text:
Í dag hevur barnarættindasáttmálin hjá ST 56 ára føðingardag. Tað var 20. novembur í 1959, at ST upprunaliga samtykti sáttmálan. Í 1993 kunngjørdi Føroya Løgting, at sáttmálin eisini var galdandi í Føroyum, og Føroyar gjørdust tá eitt av teimum 140 londunum í heiminum, sum hava skrivað undir sáttmálan.
Tað eru neyvan nógv mál, sum eru týdningarmiklari og meira grundleggjandi enn rættindini hjá børnum. Mahatma Ghandi segði, at stórleikin hjá eini tjóð er mettur eftir, hvussu hon fer við sínum veikastu borgarum. Dietrich Bonhoeffer tók undir við hesum, tá ið hann segði, at moralska royndin fyri eitt samfelag er, hvat tað ger fyri børn síni. Barnarættindasáttmálin hjá ST er ein ítøkiligur mátistokkur, sum stórleikin og moralurin – og kanska legitimiteturin yvirhøvur – hjá einum samfelag verða mátað eftir.
Grein 7 í barnarættindasáttmálanum ljóðar soleiðis:
“Barnið skal verða skrásett beint eftir føðing og skal frá føðing hava rætt til eitt navn, rætt til at fáa ríkisborgararætt og, í tann mun tað ber til, rætt til at kenna og verða ansað av sínum foreldrum.”
Rætt til at kenna og verða ansað av sínum foreldrum. Tí eitthvørt barn hevur tvey foreldur. Eina mammu og ein pápa. Sambært barnarættindasáttmálanum hava øll børn rætt til, í tann mun tað ber til, at kenna og verða ansað av hesum báðum persónunum.
Hjúnabandið hevur søguliga verið og er enn fyrsti og fremsti samfelagsligi stovnurin, sum verjir júst hesi barnarættindi. Hjúnabandið er tað, sum setur ein moralskan og løgfrøðisligan karm um náttúrligu kærleikseindina, sum undir bestu umstøðum skapar nýtt lív. Hjúnabandið er sostatt bæði har fyri forelskað vaksin og fyri elskað børn.
Tað er tí ein trupulleiki, tá ið eitt samfelag setur sær fyri at broyta hjúnabandið, so tað ikki longur skal umfata nøring og barnauppaling. Tá tænir hjúnabandið bert helvtini av sínum endamáli, og børn verða í ein avgerandi mun slept upp á fjall. Tað er júst hetta, sum uppskotið um at loyva samkyndum pørum at gerast hjún førir við sær.
Hetta er meir enn bara tað, at tryggi og støðufasti karmurin, sum hjúnabandið er, hvørvur. Tíverri fer tað longur enn tað. Tí eitt, sum neyðturviliga fylgir við, tá ið hjúnabandið verður broytt til at umfata samkynd parløg, er, at familjan sjálv verður broytt, og náttúrliga, biologiska sambandið ímillum foreldur og børn verður kvett av. Hetta hava vit sæð í fleiri av okkara grannalondum. Í Danmark, til dømis, hava samkynd rættindi til eftirgjørdan gitnað.
Tí, sjálvandi, samkynd pør kunnu ikki nørast. Frá náttúrunnar hond er tað ómøguligt. Ætla samkynd pør sær at stovna familjur, mugu onnur háttaløg tí brúkast. Trupulleikin er tó, at tá talan er um eftirgjørdan gitnað, so verður eitt barn gjørt meira ella minni foreldraleyst.
Í eftirgjørdum gitnaði, sum ikki nýtir egg og sáð frá tí parið, sum fær viðgerðina, verður biologiska sambandið ímillum barnið og antin mammu ella pápa tess kvett av. Uttan mun til um talan er um ein sáðgeva ella eina burðarmóður, so ger inntrivið seg sostatt inn á grundleggjandi rættin, sum øll børn hava at “kenna og verða ansað av sínum foreldrum”.
Í eini grein um evnið sigur amerikanski løgfrøðingurin Jeff Shafer soleiðis:
Við at broyta hjúnabandið má lógin eisini gera ymiskt annað: t.d. hálova tøkniligum og øðrum nýskapandi háttaløgum og harvið javnseta hesi við náttúrligu og relationellu tilgongdina. Tað merkir, at lógin má staðfesta, at bæði ættleiðing og tøknilig framleiðsla av børnum úr kyknum og kroppum, sum eru funnin uttan fyri parlagið hjá foreldrunum, eru vanlig – og ikki tragisk ella sjáldsom.
Víðari sigur hann:
So hugsjónin handan samkynt hjúnaband broytir ikki einans, hvat tað merkir at vera foreldur, men eisini, hvat tað merkir at vera barn. Tí sambært henni kemur eitt barn ikki inn í heimin við náttúrligum relatiónum til nøkur ávís menniskju, men hevur einans eitt umbýtissligt samband við persónarnar, sum hava ábyrgd av at heinta tað á onkran hátt. Einki barn í einum húsarhaldi hjá samkyndum hevur sín uppruna í parlagnum hjá makunum í húsinum. Hvørt tað einasta barn í slíkum umstøðum er rivið frá í minsta lagi einum av foreldrunum. Sambandið, sum barnið í hesum føri hevur mist við síni foreldur, er ikki tragiskt – tað er neyðturviligt og ein íborin partur av samkyndu heimsfatanini.
Óhugnaligi logikkurin, ið samkynda hugsjónin setur fram, forðar okkum yvirhøvur at fata, at foreldraleysa støðan hjá tí foreldraleysa barninum er nakað, ið er vert at syrgja yvir.
Tað, ið Shafer sigur um tað tragiska, er júst tað, sum hevur grundleggjandi týdning í hesum. Tá ið eitt hinskynt par ikki megnar at nørast, er tað tragiskt. Tað er nakað, sum órógvar náttúrligu gongdina. Okkurt er gingið galið, og tað, sum vanliga hendir, er ikki hent. Eftirgjørdur gitnaður, í tann mun viðgerðin umfatar sáð og egg hjá viðkomandi pari, er tá ein loysn upp á ein trupulleika. Man kann siga, at náttúrliga støðan verður endurstovnað. Tá ið eitt samkynt par hinvegin ikki nørist, er tað ikki tragiskt. Tí samkynd pør eru ikki náttúrliga før fyri at nørast. Einki er gingið galið, og tað, sum er hent, er tað, sum vanliga hendir. Eftirgjørdur gitnaður gongur í tí føri beinleiðis ímóti náttúrligu støðuni. Og heldur enn at loysa ein trupulleika, skapa hesi inntriv sín egna, sera álvarsama trupulleika.
Gerast samkynd hjúnabands- og familjurættindi lóglig í Føroyum, verður sambandið ímillum foreldur og børn lítilsgjørt og avskeplað.
Fyri mong, sum stuðla samkyndum hjúnabandi og eftirfylgjandi familjurættindum, umboðar lógfestingin av báðum viðurskiftum eitt veruligt moralskt framstig fyri samfelagið. Sambært hesi fatan er tað gott moralskt sæð, at samkynd sleppa at giftast og stovna eina familju við øllum tí, sum har til hoyrir. Men tað er hetta, sum er so óhugnaligt: Tá verður tað moralskt gott og normativt at gera børn foreldraleys. Tá verður saknurin, somu børn kenna eftir sínum náttúrligu foreldrum, kveistraður burtur, tí hann í besta føri er mistikin, og í ringasta føri skaðiligur fyri samkynda framgongd.
Øll børn hava rætt til síni foreldur. Hetta verður staðfest í barnarættindasáttmálanum, sum vit av røttum hátíðarhalda í dag. Men gerast samkynd hjúnabands- og familjurættindi lóglig í Føroyum, verður sambandið ímillum foreldur og børn lítilsgjørt og avskeplað.
Og hetta ger seg beinleiðis inn á rættindini hjá børnum.


c: text/html

text:
Lítla strandalandið Gambia er smalur geiri ella smalur kíli langt inn í Senegal. Har landið er breiðast, er tað ikki meiri enn 80 km norður og suður. Sum í Senegal búgva mong fólkasløg her, og islam er størsti átrúnaður. Flestu fólk liva av landbúnaði; týdningarmesta grøðin eru jarðnøtir. Konufólk hava týðandi leiklut í landbúnaðinum, tí teirra arbeiði er at dyrka rís. Men nú er nógv ríslendi tætt við strondina vorðið oyðilagt, tí at ov nógv salt er í jørðini. Nógv konufólk eru tí nú farin at dyrka grønmeti, sum tey selja á torginum í bygdini.
Ferðavinna er tann vinna í Gambia, sum veksur skjótast. Alt fleiri norðurevropearar fara køldu vetrarmánaðirnar suður á vøkru, lýggju strendurnar at ferðast, men mong fara eisini inn í landið at síggja apur, krokodillur og fuglameingið í Gambiaá. Flestu ferðafólkini eru úr Bretlandi, tí at Gambia er gamalt bretskt hjáland, og mangir gambiar duga enskt. Men summi kvíða fyri, at tekur ferðavinnan yvirhond, fer hon at beina fyri eyðkenda, sorgleysa lívshugburðinum hjá fólkinum í Gambia.
Fyri øldum sínan vóru stór ríki, t.d. Ashantiríki og Maliríki, í tí øki, sum verður nevnt Vesturafrika. Søgur um nógv gull drógu evropearar higar, og í 1880-árunum var næstan alt Vesturafrika evropeiskt hjáland. Vesturafrika vann ikki sjálvræði aftur fyrr enn í 1960-árunum. Hóast nógv olja, gull, viður og annað náttúrutilfeingi er her, eru næstan øll 15 londini í Vesturafrika fátæk lond. Her búgva ógvuliga mong fólkasløg - bara í Nigeria eru fleiri enn 200 fólkasløg og ættarbólkar. Stóra fátækadømið og stríð ímillum fólkasløgini hava verið atvold til drúgvan politiskan ófrið í flestum londum í Vesturafrika.
Vesturafrika kann sigast at vera býtt sundur í ein norðara og ein sunnara part, tá ið talan erum veðurlag og landslag; sama kann verða sagt um tað átrúnaðarliga. Fyri norðan eru flestu fólk muslimar, fyri sunnan eru mong fólk kristin. Í øllum Vesturafrika eru eisini gamlir afrikanskir átrúnaðir, t.d. voodoo, sum er vanligur í Benin.
Fórt tú eina ferð norðaneftir og suður ígjøgnum hesi stóru lond, hevði tú sæð ógvuliga hugtakandi og fjølbroytt tropulandslag. Gróðurin hevur lagað seg eftir, hvussu nógv avfallið er. Suðuri við strondina regnar illa, men fyri norðan regnar lítið, og har er javnan ringur turkur. Sumstaðni er regntíð einar 4-6 mánaðir. Tað, ið eftir er av árinum, kemur ikki dropi av luftini.
Í hesum parti í Afrika eru tvey púra ólík sløg av búnaðarfólki - bøndur og flakkfólk. Bøndurnir hava bygt sær hús tætt við smáu jarðarteigar sínar, har teir dyrka grøði til seg og síni. Summir dyrka eitt sindur at selja, t.d. kakao ella oljutrø. Flakkfólkini, t.d. fulanifólkið, fara tvørtur um alt økið við fenaði sínum at fáa fenaðin á beiti. Flestu flakkfólkini búgva í turrlendinum fyri norðan, har illa ber til at dyrka jørðina.
Kornsløgini hirsa og rís verða dyrkað víða um í Vesturafrika. Hirsa er vanlig grøði í turra lendinum fyri norðan, men rís veksur best, har avfallið er nógv, soleiðis er eisini við rótplantum sum t.d. jamsrót og maniok. Ein hin best dámdi rætturin er jarðnøtastúvningur og jollofrís, ið er senegalskur serrættur av rísi, tomat, leyki og kryddi, sum verður etin aftur við steiktum kjøti.
Maniok og jamsrót verða kókað og etin t.d. aftur við fiski, høsnarungum ella geitakjøti.
Norðari partur í Vesturafrika er í heitasta Sahara. Her veksur næstan einki. Oyðimørkin breiðir seg ella minkar eftir, hvussu turt tað er í útryðjuni í oyðimørkini.
Karga og turra graslendið og runnalendið norðuri í útryðjuni í oyðmørkini verður nevnt Sahel - orðið merkir oyðimarkarstrond á arabiskum. Bara heilt fá trø vaksa í hesum lendi.
Longri suðuri regnar meir - her er savannan, ið eru víðar grasfløtur. Har vaksa akasiutrø, baobabtrø og onnur trø spjødd. Stórur partur í Vesturafrika er savanna.
Suðuri við strondina regnar illa; her veksur tropuskógur. Her eru mong dýr, og her vaksa nógvar plantur, men ikki í so stórum meingi sum í regnskógunum í Miðafrika.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Banjul
Vídd: 11.300 km2
Fólkatal: 1.778.081
Alment mál:
enskt
Átrúnaður:
islam 90% kristindómur 9% afrikanskir átrúnaðir 1%
Stýrirlag:
fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra:
dalasi (GMD)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag: Regin Dahl
»Nei einki er á hundavakt so gott sum ein skrá,«
so segði gamli Mikkjal, sum á beinkinum lá;
hann sprændi á dúrkið og tagdi eina stund.
Tað var í lýsing, og vit sigldu gjøgnum Hvannasund.
»Mær dámar best á skipi, tá eg siti og skaffi,«
helt ungi Sámal fyri, hann sat og fekk sær kaffi.
Hann beit í ein karving og rópti sum í neyð:
»Á, Harrans flag og malargrót, ein jakslur fór í tvey.«
»Ja, tú mást vera varin, ansa eftir, hvar tú bítur.«
»Á, ligg og tig og ansa sjálvur eftir, hvar tú spýtir.«
So reistist ungi Sámal og upp á dekkið rann.
Tað svørji eg, at aldri sá eg óðari mann.
Hann trampaði og trummaði, tað var sum torusláttur.
Hann bannaði og brummaði, tað var ein harður dráttur.
Men mikkjal lá og flenti: »Eg havi altíð sagt,
at skonrugsbreyð er skaðiligt og helst á hundavakt.«
Við sól um ennið og reyðir allir tindarnir stóðu,
á sondum og í urðum sótu fuglarnir og svóvu;
mær tókti, at ei livdi eg vakrari stund
enn hesa dimmalætting ígjøgnum Hvannasund.


text:
Um gjónna millum fólksins meining og fjølmiðlarnar - og hvussu brúgv kann byggjast við hugkveikjan frá politiska teinkjaranum Hannah Arendt
Tað tykist vera eitt fyribrigdi nógva staðni í nútíðar vesturheiminum, at stórur munur er á tí, sum flestu stóru fjølmiðlar bera fram, og so fólksins meining. Eitt dømi er, tá flestu stóru bretsku fjølmiðlar í 2016 vóru vísir í, og í nógvum førum argumenteraðu fyri, at bretar fóru at verða verandi í ES. Men fólkið vildi nakað annað!
Fyri liberalt hugsandi fólk og fólk í býum kann tað sýnast, í fyrsta umfari, at munurin millum tað, ið fjølmiðlar bera fram, og fólksins meining stendst av, at konservativt hugsandi fólk og fólk í útjaðaranum ikki eru nóg væl upplýst. Somuleiðis kann tað sýnast fyri konservativt hugsandi fólk og fólk í útjaðaranum, í fyrsta umfari, at gjógvin er íkomin av, at miðlarnir arbeiða fyri einari ávísari politiskari agenda, og at teir eru innsóvsaðir í politiska korrektheit. Politiski teinkjarin Hannah Arendt ræður okkum í slíkum førum at hugsa djypri enn soleiðis eitt fyribrigdi sýnist fyri okkum í fyrstu syftu!
Gjógvin millum miðlarnar og fólksins meining, meti eg, kann partvíst forklárast við, at Arendt greiðir frá, at teori og praksis hava vaksið seg burtur frá hvør øðrum. Hannah Arendt argumenterar fyri, at sundurskilingin millum teori og praksis hevur røtur heilt aftur til Platon, sum á ein óhepnan hátt skilti hugsanarheimin frá dagliga lívinum hjá fólkinum. Sum ein fylgja av hesari sundurskiljan er samfelagið vorðið soleiðis háttað, at politikararnir, embætisfólkini, akademikararnir og leiðararnir taka sær av teoriini, og síðani tekur “tann meinigi maðurin” sær av tí praktiska.
Einfalt sagt, so sæst munurin á teori og praksis aftur í omanfyrinevnda fjølmiðlafyribrigdi við, at vanliga fólkið hugsar mest av øllum við støði í teirra gerandisdegi meðan miðlarnir hava lyndi til at vera mest av øllum akademiskir. Hetta herðist síðani av, at miðlarnir gerast so áhugaðir í teoretiskum søgum og vinklum hjá øðrum miðlum, at teir skriva til hvønn annan og gloyma tann ytra móttakaran úti í samfelagnum, ið livir í einum verkligum gerandisdegi.
Hannah Arendt mennir ígjøgnum sítt lív ein alternativan hugsanarhátt, sum skal mótvirka, at teoriin verður isolerað frá praksisini. Hon forklárar, at ístaðin fyri uppbýtið hjá Platon, skulu vit heldur hugsa, at jørðin áleggur okkum: strev (labor), arbeiði (work) og at fara til verka (action), og at vit við okkara hugsanarvirksemi kunnu: grunda (thinking), vilja nakað saman (willing) og gera eina meting (judgement).
Eg meti, til tess at minka um gjónna millum miðlarnar og fólkið kann hugkveikjan serliga fáast frá arendtska virkseminum at fara til verka (action) og grundan (thinking).
Arendt sigur, at við virkseminum at fara til verka má tað at fáa hugskot og at føra hugskotini út í verki flættast betur inn í hvørt annað. Hon sigur, at tað, sum skal binda hesi bæði hugskotsvirksemi saman, eru samtalurnar, vit hava við hvønn annan. Hon fer enntá so langt sum at siga, at tað at fara til verka, mest av øllum, fer fram í samtalum! Hervið er ein brúgv skapt millum teori og praksis. Arendt sigur tó, at tær samtalur, vit hava við hvønn annan, avgera bert, hvat vit fara at føra út í verki, um fólkini leggja sær eina við at tosa út frá, hvussu tey hvør sær hava upplivað eitt umtalað fyribrigdi møguliga flættað við onkra teori, mann hevur atgongd til, men bara um teoriin ikki mótsigur ta uppliving man hevur.
Eg ráði til, at meiri av verkseminum at fara til verka má nýtast í sambandinum milllum miðlarnar og fólkið, sum merkir, at báðir partar mugu koma meira og djúpari á tal við hvønn annan út frá tí, sum tey hvør sær hava upplivað í teirra gerandisdegi. Í slíkum samtalum er týdningarmikið at lurta væl og tosa greitt. Og ikki minst: at vilja læra av hvørjum øðrum.
Eftir slíkt samskifti kemur ein tíð til grundan (thinking). Í slíkari grundan eigur tann einstaki at lata sín egna hugsanarhátt verða møttan og kontrasteraðan við hugsanarháttinum hjá tí, ið mann hevur verið í samtalu við. Tann einstaki eigur at hugsa nakað soleiðis: “soleiðis hugsaði eg ... ” og “soleiðis hugsaði hin ...”,- og so taka við læru av íkomna dialoginum í egnari grundan. Arendt leggur stóran dent á, at fólk ikki skulu sleppa egnum hugsanarhátti, um so er, at tey eru trúgv móti teimum upplivingum, ið tey hava gjørt sær í egnum gerandislívi við umtalaða fyribrigdinum. Men tann einstaki eigur at leggja afturat sínari egnu hugsan, hvussu onnur, kanska í kontrast við ein sjálvan, hava upplivað sama fyribrigdi øðrvísi enn tey. Arendt sigur, at tá fólk klára at víðka sína hugsan við at læna innlit frá hvørjum øðrum, so verða tey betur før fyri at taka haldgóðar avgerðir, ið á dygdargóðan hátt nýskapa tað, ið vit hava til felags: okkara SAM-felag.
Eg fari at enda við einum sitati frá Margaret Wheatley, ið á ein meira einfaldan hátt enn Arendt lýsir, hvat kann gerast fyri at broyta okkara samfelag til tað betra: “ I believe we can change the world, if we start listening to one another again. Simple, honest human conversation, where we each have a chance to speak, we each feel heard and we each listen well.”


text:
Norska løgreglan hevur skjalprógvað 151 tilfeldi av seksuellari misnýtslu - harímillum av børnum - í einum lítlum norskum býi við 2000 íbúgvum. Tað skrivar BBC News á heimasíðu sína.
Misbrotini eru farin fram gjøgnum áratíggjur, frá 1950´unum til 2017, men eru nústani avdúkaði. Hvussu kann tílíkur álvarsligur seksuellur ágangur fara framvið í so langa tíð?
Ein kvinna, Nina Iversen, sigur, at hon er ein, ið altíð hevur talað at - og hevur ofta tosað um, hvat hendi við henni, tá hon vaks upp í Tysfjord. "Eg tosaði altíð um tað. Frá eg var 14 ára gomul, hugsaði eg: ´Eg fari at skriva eina bók um ágangin - eg fari at steðga áganginum´. Men sjálvandi, tað megnaði eg ikki".
Tá Nina var tannáringur, vendu ung fólk sær til hvønn annan og fortaldu um ágangin, men tey vaksnu lurtaðu ikki.
"Vit vórðu kallaði horur og lygnarar. Nógv okkara vórðu soleiðis viðfarin. Spýtt varð eftir okkum, um vit royndu at tosa um tað", minnist hon.
Tað vóru familjulimir hjá Iversen, ið misnýttu hana, so hon livdi í ævigum ótta í barndóminum.
Hon býr ikki í Tysfjord longur, men kennir seg enn ikki trygga, hóast hon er vorðin 49 ár.
Talan er um ein fjarskotnan bý, sum ein 900 metra djúpur fjørður býtir upp í tveir partar: Drag, á vestaru síðu og Kjopsvik, á eystaru síðu. Ferga siglur millum býarpartarnar.
Umleið helmingurin av íbúgvunum eru innføddir samar - eitt av fyrstu fólkasløgunum í Skandinavia, sum búðu í Noregi, Svøríki, Finnlandi og Russlandi. Men samar taldu umleið tveir triðingar av teimum 83 offrunum, og 92 gerningsmenn vóru. Sambært løgregluni, hevði diskriminering og rasisma stóra ávirkan á, hvussu søga teirra varð løgd fram.
Í 2005 gjørdist Nina mamma. Hon var bangin um børnini, stóru hóttanina um seksuellan ágang. Hon vendi sær til barnaverndina. Hon greiddi teimum frá sínum egnu upplivingum. Hon greiddi eisini læknanum frá sínari søgu.
"Eg fortaldi tað fyri øllum", segði hon. "Men tú mátti hava røttu bakgrundina, fyri at nakar skuldi lurta eftir tær. Ein sum kemur frá einari fátækari familju, sum eg, vórðu ignoreraði".
Iversen var ikki eina um at boða myndugleikunum frá. Í 2007 skrivaði eitt desperat samiskt foreldrapar eitt bræv til forsætismálaráðharran, og bóðu um hjálp. Brævið fekk uppmerksemi frá miðlunum - fólk væntaðu, at onkur legði uppí.
Um tað mundið settu Anna Kuoljok, deknur, og maður hennara, sakførari, seg í samband við 20 familjur, sum høvdu børn, ið vórðu seksuelt misnýtt. Parið talaði at á almennum fundum, har bæði politikarar, heilsufólk, løgregla og aðrir myndugleikar vóru til staðar.
"Tey hildu ikki, tað kundi vera rætt, at at tað vóru so nógv tilfeldi - tað søgdu tey við okkum", minnist Anna. "Tey hildu, at vit lugu".
"Teimum hóvaði rætt og slætt ikki tílíkar søgur", segði Inger. "Tey vistu ikki, hvussu tey skuldu handfara tað".
Tor Asgeir Johansen, borgarstjóri í Tysfjord, minnist væl fundirnir, men hann hevur eina aðra frágreiðing um, hvat gekk galið.
"Tað eydnaðist teimum ikki, tí fólk vildu ikki greiða frá", segði hann, og vísti til offrini. "Fólkið er ikki løgreglan - vit kunnu ikki sneyta í heimunum hjá hesum fólkunum. Fólk mugu biðja um hjálp".
At boða frá seksuellum ágangi er trupult fyri flest offur, sama hvørjum mentanarligum umhvørvi, tey koma frá. Men í Tysfjord var alsamt størri mótvilji, tí í nógvum førum hevði samiska fólkið ikki álit á løgregluni og myndugleikunum.
Um sama mundið, royndi Nina Iversen at boða frá sínari søgu, men varð ikki hoyrd.
Etniskar uppbýtingar vóru forsterkaðar, bæði geografiskt og politiskt. Býarparturin Drag, har meirilutin av fólkunum vóru samar, var skildur frá tí meira norska býarpartinum Kjopsvik, har flestu myndugleikarnar hildu til.
Nærum eitt heilt áratíggju skuld ganga, áðrenn søgurnar um ágang slugu í gjøgnum i miðlunum. Hesi árini vóðu trupul og einslig fri Ninu Iversen. Hon var deprimerað skrivaði eina yrking um seksuellan ágang á Facebook, hon skrivaði ´TYSFJORD´ við stórum og óðum bókstavum.
Ein onnur lokal kvinna, sum hevði verið fyri sama ágangi, sum Iversen, sá yrkingina, og setti seg síðan í samband við hana. Hon greiddi henni frá, at hon longu tosaði við tveir fríyrkisjournalistar. Tá kom glið á. Nina setti seg í samband við onnur offur, hon visti um, eisini kvinnur í familjuni. 11. juni í 2016 gav ein norsk avís, Verdens Gang, út søguna um seksuella ágangin í Tysfjord, grundað á vitnisburðar frá 11 offrum - kvinnum og monnum.
Tá varð beinaveg reagerað. Tone Vangen, løgregluovasti í Nordland Distrikt, slappaði av heima tann leygardagin. Hon leyp upp, so skjótt, hon las greinina.
"Hetta var ógvuliga álvarsligt. Hetta mátti fáa hægstu raðfesting - høvuðsendamálið var at forða fyri, at ágangurin skuldi halda fram í Tysfjord. Mánadagin eftir stovnaðu vit deildina, ið skuldi standa fyri kanningararbeiðinum".
Vangen heitti á øll, ið høvdu verið fyri ágangi, sama hvussu langari tíð síðan, um at stíga fram.
"Vit greiddi teimum frá, at um so lógarásetingar vóru, sum forðaðu, at sakin kundi fara í rættin, taka vit tykkum í álvara og vit ynskja at fáa greiðu á hendan trupulleikan. Men vit sóu bara ikki, hvussu stórur hann var".
Meira kann lesast um sakina HER


text:
Heystavsláttur í Ven, ven ókeypis restina av mánaðinum!
Nú heystveðrið er komið av álvara og ikki er farandi út um einar dyr, er upplagt at byrja at venja í Ven.
Vit hava í summar endurnýggja mestsum alla útgerðina, og hava venjingarútgerð til mestsum einhvønn tørv.
Tekna limaskap áðrenn 16. oktober á heimasíðu og ven ókeypis restina av mánaðinum.
Brúka avsláttarkotuna “VenMunar” tá tú teknar limaskapin á heimasíðu okkara.
Tilboðið er galdandi fyri nýggjar limaskapir har goldið verður sjálvvirkandi mánaðarliga, og kann bert teknast á netinum.
Uppsagnartreytirnar síggjast her: http://www.ven.fo/uppsogn/
Hevur tú spurningar, ert tú vælkomin at ringja 238080 ella skriva til post@ven.fo


text:
FimleikafagnašurAnnašhvųrt įr skipar FFS (Fųroya Fimleikasamband) fyri fimleikafagnaši ķ Noršurlandahśsinum. Oftast liggur hann fyrsta vikuskifti ķ novembur mįnaši. Stųkk luttekur ķ fagnašinum, og sigast mį, at felagiš ofta hevur stašiš eftir sum vinnari. Hetta er at frųast um!
Uppgįvan hjį felųgunum, sum luttaka ķ fagnašinum, er at lżsa eitt evni, sum Fimleikasambandiš avgerš. Viš fimleiki, ljósi og ljóši kappast felųgini um, hvųr megnar at lżsa įvķsa evniš best. Harumframt er uppgįvan at vķsa breiddina ķ felagnum gjųgnum įrsins evni. Hvųrt felag fęr ķ mesta lagi 15 minuttir til framfųrsluna, og į leiš 100 fimleikarar plaga at luttaka fyri hvųrt felag.
Taš er krevjandi at luttaka ķ fagnašinum, men samstundis er hann viš til at savna felagiš, og samanhaldiš millum fimleikararnar og venjararnar ķ felagnum gerst eisini gott.
Veršur hugt aftur ķ tķšina, er Stųkk taš mest vinnandi felagiš, sum hevur luttikiš ķ fagnašinum; felagiš hevur vunniš ikki fęrri enn 7 feršir tilsamans sķšani fagnašurin byrjaši ķ 1990.
Hesi įr hevur felagiš vunniš fagnašin:
1991 - Tey fżra elementini
1998 - Įin
2002 - Havbotnurin
2006 - Ein ferš kring jųršina (Vunnu feršasteyp til ognar)
2008 - Mótsetningar
2011 - Frķtt evni. Stųkk valdi at lżsa "Fųroyskar sagnir"


text:
12. Jun 2017
Hevur tú hug til at íðka estetiskan kappingarfimleik?Kom so til venjing, vit gleða okkum at síggja teg :) 24. juni verður úttøka í Fimi vestur hjá kvinnuliðnum Hydra. Úttøkurnar hjá pinkum, smágentum, gentum og kvinnuunglingum vera í august, og nærri kunning kemur seinni. Tilmelding...
28. Mai 2017
Í hesum døgum er kvinnuliðið Hydra hjá Ljósinum í Finnlandi, har tær hava luttikið í HM í estetiskum fimleiki. Hetta var síðsta kapping hjá teimum hetta fimleikaárið, og endaði tað við sera góðum úrsiti. Í oktobur í fjør fingu íðkararnir...
16. Mai 2017
Ársaðalfundur felagsins verður í ÍSF-húsinum týsdagin 30. mai kl. 19.00. Skrá sambært viðtøkum felagsins. Innkomin mál skulu vera nevndini í hendi í seinasta lagi 20. mai. Allir limir, bæði íðkandi og hvílandi, yvir 15 ár eru vælkomnir. Vónandi síggja vit fleiri til aðalfundin. Fimleikafelagið Ljósið...
03. Mai 2017
Kom og ger summarfimleik frá 8. mai til og við 16. juni. Øll eru vælkomin. Einasta tú skal gera er at møta upp til fyrsta venjingartíma og hava kvittan við fyri at luttøkugjaldið er goldið. Luttøkugjaldið skal rindast á konto felagsins í Suðuroyar Sparikassa 9870-998.412.8....
23. Apr 2017
Í dag hevur aftur kapping verið í Bylgjuni í Runavík, har kappast var í einstøkum amboðum. Ljósið hevði 4 pinkur og 4 piltar við í kappingini. Sum heild kann sigast, at íðkararnir í Ljósinum kláraðu seg væl, tí hetta var fyrsta kapping hjá nøkrum...
22. Apr 2017
Í dag hevur B-kapping verið í Bylgjuni í Runavík. Ljósið hevði 8 pinkur og 5 piltar við til kappingina í dag. 22 íðkarar vóru tilsamans hjá pinkum og 19 íðkarar hjá piltum. Í dag skuldi ein vinnari finnast samanlagt, og í morgin verður...
15. Apr 2017
Í dag hevur Fimleikafelagið Ljósið longt samstarvsavtaluna við høvuðsvenjararnar Saru Khosravi og Alek Ramezanpour til komandi fimleikaár. Vit í Ljósinum hava verið sera væl nøgd við arbeiðið, ið Sara og Alek hava gjørt í Ljósinum, síðan tey komu til Føroya. Tað var eingin ivi um,...
15. Apr 2017
Leygardagin 15/4 kl. 14.30 í Fimi, verða høvuðsvenjari/-ar í kappingarfimleiki í amboð avdúkað. Ljósið bjóðar ein kaffimunn í samband við avdúkingina. Øll eru vælkomin. Vinarliga ...


text:
Jóannes Hansen 15.04.2018 (10:35)
Sera soltið í Sørvági
Fyri fjórðu ferð higartil í unga kappingarárinum eigur 07 Vestur seinnapartin heimavøll, tá ið B36 verður gestur á Dungasandi.
Higartil hevur tað ikki vignast væl hjá 07 Vestur, sum bara hevur vunnið eitt stig – 1-1 á Argjum. Allar fýra ferðirnar er tað endað við tapi á heimavølli.
Hóskvøldið lagaði tað seg so stak væl fyrstu løtuna, tá ið talvan eftir seytjan minuttir vísti 2-0 ímóti KÍ, sum kortini megnaði at svara aftur og vinna 3-2.
Hóast tapið heldur 07 Vestur venjarin, at avrikið hóskvøldið var gott.
-Vit iðra okkum um, at góða avrikið ikki bar úrtøku við sær. Tølini siga, at álopsspælið riggaði, tí tað skal leitast aftur til einaferð síðsta summar at finna síðsta dømi um, at lið hevur megnað at skora tvey mál ímóti KÍ, og vit spældu okkum eisini til aðrar møguleikar. Tíverri bar hetta ikki stig við sær, tí hugburðurin var góður, og vit góvu ikki nógvar møguleikar frá okkum. Men smá mistøk verða sektað, og vit vóna, at tey verða lúkað burtur. Vit hava gjørt nógv rætt ímóti bæði NSÍ og KÍ. Um vit halda fram soleiðis, so eiga vit at vinna stig, og vónandi verður tað longu í dag ímóti B36, sigur Pauli Poulsen.
Ímóti KÍ var miðverjin Ndende Adama Guéye ikki á listanum, og veteranurin Tór-Ingar Akselsen var fyri fyrstu ferð í ár millum teir fyrstu ellivu. Hann var vongverji í høgru.
Tað var ein øgiligur lætti og fagnaður í B36 leguni, tá ið tað hóskvøldið og í evstu løtu eydnaðist at skora til 1-0 á heimavølli ímóti Suðringum. Burtursæð í trivaliga 3-0 sigrinum á Skála hevur tað gingið striltið hjá B36 at umseta yvirvág í spæli og møguleikum til mál. Tað er stórur saknur í Patriki Johannesen, sum í fjør var B36 toppskjútti við sekstan málum, og sum nú roynir seg í norskum fótbólti.
-Vit gleða okkum til at spæla í Sørvági ídag. Fleiri spælarar hava verið skaðadarvaðir. Tað hevur givið ungum og røskum monnum, sum eru uppvaksnir í felagnum møguleikan, og teir hava víst fínan hugburð. Tað rokni eg eisini við, at teir fara at gera ídag, sigur B36 venjarin Jákup á Borg.
Millum skaðaplágaðu B36 spælararnar er Róaldur Jakobsen, sum annars plagar at skipa álopsspælið. Merkisvert var tað, at bæði Lukasz Cieslewicz og Kaimar Saag hóskvøldið vórðu skiftir út, tá ið tað galt um at mynda møguleikar í roynd at skora sigursmálið.
Odmar Færø fór hóskvøldið skaddur av vøllinum, tá ið tað restaði eitt korter.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Annika Kunoy Im 03.01.2018 (07:01)
Málmenningin hjá børnum má raðfestast
2018 verður »Ár fyri málmenning hjá børnum« og í ár verður málmenningin hjá okkara børnum sett í miðdepilin. Endamálið er at økja um tilvitið hjá øllum, sum eru um smæstu børnini, skrivaði Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum í tíðindaskrivi herfyri.
–Regluliga hava vit seinastu árini hoyrt bæði námsfrøðingar og lærarar rópa varskó, tí orðfeingið hjá børnunum er skjótt og støðugt minkandi. Vanlig orð hvørva, málfatanin tódnar og enskt trokar føroyskt burtur, sigur landsstýriskvinnan.
Elin Henriksen, málkøn, segði við Kringvarpið í gjár, at hon kundi hugsað sær, at peningurin, ið er settur av til endamálið, verður brúktur til gransking og at fyriskipa verkætlanir, og at peningur síðani verður settur av næsta ár til at seta verkætlanirnar í gongd.
–Tøknin er har, hugskotini eru har, fólk sum duga at seta í verk eru har, men tað sum manglar er pengar, sigur Elin Henriksen.
Hon greiddi frá, at hóast hon heldur, at smábørn og skíggjar ikki hóska saman, so má meir talgilt tilfar gerast á føroyskum til tey lítlu børnini, tí tað sum tey hyggja at er á donskum og á enskum.
Rigmor Dam, landsstýriskvinna, segði eisini í tíðindaskrivinum, at tað eru støðugt fleiri fleirmælt børn í Føroyum, sum hava trupulleikar við føroyskum. Eisini fyri tey er tað ein greiður fyrimunur, at vit varpa ljós á málmenningina og tær málsligu og mentanarligu avbjóðingar, sum fleirmælt børn kunnu hava.
Hetta nevdi Elin Henriksen eisini, og greiddi frá, at tað eru skúlaflokkar har ein triðingur ella ein fjórðingur av næmingum ikki tosa føroyskt heima ella eru vaksin upp uttanlands og koma síðani heim.
– Tá ein so stórur partur av skúlaflokkunum eru fleirmælt, so má tað gerast nógv meir við at læra hesi børnini føroyskt, tí tað er lætt hjá hinum næmingunum, at sláa yvir í enskt. Tí hevði tað verið stór hjálp, um tað var meir máltøkniligt tilfar at læra hesi børnini føroyskt, sigur Elin Henriksen.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Fróðskaparsetrið styrkt munandi
politikkur28-09-2018 - 14:01 - Jóanis Nielsen
Á fíggjarlógini fyri komandi ár verður Setrið styrkt munandi og fær 9,4 milliónir afturat. Tað er ein hækking á útvið 10%.
Hetta er ein endurspegling av teirri sannroynd, at Setrið støðugt fær fleiri lesandi, umframt at landsstýrið framvegis ynskir at tryggja føroyskan fólkavøkstur til dømis við fleiri og meiri fjøltáttaðum útbúgvingum.
Nakað av rumbli hevur verið um fíggingina á Setrinum, men við hesi hækking ynskir landsstýriskvinnan í Mentamálum at fáa trygg og støðug viðurskifti fyri bæði lesandi og starvsfólk.
- Seinastu tíðina er fíggjarstøðan á Setrinum greinað í einum góðum samstarvi millum Mentamálaráðið og Setrið, ávísar umskipanir av mannagongdum eru gjørdar og eisini hetta skuldi verið við til at beint burtur tað fíggjarliga órógvið, sum av og á hevur verið, sigur Rigmor Dam, landsstýriskvinna.
Samstundis, sum játtanin hækkar, hevur Rigmor Dam sett fram ynski um, at eitt fólk skal setast á Setrinum, sum burturav skal arbeiða við at fáa í lag samstarv og fígging.
- At universitet samstarva og útvega sær fígging frá viðkomandi aktørum er púra vanlig mannagongd aðrastaðni, men tað hevur haltað nakað í Føroyum. Tað er spell, tí bæði fígging og spennandi møguleikar kunnu finnast á henda hátt.
- Men um Setrið fær tað at bera til, samstundis, sum vit nú eisini veita fíggjarligan styrk, fáa vit tryggjað bæði framgongd og ró. Tað er neyðugt, tí Setrið er ein av høvuðsorsøkunum til, at støðugt fleiri av okkara ungu velja Føroyar heldur enn útheimin, sigur Rigmor Dam, landsstýriskvinna.
Í august komandi ár byrja tey fyrstu lesandi á nýggju diplomútbúgvingini í Listarligum arbeiði, og lesandi verða eisini komandi ár tikin upp til búskaparfrøði.
Samlaða játtanin til Setrið kemur komandi ár upp á 106,7 milliónir kr


text:
Ein hugtakandi søga um eina sera illsinta og samstundis ólukkuliga gentu.
Gerda hevur mist pápa sín á sjónum, og systirin Siv, sum var við pápanum lagnudagin, er merkt av hendingini, men vil ikki tosa um tað. Í staðin syngur hon altíð og allastaðni.
Gerda er als ikki so fitt altíð, og mangan ger hon ónáðir við vilja, og hon noktar at vera sum hini vilja hava hana at vera. Men tað er ikki lætt at vera hon, og lesarin verður góður við hana, sjálvt um hon ber seg at, sum hon ger.
Bókin er ein viðkomandi søga um sorg, øvundsjúku og vinalag, sum eitt gávuríkt frásøgufólk megnar at siga frá, á ein sera fangandi hátt.
Aftur


text:
Ongin heimild at krevja talgilt samskifti
Dan Klein --- 01.10.2018 - 08:45
Í viku 38 kunnaði Tórshavnar kommuna um, at í staðin fyri at skriva seg upp á ein bíðilista til dagstovnapláss, skulu foreldur eftir 1. oktober 2018 sjálvi bóka sær ansingarpláss í eini talgildari skipan.
Umboðsmaðurin spurdi Tórshavnar kommunu, hvørja heimild hon hevur at krevja, at foreldur skulu stovna Mínlykil, skráseta seg í Mínboks og skulu móttaka post frá kommununi í talgildum formi.
Sí skrivið frá umboðsmanninum til Tórshavnar kommunu her
Umboðsmaðurin vísti samstundis á, at hann í tveimum øðrum førum hevur viðgjørt klagur, sum snúgva seg um krøv til borgaran í sambandi við, at lagt verður um til talgildar skipanir. Annað málið snúði seg um, at lesandi skuldu søkja lestrarstuðul umvegis Mínboks, og hin snúði seg um, at lønarseðlar hjá alment settum starvsfólkum einans fóru at verða sendir í Mínboks. Niðurstøðurnar hjá umboðsmanninum í teimum málunum kunnu lesast her:
Klaga um talgildar umsóknir um lestrarstuðul
Klaga um talgildar lønarseðlar
Samanumtikið vísti umboðsmaðurin í niðurstøðum sínum á, at:
- Borgarin ger í útgangsstøðinum sjálvur av, hvussu hann vendir sær til ein almennan myndugleika.
- Tað krevur serstaka heimild at krevja, at borgarin skal samskifta talgilt við almennar myndugleikar.
- Almennir myndugleikar hava ábyrgdina av at tryggja, at stig, sum verða tikin í sambandi við talgilda fyrisiting, eru lóglig, og at talgildu skipanirnar gera tað møguligt hjá myndugleikunum at halda galdandi lógarkrøv.
- Reglurnar í fyrisitingarlógini og fyrisitingarligar meginreglur eru galdandi, sama um málsviðgerðin er manuell ella talgild.
- Tørvur er á yvirskipaðum lóggávutiltøkum, um myndugleikar skulu kunna krevja, at borgarar skráseta seg í talgildar samskiftisskipanir, sum fevna um samskifti við allar myndugleikar og privat virki, sum eru ella verða skrásett í skipanini.
Tórshavnar kommuna hevur ásannað, at hon hevur ikki heimild at krevja, at foreldur skuldu stovna Mínlykil, skráseta seg í Mínboks og skulu móttaka post frá kommununi í talgildum formi. Tórshavnar kommuna hevur somuleiðis boðað frá, at onnur mannagongd verður sett í verk fyri tey, sum ikki nýta talgildu skipanina.
Sí skrivið frá Tórshavnar kommunu her (LUM 18/00094)


text:
Endaliga tilmeldingin til Ung í arbeiði er í ár treytað av, at ungi arbeiðstakarin møtir upp til samrøðu í Verkstovuni í døgunum 28. – 31. mai.
Sum nakað nýtt verða samrøður í ár hildnar við tey, sum hava meldað seg til Ung í arbeiði. Endamálið við samrøðuni er at finna best samansetingarnar millum ungu arbeiðstakararnar og tey arbeiðsplássini, sum eru við í verkætlanini.
Durita Samuelsen, samskipari sigur, at samrøðurnar eisini skulu eggja ungu arbeiðstakarunum til sjálvi at fyrihalda seg til avgerðina um at melda seg til Ung í arbeiði, og harafturat gera sær nakrar tankar um tað at taka lut á arbeiðsmarknaðinum.
– Hjá nógvum av teimum 15-16 ára gomlu kann Ung í arbeiði verða allarfyrsta fetið út á arbeiðsmarknaðin, og hesar fyrstu arbeiðsroyndirnar hava stóran týdning fyri, hvussu arbeiðsmoralur, vitan og hugburður mótvegis arbeiðslívinum verður, tí hvør minnist ikki sítt fyrsta arbeiði? So fyri at allir partar skulu fáa sum mest burturúr verkætlanini, halda vit samrøður við tey ungu, har vit spyrja nakrar heilt einfaldar spurningar um royndir, áhugamál og eisini um, hví tey hava valt at melda seg til, sigur Durita Samuelsen.
FYRST TIL MYLLU
Samrøðurnar verða hildnar í Ung í arbeiði Verkstovuni, sum er staðsett í hølunum hjá Klaksvíkar sjónleikarafelag á Kirkjubrekku 11. Samrøðurnar verða hildnar frá mánadegnum 28. til og við hósdagin 31. mai, kl. 15 – 18. Tey tilmeldaðu kunnu sostatt sjálvi velja, nær tey koma í Verkstovuna til samrøðu, og raðfylgjan verður skipað eftir fyrst til myllu-regluni.
Samrøðan er á leið 10 minuttir til longdar, og umframt unga arbeiðstakaran sjálvan eru Durita Samuelsen, samskipari og Deirdre Hansen, lestrarvegleiðari á Fjarnámi við til samrøðuna. Endaliga tilmeldingin til Ung í arbeiði er kravd av, at tann tilmeldaði møtir upp til samrøðuna.
Til ber at lesa meira um Ung í arbeiði á www.klaksvik.fo/uia, og til ber eisini at venda sær til Duritu Samuelsen, samskipara á uia@klaksvik.fo. Harafturat er Ung í arbeiði eisini á Instagram, so har ber eisini til at fylgja við @uiaklaksvik.


text:
ABF 06 eru reglur fyri arbeiðir og útveganir innan byggi- og anlegsvirksemi. Reglurnar eru ein tillaging av donsku reglunum "Almindelige betingelser for arbejder og leverancer i bygge- og anlægsvirksomhed," vanliga kalla AB 92, til føroysk viðurskiftir.
- Limir í Føroya Handverksmeistarafelag og Byggiharrasamtaki Føroya binda seg til at nýta ABF 06 uttan frávik í sambandi við øll útboð í Føroyum, sum eru umfatað av lisitatiónslógini, og sum nevndu limir luttaka í.
- Limir í Føroya Handverksmeistarafelag lata ikki inn standard fyrivarni, tá tilboð verða givin upp á tey byggiarbeiðir, ið nevnd eru í stk. 1 í hesi avtalu.
- Í sambandi við tey í stk. 1 nevndu arbeiðir verða nýtt hjáløgdu standardskjøl fyri ávikavist arbeiðstakarasáttmálar og setan av trygd.
Á heimasíðuni eru eisini ymiskar vegleiðingar fyri byggivirkir, sum eru limir, t.d. indeks til regulering av byggisáttmálum, greining av kostnaði av einum arbeiðstíma, reglur fyri rokningsarbeiði o.a.


text:
Ferðavinnan kring landið kann verða hótt av lógaruppskoti
Broytingar í mvg-lógini kunnu minka um talið av leigubilum og tað verður til óbótaligan skaða fyri ferðavinnunaFyri haldarar
Tíðargrein: Grønur politikkur skal seta náttúruna í miðdepilin
At kalla førda orkupolitikk grønan er lítið annað enn grønvasking, sum ikki gagnar trúvirðinum hjá samgonguniFyri haldarar
Upp á tindar, gjøgnum dalar
Søgan um Toda Jónsson er eisini merkt av eini afturvendandi sorg, sum framvegis spøkir, og vónbrotum og mótgongd. Lív Toda JónsFyri haldarar
Umstríddur politikari vitjar Føroyar
Carles Puigdemont hevur seinasta árið verið millum heimsins mest umrøddu politikarar. Fyrrverandi katalonski forsetin, sum nú bFyri haldarar


text:
275 umsøkjarar fingið bjóðað lestrarpláss
Freistin at taka av lestrarplássinum er 1. august á midnátt.
Setrið hevur nú viðgjørt tær 353 umsóknirnar um lestrarpláss, sum komu inn í ár. Í dag, mikudagin 19. juli, hava allir umsøkjarar fingið boð umvegis t-post.
Av teimum 353 umsøkjarunum fáa 275 at vita, at teimum stendur í boði at fáa eitt lestrarpláss: 230 á einari av bachelorútbúgvingunum, 14 á einum av hjánámunum og 31 á einari av masterútbúgvingunum. Í fjør fingu 409 tilboð um lestrarpláss.
Tey 81, sum ikki hava fingið tilboð um lestrarpláss, fáa eisini boð umvegis t-post: Summi við fráboðan um, at umsóknin ikki er gingin á møti, onnur við fráboðan um, at tey standa á bíðilista.
Tey, sum fáa boðið lestrarpláss, skulu vátta, um tey taka av ella ikki. Seinasta freist at boða frá er 1. august á midnátt.
.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Var Jesus ein veruligur persónur?
Setur tú henda spurning til ein trúgvandi, so er ongin ivi um, hvat svar tú fært: sjálvandi var Jesus ein veruligur persónur, sum gekk á jørðini fyri 2000 árum síðan og gjørdi alskyns undur. Hetta má tann trúgvandi halda, tí uttan ein veruligan Jesus so gevur trúgvin ikki nakra meining. Trupulleikin við trúgv er bara tann, at hon krevur ikki nakað prógv, og setur tú omanfyri standandi spurning til ein persón, sum krevur haldgóð prógv fyri ein pástand, so vil svarið allarhelst gerast eitt annað.
Veruleikin er tann, at tað finnast nærum onki søgulig prógv fyri einum persóni sum tí kristna Jesus.
Tað týðningarmesta við góðum søguligum prógvum er, at tey eru samtíðarheimildir. Tekstir, standamyndir ella hvat tað nú er skulu helst stava frá somu tíð, sum tað tey fortelja um. Tað økir munandi um trúvirði á eini søguligari keldu, at hendan kelda í tíð og stað er so nær sum gjørligt at teimum viðurskiftum hon lýsir. Eitt annað, sum økir um trúvirði er, at keldan er óheft. Ein óheft kelda roynur ikki at selja nakran ávísan boðskap, men fortelur tingini sum tey eru. Søgan er øguliga ofta søgan hjá sigursharrunum, og tað er ikki altíð vist at hendan søga hevur so stórt virði tá tað kemur til at fortelja søguna soleiðis sum hon reint faktiskt hendi.
Bíblian sum kelda
Trupulleikin við at nýta bíbliuna sum søguliga keldu er, at hon als ikki er óheft. Hon hevur eitt klárt endamál, sum er at selja eina ávísa søgu. Tað svarar eitt sindur til stevnuskánnar hjá politiskum flokkum, sum hvør í sínum lag fortelja um tær herligheitir sum júst hesin flokkur stendur fyri, men í veruleikanum ikki siga tað heilt stóra, tí teirra aðalmál er at selja ein ávísan boðskap, sum veljarin vónandi keypir til næsta val. Fyri veljaran kann vera trupult at taka dagar ímillum hvør stevnuskrá hevur størst trúvirði, og á sama hátt kann tað vera trupult fyri tað einstaka menniskja at velja ímillum, hvørjar heilagar søgur eru mest eftirfarandi. At mann, sum menniskja, er føddur inn í ein átrúnað ella eina politiska sannføring hjálpur kanska tí einstaka at velja, men hyggur ein púra óheft upp á tað, so er tað onki við orðunum sjálvum sum talar fyri hvørki stevnuskráum ella heilagum tekstum.
Teir tekstir vit finna í Nýggja Testamenti eru heldur ikki samtíðarheimildir. Tey elstu handritini í Nýggja Testamenti eru brøvini hjá Paulus. Hesi brøv vóru skrivað 20 ár eftir deyða Jesu, og eru ein roynd hjá Paulus at boða Gleðiboðskapin út til ymisk kirkjulið. Tað áhugaverda við brøvunum hjá Paulus er, at tey nevna onki um tann søguliga Jesus. Tey nevna nógv um tann andaliga Jesus, men onki verður nevnt um øll tey undur Jesus gjørdi ella allar tær góðu gerðir Jesus framdi. Tey orð Jesus talaði verða heldur ikki nevnd. Fjallaprædikan verður ikki nevnd við einum orði av Paulusi. Tað vildi verið upplagt hjá einum frammstandandi trúboðara 20 ár eftir Jesus deyða, at nevnt hesi viðurskifti, um tey veruliga vóru hend. Kann tað hugsast, at orsøkin til at Paulus onki kendi til hesi viðurskifti var tann, at søgan um Jesus var nakað sum bleiv skrivað aftaná at Paulus var deyður?
Tað eru fyrst og fremst tey fýra evangeliini sum fortelja søguna um Jesus. Hesi fýra vórðu vald út tí tey fortelja nøkunlunda somu søguna um Jesus. At tey fortelja somu søgu er ikki so løgið tá mann hugsar um, at út av teimum 666 versum í Markus, so verða tey 600 endurtikin í Matteus. Markus verður mett at vera tað elsta evangelii og tað er klárt at tann ella tey sum skrivaðu Matteus hava verið dugnalig til at endurtaka tað, sum Markus hevði skrivað. Nú var tað neyvan nakar Markus sum skrivaði hetta evangeliium. Hvør rithøvundurin er fæst ikki at vita nakrastaðni í sjálvum tekstinum, og í tí tíðini var vanligt at seta okkurt stórt navn sum rithøvunda til eitt verk, sum mann ynskti skuldi takast í álvara. Tú hevði neyvan komi langt við einum evangelii sum bar heitið ”Evangelii eftir Emil” tí so høvdu fólk spurt ”hvør er Emil?”. Týðningarmikið at velja rætta navni, og tað er ikki av tilvild, at tey nøvn sum blivu vald, kundu setast í samband við lærusveinar Jesusar á ein ella annan hátt. At hetta var vanligt tá í tíðini sæst eisini aftur í, at tað finnast evangeliir eftir Tummas og Filippus, sum eisini vóru lærusveinar Jesu, men hesi evangelii verða ikki mett at vera falsanir, sum hava fingið eitt flott navn sett á permuna.
Innan kristnu kirkjuna er vanligt at tíðarfesta tey trý fyrstu evangeliini til í øllum førum at vera skrivað áðrenn ella um 70 e.kr.. Orsøkin til hetta er, at Jerusalen bleiv lagdur í oyði hetta ár, og Jesus hevði profetera um, at Jerusalem skuldi leggjast í oyði. Tankagongdin er so, at vóru evangeliini skrivað aftaná at hetta var hent, so høvdu tey eisini nevnt tað. Trupulleikin við hesum er bara, at tú kanst aldrin nýta tað ein tekstur ikki skrivar til at tíðarfesta tekstin við. Tað er jú lætt nokk at sita og skriva ein tekst aftaná ein hending er hend, og ”gloyma” at nevna hesa hending fyri at fáa tað at síggja út sum um, at teksturin er skrivaður áðrenn hendingina. Tað er onki við evangeliiunum sjálvum sum ger tað gjørligt at tíðarfesta nær tey vóru skrivað annað enn at tey eru skrivað eftir Jesu deyða uml. ár 30 e.kr.. Tískil noyðast vit at hyggja eftir, hvat aðrar kristnar keldur í hesi tíð nevna um evangeliini fyri at finna útav, nær tey eru skrivaði.
Tey fyrstu kristnu
Innan katólsku kirkjuna verður Pætur roknaður sum tann fyrsti pávin. Pætur lat lív í Rom onkuntíð um 60 e.kr. og maðurin, sum summi meina bleiv valdur til páva eftir Pætur, var Clement. Clement var virkin í kristnu kirkjuni frá uml. 60 til 97 e.kr.. Tað áhugaverda við Clement er, at hann eins og Paulus skrivaði eitt bræv til kirkjuliðið í Korinth. Í hesum brævi ávarar Clement ímóti, at kirkjuliðið har hevur gjørt uppreistur ímóti teimum elstu í samkomuni. Í brævinum nevnur Clement brøvini hjá Paulus, og hann fortelur um lívið hjá Jesus, men hann nevnir onki um nakað evangeliium. Hví ikki? Um evangeliini vóru skrivað áðrenn 70 e.kr. so átti Clement heilt klárt at kent til hesi evangelii og tað hevði verið upplagt hjá honum at víst til hesar keldur, eins og hann vísti til brøvini hjá Paulus.
Clement er onki undantak í so máta. Allir teir fyrstu kirkjufedrarnir sum skrivaðu brøv í tíðini frá 50 til 120 e.kr. nevndu hvør í sínum lagi brøvini hjá Paulus og apostlunum, men vóru tigandi um evangeliini. Tað er ikki fyrrenn 180 e.kr. at evangeliini vóru nevnd fyrstu ferð. Tað er 150 ár eftir at Jesus var deyður, og tað eru ongi søgulig prógv fyri, at evangeliini skuldu verið eldri enn tað.
Óheftar samtíðarheimildir
Tann besta keldan er jødiski søgufrøðingurin Josefus. Hann skrivaði m.a. Fornsøga Jødanna og í hesi bók eru tvey brot, har Jesus verður nevndur. Tað eina brotið er heilt klárt ein falsan, tí tað passar ikki inn í tekstin har tað stendur. Onkur kristin hevur sett tað inn aftaná, og tað má vera ein kristin sum hevur skrivað tað, tí brotið nevnur hvussu Jesus var tann lovaði Messias, og fyri ein trúgvandi jøda sum Josefus vildi tað verið púra óhoyrt at skrivað slíkt. Hitt brotið er ein lítil viðmerking um, hvussu tað fanst ein persónur nevndur Jesus, sum fekk nógv fólk afturat sær. Meira stendur ikki um Jesus, og hetta er tann besta óhefta samtíðarkelda vit hava um Jesus. Faktiskt, so skrivar Josefus nógv meira um Jóhannes Doyparan enn hann skrivar um Jesus, og tað kundi bent á, at Jóhannes Doyparin var ein størri profetur enn Jesus var. Tá kristin skrivaðu evangeliini uml. 100 ár eftir Jesu deyða, so vóru tey eisini fullgreið yvir hendan trupulleika, og tí syrgdu tey fyri, at Jóhannes Doyparin í evangeliiunum sigur, at Jesus er størri enn hann sjálvur er.
Tá kristna kirkjan í 325 e.kr. setti seg niður fyri at finna útav, hvørjar bøkur skuldu sleppa við í bíbliuna, so vóru 300 ár liðin síðan Jesus var deyður. Tá í tíðini var eitt stórt stríð ímillum tí ortodoksu kirkjuna, og so gnostisku tankagongdina. Av reint politiskum ávum var týðningarmikið fyri Konstantin keisara at bert tær ”røttu” søgurnar sluppu við í bíbliuna, tvs. tær søgur sum fortaldu tí ortodoksu søguna um Jesus ístaðin fyri tí gnostisku. Maðurin sum fekk hesa uppgávu á sínar herðar var Eusebius ein av kirkjufedrunum. Hesin Eusebius skrivaði eina kirkjusøgu, har hesi orð blivu nevnd
”Vit skulu bara innføra í søguna tær hendingar sum kunnu vera brúkiligar, fyrst fyri okkum sjálvar og síðan fyri komandi ættarliðum” (Kirkjusøgan vol 8 kap 2)
Hetta var tankagongdin hjá tí manni, hvørs høvðusuppgáva tað var at savna bíbilsku søguna um Jesus. Kann vera, at allar søgurnar um Jesus ikki er lygn og heilaspuni, men tað er í øllum førum ein stór lygn at siga, at søgan um Jesus er væl staðfest søguliga.
Merki: bíblian, Eivind Ortind Simonsen, Jesus, søga, søgugransking


text:
Tóra Sigmundardóttir var elsta dóttir Sigmund Brestisson og Turið, fødd á fjallinum í Noregi. Stórvaksin og manslig og ikki mikið vøkur. Longu á ungum árum svinn og vitug genta (s.66 VUH).
Tóra verður lýst ígjøgnum hendingar og atburð ígjøgnum søgugongdina. Eins og Tróndur í Gøtu er hon strategur og taktikari, og bæði ætt hennara og maður hennara, Leivur Øssurson, søkja hennara ráð. Hon er snild og snarráðin og megnar at finna loysnir, tá ið harðast leikar á.
Tóra giftist Leivi Øssursyni. Saman fingu tey sonin Sigmund.


text:
Tíðindaskriv frá fyriskiparunum
Nólsoyarsvimjingin er triðja havsvimjingin í ár. Á jóansøku skipaði Susvim fyri svimjing um Vágsfjørð. Hon bleiv
orsaka av oljudálking flutt vestur á vatnið. 25 svimjarar vóru við til tiltakið.
Havnar Svimjifelag skipaði á ólavsøku fyri fyrstu svimjingini á sjónum síðani 1954. Ein av svimjarunum tá, Áki
Dimon av Tvøroyri, var millum tey 30, ið buðu seg fram at svimja teir 400m innanfyri Molan. Allir svimjararnir lótu
væl at, onkur ætlaði sær út um Molar, tá svomið verður til Nólsoyar.
Í oktobur skipa hósvíkingar fyri svimjing av Selatrað til Hósvíkar, ein teinur upp á 2,2 km. Hetta var eisini roynt í fjør,
og tá vóru 11 svimjarar, ið allir komu vegin fram. Har á leiðini er so at siga streymloysi, so væl ber til at svimja.
Svimjingin um Nólsoyarfjørð hevur vanliga verið fyriskipað á ovastevnu, t.v.s. annað vikuskiftið eftir ólavsøku.
Soleiðis verður eisini í ár.
Hetta hevur verið at lisið á www.triathlon.fo.
Hetta er 13 árið á rað at skipa verður fyri stuðulssvimjing til Nólsoyar, til frama fyri svimjihyl í Nólsoy, og verður í ár
aftur kryddrað við at svomnir verður tveir teinar.
Vanliga teinin, har byrjað verður niðanfyri hjá radioamatørunum við Strond. Teinurin er 4000 metrar til Nólsoyar bygd.
Hin teinurin er 1000 metrar, og byrjað verður frá báti, ið liggur úti fyri bygdini.
Svimjingin er fyri motiónissvimjarar, kappsvimjarar og svimjiáhugaðum annars.
Fyri at fáa alt at ganga so trygt og gott sum gjørligt, møtast øll hjá Radioamatørunum við Strond ein tíma áðrenn
svimjingin byrjar.
Har verður kunnað um tiltakið og aðrar fráboðanir annars givnar.
Klokkan 9.00 leypa tey, ið svimja 4000 m, á bláman yviri við Strond við Stóradam, niðanfyri hjá Radioamatørunum.
Tey, ið svimja 1000, fara samstundis í bátarnar og sigla til startmálið 1000m úr Nólsoyar bygd, har tey byrja
svimjingina uml. Kl 10.00
Málið hjá báðum bólkum er Ærisportrið á keiini í Nolsoy. Um svimjari kemur á land aðrastaðni, má hann renna seinasta
teinin.
At ansa eftir eru samarittar við á ferðini um fjørðin, og nólsoyingar taka ímóti og hjálpa svimjarunum, tá komið er upp á
land.
Svimjarin skal fáa til vega:
- Froskmanna- ella triatlonbúna.
- Bát at fylgja sær. Seksmannfar ella størri og minst tvey vaksin við.
- Báturin skal hava VHF.
- Hampuliga venjing.


text:
Í kvøld varð fyrsti finalupartur avgreiddur á svimjistevnuni á Oyggjaleikum á Jersey, við góðum úrslitum til føroyingar. Tilsamans vunnu okkara svimjarar 3 gull, fýra silvur og fimm bronsuheiðursmerki, umframt at trý føroysk met vórðu sett.
Kapping 1 – Menn 1500 frí
Pál Joensen legði hart út við trýsta oyggjaleikametið eini 31 sekund niður, frá 15:28.85 sum hann svam í 2011, til 14:57.73 nú. Tíðin er væl frá føroyska metinum hjá Páli, á 14:26.54, men varð tó so móttikin við glógvandi lógvabrestum í høllini. Óli Mortensen megnaði stamstundis at vinna silvurið við tíðini 15:34.94, í kapping har hann eina løtu møtti mótstøðu, fyri síðani at draga frá.
Kapping 2 – Kvinnur 400 blandað
Sára Ryggshamar Nysted var suveræn og vann við nýggjum føroyskum meti og juniormeti á 4:51.57. Hon átti sjálv metini á 4:55.81, frá HS-stevnu í apríl mánaða. Vár Eidesgaard var í harðari kapping longri afturi, men megnaði at enda at vinna bronsu við 5:04.46.
Kapping 3 – Menn 200 firvald
Óli Mortensen megnaði at vinna bronsu við 2:04.21, hóast tað ikki var meira enn ein løta síðani at hann hevði svomið seg til bronsuheiðursmerki í 1500 metra frísvimjing. Óli eigur sjálvur føroyska metið á 2:03.69, frá FM í mai mánaða.
Kapping 4 – Kvinnur 100 firvald
Astrið Foldarskarð megnaði at vinna bronsu við 1:02.76, eitt vet frammanfyri Jonnu Thomsen á 1:02.84 og fjórðaplássi. Charlotte Atkinson av Man vann gull við nýggjum oyggjaleikameti 59.31.
Kapping 5 – Menn 100 bringu
Pál Joensen megnaði at vinna silvur við nýggjum føroyskum meti á 1:02.80, har hansara met frá FM í 2013 var 1:03.00. Ian Black legði hart út og førdi líka á mál, til vinnaratíðina 1:00.24, men eina løtu var tað tó rættiliga spennandi, sum Black viknaði meðan Pál kom aftur.
Kapping 6 – Kvinnur 50 bringu
Ásbjørg Hjelm svam seg til eitt fimtapláss við 32.94, har vinnarin Andrea Strachan úr Hetlandi svam 31.68. Tíðin hjá Ásbjørg var nær hennara føroyska meti á 32.70, hóast hon kann hugsast at vera eitt sindur moyr aftaná Evropeisku Leikir og ferðing higani.
Kapping 7 – Menn 50 rygg
Her áttu vit ongan finalist.
Kapping 8 – Kvinnur 200 frí
Sára Ryggshamar Nysted megnaði at vinna gull við nýggjum føroyskum meti og juniormeti á 2:02.60, har metið hjá Elspu Mørkøre frá donsku meistarastevnuni á stuttgeil í 2007 var 2:03.15. Vár E. Eidesgaard svam seg til eitt fimtapláss við tíðini 2:08.06.
Kapping 9 – Menn 200 blandað
Pál Joensen megnaði at vinna silvur við 2:02.88, í kapping har Shaune Fraser av Cayman legði hart út í firvaldasvimjingini, fyri síðani at verða innheintaður nakað so hvørt sum kappingin leið. Alvi Hjelm svam eisini imponerandi úti á uttarageil, eitt sindur pressaður fyrst fyri síðani at taka bronsuna við 2:05.29.
Kapping 10 – Kvinnur 4×50 frí
Her sá heilt gott út hjá føroysku kvinnunum, líka til allarsíðstu tøkini tá ið Laura Kinley av Isle of Man akkurát kláraði at innheinta Sáru Nysted, til at vinna 1:47.07 á føroyingunum á 1:47.40.
Kapping 11 – Menn 4×50 blandað
Her komu vit nakað væl afturum aftaná fyrstu ryggsvimjingina, fyri síðani at hála okkum inn aftur í kappingina, uttan tó at koma framum hinar. Men síðstu 50 frí svam Róland Toftum óførar 22.9, til at heinta okkum bronsuna við 1:44.42.
Saman um tikið ein óførur dagur fyri føroyingar, sum Rui segði tað ‘great but not fantastic’. Lagið er gott í føroyska hópinum, og síggja vit spennt fram til dagin í morgin.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Fara skjott aftur í rættin
Sakarmálið millum Fíggjarligt støðufesti og leiðsluna, sum var í Eik banka, tá bankin fór av knóranum í 2010, verður tikið upp aftur í Føroya rætti tann 27. august.
Tá verða skjølini hjá grannskoðanini hjá Eik banka løgd fram, skjølini hjá grannskoðanarvirkinum Nota og Hans Laksá, grannskoðara.
Tann framløgan verður sambært verandi tíðarætlan liðug í desember.
Sambært tíðarætlanini verður farið undir at avhoyra teir fimm saksøktu tann 10. desember. Tey stevndu eru Marner Jacobsen, forstjóri, Bjarni Olsen, stjóri, Frithleif Olsen, nevndarformaður til 2010, Odd Bjellvåg, næstformaður og seinni formaður, Hans Laksá, grannskoðari, og grannskoðarafelagið Nota.
Í øllum førum 140 vitni skulu eisini avhoyrast.
Liðugt í mai
Miðað verður eftir, at stóra sakarmálið er liðugt í Føroya rætti í mai næsta ár.
Fíggjarligt støðufesti stevndi í 2016 eftir 150 milliónum krónum.
Teir saksøktu krevja frídøming.
Rættarmálið millum Fíggjarligt støðufesti og leiðsluna í gamla Eik banka, sum byrjaði hálvan januar, varð útsett 9. april.
Partarnir vildu fyrst gera seg lidnar við sakarmálið um Eik Bank í Danmark. Tað sakarmálið varð viðgjørt í Eystara landsrætti.
Tann viðgerðin var liðug 26. juni. Dómur fellur tann 26. oktober.
Sí eisini


text:
Trúboðin: Í gjár tók hægstirættur í London støðu í nógv umrødda málinum um kakuna til frama fyri samkynt hjúnalag.
Niðurstøðan hjá hægsta rætti er, at eigararnir av bakarínum í Belfast gjørdu ikki mismun móti einum kunda við at nokta at gera eina kaku, sum stuðlaði samkyntum hjúnalagi.
Málið byrjaði í 2014, tá Gareth Lee bílegði eina kaku við orðunum “stuðla samkyntum hjúnalagi” frá Ashers Baking Company í Belfast, sum kristnu hjúnini Daniel og Amy McArthur reka. Bíleggingin varð góðkend og goldin, men tveir dagar seinni ringdu tey frá bakaríinum og søgdu, at tey ikki kundu veita kakuna, orsakað av umbidna boðskapinum. Í amtsrættinum varð bakaríið dømt at rinda 500 pund í endurgjaldi. Bakaríið kærdi til hægri rætt í Norðurírlandi, sum staðfesti dómin.
Men í gjár kom hægstirættur í London til eina aðra niðurstøðu. Forsetin í hægstarætti, Lady Hale, boðaði frá avgerðini hjá teimum fimm hægstarættardómarunum og segði, at hjúnini ikki noktaðu fyri at gera kakuna orsakað av persónliga kynsliga samleikanum hjá Gareth Lee, men orsakað av boðskapinum á kakuni.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Japanski leikstjórin Hirokazu Kore-eda (f.1962) vann í gjárkvøldið Gylta Pálmin í Cannes fyri filmin Manbiki kazoku, sum á enskum kallast Shoplifters, og snýr seg um eina smákriminella familju, sum stjelur í handlum til dagin og vegin, men eisini tekur eitt barn av gøtuni til fosturs. Á Filmsdøgum í Felag í fjør vísti Filmsfelagið hin stillføra og empatiska filmin hjá sama leikstjóra Eftir harðveðrið (2016).
Amerikanski Spike Lee fekk Grand Prix virðislønina fyri BlacKkKlansman, ein fýrakantað amerikansk komedia frá sjeytiárunum, sum Per Juul Carlsen frá Danmarks Radio sigur. Umframt 30.000 fakfólk vóru 5000 journalistar í Cannes.
Cate Blanchett var dómsnevndarformaður í almennu kappingarskránni. Ein eyka virðisløn, Special Palme d’Or, fór til 87 ára gamla franska leikstjóran Jean-Luc Godard, sum í ár sýndi filmin Myndabókin. Um leikstjóran segði Cate Blanchett, at hann er ein "cinematic artist who is continually striving to define and re-define what cinema can be.”
Virðisløn sum besti leikstjóri í høvuðskappingini fekk pólski Pawel Pawlikowski fyri filmin Cold War. Besti mannligi filmsleikari var Marcello Fonte í Dogman og besti kvinnuligi filmsleikari var Samal Yeslyamova í Ayka. Dómsnevndarvirðislønin fór til libanesisku Nadine Labaki fyri filmin Capharnaüm. Besta handrit áttu tvey, Alice Rohrwacher (Lazzaro felice) og Jafar Panahi (Three Faces). Gylt kamera, Camera d'Or, fyri fyrsta filmin, fór til Lucas Dhont fyri Girl.
Tríggir norðurlendskir filmar gjørdu vart við seg í Cannes í ár. Lars von Trier sýndi nýggja horror- og hópdrápsmannafilmin The House that Jack Built, sum Filmsfelagið fer at sýna í november í ár. Við í kappingum vóru svenski Gräns (Ali Abbasi), sum vann Un Certain Regard virðislønina, og íslendski Kona fer í stríð (Benedikt Erligsson), sum vann eina av Critic's week ummælaravirðislønunum. Camera Film, sum Filmsfelagið samstarvar við, hevur longu undan filmstevnuni í Cannes keypt rættindini at vísa hesar báðar filmarnar. Tí verða teir báðir helst vístir á okkara leiðum eisini.
Besta ummæli í altjóða filmspressuni fekk suðurkoreanski Burning (Chang-dong Lee), sum byggir á eina Murakami søgu. Hóast høgt mettur, fekk hann bara altjóða ummælaravirðislønina.
Myndin omanfyri er pressumynd frá Cannes. Cate Blanchett hevur júst handað japanska leikstjóranum Hirokazu Kore-eda Gylta Pálmin. Niðanfyri er stillmynd úr vinnandi filminum Manbiki kazoku, sum á enskum kallast Shoplifters.


text:
Orð og lag: Artie Glenn
Týtt: Flóvin Tyril
Upprunaheiti: Crying in the chapel
1. Tú sást meg gráta í Guds húsi,
men gleðitár har fullu við.
Har fekk eg sanna troyst at kenna,
sælan frið mær Harrin gav.
2. Og við teimum, eyðmjúkt søktu
saman har á bønarfund,
bað eg Harran um meir styrki
til at liva stund um stund.
Niðurlag: Eg hevði søkt, men fann ongan frið
og ongan sannan kærleika við.
3. Í Guds húsi kann eg gleðast,
har øll saman eru knýtt,
nærri Harranum kann dragast,
syngja prís kann honum frítt.
Niðurlag: Tú hevur søkt, men fanst ongan frið
og ongan sannan kærleika við.
4. Alt, sum nívir teg og tyngir,
far til Harran við í bøn,
byrðar tínar tá hann lættir,
gevur uggan tær í løn.


text:
Her er eitt yvirlit yvir Ofta Spurdir spurningar og svar, sum eru givin í samband við hesar spurningar.
Hevur tú spurningar, so ber til at senda ein teldupost til jenspetur@marghollin.fo
Skal man duga at spæla fótbólt fyri at luttaka?
Nei, tað er ikki neyðugt at man dugir at spæla fótbólt ella spælir fótbólt við einum fótbóltsfelagið fyri at luttaka í Skúlafótbólti.
Skúlafótbóltur hevur fokus á tað sosiala, á heilsu, á rørslu og á at fótbóltur er fyri øll. Umframt at talan er um ein fótbóltskapping, so er tað eisini ein týðandi partur av Skúlafótbólti, at talan verður um nakrar stuttligar og spennandi dagar saman við floksfelagum í egnum skúla, og floksfelagum á sama árgangi úr øðrum skúlum.
Kostar tað at luttaka?
Nei, tað er ókeypis at luttaka í Skúlafótbóltur.
Og øll, sum luttaka í Skúlafótbólti:
- fáa eisini eina ókeypis t-shirt frá Skúlafótbólti
- kunnu svimja ókeypis í Páls Høll, tann dagin tey spæla
- sleppa at royna klatriveggin í Marghøllini ókeypis
Ber til at keypa døgurða?
Ja, tað ber til at bíleggja døgurða, sum verður serveraður í Alrúminum í Marghøllini. Døgurðin (grýturættur og rís afturvið) kostar 65 kr.
Skulu vit liggja nátt í Suðuroynni?
Nei, lið/skúlaflokkar norðanfjørðs sleppa suður við Smyrli um morgunin og norðuraftur seinnapartin.
Spælt verður ónsdagar og tórsdagar.
Ferðaætlanin hjá Smyrli:
Ónsdag av Havnini kl. 8.30 og úr Suðuroynni kl. 18.30
Tórsdag av Havnini kl. 8.30 og úr Suðuroynni kl. 17.30
Skulu vit boða Smyrli / Strandfaraskipum Landsins frá?
Nei, tað er ikki neyðugt at boða Smyrli frá, um bólkar ætla suður við Smyrli.
Leggið tó tilmerkis, at tað ber til at fáa bólkaavsláttur í ferðakostnaðinum við Smyrli.
Skulu vit boða bygdaleiðum / Strandfaraskipum Landsins frá?
JA, tá bólkar brúka bygdaleiðir skulu tit siga frá, soleiðis at Bygdaleiðir / Strandfaraskip Landsins kunnu seta inn fleiri bussar, um hetta er neyðugt. Sagt verður frá á teldupostadressuni bilegging@ssl.fo
Lesið meiri um bólka og bílegging her: https://www.ssl.fo/fo/bilegging/bolkar/
Leggið tilmerkis, at tað ber til at fáa bólkaavsláttur í ferðakostnaðinum við Bygdaleiðum.
Koyrir bygdaleiðir heilt oman til Marghøllina í Vági?
JA, tá farið verður í bussin hjá Bygdaleiðum verður sagt frá, at tit skulu til Marghøllina, og bussurin koyrir oman. Eisini verður boðað frá, at tit skulu við bussinum aftur seinnapartin til Smyril, soleiðis at bussurin koyrir oman til Marghøllina eftir tykkum á veg til Smyril.
Ferðaætlanin hjá Bygdaleiðum í Suðuroy er her: https://www.ssl.fo/fo/ferdaaetlan/bygdaleidir/700-sumba-vagur-tvoeroyri/
Matur & drekka
Í samband við Skúlafótbólt bjóða vit vatn & frukt í Marghøllini.
Er áhugi fyri tí, kunnu skúlaflokkar bíleggja matpakka og drekka afturvið. Hetta verður gjørt við at senda teldupost til jenspetur@marghollin.fo
Yvirnátting
Ber til at yvirnátta, um vit skuldu havt hug til tað?
JA, um áhugi er fyri at yvirnátta, so kunnu vit hjálpa til við at finna pláss at liggja nátt. Sendi teldupost til jenspetur@marghollin.fo um hetta.
Ber til at skifta í Marghøllini?
JA, tað eru 4 stór skiftirúm í Marghøllini, har tað ber til at skifta og fara í brúsu, tá liðugt er at spæla.


text:
Jens Hákun Leo
13.01.2017 - 15:36
- Tað er til stóran ampa hjá gravimaskinunum, tá ið fólk ikki taka boðini hjá okkum í álvara.
Hetta segði Árni Jakobsen, økisleiðari hjá Landsverki, við Kringvarpið fyrr í dag í sambandi við, at kavastormur var kring alt landið í gjár, og Landsverk mælti frá allari óneyðugari ferðslu.
Allíkavæl vóru tey mong, sum fóru at koyra, og tað metir Árni Jakobsen vera óheppið:
- Vit komu við áheitanum á middegi í gjár og klokkan tvey og trý og fýra, hvar vit heittu á fólk um ikki at fara út á landsvegirnar at koyra, og tað gjørdu tey so allíkavæl.
- Og tað er tað, sum gevur okkum stórar trupulleikar, nevniliga at maskinurnar hjá okkum ikki klára at grava, og tað blíva so langar køir. Og so tora teir ikki at yvirhála, um onkur kemur ímóti. Nógv jarðrok er eisini, og tá er tað óheppið, tá so nógvir bilar koma út á landsvegirnar. Tað ger tað, at tað blívur so leingi hjá hesum persónunum at bíða, tá teir einaferð rena seg fastar.
Árni Jakobsen leggur dent á, at man sum bjargingarfólk hevur ein ávísan ampa av, at fólk sita leingi føst í bilum og bíða og gerast køld.
Tá ið Landsverk endiliga slapp fram at bilunum, máttu fólkini lata bilarnar standa, og sløkkiliðið koyrdi fólk til hús. Seinastu fólkini komu heim um 1-tíðina í nátt.


text:
EBS/Skála kvinnurnar skrivaðu í gjár søgu, tá tær á fyrsta sinni luttóku í Champions League.
Í hesum døgum eru EBS/Skála kvinnurnar í Litava, har tær skulu dystast við lið úr Bulgaria, Litava og Finlandi, í undankappingarbólki nummar 9.
Í gjár spældu tær so fyrsta dystin móti NSA Sofia úr Bulgaria. Tær taptu dystin 3-0, aftaná at hava verði aftan fyri við tveimum málum í hálvleikinum.
NSA Sofia hevði bóltin nakað meira, og høvdu tær eisini fleiri málroyndir enn okkara kvinnur. Tapið var tí ikki órættvíst, hóast EBS/Skála liðið beit frá sær til tíðir, og eisini høvdu onkrar góðar málroyndir, ið lættliga kundu havt givið mál.
Liðið hjá EBS/Skála til dystin:
Anna S. Hansen - Birna T. Mikkelsen, Durita Mikkelsen, Rakul Magnussen, Marita Jarnskor (75 min.: Ásgerð K. Prestá) - Silja P. Augustinussen (65 min.: Eybjørg Ellingsgaard), Ansy S. Jacobsen (L), Kára Djurhuus, Margunn Lindholm, Lea S. Lisberg - Randi Fagradal (65 min.: Sunnvá F. Johansen).
Næsti dysturin hjá EBS/Skála er móti vertunum, Gintra, úr Litava. Dysturin verður leiktur fríggjadagin 10. august kl. 16 (føroyska tíð).


text:
Árliga ræstkjøtaveitslan hjá Føroyingafelagnum í Aalborg
Nú er tað endiliga tann tíðin av árinum tá árliga ræstkjøtaveitslan hjá Føroyingafelagnum í Aalborg verður. Leygarkvøldið 17. mars letur Føroyingafelagið dyrnar upp til siðvandu veitsluna – eina veitsla sum hevur alt tað sum eyðkennir eina góða føroyska veitslu. Hetta kvøldið verður rættuligur veitslu rómur á Forchhammervej 5 og hvat er betur enn ein samanrenning av føroyskum mati, gott veitslu lag, felagssangur, skemt, undirhald og tónleikur? Føroyingafelagið hevur til hetta høvi nevniliga ogna sær rættuliga gott føroyskt seyðakjøt, ið er ræstna í Føroyska veðurlagnum og innflutt við Nørruni.
Veitslan verður, sum sagt, á Forchhammervej 5 og farið verður til borðs klokkan 19.00, dyrnar lata tó upp hálvan tíma áðrenn. Kostnaðurin fyri veitsluna er 150 kr. og luttakararnir skula verða limir í Føroyingafelagnum. Undir borðhaldinum og til dans aftaná spælir Árni E. Lisberg og Martin Didriksen, og teir fáa hjálp frá dugnaligum tónleikarum. Kostnaðurin fyri dansin er 50 kr. fyri limir, og dansurin byrjar kl. 00.00.
Orsaka av tí fantastiska, ræsta anganum frá kjøtinum, so eru vit skerd tá tað kemur til hølisviðurskiftir her í Aalborg, tí verður ræstkjøtaveitslan í hølum, har einans pláss er fyri 55 gestum. Sostatt er avmarka nøgd av atgongumerkjum og vit heita tí á tykkum, ið ætla at koma til veitsluna, um at tekna tykkum skjótast gjørligt. Tekningin til veitsluna fer fram soleiðis: send ein teldupost til: alaborg@alaborg.fo. Í teldupostinum upplýsir tú hvussu nógv atgongumerkir tú ynskir, samstundis upplýsir tú navn/nøvn á teimum, ið skula við. Tá Føroyingafelagið hevur móttikið teldupostin fær tú ein teldupost sendandi við upplýsingum um, at tú ert skrásett/ur og hvar tú skal flyta peningin. Tað er først til mølle prinsippi sum er galdandi!
Vit gleða okkum at síggja teg tann 17. mars!


text:
4. juni 2018Nr. 81
Kunngerð um trygd og ábyrgdartrygging í sambandi við keyp og sølu av fastogn
Við heimild í § 8, stk. 3 í løgtingslóg nr. 136 frá 6. oktober 2011 um keyp og sølu av fastogn o.a. verður ásett:
Trygd
§ 1. Fyri at ein persónur kann reka virksemi sum ognarmiðlari, er tað ein treyt, at ein trygd verður veitt frá triðjamanni um, at viðkomandi sum sjálvskuldari svarar fyri teimum fíggjarligu krøvum, sum brúkarar kunnu fáa móti ognarmiðlaranum sum liður í hansara ognarmiðlanarvirksemi.
Stk. 2. Trygdin verður veitt eftir leisti, sum Skráseting Føroya ásetur.
Stk. 3. Trygdin skal skrásetast hjá Skráseting Føroya.
§ 2. Brúkarin skal sambært innihaldinum í trygdini, sbr. § 1, stk. 1, hava beinleiðis krav mótvegis tí, ið hevur veitt trygdina, og kann trygdin ikki avmarkast á annan hátt enn ásett er í hesi kunngerð.
Stk. 2. Trygdin kann býtast sundur soleiðis, at krøv um afturrindan av deponeraðum upphæddum verða rindað av einari kontu fyri seg.
§ 3. Trygdin skal veitast fyri krøvum, ið viðvíkja viðurskiftum frá tí degi, trygdin fær gildi, og til trygdin fer úr gildi.
Stk. 2. Trygdin kann ikki fara úr gildi ella avmarkast, fyrr enn tað er skrásett hjá Skráseting Føroya. Skrásetingin verður gjørd eftir áheitan frá tí, ið hevur veitt trygdina, og hevur virknað frá einum ávísum degi, tó í fyrsta lagi ein mánað eftir, at Skráseting Føroya hevur móttikið áheitanina. Um áheitanin er grundað á svik frá ognarmiðlaranum, kann tann, ið hevur veitt trygdina, krevja, at trygdin verður sett úr gildi dagin eftir, at Skráseting Føroya hevur fingið áheitanina.
Stk. 3. Áheitanin um skráseting sbrt. stk. 2 verður gjørd eftir leisti, sum Skráseting Føroya ásetur.
§ 4. Trygdin kann peningaliga avmarkast soleiðis, at øll krøv í einum ári í tí tíðarskeiðinum, sum trygdin er galdandi fyri, bert verða rindað við einari ávísari upphædd, sum í minsta lagi skal vera 2.500.000 kr. fyri hvønn einstaka skrásetta ognarmeklara ella setta advokat, sum fæst við ognarmiðlan í viðkomandi fyritøku.
Stk. 2. Verður sundurbýti eftir § 2, stk. 2 gjørt, skulu í minsta lagi 2.000.000 kr. standa á serstøku kontuni við deponeraðum upphæddum.
Stk. 3. Upphæddirnar í stk. 1 og 2 verða ikki lækkaðar, hóast ábyrgdin bert er galdandi styttri enn 1 ár.
§ 5. Trygdin kann tíðaravmarkast soleiðis, at hon bert er galdandi fyri krøv, sum verða reist ímóti tí, ið hevur veitt trygdina, í seinasta lagi 5 ár eftir, at fyrisetningurin, sum kravið er grundað á, er endaður.
Stk. 2. Freistin í stk. 1 verður slitin, um brúkarin førir rættarsókn mótvegis ognarmiðlaranum.
§ 6. Trygdin kann avmarkast í mun til ta í § 8 nevndu ábyrgdartrygging soleiðis, at trygdin ikki er galdandi fyri krøv, sum ikki verða rindað av ábyrgdartryggingini, og orsøkin til hetta einans er avmarking í peningaupphæddini í ábyrgdartryggingini.
§ 7. Tann, sum veitir trygdina, skal vera eitt tryggingarfelag, ein peningastovnur ella annar fíggingarstovnur, hvørs trygd hevur við sær eins góða trygd.
Stk. 2. Um trygdin fyri tann einstaka ognarmiðlaran er stovnað sum partur av einari heildarskipan, galdandi fyri fleiri ognarmiðlarar og ognarmiðlanarfyritøkur, kann tann, ið veitir trygdina, vera ein sjálvstøðugur grunnur ella felag. Hetta er tó treytað av, at tilsøgnin frá grunninum ella felagnum er so mikið greið, at Skráseting Føroya eftir ítøkiligari meting metir, at grunnurin ella felagið til eina og hvørja tíð setur samsvarandi trygd sum eftir stk. 1.
Ábyrgdartrygging
§ 8. Fyri at ein persónur kann reka virksemi sum ognarmiðlari, er tað ein treyt, at eitt tryggingarfelag váttar, at viðkomandi ognarmiðlari hevur eina ábyrgdartrygging, og at tryggingarfelagið heftir beinleiðis mótvegis brúkarum, sum hava verið fyri skaða, orsakað av, at ognarmiðlarin, í samsvari við § 24, stk. 1 í løgtingslógini, kemur undir endurgjaldsábyrgd, sum stendst av minni ósketni ognarmiðlarans ella øðrum, sum hann heftir fyri, í sambandi við at loysa uppgávur.
Stk. 2. Á virkjum, sum hava 10 ella fleiri skrásettar ognarmeklarar ella settar advokatar, skal ábyrgdartryggingin eftir stk. 1 hava eina samlaða tryggingarupphædd, sum í minsta lagi er 20 mió. kr. fyri hvørt tryggingarár.
Stk. 3. Á øðrum virkjum skal ábyrgdartryggingin eftir stk. 1 samanlagt hava eina tryggingarupphædd upp á í minsta lagi 2 mió. kr. fyri hvørt tryggingarár faldað við samlaða talinum av skrásettum ognarmeklarum og settum advokatum í fyritøkuni, sbr. tó § 9.
Stk. 4. Váttanin verður gjørd eftir leisti, sum Skráseting Føroya ásetur.
Stk. 5. Váttanin skal skrásetast hjá Skráseting Føroya.
§ 9. Er ábyrgdartryggingin fyri hvønn einstakan ognarmiðlara stovnað sum partur av einari kollektivari skipan, sum fevnir um fleiri ognarmiðlanarfyritøkur og fleiri enn 10 ognarmiðlarar, tekur Skráseting Føroya ítøkiliga støðu til støddina á tryggingarupphæddini. Tað er ein treyt fyri at stovna eina kollektiva ábyrgdartrygging, at tryggingin veitir fulnað fyri, at tryggingarupphæddin verður endurstovnað í teimum førum, har upphæddin er brúkt, orsakað av einum ella fleiri skaðum í einum tryggingarári.
§ 10. Í mun til brúkararnar kann ein ábyrgdartrygging bert verða sett úr gildi, tá hetta er skrásett hjá Skráseting Føroya. Skrásetingin fer fram eftir áheitan frá tryggingarfelagnum við virknaði frá einum ávísum degi, tó í fyrsta lagi ein mánað eftir, at Skráseting Føroya hevur móttikið áheitanina.
Stk. 2. Áheitanin um skráseting, sbrt. stk. 1, verður gjørd eftir leisti, sum Skráseting Føroya ásetur.
Gildiskoma o.a.
§ 11. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
Stk. 2. Tryggingaravtalur, ábyrgd og ábyrgdartryggingar, ið eru gjørdar, áðrenn henda kunngerð kemur í gildi, eru galdandi til tær sambært tryggingartreytunum kunnu verða settar úr gildi, tó í mesta lagi fram til tann 1. januar 2019.
Uttanríkis- og vinnumálaráðið, 4. juni 2018
Poul Michelsen (sign.)
landsstýrismaður
/ Herálvur Joensen (sign.)


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Bussur álopin í Jemen
Børnini vóru í einum bussi í Norðurjemen, tá bussurin var raktur í einum loftálopi, sigur Altjóða Reyði krossur við BBC. Álopið var framt av teimum sameindu í Jemen við stuðli frá herinum í Saudarabia.
Mannarættindafelagsskapir í Jemen hava áður ákært tey sameindu afrikansku londini, sum stuðla stjórnini í Jemen, fyri at bumba sivil mál sum skúlar og sjúkrahús.
Aðalstkrivarin hjá ST, António Guterres, krevur, at álopið verður kannað beinanvegin. USA krevur somuleiðis eina frágreiðing; USA stuðlar Saudi Arabia við vápnum og øðrum.
Serligi sendimaðurin hjá ST, Martin Griffiths ætlar at gera eina semingsroynd millum stríðandi partarnar. Royndin verður sambært BBC gjørd í Geneve í september.
Sí eisini


text: Ítróttarsamband Føroya og Fólkaheilsuráðið skipa aftur í ár fyri ‘heystrøringi’, har føroysk ítróttarfeløg lata dyrnar upp fyri almenninginum, og ÍSF og Fólkaheilsuráðið so afturfyri samskipa lýsingarátak um tiltøkini. Í fjør vóru tað millum annað Miðvágs Badmintonfelag sum skipaði fyri familjudøgum í ítróttahøllini á Giljanesi, Róðratfelagið Knøttur sum skipaði fyri familjurógving á Havnarvág, og Suðuroyar Svimjifelag sum skipaði fyri “opnum hyli”. Tey feløg sum lata dyrnar upp, eru við í einum lutakasti um m.a. 3000 krónur til venjingarútgerð. Lesið meira her á isf.fo.


text:
Wannabeesamfelagið
Dan Klein --- 10.10.2018 - 08:45
Perla úr arkivinum: Enn er eingin føringur blivin Phd í “wannabismu”. Wannabisman er sjúkan hjá skavikrukkunum. Tey, sum so spelkin siga, at tey eru bæði eitt og annað, bara fyri at vera okkurt.
Tey, sum vilja vera okkurt serligt, so spæla tey tað. Sjálvt um alt er lygn tey gera, og alt rundanum tey eisini er ein stór lygn.
Skal tú hoyra til, er neyðugt at tú uppførir teg, sum ein rættur wannabee, og brúkar røttu tvætliorðini, t.d. “neiligt” og “jaligt” og “dámlig hús”, hóast inkongruent. Tað ber til at avlesa maktstrukturarnar úr teirra orðavali.
Ikki er at vita hvaðan wannabisman kemur, men hon hevur okkurt við danskar sosial-demokratar at gera. Umframt øll hesi trøllini sum komu til Føroya aftaná seinna veraldarbardaga. Tað eru børn og abbabørn teirra, sum spøkja allastaðni í dag.
Hetta eru ikki føringar, men danskir wannabistar. Fólk sum duga “performance without content”. Innantómir skøltar, sum liva eitt sorgleyst innihaldsleyst lív.
Endamálið hjá “pressuni” hevur altíð verið at skapa eitt so ymiskt og divergerað bílæt av heiminum, sum yvirhøvur til ber. Men í Føroyum hava vit eina almenna system-treytaða pressu og eina privata system-treytaða pressu.
Ymiskir mediu-popparar halda at tað er smart at sleppa inn í hitan. Sum tá ið Brynhild og Árni sluppu á Dimmu, at sigla seinasta teinin, fyri at blaðið skuldi blíva heimkallað í øllum sínum býttleika.
Tey høvdu bæði hildið til á flatlondum, og hildu, at Føroyar aftur vóru komnar til 80´ini, ella eisini, ikki vóru komnar víðari, so nú skuldu tey gerast yvir-wannabees.
Trupulleikin er enn, at man ikki ruddaði upp eftir 80´ini, og teir, sum vóru pápar at øllum ólukkunum, enn ganga leysir og brúka seg. Teir kenna bert til makt og maktmisbrúk.
Í wannabismuni er sensurur eisini týdningarmikil. Útvarpið, sála, hevði einaferð eina sending mikudag, sum kallaðist “Fimmarin”. Tey einastu, sum sluppu ígjøgnum røðilin hjá Johan Mortensen, vóru alkoholikarar og naivir danskarar, sum ikki høvdu hylling á føroyskum tramansskapi, tá ið hann er ringastur. Onkur hevði hug at toga í brosvøddarnar, tá ið ein persónur ringdi inn og brokkaði seg um, at Apotekið bjóðaði karamellur uppundir jól. Hetta var líkasum broddurin á sendingini.
Úrslitið bleiv eisini hareftir; fólk tóku hetta ikki fyri fult longur. Tá ið nakað verður so langt úti sum í Føroyum, so vendir alt upp og niður. Tíðindatænastan verður til ein lygnarasentral. Komplementerar lygnir sum aspirera til tíðindi. Útvarpið bleiv til eitt symptom, eins og CTD. Tíðindini eitt symptom uppá tíðindi.
Tá ið almenna fyrisitingin av stovninum ikki er før fyri at skapa ein intelligentan struktur á stovninum, er heldur eingin grund til at stovnurin er til. Men tey koyra bara víðari, sum var einki hent.
Seks mánaða langa hetsin ímóti einum manni gjørdi tey ikki vísari; heldur øvugt. Uttan skuggan av prógvi, dugdu tey bert at vísa til ódugnaskap, tí tey duga ikki at koyra eina søgu “reint” í kassan.
Fyrrapart tosaðu tey um:”Tey bæði bløðini”, sjálvt um Oyggjatíðindi var komið út sama dag. Tá ið ein almennur stovnur soleiðis skapar cohesivan sensur, so er stutt til at tey skjóta bæði beinini undan sær, so bara bjølgurin heldur teimum uppi.
Í djóraheiminum royna dýrini altíð at skilja eitt burturúr, men menniskju skulu hóast alt eitast at vera hugsandi og intelligent. Enn ikki tá ið vit tosa um “einglarnar”; tá er bert talan um makt og almennar pengar. Og at einglarnir altíð hava rætt, tí tað eru teir. Tey hava avskrivað evnini til at hugsa. Og júst hetta, verður endin hjá teimum.
Páll Poulsen


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
RNP tryggjar reglusemið
Tak niður
Men nú hava almennu Føroyar goldið fyri skipanina tvær ferðir - Atlantsflog og Vága Floghavn hava bæði keypt skipanina.
Vilja ikki gera samrøðu
Vit vildu spyrja bæði stjóran og nevndarformannin í Atlantic Airways, hví tey sýttu Vága Floghavn at keypa RNP-skipanina fyri tríggjar milliónir krónur.
Hvørgin vil gera samrøðu, men tey siga bæði í stuttari viðmerking, at tað snýr seg um prinsipp, og ikki um pengar. Tað er kappingaravlagandi, at Vága Floghavn keypir eina skipan til SAS, sum Atlantsflog sjálvt hevur goldið fyri, halda tey.
Sí eisini


text:
Story Music endurvitjað í vinyl/
Endiliga fekk eg fatur á henni.. ordiliga lekkur, tung vinylpláta sum skapt til Velbastað World Music -"Hopeful" er fyrsta orðið, sum kemur fyri í nýggju tónleikaútgávuni hjá Teitur, og tað er júst tann kenslan, tú sum lurtari situr eftir við, tá tú hevur hoyrt útgávuna. Tí heilt frá teirri lyrisku byrjanini og allan vegin gjøgnum aldututl, yndisligan barnasang og heiðafuglaljóð, talar henda útgávan til tað góða í áhoyraranum, so at tú rætt og slætt kennir teg vónríka, tá tú hevur hoyrt hana, og eg meini altso grundleggjandi vónríka í mun til tilveruna, mannaættina, listina, ta føroysku bygdasligheitina og alt hetta hendir væl at merkja uttan at tú ert við at spreingjast av stórbærum hátíðarkenslum. Story Music er fyrst og fremst ektað og eyðmjúkt tónleikaverk, sum er borið fram av musikaliteti og eini listarligari trongd til at siga søgur. Tað er ikki hissini, men eftir at hava lurtað eftir teimum tíggju sangunum á Story Music nakrar ferðir má eg staðfesta, at eg ikki minnist meg hava hoyrt eina tónleikaútgávu sum í so stóran mun sum hendan talar til mín egna føroyska samleika. Og tað er óansæð um sungið verður um stórbýargøtuseljaran Antonio og hansara fartelefonir, ella um tað snýr seg um ein túr út á fjørðin, hetta er alt sum tað er ein fjálg og bygdaslig verð, men óklaustrofobisk við altjóða útsýni. Onkur fer møguliga at halda ljóðkollasjurnar vera nóg so sentimentalar, økoflipputar ella strævnar at lurta eftir, men hjá einum síðhærdum føroyskum kórentusiasti, er eisini tann parturin av søgunum hjá Teiti akkurát fyri. Story Music er av sonnum Velbastað World Music av allarbesta slag. Útgávan er sálarnemandi, tí hon er merkt av einari serligari nærveru, sum minnir meg á hvat tað er, eg sjálv eri góð við av mínari føroysku bakgrund. Tónleikurin minnir í støðum um góðar løtur við felagssangi, tá vit sungu Beatles ella Simon & Garfunkel, onkur sangur minnir nokk so nógv um okkurt hjá Paul Simon, men kanska er tað mest huglagið og so ljósa røddin sjálvandi, sum minnir um. Story Music er sera original og væl teimað í mun til post-fíggjarkreppulig heimsrák, har alsamt fleiri eru farin at virðismeta einfalda lívið uttan materialismunnar ok, at vera góð við umhvørvið, at geva sær tíð til hvønn annan og at vera til. Sangurin "If you wait" er somuleiðis vónríkur og stillur, og verður spakuliga laðaður upp orð fyri orð, tóna fyri tóna: "If you wait a little longer than you normally would, the most amazing thing may appear". Og tað er júst hetta, sum serstaka universið hjá Teiti snýr seg um; um at bíða eitt bil og at drála og finna tað stórsligna í uppihaldum, seinkingum og at steðga á í gerandisdegnum og vera til staðar. Story Music er heilt ómetaliga fjølbroytt, einføld men við eini ørgrynnu av detaljum, og fullfíggjaði luttakarlistin er langur. Tarira syngur við á fløguni, og hevur fleiri ferð havt áhugavert samstarv við Teit, sum eg havi upplivað, men eg var ikki við á hesum sinni. Samanumtikið sameinir henda sætta útgávan hjá Teiti fleiri síður av honum, bæði tann serstaka, dygdargóða singer songwriter sangskrivaran við melodiøsum sterkum og stillum sangum og tann ekvilibristiska sangaran í føgrum og flott útsettum balladum, umframt samtíðarlistamannin við áhuga fyri monotonum, minimalum og konseptuellum verkum. Allir teir nógvu træðrirnir eru flættaðir saman í hesum ambitiøsa verkinum, stýrdir við tryggu hondini hjá einum listamanni, sum eisini hevur pláss og yvirskot til at siga søguna um sín egna kærleika til ta stillu tilveruna og heimlandið. "Rock and Roll band" er sangurin um The Rolling Stones, sum nøkur munu kenna og sum enn fleiri ivaleyst fara at kenna, tí hann er eitt upplagt hitt. "Indie Girl" er ein ironisk søga um eina damu, sum heldur seg liva betri og rættari enn hini og sum eitt nú roynir at læra sínar mainstream grannar at liva djúpari og sannari, stuttlig og løgin pastisja við countrysitatum, ein herlig regla ljóðar: "instead of Jon Bon Jovi, she gave them David Bowie". Næstsíðsti sangurin "Gone fishing" akkumulerar banalitetir til tað ikki er banalt meira. Hetta er ein typiskur Teitursangur, sorgblíður og sterkur við einum pinkalítlum tema, ið brádliga vaksur og fær stóra, tilveruliga dýpd. Stórorkestreraða lagið "It´s not funny anymore", sum Van Dyke Parks hevur útsett, er nakað heilt annað aftur, stórfingið, lekkurt og sveimandi. Bæði tónleikaliga og tøkniliga er útgávan sannførandi. Men sjálvt um virtuosar sum t.d. heimskenda Michala Petri og mong onnur sera dugnalig fólk spæla á fløguni, hevur tað í fleiri førum eftir øllum at døma verið av størri týdningi fyri Teit at fáa útgávuna fjálga og hugnaliga við livandi, menniskjansligum luttakarum, sum synga, dansa, klappa og spæla uppá øll møgulig ljóðføri og tøkk fái tey fyri tað. Tað er serliga stuttligt, at Story Music er framleitt í Føroyum og ynskja vit Studio Bloch og okkum øllum til lukku við tí.