text:
Námsætlanin fyri myndlist á B stigi
1. Samleiki
Fólk hava til allar tíðir gjørt myndir, og myndir hava tískil altíð verið við í mál- og hugaheimi okkara. Í myndum og myndlist eru tískil einastandandi møguleikar at granska og grunda um okkara hættir at hugsa, skapa og uppliva okkum sjálv og umheimin, til ymiskar tíðir og í ymiskum mentanum. At arbeiða við myndir er ein týðandi partur av tí mentanararvi, sum skúlin skal bera fram. Myndir og myndaskapan eru tískil eitt amboð til menning og læring.
Kunnleiki um myndir og myndagerð hevur alstóran týdning fyri arbeiðið í skúlanum og fyri virkan og veru næminganna. Myndamálið er ein av mongu leiðunum til kunnleika, sannkenning og persónliga menning. Tá ið arbeitt verður við myndir, fáa royndirnar heildarskap, og kunnleikin gerst sjónligur, ítøkiligur og møguligur at samskifta um. Í sínum estetiska og samtalandi eginleika kann myndevnið vera við til at varðveita og menna skapanarhugin hjá næminginum. Somuleiðis kann tað vera við til at stuðla næminginum í at finna sítt egna støði í einum veruleika við stórum visuellum upplýsingarfloymi og at menna skúlan sum mentanarumhvørvi.
2. Endamál
Undirvísingin í myndlist hevur til endamáls:
- at næmingurin mennir og styrkir síni skapandi evni
- at næmingurin við at uppliva, sansa, skapa og greina myndamál mennir síni evni á fjølbroyttan hátt at nýta og skilja myndamál sum ein persónligan frásøgu- og samskiftismiðil
- at næmingurin, í arbeiði sínum við flatar, rúmligar myndir og margmiðlamyndir, ognar sær vitan, innlit og førleikar til at málbera seg í og við myndum
- at næmingurin styrkir sín førleika at kunna ogna sær vitan um og innlit í føroyska og altjóða listasøgu
- at stimbra næmingin at finna sær egið støði í einum veruleika við stórum visuellum upplýsingarfloymi
- at næmingurin við eitt nú myndagreining og umrøðu mennir sínar førleikar og síni evni at bera fram egnar áskoðanir og soleiðis vera við til at økja um tali- og skrivifrælsið í samfelagnum
- at fremja í verki, at skúlin verður fataður sum mentanarumhvørvi.
3. Stig og tímatal
Undirvísingin í myndlist á B-stigi fevnir um 125 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøkjum.
Kjarnaøki
Lærugreinin myndlist á B stigi hevur trý kjarnaøki. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini. Tey eru:
At gera myndir
At gera myndir fevnir um at framleiða myndir í flatum og trídimensjonalum formum umframt margmiðlaformi. Í undirvísingini verður miðað ímóti, at næmingarnir ogna sær handaligar førleikar, soleiðis at teir alt eftir stigi gerast førir fyri, í fjølbroyttum myndaformum og við at brúka og fáa íblástur frá listarligum-, mentanarligum- og visuellum fyribrigdum og tilburðum lokalt og globalt, at framleiða og bera fram egnar upplivingar, eygleiðingar, hugskot, kenslur, hugflog og almennar og egnar meiningar.
At lesa myndir
Undirvísingin miðar ímóti, at næmingurin ognar sær kunnleika um og førleikar í at lesa myndir, soleiðis at teir, alt eftir stigi, gerast førir fyri at brúka, tulka, fata og greiða frá fjølbroyttum myndamáli. Umframt hetta skal undirvísingin miða ímóti, at næmingurin ognar sær tilvit um og vandni í at meta um myndamál sum persónligur og mentanarligur frásøgu-, lýsingar- og samskiftismiðil.
Visuelt samskifti
Í undirvísingini verður strembað eftir, at næmingurin ognar sær førleikar og royndir í visuellum samskifti, við at teir javnan sjálvir bera fram og taka ímóti myndamáli frá øðrum í og uttan fyri skúlan, soleiðis at teir á fjølbroyttan hátt menna egnar framberingar, og sjálvir duga at taka ímóti, meta um og gera vandnar viðmerkingar.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini myndlist eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni næmingsins at taka egnar avgerðir. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna okkara evni at samskifta um mentan og vitan. Undirvísingin í myndlist leggur harumframt dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, og meginreglurnar um upphavsrætt. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Lærugreinin myndlist hevur ein týðandi leiklut í hesi menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka.
Í myndlist verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin lærir at síggja myndir sum frásøgu- og samskiftismiðil. Hetta lærir hann m.a. við at hava framløgur og at gera eftirmetingar, sum javnan verða skipaðar í tímunum. Næmingurin lærir eisini tað myndamál, myndir verða bygdar upp við, m.a. um symbolik og boðskap, og hann skal duga at lesa boðskapin, annaðhvørt gjøgnum skrivligan ella meiri duldan symbolikk, ið er skipaður í myndunum.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í myndlist eisini sín týðandi lut í hesi menning. Í myndlist lærir næmingurin at byggja myndir upp. Her verður miðað ímóti, at næmingurin dugir at perspektivera lutirnar í myndini í mun til hvønn annan fyri at fáa djúpd o.a. í myndina.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í myndlist at duga at nýta kunningartøkni, ið er ein fortreyt fyri øllum fjarskifti. At kenna og virða etisku reglurnar, tá ið samskift verður við kunningartøkni. Við venjingum lærir næmingurin at nýta teldu til tekstframleiðslu og sum leitingaramboð. Í myndlist arbeiðir næmingurin við kunningartøkni, har hann m.a. lærir at arbeiða við myndum, og harafturat savnar sær kunnleika og íblástur at nýta, tá ið hann skapar síni egnu verk.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Børn kanna umhvørvið fyri at klára seg í lívinum. At granska er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í myndlist um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um mál og bókmentir. Næmingurin dugir at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um mál- og bókmentafrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
Í myndlist verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin fær ástøðiligan førleika í at lesa myndir, og hetta verður m.a. gjørt við at kenna listasøguna og harafturat kenna listarfólk rundan um okkum við teirra tilgongdum til myndir. Ástøðiligi parturin verður at síggja sum ein lutur í undirvísingini í myndlist.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg í myndlist um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu mentanarlig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og samfeløg. Næmingurin skal læra, at myndagerð og myndatulking er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur, áhuga og áhaldni. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Grundsetningurin fyri undirvísingina á B stigi er hesin:
- at næmingurin ognar sær fortreytir at kunna skilja myndamál á einum støði, har tað stuðlar undir at skilja onnur fak og verður lutur í persónligari menning
- at næmingurin í arbeiðinum við ymiskum visuellum framsagnum fær innlit í eitt víðfevnt úrval av grundleggjandi og framkomnum arbeiðsháttum at nýta í sambandi við myndagerð
- at næmingurin í hesum arbeiði lærir at fata, greiða frá og at arbeiða við myndir sum samskiftis- og fráboðanarmiðil og sum fagurfrøðilig framsøgn
- at næmingurin kann víðka sítt grundleggjandi innlit í týdningarmiklar listsøguligar tættir, so at hann, har hesir listsøguligu tættir eru til staðar, dugir at síggja sambond millum myndlist, tíð og samfelag
- at næmingurin dugir at lesa myndir í tvey- og trídimensjonalum formi, umframt í margmiðlum, og út frá greining og tulking sjálvur velja út og seta saman frymlar, ið eru hóskandi til myndalesturin
- at næmingurin mennir fagurfrøðiligu sansir sínar.
Við støði í hesum skal myndlist á B stigi geva næminginum teir førleikar í myndagerð, myndakunnleika og visuellum samskifti, ið eru lýstir niðanfyri. Í mun til C-stig leggur B-stig størri dent á samspæl millum hugskot, tilevning og greining.
At gera myndir
Næmingurin dugir:
- í visuellum framsagnum við myndum í tvey- og trídimensjonalum formi og margmiðlaformi at arbeiða við listsøguligum og mentanarligum medviti í síni myndlist, har ástøðiligar undirvísingargongdir síggjast aftur í verkum hansara. Næmingurin dugir eisini at nýta ítøkiligt fagurfrøðiligt og innihaldsligt myndamál, frá verkum úr ymiskum tíðum og mentanum í síni egnu myndlist
- at seta sær fagurfrøðilig og innihaldslig mál í tí verkliga, har arbeitt verður við fagurfrøði og innihaldi fyri at røkka ítøkiligum málum, og at næmingurin dugir at greiða frá hesum
- at arbeiða í bólki ella einsæris við størri verkætlanum, har hann skrivar vandamálsorðing, fyrireikar, útinnir og eftirmetir arbeiði sítt
- sjálvstøðugt og nágreint at meta um og finna fram fagurfrøðiliga og tøkniliga vitan og vegleiðing í skapanartilgongdini til egin verk og verkætlanir, og at arbeiða siðbundið og eksperimenterandi við teimum formmálum, sum hann hevur ognað sær frammanundan, innan myndir í tvey- og trídimensjonalum formum og í margmiðlaformi
- at arbeiða við myndagerð innan ymiskar talgildar miðlar, har hann, í tann mun tað er gjørligt, arbeiðir leitandi og eksperimenterandi við hesum myndamáli
- at arbeiða eksperimenterandi við ymiskum teknikkum og tilfari í myndagerð, í tvey- og trídimensjónalum formi og í margmiðlaformi, m.a. innan grafikk, har næmingurin bæði evnar at arbeiða eksperimenterandi við yvirflatuprenti og djúpprenti.
At lesa myndir
Næmingurin dugir:
- at greiða frá síni víðfevndu og serstøku vitan um myndamál, so at hann kritiskt evnar at nýta ymisk greiningar- og tulkingaramboð til ástøðiliga at arbeiða við myndir í tvey- og trídimensjónalum formi og í margmiðlaformi
- raðið at nýta frøðiorð, ið nýtt verða í sambandi við skapan og lestur av myndum í síni greining og tulking av myndlist
- raðið og við umhugsni at nýta sítt medvit um greining og tulking av myndum, sum eina tilgongd til at skilja og greiða frá tí samfelag, teirri tíð ella mentan, ið eitthvørt myndamál er sprottið úr
- sjálvstøðugt at greiða frá og samanbera myndamál í eldri list og samtíðarlist
- at vera tilvitaður um myndir sum samskiftismiðil og dugir at greiða frá hesum, eins og hann hevur víðkað um sítt medvit um fagurfrøði sum grundarsteinur undir visuellum samskifti.
Visuelt samskifti
Næmingurin dugir:
- í egnum myndaarbeiði at samskifta, bera fram boðskap og at lýsa viðkomandi evni úr ymiskum sjónarhornum
- at samskifta um egin verk, har hann, við grund í ástøði, greiðir frá skapanartilgongdini og frá fagurfrøðiligum og innihaldsligum fyribrigdum
- at greiða frá samskifti sum fyribrigdi í ymsum talgildum miðlum, so sum í sjónvarpstíðindum, tónleikavideo, sjónvarpslýsingum og á alnótini og heimasíðum
- at greiða frá handilslýsingum sum serstøkum slag av samskiftismiðli
- ástøðiliga og við støði í greining og tulking, breitt og í staklutum at lýsa hetta visuella samskifti
- at seta saman og heingja upp framsýningar av ymiskum slag, har hann ger sær tankar um, hvussu einstaka verkið verður lýst, eins og hann hugsar um heildina av framsýningini
- við grund í ástøði, at ummæla ella samskifta um eina framsýning, ið hann hevur sæð, við denti á fagurfrøðina og innihaldið í verkunum
- at greiða frá, hvønn týdning samskifti hevur fyri nútíðar menniskju, og hvønn leiklut myndir hava í hesum samskifti.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Próvtøkuhættir
Skúlin velur ein av fylgjandi próvtøkuháttum fyri hvønn av flokkunum, ið fara til próvtøku.
Próvtøkuháttur A
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 30 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 60 minuttir íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Uppgávuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnatilfarinum og ískoytistilfarinum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av tilfari og próvtøkuspurningi, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Próvtøkuháttur B
Hildin verður ein munnlig próvtøka, sum er tvíbýtt.
Próvtøkugrundarlagið hjá einstaka próvtakaranum er ein uppgáva, ið próvhoyrarin hevur orðað við støði í skjalamappuni hjá einstaka próvtakaranum. Próvtakarin velur evnið, ið skal góðkennast av próvhoyraranum.
Próvtakarin fær 48 tímar fyrireikingartíð at fyrireika framløgu av uppgávuni. Fyrri partur av próvhoyringini, ið varir umleið 20 minuttir, er ein frágreiðing hjá próvtakaranum um uppgávuna. Skjalamappan er støðið undir frágreiðingini. Seinni partur, ið varir umleið 10 minuttir, er ein framløga, sum próvtakarin hevur av tí sjálvstøðugu verkætlanini. Framløgan er grundarlag undir dýpandi samtalu.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar í seinasta lagi 5 dagar undan próvtøku.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í ókendum, ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað tematisk ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.l., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og síggja próvtøkutilfarið í frásjón.
Dentur verður í dømingini lagdur á, at próvtakarin dugir
- at greiða frá samanhanginum millum visuell greiðsluevni og síni egnu arbeiði
- at greiða frá týðandi stíldrøgum í tíðarskeiðum, sum arbeitt hevur verið við, í mun til ítøkilig dømi frá skjalamappuni
- at lýsa samfelagsliga leiklutin hjá listini í teimum umrøddu tíðarskeiðunum.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsingar
B-stig munnlig próvtøka
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støðið undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera at gera myndir, at lesa myndir ella visuelt samskifti.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum At gera myndir verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum Visuelt samskifti. Á tann hátt kundi førleikin at framleiða myndir verið mentur, samstundis sum tann samskiftisligi parturin og boðskapurin í sjálvari myndagerðini varð viðgjørdur úr einum ástøðiligum sjónarhorni.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini føroyskum. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av tí týdningi, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram ímóti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra, og hvat endamálið við læringini er. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði og tann týðandi leiklut, hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja tann týdning, sum lærugreinin myndlist hevur. Tá ið arbeitt verður við ymiskum spurningum í sambandi við myndlist, og tá ið myndlist verður framleidd, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa greiða fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í myndlist skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku kjarnaøkjunum, ið lærugreinin byggir á. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum viðurskiftum og samskiftisstøðum, tá ið um myndlist ræður.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í myndlist skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum førleiki næminganna økist, og teir gerast meira sjálvstøðugir í lærugreinini, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tættirnir verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin myndlist er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í søgu, tekstframleiðslu, bókmentaligum hugtøkum, málsøgu og samfelag.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi, frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn bara í myndlist, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. blaðútgávu, eina tvørfakliga ritgerð, ella eina heimasíðu.
Ein grundgeving fyri, at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi, er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Tey eru nú komin til 2. dag av teimum 4 á Swim Open Stockholm 2017, og tað er enn líka hart hjá føroyingum at svimja seg til pláss í finalunum. Men, Óli Mortensen er við tilmeldingartíð 15:46.80 í skjótasta riðli í 1500 frí, við 7. bestu tíð av øllum.
Hann skal svimja ytst úti á geil 1, við norska Erik Årsland Gidskehaug beint innanfyri seg, sum hann vann á í B-finaluni í 400 metra frísvimjing í gjár. Og á miðgeilunum eru so favorittarnir, íroknað polska Wojdak Wojciech og týska Florian Wellbrock sum vunnu ávikavíst gull og bronsu í 400 frí í gjár, og norska Henrik Christiansen sum varð nr 4, og svenska Victor Johansson sum setti svenskt juniormet í 400 frí.
Henrik Christiansen segði fyrradagin við norska TV2, at hann er ógvuliga væl fyri, og væntar at betra seg. Tað varð so ikki í 400 frí, har hann hevði bestu tilmeldingartíð 3:46.37 men endaði sum nr 4 við 3:48.53. Men, hann er best á longstu teinunum, so tað verður kanska nú seinnapartin, har hann aftur hevur bestu tilmeldingartíð av øllum, 14:53.77.
Teir tríggir fremstu hava allir tilmeldingartíð undir 15 minuttir, og vit skulu tí ikki vænta okkum at Óli Mortensen fer at røkka heiðursmerki, í kapping við hesar sum eru í absoluttum heimsklassa. Kappingin er meira um at verja sítt 7. pláss, og kanska ota seg longur upp á listan, umframt at síggja hvussu hann er fyri í mun til HM-kravtíðirnar hjá FINA og SSF, á 15:44.74 og 15:12.79.
FINA ásetir tvær kravtíðir til hvørja stevnu, til um vit skulu kunna luttaka við einum ella tveimum svimjarum í greinini. Óli svam 15:38.41 á Danish Open 2016, sum er undir kravtíðina og innanfyri kravtíðarskeiðið ásett av FINA og SSF, men kundi óivað hugsað sær at prógva sítt støði eisini nú í 2017. Á Danish Open 2017 var vinnaratíðin hjá honum 15:45.66, einans 0.92 sekund frá HM-kravtíðini.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tosa við barnið um rúsdrekka og rúsevnir, og gjarna áðrenn tað gerst tannáringur. Samrøðan er best at hava, tá ið barnið sjálvt tekur stig til tað. Jú oftari og meira natúrligt tú tosar við barn títt um rúsdrekka og rúsevnir, lættari verður tað fyri báðar partar. Tað er ongantíð ov tíðliga at byrja samrøðuna um rúsdrekka og rúsevnir, so leingi tú lagar samrøðuna eftir aldrinum. Við at hava eina opna samrøðu vísir tú barni tínum, at tað ikki er nakað, ið er vandamikið at tosa um. Ráð til samtaluna kunnu lesast her.
Foreldur
Nøkur foreldur halda, at tað er trupult at tosa um rúsdrekka og rúsevnir. Summi bera ótta fyri at vera sett andlit til andlits við sínar egnu vanar og óvanar. Men vit sleppa ikki uttanum. Børn okkara mugu hava kensluna av, at vit leggja í tey, og harumframt treingja tey til, at sagt verður sum er. Minst til, at tað er ógvuliga umráðandi at tosa á jøvnum føti við tey ungu.
Ávirkan av rúsdrekka og rúsevnum
Tosa eisini um, hvussu ein kann hava tað stuttligt saman við vinunum uttan rús. Eisini um hvussu rúsdrekka og rúsevni kunnu ávirka vinaløg og parløg. Ofta vita ung ikki, at rúsurin:
- Ávirkar sosialu førleikarnar, ið hava stóran týdning, um man m.a. vil skapa nýggj vinaløg ella parløg.
- Økir um vandan, at man sigur ella ger okkurt, ið man seinni angrar.
- Minkar um orkuna og evnini til at vera nærverandi, tá ein er saman við øðrum.
- At heilin sjálvur kann skapa ‘rúsandi endorfinir’, um man t.d. glaður lurtar eftir tónleiki ella dansar. Hesar ‘rúsandi endorfinirnar’ kunnu samanlíknast við rúsin, ein fær frá rúsdrekka, men hava ikki neiligu ávirkanina, ið rúsdrekka hevur.


text:
Nú hevur verið friðarligt á Sukursøtt hesa vikuna. Tað mugu tit orsaka. Tað er tí at summarferian er av og eg havi verið aftur á skúlabonki hesa vikuna. Tað var ikki ein lagalig byrjan vit fingu hetta semestrið. Neinei, 350 síður at lesa hesa vikuna, gerð so væl! So tað hevur verið grátur og tannagrísl. Men tað gongur altíð onkursvegna hóast alt.
Fyri umleið einari viku síðani bleiv eg spurd, um eg hevði hug til at skriva eina tíðargrein til Vikuskiftis Sosialin. Eg havi altíð elskað at skriva. Eg havi skrivað dagbøkur síðani eg var lítil, skriva sangir osf. Orsøkin til at Sukursøtt kom upp at standa, var nokk eisini partvís av tí sama. So eg var ikki í iva, og segði JA! beinanveg. Og nú er greinin her! Mín allar fyrsta grein. (vónandi ikki mín seinasta). Hetta er eitt tað stuttligasta arbeiði eg nakrantíð havi haft. Samstundis sum eg eri spent, glað og stolt, so kann eg ikki lúgva meg frá, at eg eisini eri eitt sindur nervøs.
Eg veit væl at hetta bara er ein grein. Ein grein ímillum túsund aðrar greinar. Men hetta er mín fyrsta ordiliga grein. Sjálvandi ynski eg at fólk skulu fáa okkurt burturúr við at lesa hana, og sjálvandi eri er nervøs fyri at onkur heldur at hetta er rein skræpa. Men eg fari ongantíð at kunna nøkta tørvin hjá øllum. Og eg vil heldur gera okkurt og læra av tí, enn onki at gera og bara standa í stað.
Mær dámar so væl at lesa hugsanir hjá øðrum, onnur sjónarhorn og at onnur eisini hava áhuga í tí sum eg skrivi eri eg so glað og takksom fyri. Síðani eg var lítil havi eg lært at man skal siga sína meining og tað vil eg gjarna. Tó eri eg vælvitandi um at mín meining ikki altíð er tann rætta, ella tann sama sum fleiritalið, men tað er ikki altíð tað sum er umráðandi. Eg haldi tað vera sunt at siga sína meining, so leingi vit hava virðing fyri at øll hava loyvi til at hava ymiskar meiningar, so skal tað nokk ganga.
Tíðargreinin eitur “Tveir heimar – ein persónur”.
(Nú er tað soleiðis at eg ofta sendi tað eg skrivi, víðari til antin systir mína, pápa mín ella onkra vinkonu. So kunnu tey rætta onkur ting osf. Hesaferð hevði eg ikki funnið nakra yvirskrift, so tað er systir mín sum skal hava æruna fyri tað. Tað er gott at hava góð fólk rundan um, sum kunnu hjálpa mær.)
Eg valdi at skriva um, hvussu nógv av okkara samskifti í dag er skrivligt í mun til munnligt. Tað er komið so langt, at vit nýtast ikki at fara út um hurðina longur. So leingi vit hava telduna og snild fonina, so kunnu vit vera sosial. Men hvussu fer hetta at ávirka samskiftið í framtíðini?
Um tú hevur hug at hoyra meira um tað, kanst tú keypa Vikuskiftis Sosialin í handlunum, ella á www.sos.fo. Tað kostar einans 10kr at keypa Sosialin á netinum, so tað haldi eg so heilt sikkurt tú burdi gjørt.
Um tú hevur onkrar hugsanir um evnið, so vil eg soooo fegin hoyra tær, tí eg haldi at hetta er so spennandi. Legg endiliga eina viðmerking inn, tað hevði glett meg.
Gott vikuskifti.
M&K


text:
Metis - Sending um fiskivinnunýskipan
Vit umrøða fiskivinnunýskipanina og lodda dýpi hjá politikarum, vinnuni og frøðingum. Eivind Jacobsen og Helgi Abrahamsen leggja til rættis.
Trýst 'HOYR INNSLAG' knøttin omanfyri fyri at hoyra sendingina.
-----------------------------------
1:15 Byrjan: Eivind og Helgi bjóða vælkomin
5:30 Samrøða: Jógvan Mørkøre, stjórnmálafrøðingur
17:25 Samrøða: Aksel V. Johannesen, løgmaður
28:00 Innslag: Søguliga gongdin hjá fiskivinnunýskipanini
37:25 Samrøða: Jógvan Skorheim, løgtingsmaður
52:05 Samrøða: Bjørn Kalsø, løgtingsmaður
1:09:40 Samrøðubrot: Bjarni Hammer og Jenis av Rana
1:15:10 Samrøða: Bjørt Samuelsen, løgtingskvinna
1:32:10 Samrøða: Anfinn Olsen, reiðari
1:43:35 Samrøða: Høgni Hoydal, landsstýrismaður í fiskivinnumálum
2:03:30 Samrøða: Jørgen Niclasen, løgtingsmaður
2:23:15 Endi: Eivind og Helgi runda av og takka fyri
Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í sendingum á R7, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.
Mest lisið í farnu viku
Góð ráð til at eyðmerkja maktmenniskju
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Leopardsnigilin vinnur á morsniglinum
Tá fake gerst fakta
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Vespureiðrið (76) - 14. mai 2018
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Fyrsti spakin settur í til nýggjan Hvalbiartunnil
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Rák (6) - Urtagott
Radiooperatørur roknaði positionina út, tað var bjargingin
Prát við Regin Jacobsen, um at Bakkafrost hevur keypt sølufyritøku í USA
Løtan er ikki røtt
NOVA úr Suðuroynni - Sending 6
Gjørd av byggiblokkum
Hetta kann ikki góðtakast
Doyði av e-sigarettini
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Forða fyri at manningarnar koma at bera kostnaðin
Opið hús á Kambsdali í sambandi við at FabLab verður alment tikið í nýtslu
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Skálin
- Sitipláss (flatt gólv): 190
- Pallur: 9m x 4m
- Gólv: 18m x 12m
Í Skálanum er arkitekturin einfaldur og klassiskur. Hetta hevur við sær, at hølið er sera lagaligt og liðiligt og kann vera innrættað upp á ymsar hættir.
Hølið er sum skapt til miðalstór tiltøk, ið rúma upp til 190 fólkum.
Har er góð tøknilig útgerð eftir tørvi, og góð ljós- og ljóðviðurskifti. WC eru nær við Skálan. Soleiðis livir Skálin upp til øll tey krøv, sum verða sett til eitt nýtímans ráðstevnuhøli. Skálin kann eisini brúkast til eina røð av ymsum sløgum av tiltøkum: Fundir, mentanartiltøk, fyrilestrar, filmssýningar, Show-rooms o.s.fr.
Leiguprísur 4 tímar ella styttri 5.940 kr. (íroknað 1 duravør) – uttan teknikara og parkeringsvørð
Leiguprísur meira enn tímar 7.180 kr. (íroknað 1 duravør) – uttan teknikara og parkeringsvørð


text:
Jan Müller
19.04.2018 - 16:18
Oljuprísurin hevur ikki verið so høgur síðani prísskædlið í 2014. Í morgun kostaði ein tunna av Brentolju góðar 74 dollarar skrivar Ritzau Finans. Orsøkin sigst vera trýst frá Saudi Arabia og hildið verður, at oljuprísurin kann hækka enn meira. Oljuríku londini í Miðeystri hava sambært Reuters lagt upp til, at oljuprísurin gott kann flyta seg enn longur uppeftir móti 80 til 100 dollarum.
Á marknaðinum verður mett, at oljulondini í Opec við Saudi Arabia á odda og við stuðuli frá m.a. Ruslandi, fara at halda fram við at avmarka oljuframleiðsluna, nakað, sum tey hava gjørt síðani 2016 og sum hevur verið orsøkin til, at oljuprísurin hevur hildið seg á einum rímuliga høgum støði. Minni útboð á marknaðinum er høvuðsatvoldin til, at prísurin heldur sær ella entá hækkar.
"Saudiarabarar og teirra kollegar í Opec hava brúk fyri einum høgum oljuprísi fyri at kunna halda fram við sínum fíggjarpolitikki, og kongaríkið er í ferð við eini stórari og dýrari reformskrá, so tey royna at fáa mest burtur úr, meðan tað enn ber til”, sigur Greg Mckenna, oddastratekur hjá børsmeklaranum Axitrader, við Reuters.
Í morgin verður fundur í Opec, har Rusland eisini er við. Flestu eygleiðarar halda, at londini tá fara at staðfesta politikkin at avmarka framleiðsluna til tess at varðveira ein høgan oljuprís. Og teir vilja entá vera við, at avgerðin á fundinum í morgin fer at vera so mikið avgjørd, at framleiðsluloftið fer at standa við ikki bara árið út men væl longri.
Orsøkirnar til høga oljuprísin eru eisini lægri goymslur í USA og síðani óvissan um ótryggu geopolitisku støðuna í heiminum, her serstakliga í Sýria og Iran.


text:
13. juni
13. juni er dagur 164 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 165 um skotár). Tað eru 201 dagar eftur av árinum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1525 - Martin Luther giftist Katharinu von Bora og brýtur lógina, ið bannar rómversk-katólskum prestum og munkum at giftast.
- 1774 - Rhode Island í USA bannar innflutning av trælum.
- 1917 - Fyrri heimsbardagi: Týskland bumbar London. 162 lata lív, har ímillum 46 børn, og 432 onnur koma til skaða.
- 1927 - Charles Lindbergh verður fagnaður við skrúðgongu í New York City, eftir at hava flogið fyrstur manna tvørtur yvir Atlantshavið.
- 1955 - Fyrsta diamantminan í Sovjetsamveldinum verður funnin.
- 1978 - Ísraelski herurin tekur seg aftur úr Libanon.
- 2000 - Italia náðar Mehmet Ali Agca, turkiska byrsumannin, ið royndi at myrða Jóhannes Páll II páva í 1981.
- 2005 - Dómstólurin í Santa Barbara, Kalifornia, fríkennir poppsangaran Michael Jackson, ið er ákærdur fyri at hava kynsliga misnýtt 13 ára gamla Gavin Arvizo.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 1973 - Hetland - Føroyar 5-1 (4-1) í Seafield.
- 2015 - Føroyar - Grikkaland 2-1 (1-0) á Tórsvølli. Málini fyri Føroyar gjørdu Hallur Hansson (32') og Brandur H. Olsen (70').
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1813 - Andreas Christian Lützen, lærari og keypmaður í Tórshavn, løgtingsmaður (d. 1874)
- 1840 - Augusta Lundin, svenskur klædnasniðgevi (d. 1919)
- 1856 - Sørin Emil Müller, fulltrúi hjá amtmanninum, seinni fútanum, reiðari og jarðarbrúkari (d. 1922)
- 1888 - Fernando Pessoa, portugisiskt skald og rithøvundur (d. 1935)
- 1901 - Tage Erlander, svenskur ríkisráðharri (d. 1985)
- 1944 - Ban Ki-moon, suðurkoreanskur aðalskrivari hjá Sameindu Tjóðum.
- 1951 - Stellan Skarsgård, svenskur sjónleikari
- 1953 - Tim Allen, amerikanskur sjónleikari
- 1969 - Søren Rasted, danskur tónleikari (Aqua)
- 1974
- Steve-O, amerikanskur sjónleikari og stuntmaður (Jackass)
- Selma Björnsdóttir, íslensk songkvinna og sjónleikarinna
- 1981 - Chris Evans, amerikanskur sjónleikari
- 1986
- Måns Zelmerlöw, svenskur poppsangari
- Kat Dennings, amerikonsk sjónleikarinna
- Mary-Kate Olsen, amerikonsk sjónleikarinna
- Ashley Olsen, amerikonsk sjónleikarinna
- 1996 - Kodi Smit-McPhee, avstralskur sjónleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1986 - Benny Goodman, amerikanskur jazztónleikari (f. 1909)
- 1987 - Geraldine Page, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1924)


text:
- 2Shares
Stropin er ein dagstovnur, í byrjaði sítt virksemi í september 2012, fyri børn úr ½ til 6 ára aldur.
Stropin liggur í einum náttúruríkum umhvørvi, har ið náttúran náttúrliga setur sín dám á gerandisdagin.
Vit sóknast eftir:
Námsfrøðingi, ið kann arbeiða sjálvstøðugt, er ja-ligur, dugir at samstarva, taka ábyrgd og dugir at seta sær mál eins og at skapa ein spennandi og fjølbroyttan dagligdag, har barnið er í miðdeplinum.
Vit bjóða eitt spennandi starv, ið er í støðugari menning, har tú kanst verða við at mynda og seta tín dám á stovnin.
Eitt 40 tíma starv ætla námsfrøðingi.
Grunda á, at vit nýta ársverk, er dagliga tímatalið 37,5 tímar um vikuna. Út yvir dagliga arbeiðið á stovninum, eru fundir og fyrireiking eftir vanliga arbeiðstíð, talt við í ársnormin, ið samanlagt telur 40 tíma viku.
Setanarviðurskifti
Starvið verður sett 1. mars 2018, ella eftir nærri avtalu.
Løn sambært sáttmála millum Føroya Pedagogfelag og Kommunala Arbeiðsgevarafelag Føroya.
Lønarstig 11-19 fyri Námsfrøðingar
Arbeiðstíð, mánadag til fríggjadag 07.15 – 17.00.
Skrivlig umsókn skal verða Fuglafjarðar kommunu í hendi í seinasta lagi
Mánadagin 19. februar 2018 kl. 12.00
Fuglafjarðar kommuna
Ennivegur 38
Fo-530 Fuglafjørður
Ella info@fuglafjordur.fo
Meira fæst at vita um starvið við at venda sær til Annu Joensen, leiðara, telefon 238041, ella stropin@fuglafjordur.fo


text:
Pál Weihe heiðraður fyri framúr góða almenna miðling
Á Vísindavøkuni fríggjakvøldið varð heiðurslønin fyri framúr góða almenna miðling av gransking 2013 latin Páli Weihe, yvirlækna og granskara. Saman við heiðursbrævinum fylgdi ein kekkur uppá kr. 5.000.
Almenn miðling av gransking er ikki einføld, tí evnini ofta eru bæði umfatandi og torskild. Tað skulu tí serligir førleikar til at miðla alment. Hesar førleikar vil Granskingarráðið seta ljóskastaran á við at lata eina heiðursløn á Vísindavøkuni.
Vit heittu á fólk um at senda okkum uppskot við grundgevingum. Tá freistin var úti, vóru komin 17 ymisk uppskot um fólk, sum kundu verið heiðrað fyri síni evni og avrik. Summi vóru í uppskoti fleiri ferðir. Talan var bæði um granskarar, miðlafólk og onnur, sum arbeiða við gransking dagliga.
Í dómsnevndin sum skuldi velja, hvør skuldi heiðrast í ár vóru umboð fyri Føroysk Miðlafólk, Fróðskaparsetrið og Granskingarráðið. Hesi vóru Ingrid Bjarnastein, Malan Marnersdóttir og Annika Sølvará.
Dómsnevndin var samd um, at fleiri av teimum í uppskoti høvdu uppiborið at verið heiðrað. Tað var serliga tætt millum tveir kandidatar og hvør skuldi fáa heiðurin valdaðist, hvat denturin serliga varð lagdur á.
Tað var Malan Marnersdóttir, sum vegna dómsnevndina handaði Páli Weihe heiðurslønina. Hon segði soleiðis:
“Eftir at hava lisið uppskotini við grundgevingum og eftir at hava umrøtt, hvat serliga skuldi takast fram, samdist dómsnevndin um at heiðra ein granskara, sum áhaldandi hevur miðlað gransking og granskingarúrslit hjá sær sjálvum og øðrum í almenna rúminum, í samskifti við myndugleikar og andlit til andlits við borgarar.
Dómsnevndin letur miðlaheiðurslønina 2013 fyri framúr góða almenna miðling av gransking til Pál Weihe, yvirlækna og granskara.
Í meira enn 20 ár hevur Pál arbeitt við arbeiðsmedisini, fólkaheilsu og umhvørvislæknafrøði. Hann hevur kannað føðsluvirði í grind og hevur út frá úrslitunum mælt fólki frá at eta tvøst og spik. Hann hevur sett ein hóp av øðrum kanningum í verk um, hvussu umhvørvið ávirkar lívsumstøðurnar og heilsuna hjá fólki. Nógvar vísindaligar greinir eru komnar burtur úr hesum, men eisini kunningin fyri almenninginum í Føroyum hevur verið greið og frálík. Gjøgnum tíðindamiðlarnar frætta vit tíðum frá Páli um árin frá umhvørvisdálking, um sukursjúku, parkisonsjúku, dygdina í sáðnum hjá føroyskum monnum og um heilsustøðuna hjá sjómonnum. Í tilfarinum, sum Pál og starvsfelagar hansara hava savnað, er hópin av øðrum granskingarevnum at finna, ið liggja og bíða eftir viðgerð - eitt nú menningar- og lærutilgongdir hjá børnum.
Hjá Páli ganga tað vísindaliga og fólksliga fyribyrgjandi arbeiðið hond í hond. Hann hevur frá tíðliga á starvsleiðini verið virkin í Tubbaksráðnum, AIDS-ráðnum, Rúsdrekkaráðnum og er nú formaður í Fólkaheilsuráðnum
Ein teirra, ið mælir til at geva Páli miðlaheiðurslønina, leggur dent á, at hann hevur verið ótroyttiligur í síni roynd at miðla sína vitan til føroyska fólkið. Hann hevur mangan staðið fyri skotum, bæði frá lærdum og ólærdum (“vanliga” føroyinginum og frá øðrum serfrøðingum), serliga í sambandi við grindakanningarnar. Hetta er gransking, ið krevur mót, tí hetta røkkur inn í føroysku fólkasálina.
Pál hevur sagt, at hansara drívmegi, umframt tað heilsufrøðiliga, er, at um føroyingar skulu tosa um tjóðarbygging, so er vitan og gransking vegurin fram, vísir uppskotsstillarin á.
Ein annar, ið hevur mælt til at geva Páli miðlaheiðurslønina, leggur dent á, at Pál er virkin og úttalar seg altíð við áhugaverdum og góðum grundgevingum. Tónin er altíð sakligur, hóast onnur kanska ikki altíð eru saklig mótvegis honum. Nógv fólk eru umfatað av gransking hansara og kunnu tí fyrihalda seg ítøkiliga til granskingarúrslitini. Uppskotstillarin vísir á, at bara í teirra húsi og vinaskara eru tey sjálvi, børn, ommur og svigarmammur, vinkonur og teirra børn, systkinabørn hjá børnum og systkinabørn hjá teimum sjálvum, øll beinleiðis við í kanningunum.
Nevndin hevur í valinum lagt dent á tað, sum týðiliga gongur aftur í fleiri av tilmælunum:
- at Pál sum fáur er tilvitaður um tann stóra týdningin sum almenna miðlingin av gransking hevur
- at Pál er altíð fúsur at greiða frá, kjakast og og svara fólki, bæði í miðlunum, til tiltøk og persónliga.
- at Pál er áhaldandi og sakligur í síni miðling, eisini tá ógvusligar skolur og ósaklig svar eru at hoyra.
Vegna nevndina fari eg at heita á Pál Weihe um at koma og taka ímóti ársins heiðursløn fyri framúr góða almenna miðling av gransking.”
Síðani handaði hon Páli Weihe heiðursbrævið.
Hetta er aðru ferð, at heiðurslønin varð handað. Í fjør var tað Dorete Bloch, professari í lívfrøði, sum fekk heiðurin. Fríggjakvøldið var hon gestur í Vangamyndini hjá Degi og Viku. Innslagið kann síggjast her.


text:
Eyðun Klakstein 07.12.2017 (20:02)
Video: Eg kenni meg vælkomnan at vitja sjúklingar
Øssur Berghamar hevur síðani sjeyti árini virkað sum trúboðari í Danmark. Hann var í nógv ár leiðari fyri Kristnastovu á Amager, sum hann og konan Susan tóku stig til í 1973, og øll árini hebur hann regluliga vitjað føroyskar sjúklingar í Keypmannhavn.
– Eg sá tíðliga, at tað var ein tørvur á at vitja føroyingar, sum komu niður í sjúkraørindum. Eg byrjaði longu í 1973 at støkka inn á gólvið hjá sjúklingum, og tað hevur hildið fram øll árini, sigur Øssur Berghamar.
Hann og onnur av Kristnastovu leggja eisini leiðina fram við á Sjúklingahotellinum í Keypmannahavn hvørt hóskvøld.
Øssur Berghamar vitjar mangan fólk, sum eru illa fyri heilsuliga, og í nógvum førum eru tað fólk, hann ikki kennir.
– Tað hevur fallið mær nokk so natúrliga at vitja tey, og eg kenni meg altíð vælkomnan. Eg eri varin og ansi eftir, at eg ikki órógvi nakað, sigur Øssur Berghamar.
Omanfyri ber til at síggja video-samrøðu við Øssur Berghamar.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Við Gøtugjógv
Bygdin við Gøtugjógv hevur frá gamlari tíð verið ein savningarstaður fyri bygdirnar í gomlu Gøtu kommunu, og ber hon navn eftir gjónni, ið liggur beint sunnanfyri bygdina. Í 1890 varð skúli bygdur har, og hevur kommunali skúlin hildið til har síðan við útbyggingum í 1929, 1974 og í 2010.
Studentaskúlin í Eysturoynni húsaðist í gomlu skúlabygningunum við Gøtugjógv, áðrenn flutt varð inn á Kambsdal í 1989. Í dag ganga børn í 4.-7. flokki úr allari Eysturkommunu í skúlanum við Gøtugjógv.
Áður hava eisini bankar og sparikassar havt deildir í bygdini. Bygdin er eisini prýdd við eini vakrari viðarlund omanfyri bygdina, og er eisini ein miðdepil fyri mentan við Losjuni, og fyri trúar- og samkomulív við nýggju Gøtu Kirkju, ið varð vígd í 1995, og Filadelfia, samkomuhúsinum hjá brøðrunum.
Við Gøtugjógv búgva 43 fólk.
– dagført juli 2016


text:
Sjįlvstųšug vinnurekandi
Sjįlvstųšug vinnurekandi, sum hava arbeišsmegi aftrat sęr, hava ikki rętt til dagpening, men kunnu ķstašin tekna eina sjįlvbodna trygging. Viš hesi trygging kunnu sjįlvstųšug vinnurekandi tryggja sęr fulla dagpeningaupphędd frį 1. frįverudegi.
Sjįlvstųšug vinnurekandi, sum ikki ella bert ķ lķtan mun hava leysa arbeišsmegi aftrat sęr, hava rętt til dagpening eftir vanligu reglunum ķ dagpeningalógini. Veitingin veršur śtroknaš viš grundarlagi ķ seinasta įlķknaša inntųkuįrinum. Hesi kunnu eisini tekna eina sjįlvbodna trygging og fįa rętt til hęgstu veiting.
Vert er sostatt
at leggja til merkis, at taš kann hava stóran tżdning fyri ręttin til
dagpening, um sjįlvstųšug vinnurekandi hava arbeišsmegi aftrat sęr ella ikki.
Dųmi:
Sjįlvstųšug/-ur vinnurekandi, sum ikki hevur arbeišsmegi afturat sęr, gerst óarbeišsfųr/-ur vegna sjśku og sųkir um dagpening. Seinasta įlķknaša inntųkuįriš er 2016 og var inntųkan hetta įriš 135.000 krónur sambęrt TAKS. Dagpeningaśtgjaldiš er ķ hesum fųri kr. 2.596 um vikuna (135.000/52).
Um viškomandi ķstašin hevur teknaš eina sjįlvbodna trygging, hevur hann ella hon rętt til mest loyvda dagpeningaśtgjaldiš uttan mun til inntųkugrundarlagiš. Mest loyvda śtgjaldiš er 4.505 krónur um vikuna ķroknaš frķtķšarlųn (2017).
Treytin fyri at
tekna eina sjįlvbodna trygging er, at umsųkjari burturav ella ķ mestan mun er
sjįlvstųšug/-ur vinnurekandi, og at viškomandi er arbeišsfųr/-ur, tį umsóknin
veršur latin inn.
Partafelag og smįpartafelag
Tey, sum
starvast hjį einum partafelag, eru ikki at rokna sum sjįlvstųšug vinnurekandi
og kunnu ikki tekna sjįlvbodna trygging.
Stjórar
Tann, sum starvast sum stjóri ķ einum partafelag, er ikki at rokna sum sjįlvstųšug/-ur vinnurekandi og er vanliga heldur ikki at rokna sum lųntakari ķ dagpeningahųpi. Hesin er tķ ikki fevnd/-ur av dagpeningalógini og hevur tķ ikki rętt til śtgjald.
Undantikin eru tó stjórar ķ egnum felag og sum ikki ella bert ķ lķtan mun hava leysa arbeišsmegi aftrat sęr. Hesi kunnu vinna sęr rętt til dagpening viš at tekna eina sjįlvbodna trygging.
Sum lųntakari er at rokna tann, sum er undir fyristķling hjį einum arbeišsgevara. Ein stjóri er vanliga ikki undir fyristķling hjį einum arbeišsgevara, men kann sjįlv/-ur leggja sęr arbeišiš og raksturin ķ felagnum til ręttis.
Yvirlit yvir rętt til dagpening hjį sjįlvstųšugt
vinnurekandi og stjórum ķ p/f og sp/f
Treytir
Treytin fyri at tekna trygging er, at tś ikki ert óarbeišsfųr/-ur, at heilsustųšan ikki er munandi viknaš ella at vandin fyri sjśku er munandi ųktur. Eisini er kravt, at umleiš 75 % av inntųkuni hjį tęr skal stava frį sjįlvstųšuga virkseminum (B inntųka, vinningsbżti og lķknandi). Er treytin višvķkjandi inntųkuni ikki lokin, dettur tryggingin burtur.
Ynskir tś at tekna sjįlvbodna dagpeningatrygging, skalt tś lata umsókn inn til Almannaverkiš, sķ undir "Oyšublųš".
Tryggingargjald
Tryggingargjaldiš er fyri tķšarskeišiš 1. januar til 30 juni og 1. juli til 31. desember. Tryggingargjaldiš, iš er upplżst į heimasķšuni undir Almannaveitingar upphęddir, veršur kravt viš rokning hįlvįrliga įvikavist sķšst ķ mai og november. Um tś ikki hevur goldiš tryggingargjald ķ seinasta lagi ein mįnaš aftanį gjaldkomudagin, dettur tryggingin burtur.
Tś hevur rętt til dagpening 4 vikur eftir, at tś hevur teknaš trygging. Um tś ikki hevur goldiš tryggingargjald ķ seinasta lagi ein mįnaš aftanį gjaldkomudagin, dettur tryggingin burtur.
Rętturin til dagpening hjį
fólkapensjónisti, sum hevur sjįlvbodna trygging
Rętturin til dagpening dettur burtur frį tķ 1. ķ mįnašinum eftir, at fólkapensjón er tillutaš, og tryggingin dettur sostatt burtur frį hesum degi.
Er tś framvegis sjįlvstųšug/-ur vinnurekandi, tį tś fyllir 67 įr, kann taš verša vert at umhugsa, um tś framhaldandi ynskir at hava mųguleikan at fįa dagpening vegna sjśku, ella um tś ķstašin ynskir at sųkja um fólkapensjón.
Rętturin til
dagpening fellur altķš burtur ķ seinasta lagi 1. ķ mįnašinum eftir at
umsųkjarin er fylt/-ur 70 įr.
Rętturin til dagpening fellur altķš burtur ķ seinasta lagi 1. ķ mįnašinum eftir at umsųkjarin er fylt/-ur 70 įr.
Dųmi:
Ein persónur fyllir 67 įr 5. januar 2017, og sųkir um fólkapensjón. Fólkapensjónin veršur tillutaš 1. februar 2017. Viškomandi er sjśkraskrivašur og hevur viš pensjónstillutan fingiš jįttaš dagpening fram til 1. aprķl 2017. Ķ hesum fųri fellur tryggingin og rętturin til dagpening burtur 1. mars 2017. Mųguligt er ikki at sųkja um dagpening eftir hetta, og til ber ikki seinni at frįvelja fólkapensjónina fyri ķstašin at fįa dagpening.
Um viškomandi ķstašin velur at bķša viš at sųkja um fólkapensjón, hevur hann/hon framhaldandi rętt til dagpening, inntil hann/hon aftur er arbeišsfųr/-ur ella hevur fingiš dagpening ķ mest loyvda tķšarskeiši.
Upphędd
Hevur tś sjįlvbodna trygging og letur umsókn um dagpening inn ķ seinasta lagi 60 dagar eftir 1. frįverudag, hevur tś rętt til fullan dagpening, tvs. 80 % av arbeišaralųnini sambęrt sįttmįla millum Fųroya Arbeišarafelag og Fųroya Arbeišsgevarafelag. Letur tś umsóknina inn seinni, veršur dagpeningur veittur frį tķ degi, umsóknin er latin inn.
Tilmeldingarskjal til sjįlvbodna dagpeningatrygging og umsóknarblaš um sjśkradagpening hjį tķ, iš hevur tekna trygging, er at finna į sķšuni oyšublųš.
Dagført tann 15-06-2017


text:
Frķtķšarklubbin Eysturoy er partur av eind 9 ķ Trivnašardeplinum.
Samband fęst viš eindarleišsluna her
Frķtķšarklubbin Eysturoy
Heišavegur 37
600 Saltangarį
Frķtķšarklubbin heldur til ķ hųlum hjį Verkhśsinum Stķggi ķ Saltangarį, og er fyri vaksin viš menningartarni, tey mųtast har eitt kvųld um vikuna frį 19.00-22.00. Skrį veršur gjųrd eina ferš um mįnašin, har ymiskt er į skrįnni. Hugnakvųld, śt at bowla, śt at eta, filmskvųld, spurnarkappingar, bindiklubbur, spęlikvųld o.s.v.
Trż starvsfólk arbeiša ķ frķtķšarklubbanum ķ Eysturoy
Dagført tann 23-08-2016


text:
Advokatyrki
Húsasøla/húsakeyp
Advokatábyrgdartrygging
Tá føst ogn verður handlað, eru tað stór peningsvirðir, sum skifta hendur. Eitt mistak ella ein ov tilvildarlig og lítið umhugsað framferð kann fáa álvarsligar avleiðingar fyri partarnar. Advokaturin er proffessionellur til at taka sær av hesum og er ábyrgdartryggjaður.
Áhugamál hjá seljara og keypara kunnu ikki røkjast samtundis.
Tann, sum umboðar seljaran verður løntur av hesum, og kann ikki samstundis røkja áhugamál keyparans. Seljari og keypari hava sum eitt felagsmál at gera ein góðan handil, men annars eru áhugamálini heilt hvør síni.
Kostnaðurin fyri at umboða keyparan, herundir við gerð av skeyti, verður ásettur út frá tímanýtsluni og virðinum sum handlað verður.
Les meiri um kostnað fyri seljara og keypara her.
Neyðugt við sjálvstøðugari ráðgeving, tí:
- Seljari hevur áhuga í einum skjótum handli við høgum søluprísi. Umboð seljarans sum verður lønt í procent í mun til søluupphæddina hevur somu áhugamál.
- Keyparin hinvegin vil tryggjað sær neyvan kunnleika um ognina, og ikki at gjalda meiri enn neyðugt. Keyparin krevur tíð og umhugsan.
- Seljari og keypari hava ymiskan áhuga í at binda hvønn annan undir boðgeving. Tørvandi kunnleiki er til reglurnar um nær og hvussu leingi eitt boð er bindandi fyri ávikavist seljara og keypara.
- Um annar parturin er umboðaður av professionellum, eigur hin eisini at vera tað. Annars er ójavnvág í samskiftinum - bæði undir boðgevingini og tá undirskrivast skal - og vandi er fyri, at einamest áhugamálini hjá øðrum partinum koma fram og vera røkt.
- Vandin fyri mistøkum stórur, tí ilt er røkja fleiri áhugamál samstundis.
- Seljarin ger sær ikki greitt upplýsingarskyldu sína, eisini um upplýsingar við ognini, sum kunnu ávirka keypsáhugan og keypsprísin.
- Keyparin er ikki vitandi um rættindi og skyldur í samband við húsakeyp, so sum at kanna húsini gjølla og krevja greiðar upplýsingar frá seljara.
- Yvirtøkudagurin hevur ymiskan týdning fyri partarnar - eisini fíggjarligan
- Partarnir skulu gera avtalu um, hvussu kostnaðurin skal býtast millum umboð seljarans og umboð keyparans.
Advokatkostnaður.
Tað kostar ikki meiri hjá keypara at fáa sær sjálvstøðuga umboðan.
Les meiri um støðu keyparans her.
Hvør umboðar hvønn í dag.
- Seljarin er ofta umboðaður av advokati ella sølu-meklara, og tryggjar sær á henda hátt síni áhugamáli røkt.
- Keyparin syrgir alt ov sjáldan fyri sjálvstøðugari umboðan, men rindar kortini til umboð seljarans, somu upphædd, sum ein sjálvstøðug umboðan hevði kostað.


text:
Ingi Samuelsen
15.01.2016 - 07:26
Tíðindi > Uttanlands > Vanlukkur
Hóast heimsheilsufelagsskapurin WHO hevur boðað frá, at ebolasjúkan í Vesturafrika er av, er nú staðfest, at ein drongur í Sierre Leone júst er deyður orsaka av ebola.
Tað skrivar BBC. Tíðindini eru komin frá Reuters, ið hevur sæð eini boð, sum heilsumálaráðið í Sierra Leone hevur sent til embætisfólk í heilsuverkinum.
7. november varð annars boðað frá, at ebola smittan ikki longur fanst í landinum.
Og so seint sum í gjár boðaði WHO frá, at tey nú eisini høvdu fingið tamarhald á ebola smittuni í Liberia, sum var síðsta landið við sjúkuni, ið hevur kostað yvir 11.000 fólkum lívið hesi seinastu tvey árini.
Alment er alt økið í Vesturafrika, ið hevur verið hart rakt av smittuni, nú lýst at vera grøtt fyri ebola. Londini, ið vóru harðast rakt vóru Liberia, Guinea og Sierra Leone.
Sambært Reuters boðaðu myndugleikarnir í Sierra Leone frá í gjárkvøldið, at teir eru við at kanna ein deyðan drong, har ebola verður hildið at vera orsøkin.


text:
Vegna verkbann, lýst av Kommunala Arbeiðsgevarafelagnum, móti limum í Føroya Pedagogfelag á dagstovnaøkinum, steingja hesir dagstovnar og frítíðarskúlar í Runavíkar kommunu hósmorgunin 14. desember:
Dagstovnar: Frítíðarskúlar:
Barnagarðurin á Mýrunum Frítíðarskúlin við Stórá
Náttúrubarnagarðurin Sóljuhjarta Frítíðarstovan Varðin
Hólmurin
Barnahúsið Sellin
Aðrir limir hjá Pedagogfelanum, ið starvast hjá Runavíkar kommunu, sum t.d. í forskúlunum, eru ikki fevndir av verkbanninum.
Dagrøktin tekur framvegis móti børnum, tí dagrøktararnir eru limir í Starvsmannafelagnum.
Runavíkar kommuna vónar, at partarnir skjótast gjørligt samráða seg til eina semju, so børnini aftur kunnu koma á dagstovn.
Runavíkar kommuna


text:
Nú hava vit frætt frá jólamonnunum, og vænta teir at leggja at uml kl. 16.30 leygardagin 9. des. í Heiðunum.
Við umborð eru nakrar jólanissur, sum koma at dansa ein nissudans.
Jólamenninir ætla at syngja nakrar jólasangir saman við børnum og helst hava teir okkurt gott við til børnini eisini.
Er ov leingi at bíða, hava handlarnir í handilslívinum í Runavík tunnilsopið heilt til kl. 20 leygardagin.
Í samband við tiltakið verður Gulasteinsvegur sperraður frá Berglon til vegamótið á Fjøruvegi frá kl. 15.


text:
Tað er sjáldan, at vit sleppa heilt tætt til dýrini, sum liva í føroysku náttúruni. Antin eru tey stygg og smá, ella liva tey á støðum, sum ikki eru løtt at koma til. Fiskur og krabbadýr liva í sjónum. Firvaldar eru flest allir ógvuliga smáir og smáfuglur í urtagarðinum ella viðarlundini flýgur avstað so skjótt vit nærkast. Størri fugl síggja vit sum oftast bara sum smáar prikkar á luftini. Og soleiðis er við allarflestu dýrasløgum.
Píkasjey.fo er ein nýggj heimasíða har børn kunnu uppliva og læra um føroysk dýr beint á skíggjanum. Eisini er upplagt hjá skúlum og barnagørðum at brúka síðuna, tá ið arbeitt verður við evnum úr náttúruni.
Beinta Johannessen hevur gjørt heimasíðuna við umhvørvisstuðli frá Tórshavnar Kommunu. Tórshavnar kommuna letur á hvørjum ári 250.000 kr. í umhvørvisstuðli til verkætlanir, sum millum annað kunna almenningin um umhvørvisviðurkskifti og menna vitanina um umhvørvið.
Stuðulin varð latin Beintu til at skapa eina heimasíðu burturúr bókarøðini, sum hon hevur skrivað um føroysk dýr. Sostatt kunnu føroysk børn nú, á nútímans hátt, leita sær vitan, síggja myndir og lesa um fjølbroytta og spennandi dýralívið, vit hava í og kring Føroyar.
Á píkasjey.fo eru flottar myndir av fiskum, fuglum, firvaldum, krabbum, skeljum, slangustjørnum og mongum øðrum umframt forkunnug ljóðbrot og ymisk filmsbrot. Eisini ber til at testa sína vitan við stuttligum spurnarkappingum.


text:
NSÍ hevur í kvøld skrivað undir sáttmála við 27-ára gamla Eliesar Jónsson Olsen, ið sostatt verður nýggjur hjálparvenjari hjá NSÍ.
Hóast sín unga aldur, so hevur Eliesar longu drúgvar royndir sum venjari. Hann var bara 24-ára gamal, tá hann var høvuðsvenjari hjá Skála í bestu deildini. Tá hevði hann enntá sjálvur ført teir upp í bestu deildina. Síðani hevur hann eisini verið høvuðsvenjari hjá EB/Streymi í bestu deildini. Seinasta uppgávan hjá honum var at standa á odda fyri besta liðnum hjá toftamonnum saman við Odduri Olsen.
Sostatt er venjaratoymið hjá NSÍ klárt. Anders Gerber er høvuðsvenjari og Eliesar Olsen er hjálparvenjari.
Jens Martin Knudsen er málmansvenjari og venjari hjá næstbesta liðnum.
Vit ynskja Eliesari hjartaliga vælkomnum til NSÍ!


text:
ÚTIVIKA 2017
Í viku 21 skipar Kunoyar Kommuna fyri útiviku, har øll eru hjartaliga vælkomin.
Ruddingardagur 22. mai klokkan 16:30-20:00
Vit møta í bygdarhúsinum í Haraldssundi, har vit bjóða okkurt til matna kl. 16:30. Farið verður síðani at rudda í báðum bygdunum. Handskar og sekkir verða at fáa í bygdarhúsinum.Býtið tykkum upp í smáar bólkar, so at báðar bygdirnar verða ruddaðar.
Alt órudd verður savnað í sekkir/rúgvur fram við vegunum, so IRF- bilurin kann heinta ruskið. Óruddið má býtast upp í tað, sum brennir og tað, sum ikki brennir.
Vit gevast at rudda klokkan 20:00, og savnast í bygdarhúsinum í Kunoy til ein kaffimunn.Vónandi verður undirtøkan góð, so vit kunnu njóta okkara vøkru náttúru.
Spælipláss dagur 23. mai klokkan 16.30 – 20.00
Møtt verður á spæliplássunum í bygdunum, har okkurt verður til matna. Farið verður at mála og rudda á spæliplássunum. Eisini verur høvið at planta í pottar.
Liggja tit inni við málingar restum, eru tit vælkomin at taka tær við.
Vit gleða okkum at síggja bæði vaksin og børn.
Útferð til Skarðs 25. mai klokkan 09.00
Byrja verur í bygdarhúsinum í Haraldssundi klokkan 09.00, har morgun matur verur at fáa. Vit taka matpakka við okkum, sum vit fáa í bygdarhúsinum, áðrenn farið verur. Klokkan 10.00 byrja vit so smátt at ganga. Frásøgu fólk verur við á túrinum.
Av tí at tað Kristi himmalsferðardagur er 25. mai, verður lesturin fluttur til Skarðs. Annbjørg á Høvdanum lesur.
Um onkur ikki setur seg føran at ganga norð, verður høvið til at verða førdur norð. Vinarliga boða frá á tlf. 255616, í seinasta lagi 24. mai.
Vónandi verður undirtøkan góð til hesar dagarnar.
Vinarliga
Kunoyar Kommuna
KALENDARI
SAMBAND
Kunoyar kommuna
Kunoyargøta 7
780 Kunoy
Tel. +298 21 68 14
Skrivstovan
Kunoyargøta 7
780 Kunoy
Opið er:
Mánadagin frá 9:00 til 11:00


text:
Tað vísir seg at Roynds Kolasøla er farin undir at fyrireika eitt nýtt kolanám í Rangabotni.
Tvøroyrar Kommuna er positivt sinnað motvegis tílíkum verkætlan, men hevur ikke í hesum førinum fingið umsókn ella givið neyðuga loyvið.
Tískil er arbeiðið fyribils steðgað, inntil øll loyvisviðurskiftini eru komin uppá pláss.
Umframt at byggisamtykt er galdandi fyri økið, tekur kommunan eisini rávatn í økinum, og tað er neyðugt at meta um avleiðingarnar av verkætlanini.
Mennirnir í Roynds Kolasøla hava annars verið í góðari trúgv, orsakað av, at tey hava fingið loyvi frá haganum og frá nátturufriðingarnevndini. Men sum sagt fevnir byggisamtyktin um alla Tvøroyrar kommunu innan- og uttangarðs, og eisini økið í Rangabotni, og tískil skal søkjast um byggiloyvi.
Roynd Kolasøla hevur váttað, at teir sum skjótast senda kommununi umsókn, og vónandi verður hetta málið avgreitt í næstum, soleiðis at ein annars forvitnislig verkætlan kann halda áfram.


text:
Ulrica Ekeroth er svenskur serfrøðingur innan rekrutering. Serliga áhugað í at loysa knútin viðvíkjandi avbjóðingunum í at finna góð og røtt sølufólk og søluleiðarar, setti hon, saman við øðrum, á stovn fyritøkuna SalesOnly, sum útvegar sølufólk til arbeiðsgevarar.
Á skránni verður eisini Gilli Haraldsen, sum fer at greiða frá um at stýra vakstrarfyritøkum í einum umskiftiligum umhvørvi, har politikkur, tøkni og onnur fyribrygdi støðugt broyta landslagið.
Harumframt verður framløga hjá Handilsvinnufelagnum um nýggja pantskipan í Føroyum á skrá og endað verður við kjaki.
Handilsvinnuráðstevnan verður hósdagin 15. februar frá kl. 9.00 til 12.00 í Østrøm í Tórshavn.
Meldast kann til Handilsvinnuráðstevnuna 2018 her.


text:
Vit
Gjaldstovan er stovnur undir Fíggjarmálaráðnum.
Ábyrgdarøkið kann natúrliga verða býtt sundur í hesar høvuðsuppgávur:
I Landsins roknskaparverk
Gjaldstovan hevur um hendi yvirskipaðu bókhalds- og roknskapar uppgávurnar fyri konsernina landið.
- Halda viðlíka sentralar parametrar og stamdátur
- Innlesa data frá øðrum skipanum og senda til aðrar skipanir, t.d. frá TAKS, Almannaverkinum, endurrinda MVG hjá stovnunum, avrokna millum land og kommunur
- Umsita rokningarverkgongd
- Stemma av og gera yvirskipað eftirlit
- Ráðgeva
II Bókhald og løn
Gjaldstovan førir eisini vanligt bókhald og lønarbókhald fyri lítlar stovnar og førir bókhaldið fyri millumrokningina millum land og kommunur.
III Roknskapur
Gjaldstovan ger mánaðarroknskapir og ársroknskapin. Karmur um hetta arbeiði er roknskapargóðkennningarskipanin. Gjaldstovan ger neyðug yvirlit til játtanareftirlit, roknskap, hagtøl o.tíl.
Almenni roknskapurin verður eisini gjørdur í skipanunum hjá Gjaldstovuni við støði í mánaðarligum innrapporteringum.
IV Útgjaldsskipan landsins
Gjaldstovan avgreiðir allar útgjaldingar úr landskassanum og stemmar av gjaldingar. Gjaldstovan veitir gjaldføri til stovnarnar.
V Leiðslukunning
Allar viðkomandi dátur verða vístar í leiðslukunningarskipanum. Politikkurin er, at ongar týdningarmiklar dátur eru longri burtur enn 5 sekund.
VI Skeið o.tíl.
Undirvíst verður í øllum virkisøkinum hjá Gjaldstovuni, t.d. formligum reglum, mannagongdum, KT trygd, skipanum, leiðslukunning og í ymsum skipanum innan Landsnet. Eftir nágreiniligari avtalu ráðgevur Gjaldstovan eisini í at gera avtalur, í KT trygd og í at skipa roknskaparverkið.
VII Búskaparskipan landsins
Deildin KT landsins hevur um hendi at menna, halda viðlíka og reka Búskaparskipan landsins. Stovnarnir hava atgongd til skipanina at fremja sínar uppgávur innan búskaparumsiting. Búskaparskipan landsins er skipað sum integrerað tænasta á Landsneti. Stovnarnir hava atgongd til skipanina at fremja sínar uppgávur innan búskaparumsiting.
VIII Landsnet
Deildin KT landsins hevur uppgávuna at veita almennum stovnum KT tænastur og samskipa KT hjá landinum á yvirskipaðum stigi, so tað almenna fær munadyggar KT loysnir. Tænasturnar fevna um at hýsa og reka servarar og netverk; seta upp og veita atgongd til grundleggjandi forrit á brúkarateldum; og KT stuðul og hjálp til brúkarar. Samskipanin fevnir um at ráðgeva í KT spurningum/verkætlanum, standardisera politikkir og mannagongdir og at standa fyri at gera yvirskipaðar strategiir fyri KT økið hjá landinum.
IX KT trygd
Vit hava skipað KT trygd sum eitt virkisøki burturav, fyrst og fremst fyri at tryggja skipanirnar undir Fíggjarmálaráðnum. Umframt at tryggja dátur í Búskaparskipan landsins og Landsneti, so kunnu stovnarnir brúka tilfar og arbeiðshættir, sum eru ment á hesum øki.


text:
VISJÓN
Visjónin er fáa eitt skapandi og livandi umhvørvi í kommunuskúlanum, har hurðin er opin hvønn dag, og har allar listagreinar eru vælkomnar.
Møguleiki skal verða til at leiga sær venjingarrúm/arbeiðsrúm fyri ein bíligan prís, og at kunna nýta tey størru rúmini til konsertir, sjónleikir, gallarí, framsýningar, skeið og alt sum hugflogið kann fevna um.
Øll skulu kunna bíleggja sær tíð og dato í hesum hølum, til sítt listarliga virksemi, og á tann hátt ríka um mentanarlívið í Føroyum.
VENJINGAR/ARBEIÐSRÚM
Ætlanin er at kommunuskúlin verður býttur upp soleiðis, at; tónleikavirksemi, sjónleikavirksemi, myndlistavirksemi, filmsvirksemi, dansivirksemi, rithøvundar, sniðgevar og annað listarligt virksemi fær pláss eftir tørvi og eftirspurningi.
Eitt dømi er, at tónleikur fær nøkur rúm, sjónleikurin fær nøkur rúm, myndlist fær nøkur rúm o.s.fr. Á tann hátt kunnu tey, ið arbeiða har, dagliga vera í samband við hvønn annan uttan at órógva.
Ein lykil verður givin til klassastovuna, ið tú leigar, og ein til høvuðshurðina, soleiðs at um ein ynskir at arbeiða uttanfyri skrivstovutíð, er hetta eingin trupulleiki.
FRAMFØRSLUR/LISTAFRAMSÝNINGAR
Eitt dømi er, at gamla sangstovan á ovastu hædd verður nýtt til sjónleik og smærri sýningar, og stóra aulan verður nýtt til tónleik og aðrar listarligar framsýningar.
KOSTNAÐUR
Kostnaðurin er fyribils 500 kr um mánaðan fyri eina klassastovu: El/hiti og reingerð er við í prísinum.
Fyribils er ætlanin eisini, at listafólkini ið sýna fram, sjálvi avgera um tað skal verða frí atgongd, ella um tað skal kosta at koma inn.
Allur peningurin fer óskerdur til tey útinnandi listafólkini, men tey hava sjálvi ábyrgd av at hava fólk til at selja atgongumerki og at lýsa tiltakið.
TÓRSHAVNAR KOMMUNA
Hettar er ein royndar verkætlan í samstarvi við Tórshavnar kommunu. Kommunuskúlin hevur í eina tíð staðið tómur, og verður ikki nýttur til skúlagongd. Sum nú er, hevur Tórshavnar kommuna ikki gjørt av hvat bygningurin skal brúkast til, ella um/nær hann skal rívast niður (um eg havi skilt tað rætt). Tískil er tað ikki víst hvussu leingi bygningurin kann brúkast sum mentanarhús. Hóast hetta ikki er ein varandi loysn, gevur hetta listafólki eitt høvi at dokumentera alt virksemið, sum kemur burturúr einum tílíkum húsi, og hvussu tað kann ríka um mentanarlívið.
Kommunuskúlin er í ringum standi, tað er eisini staðfest at har er blámusoppur í húsinum. Í fyrstu syftu verður farið inn í húsið við egnari ábyrgd. Men tryggingar, og heilsueftirlit, mugu sjálvsagt eisini fáast í lag, sum best til ber.
ENDALIG AVGERÐ FRÁ MENTANARNEVNDINI
Tórshavnar kommuna vil fegin hava umsóknina so fullfíggjaða sum gjørligt, áðrenn hon fer til mentanarnevndina til eina endaliga avgerð.
Tað sum manglar, er at staðfesta, at tørvur er á einum húsi, ið kann bjóða høli til at venja og at skapa, og høli at framføra/sýna fram sína listagrein.
Øll listafólk og listaáhugaði verða biðin um at stuðla hesari royndar verkætlanini, við at at skriva sítt navn inn á hesa leinkjuna:
Vinarliga
Sóley Danielsen, stigtakari.


text:
Barnið á súkklu
Tá eitt barn skal læra at súkkla í ferðsluni, er best at venja í nærumhvørvinum, har barnið kennir seg aftur.
Tað er ógjørligt at áseta, nær eitt barn kann súkkla sjálvt í ferðsluni. Sambært ferðslulógini skulu børn undir seks ár vera saman við einum vaksnum (í minsta lagi 15 ár), tá tey súkkla í ferðsluni, men tað merkir ikki neyðturviliga, at tey eru búgvin til tað, tá tey eru seks ár. Ráðið fyri Ferðslutrygd mælir vanliga til, at børn skulu vera 10-12 ára gomul, áðrenn tey kunnu súkkla einsamøll á vegi, har tey skulu fyrihalda seg til bilar og onnur akfør. Og tá eiga tey at hava vant at súkkla í ferðsluni saman við vaksnum, áðrenn tey súkkla sjálv. Sjálvsagt veldst altíð um búningarstøðið hjá barninum, og hvussu nógvar royndir barnið hevur á súkkluni. Eisini valdast um ferðsluna, har barnið súkklar.
Foreldur duga best at meta um búningarstøði, ferðslufatan og súkkluførleikar hjá sínum barni. Børn, sum súkkla nógv saman við vaksnum, verða tryggari, tá tey sjálv skulu royna seg í ferðsluni. Ráðið fyri Ferðslutrygd mælir foreldrum til at gera venjingar á súkklu saman við barninum.


text:
29. Jun 2011
Á middegi, mikudagin, vitjaði Prins Edward á Ryde School, har borðtenniskappingarnar verða leiktar. Hann prátaði við fyrireikararnar og ta einu løtuna vóru sera nógv myndatól á lofti. Hann prátaði serliga við ensku luttakararnar, spurdi hvussu tað gekk og hvørja oyggj tey umboðaðu. Ein hálvan tíma...
29. Jun 2011
Í morgin - hósdagin - er tvímansleikur á skránni. Og hóast vónbrotini frá einstaklingakappingunum í dag svíða sum svøllur, so er einans eitt at gera: At líta frameftir. Og leikararnir hava svorið eið fyri hvørjum øðrum, at teir fara á vígvøllin í morgin við øllum...
29. Jun 2011
Hóðast okkara leikarar gjørdu og vildu sítt besta, so rakk tað heldur ikki hesa ferð til heiðursmerki í kappingini fyri einstaklingar. Vit náttu 1/4- og 1/8- finalunum og røkkur hetta ikki til heiðursmerki. Henrietta spældi seg millum átta tær bestu, men rendi seg í...
28. Jun 2011
Føroyar leiktu í morgun dyst um 5. plássið í liðkappingini á oyggjaleikunum. Eftir at hava verið ógvuliga tætt við eitt hálvfinalupláss, sum glapp júst á stokkinum, var setningurin púra greiður hjá øllum í føroyska hópinum. Vit skuldu vinna dystin um 5. plássið, sum hóast alt...
28. Jun 2011
Isle of Wight - Føroyar 0-4 Scott Lawson - Ragnar Egilsson 1-3 (8-11,10-12, 11-4, 6-11) Jill Fothergill - Henrietta Nielsen 0-3 (8-11, 3-11, 4-11) Andrew Ely - Hallur Thorsteinsson 2-3 (5-11, 11-7, 11-3, 8-11, 9-11) Jill Fothergill/Karen King - Henrietta Nielsen/ Rakul Mikkjalsdóttir 0-3 (0-11,...
28. Jun 2011
Eftir enn ein strævnan dag í høllini, fór borðtennishópurin út á matstovu mánakvøldið. Prátið gekk væl, og annað enn borðtennis var á skránni - týdningarmikið fyri hópin at hugsa um annað í drúgvari ítróttarviku! ...
27. Jun 2011
Eftir at hava vunnið ein og tapt ein ígjár, so endaðu vit á mállinjuni í dag - vit komu bara ikki longur! Men tað er, sum sagt, ikki nokk til eitt heiðursmerki í liðkappingini. Vit gjørdust nr. 3 í bólkinum - Gotland og Menorca...
27. Jun 2011
Vónirnar til at spæla um heiðursmerki í liðkappingini brustu í dag, tá vit taptu tepurt í dag ímóti Minorca. Í fleiri av taptu dystunum høvdu vit vinnandi støður, men teir famøsu marginalarnir vóru ikki við okkum. So nú er einki at gera uttan at bretta...