text:
Loyvisskipan í føroysku fskivinnuni eftir 2018
- Johanne Overgaard
- 1 år siden
- Visninger:
Transkript
1 Loyvisskipan í føroysku fskivinnuni eftir 2018 Frágreiðing latin Jacob Vestergaard, landsstýrismanni í fskivinnumálum Tórshavn, 26. juli 2010 Hjalmar Hansen, vinnuløgfrøðingur Hjalti í Jákupsstovu, fskifrøðingur 1
2 Innihald 1. Inngangur Bakgrund Arbeiðssetningur Samandráttur og niðurstøða Galdandi fortreytir Hví 1. januar 2018? Um veiðiloyvi Um fskiloyvi Um fskidagar Um kvotur Onnur loyvi Ástøðiligt grundarlag Ognarrættindi Bio-økonomiski myndilin Stovnsmetingar Fiskivinnan og føroyski samfelagsbúskapurin Tillagingar í verandi loyvisskipan Endamálið, sum orðað í dag og broytingar í hesum sambandi Bólkar og bólkabýti Markið millum skip á húkaveiðu Bólkur Fiskiskapur til egna nýtslu Møguleiki fyri avhending Økisfriðingar og tekniskar ásetingar Hjáveiðikvotur Hugsanir um høvuðsskipanir, sum veiðan kann skipast eftir í framtíðini Spurningurin um atgongd Áseting av fskirættindum og loyvisskipanin Samstarvsskipan og egin-umsiting Rættindamarknaður Verandi loyvisskipan heldur fram Keldulisti:...25 Fylgiskjal:...26
3 1. Inngangur 1.1 Bakgrund Í samgonguskjalinum frá september 2008 verður boðað frá, at spurningurin um fskiloyvi eftir 2018 skal viðgerast. Orðingin í samgonguskjalinum er: Sett verður skipanarnevnd at orða tilmæli til politiska myndugleikan um ta skipan, sum skal vera galdandi, eftir at øll fskiloyvi sambært løgtingssamtykt fella aftur til landið í Í sambandi við nevndu orðing skal sigast, at hon kann verða tulkað skeivt, tí um núverandi lóggáva ikki verður broytt, so vera loyvini endurnýggjað í 5 ár eftir 1. januar (Sí lóg um vinnuligan fskiskap, 7b, stk. 1 og 7c, stk. 1 og 2). 1.2 Arbeiðssetningur Endamálið við hesum arbeiði verður at skriva eina frágreiðing, sum kann verða grundarlag undir politiskari viðgerð og orðaskifti. Frágreiðingin skal lýsa hugtakið rættindi til gagnnýtslu av havtilfeingi í síni heild, og stutt lýsa spennið ímillum: Støðuna har øll kunnu luttaka í fskiskapi fræls atgongd, mótvegis Støðuni har ein luttakari er valdur út einsamallur at reka vinnuna ongin atgongd. Frágreiðingin skal: 1. Stutt lýsa hugtøkini, ið er grundarlag undir rættindunum í núverandi lóggávu, so sum veiðiloyvi, fskiloyvi, fskidagar, kvotur og onnur hugtøk, ið beinleiðis ávirka rættindini. 2. Stutt lýsa vandarnar við frælsari atgongd og vandarnar við ongari atgongd. 3. Vísa á tillagingar í núverandi loyvisskipan, ið kunnu stimbra undir møguleikarnar at røkka teimum málum í endamálsorðingini í lógini um vinnuligan fskiskap og ætlanum landsstýrisins í samgonguskjalinum frá Við atliti at rættindum at gagnnýta havtilfeingið skal arbeiðsbólkurin vísa á nakrar høvuðsskipanir, hvussu rættindi kunnu skipast. Arbeiðsbólkurin skal eisini vísa á, hvør av nevndu høvuðsskipanum kann vera mest viðkomandi fyri Føroyar í langtíðarhøpi. Frágreiðingin verður latin landsstýrismanninum í seinasta lagi á Ólavsøku Dentur verður lagdur á, í umsitingini av hesi lóg, at varðveita tilfeingið og at troyta og gagnnýta hetta burðardygt á skilabesta hátt, lívfrøðiliga og búskaparliga, við virðing fyri sambandinum millum ymisku dýra- og plantustovnarnar í havinum og meingi teirra, til tess at tryggja besta samfelagsbúskaparliga íkasti frá fiskivinnuni, støðugar arbeiðs- og inntøkumøguleikar og møguleikar fyri vinnuligum virksemi um alt landið (Lógin um vinnuligan fiskiskap). Allar tilfeingisvinnur skulu vera lívfrøðiliga, fíggjarliga- og umhvørvisliga burðardyggar og geva størst møguligt búskaparligt avkast (Samgonguskjalið frá september 2008). 3
4 2. Samandráttur og niðurstøða Frágreiðingin er ein stutt gjøgnumgongd av týdningarmiklum tættum í skipan av fskivinnuni og í hesum sambandi loyvisskipanini. Skipan av fskivinnu er ein fjøltáttað uppgáva. Frágreiðingin vísir á ástøði undir umsiting av fskiskapi, sum er alment viðurkent. Harumframt ger frágreiðingin greitt tann týdning, fskivinnan hevur fyri føroyska samfelagsbúskapin í mun til okkara grannar. Tí verður okkara uppgáva í Føroyum at gera umsitingina av fskatilfeinginum betri enn grannarnir, soleiðis at okkara samfelag fær tað burtur úr tilfeinginum sum til ber. Frágreiðingin hevur nøkur grundleggjandi uppskot um tillagingar í verandi skipan. At hesi verða nevnd merkir ikki, at ónevnd øki eru uttan týdning, men fyri at avmarka uppgávuna, er fokus sett á tey øki, sum eftir okkara meting hava størsta týdningin. Tillagingar eiga at gerast: viðvíkjandi avhending, herundir møguleikin at klúgva eitt veiðiloyvi í feiri partar viðvíkjandi bólki 5, serliga skilna millum teir, sum hava útróður sum vinnuveg burturav, og so onnur verandi bólkabýti, serliga í húkafotanum raðfesting av endamálum í skipanini Hesar tillagingar, sum her verða skotnar upp, eiga eisini at takast við í viðgerðini av loyvisskipanini eftir Loyvisskipanin verður ikki betur fyri samfelagið enn tað grundarlag, hon byggir á. Hetta grundarlag er tilfeingið fskurin. Tí er avgerandi, og av størri týdningi enn loyvisskipanin, at fskirættindini verða ásett rætt. Tískil hava vit eisini viðgjørt hendan spurningin í frágreiðingini. Okkara tilmæli er, at ein óheftur stovnur, eins og tjóðbankaskipanin í londunum uttan um okkum, ásetir fskirættindini. Størsti spurningurin í sambandi við loyvisskipanina eftir 2018 verður uttan iva spurningurin um atgongd til vinnuna. Tað er greitt, at ein loyvisskipan má vera avmarkandi. Loyvi til at reka fskiskap kann ikki gevast øllum, men nøkrum. Hinvegin er tað eingin búskaparlig, fskifrøðilig og neyvan heldur løgfrøðilig grundgeving fyri, at avmarking má og skal fara fram eftir søguligum rættindum. Heldur eigur javnbjóðis rætturin til vinnu at vera grundleggjandi. Møguleikar at geva loyvir: søgulig rættindi uppboðssøla undangóðkenning og lutakast ella útveljing ymiskar samansetingar av hesum omanfyri nevndu 4
5 Avmarking til atgongdina og umsetiligheit harav effektivisering førir við sær, at tilfeingisrentan kemur til sjóndar. Um verandi loyvisskipan heldur fram, er tað týdningarmikið, at vinnan ber allan tann kostnað, sum hon krevur av samfelagnum, fyri at virðisøkingin skal vera sum mest. At vinnan ikki ber henda kostnað er óbeinleiðis studningur. Harafturat eigur eitt tilfeingisgjald at verða álagt eins og í øðrum tilfeingisvinnum. Loyvisskipanin eigur eisini at taka hædd fyri ymisleika í fotanum og tillagingarmøguleikum hjá teimum ymisku pørtunum. Umhugsast kunnu skipanir, har partar av fskivinnuumsitingini verða latin vinnuni sjálvari at umsita. Slíkar skipanir eru aðrastaðni, og hava vit onkrar partar í vinnuni, ið hava somu eyðkennir sum í øðrum londum. Slíkar skipanir mega taka hædd fyri, at luttakararnir í vinnuni sjálvir merkja avleiðingarnar av teirra avgerðum bæði jaligar og neiligar. Sum fylgiskjal til hesa frágreiðing, er frásøgn frá evnisdegi í Norðurlandahúsinum 10. juni 2010 undir heitinum Rettighedsbaseret fskeri til samfundets gavn. 5
6 3. Galdandi fortreytir Fyri at kunna taka støðu til broytingar, er neyðugt at kenna útgangsstøðið. Her verður í stuttum greitt frá verandi loyvisskipan, sum verður stýrd av lógini um vinnuligan fskiskap frá Loyvisskipanin er so at siga beinagrindin í stýringini av fskiskapinum. Við henni verður m.a. stýrt tal av loyvum, fskidagar og kvotur. Broytingarnar í fotanum verða eisini í stóran mund stýrdar av loyvisskipanini. Tó má sigast, at ásetingin av fskirættindum kvotum og fskidøgum er fortreytin loyvisskipanin má virka innan fyri og fyrihalda seg til. Loyvisskipanin í sær sjálvum tryggjar ikki eina búskaparliga og lívfrøðiliga burðardygga skipan, um fskirættindini ikki eru rætt ásett og umsitin. Nógvar broytingar eru gjørdar í lógini, síðani hon kom í gildi, og er hetta tí ein støðulýsing frá mai Hví 1. januar 2018? Í 2007 ásannaði Løgtingið, at tann skipan, sum tá var íkomin, við at rættindi til fskiskap vóru givin fyri 10 rullandi ár, var óheppin. Søguliga, so er støðið, at ymiskt hevur verið, hvussu hugsað hevur verið um tíðaravmarkingar á rættindum til fskiskap. Stundum hevur verið áramál á veiðiloyvum, stundum er hetta tikið burtur. Stundum hevur styttri ella longri áramál verið á fskirættindum (kvotum, fskidøgum). Fram til juni 2007 var skipanin soleiðis, at fyri fskifør størri enn 15 tons, fngu hesi játtan um fskirættindi 10 ár í senn galdandi frá fskiársins byrjan. Árið eftir verða rættindini aftur givin fyri næstu 10 árini, og fskirættindini tað árið talfest o.s.fr. Hetta merkti, at loyvini vóru galdandi í rullandi 10 ár. Um eitt ítøkiligt loyvi skuldi sigast upp, skuldi hetta gerast við10 ára freist. Skipanin sum var, gav ikki møguleikar fyri at gera grundleggjandi broytingar. Fyri ikki at koma í ta støðu, at neyðugt var við endurgjaldi fyri ognartøku av givnum rættindum, hevur Løgtingið tí samtykt at avtaka ta rullandi skipanina, og so siga øll loyvir upp við 10 ára freist, til at fara úr gildi 1. januar Til samanberingar kann nevnast, at tá oljuloyvi verða latin, verða tey latin tíðaravmarkað. Sama ger seg galdandi innan lóggávu, sum viðvíkur øðrum tilfeingisvinnum í Føroyum. Nevnast kunnu aliloyvi og festijørð. Hetta verður gjørt millum annað fyri at staðfesta ognarrætt og ræðisrætt hjá tí almenna yvir undirgrund, havi, frðum, sundum, fski og jørð. Lógarbroytingin í 2007 er beinleiðis orsøk til hesa frágreiðing. 3.2 Um veiðiloyvi Í lógini um vinnuligan fskiskap verður veiðiloyvi allýst soleiðis í 5: Veiðiloyvi er góðkenning, ið landsstýrismaðurin veitir ávísum fskifar at veiða á føroysku landleiðunum og á leiðum uttan fyri føroysku landleiðirnar. 6
7 Veiðiloyvi verður í praksis givið til eigara av ávísum fskifari, men er altíð bundið at einum ávísum fskifari. At hava eitt fskifar við veiðiloyvi gevur ávís rættindi: veiðiloyvi krevst fyri at kunna reka vinnuligan fskiskap at avhenda (saman við skipi) at leggja saman við øðrum veiðiloyvi at fyta tað á annað fskifar veiðiloyvi eru í tali avmarkað til tey, sum vóru 1. januar Um fskiloyvi Í lógini um vinnuligan fskiskap verður fskiloyvi lýst soleiðis í 5: Fiskiloyvi er tann rættur, sum landsstýrismaðurin letur eigara av ávísum fskifari, sum hevur veiðiloyvi, at veiða ávíst fskidagatal og/ella ávísa nøgd úr ávísum fskastovnum á ávísum leiðum í ávísum fskiári. Fiskiloyvi kann eisini verða latið eigara av fskifari, sum ikki hevur veiðiloyvi, soleiðis at veitt verða fyribils ella avmarkað rættindi at veiða ávísa nøgd/dagatal úr fskastovnum á ávísum leiðum í ávísum fskiári. Fiskiloyvi verður útskrivað árliga, og inniheldur, umframt ásetingina omanfyri, treytir um reiðskap v.m. Fiskiloyvið, alt sum tað er, kann avhendast og eisini partar av teimum fskirættindum, sum givin vera í fskiloyvinum. Mynd 1: Eitt fskifar hevur bert eitt veiðiloyvi, men kann hava feiri fskiloyvi. 3.4 Um fskidagar Ein fskidagur er hvørjar 24 tímar, fskifarið er til fskiskap í fskiárinum. 7
8 Hugtakið Fiskidagur er beinleiðis knýtt at fskiførum, sum fska undir fskidagaskipan. Fiskidagar eru fskirættindi, sum verða givin í fskiloyvinum, og kunnu hesi avhendast. Verða fskidagar avhendaðir millum ymiskar støddir av skipum, fer ein umrokning fram. Stórar avmarkingar eru tó í, hvussu avhending kann fara fram, og verður í hesum sambandi víst til aðra frágreiðing. 3.5 Um kvotur Lógin um vinnuligan fskiskap hevur feiri ymisk hugtøk, tá umræður fskirættindi, sum eru givin við kvotum. Grundleggjandi merkir kvota, at talan er um eina ávísa nøgd í tonsum sum kann fskast úr einum fskastovni í ávísum tíðarskeiði. Lógin hevur hesi hugtøk: Heildarkvota, felags kvotupartur, felags árskvota, egin kvotupartur, egin árskvota, felagskvota við hámarki, hjáveiðipartur og egin hjáveiðikvota. Hugtøkini eru nógv, og trupult kann vera at hava greiðu á, hvat er hvat í málum, tá um fskivinnustýring ræður. Hugsanin aftan fyri øll hesi hugtøk er, at áseting av kvotu byrjar sum heildarkvota, sum er nøgd í tonsum, sum kann fskast av ávísum fskaslagi. Øll hugtøkini, sum eru partur merkja ein prosentpartur av samlaðu kvotuni. Kvotur kunnu antin fskast í felag ella sum rættindi hjá einstøkum skipum. Dømi: Fiskiskapurin eftir makreli (eitt hugsað dømi). Eftir millumlanda samráðingar verður heildarkvotan tons. Hendan kvotan verður býtt í tveir felags kvotupartar. Ein til uppsjóvarskipini, sum fáa 80% av heildarkvotuni og síðan 20% til skip undir fskidagaskipanini. Sostatt hava uppsjóvarskipini ein felags kvotupart, sum er 80%, og eina felags árskvotu, sum er tons. Landsstýrismaðurin ger so av, at av felags árskvotuni fær 1 fskifar egnan kvotupart, sum er 10% av felags árskvotuni. Sostatt fær hetta skipið eina egna árskvotu, sum er 8.80 tons. Egin hjáveiðikvota er hjáveiðiparturin, sum einstøkum skipi er tillutað í tonsum. Hjáveiðiparturin er tann samlaði parturin av egnum hjáveiðikvotum í prosentum. Hendan áseting verður serliga nýtt til djúpvatnstrolarar, sum ikki eru í fskidagaskipanini, og til serloyvi. Hugtakið felags kvota við hámarki er rættiliga nýtt í skipanini av føroysku fskivinnuni. Talan er ikki um egnan kvotupart ella egna árskvotu, men um, at hvørt fskifar fær eitt hámark, tað kann fska av eini felags árskvotu. Samlaða hámarkið er hægri enn tillutaða felags árskvotan fyri bólkin av skipum, talan er um. Hesin hátturin er nýttur fyri at sleppa undan at loyva egnum kvotum, sum kunnu avhendast, men samstundis at forða fyri, at einstøk fskifør í bólkinum, sum hava felagskvotu, fska alla felagskvotuna undan hinum. Tá felags árskvotan er fskað, má fskiskapurin steðga, hóast tað einstaka fskifarið ikki hevur fskað sítt hámark. 3.6 Onnur loyvi Skipanin av fskivinnuni ger eisini nýtslu av øðrum loyvum enn hesum omanfyri nevndu: 8
9 Skipanin fyri bátar minni enn 15 tons - útróðrarbátar hesir hava ikki og fáa ikki veiðiloyvi, men fskiloyvi. Fiskiloyvini hjá teimum hava sama virkna sum veiðiloyvi. Loyvi til fskirannsóknir er eitt nú loyvi, sum Havstovan hevur at fremja sínar rannsóknir. Loyvi til royndarfskiskap. Talan er vanliga um fskiskap, sum er avmarkaður til ávísan reiðskap ella ávís fskasløg í styttri tíðarskeið. Loyvi til undirvísingar- og menningarætlanir. 9
10 4. Ástøðiligt grundarlag Útgangsstøðið er spurningurin: Hví er neyðugt at stýra fskiskapinum? Hví ikki lata tey fska, sum hava hug at fska? Sum útgangsstøði, so er tilfeingið sum fskur frítt atkomuligt og kann gagnnýtast uttan forðingar. Tilfeingið endurnýggjar seg sjálvt og livir undir meir og minni kendum fortreytum. Gjøgnum øldir eru fskastovnarnir gagnnýttir, uttan at hetta hevur givið stórvegis ávirkan á stovnarnar. Men so hvørt sum tøknin er ment, eru eisini nýggjar avbjóðingar komnar undan kavi, serliga tí staðfestast kann, at tað ber til at trároyna ein fskastovn, soleiðis at hesin antin minkar munandi ella heilt hvørvur. Grundleggjandi orsøkin til hesa støðu er, at tann fskurin, sum tann fyrsti fskimaðurin ikki fskar, hann fskar tann næsti fskimaðurin, og tí kann tann fyrsti líka so væl fska hann áðrenn hin. Ella við øðrum orðum: at ikki ber til at goyma tilfeingið, tí onkur annar so fer avstað við tí. Væl at merkja, um frítt er hjá øllum at luttaka í fskarínum. Hendan gongd heldur fram, so leingi kostnaðurin hjá tí einstaka fskimanninum ikki verður størri enn vinningurin, hann fær. Úrslitið er, at ov nógv av framleiðslufaktorum - kapitalur og arbeiðsmegi verður nýtt, og at fskastovnurin verður niðurfskaður. Samfeløg hava roynt at loyst hendan trupulleikan á ymiskan hátt til ymiskar tíðir, tó er grundleggjandi, at loysnin liggur í, at ein ella annar formur fyri ognarrætti verður skaptur, soleiðis at tilfeingið verður varðveitt. Ognarrættur fevnir ikki um sjálvt tilfeingið, men rættin at gagnnýta hetta. Harumframt er í relativt nýggjari tíð ment ástøði um, at um samfelagsbúskaparlig optimering verður framd, so verður tilfeingið av sær sjálvum eisini varðveitt. Í búskaparfrøðini eru hópin av lýsingum og dømum av ognarrættum at fnna, og hvønn týdning hetta hevur fyri tilfeingið og gagnnýtsluna av hesum. Tá talan er um stýring av tilfeingi sum fski, so eru ymisk ástøði, ið eru ment seinastu meira enn 60 árini. Eitt er menningin av tí sonevnda bio-økonomiska myndlinum. Annað er menningin av ásannanini, at avmarkingar eru í lívfrøðiligari framleiðslu. At enda er menningin av ástøðini um búskaparliga optimering og ognarviðurskifti. Niðanfyri verða hesi í stuttum lýst, tá hesi hava týdning fyri skipanina av fskivinnuni. 4.1 Ognarrættindi Tann búskaparligi ognarrætturin kann vera ein felags ognarrættur, ein tjóðskaparligur ognarrættur ella tað kann vera privatur ognarrættur. Harafturat kann hesin ognarrættur hava ymisk eyðkenni, ella ymsik ognarrættindi. Ognarrættindini kann umfata rættin at luttaka, rættin at gagnnýta, rættin at útihýsa øðrum, rættin at avhenda og rættin at varðveita. Ognarrættindini, ið talan eru um her, eru altso ikki eintýddur. Heldur ikki er talan um hugtakið ognarrættur sum í løgfrøðini. Ognarrætturin kann hava eina teyggju av rættindum, men eisini einstøk av hesum omanfyri nevndu. Í føroyskari fskivinnuumsiting kenna vit t.d. til rættin at luttaka sum rættin at hava eitt veiðiloyvi. Ella rættin av avhenda, sum er rætturin at selja kvotur, fskidagar, ja skip við øllum rættindum. Ognarrættarhugsanin spennir frá ongum t.d. frítt fskarí til privatan ognarrætt, t.d. tá fskirættindi eru privat ogn, sum frítt kann viðfarast, soleiðis sum eigarin sjálvur vil. Hvørji ognarrættindini til eitt givið tilfeingi eru tey røttu, er ikki givið frammanundan, men er bundið at ítøkiligu støðuni. 10
11 Ognarrættindini eiga at fremjast soleiðis, at búskaparliga fæst sum mest burtur úr tilfeinginum. Vanlig fskivinnubúskaparlig fatan er, at um so verður atborið, so er fskiskapurin eisini lívfrøðiliga burðardyggur. Gagnnýtslan av tilfeinginum eigur at vera soleiðis, at størsti munurin verður millum samfelagsins samlaða kostnað og samfelagsins samlaðu inntøkur av at gagnnýta tilfeingið. Við øðrum orðum hvussu fáa vit sum mest fyri tilfeingið fyri minst kostnað. Harvið kemur eisini tann sonevnda tilfeingisrentan til sjóndar 2. Ástøðið sigur tí, at rætt er at avmarka atgongdina til at gagnnýta tilfeingið, men eigur hetta at verða gjørt soleiðis, at ikki óneyðugt av øðrum tilfeingi (framleiðslufaktorum) verður nýtt í gagnnýtsluni, tí so fer vinningurin til hetta. Fiskivinnustýringin má tí hava tvær uppgávur: At tilfeingið verður varðveitt gjøgnum avmarkan í atgongd. At gagnnýtslan fer fram so effektivt sum til ber. Hvussu vinningurin við effektivisering fellur, er ein spurningur, sum krevur politiska støðutakan. Er tað til tann, sum er í vinnuni ella til samfelagið? Uppi í hesum spurningi hongur eisini støðutakan til, hvør ber kostnaðin, sum vinnan gevur samfelagnum, eitt nú við umsiting og eftirliti. Fiskivinnuskipanin eigur at loyva luttakarunum í vinnuni at tillaga seg eftir marknaðartreytum. Fyri at kunna gera hetta, er neyðugt, at luttakararnir hava ognarrætt undir onkrum formi til tilfeingið ella til rættin at gagnnýta hetta. Áhugamálini hjá luttakarunum vera ymisk alt eftir, hvørji ognarrættindini er. Higartil hava vit ikki nakra betri skipan at skapa effektiva nýtslu av tilfeingi enn marknaðin. Fiskivinna er einki undantak í so máta til aðrar vinnur. Vinnan eigur at hava umstøður at gera neyðugar tillagingar alt eftir, sum umstøðurnar broytast. Hetta tryggjar, at vinnan verður rikin búskaparliga burðardygt og harvið eisini lívfrøðiliga burðardygt Bio-økonomiski myndilin Hugsanin aftan fyri týdningin av stýring av fskiskapinum og harvið ávirkanina á fskastovnarnar kann lýsast í i sonevnda Gordon-Schaefer myndlinum. Hesin myndil er ógvuliga einfaldur, og hevur tí eisini sínar veikleikar, men hóast tað, so er tað eitt hent amboð at vísa á tær mekanismur, ið eru galdandi, til tess at fáa sum mest burtur úr fskatilfeinginum og samstundis tryggja fskastovnarnar. Útgangsstøðið er, at um talan er um fskiskap, sum er opin fyri luttøku, so vilja feiri og feiri luttakarar koma inn í vinnuna, líka til samlaðu kostnaðirnir vera eins stórir og samlaða inntøkan. Um fskiskapurin verður skipaður soleiðis, at sum mest fæst burturúr búskaparliga, so skal tað vera so stórur munur millum samlaða kostnaðin og samlaðu inntøkurnar sum gjørligt. Vit liva ikki av umsetningi, men av avlopi. Skipanin skal tí eggja til, at sum mest fæst fyri sum minst. Hetta punktið er Emey 3 á myndini, og vísir, at um skipanin er búskaparliga burðardygg, er hon eisini lívfrøðiliga burðardygg 4. Hetta punktið fæst, tá hvør einstakur luttakari í vinnuni hugsar út frá eini marginalhugsan og ikki frá eini miðalhugsan, sum niðari parturin av myndini vísir. 2 Tilfeingisrenta er tann vinningur eitt givið tilfeingi gevur útyvir vanligan vinning. Tilfeingið fiskur verður til av sær sjálvum, uttan kostnað fyri tann, sum framleiðir. Fiskurin gongur tó inn í framleiðsluna sum ókeypis faktorur. Hinir framleiðslufaktorarnir kapitalur og arbeiðsmegi má framleiðarin gjalda fyri. Tann ókeypis framleiðslufaktorurin kann geva vinning útyvir vanligan vinning, um hinir framleiðslufaktorarnir vera samsýntir á tí støði, sum samsvarar við aðrar vinnur. Tilfeingisrenta er ikki yvirskot í virkisbúskaparligum týdningi, men eitt samfelagsbúskaparligt hugtak, sum sigur nakað um, hvat rávøran í framleiðsluni sum er ókeypis kann kasta av sær. 3 Maximum economic yield. 11
12 Mynd 2: Gordon-Schaefer myndilin Grundleggjandi kann sigast, at um ognarrættur til tilfeingið fall einum í lut, so vildi hesin nýtt marginalhugsan. Hann vildi t.d. hugsað loysir tað seg at fara avstað nú, ella er betur, um eg bíði eina tíð og fái størri fsk? Men tá feiri koma inn í myndina, taka teir ikki hædd fyri teimum kostnaðum, teir geva øðrum, og tí verður ov nógv orka nýtt til at fáa minni burturúr, t.d. við at fska smáan fsk heldur enn at bíða og fska størri fsk. Uppgávan er tí at hava eina loyvisskipan, sum eggjar loyvishavarum at skipa sína veiðu, sum var tað hansara egna tilfeingi, hann gagnnýtti. Tá hava vit eina búskaparliga og lívfrøðiliga burðardygga skipan av fskivinnuni. Fiskurin fær loyvi at vaksa seg størri, og gýtingarstovnurin er á hóskandi stødd. Tað skapar onga samfelagsliga virðisøking at fska útyvir, hvat er búskaparligt burðardygt. Tvørtur ímóti, so verður etið av samfelagsvirðinum, so øll gerast fátækari. 4.3 Stovnsmetingar Vísindaligar stovnsmetingar byggja á tríggjar grundstuðlar. 4 Her skal leggjast merki til, at talan er ikki um roknskapartøl, men búskaparlig tøl. T.v.s., at tá talan er um kostnað er tað allur tann kostnaður, ið er av at gagnnýta tilfeingið, eisini tann kostnaður, sum samfelagið annars ber. 12
13 A) Við skipaðum innsavningum av sýnum frá landingum frá fskiskipum verður veiðan í nøgd gjørd upp eftir fskaslagi í tali í aldursbólkum. Fyri fskiskapin eftir toski og upsa undan Føroyum er veiðan í tali eftir aldri tøk aftur til 1961, og fyri fskiskapin eftir hýsu aftur til B) Árligar yvirlitstrolingar eftir botnfski ella akustiskar kanningar eftir uppsjóvarfski vísa støðuna í stovninum beint nú. Eisini í hesum kanningum verður veiðan ella akustiska nøgdin gjørd upp í tali í aldursbólkum. C) Veiða í nøgd eftir roynd. Úr dagbókum frá fskiskipum fæst at vita, hvussu veiðan í nøgd eftir roynd broytist frá einum ári til annað. Hetta sigur eisini nakað um, hvussu nøgdin av fski broytist. Tilgongdin av føði til fskin kann tó ávirka veiðina í nøgd eftir roynd. So hesi tøl skulu takast við fyrivarni. Fyri at meta um útlitið frameftir, verður talið av ungfski í veiðini og á yvirlitstrolingunum nýtt, men umframt verður á hvørjum ári nøgdin av yngli av hvørjum fskaslagi sær í serligum yngulkanningum sammett við árini undan. Eisini hevur tað víst seg, at gróðurin av plantuæti á landgrunninum hevur týdning fyri, hvussu nógv kemur undan av yngli. Av hesi orsøk verður gróðurin kannaður eina ferð um vikuna. Stovnsmetingar verða gjørdar í ICES (Altjóða Ráðið fyri Havfrøði), sum eisini gevur ráð um burðardygga gagnnýtslu av fskastovnunum, tey meta um. Havstovan luttekur í stovnsmetingararbeiðinum og er eisini við, tá tilráðingarnar verða gjørdar. Seinni ger so Havstovan sína tilráðing til landsstýrismannin í fskivinnumálum, og roynir at laga hesa til føroysk viðurskifti. Síðan fskidagaskipanin kom í gildi, hava tilmælini frá Havstovuni verið at minka munandi um royndina eftir botnfski undir Føroyum. Tilmælini síggjast á heimasíðuni hjá Havstovuni Fiskivinnan og føroyski samfelagsbúskapurin Fiskivinnan hevur avgerandi týdning fyri allan føroyska búskapin. Í talvuni niðanfyri eru nøkur lyklatøl fyri Føroyar, Ísland og Noreg, sum geva eina greiða lýsing av hesum. Tá fskivinnan hevur lutfalsliga munandi størri týdning í okkara búskapi enn hjá okkara grannum, sum vit kappast við, samstarva við og vanliga samanbera okkum við, sigur tað okkum, at tað er grundleggjandi, hvussu vinnan er skipað. Vit eru munandi meira bundin at gongdini í fskivinnuni enn grannarnir. Í Noregi er fskivinnan bert ein viðfáningur í búskapinum, og tí hevur tað ógviliga lítlan samfelagsbúskaparligan týdning, hvussu gongdin í vinnuni er. Júst støddin av fskivinnuni í føroyska búskapinum ger, at vit ikki kunnu sum vit annars ofta gera apa eftir, hvussu grannarnir skipa síni viðurskifti. Vit hava ikki ráð at lata vera við at optimera tað, sum okkara tilfeingi kann geva til okkara samfelag hóast onnur hava ráð! Tí má okkara skipan fyri fskivinnuna bera so í bandi, at vinnan gevur størst møguligt avkast, og hevur umstøður støðugt at tillaga og effektivisera seg. Tølini í talvuni og okkara vitan um fskivinnuna annars tala týðiliga um, at týdningarmesta búskaparliga drívmegin í føroyska búskapinum er fskivinnan. Politisku amboðini at skipa og stýra vinnuni við, eru tískil tey týdningarmestu búskaparligu amboðini í føroyska búskapinum. Støddin av eini drívmegi í búskapinum er tó ikki eintýðug við, at hendan drívmegin er mest gagnlig, ella so gagnlig sum til ber. Tað sum hevur størstan týdning í búskapinum er at skapa størst møguliga virðisøking pr. arbeiðstíma í samfelagnum. Spurningurin verður tí, um fskivinnan og harav teir karmar, hon virkar undir geva vøkstur, soleiðis at virðisøkingin fyri samfelagið er støðug ár um ár. 13
14 Sambært samrøðu við Hermann Oskarsson, búskaparfrøðing, so eru ábendingar um, at so er ikki. Síðani 2002 er fskiskapur støðugt minkaður sum partur av virðisøkingini í samfelagnum, uttan mun til um talan hevur verið um vánaligar ella góðar konjunkturar. Miðal virðisøkingin í fskiskapi hevur verið óbroytt seinastu tíggju árini. Altso uttan nakran sum helst vøkstur. Fskiveiða síðani 2002 í miðal ikki hevur havt avlop, hóast munur er á veiðihættum og skipabólkum. Fyri fyrstu ferð í eina hálva øld er reali fskaútfutningurin per capita konsekvent minkaður í eitt áraskeið. Hann er minkaður ein slakan triðing síðani Undir kreppuni í nítiárunum minkaði fólkatalið eisini, so tá var lítil og eingin eingin minking í realum fskaútfutningi per capita. Nærri lýsing og greining av hesum viðurskiftum átti at verði gjørd. Fiskavørur, (aling ikki íroknað) sum prosent av samlaða vøruútfutninginum. (2008) Fiskarí, aling og aðrar tilfeingisvinnur úr sjónum, sum partur av BTÚ (2008) Partur av arbeiðsmegini í fskivinnuni, fskiídnað og aling (2008) Fiskavørur (aling ikki við) sum prosent av samlaðu vørum og tænastu útfutningum. (2008) Føroyar Ísland Noreg 70,00% 37,00% 3,0% (frá 2007) 10,00% 5,00% 0,40% 15,70% 4,10% 0,52% 46,00% 26,00% 2,3% (frá 2007) Keldur: Hagtíðindi -External trade 2009:1, Statistical Yearbook 2009, Landsins fíggjarlóg er tað týdningarmesta búskaparliga stýringsamboð vit í dag nýta í Føroyum. Men fortreytir í stórum parti av inntøkusíðuni á fíggjarlógini eru treytaðar av gongdini í fskivinnuni. Bæði nøgd og prísi. Prísin kunnu vit ikki gera so nógv við. Men nøgdina vit veiða, og tann kostnað vit nýta til hetta endamál, kunnu vit gera nakað við. 14
15 5. Tillagingar í verandi loyvisskipan Í samgonguskjalinum verður sagt: Allar tilfeingisvinnur skulu vera lívfrøðiliga, fíggjarliga og umhvørvisliga burðardyggar og geva størst møguligt búskaparligt avkast. Nógv tey seinastu árini hava atfnningar verið móti fskivinnuskipanini. Serliga eru hesar knýttar at lívfrøðiligum og búskaparligum atlitum. Atfnningarnar hava verið, at skipanin kundi og átti at verið betur. Verður hugt nærri eftir hesum atfnningum, so er ógvuliga sjáldan, at ítøkilig uppskot eru um broytingar í skipanini, sum skulu gera hana betur. Onkur undantøk eru tó: Tilmælið frá Fiskidaganevndini, tá fskidagar skulu ásetast Tilmælið frá Havstovuni, tá fskidagar skulu ásetast Álitið og lógaruppskotið frá nevndini, sum endurskoðaði lógina um vinnuligan fskiskap Frágreiðing frá Fiskiorkunevndini 2008 Onkur ársfrágreiðing frá Búskaparráðnum Vit mega staðfesta, at misjavnt er, hvussu lívfrøðiliga og búskaparliga burðardygg føroyska fskivinnan er í dag, í so máta halda vit atfnningarnar vera rættar. Tað eru serliga toska- og hýsustovnarnir, sum undir verandi skipan eru trároyndir, og tí hevur skipanin ikki verið nøktandi. Vit fara í hesi frágreiðing ikki at viðgera, hví so er, men bara staðfesta støðuna, sum er, og sum bæði fskimenn og fskifrøðingar eru samdir um. Tí mega uppskot um tillagingar í verandi skipan, sum fyrsta fortreyt fyri at tryggja endamáli og politiska málsetningin, at fskirættindini verða ásett soleiðis, at fskiskapurin er innan fyri lívfrøðilig burðardygg mørk. Næsta fortreytin er, at sjálv loyvisskipanin í vinnuni tryggjar, at sum mest fæst burturúr tilfeinginum. Niðanfyri eru ítøkilig uppskot um batar í verandi loyvisskipan. 5.1 Endamálið, sum orðað í dag og broytingar í hesum sambandi Í lógini um vinnuligan fskiskap standa í 2 feiri endamál fyri stýringini av fskiskapinum. Men tað stendur ikki í lógini, hvussu endamálini verða rokkin. Herumframt hava endamál í eini lóg lítlan og ongan løgfrøðiligan týdning. Mannagongdin við ásetan av dagatalinum er eisini soleiðis, at hetta er tikið úr hondunum á avvarðandi landsstýrisfólki, t.v.s. tí politisku umsitingini, og lagt lóggevandi valdinum at umsita. Hetta ger, at umsitingin av lógini um vinnuligan fskiskap ikki verður eitt umsitingarligt mál, men partur av politisku telvingini annars. Skulu endamálini í lógini røkkast, má Løgtingið seta ein veiðisetning, sum klárt sigur, hvussu endamálini skulu røkkast. Hetta má gerast við ítøkiligum málum um fskideyðatal (gjarna yvir eitt áramál), yvirskot í vinnuni eftir skatt, og hvat verður meint við støðugar arbeiðs- og inntøkumøguleikar um alt landið. Eisini má greiðast frá, hvat meinast við møguleikum fyri vinnuligum virksemi um alt landið. Nøkur av endamálunum standa nakað í andsøgn hvørt til annað, og tí má ein raðfesting gerast. Tá Løgtingið hevur ásett, hvussu endamálini verða rokkin, kann umsitingin laga lógina til á hvørjum ári í mun til hesar. 15
16 Fiskiskapur hevur ein so altavgerandi týdning fyri føroyska búskapin, at umhugsað eigur at vera at taka ásetingarnar av fskidøgum á hvørjum ári burtur úr politisku skipanini og leggja hesar í eina serliga nevnd. Hetta kundi verið gjørt á sama hátt, sum framkomin lond í dag hava futt ásetanina av tjóðbankarentuni úr politisku skipanini. 5.2 Bólkar og bólkabýti Vit halda ikki, at uppbýtið í bólkar, soleiðis sum lógin um vinnuligan fskiskap ásetir tað, longur tænir nøkrum gagnligum endamáli, tá hugsað verður um at hava eina lívfrøðiliga og búskaparliga burðardygga skipan. Tí eigur verandi bólkabýti at verða broytt, so størri feksibilitetur verður í skipanini. Allur fskiskapur eigur antin av verða stýrdur av fskidøgum ella kvotum. Burtursæð frá tal av loyvum, so er fríur fskiskapur í bólkinum hjá garnabátum, lemmatrolarum og skipum, sum fska gulllaks. T.v.s., at eingin karmur er uttan um fskiskapin. Tí er vandi fyri, at fskastovnar vera niðurfskaðir, og eingin mekanisma er til at tryggja ein búskaparligan effektivan rakstur hjá hesum bólkum. 5.3 Markið millum skip á húkaveiðu Tað eru ongar lívfrøðiligar ella búskaparligar grundgevingar fyri at halda fast í markinum millum bólk 3 og 4, og at lata húkafotan vera í tveimum bólkum. Einasta grundgevingin, sum kann tala fyri at lata húkafotan vera í hesum báðum bólkum, er út frá einum sjónarmiði um, at bólkur 4 hevur týdning fyri arbeiðspláss kring landið, og halda vit ikki, at hendan er haldgóð. At avtaka markið millum hesar bólkar vil føra til stórar effektiviseringar í fotanum. Vit hava roynt tað fyrr. Veiðiloyvi í bólki 4 verða løgd saman til størri før, har fskiskapurin betur kann skipast, og manningin kann fáa betri umstøður o.s.fr. Samlaða veiðiorkan hjá hesum báðum bólkum er ov stór, og eigur at verða minkað, uttan mun til, um hesir bólkar verða lagdir saman ella ikki. 5.4 Bólkur 5 Spurningur eigur at verða settur við markið fyri bólk 5, sum í dag eitur 15 tons. Tá fskidagaskipanin varð sett í gildi, var hetta markið helst rætt. Men hjá teimum festu, sum í dag reka veruligan útróður við minni bátum, hevur í dag størri týdning tal av húkum, sum verða settir, tal av snellum og stødd av dekki. Fiskiloyvi í bólki 5 eru í dag býtt í bólk 5A - 68 bátar - og 5B bátar. Munurin millum bólkarnar er bara, hvussu stóra inntøku teir hava av fskiskapi og soleiðis, um teir hava rætt til minstaforvinning. Tilsamans hava hesir 795 bátar fskidagar. Fiskiloyvi treytar, at loyvt er at avreiða vinnuliga, og loyvt er at royna, so leingi fskidagar eru eftir til bólk 5. Umframt er øllum loyvt at fska til egna nýtslu uttanum dagaskipanina. Ongar avmarkingar eru í reiðskapi, antin fskað verður til avreiðingar ella til egna nýtslu. Royndir vísa, at bátar í bólki 5 yvirhøvur royna nær landi og fáa lutfalsliga nógvan smáfsk. Tey ár, tá tilgongdin av smáfski er góð, royna hesir bátar nógv og fáa tá nógvan smáfsk. Tey ár, tá tilgongdin er 16
17 vánalig, minkar royndin, tí lítið er at fáa. Hesin bólkur av bátum kann tí í stóran mun forkoma eini miðal ella góðari tilgongd av smáfski til ógagn fyri tey fskifør, sum vera rikin vinnuliga. Smáfskur gevur verri prís enn størri fskur, og vil mest sannlíkt samfelagsbúskaparliga íkastið frá vinnuni gerast størri, um størri partur av fskinum fær loyvi at vaksa seg størri, áðrenn hann verður fskaður. Metast má, at í bólki 5A eru fskimenn, sum eru útróðrarmenn meir ella minni burturav, meðan í bólki 5B eru fólk, sum nýta útróður sum ískoytisvinnu. Føroyska lóggávan víkir nógv frá lóggávuni í nærmastu grannalondum okkara Íslandi, Noregi og Danmark (sí niðanfyri). Fram til 2018 eigur at vera hugt eftir politiskt, um vit hava ráð til at lata summum fólkum nærum fría atgongd til ískoytisvinnu úr felagsognini. Eitt uppskot kundi verið, at eitt ávíst tal av døgum varð tillutað ikki fullriknum útróðri, og at fskimenn, ið høvdu ynski um nakað av vinnuligum útróðri, kundu keypa burtur av hesum døgum. Hinvegin fngu fullriknir útróðrarmenn tillutað dagar eftir somu skipan sum aðrir bólkar. 5.5 Fiskiskapur til egna nýtslu Ymiskt er, hvussu rættindini eru til fskiskap til egna nýtslu í grannalondunum. Niðanfyri er sett stutt upp, hvussu lóggávan á hesum øki er í Føroyum, Íslandi, Noregi og Danmark. Føroyska lógin 5 ger ikki mun á frítíðarfskiskapi og vinnuligum fskiskapi. Fiskiskapur við fskiførum størri enn 15 tons krevur bæði veiðiloyvi og fskiloyvi. Fiskiskapur við fskiførum minni enn 15 tons krevur bert fskiloyvi. Tann, ið ætlar sær at avreiða, skal hava fskiloyvi. Um bert verður veitt til húsbrúks, krevst ikki fskiloyvi. Hetta merkir, at eigari av fskifari við fskiloyvi hevur frítt at fska og avreiða uttan mun til, um fskiskapur er høvuðsvinnuvegur ella bert ein lítil partur av inntøkuni hjá viðkomandi. Viðvíkjandi reiðskapi eru ongar avmarkingar í lógini um vinnuligan fskiskap uttan mun til, um fskað verður til at avreiða ella til egna nýtslu. Íslendska lógin 6 sigur, at loyvt er uttan serstakt loyvi at fska í frítíðini til egna nýtslu. Slíkur fskiskapur er bert loyvdur við tráðu ella handreiðskapi, sum ikki kann gerast sjálvvirkandi. (t.e. elektrisk ella hydraulisk snella er ikki loyvd). Veiðan, sum er veidd sambært hesum loyvi, kann bert takast til egna nýtslu, og tað er ikki loyvt at selja veiðina ella á annan hátt fáa vinnu burturúr henni. Norska lógin 7 sigur, at tá tað verður veitt við bátum, sum ikki eru frámerktir í fskiskrásetingini, ella tá veitt verður frá landi, er ikki loyvt at nýta annan reiðskap enn: A. Handsnøri, tráða ella slíkur reiðskapur til hendurnar B. Ein maskinrikin snella ella dorg C. Gørn við upp til 210 metrar D. Lína við upp til 300 húkum E. Upp til 20 teinur ella rúsur Síðani eru feiri ásetingar um, hvussu nógv kann seljast (meirvirðislógin), sama nøgd er galdandi, um feiri royna við sama báti. Og so frameftir. 5 Løgtingslóg nr. 28 frá 10. mars 1994 um vinnuligan fiskiskap 6 Lóg nr. 116 frá 10. august Lov om forvaltning av viltlevende marine resurser, lov nr. 37 frá
18 Í danskari lóggávu 8 verður skilt millum áhugafskimenn, fólk, ið hava fskiskap sum hjávinnu, og fólk, ið hava fskiskap sum høvuðsvinnu. Fiskiskapur sum høvuðsvinnu: Fyri at kunna skrásetast sum slíkur, eru nógv krøv. M.a. danskan ríkisborgararætt ella, at ein hevur búð minst tvey ár í landinum. Ein skal hava livað av fskiskapi í minsta lagi seinastu 12 mánaðirnar. Í minsta lagi 60% av inntøkuni seinasta árið skal stava frá fskiskapi. Fiskiskapur sum hjávinnu: Rætt til hetta hava tey, sum hava danskan ríkisborgararætt ella hava búð minst 2 ár í Danmark, tá tey: 1. Vórðu skrásett at hava fskiskap sum hjávinnu, áðrenn 1983 var úti. 2. Eru skrásett at hava fskiskap sum høvuðsvinnu. 3. Hava serligt loyvi til fskiskap í einum serligum øki, ásett av eini serstakari nevnd ( 19 nevndin). 4. Kunnu prógva, at tey í 12 samanhangandi mánaðir millum 1. januar 1996 til 1. oktober 1998 hava havt eina inntøku upp á kr ella meira frá fskiskapi í frítíðini. 5. Loyvið er persónligt, og tað er ikki loyvt at nýta hjálp frá øðrum, hvørki lønt ella ólønt. Áhugafskiskapur: Er bert loyvdur við løttum handreiðskapi, og tá ein hevur keypt tey neyðugu loyvini. Okkara tilmæli er, at greiður skilnaður eigur at vera millum fólk sum liva av útróðri og onnur, har tað mest ella bert er frítíðarítriv. Tí eigur skipan at setast í verk, sum tryggjar teimum, sum liva av útróðri, hendan rætt og rímilig viðurskifti. 5.6 Møguleiki fyri avhending Fyri at tillaga fotan til støðugar broytingar, eru tvær leiðir at ganga. Ein er, at upphøggingarstuðul verður veittur. Hetta er tó ein skipan, sum vit í Føroyum langt síðan eru gingin burtur frá, men sum støðugt verður brúkt nógva staðir í heiminum. Hin møguleikin er at lata fotan tillaga seg sjálvan gjøgnum avhendan av loyvum og rættindum. Hesin háttur er nýttur í Føroyum, og má samanumtikið sigast at vera væl eydnað. Síðan fskidagaskipanin varð sett í verk, eru fskidagar minkaðir við 35 prosentum 9, og talið av veiðiloyvum er minkað við 26% 10. Avhending eggjar til og gevur møguleikar fyri rationaliseringum og effektivisering, og kann harvið tryggja eina vinnu, ið er búskaparliga burðardygg innan givnar karmar. Betri møguleiki fyri avhending vil uttan iva føra til miðsavnan av eigaraskaranum, soleiðis at vinnan verður merkt av færri reiðaríum. Vit hava higartil ikki sæð nógv til, at feiri í felag taka seg saman og keypa ein annan út, til tess at fáa feiri rættindi sjálvi. Gjørd kundi verið ein skipan, ið eggjaði til avhending á henda hátt, tá kostnaðurin pr. luttakara vildi verið lægri, og allir eftirverandi fngu gagn av hesum. Henda skipan kundi eisini fevnt um veiðiloyvi, sum vórðu skild sundur í feiri partar, soleiðis at mát fyri fskiorku vórðu handlað í smáum. Sjálvsagt skal onkur rinda fyri tillagingarnar. Er talan um upphøggingarstuðul, so er tað vanliga tann almenni kassin landskassin sum má gjalda. Er talan hinvegin um avhending, so er tað vinnan, sum sjálv má gjalda, og vil tað í festu førum føra til økta skuldarbyrðu í vinnuni. Prísurin á rættindum, 8 Fiskeriloven, LBK nr. 978 af 26/09/ Samlaðu fiskidagarnir fyri fiskiárið 1997/ og fyri fisikári 09/10 vóru teir tilsamans Í 1995 vóru 171 veiðiloyvi í bólki 1, 2, 3 og 4. Í 2008 er talið av veiðiloyvum fyri hesar bólkar
19 tað veri seg loyvir, kvotur ella dagar, verður alt eftir, hvussu nógv rættindini umfata og tað avkast, ið roknast kann við. Um vinnan verður rikin undir marknaðartreytum, so verður spurningurin um skuldarbinding til viðgerðar millum tann vinnurekandi og tann, ið fíggjar. Fígging er ein spurningur um váða. Hvør, ið ber hendan, og hvat skal gjaldast fyri hann. Ein skipan sum tryggjar, at fskastovnarnir vera lívfrøðiliga burðardygt gagnnýttir hevur minni váða við sær enn ein skipan, har skipanin ikki tryggjar tilfeingið. Er skipanin sett saman soleiðis, at tann, ið fíggjar, og teir, ið eru í vinnu vita, at onkur annar er sum loftar, um tað gongur galið, so vil tað eggja til at partarnir taka størri váða og harvið eisini størri skuldarbinding. Umstøðurnar fyri avhending mega vera smidligar, so bæði tann, sum ætlar sær at sleppa úr vinnuni, og tann, sum ætlar sær at økja síni rættindi, hava møguleika til hetta ja, vera eggjaðir til tað. T.d. er 60% reglan í lógini í dag ein beinleiðis forðing fyri tillagingum. 5.7 Økisfriðingar og tekniskar ásetingar Vit mæla til, at verandi økisfriðingar standa við og møguliga útbyggjast, so hvørt meiri vitan er til taks. Eisini mæla vit til, at teknisku ásetingarnar fyri fskiskap undir Føroyum vera varðveittar og møguliga útbygdar. 5.8 Hjáveiðikvotur Fiskiskapur hjá trolarum á djúpum vatni (Lemmatrolarar) eigur ikki at verða stýrdur við egnum hjáveiðikvotum, men við mest loyvdari hjáveiðu í prosentum av heildarveiðuni fyri hvønn túr sær. Hetta fyri, at teir ikki skulu leggja seg eftir at fska hjáveiðu, men at hjáveiðikvota bert gevur møguleika fyri, at høvuðsfskiskapurin kann fara fram, uttan at muga gevast, tí onnur fskasløg í minni nøgdum eru uppí veiðuni. 19
20 6. Hugsanir um høvuðsskipanir, sum veiðan kann skipast eftir í framtíðini Tað, sum er ført fram í broti 5 frammanfyri, skal eisini takast sum uppskot, ið hava relevans eftir 2018 alt eftir, hvørjar broytingar, ið annars verða gjørdar. Skal ein roynd verða gjørd at hugsa langtíðarskipanir eftir 2018, verður úrslitið merkt av munandi óvissum. Tó kunnu vit í dag síggja nakrar leiðir, sum helst eru betur at ganga enn aðrar. Somuleiðis eru ávís búskaparlig fyribrigdi, sum vísa greiðar ábendingar: Ein óvissa er okkara kunnleiki til sjálva øko-skipanina, vit eru partar av. Búskaparliga gongdin innan allar primervinnur er, at hesar krevja minni og minni arbeiðsmegi. Konsentratiónin gerst størri og størri krøv til fíggjarligan førleika. Trýst frá brúkarum eitt nú gjøgnum umhvørvismerkingar. Vit eru longu í dag partur av hesum, og ikki kann roknast við, at hetta fer at minka fyri týdningarmikil fskasløg sum tosk, hýsu og upsa. Føroyski samfelagsbúskapurin kemur í mong ár enn at vera neyvt tengdur at gongdini í fskivinnuni. Krøv til framtíðar skipan: má avmarka atgongd til gagnnýtslu av tilfeinginum má tryggja búskaparliga- og harvið eisini eina lívfrøðiliga burðardygga veiðu má geva luttakarum í vinnuni møguleika til at tillaga seg broytingar í umstøðunum 6.1 Spurningurin um atgongd Tað er greitt frá allari ástøði og royndum í fskivinnuumsiting, at avmarkan til tilfeingið er neyðug. Tað merkir, at frítt kann ikki vera hjá einum og hvørjum at gagnnýta tilfeingið soleiðis, sum einum lystir. Hinvegin er ikki neyðugt at hava ein skipan, sum gevur nøkrum persónum, sum júst eina ávísa tíð í søguni vóru í vinnuni, ein óavmarkaðan rætt til hesa vinnu. Løgfrøðiliga kann spurnartekin setast við hesa skipan dømir eru um tað úr Íslandi, men verður hetta ikki nærri viðgjørt her. Fyri rættarkensluna hjá borgaranum kann tað hava týdning, at øll hava somu rættindi til vinnu. Hetta kundi verið gjørt við, at rætturin til at fáa veiðiloyvi var objektivt grundaður á eitt nú trygdarkrøv, umhvørviskrøv, heilsukrøv umframt mát fyri fskiorku. Rætturin til fskiskap fskiloyvi, kundi verið við eini uppboðssøluskipan um rættin at gagnnýta tilfeingið í ávíst tíðarskeið. Slíkar skipanir eru royndar ymsastaðir, eitt nú í Estlandi. Farið er tó burtur frá hesi skipan aftur. Ein fylgja av skipanini í Estlandi var konsentratión av rættindum á stór reiðarí, meðan smærri reiðarí bukkaðu undir 11. Búskaparligu fyrimunirnir við at hava ein ella annan møguleika fyri atgongd hjá øðrum enn verandi luttakarum er, at trýst verður lagt á verandi luttakarar um rationaliseringar. Tí er útgangsstøðið hjá teimum verandi luttakarunum í øllum vinnum við loyvisskipan at royna at halda nýggjar luttakarar burtur. 11 Sí meir um uppboðssøluskipan í
Sagsøgeren har påstået sagsøgte dømt til at betale 42.400 kr. med procesrente fra den 26. juni 2003, subsidiært procesrente fra den 22. april 2008.
DOM Afsagt af retten på Færøeme den 22. december 2009 IBS-sagnr. 619/2008 Skatteyderi mod TAKS Samandráttur: Málið snýr seg partvís um saksøkjarin, skattagjaldari, skal rinda mvg av skrásetingaravgjaldinumLæs mere
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging Galdandi frá 1. januar 2016 1. Tryggingaravtalan Stk. 1. Tryggingaravtalan fevnir um bólkalívsavtaluna og niðanfyristandandi tryggingartreytir. Stk. 2. Frávik tilLæs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.
Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelingerLæs mere
Gamlar myndir úr Norðuroyggjum
Nr. 289 Hósdagur 20. mars 2003 10,- Síða 20 Símun Johan Wolles 70 ár Løgtingsmál viðvíkjandi fiskivinnu og -monnum Vit greiða frá teimum framløgdu tingmálunum, sum viðvíkja fiskimonnum. Síða 6-9 FF hevurLæs mere
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland I medfør af 41, stk. 6, 53, stk. 8, og 95 i lov om arbejdsløshedsforsikring m.v., jf. lovbekendtgørelseLæs mere
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin. Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014 Integration og eksklusión versus inklusión Integratión merkir at vera so normalur, sum gjørligt,Læs mere
VIRKISÆTLAN. Frágreiðing og tilmæli um framtíðar elorkuskipanina í Føroyum
VIRKISÆTLAN Frágreiðing og tilmæli um framtíðar elorkuskipanina í Føroyum Vinnumálaráðið januar 2015 Arbeiðssetningur og arbeiðsbólkur Vinnumálaráðið setti í 2012 ein arbeiðsbólk at gera virkisætlan ogLæs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
Nr. 323 Hósdagur 5. august 2004 12,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá AndrewLæs mere
DOM. Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagt påstand om:
DOM Afsagt den 14. juni 2011 i sag nr. BS 1270/2010: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J og K mod TAKS Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagtLæs mere
Bakstøði Ynski var: - At lýsa teir møguleikar og tær treytir eldri fólk í Føroyum hava fyri einum góðum lívi í eldri árum - At lýsa hvørji átøk kunnu
URININKONTINENS HJÁ KVINNUM MILLUM 60 OG 65 ÁR Í FØROYUM Títtleiki og ávirkan á gerandislivið Ása Róin, Sjúkrarøktarfrøðingur og Master í professiónsmenning Hildur við Høgadalsá, SjúkrarøktarfrøðingurLæs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ 1 Ansættelse Stk. 1. Denne overenskomst omfatter farmakonomer og defektricer ansat i det færøske apotekervæsen. Stk. 2. Apoteket er forpligtet tilLæs mere
OVERENSKOMST FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ FARMAKONOMFORENINGEN MELLEM
2010 OVERENSKOMST MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 Systemansvarlige og undervisere...Læs mere
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens Átøkini, ið verða framd til tess at fyribyrgja spjaðing av MRSA (Methicillin resistente StaphylococcusLæs mere
Skrá. Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari. Talgildar Tænastur Durita Tausen, varastjóri á Gjaldstovuni
Skrá Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari Um talgilding í Føroyum higartil, tørvin á eini strategi og Talgildu Føroyar Leif Abrahamsen, stjóri á Gjaldstovuni Talgilding og e-governance í einum altjóða høpiLæs mere
OVERENSKOMST 2011 til 2015
OVERENSKOMST 2011 til 2015 MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 SystemansvarligeLæs mere
Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi
Síða 4 Ættarliðsskifti í Realinum Nr. 344 Hósdagur 9. juni 2005 12,- Mynd: Kristian M. Petersen Síða 9 Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi Sigurd Joensen sum umboðar FF við Johannu, fekkLæs mere
Søgan um "Vesturhavið Blíða"
Síða 28 Nr. 284 Hósdagur 9. januar 2003 10,- Føroysk kirkjufólk á Filippinunum Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Gamlar Havnarmyndir Carolina Heinesen greiðir m.a. frá, tá gamli Rubek, f. 1816,Læs mere
Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit. Uppskot. til. samtyktar
Løgtingið UTTANRÍKISDEILDIN 31. oktober 2005 Mál: 620-001/05 Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit Uppskot til samtyktar Løgtingið góðkennir, at landsstýriðLæs mere
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi AbrahamsenLæs mere
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið 31 Fylgiskjal 2: Listi yvir OCN-gongdir á praktiska / vinnuliga økinum. INDHOLDSFORTEGNELSE 2 Catering 12 Catering Varm mad 12 Catering - Kold mad 13 Catering Maskiner og udstyrLæs mere
11. december (Indsendelsesbekendtgørelsen) Kapitel 1 Anvendelsesområde
Nr. 1385 11. december 2007 Bekendtgørelse for Færøerne om indsendelse og offentliggørelse af årsrapporter m.v. hos den færøske registreringsmyndighed, sum broytt við kunngerð nr. 32 frá 22. apríl 2014Læs mere
Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini
Tórshavn 22. august 2007 Innlendismálaráðið Postboks 159 FO-110 Tórshavn Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini Samandráttur Fakfeløgini eru sera ivasom um ætlaðu broytingarnar í útlendingalógini,Læs mere
Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg. U p p s k o t. til. ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg
Sambandsflokkurin Løgtingið Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg U p p s k o t til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg Mælt verður ríkismyndugleikunum tilLæs mere
Uppskot til. ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar av broytingum í hjúnabandslógini og rættarvirknaðarlógini
Sonja J. Jógvansdóttir Bjørt Samuelsen Hanna Jensen Kristianna Winther Poulsen løgtingskvinnur Løgtingið Løgtingsmál nr. 19/2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar avLæs mere
Ársfundur hjá Landsneti
Fundarfrásøgn frá ársfundi hjá Landsneti á Hotel Føroyum, fríggjadagin 14. februar 2014 kl. 12.55 15.45 Ársfundur hjá Landsneti 1 ÁRSFUNDUR 2014 Hilmar Høgenni, formaður: Eg skal sum formaður í brúkararáðnumLæs mere
Almannastovan. Almannastovan. Skjal 11. Dagur J. nr I. Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður Tórshavn
Skjal 11 Dagur 28-11-99 J. nr. 95.50.I Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður 2 100 Tórshavn Hjálagda tilfar verður við hesum sent til stýrið sum Almannastovunar viðmerkingar til ætlanirnarLæs mere
Vinnukærunevndin - avgerðir
Mál nr. : 16/00094 Vinnukærunevndin - avgerðir Lóg: 18, stk. 1 og stk. 2, og 18 c í løgtingslógarkunngerð nr. 14 frá 2. mars 1988 (ferðslulógin). 18 í kunngerð nr. 112 frá 29. september 2005 um koyrikortLæs mere
ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN. Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin
KAPPINGARÁRIÐ 2014-15 HEIMA Í HOYVÍK ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin Pensjón Betri at hava gott í væntu 1. januar 2014 kemur nýggja pensjónslóginLæs mere
Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomilig umskipan av fiskimálaráðnum.
Nr. 285 Hósdagur 23. januar 2003 10,- Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Síða 21 Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomiligLæs mere
Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012
ISSN 0903-7772 Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012 Greitt úr hondum hevur Høgni Debes Joensen, landslækni Medical Report 2011-2012 from the Chief Medical Officer in the Faroes 1 2 Heilsulýsing LandslæknansLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F
il Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2011 / Årsrapport for 2011 Ársfrásøgnn er góðkend á aðalfundi tann / Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den / - 2012 FundarstjóriLæs mere
samstarva At veita eina um skjóta hettar og tilboðið: goða viðgerð til kvinnur við burðartunglyndi.
November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum Viðgerðartilboð til kvinnur við burðartunglyndi - Psykiatriski depilin Viðgerðartilboð Hettar brævið er tilLæs mere
Uppskot. til. Mælt verður ríkismyndugleikunum til at seta soljóðandi uppskot til kongliga fyriskipan í gildi fyri Føroyar:
Bjørt Samuelsen Rigmor Dam Poul Michelsen løgtingsfólk Løgtingið Løgtingsmál nr. 51/2013: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar av broytingum í hjúnabandslógini og rættarvirknaðarlóginiLæs mere
Enok maðurin, sum gekk við Gudi
Enok maðurin, sum gekk við Gudi Les ið: 1. Mós. 5,21-23; Hebr. 11,5-6 og Judas v. 1-1 UMSKIFTIÐ. Bíbliulesarar kenna helst Enok sum mannin, sum gekk saman við Gudi. Eitt umskifti kom í lívi Enoks, tá iðLæs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
Reglugerð fyri føroysk meistarastig
Reglugerð fyri føroysk meistarastig Galdandi frá 1. September 2012 (FBS hevur tillagað reglurnar, sum Dansk Bridgeforbund brúkar. Í hesi reglugerðini eru føroysku tillagingarnar skivaðar inn flestu á føroyskumLæs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F
Fundarstjóri / Dirigent: / Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den Ársfrásøgnin er góðkend á aðalfundi tann Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2014 Innihaldsyvirlit / IndholdsfortegnelseLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr. / Reg.no 4122
Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2013 Årsrapport for 2013 Avrit / Kopi Ársfrásøgnin er góðkend á aðalfundi tann Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den Fundarstjóri / Dirigent: / InnihaldsyvirlitLæs mere
INNLENDISMÁLARÁÐIÐ. Uppskot til løgtingslóg um ítróttavedding
Løgtingið 16. februar 2011 Mál: 10/00214-1 Tygara skriv: Málsviðgerð: GMN/nb/khp Løgtingsmál nr. 86/2010: Uppskot til løgtingslóg um ítróttavedding Uppskot til løgtingslóg um ítróttavedding Kapittul 1Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
HEILSUMÁLARÁÐIÐ. Til: hoyringspartar
HEILSUMÁLARÁÐIÐ Til: hoyringspartar Tórshavn, 01.06.2011.2011 Mál: 09/00691-6262 Tygara skriv: Viðgjørt: JS Viðvíkjandi uppskoti til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar lov om klage- og erstatningsadgangLæs mere
F Í G G J A R M Á L A R Á Ð I Ð M I N I S T R Y O F F I N A N C E. Løgtingið
Løgtingið Argir, 26. februar 2015 J.Nr.: 080507-003/13-17 (at tilskila í svari) Tygara skriv: Viðgjørt: JPP/KJ/nb Løgtingsmál nr. 117/2014: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri FøroyarLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2011 64. árið Kirkjuligt Missiónsblað BØNARLÍV Í Jóh. 2,1-11 læra vit nógv av Mariu um bøn. Maria fer beina leið til Jesus við síni bøn. Hon sigur Jesusi frá, hvat vertsfamiljuni tørvar. BønLæs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
http://www.vagaportal.fo/pages/posts/oli-jacobsen-skrivar-v...
Page 1 of 9 Mikudagur 26 August 2009 Set til startsíðu Lýsingar Um Vágaportalin Forsíða Vágatíðindi Onnur tíðindi Mentan Bøkur Tónleikur Framsýningar Ólavur í Beiti tann 06/06/2009 kl. 18:34 Tiltøk KrutlLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr./Reg.no 4122
Skrás.nr./Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2012 Årsrapport for 2012 Avrit / Kopi Ársfrásøgnin er góðkend á aðalfundi tann Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den Fundarstjóri / Dirigent: / InnihaldsyvirlitLæs mere
Løgtingsmál nr. 19/1998. Uppskot til ríkislógartilmæli um lov om videnskabsetisk komitésystem og behandling af biomedicinske forskningsprojekter
Tórshavn, tann 29-10-98 J.Nr.: 687-3/98 (at tilskila í svari) Viðgjørt: BP/pm Føroya Løgting. Tygara skriv Løgtingsmál nr. 19/1998. Uppskot til ríkislógartilmæli um lov om videnskabsetisk komitésystemLæs mere
LØG M A N S S K R I V S T O V A N. P r i m e M i n i s t e r s O f f i c e
Løgtingið Tinghúsvegur 3 100 Tórshavn 20. september 2016 Mál: 0692-001/16 Viðgjørt: NF Lógartænastan Løgtingsmál nr. 14/2016: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning omLæs mere
Uppskot. til. Mælt verður ríkismyndugleikunum til at seta í gildi fyri Føroyar soljóðandi lóg:
FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ Argir, 26. apríl 2005 Løgtingið Løgtingsmál nr. 98/2004: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Lov om personalemæssige spørgsmål i forbindelse med de færøske myndighedersLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað VIT MUGU HAVA HEILAGA ANDAN. Uttan halgan skal eingin síggja Harran! (Heb.12,14) Tað er ein sannleiki, sum nógv kenna, men sum fá veruliga hugsa um. HvussuLæs mere
Heilsan hjá langfarafiskimonnum
Nr. 307 Hósdagur 11. desember 2003 10,- Síða 3 Søgan um John Dam John Dam var ein megnarmaður. Vit ummæla bókina og hava frásøgn frá móttøkuni, tá bókin varð handað. Bátasøgan á Eiði Vit hava fyrsta avLæs mere
Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS
Tórshavn, tann 15. juli 2010 J.Nr.: 200900065 / 23 Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS Við skrivi, móttikið tann 1. august 2009, hevur A sentLæs mere
2 Stk. 2. Løgtingslóg nr. 78 frá 12. juni 1986 um eldsbruna o.a. fer úr gildi 31. desember 2008.
Føroya Løgting Tinghúsvegur 1-3 FO-100 Tórshavn Tinghúsvegur 1-3, Postboks 208, 100 Tórshavn 25.03.2009 Viðmerkingar til tingmál nr. 119/2008: Fiskimálaráðharrin hevur hin 06.03.2009 lagt fram tingmálLæs mere
Størrelsessortering af rejer med sorteringsrist
Størrelsessortering af rejer med sorteringsrist Projekt med formål at forøge værdien af fangsten ombord på rejetrawlere Tórshavn Februar 21 Kristian Zachariassen Jógvan P. S. Olsen HAVSTOVAN NR.: 1-4 SMÁRITLæs mere
Ársfrágreiðing Årsberetning
Ársfrágreiðing Årsberetning 2003 FÍGGINGARGRUNNURIN FRÁ 1992 FINANSIERINGSFONDEN AF 1992 Skrásetingarnummar 2810 Fíggingargrunnurin frá 1992 Postboks 155 FO 110 Tórshavn Nevnd: John P. Danielsen, fíggjarstjóri,Læs mere
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir Mál nr.: Lóg: Avgerð tikin: 09-03-31-72 Meirvirðisgjaldslógin 12 29.11.2010 Sýtt útgjald av íløgu-mvg. Søla av virksemi. Próvbyrða. Samandráttur: Kært er um, at TAKS hevurLæs mere
Tveir 100 ára føðingardagar týsdagin
Síða 21 Nr. 273 Hósdagur 18. juli 2002 10,- Glistrup í undirhúsinum Mogens Glistrup slapp ikki í tað danska undirhúsið, men hann slapp inn í tað í Havn Veiðumentan í útnorði Vit hava myndir frá framsýningini,Læs mere
ANORDNING NR. 884 FRÁ 8. DECEMBER 1999 OM IKRAFTTRÆDEN FOR FÆRØERNE AF LOV OM ANSÆTTELSE I STILLINGER I FOLKEKIRKEN M.V.
Fylgiskjal 4 ANORDNING NR. 884 FRÁ 8. DECEMBER 1999 OM IKRAFTTRÆDEN FOR FÆRØERNE AF LOV OM ANSÆTTELSE I STILLINGER I FOLKEKIRKEN M.V. Anordning nr. 884 af 08.12.1999 ') Nr. 884 8. december 1999 (Ansættelsesloven)Læs mere
BÚSKAPARRÁÐIÐ KOMMUNAL ÚTJAVNING
BÚSKAPARRÁÐIÐ KOMMUNAL ÚTJAVNING apríl 2008 Búskaparráðið Gunn Danielsen, cand. polit. Jørn Astrup Hansen, cand. oecon Rúna Hjelm, fiskivinnufrøðingur Kaj Johannessen, cand. merc. Zvonko Mrdalo, M. Sc.Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað BÍBLIAN - KELDA TIL LJÓS OG FATAN Tá ið Sun Yat-sen, sum var ein politiskur oddamaður í Kina í 1912, einaferð varð spurdur, nær stóra vekingin í Kina byrjaði,Læs mere
Álit um Apoteksverkið í framtíðini
Álit um Apoteksverkið í framtíðini Álit um Apoteksverkið í framtíðini Álit um Apoteksverkið í framtíðini SNIÐGIVIÐ, UMBROTIÐ, PRENTAÐ OG LIÐUGTGJØRT PF. FØROYAPRENT. TEL 314 555 Álit um Apoteksverkið íLæs mere
Realkreditt í Føroyum
Realkreditt í Føroyum Frágreiðing um umsitingargjaldið fyri realkredittslán 27. juni 2014 www.kapping.fo Útgevari: Kappingareftirlitið Skálatrøð 20 FO-110 Tórshavn Faroe Islands Telefon: +298 35 60 40Læs mere
LØGTINGSINS UMBOÐSMAÐUR
Tórshavn, tann 25. september 2008 J.Nr.: 200800019 / 17 (at tilskila í svari) Álit viðvíkjandi klagu um málsviðgerð og innlit í mál hjá Runavíkar kommunu um keyp av telduútgerð Við skrivi, dagfest 20.Læs mere
Nr. 1 Februar árið
Fællesbrev nr. 126 Arusha 20/1 2016 1 Når vi det? Julebrevet blev skrevet, men sidste fællesbrev har et stykke tid på bagen. I december tog vi endnu en tur til YMCA i Moshi, hvor vi tog en uges ferie.Læs mere
Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn
Síða 7 Nr. 274 Hósdagur 1. august 2002 10,- Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn Páskasólin yvir Kuummiut Hugtakandi frásøgn um tá vinmaðurin hjá Tord og Sigrun doyði og fór til gravar SíðaLæs mere
Svenskur elitusvimjivenjari
Síða 26 Nr. 275 Hósdagur 15. august 2002 10,- Svenskur elitusvimjivenjari til Føroya Svenski Mats fann kærleikan í Føroyum So nú liggur fyri hjá okkara svimjarum Fiskiskapur: Meira av tungu og størri upsiLæs mere
Starvsblaðið. LIMABLAÐ Nr. 3 oktober á ð s l i m u r
Starvsblaðið LIMABLAÐ Nr. 3 oktober 2010 NSO ráðstevna Eftirstarv Bygdarr á ð s l i m u r og B71-stuðul Starvsblaðið verður sent limum Starvs manna felagsins ókeypis. Loyvt er at endurgeva tilfar, ellaLæs mere
HVÍTABÓK FYLGIBIND 1 BÚSKAPUR. ein sjálvberandi føroyskur búskapur. Minking í ríkisveitingum. og búskaparpolitiskstýring
HVÍTABÓK FYLGIBIND 1 BÚSKAPUR ein sjálvberandi føroyskur búskapur Minking í ríkisveitingum og búskaparpolitiskstýring 1 HVÍTABÓK FYLGIBIND 1 BÚSKAPUR Ein sjálvberandi føroyskur búskapur Minking í ríkisveitingumLæs mere
Álit um framtíðar sjúkrahúsverk í Føroyum Almanna- og heilsumálaráðið
www.ahr.fo Álit um framtíðar sjúkrahúsverk í Føroyum Almanna- og heilsumálaráðið Álit um framtíðar sjúkrahúsverk í Føroyum Almanna- og heilsumálaráðið Apríl 2007 Álit um framtíðar sjúkrahúsverk í FøroyumLæs mere
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING - nú talan um synd og frelsu er avoldað? Missiónsvika á Argjum 13. februar 2016 Alt hevur hann gjørt lagaligt til sína tíð, eisini ævina hevur hann lagt í hjørtu teirra, menLæs mere
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim John Drane prestur segði frá lívssøgu síni í God Channel. Hann kom ikki úr einum kristnum heimi. John var nógv hjá abba sínum, sum heldur ikki var trúgvandi.Læs mere
Færøernes retshistoriske tilknytning til Danmark
Kári á Rógvi Færøernes retshistoriske tilknytning til Danmark Kári á Rógvi 1 Úrtak. Greinin er partur av størri ritgerð, sum Kári á Rógvi og Bárður Larsen saman skrivaðu Hægstarætti til heiðurs, tá iðLæs mere
Blað Føroysku Sjúkrarøktarfrøðinga nr. 3 2005
Blað Føroysku Sjúkrarøktarfrøðinga nr. 3 2005 Úr innihaldinum: ICN og -ráðstevnan 2005, Altjóða sjúkrarøkt, í Taipei Fá3 havt norðurlendskan fund í Føroyum 2 år på Grønland 1950-1952 Frásøgn frá sálarsjúkumLæs mere
Arbeiðssetningur 3. september 2007
Arbeiðssetningur Í londunum kring okkum hava kanningar víst, at happing er rættiliga vanligt fyribrigdi millum skúlanæmingar, og tí verður gjørt nógv til tess at fyribyrgja hesum. Smærri kanningar bendaLæs mere
Løgtingsmál nr. 101/2015: Uppskot til løgtingslóg um føroyskan kortmyndugleika. Uppskot til. Løgtingslóg um føroyskan kortmyndugleika
Jacob Vestergaard vegna Fólkaflokkin Løgtingsmál nr. 101/2015: Uppskot til løgtingslóg um føroyskan kortmyndugleika Uppskot til Løgtingslóg um føroyskan kortmyndugleika 1. Umhvørvisstovan er føroyskurLæs mere
Vinnan í Gøtu 20 ár. Landsfundurin 2006
Síða 23 Nr. 382 Hósdagur 11. januar 2007 15,- Av "Atlantic Navigator" út á Stóru Dímun Síða 4 Landsfundurin 2006 Vit hava nógv tilfar frá landsfundinum. Hvalaveiðan í Suðuríshavinum Hesa ferð hava vitLæs mere
Skeiðupplýsingar. Skeiðsnummar 7720.14 ECTS 15.00 Heiti Endamál
Skeiðupplýsingar Skeiðsnummar 7720.14 ECTS 15.00 Heiti Endamál Innihald Starvsfólka leiðsla, leiðsla av námsfrøðiligum arbeiði og strategisk leiðsla Endamálið er, at tey lesandi út frá ástøðiliga tilfarinumLæs mere
Fekk ferðaboð til Auschwitz!
Nr. 349 Hósdagur 25. august 2005 12,- Aftur á slóðina hjá "Egil Reyða" Síða 14 Fiskimannakonan Hanna: Aftaná 50 ár hava bjargaðu fiskimenninir verið aftur á staðnum Fekk ferðaboð til Auschwitz! Síða 9Læs mere
Tá møguleiki gerst veruleiki
4 Evropameistarin úr Vági vil umboða Føroyar í OL Summary, page 12 14 900 år gammel kulturskat og verdens bedste lammekølle 22 Føroyingar útflyta grønan sjómsskap Summary, page 28 30 Fjepparar á ævintýrferðLæs mere
ALMANNA-OG HEILSUMÁLASTYRIÐ FYRISITINGARDEILDIN
ALMANNA-OG HEILSUMÁLASTYRIÐ FYRISITINGARDEILDIN Tórshavn, tann 19-12-00 Lms. j. nr.: 520-0018/2000 Ahs. j. nr.: 0.21-2001160/ (at tilskila í svari) Viðgjørt: JK/pm Løgtingið Tygara skriv Løgtingsmál nr.Læs mere
Ríki maður og Lázarus Luk. 16,
Ríki maður og Lázarus Luk. 16, 19-31. Úr bókini Sæden er Guds ord Øivind Andersen Hetta líknilsið er av øðrum slag, enn tað vit hava sæð í Matteus Evangeliinum. Her snýr tað seg ikki um myndatalu ellaLæs mere
HAVNAR KLUBBI oktober Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár.
Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár. 1799-27.oktober - 1959 Teksturin er ikki broyttur, bert innskannaður, og tí sæst týðiliga, hvussu nógv skriftmálið hevur broytt seg tey seinastuLæs mere
Lovbekendtgørelse om offentlig forsorg, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 105 frá 3. november 2016
Nr. 100 2. marts 1988 Lovbekendtgørelse om offentlig forsorg, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 105 frá 3. november 2016 Kapitel I Forsørgelsespligten Kapitel II Forsørgelsesstedet Kapitel III KontanthjælpLæs mere
Fulnaður fyri ávísar bráðsjúkur til børn sum ískoyti til bólkalívsavtalur og tryggingartreytir hjá NordikLív
Fulnaður fyri ávísar bráðsjúkur til børn sum ískoyti til bólkalívsavtalur og tryggingartreytir hjá NordikLív Galdandi frá 1. oktober 2015 1. Tryggingin fevnir um tær sjúkur/sjúkuavgerðir, ið eru nevndarLæs mere
Nýggju og stásiligu skipini hjá p/f Polarstjørnuni komu til Leirvíkar seinasta týskvøld. Endurtekur ítøkiligar skeivar grundgevingar.
Síða 21 Nr. 331 Hósdagur 2. desember 2004 12,- Nýggja uppboðssølan skipað Byrjað verður 1. januar Nýggju og stásiligu skipini hjá p/f Polarstjørnuni komu til Leirvíkar seinasta týskvøld. Nýggju LeirvíkstrolararnirLæs mere
Fiskidagaskipanin í Ísrael
Nr. 378 Hósdagur 9. november 2006 15,- Síða 3 Bók um Jóan Petur hjá Mouritsi Minnisvarði settur einum av okkara bestu fiskimonnum. Ísrael hevur best hugsandi fiskiveiðiskipanina. Síða 6 FiskidagaskipaninLæs mere
LØGMANSSKRIVSTOVAN LØGDEILDIN
LØGMANSSKRIVSTOVAN LØGDEILDIN Føroya Løgting. Tórshavn, tann 02-03-99 J.Nr.: 605-1/92 (at tilskila í svari) Viðgjørt: AMD/pm Tygara skriv Løgtingsmál nr. 111/1998: Uppskot til ríkislógartilmæli um at setaLæs mere
Náttúru- & Umhvørvisvernd
Frágreiðing frá arbeiðsbólki viðvíkjandi Náttúru- & Umhvørvisvernd Dagfesting: 12-07-2001 Mál nr.: 603-200100336-2 INNIHALDSYVIRLIT INNLEIÐING... 4 UM FRÁGREIÐINGINA... 5 TILMÆLI... 6 UMHVØRVISLÓGIN VIÐLæs mere
Verkið liðugt hjá Líggjasi
Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Síða 9 Barbistovusøgan Naena Danielsen skrivar um Barbistovuættina í Syðrugøtu. Í Lopra hittu vit Jákup Joensen, sum ikki hevur givið skarvin yvir hóast pensjónistaaldur.Læs mere
9.1 Windows Vista Windows Windows XP Privatkundar sum fáa trupulleika við sperring av Netbanka... 12
Brúkaravegleiðing Innihaldsyvirlit Hvussu kemur tú inn á netbankan?... 2 Java trupulleiki... 3 Lykil liggur ikki á røttum stað... 4 6 Hvussu loggar tú teg á netbankan?... 7 Hvussu gert tú Hópflytingar?...Læs mere
Kunngerð um stuðul til hoyritól, sum seinast broytt við kunngerð nr. 21 frá 3. apríl 2013
Nr. 96 18. november 2008 Kunngerð um stuðul til hoyritól, sum seinast broytt við kunngerð nr. 21 frá 3. apríl 2013 Kapittul 1 Hoyritól Kapittul 2 Umsiting Kapittul 3 Vanligar treytir Kapittul 4 PrivatirLæs mere
Kirsten Jacobsen og Fisker-Kaj
Nr. 293 Hósdagur 15. mai 2003 10,- Fiskimenn í Hirtshals: Vilja hava okkara fiskiskipan Vit hava vitjað fiskimannafelagið í Hirtshals. Teir hava sítt at dragast við og vilja hava fiskidagaskipan. SíðaLæs mere
LØGMANSSKRIVSTOVAN LÓGARTÆNASTAN. Rundskriv
LØGMANSSKRIVSTOVAN LÓGARTÆNASTAN Dagfesting: 10.02.2015 Rundskriv um uppseting og broyting av løgtingslógum og kunngerðum, um uppseting av ríkislógartilmælum og um uppseting av uppskotum til samtyktarLæs mere
BYGGISKRÁ Tjóðleikhús. til virksemi hjá Tjóðpalli Føroya
til virksemi hjá Tjóðpalli Føroya 02.12.2015 Innihald 1.0. Inngangur 4 1.1. Verkevni 4 1.2. Byggiánari og byggiharri 4 1.3. Brúkarar 6 1.4. Virksemi og bygnaður 6 2.0. Skipan av byggimáli 9 2.1. SkipanLæs mere
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag?
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag? Titus 2, 11-15 Haldi tað er eitt sindur ymiskt, hvat hugtekur okkum mest, tá ið tað kemur til evni í sambandi við okkara kristinlív. Summum dáma væl bíbliusøgurnarLæs mere


c: text/html

text:
Haggis
Arbeiðsháttur
Vaska lunguni, hjartað og livurina, um tú brúkar hana. Legg tað so í eina stóra pannu við vatni saman við fráskorna kjøtinum og kóka í tveir tímar.
Tá tað er liðugt at kóka, skalt tú goyma vatuna og seta hana til síðis
Hakka síðan lunga, hjartað og fráskorna kjøtið
Lat síðan alt í ein bolla saman við fínt skorna leykinum, hveitimjølinum og kryddinum. Elt væl stoyt so mikið av vætuni í, at blandingin verður bleyt.
Konsistensurin skal vera bleytt morlutur.
lat so alt í yndurið, so tað er umleið hálvfult. Seyma yndurið saman við einum sterkum tráði og prika nøkur smá hol í, so tað ikki brestur, tá tað kókar.
Lett so yndurið í eina grýtu við som mikið av vatni, at yndurið er undir og kóka í tríggjar tímar uttan lok. Blív við at stoyta meira vatn á, so yndurið alla tíðina er undir.
Tá kókað er, serverar tú tað sundurskorið saman við súltaðum rótum og mosaðum eplum.
TilfarEitt yndur
Avroð frá einum lambi
0,5 kilo av hakkaðum fráskornum kjøti
Tveir smátt hakkaðir leykir
225 gram hveitimjøl
1 spsk. salt
1 tsk. pipar
1 tsk. koriander
1 tsk. muskatblommu
1 tsk. muskat
Og nóg mikið av vatni til at kóka haggisyndurið
Terningar

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VIÐ EGNARI MC
Finn prísin og bókað ferðina til Danmarkar á netinum - tað er lætt og einfalt.
Koyr motorsúkkluna umborð á Norrönu, njót friðarligu tíðina áðrenn motorvegirnir verða royndir. Føl suðið í kroppinum á stóru og breiðu motorvegunum ímeðan stórbýirnir og smáu bygdirnar í Evropa bíða eftir tær. Evropa er fantastiskt um summarið - veðurlagið, fólkið, náttúran, you name it! Hópin av møguleikum til hugna og stuttleika meðan motorsúkklan bíðar til tit fara drønandi víðari til næsta stopp.
Øllum hesum ert tú bara 36 tímar burtur frá, so slepp tær avstað!


text:
21. februar var Aliráðstevnan 2014.
Nakrar av framløgunum liggja her:
Jan Petter Kosmo, Kontali Analyse - Marknaðarútlit fyri alivinnuna
Rúni Dam, Avrik - Fiskagoymsla og metingar
Debes Christiansen, Heilsufrøðiliga Starvsstovan - Fiskaheilsustøðan í Føroyum
Tor Alte Mo, Veterinærinstituttet - AGD-støðan í Noregi
Sturla Romstad, Mattilsynet - Felags niðurberjing av lús í Trøndelag
Rúni Weihe, Havsbrún - Sambandið millum fóður og vøkstur
Ása Johannesen, Fiskaaling - Rognkelsi og lúsatýning
Magnus Pauli Magnussen, Fiskaaling - Árin á alilaks og fólkaheilsu av plantuolju í fóðrinum
Øystein Patursson, Fiskaaling - Atferð hjá laksi í hørðum ráki


text:
Annfinn Brekkstein stillar upp til løgtingsval
24. mars 2015
IN.FO - Áki Bertholdsen 24.03.2015 (14:00)
Annfinn Brekkstein bjóðar av
- Eg havi nú gjørt av at stilla upp til løgtingsvalið, sum verður seinni í ár.
Tað boðar sambandsmaðurin, Annfin Brekkstein, frá í morgun.
Nú tað stundar til val, eru tað alsamt fleiri og fleiri sum bjóða seg fram um valevnu og nýggjastur á tí listanum er Annfinn Brekkstein, sum fer at stilla upp fyri Sambandsflokkin.
Hann hevur stillað upp fleiri ferðir áður, men stillaði ikki upp seinast. Hann er eisini býráðslimur í Havn og á seinasta býráðsvali í Havn gjørdi hann eitt gott hál og fekk 345 atkvøður.
Annfinn Brekkstein sigur, at heilsuverkið er eitt av hansara hjartamálum og hann heldur, at tað hevur avgerandi týdning, at alt heilsuverkið verður skipað undir einari felags leiðslu. Og tað skal vera ein serkøn leiðsla, sum skal fáa ábyrgdina av at skipa sjúkrahúsverkið, soleiðis at tað tænir sjúklinginum best. Og hendan sama leiðsla skal eisini hava ábyrgdina av at skipa arbeiðsbýtið ímillum sjúkrahúsini.
- Heilsuverkið skal ikki vera eitt arbeiðsskapandi tiltak. Tað skal skipast so, at tað tænir sjúkilngunum best, sigur Annfinn Brekkstein.
RN
Aftur


text:
Mikudagin 19. apríl verður ein lítil ráðstevna á Havstovuni við heitinum
Klimatiskar og havfrøðiligar broytingar í havøkinum millum Føroyar og Grønland og ávirkan teirra á plankton og fisk.
Í 2013-2015 játtaði danska stjórnin 10 mió. kr til oman fyri nevnda granskingarevni. Umboð fyri Havstovuna, Grønlands Naturinstitut, DTU-aqua og Aarhus Universitet hava skipað arbeiðið. Havstovan hevur staðið fyri leiðslu og umsiting av granskingarprogramminum.
Fimm granskarar hava arbeitt við hvør sínum evni, og nú arbeiðið er um at vera liðugt, verður tikið samanum. Eisini halda aðrir granskarar á Havstovuni fyrilestrar um viðkomandi granskingarúrslit.
Skráin sæst her.


text:
Tíðindaskriv
19.05.2017 - 23:08
Mentan > Mentan > Konsertir
Nú um vikuskifti fer Tórshavnar Kamarkór at hava sínar árligu várkonsertir. Á skránni er millum annað tvær motettir eftir J. S. Bach, Jesu meine Freude og Komm Jesu Komm, ið verða framførdar saman við strúkarum.
Konsertirnar verða í Fuglafjarða Kirkju leygarkvøldið og sunnudagin í Vesturkirkjuni í Havn. Kórleiðari er Bernharður Wilkinson.
Tórshavnar Kamarkór er kór undir Tórshavnar Kvøldskúla við 31 sangarum. Kórið hevur lagt seg eftir at syngja nýggjari føroyskan kórtónleik og avbjóðandi útlendskan tónleik. Kórið er sera virki, bæði her heima og uttanlanda og hevur luttikið á einari røð av konsertum í Føroyum, Europa og USA.
í 2016 vann kórið FMA virðisløn fyri "Besta bólk/kór" í "Opnum bólki" og í 2015, 16 og 17 vann kórið prís fyri bestu framførslu á kórfestivalinum, sum Kórsamband Føroya skipar fyri. Í mai 2016 luttók í eini altjóða kórkapping í Cork í Írlandi, við góðum úrsliti. Seinasta framførslan var fyri Íslendska forsetanum og gestum til veistludøgverða á Hotel Føroyum.


text:
Landsstýrismaðurin í Uttanríkis- og Vinnumálaráðnum, Poul Michelsen, setti fyri góðum ári síðan ein arbeiðsbólk at gera álit um sjóvinnupolitik. Arbeiðsbólkurin varð mannaður við umboðum úr Uttanríkis- og vinnumálaráðnum, Reiðarafelagnum fyri Farmaskip, Sjóvinnustýrinum, Faroese Maritime Union, Vinnuháskúlanum, Mentamálaráðnum og Fíggjarmálaráðnum.
At fáa ein skipaðan sjóvinnupolitik hevur leingi verið eitt ynski hjá Reiðarafelagnum fyri Farmaskip (RFF), og álitið, sum varð handað fríggjadagin, er væl avgreitt og hevur nøkur greið tilmæli.
Um vit ynskja at menna vinnugreinina shipping og føroyska handilsflotan er týdningarmikið at seta okkum greið mál, soleiðis at tær broytingar, sum gjørdar verða á vegnum eru væl umhugsaðar og eitt stig á leiðini til eina sterkari vinnugrein.
RFF fegnast tí um, at ein ætlan fyri, hvussu Føroyar skulu mennast á sjóvinnupolitiska økinum, nú er fest á blað. Eftir er nú at fremja tilmælini í verki, soleiðis at styrkt verður um vinnugreinina í Føroyum.
Álitið Sjóvinnupoliltikkur 2017 sæst her.
Sí annars eisini heimasíðuna hjá Uttanríkis- og Vinnumálaráðnum www.uvmr.fo


text:
Maria Parr er norskur rithøvundur, fødd 18. januar 1981 í Fiskå í Vanylven. Hon er master í norðurlendskum bókmentum frá universitetinum í Bergen. Fyrstu bókina gav hon út í 2005, tað var bókin Vaffelhjerte, sum vann Nynorsk barnelitteraturpris og gjørdist sjónvarpsrøð. Onnur bókin Tonja Gliturdal kom út í 2009 og hevur vunnið fleiri prísir. Bókin er blivin samanborin við bæði heidi hjá johanne Spyri og við Astrid Lindgren. Hon er sett upp sum sjónleikur í 2013.
Útgáva:
2014 Tonja Gliturdal
Umrøða/ummæli:
2009 Anna Katharina Fonn Mate: Ein klassiker er fødd í bokmerker.org 2. september
Morten O. Haugenom: Glimrende fra Glimmerdal í Adresseavisen 21. september
Kjell Olaf Jensen: Frisk bruk av forbilder í barnabokkritikk.no 23. september
2010 Harald Bache-Wiig: Fra Sveits til Glimmerdal Maria Parrs Tonje Glimmerdal - en gjenskaping av Johanna Spyris Heidi? í Nordic Journal of ChildLit Aesthetics, Vol. 1, 22. desember
2011 Damián Arguimbau: Violiner og hemmeligheder í Weekendavisen 9. desember
Nina Goge: Landskap og bannskap i Maria Parrs forfatterskap í Nordic Journal of ChildLit Aesthetics, Vol. 2, 7. februar
2015 Guri Fjeldberg: Naturbarn i frit flyt. 101. De beste barna- og ungdomsbøkene 2005-2015
Heiður:
2009 Ole Vig prisen fyri Vaffelhjerte og Toju Gliturdal
Brageprísin fyri Tonju Gliturdal
Teskjekerringprisen
Nynorsk barnelitteraturpris fyri Tonju Gliturdal
2010 Kritikerprisen fyri bestu barnabók (Tonja Gliturdal)
LUCH´s prísin frá Die Zeit fyri bestu barnabók í Týsklandi
Melsomprísin fyri Tonju Gliturdal
Årets nynorskbruger
2011 Mentanarprísin frá Vanylven
2013 Sigmund Skard prísin fyri bøkurnar


text:
Albatross (lat. Diomedea melanophrys (Tem); da. Albatros) eru fuglar, sum liva í sunnara helmingi av verðini. Tað eru fleiri sløg, og øll eru tey avbara stór. Veingirnir eru longri enn á nøkrum øðrum fugli, flogið kann vera meir enn 4 metrar. Teir eru hvítir við svørtum veingjum.
Í 1860 var ein vilstur til Føroyar og tók sær setur millum súlurnar á Mykineshólmi. Mykinesmenn góvu honum navnið súlukongur. Hann fylgdist við súlunum, tá ið tær fóru um heystið, og kom aftur við teimum á hvørjum vári í 34 ár. Tá ein dagin, sum hann sat í berginum, kom ein utróðrarbátur framvið og skeyt hann á setri sínum. Nøkur ár seinni varð ein annar skotin á Føroyabanka.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Soleiðis eru teir kallaðir, tí teir hava fitjur, tað er húð, sum er millum tærnar og ger fótin góðan at svimja við. Og øllum fitjufuglum dámar væl á blotanum; summir halda seg helst á vøtnum og í áum, men teir flestu liva sína mestu tíð á sjónum. Fjøðurin er tøtt, og teir smyrja hana við feitum, so vatn rínur ikki við hana. — Til er eitt ótal av sløgum, og til at lætta yvirlitið á teimum verða tey her sett sundur í bólkar og ættir.


text:
Heri Simonsen 19.03.2017 (19:50)
Semir hevði ynskt at skorað fleiri mál
TRÝST á PÍLIN undir MYNDINI, og hoyr samrøðuna Tróndur Arge gjørdi við Semir Hadzibulic, sum legði KÍ á odda við einum dreymahøggi seint í fyrra hálvleiki.
Semir Hadzibulic er serliga fegin um fyrra hálvleik, har hann heldur, at KÍ stóð seg væl. Hann er minni nøgdur við seinna hálvleik.
Semir Hadzibulic er glaður fyri at skora eitt gott mál, men hann iðrar seg um, at hann ikki fekk okkurt skot at sita á málmeskunum hjá B36 í dag.
Um brotssparkið, sum førdi til, at B36 javnaði hevur Semir Hadzibulic ikki nakran serligan hug at úttala seg um.


text:
Jan Müller
15.03.2017 - 22:58
"Hóast vit framvegis ynskja ein grønan profil fyri Føroyar, so halda vit, at oljuleiting er ein náttúrligur partur av okkara menning, og at tað eru onnur lond, sum hava tørv á okkara olju. Tá skal møguleikin fyri at fáa oljuna upp úr undirgrundini sjálvandi vera til steðar. Tí vilja vit geva hesum uppskotum ta bestu viðgerð," segði framsøgumaðurin hjá Sjálvstýri, Jógvan Skorheim, tá hann í farnu viku viðgjørdi uppskot til nýggja leitiútbjóðing eftir olju. Hann kundi sum heild taka undir við uppskotinum og segði m.a.:
”Grundleggjandi er tað gott, at man aftur fer at seta fokus á at fara undir aftur oljuleiting undir Føroyum. Tað er eisini gott, at man roynir at gera eina smidligari skipan, so landsstýrismaðurin hevur fleiri heimildir, og soleiðis at tað ikki verður ein spurningur at fara aftur í løgtingið, hvørja ferð eitt loyvi gongur út ella trupulleikar eru við einum ella øðrum.”
Eyðun Elttør við at leggja lunnar
Jógvan Skorheim fegnaðist um oljutilgongdina higartil og lat í hesum sambandi eisini orð fella um leiklutin hjá fyrsta landsstýrismanninum í oljumálum, Eyðun Elttør, um tað mundið, tá fyrireikingarnar vórðu gjørdar til oljuleiting á sinni.
”Nú hava vit hoyrt, at lógaruppskotið til oljuleiting undir Føroyum av fyrstan tíð er sera væl evnað til og er gott handverk og vælfunderað. Onkur framsøgumaður hevur nevnt, at tað hevði verið gott, um fiskivinnan varð regulerað og gjørd uppá sama máta. Kanska hevði tað verið eitt hugskot at sett ein sjálvstýrismann til at tikið sær av at gjørt fiskvinnulóggávuna, tí tað var ein sjálvstýrismaður, sum tók sær av at gera orkulóggávuna og oljulóggávuna tann tíð tað var. Tá var tað Eyðun Elttør, sum var landsstýrismaður.
Hóast vit ikki hava funnið oljuna enn, so hevur henda lógin virkað sera væl, og tað arbeiði, sum bleiv gjørt, áðrenn hon fór at virka, var eitt øgiliga gjølla gjørt arbeiði. Tí hevur hon eisini virkað so væl í langa tíð. Tað hevur givið samfelagnum nakað væl í peningi, sjálvt um vit ikki hava funnið oljuna,” segði Jógvan Skorheim og vísti til viðmerkingarnar til uppskotið, sum siga, at tað virksemi, sum oljuleitingin hevur skapt, hevur gjørt, at vit hava fingið stórar inntøkur til samfelagið beinleiðis og óbeinleiðis, Fram til 2007 hava vit fingið 110 mill. kr. inn í inntøkum frá loyvistreytum ol.
”Beauty-contest”
Framsøgumaðurin hjá Sjálvstýri helt fyri, at tann sokallaða ”Beauty-contest” kappingin, sum hevur verið millum oljufeløgini í sambandi við loyvistillutanina, hevur eisini verið ein styrki fyri tilgongdina. Tvs. at man skal gera seg ”flottan” fyri at fáa fatur í einum loyvi.
”Har síggja vit, at tíggjutals milliónir eru latnar til undirvísing og førleikamenning. Haldi tað er áhugavert at hugsa tann vegin eisini: at kunna fáa pengar inn aðrar vegir enn bara at fáa pengar inn í fyrsta liði. Tað er ein rúgva av slíkum stuðlaðum verkætlanum, sum hava gjørt, at vit sum samfelag eru vorðin ríkari og harvið eisini hava kunnað uppraðfest okkum sum samfelag kanska eisini á einum meira persónligum støði.”
Skilagóð uppskot
Jógvan Skorheim koma til ta niðurstøðu, at bæði uppskotini, sum eru løgd fram, eru skilagóð.
”Vit eru heit fyri, at man víðkar um møguleikarnar og ger skipanina smidligari. Hóast vit framvegis ynskja ein grønan profil fyri Føroyar, so halda vit hetta er ein náttúrligur partur av okkara menning, og at tað eru onnur lond, sum hava tørv á okkara olju. Tá skal møguleikin fyri at fáa oljuna upp úr undirgrundini sjálvandi vera til steðar. Tí vilja vit geva hesum uppskotum ta bestu viðgerð.”


text:
Nú seyðatalið er uppá sítt hægsta og nógv lomb eru komin, so er vandin fyri at koyra á seyð og lomb rættiliga stórur.
Eitt av tilmælunum frá Ferðslutrygd er, at landsvegir skulu haldast fríir fyri seyð og annan fenað.
Tey, sum dagliga koyra eftir landsvegum okkara, hava eisini sęš, at seyšur og lomb viš jųvnum millumbili halda til fram viš vegnum. Ķ fleiri fųrum er eisini hent, at seyšurin veršur yvirkoyrdur.
Taš er ręšandi at sķggja, at vit enn ikki hava fingiš landsvegirnar frķar fyri seyš. Taš snżr seg snųgt sagt um tryggleikan hjį okkum ųllum og ikki minst seyšinum sjįlvum.
Eitt av mongu tilmęlunum, sum Feršslutrygd hevur rašfest į įrsfundinum 2006, er at landsvegir skulu haldast frķir fyri seyš og annan fenaš.
Enn er ikki komiš į mįl, men vónandi veršur framtķšin soleišis hįttaš, at neyšug jįttan veršur givin - um taš er taš, sum skal til - fyri at fįa landsvegir okkara frķar fyri seyš og annan fenaš.


text:
Orð: Carl Martin Köhn
Týtt: Victor Danielsen
1. Jesus, takk fyri alt, sum eg lærdi
frá tí degi, tá frelstur eg varð,
eg, sum ivin og óttin fyrr tærdu,
og tað vónleyst mót deyðanum bar,
til títt blóð í mín stað
eg sá renna ein dag –
Jesus, takk, at tú vísti mær tað!
2. Fyrr eg trygt meg í synd havi kastað
uttan hugsan um deyða og dóm,
havi sorgleyst til undirgang hastað,
meðan sálin var vónleys og tóm;
Jesus vísti mær seg,
frelstur nú eri eg,
eg, sum fyrr gekk í myrkri mín veg.
3. Nú er hjarta mítt uppfylt av gleði,
tí eg veit, skjótt skal enda mítt stríð,
skjótt nú lýsir av ævigum degi,
skjótt er sálin úr royndunum frí;
við teim sælu eg tá
mína hørpu skal slá
og mín signaða Frelsara sjá.
4. Takk, áh, Jesus, hvør dagur, sum gongur,
ber meg nærri mót heiminum har!
Inntil toka og nátt ei er longur,
vil eg leiðast og førast av tær,
til mín frígjørda ond
sær ta skínandi strond,
sær tey ævigu friðarins lond.


text:
Krambatangi – frá handilsmiðdepli til útgrevstrarøki
1656 – 2017
Leygardagin 20. mai, verður eitt sera spennandi og forkunnugt tiltak í Øravíkarlíð, um viðrar. Tiltakið byrjar í Ólastovu og fara vit harfrá til gongu ímóti Krambatanga. Vit enda aftur í Ólastovu, har Tvøroyrar Kommuna bjóðar suppu, ið Café MorMor hevur staðið fyri. Ókeypis bussur koyrir frá Grillvogninum á Tvøroyri kl. 14:45 til Ólastovu og yvir á Tvøroyri aftur uml. Kl. 16:45. Áðrenn vit greiða nærri frá tiltakinum, fara vit at ynskja øllum at verða hjartaliga vælkomin og vóna at uppmøtingin verður góð.
Bent Albinus er Líðarmaður, hevur búð í Líðini heila sítt lív og er sera søgufróður maður. Hann hevur havt sína dagligu gongd á Krambatanga, ið er farin í arv frá abba hansara, Viggo Mortensen, sála.
Abbin fortaldi nógv um, hvussu tað gekk fyri seg í útgrevstrinum, ið Fornminnissavnið, v. Sverra Dahl á odda, stóð fyri í 1952. Tá bleiv ymiskt funnið, m.a. tegilsteinar, flint, glasbrot av ymiskum slagi, leirbrot o.a. Navnið Krambatangi stavar frá fyrsta handlinum í oynni, ið bleiv bygdur í 1656 og einans virkaði í 3 ár. Ymiskar eru meiningarnar um hví handilin varð niðurlagdur – m.a. eru nøkur, ið meta at sjórænararir hava gjørt enda á honum og onnur vilja vera við, at handilsreglurnar vórðu ikki yvirhildnar, tí bleiv hann niðurlagdur. Hanseatar, ættaðir úr Niðurlondum, stóðu fyri handlinum. Seinni, í 1913, varð ein Kristurfigurur funnin av 6 ára gamla Mortani í Ungagarði. Hann var komin yvir í Líðina saman við pápanum, Peturi í Ungagarðir, eftir gróti til barlast. Figururin stendur í dag frammi á Forngripasavninum – á figurinum er inngraverað “16”, restin av tølunum er slitið av. Hann hevur verið í Danmark og sligið er fast, at hann stavar frá 16-hundrað talinum.
Fyri einum mánaði síðan, setti Fornminnissavnið seg í samband við Bent, sum eigara av Krambatanga, vegna fornfrøðingin Natascha Wahler úr Eysturríki, búsitandi í Týsklandi, ið er sera áhugað í ferðamynstrinum hjá Hanseatunum í Norðuratlantshavi. Í september fara hesi undir stóra fornfrøðisliga verkætlan á Krambatanga. Vónin er at finna fram til nágreiniligu árstølini, ið Hanseatarnir búleikaðust á staðnum og vónandi eisini at finna lutir frá tá av. Ikki verður einans farið at grava, men froskmenn fara eisini at kanna fjørðin, um okkurt av áhuga skuldi verið at funnið har. Stórar upphæddir verða nýttar uppá arbeiðið, ið týski staturin ber kostnaðin av.
Vit síggja framvegis týðilig tekin frá virkseminum á Krambatanga, eitt nú “pullarturin og ringurin” ið stendur uppi á Krambatanga. Í Ólastovu sýnir Bent eisini myndir fram frá útgrevstrinum í 1952, myndir av lutunum, ið funnir vóru o.m.a.
Á túrinum koma vit eisini fram á virksemið, ið hevur verið seinni á Krambatanga. Vit nema við søguna hjá Kirkjugarðinum í Líðini, har 1196 fólk liggja grivin og vit koma inn á søguna hjá skúlanum í Líðini, ið virkaði frá 1930-1961. Havgrímur Hammer var seinasti lærari har, Jákup Berg var tann fyrsti.
Pól Arni Holm fer at geva okkum eitt søguligt yvirlit yvir Hanseatarnir og hvussu teir virkaði á Norðurhøvum og fer eisini at koma inn á, hvussu útgrevsturin í 1952 og tann komandi útgrevsturin, kunnu setast inn í eina størri heildarmynd.


text:
Hetta er ein reyð krabbabók í røðini um...
Hetta er ein reyð krabbabók í røðini um Alva, sum dámar so væl fótbólt
Alvi og Jákup eru vinmenn
Alvi og Jákup eru vinmenn
Alvi og Jákup eru vinmenn, teimum dámar...
Alvi og Jákup eru vinmenn, teimum dámar væl at sparka fótbólt.
Reyður krabbi um Alva, sum dámr so væl ...
Reyður krabbi um Alva, sum dámr so væl fótbólt
Sjúrður og Ólavur sparka fótbólt á sama...
Sjúrður og Ólavur sparka fótbólt á sama liði
Bókin um Herviliga Henry og fótbóltshet...
Bókin um Herviliga Henry og fótbóltshetjuna er nú uppafturprentað
Mamma Lovisu vil hava Lovisu at spæla s...
Mamma Lovisu vil hava Lovisu at spæla sello, men Lovisa sjálv vil helst sleppa undan. Hon vil heldur spæla fótbólt.
Tað skal vera stuttligt at spæla fótból...
Tað skal vera stuttligt at spæla fótbólt! Turbo dámar at spæla fótbólt, og hann dugir væl.


text:
Fyrr í vikuni kærdi sýslumaðurin í Sandoy sína neyð, tí hann fekk so nógvar fyrispurningar frá fólki um at sleppa at skjóta gæs. Nú úttalar Búnaðarstovan seg somuleiðis um, at landið orsaka av grágás og brandgás missir milliónir av krónum, tí at hesin fuglurin etur og skítir ov nógv. Hetta er eitt gott dømi um, hvussu vit føroyingar hava lyndi til at liva frá hondini í munnin. Tey sum kenna eitt lítið sindur til søguna, vita, at vit føroyingar einaferð fyrr hava klaga somikið nógv um grágásina, at vit oyddu hana. At grágásin av Guds náði er byrjað at reiðrast aftur í Føroyum átti vit at verið takksom fyri, men tvørturímóti tykist tað sum at vit ynskja at oyða hana enn einaferð.
Tað eru eftir mínum tykki 3 atlit sum eiga at verða tikin.
1. Gransking eigur at verða gjørd, sum kann staðfesta skaða og fyrimun við grágás í mun til tann landbúnaðar- og náttúru politikk vit (møguliga?) hava í Føroyum
2. Samstarv eigur at verða gjørt við okkara grannalond um veiðu av villgás, av tí hon ikki er okkara alt árið. Tað sum vit gera í Føroyum hevur eisini ávirkan aðrastaðni. Tilmæli frá Búnaðarstovuni um, at bóndir skulu ótálmað sleppa at skjóta gæs eisini í reiðringini, stríðir beinleiðis ímóti okkara altjóða plikt úr sáttmálanum um flytifugl.
3. Tað kann bert verða gransking og ikki matarlystur ella pengar, sum liggur sum grundarlag fyri, hvussu nógv man kann loyva sær at skjóta, og hetta má so verða umsitið á ein ábyrgdarfullan hátt, har atlit verður tikið til, hvussu stórur stovnurin er í Føroyum , og hvussu nógv hann tolir at blíva veiddur.
Søgan lærir okkum, at tað er sera skjótt og lætt at oyða grágásina í Føroyum - um tað er tað vit vilja. Ein orsøk til hetta er, at vit hava onga veiðuumsiting í Føroyum. Hetta sæst eisini aftur í rovdriftini eftir náta, sum ongin hevur eftirlit við. Ein veiðuumsiting er neyðug, um vit skulu veiða villgæs á ein ábyrgdarfullan hátt, so at stovnarnir ikki verða oyddir enn einaferð. Kanska hava almennu Føroyar ikki ráð at lata verða at fáa hetta í rættlag, um tað vísir seg - sum Búnaðarstovan ber fram - at bóndir missa virði fyri fleiri milliónir. Mín ótti er vit taka tað peningaliga bíligastu loysnina, sum er oyðing av villgás í Føroyum. Við hesari loysini er kostnaðurin fyri náttúru og menniskju sjálvsagt nógv størri, men eftir øllum at døma, telur tað ikki eins nógv og peningur hjá okkara politikarum. Sum eitt sivilisera land haldi eg, at tað átti at verið aðrar loysnir enn at oyða og drepa alt sum gongur okkum nær.
Eg vil hervið heita á Búnaðarstovuna at heldur enn at appelera til almenningin ígjøgnum fjølmiðlarnar, at fara í eitt konstruktivt granskingarsamstarv har ein á skilabesta hátt finnir eina loysn fyri grágásina, sum bæði loyvir bóndrum og villgás at liva í Føroyum. Búnaðarstovan hevur sjálvsagt áhugamál hjá landbúnaðinum nærmast at hjartað, men tað eru ikki bara bóndir sum liva í Føroyum. Og somuleiðis vildi mín áheitan til sýslumannin verið, at hann heldur brúkti sína orku uppá at eggja til at hildið núverandi lóg og eitt nú gjørdi nakað við ólógligu skerjingina av villgás í hansara sýslu, sum millum annað sæst á myndunum á viðkomandi grein á portalinum, og somuleiðis er nógv sum týðir uppá at nógv gás verður longu ólógliga skotin í Føroyum.
Sjúrður Hammer
Faroenature.net <http://faroenature.net/
>