text:
Tíðarrúm - eitt viðmæli!/
Í dag er seinasti møguleiki at uppliva framsýningina Tíðarrúm hjá Bjarne Werner Sørensen í Listahøllini í Skipasmiðjuni MEST. Tað er lutfalsliga sjáldan okkum býðst høvið at síggja tílíka framsýning heima í Føroyum og tí vil eg viðmæla øllum at fara ein svipp út í ídnaðarhøllina at hyggja. At hava fingið eina tílíka høll til framsýningarhøli er eitt satt bragd framt í verki av Heystframsýningarbólkinum við fyrimyndarligum vælvilja frá MEST.
Bjarne Werner Sørensen hevur í grundini ein rættiliga stóran leiklut í míni egnu, persónligu listasøgu. Tað var hann, ið saman við Listasavninum og Goethe Instituttinum skipaði fyri framsýningini FAR OUT - Natur arbeitet für die Kunst við týskari installatiónslist, ið varð gjørd í 1996 in situ á Listasavni Føroya. Føroyskt/týska verkætlanin var uttan iva mest progressiva og frammi í skónum listaframsýning, Føroyar tá høvdu upplivað, og nógv vórðu eisin provokerað av listamonnunum Raffael Rheinsberg, Erwin Wortelkamp og Nikolaus Nessler. Framsýningin fekk týdning fyri Tórodd Poulsen bæði poetiskt – hann skrivaði yrkingar út frá verkunum, men eisini installatiónslistarliga haldi eg, at týsku listamenninir veittu honum týdningarmiklan íblástur. Bjarne og Tóroddur hava fleiri ferð arbeitt saman, teir hava gjørt mappuna Otium við yrkingum hjá Tóroddi og mynstrum/myndatilfari hjá Bjarne, sum Jan Andersson prentaði í Grafiska Verkstaðnum í Hjørring. Hetta samstarvið helt fram í Grafiska Verkstaðnum í Listasavninum í Havn við upprunagrafiska yrkingasavninum “Villvísi”, sum Tóroddur skrivaði og sum Bjarne myndprýddi.
Meðan yrkingarnar hjá m.a. Tóroddi Poulsen var nakað av tí fyrsta, eg royndi meg við sum bókmentaummælari, var framsýningin hjá Bjarne Werner Sørensen í Føroyahúsinum í Keypmannahavn ein tann fyrsta listaframsýningin, sum eg ummælti í útisetablaðnum Oyggjaskeggja. Tað var eisini Bjarne, sum skaffaði mær eitt lítið jobb í Galleri Bie & Vadstrup, sum var mær til stóran íblástur. Síðani hevur Bjarne Werner Sørensen fingist nógv við yrkisfelagslig mál myndlistafólkum at bata, eitt langt skifti var hann sostatt formaður í BKF, Billedkunstnernes Forbund.
Hansara listarliga tilgongd er sera fjølbroytt, hann málar og fotograferar, hann er dugnaligur grafikari og fæst bæði við tann siðbundna grafikkin, eins og hann finnur uppá alt møguligt við telduni. Fyri nøkrum árum síðani hevði hann eina spennandi framsýning í Steinprenti og nakrar av myndunum, sum vóru á hesari framsýningini eru eisini við úti á Skipasmiðjuni. Bjarne Werner Sørensen er upptikin av tí, hann nevnir samanførdir koordinatar, hetta at tvær myndir, ið verða settar saman úrslita í eini triðju, sum oftast ófyrisíggjandi mynd. Í steinprentsrøðini Matrix, sum er við á framsýningini Tíðarrúm, hevur Bjarne Werner Sørensen arbeitt við hesi tilgongd á ein rættiliga skipaðan, matematiskan hátt, har hann við at kombinera litografisku steinarnar á ymsan hátt hevur fingið eina rúgvu av litografiskum prentum burturúr, ið verða hongd upp í eini rektangulerari installatión eftir eini ávísari skipan. Skipanin er fleksibul og kann broytast frá framsýning til framsýning alt eftir stødd av vegginum osfr. Áhugin fyri skipanum, organiskum samanhangum og frítt vaksandi fyribrigdum er grundleggjandi í verkunum hjá Bjarne og sæst eisini aftur í frálíku bylgjandi uppheingingini av framsýningini Tíðarrúm. Í dag, sunnudagin 29.mai er síðsti dagur at síggja framsýningina, sum er opin frá 15-18. Listamaðurin er sjálvur til staðar. Far!


c: text/html

text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Kendir føroyingar: Hans Jákup Højgaard
Tak niður
Løgini hjá Hans Jákup Højgaard verða sungin allastaðni har føroyingar savnast til gaman og álvara. Við árunum eru tey vorðin partur av føroysku fólkasálini.
Lærarin av Toftum var tann stóri kórgandakallurin í Føroyum í 20. øld. Í fýrati og fimtiárunum varð hann dyrkaður, sum eitt idol. Men Hans Jákup Højgaard hevði eitt trupult sinnalag, og hann var ikki 60 ára gamal, tá hann segði kórið frá sær.
Tá hann var eldri raktu ólukkurnar hann meint. Samstundis var tað sum um tíðin fór frá honum. Hann skrivaði framvegis løg, men eitt ávís troystarloysi hómaðist á ellisárum.
Lagt til rættis: Ivan Hentze Niclasen. Fotograferað og klipt: Hallur E. Thomsen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nær er opið fyri almenninginum
Á sumri
Frá 15 juni til 1 september er opið allar dagar uttan mánadag frá 14:00 til 17:00. Mánadag er stongt!
Á vetri
Frá 1 september til 15 juni er opið hvørt vikuskifti frá 14:00 til 17:00. Gerandisdagar er stongt fyri almenninginum!
Kostnaður
Børn 0-4 ár Ókeypis
Børn 5-14 ár 20 kr
Vaksin 40 kr
Skúlatænastan
Skúlatænastan er tøk allar gerandisdagar frá 08:00 til 15:00. Skúlatænastan skal bíleggjast frammanundan. Ringið 505120 ella 321020 í góðari tíð. Kostnaðurin er 25 fyri hvønn í bólkinum ella í minsta lagið 300 kr til samans.
Sjósavnið á Jólum
Jóladagarnar 23 og 24 desember, er stongt á sjósavninum. Somuleiðis er stongt síðsta vikuskifti í 2017. Ístaðin er sjósavnið opið fríggjadagin 22/12 frá kl 14.00 til kl 17.00 og fríggjadagin 29 desember frá kl 14.00 til kl 17.00.
Gleðilig Jól
Copyright © All Rights Reserved


text:
10 ferðsluráð uttanlands
Eru tit uttanlands og ferðast við bili, eru støð og umstøður ofta fremmand. Kanska eru tit fleiri fólk í bilinum, ferðslan er nógv og nýggj atlit at taka. Niðanfyri eru 10 góð ráð til tykkum, sum fara uttanlands at ferðast við bili.
- Halt hámarksferðina – og frástøðuna til bilin frammanfyri. Koyrir tú skjótari, enn loyvt er, økist vandin fyri ferðsluvanlukku munandi og sannlíkindini fyri, at vanlukkan gerst álvarslig, økjast eisini. Bremsilongdin økist við 25 metrum, um tú koyrir 100 km/t heldur enn 80 km/t. Fyri at halda rætta frástøðu, er gott at minnast tummilsregluna, at telja: ”1001, 1002 og 1003” millum tín bil og bilin frammanfyri.
- Ver edrú/ur. Promillumarkið er ymiskt í ymsum landum. Summa staðni kanst tú drekka eitt glas av víni og vera røttu megin í lógini. Men tað kann vera skjótt at drekka meira enn ætlað, og vandin fyri ferðsluóhappi økist munandi við heilt lágari promillu.
- Nýt trygdarbeltið. Øll í bilinum skulu vera íbundin trygdarbelti. Børn skulu sita í bilstóli, sum hóskar til teirra vekt. Djór skulu eisini tryggjast í bilinum. Tryggast er at hava størri djór í sterk flutningsbúr, sum verður spent fast í viðførisrúminum. Smá djór kunnu setast á dúrkið í búri, sum stendur fram móti framsetrinum.
- Pakka skilagott. Ofta er bilurin fyltur við viðføri, tá vit ferðast uttanlands við bili. Koyrieginleikarnir hjá einum fulllastaðum bili broytast. Pakka tyngstu lutirnar niðast og so langt fram í viðførisrúminum, sum til ber. Bert lættir lutir kunnu fara í takboksina, í mesta lagi 50-75 kg. Lat ikki leysar lutir liggja í ferðafólkarúminum í bilinum. Eitt myndatól, sum vigar 2 kg, fær eina megi samsvarandi 110 kg, um ein bilur bráðsteðgar við 70 km/t.
- Minst til trygdarvest og ávaringartríkant. Lat trygdarvest og ávaringartríkant vera lætt atkomulig. Skuldi tú verið árend/ur aftanífrá, soleiðis at viðførisrúmið er trupult at lata upp, hevur tú hesi við hondina. Hendir eitt óhapp á motor- ella landavegi, eigur tú at lata teg í vestin, um tú fert út úr bilinum – eisini ljósar summardagar.
- Hugsa um børnini. Til ber at fáa tablettir fyri bilverk, og kunnu hesar vera hentar at geva børnum í sambandi við longri biltúrar. Lat ikki børnini eta ov nógv søtt áðrenn biltúrin. Harðlig koyring við nógvari akselerasjón og bremsing elvir lættliga til vaml. Vandin fyri vanlukkum økist harumframt við slíkari koyring, og bilurin brúkar meira brennievni.
- Vatna bilføraran. Ov lítil væta kann hava við sær, at bilførarin gerst troyttur. Hav tí nóg mikið av vætu – helst vatni – til biltúrin. Kaffi og søtir drykkir javna ikki vætumissin. Et lættar máltíðir, so tú ikki verður lin/ur. Koyr ikki ov long strekki í senn og hvíl javnan.
- Kanna dekk og lufttrýst. Ov nógv ella ov lítið av luft í dekkunum avmarka vegtakið og trygdina. Lufttrýstið skal lagast eftir mátunum á dekkunum, ferðini og hvussu nógv bilurin er lastaður. Stór ferð og tung last krevja hægri lufttrýst enn býarkoyring við lítlari last. Slitin dekk økja vandan fyri ’aquaplanning’ í regni og á heitum asfalti.
- Avmarka fartelefonnýtsluna. Handhildin fartelefon er bannað hjá bilføraranum. Kanningar vísa tó, at sjálv samrøðan eisini tekur uppmerksemið burtur frá koyringini, eisini við handfríari útgerð. Avmarka tí samrøðurnar og brúka als ikki telefon, tá koyriumstøðurnar og ferðslan eru krevjandi.
- Neyðnummar. Lær teg neyðnummarið í landinum, tú koyrir í, so tú ert fyrireikað/ur, um óhappið skuldi hent.


text:
Ger vinir tínar bilsnar við hesum frálíku hvørviskynstrunum.
Fía er fosturbarn. Mamman er ov sjúk at búgva heima.
Tað besta, Maggi veit, er at sparka bólt.
Fyri at fáa svimjimerki, skalt tú klára at: Svimja 25 metur - Kava niður á botn í hylinum - Bjarga skúlastjóra...
Fótbóltur, fótbóltur, fótbóltur, vinir, ósemjur og eitt sindur av kærleika.
Tá ið pápi teirra hvørvur á løgnan hátt, broytist lívið hjá Bobbie, Petur og Phyllis brádliga.
Onkur skavast! Ein mús býr undir skápinum.
Askur hjálpir abbanum ar flyta.
Æsa er júst farin upp. Hon fær sær morgunmat sjálv, smyr matpakkan sjálv, vekir mammu sína við at rópa: Hallóó...
Heini býr á einum vøkrum, gomlum garði langt burtur frá øðrum.
Uppgávur eru gjørdar til allar bøkurnar við gulum, appilsingulum, reyðum og lilla krabbum. Harafturat eru uppgávur til faktakrabbarnar og til nakrar bláar krabbabøkur.
Endamálið við uppgávunum er at hjálpa næminginum at skilja tekstin.
Til ber at taka uppgávurnar niður við at fara inn á einstøku útgávurnar.
Endamálið við krabbabókunum er:


text:
Gutti er og vitjar Emmu og lesur fyri henni úr Hini hvítu hondini. Tá ið hann skal til hús, er tað øgiliga myr...
Pápi Pál eru ikki sum pápar flestir. Hesaferð hevur hann keypt Páli dansiskógvar, tí at hann vil hava, at Pál ...
Pál fær nýggjar møblar til kamarið, og pápin skal seta songina saman, men sjálvsagt ger hann ikki sum fyriskri...
Pápi Pál eru ikki sum pápar flestir. Hesaferð hevur hann keypt Páli dansiskógvar, tí at hann vil hava, at Pál ...
Sjúrður gleðir seg til dystin. Í dag sleppur hann at spæla í álopinum. Annað torleikastig - appilsingulur krab...
Skemtilig søga til annað torleikastig. Í So rudda vit finnur mamman upp á ráð, tá ið pápin og Jens sníkja seg ...
Adam ger alt tað og eigur alt tað, sum ein kulur sjórænari skal.
Annað torleikastig - appilsingulur krabbi
Liva og Sivar eru í Sahara.
Teir búgva hjá Ali.
Ali er beduini.
Livar og Sivar fara túr við Ali.
...
Mina er ein høna, sum býr saman við fimm øðrum hønum. Ein dagin ýlir vindurin, og við eitt tekur hann Minu á f...
Lús og loppur er søga um Vár. Tað skriðar so illa í høvdinum á Vár, so mamman fer at leita eftir lús. Men so f...
Livar og Sivar eru í Kanada. Har býr Eva í einari iglo. Ber tað til?
Ida er hjá ommuni, hon skal sova har.
Tá ið omman hevur lisið søgu, leggur Ida seg at sova, men har eru so nó...
Lisa og mamman eru á listasavni. Har er nógv list, sum Lisa heldur er stuttligt. Men Lisa er eisini svong, og ...
Leivur skal sova, men hann bæði sær og hoyrir líkt og ólíkt. Spøkilsi, tjóvar og vampýrar.
Um morgunin kemur ...
Meðan øll børnini í barnagarðinum spæla við ymsar leikur, so situr Emil við einum fínum pakka í føvninginum. H...
Ein dagin hugsaði kongur:
Nú tími eg ikki longur.
Tað er so strævið at vera kongur.
Fyrsta krabbabók, sum E...
Børnini fara út í kavan at spæla.
Og hvat er meira natúrligt enn at fara undir at gera ein kavamann?
Úrsliti...
Rufus sleppur ikki at vera í svimjihøllini. Hóast hann hevur svimjiring. Og tað er bara tí, at hann er ein hun...
Heri hevur eina leysa tonn, hann gleðir seg til at tannálvurin skal geva honum pengar aftur fyri tonnina.
Men...
?Smakka maðkar væl? er stuttlig bók um Kára og Unu, sum vilja vita, hvussu maðkar smakka. Tey royna at gera ma...
Rói roynir seg sum gandakall; tað eydnast honum væl at byrja við, men so kemur Bessi, sum altíð er eftir Róa, ...
Hetta er stuttlig søga um Pál og pápan. Pál hevur ilt í oyranum og fer til læknan. Men knappliga verður læknin...
So býttur eri eg ikki er um Jónas, sum hevur fingið nýggja lesibók, men ein dagin hann skal lesa í henni, er h...
Pál ansar kettuni er fitt søga um ein drong, sum er so góður við kettuna Milju. Hon verður latin í posan. Hann...
Reyði bilurin er um Levi, Rasmus og Miu. Tey hava ein bil, sum øll vilja koyra. Men hvørki Levi ella Rasmus ha...
Pápi Magnus skal giftast. Og Magnus skal vera brúðardrongur. Men á veg í brúdleyp hendir nakað, sum fær hárini...
Heilt til grannabygdina er um Tóka, sum hevur fingið nýggja súkklu. Hann vil so fegin sleppa at súkkla heilt t...
Rói og Sanna.
Rói og Sanna gera bløð. Sanna ger eitt um kettur. Rói ger eitt um bilar. Men so kemur pápi Sa...
Gev mær posan, Rói.
Rói er bangin fyri Bessa. Tí Bessi er altíð eftir honum. Og tí hevur hann Leiku við sær....
Arni og teldan er bók um Arna og Virgar, sum eru bestu vinir. Men nú fer Virgar at flyta. Arna dámar tað einki...


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Barnalokkari fekk íslendsku stjórnina at slitna
Í Íslandi er stjórnarkreppa, eftir at flokkurin Bjørt framtíð fór úr stjórnini seint í gjárkvøldið.
Tríflokka stjórnin hjá Bjarna Benediktssoni, forsætisráðharra, fekk tí bara stívar níggju mánaðir.
Hon varð skipað 10.januar í ár.
Óttarr Proppé, formaður í Bjartari framtíð og heilsumálaráðharri, hoyrdi í fjølmiðlunum, at Sigriður Á. Andersen, løgmálaráðharri, hevði sagt við Bjarna Benediktsson, forsætisráðharra, at pápi hansara, pápi forsætisráðharran, hevði skrivað undir eitt bræv, har sum viðmælt varð, at ein maður, sum er dømdur fyri at gera seg kynsliga inn á barn, verður reinsaður.
Maðurin søkti um at verða reinsaður, og pápi forsætisráðharran, sum er vinnulívsmaður, var millum teirra, sum tóku undir við tí.
Óvissa um framtíðina
Óttarr Proppé sigur við islendskar miðlar, at hetta er álitisbrot, sum flokkurin ikki kann góðtaka.
Forsætisráðharrin átti at hava sagt Bjartari framtíð frá tí, sum pápi hansara gjørdi.
Tað er ikki rætt, at flokkurin frættir um tað í miðlunum, sigur hann.
Enn er óvist, hvat hendir í Íslandi.
Ein møguleiki er, at Bjarni Benediktsson fær onkran annan flokk upp í stjórnina, ella at ein minnilutastjórn hjá Sjálvstæðisflokkinum og Viðreisn heldur fram, við stuðli frá onkrum flokki í altinginum.
Hin møguleikin er so nýval.
Sí eisini


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Sverri Nielsen í HM-hálvfinalu
Tak niður
Sverri Sandberg Nielsen úr Miðvági hevur róð seg í hálvfinaluna í heimsmeistarakappingini fyri single scullarar, sum verður hildin í USA.
Í gjár var fjórðingsfinalu-umfarið á skránni, og har eydnaðist tað Sverra at blíva nummar trý, sum var minsta kravið fyri at koma víðari.
Kappingin er sera hørð, tí Sverri var bara 60 hundraðpartar frammanfyri hvítarussaran, Stanislau Shcharbachenia og samtundis var miðvingurin bara eitt sekund aftanfyri fremsta bátin.
Sverri Sandberg Nielsen rør hálvfinaluumfarið fríggjadagin klokkan 15.55
Sí eisini


text:
Orð: Jóannes Patursson
Lag: Gud, tú sum øllum býður
Viðmerking: Sigst at vera yrktur á eini minningarveitslu, sum varð hildin í Havnar Klubba í sambandi við 100-árið fyri deyða Nólsoyar-Páls á sumri 1908.
1. Hel er komið í hendi,
her leyt eg happið stilla,
hetta var seinasta ferð.
Hetta var hinsti endi,
henda fórst ferðin illa,
fell so mín seinasta gerð.
Aldri fólkið aftur mítt eg fevni,
aldri brøttum oyum at eg stevni.
Ránar døtur reiðar nú í hevni
reiða kaldan beðin, feigdar evni.
2. Neyðin í nektaðum landi,
nítur mær enn í hjarta
sjón, tað eg seinast sá:
Fólkið í fátækt andi,
fjáltrið og dáðloysið svarta
sum marra á landsmonnum lá.
Bandið var so bondskligani bundið,
bótaleyst tað armóðsfólkið stundi,
linka ella loysa eingin kundi,
– lokur for durum og stongsil á hvørjum sundi.
3. Seigt er tó seggja slagið,
seiggi tú goymir í knotum,
tú ert tó av ramari rót;
um armóðin enn hevur ræðið,
um bølið enn liggur for skotum,
tær stendst tó alvæl til bót:
Tungu tína ei teir megna at týna,
treysti títt um stund skal ikki dvína,
onkuntíð tú ættarbrøgd vilt sýna,
at tú torir fram á vøllir trína.
4. Noyðist nú niður søkka
– níðingar mær hava banað. –
Skútan smildrað í sor.
Undan tó ei vildi røkka,
alvar – av fornum vana –
heima teir hæla sær spor.
Deyðsong mína dimmu teir yvirstíga,
dugnamenn ei vilja lata bíða;
elur tað heldur edilingum at stríða,
at eg gekk burtur og “Royndin” mín hin fríða.


text:
Hvat halda føroyingar um føroysku náttúruna og landslagið
Fróðskaparsetur Føroya og Universitetið í Keypmannahavn eru farin undir eina kanning, fyri at fáa vitan um, hvat tann meinigi føroyingurin heldur um tey ymisku náttúruvirðini í føroyska landslagnum og framtíðar menning av landinum.
Heitt verður á allar føroyingar, um at luttaka í kanningini, sum verður gjørd á heimasíðuni: landslagskanning.fo
Tað tekur einans einar 15 minuttir at svara teimum 5 spurningunum, sum eru í kanningini. Øll tey innkomnu svarini verða viðgjørd í trúnaði.
Tú kanst lesa meira um kanningin á heimasíðuni hjá Setrinum her
Tú kanst eisini lurta eftir innslagnum, sum var í sendingini “Summarmorgun” 3. juli her
Kelda: setur.fo


text:
Íbúðarneyðin er stór í Keypmannahavn og prísinir eru høgir. Sambært danska blaðnum, Politiken, liggur prísurin á einari privatari lestraríbúð á umleið 5300 krónum. Prísurin á teimum almennu lestraríbúðunum er nakað lægri, men bíðilistarnir til hesar íbúðirnar eru sera langir.
Í dag hevur felagið, CPH Village, fingið endaligt loyvi at seta 84 bingjuíbúðir upp á Refshaleoynni í Keypmannahavn. Íbúðirnar hava allar tvey kømur og kunnu tær húsa umleið 164 lesandi.
Íbúðirnar eru fyribils loysnir uppá ein stóran trupulleika í Keypmannahavn, nevniliga bíligar lestraríbúðir. Ætlanin er, at bingjuíbúðirnar skulu setast upp í eitt fyribils tíðarskeið, á økjum har tað ikki fyriliggur nøkur byggiætlan í løtuni óansæð.
Íbúðirnar á Refshaleoynni eru t.d. ætlaðar at vera har í tíggju ár fyri fyrst.
Hugskotið til CPH Village kom av tí stóra og bráðfeingis manglinum uppá lestraríbúðir í Keypmannahavn. Tað tekur ov langa tíð at byggja alt sum tað í løtuni er tøvur á, og soleiðis varð hugskotið um bingjuíbúðir til.
Prísurin á privatum íbúðum í Keypmannahavn er hækkað við 50% síðan 2010. Almennu íbúðirnar eru, harafturímóti, bert hækkaðar 17%.
Keypmannahavnar kommuna hevur seinastu mongu árini ikki vilja stuðla at byggja almennar íbúðir. Politiski flokkurin, Enhedslisten, fekk tó broytt hesum í 2013 og nú eru 380 milliónir krónur lagdar av, til at byggja almennar lestraríbúðir. 6000 nýggjar lestraríbúðir skulu tískil standa klárar í 2020.
Lítillátni heimstónleikarin
Ungi gøtumaðurin Ólavur Jákupsson hevur seinastu árini ferðast kring allan heim og spælt konsertir


text:
Vín
Vín er gjørt úr góðari vínberjasaft, sum gerar. Tá verður vínberjasukrið til koldioxid og alkohol. Í høvuðsheitum verður tað býtt upp í bólkar av høvuðsvínum: borðvín, brúsandi vín og heitvín. Hesir bólkar eru býttir eftir framleiðsluháttunum. Rósuvín, hvítvín og reyðvín verða nevnd borðvín. Fruktvín verður gjørt burtur úr frukt, til dømis blommum ella súreplum. Alkohol, er í víni og brennivíni. Í mong túsund ár hava fólk bryggjað vín. Gomlu grikkarnir drukku vín fyri fleiri enn 4000 árum síðan.
Í Føroyum er tað bara Rúsdrekkasøla Landsins (Rúsan), sum hevur loyvi at selja vín og brennivín, umframt at matstovur og barrir og líknadi støð kunnu søkja um skeinkiloyvi frá Loyvisnevndini.


text:
Taks hevur heitt á Fíggjarmálaráðið um at kannað Taks í samband við nógv umrødda skattamálið hjá Eik. Orsøkina sigur Taks verða, at tryggja at álitið á Taks framhaldandi verður gott. Samstundis sigur Taks, at teir eru vísir í at avgerðin teir hava tikið er røtt.
Vit staðfesta, at orsøkin til kanningina er at fáa staðfest og almannakunngjørt at skattamálið hjá Eik er rætt viðgjørt og somuleiðis at avgerðin Taks júst hevur tikið er tann rætta.
Tí undrar tað stórliga, at Løgmaður mikudagin í munnligum fyrispurningi á Løgtingi svaraði, at tað ikki var nakar trupulleiki við gegni hjá Kristinu Háfoss. Harumframt kom púra greitt fram, at Løgmaður als ikki hevur innlit í hetta mál. Tað er møguliga væl skiljandi, men tað er møguliga orsøkin til at Løgmaður fer so lætt um hetta mál.
Kristina Háfoss hevur arbeitt hjá Tryggingarsamtakinum sum juridiskur rágevi. Á heimasíðuni hjá Fíggjarmálaráðnum lesa vit m.a. hetta um hvar Kristina Háfoss hevur arbeitt: Deildarstjóri í Tryggingarfelagnum Føroyum (2007-2011), og løgfrøðiligur og búskaparfrøðiligur ráðgevi (2011-2015).
Tryggingarfelagið er eitt holding felag, sum ongi starvsfólk hevur. Bert ein nevnd og ein stjóri. Eitt skifti vóru tveir stjórar. Felagið, har alt vald alla tíðina hevur ligið er Tryggingarfelagið Føroyar. Av tí sama hevur alt arbeiði hjá TF Holding altíð verið gjørt í Tryggingarfelagnum Føroyar.
Í samband við skattamálið hjá Eik hava vit alment hoyrt, at Deloitte í samband við keypi av Eik Banka hevur víst á ein møguligan skattafrádrátt. Somuleiðis vita vit, at á fyrsta fundi í Eik, við luttøku av umboðum frá Tryggingarfelagnum/TF Holding, noktaðu bæði umboðini hjá TF Holding (nøvn á teimum eru óviðkomandi) at kunngerða roknskapin fyri 4 ársfj. 2010. Tað var tann, har skattafrádrátturin ikki var íroknaður. Somuleiðis vita vit, at frádrátturin bleiv nevndur í ársroknskapinum fyri 2011, sum bleiv gjørdur 1 ársfj. 2012.
Út frá hesum kunnu vit staðfesta, at tað er púra óhugsandi, at skattafrádrátturin ikki hevur verið umrøddur í TF samtakinum og í Tryggingarsambandi Føroya, har Kristina Háfoss var deildarleiðari fram til Løgtingsvalið í 2011. Løgtingsvalið var 29 oktober 2011.
Link frá ÍSF tann 31/3-2011, aftaná at avtala er undirskriva um at TF yvirtekur av Eik
(http://www.isf.fo/tryggingarfelagi%C3%B0-f%C3%B8royar-h%C3%B8vu%C3%B0sstu%C3%B0ul-hja-oyggjaleikalandsli%C3%B0num-2011/)
Somuleiðis havi eg tosa við onkran ovarlaga í systeminum. Viðkomandi var samdur í at Krisina Háfoss var íblanda keypi av Eik. Viðkomandi meinti, at tað var skeivt at Kristina Háfoss stó fyri kanning av skattamálinum hjá Eik.
Tað er Taks sum skal kannast. Tað er rímuliga óhugsandi at niðurstøðan verður broytt. Samstundis er nakað sum bendur á, at orsøkin til at niðurstøðan gjørdist at Eik skuldi gjalda, men slapp undan at gjalda sekt er, at trupult er at prógva um fyrsti feilurin er við vilja ella bara er ein feilur. Umframt at onnur í líknandi støðu ivaleyst eru sloppin undan at gjalda sekt. Hetta er ikki soleiðis, sum vit lesa bókstavin i lógum og reglum annars. Men hetta er ivaleyst gomul praxis og tað skal sjálvandi ikki broytast, tí at nú er møguleikin at áleggja stóra sekt á eitt ríkt felag.
Fyri at venda aftur til byrjanina. Ein kanning skal gerast fyri at fólkið í Føroyum skal varveita álitið á Taks.
Tað kann tí tykjast undarligt at Landstýriskvinnan, sum hevur sitið rundan um borið, tá ætlanin um at fáa frádrátt fyri nakað, sum Kristina Háfoss væl veit, als ikki er goldið fyri, skal fáast úr Landskassanum, nú skal kannað um Taks gjørdi rætt.
Vit eru væl ávegis at gerast eitt korrupt land. Vit hava ein fíggjarmálaráðharra, sum als ikki skilur at ógegni hevur nakað við álit at gera. Ynski at ráða líka mikið hvat og hvussu er størri enn vit og skil og umhugsni fyri álitið borgarans á Taks er óviðkomandi.
Vit hava ein løgmann, sum hóast hann er eftirlitsmynduleiki, ikki tímur at seta seg inn í eitt mál, men góðtekur eitt svar frá einum innhabilum fíggjarmálaráðharra, sum fær egnar embætismenn at siga at hon IKKI er ógegnið, tí hon sigur, at hon einki hevur havt við málið at gera.
Republikkin nærkast. Men tað gera bananirnar eisini.


text:
Árið runt
Í Spíranum hava vit nógv virksemi sum koyrir alt árið runt tvs. óheft av árstíðunum.
- Fóðra høsnini
- Fara eftir eggum, vaska tey, leggja tey í eggjabakkar og selja tey.
- Sópahøsnarhús við jøvnum millumbilum
- Sópa kaninbúrini eftir tørvi.
- Keypa fóður, hoyggj og spønir
- Fara til djóralækna
Jarðarferðir
Tá eitt djór hjá okkum doyr, verður tað jarðað niðri í dunnuhylinum. Djórið verður lagt í okkurt klæði ella eina skógvaeskju og verður síðani jarðað. Vit syngja Tjóðsangin og biðja Faðir vár, áðrenn moldin verður koyrd omanyvir.


text:
“Is L-Carnitine Supplementation Beneficial in 3-Methylcrotonyl-CoA Carboxylase Deficiency?” er heitið á nýggjari grein, sum Jákup Andreas Thomsen, lækni á Landssjúkrahúsinum hevur skrivað saman við øðrum og fingið útgivna í altjóða vísindaligum tíðarritinum, “Journal of Inherited Metabolic Disease Reports”.
Greinin og kanningarnar eru gjørdar í tøttum samstarvi millum Landssjúkrahúsið, Ríkissjúkrahúsið og Fróðskaparsetrið.
3-MCCd elvir til lágt karnin í blóðinum. 21 sjúklingar eru staðfestir í Føroyum.
Endamálið við kanningini var at kanna føroysku sjúklingarnar nærri og fáa til høldar meira vitan um hesa sjáldsomu ílegusjúkuna.
Karnitin virði í blóði, vødda og landi, eins og sjúkrasøga og sjúkueyðkenni hjá 3-MCCd sjúklingunum, verða lýst í greinini. Sjúklingarnir vóru kannaðir bæði við og uttan viðgerð við karnitin ískoyti – tískil bar til at staðfesta, um nakar munur var, um sjúklingarnir fingu viðgerð ella ikki.
Kanningarnar vístu, at 3-MCCd sjúklingar hava lægri karnitin virði enn vanlig fólk bæði í vødda og blóði. Um sjúklingarnir taka karnitin ískoyti, liggur karnitin talið lágt í normaløkinum. 3-MCCd sjúklingar hava fá sjúkueyðkenni, tó mettu uml. helvtin av sjúklingunum seg vera troyttari enn onnur. Hjá fleiri hvarv troyttleikin, um tey tóku karnitin ískoyti.
Sum heild vísti kanningin tó ikki greiðar ábendingar um, at tað er viðkomandi at viðmæla øllum 3-MCCd sjúklingum at taka karnitin ískoyti - hinvegin kann karnitin ískoyti roynast um sjúkueyðkenni, sum eitt nú troyttleiki, eru til staðar.
Les abstract her


text:
Fyrilestur við føroyska gudfrøðinginum Kristian Hansen er Bíblian álítandi. Seinnu helvtina av upptøkuni, tosar Jógvan Jacobsen um 'kynslívið' út frá einum kristnum sjónarmiði (eisini ein ómetaliga góður og grundleggjandi fyrilestur):
Tað sum vitast kann um Gud liggur teimum jú opið; Gud hevur gjørt teimum tað opinbert. Ósjónliga vera Hansara, bæði æviga kraft og guddómleiki Hansara, sæst frá skapan heimsins; tað skilst av verkum Hansara; tey hava tí onga avsakan (Rómbrævið 1: 19-20)
Youtube: Faroe Apologetik
Saturday, December 10, 2011
Er Bíblian álítandi (við Kristian Hansen)?
Fyrilestur við føroyska gudfrøðinginum Kristian Hansen er Bíblian álítandi. Seinnu helvtina av upptøkuni, tosar Jógvan Jacobsen um 'kynslívið' út frá einum kristnum sjónarmiði (eisini ein ómetaliga góður og grundleggjandi fyrilestur):


text:
Seinasta skúladag hjá Gudmundur 15 juni 2012 MOVIE
Gudmundur pensando mucho en sus amigos y profesores de L'Olla escuela y anhela estar con amigos de la escuela
4 Flokkur og tey hava skriva uppá talvuna á síðsta skúladegi hjá Gudmundur. Gudmundur sera sera keddur
Frá vinstru: Aitana, Taya, Augustina, Ilona, Gudmundur, Olivia, Júlia, Pablo, Vicent, Flori. Isak og Jewel mangla á myndini
Gudmundur ( Gud ella Guddy, sum tey søgdu ) fekk bei bei brøv frá skúlaflokkinum hjá sær í L´Olla skúlanum í
L´Olla, Altea :o)
Tey hava teknað og skriva mest um FC Barcelona, sum Gudmundur elskar
Hettar bræv er frá Pablo, vanliga róptur Pau
EL MEJOR merkir tann besti
Pablo skrivar: - vit elska teg - Besti vinur tín Pau
- hann hevu tekna ein seglbát og ynskir - Góðan vind
-
Her er tað Taya, sum hevur gjørt eitt fitt bræv :o) Hon hevur teknað
ein fótbóltsvøll
Taya dugir væl at tekna, mest um Barcelona ella BARQA, sum tey siga.
Hon skrivar: Eg haldi hettar er cool´asta ári í skúlanum. Tá tú
sær hettar korti, so fer tað at minna teg á 4. flokk her hjá okkum. Eg haldi at vit vera færri í flokkinum nú...
Aitana hevur eisini gjørt eitt bræv :o)
Aitana skrivar Gudmundur eg fari at saknað teg, tú er tann besti drongur eg
havi kent :o) Eisini skrivar hon: eg gevi tær mína "Eydnu linjal"
hon hevur klistra eina lítla linjal á brævi, niðasta til vinstru, fitt :o)
Veit ikki hvørjum hettar var frá. Gudmundur heldur at tað er frá Taya
Veit heldur ikki
Augustina hevur eisini gjørt eitt bræv. Hon skrivar "Gudy tann besti" á
forsíðuna :o)
Augustina skrivar, Leingi livi Barca - Tú er
tann besti í allari verðini - Eingin
ynskir at tú fer avstað - Mær dámdi sera væl at hava
teg í 4 flokki her í skúlanum - Vit elska teg og vóna at tú kemur aftur næsta ár - Nógv klemm Agus
Hon skrivar á baksíðuna: " de Augustina Para Gud y te queremos"
- Frá Augustina til Gud og vit elska teg -
So er tað Ilona :o)
Ilana skrivar umleið hettar. - Eg vil saknað teg Gudy -
Eg vil hava teg í skúlan aftur - Tú er tann besti í klassanum
- Kanska kunnu
vit tosa saman við Skype og kanska við allan flokkin -
Veit ikki hvør skrivar her, men her stendur: - Tú er mín besti
vinur Gud - ( Gudm =
Gudmundur )
Júlia skrivar - Eg vil saknað teg - Eg vóni at tað fer at gangast
tær gott, og tú far nógvar nýggjar vinir -
Júlia skrivar. Hon skrivar uml hettar: - Hey Gudy eg eri tín
floksfelagið Júlia - Tú er tann, sum eg kanska dámi best í skúlanum,
tí
skrivi eg hettar bræv. - Kanska komi eg til Føroyar at vitja teg ein dag. - Eg hopi tú kemur aftur at vitja okkum í skúlanum - Eg vil
fáa mær Skype so eg kann tosa við teg - Pápi mín hevur Skype -
Hettar lá í brævinum "Nunca te olvidare", sum merkir -
gloymi teg aldrig -
Baksíðan á brævinum frá Júlia :o) - bei bei Gudy -
Her er forsíðan hjá Vicent til Gudmundur :o)
Vicent skrivar: - Eg haldi sera nógv av tær - Ein av
mínum bestu vinum - Eg vil royna at hitta teg aftur, ella tú kemur
at síggja okkum
øll aftur - Hopi at um tú hevur hug at læra Castellano at tú so kemur aftur her til okkum ein dag :o)
So er tað Olivia :o) - Til Gudy frá Olivia -
hurra Barca - Ikki fara - ( hon
ætlaði at koma við okkum til Føroyar :o) )
Olivia skrivar: - Halló Gudy eg eri Olivia. Mær dámdi sera
gott at tú kom her til Altea. Tú er tann fittasti eg havi møtt í mínum lívi
Vit kunnu tosa í Skype saman tá tú er heima aftur. Vóni at tú hevur havt eina fantastiska tíð her hjá okkum. Vóni at tú kemur aftur
til Altea at verða í eitt ár. - Gloymi teg ongantíð - massar av klemm frá Oliva - Tú er best - :o)
Olivia sigur til Gudy - higg her í -
Fitt hon skrivar "bien guado" ella - FCB eru ordiliga góðir
- Eg sakni teg nógv - Tú er tann besti -
Hettar er kanska ikki alt orðarætt, okkurt er ikki so lætt at lesa. Men tey hava verði sera sera góðir skúlafelagar og vinir tað má sigast
Ikki eina tí einastu fer er Gudmundur komin keddur úr skúla og fór altíð
glaður í skúla. Sjálvt tað fyrstu tíðina tá hann ikki forstóð eitt
tað einasta orð, einasta hann segði onkuntíð fyrstu dagarnar var at hann keddi seg onkuntíð, men at tey alla tíðina royndi at fáa hann
uppí at spæla. Men so tá ein tíð var farin og hann byrjaði at forstanda máli ja tá gekk sera gott og hann treivst mega væl
So vit hava verði sera sera heldig at finna ein skúla við so fittum lærarum og børnum :o)
Her er Isak og Gudmundur, Isak er ikki á so nógvum myndum á hesari síðuni, tí
hann fór til Norra í eina tíð


text:
Leinkjan.fo skapar sambond millum føroyskar fyritøkur og føroyingar undir útbúgving. Leinkjan.fo gevur fólki undir útbúgving møguleika at skriva smærri ella størri uppgávur um viðurskifti, sum eru viðkomandi fyri føroyskar fyritøkur. Og við at bjóða fram mentorskipan, har lesandi kunnu søkja um vegleiðara í mun til útbúgving og yrkisleið innan privata vinnulívið.
Faroe Ship ynskir at samstarva við lesandi í mun til uppgávur umframt at fáa lesandi í starvsvenjing.
Kontakt persónur: Bogi P. Nielsen
Telefon: 349000
Teldupostur: bogin@faroeship.fo
Lagt út: 22. desember 2016
Evni:
Flutningstænastur
Annað


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Kanska um hundrað ár (1:4)
Tak niður
Í fýra sendingum verður sagt frá lívinum hjá Janusi Djurhuus, og roynt verður at lýsa sambandið millum lagnu og skaldskap hansara. Í hesum sendingum verður sagt frá lívi Janusar, og roynt verður at lýsa sambandið millum lagnu og skaldskap hansara.
Vit fáa nakað at vita um kvinnurnar í lívi Janusar, um hugsanir hansara um eitt nú samfelagslig og tjóðskaparlig mál, um smeitir og sigrar hansara. Heildarmyndin er sett saman av samrøðum, yrkingum, tónleiki, sangi, brøvum og øðrum skjølum. Sumt av hesum tilfari hevur ikki verið frammi fyrr.
Lagt til rættis: Hanus Andreassen.


text:
Fínu donsku gestirnir, Frank og konan Malene, sum vit hava skrivað um áður her á síðuni, eru í hesum døgum á vitjan á klettunum.
Ymisk hevur verið á skránni, millum annað ein túrur í Klaksvík har Malene umvegis Feilberg familuna, hevur ættarbond. Pápin er úr Fuglafirði.
Leygarmorgunin byrjaði dagurin við gongutúri saman við "legendunum". Teir ganga hvønn leygardag, og sum Børge, við einum skálakasmíli, segði við heimasíðuna: "Vit plaga at byrja 12 minuttir yvir 9. Tá eru allir møttir".
Á túrinum, sum byrjaði í náttúruvarkar økinum undir Svartafossi, var eisni vitja á Mest har teinæringurin hjá Kai Hammer var skoðaður. Harumframt var vitjað í Hoydølum har fyrstu fótbóltsdystirnir hjá havnarmonnum vóru spældir um aldarmótið 18-1900.
Gongutúrurin endaði í HB-húsinum, har myndir vóru tiknar eins og at gestirnir fingu flotta gávu fra "legendunum". Søgan um Havnar Bóltfelag, signarað av kempunum eins og ein fløga eisini var millum lutirnar.
Vit koma aftur seinni við eini meiri ítøkiligari grein um gongufelagið, og tó at allir ikki vóru við í dag, taldið fylgið eini 10-15 fólk.
Úr HB-húsinum varð farið oman í Miðlahúsið, har fólkakæri útvarpsmaðurin hjá Rás2, Heri Simonsen, tók ímóti og gjørdi samrøðu við Frank og Knút. Hon kann hoyrast á in.fo ella her.
Samanumtikið ein sera góður og hendingaríkur dagur, og sum Frank segði við heimasíðuna: ”Vi bliver sgu’ behandlet som kongelige”.
Í morgin gongur so leiðin suður til Trongisvágs, har TB tekur ímóti við Stórá. Sum skilst verður helst eisini ein góður kaffimunnur serveraður á onkrum stovuborði á Tvøroyri.
Vit halda tað verða stuttligt og forkunnugt at hava fingið FCK, Fremad Amager og HB-fjeparan, Frank Qvist, og konuna Malene við ættarbondum til Feilberg í Fuglafirði á vitjan, og nú manglar bara at fáa trý stig við okkum norð aftur sunnudagin.
Myndir: Knút Olsen
Fleiri myndir kunnu síggjar á facebook-vanganum hjá Knút Olsen ella her.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Framløgudagurin er framvegis í august
Løgmaður heldur framvegis fast um, at nýggja fiskivinnulógin kemur aftur í løgtingið nú í august.
Tingfundur verður mikudagin, men tá kemur uppskotið ikki, tí tað er ikki farið í Løgtingsskrivstovuna enn.
Frá týsdegnum í næstu viku verður eingin tingfundur í eina tíð, tí Útnorðurráðið hevur ársfund í Reykjavík.
1.september fer Vinnunevndin til Japans.
Og í september kemur formansskapurin í fólkatinginum til Føroya.
Nærkast evsta marki
Nýggjárið nærkast, og fær fyrsta viðgerð ikki verið mánadagin, um eina viku, eru vit upp aftur nærri nýggjárinum, tá tingið fær viðgjørt fiskivinnunýskipanina.
Aksel V. Johannesen, løgmaður, sigur, at 17 fólk taka undir við tí uppskoti, sum nú fer í tingið. Tey eru samgongan og Sonja Jógvansdóttir.
Hann sigur, at semja er um tað.
Hann vil tó ikki siga, um tey 17 fólkini hava skrivað undir, at tey atkvøða fyri uppskotinum, sum Høgni Hoydal, landsstýrismaður, kemur við.
Landsstýrið hevur longu avgjørt at bíða við kvotunum til 2019.
Tað ger, at lógarparturin um antitrust verður torførari at orða, nú talan verður um fiskidagar eisini í 2018, sigur løgmaður.
Sí eisini


text:
FC Suðuroy vann U-16 steypadystin
TB | 28/03/12
Steypadystur varð í kvøld spældur millum TB/Royn og FC Suðuroy í Dreingjadeildini, ella U-16, sum aldursbólkurin nú verður nevndur. Liðini spældu bæði sín fyrsta landskappingardyst um vikuskiftið, har TB/Royn tóku móti HB í Hvalba, meðan FC Suðuroy høvdu vitjan av ÍF. Og skuldi man gita um úrslitið í dag, út frá úrslitunum í vikuskiftinum, so mátti FC Suðuroy metast at vera stór favorittur, tí teir vunnu heili 24-0 móti einum illa mannaðum ÍF liði. TB/Royn taptu hinvegin sín dyst 1-3 móti HB. Dystin í dag vunnu FC Suðuroy eisini, men í seinna hálvleiki kundu okkara eins væl hava javnað, sum at gestirnar fingu økt. Sigurin var tó grundlagdur í fyrsta hálvleiki, og var væl uppiborin.
Ov linliga byrjan
Okkara fingu eina heldur keðiliga byrjan í dystinum í kvøld, og líka frá fyrsta bríksli, høvdu vit trupult við at fáa fatur á miðjuni. FC Suðuroy, við einum serstakliga evnaríkum Sølmundi Bech á odda, tóku tamarhaldið á miðjum vølli, og eftir einari løtu, fingu teir fyrsta málið. Teir spældu seg fram til eitt brotspark, og frá teirru løtu, sótu teir fullkomuliga á dystinum. TB/Royn rann aftaná, so at siga allan fyrsta hálvleik, og gestirnar skoraðu tvey mál afturat.
Við 3-0 í hálvleiksstøðu vónaði man, at heimaliðið kundi menna seg, so at tað ikki fór at gerast talan um at alt longu var avgjørt.
Sum hamskiftir
Eftir steðgin komu okkara, sum hamskiftir inn á vøllin. Menn sótu nógv tættari á gestunum, og sum heild tóktust okkara meira ágrýtnir. Hetta gav eisini úrslit, tí eina løtu inn í seinna hálvleik, fáa okkara sent eina høga sending úr vinstra borði, og í dysti við málverjan, fær Viberg Henryson lagt bóltin fyri føturnar á Hákuni Hofgaard, sum lættliga kundi minka um munin, til 1-3. Nú vóru okkara meira positivir, og tóktust at trúgva uppá, at tað kundi lata seg gera. Møguliga tóku gestirnar sær ov nógv av løttum eisini, og hildu dystin verða avgjørdan. Hvussu er og ikki, so fingu okkara enn eitt mál, og aftur var tað úr vinstru síðu, at uppspælið kom. Magnus Egilsson Lisberg var komin fram eftir borðinum, og við einari framúr sending fann hann Janus Midjord, sum tveitti seg fram og fluktaði bóltin framvið málverjanum. Nú var brádliga bara eitt mál á muni, og veruligur fjáltur kom á gestirnar eina løtu.
Hepnið fylgir teimum góðu
Var hepnið og neyvleikin størri, so kanska tað hevði eydnast okkara at javnað. Soleiði skuldi tó ikki vera, og sum annar hálvleikur leið, vunnu gestirnar yvirtakið aftur á miðjuni, og so var spurningur um tíð, áðrenn tað skrædnaði aftur. Var tað ikki fyri ein framúr dyst frá málverja okkara, Boas Nitschke, so kundi staðið verri til.
Tá avtornaði, fingu gestirnar tó trý mál afturat, so dysturin sostatt endaði 6-2 til FC Suðuroy. Hóast góða innsatsin hjá okkara, í stórum pørtum av seinna hálvleiki, so var tað ein uppiborin sigur til gestirnar. Men kanska okkurt av teimum seks málunum kunnu tilskilast hepni.
Málini hjá FC Suðuroy skutu: Kári S. Kjærbæk 2, Búi Egilsson, Teitur Mortensen, Tóki Mortensen, og Sølmundur Bech.
Spennandi málverjar
Var tað ikki fyri ein sera væl upplagdan Boas í málinum í dag, so kundi heimaliðið væl fingið oyruni í maskinuna. Ferð eftir ferð vísti hann síni málmansevni, og málmanstekniskt er hann væl á veg á menningarstiganum. At Boas samstundis hevur tveir aðrar at kappast við um plássið, gevur málmansvenjaranum hjá TB eina ynskistøðu. Gjøgnum kappingina teirra millum mennast teir best, og venjarin er sera spentur um, hvussu teir fara at mennast komandi árini. Teir eru sera ungir enn, og hava nøkur ár í læru eftir, áðrenn teir eru heilt til reiðar. Men Oddfríður Olsen, Dánjal Johan Vestergaard og Boas Nitschke hava evnir, sum kunnu framleiðast til okkurt spennandi. Tað krevur tó nógv arbeiði, og tolni.
HAGTØL
TB/Royn-FC Suðuroy (0-3) 2-6
Hákun Hofgaard og Janus Midjord skutu málini fyri TB/Royn.
Kári S. Kjærbæk 2, Búi Egilsson, Teitur Mortensen, Tóki Mortensen, og Sølmundur Bech skutu málini fyri FC Suðuroy.
Viðmerkingar
-
TEEEEEEEEBEEEE


text:
Føroya Arbeiðsgevarafelag og Flogskiparafelag Føroya undirskrivaðu seinnapartin í dag, 25. mai, semingsuppskotið, sum semingsmenninir Terje Sigurðsson og Símun Absalonsen løgdu fram kl. 01.00 í nátt.
Semjan hevur við sær, at feløgini gera nýggjan tveyára sáttmála við eini lønarhækking á 2,25 prosent 1. apríl í ár, sum svarar til seinna árið í undanfarnu samráðingarrundu, og 2,2 prosent 1. apríl í 2017, sum svarar til fyrra árið í samráðingarrunduni, sum byrjaði 1. mai í ár. Harafturat er millum aðrar broytingar gjørdar tillaðingar í arbeiðsskipanini.
Kelda: industry.fo


text:
Hækka støðið, harra Løgtingsformaður!
Retorikkurin, ella kjakið á okkara nú lágtvirda løgtingi, eigur at vera átalaður, og tað líka lágt og ófantaligt sum teir sjálvir hava lagt støðið.
Tað sum skuldi verða ein simpul og ússalig lógarbroyting, so at verulig fólk kunna búgva saman, og hava somu løgfrøðiligu rættindi sum onnur, bleiv til eitt vamlisligt og ærumeiðandi túnatos, á tí lægsta stigi gjørligt.
Tá løgtingsfólk, ið skula ganga undan at vera fólksins fyrimynd og verjar, eru farin at (more…)


text:
8. mai. 2017
Fíggingargrunnurin frá 1992, Fjarhitafelagið, Vindfelagið, Tryggingarfelagið Lív og Lív Holding hava mannað sínar nevndir av nýggjum.
Skrásetingar-nr. 2810
Finanseringsfonden af 1992 (Fíggingargrunnurin frá 1992), 110 Tórshavn
Nevnd: Innkomin í nevndina: John Henrik Holm, Bøgøta 43, 900 Vágur (nevndarlimur)
Hans Arni Bjarnason Thomsen, undir Brúnni 39, 700 Klaksvík (nevndarlimur)
Annfinnur Hjelm, Flatnagerði 13, 100 Tórshavn (nevndarlimur)
Ingibjørg Berg, Kovalág 9, 100 Tórshavn (nevndarformaður)
Marjun Paula Eystberg, Breiðablik 12 B, 100 Tórshavn (nevndarlimur)
Farin úr nevndini: Rúni Ove Vang Poulsen, Hvítanesvegur 17, 188 Hoyvík (nevndarlimur)
Birita Sandberg Samuelsen, Hornavegur 21, 370 Miðvágur (nevndarformaður)
Johnni Meinhard Poulsen, Gerðisgøta 8, 370 Miðvágur (nevndarlimur)
Bjarki Ernst Mohr, Bøgehaven 2, 8520 Lystrup, Danmark (nevndarlimur)
Birta Biskopstø, Sivjugøta 9, 188 Hoyvík (nevndarlimur
Sí allar broytingarnar í vinnuskránni í farnu viku í BL. FO her


text:
Nýggjastu tíðindini
Melda til tíðindabræv
Tíðindi - 10. februar 2017
Á samkomu í Smæruni í Havn hósdagin fekk FSF handað serligt heiðursbræv frá Visit Faroe Islands. FSF hevur í eitt langt áramál havt ein sera stóran leiklut í arbeiðinum at seta Føroyar á heimskortið á jaligan hátt
Súni Selfoss frá Starvsmannafelagnum varð hósdagin kosin sum ársins ferðavinnuambassadørur, og HM/EM undankappingarnar í hondbólti, ið Kristian Johansen og Gunn Ellefsen stóðu á odda fyri, fingu heiðurin sum ársins ambassadørátak.
Samstundis varð serligt heiðursbræv latið Virgari Hvidbro, aðalskrivara í Fótbóltssambandi Føroya.
Visit Faroe Islands, ið saman við øðrum skipar fyri tiltakinum, vísir á, at vinnuferðavinnan verður mett at vera ein sera burðardyggur partur av ferðavinnuni, og at tann bólkurin av ferðavinnu leggur umleið tríggjar ferðir so nógvan pening eftir sær um dagin í mun til onnur ferðafólk.
- Fótbóltssamband Føroya hevur í eitt langt áramál havt ein sera stóran leiklut í arbeiðinum at seta Føroyar á heimskortið á jaligan hátt. Við hørðum arbeiði, dugnaskapi og áræði hevur FSF fyriskipað nógv tiltøk, sum hava fingið fleiri tíggjutúsund fólk til Føroyar úr ymiskum londum kring heimin, bæði í hág- og lágárstíð. Hetta hevur havt alstóran týdning fyri ferðavinnuna í Føroyum, skrivar Visit Faroe Islands í tíðindaskrivi.
Tað eru umboð fyri Atlantic Airways, Visit Tórshavn og Visit Faroe Islands, ið manna dómsnevndina.
Virgar Hvidbro, aðalskrivari í Fótbóltssambandi Føroya - Mynd: Visit Faroe Islands/Bárður Eklund


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Runnu fyri minninum
Tak niður
Tað er Jonhard Larsen, sum skipaði fyri tiltakinum "Renn fyri Minninum" í dag. Hann hevur familju við Alzheimerssjúkuni.
Fleiri onnur fólk runnu ein part av teininum fyri at varpa ljós á alzheimers-sjúkuna og savna inn pening til kunning og hjálp til sjúklingar og avvarðandi.
Skipað var eisini fyri tiltakinum í fjør, men ætlanin er ikki at endurtaka júst hetta tiltakið aftur, tí nú er runnið til Havnar og heim aftur til Klaksvíkar sigur Jonhard Larsen.


text:
UPPÍSKOYTI
Hvør er høvuðseingilin Mikael?
ANDASKAPNINGURIN, sum kallast Mikael, stendur ikki ofta nevndur í Bíbliuni. Men tær ferðirnar, hann er umrøddur, ger hann atsókn. Í Dániels bók stríðist hann við óndar einglar, í Judasar brævi hevur hann eina trætu við Satan, og í Opinberingarbókini berjist hann við Djevulin og illu andarnar. Við at verja Jehova harradømi og berja fíggindar hansara niður livir Mikael upp til tað, sum navn hansara merkir — „hvør er líkur Gudi?“ Men hvør er Mikael?
Onkuntíð eru fólk kend undir meir enn einum navni. Til dømis er ættarfaðirin Jákup eisini kendur sum Ísrael, og Pætur ápostul sum Símun. (1 Mósebók 49:1, 2; Matteus 10:2) Á sama hátt er Mikael eyðsæð eitt annað navn fyri Jesus Kristus, bæði fyri og eftir lív hansara á jørðini. Latið okkum kanna nakrar bíbilskar grundgevingar fyri teirri niðurstøðuni.
Høvuðseingil. Guds orð nevnir Mikael „høvuðseingilin“, tað merkir „hægsti eingilin“ ella „yvireingilin“. (Judas 9, Løggilda Føroyska umsetingin) Legg til merkis, at orðið høvuðseingil stendur í bundnum formi. Tað bendir á, at bara ein høvuðseingil er. Í Bíbliuni stendur orðið „høvuðseingil“ altíð í eintali, ongantíð í fleirtali. Harafturat verður Jesus settur í samband við støðuna sum høvuðseingil. Um upprisna Harran Jesus Kristus stendur at lesa í Fyrra Tessalonikabrævi 4:16 (Løggilda Føroyska umsetingin): „Sjálvur Harrin skal stíga niður av himni við kallandi rópi, við høvuðseingils rødd.“ Jesusar rødd verður lýst sum røddin á einum høvuðseingli. Skriftstaðið vísir sostatt, at Jesus má vera Mikael høvuðseingilin.
Herleiðari. Bíblian sigur, at „Mikael og einglar hansara tóku at berjast við drekan . . . og einglar hansara“. (Opinberingin 12:7) Altso er Mikael herleiðari hjá einum herliði av trúføstum einglum. Opinberingarbókin lýsir eisini Jesus á odda fyri einum herliði av trúføstum einglum. (Opinberingin 19:14-16) Og Paulus ápostul nevnir serstakliga ’Harran Jesus’ og ’einglar veldis hansara’. (2 Tessalonikabræv 1:7) Bíblian sigur sostatt bæði frá um Mikael og hansara einglar og um Jesus og hansara einglar. (Matteus 13:41; 16:27; 24:31; 1 Pætur 3:22) Av tí at Guds orð ongastaðni gevur nakra ábending um, at tveir herar av trúføstum einglum eru í himli — ein við Mikael á odda, og ein annar við Jesusi á odda — er tað skilvíst at draga samanum og siga, at Mikael í veruleikanum er Jesus Kristus í sínum himmalska leikluti. *
^ par. 1 Fleiri upplýsingar, sum vísa, at navnið Mikael sipar til Guds son, eru at finna í Indsigt i Den Hellige Skrift, bind 2, síða 287-289, sum Jehova Vitni hava givið út.


text:
Góði Magn kundi,
Magn ynskir framyvir at senda tær rokningar og kontuavrit umvegis epost. Við hesum minka vit um pappírsnýtsluna, og samstundis gera vit tað lættari hjá tær at fylgja við - líkamikið hvar tú ert.
Tað einasta, tú skalt gera, er at skráseta kundanummar og teldupostadressu (tú sært títt kundanummar á faktura, kontoavriti ella øðrum skjali, sum tú hevur fingið sendandi frá okkum), og so ert tú við í kappingini um 3 gávukort á 10.000 kr.
Drigið verður tann 1. februar 2018 millum allar kundar hjá Magn, ið hava teldupostadressu skrásetta. (freistin er longd)
Hevur tú brúk fyri hjálp, ella hevur tú spurningar, ert tú vælkomin at ringja til okkara á tlf. 347400.


text:
Special Olympics felagsskapurin
Special Olympics er ein felagsskapur, sum spennir um allan heim. Hesin felagsskapur arbeiðir við at skapa forstáilsi, aksept og inklusión millum fólk við og uttan menningartarn.
Hetta verður gjørt við at skipa fyri ítróttavenjingum, ítróttakappingum og øðrum fyri bæði børn og vaksin við menningartarni. Hetta arbeiðið fer fram í fleiri enn 180 londum, og fleiri enn 2,5 mill. børn og vaksin við menningartarni taka lut.
Fjórða hvørt ár skipar felagsskapurin fyri heimsleikum. Og í ár luttaka eini 7 000 ítróttafólk við menningartarni úr øllum heiminum á leikunum í Athen.
ÍSB fekk limaskap í Special Olympics í ár 2000, og hetta er triðju ferð vit luttaka á leikunum.
Kalendari
Slóðir
Innanlanda
- Ítróttafelagið Smæran
- Ítróttafelagið Svanur
- Ítróttasamband Føroya
- Meginfelag teirra brekaðu
- Javni
- Sjóndepilin
- Deyvafelagið
Nlsk. sambondini fyri brekað
Altjóða sambond


text:
Heimasíðan var ikki til dyst í dag, men samandrátturin frá dystinum ið liggur á netinum vísur, at helst vóru vertirnir mest á bóltinum og trýtsu okkum væl allan dystin.
Men, vit kunnu fegnast um, at verjuparturin hjá okkum nú rættuliga er farin at líkjast, og ringt er at fáa mál ígjøgnum hjá okkum.
Kí kom til fleiri møguleikar men hinvegin kundu vit havt nápað at um vit vóru heppnir. Símun verða sendur avstað móti dystarenda, men komin fram móti KÍ málinum, fer hann ikki rættuligt skil á bóltinum og tí rann møguleikin út í sandin.
Eisini Øssur royndi seg við góðum skoti, men tíverri var einki at gera. Javnleikur við Djúpumýrar og eitt stig afturat á kontoina.
Sum so í ordan, og hugaligt at síggja at okkara ungu menn alsamt vaksa við uppgávuni. Hanldi bara fast í hesum endanum so skal tað nokk blíva spennandi í komandi ár.
KOYR Á, HB!!!!
HAGTØLINI
Effodeildin, 24. umfar sunnudagin 24. september 2017 kl. 15.00 við Djúpumýrar
KÍ – HB 0-0
Gult kort: Tróndur Jensen
Liðið: Teitur M. Gestsson – Daniel Johansen, Bartal Wardum, Johan Troest Davidsen (liðsk.), Jógvan Rói Davidsen, Ári Mohr Jónsson, Rókur av Fløtum Jespersen (Símun Samuelsen 86), Tróndur Jensen, Heri H. Mohr, Sebastian Pingel (Adrian Justinussen 61) og Øssur Dalbúð
Óbrúktur eykaleikarar: Bjarti V. Mørk, Hans Jákup Annfinsson Levi Hanssen og Jákup Pauli Breckmann
Á beinkinum: Sigríður Clementsen, Rasmus Nolsøe, Tróndur Vatnhamar, Uni Nielsen og Heðin Weihe
Dagsins maður: Bartal Wardum
Dómari: Kári J. á Høvdanum
Hjálpardómarar: Dan Højgaard og Jørleif Djurhuus
4. dómari: Rúni Gaardbo
Myndir: Rakul Hansen


text:
Trongisvágur
Trongisvágur er ein bygd í Suðuroynni, sum hoyrir til Tvøroyrar Kommunu. Trongisvágur er tó eldri bygd enn Tvøroyri. Tvøroyri varð ikki bygt fyrr enn í 1830'unum, tá Kongaligi Einahandilin læt upp krambúð á Tvøroyri. Trongisvágur liggur rundan um Trongisvágsfjørð, bygdin gongur næstan heilt út til Hvítanes á norðaru síðu av fjørðinum, runt um fjørðin, suður um fjørðin til áleið har sum Drelnes er (har sum Saltsiloin er). Ferjulegan hjá Smyrli eitur Krambatangi og er beint eystanfyri Trongisvág á syðra armi av Trongisvágsfirði. Grannabygdin fyri sunnan er Øravík. Ein ítróttarhøll er í Trongisvági, har er eisini Trongisvágs Skúli, ein kantina og barnaansing hjá Tvøroyar Kommunu. Fleiri ítróttarfeløg venja og spæla dystir í ítróttarhøllini, m.a. flogbóltsfelagið TB[2], borðtennisfelagið TBF[3] og TB hondbóltur og TB innandura fótbóltur. Nevnast kann eisini, at fleiri kendir TBarar eru úr Trongisvági. Kampingpláss er á parkeringsøkinum sunnanfyri ítróttarhøllina, tað er væl vitjað í summarhálvuni.[4]
Viðarlundin í Trongisvági[rætta | rætta wikitekst]
Á veg til Hvalbiartunnilin koyrir ein framvið Viðarlundini í Trongisvági. Viðarlundin er sera hugnalig. Har rennur ein á gjøgnum viðarlundina, gøtur eru gjørdar inni í viðarlundini og benkur og grillir eru settar upp, so fólk kunnu hugna sær har.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Froðba · Trongisvágur · Tvøroyri · Ørðavík · Ørðavíkarlíð


text:
Veitst tú, hvussu nógv av tí, vit í Føroyum vanliga brúka, fer til til mjólk og sodavatn, til kjøt og breyð, til telefon, teldur og internet, til bil og buss, til uttanlandsferðir, til klæðir, til frítíðarítriv, til el og olju osv.?
Hvat er eitt brúkaraprístal? Hvussu ger man tað? Hvørjar vørur og tænastur skulu við? Og hvat vóru úrslitini av kanningunum, sum Hagstovan gjørdi, fyri at finna grundarlagið undir nýggja prístalinum?
Alt hetta kanst tú fáa at vita í bóklinginum, 'Brúkaraprístalið' sum Hagstova Føroya hevur givið út.
Bóklingurin kann lesast ella heintast við at trýsta á myndina.


text:
Mál- og avriksavtalur eru nú gjørdar við Svimjihøllina, Býarbókasavnið og Kvøldskúlan fyri 2017/18.
Í visjónini fyri Tórshavnar Kommunu er m.a. ásett, at høvuðsstaðurin er effektivur og framtakshugaður við skjótari og góðari tænastu til borgarar og vinnu.
Við støði m.a. í hesi visjón er innanmentamálaøkið/ trivnaðarfyrisitingina sett út í kortið, at gera sonevndar mál- og avriksavtalur við stovnar innan mentamálaøkið hjá Tórshavnar kommunu.
Hetta verður gjørt við tí fyri eyga at seta mál og leggja ætlanir fyri virksemið, at tryggja rationellan rakstur, eins og støðugt at fremja og eftirmeta arbeiðsgongdir, umframt at skapa eitt kveikjandi og mennandi arbeiðsumhvørvi.
Alt hetta við tí meginendamáli at veita góðar tænastur og tilboð til borgararnar. Hesi 3 stovnarnir eru týðandi tænastustovnar innan frítíð, ítrótt og mentan.
Avtalurnar síggjast niðanfyri.
Avriksavtala Svimjihøllin 2017-18.pdf
Mál- og avriksavtala TKUL 2017 – 2018_Kvøldskúlin


text:
Bæði samskiparar og fyritøkur væl nøgdar.
Offshore Europe ’09 er helst hin størsta nakrantíð. Fyrireikararnir vænta, at tá oljuvinnuframsýningin letur aftur í dag hava fleiri enn 40.000 fólk vitja framsýningina. Offshore Europe er framsýning fyri undirveitarar til oljuídnaðin. Endamálið er at lata partar í vinnuni hittast, endurnýggja avtalur og sáttmálar og skapa nýggj sambond.
Eins og undanfarin ár luttaka føroysku fyritøkurnar við einum felags landabási, sum aftur í ár liggur væl fyri beint við høvuðsinngongdina til framsýningina. Virksemi á básinum hevur verið nógv hesa vikuna framsýningin hevur verið. Nógv fólk hava verið á básinum, og fyrispurningar eru komnir beinleiðis viðvíkjandi oljuvinnuni, men eisini um Føroyar sum ferðavinnuland og um Føroyar yvirhøvur. Føroysku fyritøkurnar á básinum eru vælnøgdar við framsýningina og hava fingið væl burturúr døgunum í Aberdeen. Serliga stórur áhugi millum bæði vinnufólk og tíðindafólk úr øllum heiminum tykist vera fyri boringini, sum eftir ætlan skal fara fram undir Føroyum komandi vár.
Á føroyska básinum eru Atlantic Airways, Atlantic Supply Base, Shefa og Runavíkar Havn umboðað. Eisini eru umboð fyri Oljuvinnufelagið, Uttanríkisráðið, og Jarðfeingi við á básinum. Føroyska luttøkan verður samskipað av Uttanríkisráðnum saman við Oljuvinnufelagnum, og samskipararnir meta, at hóast føroyska luttøkan á framsýningini er minni í ár enn undanfarin ár, er framsýningin væl eydnað fyri tær luttakandi fyritøkurnar.
Offshore Europe verður hildið annaðhvørt ár. Tey árini, Offshore Europe ikki er, er Offshore Northern Seas í Stavanger, og eisini henda framsýningin er av stórum týdningi fyri tær føroysku fyritøkur, sum hava sítt virksemi innan oljuvinnuna.


text:
Risasáttmáli fær Svitzer at byggja fýra sleipibátar aftrat
Svitzer bíleggur fýra ASD-sleipibátar aftrat frá turkisku skipasmiðjuni Sanmar Shipyards. Bátarnir skulu brúkast í Marokko, har Svitzer júst hevur vunnið ein 20 ára langan sáttmála. Tað upplýsir Svitzer í tíðindaskrivi.
Teir fýra nýbygningarnir eru av slagnum RAstar 2900 SX við 90 tons pullartadrátti. Átta mans vera við hvørjum báti, sum skulu latast Svitzer á heysti 2018.
ASD-sleipibátarnir eru 29,4 metrar langir, 13,4 metrar breiðir og stinga 6 metrar. Teir eru útgjørdir við tveimum MTU 16V4000 M73L motorum umframt Schottel SRP 560 azimuth 3m skrúvum.
Tveir sjálvupprættandi loðsbátar, sum ikki kunnu søkka, skulu eisini byggjast umframt goymsluhøli og verkstaður á havnarøkinum.
Møguliga verður brúk fyri tveimum sleipibátum og tveimum loðsbátum aftrat í framtíðini.
Svitzer hevur frammanundan bílagt 15 ASD sleipbátar frá Sanmar Shipyards.
Kelda: soefart.dk


text:
Dugnaligu, skapandi filmsfólkini, sum hugagóð hava hildið til í neyðarsligum hølum, sum Tórshavnar kommuna í fleiri ár hevur latið Klippfisk at húsast í, hava nú fingið durafjórðingin frá kommununi.
Tað er óskiljandi, at hesi fólk, sum hava latið so nógv spennandi filmstilfar úr hondum, nú standa uttan tak út yvir høvdið. Eg havi skotið upp, at filmsfólkini fáa gamla bygningin hjá Skyn í Tórsgøtu at búleikast í, men borgarstjórin á Vaglinum og forkvinnan í mentamálanevndini øna ikki aftur. Um tey ætla sær at brúka gamla Skyn-bygningin til annað endamál, so haldi eg, at tey eiga at siga tað hart, tí støðan er í løtuni tann, at filmsfólkini einki tilhaldsstað hava, meðan góð høli hjá kommununi standa tóm.
Klippfisk stendur í boði at flyta úr býnum inn í Eysturoynna, og eg haldi, at tað er stór skomm, um høvuðsstaðurin ikki megnar at útvega felagnum nýggj høli. Filmsvinnan er júst dømi um mentanarligt virksemi, ið høvuðsstaðurin sjálvsagt eigur at stuðla, og sum passar væl inn mentarumhvørvið í Tórsgøtu. Filmsvinnan er skapandi og góður møguleiki hjá ungum fólkum at royna seg á einum spennandi mentanarøki í okkara livandi høvuðsstaði, sum áhaldandi eigur at hava trivnað og fjølbroytt virksemi sum sítt fremsta mál.
Eg vænti mær eitt svar frá borgarstjóranum á Vaglinum, hvørt hann skjótast gjørligt ætlar at útvega Klippfisk nýggj høli ella ikki.


text:
Kvinnurnar góðan sigur á ÍF
1. deild kvinnur: HB - ÍF 5-1 (2-1)
Beint eftir vælvitjaðu felagsguðstænastuna í Gundadali løgdu HB og ÍF til brots á niðara vølli.
HB kvinnurnar fingu ein lítlan skelk, tí næstan beinanvegin dysturin varð bríkslaður í gongd, lá bólturin í okkara máli.
Hetta nívdi tó ikki okkara meira enn so, at vit herjaðu beint á aftur, og við ágangandi álopum fingu vit fleiri møguleikar.
Lív F. Arge javnaði tá knappir tjúgu minuttir vóru leiktir. Stødd nakað útí í høgru síðu smekkar hon eitt langskot í málið.
Tveir minuttir seinni royndi Heidi seg eftir góðum uppspæli frá Milju, men tíverri fór bólturin á stongina.
Tá stórur hálvur tími var leiktur legði Milja okkum framum, eftir gott uppspæl frá Elsu S. Jacobsen. Tríggjar minuttir seinni spældi Heidi væl til Milju, men aftur var stongin fyri.
Bara tveir minuttir inn í seinna hálvleiki økir Elin Maria til 3-1 við einum flottum langskoti. Á tímaslagnum skorar Lív sítt seinna mál. Hesuferð við høvdinum.
Beint fyri leiklok stríðir Elin Maria seg til sítt seinna mál eftir í roynd og verðu at hava mist møguleikan.
Tí endaði hesin fíni dysturin við góðum og sannførandi sigri til okkara góða kvinnulið. Vit gleðast og kunnu staðfesta, at kvinnurnar nú eru á slóðini aftur.


text:
Fyri nøkrum døgum
síðani, skrivaði Rannvá Næss aftursvarið ‘Blómandi sadisma í Føroyum’, sum var
rættað til mítt aftursvar ‘Aftursvar til Hergeir Staksberg og ivaleyst onnur:
um Bíbliuna, at steina børn og samkynd’ til greinina hjá Hergeiri Staksbergi
‘Tað var gamalt, at mann steinaði síni børn til deyðis’.
Eg vil fyrst takka Rannvu, at hon gav sær stundir at lesa
og viðgera aftursvarið til Hergeir. Í hesum aftursvarið, vil eg, eftir besta
førimuni, svara nøkrum av teimum viðmerkingum og spurningum, sum Rannvá Næss
setur.
Rannvá skrivar:
Orsøkin
til at eg valdi at fara í gongd við hetta, var aftursvarið ”Aftursvar til
Hergeir Staksberg og ivaleyst onnur: um Bíbliuna, at steina børn og samkynd“
hjá Høgna Johannensen til Hergeir Staksbergs “Tað var gamalt, at mann steinaði
síni børn til deyðis”.
Høgni
Johannesen leggur út við at siga, at hann ikki heilt veit, hví hann tímur at
svara upp á tað, sum Hergeir Staksberg hevur skrivað, men megnar kortini at
skriva nakað, ið tók mær eina evigheit at koma ígjøgnum. Áhugaverdar hugleiðingar Høgni
Johannesen kemur við, men eg skilji ikki heilt summi punkt og meiningar og havi
kanska brúk fyri eini nærri grundgeving. Undir øllum umstøðum fekk hann meg í
gongd við at seta meg at skriva, og so ein leygardag, so highfive og eitt
herðaklapp til hansara.”
Høgni svarar:
Takk fyri
herðaklappið. Góðir spurningar og havi einki ímóti, eftir besta førimuni, at svara tí aftur sum eg kann svara aftur.
Ránnvá byrjar við
at spyrja, eftir keldum, ið vísa til at samkyndur lívstílur ikki var líka
vanligur ímillum jødar í Palestina, eins og millum grikkar. Sum svar kann
sigast, at samkyndur lívstílur var bannaður millum jødar; fyri hesum pástandi,
finnast keldur bæði í Bíbliuni, Talmudini og í øðrum jødiskum tekstum, so sum
Flavius Josefus, í ‘Against Apion, bók II’ og Philo í ‘Special Laws Book III,
37-38’. Ivaleyst funnust jødar við hesari tráan, sum eisini vóru virknir, men
neyvan var hetta eitt útbreitt rák.
Øðrvísi var
støðan millum grikkar, har samkyndleiki var meira hálovaður; har vit millum
annað kunnu vísa á Plato: The Symposium, Pausanias.
Víðari spyr
Rannvá, hvar Jesus er lýstur sum ein dómari:
At Jesus er
lýstur sum ein framtíðar dómari framkemur í Synoptisku Evangeliinum,
Ápostlasøguni og Brøvunum, men eg kann bara sipa til tað sama evangeliið, sum
sigur at Jesus ikki er komin fyri at døma heimin og sum mangan verður sitera í
hesum høpið, ‘Jóhannesar Evangeliið’, sum sigur: “Ikki sendi Gud Son Sín í
heimin fyri at døma heimin…”(3: 17). Tó so at í Jóhannes, kapitul 5: 22-23;
27-29 er Jesus lýstur sum ein dómari við hesum orðunum:
“Faðirin dømir heldur ikki nakran, men hevur
givið Syninum allan dómin, fyri at øll skulu æra Sonin, eins og tey æra
Faðirin…Og Hann hevur givið Honum valda at halda dóm, við tað at Hann er
Menniskjasonur. Undrist ikki á hetta! Tí tann tími kemur, táið øll tey sum eru
í grøvunum, skulu hoyra rødd Hansara. Og tey skulu koma fram; tey sum hava
gjørt gott, skulu rísa upp til lív, og tey sum hava gjørt ónt skulu rísa upp
til dóm”.
Í bíbilska tekstinum lesa vit um tvær komir Jesusar. Tann
fyrra har vit vanliga sipa til tann ‘Søguliga Jesus’, sum vandraði millum okkum
fyri umleið 2000 árum síðani; har Jesus framstendur sum ein frelsari. Síðani og
harnæst tann framtíðar eskatologiska koman og hendingin, tá Jesus tekur
ábyrgdina sum universalur dómari, hvussu hetta so enn kemur at síggja út.
Her skal ein tíðskil geva sær á far um tvær hendingar,
tvær komur og ymiskleikan av komunum.
Víðari skrivar Rannvá:
“…og so siga at tað er orsakað av tí sum stendur
í Bíbliuni at menniskjan hevur morallógir, er tað er milt sagt at undirvurdera
menniskjaheilan og sálina so dyggiliga. Morallógir og etikkur hava eksisterað í
fleiri áratúsund, og langt áðrenn bæði Bíblian og Guð vóru uppfunnin! Men rætta
meg endiliga, um eg fari skeiv.”
Høgni svarar:
Hatta er nú heldur ikki tað, sum eg havi sagt. Bara tí,
at Kristindómur heldur fast við Mosaisku moralsku lógirnar og at eitt samfelag
er undir ávirkan kristindómsins og tekur hesar lógir til sín, so pástandi eg
ikki, at Kristindómur ella Bíblian neyðturvilliga eru orsøkin til
alfevndan góðan moral allastaðni og til eina og hvørja tíð.
Í bíbliulæruni er Guds lóg, tað vil siga siðalæra og
moralskt skynsemi, partur av sál menniskjans. Menniskjan hevur skil á góðum og
óndum, uttan neyðugt atlit til Bíbliuna og teismu og sjálvt um menniskjan
brýtur við hesar lógir, so velur menniskjan at gera tað tilvitað. Ongum nýtist at
verða kristin, teist ella bíbliuvitandi fyri at kunna skyna á muninum millum
gott og ónt. Men tað sagt, so hevur Kristindómurin, havt ómetaliga
moralska ávirkan á vesturlendska samfelagið.
Kristindómurin er eitt av teimum
liðunum, sum virkaði fyri kvinnufrælsi, eins og Kristindómurin meiri enn nakað
annað, hevur virkað móti eitt nú barnadrápi og trendin at leggja børn út
(sum var vanligt í forðum). Víðari kunnu vit sipa til avtakan av trælahaldinum;
bara fyri at nevna nøkur dømir.
Rannvá skrivar:
“Føroyar hava roynt at hildið
fast við ta moralsku lógina í kristindómi, sum eisini sæst aftur í Móselóg, men
eftirsum ríki Guds ikki er av hesum heimi, hava Føroyar ikki havt eina líknandi
teokratiska lóg; revsilógirnar og rituallógirnar úr Gamla Testamenti hava
vanliga ikki fylgt við.”
Okay,
har misti tú meg so syngjandi...hví havi eg lisið alt hetta og ikki fyrr enn nú
sigur tú, at Guðs ríki ikki er av hesum heimi. Hví er tað so, at vit skulu
fylgja Nýggja Testamenti og tess morallógir, tá tær ikki eru ætlaðar okkum? Ella hvat var tað, ið tú meinti?
Høgni svarar:
Ja, kanska kom hatta ikki nóg klárt fram.
Tá eg sigi, at
Ríkið Guds ikki er av hesum heimi, so hevur tað millum annað við sær, at
Kristindómur ikki politiskt sæð eigur at hava framgongd í heimssamfelagnum. Tó
so hendir tað seg, at eitt fólkaslag, tekur við kristnari trúgv, ella
livir seg inn í kristna trúgv og at hugburður og mentan gerast kristin. Hesin
hugburður kemur harvið, at síggjast aftur í lógini.
Í hesum føri kunnu vit siga, at landið er kristið av meiri fólkaræðisligum orsøkum og á sama
hátt kann avkristnast av demokratiskum orsøkum. Tað er um fólkið og tess
fleirital vilja hava aðra áskoðan í hásætið. Veit ikki um hatta útgreinar, hvat
eg vildi siga í undanfarna skrivi.
Rannvá skrivar harnæst um støðuna hjá kvinnum í Føroyum,
har í kvinnur eru fyri ómetaligum harðskapi. Og eg skal ikki siga hesum
ímóti, men tú tykist at draga hetta inn í einum slagi av vavgreyti (orsaka
orðalagið) við pástandinum um hetta er eitt kristiligt ting, sum onkursvegna
loyvir monnum og onkuntíð kvinnum at pína teirra hjúnarfelagar;
fyri at endurgeva orð tíni:
“Sadisma í Føroyum
men eg kann fortelja tær eitt um okkara fantastisku bíbliumoralsku Føroyar:
Um
hjúnalagið millum mann og konu var so heilagt, sum Bíblian so vakurt greiðir
okkum frá, so hevði tað verið ideelt í støðum, har maðurin aldrin lagt hevði
lagt eftir at útint harðskap í móti konu síni.
Men
var tað ikki akkurát orsakað av tí, ið stendur í Bíbliuni, at mann sær
hjúnalagið millum mann og konu sum nakað heilagt í Føroyum, so hevði Føroyar
sum tjóð havt effektiv rættaramboð til at basa húsarófriði – bæði kroppsligum
og sálarligum – og ikki gjørt seg sekar í at gingið ímóti evropeiski
mannarættindakonventionini,
Orsakað
av prinsippum, sum standa í Bíbliuni um tað heilaga hjúnarlagið, hava Føroyar
gjørt seg sekan í at stríða móti evropeisku mannarættindiskonventiónini art. 3
um tortur, har Føroyar EISINI hava skyldu til at verja borgarar í móti borgarum
við effektivum rættaramboðum. Eitt útgangsstøðið hevði verið at byrjað við eini
burturvísingarlóg, sum mann eitt nú hevur í Danmark.
Í
mínum eygum eru Føroyar eitt sadistiskt samfelag, ið gníggjar sær í hondunum,
tá meinigi borgarin ikki hevur møguleika at fáa hjálp í til dømis einari
torturstøðu. Frálíkur sadistiskur moralur sum Bíblian hevur lært okkum!”
Høgni svarar:
Nú, eg veit ikki ordiliga hvat tú sipar til her. Sigur tú,
at hjúnabandið er nakað lort, tí tað eggjar til harðskap, ella at Føroyar er
nakað lort, tí at Kristindómur í Føroyum leggur upp til harðskap í
hjúnabandinum?
Sum sagt, Føroyar er ikki eitt gudsveldi, lógirnar og
juridisku lógirnar eru mær vitandi ikki avgjørt bíbilskar. Tá onkur meldar
slíka illgerð til løgregluna og løgreglan og lógarvaldið skulu taka hesa sakina
uppá seg, so er tað ikki kristindómur sum er í aktión.
Tá tað kemur til dølskni í lógarvaldinum og at viðkomandi
valdsmenn og brotsmenn sleppa snikkaleysir, er talan heldur ikki um kristindóm
í aktión, og harnæst so brýtur hetta enntá við kristna meginreglu, sum
óansæð sín veika leiklut í politikki, kortini úttalar seg um lóg og revsing:
“Tí
teir, ið stýra, eru ikki góðum verkum ein ótti, men óndum. Vilt tú sleppa frá at
óttast yvirvøldina—ger tað, sum gott er, so skalt tú fáa rós frá henna! Tí hon
er tænari Guds, tær til góða. Men gert tú tað, sum ónt er, so óttast! Tí hon
ber ikki svørðið til einkis; hon er tænari Guds, hevnari, honum til revsing,
sum ger tað, ið ilt er. Tí er neyðugt at vera lýðin, ikki bert tí revsing er,
men eisini fyri samvitskunnar skuld” (Róm 13: 5).
Eg vildi hildi, at um lógarvaldið legði meiri dent á
kristna bíbliuhugburðin, høvdu vit ivaleyst sæð nógv meiri og nógv skjótari
inngrípan og nógv harðari revsing.
Í samband við harskap mótvegis kvinnum, ella hjúnafelaga,
so stríðir hetta somuleiðis móti grundarlagnum og hugburðinum í kristnu
trúnnið; eg skal bara vísa á nøkur bíbliubrot:
“Tit
konur! Verið tykkara egnu monnum undirgivnar…tit menn! Elski konur tykkara eins
og Kristin elskaði samkomuna og gav seg sjálvan fyri hana” (Efesusbrævið 5: 22,
25).
“Tit
konur! Verið tykkar egnu monnum undirgivnar…Tit menn! Elski konur tykkara og
verið ikki beiskir við tær” (Kolossibrævið 3: 18-19)
Onkur vil sjálvandi peika á í hesum høpi, at tað er
niðurgerandi fyri kvinnuna at verða manninum undirgivin, men so skal ein eisini
hava í huga, at í samanhenginum skal maðurin elska konu sína og geva sítt lív
fyri hana. Tað er tí einki høpið í pástandinum, at kristindómur eggjar til
sadismu og tortur í hjúnabandinum, ella at Kristindómur uppalir eitt samfelag
við slíkum hugburði og harnæst, um ein sjálvútnevndur kristin vildi framt
slíkar illgerðir, so avnoktar hesin við slíkum gerningum sína kristnu trúgv:
“Men
hevur onkur ikki umsorgan fyri sínum egnu og fyrst og fremst fyri húsfólki
sínum—hann hevur avnoktað trúnna og er verri enn ein vantrúgvandi” (1 Timoteus
5: 8).
“Av
hesum kennast børn Guds og børn djevulsins; hvør tann, ið ger ikki rættvísi, er
ikki av Gudi, og líka lítið tann, ið elskar ikki bróður sín…Latið okkum ikki
elska við orði ella tungu, men í verki og sannleika! Av tí skulu vit kenna, at
vit eru av sannleikanum” (1 Jóhannesarbræv 3: 10, 18-19)
Víðari skrivar Rannvá:
“Heksajagstran – tað vóru
eisini onnur enn tey kristnu, ið gjørdu tað...
“Og síðani heksirnar. Tað er ikki eina í
Mósilógini, at heksarí er illa umhildið, aðrar mentanir søktu somuleiðis at
heksum. “
Og tað ger tað okay? Hatta minnir meg meira um,
tá eg var barn og beiggi mín hevði fingið sær eitt stykkið av páleggsjokulátu
at eta ikki-uppá-breyð, og tá mamma so fangaði MEG í at gera tað sama, so var
mítt besta aftursvar altíð: Jamen, beiggi gjørdi tað eisini!”
Høgni svarar:
Nú veit eg ikki um tú skilti tað eg vildi hava framm, men
tað, sum teksturin legði upp til, var at ávirkanin av at drepa heksir var ikki
eina grunda á Mósilóg, og tí var lætt hjá tátíðar menniskjanum at draga
hesa praksis úr Mósilógini. Endamálið var ikki at kasta skyldina á onnur
samfeløg ella mentanir, men at vísa á, at ávís sum tykjast at hava verið
kristin av eiti, í veruleikanum gjørdu skeivt, men av orsøkum til umstøðurnar,
høvdu lætt við at gera skeivt.
Víðari skrivar Rannvá:
Spákonarí – manipulerandi
tulking og dupultmoralur av ringastu skuffu
“Táið onkur—maður ella kvinna—fæst við at
mana upp deyð ella spáa, skal hann lata lív…”
“Talan er tí ikki um veðurfrøðingar, men slík, sum seta seg í samband
við tey deyðu fyri at vita um framtíðina; nakað, sum vit í dag vildu bólka
undir heitið okkultisma.“
Tak
meg ikki í tí, men var tað ikki Jesus sjálvur, sum vakti Lázarus upp frá teimum
deyðu...well...eitt sindur dupultmoralskt, tá hann kann og hini ikki? Og
grundgevingin fyri hví veðurfrøðingar ikki eru umfatað av fólki sum spáa er
rættiliga tunn og totalt manipulerandi í ein rættning, sum fær tað at passa inn
í tann vegin Høgni Johannesen vil hava fólk at trúgva. Tú kanst ikki broyta tað, ið
stendur. At spáa er at spáa og at hava 15 ára aldursmark er 15 ára aldursmark,
og ikki tann mátin at vera 15 ár, um tú kanska bara kennir teg sum ein 15 ára
gamlan.
Høgni svarar:
Tað undrar meg stórliga, at tú ikki fatar hetta og eg
fari at gera móti tínum ynski og taka teg í tí.
At úttala seg um veðurlagi grunda á teimum teknum vit
síggja í veðurlagnum, verður viðgjørt aðra staðni í Bíbliuni og kemur
ikki undir spádóm (Matteus Evangeliið 16: 2-3). Spáan í Bíbliuni er ein
okkultisk praksis, sum hevði við sær í høpinum av tí versinum, sum sipa var til,
at ein setti seg í samband við andar ella deyð fólk, um vegleiðing fyri
framtíðar avgerðir ella framtíðar hendingum. Slíkt er heilt víst ‘verboten’ í
Mósilóg og eisini í kristnari læru.
Somuleiðis undrar tað meg, at tú í hesum sama høpið, skalt
draga uppreisn Lazarusar uppí. Manan av deyðum fyri at spáa um framtíðina,
hevði einki við likamliga uppreisn at gera, manan av deyðum snýr seg um
spiritismu, mediumir ella sjónina av onkrum í andaligum hami. Meðan hendingin,
tá Jesus rísir upp Lazarus, var ein likamlig uppreisn, sum í høpinum av
bíbliulæru var eitt av undrum Guds. Hesi bæði eru hvør sítt.
Rannvá skrivar:
Revsing í Føroyum handlar IKKI
um at steina fólk til deyðis – bókstavliga...
“Kristindómur inkluderar moralsku lóg
Ísraels, men ikki tað juridisku. Tað vil siga, at kristindómur revsar ikki brot
á moralsku lógina.”
“Áhnei,
tí tann mátin vit revsa uppá í Føroyum er so nógv betri: sleyg og slatur,
útihýsan, happing og útspillan. Eftir mínari tulking av Bíbliuni – tí tað kann
mann gott - mann tað vera tað sama sum at steina onkran til deyðis: tí at
í prinsippinum so rakar tú ein annan, gott nokk ikki við einum steini, men við
orðum og so framvegis, og hetta kann í prinsippinum vara, inntil mann doyr.”
Høgni svarar
Eg eri samdur við tær Rannvá, at sleyga, happa og spilla
út er sum at kasta steinar, men enn einaferð, tað undrar meg hví og hvussu tú
bólkar hetta undir Kristindóm, ella hví og hvat ger hetta til eitt kristiligt
ting?
Eg vildi fyrst og fremst hildið, at happing, sleyg og
niðurgering, hoyrir øllum tjóðum og mentanum til.
Og Bíblian og Kristindómur fordøma slíkan atburð:
“…tann í
rívir upp søk skilir vin frá vini” (Orðtøkini 17: 9).
“Orð
útspillarans eru sum leskiligir rættir; tey glíða væl niður – inn í hjartadýpið”
(18: 8).
“Baktalarin
sigur frá tí, sum undir hann er lagt, og tann ið ikki dugir at tiga, skalt tú
einki hava við at gera” (20: 19).
“Táið
einki brenni er eftir, kólnar eldurin út, og táið eingin útspillari er, heldur
stríð uppat” (26: 20).
“…falskur
muður voldir fall” (26: 28).
“Men nú
skulu tit eisini leggja tað av alt samalt: Vreiði, illsinni, óndskap, háð”
(Kolossebrævið 3: 8).
“Vita tit ikki at hini órættvísu
skulu ikki arva ríkið Guds...Hvørki siðloysingar, avgudadýrkarir, ella
horkallar, hvørki tey sum, sum synd móti nátturuni, ella tey, sum gera hesa
synd, hvørki tjóðar, havisjúk ella drykkjumenn, hvørki baktalarar ella ránsmenn
skulu arva ríkið Guds” (Fyrra Korintbræv 6: 9-10)!
Rannvá skrivar:
„Í einum samfelag sum Føroyum, har mentanin er kristin, eiga vit tí
ikki at hálova samkyndum lívstíli, men heldur ikki at niðurgera ella kúga tey,
sum velja ella taka hesa lívsleið.”
“Hvør tosar um at hálova? Tey ynskja bara
javnrættindi, og er tað ikki tað minsta mann sum eitt modernað samfelag kann
geva teimum í tráð við øðrvísi etnisitet, kyn og átrúnaða?
Niðurgering og kúgan kann nemliga eisini vera at
halda fólk uttanfyri í einum samfelag við at forða teimum í at giftast. Tað, at
blíva við at vísa á, at tað í Bíbliuni stendur, at tað er skeivt at vera
samkyndur er eisini ein álvarsligur formur fyri happing. Well, tað er eisini
skeivt at vera ríkur, men ongin ger nakað við hetta málið! Tað eru simpulthen
sooo nógv rík fólk til í verðini...men kanska havi eg bara akkurát plantað ein
tanka til eitt nýtt lógaruppskot.
Eg bíði bara inntil tað í Føroyum so eisini
verður ólógligt at eiga meira enn so og so nógvar pengar, sum avger um mann er
ríkur ella ei. Ljóðar kanska eitt sindur ørt, ha? Men at tað skuldi verið
ólógligt at giftast, um mann var samkyndur ljóðar eisini í mínum oyrum sum tað
reina humbuk.”
Høgni svarar:
Eg eri ikki samdur her og vit verða neyvan nakrantíð samd.
Eg haldi, at ein og hvør skal hava loyvi at liva sum
viðkomandi lystir, so leingi vit ikki gera hvørjum øðrum mein. Tað sagt, so eru
tað nátturligir karmar, sum hava grundleggjandi týdning í einum samfelagi. Í
bíbilskum høpi er samfelagið uppbygt at mammu og pápa, sum halda saman alt
lívið og sum seta børn út í verðina.
Síðani kvinna og maður eru best skrúvaði saman og hesi náttúrliga
kunnu seta børn í heimin, er hetta ein náttúrligur, grundleggjandi karmur fyri
nakað so týdningarmikið sum hjúnabandið og familjulívið, sum harnæst byggir
samfelag.
Í samband við Kristindóm og ríkidømi:
Sigur tú, at tað er skeivt eftir bíbilskum máti at verða
ríkur? Tí tað er tað ikki. Men tað eru reglur fyri, hvussu ein nýtir sítt
ríkidømið.
Annars, so kunnu vit eisini siga, bíbilskt sæð, at
vesturlendingar, sum heild eru nakrir lort endar, av tí at Bíblian
átalar tankan um at liva í ríkdømi, tá onnur svølta. Ein kundi kanska sagt, at vit
øll áttu at skorið niður uppá helvtinia av okkara forbrúki; kanska lagt
til síðis tann pening, vit brúka til ferðir, alkohol, veitslur, sigarettir,
bløð, biograf, grillmat, sodavatn, bomm og óneyðug klædnaplagg, osfr, og heldur
sent hendan peningin har tørvur veruliga er á honum; eg meini so við, átti tað
ikki at verið ein lóg, sum forðaði slíkum forbrúki.
Men hatta var kanska skemt
frá tínari síðu, ein samanbering?
Rannvá skrivar:
Nei, orsøkin eigur ikki at vera tí, at mann
byggir lógir á bíbliuspurningar um moral. Tað eru ikki allir løgtingslimirnir,
sum hava gingið í sunnudagskúla og flestu lógirnar eru jú eisini upprunaliga
gjørdar í Danmark og síðani adopteraðar til Føroyar.
Haldið bíbliusøgur uttanfyri lóggevaraøkið, og
latið tey meira vísindaligu og rættvísingar moralu sleppa at stýra samfelagnum,
so skal mann nokk síggja, hvussu vælumtøkt tað hevði verið at búð í Føroyum.
Sjálvt eg hevði umhugsað at flutt heimaftur...
Høgni svarar:
Haldi ikki, at hetta hevur so nógv við bíbliusøgur at
gera, ein hoyrir ikki so nógv um bíbliusøgur; men tá talan er um lærusetningar,
so hevur Nýggja Testamenti eina rúgvu at siga um rættvísi, lógir og siðalæru.
Ein Ný Testamentsligur hugburður er ikki ein so vánaligur hugburður at hava, tá
ein skal uppbyggja eitt gott samfelag.
Tú skalt eisini hava í huga, at tað var vísindin, sum var
íblandað við teimum ræðuleikum sum raktu heimsamfelag okkara so hart í
seinasta árhundra. Tað er ómetaliga vandamikið, at lata slíkt vald í hendurnar
á einum rákið, har meiningar og áskoðan gerast so lítið endaligar og flótandi.
Rannvá skrivar
Men so var hasin seinnaparturin eisini farin
afturum!
Høgni svarar:
Gleðir meg, at eg kundi geva tær okkurt at tyggja uppá
handan leygardagin.
Alt tað besta.


text:
20.3.13
Take My Picture
Take My Picture er ein dokumentarur um blogging og street style myndatøku.
Street style myndatøka byrjaði við at vera ein meira ella minni demokratiskur háttur at finna íblástur og síggja mótarák, men hevur ment seg til at vera ein leitan og tráan eftir status, bæði fyri myndatakara og -evni. Ótrúligt at síggja hvussu fotografarnir fylkjast um myndaevnið. Sum Tim Blanks sigur, tað er bert ein spurningur um tíð áðrenn onkur verður ákoyrdur. Dokumentarurin setur spurningin "Has fashion bred its own generation of reality TV stars?", og eg má viðurkenna, at eg haldi tað er komið so langt. Eitt dømi er hendan greinini á Euroman um tá svenski bloggarin Elin Kling var nakin-modell. Sensatión og slatur, men hey, eg las við.
Teir ymisku bloggarnir og myndafólkini, ið eru nevnd:
Jak & Jil, Tommy Ton
The New York Times, Bill Cunningham leggur eitt slideshow út um vikuna
Street Peeper, Phil Oh
The Sartorialist, Scott Schuman
Labels: Solveig
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Rotta er ringasta skaðadjórið fyri sjófugl (Mynd 1). Tær fyrstu rotturnar komu til Føroya í 1768 (Mynd 2) og hava avoytt drunnhvíta, skráp og meginpartin av lundanum í teimum oyggjum, tær eru komnar í. Fyrstu rotturnar komu við einum vraki, sum rak á land í Suðuroynni í mai 1768, og eftir bert trimum árum vóru tær um alla oynna. Skjótt eftir vóru rottur eisini í Streymoynni, Eysturoynni og Vágoynni. Til Norðoyggjar komu rotturnar gott hundrað ár seinri. Hetta hendi helst eftir at norðmenn høvdu bygt eina hvalastøð í Norðdepli í 1898, tí skjótt eftir hetta vóru rottur sæddar á Viðoynni, Borðoynni og Kunoynni. Síðani tá er rottan ikki komin fyri seg á øðrum oyggjum, hóast hon er sædd bæði í Sandoynni, Nólsoynni og Kalsoynni.
Rotturnar leggjast skjótt í bjørgini
Eitt dømi um hvussu skjótt rotturnar kunnu leggjast í bjørgini, hava vit av Viðareiði. Har komu rotturnar í bygdina umleið 1905, og tá vóru tvey sera stór lundalond norðantil á oynni, Rivið og Torva, har menn kundu fáa einar 20.000 lundar á fleyg um árið. Aftan á nøkur ár sóust rottur í hesum bjørgum, og lundin minkaði so nógv, at menn góvust við at fleyga har.
Vit mugu verja útoyggjarnar og hava eina tilbúgving tilreiðar
Fyribils er tað einasta, vit kunnu gera, at verja tær oyggjar, sum enn ikki hava fingið rottur. Fyrst og fremst má alt gerast fyri at tryggja, at rottur ikki verða fluttar út á útoyggjarnar. Um óhapp henda, ella illgruni er um, at rottur eru komnar í eina av hesum oyggjum, má ein tilbúgving vera til reiðar, sum alt fyri eitt kann fara til verka, áðrenn rotturnar nørast og spjaðast.
Kunngerð um rottutýning
Kunngerðin um rottutýning er frá 1962, og hon leggur mest dent á at týna rotturnar í bygdum øki, meðan ikki verður hugsað so nógv um fuglin. Eitt nýtt uppskot hevur leingi verið á veg, sum leggur upp til eina skipaða rottutýning í øllum kommunum, har húsaeigarar t.d. hava skyldu at halda ognirnar í slíkum standi, at rottur ikki sleppa inn. Kunngerðin fevnir eisini um skip og hvussu farast skal fram, fyri at rottur ikki sleppa um borð á skip ella í land av skipum. Umráðandi er, at ein nýggj rottulóg eisini fevnir um eina skipan, sum kann staðfesta, tá rottur koma á nýggjar oyggjar, og hvat so er at gera. Her finnast góðar leiðbeiningar aðrastaðni, t.d. í Nýsælandi og Alaska, og Í 2011 skrivaði Umhvørvisstovan eina frágreiðing um rottuspjaðing.
Mynd 1. Rottan nørist sera skjótt. Hon er kynsbúgvin 3 mánaðar gomul og leggur upp til 5 ferðir um árið, har hon fær 6-11 ungar hvørja ferð. Eitt rottupar kann sostatt verða til einar 2000 rottur eftir einum ári, men vanliga verður talið “bert” 500. Fáar rottur gerast eldri enn eitt ár.
Mynd 2. Rottan kom til Føroya í 1768. Hon sást fyrst í Suðuroynni, men kom skjótt eisini í Streymoynna, Vágar og Eysturoynna. Ikki fyrr enn gott 100 ár seinni spjaddist hon til Viðoynna, Borðoynna og Kunoynna. Nú eru so aftur liðin meira enn 100 ár síðani rottan er komin fyri seg á nýggjari oyggj, hóast hon er sædd bæði á Sandi, í Nólsoynni og á Kalsoynni. Rotta finst nú í 7 oyggjum, sum svara til 84% av samlaða arealinum í Føroyum.


text:
Fá eina flotta og brúkiliga heimasíðu, við øllum funkunum sum fólk elska við Ivevo, fyri ein av lægstu prísunum á marknaðinum.
Løtt umsiting av innihaldi, myndum, tíðindum, tiltøkum, menu'um, brúkarum o.m.a. Set teg í samband við okkum í dag, so er heimasíðan klár innan eina viku.
kr. 10.000,- u/mvg (12.500,- v/mvg)
2000 krónur at lýsa fyri
Við í "Kom gott í gongd" pakkanum fylgja 2.000 krónur at lýsa fyri á øllum heimasíðunum sum vísa Vevlýsingar. Eitt nú vp.fo, nordlysid.fo, dals.fo, skipini.fo og fleiri aðrar.
2.000 krónur er sera gott at koma í gongd við og tú verður nógv vístur.
Soleiðis kundi tín heimasíða sæð út
Vit hava sett nøkur dømir upp til høgru hvussu tín heimasíða kundi sæð út. Ígjøgnum árini vit hava gjørt heimasíður hava vit funnið útav hvat tann vitjandi vil hava og hvat riggar.
Heimasíðuskipanin Ivevo
Nú er ikki longur neyðugt at brúka nógva tíð uppá at læra hvussu tú brúkar heimasíðuna. Vit hava flutt alla umsiting framum, soleiðis at einki er aftanfyri, og tær nýtist ikki at duga nógv meira enn at vitja síðuna.
Stovna síðu
Stovna so nógvar síður sum tú hevur hug til uttan at kostnaðurin fer upp.
Tað er sera lætt at stovna síðu umsita innihald. Umsit innihaldi sum tú gert í Word og øðrum skriviforritum.
Broyt síðu
Skalt tú broyta í innihaldi, sum liggur á heimasíðuni áðrenn, er tað eingin trupuleiki.
Í valmyndini niðast á heimasíðuni er ein blýantur sum tú trýstir á og umsitur innihaldi sum tú gert í Word og øðrum skriviforritum.
Jú fleiri myndir, jú betri
Legg so nógvar myndir út sum tú hevur hug til, uttan at tú skalt hugsa um kostnað ella at passa myndastøddir til. Tú velur hvørjar myndir frá tínari teldu skulu inn á heimasíðuna og so ornar Ivevo rest.
Løtt menuumsiting
Avgreið lætt menu uppbygnaðin, við einans at draga síðurnar til har tær skulu liggja.
Stýr loyvum lætt
Brúkaraumsiting er sera umráðandi tá man hevur nógv fólk sum umsita heimasíðuna. Tað er møguligt at stýra loyvum soleiðis at tú fært vart ymsar síður og givið einum brúkara loyvi einans at broyta eina síðu. Soleiðis ert tú altíð vísur í at eingin leggur nakað út, sum ikki skal út.
Loyvini verða umsitin við at draga loyvir yvir á brúkaran sum skal hava tey.
Trygdin í hásati
Knassar hava helst bestu hýsing í Føroyum og trygdin er í hásæti. Servarirnir verða hugdir at 24 tímar um samdøgri og er nakað galið verður tað rætta uppaftur beinanvegin.
Hjálp
Hóast skipanin er sera løtt at brúka, kann tað henda at man gloymur okkurt og tí hava vit gjørt videovegleiðingar. Annars eru vit altíð klárir at hjálpa tær á tel. 20 80 80 ella support@knassar.fo.
Áhugavert?
Ljóðar hetta áhugavert fyri teg ella tína fyritøku? Set teg í samband við okkum.


text:
Frásagnir
Leif á Flekkerøya vitnar
Rita Aasen hevði eina samrøðu við Leif á Flekkerøya í sendingini „Pottemakerens hus“. Har bar hesin gamli maðurin fram sín sterka vitnisburð: Eg havi verið á sjónum alt mítt lív. Tá ið kona mín hevði føtt yngra barnið hjá okkum, gjørdist hon ógvuliga sjúk. Hon fekk liðagikt av ringasta slag. Tað var ikki so heppið, tí eg var so nógv burturstaddur. Konan fekk 33 skurðviðgerðir. Hon fekk skift tey ymsu liðini út; men ikki vardi leingi, so var hon líka sjúk aftur. Hon fekk sterkan heilivág móti pínu. Tað byrjaði við kortison og endaði við „cellugift“, tey kalla.
Hon var kropnað saman og var svørt heilt niðan undir bringuna. At enda doyði hon.
Eg var ógvuliga ringur um alt hetta og gjørdist sjálvur sjúkur, beint eftir at hon doyði. Tað var ein blóðæðr í maganum, sum brast. Men eg kom livandi frá tí.
Fýra mánaðir eftir at hon var deyð, sat eg ein morgunin við køksborðið. Tá hendi nakað heilt ótrúligt. Brádliga situr kona mín á einum øðrum stóli við køksborðið. Eg sá kjólan, sum hon var í. Hon rætti báðar hendurnar út og vísti mær tær. Fingrarnir vóru heilt útrættir og vakrir. Nú var hon ikki krypil longur. „Eg havi tað so ómetaliga gott,“ segði hon. „Eg komi við tær,“ segði eg og reistist. „Nei, ikki nú. Tú skalt ikki doyggja enn,“ segði hon. Eg hugdi upp á hana, og alt í einum kom tann ræðandi tankin til mín: „Ja, men hvar fert tú, um tú doyrt nú?“
Tað var, sum dugdi hon at lesa tankarnar hjá mær, tí hon segði: „Leif, fyri 2000 árum síðani hekk Jesus á krossinum og betalti fyri allar tínar syndir. Hann bar fram eitt fullkomið offur. Tú ert fríur bara við trúgv á Hann.“ So broyttist hon fyri eygunum á mær. Kjólin, sum eg hevði sæð, gjørdist hvítur, og hon bleiv hvít øll, sum hon var, og hvarv upp móti himli.
Eftir sat eg. Men eg hevði fingið mikla troyst, og síðani tann dag havi eg livað í trúnni á mín kæra Frelsara, og eg gleði meg til tann dag, Hann skal taka meg heim,“ endaði hesin aldrandi maðurin, meðan tárini runnu stríð oman eftir kjálkum hansara.
Effie Campbell.
Kelda: Sunnudagsskúla blaðið


text:
Konubrot er grein í tveimum pørtum, sum upprunaliga stóð í Dimmalætting, men sum nú er dagførd til Listabloggin. Greinin er skrivað í sambandi við fyrilestur, sum undirritaða einaferð helt fyri Tórshavnar Kvinnufelagi:
Tá forkvinnan í Kvinnufelagnum ringdi og spurdi um undirritaða hevði hug at halda fyrilestur í Mettustovu altjóða kvinnudagin, játtaði eg beinanvegin glað og fró samstundis sum ein feril av fjáltri tók at gera um seg. Evnið skuldi onkursvegna snúgva seg um myndlist og tað tóktist so sera upplagt til høvið at greiða frá um kvinnur og myndlist í Føroyum. Fjálturin kom ikki bert av, at undirritaða ongantíð áður hevur sett síni bein í kvinnufelagnum... Áðrenn hornið varð lagt á, kom eisini til hugs, at eg ongantíð áður hevði viðgjørt listasøguna úr júst hesum sjónarhorninum...
Fyrst mátti grundast yvir orsøkina til, at undirritaða, sum altso sjálv er konufólk, ongantíð tilvitað og skipað hevur hugt at føroysku listini við feministiskum eygum. Hví ikki tað? Kann orsøkin hava nakað við tað at gera, at eg var partur av einum lutfalsliga flegmatiskum ættarliði, ið vaks upp í 70´unum (ikki tí progressiva partisanturriklæðapartinum av sjeytiárunum við, men í tí meiri tannleysa obladi oblada-partinum). Vit myndaðu okkara meiningar í 80´unum, tá Ewing- og seinni Carringtonfamiljan løgdu heimligu gøturnar tómar. Tað var tá ALT snúi seg um at eiga og brúka pengar, samstundis sum einki tóktist haldbart hjá okkum ungu, av tí at vit óavvitandi gingu út frá, at heimurin fór at ganga undir í kjarnorkukríggi sum úrslit av eirindaleysu vápnadubbingini. Fyribrigdið “overkill” virkaði fullkomiliga lemjandi, hetta at heimsins samlaða vápnamegi var so stór, at har var nóg mikið til at leggja heimin í oyði ikki bert eina ferð, men fleiri ferðir. Hóast tað kanska ikki var nakað, tú hugsaði soleiðis tilvitað um hvønn dag, var tankin har onkrastaðni, at antin ein ella hin parturin fór at trýsta á tiltikna knøttin, sum útloysti tað altoyðandi kríggi. Tað vóru nøkur heilt fá okkara millum, ið royndu at mótmæla aktivt við t.d. at luttaka á friðarfundum osfr. Hetta vóru ikki sjáldan tey við foreldrum, ið vóru væl fyri og høvdu lisið niðri í seksti- ella sjeytiárunum og sum vóru tilvitað um solidaritet og týdningin av at standa saman. Vit onnur vóru helst meira áhugað í at forbrúka sum mest, áðrenn heimurin gekk undir. Genturnar keyptu simili- og plastikkprýði, kjólar við øgiligum herðapútum og jakkar við ikki minni øgiligum herðapútum, so at vit tilsamans vóru nakað væl herðabreiðari enn dreingirnir, ið hinvegin høvdu strípað sær hárið og pastellittir klædningar sum tann hjá Don Jonson í Miami Vice. Menninir vóru femininir og kvinnur maskulinar og fyri okkum var onki at berjast um og so vóru violettar blæur og kvinnufrígering snøgt sagt ytt, gamaldags og liðugt.
Kvinniligir vegarar
Ruth
Á tí fyrstu føroysku listaframsýningini, ið var hildin í starvsstovuni hjá Janusi Kamban í Nørrebrogade í Keypmannahavn luttók Janus sjálvur, Mikines, Ruth Smith, Elinborg Lützen, Gudmund Hentze og Ingolf á Kamarinum. Tvs. at ein triðingur av framsýnarunum vóru kvinnur og tað er ikki einki. Í dag luttaka fleiri kvinnur enn menn bæði á Váframsýningini og Ólavsøkuframsýningini. Men umstøðurnar eru eyðvitað so ómetaliga nógv broyttar síðani Listafelagið skipaði fyri tí fyrstu Ólavsøkuframsýningini í 1948. Tá var tað ikki lætt at fáa til vega listaverk at fylla eina heila framsýning. Listafólkini vóru fá og sjálvsálitið var ikki eins gott og í dag, har nærum annarhvør heldur seg vera ella vil vera listafólk.
William Heinesen hevur greitt frá hvussu ringt tað var at fáa tilfar frá Ruth Smith (1913-1958), ið var heilt óvanliga sjálvatfinningarsom og sum altíð ivaðist í um hennara myndir vóru nóg góðar. Hjá Ruth Smith snúi listin seg fyrst og fremst um at eygleiða. Hon málaði sítt umhvørvi, hús og haga, bygdamyndir, kyrrlutamyndir osfr. Listasavnið eigur framúrskarandi myndina “Skálabeiti” 1948, har Ruth eymliga lýsir eitt bygdalag. Myndin er øðrvísi enn fleirtalið av teimum mongu myndunum við sama myndevni. Málihátturin er impressionistiskur, tað snýr seg um at skráseta myndevnið og serliga ljósárinið við løttum, ymisklittum pensilsstrokum. Leggið til merkis roykin úr tí aftasta húsinum. Eingin ivi er um, at Ruth Smith hevði áhuga fyri fronsku impressionistunum og at Paul Cézanne man hava havt eitt heilt serligt pláss í hennara hjarta. Tað síggja vit á mátanum, hon hevur bygt myndflatan upp í fasettir og fýrkantar. Tað er tó ikki tað tað formella árini, málihátturin osfr. ið er hugtakandi og øðrvísi við hesi myndini. Hon tykist fyri tað fyrsta ótrúliga innilig og í staðin fyri at greiða frá ódn og stórbærari náttúru, tykist henda myndin á stillisligan hátt viðgera tað, sum fyriferst inni í húsunum. Myndin er soleiðis uppbygd, at eygað verður drigið móti tí aftasta húsinum, har tað rýkur. Heilt av sær sjálvum fært tú hugasamband til húsarhald og heimið.
Tað, sum Ruth Smith gjørdi sær ómak við var at skráseta, ella at brúka eyguni væl og virðiliga. Hetta hevði lærari hennara, hin gitni Axel Jørgensen, lagt henni eina við og hetta mann eisini vera ein orsøk til, at hon so ofta hevur málað seg sjálva. Tí Ruth Smith var ikki á nakran hátt sjálvglað ella sjálvsdyrkandi. Tað er í sjálvsmyndunum frá 50´unum, at vit veruliga varnast tann heilt serliga intensitetin í myndum hennara. Hesar myndir eru fullfíggjað, koloristisk meistaraverk, ið eru merkt av sera nágreiniligum innliti í viðurskifti, sum hava við litir og andstøðulitir at gera. Men tað er jú ikki bert tað ytra, ið ávirkar áskoðaran. Sakligu lýsingarnar eru eisini merktar av einum ekspressivum úttrykki, ið gevur hugasamband til Edvard Munch og hansara credo, um at dissikera menniskjasálina á løriftinum. Ruth Smith hevur gjørt sær serligan ómak við eygunum, sum ikki av tilvild verða nevnd spegil sálarinnar, tí tað kennist eins og at hyggja inn í sjálva sálina á listakvinnuni, tá tú hyggur inn í hesu eyguni. Skjótu, óstillu penslastrokin fáa myndflatan til at skelva av lívi. Listakvinnan hevur lýst seg sjálva ikki við sjálvgleði, men við rannsakandi, atfinningarsomum eygum. Sjálvportrettið, ið er málað oman á eina landslagsskitsu, sum er at síggja í Ruth Smith Savninum í Vági, er einki minni enn fantastiskt. Ruth Smith er sjálvskrivað á okkara kanonlista yvir týdningarmestu føroysku listakvinnurnar, sum vit almannakunngera her á listablogginum í næstum.
(KP)


text:
Í samband við at peningur verður savnaður inn til spælisplássið, verður skipað fyri einum so nevndum Lamba Degi í Lamba 11. august.
Skráin fyri Lamba Dagin:
12.00 Pony Ríðing (Í bilhúsinum hjá Mariu og Meinhard)
12.00 Loppumarknaður (Í bilhúsinum hjá Sunnevu og Jack)
12.00 Børnini selja brúktar leikur (Í bilhúsinum hjá Sunnevu og Jack)
12.00 Lutaseðlar verða seldir.
12.00 Café (vaflur, smyrjibreyð og pylsur)
12.30 Kappingar fyri bæði børn og vaksin (á spæliplássinum)
Tað er bygdarfólk í Lamba sum skipa fyri tiltakinum, og tey vóna at nógv fólk koma at vitja leygardagin.


text:
Heiti sum “neger” og “hottentot” skulu skiftast út við uttanveltað orð sum afrikanari. Hetta hevur Statens Museum for Kunst gjørt av, og tí eru heiti og lýsingar á 14 listaverkum í listasavninum broytt. Tað skrivar Politiken.
- Vit hava kannað okkara datagrunn fyri at síggja, um vit funnu orð, sum í dag kunnu stoyta fólk og eru ótíðarhóskandi, sigur Peter Nørgaard Larsen, sum er savns- og granskingarstjóri á Statens Museum for Kunst.
Tað snýr seg eitt nú um verk eftir ein av fremstu myndlistafólkunum í Danmark, Nicolai Abildgaard.
- Vit funnu orðið nekari 13 ferðir, og vit funnu eisini orðið “hottentot” eina ferð. Tey eru øll broytt til afrikanari, sigur hann.
Endamálið er at sleppa undan at nýta orð, sum eru ein leivd frá kolonitíðini, og sum evropearar hava brúkt til at lýsa onnur fólkasløg. Samstundis leggur Peter Nørgaard Larsen tó dent á, at savnið goymir gomlu nøvnini, og onkrir upprunatitlar verða varðveittir.
Statens Museum for Kunst hevur fingið íblástur úr Niðurlondum, har teirra ríkismuseum hevur broytt 233 heiti á listaverkum, tí nekari ella muhamedanari vóru uppií.
Avgerðin hjá danska listatjóðsavninum hevur fingið kjakið at kóka, og Dansk Folkeparti hevur funnist harðliga at, meðan Sosialdemokratarnir hinvegin stuðla avgerðini.


text:
Heimahjálp kv
(alment veitt) hjálp til gomul el. sjúk heima við hús
Heimahjálpari k
Ein ið veitir heimahjálp
Hevur tú nakrantíð sæð ein mannligan heimahjálpara? Nei ha? Men sambært Føroysk orðabók frá Føroya Fróðskaparfelag finnast teir.
Enn eri eg ikki so fyri, at eg havi heimahjálp fyri neyðini, men eg gleði meg, tí kanska heimahjálparin verður ein lekkur ein a la Mad Man?
Áh nei, forrestin, tað verður hann helst ikki. Tað er bara heimahjálpin, tvs. kvinnan, sum veitir hjálpina, sum verður gjørd til ein mann.
Tað er á ongan hátt óvanligt, at orð hava fleiri týdningar – eisini í føroyskum, men okkara heimahjálp, sum ger eitt so fantastiskt arbeiði millum gomul og sjúk, skal so aldrin sleppa upp í part í orðabókini!
Hetta og mong onnur dømi eru um, at orðabók í føroyskum høpi ikki er ein grunnur við orðum, sum fólk brúka, men kunstigar fabrikatiónir, sum onkrir subjektivir málfrøðingar hava sett sær fyri skal í.
Sjálvandi skuldi tað staðið soleiðis í orðabókini:
Heimahjálp kv
1) (alment veitt) hjálp til gomul el. sjúk heima við hús, 2) ein ið veitir heimahjálp
Hvat tá?


text:
Hafnia Tankers arbeiðir við samanlegging
Danska Hafnia Tankers hevur sett ferð á strembanir sínar at verða skrásett á keypskálanum í New York gjøgnum eina samanlegging við tí endamáli at gera ein handil um hetta fyrst í 2018, siga fíggjarkeldur sambært TradeWinds.
Felagið hevur fingið sær hjálp frá M&A-serfrøðingum úr fyritøkuni PJT Partners og er farið undir at senda longu skrásettum feløgum umbønir um møguliga samanlegging, verður upplýst.
“Eg verði ógvuliga bilsin, um tey ikki eru næsta felagið, sum fer konsolideringsvegin,” sigur ein kelda við miðilin.
PJT er eini leiðandi M&A ráðgevandi fyritøka, sum hevur røtur í kapitalgrunninum Blackstone Partners, ið er ein av størstu eigarunum av Hafnia Tankers.
Keldur nær Hafnia Tankers vátta, at avtala er gjørd við PJT, men taka broddin av týdninginum av samstarvinum, sum verður lýst ikki “ikki merkisvert”.
Millum møguligu partnararnar nevnir TradeWinds International Seaways, Scorpio og Gener8 Maritime.
Hafnia Tankers eigur 36 tangaskip við einum miðalaldri upp á fimm ár og einum virði upp á 809 mió. dollarar sambært VesselValue.
Kelda: TradeWinds/maritimedanmark.dk


text:
Samgongan stóð saman og atkvøddi nýskipanina ígjøgnum, men Bill Justinussen atkvøddi eisini fyri nýskipanini.
Júst nú atkvøddi samgongan lógina um umsiting av sjófeingi ígjøgnum. Fyrst varð atkvøtt um 13 broytingaruppskot úr andstøðu og samgongu. Tá varð einans tað síðsta uppskotið, sum samgongan átti, ið meiriluti var fyri.
Nýskipanin varð síðan atkvødd ígjøgnum við broytingaruppskotinum hjá samgonguni. Samgongan stóð saman, men Bill Justinussen atkvøddi eisini fyri málinum. Sostatt varð størsta málið hjá samgonguni atkvøtt ígjøgnum við 18 atkvøðum fyri og 15 ímóti.


text:
Fjarskotna of strálbygda landið Mongolia var einaferð miðdepil í einum stórum heimsríki. Meginpartin av 20. øld hevur landið verið kommunistiskt, og tað hevði gott samband við Sovjetsamveldið, til fólkavalt stýrið tók við í 1990. Mesta fólkið býr miðskeiðis í landinum, har tey liva av at halda fenað á víðu grasfløtunum. Veðurlagið er harðført: summarið stutt og veturin langur og kaldur. Fyri norðan og vestan er Mongolia umgirt av høgum fjøllum, og fyri sunnan er Gobioyðimørk. Stórt náttúrutilfeingi er í landinum, helst kol og olja, men tað var ikki fyrr enn í 1990 árunum, at farið var at vinna út hetta tilfeingið.
Flakkbøndurnir í Mongolia fara víða um við fenaði sínum; vanligastu dýrini eru jakkneyt og onnur neytasløg, seyður, geit, kamelar. Um summarið verður fenaðurin rikin langt niðan í fjøllini, har hann gongur á biti, til veturin kemur, og farið verður oman aftur á slættlendið. Jakkneytið hevur lagað seg til harðføra veðurlagið í Mongolia, og tað veitir bóndunum mjólk, smør, kjøt og ull. Tey nýta serlig, strýtuskapað tjøld, nevnd jurt.
Í 13. øld legði mongolhøvdingin Djengis Khan undir seg ovurstórt heimsríki, ið fevndi um meginpartin av Miðásia og Kina. Tá ið hann doyði, var sagt, at tað var næstan eitt ár at ríða úr øðrum enda í annan í ríki hansara. Sonarsonur hansara Kublai Khan tók við eftir hann, men í 14. øld legði Kina stórar partar av ríkinum undir seg aftur.
Høvuðsstaðurin í Mongolia er miðdepil í landsins vega- og jarnbreytakervi. Fyri hundrað árum síðan var Ulan Bator lítil landsbýur, men kommunistastyrið gjørdi býin til stórbý. Ávirkanin úr Sovjetsamveldinum sæst týðiliga á mongum almennum húsum í býnum.
Mangir mongolar eru framúr kringir á rossabaki. Alt frá tí barnið dugir at sita, lærir tað at ríða, og longu trý ára gamalt hevur tað tamarhald á rossi. 11. juli á hvørjum ári kunnu tey vísa, hvat tey duga, tí tá er Nadam-stevnan, ið verður hildin um alt landið. Tá verður m.a. kappast í kappríðing, bogaskjóting og glíming.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Ulan Bator
Vídd: 1.565.000 km2
Fólkatal: 3.086.918
Alment mál:
khalkhamongolskt
Átrúnaður:
tibetiskir buddistar, muslimskur minniluti
Stýrirlag:
fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra:
tugrik (MNT)