Gabon og Ekvatorguinea. Fólkatalið í landinum er 20,5 millionar [1]. Høvuðsstaðurin eitur Yaoundé [2].
Í Miðafrika báðumegin miðkring eru tað stóru, grøðiligu regnskógirnir og ovurstóra Kongoá, sum eyðkenna landslagið. Tað var her, ræðuligi trælahandilin, ið evropearar settu í verk, byrjaði í 14. øld, síðst í 19. øld vórðu øll londini í Miðafrika evropeisk hjálond.
Innihaldsyvirlit
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Í Kamerun hava politiksu viðurskiftini verið trygg. Í hesum øki, sum hevur havt stórar trupulleikar, síðan tað loysti frá hjálandaharrum sínum, hevur Kamerun gingist betur enn flestum londum her, skilagóðum stjórnarpolitikki fyri at takka [3].
32,1 % av fólkinum eru ikki lesifør og 30 % av fólkinum er arbeiðsleys [4].
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Við strondina er slættlendi, og har regnar illa, norðari er hálendi og minni avfall, og norðast er ein smalur geiri heilt norður at mýrunum við Kjadvatn.
Veðurlag[rætta | rætta wikitekst]
Tropurnar eru har, sum heitast er, og har sum sólin stavar beint niður á jørðina. Orðið tropur merkir heitt veðurlag. Mitt í tropunum á ekvatorleiðini er bæði nógvur hiti og nógv avfall. Á ekvatorleiðini kemur sólin upp kl. 6 hvønn morgun og fer niður kl. 6 hvørt kvøld. Tá ið sólin kemur upp um morgunin, er himmalin heiður, turt og sólskin, hitin er eini 28-32 °C (82-89°F) í miðal hvønn einasta dag.
Tá ið komið er út um middag, tjúknar hann av, og regnið fer at oysa. Hetta regn heldur á einar tríggjar-fýra tímar, so tynnir hann aftur í luftina, og teir seinastu tímarnar av degnum er aftur klárur heiður, ikki skýggj fyri sól. Í tropunum er miðalhitin tann kaldasta mánaðin í árinum minst 17 °C. Í tropunum frystir hann ongantíð, og kavi er ikki at síggja.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Mestu inntøkurnar í Kamerun eru av olju og øðrum náttúrutilfeingi, til dømis aluminiumsmálmi, gulli og jarni. BTÚ fyri hvønn íbúgva í landinum er $ 2300 (11 860 DDK).
Skógarvinna[rætta | rætta wikitekst]
Skógarvinnan í Kamerun vindur upp á seg. Har eru stórir regnskógir, og landið flytur út mahogni, íbinholt og tekk. Ein meinbogi fyri skógarvinnuna er, at vegakervið er vánaligt, og í regntíðini er næstan ikki framkomandi.
Regnskógurin hvørvur[rætta | rætta wikitekst]
Regnskógirnir, har apurnar halda til, verða høgdir og minka skjótt. Nýgróðursett trø verða skjótt høgd aftur at fáa til dømis timbur, so tey gagna lítið sum tilhald hjá plantum og djórum. Nógv apusløg eru hótt. Tær liva í flokkum og berjast av og á við flokkar í grannaøkinum. Sjimpansurnar halda til langt inni í regnskógunum í Kamerun. Hildið verður, at tilsamans eru 35 000 frælsar sjimpansur, og eru tær spjaddar ógvuliga víða [5].
Stór, ónomin øki í Kamerun verða oyðiløgd, tí tørvurin á brenni og viði er stórur. Nú eru tó nógv øki friðað sum dýraverndargarðar at verja dýralívið. Koruptjóðgarðurin í Vesturkamerun er helst seinasta økið í Kamerun, har regnskógurin hevur fingið frið. Tað eru ótrúliga mong djórasløg í Kamerun. Í regnskógunum eru til dømis sjimpansur og gorillur.
Uttanlandshandil[rætta | rætta wikitekst]
Inn- og útflutningurin av vørum, skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2009, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook:
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Sum í grannalondum sínum fyri sunnan, Kongo og Gabon, hevur landið vunnið nógvan pening av olju og hevur brúkt hann at menna ídnaðin.
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Flestir bøndur í Kamerun velta bæði til sín sjálvs og at selja, hava tað, vit rópa sjálvbjargnisbúnað og marknaðarbúnað. Í Norðurkamerun, har lítið avfall kemur niður, er vanligt at dyrka hirsu. Hirsa, ið er korn, veksur væl, hóast jørðin ikki er so góð, og veðurlagið er rættiliga turt. Hirsa verður m.a. nýtt til at bryggja øl. Tá verður kornið turkað og malið og latið í stórar krukkur og sett at gera. Í Kamerun hava tey eisini lagt seg eftir at dyrka fjølbroytta marknaðargrøði at flyta út, til dømis oljupálmar, kaffi og bananir.
Fólk[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri enn 250 fólkasløg og ættarbólkar eru í Kamerun [6], og fáastaðni í Afrika eru so mong fólkasløg og mentanin so fjølbroytt. Fyri norðan eru muslimsk flakkfólk, til dømis fulaniar, fyri sunnan eru skógarfólk, ið trúgva á afrikanskar náttúruátrúnaðir. Flestu fólk eru trúfastir bøndur, ið halda neyt og dyrka nóg mikið til egna nýtslu. Bydirnar eru smáar, ofta bara nøkur fá húski. Húsini eru bygd av greinum, sum eru stungnar niður í jørðina og samanbundnar í erva. Greinarnar eru taktar uttan við grasi og leyvi.
Miðallívsævin í landinum er 54 ár [7]. Í 2009 vóru í Kamerun fráboðaðir 610,000 tilburðir av eyðkvæmi. HIV-virus elvir til eyðkvæmi, og eyðkvæmi er navnið á sjúkuni, tá ið hon er brotin út. Tað kunnu taka nógv ár, frá tí at tú ert vorðin smittað, til sjúkan kemur so nógv fyri seg, at sjúkueyðkenni vísa seg. Hóast eingi sjúkueyðkenni eru, kann tann, ið er smittaður, smitta onnur.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Hagtølini eru grundað á CIA World Factbook (2009).
- Kristindómur 40 %
- Afrikanskir átrúnaðir 40 %
- Islam 20 %
Lutheranisma[rætta | rætta wikitekst]
Tann evangelisk-lutherska kirkjan í Kamerun hevur 320 000 limir. Hetta er tríggjar ferðir so nógv sum fyri sløkum 20 árum síðani. Fyrst í nítiárunum hevði kirkjan umleið 100 000 limir [8]. Tá virkaði kirkjan í nøkrum landspørtum, serliga í Adamaoua-økinum. So við og við hevur kirkjan stovnað kirkjulið í flestu stóru býunum í landinum. Orsøkin til vøksturin og útbreiðsluna av kirkjuni, er millum annað, at limir, ið eru fluttir, hava stovnsett nýggj kirkjulið í nýggjum økjum. Í alt telur kirkjan í dag 1 500 kirkjulið.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Kamerun hevur ríka og ógvuliga fjølbrotta mentan.
List[rætta | rætta wikitekst]
Allastaðni gera tey virðismikið listarhandverk.
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Í Kamerun er trumman mest týðandi ljóðførið. Her, eins og syðri og eystari í Afrika, eru tað ofta dansifólk og tónleikafólk, ið spæla, tá ið veitslur eru. Allastaðni í Kamerun hoyrir tú tónleik, sum verður leiktur á alskyns fólkatónleikaraljóðføri. Best umtókta kamerunska tónleikagreinin er makossa, sum er blandingur av rútmukendum afrikonskum tónleiki og soultónleiki, ið er óførur at dansa eftir [9]. Makossa er yndistónleikur fólksins í øllum Miðafrika.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Eftir at hava staðið seg væl í kappingum um afrikameistaraheitið og í heimsmeistarakappingini, er kamerunska landsliðið í mansfótbólti vorðið eitt tað besta í Afrika. Fólkið í Kamerun er heilt burturhugað í fótbólti, og bæði í matarløtum og um kvøldið eftir arbeiðstíð spæla fólk fótbólt allastaðni, har lendið er so frægt slætt, at tey fáa spælt.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.infoplease.com/ipa/A0107382.html
- ↑ http://www.infoplease.com/ipa/A0107382.html
- ↑ http://www.worldreport-ind.com/cameroon/index.htm
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html
- ↑ http://www.blueplanetbiomes.org/chimpanzee.htm
- ↑ http://www.finn.no/finn/travel/theme/object?finnkode=22534560
- ↑ http://www.indexmundi.com/cameroon/life_expectancy_at_birth.html
- ↑ http://www.idag.no/aktuelt-oppslag.php3?ID=17013
- ↑ http://www.afropop.org/explore/style_info/ID/9/Makossa/


text:
Den færøske Litteraturpris (M.A. Jacobsens Heiðursløn)
Bemærk venligst, at listen ikke er komplet.
Andras Mortensen: Hin føroyski róðrarbáturin
Kristian Blak
Oddvør Johansen: Tá ið eg havi málað summarhúsið
Annfinnur í Skála: Heimurin forni
Bogi Hansen: Havið
Zacharias Hammer
Oddfríður Marni Rasmussen: Rás Sár
Rigmor Restorff
Zakarias Wang: Føroyar á vegamóti
Dorete Bloch
Martin Tórgarð
Frits Johannesen
J.P. Gregoriussen: Gomlu trækirkjurnar og Eldru hválvkirkjurnar
Doris Hansen: Søgan um hini
Ólavur Hátún
Petur Jensen (f. 1973): Ongin sól er til
Árni Dahl
Elin Súsanna Jacobsen, f 1941: Rúsdrekka - siðir og ósiðir
Kári P. (Petersen): Vælferðarvísur og Hinumegin ringvegin
Martin Næs: Hvør eigur flaggknappin?
Jógvan Isaksen: Í hornatøkum við Prokrustes
Malan Marnersdóttir: Fyri fyrst og Bylgjurnar leika í tráð
Oskar Hermannsson: Fyri fjøltáttað bókligt og mentanarligt virki
Jens Pauli Heinesen: Bláfelli (roman)
Tóroddur Poulsen: Navn nam við navn (digte) og Villur (digte)
Jóhan Hendrik Winther Poulsen: Føroysk-donsk orðabók Eykabind, 1974
Bárður Jákupsson: Mikines, 1990
D.P. Danielsen: ... hvørt við sínar náðir
Svenning Tausen: Orð um orð 1-2
Axel Tórgarð: Antigone og Medeia
Carl Jóhan Jensen
Sigurd Berghamar: Bíbliuorðabókin, 1985
Karsten Hoydal: Sólarkringur og Suð í grasi
Rói Patursson
Sigurð Joensen: Eg stoyti heitt
Eydun Andreassen (f. 1945): Úr søgn og søgu
Astrid Joensen (f. 1949): Morgunin drakk av flógvari toku
Hanus Andreassen
Hans Jacob Debes (1940-2003): Nú er tann stundin...
Niels Juel Arge
Heðin M. Klein
Kristian Osvald Viderø (1906-1991)
Jóhannes av Skarði: Donsk-Føroysk orðabók, Kalevala o.a
Jóanes Nielsen: Pinnabrenni til sosialismuna (digte)
Jørgen M. Olsen: Náttúrunnar børn
Petur Háberg: Hugbirtingar
Oddvør Johansen: Lívsins summar (roman)
Gunnar Hoydal: Av longum leiðum (tekster)
Jóannes Rasmussen (1912-1992): Öldir og upphav
Erlendur Patursson: Bøkurnar um fiskivinnu
Steinbjørn B. Jacobsen: Skaldskap yvirhøvur
Hanus Andreassen: Rikard Long: Kveikt og kannað. Udvalgt af Hanus Andressen og Ebbu Hentze
Christian Matras: Skaldskap yvirhøvur
Bjarni Niclasen: Alisfrøði I-III
Regin Dahl: Orðakumlar - Ordkumler (digte)
Hans Thomsen: Umsetingar yvirhøvur
Maria Eide Petersen: Konglar og Rekar
Alexandur Kristiansen: Yrkingasøvnini yvirhøvur
Jeffrei Henriksen: Grundbók brævskúlans í føroyskum
Marius Johannesen: Matur og matgerð (sammen med Óluva Skaale)
Óluva Skaale: Matur og matgerð (sammen med Marius Johannesen)
Rikard Long
Sámal Johansen: Á bygd fyrst í tjúgundu øld
William Heinesen
Jákup í Jákupsstovu: Fólkanøvn í Føroyum
Guðrið Helmsdal: Morgun í mars (digte) og Lýtt lot (digte)
Einar Joensen: Tingbókin 1615-54 og Vártings- og løgtingsbók 1667-1690
Katrina Østerø: Plantuliting
Pól Petersen: Ein føroysk bygd
Regin Dahl: Sneisaboð (digte) og digte iøvrigt
Jens Pauli Heinesen: Frænir eitur ormurin
ikke uddelt
ikke uddelt
ikke uddelt
Hans J. Glerfoss: Kvirra í reyðum og bláum, Til B og Fjallafossar
Rólant Lenvig: Landalæra 2 og 3
Jens Pauli Heinesen: Aldurnar spæla á sandi og Gestur
Hans Debes Joensen (1913-1995): Alisfrøði
Rói Patursson: Yrkingar (digte)
Robert Joensen: At býta seyð og fletta
Johanna Maria Skylv-Hansen: Gamlar gøtur II
Hans Dalsgaard: Av mannagøtum
J. Símun Hansen: Havið og vit II
Christian Matras
Páll Nolsøe: Føroya siglingarsøga
Poul F. Joensen: Gaman og álvara, Millum heims og heljar, Lívsins kvæði og Seggjasøgur úr Sumba
Martin Joensen: Klokkan ringir, Tað lýsir á landi, Útrák og Fiskimenn
Karsten Hoydal: Vatnið og ljósið
Valdemar Poulsen, f 1909: Sat sapienti (dramatik) og Meðan havaldan dúrar
Jens Pauli Heinesen: Hin vakra kvirran
Jóan Chr. Poulsen: Føroysk orðafelli og orðtøk
R. K. Rasmussen: Gomul føroysk heimaráð
T.N. Djurhuus: Og dansurin gongur (digte)


text:
Bouvetoy
Bouvetoy er ein lítil oyggj í Antarktis sum hoyrir til Noreg (hjáland). Landaøki er 49 ferkilometrar. Bouvetoyggin liggur á næstan sama breiddarstigi sum Føroyar, men bara á syðru hálvu. Hóast tað er kalt, er havið kring oynna ríkt og føðir kópar, pingvinir og fugl, sum halda til á oynni. Onki fólk býr har. Bouvetoy er heimsins mest fjarskotna óbygda oyggj og er í Suðuratlantshavinum. Temperatururin liggur undir frostmarkinum meginpartin av árinum, og har er nógvur vindur bæði dag og nátt.


text:
Havfrúgv
Havfrúgvin ella Sævarmoyggin er ein yvirnatúrlig vera á sjónum.
V. U. Hammershaimb skrivar um havfrúnna:
- Havfrúgv líkist fólki fyri oman beltið, hevir langt jarpt hár sum kona, hon floytir tað út um seg á sjógvin; tó hevir hon styttri armar. Fyri niðan beltið er hon sum fiskur og hevir sporl og roðslu. Vendir hon sær móti bátinum, tá ið hon kemur upp úr sjónum, verður óveður, og tá ræður um at rógva heim aftur sum skjótast og royna at sleppa undan at sjólátast. Men kemur havmaðurin upp hjá henni, verður gott veður. Havfrúgvin syngur so fagurliga, at menninir verða óðir, tá ið teir lurta eftir sangi hennara, og tí eiga teir at stinga vattatumlarnar í oyruni, tí annars vilja teir í øði og ørviti leypa úr bátinum út á sjógv til hennara.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Færøsk Anthologi, Keypmannahavn 1891 - bind 1, s. 337)


text:
Orð og lag: Lennart Lind
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Hevur hond tú lagt á plógvið, eygu móti Himli vent,
við Guðs fólki skundað tær avstað í trúgv?
Lít at Jesu særdu hondum, jaga ivans myrkur burt,
millum ljós og myrkur finst ei nøkur brúgv!
Niðurlag: Afturum tú ei mást líta móti Sodómslættanum,
fyri lívi tínum flýggja – skunda tær!
Lít at Morgunstjørnu Orðsins, Andin leiða skal teg fram,
Harrin Jesus nýggja kraft skal geva tær.
2. Hoyr, hin røddin eyma ljóðar, Jesus kallar: Fylg tú Mær,
far frá nót og báti, faðir, móðir við!
Eftir Orði Tínum, Harri, fari eg avstað í trúgv,
nú eg veit, ja, víst eg veit, at Tú ert við!


text:
Enskur Vencil er komin
Nú Vencil hevur fimm ár og tíggju útgávur á baki, hevur ritstjórn Vencils í longri tíð fingist við at fáa týtt nakrar av teimum bestu tekstunum til enskt. Vit í ritstjórnini eru vísir í, at hesir tekstir hava gott av at koma út til ein lesaraskara, ið ikki eru so væl staddur, at hann dugir føroyskt.
Tey, sum hava skrivað til Vencil hesi fimm árini, hann hevur verið millum okkum, eru tey, sum mynda nýggjan føroyskan skaldskap á føroyskum, og hetta metir ritstjórnin, í samráð við Vencil, at heimurin ikki kann liva uttan. Týdda tilfarið er tikið úr teimum fyrstu níggju numrunum av Vencli. Marita Thomsen hevur týtt allar tekstirnar til enskt uttan ein, ið Kate Sanderson hevur týtt.
Í enska Venclinum eru stuttsøgur eftir Hanus Kamban, Anniku Skaalum, Ludvík Breckmann, Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð, Agnar Artúvertin, Mortan A. Østerø, Sámal Soll, Oddfríð Marna Rasmussen, Sólrúna Michelsen og Turid Thomsen. Eisini eru yrkingar eftir Katrina Reinert, Sissal Kampmann, Tórodd Poulsen, Kjartan Hansen, Bárð Persson, Róa Patursson, Tummas Nicoláa Arge, Vagn Streymoy, Carl Jóhan Jensen, Rannvá Skeel Johannesen, Randi Ward, Maluna Poulsen, Heðin M. Klein, Alexandur Kristiansen, Berg Rønne Moberg og Kim Simonsen.
Her sæst, at við í enska Venclinum eru bæði royndir høvundar og høvundar, ið hava debuterað í Vencli.
Enskli Vencilin verður ikki sendur til haldararnar, men er onkur, sum vil eiga enska Vencilin, ber til at keypa hann í bókabúðunum ella at senda Vencli ein teldupost á vencil@vencil.fo, so syrgja vit fyri, at hann verður sendur á rætta stað.
Permuna til henda enska Vencilin hevur listamaðurin Hanni Bjartalíð gjørt, við støði í tekstum í útgávuni. Tey bæði Fríða og Jan á Steinprenti hava prenta permuna.


text:
Nú kommunuvalið nærkast og kommunupolitikarar, sum annars ikki síggjast í landslagnum, krúpa sum grátt undir steini undan húsahornum, og amerikumenn seta sínar krossar við mormonin Mitt Romney ella afro-amerikanran Barak Obama, og listafólk í Føroyum flokkast at mótmæla og boykotta svikafullu lokabragdinum hjá ráðharranum í mentamálaum, nú hann ætlar at skerja Mentanargrunn landsins við fullum 20%, so er grúiliga gott í øllum hesum meldrinum, at bøkur verða givnar út. Bøkur eru so nógv. Summar eru so mikið góðar, at vit mugu lesa tær. Aðrar eru so vánaliga, at vit tora ikki at lata vera við at lesa tær.
Ein, ið trúliga gevur minst eitt yrkingasavn út um árið, er Tóroddur Poulsen. Hann hevur nógv yrkingasøvn á samvitskuni. Flest øll teirra eru væl úr hondum greidd, so hann kann hava reina samvitsku. Lesur tú eitt savn eftir Tórodd, so veit tú, hvat tú fær. Hann er ein høvundur, sum hevur bygt upp sín egna stíl, sína egnu rødd. Hetta er ein rødd, sum er syrgin, hugbrotin við einum broddi av speisemi, ið fær ein at undrast og um somu tíð smírast við hjartarótunum, ið eru festar í tínum innara runudíki. Hesin kæri blandingur dregur skaldskapin hjá Tóroddi fram á torg.
Í ár hevur hann givið út tvey yrkingasøvn. Annað savnið eitur Heimvitisferðin (Meir um hetta seinni) og hitt Avbyrgingar. Avbyrgingar er eitt ógvuliga forkunnugt savn, tí at her er talan um eitt samstarv millum Steinprent og Føroyaprent. Allar myndirnar í yrkingasavninum eru prentaðar á Steinprenti, og Føroyaprent hevur ombrotið yrkingarnar og bundið inn. Sigast kann, at hetta samstarvið er eydnast væl. Bókin er eitt estitiskt meistaraverk, har yrkingar og prentini hjá Tóroddi spæla væl saman. Í roynd og veru ber ikki til at loysa hesi bæði hvør frá øðrum. Yrkingarnar og prentmyndirnar eru bæði “tekstir”, soleiðis meint, at yrkingarnar eru myndir og í prentunum/myndunum eru tekstir. Hesi eru flættað saman og hanga óloysiliga saman. Tey eru innibyrgd í sama heimi.
Fremst í bókini hevur Tóroddur sett heitini á øllum yrkingasøvnunum saman, sum hann hevur givið út, til eina sonettu. So nógv yrkingasøvn hevur hann givið út. Og skal eg meta um, hvar hetta savnið liggur samanborið við øll hini, so er ongin ivi um, at hetta liggur í tí frægasta endanum.
Fleiri av undanfarnu søvnunum hava manglað ein eins tóna allan vegin ígjøgnum. Her hugsi eg serliga um søvnini Royggj, Húðsemi og Hvat hevði Munch verið uttan dupultkvintettina í Ebenezer. Tey byrja við lýriskum og myndasterkum yrkingum, sum vatna út og gerast til speiskar forteljandi yrkingar, sum onkursvegna ikki passa inn í heildina.
Seinasta savnið hjá Tóroddi, Bræddur firvaldur, er eftir mínum tykki hansara besta. Temaði er sólaklárt og hann víkir ikki frá tí. (Les ummælið her: braeddur-firvaldur)
Avbyrgingar minnir um Bræddan firvald.
Avbyrgingar er, sum heitið sipar til, ein fagnaður til hetta at vera avbyrgdur við sær sjálvum, sínum rúmum, sínum tonkum og teimum orðum, ið høvundurin brúkar til at lýsa hesi við. Tóroddi líkt, so eru eisini í hesum savninum metaskaldsligar yrkingar, har hann skrivar um at skriva, skrivar um orðini, ið skulu brúkast til skriftina. Nógv halda, at hetta slag av yrkingum eru óneyðugar, og at tær bara tala til onnur skøld, men so er ikki. Tær siga okkurt um mál, okkurt um, hvussu skaldið arbeiðir og hvørji amboð hann brúkar og hvørjir tanknar liggja handa ritverk hansara. Ein tann mest sigandi yrkingin um hetta, er hon, ið stendur á blaðsíðu 72:
blýanturin setir hol á svullin í orðinum
eg súgvi brunan úr tí
men so kemur enn eitt orð úr mær
og tað hevur herviligt krím
og smittar hitt orðið sum doyr
og eg má ringja til læknan
so hann kann skriva eina deyðsattest
og eg ringi til kistusmiðin og prestin
og sendi andlátslýsing til bløð og útvarp
har eisini verður nevnt
at í staðin fyri blómur og kransar
kunnu fólk seta pengar inn á orðabókagrunnin
og fólk ringja ella støkka inn á gólv og sýna samkenslu
onkur grætur og eg sigi at soleiðis er skriftin
og hon má skrivast víðari
nógv fólk koma til jarðarferðina
har prestur heldur eina rørandi líktalu
so sjálvt eg má niður í lumman eftir lummaturriklæðnum
og tá hann kastar mold niður á kistuna
og sigur at av bókstavum ert tú komin
og til bókstavir skalt tú blíva
sum sær moldin út sum bókstavir
sum biðja meg framhaldandi brúka orðið
so eg kann skriva eins og var tað á fyrsta sinni
um beiggja deyðans dreymin
og systir svøvnin lívið
og øvut og øvut
Hetta er ein ótruliga góð og rámandi yrking um mál, málpolitikk og tað at brúka málið. Johan Hendrik Winther Poulsen segði einferð við meg, at málið eigur at vera eitt sjálvtøkuborð, har tú setur orð saman eftir tínum smakki, og tað er tað vit kalla persónligur stílur. Tóroddur hevur henda persónliga stílin (málið), og vit kenna eina yrking eftir Tórodd aftur, verður hon lisin fyri okkum ella um vit lesa hana sjálv.
Mær dámar best Tórodd, tá ið hann skrivar hesar stuttu, lýrisku yrkingarnar, har, sum Christan Matras sigur: “Skaldsins dreymur: eitt ørindi sum heimin á baki ber.” Tær stuttu yrkingarnar hjá Tóroddi bera veruliga heimin á sínum baki. Yrkingar eru í síni stóru heild um lív og deyða. Ein stór lítil yrking úr Avbyrgingum ljóðar soleiðis:
deyðans
innatóma
bríkslan
biður meg
rinda møðina
fyri seg.
Í hesi lítlu perlu, hava vit orð so sum at “biðja”: eitt orð vit seta í samband við bøn eisini. Vit hava orð sum at “rinda”, sum vit brúka, tá ið vit skulu gjalda fyri okkurt, og samstundis kemur alt hetta úr “deyðans innantómu bríkslan”. Her er øgiliga nógv í hesi yrkinga. Í savinum eru nógvar slíkar lýriskar perlur, sum spæla væl saman við myndunum og teimum tekstum, sum har standa.
Avbyrgingar er eitt av bestu yrkingasøvnum Tórodds. Hetta er ein sera snøgg og vøkur bók, full av yrkingum, sum í nógvum førum ikki fylla nógv á pappírinum, men sum í innihaldi vaksa út um pappír og bróta út úr sínum egna avbyrgda rúmi.
Prentaðar eru 350 eintøk av Avbyrgingum, og hon kostar 350 krónur í bókahandlunum. Hetta kann tykjast sum ein dýr bók, men sum lesari fær tú nógv fyri pengarnar. Bæði myndir og yrkingar við dygd.
OMR


text:
Við Johannu TG 326 á søguliga ferð
18. Feb 2015
Í ár eru 60 ár liðin síðan Seinni Heimsbardagi endaði. Leikluturin hjá Føroyum, føroyingum og føroyskum fiskiførum kenna vit flest øll. Tær føroysku sluppirnar...
les meir
Johanna ger fýra ferðir í summar
18. Jun 2009
Nú summarið er byrjað er eisini greitt, at Johanna ger fýra ferðir í summar. Eina til Skotlands, eina til Íslands, eina til Hetlands og eina...
les meir
Til Skotlands 3. juli 2008
03. Jun 2008
Leigutúrur til Skotlands við politistum. Av Vági 3. juli. Johanna verður burtur í 10-14 dagar ...
les meir
Til Vestmannaoyggjar 29. juli
29. Jul 2007
Tann 29. juli fer Johanna til Vestmannaoyggjar í Íslandi. Í smb. við tjóðarhátíð í Vestmannaoyggjunum fyrsta vikuskiftið í August. Siglt verður av Vági 29. juli...
les meir
Sjómannadagurin í Klaksvík 22. august
22. Aug 2006
Johanna fer aftur í ár á Sjómannadagin í Klaksvík. Farið verður av Vági 22. August kl. 17.00. Og av Klaksvík 24. August kl. 13.00. Kostnaður...
les meir
Til Hetlands 4. september
04. Sep 2005
Tann 4. september fer Johanna til Hetlands (Lerwick). Farið verður av Vági 4. sept. kl. 14.00 og aftur á Vági 9. sept. Kostnaður 3.600 kr....
les meir
Røðan Óli Holm flutti fram, tá Johanna kom á Vàg 16. juni 2005
18. Jun 2005
Góða johannumanning – Góðu áhoyrarar.Lat meg fyrst ynskja Jóhannu og manningini hjartaliga væl afturkomnum av drúgvu ferð tykkara aftur í søgunnar hav. Lat meg so...
les meir


text:
Orð: Jóannes Patursson
Lag: Gamalt sálmalag (Nesbóndatáttur)
Viðmerking: Yrktur til fundin í Tinghúsinum 2. jóladag 1888, har Rasmus Effersøe las hann upp.
1. Nú er tann stundin komin til handa
á hesum landi,
at vit skulu taka lógvatak saman
máli til frama.
2. Illa er nú við Føroya máli vorðið,
annaðhvørt orðið,
ið nú berst av munni á munni av køllum og kvinnum,
í útlendskum rennur.
3. Er tað ikki skomm, at várt móðurmál kæra
so illa skal fara
og burtur rekast sum avdeyðahundur
og týnast so sundur?
4. Skulu vit nú aftur undir lúta
sum áður fyri fúta!
og taka mót treytum, teir á okkum leggja;
er slíkt fyri seggir?
5. Hoyr, latum okkum tó mót útlendskum ganga,
tað sláa undir vanga;
útnyrðingur skal tað av landinum føra
– sum sápubløðra!
6. Latum tað kennast á okkara talu
sum sól eftir æli,
at burtur er rikin tann fremmandi arvi;
lat tað vera starvið!
7. At fremja ta sak latum oss allar royna,
bæði moyggjar og sveinar,
í kirkju, á ting seta málið við gleði;
til tess leggið megi.
8. Teir edilingar av Noregi troddu,
tá ið Haraldur ráddi,
og ei vildu lúta undir hansara hondum,
men stýrdu frá londum.
9. Á Føroya landi teir fótinum festu,
teir garparnir reystu,
so fríir sum villini fuglar við gaman
livdu teir saman.
10. Enn kann tað teljast á okkara ennum,
hvaðan rótin rennur,
frá hjartanum sama blóð streymar við stinni
sum í Noregi á sinni.
11. Latum okkum minnast, so leingi vit anda,
hvar vøggan mundi standa;
minnast á gávuna, teir okkum góvu:
norðanmáls ljóðið.
12. Ein kvistur spretti av góðum runni,
gekk tó ei á lunni;
av norrønu tungu rann Føroya málið
so hart sum stálið.
13. Um fornkempur nú vildu vitjað aftur,
vit kundu staðið fattir
og svarað, at aftur hevði fingið ljóðið
tað málið, teir góvu.
14. Tú um enn tað einaferð var so vorðið,
tað var rikið frá borði,
og hoyrdist ei uttan í einumhvørjum skoti,
var illa brotið,
15. so hevði tað nú aftur yvirlutan fingið
í kirkju, á tingi,
í hvørjum føroyingi tá tyntist fyri degi,
øðrar skulvu av gleði.
16. Tá skuldu teir okkum so vinaliga
tey orðini siga:
“Takk, synir og døtur! Tit arvin ei gloymdu,
men trúliga goymdu.”
17. Hvílið tit kvirrir, fornir abbar,
Noregis kappar;
føroyingar ei ta skomm skulu eiga
úr ætt at bregða.


text:
Tansania
Tansania (swahili: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, enskt: United Republic of Tanzania), ella Sameinda Lýðveldið Tansania er stórt land í Eysturafrika við umleið 41 mió íbúgvar. Í eystri hevur Tansania mark við Indiahav, í suðuri við Mosambik, Malavi og Sambia, í norðri við Kenja og Uganda og vesturi er Tanganyikavatn og Ruanda og Burundi. Almennu málini eru tvey í tali, enskt og swahili.
Tansania var til sum ríki, tá ið Tanganyika og oyggin Sansibar løgdu saman.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Upprunasamfelagið[rætta | rætta wikitekst]
Engaruka var sjálvbjargið landbúnaðarsamfelag í Tansania einar 160 km. vestanfyri Kilimanjaro. Lendið var bratt, so engarukar máttu laðað garð á niðaru síðu og fylla upp omanfyri, áðrenn teir bygdu sær hús. Búsetningarnar kundu vera upp ímóti 20 km2 í vídd, og í líðunum laðaðu teir langar bríkar at velta í. Bríkarnar vórðu gjørdar soleiðis, at laðað varð upp við gróti í niðara borði, og so varð fylt upp ájavnt garðin við leysum tilfari, mest mold, omanfyri. Vatn varð veitt á velturnar í gjøgnum steinsett ræsi úr Engarukaá. Grivið hevur verið út í bústøðunum síðan í 1960-árunum, og alt bendir á, at fólk hava búð har leingi. Enn veit eingin, hví engarukamentanin doyði út, men tað kann hava verið av liggjandi skerpingi, sum hevði við sær, at ógjørligt varð at dyrka jørðina. Fólk veltu t.d. korn og hirsa. Kornið varð knúst til mjøl í stórum mortara og baka til breyð. Engarukar búðu í rundum húsum av leiri og viði, og tey vóru takt við hálmi. Teir laðaðu grótgarðar uttan um bygdina at halda óbodnum gestum burtur. Húsini vórðu takt við síðum grasi, sum vaks tætt við húsini.
Uppreistur[rætta | rætta wikitekst]
Í øllum Afrika settu afrikanarar seg upp ímóti, at evropearar tóku land teirra, løgdu skatt á teir, eyðmýktu og eyðrændu teir, noyddu teir at gera tvingsilsarbeiði, snýttu og stjólu, fóru og ógvuliga harðliga fram og neyðtóku konufólk. Í Týska Eysturafrika (nú Tansania) var mótstøðan størst ímóti høgum skatti, tvingsilsarbeiði og skylduni at dyrka bummull, sum myndugleikarnir fluttu út. Ein andamanari segði seg kunna útvega vatn, sum vardi fólk fyri kúlum, og um alt landið gjørdu fólk uppreistur. Vatn eitur "maji" á swahili, og tí var uppreisturin nevndur Maji-Maji-Uppreisturin. Myndugleikarnir knústu uppreisturin í 1905, drupu oddamenninar og elvdu til hungursneyð. Hermenninir settu eld á grøði, akrar og bygdir, og teir fóru gjølliga til verka. Fleiri enn 200 000 fólk doyðu.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Til fyri stuttum var Tansania undir sosialististiskum stjórnarvaldi, ið til dømis eggjaði fólki at gera samvinnufeløg og at arbeiða saman í stórum ríkisriknum gróðrarlundum. Hóast summar av hesum verkætlanum eydnaðust væl, er Tansania nógv fátækari enn grannalandið Kenja og er gott dømi um, hvussu búsetingin er í einum fátækum landbúnaðarlandi - næstan alt fólkið býr á bygd.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Heimsins hægsta fríttstandandi fjall - tvs. fjall, ið ikki er partur av fjallarøð - er 5.895 metrar høgt, eitur Kilimanjaro og stendur í Tansania. Jøklar eru enn á toppinum, men væntað verður tíverri, at teir eru burturi um nøkur ár orsakað av heimsfevnandi upphitingini. Annars eru stóru nátturugarðarnir tann størsta turistattraktiónin í Tansania. Friðaðu økini eru full av fílum, sebrum, giraffum, leyvum etc, sum liva frítt, og sum til ber at eygleiða úr bili.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Um 120 fólkasløg búgva í landinum, tey flestu tala swahili, ið nú á døgum verður nýtt sum felagsmál mangastaðni í mið- og eysturafrika.
Fyrr búði fólkið í landinum spjatt í mongum smáum bygdum. Í 1970 skipaði stjórnin fyri eini verkætlan, ið hevði til endamáls at fáa fólkið at flyta saman í stórar bygdir, so at eini 250 húski fóru at verða í hvørjari bygd. At savnað fólkið meiri hevði við sær, at lættari og bíligari varð at útvega bygdunum skúlar, vatn og annað og at býta út handilstøð og sáðkorn. Nú á døgum búgva tríggir fjórðingar av fólkinum í Tansania á bygd, fleiri enn nakra aðrastaðni í Afrika.


text:
Jóanes Nielsen
Jóanes Sekjær Nielsen (5. apríl 1953 í Havn) varð føddur í Havn í 1953, og har vaks hann upp. Hann hevur verið sjómaður og arbeiðsmaður. Eisini hevur hann starvast sum rithøvundur burturav. Jóanes hevur roynt seg í fleiri, ymiskum tekstasløgum. Hann hevur skrivað yrkingar, stuttsøgur, skaldsøgur, greinar og leikir. Hann lýsir m.a. verkafólkið og teirra lívstreytir, stættamun, kúgan og órættvísi. Hann er stundum speirekandi og satiriskur, men hann er eisini skemtandi og lívsjáttandi og lýsir inniligar og eymar kenslur. Fleiri av útgávunum hjá Jóanes Nielsen eru útkomnar í Danmark, m.a. skaldsøgurnar "Glansbílætasamlarnir" og "Gummistivlarnir eru tær einastu tempulsúlurnar sum vit eiga í Føroyum". Sjónleikurin "Eitur nakað land week-end?" og yrkingasøvnini "Pentur" og "Kirkjurnar á havsins botni" eru eisini útkomin á donskum.[1] Í desember 2012 gjørdi eitt av heimsins størstu forløgum, Random House, avtalu um at útgeva skaldsøguna Brahmadellarnir hjá Jóanes Nielsen á øðrum málum, í fyrstu syftu skal hon gevast út á týskum. Hetta er fyrstu ferð at ein bók hjá einum føroyskum rithøvunda verður útgivin av so stórum forlagi.[2]
Útgivið[rætta | rætta wikitekst]
- 1978 - Trettandi mánaðin (yrkingasavn)
- 1984 - Pinnabrenni til sosialismuna (yrkingasavn)
- 1985 - Tjøraðu plankarnir stevna inn í dreymin (yrkingasavn)
- 1986 - Á landamørkum vaksa blomstur (stuttsøgusavn)
- 1987 - Naglar í jarðarinnar hús (yrkingasavn)
- 1991 - Gummistivlarnir eru tær einastu tempulsúlurnar sum vit eiga í Føroyum (skaldsøga)
- 1992 - Gummistøvler er de eneste tempelsøjler vi ejer på Færøerne, Vindrose, Ebba Hentze týddi til danskt.
- 1993 - Kirkjurnar á havsins botni (yrkingasavn)
- 1994 - Undergroundting (greinasavn)
- 1998 - Pentur (yrkingasavn)
- 1999 - Sting, Vindrose, Ebba Hentze týddi til danskt.[3]
- 2003 – Sting (í norskari týðing eftir Lars Moa) ISBN 82-8104-007-6
- 1999 - Undergroundting 2 (greinasavn)
- 2002 - Eitur nakað land week-end ? (sjónleikur) vann Nordisk Dramatikerpris 2002.[4]
- 2005 - Hedder noget land weekend?, Ebba Hentze týddi til danskt.
- 2002 - Brúgvar av svongum orðum (yrkingasavn) tilnevnd til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins í 2004.
- 2004 - Broer af sultne ord, Ebba Hentze týddi til danskt.
- 2007 - Bruer av svoltne ord, Lars Moa týddi til nýnorskt.
- 2005 - Glansbílætasamlararnir (skaldsøga)
- 2008 - Glansbilledsamlerne, Povl Skårup týddi til danskt, Torgard, ISBN 978-87-92286-04-8
- 2009 - Glansbildesamlarane, Lars Moa týddi til nýnorskt.
- 2013 - Glansmyndasafnararnir (á íslendskum, verður útgivin í mars/apríl 2013)
- 2009 - Aftan á undrið (sjónleikur)
- 2011 - Brahmadellarnir (skaldsøga), Mentunargrunnur Studentafelagsins[5] Tilnevnd til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins í 2013.[6]
- 2012 - Brahmadellerne – en nordatlantisk krønike, Povl Skårup týddi til danskt, Torgard, 2012
- 2012 – Brahmadellane, Lars Moa týddi til nýnorskt. ISBN 978-82-93065-24-1
- 2016 – Die Erinnerungen,[7] Ulrich Sonnenberg týddi til týskt, btb Verlag, ISBN 978-3-442-75433-5
- 2012 - Tapet millum øldir (yrkingar)
- 2016 - Tapet mellem århundreder, Hugin Eide týddi til danskt, Torgard.
Heiðurslønir, tilnevningar o.a.[rætta | rætta wikitekst]
Jóannes Nielsen hevur fimm ferðir verið tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins: 1988, 1994, 1999, 2004 og 2013.
- 1984 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri Pinnabrenni til sosialismuna
- 1988 – Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri yrkingasavnið Tjøraðu plankarnir stevna inn í dreymin
- 1994 – Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri yrkingasavnið Kirkjurnar á havsins botni
- 1999 – Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri yrkingasavnið Pentur
- 2002 - Nordisk Dramatikerpris fyri Eitur nakað land week-end ?. Virðislønin var 50.000 krónur.[8]
- 2004 - Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri yrkingasavnið Brúgvar av svongum orðum
- 2011 - Mentanarvirðisløn Landsins - virðislønin var á 150.000 kr.
- 2012 - Brahmadellarnir er tilnevnd til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins 2013[9]
- 2012 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri skaldsøguna Brahmadellarnir frá 2011. Virðislønin var á 35.000 kr.[10]
- 2013 – Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri skaldsøguna Brahmadellarnir.
- 2014 - Vann FMA virðisløn fyri Ársins tekstur fyri sangin Lívið er júst sum tað er, sum Jóanes Nielsen hevur yrkt og sum Kári Sverrisson hevur gjørt lag til og syngur
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Politiken.dk
- ↑ Information.dk Færøsk forfatter får kontrakt med internationalt forlag
- ↑ Adlibris.com Sting af Jóanes Nielsen
- ↑ Denstoredanske.dk
- ↑ MS.fo
- ↑ Norden.org De nominerede til Nordisk Råds Litteraturpris 2013
- ↑ randomhouse.de
- ↑ Denstoredanske.dk Nordisk Dramatiker Pris
- ↑ Norden.org
- ↑ Aktuelt.fo, Fýra listafólk heiðrað í dag


text:
6. januar
6. januar er dagur 6 í árinum í gregorianska kalendaranum. 359 dagar eru eftir av árinum (360 dagar um skotár er). Dagurin verður eisini róptur trettandi ella trettandadagur - t.e. trettandi dagurin eftir jóladag. Dagurin kallast í kirkjuligum høpi eisini epifania, t.e. opinbering.
6. januar er 1. jóladagur eftir julianska kalendaranum, sum var brúktur til 1. mars 1700 - og sum ortodokska kirkjan framvegis brúkar. Tíðin frá jólum til trettanda varð eisini kallað "millum jólanna" t.e. millum jól eftir nýggja (gregorianska) kalendaranum og gamla (julianska) kalendaranum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1889 - Føroyingafelag varð stovnað í Havn. Stig vóru tikin til at stovna felagið á jólafundinum 1888.


text:
Øl
Øl ella bjór verður bryggjað úr vatni og byggi, og humli latin í fyri smakkin. Byggið verður sett á blót og spírar til malt, sum verður hitað og málið í vatni. So gerar tað í stórum kørum. Seinni búnast ølið og verður sílað, áðrenn tað verður latið í fløskur. Í mong túsund ár hava fólk bryggjað øl. Øl er ein gamal drykkur, sum í dag verður framleiddur kring allan heimin. Í Egyptalandi bryggjaðu tey øl fyri umleið 6.000 árum síðan. Eisini í Føroyum hava vit bryggjað øl í nógv ár. Í 2011 varð lógin í Føroyum broytt, so nú ber til at keypa øl, sum er sterkari enn 5,8% í Føroyum. Lógin hevur virknað frá 1. apríl 2012, men av tí at 1. apríl er ein sunnudagur, og Rúsan er stongd tá, so verður tað 2. apríl, at sterkar ølir kunnu keypast í Føroyum [1].
Øl er ein landbúnaðarvøra; ein geraður drykkur, ið verður framleiddur úr malti, sum er korn (bygg, hveiti, havri, rug, mais ella rís), vatni, humlu og ger og kanska okkurt krydd afturat. Kornið verður bloytt í vatni, til tað byrjar at spíra. Síðani verður tað turkað og snerkt til malt. Ein suppa verður kókað úr søta maltinun og verður kryddað við fruktkendu og beisku humluni og øðrum kryddi. At enda verður alt kølt niður, og ger latið í fyri at gera sukurið til alkohol og kolsýru. Henda tilgongd tekur vanliga eina til fimm vikur. Síðan verður ølið goymt. Og tað kann taka frá nøkrum fáum døgum til mánaðir alt eftir, hvat slag av øl talan er um. At enda verður ølið sílað, hitaviðgjørd og tappað. Umleið 90 % av eini øl er vatn.
Alkohol[rætta | rætta wikitekst]
Alkohol í øli
- Ljóst pilsnarøl: 1-2 %
- Vanligt pilsnarøl: 3-4 %
- Sterkt øl: 4-7 %


text:
Námsvísindadeildin handað Tórshavnar kommunu kanning um teldlanýtslu í fólkaskúlanum
Í sambandi við, at Tórshavnar kommuna skuldi lata einum skúla teldlar, tí hann skuldi leggjast saman við øðrum skúla, har næmingarnir høvdu teldlar, vórðu granskarar á NÁD spurdir til ráðs og bidnir um at gera eftirmeting av, hvussu og í hvønn mun teldlarnir vórðu brúktir, og hvørja ávirkan tað hevði á læring næminganna.
Væl grundað spurnablað
Stórt talgilt spurnablað varð gjørt, sum bæði bygdi á OECD frágreiðing frá 2015 um teldunýtslu og stóra spurnakanning, sum granskarar á NÁD í samstarvi við Háskóla Islands gjørdu í 2012/13 millum allar næmingar í Føroyum av starvshættum og hugburði til ymsu lærugreinarnar í fólkaskúlanum. Aðrar granskingarverkætlanir lógu eisini til grund fyri sniðgávuni av spurnablaðnum.
Nýtsla, hugburður og úrtøka hjá næmingum
Í høvuðsheitum varð spurt um nýtslu av teimum talgildu amboðunum, sum skúlin letur næmingunum ella hevur til taks í undirvísingini, síðani varð spurt um amboð næmingarnir sjálvir áttu ella høvdu atgongd til heima. Hugt varð eisini at, hvønn hugburð næmingarnir høvdu til nýtslu av talgildari tøkni við serligum denti á teldlanýtslu, og hvørja ávirkan talgilda tøknin og teldlarnir hava á fakligu úrtøkuna.
Ávirkanin á undirvísingina - og førleikar hjá lærarum
Lærararnir í tveimum skúlum vórðu spurdir. Teir spurningarnir snúðu seg mest um arbeiðshættir og í hvønn mun talgilda tøknin setir sín dám á undirvísingina, eisini varð spurt um hugburð til talgildu tøknina, serliga teldlar og í hvønn mun hesir verða nýttir í undirvísingini. Somuleiðis varð spurt um, hvussu lærararnir føldu seg fyrireikaðar til at brúka talgilda tøkni og Ipaddar í undirvísingini, og hvussu teir halda seg vera førar fyri at brúka talgildu amboðini.
Almenn framløga 15. desember
Fyribils frágreiðing varð handað Mentanevnd býráðsins 24. okt. Frágreiðingin er nú farin til prentingar. Framløga verður av niðurstøðunum av kanningini 15. des. kl. 15.00 á Námsvísindadeildini á Frælsinum. Skúlarnir, sum hava luttikið í kanningini, verða bodnir við til framløguna, sum er almenn.


text:
Bahamaoyggjar
Samveldið Bahamaoyggjar (alment enskt heiti: Commonwealth of the Bahamas) er ein oyggjabólkur í Karibia. Høvuðsstaður eitur Nassau. Fólkatalið er umleið 353 000. Mesta fólkið er afrikanarar, men eisini er ein hvítur minniluti. Almenna málið er enskt.
Ferðamannavitjanin er nógv.
Innihaldsyvirlit
[rætta | rætta wikitekst]
Spaniamenn kallaðu oynna Bajamar, sum merkir grunt vatn.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tað var á oynni San Salvador í Bahamaoyggjum, at Kristoffur Kolumbus steig fótin á land, tá ið hann fann nýggja heimin í 1492. Seinni settu bretar seg niður í oyggjunum, og vóru tær bretskt hjáland til 1973.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Bahamaoyggjar eru um 700 koralloyggjar, ið eru stutt eystur úr strondini í Florida í USA.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Bahamaoyggjarnar eru limir í ST, WTO og The Commonwealth.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Nú eru oyggjarnar satt frítíðarparadís, og fólk úr øllum heiminum koma hagar. Fólk úr øllum heiminum koma at ferðast á flógvu sandstrondunum í Bahamaoyggjum. Ferðavinnan hevur alstóran týdning fyri búskapin, og stívliga helvtin av fólkinum í landinum arbeiðir á gistingarhúsum, í handlum og á matstovum. Freeport, á oynni Grand Bahama, er størsti ferðavinnubýur, og har er djúp og góð havn til stór skip, ið eru á rundferð í Karibiahavi.
Bahamaoyggjar eru eisini týdningarmikil fíggjarmiðdepil, tí at skattalógirnar og avgjaldslógirnar eru so lagaligar. Í Danmark í 2010 hevur skattavaldið lagt sak ímóti 211 starvsfólkum hjá reiðarínum Clipper, tí tey hava fingið ein part av lønini umvegis Bahamas og uttan um skattaskipanina. Skattavaldið hevur avdúkað, at Clipper rindaði starvsfólkinum ta føstu lønina ígjøgnum ta donsku skattaskipanina, men at bonuspengar vórðu goldnir umvegis Bahamas. Talan var ofta um fleiri hundraðtúsund krónur, og teir pengarnar hevur danska skattavaldið ongantíð sæð.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Um ársskiftið er lívligt á gøtunum í Bahamaoyggjum, tí at tá eru Junkanoo-skrúðgongurnar við dansi og tónleiki. Henda veitsla hevur røtur aftur í farnar dagar. Søgnin sigur, at tá ið afrikanskur høvdingi, nevdur John Canoe, var førdur higar sum trælur, lótu teir hann halda veitslu eftir afrikonskum siði.
Myndarøð[rætta | rætta wikitekst]
-
-
-
Nátt í Nassau.
-


text:
Kalmar län
Kalmar län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Kalmar län mark við Kronobergs län, Jönköpings län, í útnyrðingi víð Östergötlands län og í suðri við Blekinge län. Kalmar län varð stovnað í 1634. Høvuðsstaðurin í Kalmar län er Kalmar.
Kalmar län hevur 233 874 íbúgvar (31. desember 2013)[1] og eina vídd við 11.171 km².
Kommunur[rætta | rætta wikitekst]
- Borgholms kommuna
- Emmaboda kommuna
- Hultsfreds kommuna
- Högsby kommuna
- Kalmar kommuna
- Mönsterås kommuna
- Mörbylånga kommuna
- Nybro kommuna
- Oskarshamns kommuna
- Torsås kommuna
- Vimmerby kommuna
- Västerviks kommuna
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
Vancouver
Vancouver í British Columbia á vesturstrondini í Kanada er ein væl umtóktur býur. Mong vilja fegin sleppa at búgva har, og stór framgongd er í ídnaðinum. Havnin frystir ikki um veturin og liggur tí væl fyri til handilssamstarv við lond í Asia hinumegin Kyrrahav. Mong kinversk húski, helst úr Hongkong, búsettu seg her, áðrenn Hongkong fór undir kinverskt yvirræði í 1997.
Vinabýir[rætta | rætta wikitekst]
- Odessa, Ukraina (1944)
- Yokohama, Japan (1965)
- Edinburgh, Skotland, Stóra Bretland (1978)
- Guangzhou, Kina (1985)
- Los Angeles, Kalifornia, USA (1986)
- Seoul, Suðurkorea (2007)


text:
8. februar
8. februar er dagur 39 í árinum í gregorianska kalendaranum. 326 dagar eru eftir av árinum (327 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1904 - Russiskt-Japanska kríggið brestir á.
- 1910 - Boy Scouts of America verða settir á stovn.
- 1922 - Fyrsta útvarpstólið verður sett upp í Hvíta Húsinum í USA.
- 1942 - Seinni heimsbardagi: Japan hertekur Singapor.
- 1950 - Stasi, loyniløgreglan í Eysturtýsklandi verður sett á stovn.
- 1952 - Elizabeth II av Stóra Bretlandi, verður útnevnd drotning av Stóra Bretlandi
- 1960 - Fyrstu átta stjørnurnar verða settar upp á Hollywood Walk of Fame gongugøtuni í USA.
- 1963 - Fyrsta litsjónvarpssendingin verður send í Meksikobýi í Meksiko.
- 1969 - Loftsteinur dettur niður í Meksiko
- 1974 - Tríggir amerikanskir rúmdarfarar venda aftur til Jarðar, eftir at hava verið 84 døgn umborð á rúmdarstøðini Skylab
- 1981 - Ein vanlukka á Karaiskakis fótbóltsstadion í Athen kravdi 21 mannalív, tey sum doyðu vóru ung fólk millum 14 og 40 ára gomul. Tey vóru traðkað í hel.
- 1985 - ANC-leiðarin Nelson Mandela sýtur fyri at sleppa leysur við teirri treyt at skula siga frá sær rættin at brúka vald.
- 1992 - Opnunarhátíðin á Vetrar-OL í Fraklandi verður hildin.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1953 - Mary Steenburgen, amerikonsk sjónleikarinna
- 1964 - Trinny Woodall, enskur mótasniðgevi og rithøvundur
- 1974 - Seth Green, amerikanskur sjónleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1587 - Mary Skotadrotning, skotsk drotning (f. 1542)
- 1998 - Halldór Kiljan Laxness, íslendskur rithøvundur (f. 1902)
- 2007 - Anna Nicole Smith, amerikonsk modell og sjónleikarinna (f. 1967)


text:
Hannah Montana
Hannah Montana var ein sera væl umtókt sjónvarpsrøð, ið varð send frá 24. mars 2006 - 16. januar 2011 í USA. Fríggjadagin 12. november 2011 var síðsti parturin av heimskendu sjónvarpsrøðini vístur á Disney Channel. Sjónvarpsrøðin um vanligu gentuna Miley Stewart, sum livir eitt dupult lív, sum poppstjørnan, Hannah Montana, er nú endað eftir 95 partar og filmin Hannah Montana: The Movie (2009).
Sjónvarpsrøðin hjá Disney Channel gjørdist beinavegin væl umtókt. Átjan ára gamla Miley Cyrus hevur í næstan 4 ár leikt høvuðsleiklutin í kendu sjónvarpsrøðini saman við pápanum, Billy Ray Cyrus sum eisini leikar pápi hennara. Sjónvarpsrøðin minnir nógv um veruliga lívið hjá filmsstjørnuni og sangarinnuni Miley Cyrus, og hon hevur sjálv sagt, at tað ikki rættiliga er sjónleikur, tá hon leikar Miley Stewart. Allar tríggjar genturnar Miley Cyrus, Miley Stewart og Hannah Montana er vorðnar heimskendar og hava havt konsertir um allan heimin.
Í fyrstuni var tað mest Hannah Montana, fólk vildu hoyra, men tá Miley Cyrus er blivin vaksnari og vil sjálv royna seg sum sangarinnu, vilja flest fólk hoyra hana syngja. Hon hevur eisini spælt í filminum The Last Song.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Sjónvarpsrøðin, Hannah Montana, snýr seg um gentuna Miley Stewart, sum flytir frá Tennessee til Malibu í Kalifornia fyri at royna seg sum sangara. Hon elskar tónleikin og at syngja, men vil kortini ikki hava, at fólk kenna hana úti á gøtuni, og at hon verður viðfarin øðrvísi bara tí, at hon er kend. So hon livir eitt dupult lív, har hon fær tað besta úr tveimum heimum. Í tí eina er hon tann vanliga Miley Stewart og í hinum, er hon heimskenda poppstjørnan, Hannah Montana, sum er fyrimyndin hjá næstan øllum tannáringagentum í USA.
Tað ljóðar lætt at liva hetta luksus lívið, men so er ikki. Miley er alla tíðina noydd at lúgva fyri fólki, hon elskar, fyri at tey skulu finna útav, hvør hon er. So nógv sum er gott við at vera Hannah Montana er eisini ringt, so Miley Stewart sær ofta onga aðra loysn enn at siga við heimin, hvør hon ordiligt er. Kortini kemur hon aldri so langt og fær altíð reddað poppstjørnuni.
Hesu ferð gongur tað kortini ikki. Miley Stewart og Hannah Montana hava fingið ein sjek, sum tær eru ordiliga forelskaðar í, og hann verður hataður av øllum Hannah Montana-fjepparum, tí tey vita ikki av, at Miley og Hannah eru ein og tann sama gentan. Eisini verður Lily, besta vinkonan hjá Miley Stewart noydd til at uppgeva skúlan, sum hon hevur droymt um at sloppið á alt lívið, tí at Miley ikki slapp inná orsakað av hennara dupult lívið sum Hannah Montana. Miley Stewart sær nú, hvussu nógv Hannah Montana sárar hennara vinfólk og sær ongan annan útveg.


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag: Peter Alberg
1. Tú undrast, at eg ei sat í kirkjuni og bíndi,
meðan sólin í várgleði fjøllunum kíndi;
kennir tú meg rætt, so veitst tú væl at eg
má leita mær burtur hagar, himinin er høgur,
hagar, lotið og fuglurin eitt várkvæði kvøður;
tí er hagin nógv betri enn kirkjan fyri meg.
2. Tú veitst væl, at Harrin, sum valdar øllum londum,
býr ei í templum bygdum av menniskjahondum,
hann nýtir ei, at menniskjan biður honum bøn.
Tú finnur hann í lotunum, sum svalliga anda,
tú finnur hann í blómunum, sum áarbakkan randa.
Tí fari eg til fjals, tá ið mørkin gerst grøn.
3. Væl eri eg ei vorðin, eins og menn eru flestir;
væl veit eg, at eg ei eri góður eins og prestur,
men trína vit bæði inn um himmalsins grind,
so sigi eg við Gud uttan stúrandi iva,
at vit bæði, vit hava elskað og livað,
so veit eg væl, at Harrin kvittar okkara synd.


text:
Søga 45: Yvir um Jordanánna
HYGG! Ísraelsmenn fara yvir um Jordanánna! Men hvar er alt vatnið farið? Fyri einari løtu síðan var fult av vatni í ánni, tí tað regnar illa hesa tíðina av árinum. Men nú er alt vatnið burtur! Og ísraelsmenn fara yvirum á turrum, akkurát sum við Reyðahavið! Hvar er vatnið farið? Nú skalt tú hoyra!
Tá ísraelsmenn skuldu fara yvir um Jordanánna, læt Jehova Josva geva fólkinum hesi boð: ’Prestarnir skulu taka sáttmálaørkina og ganga fyrst. Tá føturnir á teimum nerta við vatnið í Jordanánni, skal vatnið steðga.’
Prestarnir taka sáttmálaørkina og bera hana avstað framman fyri fólkinum. Teir koma til Jordan, og prestarnir fara beint oman móti vatninum. Áin er djúp, og streymurin er sterkur. Men í somu løtu sum føturnir hjá teimum nerta við vatnið, steðgar vatnstreymurin! Tað er eitt undur! Jehova hevur steðgað áarstreyminum longri uppi. Skjótt er einki vatn eftir í ánni!
Prestarnir sum bera sáttmálaørkina fara mitt út í ta uppturkaðu ánna. Sært tú teir á bílætinum? Har verða teir standandi meðan allir ísraelsmenn fara yvir um Jordanánna á turrum!
Tá øll eru komin yvirum letur Jehova Josva siga við 12 sterkar menn: ’Farið út í ánna, har sum prestarnir standa við sáttmálaørkini. Takið 12 steinar og leggið teir har sum tit skulu verða um náttina. Tá so børn tykkara einaferð í framtíðini spyrja hvat steinarnir hava at týða, skulu tit siga teimum frá vatninum sum steðgaði tá sáttmálaørkin skuldi yvir um Jordan. Steinarnir skulu minna tykkum á undrið ið hendi!’ Og hetta gera teir. Tólv sterkir menn taka hvør sín stein og seta hann har sum fólkið heldur hvíld um náttina. Josva setur eisini tólv steinar har sum prestarnir hava staðið í ánni.
At enda sigur Josva við prestarnar ið bera sáttmálaørkina: ’Komið upp úr Jordan.’ Og teir eru ikki meir enn uppkomnir, tá áin aftur fer at streyma, heilt sum hon gjørdi áðrenn ísraelsmenn fóru yvirum.
Josva 3:1-17; 4:1-18.


text:
TÍÐINDI
Heildarætlan
Umboð fyri Klaksvíkar kommunu og Klaksvíkar sjúkrahús, saman við hjálparfólki, hava skrivað ein Heildarætlan fyri heilsutænastur í Norður... Les meiraOktober 18, 2016
Fyrilestur um Petø venjingar
Í samband við, at vit hava haft hetta tilboðið fast á Klaksvíkar Sjúkrahúsi síðan 2011, vilja vit við hesum bjóða til ein fyrilestur um P... Les meiraFebruar 24, 2016
Heimasíðan nýtt snið
Við hesi nýggju heimasíðuni vóna vit at veita okkara viðskiftafólki eina betri tænastu. Síðan er einføld, og tað er ikki torført at leit... Les meiraNovember 19, 2015
Klaksvíkar Sjúkrahús
Á Klaksvíkar Sjúkrahúsið starvast umleið 150 starvsfólk, býtt í umleið 20 starvsbólkar, ið samstarvað við Landssjúkrahúsið og Suðuro... Les meiraNovember 19, 2015
Viðgerð fyri nýrastein í Føroyum
Í januar 2015 gjørdist tað møguligt, hjá føroyskum sjúklingum við nýrasteini, at verða viðgjørdir í Føroyum og hetta er eitt stórt fram... Les meiraNovember 19, 2015
Nýumvæld skurðstova
Skurðstovan, sum varð tikin í nýtslu í 1988, er nú totalrenoverað og varð tikin í nýtslu aftur mitt í Septembur. Vit kunnu fegnast nýggja ... Les meiraNovember 19, 2015


text:
Við Netbankanum frá BankNordik fært tú sum vinnukundi góðan møguleika fyri sjálvgreiðslu, og tú kanst lættliga avgreiða bankaviðurskiftini hjá tíni fyritøku, tá tað hóskar tær.
Kontur
Í Netbankanum sært tú seinastu flytingarnar á kontunum, og tú kanst bólka konturnar fyri at fáa betri yvirlit.
Goym bókingar sum fílu
Úr bókingaryvirlitinum ber til at trýsta á leinkjuna “Flyt út”. Vístu bókingarnar verða sendar til eina CSV- ella DAT-fílu. CSV-fílan kann latast upp í einum rokniarki, har tað ber til at arbeiða víðari við bókingunum. DAT-fílan kann sendast til eina bókhaldsskipan.
Flytingar
Tú kanst gera flytingar til egnar kontur og til onnur.
Gjaldingar
Tú kanst gera gjaldingar, bæði til føroyskar móttakarar og útlendskar, og fáa yvirlit yvir framtíðar gjaldingar.
Ger fleiri gjaldingar samstundis
Um tú skalt gera fleiri gjaldingar samstundis, kanst tú nýta útbakkan til at gera flytingarnar. Í staðin fyri at trýsta “OK” og skriva kotuna fyri hvørja einstaka gjalding skalt tú bert trýsta á knøttin “Útbakki”. Tá ið allar gjaldingarnar eru skrásettar, trýstir tú á “Útbakki” og fremur allar gjaldingar samstundis. Tá gjaldingarnar eru sendar, verður ein kvittan gjørd, har tað sæst, um einstøku gjaldingarnar eru framdar.
Send gjaldingar inn í Netbankan
Frá tíni bókhaldsskipan kanst tú senda gjaldingar beinleiðis inn í Netbankan og síðan góðkenna tær í útbakkanum.
Send FI-gjaldingar til bókhaldsskipan
Tá gjaldingar frá tínum kundum koma inn á tína kontu, kanst tú senda tær beinleiðis inn í tína bókhaldsskipan og javna postarnar sjálvvirkandi.
Skjalagoymsla
Alt samskifti frá bankanum verður sent í skjalagoymsluna. Í skjalagoymsluni finnur tú millum annað kontuavrit, ársyvirlit, gjaldsyvirlit, rentuútgreining og fráboðanir um flyting.
Virðisbrøv og íløgur
Við Netbankanum er møguligt at keypa og selja virðisbrøv, tá tær lystir, fyri ein væl lægri kostnað. Eisini kanst tú í friði og náðum fylgja tínum íløgum og samanbera tær við onnur virðisbrøv, soleiðis at tú altíð hevur fult yvirlit yvir íløgurnar hjá tíni fyritøku.
Prokura
Tað er møguligt at knýta prokura at Netbankanum hjá tínum virki, soleiðis at ymiskir Netbankabrúkarar kunnu hava ymisk rættindi. Tað økir um trygdina fyri títt virki, um tveir brúkarar skulu fremja eina gjalding. Og skuldi tað hent, at virkið verður álopið av teldusníkum, er trygdin eisini økt munandi.
Tryggari Netbanki við NemID til starvsfólk
Sum vinnukundi kanst tú fáa NemID til øll starvsfólk, ið hava atgongd til Netbankan. Fyrimunirnir fyri virkið eru:
- Netbankin verður tryggari
- Tit sleppa undan at nýta Java
- Tað er kki neyðugt at nýta Netbankan á eini ávísari teldu
- NemID kann eisini nýtast til at rita inn í Lønarportalin við
- Netbankin og Lønarportalurin er annars óbroyttir
Spar tíð og pening
Við at nýta nógvu møguleikarnar í Netbankanum Vinna kann títt virki spara bæði tíð og ómaksgjøld. Tú kanst lættliga bíleggja Netbanka til títt virki her á síðuni.


text:
Framløguuppskot
VÅGN OP!
Spurningur: Summi ivast í, um Jesus veruliga hevur livað, onnur siga, at tað hevur hann. Uppaftur onnur siga, at tað kunnu vit ikki vita. Hvat heldur tú?
Tilboð: Hetta blaðið viðger tað, sum prógvini vísa.
LÆR ONNUR SANNLEIKAN
Spurningur: Hvat hendir, tá ið vit doyggja?
Skriftstað: Jóh 11:11-14
Sannleiki: Tá ið vit doyggja, eru vit ikki til longur. Tí skulu vit ikki vera bangin fyri, hvat hendir, tá ið vit doyggja. Jesus samanbar deyða við svøvn. Sum hann gjørdi við Lazarus, kann hann „vekja“ okkara kæru, so tey aftur kunnu fáa eitt gott lív her á jørðini. – Job 14:14.
INNBJÓÐING TIL MØTI (inv)
Tilboð: Eg vil gjarna bjóða tær til ein bíbilskan fyrilestur. Hann verður hildin í ríkissalinum, har vit ganga á møti. [Gev tí vitjaða eina innbjóðing, vís á, nær og hvar vit hava møti í vikuskiftinum, og sig eisini, hvussu fyrilesturin eitur.]
Spurningur: Hevur tú nakrantíð verið í einum ríkissali? [Um tað liggur fyri, kanst tú vísa filmin Hvat gongur fyri seg í einum ríkissali?]
GER TÍNA EGNU FRAMLØGU
Nýt sniðið í undanfarnu uppskotunum til at gera tína egnu framløgu.


text:
Talið av lesandi á Fróðskaparsetrinum er tvífaldað tey síðstu fimm árini, og nú lesa 1.000 fólk á Fróðskaparsetri Føroya.
Men bara ein brotpartur av teimum, sum fáa tilboð um hægri lesnað á Fróðskaparsetrinum, fullføra útbúgvingina og fáa prógv í hondina.
Sí grafikkin niðanfyri
Á nøkrum útbúgvingum koma tey flestu ígjøgnum og fáa prógv, á øðrum kemur bara ein lítil brotpartur ígjøgnum. Tað vísir eitt yvirlit, Løgtingið fekk undir fíggjarlógarviðgerðini stutt fyri jól.
Í grafikkinum niðan fyri sært tú, hvussu nógv fólk ávikavist vórðu upptikin og hvussu nógv fingu prógv á Fróðskaparsetrinum frá 2011-2016.
Greinin heldur fram niðanfyri
Kelda: logting.fo
Grafikkur: Ljósablátt: Upptikin á útbúgvingini. Myrkablátt: Fingu prógv
Tølini skulu takast við ávísum fyrivarni. Ymiskt er, hvussu nógv eru upptikin frá ári til ár, og har útbúgvingarnar eru uppraðfestar síðstu árini, ganga nøkur ár áðrenn nýggju næmingarnir koma ígjøgnum skipanina.
Av somu orsøk fáa tølini ikki ávaringarlampurnar at blinka hjá rektaranum á Fróðskaparsetrinum. Men Sigurð í Jákupsstovu ásannar, at á summum útbúgvingum er fráfallið alt ov stórt.
Tað sigur rektarin á Fróðskaparsetri Føroya í sendingini, Radarin, sum vit senda í útvarpinum seinnapartin klokkan 17:05, har tú kanst hoyra meira um evnið.
Sambært tølunum hjá Fróðskaparsetrinum vóru 450 lesandi á Setrinum í 2011, í dag er talið 1.000. Fróðskaparsetrið hevur ikki ein greiðan málsetning fyri, hvussu stórt fráfallið í mesta lagi má vera.
Les eisini
Hóast Birna Brjánsdóttir framvegis ikki er funnin, veit løgreglan nú við vissu, at hon hevur verið í eftirlýsta reyða bilinum
Tíðindi
Føroyar fáa tey gjøld fyri yvirflúgving, tá loftferðsluøkið er yvirtikið, sum Danmark nú fær frá Íslandi.
Tað er tætt samband millum Andras Mortensen og Jóan Paula Joensen, sum fyri jól metti um tvær kærur um Andras Mortensen.
Hópurin er styrktur og NSÍ hevur sett sær høg mál fyri komandi kappingarár
Hóast Sveinur Justinussen fekk beinleiðis reytt kort í fyrra hálvleiki, so stríddi StÍF seg til sigur á Kyndli í fyrsta umfari í steypakappingini


text:
Nýggjasta
Les eisini
Væl umtókt
Les eisini
Les eisini
Høvuðstíðindasendingin í sjónvarpinum er til dagfesting einasta regluliga tíðindasending í landinum, har móttakarin fær tíðindi við livandi myndum.
Umframt at veita føroyingum tey nýggjastu tíðindini, fer sendingin í eisini dýpdina við tí núliga. Hetta verður gjørt við at hava tema sendingar, har eitt evni verður viðgjørt frá ymiskum vinklum yvir fleiri sendingar.
Meginparturin av tíðindunum eru føroysk, men fer ein stórhending fram úti í heimi, verður hon sjálvsagt fylgd í Degi og viku. Harafturat er Kringvarp Føroya í tøttum samstarvi við hinar norðurlendsku public service rásirnar, og kann tí veita tað nýggjasta úr øllum Norðanlondum.
Stjórnin handan Dag og viku leggur seg eftir at røkka einum breiðum málbólki, og snúgva innsløgini seg tí um evni bæði í tyngra og lættara endanum. Dagur og vika er tí alt frá politikki og búskapi til prát við fólk á gøtuni.
Søgan
Dagur og vika fór í luftina á fyrsta sinni í mai 1984, og fram til 1. september sama ár varð ein sending víst um vikuna. Hesir fýra mánaðirnir vórðu sæddir sum ein royndartíð, og tá tíðin royndist væl, varð farið undir at senda tvær ferðir um vikuna eftir hetta.
Fólkini handan Dag og viku vóru tá millum onnur Finnbogi Ísakson, sáli, Zacharias Hammer, Jógvan Olsen, Árni Gregersen, Bergljót D. Hentze, Jógvan Jespersen og Johnsigurd Johannesen.
Tað var Finnbogi Ísakson, ið kom við heitinum, ”Dagur og vika”, og hevur tað hingið við síðan. Navnið varð valt, so at ein ikki bant seg til at koma við dagsaktuellum tíðindum, men bæði tí nýggjasta og tíðindum gjøgnum alla vikuna.
Framleiðslan av Degi og viku er nógv broytt gjøgnum árini. Tá innsløg skuldu gerast fyrstu árini, varð farið út um landið við útgerð á virði á umleið hálva millión, og innsløgini vardu okkurt um fimm minuttir.
Útlendsku tíðindini komu við flogfari úr Danmark og vóru í minsta lagi ein dag gomul, tá tey vórðu send. Í dag er útgerðin bæði bíligari og lættari, og útlendsku tíðindi verða fingin til vega sama dag, í samstarvi við altjóða tíðindastovur ella varpað beinleiðis gjøgnum talgilt sendinet.
Hyggjarin setir størri krøv í dag, enn hann gjørdi fyrr, og tí eru innsløgini stutt og greið og tíðindini altíð núlig.


text:
Førleikastovan arbeiðir eftir einum leisti, ið leggur seg eftir at umboða menniskjafatan á tann hátt, at støði verður tikið í førleikunum hjá einstaka næminginum og menningarmøguleikum hansara.
Málið hjá Førleikastovuni er at rúma øllum næmingum skúlans á bestan hátt og at tryggja, at næmingar við serligum tørvi fáa eitt viðkomandi og skikkað undirvísingartilboð.
Førleikastovan er innanhýsis vitanardepil skúlans. Samspælið millum Førleikastovuna og restina av skúlanum fevnir um ráðgeving og hugskotsgeving til einstaklingalæraratoymið, einstaka læraran ella stuðul teirra í námsfrøðiliga arbeiðinum við ymsu tørvunum hjá næmingunum.
Førleikastovan skal stuðla lærarum í at náa endamálinum í undirvísingini, bæði á normaløkinum og á serøkinum. Á normaløkinum verður hugsað um ta vanligu undirvísingina. Á serøkinum eru teir næmingar, ið hava tørv á tímum vegna serligan tørv.
Manningin í Førleikastovuni er serlærarar, lesivegleiðari, AKT-lærarar, orðblindalærari og støddfrøðivegleiðari. Tilknýtt eru eisini skúlaheilsufrøðingur, SSP toymi og SI-lærari.
Væleydnað inklutión krevur, at lærarar, námsfrøðingar og stuðlar hava eina førleikastovu at venda sær til, har vitan verður uppbygd í tøttum samstarvi við tænastueindirnar/sernám, og har verandi vitan verður gagnnýtt at menna gott læruumhvørvi og námsfrøðilig amboð.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 25. november 2009.
O, særda sál, sum fallin er í fátt,
tí kring teg alt er vorðið myrka nátt,
tú lít tó á, tí tað er satt og vist,
at mitt í myrkrinum er Jesus Krist.
Og situr tú enn einsamøll í høll
og kennir teg, sum farin eru øll,
tí bond, tey brustu, vón ei var at sjá,
so lít tó á, at Jesus er tær hjá.
Og hugsar tú: Hví hendi hetta meg,
sum altíð vildi ganga trúarveg?
so gevur Skriftin tær so greitt eitt svar:
Gud agar hvørt eitt barn, hann hevur kær!
Guds sonur lærdi lýdni, tí hann leið*,
ein líðing long var alt hans æviskeið.
Í líðing framdi hann sítt frelsuverk,
í trongdum gjørdist trúgvin mangan sterk.
Hví himnafaðir velur hesa leið,
tað fjart er okkum, vit tað skilja ei.
Men roynda trúgvin gjøgnum eld skal gá,
til meistarin sítt bílæt sjónskt skal sjá.
Við gleði frelsarin tá síggja skal,
at hansar frelsuverk er eydnast væl.
Lít á, o, sál, at eitt sinn lýsnar í,
tá nátt er av, og svarað hvørt eitt hví.


text:
Ekvatorguinea
Ekvatorguinea (spanskt: República de Guinea Ecuatorial, franskt: République de Guinée équatoriale, portugisiskt: República da Guiné Equatorial) ella Lýðveldið Ekvatorguinea er eitt lítið land í Vesturafrika. Eitt av teimum minstu. Ekvatorguinea hevur mark við Gabon og Kamerun. Londinum hevur uml. 500 000 íbúgvar.
Forsetahjúnini í Ekvatorguinea eita Teodoro Obiang Nguema og Constancia Mangue de Obiang, og umrøddi sonur teirra er Teodorin Obiang, sum verður mettur at skula taka yvir, tá hin gamli ikki orkar at stýra longur. Teodoro Obiang Nguema tók ræði í landinum eftir blóðugt kvett í 1979 og síðan hevur stjørnað landinum við harðari hond. Hann hevur fingið atgongd til størt ríkidømi, tí oljuídnaður við landið hevur givið nógv av sær.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið í Ekvatorguinea hevur tolt nógv, og búskapurin hevur ligið í sori av harðræðisávum. Øll 1970-árunum stýrdi eirindaleysi einaræðisharrin Macias Nguema, men í 1990-árunum tók hóvligari stýri við valdinum. Hetta lítla, fagra landið - har eisini fimm oyggjar eru uppií, má nú stríðast til tess at fáa búskapin á føtur aftur.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Pinkulítla landið í Vestafrika gjørdist kent av umheiminum, tá ið olja í hampiliga stórum nøgdum varð funnin í landinum í 1995. Ríkidømið átti av røttum at verið stórt í slíkum landi, men alíkavæl má meginparturin av fólkinum í landinum liva fyri minni enn 5-10 krónur um dagin. Peningurin frá oljuríkidøminum fer í ávísan mun beint í lumman á Obiang Nguema, sum persónliga er góður fyri fleiri milliardir (av landsins pengum). Peningurin stendur á konto uttanlands.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Lýggja veðurlagið og fruktagóða gosøskujørðin í størstu oynni Bioko gera, at oyggin er væl egnað til landbúnað, men vegirnir eru fáir, og verkafólkið veit einki um nýggjar dyrkingarhættir. Mesta lendið er lagt inn til kakaolundir, tískil er næstan eingin jørð eftir, har fólkið kann dyrka mat.


text:
Á hesi temasíðu er evnið holocaust. Á síðuni eru almennir upplýsingar, undirvísingarupplegg og slóðir til tilfar í Námi at brúka í skúlanum.
Tað var undir seinna heimsbardaga, at umleið 6 milliónir jødar umframt fólk frá øðrum minnilutabólkum, so sum samkynd, vórðu dripin. Hetta verður kallað holocaust.
27. januar minnast vit holocaust. Henda dag í 1945 fríaði Reyði herurin hjá Sovjettsamveldinum jødarnar og onnur kúgað fólk úr týningarleguni Auschwitz.
Ensk-føroyska orðabókin gevur orðinum holocaust [‘hɔləkɔ:st] n tríggjar týdningar:
1 blóðbað, hópmorð, hópdráp
2 eldur, eldsbruni (har nógv láta lív); (átr.) brennioffur; the Holocaust (nazistanna hópmorð av jødum)
3 oyðing; stór vanlukka, ragnarøk
Í sambandi við altjóða holocaust dagin í 2013 hevði Útvarpið fýra sendingar um evnið, har Kári Sólstein tosaði við Róland í Skorini, studentaskúlalærara. Í fjórðu sendingini verður tosað um eitt tað truplasta dilemma úr fangalegunum: Sonderkommando. Hetta eru jødar, sum er noyddir at arbeiða saman við nasistunum, ið hava sett sær fyri at drepa allar jødar. Sonderkommando er evnið í nýggja virðislønta filminum Sonur Saul.
At kjakast um í flokkinum: Vóru hesir jødarnir svíkjarar ella hetjur?
Her er fjórða sendingini: Sonderkommando
Her eru allar sendingarnar um holocaust
Í hesi útvarpssending grundgevur Róland í Skorini fyri, hví vit eiga at læra um holocaust í skúlanum.
Í 1935 kunngjørdi týski nasisturin Heinrich Himmler ætlanina Lebensborn, sum merkir lívskelda. Miðvísa ætlanin var at seta arisk børn í verðina. Ógiftar ariskar kvinnur og SS-hermenn skuldu fáa ljóshærd børn, sum høvdu norðurlendskt dæmi. Lebensborn-barnaheim vóru í Týsklandi, Póllandi, Belgia og í Noregi, har ikki færri enn 9 heim vóru frá 1941. Myndin er frá fyrsta norska Lebensborn-heiminum, sum var í Hurdal. Eftir kríggið skrásettu norskir myndugleikar 8000 børn, sum har í landinum høvdu týskan SS-pápa. Frá 1939 vórðu børn rænd í Póllandi, Fraklandi og øðrum londum við, at vaksa upp í Nasitýsklandi. Onkrar keldur siga, at so mong sum 200.000 børn vórðu rænd á henda hátt. Eftir kríggið eru allar keldur brendar, so ilt er at meta um, hvussu mong børn vóru tvungin í ætlanina Lebensborn.
At tosa um í flokkinum: Haldið hugsanina um Holocaust upp móti Lebensborn. Hvat framtíðarsamfelag sóu nasistarnir fyri sær?
Flokssett
Krabbabøkur
Filmar
Fyri 10 árum síðan var Facebook ikki so vanligt millum fólk. Tá ferðaðist hetta ketubræv á netinum. Innihaldið er ein stutt myndarøð, ið lýsir holocaust, sum tá hevði 60 ár á baki. Endamálið við ketubrævinum var at minna á hendingina, sum vit rópa holocaust. Tey, sum sendu ketubrævið, vildu forða fyri, at hetta hendi aftur. Hvat heldur tú um myndarøðina?
Altjóða holcaustdagur er 27. januar. Í 1998 setti svenski forsætisráðharrin Göran Persson á stovn The International Holocaust Remembrance Alliance. Endamálið var at fáa ríkisleiðarar at síggja til, at skúlatilfar og upplýsandi átøk um holocaust skuldu fáast til vega og verða brúkt í øllum heiminum. Táverandi amerikanski forsetin, Bill Clinton, og bretski forsætisráðharrin, Tony Blair, vóru báðir við at seta sjøtul á ætlanina. Í dag eru 31 limalond, 10 eygleiðaralond og sjey altjóða felagsskapir í The International Holocaust Remembrance Alliance.
Skiftið orð í flokkinum um týdningin av, at ríkisleiðarar vilja hava okkum at minnast holocaust. Kundi tað øvuta hugsast, at mælt varð til, at eingin skuldi minnast holocaust?
Í 1945 savnaði bretski sjónvarpsmaðurin Sidney Bernstein eitt filmslið, sum skuldi lýsa ræðuleikarnar í týsku týningarlegunum. Millum filmsfólkini vóru Alfred Hitchcock og komandi bretskir politikarar, sum skrivaðu handritið til ætlaða filmin. Teir savnaðu tilfar til ein heimildarfilm, ið fekk arbeiðsheitið German Concentration Camps Factual Survey. Tilfarið varð fingið til vega frá bretskum, amerikanskum og sovjettiskum filmsfólkum, sum høvdu skrivað tíðindi og gjørt reportasjur úr 11 týningarlegum, teirra millum Auschwitz, Buchenwald, Dachau og Bergen-Belsen. Á hesum filmum sóust svøltaðir fangar, lík, brendar menniskjaleivdir úr ovnunum, mannahár upp í sekkir, brillur og tenn. Filmsupptøkurnar og ætlanin at seta alt saman til ein upplýsandi film, vóru mettar ov ógvusligar at vísa alment. Tí varð filmurin goymdur og gloymdur. Ikki fyrr enn 70 ár seinni gjørdi mannfrøðingurin André Singer í 2014 filmin Night Will Fall um upplýsandi ætlanina frá 1945. Filmurin vann virðisløn á filmstevnu í Jerúsalem í 2014. Niðanfyri er treylarin til filmin.
At kjakast um í flokkinum eftir sýningina: Hvat kundi hent, um filmsupptøkurnar aldri komu fram?
Í orðabókini lesa vit, at propaganda er at tala fyri ávísum hugsjónum og at breiða hesar hugsjónir út millum fólk. Undir seinna heimsbardaga vóru týskir nasistar meistarar í at skapa propaganda. Tað kundi vera, tá Hitler talaði til fólkið, ella tá Leni Riefenstahl gjørdi film. Í danska heimildarfilminum Theresienstadt - danske børn i nazistisk fangenskab verður víst nágreiniliga, hvussu nasistar brúktu propaganda. Í einum broti, sum varir 7 minuttir, sæst, hvussu nasistarnir billa almenninginum inn, at Theresienstadt er eina góð lega. Børnini hugna sær, fáa mat, ganga í skúla og spæla í einum sangleiki. Men veruleikin er ein annar. Eftir filmsupptøkurnar verða øll send til týningarleguna Auschwitz. Við danskari talu sæst hetta dømið um propaganda niðanfyri.
At kjakast um í flokkinum eftir sýningina: Hvat er endamálið við propaganda?
Í juni í 2015 vitjaði Pól Jespersen nasistisku legurnar Auschwitz-Birkenau, sum vóru savningarlega, arbeiðslega og týningarlega fyri jødar og mong onnur fólk. Krakow er millum býirnar í Evropa, sum vórðu spardir undir seinna heimsbardaga, so her eru nógv gomul hús og støð at síggja. - Millum útferðirnar var ein, sum vit høvdu teknað okkum til, men sum kortini ikki var so hugalig, sigur Pól, og fer at siga frá um dagin, tá bussurin kom á hotellið eftir teimum. Tað tók bara halvanannan tíma at koyra úr miðbýnum til inngongdina til nasistisku Auschwitz-leguna við eyðkenda skeltinum Arbeit macht frei.
Hetta er heimildarfilmur úr Berlin um týsku Lilly Wust. Í 1942, tá søgan tekur við, er hon arisk húsfrúgv við Hitler á vegginum, manni í herinum, og hevur fingið heiðursmerki fyri at bera fýra synir. Men so møtir hon Felice Schragenheim, sum er 20 ár yngri. Tær báðar verða forelskaðar. Hon hugsar ikki um, at Felice er av jødiskari ætt. Í hesum vakra heimildarfilmi um eina veruliga kærleikssøgu undir krígnum, vísir Lilly myndir og brøv, sum lýsa teirra samband. Jødiska Felice var í loyniligu mótstøðurørsluni. Í 1944 velur hon at stríðast í Berlin, heldur enn at flýggja til trygga Sveis, sum var uttanveltað. Gestapo finnir Felice, og Lilly sá hana aldri aftur. Erica Fischer úr Eysturríki hevur beinanvegin skrivað um tær báðar kvinnurnar. Bókin er støðið undir spælifilminum Aimée & Jaguar, sum týski Max Färberböck gjørdi í 1999. Heimildarfilmurin, Love Story: Berlin 1942 (Catrine Clay, Bretland, 1997), sum sæst niðanfyri, hevur vunnið altjóða virðislønir. Hann varir 47 minuttir, hevur enskan undirtekst og kann síggjast uttan aldursmark. Filmurin fæst eisini í Námi við donskum undirteksti.
At kjakast um í flokkinum eftir sýningina: Hvør skrivar oftast heimssøguna?
Enn koma nýggjar søgur um holocaust fram. Nýggjasta er um Saul Ausländer, ið er høvuðspersónur í ungarska virðislønta filminum Sonur Saul (2015). Vit eru í týningarleguni Auschwitz-Birkenau í oktobermánaði í 1944. Saul er ungarskur limur í Sonderkommando, sum er ein bólkur av jødiskum fangum. Teir eru tiknir úr leguni og noyddir at arbeiða saman við nasistunum, sum hava sett sær fyri at drepa allar jødar. Meðan Saul er til arbeiðis í líkbrenningarhúsinum, sær hann líkið av einum drongi, sum hann heldur verða sín egni sonur. Tá teir í Sonderkommando tingast um at gera uppreistur, roynur Saul at bjarga líkinum, so tað ikki bara verður brent. Hann fer at leita eftir einum rabbinara at lesa Kaddish, eina seinstu bøn, so drongurin kann verða sømuliga jarðaður. Filmurin verður sýndur í Filmsfelagnum í Havnar Bio mikudagin 2. mars í 2016 kl. 20:00.
At kjakast um í flokkinum eftir sýningina: Hvørja ávirkan hava nærmyndir?
Tá vit viðgera holocaust í skúlanum, er umráðandi at minnast til, at tað vóru ikki bara Hitler og nasistar, sum gjørdu seg inn á jødar undir øðrum heimsbardaga. Í søguni hava nógv størri bølmenni tikið lívið av øðrum og nógv fleiri fólkum.
Sagt verður, at meðan týski Hitler drap 17 milliónir fólk í krígnum, drap sovjettiski Stalin 23 milliónir og kinesiski Mao tilsamans 78 milliónir fólk. Summar keldur siga onnur tøl, men greitt er, at Hitler er ikki tann leiðarin, sum hevur dripið flest fólk í søguni.
Annar heimsbardagi hevur kostað flest mannalív í allari krígssøgu. Ymsir mátar eru at seta tølini fram og at bera tey saman. Her er ein amerikansk grafisk framseting, sum í 18 minuttir greinar holocaust og øll deyðstøl undir krígnum.
Summi eru, ið avnokta holocaust. Tey siga, at ræðuleikarnir aldri hendu, men eru ein jødisk samansvørjing. Kendasti holocaust-noktari er bretski høvundurin David Irving.
Søgusýnið broytist, og vit kunnu lesa nýggjar upplýsingar í nýggjum bókum. Amerikanski søguprofessarin, Tomothy Snyder, sum í 2013 fekk Hannah Arendt virðislønina, hevur júst givið út bókina Black Earth: The Holocaust as History and Warning (2015). Snyder roynir at skilja Hitler, jødar og holocaust á ein nýggjan hátt.
Allar tíðir hava sínar avbjóðingar. Nú eru 70 ár liðin, síðan Hitler doyði. Tí er bókin Mein Kampf frí at geva út, um myndugleikarnir í Bayern, sum eiga rættindini, ikki forða fyri tí. Í týskum biografum er skemtifilmurin um ein núlívandi Hitler, Er ist wieder da (2015), millum teir best umtóktu. Spurningurin er, um skemt kann gerast úr øllum.
Umframt í søgubókum og lærubókum, fáa vit í miðlunum at vita um fólk, sum eru forfylgd og flýggja, oftast tí at kríggj og ófriður er í teirra heimlandi. Men vit hoyra ikki alla tíðina um alt, sum fyriferst. Journalistar tosa um hvítar blettir á heimskortinum, tað eru støð, har eingin veit við vissu, hvat hendir. Tað kann vera tí, at landið er stongt fyri umheiminum, ella tí at støðan er so ótrygg, at eingin vágar sær hagar.
Í Sýria og londunum har umkring hoyra vit um ófrið og forfylging, so fólk flýggja til tryggari lond. Í Afrika hava vit hoyrt um fólkamorð í fleiri londum. Í øðrum londum sum Norðurkorea er so afturlatið, at vit bara kunnu gita, hvussu fólk hava tað.
Tí er umráðandi at kanna keldur og altíð verða kritiskur, tá ein lesur.
Eru vit kritisk, er Wikipedia besta kelda til nýggjar upplýsingar, eisini um kríggj og ófrið beint nú.
Á Wikipedia finna vit eisini dagførdar upplýsingar um altjóða vápnasølu. Svenski stovnurin SIPRI hevur síðan 1989 gjørt upp, hvussu mong vápn verða seld í meginpartinum av heiminum. Hvørt ár verður ein árbók givin út. Her er tíðindaskriv frá SIPRI um komandi árbókina.
Setið heimskortið hjá Námi á veggin og finnið tey støð, har mesti ófriður er í heiminum. Skiftið orð um, hví ófríður er. Hvat er tað, sum kríggjast verður um? Hvørjar eru avleiðingarnar av kríggi?
Heimssøga er bókarøð hjá Námi, sum er ætlað 7.-9. flokki í søgu. Í triðju bókini verður Auschwitz viðgjørt sum ein steðgistaður. Tað er eitt søguligt tema, sum verður útgreinað og endar við spurningum, sum arbeiðast kann við í flokkinum. Á permuni sæst Charlie Chaplin sum Hitler í filminum The Great Dictator (1940), har Chaplin ger gjøldur burtur úr nasismuni.
Tak síðurnar um Auschwitz niður sum pdf her.
Bókarøðin hevur eisini eina heimasíðu á Snar. Her ber til at lesa ella hoyra bókina.
Anna Frank var 15 ára gomul, tá hon doyði av tyfus í fangaleguni Bergen-Belsen fyrst í marsmánað í 1945. Hóast hon doyði tveir mánaðir fyri krígslok, er hon millum fremstu vitni at siga frá um holocaust og nasistisku brotsgerðirnar móti jødum undir krígnum. Orsøkin er, at hon dugdi so væl at eygleiða og skriva. Áðrenn nasistarnir funnu Onnu Frank og skyldfólk hennara, høvdu tey fjalt seg í einum húsum í Amsterdam í tvey ár. Tá vórðu tey øll send til týningarleguna Auschwitz. Seinni vórðu tey skyld sundur, so Anna kom í fangaleguna Bergen-Belsen.
Anna Frank skrivaði dagbók, sum varð funnin og givin út á mongum málum, eisini føroyskum. Nú 70 eru liðin, síðan hon doyði, eru fleiri, ið halda, at dagbókin eigur at verða frí at geva út og lesa á netinum.
Í flokkinum kunnu vit samanbera dagbókina hjá Onnu Frank, og ferðafrásøgnina hjá Pól Jespersen, sum er mitt fyri á hesi temasíðu.
Tosið í flokkinum um týdningin at hava eygnavitni á staðnum, sum duga at siga frá, tá nakað álvarsamt er hent. Kjakist í flokkinum um munur er á keldum, sum eru frá fyrstu hond, ella verða sagdar uppaftur av øðrum, sum ikki hava verið á staðnum. Kann søgan skeiklast til fyrimuns fyri tann, sum ber hana fram? Og kann onkur at enda siga, at søgan aldri hendi? Endapurningurin í flokkinum er: Hvør týdningur er, at vit kenna søguna?
Ein søga, sum er væl umtókt í USA, er, at danski kongurin undir krígnum, Christian X kongur, skuldu bera eina gula stjørnu at stuðla jødunum í Danmark. Amerikanska holocaust savnið avsannar hesa søgu og sigur, at hetta er ein myta. Av savninum, United States Holocaust Memorial Museum, siga tey eisini, at í USA er ein líknandi søga frá somu tíð, ið sigur, at allir danir gingu við gulari stjørnu undir krígnum. So var ikki.
Tað eru nógv viðurskifti, sum kunnu elva til, at søgur verða íspunnar, ella hava eitt vet av sannleika, sum ætt eftir ætt verður til eina symbolska søgu við góðum og lærandi innihaldi. Tílíkar søgur kunnu vera royndir at skapa fatan av tí illa, sum býr í okkum øllum, men samstundis aldri at gloyma tað góða. Ein tílík bók er Søgan hjá Eriku.
Her er uppskot um uppgávur til evnið í ein tíma: Fyri hvørjum verður søgan søgd? Hvør er tað, sum sigur søguna? Hvørji ættarbond hevur frásøgufólkið? Hvønn týdning hava familja og ættarbond? Hvønn týdning hava søgur sum henda? Kunnu tær læra okkum nakað?
Setið tykkum í runding og lesið søguna hjá Eriku upp í flokkinum.
Hetta er bók um, hvussu jødar eru týndir ígjøgnum allar tíðir, serliga undir seinna heimsbardaga. Í hesari bókini kanst tú lesa um, hvat tað var, sum hendi, og hví tað hendi. Bókin er grundað á søguligar hendingar og frágreiðingar frá teimum, sum komu undan krígnum á lívi.
Leon Leyson var 9 ára gamal, tá nasistarnir gjørdu innrás í Póllandi, har hann búði. Hálvt ár seinni varð húskið hjá Leon sent til Krakow at búgva í eini ghetto. Hann misti tvey av fimm systkjum. Í allari neyðin fekk hann arbeiði á verksmiðjuni hjá Oskar Schindler og kom undan ræðuleikunum við lívinum. Í 1949 flutti hann til USA og undirvísti á Huntington Park High School í 39 ár. Leon var 83 ára gamal tá hann doyði í januar í 2013. Dagin fyri hevði hann givið forlagnum í California handritið til bókina The boy on the wooden box. Bókin fæst á donskum sum Drengen på Schindlers liste.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 24. juli 2007.
Úr bygdini kom kananeisk kvinna
hart rópandi í síni stóru neyð,
hon vildi nú so fegin Jesus finna,
ið grøðir sjúk og vekja upp kann deyð.
“Tú Dávids sonur, sýn mær miskunn tína,
tí dóttir mín er sera illa stødd
av illum andum, sum so hana pína.”
Hon bønaði, hon mátti verða grødd.
“Hjálp mær, o Harri!” fell hon tá til kníggja,
– ein móðir stríddi bønarstríðið hart,
í áhaldni og trúgv hon fekk at síggja,
at grøtt varð hennar gentubarn so kært.
“Stór er tín trúgv!” so Jesus henni segði,
“og verði tær tí kvinna, sum tú vilt!”
Hon sína leið til Jesus Kristus legði,
og hennar bønarstríð var ikki spilt.
Vit trúgva, at tú børnum tínum gevur
bert tað, ið altíð tænir teimum best.
Er ókendur enn vilji tín og vegur,
so er tað títt, ið gagnar okkum mest.
Lær oss tí, Gud, í bøn til tín at leita
við øllum, sum her tyngir lívsins leið.
Tøkk, at vit altíð kunnu á teg heita,
trúfasti faðir, sum oss svíkur ei.


text:
Tróndur Arge 09.01.2017 (14:21)
U21 landsliðið í útlendskum miðlum
Tað hevur vakt ans, at dreingirnir á U21 landsliðnum í hondbólti hava skrivað søgu, og vunnið seg víðari til HM endaspælið, sum verður í juli í Algeria.
Les eisini: U21 landsliðið skrivaði søgu
Bæði íslendskir og danskir miðlar skriva í dag um avrikið. Morgunblaðið og Vísir í íslandi hava grein um bragdið hjá føroyskum dreingjunum. Vísir kallar tU21 landsliðsspælararnar fyri nýggju tjóðarhetjurnar í Føroyum.
Á ítróttarsíðuni hjá danska TV2 er eisini grein um avrikið, umframt á hondbóltsheimasíðuni, hbold.dk, er grein og vísir til sjónbandabrot frá dystinum móti Finnlandi. Her verður eisini víst til fleiri av spælarunum, sum spæla í donskum hondbólti.
Eisini heimasíðan hjá evropesiska hondbóltssambandinum hevur grein um bragdið. Tó stendur illa til við at endurgeva nøvnini, tí Helgi Hildarsson Hoydal er blivin Hilmar Hoydal Hilmarsson.
U21 landsliðið hevur í dag verið í Tinganesi og heilsa upp á løgmann. Myndir og frásøgn koma seinni.


text:
Meg minnist eina mynd
Meg minnist eina mynd - eg var lítil tá,
tó fagrari mynd eg aldri sá;
tað var lítil bygd, fram við vatn hon lá,
og húsini vóru so fitt og smá.
Í bønum á blik løgdu gentur løk,
og roykurin rak yvir grasgrøn tøk.
Hvør klettur sum skarlak litaður var,
og krúnu av támi tindurin bar.
Ein drongur við tráðu sat vatni hjá,
ein áarløkur rann skamt har frá.
Ein tjóðraður hestur í beiti stóð.
Í lofti kvað fuglur sítt kvøldarljóð.
Alt átti so friðarligt hvíldarlag -
kvøldarhvíld eftir stravnan dag.
Sólin var farin um fjallaskarð,
Tó enn stóð glæman og lýsti har.
Ein føgur, ein yndislig summarmynd
við sólseturglæmu um høgan tind -
Og eg kann minnast, eg ynskti mær,
at mær mátti unnast at búgva har.
Tó aldri eg enn slíkt stað havi sætt,
og einki havi eg frá tí frætt;
og myndin er burtur - skrødd ella brend,
og eina mynd av mær, ongum øðrum kend.


text:
Ikki Tousen Futanari Hentai
Ikki Tousen Hentai English
Ikki Tousen Hentai Porn
Ikki Tousen Hentai
Group: diogenes club » nhentai: hentai doujinshi and manga
Super Mask Nose Pit
ikki tousen hot, ikki tousen hentai, ikki tousen uncensored hentai, ikki tousen hakufu, ikki tousen ryomou shimei hentai, ikki tousen ryuubi, ikki tousen ryomou shimei, ikki tousen chousen, ikki tousen kanu unchou, ikki tousen characters, ikki tousen kanu cosplay uncensored, ikki tousen nude, ikki tousen anal, ikki tousen lesbian, ikki tousen futanari,


text:
Skírhósdagur
Skírhósdagur ella skírisdagur er hósdagurin í stilluviku. Skírhósdagur er heiligdagur í nøkrum fáum londum í heiminum. Navnið merkir reinur – skírur. Hendan dagin innsetti Jesus heilagu kvøldmáltíðina og vaskaði lærusveinunum um føturnar. Seinni sama dag varð Jesus svikin av Judasi í Getsemane urtagarði. Hin seinasta kvøldmáltíðin Jesus hevði sagt lærusveinunum frá, at hann fór at líða nógv, og at fíggindar hansara fóru at taka hann av døgum. Eftir at hava verið saman við teimum í trý ár, skuldi hann verða tikin frá teimum. Kvøldið fyri, at Jesus skuldi krossfestast, sótu hann og lærusveinarnir í eini loftsstovu. Jesus át sína seinastu máltíð saman við teimum. Her innsetti hann heilagu kvøldmáltíðina við at geva lærusveinunum breyð og vín, sum hann segði var likam og blóð sítt. Teir skuldu eta breyðið og drekka vínið til tess at minnast Jesus. Aftaná segði hann, at ein av lærusveinunum fór at svíkja hann. Judas fór sama kvøldið til høvuðsprestarnar og segði teimum frá, hvar teir kundu finna Jesus og taka hann.
Fyrsti liður í orðinum skírhósdagur er stovnurin í lýsingarorðinum skírur, ið merkir "reinur". Frágreiðingin skal vera, at fólkið hevur fingið reinsan fyri syndir sínar eftir ta longu føstuna, men hugsandi er eisini, at sipað verður til fótatváttin gitna henda dagin.


text:
Evangeliið eftir Markus
Evangeliið eftir Markus er – eftir øllum líkindum – elsta evangeliið. Siðaarvurin er á einum máli um, at høvundurin æt Markus. Fulla navn hansara var Jóhannes Markus, og hann var ættaður úr Jerúsalem. Gitt hevur verið, at hann var hin navnleysi unglingin, sum umrøddur er í 14:51. Hús móður hansara var samkomustaður hjá oddamonnum í kirkjuliðinum eftir hvítusunnu.
Sjálvur hevur Markus havt gott samband við t.d. bæði Pætur og Paulus. Hann var m.a. við á fyrstu trúboðaraferð Paulusar. Eingin veit, hví hann skildist frá Paulusi og fór aftur til Jerúsalems, men seinni er hann komin saman aftur við Paulusi, tá ið Paulus situr fangi í Róm. Tað er púra greitt, at Markus er ávirkaður av munnligu boðan Pæturs, bæði í sniði og bygging. Tað er tí meginpartin eitt evangelium eftir Pætur, men Markus er tulkur. Pætur verður oftari nevndur her enn í nøkrum av hinum evangellinum. Hann er í 10 av teimum 16 kapitlunum, tvær ferðir verður eisini sagt frá, at Jesus vitjar heimbygd hansara Betsaida.
Vanliga verður hildið, at Markus skrivaði evangelium sítt í Róm. Menn eru ymiskir á máli um tíðarfestingina, um tað var fyri ella eftir pínsludeyða Pæturs og Paulusar. Onkuntíð í 60-árunum er tað so í øllum førum skrivað. Markus er vorðin nevndur frásøgumaðurin ímillum evangelistarnar. Tað er lív og flog yvir frásøgnunum. Markus hevur eisini mangar tilburðir, sum hinir evangelistarnir ikki hava. Hann er m.a. tann einasti, ið talar um, at Jesus, tá ið hann varð freistaður í oyðimørkini, var villdýranna millum, og at hann í harðveðrinum á umbroytingarfjallinum vórðu skínandi bjørt, "hvítari enn nakar maður á foldum, sum hevur klæði á bliki, kann fáa tey".
Evangeliið eftir Markus er tað fyrsta, og tað hevur verið ein av teimum týdningarmestu keldunum hjá Lukasi og Matteusi. Sum prógvgrund kann verða nevnt:


text:
29. mars
29. mars er dagur 88 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 89 um skotár er). 277 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2015 - EM undankappingardystur Rumenia - Føroyar 1-0. (Keșerü 21.) Dómari: Artur Dias úr Portugal.
- 2015 - Sarita Hansen úr Miðvágs Róðrarfelag vann í vikuskiftinum tvey ensk meistaraheiti í innirógving, í 2000 og 500 metrum. Bergur Dam Jensen vann silvur í 500 metrum og bronsu í 2000 metrum.
- 2014 - Marnar Djurhuus setti nýtt føroyskt met í HM í hálvum maraton í Keypmannahavn. Hann tók 25-ára gamla metið hjá Absalon Hansen.
- 1798 - Tjóðveldi Sveis verður stovnað