text:
Í dag leggur Kristina Háfoss, løgtingskvinna, vegna Tjóðveldi fram lógaruppskot, ið tryggjar, at almenningurin kann fáa innlit í, hvussu politiskir flokkar, løgtingslimir og valevni fíggja valstríð og virksemi teirra, herundir hvør privatur stuðul verður latin flokkum, løgtingslimum og valevnum.
Hetta verður gjørt við, at politiskir flokkar skulu gera roknskap, ið eitt nú skal innihalda upplýsingar um inntøkukeldur floksins. Herundir upplýsingar um møguligan privatan stuðul, og frá hvørjum hesin kemur. Eisini skal í frágreiðing til roknskapin upplýsast, um løgtingslimir ella valevni floksins móttaka privatan stuðul.
Um talan er um uttanflokka valevni ella uttanflokka løgtingslim, og viðkomandi móttekur privatan stuðul, skal viðkomandi lata fyrisitingini hjá Løgtinginum frágreiðing um møguligan stuðul.
Øll kunnu síðan fáa innlit í roknskap og frágreiðingar hjá fyrisitingini hjá Løgtinginum.
Í dag eru politiskir flokkar, løgtingslimir og valevni ikki áløgd at upplýsa alment um møguligan privatan stuðul. Hetta ger, at almenningurin ikki veit um og í hvønn mun politiskir flokkar, løgtingslimir og valevni eru privat stuðlað og harvið hava fíggjarligt tilknýti til privatar stuðlar.
Hetta lógaruppskot vil broyta hesa støðu, og tryggja innlit í, hvørjar inntøkukeldur politiskir flokkar hava, og hvørt valevni og løgtingslimir eru fíggjað av privatum stuðlum.
Harvið gerst gjøgnumskygnið og rættartrygdin størri í politisku skipanini í Føroyum.
Á Løgtingi, 21. oktober 2014
Tjóðveldi
Í vetur skulu sóknarformenn og tiltaksfólk veljast í Føroya Fiskimannafelag fyri eitt nýtt trý ára skeið, sum byrjar 1. februar 2015. Valið skal vera liðugt 4. desember. Jan Højgaard, felagsformaður, heitir á sitandi sóknarformenn um at skipa fyri valfundum í næstum og á limirnar um at møta væl upp til hesar fundir.
Jan á Sjómannadegnum
Jan Højgaard, formaður í Fiskimannafelagnum, heitir á sóknarformenninar um at skipa fyri valfundum í næstum, har sóknarformenn og tiltaksfólk fyri næsta trý ára skeiðið skulu veljast, og somuleiðis heitir hann á limirnar um at møta væl upp til hesar fundir.
Í vetur skulu sóknarformenn og tiltaksfólk veljast í Føroya Fiskimannafelag fyri eitt nýtt trý ára skeið, sum byrjar 1. februar 2015.
Viðtøkurnar hjá felagnum siga í § 7 soleiðis um sóknarformenn, og hvussu teir verða valdir:
Sóknarformenn
Landið verður býtt í felagssóknir og skal býtast so, at lætt er hjá sóknarformanni at fara um í síni sókn. Í hvørji sókn verður valdur ein sóknarformaður við tveimum tiltaksmonnum. Hesi val kunnu vera munnlig, men skulu vera skrivlig, um nakar krevur hetta á fundinum.
Uppgáva sóknarformanna er, saman við tiltaksmonnum, at umboða felagið mótvegis limunum og at umboða limirnar mótvegis felagnum, men annars ger felagsstjórnin, í samráð við sóknarformenninar, gjøllari reglugerð fyri arbeiði teirra.
Tær mest ítøkiligu uppgávurnar hjá sóknarformonnum við tiltakslimum er at skipa fyri uppstilling og val í hvørji sókn. Eisini umboða teir sóknirnar á landsfundi felagsins.
Valið skal fara fram, so tað er lokið 1. februar.
Tað áliggur sitandi sóknarformonnum og teirra tiltaksfólkum at skipa fyri fundi, har valt verður.
Nýggju sóknarformenninir og tiltaksfólkini skulu vera vald ella endurvald í seinasta lagi 4. desember 2014. Tá skal skrivstovan hjá Fiskimannafelagnum eisini hava fingið fráboðan um úrslitið, og Jan Højgaard, felagsformaður, heitir tí á sóknarformenninar um at skipa fyri valfundum í næstum og á limirnar um at møta væl upp til hesar fundir.
Kelda: Føroya Fiskimannafelag
Kjakið um at fara burturúr einum valdømi til gomlu skipanina mest sum sovnaði, men fyrrverandi løgmaður, Jóannes Eidesgaard kom inn á hetta í sendingini Sjá hjá Kringvarpinum í gjár, sum hann segði, var hann fyri at fara til eitt valdømi, men hann kundi siga nú, at hendan valskipanin riggar ikki í Føroyum, tí meiningin við einum valdømi var, at fara burturfrá lokalpolitikki, men hon vísir júst tað øvugta, tí eigur at farast aftur til gomlu skipanina við fleiri valdømum.
Tað eru eisini fleiri røddir á tingi í dag, sum eru fyri at venda aftur til gomlu skipanina, og spurningurin er tí, um ikki rætta løtan er nú, at gera tað, tí valið verður um eitt ár.
Tað er ongin ivi um at Føroyar, sum eitt valdømi hevur fullkomiliga spælt fallit.
Lógin um eitt valdømi varð samtykt 25 oktober 2007 har 19 atkvøður vóru fyri meðan 13 atkvøður vóru ímóti.
Ælabogasíl fyri seks milliónir krónur eru mist eftir ógvusliga regnið í einum hyli í Jútlandi. Hósdagin regnaði so nógv, at tað flyt yvir í hylinum og fiskurin “spreiddi” seg úr hylinum yvir eitt stórt øki á slættanum og tá tað fjarðar aftur doyr sjálvsagt fiskurin á slættanum.
-Ein syrgilig sjón at sjá, tí fiskurin var annars klárur at taka og skuldi útflytast, sigur Henning Priess, sum eigur “brúkið” í hylinum.
Tað kennist grundleggjandi skeivt, um SEV, sum vit øll eiga, skal býtast sundur í hálvprivat dótturfeløg. SEV má og skal ongantíð gerast eitt felag, har inntøkur til privatar íleggjarar er nakað mál í sjálvum sær! SEV skal vera eitt felag, sum tryggjar borgarum og vinnuni so bíligan og grønan streym, sum yvirhøvur til ber.
Tíðindini um at SEV arbeiðir við at stovna eitt dótturfelag saman við oljufelagnum Magn reisir ikki so fáar prinsipiellar spurningar. Og ger tað aftur aktuelt at umhugsa, at skilja SEV sundur í eina framleiðslueind og í eitt netfelag, sum so kann keypa streym frá tí, sum framleiðir bíligast. Hetta er als ikki einfalt, tí netparturin er so inngrógvin partur av SEV. Men, vit eiga undir ongum umstøðum at loyva, at SEV verður privatiserað í smáum bitum, soleiðis, sum lunnar í løtuni kunnu tykjast verða lagdir undir.
Tá tað fyri árum síðani varð avgjørt, at øll vindorka skuldi bjóðast út, var politiski viljin at geva privatum møguleikan at vera við til at gera íløgur í grønu orkuna, vóru hesi kappingarfør. Hetta hóast Føroyar eftir ES-málistokki eru ov smáar til at kapping virkar nóg væl.
Kappingin um vindin hevur tó uttan iva skundað undir ta menning, sum verið hevur á orkuøkinum. Fá munnu ivast í, at tá felagið Røkt fyri mongum árum síðani av sínum eintingum fór undir at útbyggja vindorkuna, fekk tað eisini SEV at ressast – tó risin tyktist seinførur fyrstu mongu árini. Men so kom ferð á, og fyri nøkrum døgum síðani fegnaðust vit um tær 13 nýggju vindmyllurnar, sum nú mala í Húsahaga, og SEV kunngjørdi sína 2030-visjón.
Brúkarin eigur vinningin!
Jarðfeingi gav í januar 2013 “... einum felagi undir stovnan við SEV o.ø. loyvi til elframleiðslu úr vindorku við 13 vindmyllum í Húsahaga, íalt 11,7 MW.” Ein avgerð, ið eftir kæruviðgerð varð staðfest í juli sama ár. Við hesum fingu SEV og Magn saman loyvi til vindmyllulundina, framum eina aðra umsókn frá Vindrøkt.
Felagið var eftir øllum at døma kortini ikki stovnsett tá, og SEV helt fram einsamalt. Talan eru um eina sera góða íløgu, sum fer at spara SEV 35-40 milliónir krónur í olju hvørt einasta ár. Tørvurin á privata íleggjaranum nú, tá myllurnar eru reistar og senda virðismikla grøna orku inn á netið, er ikki øðiliga eyðsýndur. Her eru fleiri spurningar, sum krevja svar!
Hóast streymurin er blivin munandi grønari í seinastuni, so stavar okkara samlaða orkunýtsla framvegis 90% frá olju. Vegurin til tað elektrifiseraða samfelagið, sum burturav verður rikið av grønari orku, er sostatt framvegis sera langur – og vit tosa um milliarda íløgur, fyri at røkka tí.
Givið er, at SEV fer ikki at megna at lyfta hetta einsamalt. Í tann mun neyðugt er við privatum íleggjarum og samstarvspørtum, má eitt minsta krav vera, at øll hava javnsettan møguleika at bjóða seg fram. Aðalmálið má framvegis altíð vera skjótast møguligt at byggja út grønu orkuna, samstundis sum møguligur vinningur gagnar brúkarunum - húsarhaldum og vinnuni.
Bjørt Samuelsen
tingkvinna
Heilsutrygd hevur broytt stuðulin til nøkur ávís sløg av diabetes heiligvági.
Broytingarnar komu í gildi í fjør
Nøkur sløg av heiligvági, sum fyrr hava fingið vanligt tilskot, fáa nú treytað tilskot, og summi missa heilt tilskot.
Treytað tilskot merkir, at tilskotið er treytað av, at ein lýkur ávis krøv.
Í hesum førum skal verða viðmerkt á forskriftini, at ein skal hava tilskot. Niðast á síðuni sæst, hvønn heilivág talan er um.
Stendur tín heilivágur á listanum, eigur tú at tosa við læknan um, hvussu tú skal gera. Tað kanst tú gera t.d. næstu ferð, tú skal til lækna. Læknin er kunnaður um broytingina.
Orsøkin til, at tilskotið verður broytt, er sambært heimasíðuni hjá apoteksverkinum, at nógv kunnu viðgerast við bíligari heilivági. Tí fær tann dýri heilivágurin treytað tilskot, so hann bert verður nýttur til tey, ið lúka ávís krøv og tískil hava serligt gagn av honum.
Onnur sløg av heilivági hava t.d. fleiri hjáárin. Her kann tað vera ein fyrimunur at skifta tey út við meira hóskandi heilivág, sigur apoteksverkið.
Yvirlit yvir heilivág til viðgerð fyri diabetes (sukursjúku), ið broytir tilskot frá 11. november 2013:
Heilivágur
1) Broytist frá vanligt tilskot til treytað tilskot:
Bydureon
Byetta
Lyxumia
Victoza
2) Tilskotið fellur burtur:
Actos
Arcosal
Glucobay
Hexagluco


c: text/html

text:
Jeanette Ottesen
Jeanette Ottesen (fødd 30. desember 1987) er danskur svimjari. Hon gjørdist heimsmeistari á langbana til HM í svimjing 2011 í 100 m frí við tíðini 53,45. Hon var ikki einsamøll um at vinna heimsmeistaraheitið í 100 m frí, Aleksandra Gerasimenya úr Hvítarusslandi svam við somu tíð og vann eisini gull. Jeanette Ottesen eigur norðurlendska metið í 100 m frí, tað setti hon á HM í Róm í 2009.[1] Ottesen svimur frísvimjing og firvald. Hon svimur við svimjifelagnum Kvik úr Kastrup og á danska svimjilandsliðnum. Hon luttók á Olympisku Leikunum í 2004, 2008 og 2012.
Úrslit á HM og EM svimjistevnum[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 - Gull í 4x50 metrar frí á EM á stuttbana í Herning, saman við Mie Ø. Nielsen, Pernille Blume og Kelly Riber Rasmussen
- 2013 - Silvur í 50 m firvald á EM á stuttbana í Herning
- 2013 - Gull í 50 m firvald á HM á langbana í Barcelona
- 2012 - Gull í 4×100 m blandað á HM á stuttbana í Istanbul
- 2012 - Bronsu í 50 m firvald á HM á stuttbana í Istanbul
- 2012 - Bronsu í 50 m frí á HM á stuttbana í Istanbul
- 2012 - Bronsu í 4×100 m frí á HM á stuttbana í Istanbul
- 2012 - Gull í 50 m firvald á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Gull í 4×50 m firvald á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Gull í 4×50 m frí á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Silvur í 100 m frí á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Bronsu í 100 m firvald á EM á stuttbana í Chartres
- 2012 - Bronsu í 50 m frí á EM á stuttbana í Chartres
- 2011 - Gull í 50 m firvald á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Gull í 100 m firvald á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Gull í 4x50 m blandað á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Silvur í 50 m frí á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Silvur í 100 m firvald á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Silvur í 4x50 m frí á EM á stuttbana í Szczecin
- 2011 - Gull í 100 m frí á HM 2011 í Shanghai
- 2010 - Bronsu í 50 m firvald á HM á stuttbana í Dubai
- 2010 - Silvur í 50 m firvald á EM á stuttbana í Budapest
- 2009 - Bronsu í 100 m frí á EM á stuttbana í Istanbul
- 2009 - Bronsu í 100 m firvald á EM á stuttbana í Istanbul
- 2008 - Gull í 100 m firvald á EM á stuttbana í Rijeka
- 2008 - Silvur í 100 m frí á EM á stuttbana í Rijeka
- 2008 - Silvur 50 m frí á EM á stuttbana í Rijeka
- 2008 - Bronsu í 50 m frí á EM á stuttbana í Rijeka

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TÍÐINDI
-
Glotti við skotskum dámi á Kambsdali
18. september var glotti við skotskum vali og øðrum eldfimum evnum.
-
Lena Maria Klingvall
Bergtikin mannfjøld á studentaskúlanum.
-
Skúlagongdin byrjar aftur.
Skúlagongdin byrjar aftur hósdagin 14. august. 1. flokkur byrjar kl. 10.00 2. og 3. flokkur byrjar 12.00 Lærararáðsfundur byrjar kl. 08.10
-
Summarfrí til og við 13. august
Skúlin er farin í summarfrí. Fyrsti skúladagur er hósdagin 14.august og lýst verður í útvarpinum, hvat klokkan ymisku flokkarnir skulu møta. Skrivstovan letur upp aftur mánadagin 11. august. Boð ella spurningar til lestrarvegleiðararnar kunnu sendast til hannaj@shey.fo ella oli.wolles@skulin.fo
VIDEOKLIPP
-
ÚTBÚGVINGAR
Á studentaskúlanum og HF-skeiðnum í Eysturoy ber til at taka 3 ymiskar útbúgvingar: Hugbreyt, náttúrubreyt og fyrireikingarbreyt. Trýst her fyri at fáa gjøllari upplýsingar.
-
NÝGGIR NÆMINGAR
Nýggir næmingar kunnu trýsta her fyri at fáa upplýsingar um ymisk viðurskifti á skúlanum. Hvussu er við ringitíðum, matarsteðgi, próvtøkum og øllum møguligum øðrum.
-
VEGLEIÐING


text:
2014
2014 (MMXIV) byrjar ein mikudag.
Innihaldsyvirlit
- 1 Hendingar í 2014
- 1.1 Januar
- 1.2 Februar
- 1.3 Mars
- 1.4 Apríl
- 1.5 Mai
- 1.6 Juni
- 1.7 Juli
- 1.8 August
- 1.9 September
- 1.10 Ítróttur
- 2 Føðingar
- 3 Andlát
Hendingar í 2014[rætta | rætta wikitekst]
Januar[rætta | rætta wikitekst]
- 4. januar - Stór leiting varð sett í verk á sjónum við eystaru síðu av Eysturoynni og aðrar staðir har um leiðir, fyri at finna líkið av 20 ára gamla Rana í Billustovu úr Oyndarfirði, sum hvarv eftir eina ferðsluvanlukku hin 28. desember 2013. Roknað var við, at Rani var við í bilinum sum fór útav vegnum og koyrdi í Rættargjógv við Oyndarfjørð. Tað vóru sjálvboðin, ið tóku stig til leitingina henda dagin, men almennu bjargingarmyndugleikar úr Føroyum luttóku eisini í stóru leitingini. Leitingin gav eisini úrslit. Eitt lík varð funnið innast í Rættargjógv kl. 13.44 og leitingin helt tí uppat. Umleið 70 bátar og 400 fólk úr øllum landinum luttóku í leitingini. Brimil, Tjaldrið og Hvidbjørnen samskipaðu leitingina á sjónum við hjálp frá millum øðrum bjargningarbátunum Lív, Ziska og Sverri. Tyrla luttók eisini í leitingini.
- 10. februar - Lisbeth L. Petersen, fyrrverandi formaður Sambandsfloksins, boðaði frá alment, at hon hevði meldað seg úr Sambandsflokkinum, tí hon var ónøgd við fleiri viðurskifti, og at hon kendi so illa sín flokk aftur. Eitt nú meinti hon ikki, at ein maður sum hevur snýtt í tolli, skal vera landsstýrismaður.
Februar[rætta | rætta wikitekst]
- 10. februar - Gerhard Lognberg gjørdist limur í Sambandsflokkinum, eftir at hann hevur verið uttanflokka tingmaður í gott tríggjar mánaðar síðan Javnaðarflokkurin avgjørdi at koyra hann úr flokkinum. Harvið vaks Sambandsflokkurin frá 8 til 9 tingfólk, so nógv tingfólk hevði hann ikki havt síðan 1932.
- 14. februar - Føroyski stuttfilmurin Vetrarmorgun, sum Sakaris Stórá úr Skopun hevur leikstjórnað, vann altjóða filmsvirðisløn á Berlin Filmfestivalinum 2014 í bólkinum GENERATION 14PLUS, virðislønin verður á enskum nevnd The Special Prize of the Generation 14plus International Jury og var á 2500 Evro (umleið 18.000 krónur). Ingun í Skrivarastovu framleiddi filmin, Mikael Blak og Hanus G. Johansen gjørdu tónleikin, høvuðsleiklutirnir spældu Armgarð Mortensen og Helena Heðinsdóttir.
- 15. februar - Sjónleikurin Tóm rúm varð frumframførdur á Tjóðpalli Føroya. Marjun Syderbø Kjelnæs skrivaði leikhandritið, Eyðun Johannessen leikstjórnaði, tey leikandi vóru eitt nú: Annika Johannessen, Annika Hoydal, Annfinnur Heinesen, Hjálmar Dam og Nicolaj Falck. Tónleikin hevur Tróndur Bogason gjørt, sangin hava Eivør Pálsdóttir og Ólavur Jákupsson lagt rødd til. Tróndur Bogason, Jóhannes Andreasen, Ólavur Olsen, Angelika Nielsen, Andrias Restorff og Jón McBirnie hava spælt tónleikin inn. Vígdis Hentze Olsen stóð fyri koreografiini.
- 25. februar - Eitt óhapp hendi í Klaksvík. Slættaberg sigldi á Ågot, sum lá við bryggjuna við Norðborg við fullari last. Ongin persónskaði hendi. Ågot fór at leka illa, men tað eydnaðist at tetta lekan. Ågot og Slættaberg blivu liggjandi í nakrar dagar, har Slættaberg hevði stevni inni í lastini á Ågot, men dagin eftir eydnaðist tað at fáa skipini leys av hvørjum øðrum. Ågot bleiv seinni sleipaður til bedingina hjá Klaksvíkar Skipasmiðju.
Mars[rætta | rætta wikitekst]
- 1. mars - 22 ára gamli pianisturin Mattias Kapnas vann fyrstu Stella Polaris tónleikakappingina, sum Musikkskúlin skipaði fyri. Nummar tvey gjørdist guitarspælarin Alvi Joensen og nummar trý varð Heiðrun Petersen, violin. Fyrsta virðislønin er á 25.000 krónur, onnur á 10.000 krónur og triðja virðislønin er á 5.000 krónur. Eisini vóru virðislønir lætnar í aldursbólkinum upp til 12 ár og í aldursbólkinum upp til 18 ár. Kappingina fyri tónleikarar undir 18 ár vunnu Alda Sigurdsdóttir Lamhauge og Aksel Remmel. Vár Iversen Lindenskov varð nummar eitt hjá luttakarunum undir 12 ár.
- 12. mars - ES, Norra og Føroyar undirskrivaðu avtalu um at skipa fiskiskapin eftir makreli í Norðuratlantshavinum í fimm ár. Føroyar fingu 12,6 prosent av heildarkvotuni, sum svaraðu til 156 túsund tons.
- 28. mars - Mikkalina Norðberg vald sum ársins íverkseti á íverksetaradegnum í fabrikkini hjá Østrøm í Havn.
Apríl[rætta | rætta wikitekst]
- 4. apríl - Tey fýra sløgini hjá føroysku fyritøkuni Dism fingu øll heiðursmerkir á World-Spirits Awards 2014 í Eysturríki. Eldvatn fekk gull fyri vodka, Baraldur fekk gull í ginni og Lívsins Vatn og Havið fingu ávikavist gull og silvur í akvavitti.
- 10. apríl - Løgtingið samtykti einmælt uppskotið um at stovna eitt alment partafelag, sum skal byggja og reka Eysturoyartunnilin og Sandoyartunnulin. Tunnlarnir verða mettir at kosta góðar tvær milliardir krónur. Eysturoyartunnulin eina milliard og 50 milliónir krónur, og Sandoyartunnulin verður mettur at kosta 860 milliónir krónur. Sambært uppskotinum verður koyrandi bæði í Eysturoyartunlinum og Sandoyartunlinum í 2021. Eysturoyartunnulin verður bygdur fyrst.
- 16. apríl - Suðurkoreanska ferðmannaskipið Sewol við 476 fólkum umborð sakk 2,7 kilometrar frá Seogeochado-oynni í Suðurkorea. 325 av ferðafólkunum vóru 16-17 áragamlir skúlanæmingar, ið vóru á veg til oynna Jejo-do á eina 4-daga langa skúlaútferð. 150 fólk eru deyð, 152 ferðafólk eru ikki funnin eina viku eftir vanlukkuna og 174 fólk eru bjargaði á lívi.
Mai[rætta | rætta wikitekst]
- 25. mai - Arne Vatnhamar kom sum fyrsti føroyingurin nakrantíð upp á Mount Everest, sum er heimsins hægsta fjall.
- 28. mai - Andstøðuflokkarnir á Føroya Løgtingi við flokksformonnunum Høgna Hoydal úr Tjóðveldi, Aksel V. Johannesen úr Javnaðaflokkinum, Kára P. Højgaard úr Sjálvstýrisflokkinum og Poul Michelsen úr Framsókn, løgdu fram misálit á Jørgen Niclasen úr Fólkaflokkinum, sum var fíggjarmálaráðharri. Misálitið kom eftir at tað sonevnda Tollmálið í longri tíð hevði verið nógv frammi í fjølmiðlunum. Fjølmiðlar settu ljós á, hvat ið var farið fram fyri meira enn 20 árum síðan, tá Jørgen Niclasen var stjóri í familjufyritøkuni P/F N. NIclasen í Sørvági og seldi ótollaða vøru. Misálið fall við 16 atkvøðum fyri og 17 ímóti. Tríggir samgongulimir atkvøddu tó fyri uppskotinum, teir vóru sambandsmenninir Reimund Langgaard og Helgi Abrahamsen og formaður Miðfloksins Jenis av Rana.
Juni[rætta | rætta wikitekst]
- Í juni 2014 kom ein hópur av Seashepherd fólkum til Føroya fyri at forða føroyingum í at drepa grind, hetta gjørdu tey við átakinum Grindstop 2014.
- 11. juni - Avtala um sildakvotu kom í lag millum Føroyar og ES, og Maria Damanaki fiski- og vinnumálakommiserur kunngjørdi, at ES nú fór at enda handilsboykottið móti Føroyum, sum hevði vart síðan 28. august 2013. Sum partur í nýggju semjuni lovaði Jacob Vestergaard, fiskimálaráðharri Føroya, at Føroyar fóru at taka aftur stevningina í WTO móti ES.
- 16. juni - Jørgen Niclasen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, hevur hin 16. juni 2014, umvegis Christian F. Andreasen, advokat, stevnt Dia Midjord, stjóra fyri Kringvarpi Føroya, Liljuni Weihe, tíðindaleiðara fyri Kringvarp Føroya, Jan Lamhauge, tíðindamanni hjá Kringvarpi Føroya og Sveini Tróndarson, tíðindamanni fyri ærumeiðing. Hann ákærir tey fyri at hava sett fram ósannar og ærumeiðandi skuldsetingar móti sær. Tað eru skuldsetingarnar um, at Jørgen Niclasen skal hava snýtt landskassan fyri hundraðtals túsund krónir, at hann skal hava svikað í tolli og tilvitað brotið tolllógina, og at hann skal tilvitað hava áført landskassanum tap, sum Jørgen vil hava dómsvaldið at døma tey fyri.
- 17. juni - Nýggj farstøð verður tikin í nýtslu í Vága Floghavn
- 19. juni - Marin Katrina Frýdal, býráðslimur í Tórshavnar býráð, varð koyrd úr býráðssamgonguni, eftir at hon fleiri ferðir var komin við atfinningum móti Heðini Mortensen, borgarstjóra. Hetta hendi stutt fyri miðnátt, og umleið hálvan annan tíma seinni kunngjørdi listin hjá Tjóðveldi, at hinir báðir limirnir fóru sama veg og tóku seg úr samgonguni.
- 29. juni - Brandur í Funningsstovu náddi upp á toppin á Denali, ella Mt. McKinley, sum tað eisini nevnist. Denali er 6194 metrar høgt og liggur júst norðanfyri pólsirkulin, í amerikanska statinum Alaska. Hetta fjallið sigst vera tað kaldasta fjall í heiminum. Brandur hevur sett sær fyri at náa upp á hægsta fjall í hvørjum heimsparti. Í fjør vóru Brandur H. í Funningsstovu og Sveinur Jákupson uppi á Elbrus, ið við sínum 5641 metrum er hægsta fjall í Evropa.
Juli[rætta | rætta wikitekst]
- 30. juli - Ein grind varð funnin við Haraldsund, norðanfyri byrgingina um 8-tíðina um morgunin. Sýslumaðurin gav boð um at bíða við at reka grindina orsakað av vánaligum veðri. Grindin lá so og grindaði har, uttan at nakar gjørdi nakað við hana. Seinnapartin kom ein bátur frá Sea Shepherd og rak grindina norður gjøgnum Sundið og út á opið hav, uttan at nakar royndi at forða teimum. Dagin eftir meldaði sýslumaðurin í Norðoyggjum Sea Shepherd.
- 31. juli - Fiskvinnunevndin í ES samtykti at taka handilsforðingarnar móti Føroyum aftur. Í eitt ár bannaði ES øllum innflutningi av sild og makreli úr Føroyum, tí Føroyar høvdu ásett sær eina sildavotu, sum hini strandalondini ikki kundu góðtaka.
August[rætta | rætta wikitekst]
- 1. august - Pamela Anderson kom til Føroya á vitjan umboðandi Sea Shepherd djóraverndarfelagsskapin. Hon og onnur frá Sea Shepherd høvdu tíðindafund á Hotel Føroyum.
- 9. august - Løgleglan fór við tyrluni úr Havn til Hvalbiar, tí ein 36 ára gamal maður var deyður har, og talan var um illgrunasaman deyða. Løgreglan handtók tveir mans, ein 23 ára gamlan og ein 39 ára gamlan. Dagin eftir, hin 10. august, varð tann 39 ára gamli latin leysur, og tann 23 ára gamli varð skuldsettur fyri at hava dripið Hjalmar Holm við 3 knívstungum í hálsin.
- 14. august - Fyrsti arbeiðsdagur á nýggja uppsjóvarvirkinum Pelagos í Fuglafirði.
- 19. august - Boripallurin »West Hercules« kom inn á Skálafjørðin, har hann skuldi umvælast.
- 28. august - Fimm døglingar gjørdu landgongd í Hvalba tíðliga um mogunin, og mett varð at tað ikki bar til at fáa teir út aftur, og tí gav sýslumaðurin loyvi til at teir blivu avlívaðir og skornir upp til matna. Sea Shepherd fólkini ið sótu á vakt á Kolavegnum ta náttina vóru sovnaði í bilinum og komu tí ov seint til at royna at gera nakað við tað. Tveir dagar seinni legði Sea Shepherd út myndir av døglingaspiki, sum ikki er etandi, flótandi á sjónum vestanfyri Hvalbiareiðini. Sea Shepherd ákærdu føroyingar fyri at drepa døglingar til stuttleika og síðan blaka kjøt og spik burtur.
- 30. august - Hátíðarhald var í Skúvoy í samband við at nýggi Sildberin fór í sigling millum Skúvoy og Sandoynna.
- 30. august - Fyrsta grindadrápið í 2014 fór fram á Sandi, har 35 hvalir løgdu beinini. Fjúrtan Sea Shepherd limir vóru handtiknir í samband við drápið, av tí at teir royndu at forða fyri rakstrinum og drápinum, tað eydnaðist teimum eisini at forstýra og seinka tí nakað, men løgreglan og danska sjóverjan komu á staðið við tyrlu og skjóttgangandi bátum og handtóku tey seks fólkini á landi og tey átta í trimum skjóttgangandi bátum, og hald varð lagt á bátarnar.
- 31. august fann ein frítíðarkavari eina beinagrind av einum mennskja niðri á havbotninum útfyri Ljósá á 22 metra dýpi og 150 metrar úr landi. Nýggju dagar seinni, hin 9. september, eftir at tekniskar kanningar vóru gjørdar, varð kunngjørt, at talan varð um líkið av Dánjal Petur Hansen, sum varð myrdur í november 2011.
September[rætta | rætta wikitekst]
- 19. september - Nýtt Blákrossheim lat upp á Nesi, fyrr hevði Blákrossheimið verið á Lynggøtu í Havn.
- 25. september - Ein arbeiðsvanlukka umborð á einum grønlendskum trolara (fyrrverandi Skálaberg), sum hendi meðan skipið lá við bryggju í Havn, kravdi eitt mannalív. Vanlukkan hendi undir lossing, ein plattur, sum varð heysaður upp úr lastini, brotnaði og kassar við frystum makreli duttu niður á 22 ára gamla Gunnar Zachariasen, sum doyði á staðnum. Vanlukkan hendi umleið klokkan eitt. Gunnar var kendur sum ein góður fótbóltsleikari, hann hevði m.a. Spælt við EB/Streymi í tvey ár og við føroysku U-19 og U-21 landsliðunum, hann spældi 21 dystir við U-21 og skoraði 4 mál. Hann hevði eisini spælt við ungdómsliðum hjá Brøndby.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
- 7. januar - Vetrar-OL í Sotsji í Russlandi byrja.
- 2. februar - NFL-finalan í East Rutherford, New Jersey. Seattle Seahawks vann finaluna við 43-8 ímóti Denver Broncos.
Fótbóltur, menn[rætta | rætta wikitekst]
- 1. mars - Gibraltar - Føroyar 1-4. Málini hjá Føroyum gjørdu: Jóan Símun Edmundsson, Christian Lamhauge Holst, Hallur Hansson og Christian Lamhauge Holst.
- 2. juli - Champions League: HB - Lincoln úr Gibraltar 1-1, Levi Hanssen skoraði útjavnandi málið hjá HB í 71. minutti.
- 24. juli - Europa League: Víkingur vann seinna dystin í øðrum undanumfari í Europa League 2-1 móti Tromsø IL á útivølli og gjørdist harvið fyrsta føroyska liðið nakrantíð, ið megnaði at leika seg í triðja undanumfar til Europa League kappingina. Málini hjá Víkingi gjørdu Bárður Hansen og Hallur Hansson.
- 31. juli - Europa League: Víkingur - HNK Rijeka 1-5, hálvleiksstøðan var 1-2. Hallur Hansson skoraði málið hjá Víkingi eftir hornaspark frá Suna Olsen.
- 30. august - Víkingur vann finaluna um løgmanssteypið 3-0 móti HB.
- 7. september - landsdystur, menn, evropakvalifikasjónsdystur: Føroyar - Finnland 1-3. Christian Holst gjørdi málið hjá Føroyum.
- 9. september - U21 landsliðsdystur hjá monnum: Føroyar - Montenegro 1-0, málið skoraði Ári Mohr Jónsson í 31. minutti. Føroyar endaðu aftast í bólkinum við 4 stigum.
- 11. oktober - Fótbóltur A-landslið, menn, EM undankapping, dysturin varð leiktur í Windsor Park í Belfast: Norðurírland - Føroyar 0-2. Bæði málini komu í fyrra hálvleiki. Føroyar fingu brotsspark, men málmaðurin bjargaði. 18-ára gamli Brandur Olsen, sum í 2014 hevur gjørt sáttmála við FC København, varð skiftur inn, tá ið 10 minuttir vóru eftir og fekk harvið sín A-landsliðsdebut.
Fótbóltur, kvinnur[rætta | rætta wikitekst]
- 5. apríl - Føroyska kvinnulandsliðið skrivaði søgu, tá tær spældu javnleik 1-1 á Tórsvølli móti Bosnia/Hersigovina og harvið fingu fyrsta stigið nakrantíð í einari HM-undankapping. Eyðvør Klakstein gjørdi málið hjá Føroyum í 78. minutti.
- 10. apríl - Føroyar - Norðurírland 0-0. Dysturin varð leiktur á Tórsvølli.
- 30. august - KÍ vann steypafinaluna 1-0 móti HB.
- 18. september - Fótbóltur, U19 gentulandslið: Lettland - Føroyar 0-3. Støðan var 0-1 í hálvleikinum. Málini gjørdu: Ásla Johannesen, Jensa Olsen og Arnborg Lervig.
- 28. september - KÍ kvinnurnar settu heimsmet við at vinna FM 15. árið á rað.
Hondbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 8. januar - Kyndil vann báðar steypafinalurnar í hondbólti. Kvinnurnar vunnu 19-14 móti Neistanum og menninir vunnu 22-20 móti KÍF.
- 19. apríl - Kyndil vann finaluna hjá kvinnum móti VÍF, tær vunnu 14-12, meðan KÍF vann finaluna hjá monnum móti VÍF við 27-26 sigri.
- 25. mai - Føroyar U20 hondbóltslandsliðið hjá monnum vann finaluna í European IHF Trophy hondbóltskappingini í Andorra. Føroyar vunnu 34-25 móti Georgia.
Svimjing[rætta | rætta wikitekst]
- 7. mars, 8. mars og 9. mars luttók Krista Mørkøre á Danish Open 2014 fyri svimjarar ið bera brek, og har vann hon 1 gull, 2 silvur og 2 bronsu heiðursmerki og setti 7 persónlig met.
- 27. mars - Pál Joensen vann silvur í 400 m frí á langgeil á Danish Open við tíðini 3:51.45.
- 29. mars Cecilia Wigant Eysturdal setti nýtt føroyskt met í 1500 m frí á langgeil við tíðini 17:51.83 á Danish Open.
- 30. mars - Pál Joensen vann gull á Danish Open á langgeil í 1500 m frí við tíðini 15:12.20 min.
- 30. mars - Magnus Jákupsson vann gull á Danish Open á langgeil í 50 m rygg við tíðini 26.32 sek.
- 30. mars - Óli Mortensen úr Havn (føddur 1996) svam á Danish Open 1500 m frí við tíðini 15:59.02 min., sum var nýtt føroyskt juniormet, hann svam næstskjótast í riðlinum. Hann átti sjálvur gamla metið á 16:08.20. Í 1500 frí er beinleiðis finala, tvs. teir sum hava bestu tilmeldingartíðir svimja í skjótasta riðli sum nevnist beinleiðis finala, har eru 8 pláss. Óli svam ikki í skjótasta riðlinum, men hann svam somikið skjótt, at hann gjørdist nummar 6 av øllum.
- 30. mars - Astrið Foldarskarð svam 50 m firvald á Danish Open við tíðini 28.29, sum var nýtt føroyskt met
- 12. apríl - Pál Joensen vann gull í 1500 m. frí finaluni í Cup Eindhoven. Tíðin hjá Páli var 15.19.20
- 18. mai - FM í svimjing varð hildið í Havn. Ársins svimjari hjá monnum varð Pál Joensen, ársins svimjari hjá kvinnum var Emma Festirstein Nystrøm. Pál Joensen fekk flest FINA stig, 823 stig í 800 m frí. Sára R. Nysted varð kosin ársins stjørnuskot hjá kvinnum, meðan Róland Toftum varð kosin ársins stjørnuskot hjá monnum. Trý føroysk met vóru sett, Ásbjørg Hjelm, Emma Festirstein Nystrøm og Susvim Harrar settu metini.
- 7. juni - Pál Joensen vann silvur í 400 metrum frí á Mare Nostrum svimjikappingini í Monaco.
- 14. juni - Óli Mortensen setti nýtt føroyskt met í 200 m firvald á langgeil á Mare Nostrum stevnuni í Barcelona, tá hann svam teinin uppá 2:11.04.
- 15. juni - Pál Joensen vann silvur í 1500 metrum frí á Mare Nostrum svimjikappingini í Barcelona. Hann vann við tíðini 15:10.02. Óli Mortensen svam eisini 1500 m frí í somu kapping og setti nýtt føroyskt juniormet við tíðini 15:54.62.
- 20. august - Pál Joensen vann silvur í 1500 m frí á EM á langgeil í Berlin við tíðini 14:50.59. Vinnarin var italiumaðurin Gregorio Paltrinieri, ið setti nýtt evropeiskt met við tíðini 14:39.93.
- 22. august - Pál Joensen vann silvur í 800 m frí á EM á langgeil í Berlin við tíðini 7:48.49. Vinnarin var italiumaðurin Gregorio Paltrinieri, ið vann við tíðini 7:44.98.
Renning[rætta | rætta wikitekst]
- 3. august - Valborg Heinesen vann silvur á DM í 5000 metra renning við tíðini 17.30,22 min., sum var nýtt føroyskt met. Hon tók tvey ára gamle metið hjá Bjørk Herup Olsen.
- 29. mars - Valborg Heinesen setti nýtt føroyskt met í HM í hálvum maraton í Keypmannahavn, tá hon kom á mál við tíðini 1.21.19. Samlað gjørdist Valborg nummar 94 av fleiri enn 8.000 kvinnum og nummar fýra í sínum bólki kvinnur 25-29 ár.
- 29. mars - Marnar Djurhuus setti nýtt føroyskt met í HM í hálvum maraton í Keypmannahavn. Hann tók 25-ára gamla metið hjá Absalon Hansen.
- 28. september - Valborg Heinesen vann bronsu í DM maraton í Odense við tíðini 2.49.37, sum var nýtt føroyskt met. Gamla metið átti Joan Bláfoss.
Innirógving[rætta | rætta wikitekst]
- 12. apríl - Havnamaðurin Martin Berg gjørdist íslendskur meistari í inniróðri. Hann róði í bólkinum tungvekt, og kappaðist á 2000 metrum. Hann kom á mál við tíðini 6.08.5, sum var nýtt íslendskt met. Orsakað av, at Martin Berg hevur íslendskar røtur, verður metið skrásett.
Borðtennis[rætta | rætta wikitekst]
- 4. mai - Henrietta Nielsen, Anna Mikkjalsdóttir og Durita F. Jensen luttóku í HM-kapping í borðtennis fyri lið í japanska høvuðsstaðnum, Tokyo. Tær endaðu nummar 77 út av 96 luttakandi londum. Henrietta Nielsen, sum spælir við týska Flensborg TSB, vann sjey dystir. 15 ára gamla Durita F. Jensen vann tveir dystir, meðan eitt ár eldri Anna Mikkjalsdóttir ongan dyst vann, men tó var ógvuliga tætt við. Hetta var fyrstu ferð, at Durita og Anna vóru við í HM.
- 12. apríl - Durita Jensen vann FM í borðtennis, einmansleiki hjá kvinnum, bert 15 ára gomul. Hon vann finaluna móti Annu Mikkjalsdóttir 3-0, settmunurin var 14-12, 11-6 og 11-4.
- 12. apríl - Fróði F. Jensen úr Tvøroyrar Borðtennisfelag vann FM í einmansleiki hjá monnum. Hann vann finaluna móti Peter Niclasen, sum vann FM í 2013. Hann vann dystin 4-2. Settúrslitini vóru hesi: 12-10, 10-12, 8-11, 11-6, 11-8 og 12-10.
Judo[rætta | rætta wikitekst]
- 12. apríl - Regin á Rógvi úr Sunda Judofelag vann FM hjá ungum monnum. Hann vann finaluna á Ari Johannesen úr Havnar Judofelag.
- 12. apríl - Petur Sigurd Johannesen úr Sunda Judofelag vann føroyameistaraheitið hjá monnum móti Edvardi Johannesen, úr Sunda Judofelag.
Badminton[rætta | rætta wikitekst]
- 12. apríl - Nicolaj Gunnarstein vann FM í einmansleiki í badminton hjá monnum. Hann vann móti stórabeiggja sínum Benjamin Gunnarstein. Teir búgva niðri í Danmark og eru hálvir føroyingar. Nicolaj vann 2-0. Settúrslitini vóru 21-11 og 21-16.
- 12. apríl - Rannvá Carlsson er trífaldur føroyameistari triðja árið á rað. Í einmansleikinum spældi hon móti Kristinu Eriksen. Hon vann 2-0 við settúrslitunum 21-10 og 21-9.
- 19. mai - Mona Mikkelsen og Jensa Jacobsen úr Syðrugøtu vunnu gull og silvur á Danish Open í badminton fyri juniorar í Farum. Tær luttóku í A-rekkjuni, sum er triðbesta deildin fyri juniorar í Danmark.
Talv[rætta | rætta wikitekst]
- 18. apríl - Høgni Egilstoft Nielsen úr Sandavági vann FM í talvi bert 16 ára gamal. Tað gjørdist greitt, at hann hevði vunnið, longu tá eitt umfar var eftir, tí tá hevði hann 8 stig, meðan teir næstu eftir honum høvdu 6 stig. Hann er yngsti FM vinnari í talvi nakrantíð. Dagin eftir skrivaði hann artur føroyska talvsøgu, tá hann vann sín seinasta dyst og gjørdist tann higatil fyrsti og einasti, ið hevur vunnið FM í talvi við fullum stigatali. Bróðir hansara Rógvi Egilstoft Nielsen gjørdist nummar tvey, meðan Hans Kristian Simonsen gjørdist nummar trý.
- 2. august - Føroyar vunnu 3 ½ - ½ móti Pakistan á Talv-OL í Tromsø. Helgi Dam Ziska vann á Mahmood Lodhi á fyrsta borði, John Rødgaard leikti javnt móti Ahmad Alio Syed á øðrum borði, Olaf Berg vann á Muhammado Younus á triðja borði og Høgni Egilstoft Nielsen vann á Mudasiro Iqbal á fjórða borði.
- 3. august - Føroyar taptu ½ - 3 ½ móti Belgia á Talv-OL í Tromsø. Á føroyska liðnum vóru: Helgi Dam Ziska, Olaf Berg, Høgni Egilstoft Nielsen og John Arni Nielsen. Tað eydnaðist bara Helga Dam Ziska at fáa eitt hálvt stig henda dagin. Hinir tríggjur taptu.
- 5. august - Føroyar taptu 1 ½ - 2 ½ móti Nikaragua á Talv-OL í Tromsø. Einasti føroyingurin, sum vann fulla úrtøku, var Helgi Dam Ziska á fyrsta borði. Høgni Egilstoft Nielsen á fjórða borði telvaði remis, meðan fyrst Olaf Berg og síðani John Rødgaard taptu.
- 6. august - Føroyar vunnu 3 - 1 móti Sýria á Talvolympiaduni í Tromsø. Olaf Berg, Høgni Egilstoft Nielsen og John Arni Nilssen vunnu sínir dystir meðan John Rødgaard á 1. borði tapti.
- 9. august - Føroyar taptu ½ - 3 ½ móti Singapore á Talvolympiaduni í Tromsø. Helgi Dam Ziska megnaði at fáa hálvt stig ímóti GM Zhong Zhang, ið hevði so høgt styrkistal sum 2611. Olaf Berg, Høgni Egilstoft Nielsen og John Arni Nilssen taptu.
- 10. august - Føroyar leikti javnt móti Jemen á talvolympiaduni í Tromsø. Dysturin endaði javnur 2-2. John Rødgaard og John Arni Nilssen vunnu, men Helgi Dam Ziska og Olaf Berg taptu.
- 12. august - Føroyar vunnu 2 ½ - 1 ½ á Marokko í 10. og næstsíðsta umfarinum í OL í talvi í Tromsø. Olaf Berg vann á 3. borði. Høgni Egilstoft Nielsen tapti á 4. borði, meðan John Rødgaard á 2. borði megnaði at fáa javnleik. Helgi Dam Ziska vann á 1. borði, tað var samstundis fjórði OL-sigur hansara á hesum sinni.
- 13. august - Føroyar taptu ½ - 3 ½ móti Indonesia á Talv-OL í Tromsø. Høgni Egilstoft Nielsen vann á fjórða borði, meðan Helgi Dam Ziska, John Rødgaard og Olaf Berg taptu allir síni talv. Sostatt fingu Føroyar tilsamans 11 stig av 22 møguligum. Føroyar vunnu 4, leiktu 3 jøvn og taptu 4 talv. Føroyar vóru styrkismettar sum nr. 73 av teimum 177 luttakandi liðunum, og endaðu á einum 81. plássi sum næstaftast av norðurlendsku liðunum. Kina vann Talv-OL fyri fyrstu ferð.
Flogbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 27. apríl Ársins spælari: Kvinnur: Gudrid Nolsøe, Mjølnir. Menn: Suni Juul Pedersen, Fleyr.
-
- Ársins venjari: Kvinnur: Ragnar í Haraldsstovu, Dráttur. Menn: Boban Ilic, ÍF.
-
- Ársins stjørnuskot: Kvinnur: Eva Nagata, Fleyr. Menn: Hjørtur Eliasen, ÍF.
-
- Ársins verjuleikari: Kvinnur: Margit G. Joensen, Mjølnir. Menn: Rói Hentze, Fleyr.
-
- Ársins blokkur: Kvinnur: Sóley M. Poulsen, KÍF. Suni Juul Pedersen, Fleyr.
-
- Ársins hevari: Kvinnur: Kristina Mouritsen, Dráttur. Menn: Ólavur Jensen, SÍ
-
- Ársins álopsleikari: Kvinnur: Gudrid Nolsøe, Mjølnir. Menn: Bárður Jacobsen, ÍF.
-
- Ársins dómari: Jan Hentze
- 8. juni - Bæði kvinnur og menn spældu seg víðari til EM-endaspælið í flogbólti fyri smátjóðir. Føroyska kvinnuflogbóltslandsliðið vann allar tríggjar dystirnar í EM-undankappingini fyri smátjóðir. Tær vunnu soleiðis: Føroyar - Luksemburg 3-1, Føroyar - Ísland 3-0, Føroyar - Liktenstein 3-1. Menninir vunnu 3-0 á Norðurírlandi og taptu 1-3 móti Andorra og 0-3 móti Kýpros.
Fitness[rætta | rætta wikitekst]
- 14. juni - Jórun Larsen Mørkøre vann donsku kappingina Natural Power Fitness, sum varð hildin í Randers. Nr. tvey hjá kvinnum gjørdist Árna Fjallstein og triðji føroyingurin ið luttók í kappingini fekk eisini eitt gott úrslit, tað var David Arge Galán, ið gjørdist nummar tvey hjá monnum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 10. februar - Shirley Temple
- 14. juni - Elin Mortensen, føroyskur rithøvundur og týðari.
- 11. august - Robin Williams, amerikanskur sjónleikari.
- 17. september - Marianne Clausen, danskur tónleikafrøðingur.
- 25. september - Gunnar Zachariasen, føroyskur fótbóltsleikari.


text:
Sovjetsamveldið
Sovjetsamveldið var størsta ríki í heiminum. Sovjetsamveldið bleiv upprætta í 1922. Sovjet merkir ráð. Hetta hugtak kom fram í russisku kollveltingi í 1905, sum zarurin bardi niður. Men hóast hetta hevði henda kollvelting við sær ávísar demokratiskar ábøtur. Í februar 1917 var tað aftur kollvelting og zarurin bleiv koyrdur frá og Kerenski kom til. Í oktober 1917 var aftur kollvelting, sum bolsjvikkaflokkurin stóð á odda fyri og her kemur hugtaki um sovjettir aftur fram. Eitt av slagorðunum hjá Vladimir Lenin og bolsjevikkinum upp til kollveltingina var "Alt vald til sovjettirnar", sum vóru upprættaðar nakað áðrenn kollveltingina. Kereniski blev settur frá og Lenin bleiv leiðari.
Í 1918 blívur Russland álopi av herðum uttanífrá, sum stuðla teimum "hvítu" og eitt blóðugt borgarakríggj brýtur út. Tað eydnast teimum "reyðu"(bolsevikkinum) at vinna borgarakríggji.Lenin doyr í 1924 og eftir maktkamp millum serliga Trotskij og Josef Stalin, vinnur Stalin maktkampin og setur í 1928 tann fyrsta fimmársplanin í verk, sum millum annað hevur eina blóðuga tvingisilskollektivisering av landbúnaðinum við sær.[tørvar keldu] Russland var eitt tilaftursútsilgt land hvat ídnaði viðvíkti og tað eydnaðist Josef Stalin á harðligan hátt at seta ferð á útviklingin av ídnaðinum í Sovjettsamveldinum.
Í tíðarskeiðnum við Stalin á odda vóru eisni tær kendu moskvaprosessirnar settar í verk, har fólk blivu ákærd og deyðadømd fyri gerðir sum tey øllum at døma ikki høvdu framt.[tørvar keldu] Amerikanski heimspekingurin John Dewey stóð á odda fyri eini kommisión sum kannaði ákærirnar móti Trotskij og kom til ta niðurstøðu at Trotskij ikki var sekur. Moskvaprossirnar eru viðgjørdar í teimum føgru bókmentinum m.a. við skaldsøguni hjá Arthur Koestler "Darkness at noon" (á donskum útgivin undir heitnum "Mørke midt på dagen")
Undir Kalda Krígnum (1945 – 1991) kappaðust risaveldini Sambandsríki Amerika og Sovjettsamveldið um, hvørt var ført fyri at senda fyrsta menniskjað á mánan. Rúmdarkappingin byrjaði, tá Kennedy (29. mai 1917 – 22. november 1963) forseti segði, at áðrenn 1970 skuldi USA hava eitt fólk á mánanum. Øll vita, hvør vann ta kappingina, men fá eru tey, sum vita, at tað eydnaðist russum at senda tveir smáar robottar til mánan, sum kundu stýrast frá jørðini. Og ikki fyrrenn í 1986 frætti heimurin annars um hetta bragdið, tí tá varð ein nýggjari robottur sendur inn í kjarnorkuverkið í Tjernobyl at rudda.
Í 1991 fór Sovjettsamveldið sundur í 15 sjálvstøðug lýðveldi, hvørt við sínari stjórn. Sjey av hesum lýðveldum eru í Evropa, hini átta í Ásia. Nú lýðveldini ikki longur eru partur í einum ovurstórum, miðstýrdum búskapi, mega tey laga seg til viðurskifti og treytir á heimsmarknaðinum, og tað hevur ikki verið so lætt. Fall Sovjetsamveldisins hevði eisini við sær, at londini
í Eysturevropa sluppu undan sovjetskum eftirliti.
Kekenia[rætta | rætta wikitekst]
Mangastaðni í gamla Sovjetsamveldinum stríðast fólkasløg hvørt ímóti øðrum. Í summum londum í russiska samveldinum eru mangir russar, onkustaðni eru teir um 40 % av fólkinum. Annað dømi er Kekenia, har triðja hvørt fólk er russi. Síðan Sovjetsamveldið fall, hava kekenar stríðst fyri tjóðskaparligum frælsi, men Russland, ið er samveldisríki, er hart ímóti hesum. Teir kvíða fyri, at fer ein landspartur burturúr, verður alt tað russiska samveldið syndrað.
Gamla Sovjetsamveldið[rætta | rætta wikitekst]
- Ásia
- 1. Armenia
- 2. Aserbadjan
- 5. Georgia
- 6. Kasakstan
- 7. Kirgisia
- 11. Russland
- 12. Tadsjikistan
- 13. Turkmenistan
- 15. Usbekistan
- Evropa
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]


text:
Dansk Melodi Grand Prix 2009
Dansk Melodi Grand Prix 2009 var tann 38. útgávan av Dansk Melodi Grand Prix. Endamálið við kappingini var at finna tann sangin, ið skuldi umboða Danmark á Eurovision Song Contest 2009 (ESC) í Moskva. Vinnarin av Grand Prix'num gjørdist Brinck við sanginum "Believe Again" ið var skrivaður av Lars Halvor Jensen, Martin Michael Larsson og Ronan Keating. Kappingin varð hildin 31. januar 2009 í Messecenter Herning. Vertir vóru Birthe Kjær og Felix Smith.
Innihaldsyvirlit
Luttakarar[rætta | rætta wikitekst]
Atkvøðugreiðsla[rætta | rætta wikitekst]
Hetta árið var sjálv mannagongdin viðvíkjandi atkvøðugreiðsluni heilt annarleiðis enn árini frammanundan.
Í fyrstu atkvøðurundu valdu hyggjararnir og ein fakjury í felag teir fýra sangirnir, ið fóru víðari í kappingini. Atkvøðurnar frá dómarunum og hyggjarnunum taldu her 50% hvør. Teir fýra valdu sangirnir fóru so víðari til hálvfinaluna, har teir kappaðust tveir og tveir hvør móti øðrum. Her vóru tað bert atkvøður frá hyggjarunum, ið avgjørdu hvørjir tveir sangir sluppu víðari til endaligu finaluna, har ið tað aftur vóru atkvøður frá hyggjarunum, ið avgjørdu hvør sangur vann Dansk Melodi Grand Prix 2009 og harvið skuldi umboða Danmark á ESC 2009.
Í fakjuryini sótu: Søs Fenger, Bent Fabricius-Bjerre, Anna David, Martin Brygmann, Kjeld Tolstrup, Michael Hardinger umframt ein eyka limur, Kalle Meyer Vestergaard, ið hevði vunnið sítt pláss í P4-sendingini Danmarksmester orsakað av hansara vitan um danskan popptónleik.


text:
IKEA
IKEA er ein svensk handilsketa, sum er skrásett í Niðurlondum, sum selur bíligt innbúgv og búnyttur. Fyritøkan varð sett á stovn í Svøríki í 1943, tað var tann tá 17-ára gamli Ingvar Kamprad, ið stovnaði IKEA. Í januar 2008 var fyritøkan heimsins størsti møblahandil,[1] og eigarin var tá skrásettur sum ein av heimsins ríkastu persónum.[2]
Seinast í 1970-árunum bar til at keypa IKEA-vørur í Føroyum. Tað var ikki ein handil sum so men meiri ein sýnisgluggi fyri IKEA-vørur, har fólk kundu hyggja og síðani bíleggja sjálvi via postordra. Ongin IKEA handil er í Føroyum.
"Góð sniðgeving skal ikki bara vera fyri tey ríku". Tað hevur í 100 ár verið hugsjónin aftan fyri deseinið hjá týska Bauhaus, danska FDB møblar og svenska Ikea. Men bara Ikea hevur megnað at selt hugsjónina til fólkið við góðum úrsliti.


text:
Ashoka
Ashoka ella Aśoka (sanskrit: devanāgarī: अशोकः/IAST: Aśokaḥ/IPA: [aˈɕoːkə(hə)]; umleið 304. f.Kr.-232 f.Kr.), kendur sum Ashoka hin mikli síðan hann verður roknaður at vera ein av bestu keisarunum í India, var ein indiskur keisari (samrat) í Mauryaríkinum sum stýrdi yvir næstan øllum tí indiska subkontinentinum ettir fleire hernaðarlig álop frá umleið 272 f.Kr. til sín deyða.
Ríkið hjá Ashoka strekti seg frá dagsins Afghanistan og Pakistan í vestri til Bangladesh og Assam í eystri, og so langt suður sum tað norðara Kerala og Andhra Pradesh (burtursæð frá Tamil Nadu). Hann vann kongsríkið sum var kent sum Kalinga, sum fyrr hevði staðið ímóti álopum frá teimum sum ráddu áðrenn Ashoka, heilt aftur til Chandragupta Maurya. Høvuðsstaðurin í Aśoka var í Magadha, har sum Bihar liggur í dag.


text:
Efesusbrævið
Efesusbrævið er ætlað teimum heilagu, sum eru í Efesus. Paulus ápostul starvaðist longst í hesum býi, Efesus var høvuðsstaður í landspartinum Ásia og bant saman Ásia og Evropa. Sambært innihaldinum í Efesusbrævinum sæst, at Paulus var fangi um tað mundið, tá ið hann skrivaði brævið. Saman við Filemonsbrævinum, Filippibrævinum og Kolossabrævinum hoyrir Efesusbrævið til tey brøvini, ið Paulus skrivaði, meðan hann sat fangi.
Efesusbrævið hevur ein tríeindan bygnað, tað sigur nógv um Gud sum Faðirin, sonin og heilaga andan. Efesusbrævið er kirkjuliðsbrævið fram um onnur. Tað sigur frá tí meistaraverki, sum eitur kirkjuliðið, og kirkjuliðið verður lýst við sjey myndum, sum bera vitnisburð um kirkjuliðsins dýrd. Brævið er eisini um, hvat Gud hevur hugsað, men eitt veldi arbeiðir ímóti Guds ætlanum til tess at gera tær til einkis. Brævið verður tí endað við at lýsa: tað stríð, vit skulu stríða; teimum herklæðum, ið okkum boðin verða; og tí sigri, ið vit kunnu vinna.


text:
5. februar
5. februar er dagur 36 í árinum í gregorianska kalendaranum. 329 dagar eru eftir av árinum (330 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1922 - Fyrsta útgávan av Reader's Digest (Det Bedste) kemur út í USA.
- 1931 - Bretski rasarakoyrarin Malcolm Campbell setur á Daytons nýtt heimsmet í at koyra skjótt á landi, ferðin hjá honum er 394 km/t.
- 1987 - Iran fremur eitt rakettálop móti Bagdad í Irak.
- 1994 - Serbiskar mortaragranatir raka eitt marknaðarpláss í Sarajevo, sum er fult av fólki.


text:
Orð: Jóannes Patursson
Lag: Gamalt sálmalag (Nesbóndatáttur)
Viðmerking: Yrktur til fundin í Tinghúsinum 2. jóladag 1888, har Rasmus Effersøe las hann upp.
1. Nú er tann stundin komin til handa
á hesum landi,
at vit skulu taka lógvatak saman
máli til frama.
2. Illa er nú við Føroya máli vorðið,
annaðhvørt orðið,
ið nú berst av munni á munni av køllum og kvinnum,
í útlendskum rennur.
3. Er tað ikki skomm, at várt móðurmál kæra
so illa skal fara
og burtur rekast sum avdeyðahundur
og týnast so sundur?
4. Skulu vit nú aftur undir lúta
sum áður fyri fúta!
og taka mót treytum, teir á okkum leggja;
er slíkt fyri seggir?
5. Hoyr, latum okkum tó mót útlendskum ganga,
tað sláa undir vanga;
útnyrðingur skal tað av landinum føra
– sum sápubløðra!
6. Latum tað kennast á okkara talu
sum sól eftir æli,
at burtur er rikin tann fremmandi arvi;
lat tað vera starvið!
7. At fremja ta sak latum oss allar royna,
bæði moyggjar og sveinar,
í kirkju, á ting seta málið við gleði;
til tess leggið megi.
8. Teir edilingar av Noregi troddu,
tá ið Haraldur ráddi,
og ei vildu lúta undir hansara hondum,
men stýrdu frá londum.
9. Á Føroya landi teir fótinum festu,
teir garparnir reystu,
so fríir sum villini fuglar við gaman
livdu teir saman.
10. Enn kann tað teljast á okkara ennum,
hvaðan rótin rennur,
frá hjartanum sama blóð streymar við stinni
sum í Noregi á sinni.
11. Latum okkum minnast, so leingi vit anda,
hvar vøggan mundi standa;
minnast á gávuna, teir okkum góvu:
norðanmáls ljóðið.
12. Ein kvistur spretti av góðum runni,
gekk tó ei á lunni;
av norrønu tungu rann Føroya málið
so hart sum stálið.
13. Um fornkempur nú vildu vitjað aftur,
vit kundu staðið fattir
og svarað, at aftur hevði fingið ljóðið
tað málið, teir góvu.
14. Tú um enn tað einaferð var so vorðið,
tað var rikið frá borði,
og hoyrdist ei uttan í einumhvørjum skoti,
var illa brotið,
15. so hevði tað nú aftur yvirlutan fingið
í kirkju, á tingi,
í hvørjum føroyingi tá tyntist fyri degi,
øðrar skulvu av gleði.
16. Tá skuldu teir okkum so vinaliga
tey orðini siga:
“Takk, synir og døtur! Tit arvin ei gloymdu,
men trúliga goymdu.”
17. Hvílið tit kvirrir, fornir abbar,
Noregis kappar;
føroyingar ei ta skomm skulu eiga
úr ætt at bregða.


text:
Bloggur 20.10.2014 OggagoggaStarvsvenjing
So byrjaði eg í starvsvenjing í dag. Tað er í Rasmus Koch Studio (maður mín helt at heimasíðan ikki riggaði, men tað ger hon;). Eg eri ovurfegin, at eg nú kann læra av einum meista...
Bloggur 20.10.2014 KrákaKál, kál og meira kál!
Tit hava kanska varnast tað. Mær dámar væl kál! Frú Blomkál, Frøken Brokkoli, Doktor Spískál, Systrarnar Grønkál og Pálmakál. Tær eru allar mínar vinkonur. Kál kann brúkast up...
Bloggur 20.10.2014 KrákaGreen Kitchen Travels
Sum eg gleði meg til at fáa hendur á hesi bókini! Tað fyrru bókina skrivaði eg um her. Eg havi brúkt fyrru bókina ótrúliga nógv, og eri næstan dagliga inni á blogginum hjá fólkunum...
Bloggur 18.10.2014 ElinSniðgev og bind egnan lampuskerm
Seinasta vikuskifti var eg á eini spennandi bindiðverkstovu í Norðurlandahúsinum. Undirvísarar á veðurstovuni vóru sniðgevarnir Lone Stidsen og Hans Christian Madsen, sum bæði eru ...


text:
National Football Conference
National Football Conference, er ein konferansa í NFL (National Football League) í USA. Har eru tvær konferansur (AFC og NFC), 16 lið eru úr báðum konferansum, og 6 lið úr báðum konferansum koma víðari til endaspælið.
Har eru 4 deildir í NFC, og tær eru deildar upp eftir øki.
NFC North Minnesota Vikings,Green Bay Packers, Chicago Bears og Detroit Lions
NFC East New York Giants, Philadelphia Eagles, Washington Redskins og Dallas Cowboys
NFC South Atlanta Falcons, New Orleans Saint, Carolina Panthers og Tampa Bay Buccaneers
NFC West Arizona Cardinals, San Francisco 49ers, Seattle Seahawks og St. Louis Rams


text:
LØGTINGSLÓG NR. 48 FRÁ 9. JULI 1970 UM NÁTTÚRUFRIÐING, SUM SEINAST BROYTT VIÐ LØGTINGSLÓG NR. 110 FRÁ 29. JUNI 1995.
Løgtingslóg nr. 48 frá 09.07.1970 '); document.writeln(''); } //-->
- I partur: Natúrvernd.
- II. partur: Natúrfriðing.
- III. partur: Friðingarmyndugleikarnir.
- IV. partur: Viðgerðir av málunum í friðingarnevndunum.
- V. partur: Viðgerðin av málum í yvirfriðingarnevndini.
- VI. partur: Niðurstøða.
I partur: Natúrvernd.
§ 1. Øll skulu við fyriliti og varsemi fara um í natúruni, einki gera, ið kann skaða ella skemma, gera nakrar ónáðir hjá øðrum.
Stk. 2. Øll dálking av natúruni við pappíri, fløskum, plastikkíløtum, brotum o.ø. er forboðin.
Stk. 3. Gomul og ónýtilig før skulu høggast upp ella søkkjast á støðum, har tey ikki eru til bága fyri sigling ella fiskiskapi.
Stk. 4. Bilvrak, ymisk onnur akfør, maskinamboð og partar av teimum, ið ikki verður nýtt meira, mugu ikki kastast burtur á støð, har tey lýta ella eru til skaða ella ampa fyri onnur.
Stk. 5. Burturkast og brúktir lutir, ið verða lagdir so, at tað gongur ímóti reglunum í stk. 2-4, kunnu beinast burtur. Tann, ið hevur ábyrgdina av, at óruslið er komið har, skal gjalda kostnaðin. Kostnaðurin kann fáast inn við panting hjá tí avvarðandi.
§ 2. Uttangarðs er ikki loyvt at byggja hús, búðir, skúr ella a.l. uttan loyvi frá friðingarnevndini. Undantiknir eru tó smærri bygningar, sum eftir gomlum siði vanliga hava verið bygdir uttangarðs í samband við landbúnaðin, tá ið teir ikki skemma natúruna.
Stk. 2. Innangarðs eigur ikki at verða bygt uttan loyvi frá friðingarnevndini:
Stk. 3. Landsstýrið kann aftan á ummæli frá yvirfriðingarnevndini og avvarðandi sóknarstýri í kunngerð fyriseta, at forboðini í stk. 2 ikki skulu galda fyri ávís nágreinilig økir, ið natúrliga hoyra inn undir verandi byggilendir ella havnaøkir.
Stk. 4. Bygningar, ið høvdu verið ólógligir eftir reglunum í stk. 1-2 um teir vóru bygdir aftaná, at lógin var komin í gildi, ella sum eru bygdir við loyvi frá friðingarmyndugleikunum, mugu ikki byggjast um ella av nýggjum uttan við loyvi frá friðingarnevndini.
Stk. 5. Tá ið avgerð skal takast um byggiloyvi, hóast forboðið í stk. 1-2, skal ætlast um, um útsjóndin av ætlaða bygninginum, ella har ætlanin er at seta hann, fer at misprýða í landslagnum ella fer við, ella minkar um útsýnið hjá fólki, eigur byggiloyvi tó at verða givið, tá munandi bygging er farin fram á staðnum innan fyri ásettu mark, um hon er byrjað, áðrenn lógin kom í gildi.
Stk. 6. Áðrenn loyvi verður givið sambært stk. 5, skal friðingarnevndin fáa til vega ummæli frá avvarðandi sóknarstýri, og um so er, at søkt verður um loyvi, at víkja frá tí í stk. 2, nr. 2 fyrisetta forboð, tá eisini frá viðalundarnevndini.
Stk. 7. Tær treytir, ið eru settar í samband við eitt eftir stk. 5 givið loyvi, kunnu eftir boðum frá friðingarnevndini tinglýsast á avvarðandi ogn.
Stk. 8. Bygningar, ið eru bygdir ímóti áðurnevndu reglum við innihildna forboð, ella sum ikki lúka tær treytir, ið eru settar í einum av friðingarmyndugleikunum givnum byggiloyvi, kunnu krevjast niðurtiknir ella umbygdir.
§ 3. Burturtøka ella nýtsla av mold, gróti, sandi, eyri, leiri ella torvskurður skal fara fram, so tað skemmir natúruna sum minst og ger minsta skaðan.
Stk. 2. Natúrfriðingarnevndin kann seta forboð fyri slíka burturtøku ella nýtslu, um vandi er fyri, at sermerkt landslag ella um leivdir av sermerktari natúr fara fyri skeytið.
Stk. 3. Loyvi krevst frá friðingarnevndini at seta á nýtt steinbrot.
§ 4. Kann tað ætlast, at arbeiðir koma at misprýða ella skemma natúruna, skulu tiltøk setast í verk fyri at forða ella minka um skaðan.
Stk. 2. Vegagerð, setan av el- og telefonsteyrum og onnur arbeiðir, ið kunnu væntast at broyta sermerkt landslag munandi, ella at týna leivdir av sermerktari natúr, mugu ikki verða gjørd ella byrjast uttan loyvi frá natúrfriðingarnevndini. Hendir hetta kortini, kann nevndin nokta fyri, at arbeiðið heldur fram og krevja, at avvarðandi ger alt aftur, sum tað var.
§ 5. Allar útilýsingar burtur frá gøtum, vegum og plássum á tættbygdum støðum eru ikki loyvdar. Undantiknar eru kortini lýsingar viðvíkjandi eini vinnu ella einum virki, sum er beinleiðis bundið at teimum og ikki eru ov áleypandi í landslagnum.
Stk. 2. Slíkar lýsingar, ið samsvara ikki ásettu treytunum í stk. 1 skulu takast burtur, áðrenn árið er farið, frá tí lógin fær gildi.
Stk. 3. Politivaldið kann taka lýsingar burtur, sum lúka ikki treytirnar í stk. 1-2, og hann, sum hevur ábyrgdina, ber kostnaðin.
II. partur: Natúrfriðing.
§ 6. Eftir reglunum í hesi lóg kunnu friðingartiltøk setast í verk viðvíkjandi
§ 7. Viðvíkjandi friðing av føstum fornminnum og bygningum, somuleiðis fuglabjørgum, verður framvegis at fylgja reglunum í teirri serstøku lóggávu, ið er um hetta, í løtuni løgtingslógirnar nr. 19 frá 16. september 1948 og nr. 27 frá 9. september 1954, tó soleiðis at virkisøki, sum eftir tí seinast nevndu lógini hevur ligið í hondunum á yvirpolitirættinum, verður latið friðingarnevndunum, og kunnu teirra avgerðir skjótast inn fyri yvirfriðingarnevndina eftir reglunum í hesi lóg.
§ 8. Eftir tilmæli frá yvirfriðingarnevndini kann landsstýrið í kunngerð áseta, at sløg ella plantu- og djórasamfeløg eisini jarðfrøðilig fyribrigdi, hvørs varðveiting av natúrvísindaligum ella søguligum orsøkum bera í sær munandi áhuga, skulu vera friðið í øllum ella pørtum av landinum.
Stk. 2. Tær reglur, sum eru ásettar um friðing í veiðulóggávum, verða framvegis í gildi.
§ 9. Friðing eftir § 6 ber í sær, tá ið ikki annað við úrskurð er ásett, at tað ávísa økið ella natúrlutir skal varðveitast í sínum natúrliga líki og við varðveitslu av plantum, djórum og jarðfrøðisligum fyribrigdum varðveitast óbroytt, soleiðis serstakliga øll bygging, setan av steyrum, búðum ella øðrum hesum lík, ið kunnu misprýða, eins væl og tøka av gróti, mold, sandi, eyri, leiri, plantum og djórum er forboðin.
Stk. 2. Við friðingarúrskurðinum verða annars settar nærri reglur fyri friðingina, her íroknað víddina av plantu- og dyrkilendi, heimabeiti, útrakstur og annað, at nýtsla kann verða loyvd.
Stk. 3. Við friðing eftir § 8 ásetir landsstýrið við kunngerð nærri reglur um víddina av friðingini og skipar fyri neyðugum atgerðum friðingini viðvíkjandi.
Stk. 4. Landsstýrið kann til frama fyri stovnar og einstakar persónar víkja frá galdandi friðingaravgerðum í tann mun vísindaligar kanningar gera tað neyðugt.
III. partur: Friðingarmyndugleikarnir.
§ 10. 1) 2) Í hvørjari sýslu verður friðingarnevnd sett við sýslumanninum sum formanni og 2 øðrum limum, sum landsstýrið velur fyri 6 ár í senn. Fyri sama tíðarskeið velur landsstýrið 4 tiltakslimir fyri teir av landsstýrinum valdu limunum.
§ 11. 1) 1) Fyri alt landið verður sett yvirfriðingarnevnd. Í henni sita: sorinskrivarin, landsfornfrøðingurin, leiðarin av natúrsavninum og tveir aðrir limir, sum landsstýrið velur fyri 6 ár í senn. Landsstýrið velur tiltakslimir fyri landsfornfrøðingin og leiðaran av natúrsavninum. Landsstýrið velur fyri 6 ár í senn 4 tiltaksmenn fyri teir av landsstýrinum valdu limir. Sorinskrivarin er formaður í nevndini. Nevndin velur sjálv næstformann.
IV. partur: Viðgerðir av málunum í friðingarnevndunum.
§ 12. Friðingarnevndin heldur fund, tá ið áheitan kemur frá landsstýrinum, yvirfriðingarnevndinini, Føroya Jarðarráð, einum sóknarstýri ella frá einum eigara ella brúkara, ið ynskir natúrfriðingarmál tikið upp, ella ynskir at fáa eitt av teimum í hesi lóg umrøddu loyvir. Annars kemur nevndin saman, tá ið hon sjálv heldur tað vera neyðugt.
Stk. 2. Formaðurin kallar nevndina saman og leiðir fundirnar. Hvør einstakur limur kann krevja nevndina saman til at umrøða spurningin um nevndin sjálv skal gera av, at fundur verður hildin.
Stk. 3. Nevndin kann til eina og hvørja tíð undir sakarmálsviðgerðini fara á staðið, ið viðgerðin snýr seg um uttan at hava partarnar við.
Stk. 4. Nevndarviðgerðir og avgerðir verða at skriva í eina av formanninum góðkendari gerðabók. Fundur er viðtøkuførur, tá ið tveir av limunum, teirra millum formaðurin, eru á fundi. Allir limir mugu tó atkvøða, tá ið úrskurður verður gjørdur. Avgerðin verður avgjørd við atkvøðumeiriluta.
Stk. 5. Nevndin kann taka sær serkøna hjálp.
§ 13. Samstundis sum boðað verður til fundar, skal formaðurin boðsenda eigarum, brúkarum og øðrum, ið eiga rættindir til at møta á ástaðnum ella øðrum staði, ið formaðurin ásetir.
Boðsending verður gjørd avvarðandi kunnug við 8 daga freist við almennari boðsending í tí fyri almennari kunngerð góðtikna blað.
Um onkur avvarðandi er búsitandi uttan fyri Føroyar, verður hann boðsendur við skrásettum brævi ella í Statstíðindi við einari av formanninum ásettari tíðarfreist.
Stk. 2. Sambært stk. 1 er boðsendingin galdandi fyri allar eigarar, brúkarar og aðrar, ið hava rættindir í einum hagaparti, tá ið ein limur í hagastýrinum er boðsendur.
Um almenn jørð á føroyskum hondum er partaeigari í haganum, skal Føroya Jarðarráð eisini verða boðsent.
Stk. 3. Samstundis við teirri í stk. 1 umrøddu boðsending, fær hann, ið reist hevur málið, skrivlig boð um, hvar fundurin verður.
Stk. 4. Seinni fundir um málið verða bert boðaðir við at nevna teir í gerðabókini hjá nevndini, og verða teir, sum møttir eru, gjørdir varugir við hetta.
Stk. 5. Teir, sum eru møttir á fundi, fáa høvi til at bera síni sjónarmið fram skrivliga ella munnliga á nevndarfundinum. Teir, ið hava fingið fundarboð og ikki ynskja at koma til fundar, eiga rætt skrivliga at senda til nevndina umrøðu av málinum.
§ 14. Um málið snýr seg um friðing av lendi, skal, formaðurin stíla fyri at fáa til vega, um neyðugt, týðuliga uppriting.
Stk. 2. Nevndin kann áleggja eigara ella øðrum einki at gera, ið kann hindra avgerðum nevndarinnar. Slíkar avgerðir kann formaðurin taka í samband við boðsending til fyrsta fund, men skal tá góðtakast av nevndini á sama fundi.
Stk. 3. Limirnir í nevndini hava óskerdan rætt at koma á tey lendir, ið talan er um at friða.
§ 15. So framt tað er gjørligt, skal nevndin royna seming við eigararnar og aðrar, ið rættindi eiga friðingini viðvíkjandi, ella virka fyri at fáa í lag einahvørja loysn, ið ikki ber útreiðslur við sær fyri tað almenna. Fæst semja, verður hon skrivað í gerðabókina, um ikki, verður málið avgjørt við úrskurði.
Stk. 2. Bjóðar eigari saman við øðrum, ið rættindi hava, at áleggja ognini servitut friðingini viðvíkjandi uttan endurgjald, kann formaðurin viðgera málið einsamallur.
Stk. 3. Fæst semja eftir stk. 1-2 ger formaðurin tær skipanir, ið neyðugar eru at festa friðingina.
§ 16. Nevndin ger av við úrskurði, um eitt í sýsluni verandi øki ella ein á staðnum verandi natúrlutur skal verða friðaður, og hvørji tiltøk skulu takast fyri at vísa friðingina, t.d. stik, garð ella aðra avmarkan.
Stk. 2. Í úrskurði viðvíkjandi byggingi - sambært § 2 - kann ásetast, at bygging av einum húsi ella umbygging ella aftratbygging av verandi bygningi ikki má fara fram, fyrr enn tekningar og ætlanir eru góðkendar av nevndini.
Stk. 3. Nevndin kann í serligum umstøðum krevja, at lóglig framd bygging, planting ella eitthvørt annað hesum líkt, og sum lýtir, at tað skal takast burtur, tá ið tað ikki kostar alt ov mikið ella ov nógv fer fyri skeytið, sbr. her § 17.
Stk. 4. Um friðingin ikki kann fara fram, uttan at eigari missir lendi, kann ognartøka fara fram.
§ 17. Úrskurður, ið ber í sær, at ognartøka, friðing ella onnur samsvarandi skipan skal fremjast, eigur nevndin eisini at avgera, hvørjar fyriskipanir ella atgerðir eigarin ella brúkarin av avvarðandi ogn skal gera, fyri at friðingin kann verða framd og eisini, um eigarin hevur rætt til endurgjald. Hevur hann tað, ásetur nevndin støddina á endurgjaldinum, og hvussu tað skal býtast millum eigarar og aðrar, ið rættindi eiga, og sum hava gjørt krav um endurgjald.
§ 18. Úrskurður, ið ber í sær, at ognartøka, friðing ella líknandi fyriskipan skal fara fram, verður kunngjørd samsvarandi reglunum í § 13, stk. 1-2. Teir, sum hava verið á fundi undir sakarmálsviðgerini ella hava sent skrivligt ummæli í málinum, og sum ikki eru hjástaddir á fundi, tá ið aðrar avgerðir og úrskurðir verða tiknir, fáa skrivliga frásøgn.
Stk. 2. Úrrit av úrskurðum og avgerðum og av teimum sáttargerðum, ið gjørdar eru, skulu áðrenn 14 dagar sendast til landsstýrið, avvarðandi kommunu, hansara, ið reist hevur málið og eftir avgerð formansins til aðrar, sum møguliga hava áhuga fyri avgerðini.
Stk. 3. Áðrenn somu tíðarfreist sendir formaðurin inn skjølini í málinum saman við úrriti av gerðabókini til yvirfriðingarnevndina.
§ 19. Nevndarformaðurin ger av, tá ið yvirfriðingarnevndin boðar honum frá, teim neyðugu atgerðum fyri at festa sáttmálan ella tær við úrskurði gjørdu skipanir, her íroknað tinglýsing av úrskrift, gjalding av endurgjaldi og møguliga kunngering um marksetan av økinum.
Um eigarar ella aðrir ikki taka stig til tað í úrskurði ella sáttmála áhvílandi atgerðir, letur formaðurin hetta fremja fyri rokning teirra avvarðandi. Hesar útreiðslur kunnu fáast inn aftur við panting.
Stk. 2. Tá ið ein tinglýstur friðingarservituttur fellur burtur ella fer úr gildi, skal formaðurin skipa fyri avlesing og - um neyðugt - lýsa við kunngerð v.m.
§ 20. Nevndin kann, tá ið hon er samd ella við úrskurði taka av friðingarreglur, ið ikki longur kunnu haldast at hava nakran týdning. Reglurnar í undanfarnu greinum kunnu eisini við hógv nýtast í slíkum føri.
V. partur: Viðgerðin av málum í yvirfriðingarnevndini.
§ 21. Avgerðir, sum friðingarnevndirnar taka, kunnu skjótast inn fyri yvirfriðingarnevndina av einum og hvørjum, ið hevur verið á fundi undir viðgerðini av málinum, ella hevur sent inn skrivliga greinagerð, somuleiðis landsstýrið, Føroya Jarðarráð og eitthvørt sóknarstýri, sum hevur áhuga fyri málinum.
Stk. 2. Kærufreistin er 4 vikur roknað frá avgerðardegnum ella frá kunngerðini í førum, sum kunngerð er fyriskrivað.
Stk. 3. Er eingin kæra, tekur yvirfriðingarnevndin, aftan á kærufreistin er úti, støðu til, um avgerðin kann góðtakast. Sama er galdandi fyri tær semjur, ið friðingarnevndirnar gera.
Stk. 4. Um avgerðir, sum nevndin tekur, ella semjur, hon fær í lag, bera í sær endurgjald fyri tað almenna, ið fara upp um 500 kr., kann gótøka ikki verða, fyrr enn landsstýrið hevur tikið undir við avgerðini ella semjingini.
Stk. 5. Noktar landsstýrið at taka við, er avgerðin ella semjan, sum nevndin hevur gjørt, dottin burtur. Yvirfriðingarnevndin tekur tá avgerð, um málið skal takast upp aftur til nýggja viðgerð í friðingarnevndini.
Stk. 6. Avger yvirfriðingarnevndin sambært stk. 3, at ein av friðingarnevndini gjørd semja ikki kann góðtakast, verður málið at senda aftur til nýggja viðgerð í friðingarnevndini uttan so, at yvirfriðingarnevndin heldur at málið er dottið burtur. Sama er galdandi, um yvirfriðingarnevndin ger av, at ein av friðingarnevndini gjørd viðtøka ikki kann góðtakast. Yvirfriðingarnevndin kann kortini í slíkum føri eisini gera av, at málið skal viðgerast sum kærumál eftir teim fylgjandi reglunum.
§ 22. Sorinskrivarin kallar nevndina saman til fundar og leiðir teir. Yvirfriðingarnevndin er viðtøkufør, um 3 av limunum eru á fundi, teirra millum formaðurin ella næstformaðurin. Tá ið úrskurður verður eiga allir limir at atkvøða. Fundarsamtyktirnar verða avgjørdar við meirilutaatkvøðum. Standa atkvøðurnar á jøvnum, er formansins - ella um hann er burturstaddur - næstformansins atkvøða avgerandi.
Stk. 2. Samráðingar og úrskurðir hjá yvirfriðingarnevndini verða skrivaðar í gerðabók, sum er góðkend av formanninum.
Stk. 3. Hevur formaðurin forfall, tekur næstformaðurin við í øllum lutum.
§ 23. Annars verða reglurnar í parti 4 nýttar við tørvandi varsemi undir viðgerðini av málum í yvirfriðingarnevndini.
§ 24. Teir úrskurðir, sum yvirfriðingarnevndin ger, eru endaligir og kunnu ikki skjótast inn fyri dómstólarnar, sbr. tó § 73 í grundlógini, men nevndin kann sjálv taka upp aftur eitt mál og møguliga broyta avgerð, hon hevur tikið áður, tá ið serstakar umstøður kunnu gera seg galdandi.
VI. partur: Niðurstøða.
§ 25. Tann, ið ger ímóti einari í hesi lóg ásettu reglu ella annars ger seg sekan í broti á hesa lóg ella teimum í somu lóg givnu ásetingum, verður revsaður við sekt ella varðhaldi, og kann undir standandi sekt krevjast at taka burtur ólógliga settar tilbúningar ella at gera ólógligar broytingar aftur í rættlag.
§ 26. Endurgjaldingar eftir hesi lóg og útreiðslurnar til virki hjá friðingarnevndunum og yvirfriðingarnevndini verða goldnar úr landskassanum.
§ 27. Henda lóg kemur í gildi beinavegin.
1) Broytt við løgtingslóg nr. 110 frá 29. juni 1995. § 2 í hesi løgtingslóg er soljóðandi: "Henda løgtingslóg fær gildi ólavsøkudag 1995. Stk. 2. Nýval av øllum nevndum, sum nevndar verða í hesi løgtingslóg, fer fram eftir at lógin hevur fingið gildi og í seinasta lagi 1. oktober 1995. Hesar nevndir verða hereftir valdar sbr. ásetingum lógarinnar ella sbr. siðvenju."
2) Broytt við løgtingslóg nr. 64 frá 13. juni 1995. § 2 í hesi løgtingslóg er soljóðandi: "Henda lóg fær gildi ólavsøkudag 1995".


text:
Surinam
Tjóðveldið Surinam (niðurlendskt Republiek Suriname) er eitt land í Suðuramerika. Landið æt fyrr Niðurlendska Gujana. Bretar løgdu landið undir seg í 1650-árunum, men í 1667 lótu teir niðurlendingum tað í býti fyri oynna Nýamsterdam, nú Manhattan í New York. Surinam loysti frá Niðurlondum í 1975 og gjørdist frælst ríki. Einir 200 000 surinamar búgva og arbeiða í Niðurlondum, haðan senda teir ættfólkum sínum í heimlandinum pening at liva av. Høvuðsstaðurin í Surinam er tætt við strondina. Húsini og byggilistin og gøtunøvn sum til dømis "Konigstraat" bera boð um, at býurin hevur verið niðurlendskur. Flestu húsini eru av viði, eisini St. Pæturs- og St. Paulus-kirkja við sínum høgu spírum. Kirkjan varð bygd í 19. øld. Annaðhvørt fólk í Surinam býr í Parimaribo.


text:
Concepción
Concepción er ein býur í Kili við umleið 212.000 íbúgvum. Concepción er eisini ein kommuna við umleið 890.000 íbúgvum. Stóra Concepción er saman við býunum Talcahuano, San Pedro de la Paz, Hualpén, Chiguayante, Penco, Tomé, Lota, Coronel, Hualqui størsti stórbýur í Kili. Pedro de Valdivia grundlegði býin í 1550. Í 1751 var býurin raktur meint av jarðskjálvta og einari tsunami. Orsakað av hesi vanlukku, varð tað avgjørt í 1764 at flyta býin til har hann er í dag. Upprunaliga lá býurin har sum Penco nú liggur.


text:
07-12-2012 | Føroyar og Grønland hava skrivað undir sínámillum fiskiveiðiavtalu fyri 2013
Eftir samráðingar í Keypmannahavn, 6. og 7. desember, hava Føroyar og Grønland skrivað undir fiskiveiðiavtalu fyri 2013.
Avtalan fevnir um somu fiskasløg, og er á nakað sama støði sum undanfarin ár. Einasta broyting í mun til avtaluna fyri 2012 er, at grønlendska sildakvotan í føroyskum sjógvi verður lækkað við 300 tonsum, so hon verður 2.050 tons.
Føroysku botnfiskakvoturnar í grønlendskum sjógvi verða óbroyttar. Føroysku svartkalvakvoturnar í Eysturgrønlandi og í Vesturgrønlandi í 2013 verða ávikavist 275 tons og 100 tons, og nøgdin av toski í Eysturgrønlandi verður 255 tons. Harumframt kunnu føroysk rækjuskip gera fiskiroyndir á norðaru leiðunum í Eysturgrønlandi avmarkað til 100 tons.
Grønland fær 2.050 tons av norðhavssild at fiska í føroyskum sjógvi, og eitt grønlendskt línuskip kann royna eftir botnfiski í føroyskum sjógvi í upp til 60 dagar. Harumframt fær Grønland atgongd at veiða 2.000 tons av svartkjafti, sum Grønland fær tillutað gjøgnum NEAFC, í føroyskum sjógvi.
“Tað er umráðandi, at Føroyar og Grønland hava gott samstarv á fiskivinnuøkinum. Hóast sínámillum fiskiveiðiavtalan millum Føroyar og Grønland er lítil í vavi, so er hon ein týðandi liður í samstarvinum millum Føroyar og Grønland. Tí gleðist eg um, at tað aftur í ár eydnast at koma fram til eina skilagóða avtalu fyri báðar partar, sigur Jacob Vestergaard landsstýrismaður”.


text:
Gamla Testamenti
Gamla Testamenti er tann parturin av Bíbliuni, sum snýr seg um tíðina áðrenn Jesu føðing. Tekstirnir í Gamla Testamenti vórðu til í tíðini 1300-150 f.Kr. Teir fyrstu vórðu skrivaðir, meðan jødar vóru í útlegd í Bábylon.
Innihaldsyvirlit
Tær heilagu bøkurnar í Gamla Testamenti[rætta | rætta wikitekst]
Bíblian byrjar við Mósebókunum, sum eru fimm í tali. Tann fyrsta bókin sigur okkum um skapanina, og hon endar við deyða Jósefs. Í hinum fýra bókunum stendur søga ísraelsmanna, frá tí at Móses var føddur, og til hann doyði. Jósvabókin sigur okkum um Jósva, hvussu ísraelsmenn komu inn í Kánáanland. Dómarabókin sigur frá dómarunum inntil Eli. Rutarbók sigur søguna um Rut, ættarmóður Dávids. Báðar Sámuelsbøkurnar siga frá Eli og Sámueli, dómarunum báðum, og frá kongunum, Sáuli og Dávidi. Tvær kongabøkur siga frá seinastu døgum Dávids til útlegdina í Bábylon. Tvær Krýnikubøkur eru frásagnir um ættarlið; síðan siga tær tað sama sum Kongubøkurnar. Ezrabókin og Nehemiabókin siga frá heimkomuni úr Bábylon. Ezterarbókin sigur frá einari jødiskari gentu, sum verður drotning Áhasverusar (Kserkesar), kongin í Persaríki. Jobsbókin sigur okkum um ein sera tolnan mann, sum eitur Job. Hon lærir okkum at taka alt av Guds hond. Sálmarnir, sum koma aftan á Jobsbók, eru andligir sangir. Dávid hevur yrkt nógvar av teimum. Orðtøkini, Prædikaran og Hásongin hevur Sálomon skrivað partar av. At enda koma Harmljóðini og bøkurnar hjá profetetunum: 4 stórar og 12 smáar. Profetabøkurnar hava nógvar spádómar, lærdómar og áminningar.
Bøkurnar[rætta | rætta wikitekst]
Í Gamla Testamenti eru 39 bøkur:
- Fyrsta Mósebók
- Onnur Mósebók
- Triðja Mósebók
- Fjórða Mósebók
- Fimta Mósebók
- Josva (Josvabók)
- Dómararnir (Dómarabókin)
- Rutt (Rutarbók)
- Fyrra Sámuelsbók
- Seinna Sámuelsbók
- Fyrra Kongabók
- Seinna Kongabók
- Fyrra Krønikubók (Fyrra Krýnikubók)
- Seinna Krønikubók (Seinna Krýnikubók)
- Ezra
- Nehemias (Nehemia)
- Ester (Esterarbók)
- Job (Jobsbók)
- Sálmarnir
- Orðtøkini (Orðtök Sálomons)
- Prædikarin
- Hásongurin
- Esaias (Jesaja)
- Jeremias (Jeremia)
- Sorgarsongirnir (Harmljóðini)
- Ezekiel
- Dániel
- Hoseas (Hósea)
- Jóel
- Amos (Ámos)
- Obadias (Óbadia)
- Jónas
- Mika
- Nahum (Náhum)
- Habakkuk (Hábakkuk)
- Zefanias (Sefanja)
- Haggai
- Zakarias (Zakarja)
- Malakias (Málaki)


text:
Landsroyndirnar vóru fyrstu ferð hildar í 2008 og hava verið hildnar á hvørjum ári síðan.
Almennar viðmerkingar
Sambært § 14, Stk. 5 í løgtingslóg um fólkaskúlan skipar landsstýrismaðurin, eftir nærri ásettum reglum, fyri landsroynd í føroyskum, støddfrøði og náttúrulærugreinunum á 4.- og 6. floks stigi. Landsroyndirnar skulu saman við støðuroyndum vera ein liður í arbeiðiskúlans at eftirmeta undirvísingina. Í lógini er eisini ásett, at foreldrini skulu verða kunnað um úrslitini av lands-og støðuroyndum.
Endamál
Endamálið við lands- og støðuroyndunum er at tryggja skúlum, foreldrum, næmingum, lærarum og myndugleikum innlit í fakliga støðið í fólkaskúlanum, og at geva lærarum og skúlaleiðslu eitt amboð, sum, umframt at meta um fakliga støðið hjá næmingunum, eisini skal nýtast til at laga og málrætta undirvísingina til tørv og fortreytir hjá tí einstaka næminginum. Eisini er málið við lands-og støðuroyndum at styrkja eftirmetingarskipanina í skúlunum.
Harumframt eru landsroyndirnar ætlaðar sum amboð og ítøkiligt grundarlag hjá myndugleikum, skúlum og foreldrum at fylgja við og meta um fakliga støðið í teirra egna skúla, umframt at kunna viðgera úrslitið í mun til fakliga støðið í øðrum skúlum í landinum.


text:
Lýsing eftir uppskotum til fyrilestrar
Granskarar, lesandi og onnur áhugað verða hervið boðin at senda okkum uppskot til fyrilestur, sum tey hava hug at halda. Tað ber eisini til at bjóða fram verkstovu (workshop) við minst trimum luttakarum um okkurt ávíst evni. Sí nærri upplýsingar niðanfyri.
Fyrilestrarnir skulu vera 30 minuttir, spurningar og umrøða íroknað.
Ráðstevnan er fleirvísindalig, soleiðis at skilja, at granskarar og lesandi kunnu bjóða sær til at halda fyrilestur um eitt og hvørt evni, sum kann hava áhuga í Føroyum og/ella Íslandi. Samstundis er ætlanin serliga at varpa ljós á
film
og
føroyskt/íslendskt mál úr náms- og undirvísingarfrøðiligum sjónarhorni
-tvey týdningarmikil og tíðarbær evnir, sum kunnu lýsast og viðgerast á ymsan hátt hvørt sær men eru harumframt samantvinnað í okkara modernaða veruleika.


text:
Skriðdýr
Skriðdýr (frøðiheiti: Reptilia) hava roðslu og verpa. Slangur, krokodillur, skjaldbøkur, eðlur og onnur skeldýr verða nevnd skriðdýr. Summi liva í vatni, onnur á landi. Flestu skriðdýr eru í hitalondum. Forfedrar skriðdýranna eru dinosaurarnir, ið livdu á jørðini í 150 mió ár, men doyðu brádliga út fyri 65 mió árum síðan. Nú á døgum eru eini 8200 skriðdýrasløg, frá um 7 m. longu netpythonslanguni (Python reticulatus) í Ásia til ta lítlu dvørgagekkoina (Sphaerodactylus) í Amerika, ið bara er 33 mm. long. Súgdýr hava heitt blóð, men skriðdýr hava “kalt" blóð - sólarhitin veitir teimum orku at flyta seg úr stað. Skriðdýr fáa ikki sjálv skapað hita inni í kroppinum sum súgdýrini, men við ávísari atferð kunnu tey stilla kropshitan. Tey sóla sær t.d., so tey orna, og leita sær í skugga, gerst tað ov heitt. Um sólarris vendir t.d. eðlan liðina ímóti sólini, so hon ornar skjótari. Tá ið heitast er um dagin, heldur eðlan seg í skugga, so hon ikki gerst ov heit. Um sólsetur vendir eðlan høvdinum ímóti sólini, so hon heldur kropshitanum.
Fyrstu skriðdýrini vórðu til fyri meira enn 300 mió árum síðan og loystu tá paddurnar av sum størstu landdýrini. Dinosaurar vórðu til fyri 200-220 mió árum síðan. Størsta skriðdýrið í dag er oyrareingjar-krokodillan (Crocodylus porosus) í t.d. Ný Guinea og Avstralia, men summar slangur verða longri. T.d. verður netpythonslangan í onkrum føri 10 m. long. Komodovaranurin (Varanus komodoensis) í Indonesia er størsta eðlan. Smæstu skriðdýrini eru smáar gekkoir, fullvaksnar bara fáar cm langar. Flestu skriðdýr verpa, og úr eggjunum klekjast ungarnir. Eðlu- og slanguegg hava gyrðið, leðurkent skal. Skjaldbøku- og krokodilluegg hava hart, sterkt skal sum fuglaegg. Sjófuglar og krabbi taka nógvar skjaldbøkuungar, meðan teir royna at koma sær oman at sjónum. Tungan á skriðdýrum dugnar teimum væl: slanga og eðla kanna uttan um seg við tunguni. Teir láta við tunguni at tevja. Harða húðin á skriðdýrum verjir tey fyri ránsdýrum og forðar fyri, at tey skorpna. Tá ið granskarar skulu greina sløgini, kanna teir ofta tað eyðkenda plátumynstrið. Kamelión (Chamaeleonidae) og onnur skriðdýr hava serligar kyknur í húðini. Í kyknunum eru litkorn, ið kunnu ývna ella tódna, og tí skiftir kameliónið lit eftir umstøðunum.
Flokking[rætta | rætta wikitekst]
Til eru tilsamans okkurt um 8200 sløg. Tey verða greind sundur í 4 høvuðsbólkar: Sphenodontia (brúeðlur), Testudines (skjaldbøkur), Crocodilia (krokodillur) og Squamata (eðlur, ormaeðlur og slangur). Bara skjaldbøkurnar hava skjøldur. Eðlur eru størsta skriðdýrabólkurin, eini 3800 sløg, men bara eitt brúeðlaslag er (Tuatara).
- Crocodilia (Krokodillur): Keimanur, gavialur, krokodilla og alligatorur teljast upp í crocodilia. Til eru 1 gavialslag, 2 alligatorsløg, 8 keimansløg og 13 krokodillusløg - tilsamans 24 sløg. Oyrareingjar-krokodillan (Crocodylus porosus) í Avstralia verður millum 8 og 10 metrar long og er nú heimsins størsta skriðdýr.
- Sphenodontia (Brúeðlan): Brúeðlan tuataran er bara á nøkrum fáum oyggjum í Nýsælandi. Kropsbygnaðurin er lítið broyttur seinastu nógvu túsund árini - hon er sera átøk 140 mió ára gomlum steinrenningum. Hon er nú friðað, tí hon er í vandi fyri at doyggja út. Brúeðlan verður einar 60 cm long. Hon etur ormar, smáeðlur, klukkur og sniglar, men tekur eisini pisur og fuglaegg.
- Squamata (Ormaeðlur, eðlur og slangur): Til eru 180 sløg av ormaeðlum, 3000 sløg av eðlum og 3070 sløg av slangum - tilsamans 7900 sløg. Ormaeðlan (Amphisbaenia) er blint skriðdýr og verður millum 10 og 60 cm long. Góða hoyrnin og frálíka tevið gera, at hon finnur ormar, smáeðlur, skordýr, gnagdýr og annað at eta. Hon livir í Afrika, Suðuramerika, Karibia, Florida, Iberia og Saudiarábia. Eðlur eru smidligar og hava hvassar kløur. Eðla er sera vanlig í hitalondum, og hon er virknast um dagin. Tær smúgva sær kvikliga inn í klettarivur ella undir steinar, verða tær órógvaðar. Slangur svimja skjótt, men á landi mugu tær skriða, tí útlimir hava tær ongar, kortini eru tær skjótar. Afrikanska eiturmamban (Dendroaspis polylepis), ið verður meira enn 2 m. long, er av skjótastu slangum og skríður einar 16 km/t.
- Testudines (Skjaldbøkur): Uml. 300 sløg. Skjaldbøkur eru ymiskar til støddar; tann stóra leðurskjaldbøkan (Dermochelys coriacea) verður 2-3 metrar long og vigar upp ímóti 920 kilo. Tann vanliga eysturamerikanska móruskjaldbøkan verður bara 8-12 cm. Súpanarskjaldbøkan (Chelonia mydas) og aðrar havskjaldbøkur kunnu svimja í 30 km um tíman. Landskjaldbøka er lítið broytt seinastu 200 mió árini. Summar landskjaldbøkur verða eldri enn 100 ár. Størsta slagið er stórskjaldbøkan á Galapagos (Chelonoidis nigra), hon kann viga meira enn 400 kilo.


text:
Geysir
Geysir liggur ikki so langt frá Reykjavík, og er eitt sera væl vitjað útferðarmál í Íslandi. Geysir er ein av teimum kendastu heitu keldunum í Íslandi, sum hevur goyst síðan 1300 talið. Men í dag er tað bert møguligt at fáa kelduna at goysa, um sápa verður latin niðurí. Men tá goysir eisini himmalhøgt, og ferðafólkini fáa tað at síggja, sum tey vildu. Grundin til, at summar av teimum heitu keldunum ikki goysa longur, er tí at fólk hava tveitt steinar og annað niður í opið, og hetta er í dag strangliga bannað. Annars eru avmarkingar at halda seg til, tá vitjað verður har, tí vandi er fyri at brenna seg av tí glóðheita vatninum, sum prutlar í hesum heitu keldunum. 100 metrar frá Geysir er Strokkur, sum eisini er ein kend goskelda, men hon er ikki so stór sum Geysir. Hon goysir tó enn av sær sjálvum, og gosið kemur 30 m upp í loft.


text:
Jóanes Nielsen
Jóanes Sekjær Nielsen (5. apríl 1953 í Havn) varð føddur í Havn í 1953, og har vaks hann upp. Hann hevur verið sjómaður og arbeiðsmaður. Eisini hevur hann starvast sum rithøvundur burturav. Jóanes hevur roynt seg í fleiri, ymiskum tekstasløgum. Hann hevur skrivað yrkingar, stuttsøgur, skaldsøgur, greinar og leikir. Hann lýsir m.a. verkafólkið og teirra lívstreytir, stættamun, kúgan og órættvísi. Hann er stundum speirekandi og satiriskur, men hann er eisini skemtandi og lívsjáttandi og lýsir inniligar og eymar kenslur. Fleiri av útgávunum hjá Jóannes Nielsen eru útkomnar í Danmark, m.a. skaldsøgurnar "Glansbílætasamlarnir" og "Gummistivlarnir eru tær einastu tempulsúlurnar sum vit eiga í Føroyum". Sjónleikurin "Eitur nakað land week-end?" og yrkingasøvnini "Pentur" og "Kirkjurnar á havsins botni" eru eisini útkomin á donskum.[1] Í desember 2012 gjørdi eitt av heimsins størstu forløgum, Random House, avtalu um at útgeva skaldsøguna Brahmadellarnir hjá Jóanes Nielsen á øðrum málum, í fyrstu syftu skal hon gevast út á týskum. Hetta er fyrstu ferð at ein bók hjá einum føroyskum rithøvunda verður útgivin av so stórum forlagi.[2]
Útgivið[rætta | rætta wikitekst]
- 1978 - Trettandi mánaðin (yrkingasavn)
- 1984 - Pinnabrenni til sosialismuna (yrkingasavn)
- 1985 - Tjøraðu plankarnir stevna inn í dreymin (yrkingasavn)
- 1986 - Á landamørkum vaksa blomstur (stuttsøgusavn)
- 1987 - Naglar í jarðarinnar hús (yrkingasavn)
- 1991 - Gummistivlarnir eru tær einastu tempulsúlurnar sum vit eiga í Føroyum (skaldsøga)
- 1992 - Gummistøvler er de eneste tempelsøjler vi ejer på Færøerne, Vindrose, Ebba Hentze týddi til danskt.
- 1993 - Kirkjurnar á havsins botni (yrkingasavn)
- 1994 - Undergroundting (greinasavn)
- 1998 - Pentur (yrkingasavn)
- 1999 - Sting, Vindrose, Ebba Hentze týddi til danskt.[3]
- 2003 – Sting (í norskari týðing) ISBN 82-8104-007-6
- 1999 - Undergroundting 2 (greinasavn)
- 2002 - Eitur nakað land week-end ? (sjónleikur) vann Nordisk Dramatikerpris 2002.[4]
- 2005 - Hedder noget land weekend?, Ebba Hentze týddi til danskt.
- 2002 - Brúgvar av svongum orðum (yrkingasavn) tilnevnd til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins í 2004.
- 2004 - Broer af sultne ord, Ebba Hentze týddi til danskt.
- 2005 - Glansbílætasamlararnir (skaldsøga)
- 2008 - Glansbilledsamlerne, Povl Skårup týddi til danskt, Torgard, ISBN 978-87-92286-04-8
- 2013 - Glansmyndasafnararnir (á íslendskum, verður útgivin í mars/apríl 2013)
- 2009 - Aftan á undrið (sjónleikur)
- 2011 - Brahmadellarnir (skaldsøga), Mentunargrunnur Studentafelagsins[5] Tilnevnd til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins í 2013.[6]
- 2012 - Brahmadellerne – en nordatlantisk krønike. (Oversættelse: Povl Skårup), forlagið Torgard, 2012
- 2012 – Brahmadellane (umsett til norskt) ISBN 978-82-93065-24-1
- 2012 - Tapet millum øldir (yrkingar)
Heiðurslønir, tilnevningar o.a.[rætta | rætta wikitekst]
Jóannes Nielsen hevur fimm ferðir verið tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins: 1988, 1994, 1999, 2004 og 2013.
- 1984 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri Pinnabrenni til sosialismuna
- 1988 – Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri yrkingasavnið Tjøraðu plankarnir stevna inn í dreymin
- 1994 – Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri yrkingasavnið Kirkjurnar á havsins botni
- 1999 – Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri yrkingasavnið Pentur
- 2002 - Nordisk Dramatikerpris fyri Eitur nakað land week-end ?. Virðislønin var 50.000 krónur.[7]
- 2004 - Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri yrkingasavnið Brúgvar av svongum orðum
- 2011 - Mentanarvirðisløn Landsins - virðislønin var á 150.000 kr.
- 2012 - Brahmadellarnir er tilnevnd til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins 2013[8]
- 2012 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri skaldsøguna Brahmadellarnir frá 2011. Virðislønin var á 35.000 kr.[9]
- 2013 – Tilnevndur Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri skaldsøguna Brahmadellarnir.
- 2014 - Vann FMA virðisløn fyri Ársins tekstur fyri sangin Lívið er júst sum tað er, sum Jóanes Nielsen hevur yrkt og sum Kári Sverrisson hevur gjørt lag til og syngur
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Politiken.dk
- ↑ Information.dk Færøsk forfatter får kontrakt med internationalt forlag
- ↑ Adlibris.com Sting af Jóanes Nielsen
- ↑ Denstoredanske.dk
- ↑ MS.fo
- ↑ Norden.org De nominerede til Nordisk Råds Litteraturpris 2013
- ↑ Denstoredanske.dk Nordisk Dramatiker Pris
- ↑ Norden.org
- ↑ Aktuelt.fo, Fýra listafólk heiðrað í dag


text:
Skeiðbundna skipanin
Skeiðbundna skipanin er ein talva við øllum frumevnunum sett upp í bólkar og periodir. Periodirnar umboða tal av skølum. Frumevni í sama bólki hava somu elektronsamanseting í uttasta skalið og hava tí ofta eins evnafrøðiligar eginleikar. Frumevnini eru sett upp í rað eftir atomnummarið, t.v.s. hvussu nógvar protonir eru í kjarnanum á atominum. T.d. hevur jarn (Fe) atomnummar 26 og eru sostatt 26 protonir í kjarnanum.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]


text:
William Heinesen
William Heinesen (15. januar 1900 í Tórshavn - 12. mars 1991) er Føroya gitnasta skald.
Skaldsøgur hansara, stuttsøgur og yrkingar eru týddar til mong mál. Men hesin gávuríki havnarmaður var ein sera fjølbroyttur listamaður, ið gjørdi vart við seg á fleiri økjum innan sjónleik, tónleik og myndlist. Myndaheimur hansara er ein grein av tí skaldsliga hugflognum – myndevnini koma fyrst av øllum úr sagnunum, ævintýrunum og gudalærunum, eisini úr tí Edens urtagarði, ið á sinni fór í forna. Hesin myndaheimur er kveiktur av náttúrukenslu, sniðfundigum skemti, spei, ramligari og ovfarakátari lívsgleði og livandi ansi fyri tí ornamentala og dekorativa.
William Heinesen vaks upp við, og hevði livandi áhuga fyri, tjóðskaparrørsluni, ið m.a. merkti, at áhugin vaks fyri fólksins mentan – málinum, dansinum, kvæðunum og sagnunum. Og fyri teirri føroysku náttúruni. Í einum anda, ið kann samanberast við Bauer og Arosenius í Svøríki – Kittelsen og Werenskjold í Noregi, gjørdi William Heinesen ein hóp av bókamyndum við evnum úr sagnum og ævintýrum. Í pastellmálningum fekk hann fram eftir kríggið og í 1950árunum eitt serstakt gyklandi gandakent huglag. Myndevni frá tilveru teirra fornisku verða margtýdd og glíða uttan at ein varnast tað yvir í satiru – í andlitunum á fittum trøllum kenna vit aftur drøgini frá politikkarum, vinnulívsmonnum og alskins hyklariskum dárarum og forførarum. Í tekningum av monnum og konum úr gomlu Havnini, sum hann mintist hana, kemur eitt serligt góðsligt kæti til sjóndar – somuleiðis hansara sermerkti ansur fyri strikunnar organisku arabesk.
Teir stóru veggjamálningarnir í Tórshavnar Kommunuskúla, við evnum úr Sjúrðarkvæðunum, eru eitt gjøgnumbrot til tann dekorativa arkadiska heimin, sum William Heinesen gav seg yvir til síni seinnu ár. Skaldskapurin var komin í fyrstu røð, og umstøður høvdu ikki verið fyri nakrari veruliga samanhangandi myndlistarligari menning, fyrr enn miðskeiðis í 1970árunum, tá ið William fór undir at gera pappírsklipp síni. Eitt 10ára skeið untist honum at klippa. Árini 1976-78 avrikaði hann serliga nógv. Í hesum slóðbrótandi brotamyndum og klippum finnur dekorativa hugflogið støðugt nýggjar leiðir.
Hesin gróðrarríki barokki myndaheimur hevur ríkað føroyska list. Ófatiligt, hvat William Heinesen hevur fingið av skafti – tekningar í hópatali, hundraðtals bókapermur til Bókagarð, bókamyndir, plakatir, blaðtekningar, plátuhylki o.m.a. Hann eigur sín part av æruni fyri, at myndlistin mentist her á landi – sum hann dastið av øldini hevur lagt til rættis og stílað fyri, skrivað og ummælt, kveikt og stuðlað. Altíð við tí góða orðinum.
Innihaldsyvirlit
Bókalisti[rætta | rætta wikitekst]
- Yrkingasøvn
- 1921 Arktiske Elegier og andre Digte
- 1924 Høbjergningen ved Havet
- 1927 Sange mod Vaardybet
- 1930 Stjernerne vaagner
- 1936 Den dunkle Sol
- 1955 Digte i udvalg
- 1961 Hymne og harmsang
- 1972 Panorama med regnbue
- 1983 Vinterdrøm. Digte i udvalg 1920-30
- 1984 Samlede digte
- 1990 Digte
- Stuttsøgusøvn
- 1957 Det vingede mørke
- 1957 Det fortryllede lys
- 1960 Gamaliels besættelse
- 1967 Kur mod onde ånder
- 1970 Don Juan fra Tranhuset
- 1973 Fortællinger fra Thorshavn
- 1975 Grylen og andre noveller
- 1980 Her skal danses
- 1985 Laterna magica
- Skaldsøgur
- 1934 Degningsvindar (Blæsende gry)
- 1938 Nóatún (Noatun)
- 1949 Í sortanum (Den sorte gryde)
- 1950 Glataðu spælimenninir (De fortabte spillemænd)
- 1952 Móðir Sjeystjørna (Moder Syvstjerne)
- 1964 Det gode håb
- 1976 Tornið á heimsins enda (Tårnet ved verdens ende)
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
- 1960 - Holberg-medaljan
- 1965 - Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri skaldsøguna Det gode håb sum kom út í 1964.[1][2]
- 1975 - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens
- 1980 - Heiðursborgari í Tórshavn á hansara 80-ára føðingardegi
- 1980 - Kritikerprisen (donsk bókmentaheiðursløn)
- 1984 - Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs
- 1985 - Karen Blixen Medaljan frá Danska Akademinum.[8]
- 1987 - Svenska Akademiens nordiska pris (eisini rópt "Lítla Nobel-heiðurslønin").
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Norden.org 1965 William Heinesen, The Faroe Islands: Det gode håb
- ↑ DenStoreDanske.dk


text:
Hydra
Hydra (Grikskt mál: Ύδpa / Idra) er ein griksk oyggj, sum liggur í oyggjabólkinum Saronisku Oyggjarnar, sum liggja í Egearahavinum. Hesar oyggjar liggja tætt við Athen og við hálvoynna Peloponnes. Oyggin er 50 km2 til støddar og har búgva umleið 2500 fólk. Tey flestu búgva í høvuðsbýnum, sum eisini eitur Hydra. Aðrar bygdir á oynni eru: Mandraki (33 íbúgvar), Kamini, Vlychos (28), Palamidas (18), Episkopi og Molos (2). Ferðavinna er ein av týdningarmestu vinnunum á Hydra. Har er eingin flogvøllur, men skjóttgangandi bátar og ferðamannaskip sigla hvønn dag millum Pireus, sum er tætt við Athen, og Hydra. Fólk koma ofta eindags útferðir til Hydra. Ferjur sigla eisini til oyggjarnar Egina, Poros og Spetses og til býirnir Nafplion og Monemvasia á Pelopones. Hydra spældi ein stóran leiklut í frælsiskollveltingini í 1821, tá grikkar stríddist fyri at fáa eitt sjálvstøðugt Grikkaland. Landið hoyrdi tá til tað Osmanniska Ríkið. Tað búðu heili 16.000 fólk á Hydra undir frælsiskrígnum.
Kend fólk[rætta | rætta wikitekst]
Listi við kendum fólkum sum antin eru av oynni Hydra ella hava búð har okkurt tíðarskeið.
- Andreas Miaoulis (1768–1835) admiralur og politikari
- Laskarina Bouboulina (1771–1825) hetja í grikska frælsiskrígnum í 1821
- Iakovos Tombazis (1782–1829) handilsmaður, reiðari og admiralur
- Georgios Kountouriotis (1789–1858) politikari, forsetaráðharri Greece
- Leonard Cohen (1934) Kanadiskt skald og sangskrivari
- Lazaros Kountouriotis gav sítt ríkidømi til griksku sjóverjuna undir tí grikska frælsiskrígnum
- Antonios Kriezis (1796–1865) kollveltingar stríðsmaður og ein av teimum fyrstu forsetaráðharrunum í tí frælsa Grikkalandi
- Dimitrios Voulgaris (1802–1878) kollveltingar stríðsmaður, forsetaráðharri í Grikkalandi
- Athanasios Miaoulis (1815–1867) forsetaráðharri í Grikkalandi
- Nikolaos Vokos (1854–1902) listamálari
- Pavlos Kountouriotis (1855–1935) sjóhetja, admiralur og forseti í Grikkalandi
- Nikolaos Votsis (1877–1931) sjóhetja og admiralur
- Dorotheus (1888–1957) Erkabiskuppur í Athen og í øllum Grikkalandi
- Nikos Nikolaou (1909–1986) listamaður
- Gikas N. Koulouras Reiðari, limur í parlamentinum, filantropistur, stovnari og fyrsti forseti í Grikska Reiðarafelagnum
- Panayiotis Tetsis (1925) listamálari
- Michalis Maniatis (1952) films og sjónvarpsleikari, filmsframleiðari, pallskrivari og rithøvundur
- Rallou Manou, koreografur
- Emmanuel Tombazis
- Elena Votsi (f. 1964), smúkkumakari
- Anastassios Tsamados, Kapteinur á Arès, hann doyði í stríðnum um Sfakteria (1825).
- Dimitrios Voulgaris
- Axel Jensen (1932–2003) Norskur rithøvundur
- George Johnston (1912–1970) Avstralskur blaðmaður og rithøvundur
- Charmian Clift (1923–1969) Avstralskur rithøvundur
- Göran Tunström (1937–2000) Svenskur rithøvundur


text:
Virðismongd
Virðismongdin hjá eini funktión er tann mongdin av virðum, sum ein funktión hevur sum úrslit. Virðismongdin hjá funktiónini f skrivast: Vm(f).
Í eini krossskipan verða tølini, ið hoyra til virðismongdina, skriva upp eftir y-ásanum, eisini nevndur 2. ásur.
Also er virðismongdin tey y-virðini, ið ein funktión kann hava.
Dømi[rætta | rætta wikitekst]
Úrslitni hjá sinusi eru einans innan eindarkringin, tí hevur sinus hesa virðismongdina:
Hendan funktiónin hevur einans positiv tøl sum loysnir (um x er eitt reelt tal):
Minnislóg[rætta | rætta wikitekst]
Frummongdin verður altíð skriva eftir 1. ási, og virðismongdin altíð eftir 2. ási. Hetta kanst tú minnast til við at nýta stavraðið, Frummongd kemur jú áðrenn Virðismongd.


text:
LIÐVENJING LEYGARDAGIN 01. NOVEMBER
KL. 10.00 – Morgunvenjing: Cardio-Mix (Jónina)
Kl. 11.00 – Súkkling (Jónina)
NÝTT! ONLINE BOOKING!
Nú kanst tú á heimasíðuni hjá Yndi melda teg til liðvenjing.
Mettalvurnar dagførdar
Leygardagin 15. mars 2014, var støðumet í styrkilyfting í Yndifitness. 4 nýggj føroysk met komu í hús henda dagin. Sí dagførdu mettalvurnar her.
Les meira…
Støðumet úrslit 15/3-14
Leygardagin 15. mars 2014 var støðumet í styrkilyfting í Yndifitness.
4 nýggj Føroysk met komu í hús hendan dagin.
Les meira…


text:
Naser Khader
Naser Khader (arabiskt:(ناصر خاضر) (føddur 1. juli 1963 í Damaskus) er ein danskur-sýriskur skribentur, fyrilestrarhaldari, politikari og var fólkatingslimur fyri Radikala Vinstra 2001-07. 7. maj 2007 stovnaði Naser Khader saman við politikarunum Gitte Seeberg og Anders Samuelsen nýggja flokkin Ny Alliance.
Naser Khader stovnaði felagsskapin Demokratiske Muslimer í sambandi við gøluna um Muhammedtekningarnar.
4.-5. apríl 2007 vóru Naser Khader og Bente Dalsbæk, sum tá vóru par, í Føroyum og hildu hvønn sín fyrilestur í Miðlahúsinum í Havn.
Innihaldsyvirlit
Útbúgving[rætta | rætta wikitekst]
Árini 1975-80 gekk Naser Khader í fólkaskúla og 1980-83 á studentaskúla í Keypmannahavn. Hann var tann fyrsti danin við útlendskari bakgrund, sum fekk stundentsprógv.[1] Hann er cand.polit. frá Københavns Universiteti, har hann var innskrivaður 1986-93.
Harumframt hevur hann lisið mellemøststudier á Odense Universiteti 1991-93, fjarlestur í islam, m.a. summarskeið á al-Azhar Universitetinum i Kairo 1997, og er útbúgvin innan retorikk og miðlan á Aarhus Universiteti 1994-95. Hann hevur fleiri ferðir verið á námsferð í Miðeystri og hevur verið á fleiri tulkaskeiðum.
Arbeiðslív[rætta | rætta wikitekst]
- 1983-98 arabiskur tulkur og týðari
- 1989-97 týðari/konsulentur fyri DR
- 1996-97 konsulentur í Dansk Almennyttigt Boligselskab
Politiskt lív[rætta | rætta wikitekst]
Naser Khader hevur verið limur í Radikala Vinstra árini 1984-2007 og verið Keypmannahavnskur býráðslimur árini 1997-2000. 7. maj 2007 stovnaði Naser Khader saman við politikarunum Gitte Seeberg og Anders Samuelsen nýggja flokkin Ny Alliance.
Nevndararbeiði[rætta | rætta wikitekst]
- 1998-2001 limur í etiska ráðnum
- 2000-2001 limur í »tænketankinum« um integratión hjá danska innanríkisráðnum
- 1999-2000 nevndarlimur í Lokale- og Anlægsfonden
- 1998-? limur í nevndini hjá Nyt Europa
Bókaútgávur[rætta | rætta wikitekst]
- Ære og Skam, Borgen (1996)
- khader.dk (saman við Jakob Kvist), Aschehoug 2000
- Nasers Brevkasse. Interview ved Elisabeth Svane, Gyldendal Uddannelse (2001)
- Naser Khader og folkestyret - de første fire år. Politiken (2005)
Heiðurslønir[rætta | rætta wikitekst]
- Forfatterforeningens pris for Fred og Mellemfolkelig Forståelse, aug. 1998
- HK's Kulturpris, 1998
- AFS-Interkulturs Interkulturprisen 1999
- Modermål-Selskabets Modersmål-Prisen 2000
- Junior Chambers pris som The Outstanding Young Person 2001
- P.A. Heiberg Prisen, Dansk Pen's ytringsfrihedspris, 2002.
- Jyllands-Postens Fonds Ytringsfrihedspris, 2006.
Privat[rætta | rætta wikitekst]
Foreldur hansara eita Ahmed Abu Khader og Sada Abu Khader. Hann livdi saman við løgfrøðinginum og rithøvundanum Bente Dalsbæk frá 2003 til 2010 saman við trimum børnum, hann átti eina dóttir frammanundan og hon átti ein son, í 2004 fingu tey ein son saman. Hon flutti frá honum í 2010. Hann var fólkatingslimur fyri Radikale Venstre, tá tey komu saman, og hon var tá taluskrivari fyri Christian Majdahl, sum var Fólkatingsins formaður tá.[2]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Folketinget.dk Dato: 21. juli 2003.
- Naser Khader
- Ny Alliance
- Naser Khader - Wikipedia (danskt)
- Nyhedsmagasinet Danske Kommuners tema om VL-grupper (bert atgeingi fyri haldarar)


text:
Drunnhvítin skal verjast
First unread post • 2 boð • Síða 1 av 1
Drunnhvítin skal verjast
Drunnhvítin skal verjast
Hetta ljóðar ótrúliga gott!
Hetta ljóðar ótrúliga gott!
Heilsan
- Janus
- Janus
- Janus
-
- Innlegg: 441
- Skrásett/ur: 16 aug 2009, 16:47
Re: Drunnhvítin skal verjast
portal.fo segði :Skjóttgangandi bátar hótta fuglin
Tórshavnar kommuna fer at seta tiltøk í verk at steðga skjóttgangandi bátum at órógva fuglalívið eystan fyri Nólsoynna.
Á eystaru síðu á Nólsoynni verður nú helst bannað skjóttgangandi bátum at sigla tætt undir landi. Nólsoyarnevndin arbeiðir við eini kunngerð í løtuni, og eitt upplýsandi arbeiði verður eisini gjørt í hesum sambandi.
Nólsoy er ein av trimum økjum, sum er í uppskoti at gerast eitt sonevnt Ramsa-øki. Hetta eru økir, sum verða friðað í einum altjóða høpi. Fundur hevur fyri stuttum verið í Føroyum, sum í ár er komið upp í Ramsa samstarvið.
- Hetta hevur sjálvandi eisini týdning, men tað er í kapasitetinum sum verji hjá drunnhvítanum, at eg fyrst og fremst taki hesi stigini, til tess at verja fuglalívið í Nólsoy, segði Heðin Mortensen við Sosialin fríggjadagin.
Har varð víst á, at skjóttgangandi bátarnir, sum við 30-40 míla ferð fresa tætt framvið landi, ofta heilt inn í klettin, eru ein hóttan móti fuglalívinum.
- Har ætla vit fyrst og fremst at tosa við fólkini, sum hava við ferðavinnu at gera, og eg ivist onga løtu í, at vit finna eina loysn, sum báðir partar kunnu liva við, segði Heðin Mortensen.
Hann segði víðari, at skulu bátarnir sigla so skjótt, má tað verða við einari ávísari fjarstøðu úr landi, og skulu teir inn í ymsar holur, má tað gerast við hampiligari ferð, so hetta ikki órógvar fuglin.
- Ber ikki til at tosa seg til rættis, so má landsstýriskvinnan upp í leikin og lóggeva á økinum, sigur Heðin Mortesen
© Eirikur Lindenskov - Sosialurin
Heilsan
- Janus
- Janus
- Janus
-
- Innlegg: 441
- Skrásett/ur: 16 aug 2009, 16:47
2 boð • Síða 1 av 1


text:
Útvarp
Útvarp var í fyrstuni eyknevnt tráðleysi, tí at útvarpið brúkar ósjónligar aldur fyri leidningar at bera boð úr einum staði í annan. Øðrvísi var við telefonini tá, tí henni kravdist leidningar. Nú á døgum bera radioaldur nógvar ymiskar upplýsingar. Radioaldur eru eisini natúrliga úti í rúmdini. Stjørnufrøðingar brúka tær at kunna seg um supernovur, stjørnubreytir og annað, fjarlagt Jørðini. Í renslum í útvarpssendarum gera kvikliga, skiftandi ravstreymar radioaldur, sum fara til móttøkutólini. Radioaldur eru ravsigulmagnaðar aldur, sum røntgen- og ljósaldur. Sum tær fara radioaldurnar við ljósferð, sum er 299 792 km. um sekundið. Næstan mió ferðir ljóðferðina.


text:
Alnet
Alnetið ella Internetið er tað netið, sum bindur saman teldur um allan heim í eitt alheims net. Alnetið verður brúkt til ymsar tænastur, har tær mest kendu eru World Wide Web, teldupostur og IP-telefoni. 2. oktober 2009, fylti Internetið 40 ár. Tað byrjaði alt við einari hernaðar roynd á UCLA í 1969, har tvær teldur vóru settar saman, og meiningarleyst data varð sent millum tær. Internetið varð útviklað til militært brúk. Undir Kalda krígnum var ein vandi fyri atombumbu álop. Um ein atom bumba varð brostin á eitt sentralt stað í militærketuni, var øll kommunikatión kryplað. Ætlanin við Internetinum var tí at skapa eitt netverk, har einki var sentralt. Alt skuldi verða bundið saman við alt, soleiðis at um eitt stað varð fjernað, t.d. av einari atombumbu, var enn gjørligt at kommunikera millum tey yvirlivandi.


text:
Trúarjáttan
Ein trúarjáttan er ein tekstur, ið orðar grundleggjandi læruna í eini trúgv.
Í kristindóminum[rætta | rætta wikitekst]
Í kristindóminum eru fleiri trúarjáttanir. Tær elstu og vanligastu eru apostólska trúarjáttanin og nikæno-konstantinopolitanska trúarjáttanin. Afturat teimum hevur føroyska fólkakirkjan eisini athanasiansku trúarjáttanina og augsburgsku trúarjáttanina. Eisini Luthers Lítla katekismus verður roknað sum ein av teimum 5 trúarjáttanunum í luthersku kirkjuni.
Bæði í fólkakirkjuni og í katólsku kirkjuni er apostolska trúarjáttanin tann vanligasta í sambandi við dópin. Í fólkakirkjuni er hon eisini tann vanligasta í gudstænastuni. Í katólsku messuni verður hinvegin Nikæno-konstantinopolitanska trúarjáttanin meira brúkt.
Í Islam[rætta | rætta wikitekst]
Í islam verður trúarjáttanin, shahadah, roknað sum ein av teimum fimm súlunum.