text:
4 ævintýr er fyrsta bláa snípubók yvirhøvur, ætlað næmingum í 3. - 5. flokki. Ævintýrini eru úr Sagnum og ævintýrum eftir Jakob Jakobsen, doktara (1864-1918).
Lydia Didriksen, lærari, hevur lagað tekstin til lesinámsfrøðiliga. Tað ger ævintýrini løtt at lesa hjá næmingunumm. Hon hevur eisini skrivað stutta frágreiðing um Dr. Jakobsen, lív og verk hansara, umframt arbeiðsuppgávur og hugskot, ið eru prentað aftast í bókini. Tey fýra úrvaldu ævintýrini í hesari bókini eru: Vakurleikin og beistið, Kongaríkið Verðsins Endi, Teir sjey svanirnir og Drongurin, ið fekk kongadóttrina aftur frá sjótrøllinum.
Ævintýrini eru úr Sagnum og ævintýrum eftir Jakob Jakobsen, doktara (1864-1918). Hann ferðaðist um landið í 1890-árunum, granskaði og skrivaði upp eftir munnligari frásøgn. Á 1901 gav hann alt tilfarið, hann hevði savnað, út í fýra heftum, sum vit í dag nevna Sagnir og ævintýr.
Tey fýra úrvaldu ævintýrini í hesari bókini eru: Vakurleikin og beistið, Kongaríkið Verðsins Endi, Teir sjey svanirnir og Drongurin, ið fekk kongadóttrina aftur frá sjótrøllinum. Sum ævintýr yvirhøvur hava tey ymisk eyðkenni, ið vanliga koma fyri í hesum serliga tekstaslagnum. Vit hitta døtur og synir, trøll á sjógvi og landi, gand og broyting, svik og avdúkan, prinsar og prinsessur, illa sjúkmóður og góðvarnan faðir, horvna kongsdóttur, skógarmenn sum ráðgevar, fuglar sum hjálparar, svørð sum amboð, kelling, yngsta býttlingin - og so framvegis.
Hanni Bjartalíð, listamaður, hevur myndprýtt bókina við sínum sermerktu svart/hvítu tekningum.
4 ævintýr er blá snípubók við tveimum fjaðrum. Snípurøðin er eitt samstarv millum Føroya Skúlabókagrunn og Bókadeild Føroya Lærarafelags, har bøkur ætlaðar til lesivenjingar verða flokkaðar eftir torleikastigi. Tær gulu snípurnar eru ætlaðar 1. – 3. flokki, tær bláu snípurnar 4. – 6. flokki og tær vínreyðu snípurnar 7. flokki og eldri. Á hvørjum liti eru trý torleikastig:
1 fjøður er løtt bók
2 fjaðrar er miðal torfør bók
3 fjaðrar er torfør bók
Gular snípur eru eisini komnar út sum ljóðbøkur.
Á arbeiðsheftinum eru uppskot um, hvussu arbeiðast kann við ævintýrum í skúlanum. Harumframt eru eitt norskt o...
Ein dagin Alibaba arbeiddi í skóginum, sá hann 40 ránsmenn steðga við ein steyrrættan hamara og rópa: - Sesam,...
Á bókini verður í drúgvum inngangi roynt at lýsa gomlu føroysku ævintýrini sum part av ævintýrum yvirhøvur og ...
Í hesum bóklingi eru tvær sagnir. Onnur um hvussu havfrúgv er vorðin, og hin um hvussu nykur er vorðin. Bóklin...
Súsan í Jákupsstovu hevur myndskrýtt søgnina um hin tiltikna gandakallin í Suðuroy, Knáva. Mynd er á hvørjari ...
Titel:
Hvor står hvad i bogen?
Undertitel:
Om betydningen af informationernes placering i bogen
Resume:
Biblioteksstyrelsen har det overordnede ansvar for de bibliografiske standarder på biblioteksområdet. En revideret udgave af Katalogiseringsregler og bibliografisk standard for danske biblioteker og danMARC2-formatet er udkommet i juni 1998. Det fremhæves udtrykkeligt flere steder i katalogiseringsreglerne, at forlagets præsentation af oplysningerne lægges til grund for registreringen. Derfor ønsker Biblioteksstyrelsen at gøre forlagsverdenen og den øvrige bogbranche opmærksom på disse regler, som rummer bestemmelser, der er afgørende for, hvilke elementer der medtages i Dansk bogfortegnelse og dermed i Bogmarkedet og i bibliotekernes kataloger. Vejledningen omfatter bøger. De sidste sider handler om elektroniske bøger. Biblioteksstyrelsen har også udarbejdet en vejledning i Udformning af tidsskrifttitler.
Udgiver:
Biblioteksstyrelsen
Ansvarlig institution:
Biblioteksstyrelsen
Forfatter:
Lise Hermann
Sprog:
Dansk
URL:
www.bs.dk/publikationer/pjecer/10/index.htm
ISBN nr:
87-89147-86-3
Digital ISBN nr:
87-89147-87-1
Versionsdato:
06-08-1998
Dataformater:
html,htm,jpg,gif,pdf,css,js,doc
Udgiverkategori:
statslig
Emneord:
Bibliografiske standarder, Katalogiseringsregler, danMARC2, Dansk bogfortegnelse, Bogmarkedet, Nationalbibliografien


c: text/html

text:
29.08.2014 - 00:03
Manningin á Nærabergi sleppur í land í Reykjavík
Hóast tað ikki er vátta frá reiðarríðinum hjá Nærabergi so skilst at føroyska og grønlendska manningin sleppur í land og skipið kann skifta manning meðan tað liggur í Reykjavík. Men hóast skiparin á Nærabergi í samrøðu við Norðlýsið sigur at teir ikki hava nokk olju umborð at sigla heim til Føroyar – so vilja íslendsku myndugleikarnir ikki loyva Nærabergi at bunkra, taka vatn ella proviantera
Karl Martin syngur í Havn
Íslendskir myndugleikar nokta Nærabergi sum hevur maskinskaða at koma í íslendska havn
Løgmaður 50 ár

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vend um flýggja ella lat lív
Tað eru boðini, sum iranski minnilutin hevur fingið frá IS (islamska statinum). - Hetta er etnisk útreinsan ávarðar Donatella Rovera kanningarleiðarin hjá Amnesty International.
Amnesty á G!
Menniskju og tónleikur eru best livandi var slagorðið í fjør. Hesi orð eru framhaldandi viðkomandi og í ár verður lagt aftrat: steðgið píning!
Meriam er leyslatin
27 ára gamla Meriam Yehya Ibrahim úr Sudan, sum varð dømd til deyða og at fáa hundrað sløg við píski fyri at vera ótrúgv og fyri at venda islam bakið, er leyslatin.
Nigeria: Moses Akatugba deyðarevsing fyri at stjala fartelefonir
Tá Moses var 16 ár gamal varð hann handtikin og píndur fyri at hava stolið. Hann greiðir frá, at hann á løgreglustøðini var píndur, skotin í hondina og hongdur niður úr loftinum í fleiri tímar. Moses sigur, at hann einans skrivaði undir og játtaði seg sekan, tí hann varð píndur og sigur seg vera ósekan.
"Steðgað píning" selfie á mentanarnáttini
“Tað broytti meg. Allir mínir dreymar, sum eg hevði sum ungur, hvurvu.” Orðini eigur Brahim úr Marokko, sum er ein av teimum mongu, íð hevur verið píndur. Í nýggjari frágreiðing frá Amnesty International siga 44% av teimum spurdu, at tey bera ótta fyri verða pínd í varðhaldi. 82% ynskja strangari lógir, sum kunnu tryggja, at tey ikki verða pínd, meðan 36% halda, at píning kann rættvísgerast.


text:
Havnar Kirkja
Havnar Kirkja ella Dómkirkjan varð bygd í 1788 á Bryggjubakka í Havn og varð vígd 3. sunnudag í advent sama árið. Ein størri umbygging og víðkan varð gjørd í 1865, og fekk hon tá størri vindeygu, skifertak og tað høga sermerkta klokkutornið. Kirkjan varð vígd av nýggjum í 1865.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Forsøga kirkjunnar er heldur fløkt. Eftir øllum at døma var eingin krikja i Havn í miðøldini, í mesta lagi eitt 'bønhús'. Hildið hevur verið, at havnarfólk hildu gudstænastur sínar í Munkastovuni úti á Reyni. 22. juni 1609 gevur Chr. Kongur IV lensmanninum á Bergenshus boð um at senda tilfar til kirkjubygging. Kirkjan verður bygd úti á Reyni og stendur longu liðug við árslok 1609. Um hetta mundið búðu umleið 100 fólk í Havn. Rasmus Jørgen Winther verður prestur í Havn í 1780, og í 1782 tekur hann stig til at byggja nýggja kirkju. Av roknskaparbókunum framgongur tíverri ikki, hvørjir ið gjørdu arbeiðið, men fyristøðumaður hevur uttan iva verið tann tiltikni Johannes Poulsen, timburmaður, sum búði í Havn. Kirkjan varð ikki liðug fyrr enn í 1788. Kirkjan úti á Reyni varð síðan tikin niður og í 1789 seld á uppoði. Sumt av innbúgvinum varð flutt í nýggju kirkjuna, og sumt varð selt til aðrar kirkjur í Føroyum. Tá tann nýggja kirkjan varð bygd í 1788, var Havnarbýur ikki størri enn so, at kirkjan tá varð bygd 'nordenfor Byen' - har hon enn stendur aftaná umfatandi umbygging. Tíverri eru ongar frágreiðingar um hesa kirkju, men nakrar fáar tekningar siga okkum, at hon varð smíðað nakað sum gomlu bygdakirkjur okkara, bara nógv størri, bert 3 1/2 alin styttri enn tann, sum nú stendur. Í 1788 búðu umleið 600 fólk í Tórshavnar sókn og í 1865 umleið 900. Í 1865 varð kirkjan heilt umbygd. Fyristøðumaður var íslendingurin Guðmundur Sigurðsson, Tórshavn, vanliga nevndur Sivertsen. Ein tilbygningur varð gjørdur á eystursíðuni, 3 1/2 alin til longdar og 12 alin breiður. Hetta er innvikið í kórinum, har ið altarið nú stendur. Í 1935 varð aftur bygt 4,05 x 6,99 m stórt rúm uppí eystureftir, tí at kirkjan tá fekk hitaverk, kolovn, og farnristir vórðu settar í eysturveggin hvørjumegin altartalvuna. Kirkjan varð aftur longd í 1968, tá kontór og onnur rúm vórðu bygd uppí kórið. Í skipinum eru 44 beinkir og uppi á pulpiturinum eru 14.
Altartalvan[rætta | rætta wikitekst]
Á norðurbróstinum hongur altartalvan, ið er frá 1647. Myndin er Hin Heilaga Kvøldmáltíðin, málað við djúpum, reinum litum beinleiðis á træið, 100 x 100 cm stór. Á talvuni stendur skrivað: 'Gud Allermechtigste Hans Hellige Ord och Sacramenter till Ære och denne Sted til Zirat haffuer Hans Sevrensen fordum Kiøbmand her paa Færø forærit denne Altertaffle til Torshaffns Kiercke 1647'. Mett verður, at málningurin er málaður eftir koparprenti av málningi, ið Peter Candid, sum var hovmálari hjá Wilhelm V í München, málaði til fransiskanarakleystrið har í 1616. Ramman er frá sama tíðarskeiði, ein renessansuramma, útskorin og málað. Í 1961 var altartalvan umvæld av Ernst og Holmer Trier, Vallekilde í samarbeiði við Fraser Eysturoy.
Norska løvu klokkan[rætta | rætta wikitekst]
Klokkan sigst vera komin í kirkjuna í 1708 og er komin av skipinum Norsku Løvu, sum fórst í Lambavík nýggjársaftan 1707. Klokkan er prýdd við palmettum, og á einum stað er henda innskriftin: 'Danscke Ostindische Compagnies Scheb Nordische Lowe 1704'. Hæddin er 30 cm, tvørmát á slagringi uttan er 41,5 cm.
Klokkuspælið[rætta | rætta wikitekst]
Í 1952 var klokkuspælið enn í gerð á De Smithske Jernstøberier í Ålborg, Danmark. Klokkuspælið hevði 9 klokkur og ætlanin var, at tað skuldi spæla Tíðin rennur eftir J. Waagstein. Nú á døgum byrjar klokkan at sláa kl. 8 á morgni og slær dagsins seinasta slag kl. 23. Kl. 9, 12, 15, 18 og 20 spælir klokkan umframt tímasløgini eitt lag - kl. 12 er lagið nettupp Tíðin rennur.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Wind, Tage: Joen Waagstein - Liv og Virke. Gyldendal 1952.


text:
Gunnar Nielsen
Gunnar Nielsen (føddur 7. oktober 1986) er føroyskur fótbóltsleikari, í løtuni (2013) hevur hann sáttmála við danska superliga felagið Silkeborg IF. Sáttmálin varð undirskrivaður tíðliga í apríl 2013 og er galdandi í seks vikur, restina av kappingarárinum.[1] Gunnar gjørdist seriga kendur, tá hann sum fyrsti føroyingur nakrantíð, spældi við bestu ensku fótbóltsdeildini,[2] tað var við Manchester City í ensku Premier League í 2010. Hann spælir eisini sum landsliðsmálmaður fyri Føroyar.
Innihaldsyvirlit
Lívsleiðin í fótbólti[rætta | rætta wikitekst]
Gunnar Nielsen spældi mest við HB í barna og ungdómsárum. Í 2005-07 spældi hann við danska liðnum Frem og í 2007 gekk leiðin til Onglands, har hann fyrst hevði kontrakt við Blackburn Rovers í 2007-09 [3], tó varð hann útleigaður til skotska fótbóltsfelagið Motherwell í 2008. Í 2009 kom Gunnar Nielsen í hópin hjá Manchester City, tó varð hann lántur út til walisiska felagið Wrexham. Í 2010 er Gunnar Nielsen aftur partur av hópinum hjá Manchester City. Gunnar sat fleiri ferðir á bonkinum,[4] men 24. apríl 2010 varð hann skiftur inn og gjørdist harvið fyrsti føroyingur nakrantíð, sum hevur leikt dyst í Premier League. Í apríl 2013 undirskrivaði Gunnar sáttmála við danska superliga felagið Silkeborg IF, sáttmálin var galdandi fyri 6 vikur, ið var tann tíðin ið restaði í restina av kappingarárinum 2012/13.
Málmaður á føroyska A-landsliðnum[rætta | rætta wikitekst]
Gunnar Nielsen hevur spælt fleiri dystir fyri Føroyar á U-21 landsliðnum. Hann hevur eisini fleiri ferðir verið úttikin til A-landsliðshópin hjá Føroyum og hevur verið málmaður ella eyka málmaður á føroyska A-landsliðnum.[1] Fyrsti dysturin, sum Gunnar Nielsen leikti á føroyska A-landsliðnum, var, tá Føroyar vunnu 2-1 móti Íslandi 22. mars 2009.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Sportal.fo Gunnar Nielsen til Silkeborg
- ↑ Sportal.fo, Gunnar Nielsen í málinum!
- ↑ BBC.CO.UK, Blackburn sign Faroes goalkeeper
- ↑ Sportal.fo, Gunnar Nielsen á bonkinum í Premier League
- Transfermarkt.dk
- Soccerandequipment.com, March 31, 2009: March Round-Up.
- Football.fo, Ísland-Føroyar.
- Football.fo, Úttøkan til A-landsliðið.
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- BKFrem.dk, Detaljeret spillerinfo, Gunnar Nielsen.
- Soccerbase.com
- Soccernet.espn.go.com
- mcfc.co.uk, Gunnar be tough on Mum!


text:
Keypmannahavn
Keypmannahavn (Danskt: København, Latín: Hafnia) er høvuðsstaður Danmarkar og størsti býurin í Høvuðsstaðarregiónini. Hann er størsti býur og handilsmiðdepil í Danmark. Ferðafólk, ið ganga í trongum, gomlum gøtum ella á gitnu gongugøtuni Strøget, koma skjótt fram á gamlar kirkjur, áhugaverdir marknaðir og vøtn og tjarnir. Mangir keypmannahavnarar eru at síggja á súkklu, og súkklubreytir eru lagdar út til forstaðirnar, har fólk í býnum hava summarhús síni.
Keypmannahavn er landsins størsti býur. Har búgva fleiri enn 500 túsund fólk, og býurin er miðdepil í handli og ídnaði. Býurin er eisini høvuðsstaður, har býr drotningin, og har eru Fólkatingið og stjórnin. Í miðbýnum eru sjónleikarhús, forngripasøvn, kirkjur og mong stór handilshús. Býarpartarnir eru nógvir, t.d. Vesturbrúgv, Norðurbrúgv og Eysturbrúgv. Millumtjóða floghavnin í Keypmannahavn, Kastrup, hevur flogsamband við allar heimspartarnar.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Keypmannahavn og Bergen vóru størstu býirnir í danska-norska ríkinum í 18. øld. Í Keypmannahavn búðu 80.000 fólk, og Keypmannahavn var sjey ferðir størri enn Bergen.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Keypmannahavn er høvuðsstaður Danmarkar, so har eru allar ráðharrastovurnar, tær eru rundan um borgina Christiansborg, har Fólkatingið, hægstirættur og móttøkustovurnar hjá drotningini eru.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Nógvar stórar fyritøkur, bankar og tryggingarfeløg hava høvuðssæti sítt í miðbýnum í Keypmannahavn. Í miðbýnum eru eisini leikhús, søvn, matstovur, konserthallir og biohallir í stórum tali. Í miðbýnum í Keypmannahavn eru nógv arbeiðspláss: Úr øllum heimi koma fólk at keypa úr teimum nógvu serhandlunum. Í miðbýnum eru eisini nógvar skrivstovur. Í miðbýnum verða næstan øll húsini brúkt til skrivstovur, handlar og aðrar fyritøkur. Hóast húsini standa tætt, er ikki nógv pláss til íbúðir. Íbúðirnar, sum eru, eru mangan lítlar. Tí eru tað mest smá húski, eldri fólk og skúlaungdómur, sum búgva í miðbýnum. Húski við børnum búgva mest í forstaðunum, har tað er rúmsáttari. Í stuttum kann sigast, at Keypmannahavn er politiski, fíggjarligi og mentanarligi miðdepilin í Danmark.
Ferðsla[rætta | rætta wikitekst]
Í stórbýum sum Keypmannahavn er nógv fartan aftur og fram. Fólk, sum arbeiða í øðrum býarparti, enn har tey búgva, mugu fara hvønn dag ímillum heim og arbeiði. Nógv fólk súkkla til og frá arbeiði, til og frá skúla ella universiteti, til hetta endamál eru súkklubreytir á báðum síðum á mestsum øllum teimum størru vegunum í Keypmannahavn. Í Keypmannahavn arbeiða uml. 2/3 í aðrari kommunu enn teirri, tey búgva í. Tí er nógv ferðsla tíðliga um morgunin, tá ið fólk fer til arbeiðis, og seint seinnapartin, tá ið fólk kemur heim aftur. Nógv av hesum fólkum í Keypmannahavn koyra sjálv, men nógv brúka eisini almenna ferðasambandið: bussar og tok. Í Keypmannahavn eru fleiri enn 100 bussleiðir, sum binda allan býin saman. Í Keypmannahavn eru eisini tokleiðir, S-tok, sum flyta fólk stað úr staði bæði skjótt og væl. Hvønn dag fara eini 200.000 fólk úr forstaðunum inn til Keypmannahavnar til arbeiðis. Flogvøllurin í Keypmannahavn er Kastrup Flogvøllur.
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
- Københavns historie. Keypmannahavn : Gyldendal, 1980-83. - 6 bind
- Hans Edvard Nørregård-Nielsen: Kongens København: en guldaldermosaik. Keypmannahavn: Gyldendal, 1985. - 287 s.
- Pernille Stensgaard: København - folk og kvarterer. Keypmannahavn: Gyldendal, 2002. - 336 s.
- Kirsten Engsig: Turen går til København. Keypmannahavn: Politikens Forlag, 2002. - 144 s. ISBN 87-567-6398-0
- Erik Wassard: Ture i København. Keypmannahavn: Politikens Forlag, 2003. - 300 s. ISBN 87-567-6617-3
- Peter Tudvad: Kierkegaards København. Keypmannahavn: Politiken, 2004. - 513 s. ISBN 87-567-6533-9
- Claus Hagen Petersen: Politikens bog om København. Keypmannahavn: Politiken, 2004. - 266 s. ISBN 87-567-6784-6
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
Ferðavinnusíður[rætta | rætta wikitekst]
- Copenhagen Portal. Hotels in Copenhagen - Hotel booking in Copenhagen - Sightseeing Copenhagen
- Wonderful Copenhagen - københavn, billige hoteller i københavn, ferie københavn, forlystelser i... (danskt og enskt)
- Home - Copenhagen For Partiers travel guide to Denmark (enskt)
- Alt om København - AOK (danskt og enskt)
- Copenhagen Webcam & Gallery --- Daglige billeder fra København, Danmark --- Copenhagen, Denmark
- Useit - Copenhagen on a low budget (enskt)
- Føroyahúsið í Keypmannahavn (føroyskt og danskt)
- Nordatlantens Brygge (danskt og enskt)


text:
Hawaiianskt mál
Hawaiianskt (á hawaiianskum: ‘Ōlelo Hawai‘i) er eitt polynesiskt mál, sum er almenna málið á Hawaii. Tað eru bara umleið 8000 fólk sum tosa tað, men kortini er tað tað almenna málið. Tað er ikki hótt, tí tað fær grið á oynni Ni'ihau, sum hevur verið privatogn í eina øld, og øll sum búgva har, tosa hawaiianskt. Seinastu tíggjuárini hevur málið verið í brennideplinum, og nú eru skúlar stovnaðir, og ikki bara á Ni'ihau, har børnini læra at hava tað sum móðurmál.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn 1820 var bara hawaiianskt tosað allastaðni á Hawaii, men onga aðrastaðni. Frá 1820 til 1887 vórðu oyggjarnar kristnaðar og hawaiianska málið broyttist. Kristnir missionerar vildu umvenda oyggjabúgvarnar við at umseta bíbliuna til hawaiianskt og við at prædika á málinum hjá teimum innføddu. Í 1826 fekk hawaiianska stavraðið gjørt. Nú kundi málið bæði tosast og skrivast. Frá 1839 til 1840 varð fyrsta grundlógin skrivað á hawaiianskum. Í 114 ár (1834-1948) vórðu tíðindabløð prentað á hawaiianskum. Mállæran kom í 1834 og fyrsta orðabókin í 1865. Nógvar hawaiianskar bókmentir vóru. Málið er skumpað til viks av enskum, og í dag duga færri enn 0,1% av fólkinum hawaiianskt. Í 2000 bleiv tað vældámdari at tosa og tað sigst vera heimsins mest romantiska mál.
Samanburður[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- 1. Ethnologuesa tøl frá 1995.
- Hawaiisk - Norsk wikipedia
- Hawaiian language - Ensk wikipedia


text:
Íslendsk skrá á mentanarnátt
Sluppin Westward Ho sum sigldi til Íslands í síðstu viku, luttók í Hátíð Hafsins og íslendska sjómannadegnum, er nú á veg aftur til Føroya. Ferðin er í sambandi við sáttmála millum Tórshavnar Kommunu og Faxaflóahafnir, sum byggir á samstarvi innan menntan og ferðavinnu. Skipsmanningin telur átta føroyingar og átta íslendingar.
Íslandsskráin byrjar kl. 18:00 fríggjadagin 8. juni, sum er mentanarnátt í Tórshavn. Tá borðreiðir kokkurin Árni Þór Árnórsson við grillaðum íslendskum lambskjøti uttan fyri Öström. Kendi tónleikarin KK (Kristján Kristjánsson) fer at framføra í Mullers Pakkhúsi kl. 21.


text:
Íslendskt mál
Íslendskt er eitt indo-evropeiskt mál. Tað hoyrir til ta vesturnorrønu málættina saman við føroyskum, norskum og hinum nú útdeyða norn, sum norrøna málið í Hetlandi nevndist.
Málskyldskapur[rætta | rætta wikitekst]
Føroyskt og íslendskt eru grannamál. Hugsa vit um uppruna, stavseting ella orðatilfar, eru tey nær í ætt. Men munurin er á reglunum viðvíkjandi framburði. Tá ið landnámsmenn í 9. øld hildu vestur í hav úr Vesturnoregi, settu summir búgv í Íslandi, summir í Føroyum, og uppaftur summir funnu sær bústað í oyggjalondum sunnan fyri Føroyar. Hesir niðursetumenn vóru ættaðir av vesturstrond Noregs og bóru sjálvsagt við sær tey bygdamál, ið talað vórðu har um leiðir. Mál teirra kalla vit norrønt.
Fyrstu øldirnar hendir valla tað nógva málinum viðvíkjandi í hesum nýbygdu londunum. Føroyingurin, íslendingurin og hetlendingurin, sum hittust um ár 1000, mundu uttan størri tvørleika skilja hvør annan. Men sum øldir liðu fleiri, tók málið at broytast í ljóði, soleiðis at smátt um smátt sprettur íslendskt úr norrønum og føroyskt úr somu rót. Stóra broytingarskeiðið verður ofta sett til hvarvið 1300 til 1500. Kemur tú í einum teksti fram á orð sum til dømis "blað", "bátur" ella "vík", so heldur tú ivaleyst tekstin at vera føroyskan. Men tað er ikki vist, at hann er føroyskur. Hann kann eins væl vera íslendskur. Men biður tú eitt íslandskt og eitt føroyskt fólk lesa hesi 3 orðini upp, so hoyrir tú mun alt fyri eitt.


text:
Somalia
Somalia (Somaliskt: Soomaaliya) er eitt land í Eysturafrika. Høvuðsstaður er Mogadishu, londinum hevur umleið 9 mió. íbúgvar og høvuðsmálið er somaliskt. Sjórænarar herja á havinum uttanfyri Somalia, og teir vinna milliónir av krónum uppá hetta brotsmannavirksemið.
Oyðimarkarlendið í Somalia er nógv vaksið seinastu árini. Fátækir bøndur brendu skógin at fáa dyrkilendi ella beitilendi. Teir gróðursettu ikki trø aftur, og tí gjørdu teir landið til oyðimørk og beindu fyri lívsgrundarlagið sínum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Somalia vann sær sjálvræði frá Italia í 1960, men illa gekst at fáa frið í lag í hesum margbroytta landi, sum hevur so ríka søgu at líta aftur á.
Í 1969 tók Siad Barre forseti valdið og setti hernaðarstýri á stovn í Somalia. Í 1988 gjørdi somalska frælsisrørslan (SNM) uppreistur ímóti einræðisstýrinum. Herdeildir hjá Siad Barre bardu uppreisturin niður, men aðrir uppreistrarbólkar komu uppí, og í 1991 tóku uppreistrarlið seg inn í høvuðsstaðin, Mogadishu, og Barre flýddi til Kenja.
Í 1991 brast á herviligt borgarakríggj, ið elvdi til ræðuliga hungursneyð, og at Somalia varð syndrað stjórnarliga. Síðan borgarakríggið brast á , hava túsundtals somaliar búð í flóttafólkalegum, har tryggari er at vera, og teir fáa mat og tak yvir høvdið. ST skipaði fyri stórtøknari matvøruhjálp, men hon kom ikki fram til tey neyðstøddu, tí at ættirnar, ið kríggjaðust, rændu matvøruna. Um ein mió flóttafólk eru í grannalondunum, og tey fara valla heim aftur, fyrr enn friður er fingin í lag.
Eitt fleirtjóðaherlið við Sambansríki Amerika á odda gjørdi innrás í 1993, og vápnahvíld varð fingin í lag.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Somalia hevur í mong ár ligið at kalla í stjórnarloysi, men víðgongdir islamskir bólkar hava vunnið sær stórt vald í landinum. Kendastur av hesum bólkum er Hizbul al-Islam, ið verður hildin at hava tætt tilknýti til Al-Qaeda.
Sambært eini kanning gjørd av Transparency International í 2013 eru Somalia, Norðurkorea og Afganistan tey mest korruptu londini í heiminum. Kanningin hevur ein skala 0 til 100, har 0 sigur at almenni geirin í landinum er sera korruptur, meðan 100 sigur at hann er reinur. Av teimum 177 londunum sum eru við í kanningini eru meira enn tveir triðingar undir 50-talið. Somalia og Norðurkorea hava t.d. eitt úrslit á 8. "Øll hesi londini standa yvir fyri hóttanini vi korrupsjón allastaðni í stjórnini. Tað kann vera alt frá at deila út lokal loyvir til tað at halda lógir", sigur Huguette Labelle, stýrisleiðari í Transparency International í einum tíðindaskrivi [1].


text:
Skriðdýr
Skriðdýr (frøðiheiti - Reptilia) eru til dømis stórar grønoydlur, slangur og krokudillur. Skriðdýr hava roðslu og verpa. Summi liva í vatni, onnur á landi. Flestu skriðdýr eru í hitalondum. Forfedrar skriðdýranna eru dinosaurarnir, ið livdu á jørðini í 150 mió ár, men doyðu so brádliga út fyri 60 mió árum síðan. Nú á døgum eru eini 6.500 skriðdýrasløg, frá um 7 m. longu pythonslanguni til ta lítlu dvørgagekkoina, ið bara er 33 mm. long. Súgdjór hava heitt blóð, men skriðdýr hava kalt blóð, sólarhitin veitir teimum orku at flyta seg úr stað.
Tey verða greind sundur í fimm høvuðsbólkar: slangur, oydlur, skjaldbøkur, krokodillur og brúoydlur. Eðlur eru størsti skriðdýrabólkurin, eini 3.800 sløg, men bara eitt brúoydlaslag er.


text:
Marjun Syderbø Kjelnæs
Marjun Syderbø Kjelnæs (fødd 1974) uppvaksin í Havn er føroyskur rithøvundur. Hon er útbúgvin sjúkrarøktarfrøðingur. Hon hevur m.a. vunnið stuttsøgukapping í Dimmalætting, fekk aðru virðisløn í stuttsøgukapping á Listastevnu Føroya í 2001 og fyrstu virðisløn fyri útvarpsleik á Listastevnu Føroya í 2002. Hon hevur eisini skrivað stuttsøgur í Birting og Atlantic Review. Í 2008 fekk hon Barnabókavirðisløn Tórshavnar býráðs. Í 2009 fekk hon 3-ára starvsløn frá Mentanargrunni Landsins. Árið eftir, í 2010, útgav hon ungdómsskaldsøguna Skriva í sandin, sum vann norðurlendsku barnabókavirðislønina hjá skúlabókavørðum í 2011, í 2012 varð tilnevnd Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Útnorðurráðsins og í 2013 varð tilnevnd Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins. Í 2011 fekk bók hennara pláss í White Raven Deutsche Jugendbbibliothek, har bara tær bestu barnabøkurnar koma.
Í 2014 útgav Marjun sín fyrst sjónleik, hann kom út sum e-bók hjá Sprotanum, og í februar varð hann frumframførdur á Tjóðpalli Føroya hin 15. februar 2014. Leikurin er eitt eksistensielt drama um lívið og kærleikan, vónloysið og vónina. Eyðun Johannessen leikstjórnaði, gjørt pallmynd og búnar hevur eysturríkarin Manfred Blaimauer. Tróndur Bogason hevur skrivað nýggjan sermerktan tónleik til leikin, Árni Baldvinsson er ljósdesignari og Jón McBirnie hevur gjørt ljóðmyndina, meðan Vígdis Hentze Olsen er komin til Føroyar at koreografera. Tey leikandi eru: Annika Johannessen, Annika Hoydal, Annfinnur Heinesen, Hjálmar Dam og Nicolaj Falck. Sangin hava Eivør Pálsdóttir og Ólavur Jákupsson lagt rødd til. Tróndur Bogason, Jóhannes Andreasen, Ólavur Olsen, Angelika Nielsen, Andrias Restorff og Jón McBirnie hava spælt tónleikin inn.
Innihaldsyvirlit
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2001 Kópakona í Mjørki í heilum
- 2004 Ein farri av kolvetni
- 2006 Tað svarta portrið í Míni jólabók
- 2007 Og tú fert rennandi í Vencili 2
- 2007 Hvør fjalir seg í postkassanum?
- 2008 Hvør fjalir seg í ferðataskuni?
- 2009 Hvør fjalir seg í smúkkuskríninum?
- 2010 Skriva í sandin - ungdómsskaldsøga
- 2010 Skriva í sandin í Elskar - elskar ikki (Norðurlendskt stuttsøgusavn)
- 2012 Écrire dans le sable (Skriva í sandin), Jean Renaud umsetti til franskt í franska stuttsøgusavninum Nouvelles des pays nordiques sum merkir "Stuttsøgur úr Norðurlondum", éditions Reflets d’ailleurs, Clermont-Ferrand, 2011.[1]
- 2012 Skriv i sandet, Hugin Eide umsetti til danskt, Torgard[2]
- 2012 Eg undrist, At týða týdningin, Allar línur spennast, Vit hava hits áður. Hesar stuttsøgurnar vóru útgivnar í Vencili 11.
- 2012 Rót Trip - yrkingasavn, Sprotin.[3]
- 2014 Tóm rúm, sjónleikur, Sprotin, 978-99972-1-041-8[4][5] Leikurin varð framførdur í februar 2014 á Tjóðpalli Føroya í Havn.[6]
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
- 2001 - Listastevna Føroya, 2. virðisløn
- 2002 - Listastevna Føroya, 1. virðisløn (vann)
- 2004 - Gávugóðs úr Grunni Thorvalds Poulsen av Steinum
- 2008 - Barnabókavirðisløn Tórshavnar býráðs (vann)
- 2008 - Virðisløn í stuttsøgukapping fyri ungdóm (vann)
- 2009 - Fekk 3-ára starvsløn frá Mentanargrunni Landsins
- 2011 - White Raven Deutsche Jugendbbibliothek fyri Skriva í sandin (vann)
- 2011 - Vann Norðurlendsku barnabókavirðislønina hjá skúlabókavørðum fyri Skriva í sandin[7] (vann)
- 2012 - Skriva í sandin tilnevnd til Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Útnorðurráðsins (vann ikki)
- 2013 - Skriva í sandin tilnevnd til Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins[8]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Bfl.fo, Marjun á fronskum
- ↑ Forlagettorgard)
- ↑ Listinblog.blogspot.dk Tíðindaskriv: Marjun Syderbø Kjelnæs – nýtt, flott avrik
- ↑ Sprotin.fo
- ↑ Snar.fo
- ↑ Tjodpallur.fo, Tóm rúm
- ↑ EMU.dk Nordisk Skolebibliotekarforening, Nordisk Børnebogspris 2011, Marjun Syderbø Kjelnæs Færøerne
- ↑ norden.org


text:
Amfetamin
Amfetamin verður eisini rópt speed. Tað er eitt hvítt pulvur, sum ofta er ógvuliga krystalliserað. Pulvurið fæst eisini sum tablettir ella í hylkjum. Amfetamin verður oftast sniffað, men tað kann eisini koyrast í munnin ella sproytast inn í æðrar. Verður tað sproytað inn, virkar tað eftir fáum sekundum, verður tað sniffað, virkar tað eftir nøkrum minuttum, og svølgir tú tað, tekur tað einar 20 minuttir, áðrenn tað virkar. Ávirkanin varir upp ímóti 4 tímum.
Tekur tú amfetamin, verður tú í góðum lag, fært eina kenslu av gleði og varhugan av at kunna klára alt. Samtíðis verður tú rastleysur, sjálvsøkin og prátingarsomsamur. Amfetamin køvir ávaringartekin frá kroppinum um til dømis pínu ella møði. Kroppurin er tískil ikki førur fyri at boða frá, hóast hann er útlúgvaður, og tú kanst tí smella um av møði. Ímeðan tú ert rúsaður og aftaná, sveittar tú nógv og verður tystur. Tú kanst eisini fáa ilt í kroppin, fáa ov høgt blóðtrýst og sálarliga kanst tú verða ágangandi ella mótleysur. Við javnari nýtslu ella yvirdosis ert tú í vanda fyri at fáa hjartasteðg og doyggja, tí amfetamin fær æðrarnar at taka seg saman og hjartað slær seinri.


text:
Tá eg síggi í fjølmiðlunum, at politikari sigur, at Sea Shepherd tapti á Sandi, so haldi eg júst tað mótsatta. Sjálvandi vita Sea Shepherd fólkini, at løgreglufólk koma á staðið, um grind er funnin. Sea Shepherd fólk uppliva mangt kring heimin, tá tey mótmæla ymiskum. Og tey leggja nógv fyri. Besta dømi var, tá nógv fólk frá felagsskapinum vóru varðhaldsfongslað í Russlandi í fleiri vikur. Tey kenna váðan.… Les meira…
Í mai mánað í 2005 var arbeiðsbólkur settur at arbeiða víðari við ætlanini um nýta gomlu Royndarstøðina í Hoyvík til løgmansetur. Seinastu tretivu árini hevur Føroya Fornminnissavn hildið til í húsunum. Í 2005 varð nógv skrivað fjølmiðlunum bæði fyri og ímóti, um Føroyar skuldu hava løgmanssetur. Arbeiðsbólkurin var liðugur við arbeiðið í desember mánað 2005, og tilfarið er rúgvismikið og er áhugaverdur lesnaður. Vit skriva nú 2014, og einki hoyrdist aftur um løgmanssetur í Hoyvík. Niðan fyri kanst tú lesa, hví tey hildu, at Føroyar skuldu hava løgmanssetur.… Les meira…
Tá eg skrivaði tekstin til myndina, tá Sigfred Skaale handar Brynjer Gregoriussen HB liðformann FM-steypið í 1965, fór eg at hugsa um, hvørjar fyrstu B36 spælarar eg minnist frá dreingjaárunum. Minnist ikki longur enn til 1962, tá B36 vinnur meistaraheitið. Tá var eg tólv ára gamal. Fótbóltslandskappingin byrjaði í 1942, og hetta var fimtu ferð B36 vinnur meistaraheitið.… Les meira…
Myndin omanfyri er frá 1965 og tikin á grúsvøllinum í Gundadali, tá HB vinnur FM-heitið. Myndin er fyri meg serlig, tí eg kendi væl nógvar persónar á myndini. Eg sá tá hvønn dyst í Gundadali, og tá var ein HB-ari ein HB-ari og ein B36-ari ein B36-ari. Nú er torført at fáa skil á, hvar ymsu spælararnir spæla, tí teir skifta felag eins og vit onnur skifta hosur alt eftir, hvussu nógva løn teir fáa. Tíðirnar broytast, og vit eldri hava torført at fylgja nýggju tíðini í fótbóltinum. … Les meira…
Tá vit herfyri fóru at umvæla ein garð í garðinum, legði eg til merkis, hvussu stórir steinarnir vóru, sum ein maður ikki megnar at lyfta. Eg visti, at partur av “Stóragarði” sum einaferð varð laðaður um alla Havnina, var í okkara garði og mark við grannan. Kom eisini at hugsa um eina eldri mynd, sum eg sá í bók júst av somu gørðum. Hetta er mynd tikin langt fyri, at okkara hús vóru bygd í 1952. Og báðir umtalaðu garðarnir eru á myndini, men eisini tvey søgulig hús.… Les meira…
Omanfyri síggja við fiskiskipið Ågot úr Klaksvík, sum fyrr í ár var ásiglt av Slættabergi. Skaðin var so mikið stórur, at vandi var fyri, at Ågot sakk. Ågot er um at vera liðugt umvæld og liggur við bryggju í Havn, har bara vantar at fáa ymsu tólini at rigga aftur, sum hava ligið still í fleiri mánaðir. Skiparin og reiðarin Hjaltur Poulsen hevur sagt í fjølmiðlunum, at reiðaríið missir nógvan pening í sambandi við stóra skaðan. Nú veit eg ikki, hvussu Ågot er tryggjað, men sammeta við hendingina við bilar, sum stoyta saman, eigur Ågot ikki at missa nakað sum helst. Vildi hildið, at líka mikið, hvussu Ågot er tryggjað, so eigur tryggingin hjá Slættabergi at goldið allan missin hjá Ågot. Soleiðis er, tá bilur, sum bara er ábygdartryggjaður, verður árendur av øðrum bili. Fyri mær sýnist árættvíst, at Ågot, sum liggur við bryggju í Klaksvík og verður ásigld, skal missa nakað sum helst. Umframt at Ågot er tryggjað, so eigur tryggingin hjá Slættabergi at syrgja fyri, at Ågot ikki missir nakað sum helst. Men soleiðis eru kanska ikki leikreglurnar hjá fiskiskipum. (Vagnur)
Eg hevði ikki givið mær nógv far um Gásadal lítlu bygdina í Vágum, sum var einasta bygd í Føroyum við ongum vegasambandi. Fylgdi í fjølmiðlunum eitt sindur við politiska spælinum til tess at fáa tunnilin lidnan. Ongantíð hevði eg gingið upp um Skarð til Gásadals, fekk frá fólki eg at vita, at hetta var serlig náttúruppliving. Í 2008 koyrdi eg fyrstu ferð gjøgnum nýggja tunnilin, og upplivingin at síggja Gásadal var størri, enn eg áður fekk at vita frá fólki. Stóð bergtikin við tunnilsmunnan og sá stórsligu náttúruna, vakra dalin og lítlu bygdina har niðri.… Les meira…
Myndin omanfyri er partur av størri mynd, sum eg eigi. Áhugaverd mynd frá fyrst í 1970-árunum, sum eg keypti úr Noregi gjøgnum Matrikulstovuna. Hyggur tú nærri at myndini, sært tú, at tey hava stoypt grundina til nýtt Sjónleikarhús, sum ongantíð gjørdist veruleiki. Kommunuskúlin fyllir nógv í landslagnum í felag við eldri hús, sum nógv hava sama snið. Hetta er jú eldri býarpartur í Havn. Síðani myndin varð tikin, hava tey bygt barnaskúla sunnanfyri gamla Realskúlan, og skúlabingja er sett í garðin hjá “frk. Chor”. Kommunuskúlin hevur ongan góðan í løtuni, men tankar eru um at brúka skúlan til annað enn fólkaskúla, men eisini eru røddir frammi um at taka skúlan niður.… Les meira…
Longu frá barnaárum vistu vit, at eitt hospital, sum hýsti spidølskum sjúklingum hevði verið á Argjum. Eisini kendu vit til stóra ráhøgda minnisvarðan til minnis um hvalbingin Andrass Mortansson, sum keypti Argir 9. mai 1828 og legði lunnar undir staðið, sum í dag er fjórð størsta bygd/býur í Føroyum. Á Argjum búgva umleið 2100 fólk. Eg havi hugt eitt sindur at upprunanum hjá Argjum. … Les meira…
Tá eg eftir svimjininga um Nólsoyarfjørð sá mynd av donskum løgreglubáti, sum er komin til Føroya at verja føroyskar grindamenn ímóti Sea Shepherd, hugsaði eg: Føroyingar eru um at tapa slagið um hvalin. Sjálvt um vit megna at avgreiða eitt dráp, har stórt løgreglulið mannað við føroyingum og dønum verja grindamenninar, so gerast myndirnar, sum fara út í heim so mikið ógvusligar, at enn fleiri útlendingar kom til Føroya næstu árini at stuðla Sea Shepherd.… Les meira…


text:
Nýggjar námsætlanirnar fyri miðnámsútbúgvingarnar verða settar í gildi frá august 2013 saman við nýggju miðnámsskúlaskipanini.
Yvirlitið niðan fyri vísir, hvørjar námsætlanir, talan er um. Flestu námsætlanirnar eru lidnar at ritstjórna, og væntandi verða hinar lidnar fyrst í mai mánaði.
Alisfrøði A - Náttúrubreyt
Alisfrøði A - Tøknibreyt
Alisfrøði B - Náttúrubreyt og Fyrireikingarbreyt
Alisfrøði B - Tøknibreyt
Breytarverkætlanin 2. árið - Fyrireikingarbreyt
Kunningartøkni B
Oljufrøði C
Stjørnufrøði C
Støddfrøði A - Búskaparbreyt
Støddfrøði A - Tilfeingisbreyt og Tøknibreyt
Støddfrøði B - Tilfeingisbreyt og Tøknibreyt
Støddfrøði B - Fyrireikingarbreyt
Tøkni A - Prosess, matvøra og heilsa
Tónleikatøkni C


text:
Kastrup Flogvøllur
Kastrup Flogvøllur (danskt: Kastrup Lufthavn) er størsti mest týðandi flogvøllurin í Norðurlondum [1]. Haðani er samband til 150 flogvøllir úti í heimi, og eini 600 flogfør koma ella fara hvørt samdøgur. Atlantic Airways rekur loftvegis samband millum Kastrup Flogvøll og Vága Floghavn, vanliga við millum 2 og 3 fráferðir um dagin. Skalt tú út í heim við flogfari úr Norðurlondum annars, mást tú oftast fyrst til Kastrup og so við øðrum flogfari. Í 2007 avgreiddu tey 21,4 mió. ferðafólk [2]. Haðani er gott flogsamband til allar partar av Danmark, til hini Norðurlondini og runt um heimin.
Bert fáir stórir flogvøllir úti í heimi er so tætt við ein stórbý. Flogvøllurin hevur eisini tann fyrimun, at hann er stutt frá miðbýnum í Keypmannahavn. Metro (linja M2) gongur frá Kastrup flogvølli inn í býin, og bilarnir eru nógvir við ferðafólki á flogvøllinum og av flogvøllinum. Flogvøllurin er á oynni Amager. Amager er havbotnur, sum hevur skotið seg upp úr sjónum. Tí er lendið so flátt og lágt, og tí sera hóskiligt til flogvøll. Av tí at flogvøllurin liggur út ímóti sjónum, kunnu flogførini fyri tað mesta flúgva lágt yvir sjónum, tá ið tey seta seg ella fara á flog. Tá eru tey ikki til so stóran ampa fyri fólkið, sum býr í Keypmannahavn.
Kastrup Flogvøllur er av størstu flogvøllum í Evropa. Fimm flogvøllir í Evropa avgreiða fleiri altjóða ferðafólk enn tann í Kastrup: Franz Josef Strauss Flogvøllur í München, Frankfurt Flogvøllur, Charles de Gaulle Flovøllur í Paris, Schiphol Flogvøllur í Amsterdam og Heathrow Flogvøllur í London. Hvat ið farmaflutningi viðvíkur, er Kastrup Flogvøllur nr 13 í heiminum. Eini 50 flogfeløg úr øllum heiminum flúgva til Kastrup og úr Kastrup [3].
Ein flogvøllur er stórt arbeiðspláss. Fyrst er at nevna tey, sum manna flogførini. Men so eru onnur, sum avgreiða ferðafólk, summi gera flogfør flogbúgvin, onnur gera mat, upp aftur onnur skipa víðføri hjá ferðafólki inn, og nógv, nógv annað. Tilsamans arbeiða 1900 fólk í fyritøkunum á fløgvøllinum í Kastrup [4]. Størsta fyritøkan á Kastrup Flogvølli er SAS. Ríkisstjórnirnar í Svøríki, Danmark og Noreg eiga Scandinavian Airlines System í felag. SAS er sættstørsta flogfelagið í heimi. Aftur at flogførum, hevur SAS handlar, hotell og virki, sum gera mat til flogfør.
Flogferðslan vindur meiri og meiri upp á seg allastaðni. Tí verður bygt afturat øllum stórum flogvøllum, eisini til í Kastrup. Fyri at orka tað, er ætlanin at byggja fleiri farstøðir í Kastrup. Í 1993 varð t.d. nýtt pakkhús tikið í nýtslu. Síðani 1993 eru eisini lagdir nýggir vegir at gera tað høgligari hjá ferðsluni á flogvøllin og av flogvøllinum.


text:
Santa Nikolaus frá Myra
Santa Nikolaus frá Myra var biskupur í Myra (nú Antalya í Turkalandi) í Lítlaásia í fyrru helvt av 4. øld. Deyðadagur hansara, 6. desember, kallast Niklasarmessa.
Hann doyði 6. desember millum ár 345 og 351. Hann var av ríkari ætt og var tiltikin at vera hjálpsamur og gávumildur, men varð fongslaður vegna trúgv sína undir Maximinius keisara. Hann sigst hava verið millum teirra, ið tóku lut á kirkjufundinum í Nikea ár 325. Santa Niklas var best umtókta halgimennið í miðøld, næst eftir Mariu moy, og hann var verndari hjá sjómonnum, børnum, ógiftum gentum, keypmonnum, advokatum, fiskimonnum, apotekarum, sløkkiliðsmonnum og fangum.
Tað er tó gávumildni hjá Niklasi, sum hevur gjørt hann mest kendan og hevur givið íblástur til siðin at geva gávur henda dag. Martin Luther helt, at betri var at minnast Jesus við gávum enn halgimennið Niklas, og tí varð gávusiðurin fluttur til jólaaftan. Siðurin at geva gávur á Niklasarmessu livdi tó víðari, serliga í Hollandi, og við hollendingum, ið búsettust í USA, flutti hann vestur um hav, har siðvenjan kom í bland við enska Father Christmas. Navnið, Santa Nikolaus, styttist til Claus, og soleiðis verður Santa Claus til, sum jólamaðurin eitur á enskum.
Hugmyndin at lata jólamannin koma ríðandi á sletu við reinsdjórum fyri er helst íblástur frá Tóri í norrønu gudalæruni, sum norðmenn, ið hava búsett seg í USA, hava havt við sær.
Í 1087 stjólu italienskir sjómenn halgileivdirnar av Santa Niklasi úr Myra í Lítlaásia og tóku tær við sær til Bari í landsynnings Italia; tí verður hann eisini kallaður Santa Nikolaus frá Bari.
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- Heimasíðan hjá Universitetsbiblioteket i Trondheim > alfabetisk index > Utstillinger.


text:
02.09.2014 - 00:28
Tjóðveldi á rættari leið
Ófrættakendu og óhugnaligu hóttanirnar frá amerikanska Sea Shepherd um at senda fleiri víðgongd viðhaldsfólk til Føroyar við útgerð sum ætlanin er at brúka móti grindamonnum, má fáa myndugleikarnar at vaknað við og tveita hesar ECO-terroristarnar av landinum. Formaðurin í Tjóðveldi, Høgni Hoydal, boðaði í dag frá at flokkur hansara er til reiðar at stuðla landsstýrinum í at samtykkja neyðuga lóggávu sum kann tryggja at slíkir felagsskapir ikki sleppa inn til Føroya og við hóttandi atferð fáa føroyingar at kenna seg sum herðsett í egnum landi.
Ikki sørt av optimismu á Stongunum
Líðhamar kom aftur undan íslandi við 66.000 pundum
Íslendsk makrel skip sleppa at landa í Føroyum


text:
Ný Guinea
Ný Guinea er næststørsta oyggj í heiminum, hon hevur tropiskt veðurlag og er mest sum øll avvaksin við tjúkkum tropiskum regnskógi. Vestari parturin av Ný Guineu - Vestur Irian - var áður hollendskt hjáland, men hoyrir nú til Indonesiu, meðan eystari parturin er Papua Ný Guinea.
Ný Guinea er tógvin at koma ígjøgnum hjá ókunnumonnum, tí regnskógurin er tjúkkur og villingarsamur, og fólkið óvinaliga sinnað móti fremmandum. Mangir vóru teir, sum hættaðu sær inn í landið, ið ongantíð komu út aftur haðandi. Har er tí mangt, sum eingin veit um. Tað er ikki longur síðani enn í 1953, at ein avstralskur flúgvari kom fram á eina áður ókenda bygd, sum var niðri í einum djúpum dali, umgyrdum av høgum fjøllum.
Fólkið í Ný Guineu er sprottið úr Afriku og blámannaætt, og væl bregður afturí, hóast tað hesi seinastu túsund árini er runnið saman við mangar aðrar tjóðflokkar. Tað búgva slakar 7,5 milliónir av fólki á oynni. Fólkið kallast papuar. Tað ráliga og heita veðurlagið ger, at bert fáir hvítir menn búgva á oynni. Men teir, sum búgva har, eru annaðhvørt embætismenn ella garðeigarar. Garðarnir eru stórir og fullir av kokuspálmum, gummitrøum og grønmeti. Teir hava stór gullnám í fjøllunum. Men ikki er komandi til teirra uttan í flúgvara. Alt, sum verður nýtt í náminum, gravkýr, maskinur, matur og onnur útgerð, verður flutt í fjøllini við flúgvara.


text:
At fletta heima, er tað góður siður, ið vit eiga at halda fast um, ella skula vit lata sláturvirki uppgávuna at fletta seyðin upp í hendi framyvir? Fyri einum ári síðani gjørdi Mortan í Hamrabyrgi sær nakrar tankar hesum viðvíkjandi. Eitt sláturvirki er síðani sett á stovn, men reglurnar fyri fletting eru tær somu. Vit endurvitja her greinina um seyðahald. Greinin var fyrstu ferð at lesa á Grams fyri einum ári síðani (okt. 2009)
Fjøllini eru nú gingin fyri í ár og hvør maður og kona (og børnini) hava aftur í ár rokast við slakt og haggreiðing. Enn fletta fólk flest heima í kjallarinum hvør sær.
Er hetta góður siður, ið vit eiga at halda fast um ella skula vit lata sláturvirki uppgávuna upp í hendi í framtíðina?
Eingin ivingur um at nógv mentanar- og familju-virði eru í hesum at fletta sín egna seyð, fáa hann til høldar, gera rullipylsu, kjøtpylsu og skinsakjøt og ræsa og turka. Her liggur so ein stór ábyrgd hjá eldru ættarliðunum at læra frá sær og hjá yngru ættarliðunum at geva hesum ans í øllum meldrinum av tilboðum, ið ungdóminum í dag annars stendur í boði.
Tað verður tosað so nógv um reinføri og matvøru-elvdar sjúkur, at her eiga vit at vera varin. At haggreiða seyð skal takast í álvara. Eitt nú er botulisma ikki at spæla við.
Og so er tað spurningurin um at ræsa og turka gott kjøt. Tað er næstan vísindaligt mál hvussu hetta verður gjørt skilabest at fáa fram hin besta luktin, smakkin og útsjóndina. Ótrúliga nógvir variablar eru, ið kunna ávirka endaliga úrslitið. Vit kenna kanningarnar og sensorisku smakkingarnar hjá Helga í Brekkunum fyri nøkrum árum síðani. Hvussu ræst, rotið ella súrt eigur kjøtið at lukta? Hvussu ræst, treyst, súrt ella søtt eigur at smakka? Og hvussu reytt, brúnt, blátt ella drivið eigur at sjá? Og hvussu við fastleikanum?
Hugsi sjálvur at veðurlagið og hjallurin hava størra týdningin. Also ein jøvn búning í kontrolleraðum umhvørvi. Men eru enn ókendir variablar, ið ávirka endaliga úrslitið av kjøtinum? Kanska eru pinku-verurnar, mikroorganismurnar, ið fremja ræsingina ymiskar kring oyggjarnar? Kanska fremja summir hjallar betri enn aðrir tær ”góðu” mikroorganismurnar? Hvi skuldi ikki her verið ein øko-skipan eins og í øllum øðrum lívfrøðiligum umhvørvi, har javnvágin kann flyta seg?
Men kanska skula vit als ikki stremba eftir at einsrætta ein smakk í Føroyum, ið skal eitast at vera hin besti. Tað hugsi eg ongantíð vit vera samd um allíkavæl. Men skilagott er at fáa vitan um hvat ymsu variablarnir hava at týða. So kunna vit tilvitaði gera eitt val í haggreiðing okkara. Og ongantíð betur um slíkt verður kannað og dokumenterað í rit okkum øllum at gagni. So kanska vit einaferð fáa eina uppruna/løggildings-skipan fyri matvørur úr ymsu økjunum í Føroyum, eins og vit kenna í Fraklandi, Italia og Spania (AOC, DOC osfr.).
Kanska vit eisini fara at útflyta lambskjøt. Í smáum nøgdum, men foredlað til sjáldsom og serstøk vøra. Italiumenn hava sína ”culatello”, ið er turkað og visnað skinka. Hon verður seld fyri meira enn kr. 1.000 fyri kg til millióningar um allan heim. Hugsi, at vit væl kundi latið 10 prosent av lambskjøtinum farið til útflutnings uttan at nakar fór at vera skerpikjøt fyri uttan á ólavsøku.
Og so er tað øll handa skommin við seyðaskinnini. Nógv sum talar fyri, at skilagott er at fáa meira skipaði viðurskifti við sláturhús, ið hava heilsuváttan. So fer kanska eisini at bera til at spjaða slaktið til fleiri mánaðir um árið.
At virða tey sum løgdu lunnar undir okkara matmentan og samstundis framhaldandi vera framsøkin er ein spurningur um afturhald og nýhugsan. Tað er ein spurningur um javnvág og duga at varðveita tað av tí gamla, ið er vert at halda fast um og so ikki ræðast at menna og dagføra matmentanina til okkara tíð, ið er eyðkend við vitan og tøkni.
Seinastu vikurnar hava fólk havt møgulleika at keypa sær eitt…
Tað verður javnan sagt, at tú ikki mást strekkja fingrarnar,…


text:
Louisiana
Louisiana (enskt: State of Louisiana og franskt: État de Louisiane) er lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 4,5 mió. íbúgvar. Høvuðsstaðurin kallast Baton Rouge og størsti býurin er New Orleans. Í 1812 bleiv hann lutstatur í USA. Í norðri hevur hann mark við Arkansas, í eystri við Mississippi, og vestri við Texas. Í suðri liggur Meksikoflógva. Eyknevni hansara er Bayou State. Bayou er eitt slag av streymur ella mýri. Orðið kemur úr Choctaw bajuk.
Almennu málini eru tvey í tali, franskt og enskt. Bobby Jindal (R) er guvernørur. Hann er ættað úr India.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Skipasmiðjurnar eru nógvar. Handilin er so ovurhonds stórur, og hetta hevur gjørt, at Louisiana nú eigur millum tann størsta skipaflota í USA. Mong túsund fólk starva eisini í oljuvinnuni. Nýtslan av reinolju og bensini og øðrum, sum gjørt verður úr jarðolju, veksur í hvørjum, og tí noyðast tey stóru oljufeløgini í Louisiana at vaksa um oljureinsiverkini í heilum.


text:
Guðrið Helmsdal er fødd í 1941 í Havn og vaks upp har, til hon í 1953 við foreldrum og systkjum flutti til Danmarkar, har pápin sigldi sum stýrimaður og skipari í uttanlandasigling. Í Keypmannahavn, har tey høvdu búsett seg, tók hon real- og studentsprógv. Eftir ferðaár í einamest London og Reykjavík fór hon undir útbúgving sum sjúkrasystir í Keypmannahavn, men endaði sína útbúgving sum læknaskrivari í 1965. Síðani heystið 1967 hevur Guðrið búð í Føroyum, har hon eisini hevur tikið hjágrein í føroyskum og norðurlendskum máli og bókmentum á Fróðskaparsetrinum.
Guðrið Helmsdal hevur yrkt á bæði føroyskum og donskum, síðani hon var umleið trettan ára gomul og hevur havt yrkingar á prenti í ymsum tíðarritum. Fyrsta yrkingasavnið hjá henni Lýtt lot 1963 er fyrsta modernistiska yrkingasavn á føroyskum og somuleiðis fyrsta yrkingasavn eftir eina kvinnu á føroyskum. Temu eru longsulin eftir heimlandinum og kærleikin til natúruna. Annað savnið hjá henni, Morgun í mars 1971, er bæði á føroyskum og donskum, og tekstirnir ferðast ofta í nánd av haiku. Við yrkingunum hjá Guðrið kom ein nýggjur tóni inn í føroyskan skaldskap, og mong vóru tey, sum bíðaðu spent eftir meira, men hon hevur bara givið hesi bæði søvn út.
Mentunargrunnur Studentafelagsins hevur givið út:
Lýtt lot, 1963.


text:
Kaspiska havið
Kaspiska havið er 26 m. lægri enn Atlantshavið og dýpist ikki, hóast Volga og aðrar stórar áir renna út í tað. Hetta kemur av, at eins nógv vatn guvar úr tí og tað, sum rennur í tað, tí hitin er so mikil har á leiðini. Vatnið verður kallað hav, tí tað er salt. Saltið kemur við áunum og guvar ikki burtur saman við vatninum. Fleiri vøtn eru eins sølt og saltari enn Kaspiska havið. Tey eru bert har, sum veðurlagið er sera turt. Á hvørjum vetri liggur tjúkkur ísur á norðara parti av havinum. Tá dámar t.d. kópunum at bólta sær á ísinum. Har er ov mikið at liva av hjá teimum, tí havið er eitt tað fiskaríkasta í heiminum. Fleiri túsund bátar liggja við Volgaósan og fiska laks, sild, stør og annan fisk, sum har er ørgrynni av. Í januar mánað stendur størurin á høvdinum undir ísinum og svevur. Hann kann verða 9 m. langur og vigar tá 1400 kg. Hann verður dúgliga veiddur, um veturin við króki og um summarið við garni. Fiskurin er vælsmakkandi, rognið verður kallað kaviar.


text:
Fuglafjørður
Fuglafjørður er ein býur og fjørður í Eysturoynni.
Fuglafjørður liggur við fjørðin við sama navni, og hildið verður, at upprunin til navnið er antin kallkynsnavnorðið fuglur ella mansnavnið Fugli. Tað løgna er, at býurin eingi fuglabjørg eigur, men fyrr átti nógvur skrápur í Føroyum, og hann átti uppi á sløttum í urðum og líðum. Kanska hevur serliga nógvur skrápur og heiðafuglur átt í høgunum uttan um Fuglafjørð. Er upprunin hinvegin eitt mansnavn, kann man hugsa sær, at Fugli var ein av niðursetumonnunum í bygdini.
Frá gamlari tíð eru kendir fýra býlingar, við Gjógvará, við Garð, í Toftum og á Áargarði. Fyri 50 árum síðan fór fram fornfrøðiligur útgrevstur á Oyrini við Gjógvará, og har var komið niður á húsatoftir, búnyttur o.a., sum prógvaðu, at býlingurin er frá víkingatíð, um 950-1050. Býurin er nógv vaksin, serliga seinastu 100 árini, og allir býlingarnir eru samanvaksnir. Í 1801 var manntalið 128, og í 2006 var tað um 1 700.
Í fjøruni á syðra armi á Fuglafirði er ein kelda, sum eitur Varmakelda. Vatnið, ið rennur úr henni, er eini 10 stig heitari enn í øðrum keldum. Tað hevur verið siður, at ungdómurin í grannabygdunum hittist her á jóansøku til dans og hugnaliga samveru. Gjøgnum tíðirnar eru mong giftarmál komin burtur úr hesum. Tá bygdastevnan Varmakelda er, hevur eisini verið fast at hava fólkafund og dans á staðnum, men í 2007 varð í staðin fólkafundur hildin uttan fyri Mentanarhúsið í bygdini.
Í 1849 fluttu fólk úr Fuglafirði og settu seg niður á Hellunum, og miðskeiðis í 1980-árunum komu fyrstu húsini á Kambsdali, ið liggur 3 km sunnan fyri býin. Í dag búgva eini 200 fólk á Kambsdali.
Fuglafjarðar, Leirvíkar og Gøtu kommunur eiga og reka í felag Ítróttar- og Samkomuhøllina á Kambsdali.
Eitt fjølbroytt vinnulív er grundarlagið fyri framburði og trivnaði. Fuglafjørður hevur eitt breitt úrval í øllum vinnubólkum.
Fuglafjørður er góð skipahavn, og tí er nógv virksemi har, ið hevur samband við fiskivinnuna, og mong skip hava havt heimstað á fjørðinum. Í 1964 var sildaverksmiðja sett á stovn, sum hevur ment seg nógv gjøgnum árini og er størsta arbeiðsplássið í býnum.
Føroyar eru fiskivinnutjóð og í hesari vinnu fært tú allar tænastur í Fuglafirði.
Fuglafjarðar Bókasavn heldur til í hugnaligu hølunum á gamla skúlanum frá 1882, mitt í bygdini.
Fyri fáum árum síðani var eitt mentanarhús bygt í býnum, sum verður nógv nýtt til konsertir og onnur tiltøk.


text:
Nevndin skipað av nýggjumElin N. W. Tausen er nýggj næstforkvinna í nevndini í Føroya Pedagogfelag. Hon fær sessin eftir Jógvan Philbrow, sum... Les meira
Noktandi svar var væntaðGerðarrættarformaðurin skuldi taka støðu til sítt egna avrik, so tað kom ikki óvart á, at formansskapurin í Fasta... Les meira
Hugkveikjan frá norskum “barnahageledere”Jóhannes Miðskarð, ph.d og adjunktur á Námsvísindadeildini á Fróðskaparsetrinum, viðmælir í hesi grein tvær norskar... Les meira
Pedagogfelagið: Forskúlastørvini eru enn óflokkaðhósdagur, 10.07.2014
Føroya Pedagogfelag virðir avgerðina hjá Fasta Gerðarættinum og hevur avlýst stríðsstigini, men felagið skilir ikki niðurstøðuna í úrskurðinum, sum sigur, at størvini longu eru flokkað. Forkvinnan heitir á limirnar um at hugsa seg væl um, áðrenn teir søkja størv í forskúlunum.
Forkvinnan kennir seg misbrúkta og lumpaðamánadagur, 07.07.2014
Maud Wang Hansen øtast um, at leyst prát á einum fyrireikandi og óformligum fundi verður brúkt sum grundarlag fyri úrskurðinum hjá Fasta Gerðarætti í málinum um stríðsstigini móti forskúlunum. Talan er um eitt stórt álitisbrot, sigur hon. Eisini Sigmund Poulsen, advokatur, er illur og undrast á fakl
Blokada og arbeiðssteðgur avlýstmánadagur, 07.07.2014
Fasti Gerðarrættur sigur, at stríðsstigini hjá Føroya Pedagogfelag móti landsins forskúlum eru óheimilað. Pedagogfelag fer at kæra málið til nevndina fyri Fasta Gerðarrætt vegna feilir í málsgongdini.
Ein pedagogiskur profilur
Pedagogfakið og pedagogfatanin eru í broyting. Tað er tað ikki nakað nýtt í. Hetta er fakøki, ið er ungt, og sum alla tíðina hevur verið í broyting. Tann gongdin, ið er í løtuni, er: at fakið er farið frá at vera næstan eitt umsorganarfak, til at fakið er við gerast partur av eini vitanarfakligari hugsan - øll talan um málmenning, neyv mál og nær børnini skulu í skúla - benda tann vegin.
Kanska er tað rætt, kanska er tað ikki rætt. Men grundleggjandi tykist tað beint nú vera soleiðis, at aðrir fakbólkar enn pedagogarnir seta dagsskránna á pedagogiska økinum.
Landsleiðaradagur 2014: Lívshættislig leiðsla
Dagførd vitan til leiðarar: Ein uppgerð við, hvussu leiðsla hevur verið framd fyrr


text:
Vancouver
Vancouver í British Columbia á vesturstrondini í Kanada er ein væl umtóktur býur. Mong vilja fegin sleppa at búgva har, og stór framgongd er í ídnaðinum. Havnin frystir ikki um veturin og liggur tí væl fyri til handilssamstarv við lond í Asia hinumegin Kyrrahav. Mong kinversk húski, helst úr Hongkong, búsettu seg her, áðrenn Hongkong fór undir kinverskt yvirræði í 1997.
Vinabýir[rætta | rætta wikitekst]
- Odessa, Ukraina (1944)
- Yokohama, Japan (1965)
- Edinburgh, Skotland, Stóra Bretland (1978)
- Guangzhou, Kina (1985)
- Los Angeles, Kalifornia, USA (1986)
- Seoul, Suðurkorea (2007)


text:
Luke Kelly
Luke Kelly ( *17. november 1940, † 30. januar 1984) var ein sangari og fólkatónleikari frá Dublin, Írlandi sum er best kendur sum ein av stovnarunum av kenda bólkinum The Dubliners saman við Ronnie Drew. Á ungum árum flutti hann til Onglands saman við bróður sínum Paddy. Hann arbeiddi í stálídnaðinum og annars ymiks fyrifallandi arbeiði. Hann lærdi seg at spæla banjo og byrjaði at framføra á ymsastaðni í Onglandi saman við øðrum írum sum búðu í eksil í Onglandi. Í 1962 flutti hann heimaftur til Dublin og stutta tíð seinni gjørdist hann partur at einum tónleikabólki, sum fyrst varð nevndur the Ronnie Drew Ballad Group og síðan, eftir uppskoti frá Luke Kelly, fekk navnið The Dubliners. Hann fann uppá navnið, tí hann júst tá las eina skaldsøgu eftir James Joyce við heitinum The Dubliners. Luke helt eina pausu uppá tvey ár frá The Dubliners frá 1964-66, men seinni var hann aftur virkin har í nógv ár.
Luke datt um á pallinum, meðan hann framførdi við The Dubliners hin 30. juni 1980 í Cork Opera House. Stutta tíð seinni varð staðfest, at hann hevði ein svull í heilanum. Hóast tað, so fór hann á evropaturne eftir at hann varð skurðviðgjørdur fyri svullin í heilanum. Hann hevði tó trupulleikar við at minnast tekstir og føldi seg til tíðir veikan. Á heysti 1983 noyddist hann tvær ferðir at fara av pallinum meðan teir framførdu, fyrru ferð var í Traun í Eysturríki og seinnu ferð var í Mannheim í Týsklandi. Hann noyddist at gevast við konsertferðini og fekk tí ikki tann partin við sum var í Suðurtýsklandi. Hann varð fyrst innlagdur á sjúkrahúsi í Heidelberg, men stutta tíð seinni fór hann við flogfari heim aftur til Dublin, har hann varð innlagdur. Hann varð skurðviðgjørdur enn einaferð, og eftir at hava hildið jól saman við familjuni varð hann aftur innlagdur. Hann andaðist hin 30. januar 1984.


text:
Sunnudagin 31. august vera 100 ár liðin, síðani Petur W. Háberg varð føddur. Í hesum sambandi verður sangfundur í Ebenezer sunnukvøldið kl. 18, har sungnir vera sálmar og sangir, sum Petur W. Háberg hevur skrivað. Bæði Ebenezer-kórið og manskórið fara at luttaka, og greitt verður frá hendingum, ið eru knýttir til sangirnar og høvundan. Petur W. Háberg, sum andaðist í 1984, var ein kendur talari og høvdundur innan brøðrasamkomuna í Føroyum.
Leygardagin 27. sept. kl.10-16 verður Aglowdagur í Frelsunarherinum í Havn. Evnið er: lær at nýta andans gávur. Anette Holt Larsen úr Danmark undirvísir. Steðgur verður á middegi, har luttakararnir kunnu finna sær ábit aðrastaðni. Tað er ikki neyðugt við tilmelding. Allar kvinnur eru hjartaliga vælkomnar!
Fríggjadagin 6. juni gav Jan Zachariassen út fløgu, sum hann kallar Shine. Jan er ættaður av Argjum, men hevur seinastu 10 árini búð við familju síni í Malmø. Hann hevur arbeitt við tilfarinum í gott 10 ár, og nú er fløgan loksins liðug. 11 løg eru á útgávuni. 7 løg eru instrumental meðan restin er… Les meira… Les meira
Mikudagssending við Poul Færø.
Vertur: Dánial á Dul Jacobsen
Um tú vilt taka sendingina niður, so høgraklikka slóðina og vel “Save link as…” ella “Gem destination som…”
Gesturin í morgun er Brother Henry, sum tænur millum muslimar, arabarar o.o. í tí muslimska heiminum. Hann er føddur og uppvaksin í Belgia og tosar enskt, og tolkur er Høgni Johannesen. Brother Henry hevur eisini skrivað m.a. bókina “Elsk dine arabere ……”, sum fæst í Logos Bókasøluni her í Havn. Í morgun fortelur hann um sítt arbeiði har, og hann nevnir eisini, hvussu vit í Føroyum kunnu vera við og stuðla arbeiðinum.
Vertur: Tór Arni Samuelsen
Um tú vilt taka sendingina niður, so høgraklikka slóðina og vel “Save link as…” ella “Gem destination som…”
Gestir í útvarpsstovuni í Klaksvík í morgun eru hjúnini Anna Maria og Rógvi Joensen. Tey tosa um tað at liva saman sum hjún, um hvørjar avbjóðingar tey hava havt í sínum lívi og um tað at vera halgað hvørt øðrum sum hjún.
Vertur: Maria Mørkøre – Teknikari: Rógvi Joensen
Um tú vilt taka sendingina niður, so høgraklikka slóðina og vel “Save link as…” ella “Gem destination som…”
Sendingin í morgun var send fyrstu ferð 14. august 2013.
Vertur: Dánial á Dul Jacobsen
Um tú vilt taka sendingina niður, so høgraklikka slóðina og vel “Save link as…” ella “Gem destination som…”


text:
Karlskrona
Karlskrona er ein býur í Karlskrona kommunu, Blekinge län í Svøríki. Býurin liggur á fleiri oyggjum og hólmum í svenska skergarðinum við eysturstrondina í landsynningspartinum av Svøríki.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Trossö, tann oyggin, har Karlskrona seinni varð bygd, var í 16. øld ogn hjá bóndanum Offe Månsson. Á meginlandinum, nakrar fáar kilometrar hagani, var tað í danskaratíðini ein býur, sum nevndist Lyckeby, í dag er hann ein býarpartur í Karlskrona, og umleið 20 kilometrar hagani fóru danir í holt við at byggja Kristianopel, áðrenn Blekinge bleiv svenskt í 1658. I 1679 var oyggin og hólmarnir ið hoyrdu til hana, ogn hjá bóndanum Vittus Andersson, ið varð tvungin til at selja ognina til svenska statin. Sama ár var ein partur av flotanum lagdur við Karlskrona. Býurin lá strategiskt væl fyri á einari oyggj við sambandi til meginlandi, sum var undir eftirliti, og var vard av øðrum oyggjum kring Trossö, har hernaðarskansar vóru bygdir fyri at verja flotan.
10. august 1680 fekk býurin síni býarfyrimunir (stadsprivilegier). Ronneby varð avtikin sum býur og fólkið ið búði har, varð tvungið til at flyta til Karlskrona. Býurin hevði í fleiri ár fyrimunir framm um aðrar býir, við tollfrælsi. Í 1682 vóru brúgvar bygdar, sum bundu býin saman við meginlandinum. Skjótt gjørdist býurin triðstørstur í Svøríki, næst eftir Riga, sum í dag liggur í Letlandi og Stokkhólm. Býurin helt tó uppat við at vaksa, men hann bleiv við at vera ein hernaðarstøð fyri svenska flotan. Umleið ár 1700 hevði býurin umleið 10.000 íbúgvar samanborið við 1,3 milliónum í øllum Svøríki. Í 2010 hevði býurin 35.212 íbúgvar og í øllum Svøríki búgva 9.555.893 (2012).
Jarðfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Miðbýurin (Skergarðsbýurin) liggur á oynni Trossö og á nøkrum holmum, sum liggja kring oynna, eitt nú Saltö, Dragsö, Björkholmen, Ekholmen, Pantarholmen og Stumholmen. Til býarøkið hoyrir eisini ein størri oyggj sum liggur norðanfyri Trossö, Vämö, og oyggjarnar, sum liggja tætt við hana (Mellanstaden). Í hesum økinum liggja fleiri stór bústaðarøki, eitt nú Hästö, Gräsvik, Pantarholmen, Annebo, Galgamarken, Kungsmarken, Marieberg, Långö og Bergåsa. Tann upprunaligi býurin, tvs. Trossö, er umleið 185 hektar til støddar og hevur fjallalendi.


text:
Los Angeles
Los Angeles ella L.A. er næststørsti býur í USA og størsti býur í Kalifornia. Los Angeles eitur í veruleikanum El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de Porciúncula (á føroyskum "Bygdin hjá okkara frúgv, Porciúncula einglanna drotning"), og býurin verður eisini róptur City of Angels (føroyskt "einglanna býur"). Býurin hevur umleið 3,8 mió. íbúgvar. Stutt haðani eru strendur og snotiligir havnarbýir. Har er lutfalsliga heitt alt árið, og ikki so vátt.
Hann er ídnaðarbýur, har verða mest gjørd bilar og flogfør. Bilarnir í Los Angeles eru fleiri enn í nøkrum øðrum býi, og hetta kemur av, at býurin er bygdur á so ógvuliga stórum øki. Nógv av fólkinum býr í egnum húsum við urtagarði rundanum.
Tætt við býin eru góðar oljukeldur. Landið rundan um býin er slætt og væl dyrkað, men teir mugu veita vatn til bøin.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Ófriður[rætta | rætta wikitekst]
Í 1980-árunum og fyrst í 1990-árunum var búskaparlig afturgongd í USA, og nógvastaðni vaks spenningurin aftur ímillum hvít og svørt. Í 1992 endaði hesin spenningur við ógvusligum ófriði í Los Angeles, tá ið eitt nevningating, bara hvít, fríkendi fýra hvítar løgreglumenn, sum vórðu ákærdir fyri grovan harðskap ímóti einum ungum svørtum manni. Avgerð nevningatingsins fekk øði í tey svørtu økjunum í LA. Ófriðurin stóð við í tvey samdøgur, eini 60 fólk doyðu, og fleiri enn 2.000 vórðu skadd. Oyðilagt var fyri einar 800 mió. dollarar, og herurin og fleiri túsund løgreglufólk máttu leggja upp í.
Neistin sum festi í ófriðin í Los Angeles, var ein tilburður í 1991. Nakrir hvítir løgreglumenn steðgaðu einum svørtum bilførara, nevndur Rodney King, noyddu hann at leggja seg niður, lupu síðan á hann og slógu hann og sparkaðu hann. King, ið einki hevði gjørt til saka, var fluttur á sjúkrahús, illa skaddur. Ein eygleiðari tók álopið upp á sjónband, og upptøkan, ið vardi 2 minuttir, varð sýnd í amerikanska sjónvarpinum, men hóast álítandi prógv, vórðu løgreglumenninir fríkendir.
Ófriðurin í Los Angeles í 1992 var ringasti rasuófriður í USA í næstan 30 ár og vísti, at hóast nógv var batnað, var størri fíggindaskapur ímillum hvít og svørt enn hildið. Ótti fyri ófriði og ráni og skotbardøgum vóru ófrættatíðindi. Ein ríkisnevnd, ið varð sett at kanna ófriðin, fanst at løgregluni í Los Angeles og segði hana fara alt ov harðliga fram.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
20.08.2014 - 11:04
Gekk ikki hjá Branduri og hinum í FCK
Champions League í fótbólti: FCK tók í gjárkvøldið ímóti Bayern Leverkusen í CL-playoff dysti. FCK tapti 3-2 í einum undirhaldandi dysti, serliga einum undirhaldandi fyrra hálvleiki, tí tá komu øll málini. Tað verður trupult hjá FCK í útidystinum, sum verður atgongumerkið til bólkaspælið í CL.
Suðuroyggin sum setursskúla- og eftirskúlaoyggj
Arne Vatnhamar rúnarbant áhoyrarnar
Sjúrður Johansen nýggjur stjóri í P/F Samskip
20. umfar í Effodeildini: Metingar
Fram kemur hann, ið hóvliga fer


text:
Í eina tíð, hevur tað dúgliga verið gitt, hvør næsti TB venjarin fór at blíva. Starvsnevndin hevur ikki ynskt at gjørt nakrar viðmerkingar, annað enn tað, at fyrrverandi venjarin, Milan Kuljic, ikki fór at halda fram í felagnum. Men nú er nýggjur venjari settur, og afturat honum, eisini ein hjálpari. Maðurin, sum frá síðulinjuni, fer at stýra TB, er 37 ára gamli leirvíkingurin, Hans Fróði Hansen. Hans Fróði bleiv fyrr í vetur eisini settur sum Ítróttarstjóri í TB, so hann verður í stóran mun, ein leiðandi figurur í TB í ár. Afturat Hans Fróða, fer sevmýrisingurin, Karl Øster at hjálpa. Felags fyri báðar hesar venjarar er, at teir hava drúgvar royndir sum spælarar, frá føroysku landskappingini í bestu deildini, umframt at teir kenna styrkir og veikleikar hjá øllum leikararunum í hópinum. TB hevur ein sera spennandi hóp sum er, og áðrenn nýggjár vænta vit, at fleiri av ungu leikarunum skriva undir sáttmála eisini.
Navnið Hans Fróði Hansen kenna flest øll í Føroyum. Hans Fróði hevur eina ríka yrkisleið innan fótbólt, her heima, uttanlands og á landsliðnum, har hann náddi 26 dystir. Hansara sterka og neyva verjuspæl vakti beinanvegin ans í Føroyum,og, eftir nøkur ár, eisini uttanlands. Hann var hollur stuðul hjá øllum liðum hann náddi at spæla fyri. Í dag kann Tvøroyrar Bóltfelag, við stórari gleði kunngerða, at komandi árið fer verjukempan úr Leirvík at royna seg sum venjari í TB. Sjálvsikkur og málrættaður
At Hans Fróði er komin so langt sum hann er, kemst fyrst og fremst av, at hann er sjálvsikkur og sera málrættaður. Hann hevur tikið stigið, sum kanska fleiri føroyingar ikki tora, nevnuliga at bróta upp úr nýggjum, og trúgva uppá tað teir gera.
Tann rætti maðurin
Tá TB frætti, at Hans Fróði Hansen væntandi fór at flyta til Suðuroynna at búgva, tí dama hansara hevur fingið vikariat á Suðuroyar Sjúkrahúsi, gekk ikki long løta, áðrenn teir kontaktaðu hann. Tað frættist at annað felag eisini vísti áhuga, men TB var skjótari, og tryggjaðu sær fyrrverandi føroyska landsliðsleikaran. Nú hann hevur verið í felagnum eitt ár, kann hann dúva á allar tær royndir, hann hevur nomið sær gjøgnum árini, og kanska serliga í fjør.
– Drúgvu royndirnar hjá Hans Fróða, á ymiskum økjum, samantvinnað við hansara persóni, fekk okkum at halda, at hann er júst tann rætti maðurin til TB. Nógvir ungir leikarar eru í hópinum, og hesar kann Hans Fróði leggja lag á, og fáa teir at trúgva á egnan mátt. Hetta er jú av størsta týdningi, og um nakar veit tað, so er tað júst Hans Fróði, sigur formaðurin hjá Tvøroyrar Bóltfelag, Andre Dalfoss.
Byrjaði sum venjari í 2006
Hans Fróði valdi at nema sær venjaraútbúgving frá FSF í 2006, og fekk sama ár venjarastarvið í barndómsfelagnum, LÍF úr Leirvík og tad árið gekk sera væl hjá LÍF. Seinasta árið hevur leirvíkingurin roynt at endurstarta venjarayrkið, sum hjálparvenjari í TB í fjør, og nú sum høvuðsvenjari. Vit fara at ynskja Hans Fróða alla bestu eydnu í felagnum, og blíðan byr framyvir. Hans Fródi er annars útbúgvin Mental Coach og fer undir A-venjaraútbúgvingina hjá FSF nú í januar. Kendur hjálpari
Sevmýrisingurin, Karl Øster spældi nógv ár við besta liðnum hjá TB, áðrenn hann noyddist at gevast í 1999, orsakað av afturvendandi skaðum. Karl var kendur sum tann kviki vongbakkurin, sum ótroyttiliga tuskaði aftur og fram eftir vonginum. Afturat hesum, hevur hann eitt gott fótbóltsforstáilsi. Barndómsheimið hjá Karl er beint omanav vøllinum á Sevmýri, so tað eru sera sera nógv fótaspor, sum Karl, undirritaði, og øll børnini á Sevmýri eiga á vøllinum, har alt byrjaði. Vøggan er okkara á Sevmýri, og har høvdu vit tað ómetaliga gott og trygt.
Nú fer Karl Øster so at hjálpa Hans Fróða við bestu og næstbestu hópunum hjá TB, og tað sum karl viðførur, er serliga áræði, hjarta og fótbóltsgleði.
Vit ynskja Karl alt tað besta í nýggja leiklutinum, og væl afturkomnan í felagið, sum aktivur partur.


text:
02.09.2014 - 09:25
Er føroyska bankavirksemið komið at gravarbakkanum
- Áðrenn tit undirskrivað húsalánið er mær álagt av Fíggjareftirlitinum at kunna tygum um at tað eru eisini aðrir lánimøguleikar sum tit kundu brúkt, so sum realkreditt lán, sum kundu givið eina bíligari rentu, men sum tó yvir eitt longri….. o.s.fr…. Eg var saman við konuni inni hjá okkara peningastovni og hækkaði sethúsaláni í samband við at vit skuldu hava nýggja tekju, og sum vanligt fekk eg fram úr góða ráðgeving – men tað var okkurt sum fekk tankar mínar at reika tá skilagóði ráðgevin legði eitt skjal á borðið har vit yvir fyri Fíggjareftirlitinum skuldu vátta at bankaráðgevi okkara hevði kunnað okkum um at Evropeiski kappingar neytar á fíggingar økinum, høvdu eitt bíligari tilboð, sum m.a. Realkreditt.
Tjóðveldi á rættari leið
Whalehunting
Lastbilur koppaður uppi á Fossum


text:
Whisky
Whisky er eitt kornbrennivín, sum verður framleitt í fleiri londum. Men Skotland man vera tað landið, sum er kendast fyri sítt whisky. Er drykkurin úr USA, verður hann nevndur og skrivaður Bourbon, Rye whiskey, Tennessee whiskey ella Blended whiskey, og er drykkurin írskur siga og skriva vit Whiskey, ímeðan í Skotlandi og alla aðrastaðir er navnið Whisky. Nøvnini eru vard og ymiskar lógir og treytir eru ásettar fyri nær, hvørt heiti kann prentast á etikettu. Umframt skotar framleiða eisini írar, amerikmenn, walisarar, kanadiarar, sviar, japanar, fraklendigar, indarar, pakistanar og avstraliarar whisky. Kendastu framleiðararnir eru tó skotar, og fara vit í hesum faldaranum at leggja dent á skotskt whisky.
Vit skilja millum maltwhisky, sum er gjørt av maltaum byggi, og grainwhisky har majs er ráevni. Meginparturin av tí skotska whiskyinum verður lagrað, og er ein blandingur (blend) av maltwhisky og grainwhisky. Skotsk whisky hevur ein eyðkendan royksmakk, sum er treytaður av mongdini av maltaða bygginum, sum er turkað yvir brennandi torvi. Tað írska, kanadiska og amerikanska whiskyið hevur ikki henda royksmakk. Fyri at runda smakkin eitt sindur av, verður alt whisky lagrað í eikiføtum í nøkur ár. Er ikki annað viðmerkt, er styrkin 40 %.
Framleiðsluhátturin[rætta | rætta wikitekst]
Stutt sagt, kann man siga, at whisky verður framleitt av korni, bygg, rug, hveiti ella majs, sum verður gerað og síðan dropadrivið. Malt whisky er gjørt úr bygg.
- Malting: Byggið verður lagt á blot í kalt vatn í 2 til 3 dagar, og síðani verður tað lagt at spíra og turka. Byggið verður eftir hetta nevnt fyri malt.
- Mesking: Her verður maltið malið og blandað við heitum vatni. Við hesum endar søtevni í maltinum í sevjuni. Hetta verður vanliga gjørt 3 ferðir
- Gering: Gerin, sum ger søtevni um til alkohol, verður latin í sevjuna. Tá ein tíð er liðin, uml. 40 – 72 tímar, er sevjan gjørd um til eitt slag av øl á uml. 8-9 prosent.
- Destillering: Eftir geringina verður sevjan kókað, so bert alkoholið verður vunnið úr sevjuni. Hetta verður gjørt 2-3 ferðir.
- Búning: Skotskt whisky skal goymast í min. 3 ár á eikitunnum, og skal hetta fara fram í Skotlandi, um heitið skal verða scotch whisky. Tunnurnar, ið verða mest nýttar eru brúktar sherry og bourbon eikitunnur.


text:
2. november
2. november er dagur 306 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 307 um skotár er). 59 eru dagar eftir av árinum. Haruveiðitíðin byrjar 2. november (til 31. desember).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1944: Erwin Rommel marskálkur beinir fyri sær eftir at vera handtikin fyri at hava verið uppií, tá ið miseydnað roynd varð gjørd at beina fyri týska Føraranum, Adolf Hitler.
- 1957: Amerikanska rock'n roll stjørnan Elvis Presley setur met við átta stakplátum í senn á amerikanska top 30 listanum.
- 1977: SMS læt upp.
- 1983: Rockarafelagsskapurin Hells Angels verður bannaður í Vesturtýsklandi.
- 1992 - Fíggingargrunnurin frá 1992 verður stovnaður.
- 2004: George W. Bush forseti endurvinnur forsetasessin við John Karry sum demokratiskum mótvalevni.
- 2013: Gerhard Lognberg varð koyrdur úr Javnaðarflokkinum av floksleiðsluni.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1755 - Marie Antoinette, fronsk drotning, kona Ludvik 16. (d. 1793)
- 1913 - Burt Lancaster, amerikanskur sjónleikari (d. 1994)
- 1951 - Sting (Gordon Sumner), bretskur tónleikari
- 1961 - K.D. Lang, kanadiskur countrysangari og sangskrivari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1950: Írski rithøvundurin George Bernard Shaw doyr (94 ára gamal).


text:
P/F Jógvan Weihe
Stiðjagøta 10
110 Tórshavn
Tel: 35 38 97
Fax: 35 38 98
weihe@weihe.fo
Vit
hava soleiðis opið:
Mánad.- Fríggjad.
8.00 - 17.30
Leygard. 9.00 - 14.00
Vøruskrá
Jógvan Weihe er ein fyritøka ið selur eitt breitt úrval av vørum. Vøruskrá okkara er býtt upp eftir bátaútgerð, fiskiskap, urtagarðsvørur, camping, jakt og slakt og klæðir.
Sostatt selja vit til allar árstíðir.
Á heimasíðuni fara vit at vísa útvaldar vørur, sum vit júst hava fingið, beint nú hava upp á tilboð ella á annan hátt eru aktuellar.
Ætlanin er, at síðan skal vísa onkrar av vørunum, sum eru í handlinum ella á goymslum okkara.
Ein vitjan í handilin er framvegis besta loysnin - og sjálvdan til fánýtis.
Ólavur og Gunnar Oluf Weihe


text:
Vinnarin í fjør bleiv tikin í finaluni av Tummasi Johannesen.12 mans luttóku í kappingini. Finalan stóð millum vinnaran í fjør, Arnold Davidsen, og Tummas Johannesen. Endin bleiv, at Tummas vann og sostatt fingu vit ein nýggjan vinnara í mun til
Aðalskrivarar og leiðarar frá 10 norðurlendskum missiónsrørslum hava verið savnaðir í Føroyum í døgunum 19.-22. august, og hava m.a. umrøtt støðuna hjá teimum kristnu í stríðnum í Sýria og Irak. Tey samdust um hesa felags áheitan: - Stríðið í Sýria
Í kappingini í togtogan var sami vinnari sum so ofta fyrr. Olga Maria og Jens Leon høvdu sligið seg saman til felags lið og teir smurdu alt av sum so ofta áður. Í finaluni vunnu teir móti Magnus Heinason.
Føroyameistarakapping – Vinda hespur upp í noða. Kappingin var fyri pør skilt á tann hátt, at ein maður og ein kvinna skuldu vera umboðað á hvørjum liði.Vinnararnir vóru teir somu sum í fjør. Sýslumaðurin Karl Johansen og dóttirin Annika K.
Føroyskur dansur bleiv eisini vístur fram á Sjómannadegnum. Klaksvíkar Dansifelag vísti fram, men tað stóð øllum frítt at koma uppá ringin.Vit lata myndirnar tala.
Tað eru 6 1/2 ár síðani, at eg varð settur í fangahús í Svøríki. Eg havi nevniliga verið rúsevnismisnýtari, bundin av einum evni, sum kallast amfetamin, og tað er sanniliga eitt sterkt narkotiskt evni. Eg fari at byrja við fangahúsinum.
Árligi rennidagurin verður fyrsta fríggjadag, ið veður verður til tess. Runnið verður kl 10.30, so næmingarnir skulu hava skúlatasku við. Vit heita á øll um at vera hóskandi ílatin til renningina.
Premier League: Chelsea gjørdi sína skyldu í dag og vann ein tryggan 2-0 sigur á Leicester. Aftur í dag kom Diego Costa á máltalvuna. Eden Hazard skoraði seinna málið. Seinna umfar í PL: Chelsea tykjast sera
Næmingar skúlans kunnu fáa skúlamjólk upp til fimm ferðir um vikuna við rindan av ávísum gjaldi. Tekning fer fram við at flyta peningin á konto í Eik Banka og samstundis viðmerkja navn barnsins, og hvørjar dagar barnið skal hava
Cecilia Eysturland, Alvi hjelm og Remi Lamhauge vunnu svimjikappingina í sínum aldursbólkum. Svomið var yvirum vágna. Hjá konufólkum undir 25 ár vann Cecilia Eysturdal. Úrslitið gjørdist: 1. Cecilia Eysturdal 3.13.12
Kappingin í at rógva kapp á flakum var fyri fyrstu ferð í ár. Vinnarar vóru feðgarnir Frímund Hansen og sonurin Fríði Weihe Fríðmundsson vóru skjótastir og vunnu kappingina.Myndirnar eru frá kappingini.
Nógv fólk í góðveðrinum á Sjómannadegnum í dag.Kappingarnar koyra í løtuni og kappingin er hørð um teir góðu vinningarnar. Sí myndir av fólki seinnapartin.
Av íalt umleið 150 luttakarum gjørdust tað Jóhan Sólheyg og Tummas Lervig, sum vunnu SkipalistaKvissin, har spurningarnir snúðu seg um fiskivinnu.Í finalu umfarið komu Jóhan Sólheyg, Andor Isaksen, Børge Hvidbro og Karmald Djurhuus. Og til finaluna skuldu teir velja sær
Úrvalið av mati er stórt á Sjómannadegnum. Ikki vara er ein stór ókeypis fiska buffé, men eisini onnur tilboð eru. M.a. eru ítróttarfeløg og selja, har flogbóltsfelagið Mjølnir í fleiri ár hevur verið eitt av feløgunum. Sí myndarøð.
Nógv fólk er á Sjómannadegnum í góða veðrinum í Klaksvík í dag.Myndamaðurin Oliver Joensen er á staðnum og kemur javnan gjøgnum dagin við myndarøðum. Her er tann fyrsta.
Kappingin í trolbøting hevur júst verið. Eyðun Gullaksen vann kappingina.Petur Henry Christiansen bleiv nummar 2 og Haldur Johansen bleiv nummar 3. Vinningurin var ein iPad mini.Tíðirnar vóru: 1. Eyðun Gullaksen 3.18.572. Petur Henry Christiansen 3.24.013. Haldur Johansen
KG og FD bátarnir gjørdust drúgvastir, tá bestu skip og bátar í bæði nøgd og virði blivu valdir í hvørjum skipabólki.Tíðarskeiðið var frá 01-01-2013 til 31-12-2013.Vinnarar:Bólkur 12Bestur í nøgd: Ågot KG 244Bestur í virði: Ågot KG244Bólkur 2Bestur í nøgd: Fram
Her eru úrslitini frá kappingini um eplaflysing í morgun.Úrslitið var hetta:1. Bjørn Magnusson 1.46.812. Andur Isaksen 2.02.273. Ernst Vágsá 2.18.04Tíverri hava vit ikki mynd frá handanini. Men liggur nakar inni við eini, so er at senda okkum hana ella
Ein Liverpool fjeppari hjá Mario Balotelli hevði sín serliga máta at taka Ice Bucket Challange, sum herjar í m.a. Onglandi í hesum døgum.Ice Bucket Challange minnir um tað, sum m.a. føroyingar gjørdu, tá teir lupu á bláman fyrr í ár.
Her eru nøkur troystarík bíbliuvers til tann niðurboygda:Sálm. 119,67-68: Villur eg fór, áðrenn eg varð boygdur, men nú gevi eg orðum tínum gætur. Góður tú ert, og gott tú gert, kenn mær boðorð tíni!Jes. 55,6: Leitið til Harrans, meðan hann
Stóra steypafinalutiltakið á Tórsvølli er fríggjadagin 30. og leygardagin 31. august. HB er sera vælumboðað hetta vikuskiftið við ikki færri enn fimm liðum. Í tí sambandi ber til at keypa atgongumerki til finaluna um Løgmanssteypið í forsølu á skrivstovuni í
Til klokkan tvey í morgun, var stór útikonsert úti í Klaksvík, sum bólkarnir í Dávavirkinum skipaðu fyri. Tá vit vóru har um miðnátt, var fitt av fólki og lýddi á og Grandma's Basement var júst á palli.Um eitttíðina fór at
24. august eru 110 ár síðani, at táverandi tennisfelagið bleiv stovnað. Úr 50 ára minnisritinum hjá Klaksvíkar Ítróttarfelag skrivar John Reid Bjartalíð m.a. soleiðis: Ár 1904 tann 24.august kl 17.30
Í samband við sjómannadagin, skipar Ægir, aftur í ár, fyri svimjikapping tvørtur um vánna. Open Water er nakað sum veruliga er farið at vinda uppá seg, so vit vænta at síggja fitt av luttakarum í morgin leygardagin.Svimjikappinging byrjar klokkan
Eftir lokna fiskikapping, var fari beinleiðis í kríggj, í vatnkríggj. Stuttligt og áhugavert at síggja børn og foreldur so ótrúliga upptikin saman í spælinum.Tú sást bara brosandi andlit, vit vóru øll somul børn eina løtu, og tað var stuttligt,
Fiskikappingin hjá børnum, sum Føroya Sjómannadagur fyriskipaði í dag gekk bara heilt væl. Okkurt ælið var, men ikki meira enn so enn at fólk hugnaðu sær á Kósabrúnni.Fleiri myndir HER
Á sjómannadegnum hevur Edward Fuglø framsýning í Spaniastovu við uppruna barnabókamyndum. Meðan Lydia Petersen og Magna Auðunsson hava framsýning í Miðstovuni. Framsýningin er frá kl 9-18.
Og hann hevur svarað mær: "Náði mín er tær nóg mikið; tí at mátturin verður fullkomin í máttloysi." Nógv heldur vil eg tí fegin rósa mær av máttloysi mínum, fyri at máttur Krists má taka sær búgv hjá mær.
2. Kor 12,9
"I don't know the key to success, but the key to failure is trying to please everybody." -Bill Cosby


text:
Kristiansand
Kristiansand er fimti størsti býur í Norra og høvuðsstaðurin í suðurlandinum. Býurin er handils- og samferðslumiðdepilin í suðurlandinum og hevur sera gott buss, tok og ferjusamband við restina av Norra og útlandi. Kristiansand er m.a. kendur sum blómubýurin í Norra, har meira enn 20 000 summarblómur eru at síggja í miðbýnum hvørt summar. Í norðara partinum av Kristiansand er m.a. gamli sjarmerandi býarparturin Posebyen, ið hevur størstu samling av gomlum træhúsum í Norðurevropa. Miðbýurin í Kristiansand kallast Kvadraturen. Høvuðsgøtan eitur Markensgate; har eru eisini áhugaverdar síðugøtur, so sum Skippergata og Dronningensgate. Bert fáar kilometrar eystanfyri býin er Sørlandsparken og Sølandssenteret, ið er eitt stórt shoppingsentur við 100 ymiskum handlum. Og umleið 12 kilometrar eystanfyri Kristiansand er vælvitjaði djóragarðurin og stuttleikaparkin Kristiansand Dyre- og Fritidspark.
Í ongum øðrum bý í Noregi eru so nógv fiskiskip, sum í Kristiansand og Ålesund.


text:
Heimspeki
Heimspeki er ein læra innan almennir og grundleggjandi trupulleikar viðvíkjandi ymisk rák, sum vísindi, estetikki, sannkenningarfrøði, etikki, logikki, mál og metafysikk. Heimspeki er ein øðrvísi máti at loysa trupulleikar við skilagóðum framferðarhátti í rákum, til dømis, at fólk spyrja spurningar so sum, um Guð er til, um vitan er møgulig, og hvat ger eina gerð rætta ella skeiva.
Heimspeki er týtt frá tí forngrikska orðinum φιλoσoφίa (filosofia, sum bókstaviliga merkir "kærleiki til vísdóm".
Týdningarmikil fólk[rætta | rætta wikitekst]
- Heraklit
- Parmenides
- Sokrates
- Platon
- Aristoteles
- Aurelius Augustin
- Thomas Aquinas
- René Descartes
- Roger Bacon
- Francis Bacon
- Immanuel Kant
- William James
- Bertrand Russell
- Edmund Husserl
- Søren Kierkegaard
- Friedrich Nietzsche
- Jean-Paul Sartre
- Albert Camus
- Ludwig Wittgenstein
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
22 Places You Absolutely MUST See
Ein spildurnýggj bók til útlendsk ferðafólk: 22 støð tú bara mást síggja í Føroyum! Teksturin er sjálvandi á enskum. Bókin er gjørd í samstarvi við í...
Viðarlundir
Saman við prentsmiðjuni Føroyaprent hevur Bókadeildin givið eina øðrvísi bók út...
Lat eisini meg
12-08-2014
Lat eisini meg eftir Halldóru Dam snýr seg um 12 ára gomlu Drós, ið verður illa happað. Á bókadøgunum í Norðurlandahúsinum síðst í november 2013 hevði...Les meira
Amerikanarar bíða eftir fløtu kaninini
16-07-2014
Higartil eru tey ummæli komin, og hon er kosin villasta barnabók í 2014...Les meira
Elin Mortensen - in memoriam
26-06-2014
Elin Mortensen var fødd á Tvøroyri 26. mai 1920. Nú hon fór foldum frá, var hon 94 ára gomul. Hóast sín høga aldur var hon løtt upp á sporið næstan ti...Les meira


text:
Nýtt frá SMSFleiri tíðindi ›
FIFA15 kemur út 25. septembur
Expert hevur midnáttaropið 25. septembur tá FIFA 15 kemur út. Les meira um FIFA-kappingina, ið verður á Torginum 26.septembur, við at trýsta á her..
Móttøka í Baresso mikudagin kl. 11
Vit heiðra Pál fyri brøgd hansara í Berlin, og SMS bjóðar køku og kaffi.
Leypurin frá Miklagarði
Frískt, heilsugott og púra ómakaleyst. Leypurin frá Miklagarði ger gerandisdagin lættari.
Minst til P-skivuna
maks 2 tímar
mánadagur 1. september 2014
Svensk pylsugrýta v/breyði
týsdagur 2. september 2014
Hakkibúffur v/leyki, eplum, sós og agurkusalati
mikudagur 3. september 2014
Flesk v/eplum, persillusós og reyðrót
hósdagur 4. september 2014
Grýturættur v/høsnarunga og rísi
fríggjadagur 5. september 2014
Oksasteik v/ristkipsi(griller), sós og grønmeti


text:
In: Ummæli7 Aug 2011
Grandma’s Basement fylti stóra Flagstjaldið, og hetta hóast áhaldandi áarførið á konsertunum hjá Bobby Bare og Rasmus Seebach hevði gjørt sítt ítasta fyri at styggja fólk til hús. Grandma’s Basement hevur fingið eina støðu sum ein tann best umtókti bólkurin millum føroyskan ungdóm. Blandið millum íoyrafallandi rokkløg og lætt tilgeingiligar tekstir rakar beint, og er […]
In: Ummæli26 Oct 2010
Fyrsta fløgan hjá Grandma’s Basement vísir lovandi taktir í lagaskriving og framførslu. Men limirnir í bólkinum duga ikki at skriva tekstir. Eg havi gingið við ætlanum, um at ummæla hesa fløguna nú í fleiri mánaðir, so eg havi tráspælt hana, og niðurstøðan er tann sama, sum vit fyrstu gjøgnumlurting. Grandma’s Basement, hevur ment seg frá […]
In: Ummæli8 Aug 2010
Um Dynamit einaferð gera álvara av sínum hóttanum um, at hetta verður tann seinasta framførslan hjá bólkinum, so er skaðin avmarkaður, tí avloysarin er longu funnin, og eitur Grandma’s Basement. Ein tann størsta mannamúgvan, sum hevur verið savnað í FLAGS-tjaldinum í ár var komin saman, tá ungi Klaksvíksbólkurin Grandma’s Basement fór á pallin, og lagið […]
In: Ummæli8 Aug 2008
Grandma’s Basement áttu, sum ivaleyst yngsti bólkur á Summarfestivalinum, heiðurin at lata festivalin upp. Hetta gjørdu teir eitt sindur trilvandi og øgiliga sjarmerandi. Flagsteltið var rættiliga tómt, tá bólkurin væl og virðiliga merktur av nervum fór á pallin. Bert ein tunn rond av heilt ungum áskoðarum stóð fremst við pallin, men alt fleiri fólk […]
Hetta er heimasíðan hjá Niels Una Dam, her vera ummæli og annar tekstur hjá mær at finna. Hetta er ikki ein tíðindasíða, so dagføringin verður ivaleyst so sum so


text:
Bloggur 01.09.2014 OggagoggaTræ lit
Eg veitt onki betur enn nevtralt, undirspælt, shabby ikki chic interior? Kenna tit interiør blaðið Apartamento. Í tí blaðnum eru býlið, ið ikki eru ruddilig og styla. Tað er rættli...
Tiltøk 30.08.2014 KvinnaHvat hevur Kvinna at týða fyri teg
Í sambandi við at Kvinna gerst 10 ár í ár, vilja vit á Kvinnu fegnar hoyra frá tykkum lesarum. Kvinna hevur seinastu 10 árini verið sera væl móttikin av kvinnum og eisini monnum ...
Kvinnurøddin 30.08.2014 KvinnaPinkubarnadeyði
Í sambandi við at Kvinna gerst 10 ár í ár, fara vit komandi mánaðirnar at finna greinar fram, ið hava verið í Kvinnu, síðan Kvinna kom út í 2004, og deila tær við tykkum her á kvin...
Tiltøk 29.08.2014 KvinnaHvar vart tú fyri 10 árum síðan?
Í sambandi við at Kvinna gerst 10 ár í ár, vilja vit á Kvinnu fegnar hoyra frá tykkum lesarum. Fleiri tykkara hava verið við frá byrjan og eiga kanska enntá fyrstu útgávu av Kvin...
Mest lisið
- 1 Kvinna hatíðarheldur 10 ára fø...
- 2 Rennitíðirnar frá Kvinnurennin...
- 3 Upptøkur frá Kvinnurenningini ...
- 4 Hvar er tín Kvinna?
- 5 Nú fær einki meg niður við fla...
- 6 Trupulleikar við rennitíðunum ...
- 7 Pinkubarnadeyði
- 8 Vitamin C Skin Boost kann viðm...
- 9 Hvar vart tú fyri 10 árum síða...
- 10 Hvat hevur Kvinna at týða fyri...


text:
Bygdaráðsfundurin útsettur
Bygdaráðsfundurin, sum skuldi verða 4. september kl 17 er útsettur til 11. september 2014.
Fundarskrá
Við hesum verður boðað frá, at kommunufundur verður hósdagin 10. juli 2014 kl. 17.00.
Ung í arbeiðið 2014
25 ung fólk hava melda seg til Ung í arbeiði hjá Hvalbiar Kommunu í 2014 og verður byrja mánadagin 30. juni kl 13 við kommunuhúsið í Hvalba. Niðanfyri sæst hvussu tey ungu skulu arbeiða.
Útleigan av jørð 2014
Hvalbiar Kommuna leigar hesi stykkir út til at heysta, ikki til bit.
BROYTT: Fundarskrá til bygdaráðsfundin 12. juni 2014 kl 17:00
Við hesum verður boðað frá, at kommunufundur verður hósdagin 12. juni 2014 kl. 17:00
Ársfrágreiðingin 2013
Ársfrágreiðingin fyri 2013 er nú tøk á heimasíðuni.
Plantupakkar deildir út
Leygardagin deildi Hvalbiar Kommuna plantupakkar út. Ein pakki var til hvørt húsi í kommununi.
Eyka bygdaráðsfundur ónskvøldið
Ónskvøldið 28. mai kl. 17.30 verður eyka bygdaráðsfundur.
Lærarastarv í Hvalbiar skúla
Søkt verður eftir einum lærara í fast starv til Hvalbiar skúla frá 1. august 2014
Bygdaráðsfundurin 1. mai fluttur
Vegnað serligar umstøður er bygdaráðsfundurin 1. mai 2014, fluttur til at byrja kl 19.30


text:
2006
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 29. apríl - Norðoyatunnilin undir Leirvíksfjørð millum Eysturoy og Borðoy letur upp og knýtur Norðoyggjar afturat meginøkinum.
- 15. mai - FaroeJet flygur sín fyrsta flogtúr, millum Kastrup Flogvøll og Vága Floghavn.
- 10. oktober - Ein flogvanlukka við flogfari hjá Atlantic Airways krevur fýra mannalív í Stord, Noregi.
- 15. desember - FaroeJet fer í gjaldssteðg.
- 18. desember - Føroya Sparikassi broytir navn til Eik Banki.
- 21. desember - Gásadalstunnilin verður formliga latin upp. Koyrandi hevur tó verið eina tíð frammanundan.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 17. november - Ferenc Puskás, ungarskur fótbóltsleikari (f. 1927).


text:
J.K. Rowling
J.K. Rowling er fødd 31. juli 1965 og vaks upp í Chepstow.
Hon las franskt og bókmentir á lærda háskúlanum í Exeter, flutti til London og arbeiddi hjá Amnesty International og fór síðan til Portugáls at undirvísa í enskum. Eftir hetta búsetti hon seg í Edinburgh.
Hon fekk hugskotið til Harry Potter í einum toki millum Manchester og Kings Cross í London. Hon skundaði sær til hús og skrivaði hugskotini niður, og næstu fimm árini arbeiddi hon við at finna uppá søgur um Harry Potter.
Handritið til fyrstu bókina Harry Potter og Vitramannasteinurin varð liðugt í 1995 og varð sent til 12 forløg, sum øll takkaðu nei. Eitt ár seinni játtaði forlagið Bloomsbury at geva handritið út og tað var serliga tí, at átta ára gamla Alice Newton, ið var dóttir formannin á forlagnum, fekk fyrsta part av handritinum at lesa og beinanvegin bað um at sleppa at lesa meira. Tað, ið síðan hendi, er ein viðgangssøga. J. K. Rowling gjørdist kend um allan heim, bøkurnar um Harry Potter selja sum heitt breyð, filmar eru gjørdir, spøl og onnur vøra við Harry Potter vørumerki á verður selt um allan heim. Sjálv er hon ein av ríkastu kvinnum í heiminum, allar bøkurnar hava sligið met á sølulistum. Tann sætta bókin, Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin seldi fleiri entøk í eitt døgn enn Da Vinci Code í eitt ár.
Sjeynda bókin um Harry Potter kom út á enskum 21. juli í 2007, tað er eisini seinasta bókin um Harry.


text:
Atgongumerki
Um tit ikki náddu at keypa atgongumerki til dystin ella bussin, so kunnu tit venda tykkum til Jeffra á tlf 742026.
Hey allir Víkingar.
Hóskvøldið klokkan 21.00 møtast vit í Víkingaborgini, har vit fara at planleggja steypadagin.
Vit fara at tosa um hvussu vit skipa okkum, so vit á besta hátt stuðla hópinum á vøllinum.
Vónandi møta nógv upp, so vit kunnu fáa nógv góð hugskot.
Øll eru vælkomin.
ULTRAS - WLYV
UPPHITING Ì BOVLING LEYGARDAGIN
Steypafinalan
Sum øllum kunnugt, hava 2 lið av okkara røsku víkingaleikarum vunnið sær pláss í steypafinaluni, bæði U16 dreingirnir og Effo liðið.
Báðar finalurnar verða spældar á Tórsvølli komandi leygardag 30. august.
U16 dreingirnir spæla klokkan 13.45, og Effo-liðið spælir kl. 19.45
Víkingur vil hervið bjóða sínum viðhaldsfólki til upphiting áðrenn dystin í Bovlinghøllini í Leirvík.
Byrjað verður kl. 15.00.  Á skránni verður millum annað tónleikur, sangur og andlitsmáling. Høvið verður at ogna sær ymiskt við víkingafrámerkinum á, so sum T-shirts, turrikløð og húgvur. Eisini verður søla av víkingahornum, floytum, fløggum og parykkum. (Vinarliga havi reiðan pening við)
Vodafone og Norðoya Sparikassi bjóða ókeypis pitsa og sodavatn. Kaffi/te og okkurt gott undir tonna verður eisini at fáa.
Silvi vitjar eisini, og fer at bjóða børninum okkurt.
Tá ið vit eru væl upphitað, verður farið við bussum til Havnar kl. 17.30.
Atgongumerki til dyst og buss.
Atgongumerkini til dyst og buss fáast til keyps í Bovlinghøllini mikukvøldið frá kl 19.00. til 21.00, og í Víkingahúsinum hóskvøldið frá kl. 19.00 til 21.00. Vaksin gjalda 100 kr fyri atgongumerkið til dystin, og børn upp til 16 ár sleppa inn ókeypis. Túrurin við bussinum kostar 50 kr fyri hvønn.
Tit kunnu eisini ringja og tekna tykkum til bussin í Bovling. tlf . 663366.
Latið okkum standa saman og vísa, at víkingar síggjast og hoyrast á Tórsvølli komandi leygardag.
Â
Vit síggjast
WLYV
So vunnu vit aftur, og ikki hissini sigur
Í bestu líkindum møttu vit til dystin, sum fleiri okkara onkursvegna mundu meta sum styrkisroyndin, stríðið um bronsuna og stríðið Eysturoynna. Miðlarnir leingi hava mett NSÍ sum vinnara. Enn er ein endaligur vinnari ikki funnin, tí vit hava enn ein dyst okkara millum.
Broyt tína vangamyd á Facebook
Vit vilja heita á allar fjepparar hjá Víkingi um at skifta sína vangamynd á facebook til eina mynd við einum Víkinga tema. Alt ger mun, og lat okkum enn einaferð vísa at vit eru nógv ið eru stolt av okkara liði
WLYV
Landsliðsúrtøka
http://www.fsf.fo/Default.aspx?ID=208&;Action=1&NewsId=1413&PID=487
Víkingur vil ynskja Halli og Bárði tillukku við landsliðsúrtøkuni, eisini vil Víkingur ynskja Kaj Leo tillukku við úrtøkuni.
Enn einaferð...
Enn einaferð...
Líkindini vóru heilt góð í Norðagøtu í kvøld har vit tóku ímóti KÍ, nakað av fólki hevði eisini leita sær í Sarpugerð til dyst ið á papírinum skuldi fari at vera ein spennandi dystur. Fólk uttanfyri vøllin hildu fyri at hettar var ein dystur ið ikki kundi tapast.
Dysturin byrjaði sum so í ordan frá okkara síðu uttan at vit nakrantíð vóru heilt farligir, vit fingu klaksvíkingar at renna aftaná í eini 10 min. men so javnaði tað seg út og løgi sum tað ljóðar bleiv dysturin forferdiligur at hyggja eftir frá áskoðaraplássunum! Tað vísti seg at ræðslan at tapa var størri enn viljin at vinna, av tí spældi hvørki liði ein góðan dyst, tað stóð eisini 0-0 í hálvleikinum ið var fult í tráð við leikgongdina.
Seinni hálvleikur byrjaði nakað sum fyrri endaði, ikki gott spæl og fáðir málmøguleikar, hvussu var og ikki so var eitt uppspæl úr høgru ið endaði við einum innleggi og inni í fimmmetrinum stóð Henry Heinesen og skallaði bóltin í egi mál og gav okkum trúnna uppá at tað nú fór at ganga at vinna 3 stig. Eftir hettar byrjaðu klaksvíkingar at røra uppá seg og 10 min. eftir at vit komu á odda tá javnaði KÍ, eitt álop endaði við at Páll Klettskarð fekk bóltin í brotssteigarfeltinum, smelkaði til, Geza bjargaði skotininum men til alt óheld endaði bólturin aftur hjá Pálli og hesa ferð var hann eirindaleysur og smekkaði hann uppundir nettakið, nú stóð 1-1.
Tað minni góða spælið helt á fram tað sum eftir var af seinna hálvleikið, hóast tað so komu vit til onkrar kjansir og hálvar kjansir, Bárður hevði eitt kanón gott skot sum Meinhardt fekk fingraspíðsarnar á og fekk bóltin út til eitt horna. Eisini hevði Atli ein skallara á stongina, enn einaferð var eydnan ikki við okkum og tá dómarin floytaði fyri seinastu ferð var tað ein staðfesting at fimti javnleikurin í landskappingini var veruleiki. Hesaferð í mun til nógvar aðrar ferðir var javnleikurin kanska í ordan, tí tað var ring at síggja ein greiðan vinnara í hesum dystinum.
Nú hava vit ein dyst aftur sunnudagin ímóti NSÍ sum er ein beinleiðis kappingarneytið um triðja plássið, tá skuldu allir menn veri tøkir aftur, tá eru Hallur, Hans Jørgen og Heðin við aftur og vónandi verður tað tað ið ger munin og vit endiliga kunnu fáa 3 stig á kontuna aftur, møti øll upp í Sarpugerði sunnudagin og stuðli, tað hava okkara menn so dyggiliga brúk fyri!
WLYV
Kaj Leo ger um seg!
Levanger, ið Kaj Leo flutti til eftir seinasta kappingarár, hevur í dag spælt móti Rosenborg 2. Teir spæla í 2. deild og í løtuni liggur Levanger á 4. plássi. Rosenborg var mannað við fleiri av spælarunum, ið vanliga leika á besta liðnum. Sigast má, at Kaj Leo gjørdi rættiliga um seg í dag. Fyrst javnaði hann við brotsparki til 1- 1 og seinni legði hann Levanger á odda 2-1. Tó megnaði Rosenborg at javna, og dysturin endaði 2-2. Flott avrik av Kaj Leo og vit ynskja honum alt tað besta framyvir.
Málini síggjast her:ÂÂÂÂ http://www.levangeravisa.no/sport/article10032715.ece
Tað restar lítið í
Víkingur-AB 17. aug. 14
Líkindini vóru ikki av teimum bestu, fyri ikki at siga elendig í dag, tá vit høvdu vitjan av Argja Bóltfelag. Hetta er aðru ferð í ár at teir vitja okkum.
Fyrru ferð var á fyrsta leikdegi, og tá fóru teir suður aftur við øllum trimum stigunum. So okkara leikarar áttu at verið klárir hesaferð,
men tíverri var úrslitið enn einaferð soleiðis at vit stóðu eftir uttan at hava fingið fulla úrtøku.


text:
21.08.2014 - 08:49
Kjølbro Heilsøla , EFFO Leirvík, PH-Heilsøla og MBM forkela børnini
Sjómannadagurin hevur fingið nógv gott til at forkela børnini til fiskikapping fríggjadagin og á sjálvum sjómannadegnum leygardagin: 2.000 sunkist, 3.000 milk-shake, 2.000 kramar-ísar, 3.000 koppar av ”ka-ka”, (Cacao, sunnanfjørs) 1.000 Twix o.a.
Klakkur fer avstað í dag
KÍ dragnar í Europa League stríðnum
Hóskvøldi kl.19: Læknastríðið í Klaksvík og bandupptøkur
Norðoya Fornminnasavn
Samrøða millum Jógvan í Grótinum og Fischer Heinesen


text:
Æða
Æðan (frøðiheiti Somateria mollissima) er einasti fuglur av antarsløgunum, sum nógv er til av í Føroyum. Steggin er nevndur æðublikur, stundum bara blikur. Uppi á høvdinum er hann svartur, aftantil um vangarnar og haðani aftur um nakkan er hann vakurt bleikgrønur, á hálsinum og bakinum mest hvítur. Bringan er bleikt reydlig, og í neðra er hann svartur. Æðan, t. e. bøgan, er smáflekkut av dimmum og bleikari brúnum. Allar ársins tíðir síggja vit tær liggja í størri ella minni flokkum fram við strondini, stundum uppi á sjóvarklettunum, men mest á floti. Gongulagið er tungt, og flogið — ja, oftast flúgva tær so lágt, at føturnir klamsa eftir vatnskorpuni;tað sær lókut út, men helst munna tær gera tað tí, at tá nýta tær føturnar til at geva sær meira ferð. Men so mikið kringari eru tær á sjónum, svimja skjótt og danda lættliga á alduryggjunum, kava gjøgnum brotini og kunna taka sær æti frá botni á 30 favna dýpi. Tó dámar teimum best at vinna tað á grynri vatni, helst minni enn 5 favna. Føði teirra er mest taralýs, smákrabbar, kræklingar og aðrir lítlir skelfiskar. Stundum koma tær upp við einum størri krabba, sum tær halda eftir aðrari klónni og berja niður í vatnskorpuna, til beinini detta av honum.
Um várið fara tær at hugsa sær um reiður. Best dámar teimum fram við sjóvarstrondini, bara tær har kunna fáa frið. Ikki so fáar fara langt inn í hagan, ja, summar høgt upp ímillum fjøll. Fólk undrast ofta á, at tær — sum ikki sýnast at orka so fræít at flúgva, at tær fáa føturnar upp úr sjónum — við sínum tunga og seinføra gongulag kunna rugga sær niðan hagar. Men kemur tú dáttliga fram at reiðri teirra, so fært tú at síggja, at tær eru ikki so tungfloygdar. Og seint á kvøldi eru tær mangar ferðir sæddar koma flúgvandi oman úr fjøllunum og hava sett seg á sjógvin, ivaleyst til at fáa sær at eta. Sjálvsagt flúgva tær so niðan aftur við, men tað er um hádimmið, so tá svevur fólk, heldur ikki er summarnáttin so ljós, at flúgvandi fuglur kennist uttan heilt nær. Reiðrið er klætt við mosa ella deyðagrasi. Eggini eru 4, stundum 5. Mjúkt og lýtt liggja tey — æðan roytir dún av sær sjálvari til at hava uttan um tey, og tá ið hon flýgur av, breiðir hon dún afturyvir, so tey skulu ikki kólna. Æða er sjaldsama spakur fuglur. Stundum eiga tær har, sum nógv fólk gongur, og tá kunna tær við tíðini gerast so spakar, at tey kunna lyfta tær av reiðrinum, taka dúnið og leggja tær á aftur. Æðudún er dýra-bar vara, og tí hava menn summstaðni friðlýst hólmar og sker til æðuvarp, og kunna hava góða inntøku av teimum. Fyrra partin á sumri skifta blikarnir lit; eina tíð er einki hvítt á teimum uttan tær stóru fjaðrarnar uppi á veingjunum; og tá teir so missa tær, eru teir líkir æðuni.
Ungarnir steðga so at sigá einki í reiðrinum. Teir eru fermir til fóts, og sjálvt teir, sum eru uppi millum fjalla, hava ikki langa tíð um at vinna oman. Høgum homrum springa teir útav, og lættir sum eitt fjaðratyssi dala teir hóvliga niður á jørð. Frá fyrst teir eru komnir á sjógv, eru teir at siga líka kringir at svimja og kava sum tær gomlu. Tá ið nakrar tamar dunnur bøla samtíðis uttan um ein hyl, sæst tað, at summar vilja taka sær fleiri ungar, enn tær eiga og aðrar tykjast glaðar við at sleppa av við sínar; sama man vera við æðunum, tí summar síggjast við sjey — átta ungum, summar bara við einum. Ikki er leingi, til ung-arnir eru vaksnir, og tá líkjast teir allir nógv æðunum; men tá ið líður út á heystið, er lætt at kenna teir ungu blikarnar frá, tí tá eru teir bringuhvítir. Og nú eru teir gomlu blikarnir komnir í sín skreytiliga búna, sum teir bera næstan alt árið. Tað er hugnalig sjón at síggja smáflokkarnar av gomlum og ungum, blikum og bøgum floytandi sær fram við landi og hoyra teirra blídliga "ov ov" og "gogg gogg gogg" í tí lýggja veðrinum — eitt av prýðum Føroyalands.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.