text:
Tíðindi
4. november 2017
"Nordeniskolen.org verður brúktur av lærarum og fólkaskúlaflokkum í øllum Norðurlondum, og við nýggju síðuni verður tað enn lættari at fáa grannamálsundirvísingina inn í gerandisdagin hjá flokkinum,” greiðir verkætlanarleiðarin hjá Norden i Skolen, Thomas Henriksen, frá.
Undirvísingarportalurin er eitt ókeypis tilboð til allar norðurlendskar skúlar, ið Norrønu Feløgini og Norðurlendska Ráðharraráðið standa fyri. 10.000 lærarar úr øllum Norðurlondum brúka í dag portalin, sum byrjaði í 2011.
Fá yvirlit við einum klikki
Portalurin hevur nú fingið eina nýggja leitiskipan, so tú sum lærari við einum einstakum kikki kanst fáa yvirlit yvir øll undirvísingartilboðini, ið kunnu brúkast til tín flokk. Eitt nú eitt stórt úrval av skraddaraseymaðum evnispakkum, tekstum og filmum við spennandi uppgávum, har alt er lagt til rættis og klárt at brúka. Til dømis um grannamál, samfelagsviðurskifti og mentan í Norðurlondum.
Sum nakað nýtt, kanst tú eisini leita eftir serstøkum læruevnum, so tú lættliga kann knýta tilfarið til námsætlanina.
Thomas Henriksen, verkætlanarleiðari, sigur:
"Við portalinum vilja vit geva lærarum og næmingum í Norðurlondum møguleika fyri at arbeiða við grannamálum á ein stuttligari og meira viðkomandi hátt – eitt nú við at taka við fleiri modalitetir við tilknýttum filmum og virksemi, har næmingarnir umvegis kjatt/videokjatt kunnu samstarva við vinarflokkar úr øðrum Norðurlondum í ymsum evnum, eitt nú máli, náttúrulæru, søgu og samfelagslæru.”
Lesið meiri her: https://nordeniskolen.org/fo/
Savnsmynd: Ólavur Frederiksen
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


c: text/html

text:
Samgonguavtala frá 14. september 2015
Samhaldsfesti, sjálvbjargni og frælsi
Samgonguskjal millum
Javnaðarflokkin, Tjóðveldi og Framsókn
Samgonguskjal millum
Javnaðarflokkin, Tjóðveldi og Framsókn
Vit staðfesta, at Føroyar eru millum ríkastu tjóðir í heiminum við ovurstórum náttúruríkidømi, ríkari mentan, skapandi og dugnaligum fólki og framtakshugaðum vinnulívi. Vit hava allar fortreytir fyri at skapa eitt sjálvbjargið samfelag við ríkum møguleikum, sterkum felagsskapi og javnbjóðis rættindum fyri okkum øll.
Aðalmálið er, at valdið og virðini skulu út til fólkið. Vit skulu skapa einar sterkar, samhaldsfastar og sjálvbjargnar Føroyar. Vit vilja menna eitt tíðarhóskandi vælferðarsamfelag fyri alt fólkið í Føroyum, sum kann kappast við grannalondini um at draga fólk og virksemi til sín.
Búskapurin er vaksin seinastu árini, ríkir møguleikar eru fyri framburði, og fólkatalið er vaksið. Tó staðfesta vit, at virðini eru savnað á alsamt færri hondum, ójavnin er vaksin, skuldin er økt, aldurssamansetingin er framvegis ein avbjóðing, og búskaparliga haldførið er versnað. Gongdin fram ímóti einum sjálvberandi búskapi er steðgað, og ríkisveitingin er hækkað.
Skilvísur búskaparpolitikkur skal leggja trygga grund undir ein sjálvbjargnan og haldføran búskap. Javnari býti av ríkidøminum skal tryggja, at virðini í størri mun koma í umfar og harvið skapa størri vøkstur og trivnað. Nýskipanir skulu menna einar vælvirkandi Føroyar við fleiri møguleikum, framburði og dyggari áliti og javnrættindum fyri allar borgarar.
Skeiva aldurs- og kynsbýtið er millum størstu avbjóðingar landsins. Samgongan fer at møta hesum við einum málsøknum vinnupolitikki, ið kann skapa arbeiðspláss, og við íløgum í útbúgving og betri lestrarumstøður, so ungdómur og barnafamiljur kunnu støðast, virka og trívast í Føroyum. Fleiri mentanartilboð, betri bústaðarmøguleikar og góð livikor annars skulu fjálga og fjølga um fólkið. Serstøk átøk skulu setast í verk í mun til kvinnuundirskotið og integratiónina av útlendingum.
Ein nýggj stjórnarskipan skal staðfesta, at Føroya fólk hevur valdið í Føroyum. Lógin skal áseta og útgreina sjálvsavgerðarrættin og fólkaræðisliga stýrislagið hjá Føroya fólki. Hon kemur til fólkaatkvøðu í seinasta lagi í 2017.
Spekulasjón við privatum keypi og sølu av fiskirættindum verður steðgað, og øll fyrisitingin av lógini um vinnuligum fiskiskap eftirmett. Ein grundleggjandi nýskipan av fiskivinnuni verður millum høvuðsmálini hjá samgonguni. Ein breitt samansettur arbeiðsbólkur við fakligum førleikum og vinnuligum royndum verður alt fyri eitt settur at gera tilmæli til politisku skipanina um nýskipan í fiskivinnuni frá 1. januar 2018. Meginreglan er, at vinnan skal virka eftir marknaðartreytum.
Ein nýhugsandi vinnupolitikkur skal skapa størri fjølbroytni, fleiri størv og hægri inntøkur. Kjarnan í vinnupolitikkinum verður, at okkara fjølbroytta tilfeingi verður gagnnýtt, at fleiri vørur og tænastur verða framleiddar, og at føroyskar loysnir og førleikar støðugt verða ment. Eitt serstakt mál er at talgilda Føroyar og geva føroysku KT-vinnuni nýtt grundarlag við millum annað at tryggja, at tær grundleggjandi KT-skipanirnar verða goymdar og viðgjørdar í Føroyum.
Uttanríkistænastan verður útbygd. Útflutningspolitikkur verður orðaður. Arbeitt verður miðvíst fyri betri handilssambandi við onnur lond og møguleikum fyri at taka lut í altjóða sambondum og felagsskapum.
Sum partur í einum sínamillum tengdum heimi hava Føroyar eisini ábyrgd í mun til tær ovurhonds stóru avbjóðingarnar við flóttafólki og neyðstøddum kring heimin - og á henda hátt av at royna at skapa eitt tryggari heimssamfelag.
Alment og privat eru fortreytir fyri hvørjum øðrum. Stuðlast skal undir privat framtakssemi, íverkseting og nýmenning. Tað privata skal innan ávís øki kunna bjóða seg fram at loysa nakrar tænastur hjá tí almenna í tann mun, tað er bíligari og betri. Ein eigarapolitikkur skal orðast fyri almennar fyritøkur, grunnar o.a., sum eisini skal lýsa, um ávísar almennar fyritøkur, hvørs uppgávur eru vinnuligar heldur enn almennar, kunnu verða einskildar.
Góður skúlaskapur og lívslong læra eru grundin undir einum framkomnum samfelag. Útbúgving og gransking verða tí millum fremstu mál samgongunnar. Førleikarnir at taka lut í fólkaræðinum eiga at verða styrktir frá barnsbeini gjøgnum skúla og útbúgving.
Mentan og list skapa okkum sum menniskju og samfelag, og kreativitetur er ein grundleggjandi framdráttarmegi. Mentanarpolitikkur skal tí setast høgt í politiska arbeiðinum.
Eitt gott og útbygt samferðslukervi – innanoyggja og til umheimin – er avgerandi fyri trivnað og møguleikar hjá fólki og vinnu. Tí verða íløgur støðugt gjørdar og átøk framd til tess at geva fólki javnsettar møguleikar kring landið.
Umhvørvis- og náttúruvernd skulu uppraðfestast til gagns fyri verandi og komandi ættarlið. Ferð skal av álvara setast á at leggja orkunýtsluna um, so vit gerast sjálvveitandi við grønari orku.
Øllum borgarum skulu tryggjast javnrættindi. Hvør einstakur skal eiga møguleikan at smíða sær eitt eydnuríkt lív eftir egnum huga og evnum og at taka lut og ábyrgd í samfelagnum. Hetta tryggjar sosialt og mentanarligt fjølbroytni, sum gevur trivnað og skapanarhug.
Í sonevndum etiskum málum stendur hvørjum einstøkum tingfólki frítt at atkvøða eftir egnari sannføring.
Í øllum arbeiði vilja vit skapa álit á politisku skipanina. Øll mál skulu viðgerast í opinleika, og fólk, sum vara av, serfrøði og fakfólk verða hoyrd og vird. Somuleiðis skal rættartrygdin styrkjast og verjast eins og rætturin hjá borgaranum til innlit og gjøgnumskygni.
Øll átøk, sum samgongan fremur, eru treytað av fíggjarstøðu landsins og búskaparligum skilvísi. Samgongan vil í øllum nýskipanum leggja dent á at finna breiðar semjur og at byggja avgerðirnar á fakligt og fólkaræðisligt grundarlag.
HØVUÐSMÁL, SUM VIT FARA UNDIR AT LOYSA ALT FYRI EITT
Vit ásanna, at stór og átrokandi mál skulu loysast í føroyska samfelagnum. Tí fara vit alt fyri eitt undir hesar høvuðsavbjóðingar:
- At seta í verk eina nýskipan av fiskivinnuni.
- At fremja broytingar í skattapolitikkinum, so lág- og miðallønt fáa ein skattalætta.
- At geva fólkinum høvi at samtykkja sína egnu stjórnarskipan á fólkaatkvøðu, at fastfrysta ríkisveitingina og taka mál á føroyskar hendur.
- At taka avbjóðingina við aldurs- og kynssamansetingini í álvara við íløgum í ungdóm, útbúgving, mentan og barnafamiljur.
- At tryggja langtíðarhaldføran búskap við m.a. búskapargrunni og konjunkturjavnandi fíggjarpolitikki.
- At seta í verk menningarætlan fyri heilsuverkið, sum tryggjar viðgerðir og tænastur á nútímans støði.
- At gera nýggja pensjónsskipan, sum skal tryggja øllum góða pensjón og samstundis rætta teir ójavnar og haldføristrupulleikar, sum komu í við forskattingini av pensjónum.
- At gera íløgur í grøna orku, so Føroyar kunnu gerast sjálvveitandi við varandi orku.
Nýskipan í fiskivinnuni
Vit vilja fremja eina grundleggjandi nýskipan í fiskivinnupolitikkinum, sum verður sett í verk frá 1. januar 2018. Nýskipanin skal byggja á hesar aðalreglur:
· Allur fiskiskapur skal vera lívfrøðiliga, búskaparliga og samfelagsliga burðardyggur.
· Livandi fiskiríkidømið í føroyskum sjógvi og tað, sum Føroyar hava samráðst seg til í avtalum við onnur lond, skal framhaldandi vera fólksins ogn og kann ikki gerast ogn hjá privatum feløgum ella einstaklingum ella fara á útlendskar hendur.
· Fiskirættindi skulu vera á føroyskum hondum.
· Farast skal frá privatari sølu av loyvum og fiskirættindum.
· Farast skal frá politiskari útluting av fiskirættindum til eina marknaðargrundaða skipan.
· Veiddur fiskur skal vera atkomiligur hjá virkjum á landi at bjóða uppá.
· Veiðan og alt av fiskinum eigur at verða fingið til lands og í størstan mun virðisøkt í Føroyum.
· Bert feløg, sum hava føroyskar eigarar, eru skrásett í Føroyum, rinda skatt í Føroyum og sum rinda manningini hýru sambært føroyskum sáttmála, kunnu bjóða seg fram í føroyskari fiskiveiði.
· Serlig skipan kann gerast fyri útróðrarflotan.
Til tess at fremja hesa nýskipan í verki, setur landsstýrisfólkið beinanvegin ein breitt samansettan arbeiðsbólk við fakligum førleikum og vinnuligum royndum, ið skal gera tilmæli til politisku skipanina, sum byggir á omanfyrinevndu aðalreglur. Í arbeiðinum skal bólkurin regluliga hoyra allar partar í vinnuni.
Í tilmælinum skal ítøkiligt uppskot gerast til, hvussu broytingarnar frá verandi skipan til nýggju skipanina skulu fara fram í eini skiftistíð. Somuleiðis skulu atlit takast til, at støðan hjá ymsu pørtunum av flotanum er ymisk, og at verandi aktørar á ein skynsaman hátt kunnu laga seg til broyttu treytirnar. Tá ið tilmælið fyriliggur, vera politiskar samráðingar millum allar flokkar á tingi um at gera eina varandi semju um fiskivinnuna. Lógaruppskotið verður lagt fyri Løgtingið í seinasta lagi á ólavsøku 2016.
Fyri at lætta um trýstið á botnfiskastovnarnar undir Føroyum verður beinanvegin miðað eftir, at vit í býtisavtalum við grannalondini kunnu økja um botnfiskakvoturnar fyri heimaflotan í fremmandum sjógvi.
Stjórnarskipan og mál á føroyskar hendur
Ein nýggj stjórnarskipan skal staðfesta, at Føroya fólk hevur valdið í Føroyum. Lógin skal staðfesta og útgreina sjálvsavgerðarrætt Føroya fólks, herundir at allur rættur at avgera framtíðar ríkisrættarstøðu Føroya er hjá Føroya fólki. Eisini skal stjórnarskipanin áseta Føroya fólkaræðisliga stýrislag eins og rættindi og skyldur borgaranna, tá ið tað snýr seg um javnrættindi, persónligt frælsi, rætt til menning, sosiala trygd, rættartrygd, arbeiði og vinnu og rætt til innløgu og gagnnýtslu av felags tilfeingi. Lógin kemur til fólkaatkvøðu í seinasta lagi í 2017.
Hesi mál verða tikin á føroyskar hendur í hesum valskeiðnum:
· Útlendingamál
· Loftrúmið
· Persóns-, familju og arvarættur
Lætti til lág- og miðallønt
Fíggjarligir lættar verða veittir lág- og miðalløntum, herundir pensjónistum og lesandi. Hetta skal fáa størri part av ríkidømi landsins út í peningarenslið og á tann hátt styrkja búskapin og at gera tað liviligari hjá øllum. Skattagrundarlagið verður breiðkað, so trýstið á lønarinntøkuna minkar.
Barnafamiljur, ið liva undir fátækramarkinum, skulu hava bráðfeingis lætta. Kringvarpsgjaldið verður endurskoðað, barnastuðul verður latin børnum undir skúlaaldri, og lestrarstuðulin verður hækkaður.
Nýskipanir innan almannaøkið skulu tryggja øllum borgarum góða tænastu, rættartrygd og møguleikar at liva og virka í Føroyum, og málið er, at eingin skal liva undir fátækramarkinum. Ein bøttur íbúðarmarknaður og átøk fyri at lækka kostnaðarstøðið skulu gera tað lættari hjá fólki at fáa endarnar at røkka saman.
Fólkatal- og samanseting
Aldurs- og kynssamansetingin er fremsta avbjóðingin, so samgongan fer alt fyri eitt undir at fremja átøk á hesum øki, millum annað við støði í heildarætlanini “Fólkaflyting og fólkavøkstur”. Hetta ber í sær íløgur í útbúgving og gransking, vinnumøguleikar, lestraríbúðir og fjølbroytt mentanartilboð, so Føroyar gerast lokkandi hjá ungdómi. Hartil skal barsilsskipanin gerast liðiligari og barnsburðarfarloyvið leingjast.
Lagt verður fyri við at gera ætlan um, hvussu vit byggja og menna Fróðskaparsetrið, lestrarbý við tilhoyrandi bústøðum, granskingarkarmar og mentanar- og frítíðartilboð til ung lesandi. Eisini skulu korini hjá lesandi og støkum uppihaldarum bøtast munandi, so hesi kunnu liva og virka í Føroyum.
Haldførur og sjálvberandi búskapur
Eitt av høvuðsmálunum hjá samgonguni er at tryggja haldførið í búskapinum og at vísa fíggjarliga ábyrgd. Tí skal fígging vera til øll átøk.
Ríkidømi landsins er savnað á ov fáum hondum og fer í stóran mun av landinum. Hetta skal broytast, so tað kemur landi og fólki til góðar. Soleiðis økist eftirspurningurin eftir vørum og tænastum, og tað hevur við sær inntøkur og vøkstur. Fleiri fáa fíggjarliga orku at seta vinnuligt virksemi í gongd, so vit fáa størri dynamikk og menningarmøguleikar í vinnuni.
Ríkisveitingin verður fastfryst beinanvegin. Búskapargrunnurin verður fingin at virka sum barlast til tess at tryggja ein haldføran og sjálvberandi búskap, ið styrkir samhaldsfesti millum ættarlið. Í Búskapargrunnin verða settar eingangsinntøkur, serinntøkur og ein partur av inntøkuvøkstrinum hjá landskassanum, tá ið hallið er vent til avlop. Hetta kann eisini seinni nýtast til at niðurlaða ríksiveitingina.
Búskaparpolitikkurin skal javna sveiggini í búskapinum og stimbra ein sjálvbjargnan og langtíðarhaldføran búskap.
Pensjónsnýskipan
Arbeiðið í pensjónsbólkinum heldur fram. Pensjónsnýskipanin skal vera búskaparliga haldfør og lutvíst samhaldsføst, og hon skal tryggja, at peningarenslið í størri mun er í føroyska samfelagnum. Meginreglan er, at øll í Føroyum hava rætt til jøvn og virðilig kor á ellisárum. Skipanin skal eggja fólki at arbeiða eftir pensjónsaldur, um tey hava hug og møguleika til tess. Harumframt skal pensjónsnýskipanin leggja upp fyri, at vit gerast fleiri eldri, og hon skal rætta avleiðingarnar av, at farið varð undir at forskatta pensjónirnar. Uppskot um pensjónsnýskipan verður lagt fyri Løgtingið í seinasta lagi á heysti 2016.
Menningarætlan fyri Heilsuverkið
Allir borgarar skulu hava javnbjóðis atgongd til heilsutænastur. Fyri at geva landsins borgarum eina trygga og samanhangandi heilsuskipan verður ein neyv lýsing gjørd av, hvat heilsuverkið er, hvat tað skal fevna um, og hvussu tað skal skipast.
Arbeiðið við ”Visjón og menningarætlan fyri Sjúkrahúsverk Føroya”, sum eitt samt løgting tók undir við í mai 2015, verður sett í verk. Hetta arbeiðið skal byggja á faklig tilmæli frá øllum avvarðandi pørtum í sjúkrahúsverkinum. Farið verður somuleiðis undir at menna samlaða heilsuverkið, eitt nú økispsykiatri, Gigni, heilsudeplar, endurvenjingina, kommunulæknatænastuna og Fólkaheilsuráðið.
Sjúkrahúsverkið má dagførast fíggjarliga, og arbeitt verður miðvíst fyri at tryggja tilgongd av serlæknum og øðrum heilsustarvsfólki.
Ferð á grøna orku
Ein miðvís ætlan fyri útbygging, umlegging, framleiðslu og nýtslu av varandi orkukeldum verður raðfest. Í minst lagi helvtin av øllum sethúsum og bygningum skulu innanfyri 10 ár hitast við grønari orku. Í 2030 skal øll elorka á landi koma frá varandi orku. Fyri at gagnnýta elorkuna í yvirskoti og geva rúm fyri størri útbyggingum skal eggjast til grøna orkunýtslu hjá húsarhaldum, í flutningi og í vinnu. Verandi stuðuls- og avgjaldsskipanir skulu umleggjast til tess at røkka málunum.
Allir almennir nýbygningar skulu hitast við grønari orku, og ætlan fyri orkusparing og – umlegging gerast fyri eldri bygningar. Vinnumenning og útbúgvingar innan grøna tøkni og orku skulu stimbrast.
---
Samgongan setir sær sum mál at menna samfelagið á øllum økjum. Hesi mál er nágreiniligari lýst í fylgiskjalinum “Mál at fremja”.
Tórshavn 14. september 2015
Aksel V. Johannesen Høgni Hoydal Poul Michelsen
Javnaðarflokkurin Tjóðveldi Framsókn
Aksel V. Johannesen Høgni Hoydal Poul Michelsen
Javnaðarflokkurin Tjóðveldi Framsókn
Mál at fremja
Fylgiskjal
til samgonguskjalið millum Javnaðarflokkin, Tjóðveldi og Framsókn
14.september 2015
Fylgiskjal
til samgonguskjalið millum Javnaðarflokkin, Tjóðveldi og Framsókn
14.september 2015
Langtíðarhaldførurbúskapurog fíggjarpolitikkur
Ein ábyrgdarfullur og konjukturjavnandi politikkur skal - við hjálp frá m.a. Landsbankanum, Búskapargrunninum, Arbeiðsloysisskipanini, Samhaldsfasta og nýggjari pensjónsskipan - javna sveiggini í búskapinum. Langtíðarætlan skal gerast fyri bæði rakstur og íløgur landsins.
Landsbanki Føroya verður endurskipaður við væl lýstum uppgávum.
Komandi inntøkuvøkstur landsins verðurfyri ein partsettur í Búskapargrunnin, tá ið hallið er vent til avlop. Sett verða í grunnin 20 prosent av árliga avlopinum upp til 200 milliónir krónur og 50 prosent av tí, sum er omanfyri 200 milliónir krónur.
Ríkisveitingin verður fyrst fastfryst og seinni minkað.
Ein nýmennandi vinnupolitikkur
Samfelagið skal skipast eftir føroyskum fortreytum heldur enn,at vit í blindumkopiera útlendskar loysnir, eitt nú innan stýring og skipan av tí almenna.
Føroyskar loysnir og føroyskir førleikar verða nýtt í útbygging og menning av samfelagnum og hugsað inn í alt lógar-og reglusmíð. Álit skal havast fram um eftirlit.
Vinnur skuluhava javnbjóðis kappingartreytir – bæði innanhýsis og mótvegis umheiminum. Vinnan skal virka undir skipaðum kørmum,og meira avvirðisøking skal fáast burturúr tilfeinginum.
Orðaður verður ein útflutningspolitikkur, sum m.a. eyðmerkir trupulleikar, sum vinnan hevur íkappingini við útlendska vinnu – eitt nú í mun til fígging, flutning, atgongd til arbeiðsmegi o.a. Eisini skal politikkurin vísa á, hvørji lond ella heimspartar vit skulu leggja høvuðsdentin á.
Íverksetan. Kreativarog nýggjar vinnur
Tað skal vera lættari og smidligari at stovna egið virki. Vinnuframaskipanir skulu styrkjastogkarmarnir professionaliserast,og vit skulu bøta um atgongd til váðafúsan kapital.
Almennu Føroyar eiga atleggja seg eftir at brúka tær loysnir, sum føroyskir íverksetarar menna. Miðast skal eftir at seta á stovn eittaltjóða útbúgvingartilboð innan kreativar vinnur.
Ein framtíðar filmsvinna skal raðfestastvið filmsgrunni og filmshúsi, eins og aðrar kreativar vinnur sum sniðgeving, ullavirking, telduspøl, tónleikur o.a.
Føroyar skulu mennast og marknaðarførast sum maritimur tænastudepil og shippingland. Góða gongdin í føroysku frálandsvinnuni og – tænastunum skal stimbrast,og vit skulu arbeiða miðvíst fyri atøkja um altjóða áhugan fyri oljuleiting undir Føroyar.
Vinnugransking skal uppraðfestast, og vinnan skal eggjast til at vera við til at gjalda eftir ´krónu fyri krónu´-leistinum. Ein sameiningmillum Fróðskaparsetrið, granskingarumhvørviðog vinnuna skal mennast.
Alivinnan
Alivinnan skal virka undir skipaðum viðurskiftum, so hon trygt kann gera íløgur í framtíðina. Gransking og útbúgving innan aling skulu styrkjast.
Avgerandi er at tryggja alivinnuna gjøgnum krøv um lívfrøðiliga burðardygd og váðaspjaðing. Møguleikarnir at ala nýggj fiska- og djórasløg, tara o.a. skulu útgreinast. Rakstrarkunngerðin fyri alivinnuna skal endurskoðastfyri at styrkja fyribyrging av sjúku, eitt nú laksalús.
Tryggjast skal, at ræðisrætturin á alifirðunum er á føroyskum hondum, og atlit skal takast til útjaðaran.
Alivinnan skal rinda eitt tøkugjald fyri leigu av firðunum.
Ferðavinnan
Ferðavinnan skal miðvíst mennast, so vit fáa fleiri ferðafólk til landið. Hetta skal millum annað gerast við, at fylgja strategiini fyri at marknaðarføra Føroyar og við átøkum,sum stimbra ferðavinnu kring alt landið.
Tænastuvinnan, móttøkuskipanin, mentanin, matstovuvinnan og føroyski køkurin skulu mennast sum partar av ferðavinnuni. Burðardygd og náttúruvernd eru sjálvsagdir partar av hesum arbeiði.
Landbúnaður og matvøruframleiðsla
Greið mál skulu setast fyri landbúnaðin. Dentur skal leggjast á vaksandi framleiðslu av føroyskum vørum - mjólkarúrdráttum, rávørum til matstovuvinnu, ull og skinn til klædnavinnu, ferðavinnuupplivingar osfr.
Landbúnaðarlóggavan skal nútímansgerast. Brúksskylda skal vera á almennari jørðfyriat bøta um møguleikarnar at framleiða meira. Fíggingarmøguleikar til landbúnaðin skulu tryggjast, og bøtast skal um møguleikarnar at menna fakligar førleikar og útbúgvingar.
Strategi fyri KT-vinnuna
Vit skulu menna føroyskar KT loysnir og KT-vinnu, sum eru við til at effektivisera almenna raksturin og skapa grundarlag undir vaksandi útflutningi. Tilgongdin at talgilda Føroyar skal setast í verk. Vit skulu styrkja útbúgvingarmøguleikar innan KT.
Saman við fakfólki skal gerast ein greið ætlan fyri, hvussu KT-tænasturnar og persónsupplýsingarnar, sum farnar eru av landinum, kunnu flytast heimafturvið fyrimuni. Hetta skalmenna førleikar, skapa arbeiðsplássogøkja um inntøkurnar, samstundis sum tað mennir KT-trygdina og tryggjar grundleggjandi samfelagslig áhugamál.
Reint og ríkt umhvørvi
Samgongan vil fylgja politiskari semju og altjóða tilmælum um veðurlagsbroytingar.
Fyrisitinginav umhvørvismálum, náttúruvernd og kemikaliuøkinum skal skipast betri,og tilbúgvinginat fyribyrgjadálking á landi og sjógvi skal styrkjast. Føroysk náttúruverndarlóg verður smíðað. Neyv atlit og krøv skulu setast tilnáttúruvernd í sambandi við útbyggingar.
Eitt dygt og trygt heilsuverk
Játtanin til heilsuverkið verður dagførd, og sonevndar átakspuljur ásettar. Arbeitt verður miðvíst fyri at lækka útreiðslurnar til heilivág. Dentur verður lagdur á átøk at útvega og fáa heilsustarvsfólk at støðast.
Orka og peningur skulubrúkast skynsamtá teimum trimum sjúkrahúsunum. Fakligheitin skal hoyrast,og sjúklingurin skal vera í miðdeplinum. Atlit verða tikin til, at landfast ikki er millum allar oyggjarnar.
”Visjón og menningarætlan fyri sjúkrahúsverk Føroya” verður gjørd beinanvegin, og arbeiðssetningurin verður víðkaður til alt heilsuverkið. Sjúkrahús, kommunulæknaskipan og heilsutænastur verða samansjóðað í eitt samvirkandi heilsuverk.
Miðvís fyribyrging, reglulig fólkaheilsuátøk og skjót endurmenning og - venjing verða høgt raðfest.
Vit skulu styrkja psykiatriska økið, herundir barna- og ungdómspsykiatriina og økispsykiatriina. Møguleikin at koma seg aftur eftir sálarsjúku verður styrktur, eitt nú við arbeiði ella útbúgving.
Heilsuvísindalig gransking og førleikamenning í sjúkrahúsverkinum verður ment eins og granskingí fólkaheilsu og ílegum. FarGen verkætlanin verður framd eftir ætlan.
Dagstovnar og fólkaskúli
Miðvís og skipað førleikamenning og eftirútbúgving av leiðslum, lærarum og námsfrøðingum verða settar í verk, og einstøku stovnarnir fáa størri sjálvræði.
Samgongan tekur trupulleikar við trivnaði og happing á dagstovnum, í fólkaskúla og á miðnámi í størsta álvara og setir tiltøk í verk á hesum øki.
Samgongan vil menna dagstovnaøkið og geva tí uppiborna rúmd og tign við tí endamáli, at meira tíð verður til námsfrøðiligt virksemi, at skapa trivnað og málsliga menning. Námsfrøðilig gransking verður styrkt, og eftirmetingar í skúlaverkinum verða endurskoðaðar. Dagstovnaráðið skal fáast at virka.
Fólkaskúlin skal geva øllum børnum hóskandi avbjóðingar. Skúlarnir kring landið verða skipaðir í hóskiligar samstarvseindir. Leysgivnir tímar skulu nýtast áskúlaøkinum, og serútbúgvin starvsfólk skulu hava betri sømdir at brúka sínar førleikar.
Sernámsøkið skal knýtast enn tættari at gerandisdegnum hjá næminginum, og meginreglan er, at faklærd fólk røkja økið.
Samgongan vil styrkja framleiðslu av fjølbroyttum og tíðarhóskandi frálærutilfari á føroyskum til allar aldursbólkar. Føroyskt mál innan samskiftistøknina skal vera partur av hesum arbeiði.
Í samráði við fakfólkið á skúlaøkinum eigur fólkaskúlin at verða endurskoðaður bygnaðarliga, viðvíkjandi lærugreinasamanseting og skipan av skúlaári. Førleikarnir at skilja og luttaka í fólkaræðinum eiga at verða styrktir frá barnsbeini.
Samgongan vil menna lestrarvegleiðing og stovnaskipan, ið skal byggja brúgv millum fólkaskúlan og miðnám kring alt landið.
Miðnámsútbúgvingar
Øll ung skulu hava atgongd til miðnámsútbúgving. Betri samband skal vera millum bókligar og praktiskar førleikar. Átøk, sum minka um fráfallið, skulu raðfestast.
Nýskipaða miðnámsøkið og yrksisskeiðið, sum vórðu sett í verk í 2013, verða eftirmett.
Tað skal bera til hjá næmingum at sameina lestur á ítrótta-og musikkskúlamiðnámi við annan miðnámslestur. Arbeiðið við at seta á stovn serbreytir og serflokkar heldur fram.
Eftirskúli og háskúlar
Tað hevur skund at seta á stovn eftirskúla og útbýggja háskúlar. Karmar skulu skapast, so hesir kunnu virka í ymiskum samstørvum.
Útbúgving og gransking
Útbúgvingarpolitikkurin byggir á hugsjónina um lívslanga læru,ogfarið verður í holt við at fyrireika at seta á stovn vaksnamannaútbúgving. Neyðugir tættir í eini tílíkari skipan eru lívslong vegleiðing og førleikameting eins og ymisk sløg av førleikamenning og eftirútbúgving.
Samgongan vil menna Fróðskaparsetrið - bæði verandi útbúgvingar og nýggjar. Íløgur verða gjørdar í lestrarbý. Nýstovnaðu BA-útbúgvingarnar verða eftirmettar.
Útboðið av kreativum og handaligum útbúgvingum verður økt, herundir yrkisútbúgvingar, meistaraútbúgvingar, fjarlestur og eftirútbúgvingar. Ætlan verður løgd fyri lærlingaøkið. Nýútbúgvin skulu hava rætt til arbeiðsloysistuðul.
Samferðsla og økismenning
Eitt væl útbygt og vælvirkandi samferðslukervi er ein fortreyt fyri menning og trivnaði. Tað skal bera til at búgva á einum staði og arbeiða aðrastaðni í landinum,eins og tað skal bera til at búgva í Føroyum og arbeiða uttanlands.
Arbeiðast skal fram ímóti at javnseta ferða-og flutningskostnaðin kring landið. Tænastan fyri fólk og farm hjá Strandfaraskipum Landsins skal bøtast.
Arbeitt verður eftir verandi íløguætlan, og hildið verður fast um semjuna um Eysturoyar-og Sandoyartunnilin.
Samgongan tekur undir við og vil stuðla vinnuligum átøkum í nærumhvørvinum, eitt nú vakstrarætlanum og íverksetanarátøkum kring landið.
Livandi útoyggjar og smápláss
Samgongan ynskir at føra ein virknan politikk fyri at varðveita og stimbra lív og virksemi á smáplássum og útoyggjum.
Verandi orkuveiting á útoyggj verður dagførd, og hon skal í størst møguligan mun brúkagrønari orku. Oyggjarnar verða royndarøki fyri grøna orku.
Tryggjast skal, at tey, sum búgva á smáplássum og útoyggj,hava atgongd til at nýta jørð og lunnindi.
Arbeiðast skal fyri at skipa spennandi arbeiðspláss í útjaðara og á útoygg, og stuðlað verður undir granskingartiltøk, søvn, íverksetan o.a. á smáplássum.
Fólkavøkstur. Burðardyggari aldurs-og kynssamanseting
Heildarætlanin “Fólkaflyting og fólkavøkstur” verður tikin í álvara, og tilmælt átøk verða sett í verk. Útbúgvingarøkið verður ment – bæði við handaligumogbókligum útbúgvingum og við lívslangari læring. Granskingarøkið verður uppraðfest.
Fíggjarligu korini hjá lesandi skulu líðandigerast kappingarfør við tey uttanlands, og bíligir leigubústaðir til ung og barnafamiljur verða bygdir.
Barsilsfarloyvið skal bøtast – tað skal millum annað leingjast til eitt ár og gerast meira smidligt, so tað hóskar betri til tørvin hjá teirri einstøku familjuni. Barnafamiljur skulu hava fíggjarligan lætta, og arbeiðast skal fyri at lækka kostnaðarstøðið á gerandisvørum.
Javnstøðupolitikkur skal hava hægri raðfesting. Ein miðvísur integratiónspolitikkur skal setast í verk.
Skattanýskipan
Í seinasta lagi 1. januar 2017 skal ein arbeiðsbólkur hava endurskoðað skatta-og avgjaldsskipanina, so hon verður rættvísari og meira gjøgnumskygd. Skatturin skal vera stigvaksandi bæði fyri løn og pensjón, og lág- og miðallønt skulu hava ein lætta. Skattaskipanin skal sum heild stuðla fólki og fyritøkum at virka í Føroyum heldur enn uttanlands.
Sosialur ójavni
Samgongan ætlar sær ikki at góðtaka, at sosiali ójavnin økist, ella at fólk liva undir fátækramarkinum. Serstakt barnaískoyti verður tí latið barnafamiljum, sum eru serliga illa fyri. Eisini verða skipanir og veitingar, sum halda fólki í fátækraváða, endurskoðaðar.
Nýmenning innan almannaøkið
Samgongan vil virka fyri, at vælferðarskipanin verður lagað betri til føroysk viðurskifti, so borgarin fær bestu tænastuna. Nýmenning innan tað almenna verður framd. Lóg um arbeiðsfremjandi tiltøk verður endurskoðað, og “Heildarætlan um kynsligan ágang” verður sett í verk.
Ein samhaldsfastur og tryggur arbeiðsmarknaður
Vit skulu hava ein virknan og smidligan arbeiðsmarknaðarpolitikk, har frælsar samráðingar tryggja rættindi løntakaranna. Trípartasamstarv skal á ávísum økjum styrkja arbeiðsmarknaðin, lóg um starvsmenn verður endurskoðað, og miðast skal ímóti at seta varskógvaraskipan fyri almenn starvsfólk í verk. Harumframt verður arbeiðsumhvørvið uppraðfest.
Í samráð við kommunur og fakfeløg verða arbeiðstíðir og normeringar í almenna sektorinum endurskoðaðar - eitt nú soleiðis, at tey, sum vilja upp í tíð, kunnu sleppa tað.
Øll hava rætt til bústað
‘Bústaðir’er fremsta bústaðarpolitiska amboðið, sum skal lyfta uppgávuna at fjøltátta bústaðarmarknaðin. Í samráð við kommunur og felagsskapir skal almenna bústaðarfelagið fíggja og reka leigu- og lutaíbúðir til ymsan tørv, herundir til Fróðskaparsetrið og aðrar útbúgvingarstovnar. Byggjast skal, har fólk vilja búgva, og kostnaðurin skal haldast á einum støði, sum láglønt megna at rinda.
Javnstøða
Samgongan vil styrkja javnstøðupolitikkin, herundir javnstøðulógina. Gransking og hagtøl um arbeiðsmarknað og løn verða raðfest, eins og bæði kyn skulu eggjast til at nema sær útbúgving. Lóg um sonevnda “stalking”verður løgd fyri tingið, og ásetingarnar í revsilóginium neyðtøku verða dagførdar.
Børn hava rætt til bæði foreldrini, og samgongan vil virka fyri at styrkja hesi rættindi.
Virknari uttanríkispolitikkur
Føroyar skulu reka egnan málvísanuttanríkispolitikk og sita við borðið, tá viðkomandi avgerðir verða tiknarfyri land og fólk okkara. Tí verða uttanríkistænastan og sendistovuvirksemið ment.
Vit fara at stremba eftir sjálvstøðugum limaskapi í norðurlendskum, evropiskum og alheims stovnum, herundir Norðurlandaráðnum, EFTA, WTOog IOC, og í størri mun at gagnnýta møguleikar í arktiska samstarvinum.
Vit fara at endurskoða uttanríkispolitisku heimildarlógina, taka burtur avmarkingar og forðingar og endurskoða okkara handilssáttmálar. Málið er at fáa fríhandilshandilsavtalu við ES og betri handilssamband við onnur lond.
Mentan og miðlar
Samgongan vil stuðla frælsari list, dygdarlist, listaspírum og frælsu pressuni, sum átaka sær at bjóða veruleikanum og valdinum av.
Søvn Landsins verða endurskoðað og søvnini kring landið uppraðfest. Bóka- og tilfarssøvn verða styrkt.
Føroyska málið verður stimbrað, og málpolitisk tilmæli verða sett í verk. Framleiðsla av tilfari til børn á føroyskum verður raðfest. Vit skulu hava ein greiðan politikk viðvíkjandi fremmandamálum, og teknmál skal viðurkennast sum móðurmál hjá deyvum og hoyriveikum.
Miðlarnir skulu hava góðar sømdir, og kringvarpsgjaldið skal endurskoðast.
Samgongan vil uppraðfesta játtanina til mentanar‐ og listastuðul umframt at umskipa stuðulin og fyrisitingina av honum. Tá tað almenna byggir, verður ávísur brotpartur av íløguni markaður til listprýðing. Filmsgrunnurin skal halda fram, eins og filmspolitisk átøk skulu setast í verk.
Musikkskúlatilboðið skal styrkjast, og arbeiðast skal við at stovna listaskúla fyri ung. Samgongan vil seta ferð á arbeiðið við tjóðleikhúsi.
Ítrótt. Framá Føroyar
Breiddarítróttin skal mennast og úrvalsítróttin stuðlast. Íløgur skulu gerastí framkomin ítróttaanleggkring landið. Ítróttamiðnám, ítróttaháskúli og hægri útbúgving og gransking innan ítrótt skulu mennast. Arbeiðast skal við at fáa Oyggjaleikirnar til Føroya.
Børn, ung og vaksin við serligum avbjóðingum
Samgongan vil arbeiða fyri tí inkluderandi samfelagnum. Altjóða sáttmálar - eitt nú mannarættindasáttmálin, barnarættindasáttmálin og ST-sáttmálin um rættindi hjá teimum, sum bera brek - eiga at verða virdir og fylgdir.
Arbeiðast skal fyri einari samskipaðari tænastu, har støðið verður tikið í tørvinum hjá tí einstaka. Heildarætlan skal leggjast fyri best møguliga menning av barninum, og tryggjast skal, at bíðilistar til greining eru so stuttir, sum tilber.
Øll børn og ung skulu hava atgongd til barnagarðs-, fólkaskúla- og miðnámsskúlatilboð, ið er lagað til tørvin hjá tí einstaka. Skúlin á Trøðni skal styrkjast. Málið er, at fleiri tímar skulu setast av til serligan tørv í fólkaskúlanum, eins og hildið verður fram við at skipa miðnámsútbúgvingar til ung við serligum avbjóðingum.
Neyðugt er at fylgja við í, hvussu broytingarnar í barnaverndarlógini virka, umframt at styrkja fyribyrgjandi og stuðlandi arbeiðið fyri, at so fá børn og ung sum til ber koma í trupulleikar.
Rætturin til neyðugan stuðul skal lógartryggjast - eitt nú í skúla og frítíðarhøpi. Skipanin við persónligum stuðlum skal endurskoðast.
Fleiri vard og tillagað størv skulu eins og fleiri vardir verkstaðir gerast til veruleika kring landið.
Farast skal undir at byggja fleiri vardar bústaðir umframt virknis- og umlættingardeplar, har tørvurin er størstur. Farið verður somuleiðis undir at byggja tíðarhóskandi bústovnar.
Ein ábyrgdarfullur og konjukturjavnandi politikkur skal - við hjálp frá m.a. Landsbankanum, Búskapargrunninum, Arbeiðsloysisskipanini, Samhaldsfasta og nýggjari pensjónsskipan - javna sveiggini í búskapinum. Langtíðarætlan skal gerast fyri bæði rakstur og íløgur landsins.
Landsbanki Føroya verður endurskipaður við væl lýstum uppgávum.
Komandi inntøkuvøkstur landsins verðurfyri ein partsettur í Búskapargrunnin, tá ið hallið er vent til avlop. Sett verða í grunnin 20 prosent av árliga avlopinum upp til 200 milliónir krónur og 50 prosent av tí, sum er omanfyri 200 milliónir krónur.
Ríkisveitingin verður fyrst fastfryst og seinni minkað.
Ein nýmennandi vinnupolitikkur
Samfelagið skal skipast eftir føroyskum fortreytum heldur enn,at vit í blindumkopiera útlendskar loysnir, eitt nú innan stýring og skipan av tí almenna.
Føroyskar loysnir og føroyskir førleikar verða nýtt í útbygging og menning av samfelagnum og hugsað inn í alt lógar-og reglusmíð. Álit skal havast fram um eftirlit.
Vinnur skuluhava javnbjóðis kappingartreytir – bæði innanhýsis og mótvegis umheiminum. Vinnan skal virka undir skipaðum kørmum,og meira avvirðisøking skal fáast burturúr tilfeinginum.
Orðaður verður ein útflutningspolitikkur, sum m.a. eyðmerkir trupulleikar, sum vinnan hevur íkappingini við útlendska vinnu – eitt nú í mun til fígging, flutning, atgongd til arbeiðsmegi o.a. Eisini skal politikkurin vísa á, hvørji lond ella heimspartar vit skulu leggja høvuðsdentin á.
Íverksetan. Kreativarog nýggjar vinnur
Tað skal vera lættari og smidligari at stovna egið virki. Vinnuframaskipanir skulu styrkjastogkarmarnir professionaliserast,og vit skulu bøta um atgongd til váðafúsan kapital.
Almennu Føroyar eiga atleggja seg eftir at brúka tær loysnir, sum føroyskir íverksetarar menna. Miðast skal eftir at seta á stovn eittaltjóða útbúgvingartilboð innan kreativar vinnur.
Ein framtíðar filmsvinna skal raðfestastvið filmsgrunni og filmshúsi, eins og aðrar kreativar vinnur sum sniðgeving, ullavirking, telduspøl, tónleikur o.a.
Føroyar skulu mennast og marknaðarførast sum maritimur tænastudepil og shippingland. Góða gongdin í føroysku frálandsvinnuni og – tænastunum skal stimbrast,og vit skulu arbeiða miðvíst fyri atøkja um altjóða áhugan fyri oljuleiting undir Føroyar.
Vinnugransking skal uppraðfestast, og vinnan skal eggjast til at vera við til at gjalda eftir ´krónu fyri krónu´-leistinum. Ein sameiningmillum Fróðskaparsetrið, granskingarumhvørviðog vinnuna skal mennast.
Alivinnan
Alivinnan skal virka undir skipaðum viðurskiftum, so hon trygt kann gera íløgur í framtíðina. Gransking og útbúgving innan aling skulu styrkjast.
Avgerandi er at tryggja alivinnuna gjøgnum krøv um lívfrøðiliga burðardygd og váðaspjaðing. Møguleikarnir at ala nýggj fiska- og djórasløg, tara o.a. skulu útgreinast. Rakstrarkunngerðin fyri alivinnuna skal endurskoðastfyri at styrkja fyribyrging av sjúku, eitt nú laksalús.
Tryggjast skal, at ræðisrætturin á alifirðunum er á føroyskum hondum, og atlit skal takast til útjaðaran.
Alivinnan skal rinda eitt tøkugjald fyri leigu av firðunum.
Ferðavinnan
Ferðavinnan skal miðvíst mennast, so vit fáa fleiri ferðafólk til landið. Hetta skal millum annað gerast við, at fylgja strategiini fyri at marknaðarføra Føroyar og við átøkum,sum stimbra ferðavinnu kring alt landið.
Tænastuvinnan, móttøkuskipanin, mentanin, matstovuvinnan og føroyski køkurin skulu mennast sum partar av ferðavinnuni. Burðardygd og náttúruvernd eru sjálvsagdir partar av hesum arbeiði.
Landbúnaður og matvøruframleiðsla
Greið mál skulu setast fyri landbúnaðin. Dentur skal leggjast á vaksandi framleiðslu av føroyskum vørum - mjólkarúrdráttum, rávørum til matstovuvinnu, ull og skinn til klædnavinnu, ferðavinnuupplivingar osfr.
Landbúnaðarlóggavan skal nútímansgerast. Brúksskylda skal vera á almennari jørðfyriat bøta um møguleikarnar at framleiða meira. Fíggingarmøguleikar til landbúnaðin skulu tryggjast, og bøtast skal um møguleikarnar at menna fakligar førleikar og útbúgvingar.
Strategi fyri KT-vinnuna
Vit skulu menna føroyskar KT loysnir og KT-vinnu, sum eru við til at effektivisera almenna raksturin og skapa grundarlag undir vaksandi útflutningi. Tilgongdin at talgilda Føroyar skal setast í verk. Vit skulu styrkja útbúgvingarmøguleikar innan KT.
Saman við fakfólki skal gerast ein greið ætlan fyri, hvussu KT-tænasturnar og persónsupplýsingarnar, sum farnar eru av landinum, kunnu flytast heimafturvið fyrimuni. Hetta skalmenna førleikar, skapa arbeiðsplássogøkja um inntøkurnar, samstundis sum tað mennir KT-trygdina og tryggjar grundleggjandi samfelagslig áhugamál.
Reint og ríkt umhvørvi
Samgongan vil fylgja politiskari semju og altjóða tilmælum um veðurlagsbroytingar.
Fyrisitinginav umhvørvismálum, náttúruvernd og kemikaliuøkinum skal skipast betri,og tilbúgvinginat fyribyrgjadálking á landi og sjógvi skal styrkjast. Føroysk náttúruverndarlóg verður smíðað. Neyv atlit og krøv skulu setast tilnáttúruvernd í sambandi við útbyggingar.
Eitt dygt og trygt heilsuverk
Játtanin til heilsuverkið verður dagførd, og sonevndar átakspuljur ásettar. Arbeitt verður miðvíst fyri at lækka útreiðslurnar til heilivág. Dentur verður lagdur á átøk at útvega og fáa heilsustarvsfólk at støðast.
Orka og peningur skulubrúkast skynsamtá teimum trimum sjúkrahúsunum. Fakligheitin skal hoyrast,og sjúklingurin skal vera í miðdeplinum. Atlit verða tikin til, at landfast ikki er millum allar oyggjarnar.
”Visjón og menningarætlan fyri sjúkrahúsverk Føroya” verður gjørd beinanvegin, og arbeiðssetningurin verður víðkaður til alt heilsuverkið. Sjúkrahús, kommunulæknaskipan og heilsutænastur verða samansjóðað í eitt samvirkandi heilsuverk.
Miðvís fyribyrging, reglulig fólkaheilsuátøk og skjót endurmenning og - venjing verða høgt raðfest.
Vit skulu styrkja psykiatriska økið, herundir barna- og ungdómspsykiatriina og økispsykiatriina. Møguleikin at koma seg aftur eftir sálarsjúku verður styrktur, eitt nú við arbeiði ella útbúgving.
Heilsuvísindalig gransking og førleikamenning í sjúkrahúsverkinum verður ment eins og granskingí fólkaheilsu og ílegum. FarGen verkætlanin verður framd eftir ætlan.
Dagstovnar og fólkaskúli
Miðvís og skipað førleikamenning og eftirútbúgving av leiðslum, lærarum og námsfrøðingum verða settar í verk, og einstøku stovnarnir fáa størri sjálvræði.
Samgongan tekur trupulleikar við trivnaði og happing á dagstovnum, í fólkaskúla og á miðnámi í størsta álvara og setir tiltøk í verk á hesum øki.
Samgongan vil menna dagstovnaøkið og geva tí uppiborna rúmd og tign við tí endamáli, at meira tíð verður til námsfrøðiligt virksemi, at skapa trivnað og málsliga menning. Námsfrøðilig gransking verður styrkt, og eftirmetingar í skúlaverkinum verða endurskoðaðar. Dagstovnaráðið skal fáast at virka.
Fólkaskúlin skal geva øllum børnum hóskandi avbjóðingar. Skúlarnir kring landið verða skipaðir í hóskiligar samstarvseindir. Leysgivnir tímar skulu nýtast áskúlaøkinum, og serútbúgvin starvsfólk skulu hava betri sømdir at brúka sínar førleikar.
Sernámsøkið skal knýtast enn tættari at gerandisdegnum hjá næminginum, og meginreglan er, at faklærd fólk røkja økið.
Samgongan vil styrkja framleiðslu av fjølbroyttum og tíðarhóskandi frálærutilfari á føroyskum til allar aldursbólkar. Føroyskt mál innan samskiftistøknina skal vera partur av hesum arbeiði.
Í samráði við fakfólkið á skúlaøkinum eigur fólkaskúlin at verða endurskoðaður bygnaðarliga, viðvíkjandi lærugreinasamanseting og skipan av skúlaári. Førleikarnir at skilja og luttaka í fólkaræðinum eiga at verða styrktir frá barnsbeini.
Samgongan vil menna lestrarvegleiðing og stovnaskipan, ið skal byggja brúgv millum fólkaskúlan og miðnám kring alt landið.
Miðnámsútbúgvingar
Øll ung skulu hava atgongd til miðnámsútbúgving. Betri samband skal vera millum bókligar og praktiskar førleikar. Átøk, sum minka um fráfallið, skulu raðfestast.
Nýskipaða miðnámsøkið og yrksisskeiðið, sum vórðu sett í verk í 2013, verða eftirmett.
Tað skal bera til hjá næmingum at sameina lestur á ítrótta-og musikkskúlamiðnámi við annan miðnámslestur. Arbeiðið við at seta á stovn serbreytir og serflokkar heldur fram.
Eftirskúli og háskúlar
Tað hevur skund at seta á stovn eftirskúla og útbýggja háskúlar. Karmar skulu skapast, so hesir kunnu virka í ymiskum samstørvum.
Útbúgving og gransking
Útbúgvingarpolitikkurin byggir á hugsjónina um lívslanga læru,ogfarið verður í holt við at fyrireika at seta á stovn vaksnamannaútbúgving. Neyðugir tættir í eini tílíkari skipan eru lívslong vegleiðing og førleikameting eins og ymisk sløg av førleikamenning og eftirútbúgving.
Samgongan vil menna Fróðskaparsetrið - bæði verandi útbúgvingar og nýggjar. Íløgur verða gjørdar í lestrarbý. Nýstovnaðu BA-útbúgvingarnar verða eftirmettar.
Útboðið av kreativum og handaligum útbúgvingum verður økt, herundir yrkisútbúgvingar, meistaraútbúgvingar, fjarlestur og eftirútbúgvingar. Ætlan verður løgd fyri lærlingaøkið. Nýútbúgvin skulu hava rætt til arbeiðsloysistuðul.
Samferðsla og økismenning
Eitt væl útbygt og vælvirkandi samferðslukervi er ein fortreyt fyri menning og trivnaði. Tað skal bera til at búgva á einum staði og arbeiða aðrastaðni í landinum,eins og tað skal bera til at búgva í Føroyum og arbeiða uttanlands.
Arbeiðast skal fram ímóti at javnseta ferða-og flutningskostnaðin kring landið. Tænastan fyri fólk og farm hjá Strandfaraskipum Landsins skal bøtast.
Arbeitt verður eftir verandi íløguætlan, og hildið verður fast um semjuna um Eysturoyar-og Sandoyartunnilin.
Samgongan tekur undir við og vil stuðla vinnuligum átøkum í nærumhvørvinum, eitt nú vakstrarætlanum og íverksetanarátøkum kring landið.
Livandi útoyggjar og smápláss
Samgongan ynskir at føra ein virknan politikk fyri at varðveita og stimbra lív og virksemi á smáplássum og útoyggjum.
Verandi orkuveiting á útoyggj verður dagførd, og hon skal í størst møguligan mun brúkagrønari orku. Oyggjarnar verða royndarøki fyri grøna orku.
Tryggjast skal, at tey, sum búgva á smáplássum og útoyggj,hava atgongd til at nýta jørð og lunnindi.
Arbeiðast skal fyri at skipa spennandi arbeiðspláss í útjaðara og á útoygg, og stuðlað verður undir granskingartiltøk, søvn, íverksetan o.a. á smáplássum.
Fólkavøkstur. Burðardyggari aldurs-og kynssamanseting
Heildarætlanin “Fólkaflyting og fólkavøkstur” verður tikin í álvara, og tilmælt átøk verða sett í verk. Útbúgvingarøkið verður ment – bæði við handaligumogbókligum útbúgvingum og við lívslangari læring. Granskingarøkið verður uppraðfest.
Fíggjarligu korini hjá lesandi skulu líðandigerast kappingarfør við tey uttanlands, og bíligir leigubústaðir til ung og barnafamiljur verða bygdir.
Barsilsfarloyvið skal bøtast – tað skal millum annað leingjast til eitt ár og gerast meira smidligt, so tað hóskar betri til tørvin hjá teirri einstøku familjuni. Barnafamiljur skulu hava fíggjarligan lætta, og arbeiðast skal fyri at lækka kostnaðarstøðið á gerandisvørum.
Javnstøðupolitikkur skal hava hægri raðfesting. Ein miðvísur integratiónspolitikkur skal setast í verk.
Skattanýskipan
Í seinasta lagi 1. januar 2017 skal ein arbeiðsbólkur hava endurskoðað skatta-og avgjaldsskipanina, so hon verður rættvísari og meira gjøgnumskygd. Skatturin skal vera stigvaksandi bæði fyri løn og pensjón, og lág- og miðallønt skulu hava ein lætta. Skattaskipanin skal sum heild stuðla fólki og fyritøkum at virka í Føroyum heldur enn uttanlands.
Sosialur ójavni
Samgongan ætlar sær ikki at góðtaka, at sosiali ójavnin økist, ella at fólk liva undir fátækramarkinum. Serstakt barnaískoyti verður tí latið barnafamiljum, sum eru serliga illa fyri. Eisini verða skipanir og veitingar, sum halda fólki í fátækraváða, endurskoðaðar.
Nýmenning innan almannaøkið
Samgongan vil virka fyri, at vælferðarskipanin verður lagað betri til føroysk viðurskifti, so borgarin fær bestu tænastuna. Nýmenning innan tað almenna verður framd. Lóg um arbeiðsfremjandi tiltøk verður endurskoðað, og “Heildarætlan um kynsligan ágang” verður sett í verk.
Ein samhaldsfastur og tryggur arbeiðsmarknaður
Vit skulu hava ein virknan og smidligan arbeiðsmarknaðarpolitikk, har frælsar samráðingar tryggja rættindi løntakaranna. Trípartasamstarv skal á ávísum økjum styrkja arbeiðsmarknaðin, lóg um starvsmenn verður endurskoðað, og miðast skal ímóti at seta varskógvaraskipan fyri almenn starvsfólk í verk. Harumframt verður arbeiðsumhvørvið uppraðfest.
Í samráð við kommunur og fakfeløg verða arbeiðstíðir og normeringar í almenna sektorinum endurskoðaðar - eitt nú soleiðis, at tey, sum vilja upp í tíð, kunnu sleppa tað.
Øll hava rætt til bústað
‘Bústaðir’er fremsta bústaðarpolitiska amboðið, sum skal lyfta uppgávuna at fjøltátta bústaðarmarknaðin. Í samráð við kommunur og felagsskapir skal almenna bústaðarfelagið fíggja og reka leigu- og lutaíbúðir til ymsan tørv, herundir til Fróðskaparsetrið og aðrar útbúgvingarstovnar. Byggjast skal, har fólk vilja búgva, og kostnaðurin skal haldast á einum støði, sum láglønt megna at rinda.
Javnstøða
Samgongan vil styrkja javnstøðupolitikkin, herundir javnstøðulógina. Gransking og hagtøl um arbeiðsmarknað og løn verða raðfest, eins og bæði kyn skulu eggjast til at nema sær útbúgving. Lóg um sonevnda “stalking”verður løgd fyri tingið, og ásetingarnar í revsilóginium neyðtøku verða dagførdar.
Børn hava rætt til bæði foreldrini, og samgongan vil virka fyri at styrkja hesi rættindi.
Virknari uttanríkispolitikkur
Føroyar skulu reka egnan málvísanuttanríkispolitikk og sita við borðið, tá viðkomandi avgerðir verða tiknarfyri land og fólk okkara. Tí verða uttanríkistænastan og sendistovuvirksemið ment.
Vit fara at stremba eftir sjálvstøðugum limaskapi í norðurlendskum, evropiskum og alheims stovnum, herundir Norðurlandaráðnum, EFTA, WTOog IOC, og í størri mun at gagnnýta møguleikar í arktiska samstarvinum.
Vit fara at endurskoða uttanríkispolitisku heimildarlógina, taka burtur avmarkingar og forðingar og endurskoða okkara handilssáttmálar. Málið er at fáa fríhandilshandilsavtalu við ES og betri handilssamband við onnur lond.
Mentan og miðlar
Samgongan vil stuðla frælsari list, dygdarlist, listaspírum og frælsu pressuni, sum átaka sær at bjóða veruleikanum og valdinum av.
Søvn Landsins verða endurskoðað og søvnini kring landið uppraðfest. Bóka- og tilfarssøvn verða styrkt.
Føroyska málið verður stimbrað, og málpolitisk tilmæli verða sett í verk. Framleiðsla av tilfari til børn á føroyskum verður raðfest. Vit skulu hava ein greiðan politikk viðvíkjandi fremmandamálum, og teknmál skal viðurkennast sum móðurmál hjá deyvum og hoyriveikum.
Miðlarnir skulu hava góðar sømdir, og kringvarpsgjaldið skal endurskoðast.
Samgongan vil uppraðfesta játtanina til mentanar‐ og listastuðul umframt at umskipa stuðulin og fyrisitingina av honum. Tá tað almenna byggir, verður ávísur brotpartur av íløguni markaður til listprýðing. Filmsgrunnurin skal halda fram, eins og filmspolitisk átøk skulu setast í verk.
Musikkskúlatilboðið skal styrkjast, og arbeiðast skal við at stovna listaskúla fyri ung. Samgongan vil seta ferð á arbeiðið við tjóðleikhúsi.
Ítrótt. Framá Føroyar
Breiddarítróttin skal mennast og úrvalsítróttin stuðlast. Íløgur skulu gerastí framkomin ítróttaanleggkring landið. Ítróttamiðnám, ítróttaháskúli og hægri útbúgving og gransking innan ítrótt skulu mennast. Arbeiðast skal við at fáa Oyggjaleikirnar til Føroya.
Børn, ung og vaksin við serligum avbjóðingum
Samgongan vil arbeiða fyri tí inkluderandi samfelagnum. Altjóða sáttmálar - eitt nú mannarættindasáttmálin, barnarættindasáttmálin og ST-sáttmálin um rættindi hjá teimum, sum bera brek - eiga at verða virdir og fylgdir.
Arbeiðast skal fyri einari samskipaðari tænastu, har støðið verður tikið í tørvinum hjá tí einstaka. Heildarætlan skal leggjast fyri best møguliga menning av barninum, og tryggjast skal, at bíðilistar til greining eru so stuttir, sum tilber.
Øll børn og ung skulu hava atgongd til barnagarðs-, fólkaskúla- og miðnámsskúlatilboð, ið er lagað til tørvin hjá tí einstaka. Skúlin á Trøðni skal styrkjast. Málið er, at fleiri tímar skulu setast av til serligan tørv í fólkaskúlanum, eins og hildið verður fram við at skipa miðnámsútbúgvingar til ung við serligum avbjóðingum.
Neyðugt er at fylgja við í, hvussu broytingarnar í barnaverndarlógini virka, umframt at styrkja fyribyrgjandi og stuðlandi arbeiðið fyri, at so fá børn og ung sum til ber koma í trupulleikar.
Rætturin til neyðugan stuðul skal lógartryggjast - eitt nú í skúla og frítíðarhøpi. Skipanin við persónligum stuðlum skal endurskoðast.
Fleiri vard og tillagað størv skulu eins og fleiri vardir verkstaðir gerast til veruleika kring landið.
Farast skal undir at byggja fleiri vardar bústaðir umframt virknis- og umlættingardeplar, har tørvurin er størstur. Farið verður somuleiðis undir at byggja tíðarhóskandi bústovnar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
11. Okt 2018
Útgávan er ein listarlig myndabók, ið er ætlað børnum í ymsum aldri. Hvør opna lýsir eitt evni úr Bíbliuni við eini stórari mynd, ið...
11. Okt 2018
FSF: Føroyska U19-landsliðið við dreingjum tapti fyrsta dystin í innleiðandi EM-undankappingini í Írlandi. Mótstøðuliðið var Holland, sum vann 5-0. - Vit spældu...
11. Okt 2018
Myndir: Tríggir sigrar, ein javnleikur og eitt tap bleiv úrtøkan hjá U15-landsliðnum við gentum, sum seinastu dagarnar hevur tikið lut í altjóða kapping í...
11. Okt 2018
Línubáturin Mýlingur landar umleið 20.000 pund til Barðið í Havn, teir hava roynt eystanfyri og byrjaðu túrin 8. oktober.MÝLINGURFD 271 - ...
11. Okt 2018
Garnaskipið Oknin landar góð 16.000 pund av svartkalva á Toftum, teir hava hendan túrin roynt eystanfyri, oknin byrjaði túrin 8. oktober.OKNINFD 543 -...
11. Okt 2018
4 av størru útróðrarbátunum selja á Fiskamarknaðinum.Trýst á bátarnar fyri at síggja avreiðingarseðlarnar. BRAGD - ( KG 642 )NFCS-KLAKSVíKAR HAVN10-10-201810-10-20184.925LÍÐHAMAR - ( KG 602 )NFCS-KLAKSVíKAR...
11. Okt 2018
Útvið 30.000 pund av útróðrarfiski frá smábátum eru í morgun boðin út á Fiskamarknaðinum.Trýst á avreiðingarstøðini fyri at síggja avreiðingarnar.GÓLVSØLU YVIRLITSølur 11-10-2018 Søla Nr....
11. Okt 2018
...
11. Okt 2018
Tummas T. kemur á Kollafjørð fyrrapartin, har teir leggja seg at bíða, til teir eiga landingartørn á Tvøroyri, tað verður fríggjakvøldið.Tummas T. hevur verið...
11. Okt 2018
Tróndur í Gøtu kemur á Tvøroyri í morgun við 800 tonsum av makreli, sum teir hava fiskað í norskum sjógvi - á umleið 63N...
11. Okt 2018
Høgaberg kom á Fuglafjørð kl. 5 í morgun við 555 tonsum av makreli, sum teir hava fiskað í norskum sjógvi á umleið 63N og...
11. Okt 2018
Partrolararnir Vesturbúgvin og Eysturbúgvin komu á Fuglafjørð tíðliga í nátt við tilsamans 170 tonsum av sild, sum teir hava landað til Pelagos í Fuglafirði.Vesturbúgvin...
11. Okt 2018
FSF Varpið: Vegna keðiliga veðurforsøgn er avgerð tikin um, at U21-landsdysturin millum Føroyar og Litava ikki verður á Svangaskarði, men er fluttur...
10. Okt 2018
Arctic Voyager kom á Vestmanna í gjárkvøldið við 600 tonsum av sild. Teir landaðu knapt helmingin í Vestmanna í nátt og restina til Pelagos...
10. Okt 2018
Fyrsti dysturin í bólkinum Dreingir U14-B varð í kvøld leiktur á Giljanesi ímillum SÍF og EB, SÍF vann dystin 20-11 eftir hálvleiksstøðuna 12-6.Vit tóku...
10. Okt 2018
Í samband við nýggju útgávuna “I Want to be Kind” er Teitur á konsertferð kring landið. Seinastu árini her heima hevur Teitur mest verið...
10. Okt 2018
hav.fo: Seinasta freist at lata fiskamerkir inn, sum skulu luttaka í lutakasti um kr. 12.500, er 9. november. ...
10. Okt 2018
Heystardagar í Vági er eitt nýtt tiltak í Vági, har Vágur slær dyrnar upp og bjóðar fólki nær og fjar vælkomnum til Vágs at njóta...
10. Okt 2018
Fyrispurningur eftir Tingskipanini § 52a. Fyrispurningur um lønarkrøv í sambandi við at fiskiloyvi verða latin, settur Høgna Hoydal, landsstýrismanni, (at...
10. Okt 2018
Almennu rakstrarútreiðslurnar hjá landinum eru øktar meira enn 7 prosent síðani fíggjarlógin fyri 2018 var løgd fram fyri einum ári síðani. Tað er ein...
10. Okt 2018
Kim Jung Un tykist at verða høgt í metum millum summi. Einaræðisharri og hópdrápsmaður, ið m.a. avrættaði pápabeiggjan og síðani tók lívið av beiggjanum,...
10. Okt 2018
Partrolararnir Bakur og Stelkur landa til Faroe Origin í Runavík, teir hava tilsamans 100.000 pund, meginparturin er upsi.Bakur og Stelkur hava verið úti í...
10. Okt 2018
Útróðrarbáturin Bragd gjørdi ein góðan dag í gjár, teir avreiddu útvið 5.200 pund.Veiðan er boðin út á Fiskamarknaðinum í dag.BRAGDKG 642 - ...
10. Okt 2018
Smábátar bjóða í dag 8.000 pund út á Fiskamarknaðinum.Trýst á avreiðingarstøðini fyri at síggja avreiðingarnar.GÓLVSØLU YVIRLITSølur 10-10-2018 Søla Nr. 102519 ...
10. Okt 2018
Tað er við blandaðum kenslum nú vit hava sett stevni á Føroyar í morgun. Vit eru á veg á Føroyar við sløkum 700 tonsum...
10. Okt 2018
FSF: Undan venjingini á Tórsvølli fyrrapartin týsdagin fekk FSF Varpið orðið á Viljorm Davidsen, sum ógvuliga fegin vil vinna móti Aserbadjan. ...
10. Okt 2018
Jupiter setti í nátt kósina ímóti Føroyum. Henda túrin hevur Jupiter roynt i Norskum sjóøki eftir makreli.Jupiter hevur henda túrin fiskað 700 tons av makreli,...
10. Okt 2018
Í samband við arbeiði, verður Traðarvegurin stongdur fyri allari ferðslu frá kl. 815 til 1700, frá mikudegnum, tann 10. Oktober og til arbeiðið er...
10. Okt 2018
Lions Club Liljan, sum er annar av Lions clubbunum í Tórshavn, savnar javnan pening inn til vælgerandi endamál. Við jøvnum millumbilum verður hesin peningur...
09. Okt 2018
Borgarin siglir inn av sildafeltinum norðanfyri, teir koma á Kollafjørð kl. 6 í morgin.Borgarin hevur 1.000 tons av sild, sum teir landa til Faroe...
09. Okt 2018
Nú er farið undir at breiðka gongubreytina úr Sandavági inná Giljanes. Tað er partur av ferðslutrygdarætlanini hjá Landsverki. Eyðdis Hartmann Niclasen borgarstjóri í Vága kommunu...
09. Okt 2018
Finnur Fríði, sum hevur verið á sildaveiði í føroyskum sjógvi norðanfyri, kom á Tvøroyri í kvøld við 1.300 tonsum av sild, sum teir landa...
09. Okt 2018
Kyndilskvinnur hava fingið 24 ára gomlu Jovanu Stranjanac úr Serbia til liðið. Hon hevur einans leikt í Serbia og hon hevur fingið tilboð úr...
09. Okt 2018
Búnaðarstovan skrivar: Í samráð við Fiskimálaráðið skerpir Búnaðarstovan nú framyvir sína mannagongd viðvíkjandi umsiting av ásetingini í løgtingslóg um landsjørð, har tað er ásett,...
09. Okt 2018
...
09. Okt 2018
Hav.fo: Nýggjar kanningar, sum Havstovan hevur gjørt saman við dønum, norðmonnum og týskarum, vísa eitt nógv veikari botnrák av køldum sjógvi enn væntað gjøgnum eitt...
09. Okt 2018
Kunngerðin um veiðu eftir svartkjafti verður nú broytt, soleiðis at 8.382 tons verða tøk til vinnuligar fiskiveiðiroyndir og verkætlanir. Nøgdin skal veiðast...
09. Okt 2018
Her er skráin fyri ymisku átøkini, sum eru í sambandi við ABC vikuna.Mánadagin 8. oktoberFyrsti ABC filmur við Róar Terjason Hansen verður almannakunngjørdur á sosialu...
09. Okt 2018
Áhugin fyri fótbóltskappingini Skúlafótbóltur, sum verður í Marghøllini í heyst, vetur og vár er sera stórur. Fleiri enn 70 lið úr so at siga øllum...
09. Okt 2018
Á hvørjum ári verða fleiri fólk álvarsliga skadd ella doyggja í ferðsluni í Føroyum. Skal fyribyrgingararbeiðið á økinum gerast betri, er neyðugt við tøttum...
09. Okt 2018
Tað er plastik í havi okkara, á strondunum, í fuglinum og í fiskinum. Eingin orsøk er til plastik-panikk – men okkurt má...
09. Okt 2018
Í gjáramorgunin kom Norðingur á Kollafjørð við 1.000 tonsum av sild, sum teir landa til Faroe Pelagic í Kollafirði.Norðingur hevur fiskað sildina í føroyskum...


text:
TIL LESARARNAR
Orðafar kemur nú aftur eftir summarhvíld í tríggjar mánaðir. Tó at málbrævið av fyrstu tíð varð ætlað tíðindafólki okkara, hevur tað fingið góða móttøku víða um. Fleiri hava sett seg fyri tað, og nú eru tey um 400 í tali, sum fáa Orðafar.
Blaðið hevur ikki fasta útkomutíð. Roynt hevur verið at senda tað út eina ferð um mánaðin, men tað hevur ikki altíð borið til. Enn hevur málnevndin ikki sæð seg føra fyri at geva út regluligt málblað, sum málnevndir gera í hinum Norðurlondum, men væl kann tað vera, at tørvur er á tílíkum blað. Eina tíð aftrat ætlar hon so at senda Orðafar út eins og gjørt hevur verið higartil við viðmerkingum til málnýtstu í fjølmiðlum okkara og aðrastaðni. Sum vera man, verður tað oftast tað, ið óregluliga hevur verið sagt og skrivað, ið tikið verður til viðgerðar við tí í hyggju at geva leiðbeining um rætta málbering í staðin. Tí verri hevur tað onkuntíð frætst um fólk, ið hevur tikið sær tykni av onkrum, sum í brævinum hevur staðið. Tað er harmiligt, tí ikki ætlar Orðafar at gera seg inn á fólk; ein meginregla er ikki at nevna nøvn teirra, ið sagt hava ella skrivað tað, sum umrøtt verður. Eisini verður oftast roynt at broyta dømini, so at tey kennast ikki lættliga aftur. Vónandi verða leiðbeiningarnar í Orðafari lisnar í sama anda, sum tær eru skrivaðar, eins og orðtakið sigur: "Vinur er, ið vomm sær."
LÁMUR ER NAVNORÐ
"Hví eru summi lám?" var yvirskrift í einum blað. Her verður lámur havt sum lýsingarorð, og mong munnu tey vera, sum nýta tað soleiðis. Men lámur er kallkyns navnorð, merkir upprunaliga 'labba', 'lállu' á kópi, men hevur eisini verið sagt um stóra hond. Kjalllámur er sjáldsamt orð nú, men tað varð sagt um fólk, ið var kringari at nýta vinstru hond enn høgru. Lámur í hesi merking er stytting av tí orðinum. Lámur merkir so 'fólk, ið er vinstrahent'. Tí eigur at verða sagt t.d. "Maðurin er lámur", "konan er lámur", "barnið er lámur", í fleirtali: teir/tær/tey eru lámar. Tí átti at staðið í yvirskriftini: "Hví eru summi lámar?".
KUNNSKAPARINS TRÆ
Hvørsfallið verður lítið nýtt í dagligum máli, men tað kann vera hent at taka til, tá ið stílurin skal vera stuttorðaður og virðiligur, eitt nú í lógamáli. Orð í hvørsfalli við bundnum kenniorði viðfestum eru tíðum meinar fellur hjá teimum, ið ikki hugsa seg væl um. Sterkt bend kvennkysnorð enda við -ar í hvørsf. eint., og bundna kenniorðið í hvørsf. er -innar, t.d. borgarinnar, drotningarinnar. Sterkt bend kallkynsorð enda annaðhvørt við -s ella -ar í hvørsf. eint., og bundna kenniorðið í kallkyni í sama falli er -ins, t.d. stavsins, fundarins. Her er at vera varin. Endingin -ar hjá kallkynsorðum kann mana upp bundna kenniorðið í kvennkyni, og vit hoyra og síggja tí ikki so sjáldan skeivar bendingar sum "býarinnar" og "friðarinnar" fyri býarins og friðarins. Nú ein dagin hoyrdist onkur siga "kunnskaparinnar træ". Kunnskapur er kallkynsorð, og rætta bendingin er tí kunnskaparins.
BANDASAVN
Søvnini eru mong, t.d. bókasavn, skjalasavn, bátasavn. Hesi orð eyðkennast av tí, at fyrri liður stendur í hvørsfalli fleirtali, sum eisini er sjálvandi, tí fleiri bøkur, skjøl og bátar eru í hesum søvnum. Nú er útvarpið farið at senda gamlar upptøkur úr "bandsavninum", teir kalla. Tílíkt savn av ljóðbondum eitur båndarkiv á donskum, og tað man hava gjørt sítt til, at útvarp okkara nevnir tað "bandsavn". Men sonn føroysk málkensla krevur, at tað skal eita bandasavn - annað fær tað ikki verið. Hetta verður vónandi rættað sum snarast.
SKOTRÍÐ
Við hvørt hoyrist sagt "skotrið", hvørkikynsorð. Betri er orðið skotríð, ið er kvennkynsorð, skotríðir í fleirtali. Ríð merkir tjúkt og drúgt kavaæl. Skotríð eru fleiri skot hvørt eftir annað, helst úr maskinbyrsu.
ÚTLOND
"Í útlondum" verður vanliga sagt um útheimin, tá ið tú ikki hugsar um ávíst land; "í útlandinum" er als ikki føroyskt.
Í NÆSTUM
Ein lesari fýlist á, at í næstum verður týtt í føroysku-donsku orðabókini við 'fornylig', t.e. 'nýliga, fyri stuttum', og at merkingin 'um stutta tíð' saknast. Rætt er, at henda seinna merkingin er ikki í sjálvari orðabókini, men hon er komin við í eykabind til orðabókina, ið kom út í 1973. Har stendur: í næstum også: med det førsta.
Í eldri máli var hin fyrr nevnda merkingin helst hin einasta eftir savninum til føroyska orðabók at døma. Í Føringatíðindum 1900, nr. 5, bls. 3 stendur: "Eysturætt hevur verið herskandi nú í næstum" og í Landalæru I eftir Mikkjal á Ryggi, 1926-27, bls. 76: "Tó at bøurin er nógv vaksiní næstum, hevur neytatalið staðið við". Onnur dømi eru um hetta. Málið stendur ikki í stað. Her hevur ein broyting farið fram eftir upp á seg stuttari tíð, og nú hon tykist vera so vanlig, er einki annað et gera enn at ásanna, at so er. Longu í 1973 hevur tað tóktst neyðugt, og henda nýggjara merkingin er sum nevnt komin upp í eykabindið til orðabókina. At meinskast við hana mundi verið til fánýtis og ikki ómakin vert.
BRIS
"Búkspýttkertil" er einki, sum eitur á føroyskum. Føroyska navnið á hesum eitli er stutt og snøgt bris (hvk.)
NÆRINDIS + HVØRJUMFALL
Í seinastuni hava mong dømi verið at hoyrt um nærindis við hvønnfalli. t.d. "nærindis býin", "nærindis markið". Hetta er ikki beint. Nærindisstýrir altíð hvørjumfalli: nærindis býnum, markinum o.s.fr.
MEÐAN
Hetta orð verður ofta misnýtt sum sambindingarorð til at merkja mótsetning í staðin fyri samtíð, t.e. tað sum hendir um somu tíð. Eitt dømi frá ítróttatíðindum í útvarpinum: "Málið hjá B36 skeyt X, meðan NN skeyt málið hjá HB." Hesin setningur sigur, at hesi bæði mál vórðu skotin í senn, men tað fær ikki verið, tí bólturin er bert ein í fótbóltsleiki. Beinari var at sagt og ella men ella einki í staðin fyri meðan. Eitt annað dømi: "Páll helt røðu fyri fosturlandinum, meðan Óli røddi fyri kvinnuni." Sovorðnir høpisleysir setningar eru ikki óvanligir.
SAMDUR VIÐ + HVØNNFALL
"Teir eru samdir við landsstýrinum í tí", segði onkur nú ein dagin. Hetta var ikki rætt sagt - stýringin eigur ikki at standa í hvørjumfalli sum her, men heldur í hvønnfalli. Tað beina er tí: "Teir eru samdir við landsstýrið um tað."
"INNIBERA"
"Hvat "inniber" hetta loyvið" - nakað soleiðis varð spurt fyri stuttum. Hetta óføroyska orð er tíðum at síggja og hoyra, men tað var betur ókomið. Hetta er einki uttan orðið "indebære", ið er frálíkt í donskum, men vánaligt í føroyskum. Í donsku-føroysku orðabókini er "indebære" týtt 'hava við sær'. Kundi kanska eisini verið sagt 'hava í sær' ella 'fevna um'.
"BÓNDAFANGA"
Eitt høvuðskrav í málrøkt er at kunna sær hógv og ikki vera sum skøta at gloypa øllum, sum at kjafti rekur. Tað er hent og neyðugt at duga onnur mál, men ómentan er at fylla mál sítt við fremmandum orðum og orðafellum, sum hvørki fynd ella grein er í. Takið nú orðið her omanfyri, sum við stórum kleppastøvum "prýddi" forsíðuna á einum tíðindablað. Orðið er úr óvandaðum donskum stórstaðarmáli, avleitt av navnorðinum bondefanger, eftir týskum Bauernfänger. Hetta vóru skálkar, ið gjørdu sær dælt við góðvarnar bygdarmenn við tí í kvitta at lokka teir eitt nú at drekka og spæla og síðan lumpa pengar frá teimum. Ikki skuldu vit havt áneyðir at flutt inn orð, ið umboða tílíkan ódámligan og lítið mannvinarligan hugsanarhátt.
"SMYRJIBREYÐ"
Hetta er danska orðið "smørrebrød" illa týtt; tað er í royndum upprunaliga "smør og brød" samandrigið í eitt orð. Tá man vera frægari at kalla hetta smurt breyð ella kanska viðskerabreyð, sum onkuntíð hevur verið í uppskoti.
NUUK
Ymsir eru hættirnir at bera fram útlendsk nøvn: Í summum førum er framburðurin treytaður av gomlum siði hjá okkum sjálvum, í øðrum liggur hann nærri tí, ið vanligt er í avvarðandi landi. Nú hava grønlendingar sett síni egnu bygdar- og býarnøvn sum tey almennu fram um tey donsku, ið leingi hava verið ráðandi. Tað er eyðsæð, at vit eiga at royna at siga tey so rætt, sum vit fáa. Grønlendska stavsetingin liggur vist eisini heilt nær orðaframburðinum. Høvuðsstaðurin, ið á donskum varð nevndur Godthåb, eitur nú alment Nuuk, sum flestum kunnugt. Tað merkir 'nes'. Men hvussu við framburðinum? Flest hoyrast siga [nukk], og tað er skeivt. Stavsetingin við tveimum u'um sýnir, at hetta er langtu. Tí eiga vit at siga hetta navnið við longum u'i og stuttum k'i, ljóðskrivað [nu:k]. Latum okkum sýna grønlendingum tann sóma at siga navnið á høvuðsstaði teirra rætt.
FLOGTERNA
Orðafar minnir eina ferð aftur á, at -rn- í hesum orði verður ikki framborið sum [-dn-], men sum [-rn-]. Flog[terna], ikki flog[tedna].
Sí annars Orðafar nr. 3, bls. 2 um henda spurning.
YNSKISHÁTTUR
"Áhugað ringja til ..." ljóðar við hvørt í lýsingum ella kunngerðum. - Her mundi ynskisháttur hóskað betur: "Áhugað ringi til ..."
LEGGJA (EL. HALDA) SAMAN HENDUR
ella leggja (el. halda) hendurnar saman - soleiðis ber til at siga á føroyskum, og ikki: "falda hendurnar". Tað er óneyðuga tikið eftir donskum "folde hænderne".


text:
Orð og lag: Judson W. Van DeVenter
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: We shall shine as the stars
1. Vit sum fremmand á fold kunnu vera,
teim ókend, sum fara framvið,
men við dýrd okkum Harrin skal krýna
at lýsa við hansara lið.
Niðurlag: Tá vit skína sum stjørnur á hválvi
í ljóma við Jesusar lið.
Honum lík tá vit vera í ævir
og njóta tann himmalska frið.
2. Kanska aldri vit rík skulu vera,
ei roknað teim viðgitnu lík,
men at enda tey heilagu gerast
í navni Immanuels rík.
3. Er várt heim bert eitt tjald ella smátta
– vit ørm fara hiðanífrá,
faðireygað, sum skoðar í loyndum,
sítt egna ei gloyma skal tá.


text:
Høllin klár til FM-brakið
Starvsfólkið í Høllini á Hálsi hevur longu gjørt høllina klára til FM brakið í kvøld, tá fyrsta umfar av flogbóltsfinalunum verður leikt.
Fyrsti dysturin byrjar klokkan 18.00 millum kvinnuliðini hjá Fleyr og KÍF. Í landskappingini hava liðini í ár leikt 3 dystir sínamillum, og av teimum hevur Fleyr vunnið tveir 3-0 og ein 3-1.
Seinni dysturin í kvøld verður ímillum ÍF og Mjølnir og byrjar hesin klokkan 20.00. Liðini hava í landskappingini leikt heilar 6 dystir ímóti hvørjum øðrum, harav ÍF hevur vunnið teir 4, meðan Mjølnir hevur vunnið 2. Fýra av dystunum eru endaðir 3-0, meðan tveir eru endaðir 3-1.
Dómarar í dystinum í kvøld verða Jan Hentze og Tummas Óli Mortensen.
Seinnu finalurnar verða leiktar leygardagin - eisini í Stórhøllini á Hálsi.
Tá byrja kvinnuliðini klokkan 13.30, og mansfinalan verður klokkan 16.00.
Rás2 hevur beinleiðis frásøgn frá dystinum, meðan KVF stroymir allar dystirnar.
Rás2 hoyrist umvegis internetið á www.midlar.fo, ella gjøgnum útvarpslurtið á frekvensunum FM 88,7; FM 91,7; FM 95,9 og FM 98,7.


text:
Aftur í ár luttók Havstovan á Vísindavøkuni, sum Granskingarráðið skipaði fyri. Tað forkunnuga hesaferð var, at Magnus Heinason lá við bryggjuna, opin fyri vitjandi. Og vit gleðast um, at nógv tóku av møguleikanum. Barnagarðsbørn, skúlaflokkar og einstaklingar komu at forvitnast um skipið og arbeiðið umborð. Fyri yngra fólkið tyktist tað at vera fyrstu ferð, tey høvdu verið umborð á fiskiskipi, so fyri hesi hevur hetta óivað verið ein serlig uppliving.
Umborð á Magnusi Heinasyni kundu fólk vitja á ymiskum støðum og fáa at vita um arbeiðið, sum ymsu deildirnar á Havstovuni gera, og eisini hvussu arbeiðsgongdin er umborð. Á bryggjuni og í vátlaboratoriinum greiddi Umhvørvisdeildin frá um sínar kanningar, og man kundi síggja til dømis CTD-tólið, sum verður brúkt til at máta dýpi og hita, og glúpin, sum verður brúktur til ætikanningar. Á brúnni varð millum annað greitt frá um nýggja havrannsóknarskipið, sum nú er í gerð í Litava. Niðri undir í messuni bar til at fáa sær ein kaffimunn og smákøku, og á fabrikkini stóðu fólk frá Uppsjóvar- og Botnfiskadeildini og greiddu frá, hvussu fiskar verða mátaðir og kannaðir umborð, hvussu nytrur verða tiknar, og eisini hvussu aldurslesing av nytrum verður gjørd.
Enn einaferð var ”fiskaborðið”, sum í ár stóð í einum tjaldi á bryggjuni, ein stór ”success”, har bæði stór og smá kundu síggja eitt stórt úrval av fiskum, sum Magnus Heinason hevði fingið á yvirlitstrolingini á djúpum vatni í september í ár.
Umframt tað, sum var á skránni umborð og á keikantinum, høvdu nakrir av okkara granskarum framløgur inni í Kongshøll í Sjóvinnuhúsinum, har meginparturin av Vísindavøkuni annars var.
Øll tiltøkini vóru væl vitjað og vit meta, at okkurt um 500-600 vitjandi vóru umborð. Vit takka øllum somlum fyri vitjanina!


text:
700 fólk í norska frálandsvirkseminum í verkfall
Fakfelagið Safe og norska Reiðarafelagið
komu ikki ásamt um ein nýggjan sáttmála.
Mánadagin
samráddust fakfelagið Safe og norska Reiðarafelagið, sum er fakfelag hjá feløgum,
ið reka boripallar, um nýggjan lønarsáttmála. Partarnir høvdu freist til á
midnátt at finna eina loysn, men tann loysnin kom ikki á borðið.
Verkfall
Hilde-Marit Rysst,
leiðari í Safe, váttar, at nú verður verkfall.
- Út frá krøvum
okkara bar ikki til at skriva undir ein nýggjan samlaðan sáttmála, sigur
Hilde-Marit Rysst við miðilin sysla.no.
Safe metir, at fólk á boripallum hava havt
eina vánaligari lønarskipan enn onnur í oljuvinnuni seinnu árini.
Samráðingarleiðari hjá Reiðarafelagnum hevur
verið Jakob Korsgaard, forstjóri í Maersk Drilling Noreg. Hann váttar eisini,
at tey kundu ikki koma til eina endaliga semju við fakfelagið Safe.
- Um vit samanbera
krøvini hjá Safe við onnur viðurskifti í landinum, ja, so eru krøvini hjá Safe
heilt burturvið og órímilig. Samráðingarleiðarin hjá Safe er púra
ábyrgdarleysur í hesum høpinum, sigur Jakob Korsgaard.
Samráðingarnar hava fyrst og fremst snúð seg
um lønarviðurskiftini og um eftirløn. Frammanundan hevði Hilde-Marit Rysst
gjørt greitt, at eftirlønarkrøvini lógu
fremst. Fakfelagið Safe heldur, at norska Reiðarafelagið ætlar at gera
gávueftirlønarskipanina vánaligari fyri tey, sum arbeiða á boripallunum í dag.
Sysla.no skilir, at
kravið hjá Safe er, at lønin hjá ófaklærdum hækkar við 50.000 krónum um árið,
tað er tað sama sum 8 prosent lønarhækkan.
Safe boðar nú frá,
at tey sløku 700 arbeiðsfólkini, sum nú fara í verkfall, skjótt kunnu vaksa við
fyribils 1000 fólkum áftrat.
Kelda: Sysla.no


text:
Tvøroyrar Sløkkilið
Tvøroyrar Sløkkilið varð stovnað í 1974. Áki Dimon varð valdur til formann.
Tað eru 15 sløkkiliðsmenn knýttir at brandstøðini. 3 sløkkiliðsbilar eru knýttir til brandstøðina. Ein av teimum er ein Magirius. Hann hevur ein vatntanga, ið tekur 6000 litrar, og ein skúmtanga, ið tekur 200 litrar.
Umframt hetta hevur bilurin CO2-útgerð og eina vatn- og eina skúmkanón. Hesin bilurin er serliga væl egnaður til eld, ið stendst av olju.
Ein annar av bilunum er ein Ford. Hesin hevur ein vatntanga, ið tekur 1.200 litrar, og tvær hátrýstslangur, ið hvør er 60 metrar long.
Triði bilurin er ein Mercedes ella ein sonevndur Pioneer-bilur. Hann hevur tvær pumpur og roykkavarasett til átta mans.
Brandstøðin hevur eisini ein hydrauliskan saks, ið hevur bæði motor- og hondpumpu.
Brandstøðin samstarvar við Suðuroyar Norðara Bjargingarfelag.


text:
8. mars 2001Nr. 32
Kunngerð um fráboðan av upplýsingum um vandamikið ella dálkandi góðs umborð á skipum
Við heimild í §§ 40, 45, 48 og §§ 61-63 í kgl. fyriskipan nr. 646 frá 12 august 1999 um gildiskomu fyri Føroyar av lóg om vernd av havumhvørvinu, verður ásett:
Kapittul 1
Allýsingar v.m.
§ 1. Í hesi kunngerð skilst við:
1) Fyristøðufelag: reiðari, farmasendari, leiðari, umboðsfólk o.t. hjá skipi.
2) Sendari: persónur, ið ger avtalu við eina flutningsfyritøku um sjóvegis flutning av góðsi, ella í hvørs navni ella hvørs vegna, slík avtala verður gjørd.
3) Skip: eitthvørt ferðafólka-, farma-, olju-, kemikaliu- ella gasstangaskip, sum er ávegis til ella úr føroyskari havn við vandamiklum ella dálkandi góðsi sum leysafarmur ella innpakkað.
4) Vandamikið góðs: góðs, sum er fevnt av
a) kapittul 17 í IBC-fyriskipanini hjá IMO um bygging og útgerð av skipum til flutning av vandamiklum kemiskum vørum sum leysafarmur, soleiðis sum hon er orðað 10. juni 1998,
b) kapittul 19 í IGC-fyriskipanini hjá IMO um bygging og útbúnað av skipum til flutning av flótandi gassi sum leysafarmur, soleiðis sum hon er orðað 1. juli 1998, og
c) IMDG-fyriskipanini um flutning av vandamiklum góðsi, soleiðis sum hon er orðað 1. januar 1999, herundir av geislavirknum tilfari umrøtt í INF-fyriskipanini hjá IMO um tryggan flutning av geislaðum kjarnorkubrennievni, plutoniumi og sterkum geislavirknum burturkasti í íløtum umborð á skipum, soleiðis sum hon er orðað 1. januar 1998.
5) Dálkandi góðs: olja, sum allýst í MARPOL, ið er altjóða sáttmálin frá 1973 um fyribyrging av dálking frá skipum, umframt protokollin frá 1987 til henda, herundir fylgiskjal 1 um skaðiligar løgir, fylgiskjali 2 um skaðilig evni og fylgiskjali 3, soleiðis sum MARPOL er orðað tann 1. januar 1996.
6) IMO-samtykt A 851 (20): Viðtøka 851 (20) hjá altjóða sjóvinnufelagskapinum IMO samtykt á 20. aðalfundi tann 27. november 1997 undir heitinum ”General principles for ship reporting systems and ship reporting requirements, including guidelines for reporting incidents involving dangerous goods, harmful substances and/or marine pollutants”.
§ 2. Kunngerðin fevnir ikki um herskip og onnur skip, sum ein statur eigur ella nýtir, meðan skipið verður nýtt til tænastur, sum ikki eru handilsligar. Harafturat fevnir kunngerðin ikki um brennievnisgoymslur, goymslurúm og útgerð til nýtslu umborð á skipum.
Kapittul 2
Frágeiðing um vandamikið og dálkandi góðs
§ 3. Skip mugu ikki gera avtalu um ella bjóða seg fram at flyta ella lasta vandamikið ella dálkandi góðs, um ikki frágreiðing er givin skipsførara ella fyristøðufelag um rætta tøkniliga heitið á vandamikla ella dálkandi góðsinum, nummar Sameindu Tjóða (ST nr.) í tann mun, slík eru til taks, IMO-vandaflokk í samsvar við IMDG-, IBC-, og IGC-fyriskipanirnar, nøgd, og har talan er um flytbarar tangar ella bingjur, kennimerki teirra.
Stk. 2. Sendarin ber ábyrgd av, at frágreiðing í samsvar við hesa kunngerð verður givin skipsførara ella fyristøðufelag og skal ansa eftir, at tað, ið flytast skal, samsvarar við tað, sum er fevnt av frágreiðingini eftir stk.1.
Kapitul 3
Fráboðan av upplýsingum
§ 4. Áðrenn eitt skip fer úr havn, eigur fyristøðufelagið hjá skipinum at geva Vaktar- og Bjargingartænastuni frágreiðing um tær upplýsingar, ið verða kravdar eftir listanum í fylgiskjali I.
Stk. 2. Fyristøðufelagið hjá skipi, sum kemur úr einari havn uttanfyri europeiska samveldið og sum er á veg til eina føroyska havn ella skipalegu á føroyskum sjóøki, skal fyri at sleppa til hesa havn ella skipalegu geva Vaktar- og Bjargingartænastuni fráboðan um tær upplýsingar, ið verða kravdar eftir listanum í fylgiskjali I. Hendan fráboðan skal gevast Vaktar- og Bjargingtænastuni, tá farið verður úr fermingarhavnini.
Stk. 3. Skip, sum sigla í farleið, ið er styttri enn ein tíma, eru undantikin ásetingunum í stk. 1 og 2. Fyristøðufeløg hjá hesum skipum skulu til hvørja tíð hava tær upplýsingar, ið verða kravdar eftir fylgiskjali I, tøkar til myndugleikarnar.
Stk. 4. Fyri skip, ið sigla í farleið, sum er longri enn ein tíma, kann landsstýrismaðurin, um siglingartíðin bert fer eitt sindur út um ein tíma, gera undantak frá stk. 1. Fyristøðufeløg á hesum skipum skulu til eina og hvørja tíð kunna geva myndugleikunum tær upplýsingar, sum krevjast eftir fylgiskjali I.
§ 5. Tekur ein hending ella tilburður, sum kann hava við sær eina hóttan ímóti føroyskum strondum, havumhvørvi ella øðrum áhugamálum, seg upp til havs, skal skipsførarin beinan vegin boða Vaktar- og Bjargingatænastuni frá umstøðunum kring tilburðin. Eisini skulu tær upplýsingar, sum verða nevndar í fylgiskjali 1, latast Vaktar- og Bjargingartænastuni. fráboðanin skal gerast í samsvar við IMO-samtyktina A 851 (20) og skal í minsta lagi gevast í teimum førum, sum nevndar eru í hesi samtykt.
Kapitul 4
Eftirlitslisti
§ 6. Áðrenn skipið kemur í føroyska havn skal skipsførarin fylla út eftirlitslistan, sum er nevndur í fylgiskjali 2. Listin skal vera Vaktar- og Bjargingatænastuni tøkur eftir áheitan. Kemur loðsur umborð skal listin latast viðkomandi.
Stk. 2. Loðsur, sum hjálpir skipi við komu ella fráferð ella sigling, skal beinanvegin boða Vaktar- og Bjargingatænastuni frá, um hann fær vitan um viðurskifti, sum kunnu hava við sær vanda fyri hav- ella strandaøki í sambandi við siglingina.
Kapitul 5
Fráboðan av upplýsingum
§ 7. Um neyðugt skal Vaktar- og Bjargingatænastan senda út radioboð til skip á leiðini um tilburð, sum fráboðan er komin um eftir § 5, umframt senda út radioboð við upplýsingum um skip, sum eru til vanda fyri aðra skipaferðslu.
Kapitul 6
Revsing
§ 8. Um ikki harðari revsing er ásett eftir lóggávuni annars, verður tann revsaður við bót, sum ikki:
1) letur inn frágreiðing eftir § 3,
2) gevur boð um upplýsingarnar eftir § 4, stk. 1 og 2 og § 5,
3) hevur til taks upplýsingar eftir § 4, stk. 3 og 4 ella
4) fyllur út eftirlitslistan eftir § 6.
Stk. 2. Er brotið framt av partafelag, lutafelag, smápartafelag ella líknandi, kann felagið sjálvt verða lagt undir sektarábyrgd.
Stk. 3. Er brotið framt av landinum, einari kommunu ella einum kommunalum felagsskapi, kann landinum, kommununi ella kommunala felagsskapinum verða áløgd bót.
Kapitul 7
Gildiskoma
§ 9. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
Oljumálastýrið, 8. mars 2001
landsstyrismaður
/ Herálvur Joensen (sign.)
Fylgisskjal 1
Fylgisskjal 2
Eftirlitslisti fyri skip
Upplýsingar um skipið
Trygdarútbúnaður
(1) Hesi skjøl hava bert týdning fyri skip, sum eru bygd fyri hin 1. februar 1995
…..………………. …………………………………………………………………….
Dagf. Undirskrift skiparans ella tiltaksmanni hansara
(1) Viðmerk um viðkomandi er GMDSS-operatørur við generellum prógvi


text:
Rakul Sjúrðardóttir Frederiksberg
25.11.2017 - 10:00
Í gjárkvøldið vórðu úrslitini av ársins landsseyðasýning kunngjørd á Búnaðarstovuni í Kollafirði, stendur á heimasíðuni hjá stovninum. Virðislønir vórðu latnar til vakrastu veðragjólingarnar, veturgomlu veðrarnar og eldru veðrarnar.
Hvørt heyst eru seyðasýningar kring landið, har sýnarar døma seyðin og velja vakrastu seyðirnar, sum síðani verða sýnaðir av útvaldum sýnsmonnum frá Búnaðarstovuni.
Í gjárkvøldið var eitt tiltak á Búnaðarstovuni, har gott 100 fólk vóru komin saman. Á skránni vóru røður, framløgur, hugleiðingar og felagssangur. Eftir at ein kaffisteðgur hevði verið, handaði Jacob Vestergaard vinnarunum steyp.
Úrslitini vóru hesi:
Veðragjólingar:
· 1. Virðisløn: Tummas í Niðristovu, Vestmanna, Heygahagi, innara helvt
· 2. Virðisløn: Sørin Petersen, Viðareiði, Eystur við Egg
· 3. Virðisløn: Thorvald Lützen, Syðradalur S, Syðradalshagi, syðri partur
Veturgamlir veðrar:
· 1. Virðisløn: Esmar Sørensen, Viðareiði, Úti í Líð
· 2. Virðisløn: Búnaðarstovan, Kollafjørður, Heygshagi
· 3. Virðisløn: Sólfinn Kjærbo, Sumba, Eystari Húshagi
Eldri veðrar:
· 1. Virðisløn: Jákup Jacobsen, Syðrugøta, Fyri Handan Eið, Heiðar
· 2. Virðisløn: Thorvald Lützen, Syðradalur S, Syðradalshagi, syðri partur
· 3. Virðisløn: Øssur Andreasen, Kvívík, Frammi í Haga


text:
Tróndur í Gøtu – hin gátuføri høvdingin
Dan Klein --- 24.07.2018 - 08:28
Tróndur í Gøtu er ein hin mest minniligi persónurin í fornbókmentum. Hann sigst hava verið fríður til útsjóndar, og úr góðum bergi var hann brotin; men hann var eisini snildur og tískil margtýddur, eins og mangir av hansara líkum í søgnum og bókmentum. Hann er torgreiddur bókmentapersónur, sum hevur fjøltáttaðan uppruna í ríkari frásagnarhevd. Fyrilesturin lýsir gerðir Tróndar og eisini serstaka frásagnarkynstrið, sum høvundurin nýtir til tess at geva lesaranum eina mynd av honum sum menniskja. Harumframt verða Tróndur og Føroyingasøga sett í samband við vaksandi vald Noregs í Norðurhøvum í trettandu øld og avleiðingarnar, tað hevði fyri norskmæltu samfeløgini í Grønlandi, Íslandi og Føroyum.
Fyrilestrarhaldari er Torfi H. Tulinius, professari við Háskóla Íslands. Hann er serfrøðingur í miðaldarbókmentum, bókmentafrøði og nútíðarbókmentum. Torfi var borin í heim í Reykjavík 1958, og tvey ára gamal flutti hann við foreldrum sínum til Føroya, tí faðir hansara tók við starvi sum lækni í Sandoy. Har dvaldu tey eitt ár.
Torfi hevur skrivað ein repil av bókum og greinum, og eitt hitt fremsta avrik hansara man vera týðingin av Sverris søgu til franskt. Í vetur helt hann skeið við Endurmenntunarstofnun Háskóla Íslands um fornsøgurnar. Fleiri enn hundrað fólk vóru á hesum skeiðum, og var eitt teirra um Føroyingasøgu. Í tí sambandi var avgjørt at skipa fyri ferð til Føroya nú um ólavsvøkumundið til at vitja oyggjar og bygdir, sum koma fyri í Føroyingasøgu. Tey dvølja her í eina viku, og sjálvsagt ætla tey eisini at taka lut í fornu tingveitslu føroyinga, sum hildin verður á deyðadegi Ólavs halga Haraldssonar. Ólavur var nógv dýrkaður í Noregi og norskmæltu samfeløgunum í Norðurhøvum í miðøld.
Fyrilesturin verður hildin í Miðstovu á Føroya Fólkaháskúla hóskvøldið 26. juli kl. 19.30.
Eftir fyrilesturin býður Aðalkonsulát Íslands eitthvørt leskiligt.
Tiltakið er alment og ókeypis, og øll eru hjartaliga vælkomin.
Fyrilesturin verður fluttur á enskum.


text:
Heilsufrøðingur
Ein heilsufrøðingur er útbúgvin sjúkrarøktarfrøðingur, sum umframt drúgvar arbeiðsroyndir við børnum, hevur nomið sær eitt ára víðari útbúgving innan servitan um børn, barnafamiljur, relatiónir, námsfrøði, gransking, útviklingsálarfrøði, heilsufremjan og sjúkufyribyrging.
Heilsufrøðingurin er á henda hátt við til at hjálpa foreldrunum við at ráðgeva og stuðla teimum viðvíkjandi kropsligu, sosialu og sálarligu menningini hjá barninum. Familjurnar í kommununi fáa regluliga vitjan av heilsufrøðingi, til barnið er 18 mánaðir, ella so leingi tørvur er á tí.
Kari Johannesen arbeiðir sum heilsufrøðingur á smábarnaøkinum í Fuglafjarðar kommunu og eisini í Runavíkar - og Eysturkommunu. Hon hevur telefon nr.: 56 23 77.
Inga Símunardóttir arbeiðir sum heilsufrøðingur í skúlunum í Fuglafjarðar- og Eysturkommunu. Hon hevur telefon nr.: 56 23 75.
Les meira um heilsufrøði til børn og ung á www.gigni.fo.


text:
Týsdagin letur upp áhugaverd framsýning í forhøllini á Landssjúkrahúsinum við myndum, sum Jesar Hansen úr Sandavági tók, tá ið hann var innlagdur á sjúkrahúsi í 1957-58.
120 myndir eru á framsýningini, sum allar er í A4 stødd.
Tað verður Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, sum opnar framsýningina týsdagin 24. juli kl. 15.00.
Í ár eru 30 ár liðin síðan Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar var stovnað, og tí fær felagið myndirnar til ognar, tá ið framsýningin er av.
Myndirnar verða at síggja á Landssjúkrahúsinum fram til 6. august.
Framsýningin er ein partur av Ólavsøkuskránni. Les meira um myndamannin her.


text:
Nú stundar av álvara til jóla, og aftur í ár fer Havnar Sjónleikarfelag á pall við einum jólaleiki. Hesuferð er talan um ein føroyskan jólaleik, sum er fyri bæði børn og vaksin.
Jólaleikir eru vanliga fyri børnini – og tað er hesin eisini – men leikurin setur eisini okkum vaksnu nakrar viðkomandi spurningar. Tí hvussu halda vit tey bestu jólini? Skulu jólini vera perfekt? Og hvussu eru tey perfektu jólini? Eru jólini vorðin so kommerciell, at vit vaksnu í veruleikanum eru verri enn børnini?
Leikurin snýr seg um eina heilt vanliga familju, sum heldur eini heilt vanlig jól. Ella eru tey nú so heilt vanlig? Og halda tey nú eini heilt vanlig jól? Og ber tað yvirhøvur til at halda jól gangnam-style?
Komið oman í Sjónleikarhúsið og fái sjón fyri søgn!
Leikurin er:
Mánadagin 8. desembur: 18.00
Týsdagin 9. desembur: 18.00
Mikudagin 10. desembur: 18.00
Hósdagin 11 . desembur: 18.00
Fríggjadagin 12. desembur: 18.00
Sunnudagin 14. desembur: 16.00
Mánadagin 15. desembur: 18.00
Týsdagin 16. desembur: 18.00
Mikudagin 17. desembur: 18.00
Hósdagin 18. desembur: kl 18.00 (seinasta sýning)
Atgongumerkir fáast í VisitTórshavn og við dyrnar 1 tíma undan sýning. Kostnaður kr. 50,- fyri øll.


text:
Freistin nærkast at bjóða fram fyrilestur
3. apríl er freist at bjóða fram fyrilestur á Frændafundi í summar
Nú nærkast freistin fyri at senda inn uppskot til fyrilestur til Frændafund, sum verður í Havn 24. og 25. august. Ráðstevnan er tvørvísindalig og leggur dent á fjølbroytni. Setið tykkum í samband við Lenu Reinert, Turið Sigurðardóttir ella Maríu Garðarsdóttir.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Ein varði á leiðini
Frítíðarskúlin byrjaði 01.08.08 og er eitt frítíðartilboð til børn í forskúla, 1 flokki og 2 flokki. Vit liggja í Rituvík, tætt við náttúruna, spælipláss, fjørðuna, og rundan um frítíðarskúlan er eisini stórt øki við ymiskum avbjóðingum.
Stovnurin er býttur upp í stovurnar Skákið, Tippið, Nabbin og Lotið, og hevur eina stóra gongd við klatriveggi. Vit hava eisini eina fimleikeikahøll og í kjallarinum er eitt verkstað.
Endamál
Endamálið hjá Frítíðarskúlanum við Stórá er, at barnið eftir lokna skúlatíð, hevur tryggar karmar og er undir uppsýni av vegleiðandi vaksnum.
Vit leggja dent á, at menna allar barnsins førleikar, harímillum teir sosialu, og persónligu førleikarnar.
Tá ið barnið er í frítíðarskúla, fer stórur partur av degnum við spæli, eins og nakað av skipaðum tiltøkum. Vit bjóða børnunum umstøður at fara undur ymiskt virksemi, sum tey kunnu taka lut í, um tey hava hug til tað. Í frítíðarskúlanum leggja vit stóran dent á, at barnið hevur frí og kann sjálvt, við vegleiðing frá okkum vaksnu, skipa sín dag.


text:
Í sambandi við, at Verkhúsið Stíggjur á Høgabóli er vorðið 25 ár, verður føðingardagurin hátíðarhildin í Verkhúsinum Stíggjur ídag, 9. oktober, frá kl. 15.00 til kl. 17.00.
Verkhúsið Stíggjur er ætlað borgarum, ið bera likamligt ella sálarligt brek, og sum ikki kunnu røkja arbeiði á arbeiðsmarknaðinum undir vanligum treytum. Verkhúsið hevur til endamáls at stuðla og menna hvønn einstakan soleiðis, at øll fáa møguleika at brúka síni evni og menna sínar førleikar og hervið fáa ein innihaldsríkan gerandisdag.
Stíggjur heldur til á Heiðavegi 37 í Saltangará, og tey siga frá, at øll eru hjartaliga vælkomin inn á gólvið.


text:
Magnus Gunnarsson 01.05.2017 (09:33)
Nýggjur BMW 5
Nýggjasti BMW 5 er komin á føroyska marknaðin. Talan er um sjeyndu generatión av 5-røðini, sum kom á marknaðin fyrstu ferð í 1972.
Í mun til forgangarin er hesin lættari, meira økonomiskur, rúmligari og á tremur við nútímans tøkni. Brúkaravinarligheit og komfortur eru lyklaorðini hjá nýggju 5-røðini hjá BMW. Bilurin er eyðkendur av, at hann er sera lættur at handfara við t.d. nýggjastu generatiónini av iDrive-skipanini.
Koyrieginleikarnir eru nakað heilt fyri seg í besta BMW-stíli. Undirvognurin og fjaðraskipanin eru ein so at siga fullkomin eind. Komforturin í kabinuni er á sera høgum støði við góðum beinplássi framman og aftan.
Í fyrstu atløgu fæst bilurin í hesum útgávum hvat motorum viðvíkur: 520i, 520d, 530i og 530d, eins og fleiri aðrar útgávur er ávegis sum t.d. plug in-hybrid.
Nýggja 5-røðin líkist nógv tí størru 7-røðini hjá BMW. Hetta er ikki uttan orsøk, tí teir eru bygdir yvir sama plattform og hava tí nógv til felags.
BMW er nummar eitt sætta árið á rað í AutoIndex-kanningini hjá FDM í Danmark yvir teir best nøgdu bileigararnar. Kanningin vísir, at BMW kundarnir eru sera væl nøgdir við sínar bilar, og við tænastuna teir fáa. Nýggi BMW 5 kann síggjast og roynast hjá Nordcar.
Les meira um bilar á www.in.fo/bilar/
.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Orð: Jákup L. Olsen
Lag: Jákup Olsen, yngri
1. Eina í garðinum stríddi tú har,
deyðsveittan blóðiga panna tín bar.
Áh, hvør ein morgun,
tyngdur av sorgum,
pínufult leið tú á krossinum har.
Niðurlag: Jesus, Jesus, mín Harri,
takk, at tú kvølfullu gøtuna gekk.
Jesus, mín Harri, Jesus, mín Harri,
straffina tókst tú, eg frelsuna fekk.
2. Kærleiki stórur og ómáldur, ja,
hvør kann við orðum væl útgreina tað?
Hans guddómsmegi,
sár hans og deyði,
frelsu til syndtyngdan heim fekk í lag.
3. Her við tín dýrdliga kross liggi eg,
alt her á foldum er tómt fyri meg.
Skuldina galt tú,
syndina bart tú,
alt er mær tap, um eg bert eigi teg.


text:
B68 hevði í dag seinnapartin vitjan av TB/FCS/Royn á Svangaskarði. Dysturin skuldi eftir ætlan verða leiktur í Suðri leygardagin, men vegna Summarfestivalin býttu liðini um heimavøll, so at dysturin kundi leikast á Toftum í dag í staðin. Tað vil so samstundis siga, at í 23. umfari skal B68 til Suðuroyar at leika í staðin. Hetta var 18. Umfar, har B68 við einum sigri, kundi leggja seg á tað eina uppflytingarplássið, eftir at KÍ vann á NSÍ í gjár. Fótbóltslíkindi vóru eisini góð, tá Bent Tommy Linklett bríkslaði dystin í gongd, men ikki so nógv fólk at síggja kring vøllin.
Frá seinasta dysti vóru tvær broytingar á B68 liðinum, har Sveinur Justinussen og Esmar Clementsen byrjaðu inni hesaferð. Petur í Túni Petersen, sum undan dystinum hevði leikt allar dystirnar, hevði í dag leikbann, og fyri hann á høgra bakki leikti Pedro Tarancon Anton. Hóast Suðuroyingar eru aftast í 1. Deild, var hetta kortini ikki nakað, sum kundi síggja frá fyrsta bríksl. B68 var leikliga omaná, men suðuroyingar stóðu væl og stríddust eisini væl, har B68 ikki veruliga megnaði at set teir undir eitt støðugt trýst. Suðuroyingarnir bitu eisini frá sær, har teir vóru sera vandamiklir uppá snarálopini, og ta einu ferðina, raktu teir stongina. B68 hevði eisini fleiri góðar kjansir, men tá ið kjansirnir uppstóðu, rakti man ikki málið. Tað varð tí við 0-0 í hálvleikinum.
Frá byrjan í seinna hálvleiki, varð Albert Róin Johannesen skiftir inn á vinstra bakk, meðan Óli Højgaard Olsen varð fluttur longur fram á vøllin. Stutt seinni var eisini Ottor Reinert Petersesen skiftir inn, og nú kom eisini meiri ferð á hjá B68. Tá so eitt korter var leikt, royndi Esmar Clementsen seg við langskoti, sum málverjin hálvbjargaði. Óli Højgaard Olsen var kvikur á returinum og skoraði til 1-0 B68, og stórur lætti hjá bæði leikarum og áskoðarum. B68 helt á fram við at trýsta og fleiri ferðir var heilt nær við, men inn vildi bólturin ikki. Suðuroyingar royndu seg uppá snarálop, og tað var eisini líka við ta einu ferðina, men Petur Meinhard Magnussen kom væl út úr málinum.
Tá so dysturin var um at verða liðugur, royndi Jann Ingi Petersen seg við góðum skoti, har hann rakti tvørtræið, og á returinum skoraði Otto Reinert Petersen til 2-0 til B68. Líta løtu seinni var Óli Højgaard Olsen enn einaferð uppá spæl, og skoraði úr spískum, til endaliga úrslitið 3-0 til B68. Hóast tað var ein heldur rótutur dystur, gjørdist tað kortini talan um greiða 3-0 sigur til B68, sum nú liggur nr. 3 við tveimum stigum fleiri enn NSÍ, og júst hesi bæði liðini hittast á Svangaskarði komandi vikuskifti.
Koyr á B68


text:
Altjóða ráðstevnan hjá NSCMID (Nordic Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases) var í ár hildin í Norðurlandshúsinum um mánaðarskiftið august-september.
Hon var væl vitjað. 370 áhoyrarar vóru, sum høvdu møguleika at hoyra 31 fyrilestrar og síggja uml. 100 postarar og abstracts.
Fyrilestrarnir umhandlaðu kliniska mikrobiologi og infektiónssjúkur, og vóru hildnir í einum globalum heilsukonteksti við bakstøði í globalisering, og varpaðu ljós á gamlar og nýggjar umfarssóttir, kroniskar virussjúkur, heimsumfatandi bakteriusjúkur, mótstøðuførar bakteriur, tørvin á tamarhaldi á infektiónssjúkum umframt onnur týðandi evnir.
Av fyrilestrahaldarunum vóru bæði kynini javnt umboðað, og tey luttakandi komu úr Norðurlondum, Europa, Miðeysturi, Australia, New Zealandi, Fillipinunum, USA, umframt úr øðrum londum.
Ráðstevnan var sett av Anniku Olsen, borgarstjóra í Tórshavn, og mentanarliga ískoytið við setanina var føroyskur sangur og føroyskur dansur. Hon vardi í 4 dagar, og endaði við døgurða, har m.a. tónleikur og sangur var á skrá, ið samanumtikið veitti eina minnisríka NSCMID ráðstevnu í Føroyum.


text:
Føroysku svimjararnir royndu seg aftur í dag á HM á stuttgeil 2016, og gekk tað væl betri enn í gjár. Óli Mortensen úr Havnar Svimjifelag setti persónligt met í 200 frí, umframt at Sára Nysted úr Suðuroyar Svimjifelag setti føroyskt juniormet í 100 frí.
Óli var fyrstur at royna seg, í innleiðandi riðlunum í 200 frí. Hann lá til at verða ein av teimum skjótastu í riðlinum, men reyk eitt sindur afturum beinanvegin í startinum, fyri síðani at inn aftur í kappingina. Tíðin 1:51.12 er nýtt persónligt met hjá Óla, i mun til hansara 1:51.19 frá stevnu í Svøríki í oktober.
Síðani royndi Pál Joensen úr Suðuroyar Svimjifelag seg, og var tann svimjingin eitt sindur sum vit kenna hann, at hann svimur stútt allan vegin, heldur enn at eiga ein byrjunar- ella endaspurt. Tíðin 1:50.69 er umleið har sum hon plagar at vera, nú hann fyrst og fremst venur ímóti longri teinum.
Pál endaði sum nr 62 av 106 í 200 frí fyri menn, og Óli sum nr 64. Pál eigur føroyska metið á 1:46.61, frá EM á stuttgeil í Kroatia, heilt afturi í 2008.
At enda var tað so Sára Ryggshamar Nysted sum royndi seg í 100 frí, og megnaði hon har at seta stórt nýtt føroyskt juniormet við tíðini 57.43 sekund. Guðrun Mortensen átti nú farna juniormetið á 57.62, frá FM á stuttgeil í 2013, meðan Elspa Mørkøre eigur føroyska metið á 57.41, frá DM á stuttgeil í 2007.


text:
Heimablídni
Ein liður í arbeiðinum at menna Føroyar sum ferðamál er at kunna bjóða góðan føroyskan mat – eisini á útoyggj og í smábygdum. Somuleiðis er tað forkunnugt og spennandi fyri útlendsk ferðafólk at sleppa heim til føroyingar at vitja.
Samstundis hevur tað ofta verðið ført fram, at tað kann verða trupult hjá ferðafólki at finna støð, sum bjóða føroyskan mat – kanska serliga á útoyggj.
Heilsufrøðiliga Starvsstovan hevur gjørt eina vegleiðing um virkan og borðreiðing av mati í privata húsarhaldinum ætlað ferðafólkum. Við hesi vegleiðingini um heimablídni liggur væl fyri at menna hetta tilboð víðari.
Vegleiðing um heimablídni loyvir fólkum at borðreiða fyri ferðafólkum í privata húsarhaldinum. Heimablídni er skilmarkað sum virksemi, ið ikki skal góðkennast, og ikki er undir eftirliti av Heilsufrøðiligu starvsstovuni.
Yvirskipað kann sigast, at maturin skal verða virkaður í privata køkinum, og etin í privata køkinum ella hølum, sum náttúrliga eru knýtt at køkinum – t.d. í stovuni.


text:
Leygardagin 14.07 luttók Hávard Vatnhamar í triatlon world cup kapping í Magog í Kanada,
Hávard kom á mál sum nummar tvey, og er hetta besta úrslit hann hevur havt higartil.
Formurin hevur verið uppeftirgangandi seinastu tíðina, og kann Hávard nú eisini kalla seg heimsmeistara í para Duatlon.
Hann luttók nevniliga ITU multisport kapping á Fyn vikuna frammanundan, so hetta hava verið tvær góðar vikur hjá Hávardi.
Hávard er í skrivandi stund nummar 14 á heimsstyrkilistanum, og er málið at halda seg innan fyri top 15 inntil næsta kappingarár byrjar.
Næsta kapping er eisini í Kanada, tá hann skal kappast í world series í Edmonton á fyrsta sinni.
World series gevur fleiri stig enn world cup, so tað er sera týdningarmikið fyri møgulleikan at koma til PL at hann eisini hevur fingið møgulleika at luttaka har.


text:
Ráðgeving
Ljóðráðgeving
Steingrund Akustik veitir loysnir og ráðgeving innan alt, sum hevur við ljóð at gera. Undir hesum hoyrir projektering av nýbyggingum og umbygging og specifikatión av audio/video loysnum.
Ljóðsimuleringar
Eitt amboð, sum verður nýtt í hesum arbeiði, eru ljóðsimuleringar, ið verða gjørdar við forritinum, Odeon. Hetta fer fram á tann hátt, at tekningar frá arkitektinum verða lagdar inn í forritið, tilfar til gólv, loft og veggir verður fastlagt, og síðani roknar forritið ymiskar ljóðparametrar út. Millum annað eftirklangstíð, ljóðstyrki, STI o.s.fr. Eisini ber til at hoyra, hvussu tað ljóðar í tí ávísa hølinum. Hetta verður gjørt við hoyritelefonum ella hátalara. Ljóðsimuleringar verða serliga brúktar til konserthøli, kirkjur, skúlar og størri skrivstovur, men kunnu eisini brúkast til minni høli.
Bygningsakustikkur
Í løtuni verður arbeitt við, at seta í gildi almen krøv til bygningar, millum annað ljóðkrøv. Støði verður tikið í tí danska ”Bygningsregelmentet 2008” (BR08). Roknast má við, at ljóðkrøvini verða næstan óbroytt í tí føroysku byggireglugerðini, sum er í gerð í løtuni og væntandi kemur í gildi um stutta tíð. Talan verður tá um krøv til: luftljóð, trinljóð, eftirklangstíð og bakgrundsóljóð. Ráðgeving okkara tryggjar, at øll hesi krøv verða gingin á møti.
Óljóðkort (støjkort)
Í samband við óljóð uttandurða gera vit eitt sokallað óljóð- ella støjkort, sum vísir ljóðtrýstið yvir eitt geografiskt øki. Hetta kann vera frá vegum, havnum, virkjum, byggiplássum o.s.fr.
Senest opdateret (Mandag, 07. juni 2010 19:48)


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Søguliga ringt áarføri í Japan
Shinzo Abe, forsætisráðharri hevur avlýst ferðir sínar til Belgia, Fraklands, Saudi Arabia og Egyptaland, nú slík undantaksstøða valdar heima, og hann segði í gjár, at bjargingarliðini stríðast "ímóti tíðini".
- Framvegis eru mong fólk ikki afturíafturkomin, og onnur hava tørv á hjálp, segði Abe sambært BBC.
Ávaringar eru um meira vatnflóð, m.a. í Okayama-økinum, men veðurforsagnirnar eru betri komandi dagarnar.
Síðani hósdagin hevur regnað so illa í vesturjapan, at tað svarar til tríggjar ferðir regnið, sum plagar at vera allan juli mánað.
- Vit hava ongantíð upplivað slíkt áarføri áður, sigur ein veðurmaður við BBC.
Nógvir bygningar eru rapaðir, og stór øki eru huld í móru og ruski.
Sí eisini


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Gera nú rundkoyringina
Fyri umleið einum ári síðani byrjaði arbeiði við Eysturoyartunlinum, ið knýtir Streymoynna og Eysturoynna saman.
Í dag eru góðir 1.454 metrar boraðir á Hvítanesi og 1.605 metrar á Strondum. Ætlanin er, at tunnilin skal verða liðugur í 2020, og tá verður tunnilin góðar 11 kilometrar langur.
Í síðstu viku byrjaði spreingingin við rundkoyringina á Eystursíðuni. Tað er eisini rundkoyringin, ið ger arbeiði serstakt, tí tað er sjáldsamt at gera rundkoyringar í tunlum. Hetta tí at 12.000 kubikmetrar av fjalli skulu spreingjast og burturbeinast, stendur at lesa í tíðindaskrivi frá NCC.
Fyri nøkrum døgum síðani legði NCC i Norge eina mynd út Facebook-vanga felagsins, har tað ber til at síggja, hvussu arbeiði við rundkoyringini er byrjað.
Til ber eisini at síggja fleiri myndir frá boringini á Facebook-vanganum hjá NCC í Norra. Finn vangan her.
Sí eisini