text:
Krøkja av leinkjuni
Jesus gjørdi tað heilt greitt fyri lærusveinum Sínum, at “Hann er vegurin, sannleikin og lívið” (Johs.14,6). Hann er einasti vegurin til Faðirin. Og sannføring okkara og skylda mótvegis Honum endar í kærleika og lýdni – og leiðir til eitt ævigt heim í Himlinum.
Kristina, sum hevði sett sær fyri at kanna Skriftirnar, kom við hesari niðurstøðu: “Jesus doyði fyri øll menniskju, sjálvt teir vandamiklastu syndararnar. Tann størsti brotsmaður ella –kvinna, sum kemur til Hansara í trúgv, tekur Harrin Jesus ímóti við opnum ørmum”.
“Í longri tíð hevur Jesus bankað á hjartadyr mínar. Í fluttari merking vóru hjartadyr mínar opnar. Eg trúði, men eg hevði ikki loyst trygdarketuna. Eg vildi ikki geva lív mítt í hendur Hansara”.
Kristina visti, at hetta var ikki rætt, og hon kendi á sær, at Gud tvingaði hana til at taka eina avgerð.“Eg boygdi knø míni frammanfyri Honum og opnaði hjartadyrnar uppá víðan vegg”. Hon krøkti av
Ein sannur fylgisveinur Jesusar ger tað, sum Hann gevur boð um – uttan trygdarleinkju ella sniðgøtur. Einki avlagt lítið rúm í lívinum fyri okkum sjálvi. Ongar loyniligar syndir.
Um tú - eins og Kristina - higartil hevur hildið teg aftur við at geva teg yvir til Gud, so er tíð hjá tær nú til at krøkja av leinkjuna. Lat alt fyrivarni fara og opna hjarta títt og uppliv gleðina av einum lýdnum sambandi við Frelsara tín Jesus Kristus.
Umsett úr “Our Daily Bread”
Mikkjal á Bergi


c: text/html

text:
Stakskeið heystið 2018
Føroyamálsdeildin
Talan er um skeið, ið eru partur av BA- og MA-útbúgvingunum.
Skeiðini í heyst eru hesi á BA, har treytirnar fyri upptøku er:
- Studenturin skal hava staðið fyrra part av BA í føroyskum ella samsvarandi. Til ber eisini at taka skeiðið sum stakskeið við øðrum fortreytum (víst verður til galdandi námsskipan).
1355.18 Purisma 10 ECTS
1356.18 Realisma og poesi í ritverkinum hjá Heðini Brú 10 ECTS
1357.18 ‘Blue North’. Ímyndir um norð í norðuratlantiskum skaldsøgum 10 ECTS
1358.18 Ættarnavnafrøði 10 ECTS
og á MA, har treytirnar fyri upptøku er:
- Studenturin skal hava staðið BA í føroyskum ella samsvarandi. Til ber eisini at taka skeiðið sum stakskeið við øðrum fortreytum (víst verður til galdandi námsskipan).
1455.18 Purisma 10 ECTS
1456.18 Realisma og poesi í ritverkinum hjá Heðini Brú 10 ECTS
1457.18 ‘Blue North’. Ímyndir um norð í norðuratlantiskum skaldsøgum 10 ECTS
1458.18 Ættarnavnafrøði 10 ECTS
Tilmelding fer fram við at útfylla umsóknarblaðið, ið fæst HER.
Umsókn og skjøl skulu sendast til lestur[at]setur.fo.
Umsóknarfreistin er 10. august 2018.
Tímatalvur, ið vísa nær og hvar undirvísingin er, finnast HER.
Onnur skeið:
1750.17 Diplomskeið í føroyskum (7,5 ECTS)
Tilmelding fer fram við at útfylla umsóknarblaðið, ið fæst HER.
Nærri kunning um skeiðið sæst HER.
Umsókn og skjøl skulu sendast til lestur[at]setur.fo.
Umsóknarfreistin er 20. august 2018.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Innflutningur, keyp og handfarin av spreingievnum
Innflutningur
Innflutningur av spreingievni og útbúnaði v.m. kann bert fara fram við loyvi frá Arbeiðs- og brunaeftirlitinum. Arbeiðs- og brunaeftirlitið leggur hald á spreingievni sum er innflutt uttan loyvi.
Keyp
Marknaðarføring, keyp ella søla av spreingievni v.m. og útbúnaði, kann bert fara fram við loyvi frá Arbeiðs- og brunaeftirlitinum, og eftir tilmæli frá Løgregluni. Sí oyðublað
Seljarin skal minst einaferð hvønn mánað lata Arbeiðs- og brunaeftirlitinum upplýsingar um seld spreingievni.
Handfaring
Handfaring av spreingievni og útinnan av spreingiarbeiði kann bert fara fram við loyvi frá Arbeiðs- og brunaeftirlitinum.
Spreingiarbeiði skal fara fram undir leiðslu av einum spreingimeistara.
Spreingimeistarin skal tryggja, at spreingiarbeiðið verður útint á tryggan hátt, eftir ásetingunum í lógini ella eftir ásetingum, givnar við heimild í lógini.
Spreingimeistarin skal vera á staðnum, meðan gjørt verður klárt til spreinging og meðan sprongt verður. Eftir spreinging skal spreingimeistarin tryggja, at allar løðingar eru brostnar.
Útgerð og annar útbúnaður at nýta í sambandi við spreingiarbeiði skal verða kannaður av eigaranum og spreingimeistaranum hvørja ferð, hesi verða nýtt.
Fyri at fáa tey loyvi til at virka sum spreingimeistari, skal umsókn latast til Arbeiðs- og brunaeftirlitið. Umsøkjarin hevur nøktandi kunnleika um spreingievni og kunnleika til at útinna spreingiarbeiði.


text: So er Svimjisamband Føroya farið undir árliga rundtúrin til føroysku svimjifeløgini, sum í ár byrjaði við at vitja Fuglafjarðar Svimjifelag í Mentanarhúsinum í Fuglafirði. Prátað var serliga um tað at so nógvir svimjarar gevast um 12 ára aldur, og um vit tí onkunsvegna kunnu gera tað meira áhugavert fyri hesar aldursbólkar. Støðan tykist annars heilt góð í Fuglafirði, har tey høvdu góða uppmøting til aðalfundin herfyri, og eru væl fyri við lívbjarging og undirvísing í merkjaskipanini. Sum heilt ein fínur fundir; í morgin er tað so Ægir í Klaksvík.


text:
Nú var heystferia fyri stuttum. Hetta opnaði fyri møguleikanum at hyggja eftir nøkrum góðum filmum. So eg fór í Imperial at hyggja eftir the Martian. Um tú býr í Keypmannahavn og skalt í biograf, vil eg viðmæla tær at fara í Imperial. Tað er ein fantastiskur biografur, men back to business.
Eg fór at hyggja eftir nýggja filminum hjá Ridley Scott. Er tað nakar ið kemur til huga, tá tosað verður um filmar sum fyriganga í rúmdini, má Ridley Scott vera fyrsta navnið (ella næsta, um tað var Stanley Kubrick tú hugsaði um). Ikki bara hevur hann gjørt Alien og Prometheus, men Blade Runner, Thelma & Louise, American Gangster, Black Hawk Down, Body of Lies og Hannibal. Maðurin er eitt geni, um tú spyr meg í hvørtfall. Tað sigur seg sjálvt, at hann kann fortelja dramatiskar søgur og gera episkar rúmdarfilmar, um aliens. Hesaferð hevur hann so droppað aliens (Tað fáa vit meir av í Prometheus 2) og fortelur í staðin eina dramatiska rúmdarsøgu um ein man strandaðan á Mars. Hygg líka eftir trailarinum.
Innihald
Mark Watney(Matt Damon) er við á einari mannaðari missión á Mars, men verður eftirlatin, tí hann verður hildin at vera deyður, tá tey í einum stormi mugu venda aftur móti jørðini. Nú má Mark yvirliva við teimum ratiónunum, ið eru eftir, royna at grøða sær meiri mat og finna ein máta at fáa samband jørðina, so Nasa kann hjálpa honum av Mars aftur. Klaustrofobiskt? Ja. Spennandi? Hell yeah!
Samandráttur
The Martian var eitt genialt upplivilsi. Tað serliga var nemliga mátin Ridley Scott dugir at fortelja søgur uppá. Tað er nógv sum hendir, bæði stuttligt og álvarsligt. Eg sat ofta við einum ræðuligum følilsi av, hetta kann bara ganga galið, og tað gjørdi tað eisini, maðurin er jú strandaður á Mars. Harafturímóti vóru fleiri lættar og stuttligar løtur, har Mark roynir at finna eina loysn at fáa samband við jørðina og at yvirliva við teimum fáu amboðunum hann hevur. Tað er ikki lætt at fara inn í detaljur, tá eg ikki vil “spoila” nakað av søguni.
Eitt annað eg vil nevna, er tónleikurin. Tað serliga við tónleiki í hesum filminum? tað er diskotónleikur. Onki 2001: A Space Odyssey symfoni tónleikur, men disko. Hetta er tí, at av einum av teimum fáu tingunum Mark hevur eftir á Mars, er ein telda við diskotónleiki.
Far avstað og hygg eftir the Martian. Hann er spennandi og stuttligur. Hetta er ein ektaður “on the edge of your seat” filmur. The Martian er Robinson Crusoe á Mars (Fakta: Tað er eisini ein filmur frá 1964. Hygg bara her)
Eg gevi the Martian 5/6 sofum:
Er tað filmar um rúmdina tú hevur hug at hyggja eftir, viðmæli eg Interstellar, Moon, Gravity, Elysium(eisini við Matt Damon), the Fifth Element, Wall-E og listin gongur víðari og víðari. Alien Filmarnar, har Ridley Scott eisini hevur gjørt tann fyrsta, kunnu eisini viðmælast.


text:
Træ
Øll træ vindeygu og træ hurðar verða framleidd úr kjarnutræ. Træ fyri lívið! Les meiri her á viðhefta fíli nevndur "Kjarnutræ".
Trævindeygað er klassikarin, sum við sjarmu, hugna og stíli heldur í nógv ár. Fyri at tú kanst fáa røttu vindeyguni til heimið, verða Storm trævindeygu framleidd í júst tí máti og sniði, tú vilt hava. Sama um talan er um topphongd, síðuhongd, topstýrd ella við føstum karmi og við sprossum ella ei. Fleiri av okkara kundum vilja hava ymsar loysnir í sama húsi. Hesir sera ymisku eginleikar kunnu saktans verða settir saman í sama karmi, tá ið fleiri vindeygu verða sett saman.
Storm trævindeygu eru umfatað av 10 ára trygdini, sum vit veita øllum okkara kundum.
Kjarnutrae.pdf Kjarnutræ
Traevindeygu urval.pdf Trævindeygu úrvæl


text: Havi sitið og hugt eftir árligu Nýggjárskonsertini hjá Føroya Symfoniorkesturi, sum Sjónvarpið sendi úr Norðurlandahúsinum, við løgmanni og mentamálaráðharra fremst fyri. Frálíkt tiltak, eins og undanfarin ár, nú orkestrið hevur 30 ár á baki. Til lukku. Ein aldur, sum Norðurlandahúsið røkkur 8. mai í ár. Havi huga at nevna vertin, Finnur Koba, sum slapp at royna seg í nýggjum høpi, alla tíðini á kantinum, um at detta niður í millum tað vónleyst smædna, og so tað beint frammaná freka. Tað klæðir honum. Minnir meg á Frændur, tá teir komu fram. Tá helt eg veruliga at teir høvdu eina innbygda distansu og vóru ein parodi yvir tað, teir sungu um. Akkurát sum norsku deLillos í sanginum Sveve over Byen. Ein sangur, sum alla tíðina er á eggini, um at brotna og tó stendur eftir, heilskapaður og hugfangandi, beint á eggini. Henda undarliga dualisma skapar eina fascinatión, sum dregur og stoytir, og tí skapar dýpd og hongur við í minninum. Eftir nýggjárskonsertina vísti Sjónvarpið Con Man-konsertina við Høgna Lisberg. Her var fascinatiónin víðkað til magiska realismu millum ein ungan Neil Young á heiðini, stórbýarlarmandi Beastie Boys og so unga leirvíkingin, sum er púra sín egin. Ein shamanur, ið trampar í gólvið og ákallar forniskar rútmur. Halgadoy hetta er gott. Minni væl dámar mær allar teir leflandi politikarar, sum á Facebook í kvøld brúktu mentanina sum bringuprýði. Uttan at rætta hond frá síðu restina av mentanarárinum, hálova teir nú hesum framførslum. Bíligt. Men hvat ger tað? Teir skulu vera vælkomnir. Okkara útinnandi listafólk og tolnu mentanararbeiðarar eru so stinn, egin og lívseig, at tað er eitt feitt, hvat løgtingsins limir siga og gera. Tíðin hevur víst, at teimum loysir seg ikki at rokna við. Tí tað er ikki úr politiskum skuffum og grunnum at føroyska listin sprettir. Tað er bara úr egnum huga og áræði - ja, og so við altjóða sambondum eisini. Heimurin stendur opin fyri tykkum. Og tað uttan almennar føroyskar duraopnarar. Men minnist til at vit eru bara 50.000 sálir. Aftastir standa politikarnir og fremstu eru tit. Tit eiga framtíðina. Koyrið á í nýggja árinum!


text:
Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinna hevur valt hækka játtanin til heimleys við 2 mió. kr. í sambandi við ætlanina um at skipa eitt serligt bútilboð í Klaksvík.
Í ”Tilmælinum til tænastupolitikk”, sum varð handað landsstýriskvinnuni í januar 2017, verður víst á, at lívskorini hjá borgarum í Føroyum, sum fáa bútilboð til heimleys, sambært Almannaverkinum, eru bøtt munandi, síðani heimild varð fingin at veita stuðul til hesi bútilboð. Karmarnir sum sjálvbodnir felagsskapir geva, eru góðir og viðurskiftini eru blivin meira skipaði.
Í nógv ár hava Frelsunarherurin og Blái Krossur fingið stuðul til at reka serlig bútilboð og eru hesi bútilboð staðsett í Tórshavn. Frelsunarherurin hevur eitt herberg, har pláss er fyri 11 fastbúgvandi búfólkum og umframt 4 náttarplássum. Blái Krossur hevur eitt forsorgarheim har pláss er fyri 8 mannfólkum.
Í Norðoyggjum hevur sjálvbodni felagsskapurin Solo Deo Gloria arbeitt við eini ætlan at stovnseta og reka eitt umsorgarnarheim í Klaksvík við plássum fyri 8 borgarum. Henda ætlan er treytað av, at felagsskapurin fær stuðul frá stuðulsjáttanini til heimleys.
Landsstýriskvinnan hevur valt at hækka stuðulsjáttanina til heimleys í sambandi við hesa ætlanina.
Tað er Almannaverkið í umsitur stuðulin til fyriskipanir fyri heimleys, og avgreiðir umsóknirnar.


text:
Guðrið Hansdóttir er eitt av nógvu góðu tónleikanøvnunum, ið er sprotin úr ríka tónleikalívinum í høvuðsstaðnum. Og sum vant eru tað bólkar úr størstu kommununi, ið teljast millum mest spennandi nøvnini á Summar Festivalinum.
Seinastu 10 árini hevur Guðrið Hansdóttir verið millum virknastu føroysku songkvinnurnar. Hon hevur givið fimm soloútgávur út, umframt at hon hevur givið út í bólkinum Byrta. Eisini hevur Guðrið spælt óteljandi konsertir heima og burturi.
– Hesi árini hava verið sera góð og stuttlig. Tað týdningarmesta við at gera tónleik og spæla konsertir, er at hava tað stuttligt, sigur Guðrið Hansdóttir.
Leygardagin spælir hon aftur á Summar Festivalinum, har hon hevur havt nakrar frálíkar framførslur gjøgnum árini.
– Tað feita við Summar Festivalurin er, at tað er altíð nógv fólk, og stemningurin er sera góður. Fólk eru við upp á tað, sigur Guðrið Hansdóttir.
Omanfyri ber til at síggja video-samrøðu við Guðrið Hansdóttir:


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Hava avhoyrt bilføraran
Maðurin, sum koyrdi treylaran, sum fór oman av vegnum í Søldarfirði seinnapartin mikudagin, er nú avhoyrdur.
Óhappið hendi, tá treylarin, maðurin koyrdi, fór yvir í vinstru akbreyt, har ein annar stórur lastbilur kom koyrandi.
Treylarin, sum fór útav, bar við lastbilin og fór síðani oman av vegnum í ein garð, bara fimm metrar frá einum sethúsum.
Bingjan og vognurin vórðu tikin upp mikukvøldið.
Sjálvur bilurin varð tikin upp í gjárkvøldið.
Tað arbeiðið vardi góðar tveir tímar.
Sí eisini


text:
12. Nov 2014
Norska Parkinsonfelagið hevur lagt tveir filmar út, har tey hava gjørt skjult kamera um hvussu fólk reagera....
19. Sep 2014
Parkinsonfelagið í Danmark lýsir við áhugaverdum tiltøkum
17. Sep 2014
Stand still átak.Fyri at vísa á, at parkinsonsjúkan ikki bert snýr seg um at ristast, hevur danska 'Parkinsonforeningen' framleitt ein film um non-motorisku árinini. Niðnafyri her kanst tú síggja filmin í føroyskari útgávu. ...
17. Sep 2014
EPDA sum er samstarvsfelagsskapurin hjá parkinsonfeløgum í Evropa staðfestir í kanning at viðgerðir og umstøður hjá parkinson sjúklingum eru als ikki á nøktandi støði.
16. Sep 2014
Kanningar vísa at 40% av teimum sum hava parkinson eisini stríðast við tunglindi. Týðandi boðskapurin er at slík sjúkueyðkenni kunnu viðgerast.LES MEIRA HER ...
15. Sep 2014
PARKINSON ER EIN NERVALAGSSJÚKA, SUM OFTAST SÆST HJÁ TILKOMNUM OG ELDRI FÓLKI, MEN EISINI KANN RAKA YNGRI FÓLK. Í Føroyum hava umleið 100 fólk parkinsonsjúkuna.Sí faldara pdf niðanfyri ...
13. Sep 2014
Anette hevur havt Parkinson síðan 2000 og varð í januar 2014 løgd undir skurð og við nýggju DBS viðgerðini upplivdi hon eina sera stóra broyting
31. Aug 2014
Nogle af de patienter, der har Parkinsons sygdom i svær grad, og hvor den medicinske behandling ikke længere virker, som den skal, kan have gavn af særlig avanceret operation, kaldet deep brain stimulation (DBS), på dansk: dyb hjernestimulation.


text:
Ilt eyga vil einki gott síggja
Tað undraði meg og fleiri við mær at lesa grein, sum Gunvá við Keldu, býráðslimur, skrivaði í vikuni, har hon longu í yvirskriftini kemur til tað løgnu niðurstøðu, at skúlabyggingin ikki er byrjað.
Klaksvíkar býráð er í løtuni í ferð við ein søguliga, stóra skúlabygging á Skúlatrøð. Ovari skúlagarður er um at verða liðugur, advokathúsini eru niðurtikin, sjóhitaleiðingarnar eru lagdar ígjøgnum økið, byggiplássið er skipað, jørðarbeiðið er komið væl áleiðis, herundir útgrevsturin fyri skúlan og sunnara partin av skúlagarðinum, eitt stórt hol er grivið ímillum skúlarnar, tøknirúmið til hitaverkið verður eisini gjørt nú. Stutt sagt, er fremjingin av sjálvari byggingini á Skúlatrøð sjónliga farin í gongd.
Henda sjónliga rokan gjørdi, at nevndir og býráð stutt áðrenn ársskiftið viðgjørdu ta avbjóðing, sum byrjaða skúlabyggingin er fyri ferðsluna kring skúlan … men mitt í øllum hesum kemur ein býráðslimur við grein, har boðskapurin er: “Skúlabyggingin ikki byrjað!”
Borgarstjórin kom beinanvegin við einum skilagóðum og greiðum svari, har hann vísti øllum hesum undarliga álopi aftur.
Trivnaðarnevndin Børn & Ung varðar, vegna býráðið, av fólkaskúlanum, og sum nevndarformaður kenni eg tað sum mína skyldu eisini at svara og vísa aftur hesum leysu pástandum frá býráðsliminum.
Ein fólkaræðislig tilgongd
Frágreiðingin til hesa løgnu útmelding fær ikki verið onnur enn tann, at býráðslimurin hevur fingið valfepur og sær av hesi orsøk ikki tað, sum øll onnur síggja, nevniliga at skúlabyggingin á Skúlatrøð er byrjað.
Her mugu vit minnast til, at áðrenn henda søguliga stóra skúlabygging kundi fara í gongd, er eitt ómetaliga týdningarmikið fyrireikingararbeiði gjørt í tøttum samstarvi millum allar avvarðandi myndugleikar og ikki minst í góðum samstarvi við Mentamálaráðið.
Í februar 2014 samtykti býráðið eina tilgongd fram ímóti hesi skúlabygging, og síðani hava vit, í tráð við løgdu ætlanina, arbeitt miðvíst við skúlanum í Klaksvík.
Fyrsta málið var at samtykkja framtíðar bygnaðin fyri fólkaskúlarnar í Klaksvík, har ein breiður meiriluti í býráðnum samtykti, at vit í framtíðini skulu hava ein samanlagdan fólkaskúla í Klaksvík, skipaður í fleiri eindir við hvør sínari námsfrøðiligari leiðslu.
Næsta stigið var at fyrireika byggingina, og eg má siga, at tað var ómetaliga spennandi og læruríkt at vera formaður í byggibólkinum. Limirnir góvu, tóku og spardu seg ikki, og burturúr kom eitt tilmæli, ið einans hevur fingið rósur við á vegnum.
Alt hetta er farið fram í eini fólkaræðisligari og opnari tilgongd við luttøku av skúlaleiðslum, skúlastýrum, læraraumboðum, býráðsumsiting og politiskum umboðum fyri bæði meiriluta og minniluta í býráðnum, samstundis sum fundir og hoyringar hava verið við umboð fyri ymsu fakbólkarnar í skúlanum og við foreldur.
Latið okkum heldur savna enn spjaða og bróta niður
Slíkar tilgongdir krevja hegni, handalag og opinleika av okkum, sum á ymsan hátt varða av hesi stóru og spennandi verkætlan, og ikki minst er tørvur á einum savnandi hugburði, og tað er júst hetta, sum eg tíverri sakni frá býráðsliminum, sum nú í sjálvdrátti brádliga trínur á pallin við ábreiðslum og betrivitan.
Her kann eg hóskandi nevna, at eg hevði tann framíhjárætt seinasta fríggjakvøld at luttaka í einum tiltaki í sambandi við ein stóran samansjóðingardag fyri øll starvsfólkini á Skúlatrøð. Hugaligt var har at síggja, hvussu jaligan hugburð hesi fólk vístu til ta tilgongd, sum nú er í gongd, hóast tær avbjóðandi og til tíðir truplu umstøður, sum tey mugu virka undir, nú so nógv verður broytt og bygt á teirra dagliga arbeiðsplássi á Skúlatrøð.
Tíðarætlanin er púra greið: Fyrsta byggistig á Skúlatrøð skal standa liðugt til skúlaársbyrjan 2018, sama um býráðslimurin roynir at sáa iva um hetta við sínum illgitandi lesarabrævi, sum bert kann skaða og sáa mistreysti í eini tíð, har vit øll hava tørv á júst tí øvugta.
Sama hvussu Gunvá við Keldu, býráðslimur, roynir at snara hesum, so er skúlabyggingin á Skúlatrøð nú farin ítøkiliga í gongd. Eitt søguligt framstig fyri skúlaskapin í Klaksvíkar kommunu, sum undanfarin býráð ikki hava megnað at framt í verki. Eg eri ræddur fyri, at hetta er orsøkin til, at býráðslimurin ikki megnar at fegnast saman við restini av kommununi, men heldur roynir at leita við lykt eftir feilum.
Latið okkum heldur taka lógvatak og sláa manngarð um okkara børn og ungu, og har er verkætlanin á Skúlatrøð ein týðandi grundarsteinur í tí varða, sum vit eru í ferð við at laða her í Klaksvíkar kommunu, og har vit í felag framtíðartryggja skúlaskapin í fleiri áratíggjur


text:
Wednesday, September 17, 2008
Frá veiðusamfelag til vitanarsamfelag III
Eftir Elin Heinesen, stjóra í SamViti
Høvuðsvinna okkara er í kreppu, og tosað verður tí um víðagitna triðja beinið, sum skal bjarga búskapinum. Men hvussu skapa vit betri fortreytir fyri menning av verandi vinnu og fyri ørðum lønandi vinnum? Tiltrúgvin til møguleikarnar tykist ikki stór. “Tað ber ikki til!” verður ofta tikið til. Men júst hesin hugburður er helst størsta forðingin. Vit hava brúk fyri at fokusera á møguleikar og suksessøgur, heldur enn á forðingar og at grenja um gongdina og hvønnannan.
Skulu vit skapa betri grundarlag fyri neyðugari vinnumenning og búskaparvøkstri, mugu vit tora at siga: Jú, tað ber til! Tað ber til við at hugsa øðrvísi og lata upp fyri at síggja møguleikar aðrastaðni, enn vit fyrr hava sæð teir. Hvussu ber tað til, at New Zealand kann selja seyðakjøt og Thailand kann selja rækjur í Føroyum? Lond, sum liggja hinumegin knøttin! Hvat duga tey, sum vit ikki duga?
Hetta eiga vit at læra av. Eisini kunnu vit læra av, hvussu lond, vit samanlíkna okkum við, t.d. hava samantvinnað handilsliga og mentanarliga fatan í nógv størri mun enn vit. Og vit kunnu læra av, hvussu onnur við stórum viðburði hava dugað at ment vitanar- og upplivingarsamfelagið ígjøgnum fokus á nýskapan, nýhugsan, tøkniligt knowhow og vørumenning.
Samstarv flytir okkum inn í nýggja búskapin
Fyrst mugu vit flyta fokus. Fremstu kappingarneytar okkara eru ikki at finna innanfyri landoddarnar, men eru útlendskar fyritøkur. Heldur enn at brúka orku uppá óneyðuga dýra innanhýsis kapping, eiga vit at vera opin fyri jaligum og fordómsfríum samskifti innanhýsis í føroyskari vinnu, millum tað almenna og vinnuna, og millum føroyingar og áhugapartar uttanlands – og ganga saman um at náa málum, øll hava felags áhuga í.
Ein møguleiki er at semjast um heildarætlanir fyri ymisku vinnurnar, ið skulu tryggja, at politiska skipanin ikki leggur óneyðugar løgfrøðiligar, handilsligar og aðrar forðingar í vegin, og at vinnan ikki leggur óneyðugar forðingar fyri sær sjálvari, men heldur samstarvar, har samstarv er møguligt til gagns fyri allar partar. Hetta samstarvið er alneyðugt, um vit veruliga skulu flyta okkum inn í nýggja búskapin.
Vilja vit ganga nýggjar leiðir, og vilja vit samstarva og netverka eisini tvørtur um siðbundin mørk og tvørtur um landamørk, har tað ber til, standa vit nógv sterkari úteftir. Soleiðis tryggja vit eisini nýskapandi og virðisøkjandi kreftum bestu umstøður, so enn fleiri og fjølbroyttari virðisskapandi fólk dragast at hesum landi.
Mugu leggja dent á vakstrar- og útflutningsvinnu
Men til tess at náa hesum máli má nógv størri fokus vera á vakstrar- og útflutningsvinnu – serliga á at menna handils-, tænastu-, vitanar-, ferða- og upplivingarvinnu (vinnur, sum við altjóða heitum eru: BornGlobal og/ella BornCreative), tí tað er har, vit hava stórar møguleikar fyri víðkan. Tað er har akademisku førleikarnir veruliga gera mun. Og tað er har framtíðar møguleikarnir fyri búskaparvøkstri liggja. Tað er ikki løtuverk, men eru vit framsíggin og proaktiv, økja vit okkara tjansir at skapa ein væl sterkari búskap, enn vit hava í dag.
Einki er til hindurs fyri, at eisini vit kunnu gera okkara vitan, okkara mentan og okkara umhvørvi til eitt jarnbrot fyri vøkstur og menning her á landi, og harvið skapa fyrimyndarligan gróðrarbotn fyri framtøk, ið skapa áhuga út um landamørk og vøkstur fyri samfelagið sum heild. Her er vitanar- og upplivingarbúskapurin (herundir t.d. ferðavinna) ein hóskandi vegur at ganga hjá okkum í Føroyum, tí her hava vit kanska betri kort á hondini enn tey flestu, um vit bara duga at brúka tey. Fyrimunurin við vitanar- og upplivingarbúskapinum er, at vit kunnu framleiða vørur, sum eru eindømi, og sum ikki kunnu hópframleiðast – serliga tá upplivingarnar er tengdar at landinum, vit búgva í.
Framtíðin liggur í nichuvørum
Siðbundna vinnan og ídnaðurin liggur í blóðugari kapping við onnur, sum framleiða nøkurlunda somu vørur nógv bíligari, og steðgar meira ella minni upp í løtuni. Meðan vinnur, ið framleiða virðisskapandi vitan, unikkar vørur, tænastur og upplivingar, eru í stórum vøkstri. Tí er tað av serstakliga stórum týdningi, at vit byrja at fokusera á, hvat vit kunnu framleiða av øðrvísi, serstøkum vørum og tænastum – ítøkiligum sum óítøkiligum virðum. Samstundis mugu vit duga at gagnnýta øll, sum kunnu geva sítt ískoyti til nýggja búskapin – til vørumenning og til munadygga marknaðarføring. Vit mugu bjóða bestu og mest nýskapandi arbeiðsmegini bestu møguleikarnar fyri at liva og virka her á landi. Til ber at byrja tíðliga við t.d. at bjóða lesandi praktikkpláss í føroyskum fyritøkum, har tey kunnu loysa viðkomandi vinnuligar uppgávur.
Føroyskar vørur og tænastur umboða nichur á altjóða marknaðinum, sum hava góðan møguleika at vekja ans millum partar av altjóða keyparaskaranum. Her ræður um at gera rættar íløgur, og vita, hvar íløgurnar gera størsta munin. Tvs. málrætta vørumenning og marknaðarføring til úrvaldar marknaðir og málbólkar á ein hátt, sum bindir saman vørunnar uppruna og trúvirði við fatanina fyri tørvinum í tí serstaka marknaðinum, har vøran skal seljast.
Hjáútvinsla ein góður møguleiki
Vit hava eina siðbundna fiskivinnu, sum als ikki brúkar allar teir møguleikar, sum liggja í rávøruni – fiskinum. T.d. er Danmark størsta insulinútflytandi landið í heiminum í dag, tí danir dugdu at menna nýggjar møguleikar burturúr hjáútvinsluni frá teirra umfatandi siðbundu svínaframleiðslu. Soleiðis eiga eisini at liggja aðrir – kanska stórir – møguleikar í okkara høvuðsvinnu, sum vit bara kunnu fáa eyga á, um vit tora at hugsa og gera tingini eitt sindur øðrvísi, enn vit plaga.
Summi eru gingin undan við nýhugsan, so heilt eiðasør eru vit ikki. Men vit eiga at gera væl meira burtur úr hesum. Kunnu vit t.d. fáa meira burtur úr fiskalivur ella fiskaskræðu? Kunnu vit fáa meira orku burturúr vindi, aldum og streymi, sum vit hava so ríkiligt av? Liggja ótroyttir møguleikar í upplivingar- og ferðavinnu? Her má gransking og íløgur til fyri at skapa fortreytir fyri vørumenning og dyrkan av nýggjum marknaðum.
Meira beinrakin marknaðarføring
Tørvur er á at gera føroyskar vørur og tænastur sjónligari og lættari tilgeingiligar á altjóða marknaðinum tey røttu støðini – serstakliga umvegis internetið, tí internetið er ein alráðandi miðil, sum kollveltir heimsmarknaðin í løtuni. Tað er blivið meira ómakaleyst enn nakrantíð hjá fólki at leita sær vitan um vørur – og at bíleggja og keypa tær, hóast tær verða framleiddar hinumegin knøttin. Hetta hevur rættiliga sett ferð á alheimsgerðina. Keyp og søla fer í stórliga vaksandi mun meira og meira fram ímillum smærri eindir – peer to peer – sum kunnu liggja nógvar túsund kilometrar burtur frá hvørjum øðrum. Tað ger ikki mun. Hetta er eitt nýtt atferðarmynstur á marknaðinum, sum veruliga kann koma okkum, sum eru so smá, til fyrimuns.
Her mugu vit finna fram til, hvussu vit t.d. kunnu gera okkum galdandi á einum alheimsmarknað, har kappingin er beinhørð og harðnar alt meira, jú fleiri brúka internetið. Tað er hesari avbjóðing, vit mugu møta. Hvussu raka vit rætt, og hvussu eydnast vit við einari marknaðarføring, sum kann skapa kensluna av samleika og samkenning – tvs. inspirera fólk til at hugsa: “Hetta er ‘cool’ fyri meg at keypa”?
Hvussu hugtaka vit onnur?
Um vit vilja økja okkara umsetning, mugu vit duga at spinna vørur okkara inn í søgur, sum fáa fólk til at tilleggja vørunum meira týdning ella meira virði, enn vøran í sær sjálvum ítøkiliga hevur, og soleiðis geva vørunum ein samleika, sum ger, at tær verða lagdar merki til og kendar aftur. T.d. at lýsa vørurnar í einum samleikaskapandi og/ella sniðgevingarligum høpi á ein slíkan hátt, at fólk antin kenna seg aftur, vera hugtikin ella bara halda, tað er spennandi og ‘cool’ at keypa júst eina tílíka vøru, tí tað sigur júst teimum nakað serligt.
Tað er tí, tað er so neyðugt, at vit saman finna út av, hvat okkara brand er. Hvat er okkara styrki. Hvat er okkara ‘genious’. Hvussu brúka vit tað? Hvussu vísa vit okkara vørur fram á ein lættan og brúkaravinarligan hátt? Hvussu møta vit eftirspurninginum úti í heimi og seta okkara vørur inn í hetta høpi? Og hvussu fortelja vit søgurnar um vørur okkara á ein áhugavekjandi, hugtakandi og minnisverdan hátt? Hvørjir eru møguleikarnir at koordinera tað við ferðavinnu og annað sum stuðlar uppundir brandið? So sum tey t.d. hava gjørt á Læsø, har siðbundna saltframleiðslan á oynni eisini er ein stór ferðafólkaattraktión, sum er við til at stuðla uppundir brandið ‘Læsø salt’. (www.sydesalt.dk).
Ganga saman um at branda okkum
Øll kunnu sjálvandi royna at gera hetta hvør sær – tvs. hvør fyritøka brandar seg individuelt og klárar seg sum best soleiðis. Men í stóra samanhanginum eru føroyskar fyritøkur mikroskopiskar. Ofta er úrslitið bara, at avmarkaða fíggjarorkan hjá okkara lutvíst sera smáu fyritøkum ger alt ov lítlan mun, og at fyritøkurnar so ístaðin kappast ósunt og køva hvønnannan innanhýsis, áðrenn tær nakrantíð eru náddar út í heim.
Ein annar – meira konstruktivur møguleiki er at ganga saman í netverk fyri øll, sum síggja fyrimunirnar í at arbeiða saman fyri at standa sterkari í kappingini frá útheiminum og skapa ein meira vitanar- og upplivingargrundaðan búskap í Føroyum.
Til ber at seta sær mál og gera heildarætlanir saman – í netverkum ella tvørfakligum bólkum – t.d. ætlanir fyri, hvussu fiskivinna kann fáa betri nyttu burtur úr menniskjansliga tilfeinginum, eisini teim væl útbúnu – og hvussu vit gera hetta tilfeingið meira tøkt. Hetta er ein háttur at seta ferð á vakstrar- óg útflutningsvinnu og skapa synergi til gagns fyri bæði einstakar fyritøkur, føroyska vinnu og samfelagið sum heild.
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Høvuðsvinna okkara er í kreppu, og tosað verður tí um víðagitna triðja beinið, sum skal bjarga búskapinum. Men hvussu skapa vit betri fortreytir fyri menning av verandi vinnu og fyri ørðum lønandi vinnum? Tiltrúgvin til møguleikarnar tykist ikki stór. “Tað ber ikki til!” verður ofta tikið til. Men júst hesin hugburður er helst størsta forðingin. Vit hava brúk fyri at fokusera á møguleikar og suksessøgur, heldur enn á forðingar og at grenja um gongdina og hvønnannan.
Skulu vit skapa betri grundarlag fyri neyðugari vinnumenning og búskaparvøkstri, mugu vit tora at siga: Jú, tað ber til! Tað ber til við at hugsa øðrvísi og lata upp fyri at síggja møguleikar aðrastaðni, enn vit fyrr hava sæð teir. Hvussu ber tað til, at New Zealand kann selja seyðakjøt og Thailand kann selja rækjur í Føroyum? Lond, sum liggja hinumegin knøttin! Hvat duga tey, sum vit ikki duga?
Hetta eiga vit at læra av. Eisini kunnu vit læra av, hvussu lond, vit samanlíkna okkum við, t.d. hava samantvinnað handilsliga og mentanarliga fatan í nógv størri mun enn vit. Og vit kunnu læra av, hvussu onnur við stórum viðburði hava dugað at ment vitanar- og upplivingarsamfelagið ígjøgnum fokus á nýskapan, nýhugsan, tøkniligt knowhow og vørumenning.
Samstarv flytir okkum inn í nýggja búskapin
Fyrst mugu vit flyta fokus. Fremstu kappingarneytar okkara eru ikki at finna innanfyri landoddarnar, men eru útlendskar fyritøkur. Heldur enn at brúka orku uppá óneyðuga dýra innanhýsis kapping, eiga vit at vera opin fyri jaligum og fordómsfríum samskifti innanhýsis í føroyskari vinnu, millum tað almenna og vinnuna, og millum føroyingar og áhugapartar uttanlands – og ganga saman um at náa málum, øll hava felags áhuga í.
Ein møguleiki er at semjast um heildarætlanir fyri ymisku vinnurnar, ið skulu tryggja, at politiska skipanin ikki leggur óneyðugar løgfrøðiligar, handilsligar og aðrar forðingar í vegin, og at vinnan ikki leggur óneyðugar forðingar fyri sær sjálvari, men heldur samstarvar, har samstarv er møguligt til gagns fyri allar partar. Hetta samstarvið er alneyðugt, um vit veruliga skulu flyta okkum inn í nýggja búskapin.
Vilja vit ganga nýggjar leiðir, og vilja vit samstarva og netverka eisini tvørtur um siðbundin mørk og tvørtur um landamørk, har tað ber til, standa vit nógv sterkari úteftir. Soleiðis tryggja vit eisini nýskapandi og virðisøkjandi kreftum bestu umstøður, so enn fleiri og fjølbroyttari virðisskapandi fólk dragast at hesum landi.
Mugu leggja dent á vakstrar- og útflutningsvinnu
Men til tess at náa hesum máli má nógv størri fokus vera á vakstrar- og útflutningsvinnu – serliga á at menna handils-, tænastu-, vitanar-, ferða- og upplivingarvinnu (vinnur, sum við altjóða heitum eru: BornGlobal og/ella BornCreative), tí tað er har, vit hava stórar møguleikar fyri víðkan. Tað er har akademisku førleikarnir veruliga gera mun. Og tað er har framtíðar møguleikarnir fyri búskaparvøkstri liggja. Tað er ikki løtuverk, men eru vit framsíggin og proaktiv, økja vit okkara tjansir at skapa ein væl sterkari búskap, enn vit hava í dag.
Einki er til hindurs fyri, at eisini vit kunnu gera okkara vitan, okkara mentan og okkara umhvørvi til eitt jarnbrot fyri vøkstur og menning her á landi, og harvið skapa fyrimyndarligan gróðrarbotn fyri framtøk, ið skapa áhuga út um landamørk og vøkstur fyri samfelagið sum heild. Her er vitanar- og upplivingarbúskapurin (herundir t.d. ferðavinna) ein hóskandi vegur at ganga hjá okkum í Føroyum, tí her hava vit kanska betri kort á hondini enn tey flestu, um vit bara duga at brúka tey. Fyrimunurin við vitanar- og upplivingarbúskapinum er, at vit kunnu framleiða vørur, sum eru eindømi, og sum ikki kunnu hópframleiðast – serliga tá upplivingarnar er tengdar at landinum, vit búgva í.
Framtíðin liggur í nichuvørum
Siðbundna vinnan og ídnaðurin liggur í blóðugari kapping við onnur, sum framleiða nøkurlunda somu vørur nógv bíligari, og steðgar meira ella minni upp í løtuni. Meðan vinnur, ið framleiða virðisskapandi vitan, unikkar vørur, tænastur og upplivingar, eru í stórum vøkstri. Tí er tað av serstakliga stórum týdningi, at vit byrja at fokusera á, hvat vit kunnu framleiða av øðrvísi, serstøkum vørum og tænastum – ítøkiligum sum óítøkiligum virðum. Samstundis mugu vit duga at gagnnýta øll, sum kunnu geva sítt ískoyti til nýggja búskapin – til vørumenning og til munadygga marknaðarføring. Vit mugu bjóða bestu og mest nýskapandi arbeiðsmegini bestu møguleikarnar fyri at liva og virka her á landi. Til ber at byrja tíðliga við t.d. at bjóða lesandi praktikkpláss í føroyskum fyritøkum, har tey kunnu loysa viðkomandi vinnuligar uppgávur.
Føroyskar vørur og tænastur umboða nichur á altjóða marknaðinum, sum hava góðan møguleika at vekja ans millum partar av altjóða keyparaskaranum. Her ræður um at gera rættar íløgur, og vita, hvar íløgurnar gera størsta munin. Tvs. málrætta vørumenning og marknaðarføring til úrvaldar marknaðir og málbólkar á ein hátt, sum bindir saman vørunnar uppruna og trúvirði við fatanina fyri tørvinum í tí serstaka marknaðinum, har vøran skal seljast.
Hjáútvinsla ein góður møguleiki
Vit hava eina siðbundna fiskivinnu, sum als ikki brúkar allar teir møguleikar, sum liggja í rávøruni – fiskinum. T.d. er Danmark størsta insulinútflytandi landið í heiminum í dag, tí danir dugdu at menna nýggjar møguleikar burturúr hjáútvinsluni frá teirra umfatandi siðbundu svínaframleiðslu. Soleiðis eiga eisini at liggja aðrir – kanska stórir – møguleikar í okkara høvuðsvinnu, sum vit bara kunnu fáa eyga á, um vit tora at hugsa og gera tingini eitt sindur øðrvísi, enn vit plaga.
Summi eru gingin undan við nýhugsan, so heilt eiðasør eru vit ikki. Men vit eiga at gera væl meira burtur úr hesum. Kunnu vit t.d. fáa meira burtur úr fiskalivur ella fiskaskræðu? Kunnu vit fáa meira orku burturúr vindi, aldum og streymi, sum vit hava so ríkiligt av? Liggja ótroyttir møguleikar í upplivingar- og ferðavinnu? Her má gransking og íløgur til fyri at skapa fortreytir fyri vørumenning og dyrkan av nýggjum marknaðum.
Meira beinrakin marknaðarføring
Tørvur er á at gera føroyskar vørur og tænastur sjónligari og lættari tilgeingiligar á altjóða marknaðinum tey røttu støðini – serstakliga umvegis internetið, tí internetið er ein alráðandi miðil, sum kollveltir heimsmarknaðin í løtuni. Tað er blivið meira ómakaleyst enn nakrantíð hjá fólki at leita sær vitan um vørur – og at bíleggja og keypa tær, hóast tær verða framleiddar hinumegin knøttin. Hetta hevur rættiliga sett ferð á alheimsgerðina. Keyp og søla fer í stórliga vaksandi mun meira og meira fram ímillum smærri eindir – peer to peer – sum kunnu liggja nógvar túsund kilometrar burtur frá hvørjum øðrum. Tað ger ikki mun. Hetta er eitt nýtt atferðarmynstur á marknaðinum, sum veruliga kann koma okkum, sum eru so smá, til fyrimuns.
Her mugu vit finna fram til, hvussu vit t.d. kunnu gera okkum galdandi á einum alheimsmarknað, har kappingin er beinhørð og harðnar alt meira, jú fleiri brúka internetið. Tað er hesari avbjóðing, vit mugu møta. Hvussu raka vit rætt, og hvussu eydnast vit við einari marknaðarføring, sum kann skapa kensluna av samleika og samkenning – tvs. inspirera fólk til at hugsa: “Hetta er ‘cool’ fyri meg at keypa”?
Hvussu hugtaka vit onnur?
Um vit vilja økja okkara umsetning, mugu vit duga at spinna vørur okkara inn í søgur, sum fáa fólk til at tilleggja vørunum meira týdning ella meira virði, enn vøran í sær sjálvum ítøkiliga hevur, og soleiðis geva vørunum ein samleika, sum ger, at tær verða lagdar merki til og kendar aftur. T.d. at lýsa vørurnar í einum samleikaskapandi og/ella sniðgevingarligum høpi á ein slíkan hátt, at fólk antin kenna seg aftur, vera hugtikin ella bara halda, tað er spennandi og ‘cool’ at keypa júst eina tílíka vøru, tí tað sigur júst teimum nakað serligt.
Tað er tí, tað er so neyðugt, at vit saman finna út av, hvat okkara brand er. Hvat er okkara styrki. Hvat er okkara ‘genious’. Hvussu brúka vit tað? Hvussu vísa vit okkara vørur fram á ein lættan og brúkaravinarligan hátt? Hvussu møta vit eftirspurninginum úti í heimi og seta okkara vørur inn í hetta høpi? Og hvussu fortelja vit søgurnar um vørur okkara á ein áhugavekjandi, hugtakandi og minnisverdan hátt? Hvørjir eru møguleikarnir at koordinera tað við ferðavinnu og annað sum stuðlar uppundir brandið? So sum tey t.d. hava gjørt á Læsø, har siðbundna saltframleiðslan á oynni eisini er ein stór ferðafólkaattraktión, sum er við til at stuðla uppundir brandið ‘Læsø salt’. (www.sydesalt.dk).
Ganga saman um at branda okkum
Øll kunnu sjálvandi royna at gera hetta hvør sær – tvs. hvør fyritøka brandar seg individuelt og klárar seg sum best soleiðis. Men í stóra samanhanginum eru føroyskar fyritøkur mikroskopiskar. Ofta er úrslitið bara, at avmarkaða fíggjarorkan hjá okkara lutvíst sera smáu fyritøkum ger alt ov lítlan mun, og at fyritøkurnar so ístaðin kappast ósunt og køva hvønnannan innanhýsis, áðrenn tær nakrantíð eru náddar út í heim.
Ein annar – meira konstruktivur møguleiki er at ganga saman í netverk fyri øll, sum síggja fyrimunirnar í at arbeiða saman fyri at standa sterkari í kappingini frá útheiminum og skapa ein meira vitanar- og upplivingargrundaðan búskap í Føroyum.
Til ber at seta sær mál og gera heildarætlanir saman – í netverkum ella tvørfakligum bólkum – t.d. ætlanir fyri, hvussu fiskivinna kann fáa betri nyttu burtur úr menniskjansliga tilfeinginum, eisini teim væl útbúnu – og hvussu vit gera hetta tilfeingið meira tøkt. Hetta er ein háttur at seta ferð á vakstrar- óg útflutningsvinnu og skapa synergi til gagns fyri bæði einstakar fyritøkur, føroyska vinnu og samfelagið sum heild.
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Posted by Elin Brimheim Heinesen at Wednesday, September 17, 2008 0 comments Links to this post
Tuesday, September 16, 2008
Frá veiðusamfelag til vitanarsamfelag II
Eftir Elin Heinesen, stjóra í SamViti
Fyritreytirnar fyri at skapa kappingarføri snúgva seg í dag í høvuðsheitum um evnini hjá vinnulívinum til at skifta frá reinari rávøru- og ídnaðarframleiðslu sum fremstu búskaparligu drívmegi til meira fjølbroyttar og handilsligar tænastur – harímillum at draga skikkaða arbeiðsmegi til, sum hevur førleikar til at menna og marknaðarføra vørur.
Førleikar til at samskifta eru avgerandi fyri menningina av nýggjum vørum og vinnum. Førleikar til at savna og skifta um virðismikla vitan hava týdning fyri, at nýggj hugskot verða ment – t.d. hugskot til bíligari og burðardyggari framleiðsluhættir. Førleikar til at kunna, marknaðarføra og selja, hava týdning fyri, at vørurnar røkka einum so stórum kundaskara sum gjørligt. Tað er í hesi virðisskapan, at t.d. akademikararnir kunnu koma vinnuni til hjálpar.
At fáa fleiri skikkaði virðisskapandi fólk til at velja at búgva og arbeiða í Føroyum er ein av okkara allarstørstu avbjóðingum í løtuni. Vit mangla akademikarar, lesandi, granskarar og nýskapandi íverksetarar, umframt ikki minst kvinnur og barnafamiljur. At skapa eitt samfelag, sum kann draga at sær fólk uttanífrá – eisini vitjandi, sum leggja pengar eftir seg – er ein fyritreyt fyri búskaparvøkstri og fyri størri fjølbroytni í vinnuni. Men hvussu væl megna vit hesar avbjóðingar? Tað gongur heldur striltið í løtuni. Tí má ein sjálvrannsakan til.
Virða vit tey, ið skapa óítøkiligu virðini?
Vinnan spælir ein stóran leiklut – ikki minst fiskivinnan, sum eins og onnur vinna má viðurkenna, at tað kann loysa seg at gera størri íløgur í handilsliga, tænastuveitandi og akademiska arbeiðsmegi, hóast hon í fyrstu atløgu tykist dýr. Men sum er, leggur høvuðsvinna okkara enn fyrst og fremst áherðslu á tað siðbundna – at veiða og framleiða, har tað í stóran mun ræður um at fiska so nógv sum gjørligt so skjótt sum gjørligt og fáa sum mest fyri rávøruna. Vinnan tykist í ov lítlan mun at vilja hava brúk fyri tí, sum akademikarar kundu lagt aftrat – t.d. í mun til at fáa meira fyri minni.
Halda vit framhaldandi fast í einum ikki-burðardyggum hugburði, sum restin av heiminum er í ferð við at flyta seg burturfrá, kunnu vit bara rokna við at verða rakt av kreppu – ikki bara orsaka av høgum oljuprísum, men av svíkjandi fiskastovnum, av ov lágum prísum fyri okkara vørur, av manglandi arbeiðsmegi osfr. Hetta er spell, tá veruleikin er, at fleiri og fleiri føroyingar eru vælútbúnir og kundu givið sítt týðandi íkast til størri virðisskapan og til at skapa eina meira burðardygga vinnu. Men hetta virðismikla menniskjansliga tilfeingið tykist ikki at vera virðismett sum uppiborið og als ikki brúkt optimalt í Føroyum.
Ein kærkomin hjálpandi hond
Tey útbúnu ynskja sjálvandi at fáa høvi til at brúka sína vitan og førleikar. Men sum er nú, brúka nógv av okkara væl útbúnu fólkum sínar førleikar aðrastaðni. Mong hugsa enn ikki tankan, at tað ber til at koma heim, tí akademiskir førleikar verða lítið eftirspurdir í føroyskari vinnu – í øllum førum ikki í siðbundnu vinnuni. Teir verða næstan bara eftirspurdir í tí almenna. Hugburðurin hjá akademikarum og ikki-akademikarum er ofta ymiskur. Hetta er við til at skapa spenningar millum tað almenna og vinnuna, sum ofta tykjast nærmast at mótarbeiða hvørjum øðrum heldur enn at síggja seg sum eitt ískoyti til hvønnannan. Mong útbúgvin fólk, sum eru komin heim fyri at royna seg í vinnuni, siga seg uppliva at verða meira ella minni sæð sum ónyttur, ið ikki vita, hvat ‘veruligt arbeiði’ snýr seg um, so tí ber ikki til at lurta eftir teimum. Hetta ger tað ikki hugaligari at koma heim til Føroya at liva og virka.
Samstundis er lønarlagið væl lægri í Føroyum fyri akademikarar enn í londunum kring okkum, skattlig viðurskifti við flyting til Føroya ófyrimunarlig, umframt at tað er dýrt bæði at búgva og keypa vørur her. Ei undur í, at nógv aftra seg við at fara til Føroya at søkja sær arbeiði. Ístaðin fyri at mála fíggindamyndir og síggja útbúgvin fólk sum mótstøðufólk, ónyttur ella óneyðugar útreiðslur, átti vinnan at sæð tey útbúnu sum eina kærkomna hjálpandi hond til eina vinnu, sum er í kreppu og hevur hart brúk fyri hesi hjálpini.
Gamlir dreingir fáa ikki eftirkomarar
Hetta kundi samstundis eisini hjálpt uppá ójavnvágina millum kynini í Føroyum, har kvinnur eru í
undirskoti – av góðum orsøkum. Kvinnur eru í miðal betri útbúnar enn menn og arbeiða siðbundið eisini nógv í handils- og tænastuvinnu, men tað er ikki stórt útboð av teimum størvunum í Føroyum í mun til í økjum við størri fólkamiðsavnan uttanlands, sum virka sum magnetir uppá okkara kvinnur og lesandi. Vit síggja tí, hvussu nógvar kvinnur og lesandi ikki venda aftur til Føroya, um tey flyta av landinum, tí møguleikarnir eru betri hjá teimum í øðrum fólkaríkari økjum fyri meira lønandi, spennandi og avbjóðandi arbeiði og fyri at liva minni kostnaðartungt enn her.
Um vit ikki gera nakað nú við støðuna her heima, økist vandin fyri, at hetta landið endar við at vera eitt samfelag av ófaklærdum gomlum dreingjum, sum búgva á bygd og arbeiða í fiskivinnu. Alt gott um teir annars, men teir fáa ikki eftirkomarar. Vit síggja longu, fólkavøksturin er uppsteðgaður.
Mugu geva rúm fyri fjølbroytni
Um Føroyar skal vera eitt liviligt og spennandi samfelag við eins høgum livifóti sum t.d. í hinum Norðanlondunum, og við eini væl fjølbroyttari íbúgvarasamanseting, har lesandi, vælútbúgvin fólk og kvinnur, sum kunnu føða børn, eisini trívast – er tíðin komin til at hugsa í munadyggum vakstrarstrategium, sum vinnan og tað almenna mugu ganga saman um at skapa í felag, so allir partar hála somu línu og rudda vegin fyri hvønnannan.
Um ikki lívið skal bløða spakuligt út úr hesum samfelagnum, mugu vit syrgja fyri at draga nógv fleiri og meira virðisskapandi og reproduktivar kreftir til Føroya. Vit mugu hava fólkaríkari samanhangandi meginøki í Føroyum, sum geva rúm fyri størri fjølbroytni – og tí virka meira dragandi fyri fleiri. Vit hava nógvar avbjóðingar fyri framman, sum vit mugu møta og loysa.
Mugu raðfesta inntøkugevandi átøk
Spurningurin er, hví stórir partar av vinnuni og ávísir politikkarar ikki meta støðuna í mun til stóru myndina, men royna at trumfa áhugamál hjá lokalsamfeløgum ella ávísum pørtum av vinnuni ígjøgnum. Harvið halda tey fast í, at vit framhaldandi skulu hava eitt einstreingjað og siðbundið veiðusamfelag, sum í longdini kortini ikki er burðardygt og útihýsir so nógvum møguleikum, heldur enn at gera íløgur í virðisskapandi nýskapan, sum kundi stovnfest vinnuna betri og skapt nógv fleiri arbeiðspláss – m.a. til tey, sum nú búgva uttanlands, umframt nógv størri møguleikar fyri inntøkum og spennandi avbjóðingum – júst tað, sum okkara væl útbúna arbeiðsmegin eftirlýsir.
Tað gongur uttan iva út yvir samfelagsbúskapin í væl størri mun, enn vit geva okkum far um, um vinnan og tað almenna ikki hugsa meira yvirskipað og gera meira fyri at draga – og brúka – útbúnað ella akademiska virðisskapandi arbeiðsmegi, so vit kunnu styrkja vinnuna og fáa tann neyðuga búskaparvøksturin, ið t.d. skal bera tær vaksandi almennu útreiðslurnar til heilsuverk og tunnellir o.a.
Gransking, menning og marknaðarføring má til
Um politiska skipanin bara átekur sær ein reglubindandi eftirlitsleiklut og áleggur landskassanum fleiri og fleiri útreiðslur til ikki-inntøkugevandi íløgur, har øktu útreiðslurnar verða fíggjaðar við at leggja enn hægri skattir og avgjøld á fólk, uttan samstundis at gera kakuna størri – tvs. gera íløgur í átøk, sum geva samfelagnum sum heild størri inntøkur – so verður úrslitið eitt fíggjarligt trýst á vinnuna og á einstaka borgaran, ið sannlíkt útarmar gjaldførið og kvinkar príslagið enn longur uppeftir, sum aftur ger, at samfelagið gerst minni attraktivt fyri tey vælútbúnu at búseta seg og arbeiða í. Tað bítur seg sjálvt í halan.
Tí er tað altavgerandi, at politiska skipanin raðfestir íløgur í skilagóð átøk, ið mest sannlíkt økja samfelagsinntøkurnar og harvið gjaldførið skjótast gjørligt.
Hvørja nyttu kann tað almenna gera?
Ikki øll halda, at tað almenna eigur at blanda seg uppí vinnumenning. Í útgangsstøðinum er tað sjálvandi altíð sunnast, at vinnan megnar at standa á egnum beinum, men í ávísum førum kann tað almenna gera stóra nyttu í mun til at lata hurðar upp og lætta umstøðurnar fyri vinnu við vakstrar- og útflutningsmøguleikum. Spurningurin er, hvar tað almenna røkkur – ella hvat tað almenna kann, sum privata vinnulívið ikki kann ella ikki raðfestir, tí tað ikki hevur orkuna at gera íløgurnar í tað. Her kann tað almenna traðka til sum ein virðismikil sparringspartnari fyri vinnuna.
Tað almenna kann stuðla ella gera íløgur í virðisskapandi gransking, hagtalssavnan og onnur amboð, sum vinnan hevur fyri neyðini í mun til at fremja vørumenning og betri, meira samskipaða og effektiva marknaðarføring av Føroyum og føroyskum vørum og tænastum, har vinnan ikki einsamøll megnar at lyfta uppgávuna.Tað almenna kann lata hurðar upp á týðandi millumlanda og hægri politiskum stigi – t.d. ígjøgnum samstarv við útlendskar almennar stovnar sum hava týdning fyri fremjan av vinnumálum. Tað almenna gevur ofta eina ávísa tign til vinnulig átøk við, at almennir persónar/embætisfólk luttaka og lyftir harvið týdningin av átakinum í eygunum á útlendskum handilspartnarum og fjølmiðlum. Og tað almenna er meira óheft enn vinnan av serstøkum handilsligum áhugamálum, tí tað hevur skyldu til at tæna samfelagnum sum heild og kann tí spæla ein savnandi leiklut, har sum tað gevur eyðsæddar fyrimunir, at vinnan stendur saman.
Meira um, hvat skal til fyri at venda búskaparligu gongdini í næstu grein, sum kemur í morgin.
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Fyritreytirnar fyri at skapa kappingarføri snúgva seg í dag í høvuðsheitum um evnini hjá vinnulívinum til at skifta frá reinari rávøru- og ídnaðarframleiðslu sum fremstu búskaparligu drívmegi til meira fjølbroyttar og handilsligar tænastur – harímillum at draga skikkaða arbeiðsmegi til, sum hevur førleikar til at menna og marknaðarføra vørur.
Førleikar til at samskifta eru avgerandi fyri menningina av nýggjum vørum og vinnum. Førleikar til at savna og skifta um virðismikla vitan hava týdning fyri, at nýggj hugskot verða ment – t.d. hugskot til bíligari og burðardyggari framleiðsluhættir. Førleikar til at kunna, marknaðarføra og selja, hava týdning fyri, at vørurnar røkka einum so stórum kundaskara sum gjørligt. Tað er í hesi virðisskapan, at t.d. akademikararnir kunnu koma vinnuni til hjálpar.
At fáa fleiri skikkaði virðisskapandi fólk til at velja at búgva og arbeiða í Føroyum er ein av okkara allarstørstu avbjóðingum í løtuni. Vit mangla akademikarar, lesandi, granskarar og nýskapandi íverksetarar, umframt ikki minst kvinnur og barnafamiljur. At skapa eitt samfelag, sum kann draga at sær fólk uttanífrá – eisini vitjandi, sum leggja pengar eftir seg – er ein fyritreyt fyri búskaparvøkstri og fyri størri fjølbroytni í vinnuni. Men hvussu væl megna vit hesar avbjóðingar? Tað gongur heldur striltið í løtuni. Tí má ein sjálvrannsakan til.
Virða vit tey, ið skapa óítøkiligu virðini?
Vinnan spælir ein stóran leiklut – ikki minst fiskivinnan, sum eins og onnur vinna má viðurkenna, at tað kann loysa seg at gera størri íløgur í handilsliga, tænastuveitandi og akademiska arbeiðsmegi, hóast hon í fyrstu atløgu tykist dýr. Men sum er, leggur høvuðsvinna okkara enn fyrst og fremst áherðslu á tað siðbundna – at veiða og framleiða, har tað í stóran mun ræður um at fiska so nógv sum gjørligt so skjótt sum gjørligt og fáa sum mest fyri rávøruna. Vinnan tykist í ov lítlan mun at vilja hava brúk fyri tí, sum akademikarar kundu lagt aftrat – t.d. í mun til at fáa meira fyri minni.
Halda vit framhaldandi fast í einum ikki-burðardyggum hugburði, sum restin av heiminum er í ferð við at flyta seg burturfrá, kunnu vit bara rokna við at verða rakt av kreppu – ikki bara orsaka av høgum oljuprísum, men av svíkjandi fiskastovnum, av ov lágum prísum fyri okkara vørur, av manglandi arbeiðsmegi osfr. Hetta er spell, tá veruleikin er, at fleiri og fleiri føroyingar eru vælútbúnir og kundu givið sítt týðandi íkast til størri virðisskapan og til at skapa eina meira burðardygga vinnu. Men hetta virðismikla menniskjansliga tilfeingið tykist ikki at vera virðismett sum uppiborið og als ikki brúkt optimalt í Føroyum.
Ein kærkomin hjálpandi hond
Tey útbúnu ynskja sjálvandi at fáa høvi til at brúka sína vitan og førleikar. Men sum er nú, brúka nógv av okkara væl útbúnu fólkum sínar førleikar aðrastaðni. Mong hugsa enn ikki tankan, at tað ber til at koma heim, tí akademiskir førleikar verða lítið eftirspurdir í føroyskari vinnu – í øllum førum ikki í siðbundnu vinnuni. Teir verða næstan bara eftirspurdir í tí almenna. Hugburðurin hjá akademikarum og ikki-akademikarum er ofta ymiskur. Hetta er við til at skapa spenningar millum tað almenna og vinnuna, sum ofta tykjast nærmast at mótarbeiða hvørjum øðrum heldur enn at síggja seg sum eitt ískoyti til hvønnannan. Mong útbúgvin fólk, sum eru komin heim fyri at royna seg í vinnuni, siga seg uppliva at verða meira ella minni sæð sum ónyttur, ið ikki vita, hvat ‘veruligt arbeiði’ snýr seg um, so tí ber ikki til at lurta eftir teimum. Hetta ger tað ikki hugaligari at koma heim til Føroya at liva og virka.
Samstundis er lønarlagið væl lægri í Føroyum fyri akademikarar enn í londunum kring okkum, skattlig viðurskifti við flyting til Føroya ófyrimunarlig, umframt at tað er dýrt bæði at búgva og keypa vørur her. Ei undur í, at nógv aftra seg við at fara til Føroya at søkja sær arbeiði. Ístaðin fyri at mála fíggindamyndir og síggja útbúgvin fólk sum mótstøðufólk, ónyttur ella óneyðugar útreiðslur, átti vinnan at sæð tey útbúnu sum eina kærkomna hjálpandi hond til eina vinnu, sum er í kreppu og hevur hart brúk fyri hesi hjálpini.
Gamlir dreingir fáa ikki eftirkomarar
Hetta kundi samstundis eisini hjálpt uppá ójavnvágina millum kynini í Føroyum, har kvinnur eru í
undirskoti – av góðum orsøkum. Kvinnur eru í miðal betri útbúnar enn menn og arbeiða siðbundið eisini nógv í handils- og tænastuvinnu, men tað er ikki stórt útboð av teimum størvunum í Føroyum í mun til í økjum við størri fólkamiðsavnan uttanlands, sum virka sum magnetir uppá okkara kvinnur og lesandi. Vit síggja tí, hvussu nógvar kvinnur og lesandi ikki venda aftur til Føroya, um tey flyta av landinum, tí møguleikarnir eru betri hjá teimum í øðrum fólkaríkari økjum fyri meira lønandi, spennandi og avbjóðandi arbeiði og fyri at liva minni kostnaðartungt enn her.
Um vit ikki gera nakað nú við støðuna her heima, økist vandin fyri, at hetta landið endar við at vera eitt samfelag av ófaklærdum gomlum dreingjum, sum búgva á bygd og arbeiða í fiskivinnu. Alt gott um teir annars, men teir fáa ikki eftirkomarar. Vit síggja longu, fólkavøksturin er uppsteðgaður.
Mugu geva rúm fyri fjølbroytni
Um Føroyar skal vera eitt liviligt og spennandi samfelag við eins høgum livifóti sum t.d. í hinum Norðanlondunum, og við eini væl fjølbroyttari íbúgvarasamanseting, har lesandi, vælútbúgvin fólk og kvinnur, sum kunnu føða børn, eisini trívast – er tíðin komin til at hugsa í munadyggum vakstrarstrategium, sum vinnan og tað almenna mugu ganga saman um at skapa í felag, so allir partar hála somu línu og rudda vegin fyri hvønnannan.
Um ikki lívið skal bløða spakuligt út úr hesum samfelagnum, mugu vit syrgja fyri at draga nógv fleiri og meira virðisskapandi og reproduktivar kreftir til Føroya. Vit mugu hava fólkaríkari samanhangandi meginøki í Føroyum, sum geva rúm fyri størri fjølbroytni – og tí virka meira dragandi fyri fleiri. Vit hava nógvar avbjóðingar fyri framman, sum vit mugu møta og loysa.
Mugu raðfesta inntøkugevandi átøk
Spurningurin er, hví stórir partar av vinnuni og ávísir politikkarar ikki meta støðuna í mun til stóru myndina, men royna at trumfa áhugamál hjá lokalsamfeløgum ella ávísum pørtum av vinnuni ígjøgnum. Harvið halda tey fast í, at vit framhaldandi skulu hava eitt einstreingjað og siðbundið veiðusamfelag, sum í longdini kortini ikki er burðardygt og útihýsir so nógvum møguleikum, heldur enn at gera íløgur í virðisskapandi nýskapan, sum kundi stovnfest vinnuna betri og skapt nógv fleiri arbeiðspláss – m.a. til tey, sum nú búgva uttanlands, umframt nógv størri møguleikar fyri inntøkum og spennandi avbjóðingum – júst tað, sum okkara væl útbúna arbeiðsmegin eftirlýsir.
Tað gongur uttan iva út yvir samfelagsbúskapin í væl størri mun, enn vit geva okkum far um, um vinnan og tað almenna ikki hugsa meira yvirskipað og gera meira fyri at draga – og brúka – útbúnað ella akademiska virðisskapandi arbeiðsmegi, so vit kunnu styrkja vinnuna og fáa tann neyðuga búskaparvøksturin, ið t.d. skal bera tær vaksandi almennu útreiðslurnar til heilsuverk og tunnellir o.a.
Gransking, menning og marknaðarføring má til
Um politiska skipanin bara átekur sær ein reglubindandi eftirlitsleiklut og áleggur landskassanum fleiri og fleiri útreiðslur til ikki-inntøkugevandi íløgur, har øktu útreiðslurnar verða fíggjaðar við at leggja enn hægri skattir og avgjøld á fólk, uttan samstundis at gera kakuna størri – tvs. gera íløgur í átøk, sum geva samfelagnum sum heild størri inntøkur – so verður úrslitið eitt fíggjarligt trýst á vinnuna og á einstaka borgaran, ið sannlíkt útarmar gjaldførið og kvinkar príslagið enn longur uppeftir, sum aftur ger, at samfelagið gerst minni attraktivt fyri tey vælútbúnu at búseta seg og arbeiða í. Tað bítur seg sjálvt í halan.
Tí er tað altavgerandi, at politiska skipanin raðfestir íløgur í skilagóð átøk, ið mest sannlíkt økja samfelagsinntøkurnar og harvið gjaldførið skjótast gjørligt.
Hvørja nyttu kann tað almenna gera?
Ikki øll halda, at tað almenna eigur at blanda seg uppí vinnumenning. Í útgangsstøðinum er tað sjálvandi altíð sunnast, at vinnan megnar at standa á egnum beinum, men í ávísum førum kann tað almenna gera stóra nyttu í mun til at lata hurðar upp og lætta umstøðurnar fyri vinnu við vakstrar- og útflutningsmøguleikum. Spurningurin er, hvar tað almenna røkkur – ella hvat tað almenna kann, sum privata vinnulívið ikki kann ella ikki raðfestir, tí tað ikki hevur orkuna at gera íløgurnar í tað. Her kann tað almenna traðka til sum ein virðismikil sparringspartnari fyri vinnuna.
Tað almenna kann stuðla ella gera íløgur í virðisskapandi gransking, hagtalssavnan og onnur amboð, sum vinnan hevur fyri neyðini í mun til at fremja vørumenning og betri, meira samskipaða og effektiva marknaðarføring av Føroyum og føroyskum vørum og tænastum, har vinnan ikki einsamøll megnar at lyfta uppgávuna.Tað almenna kann lata hurðar upp á týðandi millumlanda og hægri politiskum stigi – t.d. ígjøgnum samstarv við útlendskar almennar stovnar sum hava týdning fyri fremjan av vinnumálum. Tað almenna gevur ofta eina ávísa tign til vinnulig átøk við, at almennir persónar/embætisfólk luttaka og lyftir harvið týdningin av átakinum í eygunum á útlendskum handilspartnarum og fjølmiðlum. Og tað almenna er meira óheft enn vinnan av serstøkum handilsligum áhugamálum, tí tað hevur skyldu til at tæna samfelagnum sum heild og kann tí spæla ein savnandi leiklut, har sum tað gevur eyðsæddar fyrimunir, at vinnan stendur saman.
Meira um, hvat skal til fyri at venda búskaparligu gongdini í næstu grein, sum kemur í morgin.
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Posted by Elin Brimheim Heinesen at Tuesday, September 16, 2008 0 comments Links to this post
Monday, September 15, 2008
Frá veiðusamfelag til vitanarsamfelag I
Eftir Elin Heinesen, stjóra í SamViti
Politiska kreppan, vit uppliva í løtuni, er eitt av eyðkennunum fyri búskaparrembingarnar og hugburðsbroytingarnar, sum føroyska samfelagið fer ígjøgnum í hesum tíðum. Umskifti henda altíð við gníggingum millum gamalt og nýtt. Vit eru mitt í einum ættarliðsskifti – og tað gongur ikki altíð fyri seg við mýkindum. Men uppgerðin er neyðug at taka, um vit ynskja at flyta okkum inn í nýggju tíðina og varðveita okkara vælferð framyvir.
Hetta er ikki nakað, sum hendir bara her heima hjá okkum. Men munurin er helst tann, at hjá okkum er størri munur á ættarliðunum, tí menningin frá veiðusamfelag til vitanarsamfelag hendir yvir styttri tíð.
Kring heimin snýr umskiftið seg í løtuni nógv um, at fleiri og fleiri fólk viðurkenna, at náttúran ikki er nøkur ótømandi kelda, og at vit ikki kunnu hava búskaparskipanir, sum taka útgangsstøði í, at óendaligur vøkstur er møguligur, tí veruleikin er, at ítøkiliga tilfeingið er avmarkað. Vit kunnu ikki troyta náttúrutilfeingið óavmarkað, men mugu liva og virka í burðardyggari javnvág við náttúruna.
Alheimssamfelagið er tí sum heild á veg úr einum eldri hugburði, har fólk mest mettu sín status í mun til, hvussu nógv, tey kundu forbrúka og upphópa av ognum, til ein hugburð, har fólk nú meira meta sín status í mun til meira óítøkilig virði, sum snúgva seg um sínámillum viðurkenning – um hvørji vit eru, hvat vit gera og hvat vit uppliva, umframt ikki minst hvussu vit kunnu geva okkara íkast til at varðveita náttúrutilfeingið (við øðrum orðum burðardygd). Henda hugburðsbroyting kollveltir forbrúksmynstrið og alheimsmarknaðin í løtuni.
Á veg inn í vitanarsamfelagið
Líka mikið hvat vit í Føroyum gera ella ikki, so eru eisini vit tí á veg inn í ein búskap, har virðir í vaksandi mun eru tengd at meira óítøkiligum viðurskiftum, sum hava t.d. við samleika, vitan, samskifti, og upplivingar at gera. Vitanar- og upplivingarbúskapurin hevur í teimum londum, vit samanbera okkum við, langt síðani yvirhálað veiðu- og ídnaðarbúskapin sum fremsti virðisskapari. Norðanlond t.d. byggja tí í dag sítt ríkidømi fyrst og fremst uppá vitan og nýskapan ella innovatión, serliga í mun til burðardygga vinnu.
Henda veruleika mugu vit í Føroyum viðurkenna og lata okkum í til, um vit, eins og onnur, skulu gera okkum nakra vón um at vera kappingarfør í mun til umheimin. Vinnan kann ikki longur lata sum um, at veruleikin og marknaðurin enn er skrúvaður saman sum fyri 30, 20 ella bara 10 árum síðani. Okkara vinnulív má laga seg eftir nýggju meira óítøkiligu vilkorunum og stremba eftir burðardygd. “Change or die” ella “Innovate or die” verður sagt millum vinnulívsfólk úti í heimi.
Bestu søgurnar skapa størsta vinningin
Vit kunnu ikki longur dúva einans uppá rávøru- og framleiðsluídnað, tí hóast tað sjálvandi er og altíð vil vera ein stórur marknaður fyri grundleggjandi neyðsynjarvørum sum mati t.d., eru tað ikki longur bara tær fysisku vørurnar í sær sjálvum ella fysiskir eginleikar við vørunum, sum hava virði fyri keyparan. Virði á vørum verður í størri og størri mun mett eftir, um vørurnar onkusvegna styrkja samleikan hjá keyparanum – t.d. keypa nógv fólk vistfrøðiligt, tí tað fær tey at føla seg sum betri menniskju at eta sunnari og gera nakað gott fyri náttúruna.
Keyparin hevur lyndi at velja vørur eftir virðum, sum verða løgd aftrat fysisku vørueginleikunum og rindar ofta upp til fleirfaldað fyri hetta meirvirði. Tí síggja vit ofta, at vørur kunnu hava fullkomiliga eins fysiskar eginleikar, men heilt ymiskan prís, tí mesta virði liggur ikki í fysisku eginleikunum. T.d. kostar ein vanligur pakki við einum kg av salti um 6 kr. Beint við síðuna av stendur ein annar pakki við somu nøgd av salti, sum kostar 36 kr. Munurin á góðskuni ella framleiðsluhátti rættvísger sum so ikki ein so stóran prísmun. Tað, sum ger størsta munin, er, at tað stendur Læsø salt á dýrara pakkanum. Søgan um, at saltið kemur úr Læsø, virðisøkir sostatt saltið við 600 prosentum! (Les um Læsø salt her: http://www.sydesalt.dk/)
Tað er alneyðugt, at vit í Føroyum fata týdningin av, hvussu stórt árin góðar søgur kunnu hava, og at vit byrja at brúka hesa tilvitan meira í okkara vinnulívi. Góðar søgur hava ikki bara týdning fyri príssetingina av vøruni, men ofta eisini í mun til at byggja eina heila síðuvinnu upp kring vøruna, eins og tey hava gjørt á Læsø, har ein lønandi ferðavinna er bygd upp um saltútvinsluna.
Kappast um hugskot og søgur
Vit síggja, hvussu virðisskapan í størri og størri mun fer fram í gjøgnum vøru- og konseptmenning – har nýggjar vørur verða uppfunnar, ella verða mentar til at hóska til serligan tørv ella kring eitt ávíst konsept – umframt ígjøgnum at vørur verða spunnar inn í søgur og sniðgeving, sum tala til kenslulív, lívsvirðir og samleika. Okkara kappingarneytar kappast tí mest um, hvør kann finna uppá mest sermerktu hugskotini og siga bestu søgurnar.
Hetta er eitt annað fokus enn tað, vit vanliga hava haft í Føroyum, har vit higartil hava roynt at varðveita ein siðbundnan reinan ídnað – tvs. fyrst og fremst fiskiveiðu, ráfiskakeyp og –sølu – sum higartil hevur troytt náttúrutilfeingið so nógv sum gjørligt, ofta langt út yvir tað burðardygga, ístaðin fyri at fokusera uppá at skapa meirvirði burtur úr tilgeingiliga tilfeinginum ígjøgnum innovatión, kreativa vørumenning og ígjøgnum marknaðarføring og ‘storytelling’, sum tykist verða undirmett og ofta raðfest sera lágt.
Føroysk vinna má saðla um
Hugburðurin serliga í høvuðsvinnu okkara er serstakliga nógv tengdur at sjálvari veiðu- og framleiðslumentanini, har vónin verður løgd í at forvinna so nógv sum gjørligt, tá ráfiskaprísurin er høgur – og annars bara bíða eftir betri tíðum. Hetta – saman við ytri ávirkanum sum t.d. oljuprísinum – skapar sjálvandi ein sera viðkvæman óstøðugan búskap.
Nógvir føroyingar, sum hava sítt livibreyð í veiðu- og framleiðsluídnað, tykjast hava ilt við – ella mótvilja ímóti at seta seg inn í alt tað óítøkiliga, sum í dag hevur fingið so stóran týdning fyri virðissetan av vørum á alheimsmarknaðinum. Tað lættasta er at lata sum um, at tað óítøkiliga ikki spælir ein serliga týðandi leiklut. Ístaðin fyri at laga seg til nýggju vilkorini á alheimsmarknaðinum, verður roynt at verja um ein gamlan hugburð, har verðin var meira einføld og virðir ítøkilig. Hesin hugburður royndist væl einaferð, men ikki longur. Nógvar ressursur verða tí spiltar uppá at fáa tað almenna til at halda kunstigt lív í einari reint rávøruframleiðandi vinnu, sum í veruleikanum er deyðadømd, um hon ikki saðlar um.
Vit dragna afturúr á alheimsmarknaðinum
Veruleikin er tann, at tilfeingið er avmarkað, flutningsútreiðslur verða helst ikki bíligari, vøruútboðið og kappingin er størri enn nakrantíð, krøvini frá marknaðinum til burðardygd økjast í hvørjum – og ikki minst, at óítøkilig virði – so sum førleikarnir til at samskifta – í størri og størri mun avgera, hvat ið kann umsetast til pengar. Um vit ikki raðfesta virðisskapandi vørumenning, burðardygd og marknaðarføring hægri, enn vit gera, fáa vit tað nógv torførari við at skilja okkum frá øðrum, sum framleiða nakað tað sama sum vit – og nógv torførari við at fáa ein góðan prís fyri vørur okkara. Hetta gongur út yvir samfelagsbúskapin – í hvussu stóran mun, kunnu vit bara gita um!
Hví gera vit so ikki meira við nýskapan – við at menna vørur og við samskifti og marknaðarføring, um tað kundi verið loysnin? Tað eru uppgávur, sum t.d. ein akademisk arbeiðsmegi kann loysa, men tað tykist, sum um at vit enn hava eina íbygda arga mótstøðu ímóti at ‘akademisera’ okkara vinnulív.
Meira um hetta í næstu greinini, sum kemur í morgin....
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Politiska kreppan, vit uppliva í løtuni, er eitt av eyðkennunum fyri búskaparrembingarnar og hugburðsbroytingarnar, sum føroyska samfelagið fer ígjøgnum í hesum tíðum. Umskifti henda altíð við gníggingum millum gamalt og nýtt. Vit eru mitt í einum ættarliðsskifti – og tað gongur ikki altíð fyri seg við mýkindum. Men uppgerðin er neyðug at taka, um vit ynskja at flyta okkum inn í nýggju tíðina og varðveita okkara vælferð framyvir.
Hetta er ikki nakað, sum hendir bara her heima hjá okkum. Men munurin er helst tann, at hjá okkum er størri munur á ættarliðunum, tí menningin frá veiðusamfelag til vitanarsamfelag hendir yvir styttri tíð.
Kring heimin snýr umskiftið seg í løtuni nógv um, at fleiri og fleiri fólk viðurkenna, at náttúran ikki er nøkur ótømandi kelda, og at vit ikki kunnu hava búskaparskipanir, sum taka útgangsstøði í, at óendaligur vøkstur er møguligur, tí veruleikin er, at ítøkiliga tilfeingið er avmarkað. Vit kunnu ikki troyta náttúrutilfeingið óavmarkað, men mugu liva og virka í burðardyggari javnvág við náttúruna.
Alheimssamfelagið er tí sum heild á veg úr einum eldri hugburði, har fólk mest mettu sín status í mun til, hvussu nógv, tey kundu forbrúka og upphópa av ognum, til ein hugburð, har fólk nú meira meta sín status í mun til meira óítøkilig virði, sum snúgva seg um sínámillum viðurkenning – um hvørji vit eru, hvat vit gera og hvat vit uppliva, umframt ikki minst hvussu vit kunnu geva okkara íkast til at varðveita náttúrutilfeingið (við øðrum orðum burðardygd). Henda hugburðsbroyting kollveltir forbrúksmynstrið og alheimsmarknaðin í løtuni.
Á veg inn í vitanarsamfelagið
Líka mikið hvat vit í Føroyum gera ella ikki, so eru eisini vit tí á veg inn í ein búskap, har virðir í vaksandi mun eru tengd at meira óítøkiligum viðurskiftum, sum hava t.d. við samleika, vitan, samskifti, og upplivingar at gera. Vitanar- og upplivingarbúskapurin hevur í teimum londum, vit samanbera okkum við, langt síðani yvirhálað veiðu- og ídnaðarbúskapin sum fremsti virðisskapari. Norðanlond t.d. byggja tí í dag sítt ríkidømi fyrst og fremst uppá vitan og nýskapan ella innovatión, serliga í mun til burðardygga vinnu.
Henda veruleika mugu vit í Føroyum viðurkenna og lata okkum í til, um vit, eins og onnur, skulu gera okkum nakra vón um at vera kappingarfør í mun til umheimin. Vinnan kann ikki longur lata sum um, at veruleikin og marknaðurin enn er skrúvaður saman sum fyri 30, 20 ella bara 10 árum síðani. Okkara vinnulív má laga seg eftir nýggju meira óítøkiligu vilkorunum og stremba eftir burðardygd. “Change or die” ella “Innovate or die” verður sagt millum vinnulívsfólk úti í heimi.
Bestu søgurnar skapa størsta vinningin
Vit kunnu ikki longur dúva einans uppá rávøru- og framleiðsluídnað, tí hóast tað sjálvandi er og altíð vil vera ein stórur marknaður fyri grundleggjandi neyðsynjarvørum sum mati t.d., eru tað ikki longur bara tær fysisku vørurnar í sær sjálvum ella fysiskir eginleikar við vørunum, sum hava virði fyri keyparan. Virði á vørum verður í størri og størri mun mett eftir, um vørurnar onkusvegna styrkja samleikan hjá keyparanum – t.d. keypa nógv fólk vistfrøðiligt, tí tað fær tey at føla seg sum betri menniskju at eta sunnari og gera nakað gott fyri náttúruna.
Keyparin hevur lyndi at velja vørur eftir virðum, sum verða løgd aftrat fysisku vørueginleikunum og rindar ofta upp til fleirfaldað fyri hetta meirvirði. Tí síggja vit ofta, at vørur kunnu hava fullkomiliga eins fysiskar eginleikar, men heilt ymiskan prís, tí mesta virði liggur ikki í fysisku eginleikunum. T.d. kostar ein vanligur pakki við einum kg av salti um 6 kr. Beint við síðuna av stendur ein annar pakki við somu nøgd av salti, sum kostar 36 kr. Munurin á góðskuni ella framleiðsluhátti rættvísger sum so ikki ein so stóran prísmun. Tað, sum ger størsta munin, er, at tað stendur Læsø salt á dýrara pakkanum. Søgan um, at saltið kemur úr Læsø, virðisøkir sostatt saltið við 600 prosentum! (Les um Læsø salt her: http://www.sydesalt.dk/)
Tað er alneyðugt, at vit í Føroyum fata týdningin av, hvussu stórt árin góðar søgur kunnu hava, og at vit byrja at brúka hesa tilvitan meira í okkara vinnulívi. Góðar søgur hava ikki bara týdning fyri príssetingina av vøruni, men ofta eisini í mun til at byggja eina heila síðuvinnu upp kring vøruna, eins og tey hava gjørt á Læsø, har ein lønandi ferðavinna er bygd upp um saltútvinsluna.
Kappast um hugskot og søgur
Vit síggja, hvussu virðisskapan í størri og størri mun fer fram í gjøgnum vøru- og konseptmenning – har nýggjar vørur verða uppfunnar, ella verða mentar til at hóska til serligan tørv ella kring eitt ávíst konsept – umframt ígjøgnum at vørur verða spunnar inn í søgur og sniðgeving, sum tala til kenslulív, lívsvirðir og samleika. Okkara kappingarneytar kappast tí mest um, hvør kann finna uppá mest sermerktu hugskotini og siga bestu søgurnar.
Hetta er eitt annað fokus enn tað, vit vanliga hava haft í Føroyum, har vit higartil hava roynt at varðveita ein siðbundnan reinan ídnað – tvs. fyrst og fremst fiskiveiðu, ráfiskakeyp og –sølu – sum higartil hevur troytt náttúrutilfeingið so nógv sum gjørligt, ofta langt út yvir tað burðardygga, ístaðin fyri at fokusera uppá at skapa meirvirði burtur úr tilgeingiliga tilfeinginum ígjøgnum innovatión, kreativa vørumenning og ígjøgnum marknaðarføring og ‘storytelling’, sum tykist verða undirmett og ofta raðfest sera lágt.
Føroysk vinna má saðla um
Hugburðurin serliga í høvuðsvinnu okkara er serstakliga nógv tengdur at sjálvari veiðu- og framleiðslumentanini, har vónin verður løgd í at forvinna so nógv sum gjørligt, tá ráfiskaprísurin er høgur – og annars bara bíða eftir betri tíðum. Hetta – saman við ytri ávirkanum sum t.d. oljuprísinum – skapar sjálvandi ein sera viðkvæman óstøðugan búskap.
Nógvir føroyingar, sum hava sítt livibreyð í veiðu- og framleiðsluídnað, tykjast hava ilt við – ella mótvilja ímóti at seta seg inn í alt tað óítøkiliga, sum í dag hevur fingið so stóran týdning fyri virðissetan av vørum á alheimsmarknaðinum. Tað lættasta er at lata sum um, at tað óítøkiliga ikki spælir ein serliga týðandi leiklut. Ístaðin fyri at laga seg til nýggju vilkorini á alheimsmarknaðinum, verður roynt at verja um ein gamlan hugburð, har verðin var meira einføld og virðir ítøkilig. Hesin hugburður royndist væl einaferð, men ikki longur. Nógvar ressursur verða tí spiltar uppá at fáa tað almenna til at halda kunstigt lív í einari reint rávøruframleiðandi vinnu, sum í veruleikanum er deyðadømd, um hon ikki saðlar um.
Vit dragna afturúr á alheimsmarknaðinum
Veruleikin er tann, at tilfeingið er avmarkað, flutningsútreiðslur verða helst ikki bíligari, vøruútboðið og kappingin er størri enn nakrantíð, krøvini frá marknaðinum til burðardygd økjast í hvørjum – og ikki minst, at óítøkilig virði – so sum førleikarnir til at samskifta – í størri og størri mun avgera, hvat ið kann umsetast til pengar. Um vit ikki raðfesta virðisskapandi vørumenning, burðardygd og marknaðarføring hægri, enn vit gera, fáa vit tað nógv torførari við at skilja okkum frá øðrum, sum framleiða nakað tað sama sum vit – og nógv torførari við at fáa ein góðan prís fyri vørur okkara. Hetta gongur út yvir samfelagsbúskapin – í hvussu stóran mun, kunnu vit bara gita um!
Hví gera vit so ikki meira við nýskapan – við at menna vørur og við samskifti og marknaðarføring, um tað kundi verið loysnin? Tað eru uppgávur, sum t.d. ein akademisk arbeiðsmegi kann loysa, men tað tykist, sum um at vit enn hava eina íbygda arga mótstøðu ímóti at ‘akademisera’ okkara vinnulív.
Meira um hetta í næstu greinini, sum kemur í morgin....
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Posted by Elin Brimheim Heinesen at Monday, September 15, 2008 0 comments Links to this post
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Tíðindi/Greinar
6. juli 2018
Nú umleið eitt hálvt er liðið síðan, at sáttmálin varð undirskrivaður, tykist tað tíverri soleiðis statt, at KT-økið framvegis liggur at kalla í ongamannalandi.
Orsøkin til mína undran er, at ein greið semja varð gjørd um at finna eina framtíðarloysn á øllum KT-økinum í fólkaskúlanum, har land og kommunur skuldu endaligt finna eitt gjalds- og valdsbýti. Mentamálaráðið átók sær at savna leiðandi persónar og feløg, sum skuldu verða við at finna eina semju.
Tíð er framvegis til at loysa hendan knútin, men eyðsæð er, at kommunur eru neyvan lættar at dansa við, nú landið hevur lagt fleiri øki út til kommunur, og vit hoyra javnan um trupulleikar og ósemjur millum land og kommunu.
Men sáttmáli okkara við hægstu myndugleikar skal virðast, og vit eru spent og til reiðar at veita hjálpandi hendur at finna eina semju, sum er til gagns fyri fólkaskúlan og KT-vørðirnar.
Tað er og verður eitt nú umráðandi at fáa sligið fast, hvørji tól skulu definerast sum KT-tól, og hvørjar uppgávur KT-vørðurin á hvørjum einstøkum skúla ella øki skal hava.
Lærandi, praktiski og dugnaligi KT-vørðurin
Ein fimtipartur av arbeiðstíðini hjá KT-vørðinum eigur at verða skrásettir sum undirvísingartímar, sum er ætlaður bæði lærarum og næmingum. Í okkara skiftistíð frá First Class til Office 365 og yvirgongdini til Wiseflow, hevur tað verið alneyðugt at fingið ráðgeving og skeið í hesum skipanum og forritum. Og so mugu vit ikki gloyma Vitanet, sum serliga skúlar í høvuðsstaðnum brúka.
Alt hetta hava dugnaligir KT-vørðir undirvíst lærarum í seinasta árið, samstundis sum teir skulu fyrireika royndir og próvtøkur og hava tað dagliga virksemið við teldum, uppvørpum, samvirknum talvum og á mongum øðrum viðurskiftum.
KT-vørðir á serliga stórum skúlum, men eisini á øðrum skúlum, sum hava brúkt nógv orku í at menna sítt KT-kervið, hava trupult við at fáa arbeiðstíðina at hanga saman, og hetta er als ikki ein støða, sum vit sum fakfelag kunnu góðtaka.
Eitt er so heilt víst, og tað er, at KT-vørðir fólkaskúlans eru bíligasta arbeiðsmegin, sum landið kann ynskja sær. Ímyndið tykkum, hvat tað hevði kostað hvørja ferð, at ein skúli mátti ringja til serkøn fólk útifrá, tá ið KT-trupulleikar vóru. Ikki bert hevði tað kostað nógv, men bíðitíðin hevði verið øgilig, og tað ber jú ikki til í okkara undirvísingarheimi.
Tað má verða ein skilagóð skilmarking, har KT-vørðurin tekur sær av tí dagliga og talgiltu námsfrøðini – og fær neyðugur tímarnar til tað – meðan fólk úti frá kundu tikið sær av servarum, interneti, størri KT-skipanum o.ø.


text:
Hvørja hurð skal eg velja!
Trætur skulu loysast – ikki vinnast!
Flestu ósemjur og trætur loysa vit við at tosa saman, men viðhvørt steðgar samtalan ella broytir skap, og ósemjan veksur og gerst til eina fastlæsta trætu, konflikt, sum trupult kann vera at koma úr aftur.
Hvat gera vit tá! Ymiskir er vegirnir. Vit kunnu venda trætuni bakið, látast sum hon ikki er har, og slíta tá ofta eisini samskiftið við hin partin. Ella vit kunnu fara í hernað við orðum og álopum, vísa styrki og veikleikar.
Maktnýtsla, t.d uppsøgn, at nokta at samstarva, verkfall/verkbann eru eisini vegir sum verða nýttir at loysa ósemjur. Maktnýtslan kann eisini verða beinleiðis harðskapur, happing og krígsførsla.
Rættarmálsførsla
Nógvar trætur enda í dómstólinum, tí partarnir ikki megna at tosa saman, og halda at rættvísi liggur har, og leggja málið í hendurnar á advokatum og dómara.
Annar parturin fær tá viðhald, vinnur, og hin tapir. Tað bøtir ikki júst um frammanundan vánaliga samskifti.
Vit eru tey nærmastu til at loysa okkara egnu trætur, og eiga at spyrja okkum sjálvi, um onnur eru betur skikkaði at greiða okkara trætur, enn vit sjálvi eru? Ynskja vit eina loysn eftir tí leisti, sum rætturin ella myndugleiki fylgjur, nevniliga eina avgerð grundað á bert rættarreglur um, hvat er rætt og skeivt sambært lóggávuni, og sum hevur eitt ógvuliga avmarkað rúm fyri øðrum enn rættarligum atlitum. Rættvísi sambært lóggávuni nýtist ikki at tað vera tað sama sum tín rættvísiskensla, sum er knýtt at nógvum øðrum atlitum enn teimum fáu rættarreglum, sum rætturin grundar sína avgerð á.
Við at lata triðjapersón taka avgerð fyri teg, sigur tú samstundis frá tær møguleikan at taka ábyrgd á loysnini.
Trætumekling (mediatón)
Partar, sum ikki megna sjálvi at loysa eina ósemju ella trætu, men sum samstundis ynskja eina loysn, sum tey sjálvi finna fram, kunnu frá konfliktmeklara fáa hjálp at tosa gjøllari um viðurskiftini, sum liggja til grund fyri ósemjuni, sí nærri her um konfliktmekling.


text:
Aðalfundur hevur verið.
Aðalfundur var hildin í Kyndil 21. juni í Kyndilsrúminum.
Bæði formansfrágreiðingin og roknskapurin var góðkendur.
Síðani varð farið til nevndarval.
Her valdi Christoffur Gert Nielsen ikki at stilla upp aftur, vegna hann nú er blivin partur av venjarahópinum hjá Kyndilskvinnum.
Restin av undanfarna nevnd valdi at stilla upp aftur, og blivu øll afturvald.
Tað merkir, at nevndin er mannað av:
Maibritt Johannesen, forkvinna
Súsanna K. Hansen, næstformaður
Dánial Jakobsen, kassameistari
Eyðfinn Guttesen, skrivari
Salua Manai, nevndarlimur
Nevndin og felagið sær fram til komandi kappingarár.
Framtíðin er Grøn!Aftur


text:
Góðu foreldur, góðu mammur og góðu pápar, tað er ikki neyðugt hava ringa samvitsku av at fara til arbeiðis.
“Tú skalt ikki fáa tær børn fyri at onnur skulu ansa teimum”, “Børn skulu vera sum minst á stovni” og “Dagstovnurin er eitt nødvendigt onde” - m.a. soleiðis koyrir retorikkurin. Ei undur í at foreldur kenna seg illa og vilja leita sær aðrar møguleikar at tilrættisleggja sær arbeiðslívið, soleiðis at tey kunnu vera saman við børnunum sum longst. Ikki tí, hesum er sum so einki galið í.
Men, eg seti spurnartekin við, um børnini eru so nógv minni saman við sínum foreldrum í dag, í mun til fyrr? Jú, gaman í, einki sjónvarp, eingin telda, teldil ella snildfon var tilstaðar tá at avmarka uppmerksemi hjá foreldrum og børnum. Frítíðarvirksemi og annað undirhald var eisini meira avmarkað og kanska ikki heilt so “professionelt”, sum dagsins ítróttarfeløg og onnur borðreiða við í dag.
“Vit sluppu at reika frítt millum fjals og fjøru” - fyrr gekk spælið fyri seg niðri á vegnum, í bønum, á fótbóltsvøllunum ella líknandi. Børnini í einum øki savnaðust og spældu saman næstan allan dagin – uttan foreldur. Í dag er hesin “vegurin” og fótbóltsvøllurin upptikin av ferðslu og øðrum virksemi. Tað er, í fleiri førum, beinleiðis vandamikið at reika runt tey støð, ið fyrr vóru savningarstað fyri børnini. Tí er ein størri tørvur á “professionellar” stovnar.
Har børnini fyrr fóru út í garðin, í tún ella á vegin at spæla - fara tey í dag í barnagarð. Har hava vit sera dugnalig starvsfólk, sum hava holla vitan um tørvin hjá børnunum – bæði innan sosialu førleikarnar, málmenningina, menning av kropp og rørslur, av skapanarhuginum, vitan um siðir og mentan osfr., umframt at starvsfólkini hava amboð og vitan um tiltøk at seta í verk, um so er, at menningargongdin verður seinkað ella steðgar.
Tað er, í mínari verð, heldur hugstoytt, at foreldur skulu niðurgerðast og hálvgum ákærast fyri at svíkja børnini, tí tey fara til arbeiðis og vilja klára sítt.
Vit kunnu tó skjótt verða samd um, at arbeiðsmarknaðurin, saman við samfelagnum, eigur at vera lagaligari; eitt nú eigur barsilsfarloyvi at leingjast til 1 ár, soleiðis at børnini fáa tann grundleggjandi tørvin og tilknýtið til foreldrini nøktaðan – serliga tá vit í dag vita, at tað fyrsta árið í lívinum hjá barninum er týdningarmest fyri at fáa eitt gott tilknýtið til síni foreldur. Harvið høvdu øll børn eisini verið javnsett, soleiðis at ikki bert tey børnini, har foreldrini hava møguleika ella hug at bíða við at fara út á arbeiðsmarknaðin aftur, sleppa at vera heima hjá foreldrunum.
Eisini kundi arbeiðsvikan verðið stytt niður í 35 tímar, tað átti at verið betri møguleikar at “fleksa”, tað skuldi verðið lagaligari skipanir, tá børnini eru sjúk, og umsorganardagar áttu at verið ein sjálvsagdur partur av arbeiðslívinum.
Vit hoyra dag og dagliga um, hvussu strongd er vorðin ein fólkasjúka - tíðin er komin til, at vit taka slíkt í álvara!
Í Føroyum hava vit tørv á øllum arbeiðsførum hondum.


text:
Netbankin
Við netbankanum frá Norðoya Sparikassa kanst tú avgreiða fíggjarligu viðurskifti tíni alt samdøgrið.
Fyrimunir
Tú kanst nýta netbankan til m.a.:
- Síggja saldu
- Gjalda rokningar
- Síggja komandi gjaldingar
- Gera flytingar
- Stovna fastar flytingar
- Undirskriva skjøl
- Síggja bókingar
- Gera flytingar, hópflytingar og lønarflytingar
- Biðja um uttanlandsflyting (SWIFT flyting)
- Gjalda FI-kort eins og hesi kunnu meldast til GjaldSkipanina
- Síggja skjalagoymslu
- Skriva trygt til okkum
- Gera íløgur
Netbankin er eisini til tín, sum er millum 15-17 ár, tó við færri funkum enn vanligi netbankin.
Trygd
Norðoya Sparikassi ger í samstarvi við føroysku peningastovnarnir og SDC nógv til tess at tryggja netbankan sum best, og samstundis eru nakrar trygdarloysnir til tín, har tú kanst tryggja teldu tína ímóti teldusníkum sum heild.
NemID innritan
NemID er tín atgongd til Netbankan. Við NemID kanst tú rita inn í Netbankan á teldum og teldlum, sum hava netsamband.
Hvussu fái eg NemID?
Set teg í samband við okkum og vit hjálpa tær.
Gomul innritan
Tú ritar inn í Netbankan við einum loyniorði, sum er knýtt at einum brúkaranummari. Loyniorðið er sjálvandi loyniligt, men tú kanst broyta tað í netbankanum. Tá ið tú avgreiðir flytingar, brúkar tú eitt undirskriftarmerki, sum eisini er loyniligt og kann broytast í netbankanum.
Til tess at tryggja teg uppaftur betur fært tú eina sms-kotu á fartelefonina,tá ið tú gert stórar flytingar. Telefonnummeriðer skrásett í kundaviðurskiftum tínum í Norðoya Sparikassa. Hetta kann bert broytast í Norðoya Sparikassa og ikki í netbankanum.
Prísir og treytir
Netbankin er ókeypis fyri privatkundar í Norðoya Sparikassa.
Vanligar flytingar eru eisini ókeypis. Vilt tú gera flytingar við fráboðan ella kvittan, kostar hetta. Sí kostnaðir her.
Hvør kann fáa netbanka?
Allir privatkundar, sum eru 18 ár og eldri, kunnu fáa netbanka í Noroyða Sparikassa.
Tað er ein serlig avtala til kundar millum 15 og 17 ár. Henda avtala hevur við sær, at tú kanst síggja kontur, bókingar og kontuavrit uttan at gera flytingar. Á henda hátt ber til hjá tær, ið ert millum 15 og 17 ár, at seta teg inn í fíggjarviðurskifti tíni. Hetta er góð byrjan til framtíðina, áðrenn tú fert út á arbeiðsmarknaðin.
Samband
Um tú hevur spurningar ella trupulleikar við netbankanum ert tú vælkomin at ringja til okkum á tel. 475000 ella +45 70204750. Eisini ber til at ringja við Skype til "Norðoya Sparikassi" ella skriva til netbanki@ns.fo.
Bílegg netbanka
Tú ert vælkomin at seta teg í samband við okkum á tel. 475000 ella senda teldubræv til netbanki@ns.fo.


text:
Einaferð fyri mongum árum síðani hevði Norrøna Felagið fund í Norðurlandahúsinum um málsligu nýtsluna í miðlunum. Tað var um ta tíðina, tá húsið enn var nýtt og fólk vóru nýfikin. Ja, so langt síðan er tað, at Ebba Hentze tók orðið og bað um pennin. Á ein flip over, sum var fremsta tøknin, skrivaði hon við reyðum spritmarker um fólkatalið í Dalið, sum støðugt lækkaði.
Og plantaða eddið riggaði.
Akkurát sum ætlað, avsporaði hesin óhoyriligi bókstavur alla ta mentaðu forsamlingina. Um enn grá, vóru tey ikki fá.
Øll upp at góla um ringa standin í føroysku pressuni at stava. Eingin, ikki ein, gav álvarsliga demografiska innihaldinum gætur.
Hesa álvarsligu skemtisøgu komi eg í tankar um í kvøld, nú heimsins størsti føroyski Facebookbólkur, Føroysk rættstaving, aftur ger somu søgu. Í dag eru 10.924 limir í bólkinum.
Nýggjasta evni í bólkinum er Suðuroy, har eingin vinnarahugburður er. Tað sigur fyrrverandi løgmaður, Jóannes Eidesgaard í samrøðu við Sosialin. Hóast Smyril siglir í pendulfarti og undursjóvartunnil verður gjørdur, so bjargar tað ikki Suðuroynni.
Hóast hesa kláru dómadagstalu frá einum innføddum, ið veit, hvat hann tosar um, so hefta øll seg við orðdeilingina á forsíðuni á Sosialinum. Ikki eitt orð um álvarsligu tíðindini.
Tað sannførir meg aftur um, at føroyskt er ikki eitt samskiftismál. Tað er ein rættstavingarkapping. Innihald kunnu vit leggja í onnur mál í skúlanum, miðlunum og almenna rúminum annars. Bara føroyskt er rætt og ósmittað, so er gott.


text:
Snikkari
Byggningssnikkari
Allar yrkisútbúgvingar eru skipaðar á tann hátt, at skift verður ímillum verkliga læru á góðkendum læriplássi og skúlagongd á yrkisskúla.
Bygningssnikkarin nýtir á verkstaðnum framkomnar maskinur at gera t.d. hurðar, vindeygu, skáp og køkar og annars alt vanligt uttan- og innandura snikkaraarbeiði. Bygningssnikkarar gera eisini gólváleggingar-arbeiði og lakkarbeiðið.
Útbúgvingin endar við sveinaroynd.
Lærlingar fáa løn í allari útbúgvingartíðini.
Framhaldandi útbúgvingar:
- Byggiteknikara/byggifrøðing
- Verkfrøðing
- Arkitekt


text:
NSÍ hevur leigað flogfar frá Atlantic Airways og bjóðar tí øllum fjepparum at ferðast niður til Edinburgh og heim aftur við hópinum.
Skotski høvuðsstaðurin hevur nógv at bjóða ferðafólki, og fáa tey, ið koma við, tí 4 góðar dagar í Edinburgh.
Umframt stórdystin á Easter Road hóskvøldið 12. juli kl. 19.45, eru fleiri onnur stór tiltøk í Edinburgh og Glasgow hesar dagarnar, so sum konsertir við Bruno Mars (Glasgow 10/7), Zucchero (Edinburgh 10/7) og Paul Simon (Glasgow 11/7).
Ferðing
Ferðast verður úr Vágum eftir midnátt sunnukvøldið, t.v.s. náttina til mánadag 9. juli kl. 00.40-02.05. Farið verður heim eftir midnátt eftir dystin, t.v.s. náttina til fríggjadag 13. juli kl. 00.55-02.20.
Ferðaseðlar eru settir til sølu her á síðuni, og kostar ein ferðaseðil tur/retur kr. 2.150,-
Atgongumerki til dystin kostar kr. 200,-
Keyp ferðaseðil og atgongumerki við at trýsta her.
Innivist
Hópurin býr á einum hotelli hjá Apex hotellketuni, og bjóða tey 10% í avsláttri, um bókað verður umvegis heimasíðu teirra her.
Annars viðmælir hotellið eisini onnur hotell sum:
-Holiday Inn Express Edinburgh City Centre
-Courtyard by Marriott
-Hotel Indigo Edinburgh
-Premier Inn Edinburgh (York Place)
Tað ber sjálvandi til at bíleggja umvegis stóru hotell-bókingarsíðurnar ella umvegis Airbnb.
GG: Um tit ynskja at sleppa inn á hotellið/íbúðina, tá tit koma, mugu tit minnast til at gera avtalu um tað.


text:
Nýggjasta frá Husogheim.fo
-
Vetrargrønir runnar – Gartnarin svarar
Er nakar runnur/hekkur, sum er grønur alt árið? Og um so er, nær hann skal setast niður? Og […]
-
Umvældu og vunnu “Årets Boligstylister”
Ein herskapsligur- og endurnýtslu-andi setir dám á heimið. Trine ger ymiskt […]
-
Gjøgnumførdur norðurlendskur stílur
Vit hava fingið loyvið at deila myndirnar av vakra og gjøgnumførda heiminum hjá Didde, sum […]
Brúðarkalendarin – Komandi brúdleyp
Staðið, har øll tey komandi brúdleypini í Føroyum verða samlaði á einum stað!
Skrivið tykkum endiliga á brúðarkalendaran! Tit nýtast einans at upplýsa brúdleypsdato og nøvn at byrja við. Tit fáa tykkara egnu síðu og lýsing, sum kann dagførast so hvørt tit vita nærri viðv. tíð, stað o.s.fr. – alt uttan kostna. Og so er tað sera lætt og ómakaleyst.


text:
5. flokkur í Eysturskúlanum fekk heiðurin sum Ársins Vitanarfróðu 2017
Fyri løtu síðani varð vinnarin av kappingini Ársins Vitanarfróðu avdúkaður. Hetta var á Vísindavøkuni, sum er í Perluni og Reinsarínum í dag.
Vinnaraflokkurin var 5. flokkur í Eysturskúlanum, sum hevur kannað, hvørt tað er neyðugt at brúka sápu.
Flokkurin fekk handað heiðursbræv og fær harumframt 5.000 kr. og eina útferð saman við tveimum granskarum.
Tveir aðrir flokkar luttóku i kappingini, 7. flokkur í Eysturskúlanum og elsti bólkur í Frískúlanum í Havn. Teir fingu eisini heiðursbræv sum takk fyri luttøku.
Til ber at síggja handanina á Facebook síðuni hjá Granskingarráðnum her
Røðan, sum Annika Sølvará helt, kann eisini lesast niðanfyri:
"Nám og Granskingarráðið hava á fyrsta sinni skipað fyri kappingini Ársins Vitanarfróðu, sum er kapping fyri skúlaflokkar. Kappingin er skipað við íblástri og loyvi frá norsku kappingini Årets Nysgjerrigper, sum hevur verið skipað í fleiri ár. Endamálið er at fáa skúlanæmingar at royna seg við einum arbeiðshátti, sum líkist honum hjá vaksnum granskarum.
Arbeiðshátturin er í seks stigum:
1. Hetta undrist eg á
2. Hví er tað so
3. Legg eina ætlan
4. Savna upplýsingar
5. Hetta eri eg komin fram til
6. Sig øðrum frá
Hesa arbeiðsgongdina skulu teir skjalprógva í eini frágreiðing, sum skuldi latast Granskingarráðnum í seinasta lagi 21. september.
3 flokkar sendu okkum frágreiðingar. Hetta halda vit er gott, tí hugskotið og innbjóðingin kom so seint, at freistin var lutfalsliga stutt.
Hesir flokkarnir eru:
Elsti flokkurin í Frískulanum í Havn (5. og 6. flokkur) við frágreiðing um matvanar hjá børnum í dag samanborið við hjá børnum fyri umleið 30 árum síðani.
5. flokkur í Eysturskúlanum við frágreiðing um, hvørt tað er neyðugt at brúka sápu
7. flokkur í Eysturskúlanum vð frágreiðingum um elektrisitetsnýtslu hjá gentum og dreingjum v.m.
Ein dómsnevnd við 4 umboðum hevur lisið frágreiðingarnar. Hesi eru Fríða Poulsen Eysturoy, lærari, Firouz Gaini, granskari, Karina Toftegaard, ritstjóri, og Annika Sølvará vegna Granskingarráðið.
Vit eru samd um, at allar frágreiðingarnar eru góðar. Flokkarnir hava lagt nógv arbeiði í frágreiðingarnar og hava duga væl at brúka arbeiðsháttin.
Eftir at hava mett um ymsu frágreiðingarnar, samdist nevndin um ein vinnara. Nevndin helt, at hesin flokkurin hevði valt eitt passaliga avmarkað evni. Hugskotið var gott, og arbeiðið sá út til at vera samanhangandi. Nevndin helt eisini, at arbeiðið var kreativt og væl miðlað.
Flokkurin, sum kann kalla seg Ársins Vitanarfróðu er 5. flokkur í Eysturskúlanum.
Tit hava umframt heiðurin vunnið 5.000 kr. til flokkin og ein túr saman við granskarum, sum vit fara at leggja til rættis í felag."


text:
Pál Joensen svam fyri løtu síðani 1500 frí á EvropaMeistarastevnuni í Chartres í Fraklandi, og gjørdist har nummar 7 í finaluni og nummar 9 samanlagt, við tíðini 14:57.21. Ungi italiumaðurin Gregorio Paltrinieri vann gull við óføru tíðini 14:27.78, ukrainin Sergiy Frolov silvur við 14:30.87 og fraklendingurin Anthony Pannier bronsu við 14:41.97.
(Myndin er frá World Cup í Berlin 2012)
Pál lá tíverri illa fyri í mun til teir sum endaðu við at vinna, á geil 3 meðan Paltrinieri var yvir á geil 7. Paltrinieri koyrdi á beinanvegin, við øgiligari ferð so at einans Pannier og Frolov hingu nøkulunda í, meðan Pál mátti klára seg sjálvan, við forsvarandi evropameistaranum Sawrymowicz og einum øðrum fraklendingi Joly á sleip.
Rættiliga skjótt sást at hetta nokk bleiv gongdin, at hasir tríggir fremstu Paltrinieri, Pannier og Frolov nokk fóru at vinna, um ikki teir høvdu yvirvurderað sína styrki. Pál fekk ikki ryst Sawrymowicz og Pannier av sær, og aftaná einar 800 metrar legði póllendingurin so á, við ferð so at Pál beinanvegin misti sambandið við hann.
Joly kom eisini framum eina løtu, meðan Pál var í beinleiðis kreppu, teir báðir tó við spakuligastu splitt-tíðum av øllum, so at kappingin teirra millum bleiv um síðsta og næstsíðsta pláss í finaluriðlinum. Tað endaði so tíbetur við at Pál átti munin á Joly, báðir spakuligari enn teir báðir skjótastu í morgunriðlunum, so at støðan at enda varð at Pál varð nummar 9 við 14:57.21, og Damien Joly nummar 10 við 14:57.74.
Um kappingina kann annars sigast, at hon mest er fyrireiking hjá Páli til komandi kappingar, á sama hátt sum World Cup stevnurnar herfyri. Hetta hálvárið er mesta fokus á HeimsMeistarastevnuna í Istanbul, sum verður í næsta mánaða, og vit skilja at tey í Danmark tí eisini eru í rættiliga tungari venjing enn, áðrenn niðurtrappingina til HM. Og sum vit hava hoyrt í 3-2, so er Pál hartil í gongd við at broyta okkurt í teknikkinum, sum ávirkar ferðina beint nú, men sum vónandi fer at geva meira seinni.


text:
Agnar Frederiksen
02.07.2017 - 19:57
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Seinastu árini hevur Páll Andrasson Klettskarð verið ein lyklaleikari hjá KÍ. Vandamikli áleyparin hevur eisini javnan verið á A-landsliðnum. Í dag er greitt, at samstarvið millum áleyparan og barndómsfelag hansara heldur fram næsta ár eisini.
Partarnir hava í dag gjørt avtalu, ið er galdandi fyri kappingarárið 2018. Hetta skrivar Norðlýsið á heimasíðu sínari. Páll hevur skorað 89 mál fyri KÍ, og eftir farna kappingarár varð hann valdur til ársins leikara hjá KÍ, eftir at hann hevði skorað heili 21 ferðir í landskappingini.
- Eg trívist øgiliga væl og havi onga ætlan um at skifta felag. Vit hava gott samanhald og arbeiða hart fyri at blíva eitt toppfelag. Tær ambitiónirnar vil eg vera ein partur av og hjálpa til við at røkka, segði Páll við Norðlýsið eftir, at sáttmálin varð undirskrivaður.
Páll Klettskarð er varaliðformaður hjá KÍ, og hóskvøldið hava hann og liðfelgarnir eina stóra uppgávu í Stockholm, tá AIK bíðar á Friends Arena.


text:
Um Biofar
Biofar hevur røtur í norðurlendsku granskingar verkætlanini undir sama navni. Serkunnleikin í botnviðurskiftum er reyði tráðurin
Biofar-verkætlanin bleiv kveikt eina illveðursnátt á Vestmanna umborð á norska granskingaskipinum Håkon Mosby í 1988. Navnið Biofar er stytting av Benthic Investigations Of the FARoes. Primus motor var legendariski Arne Nørrevang (aka, Mr Biofar), sum fylgdi verkætlanini upp til endaliga seminarið á Hotel Føroyum á vári í 2000. Við upprunaligu biofar-verkætlanini var fundamentið lagt til eina servitan innan botndjór á føroyska landgrunninum, og eitt kontaktnet skapað innan botndýra serfrøði um allan heimin.
Djóralívið við botnin lýsir náttúrustøðuna. Við okkara kunnleika innan m.a botnviðurskifti, hevur Biofar í mong ár veitt kvalitetsarbeiði innan umhvørviskanningar av ymsum slag, eitt nú innan ali - og oljuvinnuna.


text:
quarta-feira, 26 de janeiro de 2011
Stjørnur live í Vestmanna
Leygarkvøldið 26.mars fara fýra av kendastu songkvinnum, sum Føroyar hava fostrað, á pall í Vestmanna.
Nicolina á Kamarinum byrjaði blaðung at syngja seg inn í hjørtuni hjá føroyingum tíðliga í fimtiárunum í dansistøðum kring oyggjarnar. Hon er enn millum okkara bestu songfuglar. Nicolina hevur egið orkestur á tiltakinum í Vestmanna.
...
Guðrið Hansdóttir skrivar sjálv allan sín tónleik, og hon hevur givið tvær fløgur út. Væntandi kemur nýggj fløva við henni út í summar.
Eivør Pálsdóttir er ikki einans kend her í Føroyum, seinastu árini er hon vorðin "heimskend" bæði í Íslandi og Danmark, og í Skandinavia sum heild.
Annika Hoydal hevur verið frammi við jøvnum millumbilum. Tey sum eru komin eitt sindur upp í árini minnast hana frá tíðini við Harkaliðnum, men eisini síðani hevur hon javnan verið frammi við populerum fólkatónleiki sum fellur væl í oyruni hjá øllum.
Hóast konsertin er í ítróttarhøllini í Vestmanna, so er avmarkað nøgd av atgongumerkjum.
Atgongumerki eru at fáa í Tutl búðini, hjá eBillett.fo og hjá Magn í Vestmanna. Prísurin er einans 295 kr.
Nicolina á Kamarinum byrjaði blaðung at syngja seg inn í hjørtuni hjá føroyingum tíðliga í fimtiárunum í dansistøðum kring oyggjarnar. Hon er enn millum okkara bestu songfuglar. Nicolina hevur egið orkestur á tiltakinum í Vestmanna.
...
Guðrið Hansdóttir skrivar sjálv allan sín tónleik, og hon hevur givið tvær fløgur út. Væntandi kemur nýggj fløva við henni út í summar.
Eivør Pálsdóttir er ikki einans kend her í Føroyum, seinastu árini er hon vorðin "heimskend" bæði í Íslandi og Danmark, og í Skandinavia sum heild.
Annika Hoydal hevur verið frammi við jøvnum millumbilum. Tey sum eru komin eitt sindur upp í árini minnast hana frá tíðini við Harkaliðnum, men eisini síðani hevur hon javnan verið frammi við populerum fólkatónleiki sum fellur væl í oyruni hjá øllum.
Hóast konsertin er í ítróttarhøllini í Vestmanna, so er avmarkað nøgd av atgongumerkjum.
Atgongumerki eru at fáa í Tutl búðini, hjá eBillett.fo og hjá Magn í Vestmanna. Prísurin er einans 295 kr.
Postado por Netto Epfel às 22:30
Marcadores: 2011, Eivør Pálsdóttir, Faroe Islands, Føroyar, Vestmanna
Assinar: Postar comentários (Atom)


text:
“Eg eri fegin um at kunna handa nøkrum av fremstu lista- og mentanarfólkum okkara virðislønir fyri avrik teirra. Vit eiga í Føroyum úrmælingar á so nógvum økjum innan mentan og list, og tað er av týdningi, at vit áhaldandi varpa ljós á skapandi virðini, ið hava so stóran týdning fyri okkara samfelag,” sigur Bjørn Kalsø, landsstýrismaður í mentamálum.
Í ár er tað Jóanes Nielsen, rithøvundur, ið fær Mentanarvirðisløn Landsins. Jóanes Nielsen hevur í meira enn 30 ár víðkað og ríkað føroyska bókmentapallin, og latið úr hondum yrkingasøvn, skaldsøgur, greinar og leikrit. Í 1984 fekk hann Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkingasavnið “Pinnabrenni til sosialismuna”, og í 2002 fekk hann Nordisk Dramatikerpris fyri leikritið “Eitur nakað land week-end?”. Fýra ferðir hevur hann verið innstillaður til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins.
Heiðursgáva Landsins verður í ár latin Kristiani Blak, sum seinastu 35 árini hevur verið virkin á føroyska tónleikapallinum, sum tónleikari, tónasmiður og útgevari og sum kveikjari og ráðgevi hjá føroyskum tónleikarum á veg út í heim. Kristian Blak fekk í 2002 virðisløn M.A.Jacobsens fyri mentanaravrik.
Í ár hevur landsstýrismaðurin gjørt av at lata eina ”Virðisløn til ungt listafólk”. Virðislønin er ætlað ungum listafólki sum kveikjan, stimbran og stuðlan. Virðislønin til ungt listafólk 2011 verður latin 25-ára gamla, evnaríka skopuninginum, filmslistamanninum Sakarisi Fríða Stórá fyri at hava sýnt serliga góð evni innan filmslist.
Virðislønirnar verða latnar við heimild í løgtingslóg, har ásett er, at virðislønarnevnd við fimm limum ger tilmæli til landsstýrismannin um móttakarar av mentanarvirðislønum landsins.
Mentanarvirðisløn Landsins er kr. 150.000, Heiðursgáva Landsins kr, 75.000 og Virðislønin til ungt listafólk er kr. 50.000.
Tiltakið á Tjóðpalli Føroya í Tórsgøtu í Havn sunnukvøldið 15. januar kl. 20.00 er alment og ókeypis.