text:
Í øllum hesum rokanum royndi eg at fáa ymiskt meira jarðbundið frá hondini, meðan eg havi hugsað nógv um Biophilia-kappingina, sum koyrir í hesum døgum úti í skúlunum.
Biophilia kappingin hevur til endamál at nýta aktivar og kreativar læruhættir og at arbeiða tvørfakligt. Royndi eisini at hyggja at sjónleikinum við teimum brillunum, og at taka støði bæði í áskoðarunum og í teimum læraralesandi, sum hava sett leikin upp saman við Súsonnu Tórgarð og Sjúrða Hansen.
Ein frálík framførsla, har sera nógv var gjørt burturúr palli, leikbúnum, og tað rigggaði sera væl. Tónleikurin riggaði væl til, og eg fekk at vita aftaná, at tey hava sjálvi sett hann saman.
Bæði børn og vaksin livdu seg inn í leikin, tað var heilt týðiligt – og so er tað mín stóri spurningur kemur: hvat fara tey at tosa um tá tey koma aftur í skúla ella barnagarð?
Sagnir og ævintýr er upplagt, men eisini málburður er viðkomandi evni, tí tað var stórur munur á málburðinum hjá frásøgufólkunum og foreldrunum, sum høvdu ein fornan málburð, meðan hinir leikararnir tosaðu eitt meira nútímans og livandi mál.
Lívfrøðiliga vóru nógv ymisk evni, sum kundu verið viðgjørd, tí summir leikarar vóru djór, t.d. roysningur og kráka, og tari var eisini neyðugur partur í leikinum.
Eg eri tó ikki vís í at hesi verða kjakevnini sum heild. Hetta sigi eg, tí at vit eru ikki serliga von við at tengja tilætlaða læru saman við ymsu tiltøkunum. Tey lesandi hava lært nógv av hesi framførslu, eingin ivi um tað, og børnini fingu eina góða uppliving.
Sum ein keðiligur undirvísari vildi eg tó ynskt, at leikurin endaði við at nakrir spurningar vórðu settir, sum tey kundu fara heim at kanna og kjakast um. Spurningar, sum vóru grundaðir í tí læru, sum fyriskipararnir heilt frá byrjan av ætlaðu at áskoðararnir skuldu fáa burturúr leikinum.
Men hyggja síggj, nú lærdi eg sjálv nakað av framførsluni.
Annað er so tað, at í kjalarvørrinum á leikinum tók seg upp kjak um at ætlanin er at niðurleggja kreativu breytina. Ikki eitt orð er sagt um, at eisini náttúruvísindabreytin og hugvísindaliga breytin verða niðurlagdar. Fólk harmast um, at kreativu lærutilgongdirnar verða niðurlagaðar, siga tey. Eg eri ikki heilt samd, tí eg haldi at vit kunnu líka væl venda málinum til tað sum vit í Biophilia mæla til, nevniliga at kreativitetur skal inn í allar lærugreinar. Leikurin um Grummi Grimhild á havsins botni hevði ikki verið verri um eisini lívfrøðilig viðurskifti og havfrøðilig viðurskifti sluppu við í leikin. Hetta skuldi sjálvsagt verið gjørt við tvørfakligum samstarvi millum fakøkini.
Tað vóni eg at vit gera næstu ferð!


c: text/html

text:
Alison Krauss
Alison Maria Krauss (fødd 23. juli 1971 í Decatur, Illinois) er ein amerikonsk songkvinna og violinleikari, sum er kend fyri at syngja og spæla bluegrass- og countrytónleik á hægsta stigi.
Alison varð fødd i Decatur, men vaks upp í Champaign, Illinois, saman við eldra beiggjanum Viktor. Hon byrjaði sína yrkisleið sum tónleikari í áttatiárunum. Í 1985 luttók hon í upptøkum til útgávuna Different Strokes hjá beiggja sínum, har hon eisini sang.
Alison Krauss var tilnevnd til eina Grammy-virðisløn fyri fyrstu ferð Í 1991. Hon gjørdist vinnari við sanginum "I've Got That Old Feeling" í bólkinum Country - Best Bluegrass Recording. Síðani hevur hon verið tilnevnd til Grammy-virðisløn 42 ferðir og 27 ferðir hevur hon vunnið. Eingin kvinna hevur vunnið fleiri Grammy-virðislønir enn hon.
Millum hennara kendastu sangir eru "When You Say Nothing At All" frá 1995 og "The Scarlet Tide" úr filminum "Cold Mountain" frá 2003.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 1985 Different Strokes
- 1987 Too Late to Cry
- 1989 Two Highways
- 1990 I've Got That Old Feeling
- 1992 Every Time You Say Goodbye
- 1994 I Know Who Holds Tomorrow (with The Cox Family)
- 1995 Now That I've Found You: A Collection
- 1997 So Long So Wrong
- 1999 Forget About It
- 2001 New Favorite
- 2002 Live
- 2004 Lonely Runs Both Ways
- 2007 Raising Sand (saman við Robert Plant)
- 2009 Essential Alison Krauss
- 2011 Paper Airplane (saman við Union Station)
- 2017 Windy City[1]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- alisonkrauss.com - Heimasíða hjá Alison Krauss
- Um sangarinnuna Alison Krauss - KvF Mono, við Petur Rouch
- Alison Krauss, Biography by Stephen Thomas Erlewine
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mesterlig soloplate fra Alison Krauss, aftenposten.no, 16.feb.2017

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Lag (5. mars 2007): Knút Olsen
Viðmerking: Yrktur okkurt um 1960, broyttur í 2007.
So mangan eg síggi, at bylgjurnar bróta,
at far mítt kann søkka, og trúgvin man tróta.
Eg standi og stari við bivandi hjarta,
nær hann til mín kemur, ið stormin kann harta.
Tá brotini miklu frá grunni seg skjóta,
tá er tað ei gaman við báti at flóta.
Men ein er tó trygdin, mín vón og mín vegur,
at Frelsarin tryggur í bátinum svevur.
Tá ódnirnar leika, og stormarnir súsa,
og ófrættabylgjan várt lívsfar vil knúsa,
tá rópa á hann, sum í skutinum svevur,
straks ódnin umskiftist til fagrasta veður.
Men brýtur enn ógævis brotið frá grunni,
so borðini brotna, og lívið er runnið.
Tá Jesus hjá neyðstøddum monnum vil vera
og heima hjá tykkum, sum sorg mega bera.
Kann vera hann drálar, tó altíð hann kemur,
í ivandi hjørtum hann undurverk fremur.
Hann vantrúgv og ótta úr sinninum rekur,
so trúgvin í hjartanum bústað sín tekur.
Hví tora vit sigla, har ódnirnar valda?
um ongan vit lata í róður várt halda?
Tað eru jú einans tær krossfestu hendur,
ið stýra oss kunnu til himmalsins strendur.


text:
Plantu- og djóraplankton
á Føroyska landgrunninum
Verkætlanarábyrgd: Høgni Hammerhaim Debes, PhD-kandidatur, og Eilif Gaard, granskari/adj. lektari.
Vøksturin hjá plantuplankton á landgrunninum er kannaður og roynt er at skilja, hví vøksturin ikki er eins á øllum landgrunninum og hvørjar orsøkirnar eru til, at hann ikki er eins á hvørjum ári. Serliga verður hugt eftir árininum, sum skiftandi beiti hjá djóraplankton hevur.
Verkætlanin byrjaði í 2003, er framd á Fiskirannsóknarstovuni og endaði í juni 2007 við PhD-verju á Fróðskparsetrinum. Fíggjarligur stuðul var latin av oljufeløgunum Anadarko og BP Amoco.
Meira um verkætlanina fæsta við at venda sær til:
Høgna Hammerhaim Debes, PhD-kandidatur, Fiskirannsóknarstovan
Eilif Gaard, granskari/adj. lektari, Fiskirannsóknarstovan/Náttúruvísindadeildin.


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
-
KORT
VEÐRIÐ
Forsíðarss
Vestmannadagar 2019
9. - 15. september
Áheitan um at taka upp tað, sum leyst er!
Í vikuskiftinum verður boðað frá vindi og hørðum hvirvlum og tí verður heitt á fólk um at taka upp tað, sum liggur og sløðist.
Ein týðandi partur í at fyribyrgja stormskaðum er at taka upp tað, sum liggur og sløðist, so tað ikki fer á flog og ger skaða.
03. Nov 2005
Bústaðarbroyting
Vestmanna Kommuna heitir á fólk sum flyta innanhýsis í bygdini, um at boða kommunuskrivstovuni frá, so borgarar okkara eru rætt skrásettir í fólkayvirliti okkara.
02. Nov 2005
Barnaverndartænasta
Kommunurnar koma at yvirtaka barnaverndarøki 1. januar og fer barnaverndartænastan at virka frá 1. januar 2006. Miðvágs-, Sørvágs-, Sandavágs-, Vestmanna- og Kvívíkar kommunur hava gjørt samstarvsavtalu um felags barnaverndartænastu. Myndin er tilvildarliga vald Við
01. Nov 2005
Sólorka í Vestmanna Skúla
Sólorkuskipanin í Vestmanna Skúla framleiðir ikki serliga nógv hesa myrku árstíðina. Bert 46 KWh eru framleiddir í oktober, ímóti til 217 KWh í august.
25. Okt 2005
Buckwald
Nógv munnu minnast okkurt til "Buckwald", sum var Inni á Fjørð og sum var heldur keðiligt umdømi fyri bygd okkara. Tað gamla er farið og nýggjar tíðir eru komnar. Eisini tí hugburði sum viðvíkir renovatión og avleiðingar tess fyri náttúruviðurskifti okkara. Tíbetur kann sigast. Vestmanna
05. Okt 2005
Regntíð
Áirnar í bygdini vóru í morgun so stórar sum man sjáldan sær. Vit lata myndirnar tala fyri seg. Fossá Gjógvará
23. Sep 2005
Vegarbeiði
Vestmanna Kommuna boðar við hesum frá, at av tí at vegarbeiði á Toftavegi er so drúgt at koma ígjøgnum, má roknast við at eingin gjøgnumkoyring er á vegnum allar gerandisdagar í vikuni, til annað er lýst.
22. Sep 2005
Heimasíðuhagtøl
Ikki kann annað sigast enn, at heimasíða okkara verður dúgliga vitja. Og tað er gleðiligt at síggja. Hagtølini vísa, at tað eru millum 50 og 100 vitjandi um dagin, og tað er sera gott hjá eini heimasíðu sum okkara. Vit royna okkara
16. Sep 2005
Tíðindaskriv frá Føroya Fornminnissavni
Tíðindaskriv Fornfrøðilig kanning Úti í Toft í Vestmanna. Í døgunum 12.-16. september hevur Fornminnissavnið gjørt fornfrøðiliga kanning Úti í Toft í Vestmanna. Staðurin, talan er um, liggur í gomlum bø, nakað uttari enn sjálvur
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Nú nátatíðin er fyri framman, minnir IRF á serstøku leiðbeiningarnar viðv. burturbeiningini av leivdunum.
Hugsið um umhvørvið og havið hesar leiðbeiningar í huga:
- Burturkastið skal vera so væl avvatnað sum gjørligt, fyri at minka um útlátið úr roykinum á Brennistøðini, sum kann dálka umhvørvið.
- Fjaðrar skulu vera í posum, sum ikki eru heilt lufttættir, so posarnir ikki bresta, tá burturkastið verður handfarið víðari.
- Leivdirnar kunnu latast inn á kommunala endurnýtsluplássið. Yvirlit yvir plássini og upplatingartíðirnar sæst her.
Fyribyrging av nátasjúku:
Heilsufrøðiliga starvsstovan mælir til at taka hesi atlit fyri at fyribyrgja nátasjúku.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Felag í Føroyum sett í samband við hvítvasking
Tak niður
Eitt felag, sum er skrásett í Føroyum, verður sett í samband við hvítvasking av pengum í Kongo.
Talan er um pengar, sum upprunaliga vórðu fluttir ólógliga úr tjóðbankanum í Kongo.
Annfinn V. Hansen, advokatur, var umboðsmaður fyri fyritøkuna , og hann skrásetti hana í Føroyum.
Annfinn V. Hansen sigur, at hann hevur einki havt við fíggjarligu viðurskiftini í fyritøkuni at gera, men hevur bara hjálpt til at stovna fyritøkuna í Føroyum.
Sí eisini


text:
Hetta vikuskiftið verður DM fyri ung hildið á Greve Atletikstadion. Tær báðar, Maria Biskopstø og Vibeka Sivertsen úr Treysti fara at luttaka. Oddvør Josephsen skuldi eisini luttaka, men hevur givið avboð vegna skaða. Tær báðar umboða Vejle IF í DM.
Í morginári skal Maria renna 400m hekkurenning og gongur væl í hesi kapping, so væl møguligt at Maria kemur á sigursskammilin. Maria byrjaði at renna hesa grein fyrr í ár og eigur føroyska metið við 66,13 sekund. Seinnapartin skal hon renna 400m og her kann væntast ein topp fimm plasering.
Vibeka skal renna 1.500m í morgin og hon ætlar at seta persónligt met. Tað er í løtuni 5.18,85 min.
.Sunnudagin skulu báðar renna 800m. Vibeka ætlar her at koma undir 2.30 og seta persónligt met. Hon hevur fyrr í ár runnið teinin uppá 2.31,12 min. Maria liggur eisini væl fyri í hesi grein og rennur hon upp til sítt besta, so endar hon í topp trý.
Skrá (før. tíð):
Ley. 09.20 Maria Biskopstø 400m hekk 7 luttakarar
Ley. 11.20 Vibeka Sivertsen 1.500m 14 luttakarar
Ley. 14.35 Maria Biskopstø 400m 16 luttakarar
Sun. 10.25 Vibeka Sivertsen 800m 16 luttakarar
Sun. 10.35 Maria Biskopstø 800m 9 luttakarar
Umframt Mariu og Vibeku, so er eisini íðkarar úr báðum havnafeløgunum Bragdinum og Hvirluni.
Kappingin verður stroyma og kann síggjast her: DM ungdom
Vit ynskja øllum føroyingunum góða eydnu í DM fyri ung.


text:
Ingolf Olsen løgtingslimur, og limur í vinnunevndini. Hevur á Vágaportalinum grein: ”Allir fiskidagar kunnu brúkast.”
Her kemur hann við svari uppá spurningar, it í M.Ú. ikki hava kunnað fingið váttaðar: Hvørki frá Fiskimálaráðnum ella Vinnunevndini. (Skal tó sigast, Ingolf var ikki á síðsta fundi, vit høvdu við Vinnunevndina).
Vóni tí, at tað Ingolf ber fram, er bindandi fyri samgonguna og Fíggjarmálaráðið.
Fari at loyva mær at seta nakrar spurningar afturat, ið Ingolf kann geva okkum váttandi svar uppá - ið er bindandi fyri politiska meirlutan.
Spurn 1
Sbr § 23 í uppskotinum, verður pr 1/1 2019. botnfiska bólkarnir ”splittaðir” sundur.
B 2&B 3, skulu fiska, av kvotum.
B 4,B4T&B5, skulu hava fiskidagar.
Sbr. Fylgiskjal síðu 26, er sett niður í smálutir, hvussu stóran % part B2&B3 eiga av botnfiska tilfeinginum á Føroyagrunninum.
Kann Ingolf vátta (við politiska meirlutanum í veð), at bólkarnir B4, B4T&B5, eiga tey %, ið resta í, at koma upp á 100% av tilfeinginum?
Spurn 2
Er tað rætt skilt, um kvotan hjá B2 &B3 av toski (ið er 48%) verður sett til 7200 tons, so er onki kvotuloft fyri bólkarnar B4,B4T&B5, bara teir eiga fiskidagar eftir?
Dømi: 1. sep. hava B2&B3 fiskað síni 7200 tons. Kvotan uppi stopp.
B4,B4T &B5 hava pr. 1. sep. fiskað 7600 tons, men hava 30% av fiskidøgunum eftir.
31/12: B2 &B3 fiskað 7200 tons. B4,B4T &B5 fiskað 10.100 tons.
Spurn 3
Hyggja vit at søguliga býtinum av toski, so síggja vit at síðani B4T var býttur frá fyri 11 árum síðani, hava miðal % fyri toskafiskiskap verið hesi: B2 19,9%, B3 28,7%, B4 13,2 %, B4T 9,3 % &B5 26,4 %.
Hesi tøl svinga nógv ár um ár. Taka vit avreiðingar sbr Vørn í ár:
Pr.1/1 - 30/9 2017: B2 19%, B3 14%, B4 11% B4T 32% &B5 24%.
Hví er onki miðal % býti fyri Bólk B4, B4T&B5 lagt inn í uppskotið. Er andin í uppskotinum, at hvør sum sterkastur er, fiskar til fiskidagarnir eru uppi?
Spurn 4
Tá kvotan av toski (B2 &B3) hækkar frá 7200 tons upp til 9600 tons, skulu 2400 tons seljast.
Tann, íð er ”clean” kann keypa. Kunnu tey, tær keypt hava, fiska 61% av toskinum við húkabátum í B4 & B5 og 39% við trolbátum í B4T?
Kunnu so hesir bátar fiska keyptu kvotuna fyrst, og goyma resterandi fiskidagarnar?
Spurn 5
Sami spurningur um keyp av uppboðsárskvotu?
Vóni Ingolf kann geva svar, íð er bindandi fyri politiska meirlutan?
Til seinast, kunnu vit rokna við, at tær reglur galda skulu, verða settar í lógina?
v. M.Ú.
Absalon í Buð
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Orð: Tróndur Olsen
Lag: Peter Alberg
1. So bylgjandi blítt,
so freistandi frítt,
so dragandi, droymandi, endaleyst vítt,
við lokkandi, leikandi, dandandi vág,
við brakandi brotum so hóttandi há,
tú dró meg sum barn, tá eg undrandi lá
og leit á tann skiftandi streymin, eg sá.
Tú dregur meg nú ei minni.
So ofta eg stúrin stóð
við tungum, langtandi sinni
og stardi út yvir sjó.
2. Við hond undir kinn
og sælu í sinn’
á bakkanum grøna, har víkin skar inn,
har lá eg sum barn, tá ið kyrt var við strond,
og mánin hann reis yvir fjallið í nánd.
Tá bylgja kom dragandi aðra við hond,
sum høvdu tær millum sín ósjónlig bond.
Tá kundi ei orð eg mæla,
eg lá bert og lýddi á.
Eg hoyrdi tær teskandi tala
og siga mær søgum frá.
3. Tá ræðandi ljóð
um skerini stóð,
og dundrandi brotið um klettarnar sló,
tá oyggin hon skalv rætt sum rótrotin eik,
mær tókti, sum alt her á jørðini sveik, –
tá mátti eg út til at skoða tann leik,
tó ræðsla var á mær, og kinnin var bleik.
Ja, havið at sær dró meg
við ræðslu og við gleim’,
um rokið kaldligt sló meg
eg fór tó ikki heim.
4. Tú føroyingur tá,
sum leiddist við vrá
og út fór hitt glitrandi gullið at fá,
tað var tær væl ofta, sum hoyrdi tú ljóð,
ið lokkandi aftur til Føroya teg dró.
Hvarfrá kom tann røddin? Frá fríborna fljóð?
Frá angandi blómum? Frá skínandi snó?
Nei, tað, sum títt og tíða
teg dró til okkum her,
tað var hitt havið fría,
sum kyssir Føroya sker.


text:
Føroyskur dansur í
sjónvarpi
“Føroyskum
dansi at frama”, er endamálið og arbeiðssetningurin hjá Sláið Ring, sum er
meginfelag hjá 16 lokalfeløgum – 15 her í Føroyum og so Fótatraðk, sum er felag
hjá útisetum í Keypmannahavn.
Í nógv ár
hevur verið tosað um at fáa nýggjar upptøkur av føroyskum dansi til sjónvarpið.
Fyri einum ári síðani avgjørdi Kringvarpið saman við Sláið Ring at samla nøkur
feløg á Reinsarínum, sum býráðið í Tórshavn hevur ognað sær og gjørt í stand,
til at taka føroyskan dans upp til sjónvarp. Ta ferðina valdu Stígum Fast,
Tøkum Lætt og dansifelag Kaggans saman, Klaksvíkar dansifelag, Vága dansifelag
og dansifelagið á Látrinum at taka av hesum møguleika. Hetta eydnaðist so mikið
væl, at tað var sjálvsagt at gera hetta
aftur. Flestu feløg í landinum koma saman at dansa eina ferð um vikuna ella
14.hvønn dag frá hálvum oktobur til fastalávint. Tí kemur tað av sær sjálvum at
hava ein slíka upptøku, tá tað líður dansivetrinum nakað nógv, so feløgini
kunnu planleggja og læra seg í dansitíðini.
Hesaferð
tóku Leikum Fagurt, Tøkum Lætt og dansifelag Kaggans saman, dansifelagið á
Látrinum, Eysturoyar dansifelag og nýstovnaða felagið “Ung í dansi” av
møguleikanum at taka dans upp til sjónvarp.
Tórshavnar
býráð legði hús til – bæði í fjør og aftur hesaferð bleiv tikið upp á
Reinsarínum. Hølið er sera væl egnað til føroyskan dans. Dansifeløgini bíðaðu
eftir tørni at taka upp í posthúskjallaranum, sum Kringvarpið hevði leigað.
Sláið Ring bjóðaði øllum, sum vóru við, til eina máltíð á Reinsarínum, tá upptøkurnar
vóru lidnar. Aftaná var lýst til almennan dans, og Kringvarpið nýtti høvið til at taka upp til útvarpið í sama viðfangi
og læt mikrofonirnar hanga eftir. Nakað
av fólki kom í almennan dans, eisini nakrir útlendingar.
Øll, sum eg
havi tosað við, rósa tiltakinum. Bara væl nøgd fólk, sum hava hug at gera hetta
sama aftur næsta ár. Onkur nevndi kvæðir, sum tey kundu hugsað sær at fingið
við næstu ferð. Sera hugaligt hjá okkum, sum eru góð við dansin. So væl kemur
burturúr, tá vit lyfta í felag. Stóra
takk skulu tit øll hava – býráið fyri at hýsa okkum, feløgini fyri at skaffa
fólk og venja og Sláið Ring fyri at samskipa og bjóða okkum at eta. Kringvarpið
við Tórði Mikkelsen og Johan Mortensen á odda kláraði uppgávuna til ug. Eisini
upptøkutoymið, sum arbeiddi ótroyttiliga í fleiri tímar, hevur uppiborið eina
hjartans tøkk. Øll somul arbeiddu føroyskum
dansi at frama.
Ábyrgdin hjá
okkum, sum fáast við føroyskan dans er stór – hugsaði at skriva “øgilig”, men
tað ljóðar so negativt. Vit dansa, tí tað er stuttligt, og so er tað bæði
heilsu- og sálarbót og góð motión fyri allan kroppin samstundis, sum heilin
verður brúktur. Bara vit dansa henda
sermerkta dans, sum varð brúktur um alt Europa í miðøldini, men sum bara vit
hava megnað at varðveita. Ongin kemur at gera tað fyri okkum. Onkur hevur nevnt, at vit hildu fram at dansa
føroyskan dans, tí vit høvdu ikki ráð til at keypa ljóðføri. Eg freistist til
at siga, at so var tað gott, at vit vóru so fátøk. Eftir mínum tykki er føroyskur
dansur ein sonn perla – ein verðinsarvur,
sum hoyrir heima á Unesco-listanum. Fyri
mær er onki ímóti glaðum fólkum í góðum føroyskum dansi.
Hesar
seinastu ferðirnar tað hevur verið almennur dansur, hevur verið nógv av ungum
fólki í dansi og tað gleðir okkum almikið.
Tann 21. maj
hittast øll feløgini á landsdansistevnu í Klaksvík. Hetta er 12. ferð, at vit
hittast til landsdansistevnu, sum varð hildin á fyrsta sinni vesturi í Vágum í 1983.
Jú, tað grør
í føroyskum dansi.
Við
Norðskála tann 8.apríl 2016.
Kathrina,
Eysturoyar dansifelag.


text:
FSF: Mánadagin 29. apríl ræður um at sita klárur við telduna. Tá byrjar atgongumerkjasølan til EM-undankappingardystin móti Spania, sum verður á Tórsvølli fríggjadagin 7. juni klokkan 19:45.
Týsdagin 30. apríl byrjar atgongumerkjasølan til dystin móti Norra. Føroyar og Norra hittast á Tórsvølli mánadagin 10. juni, klokkan 19:45.
Atgongumerkjasølan fer fram í Nethandilinum á heimasíðuni hjá FSF. Har ber eisini til at keypa ymiskar fjepparalutir, so ein er klárur til komandi dystir.
Meðan umbyggingin av Tórsvølli fer fram, er pláss fyri umleið 3.500 áskoðarum. Tá Tórsvøllur stendur liðugur, verður pláss fyri 5.000 áskoðarum.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Formaðurin í Lærarafelagnum skrivaði oddagrein í seinasta Skúlablaðunum, undir heitinum “Forskúli ella frítt spæl”.
Eg kenni meg noyddan at koma við nøkrum viðmerkingum, nú hann so speiskliga skjýtur eftir mær. At vera samanborin við Rousseau, ein heimspekingur frá 1700 talinum, er ikki tað ringasta, sum er hent mær - og tó, týðir tað uppá at hann yvirhøvur ikki hevur hoyrt ella lisið tað, sum eg havi sagt.
Granskingar úrslitini, sum eg havi víst á, eru so at siga øll frá eftir ár 2000. Eg havi, sum so, onga meining um PISA, men eg havi víst á hvat gransking sigur um “standardiseraðar” royndir.
Formaðurin sigur at nevndirnar í feløgunum hava “gjørt sær greitt, at ein støða í málinum eigur at verða tikin á námsfrøðiligum grundarlag og ikki á einum fakfelagsligum” - hesum kann eg ikki vera annað enn samdur í. Tíverri tykist bara eingin vilji at vera til hetta. Lærarafelagið hevur gingið á odda við at niðurbróta samstarvshugin.
Haldi kósin eigur at vera, at vit savna granskarar á økinum til stevnu um útbúgvingarøki frá 0 til 16 ár. Her kundu fakfeløgini bæði bjóða inn og komi í dialog við hvørt annað og serfrøðina. Kanska Mentamálaráði og kommunurnar høvdu havt áhugað í at møtt, tað hevði verið ynskiligt.
Tað ber ikki til, at skúgva hundraðtals granskingarúrslit til síðis og siga, at hetta er ikki galdandi hjá okkum i Føroyum. Tú styrkir ikki samstarvshugin hjá fólki við at niðurgerða og tileinkisgera teirra vitan. Fyri at kunna samstarva krevst at vit hava virðing fyri hvørjum øðrum.
Framhaldandi at “tvinga” forskúlar ígjøgnum, uttan at yvirhøvur royna, at møta sakligum kritikki, er ikki at byggja brúgv.
At bjóða inn til samstarv, tá ið treytir og innihaldi longu eru fastløgd, er heldur løgið. Annars vænti eg at teir námsfrøðingar, sum eru undirlønt í hesum størvum, gera sítt besta og eftir bestu sannføring.
Gott samstarv byrjar við at allir partar leggja síni sjónarmið fram, og so verður arbeitt harfrá.


text:
Orð: Christian Matras
Lag: Hans Jacob Højgaard
1. Nú ferðast fólk fyri nesini
og sigla inn undir Eið
– ganga so gjøgnum grønan haga
ta longu fundarleið.
2. Ymiskur er tann húsroykur,
ið hongur uppi við fólk
– og ymisk er gongd og húgvuburður,
har tey tyrpast í bólk.
3. Og lyndið er dæmt av heimalívi
slíkan dag sum nú
– og innan kot og knappatroyggju
býr ymisk trá og trú.
4. Mong eru tey í rúgvuni,
sum smæðast seg sjálv og øll,
tí hetta er vaksna manna spæl
ímillum tey høgu fjøll.
5. Tey standa tí sum í kirkjuni
rundan um talarastól,
meðan smálomb jarma so sunnudagsmælt
undir heitari fundarsól.
6. Men summi hvørva í ungari ást
burtur í grøna lág
– og summir vekja ella drepa dreym
við at ganga og smakka sær á.
7. Ein hálvvaksin drongur hentar alt
í hugan á sínari leið
– fundarhátíð og lomb og gras
og dreymar við Gøtueið.
8. Seinni fer hann burtur í lond,
førdur av lagnu og trá
– tá livnar í onkrari løtu alt,
á Gøtueiði hann sá.


text:
Ein hevur persónsmenskuórógv, tá ið ein hevur órógv í mun til fleiri síður av persónsmenskuni, serliga er hetta galdandi viðv. hvat ein meinar, ella hugburð, hvussu kenslulívið er, duga sær hógv, og hvussu ein er saman við fólki, ella sosialt er fyri.
Persónsmenskuórógv hevur oftani við sær óhóskandi/óskynsaman atbur, ið hevur trupulleikar við sær fyri tann við persónsmenskuórógvinum og tey, viðkomandi er saman við.
Órógvið kemur oftani til sjóndar longu í barnaárum, men ikki fyrr enn persónurin er tannáringur, er møguleiki at staðfesta, at talan er um persónsmenskuórógv. Órógvið “er lagnan” um ein kann siga soleiðis (ikki slepst av við hetta), men góð hjálp og amboð eru, sum kunnu viðgera persónsmenskuna og læra viðkomandi at handfara og liva við hesum órógvi.
Eyðkenni, ið bera boð um persónsmenskuórógv
Tað eru fleiri ymisk sløg av persónsmenskuórógv, ið hava ymiskar eginleikar.
Borderline
Borderline1 er tað mest vanliga fyribrigdi innan ymisku sløgini av persónsmenskuórógv. Tá ið ein hevur borderline (kensluliga óstøðugan persónsmenskubygna), er ein brályntur/impulsivur, hevur eitt kenslulív, sum er merkt av at vera “skjótur hvønn vegin” glaður, keddur, óður o.s.v., ella hevur eitt skiftandi sinnalag. Samleikakenslan er ótrygg, og samband við onnur er merkt av hesum. Í nøkrum føri kann tann við persónsmenskuórógvi eisini vera sjálvskaðandi, kennir seg tóman innan og megnar ikki at vera einsamallur.
1 Borderline merkir á enskum á markinum til, ella markatilburður um hugtakið: Borderline case. Hetta sipar til at ein við hesum persónsmenskuórógvi kann hava eyðkenni frá mongum sálarsjúkum, tó uttan at hava hesa sálarsjúkuna.
Paranoidur persónmenskubygnaður
Ein er ovurviðkvæmur, ella erkvisin, í mun til at vera við undirluta, at blíva avvístur, hevur ikki álit á fólki, stívrendur og klandrutur, í nøkrum føri hevur kensluna av, at onkur vil viðkomandi ilt.
Skisofrenikendur ella hugklovin
Ein hevur niðursettan førleika at vísa kenslur og at seta seg í samband við onnur. Oftani eisini afturhaldandi og innanhokin.
Dyssocial (sosialt vanføri)
Einum vantar førleikan at merkja og kenna ábyrgd, ella at vera umhugsin mótvegis øðrum. Skuldarkensla er eingin og oftani er viðkomandi eisini áleypandi/aggressivur.
Histronisk
Hevur lyndi til at gera nógv av, ógvusligar útsøgnir, lættur at ávirka og grunnar kenslur. Er uppmerksemissøkjandi og vil vera í miðdeplinum
Tvingssilslyndi (Tvangspræget)
Ovurhonds røkiskapur og ábyrgdarkensla, perfektionistiskur, fer í smálutir og er eitt tvørball til tíðir.
Fjálturstungin (Ængstelig)
Er fjálturstungin ella stúrin, hevur undirlutakenslur, tykkin í mun til kritik og atfinningar og tolir ikki at blíva avvístur.
Dependent (ósjálvstøðugur, ella bundin at øðrum)
Tann við persónsmenskuórógvi hevur lyndi til at laga seg eftir øðrum, tekur ongar avgerðir sjálvur og hevur hjálparleysan atbur.
So nógv hava persónsmenskuórógv
Altjóða kanningarúrslit vísa, at umleið 4-5 út av 100 hava persónsmenskuórógv. Umleið 2-3 prosent hava so álvarsligt persónsmenskuórógv, at hetta er sosialt darvandi.
Menn hava vanliga sosialt vanføri og tvingsilslyndi/atbur. Kvinnur eru oftani fjálturstungnar og merktar av borderline.
Viðgerð av persónsmenskuórógv
Persónsmenskuórógv er sum áður nevnt ein støða, sum ein ikki sleppur frá, ella burturúr. Men psykoterapi/samtaluviðgerð, møgulig bólkaviðgerð, kann minka um og tálma persónsmenskuórógvinum. Heiluvágur fyri tunglyndi, sær út til at hava góða ávirkan, í mun til at linna um brályndi, angist og tunglyndi, tá ið talan er um svárt persónsmenskuórógv.
Angisttrupulleikar /neurosa har bert ein partur av persónligheitini er merktur av sjúku. Persónurin hevur sannkenning av trupulleikanum
Psykosa, ið er svár sálarsjúka, har øll pesónsmenskan er órógva av trupulleikanum. Persónurin hevur ikki sannkenning av hann/hon eru sálarsjúk.
Kelda: www.psykiatrifonden.dk
Umsett: Súsanna Olsen
Rættlisið: Súsanna W. Poulsen


text:
Søgu-
og Nordlek ferð 2012
Í sambandi við Nordlek 2012 í Steinkjer í Noreg gjørdi
Sláið Ring eina søgu- og Nordlekferð.
Steinkjer liggur norðanfyri Tróndheim og ikki langt
frá Stiklastøðum, so skjótt var tankin har, at hetta verður høvið til eina
serliga Noregsferð.
Lagt varð upp til at vitja nøkur ávís støð. Oslo,
við Bygdoy, Akreshus, Holmenkollen og Vigelandparkina. Gudbrandsdalin við
Gudbrandi í Gudbrandsdali, Hr. Sinklar og Kristin Lavransdatter. Eisini høvdu
vit havt samband við fyrireikararnar av Nordlek, um eitt serligt tiltak á
Stiklastøðum.
Nú vit eru afturkomin, má sannast, at ferðin
eydnaðist serstakliga væl. Vit komu til søguligu støðini og okkara partur á
Nordlek lá ikki eftir. Heldur má sigast, at vit enn einaferð settu serligan dám
á við føroyska dansinum.
Í ferðalagnum vóru ungdómar, 10 ung millum 16 og 26
ár og tveir ferða leiðarar, hesi fóru yvir við flúgvara, tí tey skuldu luttaka
á summarlegu hjá Noregs Ungdomslag, og 22 vaksin, sum fóru við Norrønu og høvdu
buss við úr Føroyum. Vit komu øll heimaftur við Norrønu.


text:
1124.13 - Bókmentasøga I
Skeiðsnummar
1124.13
Heiti
Bókmentasøga I
ECTS
5
Fortreytir
Bókligt (t.e. gymnasialt) miðnámsprógv við góðum próvtali í føroyskum á A stigi. Harumframt krevst B-stig í enskum.
Endamál
At geva teimum lesandi grundleggjandi innlit í ta elstu norðurlendsku og føroysku bókmentasøguna frá miðøld til siðaskifti. Tey lesandi skulu læra at skilja bókmentir sum søguligt fyribrigdi. Dentur verður lagdur á at lýsa skaldsligar og yrkisbókmentaligar tekstir við atliti at tekstslagi og uppruna og at staðseta og lýsa tekstir sum úrslit av menningarrákum í tíðarskeiðinum, sum teir eru vorðnir til í.
Innihald
Lisnar verða norðurlendskar bókmentir til umleið ár 1550. Talan er um norrønar bókmentir í týðing, skaldskap av mannamunni og yrkistekstir. Somuleiðis verða lisnar bókmentasøguligar viðgerðir, ritgerðir og greinir um norðurlendskar bókmentir til 1550. Greinir um støðuna hjá bókmentum í samfelagnum í tíðarskeiðinum eru partur av lesnaðinum. Lesturin kann verða skipaður í tíðarrað, í tíðarskeið ella eftir søguligum vegamótum; hann kann miða seg eftir listfrøðiligum, hugmyndafrøðiligum, samfelagssøguligum ella politiskum og búskaparligum viðurskiftum. Lesturin kann eisini leggjast til rættis eftir temum og tekstsløgum.
Læru- og undirvísingarhættir
Undirvíst verður 2 tímar um vikuna í eina lestrarhálvu. Undirvísingin er skipað sum floksundirvísing við lærara- og studentaframløgum umframt munnligar og skrivligar venjingar, sum tey lesandi gera hvør einsæris og í bólkum.
Læruúrtøka
Tá ið skeiðið er lokið, skal tann lesandi vera før/ur fyri at • greiða frá elstu føroysku bókmentasøguni • lýsa norðurlendska bókmentasøgu í tíðarskeiðinum • greiða frá elstu norðurlendsku skriftminnum • greiða frá føroyskum skaldskapi av mannamunni • lýsa hesar tekstir og henda skaldskap sum søgulig fyribrigdi
Próvtøkuháttur
Í undirvísingini hava tey lesandi, einsæris ella í bólki, eina munnliga framløgu við tilfari (úthendi við sitatum ella yvirliti yvir framløguna, powerpoint e.t.). Hetta tilfarið verður fullfíggjað við tveimum uppgávum (3 s. hvør) um onnur evni. Hesar báðar uppgávurnar eru einstaklingsuppgávur. Hetta er próvtøkutilfarið (uml. 7 s.), sum verður latið læraranum við undirvísingarlok. Møgulig endurpróvtøka er skrivlig roynd í 4 tímar. Tilfar frá undirvísingini og orðabøkur er loyvt at hava við.
Próvdøming
Innanhýsis
Próvtalsstigi
P-talsstigin
Lestrarlisti
Eingin lestrarlisti verður latin inn til próvtøkuna. Leiðbeinandi bókmentalisti sæst á heimasíðuni www.setur.fo/til-studentar/foeroyamalsdeildin
Ábyrgd
Bergur Djurhuus Hansen


text:
Lýsing
KMS Køling søkir ein lærling innan køliteknik, at byrja skjótast gjørligt
Sum lærlingur hjá Sp/f KMS Køling hevur tú møguleikan, at fáa eina breiða vitan innan øll okkara arbeiðisøkir og eina spennandi lærutíð við fjølbroyttum uppgávum kring alt landið.
Sp/f KMS-Køling fevnir um alt frá smærri umvælingum til veitan av heildarloysnum innan øll sløg av køli-, frysti- og klimaskipanum bæði á landi og umborð á skipum.
Starvsfólkið hjá okkum hava eina breiða vitan innan hitapumpur luft/luft og luft/vatn, el, frystarí, klima, rør arbeiði, sveising, lodding og mangt annað.
Lærutíðin
Lærutíðin tekur 4 ár og gevur tær útbúgvingina sum Kølimontør, skúlagongdin er 55 vikur og gongur fyri seg í Danmark.
Tín vangamynd
Tú hevur helst eina tekniska miðnámsútbúgving og stóran áhuga fyri handverki. Tú ert væl skipaður, tekur við ábyrgd og megnar bæði at arbeiða sjálvstøðugt og í toymum. Eisini hevur tú ein positivan hugburð til uppgávurnar.
Vit vænta av tær:
- At tú ert álítandi.
- At tú ert raskur/røsk at arbeiða.
- At tú hevur møguleika at arbeiða skiftandi dagar.
- At tú ikki ert bangin fyri nýggjum avbjóðingum.
- At tær dámar væl at arbeiða og læra nógv nýtt.
Ynskiligt er at tú hevur koyrikort, men tað er ikki eitt krav.
Løn og setanartreytir
Løn og setanartreytir eru sambært sáttmálanum millum Føroya handverksmeistarafelag og Føroya handverkarafelag.
Um umsøkjarin hevur royndir, verður lønin sambært avtalu.
Umsókn
Umsókn við avritum av prógvum og viðkomandi skjølum skulu sendast við t-brævi til: ks@koling.fo.
Nærri kunning fæst við at ringja á tlf: +298 252779 ella skriva ein t-post á ks@koling.fo
Freist at søkja er 10. Juli.


text:
13.05.2018
Bakkafrost hevur undirskrivað treytaða keypsavtalu við eigararnar av North Landing um at keypa allan partapeningin í North Landing Ltd. Keypið væntast endaliga góðkent 25. mai 2018.
Endamálið hjá Bakkafrost við at keypa virksemið í USA er at betra okkara førleikar til at geva kundum okkara bestu tænastu. Bakkafrost hevur seinasta áratíggju havt økt fokus á at menna marknaðin. Við keypinum av North Landing fer Bakkafrost at hava betri marknaðaratgongd og fer at kunna bjóða breiðari tænastu til kundarnar í einum av størstu marknaðunum av laksi í heiminum.
North Landing er eitt amerikanskt sølufelag, sum selir laks á amerikansku eysturstrondini. Søluskrivstovan við bæði køli- og frysti goymslu er í Clifton, New Jersey. North Landing var fyrsta amerikanska felagið, sum innflutti feskan laks úr Føroyum, og hevur verið kundi hjá Bakkafrost í meiri enn 10 ár. 36 fólk eru í starvi hjá North Landing.
North Landing Ltd. verður framyvir skipað sum eitt sjálvstøðugt dótturfelag hjá P/F Bakkafrost. Øll handils- og viðskiftaviðurskifti við North Landing Ltd. áðrenn og aftan á keypið verða óbroytt. North Landing fer at bjóða somu vørur og tænastur sum áðrenn keypið.
Samband:
Regin Jacobsen, CEO í Bakkafrost: +298 235001 (fartlf.)
Gunnar Nielsen, CFO í Bakkafrost: +298 235060 (fartlf.)
Um Bakkafrost:
Bakkafrost er størsta alifyritøka í Føroyum. Samtakið hevur fulla virðisketu frá fóðri, smolt- og laksaaling, kryvjing, liðugvøruframleiðslu til sølu. Framleiðslan av mjøli, lýsi og fóðri (FOF) er á Havsbrún í Fuglafirði. Kryvjivirkini eru á Glyvrum, í Kollafirði og í Vági, meðan liðugvøruframleiðslan (góðskingarvirkið) er á Glyvrum, og alivirksemið er í Norðoyggjum, Eysturoy, Streymoy og Suðuroy. Høvuðsskrivstova felagsins er á Glyvrum. Samanlagt hevur samtakið 960 fulltíðar starvsfólk.


text:
Fyri fyrstu ferð hevur eitt ross uttanfyri meginøkini í ríðing vunnið FM í tvíspor
Meginøkini innan ríðing hava í nógv ár verið Vágarnar og Streymoy, men seinastu árini hava eysturoyingar spakiliga blanda seg uppí og serliga inni á Lamba verður heilt nógv gjørt við ríðingina. Hetta gav úrslit í gjár tá eysturoyggin fekk sín fyrsta FM vinnara í tvíspor. Talan er um Onnu Magnussen óg hestin Freyr ið vunnu spennandi FM finaluna í Marknagili leygardagin.
Sjálvur riðilin hjá Freyr gjørdist tó ikki so spennandi sum lagt var upp til frammanundan, Freyr skuldi vinna fyri at gerast føroyameistari og tað gjørdi hann sera sannførandi á degnum. Anna Magnussen og Freyr hava alt kappingarárið dystast móti Svonnu hjá Hans Paula Poulsen og Marengo við Regini Johannessen. Men hvørgan av teimum stóð Freyr kurl, tá á stóð leygardagin, á málinum var Freyr nakrar longdir frammanfyri hinar og vann við tíðini 34:34. Svanna gjørdist nummar tvey og Marengo nummar trý, hetta var eisini endaliga FM støðan.
Aðrar kappingar vóru eisini leygardagin. Tøltkappingina vann Regin Johannessen á Brynjar, tølt er í løtuni ikki FM kapping, so har er eingin FM vinnari. Skeiðkappingina vann Beinta P. Debes á Kór, FM vann Bárður Johannessen á Syrpu. Trav vann Kristfríð D. Jacobsen á Gretti, tey vunnu eisini FM, Tvíspor ung vann Ása Bárðardóttir á Sílfu, tær hava vunnu allar FM kappingarnar og eru sostatt eisini føroyameistarar í Tvíspor ung. Tvíspor ll flokk vann Tittan við Geir Wardum og Oldboys vann Marner Joensen á Óðin, hetta eru ikki FM kappingar.


text:
Í ringastu krepputíð løgdu eldhugað starvsfólk á Landssjúkrahúsinum teir fyrstu grundarsteinarnar fyri onkologiska ambulatoriið. Røðan hjá Sirið Stenberg til móttøku í sambandi við, at Onkologiska ambulatoriið er 25 ár, kann lesast niðanfyri.
----
Góðu øll
Fyrst vil eg takka tykkum øllum fyri, at eg eri boðin við til hesa stóru løtu, nú vit hátíðarhalda 25 ára føðingardagin hjá Onkologiska Ambulatoriinum.
Skrúva vit tíðina 25 ár aftur í tíðina, so vóru vit í ringastu krepputíð í Føroyum. Uppá stutta tíð fluttu 4000 føroyingar burtur; fiskur var eingin, fjórði hvør føroyingur var arbeiðsleysur og landið mátti spara. Kreppan hevði álvarsligar fylgjur fyri Landssjúkrahúsið og tað eina árið er kravið, at sjúkrahúsið skal spara 14 prosent í einum høggi.
Í dagsins pengum vildi tað verið ein sparing á 65 mió. krónur í virkseminum á Landssjúkrahúsinum. Øll nítiárini er játtanin ógviliga tepur, og fleiri vilja vera við, at játtanin til føroyska sjúkrahúsið – eins og fólkatalið í Føroyum – framvegis er ávirkað gongdini í kreppuárunum.
Veðrið var baldrut, og stormarnir fuku um oyrini á okkum hesi árini. Bæði so og so. So tað var ein umskiftilig tíð. Men sum eitt kinverskt orðatak sigur. Tá harðast leikar á eru tað nøkur, sum laga lívdargarðar, meðan onnur byggja vindmyllur. Ella eisini kann man siga, at“neyðin lærir nakna kvinnu at spinna”
Eldhugað starvsfólk á Landssjúkrahúsinum treiskast ímóti samfelagsgongdini annars, og við Jón á Steig á odda leggja tey teir fyrstu grundarsteinarnar fyri onkologiska ambulatoriið. Væl varð arbeitt, og innan stutta tíð varð farið undir at taka krabbameinssjúklingar heim at viðgera. Tað er tað áræðið og dirvi vit hátíðarhalda í dag.
Dygdin í viðgerðunum var, og er avgerandi. Tætt samstarv var og er framvegis við Ríkissjúkrahúsið. Hesi 25 árini hevur ambulatoriið ment seg, og hava fleiri og fleiri fingið møguleikan at fáa partar av viðgerðini fyri krabba heima í Føroyum. Samstarv er framvegis við sjúkrahús uttanlands, og eitt nú hava avtalur verið við læknar úr Lund í Svøríki og úr Íslandi.
Seinnu árini eru fleiri kemoviðgerðir tiknar heim. Í 2010 varð viðgerðin við Herceptin, sum kvinnur við bróstkrabba fingu, flutt heim. Og bara tey tvey seinastu árini eru eisini viðgerðir fyri krabba í heilanum og fyri lívmóðurhálskrabba tøk í Føroyum. Bara fyri at taka nakrar úr rúgvuni.
At hesar viðgerðir nú eru í Føroyum er stórur bati hjá sjúklingunum, sum áður máttu burtur í hesi sváru stund. Ofta var títtleikin stórur, og sjúklingurin skuldi niður kanska eina ferð um mánaðin. Tað ger eina strævna tíð enn meiri møtumikla, tá ið tú frammanundan er illa fyri.
Krabbamein er álvarsom sjúka. Fyri flest øll er hon eisini forbundin við eksistensiellar spurningar um lív og deyð. Hetta krevur nógv av sjúklingunum og eisini nógv av teimum, sum eru um sjúklingin. Tað at megna at veita umsorgan til sjúklingar og avvarðandi, sum oftast eru ígjøgnum teirra truplasta lívstíðarskeið. At vera við at skapa vón, tá ið alt kann tykjast vónleyst- at geva meining í meiningsloysinum.
Hóast vit øll ynskja okkum, at krabbameinsgátan verður loyst, og lekjandi viðgerð verður fyri øll, so mugu vit eisini halda fast í vónini og eisini vitanini um, at alsamt fleiri gerast frísk aftur.
Sjúkan er so mikið vanlig, at eg sigi fyri meg sjálva, at tað er ikki ein spurningur um eg ella ein av mínum verður raktur, men meira ein spurningur um nær.
Tað er ikki at undirmeta stóra týdningin av at kunna vera í heimlandinum, tá ið fólk eru álvarsliga sjúk og í viðgerð. At kunna vera í tryggum umhvørvi, tosað egið mál, kunna hava øll síni tætt uppá o.s fr., er nakað vit taka fyri givið, men sum knappliga kann takast frá okkum. Og sjálvsagt vera tað faklig mørk sum avgera, hvat vit kunnu og ikki, men mín hugsan er púra greið. Sjálvsagt skulu vit gera alt tað í Føroyum, sum yvirhøvur fakliga ber til. Tað er eitt mál í sjálvum sær og eisini eitt mál, at vit menna okkum fakliga til at fáa tað at bera til.
Tá ið tað er sagt, má eg eisini siga, at vit hava nógv at takka fyri við tí góða virksemi, sum verður fyriskipað millum annað á Sjúklinghotellinum Tórshavn. Tí ber ikki til at vera í Føroyum, so skulu vit hava góða alternativ uttanlands. Og tað hava vit.
Og so mugu vit ikki gloyma eina annan stovn hjá okkum sjálvum, sum hevur avgerandi týdning fyri, at vit kunnu veita nakrar av viðgerðunum í Føroyum og tað er Apoteksverkið.
Um skamma stund fer screeningin fyri bróstkrabba í gongd, so vit gerast betur at finna bróstkrabba fyrr, so eisini útlitini fyri at gerast frískur verða betur. Innkallingarnar eru um at fara út, og fyrsta kanningin verður 6. mars. Eisini her er avtalað gjørd við serfrøði uttanlands.
Øll hesi frambrot eru í samsvari við ta kós, sum varð sett út í kortið í Krabbameinsætlanini frá 2009. Í ætlanini vóru tilsamans 58 tilmæli, og av hesum eru um 45 sett í verk. So vit eru eisini komin hartil at umhugsast má, um ikki vit eiga at fáa eina nýggja og dagførda krabbameinsætlan.
Av átøkum úr krabbameinsætlanini kunnu vit til dømis nevna, at stórar íløgur eru gjørdar í tól sum CT og MR skannarar – tó at annar var ein gáva frá Tryggingini, sum vit eru takksom fyri . Og so eru eisini gjørt eitt stórt arbeiði at serútbúgva sjúkrarøktarfrøðingar til krabbameinsøkið.
Aftrat hesum kann eg nevna nøkur av teimum tyngru tilmælunum í ætlanini:
Koppseting fyri lívmóðurhálskrabba er sett í verk og fevnir um somu aldursbólkar, sum í DK – her hava vit tó tað avbjóðing, at talið at teimum, sum taka av tilboðnum, er minkandi.
So er avtalað gjørd soleiðis, at føroysku sjúkrahúsini verða akkrediterað fyri fyrstu ferð 20-23 februar í ár.
Og í nýggju heilsulóggávuni, sum í næstum verður løgd fram í Tinginum, verður tað eitt lógarkrav at fráboðað ótilætlaðar hendingar. Á henda hátt vilja vit tilvitað fara at arbeiða við at minka um ótilætlaðar feilir, sum kunnu henda og bøta um sjúklingatrygdina.
Tann 1. januar 2012 var eisini sjúklingatrygging sett í gildi fyri Føroyar. Hetta styrkir munandi um rættarstøðuna hjá føroysku sjúklingunum. Teir hava ikki longur próvbyrðuna og skulu ikki longur gjøgnum drúgvu og dýru rættarskipanina, fyri at fáa eitt møguligt endurgjald. Í dag er tað “Patienterstatningen”, sum viðger málini, og tað er ókeypis at fráboða skaðar.
Samanumtikið eru sostatt nógv góð mál framd og nøkur koma aftrat í næstum. Men tað slepst ikki uttanum at siga, at serliga eitt økið hevur fingið alt ov lítla rúmd í viðgerðini, og tað er rehabiliteringin.
Til nú hevur fokus serliga verið á, at gera dygdina og karmarnar um sjálva viðgerðina betur, meðan sjóneykan í minni mun hevur verið á at fáa eitt so gott lív sum gjørligt eisini aftan á, at viðgerðin er eydnast.
Longu í Krabbameinsætlanini verður ávarað ímóti hesum, tí har verður staðfest, at eitt ávíst rák hevur verið at síggja í okkara grannalondum, sum eisini hava staðfest, at rehabiliteringin ikki hevur verið nøktandi.
Tað var ikki fyrr enn í triðju Krabbameinsætlanini í Danmark, at rehabilitering gjørdist partur av strategiini, og somuleiðis var í Svøríki. Tað er stórt spell.
Krabbamein er ein sjúka, sum setir síni spor, bæði likamliga, sálarliga og sosialt. Í summum førum er talan um avleiðingar, sum vara alt lívið. Tað er eingin ivi um, at hugsa vit rehabiliteringina inn í sjúkugongdina so skjótt sum gjørligt, so ber til at minka um árinini av sjúkuni.
Rehabiliteringin hevur havt, og hevur trong kor í føroyska sjúkrahúsverkinum. Í summar fekk eg tvey álit – Menningarætlanina fyri sjúkrahúsverkið og Endurvenjingarálitið – sum bæði staðfestu ein stóran tørv á økinum. So hetta er eitt øki, vit eiga at raðfesta munandi hægri. Átøk eru framd rætta vegin, men enn er nakað á mál.
Ikki tykkum at siga er krabbameinsviðgerð framvegis í rívandi menning. Nýggj tøkni, nýggir viðgerðarhættir og heilivágur taka seg fram alla tíðina. Tøkni og viðgerð, sum seta nýggj krøv til serfrøðina og harvið eisini seta krøv um nýggjar strategiskar ætlanir á krabbameinsøkinum.
Hóast tað er eydnast at taka fleiri viðgerðir heim, so verður tað eisini í framtíðini neyðugt við samstarvi við útlendsk sjúkrahús um tænastur. Men tá ið tað ber til, og vit í Føroyum við vissu kunnu veita somu dygd, so skulu vit taka viðgerðir heim. Tað haldi eg er okkara skylda sum samfelag og nakað sum eisini politiska skipanin skal virka fyri.
Tað er hugaligt at merkja, hvussu stóra fólksliga undirtøku tað hevur at stuðla undir øll átøk, sum kunnu hjálpa til á krabbameinsøkinum. Tað er viðvirkandi til at avstigmatisera sjúkuna og skapa størri opinleika. Men tað sigur mær eisini, at vit liva í einum samfelag, har øll taka hond um og eru avvarðandi hjá hvør øðrum. Og tað er eitt sterkt samfelag.
Eg fari at ynskja Onkologiska ambulatoriinum hjartaliga tillukku við degnum. Fari at takka øllum sum á sín hátt hesi 25 árini hava tikið tøk, fyri at fáa arbeiðið at eydnast. Onkologiska ambulatoriið bæði er og kemur at verða krumtappurini í víðarimenningini av krabbameinsøkinum í Føroyum. So tit røkja eina sera, sera týdningarmikla uppgávu í okkara samfelag, til gagns fyri okkara fólk. Og eg fari at enda við eisini at ynskja tykkum Harrans signing yvir komandi virksemið.
Enn einaferð hjartaliga tillukku!
Takk fyri!
kelda:himr.fo


text:
Í fyrsta umfari umfatar nýggja felagið bara um nýggja 10-mannafarið Suðuroying, men kanska verður samarbeiðið millum Vág og Tvøroyri víðkað seinni, sigur Johan Sofus Müller formaðurin í Vágs kappróðrarfelag. Tað eru fyrst og fremst rógvarar, sum hava róð við 6-mannaførunum Smyrli og Tvørabátinum, sum manna nýggja 10-mannafarið.
-Tað gongur hampuliga væl at manna bátarnar í Vági og á Tvøroyri. Umframt nýggja 10-mannafarið, so er eydnast okkum at manna 5-mannafarið Royndina Fríðu við gentum og dreingjum. Genturnar eru komnar frá barnaróðrinum. Eisini rør barnamanning við gentum. Serliga hava dreingirnir umborð á Royndini Fríðu klára seg væl seinnu árini, meðan tað er gingið striltið at fáa gentur at rógva. Nú er hetta eydnast. 6-mannafarið Smyril er ikki mannaður í summar, sigur John Sofus.
6-mannaførini Smyril og Tvørabáturin hava seinnu árini havt góðar manningar, og nú hava hesir rógvarar funnið saman í spennandi ætlan. Nakrir rógvarar av Tvøroyri róði í fjør við Riddaranum, men nú hava tey stovnað Suðuroyar kappróðrarfelag. Kunnu vit vænta víðkað samarbeiði millum Vág og Tvøroyri, spyrji eg Johan Sofus.
-Nýggja 10-mannafarið er mannað við rógvarum, sum hava róð við Smyrli og Tvørábátinum burtursæð frá einum rógvara, sum róði barnaróður á sinni. Nú fáa vit at síggja, hvussu fer at rigga við nýggja 10-mannafarinum. Kanska verður samarbeiðið víðkað seinni, tí arbeiða vit saman, so er lættari at manna bátarnar, sigur Johan Sofus at enda í stuttari viðmerking.
Av Tvøroyri fættist, at 5-mannafarið Firvaldur er mannað við kvinnum. Firvaldur er eisini mannaður við dreingjum og gentum, og so rør ein barnamanning við gentum.
Taka vit samanum, so stendur bara væl til við kappróðrinum í Suðuroynni. Kappróður hevur djúpar røtur Vági og á Tvøroyri við áhugaverdari róðrarsøgu. Fólk er spent at fylgja við, hvussu fer at gangast nýggja 10-mannafarinum Suðuroyingi. (Vagnur)


text:
Orðblindni fyri C - hjálp so skjótt sum yvirhøvur gjørligt
2019-07-10 11:07
Fyri flestu okkara er tað at lesa ein natúrligur partur av gerandisdegnum. Vit lesa bløð, bøkur, vegaskelti og mangt annað, og vit samskifta skrivliga á netinum uttan trupulleikar. Lesingin fellur teimum flestu líka so lætt sum at draga andan. Men ein partur av okkum, og helst fleiri, enn vit høvdu roknað við, hava trupulleikar við lesing og skriving og stríðast við orðblindni.
Rakar ymiskt
Tøl aðrastaðni siga, at millum 2 og 7 prosent av fólkinum stríðast við orðblindni. Hetta merkir, at millum góð 1.000 og 3.600 fólk í Føroyum hava hendan trupulleika. Orðblindni rakar ymiskt frá menniskja til menniskja og merkir í stuttum, at tú hevur torført við at lesa, skriva og við at skilja tað, sum tú lesur.
Tað er sera týdningarmikið, at vit megna at lofta menniskjum við orðblindni nóg tíðliga og á rættan hátt. Hetta krevur raðfesting, rættar førleikar og økta upplýsing um trupulleikarnar at liva við orðblindni og um møguleikar fyri hjálp.
Ikki longur sibbar
Seinastu árini hava eldsálir, ofta foreldur at børnum við orðblindni og onnur avvarðandi, ótroyttiliga arbeitt fyri at betra um umstøðurnar hjá børnum og vaksnum við orðblindni. Eisini eru útbúnir orðblindalærarar, so at førleikarnir at finna børn við orðblindni so tíðliga sum gjørligt eru til staðar. Og tøkniliga eru nú nógvir møguleikar at ogna sær vitan á annan hátt enn við at lesa, eitt nú við at hoyra lisnan tekst. Eisini tí er tað so umráðandi, at okkara mál verður talgildað.
Fyri fáum áratíggjum síðani vóru børn og vaksin við orðblindni ofta kveistrað burtur sum hálvbýtt, bæði í skúlanum, á arbeiðsplássum og í samfelagnum annars. Hetta líkist sjálvandi ongum, og vónandi er hendan tíðin langt síðani farin.
Men tíverri eru framvegis børn, sum ganga alt ov nógv ár í skúla, áðrenn tey fáa røttu hjálpina. Hetta skal broytast, og vit skulu gera alt tað, vit eru ment fyri, at børn við orðblindni fáa góða og rætta hjálp so tíðliga sum yvirhøvur gjørligt.
Møguleikar við tøkni
Í dag finnast nógv ymisk hjálpartól til okkara borgarar við orðblindni, og bæði í fólkaskúla og á miðnámi eru fólk, sum hava til uppgávu at veita børnum og ungum við orðblindni røttu hjálpina.
Eitt ítøkiligt dømi um eina tøkniliga loysn fyri fólk við orðblindni er at seta eina qr-kotu á atkvøðuseðilin, tá ið fólk skulu velja. Hetta hevði gjørt tað lættari at seta krossin uttan at noyðast at stúra fyri møguligum misskiljingum av teimum mongu nøvnunum á atkvøðuseðlinum, sum fyri fólk við orðblindni kann vera ein vavstur av óskiljandi teknum.
Orðblindni rakar nógv menniskju og hevur álvarsligar avleiðingar, um hesin trupulleiki ikki verður rætt handfarin. Eg vil arbeiða fyri betri umstøðum fyri yngri og eldri við orðblindni, um eg fái møguleikan.
Kristianna Winther Poulsen, valevni Javnaðarfloksins til løgtingsvalið 2019


text:
Tú kanst fáa eitt sindur av náttúruni, heim í køkin. Eg vildi hava eina øðrvísi lampu yvir køksborðinum. Eg var úti í handlum og sá nógvar flottar. Mær dámar væl ljósakrúnur og aðrar pyntiligar lampur. Men onkursvegna kláraði eg ikki... Continue reading →
So bleiv eg 27 ár! Ongantíð áður, havi eg hugsað so nógv um mín aldur. 27 ár.. onkursvegna kenni eg meg gamla. Eg royni at billa mær inn, at tað er tí eg lesi saman við so ungum fólki. Jaa,... Continue reading →
Eg keypti hesa vatn kannuna í Søstrene Grene. Eg helt hana vera vakra, men hví ikki geva henni eitt sindur av persónligheit. Eg átti gull máling heima, so tað var deiliga lætt at fara í gongd. Hetta er ein... Continue reading →
BEN’S COOKIES Hetta var fyrsta uppskriftin er legði út á SukurSøtt og trúgv mær, hóast uppskriftin skjótt er ára gomul, so er hon enn júst líka góð. Tá vit vóru í London í januar mánaða, rendu vit okkum í hesar... Continue reading →
Eg havi tíanverri ongantíð verið sum mamma, á hesum økinum. EG ELSKI BOMM! Eg kundi liva av bommi! Morgun, dag og kvøld! Altso tað er stravið. Onkur sigur at man skal fáa eitt natúrligt forhold til bomm. Hvussu? Eg eri... Continue reading →
Summarið nærkast í Danmark! Trýst á leinkjuna, fyri at síggja hvar klæðini kunnu keypast. http://www.polyvore.com/safari/set?id=195545376 Eg havi givið hesum ynskilistanum navnið “Safari”. Eg haldi at hesin stílurin er eitt sindur jungle’sligur, men eisini femininur. Ein av farvunum sum verður nógv... Continue reading →
Í dag er aftur føðingardagur á skránni. Tað er ikki ein og hvør, men góða vinkona mín Drotning Margrethe. Eg minnist tað sum tað var í gjár, tá tað bankaði á hurðina heima við Norðskála, eitt summarkvøld 1995. Tað var... Continue reading →
At halda heimið reint, er kanska ikki tað sum man heldur er allar stuttligast, men tað skal eisini gerast. Fyri meg er tað ofta nakað eg geri í vikuskiftinum, og ongantíð nakað eg síggi fram til. Men fyri at gera... Continue reading →
Eitt tað fyrsta eg hugsaði um, tá eg skuldi flyta til Danmarkar, var um allar konsertirnar eg kundi fara til. Ikki tí, tað eru eisini nógv tónleika tiltøk at fara til í Føroyum, og karmarnir blíva betur og betur. Men... Continue reading →


text:
Nokk av sukri og sjokulátu, so gongur tað nokk!
Set ovnin á 170 stig
Tilfar til eina køku við diametur á 20 cm
140 g sukur
1 egg
40 g smør
100 g mjøl
20 g kakaopulvur
1 tsk vaniljusukur
1 1/2 bakipulvur
Eitt sindur av salti
1 dl mjólk
50 g myrk sjokuláta
Píska smør, mjøl, sukur, kakao, bakipulvur og salt saman. Píska nú mjólk, egg og vaniljusukur í einum øðrum bolla. Píska síðani alt tilfarið saman, til tað fær ein bleytan konsistens. Rør síðani sjokulátabitarnar í blandið. Koyr nú deiggið í ein randform við einum diametur á 20cm. Baka mitt í ovninum í umleið 35 minuttir. Tað kann verða ymiskt frá ovni til ovn, so hald eygað við køkuni.
Peanutbutter glasur/frosting
60 g bleytt smør
70 g peanutbutter
1 tsk vanuljusukur
200 g flormelis
1 spsk vatn
Píska alt tilfarið saman. Um tað er ov tunt, koyr so meira flormelis í, til tað blívur nóg tjúkt. Koyr í ein sproytiposa og koyr tað á køkuna.
Snickers
Sker snickers í smáar bitar og stroy tað oman yvir glasurið.
Karamell
200 g sukur
50 g smør
1,25 dl róma
Eitt sindur av salti
Koyr sukrið í eina grýtu og lat tað fáa frið at hitast, til tað loysnar frá grýtuni. Tá tað byrjar at brúnkast, tekur tú tað av heitu plátuni og koyrir smørið í. Smørið skal vera skorið smátt. Koyr tað síðani aftur á heitu plátuna og rør runt. Síðani koyrir tú spakuliga róman í og smakkar til við salti. Rør runt til tú heldur at karamellið er blivið nóg tjúkt.
Tú velur sjálv hvussu nógv karamell tú ynskir á køkuna. Eg havi einans koyrt tað á kantin, men tað kann saktans eisini koyrast oman yvir køkuna.
Tadaaa! Vøkur og lekkur.
Valgagnist!
M&K


text:
Nivellering
Nivellering er ein tíðandi partur av uppmáting og avseting í samband við alt byggi- og anleggsvirksemi.
MÁLBÓLKUR
Skeiðið er ætlað fólki, ið hava royndir innan byggi- og entreprenørvinnuna, sum ynskja at nema sær nærri vitan og førleika í nivellering og avseting.
ENDAMÁL
Endamálið við skeiðnum er at geva luttakaranum eina vitan um ymiskar hæddarmátingar (nivellering), avsetingar og uppmátingaruppgávur innan byggi- og anleggsvinnuna.
Skeiðið vil menna førleikan hjá tí einstaka, at nøkta grundleggjandi krøv í vinnuni og bøta um møguleikarnar hjá luttakaranum at fáa arbeiði ella nema sær útbúgving.
INNIHALD
Á skeiðnum verður undirvíst í brúk av ymiskum amboðum, ið brúkt vera til hæddarmátingar og avsetingsuppgávir. Harafturat kanning av neyvleikum á tólum og eftirkanna um tey eru í lagi, áðrenn eitt arbeiði fer í gongd.
Arbeitt verður við at finna hædd á t.d. byggiplássi frá einari givnari kotu, føra málibók og gera ymiskar útrokningar í samband við uppgávuna.
Lært verður at eftirkanna og seta av við teodelitti, brúka ymiskar mátar til longdaruppmátingar somuleiðis at seta gálgar upp við vinkulspegli frá givnari byggilinju.
Luttakarnir vera eftirmettir við einari skrivligari roynd, fyri at vita um tey hava nátt tað ætlaða støði.
Brúkt vera vanlig tól, lasarir, elektroniskir avstandsmátarir og teodelittar.
Luttakarnir hava sjálvir heit og tøtt klæðir og gummistyvlar við.
Hetta skeiðið er ikki á skránni. Her kanst tú boða frá, um skeiðið
hevur tín áhuga. Skeiðið verður fyriskipað, treyta av nøktandi
luttøku. Fráboðanin er óbindandi.
Tekniska økið
Komandi skeið
-
Grundleggjandi leiðaraskeið18.09.2019 - 05.12.2019
-
Alment innlit23.10.2019
-
Lær teg føroyskt til lítar04.02.2020 - 17.03.2020
Fá tíðindabrøv
Ynskir tú at fáa kunning tá nýggj skeið eru á skránni og annað líknandi, so kanst tú skriva teg upp til at móttaka tíðindabrøv frá okkum niðanfyri
Tíðindi
Grundleggjandi leiðsluskeið í Suðuroy 16-Dec-2016
Frá vinstru: Daimi Kjærbo, Fróði Mortensen, Jón Guttesen, Eyðbritt Krosslá, Beinta Virgarsd&oacu...
INNANHÝSIS LEIÐSLUMENNINGARTILGONGD 11-Apr-2014
Innanhýsis Leiðslumenningartilgongd Okkara kundar leggja alsamt meira dent á at fáa eina tænastu, ið er sett s...
ENDURNÝGGJAN AV SVEISISERTIFIKAT 30-Aug-2013
Endurnýggjan av sveisisertifikat verður gjørd eftir avtalu og í samstarvi við Norsk Veritas. Luttakaragjaldið er ...
Luttakandi siga
Um Prosjektleiðaraskeiðið
Skeiðið í projektleiðslu er heilt vist besta skeiðið eg havi verið á í mínum virkna abeiðslívi, ikki minst at takka frálíku skeiðshaldarunum fyri.
Skeiðið gevur innlit í týdningarmiklar mannagongdir, metodir og vegleiðingar fyri at fáa projektið at eydnast, og ikki minst fellur, ið kunnu forkoma projektinum.
Um Skeiðsdepilin
Skeiðsdepilin arbeiðir við eftir- og víðariútbúgving á Glasi í Tórshavn. Vit vilja geva tær neyðuga førleikan at fremja tey verk, sum tú hevur sett tær fyri.Les meira


text:
Enn ein lítil fitt søga
24. august 2019
Eftir at hava hoyrt Paula T. Petersen ígjárkvøldið 23.08.2019 greiða frá eini soo fittari søgu um Bárður, rann mær í hug eina aðra soo fitta søgu. Í hesum føri eru tølini harafturat røtt:
Eg skal royna at endurgeva orðarætt:
Ímeðan pápin ein morgun smurdi matpakkan, spurdi dóttirin:
Hví grenja føroyingar um at gjalda bara 20, 100, 300 krónur í Vágatunlinum og Norðoyatunlinum?
Pápin: Jú, tað skal eg siga tær. Har velja tey serliga Samband og Fólkaflokk, og tí skulu tey straffast. Á hendan hátt fáa vit eisini 40 mió. kr. eyka inn árliga.
Dótturin: Hvat kostaðu tunlarnir?
Pápin: 280 + 395 mió. kr. Tú dugir so væl at rokna, so tú veit at tað eru 675 mió. kr.
Dótturin: Hvussu nógv hava tey goldið higartil fyri tunnilin?
Pápin: Tey hava bara goldið 500 mió. kr. í Vágatunlinum og 658 mió. kr. í Norðoyatunlinum ella uml 1200 mió. kr.
Dótturin: Jamen, so hava tey goldið tunlarnar 2 ferðir aftur, ha?
Pápin: Ja, babba heldur, at tú er soo gløgg. Men tey skulu eisini gjalda partapeningin, tey longu einaferð hava goldið um skattin, einaferð afturat í bummpengum.
Dótturin: Hvussu nógv hava tey, tá goldið?
Pápin: Tá hava tey goldið 2200 mió. kr. Ella áleið tað sama sum bæði Eysturoyartunnil og Sandoyartunnil tilsamans kosta at gera.
Dótturin: Tá hava tey goldið tunlarnar næstan 4 ferðir aftur. Er tað ikki skeivt, tá allir aðrir tunlar eru goldnir 100% av landinum og eru ókeypis at koyra ígjøgnum?
Pápin: Nú spyrt tú meira enn gott er. Men sjálvt um tað er knallandi órættur, so er tað solidariskt. Eg havi verið einaferð í Klaksvík seinastu 10 árini, so vit gjalda eisini solidariskt.
Dótturin: Hvat er solidaritetur?
Pápin: Babba letur hini gjalda, so at vit sleppa undan at gjalda!
Tá segði Dótturin eftir umhugsan: Tað skilji eg ikki.
Og tað geri eg heldur ikki.
Marjus Dam
fyrrverandi løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin
(Pápin=samgongan ímillum Javna, Tjóðveldi og Framsókn)
RN
Aftur


text:
NemKonta
NemKonta er ein vanlig bankakonta, sum almennir stovnar í Danmark nýta til veitingar til borgarar.
Um tú skalt fáa veiting gjøgnum danskar almennir stovnar - SU, pensjón, avlopsskatt ella aðra veiting - er neyðugt, at tú skrásetur eina av tínum kontum til eina NemKontu.
Tú kanst lætt broyta eina av tínum vanligu kontum í Suðuroyar Sparikassa til eina NemKontu, og tú velur sjálv/-ur hvør konta skal broytast.
Tó krevst, at tú hevur fingið danskt persónsnummar (cpr.nr.), áðrenn NemKonta verður skrásett.
Vilt tú hava NemKontu, ert tú vælkomin at seta teg í samband við okkum.


text:
Fjórðings millión til umhvørvistiltøk. Hetta er upphæddin, sum einstaklingar og virki í Tórshavnar kommunu kunnu søkja um at fáa lut í.
Tórshavnar kommuna skipar fyri umhvørvisviku 2. – 9. mai 2015. Og í sambandi við umhvørvisvikuna letur kommunan 250.000 krónur í stuðli til tiltøk, sum eitt nú fyribyrgja dálking, spara orku ella verja djóra- og plantulívið í Tórshavnar kommunu.
Freistin at lata inn umsókn er 1. apríl 2015.
Til ber at taka niður umsóknarblað og lesa reglugerðina á torshavn.fo/umhvorvi
Tilsøgn um stuðul verður latin Í Umhvørvisvikuni.
Stuðul verður latin verkætlanum, sum menna vitanina um umhvørvi, avmarka ella fyribyrgja dálking, virka orku- og tilfeingissparandi, kunna almenningin um umhvørvið ella verja landsløg, djóra- og/ella plantusløg.
Eru spurningar ber til at venda sær til Snarskivuna, telefon 30 20 10.


text:
Ferð er um at koma á orkuskiftið frá olju til grøna elorku. Tiltøkini, sum politiska skipanin hevur sett í verk muna: MVG-frítøka av hitapumpum og elbilum og vetnisbilum. Elbilar og vetnisbilar eru eisini frítiknir fyri virðisgjald og CO2 gjald/vektgjald - og ikki minst lægri elprís til hitapumpur og elbilar gera mun.
Tað eru nú væl oman fyri 1000 hús í Føroyum, sum verða hitað við hitapumpum og talið av elbilum er eisini støðugt vaksandi og nærkast nú teimum 200.
Ynskiligt er tó, at ferðin økist. Ein kritikkur, sum vanliga er at hoyra, og sum hevur hald í veruleikanum er, at alt skiftið til el bara hevur við sær størri nýtslu av tungolju hjá SEV.
Stórur vøkstur í orkunýtslu og í tungolju
Í 2013 vóru 38.000 tons av olju brúkt til elframleiðslu.Í 2015, tá vindmyllulundin í Húsahaga kom í fullan rakstur, minkaði talið heilt niður í 27.000 tons. Í 2018 var oljunýtslan vaksin aftur til 38.000 tons. Hetta vegna stóran vøkstur í nýtslu, heilar 36 GWh, sum allir eru framleiddir við tungolju, tí ongin útbygging av varandi orku hevur verið hetta tíðarskeiðið. Fyrsta hálvár í 2019 hevur vøksturin í nýtsluni verið næstan 10%. Tað er tí alneyðugt at seta ferð á grønu útbyggingarnar, bæði fyri at minka um verandi oljunýtslu og fyri at nøkta vøksturin í nýtslu av elorku.
Verulig ferð er nú á vindorku útbyggingum.
Tvær vindmyllulundir á tilsamans 36 MW eru í útboði í meginøkinum og SEV setir 6 MW vindmyllulund upp í Suðuroy í 2020. Um alt gongur eftir vild, verða allar tríggjar í rakstri í 2020 og fara at minka oljunýtsluna hjá SEV við í fyrstu syftu umleið 25.000 tonsum tonsum um árið. Orsøkin til at sparingin í olju ikki er enn størri, er, at umleið 50 GWh av vindorku, svarandi til eini 12.000 tons av tungolju, ikki kunnu gagnnýtast, tí framleiðslan úr vindi og vatni ofta – serliga í vetrarhálvuni um næturnar og í vikuskiftinum - verður munandi størri, enn vit sum brúkarar eru før fyri at taka ímóti. Men eisini her eru vit sera heppin í Føroyum, tí vit hava natúrgivnar møguleikar fyri at goyma avlopsvindorkuna í vatnbyrgingum við pumpuskipanum.
100% grøn framleiðsla krevur pumpuskipanir
Hugskotið um pumpuskipanir er gamalt. Longu í 2005 søkti Røkt um loyvi at gera pumpuskipan í Vestmanna í sambandi við eina 10 MW vindmyllulund. Tá sum nú er avbjóðingin í okkara avmarkaðu elskipan at stabilisera og goyma vindorkuna. Orkugoymslukanningin, sum Heilsumálaráðið, Orka, SEV og Dansk Energi løgdu fram á sumri 2018, staðfestir eisini greitt, at neyðugt er við pumpuskipanum, um málið at gerast sjálvbjargin við varandi orku skal náast.
Jú meiri vindorka kemur á netið, jú oftari verða støður, har framleiðslan verður størri enn nýtslan, og tøk vindorka tí fer fyri skeytið. Pumpurnar í pumpuskipanunum eru stórar. Í Suðuroy 6 MW – samanber við miðalnýtslu á 5-7 MW. Í fyrsta byggistigi í Vestmanna 70 MW – samanber við miðalnýtslu í megiøkinum á 40-45 MW.
Pumpuskipanirnar kunnu sostatt taka ímóti nógvari vindorku, tá hon er í yvirskoti, goyma hana og síðani framleiða el í tíðarbilum, har ov lítið av vindi er.
Pumpuskipanir í Suðuroy og í Vestmanna
SEV hevur søkt um loyvi til pumpuskipanir – bæði í Vestmanna og í Suðuroy.
Í 2017 søkti SEV um loyvi til slóðbrótandi verkætlan í Suðuroy, sum umfatar pumpuskipan millum Vatnsnesvatn og Miðvatn og uppseting av vindorku upp til 18 MW. Við hesi ætlan kann framleiðslan av grønari orku í Suðuroy koma upp um 80% av nýtsluni og sparingin í tungolju fer at vera omanfyri 5000 tons um árið.
Verkætlanin fekk sjálvandi tey bestu viðmæli frá orkumyndugleikunum.
SEV hevur síðani arbeitt víðari við ætlanini og hevur nú eitt gott boð uppá best møguligu teknisku og fíggjarligu loysnina. Sjálvt um ætlanin er vorðin væl dýrari enn upprunaliga mett, vísa samanberingar við aðrar loysnir – eisini verandi tungoljuverk, at hendan loysnin við pumpuskipan er tann besta, bæði við atliti til teknikk, framleiðsluprís og umhvørvi.
Í 2013 og aftur í 2018 søkti SEV um loyvi til sera stóra verkætlan í Vestmannaøkinum. Seinna umsóknin var eitt beinleiðis úrslit av orkugoymslukanningini. Sambært umsóknini skal byrjast beinan veg og skal fyrsta byggistig verða klárt at taka í nýtslu á sumri 2024.
SEV drálar við pumpuskipanum, Orka ósamd
Fyrr í ár tók SEV avgerð um at útseta verkætlanina í Suðuroy, tí teir halda hana verða ov dýra og nú um dagarnar siga teir seg fara at útseta pumpuskipanina í Vestmanna til 2026, tí teir halda, at føroysku húsarhaldini eru ikki nóg skjót til at velja hitapumpur.
Orka heldur harafturímóti, at pumpuskipaninar skulu byggjast sum skjótast, tí tað er búskaparliga skilagott og tí at tær eru ein avgerandi fortreyt fyri framhaldandi útbygging av vindorku í Føroyum.
Lyfta í felag
Orkuskiftið er bæði grøn elframleiðsla og skifti frá olju til el í nýtslu. Skal tað eydnast til fulnar mugu bæði ganga undan og hvørgin bíða eftir hinum. Sum nevnt omanfyri er ongin nýggj grøn framleiðsla komin seinastu fýra árini, og hetta hevur uttan iva negativa ávirkan á hugin hjá fólki at velja grønar orkuloysnir. Við verandi orkupolitikki loysir tað seg at skifta til hitapumpur og elbilar. Tær nógvu vindmyllurnar, sum koma næsta ár fara heilt vist at seta eyka ferð á.
Eisini kann væntast, at orkufyritøkur fara at bjóða sínum kundum loysnir, sum sleppa einstøku húsarhaldunum undan sjálvum at gera íløgur.
Á framleiðslusíðuni verður sum nevnt stórur tørvur á orkugoymslum longu næsta ár.
Pumpuskipanir skulu tí gerast beinanveg, so grøn avlopsorka kann fáast til høldar og so rúm verður fyri enn meiri vindorku og sólorku.
Orkuskiftið er stórur vinningur fyri alt samfelagið. Avbjóðingin er spennandi og stór, bæði hjá hvørjum einstøkum og ikki minni hjá SEV og øðrum fyritøkum, sum eru til reiðar.
Tað ber væl til at røkka málinum, sum er á burðardyggum grundarlagi at gerast óheft av olju og at liva upp til altjóða veðurlagssáttmálar. Kravið er tó, at vit geva hvørjum øðrum rúm til at lyfta í felag.
Um tú hevur spurningar ella viðmerkingar er tú vælkomin at seta teg í samband við Kára Mortensen, telefon 342400, ella at senda okkum ein teldupost á us@us.fo
« Aftur
Nú byrjar savningin av náttúruvitan…
11-09-2019
Sólorkuskipan í Sumba
11-09-2019
IRF fingið umhvørvisgóðkenning til …
05-09-2019
Góðkenning til útfylling til ídnaða…
04-09-2019
Klaksvíkar Sleipistøð umhvørvisgóðk…
29-08-2019
Tíðindaskriv: Nýggjar vísindaligar …
28-08-2019
Góðkenning av árinsmeting við Vatns…
23-08-2019
Fimm tey týdningarmestu grønu
09-08-2019
Orkuskiftið – alt er á veg Vindmyll…
31-07-2019
Frágreiðing um nýggj fluororganisk …
31-07-2019


text:
20. mars 2007, 21:42
Umleið 2/3 av skrokkinum til fyrra supply-skipið hjá Thor eru nú komnir upp, og miðjað verður eftir, at hesin skrokkurin kann sjósetast einaferð fyrst í juli.
- Pláss er ikki til at smíða báðar skrokkarnar í byggihøllini í senn, men tá hin fyrri verður flotaður í juli, verður rættiliga farið undir at smíða hin seinna, sigur Dánjal Andreassen, fyrisitingarleiðari á Skála Skipasmiðju
Tað gongur væl hjá Skála Skipasmiðju og pólsku handverkarunum, sum skipasmiðjan hevur at hjálpa sær, at byggja tann fyrra nýbygningin av tveimum til P/F Thor í Hósvík.
Dánjal Andreassen, fyrisitingarleiðari, sigur, at umleið 2/3 av skrokkinum til fyrsta supply-skipið nú eru komnir upp, og miðjað verður eftir, at hesin skrokkurin kann sjósetast einaferð fyrst í juli. Tá verður hann lagdur við bryggjuna og verður smíðaður liðugur, meðan hann liggur við bryggju.
- Vit hava bílagt stálið til seinna nýbygningin, sum P/F Thor skal hava, og vit vænta, at stálið kemur síðst í hesum mánaðinum.
Fyrisitingarleiðarin sigur, at pláss er ikki til at byggja báðar skrokkarnar í byggihøllini í senn, men tá hin fyrri fer út, verður rættiliga farið undir at byggja hin seinna.
- Vit fara tó undir at skera stál til hin seinna, og ætlanin er eisini at smíða onkra sektión, sum so verður klár at seta upp, tá hin fer út.
Dánjal sigur, at supply-skipini, sum skipasmiðjan nú smíðar fyri Thor, verða 55 metrar long, og hesir báðir sáttmálarnir tilsamans liggja um 150 miljónir krónur.
Nú tað stundar til páskar, fara nakrir av teimum 40 póllendingunum, sum smíða skipini á Skála, heim, og aðrir koma higar til lands.
- Menninir hava loyvi at verða eitt hálvt ár í Føroyum í senn, men vit skipa so fyri, at ikki allir fara heim í senn.
Dánjal Andreassen heldur, at tað sjálvandi kundi verið ein fyrimunur fyri byggiarbeiðið, um tað vóru somu menninir, sum smíðaðu skrokkin lidnan.
- Men tað er einki at ivast í, at teir hava gott av av sleppa úr byggiumhvørvinum og heimaftur til familjurnar.
Fyrisitingarleiðarin sigur, at allir fóru heim til Póllands á jólum.
Flestu póllendingarnir, sum arbeiða á Skála Skipasmiðju, komu higar í desember.
© Vilmund Jacobsen - Sosialurin


text:
Orð og lag: Finn-Arne Lauvås
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Jesus mín frelsa er,
leið mín mót Himni ber,
sál mín varð frelst við at líta á Jesus, Guðs Lamb.
Eg royndi mín egna veg,
men fastan eg rendi meg,
tó frelstur eg varð við at líta á Jesus, Guðs bløðandi Lamb.
Niðurlag: Nú ber leið mín heim til Lívsins Lond,
sál mín er frelst, Jesus, Hann tók mína hond.
Brotið er Satans vald,
trælatíðin er tald,
mín sál hon varð frelst við at líta á Jesus, Guðs bløðandi Lamb.
2. Sí, tíðin hon rennur skjótt,
Jesus, Hann kemur brátt;
ert tú til reiðar, á, sál, er tín synd tváað burt við Hans blóð’?
Dóm tín Hann tók á Seg,
straffin Hann bar fyri teg,
tín sál verður frelst við at líta á Jesus, Guðs bløðandi Lamb.
3. Hjarta mítt eigur frið,
sum Hann hevur fylt meg við,
eg hjartafrið fann meðan heimurin leikar í kring meg!
Sál mín varð endurloyst,
og Jesus er vorðin mín troyst;
mín sál hon varð frelst við at líta á Jesus, Guðs bløðandi Lamb.


text:
Starvsvenjingarvitjan av skúlanum
Skúlin hevur sambært Námskipanini ábyrgd fyri samtarvi millum skúla og starvsvenjingarpartin.
Hetta verður skipað m.a. við at kontaktpersónurin hjá næminginum á skúlanum kemur á vitjan, eina til tvær ferð í útbúgvingunum.
Næmingurin fær boð um vijtanina í góðari tíð áðrenn, og hevur ábyrgd av boða sínum vegleiðara frá vitjanini, og av at hava útbúgvingarætlanina, ið inniheldur skjølini "persónlig útbúgvingarætlan" og "kurlur", við til samrøðuna.
Endamálið við starvsvenjingarvitjanini er
- At menna samstarvið ímillum skúlan og starvsvenjingarstaðið.
- At tvinna saman ástøðiliga og verkliga partin.
- At stuðla fakligu og persónligu menningini hjá næminginum, við einari samrøðu við kontaktpersón frá skúlanum og vegleiðara í starvsvenjing.
Undir starvsvenjingarvitjanin skal ein samrøða verða ímillum næming, starvsvenjingarvegleiðara og kontaktlærara frá Heilsuskúlanum.
Endamálið við samrøðuni er
- At fylgja upp persónligu málini, ið næmingurin hevur sett sær, í "persónligu útbúgvingarætlanini" saman við sínum kontaktlærara á skúlanum
- At tryggja, at ein reyður tráður er í fakligu og persónligu menningini gjøgnum alla útbúgvingina, og at samstarv er um næmingin, millum skúla og starvsvenjing.
Karmar fyri starvsvenjingarvitjanina
Vitjanin er á starvsvenjingarstaðnum, har næmingurin er. Ein ávís tíð verður sett av til hvønn næming.
Viðurskifti, ið eru viðkomandi í útbúgvingini, kunnu takast upp undir vitjanini, sum undirvísing, ella kjak.
Kontaktlærarin á skúlanum, hevur ábyrgdina av at skipa fyri starvsvenjingarvitjanini.
Tað er ikki krav, at vitjanin er í samband við tær tríggjar kravdu metingarsamrøðurnar í starvsvenjingini. Málið er tó, at vegleiðari og næmingur nýta tað, ið kemur fram undir vitjanini, víðari í arbeiðnum við málunum fyri starvsvenjingina. Soleiðis verður ein reyður tráður ímillum teori og praksis, og ígjøgnum alla útbúgvingina hjá tí einstaka næminginum.


text: Ikki er tað ofta tað hendir, men í dag havi eg altso havt eina perfekta caféuppliving. Tað er ein uppliving, har alt svingar sum tað skal, har formur og innihald samsvara og har tú sum gestur følir ómak og nærlagni í øllum staklutum í tíni uppliving og tað snýr seg um alt frá innrætting av hølunum til samanseting av matinum á tallerkinum og til sjálva matgerðina. Hesa uppliving, sum eg av hjarta viðmæli øllum lívsnjótarum, hevði eg saman við vinkonum á Fiskastykkinum í Sandavági. Talan er um søguligar pakkhúsbygningar, sum liggja Úti á Gjógv á økinum, sum tey brúktu at turka og pakka klippfisk fyrr í tíðini. Har er praktfult at koma inn, tí caféin er so heilt sjáldsama vøkur. Har er hugsað um allar staklutir – alt riggar saman í teimum sera modernaðu, ljósu, norðurlendsku caféhølinum, sum eru sofistikerað og rá og anda av føroyskari søgu. Vit fingu okkum morgunmat, sum varð serveraður skjótt og væl við effektiviteti og náttúrligum blíðskapi á vøkrum borðiskum frá keramikaranum Guðrið Poulsen. Hon hevur somuleiðis gjørt teir flottu kopparnir, ið allir eru ymiskir við vøkrum litsamansetingum, ið bera brá av perlumóðir og gjari. Tað er somuleiðis Guðrið, sum hevur skapað tær fínu, ljósu, modernaðu lampurnar uppi yvir diskinum. Á vegginum eru væl valdar svart hvítar fotomyndir av klippfiskavirkseminum. Alt signalerar dygd og tað ger maturin sanniliga eisini. Ein grovboll við akkurát tilpass biti í og kjarnum uttan at hann av teirri grund fer at minna um saguspønir soleiðis sum lagnan er hjá so mongum væl meintum grovbolla. Konsistensurin er bæði seigur, mjúkur við broysknari skorpu. Smakkurin javnvigar perfekt millum salt og søtt og ikki so nógv, at breyðið tekur yvir. Eitt sindur av herligum (ordiligum!) smøri, frískligum yoghurt, - heimagjørdum rabarbusúltutoyi, væl kryddaðum hummusi, søtum og góðum dadlublandi og herligum osti - og tað er ikki tann typiski syrgiligi gummiosturin, sum so mangar caféir spara seg eftir reyv við - nei talan er um ordiliga góðan, fullfeitan langtíðarlagraðan ost við nøtakendum smakki. Hartil nakrar skivur av reyðari piparfrukt og broysknum knekkbreyði - øll herligheitin serverað fyri 90 krónur (+ 20 kr fyri kaffi) uttan skuggan av plastikki nakrastaðni. Tað er fantastiskt og ikki síðstu ferð, eg vitji Fiskastykkið - tað minnir í grundini um eitt mentanarhús við denti á design og list. Bjørk Gudmundsen framsýnir niðriundir í sambandi við mentanarvikuna Vesturskin.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Teistin fer aftur í sigling
Tað var klokkan 11.42 í dag, at Strandferðslan fekk boðini um, at Teistin lá uttan framdrift í Skopunarfirði.
Í eyka tíðindasending klokkan hálvgum tvey greiddi Hilmar Eliasen, stjóri á Strandferðsluni, frá, at skipið aftur hevur fingið framdrift. Brimil og LÍV sleipa Teistan á Gomlurætt.
35 ferðafólk vóru umborð á Teistanum, tá hann fekk maskinbrek.
Brimil riggar til at sleipa Teistan (foto: Sanna av Skarði)
Skjóttgangandi bjargingarbáturin, Rescue Lív, fygldi saman
við Brimli, Teistanum inn á Gomlu Rætt (foto: Sanna av Skarði)
Sí eisini


text:
Føroyingar fáa endiliga høvi at síggja føroysk-danska spælifilmin NINA, ið varð filmaður á Kalsoynni summarið 2017. Filmurin hevur nevniliga almenna frumsýning 12. septembur í teimum føroysku biografunum
Filmurin er ein kærleikssøga um rithøvundan Ninu, sum í síni tráan eftir sjálvræði fer á eina heilt nýggja leið fyri at flýggja úr sínum einsemi.
NINA, ið fer fram í Mikladali, hevur verið sýndur á filmsfestivalum kring heimin. Filmurin hevur millum annað verið á stórum festivalum sum Miami Film Festival í USA, á Lübeck Film Festival í Týsklandi og Molodist Kyiv International Film Festival í Ukraina.
Tað er tí stórt og spennandi, at filmurin endiliga kann sýnast í heimlandinum við einum góðskustempul frá viðurkendum festivalum. Filmurin kann síggjast bæði í Havn og í Klaksvík.
Meira at vita um filmin og ferðina hjá NINA, ber til at fáa her.


text:
Germanar
Germanar vóru tey fólkini, sum búðu næst markinum til Rómverjaríkið. Millum kendastu ættirnar vóru gotar og vandálar. Fyrst í ár 400 fóru vandálarnir gjøgnum Gallia (nú Frakland) og haðani til Norður-Afrika og til Spania. Við Alarik á odda hertóku og rændu vesturgotar býin Róm í ár 410. Við Artala á odda komu húnarnir til Gallia, har teir vórðu steðgaðir í árinum 451. Í árinum 476 settu herhøvdingarnir hjá barbárum síðsta keisaran frá, og Vestur-Rómverjaríkið var fallið. Norðurevropeiska fólkið er ættað frá teimum gomlu germanunum, sum um tað munið, Jesus var føddur, búðu norðanfyri Romverjaríkið. Til hesa ætt verða eisini roknað m.a. fólkini í Norðurlondum, Týsklandi, Hollandi og Stórabretlandi. Flestu mál í Evropa eru indo-evropeisk, til dømis romansk- og germansk mál, umframt slavisk- og baltisk mál og fleiri mál í Suður-Asia. Føroyskt er eitt norðurgermanskt mál og føroyingar er germanskt fólkaslag.


text:
Í kjalarvørrinum á gøluni um datagreiningarfyritøkuna Cambridge Analytica, sum við at brúka dátur frá facebook skal hava sett síni fingramerkið á bæði amerikanska forsetavalið og fólkaatkvøðuna um Brexit, er ljóskastarin av álvara settur á væl umtókta sosiala miðilin.
Men hvat veit facebook um teg?
Kann facebook til dømis geva eitt boð uppá, hvussu tú atkvøður til eitt val? Um tú hellir til høgru ella vinstru?
Einfalda svarið er ja. Í øllum førum um fortreytirnar eru til staðar, eitt nú um tú ert staddur á røttum staði og ikki aktivt hevur blokerað fyri júst hesum slagnum av upplýsingum.
Hvat facebook veit um júst teg kanst tú finna útav undir teiginum ad preferences.
Her sært tú tað vit kunnu kalla tína "handilsligu vangamynd", sum er tað sum facebook brúkar til at velja út hvørjar lýsingar tú skal hava at síggja, grundað á tín atburð á facebook og tað tú annars hevur sagt um teg sjálva/n.
Trýst eitt nú á yvirskriftina "your information" ella "tínir upplýsingar". Her sæst til dømis, um tú býrt í eini familju ella einsamall/ur, um tannáringar eru í húskinum, hvat slag av fartelefon tú brúkar, um tú ferðast ofta, hvussu skjótt títt internetsamband er og nógv annað.
Tú kanst velja upplýsingar frá. Men so broytist títt upplivilsi á facebook samsvarandi.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
CCF 26 C
TSB E 83
1 Viljið tær nú lýða á,
meðan eg flyti fram,
ein býr jallur í Noregi,
Ólav nevni eg hann.
- Nú siglir edilingur av Norði,
blíður rennur byrur millum borða.
2 Tógva eigur hann synir sær,
báðar kann eg væl nevna,
Hálvdan og hann Finnur hin fríði
kunnu væl dreingjum stevna.
3 Hálvdan var sá eldri bróðir,
Finnur var sá yngri,
tó at hann var vakrari,
fell honum forlag tyngri.
4 Hálvdan vóx í faðirs garði,
við tað fór hann fram,
tóktist ei heilur liva tann dag,
hann blódgaði ikki mann.
5 Hálvdan vóx í faðirs garði,
søgur ganga frá,
tóktist ei heilur liva tann dag,
hann blódgaði ikki ein ella tvá.
6 Hálvdan vóx upp í faðirs garði,
við alskyns mekt og meingi,
Finnur fór á leikvøllir
burt við jalsins dreingir.
7 Upp vóx hann á leikvøllum
so fagur sum nøkur kvinna,
so var hans hár á herðar lagt,
sum moyjar reyðargull spinna.
8 Upp vóx hann á leikvøllum
við alskyns mekt og prýði,
øllum var hann yvir vón,
tí kallaðist Finnur hin fríði.
9 Upp vóx hann á leikvøllum
undir reyðum skildi,
lærdi allar listir tær,
ið riddarin kjósa vildi.
10 Upp vóx hann á leikvøllum
burtur hjá øðrum sveinum,
hvønn tann dag teir reiðir vóru,
stóð teim stríð af meini.
11 Niður settust sveinarnir,
reiðir ið teir vóru:
“líkari var tær konu at biðja
enn berja okkur so stórum.”
12 Niður settust sveinarnir,
reiðir vóru báðir:
“líkari var tær konu at biðja
enn berja okkur so sára.”
13 Finnur er á leikvøllum
talar við sínar dreingir:
“hvar vitið tær mín javnlíka?
tað havi eg hugsað leingi.”
14 Sveinar svara sínum harra:
“hví spyrjið tær svá?
best mantú vita við sjálvum tær,
hvar tín stendur hugur á.
15 Best mantú vita við sjálvum tær,
hvar tín stendur hugur á,
hoyrt havi eg gitið Írlands kong,
so væna dóttur ár.
16 Hoyrt havi eg gitið Írlands kong,
so væna dóttur ár,
hana tykjum vær sómi tær,
kant tú hana fá.
17 Írlands kongur dóttur eigur,
føgur er hon í brúnum,
flættað hár á herðar er lagt
við silkibondum snúnum.
18 Írlands kongur dóttur eigur,
føgur er hon sum sól,
so er at líta á jomfrú kinn,
sum droyri drýpur á snjó.
19 Írlands kongur dóttur eigur
mektiga og so mæta,
einans er hon arvingi
til góds og landa at gæta.
20 Hon ber ikki bleika brá
undir sínum gula hári,
heldur enn tann fagra summarsól,
sum føgur skín um várið.
21 Hon kann alt við hondum gera,
sømir væl eini kvinnu,
hon kann bók og rúnarmál,
og reyðargull at spinna.”
22 “Er hon so væn og tekkilig,
sum tær segið frá,
biðja skal dóttur Írlands kongs,
tað standi hvat af ið má.”
23 Hann kastaði svørð og herklæði,
hann lysti ei longur at leika,
gekk so fyri faðir sín
við reyðar kinnar og bleikar.
24 Finnur stendur á hallargólvi,
leggur við faðir ráð:
“nú lystir meg til Írlanda,
og kongins dóttur at fá.”
25 “Fátt er tær af hyggi komið,
tú hevur tagt so leingi,
kongur hevur af lívi tikið
so mangar reystar dreingir.”
26 Finnur stendur á hallargólvi,
tók hans orð við reiði:
“tó skal eg til Írlanda,
eg komi ei aftur úr teirri.”
27 Finnur stendur á hallargólvi,
skortar hann ei fíggja:
“nú lystir meg til Írlanda
kongins dóttur at síggja.”
28 Finnur so til orða tekur,
talar so for seg:
“falli eg á Írlandi,
Hálvdan, hevn tú meg.”
29 Svaraði hans sæla móðir,
kinnar bar hon so reyðar:
“fellur tú á Írlandi,
syrgi eg meg til deyða.”
30 So letur Finnur hin fríði
síni skipini búgva,
allar letur hann streingirnar
af reyðargulli snúgva.
31 So letur Finnur hin fríði
byggja skipin stór,
bæði letur hann í tey laða
virtur og so bjór.
32 So letur Finnur hin fríði
byggja skipin sín,
bæði letur hann í tey laða
virtur og so vín.
33 Finnur letur snekkju smíða
við so lítlari ró,
af gulli málar hann borðini,
tey glógva for oman sjó.
34 Finnur letur snekkju smíða,
dreingir munnu gita,
af gulli vóru mastrarnar,
af silvri vóru bitar.
35 Bræddir vóru hans brandar,
seglini vóru ný,
gyltir leika hans veðurringar
so hátt í miðjal ský.
36 Bræddir vóru brandar,
skorin var hvør stokkur,
stavnur og stýri af reyðargulli,
og so var segl í toppi.
37 Summir bóru mat í skip,
summir bóru vópn,
vóru so snart til ferðar búnir
á teirri somu nátt.
38 Vóru so snart til ferðar búnir
á teirri somu nátt,
hildu út af Noregi,
og tað var alt so brátt.
39 Vindur upp síni silkisegl
gull við vovin rand,
strikar ei á bunka niður
fyrr enn við Írland.
40 Hegar ið hans snekkja
kendi fagurt land,
kastar síni akkerini
á so hvítan sand.
41 Kastar síni akkerini
á so hvítan sand,
fyrstur stígur Finnur hin fríði
sínum fóti á land.
42 Fyrstur stígur Finnur hin fríði
sínum fóti á land,
albrynjaðar herkempur
hvør undir sína hond.
43 Albrynjaðar herkempur
hvør undir sína hond,
dreingir ræðu tey tjøld at slá
skamt frá sjóvarstrond.
44 Gingu teir frá strondum niðan
ríkir menn og reystir,
lunnar brustu, jørðin skalv,
teir tóku sín knørr í neystið.
45 Gingu teir frá strondum niðan,
vóru í jarni klæddir,
reyðargullhjálm á høvdi bóru,
teir vóru at ongum ræddir.
46 Mitt í miðjum grasagarði
axla teir síni skinn,
og so búnir ganga teir
í høgar hallir inn.
47 Og so búnir ganga teir
í høgar hallir inn,
sum Írlands kongur við borði
sat við mann og hundrað fimm.
48 Finnur gekk í høllina inn,
áður var tann siður,
hevur nú alt í einum orði,
heilsar og hann biður.
49 Finnur stendur á hallargólvi,
hann ber framm kvøðu sína:
“sit væl, reystur Írlands kongur,
tú gev mær dóttur tína.”
50 Svaraði tá Írlands kongur,
hann heldur á búnum brandi:
“sig mær, frægur, eiti títt,
og hvaðan ert tú af landi?”
51 “Ólavur jall er faðir at mær,
Hálvdan eitur mín bróðir,
sjálvur eiti eg Finnur hin fríði,
frú Gortra er mín móðir.”
52 “Allir hennara ríku frændur
halda so miklan mun,
hon er ein útvald kongsdóttir,
men tú ert ein jalsson.”
53 Finnur stendur á hallargólvi,
tók hans orð við gamni:
“hesin sami jalssonur
hann tykist vera tín javni.”
54 Finnur stendur á hallargólvi,
dreingir leggja í minni:
“sig mær kongur nei ella ja,
eg biði ei annað sinni.”
55 Svaraði hann Írlands kongur:
viltú tey boð tiggja,
“far teg aftur til Noregis,
so vænur í orni at liggja.”
56 Finnur stendur á hallargólvi,
hann vildi ei megin loyna,
ætlaði kongi banasár
og odd í hjálmin royna.
57 “Viltú ikki tína dóttur
geva mær at gifta,
eg bjóði tær ei onnur boð,
enn lív frá londum skifta.”
58 Finnur brá við breiðaborð,
er mær ei á tí hól,
oddurin kom í búgvið borð
og niður í hallargólv.
59 Finnur brá við breiðaborð,
vá hann til so fast,
inntil hans tað góða svorð
í tógvar lutir brast.
60 Tóku Finn hin fríða,
løgdu hann í bond,
teir spardu hvørki stál ei jarn
alt um hans ljósu hond.
61 Vóru undir hans hvørji hond
ikki minni enn fimm,
áður teir høvdu Finn hin fríða
í myrkastovu inn.
62 Vóru undir hans hvørji hond
ikki minni enn tólv,
áður teir høvdu Finn hin fríða
á myrkastovu gólv.
63 Settu hann í myrkastovu
einum manni til handa,
hann hevur so mangan óvinin,
nú stendur hans lív í vanda.
64 Tóku teir hin fríða Finn,
settu hann í jarn,
tað var frúgvin Ingibjørg,
hon fekk bæði angist og harm.
65 Fram gekk frúgvin Ingibjørg
inn fyri faðir sín,
berføtt í einum náttserki
undir eitt høvuðlín.
66 Tað var frúgvin Ingibjørg,
hon fellur á síni knæ:
“ger tað fyri manndóm tín,
tú gev tann riddara mær.”
67 “Tað tykir tínum vinum og frændum
vera miklan mun:
tú ert ein útvald kongsdóttir,
hann er ein jalsson.”
68 “Eg vil einki af ríkinum hava
uttan míni skarlaksklæði
og hann Finn hin fríða,
vit skulum af landi bæði.
69 Eg vil einki af ríkinum hava
uttan mín sokk og skó,
tjena mær fyri øl og mat
og liva sum fátækt fljóð.”
70 Reiður rendi hann hana burt,
vildi hana ikki hoyra:
“sømir tað ei mín bitra brand
at rjóða í kvinnu droyra.”
71 Reiður rendi hann hana burt,
tungan ræð at ljóða:
“sømir tað ei mín bitra brand
at rjóða í kvinnu blóði.”
72 “Hoyr tað mín hin sæli faðir,
sjálvur skaltú ráða:
sendi eg Hálvdani sterka boð,
tá stendur títt lív í váða.”
73 Heitur hon á sín lítin svein,
hon klæðir hann væl í skrúðir:
“eg havi roynt teg á øllum lutum,
tú hevur verið mær trúur.”
74 Heitir hon á sín lítin svein,
hon klæðir hann væl í skreyt:
“eg havi roynt teg í øllum lutum
og allarmest í treyt.
75 Tú skalt fara til Hálvdans sterka
og bera honum boð til handa:
hans er bróðir í myrkastovu
staddur í stórum vanda.
76 Hans er bróðir í myrkastovu
staddur í stórari neyð,
stendur í veði Írland alt,
tann fagra rósin reyð.
77 Hans er bróðir í myrkastovu
staddur í stórum váða,
stendur í veði Írland alt
um Ingibjørg at fáa.”
78 Síðla er um aftanin,
alt gekk fólk at sova,
njósnarasvein af høllini gekk,
hann festir nú hurð í klova.
79 Vindur upp síni silkisegl
gulli vovin við rand,
strikar ei á bunkan niður
fyrr enn við Noregs land.
80 Hegar ið hans snekkja
kendi fagurt land,
kastar hann sínum akkerum
á so hvítan sand.
81 Kastar hann sínum akkerum
á so hvítan sand,
fyrstur steig frúnnar sendisvein
sínum fóti á land.
82 Uppi í miðjum grasgarði
axlar hann sítt skinn,
og so búgvin gongur hann
í høgar hallir inn.
83 Og so búgvin gongur hann
í høgar hallir inn,
sum Hálvdan sterki á borði sat
við mann og hundrað fimm.
84 “Ver vælkomin sendisvein
higar nú til mín,
drekk nú hvat tær betur líkar
mjøðin ella vín.”
85 “Lítið er mær um mjøðin tín,
alvæl minni um vín,
onnur havi eg ørindi
higar í dag til tín.
86 Tín er bróðir í myrkastovu
staddur í stórari neyð,
stendur í veði Írland alt,
tann fagra rósin reyð.
87 Tín er bróðir í myrkastovu
staddur í stórum vanda,
stendur í veði Írland alt
Ingibjørg til handa.”
88 Hálvdan so til orða tekur,
mælir so fyri sær:
“hvat hevur hann til sakar gjørt,
hví situr hann har?”
89 Hann legði ást við kongins dóttur,
satt so segi eg tær,
tað hevur hann til sakar gjørt,
tí situr hann har.
90 Tá varð hann reiður Hálvdan sterki
bæði af grimd og bræði:
um tey høvdu sín vilja framt,
líkabørn vóru tey bæði.
91 Tá varð hann reiður Hálvdan sterki,
hann sínum borðum skeyt,
allur tann hin brúni mjøður
á hallargólvi fleyt.
92 Tá varð hann reiður Hálvdan sterki,
skeyt sínum borðum fram,
allur tann hin brúni mjøður
á hallargólvi rann.
93 Hálvdan sínum borðum skeyt
bæði af ilsku og reiði,
ótøld vóru tey silvursteyp,
ið sundur gingu í teirri.
94 Hálvdan sprakk úr hásæti,
søgur ganga frá,
uttarlaga á hallargólvi
har komst hann fótum á.
95 Hálvdan so til orða tekur,
býst hann ei við frið:
“hvørt skulum vær við skipum fara
ella við hestalið?”
96 Svaraði Trándur sendisvein:
“vær gerum so lítið af,
snarari bera os gammar tveir
yvir tað salta hav.”
97 Finnur letur liðið samla
bæði torpar og tegnar,
har komu tveir, sum biðin var ein,
Finn hin fríða at hevna.
98 Vinda teir upp síni silkisegl
gull við vovin rand,
strika ei á bunkan niður,
fyrr enn við Írland.
99 Hegar ið teirra snekkja
kendi fagurt land,
kastar hann sínum akkerum
á so hvítan sand.
100 Kastar hann sínum akkerum
á so hvítan sand,
fyrstur stígur Hálvdan sterki
sínum fótum á land.
101 Fyrstur stígur Hálvdan sterki
sínum fótum á land,
og hann Trándur sendisvein
undir hans høgru hond.
102 Svaraði Trándur sendisvein:
“lat meg fyri ríða;
kunnig eru mær lokabrøgd
og allir loynistígir.”
103 Gingu teir frá strondum niðan,
eingin man tað vara,
brendu inni konur og børn,
ið hvar teir komu til garða.
104 Tí svaraði hann Írlands kongur,
login leikar hátt:
“hvat havi eg til sakar gjørt,
hví verði eg brendur á nátt?”
105 Hálvdan so til orða tekur,
mælir fyri munni á sær:
“tað visti tú, Írlands kongur,
at bróður átti eg mær.”
106 Tí svaraði hann Írlands kongur
af so tungari neyð:
“Finnur er í myrkastovu,
hann er ikki deyður.”
107 Tað var reystur Hálvdan sterki,
ið sínum svørði brá,
hann kleyv sjálvan Írlands kong
sundur í lutir tvá.
108 Hann kleyv reystan Írlands kong
sundur í lutir tvá,
síðan fullu partarnir
á brennandi bál.
109 Hálvdan reikar um borgina,
hann nær ei inn at ganga,
klývur upp hurðar af seigum jarni,
hann loysir upp reystan fanga.
110 Finnur leyp úr myrkastovu,
hann var til ilsku fúsur:
“eg havi kongi skatt at lúka
fyri tað myrka hús.”
111 Finnur leyp úr myrkastovu,
kinnar bar hann so baldar:
“eg havi kongi skatt at lúka
fyri tað jarnið kalda.”
112 Hálvdan so til orða tekur
á hesum sama sinni:
“eg havi allar skattir lokið
og brent hann brádliga inni.”
113 Gingu teir í moynnarsal
fyri tað sprundið ljósa:
“viltú meg ein høvdinga
ein fyri øllum kjósa?”
114 Svaraði frúgvin Ingibjørg
(nú er eftir tað vesta):
“hevði tú vegið Vínkongarnar,
tá skuldi tú meg festa.”
115 “Til Vínlands er so long ein leið,
streymar og brattar bylgjur,
hoyr tú Hálvdan, bróðir mín,
hagar skaltú mær fylgja.”
116 Svaraði Hálvdan bróðir hans,
stóð har skamt ífrá:
“eg eri so glaður at fylgja tær
sum fuglur á villini bráð.”
117 Vinda teir upp síni silkisegl,
gull við vovin rand,
strika ei á bunkan niður
fyrr enn við Vínland.
118 Hegar ið teirra snekkja
kendi fagurt land,
kastar hann sínum akkerum
á so hvítan sand.
119 Kastar hann sínum akkerum
á so hvítan sand,
fyrstur stígur Finnur hin fríði
sínum fótum á land.
120 Fyrstur stígur Finnur hin fríði
sínum fótum á land,
albrynjaður Hálvdan bróðir
undir hans høgru hond.
121 Ganga teir frá strondum niðan
af so grimmum alvi,
rekkar tríggir á nesi sita,
teir leika títt við talvi.
122 Svaraði hann Finnur fríði:
“eg geri tað ei at loyna,
til tess eri eg higar komin,
roysni vil eg royna.”
123 Tórstein hvarv á nesi burt,
hann var maður hin vesti,
hann kom aftur uttan borgar
á kolsvørtum hesti.
124 Finnur hann brá honum ímót
af so grimmum alvi,
treiv um fyrsta Vínkongin,
hann sleit hann af um nalva.
125 Ívint hvarv á nesi burt,
hann var maður hin vesti,
hann kom aftur uttan borgar
á kolsvørtum hesti.
126 Rólant hvarv á nesi burt,
fáir finnast slíkir,
hann kom aftur uttan borgar
í flogdreka líki.
127 Skapti seg í flogdreka líki,
hann fleyg í loft við veingjum,
pílur fleyg af hans hvørji fjøður,
hann feldi reystar dreingir.
128 Hegar ið Finnur hetta sær,
mannspell var at meini,
skapti hann seg í varglíki,
hann feldi alvæl fleiri.
129 Fuglar tveir í lofti fljúgva,
fast við knúgvum banga,
hoyrast mátti innan hallar,
rætt sum trumur ganga.
130 Fuglar tveir í lofti fljúgva,
fast við knúgvum bróta,
hoyrast mátti innan hallar,
rætt sum trumur skjóta.
131 Eitur spýði tann ljóti dreki
niður á Finnins brynju,
ikki var hann við vápnum vegin,
tí læt hann synja.
132 Eitur spýði tann ljóti dreki
niður á Finnins troyju,
ikki var hann við vápnum vegin,
og tó mátti hann doyja.
133 Reyðan ring af armi dró,
meðan hann mátti tala,
sendi hann frúnni Ingibjðrg,
hann bað hana liva sæla.
134 Reyðan ring af armi dró,
tó hann fleyt í blóði,
sendi hann frúnni Ingibjørg,
tí hinum væna fljóði.
135 Hálvdan brá í loftið upp
af so grimmum alvi,
treiv um triðja Vínkongin,
hann sleit hann af um nalva.
136 Vindur hann upp síni silkisegl,
gull við vovin rand,
strikar ei á bunka niður,
fyrr enn við Írland.
137 Hegar ið hans snekkja
kendi fagurt land,
kastar hann sínum akkerum
á so hvítan sand.
138 Kastar hann sínum akkerum
á so hvítan sand,
fyrstur stígur Hálvdan sterki
sínum fótum á land.
139 Fyrstur stígur Hálvdan sterki
sínum fótum á land,
tá var frúgvin Ingibjørg
gingin niður til strand.
140 Tá var frúgvin Ingibjørg
gingin niður til strond:
“hvar er hann Finnur hin fríði,
hann stígur ei fyrstur á land?”
141 Tá svaraði Hálvdan sterki
fyri munni á sær:
“her hevur tú tann reyða ring,
ið Finnur sendi tær.”
142 Reyðan ring af armi dró,
meðan hann kundi tala,
sendi tær, frúgvin Ingibjórg,
hann bað teg liva sæla.
143 Reyðan ring af armi dró,
meðan hann fleyt í blóði,
sendi tær, frúgvin Ingibjørg,
tí hinum væna fljóði.
144 “Hoyr tú, frúgvin Ingibjørg,
sprundið tú hitt ljósa,
viltú tær ein høvdinga
her fyri øllum kjósa.”
145 Svaraði frúgvin Ingibjørg,
kinnar bar so reyðar:
“eg lovi ongan høvdinga
eftir Finnins deyða.”
146 Svaraði frúgvin Ingibjørg,
frá man frættast víða:
“eg lovi ongan ediling
eftir hann Finn hin fríða.”
147 Tríggjar nætur í ríkinum
hon svav á Hálvdans armi,
inntil ta hina fjórðu,
tá sprakk hon kyk af harmi.
148 Tríggjar nætur í ríkinum
hon svav hjá Hálvdans síðu,
inntil ta hina fjórðu,
tá sprakk hon kyk af kvíðu.
149 Tað var Hálvdan sterki,
læt byggja eina borg,
hann sleit sína ævi á Írlandi
við trega og tunga sorg.
150 Hann sleit sína ævi á Írlandi
við trega og tungari neyð,
alla sína ævina
hann syrgdi bróður síns deyð.
CCF 26 C
TSB E 83
Uppruni: V.U. Hammershaimb: “Færøiske Kvæder II”, 1855
Útgávur:
1. V.U. Hammershaimb: “Færøiske Kvæder II”, 1855 s. 95
2. Føroya kvæði (N. Djurhuus greiddi til útgávu, 1951) Band I, Teil 3, s. 544.
2. Føroya kvæði (Inngangur og úrtøk eftir Dánjal Niclasen, 1998) 8. bind, s. 135.
Heimild: Úr Sandoy. Daniel Joensen, Dánjal á Oyri (1799-1886), Skálavík 1847.
Finnur fer til Írlands og biður kong um dóttur hansara. Bønarorð hansara verða afturkastað, og eftir harðan bardaga verður hann settur í fongsul.
Kongsdóttirin biður pápa sín lova sær at giftast við Finni, og tá ið hann sýtir, sendir hon boðbera til beiggja Finn, Hálvdan. Hálvdan kemur og brennir kong inni í høll hansara. Hann sleppir beiggja sínum út úr fongsli, og teir fara til kongsdóttrina Ingibjørg. Hon sigur seg vilja giftast við Finni, um hann drepur teir tríggjar kongarnar í Vínlandi.
Finnur drepur tveir teirra, men triði teirra drepur Finn.
Hálvdan drepur triðja kongin og hevnir soleiðis beiggja sín. Síðani ber hann upp bønarorð fyri Ingibjørg, men hon gevur honum krakk og doyr av sorg.
á føroyskum: CCF 26 (bert á føroyskum)


text:
Thordis Dahl Hansen
Luettu: Brynhild Dahl Jacobsen
Og føroyingarnir sjálvir vóru eisini sera spentir til hesa løtuna. Øll høvdu fingið sær tær serligu sólarmyrkingarbrillurnar.13
Tað vóru nógv, sum sóu tann tiltikna diamantringin. Myndin vísir diamantringin fyri fulla sólarmyrking.19
Tá ið mánin kom fyri sólina, gjørdist tað myrkt, og tað kendist kaldari - og so sera friðarligt. Ein stórsligin løta!21
Í 1954 var eisini full sólarmyrking í Føroyum. Eitt, fólk siga seg minnast frá tí sólarmyrkingini, var, at hønurnar fóru inn.27
Listakvinnan Sigrun Gunnarsdóttir gjørdi tveir málningar við íblástri úr frásøgnum frá sólarmyrkingini í 1954.29
Frímerkjadeildin hjá Posta gav eitt serligt sólarmyrkingarfrímerki út. Listafólkið er Martin Mörck.31
Hevur full sólarmyrking nakrantíð verið beint við, har tú býrt ella í landinum, har tú býrt?35
Foto/ Myndir/ Asseq/ Valokuva/ Guvvieh/ Nuotraukos/ Photo:
S1+4+14+18+20+22+24+34: Stig Eltør
S6+32: ©2015 NASA - TerraMetrics, Inc.
S8: Thordis Dahl Hansen
S10: Torbjørn Jacobsen
S12: David Reinert Hansen
S16: Heini Nygaard
S26: Torshavn.fo
S28: Sigrun Gunnarsdóttir
S30: Martin Mörck/ Stamps.fo


text:
Meir um orðblindni
Orðblindalærarin skrivar...
Hvussu vit arbeiða við hesum á Heilsuskúla Føroya, soleiðis at næmingar fáa bestu hjálpina sum skjótast.
Umsøkjarar, sum hava fingið staðfest orðblindni ella vita, at tey eru lesiveik, hava møguleika fyri at gera vart við, um teir hava brúk fyri sernámsfrøðiligari hjálp, tá søkt verður inn á Heilsuskúlan. Tað er umráðandi, at hesin møguleiki verður brúktur, so teir fáa hjálp frá skúlabyrjan. Umsøkjarar, sum eru í iva og gera vart við seg, verða kannaðir fyri orðblindni sum skjótast.
Skreening er eisini ein skjótur og effektivur kanningarháttur til at spora tekin um orðblindni og aðrar avbjóðingar hjá næmingum at lesa og skriva. Framyvir verða øll nýggj hold, sum byrja á Heilsuskúla Føroya, skreenaði. Hetta tekur 1 tíma og er tað orðblindalærarin, sum tekur sær av hesum.
Út frá tí, sum næmingurin skrivar, kann ein síggja, um næmingurin hevur tekin um avbjóðingar og eigur at verða víðariútgreinaður fyri orðblindni. Vísir skreeningin, at næmingur hevur tekin um orðblindni, verður hann innkallaður til kunnandi samrøðu. Er næmingurin undir 18 ár, verða foreldrini boðin við.
Eftir hetta verður næmingurin víðariútgreinaður, og vísir tað seg, at talan er um orðblindni, hevur skúlin fasta mannagongd at arbeiða eftir, soleiðis at næmingurin kann fáa røttu hjálpina. Næmingurin verður kunnaður um ljóðbøkur, at gerast limur í NOTA, fær forritið CD-orð installerað á telduna og undirvísing í at brúka hetta.
Tosað verður við næmingin um týdningin av, at læraratoymið verður kunnað, so hvør einstakur lærari veit, hvussu hann kann undirvísa næminginum best. Næmingurin kann koma á lektiucafé 1 ferð um vikuna og fær eisini tilboð um undirvísing ein-til-ein efti tørvi.
Umframt omanfyrinevndu manngongd, verður arbeitt við at orða ein orðblindnispolitikk fyri skúlan, so Heilsuskúlan fer at lúka tey 10 krøvini um ein orðblindnisvinarligan skúla.
Orðblindavinarligur skúli
- 10 eykenni
Nær kann ein skúli kalla seg tað?
Hvørji tilboð skal skúlin kunna bjóða?
Hvørjar fakligar treytir skal skúlin lúka?
Í Noregi hava tey sett upp 10 eyðkenni fyri, at norskir skúlar kunnu kalla seg orðblindnisvinarligar. Í Føroyum er hetta arbeiðið ikki gjørt, so vit brúka tey norsku eyðkennini við onkrum tillagingum, so eyðkennini hóska til viðurskiftini á Heilsuskúla Føroya.
1. Leiðsla og lærarar tosa um málsetningin við einum orðblindnisvinarligum skúla. Tað skal helst vera ein orðblindur næmingur í næmingaráðnum,
2. Skúlin hevur sum endamál at økja um førleikamenning á orðblindnisøkinum. Tað merkir t.d. at lærarin skal hava møguleika fyri at fáa sær vitan um hjálparamboð til tann orðblinda og skal hava møguleika fyri at fara á viðkomandi skeið.
3. Skúlin hevur fastar mannagongdir fyri kt-nýtslu, hjálparforrit, ljóðbøkur og tekstskanning.
4. Skúlin arbeiðir virkið fyri at skapa eitt gott læringsumhvørvið fyri orðblindar næmingar.
5. Skúlin skreenar øll nýggj hold, tá tey byrja. Skúlin hevur fastar mannagongdir fyri næmingar, sum eru orðblindir ella eru lesi- og skriviveikir.
6. Skúlin hevur tillagað átøk til hvønn einstakan næming, sum er orðblindur (og gera vart við seg).
7. Skúlin hevur góðar lesi- og læringsætlanir, góðan bygnað í undirvísingini, lektiuhjálp til næmingar við orðblindni, orðblindisvinarligar arbeiðshættir, bjóðar (námsfrøðiliga) frálæru í hjálparforritum, hevur heimasíðu og First Class við teldutalu og facebook-bólk til orðblindisnæmingar við app til at lesa upp.
8. Næmingurin við orðblindni fær møguleika at brúka cd-orð til próvtøkur, um neyðugt fáa hjásitara, um cd-orð ikki hjáplir nóg væl, kann fáa forlongda tíð til skrivliga próvtøku (1 tíma), forlongda fyrireikingartíð (dupulta) til munnligar próvtøkur.
9. Skúlin hevur leypandi samrøður við orðblindar næmingar
10. Foreldur, at næmingum undir 18 ár, fáa góða kunning og vegleiðing. Skúlin er opin fyri hugskotum frá øðrum, so okkara skúli kann gerast enn meira orðblindnisvinarligur.