text:
Fólkalýðveldið Kina
Henda greinin er um Fólkalýðveldið Kina. Sí Teivan fyri at lesa greinina um Lýðveldið Kina.
Fólkalýðveldið Kina (kinesiskt: 中华人民共和国 Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) er eitt stórt land í Asia. Kina er tað landið í heiminum, sum hevur flestar íbúgvar (1,3 milliardir). Fimtahvørt fólk í heiminum nú á døgum býr í Kina. Hetta ovurstóra landið er næstan líka stórt sum alt Evropa og triðstørsta land í heiminum, næst Russlandi og Kanada. Høvuðsstaður er Beijing og londinum hevur mark við 15 lond: Russland, Norðurkorea, Mongolia, Kasakstan, Kirgisia, Tadsjikistan, Afghanistan, Pakistan, India, Nepal, Butan, Burma, Laos, Vjetnam og Hongkong. Í Kina eru mong mál. Høvuðsmálið er kinesiskt.
Kina skal breyðføða 20 prosent av heimsins menniskjum við sjey prosentum av heimsins landbúnaðarjørð, og ein triðingur av heimsins fólkum fáa vatn úr kinverskum áum. Skjótføra iðnaðargerðin í Kina hevur havt við sær dálking og turk, og náttúran í Kina er vorðin til eitt hermót, har granskarar, umhvørvisfólk, stjørn og tey 1,3 milliardirnar fólk berjast. Kina er í stórum vøkstri, og vøkstur er raðfestur ovarlaga, tí hevur umhvørvismálaráðið ilt við at tálma árinini av vøkstrinum.
Innihaldsyvirlit
- 1 Søga
- 2 Fólkið
- 3 Búskapur
- 4 Landafrøði
- 5 Fyrisitingarligar eindir
- 6 Politikkur
- 7 Mentan
- 8 Málið
- 9 Myndir
- 10 Sí eisini
- 11 Keldur
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Forna siðmenningin, sum tók seg upp í Kina, helst um 2200 f.Kr., varð kallað Xia eftir Xiaættini, sum eftir gomlum søgnum hevði valdið hesa tíðina. Miðdepilin var í Guláardali, og fornfrøðingar hava fingið proógv fyri, at Xiabøndurnir nýttu steinamboð. Frá um 1700 f.Kr. búðu kongarnir í Shang-ríkinum tætt við, har Anyang nú er, og ríkiðm teir ráddu í, hevði sína stórtíð um 1500 f.Kr. Kinverjar lærdu at nýta bronsu og stoyttu heilag kør úr bronsu, útbúnað til vognarnar, sum nýliga vóru uppfunnir, og vápn. Shang-fólkið vav silkiklæði og hevði eitt háment skriftmál. Hús, sum kunnu hava verið tempul, vóru bygd av flagi, viði og múrsteini. Shang-fólkið tilbað kongsins forfedrar sum gudar. Í stórum kongsgravum vóru dýrgripir og leivdir av menniskjum og dýrum, sum vóru ofrað fyri at vera saman við kongi. Zhou-ættin tók ræði frá Shang-ættinium 1045 f.Kr.
Í 18. øld vóru fleiri fólk í Kina enn í øllum Evropa tilsamans. Tað var størsta landið í heiminum og hevur heldur ongantíð verið størri. Har búðu fleiri enn 300 milliónir (um hetta mundið búðu 24 milliónir fólk í Fraklandi). Keisarin í Kina hevði stórt vald. Hann ráddi yvir Vjetnam, Butan, Tibet, Teivan, Teilandi, Burma, Nepal, Norður- og Suðurkorea. Kinverjar hildu sína mentan vera ta bestu í heiminum, og at eingin dugdi betur at stýra enn teir. Kina var miðdepilin. "Ríkið í miðjuni".
Evropearar, sum komu til Kina, vóru ovfarnir og hugtiknir av øllum, teir sóu. Yvirstætturin í Evropa kappaðist um at fáa hendur á kinverskum silki og málaðum postalíni. Evropearar fóru eisini at drekka kinverskt te - serliga bretar. Kinverjar høvdu hinvegin heilt aðra áskoðan á evropearar. Teir vórðu nevndir "reyðir barbárar" ella "fremmandir djevlar". Niðurlendskir handilsmenn vóru uppi í teimum fyrstu í Evropa, sum komu til Kina. Teir høvdu ljóst hold, og fleiri vóru reyðhærdir. Kinverjar hildu hesar menn, við síðum hári, stórari nøs og skeggi, vera bæði grammar og ódámligar. Handilsmenn vóru annars ikki so væl dámdir í Kina. Í kinverskari pátrúgv var reyði liturin bundin at djevlum og illum andum. Ein øðrvísi luktur gongur eisini at evropearum. Hetta kemst av, at teir hava fleiri sveittakertlar. Ásiatar hildu tí, at evropearar vóru sjúkir. Fleiristaðni royndu fólk at tváa henda serliga kropslukt burtur.
Eftir at hava verið keisaraveldi í túsundtals ár, gjørdist Kina lýðveldi í 1911 og kommunistiskt ríki 1. oktobur í 1949. Tá kommunistaflokkurin tók valdið í Kina í 1949, setti flokkurin eina massiva propagandaherferð í gongd fyri at vinna fólkið fyri Mao Zedong. Meðan kommunistarnir hava rátt, hava ríkismyndugleikarnir lagt seg eftir at hava eftirlit við øllum viðurskiftum landsins, og Kina er vorðið mikið ídnaðar- og hernaðarveldi. Seinastu árini hevur landið nærkað seg marknaðarbúskapi og hevur eggjað útlendskum fyritøkum at gera íløgur í landinum.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Tveir triðingar av kinverska fólkinum búgva á bygd og eru bøndur.
Vestari partur av Kina er fjallalendi, og har búgva upp á seg fá fólk, meðan eystan fyri millum Gulu ánna og Yangtzeánna eru teir stóru býirnir, ídnaður og landbúnaður.
Fleiri enn 250 milliónir kinverjar búgva í smáum og stórum býum; mangir teirra eru ógvuliga fjølbygdir. Stórt íbúnaðartrot er, og mong húski búgva í smáum íbúðum - eitt ella tvey rúm - sum tey leiga frá fyritøkuni, har tey arbeiða. Gøturnar eru stúgvandi fullar av súkklum, og almennu flutningsakførini koyra altíð fullsett. Størsti ídnaðarbýur og handilsmiðdepil er Shanghai, 18,4 (2007) milliónir fólk búgva í býnum, sum er ein av teimum størstu í heiminum.
Av tí at mong fólk í býunum búgva í íbúðarhúsum, har einki er uttanum, er altíð nógv fólk í býarlundunum. Kinverjar verða eggjaðir at røra seg nógv, og tí ganga fólk javnan túr í lundunum at venja kroppin. Tíðliga um morgunin íðka fólk "tai chi" ella "kung-fu". Børn renna við drekum, tá ið líkindi eru til tess, og vaksin fólk spæla borðtennis, kort ella telva, ella sita bara og práta við vinir og kenningar.
Á hvørjum ári, siðst í januar ella fyrst í februar, fara kinverjar at gera seg til at halda nýggjár. Vaskað verður upp og niður, hongdar verða upp reyðar lyktir, ið skulu veita húsfólkinum eydnu, og børnini fáa nýggj klæði og leiku. Nýggjárshaldið stendur í fleiri dagar. Handlar og skrivstovur eru stongd, og fólk eru úti á gøtunum og skjóta fýrverk og hyggja at sýningum við leyvu- og drekadansi.
Kinverjar halda, at fólk gerast sjúk, tí at andstøddu máttirnir yin og yang eru ikki í javnvág. Læknar fáa javnvág í aftur kroppin við akupunkturi, sum er, at nálir verða stungnar ymsastaðini í kroppin at linna pínu. Flestu fólk, ið tørva læknahjálp, fara til náttúrulæknar, sum hava lært at nýta gomul heimaráð at grøða við.
Í Kina halda tey fimi vera ímyndin av tjóðarsálini, hóast hvør einstakur akrobatur ikki er høgt í metum ella fær góða løn. Sirkus eru um allan heim, men munur er á vesturlendskum sirkus og teimum kinversku. Í Kina snýr alt fimi seg um at bjóða kroppinum av. Kinverskir akrobatar byrja tíðliga at venja. Tað er eitt hart lív og tað verður verandi hart til pensjónina.
Kvinnurnar í Kina hava altíð verið undir trýsti, frá monnum, frá familjuni og frá arbeiðinum. Í dag hava kvinnur í Kina eitt trýst afturat, nevniliga teirra egni tørvur á at ráða yvir teirra egna lívi, fáa eina útbúgving og fáa sær eitt arbeiði og gifta seg av kærleika. Tað er ein long og trupul leið, sum fer at broyta kinverska samfelagið. Stóra fólkaflytingin av bygd í bý hevur givið betri liviumstøður, men syndrar familjurnar. Samstundis hevur tað givið kvinnunum ein nýggjan leiklut, hvørt tær reka garðin heima ella hava lønt arbeiði í býnum. Trýstið sæst eisini í sjálvmorðshagtølunum. Hvørt ár forgera 150 000 kvinnur sær.
Kina er tað landið í heiminum, har flest fólk roykja. Mett verður, at 350 milliónir fólk javnan festa sær í, og tað er ikki sum at siga tað at fáa fólkið at broyta sínar vanar. Í januar 2008 sendu heilsumyndugleikarnar eina skrivliga áheitan út til 30 000 matstovur um at seta roykibann í verk, men ikki ein tann einasta fylgdi áheitanini.
Størstu býir[rætta | rætta wikitekst]
Fólkalýðveldið Kina hevur nógvar stórbýir (yvir 1 millión íbúgvar), av hesum teljast fleiri millum 100 fólkaríkastu býir í heiminum. Talvan niðanfyri vísir 20 av størstu býunum og metta fólkatalið í milliónum fólkum.[1]:
(Øll kinesisk tekn í talvuni omanfyri eru í einfaldari kinesiskari skrift)
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Kina hevur havt stóra búskaparliga framgongd seinastu árini, men kortini rýma fólk í besta aldri úr landinum sum ongantíð fyrr. Fólk í hópatali rýma úr Kina til onnur meira demokratisk lond, hóast Kina seinastu árini hevur havt risastóra búskaparliga framgongd. Bara í 2011 fluttu 87 000 kinverjar til USA [3]. Tey stúra fyri framtíðini hjá sær og børnunum í einum landi við framburði, sum ikki øll fáa lut í.
Ógvuliga nógv kol er í Kina, og flestu steinsløg eru eisini í jørðini. Eftir at kommunistarnir tóku valdið í 1949, legði stýrið stóran dent á at menna tungídnaðin og læt byggja ovurstór jarn- og stálverk og evnafrøðiverksmiðjur. Seinastu árini hevur stýrið eggjað til at menna lættan maskinídnað og nýtsluvøruídnað. Kina er nú ímillum tey lond í heiminum, sum ger mest av handilstøðum, klæðum, ravmagnslutum og ravtøkni.
Fruktabesta lendið er fyri sunnan. Høvuðsgrøðin er rís, te, bummull, frukt og grønmeti. Rísið verður sáðað í akrar, sum fyrstu tíðina standa undir vatni. Góð ár heysta kinverjar rís tvær ferðir av sama akri, men grønmeti og annað korn enn rís verður bara heystað eina ferð. Í norðara og vestara parti í landinum, har tað er turrari og berligari, dyrka teir mest korn og epli og halda neyt og seyð.
Í nýggjari tíð hevur eingin tjóð verið í nánd av Amerika við atliti til búskaparstyrki, men kommunistiska Kina kann nú meta seg ájavnt. Í fleiri ár hevur Kina havt stóran búskaparvøkstur, og altjóða gjaldoyragrunnurin IMF spáar nú, at um fimm ár hevur landið lagt USA aftur um seg. USA hevur ætlanir um at kæra Kina til WTO í 2012, tí kinverjar hava veitt ólógligan stuðul til teirra bilverksmiðjur í beinleiðis kapping við tær amerikansku [4].
Vinnulív[rætta | rætta wikitekst]
Kina hevur heimsins skjótast vaksandi búskap við 9,5 % vøkstri um árið. Í fyrstu fýra mánaðunum í 2007 var tað kinesiska handilsavlopið á tilsamans 63,3 milliardir dollarar. Kina hevur heimsins fjórðstórsta búskap við einum BNP á 2 000 milliarder USD. Álíkavæl er Kina enn eitt fátækt land, sum fram til fyri fáum árum síðan hevur móttikið stuðul frá matvøruætlanini hjá ST. Í 2009 gjørdist landið heimsins størsta útflytaratjóð. Tað árið útfluttu tey vørur fyri 1,2 billiónir dollarar. Týskland útflutti fyri 1,13 billiónir dollarar, meðan USA seldi vørur til útlandi fyri 1,06 billiónir dollarar.[5]
Umleið tríggir fjórðingar av fólkunum í Kina arbeiða framvegis innan landbúnaðin, men landið hevur stórt tal av arbeiðsleysum í bygdunum og landbúnaðurin eigur bert 13 % av BNP.
Kina er ríkt við náttúrutilfeingi, eitt nú kol, olju og jarnmálmi.
Høvuðsútflutningsvørur eru klæðir, elektroniskar vørur, olja og oljuvørur, evnafrøðilig evni og lættari ídnaðarvørur og vápn.
Kina gjørdist í 2001 limur í WTO (World Trade Organisation).
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Fyri vestan hækkar oyðimarkarkenda lendið upp í djúpar dalar og høg fjøll. Tibet, sum áður var sjálvstøðugt ríki, men sum Kina hertók í 1950, verður nevnt "tekja heimsins", tí at tað liggur so høgt. Í norðara parti í Kina á markinum móti Mongolia er turra og oydna Gobioyðimørk. Í Eysturkina og Norður- og Suðurkina er nógvur landbúnaður í áardølunum og á víða slættlendinum. Haðan kemur matur til allar milliónirnar, sum búgva í mongu býunum fram við strondini og inni í landinum.
Hengduanfjøllini har suðuri í Kina spretta úr Himaleiafjøllunum, og í hesum fjøllunum og í dølunum er ríkt dýra- og plantulív. Gjøgnum dalirnar renna eisini tríggjar tær størstu áirnar í fjareystri, og tær eru Salweenáin, Mekongáin og Yangtzeáin. Her er eitt satt paradís á jørð fyri apur, pandur, teir seinastu villu fílarnar í Kina og fyri eitt ótal av fuglasløgum.
Kinverska strondin er 14.500 kilometrar long. Longdin ger sjálvandi tað, at stórur munur er á tilveruni hjá fólkinum, sum býr við sjógvin. Nógv búgva í stórbýum, og so eru tað tey, sum búgva á smábygd við sjógvin og eru útróðarfólk. Eisini finst eitt ríkt dýralív við strendurnar, men dálkingin er eisini ein stórur trupulleiki bæði fyri fólk og fæ.
Kina eigur hjálondini Hongkong og Makao. Teivan tók loysing frá Kina í 1949, men fá lond hava viðurkent Teivan sum sjálvstøðugt ríki.
Fyrisitingarligar eindir[rætta | rætta wikitekst]
Kina er býtt sundur í 23 landslutir, 5 sjálvstýrandi regiónir og 4 kommunur. Hesar eindir eru tilsamans høvuðlandið Kina. Umframt 22 landslutir sær tann kinverska stjórnin eisini Teivan sum ein part av Kina og sær tí Teivan sum sín 23. landslut.
Harafturat koma tvey serstøk fyrisitingarlig øki Makao og Hongkong, sum hoyra undir tí kinversku fyrisitingina, men sum hava størri sjálvstýri enn hinir landslutirnir, regiónirnar og kommunurnar.
Fólkalýðveldið Kina hevur 56 viðurkent at landið hevur 56 ymisk etnisk fólkasløg.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Kina hevur seinnu árini latið mørk síni meira og meira upp fyri umheiminum, men Kina er framhaldandi eitt hart stýrt land, har nógv ræðast valdsharrarnar og ikki minst Hu Jintao. Kinesiski leiðarin hevur til dømis harðrent jarðlagt og flutt milliónir av fólkum fyri at gera pláss fyri nýbygningum, Olympisku Leikunum og øðrum, sum hevur verið sæð av umheiminum sum framgongd. Kina við Hu Jintao á odda er framhaldandi tað landið, sum avrættar nógv flest folk.
Eitt barn[rætta | rætta wikitekst]
Fólkavøksturin í Kina er 15 milliónir um árið; næstan líka nógv fólk, sum býr í Noregi, Svøríki og Danmørk. At tálma hesum stóran vøkstri settu myndugleikarnir í gildi, at maður og kona bara skuldu hava loyvi til at eiga eitt barn. Síðani í 1979 hava myndugleikarnir í Kina kravt, at foreldur bert fáa eitt barn. Hesi einkarbørn verða stundum kallað smáu keisararnir, tí at tey ofta eru ovurvard og spilt. Hesin politikkur hevur helst verið til gagns í ovfólkaðu býunum, men ikki á bygd, har mesta arbeiði í landbúnaðinum verður gjørt við hond. Barnapolitikkurin við einum barni, gevur teimum sum halda seg til lógina, fleiri fyrimunir. Tey fáa reiðan pening og betri bústaðir. Í miðal fáa kinesiskar kvinnur bert 1,4 barn, sum er væl undir markinum fyri at halda fólkatalið í landinum. Tað markið er 2,1 barn. Í Kina hevur eittbarnspolitikkurin gjørt at dreingjabørn verða vald framum gentubørn. Hetta hevur skapt ein kynsójavna í landinum. Íbúgvaratalið er 1,36 milliardir fólk í 2013. 697 milliónir eru menn, meðan 663,5 milliónir eru kvinnur. Hetta merkir at tað eru 35 milliónir fleiri menn enn kvinnur í landinum. Tað vil so siga, at tað eru líka nógvir single menn í Kina sum tað eru t.d. íbúgvar í øllum Kanada. Og teir allar flestu av teimum mugu liva sítt lív einsamallir, uttan eina konu ella kvinnuligan partnara. Ójavnin fór at gera seg galdandi fyri tíggju árum síðani, men hann hevur ongantíð verið so sjónskur sum nú.
Í Kina verða foreldur fyri mismuni á arbeiðsplássinum og fáa bøtur, um tey fáa sær meir enn eitt barn. Men 70 % av kvinnunum ynskja sær fleiri børn. Kvinnurnar í Kina er púra ósamdar við eitt-barns-politikkinum hjá stjórnini. Sambært BBC News, vísir ein spurnarkanning, at 70 % av kvinnunum ynskja sær tvey ella fleiri børn í Kina. Hóast hetta heldur stjórnin fast í førda politikkinum. Myndugleikarnir siga, at lógin, ið varð sett í gildi síðst í 70'unum, hevur forðað fleiri 100 milliónum av føðingum, sum síðani hevur gjørt íbúgvarnar ríkari.
Deyðarevsing[rætta | rætta wikitekst]
Kina er tað landið, sum avrættaði flest fólk í 2008. Sambært frágreiðingini "Death Sentences and Executions in 2008" vóru í minsta lagi 1718 fólk avrættaði í Kina, men veruliga talið kann vera hægri, tí í Kina eru deyðarevsingar loyniligar. Hetta svarar til 72 % av øllum avrættingum í 2008. Tað merkir, at tað í Kina tilsamans fóru fleiri deyðarevsingar fram í enn í restnina av heiminum tilsamans. Asia er tann heimsparturin har flestu avrættingarnar vóru framdar í 2008. Avrættingar vóru framdar í 11 londum í Asia. Hesi londini eru Afghanistan, Bangladesj, Indonesia, Japan, Norðurkorea, Maleisia, Mongolia, Pakistan, Singapor, Vjetnam og Kina.
Rúmdarferðir[rætta | rætta wikitekst]
Tann fyrsti kinesiski rúmdarmaðurin, Yang Liwei (f. 21. juni 1965), var úti í rúmdini í 2003 í rúmdarfarinum Shenzhou 5. Kinesiska rúmdarumsitingin hevur ætlanir um at seta eitt ómannað rúmdarfar á mánan í 2013, og ætlanin er so at senda eitt mannað far hagar seinni. Stutt eftir døgurðatíð 14. des. 2013 setti eitt kinverskt rúmdarfar seg á mánan, og harvið gjørdist Kina triðja tjóð eftir USA og Sovjetsamveldið at lenda á mánanum. Hetta er fyrstu ferð síðani 1976, at nakar lendir á mánanum. Talan er um eitt ómannað kanningarfar, nevnt Chang'e 3 eftir mánagudinnuni í kinverskari gudalæru. Chang'e 3 setti seg í Sinus Iridum, ella Ælabogavíkini, sum enn ikki er kannað. Har er góður sólargangur, og tað liggur væl fyri at samskifta haðani niður á jørðina, skrivar kinverska tíðindastovan Xinhua [6].
Arbeiðslegur[rætta | rætta wikitekst]
Í desember mánaði í 2013 hevur tjóðartingið í Kina formliga viðtikið eina fyriskipan, sum endar nýtsluna av arbeiðslegum sum eina revsing fyri politiskar fangar. Legurnar hava verið nýttar í meira enn fimmti ár sum ein háttur til at revsa øðrvísi hugsandi og fáa tey til at tiga [7]. Millum hesi eru kristin, sum ikki vilja vera við í statsgóðkendu trúnni. Revsingin í arbeiðslegum varð tikin í nýtslu í 1957 fyri at revsa atfinnarunum móti kommunistiska flokkinum. Men skipanin hevur eisini verið nýtt til at revsa onnur við, harímillum eisini húskirkjukristin og politikarar. Fyriskipanin er góð tíðindi fyri kristin, sum møtast í húskirkjum, og aðrar bólkar í landinum. Fólk úr hesum bólkum hava regluliga verið dømd til upp í fýra ár í arbeiðslegum uttan at hava verið fyri rætti. Fyriskipanin er ein av fleiri skipanum, sum kinesiski kommunistaflokkurin legði fram í 2013, og tær vórðu góðtiknar leygardagin 18. januar 2014 fyri nýggjár í tjóðartinginum. Ein onnur fyriskipan sama dag var, at tingið avtók "laojiao”, sum er endursiðing gjøgnum arbeiði.
Tikarar[rætta | rætta wikitekst]
At drepa tikarar er stranglig bannað og ólógligt í Kina, og tikarin er sera hóttur í fólkaríka landinum. Tað sigst, at tikararnir eru farnir frá at vera 100.000 í 1900-talinum til at vera uml. 50 í 2015.[8] Í Kina virkar Heimsnáttúrustovnurin WWF fyri, at fáa tikararnar út aftur í náttúruna. Einaferð vóru amurtikarar allastaðni í Kina. Men teir vóru so nógv veiddir, at tað bara vóru uml. 40 takarar eftir í 1940. Í 2015 eru um 400 amurtikarar, sum liva fríir úti í náttúruni.[9]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Kina eigur góða, gamla mentan. Í kinverskum grøvum hava tey funnið málningar eldri enn 6.000 ár. Listaligi siðaarvurin sæst enn aftur í dansinum og í tónleikinum, og bæði filmar, opera og sjónleikur eru vældámdar listagreinir. Listafólk verða eggjað at lýsa avrik kinverska fólksins. Miðkina við býnum Beijing er miðstøð fyri eina 5.000 ára gamla mentan, sum hevur skapt ótrúlig bygningsverk.
Ymiskar filosofiskar lærur hav havt stóra ávirkan á kinverska mentan. Tríggjar av teimum elstu høvuðsgreinunum komu frá konfusianismuni, taoismuni og buddhismuni. Tað eru fleiri ymiskar trúarbólkar í Kina, og fleiri av teimum eru rættiliga samansettir. Av trúarbólkum, sum verða tvinnaðir saman við Kina kunnu nevnast Ættfaðirskultin, buddhisma, kinesisk folkatrúgv við rótum í elligomlum mytum, konfusianisman, taoisman og islam. Kinesiskar bókmentir hava eina langa og ríka søgu, tað var eisini í Kina at man fann fram til prentlistina undir Song-ríkinum. Áðrenn tað tíð vóru tær klassisku og átrúnaðarligu hondskriftirnar netupp hondskriftir - hondskrivaðar við blekkpensli. Talan var sum oftast um konfuciansk, taoistisk og buddhistisk verk. Fyri at granska hesar tekstir upprættaðu tey lærdu akademiir í hópatali. Nøkur av hesum akademiunum vóru betald av herskaradynastiunum, og tey kongaligu kundu sjálvi taka aktivt lut í kjakinum har. Av skjølum sum eru skrivaði hetta tíðarskeiði heru fleiri túsund varveitt. Kinverskir heimspekingar, rithøvundar og yrkjarar hava sum oftast verið høgt í metum í samfelagnum og spælt ein týðandi leiklut sum mentanarberar. Kinversk skrift hevur havt nógvar ymiskar variantar gjøgnum søgu Kina, og mitt í 20. øld mentist ein meira einfaldur kinverskur skriviháttur á Meginlandskina. Í Teivan og á øðrum støðum halda tey fast við ein eldri skrivimáta. Kalligrafi er ein týðandi listagrein í Kina, eins og málningalist og tónleikur. Bonsai er ein elligomul listagrein, ið eisini breiddi seg til Japan og Korea.
Kinverskur matur[rætta | rætta wikitekst]
Umframt rís er mesta tilfarið í kinverskum mati grønmeti og nudlur. Tey eta eisini nógvan turran mat, soyabønir, fisk og kjøt. Maturin kann vera sera ymiskur, alt eftir hvar í Kina tú ert. Kinverjar gera nógv burtur úr matgerð og matsiðum í teimum ymsu landslutunum. Í landslutinum Xinjiang er maturin sterkt kryddaður; fyri norðan um Beijing-leiðina eru tey gitin fyri at duga væl at steikja dunnu. Vælrúkandi fiskarættirnir í landslutinum Kanton fyri sunnan eru vorðnir heimskendir. Har verður maturin gjørdur til í djúpari steikipannu við loki, kallað wok. Í Suðurkina verður rís etið aftur við høvuðsrættunum. Í Norðurkina annaðhvørt hveitibollar ella hveitinudlar. Etið verður úr smáum skálum við pinnum. Rís, annaðhvørt kókað, guvukókað ella stekt, er høvuðskostur í mongum kinverskum rættum.
Kinverskar bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Kinverskar bókmentir hava eitt serstakt pláss í heimssøguni, við tí kultinum ið ognast tí skrivaða orðinum í Kina ta serstaka í teimum kinversku teknunum, sum hava sín uppruna í spádómslist, og sum er fullkomiliga ólíkt teimum fonetisku skipanunum, sum verða nýttar á flestu øðrum málum.
Verk av filosofiskum slag hava ein týðandi lut í kinverskum bókmentum, serliga undir Zhou-ríkinum, við tí "siðbundna" konfusiansku ella teimum taoistisku klassikarunum. Síðan er tað kinversk yrkingalist, ið gerst týdningarmiklari við tíðini, serstakliga undir Tang-ríkinum.
Síðan veksur prosan framm við kendum verkum sum Ferðin mót Vestri í 1500-talinum, ella familjuskaldsøgan Hong Lou Meng (红楼梦) frá 18. øld (Dreymurin um tað reyða rúmið).
Síðan vóru kinverskar bókmentir raktar av afturgongd beint eftir at Qing-ríkið fall. Tað gjørdist endin á tí klassisku mentanini. Hu Shih (f. 1891, d. 1962) og Lu Xun (f. 1881, d. 1936) gjørdist undangongumenn til nútíðar kinversku bókmentirnar.
Lakkarbeiði[rætta | rætta wikitekst]
Dømi um lakklist eru etipinnar.
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Kinesiskur tónleikur hevur eitt heilt serligt ljóð. Kinverjar hava ment ljóðføri í stórum tali, eitt nú zheng, xiao og erhu. Ljóðførið sheng fekk eina røð av líknandi ljóðførum í Vesturheiminum.
Silkiframleiðsla[rætta | rætta wikitekst]
Kina hevur ríka traditión fyri at framleiða silki.
Málið[rætta | rætta wikitekst]
Almenna málið í Kina er kinverskt ella mandarin, sum øll tosa uttan tey, sum búgva úti við strondina í Útsynningsásia. Har tosa tey kanton ella onnur kinversk mál. Í hvørjum máli eru nógv bygdarmál. Øll kinversk mál hava sama skriftmál. Borið saman við stavrað okkara, sum er 32 bókstavir, eru fleiri enn 50.000 tekn í kinverska skriftmálinum. Hvørt tekn merkir eitt orð ella eitt hugtak. Fyri einføld orð, til dømis "himmal" og "regn", er eitt tekn. Fyri samansett orð eru tvey ella fleiri tekn. "Telefon" verður skrivað við tveimum teknum - teknunum fyri "ravmagn" og sagnorðinum "tala".
Kalligrafi[rætta | rætta wikitekst]
Kalligrafi er ein serligur skriviháttur, og vøkru kinesisku skriftteknini koma best til sín rætt, tá tey eru hondkalligraferað.
Kalligrafi er høgt mett list í Kina og javnsett við málningalist, tí at skrivarin má leggja sær nær at skriva teknini røtt og vøkur.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Forseti Hu Jintao og George W. Bush
-
-
-
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.mongabay.com/igapo/China.htm (2002)
- ↑ http://www.bbc.com/news/magazine-30483762
- ↑ http://www.migrationinformation.org/USFocus/display.cfm?id=876
- ↑ http://abcnews.go.com/blogs/politics/2012/09/obama-challenges-china-at-wto-over-cars/
- ↑ Heimshandilsstovnurin: International Trade Statistics 2010, síða 13; vitjað 5. juni 2011.
- ↑ http://www.reuters.com/article/2013/12/14/us-china-moon-idUSBRE9BD06T20131214
- ↑ http://www.washingtonpost.com/world/chinas-labor-camps-close-but-human-rights-groups-say-grim-detention-conditions-linger/2013/12/06/4e84cc96-5bfc-11e3-8d24-31c016b976b2_story.html
- ↑ http://www.reuters.com/article/2010/02/08/us-china-tigers-idUSTRE6171B220100208
- ↑ https://www.worldwildlife.org/species/amur-tiger


c: text/html

text:
Orð: Meta av Fløtum
Lag: Andrew Thomsen
1. So dapur er dagurin – sólin burt fer,
ein maður ein kross á herðunum ber.
Hvør er hann? „Ein ránsmaður!“ svarið tað er,
„hann Gud hevur spottað og dømdur er her.“
2. Tó eygu hans bera eitt kærleikans brá,
so mildur hann hyggur fjøldina á.
Ei hoyrist eitt suff, tó hann líða so má,
er stillur sum lambið, tó spott fær og háð.
3. Hoyr, lurta, hvat orðið mær sigur her!
Ei er hetta maður, ið sekur er.
Nei, Sonur Guds lýðin í deyðan nú fer,
eitt fullkomið offur til Gud hann fram ber.
4. Tó syndleysur, Faðirin døma hann má,
hann synd mína ber, so eg fríur kann stá.
Í angist tá rópar hann Faðir sín á:
„Hví, hví fórt tú frá mær?“ Ei svar fær hann tá.
5. Í deyðsangist løn hann at síggja tó fær,
ein ránsmaður trúði – og lyftið tað bar.
„So satt, tú í Paradís kemur við mær!“
„Tað fullgjørt er!“ ljóðar, hann sigraði har.
6. Eitt fylgi so syrgið til grøvina fer,
tó deyðin ei binda kann Gudssonin her,
nei, hátt ljóðar røddin: „Hann er ikki her,
hann risin er upp, far tey boðini ber!“
7. Eg prísi tær, Faðir, og lovsyngi tær,
at Son tín tú sendi, hann tøkkina fær.
Í hásæti tínum hann situr, teg sær.
Ein bústað mær ger hann, skjótt flyti eg har.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bókmentamaðurin og presturin Axel Tórgarð var føddur 31. mars 1923 í Havn. Og Páskadag 31. mars í ár hevði Axel fylt 90 ár.
Sum rithøvundur og yrkjari var Axel ógvuliga virkin. Ritskráin sæst her.
Hann verður neyvan tikin sum týðari heldur. Stórar og týðandi heimsbókmentunum týddi hann til føroyskt Nevnast kunnu verkið eftir Tolkien um hobbarnar, sjónleikir eftir Shakespeare og fleiri av klassisku griksku sjónleikunum. Hann yrkti eisini tættir til eitt nú V4-sendingar, og væl sat hjá honum. Málkønur var hann sum fáur. Hann fekk týtt Lisu í leikalandi til føroyskt. Eftir snarki er ein, sum átti at verið lisin í Útvarpinum.
Í 1989 fekk Axel Tórgarð Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir, og í 2002 fekk hann Heiðursgávu Landsins.
Axel Tórgarð andaðist 24. mars 2011, 87 ára gamal.
Fyri einum ári síðani sendi sonurin, Hans Tórgarð, okkum ein teldupost, har yrkingin “IF” eftir Rudyark Kipling hekk við. Hetta er ein heimskend yrking, sum eigur at verða týdd til móðurmálið. Yrkingin stendur í Vencli nummar 11.
Um –
Um tú kanst standa, tá ið aðrir víkja
og leggja alla skuldina á teg;
kanst líta á teg sjálvan, tá teir svíkja,
men loyva teimum teirra egna veg.
Um tú kanst bíða, men ei møddur vera,
kanst tola lygn, men sjálvur lygn ei bert,
kanst tola hatur, men ei hatur bera,
og tó ei tykjast betri enn tú ert.
Um tú kanst droyma, ei at dreymum stara,
og hugsa, men ei hugsan er títt mið.
Kanst lata tap og vinning um teg fara,
við sama sinni taka báðum við.
Um tú kanst hoyra orð, ið sonn tú sigur,
at verða vend og brúkt sum skálkaskjól.
Kanst síggja verk títt verða brotið niður,
og seta aftur á – við slitin tól.
Um tú kanst seta alt, tú hevur vunnið,
í veð og missa alt við sama brest.
Og ikki hava missin fyri munni,
men byrja uppaftur við góðum treyst.
Um tú kanst mønu, merg og liðir læra
at akta teg í tí, sum gerast má,
og so at halda á, tá eftir bara
er viljin til at siga: Haldið á!
Kanst tú við fjøldir uttan háva tala,
og hitta kong, men ert tann sami har.
Ei vinur ella óvinur teg skala,
hvør mettur eftir virði er hjá tær.
Um tú kanst fylla hvønn minutt á tremur,
so hvørt sekund so væl er stríðið vert.
Tá jørðin hon er tín – og hartil kemur –
ein rættur maður, sonur mín, tú gerst.
Rudyard Kipling
Axel Tórgarð týddi
Her lesur Harvey Kaitel yrkingina. Leggið til merkis, at her verður hon brúkt til eina bankalýsing.
Vencil ynskir við hesum øllum okkara lesarum, haldarum, fjepparum, stuðlum, høvundum, prentarum, umbrótarum og føroyingum annars einar gleðiligar páskir.
OMR/AÓD


text:
2003
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Luiz Inácio Lula da Silva verður valdur forseti í Brasil.
- 30. januar - Belgia viðurkennir hjúnaband ímillum samkynd.
- 1. februar - Rúmdarskipið Columbia spreingist tá hon kemur aftur til jørðina eftir rúmarferð. 7 astronautar lata lív.
- 9. februar - Darfur kríggið byrjar.
- 15. februar - Mótmælis tiltøk kring heimin í móti krígnum í Irak. Meir enn 10 milliónir mans í 600 býum kring heimin mótmæla. Hetta er størsta krígsmótmæli í heiminum nakrantíð.
- 26. februar - Ein amerikanskur vinnulívsmaður verður innlagdur á sjúkrahús í Vjetnam. Læknin í tekur ímótir honum staðfestir at SARS virus er atvold til sjúkuna, og setur seg í samband við WHO. Bæði læknin og vinnulívsmaðurin doyðu seinni av hættisligu sjúkuni.
- 1. mars - Khalid Sheikh Mohammed, ein av fyrireikaranum av yvirgangsálopinum 11. september 2001, verður handtikin í Pakistan.
- 8. mars - Malta fer uppí Evropeiska Samveldið.
- 12. mars - WHO ávarar at SARS er vorðið til eina altjóða hættustøðu. (Global Alert)
- 19. mars - Kríggið í Irak byrjar.
- 23. mars - Slovenia fer uppí Evropeiska Samveldið.
- 10. apríl - nýggja Norröna fer fyri fyrstu ferð í rutusiglng.
- 12. apríl - Ungarn fer uppí Evropeiska Samveldið.
- 11. mai - Málverkið Saliera hjá listmálaranum Benvenuto Cellini verður stjolið frá Kunsthistorisches Museum í Venedig.
- Litava fer uppí Evropeiska Samveldið.
- 17. mai - Slovakia fer uppí Evropeiska Samveldið.
- 21. mai - Ein jarðskjálvti í Algeria hevur við sær at 2.200 lata lív.
- 23. mai - Dewey, verður navnið, givið tí fyrsta klonaða dádýrinum. Hann verður klonaður í Texas, USA
- 28. mai - Prometea, verður navnið, givið tí fyrsta klonaða hestinum. Hann verður klonaður av italienskum rannsóknarfólkum.
- 8. juni - Pólland fer uppí Evropeiska Samveldið.
- 14. juni - Kekkia fer uppí Evropeiska Samveldið.
- 1. juli - 500.000 mans ganga mótmælisgongu í Hong Kong, til at mótmæla nýggjari lóg sum endurhugsar hvat telst sum svik.
- 5. juli - SARS verður mett at verða yvirvunnið av WHO.
- 14. september - Estland fer uppí Evropeiska Samveldið.
- 20. september - Lettland fer uppí Evropeiska Samveldið.
- 15. oktober - Kina sendir, fyri fyrstu ferð, ein mann út í rúmdina.
- 9. november - Mánamyrking sæst í stórum parti av heiminum,
- 18. november - Massachusetts verður fyrsti statur í USA at viðurkenna hjúnarband ímillum samkynd.
- 23. november - Sólarmyrking sæst á Antarktika.
- 1. desember - Tað verður ólógligt at tosa í fartelefon og koyra bil í Englandi.
- 13. desember - Saddam Hussein, fyrrverandi forseti Irak, verður tikin til fanga av amerikonskum hermonnum.
- 20. desember - Libya viðgongur at landið er í ferð við at byggja kjarnorkuvápn.
- 26. desember - Ein jarðskjálvti rakar Iran. 40.000 man lata lív í býnum Bam.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 7. juni - Ísland-Føroyar 2-1 (1-0) í Reykjavík - EM-undandystur (Rógvi Jacobsen, 63.) Myndir hjá 12. manni
- 11. juni - Føroyar-Týskland 0-2 (0-0) í Tórshavn (Tórsvøllur) – EM-undandystur. (Myndir hjá 12. manni)
- 20. august - Føroyar-Ísland 1-2 (0-1) í Havn - EM-undandystur (Rógvi Jacobsen, 63.)
- 6. september - Skotland-Føroyar 3-1 (2-1) Hampden Park, Glasgow - EM-undandystur (Julian Johnson, 35.)
- 10. september - Føroyar-Litava 1-3 (1-1) Svangaskarð á Toftum - EM-undandystur (Súni Olsen 43.)
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 26. januar - Hans Jacob Debes, føroyskur rithøvundur (f. 1940)
- 15. mai - June Carter Cash, amerikonsk songkvinna. (f. 1929)
- 12. juni - Gregory Peck, amerikanskur sjónleikari (To Kill a Mockingbird) (f. 1916)
- 29. juni - Katharine Hepburn, amerikanskur sjónleikari (Little Women) (f. 1906)
- 4. juli - Barry White, amerikanskur sangari (f. 1944)
- 27. juli - Bob Hope, amerikanskur skemtari og sjónleikari (f. 1903)
- 11. september - Anna Lindh, svenskur uttanríkisráðharri (f. 1957)
- John Ritter, amerikanskur sjónleikari (Problem Child) (f. 1948)
- 12. september - Johnny Cash, amerikanskur sangari (f. 1932)
Árið í fiktión[rætta | rætta wikitekst]
- Hendingarnar í filmunum 28 Days Later og 28 Weeks Later ganga fyri seg í 2003.
- Arkadu spælið Omega Race, frá 1981, gongur fyri seg í 2003.


text:
Um tú vilt máta ferðina á einari telefon ella eindum teldli, kanst tú fara inn á hesa síðuna. Tak Speedtest appin hjá Ookla niður, og máta ferðina. Appurin riggar til iOS, Android og Windows Phone.
Soleiðis fært tú tað mest eftirfarandi úrsliti á ferðtestini.
GG: tú fært tað mest eftirfarandi úrsliti, um teldan er knýtt til beinaran við einum LAN-kaðali.
- Tryggja tær at tað bert er tín telda á netinum
- Tryggja tær at øll forrit, ið brúka breiðband eru sløkt
- Tað er best, um tú hevur beinleiðis samband til routaran.
- Tak fleiri ferðtestir, fyri at fáa eitt greitt úrslit.
Hetta kann ávirka úrslitið, ið ferðmátarin vísir:
- Um tit taka ferðtestin gjøgnum eina Powerline ella Range extender skipan, kann ferðin vera lægri enn hon eigur.
- Um tú hevur eina VPN skipan tendraða, kann ferðmátarin vísa eina heilt aðra ferð, enn tí tú eigur at fáa
- Breiðbandi kann vera í brúk, so sum download ella upload og av tí sama gevur ferðmátingin ikki eitt neyvt úrslit. (Kobla alla aðra útgerð frá routaranum, enn tí eindina, ið tú skalt máta ferðina við)
- Um ferðmátingin er gjørd tráðleys, kann ferðin vera nógv lægri enn hon eigur (Set ein LAN-kaðal millum teldu og routara og royn aftur)
- Beinarin er óvirkin/gamal ella skal dagførast. (nýtist ikki montør)
- Filtur, ið skilir telefon frá breiðband, er óvirkið (krevst montør)
- FT NET útgerðin er óvirkin (krevst montør)
- Linjan er ikki góð (krevst montør)
- Hús innleggingin er ikki góð (káplar, stikk o.a.) (tilmælt montør)
- Tól sum brúka tráðleyst kunnu koma út fyri at fáa lægri ferð, enn hvat haldið hjá tykkum skal vera. Orsøkin til hetta kann vera frástøða millum routaran og eindina, tekniska útgerðin í eindini (t.d netkortið), ella órógv á tykkara tráðleysa netið, tí skal ferðmátingin takast við einum LAN-kaðali. Sí meira kunning um tað her
- Sí meira kunning um internet ferðir her
- Um tú vilt taka ein ferðtest á einum teldli ella einari fartelefon, kanst tú taka Speedtest appin niður á App Store ella Play Store.
Serstøk forrit, ið ávirka tykkara hægst møguligu ferð
Onnur viðurskift, sum kunnu hava ávirkan á ferðina, eru firewalls, antivirus forrit ella fleiri teldur á sama sambandi. Eisini kunnu tað vera ymisk forrit á telduni, sum brúka internetsamband.
Tað eru tó serliga hesi forrit, ið hava størstu ávirkan á ferðina:
- Hola er eitt forrit, ið kann ávirka ferðmátingina sera nógv. Hetta forriti ger at tú nýtir nógv upload, ið kann seinka ferðina hjá tær. Kanna um tú hevur Hola forriti, og um so er, sløkk tað og royn aftur.
- iCloud er back-up skipanin hjá Apple, ið uploadar konstant, so leingi eindin hevur netsamband.
- uTorrent og onnur torrent-baseraði download forrit, ið verða nýtt til at taka filmar og tónleik osfr. niður av internetinum, kunnu ávirka ferðina, um tey eru tendraði meðan tú tekur ferðtestin, tí at tey brúka down- og uppload.
- Dropbox kann eisini ávirka ferðina hjá tær, um tað liggur og arbeiðir í bakgrundini. Hetta forriti nýtir upload, fyri at leggja fílir og dáta út á netið, har man so loyvir fólki at fáa atgongd til tað.
Serstøk viðurskifti, ið ávirka tykkara hægst møguligu ferð
- Fjarstøða frá útgerðini hjá Føroya Tele til endapunkti, har linjan kemur inn.
- Góðskan á linjuni hjá tykkum
- Tal av brúkarum, sum brúka internetið samstundis
- Kundaútgerð, so sum beinarar, Access Points, teldur og teldlar osfr.
- Tann tráðleysi dekningurin og signal styrkin hevur alt at siga, tá ið tað kemur til at fáa tí hægstu ferðina sum gjørligt er. Veggir av ymsum slag, so sum betong, og vegg isolatión sum aluminiums folie o.a. kunnu avmarka og tarna dekningin og styrkina á tykkara tráðleysa netið.
- Um tit brúka Powerline skipanir, sum beina internetið gjøgnum el-innleggingina í húsinum, kann góðskan á hesum ávirka ferðina, ið tit fáa. Tit kunnu uppliva at fáa lága ferð gjøgnum Powerline skipanina um el-innleggingin er gomul ella hevur fingið skaða.
- Tann tráðleysa tøknin ávirkar eisini ferðina. Hevur tú t.d ein beinara, ið sendir út á 2.4 GHz bandinum, kemur tú at uppliva órógv frá øðrum tráðleysum tólum, t.d radio, hátalar, babyalarmar osfr. Hetta kann loysast við at broyta kanalina, ið routarin sendir signal út á, ella við at ogna sær útgerð, t.d Range Extenders ella Powerline skipanir, ið sendir tráðleyst net út á antin AC tøknini, ella á 5 GHz bandinum.
Eitt sindur um ferðmátingar og ferð á internetsambandi.
Tá tú vitjar eina heimasíðu, kann internetsambandið millum teg og heimasíðuna býtast upp í tveir høvuðspartar
- Sambandið millum tína teldu og veitaran, Føroya Tele
- Sambandið millum Føroya Tele og heimasíðuna tú vitjar.
Hesin seinni parturin kann so aftur býtast sundur. Aloftast í uppaftur fleiri partar. Hugsa tær, at tú vitjar eina heimasíðu í t.d. Grikkalandi. Sambandið hjá tær til heimasíðuna gongur tá frá tínari teldu til Føroya Tele, víðari frá Føroya Tele yvir eina røð av veitarum, líka til veitarin hjá heimasíðuni í Grikkalandi er rokkin og haðani til heimasíðuna. Á fakmáli verður tosað um "hopp". Ferðin á hesum ymisku "hoppunum" kann vera rættuliga ymisk. Men tað er "hoppið", sum hevur lægstu ferðina, sum avgerð, hvussu skjótt sambandið er millum tína teldu og heimasíðuna tú vitjar.
Tá tú keypir breiðband frá Føroya Tele, kann Føroya Tele bert veita trygd fyri ferðini á sambandinum millum tín routara og Føroya Tele. Altso 1. partin av sambandinum. Hin partin av sambandinum hevur Føroya Tele onga ávirkan á.
Eisini er tað soleiðis, at ein partur av datatrafikkinum fer til at stýra sambandinum, sokallaðir "headers". Ferðin kann t.d vera 10% meira ella minni enn veruliga ferðin.
Alt hettar skal havast í huga, tá tú kannar ferðina á tínum breiðbandshaldi.
Hevur tú trupulleikar við ferðini, ert tú vælkomin at seta teg í samband við supportina.


text:
Bonnie Hunt
Bonnie Lynne Hunt (fødd 22. september 1961) er amerikanskur sjónleikari, leikari, sum leggur røddir til teknifilmar, høvundur, filmsframleiðari, sjónvarpsvertur. Hon hevur m.a. spælt við í filmum sum Rain Man, Beethoven, Beethoven's 2nd, Jumanji, Jerry Maguire, The Green Mile, Cheaper by the Dozen og Cheaper by the Dozen 2. Hunt hevur lagt rødd til eitt nú A Bug's Life, Monsters, Inc., Monsters University, Toy Story 3, Cars, og Cars 2. Hunt hevur eisini spælt við í fleiri sjónvarpsrøðum, t.d. Grand og Davis Rules. Harafturat hevur hon skapað, skrivað, framleitt og spælt í The Building, Bonnie, og Life with Bonnie. Frá 2008 til 2010 var hon vertur í The Bonnie Hunt Show.


text:
Santorini
Santorini (grikskt: Eavtopίvn, eisini kend sum Thira (Θήpa) á nýgrikskum, Thera á forngrikskum, er ein oyggj í Egearahavinum í Grikkalandi. Oyggin er tann syðsta í oyggjabólkinum, sum verður nevndur Kykladurnar (Kukλάδeς). Oyggin er 73 km2 til støddar og liggur umleið 200 km í ein landssynning frá grikska meginlandinum. Í 2011 var fólkatalið á oynni 15.500. Santorini er tann størsta av fleiri smærri oyggjum, sum tilsaman eru Santorini kommuna. Bert ein onnur av hesum oyggjum eru bygdar, hin oyggin er Therasia, tær smærru óbygdu oyggjarnar eru: Nea Kameni, Palaia Kameni, Aspronisi og Christiana. Tilsaman er víddin av hesum oyggjum 90,6 km2. Santorini er av vulkanskum uppruna eins og Føroyar, og líkist tí ikki hinum griksku oyggjunum, sum ikki eru av vulkanskum uppruna. Síðan 2011 hevur Santorini kommuna verið partur av Thira regionalu eindini. Hinar kommunurar í eindini eru tær nærmastu oyggjarnar, tær syðru Kykladuoyggjarnar, hinar kommunurnar í Thira regionalu eindini eru: Anafi, Folegandros, Ios og Sikinos.


text:
Óbadiabók
Óbadiabók, bara 21 vers, er stytsta bókin í GT. Óbadiabókin er um viðurskiftini ímillum Ísrael og Edóm. Tey fara langt aftur í tíðina, av tí at báðar tjóðirnar eru ættaðar frá Jákupi og Esavi. Tíðliga sýndi Edóm fíggindaskap ímóti fólki Harrans. Hesin fíggindskapur var livnaður uppaftur, tá ið Edóm var uppi í at ræna Jerúsalem, rændi til sín dýragripir og gav jødar, ið flýddu, upp í fíggindahendur. Hetta er grundin undir dómstalu Óbadia yvir Edóm. Seinast í bókini talar profeturin til sítt egna fólk og ber tí ugganarorð frá Harranum. Ugganarorðini birta eina framtíðarsjón um endaliga sigur Guds ríkis. Harrans fólk kunnu kanska verða bæði atsøkt og háðað, men eingin, ið søkir at teimum skal bera sigurin í bý.


text:
Annað árið á rað vitjaði Koda sínar føroysku limir á G! Festivalinum. Tað gjørdist ein regnvátur festivalur, men regnið fekk hvørki forðað tónleikinum ella forðað Koda í at tosa við limir og á tann hátt fáa betri innlit í føroyska tónleikalívið.
Myndarøð: Síggj myndir frá vitjanini í Føroyum á instragramprofilinum hjá Koda
Høvuðsnøvnini Eivør og Teitur rúnabundu áhoyrarnar
Ein av ambassadørunum hjá Koda, Eivør, var millum tey framførandi á G! Festivalinum í ár. Og hon hevði gott tak á áhoyrarunum. Framførslan hjá Eivør skuldi vera av røttum verið fríggjakvøld, men eftir sum vatnið stóð langt niðan á Sandin, varð gjørt av at flyta framførsluna til leygardagin. Hetta minkaði tó ikki um fagnaðin av lokalu hetjuni. 'Gøta er Eivør, og Eivør er Gøta', rópti frásøgumaðurin, og tá ljóðaði fagnaðarróp frá fjøldini. Eivør er sjálvskrivaður gestur á G! Festivalinum. Hon hevur spælt á festivalinum tey flestu árini, síðan fyrstu ferð festivalurin varð hildin í 2002. Tá spældi Eivør við bólkinum Clickhaze.
Eisini Teitur hevði nógvar áhoyrarar til framførsluna á Spæliplássinum, har hann avgjørt eisini hevði heimavøll og hevði fjøldina við sær – bæði til felagssang og til tey meira melankolsku løgini.
Á G! Festivalinum í 2014 stóðust eisini trupulleikar av flóðini, ið gjørdi tað ógjørligt at hava fleiri konsertir á Sandinum. Spyr man fyriskiparan, Sigvør Laksá, hví pallurin ikki verður fluttur, er svarið: 'Hvørt ár hugsa vit... hmmm... man tað ikki fara at ganga í ár. Og so verður pallurin settur upp á Sandinum, sum eisini liggur so fantastiska væl fyri. Og tá flóðin so kemur, ja, so klára vit eisini tað. Vit eru von við at hava við veður og vind at gera', sigur Sigvør Laksá.
Danskir limir vóru eisini umboðaðir á G! Festivalinum. Dizzy Mizz Lizzy vóru millum høvuðsnøvnini leygardagin, og teir fingu nógvar áhoyrarar oman á Sandin, har ein hópur av sandsekkjum byrgdu havið av frá áhoyrarum og pallinum.
Økt vitan um føroyskar limir
Tey frá limadeildini, ið vitjaðu festivalin í ár, komu tættari føroysku limunum og fingu týðandi vitan við aftur til Danmarkar.
'Vit høvdu ta fragd at hitta nógvar av okkara føroysku limum á festivalplássinum, og á tí móttøkuni, vit høvdu á festivalinum. Samrøðurnar vóru góðar, og spurningarnir vóru nógvir. Vit hava fingið betri vitan um, hvussu vit best fáa hjálpt okkara føroysku limum, tá tað snýr seg um skráseting av verkum, rapportering, føroyska mentanarpeningin og spurningar um upphavsrætt, og gleða okkum at hitta limir og samstarvspartar aftur á G! Festivalinum í 2016', sigur Nynne Louise Krogh frá limadeildini, ið var við á festivalinum í ár.
Fakta
- Umframt Danmark, umsitur Koda eisini upphavsrættindi í Føroyum og Grønlandi. Tað merkir, at vit vegna okkara limir gera avtalur við t.d. føroyskar festivalar, spælistøð, útvarpsstøðir og diskotek vm.
- Tá tú framførir í Føroyum ella verður spældur í føroyskum útvarpi, fært tú, um avtala um viðurlag fyri framførsluna er gjørd, avrokning fyri tað uttan mun til um tú býrt í Føroyum ella Danmark. Føroyska upphavsrættarlógin frá apríl 2015 gevur tónaskøldum, orðasmiðum og tónleikaforløgum rætt til gjald, tá teirra tónleikur verður nýttur alment.
- Um tú hevur spurningar um limaskap, um stuðul ella okkurt heilt triðja, kanst tú fram til apríl 2016 hitta Pernille Rostgård Olsen í Tutl, sum er til reiðar at hjálpa tær frá kl. 14:00 – 17:00. Les meira um okkara umboð í Føroyum her.
Tú ert eisini vælkomin at seta teg í samband við okkara limadeild á medlem@koda.dk.
Føroyskir ambassadørar
Síðsta ár gjørdust fimm føroyskir sangskrivarar 'ambassadørar' hjá Koda (og Gramex), og ambassadørarnir hjálpa við at greiða frá um arbeiðið við rættindum, sum Koda ger. Umframt Eivør eru ambassadørarnir Greta Svabo Bech, Benjamin Petersen, Heri Joensen og Niels Arge Galán. Les meira um føroysku ambassadørarnar hjá Koda her.
Meira kunning um Koda fyri føroyskar limir fæst her.


text:
Orð og lag: Juno Larsson
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Fyri Guðs Fólk Harrin altíð veit ein útveg,
um so leiðin gjøgnum eld og vatn enn ber!
Aldri nakran enn í neyð Hann hevur svikið,
nei, við síðu tína Harrin altíð er!
Niðurlag: Gjøgnum trúgv, gjøgnum trúgv
ber mín leið til sigur gjøgnum trongd og stríð!
Gjøgnum trúgv, gjøgnum trúgv
ber mín leið til sigur gjøgnum trongd og stríð!
2. Gjøgnum trúgv Nóa Arkina jú bygdi,
við hvørt hamarslag hann hoyrdi fólksins háð!
Sádrak, Mesak, Abed-Nego út úr eldi
vórðu bjargaðir, tí Guð var teimum hjá!
3. Gjøgnum trúgv lýddi Ábraham Guðs kallan,
og hann fór frá síni ætt til fremmant land!
Gjøgnum trúgv hann lýðin vildi ofra Ísak,
og á altarið sín einkarson hann bant!
4. Gjøgnum trúgv fullu Jeriko múrar niður!
Dag um dag tey gingu runt um Jeriko stað,
men tann sjenda dagin, sum Guð hevði lovað,
fullu múrarnir og Guðs Fólk gjørdust glað!
5. Gjøgnum trúgv í dag júst sama undrið hendir!
Júst í dag staðfestir Harrin lyftið Sítt!
Harrin brynjar út Sítt Fólk til síðsta stríðið,
stórir sigrar vinna vit um heimin vítt!


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Hoyrt tú hava manst tá Móses fleyt í Nilen,
hoyrt tú hava manst um Dávids trúgv og mót;
minnast Jósefs sváru roynslur í Egypten,
minnast Jónas, sum teir stoyttu fyri borð!
Og mong onnur eg í Bíbliuni finni,
sum eg sáran leingist síggja hin Guðs Dag,
skjótt, ja, skjótt so síggja vit tey øll,
á, hvat møti verður tað!
Niðurlag: Á, hvat søtt og signað møti verður tað,
á, so undurfult og stórt,
tá vit hittast, á, hvør signað sjón
í Guðs Staði verður tað!
Lambsins sangur ljóma skal sum ljóð av miklum fossadun’,
ljóma so undurfult og blítt;
og Jesus sjálvur leiðir møtið har,
tá vit hittast skýggjum í.
2. Mangt og hvat vit aldri meira skulu minnast,
sum hin troytta her ei meira møða skal;
fyri syndarum ei prædikast skal meira,
sum ei virdu frelsukallið, Guð teim gav!
Tá skal eingin meira syrgja síni kæru,
náttarbønarstríð í ævir tá er av,
hvør ein stúran, byrða horvin er,
á, hvat møti verður tað!
3. Eingin ivafullur verður har at finna,
ei hin trætisjúka finna skalt tú har;
ei hin slatursami meir skal okkum plága,
og hin gírigi ei heldur verður har!
Einans tey, sum merki Guðs á pannu bera
og í hvítum klæðum eru, sleppa inn,
har vit verða klædd í brúðarlín,
á, hvat møti verður tað!


text:
Lýðveldið Makedónia
Lýðveldið Makedónia (enskt: the former Yugoslav Republic of Macedonia), er land í Eysturevropa.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Makedónia lýsti seg frælst ríki í 1991, hóast Serbia noktaði at viðurkenna granna sín sum sjálvstøðugt land. Sama gjørdi Grikkaland, ið sigur seg hava hevdsrætt at nýta navnið Makedónia um Norðurgrikkaland - hetta hevði við sær, at tá landið fekk ST limaskap var tað undir enska heitinum "The former Yugoslav Republic of Macedonia". Avleiðingarnar av ósemjuni eru, at bæði Serbia og Grikkaland hava stongt markið til Makedónia.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Lýggja miðjarðarhavsveðurlagið ger, at fruktgrøðin er tíðliga staðin, og bummull, tubbak og rís vaksa eisini væl. Mongu vatnorkuverkini veita klædna-, evnfrøði- og stálídnaðinum ravmagnsorku.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Í hálendinum í útsynningspartinum í Makedónia eru av vakrastu vøtnum í Evropa. Fyri kríggið, tá ið ferðavinnan blómaði í gamla Jugoslavia, komu mong ferðafólk til Ohridvatn og Prespavatn, ið er heldur minni, at njóta yndisligu náttúruna og síggja gomlu smábýirnar fram við vøtnunum. Nógvur fiskur er í báðum vøtnunum, vanligastu sløgini eru karpa, eyðrriði og álur. Á Prespavatni er stórt fuglameingi, m.a. pelikanur og skarvur.
Jarðfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsstaðurin Skopje er bygdur beint har, ið fleiri jarðfrøðiligar umskaringar ganga saman, og tí er vandin fyri jarðskjálvta stórur. Fýra ferðir er býurin illa farin av jarðskjálvta. Seinast var í 1963, tá varð býurin mest sum oyðilagdur i í einum skjálvta, ið varð máldur til 6,8 á Richter-talvuni. Gamli turkiski býarparturin - elstu húsini eru frá 1392 - fekk tíbetur ongan skaða.
Býir[rætta | rætta wikitekst]
- Skopje (507 000)
- Kumanovo (105 000)
- Bitola (95 000)
- Tetovo (87 000)
- Gostivar (81 000)
- Prilep (77 000)
- Ohrid (56 000)
- Veles (55 000)


text:
Søga 111: Drongurin ið sovnaði
Á NEI! Hvat er hent? Er drongurin sum liggur í túninum illa skaddur? Hygg, annar av teimum ið koma út úr húsinum er Paulus! Sært tú eisini Timoteus? Man drongurin vera dottin út gjøgnum vindeygað?
Ja, hann er. Paulus helt fyrilestur fyri lærisveinunum her í Troas. Hann visti at tað fór at ganga long tíð áðrenn hann skuldi síggja teir aftur, tí hann noyddist at fara víðari við einum skipi ið skuldi sigla dagin eftir. Tí talaði hann heilt til midnátt.
Drongurin eitur Eutykus. Hann sat við vindeygað — og sovnaði. Hann fell saman og datt út gjøgnum vindeygað á triðju hædd! Nú skilur tú helst hví menninir síggja so stúrnir út. Tá teir koma til hansara síggja teir at tað sum teir bóru ótta fyri, er hent! Drongurin er deyður. Syrgiligt at hetta skuldi henda tað seinasta kvøldið Paulus er hjá lærisveinunum í Troas.
Tá Paulus sær at drongurin er deyður, leggur hann seg yvir hann og tekur tvørtur um hann. So sigur hann: ’Verið ikki bangin, drongurin livir!’ Og tað ger hann. Tað er eitt undur! Paulus hevur vakt hann til lívs aftur. Tá varð stór gleði hjá øllum.
Síðan fara tey uppá aftur og fáa sær at eta. Paulus heldur áfram at tala til tað verður morgun. Men tú skilur nokk at Eutykus sovnar ikki aftur! So fara Paulus, Timoteus og vinir teirra um borð á skipið. Veitst tú hvar teir fara?
Paulus hevur beint nú endað triðju trúboðaraferð sína, og hann er á heimleið. Á ferðini hevur Paulus búð í Efesus í trý ár. So henda ferðin er uppaftur longri enn onnur ferðin hjá honum.
Eftir at hava verið í Troas, leggur skipið at í Milet. Tað er ikki so langt úr Milet til Efesus, og Paulus sendir boð eftir teimum elstu í samkomuni har og biður teir koma til Milet, so hann fær tosað við teir fyri seinastu ferð. Hann talar blídliga og upplívandi til teirra. Hugsa tær hvussu keddir teir eru tá skipið skal avstað og teir mugu siga Paulusi farvæl!
Umsíðir kemur skipið til Kesarea. Meðan Paulus býr her hjá lærisveininum Filip, kemur profeturin Agabus og ávarar Paulus. Hann sigur at Paulus verður fangaður í Jerúsalem. Og tað verður hann. Paulus situr í fongsli í tvey ár í Kesarea. Síðan verður hann sendur til Róm so tann rómverski keisarin kann døma hann. Latið okkum nú vita hvat ið hendir á ferðini til Róm.
Ápostlasøgan, kap. 19 til 26.


text:
Orð: Jóannes Patursson
Lag: Regin Dahl
1. Nær lyftir tú høvur, Føroya tjóð,
og krevur, at tú skalt ráða
í hesum landi frá tindi í flóð?
Sig, nær vilt tú frá tær sláa
á teir, sum ei unna tær heimarætt
í egnum bóli, sum nú er statt.
2. Tú hevur ligið ætt eftir ætt
og durvað í bjarnadúri.
Nær vaknar tú, tjóð, til at krevja tín rætt
og brótast úr stongdum búri,
sum grept er um teg við harðan knút?
Tú mátti tó roynt at klovið teg út!
3. Ella hevur tann byrgingin boygt teg so
í myrkastovuni inni,
at dapurskygni eina ber boð
frá tíni fjøtraðu vinnu?
So royn tó at fetta teg aftur um bak
og tak so tað munandi ódnartak!
4. So mangur bliknaður er um kinn
um veraldar kringin víða,
tó eftir stendur stæld og stinn
tann fjøld, sum for frælsi vil stríða.
So breðga ei heldur tú úr ætt,
men rúk á føtur og krev tín rætt.


text:
Orð: Göte Andersson (1. vers) og Theofil Engström
Lag: Göte Andersson
Týtt: Hilmar Andrésen
Upprunaheiti: När min resa är slut
1. Tá ið endar mítt stríð
og út runnin mín tíð,
skal eg náa ta himmalsku strond.
Jesus eyga mítt sær,
og tá vísir hann mær
naglamerkini í síni hond.
Niðurlag: Eg skal ganga við lívsvatnsins strendur,
hoyra pálmanna friðsæla sús.
Eingin synd, eingin sorg
er í Himmalsins borg,
men bert songur sum havsbylgjubrús.
2. Ferðin endar ei her,
men til Himmals hon ber,
til tað heimland, sum Jesus mær vann.
Vinir hitti eg har,
sum her skiltust frá mær,
gævi, skjótt, at tann stundin upp rann.
3. Áh, ver tolin og bið,
tí Guds himmalska frið
skal hin trúfasti fáa í løn.
Tann, ið krossin her bar,
lívsins krúnu har fær.
Áh, Guds barn, ver tí vakið í bøn.


text:
Google er ein amerikansk leitisíða á internetinum. Tað er amerikanska fyritøkan Google Inc., ið eigur Google. Google er tað størsta leititólið á internetinum í dag við meira enn 200 milliónum fyrispurningum dagliga. Navnið "Google" kemur frá orðinum Googol, ið vísir til talið 1 við 100 nullum aftanfyri. Sagnorðið "to google" varð tikið við í Oxford English Dictionary í 2007. Nær orðið kemur við í ta føroysku orðabókina, er ilt at siga. Google hevur eina vaktartænastu, ið alla tíðina heldur eyga við, um nøkur tílík síða verður løgd á internetið.
Google hevur forvunnið risa peningaupphæddir, síðan tað varð stovnað í 1999. Peningurin fer tó ikki bert til teir báðar stovnararnar, men eisini til gerandisdagin hjá starvsfólkunum. Tíðarritið Fortune hevur staðið fyri at heiðra Google, ið klárt legði seg á odda av teimum 445 fyritøkunum, ið høvdu tilmeldað seg til kappingina. Google varð valt sum tann besta fyritøkan at arbeiða fyri, tí ágóðarnir og mentanin, ið fyritøkan hevur skapt, hevur skúgvað allar aðrar til viks, sigur Lee Clifford, blaðstjóri á Fortune Magazine.
Tey ónevndu starvsfólkini, ið hava tikið lut í kanningini greiða frá heilt óvanliga góðum arbeiðsumstøðum á Google. Listin er nærum óendaligur, tá talan er um ymiskar ágóðar, ið standa starvsfólkunum í boði. Høvuðsskrivstovan í Mountain View í Kalifornia hevur ikki færri enn 10 gourmet-matstovur, umframt ein hóp av snacks- og kaffibarrum.
Starvsfólkunum verður bjóðað ókeypis bussamband við teimum 5 bussunum, ið koyra á 5 ymsum farleiðum í økinum. Hava tey egnan bil, verður oljan skift og bilurin vaskaður á arbeiðsplássinum. Og skal bilurin skiftast út, rindan Google prísmunin, um tú velur ein umhvørvisvinarligan bil, ið kostar nakað meira enn ein vanligur bilur.
Av øðrum tænastum, ið starvsfólkinum hjá Google standa í boði, kunnu verða nevnd t.d. hárfríðkan, klædnavask, vøddamýking, heilsumiðstøð við 5 læknum o.m.a. Er talan um barsil, syrgir Google fyri, at matur verður borðin út til familjuna, so at øll orkan fer til at hjúkla um tað lítla barnið. Tað er ikki nógv, ið telur niðureftir, men skal nakað nevnast, so halda onkur starvsfólk, at arbeiðsplássið Google hevur í so nógvar "nørdar" í starvi.


text:
Vágseiði
Vágseiði er vestanfyri Vág í Suðuroynni. Ofta er nógv brim har vesturi, men hóast tað, so hevur Vágseiði verði nógv brúkt sum lending fyri útróðrarbátar fyrr í tíðini. Um aldarskiftið um ár 1900 komu 2/3 av tí fiski, sum kom uppá land í Vági, av útróðri av Eiðinum.[1] Bátarnir vórðu koyrdir á sjógv oman gjøgnum Kleivina.
Innihaldsyvirlit
Kleivin[rætta | rætta wikitekst]
Kleivin byrjar har sum Eiðisvegur endar í dag. Kleivin kann sigast at vera ein náttúrlig lending, tó eru betringar gjørdar við mannahond. Í 1890 gjørdi Dánjal við Misá eitt spæl at hála bátarnar upp við. Lunnar vóru festir í stórar steinar. Har er sprongt burturúr helluni og stoypt omaná helluna í 1929, og stokkar úr viði eru lagdir omaneftir, so tað er lættari at draga bátar oman og niðan.
Tráðbanin[rætta | rætta wikitekst]
Í 1906 var tráðbani gjørdur á Vágseiði, soleiðis at bátar kundu verða drignir upp á land gjøgnum Múlagjógv, sum er eitt sindur longri vesturi. Tað var ein stórur fyrimunur, tá brimið stóð um Heltnarnar, sum er hella beint við Kleivina, har bátarnir annars løgdu at landi, tá kyrt var. Múlagjógv var sum oftast nógv kyrrari enn sjógvurin longri inni við Heltnarnar. Bátar og veiða var so heysað upp í loft við tráðbananum og ført úteftir inn á land á Eiðinum, veiðan fyri seg og báturin fyri seg. Onkuntíð var bara veiðan hivað upp á henda hátt. 22 bátar róðu út av Eiðinum, tá tráðbanin varð tikin í brúk.[2] Tann fyrsti tráðbanin virkaði við mannakraft, har var eitt spæl, sum menninir gingu runt um og fingu tað at mala runt, til báturin var komin heim á Eiði. Elektrisitet kom til Vágs í 1921, men tað vardi nøkur ár, áðrenn trábanin var rikin við elektrisiteti, tað hendi í 1930. Løgtingið hevði samtykt, at teir vildu gjalda 2/3 av kostnaðinum av tráðbananum, tó í mesta lagi 1800 krónur, og játtanin var treytað av, at forstandaraskapið í felagskommununi í Suðuroynni váttaði, at arbeiðið varð forsvarligt gjørt í tráð við kostnaðarætlanina. Hans Jacob Joensen úr Mikladali gjørdi tvey portur í einari smiðju við Ósagarð, hesi vórðu síðan flutt vestur á Eiðið og sett upp har við skrástívarum, sum vóru festir í helluna. Ein sverur jarntráður var spentur vestur í Múlagjógv.[3]
Neystini á Vágeiði[rætta | rætta wikitekst]
Har stóðu fleiri neyst vesturi á Eiðinum, men tey blivu ikki eins nógv brúkt seinast í 20. øld, sum í 19. øld og tíðliga í 20. øld. Tey seinastu neystini á Eiðinum fórust í einum stormi 14. januar 1989. Tað var so nógv brim og uppgangur, at øll neystini skolaðu burtur. Fleiri av neystunum vóru nýliga umvæld. Allir bátarnir uttan ein vóru bjargaðir, báturin sum fórst brotnaði í tvey orsakað av einari gravkúgv, sum stóð við tað vestasta neystið. Gravkúgvin var tikin av stormi og brimi og datt yvir neyst og bát, so báturin brotnaði í tvey.[4]
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
-
Grindabátar á Vágseiði á Hvítusunnu 2010.
-
-
Útsýni av Eggjunum norðureftir. Vágseiði, Múlin og Múlagjógv, Gjógvaráfjall, Vágsvatn og Vágur síggjast.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Bókin: Vágs kommuna 1873 - 1929, eftir Poul Andreasen, Vágur 2000. Síða 46.
- ↑ Bók: Poul Andreasen "Elektrisitetsverkið í Botni", egið forlag, Tórshavn 1996.
- ↑ Bókin: Vágs kommuna 1873 - 1929, eftir Poul Andreasen, Vágur 2000. Síða 48.
- ↑ Sudurras1.com, 20 ár síðan neystini á Eiðinum fórust


text:
11. juni
11. juni er dagur 162 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 163 um skotár). Tað eru 203 dagar eftur av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Avtað um sildakvotu kom í lag millum Føroyar og ES, og Maria Damanaki fiski- og vinnumálakommiserur kunngjørdi, at ES nú fór at enda handilsboykottið móti Føroyum, sum hevði vart síðan 28. august 2013. Sum partur í nýggju semjuni lovaði Jacob Vestergaard, fiskimálaráðharri Føroya, at Føroyar fóru at taka aftur stevningina í WTO móti ES.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1933 - Gene Wilder, amerikanskur sjónleikari og leikstjóri (d. 2016)


text:
TTS søkir leiðara til el-deildina
Arbeiðsøki:
Sum leiðari á el-deildini hevur tú ábyrgd av el-verkstaðnum og teimum handverkarum og lærlingum, ið starvast har, og ábyrgd av teimum projektum/arbeiðum, sum hoyra
til deildina. Tú hevur tætt samskifti við kundar og veitarar hjá fyritøkuni.
El-deildin veitir tænastur til skip, aling, virkir, stovnar,privat o.a.
Vit vænta at tú sum leiðari:
• hevur útbúgving innan el-fakið ella líknandi og hevur viðkomandi arbeiðsroyndir.
• kanst arbeiða sjálvstøðugt, ert skipaður hóast nógvar uppgávur eri í senn, ert jalig/ur, og dugir at samstarva.
• dugir væl at samskifta.
• dugir at seta kundan í hásæti.
• hevur ynski at menna teg og títt arbeiðsøkið.
Starvið, løn og treytir:
Talan er um eitt fjølbroytt og áhugavert starv við stórum fakligum og persónligum avbjóðingum í einum mennandi umhvørvi.
Løn og setanartreytir eru í samráð við leiðsluna. Starvið verður sett skjótast gjørligt.
Meiri fæst at vita um starvið við at venda sær til Jákup Oluf á Lakjuni á tlf. 565640 ella umvegis teldupost jol@tts.fo
Umsókn við prógvum, CV og møguligum viðmælum skal vera okkum í hendi í seinasta lagi 9. Januar 2017 og sendast til
jol@tts.fo ella til:
Sp/f TTS
Postboks 94
FO-710 Klaksvík
Att: Jákup Oluf á Lakjuni
TTS Sp/f - Oyravegur 53
Postboks 94 - FO-710 Klaksvík
Tel. +298 470 600 - Fax: +298 470 601
T-postur: info@tts.fo - www.tts.fo
TTS er ein fyritøka, sum veitir tænastur inn el- og smiðjufakið til privat og vinnulívið. Í fyritøkuni starvast áleið 35 fólk


text:
Filmur
Filmur er livandi myndir. Tøknin var uppfunnin í endanum av 19. øld. Teir fyrstu filmarnir høvdu ikki talu og ikki ljóð, tekstir, sum kundu greiða frá søguni, stóðu á løriftinum. Ein pianoleikari hevði undirspælið við hóskandi tónleiki, til dømis kvikum og harðligum tónleiki, tá ið onkur varð jagstraður. Áskoðarafjøldin fór skjótt at velja sær sínar yndisleikarar, og tær fyrstu filmsstjørnurnar vórðu til dømis Rudolph Valentino. Í 1927 kom tann fyrsti talufilmurin, og síðan vildi áskoðarafjøldin ikki vita av øðrum. Tøknifrøðiliga gjørdust filmarnir støðugt betri. Í Amerika gjørdu Metro-Goldwyn-Mayer Studios (MGM) og nøkur fá onnur stór filmsfeløg 95 % av øllum filmum. Í 1950-árunum fingu fólk áhuga fyri sjónvarpinum, og tað gjekk aftur á hond við filmsídnaðinum. Tey seinastu árini hevur filmurin tó ment seg aftur.
Í Hollywood vórðu flestu filmarnir gjørdir. Í syðra parti í Kalifornia var rætta veðurlagið og landslagið til filmsupptøkur. Millum 1907 og 1913 varð ein partur í Los Angeles, Hollywood, miðdepil í amerikanskum filmsídnaði. Eisini Russland, Týskland, Frakland og Japan hava gjørt filmar, sum hava havt stóra ávirkan á filmsídnaðin um allan heim, og filmsídnaðurin er alstórur.
Filmsløg[rætta | rætta wikitekst]
Filmur kann býtast sundur í fleiri bólkar. T.d.:
- Heimildarfilmur (dokumentarfilmur)
- Stuttfilmur
- Lýsingarfilmur
- Leikfilmur
- Animatiónfilmur


text:
Tuvalu
Tuvalu er ein kyrrahavsoyggj. Íbúgvarnir á Tuvalu eru av polynesiskum uppruna, og er talan um ein av fólkafátækastu statunum í heiminum. Bert Vatikanið hevur færri íbúgvar. Bert 10 544 fólk búleikast spjadd út á níggju koralloyggjum. Kyrrahavsparadísið Tuvalu er miðskeiðis millum Hawaii og Avstralia. Oyggjarnar byggja á koralriv, sum vaksa spakuliga, so hvørt sum havið fløðir. Spurningurin er tó, um havið komandi árini fløðir skjótari enn higartil, so oyggjarnar hvørva av heimskortinum. Um havið ikki fløðir so nógv, kunnu stórir trupulleikar tó standast av vatnflóð og stormskaðum, sum oyðileggja grøði og drekkivatn. Hægsti blettur á oyggjunum er bert 5 metrar yvir havinum. Teir uml 12.000 íbúgvararnir á teimum 9 oyggjunum hava fingið loyvi at flyta til Nýsælands, um hóttanin gerst veruleiki [1].
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Oyggjarnar eru fátækar. Ójavnt er eisini býtt. Lítil og eingin vøkstur, og ongar keldur, so tey eru t.d. bundin at savna saman regnvatn.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Avstralásia : Avstralia · Norfolksoyggj · Jólaoyggj · Kokosoyggjar
Melanesia : Fidjioyggjar · Papua Nýguinea · Nýkaledónia · Sálomonsoyggjar · Vanuatu
Mikronesia : Guam · Kiribati · Marshalloyggjar · Norðaru Marianaoyggjar · Mikronesiasamveldið · Nauru · Palau
Polynesia : Amerikanska Sámoa · Cooksoyggjar · Franska Polynesia · Hawai'i · Nýsæland · Niue · Pitcairnoyggj · Sámoa · Tokelau · Tonga · Tuvalu · Wallis- og Futunaoyggjar


text:
Sólarmyrkingin – ávirkanin á ferðavinnuna
Her kanst tú lesa um talið av ferðafólkum, umsetningin, og PR- og fjølmiðlavirði av sólarmyrkingini.
Ferðafólk
Umleið 11.400 ferðafólk komu til Føroyar í samband við sólarmyrkingina. Harav búðu umleið 2.000 fólk hjá vinum og kenningum, og 9.400 fólk búðu á gistingarhúsum ella umborð á cruiseskipum.
Býtið millum tey, sum rindaðu fyri gisting:
Privat gisting: 800
Smyril Line / DFDS: 1.500
Cruiseskip: 6.000
Komu/fóru sama dag: 300
Hotell/gistingarhús: 800
Umsetningur:
Ferðafólkini, ið vitjaðu í Føroyum í mars 2015 fyri at uppliva sólarmyrkingina, keyptu vørur og tænastur fyri 111 milliónir krónur. Hetta er 121% meir enn í mars 2014. Eyka umsetningurin hjá ferðavinnuni og atknýttum vinnum var áleið 61 mió. kr.
Um mars mánaðin í 2015 verður samanborin við mars mánaðin í 2014, sæst, at tað er serliga innan bólkin “Flutningur innanoyggja og bilaleiga”, at vøksturin er størstur. Eisini er stórur vøkstur innan bólkin “Onnur tænasta”, sum umfatar umboð, ið veita tænastur til aktørar í ferðavinnuni – til dømis umboð hjá Cruise reiðaríum, Vága Floghavn, Tórshavnar Havn, osfr. Stór framgongd var eisini innan bólkin “Upplivingar”, har umsetningurin frá útlendingum vaks umleið 270% í mars 2015, samanborið við mars 2014.
Umsetningurin hjá útlendskum veitarum, her serliga teimum útlendsku cruiseskipunum, lá millum umleið 70 og 80 mió. kr.
PR- og Fjølmiðlavirði
Fleiri av heimsins størstu miðlum, so sum Associated Press, Reuters, BBC, ITV, eins og norðurlendskir miðlar sum DR, TV2 og SVT, vóru í Føroyum í samband við sólarmyrkingina. Tilsamans vóru 62 miðlar á vitjan.
PR virði av fjølmiðlaumrøðuni varð mett at vera 150 mió. kr.


text:
Søga 54: Sterkasti maðurin
HVØR er tann sterkasti maðurin ið nakrantíð hevur livað? Hann æt Samson, og hann var dómari. Tað var Jehova ið gav Samson allar kreftirnar. Áðrenn Samson varð føddur segði Jehova við mammu hansara: ’Tú fært skjótt ein son. Hann skal ganga á odda fyri Ísrael og bjarga tí undan filistarum.’
Filistararnir eru eitt ónt fólkaslag sum býr í Kána’an. Teir hava nógvar hermenn, og teir fara illa við ísraelsfólki. Ein dagin tá Samson skal fara hagar sum filistarar búgva, kemur ein leyva ýlandi ímóti honum. Men Samson tekur leyvuna og drepur hana við berum hondum. Hann drepur eisini fleiri hundrað óndar filistarar.
Seinni verður Samson góður við eina kvinnu ið eitur Dalila. Høvdingarnir hjá filistarum lova, at hvør teirra skal geva Dalilu 1100 silvurstykki, um hon sigur teimum hvat tað er sum ger Samson so sterkan. Allar teir pengarnar vil Dalila fegin hava. Hon er eingin sannur vinur hjá Samson, heldur ikki hjá Guds fólki. So nú blívur hon við at spyrja Samson hvat tað er sum ger hann so sterkan.
At enda sigur Samson henni loyndarmálið. ’Hárið hjá mær er ongantíð klipt,’ sigur hann. ’Frá tí eg varð føddur varð eg valdur at vera nasireari, ein serligur Guds tænari. Verður hárið hjá mær klipt, missi eg styrkina.’
Dalila fær Samson at sovna við høvdinum í fangi sínum. Síðan rópar hon ein mann, ið kemur og klippir hárið av Samson. Tá nú Samson vaknar, hevur hann mist styrki sína. Filistarar koma beinanvegin og fanga hann. Teir stinga bæði eyguni út á honum og gera hann til træl.
Ein dagin halda filistarar eina stóra veitslu til æru fyri gud sín, Dagon, og teir fara í fangahúsið eftir Samson fyri at halda hann fyri gjøldur. Men ímeðan er hárið á Samson vaksið. Hann sigur við dreingin ið leiðir hann: ’Lat meg fáa nomið við stólparnar ið húsið hvílir á.’ Samson biður Jehova um styrki, og hann tekur um stólparnar. So rópar hann: ’Lat meg doyggja saman við filistarum.’ Okkurt um 3000 filistarar eru til veitsluna. Samson trýsti nú alt hann orkaði móti teimum báðum stólpunum, og alt húsið raplaði saman og drap øll tey óndu menniskjuni.
Dómararnir, kapitlini 13 til 16.


text:
Jákup Dahl
Jákup Dahl ella Jacob Dahl sum hann varð doyptur (føddur 5. juni 1878 í Vági, doyði 5. juni 1944 í Tórshavn) var próstur í Føroyum og ein av teimum fyrstu, sum týddu Bíbliuna til føroyskt. Eisini skrivaði hann ta fyrstu føroysku skúlabókina (Føroysk mállæra til skúlabrúks).
Keypmanssonurin Jákup Dahl varð føddur suðuri í Vági í 1878. Í 1893 fór tann bert 15 ára gamli Jákup til Havnar at ganga á læraraskúla. Í 1897 fór Jákup til Danmarkar, har hann fyrst gekk á studentaskúla, og tvey ár seinni í 1899 byrjaði hann at lesa gudfrøði við Lærda Háskúlan í Keypmannahavn. Hann tók sítt embætisprógv í 1905. Í 1907-08 var hann lærari á háskúlanum í Karise á Sælandi. So fór Jákup Dahl heimaftur til Føroya og gjørdist lærari á Real- og Læraraskúlanum í Tórshavn. Um tað mundi var tað ikki loyvt at læra frá sær á føroyskum, men Jákup Dahl aktaði ikki boðini og tosaði við sínar føroysku næmingar á føroyskum, til hann fór frá í 1912.
Sama ár varð Jákup Dahl settur sum prestur í Suðurstreymoyar prestagjaldi. Seks ár seinni í 1918, varð hann útnevndur til próst og sat í hesum starvi til hann doyði í 1944. Longu sum blaðungur var Jákup Dahl hugtikin av teimum tjóðskaparligu hugsjónunum. Sum so mangir aðrir prestar við honum – m.a. vinmaðurin frá studentatíðini og undanmaðurin í próstastarvinum A. C. Evensen (1874-1917) – ynskti Jákup Dahl at kirkjumálið varð umsett til føroyskt. Í 1918-19 hevði hann týtt ritualini, men orsakað av politiskum stríði, komu tey ikki út fyrr enn í 1929 og vóru góðkend í 1930. Hann fór undir at umseta Nýggja Testamenti til føroyskt, og teir ymsu partarnir komu út í smáritum frá umleið 1923 til 1936. Í 1937 kom so Nýggja Testamenti út í samlaðari útgávu. Av Gamla Testamenti hevði Jákup Dahl longu í 1923 umsett Sálmarnar.
Av øðrum kirkjuligum tilfari umsetti Jákup Dahl Luthers Katekismus (1922) og Bíbliusøguna eftir Carl Frederik Balslev. Hann skrivaði eisini lestrarbøkur til deknarnar.
Harafturat yrkti Jákup Dahl fleiri sálmar – 17 teirra finnast í sálmabókini – har eisini 70–80 sálmar, týddir av Jákupi eru at finna. So tíðliga sum í 1908 skrivaði Jákup “Føroysk mállæra til skúlabrúks”, sum hevur verið nýtt í skúlunum heilt upp til okkara tíð. Umframt síni kirkjuligu og málsligu verk var Jákup Dahl eisini skald og skrivaði fleiri yrkingar og stuttsøgur.
Bøkur um Jákup Dahl[rætta | rætta wikitekst]
- Jákup Reinert Hansen: Mellem kor og skib (2004).
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- Anton Degn : Dahl, Jacob í: Dansk biografisk leksikon, 3. udgave, bind 3 (1979), s. 517-518


text:
Indiana
Indiana (enskt: The State of Indiana) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 6 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Indianapolis. Í norðri hevur Indiana mark við Michigan, í eystri við Ohio, í suðri við Kentucky og í vestri við Illinois. Í desember 1816 bleiv Indiana lutstatur í USA. Eyknevni er The Hoosier State. Upprunaavgerðið av orðið Hoosier er ókendur.
Stórur munur er á vetri og sumri. Um summarið er slavið og heitt, og um veturin er turt og kalt. Har eru tær stóru grasfløturnar. Tess longri vestureftir farið verður, tess turrari verður. Í hesum økinum var áður tann amerikanska prerian við sínum veldigu grasfløtum og stórum búflafylgjum. Nú á døgum er næstan øll prerian burtur. Bara nøkur smá, var øki eru eftir, og bara smáar leivdir av búflafylgjunum. Har, sum prerian áður var í Indiana, eru nú stórir kornakrar. Tey turrastu økini verða nýtt at hava neyt gangandi á beiti. Flestøll jarðarbrúk eru sera stór. Nógv sløg av grøði verða velt, og har, sum ov turt er at velta, hava tey kjøt-framleiðslu á veldiga stórum ranchum.


text:
Í Útlendskum Miðlum
Góð umrøða í útlendskum miðlum er ein týðandi partur av marknaðarføringini av einum hvørjum ferðamáli. Fjølmiðlaferðir, har útlendskir miðlar frá góðum ferðavinnubløðum ella dagbløðum, verða boðin til Føroyar, hevur tí í fleiri ár verið ein týðandi partur av okkara marknaðarføring. Greinir av fjølmiðlafólkum verða sæddar sum objektiv lýsing av einum ferðamáli og hava tískil eitt nógv størri virði enn t.d. lýsingar hava, og eru eisini væl bíligari. Fjølmiðlatúrar verða framdir í tøttum samstarvi við flutningsfeløgini, gistingarhús, bilútleigarar, túrfyriskiparar o.o.
Her kanst tú lesa greinar og bloggar, og síggja filmar, sum útlendskir miðlar hava skrivað og framleitt um Føroyar.


text:
Nógvir haruhagar mangla enn at verða skrásettir í Vágum
mentan09-01-2017 - 13:25 - Jóanis Nielsen
NÓGVIR HARUHAGAR MANGLA ENN AT VERÐA SKRÁSETTIR Í VÁGUM, tað sigur Eyðfinn Magnussen, sum fæst við hagtøl um haruna.
Tað gongur eitt sindur striltið við at fáa veiðutøluni skrásett á heimasíðuni "haran.fo". Serliga á Vágum manglar nógvir hagar.
Eg fari tí at ´spyrja, um harumenn kunna vera so vinarliga at skráseta túrarnar, so at vit eisini fáa eina hampuliga fullfíggjaða skráseting fyri Vágar.
í Sørvági eru higartil skrásett veiðutøl fyri 2 hagar, so enn mangla úrslitini fyri hesar 6 hagarnar:
- Suðurtriðingur - Sunnaripartur
- Suðurtriðingur - Ytripartur
- Teigarnir
- Úttriðingur Selvíkar - Eystaripartur
- Úttriðingur Selvíkar - Vestaripartur
- Úttriðingur - Heimaripartur
í Miðvági eru higartil bara skrásett veiðutøl fyri 3 hagan, so har mangla úrslitini fyri hesar 6 hagarnar:
- Eggin
- Heimanhús á Fjøllum
- Nípan
- Norðaraleiti
- Tjørndalsegg
- Uttanhús á Fjøllum
í Sandavági eru higartil bara skrásettir veiðutøl fyri 6 hagan. Úrslitini mangla fyri hesar 5 hagarnar:
- Dalhagi
- Eyðansstovuhagi
- Gimbragonga
- Oyrargjáarhagi
- Slættaneshagi.
í Gásadali eru skrásett veiðutøl fyri 2 hagan, so har mangla úrslitini fyri hesar 3 hagarnar:
- Garðshagi
- Rygvíkshagi
- Uttanfyri í víkum
í Bø eru allir hagarnir skrásettir.


text:
Monnow Brúgvin
Monnow Brúgvin í Monmouth, Wales er tann einasta av sínum slag av armeraðum brúgvum frá miðøldini, har tornið á brúnni enn er varðveitt. Brúgvin fer yvirum ánna Monnow, umleið 500 metrar frá staðnum, har áirnar Monnow og Wye. Nú er brúgvin bert loyvd fyri fólki, sum eru til gongu og hon er vard á hægsa stigi (Grade one listed buildings). Brúgvin varð bygt í seinna helmingi av 13. øld. Hildið verður, at hon var gjørd liðug í 1272, men ongi skjøl finnast sum prógva tað. Frá 1889 til 1902 var eitt stórt arbeiði gjørt, fyri at varðveita brúnna, og tað eydnaðist.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 18. januar 2009. Umyrktur 12. mai 2009
So mong aleina kenna seg
í stovu síni inni,
nú einsemið tað tyngir veg
og nervar sál og sinni.
Ja, kanska fellur ein í fátt,
um fáur stígur inn um gátt
og steðgar har helst minni.
Tey næstu hava neyvan tíð,
men renna dag av degi.
Tey gomlu sita tonkum í
og minnast farna megi.
Nú tungligt er at flyta fót,
sjálvt minsta sporið ber ímót,
tí fjarar foldar gleði.
Krist Jesus smábørn setti hægst,
ei vildi teimum meina;
seg sjálvan her hann setti lægst
og vildi seg sameina
við síni minstu foldum á,
ið tørva alla hjálp at fá
og kenna seg aleina.
Gud gevi tí, ið hvussu fer,
at eingin her má gloyma
hans minstu øll, ið liva her,
men tey í huga goyma
og dugna teimum nátt sum dag
við sonnum kristnum hjartalag
á stovnum ella heima.
Sjálvt skál av vatni megna man
at ugga og at svala.
Eitt blídligt bros frá næsta kann
í hjørtum gleði ala.
Hjálp okkum, Gud, í hvørji gerð
at hjálpa har, ið neyðin er.
Tað boð títt er og tala!


text:
28. desember
28. desember er dagur 362 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 363 um skotár er). 3 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1065 - Westminister Abbey í London verður vígd. Kirkjan í dag er bygd í 1340-1509, men ein einstakur bygningur er eftir av upprunakirkjuni.
- 1869 - Tannlæknin William Semple fær patent til tyggigummi.
- 1879 - Tay jarnbreytarbrúgvin í Skotlandi brotnar, meðan tokið úr Edinburgh til Dundee fer um hana. Tokið dettur niður í ánna, og 90 fólk láta lív.
- 1968 - Ísraelskarherdeildir gera álop á Beirut Airport og leggja 13 arabisk flogfør í oyði.
- 1990 - Danska kommunistblaðið Land og Folk kemur út á síðsta sinni. Blaðið kom fyrstu ferð út í 1921 við navninum Arbejderbladet.
- 2013 - Ein álvarsom ferðsluvanlukka hendi í Oyndarfirði onkuntíð millum kl. 6 og 10 um morgunin. Tveir ungir mans vóru við bilinum, 20 og 22 ára gamlir, báðir úr Oyndarfirði. Bilurin var farin útav vegnum og endaður á sjónum við Rættargjógv. Tann 22 ára gamli maðurin, Jens Pauli Juul, varð funnin deyður sama morgun, sum vanlukkan hendi. Leita varð eftir tí 20-ára gamla manninum í fleiri dagar, men hann varð ikki funnin fyrr enn eina viku seinni, tá umleið 400 fólk og 70 bátar luttóku í leitingini saman við Brimli, Tjaldrinum og Hvidbjørnen. Harumframt luttóku eisini eitt nú bjargningarbátarnir Lív, Ziska og Sverri. Líkið av Rana í Billustovu varð funnið hin 4. januar 2014 kl. 13.44.
- 2014 - Eldur kom í italsku bilferjuna Norman Atlantic, sum grikska reiðaríið Anek Line leigaði, tá ið hon var á veg úr grikska býnum Patras til italska býin Ancona við støðgi í havnabýnum Igoumenitsa. 478 fólk vóru við ferjuni, 423 ferðafólk og manningin taldi 55. Eldurin kyknaði á dekkinum tíðliga um morgunin. Veðrið var sera vánaligt og bjargingararbeiði tók langa tíð, tyrlur tóku ein persón í senn upp av dekkinum. Mánadag seinnapart eydnaðist tað at bjarga teimum seinastu, og tá vóru øll, ið vóru á lívi, bjargaði av ferjuni. Tíggju fólk eru higartil funnin deyð orsakað av vannlukkuni, og tveir albanar doyðu, tá ið ferjan bleiv sleipað til albanska býin Vlori.
- 2014 - Eitt Malaysiskt flogfar datt niður í Karimatasundið, millum oyggjarnar Java, Sumatra og Borneo. 155 ferðafólk vóru umborð á flogfarinum umframt manningina, ið taldi 7 persónar. Flogfarið var á veg úr Surabaya í Indonesia til Singapore. Av ferðafólkunum vóru 16 børn og eitt pinkubarn. Restir av flogfarinum og fleiri lík vóru funnin tveir dagar seinni, 30. desember, á sjónum umleið 10 km frá staðnum har flogfarið seinast var sætt á radara.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1856 - Woodrow Wilson, amerikanskur forseti (d. 1924)
- 1882 - Lili Elbe, danskur listmálari (d. 1931)
- 1932 - Katy Bødtger, danskur sangari
- 1934 - Maggie Smith, bretsk sjónleikarinna
- 1954 - Denzel Washington, amerikanskur sjónleikari
- 1981 - Sienna Miller, bretsk-amerikonsk sjónleikarinna
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1937 - Maurice Ravel, franskur komponistur (f. 1865)
- 1983 - Dennis Wilson, amerikanskur tónleikari (The Beach Boys) (f. 1944)
- 2015 - Lemmy, bretskur tónleikari (f. 1945)
- 2016 - Debbie Reynolds, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1932)


text:
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI | ESAIAS 52-57
Kristus leið fyri okkum
„Vanvirdur var Hann – fólk vendi sær frá Honum – ... vit hildu Hann vera heimsøktan, slignan og plágaðan av Gudi“
53:3-5
Jesus var vanvirdur og ákærdur fyri gudsspottan. Summi hildu, at Gud straffaði hann, sum um hann plágaði hann við eini andstyggiligari sjúku
„Tað var vilji HARRANS at sora Hann, ... og vilji HARRANS skuldi hava framgongd við hond Hansara“
53:10
Tað píndi óivað Jehova, tá ið hann sá son sín verða dripnan. Men hann gleddist um at síggja, at Jesus var fullkomiliga trúfastur. Deyði Jesusar svaraði spurninginum, sum Satan hevði sett við trúfestið hjá tænarum Guds, og gagnaði eisini menniskjum, sum angra. Hetta var við til at fremja vilja Jehova


text:
Jógvan Isaksen er føddur í Havn í 1950, men var undir uppvøkstrinum nógv í Gøtu, haðani bæði foreldrini stava. Studentur 1970 og las síðani á universitetinum í Århus og í Keypmannahavn og gjørdist í 1982 magistari í norðurlendskum bókmentum. Fekk í nøkur ár granskingarstyrk at gera kanningar í føroyskum bókmentum. Síðani 1986 lærari á universitetinum í Keypmannahavn. Hann hevur sitið í ritstjórnini á ymiskum tíðarritum, bæði føroyskum og norðurlendskum, og var frá 2000-07 høvuðsritstjóri á tíðarritinum Nordisk Litteratur – Nordic Literature, sum Nordbok undir Nordisk Ministerråd gav út. Er leiðari af forlagnum Mentunargrunnur Studentafelagsins. Fekk í 1994 virðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir, í 2007 Heiðursgávu Landsins og í 2011 virðisløn M.A. Jacobsen fyri mentanaravrik. Jógvan Isaksen hevur skrivað bøkur bæði á føroyskum og donskum, og krimisøgurnar hjá honum eru týddar til fleiri mál.
Mentunargrunnur Studentafelagsins hevur givið út:
Prædikarin. Krimisøga, 2013.
Tann fimti maðurin. Krimisøga, 2012.
Deydningar dansa á sandi. Krimisøga, 2011.
Norska Løva. Krimisøga, 2010.
Sóttrøll. Um søgur og skaldsøgur eftir Jens Paula Heinesen, 2010.
Norðlýsi. Krimisøga, 2009.
Dulsmál og loynigongir. Ummælir, 2008.
Metusalem. Krimisøga, 2008.
Adventus Domini. Krimisøga, 2007.
Loystur úr fjøtrum. Um skaldskapin hjá Heðini Brú, 2006.
Jógvan Isaksen: Krossmessa. Krimisøga, 2005.
Mellem middelalder og modernitet. Omkring William Heinesens prosa, 2004.
Deyðin er drívmegin. Bókimentagreinir, 2002.
Ingálvur av Reyni. Onnur broytta útgáva. Saman við øðrum, 2000.
Á verðin, verðin! Skaldsøgan “Barbara” eftir Jørgen-Frantz Jacobsen 1998.
Homo Viator. Um skaldskapin hjá Gunnari Hoydal, 1998 .
Var Kafka klaksvíkingur? 26 ummælir, 1996.
Á ólavsøku. Summarkrimi, 1996.
Tann horvni kirkjubøstólurin. Skaldsøga, 1996.
Treð dans fyri steini. Bókmentagreinir, 1995.
Gráur oktober. Krimisøga, 1994.
Í hornatøkum við Prokrustes. Stuttsøgurnar hjá Hanusi Andreassen, 1993.
Ingi Joensen. Saman við øðrum, 1992.
Blíð er summarnátt á Føroyalandi. Krimisøga, 1990.
Ingálvur av Reyni. Saman við øðrum, 1989.
Amariel Norðoy. Yrkingar: Rói Patursson. Saman við øðrum, 1987.
Ongin rósa er rósa allan dagin. Um skaldskapin hjá Róa Paturssyni, 1986.
Føroyski Mentunarpallurin. Greinir og ummæli, 1983.


text:
Súsanna Helena Patursson
Súsanna Helena Patursson livdi frá 27. august 1864 til 15. desember 1916. Hon er fødd í Kirkjubø og foreldur hennara vóru kongsbóndi Poul Peder Pedersen (Páll Patursson) (1836-1893) og Ellen Cathrine Djonesen (Elin Dalsgarð) (1840-uml. 1866). Helana var fyrsta føroyska kvinnan, sum er kend fyri at stríðast fyri rættindum hjá kvinnum og at arbeiða fyri javnstøðu millum kynini. Hon skrivaði fyrsta sjónleikin á føroyskum máli og útgav fyrsta føroyska blað fyri kvinnur, skrivað á føroyskum. Blaðið nevndist Oyggjarnar. Meðan hon búði í Keypmannahavn bar hon so í bandi, at føroyskar kvinnur eisini kundu gerast limir í Føroyingafelagnum í Keypmannahavn, hetta hendi í 1896. Hon var systir Jóannes Patursson og Sverra Patursson. Hon var ógift og átti ongi børn.
Innihaldsyvirlit
Helenu Patursson til minnis[rætta | rætta wikitekst]
HELENA PATURSSON
Hon ynskti sær sól og summar;
tó aldri ta eydnu fann.
Sóttin hom tærdi livsins rót,
og langliga stundin rann.
Hon vildi fegin hjálpa
og benda á beina leið -
men fólkið svav og tað svevur enn,
og verkið eydnaðist ei.
Nú ynskti hon bert at sova,
brotin á legu hon lá. -
Og deyðin, hann kom á vinarhátt,
streyk henni um eygnabrá. -
Og nú er tað hvíld friður. -
Vár móðir í mold teg fjól.
Gleði teg Harrin á evstu stund,
hann gevi summar og sól
Útgivið[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
- Malan Simonsen: Bylgjurnar leika í trá : um skaldskap eftir konufólk 1889-1945. Tórshavn: Føroya skúlabókagrunnur, 1992. - 199 síður
- Malan Simonsen: Fyri fyrst : Yrkingar, søgur og leikir eftir konufólk 1896-1945. Tórshavn: Føroya Skúlabókagrunnur, 1992. - 175 síður.


text:
Orð: Harriet H. Pierson og Fred P. Morris
Lag: Daniel Brink Towner
Týtt: Jóhan við Neyst
Upprunaheiti: The hand that was nailed to the cross
1. Tær hendur, sum negldust til krossins træ,
sum píndust og bløddu har í mín stað,
tær bjóða enn friðleysum syndarum
ein fullkomnan bústað í Himlinum.
Niðurlag: Tær hendur, sum særdust hin dag,
meg leiða í Himmalsins stað.
Skjótt síggi eg tær
rættast móti mær har,
tær hendur, sum særdust hin dag.
2. Eg kenna væl kann gjøgnum stríðið her
tær hendur, sum styðja á lívsins ferð,
sum verja, tá freisting meg herjar á,
sum lyftu meg upp, tá eg fallin lá.
3. Tær hendur, sum fyrr gjørdu hjørtu glað,
enn virka við frelsandi kraft í dag,
við teimum mær endurloysn vunnin varð,
tá Jesus á trænum út breiddi tær.


text:
AHrлo-pycckий пepeBoд SUM
- SUM
-
1) зaдaчa 2) иTor 3) пpocyMMиpoBaTb 4) peзюMиpoBaTb 5) ckлaдыBaTb 6) cлaraeMoe 7) cyMMa 8) cyMMapHый 9) cyMMиpoBaTb • absolutely convergent sum — aбcoлюTHo cxoдящaяcя cyMMa between treatment sum of squares — cyMMa kBaдpaToB Meждy ycлoBияMи иcпыTaHий (B фakTopHoM эkcпepиMeHTe) block sum of squares — cyMMa kBaдpaToB для блokoB carry out the sum over all n — BычиcляTb cyMMy пo BceM n complete direct sum — пoлHaя пpяMaя cyMMa corrected sum of squares — иcпpaBлeHHaя cyMMa kBaдpaToB crude sum of squares — пpиближeHHaя cyMMa kBaдpaToB discrete direct sum — MaTeM. cyMMa пpяMaя cлaбaя, диckpeTHaя cyMMa error sum of squares — cyMMa kBaдpaToB oшибkи game with constant sum — иrpa c пocToяHHoй cyMMoй interaction sum of squares — cyMMa kBaдpaToB для BзaиMoдeйcTBия rectangular partial sum — пpяMoyroлbHaя чacTHaя cyMMa regression sum of squares — perpeccиoHHaя cyMMa kBaдpaToB spherical partial sum — cфepичeckaя чacTHaя cyMMa sum of arithmetic progression to n terms — cyMMa n члeHoB apифMeTичeckoй пporpeccии sum of infinite series — cyMMa бeckoHeчHoro pядa sum of n-th powers — cyMMa n-x cTeпeHeй sum of power series — cyMMa cTeпeHHoro pядa sum of relative frequencies — cyMMa чacTocTeй sum of squared deviations — cyMMa kBaдpaToB oTkлoHeHий sum of squares for contrasts — cyMMa kBaдpaToB для koHTpacToB (B фakTopHoM эkcпepиMeHTe) sum with respect to — cyMMиpoBaTb пo symmetric partial sum — cиMMeTpичHaя чacTичHaя cyMMa take sum over all integers — бpaTb cyMMy пo BceM цeлыM зHaчeHияM unadjusted sum of squares — HeckoppekTиpoBaHHaя cyMMa kBaдpaToB weak direct sum — cлaбaя пpяMaя cyMMa well defined sum — BпoлHe oпpeдeлeHHaя cyMMa - accumulated sum - algebraic sum - alternating sum - amalgamated sum - angular sum - approximate sum - arithmetical sum - asymptotic sum - basic sum - binomial sum - bounded sum - cardinal sum - categorical sum - check sum failure - check sum - cofibered sum - column sum vector - column sum - complex sum - computed sum - connected sum - consecutive sum - constant sum game - continuous sum - control sum - convergent sum - convex sum - cosine sum - countable sum - cumulative sum - degenerate sum - denumerable sum - derivative of sum - diagonal sum - direct sum decomposition - direct sum - discrete sum - disjoint sum - disjunctive sum - distribution of sum - do sum - double sum - exclusive sum - exponential sum - factorial sum - final sum - finite sum - form sum of - formal sum - formation of sum - free sum - fundamental sum - generalized sum - geometric sum - incoherent sum - incomplete sum - indefinite sum - infinite sum - initial sum - inner sum - integer sum - integrable sum - integral sum - intermediate sum - inverse sum - irredundant sum - lacunary sum - ladder sum - lattice sum - limit of sum - linear sum - logarithm of sum - log-exponential sum - logical sum - lower sum - measurable sum - modulo N sum - modulo sum of - multiple sum - natural sum - nonconstant sum game - nontrivial sum - nonzero sum game - nonzero sum - normed sum - norming sum - n-tuple sum - ordered sum - ordinal sum - orthogonal sum - outer sum - partial sum - power sum - prelimit sum - proper sum - quadrature sum - rank sum - relative sum - residual sum - risk sum - root-mean-square sum - row sum vector - row sum - rule of sum - running sum - sample sum - square of sum - standardized sum - static sum - statistical sum - stochastic sum - subdirect sum - sum accumulator - sum angle - sum code - sum complex - sum event - sum filter - sum frequency - sum function - sum functor - sum logarithm - sum of characters - sum of classes - sum of cubes - sum of errors - sum of events - sum of exponentials - sum of fields - sum of ideals - sum of matrices - sum of operators - sum of powers - sum of processes - sum of productions - sum of series - sum of sets - sum of squares - sum of sums - sum of vectors - sum out - sum over i - sum over sum - sum paving - sum polygon - sum rule - sum space - sum taken over - sum to infinity - sum total rule - sum total - sum up - telescopic sum - tensor sum - topological sum - total sum - trigonometric sum - triple sum - unit sum - upper sum - variance of sum - vector sum - weighted sum - winsorized sum
English-Russian scientific and technological dictionary . AHrлo-Pycckий HayчHo-TexHичeckий cлoBapb. 2005


text:
Søga 29: Hví Móses rýmdi
MÓSES rýmir burtur úr Egyptalandi. Sært tú at menninir elta hann? Hví munnu teir vilja drepa Móses? Latið okkum royna at fáa greiði á tí.
Móses vaks upp hjá Farao sum ráddi í Egyptalandi. Hann gjørdist ein klókur og mætur maður. Men Móses visti, at hann ikki var egypti. Røttu foreldur hansara vóru ísraelitiskir trælir.
Tá hann var 40 ára gamal ætlaði hann ein dagin at fara og vita hvussu tað gekst fólki hansara. Tey vórðu ræðuliga illa viðfarin. Hann sá ein egypta sláa ein ísraelitiskan træl. Móses hugdi rundan um seg. Hann sá ongan í námind og sló egyptan, og egyptin doyði. Síðan goymdi Móses líkið av honum í sandinum.
Dagin eftir fór Móses aftur út at vitja fólk sítt. Hann helt seg kunna hjálpa teimum so tey ikki longur noyddust at vera trælir. Nú sá hann tveir ísraelsmenn berjast, og hann segði við tann ið hevði skuldina: ’Hví slært tú bróður tín?’
Maðurin segði: ’Hvør hevur sett teg at ráða og døma? Ætlar tú at drepa meg sum tú drapst egyptan?’
Nú varð Móses bangin. Fólk høvdu altso ansað tí hann hevði gjørt við egyptan. Sjálvur Farao frætti tað, og hann sendi sínar menn út at drepa Móses. Tí mátti Móses rýma úr Egyptalandi.
Móses fór úr Egyptalandi og langt burtur til Midjansland. Har hitti hann Jetro og familjuna hjá honum. Móses gifti seg við einari dóttur Jetro ið æt Zippora. Hann gjørdist seyðamaður og røktaði seyð hjá Jetro. Í 40 ár búði hann í Midjanslandi. Nú var hann 80 ára gamal. So ein dagin, meðan Móses røktaði seyðin hjá Jetro, hendi nakað heilt óvanligt sum broytti alt lívið fyri Móses. Á næstu síðu sært tú hvat tað var.
2 Mósebok 2:11-25; Ápostlasøgan 7:22-29.


text:
McDonald's
Tað eru uml. 31.000 McDonald's matstovur í øllum heiminum. Meira enn triðja hvør teirra liggur í USA. Longri vekk enn 172 kilometrar í beinari linju ella 230 km við bili kemur mann ikki frá einari McDonald's matstovu, er mann staddur í Amerika. Fyri at vera staddur sum longst frá slíkari matstovu, verður ein noyddur at ferðast til eitt oyði pláss í statinum South Dakota. Hetta pláss nevnist Glad Valley.
McDonald's hevði eitt yvirskot í ársins fyrsta ársfjórðingi áljóðandi 4,4 milliardir krónur í 2008. Tað er ein hækking á 24 prosent samanborið við sama tíðarskeið í 2007. Orsøkin til hækkingina er millum annað tann, at fleiri afrikanarar, asiatar og fólk úr teimum arabisku tjóðunum, hava av álvara tikið Big Mac og hinar burgarnar til sín. Tó er tann størsti vøksturin í Evropa. Her er ein vøkstur uppá 11 prosent frá 2007.
McDonald's hevur ætlanir um at opna 1.000 nýggjar matstovur kring heimin í 2009.


text:
Mississippiá
Mississippiá er, tá ið greinin Missouriá verður uppíroknað, longsta á í heiminum, 7000 km. Missouriá kemur heilt vestan úr Klettafjøllum. Um várarnar, tá ið tað fer at toya í fjøllunum, er ofta so nógv vatn í henni, at áin tekur ikki ímóti, men fer yvir bakkarnar og ger stóran skaða. Til at forða fyri hesum hava teir nú grivið fleiri stórar gryvjur frá ánni og gjørt byrgingar í støðum.
Ein onnur grein hjá Mississippiá er Ohioá, sum kemur eystanífrá, hon førir eisini heilt nógv vatn við sær. Í hesa á rennur aftur ein á, sum eitur Tennesseeá.


text:
ISBN
ISBN stendur fyri International Standard Book Number, sum merkir Millumtjóða StandardBókaNummar. Einhvør bókaútgáva fær tillutað eitt 13-siffrað tal at eyðmerkja hana við. Landsbókasavnið er føroysk ISBN-skrivstova og umsitur okkara landaøki í samstarvi við International ISBN Agency í London. Laura Vinther, leiðari á Tjóðbókaskránni, stendur fyri umsitingini av føroyska ISBN.
Innihaldsyvirlit
Alment[rætta | rætta wikitekst]
Í 1967 settu bókahandlar og útgevarar í Bretlandi í gildi eina skipan við einum 9-siffraðum SBN (Standard Book Number), sum varð brúkt fram til 1974. Í 1970 kom í gildi ein felags avtala millum flestøll lond í heiminum um eitt 10-siffrað ISBN. Bretska SBN kundi gerast um til ISBN við at seta eitt 0 frammanfyri.
Fyrst í 21. øld varð avgjørt, at ISBN skuldi gerast til ein part av tí meiri umfatandi skipanini EAN, og síðani 1. januar 2007 hevur ISBN tí verið 13-siffrað. Tað gamla ISBN-10 kundi gerast um til ISBN-13 við at seta 978 frammanfyri og rokna tað síðsta talið av nýggjum eftir reglunum hjá EAN. Nýggj ISBN kunnu eisini byrja við 979, men tá er fjórða siffurið ikki 0, tí at bólkurin 979-0- er tillutaður ISMN.
Eftir at tað 13-siffraða ISBN er sett í gildi, hevur ein bókaútgáva sama EAN og ISBN, tó við tí muni at EAN hevur hvørki bindistrikur ella millumrúm. T.d. hevur bókin Fiskar undir Føroyum ISBN 978-99918-0-483-5 ella 978 99918 0 483 5 og EAN 9789991804835. Eftir gomlu skipanini hevði bókin ISBN 99918-0-483-8.
Taláseting[rætta | rætta wikitekst]
ISBN hevur 5 talbólkar (fyrr 4). Annar, triði og fjórði bólkur hava til samans 9 siffur, men hvør bólkur sær kann hava ymiskt tal av siffrum. Teir 5 bólkarnir verða skildir sundur við bindistrikum ella millumrúmum.
- EAN bólkanummar 978 ella 979
- Málbólkanummar- ella landsbólkanummar
- Útgevaranummar
- Útgávunummar
- Eftirlitstal
Bólkanummar[rætta | rætta wikitekst]
Her eru nøkur dømi um bólkanummur. Ein fullfíggjaður listi er at finna á ensku wikipediuni.
ISSN[rætta | rætta wikitekst]
Periodika, herundir tíðarrit, verða merkt við einum ISSN.


text:
Dún-Eik
Dún-Eik (frøðiheiti - Quercus pubescens) er eitt miðalstórt, leyvtræ ella stórur runnur, kúput á vøkstri. Trø ið vaksa í skógarumhvørvi fáa nógvar upprættar greinar, meðan trø ið standa einsamøll fáa fleiri bular við útrættum, óregluligum greinum. Rótskipanin er sterk við eini djúptgangandi høvuðsrót og nógvum, víttgangandi síðurótum.
Støddin á fullvaksnum trøum er uml. 20 x 15 m (25 x 20 cm/ár). Trøini kunnu gerast eini 500 ára gomul, og kann bulurin gerast uml. 1,5 m. í diametur.
Upprunaøki: Høvuðsøkið røkkur frá Mið- og Suðureystur Evropa til Lítlaásia, Kaukasus og Krim.
Nýtsla: Viðurin er harður og haldbarur; hann verður brúktur sum timbur í byggi- og møblaídnaðinum. Umframt tað verður hann nýttur sum brenni og til framleiðslu av trækoli. Nøturnar verða brúktar til svínafóður.


text:
Rýpa
Rýpa (frøðiheiti - Lagopus). Í grannalondum okkara liva nógv vill sløg av høsnaættini. Eitt av teimum er rýpan — fjallarýpan. Hon er samlitt við lendið, um summarið svørt og grá og morsprøklut, um veturin hvít við nøkrum svørtum fjøðrum í velinum. Føturnir eru lodnir niður á klógv. Støddin er sum á dúgvu. Hon livir uppi á fjøllunum nærindis ísi og kava. Tað er spakur fuglur og góðvarin; og tí at hon eisini smakkar væl, verður hon nógv skotin. Íslendingar selja ikki so lítið av skotnum rýpum til útlondini. Fleiri ferðir hevur verið roynt at sleppa teimum leysum í Føroyum — tiknar úr Íslandi, Grønlandi ella Skotlandi. Einans tær grønlendsku livdu. So sera tungfloygdar, sum tær eru, hava tær tó sæst í at siga øllum oyggjunum. Men einans í Norðuroyum hava tær hildið sær; og einki nørast tær í seinnu tíðini, so ikki kann væntast, at tær koma at hava nakað at týða her.
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Lagopus mutus (Fjallarýpa)
- Lagopus lagopus (Heiðarýpa)
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
25. PARTUR
Hví og hvussu byggja vit ríkissalir?
Sum navnið ’ríkissalur’ bendir á, leggur bíbliuundirvísingin í okkara ríkissalum dent á Guds ríki, høvuðsevnið í Jesu boðan. — Lukas 8:1.
Teir eru miðdeplar fyri sanna tilbiðing. Tað er í ríkissalinum, at boðanararbeiðið verður skipað. (Matteus 24:14) Ríkissalir eru ymiskir í stødd og skapi, men allir eru einfaldir. Nógvir av teimum húsa fleiri samkomum. Seinnu árini hava vit bygt tíggjutúsundtals nýggjar ríkissalir (í miðal fimm um dagin) fyri at fylgja við vøkstrinum í okkara samkomum. Hvussu er hetta møguligt? — Matteus 19:26.
Teir verða bygdir fyri gávur úr einum felagsgrunni. Hesin stuðulin verður sendur deildarskrivstovuni, so peningurin kann latast samkomum, ið hava tørv á at byggja ella umvæla ein ríkissal.
Tey, sum byggja, eru sjálvboðin og hava ymiskar umstøður. Í nógvum londum eru ríkissalsbyggilið skipað. Tey, sum tæna í byggitoymum, og onnur sjálvboðin ferðast frá einari samkomu til aðra innan fyri landamarkið, eisini til fjarskotin øki. Har hjálpa tey samkomunum at byggja ríkissalir. Í øðrum londum hava skikkað Jehova vitni fingið uppgávuna at hava umsjón við at byggja og umvæla ríkissalir í einum ávísum øki. Í sambandi við allar byggiverkætlanir bjóða nógvir dugnaligir handverkarar sína arbeiðsmegi fram, men meginparturin av teimum sjálvbodnu arbeiðsfólkunum eru úr samkomuni á staðnum. Alt hetta ber til, tí Jehova gevur av sínum anda, og tí hansara fólk av heilum huga hjálpir til. — Sálmur 127:1; Kolossebrævið 3:23.
Hví rópa vit staðið, har vit tilbiðja, ríkissalur?
Hvussu er tað møguligt at byggja ríkissalir kring allan heimin?
LÆR MEIRA
Hvat gongur fyri seg í einum ríkissali?
Kom innum og vita!
Hvussu eru møtini hjá Jehova vitnum?
Hevur tú nakrantíð hugsað um, hvat fer fram á okkara møtum? Tú verður uttan iva hugtikin av góðskuni í bíbliuundirvísingini, tú fært har.


text:
Norðlýsið lýsir um allan heim
Heimasíðan hjá Norðlýsinum er ein rættuliga væl vitja heimasíðan
Á heimasíðuni eru fýra ymiskar lýsinga støddir at velja ímillum:
Toppbannariner 980 x 150 pix. og er samstundis ovast á øllum greinum.
Fýrakantaði bannari300 x 250 pix. fylgjur eisini við inn í greinarnar og roterar runt á síðuni.
300 x 600 pix. roterar við 300x250 pix. og fylgir eisini við inn í greinarnar.
Stórur bannari703 x 471 pix. er ein nýggj stødd, sum er ógvuliga ásýnilig so tín boðskapur sæst enn betur, hesin bannarin fylgir eisini við inn í greinarnar, og liggur omanfyri Facebook viðmerkingarnar, soleiðis at viðmerkjarar skulu tvørtur um lýsingina. Hendan roterar eisini runt á síðuni.
Handilslig tíðindaskriv á heimasíðuna kosta kr. 225 kr. +mvg
Norðlýsið hevur umframt heimasíðuna eitt blað ið kemur út hvørja viku til haldara og í sølubúðirnar, og minst einaferð um mánaðin ókeypis í hvørt hús í Norðoyggjum og í Eysturoynni og eisini viðhvørt í hvørt hús í Landinum, sí pdf. kalendaran niðanfyri.
Prísir og støddir
Niðanfyri ber til at heinta ein kalendara har útgávudagar og "deadlines" fyri blaðútgávuna síggjast, fyrivarni skal takast fyri møguligum broytingum. Prísir og støddir fyri bæði blað og heimasíðu kunnu eisini takast niður sum PDF fíla niðanfyri.
prisir_stoddir_bladutgava2016.pdf
prisir_stoddir_heimasidan2016.pdf


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 12. januar 2007.
Líkt tíggju moyggjum er Guds ríki,
ið stevndu fram á brúdleypsferð,
men munur var á teirra líki,
ein hyggin, hin óhyggin er,
bert helvtin hevði olju við
at hava ljós á lampuni.
So drúgt hjá teimum var at bíða,
til brúðgómurin var at sjá,
tær sovna, meðan stundir líða,
um midnátt hvøll róp hoyrdust tá:
“Sí, brúðgómurin kemur nú!
Kom, møtið honum eg og tú!”
Ov seint tá olju var at fáa,
har oljukannan uppi var,
ei kundu neyðars moyggjar náa
at keypa nýggja olju sær,
tær hygnu moyggjar fúsar tá
við brúðgómi til brúdleyps gá.
Á læstar dyr tá hinar banka
og fegin vilja sleppa inn,
at hugsa sær tann svára tanka,
ið skakar bæði sál og sinn:
Hann segði, so tað djúpt seg sveið:
“Eg tykkum fimm her kenni ei.”
Hans rødd so álvarsamt oss nemur:
Tit vakið, tí tit vita ei
hvønn dag, ið brúðgómurin kemur,
og endað er várt jarðarskeið.
Gud, hjálpi oss at standast tá
sum brúður tín her foldum frá.
O, hjálp tí oss at vaka, biðja
ta stuttu stund, vit dvølja her,
at elska og hvønn annan styðja
í kærleika á foldar ferð,
í trúgv at renna lívsins skeið
við Andans hjálp á himnaleið.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Lag: Eg ungur var og fattur við
Viðmerking: Yrktur á krossmessu 2007.
1. Miskunna mær, Gud, tí misgerð mín
er størri, enn eg kann bera,
tú náða meg, so at várkunn tín
meg reinan frá synd kann gera.
2. Eg misgerðir mínar fullvæl veit,
eg synd mína altíð síggi,
tá Gud til sannleiks at mær leit,
í iðran til hans eg flýggi.
3. Í misgerð og synd eg føddur varð,
hvønn dag eg dálkaður verði,
tí reinsa meg, Gud, miskunna mær!
og reinan frá synd meg geri.
4. Ja, skapa mær hjarta reint, o, Gud,
og gev mær ein nýggjan Anda,
í honum at ognast sælan lut:
eitt sinn við Guds ásjón standa.
5. Lat meg við gleði boða Guds prís
og gudleysum vegir tínar,
á frelsu manna syndara vís
og bót fyri syndir sínar.


text: Sophia er eitt grikst gentunavn, ið merkir vísdómur. Nú brúki eg ikki Sophia fyri at rógva uppundir, at eg sjálvur eri so vísur, men heldur at vit eiga at søkja vísdóm. Tá ið mann, sum eg, havi skrivað nógvar tekstir yvir eitt langt tíðarbil, og hesir tekstir eru um nógv ymisk evni, so liggja hesir tekstir ofta spjaddir ymsastaðni, nakrir eru ikki allmannakunngjørdir, summir eru svert atgongiligir o.s.fr. Eg fari her at gera eina roynd at savna so nógvar av hesum tekstum, sum gjørligt og skoyta nýggjar uppí.