text:
Her er ein hugtakandi gomul upptøka, ið vísur hvussu "Sonovox" fungeraði. "Og hvat er so ein Sonovox fyri nakað?" hugsar tú? Jú, tað var eitt ljóðføri sum kom áðrenn Talk box og Vocoder. Hesi eru øll ljóðføri, har skap og frekvensur í ljóðinum verður framelvt við munninum og stemmubondunum, meðan sjálvur klangurin í ljóðinum verður framelvdur við einum ljóðføri. T.d gittara (Talk box verður nýtt til hetta, sí t.d "It's My Life" hjá Bon Jovi) ella synthesizer (Vocoder verður nýttur í hesum høpi, sí t.d "Autobahn" hjá Kraftwerk).
Sonovox kom áðrenn hesi ljóðførini og var uppfunni afturi í 30'unum. Í mun til Talk Box og Vocoder, har ein mikrofon í báðum førum verður nýtt til at syngja ljóðskapini inn í, nýtti Sonovox ístaðin nakrar lítlar hátalarar, ið vóru settir ímóti hálsinum á tí, ið syngja skuldi.
Í hesi video upptøkuni, ið altso er frá 30'unum einafer, sæst hvussu sangarin gevur ljóðinum skap, meðan ymsir blásarar veita klangin:
Hugtakandi er tað, tað má sigast. Eitt sindur fæst at vita um Sonovox á wikipedia síðuni um Talk Box. Har eru so eisini leinkjur til ymiskt annað viðkomandi, ið er minst líka áhugavert.
Rætt skal vera rætt; eg fann hesa videoina inni á blogginum hjá danska progg/popp bólkinum Oh No Ono. Áhugaverdur bólkur. Havi ikki hoyrt nýggju plátuna, tó. Men tað verður fyrsta dagin ella har á leið. Sonovox er í øllum førum kul, tað er vist.
7/10/09
7/1/09
Eitt sindur um David Byrne og Talking Heads
David Byrne er fyrrverandi sangari/oddamaður í legendarisku Talking Heads og hevur verið virkin solo síðani 1991.
Í ár hevur Byrne verið á túring í kjalarvørinum av útgávuni Everything That Happens Will Happen Today (2008), ið er úrslit av samstarvi millum David Byrne og Brian Eno. Hugskotið til plátuna kom tá teir báðir hittust fyri at re-mastrað 25 árs jubileums útgávuna av My Life In The Bush Of Ghosts (1981), ið var fyrsta plátusamstarvið teirra millum.
Síðst í 70unum og fyrst í 80unum arbeiddu Byrne og Eno eisini saman í Talking Heads, har Byrne var sangari, gittarleikari og sangskrivari og Brian Eno var prodjúsari. Eno produseraði pláturnar More songs about buildings and food (1978), Fear of Music (1979) og Remain in Light (1980). Hesar pláturnar eru allar á tremur við frálíkum og áhugaverdum tónleiki. Yvirhøvur er talan um eitt slag av art poppi við íblástri frá funk, punk, afrikanskum tónleiki og mongum øðrum við.
My Life In The Bush Of Ghosts, fyrra Byrne/Eno samstarvið, var sermerkt í og við at teir báðir gjørdu nøkur instrumental løg og samplaðu síðani røddir at leggja omaná og brúka í tónleikinum. Hví sermerkt? Jú, tí teir "samplaðu" áðrenn sampling egentliga var uppfunnin. Einki æt ordiliga "samplari" í 1981, tíansheldur at "sampla", men Byrne og Eno funnu uppá ráð; teir savnaðu eina rúgvu av bandaðum upptøkum av røddum ymsastaðni úr heiminum, faktiskt frá fleiri kontinentum, og upptóku so brot úr bondunum við at avspæla tey í rættari timing við tónleikin, ið teir høvdu innspælt. Ein sera drúgv og roksut process, tó við einum fascinerandi úrsliti.
Tá teir báðir hittust í sambandi við 25 árs jubileumsútgávuna, komu teir ásamt um at samstarva av nýggjum og gera eina nýggja plátu. Henda er sostatt Everything That Happens Will Happen Today frá í fjør. Hon er nógv øðrvísi enn fyrra samstarvið. Tónleikurin er meira gospel og country íblástur. Teir báðir hava gjørt nógv burturúr at teir hava roynt at gjørt "electronic gospel", tvs. eitt slag av millumliði millum menniskja og maskinu. Eg veit ikki um hetta "electronic gospel" prátið hoyrist so nógv aftur í tónleikinum. Yvirhøvur er talan um rættiliga róligan tónleik. Væl skrivaður, tó. Hvussu enn er og ikki, so er hetta eisini ein áhugaverd útgáva, og Byrne er sum altíð ein ekstremt feitur og dugnaligur sangari.
Eg og Solveig vóru á konsert hjá David Byrne v. bólki í Falkonersalen í Keypmannahavn afturi í mars mánaði. Tað var ein superb konsert. Hann var sera væl upplagdur og hevði ein eminent spælandi bólk afturat sær, umframt tríggjar dansarar, ið dansaðu sovornan modernaðan finna-uppá-sligan dans afturvið tónleikinum, og hetta riggaði eisini væl. Á konsertini spældu Byrne og bólkurin tilfar av nýggju útgávuni, umframt Talking Heads løg frá tíðini tá Eno sat í prodjúsarastólinum. Eno var tó ikki við á konsertini. Haldi ikki honum dámar at túra.
Talking Heads munnu teljast millum mest "influential" bólkar seinastu 25-30 árini, hóast stóra mainstream viðurkenningin ikki hevur verið tann stóra. Bara sum eitt lítið dømi úr rúgvuni kann nevnast at Radiohead tóku navn eftir Talking Heads lagnum av sama navni ("Radio Head" av True Stories plátuni frá 1986).
Í 1984 var framúrskarandi Talking Heads konsertfilmurin Stop Making Sense útgivin. The Face skírdi filmin at vera "The Citizen Kane of concerts movies". Hetta er eisini ein eginsamur, originalur og feitur konsertfilmur. Tað stuttliga er at hann byrjar við Byrne einsamøllum við kassagittara og fyri hvønn sang, ið verður spældur leggjast fleiri tónleikarar og fleiri pall rekvisittar afturat. Til síðst framførir fullmannaði bólkurin á einum fullriggaðum palli. Kul.
Nógvar góðar live framførslur eru í Stop Making Sense, m.a av fleiri Talking Heads klassikarum frá Eno tíðini:
"Life During Wartime" (upprunaliga frá Fear of Music)
Al Green lagið "Take me to the river" (upprunaliga frá More Songs About Buildings And Food)
Fantastiska anti suburbia odan "Once in a lifetime” (upprunaliga frá Remain In Light)
Byrne klárar framvegis at spæla "Once In A Lifetime" sannførandi. Her er er ein live upptøka frá okt. 2008:
Hetta er ikki frá Eno tíðini, men "Burning down the house" (embedding riggar ikki, tí er leinkja løgd til tað í staðin) er eisini eitt genialt lag. Cardigans og handan har walisiska brølapan gjørdu eitt habilt cover á sinni, men originalurin er sjálvandi feitastur. Góð 80'ara video eisini. trýst á leinkjuna fyri at kanna málið.
…og lat okkum so ikki gloyma Byrne/Eno samstarvið minus Talking Heads:
Byrne/Eno við “Strange Overtones” av Everything That Happens Will Happen Today:
“Everything that happens”, heitislagið av Everything That Happens Will Happen Today:
David Byrne interviewar seg sjálvan til “Stop Making Sense” filmin. Stuttligt interview:
Her er Byrne við sum sangari. Fatboy Slim/The BPA feat. David Byrne & Dizzee Rascal “Toe Jam”. Fantastisk video:
Eitt lekkurt house lag, har Byrne syngur. X-Press 2 feat. David Byrne "Lazy":
Tað stutta av tí langa; David Byrne er kul. Tjekka hann út!
Í ár hevur Byrne verið á túring í kjalarvørinum av útgávuni Everything That Happens Will Happen Today (2008), ið er úrslit av samstarvi millum David Byrne og Brian Eno. Hugskotið til plátuna kom tá teir báðir hittust fyri at re-mastrað 25 árs jubileums útgávuna av My Life In The Bush Of Ghosts (1981), ið var fyrsta plátusamstarvið teirra millum.
Síðst í 70unum og fyrst í 80unum arbeiddu Byrne og Eno eisini saman í Talking Heads, har Byrne var sangari, gittarleikari og sangskrivari og Brian Eno var prodjúsari. Eno produseraði pláturnar More songs about buildings and food (1978), Fear of Music (1979) og Remain in Light (1980). Hesar pláturnar eru allar á tremur við frálíkum og áhugaverdum tónleiki. Yvirhøvur er talan um eitt slag av art poppi við íblástri frá funk, punk, afrikanskum tónleiki og mongum øðrum við.
My Life In The Bush Of Ghosts, fyrra Byrne/Eno samstarvið, var sermerkt í og við at teir báðir gjørdu nøkur instrumental løg og samplaðu síðani røddir at leggja omaná og brúka í tónleikinum. Hví sermerkt? Jú, tí teir "samplaðu" áðrenn sampling egentliga var uppfunnin. Einki æt ordiliga "samplari" í 1981, tíansheldur at "sampla", men Byrne og Eno funnu uppá ráð; teir savnaðu eina rúgvu av bandaðum upptøkum av røddum ymsastaðni úr heiminum, faktiskt frá fleiri kontinentum, og upptóku so brot úr bondunum við at avspæla tey í rættari timing við tónleikin, ið teir høvdu innspælt. Ein sera drúgv og roksut process, tó við einum fascinerandi úrsliti.
Tá teir báðir hittust í sambandi við 25 árs jubileumsútgávuna, komu teir ásamt um at samstarva av nýggjum og gera eina nýggja plátu. Henda er sostatt Everything That Happens Will Happen Today frá í fjør. Hon er nógv øðrvísi enn fyrra samstarvið. Tónleikurin er meira gospel og country íblástur. Teir báðir hava gjørt nógv burturúr at teir hava roynt at gjørt "electronic gospel", tvs. eitt slag av millumliði millum menniskja og maskinu. Eg veit ikki um hetta "electronic gospel" prátið hoyrist so nógv aftur í tónleikinum. Yvirhøvur er talan um rættiliga róligan tónleik. Væl skrivaður, tó. Hvussu enn er og ikki, so er hetta eisini ein áhugaverd útgáva, og Byrne er sum altíð ein ekstremt feitur og dugnaligur sangari.
Eg og Solveig vóru á konsert hjá David Byrne v. bólki í Falkonersalen í Keypmannahavn afturi í mars mánaði. Tað var ein superb konsert. Hann var sera væl upplagdur og hevði ein eminent spælandi bólk afturat sær, umframt tríggjar dansarar, ið dansaðu sovornan modernaðan finna-uppá-sligan dans afturvið tónleikinum, og hetta riggaði eisini væl. Á konsertini spældu Byrne og bólkurin tilfar av nýggju útgávuni, umframt Talking Heads løg frá tíðini tá Eno sat í prodjúsarastólinum. Eno var tó ikki við á konsertini. Haldi ikki honum dámar at túra.
Talking Heads munnu teljast millum mest "influential" bólkar seinastu 25-30 árini, hóast stóra mainstream viðurkenningin ikki hevur verið tann stóra. Bara sum eitt lítið dømi úr rúgvuni kann nevnast at Radiohead tóku navn eftir Talking Heads lagnum av sama navni ("Radio Head" av True Stories plátuni frá 1986).
Í 1984 var framúrskarandi Talking Heads konsertfilmurin Stop Making Sense útgivin. The Face skírdi filmin at vera "The Citizen Kane of concerts movies". Hetta er eisini ein eginsamur, originalur og feitur konsertfilmur. Tað stuttliga er at hann byrjar við Byrne einsamøllum við kassagittara og fyri hvønn sang, ið verður spældur leggjast fleiri tónleikarar og fleiri pall rekvisittar afturat. Til síðst framførir fullmannaði bólkurin á einum fullriggaðum palli. Kul.
Nógvar góðar live framførslur eru í Stop Making Sense, m.a av fleiri Talking Heads klassikarum frá Eno tíðini:
"Life During Wartime" (upprunaliga frá Fear of Music)
Al Green lagið "Take me to the river" (upprunaliga frá More Songs About Buildings And Food)
Fantastiska anti suburbia odan "Once in a lifetime” (upprunaliga frá Remain In Light)
Byrne klárar framvegis at spæla "Once In A Lifetime" sannførandi. Her er er ein live upptøka frá okt. 2008:
Hetta er ikki frá Eno tíðini, men "Burning down the house" (embedding riggar ikki, tí er leinkja løgd til tað í staðin) er eisini eitt genialt lag. Cardigans og handan har walisiska brølapan gjørdu eitt habilt cover á sinni, men originalurin er sjálvandi feitastur. Góð 80'ara video eisini. trýst á leinkjuna fyri at kanna málið.
…og lat okkum so ikki gloyma Byrne/Eno samstarvið minus Talking Heads:
Byrne/Eno við “Strange Overtones” av Everything That Happens Will Happen Today:
“Everything that happens”, heitislagið av Everything That Happens Will Happen Today:
David Byrne interviewar seg sjálvan til “Stop Making Sense” filmin. Stuttligt interview:
Her er Byrne við sum sangari. Fatboy Slim/The BPA feat. David Byrne & Dizzee Rascal “Toe Jam”. Fantastisk video:
Eitt lekkurt house lag, har Byrne syngur. X-Press 2 feat. David Byrne "Lazy":
Tað stutta av tí langa; David Byrne er kul. Tjekka hann út!
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Ígulfiskur
Ígulfiskur (frøðiheiti Tetraodontidae) blæsur seg sjálvan upp eins og ein ballón fyri at verja seg móti ránsdjórum. Ígulfiksur, sum er ein klombrutur svimjari, fyllur elastiska magan sín við sjógvi (og onkuntíð luft) og kann blása seg sjálvan so stóran, at hann verður fleri ferðirnar sína vanligu stødd. Summi sløg hava eisini píkar til ávaringar. Sjálvt um ein ránfiskur skuldi slúkt einum ígulfiski, so fer honum neyvan at dáma smakkin. Flestu ígulfiskar hava eitur, sum ger at teir smakka illa og sum kann drepa aðrar fiskar. Eitri kann eisini gera av við fólk. Tað er nokk av eitri í einum ígulfiski at drepa 30 vaksin fólk – og tað finst onki móteitur. Í Japan eita teir fugu og eru sera dýrt og leskiligt krás. Av tí at fiskurin er so eitrandi, verður hann tilgjørdur av serliga útbúðnum fugukokkum. Ger kokkurin eitt skeivt kut, kann tað føra til deyðan hjá einum sera óhepnum gesti.
Flestu ígulfiskar liva í tropiskum og subtropiskum sjógvi. Teir hava langan, spískaðan kropp og kúlulíkt høvd. Summi sløg hava sterkar litir og blettir at vísa, at teir eru eitrandi, meðan onnur sløg hava veikari litir, sum gera, at teir fara í eitt við umhvørvið. Teir hava onga roðslu og hava vanliga grovt ella píkut skin. Øll ígulfiskasløgini hava fýra tenn, sum eru vaksnar saman til eitt nev. Ígulfiskur etur mest ryggleys djór og tara. Stórir ígulfiskar klára enntá at bróta skeljar og gággur við sínum harða nevi. Summi sløg av ígulfiskum eru hótt av dálking og ovfisking, men flestu stovnarnir hava tað gott. Ígulfiskur kann gerast ein metur langur.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mynd: Jan Erik Simonsen
VIRÐI Á YVIRKOYRDUM SEYÐI
Virði á yvirkoyrdum seyði hevur staðið óbroytt tey seinastu nógvu árini. Fyri at fylgja prístalinum í samfelagnum sum heild eru nýggjar útrokningar gjørdar fyri tap av yvirkoyrdum seyði. Búnaðarstovan heitir á seyðaeigarar at nýta níðanfyri standandi prísir móti tryggingarfeløgunum, skuldu teir mist seyð í ferðsluni.
Seinastu dagføringarnar fyri yvirkoyrdan seyð vóru í 2006. Fyri at fylgja prístalsvøkstrinum í samfelagnum er Búnaðarstovan komin til ta niðurstøðu at endurgjaldið fyri yvirkoyrdan seyð skal dagførast. Upphæddirnar á dagføringini eru grundaðar á tað álit, ið fyrrv. landsdjóralækni D. J. Bærentsen handaði Føroya Rætti í 1971. Hetta álit, sum er sett upp sum ein frymil og tískil kann nýtast óheft av tíð og stað, vilja vit nýta sum fordømi.
Frymilin tekur støði í hesum:
um 1 gjólingur misferst = 2 lomb færri at taka
um 1 gimbur ella 2v – 5v ær misferst = 3 lomb færri at taka
um 1 avdeyðaær misferst = 1 lamb og 1 ær færri at taka
Yvirhøvur vigar ein miðal avdeyðaær um 30% meiri enn eitt miðal lamb úr sama haga. Umframt sláturvirði – miðalvekt x kjøtprís - hevur hvør lívseyður eitt alivirði. Sleppingarlambið er úrvalt sum tað besta at bera góða íløgu til avkomið. Alivirði er munurin millum sláturvirði og søluprís á sleppingarlombum, sum vanliga liggur um 30% omanfyri mettan søluprís.
Eftir hesum verður virðið av:
1 gjólingi = 2 lomb + 30/100 lamb x kjøtprís
1 gimbur ella 2v – 5v ær = 3 lomb + 30/100 lamb x kjøtprís
1 avdeyðaær = 2 lomb + 30/100 lamb x kjøtprís
Veðrur og veðragólingur (brundur) verður mettur sama virði eins og gimbur ella 2v – 5v ær. Miðal lambsvekt er um 16kg, og hava vit á Búnaðarstovuni gjørt eina kanning í ár millum fleiri bøndur runt landið og eru vit komin til, at miðal kilo prísur fyri feskt kjøt er 93 kr/kg.
Royndarhagin hjá Búnaðarstovuni, Heygshagi, ið er ein miðal hagi, verður nýttur til grundarlag fyri miðal sláturvekt á lombum og verður vektargrundarlagið bygt á miðal sláturvekt fyri trý tey seinastu árini. Triðja hvørt ár skulu prísir regulerast í mun til prístalsstigið í samfelagnum.
Við hesum skal sostatt boðast frá, at prísirnir fyri yvirkoyrdan seyð í 2016 til og við 2019 eru teir, í kassanum niðanfyri standandi prísir, og verður hettar dagført við ársenda 2019.
« Aftur


text:
Tíðindaskriv frá ráðstevnuni GLOYM MEG EI - menniskjað í miðdepilin
mentan06-04-2017 - 10:21 - Jóanis Nielsen
Fleiri glottar eru at hóma í arbeiðnum at gera Føroyar til eitt meira demensvinarligt samfelag. Tað er niðurstøðan eftir stóra ráðstevnu hjá Alzheimerfelagnum um vikuskiftið.
Tað eru nú tvey ár síðani vit fingu álitið um tað demensvinarliga samfelagið. Í álitinum eru 14 tilmæli, sum tilsamans kunnu flyta okkara samfelag á rætta kós á hesum øki. Demensætlanin var eisini reyði tráðurin í stórari ráðstevnu, sum Alzheimerfelagið skipaði fyri í samstarvi við Kommunufelagið, fríggjadagin 31. mars og leygardagin 1. apríl.
Við eini røð av fyrilestrum, framløgum og persónligum søgum varpaði Alzheimerfelagið ljós á demens. Undirtøkan var sera stór, tí okkurt um 250 fólk vóru við á ráðstevnuni á Hotel Føroyum.
Leystliga verður mett, at okkurt um 800 føroyingar hava demens. Sambært altjóða kanningum fer talið av fólki við demens at tvífaldast næstu 25 árini, fyrst og fremst tí at miðalaldurin hækkar. Tí ber til at tosa um eina fólkasjúku, ið eisini føroyska samfelagið eigur at laga seg til.
Boðskapurin frá Alzheimerfelagnum er greiður: Skulu Føroyar gerast eitt meira demensvinarligt samfelag, so er neyðugt at seta menniskjað í miðdepilin.
Fleiri glottarDemensætlanin frá 2015 var eitt stórt stig rætta vegin móti at gera Føroyar til eitt demensvinarligt samfelag. Í ætlanin verður leistur lagdur fyri, hvussu samfelagið kann gerast betri til at hjálpa familjum, har demens rakar. Tað veri seg frá at greina sjúkuna til at samskipa røttu tilboðini til raktu familjurnar.
Á ráðstevnuni farna vikuskifti vísti Tormóðir Stórá á, at demensætlanin flutti Føroyar eitt stórt stig fram á leið. Men leiðandi yvirlæknin á Psykiatriska Deplinum á Landssjúkrahúsinum, sum eisini var verkætlanarleiðari fyri Demensætlanina, eftirlýsti samstundis at ætlanin fær hægri, politiska raðfesting. Neyðugt er við fleiri pengum, skulu góðu átøkini fremjast í verki.
Fyrsti landsdemenssamskiparin varð sett í starv í november í fjør. Lis Hansen greiddi á ráðstevnuni frá stóru uppgávuni at byggja upp røttu tilboðini kring alt landið. Hon vísti á tørvin á einum greiðari bygnaði, ið kann tryggja, at eingin dettur niður í millum í skipanini. Harumframt skal ein vitanardepil tryggja, at sama vitan um demens og øll vitanin um røttu hjálpina til raktu familjurnar verður tøk kring alt landið. Í hesum døgum verður søkt eftir einum landsdemenssamskipara afturat, men tørvur er á fimm slíkum samskiparum.
Ráðstevnan gav eisini ábendingar um, at land og kommunur royna at taka støðuna hjá fólki við demens og familjum teirra í størri álvara enn higartil. Sum dømi varð nevnt Klaksvíkar Kommuna, sum við eini røð av átøkum hevur sett sær fyri at gera Klaksvík til ein demensvinarligan bý.
Eisini hava tilsamans 23 fólk, sum starvast innan heilsu- og umsorganarøkið, nýliga fingið útbúgving sum demenssamskiparar, umframt teir demenssamskiparar, sum áður hava hesa útbúgving. Tað gevur teimum betri førleikar at veita røttu hjálpina til fólk við demens og familjur teirra.
Ein triði glotti er Markamótsnevndin, sum er eitt nýtt amboð til skjótt og lætt at kunna loysa trætur og ivamál millum Almannaverkið og kommunurar. Nevndin hevur myndugleika at skera ígjøgnum og staðfesta, hvør myndugleiki hevur ábyrgdina av at veita fólki neyðugu hjálpina. Avgerðirnar hjá nevndini eru endaligar. Nevndin fór til arbeiðis í september í fjør og hevur higartil viðgjørt og avgreitt sjey mál.
Á ráðstevnuni greiddi Ása Olsen, næstforkvinna í Markamótsnevndini frá, at nevndin hevur givið sær sjálvum í mesta lagi 14 dagar at loysa trætumál, ið verða latin nevndini. Tann freistin er hildin í teimum málum, sum higartil eru avgreidd, og freistin skal haldast, slóg Ása Olsen fast.
Markamótsnevndin kann ikki gera generellar niðurstøður, men má taka støðu til ítøkiligu málini. Avgerðirnar hjá nevndini skapa tó fordømi fyri líknandi støður í framtíðini, og tí vilja tær alt annað líka gera viðgerðina smidligari.
LagnusøgurnarHelst sterkastu løturnar á ráðstevnuni vóru persónligu søgurnar um, hvussu demens og alzheimer ávirka føroyskar familjur. Elin N. W. Tausen greiddi frá, hvussu sjúkan hevur ávirkað teirra familju. Ein áheitan í sera persónligu hugleiðingini hjá Elini var eitt ynski um hjálp við tí ábyrgd, sum verður løgd á tey avvarandi, tá sjúkan rakar.
-Alzheimer er ein bóltur, ið tú sum avvarandi loftar, og sum fylgir tínari familju restina av lívinum. Tú mást góðtaka hesa støðuna, tí tástani kanst tú njóta tær góðu løturnar. Jú, familjan er ein ressoursa, og familjan hevur ábyrgd. Men eg ynski mær, at onkur hjálpir mær við ábyrgdini. Onkuntíð má eg fáa hendurnar fríar, soleiðis at eg eisini kann vera kona, mamma, starvsfólk og annars hava eitt sosialt lív, greiddi Elin N. W. Tausen millum annað frá.
Rólant í Skorini og dótturin Maria í Skorini greiddu frá, hvussu tað er at vera avvarandi og at síggja persónin í persóninum við demens. At har er eitt menniskja aftanfyri, eitt menniskja við kenslum. Ítøkiliga vístu tey á ymsar støður, sum avvarandi kunnu koma í, tá sjúkan rakar familjuna. Tú kanst uppliva at gerast foreldur hjá tínum egnu foreldrum. Tú kanst uppliva konfliktir í familjuni, um summi taka ábyrgd og onnur frástøðu.
Sum avvarðandi kanst tú uppliva eina vreiði, ið ofta stendst av kensluni at missa meiningina við lívinum. Eisini kunnu avvarðandi, púra óvæntað, uppliva at gerast ill við tann dementa.
Fólk við demens kunnu eisini ákæra tey nærmastu fyri ymiskt, og slíkar ákærur kunnu raka avvarðandi meint. Óttin fyri framtíðini kann eisini raka familjuna, eitt nú tí at avleiðingar av diagnosuni kunnu tykjast torførar at liva við, og tí at diagnosan kann hava við sær stórar avbjóðingar fyri hjúnarlagið. Men tú kanst eisini fáa positivar upplivingar, tað veri seg kærleiki, ábyrgd og gleði. Sum avvarðandi kann tú eisini koma í støðuna at missa tín nærmasta so líðandi, áðrenn kroppurin doyr. Ymiskt er, hvussu vit uppliva kensluna at missa. Summi missa við lætta, onnur við skuldarkenslu, og aftur onnur við nøgdsemi.
Hjúnini Birita Mohr og Egi Dam vóru á palli saman við synunum Búa og Ára. Sera kensluborið greiddu tey fýra frá støðuni, tá sterka kvinnan í teirra lítlu familju á ungum árum varð rakt av alzheimer. Eg spæli ikki sjónleik longur, staðfesti 64 ára gamla Birita á pallinum frammanfyri teimum 250 áhoyrarunum á Hotel Føroyum, og helt síðani fram:
-Men eg vil framvegis taka lut. Eg vil framvegis síggjast og hoyrast. Men viðhvørt gráti eg, legði Birita afturat.
Eisini tónleikurin á ráðstevnuni rakti kenslurnar. Jonhard Larsen og dótturin Tórfríð sungu og spældu sangin, ið Jonhard yrkti til mammu sína, sum hevur alzheimer. Sangurin nevnist ”Ein heilsan til mammu.” Jonhard er virkin í Alzheimerfelagnum, og eitt nú rann hann í fjør teir 77 kilometrarnar úr Klaksvík til Havnar fyri at savna pengar til felagið.
Stuðulsrenningin í fjør savnaði 143.000 krónur, og Jonhard hevur nú í umbúna at renna úr Havn norður aftur til Klaksvíkar tann 20. mai fyri á tann hátt at savna enn fleiri pengar til felagið. Harumframt framførdi Eivør nakrar sangir – eitt nú lagið Mjørkatám, ið hon skrivaði við íblástri frá eini kvinnu við byrjandi demensi.
Væl eydnaðAlzheimerfelagið er sera væl nøgt við stóru ráðstevnuna ”Gloym meg ei – menniskjað í miðdepilin.” Fleiri enn 20 framløgur og framførslur vóru á skránni báðar dagarnar, sum Jón Brian Hvidtfeldt hegnisliga leiddi okkum ígjøgnum, og undirtøkan var sera góð. Eisini vísti pallborðsorðaskifti á ráðstevnuni, at glottar eru at hóma í arbeiðnum móti at gera Føroyar til eitt meira demensvinarligt samfelag.
Í pallborðinum sótu Sirið Stenberg, landsstýriskvinna í heilsumálum, Annika Olsen, borgarstjóri í Tórshavnar Kommunu, Tormóður Stórá, leiðandi yvirlækni á Psykiatriska Deplinum og verkætlanarleiðari fyri Demensætlanina, og Alexander Samuelsen, avvarandi, sum á sera neyvan hátt hevur víst á skeivleikar í málsviðgerðini hjá myndugleikum.
Tíðindaskriv frá Alzheimerfelagnum


text:
Móttøka 18. mai í Kongagøtu 8
Umbyggingin av ovaru hæddunum í Kongagøtu 8 er um at vera liðug, og tískil verður móttøka fríggjadagin 18. mai 15.00-17.00.
Ymiskt verður á skránni m.a. talur, tónleikur og lekkur drekkamunnur.
Skjólið heldur til í niðastu hæddini, og nú eru so ovaru hæddirnar umbygdar og við at vera klárar. Her koma kontór, viðtalurúm og bólkaviðgerðarrúm hjá fyribyrgingardeildini og DAT-viðgerðini at vera.
DAT-viðgerðin er ein partur av blákrossheiminum og verður í miðhæddini, meðan fyribyrgindardeildin verður í ovastu hæddini.
Øll eru hjartaliga vælkomin í Kongagøtu 8 fríggjadagin 18. mai 15.00-17.00
Her eru nakrar myndir frá Kongagøtu 8
Greinsmynd: Portal.fo
Tags:


text:
Tíðindaskriv frá Runavíkar býráði um fíggjarætlanina 2018:
Barnafrádrátturin hækkar við 1.500 krónum fyri barnið, kommunan ætlar ikki at læna pening í 2018, skuldin er komin niður á 64% av einari álíkning og skattaprosentið stendur í stað. Hetta er partur av tí, sum Runavíkar býráð hevur samtykt, nú onnur og endalig viðgerð var av fíggjarætlanini fyri árið 2018 - á býráðsfundinum í kvøld. Eitt samfelt býráð tók undir við fíggjarætlanini fyri næsta fíggjarár.
Táið tað snýr seg um stórar íløgur, er kommunan í ferð við at byggja nýggja bryggju undir Høgabóli í Saltangará. Táið alt er liðugt hevur hon kostað Runavíkar kommunu/havn báðumegin við 45 milliónir krónur. Hon verður liðug tíðliga í árinum sum kemur, og arbeiðið hevur gingið væl betri enn væntað og ætlað. Fyrireikingar eru byrjaðar til at fremja næstu stóru íløguna, sum kann verða ein svimjingarhøll. Enn er hon bara í umbúna, men verður politiska stigið tikið, væntast hon at vera liðug og kunna takast í nýtslu í 2020/2021. Spillivatnsætlanin heldur fram við árligari játtan, hagartil komið er á mál í øllum 15 bygdunum í kommununi. Nýggju FIFA-krøvini til ljós við fótbóltsvallirnar er lutfalsliga stór íløga, og ætlanin er at fáa hesi til vega í Runavík í 2017 og á Skála í 2018, og onnur nýggj íløga er, at ein lutfalsliga trivalig upphædd nú verður sett av til at fara undir at skipa ungdóms- og aktivitetshús í kommununi.
Eitt meginmál hjá Runavíkar kommunu er at fáa til vega grundøki. Virkað verður av øllum alvi við hesum. Grundøkir eru longu til sølu í flestu bygdum, men farið verður nú í gongd við at fremja útstykkingar omanfyri Blikagøtu í Saltangará/Runavík, har rúm verður fyri áleið 85 búeindum, og sunnanfyri Hórheiðar á Skála verður eisini farið at stykkja út í næstum, har verður rúm fyri áleið 12 búeindum. Umframt hetta er útstykkingin av 13 grundøkjum ímillum Norðurhædd og Hjallaveg í Saltangará júst liðug, og hesi verða nú seld.
Fíggjarkarmurin er 203.500.000 krónur.
Roknað verður við, at inntøkurnar av persónsskatti verða 148.500.000 krónur. Av felagsskatti 23.000.000 krónur og av eftirlønarskatti 32.000.000 krónur.
Roknað verður við, at raksturin kostar 148.850.000 krónur. At fíggjarkostnaðurin verður 13.500.000 krónur og at íløgur verða gjørdar fyri 41.150.000 krónur.
Býráðið hevur valt at reka kommununa í 2018 innanvert eginfíggingina soleiðis, at neyðugt verður ikki at taka upp lán í 2018. Tað ber ikki til at taka lán til rakstur, men kommunan ætlar heldur ikki at læna til íløgur í árinum sum kemur.
Raksturin verður skipaður soleiðis:
Havnirnar í Runavíkar kommunu (vanliga róptar Runavíkar havn) eru partar av kommunalum virkjum og væntast at geva 5.000.000 krónur í yvirskoti fyri árið 2018.
Íløgur, 41.150.000 krónur, eru samtyktar at verða framdar soleiðis í 2018:
Tórbjørn Jacobsen, borgarstjóri
Runavíkar kommuna


text:
Megan Fox
Megan Denise Fox (fødd 16. mai 1986 í Oak Ridge, Tennessee) er ein amerikonsk sjónleikarinna og modell. Hon er gift við Brian Austin Green.
Hon byrjaði sína karrieru sum filmsleikari í 2001 við fleiri minni sjónvarps- og filmsleiklutum og spældi regluliga ein leiklut í sjónvarpsrøðini Hope & Faith. Í 2004 fekk hon sín filmsdebut í filminum Confessions of a Teenage Drama Queen. Í 2007 spældi hon Mikaela Banes í Transformers, ið gjørdist hennara gjøgnumbrot. Hon endurtók leiklutin í eftirfylgjaranum Transformers: Revenge of the Fallen í 2009. Senere í 2009 spældi hon høvuðsleiklutin í Jennifer's Body.


text:
Suðuroyar Kabarettin
Í hesum døgum framførir Suðuroyar Sjónleikarafelag skemtiligu Suðuroyðar Kabarettina í mentanarhúsinum SALT á Drelnesi. Higartil hava seks sýningar verið, sum hava gingið væl og verið sera væl móttiknar. Eini 1400 fólk hava verið og hugt. Einki virki sjónleikarafelag hevur verið á Suðuroynni í fleiri ár, so nýstovnaða felagið fegnast um góðu móttøkuna av kabarettini.
Tað eru 11 leikarar, sum manna Suðuroyar Kabarettina: Gundur Johansen (Grillbúðin hjá Símin), Arne Johansen, Jóanis Lisberg, Hans Allan Sikivat Andersen, Jens Eli Johansen, Rói Einarson, Birita Johansen, Mariann Johansen, Harriet Niclasen, Dania Johansen og Elisabeth Hammerfoss.
Leikstjóri: Klæmint H. Isaksen.
Ljósmaður: Markus Pall Ackley.
Ljóðmaður: Eyðun Ásason.
Pallsmiður: Rói Einarsson.
Sminka og búnar: Rakul Sumberg Dahl. Sminka: Katrin Einarson.
Kabarett-orkestri eru fýra limir úr Asyllex (akkurát vunnið eina FMA virðisløn): Hans Hammer, Bogi Petersen, Luka Radosavljevic og Finnur Nielsen. Gestur og gestatónleikari: Eyðun Nolsøe.
Vertur: Ólavur Rasmussen. Vertinna: Trine Joensen.
Upptøkumaður: Símun Berg.
Matmóður og stuðul: Sunrid Olsen. Hjálparmaður: Flóvin í Ólavstovu.
Leiksýningar:
Hóskvøldið 15. mars kl. 20:00
Fleiri sýningar vera, men tær eru ikki fastlagdar enn.
Atgongumerki fáast á www.atgongumerki.fo, í Tangabúðini á Tvøroyri og á Torginum í Vági.


text:
Kontrollpersónar
Tað er møguligt hjá fólki at lata blóð- ella spýttroynd til framtíðar granskingarverkætlanir, antin sum kontrollpersónar ella tí at tú hevur ávísa sjúku. Ynskir tú at lata eina blóð- ella vevnaðaroynd, kanst tú ringja til 30 47 00 ella skriva til biobank@ls.fo ella tosa við læknan hjá tær. (Les meiri um skipanina her).
Lata blóðroynd til ítøkiliga verkætlan:
Í sambandi við granskingarverkætlanir innan ættarbregði (ílegur/genir) er tørvur á persónum, ið ikki hava viðkomandi sjúku/sjúkufyribrigdi, ið vilja verða samanberingargrundarlag (kontrolpersónar). Tørvur er á lítlari blóðroynd ella spýttroynd. Kontrolpersónar verða annars ikki spurdir um sjúku yvirhøvur.
Luttøkan er í øllum førum ókravd og sjálvboðin. Tað ber til seinni at hálsa um og taka seg burturúr kanningini. Lýsingar av úrslitum koma bert fram sum samlað úrslit og ikki sum einstakir persónar.
Til ber at melda seg til eina ella báðar verkætlanirnar.
Ring á 30 47 00 ella skriva til biobank@ls.fo
– síðani frættir tú aftur.


text:
Leygardagin 5. mai kl. 14.00 letur forkunnug málningaframsýning upp í bygdahúsinum á Strondum. Tað er Finnleif Mortensen sum sýnir fram. Málningaframsýningin hevur fingið heitið ”Tankastrok”.
Málningaframsýningin verður opin leygardagin 5. mai og sunnudagin 6. mai.
Finnleif Mortensen er uppvaksin á Argjum. Hansara fyrsta framsýning var ólavsøkuframsýningini í 1985, og síðani tá hevur hann havt nógvar framsýningar bæði í Føroyum og Danmark.
Málningaframsýningin ”Tankastrok” samarbeiðir eisini við Tjóðpall Føroya, sum spæla leikin ”Mín fantastiska skilsmissa” á Strondum leygardagin 5. mai kl. 18.00. Tey ið keypa atgongumerki til leikin, fáa møguleika at vitja framsýningina bæði áðrenn leikin og í steðginum.
Framsýningin er opin soleiðis:
Leygardagin 5. mai kl. 14.00-18.00 + í steðginum hjá ”Mín fantastiska skilsmissa”.
Sunnudagin 6. mai kl. 14.00-18.00
Møguligt verður at keypa kaffi/te við onkrum góðum afturvið ímeðan framsýningin er, samskipa av StÍF.


text:
Forskúlabørn duga betur at lesa
Skúlablaðið skrivar, at samanborið við børn, sum ikki hava gingið í forskúla, klára forskúlabørn í Føroyum seg betur í lesing, og tey duga eisini nógv betur at hugsavna seg um læring.
Tað kemur fram í kanning, sum fólkaskúlaráðið júst hevur gjørt og handað landsstýrismanninum í mentamálum.
Fólkaskúlaráðið, ið táverandi landsstýriskvinna í mentamálum setti 1. februar 2011, hevur hildið regluligar fundir síðani. Landsstýriskvinnan valdi fólk í ráðið eftir serkunnleika, og ráðið hevur býtt økini sínámillum samsvarandi hesum.
Tá ið kunngerðin um forskúlar varð lýst, metti ráðið, at neyðugt var at fáa meira kunning um forskúlarnar í Føroyum til vega. Henda frágreiðing er kunning um tilgongdir til forskúlarnar, eygleiðingar og samrøður í forskúlunum, sum vit kenna teir í dag.
Í sambandi við kanningina gjørdu tey samrøðu við tveir royndar lærarar, sum eru vanir at undirvísa í innskúlingini, førdu teir fram, at stórur munur er á at taka ímóti 1. flokki, tá ið næmingarnir hava gingið í forskúla. Teir løgdu fyrst og fremst dent á sosialan førleika, talvitan og málvitan. Eisini vóru børnini nógv betur fyri at hugsavna seg um læring.
Lesikanningar í Leirvíkar skúla vísa eisini, at børnini, ið hava gingið í forskúla, klára seg betur í lesingini, enn áðrenn forskúli byrjaði.


text:
Nýggir ph.d.arar í 2011
Átta føroyingar hava lokið ph.d., licentiat og D.Min. prógv í 2011 sambært skrásetingunum hjá Granskingarráðnum.
Vár í Ólavsstovu vardi 14. januar ph.d.ritgerð sína við Syddansk Universitet. Ritgerðin ber heitið "Mellem tradition og modernitet. Færøskfaget og den færøskfaglige kontekst i national diskurs. En diskursanalytisk redegørelse for fagets idé, praksis og reception i det almene gymnasium". Les meira um verjuna her. Vár arbeiðir sum lærari á Føroya Studentaskúla og HF-skeiði í Hoydølum.
Morten Kühnrich vardi 14. januar ph.d.ritgerð sína við Institut for Datalogi á Ålborg Universitet. Ritgerðin ber heitið "Tilgange til formel verifikation: Type teori, modelcheck og procesalgebra". Les meira um verjuna her. Morten arbeiðir hjá Føroya Tele.
Marita Sundstein Carlsson vardi 24. januar ph.d. ritgerð sína við Biologisk Institut á Syddansk Universitet. Ritgerðin ber heitið ”Environmental Impacts of Long-line Mussel Farms and the Potential for Mussel Culture to Improve Water Quality in Coastal Inlets”. Les meira um verjuna her. Marita arbeiðir sum post.doc. á Biologisk institut, Syddansk Universitet.
Jógvan Zachariassen vardi 10. februar D.Min. ritgerð sína við Dallas Theological Seminary í USA. Ritgerðin ber heitið: "Theology of Music". Les meira um verjuna her. Jógvan arbeiðir sum pastor hjá Lívdini.
Gunnvør á Norði vardi 11. mars ph.d.-ritgerð sína á Náttúruvísindadeildini á Fróðskaparsetrinum. Ritgerðin hevur heitið: "Impact of organic enrichment on the sediment biogeochemistry and overlying water quality in relation to fish farms in Faroese fjords." Les meira um verjuna her. Gunnvør arbeiðir sum post.doc. á Fiskaaling og Havstovuni.
Helgi Nolsøe vardi 26. mai licentiat ritgerð sína á Chalmers Universitetinum í Gøteborg. Ritgerðin ber heitið "Protein Yield and Protein Isolate Quality when applying pH-shift Processing on Cod, Haddock and Blue Whiting Fillets" Les meira um verjuna her. Helgi arbeiðir sum lærari á Vinnuháskúlanum.
Jóhannis Danielsen vardi 7. oktober ph.d. ritgerð sína Lívfrøðideildina á Lunds Universitet. Ritgerðin ber heitið: "Nest-site attendance and foraging ecology of the Northern Fulmar (Fulmarus glacialis) on the Faroe Islands. Is the Northern Fulmar a useful indicator of ecosystem productivity and pollution?" Les meira um verjuna her.
Jan Joensen vardi 18. november ph.d.ritgerð á Biologisk Insititut á Københavns Universitet. Ritgerðini ber heitið: ”Plant microbe interactions – The suitors struggle for favor”. Les meira um verjuna her. Jan Joensen arbeiðir sum fyrisitari á Københavns Universitet.
Ph.D. lesandi, ph.d.arar og doktarar skrásettir í Heilagrunninum
Til ber at finna upplýsingar um allar ph.d. lesandi, ph.d.arar, doktarar og aðrar føroyskar granskarar, sum vit vita um, við at fara í Heilagrunnin. Her eru næstan 300 fólk skrásett í løtuni. Av hesum eru umleið 50 skrásett sum ph.d. lesandi, góður helmingurin av teimum arbeiðir burturav ella fyri stóran part í Føroyum.
Saknast onkur ph.d.lesandi, ph.d.ari ella annar í Heilagrunninum ella í yvirlitinum omanfyri, frætta vit fegin á gransking@gransking.fo


text:
Í hesum døgum, meðan tosað verður um veðurlagsbroytingar og nýggjar siglingarleiðir framvið Føroyum og víðari gjøgnum Arktis, sum Minik Rosing fortelur um á Louisiana, fekk eg eitt væl innpakkað bræv úr Nuuk í Grønlandi. Skriftina kendi eg beinanvegin. Hetta er Ole Wich, sum er har í landinum í lestrarørindum. - Men hví er innihaldið á innskrivaða smápakkanum eitt frímerki við 150 krónu tollingarvirði?
Eg bretti upp og finni eitt listaverk hjá Inuk Silis Høegh og Asmund Havsteen-Mikkelsen, sum er eitt frímerki við virðinum 38.50, ið straks fær meg at hugsa um ta tíðina, tá Havnini hevði postnummarið 3800. Klárt at seta á veggin millum hini heimskortini.
“Meelting Barricades” er enska heitið á grønlendska listaverkinum, sum føroyska postverkið bar mær inn um gáttina og fekk meg at hugsa um donsku postnumrini. Danmark er fjalt av kava og ísi, so tað er meinlíkt Grønlandi, og alt Danmark er avtakið við grønlendskum nøvnum. Upprunin til verkið er at finna tann 21. juni 2004, tá grønlendska heimastýrið fylti fimmogtjúgu. Við enskt mæltu heimasíðuna Rethinking Nordic Colonialism, sigur Inuk soleiðis um verkætlanina, sum tá var:
“We wanted to make a Greenlandic army - an absurdity given the country’s size and population. Taking our point of departure in the rhetorics of the military, we posed the question: What values does Greenland wish to preserve and contribute with within a globalized world? Once Greenland becomes independent, the country should not uncritically become part of globalization’s tendency to homogeneity, nor should it withdraw in national self-sufficiency. Cultural barricades will melt, and new ones will arise. The question is how this transition should take place – and how Greenland will find its own two feet to stand on. Our project was many-sided and began with a performance in downtown Nuuk, May 2004. Dressed as two Greenlandic generals, we marched with drums and soldiers down the main street and encouraged everyone to join Greenland’s Defense Forces. The next part of the project consisted of founding the Greenlandic Command Post at the Usk Ukalisuaq School in June. As part of the discussion of Greenlandic values, we had arranged a drawing competition for all Greenlandic children entitled ‘What do you like about your country?’ These drawings, as well as propaganda films, invasions plans, and possible attack scenarios, became part of the final exhibition. In August 2004, we launched the second part of the project: a Greenlandic invasion of Denmark. The position of the colonial power was turned upside down in that Greenland was presented as the superior cultural and military power. The invasion was initiated in the culture house, The North Atlantic House, in Copenhagen. During the opening, we staged a victory parade in an armored vehicle in the streets of Copenhagen. Inside the exhibition, which was built as a military camp, we held a speech announcing the proportions of the occupation and the future plans for Greenland’s Defense Forces. Furthermore, audiences were presented with the strategy used to occupy the Danish Parliament, a specially designed torture chamber, an overview of military resources, and the army’s plans for increasing the Greenlandic population.” (Inuk Silis Høegh)
Millum øll heimsins skúlaatlas gjørdist grønlendska brævið frá Ole við grønlendska listaverkinum hjá Inuk og Asmund hugvekjandi og rannsakandi. Fyrr sungu vit um málið, ið var tjóðskaparromantiski lykilin til mentanina og hjartakulluna í allari tjóðini. Føroya mál á mannantungu og Min Moders søde stemme. Afturlatin mál í afturlatnum londum, við trongum portri til mentanarliga meginnervalagið. Men so síggi eg eitt spildurnýtt uppslag, sum fær meg at smílast og fegnast um, at summi eru, ið velja at síggja skemtið í hesum sama, og megna at venda ófrættakenda broddinum í tjóðskaparkensluni inn móti okkum sjálvi, og við berum sjálvspeiið siga, at Vi elsker at være færinger i Danmark. Lukkutíð eru tað vit sjálvi, ið vóru tey fyrru at siga so. Hugsa tær, at Treo á Ekstrablaðnum, ella ein gemenur súkklutjóður á Vesturbrúgv var hin fyrri at siga tað sama? Nei, einki er álvarsamri enn skemt!


text:
Runavíkar kommuna vil upplýsa, at spillolja skal handast til eitt góðkent spilloljuverk, og tað er bannað at brenna spillolju aðrastaðni. Spillolja er vandamikið burturkast, og har krevst ein umhvørvisgóðkenning fyri at tað skal verða lógligt at brenna spillolju. Umhvørvisstovan umsitur góðkenningina. Spillolja kann latast til IRF, sí www.irf.fo.
Runavíkar kommuna er varug við, at spillolja verður brend í fýrum, sum ikki eru góðkend av Umhvørvisstovuni. Spillolja kann innihalda blýggj, cadmium, krom, vanadium, nikkul, svávul, PAH (polyaromatiske hydrocarbonir) og PCB (polychlorerað biphenol) ið øll eru skaðilig fyri livandi verur, luft, jørð, vatn og hav. Í lóggávuni stendur, at einhvør, sum handfer ella burturbeinir serliga dálkandi burturkast, hevur ábyrgdina av, at hetta ikki elvir til dálking ella vanda fyri dálking av luft, jørð, vatni og havi.
Tað er tó loyvt at brenna burturkast, sum ikki er dálkandi, í eldstaði og smáum ovnum.
Kelda:
Kunngerð um burturkast nr. 147 frá 19. oktober 1995
Løgtingslóg um umhvørvisvernd nr. 134 frá 29. oktober 1988


text:
Í sambandi við at Posta letur úr hondum eitt heilt serligt frímerki við toskaskræðu, verður móttøka í Nevinum í Runavík mánadagin, 26. september kl. 15. Øll eru vælkomin til eina hugnaliga løtu við forkunnugum gestum.
Mánadagin, 26. september kl. 15 verður móttøka í Nevinum í Runavík. Tá verða frímerkini við toskaskræðuni alment givin út, og talan er um eina heilt serliga útgávu. Ongantíð áður eru frímerki gjørd á hendan hátt. Á hvørt frímerki er ein ferhyrntur lepi av toskaskræðu límaður. Skræðan er ótrúliga vøkur og mynstrað - við næstan metalliskum litbrøgdum, ið broytist alt eftir hvørjum vinkli tú sært hana frá. Til móttøkuna fer Svanbjørg Manai, leiðari fyri frímerkjadeildina hjá Posta, at greiða frá hvussu hugskotið er íkomið til hetta serliga frímerkið og hvussu framleiðslan fór fram.
Tað eru tey frá Nevinum, ið hava verið so beinasom at latið Posta toskaskræðuna, og vitnar hetta um, at tá ið vit samstarva verður úrslitið enn betri. Posta hevur longu kent, at eftirspurningurin eftir hesum forkunnugu frímerkjum er ovurstórur, og væntast frímerkini skjótt at verða útseld.
Heimskendi gravørurin Martin Mörck hevur teknað frímerkið; hann verður hjástaddur til móttøkuna og fer at signera fyrstadagsbjálvar. Møguleiki verður at keypa serføroyska frímerkið á móttøkuni.
Okkurt ábit verður at fáa og øll eru hjartaliga vælkomin til eina hugnaliga móttøku, har vit heiðra okkara forkunnuga serføroyska frímerki.
Móttøkan verður hildin:
Nevið
Gulasteinsvegur 1
620 Runavík


text:
Røða, sum Torbjørn Jacobsen, borgarstjóri, helt við móttøkuna av skipinum Martini á Bakkafrost
Tað ræður um at seta eina kós, hetta er galdandi á øllum mótum og í øllum lívsins viðurskiftum. Eisini í vinnu og politikki. Heilt víst er alternativið undir øllum umstøðum, at hann ið onga kós hevur, - hann fær ikki undanvind á nakrari ætt. Dagurin í dag er enn einaferð dømi um, at fyritøkan Bakkafrost, hvørs uppruni, jørðildi og meginstøð eru her á Bakka á Glyvrum, hevur verið stjórnað av monnum, ið dugdu at seta kós eftir umstøðunum. Gamaní hevur tað sum hjá so mongum øðrum verið krappsjógvað onkuntíð, runnið um æsingarnar, men vit høvdu ikki verið komin saman her í dag, um undanvindurin ikki hevði vunnið á mótvindinum, og nú siglir skyldmaðurin Regin, saman við øllum partaeigarunum, við nógvari ferð – honum, teimum, kommununi og landinum til mikið gagns. Bakkafrost varð stovnað í 1968, men vinnukultururin niðri á Bakka er væl eldri tað, og stjórin, sum er vælløddur í so máta, úr hinari slektini eisini, er eitt produkt av menniskjansligum træðrum, sum ynsktu at skapa nakað fyri land og fólk. Teirra egni lutur hevur ongantíð ligið eftir.
Tað var Churchill sum segði: ”A pessimist sees the difficulty in every opportunity; an optimist sees the opportunity in every difficulty." Optimisma skínur av íløgunum, sum Bakkafrost leggur niður ymsar staðir í landinum í hesum døgum, direktørurin er ikki bangin av sær, hann rystir ikki á hondunum, og nú Kina er vorðið ein stórur marknaður, kann tað vera, at hann hevur hoyrt kinverska orðatakið: ”Bíðar ein ov leingi við at taka næsta fetið, er vandi fyri, at man livir á einum beini, tað ið eftir er av lívinum.”
Teir tríggir brøðurnir, ið stovnaðu felagið, fóru alt ov ungir. Hendinga menn allir, tí er hetta ein virðiligur máti - at geva teimum lív aftur í siglandi eindunum hjá felagnum. Eg var so heppin at starvast saman við teimum øllum í ungum árum. Hetta vóru ikki menn, sum bara forskansaðu seg handan slips, skrivaraborð og pappírsdungar, heldur ketildraktskapitalistar, sagt í eini positivari snaring, - sum vóru á gólvinum saman við fólkinum. Teir vóru í eygnahædd við arbeiðsfólkið. Stóri sosiali intelligensurin gjørdi eisini, at hetta var eitt so óvanliga lagaligt og gott arbeiðspláss at virka í. Mær fall ofta í lut at vera í sjakki við pápabeiggja teirra, Klæminti á Bakka, tiltikin kempa, hann var ein eldri harri tá, men megin var øgilig, og hann eigur nógv partabrøv í mínum mentala og kulturella førningi. Bara tað at standa við sveittabroti í oljudansi og handfara sildatunnur, ella at hóva tungu kurvarnar upp á borðini, meðan hann helt fyrilestur um griksku mytologiina, tað var balsam fyri eina forvitna sál og sjónarringurin víðkaðist.
Martin á Bakka kendi eg frá smádreingi, hann var nakað eldri enn eg, men aldursmunurin gjørdi ikki so stóran mun tá á døgum. Bygdin var lítil og talið av dreingjum hareftir. Minnist ein ”speidara-túr” vit, nakrir glyvradreingir, gjørdu eitt vikuskifti í sekstiárunum yvir á Glyvradal. Vit logeraðu í seyðahúsinum hjá skyldmanninum Rasmusi. Martin var við, hugsi hann hevði leiðsluna í ferðalagnum. Gloymi ongantíð táið hesin fatti unglingin fór niður í ryggsekkin eftir insulinsproytuni, niðurbræðingin var longu byrjað, men humørinum bagdi onki, hann valdi at liva eitt positivt og virkið lív við diabetisgestinum í kroppinum, og soleingi hann hevði tamarhald á hóttandi lagsbróðrinum, fekk hann framt meiri enn tey flestu. Tey seinastu árini sást hvønn vegin lagnan ætlaði at fara, og lívstráðurin varð brádliga kvettur á hesum klóka, hugdjarva, virkna og fittliga manni.
Hann var farin í útlond at nema sær kunnleika seinastu ferðirnar eg arbeiddi á Bakka, men sumrarnar tók hann eina hond í, táið hann var heima staddur í summarfrí. Hann var á mangan hátt øðrvísi samanskrúvaður enn skilagóðu brøður hansara. Hann var væl yngri og í tí ættarliðnum, sum rendi seg frontalt inn í ungdómsbyltingina, ið fór um allan heimin seinast í seksti og fyrst í sjeytiárunum. Hann gekk í Hoydølum, táið næmingarnir leikaði í sum mest har suðuri, táið skúlin í vakra dalinum líktist meiri at kalla eini Parísarakommunu, og hóast hann helst ikki hevur verið hin ídnasti á barrikadunum, so hevur hendan tíðin gjørt honum og øllum øðrum um tað mundið mun onkursvegna. Maðurin var reflekterandi, høvdið var opið og hann gjørdi ikki niðurstøður fyrrenn hann hevði vent málunum nakrar ferðir. Slotandi bíðaði hann eftir einum møguligum nýggjum sjónarhorni, sum kundi gera heildarmyndina snøggari og rúmari.
Martin var visionerur maður. Á vinnuliga mótinum minnast vit hann sum ein av teimum, ið stríddist ímóti rúgvumentalitetinum. Góðsking og virðisøking vóru málini, og hann miðaði høgt. Tað ráddi um at profittmaksimera, optimalt, tað er har stóri vinningurin liggur í einum avmarkaðum rávørumarknaði. Hans helt einaferð fyri, er mær sagt, at Regin hevði evnini at gerast leiðari í heimsflokki, tað hevur hann longu prógvað, men tað er sanniliga komið honum til góðar, at hann hevur sitið við Gamaliels føtur hjá ættarliðnum, ið er farið undan honum, - eitt nú honum sum hetta nýkomna skipið er uppkallað eftir.
Minnist ein av døgunum vit báðir Martin spjallaðu saman, hetta var einu ferðina, hann var heima í summarfrí í lestrarárunum, at vit løgdu á politiska bógvin. Hann tóktist ikki fastlæstur, var ikki bangin fyri øðrum rákum enn júst teimum, hann var kjølfestur í frá barnaárum. Brúkti frælsa tankan til at gjøtla fram til miðis, eisini á tí økinum. Okkara felags fascinatión hendan dagin var Olof Palme, helst fremsti statsmaður í Norðanlondum nakrantíð. Hann segði mær ongantíð, hvar hann var staddur á hugsjónaðarliga mótinum, tað var líkasum ikki stílurin, vinnan lá fremri í raðfesting, men hetta prátið kundi verið ein fyrivarningur um, at hann eisini tosaði um politikk við onkran annan, sum hevði meiri skil á slíkum enn eg.
Seinri hittust vit aftur, - júst í politiskum høpi. Kona hansara Katrin og eg sótu í mong ár saman á Føroya Løgtingi. Samd um okkurt – ósamd um mangt. Men vinarlagið var og er gott, og referansuramman uttanfyri politiska høpið, í roykirúminum og í korridorunum á Vaglinum, var ofta vinnan og fjølskyldan hjá Martini inni á Glyvrum. Tað skein av henni, at hetta var eitt hjúnalag í fagrasta samljóði, eitt par, har annað gjørdi hinum mun, eisini í huganarstimbran. Tað fastari mundi tað taka Katrini, at hon misti mannin og vit skyldmannin alt ov tíðliga. Men minnini eiga vit, og ein partur av teimum liggur nú við bryggjuna her á Glyvrum.
Vit eru fleiri sum minnast tíðina frá seinast í sjeytiárunum fram til gigantisku kreppuna í 1992, hetta var tíðin táið føroyskir politikarar royndu seg sum vinnulívsmenn, og lótu fólkið gjalda fyri eina vinnuskipan, sum lítið og onki høpi var í. Nú er øðrvísi, og helst er tað onkur, sum fær ilt í afturpartin av øllum tølunum á plusssíðuni í stóru fyritøkunum, men kapitalur er sum benzin á einum flutningsfari, er hann ikki til, steðgar alt upp, og alternativið er at fara aftur til subsidieringsvitloysi fyri kreppuna miklu.
Lúsin er ein natúrlig plága, sum hongur uppi við alingini, og hevur eitt alifelag ikki peningaligu orkuna at basa henni ella rættari at temja hana, kemur hóttafall á. Við íløgunum í Martin og Róland fer hetta væntandi at eydnast, og tá kann Regin siga tað sama sum Winston Churchill, eftir at teir sameindu høvdu vunnið slagið við El Alamein: ”Hetta er ikki endin. Ikki so frægt at hetta er byrjanin til endan, men kanska er hetta endin á byrjanini.”
Í einum brævi sum William Heinesen skrivar systkinabarninum Jørgen Frantz Jacobsen í 1937, sigur hann seg hava fest sær í eina ”glibrianska cigar”, meðan hann skrivar kropsliga veingjaskerda og bróstsjúka vinmanninum brævið. Aftur ein gávaður maður í fjølskylduni, sum átti at fingið rúmari tíð á foldum til at fremja stór verk. Martin og Jørgen Frantz vóru slektaðir fjórði og triðji, og hann var javnan á Glyvrum og ferðaðist sum yngri, og tað eru tey sum halda, at hetta sæst aftur í stóru skaldsøguni ”Barbara”. Helst hevur hann fingið ein cigarkassa úr handlinum á Bakka suður til Havnar við sær aftur, og givið Williami hann í vinavold.
Tað er øll orsøk at ganga við høgari cigarføring á Glyvrum ídag. Hetta er ein stórur dagur, og vegna borgararnar í Runavíkar kommunu fari eg at ynskja Martini og manningini vælkomnum, og tykkum sum varða av skipinum mesta hepni og Guðs ríku signing við verkinum í døgunum sum koma. Undanvindi er nógmikið av í Føroyum í dag, men harfyri mega vit ikki gloyma bíbilsku skiftini við sjey góðum og ringum árum. Hetta er galdandi fyri vinnu sum politikk. Tað er tá, at iljarnar skiftandi skulu vera búnar til at traðka á bremsuna og spitaran alt eftir umstøðunum, um farmurin ikki skal forskjóta seg í lastini.
Alt bendir kortini á, at leiðslan á Bakkafrost hevur trygt tamarhald á støðuni og enn einaferð kann Regin, skyldmaðurin úr báðum leggum, siga sum Julius Cæsar, táið hann tók býin Zile í Lítlu Asiu, sum frammanundan hevði krøkt seg úr Rómverjaríkinum: ”Veni, vidi, vici.” ”Eg kom, eg sá, eg sigraði.”
Hjartaliga til lukku við Martini.


text:
Vitaminir og mineral
Vitaminir og mineral eru alneyðug fyri, at alt likam okkara skal virka. Fáa vit ikki tær neyðugu vitaminirnar ella mineralini, kann ójavnvág koma í likamið.
Tað er sjáldan, at álvarsom trotaeyðkenni eru at síggja í norðurlondum. Hetta kemst av, at vit fáa sunnan og fjølbroyttan mat, sum inniheldur allar vitaminir og mineral. Týdningarmikið er, at ein ikki heldur, at eitt kostískoyti við vitaminum og mineralum kann takast í staðin fyri sunnan kost, tí kosturin inniheldur nógv onnur góð og týdningarmikil evni.
Tað hevur tó víst seg, at tað eru fleiri, sum hava eitt ov lágt innihald av d-vitaminum í blóðinum, og hetta kann skyldast ymiskt - eitt nú, at vit ikki fáa nokk av d-vitaminum gjøgnum kostin. Vit eta ikki so nógvan fisk longur, og her er tað serliga tann feiti fiskurin, sum inniheldur d-vitamin. Ei heldur fáa vit nokk av sólarljósi, sum er við til at gera d-vitamin í kroppinum hjá okkum. Og tað er serliga hendan vitamin, sum heilsumyndugleikarnar hava tilmæli til, tí royndir siga okkum, og her er tað serliga eldri, barnakonur og smábørn, at nógv hava tørv á einum d-vitamin ískoyti. Kjak er um, hvussu stórt ískoyti vit skulu hava av d-vitaminum, og møguliga kunnu vit vænta at mælt fer at vera til, at vit skulu hava eitt hægri d-vitamin ískoyti í framtíðini.
Aldur, kyn og likamligt virkni hevur ávirkan á tørvin á vitaminum og mineralum. Harumframt ávirkar eitt nú royking og alkoholnýtsla eisini tørvin. Heilsumyndugleikarnir hava serlig viðmæli til smábørn, barnakonur og eldri, sí:
Vitaminir og mineral til smábørn
Vitaminir og mineral til barnakonur
Vitaminir og mineral til eldri
Ein kann ikki fáa ov nógv av vitaminum og mineralum av at eta ein vanligan, sunnan kost, men harafturímóti kann ein fáa ov nógv av teimum við at fáa ov stórar mongdir gjøgnum kostískoyti. Tí er týdningarmikið at hyggja eftir, hvat er viðmælt at taka av teimum einstøku vitaminunum og mineralunum.
Tey, ið serliga hava tørv á einum ískoyti av vitaminum og mineralum, eru:
- Tey, ið eta ógvuliga lítið og einstáttað
- Kvinnur í burðardyggum aldri við nógvari bløðing undir mánasjúkuni: Ískoyti av jarni
- Børn og vaksin við myrkari húð ella sum ganga í nógvum klæðum og tískil fáa lítla sól: Ískoyti av D-vitaminum
- Eldri yvir 70 ár og búfólk á ellis- og røktarheimum: Ískoyti av D-vitamin og kálki
- Lítil børn: Ískoyti av D-vitamin og jarni
- Kvinnur, ið ynskja at gerast við barn og fyrstu 12 vikurnar av barnsburðartíðini: Ískoyti av folinsýru
- Barnakonur: Ískoyti av folinsýru, jarni, D-vitamin og møguliga kálki
- Tey, ið eru í vanda fyri at fáa beinbroyskni: Ískoyti av D-vitamin og kálki
Tað er eisini ymiskur heilivágur, ið ávirkar upptøkuna av vitaminum og mineralum. Eitt nú verður viðmælt at taka eitt ískoyti av kálki og D-vitaminum, tá ein fær glukokortikoidir í eitt longri tíðarskeið, tí m. a. glukokortikoidir (t.d Prednisolon) minka um upptøkuna av kálki í tarmunum. Upptøkan av heilivági kann eisini avmarkast, tá ið tað verður tikið saman við mineralum. T.d. kann antibiotikaðið tetracyklin binda seg til kálk og jarn, sum ger, at heilivágurin ikki verður upptikin, og tískil skal hetta ikki takast samstundis.
Á www.medicinkombination.dk kann ein kanna, um heilivágurin, vitaminirnar og mineralini ávirka hvørt annað.
Ymiskar sjúkur, so sum livrasjúkur, nýrasjúkur og sodningarólag, kunnu eisini ávirka upptøkuna.
Er tú í iva, um tín heilivágur kann ávirka tína upptøku av vitaminum og mineralum, er týdningarmikið at spyrja tín lækna ella á apotekinum.
Magnesium
Mineralið magnesium er tað fjórð mest vanliga evnið í kroppinum. Kroppurin hevur umleið 24 gramm av magnesiumi í sær, helmingurin er í beinvevnaðinum og hin helmingurin í vøddum og øðrum vevnaði. Bara 1 % er í blóðinum.
Magnesium hevur sera stóran og týðandi leiklut, tá talan er um orkuframleiðslu í hvørji einastu kyknu í kroppinum.
Nakað er granskað í magnesiumi, og áhugin fyri hesum evni tykist at vera vaksandi. Tað eru kanningar sum vísa, at evnið kann hjálpa fyri fleiri ymiskar vælferðarsjúkur, so sum høgt blóðtrýst, æðrakálking og sukursjúku. Eisini eru kanningar sum vísa, at magnesium kann hjálpa fyri høvuðpínu og migrenu.
Men tó er at siga, at talan ikki er um haldgóð prógv.
Hvaðani fái eg magnesium, og hvussu nógv nýtist mær?
Magnesium er í flest øllum vanligum mati. Serliga nógv magnesium er í: grønmeti, fullkorni, nøtum, kjarnum og bjølgfruktum. Eisini er nakað av magnesiumi í mjólk og í sonevndum " hørðum drekkivatni", t.e. vatn við nógvum kálki.
Viðmælt verður, at vit fáa ávíkavist 280 mg og 350 mg av magnesiumi um dagin. Viðmælta nøgdin er eitt sindur tengd at aldri og kyni. Tey ið hava størsta tørvin eru: dreingir í tannárunum, kvinnur ið eru við barn, og kvinnur ið geva bróst.
Vanliga siga vit, at vit fáa í miðal 325 mg av magnesiumi úr kostinum um dagin. Sjálvandi, alt eftir hvat vit eta. Hetta verður mett, at vera í minna lagi.
Ein kann eisini taka magnesium sum ískoyti. Í flestøllum vanligum vitamin/mineral tablettum er magnesium. Harafturat selur apotekið tablettir/depottablettir, hylkir ella flótandi ískoyti einans við magnesiumi.
Havast skal eisini í huga, at nøkur fólk taka Magnesia tablettir fyri opning ella fyri magasýru. Hesar tablettir hava eisini á vissan hátt magnesium í sær.
Magnesium er eitt ógvuliga týdningarmikið mineral. Serfrøðingar siga ,at nógv fólk nú á døgum fáa ov lítið magnesium. Tískil skaðar tað ikki, at royna magnesium sum ískoyti eitt tíðarskeið. Evnið er ikki vandamikið. Tú fært næstan ikki ov nógv av evninum, tí tað hvørvur úr aftur likaminum, verður sagt. Magnesium verður úrskilt ígjøgnum landrásina (urin).
Hvussu virkar magnesium í kroppinum?
Magnesium hevur týdning fyri 300 ymiskar kveikar (enzymir) í okkara stoffskifti. Kveikar eru evnafrøðiligir íbindarar fyri proteinir, sum stýra teimum evnafrøðiligu broytingunum í stoffskiftinum og fáa tilgongdina at ganga nógv skjótari.
Magnesium arbeiðir tætt saman við ATP, sum er løðandi kemiska orkukeldan hjá kyknunum. Hetta merkir, at magnesium er partur í allari tilgongd, sum er í kroppinum - eisini sinadrátti og nervainnskoti.
Magnesium stuðlar soleiðis umsitingini av beinagrind, tonnum, vøddum, nervalagi og sinni í at virka sum vant. Harumframt lættir magnesium um møði og máttloysi.
Magnesium og gransking
Nakað er granskað í magnesiumi. Tað eru læknar og vísindafólk ið viðurkenna , at ein magnesium-blandingur kann hava positivan virknað á fleiri sløg av sjúkum, umframt í fyribyrgjandi viðgerðini av ymiskum sjúkum.
Magnesium hjálpir, tí evnið hevur ávirkan á vødda- og nervavirksemi. Harafturat sigst, at tað eisini hevur góða ávirkan á blóðtrýstið.
Nógv ,ið javnan hava sinadrátt í tjúkkunum og aðrastaðni, taka magnesium.
Magnesium hevur eisini týdning innan hjartafrøði, har evnið verður nýtt til, at bøta um hjartarútmuna hjá fólki við rútmuórógvi í hjartavøddalagnum. Í sambandi við viðgerð aftaná blóðtøpp í hjartanum, hevur verið roynt at viðgera við magnesiumsinnspræning í æðrarnar.
Prógvaðar vísindaligar kanningar eru eisini, sum vísa fyribyrgjandi og lekjandi virknað við magnesiumi fyri høvuðpínu og migrenu.
Innan Osteoporosu (beinbroyskni) hevur verið granskað, um magnesium kann hava ávirkan á kálkupptøkuna í beinagrindini, tá helmingurin av tí er í beinvevnaðinum.
Viðvíkjandi sukursjúku, er samband ímillum magnesium og hormonið insulin.
Úrslit av einari kanning vísti, at fólk ið hava sukursjúku mega ikki hava magnesiumstrot, tá magnesium kann vera við í at stýra blóðsukrinum.
Fleiri kanningar eru eisini gjørdar, har viðgerðin er innspræning við magnesiumi, eitt nú hjá fólki ið hava astmað, og barnakonum ið hava fostureitran.
Nógv verður granskað í magnesiumi, og allar kanningar staðfesta, at samband er í viðgerðini við magnesium, men niðurstøðurnar eru ikki púra greiðar og álítandi.
Magnesiumstrot, serligir vandabólkar.
Yvirhøvur fáa vit nóg mikið av magnesiumi í vanligum fjølbroyttum mati.
Tó eru nøkur í vanda fyri at fáa ov lítið magnesium. Tey, ið eru í serligum vandabólki, eru fólk ið hava ávísar sjúkur, fólk við varandi sjúku, fólk har upptøka av føðsluevnum er minkað , eins og fólk ið taka heilivág fyri trotað, har ov nógv magnesium verður úrskilt. Eisini rúsdrekkamisnýtarar eru í vanda fyri at missa ov nógv magnesium.
Magnesiumstrot kann elva til vantandi hugsavnan, tunglyndi, sinadrátt, ringan matarlyst og magapínu. Í ringum førum kann magnesiumstrot elva til órógv á hjartarútmuna.
Vandin fyri ovurnýtslu av magnesiumi.
Fólk ið hava natúrligt nýravirksemi, eru vanliga ikki í vanda fyri at fáa ov nógv magnesium. Avlopið av magnesiumi verður úrskilt ígjøgnum landrásina (urin).
Tey, ið eru í vandabólki, eru fólk við nýrabreki og serliga eldri fólk, har nýruni ikki virka eins væl, vegna aldurin. Havast skal í huga, at eldri fólk taka kanska eisini serliga nógvar Magnesia tablettir, fyri ávikavist opning ella ov nógva magasýru. Um hetta verður tikið í longri tíð, kann tað elva til ov stóra nøgd av magnesiumi í kroppinum.
Sjúkueyðkennini fyri ov nógv magnesium í kroppinum eru m.a : vaml, spýggjan, leyst lív, viknaðir vøddar, ov lágt blóðsukur og óreglulig hjartarútmu.


text:
Politikkur ella stjórnmál[1][2] (stytt stjm.[3]) er arbeiði ið miðar ímóti at beina ella ávirka gongdina í samfelagnum ella í altjóða høpi, stjórnmál (eftir ávísum sjónarmiðum ella hugmyndum).[4]
Í 1872 fingu Føroyar eina kommunuskipan, og menn skuldu verða valdir í sóknarstýrini. Í fyrstuni var hvørt prestagjald ein kommuna; seinni gjørdust kommunurnar fleiri. Tórshavn hevði tó fingið eina kommunuskipan longu í 1866, og í 1909 gjørdist høvuðsstaðurin keypstaður við keypstaðarrættindum. Við tjóðskaparrørsluni kom meiri ferð á føroyskan politikk. Úr aldaskiftinum vaks fram ein sjálvstýrisrørsla og ein mótstøða móti henni. Í 1906 fekk Føroya Løgting eitt tilboð úr donsku stjórnini um meiri sjálvstýri. Eftir tí skuldi Løgtingið fáa ábyrgdina av málum sum havnum, vegum, telefon, o.s.fr. Føroyar skuldu fáa eitt danskt árligt tilskot til hesar útreiðslur. Í Føroyum tók seg upp stór mótstøða móti hesum nýggja politikki, og henda mótstøða vann øll valini (fólkatingsval, løgtingsval og landtingsval) á sumri í 1906. Burtur úr hesum komu fram tveir politiskir flokkar: Sambandsflokkurin, ið legði dent á týdningin av føstum viðurskiftum við Danmark, og Sjálvstýrisflokkurin, ið var fyri størri føroyskum sjálvræði í politikki.[5]


text:
LANDSSEYÐASÝNINGIN 2016
Landsseyðasýningin verður eins og síðstu árini, at sýnsmenn fara út í økini at sýna. Hetta verður í tíðarskeiðnum 10. til 14. november 2016.
Fyri at luttaka í landsseyðasýningini, skal seyðurin hava fingð eina váttan uppá, at hann er sýnaður á lokalari sýning av 3 sýnarum, harav 2 skulu vera góðkendir. Sama váttan, sum var brúkt av sýnsmonnunum síðsta ár, verður brúkt aftur í ár. Harafturat skal seyðurin vera frískur, og tað skal vera staðfest við ílegukanning, at hann hevur mótsøðuføri móti ridluskriða. Sí reglugerð og heimasíðuna hjá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni.
Seyðurin skal meldast til landsseyðasýningina á Búnaðastovuni í síðsta lagi mánadagin tann 7. november 2016 kl. 15.00. Luttøkugjaldið er 200,- kr. pr. seyð, sum verður flutt Búnaðarstovuni á konto 6460-171.966.3. Tá meldað verður til, skulu sýnsváttan og kvittan fyri luttøkugjald sendast Búnaðarstovuni samstundis.
Valdir verða 5 góðkendir sýnsmenn, umframt ein samskipari og ein skrivari.
Tá tær lokalu sýningarnar hava verið, fara valdu sýnsmennirnir runt til økini at sýna 3 teir vakrastu veðragjólingarnar, 3 teir vakrastu veturgamlu veðrarnar og 3 teir vakrastu veðrarnar 2 ár ella eldri.
Samskiparin setir seg í samband við ein persón úr økinum, sum samlar vinnandi seyðirnar frá viðkomandi sýning á einum stað. Hetta er tó treytað av, at teir eru meldaðir til landsseyðasýningina. Síðan fara valdu sýnsmennirnir út at sýna viðkomandi seyðir.
Sýnsháttur: seyðurin verður sýnaður eftir einum stigaskala frá 0 – 10 fyri ávikavist – bein framman – bein aftan – horn – ull – heildarmynd.
Mátini frá teimum lokalu sýningunum verða nýtt. Sýnsmenninir sýna hvør sær, og tá liðugt er á einum stað, verða sýnspappírini hjá teimum 5 dómarunum handað skrivaranum til varðveitslu.
Vegleiðing fyri sýn av brundseyði kann lesast her


text:
Nýggjur stjóri á JT electric
Dan Klein --- 07.09.2017 - 07:19
Suni Justinussen er settur sum nýggjur stjóri á JT Electric. Hann kemur úr starvi sum sølu- og marknaðarstjóri á Vodafone, har hann hevur starvast seinastu 4 árini.
Tíðindaskriv, 5. september 2017
Umframt at vera útbúgvin maskinmeistari hevur Suni útbúgvingar innan banka- og íløguvirksemi. Harafturat hevur hann royndir innan leiðslu og nevndararbeiði.
- Vit meta, at Suni er rætti profilurin, sum JT electric hevur tørv á, sigur Árni Rasmussen, nevndarformaður í JT electric. Umframt sína teknisku bakgrund, hevur hann eisini leiðsluroyndir og viðkomandi útbúgvingar til starvið.
Suni tekur yvir sum stjóri tann 1. oktober eftir Róa Kalsø, ið hevur verið stjóri síðan 2013, men nú hevur valt at taka við nýggjum avbjóðingum í øðrum starvi.
JT electric hevur 35 fólk í starvi og er veitari av framkomnari el-tøkni til alivinnuna í Føroyum og uttanlands. Fyrr í ár vann fyritøkan heiðurin fyri ársins innovatión fyri nýggju fóðurskipanina, sum er ment til alibrúk.


text:
Næmingarnir lesa 15 minuttir frílesing heima, umframt vanliga heimasetningin. Hetta er fyri at gerast góðir lesarar
Áheitan til foreldur: kunnu tit, um møguligt, útvega næmingunum oyramikrofonir, sum kunnu liggja í skúlataskuni. Tær kunnu keypast bíliga.
Áminning til næmingar/foreldur: Er telefonin tendrað í skúlatíð, verður hon løgd inn til stjóran til foreldrini at avheinta: -Reglugerðin
Hetta skal vera í penalarhúsanum: Minst tveir vælspískaðar blýantar, viskileður, lineal, límstift og saksur
Lærarar í føroyskum:
1. flokkur: Jakoba
2. flokkur: Eyðgerð
3. flokkur: Súsanna
Lærarar í støddfrøði
Støddfrøði 1. flokkur: Jóhan Petur
Støddfrøði 2. flokkur: Jakoba
Støddfrøði 3. flokkur: Sigurlaug


text:
Jarðarferðin hjá Zacharias Zachariassen - ein stórfingin jarðarferð
02.09.2017 - 14:37 - Ásbjørn Jacobsen
Í dag, leygardagin 02. september, eru 12 dagar síðani Zacharias Zachariassen andaðist, og ein vika síðani stórfingnu jarðarferðina. Beint eftir jarðarferðina byrjaði bíbliuskeiðið í Zarepta, sum hevur verið alla vikuna, og sum endar sunnudagin.
BÍBLIUSKEIÐIÐ
Tað hevur kenst løgið, at andlitið og røddin hjá Zacharias ikki hevur verið at sæð og hoyrt á bíbliuskeiðinum í ár, tí øll 55 árini, síðani skeiðini byrjaðu á Hafnia, hevur Zacharias verið har. Hetta var hansara fyrsta almenna átak í brøðrasamkomuni í Føroyum, beint eftir, at hann var komin heim av bíbliuskúla í Onglandi í 1961. Tað er einki at ivast í, at tað eru væl fleiri enn 1000 ymisk menniskju, sum hava notið andaliga ágóðan av hesum átaki, sum enn er virksamt 55 ár seinni – Zacharias eigur stóra virðing fyri tað, sum liggur eftir hann!
Gott 100 fólk eru á bíbliuskeiðinum, og mikukvøldið var ein minnisløta hildin til heiðurs fyri minni eftir Zacharias Zachariassen. Familjan hjá Zacharias vitjaði í Zarepta hetta kvøldið í samband við minnisløtuna, og tóku eisini lut.
JARÐARFERÐIN
Jarðarferðin var úr Filadelfia í Gøtu leygardagin 26. august kl.13:00 Roknað varð við óvanliga nógvum fólki, og tí hevði stýrið í Gøtu Kirkju, sum er næsti granni hjá Filadelfia, givið loyvið at nýta kirkjuna sum eykahøli. Stórskýggjar vórðu settir upp í kjallaranum í Filadelfia, og somuleiðis í kirkjuni og í kirkjukjallaranum. Í øllum fýra hølunum var fullsett við fólki. Onkustaðni millum 1.200 og 1.400 fólk vóru til jarðarferðina, sum eisini varð send beinleiðis yvir netvarpið, har fleiri enn 1.300 fólk upplivdu jarðarferðina live – Gøtu Kirkja eigur stóra tøkk fyri hesa vælvild sýnd minninum eftir ein av stóru synum Føroya!
Sum hóskandi byrjan til jarðarferðina, varð sangurin - Eg hoyrdi einglasong – sungin. Zacharias týddi sangin fyri nógvum árum síðani til summarlegubrúk í Zarepta. Sangirnir í sangblaðnum vóru sangir, sum Zacharias hevur skrivað ella týtt.
EYÐUN ELTØR: Eyðun er ein av ungdómsvinunum hjá Zacharias. Hann hevði inngangsbønina og eitt stutt orð. Ógvuliga hóskandi nevndi Eyðun Etiopiatrúboðaran, Elsu Jacobsen úr Norðagøtu, sum fór til gravar úr Gøtu Kirkju bert 9 dagar undan, og tók nakað soleiðis til: “Elsa og Zacharias vuksu upp tún um tún í gamla bygdalagnum í Norðagøtu, og bæði fóru út sum trúboðarar fyrst í sekstiárunum, og hava sett djúp spor eftir seg, Elsa í Etiopia og Zacharias í Føroyum!” Eyðun læs skriftorði í 1. Pæt.br 2,21v., har tað verður skrivað um fótaspor.
Eyðun nevndi seinastu bókina, sum Zacharias hevur skrivað – Fótasporini – og vísti á, at hann setti djúp spor eftir seg í Føroya fólki bæði sum bíbliulærari, rithøvundur, sálmaskald og málsliga, tí hann fór væl við føroyska málinum.
Síðani framførdi Siloakórið hátíðarliga og vakurt sangin, sum Zacharias hevur týtt: “Tað finst ein vón, sum brennur djúpt í mær, hon veitir megi mitt í sorg og sút.”
JÓGVAN ZACHARIASSEN: Eftir ynski frá Zacharias, var tað sonur hansara Jógvan Zachariassen, sum er leiðari í samkomuni Lívdin, ið prædikaði við jarðarferðina. Hann byrjaði prædikuna við sterkum orðum um pápa sín: “Zacharias Zachariassen hevur sigrað, hann rann skeiðið at enda, hann kom tvísporandi inn um mállinjuna við kyndlinum náðievangeliið, og hann endaði væl!”
Jógvan hevði valt prædikutekstin úr Jeremias 1, 4-9v. har tað stendur at lesa, tá ið Jeremias varð kallaður. Jógvan segði, at pápi elskaði at lesa um Jeremias profet, og hann nevndi nakrar samanberingar millum Jeremias og Zacharias: “Jeremias og pápi líktust. Pápi stríddist við sítt kall at byrja við, og tað gjørdi Jeremias eisini. Báðir byrjaðu spyrjandi, men báðir endaðu sigrandi!”
“Við bíbliuni í hond og nomin á varrarnar av Gudi talaði hann trúgvur Guds livandi orð til endan. Hetta gav pápa eitt lívssýnið sum fáur, sum gjørdi, at hann til fulnar var til staðar her og nú í øllum, sum hann gjørdi; men hann roknaði alt lívið, hvønn tanka, hvørja avgerð og hvørt avrik í einum ævigum perspektini. Hann hevði altið Himmalin fyri eyga. Alt, sum hann gjørdi her, var eitt preludium til stórverkið, sum hann nú er ein partur av í ævinleikanum..............Hetta gjørdi pápa til ein mann, sum livdi óttaleysur, eyðmjúkur, fullur av kærleika og ríkur og rúmligur í náði!”
Hetta kemur ikki av ongum, segði Jógvan. Hann vísti á tey góðu foreldur, sum pápi hansara hevði, men sum máttu fara ígjøgnum torførar umstøður, tá ið 5 av 7 børnum teirra vóru deyv og máttu fara av landinum bert 8 ára gomul. “Tað vóru júst hesar umstøðurnar, líðingarnar og royndirnar, sum knýttu familjuna og systkini saman, og sum gav teimum karakter og myndugleika, sum var bygdur á eyðmjúkleika og kærleika,” segði Jógvan.
Jógvan kom eisini inn á, at tað vóru royndirnar, sum familjan fór ígjøgnum, tá ið fimm av systkjum hansara ikki kundu tala, sum gjørdist hansara endaliga staðfesting, at Harrin hevði kallað hann at tala Guds.
Jógvan endaði taluna við at lesa prædikutekstin í Jeremiasi aftur, og segði, at um hann hevði spurt pápa sín, hvussu hann skuldi enda taluna í dag, so hevði hann svarað: “Les Jeremias aftur og spyr um tað er nakar, sum nú vil bera náðievangeliið víðari? Um tað er nakar, sum kennir og følir Harrans kall at bera kyndilin víðari, tí tá ið Harrin kundi brúka ein púra vanligan drong úr Norðagøtu sum meg, so vil hann eisin i brúka teg!”
Seinasti sangurin áðrenn kistan varð borin út, var sangurin, sum Zacharias týddi fyri nógvum árum síðani:
“Fjart út um himmalhválvið, fjarri enn sólin sær,
hægri enn stjørnur tindra, har kall títt og bøn tín nær.
Andin úr jarðarbýli hevjar sítt veingjapar,
bankar á himmalportrið og søkir sín faðir har.”
Sum ein hóskandi endi á
løtuni í salinum, meðan kistan var borin út í fagrasta veðri,
ljómaði lagið til sangin, sum Zacharias sjálvur skrivaði: “Eg
stundi eftir at lenda har heima.”
Kristiliga
Tíðindatænastan
v/Poul Jóhan Djurhuus


text:
Navn, heimstaður og endamál
§ 1
Navn felagsins er Føroya Arbeiðsgevarafelag.
Heimstaður tess er Tórshavnar kommuna.
§ 2
Felagið er meginfelag fyri arbeiðsgevarasamskipanir og fyri einstakar arbeiðsgevarar.
§ 3
Endamál felagsins er við samanhaldi:
at fremja og styrkja áhugamál arbeiðsgevaranna,
at ávirka neyðugar altjóða og innlendis avgerðir innan almenn arbeiðsmarknaðar- og vinnupolitisk øki føroyskum fyritøkum at gagni,
at skipa fyri ymiskum tiltøkum, sum eftir meting nevndarinnar gagna føroyskum fyritøkum,
at tala søk arbeiðsgevaranna mótvegis almennum myndugleikum,
at standa fyri og luttaka í sáttmálasamráðingum við feløg arbeiðstakaranna,
at gera sítt til at varðveita góð viðurskifti við feløg arbeiðstakaranna og vera við til, at trætumál ímillum arbeiðsgevara og arbeiðstakara, har hetta ber til, verða avgjørd á friðarligan hátt,
at verja leiðslurættin og friðarskylduna.
Limir og limaskapur
§ 4
Limir í felagnum kunnu gerast:
a) Arbeiðsgevarasamskipanir
b) Partafeløg, smápartafeløg, sjálvstøðug vinnurekandi og líknandi løgfrøðiligar eindir
Skrivlig umsókn um limaskap skal sendast felagnum, sum tekur støðu til umsóknina. Nevndin ger reglugerð hesum viðvíkjandi.
Til ber at leggja mál um noktaðan limaskap fyri næstkomandi aðalfund felagsins, sum avger málið.
§ 5
Allir limir í felagnum vátta við undirskrift at fylgja lógum felagsins, sum tær til eina og hvørja tíð eru.
Innan fyri virkisvídd felagsins eru limirnir skyldugir at fylgja fyriskipanum felagsins.
Arbeiðsgevarasamskipanir, sum eru limir, hava skyldu at tryggja, at lógir ella viðtøkur hjá arbeiðsgevarasamskipanini ikki eru í stríð við lógir Føroya Arbeiðsgevarafelags.
Eisini hava arbeiðsgevarasamskipanir, sum eru limir, skyldu at geva boð frá Føroya Arbeiðsgevarafelag víðari til limir teirra.
Fíggjarviðurskifti felagsins
§ 6
Hvør limur greiðir eitt árligt limagjald, sum er 2,75‰ av allari A-inntøku, limurin hevur útgoldið í Føroyum í farna álmanakkaári. Nevndin ásetur tó eitt minstagjald.
Limagjaldið er grundað á útgoldnar lønir, undantiknar lønir til stjórn og nevnd, undanfarna álmanakkaár.
Limur, sum er limur gjøgnum eina arbeiðsgevarasamskipan, rindar umvegis arbeiðsgevarasamskipanina tríggjar fjórðingar av omanfyri ásetta limagjaldi til Føroya Arbeiðsgevarafelag.
Gerst felag limur í árinum, verður limagjaldið roknað lutvíst í mun til, hvat eftir er av árinum, tó í minsta lagi minstagjaldið.
Allir limir hava skyldu til at uppgeva til felagið, innan 15. februar, hvussu nógv er útgoldið í A-inntøku undanfarna ár. Verður hetta ikki upplýst, hevur Føroya Arbeiðsgevarafelag heimild at áseta limagjald grundað á upplýsta A-inntøku árið fyri. Tá Føroya Arbeiðsgevarafelag fær røttu upplýsingarnar, verður limagjaldið javnað.
Limirnir ábyrgdast ikki fyri skyldur felagsins.
Roknskaparárið er álmanakkaárið.
Roknskapur felagsins verður grannskoðaður av einum á aðalfundinum valdum løggildum/
ríkisgóðkendum grannskoðara.
Aðalfundur felagsins
§ 7
Aðalfundurin er hægsti myndugleiki felagsins.
Rætt at koma á aðalfund hava allir limir, bæði beinleiðis limir og limir umvegis arbeiðsgevarasamskipan.
Ein og hvør, sum hevur rætt til at koma á aðalfund, kann umboða annan við sama fundarrætti, um hann hevur fingið skrivliga fulltrú til tess.
§ 8
Vanligur aðalfundur verður hildin á hvørjum ári í seinasta lagi 30. juni. Innkalling til aðalfund verður send hvørjum limi sær í minsta lagi 3 vikur áðrenn aðalfundin, tó í mesta lagi 5 vikur áðrenn aðalfundin. Í innkallingini skal standa, hvør stendur fyri vali, og hvør verður skotin upp til nevndarlim.
Mál at leggja fyri aðalfundin, heruppií møgulig uppskot til nevndarlim, skulu vera nevndini í hendi 2 vikur áðrenn aðalfundin. Kunning um innkomin mál verður send limunum í seinasta lagi 1 viku fyri aðalfundin.
Á aðalfundinum skal limalisti og atkvøðubýti millum limirnar verða til taks.
Á dagsskrá til hin vanliga aðalfundin skal vera:
1. Frásøgn nevndarinnar frá farna ári
2. Framløga av grannskoðaðum ársroknskapi
3. Val av nevnd
4. Val av løggildum/ríkisgóðkendum grannskoðara
5. Møgulig innkomin mál
6. Ymiskt
Aðalfundurin verður stýrdur av fundarstjóra, sum nevndin velur.
Allar avgerðir verða samtyktar við vanligum meiriluta av greiddum atkvøðum. Undantiknar eru tó samtyktir eftir greinunum 14 og 15.
Fundarbók, ið verður undirskrivað av fundarstjóranum, verður førd á aðalfundinum.
Hvør limur hevur eina atkvøðu fyri hvørjar byrjaðar 1.000 krónur í goldnum limagjaldi til Føroya Arbeiðsgevarafelag, beinleiðis ella umvegis arbeiðsgevarasamskipan. Atkvøðurætturin verður útintur av teimum einstøku limunum beinleiðis, og greiða arbeiðsgevarasamskipanir ikki atkvøðu sum slíkar.
Limir, sum ikki hava goldið limagjald undanfarna ár, hava ikki atkvøðurætt á aðalfundi.
§ 9
Eykaaðalfundur verður hildin, tá í minsta lagi 2 nevndarlimir ella limir, sum umboða annaðhvørt 10 við fundarrætti ella 10% av atkvøðunum, krevja tað. Innkalling fer fram á sama hátt og við somu freistum, sum til vanligan aðalfund.
Nevnd felagsins
§ 10
Í nevndini sita 7 limir, ið aðalfundurin velur millum felagslimirnar fyri 3 ár í senn og soleiðis, at triðja hvørt ár verða valdir 3 limir, annars hvørt ár 2 limir.
Miðað eigur at vera eftir, at nevndarlimir umboða tær ymisku vinnugreinarnar og landið, so væl sum til ber.
Afturval er loyvt.
Nevndin skipar seg sjálv við formanni og næstformanni og ger eftir tørvi starvsskipan fyri nevndararbeiðið, heruppií skipan fyri sáttmálasamráðingar.
Nevndin kann seta stjóra til dagligu leiðslu felagsins.
Formaðurin og stjórin tekna hvør sær felagið í sambandi við vanliga raksturin. Formaðurin kann lata øðrum nevndarlimi hesa heimild.
Til at binda felagið útyvir vanliga raksturin, herundir at upptaka lán, at seta í veð, at selja ella keypa fasta ogn, krevst nevndarsamtykt og undirskrift á viðkomandi skjøl av nevndarformanni, stjóra ella tveimum nevndarlimum í felag.
Nevndin hevur fund eftir tørvi, tó í minsta lagið fýra ferðir um árið.
Førd verður gerðabók yvir nevndarfundirnar.
Nevndarlimir hava rætt til ferðaendurgjald og fundarpening eftir vanligu almennu reglunum.
Metur nevndin tað neyðugt, kann nevndarlimur ístaðin fyri fundarpening fáa fasta samsýning við støði í mettari arbeiðsbyrðu.
Úrmelding
§ 11
Melda seg burtur úr felagnum kann eingin uttan við skrivligari fráboðan og við 6 mánaða freist. Tó kann eingin fara úr felagnum undir arbeiðstrætu, sum limurin beinleiðis ella óbeinleiðis er partur av.
Úrkoyring
§ 12
Nevndin hevur, tá hon samtykkir hetta, rætt at koyra lim úr felagnum, hevur hesin ikki goldið eftirstøður av limagjaldi sínum innan 6 mánaðir eftir gjalddag, ikki aktað boð felagsins ella á annan hátt ikki hildið skyldur sínar mótvegis felagnum.
Úrkoyrdur limur kann leggja avgerð um úrkoyring fyri aðalfundin til avgerðar.
Felagið kann krevja endurgjald frá limi, um felagið hevur verið fyri fíggjarligum tapi orsakað av omanfyri nevndu brotum.
Felagið kann harafturat áleggja limum bót. Bótin verður ásett við støði í brotinum og í limagjaldinum hjá liminum.
Avgerðir um endurgjald og bót eftir hesi grein kunnu innan 6 vikur eftir, at avgerðin er tikin leggjast fyri gerðarrætt, sambært grein 13.
Úrkoyring loysir tó ikki limin frá gjaldskyldu síni.
Úrkoyrdur limur, kann ikki gerast limur aftur, fyrrenn tey viðurskifti, sum vóru orsøk til úrkoyringina, eru fingin í rættlag.
Gerðarrættur
§ 13
Trætumál millum felagið og lim kann leggjast fyri gerðarrætt.
Í gerðarrættinum eru tveir limir, annar valdur av felagnum og hin av liminum, umframt ástøðumann, sum partarnir velja í felag. Semjast partarnir ikki um ástøðumann, verður hesin tilnevndur av Føroya Rætti.
Avgerðin hjá gerðarrættinum er endalig og kann ikki verða løgd fyri Føroya Rætt. Lóg um gerðarrætt er galdandi.
Lógarbroytingar
§ 14
Lógir felagsins kunnu verða broyttar á aðalfundi felagsins, um tveir triðingar av teimum greiddu atkvøðunum eru fyri.
Avtøka av felagnum
§ 15
Felagið kann verða tikið av eftir samtykt á tveimum aðalfundum, har tveir triðingar av teimum greiddu atkvøðunum eru fyri. Tað mugu í mesta lagi vera lidnar 4 vikur fundanna millum.
Ogn felagsins skal, verður felagið tikið av, verða nýtt at menna føroyska vinnu, soleiðis sum aðalfundurin tekur avgerð um.
________________________________________________
Samtyktar á eykaaðalfundi í Føroya Arbeiðsgevarafelag 5. september 2008
- § 6 og § 10 broyttar á aðalfundi í Føroya Arbeiðsgevarafelag 1. juni 2011
- § 6 og § 8 broyttar á eykaaðalfundi í Føroya Arbeiðsgevarafelag 30. oktober 2014


text:
Kundar
Í tí umskiftiliga nútíðarsamfelagnum leggur BankNordik seg eftir at seta kundan í miðdepilin og menna varandi kundasambond við støði í ábyrgd og sínámillum áliti, sum gagnar báðum pørtum. Av tí at tað einstaka kundasambandið er grundarlagið undir okkara handilsskapi, er kundin ein natúrligur liður í samfelagsábyrgdini hjá bankanum.
Lættskild ráðgeving
Við dugnaligum, framtakssomum og heilhugaðum starvfólkum strembar bankin eftir at veita kundunum lættskilda og persónliga ráðgeving, sum ger tað lætt at velja rætt. Støðið undir kundarøktini er persónlig ráðgeving, dyggur búskapur og ábyrgdarfull lánsgeving samsvarandi kredittpolitikkinum og kredittmetingarmannagongdunum hjá bankanum. Okkara stremban eftir at veita ta bestu ráðgevingina krevur, at førleikastigið hjá ráðgevunum er høgt. Tí leggja vit okkum støðugt eftir at útbúgva og sertifisera okkara ráðgevar, so teir verða førir fyri at veita skraddaraseymaða ráðgeving, sum hjálpir tí einstaka kundanum at hava tamarhald á egnum búskapi.
Privatbúskaparlig ábyrgdarvitska
Sunnur privatbúskapur hevur stóra ávirkan á, hvussu einstaklinginum veit við. Tí sær BankNordik tað sum sína skyldu at eggja til ábyrgdarfulla búskaparliga atferð og støðutakan. Tá ið kundin tekur ábyrgd av egnum búskapi, gagnar tað báðum pørtum. Gjøgnum okkara samskiftisrásir eggja vit kundunum til ábyrgdarvitsku, og tað er ein ítøkiligur partur av strategiini hjá bankanum fyri teir sosialu miðlarnar at veita kundunum henta kunning, sum vegleiðir og kunnar teir um fíggjarlig hyggjuráð og fyrilit. Her finnur tú BankNordik á Facebook.
Í 2017 sjósetti BankNordik Ungdómsbankan, sum er ein nýggj ráðgevingarætlan ætlað okkara ungu kundum. Endamálið við Ungdómsbankanum er at menna varandi kundasambond grundað á ábyrgd og álit og geva kundunum eitt sterkt fíggjarligt grundstøði undir vaksnamannalívið. Tað ger Ungdómsbankin við at laga ráðgevingina og tænastuna eftir ungdóminum við støði í hansara lívsstøðu. Les meira um Ungdómsbankan.


text:
Hví fara í klostur - Hvat er klosturlív
mentan13-09-2017 - 15:03 - Jóanis Nielsen
Hóskvøldi 14. september kl. 19:30 vitja Maria Forrestall og
Marisa Spiteri Cremona Café Manna.
Maria er 55 ár, katólsk nonna og er úr býnum County Werford í Írlandi, hon er útbúgvin Achitechural Technician, Patoral Care Worker og Child Care assistent. Hon hevur búð í Føroyum síðani 1990.
Maria hevur nógv áhugamál:
Gongutúrar, list, heimsspeki, gudfrøði, søga, góðar filmar, ymiskar mentganir, djóravælferð, mannarættindi og líðingar aftaná fosturtøku.
Men hetta kvøld greiðir Maria okkum frá hví hon fór í klostur og hv klosturlív er.
Maria dugur væl at siga frá, hon er livandi og greið.
Møguleiki er at seta Mariu spurningar.
Marisa er frá frá Malta. Hon er 65 ár, katolsk nonna og útbúgvin námsfrøðingur.
Hon kom til Føroyar í 1981.
Marisa syngur og spælir gitar. Hetta kvøldi vil hon við sinari vøkru rødd og góða serstaka gitarspæli syngja nakrar sangir fyri okkum á maltesiskum, føroyskum og enskum.
Kaffi/te og kaka .
Tað kostar 100 kr at koma inn.
Harav fara 30 kr. til arbeiðið hjá Pro Vita.


text:
Hans Pauli við dysti nummar 400
33 ára gamli bóltsnillingurin úr Vík spælir í kvøld dyst nummar 400 fyri besta liðið hjá EB/Streymi
Vit leita aftur til 23. mars 2002. Fótbóltskappingarárið stendur fyri durum, og fyri fyrstu ferð í níggju ára longu søguni hjá felagnum skal besta mansliðið royna seg í bestu deildini annað árið á rað.
Henda dagin er tað tó ikki landskappingin, sum verður skotin í gongd, men í staðin bólkaspælið í steypakappingini. Pallurin er søguríki heimavøllurin hjá TB á Sevmýru, har mætir leikarar sum Henrik Thomsen, Ásmund og Trond Nolsøe, Óli Johannesen og aðrir hava fingið sína fótbótlsuppaling.
Gestirnir hjá TB henda dagin eru okkara menn úr Sundalagnum. Millum teir fyrstu 11 á liðnum hjá EB/Streymi henda dagin er ein 17 ára gamal víkamaður. Hans Pauli Samuelsen er navnið, og hetta er fyrstu ferð, at hann roynir seg á besta liðnum hjá EB/Streymi. Hann hevur í nøkur ár verið millum størstu talentini í felagnum, og nú varð mett, at hann var klárur til bestu deildina og sterkari mótstøðu enn tí, hann hevði fingið í yngru deildunum.
Upplivilsi í debutini á Sevmýru kundi verið betri. TB vann dystin 2-1, og Hans Pauli Samuelsen bleiv skiftur út aftaná 68 minuttir. Leggjast kann afturat, at einsamalla málið hjá EB/Streymi henda dagin skoraði Marni Djurhuus, sum tá var 16 ára gamal.
Eftir dystin mundu tað vera fá, sum grunaðu, at ein komandi stjørna í føroyskum fótbólti hevði debuterað hjá EB/Streymi.
Men tað gingu ikki mong ár, so visti alt Fótbóltsføroyar, hvør Hans Pauli Samuelsen var. Saman við leikarum sum Marna Djurhuus, Bárði Olsen, Gert Hansen, Brian Olsen, Arnbjørn Hansen og Leif Niclasen gjørdist Hans Pauli Samuelsen ímyndin av stóru framgongdini hjá EB/Streymi, og hann var eisini ein av lyklaleikarunum í fantastiska kappingarárinum í 2006, tá EB/Streymur misti føroyameistaraheitið á stokkinum.
Hann var eisini millum avgjørdu lyklaleikararnar, tá EB/Streymur vann kappingina um Løgmanssteypið í 2007, og tá felagið vann greipuna í 2008.
Hans Pauli hevur vunnið steypakappingina fýra ferður – hvørja ferð við EB/Streymi – og hann hevur vunnið føroyameistaraheitið fimm ferður – tvær ferðir við EB/Streymi, tvær ferður við Víkingi og eina ferð við B36. Tað er vert at leggja afturat, at Hans Pauli hevur vunnið meistaraheitið seinastu trý árini. Tað í sjálvum sær má metast at vera eitt stórt bragd.
Tá okkara menn í kvøld spældu dyst ímóti AB í Vika á Argjum, spældi Hans Pauli Samuelsen 120 minuttir í sínum dysti nummar 400 fyri besta liðið hjá EB/Streymi.
Vit fara at ynskja Hans Paula Samuelsen hjartaliga tillukku við dysti nummar 400 og vóna, at tað fara at blíva nógv fleiri dystir fyri EB/Streym í framtíðini.


text:
Her er ein stuttfilmur, har ein maður er í brillum, sum síggja fjaldan boðskap á plakatum og í bløðum. Skiftið orð um ymsu boðini. Brillurnar avdúka eisini fíggindalig fólk í gerandisdegnum í brúkarasamfelaginum. Stuttfilmurin er treylari, brellbiti, til Sci-fi filmin ’They Live’ (John Carpenter, USA 1988).
Hyggið eftir stuttfilminum og skifti orð um fjaldan boðskap í lýsingum og plakatum. Eru øll í flokkinum samd um fjalda boðskapin? Kannið eftir, um tit finna ábendingar um fjaldan boðskap í øðrum miðlum. Kann uppáhaldið um fjaldan boðskap prógvast?
Temasíðan er um løgtingsval og fólkastýri.
Málbólkurin er lærarar og næmingar í miðdeild og framhaldsdeild í fólkaskúlanum.


text:
Eg ognaði mær seinnu útgávuna á fløgu tá í tíðini. Tíðliga í '95 hevur tað allarhelst verið. Debutin frá '93 er sum frá líður tann besta, men eg skuldi hava No Need To Argue, tí har var 'Zombie' á. 'Zombie' var allastaðni, eg var 14-15 ár og sangurin var grunge uppá tann ordiliga mátan. Restin av fløguni var kortini nakað annað og meira friðarligt. Eg lurtaði nógv eftir henni, ja hon var satt at siga slitin tunn.
Triðja útgávan To The Faithful Departed (1996) festi seg ongantíð á sama hátt, hóast hon var bæði eitt sindur harðari og meira meginstreymskend. Hon var framleidd av kanadiska hard rokk framleiðaranum Bruce Fairbairn (Aerosmith, Bon Jovi, AC/DC v.fl.), og tað var eitt ikki hissini skifti frá áðurnevnda Stephen Street. Tekstirnir vóru eisini meira "politiskir", men ikki uppá tann sannførandi mátan.
Fjórða útgávan Bury The Hatchet (1999) var tann seinasta, ið eg gav mær far um. Hon var framleidd av hinum relativt ókenda Benedict Fenner, og hevði onkur fín løg, eitt nú hin frálíkt rokkandi 'Promises' og byrjunarlagið 'Animal Instinct'. Húsin var eftir navnframa plátuhúsasniðgevan Storm Thorgerson, ið eisini sniðgav húsan til fimtu útgávuna Wake Up And Smell The Coffee (2003). Eftir hetta havi eg ikki reiðiliga givið mær fær um The Cranberries. Heldur ikki hóast at Stephen Street vendi aftur sum framleiðari á teirri síðstnevndu og á Roses (2012).
Tað ber tó sjálvsagt til at geva teimum báðum fyrstu - the early stuff - eitt lurt, og tær hava framvegis sína sjarmu. Eitt sum sum eg hoyri nú, men ikki gáaði um tá, er tónlistaligu sambondini millum The Smiths og The Cranberries. The Smiths úr Manchester í útnyrðings-Onglandi og The Cranberries úr Limerick í Vestur-Írlandi. Stephen Street var tann, ið kom tættast uppá The Smiths í upptøkuhølinum, og hann megnaði okkurt líknandi við The Cranberries. Johnny Marr og Noel Hogan eru heldur ikki heilt ólíkir í síni tilgongd til gittarbrettið.
Morrissey og Dolores sungu kortini við hvør sínum nevi, og nú er hon farin, songfuglurin. Fyri tey sum hava lurtað nógv eftir The Cranberries vóru hetta syrgin tíðindi. Hvíl í friði.


text:
Umhvørvisstovan hevur dagført og endurnýggjað umhvørvisgóðkenningina av alivirkseminum hoyrandi til aliloyvi C- 20 Sørvágsfjørður. Til aliloyvi C-20 hoyra aliøkini A-83 á Sørvágsfirði og A-14 á Víkum.
Í góðkenningini hjá P/F Luna er serligur dentur lagdur á, at alingin og tey evni, sum nýtt verða í alivirkseminum, ikki hava árin á umhvørvið.
Aling á sjónum hevur ávísa dálking við sær, sum kann ávirka umhvørvið. Dálkingin stavar m.a. frá fóðri og skarni. Fóður, sum ikki verður etið, søkkur saman við skarni niður á botn, har tað kann hópast upp. Harafturat kemur ein ávís dálking frá heilivági og frá evnum, sum verða nýtt at verja aliútgerðina.
Tí er umráðandi, at øki til aling verða vald soleiðis, at dálking ikki hópar seg upp.
Aliøkið á Víkum er nýtt aliøki. Kanningar, sum eru gjørdar av aldu- og streymviðurskiftunum vísa, at sjógvútskiftið er gott. Tí metir Umhvørvisstovan, at økið kann brúkast til aling uttan vanda fyri, at dálking hópar seg upp á botni.
Treytir eru m.a. settar um, at P/F Luna ger regluligar kanningar av botninum bæði inni á aliøkinum og uttanfyri, og at alifelagið skal taka atlit at úrslitunum frá botnkanningunum í síni framtíðar aliætlan. Um tað vísir seg, at dálkingin verður ov stór, kann Umhvørvisstovan krevja at, ætlaða nøgdin at seta út verður minkað, ella seta forboð fyri, at felagið setur fisk út aftur økið ella partar á økinum.
Góðkenningin er almenn og kann síggjast her
Góðkenningin kann kærast
Tey, ið hava kærurætt, kunnu kæra umhvørvisgóðkenningina til landsstýriskvinnuna í umhvørvismálum.
Kærurætt hava tey, sum avgerðin hevur ein serstakan, beinleiðis og persónliga týdning fyri. Les meira um at kæra her.
Møgulig kæra skal sendast til Umhvørvisstovuna, Traðagøta 38, 160 Argir, í seinasta lagi mikudagin 27. desember 2017.
Um tú vil hava meira at vita, ert tú vælkomin at seta teg í samband við Lenu Ziskason, telefon 342400 ella us@us.fo
« Aftur
Stongt vegna starvsfólkatiltak
23-05-2018
Verja av fugli á Ramsar-oyggjum
13-04-2018
Skjalasøvnini í Tinglýsingini og Ma…
09-04-2018
Hægstirættardómur um matrikulgjøld
05-04-2018
Dálkingarevni í spillivatni í fýra …
03-04-2018
Órudd og annað burturkast skal ikki…
02-04-2018
Runavíkar kommuna fingið umhvørvisg…
28-03-2018
Sundsverkið fingið nýggja umhvørvis…
28-03-2018
Næmingur úr 9.ð fekk høvi at royna …
16-03-2018
Norðurlendskur stuðul til verkætlan…
15-03-2018


text:
Í dag hevur fastalávintshald verið í skúlanum. Vit byrjaðu við at kvøða. Nøkur fólk úr Eysturoyar Dansfelag og Norðstreymoyar Dansifelag vóru á vitjan og kvóðu saman við okkum. Aftaná var tunnusláing í høllini. Nógvir næmingar og nakrir lærarar vóru grýluklødd. Tað gekk á leið ein tími af fáa allar 6 tunnurnar niður. Hesi vóru kattarkongar:
- Fríði í 1. flokki
- Jógvan í 2. flokki
- Tóri í 4. flokki
- Julia í 5. flokki
- Rógvi í 7. flokki
- Zoe í 8. flokki
Aftan á tunnusláingina var togtagan. Dagurin endaði við, at øll fingu fastalávintsbollar og sunkist. Lærarar atkvøddu um bestu grýluna í hvørji deild. Tað var torført at velja, tí nógvar grýlur vóru at velja ímillum. Tó vóru tríggir vinnarar. Teir vóru:
- Ove í 1. flokki
- Milja í 5. flokki
- Herit í 8. flokki


text:
Onnur lýsing er um Nornunar, ið sita við Urðarbrunn undir lívstrænum Yggdrasil í Ásgarði. Hvørja fer eitt barn verður føtt, eru nornurnar til staðar fyri at avgera lagnu tess. Tær spinna, máta og klippa lívstráðin hjá bæði fólkum og gudum og hava bókstavliga allar lagnur um hendur. Hvør einstøk lagna verður spunnin á handsnældu. Nøkur fáa stórt noða og harvið langt lív, hjá øðrum slitnar tráðurin í fyrra lagi.
Framsýningin við heitinum Silvurtráðurin hýsir smærri og størri innsetingar í kassar og kassarammur, sum allar eru sprotnar úr heitinum á framsýningini. Tilfari spennir víða, frá sandi og pappíri og til silvur og málað træ. Framsýningin er at skilja sum eitt náttúruligt framhald av eini støðugari listarligari tilgongd, frá grafiskum útrykki til innsetingar list, LandArt og skulptur. Eitt gjøgnumgangandi tema er í listini, nevniliga: gróðurin, lívstræðrir og lívið hinumegin deyða og grøv.
Oggi Lamhauge (f. 1971) er útbúgvin grafikari á Listaháskúla Íslands árini 1993-1997, og hevur framsýnt her á landi og uttanlands. Hann hevur saman við øðrum gjørt prýðisuppgávur og hevur sjálvur gjørt altartalvuna í Hattarvíkar kirkju, ið varð handa kirkjuni í 2001. Hann gjørdi verkætlanina Ringrás, sum varð ein umhvørvislistarlig, verkætlan, LandArt, sum innihelt eitt verk um mánaðin í eitt ár í ávísum innandura rúmi. Saman við hesi verkætlan kom bók út við sama heiti - eitt slag av dokumentatión fyri verkætlanina og samstundis ein listarligur liður í verkætlanini.
Listamaðurin hevur umframt hetta fingið trý ára starvsløn frá Mentanargrunni Landsins og av somu grund gjørdi Kringvarp Føroya eina portrettsending, Ringrás, um listamannin og listarliga virksemi hansara. Tá hevði eg samrøðu við Oggi, Myndir skornar i minnið, í Dimmalætting.
Framsýningin hjá Oggi í Focus er opin til 9. mai, soleiðis: týsdag til fríggjadag kl 15 til 18, leygardag kl 16 til 18, eisini er opið eftir avtalu, sigur Gallerie Focus í tíðindaskrivi.


text:
Bjarni Kárason Petersen gjørdist valevni fyri Framsókn til løgtingsvalið 2015, og var við 135 atkvøðum valdur til varamann fyri flokkin. Hann er føddur í 1994 og hevur lokið students- og handilsskúlaprógv í Tórshavn. Hann lesur í løtuni bachelor í politik og umsiting á Aalborg Universitet, og er tískil ikki virkandi varamaður fyri flokkin.
Bjarni var formaður fyri ungmannafelagnum hjá Framsókn- Framsøkin Ung - frá august 2014 til juni 2016, men er enn virkin í felagnum.
Hann er frælsislyntur, og raðfestir frælsi fyri tí einstaka.
Persónligt, tjóðskaparligt og vinnuligt frælsi er grundarlagið undir politisku áskoðanini, og frælsi er grundarlagið undir hansara persónligu heimsmynd.
Tað er Bjarnasa sterkasta sannføring, at eitt frælst fólk, ein fræls tjóð og ein fræls vinna er vegurin fram fyri at tryggja vælferð og vøkstur í Føroyum.
844 milliónir uppá 15 minuttir - ella villeiðingar og einfaldingar?
Summi hava kanska lagt merki til, at Fólkaflokkurin hevur ilskast inná eitt so kallað "reytt útreiðslugildi", tí at samgongan á løgtingsfundi tann 15. mai nýtti 15 minuttir uppá at samtykkja nøkur uppskot, ið skuldi svara til 844 milliónir í løguútreiðslum. Men hyggur mann nærri eftir, hvat var samtykt, so er støðan ein onnur, bæði fyri peningin, og fyri dupultmoralin hjá Fólkaflokkinum.
Játtanin áljóðandi 200 milliónir til Havrannsóknarskip var samtykt á sumri í 2011 av minnilutastjórnini hjá Kaj Leo Holm Johannesen, og skuldi fara úr gildið um árslok í 2015. Samgongan valdi at leingja gildistíðina fyri upprunaligu verklagslógina til 2020, og hækkaði játtanina við 15 milliónir (eg var sjálvur varamaður í Løgtinginum til 2. viðgerð). Jógvan á Lakjuni, Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, Jákup Mikkelsen og Jacob Vestergaard úr Fólkaflokkinum vóru til øll til staðar, og eg kann heilsa og siga, at uppskotið frá 2015 var samtykt við 27 út av 27 atkvøðum. Játtanin, ið var samtykt hesuferð, var altso ein hækking við 71 mió. upp á 286 mió., tí at tilboði hjá Mest ikki fór at halda. Ikki ein samlað útreiðsla uppá 300 milliónir.
Uppskotið til løgtingslóg um at dagføra ognina Eirargarð var endaliga samtykt við 28 atkvøðum fyri, ongar blankar, og ongar ímóti. Jacob Vestergaard, ið er limur í fíggjarnevndini, mælti saman við restini av nevndini Løgtinginum at taka undir við uppskotinum.
Talgildu Føroyar er ein verkætlan, ið hevur til endamáls at veita Føroyum eitt talgilt undirstøðukervið. Útreiðslurnar til Talgildu Føroyar verða mettar at vera 150 mió., men landi skal harav bert gjalda 90 mió., meðan hinar 60 verða fíggjaðar av ørðum partum. Í aðrari verklagslóg “Løgtingslóg nr 168 frá 24. desember 2015 um at keypa tænastuveitingar og tøkni til verkætlanina Talgildu Føroyar” vóru játtaðar 10 mió. kr. og harav eru brúktar umleið 5 mió. Fólkaflokkurin tók undir við tí uppskotinum, bæði áðrenn og aftaná broytingaruppskotinum við 2. viðgerð, ið lækkaði upphæddina úr 145 niður í 10 milliónir (var eisini varamaður í Løgtinginum til ta viðgerðina).
Uppskotið um at heimila Húsalánsgrunnin at fíggja bygging av bústøðum fyri upp til 250 milliónir er ein neyðug útreiðsla fyri at nøkta tann akutta bústaðartørvin, ið vit hava í Føroyum. Tað er ein neyðug íløga, ið samgongan hevur framt. Fólkaflokkurin var einasti flokkur, ið atkvøddi ímóti uppskotinum.
Eykaútreiðslurnar til Glasir eru 26,5 mió, og skulu nýtast til undirvísingaramboð og flagtekju. Hinar 87 milliónirnar eru eitt útlegg fyri at dekka fyribils meirútreislurnar hjá Landsverk, inntil gerðarrætturin hevur tikið støðu til krøvini um dagbøtur og trygging frá TG-verk og AXA í mun til seinkingar og øðrum. Um Landsverk vinnur gerðarrættarmálið koma omanfyristandandi 87 milliónirnar inn aftur í landskassan. Fólkaflokkurin hevði verið noyddur at gjørt tað sama, um hann sat við valdinum.
Umframt má nevnast, at allar útreiðslurnar eru spjaddar út ígjøgnum eitt langt áramál, yvir fleiri løgtingsfíggjarlógum, so hasir 15 minuttirnir siga akkurát onki um nakað ”útreiðslugildi”.
Við øllum hesum villeiðingum og einfaldingum, er tað eyðsæð, at hetta er ein desperatur Fólkaflokkur, ið onki dugur longur enn at sita í Løgtinginum og peika, hvar tey reyðu sita.
Bjarni K. Petersen
Framsókn


text:
Orð: Kirstine Nielsen
Lag: Hin tíðin, ið rann
Týtt: Jákup Berg
Upprunaheiti: Pensionistsang
1. Ein várdag ein vónríkur unglingi ber
sítt brá móti tølandi tindi,
ið lýsir og lokkar og tykist so nær,
og unglingin sterkur í sólskini lær,
eymt kíndur av várligum vindi.
2. Hann heldur, at lætt er at koma uppá,
og fátt kann á leiðini forða;
her fuglurin letur og loftleið er blá,
og stjørnurnar lýsa, tá nátt fellur á,
so funnvísur lætt er at spora.
3. So byrjaði ferðin í treysti og trá
upp lívsfjalla líðina brøttu;
har smeðið og illgongt er, segðist frá,
og ofta í ótta sær hugin brá,
tá snávandi fót vandi hótti.
4. Eitt blomstrandi teppi so vakurt at sjá
var ofta ein lúrandi fári,
tað fjaldi kanska rivu og gjá,
ið hættislig var at sleppa ífrá
í hesari líðini sváru.
5. Og ofta í toku hon huldi tey, nátt –
tey mál, ið torfunnin vóru.
Í tíðarmeldri mangt smildraðist smátt,
av unglingadreymum í huga er fátt –
tær bliknaðu, hugsjónir stóru.
6. Men merkti enn ferðin teg nógv ella lítt,
so tekur nú lotið at svala;
alt tykist mót kvøldi so fagurt og frítt,
so friðarligt, stilt í dagsetri blítt,
tá sólin hon byrjar at dala.