text:
Sum sagt, havi eg nú í nakrar dagar havt útsýni ímóti posalørifti, so í gjár fór eg inn í Charlottenborg og sá posaløriftið innanífrá:
“An Age of Our Own Making” er framsýning hjá listafólki úr fyrrverandi hjálondum. Moshekwa Langa (f. 1975) er úr Suðurafrtika. Ein morgun í skúlanum í post apartheid Afrika varnaðist hann, at hansara heimbýur var als ikki á kortinum. Hetta hevur fylgt honum, og hansara list snýr seg um pláss, støð, at finna tað besta staðið og um longsul. Hansara verk “Mine” er ein installatión við eini á, ella uppturkaðari á í miðjuni:
Eitt av rúmunum var ein installatión kallað “editor’s room”, har vóru bøkur og myndir og vidoklipp um hjálond, um globalisering osfr. at vísa, hvørjar tankar ein kurator ger sær um eina slíka framsýning. Gamlar bøkur um danskar kononiir, um danskan trælahandil, lógu eisini har. Føroyar eru nevndar í onkrari, har stendur at Danmark var mikið frægari enn nógv onnur, og at kolonipolitikkurin í Norðurhøvum var væl eydnaður.
Ein donsk listakvinna er umboðað á sýningini, Simone Aaberg Kærn. Hon hevur ein stóran málning trimum pørtum um kríggið í Sýria.
Í gjárkvøldið fóru eg og Magna og Herbert til sjónleik, í Folketeatret á Nørregade.
Vit sóu Hodja úr Pjort. Ein fínur leikur, serstakliga spennandi og undirhaldandi ljósseting. Leikurin fylgdi væl bókini, sum eg og Magna akkurát hava lisið, kortini var ein fitt genta komin afturat, so at Hodja kundi blíva forelskaður. Gentan Aisha skal giftast við sultaninum, men tað vil hon ikki.
Alt endar væl, Hoidja fær teppið aftur og tey bæði flúgva heim.
Flúgvimyndin er sera væl gjørd við einum eyka palli og bláum løkum. Eitt orkestur spældi til allan leikin, sum er ein hálvur sangleikur.
Aftaná flugu Herbert og Magna ein túr á teppinum.


c: text/html

text:
Verður pensjónsnýskipanin samtykt, so sum hon er løgd fram, hækkar almenni pensjónsaldurin við einum hálvum ári 1. januar 2015 og aftur við einum hálvum ári upp í 68 ár 1. januar 2030.
Høvuðsorsøkin til, at pensjónsaldurin hækkar, er tí at framrokningar vísa, at talið av pensjónistum fer at økjast nógv næstu 25-30 árini.
Í viðmerkingunum til pensjónsnýskipanina verður sagt, at vøksturin í tali av pensjónistum tók dik á seg í 2010, og tað stendst av, at stóra talið av fólki, sum vóru fødd tíðarskeiðið frá seinna heimsbardaga og fram til seinast í sekstiárunum, nú koma í fólkapensjónsaldurin.
- Roknað verður við, at stóri vøksturin heldur fram til umleið 2040, tá ið vøksturin brádliga hasar av í sambandi við, at tað nú koma árgangir inn, sum eru nakað færri í tali, og at stóru árgangirnir nú eru komnir til so høgan aldur, at tað av álvara fer at minka burturav teimum. Gongdin hevur við sær, at samlaða talið av fólki, ið eru 67 ár og eldri, fer at vaksa úr núverandi 7.500, upp í umleið 12.500, verður sagt í pensjónsnýskipanaruppskotinum.
Tað vil við øðrum orðum siga, at tað komandi 25 árini fara at koma yvir 200 pensjónistar afturat árliga, ella umleið 5000. Við at hækka pensjónsaldurin verður hetta tal eitt sindur minni.
Grafar: Almannamálaráðið

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mikudagin 13. apríl var 83. nummar av Varðanum lagt fram á móttøku í Listasavni Føroya. Í ár fyllir Varðin 95 ár, og eins og hann hevur mong ár á baki, hevur hann eisini haft mangar ritstjórar. Nú er tað Dorit Hansen, ið stendur við róðrið, og hesin Varðin er hin fyrsti, hon letur úr hondum. Ætlanin er, at tveir Varðar skulu koma út árliga. Hin næsti verður væntandi til keyps til heystar. Men er nýggi Varðin “nýggjur”, sum listamaðurin og skaldið, Tóroddur Poulsen vísur á í sínum bloggi, hví hevur hann uppiborið tær fýra stjørnurnar, sum Kinna Poulsen gav honum í Mentanarkaféini, og megnar hann at liva upp til navnið? Er hann førur fyri at peika frameftir og vísa vegin heim? Hvat siga ummælini, hvat kann eitt ummæli hava við sær av framgongd og vøkstri og ber til at menna og seta á stovn eina ummælarafjøld í Føroyum?
”Og so fekk eg eisini tann "nýggja" Varðan. Eftir at hava lisið tann fyrsta tekstin, eina traditionella og keðiliga sonettu um vár og veður, helt eg, at um restin av ritinum var sum henda yrkingin, so mátti eg enn eina ferð – móti mínum vilja – ásanna, at alt stendur í stað í Føroyum. Tíðarrit eiga at vísa leiðina fram og ikki aftur. Varðin vísti leiðina fram fyri skjótt hundrað árum síðani. Og Steinbjørn og Gunnar royndu tað sama í sjeytiárunum, men teir blivu steðgaðir av fólkafloksfascistisku Breckmann-jugendini, sum villmaðurin og skyldmaðurin Mílur hevði mobiliserað ímóti ritstjórunum.“
Soleiðis skrivar Tóroddur Poulsen á bloggi sínum, Bloggoddur, 19.04.16, bert seks dagar eftir, at nýggi Varðin við nýggjum ritsjóra hevði sæð dagsins ljós. Ein harður dómur frá ein av okkara virknastu yrkjarum og listamonnum.
Seinni í apríl hevði Gunnar Nolsøe Kinnu Poulsen á vitjan í Sortudíki sum ummælara. Kinna leggur út við at siga, at henni dámar væl forsíðuna, ið er myndprýdd av listakvinnuni, Hansinu Iversen. Forsíðan verður skýrd at vera litrík, ljós og várlig. Tey byrja við at taka samanum. Staðfesta, at Varðin telur eitt sindur yvir 200 síður av teksti. Eitt sindur ov nógv, sambært Kinnu, men hesin nýggi Varðin er eisini ambisjøsur. Hann rúmar nevniliga alt frá stuttsøgum, yrkingum, greinum, ummælum, einum úrvali av list og eina rithøvundasamrøðu við Marjuna Syderbø Kjelnæs. Vísindaligu greinarnar og kvantitetin framum kvalitetin er Kinna ikki so fegin um, men samrøðuna við Marjuna dámar henni væl.
Farrin av skaldskapi gav mær hug at geva honum skræpuna
Í hesi samrøðu við Marjuna, ið bæði Kinna og Tóroddur halda er góð, greiður Marjun opið frá, hvussu tað kendist at fáa serstakliga hvassa ummælið frá høvundanum, Carl Jóhan Jensen, tá hon gjørdi sína fyrstu, skelvandi roynd sum rithøvundi. Eitt øki, hon ikki var kend við, tí heima vóru bókmentir ikki tað, ið fylti mest, og ei heldur var hon trúgvasti bókasavnsgesturin. Tó so hevði hon frá barni av eitt livandi hugflog, ið millum annað fekk loyvið til at sveima, tá hon lá sjúk við astmu í songini hjá familju í Mikladali – eitt stað, hon helt fram at vitja fyri at skriva, tá hon var vorðin meir vís í, at tað var tað, hon vildi. Hetta inntil Mikladalur bleiv til eitt ferðamannastað, orsakað av kópakonuni, og alt tað gamla, slitna mátti víkja fyri máling og nýggjum sementi.
Marjun greiður í samrøðuni frá, hvussu hon nærum misti mótið av ummælinum og hugsaði, hvat hon mundi hugsa fyri sær at halda, at hon dugdi at skriva. Hon og Carl Jóhan sótu seinni í nevndini í Rithøvundafelagnum saman, og hon hevði tá hug at koyra afføringsevni í hansara te fyri at straffa hann fyri sín harðrenda hátt at fara við henni og hennara arbeiði á.
”Samrøðuna við Marjuna Syderbø dámar mær væl,” skrivar Tóroddur Poulsen so hjartans samdur – ikki minst tá hon fortelur, at hon ætlaði at geva Carli amerikanska olju – frálíkt hugskot!
Hvaðani kemur dirvið til at halda á fram?
Tíbetur helt Marjun á við sínum arbeiði. Um ein dámar tað, hon skrivar, ella ikki, er tað ein sannroynd, at fáir høvundar eru so fjølbroyttir og virknir innan so mong tekstasløg sum júst hon. Harumframt hevur hon fleiri ferðir vunnið kappingar og vunnið og verið í uppskoti til ymiskar virðislønir innan bókmentir. Hon hevur arbeitt saman við Eivør, Sakaris Stórá, Eyðun Johannesen og fleiri øðrum áhguaverdum og kendum listafólkum. Hennara listarliga leið hevur kanska verið stutt, sum hon vísir á í samrøðuni, men ikki tess minni hevur hon verið fjølbroytt og ótrúliga spennandi og fyrimyndarlig fyri mong. Hvat hevði hent, um hon ikki fekk hetta ummæli? Hvat um hon ikki var eggjað til at halda á við at skriva? Hvat um hon ikki hevði torað? Í hesum føri hevði ummælið eina jaliga ávirkan og stimbraði í síðsta enda Marjuna til at halda á, men tað kundi eins væl verið umvent.
Betri uttan ella við?
Hvat er tað, sum tað góða, konstruktiva ummælið megnar? Og eru vit í Føroyum ov bangin fyri at siga okkara erligu meining um eitt givið verk, sum Kinna er inni á í samrøðuni við Gunnar Nolsøe? Eru vit ov konform, ov sjúk eftir at ganga øllum á møti, vilja vit ikki gera nakran keddan? Men hinvegin, er tað ikki betri at fáa “ring” ummæli enn ongi, tí tað er ein sannroynd, at ummæli eru ein mangulvøra í Føroyum, ongin ivi um tað.
Og í kjalarvørrinum á hesum: Hví eru so fáir ummælarar í landinum? Er tað tí, teir ikki tora at leggja seg út við møguligar starvsfelagar, ella er tað tí vit ikki hava eina sunna siðvenju í at ummæla, eins og í øðrum londum?
Tað er ofta so, at tað eru rithøvundar, ið ummæla rithøvundar, og er hetta yvirhøvur loyvt ella ber hetta yvirhøvur til í einum so lítlum landi sum Føroyum? Hvørji árin kann hetta hava á ein sjálvan sum høvund, um ein sum høvundi ummælir aðrar høvundar? Og hvussu ávirkar hetta tað samband, ið sjálvsagt er ímillum føroyskar rithøvundar, tí har eru jú ikki so nógvir?
Stutt og greitt: skulu rithøvundar yvirhøvur ummæla hvønnannan? Skulu listafólk ummæla hvønnannan? Um ikki, hvør eigur so at taka hesa uppgávu á seg? Lærarar á til dømis miðnámsskúlum ella á Fróðskaparsetrinum, sum eisini ofta eru at hoyra og síggja í ymiskum miðlum, í leiklutinum sum ummælarar? Ofta gera teir eina lesing av einum givnum verki, um talan væl at merkja er um bókmentir, og gerst ummælið tá ov teoretiskt fyri almenningin, hóast hetta í veruleikanum er nakað flestøll, ið skriva, sakna? Og um tað eru høvundar, ið ummæla hvønnannan, verður ummælið so merkt av antin øvundsjúku ella ótta fyri at fornerma hin ummælda partin?
“Vit eiga at geva henni ein kjans”
Tað er ikki bert bøkur, skrivaðar av einstøkum persónum, ið verða ummældar. Í hesi grein, í hesi hugleiðing, er tað Varðin, ið virkar sum dømi fyri verki, ið verður ummælt. Hetta at ummæla tíðarrit er sjálvsagt eisini av stórum týdningi, tí tíðarrit eru jú ein savnan av tí, okkara skaldskapur og mentan hevur at bjóða uppá. Her er tískil heldur ikki bert talan um ritstjóran, ið verður ummældur, talan er sjálvsagt um verkið sum eina heild og sjálvsagt eisini eisntøku høvundarnar, ið hava latið tekst inn til ritið.
Tóroddur er avgjørt ikki so spentur upp á søgu Varðans og heldur á fram at harselera á blogginum: ”Seinni gjørdi Pól Andreasen tíðarritið til eitt meiri ófarligt folkloristiskt rit við hópin av amatørsøgufrøðiligum – og ættartalsligum greinum, sum ikki høvdu ein skid við bókmentir at gera. Men vit eiga sjálvandi at geva nýggja ritstjóranum ein kjans,” skrivar hann og er í veruleikanum serstakliga jaligur, tí tað plagar ikki at vera honum fyri at geva øllum møguleikan, og tað er fínasta slag.
Vit hava tørv á fólki sum Tóroddi at sita sum teir báðir súru menninir á svalanum í Muppet Show. Tí tað er av týdningi, at vit eru konstruktivt kritisk. At vit tora at ummæla á ein virðiligan hátt, ið ikki brýtur niður, men heldur byggir upp. Tað er av alstórum týdningi, at listafólk ikki síggja hesi ummæli sum sannleikar, ið ikki eru til kjaks ella ikki kunnu vendast á mangar ymiskar hættir, hóast tað er eitt sera viðbrekið starv at lata úr hondum eina bók, eitt lag, ein málning ella annað listaverk, tí tú stendur so berur. Einsamallur.
Einsemið í Føroyum – í enn einum skapi
Og tað er einsamalt at vera listafólk í Føroyum, tá tað kemur til møguleikarnar at sparra við onnur og eisini av teirri orsøk, at tað eru so fá ummæli og so fáir ummælarar, at til ber ikki til at tosa um, at “ummælararnir vóru samdir um, at verkið var gott ella minni gott,” eins og galdandi er í størri grannalondum, til dømis í Danmark. Her hjá okkum eru listafólk heppin, um tey fáa eitt ummæli, og so er spurningurin: Hvat er so at sammeta við og hvussu skal kjakið so falda seg út?
Kinna Poulsen er í Mentanarkaféini eisini eitt sindur úti við rívuni í sínum ummæli av Varðanum. Millum annað skýrir hon yrkingarnar í nýggja ritinum sum verandi sjeytiárakendar, gamaldags og afturlítandi. Hon vísir tó á, at Vónbjørt Vang hevur fatur í rætta endanum. Eftir hesa niðurstøðu í mun til yrkingarnar er spurningurin so, hvussu kunnu yrkjarar betra um teirra skrivikynstur, og skulu teir tað? Skulu teir ganga sín egna veg, ella skulu teir taka tað til eftirtektar, sum ummælið sigur? Ella ber hetta yvirhøvur til, tá tú kanska bert hevur eitt ummæli at styðja teg til?
Sum Kinna vísir á, so eru ummælararnir ofta fittir og sammælandi, sum Tóroddur kallar hetta kelandi fyribrigdið, men tá somu ummælarar og onnur eru savnaði í minni fjøldum, tora tey ofta at siga tað, tey veruliga meina. Og tá er dómurin kanska ikki so jaligur sum hann var, tá ummælið varð almannakunngjørt. Er hetta ikki ein minni heppin sannroynd, um tað væl at merkja er ein sannroynd, tí so ánar ein listamaður ella kvinna ikki, hvat er satt ella hvat er falskt? Er tá ikki betri at vera erligur fyri opnari mikrofon, og tora ummælarar tað? Tá verður undir øllum umstøðum spælt við opnum kortum, og harvið hava øll ein møguleika at vita, hvat gongur fyri seg handan “afturlatnar dyr” og kunnu harvið betra sína list og eisni tosa fyri seg, um tey kenna seg álopnan á skeivum grundarlagi. Tá er tað ein opin og erligur dialogur, og tað er í roynd og veru meir mennandi enn hitt.
Bíligt, blankt pappír
Tóroddur er heldur ikki glaður fyri útsjóndina á Varðanum: ”Annars er Varðin prentaður á sovorðið bíligt blankt pappír, so mann hevur hug at leggja hann frá sær. Helst er tað fyri, at lýsingarnar skulu síggja snøggari út,” skrivar hann við óðum fingrum á tastaturið.
Her fer hann eftir prentsmiðjuni, og tað er eisini í lagi, tí tað er av alstórum týdningi, at tað, ið prentað verður, eisini verður ummælt og tikið við í heildarmetingina. Eitt verk er jú ein samanhangandi eind. Ein heild, ið skal hanga saman frá permu til baksíðu. Í sambandi við prent av bókum er tískil sjálvsagt ikki bert talan um innihaldið, men um alt frá pappírstjúkd, fonti, uppsetan, val av liti á pappíri og so framvegis. Hesin partur av verkinum skal og má takast í ramasta álvara og skal vera væl úr hondum greitt, og tískil skulu prentsmiðjurnar og forløgini eisini ummælast, og tískil vera før fyri støðugt betra um teirra arbeiði, sum eg eri sannførd um, at tey fegin vilja.
Men letur hetta seg gera við ummæli sum til dømis hesum frá Poulsen, ið nú kvettir hálsin av prentsmiðjuni, ella skapar hetta misvilja og súrar minur og harvið mótarbeiði? ”Á nógvum síðum eru rukkutar rendur, men tað haldi eg er alt ov vanligt frá prentsmiðjuni, tað er eisini á fleiri av mínum bókum, sum eru prentaðar og heftar sama stað. Tað er faninmeg ikki gott, tit har uppi! Sjálvur eri eg eisini misnøgdur við mínar egnu Stuttsøgur í ritinum, tí tær ikki eru væl uppsettar.”
Vantandi bókmentasendingar
Tóroddur gevst ikki so, og fer eftir KvF í mun til vantandi bókmentasending, ið flest øll munnu meta er nakað, ið veruliga vantar á skránni hjá útvarpinum. Satt at siga hava bókmentirnar, hvørki tær føroysku, ið verða framleiddar í hópatali, ella tær útlendsku, talutíð í KvF, annað enn nakrar minuttir í Mentanarkaféini og av og á í einstøkum bókmentasendingum. Hetta er keðiligt, óheppið og viðvirkandi til, at bæði tey, ið skriva, og tey, ið kanska hava hug at royna at skriva, ikki fáa íblástur, kunnan ella eitt mennandi kjak um okkara bókmentir. Tá tikið verður til eftirtektar, hvussu nógv verður framleitt av bókmentum av øllum hugsandi slagi um árið her á landi, er tað sjálvsagt undranarvert, at peningur og senditíð ikki verður sett av til henda mentanarkapital.
Aðrastaðni kring heimin er ummælarakjakið og fakið á einum heilt øðrum staði og støði enn tað er her hjá okkum. Tað er ein vísind aðrastaðni, men her er tað ein uppgáva, tey fægstu vilja taka á seg. Har ummælarafakið aðrastaðni verður mett høgt, og verður tikið í álvara sum ein aktivur partur av listini, eru vit vónleyst aftanfyri á hesum øki í Føroyum, sambært Kinnu og Tóroddi:
”Onkur av ummælunum eru dekan ov naivt skrivað,” heldur Tóroddur fram á blogginum – og tað er spell, tí alt ov lítið verður ummælt av bókum. Bløðini ummæla einki, og í kringvarpinum hava tey fingið tann óskikk at sussmæla heldur enn at ummæla. Og er tað ikki vánaligt, at okkara fremsti mentanarmiðil, Kringvarp Føroya, ikki megnar at hava eina fasta bókmentasending? Skjótt verður hann seksti ár, og bókmentirnar hava ikki verið serliga væl viðgjørdar hvørki í sjón- ella útvarpi. Tað átti ikki at verið so torført at fingið onkran bókmentaútbúnan ella ein entusiastiskan rithøvund at gjørt eina fasta bókmentasending. Og ja, Tóroddur er her inni á kjarnanum á tí evni, ið er frammi á breddanum í hesi grein. Eru tað miðlarnir, ið ikki geva rúm fyri seriøsum sendingum, har bókmentirnar, ið verða sproytaðar úr prentmaskinum í hópatali, fyri síðan at so at siga verða gloymdar, tí tær ikki fáa talutíð?
Fleiri skrivað ummæli, takk!
Tóroddur eftirlýsir eisini fleiri skrivaði ummæli. Eisini í hesum føri vænti eg, fleiri eru samd við honum. Hesi ummæli metir hann høvdu komið væl við og høvdu økt um hugin at skriva, og tað hevði verið gott, um fleiri fattaðu pennin. ”Men tað er ringt at fáa nógvar av hesum dovnu akademikarunum at skriva nakað,” heldur hann á á Bloggoddi. ”Nógv hava lisið bæði bókmentir og føroyskt. Guð viti, um tey brúka útbúgvingina til annað enn at keglast um glosur og bendingar á facebook,” vrissar hann við røttum fyri síðan at skriva: ”Og so er bara eftir at vóna, at næsta nummar av Varðanum verður nógv betri enn hetta, annars verður tað, saman við umrødda nummari, pakkað inn í einar av mínum gomlu undirbuksum og tveitt á køstin!”
Her ber til at síggja dømi um eitt ummæli, ið er av ógvusliga slagnum, og vansin við at ummæla á henda hátt er helst hann, at fleiri loypa tey um, tí tey eru ov neilig. Men hví tað? Skal tað ikki eisini vera pláss fyri slíkum fyri at koma allan vegin runt?
Frígerandi og ræðandi, alt um eina leið
Tóroddur sigur tað sum tað er, og tað er frígerandi, samstundis sum tað er ræðandi og eisini kennist fremmant her á okkara leiðum. Men er tað í veruleikanum ikki so, at tað krevur meir dirvi av einum høvunda at skriva eitt ummæli enn tað er at skriva eitt yrkingasavn ella eina skaldsøgu, tá hugsað verður um tær avleiðingar, erligheitin kann fáa, hóast hon kanska í veruleikanum er uppbyggjandi og væl undirbygd, saklig og viðkomandi, mennandi og fremjandi fyri bæði høvund, verk og framtíðar bókmentir? Men er tað kanska betur at vera inkluderandi við at vísa á alt tað jaliga í einum verki, heldur enn at vera meir neiligur? Er tað ikki kynstrið í at ummæla/sammæla/viðmæla at lata eitt verk upp so øll hava hug til at fara umborð? Er ummælið, sum vit kenna tað frá til dømis KvF við stjørnum, ein avoldaður háttur at arbeiða við list á? Er tíðin kanska komin til okkurt heilt annað, vit kundu roynt her á okkara leiðum, har tað ikki altíð ber til at nýta somu frymlar sum aðrastaðni, har ein ikki hittist í SMS yvir súltaðu agurkirnar og kanska endar í frystiboksini, eins og tað sigst tað gjørdi fyrr í tíðini, tá eitt ummæli varð svarað aftur. Bókstaviliga.


text:
Landsstýriskvinnan í fíggjarmálum vísir óhoyrdan kreativitet í síni sonevndu stýring av føroyska búskapinum, nú eykajáttan er framløgd, har somu pengar skulu brúkast hálva triðju ferð
Tað siglir í Fíggjarmálaráðnum, og pengarnir fossa úr landskassanum.
Tí eru góð ráð dýr, og ómetaliga kreativar loysnir mugu finnast, sum geva eina sminkaða mynd av tí, ið veruliga gongur fyri seg.
Men at brúka somu pengar fleiri ferðir er at fara ov langt, og tað átti at verðið steðgað, áðrenn tað kom fyri Løgtingið. Annaðhvørt skuldi Fíggjarmálaráðið ella løgmaður havt steðgað hesum óhoyrda kreativiteti.
Hetta er jú at halda føroyingar og Løgtingið fyri tað turra spott.
Málið snýr seg um, at landskassans partur av eyka vinningsbýtinum frá BankNordik verður tikið við í eykajáttanina. Hetta eru 93 mió. kr. Pengarnir verða umvegis eykajáttanina sendir út til nýtslu í samfelagnum. Síðani verða pengarnir, "ið eru brúktir" settir í búskapargrunnin 93 mió. kr., og av tí at landsstýriskvinnan broytir aðalregluna um hvussu serinntøkur verða bólkaðar á fíggjarlógini, endar helvtin av hesum 93 mió. enn einaferð í búskapargrunninum.
Soleiðis blíva 93 mió. kr. til 233 mió. kr.
Vanligt er, at ein eykajáttan kemur um várið, har tillagingar verða gjørdar í játtanum, tá raksturin av einhvørjari orsøk ikki hevur háttað sær sum ætlað, tá fíggjarlógin bleiv samtykt í desember.
Í ár er eitt undantak, tí eingin eykajáttan bleiv samtykt í vár, tí hon kom alt ov seint frá landsstýrinum. Tá tingformaðurin í summar sendi Tingið til hús, fall hon burtur.
Nú er eykajáttanin aftur á skránni. Hóast tað í vár varð víst á, at veruleikin ikki framgekk, er júst tað sama endurtikið. Endamálið er heilt greitt at vísa eina betri mynd av fíggjarstýringini hjá landsstýrinum, ið als ikki er til.
Soleiðis verður manipulerað heldur enn at vísa ábyrgd og halda aftur, nú vit nærkast einum ovurhitaðum búskapi.
Pengarnir fossa úr landskassanum.
Bárður Nielsen
formaður í Sambandsflokkinum


text:
Skjóti vøksturin í talinum á risastórum bingjuskipum og víðkaða Panama-veitin hava fingið heimsins flota av bingjuskipum at vaksa við 29 pst. eftir bert einum ári sambært eini greining frá Clarkson Reasearch.
Flotin av bingjuskipum upp á meira enn 15.000 TEU er vaksin skjótast seinastu árini og fevndi í mai í ár um 76 skip við einum samlaðum kapasiteti upp á 1,4 mió TEU.
Tey heilt stóru bingjuskipini sigla í høvuðsheitum bert á Asia-Evropa rutunum, har tey í 2017 stóðu fyri 36 pst. av kapasitetinum. Ein stórur vøkstur í mun til mai 2016, tá tey stóðu fyri 27 pst.
Risastóru skipini á rutuni hava sent fleiri smærri, men framvegis lutfalsliga stór bingjuskip, yvir á aðrar rutur.
Soleiðis er talið á 8-12.000 TEU skipum á transpacific-rutunum hækkað, og hetta hevur so aftur trýst talið á skipum í 3-8.000 TEU støddini niður. Smærru skipini stóðu fyri 40 pst. av kapasitetinum á transpacific-rutunum í fjør, men eru í ár fallin til 32 pst.
Kelda: World Maritime News


text:
Nám
Hoyvíksvegur 72
100 Tórshavn
Tlf: +298 755150
Teldupostur: snar@snar.fo
Telefontíð
Mánadag-Fríggjadag 10.00 - 15.00
Snar er ein opin undirvísingarportalur, sum hevur til endamáls at gera tað lættari hjá lærarum, næmingum, foreldrum og øðrum at finna fram tilfar, tænastur og kunning, ætlað skúla og undirvísing.
Tað eru Mentamálaráðið og Kommunufelagið, ið eiga Snar. Dagligi raksturin er latin Námi.
Per átti ein hund, sum æt Snar.
Per var so góður við Snar, at hann vildi ikki selja hann.
Per og Snar vóru ein dagin burtur í haga. Tá
fall Snar fyri bakka og doyði.
So átti Per ongan hund.
Hans A. Djurhuus


text:
Samkoman í Betesda og fyrsti salurin - 100 ár liðin
17.07.2017 - 08:14 - Skrivað hevur: Poul Jóhan Djurhuus gjaranes@gmail.com
Tað eru í ár 100 ár liðin síðani samkoman í Betesda í Klaksvík var stovnað og síðani fyrsti salurin, sum eisini bar navnið Betesda, varð tikin í brúk. Hetta verður feirað virðiliga, tá ein drúgv og spennandi hátíðarskrá er gjørd, sum kemur at fevna um tað mesta av heystinum við ikki minni enn 6 møtirøðum bæði í september og í oktober. Hátíðarhaldið byrjar leygadagin 02. september við einum sokallaðum Betesdadegi.
Nógvar broytingar og nógvur vøkstur hevur verið í Betesda hesi 100 árini. T.d. kann nevnast, at fyrsta Betesda varð reist í 1917 har bókasavnið er. Í 1928 varð nýggjur salur bygdur, og tá varð hann reistur á núverandi grundina. Í fimtiárunum varð salurin longdur, og fyrst í sekstiárunum varð salurin breiðkaður. Hesin salurin varð tikin niður í mars í 2012 til tess at geva pláss fyri nýggja prýðiliga salinum, sum varð tikin í brúk leygardagin 15. mars 2014 - samkoman hevur aldri brúkt annað navn enn BETESDA!
Hvat sjálvt innihaldið í
hátíðarskránni er, verður boðað frá sum heystið nærkast.
Les eisini: Jubilieumsár - nógv at feira.


text:
Orð og lag: Elsa Eklund
Týtt úr norskum: Eli Andrésen
Upprunaheiti: La meg få se ditt ansikt, kjære Jesus
Tá sorgarskýggj so myrk meg yvir floyma,
mín trúgv gerst veik og vónin kølnar út,
tá minn meg á, tú aldri meg vilt gloyma,
nei – tú ert ljós og firrar skýggj, mín Gud.
Lat meg í trúnni sjá títt andlit, Jesus,
í tíni dýrd eg glaður gerast kann.
Tú hevur sagt, tú byrðarnar vilt bera,
tá eg so eina, troyttur hokna man.
Á egnu leið eg kraft og frið ei finni,
við undirlutan har eg altíð var.
Mítt lyndarbragd bert steingja vil meg inni
og forða bønini at fáa svar.
Rannsaka meg, og reinsa tú mítt hjarta,
koyr alla heimsins tráan burt frá mær.
Loys meg og leið meg út í ljósið bjarta,
eg tína kraft og fylling fái har.


text:
Landslið19-09-2017 - Jónfinn Petursson
Jan Mølvad Laursen, venjari, hevur úttikið U17-landsliðið við gentum, sum í oktober skal til innleiðandi EM-undankapping í Póllandi.
Í døgunum 8. til 17. oktober fer føroyska U17-landsliðið við gentum til Pólland, har fyrsta innleiðandi umfarið í EM-undankappingini verður á skránni.
Umframt Føroyar og Pólland, luttaka Sveits og Ukreina eisini við í kappingini.
Jan Mølvad Laursen er venjari hjá U17-gentunum, og saman við Erik Ernesto Nielsen, hjálparvenjara, er endaligi hópurin nú blivin úttikin.
Tær 18, ið hava fingið landsliðsboð, eru hesar:
Sólva S. Olsen, B71
Lea S. Lisberg, EB/Streymur
Julia H. D. Henriksen, HB
Sanna Jacobsen, Birita Ryan, Óluva A. Joensen, KÍ
Marjun Ó. Danielsen, Bára S. Magnussen, Armgarð Undir Leitinum. B36
Jensa K. Tórolvsdóttir, Maria á Lakjuni og Durita Svensdóttir, Víkingur
Eyðgerð R. Mikkelsen, Rúna Olsen, Miriam H. Egilsdóttir og Rebekka J. Olsen, B68
Maria Djurhuus, AaB Ålborg (DK)
Jacoba K. Neshamar, Jerne IF (DK)
Vit fegnast um, at okkara unga og evnaríka Julia Helana D. Henriksen hevur fingið landsliðsboð. Samstundis ynskja vit øllum bestu eydnu við komandi uppgávunum.
Skráin:
10.oktober Sveits - Føroyar (kl. 10.30)
13. oktober Pólland - Føroyar (kl. 15.00)
16. oktober Føroyar - Ukreina (kl. 14.30)
Mynd: Facebook síðan hjá HB-kvinnum
Heimildari: fsf.fo


text:
Myndirnar eru býttar upp soleiðis:
1872-1938 Tíðarskeiði við sluppum og skonnartum fram til 1939 tá kolfýrdir trolarar komu í oynna.
1939-1957 Tíðarskeiði tá kolfýrdirdampmaskinu drivnir síðutrolarar komu til oynna og fram til 1958 tá stállínuskipini komu.
1958-1969 Stállínuskipini komu til oynna, fyrsta av hesum var Vesturvón.
1970-1979 Rækjuævintýri byrjar og polsktbygdu línuskipini koma.
1980-1989 Tíðarskeiði var merkt av at stór skip komu í oynna. (Giljanes, Høgifossur, Vesturvón)
1990-1999 Tíðarskeiði tá kreppa valdaði í landinum.
2000-2012 Tíðarskeið merkt av stórari framgongd, serliga er aktiviteturin stórur í Sørvági, við aktørum úr allari oynni.
Í mappunum undir "Upplýsingar skip" eru upplýsingar um hvørt einstakt skip. (við einari mynd)
Um tit hava fleiri upplýsingar ella rættingar, vinarliga send til vagaskip@hotmail.com
Longur niðri á síðuni eru aðrar útvaldar myndir, í eru innsendar, lagdar í árstalsbólkarnar. (10 ár)


text:
Mona Breckmann
20.11.2017 - 09:02
Mentan > Heilsa & Umhvørvi > Heilsa & Vælvera
Talar tín kroppur ímóti tínum orðum?
Kroppurin hevur sítt egna mál, og tað er ikki altíð, at tey “orðini”, kroppurin "sigur", eru fólkalig. Kropsmálið situr so djúpt í okkum, at tey flestu geva sær ikki far um, hvussu tað verður brúkt.
Orðini, vit brúka, hava minni enn 10% at siga í samskiftinum. Røddin næstan 40% og kropsmálið yvir 50%.
Tí ræður um at hava hesi trý í huga, so at tín boðskapur skal røkka, raka og fatast rætt. Tað er eitt gott hugskot, at vit læra at vísa okkara sonnu tankar ígjøgnum talu- og (kanska serliga) kropsmálið.
Vit uppliva ofta at tosa við ein persón, ið hevur krossaðar armar, tvørt ella enntá tvitið andlitsbrá, hyggur burtur og svarar við einum neiligum tóna.
Hóast hon svarar við jaligum orðum, ivast tú, um hon talar, sum hon hugsar, ella hon leggur (kanska enntá óætlað) annað í orðini, ið hon ber fram.Her eru trý kropstekin, ið kunnu mótsiga tínum orðum.
1. Bragdligar rørslur
Tær kunnu benda á, at tú víðkar sannleikan. Brúka róligar rørslur, sum tú hevur tamarhald á. Vís hendurnar, sum siga, at tú hevur einki at goyma, og at tú hevur sjálvsálit.
2. Krossaðir armar
Hetta skapar eina kropsliga forðan og bendir á, at tú ikki ert opin fyri tí, ið hin parturin sigur. Hetta er ein vani hjá nógvum, uttan at tey geva sær far um tað. Men vilt tú tykjast opin, ræður um at hava leysar, opnar armar.
3. Álvarsligt andlitsbrá
Hetta kann fatast, sum at tú ert ónøgd ella finnist at teimum, ið eru rundan um teg, hóast tey ikki kenna tín hugburð. Smílist tú, vísir tað beinan vegin, at tú ert opin, álítandi, sjálvsikkur og vinarlig.
Les: 4 kropsmáls mistøk, vit gera
Góða eydnu.
Síggjast næsta mánadag.


text:
Snorri Brend
23.09.2014 - 15:16
Tíðindi > Mentan > Bygdamentan
Eftir Ovastevnuna í farna mánaði gjørdist greitt, at stevnunevndin ikki ynskti at halda fram.
Hon legði snøgt sagt frá sær, og boðaði frá, at eingin Ovastevna fór at verða næsta ár.
Men hesi boðini vildu fleiri ikki hava liggjandi á sær. Í gjárkvøldið var tí fundur í Nólsoy, har ein nýggj nevnd varð vald at skipa fyri Ovastevnuni.
Sambært tí sum in.fo skrivaði í gjárkvøldið, var eitt av evnunum á fundinum tað hegnið, sum varð sett upp. Hetta hegnið dámdi fólki illa, tí ein nú skuldi gjalda fyri at koma inn á sjálvt stevnuøkið.
Hetta verður neyvan sett upp aftur næsta ár.
Á fundinum varð nýggj nevnd vald, og í henni sita nú: Leif Hansen, Ann-Mari av Skarði, Tjóðhild Patursson, Jan Hansen og Bjørg Anfinnsdóttir Toftegaard. Eykalimir eru Karlot Hergeirsson og Heidi Pedersen.
EINGIN BINDING
Hinvegin er mangt sum bendir á, at endamálið við Ovastevnuni verður broytt rættiliga nógv.
Síðani Ovastevnan byrjaði fyri mongum árum síðani, hevur endamálið verið at savna inn pening til ein svimjihyl í Nólsoy.
Men soleiðis verður – eftir øllum at døma – ikki longur.
Vágaportalurin skrivar nevniliga í morgun, at nýggja nevndin hevur tikið støðu til, at hon ikki vil vera bundin av, at avlopið skal fara til svimjihyl í Nólsoy.
Men Ovastevnan verður so komandi summar - uttan hegn og við øðrum endamáli.


text:
Fyri stuttari tíð síðani, debuteraði Katrin Reinert sum yrkjari við yrkingasavninum Kringvindar. Tá ið eg sigi, at hon debuteraði, so er tað ikki heilt rætt. Fleiri av yrkingunum, sum standa í debutsavninum, hava staðið á prenti í Venclum.
Fyri ikki so langari tíð síðani ummældi eg yrkingasavnið Ravnar á ljóðleysum flogi – yrkingar úr uppgongini eftir Sissal Kampmann. Hesar báðar eru tveir yrkjarar úr rúgvuni av yrkjarum, ið hava brúkt Vencli og ritstjórn hans sum spælipláss til sínar yrkingar. Meiningin við Vencli er millum annað, at høvundar kunnu fáa ráðgeving og sleppa at royna seg við yrkingum, og harvið sleppa undan at geva út eitt heilt yrkingasavn á einum forlagi, sum onga fíggjarlig orka hevur til ráðgeving burturav. Tað er tíanverri alt ov ofta, at yrkingasøvn koma út, har ráðgeving manglar ella ikki er til staðar. Eg veit, at forløg ikki hava nakra fíggjarorku, men tey áttu at sett pening av til henda týðandi partin av forlagsvirkseminum. Tað hevði borið frukt seinni.
Kringvindar er ikki eitt drúgt savn. Ikki rúgvar tað nógv upp á bókahillini. Í savninum eru 22 yrkingar prentaðar á 32 blaðsíður. Tá ið tað er sagt, er onki at ivast í, at Kringvindar er eitt virðiligt debutsavn. Ikki er lætt at geva út sítt fyrsta savn, tað er vist. Tað stendur sum ein byrjan til skaldskaparvegin, ið viðkomandi yrkjari treður. Nógvir yrkjarar broytast á leiðini, men onkur bókmentafrøðingur vil vera við, at vit yrkjarar skriva ymisk brigdi av somu yrking í øllum søvnum, vit geva út. Kanska er tað so í nógvum førum, men eitt er vist, at debutsavnið hjá einum høvundi hevur nógv at siga fyri, hvussu framtíðarsøvn hansara fara at verða lisin.
Debutsavnið eftir Katrina Reinert er eitt virðiligt klípi til ein framtíðar skaldskaparvarða. Katrin hevur eitt gott mál og eina rútmu, sum fær ein at dansa gjøgnum tær mest dapru reglurnar. Sjáldsamt er at lesa ein yrkjara, sum hevur so góðu rútmu í orðum og setningum. Carl Jóhan Jensen er ein teirra, ið dyrkar hetta, men í nútímans útgávum við yrkingum, eru ikki nógv skøld, sum arbeiða við versfótum á sama hátt sum Katrin. Hóast yrkingarnar ikki ríma ella á annan hátt hella at einari hevdbundnari yrkingasiðvenju, so eru tær tættar og strammar í bygnaðinum eins á hevdbundin skaldskapur á bundnum máli er. Í støðum bera mynberingarnar brá av romantikki. Serliga yrkingin “Jóansøka”. Fyrsta regla í triðja ørindi er soljóðandi: Líðandi løkur glíður smidliga sum állur …
Málið, Katrin skrivar, er frískligt. Hon hevur eitt flott mál. Myndberingarnar verða klæddar í prúðasta skrúð. Týðum brúkar hon eldri orð at lýsa vanlig, nýggj fyribrigdi.
Hetta er ikki eitt savn, har tú sleppur lætt. Tú verður noyddur at rekja upp myndir, noyddur at kanna orð í orðabók, og alt hetta er tað, sum ger hetta lítla savnið til okkurt stórt.
Yrkingin “Várlig haiku” er ógvuliga vøkur. Hon er sett saman av trimum haikum. Hvørt haiku byrjar við leskiligu fimmstavilsisorðunum: “Snjórósuflykrur”, “Hvørvikavadís” og “Várflykrufuglar”. Hetta ber boð um ein yrkjara, sum hevur tamarhald á málinum og sum við lýriskum yvirskoti, eggjar lesaranum til at tyggja orðini væl, áðrenn tey kunnu svølgjast.
Onki savn er fullgjørt. Soleiðis er tað bara. Eg haldi, at Katrin kundi verið eitt sindur meir avgjørd, tá ið hon setir tekn. Eg dugi ikki at síggja, hví teknsetingin ikki kann fylgja reglunum, tá ið málið er so framúr gott.
Eisini kundu yrkingarnar “Dragandi hæddir”, “Svongd” og “Sólarmóður” áttu at verði styttar eitt sindur.
Savnið Eitur Kringvindar og inni í framklaffanum stendur skrivað: eingin byrjan, eingin endi. Hetta eyðkenni, sum hesir endaleysu kringvindar hava við sær, eru vónandi ein ábending um, at Katrin Reinert ætlar at ríka okkum við fleiri søvnum av hesum slagi. Áðurnevnda brot, er tikið úr heitisyrkingini “Kringvindar”. Eg fari at loyva mær at prenta alla yrkingina her, tí at eg haldi, at henda yrkingin átti at verði brúkt fæst í framhaldsdeildini í fólkaskúlanum og í miðnámi eisini. Í savninum er yrkingin sett upp í ein kassa, ið er skapaður sum eitt K. Eg haldi ikki, at tað er neyðugt. Yrkingin er skapað sum eitt K.
Kringvindar
Ferðast mannabørn í ævinleikanum
dunsla sær ørin í tíðarleysum lofti
smá hagasóljfræ, løtt sum fon,
borin av vestanvindinum
kring allan knøttin
detta niður og spjaðast á fold
dvølja eitt bil í fruktargóðum holdi
floyggja sær so aftur – eingin byrjan
eingin endi – bert aðrar fonfrægar ættir
Ummæli: OMR
Kringvindar, 32 blaðsíður
Katrin Reinert
Mentanargrunnur Studentafelagsins, 2011
Perma: ?
Kostanður: 98 krónur.


text: Føroysku svimjararnir hava aftur í morgun roynt seg á norðurlendsku juniormeistarastevnuni í svimjing, sum er í Reykjavík í Íslandi hetta vikuskiftið. Í 50 frí varð Lív E. Eidesgaard úr Havnar Svimjifelag nr 5 við 28.68 og Barbara Debes úr FLOT nr 9 við 29.43, og í 1500 frí varð Marius Ihlen Gardshodn nr 6 við 17:10.26. Í 100 rygg varð Signhild Joensen úr Ægir nr 6 við 1:11.37, og í 200 frí vórðu tær báðar Lív E. Eidesgaard úr HS og Jana Thomsen úr Reysta ávíkavist nr 11 og 12 víð 2:19.10 og 2:29.95. At enda varð Rólant Toftum úr Suðuroyar Svimjifelag nr 6 í 50 frí við 25.39. Sí úrslitalistarnir her.


text:
Dagurin í dag bar brá av at svimjistevnan byrjar í morgin, tí alt handlaði um at venja róligt og hvíla og ikki stressa. Og so líka at venja seg við forskotnu klokkutíðirnar eisini, í mun til tær sum vit komu frá í Føroyum.
Svimjararnir fóru upp klokkan 6, sum er klokkan 2 um náttina í Føroyum, at eta og so út í høllina at svimja. Tey mugu kunna svimja skjótt longu kl 9:30 um morgunin, og tí venja seg við at fara upp fleiri tímar áðrenn tað, eisini hóast vit hava mist 4 tímar í mun til heima.
Afturkomin handlaði tað, ja, aftur um at eta og hvíla, og so fóru vit eitt smutt við teimum hvítu taxabilunum oman í gamla býin, og at síggja Kaspiska havið.
So heim aftur, eta okkurt um neyðugt, og út í høllina at venja. Vit koyra nógv, men lukkutíð eru bussarnir av luksus-slagnum, og hasir hvítu taxa-bilarnir eisini ógvuliga behagiligir.
Í kvøld høvdu vit ein síðsta fund áðrenn kapping, har vit millum annað gjøgnumgingu mannagongdina runt dopingkontrol. Hetta so at einki har skal koma óvart á nakran.
Lagið er gott í hópinum, og øll eru sera spennt uppá morgindagin. Men sum Petur Heðin segði tað í kvøld, so er tað ikki heilt líkatil at ‘raka dagin’ bæði nú hesar næstu 5 dagarnar í Baku, fyri síðani at skula gera tað aftur í 4 dagar á Jersey í næstu viku.
Vit vóna tað besta, og fara so í øllum førum at royna eftir bestu tíðum. Og hugna okkum. Og ikki stressa. Nú á midnátt er alvorliga songartíð – øll hini eru farin í song, tí vit skulu upp klokkan 6 og 7, alt eftir um man svimur fyrst ella síðst í stevnupartinum í morgin.
Vegna Svimjisamband Føroya
Rókur í Jákupsstovu


text:
Sandbáturin Tinganes varð leigaður til at sigla stóru mongdina av asfalti til Skopunar, tí tað hevði verið trupult við verandi farleið at koyrt so nógv asfalt út til oynna.
- Hetta var ein stór og spennandi uppgáva við stórum fíggjarligum vága, tí so nógv asfalt skuldi keypast í einum, sigur Eyðun Magnussen, stjóri í Kreton,íeinum tíðindaskrivi.
- Men vit hava arbeitt dag og nátt, og arbeiðið hevur gingið stak væl, sigur hann.
Nýasfalteraðu vegirnir eru ikki asfalteraðir í 20 ár.
- Arbeiðið hevur gingið bæði skjótt og væl, sigur Gerhard Lognberg, borgarstjóri í Skopun.
Eftir summarferiuna skal Kreton aftur til Skopunar at asfaltera vegin oman til ellisheimið og innkoyringina til bygdina.
Flutningurin av asfalti hevur tó ikki verið heilt uttan trupulleikar. Millum annað tók Tinganes botn á veg inn í havnina, og seinni tømdi skipið skitnan sand á sjógv beint út fyri bygdini. Tað er ólógligt soleiðis at søkkja nakað uttan loyvi, og tað, sum var serliga óheppið var, at Lívfiskastøðin hevur vatninntøku nakað uttanfyri havnalagið. Stjórin á Fiskaaling segði tó við dimma.fo fyrradagin, at tíbetur varð vatnið ikki dálkað.
Les eisini:


text:
Á Facebook vanganum hjá John William Joensen var ávíst kjak um uppboðssølu. Og har hendi tað óvanliga, at Herman Oskarsson svaraði einari av mínum viðmerkingum. Men tað sum undraði almikið var, at hann ikki hevði tamarhald á hugtøkum.
Sum flest øll vita, so var Herman Oskarsson formaður í Búskaparráðnum sum í 2000 fortaldi okkum at vit áttu at selt fiskirættindini á uppboðssølu. Og líka síðan hevur hann messa um uppboðssølu. Og harumframt hevur hann fortalt okkum, hvussu nógvar pengar Landskassin kann fáa burtur úr.
Orsøkin til at Herman viðmerkti var, at eg vísti á, at John Kagel og Dan Levin, sum eru høgt virdir granskarar, og hava granska í hesum seinastu meira enn 30 árini, hava gjørt kanningar í labratorium, umframt at eftirkanna úrslit av útbjóðing og uppgjørt veruliga úrslitið hjá vinnarum á uppboðssølum, og tí kunnu sigast at vita alt, sum er vert at vita um uppboðssølu.
Tað sum Kagel og Levin søgdu sæst niðanfyri í fullari longd á enskum. Teir søgdu við mínari umseting: Uppboðssølur við nógvum luttakarum, (t.v.s. 6-7 stk) gera at boðsgevarar eru meira aggressivir enn tá talan er um fáar luttakarar (3-4 stk.), og úrslitið av tí er negativur profittur (undirskot), vanliga nevnt Winners Curse.
Tað vil siga, at tá talið av teimum sum bjóða á uppboðssølu er 1-4 stk, fáa fyritøkur avlop. Er talið 6 stk ella fleiri, so er undirskot. Tað sæst eisini at í flestu vinnugreinum har fáar útbjóðingar eru, eru sera fáir aktørar á marknaðinum. T.v.s. at tað at útbjóða slík avmarka rættindi endar við uml. trimum aktørum. Labratoriuroyndir og eftirkannan av úrslitum aftaná at øll tøl eru tøk vísa tað sama. Og orsøk er at halda, at tað er soleiðis í nógvum vinnugreinum.
Tað sum var rættuliga sjokerandi var at Herman Oskarson viðmerkti: Í brotinum stendur púra greitt at talan er í hasum lærusetninginum um "common value auctions", og í okkara føri, fiskiskapi viðvíkjandi, er ikki talan um "common value". Nógvar vandar og iva kunnu vit tosa um, men ikki handan.
Eg protesteraði og so svaraði Herman hetta aftur: Jamen Eivind, dømi um "common value" støðuna er tá fleiri skulu bjóða upp á t.d. eina oljukeldu. Hon hevur sama virði (harav heitið "common value") fyri teir allar, tí har er sama litratal av olju í. Tá vildi eg fegin vilja hoyrt boðini hjá øllum hinum, fyri at fingið informasjón um hvat sanna virðið man vera. Sanna virðið kennir ongin av bjóðarunum, men allir royna at lúra hvør annan av.
Men tá talan er um fiskirættindi - kvotur ella dagar - tá veit eg (og bara eg) hvat virði dagarnir hava fyri meg (harav heitið "private value"), og hvat ið Hansen ella Olsen bjóða, ger mær ongan mun.
Tað hann her sigur er jú beinleiðis skeivt. Ongin veit at siga áðrenn hvat virði ein fiskidagur hevur.
Eg skal royna at greiða frá hví so er. Tað eru tveir pólar í hesum. Annar er Private Value og hin er Common Value.
Private Value uppboðssøla er ein uppboðssøla, har tann sum bjóðar virðismetur tað, sum verður selt, uttan mun til hvat onnur meta virði at verða. Tað er so at siga einki, sum verður mett sum private value. Men vit kunnu taka 2 dømir. Eitt er tá seyðir úr Stakkinum verða seldir á uppboðssølu. Tá kunnu vit hvør í sínum lagi meta um virði og grundgeva ymiskt. Okkara meting er óheft av hvat onnur virðismeta tað sum selt verður. Vit bjóða og keyparin er tann sum bjóðar mest og aftaná etur hann seyðin og so er seyðurin burtur. Um hann bjóðar fyri at stuðla Tjørnuvík, tí hann dámar seyðakjøt, ella tí hann hevur drukki í meira lagið er líka mikið. Hann bjóðar uttan at hugsa um hvat onnur meta virði á seyðinum at verða. Tá er talan um privat value.
Um vit taka ein gomul hús í Havn, sum verða seld. Keyparin ætlar sær at búgva har nógv ár. Tá er talan um private value, treyta av at hann ikki ætlar sær at flyta út tá hann blívur eldri. Tí ætlar hann at flyta, fær søluvirði ein tídning í framtíðini. So hetta er eitt dømi um private value, sum tó ikki er 100% private value.
Common Value er tá talan er um felags virði. T.d. rættindi at bora eftir olju, skógarvinna og fiskirættindi. Tað er common value tí vit í prinsippinum ætla okkum at víðariselja vøruna vit á uppboðssølu bjóða uppá. Tað kann sjálvandi verða ivamál um hvussu nógv vit meta er til av olju. Tað eru fleiri meiningar um hvussu nógv vit megna at fiska.
Tí er talan um Common Value. Men tó ikki 100% Common Value uppboðssølu.
Hetta verður á yrkismáli kallað Common Value Auction with Asymetric Information. Tað vil siga, at bjóða verður eftir einari meting. Og teir sum bjóða hava ikki allir somu upplýsingar um kostnaðin at útvega vøruna.
Men vit ganga út frá, at søluvirði á vøruni er tað sama hjá øllum, tó at vit ikki vita framtíðar prísin á fiski ella olju. Vit vita ikki hvussu nógv olja er í brunninum. Vit vita ikki hvussu nógv vit fiska hvønn fiskidag. Vit vita ikki hvussu nógv tað fer at kosta at fáa oljuna upp. Vit vita ikki hvussu nógv tað fer at kosta at fiska.
Og út frá hesum er harumframt lætt at skilja, at tann størsti optimisturin bjóðar mest. Og tað er eisini rættuliga sannlíkt at tann stórsti optimisturin fer konkurs. Tað er so sannlíkt at tað hevur eitt navn. Tað kallast Winners Curse.
Royndirnar vísa, at aftaná at hava bjóða heilt upp til umleið 20 ferðir, so byrja luttakarar at bjóða so teir ikki fara konkurs. Tað viðførur sjálvandi at allir nýggir aktørar fara konkurs 20 ferðir, áðrenn teir koma niður á null.
Men framvegis er tað soleiðis, sambært frøðini at boðini eru 50% undir tí sum á fagmáli kallast Nash-líkavekt. Tað ljóðar mikið gott fyri landskassan og tilsvarandi ringt fyri pengingastovnar og eigarar. Úrslitið av hesum er at tað í longdini gevur tað minni til palliba. Og forrestin so var tað einaferð soleiðis at tap í vinnuni betalti palliba sama dag umvegis rentumarginal í peningastovnunum.
Hetta hugtakið, Winners Curse, er eisini tað sum ger, at ein annar pástandur hjá bæði Herman Oskarson, Jóannes Jacobsen og øðrum við, um at tann sum bjóðar bara skal bjóða tað hann heldur virði verða. Tað er ein skeivur pástandur. Sambært øllum royndum og allari teori fer tann, sum bjóðar tað hann heldur tað verða vert konkurs um hann eigur hægsta boð. So eisini á hesum øki taka okkara serfrøðingar feil. Teir hava heilt einfalt ikki tamarhald á hugtøkum.
Ein rágevi í Landsstýrinum ómakaði sær eisini at viðmerkja. Ikki tað stóra, men nóg mikið til at staðfestast kann, at hann heldur ikki hevði tamarhald á ástøðini ella teoriini.
So vónandi skilja búskaparfrøðingar hesa partvís akademisku frágreiðing uppá ymisk hugtøk í búskaparfrøðini. Tó at tað er nakað seint at bjarga fiskivinnuni, so átti hetta at betra møguleikan hjá búskaparfrøðingum, um 2-3 ár, at siga okkum, hví tað mátti enda so galið, sum tey í vinnuni longu nú duga at síggja, at tað fer enda.
Kann skoyta uppí at eg havi lisið minst 10.000 síður av vísindaligum greinum um uppboðssølu og lurta eftir universitetsundirvísing um evni og tosa við onkran av heimsins bestu serfrøðingum á økinum, so at vónandi veit eg okkurt, hóast eg havi gloym okkurt og fleiri manglar eru ivaleyst eisini.
Hetta er skriva uttan at hyggja í nakra bók. Uttan at googla. Bara út frá paratvitan. Nú verður spennandi at síggja, hvussu teir fara at tosa uttanum o.s.fr. Men tað skal í øllum føri meira til, enn heiti búskaparfrøðingur, at seta meg uppá pláss.
Eivind Jacobsen,
Strendur


text:
Nú freistin er farin, hevur Mentamálaráðið fingið áleið 60 ymisk uppskot um, hvat skal vera í Hoydølum, upplýsir ráðið í skrivi sent miðlunum.
Í vár heitti Mentamálaráðið á almenningin um at senda inn uppskot til, hvat virksemi skal vera í Hoydølum, tá Studentaskúlin á Glasir flytir út í Marknagil.
Í lýsingini stóð millum annað, at “Uppskotini skulu verða ein yvirskipað lýsing av, hvussu økið verður best brúkt og kemur flest borgarum at gagni. Fyri at tryggja, at álvari er handan innkomnu uppskotini, skal verkætlanarlýsing og fíggingarleistur fyriliggja”.
Áhugin fyri átakinum hevur verið stórur, og nú freistin er farin, hevur Mentamálaráðið fingið áleið 40 íkast sendandi við 60 ymsum uppskotum líka frá barnaheimi til kaffistovur, listadepil og hospice.
Longu nú sæst, at fleiri av hugskotunum lúka ikki kravið um, at fíggingarleistur skal fyriliggja.
Niðanfyri hevur Mentamálaráðið leysliga bólkað innkomnu uppskotini, og tá sær myndin nøkulunda soleiðis út:
Barnaheim 1
Bústaðir (til ung og eldri) 7
Ellis- og røktarheim, eldraøkið, heilsubótardepil, uppvenjing og hvíldarheim 17
Frílendisætlanin, Frítíðaraktivitetir og náttúruupplivingar, Náttúru- og djóralund 8
Handlar, kaffistovur 2
Hospice 3
Hotel, gistingarhús og matstovuvirksemi 4
Ítróttarvirksemi (Golfvøllur, Innandura rennibreyt,Skatehøll /skatepark) 3
Listamiðstøð 1
Psykiatriskt og sosialt viðgerðarstað 2
Skúli og undirvísing 5
(Fróðskaparsetur, Føroya Fólkaháskúli, Privatur miðnámsskúli, politiskúli og endurútbúgvingarvirksemi)
Tjóðsavn Føroya og savnsvirksemi 3
Mentamálaráðið er sera fegið um ta stóru undirtøku, málið hevur fingið, og ráðið fer nú at viðgera uppskotini nærri.


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
-
KORT
VEÐRIÐ
Vatnveitingin
23.06.2014
Nógvur gróður hevur seinastu tíðina gjørt, at rávatnið úr Bjarnadali hevur verið sera gruggut. Ein stórur partur av hesum gruggi eru so mikið smáir bitlar, at sandfiltrini á reinsiverkinum ikki klára at filtrera alt frá – tí koma bitlar út í skipanina og lita nýtsluvatnið.
Kommunan hevur skift tøkuna av vatni yvir til gomlu vatntøkuna við Krákugjógv, har rávatnið er nógv reinari.
Vatnveitingarskipanin verður klorað í dag – mánadagin 23. juni. Hetta verður gjørt á tann hátt, at natriumhypoklorit (inniheldur 15 % av klori) verður koyrt í útlíkningarbrunnar og goymslubrunnar. Síðani verða brandpostar og kranar ymsa staðni opnaðir, soleiðis at klorið kemur út í hvønn krók av skipanini.
Í dag og nakrar dagar framyvir kemur helst at kennast klorroykur frá vatninum.
Undir "spyr bara" eru spurningar um skitið vatn. Hesir eru svaraðir við hesum tíðindum, og verða tí ikki svaraðir undir "spyr bara".
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
London 2012 nærkast
Komandi summar vera Olympisku- og Paralympisku leikirnir í London (stytt OL og PL). Og ítróttaøkini, ið skal hýsa teimum ymisku ítróttagreinunum, eru við at vera klár at taka í brúk.
Fyrireikingarnar til leikirnir eru í gongd. Ítróttafólk kring allan heim eru í løtuni í miðvísari venjing til OL og PL 2012. Eisini føroysk ítróttafólk eru í harðari venjing fyri at klára kravtiðunum, so tey kunnu luttaka fyri Føroyar í Paralympisku Leikunum.
Ein annara liður í fyrireikingunum er, at eitt umboð fyri hvørt landið verður boðið til London at síggja tey ymisku ítróttaøkini. Hesin fundur var í London 6. til 9. September. Her fingu luttakararnir m.a. høvið at síggja økið, ið skal brúkast til kappingarnar í frælsum ítrótti, svimjing og boccia. Umframt hetta varð kunnað um tilmeldingar- og skrásetingargongdina, og sum nakað nýtt fer øll tilmeldingin fram elektroniskt, hetta hevur m.a. við sær at freistin at røkka kravtíðum verður longd samanborið við undanfarnar leikir.
Jógvan Jensen, formaður í ÍSB luttók á fundinum í London, og hann sigur, at talan var um sera stór og flott ítróttaøkir, sum høvdu allar hentleikar, ið hugsast kundu.
Paralympisku leikirnir eru í døgunum 29. august til 9. septembur, og teir eru sum kunnigt beint eftir Olympisku leikirnar, sum eru í døgunum 27. juli til 12. august.
Kalendari
Slóðir
Innanlanda
- Ítróttafelagið Smæran
- Ítróttafelagið Svanur
- Ítróttasamband Føroya
- Meginfelag teirra brekaðu
- Javni
- Sjóndepilin
- Deyvafelagið
Nlsk. sambondini fyri brekað
Altjóða sambond


text:
Argentina er meginparturin av syðra Suðuramerika og er frá suptropisku skógunum fyri norðan, ígjøgnum pampasslættan og suður til snjóklæddu fjøllini í Patagonia fyri sunnan. Landið hevur mark vestur ímóti Andesfjøllum, og haðan er líðandi hall eystur at Atlantshavi. Fólkið í Argentina er blandingur av indiánum, spaniamonnum úr hjálandatíðini og tilflytarum, mest úr Suðurevropa, ið hava búsett seg har seinastu hundrað árini. Landið er rættiliga ríkt; men tað hevur í mong ár drigist við óstøðug politisk viðurskifti; stundum hava harðrend hernaðarstyri havt valdið, stundum fólkavaldar stjórnir. Bilídnaðurin er týdningarmikil í Argentina, og mong av teimum kendastu bilsløgunum verða gjørd her, helst í ídnaðarmiðdeplunum í Buenos Aires, Córdoba og Rosario.
Tá ið Magellan og spanska manning hansara sóu berligu fjøllini í oyggjunum á suðurendanum í Argentina í 1520, nevndu teir tær Tierra del Fuego ella Eldlandið, tí at teir sóu bál, sum indiánarnir høvdu kynt. Argentina og Kili hava býtt oyggjarnar sínámillum. Har er ógvuliga veðurringt; tiltikið stormhart og nógv avfall. Nógvir stórir dalar eru fjaldir undir jøklum.
Einar 480 km eystur úr Argentina eru umstríddu Islas Malvinas. Oyggjarnar vóru spanskar frá 1767 til 1833, tá ið bretar tóku tær og góvu teimum navnið Falklandsoyggjar. Síðan tá hava Bretland og Argentina trætst um, hvør eigur oyggjarnar. Í 1982 hertók Argentina oyggjarnar, men nakrar vikur seinni róku bretar teir aftur í sonevnda Falklandskrígnum.
Árini fyri, at fyrri heimsbardagi brast á í 1914, flýddu einar 2 milliónir fólk í Suðurevropa undan fátækadømi og búsettu seg í Argentina. Størra helvtin var úr Italia. Teir fóru annaðhvørt at arbeiða í landbúnaðinum ella í býunum Buenos Aires og Rosario, sum vuksu skjótt hesa tíðina. Italskur matur sum eplapasta noquis fæst á matstovum í øllum Argentina. Eplapasta verður ofta etin seinast í mánaðinum, tá ið lønin er uppi.
Næstan 40% av fólkinum í Argentina búgva í Buenos Aires ella tætt við býin, sum er ein hin størsti á suðurhálvu. Spaniamenn grundaðu Buenos Aires sum havnabý í munnanum á ánni Rio de la Plata í 1536; og fólkið í býnum verður enn kallað "portenos", ið merkir "havnabýarfólk". Nú er Buenos Aires nýmótans býur við breiðum vegum, tunlum og dýrum handlum. Býurin er handilsmiðdepil í Argentina, og meginparturin av útflutningi landsins verður avskipaður haðan.
Fólkið í Argentina hevur betri skúlagongd enn aðrastaðni í Suðuramerika, og bara 4% duga ikki at lesa. Børn hava skyldu til at ganga í skúla, til tey eru tólv ár. Í summum grund- og miðdeildarskúlum eru næmingarnir í hvítum jakka, nevndur guardo polvo, "dustverja", tí at jakkarnir verja klæðini fyri kálkdusti. Um triðingur av næmingunum heldur fram at lesa á hægru skúlum, har frálæran er ókeypis.
Eini 200 dagbløð koma út um dagin í Argentina, t.d. La Prensa, La Nación og Clarín. Clarín er størsta blað í Suðuramerika. Tey flestu eru á sponskum máli, men eisini týsk, ensk og fronsk bløð koma út í Argentina. Skrivifrælsi er í landinum, men meðan hernaðarstyrið ráddi, var strangt eftirlit við øllum fjølmiðlum.
Í 1857 koyrdi eitt guvurikið tok spakuliga eystur frá Buenos Aires til býin La Flores inni í landinum, og fyrsta jarnbreytin í Argentina var latin upp. Fjøruti ár seinni vórðu 34.000 km av jarnbreyt lagdir í landinum. Bretskir verkfrøðingar stóðu fyri mesta arbeiðinum at leggja jarnbreytirnar, og flestu tokini vórðu gjørd í Bretlandi. Enn verður stóra jarnbreytarkervið nógv nýtt bæði til ferðafólka- og góðsflutnings; men nú hava flestu lokmotivini dieselmaskinu.
Í Argentina eru bæði nógv og góð landbúnaðarjørð og virðismikil steinsløg í jørðini, og landið er ímillum tey ríkastu í Suðuramerika. Týdningarmesti útflutningurin er búnaðarvørur av Pampas: hveiti, mais, kjøt, húðir og ull. Ídnaðarverksmiðjur gera stál, evnafrøðilig evni, plast og maskinur. Argentina er sjálvbjargið við orku, og bæði olja og gass eru í undirgrundini; enn veit eingin hvussu nógv. Hóast alt tilfeingið skyldar Argentina nógvan pening uttanlands; atvoldin er, at teir ráðandi hava stýrt so illa.
Argentinski kúrekin, gaucho, er ikki so víða kendur sum skyldmaður sín fyri norðan, amerikanski cowboyin. Gaucho merkir lógleysur, tí at teimum hevur altíð dámt best at liva leysir av landsins lóg og rætti. Teir arbeiða á stórgóðsunum (estancias), væla um girðingar, tippi, ambæta rossunum og goyma at stóru neytafylgjunum. Slátumeytini ganga á biti úti ella í girðingum. Tey fáa eina blanding av revasmæru og durru; henda fóðurblanding ger, at kjøtið verður soltið. Ein gaucho er harðbalin, leggur nógv fyri, er snarráðin og frælsur. Hann er vorðin fólkahetja og tjóðareyðkenni Argentina.
Tango, tjóðartónleikurin í Argentina, varð til í fátækrabýlingunum í Buenos Aires. Tónleikurin og lívligi dansurin endurspegla vónir verkamanna um betri kor og er stundum lættur og kátur, men oftast tungur og syrgin. Tangotónleikurin verður spældur á bandoneon, lítla sekshyrnta harmoniku, og á fiól og klaver.
Fýra lond - Kili, Argentina, Paraguai og Uruguai - eru í hesum stóra øki, sum er helvtin av Suðuramerika . Tey verða ofta undir einum kallað "suðurstrýtan" av skapi sínum á kortinum. Eins og í norðara parti í Suðuramerika er veðurlagið ymiskt og landslagið ógvuliga fjølbroytt. Í Paraguai er tropiskt veðurlag, í Miðkili miðjarðarhavsveðurlag og undir jøklunum í Suðurargentina er bítandi kalt. Týdningarmesta landbúnðarlendið her er Pampas, ið er óføra vítt slættlendi norðan úr Uruguai og suður ímóti Patagonia í Argentina; nógv hveiti verður velt í hesum lendi. Í 1970-árunum vóru øll fyra londini kend fyri illa gitnu hernaðarstýri síni. Tey eru øll fallin, og nú er fólkaræði í londunum.
Atacamaoyðimørk í Norðurkili er turrasti staður á jørðini, og javnan eru mong ár ímillum, at tað regnar. Tá ið tað hendingaferð regnar, kemur so nógv niður, at tað oftast verður vatnflóð. Um dagin er brennandi heitt í oyðimørkini, men um kvøldið fellur hitin ógvuliga brádliga. Einasti vegur, ið lagdur er í hesari oyðimørkini, er Pan-amerikanski landavegurin.
Ógvuliga nógv mold mátti verða flutt, tá ið Itaipúbyrgingin varð gjørd um Paraná í Paraguai. Landið tók upp samstarv við Brasil um at fullføra hesa vatnorkuverkætlan, sum er ein tann størsta í heiminum. Eitt av vandamálunum, sum stóðst av, at so ovurstórt øki varð sett undir í vatni, var, at har gjørdust góðar umstøður at klekja hjá mýggjabitum, sum bera malariusmittu.
Langt suðuri í Argentina er ovurstóri morenujøkulin, sum er eitt hitt sjáldsamasta náttúrufyribrigdi í øllum syðra parti í Suðuramerika. Av og á ekur morenujøkulin langt út í Argentinovatn, so at tann bláhvíta ísrondin verður upp í 60 m høg. Sum líður frá, brýtur vatnið seg ígjøgnum ísbyrgingina, sum rivnar og loypur við buldur og brak.
Afturímóti norðaru londunum í Suðuramerika eru fáir indiánar eftir á lívi fyri sunnan; flestu indiánarnir har eru í Paraguai. Í Uruguai eru als eingir indiánar. Fjølmentastu indiánsku fólkasløgini eru kollaindiánarnir í Argentina og mataco- og mapucheindiánarnir í Mið-og Suðurkili og acheindiánarnir í Paraguai.
Mangir evropearar hava búsett seg í Suðuramerika. Í 19. og fyrst í 20. øld hevði fátækadømi í Italia við sær, at italskir verkamenn fóru til Argentina at heysta hveiti; mangir teirra komu aldri heim aftur. Verkamenn úr Spania fóru eisini til Argentina og Uruguai. Týskur trúarflokkur, mennonittar, rýmdi úr Kanada til Paraguai at vinna sær trúarfrælsi, og mangir valisar, sum vildu sleppa undan enskum yvirræði og varðveita mál sítt, settu seg niður í Argentina.
Seinastu fimmti árini er búsetingin ógvuliga nógv broytt, tí at so nógv fólk er flutt av bygd og til býirnar at sóknast eftir arbeiði. Í stórbýunum í Argentina og Uruguai var longu tá ov mikið av fólki, tí at so nógvir tilflytarar komu hagar. Annars hevur gongdin verið, at høvuðsstaðirnir eru vaksnir skjótt, og hinir býirnir hava staðið í stað; t.d. býr triðingurin av fólkinum í Argentina í høvuðsstaðnum Buenos Aires. Síðan í 1970-árunum er fólkaflytingin av bygd minkað.
Neytakjøt hevur leingi verið týdningarmikil útflutningsvøra hjá Argentina og Uruguei. Ovurstór neytafylgi ganga á biti á pampasfløtunum; best dámar bóndunum, at neytini eta grasslagið revasmæru, tí at tá verður kjøtið soltið. Vanligastu neytasløgini eru aberdeen angus og hereford, ið vórðu flutt hagar úr Evropa í 19. øld. Í Patagonia, har tað er kaldari, er nógv seyðahald, og bæði Argentina og Uruguei eru ímillum tey lond, sum senda mest av ull á heimsmarknaðin.
Málið, søgan og mentanin í Miðamerika og Suðuramerika hava sum heild røtur aftur í hjálandatíðina. Til 1492, tá ið Kristoffur Kolumbus kom til Bahamaoyggjar, búðu bara indiánar í hesum parti í heiminum. Men eftir tað fóru fólk úr Spania og Portugal at búseta seg har í stórum tali, og nógvir afrikanar vórðu fluttir hagar úr Afrika sum trælir, helst til Karibia og Brasil. Í Karibia settu eisini mangir onglendingar, fraklendingar og niðurlendingar búgv. Tí er fólkið í hesum heimsparti nógv blandað. Spanskt er vanligasta málið í meginlandinum, saman við portugisiskum í Brasil. Í Karibia eru enskt og franskt vanligari, og í Surinam er almenna málið niðurlenskt.
Fyrst í 16. øld fóru Spania og Portugal at taka sær hjálond í Miðamerika og Suðuramerika. Bæði londini sendu eisini trúboðarar at umvenda upprunafólkið til katólska trúgv. Spania tók stórar partar av meginlandinum, men Brasil, sum Portugal legði undir seg, gjørdist størsta landið og sterkast búskaparliga. Enn á døgum eru flestir suðuramerikanarar katolikkar.
Indiánarnir, ið kunnu lesa søgu sína aftur til indiánsk fólkasløg, sum búðu í Miðamerika og Suðuramerika, áðrenn niðursetufólkini úr Evropa komu hagar, eru nú bara 2% av fólkinum. Næststørsti fólkabólkurin eru fólk ættað frá afrikonsku trælunum, tey flestu búgva í Brasil og í Karibia. Í næstan øllum londum á meginlandinum eru fólk, sum eru blandað við indiánar og evropear, í meiriluta. Tey verða kallað mestitsar.
Sløk hundrað ár eftir, at spaniamenn komu til Suðuramerika, vóru 90% av indiánska fólkinum deyð. Høvuðsatvoldin var sjúkur, ið evropearar bóru við sær, til dømis pokur og meslingar. Indiánarnir høvdu ikki íborið mótstøðuføri ímóti hesum sjúkum, og teir flestu, ið vórðu smittaðir, doyðu. Nú á døgum eru indiánarnir í minniluta allastaðni uttan í Guatemala, har mangir mayaindiánar enn búgva í hálendinum, og á Andesháslættanum í Bolivia, har eftirkomarar inkafólksins búgva.
Flestu lond í Miðamerika og Suðuramerika hava ovurstóra uttanlandsskuld. Brasil er eitt av hesum londum, men skuldin er lutfalsliga lítil borin saman við inntøkurnar. Nikaragua skyldar nógv minni, men skuldin er átta ferðir so stór sum tjóðarinntøkan.
Í 20. øld vaks fólktalið nógv í heimspartinum, helst í Brasil og londunum fyri norðan. Men í flestu londunum lækkar burðartalið nú. Men av tí at stórur partur av fólkinum eru ungfólk, og at fleiri børn koma undan, av tí at heilsuviðurskiftini batna, veksur fólkatalið alsamt. Í 1990-árunum vaks fólkatalið í Mið-og Suðuramerika við uml. 80 milliónum.
Næstan tríggir av fyra suðuramerikanarum búgva í býum. Í summum londum, m.a. Kili og Uruguai, býr ein triðingur av fólkinum í høvuðsstaðnum. Mong hava verið noydd ay rýma av bygdini undan fátækadømi og arbeiðsloysi og búgva nú í ovfólkaðum, skirvisligum býlingum, sum vaksa skjótt í útryðjunum á stórbýunum.
Á øllum meginlandinum eru ovurstórir garðar, ið hava ógvuliga stór seyða- og neytafylgi og stórar lundir við sukurrørum og bananum. Útlendsk feløg ella nakrar fáar, ovurríkar familjur eiga hesar stórgarðar. Tó er øðrvísi í Kuba, har eigur stjórnin stórgarðarnar.
Flestu bøndur í hesum heimsparti eiga so lítið av jørð, at teir valla kunnu breyðføða fleiri enn tvey, trý fólk. Teir velta ein lítlanjarðarteig, og hava nøkur fá húsdýr, t.d. hønur og svín. Av tí at garðurin kann ikki føða alt húskið, mega nøkur teirra flyta heiman at fáa sær arbeiði
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Buenos Aires
Vídd: 2.766.890 km2
Fólkatal: 41.769.726
Alment mál:
spanskt
Átrúnaður:
kristindómur 92% jødadómur 2% aðrir 6%
Stýrsilag:
fólkaræðið, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: argentinskur peso (ARS)


text:
Árstíðarjavning er ein nógv nýttur máti at eftirviðgera hagtøl, sum sveiggja regluliga eftir árstíðini. Hagstovan nýtir eisini henda mátan til at finna rákið í eitt nú veiðihagtølum og arbeiðsloysishagtølum. Her verður hugtakið lýst nærri.
Árstíðarsveiggj
Tá hagtøl verða uppgjørd í tíðarrøðum, kann tað ofta vera torført at taka dagar ímillum, um tølini vísa ein vøkstur ella eina minking, tí nógv 'óljóð' kann vera í meira og minni tilvildarligum sveiggjum. Hetta er ein trupulleiki, tí oftast er tað júst hvønn veg rákið vendir, sum er tað avgerandi at vita hjá t.d. politikarum og øðrum, sum skulu taka avgerðir við støði í tølunum.
Regluligt sveiggj sæst til dømis í MVG-umsetninginum hjá landbúnaðarvinnuni.
Vit síggja á myndini, at á hvørjum ári er minsta talið í januar ársfjórðingi og tað størsta í oktober ársfjórðingi. Umframt hetta sæst eisini eitt týðuligt mynstur í sveigginum.
Arbeiðsloysið er annað dømi, ið eisini hevur lyndi at sveiggja við árstíðini.
Myndin vinstrumegin vísir eitt tíðarskeið upp á 6 ár, meðan tann seinna myndin bert vísir tað frámerkta 10-mánaðarskeiðið frá juni 1999 til mars 2000.
Tað er eyðsýnt á myndini vinstrumegin, at arbeiðsloysið yvirhøvur er minkandi mestsum alt tíðarskeiðið. Eftir myndini høgrumegin at døma er hinvegin líkt til, at arbeiðsloysið er vaksandi, m.a. síggja vit ein bráðan vøkstur um ársskiftið 1999/2000. Men tað hendir á hvørjum ári, at arbeiðsloysið fer nakað upp frá desember til januar, so skulu vit tí meta um, hvussu stórt tað veruliga arbeiðsloysið í tíðarskeiðnum er, mugu vit leggja upp fyri hesum regluliga skifti. Vit kunnu siga, at tær vanligu árstíðarbroytingarnar káma myndina av, hvussu tíðirnar veruliga eru. Tað er tí neyðugt at árstíðarjavna.
Serliga tveir mátar eru í seinastuni nógv nýttir víða hvar, helst tí at hetta eru teir einastu mátarnir, sum evropiski hagstovnurin
EUROSTAT mælir til at nýta. Teir eru X12-ARIMA (X12A), sum er mentur hjá amerikanska fólkateljingarstovninum, og TRAMO/SEATS (T/S), sum spanski tjóðbankin hevur ment. Tað er ikki stórur munur á, hvussu X12A og T/S virka, men fyrimunir og vansar eru við báðum. Høvuðsmunirnir eru, at X12A roynist nakað betri við styttri tíðarrøðum og hevur fleiri møguleikar at stilla, hvussu árstíðarjavningin verður gjørd, meðan T/S roynist betri til sjálvvirkandi koyringar og gevur færri leivdir av árstíðarsveiggi í tí lidna úrslitinum. T/S broytir eisini minni upp á eldri tøl, so hvørt sum nýggj tøl leggjast aftrat tíðarrøðini.
Hagstovan hevur higartil nýtt X12A og X11 (sum var tann undanfarna skipanin), tí hesar skipanir vóru nógv nýttar yvirhøvur. Síðani T/S er komið fram, hava vit samanborið mátarnar, og eru komin eftir, at T/S í summum førum roynist betri. Høvuðstrupulleikarnir við X12A hava verið, at tey 'regluligu' sveiggini í so lítlum hagtalsøki og búskaparøki, sum Føroyar eru, ikki eru tað reglulig kortini, og hetta ger viðhvørt, at X12A ikki klárar at árstíðarjavna, uttan brúkarin fyrst hevur stillað upp á nógvar av parametrunum. Av tí at tað kann tykjast óheppið at 'lirka' við tøl, sum vísa eina týdningarmikla gongd, hava vit valt heldur at nýta T/S, sum roynist stak væl uttan nakrar stillingar. Tað mugu tó í minsta lagi 5 ár av mánaðarligum tølum til, áðrenn skipanin kann tekkja árstíðarmynstrið nóg væl til at kunna gera eina nýtiliga árstíðarjavning.
Til at gera útrokningarnar, nýtir Hagstovan telduforritið Demetra, sum EUROSTAT mennir, og sum kann heintast fyri einki her http://forum.europa.eu.int/irc/dsis/eurosam/info/data/demetra.htm


text:
Eyðkvæmi
Eyðkvæmi ella AIDS er sjúka sum stendst av HIV-ígerð, sum beinir fyri mótstøðuføri likamsins. Fyrstu tilburðirnir skrásettir í 1970-árunum. Eingin heilivágur er enn at fáa ið kan viðgera ein sjúkling fyri eyðkvæmi, men síðani 1995 hevur borið til at fingið heilivág ið ger at sjúkan ikki er eins deyðilig, sokallaður lívsleingjandi heilivágur.
Heims Heilsustovnurin (enskt "World Health Organization") sigur frá, at 14 milliónir afrikanarar eru longu deyðir av AIDS, og at 10 milliónir børn eru blivin foreldraleys. Víðari verður sagt, at HIV/AIDSpestin er so umfatandi, at 1/3 av børnum í Afrika undir 15 ár – koma at doyggja av AIDS. Fyri stuttum frættist eisini, at AIDS ger um seg í Kina við rúkandi ferð.


text:
Røða frá landsfundi 2014 - Neyðugar politiskar raðfestingar á sosiala økinum
17. mars 2014
Sosiali profilur Sambandsfloksins
Allar fyrst, so vil eg siga, at eg eri hørm um, at Lisbeth Petersen, fyrrverandi forkvinna í Sambandsflokkinum, valdi at uppsiga limaskapin í flokkinum. Lisbeth hevur verið ein hollur politiskur stuðul hjá mær persónliga, serligan í tíðini, tá eg var í Landsstýrinum. Talan var um búskaparkreppu og fremjast skuldi sparingar og broytingar, og stórar politiskar avgerðir skuldu takast.
Ein av grundgevingunum hjá Lisbeth var, at flokkurin ikki er nóg sosialur, og tað kann eg partvíst skilja. Møguliga mest tí, at vit ikki duga nóg væl at samskifta, hvat hendir á sosiala økinum, men eisini tí, at tað veruliga er tørvur á at gera nakað meira innan hetta økið.
Fólk í samfelagnum, sum hava trupulleikar at dragast við og ikki fáa neyðugu hjálpina, koma í eina persónliga kreppu, og tað er nakað, sum vit mugu fyrihalda okkum til.
Tað pínir meg, at peningur verður brúktur til tunlar, ikki misskilja meg, alt gott um tunlar, men tá fólk dagliga merkja, at tey ikki verða vird, tí soleiðis merkist tað, tá ein ikki fær hjálp - man merkir sviðan á egnum kroppi.
Eg kann byrja við at nevna tað, sum flokkurin fór á val uppá og sum er gjøgnumført.
Lógin um Arbeiðsfremjandi tiltøk ella vanliga nevnd rúmligi arbeiðsmarknaðurin og uppfylging av dagpeningalógini, sum skal tryggja fólki tilknýti til arbeiðsmarknaðin, eru báðar samtyktar.
Enn hava hesar lógir ikki havt tann virkna, sum tær leggja upp til og tað átti ikki at veri soleiðis.
Tað eru nógvir partar, sum skulu arbeiða saman, fyrst og fremst tann einstaki borgarin, saman við Almannaverkinum. Harafturat er neyðugt, at privatir, kommunalir og almennir arbeiðgevararar, mugu vera við fyri at fáa hesar lógir at virka optimalt.
Flest øll hava ynski um at koma í starv eftir førimuni, tí eitt starv er nakað øll vilja hava.
Barnaverndarlógin er dagførd og herd við fráboðanarskyldu. Harðskapsætlan í parlagi og nærsambondum er víðkað eisini til at fevna um kynsligan ágang.
Eisini er Barnahús sett á stovn.
Varðar íbúðir verða gjørdar til fólk við sálarsjúku í Havn og til fólk við menningartarni í Eysturoynni og Klaksvík, og depil í Eysturoynni fyri børn og ung við fjølbreki.
Bíðilistin á psykiatrisku deild er styttur. Trupulleikin er, at eftir, at ein tørvsgreining er gjørd, er trupult at fáa tilboð og í sjálvum sær, er tað ikki nøktandi.
Enn vanta tilboð bæði innan skúlagott og tilboð eftir skúla. Man kann kortini siga, at foreldur kunnu fáa pening fyri mista inntøku, fyri at ansa barni við breki heima, tá einki tilboð er - men tað er ikki nøkur haldgóð loysn.
Virksemið hjá Løgtingsins Umboðsmanni er víðkað til eisini at hava eftirlit við barnavernd
Fountain-house verður sett á stovn fyrsta dagin og fólk við sálarsjúku fáa eitt mennandi tilboð.
Vit hava sett á stovn førleikastovur í fólkaskúlanum, so teir næmingar, ið ikki eru so stinnir fakliga, fáa øðrvísi undirvísing og frálæru.
Skúlatilboð er til ung við autismu, sum sær út til at virka væl, ein afturvendandi trupulleiki, er kortini, at einki tilboð er til hesar næmingar eftir 9. flokk. Alneyðugt er, at vit fáa sett á stovn, serligt tilrættalagt skúla og menningartilboð, STU sum tað eitur í Danmark. Her skuldi lógin um Arbeiðsfremjandi tiltøk eisini veri ein møguleiki, at veitt teimum ungu eitt arbeiðs- og menningartilboð.
Landsstýrismaðurin í Mentamálum arbeiðir við at samskipa sernámsfrøðiliga økið. Hetta økið er alt ov uppdeild - eg vóni, at arbeiðið at samskipa sernámsfrøðiliga økið, verður skjótt liðugt. Eisini samskipan á Almanna- og heilsuøkinum, soleiðis at vit kunnu tryggja, at flest øll fáa eitt nøktandi heilsu-, skúla-, og frítíðar- og bútilboð.
I løtuni verður arbeitt við, at leggja eldraøki út til kommunurnar at umsita. Umráðandi er, at ynski hjá teimum eldru, um at hava møguleikan at verða búgvandi í egnum heimi, verður tikið til eftirtektar. Tí er neyðugt, at styrkja heimahjálpina og serliga umráðandi at seta inn við endurvenjing. Umráðandi er eisini, at markamótini til aðra skipanir verða loystir. Tann fíggjarligi parturin má eisini finnast ein semja um, eg meti vit koma nærri teimum 400 mió, tá eldraøki verður lagt út.
Alt, sum eg havi nevnt er nakað, sum Sambandsflokkurin hevði í valskránni frá 2011 - eg kundi ivaleyst nevnt fleiri mál.
Tørvurin á fleiri og betri sosialum tilboðum og tænastum
Enn eru vit ikki komin á mál á sosiala økinum og tað vil alla tíðina verða tørvur á broytingum og betringum.
Ein stór avbjóðing er at veita rehabilitering, endurvenjing- og menningartilboð.
Endurvenjing er ein tilgongd, sum miðar eftir, at persónurin, ið er raktur av sjúku, skal fáa eitt sjálvstøðugt og innihaldsríkt lív aftur.
Ein av størstu trupulleikunum er, at vit mangla lógina, sum skal tryggja samanhang í viðgerðunum, har støðið verður tikið í einari heildarætlan fyri endurvenjing. Dentur skal leggjast á, hvussu endurmenning skal samskipast tvørturum fakmørk og í tøttum samspæli við aðrar myndugleikar - hetta fyri, at borgarin skal fáa eina heildartænastu, har støðið verður tikið í tørvinum hjá tí einstaka persóninum.
Lógin skal tryggja endurvenjing, tað kann verða fysioterapi, ergoterapi, talivenjing, sálarfrøðiliga viðgerð, menningartilboð osf. Eg havi fyrr nevnt, at tað er omanfyri 5.000 fólk, sum hava brúk fyri endurvenjing. Hetta eru fólk, sum eru rakt av heilabløðing, blótøppi, gikt, krabbameini, skelerose, parkenson, torticollis, piskesmæld - eg kundi nevnt fleiri og ikki minst ellisárin.
Tað eru fólk, sum eru noydd á røktarheim, tí tey ikki fingu ella fáa endurvenjing.
Vit hava fleiri fólk, sum, um tey høvdu fingið endurvenjing, høvdu havt møguleika at havt eitt virkið lív, men tíverri eru fleiri “fangar í egnum lívi”.
Eini 30-40 næmingar við serligum avbjóðingum koma úr fólkaskúlanum hvørt ár til einki tilboð. At tað mangla tilboð til ung, er ein stór orsøk til at familjur flyta av landinum, og tað er ikki gott fyri hvørki familjurnar ella samfelagið.
Skúlin Dugni hevur umleið 50 persónar, sum standa á bíðilista at sleppa inn. Hetta eru ung, sum ikki hava fingið nøktandi undirvísing og frálæru í fólkaskúlanum ella sum krevja nakað annað. Dugni er nú byrjaður við einum fyrireikingarflokki, áðrenn 9. flokk. Aftur her er dømi um, at broytingar mugu gerast.
Rúsdrekkapolitikkur, verður arbeitt við, sum skal leggjast fyri Løgtingið. Tilboð vanta til ung og familjur. Um tað ikki verður gjørt nakað munagott á hesum økinum, kann tað fáa katastrofalar fylgir fyri ættarlið.
Tað er ein sannroynd, at stakir uppihaldarar, einligir fólkapensjónistar og onnur í Føroyum, ikki hava nóg góð fíggjarlig kor. Serliga er tað trupult at útvega bústaðir fyri ein rímiligan kostnað. Tá ein av ymiskum orsøkum missir makan, so minka føstu útreiðslurnar, so sum olja, el v.m. ikki samsvarandi mistu inntøkuni. Dømir eru um, at tá fólkapensjónistur missir makan, er tann eftirsitandi noyddur á røktarheima av fíggjarligum orsøkum. Her kundi ein loysn verði at sett í verk bústaðarstuðul fyri fólk við láginntøkum.
Eg vóni, at eg til næsta landsfund kann gleðast um, at lógin um endurvenjing er samtykt umframt at framdar eru aðrar betringar á sosiala økinum.
Kynsligur ágangur
Hevur man fylgt bara eitt sindur við í samfelagnum, so eru tað tíverri nógv, sum hava verið út fyri kynsligum ágangi í sínum uppvøkstri, uttan at tey hava fingið hjálp - teirra fatan er, at samfelagið hevur svikið tey. Fylgja vit við í grannalondum okkara, er støðan ikki betri.
At tað eru fólk í okkara samfelag, sum hava verið útsett fyri slíkan ágang, skal undir ongum umstøðum góðtakast. Hetta kemst av, at avleiðingarnar eru so ógvusligar og skaðiligar - ikki bara fyri tann einstaka, men eisini fyri familjuna framyvir, av fylgisárinum. Vit mugu sum myndugleikar, sum tað minsta, biðja um umbering fyri, at fólk eru svikin og skjótast møguligt bøta um støðuna, eitt nú við at strika aldursmarkið fyri at fáa sálarliga viðgerð og framhaldandi arbeiða fyri at styrkja viðgerðirnar fyri seinárinum.
Sum nú er, er sálarfrøðilig viðgerð avmarkað við aldri, sum er sera óheppið. Tað vísir seg, at reaktiónirnar koma oftani eftir, at fólk eru vorðin tilkomin. Um eitt av foreldrunum hevur trupulleikar, gongur tað útyvir børnini og hjúnarlagið, og kann fáa stórar persónligar avleiðingar. So um persónurin, sum hevur verið útsettur, ikki fær viðgerð, økist vavið á trupulleikanum, til ikki bara at fevna um persónin sjálvan, men um alla familjuna og samfelagið annars.
Samanumtikið - boðskapir
Sambandsflokkurin hevur sett í verk og viðvirka til nógvar ábøtur á sosiala økinum seinastu árini. Flokkurin hevur eisini alla tíðina víst á økir, sum muga takast upp til viðgerðar og fáast at virka betri, herundir nýggjar raðfestingar og tænastur.
Tað er kortini nakað eftir á mál, áðrenn vit á nøkrum økjum kunnu liva upp til minstukrøvuni – eitt nú á rehabiliteringsøkinum.
Sambandsflokkurin ér ein sosialur flokkur – ongin ivi um tað. Tað er kortini neyðugt, at flokkurin alla tíðina fylgir við gongdini á sosiala økinum og ger sína ávirkan galdandi á okkara vælferðarskipan. Flokkurin má eisini gerast nógv betri til at kunna um tað, sum verður framt av broytingum og betringum á sosiala økinum – t.e. innan heilsu-, almanna- og útbúgvingarøkið.
Tað er ikki nóg mikið at seta sær nøkur háfloygd politisk mál á sosiala økinum. Neyðugt er eisini, at hava eitt boð uppá, hvussu hesi mál verða nádd. Í hesum sambandi muga játtanir fylgja við til sosialu ætlanirnar og at politiska skipanin torir at gera nakrar rationaliseringar og umraðfestingar, sum kunnu tryggja, at heildin hongur saman og at samfelagið er fyri øll.
Gera vit einki, økjast útreiðslurnar, og vit kunnu skjótt missa tamarhaldið á sosiala økinum.
Takk fyri!
Rósa Samuelsen
Løgtingskvinna fyri Sambandsflokkin og forkvinna í Løgtingins Trivnaðarnevnd
RN
Aftur


text:
Benelukslondini
Benelukslondini - Belgia, Niðurlond og Luksemborg - eru trý fræls ríki, sum samstarva í búskaparliga felagsskapinum Beneluks, ið varð stovnaður í 1948. Samstarvið landanna millum hevur við sær, at vørur hava frítt at fara ímillum londini, hóast tey høvdu egið gjaldoyra (nú nýta øll trý londini evruna sum gjaldoyra) og egna skattaskipan. Benelukslondini eru fjølbygdastu lond í Evropa, men tey eru rík. Tungídnaðurin, t.d. kola- og stálídnaðurin, ið áður var týdningarmesta vinnan, hevur verið fyri afturgongd, men nýmótans ídnaður, ið ger lidnar vørur, og vinnugreinir í tænastuvinnuni eru komnar ístaðin. Benelukslondini hava eisini til dømis handilsmál í felag: tey kunnu í felag úr útlondunum keypa vørur í størri nøgdum, enn hvørt landið kundi, og soleiðis fáa vørurnar bíligari, enn teir fyrr fingu. Tollur er eingin Benelukslandanna millum. Vørur, sum eru gjørdar í einum Benelukslandi, kunnu seljast tollfríar í hinum Benelukslondunum, meðan vørur av sama slag úr øðrum londum koma undir toll og eru tí minni kappingarførar; tí kunnu vørur úr til dømis Stóra Bretlandi vera væl dýrari í Hollandi enn vørur av sama slag úr Belgia. Hesin felagsskapur hevur eisini sínar tvørleikar, til dømis kunnu ídnaðarvirki í Belgia framleiða eina vøru bíligari enn ídnaðarvirki í Hollandi og vinna í sølukappingini, uttan at stjórnin í Hollandi kann hjálpa tí hollendska virkinum. Men samtikið hevur hesin felagsskapur so nógvar fyrimunir, at hann hevur verið til fyrimyndar fyri felagsmarknaðin ES og fríhandilsøkið EFTA (stytting fyri European Free Trade Association).


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Góðar royndir við videodøming
Tað hevur givið góð úrslit at lata dómarar brúka video endurtøkur undir dystunum í heimsmeistarakappingina fyri fótbóltsfeløg.
Tað heldur Gianni Infantino, FIFA-forseti.
Nýggja video-skipanin, sum gevur dómaranum møguleika at steðga dystinum fyri at hyggja eftir video av hendingum, varð fyrstu ferð tikin í brúk mikudagin, tá eitt brotsparkt varð dømt í 3-0 sigrinum hjá Kashima Antlers móti Atletic Nacionale. Og hon var aftur brúkt hósdagin, tá Real Madrid vann 2-0 á Club America hósdagin.
Ov langa tíð
Marco Van Basten, sum stendur fyri tekniskari menning í FIFA, heldur tó, at avgerðirnar hava tikið eitt sindur ov langa tíð. Men FIFA-forsetin heldur, at nýggja skipanin fremur gjøgnuskygni og rættvísi í fótbótinum.


text:
Rolls-Royce og MOL í nýtt samstarv um sjálvstýrandi skipMOL og Rolls-Royce Marine eru farin at samstarva um eitt sokallað intelligent awareness system, sum av báðum pørtum verður mett sum fyrsta stigið ímóti sjálvstýrandi skipum.
Ítøkiliga snýr samstarvið seg um, at skipanin verður sett umborð á ferðamannaferjuna Sunflower, sum siglur fyri eitt av dótturfeløgunum hjá MOL á eini rutu millum Kobe og Oita í Japan upp á 222 fjórðingar. Sjálv funktiónin hjá intelligentu awareness skipanini er at gera tað lættari hjá manningini umborð at hava yvirlit við kringumstøðunum hjá skipinum.
"Hetta verður rokkið við at samanhalda dátu frá fleiri sensorum við upplýsingum frá verandi skipanum á skipinum, sosum sjálvvirkandi samleikaskipanum (AIS) og radarum. Dátu frá øðrum keldum, herundir alheims dátugrunnum, fara eisini at hava ein leiklut," skriva tey bæði feløgini í eini fráboðan.
"Hetta kann geva manning okkara eitt betri amboð til at taka avgerðir, sum økja trygdina hjá teimum og skipi okkara. Hetta er ein stór avbjóðing innan leiðandi tøkni á leiðini til ultimativa mál okkara um autonoma sigling," sigur stjórin í MOL, Kenta Arai, í fráboðanini.
Rolls-Royce hevur áður almannakunngjørt, at fyritøkan arbeiðir við at kunna fáa vælvirkandi sjálvstýrandi skip á høvini um fá ár, og at samstarvið við MOL er liður í hesum.
"Væleydnaðar royndir og skráir fyri vørumenning eru eisini týdningarmikil stig ímóti víðari menningini av fjarstýrdum og sjálvstýrandi skipum síðst í hesum áratígginum," sigur Asbjørn Skao, sum er stjóri á deildini Digital & Systems.
Kelda: shippingwatch.dk


text:
19. oktober 2017Nr. 139
Kunngerð um Miðlastuðulsnevnd
Við heimild í § 7, stk. 4 í løgtingslóg nr. 35 frá 31. mars 2017 um miðlastuðul (Miðlastuðulslógin), verður ásett:
Uppgávur og viðgerð
§ 1. Miðlastuðulsnevndin viðger og tekur endaliga avgerð um umsóknir um miðlastuðul sambært miðlastuðulslógini.
§ 2. Sambært § 6 í lógini kunnar landsstýrismaðurin almenningin um umsóknarfreistir o.a. á síni heimasíðu.
§ 3. Miðlastuðulsnevndin hevur eftirlit við, at umsøkjarar lúka treytirnar í miðlastuðulslógini.
§ 4. Sambært § 8, stk. 4 í lógini kann Miðlastuðulsnevndin krevja stuðul heilt ella lutvíst rindaðan aftur, um miðilin í sambandi við umsókn sína hevur givið skeivar ella villleiðandi upplýsingar, ella í sama sambandi hevur tagt burtur týðandi upplýsingar ella ikki lýkur treytirnar fyri stuðli annars.
Stk. 2. Miðlastuðulsnevndin kann í beinleiðis framhaldi av avgerð sambært stk. 1 áseta herðandi treytir fyri miðlastuðli til miðilin, undir hesum at krevja skjalprógv, frágreiðingar o.a., um hetta er neyðugt fyri at fyribyrgja fleiri brotum.
§ 5. Sambært § 7, stk. 3 í lógini gevur Miðlastuðulsnevndin við árslok á hvørjum ári landsstýrismanninum eina skrivliga frágreiðing um sítt virksemi. Landsstýrismaðurin leggur frágreiðingina alment fram á netið.
Starvsskipan
§ 6. Formaðurin ger fundarskrá og kallar nevndina skrivliga inn til fundar til at viðgera innkomnu umsóknirnar.
Stk. 2. Ein meiriluti av nevndini kann krevja sakkøna hjálp uttanífrá í sambandi við viðgerð av stuðulsumsókn, sbr. stk. 3.
Stk. 3. Formaðurin fyrireikar málini, og formaðurin ræður yvir møguligum peningi til sakkønar metingar uttanífrá í sambandi við málsviðgerðina. Sakkønar metingar ella greiningar kunnu brúkast við tí endamáli at kanna, hvørt treytirnar í lógini fyri stuðli eru til staðar.
§ 7. Miðlastuðulsnevndin kann taka avgerðir á fundi, telefonfundi, sjónbandsfundi ella líknandi ella umvegis skrivliga mannagongd.
Stk. 2. Hvør avgerð skal innihalda eina skrivliga frágreiðing til gerðabókina.
§ 8. Um nevndarlimur er ógegnigur, hevur viðkomandi skyldu til sum skjótast at boða nevndini frá hesum. Hann, sum er ógegnigur í einum máli, má ikki taka avgerð, vera við til at taka avgerð ella á annan hátt vera við í viðgerðini av málinum.
Fundir
§ 9. Miðlastuðulsnevndin er viðtøkufør, tá ið allir limir eru møttir til fundar.
Stk. 2. Formaðurin kann geva limi, sum ikki likamliga fær verið til staðar undir viðgerðini, loyvi til at luttaka umvegis telefon, sjónband ella líknandi.
Stk. 3. Um nevndin ikki er viðtøkufør av einhvørjari orsøk, koma tiltakslimirnir í teirra stað.
Stk. 4. Fær limur ikki møtt til fund í nevndini, skal viðkomandi boða nevndini frá sum skjótast. Ein limur, sum ikki fær møtt til fundar í nevndini, kann skrivliga geva til kennar síni sjónarmið um einstøku punktini á dagsskránni.
Stk. 5. Fundirnir eru ikki almennir.
Dagsskrá og fundartilfar
§ 10. Sum føst punkt á dagsskránni eru:
1) Góðkenning av dagsskránni.
2) Fráboðanir.
3) Viðgerð av umsóknum um miðlastuðul.
4) Næsti fundur.
5) Annað.
Stk. 2. Formaðurin sendir dagsskránna saman við fundarinnkallingini til nevndarlimirnar í seinasta lagi eina viku, áðrenn nevndin møtir til fundar. Undir heilt serligum umstøðum kann formaðurin tó kalla nevndina til fundar við styttri varningi.
Stk. 3. Dagsskráin skal saman við viðkomandi tilfari innihalda upplýsingar um, hvørji mál verða viðgjørd á fundinum.
Stk. 4. Nevndin tekur avgerð við vanligum meiriluta.
Stk. 5. Nevndarlimur, ið ikki er samdur í ávísari avgerð, hevur rætt til at fáa síni sjónarmið í gerðabókina. Nevndarlimur sambært 1. pkt. kann við virðing fyri vanligu tagnarskylduni úttala seg egna vegna
§ 11. Um nevndin ikki fær endaliga avgreitt umsóknirnar á fundi, kann formaðurin loyva, at restin av málinum heilt ella lutvíst verður viðgjørt á skrivligum grundarlagi, um tað ikki verður mett at vera ivasamt. Tað sama ger seg galdandi, um nevndin skal viðgera restina av málinum umvegis telefon, sjónband ella líknandi.
§ 12. Formaðurin úttalar seg vegna Miðlastuðulsnevndina, men kann lata annan lim úttala seg vegna nevndina.
§ 13. Nevndin og møgulig sakkøn og skrivari hava tagnarskyldu um øll viðurskifti hjá nevndini sambært vanligu reglunum í løgtingslóg um fyrisitingarlóg og revsilógini.
§ 14. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
Mentamálaráðið, 19. oktober 2017
Rigmor Dam (sign.)
landsstýrismaður
/ Poul Geert Hansen (sign.)


text:
Sambinding á Giljanesi
Mentan18-10-2017 - 12:30 - Jóanis Albert Nielsen
Útlendingar í Føroyumog fólk við uppruna í Føroyum
Sambinding / Intertwining byrjar aftur hóskvøldi 19. oktober kl. 19ooí Skúlanum á Giljanesi
Sambinding er tiltak, sum er samstarv millum Reyða kross Føroya og kommunurnar í Vágum, hevur til endamáls, at savna tilflytarar og føroyingar í sama rúmi, til tess betur at kenna og skilja ymiskar mentanir.
Mett verður, at í Vágum eru omanfyri 100 tilflytarar uttan úr heimi.
Vónandi taka framhaldandi bæði tilflytarar og heimafólk væl undir við tiltakinum.
Tiltakið verður skipað við kunning, práti og kaffi.
Á skránni hóskvøldi er:
Borgarstjóriní Vága kommunu Eyðdis Hartmann Niclasen bjóðar vælkomin
Erika Hayifield, adjunkur greiðir frá áhugaverdari granskingarverkætlan um Útlendingar í Føroyum:
At navigera í einum samfelagi við tøttum sosialum sambondum. Søguliga hava Føroyar verið eitt lutfalsliga homogent fólk, hvat uppruna viðvíkur. Seinnu árini er talið av útlendingum tó vaksið nógv, og hesi eru alsamt meira sjónlig í samfelagnum. Í Føroyum hava vit sterk sambond, og samfelagið er merkt av tøttum vina- og familjunetverkum. Tá so fólk koma, sum ikki hava sin uppruna her á landi, kann tað bæði vera avbjóðandi og fjálgandi, at Føroyar eru eitt so lítið land, og fólk kennast væl. Við støði í tilfari frá tveimum verkætlanum lýsir fyrilesturin samspælið millum tað kenda og tað ókenda, tá mentanir møtast.
Navigating close social networks in the Faroe Islands. Historically, the Faroe Islands has been an ethnically homogenous place. Latterly though, there has been a large increase in immigration to the islands. In Faroe Island people have strong social relations and the society is characterized by close family- and friendship networks. For those originating from elsewhere, coming to such a small place, where everyone seems to know each other, can be both comforting and highly challenging. Based on interviews with immigrants, this talk addresses the interplay between the known and the unknown, when different cultures meet.
Øll eru hjartaliga vælkomin
SAMBINDING


text:
Álabrunsj og Álaquiz verður 27. januar... 19/01/2018 | Magnus Pauli West
Skráin yvir filmar til filmskvøldið (Partur 1) í Álastovu... 18/01/2018 | Magnus Pauli West
Yvirlit yvir tíðirnar hjá innandura ítróttinum... 16/01/2018 | Magnus Pauli West
Ein áheitan til tey, ið hava tekna seg sum lim í Føroyingafelagnum í tíða... 10/01/2018 | Magnus Pauli West
Betri stuðlar Føroyingafelagnum í Aalborg... 10/01/2018 | Magnus Pauli West
Føroyingafelagið hevur fingið nýtt MobilePay nummar... 06/01/2018 | Magnus Pauli West
Gleðilig jól og takk fyri eitt fantastisk 2017, vónandi verður 2018 enn betri11/12/2017 | Magnus Pauli West
Nú árið er farið at halla og tað einans eru fáir dagar eftir av 2017, so hevur Føroyingafelagið í Aalborg ikki fleiri tiltøk á skránni fyri 2017. Men samanumtikið so hevur hetta verið eitt heilt ótrúligt ár, sum hevur gingið … Les meira...
Gamlaárskvøld fer okkara gamla heimasíða í søguna09/12/2017 | Magnus Pauli West
Tann 31. desember 2017 verður gamla heimasíðan hjá Føroyingafelagnum í Aalborg, www.alaborg.dk, løgd niður. Hetta kemst av, at felagið í september fekk eina nýggja og meira nútímans heimasíðu. Sostatt er ikki longur neyðugt við gomlu heimasíðuni.
T.v.s. at eftir 1. … Les meira...
Føroysk jólagudstænasta verður sunnudagin06/12/2017 | Magnus Pauli West
Aftur í ár, eins og undanfarin ár, verður Føroysk jólagudstænasta í Aalborg við Lisbeth S. Michelsen, presti. Gudstænastan verður sunnudagin 10. desember, kl. 14.00, í Klosterkirken, Klosterjordet 1, 9000 Aalborg.
Til gudstænastuna verða hesir sálmar sungnir úr Sálmabók Føroya Fólks … Les meira...
Taka upp jólaheilsanir03/12/2017 | Magnus Pauli West
Á jólahaldinum í dag høvdu mong møguleika at taka upp jólaheilsur, sum síðani verða sendar í KVF um jólini.
Føroyingafelagið vil geva teimum, sum ikki høvdu møguleika at taka upp jólaheilsur í dag, at sjálvi at taka upp jólaheilsanirnar og … Les meira...
Tvey jólatiltøk hjá Føroyingafelagnum02/12/2017 | Magnus Pauli West
Nú stundar til jóla og hatta hátíðarhalda vit sjálvandi í Føroyingafelagnum í Aalborg við tveimum jólatiltøkum. Fyrsta jólatiltakið verður í morgin, sunnudagin 3. desember, kl. 14.00 og næsta jólatiltakið verður sunnudagin 10. desember, kl. 14.00.
Í morgin, 3. desember, kl. … Les meira...


text:
Bara 800.000 fólk búgva í Gujana, tey flestu í høvuðsstaðnum ella tætt við høvuðsstaðin Georgetown á slættlendinum við strondina. Gujana er indiánskt orð og merkir "landið við nógva vatninum", tí at so nógvar áir renna norður ígjøgnum landið út í Atlantshav. Gujana var leingi bretskt hjáland, men gjørdist frælst ríki í 1966. Landið flytur út sukur og aluminiumsmálm; har er nógv náttúrutilfeingi, serliga viður og steinsløg.
Mesta fólkið í Gujana eru eftirkomarar eftir verkafólk og trælir, sum vórðu fluttir til landið at arbeiða í sukurlundunum. Í 17. til 19. øld vórðu mangir trælir úr Afrika førdir hagar. Tá ið trælahald varð avtikið í bretska heimsveldinum í 1833, komu mangir indarar higar at arbeiða í staðin fyri trælirnar. Upprunafólkið í Gujana, karibindiánar, eru um 60.000 tilsamans.
Niðurlendingar vóru fyrstu evropearar í Gujana, og teir búsettu seg við ánna Essekuibo í 1615. Teir gróðursettu sukurrør, kakaotrø og aðrar tropiskar plantur; verkafólkið í lundunum vóru trælir úr Vesturafrika. Bretar tóku ræðið í landinum í 1814 og løgdu seg mest eftir at dyrka sukur. Nú eru sukur, rís, aluminiumsmálmur og gull týdningarmestu útflutningsvørurnar.
Londini í hesum parti í Suðuramerika hava mark ímóti norðara og vestara parti í Brasil. Vestur ímóti Kyrrahavi eru Andesfjøll, sum ein bugur norðan úr Venesuela til Ekvador og Peru og haðan beint suður ígjøgnum Bolivia, Kili og Argentina. Inkaríkið var í Andesfjøllum, men í 1532 tóku spaniamenn ríkið og løgdu londini í Andesfjøllum undir seg. Í landnyrðingspartinum tóku Bretland, Frakland og Niðurlond sær hjálond. Øll londini í Suðuramerika uttan Franska Gujana eru nú fræls ríki, men tey hava mangar trupulleikar at dragast við. Tað, ið eyðkennir tey flestu, er, at har er ovurstórur munur á ríkum og fátækum, ovfólkaðir býir eru og ólógligur drøgghandil.
Í øldir hava ymisk súgdýrasløg verið lívsneyðug hjá fólki í Andesfjøllum. Ótamd dýr, sum t.d. guananeytini og vikunjan, og húsdýr, sum lama og alpakka, eru øll týdningarmikil, tí ullin og kjøtið av teimum eru góð. Vikunjuullin er mjúk og fín sum silki, og grova lamaullin hevur verið nýtt til teppi, klæði o.m.a.
Andesfjøll eru heimsins longsta fjallarøð. Summi fjøll eru 3.000 metrar og hægri. Quechuaindiánar hava í øldir hildið til høgt upp í Andesfjøllunum í Bolivia, Peru og Ekvador. Teir vóru búnaðarfólk, og bæði lendið og arbeiðið vórðu javnt býtt ímillum menn og konur. Nú eru mangir quechuaindiánar fluttir til býirnar at leita sær eftir arbeiði, men mangir ganga arbeiðsleysir. Nakrir eru enn eftir í fjøllunum og liva sum búnaðarfólk.
Tað er so lítið dyrkilendi í Andesfjøllum, at hvør jarðarskeki verður veltur. Nógvastaðni í líðunum laða bøndurnir bríkar, at teir kunnu nýta alt lendið, teir eiga. Sáað verður, sum veðurlagið er. Niðri á sløttum er lýtt og slavið, men hægri upp tú kemur, kaldari verður. Á háslættunum í Andesfjøllum er einasta frukt, ið veksur væl, epli. Á Boliviaháslættanum, Altiplano, verða epli velt, og dýr ganga á biti. Epli, hveiti og bygg verða dyrkað í kalda hálendinum. Sukurrør, kaffi, tubbak og mais vaksa væl, har temprað veðurlag er. Sukurrør, Bananir, kakao, bummull og rís vaksa væl ílýggja veðurlagnum niðri á láglendinum.
Angelfossur er hægsti fossur í heiminum. Jimmy Angel, flogskipari úr USA, fleyg ígjøgnum Venesuela at sóknast eftir einari á, hann einaferð hevði leitað eftir gulli í. Meðan hann fleyg, sá hann ein ógvuliga høgan foss, sum rennur niður í Churúná. Fossurin er 980 m høgur.
Í øldir hevur fólkið í hesum parti í heiminum tugt kokabløð, sum stimbrað, og sum stilla svongd. Nú á døgum verður kokain vunnið úr bløðnum, eitt ólógligt drøggevni, sum gravgangur er eftir, helst í Norðuramerika og Evropa. Kokarunnurin veksur í rakjørð og krevur lítla og onga røkt, sum matplantur. Eisini loysir seg nógv betur fíggjarliga at dyrka koka enn vanliga grøði. Tí verður nógv koka dyrkað, serliga í oydnum pørtum í Andesfjøllum. Tá ið kokain er vunnið burtur úr kokabløðnum, verður tað smuglað.
Í næstan øllum Suðuramerika er fólkið blandingur av niðursetufólki úr Evropa og indiánum. Men við Karibiahavsstrondina og í Karibia eru mangir nekarar. Teir eru ættaðir frá trælum, sum vórðu førdir hagar úr Afrika at arbeiða í sukurlundunum. Mangir teirra eru enn ímillum tey fátækastu í samfelagnum.
Víða hvar í regnskógunum í Venesuela daga fleiri enn 100 høg sandsteinsfjøll, nevnd tepuis, upp ímóti luftini, summi eru 1.000 m. Hesi fjøll vóru áður í fyrndini víður háslætti, sum regn og vindur í ótaldar øldir hava matað niður. Mong rár plantusløg og dýrasløg hava ment seg í hesum "horvnu heimum".
Øll lond í Suðuramerika hava kríggjast við grannalond síni um, hvussu landamørkini skuldu vera, og enn eru ikki allar marknatrætur loystar. Í kríggjunum ímillum Bolivia og Paraguai í 1930-árunum og ímillum Ekvador og Peru í 1940-árunum doyðu fleiri túsund fólk. Markið ímillum Bolivia og Peru gongur mitt tvørtur um Titicacavatn.
Málið, søgan og mentanin í Miðamerika og Suðuramerika hava sum heild røtur aftur í hjálandatíðina. Til 1492, tá ið Kristoffur Kolumbus kom til Bahamaoyggjar, búðu bara indiánar í hesum parti í heiminum. Men eftir tað fóru fólk úr Spania og Portugal at búseta seg har í stórum tali, og nógvir afrikanar vórðu fluttir hagar úr Afrika sum trælir, helst til Karibia og Brasil. Í Karibia settu eisini mangir onglendingar, fraklendingar og niðurlendingar búgv. Tí er fólkið í hesum heimsparti nógv blandað. Spanskt er vanligasta málið í meginlandinum, saman við portugisiskum í Brasil. Í Karibia eru enskt og franskt vanligari, og í Surinam er almenna málið niðurlenskt.
Fyrst í 16. øld fóru Spania og Portugal at taka sær hjálond í Miðamerika og Suðuramerika. Bæði londini sendu eisini trúboðarar at umvenda upprunafólkið til katólska trúgv. Spania tók stórar partar av meginlandinum, men Brasil, sum Portugal legði undir seg, gjørdist størsta landið og sterkast búskaparliga. Enn á døgum eru flestir suðuramerikanarar katolikkar.
Indiánarnir, ið kunnu lesa søgu sína aftur til indiánsk fólkasløg, sum búðu í Miðamerika og Suðuramerika, áðrenn niðursetufólkini úr Evropa komu hagar, eru nú bara 2% av fólkinum. Næststørsti fólkabólkurin eru fólk ættað frá afrikonsku trælunum, tey flestu búgva í Brasil og í Karibia. Í næstan øllum londum á meginlandinum eru fólk, sum eru blandað við indiánar og evropear, í meiriluta. Tey verða kallað mestitsar.
Sløk hundrað ár eftir, at spaniamenn komu til Suðuramerika, vóru 90% av indiánska fólkinum deyð. Høvuðsatvoldin var sjúkur, ið evropearar bóru við sær, til dømis pokur og meslingar. Indiánarnir høvdu ikki íborið mótstøðuføri ímóti hesum sjúkum, og teir flestu, ið vórðu smittaðir, doyðu. Nú á døgum eru indiánarnir í minniluta allastaðni uttan í Guatemala, har mangir mayaindiánar enn búgva í hálendinum, og á Andesháslættanum í Bolivia, har eftirkomarar inkafólksins búgva.
Flestu lond í Miðamerika og Suðuramerika hava ovurstóra uttanlandsskuld. Brasil er eitt av hesum londum, men skuldin er lutfalsliga lítil borin saman við inntøkurnar. Nikaragua skyldar nógv minni, men skuldin er átta ferðir so stór sum tjóðarinntøkan.
Í 20. øld vaks fólktalið nógv í heimspartinum, helst í Brasil og londunum fyri norðan. Men í flestu londunum lækkar burðartalið nú. Men av tí at stórur partur av fólkinum eru ungfólk, og at fleiri børn koma undan, av tí at heilsuviðurskiftini batna, veksur fólkatalið alsamt. Í 1990-árunum vaks fólkatalið í Mið-og Suðuramerika við uml. 80 milliónum.
Næstan tríggir av fyra suðuramerikanarum búgva í býum. Í summum londum, m.a. Kili og Uruguai, býr ein triðingur av fólkinum í høvuðsstaðnum. Mong hava verið noydd ay rýma av bygdini undan fátækadømi og arbeiðsloysi og búgva nú í ovfólkaðum, skirvisligum býlingum, sum vaksa skjótt í útryðjunum á stórbýunum.
Á øllum meginlandinum eru ovurstórir garðar, ið hava ógvuliga stór seyða- og neytafylgi og stórar lundir við sukurrørum og bananum. Útlendsk feløg ella nakrar fáar, ovurríkar familjur eiga hesar stórgarðar. Tó er øðrvísi í Kuba, har eigur stjórnin stórgarðarnar.
Flestu bøndur í hesum heimsparti eiga so lítið av jørð, at teir valla kunnu breyðføða fleiri enn tvey, trý fólk. Teir velta ein lítlanjarðarteig, og hava nøkur fá húsdýr, t.d. hønur og svín. Av tí at garðurin kann ikki føða alt húskið, mega nøkur teirra flyta heiman at fáa sær arbeiði
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Georgetown
Vídd: 214.970 km2
Fólkatal: 744.768
Alment mál:
enskt
Átrúnaður:
kristindómur 57%, hindu 33%, islam 9%, aðrir 1%
Stýrsilag:
fólkaræðið, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: gujanadollari (GYD)


text:
Sum part av míni grundútbúgving í djóraatferð og vælferð lærdu vit rættiliga nógv um atferð hjá høsnum, og hvat er neyðugt fyri at vælferðin skal vera góð. Tí var eg kedd av at síggja vánaligu grundgevingarnar hjá danska djóraverndarferlagnum fyri at ikki keypa egg frá búrhøsnum. Høvuðsgrundgevingin fyri at velja egg frá “skrabehøns” framum frá
Continue Reading…
Seinast tosaði eg um klassiska tilvenjing, og hvussu hon skapar eina broyting í hvussu vit reint kropsliga reagera uppá okkurt, sum hendir. Síðan hetta var uppdagað, hava vit lært okkum at brúka hetta, til at fáa djór (og menniskju) at gera tað, vit vilja hava tey til. Hetta er tað, vit kalla útynnandi tilvenjing ella
Continue Reading…
Tey av tykkum, sum dáma kaffi, kenna helst kensluna eg fái tá eg lukti nýbryggjað kaffi. Ella hvat við tá vit hoyra fyrstu tónarnar av einum sangi vit elska? Reaktiónin er fysisk, sum um okkara kroppur reagerar av sær sjálvum, og tað er eisini tað, hann ger. Alt okkara lív vera vit útsett fyri ljóðum
Continue Reading…


text:
Nýggjastu tíðindini
Melda til tíðindabræv
Tíðindi - 17. mars 2017
MYNDIR: Føroyska U17-landsliðið við dreingjum spældi fríggjadagin javnleik 0-0 ímóti Kýpros. Úrslitið hevur við sær, at Føroyar framvegis hava møguleikan at spæla seg til EM-endaspælið í summar
Føroyska U17-liðið, sum byrjaði á vøllinum í málleysa javnleikinum ímóti Kýpros - Mynd: Hans Erik Danielsen
Fríggjadagin spældi føroyska U17-landsliðið við dreingjum næsta dystin í innleiðandi EM-undankappingini, sum í hesum døgum verður spæld á Kýpros. Dysturin var ímóti kýpriotisku vertunum, og úrslitið gjørdist javnleikur 0-0.
Talan var annars um ein javnan dyst, við fáum málmøguleikum til báðar partar. Gamaní høvdu kýpriotar bóltin nakað meir, men veruliga vandamikið gjørdist tað ongantíð, og tá spentur støður høvdu hug at taka seg upp, stóð føroyska verjan mannilig fyri.
Tá fáir minuttir vóru eftir at spæla, var kortini nær við, at Føroyar fóru avstað við øllum. Stefan Radosavljevic kom at standa væl fyri í brotsteiginum hjá kýptiotum, men tíverri fór skotið hjá unga tvøramanninum omanfyri málið.
Í hinum dystinum í bólkinum vann Írland 1-0 á Slovakia. Úrslitini hava við sær, at um Føroyar vinna á Slovakia í seinasta dystinum, samstundis sum írland ikki tapur ímóti Kýpros, so er stórur møguleiki fyri, at føroyska U17-landsliðið fer víðari til EM-endaspælið, sum verður í Kroatia í summar.
Støðan, áðrenn seinasta umfar
Írland 6 stig
Slovakia 3 stig
Kýpros 1 stig
Føroyar 1 stig
Fleiri myndir frá dystinum kunnu síggjast her: U17 Dreingir / Kýpros - Føroyar 0-0
Triðja og seinasta umfar í kappingini verður spælt mánadagin 20. mars, klokkan 13:00 (føroyska tíð). Tá hittast Slovakia og Føroyar, og Kýpros og Írland. Vinnarin í bólkinum fer beinleiðis víðari til EM-endaspælið, og harafturat sleppa sjey teir bestu 2’ararnir í teimum átta bólkunum, sum eru í næstu innleiðandi kappingini, eisini við til endaspælið.