text:
Ummæli í Dimmalætting 2013.
Endurgivið við loyvi høvundsins.
Samlað er Vencil 13 ein áhugaverd og fjølbroytt útgáva.
Vencil er eitt av mest týðandi frambrotum í skaldskaparalmenninum á føroyskum í nýggjari tíð. Nýskapandi og øðrvísi skaldskapur hevur her sæð dagsins ljós, antin sum týðing ella nýskrivað, ofta av rættuliga óroyndum rithøvundaspírum. Góðskan hevur sjálvsagt verið ymisk, men sum heild kann sigast, at tað hevur verið á góðum og hollum góðskustigi.
Trettanda útgávan hevur nú í juli sæð dagsins ljós. Listfrøðiliga útsøgnin er sum altíð, tá ið talan er um Vencil, sera gjøgnumførd. Permuna, sum er sóljugul við einum svørt/hvítum eiturkoppi, hevur Marianna Mørkøre gjørt. Ein sera væleydnað og stílrein perma.
Fyrsta elastutta stuttsøgan í savninum er Vitnið eftir argentinska rithøvundin Jorge Luis Borges í týðing Marionnu Hoydals. Ein hugvekjandi og heimspekilig lýsing av teimum lívssøgum, sum hvørva, tá ið menniskju doyggja. Um týdningin av hendingum á lívsleiðini sigur søgan soleiðis: “Hendingar, sum fara fram millum okkum, og sum halda uppat, tá ið onkur doyr, kunnu hugtaka okkum, men við hvørjum andláti doyr okkurt annað, ella ein óendalig mongd av onkrum øðrum, uttan so at alheimurin hevur eitt minni, soleiðis sum teosofarnir halda”. Týdningurin, sum lívssøgan hjá einstøku menniskjuni hevur, verður sett í kosmiska frásjón. Sjáldan havi eg lisið so stutta søgu, sum sigur so nógv, og Marianna hevur hegnisliga flutt yvir í føroyskt háspekilig hugarensl, sum bæði eru í andsøgn við dýpdina í frásøguni og í góðum samsvari við tann leikpallin, har søgan fer fram.
Onnur søgan í savninum er Flugurnar eftir William Heinesen í týðing Eyðun Waagsteins. Tað krevur dirvi at týða William Heinesen til føroyskt. Orð fyri orð er henda týðingin av Williami í lagi, men musikaliteturin í danska máli Williams kemur ikki rættuliga fram í føroyska málbúnanum. Teksturin verður í so tungur og knortlutur at lesa. Eitt týðandi eyðkenni við Williami er, at hann spælir við orðum og tvítýdningum, og hetta er sera trupult at flyta yvir, uttan at teksturin missir Williamska flogið. Eitt lítið dømi um hetta er hesin stutti setningurin: “En løbebille lod jeg løbe” sum verður til “Eina svartaklukku læt eg fara”. Leikandi lætt bókstavarím og myndin, vit síggja fyri okkum, ger setningin til meira enn eina útsøgn um eina svartaklukku, sum sleppur við lívinum. Frásøgufólkið er komið til Pont-aux-Ảnes 11.9.66, og vit fylgja tí næstu dagarnar, har tað skal skriva ein sjónleik. Men verður hann so órógvaður av sínum innaru kvølum og ymsum flogkyktum, sum hann brúkar nógva tíð og orku at gera enda á, soleiðis at hann einki fær á skafti. Hann verður drigin at grannakonuni og verður av keypmanskonuni ávaraður ímóti henni, tí hon er tjóvsk, men hann lurtar ikki eftir “vælmeintu” ávaringini og endar tískil eftir eitt gott og tølandi kvøld við at sita ribbaður og fullur í íblástri at fara í holt við sjónleikin, sum tað var so striltið at koma í gongd við. Upprunateksturin verður borin uppi av málsliga flognum, og tað hevur tað ikki heilt eydnast at flyta yvir í føroyskt, tí eru Flugurnar ikki sama fragdin at lesa, sum skaldskapur Williams vanliga er.
Rannvá Næs Hoydal hoyrir til unga ættarliðið av høvundum. Hon er ein spennandi høvundur, sum hevur dirvi og evni út um tað vanliga. Stuttsøgan Mjørki snýr seg um lítlu bygdina, sum er huld í mjørka og um ein eg-persón, sum leitar út úr mjørkanum, og har oman fyri mjørkan í frísku luftini hendir ein endurføðing, og eg-persónurin fær fyri fyrstu ferð andað og kroppurin verður fyltur við einari sterkari kenslu av “frælsi og sjálvstøði og klárleika” og hann “sá týðiligari enn áður, hoyrdi betur enn fyrr, hugsaði klárari enn nakrantíð,” men niðri í mjørkanum ljóðar eitt ønskriligt og neyðarsligt djóraskríggj, sum virkar sum eitt kall. Eg-persónurin følir seg noyddan at fara niður í mjørkan aftur og eftir endurføðingina í frísku luftini vil mjørkin bæði kvala og blinda hann. Har finnur eg-persónurin ein hvítan dreka, sum hann fatar sum heilagt djór, og sum hann tilbiður. Heldur hálvhjartað, má sigast, men sum hann tó gerst bæði prestur hjá og verður millumlið millum bygdina og drekan. Dagurin kemur, tá ið drekin hvørvur og við honum keldan, sum hevur verið lívberi í bygdini og verið orsøk til mjørkan. Endin er eitt sindur tvítýddur og ógreiður, tí tú veitst ikki, um fólkini í bygdini doyggja ella um tey ikki fóta sær í tí frælsinum, sum tey fáa, tá ið mjørkin hvørvur og útsýnið klárnar.
Talan er um sveimskaldskap (fantasy), har mýtur og súmbolikkur spæla ein týðandi leiklut. Stuttsøgan hevur nógv spennandi perspektiv, men hon kundi væl verið meiri gjøgnumarbeidd. Ivin og tvístøðan hjá eg-persóninum skuldu verið betur grundað, og týdningurin av vætuni, hitanum og mjørkanum í bygdini mótvegis kuldanum og klárveðrinum á tindinum verður ikki nóg væl undirbygdur. Samlað tykist søgan nakað óliðug, men kundi við meiri ráðgeving og arbeiði gjørst heilt góð.
Hesa ferð eru yrkingar ikki so væl umboðaðar, sum tær plaga í Vencli, men tær sum eru við, eru frálíkar. Oddfríður M. Rasmussen hevur týtt tríggjar yrkingar frá 2008 eftir svian Bruno K. Ӧijer. Innari lív, íblásturin og náttúran verða persónsgjørd og latin í orð og sett í bøkur. Hetta eyðkennir høvuðstemuni í hesum yrkingum. Fínar, einfaldar yrkingar, sum í gerandismyndum og gerandismáli lýsa íblásturin og lyfta á hægri metafysiskiskt stig valini í skaldsligu skapanartilgongdini: […] og eg minnist tað tú einaferð segði / at vit eru í endanum á einum óndum ævintýri / og at vit mugu kunna / blaða okkum aftur / til tær fyrstu lukkuligu síðurnar / har gullið glitrar / í tí svarta grannskóginum / og har hitt skotna rádjórið / reisir seg upp aftur og sleikir blóð sítt / sleikir reyða blómublaðið úr kavanum (brot úr blóðið í kavanum).
Kim Simonsen er umboðaður við 5 yrkingum, sum heilt greitt eru ávirkaðar av spurninginum um veran og tíð og heimspeki Heideggers. Yrkingarnar eru settar upp sum fimm valmøguleikar. Tað er heilt greitt, at tíð og stað eru knýtt at veranini og tilvildini í tíð og samanhangi. Soleiðis er tann smádrongurin, sum býr í húsinum hjá yrkjaraegnum “[…] eg / sjálvur / sum barn, / ið eri / komin at troysta / meg í kvøld”. Tað, sum er hent á leiðini, og tilvildarlig samanfall gera dagin framvegis til hin sama. “[Hann er enn] sama bláa tannbustin, / og bláa anti-plakk-tannkremið, ið smakkar av 1977, / tá eg vitjaði ommu mína á sjúkrahúsinum í Klaksvík. / Fýra ár seinni, / ein annan dag, har vetrarsólin litaði alt gylt, / doyði hon. / Tann dagin spældi Stjørnan javnleik móti Kyndli í KÍ-høllini; / […]”. Fimm fínar yrkingar, sum í sínum einfeldni vísa á margfeldnið í veruheimspekini.
Hvussu ein ávís hending skapar kaotiskan tankafloym er Kossurin eftir svenska høvundin Merete Lindstrøm gott dømi um. Kettan er horvin, og eg-frásøgufólkið fer eftir nýggjari kettu hjá kvinnu, sum tekur sær av djórum, sum fólk hava sett út. Kvinnan vísir seg at knýta eg-persónin til týðandi hending í fortíðini. Hennara fyrsti kossur og kynsligu royndir og lítlasystirin, sum tykist einsamøll og fjálturstungin í ótálmaðu ungdómsveitsluni hjá beiggjanum, koma fram fyri hana. Seinni er beiggin druknaður, men eg-persónurin hevur skúgvað hetta inn í dulvitið, og tað kemur so fram aftur, nú hon stendur framman fyri systrini, sum tekur sær av heimleysum kettum til tær finna eitt nýtt heim. Hon fær við hesum møti við systrina eisini umhugsanir um eitt samband, sum hon árið frammanundan hevði við ein starvsfelaga og sum hon umhugsar at siga manni sínum frá.
Tematiskt snýr stuttsøgan seg um slíkt, sum setur seg fast í sinnið, og sum raknar við aftur av ávísum hendingum. Hon snýr seg eisini um barlastina og tilvildina, sum vit menniskju bera við okkum. Í íbúðini hjá systrini sær eg-persónurin eina mynd av henni og júst tilvildin og løtan verða væl lýst í hesum brotinum: “Eg hugdi at myndini á hillini, hugsaði um løtuna, hon var tikin. Nakrir tímar, hugsaði eg, vóru skornir burtur úr tíðini og lagdir til viks, sum var øll tíð til í ymiskum løgum.” Sambandið millum systrina og eg-persónin lýsir løg í sinninum og hevur stóran týdning fyri søguna. Ein nútíðarsøga, sum á mangan hátt er eitt hugarensl, men sum væl lýsir løgini í sinni menniskjans. Ein spennandi og stillur tekstur, sum snýr seg um sinnisligu trupulleikarnar hjá nútíðarmenniskjanum.
Týðingin, sum Jákup í Skemmuni hevur gjørt, er merkt av orðavali, sum ikki hoyrir gerandismálinum til, og tað er við til at gera tekstin tyngri at lesa, t.d. verður grind brúkt í staðin fyri portur, køttur fyri ketta, fjølbýlishús fyri háhús ella íbúðahús. “Hann gekk oman eftir rásini í garðinum og út gjøgnum grindina” og “lág fjølbýlishús undirrikin í dusmi við breiðu gøtuna” eru góð dømi um setningar, sum fáa ein ungan lesara at steðga upp. Haldi at málið í tekstinum er gott føroyskt, men háfloygda málbrúkið er ikki í samsvari við innihaldið í tekstinum, tíverri.
Hugmynd eftir Christian F. Djurhuus er ein sterk yrking um neyðtikna kvinnu, sum ber barn undir belti. “Fosturvatnið skvatlar sjómanstónar//Siglir havgraði brennivínspápin/Ikki vitandi um at avkom sítt er til”, og yrkingin lýsir væl tey spor, sum neyðtøkan setur: “Tú neyðtók ein vakurleika/ Sum nú gongur við pentum í heilanum”.
Elly Bærentsen Debes roynir seg fyrstu ferð alment. verð ljós og Tankaflog við jarðarferð eru sterkar yrkingar, sum vísa sinnisstøðuna hjá yrkjara-egnum, sum í fyrru yrkingini er fangað í myrkrinum og vil út. Í seinnu yrkingini fáa vit teir tankar lýstar, sum ein jarðarferð setir í gongd. Svartar yrkingar, men rámandi og sterkar og boða frá, at har eru fleiri yrkingar á veg frá Elly.
Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð heldur fram við stuttsøgum, sum snúgva seg um Albert. Hesin bankamaðurin, sum hevur ilt við at hugsa út um “kassarnar” í tilveruni, dregur fram í ljós tey ytru virðini, sum eru so sjónlig í okkara samtíð: útsjónd, list og at ferðast, sum verða mett eftir einum mátistokki, har undirtøka, reyp og yvirflata hava meiri at siga enn dygd og dýpd. Mær dámar hesar søgur, tí tær siga so nógv um teir kassar, vit verða sett í og verða sitandi í í allar ævir, um eingin ger okkum greitt, hvat tað er, sum heldur okkum føstum í status quo. Tað hendir ikki nógv í søgunum, men tað er, hvussu tingini henda, sum er áhugavert og setur tankar í gongd, tí søgurnar fáa okkum øll at kenna okkum sjálv og onnur aftur. Lekin millum ástøði og praksis og snobb verður sett í frásjón, og tað eitt frískt lot í okkara heimliga støðuhyl.
Tvær stuttar stuttsøgur eftir danan Harald Voetmann Christiansen: Kakumaðurin og Testamenti bera dám av at vera skúlauppgávur og sjónarhornið er áhugavert. Í fyrra førinum er sjónarhornið hjá kakumanninum á føðingardagsborðinum og í seinna hjá einum unglingi, sum ger upp við mammu sína á sera veikum grundalagi og ógvuliga makaburt, men samlað eru hesar stuttsøgur skjótt lisnar og stutt sagt, so dámar mær tær als ikki. Tað besta eg kann siga um hesar stuttsøgurnar er, at tær er væl týddar, og tí hevur Oddfríður Marni Rasmussen staðið fyri.
Stuttsøgan Stjolni, hvíti fílurin eftir Mark Twain í týðing Gunnar Hoydals er ein góð og skemtilig lýsing av, hvussu detektivurin Darley kókar eina stóra søgu burtur úr, at ein hvítur fílur er horvin. Gjøgnum eitt stórt “apparat” av detektivum megnar Darley at uppbyggja eina útbreidda ræðslu fyri fílinum, og søgurnar um tey dráp, sum fílurin hevur framt, koma úr øllum heraðshornum. Ein tragikomisk frásøga, og tað at fílurin er deyður og hevur verið í varðveitslu hjá monnum Darleys ger søguna til eina kritiska lýsing av detektivum og teirra virksemi. Samstundis verður tann, sum varðaði av hvíta fílinum, ið er ein friðargáva til ensku drotningina frá konginum í Siam, gjørdur til láturs saman við teirri heilagu tign, sum verður knýtt at fílinum. Ein góð týðing og ein skemtilig søga, sum hóast gomul setur okkara samtíð við egosentriskari pallseting í perspektiv.
Indiski høvundurin Rabindrabath Tagore eigur seinastu yrkingina í savninum. Rabindrabath Tagore vann bókmentaheiðursløn Nobels í 1930, og yrkingin sigur nógv um tað frælsið, sum hann vónar, at land hansara gongur fram ímóti. Yrkingin setur stór krøv til frælsishugsjónina: “Har sálin er óttaleys og høvur hildið høgt; / Har vitan er fræls; / Har heimurin ikki er tægaður sundur í petti av heimligum / trongskygni; / Har orð koma úr sannleikans dýpi “. Ein áhugaverd yrking, sum kanska sigur okkum føroyingum meira enn fólki, sum hava fult tjóðarfrælsi, men sum samstundis minnir okkum á, at við frælsi fylgir stór ábyrgd. Ein yrking frá teirri tíðini, tá ið stórfingnar frælsiskenslur nærum vóru gudakendar, og tí sigur yrkingin okkum ikki so nógv í dag, men góðu týðingina og tað patos, ið eyðkennir hana, kunnu vit ikki taka frá henni.
Samlað er Vencil 13 ein áhugaverd og fjølbroytt útgáva. Tað er ómetaliga hugaligt at lesa eitt heilt tíðarrit, sum er so væl rættlisið, og hentu og øðrvísi upplýsingarnar aftast í tíðarritinum um høvundar, týðarar og tekstirnar eru sera virðismiklar. Onkur av útgávunum hevur verið meiri fjølbroytt enn hendan og hevur havt breiðari og betri úrval og dygd, men samlað er Vencil 13 á sera góðum góðskustigi.
Vár í Ólavsstovu


c: text/html

text:
Norðurkorea
Fólkaræðiliga Lýðveldið Korea, vanliga nevnt Norðurkorea, bleiv grunnlagt í 1948 við Kim Il Sung sum ovasta leiðara. Norðurkorea er eitt sera isolera land, har eitt ferðfólk ikki kann ferðast frítt, men skal hava 1-2 ferðaleiðarar sum fylgja einum allastaðni.
Síðan í miðjuni av 1990'unum hevur Norðurkorea stríðst við avleiðingum frá fleiri náttúruvanlukkum, sum hava lagt landbúnaðin í oyði. Hetta hevur elvt til hungursneyð í landinum, og sjálvt um betringar eru hendar, er mattrot enn í landinum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Koreakríggi[rætta | rætta wikitekst]
Koreakríggi byrjaði 1950 og endaði í 1953 við vápnahvíld, men ikki eini friðaravtalu. Tað doyðu umleið 3 milliónir koreanarar í hesum kríggji. Norðurkorea fekk hjálp frá m.ø. Kina og Suðurkorea fekk hjálp frá USA. Formelt sæð er tað enn kríggj millum USA og Suðurkorea á eini síðu og Norðurkorea á hinari, tí at eingin friðaravtala er undirskriva.
Eftir Koreakríggji var øll orka løgd í at skapa búskaparligan vøkstur og stýri førdi kampanjur til at fremja hetta. Ein av hesum kampanjum var Chollima kampanjan. Chollima kemur mytologiiðni og er ofta myndaður sum ein hestur við veingjum, sum ríður skjótt. Hetta skuldi ímynda tað ferð sum búskaparligi vøksturin skuldi hava.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Juche er politiska hugsjónin í Norðurkorea og er smíðja av Kim Il-sung. Juche stendur fyri at stóla uppá egna megi sum tjóð. Tað vil siga at man hevur sjálvforsýnandi búskap, uttanveltaðan uttanríkispolitik og harvið ein herð sum er nóg sterkur til at verja landið móti álopum. Songun er eitt hugtak, sum hevur verði brúkt tey seinnu árinið í Norðurkorea. Tað merkir stutt sagt "herurin fyrst" og hevur havt tað við sær at herurin er voksin seinnu árini og hevur fingið meira ressorsir at ráða yvir.
Eingin veit serliga nógv um ein av seinastu kommunistisku skansunum, norðurkoreanska Kim Jong-il. Hann verður so at siga bert avmyndaður av norðurkoreanskum statsmiðlum og altíð í eins klæðum og brillum. Norðurkorea hevur í áravís verið mett sum ein tann størsta hóttanin móti vesturheiminum, og óteljandi altjóða royndir eru gjørdar at steðga eitt nú ætlanunum við kjarnorkuvápnum hjá Kim Jong-il. Sum lukkað land er torført at siga nakað fyri vist, men ágangur, torturur og ekstremt fátækradømi er gerandisdagur í Norðurkorea.
Norðurkorea og Suðurkorea hava ikki sitið væl um sátt síðani Koreakríggið fyrst í fimmtiárunum, og londini hava ongantíð avtalað at binda frið. Einki samskifti er millum tey bæði londini, og tey hava heldur onga ”reyða linju” eins og USA og Sovjet høvdu undir Kalda krígnum. Í mars 2013 sleit Norðurkorea seinastu telefonlinjuna suður um markið, eftir at Suðurkorea og USA høvdu havt felags hernaðarvenjingar.
Politiskir flokkar[rætta | rætta wikitekst]
Koreanski Arbeiðaraflokkurin sum hevur dominerandi politiska makt. Aðrir flokkar eru Chindokio Chongu flokkurin og Koreanski Social-demokratiski flokkurin. Hesir flokkar eru í tjóðskaparligari fylking saman við Koreanska Arbeiðaraflokkinum.
Mannarættindi[rætta | rætta wikitekst]
Norðurkorea verður mett sum heimsins mest afturlætna land. Lógarverkið í Norður-Korea loyvir avrættingum, um illgruni eru um statskvett, svik ella terrorismu. Hinvegin eru mong dømi um, at menniskju eru vorðin avrættað, tí tey vóru virkin innan samkomur, tosaðu í fartelefon ella stjólu. Stýrið vónar, at avrættingar halda fólki aftur í at gera upreistur móti Kim Jong-un og hansara stýri [1] [2].
Kelduávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2980240&cloc=joongangdaily%7Chome%7Cnewslist1
- ↑ http://nkdb.org/bbs/data/publication/2009_NKDB_whitepaper_english.pdf

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð: Dale Oldham
Lag: William J. Gaither
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: Something worth living for
1. Lívið tómt var og eingin vón,
tyngjandi byrði eg bar.
Tá úr dýpinum rópti eg: „Harri Mín!
Kom gev mær vón, so lívið virði fær!“
Niðurlag: Meiri vón enn í farnu tíð,
meiri enn tað, ið var,
meir enn heimurin bjóða kann
– hann gevur vón, so lívið virði fær.
2. Syndasærdur á oydnum veg,
grøðing tá tørvaði mær,
Jesus kom tá og leskaði mína sál
og gav mær vón, so lívið virði fær.
3. Fyrigivin nú syndin er,
einki nú er, sum tað var.
Sál mín loyst varð í ævir, tá Jesus kom
og gav mær vón, so lívið virði fær.


text:
Romm
Romm verður framleitt av sukurrørum. Sukurrørini verða knúst, og síðani verður sevjan tikin frá. Tá henda sevja verður hitað, krystalliserast reint sukur á yvirflatuni, og restin av sevjuni verður myrk og sirupkend. Tá sevjan verður hitað einaferð afturat, verður hon myrkari og meira bittur. Hon verður síðani tynt, ger verður latin útí, og síðani broytist sukri til alkohol. Fyri at økja um alkoholprosentið, skal løgurin destillerast. Hetta verður gjørt í einum serligum anleggi. Alt eftir nær løgurin verður tappaður, ber til at stýra hvussu sterkt rommið skal vera, og hvønn karakter tað skal hava. Sìðani verður nakað av romminum goymt - sum oftast tann parturin, ið skal gerast til myrkt rom. Hetta ger smakkin bleytari og rundari. At enda verður rommið blanda við ymiskum øðrum rommsløgum fyri at fáa júst tann smakkin, sum framleiðarin vil hava. Rávøran í romm er antin sukurrørssevja ella tað, sum verður eftir, tá saftin er kroyst úr, kallað fyri sukurrørsmelass. Romm kann verða framleitt allastaðni í verðini, men hevur sín uppruna í Vesturindia. Tað ljósa og neutrala kemur m.a. frá Puerto Riko og Kuba. Tað myrkara og kraftmiklara kemur m.a. frá Jameika og Haiti. Munurin millum tey ymsu sløgini kemur av, at undir geringini verða koyrd pálmabløð, ananassaft og annað í.


text:
Tyrannosaurus rex
Tyrannosaurus rex varð taldur upp í eðlukoku-dinosaurarnar, nevndir Saurischiar. Yvirvaksni Tyrannosaurus var tann størsti av ránsdinosaurunum. Hann er tí eisini størsta veiðidjórið, ið nakrantíð hevur livað, tað nakar veit um. Granskarar funnu fyrstu steinrenningarnar av honum í Norðuramerika.
Hann var 14 m. langur og 6 m. høgur. Tær stóru tenninar vóru yvir 15 cm. langar. Hann vigaði góð 7 tons, so helst hevur hann verið ov seinførur at veiða aðrar dinosaurar. Tyrannosaurus át smærri og kanska sjúklig djór og ræ av dinosaurum.


text:
Soleiðis var túrurin hjá Team Rynkeby til Paris seinast. Hygg eftir filminum.
SOLEIÐIS VARÐ TEAM RYNKEBY TIL
Hugskotið at súkkla til París kom í 2001. Eitt av starvsfólkunum í Rynkeby Foods, Knud Vilstrup, hevði fingið staðfest roykjaralungu. Hann vildi tí fegin gera eitthvørt fyri at betra um heilsustøðu sína – og at gevast at roykja var ikki ein møguleiki!
Hann gjørdi sær tankar um, at hann skuldi koma í betri venjing og samstundis fáa eitt upplivilsi burturúr tí.
Henda tankan nevndi hann undir jólaborðhaldinum, Rynkeby helt seinni sama ár. Knud Vilstrup spurdi Torben Møller-Larsen, sum tá var tekniskur stjóri, um tað ikki kundi verið ein spennandi verkætlan at súkkla niður til París og har vitna endaspurtin av Tour de France á Champs-Élysées – og um hann kundi stuðla verkætlanini við djúsi til túrin. Hetta helt Torben Møller-Larsen vera eitt gott hugskot, um hann afturfyri kundi súkkla við til París.
Síðani ringdi Knud Vilstrup nakrar ferðir til Torben Møller-Larsen og spurdi um túrurin kundi gerast veruleiki. Aftaná fleiri royndir fekk hann endiliga jaligt aftursvar. Rynkeby lat djús til túrin umframt 50.000 DKK til at fáa gongd á verkætlanina og setti sum krav at minst 10 luttakarar skuldu vera á liðnum. Liðið varð samansett um várið í 2002 undir navninum ’Team Rynke’: 11 súkklarar og eitt einsamalt hjálparfólk í einum minibussi vóru til reiðar at súkkla tann gott 1200 km langa túrin frá Ringe til París sama ár.
Tankin var vorðin veruleiki.
Team Rynkeby varð ikki sett á stovn sum vælgerðarverkætlan, og tá súkklararnir vendu heim av fyrsta túrinum í 2002, høvdu teir 38.000 DKK í yvirskoti, og avgjørt varð at lata barnakrabbameinsdeildini á universitetssjúkrahúsinum í Odense hendan pening. Eftir ein væleydnaðan túr til París við mongum avbjóðingum yvirtalaði Knud Vilstrup fyrisitingarstjóran á Rynkeby Foods, Jørgen Dirksen, til at gera enn eina íløgu í verkætlanina. Hetta varð byrjanin til ta vælgerðarverkætlan, sum er til í dag, har talið av luttakarum og stuðlum javnt veksur fyri hvørt ár, og tað sama gera peningagávurnar til Børnecancerfonden.
LES MEIRA: ”Team Rynkeby – súkkling, samanhald og eitt gott endamál” (eksternt link).


text:
Um Búmerkið
Búmerkið ímyndar tvær ternur á flogi. Terna er løtt á flogi, knøpp í vendingini og verjir um sítt. Hon ferðast langt, men kemur altíð heimaftur. Ternan er vøkur bæði á liti og í skapi. Tvær ternur saman finna eisini eitt lættari flog enn ein terna einsamøll. Ternan hevur tí nógvar av teimum eginleikum, sum Miðnám á Kambsdali og Klaksvíkar HF-skeið seta sum mál fyri næmingar og starvsfólk.
HF-skeiðið í Klaksvík, sum er partur av sama stovni, hevur sama búmerki.
Um navnið
Navnið er ein stytting av hugtakinum miðnámsskúli. Hetta er greiðari og snøggari navn at brúka. Navnið er sett við klassisku og vøkru Garamond-skiftini, ið hóskar væl til ein skúla, har fakligur førleiki og almenn búgving eru í miðdeplinum. Enska heitið á skúlanum er Kambsdal College.
Sjúrður Højgaard. Grafiskur sniðgevi. MHÍ 97.
At hava eitt snøgt búmerki er sera týdningarmikið fyri framgongdina og virðingina hjá eini fyritøku. Búmerki skapar eina professionalismu, sum øll virkir ikki hava.


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt úr svenskum: Kajfinn Hammer týddi
Upprunaheiti: Det finns en plass der kilden springer fram/Det dyre blod Jesus gav på Golgata
1. Eg keldu veit, sum vellir fram so klár
á Golgata – tað eru Jesu sár!
Har talar Guð, har opin keldan er,
Guðs stóru náði til syndarar hon ber.
Niðurlag: Hitt dýra blóð, Jesus gav á Golgata,
frá synd teg reinsar, á, sál, halleluja.
Tað loysa kann, tí at kraftin í tí er,
hitt dýra blóðið tær fulla frelsu ber.
2. So mong ein sál, eg ei tað fata kann,
til Golgata sær aldri venda man.
Tú dýrt vart keypt, á, sál, nú frí tú gerst
um tú av sonnum til kelduna nú fert.
3. Á, sál, hvat gagnar blóðsins sáttargerð
um uttan tað tú fert frá hesi verð?
Á, lat tað tváa burt ta synd, tú ber,
bert henda kraftin í Jesu blóði er!


text:
Orð og lag: Daniel Hallberg
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Er tín krossur ov tungur at bera?
Gjørdist roynslunnar stund tær ov svár?
Er her eingin, sum neyð tína kennir,
og eingin, sum sær tíni tár?
Niðurlag: Handan skuggarnar tó stendur Harrin Jesus,
til at hjálpa tær úr neyð Hann fúsur er.
Lít teg um, so skalt tú síggja, at har er Hann
til at lætta allar byrðar, sum tú ber.
2. Hava vónloysisskuggar teg fjøtrað
og umskift tín dag um til nátt?
Kanska alt tykist nyttuleyst vera,
og trúgv tín er fallin í fátt?
3. Kanska sært tú ei sólina longur,
og tær tykist lívið so myrkt!
Ert tú beiskur? Kann vera, er hjartað
av súti og sorg innibyrgt?


text:
Noreg
Noreg, í talumáli ofta Norra, á gomlum føroyskum Noregur og Norðvegur; er kongsríki í Norðurevropa. Í eystri hevur Noreg mark við Svøríki, Finnland og Russland, í suðuri við Skagerrak, í norðri Barentshavið og vesturi er Atlantshavið. Høvuðsstaðurin í Noregi er Oslo. Landið er eitt av ríkastu londum í heiminum. Gott 5 000 000 fólk búgva í Noregi í 2014. Á meginlandinum búgva í miðal 12,5 fólk á hvørjum km2, men tað er ymiskt, hvussu tættbygt tað er. Teir norðastu partarnir eru fámentir, og fjølmentast er rundanum Oslofjørð. Eini 77 % av norðmonnum búgva í býum ella í øðrum tættbygdum økjum. Góð 23 % búgva í fámentum økjum.
Tað er langt land, sum smalkar ímóti norði. Har smalast er, eru bara 6,3 km frá sjónum og eystur at svenska markinum. Størsti parturin av landinum er fjallalendi, og fram við allari strondini er skergarður við túsundtals oyggjum. Norðuri í Íshavinum eigur Noreg oyggjarnar Jan Mayen, 550 km í ein landnyrðing úr Íslandi, og longur norðuri Svalbarð, sum er felagsnavn fyri Bjarnoynna og Spitsbergen, 3 stórar og nakrar lítlar oyggjar, tilsamans 61 229 km2. Langa strond Noregs er útnyrðingsmarkið á evropeiska meginlandinum.
Innihaldsyvirlit
- 1 Søga
- 2 Landafrøði
- 3 Politikkur
- 4 Búskapur
- 5 Samferðslukervi
- 6 Fólkið
- 7 Náttúra
- 8 Mentan
- 9 Keldur
- 10 Slóðir
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Noregs søga
Fyrsta, vit hoyra um Noreg í søguni, er, at landið var býtt í høvdingadømi, og hvør høvdingur ella kongur hevði rætt til at taka skatt av tí landsparti, hann sat á [1]. Sambært kongssøgum savnaði Haraldur Hárfagri alt Noreg undir ræði sítt. Í 872 hevði hann skipað lensmansríki í Noregi. Av harðræði hansara var stór útflyting vestur í hav til Føroya, Hetlands, Orknoya, Íslands, Grønlands og aðrar staðir. Tó at hesi londini tá vóru uttanfyri Noregs ríki, vórðu tey øll løgd undir norskt kongsvald seinni.
Upp gjøgnum tíðirnar var Noreg viðhvørt sjálvstøðugt, viðhvørt undir donskum yvirvaldi og viðhvørt undir svenskum. Men mest av tíðini var tað sjálvstøðugt kongsríki, hóast tað var undir útlendskum yvirvaldi. Tað var hetta, ið gjørdi tað gjørligt hjá noregsmonnum at loysa frá Svøríki í 1905. Eitt nýtt fullveldisríki varð ikki stovnað við hesum. Tað einasta, sum hendi, var at svenski kongurin varð settur frá í Noregi, og politiska samstarvið millum Noregs og Svøríkis uppsagt.
Í krígsárunum 1940-45 var Noreg hersett av týskarunum, og vóru hetta hørð ár hjá norðmonnum. Nógv fólk varð sent av landinum og sett í fangatippir í Týsklandi. Í 1939 komu loynilig boð um, at sinnissjúk, kryplar, evnaveik og tey, sum høvdu ógrøðandi sjúku, skuldu verða dripin [2]. Søkt var eisini at samkyndum, og løgreglustøðirnar fingu boð um at geva loyniløgregluni lista við samkyndum fólki. Nazistarnir nevndu hetta miskunnardráp. Summir býirnir vóru ógvuliga illa viðfarnir. Ringast var í Norðurnoregi, har settu týskar herdeildir eld á nógvar bygdir og noyddu fólkið at flyta suður í landið, og vegir og brúgvar sprongdu teir. Afturat hesum kom, at nógv av farmaskipunum, sum sigldu við førningi fyri tey sameindu londini, vóru søkt, so handilsskipaflotin minkaði ógvuliga nógv. Tað var tí eitt tungt tak at fáa alt aftur í rættlag, tá ið kríggið var uppathildið. Men norðmenn stóðu saman og væl gekst. Nú standa nosslig hús aftur á toftunum, og farmaskipaflotin er størri enn nakrantíð.
Í februar 1994 vóru Olympisku vetrarleikirnir í Noregi. Flestu kappingarnar vóru í lítla býnum Lillehammer við Mjøsa.
Tann 22. juli í 2011 var Noreg rakt av yvirgangsatsókn. 77 fólk lótu lív, og nógv fingu skaða í álopinum á stjórnarskrivstovuna í Oslo og summarleguna hjá AUF á Utøya.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Landafrøðiliga er Noreg millum 57°71° og 71°11° n.br. Landslagið er ógvuliga fjølbroytt. 50 % av landinum er oman fyri skógarmarkið, og 27 % eru vøtn og hagi. Størsti parturin av landinum er fjallalendi, og fram við allari strondini er skergarður við túsundtals oyggjum. Tær 57 000 oyggjarnar fram við strondini eru uml. 7 % av landinum. Útróðrarbygdirnar fram við strondini eru seinastu árini støðugt minkaðar, tí at fiskiskapurin er versnaður, men tó havbúnaðurin er alsamt vaksin.
Landið er langt og smalt liggur fram við Norðuratlantshavinum og havøkjum so sum Skagerrak, Norðsjónum, Norskahavi og Barentshavinum, har ið kendu norsku firðirnir eru. Oyggin Jan Mayen og Svalbarð eru partur av norska kongsríkinum. Og Bouvetoy har suðri í Atlantshavinum er norskt hjáland. Eisini eigur Norra hjálondini Peteroy har suðuri í Suðurindiahavi og økið Maudland í Antarktis. Norra er býtt sundur í 19 fylki, sum aftur eru býtt sundur í 430 kommunur. Norra er eisini býtt sundur í fimm landspartar.
Bara uml. 3 % av Noregi er egnað til dyrkilendi [3], annars eru mest fjøll, berligar víddir og djúp vøtn. Mesta og besta landbúnðarjørðin er fram við og innast á botni í fjørðunum. Mongu, longu og djúpu firðirnir vórðu til, tá ið skriðjøklar skriðu av fjøllunum út ímóti strondini og gróvu seg níður í dalarnar. Firðirnir eru frá náttúrunar hond góðar havnir, og har búgva nógvir útróðarmenn og bøndur. Mong ferðamannaskipi á føgru norsku firðunum.
Norðastu partarnir í Norðurskandinavia og Norðurnoregi eru norðan fyri norðurpólkring. Á hásumri setur sólin ikki her, og tað er ljóst alt samdøgrið. Á hávetri rísur sólin ikki, tað er myrkt alt samdøgrið. Longri norður vit koma, longri er midnáttarsól og vetrarmyrkur. Norðast í hesum londum er myrkt næstan tveir mánaðir um veturin.
Landslagið[rætta | rætta wikitekst]
Fyri o.u. 600-350 mió árum síðan vórðu Kaledóniafjøll til. Tey ganga ígjøgnum alt Noregs land, sunnanífrá og norðureftir, og mynda landslagið. Fjøllini reistu seg á markinum millum tvær meginlandaplátur, sum stoyttu saman. Har tilfarið í undirgrundini var serliga hart, eru framvegis illgongd og høg fjøll - Jotunheimur, Hallingskarvet og Lyngsalpur. Kaledóniafjøll og ístíðarísurin hava í felag myndað landslagið. Í seinastu ístíð lá alt landið undir ísi. Ísskjøldurin trýsti landið niður, gróv botnar og dalar og flutti burtur eyr og grót, sum seinni varð morenulendi.
Næstan helvtin av Noregs landi er oman fyri skógarmarkið (umleið 49,5 %), 20 % er meira enn 900 m oman sjóvar. Nógvastaðni er gaddajørð og grunnlendi, og veðurlagið ómilt. Hetta ger, at nytta bara fæst úr o.u. 23 % av landinum, um 3 % er velt og um 20 % er skógur. Hóast Noreg fer væl norður um 70°, frysta havnir og firðir ikki, tí at Golfstreymurin gongur eystur og norður við allari strondini.
Noreg, vestari parturin av skandinavisku hálvoynni, er smalt, langt land, úr norðasta í sunnasta landoddan eru 1700 km, meðan breiddin har, sum tað smalast er, er ikki meira enn einar 15 km. Fram við at kalla allari vesturstrondini er yðjandi fult av skerum og oyggjum, men innanfyri henda skergarðin er so djúpt, at har er farandi við heilt stórum skipum, bert tey hava kunnugan mann umborð. Tá ið hann liggur vestaneftir, kann vera ódnarveður uttan fyri skerini, men deyðaslætt innanfyri. Fyri at gera siglingarleiðina tryggari hava teir sett lyktir ella vitar á nógvar av hólmunum og oyggjunum. Firðirnir eru nógvir, og summir av teimum eru óføra langir, tann longsti er Sognfjørðurin, sum er 200 km. Oftast eru firðirnir heilt djúpir, og hetta sæst eisini av teimum nógvu býunum, sum standa fram við teimum. Summastaðni fram við strondini er berg fyri, og ofta reisa steyrrættir hamrar og báðuminni firðirnar, og í støðum eru teir so høgir, at sólin sleppur ongantíð at.
Á einum vanligum landkorti er tann parturin av landinum, sum er hálendi, litaður við brúnum og láglendið við grønum, jú hægri landið er, dimmari er tann brúni liturin. Av hesum skilja vit, at tað mesta av Noreg er fjallalendi, men vit síggja eisini, at nógvir dalar ganga niðan millum fjøllini. Teir norsku dalarnir eru ofta bæði grasgóðir og slættir, og á eysturlandinum eru teir rættiliga breiðir. Oftast rennur ein stór á, elvur, ið norðmenninir kalla, oman gjøgnum dalin, og báðuminni ánna standa húsini. Úr dalinum sæst ofta upp á eina egg, men garðarnir, helst á sólarsíðuni, kunna standa langt upp í líðini, og bøurin hjá teimum ovastu gørðunum kann ofta vera betri, enn tann hjá teimum niðri í dalinum, og hetta kemur av, at áirnar hava ført so nógvan eyr og sand við sær oman í dalin. Oman fyri bøgarðarnar tekur skógurin við, og hann gongur ofta heilt niðan á eggina, mest er tað fura, bjørk og grann, sum veksur, og skógurin er sundurmarkaður millum garðarnar. Uppi á sjálvum fjallinum vaksa bert smá bjørkatrø, men har sum lægdir ella fløtur eru, kann vera óføra loðið, og har er besti neytahagi. Hetta eru setrarnir, og niðan hagar reka bøndurnir seyð, neyt og hestar um summarið. Summir setrarnir eru heilt langt frá húsum, og fólk má liggja á setrinum ta tíðina, neytini eru har uppi. Á hvørjum setri er tí eitt lítið hús, og rundan um húsið er garður, støðil, sum neytini verða rikin inn á um kvøldarnar. Fyrr var mjólkin altíð gjørd til ost ella kirnað til smør, men nú gongur vegur til summar setrarnar, so teir koma eftir mjólkini við bili. Á summum fjøllunum er ógvuliga berligt, har veksur bara lyngur og steinmosi og so ymiskar fjallaurtir.
Summstaðni reisa hvassar røðir seg við høgum kavataktum tindum. Fleiristaðni eru jøklar, stórar ísfløtur, bréir, sum norðmenn kalla tær, tann størsti eitur Jostadalsjøkulin. Tá ið køld ár eru, hava jøklarnir seg omaneftir, og tað hevur hent, at teir eru komnir líka oman í tær dyrkaðu líðirnar, so bæði bøur og hús er farið undir ísin. Tey seinnu árini eru teir minkaðir. Størstu fjøllini eru Jøtunheimurin, Kjølurin, Dovrafjøll og Langfjøllini. Hægstu tindarnir eru Galdhøpiggen 2470 m, Gliturstindur 2460 m og Snjóhettan 2300 m. Frálíka natúrvakurt er á fjøllunum, og nøgd av fólki, bæði úr Skandinavia og aðrastaðni, fer hagar til stuttleika, men ísurin er svikaligur, ofta kunna rivur vera í honum, sum ókunnugt fólk ikki varnast um, so tey ganga í tær.
Fyri at gera tað lættari hjá fólki at ferðast í hesum óbygdum hava norðmenn frá gamlari tíð bygt smáttur víða hvar á fjøllunum, so fólk fáa hildið til har, tá ið kavarok kemur á tey. Har sum gøturnar ganga eftir fjøllunum, standa varðar sum í Føroyum. Nú verða bygdagøturnar lítið brúktar, tí teir hava lagt bæði jarnbreytir og vegir eftir fjøllunum. Á fjøllunum eru bæði úlvar og bjarnir, men kortini er ikki so nógv til av teimum nú sum fyrr. Villrein er nakað av, og rýpan trýtur ikki. Heilt norðuri ígjøgnum, á Finnmarkini teir kalla, eru stórar heiðar við bæði lyngi og mosa, har halda sámarnir til við reindjórafylgjum sínum. Í Norðurnoregi, helst á oyggjunum, eru góð fuglabjørg, og har eigur bæði lundi, lomvigi og rita. Á summum hólunum eru so stór æðuvørp, at tað er ein heil innløga í dúninum. Summar av oyggjunum har norðuri eru grasgóðar og slættar, og har er óføra nógvur mógvur. Summir dalirnir í Norðurnoreg eru heilt góðir, men enn liggur nógv av landinum sum hagi.
Harðangursvíddir eru størsti háslætti í Evropa, uml. 10 000 km2. Partar av víddunum er friðaður tjóðgarður. Aðrir partar eru undir náttúruvernd. Her eru størstu villreinaflokkarnir í Evropa og mong óvanlig djór og djór, sum eru í týdningarvanda.
Norska landslagið ger tað trupult hjá landbúnaði og flutningi. Men afturfyri liggur væl fyri at fáa nyttu burtur úr vatninum til orku. Og so dregur landslagið nógv ferðafólk til Noregs at síggja órørda og stórfingna náttúru.
Veðurlagið[rætta | rætta wikitekst]
Fram við norsku vesturstrondini er veðurlagið ikki so ólíkt tí í Føroyum, kortini er tað ikki so skiftandi sum her. Vetrarnir eru oftast heldur lýggir, og mesta avfallið fellur niður sum regn. Hetta ger Golfstreymurin, sum rekur norður við allari strondini, hann hevur lýkku í sær, og havættirnar verða tí ikki so kaldar. Sumrini kunna ofta vera heldur vátlig, og sjáldan eru tey heilt heit. Veðurlag sum hetta kallast strondveðurlag.
Á eysturlandinum er veðurlagið øðrvísi, har eru vetrarnir kavamiklir og harðir, men sumrini eru heit. Hetta er landveðurlag. Norðast í Noreg er veturin eisini harður, -30 til -35 °C er ikki óvanligt, og ofta legst ógvuligur kavi niður, men kortini plagar ísur ikki at forða fyri siglingini. Ofta ganga strangir stormar, sum gera nógv um seg. Annars halda teir, at tað er væl lýggjari í Norðurnoregi, enn tað var fyri einum 100 árum síðani. Eplir og røtur vaksa heilt norðuri í Finnmarkini, og í teimum veðurgóðu dølunum veita teir ikki sørt av korni. Har norðuri stendur sólin um hásummarið á luftini alt samdøgrið, men mitt í november hvørvur hon og sæst ikki aftur í tveir mánaðir.
Sjógvurin við Noregs strendur hevur almikla ávirkan á veðurlagið í landinum. Flógvur sjógvur rekur úr Atlantshavi í bæði Pólhav og Noregshav og ger lýggjari veðurlag. Veðurlagið er skiftandi, landið er stórt, og jarðfrøðiligu viðurskiftini eru ymisk. Høgu fjallaryggirnir gera, at avfallið er nógv á Vesturlandinum, og veðurlagið er meira støðugt á Eysturlandinum.
Tað er óguliga ymiskt, hvussu hitaviðurskiftini eru ymsastaðni í Noregi. Serliga trý viðurskifti gera seg galdandi:
- Breiddarstig. Jú longri norðuri, jú kaldari.
- Hæddin oman sjóvar. Tað verður umleið 0,6 °C kaldari hvørjar 100 m, vit koma upp í fjøllini.
- Teinurin frá strondini. Jú nærri strondini, lýggjari er veturin.
Býir[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsstaðurin er Oslo. Landið eystanfyri Oslofjørðin eitur Østfold. Har eru býirnir Fredriksstad, Halden, Moss og Sarpsborg. Í øllum hesum býunum eru ídnaðarvirkir. Tey flestu framleiða okkurt úr viði. Vestan fyri Oslofjørðin er Vestfold. Har eru býirnir Sandefjord, Kongsberg, Skien, Drammen og Fredriksstad. Sandefjord er reiðarabýur, við Kongsberg høgga teir silvur, og har er eisini ein vápnasmiðja. Í Porsgrunn og Rjukan gera teir salpetur. Arendal og Kristiansand eru fiskivinnubýir. Bergen er næststørsti býur í Noregi. Trondheim er gitin fyri dómkirkjuna, sum man vera ein tann vakrasta í øllum Norðurlondum. Størstu býirnar á Norðlandinum eru Narvik og Bodø. Við Kirkenes tætt við russiska markið eru stór jarnnám.
Størstu býir í Noregi 2012:
Fylkir í Norra[rætta | rætta wikitekst]
- Akershus
- Aust-Agder
- Buskerud
- Finnmark
- Hedmark
- Hordaland
- Møre og Romsdal
- Nordland
- Nord-Trøndelag
- Oppland
- Oslo
- Østfold
- Rogaland
- Sogn og Fjordane
- Sør-Trøndelag
- Telemark
- Troms
- Vest-Agder
- Vestfold
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini: Politiskir flokkar í Norra
Stjórnarskipan[rætta | rætta wikitekst]
Noreg er kongsveldi. Stjórnarovasti er Haraldur kongur V; Harald V kongur av Noregi saman við Haakon Magnus krúnprinsi og dóttur hansara Ingrid Alexandra, sum er nummar trý í arvafylgjuni til norsku trónuna. Núverandi norska kongshúsið er ungt. Abbi núverandi Noregs kong, Håkon VII, var í 1905 á eini fólkaatkvøðu valdur til kong eftir at samveldið við Svøríki fór í upploysn. Áðrenn hann gjørdist kongur í Noregi, nevndist hann Carl prinsur og var næstelsti sonur Fríðrikk VIII í Danmark. Núverandi Noregs kongur er triðjur í røðini í hesi ættini. Olav V ráddi fyri borgum frá 1957 til 1991, tá núverandi Harald 5. tók við. Ongantíð fyrr hevur fólksligi stuðulin til norska kongshúsið verið størri enn í 2014; ein kanning, sum Norstat hevur gjørt fyri NRK vísir, at 82 prosent av fólkinum í Noregi tekur undir við at Noreg framhaldandi skal vera eitt kongsveldi [4].
Í Noregi er eisini fólkaræði, t.e., at norðmenn velja, hvør skal á ting. Fjórða hvørt ár verða 169 umboð vald í Stórtingið. Allir borgarar í Noregi, sum fylla 18 ár í valárinum, ella eru eldri, hava valrætt. Stórtingið samtykkir lógirnar, sum skulu galda í Noregi, og Stórtingið velur eisini landsins stjórn. Almenna umsitingin veksur. Samfelagið verður meira og meira fjøltáttað og tískil truplari at stýra. Tí verða tey, sum arbeiða fyri bæði land og kommunur fleiri. Í privatu vinnuni verða fleiri, sum veita fólki ymsar tænastur, nevnast kunnu krambafólk, fólk í ferðavinnuni, sakførarar, v.fl. Noreg er heimsins besta land at liva í; tað vísur eitt yvirlit hjá ST, sum vísur hvussu livikorini eru í heimsins londum [5]. Yvirlitið tekur hædd fyri m.a. livialdri, útbúgving og inntøku pr. íbúgva. Yvirlitið brúkar tøl frá 2010 til at rokna livikorini út og hevur Avstralia og New Zealand sum ávíkavist nummar tvey og trý á listanum. Danmark er á einum 19. plássi, meðan Niger, Kongo og Simbabvi eru niðast [6].
Skúlaskapur[rætta | rætta wikitekst]
Skúlarnir tróta ikki í Noregi, barnaskúli er í hvørjari bygd, og so eru nógvir fremhaldsskúlar og háskular. Í Noregi er 10 ára skúlaskylda, og øll hava rætt til 3 ára skúlagongd afturat. Tað merkir, at tey flestu ganga í skúla í minst 13 ár, áðrenn tey koma út í vinnulívið [7].
Javnrættindi[rætta | rætta wikitekst]
Noregi er ein av fyrstu tjóðum ið broytti støðu tá tað kom til kvinnu rættindi, minniluta rættindi og rættindi til kynsligan samleika.
Norra er heimsmeistari í javnstøðu. Tað vísir ein kanning frá World Economic Forum í 2008 [8]. Granskarar hava mett londini eftir hvussu kvinnur hava atgongd til útbúgving, heilsu, politiska makt og pengar. Noreg liggur ovast á javnstøðulistanum, beint framman fyri Finnland. Á triðja plássi liggur Svøríki. Danmark er nummar sjey á listanum [9]. Samkynd kunnu giftast í Noreg; Norra fær kynsleyst hjúnalag í 2008, og samstundis sleppa samkynd at ættleiða børn. Hóast tað gjørdist lógligt hjá samkyndum og tvíkyndum monnum at geva blóð í Svøríki í 2010, og í Stóra Bretlandi í 2011, hevur Norra enn ikki valt at broyta lógina [10]. Hóast samkyndir og tvíkyndir menn ikki at sleppa at geva blóð, so sleppa samkyndar og tvíkyndar kvinnur væl tað.
Yvirgangur[rætta | rætta wikitekst]
Óttin fyri yvirgangi í Noregi í 2012 er so mikið stórur, at stjórnin hevur kunnað fleiri stórtingslimir um vandan fyri yvirgangi [11]. Løgmálaráðharrin, Grete Faremo, og verjumálaráðharrin, Anne-Grete Strøm-Erichsen, vóru tann 1. oktober 2012 á einum loyniligum fundi við uttanríkis- og verjunevndina hjá Stórtinginum, har tær kunnaðu um økta vandan fyri yvirgangi. Ráðharrarnir nevndu nøvnini á fleiri islamistum, sum kunnu hugsast at ætla at fremja yvirgang. Sum skilst er hetta fyrstu ferð, at upplýsingar um navngivnar persónar verða latnar á einum slíkum fundi. Við á fundinum vóru eisini umboð fyri fregnartænastuna hjá politinum, PST, og fregnartænastuna hjá herinum. Hildið verður, at umleið 40 persónar í Norra verða mettir at vera møgulig vandamikil yvirgangsfólk. Nøkur teirra eru norðmenn, sum hava vent um til islam. Hini eru fólk, sum eru ættað úr Afganistan, Pakistan, Irak, Somalia, Tunesia og Algeria. Sambært fregnartænastunum hjá løgregluni og verjuni hevur óttin fyri yvirgangsálopum í Noregi ongantíð verið størri enn í 2012.
Brotsverk[rætta | rætta wikitekst]
Millum tær mongu talvur, sum hava sett sær fyri at lýsa heimsins londum, er "Global Peace Index", ið heftir seg við vandamál, at liva í ymsu londunum. Í 8 ár hevur Institute for Economics and Peace (IEP) skipa henda lista, sum vísur at Irak er ótryggasta landið at liva í og Noreg er tryggasta land í øllum heiminum [12][13]. Fyrningarfreistin fyri dráp og álvarslig brotsverk kann gerast søga í Noregi. Tað merkir, at ein brotsmaður ongantíð sleppur undan revsing. Stórtingsnevndin við løgmálum fer væntandi í mars 2014 at atkvøða um at beina burtur 25 ára fyrningarfreistina í álvarsligum brotsverkum. Tað er Kristiligi Fólkaflokkurin, sum hevur lagt uppskotið fram. Flokkurin vil beina burtur fyrningarfreistina í álvarsligum málum sum siðamisbroti, neyðtøku- og drápsmálum. "Eg eri troyttur av at síggja, at brotsmenn sleppa at ganga leysir, tí revsimál eru fyrnað", sigur framsøgumaður Jan Arild Ellingsen hjá norska Framburðsflokkinum. Framburðsflokkurin legði eitt líknandi uppskot fyri Stórtingið í 2013, men tá hendi onki meira, tí uppskotið skuldi takast við í ein størri "pakka" [14]. Roknað verður við, at meiriluti fæst fyri uppskotinum at burturbeina fyrningarfreistirnar fyri álvarslig brotsverk í Noregi [15].
Skøkjulevnaður[rætta | rætta wikitekst]
Skøkjulevnaður er ólógligur í Norra. Í Noreg verður skøkjulevnaður mettur sum harðskapur móti kvinnuni, og hetta varð bannað við lóg í 2008. Alsamt fleiri norðmenn verða tiknir fyri at keypa sex frá skøkjum. Norska løgreglan hevur t.d. í 2008 tikið 260 menn. Fleiri enn 95 % av teimum norsku prostitutieraðu eru útlendingar; flestu skøkjurnar í Noreg eru úr Nigeria og Eysturevropa [16].
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Sum heimsins fimtistørsti oljuframleiðari er Noreg á 23. plássi millum heimsins týdningarmestu búskapir. Strondin í Noregi er long, og sjógvurin hevur altíð havt stóran týdning. Nógv tættbygd pláss eru á vesturstrondini og í Tróndaløgum. Jarðgass og olja hava stóran týdning hjá teimum, sum búgva á vesturstrondini. Og flest øll í Norðurnoregi liva av fiskavinnu. Arbeiðsplássini í bæði fiskivinnuni og landbúnaðinum eru nógv fækkað seinastu árini. Nú arbeiðir bara 30. hvør norðmaður í hesum vinnum. Tað eru 2,9 % [17].
Tá ið komið varð fram á olju og gass í Norðsjónum í 1969, hevði tað stórar búskaparligar broytingar við sær í Noregi, og landið er nú størsta oljuland í Evropa. Mong túsund fólk starva í oljuvinnuni, annaðhvørt á boripøllum, á reinsiverkum ella í smiðjum, ið gera til dømis skip og pallar til oljuvinnuna. Noreg selur hinum londunum í Evropa meginpartin av oljuni og gassinum. Mong fólk arbeiða í ídnaðinum, týðandi vinnuvegir eru skipasmíð, námsvinna og oljuvinna.
Handilsflotin í Noregi er ein av heimins størstu. Mong túsund fólk arbeiða á skipasmiðjum og sigla við farmaskipum og ferjum, sum javnt og samt sigla ímillum býirnar og oyggjarnar á vesturstrondini. Størsti havnabýur er høvuðsstaðurin, Oslo. Sløk hálv millión fólk búgva í hesum ferðarmikla býi, sum er mentunarligur, útbúgvingarliður og íðnaðarligur miðdepil í landinum.
Í 2004-2014 hevur virðisøkingin í Norðurnoregi verið tvær ferðir størri enn nakra aðrastaðni í landinum. Í Norðurnoregi hevur tann árligi vøksturin verið 9 % ímóti 1,5 % longri suðuri í landinum. Vinnugreinarnar, sum hava givið Norðurnoregi so stóran fyrimun, eru olja og gass, fiskivinna og aling, sjóvinna, flutningur og námsvinna. Hetta kemur fram í einari frágreiðing, um greiningarfyritøkan Oslo Economics og norska reiðarafelagið Rederiforbundet hava skrivað í februar 2014 eftir at hava kannað virðisøkingina í teimum norðastu økjunum í arktisku londunum Noregi, Kanada, USA og Russlandi. Kanningin vísir eisini, at virðisøkingin í Norðurnoregi hevur verið størri enn í norðurøkjunum í hinum londunum [18].
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Bara uml. 3 % av landinum er dyrkað. Veðrið setur harðar treytir fyri landbúnaði í Noregi. Tað er kalt og grýtut lendi, so tað er fáastaðni, at landbúnaður fæst at kasta nakað av sær. Landslagið er betri til beiti. Tí hava flestu bøndur í Noregi kríatúr. Helst seyður trívst væl, tí seyður kann ganga í brattlendi. Seyðurin er bara inni, tá ið nógvur kavi liggur.
Hóast ikki meir enn uml. slakur triðingur av Noreg er undanvelt, so livir 20 % av fólkinum av landinum, men tá er skógbrúkið uppíroknað. Besta jørðin er á eysturlandinum, í Eysturdalinum, Gudbrandsdalinum og Valdres. Har eru summir garðarnir heilt stórir, og teir velta bæði hveiti og bygg, annars er havri tað kornslagið, sum verður mest velt í Noregi. Røtur og eplir verður velt um alt landið. Av tí teir hava so góðan summarhaga, hava norsku bøndurnir nógv neyt, harfyri mugu teir eisini hava nógv hoyggj, og grasbøurin er tí bæði stórur og væl umsitin. Í teimum sløttu dølunum á eysturlandinum brúka teir maskinamboð, men nógvastaðni er bøurin so brattur, at hann má sláast við líggja. Oftast liggur eitt strekki av skógi til garðarnar, og nógvur bøndur fáa tá líka nógv burtur úr skóginum sum tað, garðurin annars gevur av sær. Trøini verða høgd um heystið og veturin, síðan draga teir tey út á áarbakkarnar, og tá ið toybilið kemur um várið, verða tey floytt oman eftir ánni til sagvirkini, sum standa niðri í slættadalinum, har sum áin rennur møk. Ikki ber til at lata trøini reka, sum tey vilja, nakrir menn mugu fara við og ansa eftir, at tey koma ikki føst. Hesir menn, floytarar teir kalla, mugu vera bæði kvikir og djarvir, tí ikki er sjáldan, at teir noyðast út eftir stokkunum til at loysa, tá ið onkur stokkur er komin tvørtur fyri og heldur øllum fylgsninum. Tær áirnar, sum einamest viður verður floyttur eftir, eru Lågen í Gudbrandsdalinum og Glommen í Eysturdalinum. Nógv av viðinum verður útflutt sum hølvað og tilsagað timbur, men nógv verður eisini brúkt sum ráevni á ymsum ídnaðarvirkjum, ella smiðað til møblar og annað í sjálvum landinum. Á summum ídnaðarvirkjunum mala teir viðin sundur og gera hann til sellulosu, og úr henni kann fáast ymiskt, til dømis filmar, kunstsilki, spreingievni o.a.
Eystan og sunnan fyri Tróndheimsfjørðin er slættlendi, og har eru enn sum fyrr nógvir og stórir garðar. Á summum av hesum gørðunum fáa teir ovurhonds nógv hoyggj. Í Norðurnoreg eru garðarnir oftast heldur smáir, og tað vanliga er, at bøndurnir, ið hvussu er teir, sum sita nær við strondina, rógva út, tá ið tað ber teimum til. Norðast í Noreg á Finnmarkini búgva sámarnir. Teir liva av reindjórahaldi. Um veturin ganga djórini inni á heiðunum og skava sær mosa upp undan kavanum, og um summarið reka teir tey oman móti strondini. Í hørðum vetrum, tá ið skari legst á kavan, fara tey at svølta, og tá er skjótt til at tey fara burtur av leið. Men tá er vandi fyri hond, tí úlvarnir leggjast á tey, og sámarnir munna hala avstað við hundum at leita. Tey seinnu árini hava teir roynt at fáa hoyggj sunnanífrá, tá ið ringast hevur staðið til. 150 djór má ein maður hava, fyri at húskið kann hava nóg mikið til at liva av. Fyrr búðu sámarnir altíð í tjøldum, men nú eru teir flestu búfastir.
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Koli er lítið til av í Noregi, men jarn høgga teir í fleiri støðum, málmurin er kortini ikki nær so góður sum tann svenski, teir rokna við, at tað eru ikki meira enn 30 % av reinum jarni í honum, tað mesta verður selt av landinum. Kopar er í fleiri støðum, bestu námini eru við Rørås. Við Kongsberg høgga teir silvur, djúpasta holið er 1000 m undir jørð. Mesta grótið í Noreg er granitt, hetta er bæði hart og vakurt grótslag. Tætt við býin Halden hava teir ovurhonds stórt gróthol. Har verður grótið sagað ella høgt til flísar ella laðingargrót, og síðan verður nógv av tí selt til ymis lond. Summastaðni er eitt annað grótslag, sum eitur skifer, tað verður sagað til taksteinar. Til drívkraft í ídnaðarvirkjunum brúka teir allastaðni elmegi, og hon trýtur ikki í Noreg. Fossarnir eru bæði stríðir og nógvir og elvirkini mong. Eitt tað størsta elverkið er við Rjukanfossin á Suðurlandinum. Har gera teir ovurhonds nógv kálksalpetur. Nógvur ídnaður virkar vøruúrdráttir úr bæði fiskivinnu og landbúnaði. Nevnast kunnu t.d. sláturvirki, mjólkarvirki og virki, sum súlta grønmeti og frukt. Nevnast kunnu eisini virki, sum gera ymsar útdráttir úr fiski o.ø. Norðmenn fáa nógva orku úr náttúruni. Teir fáa t.d. ravmagn úr vatnorku. Noreg er eitt av teimum fáu londunum í heiminum, sum fær alla el-orku sína úr vatnorkuverkum.
Norðmenn fáa uml. 12 ferðir so nógva jarðgass og olja, sum teir brúka sjálvir. Meginparturin verður tískil fluttur út. Síðani fyrsta oljukeldan, Ekofisk, varð funnin á norska landgrunninum í 1969, hevur oljuvirksemið otað seg longur og longur norður eftir framvið norsku strondini. Í dag fevnir leitingin eisini um økini heilt har norðuri í Barentshavinum. Men tað finnast eisini undantøk tvs. øki, har mótstøðan móti oljuleiting hevur verið so mikið stór, at tað hevur ikki eydnast oljumyndugleikanum at fáa grønt ljós frá Stórtinginum til at lata upp t.d. leiðirnar við Lofoten, Vesterålen og Senja fyri oljuleiting og eftir tað framleiðslu. Flokkarnir í Stórtinginum eru ósamdir um í heila tikið at loyva leiting í hesum økinum, ið er ríkt fiskiøki og sera náttúruvakurt. Arbeiðaraflokkurin, Høgra og Framburðsflokkurin eru fyri leiting. Sosialistiski Fólkaflokkurin, Miðflokkurin, Vinstri og Kristiligi Fólkaflokkurin eru ímóti [19]. Higartil hevur tað so ikki verið møguligt at fáa meiriluta fyri oljuvirksemi í økinum.
Fiskiskapur[rætta | rætta wikitekst]
Av tí fólkinum, sum býr úti við norður- og vesturstrondina, livir tað mesta av hvalaveiði, fiskiskapi ella sigling. Fiskurin trýtur ikki fram við norsku strondini. Á Sørlandinum fiska teir nógvan makrel. Um summarið fáa teir hann í gørnum, sum verða sett um kvøldið og tikin uppaftur morgunin. Um heystarnar kemur makrelurin inn á firðirnar, og tá kasta teir nót eftir honum. Á Vesturlandinum er tað toski og sild, teir royna eftir. Í januar mánað koma sildatorvurnar inn móti Mørustrondini, og so geva tær seg so við og við suður við landinum. Sildin verður fingin bæði við snurpunót, og, tá ið torvurnar geva seg heilt inn á firðirnar, við vanligari nót. Fitisildin kemur um heystið og stendur fram við allari vesturstrondini líka norður í Finnmarkina. Nógv av sildini verður saltað, og nakað verður lagt í blikk, men meginparturin fer til sildaoljuvirkini og verður gjørt til t.d. sildamjøl ella sildaolju.
Nú kraftblokkur meira og meira verður settur í veiðiskipini, og teir kunna nýta bæði betri og størri nótir, kann hetta økja nógv um veiðinøgdina. Toskur fæst fram við allari vesturstrondini, men bestu miðini eru norðuri við Lofoten og Møre. Januar til apríl er besta tíðin har norðuri, tá kemur fiskurin inn at gýta og stendur ofta tættur á grunnunum. Tá leita smærri og størri før av øllum norðurlandinum til Lofoten. Í øllum bygdum har norðuri, sum hava so fræga bryggju, at skip fáa lagt at, yðjur við fólki, og tað er sum lívið er vaknað av nýggjum aftan á tann myrka veturin. Sum allastaðni verður nú í Noregi meira og meira av tí fiski, sum kemur feskur til lands, skorið til flak og útflutt í frystum líki. Størsta flakavirkið í Noreg er Findus í Hammerfest, sum føroyskur verkfrøðingur hevur verið uppií at leggja til rættis [20]. Nakað av fiskinum verður saltað og selt sum saltfiskur til t.d. Italia og onnur lond, ella hann verður virkaður til klippfisk og seldur til Brasil ella Spania. Men nógv verður bara flakt og síðan hongt upp at turka. Norðmenn selja eisini hópin av turrum fiski til lond í Afrika.
Eitt annað gott fiskipláss er norðuri í Finnmarkini. Um várarnar kemur eitt lítið laksaslag, sum eitur loddan, inn á firðirnar at gýta, og toskurin gongur aftan á hana. Hesa árstíðina kunna teir fiska heilt nógv har norðuri. Men Íshavið er svikaligt, og ikki er tespiligt, tá ið hann brennur á við kavaroki og stormi av útnyrðingi. Men tað er ikki bara fram við strondini, at norðmenn royna. Summir leita eisini til Hetlands ella Føroya, og summi línuskipini royna í Eystur- og Vesturgrønlandi og føra góðan fong av toski og kalva heim. Í norsku áunum er væl til av bæði eyrriða og laksi, og helst norðuri í Troms veiða teir hópin av laksi. Í vøtnunum er nógvur eyrriði, og menn fáa hópin av peningi frá fremmandum sílafiskarum, sum leiga sær rætt at fiska.
Kópi skjóta norðmenn nakað av. Tey skipini, sum veiða kóp, royna heilt norðuri í Íshavinum, og teir skjóta kópin á ísinum. Hetta er vandamikil veiða, og skipini mugu vera ógvuliga sterkt bygd. Fyrr skutu norðmenn hópin av stórhvali í Íshavinum, men hann minkaði so nógv, at tað loysti seg ikki. Teir góvust kortini ikki, men fóru líka suður í sunnara Íshavið at royna. Fyrst høvdu teir støð á nøkrum oyggjum har suðuri, sum taka við hvalunum frá hvalastingarunum til at skera upp og og viðgera teir, meðan onnur skip flyta útgerð til teirra. Flestu av hesum flótandi hvalakókaríunum, teir kalla, eru úr Sandefjord í Vestfold.
Afturat tí stóra fiskiflotanum hava norðmenn eitt ógvuliga stórt tal av farmaskipum, norski handilsflotin er millum teir størstu í heiminum. Nógv av hesum skipunum sigla millum ymsar havnabýir í Evropa og pláss í øðrum heimspørtum, og tað kunna ganga ár ímillum, at tey eru heima í Noregi. Tey seinnu árini hava teir bygt nógv tangaskip, sum sigla við olju frá oljulondunum. Summi av teimum eru ógvuliga stór, upp um 100 000 tons, og norsku reiðaravirkini vinna stórpening frá siglingini.
Afturat vanligu fiskivinnuni, hevur eitt nýtt slag av fiskivinnu tikið seg upp seinastu 30 árini. Tað er aling. Alararnir hava fisk í "fjósi" [21]. Teir hava fisk í stórum nótum úti á sjónum. Henda "nýggja" vinna hevur havt stórar trupulleikar at dragast við. M. a. hava nógvar fiskisjúkur gingið í alibrúkunum. Men nú eru norðmenn um at fáa bast sjúkunum, so nú fáa alarar tikið nógvan fisk hvørt einasta ár. Og nú er eisini aling tryggari vinnuvegur enn vanlig fiskivinna.
Skógbrúk[rætta | rætta wikitekst]
Umleið 40 % av Noregi eru skógvaksin. Góð nytta fæst burtur úr skóginum. Trøini verða feld og brúkt í bæði pappírsvinnuni og byggivinnuni. Sumt verður eisini tikið til brenni. Tí er skógarvinnan tryggasta inntøka hjá nógvum bóndum.
Handilsviðurskifti[rætta | rætta wikitekst]
Í 2010 seldu norðmenn tænastur og vørur fyri 137,0 mia. $ í útlondum, og teir keyptu 74,0 mia. $ [22]. Tað er heilt nógv, afturímóti øðrum londum. Meiri enn helvtin av norska vøruútflutninginum eru olja og jarðgass. Uttanríkishandil Noregs er grundaður á náttúrutilfeingið, á málm og onnur steinsløg, fiskivinnu, skógarvinnu og fossamegi. Nú er búskapurin mest bundin av oljuvinnuni. Stórur partur av útflutninginum er orka, olja og gass.
Hesi lond handlar Noreg við (sbrt. CIA World Factbook 2009 [23]):
Samferðslukervi[rætta | rætta wikitekst]
Tað sigur seg sjálvt, at í so fjallbygdum landi sum Noreg er torført at gera vegir. Teir hava skjótgangandi skip at sigla millum størstu býirnar, og so sigla smærri før til tey smærru plássini. Men teir hava eisini langar vegir og jarnbreytir. Jarnbreytin millum Bergen og Oslo er soleiðis 500 km. Hendan jarnbreytin var ógvuliga torfør at leggja, nógvastaðni vóru djúpar gjáir fyri, sum teir máttu byggja brúgvar tvørturum, og í nógvum støðum máttu teir spreingja seg ígjøgnum fjøllini. 178 tunlar eru á vegnum, og tann longsti er 5 km langur. Í stórkava um veturin er torført at fáa koyrt, teir brúka kavaplógv, men viðhvørt kunna fannirnar vera so stórar, at tær heldur ikki koma fram. Ein enn longri jarnbreyt er tann millum Trondheim og Oslo. Bilvegirnir eru nógvir, nú mesta samferðslan millum bygdirnar er við bili. Síðstu 50 árini hevur flogferðslan í Noregi sum aðrastaðni fingið størri og størri týdning. Størstu flogstøðirnar eru Gardemoen-støðin í Oslo og Flesland í Bjørgvin [24]. Tað eru kortini ikki øll flogfør, sum seta seg á landi. Summi bæði seta seg og taka seg á flog av sjónum, og hetta slagið verður nakað brúkt í Norðurnoregi.
Av tí at so lítið fólk býr í Noregi, og landið er smalt og langt, verður ofta langt at flyta fólk og farm. Fyrr var næstan allur tungur farmur fluttur við skipi. Flutningur yvir land gekk seint og var ótryggur. Fjøll og djúpir dalar, og ikki at tala um kavan um veturin, elvdu til stórar trupulleikar. Seinastu árini eru íløgur lagdar í berghol og vegir. Tí ber til at koyra nógvastaðni um veturin nú, har ikki var hugsingur um at fara fyrr. Tí verða farmur og fólk mest flutt við bili nú á døgum. Er langt at fara, eru bæði flogfør og tok til at taka.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Norska fólkið, næstu frændur okkara, er yvirhøvur eitt arbeiðssamt og djarvt fólk. Um norsku sjómenninar verður sagt "der fartøj flyte kan, der er han første mann" [25], og fleiri av teimum gitnastu kanningarmonnunum í Polarlondunum hava verið norðmenn. Trúgvin er sum í hinum Norðurlondunum tann lutherska. Í norðastu fylkjunum er mesta fólkið sámar. Í 2008 fluttu tilsamans 66 961 fólk til Noregs. 23 615 norðmenn fluttu í útlond [26]. Mest nýttu nøvn í Norra í 2008 eru gentunavnið Linnea og dreingjanavnið Lukas. Árið fyri vóru hesi Sara og Mathias. Annars eru hesi ofta ovarliga á listanum: Markus, Jakob, Jonas, Emma, Thea og Nora. Tekur man Oslo burturúr, so er ein munur at síggja. Nógv mest nýtta dreingjanavn í Oslo er Mohammed. Triðja hvørt barn í Oslo kemur frá ikki-norskari bakgrund.
Fyrst í 2014 hevur Noreg 25 000 fleiri menn enn kvinnur. Men fyri tíggju árum síðani vóru 39 000 fleiri kvinnur enn menn [27]. Av londunum í Evropa við einum fólkatali yvir eina millión, eru Noreg og Írland tey einastu londini sum hava yvirskot av monnum. Í Noregi eru 49,7 % kvinnur, sum merkir, at tað í 2014 eru 990 kvinnur fyri hvørjar 1000 menn.
Náttúra[rætta | rætta wikitekst]
Náttúruvernd[rætta | rætta wikitekst]
Stórur partur av Noregs landi er hagi og skógur, og helst í fjøllunum og ónomin náttúra. Hesi øki eru ógvuliga viðkvom og tola erlítla dálking. Súrt regn og geislavirkið avfall hóttir áir, vøtn og skóg. Tí taka norðmenn dyggiliga undir við millumtjóða náttúruvernd. Av tí at Noregs náttúra er so egin og fjølbroytt, hevur Noreg millumtjóða skyldu at verja plantur, náttúru og sjáldsom djór, til dømis jervin.
Gróður[rætta | rætta wikitekst]
Á láglendinum í Suðunoregi veksur leyvskógur og annar vøkstur, ið trívst væl í hita. Vanligasti skógurin í Noregi er nálaskógur, bæði grann og fura, lyngur og mosi grør ímillum trøini. Ovast í líðunum veksur bjarkskógur, og har er nógvur soppur. Í fjøllunum er fjølbroyttur vøkstur, í neðra er pílur, lyngur og dvørgbjørk, í erva aktisk frosmýri, og har vaksa bara harðbalnar smáar urtir, til dømis rýpuber og fjallabrúður. Ovast á fjøllum við jøklarnar er als eingin vøkstur. Skógur veksur ikki í arktiskum veðurlagi.
Dýralívið[rætta | rætta wikitekst]
Mong dýr í Noregi hava lagað seg eftir arktiskum veðurlagi - jervur, læmingur, reinsdýr, fjallarevur og snjóugla, sum eru norðast og hægst á fjøllum. Í skóginum eru t.d. hara, revur og elgur. Har byggja rovfuglar, til dømis falkur, heykur og ugla, og smáfuglar í stórum tali. Sunnari í landinum, har veðurlagið er lýggjari, eru grevlingur, stálormur og rádýr. Við strondina er vaðfuglur, sjófuglur og másafuglur, og í sjónum er sumstaðni hvalur og kópur. Nógvastaðni fram við sjónum eru fuglabjørg, har bjargafuglur og svartfuglur byggir í meingi. Vantandi føði av ovurfiskiskapi, oljudálking og umhvørviseitran hevur borið við sær, at bjargafuglurin síðan miðskeiðis í sjeytiárunum er minkaður í stórum.
Bjarnirnar í Norra verða alsamt færri, meðan talið á úlvum økist. Tað vísir ein frágreiðing frá Rovdata í 2013 [28]. Í 2012 vóru 137 bjarnir í Norra, og var tað ein afturgongd, samanborið við 2011, tá tær vóru 151 í tali. Í 2010 vóru 166 bjarnir í Norra. Hinvegin verða úlvarnir alsamt fleiri í tali, og í 2013 er talið mett til at liggja millum 64 og 77, samanborið við tølini fyri einum ári síðani, tá teir vóru millum 56 og 64 í tali [29].
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Norsk mentan
Klæði[rætta | rætta wikitekst]
Norðmenn eru sera fegnir um tjóðbúnan. Gomlu búnarnir eru ikki teir somu í hvørjari bygd. Farið verður í tjóðbúna, tá ið veitslur eru, til dømis barsil, brúdleyp ella 17. mai. Tjóðardag Noregs, 17. mai, ganga børnini skrúðgongu.
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Norskur fólkatónleikur hevur uppruna sín í gerandisvinnuni. Frá ærgishaldi á fjøllunum stava gomul ljóðføri, til dømis nævurlúrður og bukkahorn, og sermerktir sanghættir, til dømis kulokk og kauking. Fólkatónleikurin var nær knýttur at dansi, og ljóðførini, tey nýttu, vóru til dømis landleiki, munnhørpa og hardingfiól. Sámar hava egnan fólkatónleik joyk.
List[rætta | rætta wikitekst]
Týdningarmesta íkast Noregs til alheims byggilist eru tær sermerktu stavkirkjurnar. Byggihátturin er úr víkingaøld. Røros er á alheims tjóðminnaskránni hjá UNESCO, eins og bryggjan í Bjørgvin, stavkirkjan í Urne og helluristirnar í Alta.
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
-
Ludvig Holberg (1684–1754).
-
Aasmund Olavsson Vinje (1818–1870).
-
Henrik Ibsen (1828–1906).
-
Bjørnstjerne Bjørnson (1832–1910).
-
Jonas Lie (1833–1908).
-
Alexander Kielland (1849–1906).
-
Knut Hamsun (1859–1952).
-
Sigrid Undset (1882–1949).
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://snl.no/Norge/historie_%E2%80%93_3
- ↑ http://www.folkemord.no/Norge/8904/8526
- ↑ http://www.bt.no/na24/article472254.ece
- ↑ http://www.nrk.no/norge/enorm-stotte-til-kongefamilien-1.11720904
- ↑ http://theforeigner.no/pages/news/un-says-norway-still-best-place-to-live/
- ↑ http://www.undp.org/publications/hdr2010/en/HDR_2010_EN_Complete.pdf
- ↑ http://snl.no/Norge/skole_og_utdanning
- ↑ https://members.weforum.org/pdf/gendergap/report2009.pdf
- ↑ http://www.allcountries.org/ranks/gender_gap_gender_equality_country_rankings_2008.html
- ↑ http://www.nrk.no/trondelag/_-homofile-ma-fa-gi-blod-1.8255722
- ↑ http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/Norske-politikere-advart-mot-navngitte-islamister-7024409.html
- ↑ http://voices.yahoo.com/top-5-safest-countries-world-685000.html
- ↑ http://www.theguardian.com/world/2007/may/30/duncancampbell
- ↑ http://www.vg.no/nyheter/innenriks/norsk-politikk/artikkel.php?artid=10104201
- ↑ http://www.vg.no/nyheter/innenriks/norsk-politikk/artikkel.php?artid=10137557
- ↑ http://www.nettavisen.no/nyheter/article3600564.ece#
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html
- ↑ http://www.vg.no/nyheter/innenriks/artikkel.php?artid=10145261
- ↑ http://www.dagsavisen.no/samfunn/vil-vente-med-olj-eboring-i-lofoten/
- ↑ http://img7.custompublish.com/getfile.php/1220930.1277.twtudxxwss/Findus-historikk.pdf?return=www.kystmuseene.no
- ↑ http://www.innovations-report.com/html/reports/agricultural_sciences/report-28555.html
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html
- ↑ http://www.supersaver.no/flyplasser/bergen-lufthavn-flesland
- ↑ http://www.erlingviksund.no/default.asp?k=1&id=20&aid=7
- ↑ http://www.ssb.no/emner/02/barn_og_unge/2011/tabeller/befolkning/bef0700.html
- ↑ http://www.aftenposten.no/okonomi/Darlig-nytt-for-single-menn-7546690.html#.U11pDq1dXud
- ↑ http://www.rovdata.no/Nyheter/Nyhetsartikkel/tabid/3764/ArticleId/2121/Registrerte-faerre-bjorner-i-fjor.aspx
- ↑ http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/Flere-ulver_-farre-bjorner-7217675.html#.Uazko9L0GGUhttp://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/Flere-ulver_-farre-bjorner-7217675.html#.Uazko9L0GGU
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Føroyar farnar eitt stig upp á FIFA-styrkilistanum
Mynd: Savnsmynd
Føroyar hava spælt ein dyst síðani seinsti styrkislistin hjá FIFA varð almannakunngjørdur í november. Tað var móti Sveis, og tann dystin vunnu Sveis 2-0. Men kortini eru Føroyar farnar eitt stig upp á listanum, vit eru nú á 83. plássi saman við Noregi.
Antigua og Barbuda eru lækkað niður við 11. plássum, og tí flyta Føroyar eitt pláss upp á listanum yvir heimsins bestu fótbóltstjóðir saman við Noregi, sum í løtuni ongan venjara hevur.
Ovast á listanum er eingin broyting. Argentina stendur ovast, næstbest er Brasilia og triðbesta fótbóltstjóð í heiminum er Týskland.
Í Norðurlondum liggur Ísland framvegis ovast á 21-unda plássi. Svøríki er nr 41 og Danmark nr. 46. Føroyar eru saman við Noregi nr. 83, og Finnland er 94. besta landslið.
Av londunum, sum hava størstu framgongd, er Rwanda best, og er farið 9 pláss uppeftir. Hinvegin dettur Kuba, sum ein steinur - 26 pláss niður og er nú nummar 151, vísir styrkilistin hjá FIFA.
Næsta ár skal føroyska A-landsliðið spæla seks dystir. Teir eru móti Andorra, Sveis, Portugal, Lettlandi og Ungarn. Portugal er nummar 8 á styrkilistanum, Sveis er nummar 11.
Ungarn er nummar 26, Lettland er nummar 111, altso 28 pláss niðanfyri Føroyar, og Andorra er nummar 203, altso meiri enn 100 pláss niðanfyri Føroyar.
Síggj allan ratinlistan hjá FIFA her
Tíðindi
Tróndur Vatnhamar og Finnur Koba kappast móti Solveig Hanusardóttir Olsen og Knút Háberg Eysturstein
Grønlendski landsstýrismaðurin í fiskivinnu- og veiðumálum hóttir við at taka loyvi frá grønlendsku skipunum, um tey ikki fáa skil á rúsevnum umborð
Eivør hevur roynt tað, Jógvan Hansen somuleiðis, og nú fer Kristina Bærendsen at syngja í íslendsku Eurovision kappingini
Týski kanslarin ætlar at varðveita viðurskiftini við USA. Verri er við hennara varakanslara, sum stúrir fyri handilsviðurskiftunum landanna millum.


text:
Francisco Franco
Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo ella Francisco Franco (4. desember 1892 - 20. november 1975), var framúr samskipari og hækkaði skjótt í tign í herinum og gjørdist herovasti í Spania í 1935. Tá ið hann fór upp í uppreisturin í 1936, fekk hann sær italska og týska hjálp, afturfyri gjørdist hann hægstur í herinum og ríkisovasti. Franco og hansara menn vunnu, og eftir borgarakríggið stýrdi hann Spania sum einaræðisharri til sín deyð.
Francisco Franco tók valdið í Spania í 1939 eftir eitt trý ára langt borgarakríggj. Hann sat við valdinum til sín deyða í 1975.


text:
Stelkur
Stelkur (frøðiheiti - Tringa totanus) er væl kroppstørri enn tjaldursgrælingur. Best kennist hann av teimum avbara longu, vakurt reyðu beinunum. Omaná er hann grásprøklutur við dimmum veingjafjøðrum, í neðra hvítur við svørtum prikkum. Nevið er reytt út frá rótini, dimt har frammi. Ungfuglurin er dimmgráur omaná. Í Føroyum er hann heldur sjaldsamur fuglur nú á døgum, og sera sjaldan eigur hann. Helst tíðliga á sumri hendir tað seg at síggja hann við sínum leikandi lætta gongulagi tita um við sjóvarstrondina ella niðarlaga í bønum og haganum. Tá er hann á veg til Íslands, har hann eigur í meingi við vøtn og áir, sum hann veður út í, so langt sum tey longu beinini grynna. Kemur ravnur ella bakur nær, fylkjast stelkarnir saman og rúka á fíggindan til at reka hann burtur. Tá ið bøgan fer av reiðrinum, breiðir hon stundum mosa yvir eggini. Um heystið síggja vit teir aftur við ungunum, og tað hendir, at onkur steðgar allan veturin; tá eru teir meira dimmgráir omaná.
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Tringa erythropus (Svartstelkur)
- Tringa flavipes (Lítil gulstelkur)
- Tringa glareola (Vaðstelkur)
- Tringa melanoleuca (Stórur gulstelkur)
- Tringa nebularia (Hvítstelkur)
- Tringa ochropus (Flykrustelkur)
- Tringa solitaria (Mintdimmur stelkur)
- Tringa stagnatilis (Vatnastelkur)
- Xenus cinereus (Nevfattur stelkur)
- Actitis hypoleucos (Fjørustelkur)
- Actitis macularia (Flekkustelkur)
- Limnodromus scolopaceus (Snípustelkur)
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Havnar Kirkja
Havnar Kirkja ella Dómkirkjan varð bygd í 1788 á Bryggjubakka í Havn og varð vígd 3. sunnudag í advent sama árið. Ein størri umbygging og víðkan varð gjørd í 1865, og fekk hon tá størri vindeygu, skifertak og tað høga sermerkta klokkutornið. Kirkjan varð vígd av nýggjum í 1865.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Forsøga kirkjunnar er heldur fløkt. Eftir øllum at døma var eingin kirkja i Havn í miðøldini, í mesta lagi eitt 'bønhús'. Hildið hevur verið, at havnarfólk hildu gudstænastur sínar í Munkastovuni úti á Reyni. 22. juni 1609 gevur Chr. Kongur IV lensmanninum á Bergenshus boð um at senda tilfar til kirkjubygging. Kirkjan verður bygd úti á Reyni og stendur longu liðug við árslok 1609. Um hetta mundið búðu umleið 100 fólk í Havn. Rasmus Jørgen Winther verður prestur í Havn í 1780, og í 1782 tekur hann stig til at byggja nýggja kirkju. Av roknskaparbókunum framgongur tíverri ikki, hvørjir ið gjørdu arbeiðið, men fyristøðumaður hevur uttan iva verið tann tiltikni Johannes Poulsen, timburmaður, sum búði í Havn. Kirkjan varð ikki liðug fyrr enn í 1788. Kirkjan úti á Reyni varð síðan tikin niður og í 1789 seld á uppoði. Sumt av innbúgvinum varð flutt í nýggju kirkjuna, og sumt varð selt til aðrar kirkjur í Føroyum. Tá tann nýggja kirkjan varð bygd í 1788, var Havnarbýur ikki størri enn so, at kirkjan tá varð bygd 'nordenfor Byen' - har hon enn stendur aftaná umfatandi umbygging. Tíverri eru ongar frágreiðingar um hesa kirkju, men nakrar fáar tekningar siga okkum, at hon varð smíðað nakað sum gomlu bygdakirkjur okkara, bara nógv størri, bert 3 1/2 alin styttri enn tann, sum nú stendur. Í 1788 búðu umleið 600 fólk í Tórshavnar sókn og í 1865 umleið 900. Í 1865 varð kirkjan heilt umbygd. Fyristøðumaður var íslendingurin Guðmundur Sigurðsson, Tórshavn, vanliga nevndur Sivertsen. Ein tilbygningur varð gjørdur á eystursíðuni, 3 1/2 alin til longdar og 12 alin breiður. Hetta er innvikið í kórinum, har ið altarið nú stendur. Í 1935 varð aftur bygt 4,05 x 6,99 m stórt rúm uppí eystureftir, tí at kirkjan tá fekk hitaverk, kolovn, og farnristir vórðu settar í eysturveggin hvørjumegin altartalvuna. Kirkjan varð aftur longd í 1968, tá kontór og onnur rúm vórðu bygd uppí kórið. Í skipinum eru 44 beinkir og uppi á pulpiturinum eru 14.
Altartalvan[rætta | rætta wikitekst]
Á norðurbróstinum hongur altartalvan, ið er frá 1647. Myndin er Hin Heilaga Kvøldmáltíðin, málað við djúpum, reinum litum beinleiðis á træið, 100 x 100 cm stór. Á talvuni stendur skrivað:
Gud Allermechtigste Hans Hellige Ord och Sacramenter Till Ere och denne Steed til Zirat haffuer Hans Sevrensen fordum Kiøbmand her paa Ferøe foraerit denne Altertaffle til Torßhaffns Kiercke 1647
Mett verður, at málningurin er málaður eftir koparprenti av málningi, ið Peter Candid, sum var hovmálari hjá Wilhelm V í München, málaði til fransiskanarakleystrið har í 1616. Ramman er frá sama tíðarskeiði, ein renessansuramma, útskorin og málað. Í 1961 var altartalvan umvæld av Ernst og Holmer Trier, Vallekilde í samarbeiði við Fraser Eysturoy.
Norska løvu klokkan[rætta | rætta wikitekst]
Klokkan sigst vera komin í kirkjuna í 1708 og er komin av skipinum Norsku Løvu, sum fórst í Lambavík nýggjársaftan 1707. Klokkan er prýdd við palmettum, og á einum stað er henda innskriftin: 'Danscke Ostindische Compagnies Scheb Nordische Lowe 1704'. Hæddin er 30 cm, tvørmát á slagringi uttan er 41,5 cm.
Klokkuspælið[rætta | rætta wikitekst]
Í 1952 var klokkuspælið enn í gerð á De Smithske Jernstøberier í Ålborg, Danmark. Klokkuspælið hevði 9 klokkur og ætlanin var, at tað skuldi spæla Tíðin rennur eftir J. Waagstein. Nú á døgum byrjar klokkan at sláa kl. 8 á morgni og slær dagsins seinasta slag kl. 23. Kl. 9, 12, 15, 18 og 20 spælir klokkan umframt tímasløgini eitt lag - kl. 12 er lagið nettupp Tíðin rennur.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Wind, Tage: Joen Waagstein - Liv og Virke. Gyldendal 1952.
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
- Faroestamps.fo: Havnar Kirkja (almenn ogn)
- Havnar Kirkja - Dómkirkjan Folkakirkjan.fo


text:
9.1.2017 |
Næmingar við sera góðari framløgu
Hósdagin 5. januar høvdu Jórunn Døgg, Milia og Tóra M úr 8.flokki framløgu.
Framløgan var í samband við verkætlana hjá 8.flokki. Dagin fyri høvdu tær havt framløgu fyri lærarum. Framløgan var so mikið góð og áhugaverd, at avgjørt var at hava hana aftur dagin eftir, so at onnur kundu uppliva hana. Til framløguna kom borgarstjórin, umboð fyri kommununa, sernámsfrøðiliga ráðgevingin, barnaverndin og løgreglan. Evnið í uppgávuni og framløguni var "Ungdómslív". Tær komu inná, hvussu korini hjá teimum ungu kunnu gerast betri. Millum annað høvdu tær útgreina, hvussu ungdómshúsi kann gerast meira áhugavert fyri tey ungu í kommununi. Eisini høvdu tær arbeitt við, hvussu ein kann skapa meir samband/tiltøk millum ung í oynni.
Góða søgan
Framløgan var í samband við verkætlana hjá 8.flokki. Dagin fyri høvdu tær havt framløgu fyri lærarum. Framløg


text:
NemKonta er til tín, sum fær pening frá almennum stovnum í Danmark. Til dømis verða gjøld sum SU, pensjón, barnapeningur og avlopsskattur útgoldin á tína NemKontu.
Ein NemKonta er ein vanlig bankakonta. Tú skalt bert gera av, hvør konta skal skrásetast sum NemKonta. Til dømis kanst tú gera tína lønarkontu í BankNordik til Nemkontu.
Ein donsk skipan
Danska lógin ásetir, at øll skulu hava eina NemKontu, sum donsku myndugleikarnir kunnu flyta pening á. Lógin er ikki galdandi í Føroyum, men allir føroyingar, sum fáa pensjón, SU ella onnur gjøld frá almennum stovnum í Danmark, skulu tí eisini hava eina NemKontu skrásetta, fyri at fáa peningin á kontu.
BankNordik átekur sær tí at skráseta NemKontu fyri teg. Av tí at NemKonta er ein vanlig bankakonta, eru treytirnar tær somu sum vanliga. Tú kanst bert hava eina NemKontu.
Set teg í samband við okkum
, so hjálpa vit tær við NemKontu.


text:
Kappingarreglur
grein 1
a) Leikt verður í landskappingini eftir teimum leikreglum hjá FIVB, sum eina og hvørja tíð eru galdandi fyri flogbólt.
b) Kappingarreglur fyri yngru deildir.
grein 2
a) Kappingarárið er frá 1. juli til 30. juni.
b) Fyri hvørt lið gjalda feløgini FBF luttøkugjald, sum verður ásett av starvsnevndini.
d) Luttøkugjaldið skal verða FBF í hendi 14 dagar, áðrenn kappingin byrjar.
e) Felag sleppur ikki at luttaka í kappingum FBFs, fyrr enn luttøkupeningurin er goldin.
grein 3
a) Eingin landskappingardystur skal verða leiktur undir almennari gudstænastu og skal helst ikki byrja fyrr enn 1 tíma aftaná, at gudstænastan er lokin.
grein 4
Landskappingin í flogbólti verður skipað soleiðis eftir aldri og dugnaskapi.
a) Vaksnamannadeildin
1) Meistaradeild kvinnur og menn við upp til 8 liðum hvør.
2) Í meistaradeildini kann sama felag bara hava eitt lið.
3) Starvsnevndin skipar kappingina alt eftir, hvussu nógv lið eru.
4) Í Meistaradeildini verður við 8 liðum eitt umfar leikt, t.v.s. tveir dystir ímóti hvørjum liði.
Við 6 og 7 liðum verður hálvt annað umfar leikt, t.v.s. tveir heimadystir og ein útidystur ella øvugt ímóti hvørjum liði. Úrslitini frá undanfarna kappingarári avgera heima-/útidystir.
Við 4 og 5 liðum verður dupult umfar leikt, t.v.s. tveir heimadystir og tveir útidystir móti hvørjum liði.
6) Tá ið landskappingin er liðug, leika nr 1 og nr 2 finalur hjá bæði kvinnum og monnum. Leiktar verða tvær finalur á uttanveltaðum vølli, sum FBF ásetur. Vinna liðini hvør sín dyst, verður leikt eitt eyka "Gullsett" upp í 15 í framhaldi av seinnu finaluni – vinnari av hesum settinum er føroyameistari – tvey stig skulu vera á muni í settinum.
7) 1. deild kvinnur og 1. deild menn við upp til 8 liðum hvør.
8) 2. deild kvinnur og 2. deild menn við óavmarkaðum tali av liðum.
9) Fyri at leika í vaksnamannadeildini skal leikari vera minst 14 ár.
10) 2. deild kvinnur og 2. deild menn við óavmarkaðum tali av liðum.
11) Fyri at leika í vaksnamannadeildini skal leikari vera minst 14 ár.
b) Yngri deildir
Kvinnuunglingar og mansunglingar, sum ikki skulu vera fylt 21 ár 1. januar í kappingarárinum.
Gentur/dreingir 16, sum ikki skulu vera fylt 17 ár 1. januar í kappingarárinum. Tó kunnu allar/allir gentir/dreingir í 10. flokki luttaka.
Gentur/dreingir 14, sum ikki skulu vera fylt 15 ár 1. januar í kappingarárinum. Tó kunnu allar/allir gentir/dreingir í 8. flokki luttaka.
Gentur/dreingir 12, sum ikki skulu vera fylt 13 ár 1. januar í kappingarárinum. Tó kunnu allar/allir gentir/dreingir í 6. flokki luttaka.
Gentur/dreingir 10, sum ikki skulu vera fylt 11 ár 1. januar í kappingarárinum. Tó kunnu allar/allir gentur/dreingir í 4. flokki luttaka.
d) Meistaraheitini verða nevnd soleiðis:
Vinnari í Meistaradeildini: Føroyameistari
Vinnari í 1. deild: Vinnari í 1. deild
Vinnari í 2. deild: Vinnari í 2. deild
Vinnari í Unglingadeildini: Føroyameistari
Vinnari í gentur/dreingir 16: Føroyameistari
Vinnari í gentur/dreingir 14: Føroyameistari
Vinnari í gentur/dreingir 12: Føroyameistari
Vinnari í gentur/dreingir 10 Føroyameistari
grein 5
a) Tá feløgini hava sagt frá luttøku, ger kappingarnevnd FBF's av, um kappingin verður einkult ella dupult ella meira, og hvussu liðini í 2. deild verða skipað sundur í bólkar.
b) Heimaliðið tekur við øllum útreiðslum og inntøkum viðvíkjandi umfarsdystum.
d) Dómarafelagið skal gjalda útreiðslurnar hjá dómaranum.
e) Um 2. deild er býtt í bólkar, fer í minsta lagi nr. 1 og nr. 2 í hvørjum bólki víðari til eitt finaluumfar eftir fyriskipan FBF's.
grein 6
a) Reglur fyri upp- og niðurflyting
Niðurflyting: Spælari skal leypa dyst um á hægra liðnum, áðrenn niðurflyting. Hægra liðið verður altíð roknað at leika fyrst. Leikarar, ið ikki hava leikt inni á besta liðnum, kunnu til eina og hvørja tíð flyta til lægri deild. Bert leikarar, sum ikki eru fyltir 22 áðrenn 1. januar í kappingarárinum, kunnu flyta til lægri deild hóast teir hava leikt inni. Hægra liðið verður altíð rokna at leika fyrst. Tað, at leikari ikki hevur leikt dyst á hægri liðið, skal greitt framganga undir viðmerkingum til dómaraseðilin hjá hægra liðnum.
Uppflyting: Spælari kann leika á hægri liði næsta leikumfar.
b) Eitt leikumfar gongur frá og við mánadegi og til og við sunnudag.
d) Eitt lið kann leika fleiri dystir sama leikumfar.
e) Luttekur felag við meira enn einum liði í somu deild, skulu liðini nevnast í bókstavarað ella talrað soleiðis, at A ella 1 verður at rokna sum tað besta liðið, B ella 2 sum tað næstbesta o.s.fr.
f) Bert kappingarstjóri FBFs kann geva loyvi til at flyta ein dyst.
g) Fluttir dystir verða roknaðir sum leiktir tann upprunaliga ásetta dagin, eisini í sambandi við upp- og niðurflyting av spælarum.
h) Niðurflyting frá hægri til lægri lið er ikki loyvd leikara tann seinasta triðingin av kappingini.
Grein 7
a) Feløgini fáa sina millum ábyrgd av at hava dómara til allar dystir í meistaradeildini.
b) FBF og dómarabólkurin kann taka dómaraábyrgdina til útvaldar dystir. Ábyrgdin fyri dómararnar fellur aftur til felagið, um dysturin verður fluttur ella líknandi, soleiðis um FBF ella dómarabólkurin ikki kann døma dystin.
d) Um dómari ikki møtir, fær ábyrgdarafelagið bót à kr. 1.000 fyri hvønn dómara, sum ikki møtti, umframt at gjalda dómaragjald.
e) Er bótin ikki goldin innan næsta kappingarár, sleppur felag ikki at luttaka í kapping innan FBF, fyrr enn bótin er goldin.
grein 8
a) Nýtir felag í landskappingini leikara, sum kappingarstjórin ikki hevur fingið boð um (navn, aldur og bústað) í minsta lagi dagin fyri dystin, tapir felagið dystin.
grein 9
a) Luttakandi leikari skal í minsta lagi hava verið limur ein mánað í tí felag, sum hann luttekur fyri.
b) Luttakandi lið hava í mesta lagi loyvi at hava ein útlending á liðnum. Á føroyskum landsliðum kunnu bert føroyingar luttaka. Sum føroyingur verður eisini roknaður útlendingur, ið hevur verið fast búsitandi í Føroyum í minsta lagi 2 ár, og hevur sítt virki her og føroyskan ríkisborgararætt.
d) Felag kann nokta leikara at flyta til annað felag, um so er, at felagið metir, at peningalig ella onnur felagslig áhugamál binda viðkomandi leikara.
grein 10
a) Um leikari – útlendingur ella føroyingur – sigur seg úr felag, ið hann hevur leikt landskappingardyst fyri við byrjan kappingarársins, og gerst limur í øðrum felag, sum eisini tekur lut í landskappingini, hevur hann loyvi at leika fyri hetta felag aftan á leikbann í 1 mánað, tó ikki seinasta triðingin av kappingini, galdandi fyri bæði feløgini. Tað er bert loyvt at skifta eina ferð mitt í kappingarárinum.
b) Leikari, ið skiftir felag mitt í kappingarárinum, skal boða kappingarnevndini frá flytingini 30 dagar áðrenn fyrsta landskappingardyst, hann ætlar at leika fyri nýggja felagið.
d) Leikarar, ið spæla í kapping uttanlands, hava loyvi at leika fyri føroyskt felag eftir leikbann í ein mánað eftir seinasta landskappingar/steypadyst uttanlands.
grein 11
a) Dómaraseðilin skal handast dómaranum, áðrenn leikur byrjar. Á dómaraseðlinum skulu standa allir leikarar og útskiftingarleikarar, tó í mesta lagi 14 leikarar tilsamans, og somuleiðis útskiftingarleiðarin. Allir leikararnir verða roknaðir fyri at hava spælt dystin. Samber tó við grein 6a.
b) Áðrenn leikbyrjan skulu liðleiðari og útskiftingarleiðari undirskriva dómaraseðilin.
d) Eftir leikbyrjan er ikki loyvt at seta leikara á dómaraseðilin.
e) Eru klagur, skulu tær verða tilskilaðar á dómaraseðlinum.
grein 12
a) Spælt verður um 3 stig.
Endar dystur 3-0 ella 3-1 fær vinnandi liðið 3 stig. Tapandi liðið fær 0 stig.
Endar dystur 3-2 fær vinnandi liðið 2 stig. Tapandi liðið fær 1 stig.
b) Møtir lið ikki til dyst, fær tað null stig.
d) Somuleiðis verður givið null stig til tey lið, sum sínámillum avtala at útseta dyst, uttan at hava fingið loyvi til tess frá kappingarstjóranum. Viðv. aðrari sekt verður víst til grein 15 b.
e) Tá ið dystur verður fluttur í samráð við kappingarstjóran, skal nýggjur dystur verða ásettur í mesta lagi eina viku frá ásetta leikdegnum. Starvsnevndin í FBF kann gera undantøk frá hesi reglu.
f) Tað liðið, sum við lokna kapping hevur flest stig, er vinnari av deildini. Sí tó grein 4a um Meistaradeildina hjá kvinnum og monnum.
g) Um javnt er í stigum, er hægstljóðandi settmunur avgerandi. Stendur eisini her á jøvnum, eru innanhýsis dystir bæði í innleiðandi umfarinum og í deildini avgerandi – íroknað bóltmun. Stendur enn á jøvnum, verður umdystur leiktur. Kappingarstjóri FBFs ásetur tíð og stað fyri hendan dyst.
h) Aftasta liðið í meistaradeildini leikar ímóti nr. 1 í 1. deild. Leikt verður best av trimum dystum. Liðini hava hvør sín heimadyst. Er neyðugt við avgerandi 3. dysti, verður hann leiktur á øðrum leikvølli.
Aftasta liðið í 1. deild flytur í 2. deild komandi kappingarár.
Næstaftasta liðið í 1. deild skal leika ein dyst ímóti nr. 2 í 2. deild. Vinnandi liðið flytur upp í 1. deild næsta kappingarár.
Nr. 1 í 2. deild flytur upp í 1. deild næsta kappingarár.
FBF ásetir leikdagarnar fyri dystirnar.
i) Um so er, at nr. 1 og/ella nr. 2 ikki hava rætt at flyta upp, skal skipast fyri kvalifikatiónsdystum millum fylgjandi lið og niðurflytarar (bert niður til nr. 4).
grein 13
a) Í minsta lagi 14 dagar áðrenn kappingin byrjar, skulu øll luttakandi feløg til FBF geva upp navn, føðingardagar og -ár á øllum leikarum.
b) Er føðingardagur og -ár ikki uppgivið, hevur leikari ikki loyvi at luttaka.
d) Sama er galdandi fyri allar kappingar í yngru deildunum.
grein 14
a) Heimafelagið skal seta seg í samband við dómaran í seinasta lagi ein dag áðrenn dystin.
grein 15
a) Sigur lið seg skrivliga til FBF úr kappingini, og FBF góðtekur hetta, verða teir dystir, ið hetta lið hevur leikt, ikki roknaðir við í kappingini.
b) Sekt við ikki leiktum dystum!
1. og 2. deild: Møtir lið ikki til dyst, avgerð starvsnevndin, um liðið skal vera koyrt úr kappingini, ella onnur sekt skal verða givin.
Meistaradeild: Møtir lið ikki til dyst, avger starvsnevndin, um liðið skal vera koyrt úr kappingini, ella onnur sekt skal verða givin. Avgerðin hjá starvsnevndini kann verða kærd til dómsnevndina áðrenn 2 dagar. Við kæruni skulu fylgja kr. 2.000, sum verða afturgoldnar, vinnur kæran sømdir. Dómsnevndin hevur endaliga avgerð.
Um lið í 1. ella 2. deild ikki møtir til útidyst í fyrru helvt av kappingini, missir tað sín heimadyst móti sama liði í seinnu helvt av kappingini. Møtir lið ikki til dyst í seinnu helvt, verða báðir dystir roknaðir sum taptir og sum ikki møtt til báðar dystir.
Um kappingin í 1. ella 2. deild er 1½ umfar og lið ikki møtir til útidyst í fyrsta og øðrum triðingi av kappingini, missir tað sín heimadyst móti sama liði seinni í kappingini. Møtir lið ikki til dyst í seinasta triðingi, verða báðir seinastu dystir roknaðir sum taptir og sum ikki møtt til báðar dystir.
d) Noktar lið uttan gilduga orsøk at luttaka, verður tað koyrt úr kappingini. Sama hendir um lið rýmir av vølli.
e) Lið sum verða koyrd úr kappingini, verða sektað við bót, ið svarar til 2 ferðir luttøkugjaldið fyri liðið. Er sekt ikki goldin innan næsta kappingarár, sleppur felag ikki at luttaka í kapping innan FBF, fyrr enn hon er goldin.
Um lið ikki møtir til dyst til ásettu tíð, verður felagið sektað við bót, svarandi til luttøkugjaldið og tapir dystin 3-0.
grein 16
a) Tað liðið, sum leikar á heimavølli, skal leggja bólt, sum er góðkendur av FBF, og minst 10 tiltaksbóltar til.
b) Heimaliðið hevur ábyrgdina av, at vøllurin er lógliga merktur, at netið er í lagi og kann setast í røttu hædd.
d) Dómarin skal vissa sær, at vallarviðurskiftini eru í lagi, áðrenn leikur byrjar.
e) Leikvøllurin skal vera góðkendur av FBF.
grein 17
a) Leikarar á einum liði skulu vera í eins leikbúna.
b) Hvør leikbúni skal hava nummar á rygginum, minst 15 cm til hæddar. Hvør leikbúni skal hava nummar á bringuni, minst 10 cm til hæddar.
d) Um búnin hevur lýsing, skal hon lúka tær treytir, FBF hevur ásett.
e) Lið í meistaradeildini skulu hava minst tvey sett av leikbúnum, sum skulu vera í ymiskum liti.
f) Lið í meistaradeildini áseta sín heimalit og boða FBF frá hesum í seinasta lagi ein mánað undan kappingarársbyrjan á hvørjum ári.
g) Útiliði í meistaradeildini verður álagt at nýta annan lit á leikbúna enn heimaliðið nýtir.
grein 18
a) Ger felag brot á grein 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 13, 15 ella 17, kann tað fáa bót og/ella tapa dystin soleiðis, at hitt liðið fær trý stig fyri dystin, og vinnur hann 3-0 í settmuni og 75-0 í bóltmuni.
grein 19
a) Ber leikari seg so ósømiliga at á vølli, at dómarin má reka hann úr leiki, skal dómarin skrivliga siga kappingarstjóra FBFs frá og somuleiðis viðmerkja hetta á dómaraseðlinum.
b) Kappingarstjórinin kann nokta slíkum leikara at luttaka í kapping ásetta tíð.
d) Nýtir dómari rætt sín at slíta dystin, skal hann beint aftaná dystin skrivliga greiða kappingarstjóra FBFs frá, hví hann so gjørdi.
grein 20
a)Heldur liðformaður, at dómari misnýtir vald sítt, skal hann sámiliga mótmæla tí á leikvøllinum. Góðtekur dómarin ikki mótmæli hansara, kann liðformaðurin ella felag hansara senda skrivliga kæru til kappingarstjóra FBFs í seinasta lagi 2 dagar aftan á dystin. Somuleiðis skal hetta viðmerkjast á dómaraseðlinum. Fylgja skulu kr. 500,- við slíkari kæru, sum verða afturgoldnar, um kæran vinnur sømdir, hetta er eisini galdandi fyri allar aðrar klagur.
grein 21
a) Kærur um avgerðir kappingarstjórans verða at leggja fyri dómsnevndina. Við kæruni skulu fylgja 1.000,- kr., sum verða afturgoldnar, um kæran vinnur sømdir.
b) Allar avgerðir dómsnevndarinnar eru endaligar.
d) Dómsnevndin kann ikki reka felag ella einstakling úr FBF, slík mál kunnu bert verða løgd fyri aðalfundin ella eykaaðalfundin hjá FBF.
grein 22
a) Frá tí degi, ið felag hevur sagt frá, at tað luttekur í landskappingini, er tað bundið til at luttaka eftir lógum og reglugerðum FBFs.
b) Tó kann kappingarstjóri FBFs eftir áheitan felagsins góðtaka tær orsøkir, ið felagið førir fram, at tað ikki heldur fram við kappingini. Ein slík áheitan má vera nevndini í hendi í minsta lagi 5 dagar, áðrenn dystur felagsins skal fremjast.
grein 23
a) Reglur fyri steyp, ið givin eru til kappingar millum feløg ella broytingar av slíkum reglum, skulu í seinasta lagi 10 dagar, áðrenn slíkar kappingar verða framdar, verða sendar FBF til góðkenningar.
b) FBF kann krevja slíkar reglur broyttar, um hildið verður neyðugt.
d) Brýtur felag hesa grein, sleppur tað ikki at luttaka í almennari kapping millum feløg innan FBF, fyrr enn tað lýkur ásettu treytir.
grein 24
a) Feløg innan FBF kunnu luttaka í almennum flogbóltskappingum ið eru góðkendar av FBF.
b) Umsóknir um at hava steypakappingar skal vera FBF í hendi seinast ein mánað áðrenn landskappingin byrjar.
Treytin fyri at fáa eina vaksnamannakapping er, at sama felag skipar fyri einari steypakapping fyri yngri deildir sama kappingarárið.
d) Brot á hesa grein verður sektað sum í grein 22.
grein 25
Hesar reglur kunnu bert verða broyttar á aðalfundi ella eykaaðalfundi hjá FBF
Kappingarreglur fyri yngri deildir (ungdómsflogbólt - G/D 12 - G/D 14 - G/D 16 - Unglingar)
Gentudeild og dreingjadeild
Í gentudeildini leika gentur, og í dreingjadeildini leika dreingir. Feløgini kunnu søkja starvsnevndina um undantak, so at gentur leika við á dreingjaliði og dreingir leika við á gentulið. Umsóknin skal vera ítøkilig fyri hvørt lið sær og fyri hvønn leikara sær.
Í kidsvolley lev. 0, 1, 2, og 3 kunnu gentur og dreingir leika saman.
Feløgini, ið skipa fyri ungdómskappingum, eiga at hava í huga, at tað fyrst og fremst snýr seg um spælararnar - at tað er stuttligt at spæla og kappast! Bólkarnir eiga at vera so stórir, at øll lið fáa minst tríggjar dystir - um hetta er gjørligt. Tó er tað ein treyt, at minst tvey lið í hvørjum bólki koma víðari. Feløgini, ið skipa fyri kappingunum, eiga at fáa tilmeldingar í so góðari tíð, at boð um tíðir o.a. kunnu sendast luttakandi feløgunum eina viku undan hvørjari kapping.
Vøllurin
Spælt verður á vanligum flogbóltsvølli. Kidsvolley lev. 0, 1, 2, 3 og 4 (G/D12) leika á badmintonvølli.
Bóltur
Vanligur bóltur, góðkendur av FBF, verður nýttur.
Serva
Gentur og dreingir 14: Loyvt verður at serva yvirhondsservu frá baklinjuni og undirhondsservu 3 metur inni á vøllinum.
Gentur og dreingir 16 og unglingar serva sum í vanligum flogbólti.
Net
Kidsvolley: Sambært Kidsvolley reglum.
Gentur: 14 2,14 m
Dreingir: 14 2,24 m
Gentur: 16 2,20 m
Dreingir: 16 2,35 m
Kvinnuunglingar: 2,24 m
Mansunglingar: 2,43 m
Aldursbólkar - sí grein 4 b í kappingarreglunum.


text:
10. Hvussu kunnu andaskapningar ávirka okkum?
1. EINGLARNIR HOYRA TIL GUDS FAMILJU
„Lovið HARRANUM, tit einglar Hansara, tit veldigu í mátti.“ – Sálmur 103:20
Hvat vita vit um einglarnar?
Job 38:4-7
Jehova skapti einglarnar, áðrenn hann skapti jørðina.
Opinberingin 5:11
Milliónatals einglar eru til.
1. Pætursbræv 1:11, 12
Einglar hava altíð havt hug at vita, hvørja ætlan Jehova hevur við jørðini.
Lukas 15:10
Einglarnir hugsa nógv um tey, sum tæna Gudi.
2. EINGLARNIR HJÁLPA GUDS TÆNARUM
„Eingil HARRANS tekur støðu rundan um tey, ið óttast Hann, og fríar tey út.“ – Sálmur 34:8
Hvussu vita vit, at einglar kunnu hjálpa okkum?
1. Mósebók 19:15, 16; Dániel 6:23; Lukas 22:43; Ápostlasøgan 12:6-11
Einglar hjálptu Lot, Dánieli, Jesusi og Pæturi.
Hebrearabrævið 1:7, 14
Jehova brúkar sínar einglar til at hjálpa og ansa eftir sínum tænarum.
3. ÓNDIR EINGLAR ROYNA AT SKAÐA OKKUM
„Vit skulu ikki verða dáraðir av Satan; tí tað, sum hann hevur í huga, eru vit ikki ókunnigir við.“ – 2. Korintbræv 2:11
Hvørjir eru illu andarnir, og hví eru teir vandamiklir?
Opinberingin 12:9
Ein eingil gjørdi uppreistur móti Jehova. Hann verður róptur Satan.
1. Mósebók 6:2
Tá ið Nóa livdi, gjørdu nakrir einglar uppreistur og komu niður á jørðina.
Matteus 9:34
Hesir einglarnir fóru í part við Satani og gjørdust illir andar.
5. Mósebók 18:10, 11
Illu andarnir royna á allan hátt at lumpa og skaða fólk.
4. TÚ KANST STANDA ÍMÓTI SATANI OG ILLU ANDUNUM
„Standið Djevulinum ímóti, so skal hann flýggja frá tykkum.“ – Jákupsbrævið 4:7
Hvussu fært tú hjálp frá Jehova til at standa ímóti Satani og illu andunum?
Ápostlasøgan 19:19
Bein fyri øllum, sum hevur við gand, illar andar og tað yvirnatúrliga at gera, ella sum fær tílíkt at virka meinaleyst og spennandi.
Efesusbrævið 6:16, 18
Fá sterkari trúgv við at kanna Bíbliuna, og bið Gud ansa eftir tær.
Orðtøkini 18:10
Brúka Guds navn, Jehova.


text:
24. februar
24. februar er dagur 55 í árinum í gregorianska kalendaranum. 310 dagar eru eftir av árinum (311 dagar um skotár er). 24. februar kallast Leypársmessa, (men hann er 25. februar, um leypár (tað er skotár) er). Sagt verður, at á leypársmessu hevur veturin mist annað beinið.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1582 - Gregorius XIII pávi ger at skifta frá julianska kalendaranum til gregorianska kalendaran.
- 1903 - Bretskar hernaðardeildir søkja at "øra mullah'inum".
- 1986 - Marcos flýggjar úr Filipinunum, og Corazon Aquino verður tikin í eið sum forseti landsins.
- 1987 - Tower-nevndin leggur fram sína frágreiðing um Iran-contra-gøluna.
- 1991 - Herdeildirnar undir amerikanskari leiðslu fara undir landátakið móti irakiska herinum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1786 - Wilhelm Grimm (annar av Grimm brøðrunum)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1892 - Niels Christopher Winther (f. 1822).


text:
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Brúkar tú JW Library?
JW Library er ein ókeypis app, sum ger tað møguligt at taka Bíbliuna, ymiskan lesnað, filmar og ljóðupptøkur niður á tína snildfon, teldil ella teldu.
HVUSSU FÆRT TÚ JW LIBRARY? Far á netið og tak JW Library niður frá eini ’app store’. Appin kann brúkast á ymiskum fartólum. Meðan tú ert á netinum, letur tú appina upp og velur tað, ið tú ætlar tær at taka niður á tólið hjá tær. Ber tað ikki til hjá tær at fara á netið heima við hús, kanst tú kanska gera tað í ríkissalinum, á einum bókasavni ella á einari kaffistovu. Tá ið tú hevur tikið tilfarið niður á tólið hjá tær, noyðist tú ikki at hava netsamband fyri at brúka tað. Av tí at nýggjar funkur regluliga verða lagdar aftrat JW Library, skalt tú fara á netið at dagføra appina av og á.
HVÍ BRÚKA JW LIBRARY? JW Library ger tað nógv lættari at lesa persónliga og at fylgja við á møtunum. Appin er eisini hent at brúka í boðanini, serliga tá ið vit boða óformliga.


text:
Orð: Kåre Mørkestøl
Lag: Green, green gras of home
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Uttan frið, uttan gleði, særdur, nívdur fyrr eg gekk
uttan Guð og uttan vón í hesum heimi,
og mítt hjarta ei friðin kendi fyrr enn eg til Guð mær vendi,
tá, fyrst tá eg frið við Harran fann.
Niðurlag: Tað er náði, ja, náði, at í mín stað Kristus doyði,
fyri meg Seg gav ein dag á Golgata.
2. Innast inni eg tó kendi hvønn ein dag og hvørja stund
longsul eftir kraft at ganga trúarvegin.
Mína bøn Jesus hoyrdi, Hann í Andanum meg doypti,
og nú veit eg, leið mín móti Himni ber.
3. Sína Brúður Jesus heintar skjótt frá jørð og heim til sín,
tá av náði eisini eg verði við!
Hann í skýggjunum skal koma, málið nátt er, skeiðið runnið,
vak og bið tí Dagurin nú er so nær.
Niðurlag: Skalt tú tá standa eftir fáa vreiði Guðs at smakka?
Nei, kom við og hjartað Jesusi nú gev!


text:
Rodos
Rodos (Grikskt: Pόδoς, Rodos, [ˈroðos]) er ein oyggj og ein býur í Grikkalandi. Oyggin er hin størsta í oyggjabólkinum Dodekanes (Tólvoyggjarnar). Høvuðsbýurin á Rodos eitur Rodos eins og oyggin, næststørsti býurin eitur Lindos. Umleið helmingurin av fólkunum búgva í Rodos býi. Býurin er m.a. kendur fyri Risan í Rodos (Kollosan), sum var risastór standmynd av sólgudinum Helios. Standmyndin varð gjørd í 3. øld áðrenn Krist og stóð í havnini á Rodos býi. Standmyndin var 30 metrar høg og var eitt av teimum sjey heimsins undrunum í fornøldini. Standmyndin brotnaði undir einum hørðum jarðskjálvta ár 226 áðrenn Krist. Í Mandraki havnini í Rodos býi, har standmyndin møguliga hevur staðið í fornøldini, eru nú tvær súlur við standmyndum av reinsdjórum. Súlurnar standa báðumegin við innsiglingina til havnina. Rodos er í eystur Egearahavinum, frástøðan til Turkaland er bert 18 km, meðan frástøðan til havnina í Pireus við Athen er 500 km. Rodos luttekur í Oyggjaleikum, sum er ítróttarstevna fyri oyggjasamfeløg. Rodos var vertur fyri leikunum í 2007.[1]


text:
Innbúgv
Innbúgv er eitt felagsheiti fyri ting, ið eru gjørd til at stuðla menniskjakroppin, t.d. innbúgv til at sita í ella sengur til at sova í og hvíla seg í. Innbúgv kann eisini hava til endamál at goyma ting ella mat í. Innbúgv kann t.d. vera: borð, stólur, lenistólur, sofa, song, skáp, kommoda, reól osfr.
Innihaldsyvirlit
Føroyskt innbúgv[rætta | rætta wikitekst]
Hóast tað kann vera ringt at ímynda sær í dag, hava møblar verið framleiddir í Føroyum. Nógvir av møblunum frá 1940-árunum, sum framvegis standa í føroyskum heimum, eru framleiddir av føroyskum møblasnikkarum.
Modul OK[rætta | rætta wikitekst]
Seinni hevur eisini meira skipað møblaframleiðsla verið í Føroyum. Miðskeiðis í 1970-árunum fekk Annfinnur Zachariassen, sum átti Nýggja Bókhandil, á egnum føroyskum virki skapað og framleitt Modul OK-møblarnar. Tað vóru borð, stólar, sofur, hillar og annað, sum keyparin sjálvur setti saman og síðani kundi mála.


text:
Halló!
Tú ert komin á eina síðu hjá John D. Olsen. Á síðuni finnur tú ymiskt, ið hevur við mítt lív at gera. Síðan er í sera vánaligum standi. Vildi gjarna haft eina betri og meira brúkaravinarliga síðu....who knows, maybe some day!
Annars havi eg eina blogsíðu. Hon er avgjørt verd eina vitjan: Skeptika
Her eru nakað av tilfari, ið eg ætlaði skuldi liggja til grund fyri einari verkætlan, um vitanarsamfelag. Eg kom ongantíð longri við evninum!
■ CV ■ Filosofi ■ Leinkjur ■ Myndir ■ Mikkjal
Seinast viðgjørd:29-07-2007