text:
Árliga Laksa- og Sølutorgið verður í Runavík leygardagin 22. juli kl. 10-16, har høvi verður hjá øllum vitjandi at fáa eina ókeypis smakkiroynd av leskiliga laksinum frá Bakkafrost.
Eins og undanfarin ár er nógv spennandi á skránni, bæði til børn og vaksin.
Byrjað verður kl. 10 við loppumarknaði, leikamarknaði, sølu av bundnum vørum, gávulutum, ymiskum fiski, kaffi- og vafflusølu, suppu o.s.v.
Harumframt verður skipað fyri listaframsýning, ponyríðing og anlitsmáling.
Skráin fevnir víða
Kristina Bærendsen, Kári Sverrisson, Beinir og Rani, fyri at nevna nøkur, sum verða á Laksatorginum
Gestabólkur úr Spania, sum kallast Involukrados kemur at seta dám á við sínum lívliga, glaða og siðbundna latínamerikanska tónleiki.
Um middagsleitið stíga “Fívlar” á pallin. Tiltakið er merkt av jazz tónleiki og stuttligari frásøgu.
Í nøkur ár hevur verið skipað fyri eini fiskauppboðssølu í samband við Laksa- og Sølutorgið. Hetta er, sum verða man, ein uppboðssøla, har uppboðssøluhaldarin byrjar við eini upphædd, og síðani hækkar upphæddin, sum marknaðurin er fyri.
Í Býráðssalinum hava Bessi Bjarnason og dótturin Sóley Wen framsýning.
Bessi fer at sýna fram umleið 20 málningar, málaðir við akryl. Sóley Wen sýnir fram uml. 25 tekningar. Bessi hevur havt nakrar framsýningar í Íslandi og í Føroyum, men hetta er fyrsta framsýningin hjá Sóley Wen.
Sýningin í býráðssalinum verður opin frá kl.10.00 til 19.00 í tíðarskeiðnum 18.-25. juli.
Fimleikakynstur í leysari luft
Fimleikafelagið Støkk við sínum uml. 600 limum tveitir nakrar av sínum ídnastu amboðsfimleikarum út á gøtuna at gera fimleik. Tey fara at gera fimleik á trampolin og á tí, ið kallað verður airtrack. Talan er um avbjóðandi fimleik, har íðkararnir væntandi leypa um bilar o.a. Tí lýsir heitið fimleikakynstur í leystari luft væl tað, ið kann upplivast á Laksa- og Sølutorginum.
Tiltakið ber brá av, at ítróttur, kommunan, handilslívið, vinnan og áhugabólkar standa saman um at menna, fjálga og bjóða tað fram, sum eyðkennir økið. Øll árini hevur tað verið Kunningarstovan í Runavík, sum hevur samskipað tiltakið.
Laksa- og Sølutorgið, sum er 22. juli frá 10-16, er ókeypis, og øll eru hjartaliga vælkomin.
Nærri kunning á okkara facebooksíðu Laksatorgið ella HER


c: text/html

text:
Hóast nógv gransking fer fram í Føroyum, so er lógarverkið á økinum ikki so umfatandi.
Galdandi ásetingar eru um persónsdátuvernd. Her er myndugleikin Dátueftirlitið. Á heimasíðu teirra er vegleiðing um, nær loyvi krevst til granskinagrverkætlanir og hvussu søkt verður um loyvi. Les meira her
Eisini eru ásetingar um vísindasiðsemi í sambandi við gransking á heilsuøkinum. Her er myndugleikin Vísindasiðseminevndin. Samband fæst við Vísindasiðseminevndina umvegis vsn@vsn.fo
Góð ráð úr útheiminum
Vit vísa ofta til grannalond okkara, tá granskarar spyrja um reglur og kunning um mannagongdir o.l. í sambandi við krøv og kramar fyri gransking.
Ein góð kelda er Forskerportalen.dk, sum vendir sær til granskarar við danskar granskingarstovnar. Evnini, sum verða viðgjørd á portalinum, eru eisini viðkomandi fyri føroyska gransking. Har eru upplýsingar um løgfrøðiligar og etiskar spurningar, sum í nógvum førum eiga at verða ella kunnu verða viðgjørdir á meinlíkan hátt, tá talan er um gransking í føroyskum høpi.
Á síðuni eru fleiri stuttfilmar, sum geva innlit í møguligar støður og spurningar, tá ið granskað verður, t.d. viðurskifti millum vegleiðaran og ph.d. studentin, um ábyrgdarfulla gransking og um samstarv og avtalur millum granskarar.
Tilfarið á granskaraportalinum er bólkað í seks ymisk evni, sum eru:
-
Akademiskt frælsi
-
Granskingaretikkur
-
Granskingarsamstarv
-
Løgfrøðilig mørk fyri gransking
-
Útgáva og
-
Rættindi til gransking
Granskararportalurin er mentur av Udvalget til Beskyttelse af Videnskabeligt Arbejde (UBVA), sum er nevnd, sum røkir áhugamál í sambandi við upphavsrætt og patent.
Vitja Granskaraportalin her
Les meira um UBVA her
Aðrar viðkomandi slóðir til tilfar um etikk finnast her

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Grøna tilgongdin í Føroyum tikin fram í norðurlendskari frágreiðing
Ein frágreiðing um norðurlendskt orkusamstarv, sum ber heitið “Sterkt í dag – sterkari í morgin” nevnir m.a. grønu tilgongdina Føroyum, har battarískipanin í Húsahaga og møguleikarnir at skipa aðrar orkugoymslur í føroyska orkuskiftinum hava vakt ans.
Frágreiðingin nevnir eisini Føroyar sum royndarøki, og víst verður á, at kunnleikin um grøna orkuskiftið í Føroyum eigur at verða breiddur út – herundir battarískipanin og orkugoymslur – eisini við atliti at økjum við fáum íbúgvum.
Norðurlendska Ráðharraráðið tók stig til frágreiðingina 27. oktober 2015 – sama dag sum SEV fekk norðurlendsku náttúru- og umhvørvisvirðislønina í Reykjavík. Jorma Ollila úr Finnlandi, sum m.a. hevur verið nevndarformaður í Royal Dutch Shell og Nokia Corporation, har hann eisini var ovasti stjóri í fleiri ár, hevur vegna ráðharraráðið greitt frágreiðingina úr hondum.
Jorma Ollila, ið var á fundi við SEV 7. september 2016, hevur í hesum arbeiðinum havt samrøður við umleið 100 fólk, sum hava havt høvið at siga sína hugsan um, hvussu Norðurlond kunnu styrkja orskusamstarvið.
Í frágreiðingini verður nevnt, at umboðini úr Føroyum, Grønlandi og Íslandi í samrøðunum løgdu dent á, at norðurlendska orkusamstarvið eigur at hava við sær samarbeiði, sum miðar eftir ítøkiligum loysnum, sum verða skræddaraseymaðar til avbjóðingarnar í norðurlendska útjaðaranum, sum ikki er bundin í felags norðurlendska elnetið.
- Battarískipanin í Húsahaga og okkara nýskapandi arbeiði at kanna aðrar orkuloysnir eru dømi um tað, sum frágreiðingin her vísir á. Nýbrot og serstakar loysnir eru ein fortreyt fyri at røkka málinum um 100 prosent grøna orku á landi í Føroyum í 2030, sigur Hákun Djurhuus, stjóri í SEV.
Jorma Ollila skrivar í frágreiðingini, at vit fult út eiga at gagnnýta innovatiónsmøguleikarnar á orkuøkinum fyri at skapa nýggj størv innan hetta økið.
- Orkuskiftið er longu á veg – um Norðurlond ikki fult og heilt taka lut, verða størvini skapt aðrastaðni, skrivar Jorma Ollila m.a. í fororðunum í norðurlendsku orkufrágreiðingini “Sterkt í dag – sterkari í morgin”. Frágreiðingin hevur 14 uppskot um, hvussu norðurlendska orkusamstarvið kann styrkjast.
Frágreiðingin frá Norðurlendska Ráðharraráðnum kann lesast á Norden.org/strongertomorrow


text:
Orð: Th. W. Oldenburg
Týtt: Jóan Chr. Poulsen
Eitt suff um allan heimin fer,*
men heiminum tað torskilt er,
hví hjartað ber seg illa;
um heimur leikar hátt og kátt,
so fellur hjartað tó í fátt,
tess trá kann eingin stilla.
Men, frelsta sál, sum frið tær vann,
tú heimsins suff væl skilja kann,
tú kennir tað av royndum;
nú teskar blítt í sál og sinn
Guðs friður í títt hjarta inn
og bústað tók í loyndum.
Tann boðskapin, sum orðið bar
um heimin út, tú tók at tær
og læt í hjarta skriva.
Til lov og prís Guðs halga ond
tær loysti bundnu tungubond
og rak burt tungan iva.
Bert tá Guðs effata í sinn
og sál sum snarljós skyggir inn,
upp vekist gleðin sæla;
tá kveikir lívsins flóð vár’ ond,
og varrar uttan tungubond
um himins frøi tala.


text:
Lítla skrímsl fær vitjan og Stóra Skrímsl er keddur og øvundsjúkur. Teir klandrast og gerast vinir aftur. Teir leita eftir burturmistu skrímslakiskuni og reypa og klintra í trøum …
Lítla skrímsl fær vitjan og Stóra Skrímsl er keddur og øvundsjúkur. Teir klandrast og gerast vinir aftur. Teir leita eftir burturmistu skrímslakiskuni og reypa og klintra í trøum …
Við støði í skaldsligu útsøgnum William Heinesens um Føroyar sum ein heilan heim í einum sandkorni bjóðar Norðurlandahúsið til eina stóra bókmentaráðstevnu
Skjótt verður farið undir seinastu sýningarnar av ELEKTRU á Tjóðpallinum. Skunda tær, um tú eisini vilt uppliva henda háaktuella og hugtakandi leikin.
Eitt sindur av heimaarbeiði áðrenn tú fert til Elektru skaðar ikki. Ættartalvan gevur tær skjótt yvirlit yvir hennara uppruna og familjubond.
Sofokles skrivaði sjónleikin um mýtuna, tá hann var enn longur burtur frá hendingunum enn vit í dag eru frá honum (2500 ár), og hann setur hendingarnar á spreingiknøttin, við at lata sonin vera tann, ið drepur móðurina.
Leygarkvøldið 28. januar verður frumsýning á Tjóðpallinum av grikska klassikaranum Elektru eftir Sofokles. Ein leikur um kærleika, longsul, svik og trupla valið millum hevnd og fyrigeving.
28. januar 2017 verður grikska tragedian ELEKTRA, eftir Sofokles, frumsýnd á Tjóðpallinum. Men hví spæla ein 2500 ára gamlan leik í 2017?
Seinasta sýning av Havfrúnni verður fríggjadagin 14. oktober, so nú ræður um at skunda tær at keypa atgongumerki, um henda stórfingna upplivingin ikki skal fara aftur við borðinum.
Matlist og leiklist. Byrja kvøldið við einum góðum bita í Áarstovu áðrenn sýningina á Tjóðpallinum.


text:
Orð og lag: Dottie Rambo
Týtt: Hallgrim Miðberg
Upprunaheiti: Prisoner of love
1. Tá eg kom til Jesus, tá gav eg upp alt
og leit honum lív mítt í hond.
Tað var ikki óttin, ið dró meg til hann,
hans kærleiki loysti øll bond.
Niðurlag: Eg av kærleika nú eri bundin til Jesus,
eg liva vil nú fyri hann, sum meg vann.
Eg fann ongan frið í heiminum her,
men Jesus eg fann,
skjótt mítt eyga skoðar hann.
2. Eg eri nú tryggur, hann heldur mær fast,
eg tæna vil honum hvønn dag.
Í gleði og friði eg hvíla nú kann,
mín sál hevur frelsuna sæð.


text:
Hey babba - hví eru ongar plakatir av tær?
25. oktober 2016
Kommunala valstríðið er í hæddini og plakatirnar eru aftur hesaferð nógvar, stórar og áleypandi – navnið á flokkinum sæst so at siga ikki longur á plakatunum. Spurningurin er eftir hondini, hvør er í miðdeplinum - borgarin ella valevnið?
”Hey babba - hví eru ongar plakatir av tær?” Soleiðis segði sonurin við meg herfyri, tá hann hann hevði sæð allar plakatirnar av valevnunum her í Tórshavn.
Eg svaraði: ”Tí babba hevur sæð myndir av sær sjálvum so ofta og í so nógv ár, at babba er eitt sindur troyttur av at síggja myndir av sær sjálvum, hangandi á onkrum veggi ella onkrum pela. Og so heldur babba, at tey nýggju valevnini skulu fáa pláss og møguleika at gerast kend.”
Segði honum víðari: ”Kanska babba fer at verða á onkrari plakat saman við hinum valevnunum, sum bjóða seg fram.”
Eg haldi, at tað er týdningarmikið ikki at gloyma, at politikkur í veruleiknum snýr seg um at vera til staðar millum fólk og vita, hvat rørir seg.
Bara á henda hátt kann ein gera mun í politikki.
Tað ræður um at velja rætt 8. november.
Kaj Leo Holm Johannesen
valevni Sambandsfloksins til býráðsvalið í Tórshavnar kommunu
RN
Aftur


text:
Arbeiðseftirlitið og Brunaeftirlitið løgd saman í ein stovn
17-05-2017 - 13:47 -
Arbeiðseftirlitið og Brunaeftirlitið eru nú løgd saman og skipað í ein sjálvstøðugan stovn, ið hevur fingið navnið Arbeiðs- og brunaeftirlitið. Arbeiðseftirlitið var áður deild á Heilsufrøðiligu starvsstovuni, og Brunaeftirlitið var deild á Vørn.
Stovnurin, sum kemur at liggja undir Samferðslumálaráðnum, situr fyri fjølbroyttum virkisøkjum, ið hava stóran týdning fyri føroyska samfelagið so sum arbeiðsumhvørvi, brunatrygd, handfaring av spreingievnum og kavaravinnu.
“Tað er natúrligt, at Arbeiðseftirlitið og Brunaeftirlitið verða sjóðað saman í ein og sama stovn. Málsøkini og førleikarnir hjá starvsfólkunum líkjast, og eyðsýndir fyrimunir eru við samanleggingini. Skipanin av stovninum er eisini í samsvari við ætlanirnar hjá landsstýrinum um at raðfesta arbeiðsumhvørvi og brunatrygd“, sigur Henrik Old, landsstýrismaður í samferðslumálum.
Samanleggingin varð sett í verk 4. mai, og stovnurin heldur til í sama bygningi sum Heilsu- og innlendismálaráðið á Eirargarði 2.
Lýst verður í næstum eftir stjóra til Arbeiðs- og brunaeftirlitið, og til stjóri er settur, røkir Leivur Persson starvið sum virkandi stjóri. Leivur er 34 ár, útbúgvin løgfrøðingur og hevur starvast sum leiðari á Arbeiðseftirlitinum síðan 2013.


text:
Lýrur, hvítseiður, lini (toskaættin)
Pollachius pollachius (Linné, 1758)
Stødd: Lýrur verður í mesta lagi 130 cm langur. Í veiðuni vanliga millum 30 og 90 cm. Hann er sum upsi, smáur inni við land og størri útiá.
Dýpi: Hann er bæði uppsjóvarfiskur og botnfiskur, úr vatnskorpuni niður á 200 m.
Litur: Lýrur er olivengrønur til myrkabrúnur um bakið. Hvøss avmarking er móti ljósaru silvurlitunum á síðunum. Hann er hvítur undir búkinum. Smáfiskar í taranum eru reyðbrúnir og hava reydligan lit ímillum teir gráu blettirnar á síðunum.
Teinar: R1 12-13; R2 17-20; R3 17-19; G1 27-30; G2 17-20.
Lýsing: Lýrur hevur tríggjar ryggfjaðrar og tvær gotfjaðrar. Tann myrkagrøna strikan er væl bend oman fyri uggafjaðrarnar. Gotið er næstan frammi undir fremra enda á fremstu ryggfjøður. Hann hevur stórt undirbit.
Eyðkenni: Hann minnir um upsa, men er tjúkkari. Ein munur er strikan, ið er so bogin, annar at gotið er frammarlaga. Hann hevur stórt undirbit.
Týdningur: Undir Føroyum er lítið til av hesum fiski, onkur fæst av og á, t.d. á seiðabergi, inni í firðum og sundum, men eisini úti á landgrunninum. Aðrastaðni verður væl veitt av lýri.
da: Lubbe - lyssej, en: Pollack, fr: Lieu jaune, ís: Lýr, no: Lyr, tý: Pollack
Útbreiðsla: Lýrur er frá Biskeiavíkini norður í Norðsjógvin, Kattegat og Skagerrak. Hann er við Bretsku Oyggjarnar, við Noreg norður til Finnmørkina. Hann fæst onkuntíð undir Føroyum. Sløðist til Íslands.
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Toskafiskar Gadiformes
Hópurin við toskafiskum hevur 9 ættir 75 slektir og 555 sløg.
Undir Føroyum eru 5 ættir ið hava 26 slektir og 36 sløg:
Teir hava heldur stórligt høvd. Teir hava eina til tríggjar ryggfjaðrar og eina ella tvær gotfjaðrar, summir hava stert, aðrir bert ein spíss. Á nøkrum sløgum er roðslan lítil og sløtt, á øðrum stór og rísin. Á flestu sløgunum eru uggafjaðrarnar aftari enn búkfjaðrarnar.
Nógv av sløgunum hava grunnnøs.
Teir eru bæði á grunnum og djúpum vatni. Við Føroyar liva allir toskafiskarnir í sjónum, men okkurt slag úti í heimi er í feskum vatni, og nøkur eru í blandingsvatni.


text:
Búðaráir ganga í sjógv millum Kjøthólm og Grønhólm. Úr teimum áunum má eingin drekka ella brúka vatn, ella verður teimum óhapp fyri. Gomul søgn er eisini, at eingin má skera torv millum Búðaráir. Jóhan Hendrik (Egholm) hjá Janusi í Streymnesi hevði fyri o. u. 85 árum síðani skorið torv har. Hann gekk burtur tað summarið á útróðri uppi við Ísland.
Tann beinara rættin hjá sundamonnum í Streymnesi er tætt norðan fyri bøgarðarnar. Tað plagdi ofta at gangast illa við at fáa seyðin inn í hesa rætt. Og skyldað varð uppá, at viðtøkugarðurin var mest sum eingin. Ein mongd av fremmandum gráum seyði kom tíðum inn har á várgongu. Tann seyðurin varð royttur sum annar seyður; menn lótu ullina liggja eftir á rættini, um teir so komu skjótt aftur, so var tann ullin tá altíð burturtikin.
Eitt várið, sum teir sótu og royttu (lítið var innkomið, og teir gráu vóru eisini slopnir), síggja fjallmenninir, at ein grá- og svørtklødd gomul kona situr á einum steini tætt við rættina og bindur eina hosu. Teir sóu eisini, at viðtøkugarðurin tók á at leingjast og laðaði seg upp av sær sjálvum.
Tá ið teir vóru lidnir við at royta ta neyðina, teir høvdu fingið í rætt, var viðtøkugarðurin nóg langur, og konan var hvorvin. Teir hildu nú allir, at tað mátti hava verið ein huldukona, ið á steininum hevði sitið.
Teir gingu nú umaftur, og tá bar væl til at fáa allan seyðin inn í rættina.
Á einari fløtu frammi við streymnesrættina og yviri í Bøllureyninum skal eingin leggja seg at sova, tí ikki fær ein frið til tað. Eg havi mangar ferðir hoyrt menn sagt frá, hvat teimum hevur verið fyri, og hvat aðrir hava sagt teimum frá, ið vóru fyri somu korum.
Andreas Weihe: “Søga og søgn”, 1933


text:
Trantlangasporl (langasporlsættin)
Trachyrincus murrayi Günther, 1887
Stødd: Trantlangasporl verður upp í 40 cm langt.
Dýpi: Tað er úr um 400 m niður á góðar 1600 m.
Litur: Tað er grábrúnt um allan kroppin, kanska heldur ljósari undir búkinum.
Teinar: R1 11 (10); U 21; B 7.
Lýsing: Trantlangasporl er sporlklænur fiskur. Tjúkkast er tað fremst um bulin. Tað hevur tvær ryggfjaðrar, fremra heldur høg og tríkantað. Aftara long og lág og kemur aftur á sporlsendan, har hon rennur saman við gotfjøðurina. Stertur er eingin. Gloppið millum ryggfjaðrarnar er so mikið stutt, at fremra ryggfjøður røkkur niðurløgd inn yvir ta aftaru. Gotfjøðurin er bert eitt vet styttri enn aftara ryggfjøður. Høvdið er um 27-29% av heildarlongdini. Tað hevur spískan trant og skarpar kantar á síðunum. Teir koma aftur hagar, kápan byrjar. Roðslan er rættiliga hvøss. Finnan er lítil.
Roðslan mitt oman á bakinum og mitt undir búkinum hevur størri píkar, einir 8-10 slíkir eru á bakinum aftari enn gotið, og 5-11 undir búkinum, aftan fyri gotið. Strikan er ovarlaga á síðuni.
Eyðkenni: Trantlangasporl hevur langa, framstandandi og spíska gron, við hvøssum kantum. Uggafjaðrarnar eru ájavnar við fremru ryggfjøður. Tað hevur hvassa roðslu um bakið og undir búkinum.
Týdningur: Trantlangasporl hevur ikki vinnuligan týdning.
da: Murrays skolæst, en: Murray’s longsnout grenadier - Roughnose grenadier, ís: Langhalabróðir
Útbreiðsla: Undir Føroyum er trantlangasporl fingið við bankarnar vestanfyri og í Rósugarði. Er annars í hellingunum sunnan fyri Ísland, á Hattonbanka og vestan fyri Írland. Tað er eisini í Davisfirði til Labrador.
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Toskafiskar Gadiformes
Hópurin við toskafiskum hevur 9 ættir 75 slektir og 555 sløg.
Undir Føroyum eru 5 ættir ið hava 26 slektir og 36 sløg:
Teir hava heldur stórligt høvd. Teir hava eina til tríggjar ryggfjaðrar og eina ella tvær gotfjaðrar, summir hava stert, aðrir bert ein spíss. Á nøkrum sløgum er roðslan lítil og sløtt, á øðrum stór og rísin. Á flestu sløgunum eru uggafjaðrarnar aftari enn búkfjaðrarnar.
Nógv av sløgunum hava grunnnøs.
Teir eru bæði á grunnum og djúpum vatni. Við Føroyar liva allir toskafiskarnir í sjónum, men okkurt slag úti í heimi er í feskum vatni, og nøkur eru í blandingsvatni.


text:
Hann vitjaði kirkjugarðin og stóð við leiðið. Andakt, ró og friður. Einsamallur ein góðveðursdag millum søkurnar.
Gekk framvið og órógvaði hann í løtuni. Eitt smíl rann um ennið, og so segði hann stillisliga: “Fyri mær er tað veruliga lívið at liva í trúnni á Jesus Krist. Fyri mær er Jesus lívsins innihald og allur ævinleikin.”
So var tøgn eina løtu, og hildið varð fram: “Eg veit ikki, hvat ið eg skal skriva á gravsteinin. Kona mín var eydnan, lívið og kærleikin. Hon var so líkatil, altíð hjástødd í løtuni. Hon var fulltikin, soleiðis sum hon var.
Hon gav seg ikki út fyri at vera meira enn tað, ið hon var, ein frelstur syndari.”
Tað er júst tað, ið Jesus royndi at læra sínar lærusveinar. Verðið sonn í orði og verki. Verðið hjástødd í rúmi og tíð. Kannið lendið og finnið útav, hvussu tit bera tykkum rætt at við atliti at trúnni, frelsuni og medmenniskjum tykkara.
Trúgvin hevur ein grundvøll, svá ápostulin Paulus sigur við kirkjuliðið í Korint: “Tí at annan grundvøll kann eingin leggja enn tann, sum lagdur er, og hann er Jesus Kristus.” (Fyrra Korintbrævið 3,11).
Í hesi trúgv er tað teimum kristnu umráðandi, at vit eru heldur enn tað, at vit geva okkum út fyri at vera.
Tí tað góða træið kennist av síni egnu frukt. Tí tann góði maðurin ber fram úr hjartans góðu goymslum sínum. Tí at muður mælir tað, sum hjartað er fult av.
“Verið miskunnsom, eins og faðir tykkara er miskunnsamur.” Sum faðirin, svá børn hansara. Tað er ein dygd og røtt etisk framferð, um vit eru myndað av Jesu hugsan, atferð og atburði.
Kristindómur er bæði áskoðan og lív, bæði trúarlæra og etiskar leiðreglur. Jesus er lærarin, ið gevur trúnni innihald. Jesus er lærumeistarin, ið vísir lærusveinum sínum, hvussu teir eiga at ganga í fótasporum Meistarans.
Fýra fyridømi eru nevnd, hvussu vit eiga at bera okkum at í samskifti og samvinnu við onnur menniskju. Vit skulu vera, ikki einans halda og meta um. Tað ræður um at vera, vera í læru hjá Jesusi og gera sum Meistarin.
• Dømið ikki, tá skulu tit ikki verða dømd.
• Fordømið ikki, tá skulu tit ikki verða fordømd.
• Umberið, tá skal tykkum verða umborið.
• Gevið, tá skal tykkum verða givið.
Tvey tey fyrru fyridømini hava neiligt fortekn. Tvey tey seinnu hava jaligt fortekn. Vit skulu ikki gera soleiðis: ikki døma ella fordøma! Vit skulu júst gera soleiðis: umbera og geva burtur av ognum okkara!
Orð Jesu um miskunnsemi og fyrigeving, hava ein jaligan tóna. Umbera vit, og eru vit rík í náði og fyrigeving mótvegis øðrum, ja so umber Guð okkum og ber yvir við mistøkum várum.
Um vit umbera og geva, skal okkum verða givið eitt stappað, stungið høgrokað mál, tí at við tí máli, sum tit mála, skal tykkum aftur verða mált.
Tað merkir, at Guð ríkiliga lønar okkum aftur, um vit sína miskunnsemi og eitt yvirberandi sinnalag mótvegis medmenniskjum okkara.
Tað er altumráðandi, at næstin merkir fløvan av Guðs ríki í atferð og medferð okkara. Tí soleiðis sum vit eru og bera okkum at, umboða vit Guðs ríki yvir fyri teimum, ið vit møta á lívsleiðini.
Tá ið vit døma og fordøma onnur, tørvar okkum síggjandi eygu. Vit varnast ikki bjálkar í okkara egnu eygum. Bjálkin í eyganum ger okkum sjónveik og blind, so vit ikki síggja at taka flísina út úr í eygunum á brøðrum og systrum.
Ein jødiskur rabinari gav næmingum sínum hesi ráðini: “Døm ikki næsta tín, fyrr enn tú ert komin í somu støðu.”
Umsett til nútíðar viðurskifti kunnu vit siga: Døm ikki børnini í grannalagnum og foreldur teirra, fyrr enn tíni egnu børn koma í somu støðu.
Liva vit nóg leingi, verður tað staðfest, at alt, ið hendir onnur, kann raka okkum. Latum okkum tess vegna vera skilagóð og útseta alla fordøming.
Tá ið neyðin einaferð rakar okkum sjálv, verður lívið nógv lættari at liva, um vit fylgja ráðum Jesu. At vit ístaðin fyri dómin og tann dømandi tónan møta næsta okkara við virðing, umbering og fyrigeving.
Geva vit øðrum burturav tí miskunn, ið vit hava fingið frá Jesusi, verða vit ríkiliga signað, eisini um tilveran ber niðan brekkuna. Geva vit okkum sjálv í tænastu for Kristus, verða vit eydnurík!
Vit ynskja hvør øðrum eina vælsignaða ferð fram móti tí himmalska staðnum. Heima í himli verða vit vegna Jesus mett fullkomin og útlærd. Vit fáa prógv saman við fleiri av teimum, ið vit mettu vóru dumpað á leiðini.
Prógvið er náði Guðs í trúnni á Jesus Krist sum Harra og frelsara. Amen.
Orðið: “Verið miskunnsom, eins og faðir tykkara er miskunnsamur.” (Lukas 6,36).
Jógvan Fríðriksson, biskupur
Heimild: Andaktin er ein stytt prædika úr Skála kirkju, Kvf 9. juli 2017.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo
tann


text:
Eg bleiv eitt sindur bilsin og órógvaður, tá eg las innleggið í skúlablaðnum hjá varaskúlastjóranum í Skúlanum við Løgmannabreyt, Gitte Klein.
Greinin leggur próvstovuna undir einans at nýta orku upp á tøkni og ikki innihald og ber í fleiri førum brá av, at greinaskrivarin er ímóti at nýta talgildar miðlar, skíggjar og yvirhøvur annað enn pappír til royndir. Hetta er sum so einki nýtt, tí Gitte hevur síðan skíggjar vunnu sær veg inn í barnaheimin og harvið eisini inn í undirvísingarheimin ávarað um skaðiligu og neiligu árinini hetta fór at hava. Gitte hevur við sínum innliti og viðmerkingum eisini givið fólkunum, ið varða av talgildu royndunum, góð hugskot til ábøtur. Men hesaferð eru greinin og viðmerkingarnar ikki nóg væl frágingnar og kanska skrivaðar í tankaloysi og sinnismuni.
Hon sigur seg ikki kenna seg aftur í, at landsroyndirnar 2016 gingu væl. Gitte letur greinina bæði upp og aftur við at vísa á, at tey, ið varða av landsroyndunum, ikki hava førleika til at umsita royndirnar, og úrslitið er tískil hareftir. Síðan heldur hon speiskliga fyri, at “um endamálið var at tryggja, at næmingarnir skuldu klára seg illa og í mongum førum fara úr royndarhølinum við eini neiligari kenslu bæði mótvegis royndum og egnum avriki, so eydnaðust royndirnar til eitt 12-tal.”
Fyrst er at siga, at fólkini, ið gera uppgávur til landsroyndir, øll eru dugnaligir og vandnir lærarar, ið kenna sína lærugrein væl og virðiliga, umframt at tey eru partur av fólkaskúlanum í gerandisdegnum. Tey byggja royndirnar á námsætlanirnar fyri lærugreinina og fólkaskúlalógina § 14 stk 5-8. Ongastaðni í grundarlagnum er endamálið at fella einstakar lærarar, fáa næmingar at kenna seg býttar ella at vísa “glitrandi tøkni”.
Landsroyndin skal vera ein partur av eftirmetingini hjá skúlanum. Skúlin sjálvur skal skipa fyri eftirmetingum og støðuroyndum annars fyri at gera eina meiri fullfíggjaða mynd av næminginum. Hetta kann landsroyndin ikki gera einsamøll. Og tað er heldur ikki endamálið við henni. Tað áliggur skúlaleiðsluni, ið Gitte jú er ein partur av, at gera eina slíka heildarmeting av næmingunum saman við lærarunum. Kenni eg lærararnar á Løgmannabreyt rætt, og føroyskar fólkaskúlalærarar sum heild, so vita tey væl, at landsroyndin undir ongum umstøðum kann standa einsamøll sum heildarmeting av næminginum. So hví Gitte skal nýta landsroyndina sum høvuðsgrundarlag undir næmingatillaging, er mær ein gáta.
Síðan vísir Gitte til ítøkiligar uppgávur, ið hon heldur áttu at verið øðrvísi. Í summum førum góðar og viðkomandi eygleiðingar, ið uppgávunevndirnar kunnu taka til sín, og í øðrum førum bara ein atfinning at, at næmingar í royndarstøðu kunnu nýta tøkni. Tað fyrra er noterað og takk fyri tað, men tað seinna gera vit í Námi og Próvstovuni ikki so nógv við.
Pallurin, ið vit nýta, er talgildur og hetta hevur fyrimunir og vansar. Soleiðis er eisini við pappíri. Tað er okkara greiða fatan, at fyrimunirnir eru munandi fleiri enn vansarnir. Við tøknini aftanfyri svar.fo er nú gjørligt at fáa afturboðan, beint sum royndin er liðug. Lesiveikir næmingar kunnu fáa tekstirnar upplisnar við talgildum hjálparamboðum. Og svar.fo gevur okkum eisini eitt nógv neyvari og greiðari yvirlit yvir føroyska skúlan, enn vit áður hava havt. Til ber at kava niður í alskyns tøl. Munir millum gentur og dreingir. Munir millum stórar skúlar og smáar skúlar. Ella hvat við at hyggja nærri at onkrum skúla, ið afturvendandi førir næmingar til landsroyndir, ársroyndir og próvtøkur við góðum úrslitum. Til ber við eini skipan sum svar.fo at eyðmerkja slíkt, ið kann verða grundarlag undir spennandi granskingarverkætlanum í føroyska skúlaverkinum.
Næmingar og foreldur fáa eisini munandi størri innlit við svar.fo, enn tá landsroyndin var á pappíri. Ein tíma eftir, at royndin er lokin, sær næmingurin síni úrslit. Hann sær øll svar, og um hansara svar eru røtt. Vit hava frætt frá nógvum foreldrum, ið eru glað fyri, at tey nú kunnu kaga inn í skúlan og uppgávurnar og avbjóðingarnar, teirra barn situr við. Hetta var als ikki partur av afturboðanini til gomlu royndirnar, sum ofta kundi kennast óviðkomandi og fremmand, tí so langt var ímillum royndardagin og afturboðanina.
Gitte sigur at enda í síni grein, at næmingarnir kláraðu seg so illa um alt landið, at tey, ið fyriskipa royndina eru beinleiðis orsøk til hetta. Grundarlagið, hon byggir hetta á er medianin. Eg skilji ikki henda pástandin hjá Gitte, tí ein partur av eini roynd er at greina støðið. Tá má ein ávís spjaðing verða millum næmingarnar. Hetta er natúrligt. Medianin liggur millum 50 og 75. Hetta merkir, at helvtin av næmingunum hava svarað millum 50 og 75% rætt. Málið við royndunum og torleikastigi er at leggja medianina millum 50 og 60, og at næmingar liggja um allan skalan frá 0-100. Øll eiga ikki at fáa millum 80 og 100% rætt. Júst sum øll ikki eiga at fáa 12 tøl til allar royndir. Vit mugu læra okkara børn og ungu, at øll ikki duga alt. Tað er í lagi ikki at duga okkurt. Vit styrkja ikki mentala mótstøðuførið hjá børnum við at forera teimum góð, óuppiborin úrslit. Tað einasta, hetta ger, er at reingja teirra sjálvsmynd.
So fyri at takasaman um kann eg vegna Próvstovuna, Nám og allar uppgávubólkarnar siga, at vit kunnu standa inni fyri tí, vit gera. Gamaní eru tillagingar, ið skulu gerast alla tíðina. Og hetta verður eisini gjørt. Men at avskriva øll hesi fólkini og eyðmerkja tey sum havandi vánaligar førleikar, ikki hava sett seg inn í, hvat hetta krevur av næmingum og ikki at hava gjøgnumhugsað uppgávur, er at fara út um mark, Gitte.
Fulla virðing fyri at tú ert av argastu mótstøðufólkum til skíggjamentanina. Men eg seti spurnartekin við um rætta loysnin er at forbjóða skíggjum, avnokta tøkni og staðfesta, at um royndirnar vóru á pappíri, so var alt væl. Tað er stutt og greitt ov einfalt.
Landsroyndir og próvtøkur í fólkaskúlanum eru talgildar. Tað eru tær, tí vit meta, at fyrimunirnir eru fleiri enn vansarnir. Tað gekk ikki sum eftir ánni í fyrstu royndunum, men tað er mín kensla, at skúlin sum heild nú hevur tikið amboðið svar.fo til sín, sum ein náttúrligan part av undirvísingarverkinum, ið kemur afturat øllum hinum amboðunum. Týdningarmesti liðurin í hesi ketuni er hvørki svar.fo, stjórin á Próvstovuni ella varastjórin við Løgmannabreyt. Tað er lærarin, sum hvønn dag stendur á gólvinum í skúlastovuni og ger eitt megnar arbeiði.


text:
Ulka, krutt (ulkuættin)
Myoxocephalus scorpius
(Linné, 1758)
Stødd: Undir Føroyum verða kvennfiskarnir neyvan longri enn 32 cm, kallfiskarnir nakað styttri, vanlig stødd er um 15-25 cm. Undir Íslandi 40 cm, og norðari verða tær upp í 90 cm langar.
Dýpi: Hon er úr fjøruni og út á 250 metrar. Vanligast er ulkan á harðbotninum og í taraskóginum á grunnum vatni. Hon er onkuntíð fingin úti á landgrunninum.
Litur: Ulka er brún, gulbrún við blettum og flekkum um síðurnar og undir búkinum, skiftandi litir, onkuntíð við veikum, grønligum farra. Oman fyri uggafjaðrarnar eru viðhvørt myrkar flekkur og hvítir blettir. Undir búkinum hava kvennfiskar appilsingulan ella gulligan lit, og kallfiskarnir eru reyðari, kirsuberjalittir. Bæði kynini hava hvítligar blettir.
Teinar: R1 VII -XI; R2 14-17; G 10-14; U 14-16; Ry 34-35.
Lýsing: Allar fjaðrarnar á ulku eru stórar uttan búkfjaðrarnar. Hon hevur tvær ryggfjaðrar. Sterturin er nakað rundaður aftan. Tjúkkastur er fiskurin fremst um bulin, síðan smalkar hann javnt aftur til stertin, har hann er rættiliga klænur. Høvdið er stórt og breitt. ‘Kjalir’ eru eftir nakkanum aftur frá eygunum. 3-4 píkar eru á kápuni hvørjumegin, tann ovasti er størstur og vísir upp aftureftir, og ein minni píkur er niðastur. Strikan er sløtt, men bæði undir og yvir er píkarað við smáum píkum. Eyguni eru miðalstór, og framman fyri tey eru tveir píkar, og aftan fyri eru eisini tveir. Kjafturin er stórur.
Eyðkenni: Strikan er sløtt, ryggfjaðrarnar eru tætt saman, og eingir píkar røkka aftur um kápuna.
Týdningur: Ulka hevur ikki vinnuligan týdning.
da: Almindelig ulk, en: Shorthorn sculpin, fr: Scorpion de mer, ís: Marhnútur, no: Ulke, tý: Seeskorpion
Sí myndir og videoklipp her.
Útbreiðsla: Ulka er vanligur fiskur undir Føroyum. Er annars úr Biskeiavíkini til Íslands, Eysturgrønlands og Jan Mayen. Hon er í Eystarasalti, Norðsjónum og norður til Norðurnoregs, er eisini í syðra parti av Barentshavinum, við Svalbarð, í Hvítahavinum og Karahavinum. Vestanfyri er hon um alt Vesturgrønland, í Hudsonflógvanum og Davisfirði suður til New Jersey.
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Sporðdrekafiskar Scorpaeniformes
Í sporðdrekahópinum eru 26 ættir, ið hava 279 slektir og 1477 sløg.
Av hesum eru undir Føroyum 7 ættir við 17 slektum og 23 sløgum:
Fiskarnir í hesum hópinum eru í stødd smáir til miðal, sterturin er oftast nakað rundaður aftureftir, onkuntíð innbogin, men sjáldan sýldur. Uggafjaðrarnar eru oftast avrundaðar aftan.
Fiskarnir eru oftast klæddir við píkum ella beinplátum um høvd og bul, yvirhøvur hvassir, harðir og knortlutir fiskar.
Sporðdrekafiskar eru um øll høv, onkur sløg eru í blandingsvatni og onkur eisini í feskvatni.


text:
Dystarfrásøgn: Giza Hoyvík - EB/Streymur 6-3
Í dag leiktu okkara møguliga seinasta venjingardyst áðrenn alt veruliga fer av bakkastokkinum.
Aftaná flotta veðrið ígjár, vóru menn eitthvørt skuffaðir, tá regnið sílaði og kaldi vindurin fór eftir Gundadal. Undirritaði metti kuldan at liggja um 1-2 gradir í vindinum.
Tó so, so var ein dystur fyri framman. Ein fyrri hálvleikur, har øgiliga lítið var at skriva um, í mótsetning til seinna hálvleik, har mál rullaðu inn. Hálvleiksstøðan var 1-0 til sundalagsmenn, og tað var kanska ok, uttan at EB/Str. høvdu so stóran yvirvág.
Í seinna hálvleiki kom beinanvegin ferð á! Menn løgdu meira fyri, og tað eydnaðist eisini at javna. Og so komu málini eisini buldrandi. 1-1 bleiv til 1-2, síðani 2-2, síðani 3-2, 4-2, 4-3, 5-3 og til seinast 6-3.
Nógv góð men eisini fleiri minni góð. Tað skal vísa seg, um avgerð venjarans, Frankie Jensen, um at taka dystin uppá, var eitt gott hugskot.
Málini skutu Áki, Jógvan, Keita, Dávid og tvey sjálvmál. Júst nær undanumfarið í steypakappingini móti Undrinum verður leiktur er enn eitt sindur óvist. Men vit vera teir fyrstu at kunngera, so haldið vakið eyga við síðuni!
Góðan leygardag og eftirfylgjandi mildan sunnudag!


text:
Havstovan rekur rannsóknarskipið "Magnus Heinason". Við skipinum verða gjørdar kanningar, m.a. av havfrøði, æti, yngli, botnfiski, uppsjóarfiski og reiðskapi.
Við ársskifti verður gjørd ein kanningarætlan fyri eitt ár fram. Har verða ymisku túrarnir ásettir, nær teir verða og hvør hevur fakligu ábyrgdina. Stutt eftir at einstøku túrarnir eru lidnir, verður ein frágreiðing skrivað um túrin.
Á hesum síðum finna tygum eina stutta lýsing av skipinum.
Eisini eru frágreiðingar frá einstøku túrunum at finna í kanningarætlanunum. Tær verða lagdar út so hvørt tær eru skrivaðar. Ynskja tygum neyvari upplýsingar enn teir, ið eru í túrfrágreiðingunum, eru tygum vælkomin at venda tygum til tann, ið hevur ábyrgdina av túrinum.
Í tann mun, rúm er fyri tí, eru møguleikar fyri at leiga skipið.
Fartelefon: +298 286092
Fax: +298 286082
Satelit telefon: +881 632539079
E-mail: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Reiðari: Erling í Liða, This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


text:
Multa, pusalaknektur (multuættin)
Chelon labrosus (Risso, 1827)
Stødd: Multa verður upp í umleið 75 cm long.
Dýpi: Hon er uppsjóvarfiskur, vanliga heilt inni við land, á víkum og firðum. Eisini í blandingsvatni og feskum vatni, í ósum og pollum, men hon er eisini fingin úti á landgrunninum.
Litur: Um bakið er hon myrkt grágrøn, viðhvørt myrkablá. Um síðurnar er hon silvurlitt og hevur einar 6-8 myrkar langstrípur frá uggafjøðurini aftur í klingruna. Hon er hvít undir búkinum.
Teinar: R1 IV; R2 9-11; G II + 8-9.
Lýsing: Multa er tjúkkur, bulmikil fiskur. Hon hevur stóra, grova, leysa roðslu. Tvær ryggfjaðrar, tann fremra er stutt og høg, fremsti teinur er hægstur. Hin aftara er eins høg og tann fremra, men er longri og er lægst aftan. Gotfjøður er ein og líkist í skapi og stødd aftaru ryggfjøður og situr mest sum beint undir henni, kanska eitt vet fremri. Uggafjaðrarnar eru miðalstórar, spískar og koma beint aftur um búkfjaðrafestið. Búkfjaðrarnar eru miðalstórar. Hon hevur stóran, sýldan stert. Strika sæst ikki. Høvdið er lítið. Kjafturin er lítil við rættiliga stórum granum.
Eyðkenni: Ryggfjaðrarnar. Granarnar. Stóra roðslan. Bølluti kroppurin.
Týdningur: Í Føroyum hevur multa ikki verið brúkt til matna, men aðrastaðni hevur hon nakað av vinnuligum týdningi.
da: Multe, en: Grey mullet, fr: Bâtarde - Mulet lippu, ís: Røndungur, no: Tykkleppet multe, tý: Dicklippige Meeräsche
Útbreiðsla: Multa er undir Føroyum og Íslandi, fram við strondunum í Vesturevropa umframt í Miðjarðarhavinum. Suður til Senegal, Grønhøvdaoyggjarnar og Asoroyggjarnar.
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Multufiskar Mugiliformes
Í hesum hópinum er 1 ætt, ið hevur 17 slektir og 72 sløg.
Við Føroyar er bert tað eina fiskaslagið úr hesi ættini:
Multufiskarnir kennast á m.a., at teir eru langvaksnir, nakað tjúkkir og rundir, við tveimum ryggfjaðrum, har fremra er við hørðum teinum. Høvdið er breitt og lítið, og fiskarnir hava lítlan kjaft við stórligum granum. Teir hava stóran sýldan stert og stóra roðslu.
Summi vilja greina hendan hópin til áburrufiskarnar, meðan onnur greina hann í hóp fyri seg sum her.


text:
Søgan
Hóast Løgtingið hevur røtur meira enn 1000 ár aftur í tíðina, so hava eingir politiskir flokkar verið í Føroyum fyrr enn hesa seinastu øldina.
Í 1906 varð Sambandsflokkurin, sum tann fyrsti politiski flokkurin her á landi, stovnaður. Umleið eitt ár seinni, varð Sjálvstýrisflokkurin formliga stovnaður.
Ikki ber til við vissu at dagfesta, nær flokkarnir vórðu stovnaðir, tí sum flokkar skipaðu teir seg so við og við. Tó verður vanliga sagt, at Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin báðir vórðu stovnaðir í 1906.
Tann 18. august 1906 boða 13 av 22 tinglimum frá í Dimmalætting, at teir hava skipað seg í ein politiskan flokk á tingi, ið nevnir seg ”sambandsmenn”.
Sambandsflokkurin varð stovnaður við tí høvuðsmáli at virka fyri eini frílyntari menning av Føroya fólki, og flokkurin vildi varðveita ríkisrættarligu bondini við Danmark.
Stevnuskrá
Fríðrikur Petersen varð valdur til formann í tí nýstovnaða flokkinum, og tað var eisini hann, sum orðaði uppskotið til stevnuskrá.
Mangt er broytt í stevnuskránni síðani 1906, samsvarandi tíð og umstøðum, men greinin um ríkisrættarligu støðu Føroya er at kalla tann sama.
Í stevnuskránni í 1906 stóð, at Sambandsflokkurin virkaði fyri ”Bevarelsen af Færøernes nuværende statsretlige Forbindelse med Danmark.” Í dag stendur: "Sambandsflokkurin hevur til aðalmál í ríkisfelagsskapi við Danmark at arbeiða fyri hollari og frílyntari menning av Føroya fólki…"
Vinstra og høgra
Áðrenn tingmenn høvdu skipað seg í politiskar flokkar, ráddu somu politisku reglur í Føroyum, sum aðrastaðir í Norðurlondum – eitt nú hetta, at fólkið skipaði seg í tvinnar hugsjónarligar bólkar, Vinstra og Høgra.
Tá so fyrstu føroysku flokkarnir vórðu stovnaðir, við uppbýtinum samband og sjálvstýri, so er lætt at skilja, at tingmenn innanfyri hesar flokkar ikki vóru so samdir um vinstra – høgra spurningin.
Millum fyrstu tingmenn Sambandsfloksins vóru nakrir høgramenn (konservativir), meðan aðrir vóru vinstramenn (liberalir). Við tíðini fann flokkurin tó eitt felags stavnhald viðvíkjandi hesum spurninginum. Í stevnuskránni stendur nú: "Sambandsflokkurin er ein liberalur, demokratiskur og sosialt innstillaður flokkur."
Krígsárini
Undir 2. heimsbardaga, vórðu Føroyar hersettar av bretum, ímeðan Danmark varð hersett av týskarum. Harvið var alt samband ímillum londini kvett.
Løgtingið varð tí noytt til at gera eina fyribils stýrisskipan fyri Føroyar, og var henda stýrisskipan samtykt tann 7. mai 1940. Sambart henni skuldu millum annað allar lógir fyri Føroyar, samtykkjast av løgtinginum og staðfestast og kunngerast av amtmanninum.
Tá kríggið var av, kundi ein hildið, at stýrislagið aftur fór at vera, sum tað hevði verið, áðrenn kríggið byrjaði. Men so var ikki. 12. mai 1945 boðaði amtmaðurin frá, at ríkisstýrið góðkendi, at amtmaðurin og løgtingið undir krígnum høvdu fyrisitið Føroyar og at fyrisitingin helt fram á sama hátt.
Orsøkin til hesa serstøðu var ivaleyst tann, at tað ikki bert í Føroyum, men eisini í Danmark var vanlig hugsan millum politikarar, at ikki bar til at venda aftur til tað gamla stýrislagið. Ríkisstýrið bjóðaði tí eisini løgtinginum til samráðingar um Føroya framtíðar skipan.
Fólkaatkvøðan
Í eykatingsetu í november mánaði varð samtykt at velja eina 7-manna samráðingarnevnd, at samráðast við ríkisstýrið. Samráðingarnar vóru bæði langar og tungar – kanska serliga tí, at føroyska samráðingarnevndin stóð so spjødd.
Úrslitið av hesum samráðingum varð, at samráðingarnevndin fekk eitt sokallað ”tilboð” heim við sær úr Danmark, sum varð lagt fyri tingið á eykatingsetu í apríl-mai 1946, men tað varð ikki samtykt.
Fólkaflokkurin setti tí fram uppskot um, at tilboðið varð latið til fólkaatkvøðu soleiðis, at veljararnir kundu svara, um teir góðtóku stjórnartilboðið, um stjórnartilboðið gekk ov langt, um tað gekk ov stutt ella um teir vildu hava loysing.
Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin góðtóku fólkaatkvøðu, men spurningarnir til veljararnar skuldu bert vera tveir: um veljarin ynskti stjórnartilboðið ella um hann ynskti loysing. Hetta varð samtykt við 12 – 0 atkvøðum.
Fólkaatkvøðan var 14. september. Fólkaflokkurin mælti veljarunum til at skriva ”nei” á atkvøðuseðilin, um teir ynsktu eina loysn, sum lá ímillum stjórnartilboðið og loysing.
Bert 66,4% av veljarunum vóru á vali. 161 fleiri atkvøður vóru fyri loysing, enn fyri stjórnartilboðnum, men so vóru eisini 481 ”nei-atkvøður”.
Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin hildu, at nei-atkvøðurnar gjørdu valið ógreitt, av tí at Fólkaflokkurin alment hevði mælt veljarunum til at atkvøða ”nei”, um teir ynsktu eina millumloysn.
Meirilutin í løgtinginum (Fólkaflokkurin og ein javnaðarmaður) tulkaðu valúrslitið soleiðis, at meiriluti var í fólkinum fyri loysing, og at løgtingið tí átti at fremja hetta í verki. Men tá boðaði Ríkisstýrið frá, at allar samtyktir og tiltøk um loysing vóru ímóti § 18 í grundlógini, har tað bert er kongur við samtykt ríkisdagsins, sum kann lata frá sær part av ríkinum. Ríkisstýrið skar ígjøgnum og upploysti løgtingið og álegði amtmanninum at útskriva nýval og læt samstundis vita, at ríkisstýrið kundi strekkja seg nakað afturat.
Løgtingið varð upployst, og val varð útskrivað. Samtíðis varð bjóðað til nýggjar samráðingar.
Heimastýrislógin
Aftaná løgtingsvalið, var meiriluti ikki longur í tinginum fyri loysing. Ein samráðingarnevnd varð vald, at samráðast við ríkisstýrið um framtíðar skipan Føroya.
Hesa ferð hevði samráðingarnevndin, sum útgangsstøði eitt uppskot, ið var samtykt av løgtinginum. Úrslitið av hesum samráðingunum varð Heimastýrislógin.
Heimastýrislógin varð endaliga samtykt í Løgtinginum tann 5. desember 1947. Sambandsflokkurin, Javnaðarflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin atkvøddu fyri, ímeðan Fólkaflokkurin atkvøddi ímóti.
Tíðin undir Heimastýrisskipanini
Tað var undir Heimastýrisskipanini, at rættilig ferð kom á menningina av føroyska samfelagnum. Føroyar gjørdust eitt nútímans vælferðarsamfelag, sum fylgdi menningini í okkara grannalondum.
Men føroysku loysingarflokkarnir vildu alla tíðina hava hesa skipan burtur – uttan at hava nakað betri at seta í staðin. Sambandsflokkurin hevur tó frá fyrsta degi vart hesa skipan. Hon hevur givið víðastu karmar hjá føroyska samfelagnum at fáa lut í samfelagsmenningini, og hon hevur tryggjað Føroya fólki bestu kor.
Frá tí at fyrsta landsstýrið varð stovnað í 1948 og til dagin í dag, hevur Sambandsflokkurin verið í samgongu í umleið 35 ár – harav hevur flokkurin átt løgmann í umleið 20 ár.
Framtíðin
Tíðin stendur ikki í stað, og hóast vit, undir heimastýrislógini, hava havt eina framburðstíð í Føroyum sum ongantíð áður, so noyðast vit kortini at gera broytingar, fyri at fylgja tíðini.
Sambandsflokkurin er ikki ímóti broytingum í ríkisfelagsskapinum, men krevur, at allar broytingar, ið verða gjørdar, skulu tæna Føroya fólki.
Um hetta stendur í stevnuskrá Sambandsfloksins, at flokkurin er til reiðar at gera tær stjórnarligu broytingar, ið hann heldur tæna fólkinum best.
Umboðan á tingi
Sambandsflokkurin hevur síðani 1906 havt 88 tingmenn, ið er nógv tað mesta, nakar føroyskur flokkur hevur havt.
Í Norðoyggjum hevur Sambandsflokkurin havt 6 tingmenn, í Eysturoy 20, Norðstreymoy 11, Vágum 9, Suðurstreymoy 20, Suðuroy 17 og 1 próst. Ein tingmaður, Andrass Samuelsen, var valdur í tveimum valdømum, fyrst í Norðstreymoy, síðan í Eysturoy. Í Sandoy hevur flokkurin ongan tingmann havt.
Í 2007 varð skipanin við valdømum avtikin. Tí umboða tey sum eru vald eftir nýggju skipanini, alt landið.
Við at klikkja á valdømini vinstrumegin, ber til at síggja myndir av øllum tingmonnunum, og at fáa upplýsingar um, nær teir hava sitið á tingi.
Norðoyggjar
Klæmint Olsen, sýslumaður, Klaksvík. Tingmaður 1877 - 1910
Michael Matras, keypmaður, Viðareiði. Tingmaður 1901 - 1906 og 1914 - 1924
Símun Júst Jacobsen, lærari, Svínoy. Tingmaður 1910 - 14
Óli Fr. Joensen, keypmaður, Klaksvík. Tingmaður 1924-28, 1932-46 og 1950-54
Jógvan Hansen, kongsbóndi, Húsum. Tingmaður 1928 - 32
Eli Nolsøe, skrivstovumaður, Klaksvík
Eysturoy
Jógvan Poulsen, lærari, Strondum. Tingmaður 1883 - 1928
Tummas Juul Petersen, sýslumaður, Fuglafirði. Tingmaður 1903 - 1910
Jákup Olsen, keypmaður, Oyndarfirði. Tingmaður 1903 - 06 og 1910 - 14
Andrias Weihe, kongsbóndi, Selatrað. Tingmaður 1903 - 1910
Chr. J. Christiansen, fiskimaður, Eiði. Tingmaður 1910 - 18
Símun Thorkildshøj, vitapassari, Nesi. Tingmaður 1910 - 14
Andrass Samuelsen, sýslumaður, Fuglafirði. Tingmaður (Norðstreymoyar valdømi) 1906 - 14 og Eysturoyar valdømi 1914 - 50
(løgmaður 1948 - 50, læt tá varamann taka sæti á tingi fyri seg)
Jóan Jákup Weihe, kongsbóndi, Norðskála. Tingmaður 1918 - 20 og 1924 - 32
Johan M. Fr. Poulsen, lærari, Strondum. Tingmaður 1920 - 70
Jóannes Petersen, smiður, Saltnesi. Tingmaður 1924 - 32
Andrias Andreasen, skipari, Eiði. Tingmaður 1932 - 40
Jens Chr. Olsen, vrakieftirlitsmaður, Toftum. Tingmaður 1940 - 45 og 1948 - 63 (tók sæti á tingi 1948 fyri Andrass Samuelsen, tá hann gjørdist løgmaður)
Hilmar Petersen, fjarritari, Fuglafirði. Tingmaður 1963 - 65 (tók sæti á tingi fyri Jens Chr. Olsen, sum doyði 1963)
Reinhold Thomsen, skipari, Norðragøtu. Tingmaður 1965 - 66 (tók sæti á tingi fyri Hilmar Petersen, sum doyði 1965)
Jógvan I. Olsen, skipari, Toftum. Tingmaður 1970 - 98 (landsstýrismaður 1989 - 90, læt tá varamann røkja tingstarvið)
Jóhs. M. Olsen, maskinmeistari, Strondum. Tingmaður 1970 - 88
Edmund Joensen, stjóri, Oyrarbakka. Tingmaður síðan 1988 (løgmaður 1994 - 98, læt tá varamann taka sæti á tingi
Jákup Lamhauge, havnarmeistari, Saltangará. Tingmaður 1989 - 90 (fyri Jógvan I. Olsen, meðan hann var landsstýrismaður)
Atli Hansen, reiðari, Norðragøtu. Tingmaður 1994 - 98 (fyri Edmund Joensen, meðan hann var løgmaður)
Alfred Olsen, kommunuskrivari, Saltnes. Tingmaður síðan 1998
Norðstreymoy
Johan Chr. Fr. Dam, kongsbóndi við Sjógv, Kollafirði. Tingmaður 1903 - 1918
Andrass Samuelsen, fútafulltrúi, Tórshavn. Tingmaður 1906 - 1914 (síðani í Eysturoy)
Mikkjal Samuelsen, fiskimaður, Haldórsvík. Tingmaður 1918 - 1939
Johan Reinert, keypmaður, Vestmanna. Tingmaður 1924 - 1928
Hans Iversen, keypmaður, Kvívík. Tingmaður 1932 - 1936 og 1939 - 1966 (kom á ting fyri Mikkjal Samuelsen, sum doyði hetta árið)
Tummas Joensen, bóndi á Kjalnesi, Kollafjørður. Tingmaður 1966 - 1970
Agnar Nielsen, skipstimburmaður, Vestmanna. Tingmaður 1970 - 1990
Terje Davidsen, tannlækni, Kollafjørður. Tingmaður 1990 - 1994
Maria Hansen, sjúkrarøktarfrøðingur, Vestmanna. Tinglimur 1994 - 1998
Bárður Nielsen, roknskaparleiðari, Vestmanna. Tingmaður 2002 - 2007 (landsstýrismaður 2004 - 07 og lat tá varamann taka sæti á tingi). Tók seg úr politikki í 2007
Olav Enomoto, datamatikari, Vestmanna. Tingmaður 2004 - 2008 (fyri Bárð Nielsen, meðan hann var landsstýrismaður og seinni tók seg úr politikki)
Vágar
Jógvan Rasmussen, keypmaður, Sørvági. Tingmaður 1914 - 20 og 1936 - 43
Dánjal Danielsen, lærari, Sørvági. Tingmaður 1920 - 24
Jóan Hans Joensen, skipari, Sørvági. Tingmaður 1924 - 36
Hentzar Weihe, keypmaður, Sørvági. Tingmaður 1946 - 50
Søren Danielsen, postavgreiðslumaður, Miðvági. Tingmaður 1950 - 54
Leon Joensen, vrakieftirlitsmaður, Sørvági. Tingmaður 1954 - 74
Ivan Johannesen, maskinmeistari, Miðvági. Tingmaður 1978 - 88 og 1994 - 98. Landsstýrismaður 1989 - 90 og 1994 - 98 (læt varamanninum tingsessin árini 1994 - 98)
Sune Jacobsen, lærari, Sørvági. Tingmaður 1988 - 90 og hevði sæti á tingi 1994 - 98 fyri Ivan Johannesen, meðan hann var landsstýrismaður
Marjus Dam, lækni, Miðvági
Suðurstreymoy
Søren E. Müller, reiðari, Tórshavn. Tingmaður 1903 - 08 (í Norðstreymoy 1891 - 1903)
Anton Degn, telefonverksstjóri, Tórshavn. Tingmaður 1906 - 08
Petur Chr. Johannesen, postflutningsmaður, Tórshavn. Tingmaður 1908 - 12
Hans Andr. Djurhuus, traðarmaður, Tórshavn. Tingmaður 1908 - 18
Johan M. Dam, sorinskrivarafulltrúi, Tórshavn. Tingmaður 1912 - 16
Poul Niclasen, blaðstjóri, Tórshavn. Tingmaður 1916 - 24, 1936 - 40 og 1946 - 49
Hans Chr. W. Tórgarð, arkitektur, Tórshavn. Tingmaður 1918 - 24
Johs. O. Joensen, handilsfulltrúi, Tórshavn. Tingmaður 1924 - 36
Jákup Andrias Wang, kongsbóndi, Kaldbak. Tingmaður 1924 - 28
Johan Danielsen, postmeistari, Tórshavn. Tingmaður 1932 - 36 og 1940 - 43
Trygve Samuelsen, sakførari Tórshavn. Tingmaður 1943 - 46 og 1949 - 74 (kom á ting í 1949 fyri P. Niclasen, sum niðurlegði tingstarvið í ótíð)
Peter F. Christiansen, fyritaksstjóri, Tórshavn. Tingmaður 1966 - 70 og 1984 (fyri Eilif Samuelsen, meðan hann var landsstýrismaður)
Pauli Ellefsen, grannskoðari, Tórshavn. Tingmaður 1974 - 90 (løgmaður 1981 - 84, læt varamann røkja tingstarvið fyri seg stutt skifti)
Eilif Samuelsen, lærari, Tórshavn. Tingmaður 1978 - 90 (meðan hann var landsstýrismaður 1981 - 84 røkti varamaður tingstarvið stutt skifti)
Dánjal Larsen, umsjónarmaður, Tórshavn. Tingmaður 1984 (fyri Paula Ellefsen, meðan hann var løgmaður)
Lisbeth L. Petersen, Tórshavn. Tinglimur 1990 - 2008
Finnbogi Arge, stjóri, Tórshavn. Tingmaður 1990 - 98. Tók seg úr tingbólkinum í 1995.
Bjørn á Heygum, sakførari, Tórshavn. Tingmaður 1994 - 98
Heðin Mortensen, tryggingarmaður, Tórshavn. Tingmaður 1998 - 2004
Kaj Leo Johannesen, fiskasølumaður, Tórshavn.
Suðuroy
Jákup Dahl, keypmaður, Vági. Tingmaður 1877 - 84 og 1906 - 12
Oliver Effersøe, sýslumaður, Tvøroyri. Tingmaður 1889 - 91, 1900 - 01 og 1905 - 31
Óli Niklái Skaalum, lærari, Hvalba. Tingmaður 1906 - 16
Niclas J. Djurhuus, lærari, Sumba. Tingmaður 1906 - 1916
Magnus Dahl, keypmaður, Vági. Tingmaður 1912 - 16
Jógvan Dahl, keypmaður, Vági. Tingmaður 1916 - 18 og 1920 - 27
Jákup Jacobsen, keypmaður, Sandvík. Tingmaður 1927 - 28 (tók sæti á tingi 1927 fyri Jógvan Dahl, sum segði tingstarvið frá sær vegna sjúku)
Niels Nolsøe, bedingsmeistari, Vági. Tingmaður 1928 - 36
Jens Pauli Skaalum, lærari, Hvalba. Tingmaður 1931 - 32 (tók sæti á tingi fyri Oliver Effersøe, sum segði tingstarvið frá sær vegna heilsubrek)
Kristian Djurhuus, sýslumaður, Tvøroyri. Tingmaður 1932 - 62 og 1966 - 70
(læt tingsessin frá sær, meðan hann var løgmaður 1950 - 58 og sum ávikavist landsstýrismaður og løgmaður 1967 - 70)
Andrias Djurhuus, postavgreiðslumaður, Vági. Tingmaður 1943 - 45, 1950 - 66 og 1967 - 74. (Sæti á tingi fyri K. Djurhuus, meðan hann var løgmaður)
Arnold Nielsen, lærari, Sumba. Tingmaður 1954 - 58 (fyri K. Djurhuus, meðan hann var løgmaður)
Jákup Mortensen, lærari, Tvøroyri. Tingmaður 1974 - 78
Flemming Mikkelsen, smiður, Vági. Tingmaður 1978 - 94 og 1998 - 2002
Jákup Joensen, stjóri, Lopra. Tingmaður 1994 - 1998
Johan Dahl, stjóri, Vági. Tingmaður síðani 2002. (Landsstýrismaður eitt stutt skifti í 2004 og aftur síðani sept. 2008)
Jaspur Vang, løgreglumaður, Tvøroyri
Føroya Próstur
Fríðrikur Petersen
Eitt valdømi
Bjørn Kalsø, lærari, Syðradalur (K). Tingmaður síðani 2008 (Landsstýrismaður 2004 - 2008)
Magni Laksáfoss, búskaparfrøðingur, Streymnes. Tingmaður síðani 2008. (Landsstýrismaður 2007 - 2008)
Rósa Samuelsen, Sandavágur. Tinglimur síðani 2008 (landsstýriskvinna síðani sept. 2008)
Helgi Abrahamsen, Strendur. Tingmaður síðani 2008 (kom á ting sum varamaður, tá landsstýrið bleiv skipað í sept. 2008).
Edva Jacobsen, Fuglafjørður
Landsstýri síðani 1948
Hesum landsstýrum hevur Sambandsflokkurin verið partur av, síðani Heimastýrislógin kom í gildi í 1948:
Sambandsflokkurin, Javnaðarflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin
12. mai 1948 - 15. desember 1950
Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin
15. desember 1950 - 18. desember 1954
Sambandsflokkurin, Fólkaflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin
18. desember 1954 - 9. januar 1959
Javnaðarflokkurin, Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin
9. januar 1959 - 4. januar 1963
Javnaðarflokkurin, Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin
12. januar 1967 - 19. november 1968
Sambandsflokkurin, Javnaðarflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin
19. november 1968 - 12. desember 1970
Javnaðarflokkurin, Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin
10. desember 1970 - 11. januar 1975
Sambandsflokkurin, Fólkaflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin
5. januar 1981 - 10. januar 1985
Fólkaflokkurin, Sambandsflokkurin og Tjóðveldisflokkurin
22. juni 1989 - 15. januar 1991
Sambandsflokkurin, Javnaðarflokkurin, Sjálvstýrisflokkurin og Verkamannafylkingin
15. september 1994 - 11. juni 1996
Sambandsflokkurin, Fólkaflokkurin, Sjálvstýrisflokkurin og Verkamannafylkingin
11. juni 1996 - 15. mai 1998
Javnaðarflokkurin, Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin
3. februar 2004 - 4. februar 2008
Sambandsflokkurin, Fólkaflokkurin og Javnaðarflokkurin
síðani 26. september 2008


text:
- Mótsetningarnir fullfíggja hvønn annan á ein frálíkan hátt og bjóða okkum nýggjar og forvitnisligar smakkupplivingar
Til eru óteljandi vínbøkur við neyvum ráðum og upplýsingum um, hvussu matur og vín verða sett saman. Í teimum verður vanliga støði tikið í samsvarandi pørum, t.e. aftur við sterkum mati skalt tú hava sterkt og trivaligt vín, men aftur við mildum smakki skalt tú hava okkurt fittligari vín. Viðhvørt kunnu mótsetningarnir fullfíggja hvønn annan á ein frálíkan hátt og bjóða okkum nýggjar og forvitnisligar smakkupplivingar.
Eitt klassiskt dømi um mótpartar, sum fullfíggja hvønn annan frálíka væl, er at hava søtt hvítvín aftur við søltum grønblámuosti. Umframt at grønblámuostur oftast smakkar sterkur, kann hann vera ógvuliga saltur. Tað ger tað trupult at fáa eitt turt reyðvín at sampakka við tey sterkaru sløgini av grønblámuosti, sum t.d. Stilton ella ein búnan Roquefort. Tá loysir tað seg at leita eftir einum víni við avlopssukri. Tey søtu hvítu vínsløgini úr Sauternes standa seg væl í kappingini við saltan og sterkan anga og gera, at eftirsmakkurin verður bæði langur og harmoniskur. Teir alrasterkastu grønblámuostarnir kunnu gerast ov nógv av tí góða eisini fyri ein Sauternes, og tá leita øll eygu eftir portvínsløgunum.
Siðurin hjá fransmonnum at bjóða ein fordrykk, sum er eitt glas av søtum hvítvíni ella Sauternes kann vera ørkymlandi. Eftir okkara fatan skal ein fordrykkur í høvuðsheitum vera turrur, frískligur og spakur. Líka ørkymlandi kann tað vera at fáa boðið eitt glas av Sauternes ella søtum víni úr Alsace aftur við einum bita av gásalivur ella dunnulivur. Livurin er feit og smakkar eitt vet beisk, sum saman við tí aðalreyða og søtanum í víninum ger upplivingina ógloymandi. Mótsetningarnir fullfíggja hvør annan, og heildin verður meira enn úrslitið av báðum pørtunum.
Kryddsterki eysturlendski køkurin hevur fingið sín sess í okkara norðurlendsku matarsiðvenju. Sterkt chili og karry seta viðhvørt órímilig krøv til vínið. Kryddini gera, at eisini eitt reyðvín við dámligum garvisýrum smakkar serstakliga beiskt og sterkt. Er vínið harumframt eikjað, kann upplivingin av hesum gerast enn sterkari. Aftur við heitum mati verður mælt til at hava eitt angaríkt, fruktkent óeikjað hvítvín við einum veti av avlopssukri. Tú kanst velja millum drúvur sum Gewürztraminer, Viognier, Muscat og Pinot Gris í hálvturrari ella enntá hálvsøtari útgávu. Sukrið temur tey sterku kryddini, og angarnir gera, at vínið kann kappast við tann kryddsterka matin. Til teir alraheitastu rættirnar skat tú ikki so mikið sum royna at borðreiða við víni, men beinan vegin mæla til at drekka øl ella vatn afturvið.
Sjampanja hóskar seg væl at bjóða aftur við einari máltíð. Afturímóti hvat vit vanliga halda, kann sjampanja eisini hóska sera aftur við osti. Ein búgvin parmesan-ostur er til dømis frálíkur at fullfíggja ein fordrykk av sjampanju við. Eingin feit hinna kemur í munnin, og heildin verður ein góður smakkur av nøtum. Royn fordómsfrítt at bjóða turra sjampanju aftur við frískum berjadessertum. Oman á eina langa máltíð er ein turr og fruktkend sjampanja frískandi og løtt í smakkinum.
Vit vilja verða við til at fyribyrgja misnýtslu


text:
Petur Nielsen, stjóri á Umhvørvisstovuni beyð vælkomin til øll tey mongu, ið vóru komin á gátt at fregnast. Bjarti Thomsen frá Orkudeildini, greiddi frá um SECURE granskingarverkætlanina, har lond skifta um vitan á orkuøkinum. Síðan kunnaði Kári Mortensen stutt um royndir við hitapumpum í 10 ár, áðrenn umboð frá Maria Poulsen Pf. fekk orðið. Næst vóru umboð fyri Svend Krosstein Pf. og Demich Pf.
Hesir tríggir veitarar at jørðhitaskipanum leiddu fundarfólkið gjøgnum royndir og skipanir og samanumtikið fóru fólk avstað aftur eftir fundin, eitt sindur klókari. Hetta var fyri felags fundur av hesum slag og eftir uppmøtingini at døma, er sera stórur áhugi fyri alternativur orkuloysnum.


text:
Gjald skal latast til landskassan av skrásetingarskyldigum motorakførum heimahoyrandi her á landi og av síðu- og viðfestum vognum til hesi.
Vektgjald verður at rinda av øllum gjaldskyldugum akførum. Av gjaldsskyldugum akførum, ið eru lagað til at nýta aðra drívmegi enn bensin, verður harumframt rindað eitt útjavningargjald.
Vektgjald verður tilskrivað tvær ferðir um árið, og fellur til gjaldingar 2. januar og 1. juli. Verður gjaldið ikki rinda rættstundis, kann Akstovan áleggja eitt mánaðarligt áminningargjald á kr. 150,-. Áminningarskriv verður sent tvær ferðir í hvørjum hálvári, og er vektgjaldið tá ikki goldið, verður skriv sent til løgregluna um at taka nummarspjøldrini.
Upphæddin verður ásett eftir nýtslu, vekt og drívmegi.
Um goldið verður umvegis heimabankan skal ein gera soleiðis:
Far inn á flytingar, vel inngjaldskort. Tøppa upphæddina inn, og tøppa síðani tølini, sum standa niðast á inngjaldskortinum inn. Legg til merkis at 71 stendur inni frammanundan.
Um eigarin hevur GS-avtalu við peningastovnin, má nýggj avtala leggjast inn tá akfarið skiftir eigara.
Persónbilar, hýruvognar, motorsúkklur og bussar verða roknaðir eftir eginvekt.
Vøruvognar, lastvognar og legu og viðfestisvognar verða roknaðir eftir heildarvekt.


text:
Orð: Óli Reinert
Lag: Paul Dresser
1. Alt, sum tínum børnum her á fold man møta,
fyri alt tað, Jesus, er bert hjálp hjá tær!
Um so tykir mær, at tung gerst mong ein løta,
hjá tær, Jesus, frið mítt hjarta aftur fær!
Niðurlag:
Jesus, bert hjá tær er hvíla sonn og gleði,
eina tú kanst sløkkja sálartosta mín!
Og eg takki tær á hesum náðidegi –
einki kundi frelsa uttan deyði tín!
2. Tann, sum heilt seg upp í tínar hendur gevur,
altíð reystur gjøgnum lívið ganga kann;
deyði, dómur einki vald á honum hevur,
tí at Jesus deyðans myrkur yvirvann.
3. Nú eg hvíli trygt í tínum sterka armi,
og frá tær nú eingin burt meg ríva skal;
troytta hjarta slær nú lætt í mínum barmi,
meg ei syndin longur kúga kann sum træl.


text:
12.10.14
Homo Communicatus
Í kvøld varð fyrsta Sjá-sendingin við sjarmerandi og vælupplagda Heina í Skorini í sjónvarpinum. Einfalt format, har einki uttan samrøðan er í fokus, sjónvarpssamrøðan, sum vit fyrst og fremst kenna frá norska Fredrik Skavlan. Ein vertur og ein gestur í senn. So hvørt gestirnir eru avgreiddir, flyta teir stól og ein nýggjur kemur inn. Eitt formaterað format. Fyrstur var múgvandi vinnulívsmaður við sjáldsamum visjónum, Poul Hansen, sum greiddi frá um aktuellu Dimmu, men eisini um ein truplan biolog á Heilsufrøðiligu Starvsstovuni, síl og bleikju. Kundi hugsað mær at hoyrt nærri um hesa bleikju, sum eg ikki kenni. Sindur tungt prát og aftaná varð interviewoffrið sett í skammikrók, meðan hini tosaðu, uttan at hann slapp ella varð drigin uppí kommunikativa spælið. Nokkso absurd. Tí hann gjørdi meg forvitnan, Poul. So komu tvær kvinnur, Jensina Olsen og Eva Maria Brynhildardóttir. Báðar aktuellar, Jensina við leikinum Orsaka! á Tjóðpallinum og Eva Maria sum Sandy í Grease í Norðurlandahúsinum. Men aktualiteturin var sum einki at rokna mótvegis persónligu søgunum, fyrst alkoholismu hjá pápanum og síðani kynsliga misnýtslu, framd av biologiska pápanum og fortald av misnýttu dóttrini sjálvari. Beint fram skakandi. Í hvussu er eitt sunnukvøld eftir fleiri borgarligar konfirmatiónir við róma og fromasju. Í øllum trimum prátunum legði eg til merkis, at verturin gav sær góðar stundir at nevna, at tey høvdu tosað saman frammanundan. Hetta vísir greitt, hvussu seriøsur verturin er, og at hann ger vart við, at hann arbeiðir okkara vegna. Og so er Heini allan vegin ein frálíkur samrøðupartnari, nærlagdur og nærverandi. Tá eru bestu fortreytir longu skaptar fyri góða prátinum. At trupul evni verða blakað inn á pallin, ger upplivingina eitt vet saftigari. Avbjóðingin er so at sleppa undan, at vit fara at sussa um álvarsmál. Og hóast vit kunnu skýra tað einki annað enn talking heads, tá fólk bara síggjast tosa á skíggjanum, so er júst hetta, talking heads, kjarnin í øllum fjølmiðlaðum formatum í øllum miðlum í øllum londum til allar tíðir. Homo Communicatus. Eisini vit eiga at hava eina tílíka sending, hvørt sunnukvøld, einki minni. Gleði meg longu til næstu samrøðutrio hjá Heina í Sjá.
at 11:31 PM
Labels: fjølmiðlar, public service, ummæli


text:
Ólavsøkuframsýningin 2017
Listafelagið skipar fyri afturvendandi Ólavsøkuframsýningini í Listaskálanum, sum í ár hevur 70 ár á baki.
Framsýningin ber heitið Ókend, og er tað upp til einstaka listafólkið at taka støðu til, týða og brúka heitið, sum teimum lystir. Hugsanin er at eggja til samskifti við heitinum sum útgangsstøði; bæði í listarligu tilgongdini og á sjálvari framsýningini, sum hugkveikjandi samband ímillum ymisku verkini, verkini og vitjandi, og vitjandi og framsýningina í sínari heild.
Í ár er dentur lagdur á at sameina arkitekturin í rúminum við listaverkini sum verða sýnd fram. Hetta verður gjørt saman við sjey innbornum listafólkum. Listafólkini arbeiða við ljóðlist, installatiónslist og skulptur. Tey eru Anna Katrin Øssursdóttir Egilstrøð & Sebastian Edin, Anný Øssursdóttir Djurhuus, Dan Helgi í Gong, Guðrið Poulsen, Heðin Ziska Davidsen og This Is Waa.
Hesi eru boðin við av tí orsøk, at tey á hvør sín hátt arbeiða við rúmligum og sansaligum verkum sum skulu órógva teir kendu karmanir í Listaskálanum. Við heitinum Ókend sum útgangsstøði er grundhugsanin handan hesa uppsetingina er at skapa eina hugvekjandi uppliving fyri vitjandi.
Umframt at hesi listafólkini eru biðin at vera við, varð heitt á øll áhugað at senda verk inn til metingar.
Eftir metingina av innkomnu verkunum, teirra relatión til heildina og heitið á framsýningini, eru 70 verk av 16 listafólkum løgd afturat.
Hesi listafólk eru Alda Mohr Eyðunardóttir, Ann Mari Dam, Gyða Jacobæus, Heiðrik á Heygum, Jens Dam Ziska, Jón Sonni Jensen, Maria Smith, Martina Sørensen, Ole Wich, Pernille Mejslov, Philippe Carré, Randi Samsonsen, Rannvá Holm Mortensen, Saga Kapna, Tummas Jákup Thomsen og Øssur Johannesen.
Rúmligu inntrivini, sum innbodnu listafólkini gera, skapa nýggjar karmar um innkomnu verkini; til tess at tvinna saman ymisku listagreinanar sum umboðaðar eru á framsýningini.
Listafelagið og Trina Gaard (fyriskipari og kurator) ynskja øllum vitjandi vælkomnum á Ólavsøkuframsýningina 2017.


text:
Hey, vid hesum bloggi vil eg vísa á ymiskt id gongur fyri seg í mínum dagligdegi..alt frá bíløt av mínari familju til yndisanga ;)ENJOY!
onsdag den 2. november 2011
A Smoothie A Day Keeps The Doctor Away! :D
Mín persónliga smoothie uppskrift:
1 Banan
1 krúss av blandadum berum
1 krúss av peru/banan jogurt (ein avger sjálvur hvat slag)
2 krúss appelsin Juice
2 spk av flótandi hunangi
Eisini kann eg vidmæli til tey sum vilja lætna, at drekka 1 stórt glas av vatnid ádrenn hvørja máltíd
Takk fyri at tú las mín blogg og kommentera enduliga.
Gódan mikudag :)
BWinther


text:
Skal góðskan vera av besta slag, er umráðandi at handfara vínið rætt. Ymsu vínini skulu handfarast ymiskt, og her eru nøkur góð ráð um, hvussu tú kanst bera teg at frá keypi til skeinking.
Keyp
Gott er at keypa vínið í góðari tíð. Vín skal ikki keypast sama dag, sum tað skal njótast. Alt vín hevur gott av at hvíla minst eitt samdøgur.
Goymsla
Vín búnast og verður betri av at verða goymt. Goym vínið myrkt, har ongar ristingar eru.
Best er at goyma vínið í 10-14 hitastigum. 15-20 hitastig oyðileggja ikki vínið, men tað búnast skjótari í hesum hitanum. Hiti yvir 20 stig er ikki heppin. Vín má ongantíð frysta.
Goym altíð vínið liggjandi, so proppurin ikki tornar. Um proppurin tornar, sleppur súrevni at víninum, og vínið oyðilegst.
Borðreiðing
Hitin er sera avgerandi fyri, hvussu vínið smakkar. Er vínið ov kalt, kemur smakkurin ikki til sín rætt. Er vínið ov heitt, doyvir alkoholdampurin tað besta í bæði anga og smakki.
Jú kaldari vínið er, tess frískari tykist tað. Tí er hvítvín betri egnað at borðreiða kalt enn reyðvín.
Svaling
Lættari er at geva hvítvíni rætta hitan enn reyðvíni. Nógvir hættir eru at køla vínið. Besti og skjótasti mátin er at seta vínið í eina spann við vatni og ísi. Eisini kann vínið standa undir rennandi, køldum vatni.
Køliskápið kann nýtast, men lat ongantíð vínið liggja ov leingi í køliskápinum.
Upphiting
At hita vín tekur longri tíð. Best er at seta reyðvínið í køkin, helst dagin fyri borðreiðing. Mælt verður staðiliga frá at royna at skunda undir upphitingina. Víngóðskan minkar, verður fløskan hitað við heitum vatni ella á annan hátt.
Upplating
Eldri og búgvin reyðvín eiga at verða latin upp stutt undan borðreiðing. Tað sama er galdandi fyri portvín. Ung og frísk reyðvín tola at verða latin upp langt undan borðreiðing, upp í fleiri tímar. Hvítvín og rosévín eiga at verða latin upp stutt undan borðreiðing.


text:
Vælkomin at venja við Havnar Judofelag!
Vælkomin til síðunar hjá HJF á judo.fo.
Teigarnir til høgru eru
"Venjingartíðir" - fyri at síggja, nær vit høgruvenja
"Um Havnar Judofelag" - har ber millum annað til at lesa lógir felagsins
"Gjaldið limagjaldið" - har ber til at tekna seg sum lim og gjalda limagjaldið. Limir, sum tekna seg hendanvegin, verða samstundis umfataðir av trygging ÍSF's beinanvegin.
"Ymiskt" - ymsar upplýsingar í samband við HJF
Havnar Judofelag hevur eisini eina opna síðu á Facebook.


text:
Soljóðandi skriv varð sent formonnum og venjarum í føroysku svimjifeløgum í gjárkvøldið:
Góðu tit formenn og venjarar í føroysku svimjifeløgunum
Viðfest er skriv um broyttar kravtíðir til Oyggjaleikir 2015. Hetta er gjørt eftir áheitan frá serliga høvuðsvenjarum, og vil eg í hesum sambandi takka Petur Heðini fyri uppskot til broyttu kravtíðir.
Viðvíkjandi EJM í Baku, so hava vit fingið munnliga og í prinsipinnum eisini skrivliga váttan frá EOC umvegis ÍSF, at Føroyar sleppa at luttaka undir EOC-flaggi. Tað vil siga undir olympisku ringunum.
Vit bíða tó enn eftir skrivligu innbjóðingini, og harvið hurðini til at kunna byrja veruligu fyrireikingina til luttøku har.
Tað er ÍSF og her serliga ÍSF-forsetin sum hevur loyst knútin so at vit kunnu luttaka, og tað eru eisini tey sum taka sær av at fáa loyst upp fyri hesum síðsta.
Við svimjikvøðu
vegna starvsnevnd SSF
Rókur


text:
Jamaika er vøkur oyggj, men har eru stórir mótsetningar. Har eru fólk, sum taka sær av løttum og av heilum huga íðka krikkit og spæla reggaetónleik. So er tað stóri spenningurin ímillum nakrar fáar máttmiklar ríkmannaættir og tey fátæku í mongu fátækrabýlingunum í Kingston, har eisini nógvur harðskapur valdar. Hesa skuggasíðu síggja fá ferðafólk, sum á hvørjum ári koma at njóta lívið og tropuveðurlagið í hesum fagra landi. Ein annar týðandi vinnuvegur á Jameika er aluminiumsnámsvinnan, men hon fer ógvuliga illa við náttúruni, tí at gomlu námsopini standa full av vatni og sýrueitri. Tað drepur allan vøkstur.
Kingston, høvuðsstaðurin og týdningarmesti havnabýurin í Jamaika, er ein av størstu býum í Karibia. Bretar grundaðu býin, sum vaks skjótt og gjørdist týðandi útflutningshavn, og haðan var nógv sukur flutt til Evropa. Í 1907 fór býurin illa í jarðskjálvta. Hann varð bygdur upp aftur, og har eru nú nýmótans gistingarhús, bankar og handilshús. Í vestara parti í býnum eru ovfólkaðir fátækrabýlingar. Har er nógvur harðskapur, og javnan er politiskur ófriður ella stríð ímillum drøgghandlarar.
Ídnaðurin í Jamaika er fjølbroyttur. Her eru oljureinsiverk, telduvirki og klædnavirki. Mong steinsløg verða brotin, av teimum er aluminiumsmálmur (bauxit) tað týdningarmesta. Ein vinnuvegur, ið vindur nógv upp á seg, er teldutilbúnaður, ið til dømis er at forrita og viðgera teldulutir og síðan senda teir til telduvirki í USA, har teldurnar verða gjørdar lidnar. Í Karibia er vanligt, at útlendsk feløg eiga hesar teldufyritøkur, men í Jamaika eiga fólk har meginpartin.
Umframt ídnað og ferðavinnnu hevur landbúnaðurin eisini stóran búskaparligan týdning í Jamaika, og mong fólk arbeiða í banan-, kaffi-, kakao- og sukurlundum. Mangir jamaikanar liva eisini av fiskiveiði, ella teir eiga ein jarðarteig og dyrka sær sínar egnu búnaðarvørur, og loypur okkurt av, verður tað selt.
Rastafarilæran tók seg upp ímillum tey fátæku í Kingston í 1930-árunum. Tey, ið taka undir við hesari læru, halda, at Haile Selassie, sum var keisari í Etiopia, var ein gudur. Tey trúgva eisini, at Gud (Jah) skal føra tey aftur til Etiopia, hitt lovaða landið. Rastafarianar eta vanliga ikki svínakjøt, eru ímóti harðskapi og ganga við síðum flættum. Klæði teirra eru mest grøn, gul og reyð, ið eru litirnir í tjóðarmerki Etiopia.
Eggjandi reggaetónleikurin við sínum eyðkenda ljóðfalli er at hoyra um alla oynna. Mangir sangarar eru rastafarianar og siga í sangum sínum frá mótgangi og politiskum stríði. Reggaetónleikurin er sprottin úr skatónleikinum, sum hevði røtur aftur í bæði afrikanskan, evropeiskan og suðuramerikanskan tónleik. Jamaikanski sangarin Bob Marley (1945-1981) gjørdi reggaetónleikin heimsgitnan.
Málið, søgan og mentanin í Miðamerika og Suðuramerika hava sum heild røtur aftur í hjálandatíðina. Til 1492, tá ið Kristoffur Kolumbus kom til Bahamaoyggjar, búðu bara indiánar í hesum parti í heiminum. Men eftir tað fóru fólk úr Spania og Portugal at búseta seg har í stórum tali, og nógvir afrikanar vórðu fluttir hagar úr Afrika sum trælir, helst til Karibia og Brasil. Í Karibia settu eisini mangir onglendingar, fraklendingar og niðurlendingar búgv. Tí er fólkið í hesum heimsparti nógv blandað. Spanskt er vanligasta málið í meginlandinum, saman við portugisiskum í Brasil. Í Karibia eru enskt og franskt vanligari, og í Surinam er almenna málið niðurlenskt.
Fyrst í 16. øld fóru Spania og Portugal at taka sær hjálond í Miðamerika og Suðuramerika. Bæði londini sendu eisini trúboðarar at umvenda upprunafólkið til katólska trúgv. Spania tók stórar partar av meginlandinum, men Brasil, sum Portugal legði undir seg, gjørdist størsta landið og sterkast búskaparliga. Enn á døgum eru flestir suðuramerikanarar katolikkar.
Indiánarnir, ið kunnu lesa søgu sína aftur til indiánsk fólkasløg, sum búðu í Miðamerika og Suðuramerika, áðrenn niðursetufólkini úr Evropa komu hagar, eru nú bara 2% av fólkinum. Næststørsti fólkabólkurin eru fólk ættað frá afrikonsku trælunum, tey flestu búgva í Brasil og í Karibia. Í næstan øllum londum á meginlandinum eru fólk, sum eru blandað við indiánar og evropear, í meiriluta. Tey verða kallað mestitsar.
Sløk hundrað ár eftir, at spaniamenn komu til Suðuramerika, vóru 90% av indiánska fólkinum deyð. Høvuðsatvoldin var sjúkur, ið evropearar bóru við sær, til dømis pokur og meslingar. Indiánarnir høvdu ikki íborið mótstøðuføri ímóti hesum sjúkum, og teir flestu, ið vórðu smittaðir, doyðu. Nú á døgum eru indiánarnir í minniluta allastaðni uttan í Guatemala, har mangir mayaindiánar enn búgva í hálendinum, og á Andesháslættanum í Bolivia, har eftirkomarar inkafólksins búgva.
Flestu lond í Miðamerika og Suðuramerika hava ovurstóra uttanlandsskuld. Brasil er eitt av hesum londum, men skuldin er lutfalsliga lítil borin saman við inntøkurnar. Nikaragua skyldar nógv minni, men skuldin er átta ferðir so stór sum tjóðarinntøkan.
Í 20. øld vaks fólktalið nógv í heimspartinum, helst í Brasil og londunum fyri norðan. Men í flestu londunum lækkar burðartalið nú. Men av tí at stórur partur av fólkinum eru ungfólk, og at fleiri børn koma undan, av tí at heilsuviðurskiftini batna, veksur fólkatalið alsamt. Í 1990-árunum vaks fólkatalið í Mið-og Suðuramerika við uml. 80 milliónum.
Næstan tríggir av fyra suðuramerikanarum búgva í býum. Í summum londum, m.a. Kili og Uruguai, býr ein triðingur av fólkinum í høvuðsstaðnum. Mong hava verið noydd ay rýma av bygdini undan fátækadømi og arbeiðsloysi og búgva nú í ovfólkaðum, skirvisligum býlingum, sum vaksa skjótt í útryðjunum á stórbýunum.
Á øllum meginlandinum eru ovurstórir garðar, ið hava ógvuliga stór seyða- og neytafylgi og stórar lundir við sukurrørum og bananum. Útlendsk feløg ella nakrar fáar, ovurríkar familjur eiga hesar stórgarðar. Tó er øðrvísi í Kuba, har eigur stjórnin stórgarðarnar.
Flestu bøndur í hesum heimsparti eiga so lítið av jørð, at teir valla kunnu breyðføða fleiri enn tvey, trý fólk. Teir velta ein lítlanjarðarteig, og hava nøkur fá húsdýr, t.d. hønur og svín. Av tí at garðurin kann ikki føða alt húskið, mega nøkur teirra flyta heiman at fáa sær arbeiði
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Kingston
Vídd: 10.990 km2
Fólkatal: 2.868.380
Alment mál:
enskt
Átrúnaður:
kristindómur 60% aðrir 40%
Stýrsilag:
fólakræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: jamaikadollari (JMD)


text:
Hvassi 1 - Spæli deyður
Bókadeild Føroya Lærarafelags
- Síður: 144
- Útgávuár: 2009
- Upprunamál: enskt
- Innbinding: heft
- Rithøvundur: Tim Bowler
- Týðari: Bergur Rasmussen
Hetta er ein ógvuliga spennandi røð við 8 bókum.
Hon er um ein drong um 14 ára aldur, sum alt lívið hevur ansað eftir sær sjálvum. Síðan hann var 7 ár, er hann rýmdur undan myndugleikum og harkaliðum; hann ger av at fara aftur til býin, haðan alt byrjaði. Á leiðini kemur hann út fyri mongum ræðuligum, sum hann roynir at stríðast ígjøgnum. Einki er, sum tú heldur tað vera, og sum lesari verður tú alla tíðina tikin á bóli.
Um somu tíð sum bókin er ógvuliga fangandi, er hon eisini rá og ógvusligt. Hon er egnað til størri børn og ung.


text:
Tríggir heilt ymiskir filmar verða sýndir í Filmsfelagnum í oktober. Fyrsti er hin týski Phoenix, har fremsti leikstjórin Christian Petzold lýsir umstøðurnar í Berlin beint eftir krígslok. Nelly (Nina Hoss) hevur verið í konsentrasjónslegu, og er týðuliga merkt av hesum. Tá vit møta henni er honn vavd inn í bandasju, tí andlitið er skurðviðgjørt. Dreymurin er at møta manninum Johnny (Ronald Zehrfeld). Tá tað hendir, kennist hann ikki við hana. Søgur fara at ganga um, at tað var hann, ið sendi hana í føvniningin á nazistunum. Við filminum varpar meistarligi Petzold ljós á samleika og søgu. Eitt intenst og tvítýðugt melodrama, sum tekur navn eftir einum náttklubba í Berlin, men leikstjóran líkt, eisini vísir til søgnina um fuglin, ið reisir seg úr krígsins øru øsku. Phoenix verður sýndur mikukvøldið 14. oktober kl 20.
Ruth Og Alex er heiti á eini feel good komediu við Diane Keaton og Morgan Freeman í høvuðsleiklutunum sum aldrandi hjún í Brooklyn. Tey hava búð á fimtu hædd í somu íbúð í 40 ár, og her er eingin lyfta. Tí ætla tey at flyta. Lívskáti filmurin Ruth og Alex verður sýndur mikukvøldið 28. oktober kl 20.
Triði og seinasti filmur í Filmsfelagnum í oktober er Eg eri Malala. Heimildarfilmurin verður sýndur hósdagin 29. oktober kl 20:00, sama dag sum hann verður frumsýndur í restini av danska ríkinum. Almenn skúlasýning er í Havnar Bio klokkan 17 sama dag.
Filmurin er ein lýsing av 15 ára gomlu gentuni Malala Yousafzai, sum í fjør fekk Friðarheiðursløn Nobels. Sagt verður frá um, tá Taliban leyp á hana í skúlabussinum í Swat dalinum eftir loknan skúladag. Hon varð álvarsliga særd, men var heppin og kom frá hendingini við lívinum. Taliban søgdu um hana og pápan, at tey vóru fíggindar, sum skuldi drepast, tí tey bæði vildu hava gentur at ganga í skúla. Álopið elvdi til tað øvuta. Allur heimurin vildi stuðla Malalu og gentunum í Pakistan og øllum heiminum at ganga í skúla, og at fáa sær eina útbúgving. Í dag býr Malala í Bretlandi. Jenny Johannessen hevur týtt bókina um Malalu, sum Bókadeild Føroya Lærarafelags hevur givið út, og sum fæst í Bókaklubbanum undir heitinum Eg eri Malala.
Leikstjóri er Davis Guggenheim, sum í 2006 gjørdi heimildarfilmin An inconvenient Truth (2006), har Al Gore sigur frá um veðurlagsbroytingar. Meir enn nakað annað einstakt avrik, skapti tann filmurin kjak um og áhuga fyri veðurlagsbroytingum, sum er eitt rættuliga torskilt evni. Tí fekk Al Gore Friðarvirðisløn Nobels í 2007. Al Gore vitjaði í Føroyum árið eftir. Filmurin An inconvenient Truth fæst til láns á Býarbókasavninum í Havn.


text:
Í samband við arbeiði uppá vatnleiðingina vestur í Fjallinum, verður skrúva fyrivatninum ónsdagin 26. juli frá kl. 9.00 til arbeiðið er liðugt.
Nýggja spæliplássið við Vágs skúla er nú nærum liðugt. Alt er sett upp og fall-undirlagið lagt út.
Les meiri
Vegna summarfrítíð er kommunuskrivstovan stongd frá 24. juli til 6. august 2017.
Les meiri
Dennis Holm, borgarstjóri setti Norðurlendsku Meistarastevnuni fyri Ung 2017 í Páls Høll leygardagin 8. juli 2017.
Les meiri
Hesar seinastu tvær vikurnar hava fleiri enn 40 ung verið ígongd undir skipanini “Ung í arbeiði” hjá Vágs kommunu.
Les meiri


text:
Vit liva í eini pinkalítlari enklavu upp á 50 ella kanska 100 listsnobbar, smaksdómarar, verðinsfjarir elitaristar og tað, sum er verri. Ein pinkalítl enklava, har týdningurin hjá listini fyri samfelagið er ein sjálvfylgja, ja ein enklava har tað veruliga hevur meining at tala um list, sum tað týdningarmesta fyri samfelagið, hátt hevja yvir fisk og betong – ella røktarheim og vøggustovur fyri tað. Ein enklava, sum er so innforstaðin, at okkum nýtist bara at lyfta aðra eygnabrúnna fyri at skilja okkara djúpu andstygd fyri tí innarliga býtta mátanum, sum listin er umsitin eftir. Men. So skjótt vit fara út um tann lukkaða ringin, ja bara hinumegin vegin, so er tað volapyk. Tað er volapyk fyri tey, sum búgva við síðuna av okkum. Alt tað, sum vit halda er so týdnigarmikið og rætt, er fyri teimum abstrakt, háfloygt og líkamikið.
Tá er tað ikki altíð so hugaligt at fara út úr síni egnu verð. Serstakliga ikki tá man finnur út av, at hini liva eitt ríkt mentanarligt lív. Tey fara veruliga á konsert, lesa bøkur og hava bíløt á vegginum. Góð bíløt viðhvørt (men hvør hevur egentliga givið mær autoritet at meta um tað). Óvissukenslan blívur ikki betri av, at man sjálvur, í síni pínligu betrivitan avnoktar, at tað finst ein avantgarda. Kundu vit bara hildið fast við hugskotið um eina avantgardu, so høvdu vit eina góða grundgeving fyri, at alt tað vit halda er rætt, veruliga eisini er rætt. Men gakk, ongin uttanfyri enklavuna sum eg livi í er ónøgdur við mentanina. Politikararnir eru eftir øllum at døma eisini glaðir, alt er frálíkt og vit er noydd at viðurkenna, at vit eru nøkur heilt fá, sum halda at tað gongur til helvitis. Vit eru nøkur heilt fá, sum eru so súr, at vit halda, at tað er eitt problem at tað út av teimum 25 myndlistafólkunum, sum hetta landið hevur fostrað síðan 1960, tað vil siga ung listafólk undir 50 ár, búgva 7 her í landinum. At tað er eitt problem, at ongi faklig umboð fyri myndlistina eru í almennum nevndum og stýrum, sum umsita myndlistina. At listpolitiska kjakið í besta føri er spakt, í versta føri oyðileggjandi. At mentanarpengar eru umsitnir ætlanarleyst, og at listastovnar ikki lúka sínar skyldur. Vit eru nøkur heilt fá, sum halda tað er ein grund til at grenja, men soleiðis sær tað út frá mínum sjónarvinkli, harfrá eg standi og í tí lítlu bobluni ella enklavuni eg livi í.
Naa, onkunsvegna skal alt hetta tosið um enklavuna og tilvitanin um, at tað finst eitt mentanarlív uttanfyri enklavuna eisini helst føra meg fram til at svara spurningunum, sum eg fekk settar í dag. Fyri tað fyrsta: Skal listin stýrast ella skal hon vaksa frítt? Fyri tað næsta, hvør skal stýra henni? Spurningarnir sjávir benda á, at tað eru tveir liðir í málinum og tveir ymiskir hópar, hvør við sínum hugburði. Øðrumegin tann lítla úrvalda enklavan, sum blívur við at grenja, og hinumegin allir aðrir mentanarskaparar og mentanarbrúkarar. Enklavan stendur fyri tí ódámliga sjónarmiðinum, at listin skal stýrast, sjálvi kalla tey tað helst ”umsitast forsvarliga”, og øll hini taka undir við tí meira menniskjansliga, at listin er ein frælsur fuglur, sum kann flúgva hvar hann vil og ikki má temjast. Fyri nú at fløkja dýraríkið inn í málið. Til tann næsta spurningin vil enklavan uttan iva vera nóg sjálvsøkin til at halda, at tað skulu vit, vit, sum hava skil fyri hvat skal spæla tann avgerandi leiklutin í at forma treytirnar fyri trivnaðin hjá listini, har hini meira eyðmjúk vilja svara, at tað skal ein breiður úrskurður av fólkinum.
Tann fyrri spurningurin er eitt sindur kjakkendur, tá hann á ein ella annan hátt treytar, at tað ikki ber til at stýra ella umsita ella hava reglur fyri eitt øki, sum í sínum lyndi er frítt og vilt. Tað ber sjálvandi til. Við almennum pengum fylgja reglur, og tað er bara ein spurningur um at hava nóg góðar reglur, so skal listin ivaleyst varðveita sítt natúrliga frælsi og blíva við at vera ótamd. Hin spurningurin er verri: hvør skal stýra, hvør skal taka tær avgerðirnar, sum fáa týdning fyri hvør, sum kemur í fokus, hvør kunstur fær vakstrarbotn. Her er tað problematiskt fyri enklavuna, at fortrongja tann veruleikan, at vit eru nøkur heilt fá, sum halda at tað gongur til helvitis, ella ignorera tað skynsemis rødd, sum sigur okkum, at list er nakað subjektivt, sum vit ikki hava betur skil á enn onnur.
Øll sjónarmið hava sjálvandi somu rættindi, eisini tá talan er um list, og eg vil gjarna síggja kvøldskúlaframsýningar, málaragleði og stuttleika. Men. Eg vil eisini gjarna síggja ta list, sum er skapt av teimum fáu begávaðu einstaklingunum, sum hava eitt serligt talent og hava arbeitt í inniligum dýpi. Og tað má eg bara viðurkenna, at eg einans fái loyvi til, treytað av at vit fáa meira eliteran hugburð á borðið, og tað hevur víst sega at vera rættuliga trupult.
Vit eru sjálvandi í tí støðu, at listin hóast sítt smala og ekslusiva lyndi skal sameinast við eitt demokratiskt projekt. Og tað lættasta hjá politikarunum, tá teir skulu gera listapolitik, er væl skiljandi, at síggja burtur frá, at listin er umgyrd av elitarismu, sum tykist sampakka illa við demokrati, og heldur tveita seg út í tað populistiska og fólksliga og geva orðið til fjøldina. Men har mistaka teir seg, tí tað demokratiska problemið, sum er at vit ikki lurta eftir sokallaðum vanligum fólki, er ikki til meira – um vit hyggja at fjølmiðlunum, síggja vit næstan bara vanlig fólk úttala seg um ting, sum tey ikki hava skil fyri – tað demokratiska problemið er, at man í listaheiminum heilt er givin at lurta eftir fólki við útbúgving. Tað blívur væl og virðiglia lurta eftir ”the wisdom of the crowds” og samstundis er serfrøðinga diktaturið trampa væl og virðiliga niður. Populisman skal vera her, sjálvandi skal hon tað, men hon livur so væl sum ongantíð, tí er ongin grund at hevja hana enn meira. Somuleiðis sum tað ikki heldur er nøkur grund til at vera bangin fyri esoteriskum mentanarsnobbi, sum er fullkomuliga uttan samband við veruleikan. Vit eru í eini støðu har elitarisman er fallin og amatørisman hevur sigrað, eg veit ikki, hvat man skal kalla tað mótsetta av einum ekspertveldi. Men tað er umleið tað vit hava nú, og tað er ongin ivi um, at tað avmarkaða talentið hevur tað betri enn tað stóra talentið.
Hetta merkir sjálvandi ikki at vit skulu yvirgeva okkum til tað elitera. Tann elitera tilgongdin kann ikki brúkast einsamøll, tí hon er flýgur ov høgt, og innast inni byggir á pástandir um, at vit sum mennisku bara kunnu menna okkum, um vit fáa at vita, hvat ringur ella góður smakkur er. Men tann populistiska tilgongdin, sum vit nú hava, kann heldur ikki brúkast eimsamøll, tí hennara listsýn er ov breitt, hon hevur ov ógreið mørk millum amatørismu og professionalismu og sær burtur frá tí úrvalda og smala lyndinum í listini og harvið fremur triviella og komersiella list.
Hvat er so loysnin? Tá vit hava tvey at síggja til ósambærilig sjónarmið, tað populistiska, sum eftir mínum tykki hevur tað ov gott, og tað elitera, sum eftir mínum tykki hevur tað alt ov ringt. Loysnin er tann rættuliga einfalda, at vit skulu tora at skilja millum ítrivslistina og ta professionellu listina. Vit skulu hava nýggjar viðtøkur fyri Mentanargrunn Landsins, viðtøkur, sum taka atlit til at ítrivslistin hevur annan tørv enn tann professionella listin. Vit skulu gjøgnumganga alt mentanarøki og vit skulu fara at lurta eftir fólki, sum kunnu og tora at skilja ímillum og sum gjarna vilja viðganga, at tað er nakað, sum er betur enn okkurt annað. Vit skulu heilt einfalt geva listini, ella í hvussu so er einum parti av listini aftur til listafólkini og tey listfakligu. Tað kann væl vera at tað innanfyri myndlistina sær út sum um søgan er fylt av listfrøðingum, sum hava mistikið seg, men hon er eisini yvirklistrað við makthavarum, sum hava mistikið seg. Hóast tað eru politikarar, sum ivaleyst halda, at tað er torført at sameina eliter sjónarmið við populistiskan politikk, kunnu teir blíva noyddir til tað. Tí tað er gingið galið. Trúgvin hjá politikarum um egin evni at stýra listini er farin á heysin. Tað er trupult at stuðla listarligari menning, men at lurta eftir teimum, sum vita nakað um list, merkir yvirhøvur ikki at vit missa ta fólksligu mentanina, øll mentan fer at fáa tað betri tá tað blívur pláss fyri teimum listafólkunum, sum veruliga kunna, á sama hátt sum tann professionella listin heilt vist fera at taka amatørlistina við sær í fallinum, um hon ikki skjótt fær betri kor.
(IS)


text:
Koyriforboð
Klippikortið er strangari fyri nýggjar bilførarar, sum hava havt koyrikort styttri enn trý ár. Ert tú nýggjur bilførari, fært tú koyriforboð, um tú fært tvey klipp í koyrikortið innan fyri trý ár.
Fært tú koyriforboð, skalt tú lata koyrikortið frá tær. Tú kanst í fyrsta lagi koyra bil aftur, tá tú hevur:
- havt sjey ástøðistímar og átta koyritímar hjá einum koyrilærara og
- staðið eftiransandi koyriroynd, t.v.s. bæði ástøðisroynd og koyriroynd
Tú mást sjálv/ur rinda fyri frálæru og roynd.
Ásetingin um tvey klipp er galdandi, til tú hevur havt koyrikort í trý ár.


text:
Ægir-kvinnur settu í dag nýtt føroyskt met í 4×100 metra frísvimjing, tá ið tær á triðja degi av FøroyaMeistarastevnuni á langgeil 2017 svumu teinin uppá 4:03.56. HS-kvinnur áttu metið á 4:04.84, frá FM á langgeil í fjør. Tær sum svumu nú fyri Ægir, vóru Signhild Joensen, Jana B. Thomsen, Barbara Debes og Ásbjørg Hjelm.
Tag: Signhild Joensen
Úrslit frá JM/MU 2017
Her er úrslitalistin frá JuniorMeistarastevnuni og Meistarastevnuni fyri Ung 2017, sum Svimjisamband Føroya og Ægir skipaðu fyri í Klaksvíkar Svimjihøll, nú í vikuskiftinum hin 12. til 14. mai. Ein stevna har serliga Ægir skaraði framúr, við Rebekku Trygvadóttir sum mest vinnandi svimjara, umframt at Vár Eidesgaard úr HS og Signhild Joensen úr Ægir settu føroysk met.
Signhild 2:15.69, HM-kravtíð og stórt nýtt føroyskt met í 200 rygg
Signhild Joensen setti fyri løtu síðani stórt nýtt føroyskt met og juniormet í 200 metra ryggsvimjing á langgeil, tá ið hon í innleiðandi riðlunum á Danish Open 2017 svam teinin uppá 2:15.69. Ein betring á heili 2,42 sekund, í mun til metini hjá Sáru R. Nysted á 2:18.11 frá Reykjavík International í 2016, og á 3,92 sekund í mun til bestu tíð hjá Signhild sjálvari fra Danish Open í fjør. Signhild svimur fyri Ægir í Klaksvík.
Continue reading Signhild 2:15.69, HM-kravtíð og stórt nýtt føroyskt met í 200 rygg
Signhild 29.98 og føroyskt met í 50 rygg
Signhild Joensen setti í morgun stórt nýtt føroyskt met og juniormet í 50 metra ryggsvimjing á langgeil, tá ið hon á Danish Open 2017 svam teinin uppá 29,98 sekund. Hon átti sjálv metini á 30,07 sekund, og er hon sostatt eisini fyrsta føroyska kvinna nakrantíð undir 30 sekund í 50 rygg á langgeil. Signhild svimur fyri Ægir.
Signhild 1:03.59 og føroyskt met í 100 rygg
Signhild Joensen setti fyri løtu síðani stórt nýtt føroyskt met og juniormet, tá ið hon í innleiðandi riðlunum á Danish Open 2017 svam seg í A-finaluna við næstbestu tíð av øllum, 1:03.59 aftanfyri bara danska OL-heiðursmerkjavinnaran Mie Ø. Nielsen. Signhild svimur fyri Ægir í Klaksvík. Sí úrslitalistan her.
Continue reading Signhild 1:03.59 og føroyskt met í 100 rygg
Útlit til føroysk heiðursmerki á Danish Open 2017
Danska svimjisambandið hevur nú lagt út startlistan til Danish Open 2017, sum verður í Bellahøj Svømmestadion frá 1. til 5. apríl. Og har eru sum vant útlit til heiðursmerki eisini til føroyingar.
Continue reading Útlit til føroysk heiðursmerki á Danish Open 2017
Signhild 2:13.11 og føroyskt met í 200 rygg
Signhild Joensen úr Ægir setti í dag nýtt føroyskt met og juniormet í 200 metra ryggsvimjing á stuttgeil, tá ið hon á HS-stevnuni í Svimjihøllini í Gundadali svam teinin uppá 2:13.11. Hon átti sjálv metini á 2:14:74, frá Ægir-stevnu í februar mánaða. Sí úrslitalistan her
Signhild 2:19.80 og nýtt føroyskt juniormet í 200 rygg
Signhild Joensen úr Ægir setti fyri løtu síðani nýtt føroyskt juniormet í 200 metra ryggsvimjing, við at svimja teinin uppá 2:19.80. Birita Debes átti juniormetið á 2:20.20 frá Føroyameistarastevnuni 2011. Og Signhild hevur samstundis svomið seg til silvurnál við stjørnu. Sí úrslitalistan her á livetiming.dk
Signhild Joensen 2:25.22 og juniormet í 200 rygg
Sunnumorgunin megnaði Signhild Joensen úr Ægir at seta stórt nýtt føroyskt juniormet, tá ið hon á Norðurlendsku Meistarastevnuni fyri Ung svam 200 metra ryggsvimjing uppá 2:25.22. Birita Debes átti føroyska juniormetið á 2:30.53, frá Small States stevnuni í Hafnarfirði í 2010. Sí úrslitalistan her.
Signhild vann riðilin uttan at brúka armarnar
Signhild Joensen úr Ægir gjørdi nakað óvæntað í 2. riðli í 200 frísvimjing tá hon frá byrjan legði seg á ryggin og sparkaði seg fyrst á mál. Tíðin hjá henni var 2:45.42, nakað spakuligari enn Cecilia, Victora, Lív og hinar í 3. og síðsta riðli, men ikki sørt imponerandi at svimja so skjótt uttan brúk av ørmum. Sí video av riðlinum her.


text:
Mikukvøldið ringdi Ólavur Hátún til mín og var púra forfardur av prátinum, sum akkurát hevði verið í Útvarpinum um atlasið og Málráðið, tí systurdóttirin, sum situr í Ráðnum, visti einki um nøvn og atlas.
Nú síggi eg, at Ólavur vil kunna almenningin um samrøðuna okkara millum. Tað er í fínasta lagi, tí mín ætlan við at seta nýggja heimsatlasið hjá Námi í eina heild fyri fyrstu ferð, er júst hin sama. At kunna almenningin.
Beinleiðis orsøkin er, at politikarar hava ført fram og útgreinað ymisk viðurskifti, sum tey ikki hava úr nevnda atlasi, tí tey hava ikki sæð tað og hava ikki verið á gátt hjá útgevaranum. Dagsskráin er ikki faktuell, men forførandi. Hvønn vegin veit eg ikki, tí hon er ikki av hesari verð og kann tí ikki verða máld í nakrari landafrøðiligari niðurfelling.
Tað gav at bíta, tá formaðurin í mentanarnevnd Føroya Løgtings, í tveimum umførum setti samgongufelaganum, landstýrismanninum við mentamálum, so nógvar spurningar um hetta sama atlas, sum hann aldri hevði sæð, at øll, ið fingust við útgávuna øtaðust, tí tey vistu sum var, at spyrjarin aldri hevði verið á gátt, hóast hann politiskt varar av allari skúlabókagerð og mentanarframleiðslu í landinum.
Hinvegin hevur landstýrismaðurin, ið varð noyddur at svara alment, alla tíðina hildið seg kunnaðan um málið og spurt seg fyri, var okkurt ivamál. Soleiðis arbeiðir ein politikari, ið ikki hevur fjaldar dagsskráir. So kunnu vit vera samd ella ikki í førda politikkinum.
Ólavur hevur altíð verið millum fremstu ítøkiligu mentanararbeiðarar, vit eiga. Tað haldi eg enn. Mítt grundsjónarmið fyri einum góðum mentanararbeiðara er viljin til at lyfta viðurskifti fram í ljósið. Tað gert tú fyrimyndarliga, góði Ólavur. Takk fyri tað!
Vinaliga
Birgir


text:
Í seinastu viku skipaði felagið Gjómaður aftur fyri einum góðum tiltaki. Higartil hevði felagið endurreist tvær kráir og tvey gróthús.
Leygarmorgunin 24.07.10 átti Djónasa Gróthús tørn, og so væl gekst í hond, at um 5-tíðina stóð verkið lokið. Tað var minni at gera við hetta gróthúsið enn við tey bæði fyrru, tí veggirnir stóðu bara væl uppi, meðan yvirtromin mátti øll skiftast, og eisini var neyðugt at grava oman av "gólvinum". Við teirri dyggu undirtøkuni (30-40 fólk) - og alskyns drivnum handverkarum - var tað lagamanni at fáa arbeiðið frá hondini, og drekkamunnarnir - við kakum av ymsum sløgum - vóru bæði títtir og drúgvir.
Eitt sindur um Djónasa Gróthús: Tað var Djóni (Djone Debes, f. 1869), ið laðaði hetta gróthúsið. Djóni var lítil til manna, og vanliga var hann nevndur Lítli-Djóni. Grundin til hetta heitið kann sjálvsagt vera vøksturin, men navnin (Djóni á Jolluni) var 2 ár eldri, og tí kunnu heitini Djóni og Lítli-Djóni nátúrliga eisini stava frá hesum. Djóni var bara 1 ára gamal, tá ið hann misti pápa sín (Petur Christian Sivertsen) við "Fríðriksbáti" (8-mannafar) Tann Stóra Skaðadagin 30.apríl 1870, tá ið 8-mannaførini "Fríðriksbátur" og "Rættarbáturin" gingu burtur á útróðri. - Sagt verður um Lítla-Djóna, at hann var fittur í hondunum og dugdi eisini sera væl at taka til. Eitt hugvekjandi dømi um orðafelli hansara taka vit her: "Um tú noktar 99 ferðir og játtar ta 100. ferðina, ert tú betur fyri enn hin, ið játtar 99 ferðir og noktar ta 100. ferðina". Djónasa Gróthús hevur, eins og onnur, verið brúkt til torv, og eftir tað at Benadikt fekk 1½ tons lastbilin í 1950, kom torvið undan Sondunum higar við bili, til torvtíðin so líðandi gav upp andan . Men tó so - eftir at torvið fór í søguna, hevur gróthúsið stundum verið brúkt til hoyggj. Gróthúsið er mestsum granni við Funningsdjúpdina - tann deiliga hylin, ið mangan varð svomið í, og tá varð gróthúsið eisini brúkt sum umklæðingarrúm, so gróthúsið hevur "upplivað" hvørt av sínum, nú tað hevði eina stíva øld á baki. Funningsdjúpdin - við sandstrond á norðara bakka og mold á syðra - eitt sjáldsamt navn, ið eingin higartil hevur verið førur fyri at greina, men hvør veit, kanska onkur lesari situr við loysnini. Skuldi so verið, so lat okkum hoyra!!
Gott veður - góður hýrur - gott avrik
-- Tað hevur verið nevnt fyrr, tá ið slík tiltøk hava verið, at tann sosiali paturin undir ongum umstøðum má undirmetast. Tað er av avgerandi týdningi, at teir træðrirnir, ið hava spjatt seg úr bygdini - í allar ættir - bæði innanlands og uttanlands - vera samansjóðaðir, tí ongatíð í søguni hevur fólkatalið verið so ræðandi lágt. -- Tøkk eigi Gjómaður fyri tað, ið higartil er avrikað, og henda "gróthúsdagin" vóru tungur frammi, ið spældu sær við tankanum um, at Gjómaður kanska kundi skipa fyri onkrum mentanarligum/søguligum tiltaki í vetrarmyrkrinum. -- Hervið er tankin farin víðari!!!
Fleiri myndir: myndasavn - 2010 - Gjómaður endurreisir Djónasa Gróthús.
Fyrst og fremst er heimasíðan - bygdin.fo - ein skráseting við myndum og frágreiðingum av øllum staðanøvnunum við Gjógv, men tó er innmarkin ikki teldutøk enn. Myndasavnið, ið kann takast sum eitt klípi í varðveitsluni av virksemi og persónum, verður dúgliga vitjað. Tað er stuttligt at merkja. Heilsanir í gestabókini og viðmerkingar til myndirnar fløva.


text:
Æðuvík
Æðuvík er niðursetubygd frá 1897.
Í Æðuvík sigst, at nógvir huldumenn hava verið, men Evensen próstur, gekk runt um garðarnar og fekk rikið teir útum.
Á varðagøtuni Æðuvík - Nes kemur man fram við Promsgili, har søgnin sigur, at huldufólk búðu. Ein túrur eftir varðagøtuni er ein frálík uppliving. Varðarnir eru væl hildnir. Túrurin tekur umleið 45 min.
Í 2001 varð Æðuvík kosin "Føroya Best Røkta Bygd" og verður tí vælvitjað av ferðafólki bæði um summarið og á jólum, tá Æðuvík er jólabygd, skrýdd við perum og pynti.
Í Æðuvík sæst ein vakur minnisvarði, sum varð avdúkaður í oktober 1997, til 100 ára minningarhaldið fyri bygdina. Minnisvarðin sýnir myndir av fýra teim fyrstu hjúnunum, ið bygdu Æðuvík.