text:
Tingmál
Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap
§ 1 Í løgtingslóg nr. 28 frá 10. mars 1994 um vinnuligan fiskiskap, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 62 frá 25. mai 2009, verða gjørdar hesar broytingar: 1) § 9 a, stk. 1, litra a verður orðað soleiðis: “a) Í tíðarskeiðinum frá 1. januar til 31. desember, báðir dagar íroknaðir, á Føroya Banka innan fyri linjur, drignar millum hesi 8 støð og í hesi raðfylgju: 1. 61°19’00"N 08°14’00"V 2. 60°58’00"N 07°43’00"V 3. 60°50’00"N 07°57’00"V 4. 60°24’00"N 09°07’00"V 5. 60°50’00"N 09°34’00"V 6. 60°54’00"N 09°34’00"V 7. 61°14’00"N 08°52’00"V 8. 61°19’00"N 08°14’00"V Hetta veiðibann fevnir um veiðu við skovlváð, troli, snurriváð ella líknandi neti umframt allar aðrar veiðihættir, tó ikki beinleiðis veiðu eftir sild og makreli við kraftblokki.” 2) Í § 9 a, stk. 1, litra e verður “Í tíðarskeiðinum frá 1. apríl til 31. januar, báðir dagar íroknaðir, 12 fjórðingar úr grundlinjunum og innan fyri linjur, drignar millum hesi støð og í hesi raðfylgju:” broytt til: “Alt árið 12 fjórðingar úr grundlinjunum og innan fyri linjur, drignar millum hesi støð og í hesi raðfylgju:” 3) Í § 27 verður “frá 1. september 2008 til 31. august 2009” broytt til: “frá 1. september 2009 til 31. august 2010.” 4) § 29, stk. 1 verður orðað soleiðis: “Innan fyri hvønn av høvuðsbólkunum av fiskiførum í § 28, stk. 1, sum eru í veiðiflotanum 1. januar 1995, verður fiskidagaskipan ásett fyri hesar undirbólkar við hesum fiskidagatali, sbr. tó stk. 3, sum verður býtt millum fiskiførini, tó so, at hædd verður tikin fyri møguligari umseting av fiskidøgum frá einum fiskifari til eitt annað í sama undirbólki, bólkur 5 tó undantikin. Bólkur 2: Partrolarar 3.710 fiskidagar Bólkur 3: Línuskip yvir 110 tons 1.548 fiskidagar Bólkur 4 A: Útróðrarbátar millum 15 – 40 tons 697 fiskidagar Bólkur 4 B: Útróðrarbátar størri enn 40 tons á línuveiðu 924 fiskidagar Bólkur 4 T: Útróðrarbátar størri enn 40 tons á trolveiðu 811 fiskidagar Bólkur 5: Útróðrarbátar undir 15 tons á húkaveiðu 7.993 fiskidagar” 2 § 2 Henda løgtingslóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd. Kap. 1. Almennar viðmerkingar Tað er eftir avgerð Løgtingsins, at fiskidagarnir verða ásettir og harvið rásarúmið hjá størsta partinum av føroyska heimafiskiflotanum. Tann eini høvuðsbólkurin er undantikin fiskidøgum, men er skipaður á annan hátt. Tað er skyldan hjá landsstýrismanninum í fiskivinnumálum, sum umsitur málsøkið, at leggja uppskot fyri Løgtingið, so avgerð tingsins kann verða tikin fyri 18. august. Meginreglan er tí, at landsstýrismaðurin, sum situr, fær tilmælini frá Havstovuni og Fiskidaganevndini, soleiðis sum lógliga er fyriskrivað. Hesi hava verið almenn í eina tíð, og royndirnar av rikna fiskivinnupolitikkinum, síðani fiskidagaskipanin varð sett í gildið, geva greiðar ábendingar um, at sitandi landsstýrið ongar ætlanir hevur um at broyta hugburðin, soleiðis, at farið verður undir at áseta fiskidagatalið samsvarandi lívfrøðiligu tilráðingunum. Fyri at bøta um hendan vantandi fiskivinnupolitikkin leggur Tjóðveldi fram hetta uppskotið, sum miðar eftir at gera føroyska fiskiveiðu á heimaleiðum burðardygga, og harvið til tryggasta møguliga grundarlagið undir landsins búskapi. Tað er ikki hugaligur lesnaður, ið landsstýrismaðurin hevur fingið frá ráðgevandi stovni og nevnd, sum sambært lógini um vinnuligan fiskiskap skulu ráðgeva landsstýrismanninum um, hvat skilabest er at gera, so gagnnýtslan av okkara týdningarmesta havtilfeingi fer fram á einum burðardyggum grundarlagi. Í rúma tíð hevur verið alment kent, at mælt verður til munandi skerjingar í fiskidagatalinum, tí serliga toska- og hýsustovnunum tørva...Les meira
Uppskot til samtyktar um at søkja limaskap í EFTA og EBS
Løgtingið tekur undir við: • at landsstýrið tekur upp samráðingar um limaskap í EFTA og EBS fyri at gerast fulltikin partur í teim 4 frælsunum í ES • at landsstýrið í hesum sambandi fyrireikar lógaruppskot um at taka øll neyðug málsøki á føroyskar hendur, og • at landsstýrið innan 1 ár leggur frágreiðing fyri Løgtingið um neyðugu fortreytirnar fyri limaskapi. Viðmerkingar: Føroyar kunnu ikki liggja sum eitt avbyrgt heimastýri uttan lut í teimum samstarvsavtalum, sum binda londini í Evropa og heimsins lond saman. Føroyar kunnu heldur ikki bíða í óendaligum togaríi við danskar myndugleikar og við teir felagsskapir, ið taka avgerðirnar. Gjøgnum EFTA og EBS kunnu Føroyar taka lut í teimum fýra frælsunum umframt útbúgvingar- og granskingarsamstarvinum. Á henda hátt ber til at átaka sær tey rættindi og tær skyldur, sum føroyskari vinnu, myndugleikum og borgarum tørva, og samstundis hava ræði á náttúrutilfeingi og uttanríkisviðurskiftum, sum verða avgerandi fyri øll lond frameftir. Og hetta fer eisini at styrkja samstarvið millum londini í Útnorði. Greiða má sum skjótast fáast á støðuni, og tær leiðir mugu roynast, ið kunnu geva okkum svar og møguleikan at taka neyðugu avgerðirnar. Tjóðveldi hevur søguliga tikið støðu til ES-málið og annað samstarv í Evropa út frá tveimum høvuðsatlitum: 1. Tilfeingisumsiting – t.e. spurningurin um at hava ræði á náttúrutilfeinginum og á uttanríkispolitiskum avtalum hesum viðvíkjandi. 2. Fólkaræði og sjálvræði – t.e. spurningurin um, hvørt smátjóðir fólkaræðisliga hava nakra ávirkan á ES-skipanina, og spurningurin um, hvørt allar avgerðir verða lagdar til Brússel, og Føroyar gerast ein útjaðari í bæði Danmark og í Evropa uttan møguleika at taka fullveldi. Hesi atlit og mál hava verið avgerandi fyri, at Tjóðveldi hevur havt sum greitt mál, at Føroyar saman við hinum londunum í Útnorði (Noreg, Íslandi og Grønlandi) samstarva um at hava aðrar skipanir við ES enn limaskap. Onki avgerandi er sum so broytt í fortreytunum fyri hesum metingum, men meðan øll onnur lond flyta seg, standa Føroyar politiskt í stað uttan nakra avkláring av hvørki ríkisrættarligu ella altjóðarættarligu støðuni. Fastlæsta støðan Gongdin seinastu 20 árini hevur verið, at Evropeiska samveldið hevur sameint seg meira og meira og hevur fingið nýggj limalond. Noreg og Ísland hava sum sjálvstøðugar tjóðir verið limir í fríhandilsfelagsskapinum EFTA – og umvegis EFTA varð gjørd tann sonevnda EBS-skipanin, har Noreg, Ísland og Liechtenstein gjørdust partar av teirri evropeisku sameiningini, uttan at gerast limir í ES. EBS-skipanin merkir í stuttum, at Noreg, Ísland og Liechtenstein taka lut í teimum sonevndu fýra frælsunum – t.e. frælsi fyri kapital, vørur, tænestur og borgarar at virka frítt innan fyri ES. Hartil taka tey lut í útbúgvingar-, granskingar- og mentanarsamtarvinum við ES. Føroyar hava so staðið eftir sum eitt heimastýri við bert eini triðjalandsavtalu við ES. Málið frameftir Føroyar kunnu gerast partur av teimum fýra frælsunum, umframt útbúgvingar- og granskingarsamstarvinum hjá ES, uttan at gerast limur. Hetta fæst við, at Føroyar gerast limur í EFTA og EBS-avtaluni. Hetta eru tey praktisku mál, sum allir flokkar í Føroyum hava sagt seg ynskja – eisini teir, sum tosa fyri beinleiðis ES-limaskapi. Tí er eisini neyðugt, at tey, sum vilja ES-limaskap, svara uppá, hvørjir fyrimunir eru í tí út um teir, sum EFTA/EBS-skipanin gevur. Sum sjálvstøðugt land er ongin formlig forðing fyri hesum. Í núverandi ríkisrættarligu støðu krevst hinvegin ovurhonds stór vælvild, broyttar støður og nýggjar viðtøkur hjá bæði Danmark og øllum...Les meira
Uppskot til løgtingslóg um Búskapargrunn Føroya
Skipan § 1. Sum amboð at røkka einum sjálvberandi búskapi verður stovnsett ein skipan við búskaparligari útjavnan sambært § 3, ið skal verða knýtt at serstkari kontu undir § 25 í fíggjarlógini, við heitinum Búskapargrunnur Føroya. Inngjaldsskipan § 2. Á kontuna Búskapargrunnur Føroya verða inntøkuførd: a) skattur og gjøld sambært løgtingslóg nr. 26 frá 21. apríl 1999 um at skatta inntøkur frá kolvetnisvirksemi ella lóg, ið kemur í hennara stað; b) ágóði av einskiljing landsins; c) játtan av fíggjarlóg til búskaparliga útjavnan; d) partur av heildarveitingini frá danska statinum samsvarandi við 1/7 í 2010, 2/7 í 2011, 3/7 í 2012, 4/7 í 2013, 5/7 í 2014, 6/7 í 2015 til í 2016, tá ið grunnurin fær alla heildarveitingina; e) inntøkur av íløgurøkt av samansavnaðum upphæddum, nevndar undir litra a-d. Útgjaldsskipan § 3. Av kontuni Búskapargrunnur Føroya verður á hvørjum ári rindað í landskassan miðal realavkastið av íløgurøktini sambært § 2, litra e fyrstu 7 av seinastu 9 árunum. Tó verður útgjaldið at bíða, til uppsparda ognin er størri enn ein triðingur av BTÚ. Umsitingarlig viðurskifti § 4. Landsstýrismaðurin í fíggjarmálum umsitur skipanina sum serliga roknskaparliga eind við eini ogn, ið er skild burtur frá ogn landskassans annars. Broytingar í eginogn grunsins verða roknaðar sum broytingar í fíggjarstøðuni í landsroknskapinum. Stk. 2. Landsstýrismaðurin ásetir í kunngerð reglur um at røkja tað fæ, ið er knýtt at kontuni Búskapargrunnur Føroya, herundir leiðreglur fyri íløguvirksemi. Landsstýrismaðurin skal leggja íløgurøktina til óhefta eind ella stovn undir landinum. Umsitingarkostnaðurin verður játtaður og goldin av landskassanum. Stk. 3. Gjørdur verður serligur eindarroknskapur fyri skipanina undir kontuni Búskapargrunnur Føroya. Fyrsta roknskaparárið er 2010. Gildiskoma § 5. Lógin kemur í gildi 1. januar 2010. Viðmerkingar Almennar viðmerkingar Grundarlagið fyri uppskotinum um Búskapargrunn Føroya Føroyum tørva eina skipan og ítøkilig amboð, ið kunnu tryggja ein sjálvbjargnan føroyskan búskap. Eina skipan, ið tálmar sveiggjum í føroyska búskapinum. Eina skipan, ið tryggjar langtíðaráhugmál Føroya, eins væl og stutttíðaráhugamálini. Búskapargrunnur Føroya er eitt høvuðsamboð í eini slíkari skipan. Føroyski búskapurin hevur verið fyri søguliga stórum sveiggjum síðan 1980’ini. Orsakirnar eru fleiri, men greitt er, at førdi búskaparpolitikkurin og sveiggini í inntøkuni frá fiskivinnuni hava spælt ein stóran leiklut. Búskaparpolitikkurin hevur sum heild ikki virkað tálmandi, tá umræður sveiggj í búskapinum, og hevur tørvur eisini verið á eini skipan ella tiltøkum fyri at røkka hesum máli. Harafturat kemur, at umsitingin av fiskiríkidøminum hevur helst ikki verið tann besta undanfarnu ártíggjuni. Umsitingin av hesum tilfeingi Føroya fólks og av inntøkum frá hesum varandi tilfeingi Føroya hevur sera stóran búskaparligan týdning, men er ikki partur av hesum uppskoti. Tað er umsitingin av inntøkum frá ikki-varandi inntøkukeldum hinvegin. Tá ræður um landsins inntøkur frá ikki-varandi inntøkukeldum, hevur umsitingin av hesum inntøkum serliga stóran týdning. Gerst ein føroysk oljuvinna veruleiki í framtíðini, er talan um eina vinnu, ið er grundað á eina ikki-varandi inntøkukeldu, – og um eina vinnu, ið kann elva til stór sveiggj í búskapinum. Tí, gerst ein føroysk oljuvinna veruleiki, kann væntast, at føroyski landskassin fær stórar inntøkur, ið kunnu ávirka føroyska búskapin ógvusliga – og neiliga – um hesar inntøkur ikki verða umsitnar á rættan hátt. Eisini er føroyski landskassin í dag heftur at øðrum inntøkum, ið ikki eru grundaðar á varandi tilfeingi, men hinvegin kunnu broytast eftir lutfalsligari stuttari tíð – eitt nú heildarveitingin úr danska ríkiskassanum. Við atliti at stóru...Les meira
Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um stuðul til rentuútreiðslur av lánum
Tjóðveldi Løgtingið Løgtingsmál nr. 142/2008: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um stuðul til rentuútreiðslur av lánum Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um stuðul til rentuútreiðslur av lánum § 1. Í løgtingslóg nr. 148 frá 30. desember 1996 um stuðul til rentuútreiðslur av lánum, sum broytt við løgtingslóg nr. 45 frá 30. mars 2001, verða gjørdar hesar broytingar: 1) Í § 5 verður orðingin: "2003 og seinni: 40%" broytt til : 2003 – 2009 40% 2010 38% 2011 35% 2012 33% 2013 30% 2014 28% 2015 25% 2016 23% 2017 20% 2018 18% 2019 15% 2020 13% 2021 10% 2022 8% 2023 5% 2024 3% 2025 og seinni 0% 2) Í § 6 verður orðingin: 2003 og seinni: 27% 13% broytt til: 2003 – 2009 27% 13% 2010 25% 13% 2011 23% 12% 2012 22% 11% 2013 20% 10% 2014 19% 9% 2015 17% 8% 2016 16% 7% 2017 14% 6% 2018 13% 5% 2019 11% 4% 2020 10% 3% 2021 8% 2% 2022 7% 1% 2023 5% 0% 2024 3% 0% 2025 og seinni 0% 0% § 2 Henda løgtingslóg kemur í gildi 1. januar 2010. Almennar viðmerkingar: Tá ið skipanin við rentustuðli til sethúsalán varð skipað og sett í gildi, hevur tað verið hildið skilagott í politisku skipanini at lynna undir hjá teimum, sum settu búgv. Nógv er síðani broytt í samfelagnum og í individuellu sethúsafíggingunum. Broytingar eru eisini gjørdar í lógini, og nógv orðaskifti hevur hesi seinastu árini verið um hesa skipan, har m.a. Búskaparráðið hevur mælt til at laga skipanina niður, tí at hon við tíðini var farin at liva sítt egna lív í samfelagnum, og sum ein alt ov nógv vaksandi útreiðsla hjá landskassanum, ið lá sum eitt støðugt flow yvir í privata fíggjargeiran, sum í støðugt størri mun innroknaði rentustuðulin í lánsmøguleikan hjá tí einstaka. Eyðvitað er, at prísásetingin á sethúsamarknaðinum alt fyri eitt hevði lagað seg til eina niðurlaðing soleiðis, sum skotið verður upp í uppskotinum. Við tíðini hevði hetta minkað munandi um útreiðslurnar í landshúsarhaldinum, tá ið rentustuðulin hesi seinastu árini er vorðin ein støðugt vaksandi útreiðsla og ein av stóru postunum á fíggjarlógarinnar útreiðslusíðu. Lættast hevði verið at framt broytingar av hesum slagi, tá ið rentan er lág ella niðurgangandi. Royndir hava verið gjørdar hesum viðvíkjandi m.a. í fullveldislandsstýrinum frá 1998-2004, men málið vann ikki frama tá. 7. november 2003 legði Karsten Hansen, sum tá var landsstýrismaður í fíggjarmálum, uppskot fram um at lækka stuðulin úr 40% niður í 37%. Ein meiriluti í tásitandi Fíggjarnevnd (Óli Breckmann, Kristina Háfoss, Tórbjørn Jacobsen og Kári P. Højgaard) tók undir við uppskotinum. Kári P. Højgaard tók tó ikki undir við, at hetta var byrjanin til at laða stuðulin stigvíst niður á 0. Orsakað av løgtingsvalinum í 2004 datt málið burtur og kom ongantíð framaftur, eftir at nýggj borgarlig heimastýrisstjórn var skipað. Í uppskotinum frá 2003 verður sagt í viðmerkingunum, at: ”Rentustuðulin virkar órógvandi og avlagandi á fríu marknaðarkreftirnar. Hann ger, at húsaprísurin verður tillagaður á einum ov høgum støði, og tað eru tí fyrst og fremst peningastovnar, húsaseljarar og byggimeistarar, ið njóta gott av rentustuðlinum. Rentustuðulin er lækkaður stigvíst úr 48% í 1997 og niður í 40% í 2003. Skotið verður upp at lækka rentustuðulin niður í 37% í 2004, og ætlanin er, at rentustuðulin í framtíðini skal lækkast stigvíst,...Les meira
Uppskot til samtyktar um at seta ferð á menningina av varandi orkukeldum
Løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika frágreiðing at leggja fyri Løgtingið til viðgerðar, ið inniheldur: – Eina miðvísa ætlan fyri menning av varandi orukeldum – Uppskot um, hvussu at øll almenn nýbygging og umbygging verður orkusparandi og nýtir varandi orkukeldur – Orkusparingarætlan fyri allar almennar bygningar – Uppskot um, hvussu landsstýrið í sínum fíggjarlógaruppskoti fyri 2010 og komandi árini kann seta munandi upphædd av til menning av varandi orkukeldum – Uppskot um, hvussu almennar stuðulskipanir til bygging, umbygging, húsakeyp o.l. verða umlagdar soleiðis, at tær stimbra húsarhaldum og vinnuni at spara orku og royna varandi orkukeldur sum hitaskipan til hús og bygningar. – Greiða útmelding um, hvør orkupolitikkur landsins er, og hvør vinnupolitikkurin er í mun til at stimbra eina vinnu innan varandi orkukeldur – Uppskot um, hvussu Føroyar virkið kunnu luttaka í teimum samstørvum millum londini, ið fara fram til tess at menna varandi orkukeldur. Viðmerkingar: Tað, at gera Føroyar leysar av oljuni, er ein hin størsta avbjóðingin, vit hava í mun til at framtíðartryggja føroyska búskapin. Ein onnur risa avbjóðing er at minka um útlátið av CO2, soleiðis at vit kunnu gerast partur av heimsfevnandi avtalum um at mótvirka veðurlagsbroytingunum. Fyri land okkara hevur tað sera stóran týdning, at vit í altjóða høpi vísa ábyrgd og at vit eru partur av tí globala felagsstríðnum at fyribyrgja mannaelvdu veðurlagsbroytingunum, ið hava vanlukkuligar fylgir – eisini fyri oyggjasamfeløg – fleiri staðni í heiminum. Eisini fyri vinnuna hevur tað sera stóran týdining at kunna dokumentera, at okkara fiskiveiða og fiskivinna á landi ikki nýtir meira orku og ikki letur út meira CO2 enn hægst neyðugt. Tí er neyðugt at byggja okkara búskaparmenning á varandi orkukeldur og stimbra undir menning av vinnu, ið byggir á varandi orku. At Føroyar hava sera góðar náttúrugivnar fyritreytir at menna varandi orkukeldur – tað verið seg vind-, aldu-, sjóvarfalls- og sólorkuskipanir, er lítil ivi um. Hetta eigur eisini at gera okkum til áhugaverdar samstarvspartnarar bæði í vinnu- og orkupolitiskum høpi. Fleiri ymiskir vegir eru at ganga, og stórar avgerðir mugu takast. Ein greiður menningarpolitikkur fyri varandi orku eigur tí at vera millum fremstu raðfestingar landsstýrisins. Á Løgtingi, 3. mars 2009 Hergeir Nielsen Annita á Fríðriksmørk Høgni Hoydal Heini O. Heinesen Sjúrður Skaale Bjørt Samuelsen Tórbjørn Jacobsen Bergtóra Høgnadóttir Joensen ...Les meira
Uppskot um at fremja grundleggjandi broytingar í pensjónsviðurskiftunum
Løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika lógaruppskot at leggja fyri Løgtingið, ið er grundað á semju millum allar politiskar flokkar umframt partarnar á arbeiðsmarknaðinum um grundleggjandi broytingar í pensjónsviðurskiftum og pensjónsrættindum, og sum byggja á hesar megingreglur: – almennu pensjónirnar og lóggáva skulu tryggja øllum eina sømiliga minstupensjón – lógarkravt verður, at øll á arbeiðsmarknaðinum (umframt tey, ið fáa arbeiðsloysisstuðul ella hava varandi veitingar frá tí almenna) hava eina eftirlønarskipan, sum verður goldin út mánaðarliga øll pensjónsárini (ratupensjón), sum eftir áramáli skal verða í minsta lagi ávíst prosenttal av lønarinntøkuni, – ásettar verða skiftisskipanir, ið kunnu eggja fólki til at umleggja avtalaðar arbeiðsmarknaðareftirlønir, ið ikki lúka treytirnar um mánaðarligt útgjald – almennu pensjónirnar – fólkapensjón og gjøld úr Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunninum – verða útgoldnar við vaksandi mótrokning í arbeiðsmarknaðareftirløn, soleiðis at tað almenna í mestan mun fíggjar tey, ið ikki hava aðra pensjón – pensjónsaldur og skattafrádráttir av pensjónsuppsparing verða endurskoðað – møguleiki at verða longri á arbeiðsmarknaðinum og at forvinna penging afturat pensjónini verða betraðir Viðmerkingar Endamálið við hesum uppskoti er at fáa eina viðgerð á tingi av neyðugu pensjónsbroytingum. Øllum stendur greitt, at neyðugt er sum skjótast at finna semju um broytingar á pensjónsøkinum. Sum ein arbeiðsbólkur hjá Fíggjarmálaráðnum hevur víst á, eru týdningarmiklar fíggjarligar og sosialar orsøkir til tess: – Nógv hava eina persónliga eftirlønaruppsparing, td. sum part av eini starvssetan – Feløgini á arbeiðsmarknaðinum liggja millum 6 % og 18 % – Onkrir bólkar tó enn lægri – Ein partur av fólkinum hevur onga eftirlønaruppsparing – Tær flestu skipanirnar eru bert nøkur fá ár Føroyingar eru tí rættiliga afturúrsigldir í eftirlønaruppsparing í mun til okkara grannalond. Stættarmunurin millum pensjónistar økist tí alsamt, og at tað almenna rindar somu grundarupphædd í fólkapensjón og sama útgjald úr Arebiðsmarknaðareftirlønargrunninum til allar pensjónistar, bøtir onki um sosiala ójavnan. Tískil verða miðini fyri einum pensjónsreformi at tryggja teimum, ið onga aðra eftirløn hava, eina sømiliga minstupensjón, meðan tey, ið hava eina góða arbeiðsmarknaðareftirløn, fáa væl minni frá almennu pensjónunum. Trýstið á vælferðarskipanir og almennu kassarnar fer bert at økjast komandi árini. Serfrøðingarnir vísa á: – Fleiri eldri verða í mun til arbeiðsfør – Vaksandi útreiðslur verða til eldrarøkt og pensjónir – Færri á arbeiðsmarknaðinum merkir minni skattainntøkur – Eldraútreiðslurnar sum prosentpartur av BTÚ vaksa so nógv, at tað førir til økt skattatrýst og fíggingartrupulleikar – Landskassin fer ikki longur at kunna røkja sínar skyldur – Landskassin fer ikki longur at kunna fíggja pensjónir og røktartænastur Tí er alneyðugt, at allir flokkar og partarnir á arbeiðsmarknaðinum fáa avgreitt hetta mál sum skjótast og finna semjur um grundleggjandi broytingar í pensjónsviðurskiftum og pensjónsrættindum. Skjøl: Framløga frá serfrøðingabólki við talvum og útrokningum Á Løgtingi, 3. mars 2009 Hergeir Nielsen Annita á Fríðriksmørk Høgni Hoydal Heini O. Heinesen Sjúrður Skaale Bjørt Samuelsen Tórbjørn Jacobsen Bergtóra Høgnadóttir Joensen...Les meira
Uppskot til samtyktar um at skipa Føroyar frælsar
Løgtingið tekur undir við hesi ætlan: – Grundlóg Føroya verður løgd til almenna viðgerð og til fólkaatvøðu í seinasta lagi í 2010. – Búskapargrunnur Føroya verður settur á stovn beinanvegin, og umvegis grunnin verður heildarveitingin úr Danmark stigvíst minkað burtur við einum sjeyndaparti um árið. – Í seinasta lagi í 2010 verða uttanríkismál, verjumál, útlendingamál, loftferðslumál, persóns- og familjurættarmál skipað undir føroyskum ræði, og føroysk lestrarstuðulsskipan til øll føroysk lesandi verður sett í verk. – Í seinasta lagi 2012 verða løgregla, rættarskipan, gjaldoyramál, peningamál, fíggingarvirksemi og ríkisborgararættindi skipað undir føroyskum ræði. – Samráðingar verða tiknar upp við donsku stjórnina um framtíðar samstarv, og tikið verður stig til felags fráboðan til altjóða samfelagið um føroyska sjálvstøðu og avtalan løgd til fólkaatkvøðu í seinasta lagi 2014. Almennar viðmerkingar Hetta er fyrsta uppskotið, ið leggur fram eina fullfíggjaða ætlan og lýsing av øllum yvirskipaðum og formligum krøvum og tættum til tess, at føroyingar skipa seg sum sjálvstøðug tjóð eftir eini væl skipaðari, fólkaræðisligari mannagongd. Tað hevur leingi verið eftirlýst, at fólk kunnu fáa svar uppá týðandi ivamál og fáa greið boð uppá: – Hvat restar í og hvat krevst, til tess at Føroyar gerast sjálvstøðugt land? – Hvørji eru krøvini og metti kostnaðurin fyri tey málsøki, ið vit ikki hava ræði á? – Hvørjar fyrireikingar eru gjørdar? – Hvørjir fyrimunir, vansar og avbjóðingar eru í ymsu málunum? – Hvussu skal farast fram, og hvussu tryggja vit eina fólkaræðisliga avgerð um at taka fulla ábyrgd av egnum landi? Fyri Tjóðveldi og sjálvstýrisrørsluna sum heild í Føroyum hava hesir spurningar og krøv ofta elvt til eitt slag av verjustøðu. Eina verjustøðu sum tíverri hevur snarað sjónarringinum og orðaskiftinum til bert at tosa um útreiðslur og vansar, meðan alt ov lítil orka er nýtt til at viðgera spurningin: – Hvørjir fyrimunir, menningarmøguleikar og inntøkumøguleikar lata seg upp, tá vit skipa okkum sum frælsa tjóð, taka egna ábyrgd av okkara búskapi og fáa beinleiðis atgongd til altjóða samstarv og ábyrgd? Endamálið við hesum uppskoti er at geva greið svar og boð uppá teir ivaspurningar og tey krøv, sum hava skapt ótta millum føroyingar at standa á egnum beinum – og at vísa á teir stóru møguleikar og nýggju inntøkurnar, ið lata seg upp í einum frælsum Føroyum. Grundarlagið er: • Tað stóra og drúgva arbeiðið, ið varð gjørt hjá landsins myndugleikum og í ymiskum nevndum í sambandi við fullveldisætlanina, sum Løgtingið samtykti í 1998 og endurskoðaði í 2001 – við eitt nú Hvítubók, uppskoti um føroyskan lestrarstuðul, lýsing av rættindum føroyinga uttanlands v.m. • Tær samráðingar, frágreiðingar og fyrireikingar, sum vórðu gjørdar millum føroyskar og danskar embætisnevndir á øllum týðandi málsøkjum í tíðarskeiðnum fram til desember 2003. • Tey drúgvu uppskot við dagførdum metingum og boðum, sum Tjóðveldi hevur lagt fyri tingið frá 2004 til 2007 – herundir um Búskapargrunn og blokkniðurskurð, at umsita loftrúmið, um útlendingamál, sjálvstøðugan uttanríkispolitikk v.m. Fyrireikingarnar støðgaðar Í tíðarskeiðnum 1998 til 2003 vóru allir tættir gjølliga kannaðir og lýstir, ið krevjast til, at føroyingar skipa seg sum sjálvstøðuga tjóð. Frá 2000-2003 fóru drúgvar samráðingar fram millum føroyskar og danskar myndugleikar um øll tey mál, sum í dag formliga eru undir donskum ræði. Her vóru krøvini lýst til føroyskar myndugleikar og uppskot gjørd um, hvussu málini verða skipað undir føroyskum myndugleika, hvussu neyðugar samstarvsavtalur verða gjørdar og um altjóða sáttmálar og krøv á ymsu...Les meira
Uppskot til samtyktar um at skipa óhefta skuldarráðgeving til privatfólk og familjur
Løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika lógaruppskot at leggja fyri Løgtingi, sum hevur til endamáls: – at skipa eina óhefta skuldarráðgeving til privatfólk og familjur, har til ber at fáa ókeypis ráð og vegleiðing um lánsmarknaðin, skuldarumlegging, umfígging og aðra hjálp til tey, ið eru komin í stórar trupulleikar av privatlánum – at skipa skuldarráðgevingina saman við ella í tøttum tilknýti til Brúkaraumboðið, til tess at felags serfrøði og umsiting kann gagnnýtast – at skipa so fyri, at óhefta ráðgevingin eisini kann umboða einstaklingar og familjur, sum eru komin í skuldarfellur, mótvegis privatum kreditorum og almennum myndugleikum við tí endamáli at gera avtalur um bótaføri – at geva óheftu ráðgevingini uppgávuna at mæla til lóggávu, lógarbroytingar og reglur, ið kunnu skipa og seta krøv til lánsmarknaðin um upplýsing og gjøgnumskygni og at fyribyrgja økjandi tali av óhaldførum skuldarbindingum. Viðmerkingar Uppskotið byggir á, at ásannast má: – at seinastu árini er eitt støðugt vaksandi útboð av nýggjum lánsmøguleikum til privata nýtslu boðið út í samfelagnum frá peningastovnum og fyritøkum, sum kunnu skuldarbinda einstaklingar, familjur og børn teirra langt út um møguleikarnar at gjalda aftur í arbeiðsføra lívinum, og at fólk kunnu enda í sonevndum “skuldarfellum”, – at liberalisering av altjóða fíggjarmarknaðunum og vantandi lóggáva og regulering frá politiskum myndugleikum í sambandi við nýggju lánsmøguleikarnar hevur verið ein atvold til støðugt vaksandi skuldarbyrðu hjá einstaklingum og húsarhaldum, – at ongin ókeypis møguleiki er hjá einstaklingum og húsarhaldum at fáa óhefta ráðgeving og hjálp í sambandi við lántøku og í sambandi við skuldartrupulleikar, umleggingar ella saneringar. Enn eru fólk í Føroyum av ættarliðum, sum eru vaksin upp við setninginum um at gjalda hvørjum sítt og onki skylda. Og helst er skuldarbyrðan hjá hvørjum fólki sær væl minni og frívirðini í húsum helst væl størri enn í flestu av okkara grannalondum. Men sum Heðin Brú so meistarliga lýsir í meginskaldsøguni “Feðgar á Ferð”, tá Ketil setir seg í skuld til tess at keypa hvalin og noyðist at enda at selja kúnna til tess at borga lánið, so eru kollveltandi broytingar hendar í peningabúskapinum og fíggingarmøguleikunum seinastu øldina. At seta seg í skuld er í dag inngrógvin partur av nútímans lívinum hjá hvørjum einstøkum og familjum til tess at seta búgv, taka útbúgving, gera íløgur, økja um privatnýtsluna og útvega sær flutningstól, amboð og hentleikar í gerandisdegnum. Seinastu árini hevur økt peningaútboð skapt ein óhaldføran hákonjunktur. Tað hevur regnað niður yvir fólk við tilboðum um nýggjar lánsmøguleikar við avdráttarskáa, avdráttarfríum lánum, leinging av afturgjaldstíð, dýrum lánum frá handlum og fyritøkum til bilar og nýtsluvørur, sum tú tekur upp á ein seinnapart. Og eins og í øðrum londum, kann ein partur av fólkinum koma í ta støðu, at tey taka lán á seg, sum av egnum ella uttanhýsis ávum kunnu gerast so stór byrða fyri tann einstaka, børn og familjur, at tey rætt og slætt ikki eru bótafør. Fólk og familjur seta seg í sonevndar “skuldarfellur”. Hetta hevur sjálvsagt djúptøknar avleiðingar fyri lívsdygd og lívsmøguleikar hjá familjum og einstaklingum. Økt lánsbyrða rakar veikar inntøkubólkar harðast ella dregur fólk sosialt niður á røkurnar, serliga um skuld hópar seg upp við øktum rentum ella tá rentustøðið hækkar í samfelagnum. Hetta gerst eisini økt fíggjarbyrða hjá tí almenna gjøgnum sosialu skipanirnar ella um tørvur verður á serligum politiskum átøkum í búskapi og...Les meira
Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap
Í løgtingslóg nr. 28 frá 10. mars 1994 um vinnuligan fiskiskap, við seinni broytingum, verður aftaná § 13 sett inn nýggj § 13a, sum verður soljóðandi: “§ 13 a. Latin fiskirættindi skulu gagnnýtast. Stk. 2. 90% av tillutaðum fiskidøgum skulu vera nýttir til fiskiskap við tí í fiskiloyvinum nevnda fiskifarinum í einum 1 ára tíðarskeiði, gjørt upp við fiskiársins enda. Fyrsta 1 ára tíðarskeiðið byrjar 1. september 2009. Stk. 3. 90% av tillutaðum egnum kvotuparti, egnari árskvotu, egnum hjáveiðiparti og egnari hjáveiðikvotu, skal vera fiskað við tí í fiskiloyvinum nevnda fiskifarinum í einum 1 ára tíðarskeiði. Fyrsta 1 ára tíðarskeiðið byrjar 1. januar 2010. Stk. 4. Um minni enn 90% av tillutaðu fiskirættindunum eru nýtt sbrt. stk. 2 ella 3, verða fiskirættindini komandi fiskiár skerd í % við muninum millum nýtsluna hetta tíðarskeiðið og 90%. Hesi fiskirættindi fella aftur til landið. Stk. 5. Eru rættindi, sum eru tillutað í fiskiloyv,i ikki nýtt við tí í fiskiloyvinum nevnda fiskifarinum í einum 1 ára tíðarskeiði, fella rættindini aftur til landið. Stk. 6. Í serstøkum førum hevur landsstýrismaðurin heimild til at geva undantak fyri einstøk fiskifør frá ásetingini í stk. 4. § 13 b. Landsstýrismanninum verður heimilað at gera skipan fyri fiskirættinda¬marknað, ein sonevnd Tilfeingisbúð, herundir ásetingar um fyriskipan, gjøgnumskygni, atgongd og sølu- og keypstreytir. § 13 c. Landsstýrismaðurin kann avhenda egnar fiskidagar, egnar kvotupartar og egna hjáveiðikvotu, sum fella aftur til landið. Somuleiðis kann landsstýrismaðurin avhenda fiskirættindi, ið ikki eru latin sum egnir fiskidagar, egin kvotupartur og egin hjáveiðikvota. Avhendingin kann antin vera beinleiðis til fiskifar ella gjøgnum Tilfeingisbúðina, eftir nærri ásettum reglum. Stk. 2. Avhending eftir stk. 1 er fyri eitt fiskiár í senn. ” § 2 Henda løgtingslóg fær gildi tann 1. september 2009. Viðmerkingar: Ad. 4. Brúksskyldan: Tjóðveldi ásannar, at veiðirættindi verða latin út, sum tó í einstøkum førum ikki verða gagnnýtt. Talan kann vera um heil fiskiloyvi, sum ávís vinnufeløg ráða yvir í fleiri ár, men sum tó ikki verða gagnnýtt. Dømi eru eisini um útlutaðar kvotur og fiskidagar, ið ikki verða nýtt til fulnar. Fyri summar skipabólkar hevur støðan verið varandi yvir long tíðarskeið. Í uppskoti er at gera eina skipan við brúksskyldu, har kravið er, at 90% av tillutaðum rættindum skulu vera gagnnýtt seinasta 12-mánaða tíðarskeiðið. Verður gagnnýtslan undir hesum marki, verða framtíðar tillutað rættindi skerd við muninum millum 90% og gagnnýtsluprosentið. Verða tillutað rættindi als ikki nýtt í einum 1-ára tíðarskeiði, fella hesi aftur til landið fult og heilt. Brúksprosentið er allýst sum eginnýtsla hjá fiskifari í mun til tillutaðan part í byrjanini av árinum. Eginnýtslan er ikki umfatað av keypi og sølu, tá keyp og søla fer fram fyri eitt ár í senn. Endaligt keyp og endalig søla verða tikin við í eginnýtsluna. Yvirlitið niðanfyri lýsir, hvussu stórur partur av tillutaðu døgunum í fiskidagabólkunum hevur verið nýttur í tíðarskeiðinum 1997/98 til 2005/06. Brúksprosent av fiskdøgum, 97/98 til 05/06 Í meðal 97-98 98-99 99-00 00-01 01-02 02-03 03-04 04-05 05-06 Bólkur 2 87 86 94 88 82 74 76 77 81 83 Bólkur 3 95 88 85 94 98 100 89 101 87 93 Bólkur 4A 54 50 54 62 55 49 50 38 73 54 Bólkur 4B 88 86 90 100 98 115 120 108 83 99 Bólkur 5 73 60 61 109 92 97 81 66 66 78 Ad. 5. Rætturin hjá tí almenna at selja fiskirættindi: Hetta uppskot er beinleiðis tengt at uppskotinum um brúksskyldu. Tað fiskidagatal, sum Løgtingið á hvørjum ári samtykkir, og tær kvotur, sum annars verða ásettar, er tilfeingið hjá landinum, sum eigur at verða gagnnýtt. Ætlanin við hesum uppskoti er, at um rættindi fella til landið orsakað av,...Les meira
Uppskot til samtyktar um at søkja limaskap í EFTA og EBS
Løgtingið tekur undir við: • at landsstýrið tekur upp samráðingar um limaskap í EFTA og EBS fyri at gerast fulltikin partur í teim 4 frælsunum í ES • at landsstýrið í hesum sambandi fyrireikar lógaruppskot um at taka øll neyðug málsøki á føroyskar hendur, og • at landsstýrið innan 1 ár leggur frágreiðing fyri Løgtingið um neyðugu fortreytirnar fyri limaskapi. Viðmerkingar: Føroyar kunnu ikki liggja sum eitt avbyrgt heimastýri uttan lut í teimum samstarvsavtalum, sum binda londini í Evropa og heimsins lond saman. Føroyar kunnu heldur ikki bíða í óendaligum togaríi við danskar myndugleikar og við teir felagsskapir, ið taka avgerðirnar. Gjøgnum EFTA og EBS kunnu Føroyar taka lut í teimum fýra frælsunum umframt útbúgvingar- og granskingarsamstarvinum. Á henda hátt ber til at átaka sær tey rættindi og tær skyldur, sum føroyskari vinnu, myndugleikum og borgarum tørva, og samstundis hava ræði á náttúrutilfeingi og uttanríkisviðurskiftum, sum verða avgerandi fyri øll lond frameftir. Og hetta fer eisini at styrkja samstarvið millum londini í Útnorði. Greiða má sum skjótast fáast á støðuni, og tær leiðir mugu roynast, ið kunnu geva okkum svar og møguleikan at taka neyðugu avgerðirnar. Tjóðveldi hevur søguliga tikið støðu til ES-málið og annað samstarv í Evropa út frá tveimum høvuðsatlitum: 1. Tilfeingisumsiting – t.e. spurningurin um at hava ræði á náttúrutilfeinginum og á uttanríkispolitiskum avtalum hesum viðvíkjandi. 2. Fólkaræði og sjálvræði – t.e. spurningurin um, hvørt smátjóðir fólkaræðisliga hava nakra ávirkan á ES-skipanina, og spurningurin um, hvørt allar avgerðir verða lagdar til Brússel, og Føroyar gerast ein útjaðari í bæði Danmark og í Evropa uttan møguleika at taka fullveldi. Hesi atlit og mál hava verið avgerandi fyri, at Tjóðveldi hevur havt sum greitt mál, at Føroyar saman við hinum londunum í Útnorði (Noreg, Íslandi og Grønlandi) samstarva um at hava aðrar skipanir við ES enn limaskap. Onki avgerandi er sum so broytt í fortreytunum fyri hesum metingum, men meðan øll onnur lond flyta seg, standa Føroyar politiskt í stað uttan nakra avkláring av hvørki ríkisrættarligu ella altjóðarættarligu støðuni. Fastlæsta støðan Gongdin seinastu 20 árini hevur verið, at Evropeiska samveldið hevur sameint seg meira og meira og hevur fingið nýggj limalond. Noreg og Ísland hava sum sjálvstøðugar tjóðir verið limir í fríhandilsfelagsskapinum EFTA – og umvegis EFTA varð gjørd tann sonevnda EBS-skipanin, har Noreg, Ísland og Liechtenstein gjørdust partar av teirri evropeisku sameiningini, uttan at gerast limir í ES. EBS-skipanin merkir í stuttum, at Noreg, Ísland og Liechtenstein taka lut í teimum sonevndu fýra frælsunum – t.e. frælsi fyri kapital, vørur, tænestur og borgarar at virka frítt innan fyri ES. Hartil taka tey lut í útbúgvingar-, granskingar- og mentanarsamtarvinum við ES. Føroyar hava so staðið eftir sum eitt heimastýri við bert eini triðjalandsavtalu við ES. Málið frameftir Føroyar kunnu gerast partur av teimum fýra frælsunum, umframt útbúgvingar- og granskingarsamstarvinum hjá ES, uttan at gerast limur. Hetta fæst við, at Føroyar gerast limur í EFTA og EBS-avtaluni. Hetta eru tey praktisku mál, sum allir flokkar í Føroyum hava sagt seg ynskja – eisini teir, sum tosa fyri beinleiðis ES-limaskapi. Tí er eisini neyðugt, at tey, sum vilja ES-limaskap, svara uppá, hvørjir fyrimunir eru í tí út um teir, sum EFTA/EBS-skipanin gevur. Sum sjálvstøðugt land er ongin formlig forðing fyri hesum. Í núverandi ríkisrættarligu støðu krevst hinvegin ovurhonds stór vælvild, broyttar...Les meira


c: text/html

text:
Andras í Hvilvt í Fámjin var skírdur Knávi. Hann og Jóanis í Porkeri vóru kønastir menn í gandi um tað bilið í Suðuroy.
Huldukona gekk til Andrasar á Heyggi í Hvalba, og hvørja ferð hon kom til hansara, mátti hann vera bundin. Boð fór eftir Knáva. Hann kemur og spyr, hvat tíð hon er von at koma. Hin svarar: tá ið dagsett er. Knávi er nú hjá honum um hesa tíð. Huldukonan kemur og vil til Andrasar; men Knávi stendur frammanfyri og forðar henni. Hann tekur hana og førir hana út treyða. Tey at berjast, og so var endin, at Knávi komst undir. Hann hevði gloymt eitt orð, sum kundi geva honum vald yvir huldufólkinum. Hon dró hann opnan eftir jørðini, og hann visti einki til sín, fyrr enn høvur hans sló ímóti eingjargarðinum. Tá raknaði hann við og fekk orðið aftur, sum hann hevði gloymt. Við tað sama breyt hann seg upp og fekk yvirvald á huldukonuni.
Knávi átti eina ær, sum ikki kundi ganga ímillum hin seyðin. Ein dag fer hann við hundi at beita eftir lambi hennara, men ikki bar til at fáa tað, tó at lambið altíð vísti seg fyri honum, tá ið hann kom. Hann fór annan dagin, men tað gekk við sama lag. Triðja morgunin ger hann seg til aftur at fara á fjall, men í sama bragdi verður boðað til útróðrar, og ikki hevur Knávi hug at liggja eftir heima. Ein fátækur maður, skírdur Rappi, búði tætt hjá. Hann var fram um allar menn til skjótleika. Knávi biður hann fara sær eftir lambinum, men Rappi sigur seg ikki tora, tí at hann kvíðar fyri at fáa skaða. Knávi lovar honum, at tað skal ikki vera, og Rappi heldur seg til. Hann fer, hittir lambið hjá ærini, tekur tað frá henni, bindur tað og leggur tað á bakið. Men best sum hann gongur, snávar hann og missir lambið. Hann vendir sær við til at taka tað aftur, men horvið er og verður tað, og við tí skili verður hann at fara aftur til húsa. Um kvøldið kemur Knávi heim, og Rappi sigur nú frá, hvussu sær hevur tilborist. Knávi heldur fyri, at tað man vera hin heidni í Herðablaðsgjáum, ið er farin við lambinum, men teir skulu tó dragast um tað. Hann biður Rappa koma við sær og vísa sær á, hvar hann snávaði og misti lambið. Báðir avstað til plássið og so í Herðablaðsgjáir. Knávi biður Rappa ikki lurta eftir, hvat ið hann talar. Nú letst upp, og ein føgur skínandi stova sæst. Ein maður gongur har inni, og lambið liggur á gólvinum. Knávi sigur seg eiga ærina og lambið, men hin forneski heldur seg hava javngóðan rætt til teirra og hann, tí hann átti sjálvur brundin, sum lambið var gitið av. Knávi tók hendur á lambið, og so gjørdi hin forneski; hvør dró í sín endan, men Knávi dró huldumannin út um dyr við lambinum, og tá varð hin at sleppa. Tað dunaði í Herðablaðsgjáum, tá ið hellið varð afturlatið.
Kona Knáva bað dóttrina fara niðan í Teindal ein morgunin og skava korka. Hon fór, men tá ið hon kom oman aftur, var hon málleys og fekk ikki talað. Knávi var til sjós. Tá ið hann kom aftur um kvøldið, var konan heilt ring um dóttrina og segði honum frá, hvussu til hevði borist við henni. Hann spyr, hvar hon sendi dóttrina um morgunin, og hon sigur: niðan í Teindal á tann stóra steinin til at skava korka. So hann avstað, tók knív uppá seg — tí, helt hann fyri, knívleysur maður var lívleysur — fór niðan og inn í steinin. Ein kona situr inni. Hann spyr hana, hví hon hevur tikið málið frá barni hansara: »Skamsetta! gentan hevur grøtað mær barnið,« sigur huldukonan; »tað hvakk við, sum hon tók at skava uppi á steininum, datt í eldin úr fanginum á mommu sínari og kolaði seg.« Knávi biður hana fáa gentuni málið aftur í stundini, fer so út aftur, smellir hurðina í eftir sær og sigur, at ongantíð skal hon fara upp aftur. Ikki hevur steinurin verið opnaður síðani.
Men tá ið Knávi kom heim, hevði dóttirin fingið málið aftur.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Grundskeið í nýtlsu av talvuforritinum ActiveInspire sum verður nýtt á samvirknu talvunum av merkinum ActiveBoard.ActivInspirePdf - versiónKom í gongd 1 - Vanligastu amboðini.flipchart Kom í gongd 1 - Vanligastu amboðini.pdf Kom í gongd 2 - amboðsb...
Grundskeið í nýtlsu av talvuforritinum Lynx sum verður nýtt á samvirknu talvunum av merkinum CleverBoard.LynxPdf - versiónKom í gongd 1-Vanligastu amboðini.lynx4 Kom í gongd 1-Vanligastu amboðini.pdf Kom í gongd 2-Síðulinjan.lynx4Kom í gongd 2-Síðu...
Grundskeið í nýtlsu av talvuforritinum Flow!Works, sum verður nýtt á samvirknu talvunum av merkinum Qomo.Flow!WorksPdf - versiónKom í gongd 1-Vanligastu amboðini.hht Kom í gongd 1-Vanligastu amboðini.pdf Kom í gongd 2-Síðubjálkin.hhtKom í gongd 2-S...
Grundskeið í nýtlsu av talvuforritinum NoteBook sum verður nýtt á samvirknu talvunum av merkinum SmartBoard.NotebookPdf - versiónKom í gongd 1-Vanligastu amboðini.notebook Kom í gongd 1-Vanligastu amboðini.pdf Kom í gongd 2-Síðubjálkin.notebookKom ...
Vegleiðing í at brúka fleksbøkur. Í vegleiðingini verður gjølla víst, hvussu tær ymsu funkurnar í fleksbókapallinum virka.


text:
Pakistanska ríkið varð sett á stovn í 1947 at hýsa muslimunum í India. Landið var í tveimum - Eysturpakistan og Vesturpakistan, men í 1971 tók Eysturpakistan loysing og nevndi seg Bangladesj. Vesturpakistan nevndi seg Pakistan. Flestu fólk liva av landbúnaði, men stór framgongd er í ídnaðinum, helst í bummullar- og klædnaídnaðinum. Handverksídnaður sum teppiveving og metalsmíð eru eisini týdningarmiklir vinnuvegir. Alt síðan Pakistan gjørdist frælst ríki, hevur marknastríð verið ímillum pakistanar og indar um muslimska landslutin Kashmir, ið hoyrir til India, men sum Pakistan sigur seg eiga.
Um triðingurin av fólkinum í Pakistan býr í býum. Høvuðsstaðurin Islamabad er nýggjur býur; farið varð at byggja hann í 1961. Navnið Islamabad merkir "staður islams". Býurin er bygdur eftir býarætlan, og har eru mong opin torg og breiðir vegir. Størsti býurin og týdningarmesti er havnabýurin Karachi; har búgva fleiri enn 12 mió. fólk.
Mong fólkasløg við egnum máli og egnari mentan búgva í Pakistan. Pashtunar á útnyrðingsmarkinum við Afganistan eru gitnir fyri sítt óvíkiliga trúfesti ímóti ætt sínari. Sindhiar, sum eru landbúnaðarfólk sunnarlaga í landinum, eru kendir fyri gomlu tónleika- og bókmentasiðvenju sína. Punjabar búgva á fruktagóða slættlendinum í Punjab.
Fruktagóða slættlendið í Punjab er besta landbúnaðarlendið í Pakistan. Vatn úr Indus, haðan fólkið eisini fær drekkivatn og ravmagn, verður veitt á fruktagóðu jørðina. Fimm áir renna í Indus, tær eru Jhelum, Chenab, Ravi, Sutlej og Beas, sum eru upprunin til navnið Punjap, ið merkir "fimmáalandið". Aðrastaðni í Pakistan hava víðfevndar vatnveitingarætlanir gjørt runnafløtur og hálvoyðimørk til fruktagott akurlendi.
Islamsk lóg sigur, hvussu fólkið skal dýrka Gud sín og bera seg at í lívinum. Konufólkini skulu ganga í purdah (plagg innan fyri slørið). Hetta hevur við sær, at tá ið konufólk skulu út, mega tey annaðhvørt verða í burqa (hettukjóla) ella í chaddar (slørið), so at mannfólk skulu ikki síggja andlitið á teimum. Siður er eisini, at húsini eru innrættað soleiðis, at uttaru rúmini eru til mannfólk og innaru til konufólkið.
Uttan um Indiska meginlandið eru trý høv: Arabiahav, Indiahav og Bengalhav. Fyri norðan eru hini ovurstóru Himaleiafjøllini. Indiska meginlandið er ógvuliga fjølbygt, og her býr um 1/5 av øllum fólki í heiminum. Nógv størsta landið er India, so Pakistan, Bangladesj, Nepal, oyggin Sri Lanka og lítla landið Butan. Mangan hevur verið ófriðarligt í indiska meginlandinum, og tað hevur mangan verið álopið uttaneftir. Í 19. og til miðju 20. øld var alt økið uttan Nepal og Butan bretskt hjáland. Stórur munur er á landslagnum og veðurlagnum, kavatakt fjøll fyri norðan, turrar sandoyðimerkur í útnyrðingspartinum og tropiskur regnskógur fyri sunnan.
Meginparturin av fólkinum í indiska meginlandinum býr á bygd og livir av landbúnaði. Bara í India eru 500.000 bygdir, og her búgva um 70% av fólkinum. Nakrar bygdir eru heilt smáar, í øðrum búgva mong túsund fólk. Flestu ættir hava búð í somu bygd í øldir og hava latið ættarliði eftir ættarliði kunnleika og royndir sínar.
Sermerkstasta veðurlagsfyribrigdi er monsunurin, sum hvørt summar lýggjur og vátur kemur uttan av havi inn yvir næstan alt Indianes. Monsunurin hevur alt at týða fyri bøndurnar, og kemur hann ikki við regni, er hungursneyð í durunum. Summi ár regnar so illa, at tað verður vatnflóð, ið elvir stóran skaða.
Monsunurin kemur av útsynningi um summarið og av landnyrðingi um veturin. Tá ið summarmonsunurin kemur uttan av Indiahavi, hevur hann lýggja og váta lut við sær, sum verður regn yvir turra og heita meginlandinum.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður:
Islamabad
Vídd: 796.100 km2
Fólkatal: 174.578.558
Alment mál:
urdu
Átrúnaður:
islam 95% aðrir 5%
Stýrirlag: fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra:
pakistansk rupi (PKR)


text:
Bókasøvn á Setrinum
Bókasøvn eru ein týdningarmikil liður í lestrinum, og tí er umráðandi, at lesandi gagnnýta bókasøvnini.
Á Setrinum eru fakbókasøvn úti á fleiri deildum. Í summum førum kunnu studentar á deildunum læna tilfar út við, og í øðrum førum er tilfarið bert tøkt at brúka á sjálvum bókasavninum.
Flestu bøkur eru skrásettar talgilt (undantikin Føroyamálsdeildin, har partur av tilfarinum er skrásett á korti), og tí ber til at leita eftir bókunum í bókasavnsgrunninum bokasavn.fo.
Bókasøvnini kring landið eru eisini skrásett í hesum grunni, Býarbókasavnið í Tórshavn undantikið.
Skalt tú á www.bokasavn.fo at leita eftir tilfari, kanst tú velja leiting í øllum grunnum samstundis - ella í einum ávísum grunni.
“Snarleiting” er einfaldasti leitihátturin, meðan “Víðkað leiting” og “Leiting í skrá” gera tað gjørligt at leita meira skipað og nágreiniligari.
Undir "Bókasavnsleitigrunnar" til høgru eru leinki at finna til bókasavnsgrunnar á netinum.
Bókavørðar eru knýttir at deildarbókasøvnunum.
Sí nærri upplýsingar um deildarbókasøvnini við at trýsta á deildirnar í myndavalinum til høgru.


text:
Frágreiðing um landsins keyp av vørum og tænastum
Dan Klein --- 14.09.2017 - 10:00
Sambært § 14, stk. 1, í Ll. nr 25 frá 21. apríl 1999 “um grannskoðan av landsroknskapinum v.m.” kunnu løgtingsgrannskoðararnir áleggja grannskoðanini at gera frágreiðingar um viðurskifti, ið løgtingsgrannskoðararnir vilja hava lýst.
Løgtingsgrannskoðararnir hava heitt á Landsgrannskoðanina um at kanna, um keyp av vørum og tænastum hjá landinum, sum koma undir játtanarslagi “rakstrarjáttan” í løgtingslóg um landsins játtanarskipan, verða gjørd sambært rundskrivinum um “keyp av vørum og tænastum”, sum Fíggjarmálaráðið gav út fyrstu ferð í oktober 2013.
Landsgrannskoðanin hevur í juni 2017 latið løgtingsgrannskoðarunum hjálagdu frágreiðing. Vísandi til § 18 í grannskoðanarlógini lata løgtingsgrannskoðararnir við hesum Løgtinginum frágreiðingina saman við sínum viðmerkingum.
Viðmerkingar frá løgtingsgrannskoðarunum Í frágreiðingini frá Landsgrannskoðanini er greitt frá úrslitinum av kanning, um landsins keyp, verða gjørd sambært rundskrivinum um “keyp av vørum og tænastum”.
Landsgrannskoðanin hevur kannað, um alment innkeyp fer fram eftir tí leisti, sum rundskrivið ásetir, herundir - um vørur og tænastur, sum kosta meira enn 800.000 kr. u/MVG, verða bjóðaðar út á Keypsportalinum, og - um stovnar biðja um tilboð frá minst tveimum veitarum, tá vøra ella tænasta kostar meira enn 50.000 kr. u/MVG.
Samanumtikið vísir kanningin, at almennu stovnarnir hava kunnleika til rundskrivið.
Kanningin vísir eisini, at keypsportalurin verður ikki nóg nógv brúktur, og at tilboðsfyrispurningar heldur ikki verða nóg nógv brúktir. Frágreiðingin vísir á, at ongin kennir veruliga ábyrgd av keypsportalinum.
Fíggjarmálaráðið ásannar, at rundskrivið verður ikki hildið, og ætlar at raðfesta økið.
Løgtingsgrannskoðararnir mæla landsstýrismanninum í fíggjarmálum til at fremja neyðugu stigini til at fáa rundskrivið at virka, soleiðis sum ætlanin var.
Løgtingsgrannskoðararnir ætla at fylgja málinum.
Løgtingsgrannskoðararnir, 11. september 2017
Jónleif Johannesen, formaður
Óluva Klettskarð, næstformaður
Magnus Rasmussen
Joen Magnus Rasmussen


text:
Krevjið fólkaatkvøðu um høvuðsmeginreglurnar í lógini um vinnuligan fiskiskap
Dan Klein --- 29.01.2013 - 21:38
Ongin ivi má vera um, at fiskimálaráðharrin nú leggur upp til eina ognartøku av fólksins ogn, sum skal latast stórkapitalinum fyri eina symbolska upphædd.
Skuldi hetta eydnast, so fara komandi oljubrunnar eftir sama leisti, og fylgjurnar verða ikki til at liva við fyri 'ognarleysu' fjøldina. Ein endløsung í nútíðar útgávu.
Hetta má ikki henda. Hetta má og skal fólkið forða fyri nú og framhaldandi til málið er loyst og viðtikið.
Í tí sambandi skal fólkið hava høvi til - við fólkaatkvøðu - at avgera, hvussu fólksins ogn skal verða umsitin í framtíðini.
Dagfinnur Danbjørg.


text:
Regin Eikhólm 07.09.2015 (12:13)
Hjúnaband ella løggilt parlag - vit fáa brúk fyri báðum!
Í útvið túsund ár hava vit í Føroyum havt ein normativan etikk, ið byggir á tey kristnu grundvirðini. Tátíðar samfelagið rúmaði ikki stórum kompleksiteti, og tí var neyðugt við einum smølum normalitetshugtaki, ið kundi disciplinera kropp og sál – men mangt broytist á mansins ævi.
Í dag hava vit grundlógartryggjað talu- , skrivi- og trúarfrælsi, og normalitetshugtakið er munandi víðkað. Tað hevur viðført, at minoritetsbólkar sum tey homosexuellu, nú opið tora at standa fram og greiða frá, hvat tey føla og standa fyri. Hetta økta persónliga frælsið kunnu vit øll gleðast um, tí mong eru tey, sum í loyndum hava verið noydd til at liva undir einum ómenniskjaligum persónligum kensluoki.
Um 90-95 % eru hetrosexuell
Um 90-95 % av okkum eru hetrosexuell, og vit hava her í Føroyum ein søguligan etiskan rætt til giftu og hjúnalags hugtakið, ið er líka gamal sum tær kristnu Føroyar. Henda søguliga etiska rættin - umboðandi tey kristnu grundvirðini - eru tað mong í Føroyum, ið ynskja at halda fast við og verja.
Um 5-10 % eru homosexuell
Roknað verður við at um 5-10 % eru homosexuell ella samkynt, og at nøkur av teimum ynskja at sameinast sum par, eins og maður og kvinna gera við at giftast og ganga saman í hjúnalag. Hetta stríðir tó ímóti tí søguligu etisku fatananini av, at gifta og hjúnalag er fyri hetrosexuell pør við potentiali til nøring, og soleiðis er helst tann generella fatanin í Føroyum í dag.
Vit liva í Føroyum – mitt í natúruni
Vit liva í Føroyum – mitt í natúruni. Eitt gásapar er ein bøga og ein steggi og eins og hjúnalagið - við potentiali til nøring. So leingi ein stórur partur av føroya fólki ynskir at gifta og hjúnalags hugtakið einans verður brúkt í hetrosexuellum regi – vísandi til søgulig etisk rættindi, eiga politikarar at virða hetta. Eisini eiga okkara politikarar at arbeiða fyri, at vit fáa hugtakið: “løggilt parlag” at virka í praksis , so tey samkyntu kunnu fáa ein hjúnalags líknandi tryggleika inn í teirra parlag, tað veri seg í familju og arvaspurningum, tá tey velja at ganga saman í parlag.
Etikkur og moralskt hugtak
Yvirordnað skulu vit við okkara normativa etikki loysa eitt moralskt hugtak, sum fer yvir mørk, og sum fyri mong er sum halgibrot at rokna, um vit ikki skilja ímillum hetrosexuelt og homosexuelt samband.
Tey homosexuellu mugu eins og tey hetrosexuellu tora at fyrihalda sær til teirra egna sexualitet og seta navn á fyri at fáa persónligt frælsi. Við einans at plagiera normar hjá øðrum fáa tey eitt surrogat uttan persónligt frælsi.
Etikkur í verki skal ikki “sloyfa” tann verandi normativa etikkin, men víðka ta etisku fatanina, so pláss verður fyri okkum øllum við egnum identiteti og nomenklaturi. Fyri at hetta kann lata seg gera, mugu vit virða verandi hjúnalag fyri tey hetrosexuellu og eitt komandi løggilt parlag fyri tey samkyntu.
P.S. Skal Løgtingið treytaleyst taka til efturtektar, um nú “Gudloysi” ynskir broyting í tjóðsanginum, so tey eisini kunnu syngja við - uttan Gud?
Regin Eikhólm 06.09.2015
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Blíðar heilsanir
Friday, June 20, 2014
Listin takkar fyri seg
Í fýra ár hava vit hvønn dag havt innlegg um list og mentan. Tað er liðugt frá í morgin. Vit hava avgjørt at brúka summarið til at umhugsa listabloggin, og hetta er sostatt síðsta innlegg fyri hesa ferð. Møguliga venda vit aftur onkursvegna, alt stendur opið.
2337 innlegg og ein hálv millión av vitjandi bleiv tað til hesi fýra árini. Tað hevur verið ómetaliga stuttligt og avbjóðandi og vit eru ófatiliga stoltar av tí, sum vit hava fingið frá hondini. Vit føla, at vit hava víst, at tað kann lata seg gera at framleiða týdningarmikið mentanartilfar at kalla uttan pengar. Vit føla, at vit hava havt ein týdningarmiklan leiklut í mentanarlívinum.
Tá vit fyri fýra árum síðani avgjørdu at gera bloggin, varð hetta avgjørt í einari stuttari telefonsamrøðu. Tað tók heldur ikki meira enn 10 minuttir í telefon at avgera, at vit skulu lata bloggin í sínum núverandi skapi vera fortíð. Tí endurnýggjan hevur stóran týdning fyri okkum og aftan á fýra ár halda vit, at vit hava havt kvinnuvikur og listaverkfall, talleys ummæli, prik til politikarar, herðindi av forargilsi um heildarstøðið á mentanarlívinum, hugtikin útbrot um listina og yvirhøvur alt, mann kann ímynda sær - vit hava bara ikki havt nakra teinkipausu.
Vit eru spentar uppá hvat teinkipausan fer at føra við sær og hvat vit fara at finna uppá. Vit byrja hana við at fáa okkum ein bita og skála fyri blogginum, okkum sjálvum, listafólkunum og okkara kæra útgevara, John Dalsgarð, umframt tykkum kæru lesarum, sjálvandi.
Túsund takk, góðu tit øll fyri hesa fýra árini.
Blíðar heilsanir
Kinna og Inger
Posted by Listin at 8:50 AM
Thursday, June 19, 2014
Yrkjarasalong í Føroyahúsinum
Felagið Assununu og Føroyahúsið skipa fyri yrkjarasalong í Føroyahúsinum í Keypmannahavn í kvøld frá 20 -22.
Skrá:
Muniam Alfaker leggur fyri
Møtið yrkjarum
Eva Botofte, Gordon Walmsley, Abdul Kader Albasri, Sasa Markovic, Aleksandar Sajin, Sissal Kampmann og Isidora Cale.
Tónleikur verður eisini at hoyra.
Konferencier: Birgir Thor Møller
Muniam Alfaker leggur fyri
Møtið yrkjarum
Eva Botofte, Gordon Walmsley, Abdul Kader Albasri, Sasa Markovic, Aleksandar Sajin, Sissal Kampmann og Isidora Cale.
Tónleikur verður eisini at hoyra.
Konferencier: Birgir Thor Møller
Øll eru vælkomin. Tiltakið er ókeypis.
Posted by Listin at 3:59 PM
Havsins gerandisgudinnur
Í prentinum frá 1985 kundi tað sæð út sum um, at listamaðurin Janus Kamban er eitt sindur framman fyri sína tíð. Tað er ikki fyrr enn seinastu árini, at havsvimjingin ordiliga hevur tikið dik á seg og konur í vaksandi tali eru farnar at leypa á sjógv. Myndin verður við á Ólavsøkuframsýningini í ár.
(KP)
Posted by Listin at 8:10 AM
Wednesday, June 18, 2014
Kunstkritikerprisen 2013
Claus Carstensen og Christian Vind fáa donsku ummælaraheiðurslønina fyri teirra djørvu og visuelt áhugaverdu kuratering av framsýningini café Dolly á J.P.Willumsens savninum, sum markeraði 150 árið fyri føðing Willumsens. Heiðurslønin verður latin 30.juni klokkan 16 av mentamálaráðharranum Marianne Jelved í stóra fundarsalinum í mentamálaráðnum, Nybrogade 2, og øll áhugað eru vælkomin. Tað er aica (Association Nationale des Critiques d'Art) sum letur heiðurslønina, Lisbeth Bonde er forkvinna. Vit ynskja teimum báðum, Claus Carstensen og Christian Vind hjartaliga til lukku við stóra heiðrinum.
Tuesday, June 17, 2014
Monday, June 16, 2014
Jørgen er eingin Estrup, Dia er eingin Hørup...
Eftir at hava tugt meg í gjøgnum tær 25 síðurnar í stevningini, sum Christian F.Andreasen advokatur hevur stykkjað saman um tollmálið, siti eg og hugsi um Jacob Brønnum Scavenius Estrup, sum var danskur ríkisráðharri í eitt rekorddrúgt tíðarskeið seint í 19.øld. Hann sat á maktini í nítjan ár og stríddist sum úlvur á skóg við pressuna, sum við tað, at hon varð sensurerað hetta tíðarskeiðið mátti bera seg rættiliga kreativt fyri at orða sínar atfinningar móti antiparlamentariska stýriháttinum hjá Estrup. Hann var hinvegin fult upptikin av at stevna ymiskar miðlar, sum høvdu orðað seg kritiskt móti hansara stýri. T.d. stevndi hann ritstjóran í Svendborg Avis, sum hevði dittað sær at sett eitt lesarabræv í blaðið, har ein bóndi (Hr. Bondegaard) spurdi um hann kundir loyva sær at kalla sín hund fyri Estrup, sjálvt um avvarðandi hundur altso í roynd og veru ikki var nakar svínhundur. Blaðstjórin í Politiken Viggo Hørup brúkti stevningina í sínum berømta leiðara frá 11.august 1886, har hann letur sum um, at hann ógvast um svínhundaeyknevnið, men har hann samstundis fær sett orðini "svínhundur" og "Estrup" saman so nógvar ferðir, at eingin lesari ivast í hvat greinahøvundurin í veruleikanum heldur forsætisráðharran vera. - Ja eg veit. Jørgen er eingin Estrup, Dia er eingin Hørup og støðan er sjálvsagt ein heilt heilt onnur í 2014. Allíkavæl kenni eg meg heldur ørkymlaða av varhuganum av enn einaferð at vera stødd á glatanarkós í einum týdningarmiklum samfelagsmáli. Tað man neyvan kennast serliga hugaligt hjá teimum í Kringvarpinum, at verða stevnd fyri at gera sítt arbeiði. Advokaturin er sera neyvur og av øllum hansara neyvleika fáa vit frænir av eini sera aktivari tíðindadeild, sum hvørki letur seg møða ella hótta av umboðum fyri ein av maktríkastu persónunum í Føroyum. - Her á listablogginum plaga vit ikki at blanda okkum uppí samfelagsviðurskifti sum so, men eg haldi, at talu- og skrivifrælsið er so mikið grundleggjandi og so týdningarmikil partur av okkara mentan, at tá varhugin av, at tað hetta sama talufrælsið verður hótt, bara anir eitt lítið sindur, so má mann loyva sær at skriva nakrar reglur um tað (og samstundis kryssa fingrar fyri, at mann ikki sjálv verður stevnd - uha). Talufrælsið er sum kunnugt rætturin til frítt at kunna siga og skriva sína meining uttan góðkenning frá nøkrum og talufrælsið verður mett at verða ein av grundsúlunum í fólkaræðinum. Talufrælsið hevur serliga stóran týdning fyri minnilutabólkar og fyri tey, sum á onkran hátt tala maktini ímóti. Talufrælsið hoyrir til tey grundleggjandi borgarligu rættindini, sum geva borgaranum rætt til at leggja fram ymisk sjónarmið og samfelagsviðurskifti og kjakast um hesi viðurskifti uttan at risikera revsiákæru, óansæð um hesi viðurskifti kunnu tyngja onkran. Í okkara parti av heiminum hava vit talufrælsi, tað er sum kunnug sjálvt fundamentið undir frælsu pressuni og hetta talufrælsið hava miðlar sum Dimmalætting og Kringvarp Føroya brúkt og strekt, ikki minst tíðarskeiðið undir núverandi samgongu. Eg skilji væl, at onkrir samgongulimir ynskja tíðindadeildina hjá Kringvarpinum langt burtur har sum piparið grør, ikki minst, tá hugsað verður um Tollmálið og teir tvøru journalistarnar, sum í einari TV2-kendari sending við ljóðeffektum, suspense og tjubang prógvaðu, at sjálvur fíggjarmálaráðharrin hevur logið fyri Føroya fólki. Men, sum vit øll vita av, so varð hann ikki dømdur fyri tollsvikið á sinni og harumframt er málið aggamalt og tí hugsi eg, at fíggjarmálaráðharrin við sínum neyvu consiglieri væl kann enda omaná, tá av tornar. So hevur hann vunnið. Spurningurin er bara um hann hevur tað og hvussu er við talufrælsinum. Eg eri væl greið yvir, at talufrælsið ikki er tað sama sum rætturin til frítt at fremja injuriir ella at forfylgja ávísum persónum, men heilt erligt, so mugu ávísir persónar skikka sær ordiligt um teir ætla sær í ein landsstýrissess og detta gamlar beinagrindir úr skápinum, tá pressan fer at kanna, ja so skuldi mann trúð, at tíðin er komin at leggja frá sær.
(KP)
Posted by Listin at 9:47 PM
Labels: KP
Lysets skrift og mørkets tale
Hetta ummælið stóð at lesa í Kristeligt Dagblad í vikuskiftinum. Skrivað hevur Mai Misfeldt, sum hevur lovað listablogginum at læna greinina.
Det færøske grafiske værksted Steinprent præsenterer fornemme bøger af Claus Carstensen og Søren Ulrik Thomsen.
Ved den maleriske havn i Tórshavn, på Færøerne, har det det grafiske værksted Steinprent til huse. En lille perle, som mange færørejsende vil have bemærket, når de har ladet vejen gå forbi de altid åbne døre, enten for at se en af de skiftende udstillingerne i underetagen, eller for at snuse værkstedsluft og købe tryk på 1. sal. Værkstedet ejes af litograf Jan Andersson og grafiker Fríða Matras Brekku. Omkring 100 kunstnere har gennem tiden arbejdet på værkstedet, primært danske og færøske og heriblandt maleren Claus Carstensen.
Adspurgt om, hvad det har betydet for ham, at arbejde på Steinprent, svarer Claus Carstensen: ”Jeg var første gang på Færøerne for at arbejde på Steinprent i 2002 og har så siden arbejdet på værkstedet en eller to gange om året. I 2002 var jeg lige stoppet som professor på kunstakademiet og skulle egentlig blot have lavet et enkelt tryk, men lavede så i et sandt arbejdsraseri 27 tryk på 10 dage (serien ”Klaksvikaffærer” red.). Det hang nok sammen med en form for overtryk, som havde dæmmet sig op under de ni års undervisning på akademiet, og som nu skulle ud. Men det handlede også om, at Færøerne var et helt nyt terræn for mig. Selv om jeg ikke er landskabsmaler, så reagerer jeg meget umiddelbart på de steder eller landskaber, jeg bevæger mig i. (…) Jeg har altid haft en enorm respekt for ikke at spilde andre folks tid. Litografiet er et omstændeligt medie og det er lidt pinligt, hvis ikke trykket sidder der første gang. Men på Steinprent følte jeg, at jeg havde en frihed i forhold til denne pinlighed. Jan Andersson har altid været åben over for modaliteterne i situationen, åben over for, hvad der kan lade sig gøre rent trykketeknisk i modsætning til, hvad man "kan eller plejer at gøre".
Den aktuelle grund til at skrive om, hvad man kan på Steinprent – og på det lokale trykkeri, Føroyaprent – er, at de netop har udgivet to meget smukke og i enhver bibliofil forstand lækre bøger. En sort og en hvid begge med tekst af Søren Ulrik Thomsen og med grafiske arbejder af Claus Carstensen. Omslaget er originalgrafisk, der er trykt på tykt, blødt bøttepapir, hvis fibre er optimale til det grafiske tryk, og Claus Carstensen har selv stået for det skarpe layout med rød skrift på hhv. sort og hvid baggrund.
Den sorte bog hedder ”Lille dæmonologi” og indeholder to essays af Søren Ulrik Thomsen. ”Der er kun én” er en skarp analyse og medrivende indføring i W. Friedkins grænseoverskridende gyser ”Eksorcisten” fra 1973. ”Derfor tror jeg på djævelen” er Søren Ulrik Thomsens refleksioner over den umotiverede ondskab, hvis tilsynekomst og kraft for ham er bevis for, at djævelen i en eller anden forstand findes. Den hvide bog; ”Dét hvorom man hverken kan tale eller tie”, er mindre og på alle måder en mere fredsommelig tekst om kunstens betydning. Ligesom de to essays i ”Lille dæmonologi” har dette essay også været trykt før. Man kan synes, der er lidt ærgerligt, i og med at man altid gerne vil læse nyt fra Thomsen, og i og med at det havde været interessant at se ham gå rigtigt i dialog med Claus Carstensen. Når det er sagt, er der kommet to meget vellykkede bogværker ud af det. Med Carstensens ord passede ”de mørke og dystre motiver jo perfekt ind i den tekstlige sammenhæng- de kredser omkring den kendsgerning, at vi fødes nøgne og dør transparente. Alt herimellem er social, magtmæssig og eksistentiel opstigning og fald.” De grafiske værker er heliografier (oversat til dansk solskrift). De er blevet til ved, at Carstensen har arbejdet med blyant og tusch på transparente folier, som derefter er blevet overført til lysfølsomme offsetplader og udsat for kraftigt UV lys. Der er trykt to gange oven på hinanden (hvilket kræver uhyre præcision), med forskelligt belyste plader, sådan at der er fremkommet en let blåsort bund grafik og der over et lag af en næsten mættet sort.
Grunden til, at Jan Andersson og Claus Carstensen valgte at arbejde med heliografi i stedet for stenen, litografiet, som er Anderssons speciale, var det store oplag, der skulle trykkes i. Men, som Claus Carstensen forklarer, så gav det også god mening: ” Teknikken er jo meget oplagt, når nu Søren Ulriks tekster handler om lysets kamp med mørket - men den passede mig rigtigt godt, da alle folierne er lavet på et arbejdsophold på refugiet San Cataldo ved Amalfi i foråret 2012. Teknikken giver nemlig også mulighed for at lægge flere lag af folier oven på hinanden som en slags collage. Og så er det en ret hurtig og uhøjtidelig teknik, idet man blot smider de kiksede tegninger ud - uden at man som i den litografiske proces skal til at slibe stenen ned endnu engang. ”
Hvis man vil se mere fra Steinprent kan man fra den 8. maj besøge udstillingen ”Billedord-Ordbilled” på Nordatlantens Brygge i Kbh, hvor der ud over arbejder af ovennævnte, bl.a. bydes på grafik og ord af Knud Odde, Vibeke Mencke Nielsen, Bjarne Werner Sørensen og Tóroddur Poulsen. ”Dét, hvorom man hverken kan tale eller tie” og ”Lille dæmonologi” sælges samlet for en introduktionspris på 900, kr. pr. sæt. Bøgerne kan bestilles pr. telefon eller mail hos http://www.steinprent.com
Sunday, June 15, 2014
Sum eitt øvugt sólsetur uttan sól
Tað er eitt lív eftir føðingina
og í gjárkvøldið ein himmal sum eg ikki minnist meg hava sæð leingi
við skýggjum tungum av regni og eini tigandi skýming
undir eini blendandi eg-nokti-at-doyggja strípu í sjónarringinum
sum eitt øvugt sólsetur uttan sól
Yrking: Claus Carstensen s.24 í digte (samling) d.t. 1999. Týðing:KP
Mynd: Hansina Iversen uttan heiti frá 2013
(KP)
Posted by Listin at 8:48 AM
Saturday, June 14, 2014
Nýhugsandi Bjørk
http://thirdworlds.net/
http://www.theguardian.com/music/musicblog/2011/jul/20/bjork-biophilia-app
http://www.spin.com/articles/bjork-biophilia-app-moma-museum/?utm_source=spinfacebook&utm_medium=social&utm_campaign=spinfacebook
http://www.dv.is/menning/2014/6/9/bjork-syngur-niggas-moon/
(KP)
Posted by Listin at 9:41 AM
Friday, June 13, 2014
Mentan í juni
Í Mentan hesuferð er áhugaverd samrøða við Dennis Agerblad, sum hevur gjørt um seg á øllum møguligum pallum.Føroyingar elska country - siga mong. Birgir Kruse skrivar um country-oyggjarnar. Vár í Ólavsstovu skrivar um, hví bókmentir hava týdning, sum lærugrein í skúlunum. Bókavørðar viðmæla, hvørjar bøkur kunnu lesast í summar, og úr Klaksvík er eitt ummæli av hallarkabarettini Luktur í smakkinum. Nýggi formaðurin í Rithøvundafelag Føroya svarar spurningum um støðuna hjá føroyskum bókmentum og um hansara framtíðarvisjónir. Katrin Petersen skrivar um, at mentan kanska ikki er nakað at flyta eftir og Kinna Poulsen um markleyslist í markleysum heimi. Á barnamentanarsíðunum verða tvær feskar barnabøkur viðgjørdar. Plakatina hesuferð hevur Carl Jóhan Jensen, rithøvundur gjørt.
Posted by Listin at 7:50 AM
Thursday, June 12, 2014
Ólavsøkuframsýningin 2014
Ólavsøkuaftan klokkan 15 letur tann ordiliga Ólavsøkuframsýningin, tann í Listasavninum upp og tað er um at halda seg framat, tí upplatingin verður festlig. Seinastu árini hava vit ásannað, at føroyska undirgrundin kanska ikki er so full av olju, sum hildið varð einaferð, men hon er ikki tóm fyri tað. Møguliga livir listarliga undirgrundin betri í Føroyum í løtuni enn hon hevur gjørt leingi. Hon nørist eftir øllum at døma av kjakinum og av áhaldandi ónøgdini millum fólk, antin tað snýr seg um ymsar politiskar avgerðir ella um arbeiðið hjá fjølmiðlunum. Sigast má, at samfelagskjakið er í hæddini og fáar tjóðir eru so óførar á facebook sum okkara. Vónandi fara verk á Ólavsøkuframsýningini eisini at elva til kjak, m.a. verkini, sum eru inspirerað av sangheitum hjá bólkinum 200 á fløguni Vendetta. Aftur í ár er talan um eina um somu tíð kurateraða og sensureraða framsýning, sum fevnir breitt um fleiri ymisk listasløg og crossover verkætlanir. Pláss er tó eisini til meira siðbundin innsløg t.d. eitt úrval av undurvøkrum grafiskum prentum hjá vegaranum, Janusi Kamban sála, sum testamenteraði hús síni í Havn til at vera virkandi listafólkabústaður. Hetta arbeiðið er loksins at enda komið, og møguligar inntøkur fyri áðurnevndu prentmyndir og skitsur fara til endaligu umvælingarnar av húsinum og tað merkir jú, at samtíðarlistafólk fara at njóta væl av hesum. Tað er enn sum áður Listafelag Føroya, ið skipar fyri Ólavsøkuframsýningini, og aftur í ár er Kinna Poulsen kurator. Øll eru hjartaliga vælkomin at senda inn fotomyndir av verkuppskotum til Ólavsøkuframsýningina 2014 saman við heitum, tøkni, stødd og evt. prísi. Framsýningin tekur evnisligt støði í sjálvari ólavsøkuni, sum fyri summi er meira ball enn tjóðarhátíð, meðan onnur ganga serstakliga høgt uppí tjóðskaparligt correctness, um eitt nú tjóðarbúnin verður viðfarin á rættan hátt. Millum luttakararnar á Ólavsøkuframsýningini verða Bárður Jákupsson, Sámal Blak, Randi Samsonsen, Tóroddur Poulsen, 200, Sakaris Stórá, Hanni Bjartalíð, Fríða Matras Brekku, Bárður Oskarsson, Sissal Kampmann, Claus Carstensen, Hansina Iversen, Jóhan Martin Christiansen og Janus Kamban umframt mong onnur. Ólavsøkuframsýningin letur upp í Listasavni Føroya ólavsøkuaftan, 28.juli klokkan 15.00.
(KP)
Posted by Listin at 8:57 AM
Wednesday, June 11, 2014
Glas í Norðurlandahúsinum
Á summarframsýningini 2014 er glas sum tilfar í listini í miðdeplinum. Framsýningin gevur okkum høvi at uppliva møguleikarnar sum liggja í glasinum, tá tað hevur verið í hondunum á Tróndi Patursson (FO), Brynhildur Thorgeirsdóttir (IS), Pipaluk Lake (DK), Kristiina Uslar (EE), Outi Turpeinen (FI), Onnu Viktoriu Norberg (SE) og Brandi Patursson (FO). Sjey listafólk úr Norðurlondum og Baltalondum, sum hava glasið til felags. Sjey listafólk sum arbeiða við og móti teimum eginleikum, sum glasið hevur, og sum brúka hetta einastandani tilfar á hvør sín hátt.
Framsýningin er opin til sunnudagin 24. august.
Posted by Listin at 7:33 AM
Labels: Framsýningar, IS, Myndlist
Tuesday, June 10, 2014
Ummæli av framsýningini BILLEDORD ORDBILLED í Norðurbryggjuni
http://www.christianshavneren.dk/9068/
Nordatlantens Brygge (NB) kan det der med udstillinger. Denne gang udfordrer de os til at multi-taske, bruge flere af vores sanser på én gang. Udstillingen Billedord – Ordbilled indeholder, som man kan forestille sig, både tekst og billeder og begge dele i samme flade. Billederne er baseret på billeder lavet i det store, kendte grafiske værksted, Steinprent, i Thorshavn. Det er 4. gang, at NB finder materiale til en udstilling blandt de kunstnere, som har arbejdet på Steinprent, og det synes, som om værkstedet hjælper til at puste en særlig sjæl i den kunst, som bliver skabt dér.
Billedord – Ordbilled er en udstilling, som består af værker fra 9 forskellige færøske og danske kunstnere, som alle bruger billedet til at fortælle om teksten og ordene til at fortælle om billedet, og visning af et særligt værk lavet af Søren Ulrik Thomsens essays og Claus Carstensens trykte billeder. Det særlige værk af Søren Ulrik Thomsen og Claus Carstensen består af 2 bøger med 3 essays, som henholdsvis kredser om kunstens betydninger og væsen og om det ondes tilstedeværelse i tilværelsen. Titlerne er ”Lille Dæmonologi” og ” Det, hvorom man hverken kan tale eller tie”. Vi ser en ophængning med aftryk af Claus Carstensens 30 litografier, som med hans ekspressive udtryk i rå, sorthvide maskeagtige figurer bringer os ind i en spændende turbulent fortælling – i overensstemmelse med de tre essays. Bøgerne er trykt på Bøttepapir.
De 9 kunstnere er: Peter Laugesen, Knud Odde, Toni Larsen, Svend-Allan Sørensen, Tóroddur Poulsen, Bjarne Werner Sørensen, Vibeke Mencke Nielsen og Zven Balslev.
Men på værklisten vil man se, at mange af kunstnerne har lavet værkerne sammen på kryds og tværs, og man fornemmer, på energien, at det har været godt ar arbejde sammen. Man må forestille sig det meget kropslige arbejde det er at lave litografier. Den store kalksten, som vejer 150 kg skal renses og slibes og gøres klar hver gang et nyt billede skal trykkes. Det er et hårdt fysisk arbejde, som bliver lavet i et fællesskab … og som man kan se af udstillingen med stor inspiration til hinanden.
Udstillingen påvirkede avisens udsendte til en herlig dialog med billederne. Det dobbelte, sammenflettede udtryk af ord og bogstaver og billedelementer fik lysten til at se udover billedkanten og ud i rummet med alle de andre udtryk – og det blev muligt at høre en ihærdig mumlen og nogen gange en kakafoni af fortællinger fra alle de udstillede værker.
Den spændende færøske kunstner, Tóroddur Poulsen, viser en samling sort-hvide værker, hvor han udfordrede talemåder på en meget enkel og stærk måde. på færøsk og nogle også på dansk.. Som ”Nu går jeg mig en spejlvendt tur”, ”Nú fari eg ein speglvendt tur”. En tekst, som får beskueren til at undres, til at prøve at forstå hans eventuelle dilemma, og til at opleve og more sig med ham i hans øvrige udsagn. Han bor i Danmark, men er en markant kommentator på den færøske kunst og kultur.
Det er svært i øvrigt at fremhæve den ene kunstner fra den anden, for hver har sit særlige forhold til billed- og tekstelementerne i deres billeder, og vi vil opdage noget nyt hver gang vi går en ny runde rundt i udstillingen. .. Knud Oddes og Toni Larsens fine kvinde med den røde hat fascinerede mig med den store styrke og samtidig den fine poesi. Svend-Allan Sørensens to filosofiske fugle gav god humor og hans stærke billeder af ”Turgenjev, af Boganis og af Thoreau, hvor deres øjne så intenst ud i verden … Det er humor, poesi og fortælleglæde- og styrke, som præger de udstillede billeder.
Udstillingen er på Nordatlantens Brygge for enden af Strandgade, og den varer indtil 10. august.
(KP)
Posted by Listin at 11:24 AM
Hin góða spannin og hinar
"Hin góða spannin og hinar" er heitið á einum stórum prenti hjá Tóroddi Poulsen, sum er partur av framsýningini Myrkamyndir í Steinprenti. Trý avbrigdi eru av prentinum, eitt blátt, eitt reytt og eitt svart og hetta, at myndirnar hanga tríggjar saman økir um hátíðarliga huglagið, eins og tilipingarnar í heitinum til tann góða hirðan hava eitthvørt átrúnaðarligt yvir sær. Samstundis kenna vit spannina sum eitt praktiskt og ógvuliga vanligt gerandisamboð. Myndirnar hjá Tóroddi Poulsen tykjast um somu tíð mystiskar og ómetaliga einfaldar og óhátíðarligar. Akkumuleringin er eisini áhugaverd, kenslan av, at spannirnar fylkjast úr neðra og upp og úteftir eins og tær gerast alsamt fleiri og sum eru tær á tremur við onkrum, sum fer at koppa út móti áskoðaranum.
(KP)
Posted by Listin at 9:08 AM
ORKA við nýggjari orku
Føroyski tónleikabólkurin ORKA er nú til reiðar við síni 4. fløguútgávu LEIPZIG, ið verður givin út gjøgnum Tutl í Føroyum fríggjadagin 13.juni.
Fløgan er skipað sum eitt samlað verk har løgini virka bæði støk og sum ein eind. Løgini á nýggju útgávuni eru tikin upp runt í heiminum. Helvtin av upptøkurnum eru gjørdar í eini gamlari kykmyndahøll, UT Connewitz, eitt høli frá tíðini fyri seinna veraldarbardaga, mitt í Leipzig í Týsklandi. Eisini er tikið upp í París, New York, eini lítlari kirkju í Sibrandahûs í Hollandi, á einum báti í Hong Kong og á eini tokstøð í Bombay. Upptøkurnar blivu lagdar til rættis í upptøkuhøli í London, meðan ljóðblandað varð í Støkumørk, Innan Glyvur.
Á LEIPZIG verða eyðkendu ORKA ljóðførini og døkka ljóðmyndin blandað saman við UK Bass og LA Beat, og omaná verða lagdar ísandi Norðuratlants røddir. Hesa samanrenning kallar ORKA fyri Club Gaze. Samanborið við annan tónleik ljóðar hetta sum J DILLA´s DONUTS, um tað varð framleitt av BURIAL, við norðurlendska melodiska viðkvæ
Tá ið ORKA varð sett á stovn í 2006 blivu ljóðførini bygd á einum bóndagarði Innan Glyvur. Síðani tá hevur ORKA havt konsertir og spælt á festivalum um allan heim og samstarvað við kend nøvn so sum YANN TIERSEN, LV [HYPERDUB], OKTOPUS [DÄLEK], GRETA SVABO BECH, EIVØR og TEITUR.
LEIPZIG kemur út 13. juni 2014 gjøgnum Tutl, og eru føroyingar so hepnir at verða tey fyrstu, ið kunnu ogna sær útgávuna - hon verður í fyrstu atløgu bert til keyps í Føroyum. Ein altjóða útgávudagur kemur seinni í 2014. LEIPZIG kann pre-ordrast á www.tutl.com
Posted by Listin at 8:30 AM
Monday, June 9, 2014
Hansina Iversen gjørt listprýði til Hoyvíkar kirkju
Eitt nýtt listaprýði hjá Hansinu Iversen er komið upp í Hoyvíkar kirkju, aftanfyri prædikustólin. Tá ljósið er bjart úti, hevur kirkjufólkið verið órógvað av, at tey ikki hava sæð prestin nóg týðiliga á prædikastólinum. Tí varð gjørt av, at seta eitt listaprýði upp við vindeygað aftanfyri prædikastólin.
Í einari frágreiðing, áðrenn hon gjørdi hetta listaprýðið, segði Hansina Iversen í einum skrivi til kirkjuráðið í Hoyvík, at listaprýðið bleiv lagt við blaðgulli og silvuri á framsíðuni. Á baksíðuni, sum vendir út móti vindaeyganum, skuldi verða lakkað við blágrøna litinum, sum orglið í kirkjuni hevur.
- Listaprýðið er hugsað til kirkjuna, og skapað við virðing fyri kirkjurúminum og tignini, ið eitt kirkjurúm hevur. Íblásturin til verkið er frá dymbildagavikuni. Ovari parturin ímyndar tornakrúnuna, ið Kristus bar á høvdinum tá hann varð krossfestur. Loddrætta blaðið ímyndar eitt pálmablað. Tað kann eisini ímynda ein vong. Heildarmyndin gevur hugasamband til lívsins træ. Kirkjuprýði frá gotisku- og barokktíðini, í ymsum kirkjum í Evropa, hava eisini givið íblástur. Her er ein sjónvarpsupptøka hjá Kringvarpinum frá gudstænastuni í Hoyvíkar kirkju í gjár:
(KP)
Posted by Listin at 12:25 PM
Dimma nýtti gamlan strutsasið
"Í 1947 kom onnur økta »Millum heims og heljar« út. Dimma heilsaði henni við teimum orðum, at tað var synd í pappírinum, sum slíkt tvætl var prentað á, ungur asfaltmaður úr Hoyvík skeljaði mítt skaldaverk í spønir í Dagblaðnum, sum einkisvert, tá ið nøkur smáørindir vóru undantikin. Verði tað honum fyrigivið, tí blaðungur sum hann var, var hann ikki búgvin at taka nakað úr sínum egna brósti, tað var eitur, teir høvdu spýð niður í hann á flatlondum, sum hann her sprændi á meg. »Lívsins kvæði« kom so út 1957 og fekk somu móttøku av okkara andskryplingum við Dimmu á odda. Hon fann einans stríðið á Húnalandi vert at nevna og sýndi sítt margháttliga skaldaskyn við at seta eitt hitt veikasta ørindi í kvæðinum fram sum dømi um góðan skaldskap. Einki fullfíggjað yvirlit, hvaðna minni metan av mínum skaldskapi, hevur enn sæð dagsins ljós; sjálvt Rikard Longs frálíka útvarpsrøða á 60 ára føðingardegi mínum, fevndi ikki um hálvan mannin; tað sum aðrir hava sagt av góðum um meg, hevur verið heldur vatndeyvt og skilliga skrivað í ótta fyri ikki at samríma við akademiskar mótaskaparar; eg skal bert taka magistara Óla Jacobsens ummæli av skaldunum, sum standa í Poul P. M. Pedersens anthologi, umsetingar eftir føroyskum yrkjarum nevnd »Mellem bjerg og brænding«, sum dømi. Janus og Hans Andrias eru umrøddir hvør á sínum tveimum síðum, William, sum skrivar á donskum og er donskum lesarum alkunnugur gjøgnum bøkur og mong ummæli, hann fær heilar tríggjar og Chr. Matras tvær, og um Pól F. er ein sløk síða, hann er »en talentfuld« t. e. nevniverdur skemtari og spottari sipandi til Gravarferðina í tí gamla, annað tykist maðurin ikki at kenna ella halda vera vert at taka í munn av mínum skaldskapi og virki fyri mál og mentan og frælsi. Av yrkingum í somu bók eigur Janus 17, og tað er honum uppiborið, Hans Andrias 18, William 12, Christian Matras 13 og Pól F. 5, hin vanliga mannminkanin, bert eitt einasta lag er sett til sang av mær.
Eg bað einaferð Waagstein gera okkurt lag til mín, og hann játtaði og bað senda sær sangin; eg so gjørdi, og eg fekk ikki orð ella eið aftur nakrantíð frá honum. Janus og eg hava, uttan ávirkan hvør av øðrum, føroyskað ella umyrkt »Udrust dig helt fra Golgatha« og »Brede sejl over Nordsjö går«, hóast mín sálmatýðing ivaleyst stendur mát við Janusar, er hon fjónað av øllum, og hansara sett í hásætið, ikki tí at hann var meiri gudrøkin enn eg, tann vegin kundi tað verið hipp sum happ við Pól. Og »Brede sejl over Nordsjö går« hjá Janusi hevur Waagstein við í skúlasangbók síni, hóast mín umyrking uttan nakað ivamál er so nógv betri enn Janusar.
Útvarpið hevur fleiri ferðir havt sendingar av øllum eldri føroyskum yrkjarum, smærri sum størri og enntá onkrum, sum ikki er yrkjari, uttan kappanum útlagna Pól F., hann hevur tað ikki við. Thomas Nygaard hevði minnissending um Robert Burns; eg havi eisini umyrkt nógvar yrkingar eftir Burns í »Millum heims og heljar« og aðrastaðni, so ikki slapst undan at nevna meg við navni, men einki las hann upp av mínum yrkingum, men einar átta av Christiani Matras, og tað var ikki nóg mikið at tær vóru lisnar upp fyrst, men teir høvdu eitt heilt sangkór at syngja somu sangir umaftur; er slíkt ikki akademisk snobbing, so veit eg ikki, hvussu tað skal nevnast. Havnar sangfelag ella musikkfelag hava ongantíð, mær vitandi, hvørkin her heima ella á uttanlandsferðum havt ein einasta sang av mær. Hví ? Eg haldi tað er snobbing. Soleiðis hevur verið alla mína tíð, teir kunnu ikki umbera seg við, at eingi løg eru til mínar sangir, tí eg havi við nógvar sangir viðmerkt, hvørji løg teir kunnu syngjast til, so atvoldin til hesa undirmetan av mær sum skald tykist eisini vera snobb.
Hvussu eiðasørir enntá skald kunnu vera fyri skili í hábærsligari málbering og skaldskapi sæst eina best av, at Jens Pauli Heinesen, í Dagblaðnum, har hann ummælir útvarpið ofta, – ikki hevur tikið Bjargingar-bragdið hjá mær upp á tunguna, men beint aftaná við himmalvendum eygum er hann fallin á knæ fyri einum dekni, ið hevur lisið ein lestur sera væl í útvarpinum; slíkir eru orðførararnir fyri nýføroyskari mentan, og tó havi eg frá mongum monnum fingið takkarbrøv, og eisini manga munnliga tøkk fyri nevndu frásagnir í Seggjasøgum, ið stórt sæð siga tað sama, sum kendur skaldskaparkønur maður, sum eg hitti á Havnarferð í summar, segði við meg, at ongantíð hevði hann lisið ella hoyrt slíkan skaldskaparligan stórleik ella slíkt mergjað føroyskt mál. Eg kundi nevnt mong onnur dømir um mannminkan, men lat fara.
Um nakar heldur meg bera harm og trega av lívslangari mótstøðu og undirmetan av mær sum skaldi, so fer hann skeivur, tí tað hevur ikki rinið við mítt sjálvsálit, góða lag og lætta lyndi, heldur enn at sletta vatn á fitjufugl. Eg kann hava kent harm í løtuni, men eg havi altíð kunnað tveitt tað til viks, og havi heldur sligið dygt aftur, tí eg haldi, sum teir fornu tóku til: Tak tær ikki mannminkan av minni manni at tær.
At vera bundin við lærarastarv, tað mest andsoyðandi virki, sum hugsast kann við sínum upp í saman tugdu vevjingum um bábylonskar steinaldarsøgur og jødiskar molbúarasagnir og annað putl í lívslanga tíð, tað beyð mínum íborna iva og granskandi viti og villa lyndi so hart ímóti, at eg kvetti av sum tann boheme, eg á botninum eri, og vildi heldur missa eyð enn mítt frælsi...."
Lesið alla samrøðuna her: http://sprotin.fo/show_news.php?NewsId=163
(KP)
Posted by Listin at 8:49 AM
Sunday, June 8, 2014
Stórur áhugi fyri kommuskúlanum sum mentanarhús
Um nakar skuldi ivast í áhuganum fyri listarligum arbeiði í Føroyum, kunnu tey kekka langa listan av viðmerkingum til framtakið hjá Sóley Danielsen, sum roynir at gera Kommunuskúlan til eina alternativa mentanarfabrikk. Nógv listafólk fegnast, men eisini listaáhugað eru spent. Higartil hava 204 skrivað undir uppá, at tey ynskja kommunuskúlan sum mentanarhús. Leinki til undirskriftir er niðast á blogginum.
Reasons for signing
Súsanna Tórgarð TóRSHAVN,
FAROE ISLANDS, FAROE
ISLANDS about 8 hours ago Liked 3
Tað hevði verið einastandandi og fantastiskt at fingið eitt slíkt stað - har allar listargreinar kundu arbeitt undir sama taki, dyrkað, fordjúpa seg og ment sinar egnu listargreinar - samstarvað um verkætlanir og framførslur av ymiskum slag. Tað verður uttan iva ein klekingarmaskina til øll møgulig spennandi tiltøk, ein kraftdepil har listarfólk fáa møguleikan bæði at arbeiða við egnari list, og tvørturum listargreinarnar. Sum listarfólk kann eg siga, at eg í nógv ár havi droymt og longst eftir einum slíkum stað, har eg fekk brúkt míni skapandi evni og hug, saman við øðrum...bæði listarfólki úr Føroyum og uttanífrá. Eg vóni at hetta fer at bera til.
Greta Bech LIVERPOOL, UNITED KINGDOM about 22 hours ago Liked 2
Eg havi uppliva okkurt líknandi í Liverpool, har tað vóru privat rúm og so eina "communal" stovu til tónleikarar, sjónleikarar, rithøvundar, og generelt listarlig fólk, og tað var ordiliga gott at hava einslags "community" og eisini yvirhøvur eitt stað at arbeiða. Hetta hevði veri super at haft í miðbýinum í Havn.
Petur Pólson SANDAVáGUR, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 2
Hetta er eitt framúr hugskot, og er mentanini lív lagað, framburður og víðskygni tryggjað við slíkum átaki
Hans Tórgarð about 5 hours ago Liked 1
Eitt genialt hugskot!!!
Maria Winther Olsen about 7 hours ago Liked 1
Hetta hevði fingið meg at umhugsað at komi heim aftur!!!
Heidrikur Hejnesen THORSHAVN, FæRøERNE, FAROE ISLANDSabout 8 hours ago Liked 1
Tí hettar hevði veri framúr gott fyri alla Føroyska list ið vit vita hevur so nógv at tíða fyri okkum :)
Marsanna Petersen TORSHAMN, FAROE ISLANDSabout 8 hours ago Liked 1
Meira list í býnum!
andrias olsen TóRSHAVN, FAROE ISLANDSabout 8 hours ago Liked 1
tónleikahøli/konsert salir
Hans Arni Saltá TOFTIR, FAROE ISLANDSabout 9 hours ago Liked 1
Haldi at tað manglar! :)
Ellis Katrine Mortensen about 9 hours ago Liked 1
En mulighed for mange mennesker til at være kreative i et kunstnerisk inspirerende miljø uden de store økonomiske udgifter og for andre at komme og opleve et sådant hus. Spøgelseshuset kunne give liv til midtbyen. Det ville være rart, hvis løsningen var sikret i en bestemt årrække.
Theodor Kapnas FAROE ISLANDSabout 10 hours ago Liked 1
Frálíkt hugskot!
Rebekka Eliasen TóRSHAVN, FAROE ISLANDS about 11 hours ago Liked 1
Hettar manglar í føroyska samfelagnum. Ung sum gomul eru púra sjúk eftir hesum, og trøllvaksnir spælimenn mugu halda til í garasjum.
Ása Wraae Olsen KEYPMANNAHAVN, DENMARK about 12 hours ago Liked 1
Havnin manglar lív. Hetta er ein góð roynd upp á at tendra ein neista.
Alda Mohr THORSHAVN, FAROE ISLANDS about 16 hours ago Liked 1
tí hetta er umráðandi.
Gudmund Helmsdal Nielsen DARLINGHURST, AUSTRALIA about 17 hours ago Liked 1
Wauw! Eitt ómetaliga frálíkt hugskot! Hetta kann gerast tað týdningarmesta átakið fyri Føroyska list yvirhøvur!
Unn Kragesteen TóRSHAVN,
FAROE ISLANDS,
DENMARK about 19 hours ago Liked 1
Livandi høvuðsstaður, livandi Føroyar.
Rógvi á Rógvu TóRSHAVN, FAROE ISLANDSabout 21 hours ago Liked 1
Mennandi, gevandi, lærandi, berandi, livandi, stuðlandi, kunnandi, kveikjandi, lekjandi, ræðandi, leikandi, stiðjandi, kolandi, borandi, tigandi, strálandi!! :)
Harriet Poulsen TóRSHAVN, FAROE ISLANDS about 21 hours ago Liked 1
Mentanarhús er eitt sera gott alternativ til tann skúla, ið Kommunuskúlin ikki sleppur at vera meir. Við einum Mentanarhúsi fer aftur at vera lív og glaðir dagar í Kommunuskulanum, har fólk koma saman og skapa. Um tiltakið verður skipað, so at øll, ið vilja, sleppa framat ( rokeringsskipan av onkrum slag ) so trúgvi eg, at tað verður sera gott :-)
Allan Tausen STRENDUR, FAROE ISLANDSabout 21 hours ago Liked 1
Nuværende omstændigheder lever ikke op til efterspørgslen. Dette kan være en genial løsning. :-)
Mikkjal Gaard Hansen TóRSHAVN,
FAROE ISLANDS, FAROE
ISLANDSabout 22 hours ago Liked 1
Tí at tørvur er á hasum. Eri sjálvur tónleikari. Deiligt hugskot. Lív aftur í miðbýin :)
Uni Árting TóRSHAVN, FAROE ISLANDS about 23 hours ago Liked 1
Hjartað, lungu, aðrar og onnur lívsneyðug gøgn eru minsta treyt fyri at fáa ein miðbýð at blóma :-) hetta er fræðið ið kann fáa allar listagreinar at miðsavnast og grógvað til eitt óverðuligt droymandi sentrum fyri ta skapandi listina í Tórshavnar Kommunu og gerðast eina kreativa pulsaðr!
Marjun Reginsdóttir TóRSHAVN, UNITED STATES about 23 hours ago Liked 1
Tí at tað kundi verið spennandi!
+ eg eri sjálv listafólk
Dánjal Dam á Neystabø about 24 hours ago Liked 1
Super! Eitt arbeiðspláss, ja takk :)
Rógvi á Tjaldrafløtti Olsen KLAKSVíK, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 1
Sera umráðandi !!!
Marta Karadottir THORSHAVN, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 1
Umradandi
BUI EGASON DAM 1 day ago Liked 1
Listleysur maður er litleysur maður
Elsa Vest 1 day ago Liked 1
lívsjáttandi
Kirstin Helgadóttir VESTMANNA, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 1
Hetta er essentielt!
Ria Tórgarð TóRSHAVN, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 1
Eitt stað at arbeiða, mennast, skapa, útinna, framføra, venja, frodjúpa seg, leita, spyrja, samstarva, geva og fáa íblastur - júst tað vit hava brúk fyri - eitt umhvørvi til listafólk.
Karin Maria Djurhuus THORSHAVN, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 1
Eitt arbeiðsrúm, til øll mínu hugskot. Alt krevur amboð sjálvandi, og má ikki vera for kosnaðarmikið :/
Guðrið Poulsen 1 day ago Liked 1
Eitt framúr tiltak!
Guðrið Poulsen 1 day ago Liked 1
Rungandi ja!
Tróndur Bogason Hansen COPENHAGEN, DENMARK1 day ago Liked 1
Ljóðar, sum um tað kundi sett eina rúgvu í gongd
Eivør Pálsdóttir 1 day ago Liked 1
JA!!!!
Andrias Høgenni TóRSHAVN, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 1
Vit hava tørv á nýhugsan í miðbýinum í Havn, og hetta hevði verið ein gyltur møguleiki til at savna kreativu kreftirnar í Føroyum.
Hergeir Eldevig FUGLAFJøRðUR, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 1
Lív í miðbýin!
Jógvan Jákupsson TóRSHAVN, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 1
Hetta er tann einstaka mest áhugaverda royndarverkætlanin, sum eg minnist meg hava hoyrt um
Sigmund Zachariassen TóRSHAVN, FAROE ISLANDS1 day ago Liked 1
Tí at hetta treingist til!
Rúni Christiansen KøBENHAVN V, DENMARK 1 day ago Liked 1
Tað er eitt gott hugskot, har er tørvur á tí, og potentiali er stórt.
Súni Joensen TóRSHAVN, FAROE ISLANDS 1 day ago Liked 1
Auluksáliga gott hugskot
Jákup Bernhard Brim Joensen KLAKSVíK, DENMARK1 day ago Liked 1
Ein sera góð loysn fyri so breiðan skara av listafólki. Ynskiligt fyri bæði listafólk og áskoðarar: win win! :-)
ZACHARIASEN GUNNVÁ KøBENHAVN / TóRSHAVN, DENMARK1 day ago Liked 1
Mangli altíð eitt stað at venja størri og smærri verkætlanir. Samstundis er hetta eitt gylt høvi til at byggja eitt livandi listaumhvørvi upp, har vit ístaðin fyri einans at síggja hvønnannnan fremja ‘úrslitið’ eisini her fáa høvi at ganga um beinini á hvørjum øðrum í processini, til íblástur, sparring og til at tora at lata onnur hyggja inn í sárbara skapandi rúmið.
Árni Jóhannesson ARGIR, FAROE ISLANDS about 1 hour ago Liked 0
Hetta hava vit mangul uppá í havnini.
Ása Brynjarsdóttir ASSENS, DENMARK about 2 hours ago Liked 0
Tórshavn manglar hetta!
Rói Samuelsen HOYVíK, FAROE ISLANDS about 2 hours ago Liked 0
Music  3>
dávur beder KAMBSDALUR, FAROE ISLANDS about 2 hours ago Liked 0
#yolo
Sigmund Jørgensen TóRSHAVN, FAROE ISLANDS about 3 hours ago Liked 0
Frískt og skilagott átak :)
Erla Matras Jensen TóRSHAVN,
FAROE ISLANDS, FAROE
ISLANDS about 3 hours ago Liked 0
Hetta havi eg sakna og eri tí sera fegin um, at tað nú verður roynt.
Trygvi Danielsen TóRSHAVN, FAROE ISLANDS about 4 hours ago Liked 0
Because it is very important!
Hans Andrias Gregoriussen THORSHAVN, FAROE ISLANDS about 4 hours ago Liked 0
Tað er umráðandi at menna mentanarlívið. Har eru ikki góð kor fyri tað. ì mótsetningi til mentanina, verður játtað hundraðtals milliónir til ítrott. Ìtrotturin hevur fingið játtað nóg mikið av pengum og stórtrívist. Betri kor fyri mentanina ger at mentanin verður ment, og eitt meira virkið mentanarlív fer at vera til í Tórshavn.
Jafet Olsen RUNAVíK, FAROE ISLANDS about 4 hours ago Liked 0
Ótrúliga gott hugskot!
http://www.change.org/en-CA/petitions/alternativt-mentanarh%C3%BAs-%C3%AD-kommunusk%C3%BAlanum-%C3%B8ll-listaf%C3%B3lk-og-%C3%A1huga%C3%B0i-ver%C3%B0a-bi%C3%B0in-um-at-stu%C3%B0la-hesari-royndar-verk%C3%A6tlanini-vi%C3%B0-at-at-skriva-s%C3%ADtt-navn-inn-%C3%A1-hesa-leinkjuna
(KP)
Posted by Listin at 9:30 PM
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Íslendski forsetin á vitjan
Tjóðardag Noregs, 17. mai, fingu vit í skúlanum vitjan av íslendska forsetanum Guðni Th. Jóhannesson við fylgi.
Fyrst var farið í Miðrók, har Marjun greiddi frá um skúlan og 6. flokkur kvóð "Burtur á heiði".
Síðani gekk leiðin niðan í 2. flokk, sum sang tveir sangir fyri forsetanum - ein føroyskan og ein íslendskan. Tórur Paulason handaði forestanum ein fløskupost, sum íslendskir vísindamenn sleptu út í 2016. Guðni lovaði Tóri at taka fløskupostin við aftur til íslands.
Síðani var farið oman í Miðdeild, har 6. flokkur enn einaferð framførdi. Hesaferð var tað BrainBreak innslag, sum verður nýtt í samband við Cooperative Learing.
At enda slapp forsetin út á svalan at njóta útsýnið. Tó so, til allar seinast varð steðgað við fótbóltsvøllin, har forskúlin júst hevði fríkorter. Guðni gjørdi ikki mætari, enn at sjálvur leypa inná vøllin at standa í mál.
Takk fyri vitjanina, Guðni!


text:
17 ára gamla Megan (Natasha Lyonne) er ein glað góðvarin high school næmingur, hon er við á "cheerleader"-holdinum, og henni dámar tað sera væl, eisini er hon saman við flottasta og lekkrasta fótbóltspælaranum, ið allar gentunar suffa eftir, Jared (Brandt Wille). Hóast hann sær so gott út, far hon makk av at fríggja við honum, henni dámar betri at hyggja meðan hennara vinkur dansa.
Alt hetta far familjuna til at halda hana vera til sama kyn. Við hjálp frá ex-gay Mike (RuPaul), fáa tey hana á eina umvendingar-legu "True Directions".


text:
Poul Michelsen 01.12.2017 (13:17)
Danmark ætlar at steðga føroyskum virksemi í altjóða samfelagnum
Tíðargrein eftir Poul Michelsen, landsstýrismann í uttanríkis- og vinnumálum 29.11.2017
Danmark ætlar at steðga føroyskum virksemi í altjóða samfelagnum
Enn einaferð gongur sjón fyri søgn, at Danmark er ein fótongul fyri uttanríkispolitiskum framstigum hjá Føroyum. Tað seinasta er ein fráboðan frá danska uttanríkisráðharranum um, at Grønland, Ísland og Føroyar ikki sleppa at samstarva við støði í nýggju samstarvsavtaluni landanna millum, tí hann fer at ógilda avtaluna.
Sum grannar í Norðuratlantshavi hava Føroyar, Grønland og Ísland sjálvandi fleiri felags áhugamál og samstarva á nógvum økjum. Arktis. Samhandil. Fiskiveiða. Vit eru ikki limir í ES. Ferðavinnan veksur við rúkandi ferð um okkara leiðir. Okkara grannatjóð fyri sunnan er á veg úr ES, og tað fer at hava stóra ávirkan á viðurskiftini í Norðuratlantshavi. Dømini eru fleiri.
Samstarvið í Útnorðri hevur nógv ár á baki og fleiri samtyktir og avtalur eru gjørdar hesi árini. Fyri at leggja samstarvið í eina fasta legu, skrivaðu uttanríkisráðharrarnir Guðlaugur Guðlaugsson, Erik Jensen fyri Suku K. Fredriksen og eg undir eina einfalda semju 31. august í ár. Vit trý vóru satt at siga samd um, at tað er ein skylda mótvegis okkara londum og landafrøðiliga grannalagi at samstarva væl í einum skipaðum karmi. Neyvt samstarv verjir og fremur okkara egináhugamál og felags áhugamál í útnorðurhøpi. Mótvegis okkum sjálvum og umheiminum.
Stutt eftir at semjan var gjørd, komu harraboð úr danska uttanríkisráðnum um, at tey góðtaka ikki avtaluna. Verður hon ikki broytt, fer danski uttanríkisráðharrin at boða Íslandi frá, at Útnorðuravtalan ikki hevur rættarvirknað. Danir meta, at Føroyar og Grønland eru farin útum heimildirnar í uttanríkispolitksu lógini við at undirskriva eina avtalu við annað land uttan margháttliga forstavilsið “Kongeriget Danmark for såvidt angår.” Harumframt hava danir heft seg við, at avtalan fevnir um “onnur mál av felags áhuga” og “uttanríkispolitikk,” sum ikki eru yvirtikin málsøki.
Hyggja vit nærri at avtaluni, er hon í roynd og veru ein politisk yvirlýsing. Og hvønn Føroyar koma ásamt um politiskar yvirlýsingar við, gera vit einsamøll av. Munurin á eini avtalu og eini yvirlýsing er, at avtalan ber í sær ávísar skyldur og ávís rættindi. Útnorðuravtalan er ikki annað enn ein neyv yvirlýsing, sum ber heitið avtala. Hon áleggur ikki Føroyum nakrar serligar skyldur ella veitir okkum serlig rættindi.
Eg havi á fundi og í brævaskifti við Anders Samuelsen, danska uttanríkisráðharran, sagt, at vit alla tíðina hava mett avtaluna at vera somikið óítøkiliga, at hon er at rokna sum ein yvirlýsing. Ein karmur at kjølfesta neyvari samstarv í.
Vit síggja hetta sum ein spurning um at reka politikk. Um innihald. Heldur enn at viðurkenna tað, heftir danski uttanríkisráðharrin seg við einstakar orðingar við støði í eini strangari tulking av uttanríkispolitisku lógini. Politiski veruleikin verður skúgvaður til viks, og løgfrøðiligir múrar verða nýttir sum undanførsla.
Tað er trupult at taka ein mótpart í eini ósemju fyri fult, tá hann hvørki er til at høgga ella stinga í. Við at døma tað ólógligt at semjast um at hittast at umrøða mál, sum Føroyar, Grønland og Ísland hava til felags, sær Anders Samuelsen trøll á alljósum degi. Semjan er ikki annað enn eitt natúrligt fet ímóti skipaðum samstarvi, nú heimurin lítur norðureftir.
Uttanríkispolitiska lógin er eitt haft um beinið á Føroyum. Vit sleppa ikki at verja og fremja okkara egnu áhugamál úti í heimi. Tað er danska mótstøðan ímóti Útnorðuravtaluni enn eitt talandi dømi um. At haftið verður táttað, so vit ikki fáa flutt okkum.
Vit hava ferð eftir ferð hoyrt danskar myndugleikar – við sjálvum forsætisráðharranum á odda – tosa um javnbjóðis samstarv millum Danmark, Grønland og Føroyar. Men eg má eftir tvey ár í landsstýrinum ásanna, at vit als ikki eru javnbjóðis partar. So seint sum fyri einum mánaði síðan varð danska grundlógin brúkt sum forðing fyri, at Føroyar fáa limaskap í Norðurlandaráðnum.
Fyri okkum er talan um eina einfalda semju við Grønland og Ísland um at arbeiða víðari við eini røð av málum, ið kunnu gagna okkum. Ikki um eina roynd við beráddum huga at fara útum okkara heimildir.
At halda fast um, at semjan millum londini í Útnorðri er at meta sum ein bindandi sáttmáli eftir fólkarætti og eigur at viðgerast hareftir, er at skjóta spurvar við kanónum.
Tí haldi vit fast um avtaluna. Og tá ítøkilig stig til samstarv verða tikin, ætla vit, sum ásett, at kunna danir um hetta.
Nú útlit eru fyri, at danska Uttanríkisráðið fer at gera okkum ómyndig við at steðga eini semju við tvey onnur lond, er stundin komin veruliga at endurskoða uttanríkispolitisku lógina. Ongantíð ov skjótt.
Føroyar hava ikki ráð til danskt smásinni og formligt erkvisni í uttanríkispolitiskum viðurskiftum longur. Vit hava tørv á og rætt til at røkja okkara egnu áhugamál mótvegis øðrum londum. Tað er ikki bara eitt politiskt ynski, men ein skylda móti fólkinum og vinnuni í Føroyum.
- Í uttanríkispolitiskum viðurskiftum hava Føroyar og Danmark fleiri mótstríðandi áhugamál. Sum ES limaland hevur Danmark heilt onnur áhugamál í spurninginum um Brexit enn Føroyar. Tað sama ger seg galdandi í fiskiveiðihøpi. Tí er tørvur á, at Føroyar sleppa at røkja uttanríkismál betur og við víðari heimildum.
- Í Fámjinsskjalinum stendur, at Føroyar eiga at verða tiknar uppá ráð í stórpolitiskum og trygdarpolitiskum spurningum. Tað er undantakið heldur enn reglan, at Føroya fáa kunning um donsk trygdar- og verjupolitisk átøk. Tí sendi Poul Michelsen danska uttanríkisráðharranum áheitan um hetta í januar í 2016. Uttanríkisráðið hevur ikki svarað brævinum enn.
- Føroyar kunnu gera fólkarættarligar sáttmálar við onnur lond, tá talan er um yvirtikin málsøki. Til dømis handilssáttmálar, fiskiveiðisemjur og heilsufrøðiligar avtalur um út- og innflutning av matvørum. Treytin er, at vit undirskriva vegna ríkið við forstavilsinum “Kongeriget Danmark for såvidt angår Færøerne.”
- Útnorðuravtalan ella Cooperation Agreement, sum hon eitur, er ein semja millum Ísland, Grønland og Føroyar um at samstarva um felags áhugamál, sum til dømis at fremja samhandil.
- Í semjuni stendur, at uttanríkisráðharrarnir í teimum trimum londunum skulu hittast minst einaferð um árið. Neyvari ætlanir um ítøkilig samstarvsátøk koma ráðharrarnir ásamt um á árligu fundunum.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her