c: text/html

text:
Skaðadjór
Sum orðið sigur, so er skaðadjór til skaða. Rottur og mýs eru ikki til gagn og tí óynskt. Kommunur hava skyldu til at hava eina virkna týning av skaðadjórum, eins og fólk skulu gera sítt til, at skaðadjór ikki spjaðast. Matframleiðandi virki skulu somuleiðis hava eina skipaða fyribyrging og týning av skaðadjórum. Hetta fyri ikki at spjaða smittu til matvøruna. Dømi um skaðadjór í mun til matvøruframleiðslu eru flogkykt, fuglur, rotta, hundur, ketta og seyður. Fyribyrging kann millum annað vera at hava tættan bygning, flugunet fyri vindeygu, at reint og ruddiligt og avbyrgt er uttan um virkið. Týning kann vera rottueitur, músafella, flugudrepari og líknandi. Tað er ymist, hvar vit finna rottur og mýs í Føroyum. Í summum oyggjum er bara annað slagið, men í øðrum eru bæði sløgini. Nakrar oyggjar eru, har hvørki mýs ella rottur finnast, t.d. í Kalsoynni, í Koltri og í Stóru Dímun.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hetta er tíðin, tá ið flest fólk plaga at fara í summarfrí. Tíðin, tá ið vit seta ferðina niður og slappa meir av. Vit vilja fegin síggja heimin. Vilja út. Ymiskt er, hvagar fólk fara at ferðast. Summi fara í útlond, í aðrar mentanir. Onnur ferðast í egnum landi.
Vit fara við hesum at heita á fólk um at taka Vencil við sær, tá ið tey fara út í verðina at ferðast ella ferðast í egnum landi. Stuttligt hevði verið, at fingið nógvar myndir við Vencli, har hann førir seg fram í stórbýum, uppi á fjøllum, við standmyndir ella á onkrum heilt, heilt øðrum staði.
Her eru nakrar myndir, har Vencil hevur verið sær ein túr við góðum fólki.
Tit kunnu senda inn myndir av Vencli á ferð til: vencil@vencil.fo
OMR/AÓD


text:
Nýggj kanning frá Fólkaheilsuráðnum staðfestir enn einaferð, at Føroyar eru eitt framúr land at búgva í, og at lívsnøgsemi føroyinga er væl hægri enn í grannalondum okkara, sum annars eru heimsins eydnusamastu lond. Kanningin er gjørd eftir leisti hjá OECD kallað Better Life, sum samanber ríkastu londini í heiminum.
– Føroyar hava fyrr klárað seg væl í hesi kanning, sum fyrstu ferð varð gjørd í 2013. Vit vildu dagføra kanningina, og kunnu aftur hesaferð vísa á, at Føroyar standa seg sera væl. Tað vísir seg nevniliga í hesi kanningini, at føroyingar eru eydnusamasta fólk í heiminum, slær Magni Mohr, formaður í Fólkaheilsuráðnum, fast.
11 parametrar eru samanbornir í kanningini, harav 10 vóru gjørligir at máta fyri Føroyar. Í talvuni niðanfyri ber til at samanbera Føroyar við OECD londini, og her sæst, at vit eru fremsta land í hópinum.
-Henda kanning er við til at geva okkum í Fólkaheilsuráðnum eina heildarmynd av nøgdseminum í føroyska samfelagnum, sigur Magni Mohr. -Tað er áhugavert at staðfesta, at vit hava eitt fólk, sum gleðiliga luttekur í øllum samfelagsviðurskiftum. At vit eru framúr væl nøgd við lívið og hugsa jaligt um framtíðina. Og at vit sjálvi meta, at vit samanumtikið hava eina góða heilsu.
Á niðanfyri standandi mynd sæst ein samanbering við kanningina frá 2013, og eisini ein samanbering við okkara plasering í OECD høpi. Her kann staðfestast, at Føroyar er farið fram eftir stiganum í nøkrum parametrum, so sum Inntøku og Sosialum netverki. At vit eru aftarlaga innan útbúgving og lutfalsliga eru farin aftur innan heilsu, sigur okkum, at vit innan ávís øki kunnu gerast betur.
-Miðaltøl fyri eitt land siga okkum einans part av søguni, heldur Magni Mohr. – Tað eru bólkar í samfelagnum, sum hava trupulleikar, men tað er hugaligt at vit við flestu miðaltølum eru eitt framúr land at búgva í.
Kanningin hjá Fólkaheilsuráðnum er gjørd eftir altjóða leisti, har samsvarandi hagtøl eru funnin fyri Føroyar, og Gallup Føroyar hevur við spurnarkanning fingið onnur hagtøl til vega.
Tórshavn, 10. Mai 2017 – Fólkaheilsuráðið
Framløga av kanningini er hjálagt:
Til miðlarnar OECD 2017_ój.pdf OECD tíðindaskriv
2017
betterlife_17endaligt_ój.pdf OECD kanningin 2017


text:
Íslandsgás
Íslandsgás ella svalbarðsgás (frøðiheiti - Anser brachyrhynchus) líkist korngás og grágás á liti, men er góðan mun minni. Nevið er stutt, svart í innara helmingi, reytt í ytra. Føturnir eru reyðir. Tær eiga í ómetiligum meingi norðuri á Svalbarði og helst longur norðuri við. Um veturin eru tær í óføra stórum flokkum í Skotlandi og Onglandi, so varnar, at tað er ikki meir enn hending at sleppa teimum nær. Sera sjáldan vitast korngás ella svalbarðsgás at vera sæddar í Føroyum. Ivaleyst eru tær tó ikki so heilt sjáldsamar. Flestallir menn kenna tær ikki frá grágás, sjálvt um teir hava tær í hondini; og sjálvt teir fuglakønu kunna ikki kenna tær, uttan teir koma teimum nøkulunda nær.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Sverri Egholm
09.06.2017 - 20:48
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
- Vit eru til reiðar, til at skapa eina fantastiska kulissu á Tórsvølli í kvøld.
Soleiðis segði Andrass Thomsen, formaður í fjepparafelagnum Skansin við Portalin fyrr í dag. Og hann fekk rætt.
Skansin setti enn einaferð veruliga lív í Tórsvøll við sínum ótroyttandi góða lagi og løttu sangunum, sum rungað um allan vøllin.
Í kvøld var tó eitt sindur av kapping, tí teir fleiri hundrað sveisisku áskoðararnir gjørdu eisini sítt til, at øll fyri nakað fyri pengarnar.
Á vøllinum var Sveis betra liðið, men vit kunnu staðfesta at Føroyar vann uttan fyri vøllin.
Myndir: Skansin hitar upp til landsdyst
Mynd: Sverri Egholm
Mynd: Sverri Egholm
Mynd: Sverri Egholm


text:
Svanur: boccia kapping á Eystanstevnu
Ítróttafelagið Svanur skrivar á heimasíðu síni svanur.fo:
Tey seinastu árini hevur bocciakappingin á Eystanstevnu eydnast sera væl og uppmøtingin hevur verið góð. Hesaferð, eins og undanfarnu ár, verður kappast á Stevnuøkinum sunnanfyri býráðshúsini í Saltangará
Kappingin byrjar samstundis sum stevnuøkið letur upp við hoppiborgum, tombola og øðrum góðum.
Gleða okkum at síggja teg!
Kalendari
Slóðir
Innanlanda
- Ítróttafelagið Smæran
- Ítróttafelagið Svanur
- Ítróttasamband Føroya
- Meginfelag teirra brekaðu
- Javni
- Sjóndepilin
- Deyvafelagið
Nlsk. sambondini fyri brekað
Altjóða sambond


text:
Venjingarháttur hjá stjørnuleikarum vísindaliga grundaður
Einstaklingavenjing við høgum intensitet er munadyggari enn vanlig liðvenjing í úrvalsfótbólti. Hetta vísa Magni Mohr og altjóða starvsfelagar, sum í vikuni hava fingið nýggja vísindaliga grein í altjóða tíðarrit. Kanningin lýsir árinini av eyka intensari einstaklingvenjing á ymisk vøddaprotein og kropsligan førleika hjá úrvalsfótbóltsspælarum.
Greining, sum Magni Mohr, lektari á Fróðskaparsetri Føroya, hevur fingið í vísindaliga tíðarritið “European Journal of Applied Physiology” eitur “Skeletal muscle and performance adaptations to high-intensit training in elite male soccer players: speed endurance runs versus small-sided game training”. Greinin byggir á kanning, ið er framd í Svøríki í samstarvi við svenskar, danskar, enskar og grikskar granskarar.
Í kanningini framdi ein bólkur av mannligum svenskum úrvalsfótbóltsleikarum skjótleika-treystisvenjing (Speed Endurnace Training, sum er: 6-10 ferðir 30 sek all-out renning við 3 min hvíld ímillum) tríggjar ferðir um vikuna í 4 vikur aftrat tí vanligu venjingini í felagnum. Venjingin varð skipa sum einstaklingavenjing. Annar bólkur spældi til samanberingar smáspøl (6 ímóti 6). Vøddabiopsiir vóru úttiknir úr lærvøddum og kropsligur førleiki varð mátaður áðrenn og eftir interventiónina. Einstaklinga-skjótleika-treystisbólkurin hevði eina framgongd á góð 40% í evnunum at fremja hart intervalarbeiði samanborið við smápælsbólkin. Samstundis vístu vøddaanalysurnar eisini, at vøddaevnisskiftið (mitokondrielfunktión) varð økt nærum 20% í hesum bólkinum uttan broytingar í smáspælsbólkinum. Báðir bólkar mentu evnini hjá vøddunum at brenna feitt, at stýra jónsamansetingini í vøddakyknuni og evnini hjá vøddunum at beina burtur fríar radikalar (antioxidativan kapasitet).
“Kanningin hjá okkum vísir, at uppraðfesting av intensari einstaklingavenjing er munadygg og økir munandi um kropsligu avrikini og um vøddaevnisskiftið hjá úrvalsfótbóltsleikarum”, sigur Magni Mohr. “Hetta undirbyggir eisini aðrar av okkara kanningum á hesum økinum og vísir týðuligt, at tey eyðkenni, sum eru í altjóða fótbólti í dag, har kropsliga venjingin verður meira rættað til einstaklingin og har høgur intensitetur er lyklaorðið, er rætta gongdin fram”, sigur Magni Mohr, sum m.a. hevur arbeitt við hesum venjingarhættunum í stórfeløgum sum Juventus og Chelsea.
Í 2014 gav Magni Mohr út bókina “Individual Training in Football” altjóða, sum í dag verður nýtt í venjarútbúgvingum runt um í heiminum. Bókin lýsir í stóran mun tær venjingar, sum Magni Mohr leggi til rættis til stjørnuleikarar sum Zinedine Zidane, Pavel Nedved, Alesandro Del Piero. Didier Drogba og Frank Lampard, og nú eru vísindaliga prógv komin, sum stuðla undir venjingarháttin.
Greinin kann frítt lesast her
Mynd: Zinedine Zidane/Youtube


text:
Mynd: Havborg við bryggju í Tórshavn.
Havborg komin á fiskileið
Rækjutrolarin Havborg er júst komin aftur á fiskileið eftir, at teir hava landa góð 300 tons í Karavik í Noreg.
Osmund Justinussen, ið er ein av eigarunum upplýsir fyri Skipsportalinum, at Havborg kom á fiskileið í nátt og at teir eru í russiskum økið.
Vit spurdu hvussu tað hevur gingið hjá skipinum seinastu tíðina.
-Havborg hevur gjørt 3 góðar túruar í ár, prísurin á rækjuni er batnaður munandi seinastu tíðina.
Havborg stendur á sølulista, og hetta spurdu vit eisini Osmund Justinussen um.
-Alt er til sølu fyri tann rætta prísin, soleiðis er tað við øllum.
àhugið er av og á fyri skipinum, men tað hevur ongantíð verið nakað konkret.
-Um Havborg verður seld, so fara vit at finna eitt annað rækjuskip, ið skal avloysa Havborg, segði ein greiður Osmund Justinussen í telefonini við Skipsportalin í dag.
Fleiri greinar
18. Jun 2014 - 10:40
Trolararnir eru seldir fyri 12 mió. kr hvør. Vesturvarði og Vesturskin hava 120 óbrúktar fiskidagar, tað sum er eftir av fiskiárinum.Nýggja partafelagið Baglhólmur í...
09. Jun 2014 - 15:14
Teir fimm føroyski flakatrolararnir Akraberg, Enniberg, Gadus, Ran og Sjúrðaberg sigla mest sum pendulfart fyri tíðina. Enniberg fór aftur til fiskiskap i síðstu viku og...
08. Jun 2014 - 23:53
Chr.Høy, sum hevur ligið í Hvalvík seinastu tíðina, hevur nú set kósina ímóti Grønlandi har skipið millum annað skjal virka sum mótøkuskip.Skipið er leiðga til...
05. Jun 2014 - 15:07
Eysturbúgvin og Vesturbúgvin landa á Toftum, teir hava uml. 220.tons, tað er Tavan í Leirvík, sum keypir gulllaksin frá Eysturbúgvanum og Vesturbúgvanum. Í Kollafirði...
29. Mai 2014 - 17:46
Reiðaríði, ið eigur danska nótaskipið Beinur úr Hirtshals hevur bílagt nýtt nótaskip, ið skal byggjast á Karstensens Skibsvæft í Skagen.Nýggi Beinur verður sera nútímans og...
25. Mai 2014 - 23:29
Fleiri skip liggja í løtuni í Ánunum og Norðlýsið hevur fingið nakrar myndir av skipunum.Á einari mynd sær tveir fyrrverandi Høgaberg, ið vóru heimahoyrandi...


text:
Í nógvum londum er demografiska avbjóðingin eitt høvuðsmál í samfelagsmenningini: minkandi barnatal hevur við sær eina viknandi tilgongd til arbeiðsmarknaðin, samstundis sum øktur livialdur ger, at bólkurin av eldri fólki er vaksandi.
Hetta er úrslit av eini gongd við fallandi føðitíttleika, sum gongur aftur til 1960-árini. Aftanfyri hesa gongd vóru samfelagsbroytingar í vinnuhátti og arbeiðsmarknaði, broytingar í familjumynstri og í samfelagsliga leiklutinum hjá kvinnum. Miðskeiðis í 60-unum komu nýggir og munagóðir møguleikar fyri fyribyrging og planlegging, og kvinnurnar kundu nú sjálvar gera av, hvussu nógv børn tær vildu hava. Tær gjørdust virknari á arbeiðsmarknaðinum og vunnu størri sjálvræði, eisini fíggjarliga.
Flestu staðni er føðitíttleikin nú blivin so lágur, at hann liggur millum 1,5 og 1,8 barn í miðal fyri hvørja kvinnu í burðarførum aldri. Hetta talið er ov lágt til at halda tørn í fólkatalinum – og enn týdningarmiklari: til at halda javnvág í samansetingini av aldursbólkum. Fyri at javnvág skal vera millum eldri og yngri ættarlið í einum samfelag, skal føðitíttleikin í minsta lagi verða oman fyri 2,0, tí umleið helvtin eru gentubørn og í miðal skal sostatt eitt gentubarn koma fyri hvørja kvinnu.
Føroyar eru tó eitt undantak frá hesi almennu gongdini, tí fallið í føðitíttleikanum hjá føroyskum kvinnum steðgaði á seinast í 1980-unum og hevur síðani ligið um 2,5. Við hesum hava Føroyar hægtsa føðitíttleikan av øllum londum í Europa.
Á myndini niðanfyri sæst, hvussu broytingin í føðitíttleikanum í Føroyum er farin fram síðstu nøkur og fjøruti árini:
- frá 1970 til 1990 fellur føðitíttleikin úr 3,5 niður á 2,5. Hetta fallið er eitt úrslit av, at føðitíttleikin hjá ungum kvinnum upp til 25 ár minkar nógv, meðan hann er óbroyttur hjá teimum, ið eru yvir 25 ár;
- frá 1990 til 2015 er føðitíttleikin óbroyttur, men mynstrið er broytt kortini, soleiðis at títtleikin í hesum tíðarskeiði flytir seg frá teim yngru kvinnunum tjúgu-ára aldrunum móti teimum í tríati-ára aldrinum.
Sum heild eiga kvinnur í Norðurlondum í miðal fleiri børn enn kvinnur í øðrum londum í Europa. Tá hetta verður umrøtt í altjóða høpi, verður ofta víst til ein familjuvinarligan almanna- og arbeiðsmarknaðarpolitikk. Og tó liggja Norðurlondini niðan fyri 2 børn í miðal fyri hvørja kvinnu. Undantakið eru Føroyar, sum enn eins og síðstu 20-25 árini liggja ovast við umleið 2,5 børnum fyri hvørja kvinnu.
Tá vit á myndini niðanfyri samanbera burðarviðurskiftini í Føroyum við hini Norðurlondini sæst, at føðitíttleikin er størstur í Føroyum í øllum aldursbólkum, frá teimum yngstu til tær elstu kvinnurnar. Tað er bert í Grønlandi, at føðitíttleikin er eitt sindur hægri hjá teimum 15-19 ára gomlu, men so er hann munandi lægri har í øllum aldursbólkum frá 20-árunum og eldri.
Tá vit sostatt kunnu staðfesta, at føðitíttleikin hjá føroyskum kvinnum er sera høgur og tann hægsti í Europa, kann tað tykjast øvugt, at barnatalið kortini er minkandi. Hetta hongur saman við tí veruleika, at við stóru fráflytingini av landinum undir kreppuárunum 1990-95 hendi ein ógvislig minking av ungu kvinnuættarliðunum. Hendan minkingin hevur ongantíð rættað seg uppaftur.
Í 1990 vóru um7.000 kvinnur í aldrinum 20 til 40 ár. Nú eru tær um 1.700 færri. Sjálvandi fær tað álvarsliga ávirkan á barnatalið – og harvið á møguleikan fyri at tryggja javnvágina í fólkatalinum.


text:
Fyri 100 árum síðan
11. desember 1917 hertók Bretland Jerusalem. Á myndini er tað bretski herførarin Edmund Allenby ið gongur inn um Jaffa-portur. Samsstundis varð ásett við lóg, at øll støðini ið vóru heiløg hjá teimum trimum trúargreinunum, skuldu vera varðveitt og vard til bønarhald, sambært tí vanligu siðvenjuni. Henda hertøka varð gjørd uttan stórvegis hóvasták og uttan at bretska flaggið varð ... les meira ... vundið á stong. Sjálvt um tey kristnu høvdu longst eftir, at meira enn 6-alda muslimska ræðið á Jerusalem skuldi enda, so varð støða tikin til, at Jerusalem var ein býur, sum eingin annar enn jødiska fólkið átti. Henda tilgongd hevði vart 50 ár, júst sum fagnaðarárið, tá ið landið aftur varð handað til rætta eigaran. dp
Kelda: The Jerusalem Post - Christian Edition, December 2017, Benjamin Glatt


text:
Fingið merktan skrubbháv
Dan Klein --- 05.01.2018 - 06:59
23. oktober 2017 fekk Havstovan ein merktan skrubbháv frá trolaranum Suðringi.
Hesin skrubbhávur varð merktur í Spania 24. december 2014, á positión 43°40N og 04°24W. Dýpið var 1060 metrar. Hann var tá 116 cm langur og vigaði 7,5 kg.
Tann 8. september 2017 varð hesin skrubbhávur fingin aftur vestur av Føroyabanka á positión 60°55N og 10°02W. Dýpið var 900 metrar. Nú hann varð fingin aftur, var hann 119 cm langur og vigaði 8,5 kg. Talan var um ein rognafisk. Í maganum var bert sevja.
Skrubbhávur er ikki ókendur undir Føroyum, men hetta er fyrstu ferð, vit hava fingið merktan skrubbháv.


text:
Eins og fólk flest á Facebook, so ger eisini landsverkfrøðingurin status í hesum døgum. Status fyri mín leygardag er felags rudding í Tórsbyrgi, Rót og Rútma í Útvarpinum, jarðarferð í gomlu heimbygdini, Eiði og so føðingardagur um kvøldið. Lánt frá Ulf Lundell kunnu vit siga at tíðin gongur, og vit við henni; skjótt fellir kavin, og vit við honum.
Í góðveðrinum fór Símun Jóhan Wolles til gravar í dag, 77 ára gamal. Jarðarferðin var úr Mizpa á Eiði, har Símun Jóhan alt lívið hevði prædika og livandi manað fram føroyskar lívsmyndir úr Halgubók fyri børnum og vaksnum. Og í kjallaranum smíðaði hann bátar og niðanfyri, í Miklagarði, livdu hann og familjan. Har vísti hann mær einaferð plátuna Tá sól er sett her, sum Gudmundur Gudmundsson sang í fimtiárunum. Í dag endaði jarðarferðin við hesum sangi.
Kjartan Stakksund hevði yrkt ein sálm til jarðarferðina. Hann er illa gongdur, so Svenning á Lofti rullaði hann í koyristóli úr Mizpa og oman brekkuna. Ervið var í Karmel, har Kjartan plagdi at prædika, og so eisini í EB húsinum, beint niðanfyri, har vit búðu.
Her er nógv broytt, vóru vit gomlu floksfelagar, Jóhan og eg, samdir um. Hann og Gunnjó borðreiddu við kaffi og køkum yviri í Gjógv, meðan vit tosaðu um gamlar skúladagar. Fyrr var ikki óvanligt at prestar gjørdu beinleiðis ónáðir, tá Brøðrasamkoman savnaðist úti. Og eftir kríggið var ikki orð fyri, hvussu óður Eiðisprestur var um alt, ið henda samkoma læs og prædikaði.
Hetta er ein farin tíð. Fólk, ið eftir mong ár vitja aftur í heimbygdini, plaga at brúka orðamyndina at koma aftur á kaldar steinar. Eftir henda dyrdardag á Eiði vil eg siga, at eg kom aftur á heitar steinar. Her livir og grør, eisini á átrúnaðarliga økinum. Í anda Símun Jóhans er sólin sett yvir enn einum góðum degi. Ærað verið minni um mín fremsta sunnudagsskúlalærara, Símun Jóhan Wolles.


text:
Á middegi fríggjadagin var samkoma í Námi, tí fimtan ár eru liðin síðani FirstClass skipanin, sum KT-depilin fekk at umsita, byrjaði at tæna skúlaverkinum. Á myndini omanfyri síggjast tríggir undangongumenn á námsfrøðiliga telduøkinum, sum eg avmyndaði við hetta høvið. Frá høgru eru teir Regin Ellinsgaard, sum var leiðari á KT-depilinum, til depilin gekk inn í nýggja navnið Nám, Hendrik Jacobsen, KT-ráðgevi í Námi og Petur Zachariassen, lektari á Fróðskparseturi Føroya. Teir tríggir komu í ein arbeiðsbólk, sum Eilif Samuelsen, landstýrismaður í undirvísingarmálum, setti 30. apríl í 1998 við støði í einum áliti, Kunningartøkni í fólkaskúlanum, sum KT-nevnd fólkaskúlans eina mánað undan, í mars 1998, hevði lagt fyri landstýrismannin og Undirvísingar- og Mentamálaráðið. Í hesi fyrstu KT-nevnd vóru Petur Zachariassen formaður, Olaus Jespersen, undirvísingarleiðari á Landsskúlafyrisitingini, skrivari og hinir nevndarlimirnir vóru Regin Ellingsgaard, lærugreinaráðgevi í teld, Kurt Madsen, Føroya læraraskúli, Birgir Kruse, Føroya lærarafelag og Esmar Berg, Føroya kommunufelag. Í álitinum frá hesi fyrstu KT-nevnd eru tilmæli um ein KT-depil, eitt skúlanet og teldpstadressur til hvønn føroyskan nýføðing, sum var rættuliga vágið tá. Politiski retorikkurin var tá av tí slagnum, at borgarin mátti ikki skrásetast sum eitt tal, tí so var hin óndi í hølunum. Eftir einum mánað, í mai í 1998, var trímannabólkurin liðugur við arbeiðssetningin og nýggi KT-depilin kundi byrjað. Tá arbeiddu nevndir skjótt.
Í januar 2007 fekk eg høvið at avmynda Regin Ellingsgaard á básinum hjá FirstClass á taldgildu undirvísingarstevnuni BETT Show í London. Sama ár savnaði eg fyri Skúlabókagrunnin tilfar um ein talgildan undirvísingarportal. Í august 2007 spurdi eg í hesum sambandi Regin um undirvísingarligu støðuna í teld á føroysku skúlunum.
Í fjørð vórðu FirstClass og aðrar tænastur hjá Námi lagdar á Landsnet og hýstar í Elektron. - Tað er ymiskt, hvussu skúlar og lærarar hava tikið FirstClass við inni í undirvísingina, men á flestu skúlum er FirstClass samstarvsamboð hjá lærarum. Summir skúlar, av hesum kanska serliga miðnámsskúlar, hava tikið amboðið við í samskifti við næmingar eisini, sigur Hendrik Jacobsen, KT-ráðgevi, um 15 ára gomlu skipanina, sum seinast varð uppstigað 7. desember í 2013. - Stóran part av arbeiðsdegnum eru millum 200 og 250 logga á samstundis og aðrar tíðir eru um 80 - 100 brúkarar samstundis í skipanini. Hægsta talið er 357, ið eru samstundis á. Í dag eru tilsamans 20.000 brúkarar úr øllum skúlum í landinum í skipanini.
Umframt Regin Ellingsgaard og Hendrik Jacobsen, hildu Bjørn Kalsø, landstýrismaður við undirvísingarmálum og Magnus Tausen, stjóri í Námi, røðu, har allir gjørdu vart við tær stóru broytingar, sum eru farnar fram á teldu- og undirvísingarøkinum hesi fimtan árini. Semja mundi vera um, at eitt hitt størsta framstig ta stuttu tíð, síðani Nam bleiv til, er smidliga atgongdin, sum næmingar og lærarar hava fingið til allar tær samskipaðu orðabøkurnar, móðurmálsorðabókina og allar hinar, sum eru til og úr føroyskum máli. - Kanska skuldi henda skipan verður víðkað til at fevna allar borgarar í landinum, helt onkur. Og tað haldi eg við. Her hava vit eitt sjáldsama gott høvi at lata amerikanska hippie orðafellið Information wants to be free ganga út. Orðabøkur til øll!


text:
Øgilig øði á Hanusi Hansen í dag, Klaksvíksreiðarin skeldar í dag um revsingina, ið eitt av hansara skipum hevur fingið orsakað av ov nógvari hjáveiðu í makrelfiskiskapinum, skipið hevur tríggjar ferðir loyvdu nøgdina av sild, ja, eg skrivaði 3 ferðir! . Hann metur revsingina vera alt ov harða í mun til lógarbrotið. Eg haldi, at Hanus Hansen hevur misskilt okkara rættarskipan, um hann heldur, at revsingin skal kennast rímilig og akseptabul, og ikki fara ov langt uppum vinningin, ið man hevur av lógarbrotinum.
Eg skal siga beinanvegin, at eg ikki havi skil á fiskiskapi, gamaní, eg dugi væl at fanga síl, men eg havi ongantíð verið til skips, og tað eg veit um hjáveiðu, veit eg frá at hava spurt fólk.
Sum eg skilji, so fær man ov nógvan annan fisk, um man ikki er nærlagdur í hvussu man fiskar. Hetta hevur so tað avleiðing, at man yvirfiskar onnur fiskasløg, og hendan yvirfisking, má so takast av samlaðu kvotuni, tí annars fiska vit ov nógv sum tjóð og fáa trupulleikar við okkara fiskaríavtalum, og kunnu ikki kalla okkum burðardygg.
Av tí, at hetta er eitt rættiliga lætt lógarbrot at gera, og tí hetta kann hava sera stórar avleiðingar fyri okkum sum land, hevur man sett eina stranga revsing, har fiskiloyvið verður tikið frá skipum í eina tíð, um tey fremja hetta lógarbrotið.
Hetta skal noyða bátarnar at vísa størri nærlagni, og sostatt tryggja okkum, at vit sum tjóð ikki fáa trupulleikar við yvirfisking av ávísum sløgum. Hanus Hansen sigur við Vágaportalin, at heldur heldur hetta vera alt ov stóra revsing, kallar hetta dyggan smeit fyri peanuts. Hann sigur virðið á hjáveiðuna at vera 100.000 kr., og at hóskandi revsing hevði verið 100-300.000 kr. At hesin risareiðari, kallar ein fiskiskap, ið er 3 ferðir loyvda markið, fyri peanuts, vísir hvussu neyðugt tað er við einari strangari linju frá myndugleikunum.
Eg má bara staðfesta, at Hanus Hansen veit líka lítið um revsirætt, sum eg veit um fiskiskap. Vit revsa ikki fyri at fólk skulu fáa eina hóskandi hevnd fyri lógarbrot. Vit revsa, fyri at fólk ikki skulu gera lógarbrot. Eg eri vísur í, at Hanus Hansen og hansara menn, næstu ferð eru munandi meira nærlagdir, tá roynast skal eftir makreli, og hetta er tað, sum tað snýr seg um.
Eg havi áður skotið tað upp, og geri tað umaftur, lat hetta vera linjuna, tá tað snýr seg um ovurfisking av øllum slag.


text:
SENDINGAR
BRÚGVIN
Hvønn mánadag klokkan 15:00
Beinleiðis sending, sum viðgerð ymiskt, sum fyriferst í Runavíkar Kommunu.
R7 PREMIER LEAGUE
Hvønn mánadag klokkan 16:00
Beinleiðis fótbóltssending um ensku Premier League. John Andersen og Jonhard Hansen leggja til rættis.
VESPUREIÐRIÐ (í vetrarsteðg)
Hvønn mánadag klokkan 16:00
Beinleiðis ítrottarsending úr studio í Saltangará. John Andersen og Jonhard Hansen leggja til rættis.
METIS
Hvønn týsdag klokkan 13:00
Beinleiðis aktuell sending úr studio í Saltangará. Eivind Jacobsen leggur til rættis.
HUGNALØTAN
Hvønn mikudag klokkan 13:00
Beinleiðis sending úr studio í Saltangará saman við gesti. Helgi Abrahamsen leggur til rættis.
ANDØVSLØTAN
Hvønn hósdag klokkan 13:00
Hugarensl um leyst og fast. Beinleiðis aktuell sending úr studio í Havn. Óli Breckmann leggur til rættis.
TVÍSTØÐA
Hvønn fríggjadag klokkan 14:00
Kjaksending. Heri Joensen, Sunneva Mohr og Arni Zachariassen luttaka. Send spurningar til r7@r7.fo, ella sum boð á facebook hjá R7 Kringvarp, viðmerk Tvístøða. Tóri Højgaard er vertur.
"KOM Á 2069"
Hvønn fríggjadag klokkan 15:00
Sending um sjóvinnuna, har m.a. ringt verður til skipini at frætta frá teimum.
Eivind Jacobsen leggur til rættis.


text:
Tingmál
Uppskot til løgtingslóg um solarium
Løgtingsmál nr. 134/2010: Uppskot til løgtingslóg um solarium Uppskot til løgtingslóg um solarium § 1. Bannað er børnum og ungum undir 18 ár at taka sól í solarium. § 2. Landsstýrismaður ásetir við kunngerð, hvussu hesar reglur verða handhevjaðar. § 3. Landsstýrismaðurin í heilsumálum hevur ábyrgdina av at hava eftirlit við sólmiðstøðunum í Føroyum. Viðmerkingar Endamál: Endamálið við uppskotinum er at fyribyrgja og minka um talið á krabbameinstilburðum í húðini móðurmerkjakrabba. Sum er, hava vit í Føroyum onga lóg um heilsu –og ungdómspolitikk, tá tað snýr segum solarium. Eitt tilmæli í krabbameinsætlanini frá 2010 var at bannað børnum og ungum undir 18 ár at taka sól í solarium. Hetta, tí at solarium økir fleirfald um vandan fyri krabbamei ni í húðini og móðurmerkjakrabba. WHO og granskingardepilin fyri krabbamein IARC hava sett solarium í hægsta vandabólk, ið eisini inniheldur asbest, sigarettir og arsenik. Alneyðugt er tí, at gera munagóð átøk so óhugnaliga gongdin á krabbameinstilburðum í húðini verður broytt og fyribyrgd. Í fleiri ár vóru tilburðirnir av krabba í húðini vaksandi í Føroyum – bæði, tá talan var um móðurmerkjakrabba og húðkrabba. Hevur ein verið í nógvari sól sum barn ella ung, er ein alt lívið í størri vanda fyri atfáa móðurmerkjakrabba. Sambært serlæknum er eingin ivi um, at sól og solarium hava stóra ávirkan á, um fólk fáa móðurmerkjakrabba. Helvtin av teimum, sum brúka solarium, eru undir 24 ár. Av teimum, sum taka solarium í Føroyum, vitjar fimti hvør solarium eina ferð um vikuna ella meir, sambært Gallup kanning frá 2007.Hesi tøl eru tó minkað nakað, sambært Gallup kanning frá 2010. Kanningar vísa, at vitjar tú solarium eina ella fleiri ferðir mánaðarliga, økist vandin fyri móðurmerkjakrabba tvær til tríggjar ferðir. Í Fraklandi, Týsklandi og Skotlandi er forboð móti solarium fyri ung upp til 18 ár. Eitt slíkt forboð mæla bæði Krabbameinsfelagið, fleiri serlæknar til í Føroyum og hetta er eisini at av tilmælunum í krabbameinsætlanini. Serliga ung fólk eru upptikin av at síggja so væl út sum gjørligt, fylgja rákinum og vilja ikki vera øðrvísi. Ung fólk halda seg ofta síggja betur og frískari út, tá tey eru sólbrend – eisini um veturin. Við hesum hugburði er sjálvsagt, at tey ungu mangan halda solarium vera ein góðan møguleika. Tess ljósari húðin er, tess minni sól tolir hon. Ung fólk hugsa neyvan um, hvussu nógva sól júst teirra húð tolir. Ein sannroynd er tó, at flestu føroyingar hava avbera ljósa húð – júst hon, sum tolir minst av sól. Útsagnir sum: “Vit skulu royna at fáa so nógva sól sum gjørligt, tá hon skínur her”, ”Vit kunnu saktans fara í solarium, tí sólin skínur so sjáldan”, og “Tað er so gott fyri húðina”, eru ikki óvanligar at hoyra. Sum nevnt er eingin politikkur á økinum. Lætt er at fyribyrgja fleiri avtilburðunum við áhaldandi kunning og forboði – og hetta nýtist ikki at útiloka hvørt annað. Kunning er sjálvandi eisini neyðug og gagnlig. Í kjakinum um solariuforboð hevur onkuntið veri sagt, at tað er so trupult at seta forboð um 18 ára aldursmark við tað at tað er trupult at effektuera um sólmiðstøðirnar eru ómannaðar. Loysnin er, at framyvir verða bert sólmiðstøðir sum eru mannaðar. Annars gevur forboðið onga meining. Kann samanberast við at ung undir 18 ár ikki kunnu keypa sigarettir í handlum, men at tað ber til at keypa...Les meira
Uppskot til samtyktar um fíggjarligt frípláss
Løgtingslóg nr. 124/2010: Uppskot til samtyktar um fíggjarligt frípláss Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um at tryggja, at lesandi, stakir uppihaldarar og annars fíggjarliga sperdar familjur í størri mun hava gagn av skipanini um fíggjarligt frípláss Viðmerkingar Fíggjarligt frípláss merkir, at familjur fáa annaðhvørt ókeypis barnaansing ella niðursettan kostnað – alt eftir, hvør inntøkan hjá húsarhaldinum er. Hóast endamálið við skipanini um fíggjarligt frípláss er at javnstilla øll foreldur, er greitt, at skipanin ikki er nóg góð. Tað, sum serliga eigur at verða broytt í kunngerðini, er hetta: • Markið fyri, nær familjur kunnu fáa lutvís frípláss, eigur at vera hægri enn tær 275.000 kr., sum tað er í dag • Markið fyri fíggjarligum fríplássi eigur at verða hækkað hjá støkum uppihaldarum • Útbúgvingarstuðul, barnagjald og barnaviðbót eiga ikki sum nú at verða roknað sum a-inntøka. Hetta varð broytt við kunngerð í 2009 – nevniliga kunngerð nr. 88 frá 17.06.2009. Áðrenn tað vóru útbúgvingarstuðul og nettoveitingar – til dømis útbúgvingarstuðul, forsorgarveitingar og DIS inntøkur – ikki roknaðar sum a-inntøka. Sjálvsagt skal DIS inntøka telja við sum A-inntøka, men tað tykist ikki skilagott, at útbúgvingarstuðul, barnaviðbót og barnagjald skulu telja við sum A-inntøka. Landsstýrismaðurin í almannamálum ásetir hvørt ár við kunngerð markið millum frítt og lutvíst frípláss og ger av, hvør inntøka skal teljast sum A-inntøka. Fram til 2009 varð eitt nú útbúgvingarstuðul ikki taldur við sum A-inntøka. Tað førdi við sær, at lesandi við børnum høvdu væl betri møguleikar fyri at fáa sær eina útbúgving enn í dag. Tykist bakvent at byrja at rokna útbúgvingarstuðul sum A-inntøku sum nakað nýtt, samstundis sum vit áttu at givið barnafamiljum betri lestrarmøguleikar í Føroyum.Tað er serliga margháttligt, tá hugsað verður um, at seinastu árini er roynt at bøta um korini hjá lesandi við børnum við at lata eitt mánaðarligt ískoyti fyri hvørt barnið og við at hækka lestrarstuðulin til stakar uppihaldarar. Hesar upphæddir verða taldar sum A-inntøka. Og hetta ávirkar bert tey, sum hava smá børn á stovni, tey lesandi, sum hava børn í skúlaaldri, fáa framvegis henda peningin – men hava jú ikki útreiðslur til ansing. Um bæði foreldrini eru lesandi og onga aðra inntøku hava, so er familjan framvegis undir markinum og fær fult frípláss á dagstovni, men um bæði mamman og pápin eru lesandi og harumframt arbeiða niðursetta tíð fyri at fáa endarnar til at røkka saman, so eru tey mangan beint undir markinum, og tá ger verandi kunngerð í summum førum, at tað, tú vinnur, kann verður uppetið av gjaldinum til barnaansing. Frymilin, sum fríplássið verður roknað eftir, er ikki optimalur – markið, millum nær fólk fáa fult frípláss ella einki frípláss, átti at veri størri enn í dag. Fer inntøkan upp um 275.000 kr. árliga ella 23.000 kr. mánaðarliga, fæst eingin hjálp til fíggjarligt frípláss. Hetta ger, at eitt nú stakir uppihaldarar, sum arbeiða fulla tíð, kunnu uppliva, at um tey kýta seg, verður peningurin uppetin á tann hátt, at fríplássið ella lutvísa fríplássið dettur burtur. Øll vilja fegnast rinda fyri seg og sítt, men tað kann tykjast meiningsleyst, at um ein arbeiðir niðursetta tíð, fær ein fult frípláss, men um ein kýtir seg og arbeiðir fulla tíð, missir viðkomandi rættin til lutvís frípláss. Ella kanska ein stakur uppihaldari hevur møguleika at átaka sær nakra eyka arbeiðsuppgávur viðhvørt, at gera tilveruna lættari eitt tíðarbil, men...Les meira
Uppskot um at útgreina orsøkir til høga kostnaðin á vørum og tænastum í Føroyum og at vísa á neyðug tiltøk til tess at lækka kostnaðarstøðið
Løgtingsmál nr. 140/2010: Uppskot til samtyktar um at útgreina orsøkir til høga kostnaðin á vørum og tænastum í Føroyum og at vísa á neyðug tiltøk til tess at lækka kostnaðarstøðið Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um at útgreina orsøkir til høga kostnaðin á vørum og tænastum í Føroyum og at vísa á neyðug stig til tess at lækka kostnaðarstøðið hjá vinnu og húsarhaldum Viðmerkingar Búskaparfrøðingurin Heri á Rógvi hevur fyri stuttum lagt fram eina kanning av kostnaðarstøðinum á vørum og tænastum í Føroyum samanborið við onnur lond í Evropa. Kanningin vísir á, at við teimum altjóða samanberingartølum, ið kanningin byggir á, eru Føroyar dýrasta land í Evropa – meðan Danmark er á øðrum plássi. Fleiri føroyskir stovnar og feløg hava stuðlað kanningini: Kappingarráðið, Samtak, Hagstovan, Uttanríksráðið og Danmarks Statistik. Kanningin lýsir eina røð av tættum: Vørur, tænastur, býli, rentustøðið o.s..fr.. Men hon lýsir ikki orsøkirnar og møguleikarnar at broyta umstøður, infrakervi, kapping, brúkaravernd o.a., sum kann lækka kostnaðarstøðið. Tí er gylt høvi hjá landsstýri og løgtingi nú at taka næsta stigið til tess at fáa lýst týdningarmiklar orsøkir og bygnaðir, ið elva til støðuna – og ikki minst at leggja fram ítøkilig átøk, ið kunnu broyta gongdina. Frammanundan er onki neyvt yvirlit yvir gongdina í reallønini hjá føroyskum inntøkubólkum, og tískil vanta týdningarmikil amboð til tess at leggja neyvar politiskar ætlanir og at málrætta tær skipanir, ið verða settar í verk. Talan er um álvarsmál fyri gerandisdagin og trivnaðin hjá hjá føroyskum familjum og húsarhaldum, og um kappingarførið fyri føroyska vinnu. Skulu Føroyar mennast og draga fólk og íløgur til sín, er alneyðugt at venda gongdini og myndini av møguleikunum at virka og liva eitt sømiligt og mennandi lív í Føroyum. Tí verður skotið upp, at Løgtingið viðger hetta mál og heitir á landsstýrið um at taka táttin upp sum skjótast. Á Løgtingi, 1. mars 2011 Høgni Hoydal Tórbjørn Jacobsen Bergtóra Høgnadóttir Joensen Hergeir Nielsen Annita á Fríðriksmørk Sjúrður Skaale Bjørt Samuelsen Heini O....Les meira
Uppskot um at javnseta økini í landinum
Løgtingsmál nr. 143/2010: Uppskot til samtyktar um at taka upp samráðingar um at javnseta økini í landinum við at tryggja sjóvegis samferðslu í støðu við arbeiðssteðgi Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um beinanvegin at taka upp samráðingar við fakfeløg á almenna og privata arbeiðsmarknaðinum til tess at tryggja avtalur um, at økini í landinum verða javnsett, tá um samferðslu ræður, og sjóvegis samferðslan kann røkjast í støðum við arbeiðssteðgi á arbeiðsmarknaðinum Viðmerkingar Sáttmálasamráðingarnar millum feløg á almenna arbeiðsmarknaðinum øðrumegin og Fíggjarmálaráðið og kommunurnar hinumegin, eru júst lidnar, og tað eydnaðist tíbetur at finna semju, hóast útlit vóru fyri arbeiðssteðgi. Í tí sambandi varð aftur varpað ljós á ein serstakan ójavnað millum økini í landinum, tá arbeiðssteðgur er. Afturvendandi hava støður tikið seg upp, har verkfall/verkbann raka serstakliga ójavnt kring landið, av tí at sjóvegis samferðslan til økir í landinum verður rakt umframt aðrar avleiðingar av arbeiðssteðgi. Áður var størri partur av landinum raktur av hesum, men eftir at koyrandi er millum 85% av føroyska fólkinum, eru tað nú serliga Suðuroyggin, Sandoyggin, Nólsoyggin og partvíst aðrar oyggjar, ið verða raktar. Tá arbeiðssteðgur hevur tikið seg upp – ella møguleikin fyri arbeiðssteðgi hevur ligið fyri í sambandi við sáttmálasamráðingar á bæði privata og almenna arbeiðsmarknaðinum – hevur av røttum verið víst á, at talan er um landsvegirnar hjá hesum økjum, ið verða rakt. Og at hesi øki tískil umframt at skula liva við avleiðingunum av arbeiðssteðgi fyri alt landið, verða tvífalt rakt, av tí at allir møguleikar fyri vanligari samferðslu, steðga. At hetta hevur djúptøknar avleiðingar fyri fólk, familjur, vinnu og vøruflutning, er eyðsæð. Harumframt er eisini talan um ein trygdarspurning, av tí, at fólk verða noydd at finna meira ella minni alternativar samferðsluvegir. Tað hevur somuleiðis verið afturvendandi, at tá støðan er íkomin ella er væntandi, koma knappliga uppskot um at gera nakað við málið. Og landsstýrisfólk og løgtingsfólk siga seg vilja leggja upp í ein arbeiðssteðg við lóg. Men eins skjótt tykist málið at verða burturgloymt aftur, tá sáttmálar eru undirskrivaðir. Fyri Tjóðveldi er tað sera avgerandi og eitt prinsippmál, at rættindini og skyldurnar á arbeiðsmarknaðinum verða avtalaðar við frælsum samráðingum á arbeiðsmarknaðinum. Fer annar samráðingarparturin, ið hevur tann valdsmøguleikan – nevniliga landsstýrið – inn við lóg í eina arbeiðsósemju, so er arbeiðsmarknaðurin og frælsi samráðingarrætturin syndraður. Tá verða avleiðingarnar djúptøknar og møguleikarnir fyri eini siviliseraðari loysn á so grundleggjandi spurningum, skotnir langt út í framtíðina. Málið um samráðingarrætt og verkfalsrætt á arbeiðsmarknaðinum, og hetta at javnseta økini í landinum viðvíkjandi samferðslu, skal sostatt loysast við samráðingum millum partarnar á arbeiðsmarknaðinum, áðrenn arbeiðssteðgur kemur í. Sjálvsagt er tað so – eins og gjørt hevur verið á øðrum arbeiðsmarknaðarøkjum – at um fakfeløg ella fakbólkar skulu siga frá sær verkfalsrætt á einum øki, so krevur tað afturbering á annan hátt. Tí er bert ein møguleiki: At landsstýrið tekur upp samráðingar við tey avvarðandi fakfeløgini á bæði almenna og privata arbeiðsmarknaðinum, ið eru avgerandi fyri sjóvegis samferðsluna, við tí endamáli, at gera eina avtalu um at javnseta økini í landinum, tá um samferðslu ræður. Nú er møguleikin at gera hetta í “friðartíð” – og bert eitt ár er til komandi sáttmálasamráðingar. Tí verður skotið upp, at Løgtingið tekur undir við fyriliggjandi uppskoti. Á Løgtingi, 1. mars 2011 Høgni Hoydal...Les meira
Uppskot til samtyktar um føroyskt mál á almennum skíggjum
Løgtingsmál nr. 180/2010: Uppskot til samtyktar um føroyskt mál á almennum skíggjum Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika og leggja fyri Løgtingið tingmál, sum tryggjar at fyritøkur, stovnar og onnur nýta tað føroyska málið við føroyskari stavseting, tá ið hesi fyri almenninginum seta upp teldustýrdar skíggjar, sum antin lýsa ella upplýsa og vegleiða almenningin um mannagongdir. Tað er alsamt meira vanligt at síggja skíggjar, sum verða settir upp ymsastaðni, og sum hava til endamáls at vegleiða kundan ella brúkaran, hvussu hann skal bera seg at, tá ið hann ger nýtslu av tí tænastu, sum fyritøkan, handilin ella stovnurin bjóðar. Mannagongdin við elektroniskum skíggjum mugu sigast at verða stór framstig fyri modernað vinnulív og kundatænastu sum heild. Hesi framstig ynskja vit at verað partur av, samstundis sum vit eiga at tryggja okkum at teir møguleikar sum eru í hesi tøkni verður gagnnýtt. Í hesum føri verður hugsað um ta málnýtslu,sum tøknin nýtir. Tá ið hon oftast við stuttum boðum skal kunna almenningin um eitthvørt. Hetta málið mælir uppskotið til verður á føroyskum. Dømi eru eisini um stórar føroyskar fyritøkur, sum ynskja at allur tekstur teirra áskíggjum, sum er ætlaður kundunum, skal verða á føroyskum. Her er tó talan um tænastu, sum føroyskt vinnulív í flestu førum keypir uttanlands, og kann tí verða trupult at fáa hetta ynski eftirlíkað hjá føroyskum fyritøkum, serstakliga um politiski myndugleikin ikki vísir hesum ans. Táið talan er um skíggjar, har flest allir føroyingar hava atgongd, og flestu føroyingar gera nýtslu av hesum skíggjum dagliga, er umráðandi, at tað mál, sum verður nýtt har, er føroyskt. Uppskotið vendir sær til skíggjar, sum verða nýttir til gjaldskort, peningaautomatir, umframt skíggjar sum verða nýttir við bensin og dieselpumpur, bilvask og annars allar tær tænastur har skíggjar, sum við telduteksti upplýsir kundan og vegleiðir honum, hvussu hann skal bera seg at. Táið talan er um føroyskar stavir síggja vit til stundum, at d verður nýtt ístaðin fyri ð og at i, o, u, y verða nýttir heldur enn í, ó, ú, ella ý. Hetta eigur myndugleikin, sum varðar av føroyska málinum ikki at góðtaka. og átti eisini verða óneyðugt í einum so framkomnum telduheimi, sum honum vit eru partur av. Hetta snýr seg um virðing fyri málinum og eisini fyri tøknini.Eisini er tað ein ásannan av tí týdningi tað hevur fyri okkara samleika, at tað er tað føroyska málið, sum verður nýtt mest møguligt í teimum tænastum, har almenningurin hevur atgongd. Tí er neyðugt, at vit verja og menna málið, so tað eisini fylgir við tí nýggju tøkni, sum vit ynskja, at samfelagið og vinnulívið skal verða partur av. Tað kann hugsast, at partur av uppskotinum kann loysast við heimild í marknaðarføringslógini og neyðugum tilhoyrandi kunngerðum. Hugsað verður her um grein 7a: ” Lýsingar og lýsingatilfar, sum er beinleiðis ætlað brúkarum í Føroyum, skal vera á føroyskum. Stk. 2. Landsstýrið kann áseta nærri reglur um mál í lýsingum og lýsingatilfari við kunngerð. “ Síðani er eisini vert at vísa á, at eftirlit er skipað hjá Brúkaraumboðnum og at landsstýrið tí kundi kannað um eftirlitsmyndugleikin av tí, sum mælt verður til her, eisini kundi ligið har. Á Løgtingi, 1. mars 2011 Annita á Fríðriksmørk...Les meira
Uppskot um broyting í løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap
Løgtingsmál nr. 185/2010: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap § 1 Í løgtingslóg nr. 28 frá 10. mars 1994 um vinnuligan fiskiskap, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 87 frá 18. august 2010, verða gjørdar hesar broytingar: 1) Í § 4 verður sum nýtt stk. 7 sett: "Stk. 7. Tríggja fjórðingar mark er sjógvurin innan fyri beinar linjur drignar gjøgnum hesi tilskilaðu støð í hesi raðfylgju: 1. 61º27,8595N – 006º58,2438W 2. 62º05,7875N – 007º48,0090W 3. 62º06,4506N – 007º47,7902W 4. 62º06,9408N – 007º47,4636W 5. 62º08,1731N – 007º45,5685W 6. 62º20,6580N – 007º16,9394W 7. 62°21,0616N – 007°15,4387W 8. 62°22,3353N – 007°07,4563W 9. 62°22,4984N – 007°06,1736W 10. 62°23,5266N – 006°59,5059W 11. 62°25,4007N – 006°48,9673W 12. 62°25,4810N – 006°48,3336W 13. 62°26,6064N – 006°32,1756W 14. 62°23,8467N – 006°15,0103W 15. 62°22,2312N – 066°10,2151W 16. 62°19,7101N – 006°08,9531W 17. 61°18,6760N – 006°34,6193W 18. 61°17,3757N – 006º39,4047W 0. 61º12,6532N – 006º44,1870W " 2) Aftaná § 9b verður sett: /3 2 "§ 9c. Eingin vinnuligur fiskiskapur við húki og troli eigur at verða loyvdur innan fyri tríggjar fjórðingar úr landi, sbrt. § 4, stk. 7." § 2 Henda løgtingslóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd. Viðmerkingar: Fiskiárið byrjar sambært lógini um vinnuligan fiskiskap hin 1. september. Væl undan tí skulu Havstovan og Fiskidaganevndin gera síni tilmæli, sum landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum skal gera sítt uppskot um fiskidagatal o.a. eftir. Løgtingið tekur til endans avgerðina um, hvussu fiskiárið skal skipast viðvíkjandi døgum, friðingum og á annan hátt. Í stóran mun hevur tingið higartil ikki viðgjørt annað enn at áseta dagatalið í ávísu veiðibólkunum, friðingin av Føroya Banka tó undantikin. Fleiri onnur tilmæli hava verið, eisini tilmæli sum Havstovan og Fiskidaganevndin stórt sæð hava verið samd um. Eitt av hesum er friðingin fyri allari húkaveiði inni við land. Myndugleikin hevur tó ikki givið hesum gætur. Tey flestu hava helst lagt til merkis, at tað higartil í hesum fiskiárinum hava verið óvanliga nógvar lýsingar/kunngerðir frá Fiskiveiðieftirlitinum í miðlunum um bráðfeingis veiðibann á ávísum økjum. Orsøkin er sjálvandi, at ov nógv hevur verið veitt av smáttfallandi gráum fiski. Í tilmælinum frá Fiskirannsóknarstovuni 12. juni 2007 stendur: ”Eingin vinnuligur fiskiskapur við húki eigur at verða loyvdur innan fyri 3 fjórðingar úr landi. Hetta fyri at verja smáfiskin.” Í tilmælinum frá Fiskirannsóknarstovuni 15. juni 2008 stendur: ”Eingin vinnuligur fiskisakpur við húki eigur at verða loyvdur innan fyri 3 fjórðingar úr landi, og til toska- og hýsustovnurin eru komnir fyri seg aftur, eigur heldur eingin vinnuligur fiskiskapur at verða loyvdur á leiðunum vístar í skjali 1.” 15. juni 2009 tilmælir Havstovan tað sama sum omanfyri, og í seinasta tilmælinum, sum var latið landsstýrismanninum 15. juni 2010, verður sagt: ”Fyri at verja árgangirnar av serliga toski og upsa eigur eingin vinnuligur fiskiskapur við húki (troli) at verða loyvdur nær landi, og harumframt eigur heldur eingin vinnuligur fiskiskapur at verða loyvdur á leiðunum vístar í skjali 1.” Tað tykist vera semja ímillum allar avvarðandi partar, lívfrøðingar og fiski- og útróðrarmenn, at veiðan eftir smáfiski hevur verið alt ov umfatandi í seinastuni. Fiskimálaráðið man vera komið til somu niðurstøðu, nú bráðfeingis veiðibann í tíð og ótíð verða lýst fyri ávís øki á landgrunninum, serliga nær landi. Fyri allar partar er tað búskaparliga betra loysnin, at góðu árgangirnir, sum nú eru komnir inn í...Les meira
Uppskot til løgtingslóg um Búskapargrunn Føroya
Løgtingsmál nr. 184/2010: Uppskot til løgtingslóg um Búskapargrunn Føroya Uppskot til løgtingslóg um Búskapargrunn Føroya Endamál § 1. Henda lóg skipar Búskapargrunn Føroya, ið skal tryggja búskaparligu áhugamál Føroya fólks, tá ræður um at nýta serinntøkur landsins, og skal nýtast sum amboð at røkka einum sjálvberandi búskapi, við: a) at tálma sveiggjum í føroyska búskapinum, ið kunnu standast av ikki-varandi serinntøkum, b) stigvíst at gera løgtingsfíggjarlógina óhefta av donsku ríkisveitingini, c) at rinda uttanlandsskuld landskassans til danska statin, d) at menna útbúgving og gransking í Føroyum. Inntøkur grunsins § 2. Serinntøkur landsins verða settar til síðis á fíggjarlóg og roknskapi landsins á serstaka kontu, nevnd Búskapargrunnur Føroya. Stk. 2. Serinntøkur, ið eru peningainntøkur frá ikki-varandi tilfeingi landins, eru: a) skattur sambært kolvetnisskattalógini, b) avgjøld og ágávur sambært løgtingslóg um kolvetnisvirksemi, c) heildarveitingin úr ríkiskassa Danmarkar frá og við ár 2012, d) gjaldførisinntøkur til landskassan í sambandi við sølu og umskipan av fyritøkum og stovnum landsins. e) rentur og avkast av grunsfænum. Stk. 3. Gjaldføri landskassans, sum í ár 2011 og fylgjandi ár er oman fyri minstainnlán landskassans, sambært løgtingslóg hesum viðvíkjandi, kann við fíggjarlógini flytast Búskapargrunni Føroya. Útgjaldskipan § 3. Úr Búskapargrunni Føroya verða skiftisgjøld flutt til løgtingsfíggjarlógina undir inntøkur. Skiftisgjaldið er ásett til 600 mió. kr. í 2012 og verður síðani lækkað við 75 mió. kr. árliga, til tað fellur burtur í ár 2020. Stk. 2. Allar gjaldførisinntøkur, ið Búskapargrunnur Føroya fær sambært § 2, stk. 2, pkt. d, skulu fylgjandi fíggjarár nýtast til at rinda uttanlandsskuld landskassans til danska statin. Stk. 3. Av skiftisgjaldinum, ið verður flutt til løgtingsfíggjarlógina sambært § 3, stk. 1, skal minst 1/4 verða nýttur til menning av útbúgving og gransking í Føroyum. Stk. 4. Tá ið samantaldu inntøkur grunsins sambært § 2, stk. 2, pkt. a-c og e og § 2, stk. 3 eru kr. 3,5 mia., leggur Føroya Landsstýri fram uppskot til løgtingslóg um nýtslu av realavkasti av íløgum grunsins, jbr. § 1. Stk. 5. Inntøkur grunsins sambært § 2, stk. 2, pkt. d gerast partur av samantaldu inntøkum grunsins í § 3, stk. 4, tá uttanlandsskuld landskassans til danska statin er rindað sambært § 3, stk. 2. Umsitingarlig viðurskifti § 4. Grunsfæ verður sett í virðisbrøv á fíggjarmarknaðinum eftir almennum leiðreglum um størst møguligan vinning við atliti til spjaðing av váða. Stk. 2. Grunnurin kann hava arbeiðsgjaldføri á innlánskontum í sentralbankum, peningastovnum og øðrum fíggjarstovnum. Stk. 3. Altjóða keypiorka av peningi grunsins skal tryggjast á bestan hátt. § 5. Landsstýrismaðurin í búskaparmálum stendur fyri og rindar umsiting av Búskapargrunni Føroya. Stk. 2. Landsstýrismaðurin í búskaparmálum tryggjar gjøgnumskygni í umsitingini av Búskapargrunni Føroya. Stk. 3. Greið frámerking av serinntøkum mótvegis øðrum inntøkum skal gerast í høvuðsyvirlitum til løgtingsfíggjarlóg og roknskap landskassans. Somuleiðis skulu greitt vísast úrslit áðrenn og eftir útgjald úr Búskapargrunni Føroya sambært § 3. Stk. 4. Landsstýrismaðurin í búskaparmálum fyriskipar neyðugar reglur, ið skulu lýsa, hvussu flytingar millum Búskapargrunn Føroya og løgtingsfíggjarlógina fara fram á løgtingsfíggjarlógini. Gildiskoma § 6. Henda lóg kemur í gildi dagin eftir, hon er kunngjørd. Lógarviðmerkingar Kapittul 1. Almennar viðmerkingar 1.1 Grundarlagið fyri uppskotinum um Búskapargrunn Føroya Føroyum tørva eina skipan og ítøkilig amboð, ið kunnu tryggja ein sjálvbjargnan føroyskan búskap. Eina skipan, ið tálmar sveiggjum í føroyska búskapinum. Eina skipan, ið tryggjar langtíðaráhugmál Føroya, eins væl og stutttíðaráhugamálini. Búskapargrunnur Føroya er eitt høvuðsamboð í...Les meira
Uppskot til løgtingslóg um loðsskyldu
Uppskot til løgtingslóg um loðsskyldu § 1. Øll skip, sum eru yvir 50 BRT/GT, skulu nýta loðs, tá siglt verður inn og út av havnum í Føroyum. § 2. Skip, sum hava skipara ella stýrimann umborð, ið hevur siglt í somu havn 3 ella fleiri ferðir seinastu 5 árini, nýtast ikki loðs, tá ið siglt verður inn í og út úr hesi havn. § 3. Landsstýrismaðurin ger nærri reglur fyri, hvussu skipanin við loðsskyldu skal virka, ásetir kostnað fyri leigu av loðsi og ger reglur fyri, hvørjar treytir skulu setast einum loðsi. § 4. Brot á hesa lógina verða revsað eftir reglunum í kapittul 11 í løgtingslóg nr. 165 frá 21. desember 2001 um trygd á sjónum. § 5. Henda løgtingslóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd. Viðmerkingar Uppskot til løgtingslóg um loðsskyldu verður løgd fram samstundis sum, at uppskot til løgtingslóg um at yvirtaka loðslógarøkið verður lagt fram. Javnan verður málið viðvíkjandi kravdum loðsi tikið upp á løgtingið og í miðlunum. Semja tykist verða um, at her er regluverkið ikki nóg gott, og at her má gerast nakað. Tað skal tó sigast, at nógv tey flestu fremmandu skipini, sum koma á okkara firðir og sund ynskja loðs umborð tá hesi vitja ein av firðum okkara. Men so eru tað skipini við fremmandari manning umborð sum ikki gera tað, og tá kann vandi verða á ferð. Orsøkirnar til at loðsurin verður valdur frá kunnu verða t.d. fíggjarligir ella tí at tey á brúnni ikki síggja nakran vanda í at fara inn uttan loðs. Nógv vinnuligt virksemi er við havnaløgini kring landið alt, samstundis sum virðismiklir aliringar mynda firðir okkara. Talan er sostatt um vrksemið, sum myndar vinnu okkara á landi og á sjógvi og sum er krumtampurin í føroyska vinnulívinum og búskapinum, og stendur hetta virksemi fyri so at siga øllum tí føroyska útflutninginum. Harumframt er hetta virksemi staðsett á leiðum, sum livir av reinum umhvørvi. Tí kann skaðin verða øgiligur um vit síggja stórt uppá skip við alskyns vandamikulum góðsi umborð, sum ferðast ókend inn og út frá landi okkara. Hetta fær lond aðrastaðni at seta strong trygdarkrøv um loðs og depositum og annað, sum ger, at virðingin fyri umhvørvinum og djóralívinum har um leiðir, er í hásæti. Men so tykist ikki vera í Føroyum. Tað er ógvuliga naivt at trúgva, at hendingin við Olshanu ikki endurtekur seg. Hví skal hon ikki tað? Her sigla skip regluliga inn og út eftir firðum okkara, og tey hava frítt at fara við vandamiklum góðsi og við skiparum, sum als onki kenna til firðirnar. Hevði ein loðsur verið umborð á russiska trolaranum Olshanu, tá ið skipið sigldi útaftur, hevði skipið neyvan siglt á flesjarnar. Tað vóru øll samd um, tá ið skaðin var hendur. Og beinanvegin var almannakunngjørt frá útinnandi valdinum, at nú fór skipanin við kravdum loðsi at verða sett í verk. Síðani eru gingin fleiri ár, uttan at nakað alment er komið fram um, at nakað er broytt á hesum øki. Tað undrar stórliga, at slík tøgn valdar um hetta málið, serliga tá ið hugsað verður um tann skaða, sum skip við ókunnufólki á brúnni kunnu verða atvoldin til. Ætlanin við hesum lógaruppskoti er ikki at gera broytingar í ásetingum og heimildum, ið givnar eru við løgtingslóg um trygd á...Les meira
Uppskot um at seta nevnd at gera fíggingarleist til útbygging av samferðslukervinum
Løgtingsmál nr. 187/2010: Uppskot til samtyktar um at seta nevnd at gera fíggingarleist til útbygging av samferðslukervinum Uppskot til samtyktar Løgtingið heitir á landsstýrið at seta faknevnd at gera eitt uppskot til fígging av framhaldandi útbygging og viðlíkahaldi av samferðslukervinum við atliti at samfelagsbúskapi, ferðslustýring, økismenning, umhvørvi og samhaldsfesti. Viðmerkingar Eitt væl útbygdt samferðslukervi er ein fyritreyt fyri vøkstri og trivnaði í landinum. Stórar íløgur hava síðani miðskeiðis í fimtiárunum verið gjørdar, fyri at røkka politiska málsetninginum um vegasamband til hvørja bygd, og at fáa oyggjasamfelagið so væl knýtt saman sum yvirhøvur til ber, við vegum, brúm, tunlum og ferjum. Neyvan nakar man ivast í, at tað, at ferð kom á samferðsluútbyggingina, ikki minst tá farið varð undir tunnilsboringar í sekstiárunum, hevur verið grundarlag undir stórum parti av tí framburði føroyska samfelagnum hevur verið fyri. Í dag hava 85% av landsins íbúgvum fast vegasamaband sínamillum, og sostatt má sigast, at komið er rættuliga langt, í mun til ein dreym um at gera 18 oyggjar til eitt samanknýtt øki. Nøkur heilt stór fet vórðu tikin, tá brúgvin við Streymin alment varð tikin í nýtslu í 1973, og tá undirsjóvartunlarnir til Vágarnar og Norðuroyggjar lótu upp í ávíkavíst 2002 og 2006. Sitandi Løgting hevur fleiri reisir viðgjørt tunnilsverkætlanir. Bæði nýgerð av tunnilsleiðum á landi, og bygging av undirsjóvartunli til Sandoynna og millum Eysturoynna og Streymoynna. Tunlar eru munandi tyngri at lyfta fíggjarliga, samaborið við vegagerð. Bæði í byggikostnaði, men ikki minst eisini í viðlíkahaldi. Eitt nú kostar tað á leið 11 milliónir árliga at viðlíkahalda teir báðar verandi undirsjóvartunlarnar, og hesin prísur hækkar væntandi munandi, tá tunlarnir eldast og tørva størri ábøtur. Tá fleiri undirsjóvartunlar vera, skal eisini rúm fígging vera til dagføringar av hesum. Landsverk metir, at skal vega og tunnilskervið vera í besta standi, skulu á leið 775 – 1050 kr pr metur tunnil og 250 kr pr metur landsveg setast av til viðlíkahald. Bert kravið til viðlíkahald og dagføringar, liggur sostatt langt omanfyri 100 mio krónur, vilja vit hava eitt samferðslukervi í fullgóðum standi. Umframt vegir, tunnlar og brýr, hoyra eisini havnagerð, tyrlupallar og flogvøllur/-vallir til eitt nútímans infrakervi, sum landið hevur ábyrgdina av. Landsverk gjørdi fyri nøkum árum síðani eina samferðsluútbyggingarætlan fyri 2008-2020. Í henni sæst bæði yvirlit yvir møguligar framtíðar útbyggingar, og ætlanir fyri nýgerð og dagføringum av verandi samferðslukervi. Hetta vala arbeiði, er gott grundarlag undir arbeiðinum hjá samferðslunevndini. Samlaðu útbyggingarætlanirnar í Samferðsluætlanini krevja minst 5 milliardir krónur. Skal tað bera til, at fáa gjørt ynsktu útbyggingarnar – um ikki allar, so stóran part av teimun – og skal fíggjarorka vera til neyðuga dagføring og viðlíkahald, er neyðugt at tryggja, at landið fær inntøkur til hetta. Í flestu førum fíggjar landsskassin útbyggingina av samferðslukervinum. Tá fyrstu tunlarnir vórðu gjørdir á landi, vóru eisini kommunurnar við til at bera partar av útreiðslunum. Hesum varð gingið burtur frá. Tá farið varð at byggja undirsjóvartunlar, varð fyrstu lutvís brúkarafígging gjørd til part av fíggingarleistinum fyri tunlarnar. Størsta partin av íløguni, hevur landskassin tó goldið við árligari játtan. Tunlarnir bera seg so mikið væl fíggjarliga, at teir kundu burturav verið fíggjaðir av brúkaragjøldum. Fyri ein komandi Skálafjarðatunnil er hetta galdandi í enn størri mun, men fyri Sandoyartunnilin er eingin møguleiki fyri, at hesin verður sjálvfíggjandi. Útrokningar vísa, at inntøkurnar frá Sandoyartunlinum neyvan fara at røkka longri enn til...Les meira
Uppskot um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum
Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum (Yvirtøka av málsøkinum loðslógarøki) § 1. Í løgtingslóg nr. 41 frá 10. mai 2006 um ræði á málum og málsøkjum, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 7 frá 17. februar 2010, verður § 1, stk. 2, nr. 18 strikað. § 2. Løgtingslógin kemur í gildi 1. august 2011. Serligar viðmerkingar Vísandi til lógina um ræði á málum og málsøkjum, sokallaða ræðislógin, verður skotið upp, at loðslógarøkið verður yvirtikið, og at hetta verður staðfest við løgtingslóg. Fíggjarligar avleiðingar Viðvíkjandi fíggjarligu avleiðingunum av at yvirtaka málsøkið, verður hetta viðgjørt undir nevndarviðgerðini. Almennar viðmerkingar Javnan verður málið viðvíkjandi kravdum loðsi tikið upp á løgtingið og í miðlunum. Semja tykist verða um, at her er regluverkið ikki nóg gott, og at her má gerast nakað. Tað skal tó sigast, at nógv tey flestu fremmandu skipini, sum koma á okkara firðir og sund ynskja loðs umborð tá hesi vitja ein av firðum okkara. Men so eru tað skipini við fremmandari manning umborð sum ikki gera tað, og tá kann vandi verða á ferð. Orsøkirnar til at loðsurin verður valdur frá kunnu verða t.d. fíggjarligir ella tí at tey á brúnni ikki síggja nakran vanda í at fara inn uttan loðs. Nógv vinnuligt virksemi er við havnaløgini kring landið alt, samstundis sum virðismiklir aliringar mynda firðir okkara. Talan er sostatt um virksemið, sum myndar vinnu okkara á landi og á sjógvi og sum er krumtampurin í føroyska vinnulívinum og búskapinum, og stendur hetta virksemi fyri so at siga øllum tí føroyska útflutninginum. Harumframt er hetta virksemi staðsett á leiðum, sum livir av reinum umhvørvi. Tí kann skaðin verða øgiligur um vit síggja stórt uppá skip við alskyns vandamikulum góðsi umborð, sum ferðast ókend inn og út frá landi okkara. Hetta fær lond aðrastaðni at seta strong trygdarkrøv um loðs og depositum og annað, sum ger, at virðingin fyri umhvørvinum og djóralívinum har um leiðir, er í hásæti. Men so tykist ikki vera í Føroyum. Tað er ógvuliga naivt at trúgva, at hendingin við Olshanu ikki endurtekur seg. Hví skal hon ikki tað? Her sigla skip regluliga inn og út eftir firðum okkara, og tey hava frítt at fara við vandamiklum góðsi og við skiparum, sum als onki kenna til firðirnar. Hevði ein loðsur verið umborð á russiska trolaranum Olshanu, tá ið skipið sigldi útaftur, hevði skipið neyvan siglt á flesjarnar. Tað vóru øll samd um, tá ið skaðin var hendur. Og beinanvegin var almannakunngjørt frá útinnandi valdinum, at nú fór skipanin við kravdum loðsi at verða sett í verk. Síðani eru gingin fleiri ár, uttan at nakað alment er komið fram um, at nakað er broytt á hesum øki. Tað undrar stórliga, at slík tøgn valdar um hetta málið, serliga tá ið hugsað verður um tann skaða, sum skip við ókunnufólki á brúnni kunnu verða atvoldin til. Á Løgtingi, 1. mars 2011 Høgni Hoydal Annita á Fríðriksmørk Sjúrður Skaale Bergtóra H. Joensen Hergeir Nielsen Bjørt Samuelsen Tórbjørn Jacobsen og Heini O....Les meira


text:
Ítróttur fyri brekað á Nám X
Næmingar á NámX á eysturskúlanum høvdu ein serligan ítróttadag týsdagin 1. November. Talan var um næmingar á ítróttalinjuni, sum fingu høvið at royna seg í ítróttagreinum, ið fólk við breki íðka.
Undirvísingin byrjaði í eini skúlastovu. Martin Johannesen og Ragnvald Jensen greiddi frá sínum royndum sum ítróttafólk, og komu við uppskotum hvussu ítróttatilboðini kunnu skipast, so fólk við breki eisini kunnu íðka.
Martin, ið íðkar racerunning, greiddi frá eini legu/kapping, sum hann luttók á í summar, hann hevði bæði myndir og filmar at vísa, so næmingarnir kundu fáa eina mynd av hvat racerunning er.
Martin legði dent á at øll kunnu íðka og at tað er gott at kunna røra seg. Hann segði at enda, at málið hjá honum er at gerast enn betur og harvið koma upp í hægri bólkar.
Ragnvaldur Jensen greiddi frá hvussu tað er at vera ítróttafólk við menningartarni. Hann hevði heiðursmerki við, sum hann vann til EM í svimjing í ár. Hann greiddi frá hvussu hann vandi og hvat, ið krevst av venjing og lívsstíli, um tú skal luttaka á altjóða kappingum.
Næmingarnir settu spurningar og vístu stóran áhuga fyri frágreiðingunum hjá teimum báðum.
Eftir ein matarsteðg, hildu vit fram í fimleikahøllini við koyristóls-kurvabólti og goalbólti, sum er eitt bóltspæl fyri blind og sjónveik. Næmingarnir vístu spølunum stóran áhuga, hetta var sjálvandi ein avbjóðing hjá teimum, men tey hildu seg tó ikki aftur men gjørdu sítt besta, sjálvt um tey sótu í koyristóli ella vóru blind. Síðsta spælið á skránni henda dagin var boccia.
Tiltakið eydnaðist sera væl, næmingarnir vístu stóran áhuga og okkara ítróttafólk dugdu væl at greiða frá sínum royndum.
Myndir frá degnum síggjast HER
Kalendari
Slóðir
Innanlanda
- Ítróttafelagið Smæran
- Ítróttafelagið Svanur
- Ítróttasamband Føroya
- Meginfelag teirra brekaðu
- Javni
- Sjóndepilin
- Deyvafelagið
Nlsk. sambondini fyri brekað
Altjóða sambond


text:
Kári P á Strondum 2 hvítsunnukvøld kl.19
mentan26-05-2017 - 10:08 - Jóanis Nielsen
Vælkendi vísusangarin Kári P verður í biografsalinum 2 hvítusunnukvøld kl 19 – ja hvør kennir ikki sangirnar Villar víddir – Meirilitin ræður – Kalli Katt – Bara tú riggar og nógvir aðrir góðir.
Møguleiki er at tekna seg til konsertina á stralan@stralan.fo ella ring /sms til 216500.
Kostnaður 130 kr og tú fært kaffi og køkur ókeypis í steðginum.
Vit hava terminal.
Tað er avmarkað pláss í salinum.
Ikki seld atgongmerki verða seld við dyrnar hálvan tíma áðrenn konsertina.
Strálan
Les eisini:


text:
Útskiftingarnevndin hevur gjørt úrskurð í máli um býti av haganum Innarahelvt í Hesti.
Eigararnir hava freist til 23. juli 2012 at kæra úrskurðin til yvirútskifting.
┌tskiftingarnevndin hevur gj°rt ˙rskur Ý mßli um břti av haganum Innarahelvt Ý Hesti
Vi hesum verur hagin břttur Ý tveir hagapartar:
Ľ Innarahelvt, matr. nr. 91a, 5 merkur og 12 gyllin
Ľ Mijan, matr.nr. 91b, 3 merkur og 4 gyllin.
Innarahelvt liggur eftir břti einbřtt til eitt festi (landsj°r), mean Mijan liggur til 18 innangars br˙k (matr.nr.), sum eiga frß 1 gyllin til 1╝ m°rk.
J°rin innangars Ý Hesti er j˙st skift ella samanl°gd, sum menn eisini siga. Tß ta břti er f°rt Ý matrikulin, verur eigararskarin Ý Mijuni ikki so smßbřttur.
Eigararnir hava freist til 23. juli 2012 at kŠra ˙rskurin til yvir˙tskifting.
Kelda: www.us.fo
Nianfyri er nřggja břti lřst vi reyum.
Les meira um uttangars˙tskiftingina her.
Les meira um innangars˙tskiftingina her.
Les meira um ˙tskifting her.
NŠrri fŠst at vita vi at venda sŠr til Umhv°rvisstovuna og spyrja eftir Peturi Nielsen, ˙tskiftingarformanni (peturn@us.fo), ella Jˇgvani Frřdal, ˙tskiftingarmanni (jogvanf@us.fo).


text:
Barbara Holm 25.09.2017 (20:01)
Afturum Taks: Fiktión, ósamsvar og sjálvverja
Í málinum um skattafrádráttin hjá Eik hevur Taks stjórin Eyðun Mørkøre alment sagt frá, at tey hjá skattavaldinum ikki hava kent seg villleidd av Eik Banka (nú Betri Banka) í nógv umrødda skattamálinum.
Hetta hevur hann sagt eftir at hann sjálvur hevur meldað málið til løgregluna eftir boðum frá Bárði Larsen, bráðfeingisstjóra á Taks, sum varð settur at kannað skattamálið – bæði við atlitið til Eik banka og við atliti til, hvørt Taks hevur røkt sína skyldu nóg væl.
Til tann seinna spurningin í málinum vísir fulla innlitið í kanningina hjá Bárði Larsen, sum Sosialurin nú hevur fingið hendur á, at Bárður Larsen er sera hvassorðaður um tað, sum gekk fyri seg hjá Taks í hesum tíðarskeiði.
Spurdu Skat um hjálp
Eitt punkt hjá Bárði Larsen er skrivið, sum Taks sendi til danska Skat í august 2016. Í hesum spyr Taks donsku starvsfelagarnar um ráð um, hvussu sleppast kann undan at taka eina nýggja avgerð í skattamálinum – sum gav Eik banka 500 milliónir í skattafrádrátti. Taks vildi hava ráðgeving um, hvussu avgerðin kundi broytast heldur enn at setast úr gildi. Bárður Larsen vísir til svarið frá danska Skat og sigur, at danska starvsfólki dugir at síggja, at hendan grundgevingin, sum hann hjálpir Taks við, er eitt sindur veik, tí at enda vísir viðkomandi á, at um man roynir at “broyta” niðurstøðuna heldur enn at taka eina nýggja niðurstøðu, so verður tað helst funnist at. “Der skal således formuleres argumenter for, hvorfor Taks ikke på daværende tidspunkt har forholdt sig til dette – hvad er årsagen til, at man nu – på et senere tidspunkt – mener at de skattemæssige værdier er anderledes??”, spyr Skat starvsfelagarnar í Føroyum um.
Bárður Larsen vísir á grundgevingar hjá Taks fyri, at man vildi broyta avgerðina heldur enn at ógilda hana. Men víðari skrivar hann:
“Tað er nærliggjandi at meta hesa konstruktión at vera eina fiktión meira enn eina reella niðurstøðu. Tað mest reella vildi verið at sagt, at avgerðin 30.juni 2015 (fyrra avgerðin, red), var endalig, men at hon var ógildug, tí hon var ikki nøktandi upplýst, og at hon tí átti at verið afturkallað. “, skrivar Bárður Larsen.
Hetta seinasta brotið, har Bárður Larsen vísir á, at man skuldi sagt, at avgerðin frá juni 2015 var ógildað tí hon ikki var nøktandi upplýst, er serstakliga áhugavert.
Tí eftir at málið varð meldað til løgregluna hevur Eyðun Mørkøre sagt, at hann ikki upplivir tað sum, at Eik hevur afturhildið upplýsingum fyri Taks og at hann sum stjóri hjá skattavaldinum metir stovnin verða nøktandi kunnaðan til at taka eina rætta avgerð. Hesum er Bárður Larsen tó ósamdur í.
“- Í tíðini fram til 30. juni 2015 eru fleiri týðandi dømi um, at Eik afturheldur upplýsingum og teknar eina villeiðandi mynd av málinum”, skrivar Bárður Larsen.
Mótsiga sær sjálvum
Meðan Eyðun Mørkøre heldur, at Taks ikki er villleitt í málinum, so er eitt beinleiðis mótsigandi í hasum, at eitt skjal, sum grannskoðararnir hjá Eik (Spekt) vildu hava Eik at senda til Taks í sambandi við málið, gjørdist tað avgerðandi í endaligu støðutakanini hjá skattavaldinum.
Tað merkir, at Spekt gjørdi eitt upprit í 2014 um skattamálið, har teir sáddu iva um, hvørt Eik yvirhøvur hevur rætt til skattafrádráttin. Men heldur enn at senda hendan spurningin víðari til skattavaldið, so spurdi Eik HVUSSU man kundi draga tapið á 500 milliónir frá, og ikki UM man kundi draga tað frá.
Í fyrstu atløgu – á sumrið 2015 – eydnaðist tað eisini hjá Eik at fáa viðhald í, at man átti rætt til skattafrádráttin.
Men í seinnu atløgu – í februar 2017 – var tað júst hendan áskoðanin hjá Spekt, sum saman við øðrum skjølum lá til grund fyri, at Taks broytti meining og segði 0 krónur í goodwill. Eitt hugtak, sum Bárður Larsen eisini er sera atfinningarsamur ímóti í frágreiðingini.
“- Júst tey skjølini, sum Spekt og onnur eggjaðu leiðsluni í Eik til at geva Taks í 2013, vístu seg at vera avgerandi fyri málið", skrivar bráðfeingisstjórin
Víðari vísur Bárður Larsen á tað heldur undrunaverda í argumentatiónini hjá Taks í hesum málið.
“- At Eik fram til fyrru avgerðina 30. juni 2015 afturhelt upplýsingum og teknaði eina mynd av málinum fyri Taks, ið var egnað til at geva eina ófullfíggjaða og skeiva mynd av málinum, tað váttar eisini seinna tilgongdin í málinum, tá ið málið tíðliga í 2016 verður tikið upp aftur. Eitt nú skriv frá Taks til Eik dagfest 8. mars 2016, har Taks setir fram eina rættiliga detaljeraða umbøn um upplýsingar, kann bara tulkast so, at har vóru nógvir upplýsingar, sum vóru týðandi fyri avgerðina, ið Taks ikki hevði fingið fram til fyrru avgerðina 30. juni 2015”, skrivar Bárður Larsen.
Eisini skrivar Bárður Larsen aðrastaðni í frágreiðingini soleiðis:
“- Víðari er ringt at fata slíkt skriv (spurningar til Fíggjarligt Støðufesti sendir í mai 2016, red) sum annað enn dømi um, at Taks ikki sjálvt kann hava hildið málið nóg væl upplýst í fyrru fasuni”, skrivar Bárður Larsen. Málið er nú meldað til løgregluna og nú skal støða takast til, um málið skal roynast í rættinum.
In.fo hevur í dag roynt at fingið viðmerking frá Kristinu Háfoss, landsstýriskvinnu í fíggjarmálum. Ætlanin var at spyrja Kristinu Háfoss, um hon framvegis hevur álit á stjóranum í Taks, eftir at Bárður Larsen, bráðfeingisstjóri, er komin við so lemjandi atfinningum av stovninum, har hann millum annað kemur eftir, at Taks-avgerðin frá februar í ár er "fiktión heldur enn veruleiki". Men tað hevur enn ikki eydnast at fáa viðmerking frá Kristinu Háfoss.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Føðingardagurin varð hildin í Roykstovuni í Kirkjubø. Turið er so snild, at hon hevði buss til okkara báðar vegir, tað gav ein ekstra spenning. Festligt at síggja øll koma veitsluklødd út á Frælsið.
Tað er fyrstu ferð, eg havi verið í veitslu har. Men fyrst var rundvísing á skránni, bóndin tók ímóti í føroyskum klæðum, so tað var festligt.
Døgurðin var laksaflís, lambskjøt og rabarbudessert + kaffi.
Turið fekk fleiri talur, væl býttar sundur í ættarlið: Leyvoy, undirritaða, Alda, Silja og long distance Frida Sofía. Stuttligt at samanbera talurnar, allar samdar um tað heilt grundleggjandi, men hvør við persónligum vinkli.
Turið hevur átt húsini í Leivsgøtu 4 nú í nógv ár, og tað skal hon eiga, at húsið er enn - ella aftur eitt samlingsstað, har familjan altíð er vælkomin. Turið hevur samlað okkum mangar ferðir, til ólavsøku, nýggjár og føðingardagar og minningarhald. Børnini hava eitt serstakt pláss hjá stóru Turið, hvør finnur upp á at gera døgurðaparty og so bara hava børn sum gestir? Ella at hava eina søgustund, har børn í lurtiførum aldri eru vælkomin?
Okkara føroyski urtagarður telur nú gamlar veðurbardar plantur, sum eru komnar fyri seg við velting og taðing, sum yrkingarnar hjá S av S og bókina hjá Sigerti og nýggjar litfagrar vøkstrir, aldar fram úr góðari mold sum bókmentasøguna og tær smáu vínreyðu gávubøkurnar. Eitt so frálíkt hugskot og munandi stuttligari gáva enn “citater til verdens bedste mor” ella “kort og godt om verdens bedste far”. Jú hon er eisini kreativ og umsitur okkara felags arv við virðing og nærlagni.
Góða Turið, vit hava verið nógv saman (og nú senda vit blíðar tankar til Sólvallagøtu í Reykjavík) – tá ið børnini vóru smá høvdu vit “fróar frídagar” í Føroyum, vit gingu í seks vikur í Norðurspania, vit súkklaðu á Gotlandi, kvæðatúr við Norrønu og Rumeniatúr. Vóni, at vit fáa mangar góðar løtur afturat. Takk fyri alla hjálp og stuðul, bæði kensluliga kæra systir og fakliga kæri professari og mentor.


text:
Í løtuni eru 84 skip skrásett í altjóða føroysku skipaskrásetingini FAS. Inntøkurnar frá skipanini eru í løtuni 60 milliónir krónur árliga – tann sonevndi tonasju-skatturin. Áhugin fyri FAS hevur verið á eini góðari leið, síðani hon kom, men nógv fleiri skip kundu verið í skipanini, um FAS ikki var á svartalista – FOC – hjá altjóða flutningfakfelagnum ITF. Saman við 34 øðrum fløggum er FAS á listanum, og í løtuni er einki sum bendir á, at føroyska skipanin sleppur av aftur í bræði.
- Vit hava roynt at gjørt tær ábøtur, sum ITF hevur víst á eru neyðugur, men tað tykist sum at ITF ikki er áhugað í, at FAS yvirhøvur skal sleppa av listanum, sigur Hans Johannes á Brúgv, stjóri á FAS.
Anfinnur Garðalíð, formaður í Skipara- og navigatørfelagnum og limur í føroyska manningarfelagnum FMU, er samdur við stjóranum fyri FAS.
- Vit vóru á tveimum fundum við umboð fyri ITF í fjør og vístu á tær broytingar, sum eru gjørdar, men tað er sum, at lokalar kreftir hava so stóra makt, at tær klára at halda okkum á listanum, sjálvt um ábøtur eru gjørdar, sigur hann.
Tað, sum Anfinnur Garðalíð sipar til, er, at umboðini fyri Norra, Svøríki og Danmark brúka sína ávirkan til at halda Føroyum á svartalista, so teirra skipaskrásetingar ikki missa skip til føroysku skipanina.
Brot úr grein í Dimmalætting hesa vikuna


text:
Í fleiri ár hevur lundastovnurin verið minkandi og versnandi í Føroyum. Men í ár sær betri út. Alsamt fleiri lundapisur hava verið at sæð, og nebbasildin sær stór og feit út. Hetta fortelur Kringvarpið.
Í samrøðu við Rólant Waag Dam í KVF, greiðir lívfrøðingurin, Jóhannis Danielsen, frá at árini 2015 og 2016 sóu fín út, men í ár hava tey sæð enn meiri sildbera. Hetta merkir, at lundin er betri fyri tá føðin er betri, og hetta ger at størri partur av lundanum velur at reiðrast. So er at vóna at pisurnar allar koma undan.
Jóhannis undirstrikar tó, at hóast hetta eru góð tekin, so fer tað enn at taka nøkur ár, áðrenn lundastovnurin kann vera mettur sum veksandi, og ikki fyrr enn í møguliga 2025 kann tað vera forsvarligt at veiða lunda aftur. Hann undirstrikar tó, at hetta er ilt at spáa um enn.
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
- Eg eri samdur í, at vit hava dugað ov illa at lækka dagatalið, sigur Anfinn Olsen, formaður í Reiðarafelagnum.
Í nýggjasta blaðnum hjá Dimmalætting verður fiskidagaskipanin viðgjørd gjølla, og millum annað er samrøða við Anfinn Olsen í blaðnum.
- Trupulleikin við fiskidagaskipanini, sum vit hava haft, er, at tað hevur ongantíð verið mangul uppá dagar, og tí hevur hon ikki virkað avmarkandi.
Anfinn Olsen heldur, at vit áttu at farið yvir til at fylgt fiskifrøðini betur, men hann heldur eisini, at tað er ikki fiskifrøðingar, sum avgera, hvussu væl stovnanir eru fyri.
- Um ein stovnur er niðurfiskaður, so kemur hann ikki fyri seg, uttan so at náttúran sigur, at hann skal koma fyri seg.
Les alla samrøðuna í nýggjasta blaðnum hjá Dimmalætting.


text:
Carl Jóhan Jensen tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins/
Innstillingarnar til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins eru almannakunngjørdar, og tað er skaldsøgan hjá Carl Jóhan Jensen, Eg síggi teg betur í myrkri. Forspæl til ein gleðileik, ið er føroyska uppskotið til virðislønina. Skaldsøgan snýr seg um íslendska skaldið og ævintýraran Benedikt Einarsson, sum tá bókin byrjar, er umborð á ferðaskipinum M/S Lyra á veg úr Bergen til Føroya. Hann situr í einum sólstóli á afturdekkinum, tá hann verður fyribeindur, og er sostatt í ferð við at doyggja, meðan hann sær tilveru sína fyri sær sum í dreymi. Lesarin fær innlit í tankarnar hjá doyggjandi skaldinum og frættir um ógvusligar upplivingar, hann hevur verið fyri í einum lívi, sum er merkt av rembingunum í Europa millum nítjandu og tjúgundu øld.
Á sama hátt sum í siðmenningarskaldsøgum verður dentur lagdur á ættarslag og uppruna, og fyrsti partur av skaldsøguni er ein lýsing av foreldrunum hjá Einari Benediktson og teirra samlívi. Bókin er eitt heilskapað listaverk, har kynstriga hendingagongdin og málið verða samantvinnað í eini óloysandi heild. Málsligi búnin er fjølbroyttur og poetiskur. Málsliga er skaldsøgan merkt av, at høvundin er yrkjari, og heitið á skaldsøguni stavar eisini frá eini yrking hjá Emily Dickinson.
Skaldsøgan Eg síggi teg betur í myrkri. Forspæl til ein gleðileik kom út á Sprotanum í 2014. Anna Mattsson hevur í sambandi við tilnevningina týtt bókina til svenskt. Hini londini hava nominerað:
Danmark
Digtsamling, Gyldendal, 2015
Digtsamling, Gyldendal, 2015
Det samiske sprogområde
"savkkuhan sávrri sániid" (Utrættelige ord) af Sara Margrethe Oskal
Digtsamling, Iđut AS, 2012
Finland
"Graniittimies" af Sirpa Kähkönen
Roman, Otava, 2014
"Maskrosgudens barn" af Sabine Forsblom
Roman, Schildts & Söderströms, 2015
Færøerne
"Eg síggi teg betur í myrkri – Forspæl til ein gleðileik" (Jag ser dig bedre i mørket - Indledning til et glædesspil) af Carl Jóhan Jensen
Roman, Sprotin, 2014
Grønland
"Zombiet Nunaat " (Zombieland) af Sørine Steenholdt
Novellesamling, Milik, 2015
Island
"Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett" (Kærligheden – et nervevrag. Ingen dans ved Fiskeklippen) af Elísabet Kristín Jökulsdóttir
Digtsamling, Viti menn, 2014
"Þrír sneru aftur" (Tre mand vendte tilbage) af Guðbergur Bergsson
Roman, JPV, 2014
Norge
Roman, Forlaget Oktober, 2015
"Historie om et ekteskap" af Geir Gulliksen
Roman, Aschehoug, 2015
Sverige
"Sånger och formler" af Katarina Frostenson
Digtsamling, Wahlström & Widstrand, 2015
"I varje ögonblick är vi fortfarande vid liv" af Tom Malmquist
Roman, Natur och Kultur, 2015
Åland
"Mirakelvattnet" af Carina Karlsson
Roman, Schildts & Söderströms, 2015
Vinnarin fær 350.000 kr 1. november í DR Koncerthúsinum í Keypmannahavn


text:
Kaj Klein hevur við tveimum sínum seinastu útgávum givið føroyingum nøkur av bestu føroysku løgunum innan populeru fólkarokk genruna. Men hóast hetta tykist hann næstan at vera útihýstur úr Kringvarpinum. Eg skilji hetta als ikki. Tað er so ikki tí, at genran ikki fær ríkiliga rúmd í útvarpinum.
Kaj Klein gav fyrr í ár út fantastisku fløguna “Í andglettinum”, ein fløga har hansara rødd og røddin hjá Mariu Guttesen ganga upp í eina hægri eind, og sum er nakað so fantastiska góð, fangandi, vælskrivað og vælspæld, stutt sagt frálík. Hon er á tremur við løgum, ið áttu at verið slagarar, ið vit øll sungu við til, tí løgini eru stuttlig, fangandi og fólkslig og tekstirnir eru líkatil og viðkomandi. Hví hendan fløgan verður so lítið spæld, tá aðrar fløgur í somu genru, men av nógv verri góðsku, vera tráspældar, tað skilji eg ikki.
Men seinastu dagarnar havi eg lurta nokkso fitt eftir næstseinastu fløguni hjá Kaj, hon var eisini framúrskarandi og í stóran mun líka fólkslig, men hon leið somu lagnu í Kringvarpinum. Tað er fantastiskt at hoyra løg sum “Palla’sa pengar”, “Summarsangur”, “Stilt lag” og “Sawyer”, hetta er so gott! Eg skilji tað ikki, hví hesar fløgur ikki hava skítfult av løgum á playlistunum, tá eg samstundis skal hoyra útgávur í treyðugt eru útgávuverdar tráspældar.


text:
Fyritreyt fyri at fáa eina nøktandi og samanhangandi tænastu, er at endurvenjing verður raðfest innan allar geirar, sigur tilmælið, ið er handað landstýriskvinnunum Sirið Stenberg og Eyðgunn Samuelsen um skipaða endurvenjing.
Ein arbeiðsbólkur hevur arbeitt við at seta í verk og gera regluverk um skipaða endurvenjing. Málið hevur verið at tryggja eina samanhangandi tænastu, uttan mun til hvør mynduleiki hevur ábygd, og uttan mun til til hvør veitarin er.
Endurvenjingartilboð hava í ávísum førum verið treytað av staðbundnum viðurskiftum, og tað er umráðandi at øll fáa somu møguleikar fyri at fáa endurvenjing, er niðurstøðan í tilmælinum. Fyri at tryggja, at allir borgarar fáa somu endurvenjingartilboð, er kunnandi faldari framleiddur til borgarar og heilsustarvsfólk. Tí hevur tað stóran týdning at talan er um eina samskipaða raðfesting frá øllum pørtum.
Ábyrgdarbýtið millum heilsuverk, almannaverk og kommunur má gerast greiðari í lóggávu. Serkøn endurvenjing skal fara fram á sjúkrahúsunum, meðan Almannaverkið hevur ábygd av at veita almenna endurvenjing, tá ið talan er um borgarar millum 18 og 66 ár fyri at fáa ella varðveita tilknýtið til arbeiðsmarkaðin.
Kommunurnar hava ábyrgd av at veita heimabúgvandi fólkapensjónistum endurvenjing fyri at stimbra hesum at verða verandi í egnum heimi sum longst.
Bólkurin mælir til at ein endurvenjingarætlan fylgir við sjúklinginum, tá ið flutt verður millum geiranar.
Samstarvið og samskiftið millum ymsu geiranar má styrkjast við samskipan og endurvenjingarætlan, verður sagt.


text:
Hósdagin skulu bretar á fólkaatkvøðu gera av, um Bretland framvegis skal vera við í ES-samstarvinum.
Bretski forsætisráðharrin, David Cameron, lovaði í samband við valið í fjør, at vann hann valið, skuldu bretar aftur sleppa at taka støðu til, um land teirra framvegis skal vera partur av ES-samstarvinum, sum er so nógv broytt síðan bretar seinast atkvøddu um ES í 1975.
Tann atkvøðugreiðslan verður hósdagin, og tað er so lítil munur millum tey, sum atkvøða fyri ES og tey sum atkvøða ímóti, at hóast nei-síðan hevur verið frammanfyri, er eingin sum torir at siga hvønn veg úrslitið fellur.
Og hetta sæst aftur á fíggjarmarknaðinum og á partabrævamarknaðinum, har íleggjararnir bíða í stórum spenningi eftir úrslitinum.
Eingin veit, hvørjar avleiðingarnar vera, um bretar á fólkaatkvøðuni siga, at Bretland skal taka seg úr ES. Fíggjarmarknaðirnir hava tó reagerað við stórum kursfallum, bæði á partabrævamarknaðinum og á valutamarknaðinum, har pundið hevur fingið eina regulerað yvirháling hesa seinastu vikuna. Hinvegin er kursurin á gullið hækkaður munandi, tí íleggjarar hava plaserað sínar pengar ístaðin.
Fríggjadagin vendi gongdin tó eitt sindur, tí tá hækkaðu partabrævakursirnir eitt sindur og pundið styrknaði aftur.
Ein av orsøkunum var álopið á bretska politikaran, Jo Cox, sum var stungin og skotin til deyðis á alfaravegi í London hósdagin. Hon var, sambært tíðindum, dripin av einum, sum rópti "Britain First", tá hann rann avstað, og hetta kann hava fingið tey ivasomu til at taka støðu fyri bretskum limaskapi í ES, skrivar danska heimasíðan finans.dk.
Veljarakanningar í Bretlandi geva ábendingar um eitt øgiliga spennandi val, og tí er fullkomiliga ógjørligt at siga nakað um hvønn veg úrslitið fer.


text:
Ein skriviblokering kann seta mangt ymiskt í gongd, sum tú ongantíð hevði væntað. Havi seinastu dagarnar verið púra tóm fyri hugskotum til eina góða klummu, kanska eisini vegna øll skotini leygarkvøldið, sum hava eitrað heilan.
Tómt, púra tómt. Eitt hugskot, sum ikki er meiri enn hálvt og sum so verður burtur og verður avloyst av tí næsta, sum heldur ikki er meir enn tríkvart og puff vekk. Ongin reyður tráður, onki nakað, bert ein tanki um nakað, ið kundi blivið til okkurt og tó ikki.
Hetta fekk meg at hugsa um, tá eg gekk í barnaskúla og man skuldi skriva ein setning, ella eitt orð, ella eitt navn, eitt lýsingarorð, eitt sagnorð, sum alt bleiv tveitt í ein bolla og síðani lisið upp eitt fyri og annað eftir og sum formaði eina søgu, mest sum av sær sjálvum. Setningar sum “Beinta, bakaði bollar, á takinum hjá grannanum, meðan Ása roytti ókrút á vesinum” og annað volapykk fekk mangan láturin fram hjá teimum flestu. Eg elskaði hetta orðaspælið, minnist eg.
So, eg hugsaði at royna hetta, við trimum tankum eg hevði í høvdinum júst ta løtuna, og so royna at finna eitt hugskot til okkurt, sum líktist eini klummu.
“Fifty shades darker”, parafiliur/fetich og ein býtúrur í Havn, bleiv tað til.
Eg skuldi megna at skriva eina klummu, við hesum trimum lyklaorðunum.
Eg kann siga so mikið sum, at eg var í býnum leygarkvøldið og hugdi eftir “Fifty Shades Darker”. Eg haldi tað verða fascinerandi, at fólk hava ymiskar fetichir. Vit eru fleiri sum droyma um at verða domineraðar av Christian, sum hann er í bókunum. Men tá alt kemur til alt, so hugsi eg, at tað er betri í fantasiini enn tað var, um maðurin knappliga gekk runt heima í slitnum cowboybuksum og leðurpíski og bíðaði eftir, at eg kom heim frá arbeiði. Tað er akrasum, tað passar ikki inn í vanliga gerandisdagin við at koyra børn til skótar og handbólt, og tveita ræsta fiskin í grýtina og hita garnatálgina, vissi maðurin knappliga troppar upp í køkinum og ræsta luktinum í hasum outfittinum. Tað hevði bara verið totalt “off-side", akrasum hvat tramin gert tú Snikmar??
Men tað fascinerandi er, hvat ið tendrar okkum hvør í sær. Hvat halda vit er frekt og kinky, og kundu vit yvirhøvur hugsað okkum at útlivað nakrar av hesum fantasiunum, ella lata vit tað verða við tankan?
Eg kann brúka tímar omaná tímar við at lesa um ymiskar parafiliur/fetich. Tað mest spennandi er tað, sum eg slett ikki skilji og ikki kann seta meg inní, sum eg kundi hugsað mær at blivið klókari uppá. “Oculolinctus” til dømis, ið merkir at blíva tendraður av at slikka eygnaknøttin hjá onkrum. Tað er so løgið í mínari verð, men so vanligt í parafiliverðini, at orðið finst í orðabók fyri parafiliur (okey, so á wikipedia meðni), so tað má merkja at tað eru fleiri, ið dáma hetta her við eygnaknøttum. Hvussu kemur man inná, at hatta er tað man kundi hugsað sær, vissi man fer heim við onkrum eitt leygarkvøld?
To be continued...


text:
01.09.2017 - Av: fp
Atlantic Airways er nú við í fylgjarakortskipanini hjá MBF
Nú er ikki longur neyðugt at gjalda dupult fyri flogferðaseðilin, tá tú hevur tørv á at hava hjálpara við á ferðini.
Avtalan merkir, at fylgjarin hjá tí ferðandi, sum hevur MBF fylgjarakort, fær 50% í avsláttri av galdandi almannakunngjørda ferðaseðlaprísinum, íroknað avgreiðslugjald.
Avtalan merkir, at tey, ið hava tørv á at hava fylgjara við sær, tá tey flýgva við Atlantic Airways, fáa fylgjaran við fyri ein lægri kostna. Fyri fylgjaran skal gjaldast 50% av grundprísinum + avgjøld og avgreiðslugjald. Avslátturin fyri fylgjaran er treytaður av, at tann ferðandi hevur galdandi fylgjarakort frá MBF.
Ferðaseðil við fylgjara skal bíleggjast beinleiðis frá Atlantic Airways, sum eisini skal hava avrit av fylgjarakortinum. Ferðaseðilin fyri tann ferðandi við fylgjarakortinum, og fylgjaran, skulu bókast samstundis.
Ein partur av gjaldinum fyri ein flogferðaseðil er avgjald. Hetta mugu øll ferðandi gjalda, og tað er ikki fevnt av avsláttri. Ein tilvildarliga valdur einvegis 'Altíð' ferðaseðil úr Vágunum til Billund í oktober kostar kr. 1.749. Skipanin á heimasiðuni hjá Atlantic vísur, at av hesum er grundprísurin kr. 1.469, avgjøld kr. 230, og avgreiðslugjald kr. 50. Í hesum føri er kostnaðurin fyri fylgjaran kr. 1.014,50 (50% av 1.469 + 230 + 50). Er talan til dømis um ein 'Sveiggj' ferðaseðil á somu rutu, ið kostar kr. 635 (til ung ml. 18 og 26 ár ella lesandi) er grundprísurin kr. 355, avgjøldini kr. 230, og avgreiðslugjaldið kr. 50. Í hesum føri hevði kostnaðurin fyri fylgjaran verið kr. 457,50.
Vit fegnast um avtaluna við Atlantic, ið ger tað munandi bíligari at ferðast við flogfari hjá teimum, ið hava tørv á fylgjara. Smyril Line hevur verið við í skipanini í tvey ár, og fólk við fylgjarakorti fáa fylgjara við ókeypis, tá tey ferðast við Norrønu.


text:
Í dag fekk MBF vitjan av formanninum í Danske Handicaporganisationer, Thorkild Olesen, sum í hesum døgum er gestur hjá Føroya Blindafelag, og Ruth Thomsen, sum er forkvinnu í Føroya Blindafelag.
Gott samstarv hevur seinastu árini verið millum DH og MBF, og seinast vit hittust var í Genève, tá ið politiska skipanin var til próvtøku í Sameindu Tjóðum. Síðani tá hevur politiska skipanin fingið niðurstøður sendandi frá ST. Í dag varð sjálvsagt tosað aftur og fram um, hvussu gongur á teimum ymisku økjunum.
Ein góð løta, har steðgað varð á eina løtu, fyri síðani at fara víðari. Takk fyri vitjanina, Thorkild og Ruth.


text:
Vi alene vide ...
15.03.2010
Teimum ungu skal man ikki lurta eftir, tey hava ikki vísdóm, sum vit gomlu.
"Ungdómur og vísdómur fylgjast sjáldan at", heldur Katrin Dahl seg vita í lesarabrævi tann 12. mars 2010. Katrin Dahl gitir seg fram til, hví tey ungu í Huxa meina tað tey siga og heldur at tey annars skulu hugsa seg um, áðrenn tey tosa. Sic!!
Nakað soleiðis grundgevur Katrin Dahl, fyrrverandi royndur politikkari, í lesarabrævinum fyri sínum sjónarmiði um, at kirkja og statur ikki skulu slítast frá hvør øðrum.
Katrin Dahl er ikki einsamøll um at nýta henda argumentatiónsteknik, sum populert kallast "karaktermorð", og sum snýr seg um at loypa á og niðurgera avsendaran ístaðin fyri at lurta og viðgera evnið.
Eitt gott kjak gevur møguleika fyri at partarnir kunnu gerast klókari, men tað ger slík útsøgn sum henda hjá Katrini Dahl ikki. Hvørki tey ungu ella onnur sum lesa lesarabræv hennara gerast klókari av hesum skrivi hennara. Og Katrin sjálv tykist fyri langari tíð síðani at hava tikið støðu í málinum, hevur lukkað av og man vera trupul at náa við orðum. Soleiðis tykist í hvussu er út frá málburði hennara og mátanum hon svarar hesum útspæli aftur.
Í einum góðum konstruktivum kjaki skilir tú persón og evni frá hvør øðrum. Hetta er eitt skúladømi um tað øvugta.
Samband
Turið Debes Hentze
Djúpagilsvegur 14
FO-188 Hoyvík
tlf. 519700
tdh@hentze.fo


text:
Fundarfrásøgn 23/01-2013
Fundirnir hjá skúlastýrinum eru ásettir at verða 1. mikudag í hvørjum mánaði kl. 18.00.
Skúlastýrið fekk heilsað upp á Boga Andreasen, sum er skúlastýrislimur fyri kommununa.
Hin skúlastýrislimurin er Bjørghild Djurhuus, hon hevði ikki fingið boð til fundin. Boðini vóru farin til Helenu Dam á Neystabø.
Tosað var nógv um tilmeldingina til 1. flokk og forskúlan. Allir limirnir hildu, at her skuldi ein betur lýsing gerast fyri at fáa flest møgulig børn í Sankta Frans skúla á hvørjum ári.
Framhaldsdeild var eisini á skránni. Avgjørt var, at nýggj umsókn skal sendast til allar kommunustýrislimir og umsitingina hjá Tórshavnar Býráð. Nýggj umsókn skal verða gjørd á næsta fundi.
Mál til næsta fund 06/02-2013:
Umsókn um framhaldsdeild.
Arbeiðslisti.
Fíggjarætlan fyri 2013.
Á fundi: Katrin, Frank, Jan, Bogi, Torkil og Jóhan


text:
Fyri góðari viku síðan fór ein hending fram í miðbýnum í Barcelona í Spania, ið skakaði alt Evropa. Ein vøruvognur koyrdi við nógvari ferð inn í stórar mannamúgvur av fólki, á høvuðsgøtuni í Barcelona, Las Ramblas, og drap 15 fólk og særdi mong fleiri. Sama dag hendi sama hending í populera ferðafólkabýnum Cambrils.
Í fýra dagar var álopsmaðurin, Younes Abouyaaqoub, leysur, inntil hann bleiv funnin og dripin av spanska politinum. Tólv menn tilsamans eru undir illgruna fyri at hava átt part í atsóknunum. Átta teirra eru funnir, men fýra eru enn leysir.
Í gjár bleiv ein stór mótmælisgonga hildin í Barcelona, at mótmæla og fordøma terroratsóknum. Sambært BBC metti spanska politiið at ein hálv millión fólk vóru samlaði í stórbýnum Barcelona at mótmæla. Skeltið og slagorð við orðunum "No tinc por", ið merkir "Eg eri ikki bangin" á katalanskum, vóru hoyrd og sædd yvir alt. Í tí stóru mongdini av fólkini ið mótmæltu á gøtuni vóru m.a. katalanski forsetin, Carles Puigdemont, og spanski forsætisráðharrin, Mariano Rajoy. Spanski kongurin, Felipe, var eisini millum mongdina av fólki ið mótmæltu.
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
Nú tak er lagt oman yvir túnið millum spælistøðini Perluna og Reinsaríið í Tórsgøtu í Havn, fer Sámal Ravnsfjall at spæla har í dag. Konsertin verður kl. 16.
Ætlanin er at skipa fyri regluligum konsertum fríggjadag seinnapart í summar undir takinum millum Perluna og Reinsaríið, og byrjað verður við Sámal Ravnsfjall í dag.
Takið er lagt á, og mánadagin varð túnið royndarkoyrt, tá ið Danny & The Veetos og Lea Kampmann spældu í góðveðrinum.
Nú Sámal skal spæla, kann roknast við einum sindur av hvørjum, tí hann hevur eina stóra lagaskjáttu at taka úr. Konsertin hjá Sámali Ravnsfjall verður kl. 16.


text:
Í farnu viku var borgarstjórin í Sunda kommunu á virkisvitjan hjá GreenIQ í Hvalvík í sambandi við, at tey fyri fyrstu ferð royndu nýggjastu uppfinning sína GreenArc 3K Mobil.
Á heimasíðuni hjá Sunda kommunu verður upplýst, at Green Arc 3K Mobil er eitt oljureinsianlegg, sum er í einum viðfestisvogni. Hetta ger anleggið sera lætt at flyta. Ímeðan stormarnir hava leikað í í vetur, hava teir hjá GreenIQ arbeitt inni í gomlu smiðjuni hjá Jóhannes í Hvalvík og ment skipanina til oljudálking.
Green Arc 3K Mobil er eitt anlegg, sum kann taka olju upp í bátahyljum og kann reinsa áleið 2800 litrar um tíman. Skipanin er í einum vogni við skimmara, pumpu, el-agrigat, separatortanga, og 1000 litur tanga til olju.
- Tað, sum er sermerkt við hesi skipan er, at man tekur oljuna burturúr og koyrir vatnið aftur á sjógv. Skipanin er mobil og kann gerast klár á staðnum uppá 10 minuttir. Ein persónur klárar einsamallur at fáa skipanina í gongd og soleiðis fyribyrgja eini oljudálking, skrivar kommunan.
Hvussu skipanin virkar, kann síggjast HER


text:
Arbeiðið við at fáa grundlagt Egilsgarð omanfyri Kvívík tekur sína tíð, men nú er gongd komin á aftur. Langhúsini, sum eru týðandi partur av garðinum, eru um at vera liðugt smíðað
Á økinum omanfyri landsvegin omanfyri Kvívík skal víkingagarðurin Egilsgarður liggja. Ætlanin var upprunaliga, at garðurin skuldi standa liðugur um hesa tíðina, men seinkingar hava havt við sær, at tað ivaleyst fara at ganga nøkur ár, áðrenn føroyingar og ferðafólk fáa møguleika at vitja ein føroyskan víkingagarð við øllum tí, sum har til hoyrir.
Talan er um eitt øki, sum er smáar 27.000 fermetrar, og á økinum verður ein heilur víkingagarður við bæði kirkju, langhúsi, húsum, smáttum og enntá einum eftirgjørdum vatni, har neyst verða sett upp og føroyskir bátar fara at flóta.
Langhúsini
Kirkjan, sum verður partur av garðinum, er liðugt smíðað í Íslandi, har hon varð sett upp og síðani tikin niður aftur og flutt til Føroya. Hon stendur nú í einum goymsluhøli, klár at verða sett upp aftur.
Hin stóri bygningurin, sum skal mynda Egilsgarð, eru langhúsini, sum eisini eru smíðað í Íslandi. Arbeiðið við at gera langhúsini er um at vera liðugt, og tá tey eru klár, verða tey, eins og kirkjan, tikin niður og send til Føroya.
Fyrimyndin til langhúsini eru tey húsini, sum standa á Eiriksstøðum í Íslandi, men støddin er smíðað eftir teimum mátum, sum eru funnin í útgrevstrunum í Kvívík, har hesi langhúsini vóru 21 metrar long (innan) og 5.75 metrar breið, har tey vóru breiðast.
Komandi summar verður ferð sett á at byggja víkingagarðin lidnan, men í hesum góðu tíðum, har tað er torført at finna handverkarar, kann tað taka sína tíð, siga fyriskipararnir. Væntandi verður víkingagarðurin Egilsgarður liðugur um eini tvey ár. Endaligi garðurin fer at kunna hýsa bæði ferðavinnu- og undirvísingartiltøkum, har tað verður gjørligt antin bara at vitja, ella at gista í eina ella fleiri nætur. Matstova verður tilknýtt garðinum.ð
Myndir: Egilsgarður


text:
Viðtøkur
Endamálið við rørsluni er at økja um trivnaðin hjá kynsligu minnilutunum í samfelagnum, umframt at betra um rættindini og arbeiða fram ímóti fullari javnstøðu í øllum viðurskiftum samfelagsins, m.a. við kunning og sum heild at gerast sjónligari.
Viðtøkur fyri LGBT Føroyar
§1 Navn og heimstaður
Rørslan eitur “LGBT Føroyar”* – rørsla til frama fyri samkyndum, tvíkyndum og transpersónum
Rørslan hevur heimstað í Tórshavn
§2 Endamál
Endamál rørslunnar er :
• at leggja lunnar undir eitt rúmligt samfelag, hvørs eyðkenni er fjølbroytni og virðing fyri ymiskleikunum hjá hvørjum einstøkum.
• at skapa trivnað og eitt mennandi umhvørvi fyri samkyndum, tvíkyndum og transpersónum.
• at virka fyri, at øll uttan mun til kynsliga ábending og kynsligan samleika skulu hava somu rættindi og skyldur og somu møguleikar at liva og virka í føroyska samfelagnum,
• at bróta niður fordómar og varpa ljós á umstøðurnar hjá samkyndum, tvíkyndum og transpersónum.
• at veita ráðgeving, stuðul og upplýsing
• at virka fyri altjóða samstarvi við líknandi feløg
§3 Limir
Ein og hvør, ið tekur undir við endamálinum, kann gerast limur í rørsluni.
§4 Aðalfundur
Aðalfundurin er hægsti myndugleikin hjá rørsluni. Aðalfundurin verður hildin á hvørjum ári í mars mánaði. Aðalfundurin verður lýstur alment ella við skrivi til hvønn einstakan lim í minsta lagi fýra vikur áðrenn fundin. Uppskot til aðalfundin skulu vera nevndini í hendi í seinasta lagi eina viku áðrenn fundin. Nevndin kann í serstøkum føri gera frávik frá tíðarfreistum.
Fundarskrá:
1. Val av orðstýrara.
2. Ásfrágreiðing.
3. Roknskapur verður lagdur fram.
4. Innkomin mál.
5. Val av 6 nevndarlimum og 2 ella fleiri varalimum
6. Áseting av limagjaldi
7. Ymiskt.
Nevndarlimir vera valdir við, at limirnir skriva nøvnini á 6 valevnum á atkvøðuseðlar, og tey við flest atkvøðum eru vald. Orðstýrarin skipar fyri uppteljingini. Stendur á jøvnum verður lutakast. Valskeiðið er 1 ár
Eykalimir vera valdir við, at limirnir skriva nøvnini á 2 ella fleiri valevnum á atkvøðuseðlar, og tey við flest atkvøðum eru vald. Orðstýrarin skipar fyri uppteljingini. Stendur á jøvnum verður lutakast. Valskeiðið er 1 ár.
Limir, ið hava goldið limagjald, hava atkvøðurætt, og øll mál verða avgjørd við vanligum meiriluta av teimum, ið møta og hava atkvøðurætt á aðalfundinum
Eykaaðalfundur skal haldast, um ein meiriluti í nevndini ella ¼ av limunum ynskja hetta. Eykaaðalfundur skal fráboðast limunum skrivliga við 14 daga freist.
§5 Nevndin
Rørslan verður stjórnað av eini 6-mannanevnd, vald á aðalfundinum.
Nevndin skipar seg á fyrsta nevndarfundi eftir aðalfundin við talsfólki, skrivara og peningarøkli. Harumframt fáa nevndarlimirnar ábyrgd av hvør sínum øki innan miðlar og marknaðarføring, plitiskt arbeiði, ráðgeving og upplýsing og tiltøk.
Fer nevndarlimur frá ella fær ikki møtt á fundi, kemur varalimur í hansara stað.
Nevndin hevur ábyrgdina av øllum virkseminum hjá rørsluni og kann eftir tørvi seta aðrar bólkar at arbeiða við ávísum økjum og evnum.
Rørslan verður bundin við undirskrift frá peningarøklinum ella av 2 nevndarlimum.
Við veðseting av føstum ognum ella við upptøku av lánum krevst nevndarsamtykt og undirskrift frá peningarøklinum og minst 3 nevndarlimum.
Stutt frágreiðing verður skrivað í fundarbók um alt, sum verður viðgjørt á nevndarfundi. Henda skal undirskrivast av øllum nevndarlimum á fundi.
Nevndarfundur er ikki viðtøkuførur, uttan so at minst 3 nevndarlimur eru á fundi.
§6 Fíggjarviðurskifti
Roknskaparárið er álmanakkaárið
Nevndin skal bera so í bandi, at greiniligur roknskapur verður førdur yvir allar inntøkur og útreiðslur.
§7 Útihýsing
Limir, ið skaða virksemi hjá rørsluni, kunnu vera útihýstir.
Nevndin kann í styttri ella longri tíð ella endaliga útihýsa lim, sum á einhvønn hátt mótarbeiðir áhugamálunum hjá rørsluni.
Limur hevur rætt til skrivliga ella munnliga at føra fram síni sjónarmið fyri nevndini, áðrenn avgerð verður tikin.
Limurin, sum í styttri ella longri tíð ella endaliga verður útihýstur, kann krevja, at spurningurin verður lagdur fyri fyrstkomandi aðalfund til endaliga avgerð.
Á aðalfundinum skulu 2/3 atkvøða fyri útihýsing av liminum. Viðkomandi limur skal hava møguleika at føra sjónarmið síni fram á aðalfundinum
§8 viðtøkubroyting og avtøka
Nevnd og limir kunnu seta fram uppskot til broytingar í viðtøkunum. Hesar viðtøkur kunnu broytast við vanligum meiriluta á aðalfundi.
Rørslan kann ikki takast av uttan so, at allir limir skrivliga hava fingið fundarboð, og at 4/5 av møttu limunum atkvøða fyri avtøku
Verður rørslan tikin av, skulu ognirnar latast onkrum vælgerandi endamáli til frama fyri samkynd, tvíkynd og transpersónar.
Soleiðis samtykt á stovnandi aðalfundi í Tórshavn 01.06.2011


text:
Tað eru longu 4 ár síðani barnagarðurin var tikin í nýtslu.
Í dag hátíðarhalda foreldur saman við børnum dagin úti í barnagarðinum.
20.09.2007
Barnagarðurin á Mýrunum 4 ár.
Tað eru longu 4 ár síðani barnagarðurin var tikin í nýtslu.
- Foreldragjøld 2
- Foreldragjøld
- Runavíkar kommuna raðfestir ferðavinnu
- Joan Skibenæs kommunulækni í Skálafjarðar læknadømi
- Svimjihallarverkætlanin – kunningarsíða
- Hoyr um annan – hygg um teg sjálvan
- Fráboðan um forskúlar undir verkfallinum
- Vit ferðast ikki ígjøgnum lívið einsamøll
- Krubban
- Nýggjárshald á Skála
- Nýggárshald í Saltangará
- Bannað at brenna spillolju
- Kommunuskrivstovan og Kunningar- stovan um jólini og nýggárið
- Syngja jólini inn í Kelduni
- Loyvi til nýggársbál
- Verjugrót á Bakka
- Fjøruvegurin á løgtingsfíggjarlógini 2018
- Vatnverk í Æðuvík
- Málningaframsýning á Skála
- Ruskplássið í Oyndarfirði stongt