text:
Tranthavmús (nasahavmúsaættin)
Rhinochimaera atlantica
Holt & Byrne, 1909
Stødd: Tranthavmús verður upp í 140 cm í fullari longd, ella 90 cm til aftara enda á aftaru ryggfjøður.
Dýpi: Hon er úr 500 m niður á 1500 m.
Litur: Hon er ljósbrúnlig á baki og síðum, ljósari ella gráhvít undir búkinum. Stórar tranthavmýs fiskaðar á djúpum vatni hava mjólkarvatnslit. Fjaðrarnar eru myrkari enn bakið.
Lýsing: Tranthavmús er spísk í báðum endum, tjúkkast um bulin. Hon hevur tvær ryggfjaðrar, tann fremra stutt og høg við stórum píki frammanfyri. Aftara ryggfjøður er long og lág. Hon hevur stórar uggafjaðrar. Hevur ikki stert, men langan og klænan hala. Hann er ikki so langur sum á summum øðrum havmúsum. Oman á ovaru halafjøður eru nakrir heilt smáir pinnar ella finnur.
Sermerktur er hin langi tranturin, ið stingur fram úr høvdinum.
Kjafturin er lítil og situr væl fremri enn eyguni. Sansigøgn í strikum um alt høvdið, umframt striku aftur til halan.
Eyðkenni: Kjafturin er væl fremri enn eyguni. Tranthavmúsin hevur nakrar smáar vøkstir upp úr stertafjøðurini. Nevhavmúsin hevur teir ikki. Tranturin gongur fram úr enninum, heldur enn úr yvirkjaftinum, sum á nevhavmús.
Týdningur: Hon hevur ikki vinnuligan týdning.
da: Spydnæset havmus, en: Straightnose rabbitfish, fr: Chimére á nez mou, ís:
Trjónufiskur
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Havmýs Chimaeriformes
Í hesum hópinum eru 3 ættir við 6 slektum og 33 sløgum.
Av teimum eru við Føroyar 2 ættir við 4 slektum og 5 sløgum:
Havmýsnar skilja seg frá øðrum bróskfiskum m.a. við at hava eitt kápuskapilsi uttan á táknunum.
Havmýsnar eru bulmiklar og hava ikki stert. Tær hava tvær ryggfjaðrar. Stóran pík við fremru ryggfjøðurina. Tær hava ikki roðslu. Kallfiskarnir hava ein flytiligan og krókskapaðan útvøkstur í enninum.
Havmýsnar liva um øll høv, niður á stór dýpi.


c: text/html

text:
Seinastu dagarnar havi eg javnan hoyrt um JAVNA í miðlunum. Í gjár og aftur í morgun hugsaði eg, at hetta var nýggja navnið hjá Meginfelag teirra brekaðu. Visti, at felagsskapurin, MBF, hevði skift navn og samleika. Men afturvið kaffinum út á dagin, rendi eg meg í eitt runt, klipt veggjamerki, ið stóð eftir sum MEGD. Fyrsta eg hugsaði var #metoo rørslan, ME AND GOD, og síðan at lata nýggja navnið spæla upp móti mótsætta týdninginum, ÓMEGD.
Seinastu mongu árini eru heilt nógv, ið hava skift navn og samleika. Eg haldi avgjørt ikki at boðskapurin er tíðarrættari og kemur BETRI ígjøgnum blinkstrandi larmin á øllum nýggjum pallum. Tí hvat er mótsetningurin í øllum teim nýskaptu nøvnunum? Tola øll nøvn teirra mótsetning, tá vit lofta við bólti upp eftir vegginum?
Sjálvur eri eg so konservativur, at eg sakni tey góðu gomlu búmerkini hjá Janusi Kamban og øðrum fyri hálvari øld síðan og meir. Tá var ein fólkslig framdrift í føroyskum búmerkjum
Jú, navnið kann spilla alt, um vit bara lurta eftir lýsingastovum, og ikki stoyta okkum á kav í djúpa fólkadýpið, har seiggið hjá nøvnum og búmerkjum verða roynd ár út og ár inn av kønum listafólki.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
OGNIR til sølu/leigu
BYGDARRÁÐSFUNDIR
LÝSINGAR
-
KORT
VEÐRIÐ
Spyr bara
Spyr bara verður strikað
Teigurin Spyr bara her á heimasíðuni er farin í søguna.
Avgerðin er tikin av bygdarráði og umsiting í felag.
Orsøkirnar eru fleiri. Ein er, at mett verður, at tað er sera óheppið, at fólk sleppa at seta spurningar ónavngivin, og at hetta er við til at lækka støðið á kjakinum. Fleiri áheitanir eru komnar um hetta frá borgarum í kommununi.
Ein onnur orsøk er, at Vestmanna Kommuna heldur vil koma beinleiðis á tal við borgararnar. Hetta kann gerast, við at borgarar koma á Kommunuskrivstovuna til eitt prát, ella við at senda okkum fyrispurningar við telduposti ella vanligum posti. Harumframt er ein góður møguleiki á Facebook-síðuni hjá Vestmanna Kommunu; har ber eisini til at seta spurningar og gera viðmerkingar.
Vestmanna Kommuna vónar, at borgararnir skilja avgerðina, og at teir ikki halda seg aftur at seta spurningar, gera viðmerkingar og koma við atfinningum, hóast Spyr bara verður strikað.
Møguligt verður í eina tíð at fáa atgongd til Spyr bara í teiginum til vinstru á heimasíðuni, men bert fyri at kunna lesa gamlar spurningar og svar. Seinni verður leinkjan strikað og nýggj leinkja løgd undir Kommunan → kommunalar tænastur.
Vinarliga
Vestmanna Kommuna
Vestmanna, 10. juli 2015
2015: Jul Jun Apr Mar Feb Jan
2014: Des Nov Okt Sep Jun Apr Mar Feb Jan
2013: Des Okt Sep Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2012: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Feb Jan
2011: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2010: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2009: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2008: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2007: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2006: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2005: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar
Rós til kavagravararnar
Februar 26 , 2010Ja, eg koyrdi í Havn mikudagin 24. feb, og tá eg kom norð aftur, hugsaði eg við mær sjálvum, hvussu nógv betur her er grivið í Vestmanna.
Men av tí at tað nógvastaðni bara er eitt spor, vildi eg ynskt at bilførarar ikki parkeraðu bilarnar í teimum fáu møtiplássunum sum eru, meðan kavin liggur.
fiskivinnuskúlin
Februar 25 , 2010kunnu tit grava kavan vekk sum vit kunnu parkera bilarnar sera keðiligt at sita fastur hvørjaferð man skal avstað við bilinum.
Tað er Mentamálaráðið, sum er skrásettur eigari av Fiskivinnuskúlanum og sostatt eisini av parkeringsplássinum. Tí hevur kommunan ongantíð mett hetta sum eina kommunala uppgávu.
Ein maskina hjá tí almenna (hjá Landsverki) hevur útgangsstøði einar 20-30 frá parkeringsplássinum, so tað mátti verið lagamanni hjá skúlanum/Mentamálaráðnum at gjørt avtalu við Landsverk um kavagrevstur við Fiskivinnuskúlan.
Er bráðneyðugur tørvur á kavagrevstri, eitt nú í samband við okkurt tiltak e.l., tekur kommunan støðu til áheitanir frá skúlanum í hvørjum einstøkum føri, men roknast kann ikki við, at kavagrevsturin av kommunalum økjum og vegum verður settur til viks.
Rós til kavagravingina
Februar 25 , 2010Nú verður næstan bert rís skriva um kavagravingina, sum eg ikki skilji, teir hava betur uppiborið, men eg vil rósa teimum fyri sera góða kavarudding, tað er onga aðrastaðni í Føroyum har so væl verður grivið, hetta síggji eg hvønn dag í mínum arbeiði, í Vestmanna eru allir vegir væl grivnir, eisini smáir síðuvegir, og hetta verður also ikki gjørt í t.d. Tórshavn, Klaksvík og teimum stóru bygdinum, ja, sjálvt í fleiri av smáu bygdinum verður hetta ikki gjørt.
Haldi, at tað er heilt fantastiskt at man kann grava so væl sum í dag 24. feb., á smalum vegum við fleiri parkeraum bilum, tað krevur sín mann.
kavarúdding
Februar 25 , 2010Óvanliga væl grivið í ár.Maskinførarin eigur rós uppiborið.
Ymiskt
Februar 24 , 2010Síggi í Dimmu í kvøld, at Nærverkið søkir eftur húsum til børn og ung, hugsaði at møðuleikin er genialur í Vestmanna. Leiga Kristiansborg út til Nærverkið, flyt so Frítíðarstovuna í gomlu sýslumansskrivstovuna, Kálgarður er besta spælipláss í bygdini og bygningurin liggur tætt við skúlan og sentralt í bygdini.
Tey eldru sum brúka bygningin (sýslumansskrivstovuna) kundu eisini veri har, eftir at frítíðarstovan var liðug um dagin, ella kundu tey nýtt Staðið.
Tað má kosta nógv hjá Kommununi at hava allar hesar bygningar standandi tómar ein stóran part av degnum.
So sum Staðið í bert er opið ca. 200 dagar um árið og kanska 5-6 tímar um dagin, og sýslumansskrivstovan 1-2 ferðir um vikuna. Hettar skuldi givið sparingar.
Vestmanna Kommuna hevur ikki ætlanir um at flyta frítíðaransingina í løtuni. Vit spurdu okkum tó fyri hjá Nærverkinum, tá vit sóu, at tey sóknast eftir hølum uttan fyri Havnina. Tey vilja helst hava eini hús upp á
Tað er ikki so einfalt at flyta frítíðaransingina í høli, har annað virksemi er. Neyðugt er m.a. at innrætta hølini til frítíðarvirksemi, innbúgvið skal hóska til allar málbólkarnar, neyðugt er við klædnaskápum/garderopum, skápum/hillum til leikur, turkiskápi til vát klæði. Harumframt er neyðugt, at hølini verða ruddað, so at onnur kunnu nýta tey. Royndirnar av frítíðaransing og dagtilhaldi í Kristiansborg vóru ikki serliga góðar.
Kommunan roynir at samskipa virksemið í sínum bygningum, somuleiðis royna vit at nýta hølini til enn fleiri tiltøk.
Kommunan fer seinni, tá vit hava fingið ræðisrættin á SEV-bygningunum, og tá røktarheimið er bygt, at taka støðu til, hvussu okkara virksemi best kann skipast, og um bygningar skulu leigast út ella seljast.
Ellis- og røktarheim
Februar 23 , 2010Til tykkum, sum sita í bygdaráðnum: Hoyrdu tit Skannarin í Útvarp Føroya mánadagin 22. feb. ?
Gevur hetta tykkum ikki nakað at hugsa um?
X
Jú, men vit vilja fyrst nøkta tann stóra tørvin á røktarheimsplássum; kommunan hevur møguleika at byggja røktarheim nú, tí landsmyndugleikarnir stuðla byggingini.
Onnur bútilboð til eldri er eitt heilt annað mál, m.a. tí at vit vita ikki, í hvønn mun kommunurnar kunnu vera við á tí økinum; vit vita ikki, hvørjir stuðulsmøguleikar eru, og hvussu hetta økið verður rikið.
Vit meta, at rættast er at byggja røktarheim nú. Tá lóggáva er greið viðvíkjandi øðrum bútilboðum, verður støða tikin til, um kommunan kann vera við at geva eldri aðrar bústaðarmøguleikar.
parkeringspláss
Februar 22 , 2010Hví verður parkeringsplássi við Gidion ikki
rudda fyri kava ?. so bilar fáa parkera
har tá ið fari verður á møti ella kirkju.
Vestmannasøga og útgravingin.
Februar 18 , 2010
Hey Vestmanna Kommuna
Hvussu gongur við Vestmannasøgu og hussu er støðan við útgravingini á Follendi?
Bygdarsøgan er um at vera liðugt skrivað, men farið er ikki undir ritstjórnan og aðra fyrireiking til útgávu. Játtan er á fíggjarætlanini fyri 2010 til útgávu, men vit vita enn ikki, um møguleiki verður at geva bygdarsøguna út í ár.
Ongin útgraving verður á Follendi í ár, neyðugt hevði verið við rættiliga stórari játtan, um arbeiðið skuldi verið gjørt liðugt. Vit hava í ár raðfest aðrar uppgávur hægri enn útgrevsturin m.a. røktarheimið.
Spyr um tað....
Februar 12 , 2010Onkur heldur, at ikki skal svarast uppá alt, ið spurt verður
um. Vei fyri vist, at tað verur heldur ikki gjørt. Tey,tan,
sum svarar, velur teir spurningar frá, ið ikki passa so væl til,
kvørjir tei so eru, (also spurningarnir). Á tan hátt verður
ringt, at fáa nakað veruligt tjak í gongd. Kanska tað heldur
ikki er meiningin?
Vit svara vanliga øllum spurningum uttan persónligum spurningum.
Eisini er komið fyri, at vit ikki hava svarað spurningum, har spurt verður uppí saman, og har vit meta, at svarað er áður.
Um kavarudding
Februar 04 , 2010Eg haldi ikki at kommunan burdi svara uppá nakrar av spurningunum ella viðmerkingunum, um kavarudding. Niðanfyri spyrjari spyr hví ti grava kava, hevði kavin ikki veri grivin, so høvdu 10 onnur spurt, hví tit ikki grava kava. Hattar er ein skrúa uttan enda.
Uppsagnirnar
Februar 01 , 2010Ja, tað er sera hugtyngjandi at hoyra um uppsagnirnar á Fiskavirking, sjálvt um ein sjálvur ikki hevur nakað beinleiðis við hetta arbeiðspláss at gera, so verður ein dapur í huga av at hoyra um gongdina og fær samkenslu við teimum, sum verða rakt beinleiðis, tað er ógvuliga deydligt í bygdini sum er, og hetta bøtir ikki um. Nú nevna tit gulllaksin, onkur segði fyri mær, at frystihúsið (Asterix) er fult av fiski frá fyrraárinum, sum ikki er selt enn, er tað rætt? Annars haldi eg tað hevði verið rætt av bygdarráðnum at bundið um heilan fingur og væntað, at inntøkurnar vera lægri, vera tær ikki tað so ongantíð betri.
Vestmanna Kommuna veit ikki, hvussu nógvur fiskur er á goymslu hjá Atlantis, men so sum vit skilja støðuna, so vænta teir, at goymslan verður seld, áðrenn gulllaksafiskiskapurin byrjar aftur.
Vit halda, at inntøkumetingin fyri 2010 er bæði varislig og realistisk, tí er ikki neyðugt við broytingum í løtuni.
Kavarudding
Februar 01 , 2010Nú er leygardagur kl. 12.00 og vit síggja gravkúnna koyra í bygdini. Hví kann kavin ikki fáa frið at liggja. Har eru nógvir pengar at spara, tí tað er ikki neyðugt at grava tá so lítil kavi liggur.
Um tað ikki verður grivið, er altíð vandi fyri, at tað gerst sera hált, tá blot kemur í og síðani frystir aftur. Og tá er ov seint at grava, og tí verður roynt at fáa so nógv av kavanum burtur sum gjørligt.
2015: Jul Jun Apr Mar Feb Jan
2014: Des Nov Okt Sep Jun Apr Mar Feb Jan
2013: Des Okt Sep Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2012: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Feb Jan
2011: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2010: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2009: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2008: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2007: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2006: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar Feb Jan
2005: Des Nov Okt Sep Aug Jul Jun Mai Apr Mar
KOMMUNUSKRIVSTOVAN
Vestmanna kommuna
Bakkavegur 8
Postboks 91
FO-355 Vestmanna
Tel. +298 770 100
Fax +298 770 101
vestmanna(a)vestmanna.fo
Kommunuskrivstovan er opin:
mánadag-fríggjadag
kl. 9.00 - 15.00
Kontunummur
Eik Banki: 9181-123.097.4
Bank Nordik: 6460-110.628.9
Suðuroyar Sparikassi: 9870-997.298.7
Barnaansing: 6460-156.028.1
Staðið FM 101
Sunnukvøld frá kl. 21
Hóskvøld frá kl. 21 (endursendingar)


text:
Endiliga hevur Rósa hitt ein, sum skilir hana.
Tað var næstan sum gandur, tá ið Robbi kom inn um hurðina á skriviskeiðnum. Tað broytti alt. Fyrr hevði Rósa hildið, at tónleikurin var tað týdningarmesta av øllum í einum sangi, men nú veit hon, at teksturin er alt. Tað sigur Robbi so. Og alt, sum hann sigur, kenst knappliga øgiliga týdningarmikið.
Og Villi er so barnsligur, tá ið hann setur uppá, at tey skulu spæla trídyst. Tað var jú, tá ið tey vóru lítil, at sovorðið var stuttligt. Ikki nú, tá ið hon kanska sleppur at skriva tekstir til eitt rættiligt hipp-hopp orkestur. Og kanska kann Robbi gerast fyrsti rættiligi sjeikurin hjá Rósu ...


text:
Tað vóru ikki bestu líkindir til kappríðing tá kappríðingin í Marknagili ólavsøkudag byrjaði: Regnið argaði og at byrja við vóru eisini tekniskir trupuleikar, so alt í alt sá einki út eina løtu.
Men so sleit í, tað klárnaði av álvara og samstundis vóru trupuleikarnir loystir við tíðtakingartólunum. So nú var av álvara klárt til kappríðing í Marknagili.
Fyrsta greinin kappast var í, var Tølt, her gjørdist Máni við Knút Lútzen nummar eitt, næstir teimum var Brúni við Marner Joensen og nummar trý var Syrpa við Bárði Johannessen á baki.
Skeiðkappingina vann Viti og Regin Johannessen, nummar tvey var Tokki við Sólrun Poulsen og trið vóru Ísar og Joan Hansen.
Tvíspor Opin flokkur var vunnin av Grekku og Tummas Rubeksen, Tindur hjá Hans Paula Poulsen gjørdist næstur og Sina og Sonja Síminardóttir vóru nummar trý.
Travið vunnu Máni og Knút og Tvíspor ung var vunnin av Brá og Ragnheiður Ólafsdóttir, har gjørdist Mikka við Biritu Lútzen nummar tvey.
Tvíspor vaksin ll flokk vunnu Fimur og Beinta G. Davidsen, nummar tvey var Markus og Sólrun Poulsen og Prins við Godtfred Joensen á baki vóru nummar trý.
So var klárt til Tvíspor vaksin l flokkur, Um fólk í byrjani kundi finnast at veðrinum og teknisku trupuleikunum, so kundi tey so ikki finnast at paring og spenning í fyrsta flokki, tí tað var til UG.
Tríggjar riðlar vóru, og størsti munur millum tvey ross var 0,2 sek, í hinum riðlinum var munurin 0,1 og 0,0. So gerst tað ikki nógv meira spennandi.
Serliga var tað seinasti riðil sum bar av, har riðu Freyr við Onnu Magnussen á baki móti fleirfalda føroyameistaranum Fúsa við Zacharias R. Jakobsen. Rossini fylgdust líka frá byrjan til málstrikuna, tað var tó Fúsi sum fekk múlan fyrstur um strikuna, men dómaranir mátti nýta málfoto fyri at síggja hvør var fremri. Hesi rossini vóru eisini nummar eitt og tvey í Tvíspor vaksin l flokkur. nummar trý gjørdist Fjalir við Regin Johannesen.
Øll úrslitini síggjast á leinkju við á leinkju her - Trýst her úrslit ós 2016


text:
Stolni steinurin 1
Bókadeild Føroya Lærarafelags
- Síður: 132
- Útgávuár: 2008
- Upprunamál: danskt
- Innbinding: innbundin
- Rithøvundur: Josefine Ottesen
- Myndir: Emil Landgren
- Týðari: Karl N. Hansen
Tað boðar ikki frá frá góðum, tá ið heilagi friðarsteinurin verður stolin frá tí lítla staðnum við Grønavatn.
Ófriður og myrkar tíðir nærkast. Tað er bara eitt, sum kann fáa frið aftur í lag millum tøppar, kubbar, stjørnusavnarar og træleyparar: Friðarsteinurin má finnast og berast aftur á rætta stað.
Lítli kubbin Píl verður send út á eina drúgva og vandamikla ferð saman við gákandi og braneggjaða rókinum Olla.
Fylg Píl og Olla í royndunum at finna Friðarsteinin og bjarga vinum sínum úr avgrundardýpinum!
Stolni steinurin er fyrsta bók í røðini Grønavatn.


text:
Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo
Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo (franskt: République démocratique du Congo), eisini nevndir Kongo-Kinshasa ella Sair, er eitt stórt land í Miðafrika. Landið hevur mark ímóti níggju londum: Miðafrikalýðveldið, Sudan, Uganda, Ruanda, Burundi, Tansania, Sambia, Angola og Kongo. Høvuðsstaður er Kinshasa. Landið hevur umleið 62 mió. íbúgvar og høvuðsmálið er franskt.
Hungursneyðin í Kongo er stór (2012). Í fimm landspørtum doyggja hvønn dag í minsta lagi 700 børn yngri enn fimm ár. Einans eitt av fimm børnum hevur nøktandi føðslu. Út við 530.000 børn yngri enn fimm ár og meira enn ein miljón kvinnur hava tørv á matvøruhjálp. Ófriður við ógvisligum harðskapi, høgir matvøruprísir og heimskreppan hava sambært WFP økt matvørutrotið í Kongo.
Innihaldsyvirlit
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Kongoáin er sum ein ovurstórur bugur ígjøgnum alt landið og er sjálv lívæðrin í landinum. Veðurlagið er lýtt og slavið, mesta fólkið livir av landbúnaði. Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo er eyðkent fyri sermerktu list sína. Kubafólkið miðskeiðis í landinum nýtir skeljar, perlur og raffia - tægrir úr pálmabløðum, tá ið tey gera mátingar - mynstur. Diamantar, kopar og kobolt eru 80 % av inntøkunum í landinum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Kongolandið var í hjálandatíðini skift ímillum Frakland og Belgiu; Frakland átti landið vestan fyri Kongoánna, og Belgia átti landið eystan fyri Kongoánna. Hin belgiski parturin av Kongo gjørdist sjálvstýrandi tjóðveldi; hann fekk sær Leopoldville til høvuðsstað og kom tí at eita Kongo Leopoldville, men eitur nú Kinshasa. Síðan Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo ella Kongo Kinsaha sleit frá Belgia í 1960, hava borgarakríggj og harðrent einaræðisstýrið plágað landið. Hesir tvørleikar og fallandi prísur á útflutningsvørum hava gjørt, at Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo er av fátækastu londum í heiminum.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mannarættindabrot[rætta | rætta wikitekst]
Sjúkrahús í Fólkaræðiliga Lýðveldinum Kongo gera vart við, at higartil í ár (okt. 2012) eru umleið 5000 kvinnur neyðtiknar har norðuri í landinum. Neyðtøkur eru vorðnar støðugt meiri vanligar í Kivu-landspartinum. Myndugleikarnir siga, at neyðtøkumenninir eru fyrrverandi hermenn úr tutsi-ættarbólkinum, sum tóku seg burtur úr stjórnarherinum í apríl. Teir hava neyðtikið kvinnur og burturflutt menn og ungar dreingir og noytt teir at taka lut í bardøgum við stjórnarherin. Amnesty International sigur, at neyðtøkurnar og burturflytingarnar verða brúktar til at ræða fólk við.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Kongo er eitt óføra stórt ríki, men har er fátt við fólki. Hetta kemur av, at stórir partar av landinum eru avvaksnir við veldigum regnskógi, og í regnskóginum er ógvuliga tunnligt við fólki. Norðuri í buginum á Kongoánni eru stórar víddir av vátlendi, sum eru yðjandi fullar av eitrandi mýggjum og flugum. Hesar víddir eru fullkomiliga mannleysar. Savannan norðan fyri og sunnan fyri regnskógin er mangastaðni heilt fjølbygd, tí hon er tað besta búnaðarlandið, har belgiarnir hava havt urtagarðar sínar og hava lært afrikanarnar at handfara jørðina tíðarhóskandi.
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
- Bandundu
- Bas-Kongo
- Équateur
- Kasai-Occidental
- Kasai-Oriental
- Katanga
- Kinshasa (høvuðsstaðarøki)
- Maniema
- Norðurkivu
- Orientale
- Suðurkivu
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Apan Ásvald
Bókadeild Føroya Lærarafelags
67,00 kr
Spar 5,00 kr
- Síður: 44
- Útgávuár: 1999
- Upprunamál: danskt
- Innbinding: innbundin
- Rithøvundur: Egon Mathiesen
- Myndir: Egon Mathiesen
- Týðari: Gunnar Hoydal
"Einaferð var ein lítil gapa - á nei, eg meini lítil apa, og apan tað var Ásvald."
Soleiðis byrjar henda fitta, klassiska myndabókin til tey smáu, sum sigur nakað um, hvussu týdningarmikið tað er at siga NEI viðhvørt.
Soleiðis byrjar henda fitta, klassiska myndabókin til tey smáu, sum sigur nakað um, hvussu týdningarmikið tað er at siga NEI viðhvørt.
Bókin snýr seg um apuna Ásvald og vinir hennara, sum búleikast í stóra skóginum. Har hevði verið gott at verið, um ikki stóra apan fór so illa við øllum hinum...
Teksturin ber upp á rím, og í hvørjum ørindi er eisini orðaspæl, sum børn halda vera stuttligt, t.d.: Hann kemur altíð hestandi, á nei, eg meini brestandi...
Teksturin ber upp á rím, og í hvørjum ørindi er eisini orðaspæl, sum børn halda vera stuttligt, t.d.: Hann kemur altíð hestandi, á nei, eg meini brestandi...


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Fólk Títt við lovsangi, paukum og trummum,
hørpum og sittarum lovprísar Tær;
fagnar Tær, tí Tú við blóði tey keypti,
sjúkur og syndir og kvøl teirra bar.
Niðurlag: Seráfar, kerúbar og einglar Tær prísa:
Heilagur, heilagur ert Tú vár Guð.
Himlarnir ei Tíni dýrd kunnu hýsa,
Kristus er Guð! – teir basúna tað út!
2. Í óatkomandi ljósi Tú livir,
“Eg Eri” er Navn Títt, mín Guð El Shaddai,
Alef og Taw, ja, hin Fyrsti, hin Síðsti,
tó inn í heimin sum Kristus Tú steig!
3. Turrskøtt um havið út fólk Títt Tú leiddi,
Zebulons land Tær sín vitnisburð ber;
son sjúnamitkvinnunar gavst Tú lívið,
enn Tú í dag júst hin sami jú er!
4. Hóast Tú yvir kerúbum manst tróna
legði Tú leið gjøgnum syndanna dal;
har sjálvt ein dári ei villist av vegnum,
trúgvin á Navn Títt víst frelsa hann skal.
5. Vinur, kom við í hin illtolda skaran,
sum her klárt sannleikan sá: Guð er éin!
Heilagar Skriftir, profetar, ápostlar
kunngera okkum at Guð Hann er éin!


text:
Orð og lag (1994): Kajfinn Hammer
1. Hygg, í Synagoguni í Nazaret tey sita kvirr,
tá ein rødd tey vekur upp, sum aldri hoyrt tey hava fyrr!
Upp úr rulluni Hann lesur: Harrin salvað hevur Meg
til at bera fangum frælsi, vísa sálum Lívsins Veg!
Niðurlag: Her er meira enn Sálomo, ja, meir enn Templið frítt,
meir enn tankabygningar av mannaávum bygt og prýtt!
Her er Jesus, Messias, Guðs Salvaði, Guðs Hond,
og í Honum býr øll fylling Guðs, Guðs kraft og Guðs Ond!
2. Hygg, Hann reisir upp hin deyða og hin sjúka grøðir Hann,
tann, sum fallin var í synd, hjá Honum fyrigeving fann;
Hann við samkenslu Seg boyggir eymliga til tann sum fall,
– og nú bankar Hann á hjarta títt, sig, hoyrir tú Hans kall?
3. Hygg, við vatnið har í Naftali Hann pínir fólksins kor,
og Hann grøðir tey og talar til tey salvað, lívssæl Orð.
Hoyr, hvønn vitnisburð Hans fíggindi í undran Honum ber:
Aldri talað hevur nakað menniskja sum Hesin ger!
4. Hygg, við Føgrudyr í Templinum eitt neyðardýr har lá,
bønandi í vón hann Pætur og Jóhannes heitir á
um olmussu, men teir svara: Her er meir! – Statt upp og gakk!
Og hann reistist, hygg, hann rópar út av hjarta’ fylt við takk:
5. Hygg, í Skriftunum teir granska, skriva mangt kompendium,
men ei fata hvat tær siga, hvat um Hann tær tala um!
Tí í loyndardómum trúarinnar ei teir eiga lut:
Hann er Skapari alheimsins og hin einasti Guð!
6. Kæra sál, í tínum hjarta, tínum munni er nú nær,
trúarorðið, sum vit prædika í myndugleika tær;
kom í hesi stund til Jesus, Honum yvirgev nú alt,
tá skal syndabyrðan hvørva og ásanna víst tú skalt:


text:
Orð: H.A. Timm
Týtt: G. Bruun
1. O, Harra Krist, ver tú hjá mær,
mær mjørki fjalir vegin,
leið tú meg heim í friðar garð,
har hvíld eg finni fegin!
Alheimsins ljós lat lýsa brátt,
rek syndar sorta, deyða nátt
av miskunn mær úr hjarta!
2. O, Harra Krist, ver tú hjá mær,
ørmaktað sálin doyði,
um ikki hon fekk breyð frá tær,
ið føðslu gavst í oyðu.
Tú ríkan gevur sálum eyð,
tí sjálvur ert tú lívsins breyð,
av himni higar komin.
3. O, Harra Krist, ver tú hjá mær,
so eg kann ávøkst bera,
tú rótin ert, eg grein á tær,
kann uttan teg ei vera;
tú víntræ ert, sum gevur kraft,
og uttan tína kyknusaft,
eg følna má og fúna.
4. O, Harra Krist, ver tú hjá mær,
tá Sátan meg vil hótta!
Um ei eg finni lívd hjá tær,
hann loypir á meg ótta;
um ikki hirðastavur tín,
meg leiðir fram til legstað mín,
tá fari eg at villast.
5. O, Harra Krist, ver tú hjá mær,
tá lívsins dagur hallar!
Eg óttist ikki blund hjá tær,
eg vakni, tá tú kallar.
Í deyðans stund ver mær íhjá,
og lýð tú mær í oyra tá:
til himna eg teg føri.


text:
Sudringar.fo: Suðringar vunnu í dag ein uppibornan 2-1 sigur á EB/Streymi.
Málið til 1-0 gjørdi Stefan eftir góðan langa bólt frá Dennis í verjuni, har Stefan gjørdist leysur og skoraði. Hetta var tá umleið 10 minuttir vóru farnir.
EB/Streymur javnaði fáar minuttir seinni, eitt mál sum.kom burturúr ongum og burdi verið sloppi undan.
Suðringar stríddust og spældu væl. Javnleikur var í hálvleikinum, men kenslan var, at har fór at koma eitt mál afturat.
Í seinna hálvleiki trýstu Suðringar EB/Streymi longur og longur aftur. Og tá lá longi í luftini, at Suðringar skuldu fáa eitt mál.
Mitt í seinna hálvleiki gjørdist Ibrahim, sum spældi ein góðan dyst leysur, skýtur hart uppá mál, rakar stongina, men Búi er klárur og setur returin trygt í málið til 2-1.
Hendan støðan helt dystin út. EB/Streymur royndi at stríða seg fram til ein javnleik, men Suðringar vardu væl og vunnu uppiborið 2-1.
3 stig og nú á 7. plássi við 21 stigum, einum færri enn Skála.
Myndina tók Bjartur Vest


text:
Sjóvinnubræv og førleikaprógv, sum skipselektrikari
Mynstring sum skipseletrikari eftir 1. januar 2017.
Førleikaprógv sum skipselektrikari – STCW III/7
Fyri at fáa førleikaprógv sum skipselektrikari eru krøvini, at umsøkjari hevur skeið sbrt. STCW III/7 og 3 mánaðir siglingartíð við havfarandi skipum við framtøkumegi á 750 kW ella meira. Siglingartíðin skal vera innan fyri elektrikaraarbeiði ella maskintænastu.
Gevið gætur! Fram til 1. januar 2017 kunnu sjófólk, sum ikki hava skeið sbrt. STCW III/7, men sum hava 12 mánaðir siglingartíð sum skipselektrikari ella innan maskintænastu við havfarandi skipum við framtøkumegi á 750 kW ella meira, kortini fáa førleikaprógv sum skipselektrikari.
Sjóvinnubræv sum skipseletrikari – STCW III/6
Fyri at fáa sjóvinnubræv sum skipselektrikari eru krøvini, at umsøkjari hevur skeið sbrt. STCW kap. III/6, yrkisútbúgving við sveinabrævi sum elektrikari og 12 mánaðir elektrikaraarbeiði ella maskintænastu við havfarandi skipum við framtøkumegi á 750 kW ella meira.
Gevið gætur! Fram til 1. januar 2017 kunnu sjófólk, sum ikki hava skeið sbrt. STCW III/6, men sum hava í minsta lagi 24 mánaðir elektrikaraarbeiði ella maskintænastu við havfarandi skipum við framtøkumegi á 750 kW ella meira, kortini fáa sjóvinnubræv sum elektrikari.
Umsókn
Vit mæla til, at tú søkir á online skipan okkara. Har sært tú greitt, hvørji krøv eru til títt sjóvinnubræv, og hvat tú skalt senda við. Viðgerðartíðin er eisini munandi styttri, um tú søkir online.
Tú kanst eisini útfylla eina umsókn og senda Sjóvinnustýrinum hana við telduposti til fma@fma.fo ella við vanligum posti.
Oyðublað: Umsókn um sjóvinnubræv ella førleikaprógv
Gevið gætur, at tey sjófólk, sum ikki lúka hesi krøv, kunnu seta seg í samband við Sjóvinnustýrið, tá talan er um eina skiftistíð og tískil kunnu sjófólk verða fevnd av skiftisreglum.


text:
Ferðslan út í Mykineshólm verður fyribils steðgað
10-08-2018 - 16:33 - Jóanis Albert Nielsen
Orsakað av váta veðrinum og nógvu gongdini út í Mykineshólm í summar, hava hagastýrisformennirnir í Mykinesi valt at avmarka atgongdina oman í Lamba og út í hólm restina av mánaðinum.
Gøtan ígjøgnum lundalandið úti í Lamba er so mikið illan farin, at mett verður, at tað ikki er ráðiligt hjá fólki at ganga har í løtuni.
“Vøllurin er illa farin í støðum, og fyri at umganga, at hann fer verri, er neyðugt at steðga á og lata lendið fáa frið,” sigur Bjarni Hansen, bóndi og hagastýrisformaður.
Gøtan ígjøgnum Lamba leiður fólk oman til brúnna út í hólm, og tískil førir hetta við sær, at eingin sleppur út í hólm meðan gøtan er stongd.
Visit Faroe Islands fegnast um avgerðina.
“Vit halda hetta er ein skilagóð avgerð, nú støðan í hasum ávísa økinum er sum hon er,” sigur Johan Pauli Helgason, leiðari á menningardeildini í Visit Faroe Islands. “Tað er av alstórum týdningi, at bøtt verður um hesi viðurskifti á oynni og at vit fáa eina varandi skipan, sum í størri mun hevur náttúru- og djóravernd fyri eyga."
Hagastýrisformennirnir oghiking.fovið Pól Sundsskarð, sum umsitur gjaldskipanina í oynni, hava tikið hesa avgerð í felag. Forboðið er sett í gildi í dag.
“Veðrið hevur verið heldur vátligt seinastu tíðina og hevur hetta ávirkað umstøðurnar at ganga oman í Lamba. Vit halda tað er skilagott at lata økið fáa frið í eina tíð, og so taka vit støðu til, um man skal opna fyri ferðsluni aftur, tá ein tíð er fráliðin. Um viðurskiftini broytast, tað vil siga um lendið verður turrari og harvið betri umstøður at ganga, verður møguliga latið uppaftur fyri gongdini ígjøgnum lundalandið og út í hólm,” sigur Pól Sundsskarð.
Hóast møguleikin fyri at ganga ígjøgnum lundalandið ikki er til staðar, ber enn til at síggja nógvan lunda í Mykinesi, tí tað er møguligt at fara út á Rógvuna, har til ber at hyggja oman í Lamba. Tað ber eisini til at fara aðrar túrar í oynni.
“Oyggin er vøkur og bergtakandi á so mangan hátt. Er tað klárt í veðrinum, ber til at ganga niðan á Knúk og haðani sær tú meira enn helvtina av føroysku oyggjunum,” sigur Esbern í Eyðansstovu, bóndi og hagastýrisformaður.
“Okkara ætlan hevur alla tíðina verið at víðka um møguleikarnar, so ferðafólk kunnu uppliva annað enn Mykineshólm. Vit hava fyri langari tíð síðan sæð, at Lambi og hólmurin ikki klára stóra vøksturin í ferðfólkatalinum,” sigur Eddie Lauritsen, bóndi og hagastýrisformaður.
Til ber at fylgja við áhiking.foum og nær gongdin út í hólm verður tikin uppaftur.
Hagastýrisformennirnir í Mykinesi, hiking.fo og Visit Faroe Islands


text:
Kaj Leo Holm Johannesen spyr Sirið Stenberg um viðgerð til børn og ung við sálarsjúku
Heilsupolitikkur -
Kaj Leo Holm Johannesen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur í dag sett Sirið Stenberg, landsstýriskvinnu í heilsumálum, ein skrivligan fyrispurning um viðgerð til børn og ung við sálarsjúku. Svarast skal í seinasta lagi 10 yrkadagar eftir, at spurningurin er latin inn
Løgtingsmaðurin spyr fylgjandi:
1. Er sjúkraviðgerðin hjá børnum og ungum við sálarsjúkum nøktandi í Føroyum. Er hon í tráð við altjóða barnarættindasáttmálan, sum sigur, at børn hava rætt til eina nøktandi sjúkraviðgerð?
2. Er hetta økið í tráð við viðgerðir í t.d. Danmark, sum vit ofta samanbera okkum við?
3. Verður tann nýggi psykiatriski depilin bygdur soleiðis, at vit fáa eina barna og ungdómspsykiatriska deild burturav, ella verða børn heilt niður í tíggju ára aldur framhaldandi innløgd á tí vaksinpsykiatrisku deildini á Landssjúkrahúsinum?
Í viðmerkingunum til munnliga fyrispurningin sigur Kaj Leo Holm Johannesen, løgtingsmaður, at sum er, so stendur hetta økið fyri stórum avbjóðingum. Børn heilt niður í tíggju ára aldur, liggja innløgd á vaksinpsykiatrisku deild í fleiri mánaðir og summi hava frá 12 ára aldri haft fastan bústað har í fleiri ár.
Hetta, at børn liggja innløgd á eini psykiatriskari deild, er óhoyrt í t.d. Danmark. Har verður eitt barn undir ongum umstøðum innlagt á eina slíka deild. Og tað hevur sjálvandi eina orsøk. Børnini blíva sera bangin, tí tað er ógvusligt at verða innlagdur á einari slíkari deild, har fólk hava alskins svárar sálarligar sjúkur.
Hetta er eisini brot á altjóða Barnarættindasáttmálan, har sagt verður, at eitt menniskja/barn hevur m.a. rætt til eina nøktandi sjúkraviðgerð.
At enda sigur Kaj Leo Holm Johannesen, løgtingsmaður, í sínum viðmerkingum, at henda óhepnað støða við vantandi barnarættindum kunnu vit ikki liva við sum tjóð.
Vit muga ikki venda tað blinda eyga til hesa álvarsligu støðu.
Sambandsflokkurin
RN


text:
Annika Thomasen og Joan Johannsen eru í starvsvenjing í Lindini og hava gjørt prát við Bettieyð Ellingsgaard og Niels Mouritsen. Síðani greiðir Eirikur Ólason Simonsen frá um tiltaki “Movember”. Til seinast hoyra vit frá konsert við Blátt Gras á Reinsarínum í Havn. Vit hoyra samrøðu við Jóhan Mikkesen, Ragnar Joensen og Jóhannes Ólavsson.
Vertur: Tór Arni Samuelsen
Lurta eftir sendingini her
Um tú vilt taka sendingina niður, so høgraklikka slóðina og vel “Save link as…” ella “Gem destination som…”


text:
Næsta útbjóðingarumfar í samband við bygging av nýggjari fimleikarhøll í Runavík er byrjað.
Verkætlanin varð bjóðað út sum heildarveiting og varð útbjóðingin skipað í tveimum umførum.
Fyrsta umfar er nú av og hevur dómsnevndin útnevnt tríggjar fyritøkur at kappast víðari í øðrum umfari.
Hesar fyritøkur eru: J&K Petersen Contractors og MAP Arkitektar - TN Bygging og FUGLARK - Búsetur og BBP Arkitektar.
Fyritøkurnar skulu lata endalig uppskot inn 1. febr. 2012 og verður vinnarin kunngjørdur 1. mars 2012.
Tað var í summar, at býráðið samtykti at fara undir at fyrireika bygging av nýggjari fimleikarhøll í Runavík, sum, umframt at hýsa øllum vanligum fimleiki, eisini gevur rúm fyri alternativum virksemi til rørslu, javnvág, spæl o.a. Í høllini verður eisini opið spæliøki, sum kann brúkast til nógv ymisk endamál, tá tað snýr seg um eitt sunt og virkið lív. Har umframt skal høllin eisini kunna brúkast til størri tiltøk, eitt nú ráðstevnur, stórar framsýningar o.tl.
Ætlanin er, at nýggja fimleikarhøllin skal standa liðug og klár at taka í nýtslu á heysti 2013.


text:
Norsku skipasmiðjurnar hava broytt fullkomuliga kós, eftir ógvisliga fallið í oljuprísinum fyri tveimum árum síðani. Í 2015 stóðu bíleggingarnar av frálandsskipum fyri 78 pst. av samlaðu bíleggingunum á norsku skipasmiðjunum, sum høvdu spesialiserað seg í júst hesum slagnum av skipum.
Tess vegna, elskaðu mínir, líkasum tit altíð hava verið lýdnir, so arbeiðið, ikki bert sum tá ið eg eri hjástaddur, men nú nógv meira, tá ið eg eri frástaddur, upp á tykkara egnu frelsu við ótta og bivan;
Fil. 2,12
"Remember the golden rule: He who has the gold makes the rules"


text:
Fótbóltsskúlin 2014 sera væl eydnaður
TB | 15/08/14
Seinastu dagarnir (týsdagin til og við tórsdagin) hevur gløgga eygað sæð óvanliga nógv virksemi inni við Stórá longu frá morgunstundini av. Tað er afturvendandi fótbóltsskúlin hjá TB, ið hevur staðið fyri at savna okkara yngstu úr allari oynni og fleiri “útoyggjabørn”. Ungdómsdeildin hjá TB ger eitt stórt arbeiði fyri at fáa hetta upp á beinini og eiga tey stórt rós uppiborið fyri eitt væl skipað tiltak út í odd og egg. Børnini hava hugnað sær við tí góða spælinum, ið fótbóltur jú er, og eru komin væl nøgd og troytt heimaftur til foreldrini hvønn einasta dag. TB hevði í ár fingið Lars Heiliger, ið er ungdómsvenjari hjá VfB Stuttgart í Týsklandi, at koma haðar at luttaka í venjingini og saman við Niels Strøm Rødgaard, Allan Smedemark, Jákup Dam, Pól F. Joensen, Eli Hentze, Steen Hjartan Sørensen, Egil Olsen, Niels Petersen, Sigvald Steinkross, Boas Nitschke og Páll Hagbert Guðlaugsson eru okkara ungu vorðin forkelaði uppá allar mátar, ið ein kann hugsa sær, tá tað kemur til at spæla fótbólt. Hvønn dag hava børnini verið til buffét í skúlagarðinum í Trongisvági og tórsdag endaði skúlin við hugnaligari samveru, har øll tey luttakandi børnini, eftir at hava fingið køkur, saft o.a., fingu hvør sítt skreytblað, ryggsekk, fótbólt, skóhorn og drekkidunk. Ein flottur endi uppá nakrar góðar dagar í okkara frálíku umstøðum við Stórá. 105 børn luttóku í ár!
Her finna tit myndir frá tiltakinum, ið Charlotta Nielsen, forkvinna í ungdómsdeildini, hevur sent heimasíðuni og vit fara at enda við orðum hennara:
“Vit fara hervið at takka øllum luttakarum og venjarum fyri ein væl eydnaðan fótbóltsskúla, vónandi síggjast vit aftur næsta ár.
Ungdómsnevndin”


text:
Í dag er samgongufundur um fiskivinnunýskipanina. Partar av Javnaðarflokkinum hava trupult við at halda samgonguskjalið.
Eitt av aðalmálunum hjá samgonguni hevur verið at seta nýggja fiskivinnunýskipan í verk. Men politiska støðan seinastu dagarnar hevur verið merkt av, at samgongan ikki hevur fulla undirtøku fyri hesi týdningarmiklu nýskipan. Tað hevur verið trupult hjá ávísum tingfólkum at standa ímóti trýstinum frá vinnuni og halda seg til samgonguskjalið. Kristin Michelsen og Bjarni Hammer vilja ikki taka undir við nýskipanini, og í gjár fór Jónleif Johannesen í part við suðuroyartingmonnunum.
Løgmaður viðgekk sambært in.fo sjálvur í gjár, at um semja ikki fanst um nýskipanina, var Javnaðarflokkurin ikki stjórnarberandi. Tí má sigast, at komandi dagarnir eru rættiliga avgerandi, ikki bara fyri nýskipanina, men fyri sjálva samgonguna.
Ímeðan Tjóðveldi og Framsókn hava verið trúgv ímóti samgonguskjalinum, hevur tað ikki hilnast eins væl hjá Javnaðarflokkinum. Løgmaður hevur sjálvur viðgingið, at tað er ein keðilig støða at vera í, at hansara egni flokkur er í tvíningum. Bólturin liggur bara hjá løgmanni at loysa, tí ikki kann sigast annað enn, at nýskipanin er vorðin flutt almikið ímóti tí, sum suðuroyartingmenninir vilja. Uppboðsøluparturin er minkaður nógv, og tað er anti-trust parturin eisini. Uppboðsølan, sum allir samgonguflokkarnir hildu skuldi gerast grundarlagið undir fiskivinnuni yvir nøkur ár, verður tað ikki.
Sum skilst, er samgongufundurin í dag ikki endaliga avgerandi fyri samgongusamstarvið. Men illa ber til at ímynda sær, at samgonguni verður lív lagað, um ikki Javnaðarflokkurin finnur stevið aftur.


text:
SÁLARLIG HEILSA
ABC vikan væleydnað
16. Okt 2018
Vit hava varhugan av, at tað við ABC kampanjuni eydnaðist at røkka eini stórari fjøld í Føroyum og í størri mun skapa tilvit um, hvussu ein kann betra um og varðveita góða sálarliga heilsu. Tað eru vit ómetaliga glað fyri.
les meir
ABC-vikan 2018 - fimm filmar framleiddir til átakið
15. Okt 2018
ABC-vikan 2018, har fimm filmar vórðu framleiddir til at vísa gjøgnum vikuna.
les meir
Fimti filmur í ABC vikuni við Hera Jógvan Joensen
12. Okt 2018
Presturin Heri Jógvan Joensen vitjar í Vágsbotni og gongur túr við hundinum úti í Havnardali. Filmurin er gjørdur í sambandi við átakið hjá Fólkaheilsuráðnum ABC...
les meir
Fjórði filmur í ABC vikuni við Poulu Patursson
11. Okt 2018
Poula Patursson gongur til veving, soleiðis er hon virkin í síni frítíð saman við øðrum. Hetta gevur henni nógv í gerandisdegnum, har hon kann seta ferðina niður eina løtu og vera hugbundin. ABC: ver virkin, ver saman, ver hugbundin.
les meir
Triði filmur í ABC vikuni Vitjunarvinur
10. Okt 2018
Eyðbjørg vitjar gomul fólk saman við ommu síni Oddvá; hetta gevur henni nógv, men eisini ommuni, sum samstundis er saman við ommudóttrini Eyðbjørg. Ikki minst fyri hann, sum far vitjan - í hesum førinum Bjarni Jøkladal, hevur hetta sera stóran týdning.
les meir
Skráin fyri ABC vikuna 8.-14. oktober
08. Okt 2018
Her er yvirlit yvir skránna fyri ABC vikuna 2018. Nógv spennandi átøk eru gjøgnum vikuna.
les meir
Vika 41 er nú ein ABC vika
08. Okt 2018
Í sambandi við altjóða sálarheilsudagin 10. oktober ger Fólkaheilsuráðið við verkætlanini ABC fyri sálarliga heilsu viku 41 til eina ABC viku. Sostatt verður enn størri dentur lagdur á evnið sálarlig heilsa.
les meir
Skúlafótbóltur skipaður sum eitt ABC tiltak
18. Sep 2018
Ein nýggj og spennandi fótbóltskapping byrjar í Føroyum í heyst


text:
Lesarin skrivar
Ergidalur má ikki leggjast undir vatn
Ergidalur, har fornleivdir eru funnar eftir búsetingum frá víkingatíðini, skal eftir ætlan gerast til pumpuverk hjá SEV. Uppmátingar eru gjørdar, og ætlanirnar vóru lagdar fram á almennum kunningarfundi í Hovi í farnu viku. Men søgan og náttúran í Ergidali er serstøk, og friðingarmyndugleikar áttu at tala fyri, at Ergidalur fær frið. Friðingarmyndugleikarnir eru nemliga teir […]
Suðuroyingar bíða í spenningi eftir almennum íløgum!
LEIÐARIN: Nú búskapurin norðanfjørðs, serliga kring miðstaðarøkið kókar yvir, og landið skal gera umraðfestingar og útseta íløgur, so bíða suðuroyingar í stórum spenningi eftir at fleiri almennar íløgur sjálvsagt verða fluttar til Suðuroyar.
Lýsing
Komandi tiltøk
Vevkameraðir í Suðuroynni
Lýsing
Veðrið frá Windy.com
Tekstlýsingar
Ferðavinnufundur í Roynhøllini kl. 19.30
Theresa Kreutzmann og Ingibjørg Berg hava verið runt í øllum kommununum og greitt frá um verkætlanina um at menna ferðavinnuna í Suðuroy. Í kvøld, týskvøldið 23. okt., er tað í Hvallbiar Kommuna sum tann síðsta í røðini kl 19:30 í Roynhøllini.
Suðringar treff á Hotel Føroyum
Vikuskiftið 26. og 27. oktober er “Suðringa Treffið” á Hotel Føroyum har almennur dansur verður á Hotellinum leygarkvøldið 27. oktober við dansbandorkestrinum “Sunrise”.
Fráfaringarmóttøka fyri Maud Benjardøgg
Eftir 38 ár sum lærari í Vágs Skúla hevur Maud Benjardøgg gjørt av at fara frá fyri aldur.
Størv
Fastur avloysari til Telebúðina á Tvøroyri
Hevur søla, tøkni og góð kundatænasta tín áhuga? So kanst tú gerast partur av dugnaliga sølutoyminum í Telebúðini á Tvøroyri. Vit hava tørv á einum føstum avloysara at byrja skjótast tilber. Starvið sum søluráðgevi hjá Føroya Tele fevnir í stóran mun um ráðgeving, sølu av vørum og tænastum, uppseting av tøkni fyri kundan umframt alt […]
Maskinsmiðjulærlingur til smiðjuna í Øravík
Landsverk søkir ágrýtnan og álítandi maskinsmiðjulærling til smiðjuna í Øravík at byrja skjótast til ber.
Søkt verður eftir einum dugnaligum avloysara til kommunalu dagrøktina í Sumbiar kommunu
Vit hava tørv á avloysarum sum kunnu traðka til, tá dagrøktarir hava frí ella feriu, og tá sjúka er. Tað er í hesum ógvuliga umráðandi, at avloysarin er tøkur tá tørvur er á tí, og at viðkomandi hevur góðar umstøður at taka ímóti børnum í egnum heimi. Dagrøktarir í Sumbiar kommunu ansa børnum heima fyrrapart […]


text:
Sveinur Tróndarson 31.08.1998 (17:19)
Bogi vann Statoil Kring Føroyar
Tað er ikki so langt síðani at kappsúkling byrjaði í Føroyum.
Áðrenn tað var ein súkkla nakað tú brúkti tá tú skuldi í skúla ella í besta føri - og tey vóru fá - tá tú var ávegis til arbeiðis.
Men, sum við so mongum øðrum, so broyttist eisini hetta.
Oyggjaleikirnir høvdu eisini við sær, at føroyingar sluppu at síggja súkklukappingar tætt hjá.
Onkrir súkllararnir úr hinum oyggjunum, eitt nú Isle of Man, vóru frammalaga í súkkling í Bretlandi og hetta gav ikki minst at býta, tá oyggjaleikirnir vóru í Føroyum.
Føroyingarnir vórðu so smurdir av. Bæði væl og virðiliga.
Nógv høvdu óiva mist mótið, men tað gjørdu teir føroysku súkklararnir ikki .
Og so verri enn so.
Tað er eingin loyna, at føroyska veðurlagið ikki er tað, sum er best egnað til súkkling, men tað sær ikki út til at súkklararnir leggja nakað í tað.
Tí teir venja so at siga í øllum veðrið.
Og tað gevur úrslit.
Tá oyggjaleikirnir vóru eitt nú á Gibraltar og á Isle of Wigth vístu føroysku súkklararnir seg rættiliga fram.
Serliga vóru tað menn, sum Rógvi Jacobsen og Bogi Kristiansen, sum koyrdu á, men eisini aðrir hava staðið seg sera væl til oyggjaleikirnar.
Statoil Kring
Føroyar 98
Og áhugin fyri at súkkla veksur her á landi.
Í fjør varð á fyrsta sinnið skipað fyri einari sokallaðari »etapu«-kapping.
Størsta - og best kenda - kappingin av hesum slag er sjálvandi Tour de France og tey eru ikki so fá, sum hava mist ondina av bara at síggja hesar villmenn á súkklu.
Nú hava føroyingar so fingið eina afturvendandi kapping.
Staoil Kring Føroyar var dagarnar upp undir vikuskiftið.
Byrjað varð við einum einkultsstarti í Klaksvík og tann startin vann Rógvi Johansen, úr Vági, sum annars býr og súkklar niðri í Danmark.
Rógvi hevur sína styrki á eikultstartinum og tað vísti hann m.a. við at vinna báðar einkultstartirnar.
Í hølunum á honum komu Gunnar Dahl Olsen og Bogi Kristiansen, sum saman við Rógva frammanundan vóru mettir at hava størstu vinnaramøguleikarnar.
Úr Norðoyggjum var farið í Eysturoynna, har fyrsta etapa var.
Her legði Bogi seg á odda, men súkklan punkteraði og tað gjørdi, at hann misti tveir minuttir í mun til Gunnar og Rógva.
Onnur etapan var aftur ein einkultstartur. Hesin varð súkklaður heima á Sandi og eftir snakkinum undan kappingini var væntandi, at Rógvi fór at gera rættuliga bart, men so var ikki.
Bogi helt tørn. Hann súkklaði snøgt sagt sín besta einkultstart nakrantíð og misti bert 4 sekund til Rógva.
Gunnar kom á mál fimm minuttir eftir Boga, og nú sást ein týðulig mynd av hvussu kappingin fór at enda.
Teir báðir, Bogi og Rógvi eru vorðnir nógv betri fyri, síðan teir fóru til Danmarkar at kappast og hetta kom eisini skilliga til sjóndar í hesi kappingini..
Rógvi fekk skaða
Triðja etapan varð súkkla í Suðuroy. Av Drelnesi um Hestin til Sumba og aftur til Vágs. Teinurin er 55,3 km. langur og tað var í veruleikanum her kappingin varð avgjørd.
Rógvi Johansen, sum lá fremstur fekk ein so álvarsligan fipurskaða, at hann var noyddur at fara av súkkluni og tískil vóru tað bara Bogi og Gunnar Dahl Olsen, sum kappaðust um fyrstaplássið.
Og henda kappingin var longu burtur.
Gunnar megnaði ikki at leggja tað neyðuga trýstið á Boga, sum sostatt »bert« skuldi halda eyguni eftir at Gunnar ikki rýmdi frá feltinum.
Teir fylgdust til málteinin, har spurturin var. Henda spurtin vann Gunnar.
Bogi vann síðsta
teinin og kappingina
Síðsti teinurin var súkklaður sunnudagin og var hann úr Tjørnuvík til Vestmanna og víðari til Havnar.
Veðrið var ikki súkklarunum til vildar, tí fyrsta strekkið úr Tjørnuvík og á Kjalnes var knallharður mótvindur og á strekkinum úr Vestmanna til Havnar var eisini mótvindur.
Bogi, sum lá í oddinum hevði gjørt av at bíða við at rýma og tað var ikki fyrr enn á seinasta strekkinum, eftir Kaldbakstunnilin, at hann gjørdi tær fyrstu royndirnar.
Og til síðst eydnaðist. Gunnar Dahl Olsen hevði ikki meir at geva av og Bogi slapp avstað.
Úrslitið av seinasta teininum í Statoil Kring Føroyar var sostatt, at Bogi gjørdist nummar eitt og Gunnar Dahl Olsen nummar tvey.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Í føroyskum hondbólti eru altjóða reglur galdandi.
Reglugerðin er galdandi fyri allar kappingar og dystir, sum Hondbóltssamband Føroya, hereftir HSF, ella feløg í HSF skipa fyri, tó við undantøkum, sum HSF frammanundan hevur góðkent.
Í tann mun HSF hevur gjørt serreglur fyri ávísar aldursbólkar, framganga hesar av serskilt kunngjørdum kappingarreglunum.
Hægsta myndugleika í øllum hondbóltsviðurskiftum hevur Hondbóltssamband Føroya. 1.4 Í kappingum og dystum kunnu bert spælarar vera við, sum eru íðkandi limir í ávísum felagi.
Allir dystir, sum kappingarnevndin hjá HSF krevur frásøgn um, verða nevndir frásagnarskyldugir dystir. Frásagnarskyldugir dystir og aðrir dystir skulu spælast eftir reglunum hjá International Handball Federation (IHF) við viðmerkingum og uppískoytum, sum HSF gevur út.
Kappingarnevndin tekur avgerð um allar spurningar í sambandi við lands- og steypakappingina, herundir kappingarskrá og broytingar, ið møguliga verða í skránni.
Allir dystir í føroysku lands- og steypakappingini verða spældir eftir teimum reglum, ið hesar kappingarreglur áseta. Í tann mun hesar kappingarreglur onga áseting hava, eru tær til ein og hvørja tíð galdandi altjóða reglur fyri hondbólt, sum IHF ásetur, galdandi.
Eingin hondbóltsdystur má verða spældur undir almennari guðstænastu og má, um møguligt, heldur ikki byrja fyrr enn 1 tíma eftir, at guðstænasta er lokin.
Kappingarárið er frá 1. mai til 30. apríl.
Kappingareglurnar kunnu síggjast her: Galdandi kappingarreglur fyri hondbólt
Spælireglurnar kunnu síggjast her.


text:
Ert tú MASKINMEISTARI og heima inn í millum?
Parttíðarstarv – maskinøki á Mest
MEST bjóðar nú parttíðarstarv til okkara góða fólk, sum er úti í heimi ein part av árinum og so heima í nakrar vikur.
Vit ímynda okkum, at tú brúkar ein part av tíðini, sum tú ert heima, til at arbeiða við spennandi avbjóðingum á MEST á Skála ella í Havn. Hvussu nógva tíð tú velur at brúka verður avtalað so hvørt.
Lat okkum frætta frá tær við at senda ein
teldupost til Mouritz.Mohr@mest.fo.
So venda vit aftur og fáa eitt stutt prát.
Vit gleða okkum til at frætta frá tær.
MEST samtakið fevnir um skipasmiðjurnar á Skála og í Tórshavn, framleiðsluverksmiðjuna í Runavík og dóttirfelagið PAM-Offshore Service, sum hevur starvsfólkí oljuvinnuni, serliga í Norra. Felagið ræður yvir nýmótans verkstøðum, stórari goymslu við sølu og framkomnari tekni- og verkfrøðingastovu. Gott og væl 300 starvsfólk eru í starvi í MEST samtakinum, og kundar okkara eru bæði føroyskir og útlendskir. Sostatt er MEST eitt av størstu framleiðslufeløgunum í landinum.


text:
Ferðin
Komin á Gomlurætt bíðar hann okkum, Teistin.
Føroyingar eru siglandi tjóð, men tey flestu sigla einki serligt, tí er siglitúrurin til Skopunar forkunnugur. Næstan sum Indiana Jones fara vit, og allir okkara dýrgripar, umborð á skútuna, ið skal føra okkum yvir um hav til oyggjar fyri sunnan har lendi er flatari, lotið er lýggjari, sandurin ljósari og tíðin er burt.
Teistin leggur frá landi og vit síggja vøkru oyggjar okkara út einum øðrum sjónarhorni. Takksemi yvir okkara vøkru náttúru floymir inn yvir okkum og vit hugsa: hava vit búð í hesi náttúruperlu alt hetta farna árið, og ikki lagt tað til merkis? Vit hyggja upp á hvønn annan og eyguni siga: gott, at vit fara hendan túrin, so vit kunnu leggja til merkis og minnast til, at vit eru heppin, náttúran er vøkur og lívið er eittans.


text:
Kærleiki, longsul, vón, bumbur og kleynur á palli
'Jørðin er eitrað', ið varð frumsýndur á Tjóðpallinum 15. mars, er ein leikur um upplivingar hjá føroyskum krígsveteranum - eitt sjáldsamt, rørandi og sera viðkomandi evni. Leikurin hevur fingið allarbestu skoðsmál frá bæði ummælarum og áskoðarum og farið verður nú undir seinastu sýningarnar.
Eitt, sum eyðkennir upplivingarnar hjá áskoðarunum, er, at leikurin setur tankarnar í gongd og fær okkum at broyta áskoðan á kríggj, myndugleikar og tey menniskju, sum velja at fara í kríggj.
Ikki ein krígsleikur
Hóast evnið sprettir úr føroyskum krígsupplivingum í Afganistan, snýr leikurin seg eisini um so nógv annað enn kríggj. Hetta er ein leikur um grundleggjandi kenslur millum menniskju, um kærleika, longsul, svik og um kensluna av at vera í hvør sínum heimi, hóast í sama rúmi.
Ein umskapaður Tjóðpallur
Leikarar eru tveir av okkara royndastu leikarum, Hjálmar Dam og Beinta Clothier, sum vit millum annað kenna frá Veitsluni, ið varð sýndur fyri fullsettum húsum seinasta heyst. Leiksjóri er Marita S. Dalsgaard, sum saman við ljósi og videomyndum hjá Turpin N. Djurhuus og tónleiki hjá Joachim Holbek hevur umskapað Tjóðpallin á ein hátt, vit ikki hava sæð áður, á tremur við vøkrum teaturmyndum, teksti og tónleiki.
Hevur tú dripið nakran?
"Hevur tú dripið nakran?" kann tykjast sum mest upplagdi og einasti spurningurin vit ynskja svar upp á. Á Tjóðpallinum fáa vit svar upp á nógvar aðrar og nógv meiri viðkomandi spurningar enn henda. Samstundis seta leikararnir áskoðarunum enn fleiri spurningar at taka við sær heim at hugsa um.


text:
Á hesi síðuni eru leinkjur til heimasíður, ið kunnu vera tær til hjálpar, tá tú skrivar uppgávur í skúlanum. Vel leinkju alt eftir hvat fyri uppgávu tú gert:
Fyrireiking til uppgávur
Uppgávusíðan hjá
Føroya Landsbókasavni er ein síða, har tú fært vegleiðing um, hvussu tú fyrireikar teg, tá tú skalt skriva eina uppgávu, og eisini eru leinkjur til heimasíður, har tú kanst
finna tilfar og fáa íblástur.
Verkætlan í fólkaskúlanum
Her vil eg mæla til at tú vitjar eina nethandbók ið kallast
Projektopgave. Har kanst tú fáa hjálp og góð hugskot, umframt
at fáa spurningar svaraðar.
Skrivlig uppgáva á miðnámsskúlum
Um tú ert einsamøll/einsamallur um eina uppgávu, kann Skriv-Opgave.dk verða ein góð hjálp. Til verkætlanir, har arbeitt verður í bólkum,
mæli eg til at vitja heimasíðuna Projektarbejde.
Aðrar
góðar heimasíður eru
StudieMetro, EBI, Faktalink


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Løgreglan: Farið ikki út fyri dyr
Løgreglan heitir á fólk um at halda seg innandura, til veðrið batnar, tí so nógv leyst fýkur í vindinum.
Tað er nógvur vindur kring landið, og í hvirlunum er upp í ódn.
Men seinnapartin skal hann støkka vesturum, og tá fer vindurin at minka, sigur danski veðurstovnurin.
Strandferðslan og Bygdaleiðir
Illveðrið ávirkar eisini siglingina hjá Strandferðsluni og koyringina hjá Bygdaleiðum.
Ternan siglir ikki fyribils, og túrarnir hjá Smyrli av Krambatanga klokkan hálvgum níggju í morgun og av Havnini klokkan 11 eru avlýstir.
Hjá Bygdaleiðum koyra leið 100, 101, 300 og 400 ikki í løtuni.
Tað ber til at kunna seg um siglingina og koyringina á heimasíðuni hjá Strandferðsluni, ssl.fo
Flogfør seinkað
Illveðrið ávirkar eisini flogferðsluna.
Flogfarið hjá Atlantsflogi til Keypmannahavnar, sum skuldi fara úr Vágum klokkan hálvgum níggju, er útsett til klokkan 11.45.
Og flogfarið hjá SAS úr Keypmannahavn, sum skuldi koma klokkan 11.30, kemur ikki fyrr enn klokkan 13.15.
Tað ber til at kunna seg um flogferðsluna á heimasíðuni hjá flogvøllinum, fae.fo.
Sí eisini


text:
Føroyingar víst flaggið í Moskva
- Sambandsflokkurin
Føroyingar vórðu sera væl móttiknir av russum í Moskva á stórari altjóða ráðstevnu um búskaparliga og sosiala menning. Fleiri russarar vistu væl um Føroyar og hildu nógv av føroyingum. Á ráðstevnuni luttóku Reidar Nónfjall og Magni Laksáfoss. Magni Laksáfoss legði samstundis fram vísindaliga grein um eitt sera nógv umrøtt evnið í Føroyum, nevniliga samanhangið millum búskaparvøkstur og fólkavøkstur
Búskaparvøkstur og fólkavøkstur í Føroyum
Í Føroyum hevur nógv kjak verið seinastu árini um, hvussu vit kunnu skapa fólkavøkstur og búskaparvøkstur í samfelagnum. Magni hevur, bæði sum politikari og sum granskari hjá Syntesa, luttikið í hesum kjakinum og hevur víst á tørvin á vinnuligari menning, eitt nú at vit eiga at skipa eitt vinnuforum og við vakstraravtalum, sum kunnu menna vinnuna og skapa nýggj arbeiðspláss.
Í hesum sambandi fekk Magni Laksáfoss á altjóða ráðstevnu í Moskva høvið at framleggja nøkur av sínum granskingarúrslitum - ein ráðstevna, sum varð fyrireikað av Russian State Social University, University North and Faculty of Management University of Warsaw.
Heitið á framløguni / fyrilestrinum: Linking Demography and Economy and Determining Piovotal Events in the Economic Development.
- Magni Laksáfoss greiðir frá, at tað er alneyðugt støðugt at søkja sær nýggjastu vitanina um, hvussu samfelagið er skrúvað saman og hvussu tað kann mennast.
- Við at granska og søkja sær nýggja vitan innan ymisk samfelagsøki, kann vitanin um hvørju bestu loysnirnar eru fyri samfelagið støðugt gerast betri og hetta kemur sera væl við, tá bestu politisku loysnirnar skulu finnast fyri okkara samfelag. Á henda hátt ganga granskingin og politiska arbeiðið upp í eina hægri eind, sum kemur samfelagnum til góðar.
Framløga á ráðstevnuni
Til ráðstevnuna skrivaði Magni Laksáfoss eina vísindaliga grein, sum bleiv gjølliga eftirkannað, av tveimum óheftum altjóða viðurkendum professarum, áðrenn hon bleiv góðkend til framløgu. Hetta fyri at trygd skuldi vera fyri, at hon leyk øll krøv á altjóða stigi.
Á ráðstevnuni varð greinin løgd fram og har bleiv lagt til merkis tey granskingarúrslit, sum Magni legði fram um samanhang millum búskap og fólkavøkstur. Fleiri granskarar vístu áhuga í einum tættari fakligum samstarvi og ynsktu at fáa meira at vita um innihaldið í hansara gransking.
Beint sum framløgan var av, reisti russiski professarin, Marina Nevskaya, seg upp, vendi sær móti fjøldini og rósti føroysku greinini - hesa skuldu tey lesa og leggja sær í geyma, tí henda var ein fyrimynd fyri altjóða gransking.
- “Hetta var ein góð løta. Tað er altíð hugaligt at fáa viðurkenning fyri sítt arbeiði”, sigur ein glaður Magni Laksáfoss. Víðari sigur hann, at tað eisini var stuttligt at síggja føroyska flaggið millum hini fløggini í stóra salinum, har framløgurnar vórðu hildnar.
Rósandi orð frá russarum um føroyingar
Tað kom annars greitt fram í prátinum við hinar luttakararnar, at fleiri av russisku fyrireikarunum og luttakarunum kendu væl til Føroyar og føroyingar. Eitt nú nevndu teir tann vælsmakkandi føroyska laksin, sum var komin fyri norska laksin, eftir at ES/Russland-boykottið var komið. Eisini kendu fleiri væl til føroyska fótbóltslandsliðið, sum teir hildu vera eina góða og virðiliga umboðan fyri føroysku tjóðina.
Samanumtikið var talan um eina hjartaliga og deiliga móttøku á eini góðari ráðstevnu í Moskva.
Sambandsflokkurin
Mynd 1 - høvuðsmynd í erva: Reidar Nónfjall, floksskrivari og samskipari í Sambandsflokkinum, Darko Tipuric, professari í búskaparfrøði í Zagreb - Kroatia og Magni Laksáfoss, granskari og løgtinglimur, í práti á ráðstevnuni í Moskva
Mynd 2: Magni Laksáfoss leggur fram vísindaliga grein í Moskva
Mynd 3: Magni Laksáfoss og Marina Nevskaya í práti í steðginum eftir framløguna hjá Magna
Mynd 4: Fólk á veg inn í salin, har Magni Laksáfoss helt fyrilestur
RN


text:
Orð: Annie Munch
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 1990.
1. Kring Harrans himnatrónu stendur skrýtt hitt frelsta lið
av øllum tjóðum, fólkasløgum, tungumálum við.
Tey syngja: “Halgur, halgur, halgur er vár Harri, Gud!”
2. Og øll tey bera búnan tann, ið skínur eins og mjøll,
tí alt má vera lýtaleyst í himna halgu høll.
Tey syngja. “Halgur, halgur, halgur er vár Harri, Gud!”
3. Hvør er tó hesin skari tann, ið syngur sigursljóð:
Jú, tey, ið Jesus keypti leys við sínum dýra blóð´.
Tey syngja: “Halgur, halgur, halgur er vár Harri, Gud!”
4. Kring Harrans trónu savnast øll í himins mikla her
lovsyngjandi um ævir hátt, at Gud vár góður er!
Tey syngja: “Halgur, halgur, halgur er vár Harri, Gud!”


text:
Autismufelagið ynskir at skapa trivna og netverk millum foreldur í felagnum. Tí skipa vit fyri netverksbólkum, har foreldur at børnum í sama aldri og diagnosu, hittast heima hjá hvørjum øðrum.
Vilt tú luttaka, vinarliga send okkum ein teldupost til autisma@autisma.fo við hesum upplýsingum:
- Navn á foreldrum
- Navn á barni við diagnosu
- Aldur og kyn á barni við diagnosu
- Navn á diagnosu, ella eina stutta lýsing av, hvussu barnið við diagnosu klárar seg, og hvar tað liggur á autismu-spektrinum
- Bústað og telefonnummar
- Um bæði foreldrini ynskja at luttaka
- Um til ber at ferðast/koyra til onnur øki í landinum til netverksbólk, um neyðugt
Vit seta netverksbólkarnir saman eftir bestu sannføring, sambært okkara royndum. Royndirnar eru, at best er, um aldursmunurin á børnunum ikki er alt ov stórur, og at tey eru á leið sama støði í autismu-spektrinum.
Vinarlig heilsan
Nevndin fyri Autismufelagið


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Issehoved sleppur ikki á Útoyggjastevnu
Strandfaraskip landsins ætlaðu at seta Issehoved í sigling til Svínoyar, nú Útoyggjastevnan verður har um vikuskiftið.
Men svarið frá Sjóvinnustýrið var nei, tí Issehoved hevur ikki loyvi til at sigla á teirri farleiðini, upplýsir Strandferðslan.
Tí verður bara Ritan á Svínoyarleiðini um vikuskiftið.
Ternan fór í morgun aftur at sigla millum Nólsoynna og Havnina.
Issehoved verður í Føroyum í eina viku afturat og fer at sigla millum Hest og Gomlu rætt hesar dagarnar.
Teistin fer at sigla til Hest aftur, tá Issehoved er farin til Danmarkar aftur.
Sí eisini


text:
Viðfest skjal:
Afturat ásetingini í §14 í próvtøkukunngerðini um at:
“Stk. 2. Próvtakarin kann nýta hjálparmiðlar og telduútgerð til próvtøkuna. Reglurnar í námsætlanunum fyri lærugreinarnar og umstøðurnar annars kunnu tó avmarka nýtsluna.
Stk. 3. Útbúgvingarstovnurin ger ítøkiligar mannagongdir um verklig viðurskifti í sambandi við próvtøkuumstøðurnar og í sambandi við nýtslu av hjálparmiðlum til próvtøkuna, sbr. § 6.”
verður ásett henda regla:
Til próvtøkur, har vaktareftirlit skal vera, hava próvtakarar bert atgongd til internetið, um talan er um egið lærutilfar, egnar notur og egin avrik.
Viðmerkingar:
Tá tað snýr seg um nýtslu av interneti, eru 3 møguleikar:
- Eingin netnýtsla
- Avmarkað netnýtsla
- Frí netnýtsla
Til flestu próvtøkur er nýtsla av interneti als ikki loyvd, tí netatgongd er at meta sum “óætlað samskifti”. Hetta svarar til møguleika 1) “eingin netnýtsla”.
Rundskrivið leggur upp til “avmarkaða netnýtslu” – møguleiki 2). Avmarkingin liggur í, at nýtslan bert fevnir um “egið lærutilfar”, “egnar notur” og “egin avrik”. Nýtsla út yvir hesa avmarking er framvegis ikki loyvd. Tað er ikki loyvt at leita eftir øðrum upplýsingum á netinum.
Møguleiki 3) “frí netnýtsla” er ikki upp á tal enn.
Í sambandi við netnýtslu finnast nakrar almennar ásetingar og nakrar serligar ásetingar.
Tær almennu ásetingarnar eru (§14):
- Tað skal vera “ómøguligt hjá próvtakara at samskifta óætlað.”
- Próvtakarin kann nýta loyvdar hjálparmiðlar og telduútgerð til próvtøkuna.
- Stovnurin skal gera “ítøkiligar mannagongdir um verklig viðurskifti í sambandi við próvtøkuumstøðurnar og í sambandi við nýtslu av hjálparmiðlum.”
Tær serligu ásetingarnar eru at finna í
- Hesum rundskrivi
- Avvarðandi námsætlan
- Skrivinum “Loyvdir hjálparmiðlar...”
- Í ítøkiligum ásetingum frá uppgávunevndunum
- Mannagongdum stovnsins
Eftirlit:
Tað er hvørki gjørligt ella ynskiligt at elta ein próvtakara niður í minsta smálut undir eini próvtøku. Hetta órógvar og gevur heldur onga meining. Skrivligar próvtøkuuppgávur verða vanliga gjørdar til ávísar fortreytir (net/ikki net/geyma, hjálpitól). Eftirlit snýr seg í stuttum um, at laga karmarnar soleiðis at samlaða próvtøkan fer fram undir nevndu fortreytum. Sum nevnt oman fyri eru fortreytirnar lýstar í teimum almennu og teimum serligu ásetingunum. Avbjóðingin er at umsita reglurnar við skili, t.e. at samlaða próvtøkan lýkur fortreytirnar. Allir luttakarar skulu kenna fortreytirnar, og allir luttakarar skulu kenna avleiðingarnar av at fara út um fortreytirnar. Grundin til yvirhøvur at tosa um avleiðingar, er ein ásannan av, at tað ikki hava funnist ella fara at finnast “fullkomnir karmar” og heldur ikki “fullkomið eftirlit”.
Í sambandi við tær ítøkiligu mannagongdirnar, sum útbúgvingarstovnurin skal gera, verða niðanfyri nevnd nøkur dømi um viðurskifti, sum skúlar við somu próvtøkufortreytum sum okkara hava tikið við í teirra mannagongdir.
- Stakroyndir av teldum
- Netsamband skal bert vera umvegis skúlans net
- Ferðslan á skúlanetinum verður loggað
- Misteinkilig atferð á netinum undir próvtøkuni verður skrivað niður og send við uppgávusvarinum til próvdómara. Staðfestir próvdómari “stolið tilfar”, fær rektarin boð og “sakin” fer á rull.
- Stakroyndir við forritum at fanga plagiering
- Forboð um at skriva í skjøl, sum hava ligið á netinum
- Forboð um at uploada/goyma skjøl á netinum
“Egið lærutilfar”:
Til ta einstøku próvtøkuna er tað ikki næmingurin, men skúlin, sum avger, hvat er fevnt av hugtakinum “egið lærutilfar”. Talan skal vera um ítøkiligt lærutilfar t.d. e-, og s-bøkur, orðabøkur, databøkur, frymlasavn, sum flokkurin/bólkurin eftir lærarans boðum hevur nýtt í frálæruni. Er tað ikki gjørligt hjá skúlanum at fremja neyðuga eftirlitið við, at næmingarnir nýta netið á lógligan hátt, skal góðkenda lærutilfarið nevnt oman fyri vera tøkt hjá næmingunum á annan hátt (papír, á geyma, o.s.fr.)
Dømi:
Næmingar í einum flokki/bólki hava í frálæruni nýtt Infomedia (eina ávísa grein). Næmingarnir hava bert loyvi at nýta netið til júst ta ávísu greinina. Hetta gevur ikki næminginum lógliga atgongd at nýta aðrar greinar frá Infomedia.
Næmingar í einum flokki/bólki hava í frálæruni nýtt hagtøl frá hagtalsgrunnum t.d. Hagstovuni, Surveybanken, Statistikbanken. Næmingarnir hava bert loyvi at nýta netið til júst hesi hagtøl. Hetta gevur ikki næminginum loyvi at nýta onnur hagtøl úr hagtalsgrunnunum.
Næmingar í einum flokki/bólki hava nýtt Wolfram Alpha. Næmingarnir hava bert loyvi at nýta netið til júst tey amboðini, sum hava verið nýtt í frálæruni. Hetta gevur ikki næminginum loyvi at nýta alt annað á Wolfram Alpha, men bert tey áður nýttu amboðini.
Næmingar í einum flokki/bólki hava nýtt ávís amboð eitt nú video úr ”Restudy”, ”FriViden” og líknandi. Næmingarnir hava bert loyvi at nýta netið til júst hesi amboð, sum hava verið nýtt í frálæruni. Hetta gevur ikki næminginum loyvi at nýta alt annað úr ”Restudy”, ”FriViden” og líknandi, men bert tey áður nýttu video.
Næmingar í einum flokki/bólki hava nýtt netið í sambandi við system- og forritsmenningarverkætlanir (t.d. MIT Scratch, App-inventor, SeattleClouds, nemprogrammering.dk og líknandi). Næmingarnir hava sostatt bert loyvi at nýta menningaramboð á netinum, sum hava verið nýtt í frálæruni. Hetta gevur ikki næminginum loyvi at nýta onnur netamboð, men bert tey, sum áður eru nýtt.
Um næmingar í einum flokki/bólki hava nýtt eina ávísa grein og tulking av eini stuttsøgu hjá t.d. Karen Blixen, er tað at skilja sum ”egið lærutilfar”, og kann tí nýtast online. Hetta gevur ikki næminginum lógliga atgongd at leita eftir og nýta aðrar greinar og tulkingar.
Næmingar í einum flokki/bólki hava í frálæruni nýtt Google, ”Studieportalen” og líknandi og á tann hátt funnið fram til ávíst tilfar/greinar. Næmingarnir hava sostatt bert loyvi at nýta júst tað nettilfarið. Hetta gevur ikki næminginum loyvi at nýta Google, ”Studieportalen” og líknandi óavmarkað.
“egnar notur”:
Tað er loyvt próvtakara at taka fram egnar notur, sum hann hevur havt liggjandi á sínum egna staði á netinum, Google-docs, FirstClass, Dropbox ella líknandi. Lærarans talvunotur frá teimum samvirknu talvunum er eisini at skilja sum “egnar notur”.
“egin avrik”:
Tað er loyvt at taka fram egnar uppgávur, egnar frágreiðingar, egnar framløgur, egnar filmar, egin videoklipp.
Aðrar viðmerkingar: Tað er loyvt at nýta oyratelefonir undir próvtøkuni, (uttan at órógva onnur). Lesiveik kunnu fáa loyvi at nýta lesipenn. Tað er ikki loyvt at nýta umsetingarforrit, um slík ikki eru loyvd sambært námsætlanini.
Mentamálaráðið
Martin Næs (sign.) deildarstjóri /
Sámal í Skorini (sign.) verkætlanarleiðari


text:
Kunnu vit lána tína mynd?
- 20 Apr 2018
- - LÍV
Mentanarnáttina 1. juni fer LÍV at vísa fram m.a. gomlu Sápuhúsini og Quillinsgarð.
Í samband við tiltakið ynskja vit at finna gamlar myndir, sum vísa húsini og umhvørvið rundan um.
Um so er, at tú liggur inni við gomlum myndum, høvdu vit verið fegin, at fingið hesar til láns. Ætlanin er at skipa fyri eini myndarøð at vísa fram á Mentanarnáttini.
Øll, sum lata okkum myndir til láns, eru við í lutakastinum um eitt Havnarkort á kr. 1.500.
Freistin at lata inn myndir er 4. mai.
Vinnarin verður funnin 7. mai.
Hevur tú eina mynd vit kunnu læna, er tú vælkomin at støkka inn á gólvið í Kopargøtu 1, ella ring til okkara, so heinta vit myndina. Telefon 31 11 11
Myndir kunnu eisini sendast inn umvegis Facebook vangan hjá okkum ella til emma@liv.fo
Øll, sum lata okkum myndir til láns, eru við í lutakastinum um eitt Havnarkort á kr. 1.500.


text:
J K Petersen Contractors og Vónin hava undirskrivað sáttmála um byggjan av nýggjum trolvirkið í Fuglafirï. Samráðingarnar hava gingið væl og eru vit fegin um at fara í holt við hesa verkætlan. Stein Olvur Petersen, stjóri á
Og hann hevur svarað mær: "Náði mín er tær nóg mikið; tí at mátturin verður fullkomin í máttloysi." Nógv heldur vil eg tí fegin rósa mær av máttloysi mínum, fyri at máttur Krists má taka sær búgv hjá mær.
2. Kor 12,9
"Remember the golden rule: He who has the gold makes the rules"


text:
Soljóðandi skriv sendu vit báðir, Jóannes, landsstýrismanninum í fiskivinnumálum í farnu viku. Vit hildu ikki at uppskotið frá bólkinum sum landsstýrismaðurin setti, skuldi vera einasta íkastið. Eftir okkara tykki er neyðugt at myndugleikarnir í minsta lagi fáa eitt tilmæli, grundað á búskaparfrøðilig atlit eina.
Alternativt
uppskot um fiskirættindamarknað fyri Føroyar
Inngangur
Varandi undirtøka fyri eini fiskivinnuskipan í Føroyum fæst bert,
um tann breiði meirilutin av fólkinum heldur hana vera rættvísa.
Gamla skipanin er eyðsýniliga órættvís, tí at hon letur einum
úrvaldum liði av einstaklingum framíhjárætt fram um øll onnur í
landinum til at reka fiskivinnu, og letur teimum framíhjárætt fram
um øll onnur at fáa latið upp í hendurnar alt hitt felags
ríkidømi, sum havið goymir.
Til at bøta um hetta eyðsýniliga órættvísi, hevur fiskivinnan
verðið fjøtrað av darvandi avmarkingum, soleiðis at vinnurekandi
ikki sleppa at leggja raksturin mest skynsamiliga til rættis.
Úrslitið verður tí, at feløgini og vinnan sum heild ikki verða
so effektiv, sum tey kundu verið, og at íkastið hjá fiskivinnuni
til samfelagsliga menning ikki er so gott, sum tað kundi verið.
Í Føroyum – fram um øll onnur lond heimsins – er búskaparliga
virðið av hesum náttúrugivna tilfeingið so stórt í mun til
búskapin allan, at tað kann fíggja stóran part av árligu felags
vælferðarútreiðslunum. Metingar hjá Búskaparráðnum hava víst,
at varandi tilfeingisrentan av teimum fiskirættindum, Føroya
Løgting ræður yvir, í dagsins virði táttar í eina heila
miljard krónur, sum er upp ímóti ein triðingur av inntøkum
landsins í beinleiðis skatti, ella ájavnt við árliga kostnaðin
av øllum heilsuverkinum.
Ein fiskivinnunýskipan má tí eftir okkara tykki tryggja:
-
At Føroya fólk, sum av røttum eigur alt tilfeingi í havinum, fær
alla tilfeingisrentuna, ið er sjálvt virðið av framíhjárættinum
og atgongdini til at troyta eitt lívfrøðiliga avmarkað
tilfeingi.
-
At allir føroyingar hava niðursetufrælsi at royna fiskiskap sum
vinnuveg undir jøvnum kappingartreytum.
-
At fiskivinna varandi kann rekast sum lønandi vinna, og at
virðisvøksturin verður so stórur sum til ber.
Ein fiskivinnuskipan, sum ikki er grundað á hesi trý
høvuðsendamál, fer eftir okkara tykki ongantíð at fáa varandi
undirtøku í føroyska fólkinum. Vit halda, at tey bæði
uppskotini í nýliga kunngjørda álitinum frá
fiskivinnunýskipanarbólkinum um eina ‘nýggja og varandi
fiskivinnuskipan fyri Føroyar’ eru ikki nóg væl grundaði á
hesi trý høvuðsendamál.
Meginbrekini við uppskotinum hjá bólkinum, landsstýrið setti,
tykjast hava røtur í fløkjaligu prioriteringunum, sum bólkurin
setti sær sjálvum fyri átakið. Tað er so mangt, sum ein slík
fyriskipan ikki skal gera, men alneyðugt er at hava endamálini
greitt fyri stavn. Har er einki endamál um at miða eftir at fáa
alla tilfeingisrentuna til høldar hjá eigaranum, Føroya fólki,
men ein veikari orðing um, at skipanin “hevur við sær inntøkur
til tað almenna”. Og einki endamál er um so lætta og ótarnaða
atgongd at kappast um rættindini, sum gjørligt. Ístaðin er sett
sum eitt sera óhóskandi aðalmál við fyriskipanini, at hon “ikki
darvar íløguvirkseminum í vinnuni”.
At landsstýrið setti drúgva umboðan frá verandi reiðarum í
bólkin, hevur eisini havt við sær, at stórur partur av ritinum er
verjutala fyri at gera teimum til vildar, sum hava rættindini um
hendi frammanundan.
Úrslitið er tí eisini eitt uppskot um marknaðargrundaða
fiskivinnuskipan, sum í alt ov lítlan mun roynir at tryggja Føroya
fólki størst møguligan part av tilfeingisrentuni, og sum í alt ov
lítlan mun roynir at tryggja, at nýggir aktørar sleppa sum lættast
inn í vinnuna at kappast við verandi reiðarí um rættindini til
at fiska.
Vit geva tí her eitt, eftir okkara tykki betri, boð upp á eina
marknaðargrundaða fiskirættindaskipan, sum er grundað á omanfyri
nevndu høvuðsendamál og sum tryggjar fría atgongd at royna
fiskiskap sum vinnuveg, effektivitet og lønsemi í fiskiskapi, og at
ognarrættur og avkast kemur øllum Føroya fólki til góðar.
Marknaðargrundað skipan
Upprunaliga høvdu allir føroyingar rætt til at reka fiskiskap. Men
so hvørt veiðutrýstið øktist og leiðirnar trongdust, gjørdist
fiskur eitt avmarkað tilfeingi. Frá yvirskipan í hagum kenna
føroyingar til avleiðingarnar av at loyva óavmarkaða roynd av
einum avmarkaðum tilfeingi. Úrslitið er at øll fáa minni, enn um
seyðaskipanin var avmarkað í mun til tilfeingið. Soleiðis er
eisini við fiskiskapi. Veiðutrýstið má avmarkast eftir
tilfeinginum, til tess at fáa sum frægast burturúr búskaparliga.
Tískil eru avmarkingarnar serliga til gagns fyri tey, ið sleppa at
troyta tilfeingið framíhjá, og harvið fáa meira burturúr, enn
um talan var um frían fiskiskap.
Hvør skal so sleppa at troyta tilfeingið í havinum? Í § 2, stk.
1, í lógini um vinnuligan fiskiskap, er longu ásett, at “Livandi
tilfeingið á føroysku landleiðunum og tey rættindi, føroyska
heimastýrið við samráðingum hevur rokkið ella eftir altjóða
rætti eigur uttan fyri føroysku landleiðirnar, eru ogn Føroya
fólks”. Uppskotið um Stjórnarskipan Føroya, sum allir flokkar
tykjast taka undir við, staðfestir eisini at “Margfeldið á
landi og á havleiðum landsins . . . er tilfeingi og ogn fólksins”.
Hóast rættindini sostatt eru felags ogn hjá okkum øllum, so vóru
hesi rættindi av søguligum orsøkum latin teimum, ið virkaðu í
vinnuni, tá lógin var sett í gildi í 1994, fyri 10 ár í senn.
Síðani Løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap kom í gildi í 1994,
hevur politiski og embætisverkligi myndugleikin á henda hátt býtt
hendan virðismikla rætt til úrvaldar einstaklingar.
Søla av fiskiførum við hesum avmarkaða framíhjárætti til
fiskiskap hevur púra greitt víst Føroya fólki, at øgiliga stór
búskaparlig virði úr felags tilfeingi okkara falla í lut teirra,
sum tessvegna fingu hendan framíhjárætt frá politiska
myndugleikanum.
Hesa støðu hevur Løgtingið síðani 2007 hildið vera so
órættvísa, at øll fiskirættindi vórðu uppsøgd, frá 1.januar
2018 at galda, so at Løgtingið Føroya fólks vegna kundi skipa
reglurnar av nýggjum, sum skulu tryggja at javnrættur fer at vera
galdandi niðursetuna í fiskivinnu, og sum skal tryggja, at
virðismikla tilfeingisrentan kemur øllum borgarum landsins til
góða.
Umframt at vera mett órættvíst, so tryggjar býti grundað á
“søgulig rættindi” ikki av sær sjálvum størsta samfelagsliga
avkastið av tilfeinginum í havinum. Eins og galdandi er fyri flest
øll onnur avmarkaði tilfeingi, fæst størst trygd fyri, at sum
mest fæst burturúr náttúrutilfeingi, um rættindini at gagnnýta
tey kunnu handlast á einum marknaði, tí hetta økir sannlíkindini
fyri, at tann, ið vinnuliga er mest effektivur, verður tann, ið
nýtir rættindini. Fyri at røkka endamálinum um, at
virðisvøksturin í einum lønsomum fiskiskapi varandi kann gerast
so stórur sum til ber, er tí neyðugt við eini marknaðargrundaðari
skipan.
Men til tess at fáa eina marknaðargrundaða skipan, sum røkkur
øllum trimum høvuðsendamálunum, so er neyðugt á skilagóðan
hátt at áseta, hvør kann keypa, hvat ið seljast og keypast kann,
og hvussu seljast skal.
Hvør kann keypa
Allir føroyskir borgarar og føroyskar fyritøkur eiga at fáa høvið
at bjóða seg fram til at reka fiskiskap í marknaðarligari kapping
um hesi felags rættindi, og ongin eigur at fáa fyrimun fram um
onnur, og ongin skal vera tarnaður meira enn onnur.
Til at lúka hesar fortreytir er rættast at skipa ein so frítt
atkomuligan marknað, sum til ber, og at skipa søluna á slíkan
hátt, at flest møgulig kunnu bjóða seg fram. Ongi serlig atlit
skulu takast fyri at bøta um fortreytirnar hjá úrvaldum pørtum av
borgarum.
Tí verður skotið upp, at onki krav verður sett um at keyparin
frammanundan eigur skip at fiska við, soleiðis at tann ið bjóðar
seg fram kann leiga sær skip ella á annan hátt syrgja fyri at
keypti rætturin verður brúktur.
Hvat skal seljast
Á hvørjum ári skal á lívfrøðiligum grundarlag verða ásett,
hvussu stór nøgd av fiski kann veiðast úr hvørjum stovni sær.
Teimum stovnum, sum Føroyar einsamallar ráða yvir, skulu
myndugleikarnir á lívfrøðiligari grund áseta mest loyvdu
veiðuna, meðan felags ferðandi fiskastovnar og fiskirættindi í
fremmandum sjógvi verða ásett sambært sátt við aðrar partar.
Hesar heildarkvotur mynda sjálva avmarkingina í tilfeinginum, og
eru í sjálvum sær grundarlagið undir vinnuliga rakstrinum á
hvørjum ári.
Fiskirættindi verða hereftir keypti rætturin at fiska eina ávísa
nøgd av ávísum fiskaslag í ávísum tíðarskeiði. Nøgdin og
fiskaslagið eru partur av ásettu hámarksveiðuni, sum ásett er
fyri árið. Tíðarskeiðið, rættindini eru galdandi, kann t.d.
vera ein ársfjórðingur ella eitt hálvár. Rætturin at fiska
ásettu nøgdina av fiskaslagnum kann brúkast nær tað skal vera í
ásetta tíðarskeiðinum. Verður hesin rættur ikki nýttur, dettur
hann burtur, tá tíðarskeiðið er runnið. Eru fiskirættindini
ikki brúkt í tíðarskeiðinum, detta tey burtur uttan nakað
endurgjald. Hinvegin er møguleiki hjá teimum, ið hava keypt
fiskirættindi, ið tørvur ikki er á, og sum ikki eru dottin
burtur, at selja øðrum hesi rættindi umvegis almenna marknaðin,
sum so kunnu brúka rættindini í tíðarskeiðinum, tey eru
galdandi.
Fyri at skipanin í best møguligan mun skal tæna teimum settu
endamálunum, er neyðugt at skeiðini, rættindini eru galdandi, eru
ikki ov long, og at seldir verða passaliga smáir lutir av
fiskirættindum. Henda niðurstøðan er helst mest umstríddi
parturin av okkara uppskoti, og grundgeva vit tí nærri fyri henni
niðanfyri – men í stuttum er argumentið, at tað skal vera so
lætt at koma inn í fiskivinnuna, sum til ber. Partvíst tænir tað
beinleiðis sjálvum stavnhaldinum í skipanini, at allir føroyskir
borgarar skulu hava javnbjóðis niðurseturætt í fiskiskapi,
partvíst er hetta til gagns fyri kappingina í vinnuni, og at enda
fer hetta at tryggja tilfeingiseigaranum frægasta marknaðarprísin
fyri rættindini.
Smáir rættindalutir og stutt gildistíð ein
fyrimunur
Tað er ikki av tilvild, at vit mæla til at definera fiskirættindini
at vera smáir rættindalutir, sum bert galda í eitt stutt
tíðarskeið. Ein av trupulleikunum við uppskotinum hjá
fiskivinnu-nýskipanarbólkinum um marknaðargrundaða skipan við
fiskirættindum er, at fiskirættindini undir hesi skipan eru
galdandi í upp til 10 ár í senn ella longur. Tvørturímóti tí,
sum sipað verður til í álitinum hjá
fiskivinnunýskipanarbólkinum, so økist óvissan við longdini av
fiskirættindunum, tá rindast skal fyri tey. Og hetta uttan mun til,
hvørt tað eru privat ella landskassin, ið selja tey. Orsøkin er,
at sera trupult er at meta um búskaparligu útlitini fyri fiskiskapi
so langt fram. Virðið á fiskirættindum – eins og á øllum
øðrum tílíkum rættindum – er nútíðarvirðið av tí væntaða
avkasti, ið hesin rættur gevur ta tíð, hann er galdandi. Væntaða
avkastið er aftur tengt at vánunum fyri fiskiskap, prísum,
manningarsáttmálum, rentum, tøkniligari menning í fiskivinnuni,
kappingarstøðu osfr.
Tí er ógjørligt við rímiligari vissu at meta um, hvat
nútíðarvirðið - og harvið rætti prísurin - er, um hyggjast
skal langt fram í tíðina. At selja langtíðarrættindi og so
royna at bøta um henda trupulleika við tekniskari, bureaukratiskari
regulering fyri ymisk viðurskifti kann ongantíð røkka á mál, tí
tað er ógjørligt í dag á skilagóðan bureaukratiskan hátt at
taka atlit til øll vinnulig viðurskifti, sum kunnu broytast nógv
og fleiri ferðir 6, 8 ella 10 ár frammi í tíðini. Og eitt átti
søgan at havt lært okkum: at øll teknisk og bureaukratisk
uppílegging í vinnuligu fortreytirnar endar fyrr ella seinni sum
politiskt mál, sum aloftast hevur sáað spillu í fiskivinnuna, og
tikið ta kraft úr henni, sum hon eigur undir hóskandi
marknaðarkorum.
Við smáum fiskirættindalutum, ið bert galda eitt avmarkað
tíðarskeið, verður spekulatiónselementið og kapitalkravið
munandi minni hjá teimum, sum vilja sleppa at royna seg í vinnuni.
Jú minni nøgdir tú ert noyddur at keypa og tess styttri
tíðarskeið, ið neyðugt er at keypa fyri í senn, jú minni
óvissa, tí prísurin á fiskirættindum fer altíð at hækka og
lækka alt eftir, hvussu búskaparligu umstøðurnar í fiskivinnuni
eru. Sostatt verður tað í størri mun seljarin, t.e. landskassin,
ið fer at bera fíggjarliga váðan, og ikki keyparin.
Fígging til at keypa fiskirættindi
Hesin leistur fer at gera tað lættari heldur enn truplari hjá
fyritøkum at fáa fígging til sítt virksemið. Eins væl og
framleiðsluvirkir á landi verða fíggjað, uttan at rávøran er
keypt frammanundan, ella trygd er fyri tøkari rávøru í allari
framtíð, so ber eisini til at fíggja skip, uttan at eigarin hevur
trygd fyri fiskirættindum 10 ár fram í tíðina. Tað, sum er
altavgerandi, er, at á marknaðinum fyri fiskirættindi er vissa
fyri støðugum útboði (sum tó kann hækka og lækka alt eftir
lívfrøðiliga grundaðu ásetingini av fiskirættindum), og at tað
er frí atgongd til henda marknað.
Avgerandi fyri um eitt skip kann fáa fígging verður tá – eins
og fyri onnur virki í øðrum vinnum – hvørt tann vinnurekandi
verður mett/ur at vera kappingarførur í kappingini við onnur
vinnurekandi á marknaðinum fyri fiskirættindini. Um einstøku
lutirnir av fiskirættindum, ið verða seldir, eru nóg smáir og
gildistíðin nóg stutt, kann keyp av rættindum fíggjast yvir
vanliga raksturin eins og aðrar rakstrarútreiðslur – til dømis
keyp av provianti og olju, heldur enn fíggjast sum ein íløga, ið
krevur stórt gjaldføri, sum kann vera trupult hjá nýggjum
vinnurekandi at fáa atgongd til.
Frælsari at royna fiskivinnu sum vinnuveg
Øll byrjan er trupul, eisini sum vinnurekandi í fiskivinnu. Eingir
vinnuligir karmar kunnu gera nakað við tað, men fyriskipanin eigur
ikki gera gáttina inn í vinnuna hægri enn neyðugt. Við at selja
fiskirættindi í smáum lutum galdandi fyri eitt stutt tíðarskeið,
vera krøvini til kapital at fara undir fiskivinnu minni, enn um
rættindini vera seld í stórum lutum galdandi fyri eitt langt
tíðarskeið, tí neyðugt er ikki at leggja sera stórar upphæddir
á borðið til tess at keypa fiskirættindi.
Tá kapitalkrøvini at bjóða seg fram í kappingini um
fiskirættindini eru so lítil sum gjørligt, so missir stórt
gjaldføri týdning sum kappingarparametur. Ístaðin verður
avgerandi, hvørji vinnurekandi gjøgnum effektivan dagligan rakstur
eru kappingarfør, so peningur verður til at keypa fiskirættindi,
so hvørt tørvur er á tí. Hetta er við til at tryggja, at tað
altíð eru tey effektivastu, sum eru í vinnuni, so at
virðisvøksturin í fiskivinnuni verður so stórur sum til ber.
Og fáa vinnurekandi ikki raksturin at bera seg, eru tapini munandi
minni, enn um viðkomandi umframt skip eisini skuldi keypt
fiskirættindi, sum eru galdandi langt tíðarskeið. Tað verður tí
frælsari og minni váðið at royna fiskiskap sum vinnuveg. Hetta
tryggjar, so væl sum til ber, kapping og neyðuga útskifting, so
skipanin ikki kemur at virka monopoliserandi og ineffektiv sum frá
líður. Harvið verður høvuðsendamálið um, at allir føroyingar
hava niðursetufrælsi at royna fiskiskap sum vinnuveg undir jøvnum
kappingartreytum, eisini kjølfest á best møguligan hátt.
Hvussu skal seljast
Vit hugsa okkum, at fiskirættindamarknaðurin bjóðar út
fiskirættindi til sølu loypandi, eitt nú ein fastan dag í hvørjum
mánaði. Við loypandi sølu verður lættari hjá keyparum at laga
keypið til tørvin, alt eftir árstíð, veðri, fiskiskapi v.m., so
fiskirættindi ikki verða keypt uttan at koma í nýtslu.
Uppboðssølan fer fram á sama hátt sum á ‘afturlatnu’
royndaruppboðssøluni í summar. Allir keyparar fáa fiskirættindini
til sama prís, sum verður ásettur á uppboðnum. Tey skip,
einstaklingar ella virkir, ið ynskja at keypa fiskirættindi, lata
inn eitt boð, áljóðandi ein prís pr. kilo og hvussu nógv kilo,
ið ynskt verður at keypa til henda prísin. Tá øll boðini eru
komin inn, verður talt saman hvør eftirspurningur er til hvønn
prís. Prísurin verður ásettur soleiðis, at eftirspurningurin
júst svarar til útboðið.
Undir hesum uppboðssøluháttinum verða øll vinnurekandi eggjað
til at bjóða júst so nógv fyri fiskirættindini, at útreiðslurnar
av at fiska keypta kvotu (íroknað avskrivingar av vinnutólum,
“normalavkast” av ílagda peninginum og útreiðslur til
kvotukeyp) svara til inntøkurnar av at fiska kvotuna. Tað vil siga,
at um hesin prísur verður galdandi á uppboðnum, fær tann
vinnurekandi “normalavkast”, men onki “yvirnormalt avkast”.
Er prísurin lægri, fær tann vinnurekandi hinvegin meir enn
“normalavkast” av ílagda peninginum.
Lat okkum í einum einfaldum dømi hugsa okkum, at prísurin fyri
hvørt kilo á einum uppboði verður 7 krónur fyri kilo. Tað
merkir, at tey vinnurekandi, ið hava boðið júst 7 krónur fyri
kilo, hava samsvar millum inntøkur og útreiðslur av kvotunum til
hendan prísin. Ein vinnurekandi, sum hevur boðið t.d. 8,50 krónur
fyri kilo, fær sostatt vinningin millum 8,50 krónur og 7 krónur í
egnan part sum “yvirnormalt avkast”, tí hesin er meira
effektivur enn tey, ið buððu 7 krónur fyri kilo.
Tað, sum hendir, er, at við prísi upp á 7 kr. er útbodna nøgdin
av fiskirættindum seld sum ætlað. Tey skipini, ið fáa
fiskirættindi eru tey, sum fáa “normalavkast” ella “yvirnormalt
avkast” við at gjalda 7 krónur fyri kilo fyri fiskirættindini.
Skip, sum ikki kunnu fáa “normalavkast” ella “yvirnormalt
avkast”, tá prísurin er 7 krónur fyri kilo, fáa eingi
fiskirættindi. Tey høvdu jú fingið undirskot – ella í hvussu
so er ikki fingið eitt “normalavkast” av keypinum - um tey
rindaðu 7 krónur fyri kilo.
Sostatt verður útbodna nøgdin av fiskirættindum á hesi
uppboðssøluni troytt av teimum mest effektivu skipunum, og seljarin
fær samstundis rætta søluprísin fyri fiskirættindini, nevniliga
nútíðarvirðið av tí væntaða avkasti, ið rættindini geva
yvir ta tíð, tey eru galdandi. Hesin uppboðssøluleistur tryggjar
tí, at eitt av høvuðsendamálunum verður rokkið: at
tilfeingisrentan skal koma Føroya fólki til góða.
Tórshavn, 17. oktober 2016
Hermann Oskarsson Jóannes Jacobsen


text:
Fólkadráp
Ofta verður funnist á at Guð vildi hava Saul til at drepa allar Amalekitar. Versið sum ofta verður víst til er:
2 So sigur HARRIN Gud herskaranna: “Eg skal straffa Amalek fyri tað, ið hann gjørdi Ísrael, at hann forðaði tí vegin, tá ið tað kom úr Egyptalandi!”
3 Far nú og vinn sigur á Amalek! Tú skalt sláa við banni teir og alt, ið teir eiga – spar tey ikki, men drep bæði menn og kvinnur, børn og bróstabørn, neyt og seyð, kamelar og esil!” – 1 Sámuel 15:2-3
Hevði alt bara veri so einfalt? Men hetta er slettis ikki øll søgan, hetta byrjaði 300 ár fyrr, tá ið Ísraelsfólk enn gingu í oyðimørkini (2 Mós 17:8). Ísraelsfólk var tá pøst og troytt, og amalekitar høgdu niður øll tey, ið aftast vóru, øll tey troyttu, sum ikki orkaðu at fylgja við. (5 Mós 25:18). Móses profeteraði longu tá at Guð fór at oyða amalekitar (2 Mós 17:14-16). Og seinni brendu amalekitar ofta akrarnar, so at Ísraelsfólk onki hevði eftir. Hetta gekk fyri seg í fleiri ættarlið, (Dóm 3:13, 6:2-5). Saul kongur var ikki Guði lýðin, og lat nøkur sleppa at liva. Seinni tá ið Dávid var eftir teimum, sluppu nakrir amalekitar til rýmingar, men til síðst fingu teir fatur á øllum.
Men so til tann veruliga spurningin, var hetta órættvíst?
Latum okkum fyrst líka fáa tingini í rætt perspektiv.
Ávarðing hetta er bert eitt dømi:
Tá ið vit fáa okkum ein té-munn, tendra vit ketilin, og fleiri milliónir av “ósekum” bakterium doyggja, og hetta bert tí vit vilja njóta ein heitan té-munn.. hvat kann vera meira hjartaleyst enn tað? Men Guð er størri enn tað, hann skapti bakteriurnar í vatninum, alheimurin og alt í honum er Hansara skaparverk! Hvør kann tá ákæra Guð? Hvør av okkum kann kalla Guð inn í rættarsalin (les um Job). Kann klokkan ákæra sín urmakara? Vit eiga ikki at seta okkum í Guðs stað. Guð hevur givið okkum tvey boð sum uppfylla alla lógina:
At elska Guð av øllum hjarta, og at elska næsta okkara sum okkum sjálvi. 3 Mós 19:18, Matt 22:39
Amalekitar høvdu nokk av tíð at leggja av sín óndskap. Guð er alvitandi, vísur og rættvísur. Hann aleina hevur tann hægsta myndugleikan.
Um tú enn ikki ert nøgdur við svari, so les “shouldn’t the butchering of the Amalekite children be considered war crimes?” skriva av Glenn Miller


text:
Orð: Erik Martinsson
Lag: Petur Hermansen
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Á, eg veit, tað finnist eitt undurfult Land
handan stjørnuhavsins brá,
handan sorg og sjúku á tíðarinnar strond,
har ei lívsins stormar ná’.
Niðurlag: Handan stjørnur klárar, handan heimsins brús
skal eg ein dag flyta til míns Faðirs hús.
Aldri meir mær leingist til jarðarlívið her,
ævigt heima sálin er.
2. Har skal eg í ævir á gullgøtum gá
syngja Lambsins nýggja song.
Har skal eg Tær møta, ja, Frelsari mín,
gleðast ævina so long.
3. Har vit skulu skína, sum stjørnur í ský,
handan stjørnuhavsins brá;
Harrin sjálvur sól er, -hvør undurfull sjón,
Himmal verður okkum tá.
Niðurlag: Handan stjørnur klárar, handan heimsins brús
skal eg ein dag flyta til míns Faðirs hús.
Eins og stjørnur skína tey frelstu øll tá,
handan stjørnuhavsins brá.


text:
Størri fólkavøkstur í yngru ættarliðunum enn í teim eldru
17-07-2018 - 07:06 - Jóanis Nielsen
Fyri nøkrum fáum árum síðani vendi tann skeiva gongdin í fólkatalinum til ein munandi fólkavøkstur. Samstundis vendi gongdin í aldurssamansetingini, tí síðani tá hevur verið størri vøkstur í teim yngru ættarliðunum enn í teim eldru.
Hetta kemur av eini broyting í flytingini millum Føroyar og útlond. Taka vit tíggju-ára skeiðið 2004-13 høvdu vit eina negativa nettoflyting, t.v.s. at fleiri fólk fluttu úr Føroyum enn til Føroya. Hesi árini høvdu vit tilsamans eina nettofráflyting upp á 2.600 fólk – í miðal minus 260 um árið. Men gongdin vendi um veturin 2013-14, so hesi knappliga fimm árini hava vit eina positiva nettoflyting á 350-400 um árið.
Bæði við tilflyting og fráflyting eru tað yngri fólk, ið flyta. So hesi árini 2004-2013 mistu vit burtur av teim yngru ættaraliðunum, meðan tey eldru ættarliðini hildu fram at veksa, so lutfallið millum yngru og eldru ættarliðini skeiklaðist. Hetta broyttist frá 2014, tí við teirri munandi nettotilflytingini vuksu nú eisini yngru ættarliðini – enntá so mikið, at tey nú veksa nakað meir enn tey eldru.
Hendan gongdin frá 2004 til nú sæst á strikumyndini niðanfyri.
Býta vit fólkið í umleið tveir líka stórar partar – tey sum eru yngri enn 40 ár, og tey sum eru 40 ár og eldri, sæst á strikumyndini omanfyri, og serliga á stabbamyndini niðanfyri, at tað er nakað størri vøkstur í yngra partinum av fólkinum, serstakliga hjá konufólkum, har tær yngru eru blivnar 839 fleiri hesi síðstu 4-5 árini, meðan tær eldru eru blivnar 553 fleiri. Hjá mannfólki er munurin minni, 705 móti 677.
Býta vit upp í fýra aldursbólkar, sum eisini er gjørt í stabbamyndini niðanfyri, sæst, at størsti vøksturin er í aldursbólkinum 20-39 ár. Tað er av teirri grund, at bæði tá tað snýr eg um tilflyting og fráflyting, so eru tað tey í 20-unum og fyrst í 30-unum, ið flyta nógv mest.
Í talvuni niðanfyri eru tølini útgreinað fyri tvey fimm-ára tíðarskeið, har tað gongur hvør sín veg: árini 2009-13, við nettofráflyting og minking í fólkatalinum, og 2014-18 við stórari nettotilflyting og vøkstur í fólkatalinum. Hóast 2018 bara fevnir um fimm teir fyrstu mánaðirnar, so bendir alt á, at bæði nettotilflytingin og fólkavøksturin í 2018 verður munandi størri enn í 2017.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Nógv fólk til móttøku á Glasi
Í dag er stórt hátíðarhald á Glasi í samband við, at Landsverk hevur handað Mentamálaráðnum nýggja, stásiliga miðnámsskúlan við Marknagil.
Hátíðarhaldið er alment, og nógv fólk er savnað fyri at forvitnast um nýggja skúladepilin.
Til hátíðarhaldið hava framførslur og røður verið, har millum annað Ewald Kjølbro, stjóri á Landsverki, segði nøkur orð. Hann greiddi eitt nú frá, hvussu nógv arbeiðsmegi er brúkt upp á at byggja nýggja skúladepilin.
- Bygningurin er í alt 19.500 fermetrar, í byggitíðini hava 150 fólk arbeitt dagliga, og í tímum svarar tað til 640 ársverk. Kostnaðurin er 636,5 milliónir krónur, og tað merkir, at bygningurin hevur kostað 32.600 krónur fyri fermeturin. Samanbera vit hetta við aðrar stórar byggiverkætlanir, so haldi eg, at eg tori at siga, at vit hava fingið nógv fyri pengarnar, segði Ewald Kjølbro millum annað, tá hann helt røðu á Glasi fyri løtu síðani.
Hesum var landsstýriskvinnan í mentamálum, Rigmor Dam, samd við, og hon greiddi í røðu sínari frá, at Glasir er dømi um, at føroyskur ungdómur og útbúgving er besta íløgan hjá landinum.
Umframt tey bæði hava Bogi Bech Jensen, stjóri á Glasi, Gunnvør Balle, forkvinna í mentamálanevndini hjá Tórshavnar kommunu, og Bjarke Ingels, stjóri á BIG, sum hevur teknað Glasir, eisini havt orðið á móttøkuni. Harafturat hevur Rosan Bosch, innandura sniðgevi, eisini sagt nøkur orð um verkætlanina.
Sí eisini


text:
Koyrikort til bólk AM kota 175 – lítið prutl, gevur rætt at koyra
Persónur skal hava fylt 15 ár fyri at fáa koyrikort til lítið prutl og venjingarakstur kann í fyrsta lagi byrja, tá umsøkjarin er 14 ár og 6 mánaðir.
Prutlfrálæran skal vera givin av lærara í frítíðarundirvísingini (kvøldskúla), ið lýkur fakligar og námsfrøðiligar førleikar ella einum koyrilærara, ið er góðkendur til bólk A (motorsúkklu).
Umsøkjarin skal bæði til eina ástøðiliga og eina verkliga roynd.
Umsøkjarin skal lata fylgjandi skjøl til Akstovuna:
Koyrikort til bólk AM – stórt prutl, gevur rætt at koyra
Persónur skal hava fylt 16 ár fyri at fáa koyrikort til stórt prutl, men venjingarakstur kann í fyrsta lagi byrja 3 mánaðir áðrenn viðkomandi er 16 ár.
Frálæran til stórt prutl skal vera givin av einum koyrilærara, ið er góðkendur til bólk A (motorsúkklu).
Umsøkjarin skal bæði til eina ástøðiliga og eina verkliga roynd.
Umsøkjarin skal lata fylgjandi skjøl til Akstovuna:
Umsøkjarin verður stillaður inn av einum góðkendum koyrilærara, har báðir váttað á serstakt øki á umsóknini.


text:
Fyrstu fýra mánaðirnir í ár hava vit útflutt vørur fyri 2,8 mia. kr. Tey trý londini vit hava selt mest til í ár eru Russland, Bretland og USA. Nógv størsta útflutningsvøran er laksur, og helvtin av honum er farin til Russlands og USA.
Sama tíðarskeið hava vit innflutt vørur fyri 2,5 mia. kr. Stívliga ein triðingur av øllum vøruinnflutninginum kom úr Danmark. Av matvøruinnflutninginum kom helvtin úr Danmark.
Fiskavøruútflutningutin minkaði við 28% í nøgd men vaks samstundis 7% í virði hetta tíðarskeiðið. Hetta kemur lutvíst av skifti frá bíligum til dýrari fiskasløg og lutvíst av prísbroytingum.
Nýggjar talvur við vørubýti og landabýti
Í samband við almannakunngeringina av hagtølunum fyri uttanlandshandilin eru nakrar av talvunum í hagtalsgrunninum víðkaðar, soleiðis at til ber nú at leita uppá bæði vørubólkar og lond í somu talvu. Til ber soleiðis at fáa yvirlit yvir, hvørjar vørur vit útflyta til einstøk lond, og hvat vit innflyta úr einstøku londunum.
Ein triðingur av útflutninginum fer til Russlands
Tey trý londini vit hava selt mest til fyrstu fýra mánaðirnar í ár eru Russland, Bretland og USA. Útvið ein triðingur fer til Russlands, sum keypti fyri 845 mió. kr. Bretland hevur keypt 10% av samlaða útflutninginum, 272 mió. USA keypti 9%.
40% av útflutninginum til Russlands er laksur, 30% er makrelur og sild umboðar 20%. Hjá Bretlandi eru eisini umleið 40% laksur, meðan toskur umboðar 25%. USA keypur mestsum bara laks, ið er 97% av øllum útflutninginum til USA. Hyggja vit eftir samlaða laksaútflutninginum, sum er nógv størsta útflutningsvøra hjá okkum, so fer útvið helvtin til Russlands og USA.
Innflyta helvtina av matinum úr Danmark
Av øllum matinum vit innflyta til húsarhaldsnýtslu, kemur útvið helvtin úr Danmark teir fyrstu fýra mánaðirnar í ár. Tað landið vit keypa næstmest frá, tá tað umræður mat, er Týskland, hagani 7% av matinum koma. Nýsæland, Bretland og Niðurlond koma síðani, og hesi umboða hvørt 4% av matvøruinnflutninginum.
Annars komu 35% av vøruinnflutninginum úr Danmark fyrstu fýra mánaðirnar í ár. Umleið ein fjórðingur av innflutninginum úr Danmark er gassolja. Av allari gassoljuni vit hava innflutt í ár er eisini nógv tann stórsti parturin úr Danmark, heili 85%.
Dagførd og útgreinað hagtøl um útflutning og innflutning eru at finna í hagtalsgrunninum her.


text:
Fótbóltssamband Føroya saman við HB aftur í ár fyri fótbóltskúla fyri børnum í aldrinum 8 til 14 ár. Hetta eru børn fødd í tíðarskeiðinum frá 2003 til og við 2011.Fótbóltsskúlin verður í Gundadali dagarnar 23. og 24. juni, Fyrra dagin,
Tess vegna, elskaðu mínir, líkasum tit altíð hava verið lýdnir, so arbeiðið, ikki bert sum tá ið eg eri hjástaddur, men nú nógv meira, tá ið eg eri frástaddur, upp á tykkara egnu frelsu við ótta og bivan;
Fil. 2,12
"Remember the golden rule: He who has the gold makes the rules"