text:
Kili
Lýðveldið Kili (spanskt: República de Chile) er eitt land í Suðuramerika. Í norðri hevur Kili mark við Perú og Bolivia, og í eystri við Argentina. Høvuðsstaður er Santiago. Landið er lýðveldi, og trúgvir er sum allastaðni í Suðuramerika tann katólska.
Landið hevur spanskt sum høvuðsmál og brúkar latínska alfabetið.
Innihaldsyvirlit
- 1 Navnauppruni
- 2 Søga
- 3 Politikkur
- 4 Landafrøði
- 5 Búskapur
- 6 Fólk
- 7 Mentan
- 8 Keldur
[rætta | rætta wikitekst]
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tað var har, at USA-stuðlaðir fascistar tóku ræðið í 1973, og í 1647 var ein av heimsins allarringastu jarðskjálvtum har. Í Kili fór gosfjallið Puyehue-Cordon Caulle at goysa í 2011 [1]. Í Suðuramerika hevur gosið darvað flogferðsluni í Kili, Uruguei, Argentina og Brasil. Øskuskýggið gjørdi eisini sítt til, at ein fundur millum suðuramerikansku fíggjarmálaráðharrarnar í Buenos Aires mátti avlýsast.
Hendingarøð[rætta | rætta wikitekst]
- Um 11.000 f.Kr.: Fyrstu menniskjuni koma til Kili.
- Um 5000 f.Kr.: Chonchorrosfólkið í Norðurkili setur búgv.
- Um 700: Fólk á Páskaoynni fara at byggja steinpallar, sum eru partur av halgidómum.
- 1100-talinum: Fyrstu høggmyndirnar úr gróti verða reistar á bygdum pøllum á Páskaoy.
- Um 1200: Inkaríki í Kili, Ekvador, Peru og Bolivia.
- Um 1300: Ovurstórar grótmyndir verða reistar á Páskaoy. Grótmyndirnar á Páskoy vórðu stundum gjørdar í sløknaðum gosopum.
- Um 1500: Á Páskaoy verður bygd ein bygd við avlongum gróthúsum.
- 1600-talinum: Farið verður at byggja tupa á Páskaoy, tað eru torn úr gróti við kømrum inni í miðjuni.
- 1817: San Martin sigrar á sponskum heri í Chacabuco í Kili, og landi fær sjálvstýri.
- 1973: Fólkavaldið forsetin í Kili Salvador Allende verður dripin, tá ið herurin við Augusto Pinochet á odda tekur valdið.
Inkaríkið[rætta | rætta wikitekst]
Í 1525, tá ið inkaríkið stóð í besta blóma, vóru 3200 km. ímillum suður- og norðurmarkið. Landið var fram við Kyrrahavi. Har eru nú londini Kili, Peru, Ekvador og Bolivia.
Einaræði[rætta | rætta wikitekst]
Síðan hernaðarkvettið í Kili á heysti 1973 hevur ivi valdað, um hermenn beindu fyri marxistiska, fólkavalda forsetanum Salvador Allende ella um hann doyði fyri egnari hond. Grøvin hjá Salvador Allende í kilenska høvuðsstaðnum Santiago er opnað og líkið grivið upp. Rættarlæknar skulu nú kanna líkið av fyrrverandi forsetanum í Kili til tess at staðfesta veruligu orsøkina til deyða hansara fyri umleið 40 árum síðan. Spurningurin er, um talan er um sjálvmorð ella um forsetin varð avrættaður av hernaðarstjórnini hjá Augusto Pinochet, sum tók valdið í Kili við einum kvetti á heysti 1973. Hesar ógreiðu umstøður kring deyða Allendes hava plágað kilenska samfelagið.
Marxisturin Allende var fyrsti fólkavaldi forseti í Kili í 1970. Undir kvettinum 11. september í 1973 doyði hann. Alment hevur sjálvmorð verið nevnt sum deyðsorsøk. At hann beindi fyri sær við einari rifflu, sum hann hevði fingið frá fyrrverandi kubanska forsetanum Fidel Castro. Tá Allende skuldi beina fyri sær, var forsetaborgin undir álopi bæði á landi og í luftini. Við hernaðarkvettinum kom Augusto Pinochet, herovasti, fram at valdinum sum einaræðisharri. Hernaðarstjórnin sýtti næstingum Allendes at síggja deyða forsetan. Ístaðin segði herurin, at líkið varð kannað á einum hernaðarsjúkrahúsi, har staðfest varð, at hann var deyður fyri egnari hond.
Castro, tíðindafólk og mangir eygleiðarar hava leingi ivast í almennu frágreiðingini. Tey halda hermenn hjá Pinochet hava beint fyri Allende. Næstingarnir hjá Allende halda hann hava beint fyri sær sjálvum, men vilja tó, at líkið verður kannað til tess at beina av vegnum allan iva. Fyri kvettið hevði Allende sagt seg vera til reiðar at doyggja heldur enn at geva seg yvir til herin. Tað var kilenski ríkisákærin, sum í januar 2011 gav boð um, at líkið av Allende skuldi kannast. Boðini komu í sambandi við, at 725 deyðstilburðir undir Pinochet-stjórnini skuldu kannast.
Augusto Pinochet ráddi í Kili frá 1973 til 1990 [2].
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Politiska søgan[rætta | rætta wikitekst]
Andesfjøllini, ið sum ein høgur verjugarður eru suður ígjøgnum landið, høvdu við sær, at Kili varð síðsta land í Amerika, spaniamenn løgdu undir seg. Landið loysti frá Spania í 1818. Frá 1973 til 1990 stýrdi rái einaræðisharrin Augusto Pinochet Kili, men nú eru politisku viðurskiftini broytt til tað betra.
Val 2009[rætta | rætta wikitekst]
Á valinum í 2009 vann tann høgrasinnaði ríkmaðurin Sebastian Pinera á sosialdemokratinum Eduardo Frei. Sambært valnevndini fekk Sebastian Pinera 52 prosent av atkvøðunum og Eduardo Frei 48 prosent. Pinera stillaði eisini upp á valinum fyri fýra árum síðani, men ta ferðina mátti hann lúta fyri sosialistinum Michelle Bachelet. Undir valstríðnum hevur Pinera millum annað sagt, at hann fer at leggja dent á at bøta um trygdina í landinum, og at hann fer at brúka sína støðu sum vinnulívsmaður til at hjálpa vinnuni burtur úr kreppuni, sum hon er í [3].
Vindmegi[rætta | rætta wikitekst]
Ein norsk vindmylluverkætlan í Kili hevur vakt ans. Verkætlanin undir heitinum El Totoral umfatar 23 2 MW myllur á 120 metrar og skal framleiða 110 GWh um árið. Hetta svarar til nýtsluna hjá 50.000 kilenskum húsarhaldum. Talan er um størstu vindmylluverkætlan í Kili. Myllurnar standa á einum øki, ið er 900 hektarar, 300 kilometrar norðanfyri høvuðsstaðin Santiago.
Norðmenn hava gjørt íløgur fyri 140 mió norskar krónur í verkætlanina, sum verður fíggjað undir eini nýggjari kilenskari lóg, sum krevur, at í minsta lagi 5 pst. av elektrisitetinum frá kilenskum veitarum skulu koma frá varandi orku. Samlaði kostnaðurin av verkætlanini er sambært Teknisk Ukeblad 140 mió. amerikanskar dollarar [4]. Almenna norska orkufelagið Statkraft eigur 60 pst. í SN Powers og almenna íleggingarfelagið Norfund 40 pst. Felagið rekur frammanundan vatnorkuverk í Suðuramerika og Ásia.
Forsetin í Kili stóð fyri almennu vígsluni av vindmylluparkini, sum norska felagið SN Powers hevur staðið á odda fyri.
Javnrættindi[rætta | rætta wikitekst]
Kvinnurættindi[rætta | rætta wikitekst]
Kili er limir í IDEA (stytting fyri "International Institute for Democracy and Electoral Assistance"). IDEA er ein altjóða felagsskapur, sum arbeiðir fyri at útbreiða og styrkja demokrati í heiminum. Øktur kvinnuleiklutur í politikki er ein sjálvsagdur lutur í arbeiðinum hjá IDEA. IDEA varð stovnað í 1995.
Samkynd[rætta | rætta wikitekst]
Tað at vera samkyndur er lógligt [5].
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Kili er tað longsta og javnsmalasta land í heiminum. Landið er 4.200 km langt norður og suður, líka langur teinur sum úr Føroyum til Kanariaoyggjar. Har landið er breiðast, ertað 180 km. Mesta fólkið býr miðskeiðis í Kili kring høvuðsstaðin og størsta havnabýin, Valparaiso. Frukt, korn og vínber verða dyrkað í dølunum í Miðkili, har nógv vatn rennur oman úr fjøllunum.
Kili er ógvuliga smalt og langt. Tað liggur ímillum Andesfjøll eystanfyri og Kyrrahav vestanfyri. Onganstaðni eru fleiri enn 25 km. ímillum Kyrrahav og argentinska markið, men 4300 km. eru úr sólsvidnu oyðimørkunum norðanfyri suður í jøklarnar sunnanfyri. Har sum landið er breiðast, er tað 350 km., har tað er smalast bara 100 km.
Fram við sunnara parti av strondini gongur skergarður. Í kalda og veðurbarda Suðurkili eru 55 gosfjøll, sum goysa, vakrir firðir, fleiri stórir jøklar byrgja dalarnar og snjóklæddir fjallatindar. Longri norðuri ganga lág fjøll heilt út ímóti strondini. Eystan fyri hesi fjøll eru dalar, sum ganga norður og suður, og so koma Andesfjøll, sum eru markið millum Kili og Argentina. Fleiri eldfjøll eru ímillum, og jarðskjálvti er vanligari í Kili enn í nøkrum øðrum landi.
Norðast í landinum er tann stóra Atakamaoyðimørkin, har man vera eitt tað turrasta pláss í heiminum, men kilingar fáa væl burtur úr henni kortini, tí har eru tjúkkar fláir av salpetri, sum teir høgga, síðan verður salpetrið reinsað og selt sum tøð. Á teimum høgu fjøllunum liggur kavi og ísur, og í støðum gongur hann heilt út móti strondini. Lítið fólk býr suðuri í landinum.
Punta Arenas er syðsti býur í heiminum. Einasti landbúnaður har suðuri er seyðahald. Býurin er við Magellanssund, farleiðin, sum skipini plaga at sigla at sleppa undan at fara um veðurringa Hornið. Havnin er full av fiskiførum og skipum, sum gera kanningar við Suðurkoll, og hon er eisini miðdepil fyri oljuvinnu. Býurin er undir holinum í osonlagnum, og tí mega fólk har verja seg væl fyri sólini.
Høvuðsstaðurin Santiago er í einum dali heilt uppi í fjøllunum. Til henda býin kemur nógv ferðafólk úr USA. Valparaiso er stór skipahavn.
Nógvir firðir skera seg inn í landið.
Landslutirnir[rætta | rætta wikitekst]
Kili er býtt sundur í 15 landslutir [6]. Nú á døgum hevur hetta sundurbýtið lítið uppá seg hjá vanligum fólki. Hvør landslutur hevur sín høvuðsstaði. Landspartarnir eru:
Páskaoy[rætta | rætta wikitekst]
Páskaoyggin er eystasta oyggin í Kyrrahavi. Oyggin er gitin fyri veldugu standmyndirnar í tí berliga landslagnum. Forfedrar polynesiamanna høgdu tær í grót fyri stívliga 1000 árum síðan. Fleiri enn 600 slíkar standmyndir eru á Páskaoynni. Summar eru um 20 m. høgar. Kili eigur Páskaoynna nú [7].
Titikakavatn[rætta | rætta wikitekst]
Í Andesfjøllum, á markinum millum Kili og Peru, er Titikakavatn. Titikakavatn liggur ógvuliga høgt, 3821 m. oman sjóvar. So høgt liggur onki annað vatn í heiminum. Mesta dýpið er 265 m. Tó at nútíðarskip sigla á vatninum, gera útróðrarmenn enn bátar úr sevi. Í Titikakavatni er nógvur fiskur, sum kemur fólki har á leið væl við.
Veðurlag[rætta | rætta wikitekst]
Í sunnara parti av Kili liggur oftast vesturætt, og hon hevur nógv regn við sær. Annars er veðurlagið so lýtt, at trø og runnar standa grøn alt árið. Norðan úr turru, steinoydnu Atakamaoyðimørkini og suður at jøkulsklæddu fjøllunum suðuri við Hornið eru næstan øll veðurlagsbelti og landslagsfyribrigdi, sum eru í heiminum. Atakamaoyðimørk í Norðurkili er ein hin turrasti staður á jørðini. Sumstaðni í Atakamaoyðimørk hevur aldri regnað, tað fólk veit.
Í landbúnaðarlendinum í Miðkili er miðjarðarhavsveðurlag sum í Kalifornia og Suðurevropa. Í fruktagóðu dølunum í Miðkili verður frukt dyrkað, til dømis ferskur, aprikosur og nektarinir. Syðri verður mest dyrkað av perum, súreplum og blommum.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Í Kili finnast ymisk málmsløg, har er gull, jarn, sink og nógv av kopari. Einki land í heiminum brýtur so nógvan koparmálm sum Kili. Kili hevur heimsins størstu goymslur av kopari, sum eisini er tann størsta útflutningsvøran [8]. Koparmálmurin verður stoyttur í landinum, og síðan verður hann útfluttur. Høgt uppi í Atakamaoyðimørkini í Norðurkili er ein av heimsins størstu koparlindum. Námið í Chuquicamata er 4.115 m langt og 670 m djúpt. Hvørja viku verða fleiri milliónir tons av tilfari brotin og førd burtur at knúsa og vaska.
Teir bróta eisini nógvan jarnmálm, kol, gull, silvur og onnur steinsløg.
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Meiri enn 80 % av Kili eru berlig fjøll, og næstan alt, sum eftir er, er skógur. Bara heilt lítil partur av landinum er dyrkilendi. Mitt í Kili er veðurlagið nakað sum í Kalifornia, og nóg mikið av regni er fyri grøðina. Í støðum kann kortini vera heldur turrligt, men væl ber til at veita vatn úr fjøllunum oman á bøin. Har verður nógv drivið up á landbúnaðin, og á gørðunum dyrka teir bygg, epli, vín, rís, mairs og hveiti. Haraftrat verður nógv dyrkað av fóðurplantuni lucerne. Rossum og neytum er nógv til av, og suðuri í landinum er heilt nógvur seyður. Eplini eru av fyrstan tíð komin úr Kili, indiánar veltu epli, tá ið spaniólar komu til landið.
Nógvir kilenskir bøndur dyrka kaffi, sum verður flutt út til øll heimsins lond.
Vín[rætta | rætta wikitekst]
Spaniamenn tóku vínberjarunnar við sær til Kili og gróðursettu teir, so at teir skuldu fáa altarvín. Nú eru dalarnir við Santiago eitt hitt besta vínlendið í øllum Suðuramerika. Kilskt vín er so gott og væl umtókt, at tað verður selt um allan heim.
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Ídnaðurin er ikki nógv útbygdur, men tó hava teir í seinastuni roynt at fáa bygt ídnaðarvirki, so henda vinna kann koma at geva fólki og landi størri inntøku.
Ein stórur partur av øllum fiskamjølinum í heiminum verður framleitt í Kili.
Fiskiskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fiskiskapur fram við Kyrrahavsstrondini hevur stóran búskaparligan týdning. Føroyingar byggja skip í Kili, og vit kappast við kilenarar um laksaaling. Tann lági lønarkostnaðurin í Kili gera tað torført hjá øðrum londum at kappast við hesar vørur. Kilenar framleiða ikki bara atlantiskan laks og ælabogasíl, men eisini kyrrahavslaksin Coho.
Fram við strondini er nógvur fiskur, og nú eru teir farnir at driva nakað upp á fiskiskap. Kili kom í gongd væl seinni enn bæði Føroyar og Norra. Hildið varð, at produktiviteturin í Kili var sera lágur, men síðstu 3 árini hava prógvað, at Kili hevur yvirhálað okkum. Í dag er kappingin við kilenar blivin so hørð, at tiltøk mugu setast í verk, skulu føroyingar, norðmenn og skotar verða kappingarførir. Í 1988 var kilenska framleiðslan av atlantiskum laksi einans 400 tons. 13 ár seinni var framleiðslan økt til 140.000 t. Meðan 45 feløg stóðu fyri 70-80 % av framleiðsluni í Noregi í 2003, so var tilsvarandi tal í Kili 11.
Lágu lønirnar og stóra fjarstøðan frá flestu marknaðum hevði ført til, at teir vóru blivnir sera kappingarførir at tilvirka laksin til fløk og annað, meðan hildið var, at teir á sjálvari alisíðuni høvdu nógv at læra. Men síðst í 1990unum og í byrjanini av 2000 fáa bæði føroyingar, norðmenn og skotar og eyguni upp fyri tí øgiliga vøkstrinum í aliframleiðsluni í Kili.
Um 87 % av kilensku alingini er í einum øki ið kallast Region X [9]. Hetta øki er á stødd við norska fylkið Sør-Trøndelag. Onnur 12 % av framleiðsluni eru í Region XI, og er her væntandi, at størsti vøksturin í framtíðini verður innan laksaframleiðsluna. Hetta øki hevur tó sera vánaligan infrastruktur, og tí verður hesin vøksturin ikki uttan trupulleikar. Í Region X liggur Puerto Montt, sum eisini ber heitið laksahøvuðsstaðurin í Kili. Her búgva 170 000 fólk, og er hetta ein øking í fólkatalinum í 10 ár upp á 45 000. Talið av fólki, sum liva í fátækradømi, er minkað við 15 % hetta sama tíðarskeiði. Um 25 000 fólk arbeiða beinleiðis í alivinnuni og verður mett, at umleið 15 000 fólk arbeiða í avleiddum vinnum.
Høvuðsmarknaðirnir hjá kilensku alivinnuni eru USA og Japan. Í USA er laksamarknaðuin í støðugum vøkstri, meðan vøksturin í ES er fallandi. Tann amerikanski marknaðurin klárar harvið at taka ímóti einum vøkstri í framleiðsluni uttan at hetta ávirkar prísin stórvegis. Tann góði marknaðurin í USA hevur gjørt, at kilensku alararnir hava forvunnið pengar tað mesta av 2003, meðan føroyingar hava mist hópin av peningi. Føroyskar fyritøkur hava eisini roynt at bjóða seg fram í USA, og hevur hetta givið betri prís fyri nakað av fiski.
Tað gongur betri í kilensku alivinnuni aftur, eftir at alivinnan í landinum hevur verið so álvarsliga herjað av fiskasjúkum seinnu árini. Kili hevur ikki ta herviligu ILA-sjúkuna at stríðast við, men teir hava eina sjúku, ið verður kallað SRS. Henda sjúka er mett at kosta vinnuni um 100 millionir $ um árið. SRS er orsøkin til, at vinnan nýtir stórar nøgdir av antibiotika. Tað hevur ikki verið møguligt at koppseta ímóti SRS. Mett verður, at laksalús kostar kilensku alivinnuni eins nógv og tí norsku, um 70 milliónir $ árliga. Sjúkan IPN varð staðfest í 1999, og hevur hon síðan kostað vinnuni nógvan pening. Sjúkurnar furunkolosa og BKD eru einans trupulleikar í nøkrum fáum økjum.
Á aliráðstevnu í Oslo í 2010 var ført fram, at kilenska alivinnan kemur at framleiða 300 000 tons av laksi longu í 2013. Metingarnar hjá Aqua Gen siga, at tað verður selt 230 mió. rogn í Kili í 2010. Um helvtin av hesum rognum gerast smolt og verða sett út á sjógv, eru 110–120 mió. smolt at seta út. Verður roknað við vanligum fellið í sjónum, og at fiskurin veksur til eina sláturvekt á, í meðal 3,0 kg verða 300.000 tons av laksi, sum er klárur til tøku í 2013.
Tað eru tó røddir frammi um, at alivinnan í Kili hevur trupulleikar at dragast við. Bjørn Hersough, professari á Norges Fiskerihøgskole, sum hevur granskað kilensku alivinnuna, sigur, at alivinnan í Kili kann fáa enn eitt knekk, og at sannlíkindini fyri hesum eru til staðar. Hinvegin er eingin ivi um, at fyrr ella seinni er Kili aftur stór laksaalitjóð, men hann væntar, at tað kann taka nøkur ár enn.
Norsk feløg, ið hava keypt seg inn í alivinnuna fyri milliarda upphæddir, eru Cermaq og Fjord Seafood [10].
Fólk[rætta | rætta wikitekst]
Í Kili er nógv fólk av týskum uppruna. Tað mesta av fólkinum er hvítt og býr í miðjum landinum.
Indiánarar[rætta | rætta wikitekst]
Okkurt um 692 192 indiánar eru eftir [11], og teir búgva uppi í fjøllunum ella allarnorðast í Atakamaoyðimørkini.
Í øldir hava mapucheindiánar stríðst fyri frælsi. Fyrst ímóti inkunum í Perú, síðan ímóti spanska hjálandaveldinum og seinast ímóti kilsku myndugleikunum. Nú á døgum livir meginparturin av teimum 800 000 mapucheindiánunum í friðingarøkjum sunnarlaga í landinum. Eitt fótbóltsfelag í Kili eitur Colo-Colo eftir einum gomlum mapuchehøvdingi.
Týskarar[rætta | rætta wikitekst]
Suðuri í Kili er nakað av fólki av týskari ætt [12]. Forfedrar teirra fluttu til landið umleið 1850. Har sum teir búsettust, var tá bara mýrar og regnskógur, men nú er tað eitt tað fruktabesta lendið í Kili. Hetta fólkið tosar týskt og hevur varðveitt týskan sið og týskan mentan.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Rithøvundurin Isabel Allende er úr Kili, hon er eftirkomari hjá fyrrverandi forsetanum Salvador Allende.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-13664735
- ↑ http://latinamericanhistory.about.com/od/20thcenturylatinamerica/p/pinochetbio.htm
- ↑ http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703569004575008751383413436.html
- ↑ http://www.tu.no/energi/article234207.ece
- ↑ http://www.drclas.harvard.edu/revista/articles/view/698
- ↑ http://www.statoids.com/ucl.html
- ↑ http://www.geographia.com/chile/easterisland.htm
- ↑ http://snl.no/Chile/n%C3%A6ringsliv
- ↑ http://www.regjeringen.no/nb/dep/fkd/dok/nouer/2008/nou-2008-5/10/5/2.html?id=500171
- ↑ http://www.bt.no/na24/article110858.ece
- ↑ http://www.ine.cl/cd2002/sintesiscensal.pdf
- ↑ http://genealogienetz.de/reg/WELT/chile.html


c: text/html

text:
Vágs Kappróðrarfelag
Vágs Kappróðrarfelag varð stovnað í juli 1943 og hevur bústað í Vági. Felagið bygdi neyst yviri í Líðini í 1955.[1]
Innihaldsyvirlit
Kappróðrarbátar[rætta | rætta wikitekst]
Fyrsti kappróðrarbátur hjá felagnum var áttamannafarið Toftaregin, sum varð smíðaður í 1934. Toftaregin varð høvuðsumvældur í 2004. Felagið eigur bátar í øllum støddunum, sum verða nýttar til kappróður. Bátarnir eru hesir:
10-mannafar
- Vágbingur - Smíðaður í 1968 av Niclas í Koltri
- Vágbingur, smíðaður í 2000, av Kaj Hammer
- Vágbingur, fyrrverandi Kjølur úr Kollafirði, keyptur til Vágs í 2005. Smíðaður í 1997. Hetta var fyrsti báturin sum Sámal Hansen smíðaði.
8-mannafar
- Toftaregin, smíðaður í 1934.
6-mannafar
- Smyril, smíðaður í 2003 av Sámal Hansen. Hesin er nú seldur til Danmarkar.
5-mannafar
- Royndin Fríða, smíðað í 1998 av Kaj Hammer.
- Royndin Fríða, smíðað í 2004 av Sámal Hansen.
Føroyameistaraheitið[rætta | rætta wikitekst]
Síðan 1973, tá skipaður FM róður byrjaði, hevur Vágs Kappróðrarfelag vunnið 5 FM heitið:
- 1980 Vágbingur, 10-mannafør menn.
- 1982 Smyril, 6-mannafør kvinnur.
- 1994 Royndin Fríða, 5-mannafør dreigir.
- 2002 Smyril, 6-mannafør menn.
- 2003 Smyril, 6-mannafør menn.
Nevndin[rætta | rætta wikitekst]
- Sjúrður Djurhuus, formaður
- Thorvald Joensen, peningarøkil
- Bogi lisberg, skrivari
- Rúnar Strøm Debess, Nevndarlimur
- Jákup Poulsen, Nevndarlimur
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Royndin Fríða, 5-mannafar, myndin er tikin á Jóansøku 2010 í Vági. Royndin Fríða vann dreingjaróðurin tað árið og vann silvur til FM.
-
-
-
-
-
-
Samstarv um Suðuroyar Kappróðrarfelag[rætta | rætta wikitekst]
6. september 2011 varð nýtt róðarfelag, sum nevnist Suðuroyar Kappróðrarfelag, stovnað í Suðuroynni. Talan er um eitt felag sum er fyri alla oynna. Tað eru fólk úr Vágs Kappróðrarfelag og Froðbiar Sóknar Róðrarfelag sum hava tikið stig til at stovna hetta nýggja felagið. Ein av orsøkunum til at nýggja felagið bleiv stovnað er tann, at tvøráfólk og vágbingar ikki hava fingið mannað nakað 10-mannafar seinastu árini. Fyrsta árið er meiningin at samstarva um eitt 10-mannafar fyri alla oynna. Nýggja felagið hevði, longu áðrenn tað formliga varð stovnað, bílagt eitt nýtt 10-mannafar frá Sámali Hansen, bátasmiði. Nýggja 10-mannafarið, sum eitur Suðuroyingur luttakur í FM kappróðrinum 2012.[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mongdarlæra
Mongdarlæra er tann støddfrøðiliga ástøðin um mongdir, sum umboðar mongdir av óítøkiligum lutum. Hon hevur eina miðstøðu í nútíðarstøddfrøðiligum ástøði, av tí at hon gevur tað grundleggjandi mál, sum øll støddfrøði kann orðberast í.
Mongdarlæran mentist serliga í tíðarskeiðnum, 1880-1920. Georg Cantor lýsti tey fyrstu hugtøkini, Bertrand Russell og David Hilbert veittu munandi hjálp til at gera tað til eitt samsvarandi ástøði. Mongdarhugtakið fekk greiða merking frá Zermelo-Fraenkels grundreglunum.
Teljitøl kunna setast upp sum mongdir við tað, at 0 svarar til ta tómu mongdina, , 1 til mongdina, sum inniheldur ta tómu mongdina o.s.fr.


text:
1927
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 14. apríl - Volvo framleiðir sítt fyrsta akfar í Gøteborg, Svøríki.
- 20. - 21. mai - Charles Lindbergh flýgur, fyri fyrstu ferð, frá New York til París uttan steðg, í flogfari sínum Spirit of St. Louis. Hann verður heiðraður við stórari skrúðgongu í New York tá hann kemur aftur nakrar vikur seinni.
- 22. mai - Ein jarðskjálvti, ið mælist 8.6 á rikter skalanum, rakar Kina og hevur við sær at 200 túsund lata lív.
- 24. mai - Tíðindablaðið Sosialurin verður útgivið fyrstu ferð (sum Føroya Social Demokrat)
- 29. juni - Sólarmyrking sæst í norðari parti av Norðurlondunum, Englandi og Skotlandi.
- 25. september - 7 føroyskir fiskimenn lótu lív í bátsvannlukku í Íslandi, tá teir fóru við einum báti av sluppini Riddaranum og báturin koppaði. Fleiri av teimum sum doyðu vóru sumbingar. Fleiri sumbingar vóru í Danmark og dansaðu stutt eftir hendingina, har teir savnaðu pening inn til einkjurnar, og savnuðu teir 600 kr. til hvørja, sum svaraði til meir enn eina ársløn.
- Sáttmáli verður undirskrivaður League of Nations, seinni sameindu tjóðir, sum bannar alt trælahald.
- 4. oktober - Farið verður undir at skera í fjallið Mount Rushmore í Suður Dakota, USA. Bergið skal ímynda amerikonsku forsetarnar, George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt, og Abraham Lincoln, tá tað verður liðugt.
- 18. oktober - Fyrsta almenna ferðafólkaflúgving, tá Pan Am flýgur frá Florida í USA til Havanna í Kuba.
- 12. november - Joseph Stalin fær valdið yvir Sovjetsamveldinum.
Ókendar dagsetningar[rætta | rætta wikitekst]
- Heimurin hevur nú 2 milliardir innbúgvar.
- Beinkríms farsótt hevur við sær, at 1000 lata lív hvørja viku í Englandi.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
To the Lighthouse hjá Virginiu Woolf.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 30. januar - Olof Palme, svenskur forsætisráðharri (d. 1986)
- 1. mars - Harry Belafonte - amerikanskur tónleikari og sjónleikari
- 14. oktober - Sir Roger Moore, enskur sjónleikari
- 25. desember - Ram Narayan, indiskur tónleikari


text:
Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins
Tónleikavirðisløn Norðurlandaráðsins er ætlað at vekja áhuga fyri skaptum og framførdum tónleiki á høgum listarligum støði. Annaðhvørt verður virðislønin givin fyri verk hjá núlivandi tónasmiði og annaðhvørt ár fer virðislønin til størri ella minni framførslu á høgum listarligum og handverksligum støði.
Virðislønin varð stovnað í 1956 og skuldi í byrjanini latast triðjahvørt ár. Frá 1990 verður virðislønin uppá 350.000 danskar krónur latin hvørt ár. Eftir 1997 kunnu tey sonevndu sjálvstýrandi økini, t.e. Grønland, Føroyar og Áland, koma við egnum tilnevningum til virðislønina. Norðurlendska tónleikanevndin, NOMUS, virkar sum virðislønarnevnd.
Vinnarar gjøgnum tíðirnar og fyri hvat:
Móttakarar[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
- Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins
- Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins
- Umhvørvisvirðisløn Norðurlandaráðsins
- Filmvirðisløn Norðurlandaráðsins


text:
Tíðindi
Starvsfólk á skeið 24. februar.
- Mánadagur, 23 Februar 2015 12:07
Týsdagin 24. feb. 2015 verður skeið fyri øllum starvsfólkum skúlans.Skeiðið verður í skúlanum við Løkin
Fastalávintshaldið í Stranda skúla
- Mikudagur, 11 Februar 2015 13:17
Felagsforeldrafundur fyri foreldrum at børnum í 4.flokki
- Mikudagur, 28 Januar 2015 12:51
Felagsforeldrafundur fyri foreldrum at børnum í 4.flokki í Stranda skúla, Frískúlanum í Kelduni og Skála skúla.
Evnið er "Tryggari á netinum".
Fundurin verður á Stranda skúla


text:
Washington
Henda greinin er um lutstatin Washington. Sí Washington, D.C. fyri at lesa greinina um høvuðsstaðin District of Columbia.
Washington (enskt: State of Washington) er ein lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 6,7 mió. íbúgvar. Olympia er høvuðsstaðurin og Seattle er størsti býurin. Í 1889 bleiv hann lutstatur í USA. Í norðri hevur Washington mark við Kanada (landslutur: British Columbia), í eystri við Idaho, og í suðri við Oregon. Í vestri liggur Kyrrahavið. Eyknevni hansara er Hin Veturgrønstaturin (enskt: The Evergreen State).
Ein heitur streymur, sum kemur frá Ásia, ger, at vetrarnir her verða lýggir. Sumrini eru eisini oftast góð, men um heystarnar regnar ógvuliga illa, og ofta liggur skadda á fjøllunum.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Skogbrúk[rætta | rætta wikitekst]
Só nógvur skógur veksur í Washington, at hann er 3/5 av allari víddini, tað mesta er nálaskógur. Í skógunum búgva mest veiðimenn, og kann tað vera ógvuliga langt millum teirra. Summir av veiðimonnunum eru eisini indiánar. Dýrum er nógv av. Har eru til dømis márar, bisamrottur, geypur, elgsdýr, bjarnir, bævrar, hjørtir, o.o. Í skóginum búgva eisini viðahøggarar, og so nógvur viður verður høgdur, at einki stat í USA flytur slíka nøgd av timbri út sum Washington. Nógv av viðinum verður málið til sellulosu og pappír. 1000 t. av pappíri gera tey størstu virkini um dagin.
Við hvørt kann tað henda, at eldur kemur í skógin, og tá kann brenna í fleiri dagar. Av slíkum eldi stendst ofta øgiligur skaði, og bæði í Oregon og Washington verður nógv gjørt fyri at fáa fólk, sum ferðast á skóginum, at ansa væl eftir eldi. Teir hava eisini bygt vakttorn í skóginum, har menn sita og boða frá, tá ið eldur er íkomin. Summastaðni nýta teir flogfør. Menn standa so altíð til reiðar at fara at sløkkja, og tá ið boðini koma, halda teir avstað, og vegurin er langur og ringt at koma fram, verður farið við flogfari, og so mugu sløkkingarmenninir fara niður frá flogfarinum í fallskíggja.
.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Skipan í Skúlaspíranum
11-05-2012
Forskúlin hjá Eysturkommunu, Skúlaspírin, er partur av fólkaskúlanum og er leiðsluliga ein sameindur partur av skúlanum, og tað hevur víst seg at rigga væl
Skúlaleiðarin setur eftir innstilling frá einum setanarbólki fólk í starv í Skúlaspíranum. Í setanarbólkinum eru umboð fyri kommununa, formaðurin í skúlastýrinum, umboð fyri lærararnar og skúlaleiðarin.
Normeringin er eitt starvsfólk til hvørjar níggju næmingar. Helvtin av tímunum er læraratímar, og helvtin er pedagogtímar. Søkja ikki nóg nógv starvsfólk av øðrum starvsbólkinum, kann hin starvsbólkurin røkja tær uppgávurnar.
Í ár søkti bara ein námsfrøðingur. Tí eru tríggir lærarar og ein námsfrøðingur í starvi í Skúlaspíranum. Har eru tveir flokkar við 18 næmingum í hvørjum flokki, so tvey starvsfólk eru knýtt at hvørjum flokki. Annar flokkurin hevur ein pedagog og ein lærara, hin flokkurin hevur tveir lærarar.
Sambært Fríðfinni Johnsson, skúlastjóri í Leirvíkar Skúla, rigga báðir flokkarnir sera væl. Tó saknar pedagogurin ein pedagog at samstarva við, sigur hann.
Hjá Eysturkommunu er Skúlaspírin tilboðið hjá teimum seks ára gomlu. Fríðfinni dámar væl, at tað er soleiðis. Tó heldur hann, at tað rættasta hevði verið at gjørt eina kanning, sum vísti, um Skúlaspírin var tað besta tilboðið til øll, sum fylla seks í tí árinum.
- Tað er ikki tað sama at vera fødd/ur í januar og so at vera fødd/ur í desember. Dreingir og gentur fylgjast heldur ikki heilt í menningini, tí ofta eru gentur fyrr í menningini. Haraftrat er sera ymiskt, hvussu børn eru fyri, fyri ikki at nevna tey, sum eru ov tíðliga fødd. Tey kunnu verða fødd í einum ári, hóast tey, um alt hevði gingið sum vanligt, høvdu tey verið fødd í einum ári seinni.
Fríðfinnur Johnsson heldur, at hetta vísir, at tað er eitt mál, sum eigur at verða tikið upp. Tað eru altíð nøkur børn, ið hava betur av at bíða.
Hann heldur tað eisini vera rættast at gjørt somu kanning í Skúlaspíranum. Eina kanning, sum hevði víst, um 1. flokkur var tað besta fyri barnið.
- Tað er av stórum týdningi, at børnini ikki fara ov skjótt fram ta fyrstu tíðina. Grundarlagið er av sera stórum týdningi fyri alt tað, ið skal lærast seinni.
Eftirmetingar verða gjørdar av øllum børnunum, sum ganga í Skúlaspíranum, men tað er ikki ein kanning, sum beinleiðis miðar eftir at staðfesta, um tað besta fyri barnið er at fara í 1. flokk.
Í ár arbeiða starvsfólkini í Skúlaspíranum eftir einum ársverki, ið svarar til 74 prosent av 1800 tímum. Børnini eru í skúla í 20 tímar um vikuna viku. Hetta hevur víst seg at vera sera gott, tí nú vita starvsfólkini í forskúlanum neyvt, hvussu teirra arbeiðsviðurskifti eru skipað.


text:
Universidad Austral
Universidad Austral de Chile í Kili varð sett á stovn 7. september 1956 og er ein lærdur háskúli í Concepción, Kili. Har ganga umleið 11.000 lesandi og 776 starvsfólk starvast har.
UACh er eitt av teimum bestu universitetunum í Kili, tá ið hugsað varður um vísundaliga gransking. Tað var mett sum nummar tvey, næst eftir University of Chile (Universidad de Chile) tá mett varð eftir gransking, av El Mercurio, og í 2008 var tað tað univeristetið ið móttók trið mest av stuðuli Mecesup frá stjórnini.[1] Granskarar frá Universidad Austral hava eitt nú gjørt seg galdandi innan fornaldarfrøði, dentrokronologi, mjólkatøkni, innan Mapudungun málið, Palaeontologi og virologi. Granskararnir Mario Pino og Tom Dillehay leiddu útgravingarnar í Monte Verde, ið er ein av teimum elstu fornaldar støðunum í Amerika. Granskarar á Dendrochronology Laboratory of UACh hava eisini staðfest tað longsta dentrokronologiina í syðru heimsálvu, ið gongur 5666 ár aftur í tíðina.


text:
Norðoyar
Norðoyar ella Norðuroyggjar er tær 6 norðastu og eystastu oyggjar í Føroyum. Tær liggja sum ein eind og eru Fugloy, Svínoy, Viðoy, Borðoy, Kunoy og Kalsoy. Viðoy, Borðoy og Kunoy eru bundnar saman av byrgingum, meðan Fugloy, Svínoy og Kalsoy kunnu náast við báti ella tyrlu.
Landslagið í Norðoyggjum er sermerkt av høgum brøttum fjøllum, og eru 7 av teim tíggju tindunum í Føroyum, sum eru yvir 800 metrar, at finna í Norðoyggjum. Her eru størri og smærri bygdir, firðir, sund, dalar og áir.
Miðdepilin í Norðoyggjum er Klaksvík, sum er næststørsti býurin í Føroyum og fiskivinnubýur burturav. Men her er annað enn fiskur.
Klaksvíkin og Norðoyggjar hava eisini nógv at bjóða teim ferðandi tá hugsað verður um søgu, mentan og vinnulív. Her finst eitt ríkt tónleikalív eins og fleiri listafólk innan málningalist eru at finna her ella stava hiðani. Gistingarmøguleikarnir eru eisini góðir í Norðoyggjum.
Í Norðoyggjum finnast nógvar vakrar og áhugaverdar kirkjur og søguligir bygningar. T.d. kunnu nevnast tann stórfingna Christianskirkjan í Klaksvík, tann gamli einahandilin við fornminnasavninum og Leikalund, eins og prestagarðurin Ónagerði á Viðareiði – har hin tiltikna Beinta, sum gav íblástur til skaldsøguna Barbara – einaferð búði, og kirkjan har eru verd at vitja.
Hesar oyggjar eru eisini ein fyrisitingarlig eind, ein sýsla og í gomlum døgum eitt prestagjald og eitt vártingsøki. Tær eru høgar og brattar, og lítið av dyrkilendi er í mun til restina av landinum. Men seyðurin í Norðoyum er óføra góður. Oyggjarnar liggja nær við fiskimiðini norðan- og eystanfyri Føroyar, og tá ið útróðurin við áttamannaførum og smærri bátum tók seg upp í seinru helvt av 19. øld, komu nógvir menn sunnan av landi norður higar at rógva út um várarnar og út á summarið. Hetta skapti trivna í teimum mongu smáu bygdunum. Men hesin vinnuvegur helt næstan uppat, eftir at bretskir trolarar í stórum tali komu higar at veiða við troli um aldarskiftið 1900.


text:
Barokkur
Barokkur (úr fr. baroque, "margháttligur"). Stílhugtak, sum hevur verið nýtt síðan um miðja 19. øld um byggi- og myndlist, sum tók við eftir endurreisnarstevnuna í endanum á 16. øld og stóð við fram til rokokotíðarskeiðið. Um bókmentir hevur orðið verið nýtt síðan seint í 19. øld og hevur í 20. øld fest seg um tíðarskeiðið millum endurreisnarstevnuna og upplýsingarstevnuna. Umframt at vera heiti á einum ávísum bókmentatíðarskeiði verður orðið barokkur nýtt sum lýsingarorð um stíleyðkenni í bókmentum frá ymsum tíðum; barokt nevnist tað, tá ið lutir ella fyribrigdi, sum sambært vanligari hevd ikki hoyra saman, verða sett saman, ella t.d. tá ið alskyns lýsingarorð verða sandrað niður um ein lut, persón e.a. tíl., stutt sagt tað, sum brýtur harðliga frá klassisku fyrimyndunum. Millum høvundar, ið ofta taka til barokkar snildir, kunnu nevnast so ymiskir høvundar sum William Heinesen (1900-1991), Halldór Laxness (1902-1998) og Jóanes Nielsen (f. 1953).
Men bókmentirnar í b.tíðarskeiðinum eru sera ólíkar í ymiskum londum, og ymiskar áskoðanir hava verið um, hvørjir høvundar hoyra til tann barokka stílin. Summi hava hugt mest at sjálvum stílinum, onnur hava hugt at evnisvali ella roynt at sameina bæði. Ofta verður mett, at spaniólin Luis de Góngora (1561-1627) og italin Giambattista Marino (1569-1625) settu sjøtil á b.; eftir teir báðar eru stílrák uppkallað (gongorisma og marinisma), sum eyðkendust av nógvari og forvitnisligari nýtslu av myndamáli - samanberingum og myndberingum, alskyns stíltøkum og orðaskreyti, andsagnum, tvørsagnum og orðaleiki. Hesi skald høvdu stóra ávirkan á høvundar í b. í ymsum londum. Hesin stílurin leggur stóran dent á orðasnild og hitna málbering (it. concetto, en. conceit). Men áherðsla á tað óvanliga, og skreytmikil stílur, hevur verið til í ymsum bókmentatíðartíðum frá fornari tíð og er ikki nóg mikið til at eyðmerkja b. Tí hava bókmentafrøðingar eisini leitað eftir øðrum eyðkennum, sum kunnu setast í samband við tær stóru broytingar og mótsetningar, sum komu fram í hesum tíðarskeiði politiskt, trúarliga og viðvíkjandi heimsmyndini yvirhøvur: øðrumegin lívshugur, hinumegin longsil eftir at sleppa burtur úr neyðardali og fáfongd jarðarlívsins; lið um lið skartandi lýsingar av vakurleika og dýrd skapanarverksins og avnoktan av virðinum í hesi somu dýrdini og vakurleikanum, tí tey eru so stokkut. Stórverkini í b.tíðarskeiðinum eru í leikritum (spansku Lope de Vega (1562-1635) og Pedro Calderón de la Barca (1600-1681), o.fl.; summi telja eisini William Shakespeare (1564-1616) við), men b.bókmentir eru minni frásagnarskaldskapur og yrking. Í Onglandi verða b.eyðkenni hildin at vera sjónskast hjá sonevndu metafýsisku skaldunum (John Donne, Richard Crashaw, Abraham Cowley, George Herbert, Thomas Traherne, Henry Vaughan); í Norðurlondum eru høvuðsnøvn í b.tíðarskeiðinum t.d. Georg Stiernhielm (1598-1672) í Svøríki, Thomas Kingo (1634-1703) í Danmark og Dorothe Engelbretsdatter (1634-1716) í Noreg. Í norðurlendskari prosa frá b.tíðarskeiðinum er danska Leonora Christina (1621-1698) eitt høvuðsnavn. Norðmaðurin Petter Dass (1646-1707) er í serbólki millum skald í b.tíðarskeiðinum og høgt mettur í seinni tíðum fyri at yrkja um lívskor fólksins. Í okkara tíð hevur verið stórur áhugi fyri b.tíðarskeiðinum, ivaleyst partvíst tí at tað hevur verið hildið at líkjast modernismu á ymsan hátt, kanska serliga viðvíkjandi skaldsligum myndamáli.
Barokktónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikurin í 17. og fyrst í 18. øld varð kallaður barokkur eftir listaligu byggilistini, sum var væl umtókt tá. Tað er fjølbroyttur tónleikur, og ljóðførini veva røddirnar á og av, sum vóru tær træðrir í litføgrum og stórum klæði. Størsta barokktónaskaldið var týskarin Johann Sebastian Bach. Av kendastu verkum hansara eru Brandenburgakonsertirnar. Tær vóru lidnar í 1721. Georg Friedrich Händel var eisini borin í heim í Týsklandi, men flutti til Bretlands í 1712. Hann skrivaði tónleik til enska hovið, og gjørdi eisini fleiri kend kórverk, m.a. Messias. Eitt av viðgitnastu verkum Händels varð skrivað til kongliga skreyteldin í 1749.
Komponistar[rætta | rætta wikitekst]
- Diderik Hansen Buxtehude
- Domenico Scarlatti
- Georg Friedrich Händel
- Henry Purcell
- Jean-Philippe Rameau
- Johan Adolph Scheibe
- Johann Sebastian Bach
- Antonio Vivaldi
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- R. Wellek: "The Concept of Baroque in Literary Scholarship", Concepts of Criticism, 1963.


text:
Catalinaoyggj
Catalinaoy (alment enskt heiti: Santa Catalina Island) er oyggj uttanfyri kalifornisku vesturstrondini. Hon er sum nógvar aðrar Kyrrahavsoyggjar undir USA. Fólkatalið er umleið 4000. Oyggin hevur tvær bygdir, Avalon og Two Harbors. Nógv tað størsta plássið er býurin Avalon, sum við sínum 3,728 fólkum hevur umleið 85 % av fólkatalinum. Í oyggjinum búðu, tá ið teir hvítu komu hagar, Tongva-indianar. Indianar nomu land har um 7000 f.Kr [1]. Teir hava sítt egna mál - tongvanskt (doyði út í 1970unum). Orizabafjøll (639.2 m.) er hægsta fjall á Catalinaoynni.
Hóast fá fólk búgva á oynni, so koma nógv fólk har um summari. Grundarlagið undir búskapinum er ferðavinna. Ferðavinnan hevur óvurstóran týdning fyri catalinska búskapin. Mest er tað heita veðrið, strendurnar og víkurnar, sum draga fólk higar. Eitt annað, ferðafólk koma at síggja, eru vøkru bygningarnir. Fleiri enn 1 mió. ferðafólk fara til Catalina á hvørjum ári [2]. Ferðasamband er sjóvegis við Catalina Express og luftvegis við tyrluni ella flogfari. Catalina Express siglir 10-12 ferðir um dagin av Long Beach og Dana Point. Miðskeiðis á oynni er flogvøllur; Catalina Airport er einasti flogvøllur.
Umframt einastandandi vakra náttúru, finnast golfbanar á oynni [3]. Tað er møguleiki fyri hvalasafari, djúphavsfiskiskapi, kaving, golf og tennis á sera góðum banum. Sera nógvar matstovur eins og fjølbroytt úrval barrum, nátklubbum og kasino ("Catalina Casino"). Hitin er sera javnur, alt árið, ikki ov heitt ei heldur ov kalt.
Oyggin er millum annað nevnd í sanginum "26 miles" hjá Four Preps [4]. Eisini verður hon viðhvørt umtalað sum frítíðarstað í amerikanskum spælifilmum.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
-
Sólfullar strendur lokka ferðafólk til Avalon.
-
Hon liggur í Kyrrahavinum, einar 35 km. vestur úr Kalifornia.
-
Hon hevur 2 smáar bygdir, sum eru bundnar saman við vegum. Talan er um Avalon og Two Harbors.
-
Ein fotomynd av Santa Catalina tikin úr einum fylgisveini.


text:
Kaving
Kavarar kanna undirsjóvarheimin so langt, sum niður slepst. Kavarar fóru tíðliga í tíðini at nýta kavarakúpu til vísindaliga gransking í sjónum. Kúpurnar vóru smáar, fyltar við luft og loraðar niður í dýpi. Fáar metrar undir vatnskorpuni eru hugtakandi sjódjór, marglitt koralriv og løgnir kneysar. Í havbotninum eru skipsvrak, summi hava ligið har í øldir. Í summum vrakum eru myntir, pottar og annað, ið sigur frá umstøðunum hjá fólki tá á døgum. Kavarar kunnu eisini arbeiða undir kavi. Teir umvæla bygningar undir kavi, til dømis boripallar, og granska lívið á havbotninum. Ikki er púra vandaleyst at kava, og kavari má halda strangar trygdarreglur.
So djúpt er niður á botn í djúphøvum, at hagar slepst bara í kavbáti.
Kavaraútgerð[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið vit kava á grunnum vatni, halda vit ondini og svimja undir vatni, men vit fáa ikki verið ov leingi undir í senn. Tað kann kavari, tí hann hevur luftfløsku hjá sær. Andingartólið hjá kavara er luftfløska við trýststillandi slangu og ventili, haðandi luft fer upp í munnstykkið. Luftin í fløskuni er nógv samantrýst, tí kavarin fær ikki andað uttan so, at sama trýst er í luftini sum í sjónum uttan um hann. Ventilurin á munnstykkinum ger, at trýstið er soleiðis, at kavarin fær andað. Serútgjørdur kavari kann í mesta lagi kava niður á umleið 500 m. dýpi. Ílatin kavarabrynju ber til at kava djúpari og vera longur undir, og hon forðar vandamiklu kavarasjúkuni. Brynjan fjalir allan kroppin, og innan í henni er vanligt lufttrýst, so kavarin andar reint súrevni úr súrevnisfløskum. Hann andar við andingartóli ella kavaralunga og er latin í vátbúna, ið heldur kropshitanum. Djúpari vit fara, meiri søkka vit, og tí er kavari í flotvesti, sum ber honum uppi. Har, ið djúpari er, verður kavað við kavbáti.
Kavingarstøð[rætta | rætta wikitekst]
Í Kyrrahavsoyggjum, Kalifornia, Avstralia og Karibia eru fleiri góð kavingarpláss.
Kavingarstøð í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Hitalagið í sjónum og luftini er sera lýtt, hóast Føroyar liggja so norðarlaga. Hitin í sjónum liggur millum 4 og 11 stig, alt eftir árstíðini. Havið kring Føroyar sigst vera eitt hitt reinasta í verðini, og kring oyggjarnar eru hópin av góðum og vøkrum plássum at kava. Besta sýnið er í tíðarskeiðnum frá oktober til februar. Um summarið økist framleiðslan av plantuæti, og tí er sýnið ikki av tí besta. Sýnið er tó sera ymiskt og verður í mesta lagi 15 til 20 m um summarið. Í vetrarhálvuni kann Sýnið verða heilar 30 m, og miðalhitin í sjónum liggur um 6 stig.
- Heljareygað og taraskógurin, Hoyvík. Í helluni Heljareygað er eitt op í sjálvari helluni við stórari holu undir vatnskorpuni. Opið er 1,5 m í tvørmáli og er fjalt við tara. Sera gott stað til náttarkav. Verður kavað í myrkri, er ofta mureldur í sjónum. Ljósi úr erva skapar eina hugtaknadi pallmynd. Uttanfyri holuna sært tú stóran tarðaskóg, sandbotn og stórar klettar. Djóralívið er ríkt við einum hópi av fiskayngli, krabbum, sniglum, rækjum og øðum. Hendinga høgguslokkur sæst eisini.
- Lincoln City, Tórshavn. Bretski trolarin Lincoln City, sakk undir Seinna heimsbardaga út fyri Havnar Vág, tá týskt flogfar slepti bumbur niður yvir hann. Seinni er vrakið reinsað fyri krút og sprongt í smærri stykkir. Skipsvrakið er nú uml. 6 metrar til hæddar og liggur á einum sandheyggi um 100 metrar úr molahøvdanum mótvegis Argjalandinum. Neyðugt er at kava úr báti fyri at koma til vrakið. Vrakið liggur líkasum í tveimum, ein sunnari partur og ein norðari. Vrakið er sera illa farið, tó ber til at síggja nakrar plátur stinga seg einar 6 m upp frá botninum.
- Taravøkstur, Hvítanes. Havbotnurin á hesi leiðini er grýtutur, og har er taraskógur við fjølbroyttum djóra- og plantulívi. Sunnantil á víkini er basaltveggur.
- Kjalnes. Eitt frálíkt stað at kava í so gott sum øllum veðri.
- Tjørnuvík. Tari og grót er á sandbotninum, og nakrar áhugaverdar gjáir eru við endan á molanum. Her sært tú ofta steinbít, taskukrabba og havtasku. Í víkini er bæði sandbotnur og steinbotnur.
- Triumfbogin, Lærgjógv. Triumfbogin er ein hola í bergvegginum, sum tú kanst svimja ígjøgnum. Heiti Triumfbogin er einans kent og nýtt millum kavarar. Á vegginum í holuni er litfagurt lív. Gjøgnum tvey hol í grótloftinum kagar sólin niður á sjógvin. Í ringum veðri verður frárátt óroyndum kavarum at kava, tí tá er súgur.
- Æðuvík. Í Æðuvík, sunnast á Eysturoynni, er náttúruhavn. Dýpið er 10 m. og berg er á báðumegin. Uttanfyri munnan eru stórir klettar og eitt fjølbroytt dýra- og plantulív.
- Krabbi, Elduvík. Í Elduvík eru fleiri møguleikar at kava. Ein er at fara út í við lendingina í bygdini, annar møguleiki er at fara út í við lendingina i gjónni. Botnurin er flatur við stórum klettum og rennum.
- Rinkusteinar, Oyndarfjørður. Rinkusteinar eru tveir stórir klettar, har tann eini enn rinkar, meðan hin er bundin av tveimum steinum, sum eru kominr at standa fyri. Søgnin sigur, at steinarnir eru tvey sjórænaraskip.
- Vrak, Flesin.
- Gróthústangi, Leitisvatn. Eitt øðrvísi og áhugavert kav er í Leitisvatni, við Gróthústanga. Her hevur tú møguleika at síggja lutir av flogfari frá Seinna veraldarbardaga.
- Miðvágur. Kava verður á sunnaru síðu á fjørðinum.
- Øravík. Vatnið er reint og havbotnurin taravaksin.
- Tjøldavík. Nakað úti á firðinum, uttan fyri Øravík, er víkin Tjaldavík.
- Langaskel, Á Økrum. Suðri Á Økrum er frálíkt at kava. Her er nógv langaskel. Plássið er ómetaliga vakurt, og tú svimur millum stórar klettar í einum fjøltáttaðum taraumhvørvi. Ert tú heppin, sæst eisini toskur og onnur fiskasløg. Søgnin sigur, at eitt skip úr Vesturindiu gekk burtur á hesum leiðum.


text:
Og hann hevur svarað mær: "Náði mín er tær nóg mikið; tí at mátturin verður fullkomin í máttloysi." Nógv heldur vil eg tí fegin rósa mær av máttloysi mínum, fyri at máttur Krists má taka sær búgv hjá mær.
2. Kor 12,9
"Tað er bara eitt verri enn, at fólk tosa um ein. Tað er, at eingin tosar um ein"
Oscar Wilde
Theophilus, biskoppur í Kasaræa í Ísrael. Hann skeyt upp, at man skuldi halda páskir ein sunnudag sum var hildi sum siðvenja í Róm og Alexandria og ikki eftir teimu jødisku forskriftunum. Han doyði í ár 200.


text:
Víkingur
Heitið víkingur verður brúkt um norrønar ferðamenn í Víkingaøld, um mentanina hjá hesum norðbúgvum, um tíðarskeiðið, um sjálvar ferðirnar og um fólk, ið búgva í víkum. Víkingar voru týdningarmiklir leikarar í evropeiskari søgu.
Víkingur er eisini navnið á fótbóltsfelag í Eysturoy, sum er ein samanlegging av Gøtu Ítróttarfelag og Leirvíkar Ítróttarfelag.
Orðauppruni[rætta | rætta wikitekst]
Upprunin av orðinum víkingur er ikki greiður. Flestu serfrøðingar eru tó samdir um at tað kemur av orðinum vík. Summir serfrøðingar halda at orðið upprunaliga hevur merkt virksemi í víkum. Seinni verður orðið samheiti við sjóferð. Ein víkingur er so einhvør ið fæst við slíkt virksemi ella býr í einari vík.
Í íslendingasøgum merkir at fara í víking tað sama sum at fara á sjóferð. Ein víkingur er ein sjómaður ella hermaður, ið er við á ferðini.
Í handritum úr miðøld, sum ikki eru skrivað av norðbúgvum, merkir víkingur sjórænari. Víkingar vóru kendir fyri síni álop á kleystur og kirkjur í víkingaøld, so tað er ikki løgið, um orðini víkingur og sjórænari av hesum eru vorðin samheiti.
Orðið er varðveitt í nútíðarføroyskum sum heiti fyri fólk, ið búgva í víkum. Dømi eru klaksvíkingur, hoyvíkingur og húsavíkingur. Orðið var eisini nýtt á henda hátt í víkingaøld av norðbúgvum sjálvum.
Víkingaøld[rætta | rætta wikitekst]
Víkingaøld er heiti fyri eitt ávíst tíðarskeið í evropeiskari søgu frá um leið 750 til um leið 1050. Tíðarskeiðið byrjar við teimum fyrstu kendu álopunum í Bretlandi og endar við trúðarskiftinum frá Ásatrúnni til Kristindóm, tá Miðøld tekur við.
Stórur fólkavøkstur var í Norðurlondum hesa tíðina. Norðurlendsku kongsríkini Noreg, Danmark og Svøríki vórðu til. Mong fólk fóru um hav á ránsferðum, handilsferðum og at búseta seg í bygdum og óbygdum londum. Sambært Føroyingasøgu savnaði Haraldur Hárfagri Noreg í eitt ríki við tí úrsliti at stór mannfjøld flýggjaði vestur um hav.
Upp á tríggjar øldir megnaðu norðbúgvar, sum áðrenn víkingaøld ikki høvdu gjørt nógv um seg, at leggja Ongland undir seg, at koma til Grønlands og Ameriku og at leggja lunnarnar undir Russiska Ríkið.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
- Ásatrúgv
- Víkingaskip
- Víkingaøld í Føroyum
- Víkingur (ítróttarfelagið)


text:
Stuðlar
Innandurakapping 2015
Nú ber til at boða frá luttøku til árligu innandurakapping felagsins, sum verður leygardagin 28. februar. Freistin fyri tilmelding er… Les meira
Keel Solution heldur fram sum stuðul hjá kvinnuliðnum!
Tað er við stórari gleði, at vit kunnu boða frá, at Keel Solution og ÍF Føroyar hava longt stuðulsavtaluna fyri… Les meira
Norðlýsið nýggjur stuðul hjá ÍF Føroyum!
Tað er við gleði, at vit kunngera, at Norðlýsið og ÍF Føroyar hava gjørt stuðulsavtalu fyri árið 2015. Sum flestum… Les meira
2. lið koyrdi tað heim…
Tað var bara tann eini futsaldysturin hjá felagnum hetta vikuskiftið og tí stóð 2. lið fyri. Hóast fleiri debutantar, so… Les meira


text:
Maria
Maria, við frábrigdum, er mest brúkta konufólkanavn í kristna heiminum; við hvørt hevur tað kortini verið hildið ov heilagt til fólkanavn, og tað man vera grundin til, at tað hevur verið lítið brúkt í Norðurlondum í miðøld. Fleiri kvinnur í Nýggja Testamenti og eitt ótal av halgikvinnum hava itið Maria; tann kendasta og tann, sum fyrst og fremst hevur gjørt navnið so umtókt, er sjálvandi Maria Moy, mamma Jesus; aðrar kvinnur í Nýggja Testamenti eru Maria Magdalena, sum Jesus rak sjey illar andar úr, og sum síðani fylgdi honum, og Maria úr Betánia, sum salvaði føturnar á Jesusi; fleiri dagar hava verið hildnir til minnis um ymiskar hendingar í lívinum hjá Mariu Moy, í Føroyum m.a. mariumessa um várið (25. mars) til minnis um at henni varð boðað, at hon skuldi bera Jesus í heim, mariumessa (15. august) til minnis um himmalferð hennara, og mariumessa um heystið (8. september) hildin sum føðingardagur hennara.
Maria er vanligasta konufólkanavnið í Føroyum[1].
Kendar kvinnur sum eita Maria:
- Marie Curie, pólskur/franskur evnafrøðingur og alisfrøðingur.
- Maria Guttesen, føroysk songkvinna.
- Maria Pompeu, brasilskur sjónleikari.


text:
Útvarp
Útvarp var í fyrstuni eyknevnt tráðleysi, tí at útvarpið brúkar ósjónligar aldur fyri leidningar at bera boð úr einum staði í annan. Øðrvísi var við telefonini tá, tí henni kravdist leidningar. Nú á døgum bera radioaldur nógvar ymiskar upplýsingar. Radioaldur eru eisini natúrliga úti í rúmdini. Stjørnufrøðingar brúka tær at kunna seg um supernovur, stjørnubreytir og annað, fjarlagt Jørðini. Í renslum í útvarpssendarum gera kvikliga, skiftandi ravstreymar radioaldur, sum fara til móttøkutólini. Radioaldur eru ravsigulmagnaðar aldur, sum røntgen- og ljósaldur. Sum tær fara radioaldurnar við ljósferð, sum er 299 792 km. um sekundið. Næstan mió ferðir ljóðferðina.


text:
1986
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 28. januar Nøkur fá sekund eftir at amerikanska rúmdarferjan Challenger er skotin upp, eksploderar hon og krevur 7 mannalív.
- 26. apríl Kjarnorkuvanlukka í sovjetiska (nú ukrainska) býnum Tjernobyl.
- (ókent dato) - Byrgingin um Haraldssund letur upp.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
- Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri bókina "Nú er tann stundin..." hjá Hans Jacob Debes.


text:
Altjóða barnarættindadagur
Altjóða barnarættindadagur er 20. november. Í 1989 samtykti aðalfundurin hjá ST altjóða sáttmálan um barnarættindi. Barnarættindasáttmálin kom í gildi á heysti í 1990, tá fleiri enn 20 lond høvdu staðfest hann. Tann 9. apríl í 1992 staðfestu Føroyar altjóða barnarættindasáttmálan. Sáttmálin skal verja øll børn fyri órættvísi, fátækradømi og neyð og geva øllum børnum møguleikar at taka lut í avgerðum, ið ávirka lív teirra. Eisini skal hann gera sítt til at skipa eitt rættvíst altjóða samfelag, sum ikki bara børn, men øll mannaættin eigur rættin til. Hóast Føroyar fyri 19 árum síðani bundu seg til at virða 41 rættindi hjá børnum, halda Føroyar ikki barnarættindasáttmálan - tað segði ST í 2011. Í niðurstøðunum og átalunum, sum ST-nevndin gjørdi í 2011 um støðuna hjá børnum í Føroyum, dumpaðu Føroyar á 8 økjum.


text:
Askersund
Askersund er ein býur í Askersunds kommunu í Örebro län í Svøríki. Askersund hevur umleið 3.887 íbúgvar (2010).[1] Í 14. øld var býurin nevndur Eskersund, í 15. øld var hann nevndur Askasund. Hin 6. juni 1776 herjaði ein stórur eldur í býnum og um kvøldið var allur býurin brendur í grund uttan eini 8-9 hús. Trý fólk lótu lív undir eldinum. Tíggju ár seinni varð býurin bygdur upp aftur við hjálp frá statinum og offurgávum. Í 1812 varð gentuskúlin Askersunds flickskola stovnaður. Hesin var tann næsti av sínum slag í Svøríki, ið bjóðaði hægri útbúgving til gentur/kvinnur.


text:
Sýnagogur
Ein sýnagoga er eitt hús til jødiska gudstænastu og halgigerðir [1]. Har er m.a. bøndarhald og lestur. Har koma fólk saman í brúdleyp, og har verða drongur og genta vígd jødadóminum. Í sýnagoguni bera menn yarmulke ella kipa á høvdinum. Menninir bera eisini biðisjál um herðarnar, tá ið biðið verður. Torarullarnar verða bornar fram fyri guðstænastuna og verða síðan goymdar í skápi. Halgiskriftir jøda eru á aramáiskum ella hebráiskum máli. Gudstænastan hjá jødum er á hebráiskum, sum nú er móðurmálið í føðilandinum, Ísrael.


text:
The Little Mermaid (1989 filmur)
The Little Mermaid ("Lítla havfrúgvin"; danskt heiti: Den lille Havfrue) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1989, framleiddur av Walt Disney Feature Animation og frumsýndur hin 14. november 1989 í Amerika og 16. november 1990 í Danmark. Filmurin er hin 28. í røðini av teimum klassisku Disney teknifilmunum og byggir á danska ævintýri hjá Hans Christian Andersen við sama heiti. Filmurin verður hildin at vera tann fyrsti av teknifilunum, sum gongur undir heitinum "renessansan hjá Disney". Í tí donsku útgávununi eru tað millum onnur hesi ið leggja røddir til filmin: Marie Ingerslev, Nikolaj Bohm, Thomas Eje og Kirsten Rolffes. Í tí ensktalaðu útgávuni er tað millum onnur hesi ið leggja røddir til: Jodi Benson, Pat Carroll, Samuel E. Wright, Christopher Daniel Barnes og Kenneth Mars.


text:
1907
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. august - 9. august - Robert Baden-Powell leiðir heimsins fyrstu skótalegu á Brownsea oyggj í Englandi.
- 8. desember - Gustav V verður kongur í Svøríki eftir deyða pápa síns.
Ókend dagseting[rætta | rætta wikitekst]
- Tíðindablaðið Ungu Föroyar verður útgivið fyrstu ferð.
- Vegur verður gjørdur úr Havn og niðan í Hoydalar. Hetta er fyrsti vegur millum bygda í Føroyum.
- Stýrið í Mosambik verður skipað.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 8. desember - Kong Oscar II av Svøríki. (f. 1829)


text:
Nevndin skipaši seg beinanvegin aftanį fundin, og nżggja nevndin sęr nś soleišis śt:
Formašur: Suni Simonsen
Nęstformašur: Marner Seloy
Skrivari og kassameistari: Janus Jensen
Nevndarlimir: Hjalmar Ingebrigtsen og Frķšbjųrn Seloy, bįšir nżvaldir.
Eykalimir eru Martin Garšalķš og Petur Joensen.
23-02-09
Nes Sóknar Handverkarafelag havt ašalfund
Nes Sóknar Handverkarafelag hevši įrsašalfund 5. februar.
Undirtųkan var av tķ mesta ķ fleiri įr. Mųttir vóru 16 limir.
2 nevndarlimir stóšu 2 fyri vali. Sįmal Hansen var afturvaldur,
og nżggi nevndarlimurin er Thomas Johannesen śr Ęšuvķk.
Nś manna hesir nevndina ķ Nes Sóknar Handverkarafelag:
Henry Olsen, formašur
Karl Magni Hammer, nęstformašur
Thomas Johannesen
Sįmal Hansen
Rasmus Magnussen
Eykalimir: Leivur Poulsen og Eyšun Kjeld, bįšir śr Saltangarį.
07-02-09
Samlagstryggingin bųtt
Samlagstryggingin, sum umfatar limir felagsins, er frį 1. januar 2009 broytt, so at hon nś eisini veitir śtgjald, um hjśnafelagi ella sambśgvi hjį limi doyr. Henda upphędd er helvtin av tķ sum limurin sjįlvur er tryggjašur fyri. Upphęddin, um limur doyr, er hękkaš śr 400.000 kr. upp ķ 500.000 kr. Hjśnafelagin ella sambśgvin er tķ tryggjašur viš 250.000 kr. ķ lųtuni.
Vķškanin fevnir ikki um hęttisliga sjśku hjį hjśnafelaga ella sambśgva. Framvegis er galdandi at um limur, ella barn hjį limi fęr hęttisliga sjśku, veršur śtgoldiš įvikavist kr. 100.000 ella 60.000 kr.
Sķ faldara, sum kunnar neyvari um tryggingarnar: SAMLAGSTRYGGING
06-01-09
Nżggjur sįttmįli millum KAF og Fųroya Handverkarafelag/Landsfelag Handverkarana og SEV
Kommunala Arbeišsgevarafelagiš og Fųroya Handverkarafelag/Landsfelag Handverkaranna hava fyrrapartin frķggjadagin 12. desember 2008 skrivaš undir nżggjan 2 įra sįttmįla fyri handverkarar, iš starvast hjį SEV.
Nżggi sįttmįlin kemur ķ stašin fyri fyrrgaldandi sįttmįla millum elfelagiš SEV og Fųroya Handverkarafelag/Landsfelag Handverkaranna.
Sįttmįlaskeišiš gongur frį 1. oktober 2008 fram til 1. oktober 2010.
Sķ avtaluna, sįttmįlan og lųnartalvur her: SĮTTMĮLAR
15-12-08
Fųroya Handverkarafelag gjųrt samstarvsavtalu viš Kommunala Arbeišsgevarafelag Fųroya
Fųroya Handverkarafelag/Landsfelag Handverkaranna og Kommunala Arbeišsgevarafelag Fųroya eru viš gildi frį 5. september 2008 samd um, at kommunalir arbeišsgevarar kunnu seta
fastlųntar handverkarar eftir sįttmįlanum millum Fųroya Handverkarafelag/Landsfelag Handverkaranna og Fķggjarmįlarįšiš.
Sķ avtaluna her: SĮTTMĮLAR
10-10-08
Fundur ķ śtnoršursamstarvinum
Um vikuskiftiš hava Fųroya Arbeišarafelag, Fųroya Fiskimannafelag og Fųroya Handverkarafelag veriš į fundi ķ Ķslandi ķ VN, śtnoršurfelagsskapinum fyri fakfelųg.
Umboš fyri ASI ķ ķslandi umframt grųnlendska LO vóru į fundinum.
Į fundinum var m.a. umrųtt, hvussu felagsskapurin kann mennast, og hvussu fakfelųg ķ Grųnlandi, Ķslandi og Fųroyum kunna styrkja samstarviš.
Gjųrt varš m.a. av, at meira skal gerast burtur śr at kunna hvųnn annan um fakfelagsgongdina, sįttmįlar og skipanir ķ londunum.
Į fundinum greiddu umboš frį ASI frį, hvussu tey hųvdu skipaš seg višvķkjandi śtlendskari arbeišsmegi. Greitt varš eisini frį nżggju endurśtbśgvingarskipanini hjį fakfelųgunum, umframt at fųroysk framlųga var um Samtak.
Fųroyar eru vertir fyri nęsta įrliga fundinum hjį VN, sum veršur ķ august 2009.
07-10-08
Nżggj lųnartalva galdandi frį 1. oktober
Nżggja lųnartalvan er at finna undir:
SĮTTMĮLAR
Nevnast kann, at sveinalųnin hękkar viš 2,35 kr. og veršur nś 118,29 kr.
Eisini hękkar eftirlųnin viš 1% til 12%.
Samstundis hękkar eftirlųnin hjį lęrlingum viš 1% til 6,5%.
24-09-08
Fųroya Handverkarafelag havt ašalfund
Fųroya Handverkarafelag hevši ašalfund į Fjųrukrónni ķ Vestmanna leygardagin 29. mars 2008. Ųll limafelųgini vóru mųtt. Oršstżrari į fundinum var Hans Pauli Strųm, landstżrismašur.
Formašurin hevši frįgreišing um starv felagsins ķ farna įri. Formašurin greiddi frį lųnarsamrįšingunum ķ heyst, sum gingu rķmiliga vęl.
Sįttmįlin er yvir 3 įr viš eini lųnarhękking uppį góš 9%. Eftirlųnarprosentiš er nś 11%, og viš endan į sįttmįlaskeišnum veršur taš 13%.
Ein nżggj įseting kom eisini viš ķ sįttmįlan. Nś fįa limirnir ķ Fųroya Handverkarafelag vaktargjald fyri at hava telefonvakt.
Eisini er nżgg įseting starvsaldursvišbót, sum er 1,6% av grundlųnini aftan į 3 įra starvstķš.
Ein umsókn var komin frį flogteknikkarunum į flogvųllinum um innliman sum serfelag undir Fųroya Handverkarafelag, og var hon gingin į mųti.
Ķ stjórnini eru Suni Simonnsen fyri Vestmanna Handverkarafelag, Poul Ųregaard fyri Noršstreymoyar Handverkarafelag, Jįkup Eliassen fyri Fuglafjaršar Handverkarafelag, Finn Johannesen fyri Vįga Handverkarafelag, Pįll Gunnar Poulsen fyri Klaksvķkar Handverkarafelag og Leivur Poulsen fyri Nes Sóknar Handverkarafelag. Formašur er Henry Olsen.
Bįšir starvstjórnarlimirnir stóšu fyri vali, og bįšir vóru afturvaldir. Hesir eru ķ starvsstjórnini:
Henry Olsen, formašur
Suni Simonsen, nęstformašur
Poul Ųregaard, starvsnevndarlimur
02-04-08
Vestmanna Handverkarafelag havt ašalfund
Vestmanna Handverkarafelag, hevši ašalfund leygardagin 8. mars 2008.
Undirtųkan var sera stór, taš mųttu 14 limir til fundin.
Trżggir limir stóšu fyri vali. Frķšbjųrn Poulsen var ikki afturvaldur.
Nżggja nevndin skipaši seg soleišis:
Sśni Simonsen, formašur
Marner Simonsen, nęstformašur
Janus Jensen, skrivari / kassameistari
Jóhan Hendrik Hansen, nevndarlimur
Pól M. Zachariasen, nevndarlimur.
Sum eykalimir sita Martin Garšalķš og Frķbjųrn Seloy, sum er nżvaldur.
31-03-08
Nes Sóknar Handverkarafelag havt ašalfund
Nes Sóknar Handverkarafelag hevši įrsašalfund 7. mars.
Av tķ at ašalfundurin ikki var vištųkufųrur, var eykaašalfundur hildin hįlvan tķma seinni, enn įsetti fundurin skuldi vera.
Av nevndarlimum stóšu 3 fyri vali. Hesir vóru allir afturvaldir.
Ķ nevndini eru nś:
Henry Olsen, formašur
Karl Magni Hammer, nęstformašur
Leivur Poulsen
Sįmal Hansen
Rasmus Magnussen
Eykalimir eru Jónsvein Olsen, Rituvķk, og annar eykalimur er Tummas Johannesen, Ęšuvķk.
11-03-08
Fuglafjaršar Handverkarafelag havt ašalfund
Fuglafjaršar Handverkarafelag hevši įrsašalfund 26. februar. 11 limir mųttu upp til fundin.
Av tķ at ašalfundurin ikki var vištųkufųrur, var eykaašalfundur hildin hįlvan tķma seinni, enn įsetti fundurin skuldi vera.
Av nevndarlimum stóšu 3 fyri vali. Hesir vóru allir afturvaldir.
Ķ nevndini eru nś:
Jįkup Eliassen formašur
Jįkup Thomsen nęstformašur
Atli Ryggshamar skrivari
Edmund Abrahamsen
Jann Fr. Hansen
Nżggir eykalimir eru valdir. Fyrsti eykalimur er Jan Dam Vang, Leirvķk, og annar eykalimur er Hešin Olsen, Fuglafjųršur.
05-03-08
Tryggingargjald til samlagstrygging skal skattast
Fųroya Lķvstrygging upplżsir, at upphęddin, sum veršur inngoldin til samlagstryggingina, vskal leggjast afturat skattskyldugu inntųkuni.
Śtgjųld śr samlagstrygging eru tķ skattafrķ.
Lesiš frįgreišing her
10-01-08
Setanaravtalur
Nżggju setanaravtalurnar sum eru avtalašar viš Meistarafelagiš, og sum skulu brśkast viš setan av fast- og tķmalųntum handverkarum, eru at finna į:
Sįttmįlar
10-01-08
Sįttmįli um Samlagstrygging
Limir felagsins hava, umframt rętt til eftirlųn, nś eisini trygging, um limur doyr ella fęr hęttisliga sjśku. Fųroya Handverkarafelag gjųrdi fyrr ķ įr avtalu viš Fųroya Lķvstrygging, iš ger, at um limur doyr, veršur śtgoldiš kr. 400.000,- til eftirsitandi.
Um limur, ella barn hjį limi fęr hęttisliga sjśku, veršur śtgoldiš įvikavist kr. 100.000 ella 60.000 kr.
Sķ višfesta faldaran, sum kunnar neyvari um tryggingarnar:
Lķvstrygging og eftirlųn
Ķ sambandi viš at gjaldiš til eftirlųnina er hękkaš, veršur fariš undir samrįšingar ķ nęstum viš Fųroya Lķvstrygging um, hvussu fręgast fęst burtur śr hesi hękking.
16-11-07
Fundur hjį NBTF ķ Kjepmannahavn
Umboš fyri Fųroya handverkarafelag vóru į Įrsašalfundi hjį NBTF (Nordiske Bygnings- og Tręarbejder Fųderation) ķ Keypmannahavn 1.-2. november 2007. Į fundinum vóru eisini umboš śr Danmark, Svųriki, Noreg og Finlandi.
Fyri Fųroya handverkarafelag vóru Henry Olsen, formašur og Pįll Gunnar Poulsen į fundi.
Ymisk mįl av felags įhuga vóru umrųdd.
Ein fyrilestur var um įvirkanina av eftirliti į arbeišsplįssum.
Fyrilestrarhaldarin helt, at taš hevši negativa įvirkan viš ųllum kontrollinum, sum er ķ dag.
Eisini var ein fyrilestur um aspest. Hvussu vandamikiš taš er og um, hvussu langa tķš taš hevši tikiš, įšrenn stóru trupulleikarnir av aspest vóršu tiknir ķ įlvara. Fyrilesturin kan sķggjast į heimasķšuni hjį BAT Kartellinum
Lesiš um tryggingarnar:
www.batkartellet.dk (Asbest- fortid, nutid. Pręsentation på NBTF årsmųde 02112007). Fyrilestrarhaldari var Lars Vedergård.
06-11-07
Almennar lųnarhękkingar
Fųroya Handverkarafelag skrivaši 30. oktober undir ein 3 įra sįttmįla viš Fķggjarmįlarįšiš. Lųnarkarmurin er 9%.
Eftirlųnargjųldini hękka:
1 oktober ķ 2007 hękkar eftirlųnargjaldiš śr 11% uppķ 12,5%
1 oktober ķ 2008 hękkar eftirlųnargjaldiš śr 12,5% uppķ 14%
1 oktober ķ 2009 hękkar eftirlųnargjaldiš śr 14% uppķ 15%
Lųnin Hękkar:
1. oktober ķ 2007 hękkar lųnin 2,0%
1. oktober ķ 2008 hękkar lųnin 1.9%
1. oktober ķ 2009 hękkar lųnin 1.9%
Nżggi sįttmįlin og lųnartalva eru at finna į sķšuni:
SĮTTMĮLAR
31-10-07
1. nov. hįlvur frķdagur
1. november er hįlvur frķdagur hjį tķmalųntum handverkarum.
31-10-07
Hava gjųrt nżggjan 3 įra sįttmįla
Fųroya Handverkarafelag og Landsfelag Handverkarana hava 10. oktober undirskrivaš nżggjan 3 įra sįttmįla
viš Fųroya Handverksmeistarafelag.
Sįttmįlin er galdandi frį 1. oktober 2007 til 1. oktober 2010.
Sambęrt sįttmįlanum hękkar tķmalųnin
1. oktober 2007 viš kr. 2,25,
1. okt. 2008 hękkar tķmalųnin 2,35 kr. og
1. okt. 2009 hękkar tķmalųnin 2,45 kr.
Eisini hękkar eftirlųnin į hvųrjum įri 1. oktober viš 1%.
Lesiš semjuna her ... (Word-skjal)
Lesiš ķskoytisskjal um koyring og burturarbeiši
hjį handverkarum og serarbeišarum her ... (Word-skjal)
Nżggi sįttmįlin og lųnartalva eru at finna į sķšuni:
SĮTTMĮLAR
15-10-07
Sįttmįlasamrįšingar eru millum Fųroya Handverksmeistarafelag og tey bęši handverkarafelųgini
Frķggjadagin 14. september var fyrsti samrįšingarfundur millum Fųroya Handverksmeistarafelag og tey bęši handverkarafelųgini um nżggjan sįttmįla.
Į hesum fyrsta fundinum handašu partarnir krųv og ynski til broytingar ķ sįttmįlanum, sum er uppsagdur og gongur śt tann 1. oktober.
Partarnir skuldu hittast aftur tżsdagin 18. september.
Tey bęši handverkarafelųgini Fųroya Handverkarafelag og Landsfelag Handverkarana hava eins og undanfarin įr avgjųrt at samrįšast saman.
22-09-07
Fųroya Handverkarafelag havt ašalfund
Fųroya Handverkarafelag hevši ašalfund ķ Glęmuni ķ Kvķvķk leygardagin 9. juni. Ųll limafelųgini vóru mųtt, og oršstżrari var Niels Petersen.
Formašurin hevši frįgreišing um starv felagsins ķ farna įri.
Felagiš hevur gjųrt sįttmįla viš Lķv um samlagstrygging, og sum heild vóru limirnir vęl nųgdir viš avtaluna.
Samtykt var at siga sįttmįlan viš Fųroya Arbeišsgevarafelag og Fųroya Handverksmeistarafelag upp at fara śr gildi 1. oktober.
Formansval var eisini į skrįnni.
Tvey uppskot vóru til sessin, Poul Ųregaard og Henry Olsen. Henry Olsen frį Nes Sóknar Handverkarafelag varš valdur til nżggjan formann.
Nęstformašur er Suni Simonsen Vestmanna Handverkarafelag.
Stjórnarlimur er Poul Ųregaard Noršstreymoyar Handverkarafelag.
12-06-07
Avtala um trygging fyri allar virknar limir ķ FHF
Fųroya Handverkarafelag hevur gjųrt avtalu viš Fųroya Lķvstrygging um trygging fyri allar virknar limir ķ Fųroya Handverkarafelag.
Avtalan um samlagstrygging varš undirskrivaš at koma ķ gildi frį 1. mai 2007.
Lesiš meira į:
TĶŠINDI ...
01-05-07
Yvirlżsing um śtlendska arbeišsmegi
Fakfelųgini hava ķ felags yvirlżsing įtala haršliga, at rķkislógartilmęliš um śtlendska arbeišsmegi er samtykt ,uttan at neyšugu upplżsingar, fylgilógir og eftirlit fyriliggja, og uttan at spurningurin um framķhjįręttin er loystur.
Lesiš yvirlżsingina her: Yvirlżsing
.
17-05-08
Śtlendingamįliš
Tann 9. mai var starvsnevndarfundur ķ Fųroya handverkarafelag.
Eitt av mįlunum til višgeršar var uppskotiš frį landsstżrismanninum ķ lógarmįlum um śtlendska arbeišsmegi ķ Fųroyum.
Fųroya handverkarafelag hevur altķš havt og hevur framvegis taš stųšu, at śtlendskir handverkarar, sum koma til Fųroyar at arbeiša hjį fųroyskum handverkarameistarum, skulu arbeiša undir somu treytum og į jųvnum fųti viš fųroyskar handverkarar. Teir skulu limast inn ķ tey lokalu handverkarafelųgini og gjalda limagjald og onnur gjųld eins og teir fųroysku handverkararnir.
Teir skulu minimum hava taš til eina og hvųrja tķš galdandi minstulųn, sum ķ lųtuni er 115,94 kr. + feriulųn og eftirlųn. Kraviš um 30 tķma viku til śtlendingarnar er órķmiligt og gevur śtlendsku arbeišsmegini framķhjįrętt.
Annars taka vit undir viš at fara ķ verkfall saman viš hinum fagfelųgunum um so skal verša. Vit sķggja ongan annan mųguleika at vera, um so er Landstżriš kroystir eina lóg ķgjųgnum, sum gevur śtlendingunum fyrimun.
Eingir tķmalųntir fųringar eru tryggjašir 30 tķmar uttan tey, sum arbeiša į flakavirkjum, og teirra śtgjald er grundaš į inntųkuna frammanundan.
13-05-08
Nś eisini eftirlųn til lęrlingar
Semja er gjųrd millum Fųroya Arbeišsgevarafelag og Fųroya Handverksmeistarafelag ųšrumegin
og Landsfelag Handverkaranna og Fųroya Handverkarafelag hinumegin um, at lęrlingar, fevndir av lęrlingasįttmįlanum, sum er gjųrdur felaganna millum, og sum kom ķ gildi 1. oktober 2005, fįa 3% ķ eftirlųn frį 1. januar 2007 at rokna.
Umframt hesa eftirlųn fįa lęrlingarnir eisini eftirlųn sambęrt grein 8 ķ omanfyri nevnda sįttmįla.
Henda semja hevur viš sęr, at frį 1.januar 2007 rindar arbeišsgevarin 4,5% ķ eftirlųn til lęrlingar.
Ķ tķ sambandi veršur heitt į lęrlingarnar um beinanvegin at skrįseta seg sum lim ķ einum av teimum lokalu handverkarafelųgunum.
Til ber at lesa semjuna į:
SEMJA UM EFTIRLŲN
20-12-06
Nżggja lųnartalvan
Lųnartalva nr. 58 frį 1. oktober 2006 er komin ķ gildi.
Til ber at lesa lųnartalvuna į:
LŲNARTALVA NR. 58
19-10-06
Klaksvķkar Handverkarafelag 75 įr
Klaksvķkar Handverkarafelag er 75 įr ķ įr.
Leygardagin 13. maj hevši felagiš opiš hśs fyri įhugašum.
Formašurin ķ Fųroya Handverkarafelag, Poul Ųregaard, var har noršuri og heilsaši uppį og tók myndir.
Sķ FRĮSŲGN OG MYNDIR
18-05-06
Nęstan sama lęrlingatal
Yrkisdepilin hevur uppgjųrt lęrlingatilgongdina fyri 2005, sum er eitt vet stųrri enn įriš fyri, 234 ķ 2005 og 225 įriš fyri.
Bżtt śt į hųvušsyrkini er tališ av lęrlingum ķ 2005 hetta:
Byggiyrkiš 48, El- og samskiftisyrkiš 20, Fiskaķdnašar-, land- og havbśnašaryrkiš 1, Flutningsyrkiš 20, Grafiska- og mišlayrkiš 3, Handils- og skrivstovuyrkiš 61, Matvųruyrkiš 34, Metallyrkiš 38 og Tęnastu- og tilvirkisyrkiš 9.
Kelda: YRKISDEPILIN
22-04-06
Broytingar ķ lógini um yrkisśtbśgvingar
Lųgtingiš hevur samtykt broytingar ķ lógini um yrkisśtbśgvingar. Tęr broytingar, sum gjųrdar eru ķ lógini, eru hesar:
Nżtt stk. 5 ķ § 23, sum įsetir, at avgerš, iš er tikin av yrkisnevnd, sbrt. įsetingunum ķ hesi lóg, kann kęrast til kęrunevnd. Sum višmerking til hesa broyting kann nevnast, at įšur hevur boriš til at kęra til Mentamįlarįšiš, men at nś skal kęra latast til eina kęrunevnd.
Nżtt stk. 3 ķ § 36, sum saman viš stk. 1 skal lesast soleišis: Lęrlingur og lęruplįss kunnu gera avtalu um at leingja śtbśgvingartķšina, um lęrlingur (og sķšan stk. 3:) ikki stendur eitt skślaskeiš og skal taka skślaskeiš ella part av hesum umaftur.
Kelda: YRKISDEPILIN
22-04-06
Sįttmįli viš taš almenna
Tann 9 desember 2005 skrivašu Fķggjarmįlarįšiš undir nżggjan sįttmįla viš
Fųroya Handverkarafelag og Landsfelag Handverkaranna.
Talan er her um ein tveyįra sįttmįla viš einum karmi, sum er umleiš
2,6%.
Felųgini og Fķggjarmįlarįšiš samdust um at alt skuldi fara til
eftirlųnina.
Eftirlųnargjaldiš hękkar ķ įr viš 1% og nęsta įr viš 2%, og kemur tį upp
ķ 11%.
Lesiš meira į sķšuni:
SĮTTMĮLAR
09-12-05
Eftirlųnin
Sambęrt sįttmįlan millum FHF og FHMF rindar meistarin/arbeišsgevarin frį 1 oktobur 2005 6,5 % av lųnini ķ ein eftirlųnargrunn hjį Fųroya Handverkarafelag.
Tann 1. januar 2006 hękkar eftirlųnin viš 1,5% - hetta er gjald fyri halgidagar, iš įšur var goldiš ķ serliga grunn. Samstundis fella įsetingarnar ķ § 25 um Halgidagsgrunnin burtur.
Lesiš meira į:
GJŲLD
05-12-05
Lęrlingatališ nųkunlunda stųšugt
Tilsamans eru 203 nżggir lęrusįttmįlar skrįsettir higartil ķ įr. Hetta er į leiš taš sama sum ķ fjųr.
Ķ įr eru 40 nżggir lęrusįttmįlar gjųrdir ķ byggiyrkinum,
17 ķ el- og samskiftisyrkinum,
bara 1 ķ fiskaķdnašar-, land- og havbśnašaryrkinum,
15 ķ flutningsyrkinum,
3 ķ grafiska- og mišlayrkinum,
heilir 29 ķ matvųruyrkinum,
30 ķ metallyrkinum
og 11 ķ tęnastu- og tilvirkisyrkinum.
Ķ handils- og skrivstovuyrkinum eru gjųrdir 57 nżggir sįttmįlar.
Lęrlingatališ hevur annars veriš ķ minking seinastu įrini.
Ķ 2001 vóru 307 nżggir sįttmįlar skrįsettir og ķ fjųr bara 225.
Tališ ķ įr man fara at verša nakaš taš sama sum ķ fjųr.
Kelda:
YRKISDEPILIN
03-12-05
Nżggi sįttmįlin og lųnartalvan
Nśgaldandi sįttmįli og lųnarsįttmįli millum ųšrumegin Fųroya Handverkarafelag og Landsfelag Handverkaranna
og hinumegin Fųroya Arbeišsgevarafelag og Fųroya Handverksmeistarafelag er nś tųkur į heimasķšuni.
Fariš inn į sķšuna
SĮTTMĮLAR
26-10-05
Nżggjur sįttmįli
Eftir frišarligar samrįšingar ķ nakrar fįar dagar skrivašu Fųroya Handverksmeistarafelag og bęši handverkarafelųgini frķggjadagin ķ farnu viku undir nżggjan tvey įra sįttmįla. Taš, sum er vunniš ķ hesum samrįšingunum, er į sama stųši sum sįttmįlin, arbeišarafelųgini fingi fyrr ķ įr, ein śtreišslukarmur į 2,4%.
Ķ semjuni er stašfest, at eftirlųnin hękkar viš 3%. Taš vil siga at tann 1 oktober 2005 hękkar hon viš 1%, og 1 oktober 2006
hękkar hon viš 2%.
Serligur sįttmįli er gjųrdur fyri lęrlingar. Handverkarar skulu framyvir hava setanarskriv, og uppsųgnartķšin hjį handverkarum er longd fyri tķmalųnt og stytt fyri fastlųnt.
Gjaldiš, 1,5%, ķš higartil er fariš til halgidagsgrunn, fer 1 januar 2006 ķ eftirlųnargrunnin, og halgidagsgrunnurin veršur avtikin.
3-10-05
Sįttmįlasamrįšingar
Fųroya Handverkarafelag hevur ķ dag handaš Meistarafelagnum sįttmįlakrųvini.
Galdandi sįttmįli millum Fųroya Handverkarafelag og Fųroya Handverksmeistarafelag er frį 1. oktober 2003, og hann gongur śt sama dag ķ įr.
Partarnir koma saman aftur til fundar mikudagin, 21 september kl.13.00.
19-09-05
Nżvald stjórn og starvsnevnd
Fųroya Handverkarafelag hevši stjórnarfund leygardagin tann 11 juni.
Starvsnevdin varš skipaš viš Poul Ųregaard sum formanni, og til nęstformann varš Suni Simonsen śr Vestmanna afturvaldur,
Triši starvsnevdarlimurin er Henry Olsen, Rituvķk.
Klaksvķkar Handverkarafelag hevur valt Pįll Gunhard Poulsen, Kunoy sum stjórnarlim fyri Birgir Joensen.
SĶ VERANDI STARVSNEVND OG STJÓRN ...
13-06-05
FHF sigur sįttmįlan upp
Į ašalfundi ķ farnu viku samtykti Fųroya Handverkarafelag at siga lųnarsįttmįlan viš Fųroya Handverksmeistarafelag upp til 1. oktober 2005.
LESIŠ TĶŠINDASTUBBA HER ...
30-05-05
Handverksvinnan heldur stand
Lųnarśtgjaldingarnar ķ handverksvinnuni eru at kalla óbroyttar fyrra įrsfjóršing ķ įr ķ mun til sama tķšarskeiš ķ fjųr. Bęši ķ vinnunum skipasmišur, smišur
og bygging
er ein lķtil vųkstur ķ lųnarśtgjaldingunum higartil ķ įr ķ mun til ķ fjųr. Munandi afturgongd er tó ķ lųnarśtgjaldingunum ķ vinnugreinini annar ķdnašur
.
LESIŠ TĶŠINDASTUBBA HER ...
23-05-05
Mįliš um lųn til handverkara ķ uppsagnartķšini latiš fśtaręttinum til innheintingar
Eftir at avgerš ķ mįlinum um burturvķsing av einum handverkara er avgjųrt ķ ręttinum, hevur advokaturin hjį Fųroya Handverkarafelag, sum reisti sakina vegna handverkaran, heitt į Skipasmišjuna at rinda uppsagnarlųnina til handverkaran. Men Skipasmišjan hevur framvegis ikki goldiš tęr knappar kr. 10.000, hóast mįliš varš endaliga avgreitt tann 30. mars ķ įr.
Advokaturin hevur tķ eftir įheitan frį Handverkarafelagnum latiš mįliš til Fųroya fśtarętt til innheintingar.
LESIŠ FRĮGREIŠING UM MĮLIŠ HER ...
30-04-05
Ašalfundur
Tżskvųldiš 19. aprķl hevši Noršstreymoyar Handverkarafelag įrsašalfund į Maskinmišstųšini ķ Kollafirši.
3 nevndarlimir stóšu fyri vali, og teir vóršu allir afturvaldir.
Nevndin sęr soleišis śt: Poul Ųregaard, formašur og Eyšbjųrn Johansen, nęstformašur. Hinir ķ nevndini eru
Hans Sofus Kjęrbęk, Sigmund Hansen og Arvid Engskęr.
20-04-05
Ašalfundur
Mikukvųldi tann 6. aprķl hevši Nes Sóknar Handverkarafelag įrsašalfund ķ hųlunum hjį Hęddini ķ Saltangarį.
Skrįin fyri ašalfundin er fųst sambęrt vištųkum felagsins.
Eins og įrini framman undan byrjaši fundurin viš at bjóšaš varš smyrjibreyš og kaffi og te.
Tveir nevndarlimir stóšu fyri vali, Sįmal Hansen og Karl Magni Hammer, og teir vóršu bįšir afturvaldir. Hinir ķ nevndini eru Sķmun Pauli Johannesen, Leivur Poulsen og Henry Olsen formašur.
Eykalimir eru Jonsvein Olsen og Karl Vang.
07-04-05
Nżggj millumleišaraśtbśgving
Fųroyska vinnan hevur brśk fyri fólki viš millumleišaraśtbśgving.
Og tķ fer Tekniski Skślin ķ Havn aftur undir byggitųkningaśtbśgvingina, sigur Tekniski Skślin ķ Havn ķ tķšindaskrivi.
Fyri fżra įrum sķšani fór Tekniski Skślin ķ Havn undir at śtbśgva framleišslutųkningar. Hendan śtbśgving heldur fram, og nżtt skślaskeiš byrjar eftir summarfrķtķšina.
.
LESIŠ TĶŠINDASKRIV ...
31-03-05
Fingu višhald ķ landsręttinum
Mįliš um handverkaran sum varš burturvķstur av Skįla Skipasmišju, tķ at hann skuldi havt veriš burtur ķ privatum ųrindum
ķ arbeišstķšini, er nś višgjųrt ķ landsręttinum.
Ķ einum fyribils śrskurši sigur Landsrętturin, at hann stašfestir avgeršina hjį Fųroya Rętti, at handverjarin var burturvķstur av
órųttum, og at hann tķ skal sigast upp eftir reglunum ķ sįttmįlanum og eigur rętt til lųn ķ uppsagnartķšini.
Uppsagnartķšin hjį handverkarum er tó ręttiliga stutt samanboriš viš einstakar ašrar starvsbólkar, sum ķ minsta lagi hava ein mįnaša uppsagnartķš og summir enntį upp ķ fleiri įr.
Endurgjaldiš til burturvķsta handverkaran er tķ einans slakar 10.000 kr.
Hinvegin fegnast Fųroya handverkarafelag um at hava fingiš rętt ķ tķ prinsipiella ķ hesum mįlinum.
LESIŠ FYRRU GREININA UM MĮLIŠ ...
17-03-05
Skįla Handverkarafelag havt ašalfund
Frķggjarkvųldiš ķ farnu viku hevši Skįla Handverkarafelag įrsašalfund ķ bygdasalinum į loftinum ķ ķtróttahųllini į Skįla. Skrįin fyri ašalfundin er fųst sambęrt vištųkum felagsins. Eins og įrini framman undan byrjaši fundurin viš at bjóšaš varš smyrjibreyš og kaffi og te.
Undirtųkan fyri ašalfundinum var hampuliga góš, serliga tį hugsaš veršur um, at arbeišiš er nógv minni nś, enn taš var fyri nųkrum įrum sķšani. 28 limir vóru į fundi, og taš er bara gott.
Trķggir stjórnarlimir stóšu fyri vali, Harald Ųsterų, Skįlafirši, Robert Jensen, Skįla og Christian Weihe. Christian er farin śr felagnum, nś hann er voršin formašur hjį EL-Service. Tķ skuldi felagiš hava nżggjan nevndarlim, og neyšugt var at hava val.
Valdir vóršu Harald Ųsterų, Robert Jensen og Eyšun Poulsen.
Nevndin sęr nś soleišis śt: Harald Ųsterų, Skįlafirši, Robert Jensen, Skįla, Janus Uldall, Skįla, Hųgni Houman, Saltangarį og Eyšun Poulsen, Strendur.
Eykalimir eru Johannus Bertelsen, Innan Glyvur og Hendrik Magnussen, Sųldarfjųršur.
02-03-05
Vunnu sakarmįl um ógrundaša burturvķsing
Į heysti 2003 legši Fųroya Handverkarafelag sak móti Skįla Skipasmišju, tķ skipasmišjan eftir felagsins meting ógrundaš hevši burturvķst einum handverkara.
LESIŠ MEIRA ...
Ętla at endurstovna meistaralęruna ķ Danmark
Eitt uppskot um at endurstovna meistaralęruna, sum danska stjórnin og Dansk Folkeparti hava ętlanir um, hevur fingiš heldur misjavna móttųku ķ vinnuni. Uppskotiš er ķkomiš ķ sambandi viš skipan av nżggjari stjórn eftir fólkatingsvališ, sum var herfyri.
Ķ stuttum gongur uppskotiš śt uppį at stytta skślagongdina hjį lęrlingunum og serliga at avtaka tęr 20 vikurnar į skślabonki, sum danskir lęrlingar noyšast undir, tį iš lęran byrjar.
Hetta skal gera, at eisini tey, sum ikki eru so bókliga sterk, og teir skślatroyttu nęmingarnir skulu fįa ein mųguleika at koma ķ lęru, har hųvušsdenturin veršur lagdur į praktiska lęru.
Atfinningarnar, sum eru komnar frį fleiri sķšum eru, at taš er ein vandi at stytta lęruna ķ eini tķš, tį iš samfelagiš hevur brśk fyri arbeišsmegi, sum er vęl śtbśgvin. Royndir vķsa eisini, at eftirspurningurin eftir fólki viš styttri praktiskari lęru hevur ikki veriš serliga stórur ķ Danmark.
Onkur hevur męlt til, at heldur enn at stytta lęruna, eigur meiri dentur at verša lagdur į at styrkja pedagogiska ella nįmsfrųšiliga innsatsin fyri at hjįlpa teimum, sum hava trupult viš at klįra bókligu krųvini.
Fleiri av donsku fakfelųgunum hava vķst uppskotinum um at stytta bókliga partin aftur, mešan nųkur av meistarafelųgunum hava tikiš undir viš uppskotinum. Skślarnir eru sum vituligt er ķmóti.
Enn er óvist, hvųrja lagnu hetta uppskotiš fer at fįa.
Ķ Fųroyum er stųšan hjį lęrlingum ųšrvķsi enn ķ Danmark, tķ her byrja flestu lęrlingar lęruna į einum lęruplįssi, og hetta minkar um vandan fyri, at lęrlingar, sum hava avgreitt bókliga partin av lęruni, kanska koma at standa eftir viš ongum lęruplįssi.
28-02-05
Lęrlingatališ minkar stųšugt
Sambęrt uppgerš, sum Yrkisdepilin hevur gjųrt, vóršu 16 nżggir lęrusįttmįlar góškendir og skrįsettir ķ januar mįnaši ķ įr. Hetta eru 7 sįttmįlar fęrri enn sama mįnaša ķ fjųr,
og heilir 20 fęrri sammett viš sama mįnaša ķ 2003.
Lęrlingatališ hevur veriš ķ stųšugari minking sķšan 2003, tį iš taš minkaši viš umleiš 10 prosentum ķ mun til įriš fyri.
Minkingin merkist bęši ķ handverksvinnuni og ķ skrivstovu- og handilsyrkjunum. Serliga stór hevur minkingin veriš ķ handverksyrkjunum ķ fjųr, tį iš tališ av nżggjum lęrusįttmįlum minkaši viš 20 prosentum.
Taš kunnu vera ķ hvussu er tvęr grundir til minkingina. Onnur er, at lęrlingatališ hevur veriš javnt hųgt tey trż įrini 2000-2003, omanfyri 300 nżggir lęrusįttmįlar į hvųrjum įri. Hetta kann hava viš sęr, at eftirspurningurin eftir lęrlingum er mettašur eina tķš. Hin grundin kann vera minkandi virksemi.
Tųlini fyri februar tykjast tó benda į, at minkingin er stešgaš, og at lęrlingatališ ķ įr veršur įjavnt taš sama sum ķ fjųr, hóast taš enn er nakaš tķšliga at gera nakra endaliga meting.
Kelda: YRKISDEPILIN
15-02-05


text:
Tróndur í Gøtu
Tróndur í Gøtu (føddur 945, deyður 1035 í Gøtu) eisini nevndur Tróndur Gøtuskegg ella Gøtutróndur var ein víkingahøvdingi í Føroyum. Hann er ein av teimum týdningarmiklastu persónunum í Føroyingasaga saman við Sigmundi Brestissyni og øðrum. Hann var ein av máttmiklastu monnum í Føroyum um tað mundi. Hann búði í Gøtu og var sonur Tórbjørn Gøtuskegg og Guðrun, sum var systir Svínoyar Bjarna.
Tróndar kredda:
Sum hon stendur í Færeyinga saga:
Gangat ek einn út,
fjórir mér fylgja
fimm Guðs englar;
ber ek bæn fyrir mér,
bæn fyrir Kristi;
syng ek sálma sjau,
sjái Guð hluta minn.
Sum hon stendur í Føroyinga søgu:
Gangi eg ei eina út,
fýra mær fylgja,
fimm Guðs einglar;
beri eg bøn fyri mær,
bøn fyri Kristi;
syngi eg sálmar sjey,
síggi Guð yvir luta mín.
Sum hon stendur í Sálmabókini:
Givnir eru einglar góðir,
ganga ei eg eina má,
ferðum mínum fylgja fróir
fagrir einglar Guði frá;
biði bøn eg, fyri Krist
bera mína bøn teir vist;
syngi sálm eg Guð at æra,
sær hann til mín lut at varða.


text:
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch er ein býur á oynni Anglesey (Ynis Môn) í Wales. Býurin er kendur fyri at hava longsta staðarnavnið í Stórabretlandi og Europa. Býurin hevur eisini triðlongsta staðarnavnið í verðini.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch er tað óalmenna navnið á býnum; tað almenna navnið er Llanfairpwllgwyngyll við "bert" tjúgu bókstavum (17 í tí walisiska stavraðnum, har "ll" og "ch" eru stakir bókstavir). Walisisktmælt fólk stytta navnið til "Llanfairpwll" og engsktmælt stytta tað til "Llanfair PG". Av staðbundna fólkinum verður býurin bara kallaður "Llanfair".
Býurin hevur eisini fingið heiðurin "longsta jarnbreytarstøðarnavn" í Guinness' Rekordbók.
Týdningurin á navninum er:
"Kirkja [Skt.] Mariu (Llanfair) [í] lægd (pwll) hvíta heslirunnsins (gwyngyll) tætt við (goger) stríða meldurstreymin [hylin] (y chwyrndrobwll) [og] kirkju [Skt.] Tysilio's (llantysiliso) við reyða hellið ([a]g ogo goch)".
Framburðurin av navninum er uml.: Hlan-vair pudl-guin-gidl go-gerø chuørn-drob-udl hlant-tøsilio go-go-goch - (sí Walisiskt mál)


text:
1906
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. februar - Símun av Skarði skrivar Mítt alfagra land.
- 7. apríl - Gosfjallið Vesuvis byrjar at goysa, og hevur við sær nógva oyðilegging í Napoli í Italia.
- 18. juli - Løgtingsval
- 26. desember - Heimsins fyrsti biografilmur verður útgivin. Filmurin ber navnið The Story of the Kelly Gang.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 23. februar - Sámal Joensen-Mikines (d. 1979).


text:
Joel Osteen
Joel Osteen er føddur 5. mars 1963 í Houston, Texas. Hann er pastorur í Lakewood Church í Texas, sum er størsta samkoman í USA. Osteen er eisini rithøvundur og hevur skrivað 3 bøkur: "Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential" (2004), "Become a Better You: 7 Keys to Improving Your Life Every Day" (2007) og "It's Your Time" (2009).
Í 1984 giftist hann við Victoria Iloff Osteen (f. 1961). Tey eiga tvey børn, Jonathan- og Alexandra Osteen. Hann býr nú í Houston í Texas.


text:
Sardinia 2015
Saman við Faroe Travel og Atlantic Airways verður møguleiki at uppliva Sardinia beinleiðis úr Føroyum. Flogið verður 3 túrar til Sardinia í 2015. Hesir túrar verða 24. feburar, 3. marts og 10. marts. Møguligt er at vera burtur 1 viku ella 2 vikur.
Flogtíðin er áleið 4 tímar og flogið verður:
RC 498 FØRYAR - CALGARI KL.09.05 - LENDA KL.14.00
RC 499 CALGARI - FØROYAR KL.15.00 - LENDA KL.18.05
Faroe Travel hevur samansett nøkur góð tilboð. Møguleikarnir eru óteljandi.
Sendi okkum ein teldupost á This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ella ring 342600, so samanseta vit eitt tilboð júst til tykkara.
Hotell
ALMA DI ALGHERO ****
ALMA DI ALGHERO ****
Hotellið liggur beint við Lido di San Giovanni-stranden og bert 15 min. frá søguliga miðbýnum í Alghero. Á takinum hevur hotellið hevur svimjihyl við hydromassagu og turkiskum bað.
Kømurini eru innrættaði í sardiniskum anda og hava air condition og sjónvarp. Summi kømur av útsýni yvir Miðjarahavið. Fjølbroyttur morgunmatur er tøkur til kl. 11.00Hotellið hevur ókeypis tráðleyst internet á øllum hotellinum.
Prísur fyri hvønn, úr kr. 5.350,-
Íroknað er: flogferð og gisting í 7 nætur í dupult kamari v/morgunmati
T HOTEL ****
T HOTEL ****
Lekkurt 4* hotell, sum liggur mitt í býnum Cagliari yvirav Teatro Lirico. Hotellið hevur 207 vøkur og prýðilig kømur sum øll eru ljós, rúmlig og hava trægólv. Somuleiðis hava øll kømur, air condition, radio, sjónvarp og minibar, somuleiðis eru eisini barr, matstovur og góðir SPA og fitness møguleikar sum eru ókeypis fyri allar gestirnar. Eisini bjóðar hotellið frítt WIFI.
Prísur fyri hvønn, úr kr. 6.695,-
Íroknað er: flogferð og gisting í 7 nætur í dupult kamari v/morgunmati
HOTEL CARLOS V *****
HOTEL CARLOS V *****
Hotellið liggur 50 m frá vøkru víkini í Alghero og áleið 1 km frá søguligu býkjarnuni. Tað er áleið 20 min at ganga til nærmastu sandstrond. Øll kømur hava útsýni til garðin ella havið. Hotellið bjóðar ókeypis internet á øllum hotellinum. Somuleiðis er eisini ókeypis parkering. Hotellið veit eina rúgvu av vælveruviðgerðum. Svimjihylurin er fyltur við søltum sjógvi.
Prísur fyri hvønn, úr kr. 6.850,-
Íroknað er: flogferð og gisting í 7 nætur í dupult kamari v/morgunmati
end faq
Ferðir fyri vaksin - beinleiðis úr Vágum til Mallorka
Komandi summar, hvønn týsdag, í tíðarskeiðinum 02 juni til 25 august verður møguligt at flúgva beinleiðis til Mallorka.
Faroe Travel hevur tvey góð tilboð til tey sum ynskja eina ferð fyri vaksin.
IBEROSTAR Royal Cupido ****
Hotellið, sum liggur í býnum Palma liggur út til avbera vøkru strondina og er ætlað vaksnum og pørum. Hotellið sum nýliga er høvuðsumvælt hevur 169 kømur og ein 27 m lang svimjihyl. Hotellið bjóðar framúr góðan mat og eisini er møguligt at bíleggja ALL INCLUSIVE, sum er av høgum standard. Møguleikarnir fyri at slappa av og hugna sær eru fleiri. Golfvøllur liggur tætt við og hotellið bjóðar eisini ymiskar SPA og WELNESS viðgerðir. WIFI, mótivegis gjaldið, er á hotellinum og gestirnir hava atgongd til 30 min ókeypis WIFI hvønn dag.
Prísur fyri hvønn í deildum dupult kamari íroknað morgunmat,
úr kr. 7.995,-
________________________________________________________________________
IBEROSTAR Suites Hotel Jardín del Sol ****
Flotta nýumvælda ALL INCLUSIVE hotellið fyri vaksin og pør liggur í sera vakra umráðnunum í Santa Ponça víkini í Costa De La Calma. Hotellið hevur ein breiðan hóp av ymiskum luksus íbúðum og møguligt er at njóta "Star Prestige" økið - har ein veruliga verður forkelaður frá topp til tá við persónligari tænastu, møguleikanum at njóta góða veðrið í framúr vakra umhvørvinum, avsláttur á SPA viðgerðum o.m.a
Øll kømur hava egið boblibað so møguleikin at slappa av er í hásæti.
Samanumtikið tað upplagda valið fyri tey sum ynskja frið, vakurt umhvørvi, fyrsta floks persónliga tænastu og ikki minst góða veðrið.
Prísur fyri hvønn, í deildum dupult kamari íroknað morgunmat,
úr kr. 8.250,-
Komandi summar - beinleiðis til Mallorka
Nú fáa føroyingar møguleika at ferðast beinleiðis við Atlantic Airways til Mallorka í tíðarskeiðinum 02. juni til 25. august 2015.
Mallorka hevur verið serliga vælumtókt fríðtíðarstað í fleiri áratíggjur. Tann passaligi hitin, vøkru og barnavinarligu strendurnar og fitta fólkaslagið hevur gjørt sítt til at bæði føroyingar og onnur trúðføst hava ferðast til Mallorka.
í tøttum samstarvi við Iberostar bjóðar Faroe Travel fyrsta floks hotellir ymsastaðnis á Mallorka. Øll hotellini eru serstakliga barnavinarlig við barnaklubbum fyri smá og størri børn, svimjihyljar og spæliplássum. Eisini er møguligt at bíleggja All Inclusive, sum hevur sera høgan standard.
Iberostar hevur tvey hotell, sum eru serliga ætla vaksnum. Hesi eru gjørd við tí fyri eyga at kjúkla um allar sansir so ein veruliga kann njótað friðin, umhvørvið, matin og ikki minst góða veðrið.
Hotellir
Iberostar Albufera Playa ****
Iberostar Albufera Playa ****
Stórt og vælumtókt All Inclusive hotell partur í vælkendu Iberostar-ketuni. Hotellið liggur beint við eina strond í Playa de Muro, sum er ein av bestu strendrunum í Mallorka. Hotellið deilir ymiskar hentleikar við systirhotellið Iberostar Albufera Park fyri at gestirnir skulu fáa besta upplivilsi gjørligt. Hotellið hevur 3 ymiskar barnaklubbar til allar aldurbólkar.
Møguligt er at bíleggja einans kamar ella við morgunmati, hálv pensión ella All Inclusive.
Iberostar Ciudad Blanca ****
Iberostar Ciudad Blanca ****
Hotellið liggur beint við vøkru og barnavinarligu strondina. Tætt við liggur ein golfvøllur. Somuleiðis bjóðar hotellið barnaklubbar fyri smærri og størri børn. Møguleiki fyri WIFI mótvegis gjaldið. Hotellið hevur svimjhyl og barnahyl og møguligt er at læna baðihandklæð. Møguligt er at fáa SPA viðgerðir mótvegis gjaldið. Somuleiðis bjóðar hotellið ALL INCLUSIVE og barnamatskrá.
Iberostar Alcudia Park ****
Iberostar Alcudia Park ****
Hotellið sum liggur út til strondina í Playa de Muro er eitt av bestu hotellum í Alcudia. Hotellið bjóðar hevur eksklusivt ALL INCLUSIVE við barnamatskrá og er eitt upplagt val hjá barnafamiljum við sínum tryggu rammum.
Tað eru 366 íbúðir har fleiri av teimum hava sera gott útsýni antin yvir hav, garðin ella svimjihyljarnar. Somuleiðis bjóðar hotellið barnaklubb fyri allar aldursbólkar. Hotellið hevur svimjihyl til tey smæðstu, innandura og uttandura svimjihyljar, har møguleiki er at læna baðihandklæði. Møguligt er eisini at forkela seg við SPA viðgerðum. WIFI er á hotellinum mótvegis gjaldi.


text:
Poul F. Joensen
Poul Frederik Joensen (18. november 1898 - 27. juni 1970) er kendasta skaldið í Suðuroy og eisini ein av mest týðandi skaldum í Føroyum. Hann var ættaður úr Hørg í Sumba, og hann nevndi seg viðhvørt Hargaskaldið.
Poul F. var fólkafloksmaður um ein háls. Hann fór til skips 14 ára gamal og royndi sjólívið í eitt ár. Hann hevði ætlað sær at halda fram við tí, og skuldi fara við Robert Miller í 1914, men foreldur hansara søgdu nei og sendu hann á læraraskúla í Havn í staðin. Tað vísti seg at vera hansara bjarging, tí sama túrin gekk Robert Miller burtur við mann og mús. Poul F. fór so á Læraraskúlan, har hann tók læraraprógv í 1917. Meðan hann búði í Havn, var hann ofta á Færø Amtsbibliotek, sum seinni broytti navn til Føroya Landsbókasavn, og har las hann bókmentir úr øðrum londum. Honum dámdi serliga væl yrkjararnar Robert Burns og Heinrich Heine, og í fyrsta yrkingasavni sínum eru fleiri yrkingar hjá teimum báðum, sum Poul F. hevði týtt leysliga til føroyskt úr donskum. Áðrenn hann gav út fyrsta yrkingasavnið í 1924, fekk hann nakrar yrkingar útgivnar í bløðum og tíðarritum, eitt nú í Tingakrossi og í Varðanum. Hann hevði eisini nakrar barnasøgur við í Barnablaðnum í 1920-árunum, men hesar hevur hann ikki tikið við, tá hann seinni hevur givið út bøkur sínar. Hann hevur eisini yrkt nøkur føroysk kvæði, t.d. um frísarnar í Akrabergi.[1] Hann var lærari í Froðba 1919 til 1927 og í Lopra og á Økrum frá 1947 til 1949. Hann giftist til Froðbiar við Juliu Mortensen og varð búgvandi har alt lívið. Eftir at hava sagt lærarastarvið frá sær, arbeiddi hann sum traðarmaður og verkamaður, til hann andaðist í 1970.
Innihaldsyvirlit
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 1924 Gaman og álvara; yrkingar
- 1942 Millum heims og heljar; yrkingar
- 1955 Lívsins kvæði; yrkingar
- 1963 Seggjasøgur úr Sumba I; siðsøguligar frásagnir
- 1967 Ramar risti hann rúnirnar; yrkingar
- 1988 Gaman og álvara - Hanus syngur Poul F. (LP pláta frá 1988 - Hanus G. Johansen)
- 2012 Heilsan Pól F. - ritstjórnað hevur Jonhard Mikkelsen - Sprotin hevur útgivið bókina, sum inniheldur yrkingasøvnini: Millum heims og heljar, Lívsins kvæði, Ramar risti hann rúnirnar (556 síður)[2]
Afturat hesum er okkurt prentað í øðrum verkum. Eitt nú er minnisyrking hansara um Victor Danielsen prentað í Z. Zachariassen: Bíblian á føroyskum í hálva øld, bls. 423f. (Leirkerið, Gøta, 2000) (Upprunaliga 14. september 4. mars 1961)
Heiðurslønir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Eivindaródn - Greinar 1979-2011. Heiðursrit til Eivind Weyhe, greinar hansara frá nevnda tíðarskeiði. Síða 525-550
- ↑ Sprotin.fo Heilsan Pól F.


text:
Södertälje
Södertälje er ein býur og keypsstaður í Södertälje kommunu í Stockholms län í Svøríki. Í býnum búgva umleið 64.619 fólk (2010)[1] Býurin, ið er tann næststørsti í Stockholms län og 16. størsti í Svøríki, liggur tætt við høvuðsstaðin í Svøríki, Stokkhólm. Býurin er eitt nú kendur fyri at hýsa tveimum altjóða fyritøkum: Scania AB og AstraZeneca.
Kend fólk úr Södertälje[rætta | rætta wikitekst]
- Björn Borg, tennisleikari
- Hasse Aro, vertur fyri sjónvarpsrøðini Efterlyst.
- Jan Guillou, rithøvundur og blaðmaður
- Patrik Nordin, ítróttamaður (skí)
- Bengt Westerberg, fyrrverandi leiðari av svenska Fólkaflokkinum
- Richard, Louis og Per Herrey., tónleikabólkurin sum vann Eurovision Song Contest 1984
- Johan Edlund, guitaristur og sangari í Tiamat
- Nicklas Bergfors, íshockey leikari
- Carl Hagelin, íshockey leikari


text:
Erlendur Patursson
Erlendur Patursson (20. august 1913 - 16. juni 1986) føddur í Kirkjubø, sonur Jóannes Patursson og Guðny. Blaðungur fór hann til Íslands, har hann í 1933 tók studentsprógv. Haðani fór hann til Oslo, har hann tók 1. part í búfrøðislestri, fullfíggjað cand. polit prógv tók hann á lærda háskúlanum í Keypmannahavn í 1942. Heimafturkomin til Føroya eftir stríðslok var hann fíggjarligi ráðgevi løgtingsins 1946-1947, eitt skifti fiskimaður og í 1953 varð hann kosin til formann í Føroya Fiskimannafelag. Nú kom hann av álvara upp í politikk. Hann var við til at stovnseta Tjóðveldisflokkin og gjørdist í apríl 1949 blaðstjóri á málgagni floksins 14. September, eitt starv hann røkti í fyrstu atløgu fram til 1962 og aftur frá august 1973 til januar 1976.
Í 1954 varð hann valdur tingmaður fyri Sandoyar valdømi, sum hann umboðaði fram til 1966. Frá 1970 hevur hann verið valdur á ting fyri Suðurstreymoyar valdømi. Hann var landsstýrismaður í sjálvstýrislandsstýrinum 1963-1966 og føroyskur fólkatingsmaður 1973-1977. Patursson hevur lagt úr hondum frágera nógv skrivligt tilfar, umframt tær hundraðtals politisku blaðgreinirnar og tey mongu ritini, ið viðgera samfelagsmál, hevur hann skrivað tvey stórverk.
Annað er minningarrit Føroya Fiskimannafelags"»Fiskiveiði - Fiskimenn 1850-1939 I-II", sum kom út 1961, og fram-haldið "Fiskivinna og fiskivinnumál 1940-1970 I-II-III", ið kom út í tíðarskeiðinum 1976-1981, og hitt er ein Føroya søga, ið ætlandi kemur í 5 pørtum, harav tríggir eru komnir. Fyri ritverk síni fiskivinnuni viðvíkjandi fekk høvundurin í 1981 heiðursløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir
Givið út[rætta | rætta wikitekst]
- 1942 - Fólkaflytingin úr Føroyum
- 1945 - Føroysk búreising
- 1945 - Føroysk stjórnarmál
- 1961 - Fiskiveiði - fiskimenn : 1850 - 1939 (2 bd.)
- 1965 - Føroya søga lll - úr einaveldi í amtsveldi stjórnarviðurskifti 1834-54.
- 1976 - 1981 - Fiskivinna og fiskivinnumál 1940 - 1970 (3 bd., fekk M. A. Jacobsens heiðursløn fyri yrkisbókmentir 1981)
- 1983 - Sjón og seiggj : samfelagsligar greinir
- 1985 - Í hjørtum okkara býr frælsi
- 1985 - Political facts about Faroe Islands
- 1986 - Aldrig kan et folk forgå - som ikke vil det selv


text:
17. juli
17. juli er dagur 198 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 199 um skotár er). 167 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1762 - Jekaterina II (Katarina hin stóra) verður keisarinda í Russlandi eftir Pjotr III verður dripin.
- 1955 - Disneyland letur upp í Anaheim, Kalifornia, USA
- 1975 - Eitt amerikanskt Apollorúmdarfar og eitt sovjetiskt Sojus binda seg saman í ringrás um jørðina. Hetta er fyrstu ferð rúmdarfør frá tveimum ymsum londum binda seg upp á henda hátt
- 1975 - Eysturtimor verður innlimað sum 27. landslutur í Indonesia
- 1979 - Forsetin í Nikaragua Anastasio Somoza Debayle sigur frá sær og flýggjar til Miami, Florida, USA
- 2012 - Tað eydnaðist fýra monnum at klatra upp á toppin á Trøllkonufingri, sum er ein 313 metrar høgur drangur. Teir fýra vóru: Herman Eysturoy, Absalon Eysturoy, Aksel Poulsen og Bjartur Lamhauge. Tríggir aðrir vóru eisini við á Trøllkonufingri, men komu ikki heilt upp á toppin, teir vóru: Heini Hátún, Hjálmar Hátún og ein dani.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1674 - Isaac Watts, enskt sálmaskald (d. 1748)
- 1891 - Haile Selassie, keisari í Etiopia
- 1899 - James Cagney, írskur-amerikanskur sjónleikari (d. 1986)
- 1901 - Bruno Jasieński, pólskur yrkjari (d. 1938)
- 1912 - Art Linkletter
- 1918 - Carlos Manuel Arana Osorio, forseti í Guatemala (d. 2003)
- 1920 - Juan Antonio Samaranch, forseti í Altjóða Olymipsku Leikanevndini
- 1935 - Donald Sutherland, kanadiskur sjónleikari
- 1940 - Hans Jacob Debes, føroyskur søgufrøðingur (d. 2003)
- 1947 - Camilla, hertuginda í Cornwall
- 1947 - Dorthe Kollo, danskur sangari
- 1952 - David Hasselhoff, amerikanskur sjónleikari og tónleikari
- 1958 - Anne Dorthe Michelsen, danskur sangari (Tøsedrengene)
- 1972 - Jaap Stam, niðurlendskur fótbóltsspælari
- 1974 - Claudio López, uruguayskur fótbóltsspælari
- 1978 - Line Daugaard, danskur hondbóltsspælari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1790 - Adam Smith, skotskur búskaparfrøðingur
- 1959 - Billie Holiday, amerianskur djasssangari (f. 1915)
- 2005 - Sir Edward Heath, bretskur forsætismálaráðharri (f. 1916)


text:
Vendisnípa
Vendisnípa ella skógsnípa (frøðiheiti - Scolopax rusticola) er reydligari á liti enn mýrisnípa og nógv størri — nakað sum dúgva til støddar. Í Føroyum eigur hon ikki, men nógv í skógunum í Noregi og Svøríki. Um heystið flytur hon suður til Onglands, og møtir hon tá tráum vindi av eystri ella landsynningstømingi, so koma nakrar higar. Tær halda seg í haganum, men lítið sæst til teirra. Mýrisnípu dámar væl um dimmið, og skógsnípuni enn betur; hon er rættur náttarfuglur. Um dagin situr hon so væl fjald, at tú fært ikki eyga á hana, fyrr enn hon flýgur upp stutt frá tær. Tá skundar hon sær nakað burt og setur seg aftur líka væl fjald. Fert tú hagar, sum hon hvarv, letur hon teg ikki koma sær so nær; og heldur tú við at leita eftir henni, verður hon styggari hvørja ferð eftir aðra. Sum veturin líður fækkast tær og hvørva. Um várið, tá ið tær eru í norðurferð, koma stundum nakrar aftur, men so skjótt tær fáa lagaligan byr, leita tær burtur hiðani til heim sítt.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.