text:
Onkur hevur lýst Uruguai sum ein ovurstóran bý við egnum jarðum uttanum. Helvtin av teimum stívliga trimum milliónum fólkunum í landinum býr í høvuðsstaðnum Montevideo; hin helvtin hevur dagliga yrki sítt á grasgóða láglendinum. Stórt neytahald og seyðahald hava gjørt Uruguai til ríkt land, og seinastu árini hava ferðafólkavinna og fíggjarvirksemi eisini verið gott ískoyti til landsbúskapin. Eina tíð í 1970-árunum var harðrent hernaðarstýri í Uruguai; men annars hava politisku viðurskiftini verið støðug, og myndugleikarnir hava bygt upp trygga vælferðarskipan.
Níggju milliónir neyt og 25 milliónir seyðir er skipanin á fløtunum í Uruguai. Í 1860-árunum varð fyrsta kjøtniðursjóðingarvirkið bygt í Fray Bentos, og hevur býurin síðan verið settur í samband við heimsgitna "cornbúffin". Seinni gjørdist býurin miðdepil fyri kjøtídnaðinum í landinum, tá ið stór frystigoymsla stóð liðug at brúka í 1901. Nú á døgum flytur Uruguai út kjøtvørur um allan heimin og er, tá ið Avstralia og Nýsæland eru frá, størsta ullarland í heiminum.
Tjóðardrykkurin í Uruguai og í øðrum londum í Suðuramerika er drykkur, ið minnir um urtate og verður nevndur maté. Sukur og ymsar angandi urtir kunnu verða latnar í glóðheita drykkin, sum nógv koffein er í og stimbrar. Maté verður drukkið við súgvipípu úr holaðum graskeri.
Fýra lond - Kili, Argentina, Paraguai og Uruguai - eru í hesum stóra øki, sum er helvtin av Suðuramerika . Tey verða ofta undir einum kallað "suðurstrýtan" av skapi sínum á kortinum. Eins og í norðara parti í Suðuramerika er veðurlagið ymiskt og landslagið ógvuliga fjølbroytt. Í Paraguai er tropiskt veðurlag, í Miðkili miðjarðarhavsveðurlag og undir jøklunum í Suðurargentina er bítandi kalt. Týdningarmesta landbúnðarlendið her er Pampas, ið er óføra vítt slættlendi norðan úr Uruguai og suður ímóti Patagonia í Argentina; nógv hveiti verður velt í hesum lendi. Í 1970-árunum vóru øll fyra londini kend fyri illa gitnu hernaðarstýri síni. Tey eru øll fallin, og nú er fólkaræði í londunum.
Atacamaoyðimørk í Norðurkili er turrasti staður á jørðini, og javnan eru mong ár ímillum, at tað regnar. Tá ið tað hendingaferð regnar, kemur so nógv niður, at tað oftast verður vatnflóð. Um dagin er brennandi heitt í oyðimørkini, men um kvøldið fellur hitin ógvuliga brádliga. Einasti vegur, ið lagdur er í hesari oyðimørkini, er Pan-amerikanski landavegurin.
Ógvuliga nógv mold mátti verða flutt, tá ið Itaipúbyrgingin varð gjørd um Paraná í Paraguai. Landið tók upp samstarv við Brasil um at fullføra hesa vatnorkuverkætlan, sum er ein tann størsta í heiminum. Eitt av vandamálunum, sum stóðst av, at so ovurstórt øki varð sett undir í vatni, var, at har gjørdust góðar umstøður at klekja hjá mýggjabitum, sum bera malariusmittu.
Langt suðuri í Argentina er ovurstóri morenujøkulin, sum er eitt hitt sjáldsamasta náttúrufyribrigdi í øllum syðra parti í Suðuramerika. Av og á ekur morenujøkulin langt út í Argentinovatn, so at tann bláhvíta ísrondin verður upp í 60 m høg. Sum líður frá, brýtur vatnið seg ígjøgnum ísbyrgingina, sum rivnar og loypur við buldur og brak.
Afturímóti norðaru londunum í Suðuramerika eru fáir indiánar eftir á lívi fyri sunnan; flestu indiánarnir har eru í Paraguai. Í Uruguai eru als eingir indiánar. Fjølmentastu indiánsku fólkasløgini eru kollaindiánarnir í Argentina og mataco- og mapucheindiánarnir í Mið-og Suðurkili og acheindiánarnir í Paraguai.
Mangir evropearar hava búsett seg í Suðuramerika. Í 19. og fyrst í 20. øld hevði fátækadømi í Italia við sær, at italskir verkamenn fóru til Argentina at heysta hveiti; mangir teirra komu aldri heim aftur. Verkamenn úr Spania fóru eisini til Argentina og Uruguai. Týskur trúarflokkur, mennonittar, rýmdi úr Kanada til Paraguai at vinna sær trúarfrælsi, og mangir valisar, sum vildu sleppa undan enskum yvirræði og varðveita mál sítt, settu seg niður í Argentina.
Seinastu fimmti árini er búsetingin ógvuliga nógv broytt, tí at so nógv fólk er flutt av bygd og til býirnar at sóknast eftir arbeiði. Í stórbýunum í Argentina og Uruguai var longu tá ov mikið av fólki, tí at so nógvir tilflytarar komu hagar. Annars hevur gongdin verið, at høvuðsstaðirnir eru vaksnir skjótt, og hinir býirnir hava staðið í stað; t.d. býr triðingurin av fólkinum í Argentina í høvuðsstaðnum Buenos Aires. Síðan í 1970-árunum er fólkaflytingin av bygd minkað.
Neytakjøt hevur leingi verið týdningarmikil útflutningsvøra hjá Argentina og Uruguei. Ovurstór neytafylgi ganga á biti á pampasfløtunum; best dámar bóndunum, at neytini eta grasslagið revasmæru, tí at tá verður kjøtið soltið. Vanligastu neytasløgini eru aberdeen angus og hereford, ið vórðu flutt hagar úr Evropa í 19. øld. Í Patagonia, har tað er kaldari, er nógv seyðahald, og bæði Argentina og Uruguei eru ímillum tey lond, sum senda mest av ull á heimsmarknaðin.
Málið, søgan og mentanin í Miðamerika og Suðuramerika hava sum heild røtur aftur í hjálandatíðina. Til 1492, tá ið Kristoffur Kolumbus kom til Bahamaoyggjar, búðu bara indiánar í hesum parti í heiminum. Men eftir tað fóru fólk úr Spania og Portugal at búseta seg har í stórum tali, og nógvir afrikanar vórðu fluttir hagar úr Afrika sum trælir, helst til Karibia og Brasil. Í Karibia settu eisini mangir onglendingar, fraklendingar og niðurlendingar búgv. Tí er fólkið í hesum heimsparti nógv blandað. Spanskt er vanligasta málið í meginlandinum, saman við portugisiskum í Brasil. Í Karibia eru enskt og franskt vanligari, og í Surinam er almenna málið niðurlenskt.
Fyrst í 16. øld fóru Spania og Portugal at taka sær hjálond í Miðamerika og Suðuramerika. Bæði londini sendu eisini trúboðarar at umvenda upprunafólkið til katólska trúgv. Spania tók stórar partar av meginlandinum, men Brasil, sum Portugal legði undir seg, gjørdist størsta landið og sterkast búskaparliga. Enn á døgum eru flestir suðuramerikanarar katolikkar.
Indiánarnir, ið kunnu lesa søgu sína aftur til indiánsk fólkasløg, sum búðu í Miðamerika og Suðuramerika, áðrenn niðursetufólkini úr Evropa komu hagar, eru nú bara 2% av fólkinum. Næststørsti fólkabólkurin eru fólk ættað frá afrikonsku trælunum, tey flestu búgva í Brasil og í Karibia. Í næstan øllum londum á meginlandinum eru fólk, sum eru blandað við indiánar og evropear, í meiriluta. Tey verða kallað mestitsar.
Sløk hundrað ár eftir, at spaniamenn komu til Suðuramerika, vóru 90% av indiánska fólkinum deyð. Høvuðsatvoldin var sjúkur, ið evropearar bóru við sær, til dømis pokur og meslingar. Indiánarnir høvdu ikki íborið mótstøðuføri ímóti hesum sjúkum, og teir flestu, ið vórðu smittaðir, doyðu. Nú á døgum eru indiánarnir í minniluta allastaðni uttan í Guatemala, har mangir mayaindiánar enn búgva í hálendinum, og á Andesháslættanum í Bolivia, har eftirkomarar inkafólksins búgva.
Flestu lond í Miðamerika og Suðuramerika hava ovurstóra uttanlandsskuld. Brasil er eitt av hesum londum, men skuldin er lutfalsliga lítil borin saman við inntøkurnar. Nikaragua skyldar nógv minni, men skuldin er átta ferðir so stór sum tjóðarinntøkan.
Í 20. øld vaks fólktalið nógv í heimspartinum, helst í Brasil og londunum fyri norðan. Men í flestu londunum lækkar burðartalið nú. Men av tí at stórur partur av fólkinum eru ungfólk, og at fleiri børn koma undan, av tí at heilsuviðurskiftini batna, veksur fólkatalið alsamt. Í 1990-árunum vaks fólkatalið í Mið-og Suðuramerika við uml. 80 milliónum.
Næstan tríggir av fyra suðuramerikanarum búgva í býum. Í summum londum, m.a. Kili og Uruguai, býr ein triðingur av fólkinum í høvuðsstaðnum. Mong hava verið noydd ay rýma av bygdini undan fátækadømi og arbeiðsloysi og búgva nú í ovfólkaðum, skirvisligum býlingum, sum vaksa skjótt í útryðjunum á stórbýunum.
Á øllum meginlandinum eru ovurstórir garðar, ið hava ógvuliga stór seyða- og neytafylgi og stórar lundir við sukurrørum og bananum. Útlendsk feløg ella nakrar fáar, ovurríkar familjur eiga hesar stórgarðar. Tó er øðrvísi í Kuba, har eigur stjórnin stórgarðarnar.
Flestu bøndur í hesum heimsparti eiga so lítið av jørð, at teir valla kunnu breyðføða fleiri enn tvey, trý fólk. Teir velta ein lítlanjarðarteig, og hava nøkur fá húsdýr, t.d. hønur og svín. Av tí at garðurin kann ikki føða alt húskið, mega nøkur teirra flyta heiman at fáa sær arbeiði
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Montevideo
Vídd: 176.215 km2
Fólkatal: 3.308.535
Alment mál:
spanskt
Átrúnaður:
kristindómur 68% jødadómur aðrir 30%
Stýrsilag:
fólkaræðið, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: uruguaiskur peso (UYU)


c: text/html

text:
Væleydnað FMA standmynd/
Í gjár var FMA í Norðurlandahúsinum, har 21 tónleikavirðislønir vórðu handaðar. Eg haldi sjálv, at tað eydnaðist fyrireikarunum at gera tað, tey ætlaðu: eitt breitt og fevnandi tiltak við føroyskum tónleiki og føroyskum tónleikararum í miðdeplinum. Sunleif Rasmussen, sum er í fyrireikingarbólkinum í FMA hevði tað á orðið, at Kringvarpið, Miðlahúsið og Norðurlandahúsið eiga tøkk uppiborna fyri at skipa fyri einum so stórfingnum tiltaki sum hesum. Í øðrum londum verður tílíkt fyriskipað av tónleikavinnuni. Eg var sjálv ein av dómarunum í sonevnda opna bókinum, tað er ein deiliga rúmligur bólkur haldi eg, FMA gerst ríkari av eisini at rúma klassiskum tónleiki, jazzi og yvirhøvur øllum tí, sum ikki er mainstream. Tónleikur er fjølbroyttur og støðið í Føroyum er høgt, tað hoyrdu vit á framførslunum í Norðurlandahúsinum. Øll eiga rós uppiborið, men framførslan hjá Anniku Hoydal saman við Kim Hansen var heilt serlig og gandakend og tann spontani heiðurin, sum hon útloysti frá áhoyrarunum var ektaður og inniligur, tá allur salurin reisti seg fyri at heiðra tónaskaldinum, sangarinduni og slóðbrótaranum Anniku Hoydal.
Hetta er ikki nakað ummæli, øll framførandi dugdu síni ting, men onkuntíð vart tú sum áskoðari í salinum tikin av bóli, eg kann ikki lata vera við at nevna bluesararnar úr Suðuroy við einum serstakliga væl uppløgdum Kristiani Holbæk á odda. Teir vóru praktfullir og tað vóru Hamradun eisini uppá ein annan máta og Danny and Devitos og Punjab og Jógvan Joensen dugir okkurt serligt live og hvat var hatta fyri eitt herligt lítið kvinnukór hann hevði funnið sær? Eitt deilitt innslag, eg hevði ynskt hoyrt tær eitt sindur betur. Kamarkórið sang betur enn tað hevur sungið nakrantíð áður, tey eru av sonnum í toppformi at fara til kórkapping.
Nåh men hetta er sum sagt ikki eitt ummæli, eg hugsaði bara at koma við einari viðmerking til tað visuella. Tí ikki kann sigast, at pallurin var overdressed. Var tað ikki fyri glitrandi kjólanum hjá teirri undurvøkru og dugnaligu Barbaru Holm, sum í gjárkvøldið var stylað eitt sindur dramatiskt á la Morticia Addams í The Addams Family, kundi mann hildið, at mann var endað í onkrari undergroundkonsert í Ungdómshúsinum sála á Jagtvej 69 og í grundini vóru nógv av bæði luttakarum og áhoyrarum eisini eitt sindur autonom, døpur og døkk í klædnastíli, aja eg skal bara tiga, tí eg var sjálv í svørtum. Eg sat nokk so langt afturi í salinum, á N 27 og tað eri eg glað fyri, tí har var ljóðið gott, men pallprýðið hjá Brandi Patursson, sum var ein glasskulpturur sást ikki haðani og tað var spell.
Brandur Patursson hevur gjørt tær 21 standmyndirnar, sum vórðu handaðar og tað hevur hann gjørt væl. At finna uppá og evna eina tílíka standmynd, ið skal nýtast til sigursmerki, er ikki lættasta avbjóðing. Grammy virðislønin er ein standmynd, sum avmyndar eina gamla grammofon, einki ringt um tað, nógvar heiðursstandmyndir eru ljótari enn Grammystandmyndin. Men eg haldi, at FMAstandmyndin er øðrvísi elegant. Brandur Patursson hevur tikið støði í stabbamyndini á einum equalizerskýggja, tað er einfalt og musikkrelevant og helst eitt sindur meira abstrakt og áhugavert verk at hava standandi enn eina avmynding av einari lítlari grammofon. FMA standmyndin hevur eitt hóskandi norðurlendskt brá bæði í einføldu tilevningini og tilfarsliga í gjøgnumskygda glasinum, sum er átøkt glerpípum ella kavaklæddum tindum. Eg billi mær inn, at teir 21 vinnararnir eru glaðir fyri at tey nú kunna seta ta vøkru FMA standmyndina á eina hill ella ein ljósfylltan vindeygakarm við hús – heima hjá Eivør og Tróndi er tann eina hillin neyvan nóg mikið til allar tær væl uppibornu FMA standmyndirnar, hjartaliga til lukku, tit øll.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Skulu koyra 60.000 grótlastir á landsvegnum inn á Sund - Náttúruoyðingin á Sund og við Sundsá 4
60.000 lastbilar við gróti eftir landsvegi. Tað ljóðar øðiligt. Men tað ætlar Tórshavnar kommuna at flyta úr tunnilsmunnanum á Hvítanesi inn á Sund. Hetta er ein annar neiligur partur í náttúruoyðingini hjá formanninum í vinnunevndini og havnameistaranum á Sundi.
Talið byggir á upplýsingrnar, sum havnameistarin gav í síni jánkasligu grundgeving á borgarafundi í Kaldbak í jólavikuni. Jólagávan frá honum og kommununi vóru millum 500.000 og 600.000 rúmmetrar av tunnilsgróti.
Harafturat byggir talið 60.000 lastir á ta støðu, at lastbilarnir taka 10 rúmmetrar. Taka teir 20 rúmmetrar, er talið bara 30.000 lastbilar.
Men vit skulu hava í huga, at talan er um ein landsvegatein, har nógv ferðsla er. Í 2012 koyrdu oman fyri 6000 bilar á hesum vegnum um samdøgrið. Ikki á nøkrum vegi er so nógv ferðsla. Vit, sum dagliga koyra henda vegin, vita, at ferðslan er nógv økt. Tað verður ikki hugaligt at liggja í reyvini á øllum lastbilunum, sum skulu koyra hesar stóru grótlastirnar. Og allar vandamiklu yvirhálingarnar, sum fara at verða gjørdar hvønn dag!!!
Men líka so lítið, sum Tórshavnar býráð hevur havt náttúruoyðingina í huga, líkaso lítið hevur Tórshavnar býráð havt ferðslu- og flutningsspurningin í huga.
Hvat sigur Landsverk og Ferðlutrygd til henda flutningin? Hann kann neyvan skýrast lættur, men helst vandamikil? Á Landsverki undrast verkfrøðingar yvir, at teir einki vita um hesa ups-loysnina - ”hovsa-loysnina”.
Ein loysn, sum byggir á øvundsjúku um, at eysturoyingar máttu ikki fáa tunnilsgrótið Streymoyarmegin.
Eg eri kunnaður um, at tá norska byggifyritøkan NCC kom til okkara náttúruvakra land, sum Havnar býráð ætlar at oyðileggja ein størri part av, ætlaði NCC at leggja eina ”spunskei” í Sandvíkum og flyta tunnilsgróti við grótprámi til annað stað. Eysturoynna, er mær sagt.
Eisini frættist, at bóndin á Hoyvíksgarði varð biðin at koma í Sandvíkar at meta um ætlanina. Tað sigst, at hann mælti NCC í staðin at leggja eina ”spunskei” í Ryssugili. Hetta gilið er beint niðanfyri alla náttúruoyðingina á Hvítanesi. Tað merkir nærri tí lovaðaða holinum. Og við hesi loysnini varð ikki neyðugt at fara niðan á landsvegin. Verkfrøðingurin hjá NCC helt hesa loysnina vera nógv betri, hóast veðrið óivað onkuntíð kundi seinka grótflutninginum.
Men eftir tí, sum menn siga, kom fjáltur á teknokratar, byrokratar og politikkarar í høvuðsstaðarkommununi, tá tað frættist, at grótið skuldi flytast inn á Skálafjørðin. Havnin mátti fáa fatur á grótinum. So heldur oyðileggja náttúruna á Sundi. Og tað samtykti so ein meiriluti í býráðnum síðst í november. Við vælsignilsi frá friðingarmyndugleikanum, sum ikki tímdi at fara inn á Sund. Men uttan at spyrja ta demokratiskt valdu Kaldbaksnevndina. Hon skal annars hoyrast í øllum málum, sum hava samband við Kaldbaksfjørð.
So at siga allir borgarar í Kaldbak skrivaðu undir eitt mótmæli ímóti náttúruoyðingini á Sundi. Kaldbaksfólk vilja varðveita náttúruna á Sundi. Kaldbaksfólk halda, at tá 8-9 kilometrar av fjøruni framvið fjørðinum eru farnir undir grót og veg, skal tað, sum eftir er, varðveitast. Er náttúran fyrst oyðiløgd, vendist ikki aftur. Tá slík inntriv – irreversiblar ætlanir – skulu fremjast í verki í upplýstum og demokratiskum samfeløgum, har tey hava virðing fyri náttúru- og umhvørvi, verða ætlanirnar væl og virðiliga viðgjørdar og vendar. Eisini verða allir partar hoyrdir. Men er á landi er virðingin hjá summum teknokratum og politikkarum fyri náttúru og fólki sera lítil. Eins og í óupplýstum samfeløgum verða slík ups-mál skrumbla ígjøgnum.
Vónandi vakna fólkavaldu politikkararnir í Tórshavnar býráð. Vónandi ásanna teir, at teir eru valdir at tæna borgarunum. Eisini teimum í Kaldbak, sum ikki vilja hava eitt vinnuøki hinumegin fjørðin. Og ikki bara tæna teknokratunum og byrokratunum, sum tykjast at hava alt ov nógv vald í Havnini.
Góðu býráðspolitikkarar. Gamla grótkastið á Sundi er og hevur verið ein stór skomm. Vilja tit eisini hava ein slíkan minnisvarða reistan eftir tykkum?
Í Niðaru Soylugørðum í Kaldbak tann 11. Mai 2017
Jóhann Mortensen


text:
Tú røktar tínar íløgur
Tað eru fleiri møguleikar, um tú ynskir at røkta egnar íløgur.
At gera íløgur í virðisbrøv kann vera eitt áhugavert ískoyti til eina samansparingarkontu. Tínar íløgur kunnu verða settar saman av ymiskum íløgusløgum, ið hvør sær vekta ymiskt alt eftir tínum íløguprofili.
Ymiskir íløgumøguleikar
Tað eru fleiri møguleikar, um tú ynskir at røkta tínar egnu íløgur. Um tú brúka Netbankan til at keypa og selja virðisbrøv, sparir tú pengar, av tí at prísurin fyri at selja og keypa (kurtaga) er lægri í Netbankanum, enn um tín ráðgevi tekur sær av tí tína vegna.


text:
Henrik Old sjeyti í dag
Í dag, dagin fyri longsta dag, fyllir landsstýrismaðurin í samferðslumálum sjeyti. Javnaðarflokkurin ynskir honum hjartaliga til lukku við runda degnum.
Henrik er gamal í garði, tá tað snýr seg um politikk. Hann kom fyrstu ferð á ting í 1984 og hevur sitið á tingi øll árini burtursæð frá árunum 2008 til 2011, tá hann ikki stillaði uppaftur. Men síðan gjørdi hann bragdið, sum bert fáum unnast, hann gjørdi "come back og varð valdur fyrst í 2011 og aftur við seinasta løgtingsval. Síðan hevur hann sitið í landsstýrinum og umsitið samferðslumál.
Henrik Old er fiskimaður og hevur stóran part av lívi sínum siglt sum skipari.
Hóast hann nú telist millum teir meira tilkomnu í politikki, so sæst tað ikki á honum. Hann er kvikur sum fáur. Hann er ivaleyst einasti í tinginum, sum rennur upp á røðarapallin, og tá tað kemur til orðaskiftið, so er hann ikki minni knappur í aftursvarunum. Men hansara serligi háttur fyri "humor" ger, at hann altíð er undirhaldandi at lurta eftir. Tað hevur eisini givið honum ein fólksligan dám, sum ger, at hann millum manna er sera væl umtóktur, ikki minst í heimbygdini suðuri í Vági.
Ja, nú fer Hernik so spakuliga at liva upp til sítt eftirnavn, men vit í flokkinum vóna at hava hann í politisku arbeiðsklæðunum enn eina tíð, tí drúgvur er hann og dugur sum fáur politiska handverkið.
Enn einaferð ynskja vit Henrik Old til lukku við degnum.
« aftur


text:
Stakgreinalestur
Stakgreinalesandi eru lesandi, sum fylgja undirvísing og fara til próvs í einstøkum lærugreinum/skeiðum uttan at vera innskrivað til fullan lestur. Útbúgvingarnar eru settar saman av skeiðum, og tí ber til at tekna seg til tey einstøku skeiðini og taka prógv í teimum. Talan er um stakskeið, ið verða bjóðað út sum partar av útbúgvingunum á Setrinum, har stakgreinalesandi kunnu verða tikin upp, um pláss er á skeiðinum. Harumframt eru gjaldsskeið, sum verða bjóðaði út, har skikkaðir umsøkjarar kunnu tekna seg.
Hetta er ein góður møguleiki hjá teimum, sum vilja eftirútbúgva seg, ella vilja vinna sær innlit í eina nýggja lærugrein.
Fyritreyt fyri upptøku
Fyritreytin fyri upptøku er, at umsøkjari lýkur upptøkukrøvini. Stakgreinalesandi søkja um upptøku til hvørt skeið sær og skulu lúka somu krøv til upptøku sum onnur lesandi. Serstøk førleikakrøv eru til hvørja lærugrein sær.
Eisini ber til at søkja um upptøku á BA og MA eftir undantaksreglum. Skriva ella ring til deildina, har skeiðið verður hildið, at hoyra nærri um undantaksreglurnar. Sí telefonnummur og teldupostadressur hjá deildunum niðast á síðuni.
Gjald fyri skeið
Talan er um gjaldsskeið. Gjaldið fyri tøk pláss er 200 kr./ECTS. Fyri gjaldsskeið er kostnaðurin 6.000 kr. fyri skeiðið. Skeiðsgjaldið verður goldið, áðrenn skeiðið byrjar. Skeiðsgjaldið er fyri undirvísing, vegleiðing, próvtøku og umsiting.
Fulltíðarlesandi á Setrinum kunnu taka stakskeið á øðrum útbúgvingum uttan at gjalda.
Søkt verður um upptøku til stakgreinalestur við serligum umsóknarblað, sum fæst við at venda sær til deildina, har skeiðið verður hildið. Sí telefonnummur og teldupostadressur hjá deildunum niðast á síðuni.
Fá meira at vita
Set teg í samband við okkum og fá nærri at vita. Tú ert vælkomin inn á gólvið á deildini, at ringja ella at senda teldupost. Sí telefonnummur og teldupostadressur hjá deildunum niðast á síðuni.
Les meira um skeiðini, sum boðin verða út við at trýsta á leinkini til høgru.


text:
Í morgun hevði eg Hans Arna og Hans Christian Øregaard til kaffi. Práti fall nokkso skjótt inn á renning, kanska ikki so løgi. Tað var tó Hans Christian sum førdi orði, hann hevði sett sær fyri at nú skuldi hann út at renna, hann vildi gjarna tapa seg. Hann greiddi frá hvussu beiggi hansara var blivin biti av at renna, og at hann fleiri ferðir hevði runnið marathon. Læknin hevði spurt hann hvi hann rann, tá hevði hann svara, tað var fyri at kunna eta. Tað helt læknin var eitt fínt svar. Sannheitin er tann at samfelagið, sum vit liva í ídag, er innrætta soleiðis at vit helst ikki skulu røra okkum for nógv, alt skal gerast so nemt og lætt. Hetta hevur so tær keðiligu fylgir at mannaættin gerast alsamt meira yvirvektig, í USA er heilt galið, har tosa mann um fiti epidemi.
Hugaligt at hoyra HCØ tosa um at taka annað skinn um bak, men okkara møsn um vekt og ovát fekk ikki Hans Arne til at kobla seg uppá renni dillunum. Hann gongur javnan niðan á Háls, og tað er sanniliga eisini góð motión.
Nú byrji eg so smátt at gleða meg til, at fáa svenskt asfalt undir renniskógvarnar.
Góða nátt.
PS: vektin í morgun 72,8 kg 🙂


text:
LeikREAD festivalurin verður hetta vikuskftið 27. og 28. mars í Sjónleikarhúsinum.
LeikREAD er partur av Nordic Dramatrain, sum er eitt úrval av nýskrivaðum leikritum úr hvørjum Norðurlandi. Luttakandi leikritini, vera vald annaðhvørt ár, og týdd til øll norðurlendsku málini. Dramatokið ferðast norðurlandanna millum, har hvørt land fyriskipar sínar egnu lesingar.
Á LeikREAD kunnu tit uppliva um 60 leiklistafólk, bæði føroysk og úr hinum Norðurlondum, gera pallsettar lesingar av leikritunum.
At hvørjum leikritið verða knýtt leikstjóri og leikarar. Leikararnir fáa leikritið beint undan fyrstu venjing. Vant verður tvær ferðir fýra tímar, áðrenn leikurin verður framførdur.
Nordisk Kulturfond, Kulturkontakt Nord, Mentamálaráðið, Norðulandahúsið, Mentanargrunnur Landsins og Mentanevnd Tórshavnar býráðs stuðla LeikREAD 2015.
Fríggjadagur, 27. mars 2015
Kl. 19:00 LeikREAD vælkomin
Lesing 1: Sek
eftir Hrafnhildur Hagalín (IS) Týðing: Pauli Nielsen
Tá ein ung genta verður kynsliga misnýtt av elskaranum hjá mammu hennara, velur mamman at vitna ímóti dóttur síni fyri at dylja syndirnar hjá elskaranum. Leikurin byggir á veruligar vitnisburðir í íslendskum rættarmáli frá 1836.
Leikstjórn: Jón Atli Jónasson (IS) Leikstjórahjálpari: Sissal Drews Hjaltalin
Leikarar: Kristina Sørensen, Páll Danielsen, Torkil Tórgarð, Sanna Apol og Hilmar Joensen
Kl. 20:10 Lesing 2: Rithøvundarnir
eftir Alejandro Leiva Wenger (SE)
Týðing: Gunnar Hoydal
Tá Alex kemur inn í lívið hjá rithøvundanum, Alvaro, og arbeiðsleysa sjónleikaranum, Ali, broytist alt á ein hátt, ið eingin av teimum er fyrireikaður til. Leikurin snýr seg um at siga søgur, um at ræðast at hoyra søgur, og um megina, ið liggur í søgum.
Leikstjórn: Mattias Lech (SE) Leikstjórahjálpari: Vár B. Jacobsen Leikarar: Jákup Veyhe, Nicolaj Falck og Finnur Koba
Kl. 21:20 Lesing 3: Sár á sál
eftir Kristinu Sundar Hansen (FO)
Týðing til enskt: Bergljót av Skarði og Martin Regel
Vit fáa innlit í sorgina hjá eini mammu, ið hevur mist tveir synir, tí at teir brunnu inni saman við einum vinmanni. Leikurin gevur mammuni eina rødd, og vit fáa innlit í, hvussu hon roynir at fáa lívið aftur á rættkjøl.
Leikstjórn: Christoffer Berdal (DK) Leikstjórahjálpari: Hjørdis Johansen Leikarar: Gunnvá Zachariassen, Durita Dahl Andreassen og Nicolaj Falck.
Kl. 22-01 Hangout við tónleiki
Leygardagur, 28. mars 2015
Kl. 19:00 Lesing 4: UMsorg
eftir Toril Goksøyr og Camilla Martens (NO)
Týðing: Ria Tórgarð
Ein leikur, ið byggir á eygleiðingar, ið gjørdar eru á norskum ellisheimum, har gerandis- hendingar og nógv óhapp merkja fyrstu akt. Í næstu akt verða vit boðin við og spurd um upplivingar okkara, áðrenn triðja akt lýsir søguna um arvaklandur.
Leikstjórn: Toril Goksøyr og Camilla Martens (NO) Leikstjórahjálpari: Hanna Svartafoss Leikarar: Laura Joensen, Ria Tórgarð, Katarina Nolsøe og 11 leikarar úr Havnar sjónleikarfelag
Kl. 20:10 Lesing 5: Sangir við gráu havsins strendur eftir Pipsa Lonka (FI)
Týðing: Hans Tórgarð
Í einum lítlum havnarbýi uppliva vit vanlig fólk liva sítt vanliga lív við sínum smáu dreymum, gleðum og sorgum. So rakar ein umhvørvisvanlukka, og tað noyðir íbúgvarnar at taka lívsbroytandi avgerðir.
Leikstjórn: Jón Atli Jónasson (IS) Leikstjórahjálpari: Sissal Drews Hjaltalin
Leikarar: Annika Hoydal, Allan Dalsgarð, Súsanna Tórgarð, Beinta Clothier og Jákup Wardum
Kl. 21:20 Lesing 6: All My Dreams Come True
– Eitt disneydrama um depressión og ævintýr
eftir Christian Lollike (DK) Týðing: Jonhard Mikkelsen
„All Your Dreams Come True“ tekur støði í einum klichékendum dialogi millum tvey modernaði, deprimeraði menniskju, ið skapa ein heim av ævintýrskapum. Samstundis er alla tíðina framburður og menning í leikritinum.
Leikstjórn: Kristina Sundar Hansen (FO) Leikstjórahjálpari: Elin Mortensen
Leikarar: Durita Dahl Andreassen, Thomas Voss (DK), Sóley Danielsen og Petur Meinhart E. Andersen
Kl. 22-01 Hangout við tónleiki


text:
Trump tabte. Ikke til Hillary Clinton – men til to danske svømmepiger. I hvert fald når det gælder hitlisten over de mest læste artikler på dr.dk i 2016.
På toppen af Top-20 listen ligger nemlig to sportshistorier: En svømmer, der vandt guld og en skuffet svømmer, der kom sidst. Først derefter kommer årets internationale nyhed fra valgmorgenen, hvor Donald Trump vandt det amerikanske præsidentvalg.
Live-artiklen, der dækkede udviklingen på den dramatiske valgmorgen, kommer ind på tredjepladsen – men altså efter svømmepigerne.
– Det er helt exceptionelt. Det siger bare noget om, hvor stort et sportsår 2016 var, siger medieforsker Tina Skov Gretlund fra DR Medieforskning.
Russiskir teldusníkar hava nú likið eitt fimta sett av WADA dáta, umfatandi eisini fleiri svimjarar. Í alt eru tað nú einir 107 íðkarar sum hava fingið almannakunngjørt persónligar upplýsingar, úr ítróttum sum svimjing, súkkling, kanorógving, fimleiki, vatnpolo, borðtennis, rógving, sigling, fikting, flogbólti, judo, kurvabólti, fótbólti, hockey, golf og skjóting. Sí Inside the Games
Danska Rikke Møller Pedersen megnaði í kvøld at seta nýtt heimsmet í 200 metra bringusvimjing á langgeil, tá ið hon í hálvfinaluni vant burtur úr hinum og svam 2:19.11, har heimsmetið hjá amerikansku Rebecca Soni frá OL í London var 2:19.59. Hetta er risastórt; sambært keldum hevur eingi dani sett heimsmet á langgeil síðani Knud Glei í 1952. Russiska Yuliya Efimova svam næstbestu tíð 2:19.85. Finalan er í morgin. Sí úrslitalistan her.
Danska Rikke Møller Pedersen megnaði á EM í Chartres í dag at vinna kappingina í 100 metra bringusvimjing, við nýggjum stevnumeti og evropameti 1:04.12, har hennara evropamet frá Salnikov Cup í Sankta Pætursborg í 2009 var 1:04.21. Eitt óført úrslit hjá fjónbúgvanum, tá ið hugsað verður um at hon tá í 2009 svam í ‘superdrakt’. Sí úrslitalista her.
Pál Joensen og Rikke Møller Pedersen eru farin til Tokyo at venja, sum fyrireiking til World Cup stevnu í Tokyo komandi týsdag og mikudag, sí fina.org. Upprunaliga var ætlanin at fara til Beijing og Singapore eisini, men tær ætlanirnar eru broyttar eitt sindur m.a. vegna keikta fótin.
SwimNews.dk hevur hesi ‘breaking news’, at danska Rikke Møller Pedersen hevur fingið staðfest eitt troyttheitsbrot í einum rivjabeini, nú beint áðrenn OL-úttøkustevnuna Danish Open. Hon hevur klárað kravtíð til OL, men skal eftir røttum eisini svimja eina eitt sindur lakari ‘stabilitets-tíð’ nú, til at garantera sær pláss á OL-liðnum. Og tað er tí sera óheppi um hon nú er úti úr Danish Open, sum skrivað verður á SwimNews.dk. Rikke tykist tó at vera við rímiliga gott mót, at hon man kunna fáa dispensatión við tað at hon longu hevur klárað kravtíðina, og vit frætta samstundis úr Danmark, at hon liggur og svimur í hylinum í Bellahøj.
Lars Sørensen tosar við Rikke Møller Pedersen eftir at hon vann gesta-finaluna í 200 metra bringusvimjing á British Trials. Ahem, nokk so eyðsýnt at hon tó so ikki veit um tað gekk gott ella illa, fyrr enn hon hevur fingið eftirmeting frá Wildeboer 🙂


text:
Í Námi í dag løgdu Annika Høj, lærari og lesivegleiðari, og Sonlis H. Joensen, námsfrøðingur, fram nýggja tilfarið Málspøl – leikur og læra, har dentur verður lagdur á mál og lesimenning hjá teimum 6 ára gomlu. Nám stendur fyri útgávuni.
Tað er í gjøgnum spæl at børnini mennast málsliga, og læra bókstavir og ljóð, og soleiðis ganga fyrstu stigini inn í ein nýggjan heim, lesiheimin, har nógv nýtt og spennandi bíðar teimum.
Arbeiðið við málsliga medvitinum er grundarlagið undir málspølunum, sum byggja á eina granskingarverkætlan á Bornholm. Anette Lønnegaard, talupedagogur, og Jørgen Frost, cand. pæd. psyk., hava gjørt tilfarið, og Ingvar Lundberg, professari, hevur skrivað inngangin.
Undir framløguni varð greitt frá um grundsjón og bygnað í tilfarinum, og ítøkilig dømi vórðu víst úr verkliga partinum, sum Annika hevur týtt og tillagað. Málspølini eru skipað í seks partar, ið fevna um lurtispøl, rím og ramsur, setningar og orð, stavilsi, forljóð og ljóðeindir. Tilfarið umfatar ástøðisbók, verkligan part og myndakort. Hannis Egholm hevur teknað myndirnar í Málspølunum.
Karolina Matras, sum er námslektari í sálarfrøði og mál- og lesimenning á Námsvísindadeildin á Fróðskaparseturi Føroya, hevur skrivað inngangin og umsett ástøðisbókina. Hon hevur til høvið brúkt heitið hin námslærdi, sum er nýggjyrði, ið merkir hin vaksni, ið hevur námsfrøðiligar førleikar og útbúgving, uttan at taka atlit til, hvat útbúgvingin eitur.
Um hálvthundrað stovnsleiðarar á dagstovnaøkinum, har skúlabólkar eru, vóru møttir at hoyra um nýggju Málspølini, og síggja og fáa alt tilfarið, sum er til henda bólk í Námi.
Bjørn Kalsø, landstýrismaður við mentamálum, hevur eisini skrivað eina heilsan í tilfarið Málspøl. Her sæst hann í Námi saman við Magnusi Tausen, stjóra.
Annika Høj og Sonlis Høj Joensen starvast báðar í Frískúlanum Kelduni, har 66 næmingar frá forskúla til fjórða flokk eru.


text:
Sverri Egholm
18.03.2017 - 19:54
Ítróttur > Ítróttur > Hondbóltur
Føroysku U19-kvinnurnar taptu fyri løtu síðani 41-16 móti Ungarn. Stórtapið kom ikki óvart á, tí Ungarn er í heimsflokki, hesar blivu nrummar 3 til seinasta EM, skrivar Hondbóltssambandið.
Hálvleiksstøðan var 20-10.
Sostatt tapti Føroyar heldur meira móti Ungarn í mun til Makedonia, sum tapti 33-18 í gjár. Okkara kunnu við einum megnaravriki í morgin kl. 18.30 føroyska tíð vinna seg til EM endaspælið um tær vinna móti Makedonia.
Málskjúttar hjá Føroyum vóru:
Tóra Eliasen 6
Maria Halsdóttir Weyhe 5
Fríða á Dunga 3
Magna Tórðardóttir 2
Siw Matras Larsen 1
Mynd: Hondbóltssamband Føroya
Mynd: Hondbóltssamband Føroya
Mynd: Hondbóltssamband Føroya


text:
Magnus Gunnarsson 30.03.2017 (09:40)
Nýggjur og størri Honda Civic
Ein heilt nýggjur Honda Civic er komin á marknaðin, hesin er 10. generatión síðan Civic fyrstu ferð kom á marknaðin í 1972.
Honda Civic hevur í mong ár verið ein sermerktur bilur hvat designi og viðvíkur bæði uttan og innan. Hesin nýggi er einki undantak, hann er sportligur, samstundis sum hann er parktiskur.
Hóast hann sær meira út sum ein sportbilur enn familjubilur, er talan um ein sera rúmligan og praktiskan bil við viðførisrúmið, ið er 478 litrar, sum er stórt í mun til aðrar bilar í sama klassa.
Innan er Civic eisini nakað serligt, instrumentborðið er flott designað. Nýggi Civic er bæði longri og breiðari enn forgangarin, tað merkist væl í kabinuni við góðum beinplássi framman og aftan.
Stórur dentur er lagdur á at verja, um ein fótgangari skuldi verið ákoyrdur. Hetta er nakað, sum Civic fær góðan karakter fyri í EuroNCAP- krasjtestum.
Bilurin, vit royndarkoyrdu, er ein væl útgjørdur Civic Sport+ við t.d. navigatión, klimaanleggi, bakkikamera, parkeringssensorum framman og aftan, bluetooth, Hill Start Assist, Honda Connect ljóðanleggi, automatiska neyðbremsu, tokulyktir og avlesing av ferðsluskeltum.
Honda Civic fæst við tveimum VTEC bensinmotorum við ávikavist 129 og 182 hk.
Les meira um bilar á www.in.fo/bilar/
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Tíðindi/Greinar
29. januar 2018
So er sáttmálin hjá Føroya Lærarafelag undirskrivaður. Ikki er lætt at fáa alt tað, ein ynskir sær. Vit hava fingið eina lønarhækking í prosentum heldur enn í krónum, álitisfólkaskipanin verður dagførd, barnsburðarfarloyvið er longt úr 24 vikum til 28 vikur, og tann nýútbúni lærarin fær játtað 40 tímar til at seta seg inn í starvið fyrsta skúlaárið.
Sáttmálabroytingarnar hesaferð raka ikki ein so stóran bólk av lærarunum, um vit hyggja burtur frá lønarhækkingini, sum vit øll hava gleði av. Tó ynski eg at vísa á týdningin av tímunum til nýútbúna læraran.
Tað er er avgjørt at fegnast um, at nýútbúni lærarin fær tímar avsettar saman við akkerslæraranum. Hetta gevur nýggja læraranum eitt sindur av tíð at seta seg inn í nýggju umstøðurnar. Tað er ongin loyna, at tað krevur nakað av øllum, ið skifta starv, líkamikið, hvat hetta nýggja starvið inniber. Tað er stór umlegging hjá nýútbúna læraranum at fara frá at vera lesandi til at vera undirvísari. Tí eru vit fegin um, at arbeiðstíðaravtalan er dagførd soleiðis: ”Fyri nýútbúnan lærara, sum fyrsta árið er í starvi, fær nýútbúni lærarin játtaðar 40 tímar. Hesir tímar skulu nýtast til samstarv við akkerslærara, sum er vegleiðari hjá nýbyrjaða læraranum.”
Til samráðingarnar í 2015 bleiv arbeiðstíðaravtalan dagførd soleiðis, at akkerslærari fekk játtað 40 tímar til at hjálpa og vegleiða nýútbúnum lærara, ið var í starvi á fyrsta sinni. Nú fær nýútbúni lærarin eisini 40 tímar til hetta samstarvið. Tað er at fegnast um, at nýútbúni lærarin nú er betur stillaður, tá hann fer í starv. Tá ein er nýggur í starvi, eru tað nógvir spurningar viðvíkjandi mannagongdum, praktiskum viðurskiftum, næminga- og foreldrasamstarvi og mongum øðrum, sum mugu svarast. Afturat hesum skal nýútbúni lærarin hitta og samskifta við nógvar næmingar og foreldur og hitta nýggjar starvsfelagar.
Við nýggu avtaluni kunnu vit gleðast um, at nýútbúni lærarin nú hevur betri møguleikar at finna stevið í skúlanum og tí arbeiði, ið har fer fram.
Tað er ongin loyna, at eftir mínum tykki krevur arbeiðstíðaravtan ábøtur. Men hetta var tað, vit náddu hesaferð. Vónandi náa vit fleiri málum til næstu samráðingar.


text:
Í dag fara vit at hoyra vælkenda ævintýrið - Eldførið eftir H.C. Andersen. Heri Jacobsen týddi. Herman Jacobsen leggur til rættis og sigur frá.
Snati
Ævintýr - Oddfríður Marni Rasmussen endursegði
Elin á Rógvi lesur ævintýrið - Snati. Høgni Fagraberg ger ljóðmyndina.
Aðrir partar
Hey hey øll somul - her er Barnaútvarpið, sum hesa vikuna bjóðar tykkum sagnir og ævintýr. Vit halda, at fyrst í januar tíma vit so væl at hoyra tílíkar søgur.
Í dag fara vit aftur at hoyra eina elligamla søgu, men bókin, sum hon stendur at lesa í, er spildurnýggj. Vit fara at hoyra ævintýrið Gullgásin.
Tað er eitt ævintýr, sum er í bókini Einaferð var tað. Tað er ein vøkur, myndprýdd ævintýrabók við ævintýrum, sum Jacob jakobsen savnaði saman.
Bókin kom út í samband við 150 ára minni, tí Jacob Jakobsen varð føddur í Havn í 1864. Hann fór fleiri ferðir seinast í 1800 talinum, og savnaði søgur saman.
Hetta ævintýrið og so mong onnur eru søgd frá einum ættarliði til annað, og eru sum árini eru liðin umskapað og tillagað, og í dag eru nøkur teirra umskrivað, og komin út í nýggja bók, sum Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í november.
Nú fer Páll Danielsen at lesa ævintýrið - Gullgásin. Arnbjørn Ó. Dalgsgarð endursegði.
Páll Danielsen lesur ævintýrið - Gullgásin. Arnbjørn Ó Dalsgarð endursegði. Høgni Fagraberg ger ljóðmyndina. Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í 2014.
Páll Danielsen lesur ævintýrið - Gullgásin. Arnbjørn Ó Dalsgarð endursegði. Høgni Fagraberg ger ljóðmyndina. Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í 2014.
Hesa vikuna hoyra vit kvæði, sagnir og ævintýr. Kári Sverrisson sigur frá ævintýrinum - Kongaríkið verðsins endi
Páll Danielsen lesur ævintýrið - Kongaríkið verðsins endi. Lydia Didriksen endursegði. Høgni Fagraberg gjørdi ljóðmyndina.
Páll Danielsen lesur ævintýrið - Kongaríkið verðsins endi. Lydia Didriksen endursegði. Høgni Fagraberg ger ljóðmyndina. Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í 2014
Vit hoyra ævintýr í Barnaútvarpinum. Ævintýrini eru úr bókini - Einaferð var tað. Jakob Jakobsen savnaði saman og Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í 2014. Hesa ferð hoyra vit ævintýrið - Meistari yvir meistara. Oddfríður Marni Rasmussen endursegði og Hans Tórgarð læs. Hallur Thommsen gjørdi ljóðmynd.
Í dag hoyra vit vælkenda ævintyrið - Nýggju klæðir keisarans. H.C. Andersen skrivaði og Marius Johannesen týddi til føroyskt. Bárður Person lesur
Vit hoyra ævintýrið, Pinkulisa, sum H.C. Andersen skrivaði og Marius Johannesen týddi til føroyskt. Leikarar eru: Katrin Nolsøe, Vár Berghamar Jacobsen, Gundur Mortensen, Maria Lyaager Jacobsen, Ingrid Jacobsen, Adelborg Linklett. Pauli Magnussen er tøkningur, og Vár Berghamar Jacobsen sigur frá og leggur til rættis.
Vit hoyra ævintýrið, Pinkulisa, sum H.C. Andersen skrivaði og Marius Johannesen týddi til føroyskt. Leikarar eru: Katrin Nolsøe, Vár Berghamar Jacobsen, Gundur Mortensen, Maria Lyaager Jacobsen, Ingrid Jacobsen, Adelborg Linklett. Pauli Magnussen er tøkningur og Vár Berghamar Jacobsen sigur frá og leggur til rættis.
Vit hoyra ævintýrið, Pinkulisa, sum H.C. Andersen skrivaði og Marius Johannesen týddi til føroyskt. Leikarar eru: Katrin Nolsøe, Vár Berghamar Jacobsen, Gundur Mortensen, Maria Lyaager Jacobsen, Ingrid Jacobsen, Adelborg Linklett. Pauli Magnussen er tøkningur, og Vár Berghamar Jacobsen sigur frá og leggur til rættis.
Vit hoyra ævintýrið, Pinkulisa, sum H.C. Andersen skrivaði og Marius Johannesen týddi til føroyskt. Leikarar eru: Katrin Nolsøe, Vár Berghamar Jacobsen, Gundur Mortensen, Maria Lyaager Jacobsen, Ingrid Jacobsen, Adelborg Linklett. Pauli Magnussen er tøkningur, og Vár Berghamar Jacobsen sigur frá og leggur til rættis.
Vit hoyra ævintýr í Barnaútvarpinum. Ævintýrini eru úr bókini - Einaferð var tað. Jakob Jakobsen savnaði saman og Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í 2014. Hesa ferð hoyra vit ævintýrið - Risans klóta. Oddvør Johansen endursegði og Súsanna Tórgarð lesur. Dánjal Tavsen ger ljóðmyndina.
Súsanna Tórgarð lesur ævintýrið - Risans klóta. Oddvør Johansen endursegði. Finnur Hansen ger ljóðmyndina. Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í 2014.
Katrin Nolsøe llesur ævintýrið - Snjódrotningin eftir H.C. Andersen. Lena Jacobsen týddi til føroyskt
Vit hoyra ævintýrið, Svínadrongurin. H.C. Andersen skrivaði og Heri Jacobsen týddi til føroyskt. Vár Berghamar Jacobsen leggur til rættis og er tøkningur. Páll Danielsen sigur frá. Leikarar eru: Erling Eysturoy, Vár Berghamar Jacobsen, Jens Tummas Næs, Gunnvá Zachariasen, Erling Eysturoy og Gundur Mortensen.
Vit hoyra ævintýr í Barnaútvarpinum. Ævintýrini eru úr bókini - Einaferð var tað. Jakob Jakobsen savnaði saman og Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í 2014. Hesa ferð hoyra vit ævintýrið - Tað gráa eslið. Lydia Didriksen endursegði og Marita Dalsgaard lesur. Dánjal Tavsen ger ljóðmyndiina.
Vit hoyra ævintýr í Barnaútvarpinum. Ævintýrini eru úr bókini - Einaferð var tað. Jakob Jakobsen savnaði saman og Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í 2014. Hesa ferð hoyra vit ævintýrið - Teir sjey svanirnir. Arnbjørn Ó. Dalsgarð endursegði og Marita Dalsgarð lesur. Dánjal Tavsen gjørdi ljóðmyndina.
Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út
Vit hoyra ævintýr í Barnaútvarpinum. Ævintýrini eru úr bókini - Einaferð var tað. Jakob Jakobsen savnaði saman og Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út í 2014. Hesa ferð hoyra vit ævintýrið - Vatndrýladrongurin. Arnbjørn Ó. Dalsgarð endursegði og Hans Tórgarð lesur. Finnur Hansen gjørdi ljóðmyndina.
Hans Tórgarð lesur ævintýrið - Vatndrýladrongurin. Oddfríður Marni Rasmussen endursegði. Finnur Hansen ger ljóðmyndina. Bókadeild Føroya Lærarafelags gav út.


text:
Oyrarbakki og Oyri
Oyri
Bygdin man hoyra millum tær elstu í landinum. Hugsast kann, at hon hevur verið bygd, tá ið írar búleikaðust her á landi. Vit hava staðarnøvn í bygdini, eitt nú Írland og Írateigar, sum írskan uppruna. Søgnin sigur eisini, at høvdingasetur hevur verið her.
Ein mætur høvdingi, nevndur Hvassi,skal hava búð á Oyri. Hann átti alla vestursíðuna av Eysturoynni, og sigst hann verða settur í heygg á Hvassheyggi.
Hagin fevnir langt út um bygdina, bæði norður og suður eftir.Jørðin hevur verið savnað á fáum hondum, á einum garði - seinni tveimum, soleiðis sum vit plaga at skilja við eina bónda- og landnámsbygd. Flestøll munnu kenna søguna um Orm bónda og Oyrabónda. Hóast tað eisini er ein spennandi søga, so hevur hon ivaleyst eina veruliga kjarnu. Givið er, at Oyri við sínum garði hevur havt ein bónda við ávirkan á tingi. Ein av teimum var Hans Jacobsen Debes, ið gjørdist Føroya løgmaður í árunum frá 1755 - 69. Hann hevði frammanundan lisið løgfrøði í Danmark og skaraði í síni tíð á mangan hátt framúr. Hann hevði eitt nú hug til ganga nýggjar leiðir innan jarðarbrúk og fiskiskap. Men sum so ofta í slíkum førum var undirtøkan ikki stór, tí tíðin mundi ikki vera búgvin til stórvegis broytingar.
Ikki fyrr enn inn í 19. øld gerast broytingarnar í bygdini sjónligar. Hóast uppskot hevði verið frammi í 1780'unum um at leggja eitt sindur av haganum inn til gerði og velta á nýggjum plássum millum bygdirnar, var hetta av ongum. Bøndurnir, ið mannaðu løgtingið tá, vildu ikki missa haga, ei heldur húskallar og arbeiðskonur, um tey fóru at seta føturundir egið borð. Tað man tí serliga vera embætismonnunum fyri at takka, at hesin nýggi møguleikin varð settur verk - at velta upp úr nýggjum og kunna breyðføða eitt húski við tí. Ikki bert bygdarfólkið tók við hesum tilboði - vit síggja eisini byrjanina til umfatandi flyting millum oyggjarnar. Fólk savnast har, sum jørð var til taks - akkurát sum fiskivinnubygdirnar fara at draga fólk til sín seinni, tá ið skipsfiskiskapurin tekur seg upp.
Oyrarbakki
Navnið Oyrarbakki er ivaleyst komið av, at tá ið funningsfólk og gjáarfólk høvdu ørindi sunnanfyri, gingu tey yvir á Bakka (Oyrarbakka). Funningsfólk og gjáarfólk kallaðu eisini bygdina Ljósáir fyri yvir á Bakka.
Fyrsta búseting á Oyrarbakka var í 1924. Heilt fram til miðju 20. øld var neyðugt hjá mongum at hava jarðarbrúk, so longi fiskivinnan bert kundi bjóða arbeiði ein part av árinum. Um somu tíð varð landið bundið so mikið saman, at fólk kundu ferðast meira millum oyggjarnar, ella búsetast á nýggjum plássum, um livilíkindini vóru betri har. Í hesum førinum síggja vit, at tað í fleiri førum eru fólk, sum koma rættiliga langvegis frá, ið seta seg niður á Oyrarbakkanum. Men eisini fólk úr grannabygdunum eru millum niðursetufólkini.
Ábyrgdarpersónar
Ábyrgdarpersónar fyri at savna saman staðarnøvn fyri bygdirnar Oyri og Oyrarbakki eru Marius Debes og Torkil Dahl. Marius er føddur í 1946, er uppvaksin á Oyri og býr har tann dag í dag. Marius hevur arbeitt sum sveisari í 30 ár. Hann hevur stóran áhuga fyri staðarnøvnum. Tí sum hann sigur: “So veit man, hvar ávísar hendingar eru farnar fram.” Eisini er tað umráðandi at vita, hvar ein er staddur, tá ið ein er úti í náttúruni, og til hetta eru staðarnøvnini sera hent.
Torkil Dahl er føddur í 1952. Torkil er uppvaksin og Toftum, men hevur búð størsta partin av sínum lívi í Tórshavn. Torkil er bóndi á Oyri og hevur tætt tilknýti til bygdirnar,tí foreldrini bæði vóru borin til hvør sín garð á Oyri. Torkil er útbúgvin lærari.
Torkil og Marius byrjaðu at skráseta staðarnøvn í 2014, men áhugin hevur altíð verið har. Fyri at finna fram til staðarnøvnini og frágreiðingarnar, hava Torkil og Marius fingið íblástur í staðarnøvnunum sum Ulf Zachariassen savnaði saman. Eisini hevur skrásetingin, sum varð gjørd av m.o. Hans Dávid Dam, sála, verið brúkt sum grundarlag. Heimildarfólk hansara vóru Sámal Jákup Debes (abbi Torkil) og Jógvan Joensen, bóndi (báðir av Oyri).
Síðan við staðanøvnum eitur sunda.kort.fo. Legg til merkis, at síðan riggar ikki við internetexplorer browsara. Vit viðmæla at brúka google chrome.


text:
Tað er seint
Ein ungur drongur spældi í húsinum hjá ommu sínari tætt við eitt bornholmara-ur. Middagur nærkaðist, og táið báðir pinnarnir á tí gamla urinum komu á tólvtalið, fór klokkuspælið í gongd.
Sum honum altíð dámdi sera væl at gera, so taldi hann sløgini. Men hesa ferð hendi eitt óhapp við tí tøkniliga inni í klokkuni. Ístaðin fyri at steðga við tólvta slagið, helt urið fram við at sláa 13, 14, 15 og 16 ferðir.
Drongurin kundi ikki trúgva sínum egnu oyrum! Hann rann inn í køkin til ommu sína og rópti: "Omma! Nú er tað seinni enn tað nakrantíð hevur verið fyrr!" Í sínum ovurhuga segði hesin drongurin frá einum sannleika, sum vit øll áttu at givið gætur.
Sanniliga er tað seinni enn tað nakrantíð hevur verið fyrr í heimssøguni - dagarnir, sum eru tillutaðir menniskjum og álmanakki Guds. Fyri hvønn tíma sum gongur fáa orð Jákupsar í kapitli 5,8 størri og størri týdning: "Koma Harrans er nær!"
Hesin veruleiki er bæði troystarfullur og hugvekjandi. Tað er tryggjandi at vita, at dagurin, táið Frelsari okkara kemur aftur eftir okkum, óivað er sera sera nær. Men samstundis mugu vit ærliga spyrja okkum sjálvi: "Livi eg á ein slíkan hátt, at tað er Navni Hansara til dýrd?" - Latið okkum hugsa um hetta!
Minst til: "Nú er tað seinni enn tað nakrantíð hevur verið fyrr!"
Umsett úr Our Daily Bread
Mikkjal á Bergi


text:
Undir heitinum Bókasavning og bókasavnið - fyrstu bøkurnar á Færø Amts Bibliotek arbeiða Vígdis Bjarnadóttir og Ole Wich, við at savna fyrstu bøkur, ið komu á bókasavnið. Næsta ár eru 190 ár síðan Færø Amts Bibliotek byrjaði í Quillingsgarði í Havn. Tað er á Lað, omanfyri Áarvegin, har Finsen-merkið stendur við inngongdina til Amtmansborgina, og har, ið Krókabrekkan byrjar eitt vet longur uppi. Í dag eigur Føroya Lívstrygging húsini í Quillingsgarði, og síðan 1979 hevur landsbókasavnið hildið til við J. C. Svabosgøtu.
Fyrstu bøkurnar, sum Vígdis, ið er bókavørður á Landsbókasavninum, blaðar í, verða at síggja á bókaframsýning, sum letur upp á Føroya elsta almenna stovni, Lansbókasavninum, 7. november í ár. Ole er partur av Network for European Travel Writing to the Romantic Far North, ið er granskingarverkætlan hjá Kim Simonsen.
Í einum hundrað ára minningarriti, skrivaði M. A. Jacobsen í 1929, soleiðis um bókliga standin í landinum: ”Fremmandir ferðamenn, ið verið hava í Føroyum, til dømis Týskarin Graba, ið var her 1828, geva Føroyingum tað lov, at teir vóru vitugir og skilagóðir; men tað er eyðsæð, at teir hava staðið aftarlaga í bókligari mentan. Lítið annað varð lisið enn danskar lestrar- og sálmabøkur og so vísubøkur.”
Fororðini úr sonevndu Massaprotokollini er skrivaði soleiðis:
Aaret 1826 traadte Skibscapitain M. Müller og Amtscontorist Davidsen, efter flere af de herværende Embedsmænd Opmuntring, sammen og stiftede en Læseforening for Thorshavns By og Omegn. Da det viste sig, at denne Plan lykkedes, idet den vandt almindeligt Bifald og velvillig Understöttelse, besluttede man at stifte et offentligt Bibliothek for hele Landet - hvortil de Læseselskabet tilhörende Bøger skulde skjenkes - og til den ende søge at vinde Deltagere i Danmark for denne Sags Fremme.
Som Fölge heraf tilskreves Professor Rafn i Kjøbenhavn i Efteraaret 1826 i denne Anledning idet man antog, at han, som tidligere havde været saa virksom for lignende Indretningers Stiftelse paa Island, ogsaa vilde interessere sig for Færøerne. Inden 1. April 1827 meldte Professor Rafn, at han med Glæde vilde understötte og fremme Sagen, og sendte derfor som Grundlag for det færdende Amtsbibliothek fölgende Værker...
Bókaframsýningin, sum letur upp á Landsbókasavninum 7. november, vísur eitt úrval av nógvu bókunum, sum streymaðu frá útheiminum til lítla høvuðsstaðin í Norðuratlantshavi, og hvør, sambært protokollini, gav bøkurnar. Tí kastar framsýningin samstundis ljós á netverkið av fólkum, sum fyrst í 1800-talinum, vóru við til byggja upp eina føroyska bókliga mentan, og sum vórðu grundin undir Landsbókasavninum, sum í dag er elsti almenni stovnur í Føroyum. Her er fyrsta bókin, ið kom í savnið:
Í inngangsteksti, sum lýsur bókaframsýningina, ið letur upp á Landsbókasavninum 7. november í ár verður sagt soleiðis:
Fólk mugu hava fría atgongd til nógv og fjølbroytt bókasøvn, um mentanarsamfelagið skal halda áfram at mennast. Hendan fatanin breiddi seg í Evropa fyrst í 1800-talinum, og gjørdi at fleiri og fleiri almenn bókasøvn blivu sett á stovn. Bókasøvn høvdu higartil verið privat ogn hjá fúrstum og ríkmonnum, men nú blivu tey almenn. Hesi privatu bókasøvnini vóru partur av grundarlagnum undir fyrstu opnu og almennu bókasøvnunum, sum vanliga fólkið - fyri fyrstu ferð - fekk fría og ókeypis atgongd til.
Men í útjaðarunum vóru oftast eingi privat bókasøvn av týdningi, og tí máttu bókasøvnini her byggjast upp uppá heilt aðrar mátar. Í londunum í útnorðri var tað danski fornfrøðingurin og vísindamaðurin Carl Christian Rafn sum framdi nýggja bókasavnstankan í verki, og grundlegði fyrstu bókasøvnini í Íslandi, Føroyum og Grønlandi:
Stiftsbókasafn Íslands í Reykjavík, 1818 – seinni Landsbókasafn Íslands.
Færø Amtsbibliotek í Havn, 1828 – seinni Føroya Landsbókasavn.
Landsbókasavnið í Nuuk, 1829 – Nunatta Atuagaateqarfia.
C.C. Rafn vísti á hvussu bókasøvnini kundu skipast, síðani eggjaði hann einum breiðum skara av fólki at geva bøkur til hetta komandi bókasavnið. Skjótt komu stórar bókagávur til nýggja føroyska bókasavnið í Havn, og eftir stuttari tíð hevði bókasavnið túsundtals bøkur til alment útlán.
…” jeg skal staae bi efter Evne, thi først maa der vistnok tænkes paa at samle Bøger.” … “Biblioteket maa være offentligt og Bøgerne udlaanes gratis, naar det tilsigtede Formaal, Oplysnings og Kundskabers Udbredelse, skal lettest opnåes.”
C.C. Rafn, brev til Davidsen og Møller, Tórshavn. 3-6-1827
Við amtmanninum C.L. Tillish og skrivaranum Jens Davidsen á odda, varð bókasavnsverkætlanin væl stuðlað bæði av borgarum og embætisfólkum í Havn. Grundað á hesar nógvu bókagávurnar - og stóra vælviljanum - frá útlendskum stuðlum, kundu oddamennirnir í Havn grundleggja Færø Amts Bibliotek 5. november 1828.


text:
Útbúgvingar:
- 1987: Exam. scient í ítrótti frá Syddansk Universitet
- 1992: Fysioterapeut frá Fysioterapeutskúlanum í Odense
- 1992-2002: eftirútbúgving innan manuella terapi, ítróttar fysioterapi, ergonomi og heilsufremjandi tiltøk til arbeiðspláss
- 2006: Grundútbúgvingin í Mechanical Diagnosis and Therapy (Cert. MDT)
- 2012: Master in Fitness and Exercise frá Syddansk Universitet
Arbeiðsøki:
Heilsufremjandi og fyribyrgjandi venjingum til einstaklingar, bólkar og arbeiðspláss.
Undirvísari í ergonomi á arbeiðsplássum og á trygdarskeiðum
Próvdómari á fysioterapeutskúlum í DK
Manuella viðgerð av einstaklingum
Exam. Scient í Ítrótti, Syddansk Universitet
Fysioterapeutur, Cert.
MDT. Master in Fitness and Exercise(MFT), Syddansk Universitet
Teldupostur: hjorleif@fysioterapi.fo


text:
Hanus: - Sjúrðarberg leigaður til Grønlands
Hanus Hansen, reiðari á JFK upplýsir fyri Norðlýsinum at minkandi kvotan hjá reiðarínum í Barentshavinum er beinleiðis orsøk til at teir nú mugu finna aðrar vinnuvegir til Sjúrðarberg.
Norðlýsið vitjaði á Kósavirkinum í dag fyri at frætta um Sjúrðarberg, nú tað ljóðar at hann antin er til sølu ella skal leigast út.
Hanus Hansen, reiðari á JFK upplýsir fyri Norðlýsinum at minkandi kvotan hjá reiðarínum í Barentshavinum er beinleiðis orsøk til at teir nú mugu finna aðrar vinnuvegir til Sjúrðarberg.
- Vit hava gjørt sáttmála við Grønlands Naturinstitutt um at leiga Sjúrðarberg í 47 dagar, frá síðst í mai til miðjan juli. Tað verða 6-7 av okkara fólki umborð hesa tíðina, vanliga eru tað 20, sigur Hanus Hansen reiðari á JFK
Sí samrøðuna við Hanus Hansen niðanfyri
Hanus Hansen um Sjúrðarberg from Norðlýsið on Vimeo.


text:
SkúlaFM
Árliga tiltakið, har næmingar úr 9. og 10. flokkum kring landið arbeiða við íverksetan.
Tað eru tey ungu, sum skulu mynda framtíðarsamfelagið, og tí er umráðandi, at tey í undirvísingini kunnu menna síni evni at síggja nýggjar møguleikar, og at tey fáa amboð at taka við avbjóðingum, sum samfelagið setur.
Sambært samstarvsavtalu millum Íverksetarahúsið og Mentamálaráðið verður dentur lagdur á, at virkað verður fyri at menna áhugan hjá næmingum fólkaskúlans í íverksetan og at skipa so fyri, at næmingarnir fáa roynt síni skapandi evni, sítt hugflog og royndir í nýhugsan, har teir bæði fáa høvi til at arbeiða við og leggja fram egin hugskot.
Sum partur av SkúlaFM fáa næmingarnir undirvísing í íverksetan yvirskipað og ástøðiliga, vitja fyritøkur og arbeiða við íverksetan á ein meiri ítøkiligan hátt. SkúlaFM endar við einari finalu, har næmingar úr ymiskum flokkum koma í kapping við hvønn annan.
[catlist name=skúlafm numberposts=10 pagination=yes instance=1]


text:
Í dag fari eg at uppfinna eitt nýtt orð, sum eg aldri havi brúkt á blogginum: Kulturfasistur. Ja, tú læs rætt kulturfasistur. Orsøkin er, at eg havi lisið heimasíðuna og allar slóðir hjá Pamelu Anderson í morgun. Haðani skrivar hon stuttorðar stríðstekstir fyri Paul Watson. Pornofrúgvin Anderson er uttan útbúgving, men er eitt hent amboð hjá Malibugrannunum at knýta okkum til japansku grindadrápsmenninar í Taijivíkini, sum blivu brúktir, eyðmýktir og mannminkaðir í Oscarvirðislønta filminum The Cove, sum eg ummælti her á blogginum undir yvirskriftini At drepa dýr í loyndum. Lesið og blívið klókari, allir tit føroyingar, sum í bestu meining vilja dialog, gestablídni og samstarv við kulturfasistar. Her síggja tit, hvørjum tit, og sum frá líður vit øll, eru uppi ímóti.
Óskúlaði, men fullblóðskulturfasisturin, sum uttan kontekst ella aðra vitan, tekur støði í bókini og stórbæru fotoframsýningini hjá Regini W. Dalsgaard 2 minuttir, skrivar soleiðis í dag:
At this moment there are some 70 volunteers from around the world in the Faroes. Like the COVE Guardians in TAIJI they are not there to intentionally break any laws. They are there to do whatever they can do within the boundaries of nonviolence to defend and protect the pilot whales. The KILLERS of course in their predictable need to justify their psychotic behavior accuse these selfless volunteers of being motivated by money, although they are not paid. They accuse them of being racist as if having empathy for life is a racist motivation. They accuse them of cultural imperialism as if being compassionate is some form of dictatorial imperative.Á vælgerandi merit-listanum hjá kulturfasistinum úr Malibu, stendur, at:
She has defended Paul Watson, of the Sea Shepherd — helping maintain Biodiversity in our oceans — "if the ocean dies, we die”. She has joined forces with Dame Vivienne Westwood, Climate Revolution- protecting the Arctic, defending human curiosity and environmental rights, from Julian Assange, Bradley and Leonard Peltier - freedom of information, Education and Justice for the vulnerable, for all living beings on the Planet - exposing the hardships of women and children in difficult surroundings. Most of her work has not been published. In Pre-production - Vernon God Little- directed by Werner Herzog.Serliga næstseinasti upplýsingur, um óútgivin bókmentanarlig meistaraverk, og at hon hevur høvuðsleiklutin í komandi Herzog-filminum, eru verdir at steðga við.
Síggi, at fleiri føroyingar í bestu fólksligu meining lata seg avmynda saman við frúnni Anderson og geva henni myndabøkur og annað, sum bara er skjúts heim aftur til okkara. Sparið heldur krútið, til onkur størri felagsskapur kemur higar, og veruliga fær okkum at falla til kníggja, bara tí vit eru løtt at finna, løtt at tøla, løtt at brúka. Stutt sagt an easy target fyri ein kulturfasist, sum í hesum føri í meir enn eitt ár hevur verið húsvill í Malibu, tí hon, sambært altjóða pressu, eigur ikki fyri húsaleigu og, sambært Wikipedia, er á listanum fyri skattasvik í California. Sparið krútið til veruliga hóttanin kemur frá onkrum nógv størri felagsskapi, sum vit einki vita um í dag, men sum veit alt um okkara fiskiveiðu og ynskir okkum har piparið grør. Latið sum tað regnar. Eisini tá Pamela letur seg í pornokyrtil á strondini og regnið avdúkar hvørja vortu og hvørja kropslagd. Sparið krútið, allir testesterongrindamenn. Hon er ein kulturfasistur, sum bara brúkar tykkum. Eins og í førinum Barbu og komandi Gásadalsfilminum hjá Richard Hobert, eru vit statistar og einki annað. Kópakonumyndin niðanfyri er frá ETCanada.


text:
Vága Floghavn lækkar ferðafólkagjaldið 15%
Vinna20-04-2018 - 12:16 - Jóanis Albert Nielsen
Henrik Old, landsstýrismaður í samferðslumálum hevur góðkent lækking í ferðafólkagjaldinum, sum nevnd og leiðsla í Vága Floghavn hava samtykt.
Ferðafólkagjaldið lækkar 25 krónur 1. januar komandi ár, so tað frameftir verður 140 krónur fyri hvønn ferðandi. Hetta er ein lækking á 15%.
Til samanberingar eru ferðafólkagjøldini í nøkrum floghavnum í grannalondunum hesi:
Keypmannahavn: 174 krónur
Aarhus: 131 krónur
Billund: 107 krónur
Nuuk: 648 krónur
Floghavnir kring heimin royna at hava so lág ferðafólkagjøld sum gjørligt og fíggja heldur virksemið við sølu og tænastum so sum tollfríari sølu, parkering og bilútleigu.
Vága Floghavn hevur seinastu árini havt ein góðan rakstur. Í 2017 varð ársúrslitið eitt avlop á 9,1 milliónir krónur og gevur hetta rúm fyri neyðugum íløgum, samstundis sum ferðafólkagjaldið kann lækka.
Lækkaða gjaldið kemur at kosta Vága Floghavn 2,8 milliónir krónur við 6% í ferðafólkavøkstri.
Ferðafólkagjaldið hevur verið 165 krónur síðani 2015, tá ið gjaldið lækkaði úr 185 niður í 165 krónur.
- Vága Floghavn eigur áhaldandi at stremba eftir at hava so lág og kappingarfør ferðafólkagjøld sum gjørligt, og rakstraravlopið hjá floghavnini eigur at koma teimum ferðandi til góðar, sigur Henrik Old, landsstýrismaður.
Landsstýrismaðurin hevur eisini heitt á leiðsluna um at ganga neyvt ígjøgnum rakstrarútreiðslurnar við tí fyri eyga at tryggja ein enn betur rakstur.
Í samband við stjóraskiftið er gjørt av, at lønin hjá stjóranum lækkar.
Tinganes 20. apríl 2018
Henrik Old,
landsstýrismaður


text:
Orð: P. Eber
Týtt: Jákup Dahl
Lag: Gamalt føroyskt sálmalag
1. Tá vit í størstu neyðum stá
og vita onga hjálp at fá,
ei vita okkum veg, ei ráð,
um sárt várt hjarta gráta má.
2. Tá eina tað vár uggi er,
at vit øll somul einmælt her
ákalla Guð, vár’ hjálparmann,
sum út úr neyðum bjarga kann.
3. Guð, faðir góði, sorgarstund
vit til tín hevja sál og lund,
um fyrigeving biðja teg,
at reiði tín má blíðka seg!
4. Tú lovar, at títt blídni fá
skal hvørt tað barn, teg heitir á;
vit biðja teg í Jesu navn,
tak okkum í tín faðirfavn.
5. Tú várar syndir ikki goym,
vár stóru misbrot øll tú gloym!
Í hvørji neyð statt okkum hjá,
hvørt bágaverk vend okkum frá!
6. Og tá vit øll av hjartans grund
tær fegin takka hvørja stund,
tær lýðin tæna hvønn ein dag,
tær ævigt lova, sæl og glað!


text:
Leiguskipan til einstaklingar til feriunżtslu
Almannaverkiš kann mótvegis gjaldi leiga hjįlpartól til persónar til feriunżtslu, tį iš hesi ikki lśka treytirnar eftir § 18 b ķ forsorgarlógini, fyri at fįa stušul, ella um talan er um eyka sett av hjįlpartólum.
Leigugjaldiš er leigugjald/dag. Um tóliš ikki veršur heintaš į/og latiš inn aftur į Almannaverkiš, skal leigarin harumframt gjalda fyri faktiskar flutningsśtreišslur av flutninginum.
Leigugjald fyri vęntaša leigutķš og gjald fyri flutningsśtreišslur veršur at rindaš frammanundan.
Harumframt skal rindast depositum svarandi til 7 dagars leigu.
Leigugjald veršur roknaš frį fyrsta degi, iš tóliš er śtleigaš. Leigugjaldiš stešgar, tį Almannaverkiš hevur móttikiš tóliš, ella frį tķ degi Almannaverkiš hevur fingiš įheitan um at heinta tóliš. Munurin millum forśtgoldin gjųld (leigugjald, gjald fyri faktiskar flutningsśtreišslur og depositum) og veruligar leiguśtreišslur og faktiskar flutningsśtreišslur veršur rindašur, um onnur višurskifti ikki gera seg galdandi, t.d. mishald av tķ leigaša.
Leigusįttmįli veršur gjųrdur millum Almannaverkiš og leigaran.
Almannaverkiš skrįsetur tóliš sum verandi śtleigaš til feriunżtslu
Sķ annars rundskriv um leiguskipan hjį Almannaverkiš her
Dagført tann 15-07-2013


text:
SwimmingWorldMagazine hevur byrjað eina greinarøð her um heimasíður sum tríggir fjepparar hava gjørt til heiðurs fyri ávíkavist Brendan Hansen, Ian Crocker og Aaron Piersol. Rættiliga áhugaverdur lesnaður, serliga um man sjálvur diggast við heimasíður.
Greinirnar í røðini eru
Tey spyrja mest um hví man ger eina sovorðna síðu, og hvørjar avbjóðingar sum eru í at reka eina sovorðna síðu. Allar tríggjar byrjaðu síðuna mest sum av tilvild, tí at har ikki var so nógv annað um viðkomandi, og mest til sínar allarnærmastu med-fjepparar. Ein stór avbjóðing innan svimjing er at har ikki hendir so nógv millum stóru kappingarnar, og síðurnar tí hava lyndi til at verða keðiligar í pausunum.


text:
Aftaná uppihald uttanlands
Tá ið tú kemur heim aftaná eitt skiftisuppihald uttanlands, skalt tú skriva eina frágreiðing, sum skal sendast samskiparanum á stovninum har tú hevur verið. Lestrarvegleiðarin á Sjúkrarøktarfrøðiskúlanum skal eisini hava eitt avrit. Frágreiðingin skal latast inn í seinasta lagi 4 vikur aftaná heimkomu.
Uppskot til innihald
:: Inngangur
:: Kunning og samskifti áðrenn fráferð
:: Hvussu vóttøkan, lestrarumhvørvi, kontaktpersónur,
bústaðarviðurskifti, peningalig viðurskifti
:: Stutt frágreiðing um praktikkstaðið, umhvørvið rundanum,
fysiskar rammur, stødd, leiðsluhættir o.s.fr.
:: Møgulig serøki innan sjúkrarøktina á praktikkstaðnum
:: Hvussu blivu vónirnar hjá tær til lestrarpraktikkina nøktaðar
fakliga og viðvíkjandi pedagogiskari tilrættalegging, kliniskari
vegleiðing o.s.fr.
:: Frítíð, mentan, mál, ítrottur, útferðir o.s.fr.
:: Góð ráð til onnur lesandi ella samskipararnar
:: Frágreiðingin verður skrivað á skandinaviskum ella
enskum máli


text:
Stóra Bretland
Alment um Stóra Bretland
Stóra Bretland hevur leingi verið tað landið, umframt Danmark, sum hevur verið best umtókt, tá ið føroyingar hava valt sær lestrarland. Í oktober 2002 vóru tað 36, sum fingu ÚSUN til eina heila útbúgving, umframt øll tey sum lesa í Stóra Bretlandi umvegis ymsar skiftisavtalur, flestu teirra umvegis Danmark. Tey flestu lesa innan listar-, búskapar-, fyrisitingar-, nátturúrfrøði- og málsligar lærugreinir. Tað er stór spjaðing á teimum ymsu lærugreininum, sum vera lisnar í Bretlandi.
Vanligasta orsøkin til at føroyingar fara at lesa í Bretlandi man vera, at tey flestu ungu duga enska málið væl. Stóra Bretland er næsti granni okkara og ferðasambandið er stórliga batnað tey seinastu árini. Síðani seinna heimsbardaga hevur nógv samskifti verið við Bretland og síðani oljuídnaðurin tók seg upp í 1990’unum er samskiftið og sambandið við serliga Skotland vaksið nógv.
Harafturat er ikki minst galdandi at bretska útbúgvingarskipanin er góð og bretsku universitetini og hinir útbúgvingarstovnarnir bjóða fram eitt ríkt og fjølbroytt útbúgvingartilboð.
Meginreglan er, at Studni rindar skúlagjaldið (Tuition Fees) til góðkendar útbúgvingar (SU-góðkendar), tó í mesta lagi kr. 80.000,00. Um skúlagjaldið er hægri, kann tann lesandi læna upp til kr. 80.000,00 um árið frá Studna. Danski stuðulsstovnurin SU letur vanligan SU stuðul til fýra tey fyrstu árini, meðan Studni kann gjalda restina av tíðini, t.v.s. normeraðu tíðina umframt eitt ár.
Útbúgvingarskipan
1: Bachelor ella First Degree
Vanliga tekur ein BA útbúgving trý ár í Onglandi, Wales og Norðurírlandi, men í Skotlandi er útbúgvingin 4 ár. Skotska útbúgvingarskipanin er eitt sindur øðrvísi enn tann í restini av Bretlandi, miðnámsskúlarnir í Skotlandi eru ikki so sergreindir. Harafturat byrja tey flestu á universitetinum, tá ið tey eru 17 ára gomul.
Tað eru fleiri ymisk sløg av bachelorútbúgvingum. Tær mest vanligu eru BA - Bachelor of Arts (hugvísindi) og BSc – Bacelor of Science (náttúruvísindi). Útbúgvingarstovnarnir gera av, hvat heiti tú fært eftir lokna útbúgving. Mest vanliga bachelorútbúgvingin er ein sokallað 'honours degree'. Heiti vísir á, at útbúgvingin er á hægri stigi enn ein vanlig Bachelorútbúgving. Men útbúgvingin er eisini meiri krevjandi og tekur vanliga longri tíð.
Fyri summar útbúgvingar, t.d. innan list, sniðgeving og verkfrøði krevst eitt sokallað 'foundation course', um tú ikki hevur neyðuga lestrarførleikan.
ÚSUN letur stuðul til hesi 'foundation courses', um tey eru neyðug fyri at sleppa inn á útbúgvingina, men SU í Danmark letur vanliga ikki stuðul til skeiðini.
Summir lærustovnar bjóða sonevnd 'sandwich' skeið. Tað merkir, at tú sleppur í starvsvenjing í eitt ár, sum ein part av útbúgvingini, hetta førir við sær, at útbúgvingin verður longd við hesum eina árinum, men afturfyri fær studenturin starvsroyndir, ímeðan hann er undir útbúgving. Lærustovnarir hjálpa sum oftast at finna starvsvenjingarpláss.
2: Framhaldslestur
Í Stóra Bretlandi eru tvey sløg av framhaldsútbúgvingum eftir lokið BA/BS prógv, a) masterprógv og b) postgraduate diploma/postgraduate certificate. Størsti munurin á hesum er, at masterprógvið endar við eini stórari skrivligari uppgávu (serritgerð), sum verður skrivað 3 teir seinastu mánaðirnar. Eitt masterprógv tekur vanliga 12 mánaðir, meðan eitt diploma/certificate vanliga tekur 9 mánaðir. Masterprógv kunnu býtast í tveir høvuðsbólkar, tey sum ætla sær at undirvísa (MSc/MBA) og tey sum ætla sær at granska (M.Phil).
Upptøkukrøv
Bretska skúlaskipanin (Skotland undantikið) er sermerkt við, at næmingarnir tíðliga velja fáar lærugreinir, sum nógv verður gjørt við. Næmingar millum 14 og 16 ár hava td. millum 8 og 9 lærugreinir, sum gevur eitt sokallað GCSE prógv (General Certificate of Secondary Education). Næmingar millum 16-18 ár hava bara 3 lærugreinir, sonevndar A-level (Advanced Level). Samanborðið við td. tær føroysku miðnámsskúlaútbúgvingar eru tær bretsku meiri sergreindar, men lærugreinarnar eru ikki so nógvar sum í føroysku miðnámsskúlunum. Bretskir studentar verða tiknir upp til hægri lestur eftir GCSE-prógvinum og A-levels. Vanliga gevur eitt føroyskt miðnámsskúlaprógv rætt til upptøku.
Bretskir lærustovnar kunnu seta síni egnu upptøkukrøv fyri útlendskar studentar, og hóast tú lýkur minstu krøvini er tað eingin vissa fyri at vera tikin upp til lestur. Minstakrav til upptøku er vanliga miðnámsskúlaprógv. Sum í flestu londum kunnu tað vera serlig krøv til summar lærugreinir.
Nakrir lærustovnar krevja, at næmingarnir hava at staðið eina roynd í enskum. Vanligastu málroyndirnar eru TOEFL (Test of English as a Foreign Language) og IELTS (The International English Language Testing System). Set teg í samband við Test Information og British Council at fáa meira at vita. Í Føroyum ber til at taka Cambridge skeið í enskum (Proficiency), sum eisini gevur rætt til upptøku. Vanliga verður undirvíst mikudagar frá september til mai og próvtøkan er í mai/juni. Fáa meiri at vita um hetta á setur.fo. Í nøkrum førum er nóg mikið at hava A-stig í enskum á miðnámsskúlanum.
Í serligum førum kunnu útlendskir umsøkjarar verða bidnir um at koma til samrøðu ella bidnir um at senda dømi um arbeiði. Hetta er serliga galdandi fyri tey, sum ætla sær útbúgvingar innan miðlar og list. Í Stóra Bretlandi er tað ikki vanligt at krevja arbeiðsroyndir, men tær kunnu telja rætta vegin í eini heildarmeting, tá ið søkt verður um upptøku. Somuleiðis kann tað vera ein fyrimunur at vera eldri enn 21 ár, tá ið tú søkir. Á altjóða skrivstovunum á lærustovnunum vita tey nærri at siga um, hvussu upptøkukrøvini eru til júst tær einstøku lærugreinirnar.
Søkir tú um upptøku til Master er kravið, at tú hevur lokið bachelorprógv ella samsvarandi innan somu høvuðsgrein. Tó eru eisini sonevndir Conversion Masters, sum eru masterútbúgvingar, sum eru serliga gjørdar til tey, sum ætla sær at royna at nýtt fakøki.
Mannagongd
1: Bachelor stig
Øll, sum søkja um upptøku á 'undergraduate programmes', ið vanliga enda við bachelorprógvi, skulu søkja gjøgnum Universities and Colleges Admissions Service (UCAS), sum samskipar upptøku á hægri lærustovnum í Stóra Bretlandi. Umsóknarbløð og annað tilfar fæst við at venda sær til UCAS ella British Council í Keypmannahavn ella á Altjóða Skrivstovuni. British Council hevur gjørt eina vegleiðing um, hvussu umsóknarblaðið skal útfyllast, hendan fæst eisini á Altjóða Skrivstovuni.
Umsóknarfreistin er vanliga 15. januar, men fyri studentar uttan fyri ES er freistin í flestu førum 30. juni. Tað er tó í øllum førum best at søkja innan 15. januar. Legg til merkis, at um tú ætlar tær at lesa á Oxford University, Cambridge University ella ætlar tær at lesa til lækna, tannlækna ella djóralækna so skalt tú søkja innan 15. oktober árið fyri tú ætlar tær undir útbúgvingina.
Hjá teimum, sum ætla sær at søkja um upptøku á lista- og sniðgevaraútbúgvingum, eru 3 høvuðsleiðir, annaðhvørt eftir Route A, Route B ella eftir báðum. Verður søkt inn á útbúgvingar, sum standa undir Route A í UCAS handbókini, skal umsóknarblaðið sendast til UCAS millum 1. september og 15. januar. Verður søkt inn á útbúgvingar sum standa undir Route B skal umsóknarblaðið sendast millum 1. januar og 24. mars. UCAS mælir til at senda umsóknirnar innan 7. mars so sleppur undan ringastu troktíðini.
Oyðublaðið
Eitt dømi um, hvussu oyðublaðið kann fyllast út, sæst á her.
2: Postgraduate stig
Tá ið søkt verður inn á postgraduate útbúgvingar, sum t.d. masterútbúgvingar, er eingin samskipað upptøka, men umsóknin skal sendast til tann einstaka lærustovnin. Umsóknarfreistirnar eru rættiliga ymiskar frá stovni til stovns, men eru vanliga millum februar og juni. Summir stovnar hava onga freist, men mæla studentunum til at søkja í so góðari tíð sum gjørligt. Tí er umráðandi at seta seg í samband við lærustovnin í so góðari tíð sum til ber, so tú fært kunning um upptøkutreytir og freistir. Oftani er vanligt at senda viðmæli frá t.d. onkrum professara ella øðrum lærara.
Góðkenningar
Sum heild kann sigast, at er útbúgvingin og stovnurin góðkend sum hægri útbúgving og er góðtikin av myndugleikunum í landinum, so er útbúgvingin eisini góðtikin í Føroyum/Danmark. Heitini, sum tú fært í útlandinum, nýtast ikki at týðast til okkara cand.mag og líknandi heiti.
Vilt tú kortini hava, at útbúgvingin verður mett eftir t.d. teimum donsku reglunum fyri t.d. at sleppa at brúka tey donsku heitini, kanst tú seta teg í samband við FIVU, tey kunnu geva tær eina vegleiðandi meting av útlendsku útbúgvingini.
Hevur tú tikið partar av eini útbúgving í útlandinum t.d. fyrsta árið av eini útbúgving og ætlar tær at lesa restina í einum øðrum landi, t.d. Danmark, skal søkjast beinleiðis til lestrarnevndina á deildini, ið tú ætlar tær at lesa á. Tey meta so um útbúgvingina og um hvussu hon hóskar til donsku skipanina. FIVU kann í slíkum førum vegleiða.
Serligar yrkisútbúgvingar
Summar útbúgvingar krevja eitt annað slag av góðkenning. Tað eru yrki, sum hava vard heiti og sum koma undir serligar lógir og kravt verður at longdin, bygnaður og innihald eru í samsvari við donsku skipanina. Dømi um slíkar útbúgvingar eru serliga innan heilsuøkið, har tað krevst autorisatión at virka sum t.d. lækni, tannlækni, sálarfrøðingur, fysioterapeutur, ergoterapeutur, sjúkrarøktarfrøðingur og jarðamóðir.
Umsókn um góðkenning av slíkum útbúgvingum skal ikki sendast til FIVU, men til avvarðandi myndugleikar.
Fígging
Studni kann lata upp til 80.000 krónur til at gjalda skúlapening (Tuition Fees) við. Treytin er at útbúgvingin er góðkend av SU. Møguleiki er at læna pening, um skúlagjaldið er hægri.
SU í Danmark letur stuðul til livikostnað upp til 4 ár. Um útbúgvingin er longri kann søkjast um ÚS frá Stuðulsstovninum í eitt ár meiri enn útbúgvingin er normerað til, tó vanliga ikki longur enn til seks ár tilsamans. Til ber eisini at læna eitt sindur hvønn mánað til livikostnað.
Ferðastuðul verður latin. Treytin er, at útbúgvingin skal vera longri enn seks mánaðir. Meiri fæst at vita á heimasíðuni hjá Studna.
Grunnar
Um tær tørvar pening, tá ið tú leggur fíggjarætlanina – tað er rættiliga vanligt – og tú hvørki hevur nóg góða uppsparing ella kann tráðroyna foreldrini so ber til at lána pening frá Stuðulsstovninum og frá SU. Ein annar møguleiki er at søkja pening úr ymsum grunnum, sum lata lesandi stuðul. Eitt yvirlit yvir grunnar fæst her.
Mann kann spyrja seg fyri á útbúgvingarstovninum, um tey møguliga hava scholarships, sum til ber at søkja um. Eisini ber til at spyrja seg fyri á British Council og The Council for International Education (UKCOSA), um tey hava lestrarstyrk, sum ber til at søkja.
Annað
1: Uppihaldsloyvi
Tá ið tu kemur til Stóra Bretlands, skalt tú vísa upptøkubræv frá lærustovninum og møguliga eisini prógv um, hvussu tú fíggjar útbúgvingina. Tá ið tú vísir upptøkubrævið ber til at fáa fyribils uppihaldsloyvið í Stóra Bretlandi. Vanliga skalt tú skrásera teg hjá lokalu løgregluni innan eina viku eftir at tú ert komin á lærustovnin.
2: Bústaðarmøguleikar
Flestu bretsku universitetini hava studentabýlið ella sonevnd 'halls of residence'. Plássið kann tó vera avmarkað. Vanliga hava útlendskir studentar framíhjárætt fyrsta árið. Flestu lærustovnarnir hava bústaðarávísing, sum kann hjálpa at finna ein bústað. Tað er góð hjálp, um tú ikki fær studentabýlið.
3: Løgfrøðilig ráðgeving
Í fyrsta umfari eigur tú at royna at fáa hjálp á altjóða skrivstovuni á lærustovninum. Tað kann vera, at universitetið sjálvt bjóðar løgfrøðiliga ráðgeving ella hevur samband við løgfrøðingar, sum veita hjálp. Annar møguleiki er at royna seg hjá Citizen Advice Bureau (CAB), sum veitir ókeypis rættarhjálp.
4: Bústaðir
Addressurnar hjá lærustovnum og stuttar lýsingar av nøkrum lærustovnum síggjast á hesi norsku heimasíðuni.
5: Skattur
Her ber til at lesa eitt sindur um skattaviðurskiftini hjá lesandi í Onglandi.
Slóðir við tilknýti til Stóra Bretland
Føroyska sendistovan í London
Har fæst kunning um ymisk viðurskifti í Stóra Bretlandi.
University of Aberdeen
Heimasíðan hjá University of Aberdeen.
The Robert Gordon University
Heimasíðan hjá Robert Gordon University í Aberdeen.
UCAS
Umsitur upptøkur til útbúgvingarstovnarnar í Stóra Bretlandi.


text:
Meðan tit koyra uttanlands
Halt nógvar steðgir
Umráðandi er at halda steðg javnan, tá tú koyrir langar teinar. Sum tummilsreglu kanst tú siga, at tit steðga eina ferð fyri hvørjar tveir tímar. Far út úr bilinum, fá fríska luft og strekk tær beinini. Eru børn í bilinum, er gott hjá teimum at sleppa út at brenna eitt sindur av orku. Steðga á, áðrenn møðin vísir seg. Lat onkran annan koyra, fá tær ein kopp av kaffi ella hvíl teg eina løtu.
Gáloysni
Hugsavna teg um vegin og ferðsluna. Tá fólk ferðast í bili, koyra tey ofta ’skeivar’ tíðir á samdøgrinum og á vegum, tey ikki kenna. Tí krevst stórt uppmerksemi. Lat onnur lata upp vatnfløskur, posar o.a. fyri teg, so tú fært savnað teg um at koyra. Tú kanst eisini bíða, til tit steðga á. Skalt tú tosa í telefon, steðga bilinum, tá tað ber til.
Børn í bilinum
Syrg fyri at halda børnini virkin við leikum, filmi ella bókum. Eru tit tvey vaksin í bilinum, skal annað tykkara savna seg um at koyra, meðan hin kann taka sær av børnunum.
Gev børnunum frukt og vatn heldur enn góðgæti og sodavatn. Sukur hevur við sær, at tey verða meira virkin, og tað verður ófriðarligt í bilinum.
Lat børnini hyggja at filmi ella tak nakrar ljóðbøkur við. So kunnu tit øll lurta saman, ella børnini kunnu lurta við oyratelefonum.
Et og drekk sunt
Drekk ríkiligt av vatni og et frukt og grønmeti heldur enn góðgæti. Sunnar matvørur tryggja, at tú kennir teg væl leingi. Sodavatn og góðgæti virka bert stimbrandi eina lítla løtu.
Bilurin er tyngri enn vant
Hav í huga, at vektin á bilinum kann økjast við upp í 40 %, tá hann er fult lastaður. Tað hevur við sær, at bremsilongdin økist, og tað tekur longri tíð at steðga bilinum. Koyr varliga.
Fylg við veðurvánunum
Ver dagførd/ur um veðurvánir og støðuna á vegnum. Stórur munur kann vera á hita og avfalli í ymsum londum og landslutum.
Um óhappið hendir
Spyr títt tryggingarfelag, hvønn tú skalt venda tær til, um tú skuldi verið fyri ferðsluóhappi uttanlands.


text:
Orð: Bernhard Severin Ingemann
Týtt: Alexandur Kristiansen
Eg sum eitt barn meg gleða vil
og jólasálmar syngja,
ei sorg í dag á fold er til,
sum mína sál kann tyngja;
í dag hvør fátæk sál er rík
og foldin paradísi lík,
Guðs einglar til mín kvøða:
Ein frelsari tær føddur er
í dag; ei sorg men gleði ber,
hann hjarta títt vil grøða.
Ei synd, ei deyð her foldum á,
meg ræða kunnu longur,
eg náðardyr man opnar sjá,
har ljóðar einglasongur.
Ein kongur føddur er í dag,
tað lítla barn á móðurknæ
alheimsins neyð burt bendir;
ja, føgur er hans borg og stór,
og honum trúfesti eg svór –
meg verma hansar hendur.
O, hevja teg, mín sál, og flúgv
við einglum í hans ríki!
Við kærleika, við vón og trúgv
hans hond meg ei skal svíkja.
Í spjørrum har í krubbu svav
tað barn, ið storm kann berja av
og slætta heimsins bylgju;
ei loft og eldur, vatn og jørð,
ei myrkurs herlið eru før
at týna hansar fylgi.
Ja, komið við, øll stór og smá,
lat fjósið øllum hýsa,
lat okkum savnast, har hann lá,
og honum fegin prísa!
So bjart eitt ljós Guð skína læt,
sí, rík og fátæk fylgjast at;
hoyr himins einglar kvøða:
Ein kongur føddur er í dag,
øll sorg er deyð; tí syngið glað:
Guðs sonur læt seg føða.


text:
Navigatión
Best virðismett mynd
Nýggjastu greinar
Tiltøk
Ongin tiltøk.
Snarboð
RC-koyribreytin á Velbastaðhálsi
Vit vóru uml.10 mans fríggjadagin og leygardagin og renoeraði breytina.
Arbeiði gekk gott. Vit byrjaðu kl. 18 fríggjadagin og vóru til kl. 01, tá vit ikki kundu meira, vegna mangul uppá brennievni o.a.
Leygardagin byrjaðu vit kl.11 og vóru heilt fram til kl.01 sunnunáttina.
Tilfarið rakk akkurát til, so væl var útrokna frammanundan.
Nú hopi eg so sannuliga, at hon verður brúkt meiri og at fólk tíma at koma harút at koyra, ístaðin fyri at koyra hvør sær á ymsum støðum í býnum.
Viðmerkingar
Viðmerk
Virðismetingar
Logga inn ella melda teg til.


text:
Hvat er ein húsaskoðan?
Ein húsaskoðan er í stuttum ein støðulýsing, sum lýsir støðuna á eini ogn.
Endamálið við skoðanini er at greiða frá, um fysiska støðan á ognini er verri enn fysiska støðan á eini aðrari samsvarandi ogn av sama aldri og slagi.
Húsaskoðanin er býtt sundur í ein part, har seljarin upplýsir um viðkomandi feilir við ognini, og ein part, har húsaskoðarin ger eina støðulýsing av ognini.
Tað er ein fortreyt fyri at fáa eitt tilboð uppá eina ognarskiftistrygging, at ein húsaskoðan fyriliggur um ognina, og at hendan enn er galdandi.
Vit leggja dent á, at ein húsaskoðan ikki er ein alfevnandi vissa, har alt verður kannað til botns í ognini. Húsaskoðarin kannar bara ognina fyri sjónligar feilir, og ger tískil ikki nakrar destruktivar kanningar (sum t.d. at kanna undir gólvinum ella bora hol í veggin), sum kunnu gera vart við og lýsa fjaldar feilir.
Húsaskoðarin ger tó viðmerkingar til støðuna við skaðaeyðkennum, og um hann metir tað vera neyðugt, mælir hann til, at eitthvørt verður kannað nærri. Hetta ger húsaskoðarin, tá ið sjónligar ábendingar eru um feilir ella vanda fyri feilum, og hann ikki hevur møguleika at kanna hetta nærri.
Vit gera vart við, at tað er sera umráðandi fyri keypara at skilja týdningin av teimum ymisku skaðaeyðkennunum, og í hvønn mun hetta kann hava ávirkan á keyparans møguleika fyri at krevja endurgjald frá seljara ella tryggingarfelagi. Fyri vanlig fólk kann tað verða sera torført at skilja eina húsaskoðan, tí mæla vit altíð til, at keypari fær ein serkønan at hjálpa sær við at greina húsaskoðanina, áðrenn man skrivar undir.
Hvat er ein ognarskiftistrygging?
Ein ognarskiftistrygging er ein trygging, sum tryggjar seljara og keypara av ognini móti ókendum feilum. Hetta merkir, at hvørki seljari ella keypari í útgangsstøði koma í eina støðu, har teir skulu rinda eina stóra peningaupphædd, tí at ognin - aftaná at hon er yvirtikin - vísir seg at vera í verri standi, enn keypari av røttum kundi roknað við.
Ein ognarskiftistrygging er galdandi í antin 5 ella 10 ár, og kemur í staðin fyri vanligu fyrningarfreistina, sum er 20 ár.
Vit gera vart við, at fleiri treytir skulu haldast, um so er, at seljari ynskir at brúka hesa skipan.
Um tú vilt vita meira um húsaskoðan ella ognarskiftistrygging, ella tørvar okkara hjálp, so set teg endiliga í samband við okkum á tel. 357 400 ella á skyn@skyn.fo. Tað er heilt óbindandi.
Hevur tú tørv á nærri kunning um húsaskoðan og ognarskiftistrygging? Vit í Skyn kunnu hjálpa tær. Vit hava starvsfólk við drúgvum royndum og hollari løgfrøðiligari vitan innan keyp og sølu av fastari ogn.
Vilt tú vita meira, vinaliga set teg í samband við Skyn.


text:
Fløguaktuellu Makrel, grand prix hetjan Pætur við Keldu, fólkakæra Annika Hoydal, rørandi Lena Andersen og Teknoguðarnir í Side Effect eru millum nøvnini á Asfalt.
Tónleikatiltakið Asfalt fer av bakkastokki fyrsta vikuskiftið í juni, fyrireikararnir hava lovað umleið 70 føroyskar tónleikabólkar. Hetta er eitt sera høgt tal, og tí verður eingin tikin av bóli av, at nøvnini fevna breitt á føroyska tónleikapallinum, Asfalt kunngerð í dag tey fyrstu nøvnini, og tey fevna um rokk, popp, fólkatónleik, kórsang, punk, kristnan popp og teknokendan industrial rokk.
Váttar leysasøgur
Í gjár skrivaðu vit, at Annika Hoydal, Lena og Poppkorn væntandi verða millum nøvnini. Í dag váttar Asfalt bæði Anniku og Lenu. Umftamt tær er bólkurin hjá Guðrið Hansen Isadora & The Rebels, vísusangarin og trubadururin Kári Sverrison, dreymarokkararnir í Makrel, nýggju punkararnir í Skunk, føroyski grand prix luttakarin Pætur við Keldu, industrial rokkbólkurin Side Effect og Kamarkórið. Hetta boðar frá einum sera fjøllbroyttum tiltaki.
Isadora & The Rebels
Isadora & The Rebels er eitt nýtt navn í føroyskum tónleiki, tey spældi eina avbera góða konsert í Kagganum herfyri.Songkvinnan Guðrið Hansen var í uppskoti til planetina, sum besta songkvinna. Guðrið hevur spælt rættiliga fitt seinasta árið, bæði sum einstaklingur og í bólkinum PH 5,5. Hon hevur millum annað luttikið í singer/songwriter kappingini og í Prix Føroyum. Guðrið var við í íslendsku útgávuni av Idols, har hon stóð seg rættiliga væl. Hennara kontrikenda gittarspæl er hugtakandi, men tað er serliga røddin hjá Guðrið, ið bergtekur.
Skunk
Skunk eru eitt næstan óskrivað blað í føroyskum tónleiki, teir eru fyrst og fremst kendir sum eitt av teimum mest spennandi nýggju nøvnum í GBOB kappingini. Skunk megnaði ikki at vinna seg í finaluna, men var tann bólkurin, sum fyrireikarin Jón Tyril tók fram, sum dømi um lovandi nýggjan bólk. Hann nevndi teirra tónleik eitt slag av útrykksfullum og sterkum punkbólki, sum kann fáa eina stóra framtíð. Bólkurin deilur venjingarhølið við The Dreams og Paradox, ið eini garagu, sum er vorðin Føroya næststørsta tónleikafabrikk, aftan á Margarin Fabrikkina.
Side Effect
Side Effect er Føroya fyrsti og kanska einasti industrial rokkbólkur. Teir hava verið á tremur við potentiali seinastu nógvu árini, men tykjast nú at hava funnið sína hyll. Oddamaðurin Ludvík Breckmann hevur sterka útstráling á pallinum. Brynjolfur á Heygum er ein tann gávuríkasti lagskrivarin í landinum, og hansara forritan er genial, Í Rúna Christiansen hevur bólkurin funnið tann fullkomna gittarleikarin til hendan tónleikin. Vanliga hevur bólkurin trummuleikara við tá hann fer á pallin. Hetta styrkir botnin og riggar væl. Bólkurin dugur betur enn flestu aðrir bólkar at fáa eina áskoðarafjøld at kóka.
Pætur við Keldu
Pætur við Keldu er ein av teimum heilt góðu føroysku sangarunum og klaverleikarunum. Tað er serliga ótrúliga innlivingin og inniligheitinum í røddini hjá Pæturi í bergtekur. Hann gjørdist heimskendur her á klettunum, við lagnum Som en drøm, ið gjørdist millum bestu løgini í Dansk Melodi Grand Prix 2002. Pætur hevur spælt rættiliga fitt í Danmark saman við Eyðuni Nolsøe. Teirra samstarv kom í lag í Frændum, har Pætur í nøkur ár spældi ljómborð. Hann hevur givið eina fløgu út sum einstaklingur og eina við bólkinum Tiðnað. Pætur arbeiðir í løtuni við eini poppfløgu, ið tykist sera spennandi.
Kári Sverrisson
Eru vit til, spurdi Kári Sverrisson í sanginum, á Amnesty International fløguni fyri sløkum 15 árum síðani. Tað var tað fyrsta, sum føroyingar veruliga hoyrdu til sangskrivaran og sangaran Kára Sverrisson. Kári var sentralur limur í tónleikabólkinum Enekk, sum var ein tann mest nýskapandi bólkurin í føroyskari tónleikasøgu. Sum einstaklingur hevur Kári javnan framførslur við tónleiki hjá sær sjálvum og øðrum. Hann er ein gávaður og nýskapandi sangskrivari, sum telist millum teir størstu vísusangararnar, sum Føroyar hava átt. Røddin er sera egin og hann var millum uppskotini til besta sangara á Planet Awards.
Makrel
Makrel hevur júst givið triðju fløguna Transcend út. Bólkurin vann føroysku tónleikahjørtuni við frálíka lagnum Forever and Beyond, ið var ovast á 15 teimum bestu leingi. Hetta var eitt tað besta lagið í Prix Føroyar kappingini í ár og er við á Transcend.
Tónleikurin hjá Makrel er so øðiliga vakur. Sangarin Ári Rouch syngur við so nógvari innliving og pínu í røddini, at hann rørir hjartastreingir á sama hátt sum gandakendi gittarin hjá Rasmus Rasmussen.
Bólkurin hevur nógv ár á baki, fyrst undir navninum Happy og síðan sum Makrel. Makrel varð nummar trý í Prix Føroyum 2003.
Kamarkórið
Kamarkórið varð stovnað í 1985 av Ólavi Jøkladal. Fleiri ymiskir kórleiðarin hava staðið á odda fyri kórinum hesi árini, og í løtuni er tað Kári Bæk, ið á øðrum sinni roynir seg sum kórleiðara hjá Kamarkórinum. Kórið er kent fyri at vera rættiliga fríkst í sínum sangvalið og hevur m.a. tolkað renainsansu tónleik og teaturtónleik.
Kamarkórið gav í 1997 fløguna Várlongsul út, hetta er fløga við upptøkum tiknar yvir fleiri ár. Sangararnir í Kamarkórinum eru rættiliga ungir, og hetta gevur kórinum ein feskan og spennandi dám. Í løtuni arbeiðir kórið við ætlanum, um at luttaka í eini kórkapping á Malta í heyst. Á Asfalt fer ymiskt spennandi at vera á skránni. M.a. verkið Regn hjá Bjarna Restorff. Kamarkórið syngur vanliga eisini fleiri verk hjá Kára Bæk, tað er tí heldur ikki ósannlíkt, at okkurt av hesum verður sungið.


text:
Boð eftir tyrluni seinnapartin
top13-03-2018 - 19:23 - Jóanis Nielsen
Seinnapartin í dag vóru boð send eftir bjargingartyrluni at leita eftir einum útlendingi, sum var blivin kaldur á Villingardalsfjalli norði á Viðareiði. Maðurin var farin niðan í hagan at taka myndir, hann var illa ílatin, og var tí blivin kaldur. Hann kláraði ikki at koma oman sjálvur.
Tá ið tyrlan var komin norð, var útlendingurin staddur hjá einum bónda. Maðurin var flogin suður á Landssjúkrahúsið. Maðurin var blivin kaldur.


text:
Rakul Sjúrðardóttir Frederiksberg
21.01.2018 - 15:00
Mentan > Mentan > Miðlar & fólk
Danska Melodi Grand Prix verður í ár øðrvísi, enn tað hevur verið í fleiri ár. Hetta skrivar dr.dk.
DR hevur avgjørt, at áskoðararnir síggja ikki sangararnar, fyrr enn teir koma á pallin. Fyrr hevur verið ein stuttur filmur undan framførsluni, har sangarin verður presenteraður. Í staðin fyri filmin, verður ein samrøða gjørd við sangaran beint eftir, at hann er komin av pallinum aftur.
DR skrivar, at tey ynskja at gera sendingina betri fyri hvørt ár, og hetta er fyrstu ferð nakrantíð, at stuttir filmar ikki verða vístir undan framførslunum.
Hetta verður gjørt, fyri at tey, sum hyggja, skulu koma enn nærri sangarunum í stóru løtuni. Áskoðarin skal vita, hvat sangararnir føla og hoyra, hvat teir hugsa um sína egnu sangframførslu, sigur Jan Lagermand Lundme. Hetta fer at geva áskoðaranum eina øðrvísi uppliving, skrivar DR.


text:
Rottur
Lógin áleggur hvørjum einstøkum ognara í mestan mun at avmarka livimøguleikarnar hjá rottu á ogn síni. Hetta merkir millum annað, at grundøki, hús og innleggingar, t.d. kloakk, skulu vera í so góðum standi sum yvirhøvur gjørligt. Harvið minka møguleikarnir hjá rottuni at fáa fastatøkur.
Lógin áleggur somuleiðis kommunum at skipa fyri ókeypis týning av rottum. Tað merkir, at hvør einstakur, ið hevur trupulleikar av rottu, kann venda sær til kommununa um hjálp og samstundis fáa vegleiðing um, hvussu best verður byrgt upp fyri rottum.
Hvussu verjir ein ogn sína á bestan hátt?
Burturkast og órudd uttandura eigur at verða burturbeint. Byggitilfar o.a. eigur at verða stáplað við frástøðu frá lendinum so langt frá bygningum sum gjørligt.
Fóður og matleivdir eiga ikki at liggja og flóta uttandura. Tílíkt rusk eigur at verða gjørt til sankutøð ella at latast ruskinnsavningini.
Slógv og burturkast frá slakti eigur at verða koyrt á Kommunalu Brennistøðina.
Tveit ikki rusk í náttúruni!
Um tú hevur hønur ella annan flogfenað á ogn tíni, ella um tú gevur fuglum ella villkøttum, mást tú ansa væl eftir ikki at geva ov nógv. Vandin fyri rottum er í slíkum førum stórur.
Gev ikki fuglum meiri enn etið verður ein dag. Fá tær fóðurbretti til fuglarnar.
Innandura
Rotta sleppur inn gjøgnum hol, ið eru størri enn ein 2 króna:
Rivur og hol í bygningum eiga tískil at verða umvæld. Til dømis kunnu holini stappast við høsnaneti, áðrenn stoypt verður.
Ventilatiónsristir eiga at vera festar væl og vera av tilfari, ið rotta ikki sleppur ígjøgnum. Hol í veggjum og múrum til kaðalar, rør o.l. eiga at verða vard við høsnaneti ella plátu.
Hurðar og vindeygu til lofts- og kjallararúm, ið ikki verða nýtt, eiga at verða latin aftur.
Frárensl eiga at vera tøtt og brot eiga at verða umvæld beinanvegin.
Hvussu veit ein, at vandi er á ferð?
Rotta er stygg og varlig og ger oftast um seg um náttina. Tí er ikki ofta, at fólk varnast livandi rottu. Sæst rotta í dagslýsi, er tað tekin um, at nógv rotta er til.
Uttandura verður rotta ofta avdúkað av holum í lendinum. Í óbygdum øki er hol við grevstrartilfari ofta tekin um rottu. Eitt runt hol, uttan grevstrartilfar, nærhendis
kloakkleiðingum er ofta tekin um rottu og kloakkskaða.
Um rotta er leingi innandura, sæst farvegur á bjálkum, gólvi, veggjum og líknandi støðum. Rottan letur eftir seg brúnliga slóð av landi og kertlavági. Rottan nýtir hesa slóð at miða seg eftir.
Um náttina kann skavan og krutlan á loftinum og millum skins og hold stava frá rottum, men oftast er tað bara tað rottan leggur eftir sær sum sæst – serliga trekkurin.
Føroyska rottan
Vanliga rottuslagið í Føroyum er brúna rottan, á látínskum Rattus norvegicus. Onkuntíð vitjar eisini svarta rottan, Rattus rattus. Svarta rottan kemur við fremmandum
skipum, men megnar ikki at yvirliva leingi í føroyska umhvørvinum.
Fráboðan
Mest umráðandi í stríðnum móti rottu, eru tær fráboðanir, ið kommunan fær frá borgarunum.
Tí er umráðandi, at tann ið sær rottu ella farvegin eftir rottu, beinanvegin vendir sær til Runavíkar kommunu. Skal rottutýningin eydnast til fulnar, eigur fólk við serkunnleika at skipa fyri. Um tú hevur trupulleikar av rottum ella hevur sæð rottu, skal tú venda tær til kommununa á tlf. 417000. Kommunali rottufangarin setir seg síðan í samband við teg um vitjan.


text:
Leingjast heim
Táið sonur okkara Steffan var unglingi, fór hann á eina kristna summarlegu. Nakrar dagar seinni fingu vit eitt bræv frá honum, sum var stílað til "mammu og pápa Crowder", og innihaldið var sera einfalt: "Komið og fáið meg heim í dag!" Hvat hugsunarhátturin hjá einum barni sjálvandi ikki kundi fata, var at tað tók fleiri dagar, áðrenn vit fingu brævið og enntá longri tíð, áðrenn vit kundu koma eftir honum. Alt tað, sum unga hjarta hansara visti, var at honum longdist eftir at koma heim til mammu og pápa sín - og tað kann vera hart fyri eitt barn.
Við hvørt kunnu vit hava tað sum Steffan, táið vit hugsa um henda heimin. Tað er lætt at hugsa langtandi eftir at vera saman við Jesusi og byrja at ynskja eftir, at vit kunnu fara heim til æviga bústað okkara (Præd.12,5), og har vit koma at vera saman við Kristusi (Filippibr.1,23). Sum børn Guds vita vit (samb. Johs.1,12), at hesin heimurin fer ongantíð at vera okkara sanna heim. Eins og apostulin Paulus kenna vit serstakliga, at lívið mangan er eitt baks. Meðan Paulus bíðaði í Róm, skrivaði hann: "Men eg standi yvasamur millum hesi bæði: Eg havi hug at fara hiðani og vera hjá Kristusi, tí var mangan, mangan betri, men at vera verðandi í holdinum er neyðugari fyri tykkara skuld (Filippibr.1,23). Honum longdist eftir at tæna Kristusi, men ein partur av honum longdist eftir at vera saman við Frelsaranum.
Tað er ein troyst at vita, at vit kunnu hugsa frammanundan um at vera saman við Jesusi - í einum heimi, sum er mangan betri enn hesin.
Umsett úr "Our Daily Bread"
Mikkjal á Bergi


text:
2. umfar: Úrslit og málskjúttar
ítróttur19-03-2017 - 21:06 - Jóanis Albert Nielsen
Fult umfar hevur í dag verið í EFFO-deildini, og nú eftur 2. umfar hevur eitt lið fult stigatal, og tað er nýggja felagsliðið í Suðri.
07 Vestur 0-1 TB/FCS/Royn (Suðringar)
07 Vestur hevði í dag vitjan av nýggja felagsliðnum úr Suðri. Tað kom bara tað eina málið í dystinum, og tað fingu Suðringar tá ið 19. minuttir vóru leiktir, tá ið Poul Ingason fekk bóltin í málið.
B36 1-1 KÍ
Í Gundadali fekk B36 vitjan av KÍ. Tað vóru Klaksvíksjingar ið førdu í hálvleikinum Semir Hadzibulic legði KÍ á odda beint fyri hálvleik. Róaldur Jakobsen javnaði fyri B36 tá ið 68. minuttir vóru leiktir uppá brotskast.
Skála 0-0 HB
Skála fekk javnleik í fyrsta umfarið, og tað fingu teir aftur í dag. Liðini býttu stigini í einum 0-0 javnleiki.
ÍF 3-1 EB/Streymur
ÍF fekk eina flúgvandi byrjan uppá dystin, Dánjal á Lakuni legði ÍF á odda eftir 7. min. og longu 5. min. seinni økti hann til 2-0. Rógvi E. Nielsen minkaði um munin eftir 72. min. tá ið hann skoraði uppá brotsspark. Ari Ellingsgaard staðfesti sigurin beint fyri dystarlok tá ið hann skoraði til 3-1.
NSÍ 0-1 Víkingur
Við Løkin var grannauppgerð tá ið NSÍ og Víkingur brustu saman, tað kom bert eitt mál í dystinum, og tað skoraði Filip Djordjevic eftir 37. min.


text: So er annar desember og eg havi fyri fyrstu ferð sungið í kóri. Árni Jacobsen stjórnaði í karnappinum hjá Schrøter, sum tey siga her í grannalagnum á Lützenstrøð, millum Statskassan og húsini hjá Rasmusi í Sjóvinnubankanum, sum eisini hava karnapp. Húsini, vit halda til í, bygdi Schrøter á Skipafelagnum og innan Skúlabókagrunnurin, núverandi Nám, flutti inn higar, vóru Hagstovan og Pauli Ellefsen her. Starvsfelagin Gunvá Mortensen tók innanduramyndirnar av Karnappkórinum. Í gráanum uttanfyri sást ikki nógv til lágu middagssólina meðan Smyril legði út á vágna.


text:
Nú er ein treylari farin at ferðast á netinum, sum lýsur fyri nýggja Wim Wenders filminum Submergence. Nærri heimsfilmi hava Føroyar aldri verið. Sum sæst omanfyri fáa Ferðavinnuføroyar filmsvaluta fyri innsatsin longu í altjóða treylaranum. Hóast árið er lítið útliðið vági eg mær at siga, at hetta verður mest spennandi filmsuppliving í føroyskum biografum í ár. Filmurin hevur verið sýndur á stevnum í Toronto og San Sebastian í september í fjør og verður fríggjadagin frumsýndur fyri almenninginum í Spania. Síðani verður hann sambært IMDB sýndur í Russlandi 1. mars, Brasil 12. apríl, USA 13. apríl, Kekkia 26. apríl, Danmark 10. mai, Svøríki 11. mai, Bretlandi 18. mai, Ungarn 14. juni og Týsklandi 2. august. Filmsleigufelagið Scanbox hevur Submergence á norðurlendska marknaðinum. So skjótt hann er tøkur á okkara leiðum fer Filmsfelagið at vísa filmin í Havnar Bio. Í altjóða treylaranum verður sagt soleiðis um søgugongdina:
International Trailer (2:22)
Danielle Flinders and James More meet by chance in a remote hotel in Normandy where they both prepare for a dangerous mission. They fall in love almost against their will, but soon recognize in each other the love of their lives. When they have to separate, we find out that James works for the British Secret Service. He's involved in a mission in Somalia to track down a source for suicide bombers infiltrating Europe. Danielle 'Danny' Flinders is a bio-mathematician working on a deep sea diving project to support her theory about the origin of life on our planet. Soon, they are worlds apart. James is taken hostage by Jihadist fighters and has no way of contacting Danny, and she has to go down to the bottom of the ocean in her submersible, not even knowing if James is still alive.


text:
Smáu sjúkrahúsini hava felags avbjóðingar, har upplagt er at deilast um vitan og royndir. Tí hevur stjórnin á Landssjúkrahúsinum luttikið á netverksfundi á Bornholms Hospital í vikuni, har lokala leiðslan hevði tikið stig til at savna nøkur av smærru sjúkrahúsunum í ríkisfelagsskapinum.
Endamálið var at tosa um ymsu avbjóðingarnar smáu sjúkrahúsini hava, td. í mun til rekruttering, útbúgving og bústaðir, umframt at deila vitan um hvussu til ber at loysa hesar avbjóðingar á haldgóðan hátt.
Tey luttakandi á fundinum vóru sjúkrahúsleiðslurnar á ávikavist Nykøbing Falster Sygehus, Regionssygehus Nordjylland og Bornholms Hospital, umframt sjúkrahúsleiðslur úr Grønlandi og úr Føroyum.
Fundurin var á Bornholm tann 19. juni, og leiðslurnar á sjúkrahúsunum í ávikavist Grønlandi og Nykøbing Falster luttóku umvegis videokonferansu.
”Vores fælles udfordringer er blandt andet, at vores hospitaler har en forholdsmæssig stor del af multisyge patienter. På Grønland har de mange erfaringer med telemedicin, som jeg tror vi kan gøre brug af, ligesom vi kan lære af deres erfaringer indenfor radiologi”, sigur Niels Reichstein Larsen, sjúkrahússtjóri á Bornholms Hospital.
Naina Túgvustein, varastjóri á Landssjúkrahúsinum metir, at tey luttakandi longu á fyrsta fundinum hvør í sær hava fingið íblástur og ítøkilig hugskot til, hvussu til ber at arbeiða viðari við loysnum í mun til tær avbjóðingar smáu sjúkrahúsini hava.
Ætlandi skulu netverksfundir verða eitt framhaldandi tiltak, har sjúkrahúsleiðslurnar skulu møtast einaferð árliga, umframt at hava ein árligan fund umvegis videokonferansu.
Les donsku greinina um netverksfundin hjá sjúkrahúsleiðslunum á heimasíðuni hjá Bornholms Hospital her.