text:
Brandur Enni
Brandur Helgason Enni er føddur á Tvøroyri 15. apríl 1989. Hann er virkin tónleikari av Tvøroyri, sangari og sangskrivari. Hann gjørdist av fyrstan tíð kendur sum partur av væl umtóktu barnafløgunum við Kulum Rótum. 12 ára gamal útgáv hann í 2002 sína debutfløgu, "Waiting in the Moonlight", ið seldi fleiri enn 5.000 eintøk. Síðan 2005 hevur Brandur javnan vitjað í Svøríki, har hann hevur arbeitt saman við lagsmiðunum hjá tónlistaforlagið Air Chrysalis Scandinavia. Samstarvið við Air Chrysalis endaði við, at Brandur varð upptikin á tónleikaskúlan Musikmakarna í Örnsköldsvik í Svøríki. Seinnu árini hevur Brandur lagt seg alt meira eftir at skriva egnar sangir og framføra teir á konsertum og festivalum. Hann hevur havt framførslur á eitt nú Summar Festivalinum, [1] á G! Festivalinum,[2], á Jóansøkufestivalinum.[3], á Ó-Festivalinum. Tróndur Enni sum eisini er tónleikari og sangari er beiggi Brandur. Teir framføra ofta saman á konsertum í Føroyum. Ein av teimum royndu føroysku poppkomponistunum hevur kallað Brand tann mest lovandi unga popptónasmiðjin í føroyskum tónleiki.
Innihaldsyvirlit
Lívsleið[rætta | rætta wikitekst]
Brandur Enni gjørdist barnastjørna í Føroyum og Íslandi, og sum síðani hevur ment seg til sangskrivara og tónleikara á altjóða stigi. Brandur byrjaði at syngja longu sum tvey ára gamal, gav sína fyrstu plátu út tá hann var 12 ár og gjørdist straks eitt húsarhaldsnavn bæði í Føroyum og Íslandi. Upprunaliga var ungi maðurin av Tvøroyri bert ein av fleiri sangarum á Kular Røtur-fløgunum, men eyðsýndu sanggávurnar og smittandi sjarman gjørdu Brandur til eitt upplagt evni til eina barnastjörnu – eitt sera væl umtókt fyribrigdi í Norðurlondum um aldarskiftið. Í 2002 varð 13 ára gamli Brandur av Tvøroyri vorðin heimskendur í Føroyum við skríggjandi gentum í hólunum og 5000 seldum eintøkum av debutfløguni "Waiting in the Moonlight". Síðani tá hevur hann verið við á fleiri fløgum – bæði í Føroyum og í Svøríki. Brandur er av Tvøroyri og kemur frá einari familju, har fleiri av teimum spæla tónleik. Beiggi Brand, Tróndur Enni, sum eisini er millum kendu føroysku tónleikararnar, plagdi at taka Brand við sær til venjingar í rokkbólkinum hjá honum, tá Brandur var umleið trý ár. Her plagdi Brandur at sovna hóast larmin. Seinni byrjaði áhugin fyri popptónleiki tó at vaksa, og Brandur fór at læra seg at syngja eins væl sum tær fyrimyndirnar, hann hevði fingið uttan úr heimi. Fyrsta fløgan, "Waiting in The Moonlight", kom út í 2002, og síðani hetta hevur Brandur verið á eini langari ferð. Hann var einans 13 ára gamal, tá fyrsta fløgan kom út, og av somu orsøk var rødd hansara ei heldur liðugt ment.
Sum bara 17 ára gamal flutti Brandur til Svøríki, har hann gekk á einum lítlum sangskrivaraskúla í Norðursvøríki, til hann var 19 árá gamal. Eftir hetta flutti hann til Stockholm, har hann hevði fingið sáttmála í lag við eitt stórt plátufelag. Brandur hevur í 2008 verið við í Eurovision-kappingini í Svøríki, men vann tó ikki. Hann hevur eisini sungið ein sang í sambandi við premieruna av ungdómsfilminum High School Musical 3. Brandur sang duet við svensku sangarinnuni Molly Sandén, sangurin eitur "Just här, just nu". Sangurin hevur ofta verið at hoyra í sjónvarpsrásini Disney Channel. Í 2010 varð hann heiðraður sum besti sangari á Planet Awards. Brandur hevur eisini verið ein av trúføstu gestunum á Summarfestivalinum. Brandur hevur ferðast nógv við tónleiki, hann hevur havt framførslur uttanlands, og eitt skifti búleikaðist hann í Svøríki, áðrenn hann kom heim aftur til Føroya at búgva í 2012. Áðrenn Brandur Enni flutti aftur til Føroya, fekst hann nógv við tónleik í Svøríki, har hann gekk á tónleikaskúla. Hann sang m.a. lagið "Lullaby" í innleiðandi sangkappingini "Melodifestivalen" í Svøríki í 2008. Síðani hevur hann t.d. luttikið í svenska Grand Prix'num, samstarvað við eini røð av svenskum singer-songwriters og verið á konsertferðum m.a. við Evropeiska Melodi Grand Prix vinnaranum í 2009, Alexander Rybak. Hóast ungu árini, hevur Brandur Enni drúgvar royndir á norðurlendskum tónleikapallum. Umframt sína framúr góðu rödd, spælir Brandur akustiskan gittar, klaver, trompet og horn.
Egnar fløguútgávur[rætta | rætta wikitekst]
- Funerals and celebrations, Tutl, 2014
- The Illusion Of, single, 2011
- Sometimes truth needs a lie, single, 2009
- Lifelong Lovesong, single, 2008
- Lullaby, single, 2008
- Brandur, album, 2003
- Brandur, single, 2003
- Still Friends, single, 2003
- Perfect Summer, single, 2002
- The Way I am, documentary, 2002
- Waiting in the Moonlight, debut fløga, 2002
Útgávur við fleiri sangarum[rætta | rætta wikitekst]
- Christmas Album, fleiri sangarar, 2007
- Dýrd, fleiri sangarar, 2005
- Kular Røtur, barnafløga, 2000
- Mánadags Mortan, børn syngja, 1999 [4][5]
High School Musical 3 sangurin "Right here right now"[rætta | rætta wikitekst]
Í 2008 sang Brandur duett við Molly Sandén sangin úr Disney filminum High School Musical 3: Senior Year, sum varð umsettur til svenskt.[6] Tey bæði sungu sangin á svenskum, svenska heitið er "Just här, just nu".[1]
Svenska sangkappingin Melodifestivalen 2008[rætta | rætta wikitekst]
Í 2008 sang Brandur Enni sangin Lullaby í innleiðandi sangkappingini "Melodifestivalen" í Svøríki. Vinnarin kom víðari til "Eurovision Song Contest". Brandur gjørdist nummar 5 og kom ikki víðari til finaluna sum var í Beograd í Serbia. Tað gjørdist Charlotte Perrelli, sum kom at umboða Svøríki til Eurovision sang kappingina.[7]
Planet Awards 2009 - Besti sangari[rætta | rætta wikitekst]
Á hvørjum ári beint áðrenn nýggjár, letur Miðlahúsið (Sosialurin, Portalurin og Rás 2) virðislønir fyri at heiðra føroyskum tónleiki og føroyskum tónleikarum. Tær sonevndu Planet Awards verða latnar til hesar kategoriir:
- Besti føroyski bólkur ella einstaklingur
- Besta útgáva
- Besta songkvinna
- Besti sangari
- Besti nýggi bólkur
- Besta lagið
Harumframt verður latið "Planet Herðaklapp".
Brandur Enni vann Planet virðisløn í bólkinum "Besti Sangari" í Planet Awards 2009. Í alt 6 virðislønir vóru latnar umframt eitt herðaklapp. [8] Brandur var eisini tilnevndur sum "Besti sangari" til Planet Awards 2010, tó uttan at vinna.[9]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Summarfestivalur.fo
- ↑ Gfestival.fo
- ↑ Portal.fo
- ↑ Rateyourmusic.com
- ↑ Brandur.com
- ↑ Wikipedia grein um Molly Sanden
- ↑ Melodifestivalen á svensku Wikipedia
- ↑ Planet.portal.fo
- ↑ Planet.portal.fo, Planet Awards: Tey tilnevndu eru..
- Grein frá portal.fo "Brandur millum tey bestu í Svøríki"
- "Musikmakarna" - Tónleikaraskúli í Svøríki
- Student Radio Chart
- Air Chrysalis Scandinavia
- Planet Awards 2009
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Brandur Enni Official Website
- Brandur Enni á MySpace
- "Musikmakarna" - Tónleikaraskúli í Svøríki
- Suðuroyar Kunningarstova - Um Jóansøkufestivalin
- last.fm
- Artist direct um Brandur Enni
- Hvonn Live: Samrøða við Brand Enni, portal.fo


c: text/html

text:
Syng fyri Jehova — Nýggir sangir
Gleð teg um nýggjar sangir til at prísa og tilbiðja Jehova Gud. Tak tónleikin og sangtekstirnar niður og lær teg at syngja hesar vøkru sangirnar.
SANGUR 136
Guds ríki hevur vald!
Hetta er ein hátignarligur sangur um Ríkið, ið ber Jehova Gudi prís, nú vit vita, at Jesus Kristus hevur fingið ræði.
SANGUR 137
Gev okkum dirvi
Ver við í hesi bønini til Jehova Gud um dirvi til at vitna um hansara navn.
SANGUR 138
Jehova eitur tú
Prísið stóra navni Jehova og sigið øllum frá, at hann er hin hægsti.
SANGUR 139
Lær tey at standa stinn
Bið Jehova verja nýggj í samkomuni og hjálpa teimum at halda á, so tey kunnu fáa ævigt lív.
SANGUR 140
Lívið sum pionerur
Sig frá trúfasta kærleika tínum til Jehova og gleðini um at hava eitt nøktandi arbeiði og eitt lív, sum tú elskar.
SANGUR 141
Leita eftir friðarvinum
Ein lættur og glaður sangur um okkara kærleika til menniskju og um dúgligu leitan okkara eftir Guds dýrabara seyði.
SANGUR 142
Vit vitna fyri øllum menniskjum
Syng um, at Jehova er góður, og at vit fegin vilja hjálpa øllum at gerast vinir hansara.
SANGUR 143
Ljós í myrkrinum
Okkara boðskapur skínur sum ljós í myrkrinum.
SANGUR 144
Tað stendst um lív
Vit mugu bera boðini frá Gudi, meðan tíð er.
SANGUR 145
Fyrireiking til boðanina
Vit hava kanska hug at verða heima, men vit kunnu fáa ta styrki, sum tað krevur at fara út í boðanina.
SANGUR 146
Tit gjørdu mær væl
Tá ið vit stuðla og vísa salvaðu brøðrum Jesusar kærleika, metir hann tað sum gávur latnar honum.
SANGUR 147
Ein serstøk ogn
Jehova er góður við sínar salvaðu synir, og teir gleðast um at gera hansara vilja.
SANGUR 148
Tú gavst tín kæra son
Vit takka Jehova fyri størstu gávuna, ið nakrantíð er givin. Hon gevur øllum vón.
SANGUR 149
Vit takka fyri loysigjaldið
Størsta kærleiksgerðin nakrantíð – at Jesus ofraði sítt lív – fær okkum at vera Jehova æviga takksom.
SANGUR 150
Bjóða tína hjálp
Sig frá, at tú fegin vilt tæna Jehova, uttan mun til hvar og hvussu.
SANGUR 151
Guds synir opinberast
Vit bíða í spenningi eftir degnum, tá ið Jehova tekur brøður Kristusar upp til himmals, so teir við honum kunnu vinna sigur og fáa løn.
SANGUR 152
Tú ert styrkin og vónin, vit líta á
Tá ið vit missa mótið av stúranum, kann Gud vera styrki, vón og álit okkara.
SANGUR 153
Gleðist tú?
Gleðist tú, tá ið tú gert tær ómak at finna tey, sum eru tað verd?
SANGUR 154
Vit halda út líka til endan
Ein sangur, sum hjálpir okkum at halda út í trongdum og trúføst tæna Jehova líka til endan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Víkarbyrgi
Víkarbyrgi er ein niðursetubygd í Suðuroy, har ongin býr longur, ein persónur hevur tó enn postadressu har, sambært Hagstovuni. Víkarbyrgi liggur á eystursíðuni á Suðuroynni millum Lopra og Sumba. Har hava verið tvær bygdir, Hamrabyrgi er sunnanfyri ánna og Víkarbyrgi er norðanfyri ánna, sum rennur oman gjøgnum dalin.
Innihaldsyvirlit
Seinasta bygd, sum fekk vegasamband í Suðuroynni[rætta | rætta wikitekst]
Ongin vegur var til Víkarbyrgis fyrr, bygdin var hin seinasta av bygdunum í Suðuroynni, sum fekk vegasamband, tað var í 1977. Tað at vegurin kom førdi tó ikki til fólkavøkstur, men tað gjørdist lættari fyri bøndur og onnur at koma fram til bygdina. Eitt alibrúk var í Víkarbyrgi í nøkur ár, men tað er ikki til longur.
Víkarbyrgi og Hamrabyrgi[rætta | rætta wikitekst]
Fyrr vóru tvær bygdir á Víkarfirði, tann sum var norðarðu megin ánna var Víkarbyrgi og hin sum var sunnanfyri ánna var Hamrabyrgi. Tað er tó bara Víkarbyrgi sum hevur postnummar, tað er nummar 928.
Sneppan í Hamrabyrgi[rætta | rætta wikitekst]
Víkarbyrgi er landnámsbygd, hildið verður at hon er ein av elstu bygdunum í Føroyum. Bygdin varð tó avtoftað, tá svartideyði herjaði í 1349, bara ein kvinna livdi eftir, hon nevndist Sneppan í Hamrabyrgi. Enn síggjast toftirnar eftir, har hon búði. Søgnin sigur, at hon gjørdist so vill av at búgva har einsamøll, at tað ikki bar til at fáa hana at liva millum onnur fólk. Sumbingar gingu oman á hamarin beint uppi yvir har hon búði og kastaðu henni kjøt, so hon ikki doyði i hungri.
Bygdin fólkað aftur í 1830[rætta | rætta wikitekst]
Ongin búði í Víkarbyrgi í nærum fimmhundrað ár, eftir at svartideyði legði bygdina í oyði og til Jógvan (Joen) Joensen úr Sumba setti búgv í Víkarbyrgi við húski sínum umleið 1830. Í 1906 búðu 40 fólk í Víkarbyrgi. Í 1970 búðu 22 fólk har, men sum áður nevnt býr ongin har longur. Fólk hava tó bygt summarhús í Víkarbyrgi og Hamrabyrgi, so eitt sindur av lívi er á staðnum av og á. Bøndur hava eisini framvegis seyð í Víkarbyrgi og nøkur neyst standa niðri við sjóvarmálan.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Bók: Suðuroyarsagnir
- Heimabeiti.fo
- Sumba.fo - Sumbiar kommuna
- Hagstova.fo
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
Akrar | Lopra | Sumba | Víkarbyrgi


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur á nýggjárinum 2010.
Sum tíðin titar, øldir fara,
ein ættin kemur, onnur fer.
Vit minnast væl tann stóra skara,
sum borin nú til hvíldar er.
Í øllum aldri vóru tey,
og ymis lagnan teimum beyð.
Hvør dagur okkum boð man bera,
at stokkut er várt æviskeið,
og skilnarstundin skjótt kann verða,
tá mannabørn tað gruna ei.
Sum grasi líkt er mannahold,
tað visnar brátt og verður mold.
Ja, jørð og himmal, hesi bæði,
– tað Skriftin okkum boðar frá,
tey brenna skulu upp í bræði,
sjálvt frumevni tey skiljast tá.
Men jørð og himmal, hvønn ein lut
av nýggjum skapar Himnagud.
Sum túsund ár er Harrans dagur.
Í dag hin sami sum í gjár
er Jesus Kristus, frelsarmaður;
hann eldist ikki ótøld ár.
Og ríki hans, sum ævigt er,
tað verður sjónskt í nýggju verð.
Hjálp okkum, kæri Himnafaðir,
tá trúarinnar stríð er strítt,
at náa heim í Himnastaðir,
har alt er vorðið aftur nýtt,
og at vit har tey kæru sjá,
sum her á fold vit skildust frá.


text:
Unst
Unst er ein av Norðoyggjunum í Hetlandi. Hon er norðasta bygda oyggin í Stórabretlandi, og triðstørsta oyggin í Hetlandi, 20,4 km long, 8,5 km breið, í 2001 hevði oyggin 720 íbúgvar.
Navnið Unst er helst av piktiskum uppruna, týdningurin av tí er ókendur. Norðbúgvar kallaðu oynna Ørnyst.
Innihaldsyvirlit
Jarðfrøði og búseting[rætta | rætta wikitekst]
Unst er í stóran mun grasgrógvin og bakkin er høgur fram við strondini. Valla Field (Valafjell) er vælkent og sæst víðan, men Saxa Vord (før. Saksa vørða) við sínum 285 m er hægsta punktið á oynni.
Størsta bygdin er Baltasound har ið flogvøllurin er, aðrar bygdir eru Uyeasound og Haroldswick.
Unst ger í mongum førum krav uppá heitið "norðasta í Bretlandi". Bygdin Skaw er norðasta bygd í Bretlandi, vitin á Muckle Flugga norðanfyri Unst, tikin í brúk í 1858, er norðasti vitin í Bretlandi og Out Stack er norðasti stakkur í Bretlandi.
Djóra- og plantulív[rætta | rætta wikitekst]
Ríkt fuglalív er á oynni, ikki minst í friðaða økinum Hermaness, sum eisini er einasta stað har plantan hetlendskt høsnagras veksur.
Ferðasamband[rætta | rætta wikitekst]
Ferjusamband er frá Belmont á Unst til Gutcher á Yell og til Hamars Ness á Fetlar


text:
Føroyska Sjómansmissiónin
13.12.2016 - 11:27
Fiskur > Vinna & Tøkni > Fiskivinna
Soleiðis tekur skiparin á Skálafossi, Bjarni í Skálum til, tá hann úttalar seg um teirra fiskiskap undir Føroyum.
- Tað er nógv ætið at síggja bæði á ekkoloddinum og í trolinum og fiskurin er feitur, men nøgdin av fiski kundi verið meiri, sigur Bjarni.
Í gjár landaði Skálafossur 380 kassar í Havn. Meginparturin var av toski, hýsu og flatfiskur, sum teir høvdu fingið vestanfyri.
Bjarni sigur, at árið hjá Skálafossi er brúkuligt. Tað er umleið eitt miðalár til veiðu og prís.
Hann sigur eisini, at árið hjá Skálafossi og hjá fleiri av trolbátunum kann deilast upp í tíðarbil.
Frá novembur til mars plaga teir av royna eftir havtasku. Í ár hevur tó verið smáligt við havtasku, og tí hava fleiri av trolbátunum fiskað tosk og annan fisk nú í november og desember.
Í apríl fiska teir mest tosk. Vanliga liggja teir í mai.
Í juni, juli og august royna teir á Landleiðini, har teir á ávísum økjum sleppa inn á seks fjórðingar. September og oktober er vanliga ikki nógv drift.
- Trolbátarnir hava ikki nógvar dagar, so vit royna at fáa sum mest burtur úr teimum uml. 150 døgunum vit hava at royna í, sigur Bjarni.
Við Skálafossi eru tríggir mans. Tað er nóg mikið við tí fiskiskapi sum teir hava nú.
- Vit eru tríggir ungir og raskir menn, sum allir hava skipsføraraútbúgving, so hetta eiga vit at klára.
Eg eri skipari, maskinmeistari, kokkur, ja, og reiðari, so orna hinir restina, sigur Bjarni og flennir hart og hjartaliga.
Tað er Sp/f Skálafossur í Vestmanna sum eigur Skálafoss.
Meira frá Føroysku Sjómansmissiónini sæst her


text:
Katy Perry
Katy Perry (fødd 25. oktober 1984 í Santa Barbara, Kalifornia) er ein amerikanskur popp-sangari. Hon varð fødd 25. oktober í 1984 og varð av uppruna nevnd Katheryn Elizabeth Hudson. Katy Perry, sum er vorðin skýrd at vera eitt av stóru sexsymbolunum innan popp, hevur áður hertikið tónleikaheimin og náttklubbarnar við landaplágum sum "I Kissed A Girl" og "Hot N Cold". Hon er nú aftur at finna á ovastu rók á ymsum hittlistum í heimlandinum, USA.
Staklagið "Californina Curls" liggur ovast á amerikanska hittlistanum Hot 100, sum savnar talgildu søluna, og hvussu ofta lagið verður spælt í útvarpinum. Í USA er lagið tikið niður fleiri enn 350.000 ferðir. Perry segði við "California Curls" at sangurin var eitt beinleiðis aftursvar til "Empire State Of Mind" hjá Jay-Z. Hesin sangurin fagnar New York. Lagið hjá Perry fagnar hinvegin Kalifornia, sum er heim hennara.
Sambært Daily Mail sigur Katy Perry soleiðis um sjónbandið:
- "Eg havi gjørt av, at okkum tørvaði at svara aftur. Eg ynski, at fólk skulu fáa hug at keypa sær ferðaseðlar til Kalifornina, fyrstu ferð tey hoyra tað".
Lagið er partur av fløguni "Teenage Dream", sum kom út 23. august 2010. Tað var tó sjónbandið til lagið, sum fekk størsta uppmerksemi, orsakað av meira ella minni nakna kroppinum hjá Kate.


text:
Melanie Chisholm
Melanie Jayne Chisholm ella bara Melanie C (fødd Melanie Jayne Chisholm) er ein enskur popsangari og tónleikari. Hon er fødd 12. januar 1974 í Widnes, Cheshire í Stóra Bretland. Melanie C er ein av stóru stjørnunum í gentubólkinum Spice Girls. Melanie C telist millum størstu poppstjørnur í Bretlandi seinastu 10 árini. Gjøgnumbrotið kom í mætasta gentubólkinum nakrantíð, Spice Girls, men eftir at Spice Girls góvust at spæla, hevur Melanie C eisini gjørt um seg sum solistur. Hon hevur selt 3 milliónir fløgur, hevur havt seks sangir á topp-10 í Bretlandi, og samanlagt hevur hon verið á bretska hitlistanum í meira enn 200 vikur. Millum hennara kendastu sangir sum solistur eru I Turn To You, Northern Star og Never Be The Same Again. Melanie C hevur verið við til at skriva 11 sangir, sum hava verið nummar 1 í Onglandi, og hon er einasta kvinnan, sum hevur verið ovast á hitlistanum í Bretlandi bæði sum solistur og partur av einum bólki.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
Ár - Fløgu - UK - S - D
- 1999 - Northern Star - 4 - 1 - 7
- 2003 - Reason - 5 - 38 - 13
- 2005 - Beautiful Intentions - 24 - 31 - 15
- 2007 - This Time - 57 - 48 - 15


text:
Orð: John R. Clements
Lag: Bentley DeForest Ackley
Týtt: Árni Jacobsen
1. Meðan skýming fall yvir urtagarð,
mín Meistari, Jesus, á knøum var,
í angist til faðir sín bøn hann bar,
nú av sínum egnu hann svikin var.
Niðurlag: Getsemane, Getsemane,
har Jesus í deyðaangist var.
Mær fellur tár, tá eg minnist teg,
Getsemane, Getsemane.
2. Meðan skýming fall yvir urtagarð,
nýggj vón fyri menniskjum tendrað varð.
Sum offur hann bar sína egnu sál
og tømdi á botn hesa beisku skál.
3. Meðan skýming fall yvir urtagarð,
hans kærleikaljós gjøgnum loftið skar.
Hann eina í angist og sveitta leið,
vann frelsu til tey, ið hann kendu ei.


text:
Orð: Matthías Jochumsson
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 2007.
1. O, ljósins Gud, lov veri tær,
at lív og heilsu tú gavst mær
og faðir mín og móður.
Eg fari upp, nú sólin skín,
tú sendir ljós títt inn til mín.
O, sum tú, Gud, ert góður!
2. Tú eigur høga himnastól
og hevur skapað hesa sól
og alla verøld víða.
Tú klæðir grøs á føgru fold,
tú føðir veikan orm í mold
og dýr og fuglin fríða.
3. Teg lovprísa øll lívsins mál,
teg hálova hvør mannasál,
hon kennir góðsku tína.
Eg veit, mín Gud, tú verjir meg,
eg eigi at tilbiðja teg,
ið skapti tungu mína.
4. Títt lívsins ljós tað lýsi mær,
so livi eg og fylgi tær
á sonnum vísdóms vegi,
men styrk tú mína dygd og dáð,
lat búnast meg í Jesu náð
til skurð á heystardegi.
5. Tak, Gud, mín faðir, hug og hond,
mítt hjarta, vilja, lív og ond,
so tíni boð eg goymi.
Í lýdni lær meg elska teg,
nógv heldur ganga trúarveg
enn fylgja holdi´ og heimi.


text:
Gøtudanskt
Gøtudanskt er málið sum føroyingar tosa, tá ið teir tosa danskt við eyðkendum føroyskum dámi. Tað sigst, at ein lærari úr Gøtu, hann livdi frá 1850 til 1930, tosaði eitt serligt litað danskt við einari rúgvu av føroyskum. Tað sigst, at lærarin tosaði hetta danska allastaðni, hagar hann fór, og soleiðis kann hugtakið hava spjatt seg. Kanska passar hetta. Kanska er hetta upprunin til hugtakið gøtudanskt, altso, at tað er bygdin Gøta, sum navnið sipar til; tó er eisini møguligt, at talan snøgt sagt er um navnorðið gøta, altso gadedansk.
Hetta er ikki standarddanskt, men eitt mál við sínum egnu reglum. Tað er úrslitið av teirri føroysku-donsku tvímælisstøðuni.


text:
Grágás
Grágás (frøðiheiti - Anser anser) er ein prúður og bæriligur fuglur, grásprøklut á liti. Nevið - ja, ikki er gott at vita, hví bøkur siga tað vera reytt ella gulligt-reytt, tí tað er gult á teimum, ið her síggjast. Føturnir eru bleikreyðir. Tær eiga víða um Norðurevropa og Asia. Móti vetri flyta tær suður í lýggjari lond. Um várið síggja vit tær flúgva í flokkum norðureftir. Ein flýgur fyrst, og so hinar sum tvær strikur aftur frá henni, so flokkurin verður sum ein kíli at síggja. Tá fær hvør lívd av tí, sum undan henni er, so hetta lættir um flogið. Hin fyrsta hevur tað stravnast, og tí skiftast tær títt um at vera fyrstar, so at kílin ofta verður til eitt W. Tær eru á veg til Íslands. Har eiga tær víða um, nærindis tjørnum og vøtnum.
Varnar eru tær altíð; reiðrið fáa tær sær har, sum tað er ringt at finna og ilt at koma at; og meðan bøgan ger tað, situr steggin nakað frá og skimast væl uttanum. Tá ið ungarnir eru nakað vaksnir, fara tey at teimum stóru vøtnunum, hvørt hýski fyri seg; og hugnaligt er at síggja tey: fyrst gongur mamman, so ungarnir og aftast pápin; hann lyftir høvdið høgt og hyggur allar vegir, um vandi skuldi verið á ferð. Móti heysti fara tær suður aftur, og tá hvíla tær seg stundum nakað her í Føroyum og fáa sær gras at bíta. Ikki sjaldan koma tær í bøin, men tær halda seg væl burtur frá gørðunum og øðrum, sum fólk kann fjala seg undir.
Inntil minni enn stórthundrað (120) ár herfyri (uml. 1830) áttu grágæs í Føroyum so væl sum aðrastaðni. Eina mest mundu tær vera í Vágum, uttan um og millum bæði tey stóru vøtnini. Nakað av ungunum varð beinskert og tikið á hvørjum ári, tó ikki meir enn so, at skipanin stóð við. Men um syftunsøku1), tá ungunum leið væl ímóti at vera floygdir, vórðu tær gomlu fjaðursárar, so tær sluppu ikki á flog. Tey bjargaðu sær tá úti á vøtnunum. Men so tóku "teir stóru" í Havn sær fyri at koma við bátum og soldátum vestur í Vágar um hesa tíðina. Teir fóru á vatnið og tóku bæði ungt og gamalt. Tá doyði grágásin út í Vágum. Tað hoyrist, at einstakar nú í hesum seinnu árunum eru aftur farnar at eiga í tveimum ella trimum støðum í Føroyum; teir, ið vita reiðrini, vilja dylja fyri, hvar tey eru, og tað gera teir beint.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Innskriving av næmingum til 1. flokk skúlaárið 2017/2018
19. Jan 2017
Mikudagin 18. januar bleiv komandi 1. flokkur innskrivaður í skúla. Í ár vóru 17 næmingar innskrivaðir - 11 gentur og 6 dreingir, og øll líka...
les meir
Fyrilestur - syn og indlæring
13. Jan 2017
Fyrilestur undir heitinum "Dit barn er ikke dumt, det har bare neurologiske udfordringer" verður í skúlanum við Løgmannabreyt mánadagin 16. januar kl. 19.30-22.00. Sí meira...
les meir
Innskriving av næmingum til 1. flokk
04. Jan 2017
Innskriving av næmingum í 1. flokk verður í skúlanum mikudagin18. januar kl. 15.00. Havið dóps- ella navnaseðil hjá barninum við umframt p-tal. ...
les meir
Gleðilig jól og gott nýggjár
27. Des 2016
Skúlin ynskir við hesum øllum næmingum, foreldrum og starvsfólkum skúlans eini gleðilig jól og eitt vælsignað nýggjár. Vit síggjast aftur í skúla mikudagin 4. januar...
les meir
Støðumetsbløðini verða latin 1. skúladag í 2017
20. Des 2016
Av tí at skúlagongdin vegna veður varð avlýst í dag, fingu næmingarnir í hádeildini heldur ikki støðumetsbløðini frá skúlanum, sum teir vanliga plaga at fáa...
les meir
Skúlagongdin 20. des
20. Des 2016
Vegna veður er kirkjugongdin í morgun avlýst. Vit ynskja tykkum eini góð og hugnalig jól! ...
les meir
Dagarnir undan jólum
08. Des 2016
Komandi dagarnir vera merktir av, at tað stundar til jólahøgtíðina. Skúlagongdin, ið eftur er, er skipað soleiðis: Mánad. 12. til hósd. 15. des.: Vanlig skúlagongd Hósdagin 15....
les meir
Løgreglan vitjar
08. Des 2016
22.nov. vitjaði løgreglan og lærdi okkum í 1. flokki um ferðslu. Vit vóru øll í fínum nýggjum endurskinvestum, sum vit hava...


text:
Jeremia
Jeremia (hebráiskt: יִרְמְיָה) (føddur 655 f.Kr, deyður 586 f.Kr.), sum er nevndur í Gamla Testamenti, var profetur í Ísrael. Í Jeremiabókini eru nógvar upplýsingar um profetin sjálvur, ikki bara um hansara vanligu lívssøgu, men eisini um sálartrega hansara. Hann verður nevndur táraprofeturin, líðingarprofeturin og pínslarváttarprofeturin.
Ta ferðina Jeremia varð kallaður til profet, royndi hann at bera seg undan kallinum. Tað var ein ógvuliga tung uppgáva, løgd varð honum á herðar. Hann skuldi boða komandi dómin. Tað var alsamt aðaltátturin í boðan hansara, og tað hevði við sær, at tað ørkymlaði og østi áhoyrararnar. Tað sannaði hann eisini. Mótstøðu frá gomlu vinum sínum, frá starvsbrøðrum sínum, frá fólkinum sum heild og frá valdsharrunum.
Kristusfyrimyndir[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið fólk í NT undraðust á, hvør ið Jesus var, søgdu summi "hann er Jeremia!" (Matt. 16:14). Tað er í mongum førum eyðsýndur líkskapur ímillum Jesus og Jeremia, til dømis:
- At honum tókti synd í fólki sínum
- Fólk hansara stóð ímóti honum
- Og liðingin, hann tók á seg


text:
Um Námsvísindadeildina
Meginuppgáva hjá Námsvísindadeildini er at skipa útbúgving fyri lærarar og námsfrøðingar. Umframt hetta skal stovnurin eisini fremja og menna gransking innan námsfrøði og undirvísingarfrøði og skipa fyri eftirútbúgving.
Námsvísindadeildini hevur skipað fyri læraraútbúgving síðan 1870. Fyrstu námsfrøðingarnir á Føroya læraraskúla fingu prógv í 1990.
Tá ið Føroya læraraskúli gjørdist partur av Fróðskaparsetri Føroya í 2008, vóru útbúgvingarnar broyttar. Lærara- og námsfrøðingaútbúgvingarnar eru nú í tveimum stigum. Fyrsta stigið er ein B.Ed. útbúgving (bachelor of education), sum tekur trý ár. Lesandi, ið vilja gerast fólkaskúlalærarar ella námsfrøðingar, skulu harafturat taka eitt fjórða ár, ið gevur yrkisførleika sum lærari ella námsfrøðingur.


text:
1971
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 20. juni Føroyar-Orknoyggjar 1-1 (0-0) í Tórshavn
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 20. januar – Uni Arge, føroyskur fótbóltsleikari, hondbóltsleikari og tónleikari
- 15. februar – Bergtóra Høgnadóttir Joensen, føroyskur politikari
- 20. februar – Jari Litmanen, finskur fótbóltsleikari
- 21. mai – Rúni Nolsøe, føroyskur fótbóltsleikari
- 26. mai – Bjarni Johansen, føroyskur fótbóltsleikari
- 29. juli – Lisa Ekdahl, svensk songkvinna
- 28. august – Arnbjørn Ó. Dalsgarð, føroyskur rithøvundur
- 20. september – Henrik Larsson, svenskur fótbóltsleikari
- 18. desember – Rigmor Dam, føroyskur politikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 3. juli - Jim Morrison, amerikanskur rocksangari


text:
Dublin
Dublin (írskt Baile Átha Cliath, "bygdin við forðandi vaðið") er høvuðsstaður og størsti býur í Írsku republikkini. Býurin liggur miðskeiðis á eysturstrond Írlands, við munnan á ánni Liffey. Hann er grundlagdur av víkingum og hevur verið høvuðsstaður Írlands síðan miðøldina.
Fólkatalið er 505 739 (2006), við forstøðum 1 186 159 (2006).
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
O'Connell Bridge og høvuðsgøtan O'Connell Street við spírinum The Spire.
-
Dublin havn sædd inneftir, tornið Liberty Hall er framvegis hægsti bygningur í býnum.
-
Samuel Beckett Bridge (opnað í 2010) ímyndar eina írska hørpu, serstaki bygningurin til vinstru er nýbygda National Conference Centre á Spencer Dock.


text:
Søga 15: Kona Lot hyggur aftur um seg
LOT og húsfólkið hjá honum búðu saman við Ábrahami í Kána’anslandi. Ein dagin segði Ábraham við Lot: ’Landið er ikki nóg stórt her til øll dýrini hjá okkum. Best er um vit skiljast. Um tú fert annan vegin, fari eg hin vegin.’
Lot hugdi út yvir landið. Hann sá nú eitt vakurt lendi sum hevði vatn og ov mikið av góðum grasi til dýrini. Tað var Jordanslættin. Hagar fluttu so Lot og húsfólkið og dýrini hjá honum. At enda búsettust tey í býnum Sodoma.
Fólkini í Sodoma vóru ógvuliga ónd. Lot var illur um tað, tí hann var ein góður maður. Gud var eisini illur. At enda sendi Gud tveir einglar til Lot fyri at siga honum at Gud fór at oyðileggja Sodoma og býin Gomorra nærindis, tí fólkini vóru so ónd.
Einglarnir søgdu við Lot: ’Ver skjótur! Tak konu tína og báðar døtur tínar og rým burtur higani!’ Lot og tey vóru nakað sein, so einglarnir tóku og leiddu tey út úr býnum. Annar eingilin segði: ’Rennið fyri lívið! Hyggið ikki aftur um tykkum. Rennið niðan í fjøllini, so tit ikki verða dripin!’
Lot og døturnar aktaðu og runnu burtur frá Sodoma. Tey steðgaðu ikki á og hugdu ikki aftur um bak. Men kona Lot var ólýðin. Komin nakað burtur frá Sodoma, steðgaði hon og hugdi aftur um seg. So varð kona Lot til ein saltstólpa. Sært tú hana á bílætinum?
Hetta kann læra okkum nakað. Tað vísir at Gud bjargar teimum ið gera sum hann sigur. Men tey ið ikki lýða hann, missa lívið.
1 Mósebók 13:5-13; 18:20-33; 19:1-29; Lukas 17:28-32; 2 Pætur 2:6-8.


text:
Sendistovur
Kring allan heim umboða sendistovur áhugamálini hjá heimlondum sínum. Tær skapa fortreytir fyri samstarvi og veita fólki og fyritøkum rættindi og fortreytir at liva og virka í fremmandum londum.
Føroyskar sendistovur skulu setast á stovn í New York, Moskva og Geneve. Løgmaður, ið higartil hevur umsitið uttanríkismál, fer framvegis at hava umboðandi funktiónir, men hann fer nú eisini í størri mun at virka sum forsætisráðharri, tað vil siga hava politisku leiðsluna í landsstýrinum um hendi.


text:
Soleiðis var túrurin hjá Team Rynkeby til Paris seinast. Hygg eftir filminum.
BØRN VIÐ KRABBAMEINI
Team Rynkeby stuðlar bardagan ímóti barnakrabba við at savna inn í Danmark, Svøríki, Finnlandi, Noregi, Føroyum og Íslandi.
Barnakrabbi er serstakliga álvarslig sjúka. Hóast vísindi eru komin væl áleiðis seinnu árini, so at tað eydnast at bjarga einum 80 prosentum av teimum børnum, ið fáa staðfest krabbamein, so er sjúkan orsøkin til mestan deyða, sum stavar frá sjúku, hjá børnum í aldrinum 1-15 ár.
Eisini mugu summi børn, sum klára at liva við sjúkuni, liva restina av lívinum við fylgjunum at tí viðgerð, tey hava fingið. Nøkur verða lívsør, onnur missa limir, nøkur fáa so álvarsligan heilaskaða, at tey fara ongantíð at kunna liva eitt vanligt lív.
Vísindini vita ikki, hví børn fáa krabba
Tann ovurstóra avbjóðingin í at basa sjúkuni er, at barnakrabbi er ikki sum krabbi hjá vaksnum. Í roynd og veru vita granskarar ikki, hví børn fáa krabbamein.
Tí er tørvur á miðvísum granskingararbeiði í barnakrabba, so vísindini leita seg fram á svarið og menna betri og mildari viðgerðarhættir, so børnini ikki einans yvirliva - men kunnu liva eitt vanligt lív, eftir at sjúkan hevur slept teimum.
Meginparturin av peninginum, sum Team Rynkeby hvørt ár letur barnakrabbafelagsskapum í Danmark, Svøríki, Finnlandi, Noregi, Føroyum og Íslandi fer beinleiðis til arbeiði at fáa greiðu á barnakrabba.
Samband
Finn Danberg
Team Manager
finn.danberg@gmail.com
Telefon: +298 512654
Carl Erik Dalbøge
Team Director
ced@team-rynkeby.com
Telefon: +45 20 26 55 88


text:
Ein skipað íløga er ein samanseting av ymsum sløgum av virðisbrøvum.
Ofta er talan um eina íløgu, har tú øðrumegin fært nakrar eginleikar hjá einum lánsbrævi (t.d. avmarkað gildistíð) og hinumegin nakrar eginleikar frá eini partabrævaíløgu (óavmarkað gildistíð ella í øllum førum munandi møguleiki fyri stórum avkasti).
Tað eru nógvir ymsir eginleikar við skipaðum íløgum: útgjald av rentum so hvørt ella ikki, heil trygging av lánsupphædd, lutvíst ella als ikki, avkastið hevur samband við (hækking ella niðurgongd í) einstøkum partabrøvum, partabrævaindeks, rávørur, hedgefunds ella annað.
Tað er torført at siga nakað yvirskipað um hesi. Bankin mælir tí altíð til at fáa ráðgeving áðrenn keyp av skipaðum íløgum.


text:
Skjaldarmerki Føroyar
Skjaldarmerki Føroya sæst fyrst í kirkjubøstólunum í umleið 15. øld. Tað ímyndar ein veðr á einum skjøldri. Seinri nýtsla sýnir ein veðr í einum innsigli brúkt av løgrættumonnum, ið vóru limir gamla føroyska dómstólinum, løgtinginum. Í seinna parti av 19. øld hómast ein trá í føroyingum at hava eitt savningarmerki. Elsta merkið, vit vita um, er veðramerkið. Seinni kom tjaldursmerkið og tíðum veittraðu tey lið um lið. Men eins og grannar okkara fyri vestan, íslendingar, hildu føroyingar ikki, at tað var hóskandi við djóramynd sum tjóðflaggi.
Skjaldarmerkið fór úr nýtslu tá ið løgtingið varð niðurlagt í 1816. Eftir at løgtingið varð endurreist í 1852, og sjálvt meðan Føroyar vóru de-facto sjálvstøðugar undir seinra heimskríggi, var einki føroyskt skjaldarmerki brúkt. Eftir gildiskomuni av Heimastýrislógini í 1948, kom skjaldarmerki í nýtslu aftur saman við gamla heitinum løgmaður. Og tað var júst løgmaður, og landsstýrið, og ikki løgtingið, sum nú brúkti skjaldarmerkið.
1. apríl 2004 kunngjørdi Løgmansskrivstovan at frá tí degi fóru løgmaður og Løgmansskrivstovan at nýta hesa nýggju útgávuna av skjaldarmerkinum. Henda nýggja útgávan varð grundað á upprunaligu útgávuna á kirkjubøstólunum. Litirnir vóru íblástir av Merkinum, og gult/gylt lagt afturat. Nýggja útgávan ímyndar bukkandi veðr á skjøldri, klárur at verja. Nýggja skjaldarmerkið kann verða nýtt av føroyskum stjórnarráðum og sendistovum. Summi hava skift, meðan onnur enn nýta gomlu útgávuna.


text:
Bókstavur
Bókstavarnir eru skrifttekin fyri málljóð. Navnið á teimum einstøku eindunum í einum stavraði.
Summi skriftmál nýta skrifttekn, ið eru heilt øðrvísi enn teir bókstavir, vit brúka, sum til dømis arábiskt. Tað arábiska alfabetið er grundað á hjáljóðstekn, og sjálvljóðini stuðla í besta føri uppundir. Onnur skriftmál, sum til dømis tað grikska, hava sum frá líður fingið sær tekn fyri sjálvljóðini. Ta grikska stavraðið er upprunaliga ættað úr føniskum, sum einans hevði hjáljóð.
Onnur skriftmál nýta tekin fyri hvørt stavilsi (japanskt), ella hvørt hugtak (kinverskt)


text:
Tað er rætt, at bankin ikki altíð hevur tikið kostnað fyri umsiting av kontum. Kortini er støðan tann, at bankin á hvørjum ári hevur stórar útreiðslur í sambandi við umsiting av kontum. Vit ynskja framhaldandi at kunna veita kundum okkara kappingarførar prísir og góð tilboð, og tí er kontugjaldið ásett.
Teir kundar, ið brúka bankan mest, sleppa undan at gjalda kontugjald. Tískil kanst tú sleppa undan at gjalda kontugjald, um tú savnar tíni viðurskifti hjá okkum, ella um tú longu ert fevnd/ur av hesum kundabólkum:
- Kundar, ið eru føddir áðrenn 1. januar 1945
- Allir kundar undir 29 ár. Hetta fevnir m.a. um kundarnar í fyrimunarskipanunum NordikBørn (0-12 ár), NordikUng (13-18 ár) og NordikSolo (18-28 ár)
- Nordik360 kundar
- Kundar, ið bert hava lønarkontur og/ella pensjónskontur í bankanum
- Kundar, ið hava minst 100.000 kr. í samlaðum fíggjarviðurskiftum (ein samanlegging av lánum, samansparingum o.ø.).


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Kajfinn Hammer
Upprunaheiti: Herren Jesus Frelsermannen
1. Frelsarin, vár Harri Jesus,
allar ævir livir Hann,
tí úr grøv Hann er uppstaðin,
Hann á Deyðans valdi vann.
Niðurlag: Jesus er Harri, halleluja,
stríðið Hann vann á Golgata.
Skuld mín negld varð har á krossin,
Alt er fullgjørt!, rópti Hann.
2. Tyst og svong Hann støðugt mettar,
Hann hin deyða vekja kann.
Syndanívdum frælsi gevur,
ok og leinkir brýtur Hann.
3. Sál, sum sárt ert nívd av plágum,
onga loysn og útveg sær’,
far til Jesus, Hann teg loysir,
allar tínar plágur bar.


text:
Kringvarp Føroya verður leitt av stýrinum, sum er ovasta leiðslan á stovninum. Stýrið hevur ábyrgdina av, at Kringvarp Føroya virkar eftir ásetingunum í Kringvarpslógini og í øðrum fyriskipanum um virksemi á stovninum.
Eftir tilmæli stjórans staðfestir stýrið virksemi stovnsins sum heild og yvirskipaðu meginreglurnar fyri programmpolitikkin í fíggjarárinum, eins og stýrið skal góðkenna og hava eftirlit við stovnsins rakstrarætlan og roknskapi.
Kringvarpsstýrið verður valt fyri fýra ár í senn. Tað er landsstýrismaðurin í mentamálum, sum velur stýrið fyri Kringvarpið. Landsstýrismaðurin í mentamálum, Bjørn Kalsø, hevur valt hesi í stýrið frá 1. januar 2015:


text:
Ingi Samuelsen
11.01.2017 - 17:37
Tíðindi > Uttanlands > Politikkur
Teir báðir elstu synirnir hjá Donald Trump, Donald Jr. og Eric, yvirtaka nú tær umleið 500 fyritøkurnar, sum Donald Trump hevur staðið á odda fyri.
Tað gjørdi komandi amerikanski forsetin greitt á tíðindafundinum í dag.
Í november segði hann, at hann fór at lata børn síni yvirtaka leiðsluna av Trump Organization til børn síni, so hann kundu gerast forseti fulla tíð.
Henda tilgongd er nú fallin upp á pláss, og tí kundi Trump leggja fram øll tey skjøl, sum vátta at hann ikki longur stýrir hesum fyritøkum.
Trump Organization æt fyrr Elizabeth Trump & Sons, og varð sett á stovn í 1923 av ommu Donald Trump í faðirætt.
Donald Trump kom inn í fyritøkuna í 1968. Trí ár eftir tók hann yvir virksemið, og broytti navnið til Trump Organization.
Talan er um 500 ymiskar fyritøkur, herundir hotell í fleiri londum, ognir og golfbreytir.


text:
Filippibrævið
Filippibrævið er eitt av fangilsisbrøvinum. Tað er helst skrivað í Róm í Italia, tá ið hann fyrstu ferð sat fangi har (sambært orðunum lívvaktarliðinum í 1,13, og tey, sum hoyra til hús keisarans, 4,22). Brævið er fyrst og fremst skrivað, tí Paulus hevur tikið ímóti eini gávu frá kirkjuliðinum. Longu á aðru prædikuferðini høvdu filippimenn veitt honum fíggjarliga hjálp. Og nú hevði hann upp aftur fingið gávu frá teimum. Epafroditus hevði fingið gávuna í lag. Epafroditus var eina tíð hjálparmaður Paulusar, meðan hann sat fangi, og hann hevði sett lív sítt í váða. Tí skrivar Paulus brævið. Brævið er skrivað til hini heilagu í Kristi Jesusi í Filippi. Filippi var ein týdningarmikil býur í Makedónia. Var rómverskt hjáland og rómversk hermannaborg. Filippi var eisini fyrsti býur í Evropa, har Paulus setti á stovn kristið kirkjulið, og tað varð stovnsett á aðru prædikuferð hansara. Hann var aftur í hesum býi á triðju prædikuferð síni. Hann hevði framúr góð og hjartalig viðurskifti við kirkjuliðið í Filippi.


text:
Orð: Å. Åkesson
Lag: T. W. Eirestål
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Djúpa, sæla vissa: Frelsarin er mín,
synd mín øll varð løgd á Hann!
Himmalsk gleði fyllir hjarta, sál og sinn,
hvønn ein dag eg syngja kann:
Niðurlag: :,:Hvønn ein dag eg syngja kann::,:
Søta, djúpa vissa: Frelsarin er mín!,
hvønn ein dag eg syngja kann!
2. Djúpa, sæla vissa: Guð meg hevur frelst,
eg ei vilstur gangi nú;
hvíli í Hans lyftum, kenni søtan frið,
meir enn hvat eg hevði trúð!
3. Djúpa, sæla vissa: Jesus livir enn,
Hann hin sami er í dag!
Eingin fría kann sum Hann hvønn syndatræl,
bara Hann kann gera tað!
4. Djúpa, sæla vissa: Himmalin er mín,
frelst mín sál í ævitíð!
Hoyr, á, kæra sál, sig, er hann vorðin tín?
Kanst tú sangin tríva í?


text:
Bulgaria
Bulgaria er eitt lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Bulgaria mark við Rumenia, í suðri við Turkaland og Grikkaland, og í vestri við Lýðveldið Makedónia og Serbia. Landaøki, ið nú er Bulgaria, hevur mestsum alla tíð sína staðið í skugganum av sterku grannum sínum. Bæði grikkar, rómverjar og turkar hava rátt her, og frá 1944 til 1989 var Bulgaria partur í kommunistiska Eysturevropa.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Bulgaria var í gomlum døgum máttmikið ríki, men seinni løgdu býsantiskar og síðan osmanniskar herdeildir landið undir seg. Í 1870-árunum fóru bulgarar at krevja frælsi. Turkar fóru ógvuliga harðliga fram ímóti sjálvstýrisrørsluni, og tað elvdi til vreði í Evropa, helst í Russlandi. Í 1877 leyp Russland á Turkaland. Bretar stuðlaðu turkum, og í 1878 varð vápnahvíld fingin í lag ímillum londini við San Stefano-avtalini. Eftir avtaluni gjørdist Bulgaria væl størri, men ikki leið long tíð, so var syðri partur í landinum aftur undir turkiskum yvirræði. Í 1887 sameindu bulgarar við Stefani Stambulov á odda (1854-1895) norðara og syðra part og valdu Ferdinand av Coburg, skyldmann Victoriu drotning, til valdsharra. Men í sjey ár var Stambulov veruligi valdsharrin í Bulgaria, sum nú gjørdist sterkasta Balkanlandið og hildið at vera sterkasta bulverkið fyri russiskari landtøku á Balkan. Stambulov legði alla orku í at fáa semju í lag við Turkaland, gamla fígginda Russlands, tað hóvaði ikki Ferdnandi, sum setti hann frá í 1894. Stambulov varð myrdur í 1895, kanska vóru Ferdinand og russar vorðnir samdir um at beina fyri honum.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Mesta fólkið er bulgarar; lítil partur turkar og makedónar.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið hevur altíð lagt dent á at goyma gamlar bulgarskar siðir. Tí hava mangir býir sínar sermerktu stevnur við tónleiki og skrúðgongu. Siður er mangastaðni, at stevnufólkini lata seg í skreytbúna og gekkaskort, ið tey sjálvi hava gjørt.
Tónleikarar[rætta | rætta wikitekst]
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Síðan 1989 hevur ein liður fram ímóti fólkaræði og at umskipa búskapin verið at skifta ríkisriknu stórgarðarnar sundur í smáar garðar. Nógv hevur eisini verið gjørt at fáa útlendsk ferðafólk at koma til gomlu býirnar og til strendurnar við Svartahav. Jarnmálmurin og kolið í Bulgaria eru ikki so góð, sum krevst at gera jarn, ið kann nýtast í tungídnaðinum. Fyrr keypti Bulgaria jarn, kol og olju bíliga úr Sovjetsamveldinum, men nú má hetta verða keypt á fría marknaðinum. Seinastu árini hevur Vesturevropa lænt Bulgaria nógvan pening at umskipa og menna ídnaðin, til dømis telduídnaðin. Klædnaídnaður og matvøruídnaður eru tyðandi vinnuvegir.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri enn ein millión fólk býr í høvuðsstaðnum Sofia. Býurin er týðandi ídnaðarmiðdepil, og bæði á láglendinum og í hálendinum uttan um býin hava bøndurnir nógv dýrahald. Mangir gamlir og vakrir bygningar eru í býnum, til dømis Alexander Nevsky-kirkjan, bygd teimum russisku hermonnum til minnis, ið róku turkar úr Sofia í 1878. Vegakervið í Bulgaria er gott. Í Sofia koyrir meginparturin av fólkinum í tráðbussum.


text:
Tak niður
Lívið nýtist als ikki at vera keðiligt, hóast tú ert gamal. Tað halda tey bæði Sámal Júst Ziska Dahl og Dania Andreassen, ið eru ávikavist 80 ár og 77 ár.
Sámal Júst Ziska Dahl er fyrrverandi lærari og býr Í Klaksvík saman við konuni, Astu. Hóast hann er 80 ára gamal, setist hann ikki aftur at renna túrar tríggjar ferðir um vikuna. Harafturat dámar honum væl at gera ymiskt kropsligt arbeiði og at fáast við tónleik.
Í Miðbýnum í Havn býr 77 ára gamla Dania Andreassen, sum veruliga dugir at njóta lívið sum pensjonistur.
Tríggjar morgnar um vikuna svimur hon saman við morgunfrúunum, hon spælir sjavs, syngur í Tilhaldinum og fær ein stóran part av tíðini at ganga saman við vinkonunum.
Í sendingini "Lívið er deiligt" fylgja vit teimum báðum pensjonistunum og síggja, hvussu pensjonistatilveran eisini kann vera.
Lagt til rættis: Rannvá G. Fossaberg


text:
Sao Tomi og Prinsipi
Gosoyggjarnar Sao Tomi og Prinsipi (portugisiskt: República Democrática de São Tomé e Príncipe) ella Fólkaræðiliga Lýðveldið Sao Tomi og Prinsipi, eru úti fyri strondini á Ekvatorguinea og Gabon. Størsi býurin og høvuðsstaður er Sao Tome. Landið hevur umleið 167 000 íbúgvar. Høvuðsmálið er portugisiskt.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Oyggjarnar vóru óbygdar, tá ið portugisar komu higar á fyrsta sinni í 15. øld. Eftir tað var mesta fólkið í oyggjunum trælir, fluttir higar av afrikanska meginlandinum. Oyggjarnar vóru undir Portugal til 1975.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av fólkinum livir av landbúnaði og fiskiskapi. Kakao er enn týdningarmesta útflutningsvøran.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fjølmentasta fólkaslagið eru kreólar, ið eru blandað fólk av portugisiskari og afrikanskari ætt. Tey tala egið mál og hava sínu egnu byggilist.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Fjøllini eru avtakin við regnskógi, og niðri á slættlendinum eru bóndagarðar og stórar kakao- og sukurlundir. Gosøskan ger, at jørðin í oyggjunum er ógvuliga fruktagóð.


text:
Skordýr
Skordýr eru dýr og hoyra undir liðadýr. Skordýr verða skift sundur í 30 høvuðsbólkar. Klukkurnar eru størsti bólkurin. Sambært skordýraserfrøðingum (entomologum) eru sløgini fleiri enn 300.000. Flestu skordýr hava veingir onkuntíð í lívskringinum. Summi eru tó veingjaleys, t.d. frumskordýrini - diplúrur, fjørutrøll og silvurfiskur. Loppur eru eisini veingjaleysar. Tær hava mist veingirnar, sum tær eru mentar.
Tað eru nøkur felags eyðkenni fyri skordýr.
- Skordýr hava beinagrind uttaná.
- Hjá vaksnum skordýrum er kroppurin býttur í trýggjar partar: høvd, framkroppur og afturkroppur.
- Tað vaksna skordýrið hevur 6 bein.


text:
Tróndur í Gøtu
Tróndur í Gøtu (føddur 945, deyður 1035 í Gøtu) eisini nevndur Tróndur Gøtuskegg ella Gøtutróndur var ein víkingahøvdingi í Føroyum. Hann er ein av teimum týdningarmiklastu persónunum í Føroyingasaga saman við Sigmundi Brestissyni og øðrum. Hann var ein av máttmiklastu monnum í Føroyum um tað mundi. Hann búði í Gøtu og var sonur Tórbjørn Gøtuskegg og Guðrun, sum var systir Svínoyar Bjarna.
Tróndar kredda:
Sum hon stendur í Færeyinga saga:
Gangat ek einn út,
fjórir mér fylgja
fimm Guðs englar;
ber ek bæn fyrir mér,
bæn fyrir Kristi;
syng ek sálma sjau,
sjái Guð hluta minn.
Sum hon stendur í Føroyinga søgu:
Gangi eg ei eina út,
fýra mær fylgja,
fimm Guðs einglar;
beri eg bøn fyri mær,
bøn fyri Kristi;
syngi eg sálmar sjey,
síggi Guð yvir luta mín.
Sum hon stendur í Sálmabókini:
Givnir eru einglar góðir,
ganga ei eg eina má,
ferðum mínum fylgja fróir
fagrir einglar Guði frá;
biði bøn eg, fyri Krist
bera mína bøn teir vist;
syngi sálm eg Guð at æra,
sær hann til mín lut at varða.


text:
Jólini eru løgd aftur um bak. Nýggja árið er skotið í gongd. Kíkarnir eru fyltir við útlendskum og føroyskum mati, bommini eru kílað niður millum ræst og feskt. Familjan hevur verið samlað, og gott er at hava góða familju at samlast um. Vit, sum kunnu sita saman við okkara kæru, og ikki í einingi, vit hava nógv at vera takksom fyri. At vit hava familju at tosa við, hevur stóran týdning í hesum tíðum, har vit hava ein so skundmiklan gerandisdag, at vit nóg illa hava stundir til annað, enn at arbeiða og sova. Summi børn skiftast at halda høgtíðirnar hjá mammuni og pápanum. Soleiðis er tað bara. Hugnin er í hásæti. At sita í eini sofu, við eitt borð ella at ganga ein túr við familjuni og tosa og práta og vera ósamdur og flenna saman og taka týdningarmiklar avgerðir, alt hetta gevur samanhald, og tú verður løddur upp til aftur at fara til verka í tí nýggja árinum.
Meðan vit hava hetta samanhaldið í familjunnar barmi, svevur ein onnur familja. Eg vóni so sanniliga, at hon svevur. Tað er tann familjan, sum kallast fyri samgongan. Ovast í samgongufamiljuni situr Kaj Leo Holm Johannesen. Við hansara lið og viðhvørt oman fyri hann, situr Jørgen Niclasen. Hinir, sum liggja undir stólunum hjá áðurnevndu, eru: Johan Dahl, Annika Olsen, Karsten Hansen, Jacob Vestergaard og Bjørn Kalsø. Og í løgtingsnevndum situr bókhaldarafamiljan og setur sokallaðu politisku kósina. Onkursvegna er meirilutin av teimum, sum fólkið hevur valt at umsita Føroyar, tvungin til at vera leiðusveinar fyri tey, sum í ráðunum ráða. Tað átti sjálvandi at verið øvugt.
Nú situr henda samgongufamiljan í hvør sínum heraðshorni og leggur ætlanir um, hvussu næsti leikur av talvinum skal flytast. Neyvan tosa tey saman. Tey eru samd um, at ongin skal vita, hvat hini gera ella hava gjørt. Á henda hátt kunnu teir ikki lastast fyri ógerðirnar hvør hjá øðrum. Snilt, siga summi. Onnur siga hetta vera høpisleyst. Eg haldi, at tað er ein stórur fólkaræðisligur trupulleiki. Og skildfólkini í samgonguni, sum sita í tinginum eru líka ófólkaligir sum restin av samgongufamiljuni. Tað er beinleiðis ófólkaligt, at samgongulimirnir í tinginum vála út, tá ið minnilutin leggur fram uppskot fyri tingið. Minnilutin hevur lagt fram 158 uppskot, so meirilutin kann ikki hava verið nógv í tingsalinum. Hetta óskilið svarar til, at tey í einum brúdleypi, sum eru í familju við brúðgommin reisa seg og fara avstað frá borðinum, tá ið onkur talar fyri brúðrini. Vit, sum eyglaða gongdina, eru vitni til eitt ófólkaligt fólkaræði, sum veitslustjórin (les, tingformaðurin) vónandi støðgar beinanvegin. Samgongufamiljan í tinginum virðir heldur ikki rættin at kjakast um ósemjur. Sum ræðuskítar og dirvisloysingar fara tey reyv í reyv úr tingsalinum og lata minnilutan tosa út í tóman tingsal. Hetta er brot á allar fólkaræðisligar grundreglur viðvíkjandi kjaki og ógvuliga ófólkaligt. Hvat gera veitslustjórin og landsins patriarkur? Onki. Teir lata standi til.
Eg fekk í jólagávu eina bók eftir týska, amerikanska rithøvundin, Kurt Vonnegut. Hetta er eitt savn við ritroyndum, sum eitur: A Man Without a Country. Hann roynir, skemtingarsamt og hvast at greiða frá, hvussu hjálparleysir amerikumenn vóru, meðan George W. Bush yngri sat sum forseti. Sum heitið á bókini sigur, so kendi hann seg ikki at hava eitt land. Var tað ikki fyri míni ógvuliga sterku kenslu fyri mínum føðilandi og mínum forfedrum, so hevði eg kunnað freistast at sagt tað sama sum Vonnegut. Eg havi eitt land, og tað landið, sum eg havi, kann ongin politikari taka frá mær. Tað landið er listin og mentanin, sum her verður skapað, og sum lýsir fólkið, sum býr her, og sum stríðist við at fáa gerandisdagin at hanga saman. Tað er mítt land.
Ein ritroynd eftir Vonnegut er um hetta nýggja slagið av familju, sum vit ikki rættiliga duga við, tí at einstaklingurin innast inni ikki hevur broytt seg samsvarandi við, at familjumynstrið hevur broytt seg. Hann sigur, at fyrr var familjan samlað saman – ein kjarna, og kvinnan elskaði at hugna um og at slatra um onnur í familjuni, og maðurin elskaði at reypa fyri vinum um alt møguligt. Nú er familjan soleiðis skipað, at kvinnan hevur bara mannin at slatra fyri og maðurin hevur bara kvinnuna at reypa fyri, og tí skilir ongin hvør annan.
Tað sigst at politikkur endurspeglar fólkið. Kanska hermir føroyskur politikkur eftir modernaða familjumynstrinum. Familjan verður pettað sundur í tykkara og okkara pápar og mammur, tykkara og okkara ommur og abbar, tykkara, okkara og hini børnini. Hetta er ikki nemt at halda skil á, og tí verða familjur noyddar at finna nýggjar skipanir at virka undir. Politiska skipanin er farin út av lagi, so onki annað er at gera, enn at gera eina nýggja skipan. Í hesi nýggju skipan skal alt haldast loyniligt fyri restini av familjuni. Ongin skal vit, hvat er satt og hvat er ósatt. Hetta mynstrið líkist tí, sum vit kenna frá mafiafamiljuni í Italia og USA, men ikki heilt, tí at tann familjan hevur eina æru, um ikki annað.
Gamalt var at siga, at tá ið skip riggaðu av, so løgdu tey um til aðra vinnu, og tá vóru menninir heima og reypaðu. Avriggingarlistin hjá samgongufamiljuni er grúsommiligur at skoða. Samgongufamiljan riggar av, men tað, sum hon riggar av til, er at leggja seg tættari inn at barminum á Danmørk. Teir fara frá øllum tí, sum eyðkennir Føroyar, sum er bygt upp gjøgnum tíðir og til flata, danska barmin.
Samgongufamiljan hevur avriggað Landsbankan, teir eru í fer við at avrigga Mentanargrunnin, teir eru í fer við at avrigga Búskaparráðið. Fjara familjan, sum samgongan hevur í útjaðaranum í Føroyum er við at avrigga Skúladepilin við Marknagil, og avriggingarlistin er langur og hugtyngjandi.
Tað, sum eyðkennir eina familju er tað, at øll ikki eru samd, men tola at siga næstan alt við øll. Tú eigur at kunna stinga eitt skildfólk í bringuna, ikki í ryggin. Sjálvandi eru summi, sum gerast súr og ikki vilja tosa við eina aftur, men flest øll blotna aftur og søkja sær hita í familjunnar favni. Hóast familjan ikki er tann stóra kjarnan, sum hon var fyrr, so royna vit eftir besta førimuni, at savna familjuna. Tíanverri hava vit eina politiska familju, sum roynir at arbeiða ímóti okkum, stingur okkum í bakið.
Vit fara sjálvandi inn í nýggja árið við tveimum árligum røðum. Einari frá Margrethu drotning og hinari frá Kaj Leo løgmanni. Undanfarnu árini hava røðurnar hjá Margrethu verið meira politiskar, enn tær hjá løgmanni, og Hennara Hátign skal ikki úttala seg politiskt, men tað skal løgmaður.
Vit velja ikki okkara foreldur. Foreldrini ráða heldur ikki yvir, hvørji børn tey fáa. Øll onnur, sum hava sett sín dám á meg og mítt lív, havi eg sjálvur valt. Vit velja politisku familjuna. Hon velur ikki okkum, men hon kann lættliga stoyta okkum frá sær – okkum sum velja hana.
Fólk, ið hava brúk fyri øðrum fólki, eru tey fólkini, eg velji at stýra mínum landi. Eg vil ikki hava fólk at stýra mínum landi, ið bara hava brúk fyri sær sjálvum.
OMR


text:
Quinolon
Quinolonir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at tarna einum ensymið, ið kallast DNA gyrase. Hetta ensym stendur fyri at vinda bakteriu kromosomið upp, sum vanliga er snúgvið saman. Tá ensymið verður tarna, sleppur RNA polymerase ikki framat DNA-streinginum, og transkriptiónin sleppur sostatt ikki í gongd.
Quinolonini, ið nú verða nýtt, hoyra til ein nýggjari undirbólk: Fluoroquinolonir.
Tey týdningarmestu evnini í hesum bólkinum eru:
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.


text:
Andreas Papandreou
Andreas G. Papandreou (grikskt: Avδpέaς Γ. Πaπavδpέou, føddur 5. februar 1919, deyður 23. juni 1996) var ein grikskur politikari og økonomur. Hann spældi ein týðandi leiklut í grikskum politikki í 1970-árunum, 1980-árunum og 1990-árunum. Andreas bleiv oftast nevndur við sínum fornavni í Grikkalandi, nakað sum er rættiliga óvanligt annars í Grikkalandi. Tvær ferðir var hann forsætisráðharri Grikkalands, fyrru ferðina frá 21. oktober 1981 til 2. juli 1989, seinnu ferðina frá 13 oktober 1993 til 22. januar 1996). Hann var sonur Georgios Papandreou, sum var forsætisráðharri í Grikkalandi tríggjar ferðir: 1944–1945, 1963 og 1964–1965. Sonur Andreas, sum eitur eftir abba sínum, Georgios Andrea Papandreou, hevur eins og pápin og abbin, verið forsætisráðharri Grikkalands, tað var hann frá 2009 til 2011. Andreas Papandreou var vællærdur, akademikari sum hevði lisið økonomi á Harvard University í USA. Tá hann kom til valdið í 1981, broyttist grikska politiska søgan, og eitt nærum 50-ára konservativt stýrt land broytti kós tann sosialistiska vegin.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- The Andreas Papandreou Foundation
- Biografi frá pasok.gr
- Tribute to Andreas Papandreou
- Clara Thomas Archives and Special Collections - Archival photographs of Andreas Papandreou from the Toronto Telegram Fonds - Clara Thomas Archives and Special Collections, York University


text:
Væntandi hvørva 150 boripallar í Norðsjónum hetta til 2026.
Tað skrivar greiningarhúsið Douglas-Westwood sambært BBC.
Orsøkin er lági oljuprísurin.
Sambært Douglas-Westwood fer tað ikki fer at loysa seg fíggjarliga at reka fleiri bretskar brunnar í Norðsjónum.
Bretland verður mett sum triðdýrasta framleiðslulandið næst eftir Kanada og Venezuela, skrivar BBC.
Ein kanning av Norðsjónum, sum Company Watch hevur gjørt, og sum er almannakunngjørd í Financial Times, sigur, at útivið helmingurin av rakstrinum hjá olju- og gassframleiðarunum í Norðsjónum nú gevur undirskot.
Samlaða tapið seinastu 12 mánaðirnar er upp á 6,4 miljardir pund sterling (62,2 miljardir krónur).
Douglas-Westwood metir, at 146 boripallar verða burturbeindir í bretska partinum av Norðsjónum í tíðarskeiðnum 2019 til 2026.
Roknað verður samstundis við, at 80 prosent av boripallunum í norska partinum av Norðsjónum verða burturbeindir millum 2030 og 2040.
Í viðmerkingunum til greiningina verður sagt, at burturbeiningin av mongu boripallunum fer verða ein lønandi marknaður.
"Er ídnaðurin vælfyrireikaður, fer tað at loysa seg væl at luttaka í arbeiðnum," stendur m.a. í frágreiðingini.
Kelda. shippingwatch.dk


text:
Leopardsnigil
Leopardsnigil (frøðiheiti - Limax maximus) varð fyrstu ferð skrásettur í Føroyum í 2003. Hann varð funnin á Toftum og hildið var at hann bara fanst har, men ein 'eftirlýsing' í Dimmalætting vísti at hann fanst yvir stórar partar av Eysturoy og Suðurstreymoy uttan at fólk høvdu givið sær far um tað.
Leoparsnigil stavar frá Vesturevropa.
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Leopardsnigil er nú størsti snigil í Føroyum, áður var tað svarti snigil. Leopardsnigil kann gerast upp til 200 mm langur. Hesin snigil er sera litfagur og fleiri litbrigdi síggjast. Vanligast er hann grábrúnur við strípum, men stundum hevur hann blettir ístaðin fyri strípur, og stundum er hann einlittur og hevur hvørki strípur ella blettir. Eitt ið eyðkennir hetta slagið, er kjølurin eftir rygginum og tað at andingaropið er aftanfyri kápuna, mótsatt Arionslektini har andingaropið er frammanfyri kápuna.
Liviøki[rætta | rætta wikitekst]
Har Leopardsnigil finst í Føroyum, sæst hann allastaðni í bygdum øki, í urtagørðum, í bønum og á gongubreytum. Ikki er greitt um hann trívist uttangarðs.
Mótsatt morsniglinum tykist leopardsnigilin vera púra óskaðiligur.


text:
Tvey kort við at ferðast
Tað er eitt gott hugskot at hava meira enn eitt gjaldskort við sær uttanlands at ferðast. So kanst tú kenna teg tryggari, um annað kortið verður burtur ella gerst óvirkið á ferðini.
Les ásetingar fyri gjaldskort
Áðrenn fráferð mæla vit til, at tú kunnar teg um, hvørjar ásetingar eru galdandi fyri títt gjaldskort. Kortið kann hava eitt ásett nýtsluhámark, gjald kann verða tikið fyri úttøku av peningi o.s.fr. Nøkur kort bjóða eisini ymsar eyka tænastur sum m.a. tryggingar, ið kunnu vera hentar at hava.
Nýtsluhámark
Ymsu kortini hava ymsar avmarkingar, og hámark kann vera fyri, hvussu nógvan pening tú kanst nýta av kortinum í ymisk ásett tíðarskeið. Av trygdarávum hava Visa/Dankort eitt nú nýtsluhámark á 25.000 kr. fyri hvørjar 30 dagar. Fer nýtslan longur upp, verður kortið sperrað. Les meira um nýtsluhámark á einstøku kortunum her
.
Sjálvtøkur
Tú eigur at hava í huga, at gjald verður tikið, hvørja ferð tú tekur pening út í sjálvtøkum uttanlands. Sostatt er skilagott at taka størri upphæddir út í sjálvtøkuni, so sleppast kann undan óneyðuga nógvum gjøldum.
Eisini er tað eitt gott hugskot at rinda við gjaldskorti á matstovu og í handlum, heldur enn at taka pening út í sjálvtøku til endamálið. Tað er ókeypis at rinda við gjaldskorti, men ómaksgjald verður viðhvørt tikið fyri útlendsk kort.
Ansa væl eftir gjaldskortinum
Halt altíð eyga við gjaldskortinum og lat ikki tænarar ella onnur fara avstað við kortinum, soleiðis at tú missir tað úr eygsjón.
Lat ikki kortið liggja frammi, so onnur kunnu fáa fatur á kortnummarinum. Goym ongantíð fleiri gjaldskort á sama staði og lat ikki pin-kotuna liggja saman við kortinum.
Fá fleiri góð ráð, til hvussu tú ansar eftir gjaldskortinum, her
.
Sperra kortið
Skuldi tú verið óheppin at mist kortið burtur á ferðini, eigur tú at sperra kortið beinanvegin. Les meira um hvussu tú sperrar kortið her
.
Hav Netbankan við á ferð


text:
Simone de Beauvoir
Simone De Beauvoir (Simone Lucie-Ernestine-Marie-Bertrand de Beauvoir, fødd 9. januar 1908, deyð 14. apríl 1986) var ein franskur heimspekingur, feministur, og rithøvundur. Hon hevði stóra ávirkan á feministiska eksistensialismu og á feministiskt ástøði. Hon skrivaði skaldsøgur, essays, lívsævisøgir, eina sjálvsævisøgu, monografar um filosofi, politikk og sosialmál. Hon er mest kend fyri skaldsøgurnar, eitt nú She Came to Stay og The Mandarins, eins og hon er kend fyri bókina frá 1949 The Second Sex (Le Deuxième Sexe), sum analyserar kvinnukúganina.


text:
Malmö
Malmö er ein býur í Malmö kommunu í Svøríki. Býurin er størsti býur í Skåne 280.415 (2010)[1] og triðstørsti býur í Svøríki við umleið 280.000 íbúgvum í sjálvum býnum og umleið 298.000 í kommununi. Býurin fevnir um 71,76 km2 og hevur ein fólkatættleika á 3.908 pr. km2. Í 2013 var býurin vertur fyri Eurovision Song Contest. Oyrasundsbrúgvin er beint sunnanfyri Malmö og bindir Svøríki saman við Danmark. Brúgvin hevur skapt nýggju regiónina, sum verður nevnd Oyrasundsregiónin (Øresundsregionen). Eftir at brúgvin læt upp, eru rættiliga nógvir danir fluttir til Malmö og aðrar svenskar býir at búgva, og nógvir svenskarar pendla dagliga millum Svøríki og Danmark til arbeiðis.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Býurin varð stovnaður í 1275 og var í fleiri ár næststørsti býurin í Danmark. Býurin verður fyrstu ferð umrøddur ár 1200, og verður tá nevndur Malmoghe ella Malmhauge. Við friðaravtaluni hin 26. februar 1658, sum verður nevnd Roskilde friðurin (Roskilde freden), vóru danir og norðmenn noyddir ta lata Malmö og alt Skåne til Svøríkis, og síðan hava hesi øki verið ein partur av svenska ríkinum. Danmark og Noreg vóru tá eitt ríki.
Veðurlag[rætta | rætta wikitekst]
Meðalhitalag, kuldalag og avfall (regn/kavi):[2]


text:
Um Knassar
Knassar er føroysk KT fyritøka sum mennir skipanir og tænastur til internetið.
Síðan byrjanina í 2002 eru fleiri enn 600 heimasíður koyra við Ivevo, sum er heimasíðuskipanin hjá Knassum. Vevlýsingar, sum Knassar eisini hava ment, er Føroya størsti lýsingamiðil.
Høvuðssætið er í Hvannasundi har nøkur av okkara dugnaligu starvsfólkum sita, men vit hava eisini fólk sitandi í Havn umframt í Danmark og í Bulgaria.
Brøðurnir Niklái Nysted og Jon Nysted eru úr Hvannasundi og her hava teir rikið Knassar seinastu 11 árini. Teir byrjaðu sum heilt ungir at fáast við teldur og áhugin fór síðani yvir í internet og hava gjørt nógvar verkætlanir bæði saman og hvør sær.
FO-nummar (nic.fo): 2927651729


text:
Madeira
Madeira liggur 600 km vestanfyri Marokko. Hóast tað eru 1000 km til høvuðsstaðin í Portugal, Lissabon, hoyrir Madeira til Portugal eins og Asorurnar, ið liggja 1300 km vestur úr portugisiski strondini. Oyggjaflokkurin Madeira – tí talan er í veruleikanum um 8 oyggjar: sjálv Madeira, Porto Santo, Ilhas Desertas og Ilhas Selvagens – liggur í ein útsynning úr Portugal, norðan fyri Kanarisku Oyggjarnar og vestan fyri Marokko og hevur eitt tað mest støðuga veðurlagið í heiminum við meðaltemperaturum upp á 20 °C í januar-februar til 25 °C í juli/august. Bert á sjálvari Madeira og Porto Santo býr fólk, meðan hinar oyggjarnar eru óbygdar. Á Madeira, sum er 741 ferkilometrar til støddar, búgva 255.000 fólk og á Porto Santo (42 ferkilometrar) 4500, so fólkatættleikin er høgur – á Madeira 337 fólk fyri hvønn ferkilometur. Av hesum 255.000 fólkunum á sjálvari Madeira búgva yvir 2/3 í høvuðsbýinum Funchal. Madeira er partur av Portugal, og fólkið, har býr, er sostatt portugisar. Madeira er kent fyri sítt góða veðurlag, sína vøkru flora og fyri heitvínið Madeira.
Málið er portugisiskt, men nógv fólk duga væl enskt sum ein fylgja av tí tætta sambandi við Stórabretland gjøgnum tíðirnar og upp á grund av ferðavinnuni, sum er týdningarmesta vinnugreinin á oynni. Av uppruna eru oyggjarnar vulkanskar sum Føroyar, og eru í veruleikanum topparnir av einum 6,5 km høgum sløktum gosfjalli, sum stendur á botninum av Atlantshavinum. Tá ið portugisar komu til oyggjarnar umleið 1420, vóru tær óbygdar og so tætt skógvaksnar, at næstan ikki var framkomandi – Madeira merkir skógaroyggin. Tey fyrstu niðursetifólkini vóru prestar, bøndur og munkar. Til at gera tað harða arbeiðið vóru trælir tiknir í Afrika og Kanarisku oyggjunum, og tað eru teir, sum hava gjørt tær víðakendu vatnveitingarnar, levadurnar, á suðursíðuni av oynni.
Í dag er Madeira ein tann mest framkomni parturin av Portugal, fyrst og fremst vegna ferðavinnuna, við einum slagi av heimastýri og egnum lokalflaggi. Teir hava eitt ting, sum smíðar lógir, og ger egna fíggjarlóg. Men uttanríkismál verða umsitin í Lissabon. Tann portugisiska stjórnin hevur ein umboðsmann á Madeira. Madeirabúgvar senda fimm umboð til tjóðartingið í Portugal.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tað fyrsta vit vita um Madeira er, at oyggjarnar eru nevndar í einum sjókorti frá Genova í Firenze í Italia. Hetta kortið er frá 1351. Annars siga sagnir, at bæði kartagarir, fønikarnir og rómarnir kendi oyggjarnar um ár 0. Í 1400 árunum gjørdist Portugal ein av fremstu siglandi tjóðum. Men tað var av tilvild, at portugisarnir, sum kannaðu vestursíðuna av Afrika endaðu á Madeira. Hetta komst av tí, at teir vóru farnir av kós og sostatt viltust til oynna. Árini eftir kanna portugisar oyggjarnar nærri, og í 1420 gera portugisar krav uppá oyggjabólkin Madeira.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Á Madeira er ferðavinnan høvuðsvinnan. Ferðavinnan er gomul á Madeira, men hendan tók rættuligt dik á seg, tá ið tann sokallaða charterflúgvingin byrjaði mitt í 1960'innum. Tað koma yvir ein hálv millión ferðafólk til Madeira um árið. Eisini útflytur Madeira blómur, Madeiravín, bananir, ymsa kurva flætting og hond seymaðar vørur.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Portugisisku oyggjarnar Madeira, liggja út fyri eysturstrond Marokko, og har búleikast umleið 270 000 fólk. Madeira er 57 km long og 22 km breið har hon er breiðast. Madeira er 741 ferkilometrar til støddar. Tað vil siga, at Føroyar eru tvær ferðir størri enn Madeira. Á Madeira búgva umleið 267 000 fólk harav umleið helvtin býr í høvuðsstaðnum Funchal. Til Madeira oyggjabólkin hoyra eisini aðrar minni oyggjar. Bert á tí eini Porto Santo búgva fólk. Á hinum oyggjunum arbeiða vísindamenn, serliga er tað lívfrøðin, ið hevur teirra áhuga. Allur oyggjaflokkurin Madeira er tilsamans 796 ferkilometrar. Í dag eru stórir partar av oynni dyrkaðar, men tað eru enn fleiri øki, sum eru órørd. Hesi økið eru sera ymisk. Høg ber fjøll, onnur fjøll eru vaksin við frumskógar líknandi vøkstri. Ber oyðimarkar líknandi økir eru eisini.
Veðurlagið[rætta | rætta wikitekst]
Madeira hevur eitt subtropisk veðurlag, sum minnir nógv um veðurlagið á teimum Kanarisku oyggjunum. Av tí at Madeira liggur í Atlantshavinum uttanfyri Marokko ger, at tað ikki er so stórur munur á teimum høgu hitastigunum, sum eru um summari og teimum lægstu hitastigunum, sum eru um veturin, tí er tað eitt milt veðurlag á Madeira. Tað sjáldsama og framúrskarandi veðurlagið gevur einastandandi eginleikar til vøksturin av eksotiskum plantum, runnum og litríkum blómum, sum vaksa runt allastaðni. Um summari er veðrið næstan altíð heitt og sólríkt á Madeira. Hitin liggur millum 23 og 27 °C, men hitin kann eisini koma uppum 30 °C. Sjálvt um náttina fer hitin ikki niður um 17 til 18 °C. Tann frískliga havluftin, sum er á Madeira ger, at hitin ikki verður óbehagiliga høgur mitt á degi. Men tað kann koma fyri, um vindur kemur frá Afrika, tá kann tað blíva sera heitt.
Tað regnar lítið og onki um summari á Madeira, ikki fyrr enn síðst í septembur byrjar tað at regna. Um heysti er veðrið framvegis lýtt og gott, men møguleikin fyri illveðrið er størri enn um summari. Heilt inn í novembur er hitin um dagin um 20 °C, og tað eru framvegis nógvir sólskinstímar, tí oyggin liggur nokk so langt suðuri. Men tað regnar eisini nokk so nógv í novembur. Um veturin kann tað regna nokk so illa, serliga í fjøllunum og á norðurstrondini á Madeira. Tað kunnu eisini verða dagar har tað er yvirskíggjað og nógvur vindur. Sum heild so hevur Madeira eitt sólríkt veðurlag, har tað í miðal eru 5-6 sólskinstímar um veturin og 7-8 tímar um summari. Tann kaldasti temperatururin er 19 °C. Um várið verður tað aftur turrari í veðrinum á Madeira. Tað verður meira sólríkt og heitari, serliga aftaná mars mánað, í mai mánað fer hitin yvir tey 20 °C aftur.
Jarðfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Jarðfrøðingar meina, at Madeira bleiv til fyri 20 milliónum árum síðani. Tøtt gos úr gosfjøllum á havbotninum hava trýst oynna Madeira upp úr Atlantshavrygginum. Fyri 1,7 milliónum árum síðani kólnaðu gosfjøllini, og tey góvust heilt at goysa fyri 400.000 árum síðani. Øll hesi árini síðani, hava veður og vindur skapt jarðarslit. Hetta hevur spakuliga skapt tær oyggjar vit nú kenna. Orsøkin til, at vit hava ein gosrygg mitt í Atlantshavinum er tí, at vit hava tektoniskar plátur og tektoniskar rørslur. Ástøðið um tær tektonisku pláturnar sigur í stuttum, at tilfarið í kápuni melur í ring. Skorpan á jørðini liggur uttan á kápuni, og verður tí flutt av konvektsiónstreymunum í kápuni. Skorpan liggur sum eitt skal uttanum kápuna. Talan er ikki um eitt heilt skal, sum liggur um alla jørðina, men um fleiri petti, sum flyta seg eftir hvørjum øðrum. Hesi petti ella plátur verða róptar tær tektonisku pláturnar. Hesar plátur flyta seg frá, hvørjum øðrum summastaðni, meðan tær renna saman onkra aðrastaðni. Eisini eru plátur, sum flyta seg síðuvegis. Millum hesar plátur hava vit millum annað eldgos og jarðskjálvtar. Tá ið pláturnar flyta seg frá hvørjari aðrari, kemur ein stór riva í. Úr hesi rivuni sprænir lava upp úr kápuni, sum hevur við sær, at rivan ella holið tettist aftur. Á hesum støðum verður nýtt lendið til, ella her verður bygt upp. Tað er soleiðis at Madeira er blivið til.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 3. oktober 2008.
Á høgum fjalli Jesus stendur
umbroyttur, so hans andlit skein,
sær móti lærusveinum vendur,
– hans klæði hvít sum mjøll so rein.
Tá Móses og Elia tvá
seg sýndu fyri teimum tá.
Teim Pætur vildi búðir byggja.
Men tá hann tað á munni bar,
eitt skýggj so bjart tá mundi skyggja,
og haðan hoyrdist rødd so skær,
at hann teir máttu lýða á,
Guds egna son, hin elskaða.
Av hesi sjón teir ræddir vórðu,
og eftir rommum fullu tá.
Tó aftur teir á føtur fóru,
tí Jesus stóð har teimum hjá.
Og sum teir hugdu upp har frá,
var Jesus eina har at sjá.
Tey boð oss Skriftin greitt vil bera,
at Jesus eina frelsa kann,
og at ei annað navn kann vera,
sum okkum frelsir uttan hann.
Hann klæddi seg úr Faðirs mynd
og bar sum Guds Lamb heimsins synd.
Tí kann bert Jesus okkum verja
og veita ugga, vón og treyst,
tá lívsins ódnir á oss herja,
hans friðskjól tá oss fjalir best.
Vár bøn tí er, tá heimur ferst,
at síggja teg, o Jesus, bert!


text:
Hvítusunna
Hvítusunna (á skandinaviskum "pinse", á týskum "Pfingsten"), hin fimmtiundi dagur eftir páskir. Kemur av grikska "pentekoste", sum er "tann 50. dagurin". Hvítusunna kemur helst frá gomlum enskum: "hwita sunnandæg". Í kristnu kirkjuni (49 dagar eftir páskir) hátíð til minnis um Heilaga Andans komu. Upprunaliga jødisk heystfest. Jødar nevna hesa hátíð sjeyvikuhátíðina, tí at hon verður hildin sjey vikur eftir páskir. Upprunaliga var sjeyvikuhátíðin ein takkarhátíð fyri kornheystingina, men rabbinarnir hildu hana til minnis um sáttmálan á Sinai.


text:
Orð: Helgi Hálfdánarson
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 1990-árunum.
O, Harri Jesus, hjá oss ver,
tí heimsins vegur dimma fer,
títt orðsins ljós halt okkum hjá
við ljóma reinum skinið fá.
Um vond er tíð, og øldin spilt,
lat oss, títt fólk, ei fara vilt,
varðveit hjá oss títt halga orð
og halgu skírn og náðarborð.
Statt kirkju tíni, Krist, við lið,
um kuldi, svøvnur loða við,
og boðum tínum gøtu greið,
um verøld vítt tú út hann breið.
Títt orð er perlan dýr og klár,
títt orð er svørð og skjøldur vár,
og fer enn verøld øll í sor,
Gud, halt tó okkum við títt orð.
Títt halga orð í heimsins neyð
tað, góði Gud, er dagligt breyð,
oss leiðir trygt um harmadal
og inn í himna gleðisal.


text:
Góðskumenning
Visit Faroe Islands og Ferðavinnufelagið samstarva við danska gistingarhús- og matstovufelagið Horesta, um stigfesting av gistingarhúsum. Hetta merkir, at gistingarhús í Føroyum á hvørjum ári verða góðskumett á sama hátt sum gistingarhús í Danmark, Svøríki, Íslandi og Grønlandi.
Sostatt kunnu ferðafólk samanlíkna og kenna aftur stigfestingarskipanina, sum verður nýtt í hesum londum. Samstundis vísir Føroyar sum ferðamál, at góðskumenning er eitt øki, sum verður raðfest. Hetta kann nýtast í marknaðarføringini av Føroyum bæði sum ferðamál og sum ráðstevnuland. Gistingarhúsini hava eisini møguleika at skráseta seg við stjørnum á altjóða leitisíðum fyri hotel.


text:
Bládúgva
Bládúgvan (frøðiheiti - Columba livia) og tama dúgvan eru sama slagið. Vanliga bládúgvan er ljósablágrá á bakinum og um veingirnar, dimmari um høvdið, bringuna og hálsin. Mánadúgva er størri enn bládúgva, holudúgva minni. Tann eyðkenda bládúgvan er hvít niður á drunnin og upp undir veingirnar. Tað sæst væl, tá ið hon t.d. flýgur. Torført kann vera at greina bládúgvu, tí tann tama dúgvan kann vera ógvuliga ymislitt. Bládúgvan kurrar eisini sum tama dúgvan. Torført er nú á døgum at greiða náttúrufrøðiliga, hvussu víða hetta dúgvuslagið er farið. Í Norðuratlantshavi, úr Vesturbretlandi um skotsku oyggjarnar til Føroya er eitt av teimum fáu økjunum, har tamar dúgvur eri ikki blandaðar við bládúgvur.
Bládúgvan eigur við sjógvin, helst á rókum, í urðum og í holum. Føðina vinnur hon sær við mannabústaðir, tekur helst korn og fræ. Bládúgvan er støðufuglur, men fer tó oyggjaflokkanna millum um várið og eisini um heystið, sum menn vita um til dømis í Fair Isle. Enskar brævdúgvur eru fleiri ferðir sæddar so norðarlaga sum í Føroyum.


text:
Orð og lag: Hans Jákup Glerfoss
1. Einaferð skal gøtan enda,
nær, mín vinur, veitst tú ei!
Guð kann deyðans eingil senda,
um tú ungur ert á leið!
Niðurlag: Gev títt unga lív til Jesus!
Hví skal tveitast burt títt vár?
Sæla lív, um tú til Jesus
gevur tíni ungdómsár!
2. Bivar tú í køldum ótta?
Fløkist tú í syndabond?
Gloymir tú, tá vandar hótta,
at tær Jesus er við hond?
3. Fylgir tú, tá onnur freista,
út í heimsins gleði bert?
Tonk, tey sløkkja vinarneista,
og tú einsamallur gerst!
4. Um “ov seint” í oyrum ljóðar,
tó ein løta býðist tær;
Jesus eymt í blídni bjóðar
enn í dag, til klokkan slær!


text:
Nilá
Nilá er longsta á í heiminum og rennur úr Viktoriuvatni í Kenja og norður ígjøgnum Sahara og út í Miðjarðarhav. Hon rennur ígjøgnum Etiopia, Sudan og Egyptaland. Úr ánni fæst drekkivatn, vatn á akurlendið og fiskur. Nilá hevur verið og er ein ógvuliga týdningarmikil flutningsleið í Egyptalandi og Sudan. Harumframt ger vatnið í Nilá, at tað ber til at velta jørðina í tí turra oyðimarkarveðurlagnum. Áin er eisini væl umtókt ímillum ferðafólk. Tey sigla niðan eftir ánni í ferðamannaskipum ella seglbátum, nevndir felucca, at síggja mongu fornminnini í Egyptaland. Ein tann longsta og størsta áin í verðini er Niláin.[1] Norðasti (niðasti) partur av Nilánni rennur gjøgnum oyðimarkarøki, sum er millum tey fjølbygdastu í heiminum. Har reka tey ógvuliga nærtøknan landbúnað. Tað ber til, tí at Niláin hevur við sær føðsluríka móru úr fjøllunum í Uganda og Etiopia, og hendan móran hevur sum frá er liðið gjørt lendið í Egyptalandi væl egnað til akrar og veltur. Men síðan Assuanbyrgingin varð bygd, førir Niláin ikki longur líka nógva móru við sær. Nú taða tey í staðin akrar og veltur við handilstøðum. Um 99 % av fólkinum í Egyptalandi býr í Nildali og á Niloyrunum. Áin er lívæðrin í landinum og veitir landbúnaðinum, ídnaðinum og bústøðunum vatn. Tá ið Aswanbyrgingin varð bygd um Nilá, varð ovurstórt lendi sett undir vatn. Enn er tað størsta byrgda vatn í heiminum og verður kallað Nassarvatn eftir forsetanum tá, Gamal Abdel Nasser.


text:
Stóruvøtn
Á markinum ímillum Kanada og Sambandsríki Amerika eru Stóruvøtn (á enskum: Great Lakes). Í USA og Kanada eru fimm stór fesk vøtn: Superior vatn, Michiganvatn, Huronvatn, Erievatn og Ontariovatn. Tey eru bundin saman í eina stóra skipan. Haðani rennur St. Lawrenceá gjøgnum Kanada út í Atlantshav. Hesi vøtn rúma um fimtingin av øllum vatni í heiminum. Bara Michiganvatn, vinstrumegin, er sunnan fyri markið. Ímillum vøtnini eru grivnar siglingarveitir, og samband er við St. Lawrenceá, sum rennur út í Atlantshav. Í Niagaraá, sum rennur úr Erievatni í Ontariovatn, eru hinir viðgitnu Niagarafossar. Rundan um tey stóru vøtnini og fram við ánni er nógvur ídnaður, sum dálkar vatnið. Serliga Erievatn er illa dálkað. Har eru stórir ídnaðarbýir, so sum Buffalo í New York, Cleveland í Ohio og Detroit í Michigan.


text:
Norðurlond
Norðurlond eru norðasti parturin av Evropa. Tey eru eystanífrá Finnland, Áland, Svøríki, Danmark, Noreg, Føroyar, Ísland og Grønland.
3 av hesum londum hoyra tó til onnur lond, tó við ávísum heimastýri. Soleiðis hoyrir Áland til Finnland, og Føroyar og Grønland hoyra til Danmark. Svalbarð, Bjarnoyggin og Jan Mayen er norskar oyggjar uttan sjálvstyri.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Norðurlond eru millum heimsins bestu lond at búgva í. Ikki bert fyri ríkfólk, men eisini fyri vanlig fólk, sum ikki flóta í pengum. Eisini fyri tey, sum í longri ella stryttri tíðarbil av einhvørji orsøk ikki hava nokk til dagin og vegin. Ein fyritreyt fyri hesum er, at ein óskrivaður sáttmáli er millum ættarliðini, har tey yngru gjalda, so eldri kunnu leggja frá sær uttan at sita við ongum.


text:
Føroya Pro Vita
Føroya Pro Vita er ein felagsskapur, stovnaður 12. juni 1992, ið arbeiðir fyri at verja rættindini hjá barninum í móðurlívi - ella við øðrum orðum: ímóti fosturtøku. Pro vita er latín og merkir fyri lív, og hetta sipar til endamál felagsins. Felagsskapurin byggir á kristiligt grundstøði og menniskjasýni, men er ikki knýttur at nakrari ávísari samkomu.
Grundarlagið undir Pro Vita rørsluni er Lejeune yvirlýsingin, ið er orðað av franska ættarbregðisgranskaranum Jerome Lejeune frá París.


text:
Ernest Borgnine
Ernest Borgnine (f. 24. januar 1917 í Connecticut – d. 8. juli 2012 í Kalifornia) hevur verið við í nógvum filmum. Ofta sum óndi maðurin ella banditturin. Eisini hevur hann havt leiklut í fleiri sjónvarpsrøðum. Ernest Borgnine varð føddur við navninum Ermes Effron Borgnino 24. januar 1917 í Hamden í Connecticut í USA. Kendi amerikanski filmssjónleikarin andaðist 8. juli 2012. Hann gjørdist 95 ára gamal. Hann vann sær ein Oscar fyri leiklutin sum Marty Piletti í fiminum "Marty" í 1955. Honum er eisini ognað ein stjørna á kenda Walk of Fame í Hollywood, Kalifornia. Í 1973 giftist hann norsku Tova Træsnæs, sum nú situr einkja. Hon er annars fimta kona hansara og er kend fyri kosmetikkfyritøku sína "Beauty of Tova". Borgnine var í mong ár í amerikansku sjóverjuni, áðrenn hann fór á sjónleikaraskúla. Fyrstu ferð á palli var á Broadway, New York í 1947, og fólk løgdu hann til merkis. Á filmi var hann fyrstu ferð at síggja í 1951. Seinni gjørdist hann kendur sum óndi sersjanturin í "From Here To Eternity" í 1953.


text:
Pirates of the Caribbean: At World's End
Pirates of the Caribbean: At World's End er ein amerikanskur filmur frá 2007. Vit fylgja Will Turner (Orlando Bloom), Elisabeth Swann (Keira Knightley), Barbossa (Geoffrey Rush) og Tia Dalmu (Naomie Harris) á einari ferð til heimsins enda og víðari fyri at bjarga Jack Sparrow (Johnny Depp) frá ríkinum hjá teimum deyðu, og síðani við tað endaliga slagið um sítt pláss í verðini. Filmurin varir í heilar 2 tímar og 48 minuttir.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Tað er ein ógvuliga døpur tíð fyri sjónrænaralívið í heiminum, nú tá Lord Cutler Beckett (Tom Hollander) hevur yvirtikið spøkilsisskipið "The Flying Dutchman", eins og hann hevur fingið takið á skiparanum Davy Jones (Bill Nighy). Hann hevur nevniliga hjartað hjá Davy Jones í einari eskju. Við hesum skipi, ið ikki kann vinnast á, herja teir tey sjey høvini, og roynir Beckett at náa máli sínum, ið er at oyða alt sjórænaralív í heiminum.
Elizabeth Swann (Keira Knightley), Will Turner (Orlando Bloom) og Barbossa (Geoffrey Rush) gera so eina ætlan um at samla saman "The Nine Lords of the Brethren Court", so hesi saman kunnu sigra á Beckett og hansara skipi. Av teimum níggju er Jack Sparrow (Johnny Depp) ein. Men hann er fangaður í "Davy Jones' Locker" eftir møtið við "The Kraken" í seinna filminum "Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest". Tí fara Swann, Turner og Barbossa í felag við kinesiska sjórænaranum Sao Feng úr Singapor út á heimsins enda fyri at bjarga Jack Sparrow. Men sjálvt um tey fáa samlað øll níggju saman, verður hetta møguliga ikki nóg mikið til at vinna á Beckett. Tí verða tey noydd at fría gudinnuna Kalypso, ið er fangað í menniskjaligum hami, og harvið eisini sannføra hana um at koma teimum til hjálpar. Men sum svik omaná svik verður framt, vísir tað seg, at øll hava hvør sítt mál, og at eingin er til at líta á.
Leikarar[rætta | rætta wikitekst]
- Johnny Depp
- Orlando Bloom
- Keira Knightley
- Chow Yun-Fat
- Geoffrey Rush
- Bill Nighy
- Tom Hollander
- Naomie Harris
- Stellan Skarsgård
- Kevin McNally
- Jack Davenport
- Lee Arenberg
- Mackenzie Crook
- Jonathan Pryce
- Keith Richards


text:
1903
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 15. februar - Fyrsta bamsan (Teddy Bear) kemur á marknaðin í Amerika.
- 1. juli - 19. juli - Fyrsta Tour de France súkklukappingin fer fram í Fraklandi.
- 29. september - Prussland verður fyrsta land í heiminum, ið krevur at øll ið eiga akfar, skulu bera koyrikort.
- 13. desember - Kvívíkar kirkja verður vígd.
- 17. desember - Brøðurnir Wright í North Carolina gera fyrsta flogfar, ið flýgur við egnari megi.
Ókend dagseting[rætta | rætta wikitekst]
- Tíðindablaðið Búnaðarbløð verður útgivið fyrstu ferð.
- Panama loysir frá Kolumbia. USA stuðlar Panama.
- Marknaósemja um Alaska ímillum USA og Kanada løgd til viks.
- Fyrsta boksin av Crayola litblýantum verður framleidd, og seld fyri 5 amerikonsk cent. Boksin inniheldur 8 litir: brúnan, reyðan, appelsingulan, gulan, grønan, reyðan, bláreyðan (violet) og svartan.


text:
Wyoming
Wyoming (enskt: State of Wyoming) er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 552 túsund íbúgvum. Cheyenne er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Í norðri hevur Wyoming mark við Montana, í eystri við South Dakota og Nebraska, í suðri við Colorado og Utah, og í vestri við Utah og Idaho. Í 1890 bleiv Wyoming lutstatur í USA. Eyknevni er Javnrættstaturin (enskt: Equality State) og Neytadrongsstaturin (enskt: Cowboy State). Hægsta punktið eitur Gannett Peak (2157 m).
Stór fylgi av bisonoksum ganga trygt á biti í Norðurvestur-Wyoming, tí har er ikki loyvt at skjóta teir. Eisini onnur súgdjór sum til dømis bjørnin, fáa friðskjól har.
Innihaldsyvirlit
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Stóri lutstaturin Wyoming er umgyrdur av øðrum lutstatum og hevur ikki mark út ímóti sjónum. Wyoming hevur mark við Montana í norðri, Idaho og Utah í vestri, Utah og Colorado í suðri, og Nebraska og South Dakota í eystri. Landslagið er fjølbroytt, her eru slættlendi, grasfløtur og høg fjøll í Rocky Mountains. Í Wyoming er fólkatættleikin lutfalsliga lágur og íbúgvaratalið er lutfalsliga lágt. Fólkatættleikin er bara 2,08 persónar fyri ferkilometurin. Fólkatættleikin í t.d. bæði USA og Føroyum er 35/km².
Í Wyoming liggur tjóðarlundin Yellowstone National Park. Yellowstone liggur í útnyrðingshorninum á statinum, á markinum móti statinum Idaho. Økið alt er tjóðarogn og á stødd sum Sæland, men tá er at minnast til, at tað eru fleiri onnur stór øki, sum eru friðað og hava mark við Yellowstone. Tilsamans er alt væl størri enn Danmark. Tjóðarlundin er tann fyrsta tjóðarlundin í USA og eisini tann fyrsta tjóðarlundin í øllum heiminum. Hon er 8987 km² til víddar. Har liva bæði bisonoksar, krúnhjørtar, úlvar, bjarnir, elgar og nógv onnur. Yellowstone Caldera er eisini í sama øki.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Cowboyar[rætta | rætta wikitekst]
Í nógvum amerikonskum filmum sært tú cowboyar, ið liva eitt sera spennandi lív og doyggja sum hetjur. Men í veruleikanum var lív teirra skittligt, hart og vandamikið. Millum 1860 og 1895 savnaðu teir saman villar bisonoksar í stór neytafylgi á teimum stóru vallfløtunum í Wyoming, og róku tey til býirnar at drepa og selja.
Teir sótu á hestbaki næstan allan dagin og máttu tola storm, kulda og hita og stríðast við neytatjóvar, indiánar og niðursetumenn. Um ár 1900 fóru nógvir garðar at ala drápsneyt. Samstundis vóru jarnbreytir lagdar, so neytaflutningurin varð høgligari. Hetta hevði við sær, at cowboyarnir høvdu minni at gera í Wyoming.
Enn eru cowboyar í Wyoming. Teir arbeiða á stóru gørðunum, ið ala drápsneyt. Summir garðar eru so stórir, at tað hevði vart fleiri dagar at riðið tvørtur um økið. Tí nýta nútíðar "cowboyar" tyrlur og akfør, ið kunnu koyra á ósløttum lendi, tá ið teir skulu røkta neytini.
Vár og heyst vórðu stevnur hildnar, har cowboyar høvdu kappingar og sýningar sínámillum. Hesar sýningar verða nú nevndar rodeo. Á slíkari stevnu eru kappingarnar hesar - at taka kálvar við snarulykkju, tarvariðing, tarvadystur (benda tarvin um rygg), riða á ótamdum hesti, saðlaðum og ósaðlaðum. Nútíðar rodeo í Wyoming er eisini kappkoyring við forðingum, vatngravum, o.t.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
-
-
Høvuðsstaðurin eitur Cheyenne.
-


text:
Janus Djurhuus
Jens Hendrik Oliver Djurhuus, vanliga róptur Janus, livdi frá 26. februar 1881 til 1. september 1948. Havnframi Hans Andrias Djurhuus var bróðir Janusar. Saman ganga Hans Andrias Djurhuus og Janus Djurhuus undir heitinum Áarstovubrøðurnir.
Hann varð borin í heim í Havn í 1881. Hann vísti seg skjótt at vera evnaríkur út yvir tað vanliga, og las longu í realskúlanum grikskt og latín. Sum skilst fekk hann ans fyri móðurmálinum, tá hann í skúlanum hoyrdi ein av sínum floksfeløgum, Jákup Dahl, lesa yrkingina Nú er tann stundin..., av yrkjaranum og tjóðskaparleiðaranum Jóannes Patursson.
Janus tók preliminerprógv í 1897, og fór so til Danmarkar at ganga á studentaskúla. Hann var fyrst í Keypmannahavn, men flutti so til Bornholm, har fyrrverandi lærari hansara, Emil Bruun, var prestur. Janus tók studentsprógv í 1900, og árið eftir kom fyrsta yrking hansara Blíð er summarnátt á Føroya landi. Í 1911 gjørdist Janus Djurhuus cand. jur., og virkaði síðan sum løgfrøðingur í Danmark og í Føroyum. Í 1914 kom fyrsta yrkingasavnið: Yrkingar.
Restina av søguni kenna vit. Fimm yrkingasøvn og ein mongd av umsetingum, m.a. av teimum klassisku griksku yrkjarunum. Størsta verk hansara var umsetingin av Illiaduni eftir Homeros, Janus nevnir verkið Ilionskvæði á føroyskum. Tá Janus Djurhuus doyði í 1948, lógu yvir 200 yrkingar og umsetingar eftir hann.
Tær klassisku fornbókmentirnar og kunnleikin til grikst og latín seta dám á poetisku verkini hjá Janusi Djurhuus. Men eisini tjóðskaparromantiska rørslan, tokkin til føroyska málið og kunnleikin til fornnorrønu bókmentirnar hava gjørt hann til hin mest týðandi føroyska yrkjaran – faðir at tí bundna føroyska nútíðarskaldskapinum.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- J. H. O. Djurhuus: Yrkingar 1898 - 1948; Mentunargrunnur Studentafelagsins 1988
- Hanus Andreassen: J.H.O. Djurhuus - Ein bókmentalig ævisøga, I - III; Mentunargrunnur Studentafelagsins 1994 - ?
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
- Stamps.fo - Yrkingar eftir J.H.O. Djurhuus (Kelda. Grein hjá Anker Eli Petersen).


text:
Suðurevropa
Suðurevropa er eitt landafrøðilig øki í Evropa. Longur suður í Evropa vit koma, hægri stendur sólin á himlinum, og hægri hon stendur, meira hon vermir. Tí er veðurlagið lýggjari í Miðjarðarhavslondunum í Suðurevropa enn í t.d. Norðurevropa. Norðanfyri Alpurnar og á Pofløtuni eru tað meira sumrini enn vetrarnir, ið eru lýggjari, men úti móti havinum eru vetrarnir eisini mildir. Um summarið er himmalin eisini næstan altíð heiður, tí regnar har sjáldan. Um veturin afturímóti regnar tað altíð av og á, men har er tó so lýtt, at kavi og frost eru næstan ókend, og um hann kavar onkra náttina, bráðnar alt burtur aftur um dagin. Í meginpartinum av Miðjarðarhavslondunum er miðalhitin tann heitasta mánaðin um summarið millum 25 og 30 °C, og tann kaldasta mánaðin millum 10 og 15 °C. Hetta verðurlagið kalla vit subtropuveðurlag.


text:
Kunning og samskifti verður í stóran mun undirmett í Føroyum. Tá tað brýtur um bæði borð hjá eini fyritøku, stovni ella einstaklingini, er av alstórum týdningini at fáa sín boðskap út á greiðan og einfaldan hátt. Bæði innanhýsis og uttanhýsis. Annars er stórur vandi fyri, at móttakarin antin ikki skilir ella beinleiðis misskilir tín boðskap. Á hesi síðuni kanst tú klikkja teg víðari inn og lesa, hvussu eg kann ráðgeva og hjálpa tær við kunningar- og samskiftisspurningum.
Journalistur & samskiftisráðgeviLes meira
Við nógvum ára royndum innan fjølmiðla-, kunningar- og samskiftisøkið kann eg bjóða holla ráðgeving og loysa ítøkiligar uppgávur fyri bæði stovnar, fyritøkur og einstaklingar. Tað verði seg fjølmiðlaráðgeving, tíðindaskriv, kunningar- og samskiftisuppgávur, gera virkislýsingar, reka heimasíður, skriva tekst og gera annað tilfar til hesar og so framvegis.Fá samband
Gamla danska orðatakið "Den der lever skjult lever godt" er framvegis galdandi í mongum førum, men avgjørt ikki altíð. Sum stovnur, fyritøka ella einstakur persónur eru nógvir fyrimunir við at verða sæddur og sjónligur. Fyri eina fyritøku snýr tað seg um inntøkur og sølu, fyri ein stovn um at vísa á sínar uppgávur, fyri einstaklingar - til dømis ein politikara - at vera sjónligur.Meira
Við nógvum ára royndum innan fjølmiðla-, kunningar- og samskiftisøkið kann eg bjóða holla ráðgeving innan hesi øki, eins og loysa ítøkiligar uppgávur fyri bæði stovnar, fyritøkur og einstaklingar. Tað verði seg fjølmiðlaráðgeving, tíðindaskriv , kunningar- og samskiftisuppgávur, gera virkislýsingar, reka heimasíður, skriva tekst og gera annað tilfar til hesar og so framvegis.
Yvirlit yvir tær tænastur, eg kann veita:


text:
Orð: Per Olof (Pelle) Karlsson
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Kæra sál, sum ikki enn er vorðin frelst,
hoyr nú Jesus kallar teg!
Kennir tú Hans kallan? – Alt um teg nú veldst,
um tú velur Lívsins Veg!
Niðurlag: Tí Hann á krossi bløddi og frelsu til tín vann,
so bíða ikki longur, men gev teg fult til Hann!
Jesus vil tær geva frelsu, gleði, frið,
í Himlinum tú verður við!
2. Minnist tú hin dagin, tá tú frelstur varð?
Jesus var títt eitt og alt!
Men í fráfalstíðum burt frá Guð tað bar,
og nú er hjartað tómt og kalt!
3. Skjótt kemur Jesus aftur heintar Skaran heim,
sig, stendur tú tá eftir her?
Á, mítt hjarta grætur, ert tú ein av teim’,
sum glataður í ævir er?
Niðurlag: Tá ævigt frelst har heima vit síggja Frelsaran,
á einglaharpur leika og syngja prís til Hann!
Aldri meir vit sakna gleði, hvíld og frið,
vilt tú har ikki verða við?


text:
Nýtt vín í gamlar skinnsekkir?
Skrivað hevur: Sonja I. Jacobsen
Útgivið tann: 12.01.2017
”Drekkið tykkum ikki drukkin av víni - í tí er spilling! Nei, latið tykkum fylla av Andanum.” (Ef. 5,18).
Og úrslitið av hesi fylling var m.a.: ”So tit tala hvørt til annað við sálmum, lovsongum og andaligum vísum - syngið og spælið fyri Harranum í hjarta tykkara” (vers 19).
Í Luk. 5,37-39 sigur Jesus frá einum líknilsi, har bæði syndarar og skriftlærdir o.fl. vóru til staðar.
”Eingin letur heldur nýtt vín í gamlar skinnsekkir; tí hitt nýggja vínið spreingir skinnsekkirnar, og tað fer f…
Les meira »


text:
Harry Potter
Harry Potter eitur ein røð av sveimbókmentum, sum bretski rithøvundin J.K. Rowling hevur skrivað. Tær snúgva seg um tannáringin Harry Potter, sum dugir at ganda. Tær ganga mest fyri seg á Hogwarts (skúlanum fyri gandakynstur og galdralist), sum er ein skúli fyri ungar gandakallar og ungar heksir. Tær eru mest um bardagan millum Harry og tann ónda gandakallin Voldemort, sum drap foreldrini hjá Harry sum lið í ætlanini at yvirtaka gandaheimin.
Filmar eru givnir út um allar bøkurnar. Bøkurnar um Harry Potter hava fingið status sum ongar aðrar barnabøkur, fleiri enn 300 miljónir eintøk seld. Bøkurnar um Harry Potter eru týddar til føroyskt av Gunnari Hoydal (I-III), Maluni Háberg (IV) og Bergi Rasmussen (V-VII).
Harry Potter bøkurnar[rætta | rætta wikitekst]
- Harry Potter og vitramannasteinurin
- Harry Potter og kamarið við loynidómum
- Harry Potter og fangin úr Azkaban
- Harry Potter og eldbikarið
- Harry Potter og Føniksfylkingin
- Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin
- Harry Potter og arvalutir Deyðans
Harry Potter filmarnir[rætta | rætta wikitekst]
Harry Potter bøkurnar eru eisini filmatiseraðar.
- 2001 Harry Potter og Vitramannasteinurin (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Philosopher's Stone", í USA undir titlinum "Harry Potter and the Sorcerer's Stone")
- 2002 Harry Potter og Kamarið Við Loynidómum (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Chamber of Secrets")
- 2004 Harry Potter og Fangin Úr Azkaban (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Prisoner of Azkaban")
- 2005 Harry Potter og Eldbikarið (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Goblet of Fire")
- 2007 Harry Potter og Føniksfylkingin (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Order of the Phoenix")
- 2009 Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Half-blood Prince")
- 2010 Harry Potter og Arvalutir Deyðans 1 partur (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Deathly Hallows part 1")
- 2011 Harry Potter og Arvalutir Deyðans 2 partur (Upprunaheiti: "Harry Potter and the Deathly Hallows part 2")


text:
Skal tað verða plast, træ, træ/alu ella mahogny vindeygu?
Litað? Fleiri litir? 25, 42 ella 50 mm sprossar? Avrundaðar ella beinar kantar?
Hvítar, gulkromat ella silvur knarvar? Hvørjar møguleikar havi eg?
Kom og vitja okkara nýggju framsýning við nýggja úrvælinum. Har sær tú allar møguleikarnar.
Vit geva fegin eitt óbindandi tilboð.
Import.fo hevur sum aðalmál at hava nøgd viðskiftafólk. Hetta royna vit at gera, við at áhaldandi betra okkum á øllum økjum.
Storm-vindeygað Sp/f er
fyritøka við royndum í sølu og tænastu í 15 ár.
Vit hava starvsfólk, sum ár
hava gjørt vindeygu til føroyska marknaðin í 40.
Vit samantvinna okkara royndir
og altjóðagerð til fulnar, tí kunnu vit bjóða tær besta prísin og bestu vindeyguni
á marknaðinum.


text:
Hard rock
Hard rock ella heavy rock eru undirbólkar av rokktónleiki, sum miðskeiðis í 1960'unum festi røtur gjøgnum "garage" og "psykodeliskum rocki" og er munandi harðari enn vanligur rokktónleikur. Tað er sermerkt av ovurnýtslu av "reingjaðum " el-guitarum, bass guitara, trummum og syntesaisarum.
Eyðkenni[rætta | rætta wikitekst]
Hard rock er sterkt inspirerað av bluestónleiki; Mest nýtti tónaskalin er tí hin pentatoniski, sum er vanligur í blueshøpi. Eldri bluestónleikur var akustiskt grundaður. Hard rock tekur harafturímóti nýtslu av nýmótans ljóðførum, so sum elguitarum, trummum og bass. Ein merkisverdur munur frá tí traditionella bluestónleikinum er, at hard rock sjáldan er bundið at akkordgongdini I, IV og V, sum síðani er bygd á 12 ella 16 taktum. Harafturímóti eru nógvar ymsar akkordir nýttar í hard rock-tónleiki.


text:
Aputræ
Aputræ (frøðiheiti - Araucaria araucana) (á donskum/norskum stundum Abernes skræk, enskum stundum The Monkey-puzzle Tree) er eitt veturgrønt nálatræ ið kann gerast 40 metur høgt og 2 metur í diametur. Træið er upprunavøkstur í Suður-Mið Kili (Chile) og Vestur-Mið Argentina.
Aputræ Araucaria araucana er tað harðførasta slagið í nálatrø ættini Araucaria. Av tí at slagið hoyrir til frumtrøini (eitt av heimsins elstu núlivandi), verður tað stundum lýst sum ein "livandi steinrenning" (fossil).
Aputræið er tjóðartræ í Kili (Chile).
Aputrø eru gróðursett i Føroyum í urtagørðum og viðarlundum, og eru harðfør her.


text:
Hans Jacob Højgaard
Hans Jacob Højgaard (* 11. september 1904 á Toftum - † 10. juni 1992 í Tórshavn) var ein av stóru tónaskøldunum í Føroyum í 20. øld.
Foreldur hansara vóru Daniel Jacob Højgaard, kongsbóndi á Regni og Hansine Marie Petersen úr Saltnesi.
Innihaldsyvirlit
Lív og virki[rætta | rætta wikitekst]
Pápin, Dánjal Jákup, var tiltikin kingosangari og kvæðakempa. Mamman, Hansina, var systir Fríðrik Petersen próst, ið eisini var politikari og sanghøvundur.
Sum aðrir unglingar fór Hans Jacob til sjós sum 15 ára gamal í 1919. Hann tók seturskipara eksamiu í 1923, men gjørdi í 1924 av at venda sjólívinum bakið fyri at fara á læraraskúla í Danmark. Á fólkaháskúlanum í Karise gjørdist hann fyri fyrstu ferð aktivur í kórsangi.
Eftir at hava lokið læraraprógv á Jonstrup Statsseminarium, vendi Hans Jacob aftur til Føroya sum 25 ára gamal í 1929.
Hann gjørdist lærari við Tofta skúla, har hann stovnaði Toftakórið, sum hann eisini vandi til hann flutti til Havnar í 1952.
Fyrsta almenna konsertin hann hevði við Toftakórinum uttanfyri heimbygdina, var í Sjónleikarhúsinum í Havn, tann 19 desember 1937.
Hans Jacob Højgaard smíðaði hópin av nýggjum løgum til føroyskan kórsang, eins og hann setti gomul løg upp av nýggjum.
- 1924-1925 Fólkaháskúla í Karise, Danmark.
- 1929 Kandidatur frá Jonstrup Statsseminarium, Danmark.
- 1929-1933 Annarlærari í Tofta Skúla.
- 1934-1952 Fyrstilærari í Tofta Skúla.
- 1953 - Lærari í Kommunuskúlanum í Havn.
Útgivið[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
- 1976 - LP: "Í hesi sælu jólatíð", (Toftakórið, HJH stjórnar), HCW TÓRGARÐ
- 2003 - Fløga: "Í hesi sælu jólatíð", (Toftakórið, HJH stjórnar), HCW TÓRGARÐ
- 2003 - Komponisten Hans Jákup Højgaard, musikeksempel, RAES, Útvarp Føroya
- 2004 - Hans Jacob Højgaard 100 ár, TUTL
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
- Thomas S. Anderssohn: Komponisten Hans Jákup Højgaard, et liv som traditionsbærer, nyskaber og lærer, Research Archive for Ethnomusicological Studies [RAES], Arendal 2003


text:
Regnskógur
Regnskógirnir reinsa luftina og vatnið, og dyggur heilivágur at grøða sjúkur verður gjørdur úr regnskógarplantum. Regnskógirnir eru ógvuliga týdningarmiklir í náttúruni, men teir minka hvønn dag - av skógarvinnu og landbúnaði. Vit mega virða og verja hesar skógir og fjølbroytta dýrameingið í teimum. Størstu regnskógarnir ur heimin eru kring Mið- og Suðuramerika (Amasonas).
Innihaldsyvirlit
Dýrameingi[rætta | rætta wikitekst]
Meiri enn helvtin av øllum dýrum í heminum er í Amasonlendinum í Suðuramerika. Alskyns dýr liva í tropuskógunum. Flestu teirra eru bæði stygg og støkkin og duga duga avbera væl at króga seg í skóginum. Reyðtenningurin hevur met fyri at vera ræðuligasti fiskur í heminum. Í 1981 varð sagt frá, at ein torva legðist á og át eini 300 fólk, tá ið ein ovfyltur bátur sakk á Obidosá í Brasil. Allir tenningar eru ikki vandamiklir - bara 4 av 18 sløgum leggjast á fólk.
Veðurlag[rætta | rætta wikitekst]
Tropisku regnskógirnir eru báðumegin miðkring - kringin, ið er um miðjuna á jørðini, sum eitt belti. Ongastaðni eru so góð gróðrarlíkindi til skógarvøkstur sum her, tí veðurlagið er so heitt og vátligt. Lett er hvønn dag at siga, hvussu veðrið verður - heitt, slavið og oysregn. Summastaðni í regnskógunum regnar 4 m um árið, og hitin er altíð úr 24C* upp í 27C*.
Dýravernd[rætta | rætta wikitekst]
Summi dýr í regnskóginum eru hótt, og bara heilt fá av teimum eru eftir í heiminum. Hesi dýr mega verða vard, skulu tey ikki doyggja út.
Vert at vita[rætta | rætta wikitekst]
- Um bara 7% av allari jørðini veksur regnskógur.
- Størsta tropiska regnskógarøki í heminum er í Amasonlendinum í Suðuramerika.
- Jørðildið í regnskógunum er grunt, vanliga bara einar 10 cm, men har vaksa nøkur av hægstu trøum í heiminum.
- Meiri enn helvtin av øllum dýrum í heiminum liva í regnskógunum.
- Hvønn dag verður komið fram á ókend skordýr í regnskóginum.
- Dýralívið í tropuregnskógunum er fjølbroyttari enn nakra aðrastaðni á jørðini.


text:
John Ashbery (f. 1927). Hann verður mettur at vera ein tann mest týðandi yrkjarin í USA í nýggjari tíð. Hann hoyrir til ta bóklistagreinina, sum verður nevnd “The language Poets” og hevur verið formaður í “The Academy of American Poets” í nógv ár. John Ashbery hevur vunnið nærum allar virðislønir, ið til eru í USA, eisini fleiri í Evropa, og er ein av teimum heilt fáu yrkjarunum, sum hevur megnað at endurnýggjað sín egna skaldskap í hvørjari bók, hann hevur latið úr hondum.
- Forsíða
- Tíðarritið
- Savn
- Blaðsavn
- Greinasavn
- Upplestur úr Vencili
- Rithøvundar
- Hyggjuráð
- Leiðbeining
- Tekna hald
- Vencil á Facebook


text:
Ian McKellen
Sir Ian Murray McKellen (* tann 25. mai 1939 í Burnley, Lancashire, Onglandi) er ein bretskur sjónleikari, sum er kendur fyri sínar leiklutir sum Gandálvur í Peter Jacksonsa filmatisering av triologiini hjá J. R. R. Tolkien um Ringanna Harra, Magneto í Bryan Singersa trilogi um X-Men og Sir Leigh Teabing í Ron Howardsa The Da Vinci Code. Han er eisini kendur fyri sínar leiklutir á palli og í 1979 bleiv hann upptikin í Order of the British Empire og í 1991 bleiv hann sligin til riddara.
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Ian McKellen á IMDb, The Internet Movie Database.
- Ian McKellen (almenn heimasíða).