text:
Í sambandi við, at tað í ár eru 100 ár síðani Janus Kamban varð føddur, seta vit her ein lítlan tekst inn um hansara grafikk, sum er úr bókini Livandi List. (2008)
Thursday, October 31, 2013
Janus Kamban
Í sambandi við, at tað í ár eru 100 ár síðani Janus Kamban varð føddur, seta vit her ein lítlan tekst inn um hansara grafikk, sum er úr bókini Livandi List. (2008)
Janus Kamban hevur verið partur av allari føroyskari listasøgu, og hevur yvirhøvur borið føroyska list fram á leið. Sjálvandi er tað ófólkaligt at tosa um aldur, men Janus Kamban er føddur sama ár sum Ruth Smith. Hann er eldri enn Ingálvur av Reyni, eldri enn Jack Kampmann, eldri enn Hans Hansen og Steffan Danielsen, og hann er trý og tjúgu ár eldri enn Zacharias Heinesen, sum er næstelstur í hesi bók.
Tá eg nú kortini havi verið so framlig at rógva fram undir, at Janus Kamban er vorðin ein gamal maður, so fari eg ikki, við míni fátæksligu vitan um myndhøggaralist, at viðgera høggmyndir hansara við míni lummafilosofi. Mín niðurstøða er stutt tann, at hansara høggmyndir eru at meta sum týdningarmikil verk í heimslistarligum høpi, og at vit í teimum kunnu finna óteljandi listarligar sannkenningar í upprunaligum skapi.
Annars fari eg í holt við grafisku verkini hjá Janusi Kamban. Tey, meti eg, hava fingið alt ov lítla viðgerð.
Hugtakið ukiyo-e er knýtt at tí heimspekiligu hugsanini, at alt er stokkut. Í grafisku verkunum hjá Janusi Kamban er tann stokkuta løtan ein týdningarmikil partur. Tað, sum er ótrúligt, og tað einasta, sum skilir verkini hjá Janusi Kamban frá løtulýsingunum hjá teimum fronsku impressionistunum, er, at løtan hjá Janusi Kamban samstundis eisini hevur ein serligan frið. Tað stokkuta tykist at vera ævinliga galdandi. Tað stokkuta er bylgjan, ið ferðast inn móti landi, fuglurin, ið flýgur framvið í luftini, ella skýggini, ið ferðast fram við fjallinum. Men hjá Janusi Kamban fær tað, ið hendir her og nú, ein størri týdning.
Tað gerst til nakað støðugt, okkurt sum er, okkurt varandi. Eg haldi, at evnini at kunna gera tað stokkuta til nakað, sum er ævinliga galdandi, hava samband við ta sannkenning, at lívið alt er samansett av løtum.
Løtan verður upphevjað til ein sannleika um okkara tilveru. Hon verður upphevjað til ein trúgv ella eina filosofi. Tí tann ’flótandi heimurin’, har okkara lív verður livað, er einasti veruleikin, vit kunnu samanbera okkum við, og tí er tað í tí stokkutu løtuni, vit skulu finna vísdóm um okkum sjálvi.
Janus Kamban hevur evnað at víst okkum, at løtan hevur ein sannleika. Hann hevur evnað at geva ta stokkutu løtuna víðari á so friðarligan og friðsælan hátt, at vit skilja ein part av tí, ið hann hevur skilt. Orsøkin til, at hann kann geva okkum løtuna og gera hana til ein sannleika í okkara lívi, er sjálvandi tann, at Janus Kamban hevur eitt so sjáldsama gott forstáilsi fyri teimum ymsu eginleikunum. Hann hevur eygleitt og granskað alt væl og virðiliga, mannakroppin, djórið og náttúruna, í síni leitan eftir tí innasta í øllum og ger tað til eina sannleika í okkara lívi.
Posted by Listin at 7:06 AM
Wednesday, October 30, 2013
Kim Leine vann
Nógv hava lisið bókina Profeterne ved evighedsfjorden og nú fara enn fleiri at lesa hana. Kim Leine hevur gjørt eitt mentanarheiðurslønarligt hat-trick, tí hetta er ikki fyrsta heiðurslønin, sum hann hevur fingið fyri bókina. Vit ynska Kim Leine hjartaliga til lukku við heiðrinum.
Posted by Listin at 7:49 PM
Norðurlandaheiðurslønardagur
Eivør er ein av teimum innstillaðu, og í gjár kom ein nýggj video av sanginum Far away. Hann er á fløguni "room", sum varð ummæld her á blogginum:
http://listinblog.blogspot.com/2012/08/eitt-monument-yvir-tilverunnar-sorg-og.html
(KP)
Posted by Listin at 8:03 AM
Tuesday, October 29, 2013
Randi Ward vunnið týdningarmikla týðaraheiðursløn
Hjartaliga til lukku, Randi, flott avrikað.
Onnur, sum hava vunnið ASF týðaraheiðurslønina
Past ASF Translation Prize Winners
(KP)
Posted by Listin at 9:01 PM
“Og Norðurlendska Virðislønin verður latin...” -Marjun, Jóanes, Rakel, Eivør og hini til gallaveitslu í Oslo
Kim Simonsen
Vit gleða okkum til eitt nýtt Oscarlíknandi show, tá Norðurlendska Bókmentavirðislønin og aðrar virðislønir skulu handast í Oslo. Alt frá filmi, barnabókum til tónleik skal heiðrast. Úr hópinum av instillaðum skulu nøkur fáa stóra heiðurin sum virðislønin er. Nakað heilt serligt er at vit hava fingið eina nýggja barna og ungdómsvirðisløn, her er føroyska Marjun Syderbø Kjelnes instillað saman við m.a. Nuka K. Godtfredsen og Martin Appelt frá Grønlandi, Kim Fupz Aakeson og Evu Eriksson frá Danmark. Eg vildi mett øll hesi trý verkini sum sterkar kanidatar til at vinna.
Filmur og tónleikur
Innan filmin og tónleikin eru eisini nógv spennandi verk hesuferð. Serliga svenski Äta sova dö eftir Gabrielu Pichler. Ein dokumentarkendur filmur um arbeiðsloysi, innflytarar og rasismu í undirstættini í Svøríki í dag.
Danski Jagten eftir Thomas Vinterberg er helst ein favorittur at vinna, men filmurin er í grundini á so mangan hátt ein breiður melodramatiskur filmur, ið vitnar um at danski filmsídnaðurin er í svárari kreppu í hesum døgum.
Íslendski Djúpið eftir Baltasar Kormákur, byggir hin vegin á veruligar hendingar, tá ein lítil trolari frá Vestmannaoyggjunum sakk. Bert ein maður kom livandi frá hendingini. Hann svam í køldum sjógvi í seks tímar og kom sær undir land. Síðani gekk hann yvir land í vetrarkulda í ongum skóm. Ein undirhaldandi filmur, ið sigur okkum føroyingum nógv, men helst ikki ein sum fer at vinna á uppøsta kenslumeldrinum hjá Vinterberg, ið nærum hevur gjørt ein “Festen II”.
Finski filmurin sær eisini fínur út. Meðan hin norski "Som du ser mig", fær góð skoðsmál, men eg loyvi mær stórliga at ivast í um norska filmvinnan megnar at gera slíkar vinnarar?
Tá tað kemur til tónleikin eiga vit ein sterkan kandidat, nemliga Eivør. Hon skal tó syfta m.a. kenda danska bólkin Efterklang, svenska elektronika, strúkaratrio, norska klaverleikaran Håkon Austbø og íslendsku Nordic Affect og gomlu Mezzoforte.
Bókmentur eru flaggskipið
Sum tað var sagt í P1 á DR í sendingini Skønlitteratur, so eru bókmentur og Bókmentavirðislønin tó flaggskipið. Bókmentavirðislønin kemur ikki at drukna millum hinar, heldur er tað øvugt, at onkur av hinum helst ikki fær somu viðgerð sum fagurbókmentirnar fáa. Ein frágreiðing er helst at tað enn er okkurt samband millum tankan um tjóðina, mál og viðurkenning, ið skapar ein serligan stoltleika um at vinna hesa virðisløn. Sjálvt um bókmentir kunnu ferðast víða og týðast til onnur mál, so eru tær enn tann listagreinin, ið er mest tengd at tjóðini og tí tjóðskaparliga.
Viðmerkjarar hava sagt, m.a. á avísini Information og Politiken, at um nakar reyður tráður er í øllum bókunum, so eru tað søga og tað søguliga. Her komu eg serliga at hugsa um Jóanes Nielsen og um Kim Leinesa bók Profeterne i Evighedsfjorden, men eisini hon hjá Hallgrími Helgason Kvinden ved 1000 grader og svenska Johannes Anyuru og hansara søguliga skaldsøgu um pápan, ið kom frá Uganda.
Feltið er eitt sindur fátækt uppá sterkar norðurlenskar yrkjarar. Her eru bert norski Niels-Øivind Haagensen, samiska Sollaug Sárgon og grønlendska Mariane Petersen. Nøvn, ið ikki siga okkum tað heilt stóra og helst høvundar sum ikki hava ein kjans.
Søguligar skaldsøgur
Undir liðini á Anyuru, er bókin hjá Ole Robert Sunde Krigen var min families historie, ið eisini er ein rørandi og vælskrivað skaldsøga um hansara egnu familju.
Bæði Helgason og Leine er væl við tó, og Jóanes eisini vildi eg mett. Søguliga skaldsøgan hjá Kim Leine útkom í 2012 og er væl yvir 550 síður long. Hon snýr seg um Morten Falck, sum í byrjanini av bókini er lesandi í Keypmannahavn í 1700talið. Hansara upplivingar kunnu minna um tær, sum eitt nú J.C. Svabo og aðrir provinsstudentar hava haft í høvuðsstaðinum í stóra samansetta Danska Heilstatinum. Falck endar sum so mangur annar prestlærdur eins og útsendur til Grønlands. Her byrjar ein áhugaverd søga um eitt møti millum ójavnar mentanir. Sum søgulig skaldsøga er hendan fjórða bókin hjá Leine áhugaverd.
Sartar skaldsøgur
Í einum heilt øðrum enda av bókmentaheiminum finna vit hin instillaða danska høvundan, nemliga Josefine Klougart (f. 1985). Hóast hon bert er 28 ára gomul, so hevur hon verið innstilla til hesa virðisløn tvær ferð á rað. Danska nevndin við Lillian Munk Rösing og Asger Schnack, hava yvirtrumfað allar atfinningar, siðvenjur og peikifingrar og gjørt sum tey vilja. Hóast óvanligan ungan aldur, so er Klougart ein fínur stilistur og hon skrivar eitt himmalskt vakurt og poetiskt mál, men í mun til t.d. Kim Leine, Jóanes Nielsen og Hallgrím Helgason so hevur hon ikki so nógv at skriva um. Klougart hevur heilt fitt av stílinum hjá eitt nú Hans Otto Jørgensen, ið eisini var hennara lærari á Rithøvundaskúlanum í Keypmannahavn. Nógv hava fagnað henni, eitt nú hin framúrskarandi norski høvundin Thomas Espedal frá Noreg. Hesin er sjálvur ein upplagdur framtíðar vinnari av Norðurlensku Virðislønini. Sjálvur haldi eg, at stílurin hjá Klougart er meiri poetiskur enn prosakendur og krevur tí heilt fitt av lesarinum, so eg eri í iva um hon kemur at vinna.
Meistarin úr Svøríki
Ein svenskur meistari er við, nemliga Lars Norén. Hann er ein veruligur ’grand old man’ innan drama, har hann hevur verið ein slóðbrótari. Norén er føddur í 1944 og debuteraði longu sum 19 ára gamal. Seinni skrivaði hann flott yrkingasøvn, skaldsøgur og alt hetta hevur hann brúkt í bokini Filosofins natt, ið er eitt slag av lyriskum monologi um sjálvan eksistensin. Sum tekstaslag minnir bókin okkum um meistarar sum Paul Celan og Samuel Beckett. Ummælarar hava rópt bókina eitt kolasvart meistaraverk um alt tað myrka og svarta í lívinum. Hetta ger eisini, at nógv longu hava mett at Norén burdi vunni í ár. Men um henda ”vakra nihilisman” kemur at vinna Norðurlendsku virðislønina fáa vit at vita skjótt.
Posted by Listin at 7:38 AM
Monday, October 28, 2013
Tóroddur Poulsen og Claus Carstensen framsýna í Flensburg
- Med tryk på nuet og det åbne felt
Denne udstilling med Tóroddur Poulsens og Claus Carstensens litografier og træsnit udgør i sig selv et fornemt bevis i forhold til Færøernes Grafiske Værksted, Steinprents positive funktion som kulturudvekslingscentral i et geografisk set isoleret øland. Her har man formået at vende den isolerede beliggenhed til egen fordel, og her har de færøske billedkunstnere fået mulighed for at arbejde med grafiske processer, heraf især litografi, på et kvalitativt højt niveau, ligesom de på værkstedet jævnligt kommer i kontakt med kunstnere fra andre lande. Værkstedet, hvor man arbejder med litografiske sten fra Solnhofen i Tyskland har nu eksisteret i 14 år, men forekommer allerede som en uundværlig del af færøsk og nordisk kulturliv, hvilket delvist hænger sammen med Jan Anderssons og Fríða Matras Brekkus mere end kompetente ledelse af såvel værksted som det tilhørende galleri. Succésen er selvfølgelig også betinget af en opblomstring og en stor og god talentmasse inden for nordisk billedkunst, samt en øget interesse blandt billedkunstnerne for litografiet.
Claus Carstensen og Tóroddur Poulsen har arbejdet i Steinprent ad mange omgange, og de har udstillet sammen før, bl.a. i Nordens Hus i Tórshavn på Færøerne og nu i Flensborg Bibliotek. I og og med, at udstillingen består af en færøsk og en dansk billedkunstners billeder, der alle er produceret i Steinprent i Tórshavn, Færøernes hovedstad, er der jo i den grad tale om en nordisk udstilling. Men det er dog ikke de indtagende, lyse, nordiske landskabsstemninger, som de to jævnaldrende billedkunstnere dyrker. Man kan næsten sige tværtimod. Deres billeder er komprimerede, begge kunstnere arbejder med flere lag i billeder, der bugner af betydninger og hentydninger, som ikke alle lader sig dechifrere på enkel vis; det tager tid at opfatte de mange lag i det, som Claus Carstensen selv beskriver som en form for drøvtyggeræstetik, hvor fordøjelsen foregår ad flere omgange og hvor kunstneren gentager og varierer dele af sin egen produktion i en stadig proces. I et af Tóroddur Poulsens digte opordres læseren ligeledes til at lade være med at læse for hurtigt, da der skrives meget langsomt.
I modsætning til narrative, nordiske landskabsbilleder, der typisk er horisontale, er de fleste af Tóroddur Poulsens og Claus Carstensens billeder vertikale. På en måde kan vi sammenligne dem med en slags malede digte, komprimerede små fortællinger om eksistens, identitet, grænser, filosofi, kunst, politik m.m. Deres billedsprog er forskelligt, men begge kunstnere udforsker kunstbegrebets grænser, og de arbejder begge to med sprog. Begge billedkunstnere er aktive digtere. Tóroddur Poulsen har lige udgivet digtsamling nummer fireogtredive, og Claus Carstensen har ligeledes udgivet en anseelig mængde digtsamlinger og essaysamlinger. Herudover kan medregnes en del katalogtekster, som han bl.a. skriver i forbindelse med sit kuratorvirke. Eksempelvis har han sammen med Christian Vind kurateret den aktuelle, internationale udstilling "Café Dolly" med J.F. Willumsen, Francis Picabia og Julian Schnabel i J.F.Willumsen Museum.
Både Tóroddur Poulsen og Claus Carstensen bruger ord som elementer i deres billeder. I et lille litografi, som Claus Carstensen lavede i Steinprent i 2002, optræder ordet "Klaksvikaffærer", der refererer til en historisk konflikt, som næsten endte med et færøsk oprør mod den danske overmagt. Således er Claus Carstensen ikke bange for at involvere sig i færøsk historie og samfund, når han arbejder i Tórshavn. Udstillingen omfatter såvel ældre som helt nye arbejder, der ikke før er udstillet. Nogle af Claus Carstensens nyeste litografier er modifikationer af gamle litografiske sten, som Claus Carstensen har overmalet. Med aftryk af forskellige mønstre, spray og penselsstrøg skamferer eller defacer han de gamle landskabsskildringer således, at de fremstår revitaliserede og flertydige med en ny, mørk skønhed. Modifikationerne i de sort-hvide billeder forekommer stedvis nænsomme, næsten som en art indramning af udvalgte dele af det gamle motiv, imens de andre steder mere minder om en decideret skamfering af de gamle motiver, i en aggressiv insisteren på nu og her ved bl.a. at besværliggøre eller ganske forhindre indblikket i det fortidige billede.
Tre af Tóroddur Poulsens nyeste billeder forestiller en monumental, lidt primitivt tegnet spand, der står midt på billedfladen blandt en ophobning af små spande. Umiddelbart er spanden en meget banal om end praktisk hverdagsting, men beskueren fornemmer hurtigt, at der er mere på spil i billedet end hvad en almindelig spand kan rumme. Spanden forekommer i kraft af sin størrelse næsten truende, og virker tilmed som om den er på nippet til at vælte det ukendte indhold ud over beskueren. Titlen "Den gode spand og de andre" er overraskende og tilføjer et religiøst aspekt til billedet, som på én gang forekommer humoristisk og oprigtigt. Tóroddur Poulsens billedkunst er ligesom hans lyrik grundlæggende abstrakt, selv om den benytter sig af figurative, genkendelige ord og billedelementer, der anvendes som en form for igangsættere af associationer og sammenhænge. Disse værker kan nok frustrere den, der leder efter direkte oversættelseskoder, for de findes ikke, men værkerne er ofte centrerede omkring de tunge eksistentielle emner, samt kunstnerisk skabelse ofte med et overraskende, surrealistisk tvist. I værket "Do you?" (2007) ser vi hvorledes kunstneren kombinerer skrift og billedelementer med en bevidst antikunstpræget og grim tegnemåde i et univers, hvor han inkorperer den såkaldte "tavshedsmaskine" eller "maschinen des schweigens", der afbilder en slags installation, som kan producere tavshed, og som optræder i flere af Tóroddur Poulsens billeder.
Begge kunstnere fokuserer i både digte og billeder på fænomenet tid og ikke mindst på tabet af tid, der uafværgerligt ender med tidens ophør. "Det er altid allerede for sent, fordi betydningen påvirkes af de undersøgelser, den underkastes" skriver Carstensen i en tekst om tid og betydning i essaysamlingen "Deterritorialiseret" (1991). Poulsen er næppe uenig, men sat over for den traditionsdyrkende færøske kultur, insisterer han på vigtigheden af at fokusere på nuet og det åbne felt, feks. i bogen "Sod og Sagn" (1997): "Det sagde vi aldrig. Og derfor er det på tide, at vi siger det. Den, der ikke siger som før, kan sige det meget bedre…".
Udstillingen åbner i Flensborg Bibliotek på lørdag, hvor litograf Jan Andersson vil sige et par ord.
Nordiske stemninger: 2. November
Nordische Stimmungen – Færøer-Inseln
mit Tóroddur Poulsen und Claus Carstensen
Am Sonnabend, 2. November 2013 um 13.00 Uhr wird die Ausstellung in der Dänischen Zentralbibliothek, Flensborg Bibliotek, Norderstraße 59 in Flensburg eröffnet. Zur Ausstellungseröffnung spricht Jan Andersson, Thorshavn. Die Ausstellungsräume sind geöffnet in der Zeit vom 4. bis zum 30. November 2013, Montag bis Freitag von 9.00 Uhr bis 18.00 Uhr, und am Samstag von 9.00 Uhr bis 14.00 Uhr.
Tóroddur Poulsen
Dichter und Multi-Künstler Tóroddur Poulsen ist eine prominente und bedeutende Figur in der Färöer Literatur, Kunst- und Musikszene. Sein anarchistischer, experimentierender und tiefgründiger Ansatz zur Poesie sowie zum Leben charakterisiert seine künstlerische Arbeit. Eines der wichtigsten Themen ist eine persönliche, existenzielle Entdeckungsreise, wo der Weg das Ziel ist.
Dichter und Multi-Künstler Tóroddur Poulsen ist eine prominente und bedeutende Figur in der Färöer Literatur, Kunst- und Musikszene. Sein anarchistischer, experimentierender und tiefgründiger Ansatz zur Poesie sowie zum Leben charakterisiert seine künstlerische Arbeit. Eines der wichtigsten Themen ist eine persönliche, existenzielle Entdeckungsreise, wo der Weg das Ziel ist.
Claus Carstensen
Künstler und Professor Claus Carstensen war Teil der sogenannten jungen Wilden, die in den frühen 1980er Jahren bekannt wurden, als sie die Konzeptkunst durch Wiederaufnahme der Malerei ablösten.
Oft arbeitet er auf der Basis "destruktiver" Prinzipien , wo bestehende Werke verschandelt oder zerstört und zerlegt werden, um so etwas Neues zu schaffen. Claus Carstensen arbeitet vorwiegend in der bildhaften Kunst, mit der Malerei im Zentrum - aber er hat auch Gedichte und Essays veröffentlicht.
Künstler und Professor Claus Carstensen war Teil der sogenannten jungen Wilden, die in den frühen 1980er Jahren bekannt wurden, als sie die Konzeptkunst durch Wiederaufnahme der Malerei ablösten.
Oft arbeitet er auf der Basis "destruktiver" Prinzipien , wo bestehende Werke verschandelt oder zerstört und zerlegt werden, um so etwas Neues zu schaffen. Claus Carstensen arbeitet vorwiegend in der bildhaften Kunst, mit der Malerei im Zentrum - aber er hat auch Gedichte und Essays veröffentlicht.
Kinna Poulsen
Posted by Listin at 2:55 PM
Labels: Framsýningar, KP
Sunday, October 27, 2013
Lou Reed er deyður
Tónleikarin og sangskrivarin Lou Reed er deyður, 71 ára gamal.
Hann gjørdi nógvar góðar sangir, m.a.hendan:
Posted by Listin at 6:27 PM
Norðurlendskur dagur í Flensborg
Komandi leygardag verður norðurlendskur dagur í Flensborg við listaframsýning við prentum, sum Claus Carstensen og Tóroddur Poulsen hava gjørt í Steinprenti. Annika Hoydal fer at syngja og Else Lidegaard fer at greiða frá um brævaskiftið millum Jørgen Frantz Jacobsen og William Heinesen og Tóroddur Poulsen fer at lesa yrkingar, sí skránna niðast. Jan Andersson letur framsýningina upp.
http://www.nordisk-info.de/filer/20131102_NordiskeStemninger.pdf
http://www.nordisk-info.de/filer/20131102_NordiskeStemninger.pdf
Posted by Listin at 4:13 PM
Oscar og ljósareyða daman
Í gjár framførdi Pia Rosenbaum einleikin Oscar og ljósareyða daman hjá Eric-Emmanuel Schmitts í Norðurlandahúsinum. Ein leikur, sum snýr seg um at liva og doyggja, um menniskjaleika og ómeniskjaleika og um leitanina eftir onkrum, sum er størri enn vit sjálvi. Tung evni, sum í óvanliga ópatetisku tulkingini hjá Pia Rosenbaum og Eric-Emmanuel Schmitts lyfti seg til nakað lætt, vakurt og í grundini eisini rættiliga stuttligt. Við einum serstøkum blandi av poetiskari dýpd og karikeraðum skemti breyt leikurin niður alla verju, so at tárini trillaðu niður eftir kjálkunum sjálvt hjá teimum harðastu hundunum millum okkum og fekk ein at umhugsa um tað kanska ikki bert er Gud, sum 10 ára gamli doyggjandi Oscar samskiftir við, men eisini listin sjálv, sum er størri enn vit.
(IS)
Posted by Listin at 11:32 AM
Saturday, October 26, 2013
Sofía Nolsøe í Nøddebo Præstegaard
(KP)
Posted by Listin at 6:47 PM
Á mentanarkafé í Norðurlandahúsinum
Í gjár fór tann næsta mentanarsendingin hjá Kringvarpi Føroya og Norðurlandahúsinum av bakkastokki, og eg haldi, at hon gekk enn betri enn tann fyrra. Uppskotið við hesum grannasamstarvinum millum Kringvarpið og Norðurlandahúsið er enn líka gott og so upplagt, at tað er óskiljandi, at mann ikki hevur gjørt tað fyrr. Kanska kundi tað tá verið eitt uppskot at havt nøkur ummæli við næstu ferð, tey kunnu t.d. vera forproduseraði, men eini trý ummæli av bók/fløgu/framsýning ella onkrum øðrum kundu givið enn meira substans haldi eg. Næsta mentanarkaféin verður í november og eg gleði meg. Viðmælast kann øllum at fara niðan í Norðurlandahúsið meðan sendingin verður upptikin, øll eru vælkomin og har er hugnaligt at sita í Borðkróki á mentanarkafé. Her eru nakrar myndir frá tiltakinum.
Sif Gunnarsdóttir og Sunleif Rasmussen
Samrøða við Rakel Helmsdal
Samrøða við Marjuna Syderbø Kjelnæs
Fólk lurta hugtikin eftir Eygu tíni tvá
Pia Rosenbaum greiddi livandi frá leikinum, sum hon fer at framføra í Nlh í kvøld
Tríggjar væl syngjandi damur
Ummælaraprát
Marius
Kári Sverrison framførdi nøkur løg, sum hann hevur gjørt til yrkingar hjá Jóanesi Nielsen
(KP)
Posted by Listin at 11:28 AM
Flott, FSO!
Tann kritiski ummælarin Jónas Sen gevur Føroya Symfoniorkestur fýra stjørnur og mong góð orð í Frettablaðnum í dag. Fýra stjørnur frá Jónas Sen eru ikki smávegis, tí hann er seriøsur og atfinningarsamur sum fáur. Vit, sum hava upplivað okkurt meira atfinningarsamt ummæli frá hesum ummælara eru vissuliga imponerað yvir ummælið - flott, FSO! Hann rósar eisini russiska klaverleikaranum, Pavel Raykerus, og sigur millum annað um orkestrið, at tó at tað er minni enn tað íslendska symfoniorkestrið, er tað líka gott, ella sum tað eitur á Jónasi Senskum: "Hljómsveitin er ekki stór, nokkuð minni en hljómsveitin okkar sýndist mér. Hún var þó ekki verri fyrir það". Ummælaranum dámar serstakliga væl verkið hjá Sunleif Rasmussen, lesið bara her:
TÓNLIST ★★★★★ Sinfóníuhljómsveit Færeyja
flutti verk eftir Tsjajkovskí, Elgar og Rasmussen. Einleikari: Pavel Raykerus. Stjórnandi: Bernharður Wilkinson Miðvikudagur 23. október.
Pavel Raykerus heitir maður. Hann er píanóleikari og lék einleik í fyrsta píanókonsertinum eftir Tsjajkovskí á tónleikum í Eldborg í Hörpu á miðvikudagskvöldið. Til- efnið var 30 ára afmæli hljómsveitar Færeyja, sem var hér á tónleikaferðalagi.
Hljómsveitin er ekki stór, nokkuð minni en hljómsveitin okkar sýndist mér. Hún var þó ekki verri fyrir það. Konsertinn byrjaði með látum; hljómsveitin spilaði fyrstu tónana, og samhljómurinn var breiður og safaríkur. Síðan réðst Raykerus á píanóið. Maður heyrði strax að hann er frábær píanóleikari. Ofurhröð nótnahlaup voru óheft, glitrandi og kraftmikil. Túlkunin var gríðarlega ástríðufull – það var hvergi dauður punktur í músíkinni. Leikurinn var spennuþrunginn og fullur af gleði. Ég naut hvers tóns.
Hljómsveitin spilaði prýðilega. Einstöku sinnum voru einleikari og píanóleikari ekki alveg samtaka, og sellóin voru ekki alltaf hrein. En stuðið í túlkuninni vó upp á móti. Smávegis misfellur skiptu því litlu máli. Píanókonsertinn eftir Tsjajkovskí gerir miklar kröfur til einleikarans. Ekki aðeins verður hann að búa yfir magnaðri leiktækni, hann verður almennt séð að vera í líkamlegu toppformi. Raykerus er það greinilega, því hann blés ekki úr nös þótt hamagangurinn væri ógurlegur. Til marks um það lék hann pólónesu í As-dúr eftir Chopin sem aukalag. Þar eru líka átök, en píanistinn hafði ekkert fyrir þeim. Hann átti svo auðvelt með þau að ég er viss um að hann fór baksviðs á eftir og gerði hundrað armbeygjur til að kæla sig niður.
Eins og nærri má geta voru áhorfendur hrifnir. En lófaklappið var einnig ríkulegt eftir frumflutta nútímaverkið á dagskránni, sem var Veisla eftir Sunleif Rasmussen. Hún var í einum þætti sem var einkar fjörlegur. Tónmálið var ferskt og lifandi, stígandin í tónlistinni áhrifamikil. Hún endaði á hvelli í orðsins fyllstu merkingu: Hljóðfæraleikararnir sprengdu blöðrur, og var það endapunkturinn í sjálfri tónlistinni. Það kom verulega á óvart.
Hljómsveitin spilaði verkið af öryggi, og það var falleg alúð í túlkuninni. Sömu sögu er að segja um síðustu tónsmíðina á dagskránni, Tilbrigði um eigið stef eftir Elgar. Spilamennskan var tilfinningarík og margbrotin, ólík blæbrigði mismunandi tilbrigða voru útfærð af kostgæfni.
Stjórnandinn Bernharður Wilkinson hefur greinilega unnið gott starf með hljómsveitinni. Áður fyrr var hann flautuleikari við Sinfóníuhljómsveit Íslands, en varð síðar aðstoðarhljómsveitarstjóri hennar. Frá árinu 2005 hefur hann hins vegar verið aðalstjórnandi sveitarinnar í Færeyjum. Hljómsveitinni og aðstandendum hennar er hér með óskað til hamingju með afmælið.
Jónas Sen
(KP)
Posted by Listin at 10:48 AM
Friday, October 25, 2013
Thursday, October 24, 2013
Janus Kamban 100 - mentamaðurin og grafikarin
Í gjár feiraði Listasavn Føroya, at tað í ár eru 100 ár síðan Janus Kamban var borin í heim. Føðingardagurin er í grundini hildin í Listasavninum gjøgnum tvey tiltøk, í september greiddi Hans Pauli Olsen frá um standmyndirnar hjá Janusi Kamban, og í gjár var tað Gunnar Hoydal, arkitektur og rithøvundur og Astri Luihn, myndlistakvinna, sum í samrøðu við Nils Halm, savnsstjóra, viðgjørdu lív og list hjá Janusi Kamban, og Astri Luihn greiddi frá fína grafiska verkinum hjá honum. Bæði Gunnar Hoydal og Astri Luihn vóru eldhugað og hugtikin av verkinum hjá Janusi Kamban, ei undur í tí. Tað er gott at verða mint á hvussu stóran týdning hann hevur havt fyri føroyska myndlist. Eiler Fagraklett tók myndir.
Posted by Listin at 12:22 PM
Labels: IS
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Ingálvur, ársins fløga 2017
Leygarkvøldið 10.mars var tiltakið FMA2018 (Faroe Music Awards) í Norðurlandahúsinum.
Fløgan, "Gangi eg um heiðar, fjøll og dalar" sum Evangeliska Røddin gav út í fjør, fekk heiðurin "Ársins fløga 2017.
Netportalurin "in.fo" skrivar: "Tað er ein av Føroya størstu listafólkum, Ingálvur av Reyni, sáli, ið vann fyrstu virðislønina á Faroe Music Awards í kvøld. Tað gjørdist greitt, tá ið Levi Hanssen, umboðandi Visit Faroe Islands, kunngjørdi, at fløgan "Gangi eg um heiðar, fjøll og dalar" hjá Ingálvi av Reyni vann Ársins útgávu í Opna flokkinum."
Dómsnevndin sigur í niðurstøðuni:
"Hóast tólv ár eru liðin síðan Ingálvur av Reyni fór av foldum, so gav Evangeliska Røddin í fjør út tvífløgur við 30 sangum eftir Ingálvi av Reyni, og fevna sangupptøkurnar á fløgunum um eitt tíðarskeið á gott og væl tríati ár, frá 1958 til 1989. Tað er hendan útgávan við sangunum hjá Ingálvi av Reyni, sum í kvøld hevur vunnið eina FMA-virðisløn."
Ólavur Jøkladal, umboðandi familju Ingálvs, tók ímóti og takkaði fyri heiðurin.
Kelda in.fo - Hallur av Rana 10.03.2018 (19:39)
Ársins fløga 2017
V.f. Ingávur av Reyni Jøkladal og Ólavur Jøkladal umboðaðu familju Ingálvs og Jógvan Hammar fyri Evangelisku Røddina, vóru í Norðurlandahúsinum tá ið FMA-virðislønirnar vórðu handaðar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Skiftisuppihald
Treytirnar fyri einum skiftisuppihaldi í einum øðrum landi er, at 4. eind (2. Lestrarhálva) er lokin, og at allar próvtøkur frá eind 1 til og við eind 4 eru mettar staðið. Uppihaldið kann vara ímillum 4 vikur til eina ella tvær eindir.
Um tú hevur ætlanir um eitt skiftisuppihald uttanlands er mannagongdin hendan: Útfyll umsóknarblaðið um skiftisuppihald og lat tað inn á skrivstovuni hjá lestrarvegleiðaranum. Umsóknarfreistin er vanliga 1. februar fyri skiftisuppihald í heystlestrarhálvuni, og 15. september fyri várlestrarhálvuna.
Lestrarvegleiðarin gevur tær boð skjótast tilber, um pláss er fyri tær á staðnum, har tú hevur søkt.
Bókasavn
Á Sjúkrarøktarfrøðiskúlanum er eitt bókasavn, sum lesandi og starvsfólk kunnu brúka. Á bókasavninum eru umleið 2.500 bøkur.
Við lestrarbyrjan fáa lesandi útflýggja lánikort, sum skulu nýtast, tá bøkur verða læntar.
Lógir og kunngerðir
Løgtingslóg nr. 2 frá 22. januar 2003 um útbúgving av sjúkrarøktarfrøðingum.
Broytingar eftir 1. januar 1999 og kunngerðir í løgtingslóg nr. 2 frá 22.januar 2003.
Lestrarvegleiðing
Í lestrarvegleiðingini kanst tú fáa stuðul og hjálp í persónligum spurningum í sambandi við útbúgvingina.
Eisini kanst tú fáa vegleiðing í samband við:
- lestrarteknikk og vanar
- lestrarmøði
- kliniska undirvísing
- góðskriving av lestrartíð og próvtøkur sum vunnin eru aðrastaðni
- møguleikar fyri lestur í útlandinum
- farloyvi, lestrarskift, flyting ímillum skúlar, møguligan lestrarsteðg
- barnsburð
- klagur í sambandi við royndir og annað
- sjúkur
- eftir- og víðari útbúgvingar
- útbúgvingarstuðul
Tørvar tær vegleiðing, ert tú vælkomin til at seta teg í samband við lestrarvegleiðingina.
Tú kanst bíleggja eina tíð á álmanakkanum sum hongur á hurðini á skrivstovuni hjá lestrarvegleiðingini.
Telefon: 29 22 65
T-postur: johild.dulavík@skulin.fo


text:
Bókastev kom saman í kvøld og umrøðuevni var omanfyrinevnda bók. Høvundurin er læraralærd, fødd 1949. Bókin er sjálvstøðugt framhald av bókini “Karitas – uttan heiti.” Ásvør hevði skrivað eina stutta viðgerð:
Á fyrstu síðu: Hon ringir seg saman í baljuni, sum hevur verið brúkt til barnavask, klædnavask og alt møguligt. Hon roynir at ringja seg saman og pressa seg niður í vatnið og sigur : “Um vit bera okkum rætt at verður altíð pláss fyri okkum”. Hvat man hon hugsa um ? Hetta er ein kvinnusaksbók. Er tað soleiðis, tað er, at kvinnurnar ikki fáa sær meira pláss í tilveruni enn hetta? Haldi, handa myndin er sigandi.
Karitas varð fødd á Vestfirðum . Pápin gekk burtur. Ein penan dag kom hann ikki aftur, men áðrenn hevði hann keypt henni ein tekniblokk.
Mamman er sum allar kvinnurnar í bókini sterk. Hon sær tað sum sítt fremsta mál í lívinum at stremba fram ímóti, at øll børnini, ikki bara dreingirnir, fáa útbúgving. Hon flytir frá Vestfirðum við barnaflokkinum og búsetist á Akureyri. Hetta verður ein longri siglitúrur allan vegin runt Ísland. Har stríddust tey so fyri at lívbjarga sær. Eitt ótrúligt stríð. Øll komu á mál, kann man siga.
Karitas eydnast at koma á Kunstakademiið. Ætlar sær til Rom, men noyðist at fara heim aftur til Íslands í fyrsta umfari, í hvussu er.
Fór fyrst til Siglufjørðin at arbeiða fisk aftur. Mátti fáa pengar, so hon kundi fáa sær ateliér, men alt fór í fisk. Hon møtti Sigmar, varð við barn og var soleiðis fangað í tí mylnuni sum hon als ikki hevði ætlað.
Hennara ætlan var at mála, tær listaligu gávurnar brutu seg út ígjøgnum, men í Íslandi tá á døgum var langt ímillum fatanina av list hjá henni og hinum. Tað var ómetaliga trupult í hesum hundabøli, tey høvdu til heim, men trongdin at mála var so sterk, at hon, um hon í heila tikið skuldi yvirliva, mátti mála. Sigmar hevði eisini dreymar og ætlanir, og sjálvt um tey fingu 4 børn, fyrst Jón og Summarliða so tvillingar, Halldóru og ein drong, sum doyði, so kom hann á mál. Hann læt seg ikki nerva av tí, sum valdaði heima við børnum og vesaladómi og armóð .
Tá einsemið gjørdist ekstremt fyri Karitas, kom systirin Halldóra, sum langtsíðani varð deyð, til hennara at vera hjá henni. Tær tosa saman, og fyri Karitas er hetta ein hjálp. Kortini gerst henda tilveran ov tung, hon má lúta. Systirin Bjarghildur tekur dóttrina frá henni. Góð fólk fáa hana flutta í annað gott heim, og onnur taka róðrið fyri hana. Her í Øræfasveit, sunnast á Vatnajøkli, verður hon í mong ár.
Aftaná ikki at hava víst seg í 13 ár kemur Sigmar ein penan dag at vitja hana. Hann er langtsíðani komin á mál, eigur nógvar pengar og onki er óført fyri hann.Hann vil keypa stór hús við atélieri til hennara. Hon vil ikki inn í mansverðina við honum. Væntar at hon so verður fangi.
Í bókini eru tað allatíðina kvinnurnar, sum eru um hana, tær verða alla tíðina tiknar fram sum tær, sum hava týdning, tær hjálpast at og klára tilveruna saman.
Menninir eru kortini har, treyðugt so, men hon letur teir ongantíð fáa maktina. Og tó vinnur natúrgirndin meira enn so á henni. Sigur einastaðni, at hon hevur verið ógvuliga forelskað í Sigmari.
Hon livir eitt merkiligt lív. Er gift manni við nógvum pengum, tey eiga 4 børn saman. Øll búgva hvør sær. Hon vil ikki skiljast, tí so fær hon helvtina av hansara pengum.
Hennara lív er listin. Seinri verður hon bundin av ommudótrini Silfu. Henda Silfa fær eitt lív sum líkist hennara. Verður sjálvbjargin um ein háls. So er tað Rán sum Bjarghildur skuldi taka sær so gott av á sín hátt, men hvussu væl endaði tað ?
Karitas ætlar sær til Reykjavíkar at búgva, men endar á Eyrarbakka. Har er ein gamal brunnur, sum hon er hugtikin av. (les.s. 13) So endiliga flytir hon til París. Hon og ommudóttirin Silfa stríða seg ígjøgnum nøkur ár har niðri. Sigmar vísir seg av og á, roynir at fáa hana við sær, men nei, hon heldur skansan.
Meira enn so heldur man ofta hana vera ómøguliga, hví hundan kann hon ikki fara við honum, alt hevði verið so nógv lættari hjá henni, men so hevði “kaos” mangla. Kanska heldur kaos henni í gongd við listini.
Ein av persónunum í bókini sum skarar framúr, og sum fær ein at øtast er systirin Bjarghildur. Fær hon ikki alt og øll at makka rætt tekur hon til ógvisligar gerðir, sum bókin eisini endar við.
Ásvør
TEKSTASLAG :Skaldsøga, menningarskaldsøga, kvinnubókmentir, dramatisk, ættarsøga formøðranna.
BYGGING: Eins og í fyrru bókini eru myndir Karitasar tráðurin í byggingini, hvør nýggjur partur hevur eina mynd sum inngang. Sjónarhornið í teimum pørtunum er 3. persónsfrásøgn, tað er, sum um tað er ein ummælari, sum greiðir frá. Ein, sum hevur analyserað verkið, men sum eisini kennir ævisøgu Karitasar, t.d. nevnir viðkomandi hennara ferðir og hennara tunglyndi. Soleiðis fær lesarin fylgt við, hvussu verkini broytast, bæði innihaldsliga og tøkniliga. Ongar myndir eru, bert orð og orðamyndir, onkuntíð hugsi eg, hevði myndin bara verið við í bókini, men ótrúliga fínt skrivað, til at lýsa tað visuella saman við tí kensluliga. Bókin sjálv er skrivað sum eg-persónsfrásøgn Karitasar.
PERSÓNAR: Tað er áhugavert, at høvundurin letur tær fittastu konurnar vera útlendingar ella ikki íslendingar. Tær bestu og trúføstu vinkonurnar Pia og Herma eru ávikavist donsk og týsk, og Yvette er fronsk, og ikki at gloyma frúan Eugenia, sum av fyrstan tíð fekk Karitas at fevna list, hon er donsk. Tær eru óborgaraligar, bohemar. Og Silfá, sum vaks upp í París hjá ommu síni, mennist til kvinnusakskvinnu, hon ætlar at vera politikari. Hússetrið á Laugavegnum, har konurnar húsast, er mangan láturligt, og mótsetningurin til Bjarghild, systur Karitas er sera sjónskur. Í øllum eru tær frálíkar hvør aðrari, sosialari støðu, áskoðan á baranauppaling, áskoðan á list, altíð ósamdar. Og ikki serstakliga fittar ella fólkaligar hvør við aðra, Bjarghild er ótrúliga grov og ófantalig móti Karitas, men Karitas er meiri speisk og kaldlig.
Karitas leitar alla tíðina eftir ruðuleikanum ella beinari tí, sum kann mynda ruðuleikan.
Óreiðan sækir á mig, heldur fyrir mér vøku.Tí at ruðuleikan merkir hon alla tíðina, bæði í sær sjálvari og í tí tvídrátti sum er ímillum skyldur mótvegis familju, ommubarni, og skylduni mótvegis sær sjálvari ella listini. Myndirnar, sum hon ger standa í arbeiðsrúminum, eingin sleppur inn hagar, og tá ið so onkur sær tær, Bjarghildur til dømis kemur stýrandi upp at kóla, tá fær Karitas bart út at vita, at hasar myndirnar vil eingin í Íslandi vita av, hon má minst til Amerika við teimum. Men Karitas veit vist innast inni, at hennara list er tann ektaða varan.
Hvernig get ég handsamað hana, þrøngvað henni inn í myndirnar mínar, hugsa ég meðan brimið leikur lausum hala í hráslagalegri vornóttini. (s.77)
Høvuðspersónar eru Karitas, mamma hennara, Bjarghildur systirin, Sigmar maður hennara, Dengsi vinur hennara og Silfá ommudóttirin. Karitas, sum er okkara hetja, er als ikki fitt alla tíðina, hon er hatsk, hørð, speisk og annað meiri. Kortini eydnast tað høvundinum at lata henni okkara samhuga, persónslýsingin er nuanserað, somuleiðis er við Sigmari og hinum. Tó tykist Bjarghildur at vera eitt beist burturav. Sera nógvir persónar eru til samans, hetta er ein stór skaldsøga allar mátar, seinna bind er 542 síður.
Hjúnabandið millum Karitas og Sigmar varir í yvir 50 ár, men tey búgva sera stutt og sjáldan undir sama taki, tó er atdráttarmegin sera magnmikil, og hon er so væl lýst. Sigmar er fyrst og fremst vakur, so ótrúliga vakur, hon hevur altíð hug at tekna hann, hvørja ferð hann kemur. Og ein av vakrastu pørtunum er, tá ið hon hevur hann sum modell, hon hevur ikki havt høvi at síggja naknan manskropp fyrr, og tað er bara so stórt og herligt at sleppa at tekna hann. Sigmar er eisini fámæltur og róligur maður, hann er ikki óreinur, hann er maður við stóra m. Vinnur nógvan pening og vil keypa henni hús og frítíð. Men á gamalsaldri flytur hann inn til Karitasar, hon vil ikki inn í hansara villur og fínu hús, hon hevur eitt lítið býli vestanfyri út ímóti havinum, og har sær Karitas tey sjógrønu eyguni fyri seinastu ferð. So syrgiligt og vakurt.
TEMU
Listin sum altfevnandi treyt.
Kvinnusak/uppreistur mótvegis borgarligheit – vit fylgja hesum evninum í báðum bókunum, og avreksverk mammu Karitasar verður altíð nevnt av og á. Vit síggja reyðsokkarnar á Laugavegnum, og Bjarghildur froysir eftir hesum konunum, sum ikki kenna sítt pláss.Tá ið vit røkka bókarenda, og Karitas røkkur lívsenda er hon í Skálavík og er komin ringin at enda. Mamma Karitasar segði, at hetta fór at verða øld kvinnunnar, og Silfá tekur tað til sín, tó ætlar hon ikki at velja sum omman, men fevna bæði ástina og arbeiðið, stutt sagt ein modernað kvinna.
Fangi, frælsi og ófrælsi – Karitas kennir seg sum fanga í hjúnabandinum, í mammurolluni og í ommurolluni, men áðrenn bókin endar kennir hon seg kanska sum fangi listarinnar, er hon bara farin úr øskuni í eldin ?
Nú þegar børn og barnabørn hindruðu ekki lengur før út í frelsið voru það myndirnar mínar sem gerðu það. Mín eigin skøpun, mitt eigið sjálf. (s. 385)Ofrað ástina, ofrað tað góða lívið í ríkidømi, tí Karitas hevur ongantíð viljað tikið ímóti nøkrum frá Sigmari. Hann beyð henni hús og skip og ognir, men hon havnaði øllum. Hann var trúfastur upp á ein máta, og sum bókin líður, hugsi eg, hevur Karitas ikki verið treisk nóg leingi nú? Hon spyr Sigmar um pengarnir veittu lukku, og hann spyr, um hon fann tað, hon leitaði eftir í listini.
Insest er eisini við í bókini, tað verður tveitt á okkum, sum eitt óløgi, og vit sita við hesum og hava ongastaðni at gera við tað. Um tað er nakað í bókunum, sum eg haldi er minni væl eydnað, so er tað hetta temað. Manssamfelagið er longu avdúkað og dokumenterað, áðrenn vit koma til hesa skemdargerð, tað er sum ‘too much of a ‘good’ thing’, og skemmarin verður so fyribeindur á teatralskan ómenniskjaligan hátt. Ja, kanska tað skal so sterkur lútur til so skurvut høvd.
MYNDAMÁL
Vatnið í baljuni, fyrst er tað heitt, so verður tað kalt. Karitas elskar at vera í bað, sita í eini balju í køkinum, t.d. á Oyrarbakka. Ofta var onkur (konur) inni, tær sótu so og prátaðu, Karitas í baljuni. Tá ið hon ímóti endanum á bókini, stødd í Rom, fær tey størstu tíðindini nakrantíð: at hon er vorðin víðagitin í New York, fer hon í fótabað, svarar einki uttan tað, at hon má fara í fótabað. So situr hon og hugsar, at vatnið, sum er deiliga heitt fyrst, altíð kølnar.
Grýtur. Í báðum bókunum eru grýtur mynd av tí stríði, sum er í køkinum, góðar grýtur og vánaligar grýtur. Tá ið Karitas er í Rom og fær høvi at vitja fyrrverandi elskarinduna hjá Sigmari, hoyrir hon gang úr køkinum: “....hún hlaut að eiga marga og góða potta, hún Antonia.” Hvør skal siga, henni hevur hann keypt pottar, eg hevði ongan, tá ið vit vóru nýgift.
Listarligu myndirnar hjá Karitas eru sjálvandi eisini metaforur, tí tær mynda hennara støðu, og hennara menning. Í fyrstani orkar hon ikki fyri fjøllum og náttúrumyndum, hon arbeiðir nógv við installatiónum, minnilig er myndin við húkum og kvinnukroppum (s.78),sum gjørdi at hon misti arbeiðið sum listalærari, og músafellurnar, sum hon hevði fest sítt egna hár í. Seinni vil hon vera leys av formi, bara arbeiða við litum. Hetta brotið er um eina ferð Karitas situr í baðikarinum:
Mig hafði alltaf langað til að glíma betur við hvíta litinn. En ég sá hann aðeins hvítan, það vantaði mótifið í hann. Ég mændi á flísarnar…það var løgmálið, heita vatnið í kerinu verður með tímanum kalt. Fólk verður að þekkja sinn vitjunartíma. (s.470)uppaftur seinni sær hon, at náttúran hevur eini boð at bera.
So sera nógv afturat er í bókini, mær dámar hana serstakliga væl.
Bergljót


text:
Liðin eru 30 ár síðani ein hin undarligasti rokkarin fór av verðini. Tað var Gram Parsons, the Grievous Angel, sum doyði í Joshua Tree í Kalifornia hin 19. september 1973. Birgir Kruse skrivar úr rúmi nummar 8, sum var karmur um mest skakandi hending í rokksøguni.
Eitt jósvatræ peikar í ymsar ættir. Í veruleikanum er tað ikki nakað træ, men er av liljuættini, Yucca brevifolia. Sigst, at tá mormonar miðskeiðis í 19. øld fóru um Colorado ánna, góvu teir trænum bíbilska navnið. Fyrimyndin var Jósva, sum við opnum ørmum signar teimum landið fyri vestan. Undan mormonum brúkti upprunafólkið, indiánar, jósvatræið í listahandverki og til matna.
Í hesum heita og berliga parti av Kalifornia er viðalundin The Joshua Tree National Park. Ikki nøkur viðalund í vanligari merking, heldur oyðimørk við runnum og mistrivnaðum pálmum, ið spretta millum steinar og klettar, ið tykjast sum leiktjøld frá Hollywood filmum. Luftin darrar yvir heita asfaltinum og steinarnir, ið tykjast lagdir av risum, fáa skap sum heljareygu og andlit úr ræðufilmum sum Invasion of the Body Snatchers.
Og ikki er Hollywood langt hiðani. Fleiri eru filmarnir, serliga westerns, ið eru tiknir her í steinoyðuni. Og so eru tað tey, sum hyggja eftir stjørnum, stjørnum á himmalhválvinum. Undir gjøgnumskygdum lofti búgva tey í fjaldum smáttum. Til hesa kvirru leitaðu filmstjørnurnar í fimtiárunum. Fremsti gistingarstaðurin var ein kubansk hasienda við høvuðsgøtuna The Joshua Tree Inn, bygd í 1950.
Tríggir sangir úr oyðuni
Tá hippirørslan tók seg upp í kalifornisku stórbýunum, funnu ungfólk somu støðini. Teirra millum vóru Gram Parsons, Keith Richards og Anita Pallenberg. Heilar nætur gingu tey trý í oyðimørkini við Joshua Tree, har tey eygleiddu stjørnur og flogdiskar og ivaleyst onnur flúgv-andi fyribrigdi, ið kunnu tykjast bæði nær og verulig, tá ein hevur bitið í sterkan kaktus og verður fyltur av stórum sjónum um lovaða landið. Sangurin Wild Horses, sum er um Gram Parsons, er sprottin úr hesum ferðum.
Gram Parsons, sum var úr Florida, hevði lisið um lovaða landið á Harvard. Men eftir akademiska oyðimarkargongd gjørdist tónleikurin kallið. Áhugin fyri siðbundna kantrítónleikinum var stórur, samstundis sum hugurin stóð til nýkomna elektriska rokkin. Hetta førdi við sær søguligu samanrenningina kantrírokk, sum serliga The Eagles vórðu kendir fyri. Við floygdum orðum heilsa teir upphavsmanninum Gram Parsons í sanginum My Man.
Tá Gram Parsons leitar eftir eini kvinnuligari rødd at syngja kór, finnur hann Emmylou Harris. Hóast einki uttan sangur var teirra millum, yrkir hon seinni um kvinnuna Sally Rose, sum í Sweet Chariot syngur um kalifornisku oyðimørkina og hin horvna elskaða í Joshua Tree.
Kantrírokkur
Givin við gudfrøðilesnaði í 1967 stovnar Gram Parsons bólkin The International Submarine Band, ið verður mettur sum hin fyrsti kantrírokkbólkurin. Árið eftir geva teir út plátuna Safe at Home á plátufelagnum hjá Lee Hazlewood. Samstundis hevur Parsons hitt blúgrasmannin Chris Hillman, sum fær hann upp í víða-gitna bólkin The Byrds at spæla ljómborð. Longu í februar fær Parsons bólkin á Grand Ole Opry í Nashville og fær høvuðsleiklutin á plátuni Sweethearts of the Rodeo, sum er hornasteinurin í kantrírokki. Men Hazlewood, ið enn hevur sáttmála við Parsons, krevur allar upptøkur strikaðar. Tí hoyrist einans Roger McGuinn syngja á hesi plátu, uttan í eina førinum, Hickory Wind, har Gram Parsons syngur. Tá eitt savn við Byrds upptøkum verður givið út í 1990 hoyrast røttu upptøkurnar aftur.
Jagger og Richards
Á sumri 1968 fara The Byrds á konsertferð til Suðurafrika. Teir ferðast um London, har vinmenninir Mick Jagger og Keith Richards bjóða døgurða. Sambært Richards og ævisøgu hansara er tað undir hesum døgurða, at teir gera amerikansku lagsbrøðrunum greitt, at teir eiga at boykotta apartheitstjórnina. Ongin bretskur rokkbólkur spælir í Suðurafrika.
Gram Parsons, sum hevur funnið ein nýggjan vin og mentor í Keith Richards, takkar fyri seg og fer úr bólkinum The Byrds, sum dagin eftir heldur fram til Suðurafrika. Í hansara staði er Carlos Bernal.
Hálvt ár seinni, í desember 1968, stovna Chris Hillman og Parsons bólkin The Flying Burrito Brothers, sum í 1969 gevur út tiltiknu plátuna The Guilded Palace of Sin. Á húsanum er manningin klædd í búnum frá skraddaranum Nudie Cohen, sum eisini seymaði fyri Hank Williams og Elvis Presley. Búnin hjá Gram Parsons hevur áseymað marijuanabløð og frynsar við LSDpillarum, sigst í hvussu er.
Í apríl 1970 fer Parsons úr bólkinum og vil ganga egnar leiðir. Samstundis ferðast hann við Rolling Stones, men aldri hoyrist hann spæla saman við teimum. Sambært Keith Richards kjakast teir um amerikansku kantrístjørnurnar, eitt nú George Jones og the Louvin Brothers, sum báðir eru serstakliga fegnir um. Seinni syngur Keith saman við George Jones og fær skoðsmálið, at hann syngur sum ein "Dying Dolphin".
Tá Rolling Stones eru í Los Angeles, vitja teir í Joshua Tree. "For me, Gram was a way of getting a bit outside of the Stones, which was getting very claustrophobic in those years. It was very nice to have another musician, a writer, just to bounce ideas off, without any sense of intrusion", sigur Keith Richards og leggur ertandi afturat, at Gram Parsons lærdi hann meiri enn nakar annar, ikki minst um rúsevni: "He could get better coke than the Mafia".
Tvær plátur
Í egnum navni gevur Gram Parsons út tvær plátur. Hin fyrra, nevnd GP, kemur í 1973. Her var ætlanin at Merle Haggard skuldi standa fyri upptøkunum, men tá teir møttust í Bakersfield, rýmdi hann og ljóðmaðurin Hugh Davies tók við. Tað var í sambandi við hesar upptøkur, at Gram Parsons fann fram til eina unga kvinnu við eini frálíkari rødd - Emmylou Harris. Í sanginum We'll sweep out the Ashes vísa tey inniligu, vokalu dygdirnar. Hinir tónleikararnir eru limir í orkestrinum hjá Elvisi. Parsons eigur 7 av teim 11 sangunum.
Upptøkurnar til seinnu plátuna, Grevious Angel, verða gjørdar sama árið. Umframt Emmylou Harris medvirka Bernie Leadon og ein røð av fremstu tónleikarum innan kantrírokk undir heitinum The Fallen Angels Band. Plátan kemur út posthumt í 1974. Parsons eigur 6 av teim 10 sangunum, teirra millum Brass Buttons og her er ein yndislig duett við Emmylou Harris Love Hurts. Plátan er nummar 44 í einum lista, har heimsgitnir ummælarar kjósa 100 tær bestu pláturnar í allari rokksøguni í bókini "Top 100 Albums", sum fyrstu ferð kom út í 1987.
Ein sáttmáli
Ein hin løgnasti sáttmálin í undirhaldsverðini verður gjørdur í 1973. Inngangurin verður skrivaður við vegjaðaran í Palmdale í Kalifornia á kvøldi hin 14. juli. Her hava The Byrds spælt og eftir lokna konsert rigga teir av og bera ljóðførini í bilin. Lagnan vil tað so, at ein drukkin bilførari strýkur framvið og í ferðini rennir hann á Clarence White, sum doyr á staðnum. Hann spældi gittar í The Byrds.
Á gravarbakkanum syngja Gram Parsons og Bernie Leadon sálmin Farther Along. Í ervinum, sum seinni er, svørja Parsons og Phil Kaufmann í fyllskapi tann eið, at tann av teimum, ið fyrstur doyr, skal brenna hin og kasta hann í allar ættir í oyðimørkini við Joshua Tree. "The survivor would take the other guy's body out to Joshua Tree, have a few drinks and burn it", sum Phil Kaufman sigur í bókini Road Mangler Deluxe. Kaufmann, ið hevði eina ivasama fortíð og áður hevði samstarvað við Charles Manson, var umboðsmaður Parsons.
Í rúmi nummar 8
Hin 17. september 1973 skrivar Gram Parsons seg inn á rúm 1 og 8 í The Joshua Tree Inn. Við honum eru Phil Kaufman, Michael Martin, unnusta hansara Dale MacElroy og Margareth Fisher úr Florida. Her varð ballast til tann ljósa dag, tá Parsons gerst ússaligur og Martin verður sendur eftir meiri marijuana, Jack Daniels og teim rúsevnum, hugsast kunnu.
Tá hann kemur aftur og mikudagurin hin 19. september rennur upp, finna tey Gram Parsons lívleysan í rúmi nummar 8.
Í skundi verður hann førdur til Yucca Valley sjúkrahúsið, har tey einans kunnu staðfesta, at Gram Parsons er deyður, 26 ára gamal av hjartatilburði. Líkskoðarin skrivaði í frágreiðingina "Drug toxicity, days, due to multiple drug use, weeks."
"Tequila og Grevious Angel Dust tóku lívið av honum," sigur Emmylou Harris í fløgusavninum Portraits, sum kom í 1996. Phil Kaufman er meiri bersøgin og sigur turrisliga "He thought he had Keith Richard's metabolism. Gram was mistaken".
Brandar í oyðuni
Tey avvarðandi í New Orleans vildu hava kistuna við The Grevious Angel, sum Parsons varð róptur, heim, so jarðarferðin kundi verða hildin í heimbýnum. Heim, var tó so nógv sagt. Hóast abbin átti ein triðing av sitrónmarkunum í Florida og húskið var múgvandi, doyði mamman av drukk og pápin tók seg av døgum, tá Gram var 13. Árið eftir stakk hann av.
Fosturpápin, ið bar navnið Parsons, var tað, ið vildi hava kistuna heim.
So varð og heimleiðin varð løgd um altjóða flogvøllin í Los Angeles. Her varð kistan goymd til flogfarið fór. Ímeðan eru teir báður Kaufman og Martin farnir til verka. Vinurin og lyftið skulu ikki svíkjast.
Teir drekka seg skít, lána kampingvognin hjá Dale MacElroy, sum í veruleikanum er ein Cadillac líkvognur og klæða seg í svart, sum vóru teir menn, ið skipa fyri jarðarferðum. Í líkhúsinum á flogvøllinum billa teir vaktarmanninum inn, at broytingar eru og líkið sum skjótast skal flytast til annan flogvøll. Hesin eftirlíkar og kistan verður borin í skirvisliga Cadillac bilin, sum uttan nummarspjøldur heldur ta beinu leið út í oyðimørkina.
Teir renna á, men eydnast at rýma undan løgregluni og støðga bert fyri at keypa øl og ein dunk av bensini, ávegis til Joshua Tree National Park. Komnir fram, steðga teir undir klettinum Kap Rock. Her opna teir kistuna, stoyta bensin á líkið og skotra ein tóman øldunk, sum er fyltur við illgresi, niður í kropnu hondina. So festa teir í.
Í staðin fyri at verða grivin heima í New Orleans, verður Gram Parsons brendur í oyðimørkini í Joshua Tree og síðani spjaddur fyri allar vindar.
Bløðini eru á tremur við søgum um líkbrennu Grams og heidnu hundarnar í oyðimørkini. Nakrar dagar seinni verða teir báðir Phil Kaufman og Michael Martin handtiknir. Teir verða funnir sekir í at hava stolið og brent kistuna og verða dømdir at rinda 700 $. Eftir galdandi lóg verður líkrán ikki revsað.
"His exit was perfect," segði Elvis Costello, sum eins og Uncle Tupelo, Carla Olson og Steve Wynn, hevur sungið sangir Parsons.
Hóast staðurin við Kap Rock í Joshua Tree oyðimørkini er fremsti minnisstaður Gram Parsons, er hann alment jarðaður við New Orleans í Louisiana. Ella í hvussu er tað, ið ikki fór upp í royk hin dagin fyri 30 árum síðani. Á grøvini stendur "God's own singer".
FAKTA um My Man Gram Parsons:
1946: Føddur 5. november í Winterhaven, Florida, nevndur Ingram Cecil Connor III, kallaður Gram
1955: Elvis syngur í skúlanum og Gram lærir at spæla á klaver.
1960: Syngur saman við Jim Stafford og Ken Lavoie (Lobo)
1961: Rýmur, mótmælissangari í Greenwich Village, pápin sjálvmorð, ættleiddur og fær navnið Parsons.
1965: Gudfrøði á Harvard, mamman doyr, stovnar International Submarine Band, fyrsta single plátan.
1968: LP "Safe At Home", í The Byrds "Sweetheart Of The Rodeo", fer úr bólkinum, ávegis til Suðurafrika.
1969: Flying Burrito Brothers, LP "The Gilded Palace Of Sin". Møtir Gretchen Burrell, giftast 1972.
1970: LP "Burrito Deluxe" við "God's own singer". Í Fraklandi við Keith Richards, "Wild Horses" og "Dead Flowers" stava frá samstarvi teirra.
1972: Los Angeles við Emmylou Harris og Elvis-tónleikarum, "G.P.", sum kemur út árið eftir.
1973: Fallen Angels, seinna LP liðug, men ikki útgivin, tá Parsons doyr 19. september 1973. Plátan "Grievous Angel" kemur út fýra mánaðir seinni, í január 1974.
Birgir Kruse, Vikuskiftið, Sosialurin 19. september 2003


text:
Exchange Traded Funds
ETF eru børsskrásett virðisbrøv og hava tann eginleika, at kursgongdin er tengd at gongdini í nøkrum aktivum, sum liggja undir, vanliga eitt indeks. Tey mest handlaðu ETF eru tengd at gongdini í teimum mest týðandi globalu partabrævaindeksunum, t.d. Nasdaq 100, S&P500, DAX og Eurostoxx50. Fleiri ETF, sum fylgja minni indeksum og øðrum aktivum sum t.d. rávørum, eru eisini skrivað út, eins og ETF við ymsum treytum knýtt at aktivinum, sum liggur undir. Tað er soleiðis møguligt at gera íløgur í eitt indeks við at keypa ETF. ETF hevur ikki fasta gildistíð og kann handlast dagliga eins og vanlig børsskrásett virðisbrøv.
Harafturat kann ETF hava ein innbygdan gearingvirknað, sum ger tað møguligt at fáa eitt hægri avkast við einum meira avmarkaðum innskoti, sum samstundis hevur ein hægri váða við sær.


text:
Altjóða gjaldingar
Tá títt virki hevur samhandil við útheimin, fáa tit sjálvsagt tørv á antin at flyta pening til útheimin ella at móttaka pening úr útheiminum.
Vel rætta gjaldsháttin
Hvønn gjaldshátt, tú velur til altjóða gjaldingar, er ofta treytað av, hvussu væl tú kennir tann, tú handlar við. Um tit kennast væl og hava álit á hvørjum øðrum, kunnu tit nýta uttanlands flytingar, eisini nevndar Clean Payments. Annars kunnu tit nýta skjalsbaseraðar gjaldingar, eitt nú innheintingar, remburs ella ábyrgdir, ið geva størri trygd.


text:
Ari av Rana
07.02.2018 - 22:26
Mentan > List > Filmslist
David Benioff og D.B. Weiss, sum eru skapararnir handan sjónvarpsrøðina Game of Thrones, fara í framtíðini at gera Star Wars filmar.
Lucasfilm, filmsfelagið handan Star Wars filmarnar, hava gjørt avtalu við teir báðar, um at teir skulu skriva og framleiða eina røð av nýggjum Star Wars filmum.
Benioff og Weiss hava sjálvir setta seg í samband við Lucasfilm við einum hugskoti til nýggju filmarnar. Men teir eru bert áhugaðir í at gera filmar og ikki sendirøðir, skrivar Variety.
Teir nýggju filmarnir fara ikki at hava nakað at gera við Saga-filmarnar, har “Episode IX”, sum kemur út í 2019, er tann síðsti í røðini. Filmurin hjá teimum báðum Game of Thrones-skaparunum, hevur heldur einki at gera við teir næstu tríggjar filmarnar, sum koma aftaná “Episode IX”.


text:
Vinarliga fyllið út allar teigar í tilmeldingarskjalinum niðanfyri. Legg til merkis, at bara eitt navn skal til hvørja tilmelding.
Tilmeldingin er bindandi. Rokning verður send við teldubrævi.
Verður meldað frá seinni enn 14 dagar áðrenn tiltakið, verða bert 50% av kostnaðinum endurgoldin. Tá tilmeldingarfreistin hin 13. september 2017 er farin, verður einki endurgoldið.
Til ber tó altíð at broyta navn á tilmeldingini uttan eyka kostnað.
Endurgoldið verður ikki fyri broytingar í fráboðaðu skránni.
Tilmeldingarfreistin er farin !


text:
Frá vinstru á myndini: Ólavur Thomsen, Suni Justinussen, Oddvald Olsen og Regin Jacobsen
Bakkafrost keypir stórt fóðurskip við føroyskari tøkni
Dan Klein --- 13.03.2018 - 10:49
Bakkafrost hevur gjørt avtalu við JT electric um keyp av einum 75m langum fóðurskipi. Hetta er næsta fóðurskip av hesari støddini, sum JT electric skal lata Bakkafrost í 2018.
- Vit fegnast um, at Bakkafrost enn einaferð hevur valt eina tílíka loysn frá okkum, sigur Suni Justinussen, stjóri á JT electric. Fóðurskipið verður útgjørt við framkomnu fóðurskipanini, sum er ment á Kambsdali.
Fólk frá JT electric skulu leiða umbyggingina, sum verður gjørd á einari skipasmiðju í Póllandi. Tøknin umborð verður framleidd í Føroyum og síðan ísett á pólsku skipasmiðjuni.
Hetta er áttanda fóðurskipið, sum JT electric letur føroysku alarunum. Fóðurskipini eru sera væl egnaði til aliøkini í Føroyum, sum eru millum tey mest útsettu í heiminum, tá ið tað kemur til veðurlag og høgar aldur.
Á JT electric starvast 33 fólk, harav 6 fólk arbeiða í eini menningardeild, sum arbeiðir við at menna nýggjar skipanir og vørur til alivinnuna í Føroyum og uttanlands.
Frá vinstru á myndini: Ólavur Thomsen, Suni Justinussen, Oddvald Olsen og Regin Jacobsen


text:
Mentamálaráðið hevur avgjørt, at munnliga próvtøkan í føroyskum og donskum í 9. og 10. flokki skal verða fevnd av tveimum próvtøkuháttum: Próvtøkuhátti A og próvtøkuhátti B, tí sonevnda synopsupróvtøkuháttinum.
Saman við Námi hevur Mentamálaráðið orðað vegleiðingar og mannagongdir í sambandi við nýggja synopsupróvtøkuháttin. Hesar vegleiðingar eru nú almennar hjá skúlum kring landið at taka í nýtslu.
Vegleiðing í sambandi við kelduyvirlit
Umframt nýggja synopsupróvtøkuháttin hevur Mentamálaráðið saman við Námi gjørt vegleiðing at nýta í sambandi við skráseting og skipan av nýttum bókmentum og keldum. Mælt verður øllum skúlum til at vegleiða næmingunum í nýta hesa vegleiðing, tá ið uppgávur, ritgerðir og synopsa skulu gerast.
Video-upptøkur av próvtøkum
Mentamálaráðið hevur saman við Námi latið gera video-upptøkur av fiktivum próvtøkum í munnligum føroyskum, har synopsupróvtøkuhátturin verður nýttur. Gevið gætur, at hesar próvtøkur vórðu hildnar og upptiknar áðrenn avgerð varð tikin um, at munnligu próvtøkurnar í føroyskum ikki skulu vera fevndar av mállæruspurningi. Í hesum sambandi verður víst til námsætlanina og vegleiðingina til synopsupróvtøkuháttin.
Dømi um synopsuupplegg og video-upptøkur av synopsupróvtøkum: 1. dømi, 2. dømi, 3. dømi, 4. dømi, 5. dømi, 6. dømi


text:
Ein forkunnug skrá við trimum rættum í Løkshøll Kári Sverrisson er sangari, tónleikari og sangskrivari og hevur – bæði sum limur í slógbrótandi bólkinum Enekk, Bendum Spónum, og á egnum beinum latið úr hondum fleiri fløgur, samstundis sum Kári á sín sermerkta hátt eisini hevur bergtikið áhoyrarum á konsertum. Og tað verður eisini við egnum Les meira…
Radarin 2. mai 2018!
Løgtingsins Umboðsmaður (LUM) heldur fast við sína niðurstøðu frá desember 2014. Tað var ikki í tráð við lógina at flyta veiðiloyvið frá einum línuskipi á eitt skip, sum hevði verið ídnaðarskip. LUM staðfesti eisini, at avgerðin hjá Fiskimálaráðnum í mars 2015 ikki var í andsøgn við niðurstøðuna, tí talan var um flyting av veiðiloyvi frá Les meira…
So verður fundast um fornminni á Akursmørk
Klokkan 10.15 komu fólk frá Tjóðsavninum á Akursmørk fyri at kannað um skaðan, sum Klaksvíkar Kommuna hevur gjørt á fornminnini á Grundum á Akursmørk. Óli Lassen fyri Klaksvíkar Býráð tók ímóti og har var eisini umboð fyri Kanjon á staðnum. Onki sæst til Jógvan Skorheim ella Kristian Eli Zachariasen, men tá ið undirritaði koyrdi forbí Les meira…
Lat tað so fáa avleiðingar fyri onkran
Tað kann ikki passa, at arbeiðir man hjá tí almenna, so kann man gera akkurát tað passar einum og tað fær ikki avleiðingar fyri ein, um man gerð stórar brølarar. Nú er at vóna, at tað fær fylgjur fyri viðkomandi, sum hevur givið loyvið til at oyðileggja fornminnini á Akursmørk og sjálvandi skuldi viðkomandi sloppi Les meira…
Nú landsstýrismaðurin bleiv dømdur ósekur ..!?
Farnu viku kom loksins frágreiðingin frá kanningarstjóranum um embætisførsluna hjá landsstýrismanninum viðv. flytingini av veiðiloyvum. Kostnaður hálvonnur millión kr. Tað var við ávísum spenningi at bíðað varð eftir úrslitunum, hóast mong høvdu á munni, at har fór neyvan nakað serligt at spyrjast burturúr. Fleiri undraðust eisini yvir, at kanningastjóri varð settur, sum var ein av Les meira…
Góðu áhoyrarar! Góðu arbeiðarar!
Fyrst av øllum vil eg takka fyri høvið, at sleppa at siga nøkur orð, nú vit hátíðarhalda 1. mai her á Vaglinum, mitt í okkara deiligu flaggskrýddu Havn. Vit eru ikki einsamøll um at halda altjóða arbeiðaradagin og gera nakað burtur úr degnum. Um allan heimin hittast vinstravend at minnast stríðið og hátíðarhalda sigrarnar. Vit Les meira…
Ferðslan í samband við NS hálvmaraton
Leygardagin 5. mai skipar Treysti fyri NS hálvmarathon, og í hesum sambandi verða ávísir vegir í býnum stongdir fyri ferðslu í nakrar tímar. Tiltakið byrjar kl. 14, og tilmeldingin er opin fyri øllum, tí umframt FM í hálvmarathon verður eisini motións- og barnarenning. Startur og mál er uttanfyri Norðoya sparikassa, og rennileiðin fevnir um bæði Les meira…
Nógv fólk til kvøldskúlaframsýningina á Skúlatrøð
Sunnudagin var árliga kvøldskúlaframsýningin á Skúlatrøð. Nógv fólk vóru og vitjaðu framsýningina. Nógv bleiv víst fram, eitt nú Fotolist, málningalist, modelskip, føroysk klæðir og mangt annað. Sangbólkurin Suð undirhelt og eisini var mótaframsýning av føroyskum klæðum. Her nakrar myndir frá kvøldskúlaframsýningin á skúlatrøð, klikk her: “Kvøldskúlaframsýning á Skúaltrøð 2018”. SáH
Ung í arbeiði: Tilmeldingin er opin
Ung í aldrinum 15-16 ár kunnu nú, umvegis sjálvgreiðsluna, melda seg til Ung í arbeiði. Tilmeldingin er opin fram til 15. mai, og síðan verða samrøður hildnar við tey ungu í Verkstovuni í Kirkjubrekku 11. Endamálið við samrøðunum er at para ungu arbeiðstakararnar og tøku arbeiðsplássini so væl, sum gjørligt við atliti til royndir og Les meira…
Lundin á Akursmørk
Um arbeiðið við nýggju býarlundini Kunngjørd og kend ætlan Í tíðindaskrivi dagfest 21. februar 2018 kunngjørdi kommunan, at sáttmáli var undirskrivaður við Kanjon um arbeiðstøkuna í samband við býarlundina, men verkætlanin var alment kend væl áðrenn tað. Ætlanin um at gera býarlund á Akursmørk hevur nevniliga nøkur ár á baki, og fyrireikingarnar hava verið ávegis Les meira…


text:
Stuðul
Feløgini í Vinnuhúsinum fáa fitt av fyrispurningum um stuðul – lestrarstuðul, námsferðir og stuðul til ymisk tiltøk. Tí hava vit gjørt greiðar leiðreglur viðvíkjandi stuðli.
Alment kann sigast, at feløgini ikki veita stuðul av slíkum slag. Feløgini eru áhugafeløg, sum eru fíggjað við limagjaldi, og hesin peningur skal brúkast til rakstur og verkætlanir hjá feløgunum. Tað er upp til limirnar, hvørt teir vilja stuðla tiltøkum, verkætlanum ella fólki undir útbúgving.
Feløgini kunnu tó í heilt serligum førum, tá talan er um vinnumennandi verkætlanir, veita ávísan stuðul.
Reklamur og tílíkt tilfar
Vinnuhúsið sendir ikki reklamur og tílíkt tilfar út til limirnar í feløgunum.
Undir reklamur koma t.d. lýsingar av vøru frá ávísum veitara og lýsingar av tiltøkum, sum ávísur veitari skipar fyri.


text:
Í dag verður Arbeiðsloysisskipanin sæð sum ein sjálvfylgja. Men tá ið skipanin varð stovnað í 1992, var spurningurin um hon yvurhøvur fór at klára stóra trýstið.
Hetta var í ringastu tíðum, og eitt skifti var nærum fjórði hvør føroyingur arbeiðsleysur. Støðan gjørdist enntá so ring, at løgmaður í ólavsøkurøðuni í 1993 heitti á fólk um at flyta av landinum fyri at fáa sær arbeiði.
Hóast neyð og armóð og stórt undirskot í ALS hóraði skipanin undan, og er ognin í ALS í dag fleiri hundrað milliónir krónur. Arbeiðsloysisskipanin hevur prógvað sítt virði, og er útgjaldið í dag 75% av tíni løn, tó í mesta lagi 17.500 kr um mánaðin. Fiskavirkisskipanini hevur seinastu árini verið tillagað og betra, umframt at sjófólk, ið ikki hava arbeiði av tí at skipið er til umvælingar fáa nú eisni úr ALS, um skipið hevur verið meir enn 1 mánaða á beding.
Gjaldið til ALS er 1,25% og útgjaldið er upp til 17.500 kr. um mánaðin
Tey nógvu ivamál, ið vóru um ALS og hvør átti ALS eru loyst í nýggju Als-lógini. Samtak er ikki í iva um, at tað er partarnir á arbeiðsmarknaðinum, sum eiga ALS. Tað er arbeiðsmarknaðurin, sum rindar fyri ALS, tí eigur ALS, eins og aðrir arbeiðsmarknaðargrunnar, verið lagdur út á arbeiðsmarknaðin at umsita. Sjálvsagt skal tað verða stýrið, sum ásetur inngjald og útgjald.
Hóast arbeiðsloysisskipanin er góð, so eru nøkur fá viðurskifti, ið ikki eru nóg góð. Eitt nú eru Føroyar í dag eitt arbeiðsøki, t.v.s. at ein persónur kann verða biðin um at fara til arbeiðis í Sumba ella Sandi hóast viðkomandi býr á Syðradali, og sostatt ikki hevur møguleika at ferðast millum arbeiði og heimi.
Samtak mælir til:
- At Føroyar verða býttar í 3 – 4 arbeiðsøki
- At pensjónsgjald verður lagt omaná ALS útgjaldið
- At ALS verður partur av einum arbeiðsmarknaðardepli
Dagatal
Arbeiðsloysisstuðul kann í mesta lagi verða útgoldin í 648 dagar í einum 4 ára skeiði. (Eitt ár er 253 útgjaldsdagar). Síðani steðgar útgjaldið, og tú hevur ikki rætt til arbeiðsloysisstuðul næstu 24 mánaðirnar.
Eftir at teir 24 mánaðirnir eru farnir, kanst tú koma inn aftur í skipanina – eftir somu treytum, sum tey, ið søkja um arbeiðsloysisstuðul fyrstu ferð.
Vanliga verður arbeiðsloysisstuðul útgoldin annanhvønn týsdag í vikuni eftir ALS-vikuna. Útgjaldið verður flutt á kontu í peningastovnunum.
Er tú framvegis arbeiðsleysur, tá ið tú hevur brúkt allar útgjaldsdagarnar, so ber til at søkja um hjálp frá almannastovuni. Nærri upplýsingar um hetta finnast á www.almannastovan.fo
Arbeiðsloysi og feria
Arbeiðsleys hava, eins og fólk í arbeiði, lógarfestan rætt til feriu við løn. Ferian er tilsamans 5 vikur, og frítíðarárið byrjar 2. mai. Í feriuni fært tú útgjald fráALS sum vanligt, og tær nýtist ikki at vera tøk/ur á arbeiðsmarknaðinum.
Boða ALS frá tínum ynski um feriu umvegis Sjálvgreiðsluna, í telduposti tilals@als.fo ella brævi. Boðast skal frá í minsta lagi 14 dagar, áðrenn ferian byrjar.
Hevur tú arbeitt í innvinningarárinum, sum er frá 1. apríl til 31. mars, eigur tú frítíðarløn til góðar. Ver varug/ur við, at frítíðarløn, ið verður útgoldin, ímeðan tú ert arbeiðsleys/ur, hevur við sær, at stuðulin verður skerdur.
Fráboðan
Fyri at fáa arbeiðsloysisstuðul, skal tú senda ALS eina skrivliga fráboðan og hetta gert tú við at fylla út eina umsókn um arbeiðsloysisstuðul.
Hetta kanst tú gera á sjálvgreiðsluni hjá ALS sum tú finnur við at trysta á her.
Eisini ber til at senda ein teldupost á als@als.fo, ella, at senda eitt vanliga bræv, har tú boðar frá, at tú ert tøk/ur á arbeiðsmarknaðinum frá ávísum degi at rokna.
Velur tú at senda eitt vanligt bræv, skal brævið sendast til:
Arbeiðsloysisskipanina
Tinghúsvegur 14
Postsmoga 3022
110 Tórshavn
Tú kanst sjálvandi eisini fara inn á skrivstovuna hjá ALS á Tinghúsvegnum í Havn við fráboðanini.
Umráðandi er, at tú boða frá sum skjótast. Í eygunum á ALS ert tú nevniliga ikki arbeiðsleys/ur, fyrr enn tú hevur boðað frá skrivliga. Og tí kann tað kosta arbeiðsloysisstuðul, um tú drálar og bíða ov leingi.
Arbeiðsloysið verður staðfest frá tí degi, ALS fær skrivligu fráboðanina. Hetta er treytað av, at tú annars lýkur treytirnar um at fáa arbeiðsloysisstuðul. Gloym ikki, at ALS kann ávísa tær eitt arbeiði, so skjótt tú hevur boðað frá, at tú ert tøk/ur á arbeiðsmarknaðinum, og hetta kann vera, áðrenn tú hevur fingið stuðul útgoldnan.
Møguligt tilknýti til arbeiðsgevara skal vera lokið, áðrenn tú kanst rokna teg sum arbeiðsleysa/n.
Ein av treytumum fyri at fáa arbeiðsloysisstuðul er, at tú eftir hvørt útgjaldsskeið váttar arbeiðsloysi í Sjálvgreiðsluni.
Tá tú váttar arbeiðsloysi í Sjálvgreiðsluni, fráboðar tú ALS um støðu tína sum arbeiðsleys/ur seinasta útgjaldsskeiðið, t.e. seinastu 14 dagarnar. Tú boðar frá, at tú ert tøk/ur á arbeiðsmarknaðinum. Tú sigur frá A-inntøku og arbeiddum tímun, sjúku, farloyvi, frítíðarætlanum – ja, viðurskiftum yvirhøvur, sum kunnu ávirka arbeiðsloysisstuðulin.
Samrøða
Tá tú fært arbeiðsloysisstuðul frá Arbeiðsloysisskipanini, kanst tú fáa boð um at møta til samrøðu á ALS. Tað er týdningarmikið at møta til samrøðuna.
Ferðaútreiðslur í sambandi við samrøðuna verða endurgoldnar sambært prísum hjá almenna flutningssambandinum
Arbeiðsøki
Arbeiðsloysisskipanin krevur, at tú skalt vera tøk/ur til øll arbeiði, sum tú hevur fakligan førleika til, allastaðni í landinum. Ávísir ALS tær eitt arbeiði í Sumba, sum júst krevur tínar førleikar, ja so skalt tú fara til arbeiðis har, sjálvt um tú býrt í Syðradali – ella øvugt.
ALS kann í serligum førum geva undantak frá kravinum um, at tú skalt vera fús/ur at taka av einum og hvørjum arbeiðstilboði. Dømi um slíkt undantak eru trupul bústaðarviðurskifti á arbeiðsstaðnum og vánaligt ferðasamband til arbeiðsstaðið. Eisini kunnu undantøk verða gjørd fyri húski við børnum og fyri stakar uppihaldarar.
Umráðandi er tó, at leggja sær í geyma, at tað er ALS og ikki ein sjálv/ur, sum ger av, nær serligar umstøður gera seg galdandi.
Kravið um, at tú skalt vera tøk/ur hevur t.d. við sær, at um tú hevur børn, sum krevja barnaansing, skalt tú hava eina ansingarloysn til teirra. Viðmerkjast skal, at umboðsmaðurin hevur í úrskurði sagt, at tú ikki kanst koyrast í karantenu um tú noktar at fara til arbeiðis vegna vantandi barnaansingi.
Samtak mælir tí til, at Føroyar verða býttar upp í nøkur arbeiðsøki, soleiðis at eitt nú Suðuroyggin verður eitt arbeiðsøki fyri seg. Tað skal vera gjørligt, at ferðast hvønn dag millum arbeiðsplássi og heimi.
Karantena
Fært tú karantenu missur tú rættin til arbeiðsloysisstuðul í 8 vikur.
Tú fært karantenu um tú:
- ert burturvíst/ur frá arbeiðnum vegna tænastubrot
- sjálv(ur) hevur sagt teg úr starvi uttan haldgóða grund
- noktar at taka av einum arbeiðstilboði frá ALS uttan haldgóða grund
Eisini her mælir Samtak til, at skipanin um karantenu verður endurskoða, og at reglurnar fyri karantenu verða nærri greinaðar. Eitt nú skal “haldgóð grund” hugtakið greinast nærri.
Dømi er um fólk, sum eru koyrd í karantenu, hóast hesi hava grundgevingar fyri ikki at taka av arbeiðstilboði frá ALS.
Løgtingsins umboðsmaður hevur í úrskurði sagt, at fyrilit má vísast familjum við børnum, sum krevja ansing. Hóast hetta, hevur ALS koyrt fólk úr skipanini, sum hava nokta at taka av arbeiðstilboði vegna vantandi barnaansing, og hetta er als ikki nøktandi, metir Samtak.
Útgjald
Sum arbeiðsleysur hevur tú rætt til arbeiðsloysisstuðul. Arbeiðsloysisstuðulin verður roknaður út eftir A-inntøkuni seinastu 12 mánaðirnar, áðrenn tú gjørdist arbeiðsleys(ur). Hetta er tað, sum á fakmáli verður rópt útrokningargrundarlagið. Mesta útgjaldið er 75% av móttiknu A-inntøkuni tó í mesta lagi 17.500 kr. um mánaðin. Útrokningargrundarlagið broytist ikki, so leingi tú ert inni í skipanini.
Fert tú hinvegin úr ALS og kemur innaftur í skipanina, kann tað ávirka útgjaldið, tí útgjaldið verður sum sagt altíð roknað eftir inntøkuni seinastu 12 mánaðirnar, áðrenn arbeiðsloysi verður staðfest. Er minni enn eitt ár, síðani tú seinast vart í skipanini, varðveitir tú tó útrokningargrundarlagið frá seinast, um hetta var hægri.
Arbeiðsloysisstuðul kann í mesta lagi verða útgoldin í 648 dagar í einum 4 ára skeiði. (Eitt ár er 253 útgjaldsdagar). Eftir hetta steðgar útgjaldið, og tú hevur ikki rætt til arbeiðsloyisstuðul teir næstu 24 mánaðirnar frá ALS. Eftir hetta kanst tú koma inn aftur í skipanina – eftir somu treytum, sum tey, ið søkja um arbeiðsloysisstuðul fyri fyrstu ferð.
Er tú framvegis arbeiðsleysur, tá ið tú hevur brúkt allar útgjaldsdagarnar, so ber til at søkja um hjálp frá almannastovuni. Nærri upplýsingar um hetta finnast á www.almannastovan.fo
Møguligt er at hava fyrifallandi arbeiði, samstundis sum tú ert í ALS. Tá tú váttar arbeiðsloysi í Sjálvgreiðsluni upplýsir tú arbeiðstímarnar og inntøkuna íroknað frítíðarlønina. Arbeiðsloysisstuðulin verður so skerdur í mun til hetta.
Men so leingi tú fært stuðul frá ALS, hevur tú skyldu at vera tøk/ur á arbeiðsmarknaðinum. Hetta merkir, at sjálvt um tú hevur eitt fyrifallandi arbeiði, so mást tú altíð vera fús/ur at átaka tær arbeiði, sum ALS vísir á.
Arbeiðstíð
Sambært løgtingslóg frá 1978 er ein vanlig arbeiðsvika 40 tímar. Hetta eru 8 tímar um dagin frá mánadegi til fríggjadag, sum, sambært sáttmála hjá arbeiðarafeløgunum, skulu liggja ímillum kl. 07:00 og 18:00.
Tað mest vanliga er, at arbeiðstíðin byrjar kl. 8:00 og endar kl. 17:00. Har døgverðatímin er ein tími, og skal liggja millum kl. 12.00 og kl. 13.00. Einki verður goldið fyri normal mattíðirnar. Men fellur tattíðin uttanfyri “normaltíðina” skal eyka løn gjaldast. Er døgverðatímun styttur, endar arbeiðsdagurin kl. 16:00. Arbeiðstíðin og mattíðin er avtalað millum arbeiðsgevaran og arbeiðsfólki. Verður døgverðatímin, sum sambært sáttmála liggur millum kl. 12:00 og 13:00, styttur, skal tað fráboðast fakfelagnum, sum skal góðkenna hetta áðrenn tað fær gildi.
Vanliga verður løn útgoldin eina ferð um vikuna í bankan umvegis gjaldstovuna, men sambært lóg um rindan av arbeiðsløn, sum er frá 1936, skal lønin rindast arbeiðsfólkinum í reiðum peningi. Útgjaldingin skal vera í arbeiðstíð á arbeiðsstaðnum. Henda lóg skuldi verið broytt, so hon er í samsvari við, hvussu løn o.a. verður útgoldið í dag.


text:
Børn frá øðrum samlívi
Verður gingið í samlív har børn fylgja við frá øðrum samlívi, er tað eitt gott hugskot at skriva verður eitt arvabræv. Uttan eitt arvabræv avgerð galdandi lóg viðurskiftini um arv; hvussu arvurin skal býtast, og arvalógin er frá eini tíð sum ikki tekur hædd fyri nýggjum samlívi við t.d. sjúksyskum. Í so máta er familjumynstri broytt munandi.
Tað ber við sær, at ein arvur møguliga ikki verður javnbýtir eins og ynski er um, við óhepnum fylgjum. T.d. kann tað verða avgerandi hvør av foreldrunum doyr fyrst. Um maðurin doyr fyrst, kunnu hansara uppruna børn verða við vanbýti, júst tí at arvurin av røttum ferð til “konu” hansara. Doyr hon stutt eftir, fáa børnini hjá manninum ongan arv eftir henni. Hinvegin fáa hennara børn størri arv, orsaka av at arvurin eisini umfatar arvin frá manninum.
Tí er neyðugt at skriva arvabræv og tryggja, at arvur og felags ogn, kemur teimum til góðar, sum ynski er um.


text:
Smá lond hava ofta ein rættilga opnan búskap, tvs at samhandilin við onnur lond er stórur. Stór lond hinvegin hava ein stóran heimamarknað og hava tí ikki sama tørv á samhandli við onnur lond, sum smá lond. Munurin ger, at eitt land, sum Føroyar hevur alstóran tørv á góðum samhandli við umheimin. Samhandil og samstarv við onnur lond er tí eitt økið, sum vit áhaldandi eiga at styrkja og menna. Vit eiga m.a. at leggja okkum eftir at fáa okkara egna uttanríkispolitikk, so vit ikki aftur og aftur upplivað at vit verða avmarkað og tarnað av vantandi samstarvsmøguleikum úti í heimi.
Skiftandi samgongur hava javnt og samt rent seg í reytt ljós, tá ið tær vilja sleppa at sita við tey borð, har politikkarar, embætisfólk ella onnur umboð tvørtur um landamørk hava tikið avgerðir – eisini okkara vegna.
Felags fyri hesi umboð runt borðið er altíð, at tey hvør í sínum lagi miðja eftir, at avgerðin og niðurstøðan verður so góð fyri teirra egna land. Trupulleikin fyri Føroyar er, at ongin rødd talar søk føroyinga. Umboðið, sum brennir fyri Føroyum og føroyskum virksemi er ikki har. Vit sleppa kanska at hava sokallaðan lítið sigandi atlimaskap. Hesa støðuna kenna vit m.a. í Norðurlandaráðnum, í IMO, í FAO og í UNESCO. Men vit vilja fegin hava fullan limaskap, men hini londini siga nei! Ikki tí vit eru so lítil, og heldur ikki tí vit ikki duga, men bara tí, vit ikki vilja stýra okkum sjálvum. Og so leingi vit ikki vilja stýra okkum sjálvi, sleppa vit heldur ikki at stýra í altjóða felagsskapum. Tí er svarið Nei!
Tað hevur tíverri eisini gjørt støðuna verri, tá ið samgongan í 2005 valdi at knýta knútin enn fastari. Hetta gjørdi hon, tá ið hon samtykti einmælt, at Føroyar frá tá av, ikki skuldi verða limur í altjóða felagsskapum, har Danmark eru limir. Hendan samtykt hevur eisini síðani verið brúkt ímóti okkum t.d í Norðurlandsráðnum, tá ið vit aftaná hesa samtykt spurdu, um vit ikki kundu fáa fullan limaskap allíkavæl. Svarið var nei, m.a vísandi til samtyktina frá 2005.
Men nú er okkurt, sum bendir á, at fleiri og fleiri taka undir við okkum, sum tá mæltu ímóti slíkum avmarkingum fyri føroyskum samhandli og samstarvi. Nú koma teir pø a pø og mæla til at vit fáa sjálvstøðugan limaskap ymsastaðni. Í OL-nevndini IOC og nú eisini í Eurovision Music Contest kappingini.
Høvdu vit okkara egna uttanríkispolitikk, høvdu vit havt møguleika at gjørt limir í teimum altjóða felagsskapum og nevndum, sum vit ynskja. Og vit høvdu eftir stutta tíð merkt fyrimunirnar. Vinnulívið hevði blomstrað, arbeiðspláss høvdu verið skapt, tørvur hevði verið á fólki við hægri útbúgvingum o.s.fr.
Men alt hetta sigur eitt heimastýrið nei-takk til. Nokk ikki tí, at man ikki vil Føroyum tað besta, men tí man ikki sær møguleikar í sjálvstøðugum samstarvi og samhandli.
Tað er harmuligt, tí førleikarnir eru her; og teir, sum ikki eru, finnast og kunnu mennast.
Vónandi vil ein komandi samgonga menna hesar vinnumøguleikar, menna samstarvsmøguleikar, og menna førleikan hjá tí einstaka.
Tað ger hon m.a. við at fara eftir sjálvstøðugum uttanríkispolitikki.
Annita á Fríðriksmørk


text:
Løgtingið samtykti í apríl 2016 lógina, ið heimilar at bjóða part av fiskirættindunum út á uppboðssølu. Kunngerðin um at skipa uppboðssøluna verður nú send til hoyringar og almenna kunning.
Høvuðsendamálini við uppboðssøluni
Uppboðssølan skal skipast sum ein roynd, har til ber at fáa til vega vitan og royndir um hættir at bjóða út atgongd til fiskirættindi frá tí almenna til vinnurekandi. Royndirnar og eftirmetingin av teimum kunnu nýtast í arbeiðinum og samráðingunum at seta í verk eina nýggja skipan fyri fiskivinnuna í Føroyum.
Høvuðsendamálini við hesum royndum eru:
At møguligt er hjá fleiri at bjóða seg fram í vinnuni og kappast um at fáa mest virði burturúr avmarkaða tilfeinginum.
At eitt tilfeingisgjald ikki verður ásett við løgtingslóg, men at vinnan á einum marknaði bjóðar um, hvat tilfeingisgjald verður rindað til tað almenna.
At til ber at bjóða uppá størri og minni nøgdir eftir tørvi hjá tí einstaka í vinnuni.
At eggjað verður til at fáa sum mest av virðisøking burturúr hvørjum kilo, ið fiskað verður.
At til ber at bjóða seg fram at veiða, uttan at leggja stórar upphæddir á borðið frammanundan.
Hvat verður boðið út?
Rættindini, ið verða boðin út, eru hesi:
Svartkjaftur 20.000 tons
Makrelur 9.000 tons
Norðhavssild 4.000 tons
Botnfiskur, Russland 2.400 tons
Botnfiskur, Norra 600 tons
Grundleggjandi treytir
Løgtingið hevur í lóg samtykt nakrar grundleggjandi treytir fyri uppboðssøluni:
Rætturin at veiða keyptu kvotuna er knýttur at tí fiskifarinum, sum keyparin hevur upplýst sum skipið, ið skal fiska kvotuna. Tann, sum bjóðar upp á kvotur á uppboðssølu, má fiska keyptu kvoturnar við egnum fiskifari, sum hevur veiðiloyvi, og bert við tí fiskifarinum, sum kvoturnar eru keyptar til.
Kvotur, keyptar á uppboðssølu, kunnu ikki avhendast – t.e. at kvotur kunnu ikki seljast millum privat.
Løgtingið samtykti serstakar reglur um veiðuna í Barentshavinum: Tann fiskur, sum er veiddur í Barentshavinum, skal landast í Føroyum og bjóðast út til føroysk virkir, sama um hann verður virkaður umborð ella ikki. Endamálið er at eggja til virðisøking í Føroyum.
Hvussu verður uppboðssølan skipað?
Nógvir ymiskir hættir eru at skipa eina uppboðssølu, sum hava ymsar eginleikar og kunnu geva ymiskar møguleikar.
Til at gera royndirnar, ið kunnu røkka høvuðsendamálunum, verður í kunngerðini skotið upp at royna tvær ymsar uppboðssøluskipanir:
Opin uppboðssøla
Afturlatin uppboðssøla
Opin uppboðssøla er skipanin, ið varð roynd í 2011. Hon merkir, at øll sum bjóða, síggja allar upphæddir (kiloprís) sum hini bjóða, og bjóðað verður, til ongin bjóðar yvir. (Tó sæst ikki, hvør bjóðar). Tann, sum bjóðar hægst, fær útbodnu nøgdina fyri tann prísin.
Afturlatin uppboðssøla merkir, at tey sum bjóða, ikki síggja tær upphæddir (kiloprís) og tær nøgdir, sum hini bjóða. Boðið verður latið inn í afturlatnum brævbjálva – hvussu nógv tons boðið verður og fyri hvønn kiloprís.
Innkomnu tilboðini verða raðfest við lækkandi eindarprísi, til øll útbjóðaða nøgdin er seld. Tilboðið, sum hevði lægsta eindarprísin av teimum tilboðum, sum komu upp í part, ásetir eindarprísin, sum øll skulu rinda.
Í tí afturlatnu uppboðssøluni rinda øll sama prís fyri kilo, meðan í tí opnu uppboðssøluni, rindar keyparin prísin, hann hevur bjóðað.
Við at royna hesar ymsu hættir, verður gjørligt at meta um fyrimunir og vansar í mun til høvuðsendamálini við royndunum.
Gjaldstreytir
Gjaldið fyri rættindini skal rindast við avreiðing, tó í seinasta lagi 31. desember 2016. Krav er um at veita trygd fyri boðunum.
Hvussu verður boðið út fyri ymsu fiskasløgini?
Makrelur og norðhavssild
9.000 tons av makreli og 4.000 tons av norðhavssild verða boðin út í tveimum serium í opnari uppboðssølu við hækkandi boðum (tvær seriur við makreli og tvær seriur við sild). Selt verður í hóskandi sølulinjum – á t.d. 500 tons hvør.
Svartkjaftur
Svartkjafturin verður seldur bæði í opnari uppboðssølu (10.000 tons) og í afturlatnari uppboðssølu (10.000 tons). Fýra seriur á 5.000 tons.
Barentshavið
Ásetta kvotan á 600 tons í norskum sjógvi verður seld í afturlatnari uppboðssølu íeinari seriu.
1.200 tons av kvotuni í russiskum sjógvi verða seld í opnari uppboðssølu í einariseriu, og 1.200 tons verða seld í afturlatnari uppboðssølu í tveimum serium.
Minstiprísur
Eins og við uppboðssøluni í 2011 fær landsstýrismaðurin heimild til at áseta ein minstaprís, um tað verður hildið neyðugt, m.a. um marknaðurin ikki riggar, eitt nú tí ov fáir keyparar eru.
Landsstýrismaðurin fær somuleiðis heimild at havna øllum tilboðum og bjóða út av nýggjum, um ov fá boð eru.
Yvirlitið vísir í samandrátti dømi um, hvussu sølan verður skipað.
(tons) Opin søla Afturlatin søla Tilsamans
Seria 1 Seria 2 Seria 1 Seria 2
Svartkjaftur 5.000 5.000 5.000 5.000 20.000
Makrelur 4.500 4.500 9.000
Sild 2.000 2.000 4.000
Russiskt
øki í Barentshavinum 1.200 600 600 2.400
Norskt øki í
Barentshavinum 600 600
Uppboðssøluhaldari
Fiskamarknaður Føroya stendur fyri opnu uppboðssøluni. Kunngerðin ásetir, hvussu meldað verður til.
Vørn fær til uppgávu at skipa fyri uppboðssøluni við afturlatnum boði. Kunngerðin ásetir ymsar reglur fyri, hvussu opna uppboðssølan fer fram.
Upplýsing um boð
Fiskimálaráðið vil hava opinleika um sølurnar, men fyri at mótvirka møguligari kappingaravlaging verður hildið loyniligt, hvør er tilmeldaður og hvør bjóðar, til sølan er liðug.
Hinvegin er heimild til at kunngera hetta eftirfylgjandi.
Nær verður selt?
Umráðandi er, at tey, ið ætla sær at keypa og veiða, hava stundir og umstøður at leggja fiskiskapin til rættis, eisini tí at tað er ymiskt, nær tað er skynsamast fyri tann einstaka at veiða.
Tá ið hoyringssvarini eru komin inn, verða svar og viðmerkingar viðgjørd og møguligar tillagingar gjørdar. Hoyringsfreistin er 14 dagar. Síðani verður kunngerðin lýst, og farast kann undir at bjóða út.
Fiskimálaráðið, 31. mai 2016
Høgni Hoydal, landsstýrismaður


text:
1776-1822
E. T. Hoffman var týskur høvundur, juristur og tónasmiður.
hann var føddur í Königsberg, men sum rithøvundur og tónleikari starvaðist hann seinni í Berlin.
Søgur Hoffmanns høvdu stóra ávirkan í 19. øld, og hann verður roknaður sum ein av høvuðspersónunum í romantisku rørsluni. Hann verður sagdur at hava skapað eitt nýtt ævintýrslag, tað realistiska ævintýrslagið.
Bókin Nøtabrótarin kom út í 1816 og gav russiska tónaskaldinum Tchaikovsky íblástur til tónleikin, sum hann skrivaði til ballettina við sama navni í 1892.
Útgávur:
1997 Nøtabrótari
Ummæli:
Elin Heinesen: Nøtabrótari. Føringurin 26. mars 1998


text:
Páll Patursson. Hann varð føddur í 1894 í Kirkjubø, elsti sonur Jóannesar bónda og Guðny, ið var av íslendskari ætt.
Tá ið Jóannes legði frá sær, festi Páll Kirkjubøgarð, og sigast kann, at fyri hesum søguliga umhvørvi livdi og andaði hann -tók gestablíður móti fremmandafólki og greiddi fegin frá ættararvinum.
Tað skrivliga, hann legði úr hondum, hevur eisini tilknýti at søguliga áhuganum; kendasta verkið er sjónleikurin »Sverri kongur«, 1954.
Páll bóndi doyði í 1967.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.


text:
Umsókn um byggiloyvið skal verða skrivlig, og hjálagt skulu verða allar neyðugar tekningar, so sum støðuplanur, flatmyndir, tvørskurir, eins og aðrar neyðugar upplýsingar.
Tekningar og útrokningar skulu verða latnar av fólki, sum byggivaldið heldur hava nóg góðan kunnleika til tess.
Byggiloyvið er tíðarbundið til tvey ár og kann vera avmarka til bert at fevna um fyrireikingar til bygging, grevstur, spreinging, stoyping av undirstøði v.m.
Áðrenn farið verður undir arbeiðið, skal fráboðan vera givin byggivaldinum í góðari tíð.
Tað er heldur ikki loyvt at taka niður bygging uttan loyvið frá byggivaldinum. Á kommunuskrivstovuni fáast allar neyðugar upplýsingar í samband við byggiloyvið.


text:
Ein modernistiskur slóðbrótari við stórari ávirkan á føroysku myndlistina/
Tað kendist merkiliga heimligt í Listasavninum í dag. Málningarnir við teimum mongu reyðu og grønu litbrigdunum mintu bæði í litum, málihátti og innramming um okkurt av tí, sum hekk í mínum barndómsheimi og í øðrum heimum hjá vinfólkum. Framsýningin, sum í løtuni er at síggja í Listasavninum, er sum bótamoli av føroyari list í farnu øl - eitt konsentrat av fransktinspireraðari modernismu við semiabstraktum landslagsmyndum av bygdini við havið, av kyrrlutamyndum og portrettmyndum.
Tess áhugaverdari er tað, at listamaðurin, sum talan er um, ikki er føroyingur, men dani, sum enntá segði seg vera enskan. Tað er sjálvandi listamálaran Jack Kampmann, eg tosi um, og framsýningin Jack Kampmann Ein modernistur í Føroyum er áhugaverd, bæði orsakað av góðum myndum, ávísum framúr málningum, men eisini, tí verkini hava listasøguligan týdning og áhuga. Ikki minst í mun til Ingálv av Reyni – tað er heilt ótrúligt sum summir málningar hjá Jack Kampmann líkjast málningum hjá Ingálvi av Reyni bæði frá litríka tíðarskeiðnum, flatumálarínum og av hækkandi sjónarringinum. Í fleiri førum helt eg tað vera myndir hjá Ingálvi av Reyni, t.d. tann av Kvívík frá 1957. Aðrir málningar minna um Matisse, Braque, Immanuel Ibsen og Cézanne. Síðstnevndi fekk serliga stóran týdning sum inspiratión hjá Zachariasi Heinesen, ið jú meira enn nakar hevur grundað ta føroysku myndina. Tað er hugvekjandi hvussu stóran týdning fronsk list hevur fyri ta føroysku eins og tað er imponerandi hvussu nógv stílurin varierar í málningunum á framsýningini hjá Jack Kampmann. Í nógvum førum ber til at síggja stílslig drøg frá hesum og hasum franska ella danska listafólkinum - hetta verður eisini gjølliga umrøtt í tekstinum hjá Nils Ohrt í kataloginum, men eg haldi eisini, at har er okkurt í myndunum, sum er sermerkt og sterkt, sum er Jack Kampmann. Hetta síggi eg bæði í litsamansetingum og kompositiónum, ikki minst nøkrum reyðum, næstan abstraktum, at kalla konstruktivistiskum málningum, sum hanga sama, men sum av ókendum orsøkum eru hongdar inn í innara rúmið, sum er myrkari enn restin av salinum. Hesi høvuðsverkini høvdu hingið betri í høvuðssalinum. Framsýningin verður at síggja inntil 22.juni mánadag. Opið er allar vikudagar frá klokkan 11 til 17.
Keiin í Vestmanna (194))


text:
Danfoss hevur ment eina hitastýring, ið eitur Danfoss Link.
Stýringin kann nýtast til at stýra hitanum í tínum húsum, og ger tað møguligt hjá tær at fáa eitt fjálgt og fløvandi inniumhvørvi. Hetta letur seg gera, samstundis sum tú eisini kanst spara orku.
Danfoss Link eygleiðir hvussu tørvurin er á hita alt døgnið. Stýringin ger tað møguligt at spara orku, tá ið tú ert til arbeiðis, ella tá ið tú svevur. Tá ið tú vaknar á morgni ella kemur heim frá arbeiði seinnapart, so er aftur heitt og fjálgt.
Til ber eisini at stýra og halda eyga við skipanini frá einari snildfon.
Hevur tú til dømis eina hitapumpu frá Danfoss og eina luftskiftisskipan frá Danfoss, so syrgir Danfoss Link stýringin fyri, at hesar skipanir samskifta við hvørja aðra. Hetta er tað sum verður nevnt ‘Danfoss One’. Hetta er sammanrenningin av fleiri eindum, ið hevur við sær eitt enn betri inniumhvørvi og enn størri sparing. Til Danfoss One ber til at knýta:
Tú kanst eisini lesa meiri um Danfoss Link stýringina her:
Sølufólk
Tel. 29 46 25
fia@krosstein.fo
Skriva okkum ein teldupost.
Orkuprát er ókeypis og óbindandi.
Vit vegleiða hvør orkuloysn hóskar seg best til tín.


text:
Kunning um stakgreinalestur
Stakgreinalesandi eru lesandi, sum fylgja undirvísing og fara til próvs í einstøkum lærugreinum/skeiðum uttan at vera innskrivað til fullan lestur.
Stakgreinalesandi søkja um upptøku til hvørt skeið sær og skulu lúka somu krøv til upptøku sum onnur lesandi. Tað merkir, at um tey søkja inn á seinna part av BA, mugu tey hava staðið fyrra part av BA í føroyskum. Til MA-lestur krevst BA-prógv í føroyskum. Eisini ber til at søkja um upptøku á BA og MA eftir undantaksreglum, sum eru nevndar í námsskipanini síðu 11: Undantøk í upptøkutreytum til BA-evni og síðu 41: Undantøk í upptøkutreytum til MA-evni.
Stakgreinalesandi kann vera tikin upp, um pláss er á skeiðinum.
Gjaldið fyri stakgreinalestur er 200 kr./ECTS, sum verður goldið, áðrenn skeiðið byrjar.
Skeiðsgjaldið er fyri undirvísing, vegleiðing, próvtøku og umsiting.
Søkt verður um upptøku til stakgreinalestur við umsóknarblaðnum niðanfyri.
Fulltíðarlesandi á Setrinum kunnu taka stakskeið á øðrum útbúgvingum uttan at gjalda.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Veðurvánirnar: Stormur í nátt
Sunnanfyri frískur vindur upp í hvassan vind, eitt skifti av útsynningur ella av ymsum ættum.
Regn meginpartin av degnum, og hitin verður ml. 3 - 7 stig.
Í nátt í útnyrðingspartinum av landinum upp í storm av norði og landnyrðingi, í hvirlunum upp í ódn, - fyrst regn, seinni kavaslettings- ella kavaæl.
Sunnanfyri frískur vindur upp í hvassan vind av útsynnigni ella av ymsum ættum, og framvegis samregn. Hitin í nátt 1 - 6 stig, - kaldast norðanfyri.
Stormávaring er fyri Ytrubankar, Fugloyarbanka og Íslandsryggin, skrivar DMI.
Sí eisini


text:
Longa verður upp í 2 m long. Smáar longur eru mest á grunn um vatni, um 30 m. Tær stóru eru at finna niður á 600 m.
Longa er kraddutur og glúpskur fiskur við stórum kjafti og sterkum tonnum. Føðin er serliga toskur, hýsa, sild, hvítings bróðir, svartkjaftur, men hon tekur eisini krossfisk, krabba dýr, hummara og høgguslokk.
Longa er gýtingarfør, tá ið hon er 68 ára gomul. Í mai gýtir rognfiskurin 2060 milliónir rognkorn á botni. Tey gitnu rognkornini flotna upp í sjógvin og klekjast 23 vikur seinni. Ungarnir eru uppi í sjónum til um heystið árið eftir.
Grunn-nøs
Longa er toskafiskur og hevur grunn nøs eins og toskur og hýsa. Grunnnøsin er finnan, sum situr á lippuni á toskafiski. Ungur upsi hevur eisini grunnnøs. Grunnnøsina brúkar toska fiskur til at smakka seg fram til føðina.


text:
Putlarbeiðið ella dagdvølja
30-12-2015
Dagarnir millum jóla og nýttár, hava vit ikki nógv annað arbeiðið fyri, enn vanligu gongdina í fjósi
Jólakvøða úr Dímun
24-12-2015
Øllum kring oyggjarnar, verður ynskt eini góð og huganlig jól og eitt eydnuberandi nýggjár.
Flokksfelagir úr Skúlanum á Fløtum vitja Dímunar Skúla
30-10-2015
Í Dímun eru vit sera fegin um samstarvið við Skúlan á Fløtum. Hetta samstarv innber at børnini í Dím
Seyðaskinn
Kr. 950,-
Um vøruna:
Sum útgangsstøði royna vit at gagnnýta tilfeingið, ið er á garðinum, sum best. Tí er tað sera hugaligt at vit nú kunnu garva øll skinnini av seyðinum ...
Sí vøru
Postnummar: FO-286
Kommuna: Skúvoy
Kordinatir: 61° 41' 49" Norð,
og 6° 44' 56" Vestur
Búsitandi: 4 vaksin og 4 børn
Stødd: 2.65 km2
Hædd: 395m (Høgoyggj)
Áseyðatal: 450
Markatal: 13
Høvuðsvinna: Seyðahald
"Á Stóra Dímun hava vit seyðin sum álit."


text:
Framvegis tørvur á fosturforeldrum.
Barnaverndarstova Føroya sóknast eftir familjum, sum vilja taka á seg at verða fosturforeldur
hjá børnum í styttri ella longri tíð. Talan kann antin vera um umlætting í nakrar dagar í senn, til
dømis í vikuskiftum, ella at hava børn búgvandi hjá sær í longri tíð - ofta í fleiri ár.
At vera fostur- og umlættingarforeldur kann vera ein stór avbjóðing, men tað ger eisini
gerandisdagin ríkari. Við at lata heimið upp fyri einum barni og geva tí tryggleika og
umsorgan, kunnu fosturforeldrini gleðast um at síggja tað vaksa og mennast.
Tað er Fosturforeldraskipanin, ið góðkennir øll fosturforeldur, og sum veitir teimum ráðgeving
og stuðul í mun til uppgávuna. Eisini er tað Fosturforeldraskipanin, sum ásetir samsýningina í
hvørjum einstøkum føri.
Áhugaði verða biðin um at venda sær til Barnaverndarstovuna, tlf. 302480, ella við at senda ein
teldupost til bvs@bvs.fo. Fleiri upplýsingar um Fosturforeldraskipanina eru at finna á
heimasíðuni hjá Barnaverndarstovu Føroya: www.bvs.fo
Les meira her. http://www.bvs.fo/Default.aspx?id=721


text:
Grill og hugni í øllum veðri
Fyri at gera uppihaldið á Hotel Skálavík enn meira spennandi mæla vit tykkum til at royna okkara hugnaligu grillsmáttur íroknað vælsmakkandi og dygdargóðar grillpakkar, sum innihalda ymiskt leskiligt.
Vit hava tríggjar grillsmáttur úti á fløtuni, har hvør smátta rúmar upp í 14 fólk. Mitt í smáttuni er ein grill, har benkur eru rundan um, soleiðis at øll kunnu sita rundan um og fáa sær okkurt leskiligt.
Leiga av grillsmáttu er altíð íroknað grillpakka. Maturin verður borin út í grillsmáttuna, har tit grilla matin sjálvi. Afturvið matinum fáa tit kips, salat og sós. Grillkol og borðbúnaður er eisini íroknað prísinum.
Grillpakkar skulu bíleggjast saman við grillsmáttu gerandisdagar millum kl. 08:00 - 16:00, tó í seinasta lagi 2 dagar áðrenn komu.
Tit kunnu leiga grillsmáttu hesar tíðir:
kl. 14.00 til 16.00
kl. 17.00 til 19.00
kl. 20.00 til 22.00
Legg til merkis, at tað er bannað at takað egnar drekkivørur við í Grillsmáttuna. Til ber at keypa drekkivørur í móttøkuni á hotellinum. Um hesar treytir ikki verða hildnar, loyva vit okkum at takað drekki vørurnar frá fólki, ella heita á fólk at fara úr smáttuni.
Leiga av grillsmáttum uttan gisting
Um tit ikki gista á Hotel Skálavík, men ynskja at bíleggja grillsmáttur, so kann tað gerast dagin fyri tit ynskja at grilla.
Vanligur: kr. 998
Tilhoyrspakki til 4 fólk kr. 50. Tilhoyrspakkin inniheldur: Ketjup, sinnop, remuladu, leyk og thousand Island dressing.
Eru tit fleiri enn 4 fólk í grillsmáttuni, ber til at keypa eyka mat og tilhoyr fyri kr. 149 fyri hvønn.
Pluss: kr. 1.198
Tilhoyrspakki til 4 fólk kr. 50. Tilhoyrspakkin inniheldur: Ketjup, sinnop, remuladu, leyk og thousand Island dressing.
Eru tit fleiri enn 4 fólk í grillsmáttuni, ber til at keypa eyka mat og tilhoyr fyri kr. 179 fyri hvønn.
Luksus: kr. 1.398
Tilhoyrspakki til 4 fólk kr. 50. Tilhoyrspakkin inniheldur: Ketjup, sinnop, remuladu, leyk og thousand Island dressing.
Eru tit fleiri enn 4 fólk í grillsmáttuni, ber til at keypa eyka mat og tilhoyr fyri kr. 298 fyri hvønn.
Eru tit 2 fólk, ið ynskja at bíleggja grillsmáttu, er prísurin kr. 995 íroknað 2 búffar, 2 høsnarungabringur og 1 fl. húsannavín.
Ring og bílegg á
34 59 00


text:
Orð: E. Taylor Cassel
Lag: Flora Hamilton Cassel
Týtt: Victor Danielsen
1. Eg eri fremmandur og bert ein gestur her,
mítt heim langt burturi á gyltu strondum er;
eitt vitni um tann stað,
sum trúgvin hevur sæð,
eg beri her um krossin boð.
Niðurlag:
Ja, hvørji sál, á hvørjum stað
mær Harrin býður vitna tað;
áh, verið tit nú sátt –
so rópar hann í dag –
áh, verið tit nú sátt við Gud!
2. Tað er tað boðið, ið er sent av Himlinum:
Hvør sál á hvørjum stað til Gud má venda um
og frelsu søkja sær,
har hjartað hvílu fær:
Við Kristi kross, í sárum hans!
3. Guds kall er álvarsamt, men stór hans gáva við:
Av náði ævigt lív, í hjartað fullan frið;
lat hvørja sál í dag
tí hoyra, trúgva tað,
hitt Harrans boð til hvønn og ein!


text:
Ein livandi mentanar depil
Mann kann ikki siga annað enn, at mangur barnaskógvur er slitin við Tórsgøtu, Tróndargøtu og Kongagøtu í Havn, har mong ættarlið hava lært sítt a-b-c og ikki minst hava barst við onkra torføra uppgávu av alskyns slagi.
Tað sum fyrr var ein depil fyri læring, er í dag eitt skrímsl sum skríggjar út um sína neyð og elendigheit. Summi vilja vera við, at hetta eyðkenda gula skapilsi skal varðveitast, ímeðan onnur siga rív hatta niður og tað ongantíð ov skjótt; hetta er Kommunuskúlin á mannatungu í dag!
Kommuskúlin hevur nógv at siga hjá mongum menniskjum og tí kann broyting vera eitt sindur torfør at hava við at gera. Tó er tað neyðugt við broytingum í samfelagnum fyri at kunna ganga framá og fyri at gera samfelagið betur.
Hugsa tær, at mann kundi miðsavnað okkara vitanardepil og okkara evnaríku lista- og tónleikafólk á sama staði og givið teimum teir karmar sum vanta!
Hetta ber væl til, og er tann gamli guli skapningurin sum skaptur til hetta endamál við fleiri smærri hølum til eitt nú atelier, venjingarrúm, býarbókasavn og hobbyrúm. Afturat teimum smærru hølisviðurskiftinum eru sjálvagt tey størru hølini, sum gamli salurin og tann stóri garðurin, ið kann rúma mongum leikum og konsertum.
Kommunuskúlin kostar sjálvsagt at gera um, til ein sannan depil, sum vit kunnu vera stolt av, men vinningurin vil koma fleirfaldaður aftur. Vit kunnu bara hyggja eftir teimum størru lista- og songfuglum, sum hava spírað og hava tikið Føroyar runt allan knøttin.
Við at geva umstøður til okkara ríka tilfeingi, kann og vil hetta førka okkara list, tónleik og vitan frameftir og vil hetta sjálvsagt gera Føroyar enn ríkari og fjølbroyttari, eitt stað har lív nørist og dreymar verða til veruleika!
John av Reyni, formaður
Sosialistisk Ung


text:
Rundkoyringin hevur fingið postreyðan lit - myndir
myndir10-10-2017 - 19:12 - Jóanis Nielsen
Nógv umtalaða rundkoyringin hevur nú fingið reyðan lit, hon sæst nú munandi betri.
Rundkoyringin tænir sínum endamáli, ferðslan eftir landsvegnum er nú munandi lagaligari, enn áðrenn rundkoyringin kom.
Maud Ørvarodd hevur tikið myndirnar.
LV skrivar:
Endamálið við at gera rundkoyringina í Sandavági reyða er at fáa hana so sjónliga sum til ber, soleiðis at tey koyrandi síggja hana í góðari tíð og koyra hareftir.
Reytt termoplast, ið er lagt á asfalt, verður nógv nýtt í okkara grannalondum til bæði rundkoyringar, bungur, gonguteigar og eisini til eitt nú súkklubreytir.