text:
TÍÐINDI
-
Fyrsti skúladagur 17. august
Allir næmingar á Kambsdali møta 17. august klokkan 10. 1. flokkur møtir í Samkomuhøllini og 2. og 3. flokkur møtir í Matarhøllini. Næmingarnir á Klaksvíkar HF-skeiðið møta í Klaksvík klokkan 10.
-
Miðnámsskúlin søkir ítróttarlærara
MIÐNÁMSSKÚLIN Á KAMBSDALI søkir eftir lærara at undirvísa í lærugreinunum Ítróttur og heilsa C og Ítróttur B
-
Páll Isholm verður nýggjur rektari
Páll Isholm verður rektari á samanlagda miðnámsskúlanum á Kambsdali, nú Handilsskúlin og Studentaskúlin verða lagdir saman.
-
Húgvur, pisufundur og prógvhandan
Pisufundurin 2015 verður á Sandinum í Syðrugøtu týsdagin 23. juni klokkan 17. Próvhandanin verður 25. juni klokkan 13 á Kambsdali
VIDEOKLIPP
-
ÚTBÚGVINGAR
Á studentaskúlanum og HF-skeiðnum í Eysturoy ber til at taka 3 ymiskar útbúgvingar: Hugbreyt, náttúrubreyt og fyrireikingarbreyt. Trýst her fyri at fáa gjøllari upplýsingar.
-
NÝGGIR NÆMINGAR
Nýggir næmingar kunnu trýsta her fyri at fáa upplýsingar um ymisk viðurskifti á skúlanum. Hvussu er við ringitíðum, matarsteðgi, próvtøkum og øllum møguligum øðrum.
-
VEGLEIÐING


c: text/html

text:
Midwayoyggjar
Midwayoyggjar (28.12° norðurbreidd, 177.22° vesturlongd) (á hawaiianskum Pihemanu Kauihelani) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA. Oyggjarnar eita Midway Islands á enskum. Midway er m.a. gitin frá Seinna heimskríggi.
Har verpur eitt slag av albatrossi, sum á enskum eitur Laysan Albatross.[1]
Innihaldsyvirlit
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Oyggin Midway liggur mitt í norðara Kyrrahavinum, og var funnin so seint sum í 1859.
Midwayoyggjar er ein oyggjabólkur, sum liggur í Kyrrahavinum millum Hawaii og Wake.
Hon hevur tropiskt veðurlag.
Oyggjar[rætta | rætta wikitekst]
Í Midwayoyggjum eru 3 oyggjar.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Bardagin við Midway[rætta | rætta wikitekst]
4. juni í 1942 loypa japanar á Midway. Japan hevði ikki sent USA krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Midway, sum kanska var týdningarmesta herflotahavnin hjá USA í Kyrrahavinum. Amerikonsk stríðsflogfør við torpedobumbum søktu japonsk skip.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Filmurin Djúpið (Dýpið) vístur í NLH
Íslendski filmurin Djúpið (Dýpið) verður vístur í Norðurlandahúsinum mikudagin 4. desember kl. 19.30
Baltasar Kormákur leikstjórnar og byggir filmurin á handrit eftir Atla Jónsson, men hugskotið byggir á veruligar hendingar tá ið Guðlaugur Friðþórsson bjargaði sínum egna lívi eftir at skipið Hellisey VE503 fór niður 11. mars 1984. Filmurin lýsir hendingina hesa nátt, men hann gevur okkum eisini innlit í lívið hjá íslendskum sjómonnum og familjum á bygd hesa tíðina.
Meira um filmin sæst her:


text:
Leygarkvøldið 28. nov. spæla teir báðir vælumtóktu Brian John Huges og Sigmar Sørensen, góðan og festligan barr-tónleik.
Hvørt fríggjakvøld frá kl. 17 til kl. 19 er Fimm’ari í Stóra Pakkhúsi. Harumframt er eisini fast opið frá kl. 22 til kl. 04 hvørt fríggjakvøld og hvørt leygarkvøld.
Læs resten →
BARR-QUIZ og LIVE-tónleikur í Stóra Pakkhúsi leygarkvøldið 14. nov.
Læs resten →
Jólabryggið hjá Føroya Bjór kemur fríggjadagin 6. november. Eins í fjør fara vit at gera nakað burtur úr J-degnum.
Læs resten →
Áhugin fyri góðum whisky er støðugt vaksandi í Føroyum. EinMalt roynir tí eftir førimuni at koma kring alt landið við smakkingum, fyri at stimbra tann lokala áhugan í whisky.
Læs resten →
Í vikuskiftinum verður Barr-quiz fríggjakvøldið og livandi tónleikur við Hjalmar og Dagfinn leygarkvøldið.
Læs resten →
Hevur tú hug, tíð og garnrestir, so er at koma í Stóra Pakkhús mánadagar frá kl. 13 til kl. 16, har bundið verður til Rumenien. Byrjað verður aftur mánadagin 7. sept.
Læs resten →
“Konsepti” á ferð. Leygardagin kl. 15 verða vit í Stóra pakkhús í Vági … vit byrja kl 15.
kostnaður 150 kr.
Læs resten →
Vikuskiftið 24. og 25. apríl er hondbólts-galla-vikuskiftið í Vági, við hondbólts-gallaveitslu leygarkvøldið 25. apríl. Fríggjakvøldið er LIVE tónleikur við Jens Marna í Stóra Pakkhúsi.
Læs resten →
Leygarkvøldið 21. mars kl. 20 verður sólarmyrkingar-kvøldseta í Stóra Pakkhúsi í Vági.
Læs resten →


text:
14 nov2015
Fríggjadagin 13. november var farið avstað til Danmarkar til at luttaka í stórari altjóða judokapping. Hóast nógvan vind, eini 20 m/s, høvdu vit ein sera góðan flogtúr niður.
Komin niður gekk leiðin við tok til Hillerød. Tá vit komu til Fredriksborgcentrið var innviging á skránni. Nakrir av luttakarunum vóru eitt sindur bangnir um vektina, so teir tordu ikki at taka av, tá flogternurnar bjóðaðu teimun sodavatn, men bóðu heldur um vatn. Innvigingin gekk tó væl, tó at Jónas og Dánjal noyddust at skifta vektbólk. Eftir innvigin var matpakkin etin og so fóru øll til køjs.
Les meira


text:
1895
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 19. desember - Fyrsti Smiril kemur til Føroya.
- Marconi, Italia uppfinnur tráðleysa fjarritaran og útvarpstólið.
- Gillette í Sambandsríki Amerika uppfinnur rakimaskinuna, við leysbløðum.
- John Holland í USA teknar og byggir fyrstu nýtiligu kavbátarnar.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 12. februar - Kristian Djurhuus (d. 1984), løgmaður í Føroyum.


text: Umboðsmaðurin hevur viðgjørt eina klagu um grundarlagið fyri og handfaringina av einari skrivligari ávaring, sum ein lærari fekk frá Vinnuháskúlanum. Skrivliga ávaringin var givin fyri brot á loyalitetsskylduna og vantandi samstarvsvilja. Ávaringin varð kærd til Vinnumálaráðið, sum staðfesti avgerðina. Umboðsmaðurin hevði onga viðmerking til, at Vinnuháskúlin valdi at geva klagaranum eina skrivliga ávaring fyri brot á loyalitetsskylduna. Umboðsmaðurin helt tað tó ikki vera nøktandi, at Vinnuháskúlin ikki neyvt grundgav fyri, hvat leiðslan meinti við vantandi samstarvsvilja. Av tí at so long tíð var fráliðin, síðani ávaringin var givin, valdi umboðsmaðurin ikki at gera meira við henda spurningin. Umboðsmaðurin helt tað ikki vera nøktandi, at Vinnumálaráðið ikki hevði skrásett tey skjøl, sum klagarin handaði Vinnumálaráðnum á einum fundi. (j.nr. 200900115)


text:
Tað eru nógvir pengar at spara við at bjálva húsini betur
14 jun
Tað eru nógvir pengar at spara við at bjálva húsini betur. Verða húsini bjálvaði betur, so sæst beinanvegin ein munur á oljurokningini.
Eitt veruligt dømi
Her er eitt veruligt ítøkiligt dømi, um eini hús, sum eru endur-bjálvaði / bjálvaði betur enn tey upprunaliga vóru.
Áðrenn húsini vórðu bjálvaði betur, brúkti húsarhaldið hvørt ár omanfyri 3.500 litrar av olju, okkurt árið heilt upp um 4.000 litrar av olju.
Nú húsini eru endurbjálvaði (bjálvaði betur), er oljunýtslan nærum hálverað. Seinastu 3-4 árini hevur oljunýtslan ligið um 1.500 – 1.800 litrar um árið.
Talan er sostatt um eina stóra sparing á 1.700-2.000 litrar av olju um árið.
So tað loysir seg at endurbjálva / bjálva húsini betur.
Ring tlf. 211997 og vit geva tykkum eitt gott tilboð!


text:
Kjarrsnigil
Kjarrsnigil (frøðiheiti - Arianta arbustorum) var fyrstu ferð skrásettur í Føroyum í 1880'unum [1], men var so ikki sæddur aftur fyrr enn í 1990'unum [2].
Innihaldsyvirlit
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Kjarrsnigil er størsti snigil við húsa ið verpir í Føroyum*. Hæddin á húsanum er 12-23 mm, breiddin er 15-24 mm og hevur hann 5-6 snúningar. Húsin er litfagur, brúnur við ljósum tvørstrípum og eini døkkari rípu ið fylgir snúningunum. Ein eyðkendur snigil.
Kroppurin er døkkur, stundum svartur, stundum gráligur við ljósari flekkum.
* Seinastu árini eru einstakir Capaea nemoralis (danskt lundsnegl), C. hortensis (danskt havesnegl) og vínbrekkusniglar sæddir her, helst innsløddir við plantum, men tað er ikki staðfest at teir verpa her.
Liviøki[rætta | rætta wikitekst]
Kjarrsnigil finst bara í fáum støðum í Føroyum, har hann sæst í urtagørðum, rabarbugørðum og fram við veitum í bygdum øki. Arianta arbustorum er plantuetari burturav, men ger ongan skaða í urtagørðum.
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ R. Spärck og S. L. Tuxen, The Zoology of the Faroes, 1928-71
- ↑ http://www.jenskjeld.info/FO_side/indexfo.htm


text:
Tintin
Tintin er teknirøð, sum eisini er gjørd til teknifilm og leikfilm. Belgiski listamaðurin Georges Remi, sum brúkti dulnevnið Hergé, hevur skrivað og teknað teknirøðina um Tintin.
Høvuðspersónurin í teknirøðini er ungi tíðindamaðurin Tintin. Hann og hundurin Terri eru teir einastu, sum eru við í øllum søgunum. Á ferðum sínum runt heimin fær Tintin hjálp frá ymsum vinum sínum sum eru afturvendandi í bókunum. Har ímillum eru Haddock kapteynur, løgreglumenninir Dupond og Dupont og Tournesol professari, sum er eitt sindur av einum ørvitisknokki.
Innihaldsyvirlit
Upplivingar Tintins[rætta | rætta wikitekst]
Bara tvær av søgunum eru givnar út á føroyskum:
- Hin gátuføra stjørnan (10)
- Tignarstavur Ottokars (8)
Tintin í Norðurlondum[rætta | rætta wikitekst]
Danmark[rætta | rætta wikitekst]
Á donskum hava søgurnar verið í bløðunum Kong Kylie, Politiken, Fart og tempo, Se og Hør og Billed Bladet umframt at verða givnar út í bókum í fleiri umførum í tveimum umsetingum.
Fyrra umsetingin er eftir Jørgen Sonnergaard og varð upprunaliga givin út millum 1960 og 1989. Søgurnar eru givnar út í tilvildarligari raðfylgju, og í talvuni er nummarið sett í klombrum eftir heitið á søguni. Flestu skreytheftini í hesi røðini eru uppafturprentað fleiri ferðir, tey elstu umleið 18 ferðir.
Seinna umsetingin er eftir Niels Søndergaard og varð upprunaliga givin út millum 2005 og 2007 í innbundnum bókum uttan nummar á. Síðani er øll røðin eisini givin út í minni innbundnum bókum nevnd minicomics; henda røðin hevur rætta nummarið á rygginum. Frá 2011 og fram til umleið 2016 verður nýggja umsetingin eisini givin út í teimum vanligu skreytheftunum, men uttan nummar á rygginum.
Noreg[rætta | rætta wikitekst]
Á norskum (bokmål) eru søgurnar eisini givnar út í fleiri umførum. Fyrstu ferð, í 1972, vórðu bara 4 søgur givnar út. Aðru ferð, 1978-1980, vórðu 11 søgur givnar út. Triðju ferð, 1984-1990, vórðu allar givnar út, bæði sum skreythefti og innbundnar. Í øllum trimum førum var raðfylgjan tilvildarlig, og nummarið er við í talvuni - fyrsta raðfylgjan í {tuborgklombrum}, onnur raðfylgja í [kantutum klombrum], og triðja raðfylgjan í 〈spískum klombrum〉.
Fjórðu ferð vórðu tær 23 fyrstu søgurnar givnar út í rættari raðfylgju í 8 bókum, sum bert kundu keypast saman í eini eskju. Hendan útgávan var nakað minni enn hinar útgávurnar.
Fimtu ferð, 2010-2012, vórðu allar 24 søgurnar givnar út í 12 bókum við tveimum søgum í hvørjari. Tíverri ikki í kronologiskari raðfylgju. Hendan útgávan er talmerkt (1a), (1b) o.s.fr. í vanligum (avrundaðum) klombrum.
Svøríki[rætta | rætta wikitekst]
Á svenskum komu 4 bøkur 1960-1962, sum Per Kellberg umsetti. Øll røðin kom út frá 1968 til 1977, hesu ferð vóru tað Karin og Allan B. Janzon, sum umsettu. Nýggjasta umsetingin er frá 2004-2005, og henni hevur Björn Wahlberg staðið fyri.
Ísland[rætta | rætta wikitekst]
Forlagið Fjölvi útgav flestu søgurnar á íslenskum frá 1971 til 1978 í tilvildarligari raðfylgju. Í talvuni er árstal sett eftir heitið á søguni. Flestu søgurnar hevur Loftur Guðmundsson týtt, nakrar hevur Þorsteinn Thorarensen týtt; tær eru endurprentaðar eina til fýra ferðir.
Tinni í Sovétríkjunum varð ikki útgivin fyrr enn í 2007 vegna politiska innihaldið, ið tóktist vera sera eymt evni í 1970- og 1980-árunum. Søguna hevur Björn Thorarensen týtt.
Í 2010 fór forlagið Iðunn at endurútgeva bøkurnar í minni stødd, umleið 16,5 x 22,5 cm.
Yvirlit yvir Tintin-bøkur og heiti teirra á norðurlandamálum[rætta | rætta wikitekst]
Filmsbøkurnar eru gjørdar eftir filmar, og Hergé hevur ikki verið við til at skriva ella tekna nakra av teimum. Greg skrivaði og Bob de Moor teknaði Tintin et le lac aux requins.
Einasta norðurlendska málið, sum Tintin et le oranges bleues er útgivin á, er íslendskt.
Tintin-filmar[rætta | rætta wikitekst]
Ísland[rætta | rætta wikitekst]
21 av teimum 24 bókunum vórðu útgivnar sum teknifilmar, og vórðu allir hesir filmar útgivinir, yvir 3 seriur, við íslenskari talu. Í vanligari talu verða teir kallaðir ""Tinnamyndirnar" (á føroyskum "Tintin filmarnir". Í fyrsta umfari, tá filmarin vórðu útgivnir í 1980-árunum var tað bert ein persónur, sjónleikarin Eggert Þorleifsson, sum tosaði fyri allar persónarnar í filmunum. Men mitt í 2000-árunum vórðu filmarnir endurútgivnir við fleiri røddum. Nakað sum var nógv umtalað, tí ættarliðið sum vaks upp við filmunum í 1980 og 1990-árunum, vildu meina at tað tók sjarmuna frá hesum klassisku teknifilmum, og at tað var óneyðugt at broyta nakað sum ikki var í ólagi.
Í 2011 kom biograffilmurin The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn, Steven Spielberg leikstýrdi. Áskoðarar kundu velja um tey sóu filmin í biografunum á íslenskum ella enskum.


text:
Løgtingsvalið 2011
Løgtingsval varð hildið í Føroyum hin 29. oktober 2011, sum var ein leygardag.
Á vali vóru 30.713 út av 35.447 møguligum veljarum, og svarar hetta til eina valluttøku á 86,6 %. Hetta var ein greið lækking í mun til løgtingsvalið 2008, tá valluttøkan var 89,3 %.
Innihaldsyvirlit
- 1 Valúrslit
- 2 Topp 10 fyri persónligar atkvøður
- 3 Tingmannabýti bólkað eftir flokki og persónligum atkvøðum
- 4 Tíggju kvinnur valdar á Føroya Løgting
- 5 Bók um løgtingsvalið: "Valið og valdið"
- 6 Sí eisini
- 7 Keldur
Valúrslit[rætta | rætta wikitekst]
Topp 10 fyri persónligar atkvøður[rætta | rætta wikitekst]
- Kaj Leo Johannesen (SB) 1979
- Annika Olsen (FF) 1344
- Aksel V. Johannesen (JF) 1204
- Høgni Hoydal (T) 1054
- Jacob Vestergaard (FF) 1048
- Bárður á Steig Nielsen (SB) 872
- Bjørn Kalsø (SB) 704
- Poul Michelsen (FS) 581
- Rósa Samuelsen (SB) 480
- Alfred Olsen (SB) 473
Tingmannabýti bólkað eftir flokki og persónligum atkvøðum[rætta | rætta wikitekst]
Fólkaflokkurin 8[rætta | rætta wikitekst]
- Annika Olsen 1.344
- Jacob Vestergaard 1.048
- Jákup Mikkelsen 455
- Jørgen Niclasen 382
- Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur 344
- Jógvan á Lakjuni 341
- Bjarni Djurholm 328
- Hanus Samró 304
Fremstu varatingmenn fyri Fólkaflokkin:
- Rodmundur Nielsen 278
- Joen Magnus Rasmussen 255
- Brandur Sandoy 228
Sambandsflokkurin 8[rætta | rætta wikitekst]
- Kaj Leo Johannesen 1.979
- Bárður á Steig Nielsen 872
- Bjørn Kalsø 704
- Rósa Samuelsen 480
- Alfred Olsen 473
- Helgi Abrahamsen 404
- Johan Dahl 327
- Edva Jacobsen 311
Fremstu varatingmenn fyri Sambandsflokkin:
- Eivin Jacobsen 228
- Reimund Langgaard 168
- Jóna Mortensen 161
Javnaðarflokkurin 6[rætta | rætta wikitekst]
- Aksel V. Johannesen 1.204
- Kristin Michelsen 393
- Gerhard Lognberg 344
- Rigmor Dam 271
- Henrik Old 265
- Eyðgunn Samuelsen 261
Fremstu varatingmenn fyri Javnaðarflokkin:
Sjálvstýrisflokkurin 1[rætta | rætta wikitekst]
- Kári P. Højgaard 317
Fremstu varatingmenn fyri Sjálvsstýrisflokkin:
Tjóðveldi 6[rætta | rætta wikitekst]
- Høgni Hoydal 1.054
- Kristina Háfoss 451
- Bjørt Samuelsen 365
- Gunnvør Balle 358
- Páll á Reynatúgvu 332
- Sirið Stenberg 319
Fremstu varatingmenn fyri Tjóðveldi:
- Annita á Fríðriksmørk 270
- Óluva Klettskarð 223
- Hermann Oskarsson 183
Framsókn 2[rætta | rætta wikitekst]
- Poul Michelsen 581
- Janus Rein 250
Fremstu varatingmenn fyri Framsókn:
- Hanna Jensen 210
- Tróndur Djurhuus 169
Miðflokkurin 2[rætta | rætta wikitekst]
- Jenis av Rana 434
- Bill Justinussen 428
Fremstu varatingmenn fyri Miðflokkin:
- Karsten Hansen 416
- Vinjard Johansen 110
Tíggju kvinnur valdar á Føroya Løgting[rætta | rætta wikitekst]
Fyri fyrstu ferð nakrantíð kom talið av kvinnum, sum vóru valdar á Føroya Løgting upp á eitt tvísiffrað tal, nevniliga 10. Kvinnurnar sum vóru valdar vóru hesar (bókstavurin eftir nøvnini sipar til listan, sum tær vóru valdar inn á):
- Annika Olsen (A)
- Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur (A)
- Rósa Samuelsen (B)
- Edva Jacobsen (B)
- Rigmor Dam (C)
- Eyðgunn Samuelsen (C)
- Kristina Háfoss (E)
- Bjørt Samuelsen (E)
- Gunnvør Balle (E)
- Sirið Stenberg (E)
Bók um løgtingsvalið: "Valið og valdið"[rætta | rætta wikitekst]
Tann 3. desember 2011 varð bók um løgtingsvalið nevnd Valið og Valdið[1] givin út. Hetta var fyrstu ferð, at bók er útgivin um einstakt løgtingsval í Føroyum.
Bókin er ritstjórnað av Høgna Reistrup og Stefani í Skorini, og er í bókini greiningar av løgtingsvalinum gjørdar av seytjan serfrøðingum og viðmerkingarum. Greinirnar í bókini um m.a. um búskap, fiskivinnu, sosialmál, mentan, valskipanina, valstríð á netinum, útjaðaran og um valúrslitið.[2]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
- Løgtingsval - øll løgtingsval síðani 1906.
- Løgtingslimir í Føroyum 2011–2015 - løgtingslimir í valskeiðnum.
- Stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen II
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Høgni Reistrup og Stefan í Skorini (ritstj.): Valið og Valdð, Sprotin 2011, ISBN 978-99918-71-74-5
- ↑ Planet.fo: "Bók um løgtingsvalið 2011"
- logting.fo: "Løgtingsvalúrslit 2011"


text:
1986
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 28. januar Nøkur fá sekund eftir at amerikanska rúmdarferjan Challenger er skotin upp, brestur hon og krevur 7 mannalív.
- 26. apríl Kjarnorkuvanlukka í sovjetiska (nú ukrainska) býnum Tjernobyl.
- (ókent dato) - Byrgingin um Haraldssund letur upp.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
- Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri bókina "Nú er tann stundin..." hjá Hans Jacob Debes.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 16. mai - Megan Fox, amerikanskur sjónleikari
- 13. juni - Måns Zelmerlöw, svenskur poppsangari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 16. juni - Erlendur Patursson, føroyskur politikari (f. 1913)
- 16. juli - Marius Johannesen, føroyskur politikar og rithøvundur (f. 1905)


text:
Sum leiðari á verkstaði okkara, stendur tú á odda fyri arbeiðinum á verkstaðnum. Tú leggur sjálv
Fyri tað mesta kemur tú at arbeiða heima hjá kundum og úti á teimum stóru verkætlanunum, ið Demich e
Sum rør- og blikksmiðjulærlingur arbeiðir tú í høvuðsheitum heima hjá kundum og úti á okkara stóru b
Eini hjún skiftu sær nevniliga oljufýrið út við einari hitapumpu fyri tveimum árum síðani, og tey
Fyrilestrar hjá Demich um jarðhita
Demich er landsins førandi fyritøka innan alternativa orku. Saman við okkum ber til at fáa hita burtur úr nærum øllum elementum.
Vit veita og seta upp hitapumpur ið taka hita úr luft, sjógv og jørð. Set teg í samband við okkum á tlf. 350 300 ella á demich@demich.fo og fá eitt orkuprát.


text:
Leigulógin longu havt sína ávirkan
- Nýggja heimasíðan hjá leigunevndini hevur verið nógv brúkt, og fleiri fyrispurningar eru komnir.
Tað sigur Andrass H. Arge, brúkaraumboð, sum eisini hevur fingið til uppgávu at taka sær av dagliga arbeiðnum hjá leigunevndini.
Gomul lóg
At ein leigulóg er galdandi, er nakað heilt nýtt fyri stórar partar av landinum. Áðrenn nýggja leigulógin kom 1. september í ár, var bara ein lóg í gildi, sum umrøddi leigumál í Tórshavn.
Gamla lógin nevndist “Midlertidig bestemmelse for Færøerne nr. 41 af 2. december 1940 om lejeforhold med senere ændringer”, men var í gildi uttan stórvegis broytingar í 70 ár.
Tann lógin gav leigunevndini rættiliga víðar heimildir. Millum annað kundi leigunevndin seta leiguna niður á leigumálum, um hon helt at útleigarin tók okursprís.
Henda víða heimildin er ikki í gildi í dag, men hinvegin verða onnur krøv sett.
Gamla lógin var heldur ikki serliga nógv brúkt. Sum útgangsstøði skuldu allir leigusáttmálar sendast leigunevndini til góðkenningar, men tað hendi bara so at siga ongantíð.
Greiðar linjur
Nýggja leigulógin skal fyrst og fremst syrgja fyri, at útleigari og leigari eru samdir um treytirnar fyri leigumálinum. Eingin ivi skal vera um nær eitt leigumál skal sigast upp og hvussu.
Við einum innflytingarskjali skal tað millum annað eisini vera greitt fyri bæði leigara og útleigara, hvørjum standi tað leigaða er í, og hvør skal rinda fyri møguligar ábøtur.
Verða sáttmálin ella innflytingarskjalið ikki útylt, er tað talan um beinleiðis brot á leigulógina, og ein sekt við dagbótum kann áleggjast, inntil viðurskiftini koma í rættlag.
Andrass Holm Arge sigur, at fleiri útleigarar hava spurt um neyðugt er við standardavtaluni, sum leigunevndin krevur, tí viðkomandi hevur ein sáttmála, sum kann samanberast og kanska er betur fyri partarnar.
- Men har er svarið, at ein tílíkur sáttmáli ikki kann brúkast. Tað er eitt krav, at standarssáttmálin verður brúktur, sigur hann.
Variantar av sáttmálanum verða ikki góðkendir.
Nøkur mál
Andrass Holm Arge sigur, at longu nú eru nøkur fá leigumál komin á hansara borð.
- Tað ger alt so nógv lættari at avgreiða fyri allar partar, um sáttmáli fyriliggur, sigur Andrass Holm Arge.
Av tí at so stutt er fráliðið, veit hann ikki, hvussu nógv leigumál hava fingið ein sáttmála. Fráboðanarskyldan er ikki til, og tí kunnu komandi mál bara vísa, hvussu stendur til.
Tað eru bara leigumál, sum eru komin í gildi eftir 1. september, sum eru umfataði av nýggju lógini.
Í Tórshavn er tann áseting galdandi, at um leigumálið er eldri enn 1. september, so eru ásetingarnar í gomlu lógini galdandi.
Dimmalætting ©
Skrivað hevur: Georg L. Petersen.


text:
Aserbadsjan
Aserbadsjan er eitt lýðveldi í Asia. Aserbadjan gjørdist fyrsta frælsa lýðveldi í muslimska heiminum í 1918, men tvey ár seinni, í 1920 gjørdist landið partur av Sovjetsamveldinum til 1991. Fólkatalið er 9.165.000 fólk (í 2011). Asejbadjan er tað størsta landið í Kaukasus regiónini í Evrásia. Grannalondini eru: Russland fyri norðan, Georgia mót útnyrðingi, Armenia mót vestri og Iran móti suðri. Hetta heita, turra landið er við Kaspiska Hav. Í 8. øld kallaðu persar hetta landøkið Aserbadjan, "eldslogalandið", tí at brennandi gass setti upp úr jørðini. Aserbadjanar eru turkiskir muslimar, sum hertóku landið í 11. øld. Seinastu árini hevur drúgvt tjóðskaparstríð verið ímillum ymisk fólkasløg í landinum. Eisini hevur blóðugt marknastríð verið ímillum Aserbadjan og Armenia.
Landafrøðiliga er Aserbadjan partur av Asia, men mentanaliga er landið, umvegis Sovjetsamveldið, vorði alt meira evropeiskt. Sum dømi um hetta kann nevnast, at Aserbadjan síðan 2008 hevur luttikið í Eurovision. Í 2011 vann Aserbadjan kappingina við sanginum Running Scared. Eldar og Nigar eita tey bæði úr Aserbadjan, sum vunnu Grand Prix kappingina 2011. Saman kalla tey seg Ell/Nikki.
Fyri tað, at olja varð funnin í londunum við Persaflógva, kom helmingurin av allari olju í heiminum úr ovurstóru oljukeldunum tætt við aserbadjanska høvuðsstaðin Baku. Nú á døgum bora aserbadjanar eftir olju av boripallum í Kaspiskahavi. Vegakervið og ravmagnsorkuverkini til oljuídnaðin hava verið við til at menna annan ídnað, t.d. klædnaídnað.


text:
- 1. Okkara felags áhugamál eru, føroyskur dansur, føroyskir sangir, føroysk mentan og samvera við aðrar útisetar.
– 2. Vit skipa fyri dansikvøldum, veitslum, almennum føroyskum dansi og sangløtum. Eisini fara vit út ymsastaðni at upptraðka við føroyskum dansi.
- 3. Vit eru eitt felag fyri øll, sum hava omanfyri nevndu áhugamál.
Umhugsar tú limaskap í felagnum, kanst tú venda tær til okkara við at skriva ein teldupost til fotatradk@hotmail.com , ella við at møta upp til eitt av okkara dansikvøldum. Limagjaldið er árliga kr 150,-


text:
27.11.2015 - 11:28
Føroya Bjór og RFF minna føroyingar á at steðga rúsdrekkakoyring
Flestøll venda sær frá rúsdrekkakoyring. Kortini er tað eitt kent fyribrigdi. Tað kann vera langt frá hugburði til atferð. Nú mong hugna sær til jólaborðhaldini kring landið við góðum mati og drekka, kunnu koma støður, har fólk koyra ávirkað.
Smyril skiftir frá tungolju til gassolju
1 mia. kr. meira í stuðul til fiskivinnuna og alivinnuna
Tað eru ikki útlit til broytingar, sum skapa órógv, men uppboðsølan Harra Hoydal


text:
20. Nov 2015
Vegna veður er limafundurin sum skuldi verða í kvøld í Hamragarði í Vági er avlýstur. Koyrilíkindini eru ikki góð í løtuni og tí fara vit at finna annað tíðspunkt at halda fundin. NEVNDIN
09. Nov 2015
Klaksvíkar Fysioterapi bjóðar venjingar til fólk við Parkinson, har vit fyrsta hava viðtalu og test. Venjingarnar verður síðani grundaðar á viðtaluna og støði hjá tí einstaka.
06. Nov 2015
ountry Kongurin, Hallur Joensen, fer saman við m.a. Jens Lisberg, Elis Poulsen, Ólavur Øster, Oskar Eiriksson, Tórbjørn Lisberg, Johan M. Jacobsen og Tróndur Nolsøe, syngja spæla og venda plátum. Atgongumerkini á 200 kr. fara óskerd til Parkinsonfelagið
31. Okt 2015
13. Oktobur 2015 var eitt rimmar bingo í Hvalba til frama fyri Parkinson Felagið. Bingoið var væl eydnað og heilt fitt av peningi kom inn til felagið, og fríggjadagin tók Margeta Mortensen ímóti einum kekki á 19350,-
20. Okt 2015
39 ára gamli Andrew fekk staðfest parkinson í 2009 einans 35 ára gamal. Hann býr saman við konu og tveimum børnum í Auckland, New Zealand. Í november 2012 og februar 2013 fekk hann DBS skurðviðgerðina, har elektrodur vóru settar tætt við sjálva heilarótina. Her vísur hann hvussu fantastisk broytingin var hjá sær. Í hesum video vísir hann hvussu sjúkan tekur ræði tá hann sløkkir elektrodurnar við eini fjarstýring.
16. Okt 2015
Aftur í vetur fer Parkinsonfelagið at halda limafundir runt landið,fyri fólk við Parkinson, teirra avvarðandi og onnur áhugaði.
13. Okt 2015
Facebook-síðan hjá Parkinsonfelagnum bleiv av eini ella aðrari orsøk niðurløgd av framleiðarunum. Nú hava vit fingið nýggjan profil - fylg linkinum HERFyri okkum, sum brúka Facebook, kann tað vera hent at velja at flygja okkum á Facebook, tí har verður ymiskt viðkomandi lagt út av...
12. Okt 2015
Bingo til frama fyri Parkinsonfelagið verður í Roynhøllini týskvøldið 13. oktober kl 19.00Nógvir góðir vinningar, m.a. lomb, gávukort frá Torginum og gávukort frá Effo.Høvuðsvinningur er gávubræv frá Faroe Travel ...


text:
Týsdagin 3. november kl. 19.00 varpa vit ljós á burðardygga framleiðslu. Í tí sambandi fer Árni Bragason, stjóri á Norðurlendska Ílegubankanum, NordGen, at hava ein fyrilestur um at framtíðartryggja ílegumargfeldið hjá djórum og plantum í Norðurlondum. Gunnar Bjarnason, landbúnaðarfrøðingur fer at greiða frá styrkjum og veikleikum í føroyska seyðahaldinum og fýra seyðabóndur fara at siga frá sínum royndum við seyðahaldi. Endað verður við kjakfundi um, hvørjar tankar fólk hava um framtíðar seyðahaldið. Ókeypis atgongd.
Búnaðargrunnurin veitur lán til landbúnaðin og fíggjar kostnaðin av at reka jarðarumsiting
Fígging
Treytir fyri at fáa lán
§ 2. Lán kunnu verða veitt til tey endamál, sum eru ásett í § 2 í lógini. Lán kann einans verða játtað, um raksturin kann bera lánið.


text:
So við og við eru tað nógvir arábar í Skandinavia, sum hava fingið hjálp og stuðul frá Miracle rásini, sum er sjónvarpsrásin hjá Arili Edvardsen. Mong hava fingið sterk bønarsvør. Søga Hissams er ein av fleiri, sum nú ein filmur verður gjørdur um. Felags fyri øll er, at tey eru ávirkað av tænastuni hjá Merzek og Lenu Botros, sum eru leiðarar á eini skrivstovu hjá Troens Bevis í Stockholm. Henda skrivstovan stuðlar og fylgir framhaldandi teimum, ið verða frelst.
Hesa spennandi søgu eigur kristin.fo
Klokkan er trý seinnapartin, tá ið Samira Jargoun fekk boð frá læknunum, at teir einki meir fingu gjørt fyri mann hennara, Hissam. Í fleiri mánaðir hevði hann fingið eiturinnspræningar í kyknurnar og infusjónir. Hetta hevði verið møðsamt og tíverri ein úrslitaleys viðgerð. Men nú var liðugt við hesum.
“Um tit hava skyldfólk, sum skulu siga farvæl, so mugu tey koma nú,” vóru boðini, tey fingu frá læknunum. Skjótt savnaðust fleiri vinir og skyldfólk kring sjúkrahússongina.
Syrgilig tíðindi
Lívið hjá Hissami og Samiru hevði ongantíð verið serliga lætt. Tey komu upprunaliga úr Irak og fóru heimanífrá 1997 eftir at hava verið eyðmýkt og forfylgd. Tey fóru til Svøríkis, har dóttir teirra Nada búði. Lívið lagaði seg væl fyri tey til í februar 2007, tá ið Hissam kom heim við høgum fepuri eftir at hava verið ein túr í Týsklandi. Fepurin vildi ikki sleppa takinum, og familjan fór á sjúkrahúsið við Hissami. Boðini frá læknanum vóru so óhugalig, at Samira vildi ikki, at maðurin skuldi fáa at vita støðuna. Hissam hevði leukemi, blóðkrabba.
“Eg bað læknarnar lata meg sleppa at handfara hetta upp á mín máta,” sigur Samira. “Eg vildi ikki siga manni mínum, at hann fór at doyggja, ella at krabbi var í blóði hansara.”
Sjálvt um hann annars var væl fyri, so var høgi aldur Hissams ein trupulleiki hjá læknunum. Teir vistu ikki, um hann fór at orka ta pínufullu viðgerðina, har eitur varð sprænt inn í kyknurnar. Men við endan á 2007 vóru læknarnir samdir um, at hann mátti fara undir viðgerðina.
“Men viðgerðin var ov sterk, og tað tóktist, sum fór hann ikki at hóra undan,” sigur Samira.
Sjálvt um familjan royndi at dylja fyri Hissami, hvør ið sjúkan var, so skilti Hissam av sjúkueyðkennunum, at tað var eiturviðgerð, hann fekk. Hann kendi eyðkennini aftur frá tí jordanska konginum, Hussein, sum eisini misti hárið av høvdinum og eygnabrúnum.
Við endan á vegnum
Men eftir at hava verið tveir mánaðir á sjúkrahúsinum, var Hissam komin til endan á vegnum.
“Eg trúði ikki, at pápi fór at uppliva nakað slíkt,” sigur Nada. “Hann fekk hvørki rørt seg ella etið. Hann var veikur og uppsvølpaður um allan kroppin.”
Eftir at hava gjørt alt, sum stóð í menniskjans makt, vendi familjan eygu síni móti himli. Av tí at familjan kom frá tí sýrisku ortodoksu kirkjuni, fóru tey til Faðir Gerius úr tí Sýrisku Ortodoksu Kirkjuni og bóðu hann lesa síðstu bønina yvir Hissami og taka hann til altars.
Men Samira hevði eisini hoyrt um eina kirkju í Stochholm, sum plagdi at biðja fyri sjúkum. Tað var Bassma, vinkona hennara, sum hevði sagt henni tað. Familjan tók avgerðina, at tey skuldu seta seg í samband við arábisku samkomuna í Centrumkyrkan.
Presturin í kirkjuliðnum, Merzek Botros, og kona hansara, Lena, sum eisini standa á odda fyri skrivstovuni hjá Troens Bevis, har tey hjálpa og stuðla fólki, ið eru komin til trúgv á arábisku sjónvarpsrásini, kvikaðu sær til Karolinska sjúkrahúsið at biðja fyri Hissami.
Málið var fyrst frelsa
Merzek greiðir frá, at tað fyrsta, sum hann gav sær far um, var, at næstan einki var eftir av manninum. Hann lá í songini og var so lítil og ússaligur, at hann fekk ikki flutt seg. So tað fyrsta, Merzek hugsaði, var, at hann mátti tryggja sær, at Hissam bleiv frelstur.
“Endamálið hjá mær var, at hann skuldi taka ímóti Harranum Jesusi sum sínum persónliga Frelsara. So eg bað hann taka frelsubønina upp eftir mær.”
Tá ið Hissam hevði biðið frelsubønina, sigur Merzek, at hann kendi ein serligan frið, og hann helt á at biðja Jesus grøða Hissam.
“Tá ið tey bóðu til Gud fyri mær, kendi eg, at okkurt kom yvir meg,” greiðir Hissam frá.
“Eg kendi tað, sum vildi eg reisa meg. Tað var, sum ein kraft kom yvir meg.”
Sá Jesus
Beint eftir fór øll familjan av sjúkrahúsinum. Hetta var klokkan trý sama seinnapart, sum læknarnir høvdu sagt, at Hissam fór at doyggja, áðrenn morgunin kom. Men Samira helt á at biðja til Guds, eftir at hon kom heim.
Ein tíma eftir at familjan var komin til hús, sá Hissam Jesus koma til sín í einari sjón.
“Hann segði við meg: Far á føtur. Eg svaraði: Hvussu kann eg tað? Eg fái ikki rørt meg. Men hann segði, at nú kundi eg.”
Hissam byrjaði at flyta beinini og merkti, at styrkin kom aftur í kroppin. Hann rópti læknarnar til sín og fór undir at siga teimum á arábiskum, at hann hevði sæð Jesus. Men teir svensku læknarnir skiltu ikki eitt orð og sendu boð eftir einum somaliskum tolki.
Klokkan trý korter til fimm á morgni ringdi sjúkrahúsið til familjuna. Samira greiðir frá, at hon fór at skelva av ótta, tá ið hon hoyrdi telefonina ringja. Men læknarnir søgdu, at Hissam hevði tað gott, og at hann vildi, at øll familjan skuldi koma á sjúkrahúsið beinanvegin.
Krabbin var horvin
Samira greiðir frá, at hon var so ómetaliga bangin fyri tí, sum skuldi møta teimum á sjúkrahúsinum. Hon var vís í, at nú var alt liðugt.
Men staðin fyri sá hon, at tað var satt, sum læknarnir høvdu sagt. Hissam hevði tað gott.
“Eg græt av gleði. Í tveir mánaðir hevði hann ikki tosað, etið ella rørt seg. Hann lá bara har á rygginum í songini. Men nú sat hann uppi undir sær og prátaði!”
Læknarnir tóku nýggjar royndir. Blóðið var púra frískt. Har var eingin krabbi.
Samira spurdi læknarnar, um teir høvdu gjørt okkurt, sum hevði gjørt hann frískan. “Einki,” søgdu teir og ristu við høvdinum.
Hissam ivast ikki. “Hetta er eitt undur. Heilt einfalt eitt undur.”
Vil siga øðrum frá, at Jesus livir
Hann varð útskrivaður frá sjúkrahúsinum, og í ein mánað gekk hann til venjingar, av tí at hann hevði verið seingjarliggjandi so leingi.
Í dag er heilsustøðan betri, enn áðrenn hann gjørdist krabbasjúkur. Hann venur og spælir borðtennis. Hann gongur regluliga í Centrumkyrkan.
“Eg vil bara siga, at ein kraft er í navninum Jesus. Eg sá deyðan við egnum eygum. Eg vil, at ungdómurin skal vita, at ein livandi Gud er til. Jesus er sonur Guds og okkara Frelsari. Hann livir og ger undur í dag,” sigur Hissam avgjørdur.
“Hansara vitnisburður hevur havt stóra ávirkan á arábiskt talandi fólk her í Stockholm,” sigur Merzek, “mong nýggj eru komin í kirkju okkara, og hetta hevur stimbrað nógvar arábarar.”
Effie Campbell umsetti.
Tíðindaskriv: Miðnámsrit er greinasavn, sum viðger námsfrøðiligar og fakligar spurningar og meting í undirvísing og læring.
Tað hendir nógv spennandi á miðnámsskúlaøkinum og í føroyska skúlanum sum heild. Nógv hevur almennan áhuga, og tí geva vit hesa bók út. Til rannsakan og sjálvrannsakan. Í bókini eru 22 greinir. Olav Absalonsen og Tórður Johannesarson hava ritstjórnað. Føroya Handilsskúli gevur hana út. Ein av greinunum í bókini er um málstríðið á miðnámi, sum ikki er av enn. Greinin er endurgivin niðanfyri.
Bókin kostar 100 krónur og fæst til keyps í Riti og Ráki og Gamla Bókhandli.
Málstríðið á miðnámi
Í hesum døgum – í juni 2015 – eru 40 ár síðan, at 12 næmingar á Studentaskúlanum í Hoydølum ikki fingu prógv, tí teir vildu ikki skriva undir eina fráboðan, har teir góðkendu, at svarið, sum teir skrivaðu á føroyskum í próvtøkuni í samfelagsfrøði, bleiv dømt eftir einari umseting til danskt.
Árið fyri – í 1974 – vóru tveir næmingar, ið ikki vildu tosa danskt til munnligu próvtøkuna í samfelagsfrøði, og tá ið próvdómarin, ið var settur, ikki skilti føroyskt, kundi hann ikki geva met fyri avrikið. Í 1975 var skrivlig próvtøka í samfelagsfrøði, og myndugleikarnir, sum vistu, at fleiri næmingar kravdu at sleppa at skriva á føroyskum, royndu at loysa málið. Soljóðandi skriv varð býtt út ímillum næmingarnar at skriva undir:
Undertegnede erklærer sig herved indforstået med, at min besvarelse af denne opgave på færøsk bliver bedømt på grundlag af en oversættelse til dansk.
......................................
Sum skilst, fekk hetta ikki stórvegis avleiðingar fyri tey 12, sum ikki skrivaðu undir. Fleiri av teimum tóku hægri útbúgvingar. Men eftir tær óhepnu hendingarnar í 1974 og 1975 var so stórt trýst á myndugleikunum, at hetta kundi ikki halda fram; og síðani 1976 hava næmingar á føroyskum miðnámi ótarnaðir kunnað nýtt móðurmálið til próvtøkurnar. Tað stóð ikki á at finna skikkaðar próvdómarar, sum dugdu føroyskt. Men hví skuldi uppreistur frá næmingunum til, áðrenn myndugleikarnir tóku seg saman at loysa málið?
Miðnámsflokkurin
Hóast skúladepilin einki hevur við málstríð at gera, so er søgan um Marknagilsdepilin ikki heilt ólík málstríðnum. Hugskotið við deplinum var, at tríggir miðnámsskúlar skuldu húsast í honum, men onkursvegna fekst ikki politisk semja um hetta, og á vári í 2007 fór ein verkætlan í gongd at gera ein skúladepil við Marknagil, har Handilsskúlin og Tekniski skúlin skuldu húsast, men har Studentaskúlin ikki var við.
Í januar 2008 var løgtingsval. Tá stillaði ein nýggjur flokkur upp, ið nevndist Miðnámsflokkurin. Hann hevði eitt mál á valskránni, sum var, at allir tríggir miðnámsskúlarnir skuldu vera við í Marknagilsdeplinum. Miðnámsflokkurin slapp framat í miðlunum, og Marknagilsdepilin varð drigin upp í valstríðið. Hinir flokkarnir gjørdust so bangnir fyri hesum nýggja flokkinum, at teir allir sum ein boðaðu frá, at teir tóku undir við, at allir tríggir miðnámsskúlarnir skuldu vera við í Marknagilsdeplinum.
Miðnámsflokkurin fekk ongan mann inn á ting; men hann hevði tvingað hinar flokkarnar at taka støðu, og so var eingin vegur aftur. Marknagilsdepilin kemur við øllum trimum miðnámsskúlunum í einum. Um tað so var ein røtt avgerð, er ein heilt annar spurningur, sum ikki skal verða viðgjørdur her.
Enn sum áður er lítið undirvísingartilfar á føroyskum
Í fyrsta Miðnámsriti frá mars 2014 kundu vit lesa um kanning, sum varð gjørd av undirvísingartilfarinum á føroysku miðnámsskúlunum. Kanningin vísti, at 80% av tilfarinum var danskt. Tá ið kanningin kom út, vóru onkrar samrøður í útvarpinum, og onkur tók tað upp á facebook. Ein næmingur, ein lærari, stjórin á Námi og ein rektari úttalaðu seg um standin, og tey harmaðust øll. Annars valdaði tøgn – knúsandi tøgn. Eingin spurdi, hvat Mentamálaráðið, politisku flokkarnir, fakfeløgini hjá lærarum og onnur, ið vara av miðnámi, høvdu upp á hjartað í hesum sambandi. Enn hevur eingin meldað út, hvat tey ætla at gera við henda trupulleika, ið mest minnir um eina anakronismu, um vit hugsa um málstríðið fyri 40 árum síðan. Rætt skal vera rætt, Nám roynir; men stovnurin hevur sera lítla játtan, sum ikki røkkur langt.
Í sama Miðnámsriti í mars 2014 var ein onnur grein, sum vísti á, at í veruleikanum kostar tað samfelagnum einki at gera meiri føroyskt tilfar:
Tá ið vit tosa um, hvat loysir seg, er sostatt umráðandi at taka nyttuvirðið av føroyskum tilfari við. Um vit venda eyguni móti kostnaðarsíðuni, so kostar tað at gera eina bók. Rithøvundarnir skulu hava løn, so kemur rættlestur, sniðgeving, perma, myndir, umbróting, prentumsiting og annað. Men alt arbeiðið er í landinum, og vit halda lív í fleiri virðismiklum fakum. Lærubókarithøvundar eru ofta lærarar, sum vita og hava eina meining um, hvussu ein lærubók skal leggjast til rættis. Fakliga er hetta sera mennandi, og tað er gott fyri skúlan og fyri samfelagið.
Í pengarenslinum (búskaparligu ringrásini) fara pengarnir av einari føroyskari bókaútgávu úr einum búskaparligum geira í annan. Um Nám gevur bókina út og fíggjar hana, fara pengarnir í fyrstu atløgu úr landskassanum sum løn og gjald til fyritøkuna, ið ger bókina, sum aftur rindar starvsfólkum sínum løn. Øll hesi gjalda skatt av innkomuni og avgjald, tá ið pengarnir verða brúktir; hesin partur kemur innaftur í landskassan. Tá ið næmingarnir keypa bókina, kemur nakað innaftur tann vegin. Beinleiðis innflutningur er næstan eingin. Fyri at tryggja nyttuna av føroyskum skúlabókum átti søluprísurin at verið hildin lágur, tí tað kostar samfelagnum einki; tað er bara eitt gjald frá húsarhaldum til forlagið, og lægri prísurin er, fleiri fáa nyttu av bókini.
Men velja vit í staðin at keypa útlendskar lærubøkur, fer allur peningurin beinleiðis av landinum. Vit missa ikki bara tað. Evnarík fólk í landinum sleppa ikki at menna síni evni at skriva ella gera annað arbeiði, ið hoyrir til eina bókaútgávu, og næmingarnir fáa ikki bøkur, sum eru skrivaðar til teirra.
Nøkur uppgávusett eru framvegis á donskum
Vit kunnu spyrja, hvussu málsliga støðan er inni í flokshølunum nú á døgum. Næmingar tosa føroyskt í skúlastovunum, og skulu í flestu førum upp til próvtøku, har teir sleppa at brúka móðurmálið; men enn eru nøkur uppgávusett á donskum í føroysku miðnámsskúlunum. Vit kunnu nevna danskt A og støddfrøði A og B og so nakrar lærugreinir, ið sera fáir næmingar hava: franskt A, spanskt A, týskt A, latín A, tøknifrøði B, alisfrøði A, evnafrøði A, lívfrøði A og tónleik A. Tað vil siga, at lærari og næmingar tosa eitt mál í flokshølunum, men næmingarnir fáa uppgávur á fremmanda máli, ið eru ætlaðar til næmingar í øðrum landi, tá ið teir skulu upp til skrivliga próvtøku í nevndu lærugreinum. Hetta samsvarar illa við nútímans námsfrøði, og próvtøkan verður tískil minni eftirfarandi og minni álítandi.
Námsfrøðiliga útbúgvingin er á donskum – eisini verkligi parturin
Lærarar á føroysku miðnámsskúlunum skulu taka námsfrøðiliga útbúgving. Í Miðnámsriti í september 2014 eru tvær greinir um hesa námsfrøðiligu útbúgvingina (stytt NÚ). Seinastu árini síðani 1999 hava lærarar úr Danmørk (Syddansk Universitet) undirvíst føroyskum miðnámslærarum. Har verður undirvíst á donskum, og tað kemur fyri, at kravt verður, at kjak ímillum føroyskar lærarar skal vera á donskum, tí at tey, sum standa fyri NÚ ikki skilja føroyskt, og tískil verður kjakið skert, stirvið og deydligt.
Sjálvt um vit hava føroyskar lærarar á Fróðskaparsetri Føroya, ið kunnu undirvísa á ástøðiliga partinum, so letur Mentamálaráðið fólk undirvísa, ið ikki skilja føroyskt. Hetta má tulkast soleiðis, at Mentamálaráðið ikki hevur álit á einum stovni undir ráðnum. Tað harmiliga í øllum hesum er, at eingin ger vart við støðuna. Eingin talar at alment, hvørki kandidatar, fakfeløg hjá miðnámslærarum ella skúlaleiðslurnar – aftur knúsandi tøgn.
Sum partur av námsfrøðiligu útbúgvingini skulu lærarar undirvísa í 10 vikur á einum fremmandum skúla. Í hesum sambandi eru 95% av føroysku lærarunum noyddir at fara til Danmarkar ella annað land at taka tann verkliga partin í námsfrøði, tí at Mentamálaráðið krevur tað. Her skulu føroyskir lærarar læra at undirvísa útlendskum næmingum á fremmandum máli fyri at vera førir fyri at undirvísa føroyskum næmingum á føroyskum í Føroyum, hóast øll áttu at vitað, at í námsfrøði er málið tað týdningarmesta amboðið.
Á sumri 1999 kunngjørdi landsstýrismaðurin eina kunngerð um námsfrøðiliga útbúgving fyri lærarar í vinnuskúlum og miðnámsskúlum. Við hesum tók Undirvísingar- og mentamálastýrið studentaskúlalærararnar við í eina felags námsfrøðiliga útbúgving. Hugskotið at hava eina námsfrøðiliga útbúgving fyri allar lærarar á miðnámi og yrkisnámi er helst grundað á, at tað skal vera smidligt at flyta ímillum skúlar ella at undirvísa í fleiri skúlaformum. Sæð við handilsskúlaeygum var tó eitt afturstig við hesi avgerð, tí nú var tað ikki longur eitt krav, at um tú skuldi undirvísa á Handilsskúlanum, so skuldi tú hava eina grundútbúgving í búskapi, handilsskapi og løgfrøði, sjálvt um tú undirvísti í máli ella søgu. Hetta hevði verið ein partur í handilsfaklæraraútbúgvingini, tí í Handilsskúlanum er tvørfaklig undirvísing og tvørfaklig læring gomul siðvenja. Og hetta hendir í eini tíð, har myndugleikarnir samstundis krevja meiri tvørfakliga undirvísing í skúlaverkinum. Niðurstøðan av hesi óhepnu tilgongd er, at høgra hond veit ikki, hvat vinstra ger.
Í 2002 kom nýggj kunngerð frá Mentamálaráðnum, sum tað nú æt. Hvørki kunngerðin frá 1999 ella tann frá 2002 siga nakað um, at verkligi parturin ikki skal vera í Føroyum. Kortini hevur Mentamálaráðið við skiftandi landsstýrismonnum og –kvinnum havt tann politikk, at so at siga allir lærarar skulu av landinum at taka verkliga partin (føroysklærarar undantiknir). Tað paradoksala í hesum er, at so leingi vit høvdu eina skipan eftir donskum reglum, virdu danskir embætismenn og –kvinnur í SEL (statens erhvervspædagogiske læreruddannelse), at vit vóru føroyingar, og at undirvísingarmálið í Føroyum er føroyskt. Men so skjótt, sum vit fingu føroyska kunngerð á økinum, kundi verkligi parturin ikki takast í Føroyum longur, men lærarar, sum skulu undirvísa í føroyskum skúla, skulu av landinum at taka verkliga partin á einum fremmandum máli og í fremmandum umhvørvi. Lærarar í hópatali hava latið sær hetta lynda, meðan fakfeløgini hjá teimum ikki lata við seg koma, og politiska skipanin letst ikki um vón.
At fáa virði fyri pengar
Eitt orðafelli í búskapi er spurningurin um at fáa virði fyri pengar. Tað sipar til, at tá ið avgerðir skulu takast um at keypa eina vøru ella tænastu, so skal hon (vøran ella tænastan) ikki kosta meira enn tað, sum nyttuvirði á henni er fyri keyparan, ið kann vera privatpersónur, fyritøka, land ella kommuna. Hetta er sama hugsan, sum vit kenna frá cost-benefit metingum. Tá ið landið og kommunur brúka pengar til skúlar, havnir, vegir ella heilsuverk, so er tað ein meting um, at vit fáa nyttu fyri pengarnar, sum er meiri enn tað, sum tað kostar.
Um vit brúka henda hugsanarhátt til politikkin hjá Mentamálaráðnum at senda næstan allar miðnámslærarar av landinum at taka verkliga partin í námsfrøði, so kunnu vit um kostnaðarsíðuna siga, at hetta er sera dýrt. Lærarin skal hava fulla løn, meðan hann er burtur, og tað almenna skal eisini gjalda uppihaldið hjá honum og løn til avloysara. Men tað er ikki bara dýrt fyri landskassan. Summir av lærarunum hava børn í barnagarðsaldri ella skúlaaldri, og tað er ikki bara sum at siga tað hjá øllum at fara av landinum í 10 vikur. Hetta er eisini dýrt fyri samfelagið sum heild. Hyggja vit at inntøkusíðuni, sum her svarar til nyttuna av verkliga partinum, er hetta virðið sera ivasamt. Lærarin skal undirvísa útlendskum næmingum á fremmandum máli, og tað líkist ikki akkurát teimum umstøðum, sum hann skal undirvísa undir, tá ið hann kemur heimaftur. Politikkurin at senda miðnámslærarar av landinum at taka verkliga partin stendur seg tískil illa í einari cost-benefit meting: Tað kostar nógv, og nyttan er lítil.
Hvat skal til at venda gongdini?
Øll, ið vara av miðnámi, eru noydd at seta seg niður og orða okkurt slag av visjón, hvat ið vit ætla við miðnámsskúlunum. Her skulu átøk til, sum bøta um málsligu støðuna, her skal umframt visjón eisini aktión til. Vit kundu lært av málstríðnum hjá studentunum.
Um politiski myndugleikin ikki vaknar, so mugu næmingar purra út. Vit hava sæð, at tað hjálpir, tá ið næmingar taka seg saman at mótmæla – málstríðið í Hoydølum er eitt av mongum fordømum, og Miðnámsflokkurin er eitt annað.
Samstarv millum landsstýriskvinnurnar Rigmor Dam og Sirið Stenberg slóðar fyri, at Fróðskaparsetrið kann taka fleiri inn at lesa sjúkrarøktarfrøði.
Nú verður møguleiki fyri at taka 16 nýggj lesandi inn á sjúkrarøktarfrøðiútbúgvingina. Stórur tørvur er á sjúkrarøktarfrøðingum í Føroyum. Fróðskaparsetrið sigur á hvørjum ári frá sær fleiri væl skikkaðar umsøkjarar, tí møguleiki ikki hevur verið fyri at tikið fleiri lesandi til starvsvenjingarpartin.
- Flest allir umsøkjarar eru kvinnur, sum síðani eru farnar av landinum at útbúgva seg, tá pláss ikki vóru á Setrinum. Vandi er fyri, at hesar kvinnur ikki koma aftur til Føroyar. Ætlanin við hesum er tí eisini at bøta um lestrarmøguleikarnar í Føroyum, so tað gerst lættari at velja Føroyar, siga Rigmor Dam og Sirið Stenberg, landsstýriskvinnur í viðmerking.
Mentamálaráðið hevur gjørt avtalu við Heilsu- og innlendismálaráðið um at fáa sett ein kliniskan samskipara, sum fær ábyrgd av verkliga partinum av útbúgvingini.
Mentamálaráðið og Heilsu- og innlendismálaráðið
Í dag og í morgin fara Føroyar, ES og Noreg at býta tey 15,6 prosentini av makreli, sum tey ætla, at onnur lond skulu hava, skrivar kvf.fo
Hesi lond eru Ísland, Russland og Grønland. Føroyar, ES og Noreg eru samd um, hvussu nógv er ráðiligt at fiska næsta ár.
Heildarkvotan er 895.000 tons. Føroyski parturin er 113.000 tons. Mikudagin, hósdagin og fríggjadagin verða samráðingar um svartkjaft og norðhavssild.
Enn ein roynd verður gjørd at finna semju millum strandarlondini um, hvussu svartkjaftur og norðhavssild skulu býtast millum londini. Samráðingarnar nú í vikuni eru í Londo
Norrøna Ungmannafelag Føroya hátíðarheldur finska tjóðardagin undir heitinum "Finski tjóðardagurin hildin í Føroyum - Finnland - millum Norðurlond og Russland"
Hósdagin 26. novembur kl. 19 hátíðarheldur Norrøna Ungmannafelag Føroya finska tjóðardagin, sum er 6. desember.
Danin Kim Sandvad West, granskari í finnskum og búsitandi í Finnlandi, fer at hugleiða og gera okkum kønari í finskari mentan og máli, og hvussu hetta passar inn í norðurlendska samstarvið.
Kim Sandvad West er í løtuni í Føroyum og undirvísir í finskum á Fróðskaparsetri Føroya. Kim er eisini formaður fyri lokala Norrøna Felagið (Pohjola Norden) í Vasa.
Vit sum búgva i Norðurlondum hava ofta lyndi til ikki reiðiliga at skilja sambandið millum Finnland og restina av Norðurlondum, tí mentanin í Finnlandi er nógv øðrvísi. Millum annað hevur finska málið ein heilt annan uppruna enn t.d. tað føroyska málið. Hví er Finnland ein partur av Norðurlondum og hvat eyðkennir finsku mentanina? Er Finnland ikki nærri grannalandinum, Russlandi, og hvat halda finnar sjálvir?
Vit seta spurningarnar: "Hví tosa finnar so løgið?" og "Hví dámar teimum væl at ganga í sauna?", "Hvat eyðkennir Finnland?" og "Hví er tað ein partur av Norðurlondum, tá finnar ikki tykjast at vera so líkir hinum norðbúgvunum?".
Kom oman í Jónas Broncksgøtu 25 (Søgu- og Samfelagsdeildin, Fróðskaparsetur Føroya), hóskvøldið kl. 19 og fá meira at vita innan finska mentan,søgu og mál. Fyrilesturin verður á donskum.
Kom ein túr og fá tær ein kaffimunn og karamellir við NUF'arum. Øll eru hjartaliga vælkomin!
-


text:
Reyðkollur
Reyðkollur (frøðiheiti - Carduelis flammea) er heldur minni enn steinstólpa. Á sumri er hann grásprøklutur á kápuni, hvítur við gráum strikum í neðra; veingirnir eru dimmir við hvítari rond; skallin er glitrandi reyður; steggin er eisini reyður á bringuni og drunninum. Um veturin er bøgan brúnlig, har sum hon var hvít, og oman á skallanum. Hann eigur í Norðanlondum, eitt nú Íslandi og Noregi. Um veturin flytur hann seg suður, men summir verða eftir, og í kava leita teir at húsum eftir føði. Hann er sera spakur fuglur. Í Føroyum síggjast teir stundum, mest vár og heyst; hent seg hevur, at teir hava klakt og fingið ungar.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Kongo
Lýðveldið Kongo (franskt: République du Congo) er eitt land í Miðafrika. Landið hevur 4 662 446 íbúgvar (2014). Brazzaville er bæði høvuðsstaður og størsti býur í Kongo. Eysturmarkið í Kongo, er fram við Kongoá og størstu ánni, sum rennur í hana, Ubangiá. Eisini Kongo er oljuland, og hóast fólkið í Kongo hevur fingið meiri burtur úr oljuríkidøminum enn fólkið í grannalandinum Gabon, liva mong enn sum fátækir bøndur og hava bara so frægt av jørð, at teir kunnu dyrka nóg mikið av mati til sín sjálvs. Týdningarmesta grøðin er maniok, ið er ein sterk bølluplanta.
Myndugleikarnir hava verið so hygnir, at teir hava nýtt peningin fyri oljuna at menna landið - hava lagt byrgingar, vegir, bygt pappírsverksmiðjur og gróðursett trø. Ídnaður er ikki nógvur í landinum, men verkafólkið er væl útbúgvið. Flestu verksmiðjurnar eru við stóru býirnar, helst við høvuðsstaðin, Brazzaville.
Sum aðrastaðni í Afrika er tónleikur týðandi partur av mentanini, og trumman er sjálvur hjartatátturin í hesum tónleiki. Best umtókti tónleikurin er kongotónleikurin, ið minnir um soultónleikin.


text:
Verður Statoil tikið burturúr, er marknaðarvirðið á tíggju teimum størstu norsku fiskavirkjunum á keypskálanum í Oslo nú hægri, enn tað er á tíggju teimum størstu oljufeløgunum.Í eini framløgu hjá Holberg Fondene í Bergen herfyri, verður sagt, at marknaðarvirðið á tíggj
Hollendska reiðaríið C-Bed hevur valt at lata Wärtsilä Ship Design standa fyri sniðgevingini í sambandi við umbyggingina av seismiska survey-skipinum ”Viking II”, sum í framtíðini skal brúkast sum hotellskip. Tá umbyggingin er liðug, skal skipið flyta starvsfólk til og frá
Hóskvøldið 26. november kl. 19.30 verður Djúphugsni og kvirra í Christianskirkjuni. Kórið í Christianskirkjuni syngur. Høvi verður at koma fram og tendra ljós, meðan urguleikarin í Christianskirkjuni, Jóhanna, spælir still løg á urguna. Hanus á Gørðum, prestur, hevur andakt, og
Komandi sunnudag, sum er 1. sunnudagur í advent, verður adventshugni í Vestmanna kirkju. Vestmanna Kirkjukór fer at syngja jólasálmar og jólasangir. Á skránni eru eisini 3 solosangarar: Bergtórur Bjarkhamar, Erla úr Dímun og Birita Poulsen. Undirspæl hava
Talið á norskum frálandsskipum, ið ikki eru í rakstri, er eftir einum ári farið úr null upp í 100. Talan er um veitingarskip, flótandi boripallar og seismisk kanningarskip. Sambært greinarum er trupulleikin tó als ikki av enn.”Roknast kann við, at
Føroyska Bíbliufelagið gevur út Bíbliulesiætlan fyri 2015-16. Í tí skundmikla gerandisdegnum kann tað vera trupult at fáa lisið so nógv í Bíbliuni, sum ein gjarna vildi. Um tær tørvar eitt amboð til at skipa tín bíbliulestur, er Bíbliulesiætlanin
Skipaferðslan kann fara at standa fyri so nógvum sum 17 prosentum av samlaða alheims útlátinum av CO2 í 2050, um onki verður gjørt fyri at forða hesum. Tí má ein avtala á veðurlagsfundinum í París senda eitt greitt tekin til
DMMA finst at Maersk Supply Service, tí reiðaríið í gjár, uttan um fakfeløgini, koyrdi 112 donsk sjófólk úr starvi. Millum teirra eru 11 skipsassistentar, 8 skipsmekanikarar, 4 kokkar og 3 hovmeistarar.”Vit vórðu í DMMA í fyrrakvøldið kunnað um, at uppsagnirnar
Ikki er tað bara á leikvøllinum og kring hóparnar hjá okkara fremru liðum, at rokan er í fjørðuni. Á samskipanarliga økinum, verður eisini broytt og telvað av nýggjum, so rokið stendur frá.Harra og Frú HB, aka. Jan Falkenberg- og Eyð
'Insanity' - ja, talan er altso um kropsliga venjing.Nýggur venjingarháttur tekur seg fram í hesum døgum. Talan er um venjingarskrá kallað 'Insanity', har bestu og harðastu venjingar frá ymsum ítróttargreinum eru settar saman í eina venjingarskrá. Tú venur t.d. í
Í sambandi við verkætlanina 'FM í íverksetan í fólkaskúlanum', ið Íverksetarahúsið í Klaksvík samskipar, vóru næmingar úr Vestmanna skúla, Meginskúlanum á Sandi, Skúlanum við Løgmannabreyt og Nám X í Havn í Reinsarínum í dag til fyrilestrar um sølu og performance.Fyrile
Sunnudagin 22/11 skipaði ÍSB fyri bocciakapping í Løkshøll í Runavík. Eini 20 boccialeikarar luttóku hesuferð. Kappingin gekk væl, og tá alt var avgreitt stóðu René og Joana sum vinnarar. Tað vóru júst Joana og René ið vóru við
Úrslitið frá vatnroynd í síðstu viku vísti, at koliformar bakteriur vóru í vatninum. Tí varð mælt til at kóka vatnið. Tá soleiðis er, skulu tvær fylgjandi royndir staðfesta, at ongar bakteriur eru í vatninum, áðrenn fráboðanin
Umráðandi at halda fast um trýstið á Russland upp undir komandi valið í eystur-Ukraina, halda vesturlendsku leiðararnir á G20-fundi.Handilsforðingarnar hjá vestanlondum ímóti Russlandi verða longdar eitt hálvt ár til juli 2016.Tað upplýsir ein leiðandi evropeiskur diplomatur fyri
Royal Dutch Shell er sambært BBC stevnt fyri ein oljuleka í Norðsjónum, sum hendi fyri fýra árum síðani. Málið umfatar Gannet Alpha-boripallin hjá Shell í Norðsjónum, 168 fjórðingar eystanfyri Aberdeen. Shell U.K. Limited rekur pallin.Í august 2011 lóku 200 tons
Flytiligir boripallar eru háaktuellir, eftir at Danski Fólkaflokkurin, Konservativu, Liberala Alliancan og Vinstri júst eru vorðnir samdir um at fáa teir inn undir tonnasjuskattin. Hetta varð greitt, tá endaliga avtalan varð løgd fram fyri fáum døgum síðani.”Eg fegnist um, at
Gud visti, at oyðimarkartíðir fóru at koma í lívi okkara. Hann visti, at morgnar fóru at koma, tá ið vit vaknaðu og vóru noydd at biðja okkum út úr songini! Gud sá tað fjallið, sum tú nú stendur frammanfyri, áðrenn
Tá kuldin kemur, plaga rottur ofta at søkja inn í sethús og úthús. Kommunan eigur rottueitur á goymslu. Um so er, at borgarar í kommununi ynskja rottueitur, kunnu teir venda sær til umsjónarmannin tlf. 735893.Víst verður eisini til heimasíðuna
Í komandi viku er jólaroynd. Royndin byrjar týsdagin 01.des., og er tí vanlig skúagongd mánadagin 30.nov.Við at klikkja á niðanfyristandandi pdf-fílur ella á myndirnar síggjast royndardagar og royndartíðir.Tey, ið hava støddfrøði fráfaring og enskt fráfaring klikkja á fíluna /
So er liðkappingin av og vit kunnu fegnast um, at venjingin hevur givið úrslit og at øll høvdu framgongd í tí, tey gjørdu. Alek var nøgdur við avrikunum og helt, at okkara fimleikarar stóðu seg væl.Takk til tykkum foreldur, sum
Mikudagin 25.11 kl. 16.00, verður eldraguðstænasta og altargongd í Vestmanna kirkju við Marjun í Kálvalíð. Aftaná guðstænastuna verður nátturði í kirkjukjallaranum. Tey ið ynskja bil, kunnu ringja til Jóan Magnus Olsen á tlf. 236101. Vestmanna Kirkja.
A.P. Møller – Mærsk hevur sambært Financial Times tikið seg úr tingingunum um at yvirtaka bingjureiðaríið Neptune Orient Lines. Singapore reiðaríið tingast nú bert við franska reiðaríið CMA CGM.Mærsk hevur ongantíð viljað gjørt viðmerkingar til samráðingarnar millum danska
Danski fiskimálaráðharrin, Eva Kjer Hansen, ger nú greitt, at tað verður als ikki góðtikið, um danskir fiskiskipareiðarar brúka strámenn til tess at kanna sær størri lut í kvotunum, enn teir eiga rætt til.Hon sigur samstundis, at hon í løtuni ikki
Hósdagin fekk ein av manningini á Lars Mærsk heiðursløn handaða fyri avrik sítt at bjarga einum frítíðarsiglara í illveðri. Altjóða sjóferðslustovnurin hjá ST, IMO, handaði heiðurslønina undan ársfundinum hjá IMO-ráðnum í London.IMO handaði heiðurslønir til fleiri sjóf
Árligu ABRSM próvtøkurnar byrja nú sunnudagin 22 nov.Umleið 125 næmingar taka hesar royndir, haravumleið 75 frá Tórshavnar Musikkskúla.
Vit hava tikið myndir í kavanum í morgun. Børnini hugnaðu sær óført. Myndirnar tala fyri seg:
Og hann hevur svarað mær: "Náði mín er tær nóg mikið; tí at mátturin verður fullkomin í máttloysi." Nógv heldur vil eg tí fegin rósa mær av máttloysi mínum, fyri at máttur Krists má taka sær búgv hjá mær.
2. Kor 12,9
"I don't know the key to success, but the key to failure is trying to please everybody." -Bill Cosby


text:
Nevndin í S&K felagnum á rundferð kring oyggjarnar 2015
23. Jun 2015
Nevndin í S K felagnum hevur haft kunningarfundir kring oyggjarnar. Nevndin var í Klaksvík, Runavík, Fuglafiri, Vágunum og í Suðuroy.S K felagið gjørdi ein...
les meir
Nevndarfundur verður fríggjadagin 22.5.2015 kl. 19.30
20. Mai 2015
Nevndarfundur verður fríggjadagin 22.5.2015Nevndin í S K felagnum møtist fríggjadagin til nevndarfund. Nú vit hava gjørt nýggjan lønarsáttmála við FAG, so fara vit at...
les meir
Nevndin í S&K felagnum hevur undirskriva lønaravtalu við FAG, ið er galdandi til 30.4.2017
22. Apr 2015
21.4.2015 undirskrivaði nevndin í S K og FAG eina avtalu um nýggjan 2 ára sáttmála, ið er galdandi til 30.4.2017Lønarkarmurin fyri 2015 er 1,98% er...
les meir
Nevndin hjá S&K felagnum á skeiði um starvsfólkarætt.
14. Apr 2015
Nevndin hjá S K felagnum var á skeiði umborð á Norrønu frá 6.4. - 9.4., har skeiðsevni var starvsfólkarættur. Skeiðhaldari var Páll Nielsen, sakførari. Við...
les meir
Aðalfundurin hjá S&K felagnum var 7 februar 2015
09. Feb 2015
Aðalfundrin hjá S K felagnum var leygardagin 7 februar 2015. Skráin var sambart lógum felagsins. Hettar var ein góður aðalfundur og m.a. var uppleggið...
les meir
Aðalfundur hjá S&K felagnum 2015
06. Feb 2015
Aðalfundurin hjá S K felagnum verður leygardagin 7. februar 2015 kl. 19:00 í húsinum hjá S K felagnum í Havn, Traðavegur 20.Skráin er sambart lógum...
les meir
Jólaheilsan
18. Des 2014
Nevndin í S K felagnum ynskir øllum sínum limum eini gleðilig jól og eitt gott nýggjár.Skrivstovan er stongd frá 22.12.2014 til og við 4.1.2015....
les meir
Nýggj og betur avtala við TRYGD um avsláttur
05. Des 2014
Nýggj avtala er gjørd við TRYGD um enn betur avsláttur uppá tryggingar frá TRYGD, ið kann koma heilt uppá 32,5%, fyri allar S K limir.Les...


text:
Atli Pætursson Dam
Atli Pætursson Dam (12. september 1932 - 7. februar 2005)[1] føddur og uppvaksin á Tvøroyri, búsitandi í Tórshavn seinastu árini av lívinum, var Føroya løgmaður árini 1970-1981, 1985-1989 og 1991-1993. Foreldur hansara vóru Sigrid Ragnhild f. Strøm, úr Trongisvági og Peter Mohr Dam av Tvøroyri. Hann var giftur við Oddvør Sólvá f. Hovgaard av Tvøroyri. Hann var útbúgvin Maskinverkfrøðingur í 1964. Hann varð valdur á Føroya Løgting í 1970 fyri Javnaðarflokkin í Suðuroyar valdømi. Hann varð valdur inn fyri Suðuroyar valdømi øll árini frá 1970 til 1990, tá hann stillaði upp fyri Suðurstreymoyar valdømi og varð valdur inn har og umboðaði Suðurstreymoy á Føroya Løgtingi árini 1990 - 1994. Hann var Føroya løgmaður fimm ferðir og fólkatingslimur frá 1987-88[2] og 1990-94. Hann tók seg aftur sum løgmaður 18. februar 1993 orsakað av fíggjarkreppuni og av heilsuávum. Marita Petersen tók við sum løgmaður eftir hann.
Hann var undirstjóri fyri Føroya Realkreditt frá 1981–1985 og aftur frá 1989 til hann doyði í 2005.
Eitt ið verður mett at vera tað størsta ið hann uppnáddi sum politikari, var tá ið hann megnaði at gera eina avtalu við táverandi danska forsætisráðharran Poul Schlutter, at Føroyar kundu yvirtaka undirgrundina og fingu øll rættindini til undirgrundina ið hoyrir til Føroyar. Yvirtøkan av undirgrundini fór fram í 1992.[3]
Tíðarlinja[rætta | rætta wikitekst]
- 1970 - 1994 Løgtingslimur.
- 1970 Landsstýrismaður
- 1970 - 1981 Løgmaður.
- 1981 - 1985 og frá januar 1989 til 2005 undirstjóri í Føroya Realkreditstovni (Færøernes Realkreditinstitut).
- 1985 - 1989 Løgmaður.
- 1987 - 1988 fólkatingslimur.
- 1989 - 1991 Nevndarsess í Norðurlandaráðnum.
- 1990 - 1994 Fólkatingslimur.
- 1991 - 1993 Løgmaður.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 265 (PDF-Download)
Andrass Samuelsen | Kristian Djurhuus | Peter Mohr Dam | Hákun Djurhuus | Peter Mohr Dam | Kristian Djurhuus | Atli Pætursson Dam | Pauli Ellefsen | Atli Pætursson Dam | Jógvan Sundstein | Atli Pætursson Dam | Marita Petersen | Edmund Joensen | Anfinn Kallsberg | Jóannes Eidesgaard | Kaj Leo Johannesen | Aksel V. Johannesen


text:
Menninir mistu annað stigið - kvinnurnar vunnu lættliga
Kyndilsmenn vóru munandi betur enn StÍF á Hálsi í gjár í 40 minuttir, og teir vóru eitt skifti á odda við seks málum. Men á undrunarverdan hátt tveittu teir síðsta korterið leiðsluna burtur við óneyvum álopsspæli og løkum verjuspæli, sum hevði við sær, at Mladen nærum onki tók í seinna hálvleiki. Í fyrra hálvleiki spældi hann annars sín besta hálvleik í ár. Kyndil mundi tapt seinastu løtuna, og tað hevði verið nærum ófyrigeviligt. Dysturin var er lærupengi um, at onki er nakrantíð avgjørt fyrr enn seinasta sekund - heldur ikki um eitt lið spælir væl í 40 minuttir. Dysturin endaði 25-25. Kvinnurnar vundu burtur úr VB, sum er í veruligari kreppu nú. Í fyrra hálvleiki gekk álopsspælið heldur seint, og trupult var at fáa VB nóg langt afturum, men í seinna hálvleiki var ongin ivi. Dysturin endaði 26-17. Kyndil kappast við VÍF og Neistan um finaluplássini, og næstu ferð stendur VÍF fyri tørni í Vestmanna - hjá bæði monnum og kvinnum.Les meira
Onnur tíðindi
Komandi tiltøk
Venjingar í Kyndli fyri tey allar yngstu
Á hesi plakatini sæst, nær tey allar yngstu venja hondbólt í Kyndli. Verið vælkomin! Vit byrja 3. desember! ...Les meira
Musical Dance Night á Hálsi 25. oktober
Leygarkvøldið 25. oktober frá kl. 23.00 til 04.00 skipar Kyndil aftur fyri dansitiltakinum Musical Dance Night, sum í fjør savnaði millum 800 og 900 f ...Les meira
Kunning
Stuðlar
Kyndil
Kyndil varð stovnað 10. mars í 1956.
Felagið hevur vunnið 30 meistaraheitir í bestu mansdeildini og seks í bestu kvinnudeildini. Í 2014 vunnu kvinnurnar greipuna og menninir steypakappingina.
Í yngru deildunum hevur felagið vunnið hópin av FM-heitum og steypafinalum. Tilsamans hevur Kyndil vunnið 41 steyp bara síðan 2010. Tað er met.
Felagið leggur hvørt ár dent á at hava dugnaligar venjarar, ið læra spælararnar at spæla góðan hondbólt.
Vilt tú royna teg, so kom í Kyndil! Her ganga vinnaraandi, lærdómur og samanhald hond í hond!


text:
1963
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- Hvalbiartunnilin millum Tvøroyri og Hvalba er liðugur. Tunnilin er fyrsti vegtunnil í Føroyum.
- 1. juli - Vága floghavn letur fyri fyrstu ferð upp fyri vanligari flogferðslu. Fyrsta flogferð er tó 17. juli.
- 7. juli - Christianskirkjan í Klaksvík varð vígd.
- 17. juli - Fyrsta flogferð flygur um Vága floghavn, síðani hann opnaði 1. juli.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Útgávur hetta árið[rætta | rætta wikitekst]
Please Please Me (The Beatles). With the Beatles (The Beatles).
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 10. apríl - Mark Oliver Everett, amerikanskur tónleikari.
- 9. august - Whitney Houston, amerikonsk songkvinna og sjónleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 23. januar - Józef Gosławski, polskur myndahøggari
- 10. oktober - Édith Piaf


text:
1977
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Føroyska fiskimarkið verður flutt út á 200 fjórðingar.
- 17. september - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens fyri Fagurbókmentir verður latin Alexandur Kristiansen og fyri Yrkisbókmentir verður hon latin Jeffrei Henriksen.
- 2. november - SMS læt upp.
- Leynatunnilin verður latin upp.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 4. januar - Teitur Lassen
- 6. mars - Giorgos Karagounis
- 14. mars - Ida Corr
- 17. desember - Sámal Matras Kristiansen, samfelagsfrøðingur
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- Olave Baden-Powell, gift við Robert Baden-Powell og eins og hann aktiv innan skótarørsluna.


text:
Runavík
Runavík er ein bygd í Eysturoynni. Runavík er yngsta bygd við Skálafjørðin, fyrstu húsini vóru bygd í 1916. Bygdarnavnið Runavík varð alment tikið í brúk í 1938. Í løtuni (2013) búgva 513 fólk í Runavík. Í Runavík er ítróttarøkið, fótbóltsvøllur og ítróttarhøll. Nýggi barnagarðurin á Mýrunum liggur í einum sera náttúruvøkrum umhvørvi við útsýni yvir Toftavatn. Í sama umhvørvi liggur Heimið á Mýrunum. Eysturoyar Ellis- og Røktarheim er eisini í Runavík. Ellisheimið er nýliga útbygt. Við Løkin í Runavík er gomul kornmylla bygd av nýggjum. Økið er sera vakurt og liggur beint við Hotel Runavík.
Í Runavík er eitt virkið ítróttarfelag – NSÍ, sum stendur fyri Nes Sóknar Ítróttarfelag.


text:
Matador (sjónvarpsrøð)
Matador er ein donsk sjónvarpsrøð í 24 pørtum, framleidd 1978-1981. Røðin er instruerað av Erik Balling eftir hugskotið hjá Lise Nørgaard, sum saman við Paul Hammerich, Karen Smith og Jens Louis Petersen skrivaði handritið, meðan teknarin Arne Ungermann stóð fyri teimum løttu vignettirnar, sum innleiða og enda hvønn av teimum 24 pørtunum. Tónleikatemaðið í sjónvarpsrøðini er komponerað av Bent Fabricius-Bjerre.
Røðin fylgir lívinum í einum donskum landsbýi í tíðarskeiðnum 1929-1947. Høvðusperónurin Mads Andersen-Skjern kemur í 1929 sum handilsreisandi til tann statiónsbýin Korsbæk. Hann leggur skjótt til merkis, at vinnulívið í býnum er støðgað upp, so hann fer í holt við at lata upp ein klædnahandil, sum vinnur kappingina við hin higartil einasta handilin av hasum slagnum í býnum, Damernes Magasin.
Sjónvarpsrøði teknar eina fína mynd av tíðini undir kreppuni í 1930-árunum og av Danmark undir týsku hersetingini. Síggjarin fylgir lívinum hjá famijunum og røðin gevur samstundis eina vælrakta tíðarmynd. Íblásturin frá eitt nú tí ensku sjónvarpsrøðini Upstairs, downstairs (danska heitið var: Herskab og tjenestefolk) er týðulugur, men Matador sjónvarpsrøðin er álíkavæl sera donsk í sínum úttrykki og gjørdist serliga væleydnað orsakað av frálíkum framførslum av fleiri av bestu sjónleikarunum í Danmark. Fleiri av teimum leikandi mugu í dag, fleiri ár seinni, enn finna seg í at verða sett í samband við tann leiklut, ið tey spældu í Matador.
Røðin er blivin ein danskur klassikari og ein av bestu eydnaðu sjónvarpsrøðunum hjá Danmarks Radio nakrantíð. Sjónvarpsrøðin var frumsýnd í Danmark hin 11. november 1978, og tann seinasti parturin var vístur í 1981, men síðan tað seinastu sýningina, so hevur røðin verið at sæð hesi árini (1. partur er byrjaður hesi árini): í 1984, 1989, 1997, 1998, 2006 og 2012. Tá røðin varð endursend í 1986 varð ein einkultur partur sæddur af 3,6 milliónum síggjarum, sum tá var tað hægsta síggjaratal sum nakrantíð er mált í Danmark. Sjálvt tá tann sætta endursendingin var víst í 2006/2007, tá DR ikki longur var tann einasta danska sjónvarpskanalin, var tað álíkavæl yvir ein millión ið hugdi eftir hvørjum parti. Røðin er seld til fleiri onnur lond, og harumframt kom øll røðin út á 12 DVD filmar í2001, og í byrjanini av 2011 vóru yvir 3 milliónir eintøk seld, og tað ger Matador til mest selda DVD í Danmark nakrantíð.
Eisini í Føroyum hevur Matador verið víst fleiri ferðir, og eisini her hevur sjóvarpsrøðin verið vælumtókt.
Innihaldsyvirlit
Tey leikandi[rætta | rætta wikitekst]
Yvirlit yvir teir einstaku partarnar í Matador[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Per Kuskner, Matador - mennesker, myter og minder, People's Press, 2011. ISBN 978-87-7108-450-4.
- Søren Pind. Lise Nørgaard. Et portræt. 2005.
- Lise Nørgaard, Et liv med Matador, DR, 2003 (2. udgave 2007). ISBN 978-87-7680-308-7.


text:
17. juli
17. juli er dagur 198 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 199 um skotár er). 167 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1762 - Jekaterina II (Katarina hin stóra) verður keisarinda í Russlandi eftir Pjotr III verður dripin.
- 1918 - Nicholas II keisari av Russlandi verður myrdur, saman við konu síni og fimm børnum av bolsjevikum í Yekaterinburg, Russlandi.
- 1918 - RMS Carpathia, skipið ið bjargaði 705 yvirlivandi frá RMS Titanic, verður søkt uttanfyri Írland av týskum kavbáti. 5 fólk lata lív.
- 1945 - Seinni heimsbardagi: Teir tríggir høvuðsleiðaranir hjá "teimum sameindu", Winston Churchill, Harry S. Truman og Joseph Stalin, møtast í týska býnum Potsdam at avgera framtíðina hjá yvirvunna Týsklandi.
- 1948 - Suðurkoreanska grunnlógin verður kunngjørd.
- 1955 - Disneyland verður latið upp av Walt Disney í Anaheim, Kalifornia, USA
- 1975 - Eitt amerikanskt Apollorúmdarfar og eitt sovjetiskt Sojus binda seg saman í ringrás um jørðina. Hetta er fyrstu ferð rúmdarfør frá tveimum ymsum londum binda seg upp á henda hátt
- 1975 - Eysturtimor verður innlimað sum 27. landslutur í Indonesia
- 1979 - Forsetin í Nikaragua Anastasio Somoza Debayle sigur frá sær og flýggjar til Miami, Florida, USA
- 2012 - Fýra monnum eydnast at klatra upp á toppin á Trøllkonufingri, ið er ein 313 metrar høgur drangur. Teir fýra eru: Herman Eysturoy, Absalon Eysturoy, Aksel Poulsen og Bjartur Lamhauge. Tríggir aðrir eru eisini við á túrinum, men koma ikki heilt upp á toppin, teir eru: Heini Hátún, Hjálmar Hátún og ein dani.
- 2014 – Malaysia Airlines Flight 17, ið er ein Boeing 777, brotlendir nær við markið av Ukrainu og Russlandi. Staðfest verður at flogfarið er skotið niður. Øll 298 fólkini umborð lata lív.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1674 - Isaac Watts, enskt sálmaskald (d. 1748)
- 1899 - James Cagney, írskur-amerikanskur sjónleikari (d. 1986)
- 1901 - Bruno Jasieński, pólskur yrkjari (d. 1938)
- 1912 - Art Linkletter, kanadiskur sjónvarpsvertur (d. 2010)
- 1918 - Carlos Manuel Arana Osorio, forseti í Guatemala (d. 2003)
- 1920 - Juan Antonio Samaranch, forseti í Altjóða Olymipsku Leikanevndini (d. 2010)
- 1935 - Donald Sutherland, kanadiskur sjónleikari
- 1940 - Hans Jacob Debes, føroyskur søgufrøðingur (d. 2003)
- 1947 - Camilla, hertuginda í Cornwall
- 1947 - Dorthe Kollo, danskur sangari
- 1952 - David Hasselhoff, amerikanskur sjónleikari og tónleikari
- 1954 - Angela Merkel, Samveldiskanslari i Tysklandi
- 1958 - Anne Dorthe Michelsen, danskur sangari (Tøsedrengene)
- 1972 - Jaap Stam, niðurlendskur fótbóltsspælari
- 1974 - Claudio López, uruguayskur fótbóltsspælari
- 1978 - Line Daugaard, danskur hondbóltsspælari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1790 - Adam Smith, skotskur búskaparfrøðingur (f. 1723)
- 1959 - Billie Holiday, amerianskur djasssangari (f. 1915)
- 2005 - Sir Edward Heath, bretskur forsætismálaráðharri (f. 1916)


text:
Vestari Áarbakki
Vestari Áarbakki (arábiskt: الضفة الغربية, aḍ-Ḍiffä l-Ġarbīyä, hebraiskt: יהודה ושומרון, Yehuda VeShomron) er arabiski parturin av fyrrverandi Palestina/Cis-Jordania (Vestur-Jordania) ið varð lutaður av ST til jødar og arábar í 1948.[tørvar keldu] Síðan 6-daga kríggið í 1967 hevur Vestari Áarbakki verið hersettur av Ísrael.[tørvar keldu] Vestari Áarbakki er landaøkini, sum í bíbliuni verða nevnd Judea og Samária.
Í eldri døgum (m.a. av summum krossfarum) vórðu heitini, Cis-Jordania (heiman Jordaná) og Trans-Jordania (handan Jordaná), nýtt um núverandi Ísrael/Palestina og Jordan.


text:
Sinterklaas
Sinterklaas [sɪntər'klaːs] (ella meira formelt Sint Nicolaas ella Sint Nikolaas; Saint Nicolas á fronskum; Sankt Nikolaus á týskum) er ein siðsøguligur (traditionellur) vetrarferiu figurur ið enn verður hátíðarhildin í Niðurlondum (Hálandi) og Belgia, og eisini í franska Flandern og Artois. Hann er eisini vælkendur í teim fyrrverandi hálendsku hjálondunum, eitt nú Aruba, Surinam, Curaçao, Bonaire og Indonesia. Hann er høvuðs upphavskeldan til norðuramerikanska jólamannin Santa Claus, og harvið eisini til føroyska jólamannin vit kenna í dag.
Hóast hann vanliga verður nevndur Sinterklaas (Santa Niklas ella Santa Klávus), er hann eisini kendur sum De Goedheiligman (Tann góði heilagmaðurin), Sint Nicolaas [sɪnt 'nikolaːs] (Sankta Niklas) ella bara sum De Sint (Halgimennið).
Hann verður hátíðarhildin Niklasarmessuaftan (5. desember) í Niðurlondum (Hálandi) ella Niklasarmessumorgun (6. desember) í Belgia og norður Frankaríki. Upprunaliga var hátíðarhaldið hildið fyri sjálvan navnadagin hjá Sankta Niklasi – ið er verndarhalgimenni hjá m.ø. børnum, sjómonnum, og býnum Amsterdam. At hetta er ein rómversk-katólsk hátíð sæst av landafrøðiligu útbreiðsluni av hesum hátíðarhaldi, og á biskupsheitinum hjá Sint Nicholas.
Nærskyldir figurar eru eisini kendir í týskmælta partinum av Europa og økjum ið søguliga hava verið fyri týskari ávirkan, íroknað Sveis (Samichlaus), Týskland og Eysturríki (Sankt Nikolaus); økið Suður Tyrol í Italia; Nord-Pas de Calais, Alsace og Lorraine í Frankaríki – eins og í Luksemburg (De Kleeschen), pørtum av Miðeuropa og á Balkan.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyri-kristna Europa[rætta | rætta wikitekst]
Ymsar líkheitir eru drignar fram, millum halgisøguna um Sinterklaas og karakterin Óðin, høvuðsgudin hjá teim heidnu germansku fólkunum í norður- og vestur Europa áðrenn kristnanina. Av tí at summir tættir í Sinterklaas hátíðarhaldinum onki hava við kristindómin at gera, eru ástøði (teoriir) frammi um at hesi eru av heidnum uppruna, og stava frá økjum har germansk fólk vórðu kristnaði, men tó varðveittu tættir av teirra upprunaligu siðvenju, ið nú yvirliva í nýmótans myndan av Sinterklaas. Ikki-kristnir tættir í Sinterklaas, ið kunnu vera av heidnum uppruna:
• Sinterklaas ríðir á húsatekjunum á sínum hvíta hesti ið hevur ymisk nøvn, Óðin ríður á luftini á sínum gráa hesti Sleipni
• Sinterklaas ber stav og hevur skálkaligar hjálparar við svørtum andlitum; Óðin hevur spjót og svartar ravnar sum eyðkenni.
Miðøldin[rætta | rætta wikitekst]
Upprunaliga var Sinterklaas hátíðin hildin navnadagin 6 desember, nevndur Niklasarmessa, til minnis um Santa Nikolaus frá Myra (270-242), verndarhalgimenni hjá børnum. Sankta Niklas var ein grikskur biskupur í Myra í Lykia Í núverandi Turkalandi. Í 1087 vórðu leivdirnar av honum loyniliga fluttar til Bari í landsynnings Italia; av hesum er hann eisini kendur sum Nikolaos av Bari. Bari gjørdist seinni partur av spanska Kongsdømið Napoli, tí hann varð hertikin av Alfonso V av Aragon í 1442. Býurin gjørdist soleiðis partur av Kongsdøminum Aragon og seinni av Spania, fram til 18’du øld. Av tí at leivdirnar av Sankta Niklas vóru í Bari (ið sostatt tá var ein spanskur býur), vil siðsøgan (traditiónin) vera við at Sankta Niklas er úr Spania, og hevur ein svartan knekt (hjálpara) avmyndaður sum ein Morisco (móriskur trúarskiftingur). Sankta Niklas er vælkendur í spania sum verndarhalgimenni hjá sjómonnum, helst tí er tað, at Sankta Niklas kemur úr Spania til Niðurlond í einum dampskipi. Sankta Niklas gjørdist víðagitin um alt Europa. Tann Vesturrómverska katólska kirkjan gjørdi navnadag hansara til ein kirkjuligan halgidag. Í norður Frankaríki gjørdist hann verndarhalgimenni hjá skúlabørnum ið tá í mestan mun gingu í kirkjuskúlar. Tann fólksliga hátíðin kyknaði eisini upp í miðøldini. Í fyrstuni valdu næmingarnir ein ið skuldi vera ”biskupur” á Niklasarmessu, ið skuldi ráða fram til 28. desember (Innocents Day – Barnadagin). Stundum spældu tey hendingur frá lívi biskupsins og tá hátíðarhaldið kom út á gøturnar, gjørdist tað so við og við lívligari.
Sinterklaas fær hjálp frá nógvum skálkaligum hjálparum við svørtum andlitum og íklæddir litrík mórisk klæðir. Hesir hjálparar verða róptir ’Zwarte Pieten’ (Svartir Piddar). Í miðøldini var Zwarte Piet eitt heiti fyri ’tað ónda’. Hóast karakterurin Svarti Piddi seinni fekk álagdan rasurelateraðar eginleikar, so var upprunin ein óndur figurur. Gott og ónt spæla ein týdningarmiklan leiklut í hátíðarhaldinum á Niklasarmessu; tað góða verður lønt við góðum, tað ónda verður revsað. Harav tvíleikin har sami halgi maður er bæði eitt halgimenni og ein kátur devul.
Niklasarmessuhátíðin var bæði eitt høvi til at hjálpa teim fátæku, við at koyra pengar í skógvar teirra (ið seinni bleiv til at koyra gávur í skógvar hjá børnum) og hinvegin ein ótálmað fest, lík karnivali, har fólk fór í kostumir (leikbúnar) og kollveltu gerandisdagin og drukku seg full.
16’da og 17’da øld[rætta | rætta wikitekst]
Eftir at teir 17 hálendsku landslutirnir høvdu gjørt uppreistur móti Spanska heimsveldinum (Imperiinum), avgjørdu calvinistiskir valdsharrar og prestar at banna hátíðarhaldinum av halgimenninum Niklasi. Lýðveldið av Sameindu Landslutunum bleiv offisielt eitt protestantiskt land eftir reformatiónina, og tess stjórnir bannaðu almennum hátíðum. Suðurøkið var tó verandi katólskt, og fólkið har suðri, saman við katólskum studentum í Amsterdam mótmæltu. Stjórnin bakkaði og loyvdi hátíðarhaldinum treytað av at tað varð hildið innanfyri familjuna.
19’da øld[rætta | rætta wikitekst]
Í 19’du øld kom Sinterklaas aftur í ljósmála, hesaferð sum eitt meira verðsligt (sekulert) halgimenni. Tann nýmótans siðvenjan við Sinterklaashaldinum sum ein barnafest varð væl og virðiliga staðfest við myndprýddu barnabókini Sint Nicolaas en zijn knecht (Sankta Niklas og hjálpari hansara), skrivað í 1850 av læraranum Jan Schenkman (1806–1863). Summi siga at hann var tann ið kom við myndini av hvussu Sinterklaas leggur gávur við kaminuna, og ríður yvir húsatekjum á gráum hesti, og hvussu hann kemur úr Spania við dampskipi, helst tí at hann søguliga eisini er høvuðs verndarhalgimenni hjá sjómonnum. Schenkman kom eisini við sanginum Zie ginds komt de stoomboot ("Hygg har yviri kemur dampskipið"), ið enn er vælumtóktur í Niðurlondum. Ein líknandi siður hevur tikið seg upp í Føroyum har jólamenn nú koma til landið við føroyskari slupp.
Í Schenkman’sa útgávu vórðu miðaldar argaligu devlarnir, ið seinni broyttust til eysturlendskar ella móriskar hjálparar, fyrstu ferð avmyndaðir sum ein svartur afrikanari róptur Zwarte Piet (Svarti Piddi). Hann er ein nekaradrongur ið fylgist við Sinterklaas og hjálpir honum á ferðini (helst íkomið av hálendsku royndunum sum hjálandaveldi, ella av mórisku hertøkuna av katólska høvuðslandinum Spania). Upprunaliga hevði Sinterklaas bara ein hjálpara, ið varð nevdur fleiri ymisk nøvn. ”Piet(er)” navnið ið nú verður nýtt, kann sporast aftur til eina bók frá 1891.
Seinni veraldarbardagi[rætta | rætta wikitekst]
Undir krígnum tá Niðurlond vóru hersett av týskarum, kom Sinterklaas ikki bert fyri at ugga børnini, men tey vaksnu við. Nógvir av siðbundnu Sinterklaas rímunum skrivaðar í hesum tíðarskeiði, snúðu seg um samtíðar hendingar. T.d. bleiv bretska flogvápnið RAF ofta lovprísað, og givið leiklutin sum Sinterklaas ið kastaði gávur niður yvir Niðurlond, men bumbur (revsing) niður yvir Týskland.
Upprunaliga hevði Sinterklaas bara fylgi av einum (onkuntíð tveimum) Zwarte Pieten, men beint eftir frígeringina av Niðurlondum, skipaðu kanadiskir hermenn fyri eini Sinterklaasfest við nógvum Zwarte Pieten, og síðan hevur hetta verið siðvenjan, har hvør Pieti vanliga hevur sína seruppgávu.
20’da og 21’da øld[rætta | rætta wikitekst]
Sinterklaas (Sankta Niklas) verður hvørt ár hátíðarhildin í Niðurlondum á Niklasarmessu 5 og 6 desember, m.a. við skrúðgongu har Sinterklaas (hálendski Koma Sinterklaas’ar til ymsu býirnar er vorðin ein stórhending og verður send í almenna sjónvarpinum. Nógv fólk lata seg í sum Zwarte Pieten í ymsum býum kring Niðurlond. Vanliga verða andlit teirra litaði svørt, tí Zwarte Piet er ein spanskur (móriskur) hjálpari hjá Sinterklaas (hóast summi fólk siga at Zwarte Piet upprunaliga var ein trælur ið Sinterklaas leyskeypti, og sum tøkk fyri tað, var hann verandi hjá Sinterklaas sum hansara hjálpari). Í dag verður forkláringin uppá svarta andlitið stundum meira politiskt korrekt søgd at vera ”frá svartari sót”, tí Piddi noyðist at klúgva gjøgnum skorsteinin fyri at lata gávurnar.
Í Niðurlondum gjørdist Niklasmessuaftan 5 desember, meginhøvið til at geva gávur í jólatíðini. Kvøldið verður kallað Sinterklaasavond ella Pakjesavond. Hálensk og belgisk børn seta vanliga ein skógv framman fyri kaminuna frá tí at Sinterklaas kemur til niðurlondini, vanliga í triðju viku í november. Tey singja Sinterklaassangir og fara síðan í song. Vanliga verður ein gularót og/ella hoyggj, eitt súrepli o.l. løgd í skógvin, sum gáva til hestin hjá Sinterklaas. Næsta morgun er gularótin vekk og børnini finna góðgæti ella smáar gávur í sínum skógvi. Børnini koyra eisini tekningar tið tey hava gjørt til Sinterklaas í skógvin. Í húsum har ongin kamina og eldstaður er, verður skógvur settur við bakdyrnar; forkláringin er at Sinterklaas hevur ein lykil ið passar í øll lyklarhol. Um kvøldi 5. desember ”pakjesavond” (pakkaaftan) koma størstu gávupakkarnir, ella man finnur ein lepa ið greiður frá hvar í húsinum Zwarte Piet hevur krógvað gávurnar í einum hessian sekki. Hjá summum familjum er tað ein granni ið bankar á dyrnar og letur sekkin standa uttanfyri til børnini at finna. Tá gávurnar eru funnar, verða tær lagdar í stovuna, sum vanligt er við jólagávum eisini. 6. desember fer Sinterklaas avstað aftur uttan nakað hóvasták, og festin er liðug.
Í Belgia mugu børnini bíða til um morgunin 6 desember at fáa gávurnar, og her er Sinterklaas mett sum ein barnafest nærum burturav, ið tekur plássið hjá jólunum til gávugeving til børnini, so leingi tey búgva heima. Eisini er vanligt, at tá børn skulu avleggja suttuna, so verður suttan koyrd í skógvin, til Sinterklaas at goyma, og so er suttan skift út við sjokolátu næsta morgun.
Í Hálandi er tað tó ikki óvanligt at geva (smáar) gávur til vaksin eisini, á sama hátt sum til børnini; oftast fylgir tó ein yrking við í gávuni til tey vaksnu. Hetta verður rópt eitt ’surprise’. Yrkingin skal helst bera uppá rím, og kann begynna soleiðis:
"Sinterklaas zat te denken,
wat hij nou Wolfmann zou schenken"
á føroyskum:
"Sinterklaas mundi teinkja
hvat hann Wolfmanni kundi skeinkja".
Tá børnini gerast gomul nokk til at finna útav ”loyndarmálinum við Sinterklaas” (hann finst ikki í veruleikanum), skifta summar familjur til jólaaftan ella jóladag til gávugeving
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Sinterklaas[rætta | rætta wikitekst]
Sinterklaas er ein eldri, hábærsligur og álvarsamur maður, hvíthærdur við síðum skeggi. Hann er ílatin síðan reyðan kappa ella messuakul uttaná siðbundnari hvítari messustúku og viðhvørt reyðari skikkju, íklæðir seg reyða biskupshúgvu og ber gyltan bispastav, ein langan siðbundnan fjallstav við skrýddum krúllutum knappi, í hendi og ber eisini ring við rubinreyðum steini. Hann ber eisini ta stóru Sankta Niklas bókina ið sigur frá hvussu hvørt einstakt barn hevur háttað (skikkað) sær í árinum sum fór. Vanliga ríður hann á gráum hesti.
Zwarte Piet[rætta | rætta wikitekst]
Ein Zwarte Piet (Svarti Piddi, fleirtal Zwarte Pieten) er ein tænari hjá Sinterklaas, vanliga ein unglingi við svørtum andliti og svørtum krúllutum hári, ílatin sum ein ørindadrongur frá 17’du øld, í litríkum búna, ofta við blondukraga, og ílatin fjøðurskrýdda húgvu. Sinterklaas og hansara Svarti Piddi bera vanliga ein sekk ið inniheldur góðgæti fyri skikkilig børn og ein ’roe’, ein skorsteinskust gjørdan av pílagreinum, ið verður brúktur at fleingja óskikkilig børn við. Summir eldri Sinterklaassangir siga frá óskikkiligum børnum ið vórðu koyrd í sekkin og tikin við aftur til Spania. Svørtu Piddarnir tveita góðgæti runt, ein siðvenja ið ætlandi stavar frá søguni um Sankta Niklas ið bjargaði trimum gentum frá skøkjulevnaði við at tveita gullmyntir ígjøgnum vindeygað hjá teimum um náttina, fyri at gjalda skuld pápa teirra.
Ymsar frágreiðingar eru um upprunan til hesar hjálparir. Elsta frágreiðingin er at hjálparnir ímynda báðar ravnarnar Hugin og Munin ið góvu Óðini boð um hvat fyrifórst í heiminum. Í seinni frágreiðingum ímynda hjálparnir ein uppgávusinnaðan devul. Devilin hevur tapt fyri antin Óðini ella hjálpara hansara Nørva, svarti faðirin at náttini. Nørvi er vanliga avmyndaður við sama birkistavi (hálendskt ”roe”) sum Zwarte Piet.
Einn onnur meira nýmótans frágreiðing er at Sankta Niklas fríðaði ein etiopiskan træladrong nevndur ’Pieter’ (av Sankta Pætur) á einum marknaði í Myra, og drongurin var so takksamur, at hann avgjørdi at vera verandi hjá Sankta Niklasi sum hansara hjálpari. Svørtu Piddarnir hava umleið sama samband við tann hálendska Sankta Niklas ið vættrarnar hava við amerikanska Santa Claus (jólamannin). Sambært søgnini hevur halgimennið ein Pidda til hvørt høvi, tað eru siglingarpiddar (”wegwijspiet”) at halda kósina hjá dampskipinum frá Spania til Niðurlond, og kringir Piddar at klúgva uppá tekjurnar at koyra gávurnar niður gjøgnum skorsteinin, ella klúgva niður gjøgnum sjálva kaminuna, o.s.fr.
Við floyminum av útlendskum innflytarum til Niðurlond, ið byrjaði seinast í 1950’unum, er Zwarte Piet vorðin rasistiskur hjá summum. Nú á døgum eru Zwarte Pieten vorðnir meira nýmótans hjálparar, og foreldur fortelja ofta teirra børnum, at Piddarnir hava svørt andlit, tí teir klúgva niður í skitnar sótutar skorsteinar. Men henda nýggja variatiónin av siðvenjuni er blivin kritiserað av útlagnum og lokalum fólki sum verandi ein ”krógvisøga” (cover story) tí hon forklárar ikki tað krúlluta, svarta hárið og stóru reyðu varrarnar. Árið 2011 var ”Minnigarhald trælahaldsins” í Niðurlondum, og kyndi hetta uppaftur meir undir mótsetningarnar og mótmælini móti Zwarte Piet.
Koma (ankoma) og uppruni[rætta | rætta wikitekst]
Vanliga kemur Sinterklaas til Niðurlond á hvørjum ári um miðan november (vanliga ein leygardag) við dampskipi úr Spania. Summi halda at gávurnar ið hava samband við heilagmannin, mandarin appelsinurnar, førdi við sær miskiljingina at Sankta Niklas kom úr Spanina. Hetta ástøðið (teoriin) samsvarar við eina hálendska yrking ið varð niðurskrivað í New York í 1810:
Hálendskt
Sinterklaas, goedheiligman!
Trek uwe beste tabberd an,
Reis daar mee naar Amsterdam,
Van Amsterdam naar Spanje,
Daar Appelen van Oranje,
Daar Appelen van granaten,
Die rollen door de straten.
Føroyskt
Sankta Niklas góði heilagmann
Legg á skikkju best tú kann
Far harvið til Amsterdam
Frá Amsterdam til Spania
Har súrepli frá Orania
Har súrepli av granatum
Frítt rulla eftir strætum
Hesin tekstur ið var á einum smáriti ið John Pintard gav út í New York í 1810, er elsta keldan ið forbindur Spania við Sinterklaas. Pintard ynskti at fáa St. Nicholas (Sankta Niklas) til verndarhalgimenni hjá býnum New York, og vónaði at seta í gongd eina Sinterklassfest í býnum. Sannsýnligvís fekk hann hjálp frá lokala hálendska samfelagnum í New York, ið góvu honum hálendsku útgávuna av yrkingini. Strengt tikið sigur yrkingin ikki at Sinterklaas kemur úr Spania, men at hann noyðist at fara til Spania eftir appelsinum (oranjum) og granatsúreplum. So leinkið ímillum Sinterklaas og Spania gongur gjøgnum appelsinir, ein vælumtókt frukt í 19’du øld. Seinni hvarv sambandið við appelsinirnar, go Spania gjørdist heimlandið hjá honum.
Við komuna (ankomuna) er skrúðgonga har Sinterklaas 'marsjerar' gjøgnum gøturnar á gráa hesti sínum amerigo, heilsaður vælkomin av syngjandi børnum. Í Belgia eitur hesturin Slecht Weer Vandaag, ið merkir Ringt veður í dag’. Henda hending verður send beinleiðis í almennum sjónvarpi í Niðurlondum og Belgia. Hjálparar hansara, Svørtu Piddarnir, tveita góðgæti og smáar, rundar, ingiferskakulíknandi smákakur, antin ”kruidnoten” ella ”pepernoten” inn í mannamúgvuna. Børnini syngja siðvandar Sinterklaassangir. Sinterklaas vitjar skúlar, sjúkrahús og sølumiðstøðir. Eftir hesa komu (ankomu) hátíðarhalda allir býir ið hava eina dokk (ella atløgubryggju), teirra egna "intocht van Sinterklaas" (koman hjá Sinterklaas). Lokalu komurnar verða vanliga hildnar seinni sama leygardag sum almenna koman, sunnudagin eftir, ella næst viskuskiftið eftir almenna hátíðarhaldið. Á støðum har ið bátur ikki kann koma, kemur Sinterklaas við toki, á hestbaki, ella enntá rossavogni ella fire truck.
Sinterklaas, Santa Claus, og jólini[rætta | rætta wikitekst]
Sinterklaas er grundarlagið undir norðuramerikanska figurinum Santa Claus, og sostatt eisini føroyska jólamanninum. Tað sigst at undir frælsisstríðnum endurskaptu íbúgvarnir í New York, ein fyrrverandi hálendsk koloni New Amsterdam, teirra Sinterklaas siðvenju, tí Sankta Nicholas var ein ímynd av hálendsku (ikki-ensku) fortíðina hjá býnum. Navnið Santa Claus kemur ætlandi av einum eldri hálendskum Sinter Klaas. Tó, so var Saint Nicholas Society ikki stovnað fyrr enn í 1835, næstan eina hálva øld eftir frælsisstríðið. Hóast hálendska siðvenjan við Sinterklaas helst hvarv í New York, so kom St.Nicholas framaftur í bókini A History of New York, har rithøvundurin, Washington Irving, í dreymi letur St. Nicholas sveimar omanfyri trætoppunum í einum flúgvandi vogni – eitt uppfinnilsi, ið onnur seinni brúktu til Santa Claus. Hesin Santa Claus, kom aftur - frítikin fyri biskupstignina og kirkjubandið – via Ongland og seinni Týskland, til restina av Europa, sum ’jólamaðurin’.
Undir trúbótini (reformatiónini) í 16’du og 17’du øld í Europa, broyttu nógvir protestantar gávugeva frá Sinterklaas til ’Kristusbarnið’ (Christkindl). Í tráð við hetta, bleiv dagurin har gávur vórðu givnar, fluttur frá 5. ella 6. desember, til jólaaftan.
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Sinterklaasjournaal á hálendskum
- Søgan um Santa Niklas og Jólamannin á donskum
- Søgan um Santa Niklas og Jólamannin á enskum


text:
Eiturkoppur
Eiturkoppur (frøðiheiti: Araneae) er lítið áttaføtt kykt. Nógvir gera sær nót at veiða flugur. Eiturkoppur eru liðadýr; men ikki skordýr - teir hava átta bein og eru spunarar. Leivdir av dýrum, sum líkjast eiturkoppum, eru funnar úr devontíðini, tá ið fyrstu skordýrini krupu upp á land. Fyrstu veruligu eiturkopparnir eru úr koltíðini (300-290 m.á.s.), til dømis Grephorus. Eiturkopparnir eru lítið broyttir, síðan teir vórðu til. Sum eiturkoppasløgini nú á døgum hevði Grephorus spunavørtir, og úr teimum kemur silkievni, ið storknar til tráð. Av hesum tráði verður spunnið lokkanetið, sum flugur og onnur skordýr renna seg í. Næstan allir eiturkoppar eru etrandi. Kanska er tað tí, at so nógv ræðast teir. Av teimum 35 000 sløgunum, sum eru til, eru bert umleið 30 vandamikil fyri okkum – og tey sløgini eru ikki í Føroyum. Teir vandamiklastu eru brasiliansku fuglaeiturkopparnir. Teir sníkja seg ofta inn í hús og krógva seg í myrkum krókum. Kanska í einum skógvi ella í einum skápi. Teir eru skild í nógvum ólukkum á hvørjum ári.
Purluthærda tarantellan er stór sum manshond.


text:
Fruktir
Fruktir hava verið dyrkaðar í øldir, og nú á døgum verða fleiri mió. tons dyrkað um árið. Summar fruktir nevna vit misvísandi grønmeti, til dømis graskar og grønt pipar. Í báðum hesum fruktunum eru nógv fræ. Vit nevna ofta rabarbur frukt, hóast vit bara nýta leggin. Allar blómuplantur, frá lítla spógvagrasinum til stóra eikitræið, hava einaferð verið lítið fræ. Í frænum er føðsla til nýggju gróðrarplantuna. Fruktin er ílatið, har fræini liggja vard, til tey eru búgvin og kunnu verða spjadd við vindi ella dýrum. Bananir, appelsinir, melónir, tomatir og nøtir eru dømi um fruktir. Sólber, appelsinir og aðrar fruktir eru sunn føði, tí tær hava í sær nøgd av C-vitamin, ið er alneyðug fyri heilsuna. Nøt er ein turr frukt við hørðum fræskali og hevur eittans fræ. Eikifruktin akarn, bókafruktin aldin og heslifruktin heslinøt eru nøtir. Valnøt er av røttum steinfrukt og paranøt fræ. Steinfruktir eru sevjumiklar, ektaðar fruktir eins og ber. Men mótsett berum hava tær ikki mong fræ, men harðan stein, sum fræið liggur í. Kirsuber, blommur og kokusnøtir eru dømi um steinfruktir. Rossaber eru samansettar steinfruktir.
Tað, vit eta av súreplinum, er sjálvur blómubotnurin. Súrepli er tí óektað frukt. Frægoymslan er inni í holdinum og er full av fræum. Perur og tyrniber eru vaksin á sama hátt. Tey verða nevnd kjarnafruktir. Fruktir verða nevndar eftir tí partinum í blómuni, ið búnast til høvuðspartin í fruktini. Ein ektað frukt búnast av kvennpørtunum, men í einari óektaðari frukt eru aðrir partar í blómuni eisini, til dømis blómubotnurin.


text:
Nýggjastu tíðindini
Melda til tíðindabræv
Tíðindi - 5. mars 2013
FSF hevur sett Ingun Hansen í starv sum hjálparvenjara hjá A-landsliðnum við kvinnum
Fótbóltssamband Føroya og Ingun Hansen hava gjørt avtalu, ið inniber, at strandakvinnan verður hjálparvenjari hjá A-landsliðnum við kvinnum, tá føroysku kvinnurnar í døgunum 4. til 9. apríl fara til Litava at lutaka í HM-undankappingini.
Umframt Litava, eru Montenegro og Georgia eisini í bólki saman við Føroyum.
Á seinasta styrkislistanum hjá FIFA, vóru Føroyar á 72. plássi, sjey pláss frammanfyri Litava, meðan Montenegro og Georgia eru á einum deildum 131. plássi á FIFA-listanum.
Tvey lið fara víðari úr bólkinum, ið síðani aftur skulu lutaka í eini undankapping, sum verður skipað eftir sama leisti sum við A-landsliðnum við monnum.
HM-endaspælið fyri kvinnur verður í Kanada í 2015.


text:
Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens
Virðisløn, ið Tórshavnar Býráð letur á hvørjum ári. Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens hevur verið latin síðani 1958.
Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens verður latin trimum fólkum, ið verða hildin at hava bókmentaligt og mentanarligt virði. Virðisløn verður latin fyri fagurbókmentaligt verk, fyri yrkisbókmentaligt verk, og fyri annað mentanaravrik. Hetta seinasta er t.d. bygdasøgur, endurminningar og verk um myndlist ella tónlist. Tær kunnu eisini latast fólki, sum verður mett at hava avrikað nógv fyri føroyska mentan á móðurmálinum.
Upphæddin verður ásett av Tórshavnar Býrað. Ein fimmmannanevnd ætlar um og ger av hvør ella hvørji, ið virðisløn skulu fáa. Tórshavnar Býráð velur tríggjar limir í nevndina, Rithøvundafelag Føroya ein og Fróðskaparsetur Føroya ein.
Tað er treyt, at virðislønarverdu verkini eru skrivað á føroyskum máli. Hava føroyskir rithøvundar skrivað og givið út á útlendskum máli, eiga tær at verða týddar, áðrenn tær koma til umrøðu í virðislønarnevndini. Virðislønir fyri fagrar bókmentir og yrkisbókmentir kunnu bert latast fyri verk, sum eru útgivin.
Virðislønirnar verða latnar 17. september, sum er føðingardagur M. A. Jacobsens. Býráðsformaðurin handar vanliga vanliga teimum virðisløntu virðislønina saman við skrivi frá fimmmannanevndini, har tilskilað er, hvørji verk, virðislønirnar eru givnar fyri, og hvat nevndin metti gjørdi verkini virðislønarverd. Á sama hátíðarhaldi verður eisini Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs handað.
Innihaldsyvirlit
Hesi hava fingið Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens gjøgnum árini[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn 1969[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn 1969 vórðu hesar mentanarvirðislønir latnar:
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ BBS.fo, Nicolina Jensen Beder - Virðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir 2011
- ↑ Samfundet-Sverrige-Faroarna.se, Nominerad till Nordiska rådets litteraturpris
- ↑ FaroeNature.net
- ↑ http://aktuelt.fo/grein/vida_besti_rithovundur
- ↑ BBS.fo, Birgar Johannessen - Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir 2009
- ↑ BBS.fo, Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð og Oddfríður Marni Rasmussen - Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens fyri mentanaravrik 2009