text:
Jólabókin er sum vant býtt upp í 24 partar við mynd av einum barni til hvønn partin.
Perman er grøn og er gylt við gulli.
So meðan vindurin blæsur um geilar og tún, og regnið dukar á vindeygað, so hugna vit okkum heima, bæði stór og smá. Lesa eina søgu, gera jólaprýði, klippa og klistra, baka smákøkur og njóta jólini.
Alt hetta kann jólabókin brúkast til.
Søgurnar í bókini, sum eru nýskrivaðar, hava allar okkurt við jól ella vetur at gera. Eisini hevur eitt kent, gamalt jólalag fingið føroyskan búna, og mínsann um ikki jólaeingilin, Lítli Gutti, er sloppin upp í part eisini.
Jólabókin hevur altíð verið eitt høvi hjá listafólki at royna seg fyrstu ferð. Í ár eru bæði gamlir kenningar og nýggj listafólk við, bæði sum teknarar og søguhøvundar.
Aftur


c: text/html

text:
Føroysk mállæra 2
Hetta er annað bind í røðini Føroysk mállæra.
Syntaks er læran um reglurnar fyri, hvussu orð verða sett saman til setningar og tann bygnað, setningarnir hava, og er eisini um orðaraðið í setningunum.
Bókin tekur fram grundleggjandi drøg við føroyskari syntaks, og er fyrst og fremst ein deskriptiv lýsing av føroyskari syntaks, har talan er um at lýsa tey mest grundleggjandi mynstrini, sum til eru í føroyskum.
Nýggjari og eldri granskingarúrslit verða løgd fram, og verður roynt at gera hetta soleiðis, at tilfarið er rímiliga lætt atkomuligt.
Tað slepst tó ikki undan frøðiheitum; hesi eru lýst so hvørt sum tey koma fyri, og tey verða eisini greinað og lýst aftast í bókini.
Bókin fæst bæði sum sBók og pappírsbók. sBókin kostar 100,- kr. fyri 4-ára hald og pappírsbókin kosta 498,- kr.
sBókin kann keypast her.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eigari av húsi og grundstykki í kommununi
Á hesi síðuni hava vit savnað leinkjur til ymiska kunning, sum vit vóna, at tú fært nyttu av sum hús- og jarðareigari í Tórshavnar kommunu. Tú kanst millum annað lesa um garðskyldu, kavarudding og reglurnar í sambandi við nýtslu av kommunalum økjum. Tú kanst eisini leita fram ásetingar og upplýsingar um títt grundstykki.
Faldarar
- Um runnagirðingar og trø í grannaløgum og út móti vegi
- Flogfenaðhald – atlit at grannum og øðrum
- Reglur fyri grundeigarar í Gomlu Havnini
- Alment innlit og innlit í egið mál
- Lekur oljutangin?
- Rottur
- Rottangar og reinsiverk
- Sethúsabygging
- Húsarhaldsburturkast
- Burturkast - hvat skal hvar?
- Skiljing av burturkasti
Síður á torshavn.fo
- Bygging
- Burturkast
- Tíni hús og tín grund
- Orka og umhvørvi
- Kort yvir kommununa
- Alment innlit og innlit í egið mál
- Brúk av kommunalum vegaøki
Hvat er galdandi á mínum stykki?
Her kanst tú leita fram upplýsingar og ásetingar, sum eru galdandi fyri títt stykki. Tú kanst millum annað finna upplýsingar um almennu og serstøku byggisamtyktirnar, kloakkviðurskifti, parkeringsmøguleikar, ruskinnsavnin og annað.
Gev gætur, at um sertøk byggisamtykt finst fyri økið, er hon galdandi fram um almennu byggisamtyktina.
Tinglisnar byrður
Vilt tú vita, hvørjar byrður eru tinglisnar á tínum grundstykki, kanst tú kanna tað í tinglýsingarskipanini hjá Umhvørvisstovuni. Her kanst tú eisini sjálv útvega tær avrit av byrðunum ella eina tingbókaváttan.
Á síðuni hjá tinglýsingarskipanini finnur tú eisini eina vegleiðing til, hvussu tú ritar inn í skipanina. Í summum førum krevst, at tú ritar inn við Samleikanum. Trýstir tú á spjaldrið »Vegleiðing« ovast á síðuni, sært tú eisini, hvar tú skalt ringja, um tær tørvar hjálp.


text:
TILMELDA VERKSTOVU
KLÆÐISPRENT Verkstova
"Verkstovan er ætlað byrjarum og royndum"
Á verkstovuni arbeiða vit í 3 tímar við háprent á klæði. Vit skera Speedy-carve blokkar og prenta við Speedball svertum.
Alt stendur klárt til tín, tá tú møtir so sum amboð, tilfar, prentsvertur, óavmarkað royndarprentpappír, klæði og berinet at prenta á.
Alt tilfar, sum verður nýtt á verkstovunum er umhvørvisvinarligt og ikki eitrandi.
Kaffi, te og ein lættur biti fæst í náttverðasteðginum.
Verkstovurnar verða tillagaðar luttakarunum.
Ver í arbeiðsklæðum.
(Tilmelding er neyðug)
Kostnaður
600,- DDK
Stað
Atelierið
Ovaragøta 48 kj.
188 Hoyvík
Copyright © All Rights Reserved


text:
Duvetklæðini eru frá mikk-line, sum er kent fyri sína góðsku í allar mátar.
Klæðini minna um termoklæðir, hava sama endamál, men yvirfladan er eitt sindur øðrvísi.
Klæðini eru partvís fóðraði við fleese, og tey eru vindtøtt og gjørd úr einum tilfari, sum isolerar og hóast hetta andar tað eisini.
Klæðini eru styrkt við einum eykað lagi um rumpuna og knøðini, so tey ikki slítast so lætt, og eisini er hetta lagið vatntætt.
Tey hava eisini endurskyn.
Duvetklæðir eru so góð at vera í, og við eini heitari troyggju innan, eru tey so sera væl egnaði til tað føroyska veðurlagið.


text:
Føroyakanningin
Føroyakanningin ger greitt, um tú ert berari av eini ella fleiri av teim kendu sjúkuelvandi ílegubroytingunum, sum serstakliga javnan koma fyri í og hjá føroyingum.
Framferð
Tað er bæði lætt og ómakaleyst at verða kannað/ur fyri ílegubroytingar. Tú keypir kanningina her á heimasíðuni - so senda vit tær ein pakka við útgerð at savna spýtt í. Tú sendir pakkan aftur til okkum, og einar 4-5 vikur seinni fært tú úrslitið sendandi!
Sjúkurnar
Arvafrøðiligar kanningar kunnu greina, um vit bera broytingar í okkara arvamassa. Slíkar sjúkuelvandi broytingar í arvamassanum kallast úrbregði.
Okkara søga
Amplexa Genetics varð stovnað í 2006 og og er sostatt ein av heimsins longstvirkandi, privatu, klinisku ílegustarvsstovum. Felagið er føroyskt, við starvsstovum bæði í Danmark og Føroyum. Vit hava serkunnleika innan okkara øki og við nærlagni útvega vit kanningar, sum eru nýtiligar í verki og við høgari góðsku. Kanningarúrslit verða frágreidd, so tey eru løtt hjá einstaklinginum at skilja.
Tíðindi
Amplexa Genetics hevur víðka kanningarmøgulaikan við 3 sjúkum afturat
Amplexa hevur víðkað kanningina. Frá juni 2019 eru 3 sjúkur lagdar afturat teim 9 vit higartil hava kannað fyri. Sostatt kanna vit nú 16 ymisk íleguúrbregði…19/06/2019
Kunnandi fundur um kanningarloysn fra Amplexa Genetics
Kom og hoyr um møguleikan at verða kannað fyri 12 ílegu-úrbregði, ið elva til 9 ymiskar sjúkur, sum koma lutfalsliga sera ofta fyri hjá føroyingum. Fundurin…02/05/2019
Amplexa Genetics umrøtt í danska tíðindablaðnum Politiken viðvíkjandi ílegukanningum
Arvaligar sjúkur kunnu liggja í dvala í fleiri ættarlið, men um bæði foreldrini bera somu úrbregði, í somu víkjandi ílegum, er váði fyri at at fáa…14/01/2019
Kanningar ætlaðar føroyingum
Føroyar liggja avbyrgdar í Atlantshavi og ikki hevur verið lætt at koma til og frá oyggjunum gjøgnum tíðirnar. Fáir íbúgvar, ið seinastu 200 árini eru…17/12/2018


text:
Sælur, sælur er tann
Síðst í 2019 fingu Torleif Johannesen og Ásbjørn Berthelsen hugskotið at skriva 12 nýggjar sálmar. Ætlanin var at skriva ein sálm um mánaðin í alt 2020. Tá Korona rakti, fingu teir nógva tíð, og var hetta við til, at teir longu í juli høvdu skrivað allar 12 sálmarnar lidnar.
Til Stórmøtini í ár hoyrdu vit tríggjar av sálmunum. Hvørt møti byrjaði við ”Nú skalt tú hoyra” og endaði við ”Jesus er mín”.
Fríggjakvøldið prátaði Hjalmar Waag Arge við Torleif og Ásbjørn um verkætlanina og um sangin ”Sælur, Sælur er tann”, sum eisini varð framførdur á møtinum fríggjakvøldið.
Torleif fortaldi, at sangirnir eru allir sera ymiskir. Onkuntíð fekk Ásbjørn ein tekst at skriva eitt lag til, og viðhvørt var lagið klárt fyrst. Millum annað er ein sangur um langa fríggjadag og ein um hvítusunnu. Tað, sum bæði Torleif og Ásbjørn vilja hava fram í øllum sálmunum er, at Gud verður æraður.
Sálmurin, ”Sælur, sælur er tann”, er skrivaður út frá sálmi 91. Ásbjørn fortaldi, at tá hann fekk tekstin frá Torleif, sá hann beinanvegin, at tað var ein avbjóðing at seta lag til. – Versini hava langar reglur og tung orð, sum ofta er sera torført at sera lag til, meðan niðurlagið er lætt og einfalt. Lagið undirbyggir sangin bæði í tunga versinum og tí lætta niðurlagnum, greiðir Ásbjørn Berthelsen frá.
Sí tekst og akkordir her: Mission.fo


text:
Fyrsta kapping fyri U-8 dreingir varð hildin við Stórá í dag, og umframt nógvu dystirnar har, so var tað heilt serliga við degnum í dag, at eitt av ungdómslandsliðunum var á vitjan. Hetta er fyrsta ferðin eitt landslið vitjar nýggja vøllin, og venjingarnar gingu av tí allar frægasta. Venjingin í Suðuroynni er fyrsti liður í fyrireikingunum til U-17 Norðurlendsku Meistraraheitskappina í august mánaði.
Venjararnir, Poul F. Joensen og Áki Johansen høvdu kallað U17 leikarar inn til landsliðsvenjing á Tvøroyri sunnudagin, og var venjingin tann fyrsta í røðini fram móti NM fyri U17 landslið í august. Byrjað bleiv at venja, so skjótt dreingirnar komu suður, og vant bleiv fram til kl 11, áðrenn døgurðasteðgur og hvíld var á skránni. Eftir U8 kappingina sum byrjaði kl 13, sluppu U-17 dreingirnar so at spæla ein venjingardyst móti einum úrvalsliði av ungum og evnaríkum suðuroyingum. Hesir vóru valdir út við varni, og teir vóru allir, eitt sindur eldri enn landsliðsleikararnir.
Væl nøgdir venjarar
Tá vit fingu orðið á Poul F. Joensen í gjárkvøldið, kundi hann greiða okkum frá, at venjingin hevði eydnast sera væl, og at teir vóru sera nøgdir við støðið á dreingjunum, sum manniliga kempaðu móti teimum eldru suðuroyingunum. Um umstøðurnar vóru venjararnir báðir á einum máli um, at tær kundu neyvan finnast betur í landinum, visti Poul eisini at siga frá. -Hetta verður avgjørt ikki síðsta ferðin vit vitja við Stórá, segði ein væl nøgdur Poul F. Joensen
Hugagóðir unglingar
Sjey lið frá fýra feløgum kappaðust í fyrstu barnakappingini, sum bleiv spæld við Stórá sunnudagin, og kappingin gekk framúr væl. Nógv børn, foreldur og leiðarar vóru møtt upp, og eftir nakrar góðar dystir, á frálíka nýggja vøllinum, blivu tey øll boðin innar í Ítróttarhøllina í Trongisvági, har kaffi, breyð, køkur og frukt varð bjóðað teimum.
Fýra feløgini, ið vóru umboðaði, vóru TB (tvey lið), Skála (tvey lið), Víkingur (tvey lið) og 07 Vestur, við einum liði.
Stuttligt var at síggja, hvussu hugagóðir hesir ungu garpar tuskaðu runt, hóast úrslitið ikki altíð bleiv so flott. Týdningarmesta var tó, at øll høvdu tað stuttligt saman, og spældu eina rúgvu av fótbólti.
Drívið á tit røsku børn, so fara tit møguliga í framtíðini, at umboða besta liðið í felagi tykkara.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Hetta heilaga evangeliið skrivar
Ymiskir prestar skriva Hetta heilaga Evangeliið. Nýggjur skrivari tekur við hvørt kirkjuár; frá fyrsta sunnudegi í advent til fyrsta sunnudag í advent árið eftir. Presturin skrivar og lesur tekstin sjálvur.
Sendingin byrjar við, at lisið verður prædikutekstin til teir ávísu sunnudagarnar. Síðan verður teksturin ofta tulkaður og viðgjørdur. Sendingin endar við sangi ella sálmi, sum skrivarin velur.
Anne Mette Greve Klemensen, prestur, skrivar hetta kirkjuárið - frá fyrsta sunnudegi í advent 2019 til fyrsta sunnudag í advent í 2020.


text:
Luis Palau – jarðarferð
Kristiliga Tíðindatænastan skrivar:
Altjóða argentinski evangelisturin Luis Palau andaðist í heimi sínum í Portland í statinum Origon USA hósdagin 11. mars 86 ára gamal. Hann hevur borið upp á krabbamein seinastu trý árini.
Luis Palau er føddur 27. november 1934 í Argentina, har hann vaks upp. Fekk amerikanskan ríkisborgararætt sum 28 ára gamal. Giftist við Patriciu Scofield, vanliga rópt Pat, í 1961. Tey búsettust í Portland í statinum Origon, har tey hava búleikast til dagin í dag. Tey eiga fýra dreingir og 12 barnabørn.
Luis og konan vitjaðu í Føroyum í 1988, har hann hevði trý stórmøtir í ítróttarhøllini á Hálsi í Havn. Tí eru tað nógvir føroyingar, sum hava møtt honum og hava nógv góð minnir eftir hann.
Tí vil Kristiliga Tíðindatænastan boða frá, at familjan hevur sett jarðarferðina at verða leygardagin 20. mars kl.14:00 amerikanska tíð í heimbýnum Portland. Jarðarferðn verður á privatum støði, men verður stroymd live, og kann fylgjast á heimasíðuni luispalau.org ella á facebook.com/luispalaulive.


text:
3. august 2015
Áseting um manna- og barnarættindasáttmála ST sett inn í støðisførleikan "at virða"
Handaverk og list er lærugrein, ið fevnir um fakini myndlist og evning, tónleik, sang og ljóðføri, handarbeiði, smíð umframt heimkunnleika. Í undirvísingini verður dentur lagdur á at menna tey handaligu og skapandi evnini hjá næminginum. Næmingurin ognar sær vitan og førleikar í teirri skapandi arbeiðstilgongdini. Næmingurin skal uppliva gleðina við at skapa verk og upplivingar, eitt nú tilevnaðar lutir, myndir, sang, tónleik og leik, samstundis sum hann mennir síni evni at skapa, at bera fram og at framføra. Í undirvísingini skal næmingurin uppliva arbeiðsgleði, felagsskap og persónligan áhuga, so at hann mennist og fær áræði at taka støðu og stig sjálvur.
Endamálið við undirvísingini í handaverki og list er:
Undirvíst verður í handaverki og list 60 klokkutímar um árið 3 tey fyrstu árini í fólkaskúlanum. Einstaki skúlin ger av, hvussu býtið ella lutfallið millum handaligu og listarligu partarnar í lærugreinini verður framt. Talvan niðanfyri vísir dømi um, hvussu undirvísingin í handaverki og list og teimum lærugreinum, sum handaverk og list fevna um, kann vera skipað tey fyrstu 7 árini í fólkaskúlanum:
*) Talan er um valgreinar í myndlist, tónleiki, handarbeiði, smíði og heimkunnleika, har tvær lærugreinar verða valdar í 7. flokki, við 60 klokkutímum hvør.
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi.
Lærugreinin handaverk og list fevnir um kjarnaøkini at skapa og evna til, at lesa og tulka, og arbeiðshættir og framferð. Harumframt verða námsætlanirnar fyri lærugreinarnar myndlist, tónleik, handarbeiði, smíð og heimkunnleika nýttar í tann mun, einstaki skúlin ella lærarin velur at skipa undirvísingina í handaverki og list, har ímillum myndlist, tónleiki, handarbeiði, smíði og heimkunnleika.
Kjarnaøkini í handaverki og list eru:
Kjarnaøkið at skapa og evna til snýr seg um skapandi tilgongdirnar, at leggja til rættis arbeiðið, frá hugskoti til lidnan lut ella verk, og at fremja í verki. Her snýr tað seg um at gera uppskriftir, tekna og skriva hugskot niður á blað ella á teldu, at skriva nótar, at syngja, kvøða, bera fram skjaldur, at nýta ljóðføri og at lesa upp, at brúka amboð og hjálparamboð, ið eru við hondina, umframt at grundgeva fyri tí hugskoti, sum valt er at arbeiða víðari við og at fremja í verki.
Kjarnaøkið at lesa, lurta og tulka snýr seg um at umrøða og meta um ítøkilig handverkslig og listalig verk og evni, sum næmingurin evnar at vísa aftur til í teirri skapandi tilgongdini. Talan kann vera um eitt tóna- ella listaverk, eitt plagg, ein bygning ella annað slíkt, sum næmingurin veit um ella ognar sær kunnleika til. Her snýr tað seg um at lurta eftir tónleiki, at hyggja eftir myndum, at kanna og vísa áhuga fyri ymiskum sløgum av handaverki og list, at umrøða, viðgera og meta um dygd og nýtsluvirði. At lesa og tulka snýr seg harumframt at vitja verkstaðir og framsýningar til at fáa vitan og íblástur, og at granska náttúruna og nærumhvørvið til at fáa hugskot.
Kjarnaøkið arbeiðshættir og framferð snýr seg um at læra at nýta hóskilig og neyðug amboð, umframt at læra um tilfar, ið nýtt verður í tilevningini. At velja og meta um tilfar og litir er fevnt av hesum kjarnaøki. Vanlig nótalæra, hoyrilæra, satslæra, ljóðlæra og ljóðførislæra eru fevnd av hesum kjarnaøki.
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
Í lærugreinini handaverki og list eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni næmingsins at taka egnar avgerðir. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna okkara evni at samskifta um mentan og vitan. Undirvísingin í handaverki og list leggur harumframt dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, har ímillum teir sáttmálar, ið Sameindu Tjóðir hava samtykt í sambandi við barnarættindi og mannarættindi annars. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Lærugreinin handaverk og list hevur ein týðandi leiklut í hesi menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. Á 2. floksstigi skal næmingurin duga bæði at lesa og skriva lættari tekstir.
Í handaverki og list verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin lærir at síggja myndir sum frásøgu- og samskiftismiðil. Hetta lærir hann m.a. við at hava framløgur og at gera eftirmetingar, sum javnan verða skipaðar í tímunum. Næmingurin lærir eisini tað myndamál, myndir verða bygdar upp við, m.a. um symbolik og boðskap, og hann skal duga at lesa boðskapin, annaðhvørt gjøgnum skrivligan ella meira duldan symbolikk, ið er skipaður í myndunum.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í handaverki og list eisini sín týðandi lut í hesi menning. Í handaverki og list lærir næmingurin at byggja myndir upp. Her verður miðað ímóti, at næmingurin dugir at perspektivera lutirnar í myndini í mun til hvønn annan, fyri at fáa djúpd o.a. í myndina.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í handaverki og list at duga at nýta kunningartøkni, ið er ein fortreyt fyri øllum fjarskifti. At kenna og virða etisku reglurnar, tá ið samskift verður við kunningartøkni. Við venjingum skal næmingurin á 2. floksstigi duga at nýta teldu til tekstframleiðslu og sum leitingaramboð. Í handaverki og list arbeiðir næmingurin við kunningartøkni, har hann m.a. lærir at arbeiða við myndum, og harafturat savnar sær kunnleika og íblástur at nýta, tá ið hann skapar síni egnu verk.
At kanna er ein íborin førleiki. Børn kanna umhvørvið fyri at klára seg í lívinum. At granska er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í handaverki og list um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um mál og bókmentir. Frá 1. floksstigi skal næmingurin læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um mál- og bókmentafrøðiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
Í handaverki og list verður stórur dentur lagdur á, at næmingurin fær ástøðiligan førleika í at lesa myndir, og hetta verður m.a. gjørt við at kenna listasøguna og harafturat kenna listarfólk rundan um okkum við teirra tilgongdum til myndir. Ástøðiligi parturin verður at síggja sum ein lutur í undirvísingini í handaverki og list.
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg í handaverki og list um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu mentanarlig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og samfeløg. Næmingurin skal læra, at myndagerð og myndatulking er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur, áhuga og áhaldni. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Næmingurin dugir:
Næmingurin dugir:
Næmingurin dugir:
Einstaki næmingurin skal ávegis og javnan í undirvísingargongdini eftirmetast við støði í fakliga avrikinum í lærugreinini, so næmingurin fær eina greiða meting av fakligu støðuni hjá sær í mun til ásettu málini, og hvat hann skal arbeiða við, um málini ikki eru rokkin. Eftirmetingarnar kunnu vera av ymiskum slagi, t.d. støðukanningar, testir og royndir. Í eftirmetingini av einstaka næminginum skal eisini tilskilast, hvussu fakliga arbeiðslag og arbeiðssemi næmingsins eru, bæði viðvíkjandi einsæris avriki og avriki í bólki. Eftirmetingin skal eisini fevna um eina vegleiðing til einstaka næmingin um, hvat arbeiðast skal við í lærugreinini fyri at lúka málini.
Eftirmetingarnar skulu skjalfestast skrivliga.
Einstaki skúlin ger skrivligar reglur fyri, nær og hvussu eftirmetingarnar verða framdar, og hvussu eftirmetingarnar verða latnar næmingunum.
Sjá námsætlanirnar fyri myndlist, tónleik, handarbeiði, smíð og heimkunnleika.
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera at skapa og evna til, at lesa, lurta og tulka, ella arbeiðshættir og framferð.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kunnu partar úr kjarnaøkinum at skapa og evna tilverða samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum arbeiðshættir og framferð. Á tann verður ástøðiligi parturin knýttur beinleiðis upp í tann verkliga partin.
Munnligi tátturin í lærugreinini skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi verða skipaður inn í undirvísingina í handaverki og list. Á henda hátt kann næmingurin ogna sær góðar skriviførleikar og menna teir. Somuleiðis verður arbeitt miðvíst við at menna førleikan at rokna í undirvísingini í handaverki og list. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, fer næmingurin so hvørt at fáa eina greiðari fatan av týdninginum, hesir førleikar hava fyri alt skrivligt og formligt samskifti, og samstundis mennir hetta evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat ið er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram ímóti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði og tann týðandi leiklut, hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av lærugreinini handaverki og list. Tá ið arbeitt verður við ymiskum evnum og táttum, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í handaverki og list skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku evnunum og táttunum, sum arbeitt verður við. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum viðurskiftum, ið eru knýtt at náttúru, samfelag og mentan.
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi evni og viðurskifti verða tikin upp í undirvísingina.
Í handaverki og list verða ymiskir arbeiðshættir nýttir, so at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingarnir búnast og gerast meira sjálvstøðugir, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu arbeiðsuppgávurnar og venjingarnar hjá næminginum verða útintar.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at kanna gjølla, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Handaverk og list er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í evnum, sum spretta úr nærumhvørvinum, knýtt at søguligum og sagnakendum frágreiðingum, ið kunnu stuðla upp undir og geva íblástur til evni at arbeiða við í teimum skapandi lærugreinunum.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinir við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning, sum somu tíð.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild, og tað letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin. Tí er umráðandi, at undirvísingin í handaverki og listverður sjónliga skipað so, at næmingurin veit, at lærugreinin er grundarlag undir lærugreinunum handaverki og list, tónleiki, handarbeiði, smíði og heimkunnleika í 4.-7. flokki.
Skrivligi og skapandi parturin av lærugreinini letur upp fyri tvørfakligum samstarvi, og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í handaverki og list, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. eina afturlýtandi framsýning, eina leiksýning, eina heimasíðu ella eina standmynd.
Ein grundgeving fyri, at skrivligt og skapandi arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi, er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti í øllum lærugreinum.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivlig upprit, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur harumframt upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Umráðandi er, at næmingurin fær venjing í at brúka móðurmáli í lærugreinini, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar (tilevnaðar) samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Í byrjanini kunnu næmingarnir t.d. lesa eina stutta bók um dagin. So hvørt sum bøkurnar gerast longri, má meira tíð setast av til at lesa eina bók. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


text:
26. juni 2021
Tíðindaskriv frá Javnaðarflokkinum og Sambandsflokkinum á fólkatingi
Viðurskiftini hjá tí føroysku kriminalforsorgini eru ikki nøktandi, og hava ikki verið tað leingi. Smærri ábøtur eru gjørdar í Mjørkadali, men tær eru ikki nøktandi.
Men nú skal ein nýggj stór avtala gerast um kriminalforsorgina í øllum ríkinum, og í hesum sambandi hava Sjúrður Skaale og Edmund Joensen biðið um at verða partur av allari tilgongdini til tess at tryggja, at tann føroyski parturin av kriminalforsorgini eisini verður lyftur tilsvarandi danska partinum.
Og higartil hevur gingið væl. Í samband við fíggjarlógina 2021 og eftir áheitan frá Edmund Joensen, varð 1,5 mió. kr. settar av til at gera eina kanning av viðurskiftunum hjá kriminalforsorgini í Føroyum. Hendan kanningin er nú liðug, og hósdagin var so, við støðið í kanningini, fundur millum Nick Hækkerup, løgmálaráðharra, og teir báðar fólkatingslimirnir, ið arbeiða saman í hesum týdningarmikla máli. Og teir lata væl at.
”Tað er eingin ivi um, at stjórnin nú opið viðurkennir teir trupulleikar, sum eru. Vit høvdu eitt erligt prát við ráðharran og hansara fólk, har vit løgdu fram teir trupulleikar, sum starvsfólk, fongslaðið og teirra familjur hava av verandi skipan. Alt var á borðinum. Nú er at fáa allar partar at sýna vilja til at finna loysnir – og at rinda fyri tær. Og tað er eingin ivi um, hvat tað besta hevði verið – nevniliga eitt nýtt fongsul, sum varð bygt til endamálið. Tað er okkara áheitan” siga fólkatingslimirnir.
Kriminalforsorgin er undir sera stórum trýsti í øllum ríkinum, og tørvur er á nýggjari fígging til bæði bygningar og starvsfólk. Hóast vit eru misnøgd við støðuna í Føroyum, so er støðan eisini sera ring – næstan hættislig – aðrastaðni. Tí er lítil ivi um, at hóast fleiri pengar verða settir av, tá avtalan verður gjørd í heyst, so fer at verða stríð um, hvar og hvussu teir skulu brúkast.
Tí ræður um at vera við og verða konstruktivur allan vegin – bæði hjá avvarandi føroyskum myndugleikum og umboðunum á fólkatingi.
Edmund Joensen og Sjúrður Skaale


text:
Nýtt í Telebúðini: Vit selja nú snildu tólini frá føroysku tøknifyritøkuni Nemlia. Tólini máta luftgóðsku, rørslu og elnýtslu, ávara um royk og ansa eftir hurðum og vindeygum í húsinum.
Ert tú stúrin um tíni kæru, sum búgva einsamøll og eru óhjálpin? Ella vilt tú tryggja títt heim við eini snildari og álítandi loysn, sum sendir tær fráboðanir og yvirlit beinleiðis á fartelefonina?
Tólini frá Nemlia máta luftgóðsku, rørslu og elnýtslu, ávara um royk og ansa eftir hurðum og vindeygum. Loysnin er sett saman við einum savnara, sum er hjartað í loysnini, og seks mátarum/varnarum.
Tað ber til at seta loysnina saman, soleiðis sum tað passar tær. Niðanfyri kanst tú lesa meira um tólini, og hvussu tú brúkar tey. Alt fæst til keyps í Telebúðini.
Savnari
Savnarin er hjartað í loysnini. Hann savnar og viðgerð dátur frá mátarunum og varnarunum og sendir tað beinleiðis til tín. Savnarin skal knýtast upp í tráðleysa internetið heima við hús.
2.149 kr.
Luftgóðskumátari
Er luftin rein og sunn heima við hús? Luftgóðskumátarin hevur eftirlit við VOC (volatile organic compound) fyri at tryggja, at tú hevur best hugsandi luftgóðsku, sum ikki er heilsuskaðilig.
749 kr.
Roykvarnari
Ert tú stúrin um eld og royk? Roykvarnarin ávarar um royk og eld, bæði tá tú ert heima og úti. Tú fært fráboðanir beinleiðis á fartelefonina, tá tú ert úti, og tá tú ert inni, er hann ein vanligur roykvarnari.
599 kr.
Tólmátari
Hvussu nógv el brúkar kaffimaskinan? Tólmátarin mátar elnýtsluna fyri einstøk tól, tú hevur í húsinum. Hann sendir fráboðanir, tá ið tól verður nýtt, og tað ber til at tendra og sløkkja tól við eindini.
529 kr.
Rørsluvarnari
Einsamalt barn ella hund í húsinum? Rørsluvarnarin varnast alla rørslu í húsinum, og tú fært fráboðanir beinleiðis á fartelefonina, tá ið rørsla er máld í umráðnum, har ið varnarin er settur upp.
499 kr.
Hurðavarnari
Er hurðin opin ella vindeyga ikki latið aftur? Hurðavarnarin kann setast upp á hurðar og vindeygu og sendir tær fráboðanir beinleiðis á fartelefonina, hvørja ferð hann mátar upplating og afturlating.
359 kr.
Les meira um Nemlia við at trýsta á búmerkið niðanfyri.
Fleiri greinar
Føroya Tele stuðlar HSF
Hondbóltssamband Føroya og Føroya Tele hava longt stuðulsavtaluna við tveimum árum. Jógvan Emil Nielsen, næstf...
12 fyritøkur ganga á odda innan umhvørvi undan COP26
TÍÐINDASKRIV: Í dag, 21. september, hava 12 føroyskar fyritøkur kunngjørt, at tær hava bundið seg til at minka...
Ársins íverksetari 1906 heiðraður
STANDMYND: Sunnudagin 12. september var hátíðardámur í Vestmanna, tá ið standmynd av Ólavi á Heygum varð avdúk...
Telebúðin á flogvøllinum letur upp aftur
KUNNING: Telebúðin á flogvøllinum letur upp aftur mikudagin 8. september 2021. Í hesum sambandi verða góð tilb...
Ericsson verður 5G-veitari
Tíðindaskriv: Føroya Tele hevur gjørt sáttmála við altjóða fyritøkuna Ericsson um at veita 5G-tøkni til farnet...
Nýggir prísir á Ver
KUNNING: Við hesum verður sagt frá, at nýggir prísir koma í gildi á Ver-fartelefonhaldum frá 1. august 2021. P...


text:
Enn einaferð síggja vit TT Gaming í Elektron deildini. TT Gaming luttóku eisini til seinastu sesong, men eftir at hava verið stórir favorittar, vísti tað seg at liðið ikki stóð í mát við tað sum flestu væntaðu, tó at teir megnaðu at bjarga sær til eitt 3. pláss. Í ár sær út til at teir hava fingið meira greiðu á liðið, og intil víðari hevur tað eydnast serstakliga væl hjá TT Gaming, og tað er kanska í ár at TT Gaming livir upp til stóru vónirnar sum verða knýttar at stjørnuspælaraliðnum.
Liðnavn:
TT Gaming
Hvat er tykkara mál fyri Elektron deild sesong 5?
At vinna
Hvat fyri lið halda tit er ringast at spæla í móti í ár og hví?
Alt líka nemt
Hvør gevur tykkum besta kjans at vinna clutches? 🙂
Ongin, allir sokka líka nógv
Hvør á liðnum heldur tykkum í gongd tá tit mangla eitt moralboost? 🙂
allir eru altið tilted
Hvør er tann sjúkasti til at poppa heads? 🙂
Jimmy
Hvør er 2000IQ Player? 🙂
Jimmy
Hvør er kongurin av utility usage? 🙂
Frusaz
Hvør er eco fragger? 😉
Hedin
Á hvønn hátt er tykkara lið ymiskt frá tykkara kappingarneytum?
idk
Um man plussar allar tímarnar hjá á liðnum saman á steam, hvussu nógva tíð hava tit so tilsamans í CS:GO?
22171 (+arizon = 32171)
Um tit kundu geva hinum liðunum eini boð, hvørji høvdu tey boðini verið:
tað er for nemt
Endamálið við ‘Team Spotlight’ er ikki at gera alt ov álvarsamt av, men at veita eitt lítið innlit í liðið til stuttleikar. Vit vita ikki hvør leikarin er á liðnum sum hevur fylt út 🙂


text:
Miss ongantíð vónina at finna starv
Juni 2019
Summi skriva tíggjutals umsóknir, onkur 50–60 ella meir, og so eydnast tað knappliga. Tá gevur mítt arbeiði veruliga meining, sigur Jóhanna Andreasen, kveikjari hjá ALS.
Hon fer úr bussinum í Steinatúni. Gongur eitt petti oman eftir gongugøtuni og snarar so til vinstru niðan millum Ebenezer og grótbygningin hjá Betri. Komin niðan á Tinghúsvegin hálar hon hettuna á regnjakkanum longur fram og vónar, at hon ikki møtir nøkrum, hon kennir. Stevnir síðani kvikliga móti glasbygninginum hjá ALS og smoyggir sær inn um dyrnar…
Hugurin at krógva seg undir einum stórum jakka er eitt afturvendandi tema, tá ið Jóhanna Andreasen, kveikjari hjá ALS, skal lýsa kenslurnar hjá teimum, sum gerast arbeiðsleys.
– Kenslan av skomm og vánalig sjálvsfatan eru sera vanligar, tá ið fólk gerast arbeiðsleys. Fleiri siga, at tað er hart, tá ið tey fyrstu ferð skulu møta hjá ALS, og tankarnir um, hvørjum tey munnu fara at møta her, fylla nógv, sigur Jóhanna Andreasen.
Hon hevur starvast hjá ALS í næstan fimm ár. Sum kveikjari er tað hennara uppgáva at ráðgeva arbeiðsleysum, tá ið tey leita sær eftir nýggjum starvi.
Hjá teimum flestu er tað ein stórur smeitur at missa starvið. Umframt fíggjarliga bakkastið er arbeiðsloysi nakað, sum rakar hart á sjálvsfatanina og samleikan. Tað er púra vanligt at venda tí inneftir og hugsa, at okkurt er galið við einum sjálvum. Og tað er eisini vanligt, at ein stillur beiskleiki móti arbeiðsgevara, starvsfeløgum og samfelagnum kann fara at spíra.
– Tað er eitt sindur lættari at svølgja eina uppsøgn í einum størri uppsagnarumfari orsakað av sparingum, tí tá eru fleiri í sama báti. Kortini seta 9 av 10 sær spurningin, hví júst tey blivu vald frá, sigur Jóhanna Andreasen.
Vilja ikki nassa pengar
Næstan øll, sum koma í ALS, seta orð á, at tey halda tað vera keðiligt at koma inn í eina slíka skipan, og at tey missa sjálvsavgerðarrættin – at systemið tekur yvir. Og so kenna fleiri tað óbehagiligt at skula fáa arbeiðsloysisstuðul. At nassa pengar, sum summi orða tað, greiðir Jóhanna frá.
ALS hevur við jøvnum millumbili byrjanarskeið fyri tey nýggjastu, sum eru komin inn í skipanina. Tá luttaka vanliga 20–30 á sama skeiði.
– Kenslan av skomm plagar at minka, tá ið tey hitta onnur arbeiðsleys og síggja, at hini eru fólk við nógvum royndum eins og tey sjálvi. Á einum slíkum skeiði hittir tú t.d. skiparar í 60’unum, ungar sjúkrarøktarfrøðingar, kantinudamuna við 20 ára royndum, læraran, sum ikki hevur fingið fast starv enn, og handverkaran, sum hevur fingið ein skaða og tí má finna annað lívsstarv. Við at hitta onnur kenna tey seg ikki longur so einsamøll í støðuni, sigur Jóhanna.
Stór útskifting
Nógv halda, at tað eru tey somu umleið 260 fólkini, sum eru arbeiðsleys í dag. Men í veruleikanum er útskiftingin í ALS rættiliga stór. Tað koma umleið 20 nýggj arbeiðsleys inn í skipanina hvørja viku, og nøkulunda sama tal fer út aftur, greiðir Jóhanna Andreasen frá.
Í góðum tíðum við lítlum arbeiðsloysi er harðast at vera arbeiðsleys/ur. Tað verður ofta sagt, at ongum nýtist at vera uttan arbeiði í hesum døgum. Men arbeiðsloysi kann raka so ymiskt ymsar tíðir. Viðhvørt er stórt trot á fólki í summum yrkisgreinum og ov mikið at taka av í øðrum vinnugreinum, vísir Jóhanna Andreasen á.
Beint nú er til dømis stórt trot á fólki í handverksvinnuni og á eldraøkinum. Samstundis er lutfalsliga stórt arbeiðsloysi millum akademikarar. Tað kann ofta taka eitt ár hjá einum akademikara at fáa starv.
– Eftirspurningurin hjá arbeiðsgevarum og útboðið av arbeiðstøkum hóskar tíverri ikki altíð saman. Viðhvørt hevur tann arbeiðsleysi ikki teir fakligu førleikarnar og royndirnar, sum arbeiðsgevarin spyr eftir, sigur Jóhanna Andreasen.
Menninir harðari raktir
Nógv eru heilt stutta tíð í ALS – bara nakrar fáar dagar ella vikur. Men hjá summum tekur tað longri tíð at finna arbeiði. Tá ið fólk hava verið arbeiðsleys meira enn hálvt ár, er talan um langtíðararbeiðsloysi.
Arbeiðsloysi ávirkar øll, men tað tykist at taka monnum fastari enn kvinnum.
– Samleikin hjá monnum er nokk ótilvitað meira knýttur at forsyrgjaraleiklutinum og at hava eitt arbeiði. Tí rakar tað meint, tá ið teir knappliga onki starv hava, sigur Jóhanna Andreasen.
Kvinnur tykjast at hava ein breiðari samleikapall, bæði sosialt og í mun til áhugamál. Tí er tað helst lættari hjá eini kvinnu at kenna seg gera okkurt týdningarmikið, uttan at tað er eitt arbeiði. Haraftrat hava kvinnurnar ofta lættari at tosa um tingini og menninir meira lyndi til at hava kenslurnar inni við seg sjálvar.
Tíggjutals nei og so eitt ja
Umframt at vegleiða um praktisk viðurskifti, so sum at skriva umsókn og skipa fyri skeiði, hevur Jóhanna Andreasen javnan samrøður, sum snúgva seg um avbjóðingar við at vera arbeiðsleys/ur. Til dømis kunnu fólk biðja um eina samrøðu fyri at tosa um eina trupla uppsøgn, um beiskleika og sorg av at hava mist starvið, ella tí tey eru stúrin um framtíðina.
– Ongar støður eru líka. Øll hava sína søgu, og ta søguna vil eg fegin hoyra fyri at verða betur før fyri at stuðla fólki í at koma víðari, sigur Jóhanna.
Eftir 50–60 starvsumsóknir og kanska meir enn eitt ár í arbeiðsloysi kann tað vera trupult at halda vónini uppi. Tankin, at tú ongantíð fært nakað arbeiði, og at tú ert útihýst/ur, kemur nærri og nærri.
Tað er slítandi, tí tað er eitt ómetaliga krevjandi arbeiði at søkja starv, sigur Jóhanna. Tú skrivar umsóknina. Leggur tína orku í hana. Setir teg upp til júst hetta starvið. Bíðar. Og so kemur aftur eitt nei. Tað er sum at fáa ein frammaná hvørja ferð. Og hetta skalt tú endurtaka óteljandi ferðir.
Men tað loysir seg at treiskast og ikki geva upp. Knappliga ein dag, so eydnast tað.
– Eg havi upplivað fólk, sum hava fingið starv eftir at hava søkt yvir 50 størv. Ein heilt fantastisk kensla at síggja, hvussu tey broytast og fara at blóma aftur. So hóast fólk hava verið leingi arbeiðsleys, so kann tað saktans eydnast at finna eitt gott starv, greiðir Jóhanna Andreasen frá.
Mynd: Jóhanna Andreasen, kveikjari á ALS


text:
Einar Waag
Einar Waag er navnið á tveimum monnum handan Føroya Bjór.
Einar Waag eldri (føddur 29. juni 1894) tók fyritøkuna eftir faðir sín, Símun í Vági. Nú eigur sonur hansara, Einar Waag yngri, fyritøkuna, eftir at bróðurin Heini Waag hevur valt at selja Einari sína helvt (ár 2008).
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Í føðingardegi hjá Einari. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1984
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Greinir[rætta | rætta wikitekst]
- Í føðingardegi hjá Einari. Í: Myndablaðið NÚ, nr. 5, 1984


text:
Bert ABBA hevur selt meira enn Roxette
Roxette er eftir ABBA mest seljandi norðurlendska tónleikanavnið í søguni.
Tá ið Summar Festivalurin í dag kunnger, at Roxette spælir á festivalinum næsta summar, verður tað næstmest seljandi norðurlendska tónleikanavnið í søguni, ið kemur til Klaksvíkar at framføra.
Tá ið tað kemur til sølu av norðurlendskum tónleiki er ABBA í serflokki. Tey hava selt eini 370 milliónir eintøk av sínum útgávum.
Næst í røðini er Roxette, sum higartil hevur selt umleið 75 milliónir eintøk. Eftir Roxette koma Ace of Base, Aqua, Europe og Bjørk.
Skal platusølan hjá Roxette samanlíknast við onnur altjóða nøvn, kunnu tey flokkast saman við eitt nú Beyonce, Spice Girls, Nirvana, The Police, Kiss, Aretha Franklin og Scorpions.


text:
Joe Lynn Turner á Gamla Seglhúsinum
Sunnukvøldið kl. 20.00 verður eitt serligt kvøld við rocksangaranum Joe Lynn Turner á Gamla Seglhúsinum í Klaksvík.
Joe Lynn Turner hevur havt eina drúgva yrkisleið sum rocksangari á altjóða tónleikapallinum. Hann hevur verið sangari í bólkum sum Rainbow og Deep Purple, og hann hevur eisini havt nógv onnur samstørv – eitt nú Yngwie Malmsteen.
Hann fer saman við tveimum føroyskum gittarúrmælingumat hava ein akustiska framførslu umframt at greiða eitt sindur frá sínum drúgva tónleikalívi. Møguleik er eisini at hitta rocklegenduna ”face to face” og annars at ogna sær fløgur og skreytlutir. Lættari ábit og okkurt leskandi verður eisini at fáa.
Nærri upplýsingar fáast hjá Símun Gullaksen á 217055.


text:
Mín topp 5 listi yvir mest skuffandi konsertir
Eg havi verið til hópin av góðum konsertum og nógvum ringum, fari at seta saman listan við teimum fimm, ið skuffaðu mest. Hetta eru ikki verstu konsertirnar, men tær, har vón frammanundan og uppliving hava verið longst frá hvør øðrum
Tað munnu vera fáar konsertir, ið eg havi glett meg so nógv til, sum Húskallar á Summarfestivalinum í 2008. Bólkurin skuldi spæla árið fyri, men veðrið avlýsti tað framførsluna, og eg noyddist at bíða eitt heilt ár afturat, til at uppliva størsta føroyska kult bólkin live.
Eg havi elska Húskallar síðan eg einaferð fyrst í 90’unum fekk fatur á bandinum hjá teimum. Hetta er ein av teimum skuffandi konsertunum, ið eg havi ummælt, so her er ummælið:
Sum ummælari sleppur tú onkuntíð at ummæla okkurt, ið tú veruliga gleðir teg til. Hetta kann vera torført, tí, um tú hevur serligan forkærleika fyri onkrum, kann vera trupult at lurta og hyggja við einum opnum sinni. Tá eg stóð á Vágsbøi í sirmi, og sá Húskallar koma á pallin var eg veruliga spentur. Hetta fór uttan iva at vera ein heilt serlig konsert, og møguliga eisini tann einasta eg nakrantíð fór at uppliva við hesum Føroya størsta kult bólki.
Ein garrvillur gekkur
Meðan ljóðið av eini stórslignari intro, ið millum annað blandaði ymisk løg av bandinum hjá Húskallum í eina ljóðkolagu, buldraði í hátalarunum, komu húskallarnir inn. Teir vóru ílætnir myrka morreyðar troyggir, keppar og føroyskar húgvur – Hjarta í mær sló skjótari, tá teir byrjaðu at spæla, Knappiliga fór lagið yvir í Gekka sangin og Gekkurin sjálvur garrvillur kom hoppandi inn í sínum knarvkoti, syngjandi eyðkenda eyðkennislagið hjá Gekkinum. Hetta var so øgiliga beinrakið, og so øgiliga óvæntað, at eg og øll hini á Vágsbøi góvu okkum yvir og flentu hjartaliga.
Hetta var herligt
Hetta boðaði frá góðum. Tá Jákup Alberg nú kom hoppandi inn á pallin í gummiskón, hálvhosum og føroyskari húgvu við eini banjo í hondini og byrjaði at syngja um Hans Ansgar, kundi eg ikki annað enn rópa av ovfarakæti – Hetta var herligt.
Ein svøk framførsla, ið ivaleyst bert fór at vaksa uppaftur svakari. Men nei, longu tá sangurin um Hans Ansgar var liðugur, var eg farin at troyttast av sanginum hjá Jákup Alberg.
Longdist eftir Kaj
Sum gamal fjeppari eri eg greiður yvir, at Jákup Alberg á ongan hátt kann metast sum ein upplagdur sangari. Hann syngur nasalt og ja, beinleiðis illa. Hetta er ein partur av sjarmuni og riggar onkursvegna á bandinum hjá Húskallum. Men á konsert á Vágsbøi í sirmi og snýkjandi náttarkulda var sjarman eitt sindur torfør at finna, og tá Jákup Alberg hevði sungið fleiri onnur løg, var eg farin at leingjast illa eftir hinum sangaranum, Kaj. Tá Kaj endiliga kom aftur á pallin, hesaferð uttan gekkaskort og kot, vaks vónin aftur. Kaj, ið vanliga er ein góður sangari, saman við hesum stóra úrvalsbólki av tónlistarligum úrmælingum – Tað kundi næstan bara verða gott. Men ak, aftur skuffaður. Kaj orkaði als ikki at syngja, og tann vanliga so góða røddin var ein skuggi av sær sjálvari. Tað tók fleiri løg, áðrenn Kaj fekk skil á røddina, og upphitaður kundi syngja” Bóndin hungrar” og “Ria” til stóra frægd fyri áskoðararnar. Hesi løg riggaðu væl, men vóru ikki nóg mikið at bjarga heildarupplivingini.
Lokkaðir at luttaka?
Ein søga gongur um upptøkurnar av Húskalla bandinum, at Kaj, Jákup Alberg, Jón og hinir húskallarnir væl vistu, at hetta bandið var nakað heilt serligt, ið lætt kundi gerast nakað, ið teirra vinir í føroyska tónleikalívinum fóru at halda hánt um. Tí lokkaðu teir flesta allar etableraðar tónleikarar at spæl ein part av eini solo á einum lagi. Hetta soleiðis, at teir við síni luttøku, ikki á sama hátt kundu finnast at bandinum.
Eg veit ikki, um tað er sama prinsipp, ið er brúkt tá bólkurin skuldi setast saman til Summarfestivalin, ella um allir teir bestu føroysku tónleikarnr hava staðið í bíðirøð fyri at sleppa við. Men tann 12 manna stóri bólkurin telur nakrar av okkara allar bestu tónleikarum. Tí var tað eitt sindur skuffandi, at bólkurin ikki fekk gjørt eina meira áhugaverda ljóðmynd. Hetta ljóðaði mest sum ein tunað útgáva av Taxi, og tað klæddi ikki Húskalla løgunum, og vokalunum betur enn næstbest.
Mín topp 5 listi yvir mest skuffandi konsertir
5. mest skuffandi konsertin – Smokie í Ítróttarhøllini á Hálsi 1992


text:
Sig frá! – Ítróttur og ágangur hoyra ongastaðni heima
Rithøvundurin, viðgerin og ráðgevin við teimum nógvu royndunum og ikki minst røddin hjá teimum misbrotnu og ágangsraktu heldur fyrilestur mánakvøldið 18. juni kl. 19-21 ÍSF-húsinum.
MARGRETE WIEDE AASLAND (f. 1955) er psykoterapeutur á „Institutt for sexologi og terapi as“ í Oslo. Hon er serkøn í sexologiskum spurningum. M.a. er hon eisini útbúgvin forskúlalærari og psykiatriskt røktarfólk, og hon hevur drúgvar royndir við menniskjum í kreppu, bæði børnum, ungum og vaksnum. Kynsligur ágangur á børn hevur síðan 1988 verið starvsøki hennara. Og eisini hava broytingar í tannáringaárunum – skiftisspurningar – havt hennara stóra áhuga.
Hvønn leiklut hevur ítróttaleiðarin, tá ið tað snýr seg um harðskap og kynsligan ágang?
Hvussu skipar ítróttaleiðarin eitt sunt og trygt umhvørvi við greiðum mørkum á øllum mótum, samstundis sum allar kenslur eru í lagi?
Hvussu takkla vit, tá ið onkur SIGUR FRÁ, og ber til at siga frá við kroppinum uttan orð?
Hvør er okkara skylda, og hvør skal døma?
Tiltakið er ókeypis og er fyri øll, ið fáast við og hava ábyrgd av børnum og ungum í ítróttahøpi. Øll eru hjartaliga vælkomin!


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Jóhan á Plógv Hansen spældi allan dystin og skeyt seks mál
Føroyski vongurin á danska hondbóltslandsliðnum, Jóhan á Plógv Hansen, slapp at spæla allan dystin móti Bahrain, tí Lasse Svan sat uttanfyri.
Og Jóhan á Plógv Hansen tók veruliga av møguleikanum og staðfesti, at hann er klárur at taka plássið frá tí aldrandi Lasse Svan.
Yvirhøvur spardi Danmark nakrar av heilt stóru profilunum frá byrjan, eitt nú Niklas Landin í málinum og stóru stjørnuna Mikkel Hansen.
Spældu klokkan 9 um morgunin
Tað merkti dystin, at hann varð spældur klokkan 9 um morgunin lokala tíð í Tokyo.
Donsku frásøgumenninir hjá DR skemtaðu við, at tað nokk ikki var síðani donsku leikararnir vóru smádreingir, at teir høvdu spælt so tíðliga.
Danmark byrjaði væl móti lættbeintu Bahrain-spælarunum, og Danmark kom eisini framum 5-1.
Men so dovnaði danska spælið, og menn byrjaðu at brenna opnar møguleikar og gera feilir.
Danska verja vísti tó, at hon er í verðinsklassa, tí leikararnir úr Bahrain rendu seg í ein sannan múr. Og komu teir framvið múrinum, so stóð Kevin Møller væl í málinum.
Jóhan á Plógv Hansen var millum bestu leikararnir í fyrra hálvleiki, tí hann skoraði trý mál, og serliga tvey, ið hann skeyt í tóma málið hjá Bahrain, vóru umráðandi og gjørdu, at Danmark kundi fara til hálvleiks framman fyri við 12-7.
Danmark trumlaði Bahrain niður
Í seinna hálvleiki byrjaði danski venjarin at senda nakrar av stóru kanónunum á vøllin.
Mikkel Hansen byrjaði at banka bóltarnar í málið, og Mortan Olsen, ið hevur verið skaddur, varð sendur á vøllin.
Og brádliga sást sera væl, at Danmark er heimsmeistari, meðan Bahrain luttekur í sínum fyrsta OL. Ikki tí, Bahrain hevði givið bæði Svøríki og Portugal skarpan ganga og einans tapt við einum máli móti báðum hesum londunum.
Javnt og samt fór Danmark longri og longri framum, og til endans minti dysturin meira um ein venjingardyst. Donsku leikararnir dusaðu sær og spældu seg lættliga og ofta hegnisliga ígjøgnum, og skutu ein hóp av málum.
Flott mál
Serliga flott var tað eina málið hjá Magnus Landin. Morten Olsen lyftið bóltin yvir til Jóhan á Plógv Hansen, ið kom flúgvandi frá høgra vongi og loftaði bóltinum í luftini. Men heldur enn at skjóta sjálvur, so spældi Jóhan á Plógv Hansen bóltin av høgra vongi yvir um til vinstra vong, har Magnus Landin kom flúgvandi, ið setti bóltin í málið.
Danmark vann lættliga 31-21, og Jóhan á Plógv Hansen skeyt seks mál upp á seks royndir, og stóð sera sterkur í myndini.
Sí eisini


text:
Í
eini av sendingunum í røðini Álvarann í útvarpinum í vetur, var í einum
fyrilestri nevnt, at Brúðarvísan varð tikin, eftir at liðugt var at telja
jólini. Kannað varð eftir, um hesin siður var kendur, og hvar hetta kundi vera.
Komið varð fram til, at hetta varð gjørt í Sumba, og kendi kvøðarin, Eli
Poulsen, visti at siga í sendingini, at hann hevði verið við til at tikið Brúðarvísuna
á føstulávint.
Um
dagarnar ringdi Eli Poulsen til redaktiónina og fortaldi, at hann hevði tosað
við sumbing, sum visti at siga frá øðrum gomlum sumbingi, Dánjali Jacob í
Kálgarðinum, at grundin til, at endað varð við Brúðarvísuni á føstulávint, var
tann, at Brúðarvísan vanliga varð tað fyrsta, sum tikið varð aftur um heystið,
tá dansitíðin byrjaði.
Um
heystið vórðu brúdleypini vanliga hildin, tá kjøtið var ræst. Og við teimum
fylgdi eisini Brúðarvísan. Tí varð hildið í Sumba, at hóskandi var at enda
dansitíðina, sum hon byrjaði. Við Brúðarvísuni.
“So
var ringurin sluttaður”, sigur Eli Poulsen.


text:
Eyðun Hansen
Nakað eftir mítt seinasta lesarabræv var Petur Steingrím fiskifrøðingur í sendingini Nón hjá KVF. Eg helt eina løtu, at innslagið var ætla, sum svar uppá mítt lesarabræv, tí fleiri av teimum spurningunum eg hevði í lesarabrævinum blivu í høvuðsheitinum viðgjørdir har.
Innslagið var tó, sum tað plagar at verða, tá onkur frá Havstovuni sleppur fram at mikrofonini hjá KVF. Tey kundu tað sama bara sett eina mikrofon upp, tí tá er tað altíð ein einvegis dialogur, uttan nakran kritiska spurning.
Tað lesarabrævi eg vísi til her, hevði sum sagt, nakrar spurningar til Havstovuna, men eg fekk einki svar, og vil tí royna aftur. Eg haldi at Havstovan átti, ella skyldar Føroya fólki, at gera eina roynd at svara hesum spurningunum, tí tað eru fleir við mær, sum halda, at tað eru nøkur fyribrigdi í søguni sum passa illani inn í tann teoretiska veruleika, sum fleiri á Havstovuni koma við – hví er tað? við tí vón at eg fái eitt alment svar frá Havstovuni hesaferð.
Eisini vil eg gera nakrar viðmerkingar til nakað av tí sum kom fram í sendingini Nón.
Eg gangi út frá at fólk fingu tað fatan av tí sum kom fram í sendingini, at allastaðni har sum kvotur eru, var støðugur fiskiskapur. Tað var bert við Føroyar, har vit hava havt fiskidagar, at vit nú í eitt 10 ára skeið ongan fisk hava havt, men tað er als ikki so sum tað bleiv ført fram, tað hevur verið sera lítið av toski og hýsu alla staðni rundan um okkum seinast árini, tá hugsi eg fyrst og fremst um við Hetland, Skotland, Eystur Íslandi og Eysturi á landgrunninum frá Bergen og suðureftir. Tað hevur verið nógvur toskur í Barentshavinum og á Vesturleiðunum við Ísland. Samlaða veiðan av t.d. toski við Ísland, hevur tó í nógv ár bert veri ein triðingur av tí teir veiddu í meðal áðrenn teir kvotur.
Petur Steingrím vildi verða við at samlaða veiðutrýsti einki er minka við Føroyar, og hettar skilji eg als ikki. Dagatalið er nú bert ein góðan triðing av tí tað var tá dagaskipanin kom, og umframt tað er uml. 60% av bestu toska- og hýsuleiðunum stongdar.
Eisini fekk mann tað fatan av tí sum kom fram í sendingini, at tað vóru kvoturnar, sum vóru í hálvt annað ár við Føroyar sum bjargaðu toska og hýsustovnunum í 90’inum, hettar er heldur ikki rætt. Teir stóru árgangirnir sum komu inn í fiskiskapin miðskeiðis í 90’inum, vóru gýttur í 1991-92, meira enn tvey ár áðrenn kvoturnar komu.
Áðrenn fiskidagaskipanin kom í gildi, bleiv útrokna hvussu nógv veiðitrýst hevði verið frá 1984 til 1994. Síðan blivu dagarnir reguleraðar niðureftir, eftir hvat mann metti stovnarnir/ landgrunnurin toldi, síðani bleiv ein sikkur heits faktorur, uppá 20 % drigin frá. Fyrsta árið dagaskipanin var, bleiv til 15 mánaðir tíðarskeið, og byrjaði 01-06-1996. tí løgtingi var noytt, at stoppa kvotaskipanini mitt í árinum, tí skipini fingið ikki fiska við kvotum, tí so nógvur toskur var komin inn á grunnarnar.
Tá fiskaríið knappliga tók seg upp aftur í 1994, kom tað líka óvænta á fiskifrøðingarnar, sum tað sær út til at verða komið hesaferð.
Fyrsta heila árið byrjaði 01- 09-1997 til 31-08-1998 tá varð dagatalið 43.085. Havstovan hevur verið í mótið i fiskidagaskipanini frá fyrsta degi, og síðani tá hava teir roynt alt fyri at fáa fiskidagaskipanina burtur, við villleiðandi upplýsingum.
Seinasta heila fiskidaga árið 2016 – 2017 vóru bert 18.654 dagar, og sum sagt er 60% av okkara bestu toska leiðinum stongdar alt ella ein part av árinum, fyri næstan allan fiski reiðskap.
Spurningarnir, sum eg fari at royna at seta einaferð enn.
Støðan í dag
Seinasta fiskamerking, sum skrásetur dýpi og ferðing hjá td. Toski er ikki gjørd síðan 2004, hjá Havstovan.
80 % av toskinum, sum er fiskaður, er eldri enn 4 ár og er gýttur áðrenn 2013. Um fiskifrøðingarnir høvdu rætt, skuldi mest veri av 1 – 4 ára gomlum fiski nú.
Trupulleikin er at frøðingar vita ikki hvar toskurin er komin frá, so stovnsmetingar eru allar skeivar.
– Hví hava hvørki Havstovan, fiskimenn, landarar, eftirlitsfólk ella flakavirki, sæð nakað til toskin inni á landgrunninum árini frammanundan, tá Havstovan sigur, at toskurin er støðufastur á grunninum ?
– Í Vinnublaðnum stendur at Slætnatindur hevur gjørt royndir við línu á bankanum í mai, juni, august og í september 2018 sum eru av ringir mánaðir til línu fiskarí ?
– Hví steðgaði Slætnatindur við royndarveiðuni á Føroya banka, áðrenn fiskurin byrjaði, at taka línu ?
– Er tað ikki tí, at fiskidagarnir eru minkaðir úr 43.085 niður í 18.654 og so nógv er stongt at fiskaríið er minka 70 %?
– Hví nevna tit so sjáldan um, hvussu nógvar av bestu fiskileiðunum eru stongdar og hvussu nógv veiðitrýsti er minka?
– Tað var sera nógvur smáfiskur, runt um allar oyggjarnar í 2010 og 11 tað vóru serliga tveir árgangir, tað viðførdi, at stór økir av innaru leiðini bleiv stongt, men tann fiskurin hvarv, eftir eitt langt liggjandi illveður, seint í 2011 – Hvar fóru hesir árgangirnir av smáum toski?
– Eftir aldrinum á toskinum, sum kom inn at gýta í vár, passar aldurin væl við, tann fiskin sum hvarv tá – kann tað hugsast, at tað eru teir árgangirnir, sum eru komnir aftur nú?
– Út frá kanningunum hjá Havstovuni vísa, so er einki sum bendir á, at tit vistu um toskin og hýsuna, sum nú er at fáa á landgrunninum, fyrr enn hann bleiv landaður – hví ?
Tað sum søgan hevur sagt okkum
– Hví minkaði toska fiskaríið ikki fyrr enn í 1988 tá millum 25.000 og 40.000 tons av toski blivu fiskaði úr stovninum, árini frá 1950 til 1989?
– Eru nakrar royndin gjørdar á bankanum, við línu eftir at toskurin byrjaði, at taka línuna í heyst ?
– Hví kann man lesa, um hungursneyð og fiskaloysi, fleiri 100 ár aftur í tíðina ?
– Passar Føroya søga ikki?
– Kann Havstovan nevna nøkur dømi um, tit hyggja eftir natúr umstøðunum í stovnsmetingunum?
– Hví var fiskaloysi so ofta í 17. 18. 19’indi øld?
– Hví er so nógv minni av fiski á Føroya banka nú ?
– Hví minkar sjófuglurin altíð, tá ið fiskaríið minkar ?
– Hvat grundgeving hevur Havstovan, at nokta fyri, at onnur skip kunnu fáa loyvi til nakrar yvirlitstrolingar ?
– Hvussu ætla tit at gera fyri at fáa meira fisk við kvotum ?
– Hvussu nógv rokna fiskifrøðingar við, verður etið burtur úr toskastovninum, tá ið lítið av føði er ?
– Vita tit á Havstovuni, hvar tann 6-10 ári gamli toskurin, og 4- 8 ára gamla hýsan, sum er komin inn á Føroyagrunnin, er komin frá ?
– Kunnu fiskifrøðingar gera eina rætta stovnsmeting, tá tit ikki vita, hvar toskurin og hýsan koma frá ?
– Hevur Havstovan gjørt nakrar kanningar, hvar tann stóri toskurin ferð ?
– Hvussu ber tað til, at mest av toski er komi undan, tá fiskifrøðingar hava sagt, at gýtingarstovnurin av toski er so lítil, at tað er eitt spursmál um stovnurin yvirhøvur klárar at endurnýggja seg ?
– Eru nakrar kanningar gjørdar, um Føroyskur toskur, er í dýpinum frá Føroyum og Norð um Svalbard ?
– Er møguligt, at seta rætt TAC ella kvotu á, tá toskastovnurin nú, er minst 10 fer størri enn havt tit søgdu, fyri 2 árum síðani ?
– Hví kemur toskurin, ikki inn á Føroyagrunnin, at gýta hvørt ár ?
– Kann Havstovan ella ICES, vísa á nøkur onnur økir, enn Barentshavið, har tað er meira toskur fiskaður, eftir at kvotur komu á?
– Hví hava tit ikki, spurt fiskimenn, um toskur er uppi í sjónum?
– Hví hava tit, ikki biði fiskimenn um, at siga tykkum frá, tá teir hava fingið tosk, við steinum í maganum?
Tað einasta Havstovan sigur er, at vit hava gjørt nakrar merkingar av toski sum vísa, at okkara toskur, sum einasti livandi skapningur, sum ikki ferð út av sínum økið, at leita eftir føði, sjálvt um tað eru sera nógvar ábendingar, sum vísa tað mótsatta.
Uppskoti sum Havstovan kom við nú um at stongja økir og taka allar óbrúktar og 1/3 av teimum brúktu úr skipanini, hevur onki við veruleikan at gera, og sum eisini førir tað við sær, at man kann ikki annað enn standa spyrjandi – er hettar eitt átak, bert við tí eina endamálinum – at oyðileggja fiskidagaskipanina?.
Toskastovnurin er so stórur nú, so um ov lítið blívur fiska úr stovninum, minkar føðin skjótt og kannibalisma blívur, tá minkar toska stovnurin skjótt.
Eyðun Hansen
Vestmanna 12 des. 2018
Smái toskurin sum bleiv vekk.
ICES talvur toska fiskarí fyrr og nú
Síðu 22 stendur, hvussu leingi fiskifrøðingar rokna við tað tekur at uppbyggja fiskastovnar


text:
Vaðstelkur
Vaðstelkur (frøðiheiti - Tringa glareola) eigur í kjarrvaksnum mýrilendi ella frostmýrum úr Skandinavia yvir á meginlandið eystur í Siberia. Hann er sjáldsamur búfuglur í skotska hálendinum. Hesi seinastu árini hevur hann roynt at seta búgv í Hetlandi, Íslandi og Ytru Suðuroyggjum. Vaðstelkur er flytifulglur og er um veturin í tropiskum Afrika, og fáir síggjast í Norðuratlantshavi í flytitíðini í mai til juni og juli-sept. Hann sæst sjáldan í Íslandi og Føroyum.
Vaðstelkur líkist einum lítlum og klæntrasligum stelki, hevur grønlig ella sum ungfuglur gullig bein og stutt og klænt nev. Hann líkist nógv flykrustelki, men kennist frá honum, av tí at vaðstelkur er morreyðari og ikki so dimmur. Sært tú upp undir veingirnar á vaðstelki, verður tú varur við, at teir eru ljósagráir, ikki myrkamorreyðir. Á bakinum líkist hann flykrustelki. Í flestu førum hevur hann týðuliga eygnarípu, eitt sindur aftur um eygað.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Saman framá við Andreasi og Sjálvstýri
Øll menniskju ynskja at verða vird, ung sum gomul. Kommunustýrið skal arbeiða fyri øllum borgarum og lurta eftir teimum. Vit skulu verða teirra umboð og fáa litið part av teirra pengum upp í hendi. Hesin peningur skal brúkast við skili, og skal brúkast, so tað gagnar okkum øllum.
Eg eiti Andreas Josephsen, eri 52-ára gamal, giftur við Jorie Josephsen, og vit eiga 3 børn saman. Eg eri vinnulívsmaður, og tí liggur vinnulívið mær sjálvandi ógvuliga tætt at hjartanum. Eg vil virka fyri teimum allarbestu kørmunum fyri vinnuna á staðnum. Eg eri eisini Klakksvíkingur við stóra K, og Klaksvíkin liggur mær líka nær at hjartanum sum vinnan.
Eg vil at Klaksvíkin skal vera ein býur, har tað er gott at búgva hjá øllum, óansæð um ein er ung/ur, undir útbúgving, tilkomin við familju ella er komin upp í árini, og óansæð um ein hevur valt sær ein vinnuveg á landi ella á sjónum. Eg sigi “Saman framá!” tí eg vil at vit lyfta í felag og við einum endamáli, har vit føla, at tað er brúk fyri okkum, og at vit verða vird.
Øll menniskju ynskja at verða vird, ung sum gomul. Kommunustýrið skal arbeiða fyri øllum borgarum og lurta eftir teimum. Vit skulu verða teirra umboð og fáa litið part av teirra pengum upp í hendi. Hesin peningur skal brúkast við skili, og skal brúkast, so tað gagnar okkum øllum.
Eg fari at arbeiða fyri:
- At vinnan skal fáa nógv betri útbyggingarmøguleikar
- Hóvligari fíggjarstýring
- Íbúðarmøguleikum
- Og at hjúklast skal um ítróttarfeløgini í býnum; at tey skulu hava nøktandi umstøður
Gott val, øll somul.