text:
Holocaust
Holocaust (úr Griskum ὁλόkauσtoς holókaustos: hólos, "heilt" and kaustós, "brent", tað vil siga katastrofa) var útreinskanin av evropeiskum jødum, sum fór fram frá 1933 til 2. heimsbardagi endaði í 1945, framt av týska statinum undir leiðslu av nazi-leiðaranum Adolf Hitler. Holocaust er ein av mest umtalaðu hendingum nakrantíð. Undir krígnum vóru umleið 6.000.000 jødar dripnir, og hetta var næstan 60 % av øllum jødum, ið livdu tá. At hata jødar er nakað, ið ikki byrjaði í Týsklandi, tá ið Adolf Hitler kom til valdi, hetta byrjaði langt áðrenn í heimsøguni. Hetta var heldur ikki nakað týskt "fænomen", at hata jødarnar. Eitt rótgrógvið hat ímóti jødunum er eisini at síggja í skriftunum hjá Martini Luther, og hetta var eisini ein týdningarmikil partur av sjálvsfatanuni hjá teimum kristnu.
Síðan tað, í tí meira ”moderna” samfelagnum, tað vil siga aftaná ár 1800, eru jødarnir hjá mongum fólkum blivnir fataðir sum ein bumsur ella pirra á samfelags-kroppinum. Har eru fleiri felagskapir settir í stovn, tann stórsti av teimum er nokk nazistaflokkurin. Nazistaflokkurin við Adolf Hitler á odda, kom til ræði í Týsklandi í ár 1933. Nazistarnir dugdu væl at "selja" seg, og skjótt vóru teir blivnir sera væl dámdir víða um. Teir fingu skaffa fleiri túsind fólkum arbeiði, av tí at motorvegur var settur í gerð. Teir søgdu, at hetta fór at betra um sambandið, og tað fór tað nú eisini, men stórsta grundin var nokk tí, at tað skuldi vera lættari at transportera tanks, herðbilar, hermenn og annað, ið skuldi brúkast til kríggið nøkur ár seinni.
Men jú longur nazistarnir sita við valdið, jú meira eyðsýndir vera teir. Her byrjar at henda okkurt. Hitler byrjar at byggja sær ein herð, ein herð, sum vil nakað við alskyns kampvognum. Eisini verður gjørt um seg millum fólkið, har ein ávísur missmunur verður. Her er tað serliga jødarnir, ið eru hart raktir. Har verður sett forboð fyri teimum mong støð, har verða vístar ræðumyndir av jødunum, har ið teir vera lýstir sum nakað ringt. Og hetta verður verri og verri, jødarnir vera viðfarnir sum dýr! Og tá er tað, at kríggið byrjar.
1. septembur í 1939 loypa týskararnir á Pólland, og so er allur heimurin í kríggi. Og tá koma nazistarnir út við øllum um jødarnar. Teir vilja hava eitt stóra-Týskland uttan jødar, vilja beina fyri jødunum. Nógvar og stórar legur vóru bygdar, har ið jødarnir vóru sendir fyri at arbeiða og drepast. Ikki bert jødar blivu dripnir, eisini evnaveik, myrk fólk, fólk ið hoyrdi til Jehovas Vitnið, homoseksuel, slavir og russar. Tok koyrdu í hópatali út í mongu legurnar, ið lógu spjeiddar runt í londum eystan fyri Týskland, lond sum Pólland, Russland, Eysturríkið og Tjekkíið. Tokini vóru meira enn full hvørja ferð tey fóru, og tað var sum oftast sera langar ferðir, við hvørki vátum ella turrum, so mong doyðu á ferðini.
Tað var hart at liva í legunum, lívskorini vóru ikki góð. Lítið at eta, vánalig støð at sova í og hart arbeiði. Og fleiri túsind fólk blivu dripin hvønn dag. Tá ið kríggið endaði í juni mánaði í 1945, vóru næstan 6.000.000 jødar blivnir dripnir.
Innihaldsyvirlit
Ætlanin[rætta | rætta wikitekst]
“Final Solution/Die Endlösung” – kalladist tann endaliga “loysnin” hjá Týsklandi sum var um at drepa/útrudda allir jødar í Evropa. Úttrykkid vard brúkt til Wannsee-konferensuna í Berlin 20. januar 1942 har týskir embætismenn kjakadust um gjøgnumførsluna av hesi ætlan.
Hvussu vistu týskarar hvør var jødi?[rætta | rætta wikitekst]
Tann 14. november 1935 sendu nasistarnar hesa definitiónina av einum jøda út: Ein og hvør vid trimum ella tveimum jødiskum ommum og abbum, sum hoyrdu til tad jødiska samfelagid t. 15. september 1935, ella aftaná tad; var giftur vid einum jøda ella jødindu t. 15 september 1935, ella aftaná tad; var avkomin av einum parlagi ella einum ”útumsparlags-sambandi” vid einum jøda 15. september 1935, ella aftaná tad.
Legurnar:[rætta | rætta wikitekst]
Líkasum við nasismuni byrjaðu arbeiðslegurnar sum nakað sum skuldi fyristilla øgiliga gott, sunt og vinaligt. Tað varð lýst við familjuuppihaldi, og gott hjá børnum at stuttleika sær. Men soleiðis var ikki, og legurnar vórðu størri, fleiri og ógvusligari og vundu skjótt uppá seg. Eitt gott dømi um, hvussu lætt tad er at blenda fólk á slíkan hátt, uttan tey faktiskt vita hvat tey gera, er filmurin: ”Die Welle”. Arbeiðslegurnar vórðu harðar, umstøðurnar ringar, og arbeitt varð ógvuliga hart hvønn dag. Ein deyðslega er ein konsentratónslega við tólum specielt sniðgjørd til systematiskt morð. Tær vóru ræðuligar, tí nasistar hungraðu, misbrúktu og drupu óskyldig fólk. Nasistar hildu ikki jødar vera menniskju, men frá aðrari planet.
Frá 1933 til 1945 bygdu týsku nasistarnar umleið 20.000 legur til at fongsla offur. Tey fólkini, sum vóru offur, vórðu fysiskt konsentrerað á legunum. Í 1939 lótu nasistar upp “tvungnar” arbeiðslegur, og folk í túsundtali fóru at doyggja av møði, svongd og eksponering.
Deyðs- og arbeiðslegurnar vóru mangar, men tær størstu, sum vóru í Pólandi, vóru:
- Auschwitz II (Auschwitz-Birkenau) (1.100.000 offur)
- Chełmno-------- (320.000 offur)
- Belzec---------- (600.000 offur)
- Majdanek ------ (360.000 offur)
- Sobibor--------- (250.000 offur)
- Treblinka------- (700.000 offur í 1942, men legan var virkin inntil 43, so talið hevur verið væl hægri)
Hvussu nógv vóru jødiski ofrini tilsamans? Tað er ómøguligt at siga neyvt, hvussu nógv doyðu undir holocaust, men tey flestu eru einig um eitt tal á umleið 6 milliónir jødar.
Hvørji vórðu hótt? Granskarir og fólk meina, at Holocaust ikki bert var jødaforfylging. Nasistarnar vóru eisini eftir fólki úr mongum øðrum bólkum, sum t.d. sigøjnarar, sovjetiskir krígsfangar, alment pólskt og serbiskt fólk, samkynd, folk við breki, Jehova vitni og aðrir politiskir og religiøsir flokkar - um tey so vóru týsk ella ikki - ið vóru mótstøðufólk, ”anti-sosial” t.d. biddarar, vagabondar og gøtuseljarar. Telir man hesi við, hava offrini verið millum 11 til 17 milliónir fólk. Ein onnur kelda sigur eisini, hesi fólkini, sum vórðu dripin av aðrari orsøk enn jødauppruna vóru 5 milliónir, so t.v.s. ca. 11 milliónir tilsamans.
Minningardagar[rætta | rætta wikitekst]
Teir dagarnar til minnis um offrini av holocaust er árliga 8-daga tíðarskeiðið, sum er valt av Sameindu Tjódum, at hjálpa borgarum at minnast og læra av holocaust. Tað árliga tíðarskeiðið, sum vanliga byrjar sunnudagin áðrenn tí jødisku traditiónina Yom Hashoah, heldur áfram gjøgnum tann komandi sunnudagin, vanligvís í apríl ella mai. The United States Holocaust Memorial Museum hevur eitt tema hvørt ár, og útgeva ymsir lutir og tilfar til at stuðla og gera ein innsats. Tad er ógvuliga týdningarmikið, at vit, aftaná slíkar katastrofur, ongantíd gloyma hvat hendi, og læra av teimum feilum, sum tey gjørdu tá, so teir ikki henda aftur.


c: text/html

text:
Fílabeinsstrondin
Tjóðveldið Fílabeinsstrondin (alment franskt heiti: République de Côte-d'Ivoire) er eitt land í Vesturafrika. Í norðri hevur Fílabeinsstrondin mark við Mali og Burkina Faso, í eystri við Gana, og í vestri við Liberia og Guinea. Almenna málið er franskt.
Innihaldsyvirlit
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mannarættindabrot[rætta | rætta wikitekst]
Bæði deildir, sum stuðla fyrrverandi forsetanum á Fílabeinstrondini Laurent Koudou Gbagbo og núverandi forsetanum Alassane Ado Dramane Ouattara, framdu kríggsbrotsverk og brot á mannaættina, í blóðuga stríðnum, sum tók seg upp aftaná valið í desember 2010 [1]. Alassane forseti hevur higartil ikki fordømt hesum ræðugerðum. Hetta kann tulkast, sum tekin um, at hansara trygdardeildir og aðrir vápnaðir bólkar, hava fingið grønt ljós til at halda fram við bardøgunum. Heitt verður á Alassane, um alment at fordøma bardøgunum og at steðga øllum álopum á sivila fólkið alt fyri eitt. Mannarættindabrot verða framhaldandi framd mótvegis veruligum ella ímyndaðum stuðlum hjá fyrrverandi forsetanum Gbagbo. Mannarættindabrotini verða bæði framd í Abijan og í vestara partinum av landinum. Eitt kanningarlið hjá Amensty International hevur verið á Fílabeinstrondini, í gott tveir mánaðir, og samlað meira enn 100 frágreiðingar frá vitnum og fólki, sum hava yvirlivað massakrina, sum fór fram tann 29. mars 2011 í Duékoué, sum liggur umleið 500 km. vestan fyri Abidjan, og granna bygdinum. Allar frágreiðingarnar frá vitnum bera boð um, at drápini eru systematisk útvald og framd av hermonnum í FRCI (Forces Républicaines de Côte d'Ivoire), sum varð stovnað av núverandi forsteta Alassane tann 8. mars í 2011 [2]. FRCI herdeildin hevur dripið hundraðtals menn í øllum aldrum, vegna teirra politisku sannføring og etniska samleika.
Áðrenn mennirnir vóru dripnir vóru teir bidnir um at upplýsa navn teirra og vísa samleikaprógv. Nøkur av samleikapróvnum vóru funnin undir liðini av líkunum. Frá 6. til 8. mai í 2011 vóru fleiri bygdir niðurbrendar og fleiri fólk dripin. FRCI rættvístgjørdi hesar gerðir við at siga, at teir leitaðu eftir vápnum. Síðan desember 2010 hava deildir, sum hava stuðla Gbagbo eisini hava framt kríggjsbrotsverk og brot móti mannaættini, harmillum morð, píning og neyðtøkur. Síðst í februar mánaði fóru deildir, sum stuðla Gbagbo, inn í eitt tætt bygt grannalag í Abijan, har fólk, sum stuðla Alassane hildu til, og drupu fleiri fólk. Stríðið, sum hevur valdað seinastu seks mánaðarnar hevur ført til, at túsundtals fólk eru flýdd og eru tramautiseraði.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fílabeinsstrondin sigst vera eitt tað tryggasta landið í Afrika, bæði politiskt og búskaparliga. Ein av atvoldunum er, at landið hevði sama forseta, Félix Houphouët-Boigny (f. 18. oktober 1905 – d. 7. desember 1993), í 33 ár, 1960 til 1993. Hann legði dent á, at landið skuldi flyta út ymiskar vørur, tí at tað er ein av fortreytunum fyri sterkum búskapi. Týdningarmestu landbúnaðarvørurnar eru kaffi og kakao. Bøndurnir dyrka eisini bummull, frukt og tubbak og hava eisini skógarvinnu.
Borið saman við flestu lond í Afrika er Fílabeinsstrondin rættiliga ríkt land. Ein ein av orsøkunum er, at myndugleikarnir hava lagt seg eftir, at bøndurnir dyrka ymiska grøði. Einki land í heiminum dyrkar so nógv kakao sum Fílabeinsstrondin - summi ár kemur 1/3 av øllum kakao haðan - men kapping úr Landsynningsásia kann fara at broyta hetta. Einki annað land í Afrika dyrkar so nógv kaffi, og teir dyrka eisini ananas og bananir.
Fyrr vóru stórir skógir á Fílabeinsstrondini. Har vaks nógvur dýrur viður, sum til dømis íbinholt og mahogni. Nú er næstan eingin skógur eftir. Í mong ár var skógarvinna álitið í búskapinum, og nógvur viðarútflutningur var hildin at vera ein av útvegunum at vinna á uttanlandsskuldini. Stórir skógir vórðu høgdir niður og lendið lagt inn til kaffi- og kakaolundir. Nú verður roynt at bjarga tí skógi, sum eftir er, og farið er eisini at gróðurseta trø.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri enn 60 fólkasløg eru á Fílabeinsstrondini, og samanumtikið liva tey friðarlaga saman. Eitt av hesum fólkum er danfólkið, djúpt inni í skógunum fyri vestan. Tey eru gitin fyri at duga væl at skera í træ og gera m.a. træskortar, sum limirnir í serligum loyniligum felagsskapum brúka, so at eingin skal vita, hvørjir teir eru. Bara limirnir í hesum felagsskapum sleppa at dansa styltudansin hjá danfólkinum.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Kúpan á størstu kristnu kirkju í heiminum (La Basilique Notre-Dame de la Paix) dagar høgt upp um húsatekjurnar í lítla býnum Yamoussoukro, sum fyri stuttum varð gjørdur til høvuðsstað á Fílabeinsstrondini. Gamli forsetin, Boigny, hevði sjálvur eftirlit við arbeiðinum, kirkjan varð liðug í 1989. Hon var ovurdýr at byggja, men har eru 7 000 sessir, og í túninum fáa 350 000 fólk verið - tríggjar ferðir so nógv fólk, sum búgva í býnum. Funnist varð harðliga at forsetanum fyri at seta í verk so ræðuliga dýra bygging í einum landi, har enn er stórt fátækadømi.
Hagtøl[rætta | rætta wikitekst]
- Kristindómur: 37,5 %.
- Islam: 37,5 %.
- Afrikanskir átrúnaðir: 25,0 %.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Fílabeinsstrondin gjørdist sjálvstøðugt ríki í 1960, tá hevði landið verið franskt hjáland í 400 ár. Landið hevur enn nógv samband við Frakland. 240 km. sunnanfyri høvuðsstaðin liggur Abidjan. Hesin nýmótans havnabýurin við glampandi háhúsum er størsti býur í landinum. Í Abidjan eru nógvir snøggir mótahandlar og fínar matstovur, ið eru merkt av franskari ávirkan og minna um, at landið hevur staðið undir Fraklandi. Mangir bankar í Abidjan og aðrar fyritøkur húsast í háhúsunum uppi á heygnum í býnum. Abidjan var høvuðsstaður á Fílabeinsstrondini til 1991, tá ið Yamoussoukro gjørdist høvuðsstaður.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://web.archive.org/web/20110912103014/http://amnesty.org/en/library/asset/AFR31/002/2011/en/bb769d9e-874f-442e-9454-993977a35f95/afr310022011en.pdf
- ↑ http://www.amanien.info/actualite-1860-colonel-kouassi-patrice-porte-parole-des-forces-republicaines-de-cote-d-ivoire-ordonnez-nous-obeirons-commandez-nous-executerons.html?PHPSESSID=99f4511af43df8d353be5e1306ccdf08

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Li Bai
Li Bai (701–762), eisini kendur sum Li Po, var ein kinesiskur yrkjari sum frá tíðini tá hann livdi líka til í dag verður sagdur at vera ein serstakur og romantiskur persónur, sum førdi siðbundna poetiska formin til nýggjar hæddir.
Hann og vinur hansara Du Fu (712–770) vóru teir mest framstandandi persónarnir í tí blómandi kinesiska skaldskapinum miðskeiðis í Tang-rríkinum, í tí tíðarskeiðnum, sum ofta verður nevnt "Gulløldin í Kina".
Umleið túsund yrkingar, ið Li Bai sigst hava yrkt eru varveittar, av teimum eru 34 í kanon-skriftasavninum frá 18. øld Trýhundrað Tang yrkingar. Søgninsigur, at hann druknaði, tá ið hann lenaði seg úr sínum báti fyri at fevna spegilsmyndina av mánanum í ánni, men datt útí og druknaði.


text:
1926
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 12. mai - Roald Amundsen flýgur við luftskipinum Norge yvir Norðpólin, sum hann náddi fyrstur manna til gongu í 1911.
- 26. mai - Glyvra kirkja verður vigd.
- 6. august - Gertrude Ederle verður fyrsta kvinnan, sum svimur yvir Ensku Kanalina, tá hon svimur frá Fraklandi til Englands.
- 23. august - Kvinnur runt heimin syrgja vælumtókta, italska, sjónleikaran, og sex symbolið Rudolph Valentino sum doyr av búkhinnubruna, einans 31 ára gamal.
- 31. august - Heimskendi gyklarin Harry Houdini doyr av kolubruna og búkhinnubruna.
- 25. november - Deyðarevsing verður aftur sett í verk, aftaná at hava verið avtikin í 1889. Hon verður tó avtikin fyri aðru ferð í 1948.
- 3. desember - Heimskendi rithøvundurin Agatha Christie hvørvur frá heimi sínum í Surrey, hon verður tó funnin aftur 11 dagar seinni.
Ókendar dagsetiningar[rætta | rætta wikitekst]
- Týska flogfelagið Lufthansa verður stovnað.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 16. mars - Jerry Lewis, amerikanskur sjónleikari og skemtari (The Nutty Professor)
- 9. apríl - Hugh Hefner, amerikanskur vinnulívsmaður og stovnari Playboy.
- 30. mars - Ingvar Kamprad, svenskur handilsmaður og stovnari IKEA
- 21. apríl - Elizabeth II, ensk drotning
- 8. mai - David Attenborough, enskur sjónvarpsmaður og lívfrøðingur
- 18. mai - Dirch Passer, danskur sjónleikari (Charles' tante) (d. 1980)
- 1. juni - Marilyn Monroe, amerikanskur sjónleikari og sex symbol (d. 1962)
- 28. juni - Mel Brooks, filmleikstjóri, skemtari og tónasmiður (The Producers)
- 3. august - Tony Bennett, amerikanskur sangari
- 13. august - Fidel Castro, kubanskur forseti.
- 21. september - Eyvindur Mohr, listmálari. (d. 2005)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 2. mai - Kvívíks Jógvan, yrkjari. (f. 1843)
- 23. august - Rudolph Valentino, italskur sjónleikari og sex symbol (f. 1895)
- 31. oktober - Harry Houdini, ungarskur gyklari (f. 1874)


text:
Vodafone
Vodafone er partafelag, ið bjóðar fjarskiftistænastur í Føroyum. Tá fyritøkan varð stovnað nevndist hon Kall. Fyrsti stjórin í Kall var Bjarni A. Bjarnason. Verandi stjóri er Gudny Langgaard.[1] Vodafone var høvuðsstuðul hjá bestu føroysku fótbóltsdeildini hjá monnum í trý ár, frá 2008 til og við 2011. Deildin var tá nevnd Vodafonedeildin.[2]
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Eftir at Føroya Løgting hevði avtikið einkarættin á fjarskiftisøkinum í 1999, kundu onnur koma inn á marknaðin og kappast við táverandi Telefonverk Føroya Løgting (nú Føroya Tele).
Kall varð stovnað summarið 1999 av Ólavi Ellefsen, Ólavi Gregersen, Jónsveini Joensen og Terja Durhuus[3].
- Í juni 2000 komu fíggjarligir íleggjarar uppí Kall, harímillum Framtaksgrunnur Føroya.
- Í juli 2005 seldu nakrir av táverandi eigarum av Kall - Framtaksgrunnur Føroya og Notio - sín partapening til Vodafone Ísland. Felagið kom soleiðis at eiga 82,1% av felagnum. Kall er nú dóttirfelag hjá Vodafone Ísland. Tað er íslendska felagið Dagsbrún, ið eigur Vodafone Ísland.
- Í apríl 2006 stovnaðu Kall og Elektron felag, ið skuldi bjóða føroyingum breiðband. Felagið kallaðist P/F Føroya Breiðband og fekk seinni navnið EITT. Í mars 2007 yvirtók Kall partapeningin hjá Elektron í EITT.
- 29. mai 2008 varð navnið Kall slept, og felagið tók navnið Vodafone, sum er navnið á høvuðspartaeigaranum.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Vodafone.fo, Bygnaður
- ↑ Sudurras.info, Vodafonedeildin farin í søguna
- ↑ https://www.vodafone.fo/Default.aspx?pageid=37 Virkislýsing av Vodafone
- Heimasíðan hjá Vodafone
- Grein um Kall á Portalinum [1]
- Grein um Kall á Portalinum [2]
- Grein um Kall á Portalinum [3]


text:
Malakkahálvoyggin
Malakkahálvoyggin (maleisiskt: Semenanjung Tanah Melayu; teilendskt: คาบสมุทรมลายูrøkkur) er tætt suður ímóti ekvator (miðkring), har er hitin mest sum altíð tann sami bæði vetur og summar. Hvønn einsasta dag um middagsleitið oysir regnið niður nakrar tímar. Hálvoyggin er tí øll avtakin við tropiskum regnskógi. Fjøldin av fólkinum býr á oyrareingjunum og á lágslættunum og niðan ígjøgnum teir djúpu dalarnar. Nakað býr tó uppi í teimum niðaru háslættunum. Meðan fjøllini eru avtakin við regnskógi og savannuvøkstri, eru dalarnir, oyrareingirnar og lágslættarnir velt til rís. Teir velta so nógv rís, at teir selja til t.d. Kina, Evropa og USA.


text:
Ian McKellen
Sir Ian Murray McKellen (* tann 25. mai 1939 í Burnley, Lancashire, Onglandi) er ein bretskur sjónleikari, sum er kendur fyri sínar leiklutir sum Gandálvur í Peter Jacksonsa filmatisering av triologiini hjá J. R. R. Tolkien um Ringanna Harra, Magneto í Bryan Singersa trilogi um X-Men og Sir Leigh Teabing í Ron Howardsa The Da Vinci Code. Han er eisini kendur fyri sínar leiklutir á palli og í 1979 bleiv hann upptikin í Order of the British Empire og í 1991 bleiv hann sligin til riddara.
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Ian McKellen á IMDb, The Internet Movie Database.
- Ian McKellen (almenn heimasíða).


text:
Shake It Up: I Heart Dance (Shake It Up: I <3 Dance) er triðja soundtrack fyri Disney Channel Original Series Shake It Up. Føroyska fyritøkan Baroli Music sum Bárður Háberg og Óli Jógvansson eiga, hevur verið við til at skriva, framleiða og miksa tveir av sangunum á fløguni/soundtrack'inum. Shake It Up: I love Dance kom út 5. mars 2013. Tónleikaútgávan hevur artistar, sum eru blivin kend á Disney Channel, eitt nú Bella Thorne, Zendaya, Bridgit Mendler, McClain Sisters, Caroline Sunshine, Roshon Fegan, Selena Gomez og Coco Jones. Sangirnir sum føroyingarnir Bárður og Jógvan eiga stóran leiklut í hava heitini: "Afterparty" og "Future Sounds Like Us".
Løgini á tónleikaútgávuni við filmstónleikinum[rætta | rætta wikitekst]
Listin við løgum varð avdúkaður 23. januar 2013.[1]
- ↑ Disney Reveals ‘Shake It Up: I <3 Dance’ Track Listing + Cover


text:
Øllum verður ynskt eitt gott nýggjár við vón um alt tað besta í árinum!
Gleðilig jól
Øllum gjáarfólki - bæði heima og burturi - verður ynskt eini gleðilig jól.
Eisini øllum tykkum, sum hava veitt bygdini ein beina og hava vitja bygdina, verður ynskt eini gleðilig jól við ynskjum um alt tað besta í framtíðini!
Myndir frá Gjógv í altjóða miðlum
Gjógv er dagsins mynd í tíðarritinum National Geographic, skrivar in.fo í dag.
Víst verður til ferðafrásøgn, sum spanski myndamaðurin Nano Calvo hevur gjørt frá ferð í Føroyum. Í hesari ferðafrásøgn eru fleiri myndir frá Gjógv, eins og myndir aðrastaðni úr Føroyum.
Eisini er áhugaverdur tekstur um ferðina í Føroyum.
Jólatræið tendrað í kvøld
Í kvøld bleiv jólatræið tendrað.
Væl av fólki varð samlað Niðri í Túni til tiltakið. Norðljómur setti dám á tiltakið við at spæla nakrar jólasangir, borgarstjórin, Heðin Zachariasen, segði nøkur orð, og so komu jólamenninir sjálvandi og býttu út pakkar. Ikki bara børnini, men eisini fleiri vaksin vórðu leskað við pakka frá jólamonnunum.
Tá tiltakið Niðri í Túni var liðugt, varð bjóðað til kaffi, rís'a'la'mande og karamellur í bygdarhúsinum, sum Gjáargarður stóð fyri.
Alt í alt eitt stak hugnaligt kvøld við nógvum og glaðum fólkum.
Fleiri greinar ...
- Bóndi greiddi frá um ull
- Kommunan vitjar í bygdarhúsinum
- Petur Jacob legði nýggja bók fram
- Bókaframløga týskvøldið
- Reykjavík vann
- Filmur til kappingina um norðulendsku virðislønina
- Mentunarvikan: Fyrilestur við Gjógv mikukvøldið
- Sjónleikur á Gjáargarði
- Stanley konsert við Gjógv
- Skráin fyri summarstevnuna 21. juni 2014


text:
9. apríl
9. apríl er dagur 99 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 100 um skotár er). 266 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1979 - Pávi Jóhannes Páll II leggur áherðslu á at allir katólskir prestar skulla liva í sølibat inntil deyðan.
- 2013 Føroyska kvinnulandsliðið spældi triðja og seinasta dystin í HM undan-undan kapping í Litava og vann 2-1 móti Georgia, Føroyar vann harvið bólkin við 7 stigum og spældi seg víðari til HM undankappingina. Heidi Sevdal gjørdi bæði málini hjá Føroyum.


text:
Lort í býin
Lort í býin er vorðið eitt væl kent fyribrigdi. Tey bæði Meyla og Knøttur eru frontfigurar, og tiltøk og framførslur byggja á hugsjónina um ikki at dálka. Heitið er sprottið úr umhvørvisvikuni hjá Tórshavnar kommunu.
Fyrsta framførsla hjá Meylu og Knøtti var í SMS í Havn í samband við 50 ára føðingardagin hjá barnablaðnum Strok. Síðan hevur hetta breitt seg sum ringar í vatni. Børn í øllum Føroyum hava tikið hesi bæði til sín, og fleiri stórar framførslur hava verið í Norðurlandahúsinum fyri fullsettum húsum, umframt at tey ferðast ymsa staðni runt í Føroyum at hava framførslur.
Nú er fløga við ellivu bæði gomlum, væl kendum og spildurnýggjum sangum komin út.


text:
11. februar
11. februar er dagur 42 í árinum í gregorianska kalendaranum. 323 dagar eru eftir av árinum (324 dagar um skotár er).
Dagurin kallast eisini kongadagur.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1928 - Í St. Moritz í Sveis byrjar 2. Vetrar Olympiadan.
- 1929 - Í Italia undirskriva Mussolini og pávin ein sáttmála, ið tryggjar fullveldið hjá Vatikaninum. Vatikanið fekk fullveldi.
- 1984 - Irak bumbar ikki-hernaðarlig mál í Iran.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Hondbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 2012 - Steypafinalur í hondbólti vóru leiktar í Høllini á Hálsi í Havn. Hjá kvinnum gjørdist Stjørnan vinnari eftir at hava vunnið finaluna móti VB 27-23. Hjá monnum gjørdist Neistin steypavinnari eftir at teir vunnu finaluna móti H71 30-27.
Svimjing[rætta | rætta wikitekst]
- 2012 - Kristina Elin Thomsen setti nýtt føroyskt met í 200 m firvald á Ægir Stevnu í Klaksvík við tíðini 2:25.36. Kristina Elin var bert 13 ára gomul tá hon tók 7-ára gamla metið hjá Nataliu Reinhardt á 2:27.62 frá FM í 2005.
- 2012 - Óli Mortensen úr Havnar Svimjifelag vann gullnál, tá hann sum annar føroyingur yvirhøvur, svam 1500 m frí undir 16 minuttir. Hann svam við tíðini 15:53.39. Hin føroyingurin sum hevur svomið teinin undir 16 minuttir er Pál Joensen.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1946 - Anna Kirstin Thomsen
- 1964 - Sarah Palin, amerikanskur politikari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1650 - René Descartes
- 1948 - Sovjettiski filmsleikstjórin Sergej Eisenstein doyr.


text:
1934
1934 (MCMXXXIV) var eitt ár, ið byrjaði á einum mánadegi eftir tí gregorianska kalendaranum. Árið er 1934inda ár eftir okkara tíðarrokning og eftir krist, 934inda árið í næsta ártúsundi, 34inda árið í 20. øld, og fimta árið í 1930-árunum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - International Telecommunication Union verður stovnað.
- 20. januar - Japanska Fuji Photo Film, seinni Fujifilm, verður stovnað í Tokyo.
- 28. mai - Fyrstu yvirlivandi fimmlingarnir verða føddir í Ontario, Kanada.
- 12. juni - Politiskir flokkar verða bannaðir í Bulgaria.
- 14. juni - Adolf Hitler og Benito Mussolini hittast fyri fyrstu ferð.
- 2. august - Adolf Hitler verður statsleiðari í Týsklandi eftir at forsetin Paul von Hindenburg doyr.
- 19. august - Ein fólkaatkvøða vísir at 90% av týsku tjóðini samtykkir at Adolf Hitler verður statsleiðari.
- 19. september - Sovjetsamveldið fer uppí Sameindu Tjóðirnar.
- 21. september - Tropisk ódn í Japan hevur við sær, at 3.036 lata lív, og tempul, bygningar og skúlar oyðileggjast í Osaka.
- 28. september - Afganistan fer uppí Sameindu Tjóðirnar.
- 2. oktober - Ódnir í Kyoto og Osaka í Japan hevur við sær at 1.660 lata lív, 5.400 verða meiðslaði, og oyðileggur rísvøkstur.
- 27. desember - Persia skiftir navn til Iran.
Ókendar dagsetningar[rætta | rætta wikitekst]
- Tíðindablaðið Arbeiðið verður útgivið fyrstu ferð.
- Abidjan verður høvuðstaður á Fílabeinsstrondini.
- Amerikanski sjóherurin trekkir seg út úr Haiti.
- Avstralska landamarkstrætan (Australian frontier wars) endar eftir at hava koyrt í 143 ár.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 27. mai - 10. juni - Heimsmeistaraskapið í fótbólti verður hildið í Italia. Italia verða heimsmeistarir, Kjekkoslovakia verður silvurvinnari, og Týskland bronsuvinnari.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 3. mai - Frankie Valli, amerikanskur tónleikari.
- 1. juni - Pat Boone, amerikanskur sangari og sjónleikari.
- 28. juni - Ivan Johannesen, reiðari og politikari fyri Sambandsflokkin. (d. 2012)
- 1. juli - Sidney Pollack, amerikanskur filmsleikstjóri. (Tootsie) (d. 2008)
- 11. juli - Giorgio Armani, italskur klædnasniðgevi
- 28. september - Brigitte Bardot, franskur sjónleikari.
- 12. november - Charles Manson, amerikanskur kult-leiðari
- 9. desember - Dame Judi Dench, enskur sjónleikari
- 28. desember - Dame Maggie Smith, enskur sjónleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 4. juli - Marie Curie, pólskt náttúruvísindafólk, og Nobels vinnari (f. 1867)
- 2. august - Paul von Hindenburg, týskur forseti (f. 1847)


text:
16. januar
16. januar er dagur 16 í árinum í gregorianska kalendaranum. 349 dagar eru eftir av árinum (350 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1992 - Eftir blóðugt borgarakríggj í El Salvador kom friðaravtala í gildi henda dagin.
- 2011 Tangaskipið Jessica fór á land nær havnina við Puerto Baquerizo Moreno á oynni San Cristobal, hetta hendi tætt við Galapagosoyggjarnar. Nógv olja lak út í havið.
- 2015 - Listaboykottið, sum listafólk í Føroyum settu í verk ímóti tí almenna við Mentamálaráðnum á odda 2. november 2012, er nú av. Tað vóru Steintór Rasmussen og Teitur Lassen, ið tóku stig til boykottið, eftir at samgongan valdi at skerja játtanina við einum fjórðingi.
- 2015 - Mentanarvirðislønir Landsins, sum áttu at verið handaðar dagin fyri, hin 15. januar, í staðin orsakað av óveðri, vóru handaðar 16. januar á samkomu í Deplinum í Skálavík. Tórbjørn Olsen, listamálari, fekk Mentanarvirðisløn Landsins, Tey av Kamarinum fingu Heiðursgávu landsins, Mathias Kapnas, tónleikari, fekk virðisløn til Ungt listafólk. Oddvør Johansen, rithøvundur og Katrin Ottarsdóttir, filmsleikstjóri, fingu Sømdargávu landins.
- 2015 - Landsstýrismaðurin í mentamálum, Bjørn Kalsø, kunngjørdi, at orðabøkur Sprotans nú verða ókeypis atkomuligar hjá øllum ið ynskja tað, bæði føroyingum og útlendingum, í Føroyum eins væl og úti í heimi. Henda tænasta verður fíggjað av Mentamálaráðnum og Kommununum í Føroyum. Avtalan er fyri trý ár fyribils og er ein avtala millum Mentamálaráðið, Kommunufelagið umboðandi allar kommunur í Føroyum og forlagið Sprotan. Í løtuni eru 13 bøkur á kervinum, og tær eru nú fríar hjá øllum at nýta. Fleiri mótmælistiltøk vóru í samband við, at føroyskir næmingar, ið áðrenn 1. januar 2015 høvdu ókeypis atgongd til orðabøkur Sprotans, mistu henda møgulleikan frá 1. januar 2015 og til ein loysn varð funnin í dag. Eitt nú høvdu studentaskúlanæmingar í Hoydølum og Suðuroynni trappuverkfall nakrir dagar frammanundan, og næmingar frá framhaldsdeildini í Eysturskúlanum í Havn handaðu eitt mótmælisskriv til Heðin Mortensen, borgarstjóra, sum lovaði, at ein loysn fór at vera funnin, tó ikki bara fyri næmingar í Havn men fyri allir føroyingar og eisini fyri útlendingar kring allan heimin.


text:
New Hampshire
New Hampshire (enskt: State of New Hampshire) er lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 1,3 mió. íbúgvar. Concord er høvuðsstaðurin og Manchester er størsti býurin. Í norðri hevur Maine mark við Kanada (Quebec), í eystri við Maine, í suðri við Massachusetts, og í vestri við Vermont. Í eystri liggur Atlantshavið.
Eyknavni hansara er Granittstaturin (enskt: The Granite State).
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
1. januar 2010 samtykti stjórnin at broyta vígslulógina soleiðis, at samkynd nú hava rætt til at giftast í statinum. Lógin er broytt soleiðis, at hjúnaband er millum mann og kvinnu, mann og mann og kvinnu og kvinnu [1]. Í New Hampshire hava samkynd eisini fingið loyvi til at adoptera. Sostatt er lógin samtykt, og samkynd kunnu nú ættleiða í New Hampshire, á jøvnum føti við hetroseksuell.


text:
Lærara, námfrøðing, sosial ráðgeva, sjúkrarøktafrøðing, ergoterapeut og fysioterapeaut eru nakrar av útbúgvingunum, sum Fjarlestrardepilin í Vági nú bjóðar út.
Í januar setti Vágs kommuna á stovn Fjarlestrardepilin og nú verða fyrstu útbúgvingarnar bjóðaðar út umvegis Fjarlestrardepilin.
Síðan januar hevur verið arbeitt miðvíst við at skipa virksemi kring Fjarlestrardepilin, og er hetta arbeiðið nú komið somikið áleiðis, at fyrstu útbúgvingarnarn kunnu bjóðast út.
Í hesum fyrsta umfarinum eru talan um 12 útbúgvingar á 17 útbúgvingarstøðum í Danmark og Svøríki. Til dømis fevnar útbúgvingarnar um lærara, námfrøðing, sosial ráðgeva, sjúkrarøktafrøðing, ergoterapeut og fysioterapeaut. Allar útbúgvingarnar eru at finna á nýggju heimasíðuni hjá Fjarlestrardeplinum www.fjarlestur.fo
Komandi vikurnar verða fleiri útbúgvingar lagdar út á heimasíðuna. Heitt verður tó eisini á fólk, sum ælta undir útbúgving umvegis fjarlestur, um at seta seg í samband við Fjarlestrardepilin við spurningum og fyrispurningum um útbúgvingar – og verður so roynt at hjálpa til at finna hesar útbúgvingar.
Umframt heilar útbúgvingar, so fer Fjarlestrardepilin eisini at bjóða út stakskeið, sum eru umvegis fjarlestur, soleiðis at fólk umvegis Fjarlestrardepilin kunnu taka ískoytisútbúgving / ískoytisskeið, skeið sum leggja afturat verandi útbúgving, og uppskúlingar-skeið.
Um Fjarlestrardepilin
Virksemi hjá Fjarlestrardepilinum fevnir um at knýta sambond millum fjarlesandi í Suðuroynni og útbúgvingarstað.
Á Fjarlestrardeplinum eru hølisviðurskifti við neyðugum amboðum til fjarlesandi, soleiðis at fjarlesandi kunnu:
• fylgja fyrilestrum / undirvísing umvegis internetið
• taka lut í skeiðum, sum Fjarlestrardepilin skipar
• fáa leiðbeining í smb. við útbúgvingina
• lesa og loysa uppgávur sjálvur ella í bólkaarbeiði saman við øðrum fjarlesandi
Hesin parturin av virkseminum hjá Fjarlestrardeplinum byrjar við lestrarbyrjan eftir summarfrítíðina.
Kelda: www.vagur.fo
Veitst tú okkurt áhugavert í Suðuroynni, boða okkum frá á webmaster@sudurras.fo


text:
Telefon í Føroyum
Fyrsta telefonlinjan í Føroyum varð fíggjað og løgd av Ólavi Bónda á Heygum í Vestmanna. Hann skrivaði longu í 1901 til løgtingið um tann týdning, telefonin vildi hava fyri føroyska samfelagið. Hann vísti á, at ein linja millum Vestmanna og Havn kundi vera til stóra nyttu, av tí at Vestmanna var góð skipahavn, og at ein telefonlinja kundi menna fiskivinnuna.
Brævið lætst ikki gera inntrykk á løgtingið, og tá tað almenna ikki vildi taka stig til eina telefonlinju, søkti Ólavur bóndi sjálvur tingið um serloyvi til at leggja telefonlinjuna. Málið varð viðgjørt av fimmmannanevnd, har tríggir tóku undir við at geva loyvið við tí treyt, at danski staturin kundi taka loyvið aftur, og linja hansara gerast partur av einum eventuellum seinni almennum telefonkervi.
Fyrsta føroyska telefonlinjan kom sostatt í 1905, og káplini lógu í luftini. Kostnaðurin var 28.281,14 krónur.
Í 1906 søkti Ólavur bóndi um loyvi til at gera eitt telefonnet sum skuldi dekka allar Føroyar, men sama ár samtykti løgtingið sjálvt at fara undir eina landsfevnandi útbygging, og Ólavur tók umsókn sína aftur.
Fyrstu føroysku hús við telefonsambandi vóru í Geil (Havn), hjá Hans Bærentsen bónda (Sund), hjá Óla Kristian Debess bónda (Oyrareingir), hjá Óla Jacobsen (Kvívík) og á Heygum (Vestmanna).
Í 1906 varð kaðal lagdur á land í Sandagerði í Havn, og harvið var eisini telegrafsamband við útheimin. Sama ár byrjaði Telefonverk Føroya Løgtings at avgreiða telefonsamrøður í Føroyum.
Innihaldsyvirlit
Automattelefon[rætta | rætta wikitekst]
Miðskeiðis í 1970-árunum var komið so langt áleiðis, at automattelefonin varð innførd, og tað ikki longur var neyðugt við umstillingsborðum og telefonstøð í hvørjari bygd. Í 1976 varð automatstøðin í Nesvík tikin í nýtslu, hetta automatiseraði telefonsambandið við Áir, í Hvalvík, Streymnesi, Saksun, Svínáum, á Langasandi, Oyri, Oyrarbakka og Norðskála.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Automattelefonin í Føroyum næstan komin undir land. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 2, 1976
- Fyrsta telefonin. Í: Tráðurin (tíðarrit hjá Føroya Tele) 2/1998
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Greinar[rætta | rætta wikitekst]
- Automattelefonin í Føroyum næstan komin undir land. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 2, 1976.
- Fyrsta telefonin. Í: Tráðurin (tíðarrit hjá Føroya Tele) 2/1998


text:
Seinastu tíðindi
-
Seks matvøruhandlar undir ein hatt
Handilsfyritøkurnar Haraldsen og Poul Hansen eru nú saman um at reka seks matvøruhandlar. Talan er um handlarnar Við Sundsvegin og Við Landavegin í Havn, handilin á Toftum, handilin á Glyvrum, handilin í Vestmanna og handilin í Fuglafirði. -Tað vísir seg allastaðni, at eindirnar gerast størri. Tí halda vit eisini, at vit kunnu fáa nakrar fyrimunir
- 05/03/15
-
Bankafólk í føroyskum peningastovni flutti sær 900.000 kr. ólógliga
Eitt starvsfólk í einum peningastovni í Føroyum er ákært fyri at hava gjørt ólógligar flytingar í peningastovninum. Talan er um tíðarskeiðið frá desember 2010 til juli 2012. Tað skrivar KVF.fo í dag. Starvsfólkið er, sambært ákæruritinum ákært fyri at hava flutt sær 900.000 krónur ólógliga. Verjin hjá starvsfólkinum, Christian Andreasen, sigur, at viðkomandi í høvuðsheitinum
- 05/03/15
-
Bergfrost á rættari kós
Árið 2014 gekk væl hjá Bergfrost, bruttovinningurin varð tann størsti síðan 2007, ið er høvuðsorsøkin fyri einum góðum ári í fjør. Ársins úrslit í 2014 gjørdist 2,3 mió. kr., í mun til 1,2 mió. kr. í 2014, hetta er ein hækkan á 1,1 mió. kr. Bergfrost varð upprunaliga stovnað fyri at taka ímóti uppsjóvarfiski at
- 05/03/15
-
Her eru tey ríkastu í heiminum
Listin yvir heimsins ríkastu fólk er nakað broyttur seinasta árið, Bill Gates hevur aftur tikið fyrsta plássið. Hetta er listin yvir ríkastu fólkini í heiminum sambært Forbes: 1. Heimsins ríkasti maður eitur í dag William Henry Gates, best kendur sum Bill Gates, stovnarin av Microsoft –
- 05/03/15
-
Nevndin í BankNordik koyrd frá
Eigaraskarin í BankNordik ætlar sær at spæla ein meira virknan leiklut í rakstrinum av bankanum. Millum annað hava tey longu nú boðað sitandi nevnd frá, at hon ikki verður afturvald og at nýggj fólk á aðalfundinum 25. mars verða vald í nevndina. Stóru eigararnir skjóta upp at Stine Bosse, Rúni Vang Poulsen, Súsanna Poulsen og
- 05/03/15
-
-
Stór verkætlan av bakkastokki í Klaksvík
Sáttmálin millum FuglArk og Klaksvíkar kommunu um bygging av nýggjum skúla er nú undirskrivaður. Verkætlanin er uppá 100 mill kr. uttan MVG, so við hesum sáttmála er talan um størstu einstøku verkætlanina hjá FuglArk sum heildarráðgevi í longri tíð. Heildarráðgevin, FuglArk, hevur eisini gjørt avtalu við undirráðgevarar um konstruktión, styrki, HVS, ventilatión, el og ljóðviðurskifti.
- 05/03/15
-
Føroyingurin gjørdi tað lætt fyri løgregluna
35 ára gamli føroyingurin, sum er ákærdur fyri innbrot og stuldur í Danmark, brúkti egna bankakontu at móttaka 2,5 milliónir. Tá 35 ára gamli føroyingurin gjørdi innbrot í Vedbæk sunnukvøldið, noyddi hann Niels Peter Louis-Hansen og unnustu hansara at lesa eitt bræv við vegleiðing um hvat kravið var. Í brævinum stóð ein vegleiðing um hvussu
- 04/03/15
-
35 ára gamal føroyingur hótti við pistól og noyddi ríkmann at flyta honum 2,5 milliónir
Niels Peter Louis-Hansen, sum eigur Coloplast, fekk óvæntaða vitjan av 35 ára gomlum føroyingi í vikuskiftinum. Tað skrivar Ekstra Bladet. Ríkmaðurin Niels Peter Louis-Hansen og kona hansara vóru í vikuskiftinum útsett fyri grovum innbroti. Talan var um ein 35 ára gamli føroying, sum breyt inn í teirra heim og hótti við pistóli. Føroyingurin kravdi, at
- 04/03/15
-
10 góð ráð um leiðslu frá Weick – IV
Tú heldur kanska at tú gerst ein betri leiðari, tí tú dugir at taka avgerðir, megnar at gera trupulleikar einfaldari, og dugir at ímynda tær loysnina áðrenn tú tekur avgerð. Taka vit støði í teirri gransking, sum Karl E. Weick hevur gjørt innan leiðslu, fyrisiting og organisatión, so er hetta als ikki tann góði leiðsluhátturin.
- 04/03/15
-
Trygd við spennandi trygging til fartelefonir og sjónvarp
Tryggingarfelagið Trygd hevur júst ment tvinnanda nýggjar tryggingar til føroysku tryggingarkundar. Talan er um tryggingina Óhapstrygd, sum veitir endurgjald fyri allar bráðkomnar skaðar á ávísar privatar innbúgvlutir. Hetta umfatar eitt nú fartelefonir og teldlar. Treytin fyri at tryggingin tekur við tá slík tól fáa skaða er, at talan er um ein skaða, ið er komin av
- 04/03/15
-
-
Føroysk KT-vinna hevur førleikar til at útvega, menna og reka skipanir til peningastovnar
KT-felagið afturvísir uppáhaldinum um, at tað ikki eru førleikar í føroysku KT-vinnuni at nøkta tørvin hjá peningastovnunum. Seinastu tíðina hava peningastovnarnir verið frammi í miðlunum, og víst á, at neyðugt er at reka KT – skipanir, goyma upplýsningar og menna KT-skipanir í Danmark. Peningastovnarnir siga orsøkina vera vantandi KT – førleikar í Føroyum. – Í
- 04/03/15
-
10 góð ráð um leiðslu frá Weick – III
Tú heldur kanska at tú gerst ein betri leiðari, tí tú dugir at taka avgerðir, megnar at gera trupulleikar einfaldari, og dugir at ímynda tær loysnina áðrenn tú tekur avgerð. Taka vit støði í teirri gransking, sum Karl E. Weick hevur gjørt innan leiðslu, fyrisiting og organisatión, so er hetta als ikki tann góði leiðsluhátturin.
- 03/03/15
-
Við Múrin góða undirtøku
Føroyingar taka væl undir við, at tað nú er ein tónleikafestivalur, sum bert hevur føroyskan tónleik og føroysk listafólk. 2. til 4. juli er festivalurin Við Múrin, sum leggur alla orku í at bjóða alt tað besta føroyska fram: tónleik, mat, drekka, list og mangt annað. Longu undan jólum keyptu nógv atgongumerkir fyri 450 krónur
- 03/03/15
-
Sp/f AGA Føroyar: Tvey góð ár á rað
Sp/f AGA Føroyar, sum dagliga verður kallað Føroya Gasssøla, hevur havt tvey góð ár á rað. Talan er um eitt avlop uppá 1,3 milliónir bæði árini, samanlagt 2,6 milliónir. Sp/f AGA Føroyar gjørdi tað munandi betri í 2013 og 2014 enn undanfarnu ár, tí ársúrslitini fyri 2013 og 2014 eru næstan tvífaldaði í mun til
- 03/03/15
-
Klakkur komin heimaftur av roktúri á Flemish Cap
Klakkur fór avstað av Klaksvík 4. januar og hevur landað einaferð í St. Pierre, sum var 3. februar, tá hann landaði umleið 240 tons av avhøvdaðum toski. Síðani hevur Klakkur verið nýggjan túr og royndi til kvotan hjá føroysku línuskipunum var uppi fyri einari góðari viku síðani. Tá segði Líggjas Johannesen, skipari, við Norðlýsið, at
- 02/03/15
-
Smyril Line yvirtekur raksturin av Frítíðardeplinum í Skálavík
Tey, sum eiga Depilin í Skálavík hava gjørt avtalu um, at Smyril Line yvirtekur raksturin av deplinum í Skálavík. Depilin í Skálavík kemur framyvir at verða rikin sum eitt vanligt hotell undir navninum Hotel Skálavík. Herfyri settu eigararnir av Deplinum í Skálavík seg í samband við Smyril Line, um møguleikan at fáa Smyril Line at
- 02/03/15
-
Atlantic Airways – meira EuroBonus og Súlan fer í søguna
Atlantic Airways fer frá 1. apríl í ár at bjóða teimum ferðandi eina víðkaða EuroBonus-skipan, samstundis sum Súluskipanin so líðandi verður sett úr gildi. Súlu-ferðaseðlar kunnu brúkast til og við 31. mars 2016. Atlantic Airways styrkir frá 1. apríl í ár samstarvið við EuroBonus, samstundis sum Súluskipanin so líðandi fer í søguna. Við øðrum orðum
- 02/03/15
-
Nú skulu føroyingar nýta NemID til netbankan
Í summar verður trygdin í føroyska Netbankanum uppstigað, tá peningastovnarnir taka NemID í nýtslu. Endamálið er, at gera tað enn truplari hjá teldusníkum at treingja seg inn í Netbankan hjá føroyskum brúkarum. NemID er ein 2-faktor trygdarloysn, skilt á tann hátt, at ikki einans skal kundin vita sítt brúkaranavn og loyniorð, men eisini skal hann
- 02/03/15
-
Trygd 15 milljónir í avlopi 2014
Ársúrslitið hjá Trygd fyri 2014 gjørdist 15,3 mió. kr. fyri skatt, í mun til 5,8 mió. kr. fyri skatt í 2013. Eftir skatt var ársúrslitið 12,5 mió. kr. í 2014. Tað var 4,7 mió. kr. í 2013. Tryggingartekniska úrslitið var 12,5 mió. kr. í 2014 samanborið við 4,6 mió. kr. í 2013. Um ársúrslitið fyri
- 02/03/15
-
10 góð ráð um leiðslu frá Weick – II
Tú heldur kanska at tú gerst ein betri leiðari, tí tú dugir at taka avgerðir, megnar at gera trupulleikar einfaldari, og dugir at ímynda tær loysnina áðrenn tú tekur avgerð. Taka vit støði í teirri gransking, sum Karl E. Weick hevur gjørt innan leiðslu, fyrisiting og organisatión, so er hetta als ikki tann góði leiðsluhátturin.
- 02/03/15


text:
Anker Eli Petersen
Anker Eli Petersen, føddur tann 7. juni 1959 á Tvøroyri, er ein føroyskur grafikari, myndprýðari og yrkjari. Hann varð føddur á Tvøroyri, men flutti seinni til Havnar at búgva, og býr nú á Sjællandi. Hann er sjálvlærdur listamaður. Hann er serfrøðingur í kollasju og teldugrafikk. Fyrimyndir hansara eru William Heinesen, ið eisini var pappírsklipp listamaður og Elinborg Lützen.
Anker Eli lærdi seg fornnorrønt, meðan hann gekk í skúla, í verkum hansara eru ein mongd av motivum úr norrønu gudalæruni. Hann hevur starvast sum netvørður og hevur týtt nógvar tekstir úr føroyskum til danskt og enskt og hevur eisini skrivað greinir um føroysk viðurskifti. Hann hevur eisini skrivað sangir, teir kendastu munnu vera barnsangurin Á ferð til dreymaland[1] og Ljóðsmynd. Síðstnevndi varð valdur til Ársing føroyski sangur í 20. øld. Terji Rasmussen gjørdi lagi, sangurin er við á útgávuni Terji og Føstufressar, ið var útgivin í 1990. Hann hevur eisini myndprýtt fleiri bøkur[2] og tónleikaútgávur.[3] Anker Eli hevur gjørt grafiskt arbeiði fyri tað danska orkestrið Othala, sum sást í albummi teirra "Når alting er glemt", ið varð útgivið á heysti 2007.
Útvaldar ser- og bólkaframsýningar[rætta | rætta wikitekst]
M.a. í Norðurlandahúsinum. Smiðjuni í Lítluvík. Foreningen Norden í Hørsholn, Birkerød og Allerød. Foreningen Norden í Gøteborg. Det Finske Kulturinstitut, Keypmannahavn. Føroyahúsið í Keypmannahavn. Vestnorrænt menningarsetur, Hafnarfjörður. Udstilling Nordlys, Horsens. L. Tandrup støtteprojekt, Horsens. Ymsar framsýningar fyri Postverk Føroya.[4]


text:
Sigri M. Gaini er fødd í Oslo í 1975 og uppvaksin í bæði Noreg og Føroyum. Eftir studentsprógv ferðaist hon víða, til hon fór á Filmháskúlan í Ebeltoft 1995/96. Síðani fór hon sjónleikaraskúlan Academy of Live ande Recording Arts í London og las eisini eitt skifti filosofi við universitetið í Keypmannahavn. Hon var við í filmunum Bye bye Bluebird 1999 og Polle fiction 2002. Hon er í dag útbúgvin lærari og starvast í Havn.
Mentunargrunnur Studentafelagsins hevur givið út:
Sigri Gaini: Vaknandi. Yrkingar, 2010.
Sigri M. Gaïni: 2002 nætur. Yrkingar, 2004.


text:
Lútur
Ein lútur er eitt mýl ella ein ion, ið kann upptaka eina hydron sambært definisjónini hjá Brønsteds. Ein vatn-upploysn av lúti hevur eitt pH-virði á millum 7 og 14.
Innihaldsyvirlit
Dømi um lútir[rætta | rætta wikitekst]
Sterkir lútir[rætta | rætta wikitekst]
- NaOH (Natriumhydroxid) er ein sterkur lútir, ið er bygt upp av jónunum Na+ og OH-. Natriumhydroxid verðu eitt nú brúkt til at reinsa stoppaði frárensl, framleiða sápu og til at avsýra træ. Natriumhydroxid hevur fleiri ymisk handilsnøvn sum t.d. kaustisk soda, etsinatron, natronlútur og flótandi frárenslureins.
- KOH (Kaliumhydroxid) er eisini ein sterkur lútur og verður eitt nú brúktur til framleiðslu av sápu.
Veikir lútir[rætta | rætta wikitekst]
- NH3 (ammoniak) er ein veikur lútur, sum m.a. verður brúktur sum gødning í landbúnaðinum, ella í húsarhaldum í blómuhavum.
- Syreresteinar av sterkum sýrum og veikum lútum, t.d. svávulsýrlingur sýrurest SO32-
- Syreresteinar av veikum sýrum eru veikir lútir, t.d. sýrurestin av eddikasýru CH3COO-
- Purinirnar adenin og guanin og pyrimidinirnar, cytocin, thymidin og uracil verða nevnd nukleolútir, orsakað av at tað er tilstaðar í nukleinsýrum.
Eginleikar[rætta | rætta wikitekst]
Nakrir av vanligu eginleikunum hjá lúti:
- Slímut ella sápu kensla á fingrunum, orsakað av saponifisering av feittinum á menniskjahúð.
- Konsentreraðir ella sterkir lútir eru kaustiskir á organiskt evni og reagera kraftigt við sýru.
- Lútur litar reytt lakmuspappír blátt.
- pH virði av einari upploysn, sum er lútur, er hægri enn 7.
- Lútir hava ein beiskan smakk


text:
Øða
Øða (frøðiheiti - Modiolus modiolus) er vanlig fram við strondini, allastaðni.
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Øðuskeljarnar eru tjúkkar, langvaksnar, dimmabrúnar ella næstan svartar. Vanliga eru tær 12-14 cm langar, men kunnu gerast 20 cm langar. Torført kann vera at skilja ímillum smáar øður og kræklingar. Eitt gott eyðkenni er, at bøbburin á øðuni situr eitt sindur aftan fyri sjálvan trantin á skelini – ikki úti á sjálvum trantinum sum á kræklinginum. Kalløða kennist frá kvennøðu. Kápan og kynsgøgnini í kalløðu eru gul, men reyð í kvennøðu.
Liviøki[rætta | rætta wikitekst]
Øða er fram við allari strondini og langt inn á firðirnar. Hon tolir ikki at liggja turr, og tí er hon ikki í sjálvari fjøruni. Hon sæst tó í klettarivum á meginfjøru.
Føði[rætta | rætta wikitekst]
Øða livir av æti úr sjónum.
Øða er besta agn, og hon er eisini góð til matna.


text:
Portvín
Portvín er kanska tað mest kenda heitvínið í heiminum. Tað kemur úr Dourodalinum, norðalaga í Portugal. Tað verða gjørd bæði reyð og hvít portvín og tey fáast úr turrum til søt. Tað eru tvey høvuðssløg av portvíni: Wood Port og Vintage Port. Wood Port er ruby, tawny og hvítt portvín. Vintage port er árgangsportvín. Tað eru eisini ymisk sløg av portvíni. Ruby port er ungt, fruktkent og søtt. Tawny er lagrað, og er lættari og meira gulbrúnt. White er gjørt av hvítum drúum og fæst sum søtt og turt. Late Bottled er portvín, sum er lagrað 4-5 ár í eikiføtum. Síðani verður tað koyrt í fløskur, og búnast ikki víðari. Vintage Port er árgangs portvín, sum bert verður framleitt í góðum árum. Tað verður lagrað í 2-3 ár, áðrenn tað verður koyrt í fløskur, har tað búnast í nógv ár, 15 - 20 - 25 ár. Reytt portvín skal borðreiðast við 14-18°C – hvítt við 8-10°C.


text:
Tyrlur
Tyrlan er fjølbroyttasta maskinan, ið er á flogi. Hon flýgur frameftir, aftureftir ella eftir lið. Hon kann eisini fara beint oppeftir og niðureftir ella bara hanga í sama stað. Tyrlan kann fara uppfrá ella seta seg og henni nýtist onga flogbreyt. Tí er hon hent, har ið illa er atkomandi og á sjónum. Eisini kann hon seta seg ovast á háhúsum. Tyrlur eru í øllum støddum. Tann minsta er ætlað eittans fólki, og tann størsta kann sum einki lyfta ein lastbil.
Tyrlan hevur ein ella tveir tyrlar, sum fáa hana uppfrá, og sum seta ferð á frameftir. Úr tyrlisbløðunum kemur megin, sum fær tyrluna á flog. Tyrlisbløðini eru úr sterkum plasti. Ukreinski amerikamaðurin, Igor Sikorsky, bygdi VS 300 í Connecticut í 1939. Hetta var fyrsta tyrlan við einum tyrli, og síðan hava tyrlur líkist henni.


text:
Fariseararnir
Fariseararnir vóru tann størsti trúarflokkurin á Jesu døgum. Teir hildu seg so strangliga til jødadómin, at teir ofta minstu ta sonnu meiningina burtur. Nógvastaðni í evangeliunum skiftir Jesus orð við fariseararnar og kallar teir hyklarar, tí teir eru so sjálvrættvísir. Farisearnir stóðu ofta ímóti Jesusi, og einaferð royndu teir at seta hann fastan í orðum. Teir spurdu hann, um tað var rætt av einum, ið var lýðin Guðs lóg, eisini at ganga eftir ríksins lógum og gjalda skatt. Jesus svaraði og bað teir vísa sær ein penga, ið keisarans mynd stóð á. Síðan segði hann: “Gevið tá keisaranum tað, ið keisarans er, og Guði tað, ið Guðs er!”.


text:
Turkaland
Lýðveldið Turkaland (Turkiskt: Türkiye Cumhuriyeti) er bæði í Evropa og Asia, og smalt sund er ímillum evropeiska og asiatiska partin. Turkaland hevur mark við Svartahav í norðri, Bulgaria og Grikkaland í vestri, Sýria og Irak í suðri, og við Iran, Armenia, Aserbadjan og Georgia í eystri. Í meiri enn 600 ár var Turkaland partur av máttmikla Osmannaríkinum. Nú er Turkaland lýðveldi, har bæði islamskir og kristnir siðir hava djúpar røtur. Turkaland hevur uml. 71,8 mió. fólk (juli 2008). Yvir 11,3 mió býr í Istanbul. Istanbul er størsti býur í Turkaland. Høvuðsstaður er Ankara við 3,9 mió. fólk. Til samans er Turkaland 783 túsund ferkilometrar til støddar. Mong ferðafólk koma til Turkalands. BTÚ fyri hvønn íbúgva í landinum er $ 12,900 (sbrt. CIA World Factbook). Tjóðardagur er 29. oktober.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyrri heimsbardagi gjørdi enda á Osmannaríkinum. Arábisku landslutirnir fingu sjálvræði, og ríkið misti øll landøki síni í Evropa uttan Konstantinopel, og í 1923 legði seinasti osmanniski sultánurin, Mohammed 6., frá sær. Í oktober sama ár varð landið lýst lýðveldi, og Mustafa Kemal (19. mai 1881 – 10. november 1938) varð valdur forseti. Hann var heryvirmaður og hevði verið uppi í at stovna eina tjóðskaparfylking seinast í heimsbardaganum. Mustafa varð afturvaldur í 1927, 1931 og 1935; hann varð nevndur Atatúrk, sum merkir "faðir turkanna", og hesi árini setti hann stórar nýskipanir í verk og nútíðargjørdi landið. Ímillum nýskipaninar varð nýggj stýrisskipan, nýggj sivil rættarskipan, valrættur til konufólk, latínska stavraðið varð tikið í nýtslu, og fleirkonuhjúnalag varð bannað. Eisini eggjaði hann landsmonnum at ganga í evropeiskum klæðum og skipaði fyri einari fýra-ára búskaparætlan. Kemal Atatúrk doyði í 1938.
Í 2007 var val í Turkalandi, og samstundis harðnaði andstøðan millum kurdar og turkisku stjørnuna, ið hevur ført við sær eina øking av bæði yvirgangi og av turkiskari nationalismu.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Evropasamveldið[rætta | rætta wikitekst]
Í 2004 byrjaðu samráðingar um ES-limaskap. Tað eru 32 samráðingarøki, ið skulu góðkennast. Samráðingar um seks av hesum økjum eru byrjaðar. Bert eitt av hesum økjum er í dag góðkent, tað er "tøkni og vísindi".
At byrja við gekk tað væl við kjakinum um ES-limaskap, serliga tí Turkaland hevði eina sterka alliansu við Bretland, sum við Tony Blair á odda hevði formanskapin í ES. Í dag er tað Nicolas Sarkozy, sum situr við formansskapinum í ES, og Fraklandi er einamest móti turkiskum limaskapi. Forsætisráðharrin í Bretlandi Gordon Brown, er heldur ikki so heitur fyri turkiskum limaskapi.
Turkiska nationalisman er einamest við til at seta fóti fyri øllum samráðingunum um turkiska limaskapin í ES. Eitt stórt problem í mun til hetta er, at turkiski herurin er alt ov sterkur. At turkar enn forfylgja minnilutum, so sum kurdum, kristnum og sínum egnu atfinnarum, við lógini móti at tosa niðursetandi um alt, sum er turkiskt. Enn vil Turkaland ikki viðurkenna Kýpros og vil ikki loyva skipum úr Kýpros at leggja at í turkiskum havnum, bert við hesi avgerð brýtur Turkaland við 8 økir, ið skulu góðkennast av ES.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Marknaðir ella basarar eru vanligir í mongum turkiskum býum. Turkaland er gitið fyri listhandverk sítt, helst vøkru teppini, lutir úr leiri, leðurvørur og smíðaðar lutir úr kopari. Teppini verða knýtt av silkitráði og bummullartráði og hava vøkur mátað mynstur ella blómumynstur, ið ofta eru úr heimstaði vevarans.
Siður er, at fólk hittast á uttandurakaféum, helst mannfólkini. Teir koma hagar at drekka te ella turkiskt kaffi, roykja pípu og práta. Ofta spæla teir kort ella damma. Bara mannfólk roykja vatnpípu. Roykurin verður sogin ígjøgnum langa slangu. Sterkt, svart kaffi er væl umtóktur drykkur í Turkalandi.
Landfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Landafrøðisliga liggur bara 3 prosent av Turkalandi í Evropa. Restin liggur í Asia. Landslagið er fjølbroytt, og veðurlagið er skiftandi, nógvastaðni fruktar væl, og landið er sjálvbjargið við mati.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri milliónir ferðafólk koma til Turkalands á hvørjum ári at njóta góða veðrið, at vera á sandstrondunum og at síggja fornminni. Ferðavinnan er ein av høvuðsvinnuvegunum í Turkalandi.
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Annaðhvørt fólk í Turkalandi arbeiðir í landbúnaðinum. Bøndurnir dyrka m.a. hveiti, bummull, tubbak, sukurrøtur og frukt. Fram við Svartahavi dyrka teir nógv te, tað er væl dámdur drykkur í Turkalandi. Konufólk gera mesta landbúnaðararbeiði. Nógv og góð búnaðarjørð er í Turkalandi, og landið dyrkar nóg mikið til egna nýtslu og til útflutnings.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av fólkinum er muslimar, ið tala turkiskt; men eingin ríkisátrúnaður er í landinum. Miðallívsævin í landinum er 75.73 ár.
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Fólkasløg[rætta | rætta wikitekst]
- Turkar 80 %
- Kurdar 20 %
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
- Muslimar 99.8 %
- Onnur 0.2 %
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
-
Aghia Sofia í Istanbul
-
Anitkabir.HB.jpg
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]


text:
Ævintýr
Ævintýr eru sum skaldskaparslag munnbornar søgur um vanlig folk í einum yvirnatúrligum heimi. Heitið veður nýtt um fleiri sløg av søgum, ið als ikki øll hava sama yivrnatúrliga innihald. Antti Aarne og Stith Thompson hava gjørt eina skrá yvir heimsins ævintýr. Har eru tey skift sundur í 5 høvuðsbólkar ella týpur. Sum annar munnborin skaldskapur hava ævintýrini ongan kendan høvund ella upprunaligan form. Tey kennast aftur eftir greining av søgugongd og innihaldi, og á tann hátt hava Aarne og Thompson skift tey sundur í týpur hvørja við sínum nummari og stavunum AT frammanfyri. Hesar týpur og høvuðsbólkar eru: I Djóraævintýr (AT 1-299), II Eginlig ævintýr (AT 300-1199), III Skemtiævintýr (AT 1200-1999), IV Formilævintýr (AT 2000-2399) og V Ymisk ævintýr (AT 2400.2499). Hesin seinasti bólkurin umfatar tey ævintýr, ið høvundarnir ikki fingu at hóska til hinar bólkarnar.
Í øllum vanligum brúki verður oftast hugsað um søgurnar í bólki II, tá talan er um ævintýr. Serstakliga kanska undirbólk A, ið verður kallaður Gandaævintýr (AT 300-749). Í hesum bólki eru m.a. tær væl kendu søgurnar um ein fátækan drong, ið bjargar eini prinsessu, sum trøll við níggju høvdum ella onkur onnur yvirnatúrlig vera hevur tikið; í endanum giftist drongurin við prinsessuni og verður kongur. Ella eina fátæka gentu, ið bjargar einum prinsi, sum ofta er umskaptur til okkurt andskræmiligt, og síðani giftist við honum og gerst drotning. Øll liva síðani lukkuliga.
Hóast ævintýr sum skaldskaparslag upprunaliga eru munnbornar søgur, kenna vit tey nú í tíðini best og ivaleyst bert úr ritstjórnaðum, prentaðum útgávum. Charles Perrault (1628-1703) var hin fyrsti at geva út eitt savn við søgum, ið eru ritstjórnað ævintýr. Bókin kom í 1697 og nenvdist Søgur og frásagnir úr farnum tíðum við undirheitinum "Gásamóðir sigur frá" (Les Contes de ma Mère l’Oye). Millum søgurnar í hesum savni eru so víðagitnar søgur sum Reyðhetta, Tornarósa og Øskufía. Perrault óttaðist bókmentaliga og mentanarliga smakkin í tíðini, lagaði søgurnar til, sum honum tókti best og gav tær út í navninum á 10 ára gamla syni sínum. Bókin gjørdist ómetaliga væl umtókt og var sum frá leið týdd til flestøll fjølment evropeisk mál. Seinni fóru fólk aðrastaðni at savna og skriva upp ævintýr, og summpart við beinleiðis fyrimynd í søgunum hjá Perrault komu serliga í 19. øld fleiri kend søvn við ritstjórnaðum ævintýrum. Kendast eru ævintýrini hjá týskarunum Jacob og Wilhelm Grimm. Eisini í Norðurlondum vaks áhugin, og millum kendastu útgávur eru tær hjá Ewald Tang Christensen í Danmark, Asbjørnsen og Moe í Noreg, og Jóni Árnasyni í Íslandi.
Í Føroyum tók Jakob Jakobsen tráðin upp, og í árunum 1898-1901 gav hann út savn sítt við føroyskum sagnum og ævintýrum. Eisini hann ritstjórnaði søgurnar, sum hann savnaði, so vit kunnu siga, at soleiðis sum vit lesa tær hjá honum, hava tær ikki verið sagdar honum. Hansara ritstjórnan er mest av málsligum slag. Hann flytur munnliga frásøgn í skrift við teimum tillagingum, ið tá eru neyðugar, og hartil reinsar hann frásøgnina fyri útlendskan málburð. Mangt bendir á, at ævintýr valla eru gamal skaldskapur í Føroyum. Tað tykist, sum tey eru komin í munnliga frásøgn í Føroyum eftir fólksligum, einahelst donskum útgávum. Men sum væntandi er í munnligari søgulist, hava fólk lagað tey til so við og við, so tey ofta hava føroyskan dám í mongum lutum. Summi teirra eru tó ivaleyst gomul í Føroyum.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Kirsten Brix: "Drongurin, ið burturtikin varð av sjótrøllakonginum", Varðanum bd. 59 1992, s. 188-219.
- Jakob Jakobsen: Færøske Folkesagn og Æventyr 1899-1901.


text:
In: Ummæli7 Aug 2011
Grandma’s Basement fylti stóra Flagstjaldið, og hetta hóast áhaldandi áarførið á konsertunum hjá Bobby Bare og Rasmus Seebach hevði gjørt sítt ítasta fyri at styggja fólk til hús. Grandma’s Basement hevur fingið eina støðu sum ein tann best umtókti bólkurin millum føroyskan ungdóm. Blandið millum íoyrafallandi rokkløg og lætt tilgeingiligar tekstir rakar beint, og er […]
In: Ummæli26 Oct 2010
Fyrsta fløgan hjá Grandma’s Basement vísir lovandi taktir í lagaskriving og framførslu. Men limirnir í bólkinum duga ikki at skriva tekstir. Eg havi gingið við ætlanum, um at ummæla hesa fløguna nú í fleiri mánaðir, so eg havi tráspælt hana, og niðurstøðan er tann sama, sum vit fyrstu gjøgnumlurting. Grandma’s Basement, hevur ment seg frá […]
In: Ummæli8 Aug 2010
Um Dynamit einaferð gera álvara av sínum hóttanum um, at hetta verður tann seinasta framførslan hjá bólkinum, so er skaðin avmarkaður, tí avloysarin er longu funnin, og eitur Grandma’s Basement. Ein tann størsta mannamúgvan, sum hevur verið savnað í FLAGS-tjaldinum í ár var komin saman, tá ungi Klaksvíksbólkurin Grandma’s Basement fór á pallin, og lagið […]
In: Ummæli8 Aug 2008
Grandma’s Basement áttu, sum ivaleyst yngsti bólkur á Summarfestivalinum, heiðurin at lata festivalin upp. Hetta gjørdu teir eitt sindur trilvandi og øgiliga sjarmerandi. Flagsteltið var rættiliga tómt, tá bólkurin væl og virðiliga merktur av nervum fór á pallin. Bert ein tunn rond av heilt ungum áskoðarum stóð fremst við pallin, men alt fleiri fólk […]
Hetta er heimasíðan hjá Niels Una Dam, her vera ummæli og annar tekstur hjá mær at finna. Hetta er ikki ein tíðindasíða, so dagføringin verður ivaleyst so sum so


text:
Victoria drotning
Victoria (Alexandrina Victoria; 24. mai 1819 – 22. januar 1901) var drotning av tí Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland frá 20. juni 1837 og tann fyrsta keisarinnan av India frá 1. mai 1876 til sín deyðadag. Regeringstíð hennara sum drotning vardi í 63 ár og 7 mánaðir, og er longri enn hjá nøkrum øðrum bretskum monarki. Hon er tann higartil longststrýrandi kvinnuligi monarkurin í søguni. Alt tíðarskeiðið meðan hon stýrdi verður nevnt Victorianska tíðin. Hetta tíðarskeiðið var eyðkent av ídnaðarligum, politiskum, vísundaligum og hernaðarligum framburði í tí Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland.
Tá Victoria tók við trúnuni, var tað Sameinda Kongaríki longu sett á stovn sum eitt konstitutionelt monarki: regenturin hevði avmarkaða poliska ávirkan og framdi hana eftir ráðum frá forsætisráðharranum. Men hon var eitt týdningarmikið súmbol fyri sína tíð. Victoriutíðin er sermerkt við einari stórari øking av tí bretska imperinum; í tíðarskeiðnum náddi tað sítt hæddarpunkt, og gjørdist tann størsta globala stórmaktin yvirhøvur.
Victoria, sum stórt sæð var av týskari ætt, var dóttir Prins Edward Augustus, hertogi av Kent og prinsessu Victoriu av Sachsen-Coburg-Saalfeld, abbadóttir George 3. og bróðirdóttir Vilhelm 4., sum stýrdi áðrenn hana Hon fyriskipaði hjúnalag fyri tey nýggju børn hennara og 42 ommubørn yvir alt kontinentið. Tað bant Evropa saman og gav henni eykanavnið "Omma Evropu".[1] Hon var tann seinasti bretski monarkurin frá Hannover Húsinum; sonur hennara Kong Edvard 7. hoyrdi til Sachsen-Coburg-Gotha Húsið.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Bók: Her Little Majesty: The Life of Queen Victoria, eftir Carolly Erickson, útgevari: Simon & Schuster, isbn=0-7432-3657-2, útgávurár: 1997


text:
Tokyo
Tokyo er høvuðsstaðurin í Japan. Tokyo (japanskt: 東京 ella Tōkyō), alment nevnt Tokyo Metropolis (japanskt: 東京都 ella Tōkyō-to), finst á eystari síðu í høvuðsoynni Honshū. Tokyo er eitt tað fólkaríkasta øki í heiminum við yvir 35 milliónum íbúgvum. Hann er eisini miðdepil fyri øllum ídnað og handli í Japan.
Hann er mettur at vera størsti býur í heiminum og veksur við eini hálvari millión um árið. Menn meta, at 12 mill. av fólki býr í sjálvum býnum, men við teimum býum, sum hann er vaksin saman við (Yokohama og Kawasaki), kemur talið upp í 37 mill. ella meira. Tokyo er tíðarhóskandi býur, sum stendur mát í vakurleika og skynsamari bygging við stórbýirnar í Evropu og Ameriku; men ferðslan og mongd av fólki á gøtunum er væl størri.


text:
Dún-Eik
Dún-Eik (frøðiheiti - Quercus pubescens) er eitt miðalstórt, leyvtræ ella stórur runnur, kúput á vøkstri. Trø ið vaksa í skógarumhvørvi fáa nógvar upprættar greinar, meðan trø ið standa einsamøll fáa fleiri bular við útrættum, óregluligum greinum. Rótskipanin er sterk við eini djúptgangandi høvuðsrót og nógvum, víttgangandi síðurótum.
Støddin á fullvaksnum trøum er uml. 20 x 15 m (25 x 20 cm/ár). Trøini kunnu gerast eini 500 ára gomul, og kann bulurin gerast uml. 1,5 m. í diametur.
Upprunaøki: Høvuðsøkið røkkur frá Mið- og Suðureystur Evropa til Lítlaásia, Kaukasus og Krim.
Nýtsla: Viðurin er harður og haldbarur; hann verður brúktur sum timbur í byggi- og møblaídnaðinum. Umframt tað verður hann nýttur sum brenni og til framleiðslu av trækoli. Nøturnar verða brúktar til svínafóður.


text:
10. oktober
10. oktober er dagur 283 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 284 um skotár er). 82 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1937 - Árnafjarðar kirkja verður vígd.
- 2006 - Ein flogvanlukka við flogfari hjá Atlantic Airways krevur fýra mannalív í Stord, Noregi.
- 2012 - Ein maður varð funnin deyður í Viðarlundini í Havn. Tað vísti seg at vera 32 ára gamli samkyndi tónleikarin Rasmus Rasumssen.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1963 - Édith Piaf
- 2004 - Christopher Reeve, amerikanskur filmsleikari - 52 ár.
- 2012 - Rasmus Rasmussen, tónleikari úr Havn, fyrrverandi limur í rokk tónleikabólkinum Makrel.


text:
Uganda
Uganda (enskt; Republic of Uganda, swahili; Jamhuri ya Uganda), ella Lýðveldið Uganda er stórt land í Eysturafrika við umleið 36 mió. íbúgvar.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið farið var at leggja jarnbreytir í 1931, fingu túsundtals ugandarar arbeiði. Í Uganda fekk jarnbreytafelagið sær eisini arbeiðarar úr Asia, sum vórðu sendir heimaftur, tá ið arbeiðið varð liðugt.
Fyri tað, at Uganda loysti frá Bretlandi, var tað ríkt land. "Perlan í Afrika" kallaði kendi politikarin Winston Churchill tað. Men í 1986 var landið oyðilagt og á húsagangi. Frá 1971 til 1979 stýrdi rái einaræðisharrin Idi Amin landinum. Túsundtals menniskju vórðu jagstrað og myrd. Evropearar og ásiatar vórðu riknir av landinum, og hald varð steðgað, tá ið umheimurin varnaðist, hvussu rotið og harðrent Idi Amin-stýrið var. Í 1979 varð Idi Amin rendur frá og flýddi, men viðurskiftini batnaðu ikki fyrr enn í 1986, tá ið Yoweri Museveni kom til valdið og gjørdist forseti í landinum. Uganda stríðist nú við at endurreisa búskapin og fáa í gildi fólkaræðiliga stýrisskipan.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Oljuvinna[rætta | rætta wikitekst]
Í Uganda eru ovurstórar nøgdir av olju funnar, og í 2009 byrjar beinhørð kapping millum heimsins størstu oljufeløg, ið síggja sær møguleika fyri vinningi í landinum. Startskotið til hetta var í januar 2009, tá kanadiska oljufelagið Heritage Oil fann tað, sum helst er størsta fund á landi sunnanfyri Sahara. Hetta fund ber heitið "Giraffe 1", og metingin sigur, at har finnast í minsta lagi 400 milliónir tunnur av olju. Síðan hava útlendsk oljufeløg funnið tíggjutals onnur fund har vesturi í Uganda. Til samanberingar kann nevnast, at í sjeytiárunum vóru oljufundini í Norðsjónum 400 milliónir tunnur. Nýggjasta metingin haðani er, at umleið 20 milliónir tunnur eru eftir, áðrenn liðugt er við olju úr Norðsjónum. Kandiska Heritage Oil hevur borað átjan brunnar í Uganda, og í øllum brunnunum varð olja funnin. Síðsta oljufelag, ið fann olju í Uganda, var írsk-bretska Tullow Oil í august 2009. Hetta felag metir, at minst 700 milliónir tunnur eru í vestara partinum av Uganda.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mannarættindi[rætta | rætta wikitekst]
Samkynd[rætta | rætta wikitekst]
Tingið í Uganda hevur fyrireikað eina lóg, sum loyvir mismuni og hatri mótvegis samkyndum, tvíkyndum og transpersónum. Lógin, ið verður rópt Anti-Homosexuality Bill hevur verið ávegis síðani 2009. Umrødda lógin heimildar mismuni mótvegis teimum, ið eru, ella kunnu hugsast at vera, samkynd. Núverandi revsilóg í Uganda forbjóðar longu, at fólk av sama kyni eru saman kynsliga, men nýggja lógaruppskotið er nógv meira víðgongt. Lógaruppskotið leggur upp til deyðarevsing fyri provokerandi samkyndleika, ger tað revsivert, um man ikki innan 24 tímar fráboðar, at man veit um ein samkyndan og kann geva sjey ára fongsulsrevsing fyri at arbeiða fyri rættindunum hjá samkyndum, tvíkyndum ella transpersónum. Sudan, Jemen, Móritania, Iran og Saudiarábia hava longu sett deyðarevsing í verk fyri samkyndleiki [1].
Í Uganda verður arbeitt við einari lóg, sum skal gera tað revsivert við deyðadómi at vera samkyndur við HIV, og revsivert við lívlangari fongsulsrevsing at gifta seg við einum av sama kyni. Barack Obama hevur kalla lógaruppskotini andstygilig, men mest víðgongdu røddirnar í Uganda vilja enn gera lógirnar veruleika. Uganda samtykti í 2014 eina lóg sum ger at samkynt kunnu revsast við upp til lívlongum fongsli. Lógin ger tað eisini revsivert ikki at melda tann sum er undir illgruna fyri at vera samkyntur í Uganda, og lógin er fordømd av so at siga øllum Vesturheiminum. Noreg og USA hava millum annað steðga allari peningaligari hjálp til landið. Allir samkyntir ugandarar fáa friðskjól í Skotlandi [2].
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://current.com/entertainment/wtf/89592119_in-7-countries-homosexuality-the-death-penalty.htm
- ↑ http://www.heraldscotland.com/news/home-news/scots-bid-to-offer-ugandan-gay-law-asylum.23551827


text:
Sóttin svarta
Sóttin svarta ella Svarti deyði er størsta vanlukka, vit vita um, sum rámt hevur mannaættina. Hon var pest, og tey sjúku fingu svartar svullir um kroppin, av tí er navnið. Sóttin var borin við loppum av svørtu rottuni. Til samans týndi sóttin svarta helst helmingin av øllum fólkinum í Ásia, Evropa og Afrika. Hon kyknaði í Norðurindia síðla í 13. øld, og smittan varð borin við keypmonnum eftir handilsvegunum í Miðásia. Til Evropa kom hon í 1347 við einum italskum skipi, sum hevði verið og tikið farm í sóttrakta býnum Kaffa innast í Svartahavi. Úr Italia fór hon norður í gjøgnum Evropa og kom til Føroya úr Noregi í 1349.


text:
7. juni
7. juni er dagur 158 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 159 um skotár). Tað eru 207 dagar eftur av árinum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 - A-landsdystur menn Írland - Føroyar 3-0
- 2013 - Landsdystur U21 menn, EM undankapping: Rumenia - Føroyar 2-2. Málini fyri Føroyar gjørdu Gunnar Zachariasen (29. min.) og Poul Ingason (93. min.)
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1959 Anker Eli Petersen á Tvøroyri, føroyskur grafikari.


text:
St. Lusia
St. Lusia (enskt: Saint Lucia) er ein oyggj og eitt land í Karibiska havinum í Norðuramerika. Høvuðsstaðurin eitur Castries, har búgva 32,4% av øllum íbúgvunum á oynni. Fólkatalið í býnum er 60.263. Størri býir eru eitt nú Gros Islet, Soufrière og Vieux Fort.
Innihaldsyvirlit
Jarðfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Vulkanska oyggin St. Lusia hevur meira fjallalendi enn hinar Karibisku oyggjarnar. Hægsta fjallið á oynni er Mount Gimie sum er 950 metrar høgt. Tvey onnur fjøll, Pitonirnar (the Pitons), forma tað kendasta staðið á oynni. Tey eru millum Soufrière og Choiseul á vestursíðuni á oynni. St. Lusia er eisini ein av teimum heilt fáu oyggjunum í heiminum, ið hevur ein hevur eina vulkan, har ið fólk kunnu koyra inn í vulkanina. Veðurlagið er tropiskt, og javnan er vindur av landnyrðingi við turrari árstíð frá umleið 1. desember til 31. mai, og einari vátari árstíð frá 1. juni til 30. november.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Miðalaldurin er 24,1 ár (2002). Málini ið verða tosað á oynni eru enskt og franskt-kreolskt.
Umleið 90% av íbúgvunum eru katolikkar, 3 % eru anglikanarar, meðan 7 % hoyra til ymiskar aðrar átrúnaðir innan protestatismuna.
Saint Lucia hevur tað hægsta talið av nobelprísvinnarum í mun til fólkatalið. Tveir nobelprísvinnarar koma frá oynni, Arthur Lewis sum fekk búskaparprísin í 1979, og Derek Walcott sum fekk bókmentavirðislønina í 1992.
Fyrisitingarligt býti[rætta | rætta wikitekst]
Saint Lucia er býtt sundur í 11 øki, sum til tíðir hava verið umrødd sum sýslur av bretsku hjálandamyndugleikunum.
- Anse la Raye, 31.0 km²
- Castries, 79.5 km²
- Choiseul, 31.3 km²
- Dauphin
- Dennery, 69.7 km²
- Gros Islet
- Laborie, 37.8 km²
- Micoud, 77.7 km²
- Praslin, 16.0 km²
- Soufrière, 50.5 km²
- Vieux Fort, 43.8 km²
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Magn
Magn er føroyskt fyritøka, eitt orkufelag, sum selur bensin, olju og aðrar oljuúrdráttir til privat og vinnukundar í Føroyum. Høvuðsskrivstovan hjá Magn er á Viðarnesi í Havn og deildarskrivstovur í Klaksvík og á Tvøroyri. Í 2011 starvaðust 140 fólk hjá Magn, tað svaraði til 84 ársverk. Magn hevði tá 11 støðir kring landið og 14 tangabilar sum koyra olju til skip, virkir og húsarhald í Føroyum.
Innihaldsyvirlit
Søgan[rætta | rætta wikitekst]
Søgan hjá Magn byrjaði í 1925, tá Christian Holm Jacobsen byrjaði sítt virksemi sum Shell umboð í Føroyum. Hann tók kappingina upp við Det Danske Petroleums Aktieselskab, DDPA, sum frammanundan var umboðað í Føroyum, og sum seinni bleiv til Esso. Fyrstu árini vóru tunnur við olju skipaðar upp á Shellbrúnna, sum nú liggur undir Vestaru Bryggjua. Fyrst í 1930-árunum varð útbygt við oljutangum á Viðarnesi og aðrastaðnis í landinum. Krígsárini var Føroyar sum kunnugt avskorið frá Danmark, sum varð hersett av týskarum, og tí gjørdist Shell einasti veitari av olju í Føroyum, teir veittu eisini olju til kundarnar hjá DDPA hetta tíðarskeiði. Tað var Ministry of Fuel í London, sum tryggjaði føroyingum olju. Christian Holm Jacobsen gavst sum umboð fyri Shell í 1953, og tá bleiv felagið umskipað og fór undir Dansk Shell A/S. Nýggjur stjóri gjørdist Conrad Joensen, sum sat í stjórasessinum til Hjarnar Djurhuus tók yvir í 1969. Haakon Djurhuus tók við stjórastarvinum í 1997. 29. mai 2007 bleiv Shell Føroyar selt úr Shell Group til P/F Fonns. Felagið skifti navn til P/F Føroya Hedda, men helt annars fram við virkseminum sum Shell umboð í Føroyum. 1. oktobur 2007 var aftur stjóraskifti, tá Hendrik Egholm tók við starvinum.
1. apríl 2009 skifti felagið navn frá P/F Føroya Hedda til P/F Magn, men eins og áður var felagið framhaldandi einaumboð av Shell vørum í Føroyum. Í mai 2009 varð Magn enn eina ferð selt. Hesa ferð til Hedda Eigarhaldsfelag.[1]
Magn støðir[rætta | rætta wikitekst]
Fyrsta støðin hjá Magn, sum tá nevndist Shell, lat upp á Frælsinum í Havn Ólavsøkuaftan 1970. Magn hevur bensin støðir við handlum á hesum støðum: Saltangará, Tórshavn, Ringvegurin og Tórshavn, Frælsið, Gøtudalur, Klaksvík, við Streymin, Vestmanna, Miðvágur, Trongisvágur, Vágur og Sandur.


text:
Skírhósdagur
Skírhósdagur er hósdagurin í stilluviku. Skírhósdagur er heiligdagur í nøkrum fáum londum í heiminum. Navnið merkir reinur – skírur. Hendan dagin innsetti Jesus heilagu kvøldmáltíðina og vaskaði lærusveinunum um føturnar. Seinni sama dag varð Jesus svikin av Judasi í Getsemane urtagarði. Hin seinasta kvøldmáltíðin Jesus hevði sagt lærusveinunum frá, at hann fór at líða nógv, og at fíggindar hansara fóru at taka hann av døgum. Eftir at hava verið saman við teimum í trý ár, skuldi hann verða tikin frá teimum. Kvøldið fyri, at Jesus skuldi krossfestast, sótu hann og lærusveinarnir í eini loftsstovu. Jesus át sína seinastu máltíð saman við teimum. Her innsetti hann heilagu kvøldmáltíðina við at geva lærusveinunum breyð og vín, sum hann segði var likam og blóð sítt. Teir skuldu eta breyðið og drekka vínið til tess at minnast Jesus. Aftaná segði hann, at ein av lærusveinunum fór at svíkja hann. Judas fór sama kvøldið til høvuðsprestarnar og segði teimum frá, hvar teir kundu finna Jesus og taka hann.
Fyrsti liður í orðinum skírhósdagur er stovnurin í lýsingarorðinum skírur, ið merkir "reinur". Frágreiðingin skal vera, at fólkið hevur fingið reinsan fyri syndir sínar eftir ta longu føstuna, men hugsandi er eisini, at sipað verður til fótatváttin gitna henda dagin.


text:
Dixie Carter
Dixie Virginia Carter (fødd 25. mai 1939 í McLemoresville, Tennessee, doyði 10. apríl 2010 í Houston, Texas) var ein amerikanskur filmsleikari. Hon var best kend fyri at hava spælt við í sjónvarpsrøðini Designing Women (1986-1993). Í 2007 varð hon tilnevnd eina Emmy Award fyri sín leiklut í sjónvarpsrøðini Desperate Housewives. Hon var gift við sjónleikaranum Hal Holbrook frá 1984 til hon doyði, áðrenn tað hevði hon verið gift tvær ferðir fyrr.
Innihaldsyvirlit
Filmar[rætta | rætta wikitekst]
- 1983 Going Berserk - Angela
- 1995 Dazzle - Lydie Kilkullen
- 2001 Big Day - Carol
- 2004 Sadbury
- 2009 The Evening Sun - Ellen Meecham
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
Privatlív[rætta | rætta wikitekst]
Í 1967 giftist hon Arthur Carter, tey fingu tvær døtur saman. Eftir at hon hevði fingið døturnar helt hon frí frá sjónleikaralívinum í 8 ár, fyri at taka sær av børnunum. Umframt tær báðar døturnar átti Arthur eisini trý onnur børn. Tey bæði fingu hjúnarskilnað í 1977. Hon giftist sama ári við sjónleikaranum George Hearn, men tað hjúnarbandið vardi bara í tvey ár, tey fingu hjúnarskilnað í 1979. Í 1984 giftist hon fyri triðju ferð, hesaferð fyri lívið, tað var við sjónleikaranum Hal Holbrook. Í 1996 útgav hon bókina Trying to Get to Heaven, har hon eitt nú greiðir frá sínum lívi við Hal Halbrock, um Designing Women, um plastiskar skurðviðgerðir. Hon er erlig í bókini og sigur m.a., at hon, eins og fleiri onnur kend, hevur nýtt vakstrarhormonið HGH (Human Growth Hormone).


text:
Harry Potter
Harry Potter eitur ein røð av sveimbókmentum, sum bretski rithøvundin J.K. Rowling skrivar. Tær snúgva seg um tannáringin Harry Potter, sum dugir at ganda. Tær ganga mest fyri seg á Hogwarts (skúlanum fyri gandakynstur og galdralist), sum er ein skúli fyri ungar gandakallar og ungar heksir. Tær eru mest um bardagan millum Harry og tann ónda gandakallin Voldemort, sum drap foreldrini hjá Harry sum lið í ætlanini at yvirtaka gandaheimin.
Seks tær fyrstu bøkurnar eru gjørdar til film, og restin skal blíva til film. Bøkurnar um Harry Potter hava fingið status sum ongar aðrar barnabøkur, fleiri enn 300 miljónir eintøk seld. Bøkurnar um Harry Potter eru týddar til føroyskt av Gunnar Hoydal (I-III), Malan Háberg (IV) og Bergur Rasmussen (V-VII).
Harry Potter bøkurnar[rætta | rætta wikitekst]
- Harry Potter og Vitramannasteinurin
- Harry Potter og Kamarið Við Loynidómum
- Harry Potter og Fangin Úr Azkaban
- Harry Potter og Eldbikarið
- Harry Potter og Føniksfylkingin
- Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin
- Harry Potter og Arvalutir Deyðans
Harry Potter filmarnir[rætta | rætta wikitekst]
Harry Potter bøkurnar eru eisini filmatiseraðar.
- 2001 Harry Potter og Vitramannasteinurin (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Philosopher's Stone", í USA undir titlinum "Harry Potter and the Sorcerer's Stone")
- 2002 Harry Potter og Kamarið Við Loynidómum (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Chamber of Secrets")
- 2004 Harry Potter og Fangin Úr Azkaban (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Prisoner of Azkaban")
- 2005 Harry Potter og Eldbikarið (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Goblet of Fire")
- 2007 Harry Potter og Føniksfylkingin (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Order of the Phoenix")
- 2009 Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Half-blood Prince")
- 2010 Harry Potter og Arvalutir Deyðans 1 partur (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Deathly Hallows part 1")
- 2011 Harry Potter og Arvalutir Deyðans 2 partur (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Deathly Hallows part 2")


text:
Irak
Irak (arábiskt: Jumhūriyat Al-ʿIrāq, kurdiskt: Komarê Iraq) ella Lýðveldið Irak er eitt hitt størsta og sterkasta landið í hesum parti í Miðeystri. Meginparturin av landinum er turr oyðimørk og berligt fjallalendi. Irak hevur mark við seks lond: Í vesturi hevur Irak mark við Jordan og Saudi-Arábia, í norðri við Sýria og Turkaland, í eystri við Iran, og í suðri við Kuveit. Høvuðsstaður er Bagdad og høvuðsmálið er arábiskt. Umleið 19 milliónir fólk hava atkvøðurætt á irakska tjóðartingsvalinum. Teirra millum eru hálv onnur millión irakar, sum búgva í øðrum londum. 90 prosent av inntøkunum hjá Irak koma frá oljuvinnuni.
Innihaldsyvirlit
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av fólkinum eru muslimar og tala arábiskt. Í norðara parti í landinum búgva eisini um 4 milliónir kurdar.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Síðan Irak gjørdist lýðveldi í 1958, hevur politiskur ófriður javnan verið. Í 1980-árunum kríggjaðist Irak við Iran í samfull 8 ár, og tá ið Irak legði Kuveit undir seg, leyp stórt altjóða herlið á. Kríggið verður rópt Flógvakríggið (2. august 1990–28. februar 1991), og Irak tapti so dyggiliga.
Irak-kríggið[rætta | rætta wikitekst]
Tann amerikanska innrásin byrjaði 20. mars 2003. Amerikonsku royndirnar at skapa demokrati og samstundis Kríggið Móti Yvirgangi, hevur havt við sær at landið er gjøgnumdrivið av harðskapi, deyða og líðing. Tað rakar øll, men mest kvinnurnar. Meira enn ein millión irakiskar kvinnur eru í dag einsamallar um at uppihalda familjunum, og arbeiðsloysið er stórt. Áðrenn kríggið gingu tey flestu børnini í skúla, og kvinnur arbeiddu í stórum tali. Í dag eru teir almennu stovnarnir, har kvinnurnar starvaðust ikki til. Aðrasteðs, sum til dømis í Basra, hava trúarbólkar, sum hava serliga fatan av, hvussu kvinnur skulu vera, tikið valdið. Í dag sleppa kvinnur í Basra ikki at íðka ítrótt og noyðast at ganga við turriklæði.
Kríggið í Irak hevur kostað yvir 600 000 sivilum irakum lívið, vísir ein kanning, sum amerikanskir og irakskir granskarar hava gjørt í 2006 [1]. Metingarnar hjá granskarunum fýra ferðir hægri enn tey tøl, irakska stjórnin higartil hevur almannakunngjørt um sivilt mannfall, bygt á upplýsingar frá líkhúsum og sjúkrahúsum. Granskararnir byggja hinvegin síni tøl á spurnarkanningar, sum eru gjørdar á rættiliga breiðum grundarlagi kring alt Irak. At 600 000 sivilir irakar eru falnir undir krígnum, svarar til, at 500 sivilfólk eru deyð hvønn einasta dag síðani amerikansku innrásina í mars mánaði í 2003.
Ein rúgva av palestinensum eru vorðnir heimleysir av ófriðinum, sum hevur merkt landið síðani USA gjørdi innrás í 2003. Í 2003 búðu 34 000 palestinensar í Irak. ST hjá kommessiónin fyri flóttafólk metir, at talið nú er minkað niður í 10 000-15 000.
Kríggið í Irak hevur nærum kostað USA tað sama sum kríggið í Vjetnam. Amerikanska kongressin hevur latið gjørt eina nýggj frágreiðing um, hvussu nógv kríggj hava kostað USA, líka afturi frá 1775. Irak-kríggið verið líka dýrt fyri USA sum Vjetnamkríggið. Uppgerðin vísir, at Irak-kríggið, sum higartil hevur vart í fimm ár, hevur kostað amerikansku skattagjaldarunum umleið 3.074 milliardir krónur. Vjetnamkríggið, sum vardi í 10 ár, kostaði 3.170 milliardir krónur, við virðinum á dollaranum í dag. Tað er tó eitt sindur trupult at samanbera, millum annað orsakað av inflatiónsfaktorinum.
Hóast tað eru 11 ár síðan, at USA leyp á Irak, er støðan í landinum ófriðarlig og ótrygg. Amerikanski forsetin, Barack Obama, leggur nú eftir USA og tess sameindu í Irak. Obama heldur, at londini hava gjørt alt og lítið til tess at loysa flóttafólkakreppuna, sum hevur tikið seg upp aftan á kríggið í Irak. Irakkríggið er av, í øllum førum á pappírinum. Hósdagurin 29. des. í 2011 var almenni dagurin fyri endan á krígnum, sum byrjaði 20. mars 2003, men nógv ivast í, um unga irakska fólkaræðið er nóg sterkt til at standa á egnum beinum.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Hjúnalag[rætta | rætta wikitekst]
Irakiska stjórnin hevur gjørt eitt lógaruppskot í mars 2014, sum loyvir pedofili og neyðtøku innan karmarnar í hjúnalagi [2]. Stjórnin ætlar at loyva monnum at gifta seg við 9 ára gomlum gentum, at gera tað lógligt fyri mannin at neyðtaka konu sína, umframt at tað skal tryggjast við lóg, at menn altíð skulu fáa foreldramyndugleikan í samband við hjúnaskilnað. Umframt nevndu broytingarnar mælir lógaruppskotið til, at tað ikki skal vera loyvt hjá muslimum at gifta seg við einum, sum ikki er muslimur, og so skulu kvinnur eisini hava avmarkaðan arvarætt [3]. 21 av 29 umboðum í stjórnini taka undir við uppskotinum, sum skal samtykkjast í irakiska tjóðartinginum, áðrenn tað kemur í gildi. Higartil hava bæði gentur og dreingir skula verið 18 ár, áðrenn tey hava kunnað gingið saman í hjúnalag, men irakski løgmálaráðharrin, Hassan al-Shimari, sigur, at hetta aldursmarkið er brot á Sharia, og at tað tí eigur at verða broytt [4].
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið fruktagóða lendið fram við Evfrat og Tigris er frá, er tað mesta av Irak fjalla- og oyðimarkarlendi. Bara sættingurin av víddini er nýtilig landbúnaðarjørð, tí má Irak flyta inn stóran part av matvørunum, landinum tørvar.
Landslutir í Irak[rætta | rætta wikitekst]
1. Bagdad
2. Salah ad Din
3. Diyala
4. Wasit
5. Maysan
6. Al Basrah
7. Dhi Qar
8. Al Muthanna
9. Al-Qādisiyyah
10. Babil
11. Karbala
12. An Najaf
13. Al Anbar
14. Ninawa
15. Dahuk
16. Arbil
17. At Ta'mim
18. Sulaymaniyah
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.nytimes.com/2006/10/11/world/middleeast/11casualties.html?_r=0
- ↑ http://www.theguardian.com/commentisfree/2014/mar/14/jafari-law-iraqi-violation-women-rights-marital-rape
- ↑ http://www.welt.de/politik/ausland/article125880940/Ein-Gesetz-fuer-fromme-Paedophile-im-Irak.html
- ↑ http://www.abc.net.au/news/2014-03-09/iraqi-women-protest-against-proposed-islamic-law/5308380


text:
Ritroynd
Ritroynd (fr. essai, en. essay). Stutt, eyðlisin ritgerð ella grein við persónligum, ofta skemtiligum, dámi, sum viðger eitt evni ella setir fram eina próvførslu uttan at vilja vera fullfíggjað ella fara út í æsir. R. er ikki so hátíðarlig í formi sum tann vísindaliga ritgerðin. At kalla hetta tekstslagið r. stavar frá franska høvundinum Montaigne, sum gav út bók við heitinum Essais, t.e. "royndir", í 1580, fyrsta dømið um hetta tekstslagið. Við heitinum gjørdi hann vart við, at hann ikki gjørdi krav um at hava loyst teir spurningar, sum hann viðgjørdi, ella at hava sett fram nakra lidna heimspekihugsan. Í Onglandi legði Francis Bacon við Essys (1597) støði undir eina ríka enska ritroyndahevd við nøvnum sum Addison, Steele, og úr 20. øld D. H. Lawrence og Virginiu Woolf. Í eldri tíð fevndi r., serliga á enskum, stundum um heimspekiligar yrkingar, t.d. A. Pope: Essay on Man 1732-34. R. er eitt fjølbroytt, opið tekstslag sum tekur skiftandi tíðarrák upp í seg. Í Norðurlondum setti Holberg hugsanir sínar um upplýsing og siðalag fram í r. Í 19. øld vóru bókmentir og mentamál yvirhøvur evni, sum nógvir viðgitnir høvundar skrivaðu r. um, t.d. Sainte-Beuve, Heine, Nietzsche, Brandes. Eisini í 20. øld blómaði r. Eitt eyðkenni, sum fylgir r. yvirhøvur, er, at hon tekur støði í tí persónliga og leitar haðani út í almennari hugleiðingar og útsagnir; umframt tann persónliga dámin eyðkennist r. ofta av óhátíðarligum, skemtandi ella speiskum huglagi. Føroyskir høvundar at r. eru eitt nú Sverri Patursson, Maria Mikkelsen, Tróndur Olsen, Sigurð Joensen, Jens Pauli Heinesen, Oddvør Johansen, Gunnar Hoydal og Hanus Andreassen.


text:
2006
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. apríl - Fasti Gerðarrættur varð settur á stovn.
- 29. apríl - Norðoyatunnilin undir Leirvíksfjørð millum Eysturoy og Borðoy letur upp og knýtur Norðoyggjar afturat meginøkinum.
- 15. mai - FaroeJet flygur sín fyrsta flogtúr, millum Kastrup Flogvøll og Vága Floghavn.
- 10. oktober - Ein flogvanlukka við flogfari hjá Atlantic Airways krevur fýra mannalív í Stord, Noregi.
- 15. desember - FaroeJet fer í gjaldssteðg.
- 18. desember - Føroya Sparikassi broytir navn til Eik Banki.
- 21. desember - Gásadalstunnilin verður formliga latin upp. Koyrandi hevur tó verið eina tíð frammanundan.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 17. november - Ferenc Puskás, ungarskur fótbóltsleikari (f. 1927).


text:
Marokko
Marokko (المغرب) er í Útnyrðingsafrika. Landið hevur landamørk til Vestursahara og Algeria. Strandarlinjan er til Atlantshavið fyri vestan og Miðjarðarhavið fyri norðan.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Berberfólkið var upprunafólkið í Útnyrðingsafrika. Berberfólkið tók við muslimskari trúgv, tá ið arábar løgdu Norðurafrika undir seg í 7. øld. Summi berberfólk vóru flakkfólk, summi vóru bøndur. Í Marokko byrjaði ein bólkur av ógvuliga gudsrøknum berberum heilagt kríggj at umvenda grannatjóðir sínar til gudrøknar muslimar. Teir bygdu sær høvuðsstað í Marrakech, sum gjørdist av størstu býum í Norðurafrika. Langar og breiðar gøtur við sølubúðum, ella basarum, sum teir nevndu tað, vórðu til í Marrakech, tí at handilsmenn komu hagar við vøru úr øllum almoravitaríkinum. Gøturnar í býnum uddu í handilsmonnum og trælum teirra, gøtuseljarum, tænarum, biddarum og handverkarum. Herovastin hjá berberum Abu Bakr stóð á odda fyri einum heri av viðhaldsmonnum, kallaðir almoravitar, ið fór suðureftir og gjørdi innrás í Gana. Í 1076 tóku teir høvuðsstaðin Kumbi.
Systinabarn Bakrs Yusuf ibn Tasjfin vaks um Almoravitaveldið og legði alt Norðurafrika undir seg og helt síðan leiðina fram til Spania, har hann vann sigur á kristnum herdeildum, sum hóttu sponsku muslimarnar. Í 1100 var alt tað muslimska Spania lagt afturat Almoravitaríkinum. Almoravitaríkið í Norðurafrika og Suðurspania stóð ikki leingi. Í 1120-árunum kyknaði ein onnur átrúnaðarlig berberrørsla, almohatar, í Marokko. Teir løgdu almoravitarnar í Spania undir at liva í marglæti. Oddamaður teirra Ibn Tumart savnaði teir í sterkan her. Við Abd al-Mumin kaliffi á odda tóku teir Marrakech frá almoravitum í 1147, og seinni løgdu teir undir seg Marokko og muslimska partin í Spania. Í 1163 hevði Abd al-Mumin fingið valdið yvir meginpartinum Norðurafrika eystur at Libya. Almohatar ráddu í Spania í eini 60 ár, men í 1212 máttu teir lúta fyri Alfonso 8. í bardagnum við Las Navas de Tolosa.
Spania hevði síðan 16. øld havt tvær støðir á strondini við Miðjarðarhav. Tær vóru grundin til, at partur í Marokko gjørdist spanskt varðland í 1912; eftir tað tóku spaniamenn seg inn í Riffjøll fyri sunnan. Har fingu teir mótstøðu frá berbum, sum búðu í Rif. Við Mohammed Abd-el-Krim á odda vunnu berbar á einari spanskari herdeild við Anual í 1921, og teir tóku tveir havnabýir, so at teir kunda útvega sær vápn og aðra hernaðarútgerð. Ikki fyrr enn berbar lupu á franska varðlandið í Marokko, eydnaðist fronskum og sponskum herdeildum í felag at vinna á teimum í 1925.
Til 1956 var Marokko franskt hjáland, og hevur hetta við sær, at nógvir marokkanarar duga franskt.
Marokkanskur tjóðardagur er 2. mars, til minnis um loysingina frá Fraklandi.
Í 1976 hersetti Marokko tveir triðingar av Vestursahara, og Móritania hersetti tann seinasta triðingin. Tá Móritania tók seg aftur í 1979, hersetti Marokko alt Vestursahara. Í spanska borgarakrígnum hersetti Franco Marokko.
Fólk og mál[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið er samansett av arabarum og berbarum.
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Umframt almenna málið arabiskt duga nógvir marokkanar franskt, hetta er ein leivd frá hjálandatíðini.
Berbarnir tosa málið berber, ið ikki líkist arabiskum.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
- Jaðari: 2.017 km
- Landamørk: Algeria 1.559 km
- Strandarlinja: 1.835 km
- Hæddarmunir: Lægst: Sebkha Tah -55 m, Hægst: Jebel Toubkal 4.165 m
- Náttúrutilfeingi: fiskur, salt, jarn, zink
Býir[rætta | rætta wikitekst]
Av kendum býum kunnu nevnast
Jarðarbýti[rætta | rætta wikitekst]
- Dyrkað jørð: 21%
- Verðandi avgrøðir: 1%
- Verðandi grasgangir: 47%
- Skógur og skógarstrekki: 20%
- Annað: 11% (1993)
- Dyrkað land: 12.580 km² (1993)
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
16 landslutir eru í Marokko:
- Chaouia-Ouardigha
- Doukkala-Abda
- Fès-Boulemane
- Gharb-Chrarda-Béni Hssen
- Grand Casablanca
- Guelmim-Es Semara
- Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra
- Marrakech-Tensift-El Haouz
- Meknès-Tafilalet
- Oriental
- Oued Ed-Dahab-Lagouira
- Rabat-Salé-Zemmour-Zaer
- Souss-Massa-Draâ
- Tadla-Azilal
- Tangier-Tétouan
- Taza-Al Hoceima-Taounate


text:
22. november
22. november er dagur 326 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 327 um skotár er). 39 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1963 - John F. Kennedy amarikanskur forseti varð myrdur í Texas.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1971 - Allan Mørkøre fyrrverandi fótbólts landsliðsleikari
- 1984 - Scarlett Johansson
- 1986 - Randi Wardum, landsliðsmálmaður hjá Føroyska kvinnulandsliðnum, hevði spælt 31 A-landsdystir í november 2013. Hon spælir fótbólt við KÍ og hondbólt við Kyndil.


text:
Everglades
Everglades í Florida í USA er friðað mýrilendi við mongum sjáldsomum plantum og dýrum. Fyrr var lendið nógv størri, men partar av Everglades eru drenaðir og verða nýttir til sukurlundir. Norðari partur er víðførar sevmýrar við hólmum og grynkum. Sunnan fyri er vaðil (lendið, sum liggur turt á fjøru). Á oyrareingjunum eru saltar mýrar við mangrovugróðri. Tjóðargarðurin Everglades National Park í Suðurflorida varð stovnaður í 1947 og hevur altjóða týdning sum varðveitsla av mýrilendi og granskingarøki við upprunaskógi og áum.


text:
13. januar
13. januar er dagur 13 í árinum í gregorianska kalendaranum. 352 dagar eru eftir av árinum (353 dagar um skotár er). Dagurin verður eisini róptur Tjúgunda halgi, og henda dag verða jólini roknað at enda.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1855 - Dánjal Pauli Michelsen, bóndi í Miðvági, tingmaður hjá Sjálvstýrisflokkinum.
- 1898 - Kaj Munk, danskur prestur.
- 1970 - Marco Pantani, italskur súkklari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1929 - Wyatt Earp, amerikanskur revolvaramaður.
- 1941 - James Joyce, írskur rithøvundur.
- 1956 - Thomas Mikael Strøm, skipstimburmeistari í Trongisvági, tingmaður hjá Sjálvstýrisflokkinum.


text:
Heavy Metal
Heavy metal, á føroyskum ofta nevndur ”tungmálmur” er ein sjangra av rokk tónleiki, sum kom fram í 1960’unum og fyrst í 1970’unum, og hetta serstakliga í Onglandi og USA. Við grundstøði í blues-rokki og psykodeliskum rokki útviklaðu bólkarnir, sum skaptu tung málms tónleikin eitt tjúkt, massivt ljóð, sermerkt av forsterkaðum reingingum, longum guitar soloum, føstum rútmum, og sum heild eitt hart ljóð.
Á føroyska tónleikapallinum, eru fleiri bólkar, sum hava markerað seg, sum heavy metal bólkar. Týr sá dagsins ljós í 1998. Sterkt inspireraður av føroyskum tónleiki og norðurlendskari mytologi, hava teir sera virknir givið 6 fløguútgávur út og verið á mongum uttanlandaferðum ymsastaðnis í heiminum.
Á altjóða pallinum hava bólkar sum t.d. Led Zeppelin, Black Sabbath og Deep Purple, verið undangongumenn innan tung málm. Teir drógu hópin av áskoðarum til sín, hóðast teir mangan vóru háðaðir, soleiðis sum sjangran mangan hevur verið móttikin upp ígjøgnum søguna.
Miðskeiðis í 1970’unum hjápti bólkurin Judas Priest menningini í sjangruni, við at sálda stórar partar av blues inspiratiónini frá; Motörhead presenteraði eitt punk rokk ovurviðkvæmi og teir løgdu ein hægri dent á skjótleika. Bólkar í New Wave of British Heavy Metal sjangruni, sum t.d. Iron Maiden fylgdu einum líknandi spori. Við endanum á 1970’unum, hevði tungmálmur hálað ein heimsumfatandi bólk av fjepparum til sín, á enskum róptir "metalheads" ella "headbangarar".
Í 1980’unum, bleiv glam metal ein stór vinnugrein við stórum avkasti við bólkum, sum t.d. Mötley Crüe. Underground pallurin skapti eina røð av meira ekstremum og ágangandi stílum: thrash metal bleiv mainstream við m.ø. Metallica, ímeðan t.d. death metal og black metal enn eru sermentunnar fyribrigdi. Í 1990’unum hava populerar sjangrur, sum t.d. nu metal, sum ofta tekur elementir av funk og Hip hop uppí; og metalcore, sum blandar extreme metal við hardcore punk, førka definitiónina av sjangruni enn einaferð.
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- Kelda til hesa grein er frá ensku síðuni á Wikipedia um ”Heavy metal music”.


text:
Íslendskir mentanardagar í Føroyum
Í septembur fara tveir íslendskir sjónleikarabólkar og ein tónleikabólkur at vitja í Føroyum. Tey fara at framføra báði í Tórshavn og úti í Nólsoy. Bólkarnir leggja stóran dent á at hava tætt samband við áskoðaran, og stórur dentur verður lagdur á form og undirhaldsvirði.
Leikbólkurin Stoppleikhópurinn sýnir virðislønta leikin Bólu-Hjálmar, sum er um hetta fjølgávaða almúguskald, ið alla sína tíð mátti líða undir fátækt, illvilja frá grannum sínum og órættvísi frá myndugleikunum. Hann legði eftir seg stórfingnan skaldskap, har mótstøðumenn hansara fáa av at vita.
Tríggir leikarar siga merkisverdu søguna um Hjálmar - við songi, leiki og lótum. Sýningin hevur hugtikið báði ung og gomul og fekk Grímuvirðisløn sum besta barna- og ungdómssýning í Íslandi 2009. Men leikurin talar til øll, sum eru opin fyri hugmyndaríkari og kraftfullari leiklist við spenningi og skemti í hóskandi lutfalli.
Søgan um Jørund
Tímamótaverksmiðjan sýnir leik um Jørund Hundadagakong, ið tók valdið í Íslandi frá danska-norska konginum og sjálvur gjørdist einaræðisharri í landinum bláa summarið 1809. Søgan um Jørund er ótrúlig. Hann var fyrsti dani, sum sigldi kring knøttin, og harumframt var hann á stórhvalaveiði í Suðurhøvum, landkannari og njósnari. Men hann drakk illa og hevði ta sjúkligu trongd at spæla um pengar, kom sær í óføri og varð dømdur í útlegd í Tasmaniu. Søguna siga tveir leikarar og tríggir tónleikarar: Spæl, songur, dansur og frágreiðing eru samantvinnað.
Leikstjóri til báðum sýningum er Ágústa Skúladóttir, sum áður hevur sett leikir upp í Føroyum. Hon stjórnaði leikunum Í Geyma eftir Dánjal Hoydal og Havgird, sumRoyndin í Nólsoy skrivaði og framførdi. Eisini hevur hon undirvíst á Leiklistaskúlanum hjá Meginfelag Áhugaleikara Føroya . Høvundarnir til bæði leikritini eru við í tónleikabólkinum.
Ljótu býttlingarnir
Tónleikabólkurin Ljótu hálfvitarnir, t.e. Ljótu býttlingarnir, er ein hin best umtókti tónleikabólkurin í Íslandi og sigst vera hin stuttligasti, gløggasti og mest undirhaldandi tónleikabólkurin í landinum. Framførslur teirra eru verdar at uppliva. Sjálvir siga teir seg bert vera nakrar óbúnar býttlingar av Norðurlandinum, sum royna at hugna sær saman. Í bólkinum eru níggju menn, sum spæla á mong ymisk ljóðføri. Framførslurnar eru eitt slag av kabarett, har skemt og spæligleði liggja fremst í huga.
Fríggjadagin 24. septembur kl. 21 spæla Ljótu hálfvitarnir í Vaskarínum. Atgongumerkini kosta 120 kr.
Leygardagin 25. septembur kl. 15 verða leikirnir Bólu-Hjálmar og Jörundur Hundadagakongur sýndir hvør eftir annan í Sjónleikarhúsinum. Samanlagt vara framførslurnar 2 tímar. Kl. 21 sama kvøld føra Ljótu hálfvitarnir fram, eisini í Sjónleikarhúsinum.
Atgongumerki fyri báðar sjónleikir kosta 120 kr. fyri vaksin – 60 kr. fyri børn.
Atgongumerki fyri framførsluna hjá Ljótu hálfvitunum um kvøldið kosta 120 kr.
Kostnaður fyri allar tríggjar sýningar: 200 kr.
Sunnudagin 26. septembur kl. 17 verða báðir sjónleikirnir og tónleikaframførslan sett saman og sýnd í Royndarhúsinum í Nólsoy - við hóskandi steðgi millum sýningarnar.
Meir fæst at vita frá Ágústu Skúladóttur (+354 820 3510) og Thorgeiri Tryggvasyni (+354 694 7749). Annars bjóða vit øllum at vera vælkomin!


text:
Super Size Me
Super Size Me er ein filmur sum varð gjørdur í 2004. Filmurin byrjar við, at filmsskaparin Morgan Spurlock setur sær fyri, at liva av McDonald's mati í ein mánað. Filmsliðið fylgir Morgan hendan mánaðin. Hann etur McDonald's mat, til hvørja máltíð, hvønn dag.
Tað er eyðsýnt at snarføði-matur ikki er heilsugóður matur og læknarnir øtast um, hvussu skjótt kroppurin hjá Morgan forfellist. Forsøgskaninin er til læknakanningar regluliga, og hann fær at vita, at livurin møguliga er við at fáa ólekjandi skaða, 3 vikur inn í filmin, men hann velur at halda á. Psykiskt broytist Morgan eisini, hann sveiggjar og skiftir sinnalag, um hann ikki etur ofta. Samrøður við baklandið hjá honum verða eisini vístar, eitt nú við konu hansara, ið er veganari. Super Size Me gevur hyggjaranum eitt ræðandi innlit í amerikanskari snarføði mentan.


text:
Sjálvmorð
Sjálvmorð er tað at taka seg av lívi. Í 2012 gjørdu trý fólk við føstum bústaði í Føroyum sjálvmorð. Frá 2007 til 2012 hava 13 fólk tikið seg av døgum í Føroyum og bara í 2010 vóru heili 6 sjálvmorð. Sambært heilsulýsing landslæknans var eitt sjálvmorð framt í Føroyum í 2007. Hetta er eitt vet minni enn seinastu trý árini, tí í 2006 vórðu trý sjálvmorð framd, meðan seks vórðu í 2005. Størsta sjálvmorðstalið eitt einstakt ár í Føroyum var árið 1985, tá sjey fólk doyðu fyri egnari hond. Í 1984, 1986, 1988, 1992, 2005 og í 2010 tóku seks fólk lívið av sær hvørt av hesum árunum. Tað er bara í árunum 1999, 2001 og í 2009, at eingin føroyingur doyði fyri egnari hond. Frá ársbyrjan 1981 til og við 2007 eru tilsamans 88 sjálvmorð staðfest her á landi. Samanborið við hini Norðurlondini og londini í Evropa eru føroysku sjálvmorðstølini sera lág. Tølini yvir sjálvmorð í Føroym eru ikki økt seinastu 30 árini, men heldur eru tølini minkað.
Flest menn gera sjálvmorð; í so at siga øllum aldursbólkum eru menn teir, ið liggja ovast á listanum yvir sjálvmorð. Í 2012 gjørdu 661 fólk sjálvmorð í Danmark. Kanningin hjá Jyllands-Posten vísir, at av teimum 661 sum gjørdu sjálvmorð hetta árið, vórðu 494 teirra menn [1]. Tað er serliga menn í aldrinum 20 til 40 ár.