text:
Tað hevur vakt ans, at danski skattmálaráðharrin, Karsten Lauritzen, hevur sagt, at tað loysti seg hjá stjórnini at "keypa ein grønlending," sum hann tók til, at tryggja stjórnini meiriluta.
Í Dagblaðnum Holstebro-Struer verður Karsten Lauritzen endurgivin fyri at siga, at søgan vísir, at tað altíð er ein fólkatingslimur, sum í valskeiðnum fer upp í annan flokk, og so hevur stjórnin ikki meiriluta.
"Men vit hava tryggjað okkum við at keypa ein grønlending."
Aleqa Hammond styðjar stjórnina
Grønlendska fólkatingskvinnan, Aleqa Hammond, hevur lovað, at hon fer ikki at atkvøða ímóti stjórnini, tí hon fekk formansessin í Grønlandnsvendini afturfyri.
Sostatt hevur stjórnin tryggjað sær 91 atkvøður í fólkatinginum.
Aleqa Hammond sigur, at útsøgnin hjá Karsten Lauritzen fær ongar avleiðingar fyri avtaluna, sum hon hevur gjørt við stjórnina.
- Danskt er ikki mítt móðurmál, men eg haldi kortini, at eg eri meiri siviliserað enn hann, sigur Aleqa Hammond.
Ikki bilsin
Hon sigur, at hon er ikki bilsin av málburðinum hjá skattamálaráðharranum, tí grønlendingar í Danmark eru fyri mismuni, - bara tí teir eru grønlendingar, sigur Aleqa Hammond.
Karsten Lauritzen, skattamálaráðharri, sigur nú, at hann harmast málberingina.
- Sjálvandi er eingin keyptur ella seldur. Hetta er eitt kent mál um fyrilit fyri parlamentarisku støðuni, men tað gevur mær ikki rætt til at málbera meg so. Eg harmist, um eg havi rakt onkran, tað var ikki meiningin, sigur Karsten Lauritzen í skrivligari viðmerking.
Les eisini
Bispur, kirkjuráðslimir og prestar halda, at borgarliga vígdir hjúnafelagar skulu framhaldandi hava rætt til kirkjuliga signing.
Tíðindi
Tróndur Vatnhamar og Finnur Koba kappast móti Solveig Hanusardóttir Olsen og Knút Háberg Eysturstein
Grønlendski landsstýrismaðurin í fiskivinnu- og veiðumálum hóttir við at taka loyvi frá grønlendsku skipunum, um tey ikki fáa skil á rúsevnum umborð
Eivør hevur roynt tað, Jógvan Hansen somuleiðis, og nú fer Kristina Bærendsen at syngja í íslendsku Eurovision kappingini
Týski kanslarin ætlar at varðveita viðurskiftini við USA. Verri er við hennara varakanslara, sum stúrir fyri handilsviðurskiftunum landanna millum.


c: text/html

text:
Leiðsluráðstevna um vikuskifti
vinna09-01-2017 - 13:20 - Jóanis Nielsen
Føroya størsta leiðsluráðstevna GLS - The Global Leadership Summit - verður nú fyri 9. ferð í Norðurlandahúsnium 13. og 14. januar. Árliga hava yvir 400 luttikið umframt at 400 ung møtast fríggjakvøldið.
Endamálið við ráðstevnuni er at geva leiðarum íblástur og amboð til at gerast enn betri leiðarar, har teir eru. Fyrilestrahaldararnir hava ymiskar viðkomandi vinnuligar og andaligar førleikar, ið á hvør sín hátt kveikja og bjóða einum av.
Føroyska íkastið í ár verður Jastrid Høj, skúlaleiðari í Frískúlanum Keldan, har hon ma. kemur at greiða frá um leiðsluroyndir og, hvussu ein visjón gerst veruleiki. Eisini verða tónleikainnsløg við Experiment, M.C. Restorff, Martin Joensen, Lisu Frederiksberg o.fl.
Útlendsku fyrilestrahaldararnir eru m.a. Bill Hybels, Stovnarin av Willow Creek í Chicago, Melinda Gates, Varastjóri í Bill & Melinda Gates Grunninum, John C. Maxwell, Leiðsluserfrøðingur og Danielle Strickland, Offiserur í Frelsunarherinum, sakførari og rithøvundur. Hesir verða allir vístir á stórskíggja.
Fríggjakvøldið kl. 21 er møguligt hjá 400 ungum at sleppa við til Ung-GLS. Á skránni verður ein fyrilestur við Albert Tate - umframt tónleikur og framførslur.
Ung-GLS er ókeypis, og ikki er neyðugt við tilmelding – men plássið er avmarkað.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sker
Eitt sker er eitt petti av landi, sum ikki er leyst frá jørðini og hevur hav til allar síður. Eitt sker er minni enn ein hólmur og ikki so høgt sum ein stakkur og nógv minni enn ein oyggj. Í Føroyum eru nógv sker at finna rundan um Suðuroynna og rundan um Mykines og Mykineshólm. Í Noregi og Svøríki eru nógvar oyggjar, hólmar og sker fram við strondini. Á føroyskum nevna vit hesi sker fyri Norski Skergarðurin og Svenski Skergarðurin. Orðir sker er norðurlendskt og finnist eisini á hinum norðurlendsku málunum. Orðið finnist eisini á enskum, skerry, men tað kemur úr norðurlendskum.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Heltnarnar er eitt sker vestanfyri Vágseiði í Suðuroynni.
-
-
-
Sker við Røðina vestanfyri Suðuroynna, við Trongsivág.


text:
Haraldur Hárfagri
Haraldur Hárfagri (uml. 850–933) (Haraldr hárfagri) var Noregs kongur umleið ár 872–933, eftir at hava verið kongur yvir pørtum av landinum síðani 860/865. Summi rokna tí kongstíð hansara frá hesum árum. Hesi árstøl eru tó ásett við stórari óvissu. Eyknevni Hárfagri fekk hann, tí hann svór ikki at klippa sær hárið fyrr enn Noreg var savnað í eitt ríki. Tað sigst, at ungur bar fram bønarorð til Gyðju, dóttir Eirik kong í Hordalandi, men hon vildi ikki hava ein so "lítlan" kong. Øðrvísi varð, um hann hevði verið kongur yvir øllum Noregi.


text:
Vit bjóða Barnauppsparing við lønandi rentu frá fyrstu krónu. Foreldur, ommur, abbar og onnur kunnu seta pening inn á kontuna. Tá kontan verður stovnað, fær barnið eina Vitus sparibússu.
Tá tit koyra eitt oyra í sparibússuna, gera tit eina íløgu í framtíðina hjá barninum. Ein munandi samansparing er ein gáva fyri framtíðina og kann t.d. brúkast til útbúgving, fyrsta bústaðin ella okkurt heilt annað.
Bundin samansparing
Barnauppsparingin er bundin fram til barnsins 20 ára føðingardag og kann ikki sigast upp. Við Barnauppsparing er sostatt vissa fyri, at innistandandi peningurin veruliga er tøkur, tá barnið fyllir 20 ár.
Barnið kann velja at taka upphæddina út í upp til ein mánað eftir sín 20 ára føðingardag uttan at siga kontuna upp ella rinda avgjald. Eftir at hesin mánaður er liðin, verður Barnauppsparingin sjálvvirkandi broytt til eina vanliga kontu við 3 mð. uppsagnartíð.
Fastar flytingar ella vanlig inngjøld
Einki hámark er fyri inngjaldi á Barnauppsparingina, og setast kann inn á kontuna eftir ynski. Til ber at stovna fastar flytingar inn á kontuna, og eisini ber til at gera vanlig inngjøld.
Einfaldar reglur
Tá ið Barnauppsparingin verður stovnað, skalt tú minnast til at:
- Kontan verður stovnað í barnsins navni
- Sáttmáli verður undirskrivaður
- Kontan hevur skiftandi rentu
Børn við innliti í samansparing hava góðar fortreytir fyri at fáa skynsamar peningavanar seinni í lívinum.


text:
Harry Potter og fangin úr Azkaban
Eins og báðar tær undanfanu bøkurnar um Harry Potter byrjar eisini henda, tá ið summarfrítíðin er um at vera liðug. Harry gleðir seg at fara aftur til Hogwarts at ganga í skúla. Hann er spentur og glaður, tá ið hann sær vinir sínar, Ron og Hermione, aftur. Harry skal nú í triðja flokk í skúlanum, har hann lærir gandakynstur og galdralist. Men ávegis til Hogwarts, leggja tey til merkis, at alt ruggar ikki rætt. Skjótt finna tey út av, at ein stórbrotsmaður er rýmdur úr fangatippinum, Azkaban, og óhugnaligu fangavørðarnir í Azkaban eru bidnir um at koma til Hogwarts og ansa eftir næmingum, lærarum og skúla.
Í hesari bókini fær Harry nógv at vita um foreldrini hjá sær og umstøðurnar, tá ið Voldemort drap tey.


text:
Tá jólini eru, er nógvur kærleiki í luftini, men her í Føroyum er tað sum oftast nógv hostan, snýs og fýs ístaðin. Her eru nøkur ráð til, hvussu man kann betra um sín egna lívskvalitet, meðan á stendur.
1. Næsaspray er ikki altíð so gott
Tað er gott at brúka næsaspray, men minst til, at tað ikki skal brúkast ov leingi, tí tað kann gera støðuna hjá tær nógv verri.
2. Drekk peppermint og citrón te
Tað er neyðugt, at tú drekkur nógv, sjálvt um tú ikki fær nakað serliga nógv av luft. Peppermint er gott fyri hálsin, tá tú hostar, og citrón inniheldur nógvar C-vitaminir.
3. Ikki brúka køkspappír
Køkspappír er nógv hvassari enn vesipappír, tí skalt tú brúka vesipappír at snýsa tær við, tá tú snorar.
4. Dampur
Tað riggar væl at dampa nøsina og hálsin, tá man er forkølaður. Tak tær eitt heitt brúsubað og stand leingi undir tí, so dampurin orduliga sleppur niður í lunguni. Tú kanst eisini kóka ketilin og koyra heita vatnið í ein bolla, og síðani seta teg uppiyvir tí við einum handklæði á høvdinum. (Ikki ger tað ov leingi allíkavæl!)
5. Ikki far út!
Tað er leygarkvøld, og fólk fara í býin, men tað fer tú ikki! Tú verður verandi heima og hyggur at netflix, so tú kanst vera frísk/ur til at ballast næsta vikuskiftið.
6. Um tað blívur við..
So verður tú noydd/ur at fara til læknan. Man kann ongantíð fara ov ofta til læknan, tá tað snýr seg um forkølilsi.


text:
Suðursandwichoyggjar og Suðurgeorgia
Suðursandwichoyggjar og Suðurgeorgia (enskt: South Georgia and the South Sandwich Islands) eru partar í Falklandsoyggjum. Báðir oyggjaflokkarnir eru óbygdir og væl eystan fyri høvuðsoyggjarnar. Hesir fjarskotnu oyggjaflokkar eru eins nær Antarktis, sum tær eru suðuramerikanska meginlandinum. Norðmenn høvdu 9 hvalastøðir í Suðurgeorgia.[1]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ MMR.fo, Hvalastøðin við Áir, mai 2007, Ávegis álit um varðveiting av hvalastøðini sum sjóvinnusavn, síða 10 (Google dokument)


text:
settur á stovn 6. mai 1946
Endamál grunsins er at styðja starv fyri føroyskum máli, bókmentum, list, vísindum
og øðrum mentanarmálum, bæði hjá leikum og lærdum.
Grunnurin skal serliga stuðla tiltøkum og verkætlanum, sum kveikja og menna føroyska myndlist,
tónlist, bókmentir, sjónleik og aðra list, sum kann javnmetast við hesar listagreinir
Umsóknarfreistin til komandi fund okkara er mikudagin 15. februar.
Á hesum fundi verða allar vanligar umsóknir viðgjørdar.
Vanligar umsóknir eru allar umsóknir uttan umsóknir til starvsløn og íverksetanarstudning.
Mentanargrunnur Landsins - Lützenstrøð 4 - Postrúm 3198-FO 110 Tórshavn
Teldupostur: mentan@mentanargrunnur.fo - Telefon +298-320842 - Fartlf. +298-220845


text:
Vørur og prísir
Aðalkrav
Innihald: Frágreiðing + myndir (frítt val) í mesta lagi 6 - Møguleiki at laga til og gera lýsingina óvirkna
Verður víst í leitiúrsliti. Pláss: Nýggjasta ovast. Annars skipað soleiðis sum brúkarin velur
Gildistíð: 3 mánaðir
Prísur við MVG: Ókeypis
Serligar sølulýsingar
Innihald: Sama sum í aðalkravinum + upprunaligu myndini
Verður víst í leitiúrsliti. Pláss: Høgri teigur niðast. Vís: forsíðu, síðuna við vøruslagi: (Bara til lýsingina, ið hava okkurt við vøruslagið at gera)
Gildistíð: 4 vikur
Prísur við MVG: 59,-
Forsíðupláss
Innihald: Be
r til at velja ósansæð um talan er um aðalkrav ella um tað er tilskilað
Plá ss: Til leitiúrslit við fyrstu skoðan. (forsíða, síðan við vørusløgum, leitiúrslitasíða)
Gildistíð: 4 vikur
Prísur við mvg: 79,-
Gul sølulýsing við mynd
Innihald: Sama sum í aðalkravinum
Verður víst í leitiúrsliti. Pláss: Sama sum í aðalkravinum. Vís: Gula bakgrund. Stóra yvirskrift. Stóran prís + brelltekst
Gildistíð: 4 vikur
Prísur við MVG: 49,-


text:
Umframt prát við Sáru frá væl umtóktu sendingini "Vild med Dans" er eisini prát við Jan Oluf Olsen, sum millum annað hevur verið í danska herinum, á skránni hjá lokala útvarpinum í Vestmanna hesaferð.
Hoyr eitt nú Jákup Oluf greiða frá truplu umstøðunum í ófriðarligum londum, har hann hevur verið útsendur.
Til ber eisini at hoyra røðuna sum Beate L. Samuelsen helt tá Vestmannadagar vóru í summar.
Trýst á pílin undir myndini fyri at lurta.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo
tann


text:
OKKARA KRISTNA LÍV OG TÆNASTA – ARBEIÐSHEFTI NOVEMBER 2016
Framløguuppskot
Hugskot til at bjóða blaðið Vagttårnet og til at vísa á ein bíbilskan sannleika, sum vísir, hvussu ein bíbliuprofeti gongur út í dag. Nýt dømini til at gera tínar egnu framløgur.
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Bíblian lýsir eina dugnaliga konu
Hvørjar eginleikar gleðist Jehova um hjá eini giftari systur?
LÍVIÐ SUM KRISTIN
„Maður hennara er kendur í býportrunum“
Hevur ein maður eina dugnaliga konu, speglast tað aftur á hann.
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Gleð teg um títt arbeiði
Hava vit rætta hugburðin til arbeiði, hjálpir tað okkum at gleðast um tað.
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Hvussu kunnu vit brúka bókina What Can the Bible Teach Us?
Hvussu kunnu vit brúka What Can the Bible Teach Us? tá ið vit leiða ein bíbliulestur?
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
„Hugsa um skapara tín á ungdómsdøgunum“
Við poetiskum orðum eggjar Prædikarin 12 okkum til at brúka møguleikarnar, vit hava í ungdóminum.
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Tit ungu – bíðið ikki við at fara ígjøgnum ’víðu dyrnar’
Fært tú sett tær andalig mál sum til dømis at byrja í fulltíðartænastuni?
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Sulamitgentan – ein fyrimynd
Hví gjørdist sulamitgentan ein frálík fyrimynd hjá tænarum Jehova?


text:
Týskt mál
Týskt (deutsch [dɔiʧ] á týskum) er eitt av vesturgermansku málunum og er millum heimsins størstu mál. Týskt er tað málið, ið flest fólk tosa í Evropa. Týskt er samstundis størsta mál í Evropasamveldinum. Yvir 100 milliónir fólk hava týskt sum móðurmál, m.a. 90 mió. í Evropa. Týskt er mest útbreidda móðurmál í Evropa eftir russiskt. Í m.a. vísindum, gransking, handilsskapi og mentan er týskt eitt týðandi mál í øllum heiminum. Týskt og føroyskt hava felags uppruna og líkjast í roynd og veru nógv. Vit siga til dømis hann, hon ella tað um øll navnorð á báðum málunum. Føroyskt og týskt eru eisini bæði fallmál, sum ger, at bygnaðurin líkist nógv. Týsk mállæra hevur so at siga eingi undantøk. Tað ger málið lætt av læra “eftir bókini.” Úttalan og stavsetingin liggja tætt upp at hvørjum øðrum. Nógv orð á føroyskum eru komin úr týskum umvegis danskt.
125 milliónir fólk kring allan heim tosa týskt, av teimum 101 millón sum fyrsta mál. Týskt verður fyrst og fremst tosað í Týsklandi, Eysturríki, Liktinstein, Luksemborg í 2/3 av Sveis, í 2/3 av Suðurtyrol (Südtirol) í Italia í Eysturbelgia og í nøkrum býum í Suðurjútlandi í Danmark. Eisini í Namibiu verður týskt tosað av nógvum fólkum sum móðurmál. Fimtihvør íbúgvi í ES hevur týskt sum móðurmál, og næst eftir enskt er týskt vanligasta fyrsta fremmandamál í Evropa. Men eisini sunnast í Afrika og summastaðni í Suðuramerika (t.d. Espírito Santo í Brasil) eru nógv fólk, sum duga týskt. Í Namibia hevur týskt støðu sum alment viðurkent minnilutamál. Eisini í hinum heimspørtunum eru týskttalandi minnilutar, m.a. í Pennsylvania í USA.
Innihaldsyvirlit
Stavraðið[rætta | rætta wikitekst]
Týska stavraðið er bygt á latínska stavraðið. Týskt nýtir 26 bókstavir umframt ä, ö, ü og ß.
Bókstavirnir og framburður teirra:
Mállæra[rætta | rætta wikitekst]
Á týskum, sum á føroyskum, eru fýra føll. Fall merkir her formur hjá kenniorðum, lýsingarorðum, navnorðum og fornøvnum. Tey einstøku liðini í setninginum krevja sítt fall. Grundlið og umsagnarlið til grundlið standa í hvørfalli, hvønnfalsávirki stendur í hvønnfalli, og hvørjumfalsávirki stendur í hvørjumfalli.
Kenniorð[rætta | rætta wikitekst]
Tað óbundna kenniorðið er ein (kallkyn), eine (kvennkyn) og ein (hvørkikyn), og tað bundna kenniorðið er der (kallkyn), die (kvennkyn), das (hvørkikyn) og die (fleirtal).
Tað bundna kenniorðið[rætta | rætta wikitekst]
Á týskum eins og á føroyskum hava vit fýra føll: hvørfall, hvønnfall, hvørjumfall og hvørsfall. Á føroyskum broytast navnorðini eftir tí falli, tey standa í, bæði tá tey eru bundin og óbundin. Á týskum fær bundna navnorðið ikki knýtt ending aftur at sær, men bundna kenniorðið, der, die, das ella die verður sett frammanfyri navnorðið og fallbent. Í hvørfalli stendur grundliðið. Grundliðið er tað ella tann, sum er ella ger okkurt. T.d. Hann er glaður, tí hon bakar pannukøkur. Umsagnarlið til grundlið stendur eisini í hvørfalli. T.d.: Hann er ein góður lækni. Í hvønnfalli stendur tann ella tað, sum nakað verður gjørt við. Vit kalla tað liðið fyri hvønnfalsávirki. T.d.: Hann málar bátin.
Her eru dømi um, hvussu navnorð bendast bundin á týskum:
Tað óbundna kenniorðið [rætta | rætta wikitekst]
Endingin á óbundna kenniorðinum í flestu føllum er júst sum endingin á bundna kenniorðinum. Tó hevur kallkyn í hvørkikyn og hvørfalli í hvør- og hvønnfalli onga ending. Legg til merkis har sum 1 stendur, er eingin ending. Annars eru endingarnar tær somu sum hjá tí bundna kenniorðinum. Tað óbundna kenniorðið ein bendist soleiðis:
[rætta | rætta wikitekst]
Navnorð kunnu vera óbundin (ein bilur) og bundin (bilurin). Tey kunnu vera eintal (bilur, bilurin) og fleirtal (bilar, bilarnir). Á týskum verður bundna kenniorðið sett frammanfyri navnorðið og bent í føllum. Eitt bundið navnorð á føroyskum hevur ending: bátur-in, bátar-nir. Á týskum hevur navnorðið tað bundna eyðkennið frammanfyri: t.d. das Boot, die Boote. Hesi smáorðini nevna vit kenniorð. Navnorð verða altíð skrivað við stórum bókstavi.
Týsk navnorð hava fimm fleirtalsformar:
- -e: t.d.: die Steine, die Probleme
- -er: die Kinder, die Häuser
- -en: die Motoren, die Menschen
- -s: die Chefs, die Autos
- Nullending: die Lehrer, die Arbeiter
Sagnorð[rætta | rætta wikitekst]
Sum á føroyskum benda vit sagnorðini í trimum persónum í eintali og í fleirtali og í fimm tíðum. Vit býta sagnorðini sundur í bólkar:
- Hjálparsagnorðni eru trý: haben (at hava), sein (at vera) og werden (at verða, at gerast).
- Tey veikt bendu eru tey allar flestu.
- Tey sterkt bendu eru umleið 150 í tali, men tey verða nógv brúkt.
- Tey blandbendu eru átta: kennen (at kenna), nennen (at nevna), brennen (at brenna), rennen (at leypa), wenden (at venda), senden (at senda), denken (at tenka) og bringen (at taka við). T.d.: sie kennt - sie kannte - sie hat gekannt.
- Háttarsagnorðini eru seks: sollen (at skula), wollen (at vilja), dürfen (at sleppa), müssen (at noyðast), können (at kunna) og mögen (at dáma). Háttarsagnorðini eita soleiðis, tí tey siga nakað um háttin, mátan. Tey standa vanliga saman við vanligum sagnorðum og ávirka tey. T.d.: “eg má fara”, “tú kanst koma”, “hann vil sova”, “tey duga at svimja”.
Fyrisetingarorð[rætta | rætta wikitekst]
Fyrisetingar eru smáorð, ið sum oftast standa frammanfyri navnorð ella fornøvn og stýra teimum, t.e. gera av, hvørjum falli tey skulu standa í. Nøkur dømi: í hagan, hjá ommu, undir borðinum, til borðs, til Noregs. Fyrisetingar, sum stýra hvønnfalli eru: durch (ígjøgnum), für (fyri), gegen (ímóti), ohne (uttan) og um (rundan um).
Lýsingarorð[rætta | rætta wikitekst]
Lýsingarorðini standa saman við navnorðum og lýsa tey. Tey kunnu standa bæði frammanfyri og aftanfyri navnorðini: t.d. ein grønur frakki. Frakkin er grønur. Á týskum bendast lýsingarorðini ikki, tá ið tey standa aftanfyri, t.e. sum umsagnarlið til grundlið. T.d.: hann er stórur (er ist groß) ella hon er stór (sie ist groß). Men tá ið tey standa frammanfyri navnorðini, bendast týsk lýsingarorð líka nógv sum føroysk: Vit benda lýsingarorðini sterkt og veikt.
Fornøvn[rætta | rætta wikitekst]
Fornøvn eru orð, sum vit seta ístaðin fyri navnorð og nøvn. T.d.: Hvar er Hans? Hann er í býnum. Hann er eitt persónsfornavn. Sum á føroyskum bendast fornøvnini í øllum føllum í eintali og fleirtali.
Tygum (Sie) er fleirtal sum á føroyskum og bendist soleiðis:
Hvørfallsformurin hjá persónfornøvnunum verður ikki so nógv brúktur. Men vit siga tó á føroyskum: til mín, til tykkara, til teirra. Á týskum eitur tað til dømis “Er kam statt deiner" (hann kom ístaðin fyri teg) og “Er nahm sich ihrer an” (hann tók sær av henni).
Sambindingarorð[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
- André Niclasen: Týsk mállæra á grundstigi. Tórshavn, Mentunargrunnur Studentafelagsins, 1992. 67 síður.
- André Niclasen: Deutsch schreiben. Tórshavn: Føroya Skúlabókagrunnur, 2001. (74 síður) - ISBN 99918-0-287-8
- Richard Kölbl: Färöisch Wort für Wort. Bielefeld: Reise Know-How Verlag, 2004. (160 síður, við orðalista føroyskt-týskt-føroyskt) - ISBN 3-89416-350-X
Orðabøkur[rætta | rætta wikitekst]
týskt-týskt[rætta | rætta wikitekst]
- Duden: Deutsches Universalwörterbuch - plus CD. Mannheim: Bibliographisches Institut, 2003. ISBN 3-411-71422-0 (1900 síður, 250.000 greinir, upplýsning um orðanýtslu, yrkisøki, stílvirði, bending,... við fløgu). (les meira...)
- Duden: Deutsch als Fremdsprache: Standardwörterbuch. Mannheim: Bibliographisches Institut, 2002. ISBN 3-411-71731-9 (les meira...)
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- bab.la - Language Portal (Orðabók týskt-enskt-týskt)
- German 101 German for beginners and travelers (English)
- Vokabeldatei Färöisch - Deutsch (uml. 4000 orð)
- Färöisch für Touristen (PDF-fila, 68 síður)
- Wortschatzlexikon der Uni Leipzig
- Dict.Leo.org (Orðabók týskt-enskt-týskt)
- free-dictionary-translation.com


text:
Rás 2 vinir
Thu Apr 30 09:37:05 2015
Nå men nú steiki eg mær livur .... Ikki serliga summarligur matur, men vál smakkar :)
Tue Mar 3 22:11:28 2015
B36 for H......................
Wed Apr 15 05:26:55 2015
Summarmáladagur var allan mín uppvøkstur nakað serligt, tí henda dagin hevur mín stórasystir føðingardag. Í dag verður hon 50 ár. Men ymiskt er sum lívið laðar seg. Eg hevði eisini ein góðan vin í Saltangará, Oddmar Olsen, sum eisini hevði havt 50 ára føðingardag í dag, um hann hevði verið á lívið, men so langt kom hann ikki. Tíðin gongur, og ymiskt er, hvussu leingi vit halda á. Fyri meg hevur trúgvin á ævinleikan, og um at møta teimum aftur, sum undan eru farin, ein ósigandi týdning.
Mon Sep 29 16:20:16 2014
Tá ið ein so herligur bandi sum hesin – Jógvan Hansen Signar Í Homrum Eyðfinn Drewsen Fróði Løkságarð – bjóðar mær av at velja serligar tónleikaútgávur úr mínum lívi, kann eg næstan ikki lata verða. Tað er hóast alt eitt sindur stuttligt at leita aftur í tíðina og finna útgávur, sum hava verið tráspældar á kamari, í stovu ella bili. Flestu av útgávunum hava givið mær tinnitus, men tíbetur bert av stutttíðarslagnum. Hvønn týdning hesar útgávur hava í dag, er meiri ivasamt, men einaferð høvdu tær stóran týdning – í øllum førum undir ávísum umstøðum í ávísum tíðarskeiðum. Og fyrst og fremst fær hetta meg at sakna plátuspælaran - nú skal tað verða! Og síðani fær hetta meg at koyra Amused To Death í fløguspælaran nú – genial útgáva! :) Bon Jovi – Slippery When Wet (1986) Modern Talking – In The Middle Of Nowhere (1986) Twisted Sister – Love Is For Suckers (1987) Bryan Adams – Into The Fire (1987) U2 – Rattle And Hum (1988) Motley Crue – Dr Feelgood (1989) Danger Danger – Danger Danger (1989) Jon Bon Jovi – Blaze Of Glory/Young Guns II (1990) Roger Waters – Amused To Death (1992) Manic Street Preachers – This Is My Truth Tell Me Yours (1998)
Wed Nov 26 10:34:41 2014
Hej! Jeg mangler en musiker (guitarist/pianist) til at spille sammen med mig på 3 numre d. 23 december.. Er der nogen der vil hjælpe mig, eller kender nogen der muligvis er ledig? Datoen er tilsyneladende lidt bøvlet, men jeg håber, at der er nogen der har tid og lyst til at tjene en ekstra skilling! På forhånd mange tak ;-)
Thu Apr 30 17:58:00 2015
Í dag eru tvær eykajáttanir farnar gjøgnum donsku fíggjarnevndina - onnur var tær fyrstu átta av 10 mió. til FarGen, og hin var tvær mió. til fornminni í Porkeri. Tað KANN vera svikaligt við eykajáttanum, tí onkur av politisku avtalupørtunum kann seta fleiri spurningar til málini - og so verður endaliga avgerðin útsett. Eindarlistin hevði ein nýggjan spurning so seint sum í gjár - men hann bleiv expres-svaraður áðrenn dead-line í dag. Good day :)
Sat Apr 25 16:42:19 2015
Merki fyllir 75 ár í dag og Fylking 100 ár. Ein góðan flaggdag ynski eg tykkum. Hjartaliga tillukku við degnum til arbeiðararørsluna, tað er ringt at ímynda sær hvussu okkara samfelag hevði sæð út, um tað ikki vóru nøkur ið gingu undan, hóast prísurin ofta var høgur, og bardust fyri skipaðum viðurskiftum á arbeiðsmarknaðinum.
Tue Apr 7 10:48:18 2015
Gleðiligar Páskir tit øll - Happy Easter Ynski tykkum øllum eini Gleðiligar Páskir. Her ein páska yrking. "Triduum sanctum" Er altíð í stamtum Skiriðsdagur hómar Páskaliljur okkum frómar Friðsæl er nátt sum dagur Hann okkum sum valdar, er altíð sælur Kristna hátíðin Er altíð líka blíð Óðansæð hvat tíð Hann ert altíð við okkara lið Vit minnast aftur á gleðisboð Lat tað altíð vera okkara amboð Líðing og deyða fyri okkum tú gav Hetta mugu vit minnast til grav Lívið er jú bert eitt tíðarbil Gud signið okkara skil Tíðin ferð Løtan er her Takkarsemi og gleði À sjálvum Skiriðshósdegi LeVmO 02.04.2015
Thu Apr 9 08:51:20 2015
Fólkaflokkurin hevur sítt vikuliga beinleiðis "tjak" á Rás2, ídag teir tríggir fólkafloksmenninir Óli, Janus og Bill móti Siri
Eldri myndir
13.01.2014
Vikublaðið PDF
20.03.2013
Høvuðssøga
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi
05.03.2013
Audio, Tíðindi


text:
Røðin fylgir lívinum í einum donskum landsbýi í tíðarskeiðnum 1929-1947. Høvuðsperónurin, Mads Andersen-Skjern, kemur í 1929 sum handilsreisandi til statiónsbýin Korsbæk. Hann leggur skjótt til merkis, at vinnulívið í býnum er støðgað upp, so hann fer í holt við at lata upp ein klædnahandil, sum vinnur kappingina við hin higartil einasta handilin av hasum slagnum í býnum, Damernes Magasin.
Sjónvarpsrøðin teknar eina fína mynd av tíðini undir kreppuni í 1930-árunum og av Danmark undir týsku hersetingini. Hyggjarin fylgir lívinum hjá familjunum, og røðin gevur samstundis eina vælrakta tíðarmynd. Íblásturin frá eitt nú tí ensku sjónvarpsrøðini Upstairs, downstairs (danska heitið var: Herskab og tjenestefolk) er týðulugur, men sjónvarpsrøðin Matador er álíkavæl sera donsk í sínum úttrykki og gjørdist serliga væleydnað orsakað av frálíkum framførslum av fleiri av bestu sjónleikarunum í Danmark. Fleiri av teimum leikandi mugu í dag, fleiri ár seinni, enn finna seg í at verða sett í samband við tann leiklut, ið tey spældu í Matador.
Røðin er blivin ein danskur klassikari og ein av best eydnaðu sjónvarpsrøðunum hjá Danmarks Radio nakrantíð. Sjónvarpsrøðin var frumsýnd í Danmark hin 11. november 1978, og tann seinasti parturin var vístur í 1981, men síðan ta seinastu sýningina, so hevur røðin verið at sæð hesi árini (1. partur er sendur hesi árini): í 1984, 1989, 1997, 1998, 2006 og 2012. Tá røðin varð endursend í 1986, varð ein einkultur partur sæddur af 3,6 milliónum hyggjarum, sum tá var tað hægsta hyggjaratal, sum nakrantíð er mált í Danmark. Sjálvt tá tann sætta endursendingin varð víst í 2006-2007, tá DR ikki longur var tann einasta danska sjónvarpskanalin, var tað álíkavæl yvir ein millión, ið hugdi eftir hvørjum parti. Røðin er seld til fleiri onnur lond, og harumframt kom øll røðin út á 12 DVD-fløgum í2001, og fyrst í 2011 vóru yvir 3 milliónir eintøk seld, og tað ger Matador til mest selda DVD í Danmark nakrantíð.
Eisini í Føroyum hevur Matador verið víst fleiri ferðir, og eisini her hevur sjóvarpsrøðin verið vælumtókt.


text:
Lívfrøði
Lívfrøði (biologi) er læran um lív. Grikska orðið, biologi, er samansett av orðunum bio, sum merkir liv og logos, som merkir vitan ella frøði. Lívfrøðin fevnir sera vítt, og fleiri øki verða ofta roknað sum sjálvstøðugar vísindagreinir.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Lívfrøðin kann førast aftur til gomlu grikkarnar. Serliga Aristoteles (384 f.Kr. - 322 f.Kr.) eygleiddi nógv dýr og plantur. Hann bólkaði og setti fram ástøðir. Í 1600-talinum var mikroskopið uppfunnið og framdi hetta eina kollvelting innan økið. Til bar nú at síggja kyknur, bakteriur og annað. Í 1859 gav Charles Darwin bókina On the Origin of Species út og legði harvið lunnar undir læruna um lívmenningina.
Í 20. øld varð funnið útav, at arvaeginleikarnir liggja goymdir í lítlunum kromosomunum, og nógv framstig vóru síðani gjørd innan arvalæruna, sum t.d. at kromosomini eru ein dupultspiralur, sum nú verður nevnt DNA.
Høvuðsøki innan lívfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Innan lívfrøðina eru nógvar lærugreinar savnaðar:
- á atom- og mýlisstigi eru mýlsk lívfrøði, lívevnafrøði og í ávísan mun arvafrøði.
- á kyknustigi er kyknulæra og smáverulívfrøði (mikrobiologi).
- á fleirkyknustigi er lívsvirkisfrøði, kropsbygnaðarlæra (anatomi) og vevnaðarlæra.
- tá talan er um menning (ontogeny) av verum eitur lærugreinin (developmental biology).
- tá talan er um arvafluting millum foreldur og avkom eitur lærugreinin arvafrøði.
- á tí stigi sum viðgerð atburðin hjá bólkum av verum er atferðarfrøði.
- á tí stigi sum viðgerð búfjøld (population) er (population genetics).
- (systematikk) og (taksonomi)
- tá talan er um búfjøldir og teirra umhvørvið hava vit vistfrøði og lívmenning (evolutión).
- og meira spekulativ vísindi eru xeno-lívfrøði, sum viðger lívið uttanfyri jørðina.


text:
St. Pætursborg
St. Pætursborg (russiskt; CaHkT-ПeTepбypr) er býur í Russlandi. Í 1914 varð navnið á býnum broytt til Petrograd (Russiskt: ПeTporpaд; IPA: [pʲɪtrɐˈgrat]), í 1924 varð tað broytt til Leningrad (Russiskt: ЛeHиHrpaд; IPA: [lʲɪnʲɪnˈgrat]) og í 1991 fekk býurin aftur sítt gamla navn St. Pætursborg. Túsundtals russiskir bøndur doyðu í mýrulendinum fram við Neva, tá ið teir bygdu St. Pætursborg. Pætur Mikli kallaði býin "vindeygað vestur ímóti Evropa". Býurin er tann milliónabýurin í heiminum, sum liggur longst norðuri.
Pætur Mikli grundaði býin í 1703.


text:
Orð: Julia H. Johnston
Lag: Daniel Brink Towner
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: Grace greater than our sin
1. Náði so undurfull Himli frá,
náði, sum syndaleinkjurnar breyt,
vunnin varð Golgata krossi á,
tá ið hitt sakleysa blóðið fleyt.
Niðurlag: Náði, náði,
náðin, hin æviga lívsins lind.
Náði, náði,
náðin er størri enn øll mín synd.
2. Vónloysi, synd sum ein ótamd flóð
sál mína hótta, ræðist eg tá?
Náðin so endaleys, rík og góð,
Jesusar krossdeyða peikar á.
3. Ómáld er náðin, ei metast kann,
ókeypis er hon, fæst bert við trúgv.
Tann, sum í Jesusi frelsu fann,
vann sær í Himmalsins høllum búgv.


text:
Pálmasunnudagur
Pálmasunnudagur hevur navn eftir teimum pálmagreinum, ið fólk breiddu á vegin, tá Jesus reið inn í Jerúsalem á einum asna. Í krígstíð reið kongur á rossi, men í friðartíð varð asnin vanliga nýttur. Jesus reið á einum asna; hetta merkti kanska, at hann kom við friði. Hetta er inngangurin til páskavikuna, sum eisini verður nevnd dymbildagavika ella stillavika.
Bíbliusøgan[rætta | rætta wikitekst]
Pálmasunnudagur verður hildin til minnis um hesa hending:
"Jesus visti, at tíðin nærkaðist, at hann skuldi doyggja. Hann bað lærusveinar sínar fara eftir einum asna og fylinum hjá tí. So reið Jesus inn í Jerúsalem. Hetta var tekin um, at hann kom við friði. Ein fjøld av fólki stóð fram við vegnum í Jerúsalem og heiðraði hann sum kong. Í virðing fyri Jesusi tóku tey pálmagreinar av trøunum og løgdu á vegin. Somuleiðis yvirklæði teirra. Tey róptu: – Hosianna, Dávids sonur! Vælsignaður veri tann, ið kemur í Harrans navni! Hosianna í hægsta himli!"
- Úr Matt. 21,1-12.


text:
Søga 85: Jesus verður føddur í einum fjósi
VEITST tú hvat hetta er fyri eitt lítið barn? Ja, tað er Jesus. Hann er føddur í einum fjósi. Eitt fjós er eitt hús sum dýrini sova og eta í. Maria leggur Jesus í eina krubbu sum tey plagdu at koyra fóður í til eslini og hini dýrini. Men hví eru Maria og Jósef her hjá dýrunum? Tað er ikki eitt stað at eiga børn, heldur tú?
Nei. Men nú skalt tú fáa at vita hví tey eru her. Augustus, keisarin í Róm, hevur givið boð um at øll skulu fara til tann býin tey eru fødd í, tí nøvnini á teimum skulu skrivast upp. Jósef er føddur í Betlehem. Men tá hann og Maria komu, var einki pláss fyri teimum nakrastaðni. Tí noyddust tey at vera í fjósinum. Og sama dagin átti Maria Jesus. Men sum tú sært feilar honum einki.
Sært tú hirðarnar ið koma at síggja Jesus? Teir lógu úti á markini um náttina fyri at ansa eftir seyðinum, og knappliga skein eitt sterkt ljós rundan um teir. Tað var ein eingil! Teir vórðu bangnir, men eingilin segði: ’Verið ikki bangnir! Eg komi við góðum tíðindum til tykkara. Í dag er Kristus, Harrin, føddur í Betlehem. Hann skal frelsa fólkið! Tit finna hann sveipaðan og liggjandi í einari krubbu.’ Tá komu knappliga nógvir einglar og teir tóku at prísa Gudi. Hirðarnir fóru beinanvegin at leita eftir Jesusi, og nú hava teir funnið hann.
Hví er Jesus nakað serligt? Veitst tú hvør hann veruliga er? Jú, minst til at vit í tí fyrstu søguni í hesari bókini tosaðu um fyrsta sonin hjá Gudi. Hann arbeiddi saman við Jehova tá himmalin og jørðin og alt annað varð skapt. Tað er hann ið er Jesus!
Ja, Jehova tók lívið á syni sínum úr himli og flutti tað til Mariu. Og so fór tað lítla barnið at vaksa innan í henni, eins og onnur børn vaksa innan í sínum mammum. Men hetta barnið var sonur Guds. Umsíðir varð Jesus føddur her í einum fjósi í Betlehem. Skilur tú nú, hví einglarnir vóru so glaðir tá teir kundu siga frá at Jesus var føddur?
Lukas 2:1-20.


text:
Søga 84: Ein eingil vitjar Mariu
HENDA vakra unga kvinnan er Maria. Hon er av ísraelsfólki og býr í býnum Nazaret. Gud veit at hon er góð og gudsóttandi. Tí hevur hann sent eingil sín Gabriel við boðum til hennara. Veitst tú hvat Gabriel skal siga við Mariu? Nú skalt tú hoyra.
’Eg heilsi tær, tú sum hevur fingið stóra vælvild,’ sigur Gabriel við hana. ’Jehova er við tær.’ Maria kennir ikki tann ið vitjar hana. Hon hevur aldri sæð hann fyrr. Hon verður órólig, tí hon veit ikki hvat hann meinar við. Men Gabriel sissar hana alt fyri eitt.
’Ver ikki bangin, Maria,’ sigur hann. ’Jehova er góður við teg. Tí vil hann brúka teg til nakað undursamt. Tú skalt skjótt verða við barn og eiga son. Og tú skalt kalla hann Jesus.’
Gabriel sigur víðari: ’Hann skal verða stórur og kallast sonur Guds hins allarhægsta. Jehova skal gera hann til kong, eins og Dávid. Men Jesus skal verða kongur allar ævir, og harradømi hansara fær ongan enda!’
’Hvussu skal tað bera til?’ sigur Maria undrandi við Gabriel. ’Eg eri ikki gift og havi ikki livað saman við nøkrum manni. Hvussu kann eg tá eiga eitt barn?’
’Guds kraft skal koma yvir teg,’ svarar Gabriel. ’Tí skal barnið kallast sonur Guds.’ Síðan sigur hann við Mariu: ’Minst til skyldkonu tína Elisabet. Fólk søgdu hon var ov gomul at eiga børn. Men nú fær hon skjótt ein son. Tú skilur at einki er ómøguligt hjá Gudi.’
Nú svarar Maria: ’Eg eri tænastukvinna Jehova. Lat tað verða sum tú hevur sagt.’ So fer eingilin frá henni.
Maria skundar sær at vitja Elisabet. Tá Elisabet hoyrir málið í Mariu, hoppar barnið innan í henni av gleði. Elisabet verður fylt við Guds anda, og hon sigur við Mariu: ’Millum kvinnur ert tú serliga vælsignað.’ Maria verður verandi hjá Elisabet í tríggjar mánaðir, síðan fer hon heim til Nazaret.
Maria skal giftast við einum manni ið eitur Jósef. Men tá Jósef frættir at Maria skal hava eitt barn, heldur hann ikki at hann eigur at gifta seg við henni. Tá sigur eingil Guds við hann: ’Ver ikki bangin fyri at gifta teg við Mariu. Tað er Gud ið hevur givið henni ein son.’ Maria og Jósef giftast, og tey bíða nú eftir at Jesus skal verða føddur.
Lukas 1:26-56; Matteus 1:18-25.
LÆR MEIRA
Maria — Eg eri tænastukvinna Jehova
Hvat avdúkaði Maria um sína trúgv við svarinum, hon gav einglinum Gabrieli? Hvørjar aðrar góðar eginleikar hevði Maria?


text:
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Hvussu kanst tú brúka JW Library?
TÁ IÐ TÚ LESUR PERSÓNLIGA
Les Bíbliuna og dagstekstin
Les ’Árbókina’, bløðini og annan lesnað. Set bókamerki
Fyrireika teg til møtini, og set striku undir svarini
Hygg at filmum
Á MØTUNUM
Finn skriftstøðini, sum talarin vísir til. Brúka søgufunkuna til at koma aftur til eitt ørindi
Heldur enn at hava nógvan lesnað við tær, kanst tú brúka fartólið hjá tær til at fylgja við í teimum ymisku pørtunum á møtinum, og tá ið vit skulu syngja. Í JW Library eru teir nýggju sangirnir, sum ikki eru í tí prentaðu sangbókini enn
Í BOÐANINI
Vís einum áhugaðum okkurt í JW Library, og hjálp síðani viðkomandi at taka appina og lesnaðin niður á hansara egna fartól
Brúka leitifunkuna til at finna eitt ørindi í Bíbliuni. Er ein setningur ikki í Ny Verden-Oversættelsen, kanst tú, um aðrar bíbliutýðingar eru í appini á viðkomandi málinum, skifta bíbliu og leita aftur
Vís ein film. Hevur tann vitjaði børn, kanst tú vísa ein film í filmsrøðini Bliv Jehovas ven. Ella tú kanst vísa filmin Hví kanna Bíbliuna? í vón um, at viðkomandi fær hug at kanna Bíbliuna. Hittir tú onkran, ið tosar eitt annað mál, kanst tú vísa honum ein film á hansara máli
Vís eitt skriftstað á einum øðrum máli í einari umseting, sum tú hevur tikið niður frammanundan. Finn skriftstaðið, trýst á nummarið á ørindinum og trýst síðani á ímyndina fyri aðrar umsetingar


text:
Djóralívið í USA
Djóralívið í USA er bæði áhugavert og sermerkt. Har eru til dømis búffil, úlvur og kongaørn.
Stórir partar av vakrastu og stórslignastu náttúruni í USA eru varðveittir. Í USA eru fleiri enn 6 770 (í 2011) tjóðgarðar ella friðlendi, sum tilsamans eru meira enn 2 607 131 km2 til støddar [1]. Uppi í hesum eru t.d. Everglades National Park í Florida og Grand Canyon National Park í Arizona. Fyrsti tjóðargarðurin var Yellowstone National Park í Wyoming, hann varð latin upp í 1872.
Innihaldsyvirlit
Vesturríkini[rætta | rætta wikitekst]
Ómildar og turrar oyðimerkur, til dømis Death Valley, eru í útsynningspartinum. Eins og flestu plantuátarar í oyðimørkum, heldur lagdhalakanin til í urðum ella í nánd av runnum, so hon skjótt fær leitað sær skjól, er vandi á ferð. Stutti halin líkist hvítum ullarlagdi.
Helsuteðlan etur aðrar eðlur og skordjór. Hon verður í mesta lagi hálvan metur long. Stórur súlnakaktus veksur mest í Arizona. Hann veksur seint, og kann gerast 14 m høgur. Tær hvítu blómurnar draga ymisk skordjór at sær, til dømis svalufirvald. Helsioydlan, sum livir í oyðimørkunum í útsynningspartinum í USA, krógvar seg undir steinum um náttina og kemur fram um morgunin at verma seg í sólini.
Nógv oyðimarkardjór sova alla ta turru, heitu árstíðina, so tey kornast undan tí ovurhonds hitanum. Hetta nevnist summardvali. Nógv djór, til dømis froskar, eðlur, skordjór og sniglar, liggja í summardvala í oyðimørkini í USA. Áðrenn sniglar fara í summardvala, leggja teir slím fyri gágguna, slímið harðnar í sólini.
Amerikanska puman er av kattaættini. Puman trívist í tjúkkum skógi eins væl og í hálvgum oyðimørk. Kalldjórið kann vera 1,8 m langt og viga eini 100 kg. Helst um náttina reikar puman um á veiðiferð. Djórini, hon tekur, eru ymisk til støddar, eitt nú hara, rotta og hjørtur. Fyrr jagstraðu og skutu teir pumuna, tí hon av og á tók djór frá bondunum.
Skógarbjørnin í USA verður eisini nevnd grizzlybjørn ella kodiakbjørn. Grizzlybjørnin livir í til dømis Alaska, Montana og Washington. Hon etur nógv ymist, til dømis plantusprotar um várið og fruktir um heystið, men eisini djór og hunang. Kvenndjórið leggur tveir ella tríggjar ungar í vetrarhíðnum. Einasti fíggindi hjá stóru grizzlybjørnini er menniskjan.
Svartabjørn er vanligari at síggja. Svartabjørn (baribalbjørn) heldur eisini til í skógum og friðaðum økjum í USA. Allar eru ikki svartar, summar eru myrkamorreyðar ella reyðmorreyðar. Svartabjørn dugir væl at klintra í trøum og er kvik á føti, kann renna 40 km um tíman. Í t.d. Montana, Idaho og Oregon heldur svartabjørnin til. Labbarnir eru stórir, breiðir og førligir. Hon hevur stórar kløur.
Í Nevada eru nógv eiturdjór, til dømis slangur og sporðdrekar. Oyðimarkarsporðdrekin tekur skordjór og maðkar, hann tekur tey við klónum. Eiturkrókin brúkar hann mest til verju. Nógv eiturdjór liva í stóru oyðimørkunum inni í statinum.
Alaska[rætta | rætta wikitekst]
Djóralívið í Alaska er ógvuliga ríkt og fjølbroytt. Í Norðuralaska eru arktisku oyggjarnar altíð undir kava og ísi. Reindjór skava í kavanum eftir skón og mosa. Elgurin heldur til í stórum skógum í Suðuralaska. Um summarið, tá ið ísurin tánar á vøtnum og í áum, fer elgurin úti at eta vatnplantur. Um veturin etur hann knubbar og smáar greinar á trøum og runnum. Elgur reikar helst einsamallur, tó ikki í brundtíðini.
Fleiri enn 25 000 krabbasløg eru í Alaska [3].
Miðríkini[rætta | rætta wikitekst]
Heimsins størstu grasfløtur eru preriurnar í Dakota, Iowa, Kansas, Nebraska og Oklahoma. Á grasfløtunum halda nógv djórasløg til. Ongsprettur, termittir og meyrur, ið fjala seg í grasinum, eru góð føði til dømis hjá meyruátarum og beltisdjórum. Gnagdjór grava holur á øllum grasfløtum.
Meginparturin av teim stóru grasfløtunum, preriunum, sum vóru í Miðvestri í USA, eru nú lagdar undir plógv. Tó hava fleiri djórasløg staðið seg, helst gnagarar, til dømis jarðaríkornin. Djórini grava longur holur í jørðini og loysa moldina, so væta og føðsluevni seta ígjøgnum hana. Jarðaríkornin heldur saman í smáum flokkum. Slættahundar verða teir eisini nevndir, tí tað letur í teimum, sum tá ið hundahvølpur goyr. Í hvørjum flokki er eittans kalldjór, nøkur kvenndjór og so ungarnir. Flokkarnir eru so aftur skipaðir í heilt stórar flokkar. Undir svørðinum á lendi, ið er kanska 40 ha til støddar, kunnu á allari støddina vera samfestar, íbundnar holur, har jarðaríkornin heldur til í hundraðtali.
Amerikanski preriuúlvurin er í ætt við sjakal, úlv og taman hund. Sum flestu hundar gongur úlvatíkin í 9 vikur og leggur einar fimm hvølpar. Teir súgva tíkina fyrstu sjey vikurnar, men bara fýra vikur gamlir eta teir eisini hálvsodnaða føði, sum foreldrini klíggja upp aftur til teirra. Preriuúlvurin og tíkin halda saman alt lívið og liva saman við hvølpunum í ættflokkum. Preriuúlvstíkin leggur vanliga eina ferð um árið.
Í teimum ógvuliga stóru nálaskógunum norðanfyri er summarið stutt og veturin langur og kaldur. Um heystið legst bjørnin í híð, og har verður hon liggjandi, til lýðkan kemur várið eftir. Summi djór hava drigið sær mat saman, sum tey eta um veturin. Flytifuglurin fer suðureftir. Reindjór og elgur søkja sær lívd í skógunum og skava í kavanum eftir skón og mosa, meðan tey vara seg fyri úlvinum. Um várið kemur flytifuglurin aftur, firvaldarnir flákra ímillum greinarnar, og hjørturin bítur nýsprotnu nálirnar av trøunum.
Preriuuglan er vanlig allan vegin norðan av grasfløtunum í USA og suður á grasfløturnar. Ofta ger hon sær reiður í holum, sum viskakur eru rýmdar úr. Preriuuglan tekur skordjór, læming, kanin, dunnu, mýs, fugl, eðlu, slangu og ongsprettu. Steggin er vanliga hvítur ella sjómutur. Bøgan er størri og meira ríput. Hetta slagið er í skógunum í t.d. Michigan, Wisconsin og Dakota.
Neyt - búflar, oksar, kýr - eru ein tann fjølmentasti alidjórabólkurin í t.d. Texas. Fyrr vórðu neytini mest spent fyri amboð, men nú verða tey mest ald fyri kjøtið og mjólkina.
Eysturríkini[rætta | rætta wikitekst]
Tað eru 18 sløg av hálvbjarnum, m.a. tváttarbjørn. Øll sløgini eru í USA. Tær eru skjótar og fimar og mest frammi um náttina. Tá leita tær í ruskdungum eftir føði, taka grøði av bóndagørðum og smáfenað.
Norðuramerikanskt puntsvín etur børk og nálir av barviði. Puntsvínið dugir væl at kliva í trøunum. Um summarið er tað heldur niðri á sløttunum og etur plantuleggir, fruktir og fræ. Longu tindarnir á bakinum verja væl. Tó at puntsvín líkist vanliga tindasvíninum, eru djórini bæði ikki í ætt.
Nú er stórur partur av skóginum høgdur, men enn eru bjørn, úlvur og geypa í hesum fyrndarskógi. Stinkdjór (skunkar) halda til í skógum í USA. 13 stinkdjórasløg eru. Tey eta egg, smádjór og fruktir.
Í vátlendinum í landsynningspartinum í USA eru stórir mýrar, blotar og vøtn. Amerikanski alligatorurin livir í mýrunum og áunum í t.d. Alabama, Louisiana, Georgia og Florida. Hann kann gerast 3,6 m langur. Her er eisini froskar, fiskur, paddur, skjaldbøkur og skriðdjór.
Høsnaslagið reyð rhode island eitur eftir statinum Rhode Island. Tær verpa væl og smakka frálíka væl.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.nps.gov/index.htm
- ↑ http://www.nevadapca.org/scorpion.html
- ↑ http://www.afsc.noaa.gov/kodiak/facilities/crablist.pdf


text:
Afrikanska Samveldið
Afrikanska Samveldið (AS) er ein samstarvsfelagsskapur millum 54 sjálvstøðugar tjóðir í Afrika sum varð settur á stovn í 2002. AS (á øðrum norðurlendskum málum AU fyri Afrikanske Union) skal fremja demokrati, mannarættindi og menning í hesum heimspartinum. Tað var statsleiðarin í Libia, Muammar al-Gaddafi, sum tók stig til at seta Afrikanska Samveldið á stovn hin 9. juli 2002 í Durban í Suðurafrika, og eftir ætlan skal samstarvið gerast meira umfatandi enn felagsskapurin ið var áðrenn, Felagsskapur fyri afrikanska eind. Fyrsti leiðarin fyri Afrikanska Samveldið var Thabo Mbeki, sum var forseti í Suðurafrika tá.
Marokko er hevur valt at vera uttanfyri og er tí ikki limur. Landið meldaði seg úr tí fyrra felagsskapinum í 1984 fyri at mótmæla at Vestursahara gjørdist limur. Egyptaland varð útihýst í 2013, Guinea-Bissau varð útihýst í 2012 og Miðafrikanska Lýðveldið var útihýst eftir at stríð tók seg upp har í 2012.
AS er farið burtur frá prinsippinum ið OAU hevði um ikki at blanda seg í innlendis stíð, og hava gjørt ein friðarvarveitandi felagsskap. Hesin broytti politikkurin hevur eitt nú ført við sær, at AS hevur havt friðarvarveitandi herdeildir í Darfur í Sudan og í Komorunum.
AS varð sett á stovn við ES sum fyrimynd, men samstarvið er tó ikki so umfatandi sum hjá Evropeiska Samveldinum.
Ætlanin er at seta á stovn eina felags myndeind fyri Afrikanska Samveldið, hon kemur at eita Afro og verður eftir ætlan tikin í nýtslu í 2028.
AS hevur ein felags tjóðsang: Let Us All Unite And Celebrate Together.
Leiðarar[rætta | rætta wikitekst]
Formaðurin fyri Afrikanska Samveldið verður valdur millum statsleiðararnar í limalondunum og embætið er eitt ár.


text:
Tutl
Tutl (TUTL) er eitt føroysk plátufelag, sum varð sett á stovn í 1977. Plátufelagið hevur heimstað í Havn og hevur ein handil, sum selur tónleikaútgávurnar hjá felagnum, handilin liggur á Káta Horninum í Havn. Av og á eru útgávukonsertir inni í handlinum. Tað eru føroyskir tónleikarar og tónasmiðir, ið eiga Tutl. Tað var tónleikarin og tónasmiðurin Kristian Blak, ið tók stig til at stovna Tutl, og stendur hann enn fyri felagnum. Tutl hevur útgivið nógvar fløgur, plátur og kasettubond hjá føroyskum artistum og tónleikabólkum, umleið 100 ymiskir einstaklingar innan føroyskan tónleik hava fingið tónleik teirra útgivnan av Tutl.[1] 50. útgávan var ein fløga við Mariu Guttesen.


text:
1898
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 12. apríl - Tíðindablaðið Fuglaframi verður útgivið fyrstu ferð.
- 29. juli - Føroya Lærarafelag verður stovnað.
- Spanska-amerikanska kríggið - Kuba verður leyst av Spania, og USA tekur Puerto Riko, Filipsoyggjar og Guam sum hjálond.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 11. august - Petur Mohr Dam, løgmaður 1958-1962 og 1964-1968
- 18. november: Poul F. Joensen, skald


text:
Bayonetta
Bayonetta er eitt nýtt 3D action spæl, ið verður gjørt til Playstation 3 og Xbox 360. Tað serliga áhugaverda við hesum spæli, er at tað verður framleitt av PlatinumGames, undir leiðslu av Hideki Kamiya. Maðurin hevur stórar royndir á økinum. Hann er upprunaligi skaparin av vældámdu Devil May Cry-røðini, men hevur als ikki havt nakað at gjørt við eftirfylgjaranar. Eftirsum at Hideki nú ger eitt nýtt spæl í somu genru sum Devil May Cry, vænta fólk sær eitt slag av "andaligum eftirfylgjara" til upprunaliga spæl hansara.
Enn er ikki nógv kunning komin um spælið, men vit vita at høvuðspersónurin er ein heks, við revolvarum á bæði hondum og føtum. Og so segði Hideki okkurt gátuført um at hár hennara er deyðiligt.
Bayonetta kemur út í 2009.
Ein stuttur CG trailer kann síggjast á heimasíðuni hjá spælinum.


text:
Spice Girls
Spice Girls var ein enskur gentutónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1994. Síðan tá hevur bólkurin selt yvir 80 milliónir album og stakløg. [1]
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tað var Chris Herbert, ið fekk tað hugskot at seta saman ein gentubólk, ið kundi fáa eins stóra sukse sum dreingjabólkurin Take That. Chic Murphy fíggjaði verkætlanini, og Herbert fór í gongd við at lýsa eftir gentum til bólkin í blaðnum Stage. Manager hjá gentubólkinum gjørdist Simon Fuller. Fimm ungar gentur vóru valdar út til nýggja tónleikabólkin, ið fekk navnið Spice Girls. Skjótt fingu tær eyknevni, ið øll enda við Spice: Melanie Brown ("Scary Spice"), Melanie Chisholm ("Sporty Spice"), Emma Bunton ("Baby Spice"), Geri Halliwell ("Ginger Spice") og Victoria Beckham, fødd Adams ("Posh Spice"). Tær fingu plátusáttmála við Virgin Records og útgóvu fyrstu stakfløguna "Wannabe" í 1996, sum gjørdist nummar eitt á hittlistum í meira enn 30 londum, og hjálpti við til at etablera bólkin sum eitt altjóða fenomen. Fyrsta album teirra, Spice, seldi meira enn 28 milliónir eintøk kring allan heimin, og gjørdist bestseljandi album hjá einum gentubólki í alheims tónleikasøguni. Tær hava selt yvir 80 milliónir tónleikaútgávur, sum ger tær til mest-seljandi gentutónleikabólk yvirhøvur og ein av best-seljandi popbólkunum gjøgnum tíðirnar.


text:
Søga 10: Vatnflóðin
UTTAN FYRI ørkina livdu fólk sum áður. Enn trúðu tey ikki at nøkur vatnflóð fór at koma. Tey flentu ivaleyst uppaftur meira. Men skjótt hildu tey uppat at flenna.
Knappliga fór tað at regna. Vatnið oysti niður av himli, sum tá tú stoytir vatn úr eini spann. Nóa hevði rætt! Men nú var ov seint. Eingin annar slapp inn í ørkina. Jehova hevði latið hurðina aftur.
Vatnið fjaldi skjótt alt láglendið. Vatnið streymaði í breiðum áum. Trø fullu, og streymarnir tóku við sær stórar steinar í einum øgiligum buldri. Fólk vóru frá sær sjálvum og klivu hægri upp. Á, sum tey ynsktu at tey høvdu lurtað eftir Nóa og vóru farin við inn í ørkina meðan hurðin enn stóð opin. Men nú var ov seint!
Vatnið vaks og vaks. Í 40 dagar og 40 nætur oysti tað niður av himli. Tað vaks upp eftir fjallasíðunum, og skjótt stóðu eisini tey hægstu fjøllini undir vatni. Og beint sum Gud hevði sagt, doyðu øll menniskju og dýr uttan fyri ørkina. Men øll í ørkini vórðu bjargað.
Nóa og synir hansara høvdu bygt ørkina væl. Vatnið lyfti hana upp, og hon helt seg flótandi. Tá tað so ein dagin var hildið uppat at regna, fór sólin at skína. Tað var ein sjón! Í allar ættir bert eitt stórt hav. Tað einasta ið sást var ørkin sum fleyt á vatninum.
Nú vóru eingir risar. Teir kundu ikki longur gera nøkrum fortreð. Teir vóru allir deyðir, saman við mammunum og øllum hinum óndu fólkunum. Men hvar vóru páparnir hjá teimum?
Páparnir hjá risunum vóru ikki vanlig menniskju sum vit. Teir vóru einglar ið vóru komnir niður á jørðina fyri at liva sum menniskju. Tað áttu teir ikki at gjørt, tí Gud hevði skapt einglarnar til at vera í himlinum, sum tú longu veitst. Tá Vatnflóðin kom, doyðu teir ikki saman við øllum hinum. Teir hildu uppat at brúka síni menniskjalikam, og fóru aftur til himmalin sum einglar. Men nú sluppu teir ikki longur at hoyra til Guds familju av einglum. Teir gjørdust einglar hjá Satani. Í Bíbliuni verða teir róptir illir andar.
Nú læt Gud ein storm blása yvir jørðina, og vatnið minkaði. Fimm mánaðir seinni stóð ørkin á einum fjallatindi. Fleiri dagar gingu, og tey sum vóru inni í ørkini kundu hyggja út og síggja fjallatindarnar koma undan. Vatnið minkaði meir og meir.
Nú sendi Nóa ein svartan fugl, ein ravn, út úr ørkini. Hann var burtur eina tíð, men kom so aftur, tí hann fann einki pláss at seta seg. Tað hendi nakrar ferðir, og hvørja ferð kom hann aftur at hvíla seg í ørkini.
Nóa vildi vita um vatnið var burtur, so nú sendi hann eina dúgvu avstað. Men dúgvan kom eisini aftur, hon fann heldur einki pláss at seta seg. Nóa sendi hana út eina ferð aftrat, og tá kom hon aftur við einum oljuberjablaði í nevinum. Nú visti Nóa at vatnið var svunnið burtur. Hann sendi dúgvuna út triðju ferð, og at enda fann hon eitt turt stað at seta seg.
Gud talaði nú við Nóa. Hann segði: ’Far út úr ørkini. Tak alt húsfólkið og dýrini við tær.’ Tey høvdu verið í ørkini í meira enn eitt ár. So tú kanst hugsa tær hvussu glað tey vóru um at koma útaftur, og at vera á lívi!
1 Mósebók 7:10-24; 8:1-17; 1 Pætur 3:19, 20.
LÆR MEIRA
Nóa livdi við Gudi
Í ónda heiminum fyri Vatnflóðina gjørdist Nóa ein fyrimynd í sterkari trúgv. Hygg, hvussu tað, hann gjørdi, gagnar okkum øllum í dag.
Nóa „livdi við Gudi“
Hví var tað ein avbjóðing hjá Nóa og konu hansara at uppala síni børn? Hví høvdu tey tørv á trúgv, tá ið tey skuldu byggja ørkina?


text:
Eysturríki
Eysturríki er lýðveldi í Evropa. Í ein norðan hevur Eysturríki mark við Týskland og Kekkia, eystan við Slovakia og Ungarn, sunnan við Slovenia og Italia og vestan við Sveis og Liktinstein. Wien er høvuðsstaður Eysturríkis, og aðrir stórir býir eru Graz, Linz og Salzburg. Landið hevur umleið 8,5 mió. íbúgvar, og høvuðsmálið er týskt. Í langar tíðir var tað eitt av høvuðslondunum í Evropa. Keisarin i Eysturríki ráddí bæði fyri Ungarn, Kekkia, Slovakia, stórum parti av Jugoslavia og stórum parti av Póllandi. Aftan á Fyrra heimskriggið misti Eysturríki øll hjálondini. Í Seinna heimskrignum vóru summir býirí Eysturriki illa skaddir, og landið varð eftir tað, at kriggið endaði, hersett av teimum sameindu.
Innihaldsyvirlit
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Stýrismátin i Eysturríki er lýðveldi við einum forseta á odda.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Eysturríki hevur frá gamlari tíð verið eitt búnaðarland, og enn livir nógv av fólkinum av jørðini. Á slættlendinum velta teir hveiti, rug, havra, mais og røtur; summir bøndur hava víngarðar. Neytahaldið er stórt. Nógvastaðni í hálendinum ber ikki so væl til at velta korn, men bøurin er grasgóður, so bøndurnir hava lagt seg eftir neytahaldi í staðin. Nógv av fólkinum, sum býr millum fjøllini, livir eisini av at fylgja ferðafólki ella arbeiðir á gistingarhúsum. Í summum bygdum gera teir træmyndir, dukkur o. a. at selja teimum fremmandu.
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Jarnmálmur er í landinum, men lítið og einki kol; harafturímóti eru nógv stór elverk, so bæði tok og ídnaðarvirkir verða drivin við elmegi. Teir selja eisini streym út av landinum. Nærhendis Wien hava teir funnið olju, og hesar oljukeldurnar eru nú millum tær mest gevandi í Evropa. Ídnaðarvirkír eru nógv. Tað mesta, ið gjørt verður, er jamvara, men teir veva eisini nógv toy.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið í Eysturríki er nær skylt við tað týska, og málið er týskt. Mesta av fólkinum er kalolikkar.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Í januar 2011 vóru næstan 90 000 færri fólk limir í teirri katólsku kirkjuni í Eysturríki enn í 2010, og so nógv fólk eru ikki farin úr kirkjuni eftir einum ári síðani Seinna heimsbardaga. Kirkjumyndugleikarnir ivast ikki í, at tað eru nær nógvu frásagnirnar um kynsligan ágang í katólsku kirkjuni víða um heimin, sum hava fingið fólk at venda kirkjuni bakið.[tørvar keldu]
Søga og mentan[rætta | rætta wikitekst]
Eysturríki var einaferð miðdepil í stóra keisaraveldinum Esturríki-Ungarn. Í 1918 gjørdist Eysturíki sjálvstøðugt ríki. Vestari og mittasti partur í Eysturríki eru fjallalendi, men so lækkar landið so líðandi norðureystur á fruktagóða láglendið. Uppi í líðunum ganga neyt, seyður og geitir á biti, og fyri norðan er gott korn- og fruktlendi. Eysturríki er væl ment ídnaðarland, ið ger jarn, stál, maskinur og evnafrøðilig evni. Landið fór upp í ES í 1995.[tørvar keldu]


text:
Regin Dahl var føddur í Sandágerði í 1918 og andaðist 2007. 15 ára gamal fór hann til Danmarkar at ganga í skúla og tók studentsprógv á Sorø í 1937. Síðani búði hann bara stutt skifti í Føroyum.
Stóran part av ævi síni starvaðist hann sum forlagsráðgevi hjá danska forlagnum Gyldendal. Umframt at yrkja hevur hann eisini smíðað mong løg. Hann er ein av okkara mætastu yrkjarum og hevur givið nógv yrkingasøvn út. Í 1973 og 1979 fekk hann Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens.
Lívssøga:
Hann varð borin í heim í Sandagerði í Tórshavn 1918, sonur Jákup Dahl, próst, og Mariu, ið var dóttir gitna tónleikalæraran, Bakar Hansen.
Aftan á barnaskúlagongd í Havn leitaði hann í 1934 niður á Sorø lærda skúla, har hann tók studentsprógv í 1937. Veturin 1937/38 var hann heima í Føroyum, fór síðani aftur til Danmarkar og tók upp lestur við lærda háskúlan í Keypmannahavn, las fagrar bókmentir og norrønt. Í 1947 tók hann við ráðgevarastarvi á bókaforlagnum hjá vinmanninum, danska yrkjaranum Ole Wivel - og seinni, tá hetta forlagið í 1953 gav seg undir Gyldendal, fylgdi Regn við og starvaðist til fyri stuttum sum handritametari og ráðgevi har.
Átjan ára gamal gav Regin út fyrsta yrkingasavn sítt »í útlegd«, og hetta hugtakið »útlegdin« man vera mest umrødda evni, tá røtt hevur verið um yrkjaran Regin Dahl. Útlegdarárini kámaðu ongan-tíð heimatúnini:
»Gekk eg mær í skýming millum hjalla
aldudráttur váganna hoyrdist valla,
roykur av tvøsti
og gomlum køsti
lýsti meg í kall millum kalla«
og sjálvt tá útlegdarskeiðið rundar fjórða tíggjuára skeiðið varar hann av sínum dreingjalendi, ið eina ferð var:
»Men allir teigar eru týndir
og fjøran burtursprongd -
hvar skalt tú vistast,
hvønn vilt tú vitja
í hesi húsatrongd?
Her eru allar traðir taktar
og f jøran ikki longur gongd -
alt dreingjalendið,
øll heimakensla -
Tín ævigøta er betongd!«
Hann doyði í 2007.
Bókmentaverk:
Hóast Regin Dahl fyrst í Varðanum, seinni í »Jólum uttanlendis« og »Útiseta« gjørdi vart við seg við frálíkum prosapettum, so man eftirtíðin fara at meta hann sum lyrikara burturav.
Fyrstu yrkingarnar - fimm í tali - ið komu í Varðan 1936 brugðu lítið frá tí, ið t.d. Jóannes bóndi, Janus og Hans Andrias høvdu skapað fyrr, men longu tá fyrsta savnið kom, í 1937, varð hann av røttum skírdur nútíðarskald, og frægur skaldametari tók soleiðis til: »Harumframt tykir mær hann at vera inniligari í skoðan sínari av føroyskari natúr enn vant er at vera«.
Síðani eru átta søvn komin frá hond Regins, og hann hevur við teimum dyggiliga endurnýggjað føroyskan bundan skaldskap bæði innihaldsliga, formliga og málsliga.
Regin Dahl er fjøltáttað skald, inniligur náttúrulýsari, hann yrkir um sársakan, angistina og menniskjans óendaliga einsemi.
»Bólstað á berum gólvi
fann eg mær mangan
fullur og ferðamóður -
hvat er tað øðrvísi
undurið hetta
enn gestur á fjøl?«
Hann er frálíkt ástarskald, djarvur í ástarlýsingum, ivast stundum í átrúnaðarmálum, men skapar so í takklæti fyri lívið, í sonnum feginsrúsi, hesi ørindi:
»Ikki komi eg til tín, Gud,
tí eg eri ræddur og móður,
og tí lívið man veg við ovbyrði knýggja—
ikki komi eg at krógva meg,
at leita mær skýli undan hóttum -
Men eg komi til tín,
tí lívsfrøin spríkir í hvørji æðr,
tí sælan syngur í mær -
í fagnar takksemi komi eg
av tí at eisini mær untist
at støðast um stund
her við dagsins strond,
meðan seiður springur
og rakað verður saman
í brekkum fyri nátt«.
Vit kunnu ikki siga, at Regin er politiskur yrkjari. Hann hevur ongantíð í skaldskapi sínum tikið støðu til flokspolitikk - smáligt klandur og brigsl, men samfelagsgongdini hevur hann givið gætur, bæði tá um Føroyar og um stórheimin er at røða, tað er hann, sum speiliga sýnir fram »fremsta framtakskappa landsins«, sum annað jólakvøld dansar gólvleysur, men í sama andadrátti spyr:
» ---er ikki hugf arsligt
her í nýggjum skála
væl - um ikki sjálvgjørdum«
tað er hann, ið letur vietnamesisku mam-muna í bumburegni og eiturfoni eymkandi spyrja:
»hvar skal eg skýla tær
barnið mítt?«
og tað er hann, sum eirindaleyst vísir okkum á, at meðan vit doyggja í ováti, doyggja brøður og systrar okkara í hungri,
»Her brenna feginsljós,
her dansa allir deia,
her fært tú f jós í dós -
men tey sum einki eiga?
Tey grulva fram í deyðreyðum dusti
við tandari vomb.
Her deilast druknir sellar
um tálg og veðurlomb.
Stokkið hold, neytakníggi,
eygnaholini tøgin og tóm -
her dansa feginskallar
við kenning og í spenniskóm«.
Við skiftandi stevi, orðasmíði og hepnum orðasamansetingum endurnýggj-aði Regin føroyskt yrkingarlag. Kanska er tað aftur her útlegdin langa, ið fekk hann at leggja sær so nær. Málsligi áhugin kemur frálíka væl til sjóndar í heitunum, hann gav søvnum sínum, vit nevna her nøkur teirra:
»Beltisgyrði« bandið, sum bakkamenn hava um miðjuna at heingjafuglin í,
»Óttukvæði« fyrsti morgunmessusongur munkanna,
»Gongubitar« bitar, ið menn høvdu við sær á hagagongu, t.d. á fjalli,
»Sneisaboð« týdningarleys ørindi,
»Tríkirni« akur við vantrivnum
»Eftirtorv« torv, ið sløðist eftir á heiðini.
Í síni eyðmýkt læt Regin Dahl hetta ørindið »Til málið« vera inngangsljóð í einum av søvnunum:
»Ungur á aldri
og yngri í hyggju
gekk eg um teg
gjøðin og gáloysin -
men eg yndaði teg
sum andans skepnu -
fjal misbrot míni
í míni ást«.
Vissa kunnu vit yrkjaran um, at mis-brotini eru eingi at fjala. Harafturímóti skyggir málsliga ást yrkjarans í hvørjari reglu í skaldskapi hansara.
Tað er fornur føroyskur siður at bera upp gátur, flyta fram orðatøk og hittinorð. Hesin siður man hava hugtikið Regin, og í 1944 læt hann av hondum *hittinorðasavnið »Leysasøkk«, búgvin lívsvísdómur sagdur av inntonktum unglinga.
»Tungt er at missa, tá ein hevur átt,
tyngri aldrin at eiga«.
Janus skrivar kanska FÍNARI føroyskt -
men Hans Andrias skrivar í hvussu so er
fínari FØROYSKT enn hann.
»At noyðast tað ein ikki vil -
at vilja tað ein ikki kann -
at kunna tað einum ikki nýtist - huff«
Enn er at nevna, at Regin eisini var virkin og frálíkur tónasmiður, sum sjálvur bar fram løg síni, m.a. á tveimum L.P.-plátum: »Barnarímur Hans Andriasar«, »Lukkurímur og fagnarljóð« og einari E.P.-plátu.
Av seinnu útgávunum kunnu nevnast:
Rekagrót, yrkingar 1985.
Elliskekar, einbýlisljóð, yrkingar 1988.
Vit ið aftaná koma. Strøttlingar, 1993.
Upp til 1940-leitið er fosturlandsyrking við rími og regluligum ørindislagi nógv hin vanligasti yrkingarháttur í føroyskum skaldskapi. Eisini yrkjarar úr yngri ættarliðum halda seg á tráddum gøtum: Karsten Hoydal, ið 20 ára gamal stígur fram í Varðanum, 1932, og Regin Dahl, sum 18 ára gamal leggur til brots í sama tíðarriti, 1936.
Hesir báðir eru høvuðsnøvnini, ið mynda fýratiárini á lyriska økinum; teir bróta við og við við gamlan yrkingarhátt og lyfta formliga og innihaldsliga føroyskan bundnan skaldskap eitt stig fram á leiðina.
Á vári í 1940 hertóku týskarar Danmark, og hetta skapti her heima á landi eina ótrygga støðu, tí øllum var greitt, at ikki kundu Føroyar nú stýrast úr Danmark sum frammanundan.
Tjóðin var sum so mangan í tvíningum.
Ein partur vildi beinan vegin hava føroyskt ríki sett á stovn, føroyingar skuldu sjálvir taka ræðið í landinum fult út og skipa fyri í øllum viðurskiftum, meðan annar partur tók undir við amtmanninum, sum vildi leggja ábyrgdina fyri landsins stýri á løgtingið sum fólksins valda umboð og á amtið sum umboð fyri danska ríkið.
Trætan varð í fyrstu atløgu loyst, við tað at Bretland hersetti Føroyar við tí lyfti, at hermenninir skuldu takast aftur, tá ið kríggið var endað.
Hersetingin vardi í fimm ár, og tá ið hon í 1945 var lokin var øllum greitt, at ikki bar til at fara aftur í gomlu amtsstøðuna, sum verið hevði í gildi upp til 1940.
Einki úrslit spurdist burtur úr samráðingum millum danskar og føroyskar politikarar, og í 1946 setti danska stjórnin fram uppskot um eina fólkaatkvøðu, sum skuldi haldast 14. september hetta árið.
Úrslitið av fólkaatkvøðuni var, at ein meiriluti atkvøddi fyri loysing, meðan tey, ið atkvøddu fyri danska stjónaruppskot-inum, vóru í minniluta.
Hetta úrslit skapti mikla øsing, tingið varð sent heim, og aftur fóru føroyskir politikarar til Danmarkar. - Úrslitið av teirra samráðingarroyndum var heima-stýrislógin, sum varð sett í gildi 1. april 1948.
Minni enn so allir føroyingar vóru nøgdir við gongdina hetta trýára skeiðið eftir krígslok, og misnøgdin hevði m.a. við sær, at Tjóðveldisflokkurin sá dagsins ljós; hann stillaði upp á fyrsta sinni til løgtingsvalið í 1950 og fekk tveir mans valdar.
Samfelagsliga henda eisini stórbroytingar hetta 10-ára skeiðið. Heimsbardagin hevði tað við sær, at eftirspurningurin eftir feskfiski var alstórur í Onglandi, prísurin fór tí upp stórliga, og at kalla allur føroyski fiskiflotin legði seg eftir at flyta ísfisk - fyri tað mesta keyptur í Íslandi niður á bretska marknaðin.
Hesin starvsháttur kravdi lítið manningartal, og hetta hevði við sær, at fleiri fiskimenn løgdust uppi, tó fekst so við og við tann skipan í lag, at menn helst ikki máttu vera við meira enn tveir túrar í senn.
Hetta var vandasigling, og nógvir vóru teir, ið bøttu við lívinum; hesi fimm árini fórust 24 skip við tilsamans 124 monnum av krígsávum.
Stórur eftirspurningar og lágt manningartal hevði við sær øktar inntøkur hjá tí einstaka, men veruliga gullið spann reiðarin, sum heima í flógvari skrivstovu sá peningin fløða í kassan, meðan fiskimaðurin gantaðist við deyðan á havinum breiða.
Hetta var í mangar mátar ein avlagað tíð, og sum vera man hava høvundar okkara roynt at lýst hana, vit nevna *skaldsøguna »Í Sortanum« hjá Williami Heinesen, *sjónleikin »Og tó skínur sólin« hjá Valdemar Poulsen og *stuttsøguna hjá Heðini Brú »Tvinnir eru kostirnir«.
Tá heimsbardagin brast á, og alt samband Danmarkar og Føroya millum varð kvett, vóru nógvir ungir føroyingar staddir í Danmark í lestrarørindum. Fyrra helming av fýratiárunum verður føroyskt mentanarlív tískil tvíbýtt, vit tosa um bókmentir, ið skaptar vóru av føroyingum í útlegd og um bókmentir skaptar av føroyingum heima á landi. Aftan á krígslok í 1945 kemur so dastið av teimum, ið virkað høvdu í Keypmannahavn útlegdarárini, heim aftur, og seta teir eisini dám á mentanarlívið heima á landi fýratiárini at enda, ja, summir heilt upp at okkara døgum.
Staddir í hersettum landi avbyrgdir frá heimlandinum funnu føroyingar fragd í at hitta landsmenn tíðum, og ongantíð hvørki fyrr ella seinni man samanhaldið føroyinga millum hava verið so gott sum hetta fimm ára skeiðið 1940-45.
Feløgini vóru mong og sera virkin: Føroyingafelag, Hitt føroyska kristiliga ungmannafelagið, Studentafelagið, Ungmannafelagið Oyggjaframi, Itróttafelagið, Róðrarfelagið, Føroyska kirkjuliðið, Talvfelagið, Listafelagið o.o.
Í 1941 varð farið undir útgávu av *tíðarriti, ið fekk navnið »Búgvin«. Blaðið var fjúrtandadagsblað, tað kom út regluliga við 24 nr. árliga fimm tey fyrstu árini, seinasta árið, 1946, komu út 19 bløð, hitt seinasta 1. oktober - góðar 14 dagar aftan á fólkaatkvøðuna heima í Føroyum.
Fimm mans stjórnaðu »Búgvanum« hesi seks árini. Jóannes Rasmussen úr Havn var blaðstjóri á fyrstu 5 bløðunum 1941, Sigurð Joensen frá Gjógv var blaðstjóri restina av 1941, 1944 og 1945, Hanus Vang (við Høgadalsá) úr Kaldbak 1942, Erlendur Patursson úr Kirkjubø 1943 og Dánjal Pauli Danielsen úr Miðvági 1946.
Tað varð alt fyri eitt væl umtókt, tá fólk tóku seg saman at geva hetta sambindingarlið føroyinga uttanlendis út. Haldaratalið øktist í hvørjum og var 580, tá pappírstrot steðgaði vøkstrinum. Haldarar vóru í Danmørk, Noreg, Svøríki, Týsklandi og Sveits. Eisini eydnaðist at fáa »Búgvan« til Føroya í stríðsárunum.
Í »Búgvanum« var orðið øllum frítt, og í alt hava eini 70 - konufólk og mannfólk - skrivað greinir í tað. Her varð mangt havt á lofti. Menn skrivaðu um fossamál, fiskiskap, landbúnað, ídnaðarmál, kola- og leirmál, peningamál, stjórnarmál, skúlamál, ítróttamál, menningarmál o.s.fr., ella við øðrum orðum um øll samfelagsmál - handlig og andlig. Har umframt komu í blaðið søguligar greinir, skaldsligar greinir, søgur, yrkingar, tíðindi úr Føroyum o.m.a.
Ikki var ókent tá heldur at geva út jólabløð. Í 30-árunum kom heima í Føroyum »Jól í Føroyum«. Bókadeild Føroyingarfelags gav í 1940 út heftið »Jól uttanlendis«, sum kom øll árini til og við 1944. Ritstjórar á jólablaðnum vóru Karsten Hoydal og Regin Dahl. Vit bíta »]ól uttanlendis« komu út í tíðarskeiðinum 1940-44. merki í, at prósturin og Føroyavinurin Gudmund Bruun (1891-1956) skrivar inngang í øllum fimm heftunum, meðan Chr. Matras og Trond Olsen lata væl av tilfari.
Av øðrum tíðarritum, hetta umhvørvið skapar, nevna vit »Samfelagsrit«, sum Erlendur Patursson stjórnaði og sum kom út fýra ferðir í tíðarskeiðinum 1945-1952, og »Útiseta« árbók Føroyingafelags í Keypmannahavn, sum kom út árini 1945-1952 við Karsteni Hoydal og Christiani Matras sum ritstjórum.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.


text:
Føroyahávur
Føroyahávur (frøðiheiti - Scymnodon obscurus; en.: Smallmouth velvet dogfish, fr.: Squalegrogneur quene échancré, ís.: Færeyjaháfur). Føroyahávur kann gerast í minsta lagi 80 cm langur. Hann er botnfiskur og miðsjóvarfiskur, úr 200 m og djúpari. Tað er óvist, hvussu djúpt hann fer, men møguliga niður á 1450 m. Hann hevur tvær smáar ryggfjaðrar og lítlan pík framman fyri ryggfjaðrarnar. Tann fremra situr mitt á kinum. Hin aftara er heldur størri enn tann fremra og kemur ikki aftur móti stertinum. Hann hevur smalar uggafjaðrar, sum ikki røkka aftur til fremru ryggfjøður. Miðjan á búkfjaðrafestunum situr undir fremra enda á aftaru ryggfjøður. Sterturin er stuttur við stórum, rundum skarði millum ovara og niðara stertablað. Høvdið er um 23 % av heildarlongdini. Hann hevur 5 smáar táknarivur framman fyri uggafjaðrarnar. Gronin er eitt sindur longri enn kjaftbreiddin.
Hann er smidligur fiskur. Miðjan á fremru ryggfjøðurini er mitt á fiskinum. Aftari endi á búkfjaðrafestinum er mitt undir aftaru ryggfjøður. Íslendskir fiskifrøðingar góvu hesum hávi navnið færeyjaháfur.


text:
Bergen
Bergen er næststørsti býur í Noregi. Á fornnorrønum varð býurin nevndur Bjørgvin. Bergen liggur á Vestlandinum í Norra. Býurin var grunnlagdur á einum grønum slætta millum tey 7 fjøllini, sum liggja rundanum býin, fyri yvir 900 árum síðani. Í ár 1600 var Bergen størsti býur í Norðurlondum við umleið 15 000 íbúgvum. Bergen hevur líka upp til okkara dagar verið ein nátturligur miðdepil fyri handil. Býurin hevur 247 746 íbúgvar (2008).
Vøkur træhús og flisalagdar gøtur eyðkenna Bergen. Í gamla býarpartinum framvið bryggjuni eru fleiri gomul træhús varveitt, og finna vit í dag í hesum húsum góðar matstovur, klædnahandlar o.l. Hesin býarparturin er eitt av best umtóktu ferðamálunum í býnum. Bergen liggur eisini bert umleið 1,5 tíma í bili frá kenda skíøkinum Voss. Náttúran er vøkur við Bergen, og skjótt er at uppliva vakrar firðir, høg fjøll ella opið hav. Í økinum er eisini eitt ríkt byggilist, mentanarlív og spennandi forminnissøvn. Eisini má nevnast stórsligna konserthúsið Grieg-hallen.
Uttan fyri býin eru fleiri oyggjar, sum verja fyri havalduni, so har er avbera góð skipahavn. Í miðøldini var hann ein høvuðshandilsbýurin í Norðurlondum, og har hildu týsku keypmenninir (hansarnir) til. Enn síggjast á bryggjuni hús, ið teir bygdu. Ógvuliga nógvur fiskur verður upplagdur í Bergen og síðan avskipaður til suðurlond. Millum og Føroyar var nógv samband fyrr í tíðini.


text:
Mali
Lýðveldið Mali (Franskt: République du Mali) er eitt land í Vesturafrika. Í norðri hevur Mali mark við Algeria, í eystri við Nigeria, í suðri við Burkina Faso, Fílabeinsstrondin og Guinea, og í vestri við Senegal og Móritania. Høvuðsstaður er Bamako, og londinum hevur umleið 14,5 millionar íbúgvar. Landið er kallað upp eftir máttmikla muslimska malinkifólkinum, sum ráddi í stórum ríki á hesum leiðum í 13. og 14. øld.
Mali er fyrrverandi franskt hjáland. Nú á døgum er Mali fátækt land. Meginparturin av fólkinum livir av at dyrka jørðina og av neytahald. Í 2013 sendi Frakland hernaðarfólk til landið fyri at hjálpa í stríðnum móti uppreistrarbólkum við tilknýti til al-Qaeda.
53,3 prosent av fólkinum er ikki lesiført og 33 prosent av fólkinum er arbeiðsleyst.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið tað fór at ganga aftur á í Ganaríki, tóku kúgað fólkasløg valdið, fyrst susafólkið síðan keitafólkið. Í 1230-árunum stóðu keitar undir einum mætum krígskongi, Sun Diata (1217–1255). Hann stovnaði nýtt vesturafrikanskt kongsríki í Mali. Tað gjørdist nógv størri enn Gana og øll onnur kongsríki, sum høvdu verið har um vegir. Ríkið vaks norðureftir, suðureftir og vestureftir og fekk ræði yvir týdningarmestu karavanhandilsbýunum í Suðursahara til dømis Timbuktu og Gao. Sun Diata tók við islamskari trúgv, og kendasti eftirmaður hansara, Mansa Musa (1312-1337) gjørdi pílgrímsferð til Mekka, Saudiarábia.
Í 14. øld flutti Mali gull út til Norðurafrika úr dølunum fram við áunum Senegalá og Nigerá. Í 1337 var Mali ímillum størstu ríkini í Afrika. Tollynta rættarskipanin gjørdi Mali til ríkt og friðarligt land. Kirina var ein av býunum við Nigerá, sum var sjálvur miðdepilin í Maliríki. Í Vesturafrika var tað áður so máttmikla Ganaríkið trokað burtur av nýggja kongríkinum Mali í 14. øld. Fólkið í Mali vann sær enn stórt ríkidømi av kamelkaravanunum tvørtur um Sahel til og úr Norðurafrika.
Songhaifólkið í Vesturafrika var granni hjá tí múgvandi Maliríkinum. Teir fóru at ræna Mali fyrst í 15. øld. Hálva øld seinni vóru teir vorðnir álvarslig hóttan ímóti ríkinum. Undir valdsharra sínum Sonni Ali (1462-1492), tóku teir stórar partar av Eysturmali. Hesin partur var til Shonghairíkið. Sonni Ali var ovasti maður í herinum, og meginparturin av stjórnartíð síni var hann á herferð. Hann vann nýggja ríkinum meiri vald, tá ið hann tók og vaks handilsbýirnar í Mali til dømis Timbuktu og Jenne, eins og hann vaks sín egna høvuðsstað Gao. Tá ið hann hevði lagt næstan alt Maliríkið undir seg, royndi hann at fáa skil á stýrislagið og at reisa landið á føtur aftur. Hann doyði í 1492, og sonurin tók við eftir hann, men eitt ár eftir koyrdi ein av fremstu herovastum Sonna, Askia Mohammed Turré (1442–1538), hann frá.
Søgur um nógv gull drógu evropearar higar, og í 1880-árunum var næstan alt Vesturafrika evropeiskt hjáland.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Mali er sum Niger til víddar, t.e. gott og væl sum tey skandinavisku londini samanlagt.
Landslagið í Mali skiftir frá stóru oyðimarkarvíddunum í Sahara fyri norðan til Saheløkið í miðjum landi og savannu fyri sunnan. Fram við Nigerá og Senegalá er smalur geiri av fruktagóðum lendi. Nigerá er lívæðrin í Mali. Áin rennur langt eystur ígjøgnum landið, snarar so suðurá og rennur ígjøgnum Niger og Nigeria og út í Atlantshav. Flestu fólk í Mali búgva fram við ánni. Úr ánni fáa tey drikkivatn, vatn á akrarnar, har fiska tey, og áin er eisini týdningarmikil flutningsleið.
Høvuðsstaðurin í Mali, Bamako, er týðandi havnabýur; haðan verða sement og brennievni flutt til aðrar partar í landinum, og har verður tikið ímóti rísi og jarðnøtum, sum verða útflutt. Miðskeiðis í Mali greinar Nigerá seg í fýra áir. Hetta økið verður kallað Miðoyrarnar í Mali og er fruktabesta lendið í landinum. Tá ið áin fer at vaksa í regntíðini, seta bøndurnir niður eitt serligt rísslag, sum flýtur og veksur um ein fót um samdøgrið, soleiðis at tað veksur líka skjótt, sum vatnið á oyrunum hækkar.
Tuaregar bygdu býin Timbuktu í 1100. Av tí at hann var mitt á handilsleiðini ígjøgnum Sahara, gjørdist hann skjótt týdningarmikil og kendur býur. Arabiskir keypmenn úr Norðurafrika lótu salt, klæði og ross í býti við gull og trælir sunnaneftir. Í 15. øld gjørdist Timbuktu islamskur lærdómsmiðdepil. Seinni fór at ganga aftur á í býnum, og vánalig stýring legði hann opnan fyri fíggindum.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
13 milliónir fólk búgva í Mali. Har eru 62 fólkasløg.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av fólkinum er muslimar. Islam kom til Mali við keypmonnum, sum komu higar ígjøgnum Sahara úr arábiska Norðurafrika. Í 13. øld hevði alt fólkið í Mali tikið við muslimskari trúgv, og moskur vórðu bygdar í flestum býum. Tað eru umleið 2 prosent kristin í Mali.
Dogonfólkið[rætta | rætta wikitekst]
Á sandsteinaheyggjunum við Bandiagaraháslættan sunnan fyri Timbuktu heldur Dogonfólkið til, ið búsettu seg her í 16. øld. Dogonfólkið hevur sínar egnu gudar og eigur nógvar frumsagnir um, hvussu heimurin varð skapaður. Av tí at hetta lendið er kargt og berligt, hevur dogonfólkið verið noytt at lært seg at velta hvønn einasta jarðarteig - tey dyrka til dømis rís, hirsu og mais.


text:
Búmerkið
Búmerkið er tríggir prikkar, sum eru partur av fyrsta bókstavinum í navninum.
Tveir av prikkunum standa loddrætt og eru ljósabláir, meðan ein liggur uttanfyri teimum og er appelsingulur.
Prikkarnir úttrykkja rør, leidningar, oljutangar og olju.
Búmerkið kann brúkast sum A, sum ASB, ella sum ASB + fult navn.
Skriftin
Skriftin, sum er brúkt í búmerkinum og í navninum, eitur DIN Schriften Std Mittelschrift. Hon er ein sans serif skrift, sum merkir, at hon hevur ongar føtur.
Stavirnir DIN vísa til Deutsche Industrie-Norm, tvs. standard skriftin hjá týska ídnaðinum. Hendan skriftin sæst á flestøllum veg-skeltum og loyvis-skeltum í fyrrverandi vestur Týsklandi. Designarar: Linotype starvsfólk.
Litirnir
Tað eru tríggir litir í búmerkinum: myrkablátt, ljósablátt og appelsingult. Myrkablái signalerar: havið Ljósablái signalerar: vatn og reinleika, Appelsinguli signalerar: olju og orku. Myrkablái er latin vera so myrkur sum hann er, fyri at skapa eitt gott spenni ímillum litirnar, og fyri at ljósaru litirnir skulu kunna standa á tí myrkara, og líkasum skína.
Nota Bene
Uppsetingarhættirnir eru avgerandi og endaligir. Ein eigur ongantíð at flyta, minka ella vaksa merkið í mun til skriftina, ella øvugt.
Sjúrður Højgaard. Grafiskur sniðgevi. MHÍ 97.


text:
Tryggingarfelagið Føroyar
Endamálið hjá P/F Tryggingarfelagnum Føroyum er at reka tryggingarvirksemi, sambært tí til eina og hvørja tíð galdandi tryggingarlóggávu, herundir endurtryggingarvirksemi, undantikið lívs- og eftirlønartrygging. Eisini kann felagið reka umboðssølu fyri tryggingarfeløg, byggja, eiga og reka fasta ogn sum varandi peningaíløga, umframt annað virksemi, ið má metast at hoyra til felagsins tryggingarvirksemi. Í nevndini hjá felagnum sita: Limir, valdir av aðalfundinum, umframt tveir limir, sum eru valdir av starvsfólkunum. Málið hjá felagnum er at vera fremsta og besta tryggingarfelag í Føroyum.


text:
Neyðrakettir eru vandamiklar og ólógligar til stuttleikabrúk
mentan30-12-2016 - 12:45 - Jóanis Nielsen
ÁHEITAN
Neyðrakettir eru vandamiklar og ólógligar til stuttleikabrúk
Á nýggjárinum er vanligt at síggja tíggjutals neyðrakettir blíva skotnar upp í luftini, og tað svitast ikki, at hesar serligu rakettir prýða himmalin við sínum sterka brennandi reyða loga.
Men neyðrakettir eru samstundis ein sjálvskaptur vandamikil møguligur eldásetari.
Mint skal vera á, at tað er ólógligt at senda upp neyðrakettir til stuttleika. Tær eiga einans at verða nýttar í neyðstøðu á sjónum.
Tað eru dømir um, at neyðrakettir hava verið atvoldin til eldsbruna í sethúsum.
Søla av neyðrakettum er avmarkað til fyritøkur, ið selja neyðútgerð til skip, og skal ein nýggj neyðrakett keypast, eigur tann gamla at verða latin inn.
Ynskt verður øllum eitt gott og eydnuberandi nýggjár.
Henrik Old Landsstýrismaður


text:
Richmond
Richmond er høvuðsstaður amerikanska lutastatinum Virginia. Býurin varð stovnaður í 1637, men fekk ikki býatstatus fyrr enn í 1737. Í 1779 gjørdist nýurin lutastatshøvuðsstaður. Býurin er uppkallaður eftir enska býinum Richmond, sum liggur tætt við London, og er nú ein partur av London.
Í 2012 hevði býurin 208.834 íbúgvar. Við upplandi, forstøðum, verður mett, at fólkatalið kemur upp á 1.282.509.
Richmond var frá 1861 til 1865 høvuðsstaður í Konfødereraðu Stater Amerikas (Confederate States of America, CSA).


text:
Eftir Elina Brimheim Heinesen, 24. mai 2012
Ivasamt er, hvussu leingi ber til at verja áskoðanina um, at vit skulu varðveita grindadrápið, tá kanningar vísa, at tað at eta grind kann hava fleiri negativ árin á heilsuna hjá fólki. Niðurstøðurnar um heilsuárinini eru hesar:
- Kyksilvur í grind hevur negativt árin á menningina av nervalagnum hjá fostrum.
- Kyksilvurárinið sæst enn í ungdómsárunum hjá somu børnum.
- Kyksilvur í kostinum hjá móðurini ávirkar blóðtrýstið hjá børnunum.
- Dálking í spiki hevur negativt árin á immunverjuna hjá børnum, soleiðis at børnini ikki taka so væl ímóti vaccinum.
- Dálking í grind tykist at økja vandan fyri at fáa Parkinson sjúku hjá teimum, sum ofta eta grind og spik.
- Vandin økist fyri, at vaksin, sum eru fyri størri kyksilvurárini, fáa høgt blóðtrýst og æðrakálking.
- Fólk í 70'árunum við typu 2 diabetes tykjast hava størri miðsavnan av PCB í kroppinum, serliga um tey hava etið nógvan siðbundnan mat í barna- og ungdómsárunum. Samanhangur tykist sostatt vera millum typu 2 diabetes og dálking í matinum.
Eg haldi, at føroyingar eiga at taka hesi tilmæli í álvara, og eg vil tí ikki viðmæla, at børn, yngri kvinnur og barnakonur eta henda kostin. Men eg fari tó ikki so langt sum at siga, at vit heilt skulu banna grindadrápinum, tí eftir mínum tykki, eiga fólk rætt til frælsi sjálvi at gera av, hvat tey vilja eta.
Má kannast til botns
Eg ivist samstundis í, um nógv av tí matinum, sum vit eru farin at eta ístaðin fyri grindina, veruliga er betri fyri heilsuna, ella um hesin matur ikki er minst líka vandamikil. Eg sakni meira vitan og samanberandi kanningar. Árinið eigur at verða kannað enn betri og vitanin breidd út, so fólk vita júst, hvussu skaðiligt tað er at eta so og so nógva grind í mun til annan mat. Fara fleiri vísindaligar kanningar at vísa á, at grind við fullari vissu veruliga er nógv meira vandamikil enn annar matur – eisini í smáum mongdum, so gevist eg sjálv at eta grind og spik við brestin.
Víðgongd hvalaveiðumótstøðufólk hava lyndi til at gera nógv av, tá tey vísa til vísindaligar heilsukanningar sum part av grundgevingunum móti grindadrápi. Tey geva fólki fatan av, at grindamatur er tað reina eitur. Slíkt hóskar jú sum fótur í hosu til teirra dagsskrá. Uttan at undirmeta álvaran av árininum, so er veruleikin, at árinið ikki er heilt so ógvusligt, sum tey vilja vera við. Allar kanningar eru heldur ikki komnar til líka radikalar niðurstøður, sum kanningin hjá Pál Weihe. Vísindin hevur jú eisini víst á heilsugóðu eginleikarnar, sum grind og spik hevur. Og kanska eiga fólk at fáa at vita meira um, at ikki allir partar av grindini eru líka dálkaðir – tað veldst t.d. um kyn og aldur á hvalinum, og hvar av hvalinum, tvøstið er.
Heilsufrøðiliga Starvsstovan hevur enn ikki mælt fólki heilt frá at eta grind og spik. Sjálv óttist eg tí ikki fyri at eta henda mat av og á, um tað er við máta. Í hvussu er, til heilsufrøðiligu myndugleikarnir koma til aðrar niðurstøður.
Grind í mun til grís
Etiski spurningurin um djórapínslu verður ofta drigin fram í kjakinum um grindadráp. Eitt dráp er eitt dráp, og dráp eru ongantíð dámlig, líkamikið hvørji djór verða dripin. Mær hevur ongantíð dámt grindadrápið í sær sjálvum – í øllum førum ikki soleiðis, sum framferðarhátturin var, tá eg var barn, har stungið varð frá hond. Eg skilji væl, at fólk hava rópt tað, sum fór fram tá, "barbariskt".
Eg fegnist tí um, at grindamenn hava sett meira humanar drápshættir í verk, sum vónandi sum skjótast verða einastu loyvdu hættirnir at drepa grind. Eg haldi, at føroyingar mugu prógva, at vit gera alt, sum er menniskjansligt møguligt fyri, at djórini ikki verða óneyðuga pínd. Kunnu vit ikki vísa hetta umhugsni fyri djórunum, haldi eg, vit eiga at gevast við grindadrápinum. Tað skaðar ikki minst umdømi okkara ov nógv ikki at gera tað, og so kunnu eg og onnur, sum alment hava vart hendan siðin, eisini uttanlands, ikki longur verja hann.
Eg haldi tó ikki (longur), at grindadráp okkara á nakran hátt er verri, enn tað, sum fer fram aðrastaðni, har djór í milliónatali verða ald til at vera dripin – eisini grísar, sum verða sagdir at vera líka so klókir sum grindahvalir, um ikki klókari. Hesi djórini verða stúgvað saman á so lítlum plássi sum gjørligt, har tey liva eitt stutt og pínufult lív, ofta undir skelkandi vánaligum umstøðum, og ofta uttan nakrantíð at síggja dagsins ljós. Tey verða fylt við t.d. penicillini og vakstrarhormonum og verða fitað ónátturliga upp við einstáttaðum kosti, sum mong av teimum gerast so sjúk av, at tey ikki eingang megna at ganga inn í skafottið, har tey skulu avlívast. Ofta gongur avlívingin so skjótt fyri seg, at nógv av djórunum ikki eru deyð, áðrenn tey verða skáldað, og skinnið verður skrætt av teimum.
Eg skilji ikki rættiliga, hví summi siga, at tað IKKI gevur meining at samanbera grind við innilæst neyt, grísar og høsnarungar. Sjálv haldi eg, at hesin spurningur er serstakliga viðkomandi, tí hetta hópframleiddað kjøtið er tað alternativið, vit í stóran mun fáa bjóðað ístaðin fyri okkara siðbundna mat – og eg haldi meg hava góðar grundir til at ivast í, um tað, vit keypa í handlinum, veruliga er so nógv betri matur. Fyri mær at síggja er nógv av tí hópframleidda kjøtinum eftir øllum at døma ikki betri – hvørki etiskt ella heilsuligt. Hygg t.d. eftir filmunum um hópframleitt kjøt í USA undir hesi grein.
Tí sigi eg, at tað ikki gevur meining t.d. at vera ímóti ella at banna grind, tí grindin skal eitast fyri at vera dripin inhumant og/ella vera ring fyri heilsuna, um ein ikki eisini er ímóti ella bannar alla aðra ósunna og inhumana kjøtframleiðslu.
Vistfrøðiliga forsvarligt
Sæð frá einum etiskum sjónarmiði, haldi eg, at vit øll hava líka stóra skyldu til at halda okkum til at keypa sunnan, heilsugóðan – vistfrøðiligt framleiddan – mat, soleiðis at vit øll eru við til at tryggja, at djórini, sum vit eta, eru væl viðfarin – og soleiðis at vit øll stuðla matframleiðslu í hesi verð, sum ikki pínir djór, og heldur ikki dálkar og oyðileggur umhvørvið.
At velja at eta lokalan mat av djórum, sum hava livað úti í Guðs fríu náttúru alt lívið og av tí føði, sum er at finna í náttúruni, man helst vera tað mest vistfrøðiliga og minst náttúruoyðileggjandi, vit kunnu velja at gera. Tí haldi eg, at vit skulu royna at varðveita okkara aldargomla siðbundnu mátar at útvega okkum føði uppá á hesum oyggjum – bæði tá tað kemur til fisk og seyð og eisini grind. Grindin skal bara drepast við humanum drápsháttum og ikki í størri mongdum, enn at tað kann gerast á burðardyggum grundarlag, og sjálvandi við atliti at heilsu okkara.
Tá grammleiki kemur uppí
Grindadrápið í sjálvum sær hevur ikki altíð verið líka tespiligt, men alt tað, sum hendir í sambandi við grindina aftaná – so sum mátin, grindin verður býtt millum tey, sum luttaka, og til onnur í nærumhvørvinum, sum treingja – er ein einastandandi og dámlig siðvenja. Hetta at býta fongin út millum fólk er ikki nakað, vit annars uppliva nakra aðrastaðni í pengagrammu ídnaðarverðini. Eg haldi, at tað hevði verið stórt spell, um vit vóru noydd at geva upp hesa sosialu siðvenju, har umsorganin fyri og atlitið at heildini er størri enn atlitið at vinninginum hjá tí einstaka.
Mær dámar tí serstakliga lítið, at pengar eru við at koma inn í siðvenjuna at drepa grind í dag, og at til ber t.d. at keypa tvøst bæði í Miklagarði og aðrastaðni. Í Rótikassanum á Facebook selja fólk kaggar av spiki og turrum tvøsti. Slíkt økir tíverri um vandan fyri, at grammleiki kemur uppí, tá tvøstið og spikið skal býtast eftir drápið, og hetta er ein óheppin menning, sum eg vænti, kemur okkum aftur um brekkur. Hetta gongur ímóti øllum tí, sum siðurin at drepa grind annars hevur staðið fyri.
Eg haldi ikki, at føroyingar skulu hava loyvi til at drepa fleiri hvalir, enn luttakarar í grindini og nærmasta familja teirra kunnu eta – og so nøkur eldri fólk aftrat í bygdini, sum av góðum grundum ikki sjálvi megna at vera við í grindini. Um fólk halda seg kunna selja nakað burturav sínum parti, so sigur tað nakað um, at fólk hava ov nógva grind um hendi – og tá er ov nógv dripið! Tað er ikki í lagi, og eg haldi, at myndugleikar eiga at stegða hesum ósiði beinanvegin.
Mugu endurskoða reglur
Tey, sum selja grind, eru beinleiðis við til at smíða líkkistuna til grindadrápið, tí slík atferð máar grundarlagið undan einum av teimum allarsterkastu grundgevingunum, vit sum føroyingar hava at verja hesa siðvenju við. Um vit veruliga ynskja at varðveita grindadrápið uttan at vekja ov stóra mótstøðu bæði uttanífrá og innanífrá, haldi eg, at tað er neyðugt at endurskoða verandi regluverk galdandi fyri grindadrápið sum skjótast og íverkseta strangari reglur á summum økjum.
Vit fara ikki í longdini at kunna varðveita siðin at drepa grind, um vit etiskt ikki kunnu standa 100 % inn fyri tí, vit gera – bæði í mun til umheimin og ikki minst í mun til okkara egnu yngru ættarlið, sum vaksa upp í eini nógv meira alheimsgjørdari mentan – og eisini við atliti at øllum teim føroyingunum, sum búgva ella ferðast uttanlands, og sum ofta mugu verja hesa siðvenju fyri útlendingum.
Spurningurin er tí, um til ber at áseta nakrar grundreglur, sum tryggja, at etiska grundstøðið er í lagi. Reglurnar skulu helst vera galdandi í øllum landinum, so tað ikki bert er upp til einstøku sýslumennirnar og grindaformennirnar at meta hvørja ferð, hvussu drápið skal fara fram. T.d. eru her nøkur uppskot:
- at kvotur verða ásettar ár fyri ár – t.d. fyri ymisk øki – og at loyvt verður ikki at drepa fleiri hvalir, enn fólk í økinum kunnu eta, og sum tað er ráðiligt hjá fólki at eta í mun til heilsuna.
- at føroyingar binda seg til at luttaka í altjóða góðkendum kanningum av stovninum, sum verða gjørdar regluliga og títt, so vissa fæst fyri, at grindin sum djóraslag ikki er hótt, og at vit ikki drepa grind, um ivi er um hetta.
- at føroyskir granskarar hava skyldu at stuðla ella luttaka í kanningum av heilsuliga árininum av at eta tvøst og spik, og at fylgt verður væl við í úrslitum av kanningum, eisini aðrastaðni, at atlit verður tikið at úrslitunum, sum hesar kanningar vísa, og at fólk verða væl og virðiliga kunnað um hetta.
- at greiðari avmarkan verður sett á, hvørjar hvalvágir kunnu brúkast í mun til støddina av grindini.
- at tað ikki má ganga meira enn ávís tíð frá, at rákið byrjar, til grindin verður hildin til, so hvalirnir ikki verða óneyðuga strongdir.
- at avmarkan verður sett á, hvør sleppur at luttaka í rakstri og drápi, og at bert roynd fólk hava loyvi at drepa hvalin.
- at tað verður álagt grindamonnum bert at brúka blásturkrókar, tá talan er um at hála livandi hval, meðan hvøssu sóknaronglarnir einans mugu brúkast til at hála longu dripnar hvalir...
- at hvalir bert verða dripnir við mønustingara, sum tryggjar, at hvalirnir verða avlívaðir á so skjótan og so humanan hátt sum gjørligt.
- at einki av fonginum verður blakað burtur, sum á nakran hátt kann brúkast til mannaføði ella annað.
- at alt burturkast frá drápinum verður søkt á djúpum streymasjógvi.
- at tað verður bannað at handilsgera fongin við at selja burtur av pørtunum, fólk fáa tillutað.
Grindadráp kann marknaðarføra Føroyar
Fer alt fram á ein 100 % forsvarligan hátt, kundi siðvenjan at drepa grind í roynd og veru verið fyrimyndarlig – og harvið eisini verið við til at gjørt okkum øll errin av at vera føroyingar. Vit kundu marknaðarført Føroyar, sum eitt av teimum serstakliga fáu støðunum í vesturheiminum, sum hevur varðveitt eina aldargamla siðvenju, har fólk útvega sær lokalan, vistfrøðiligan mat á fult burðardyggan og humanan hátt úr villu, ódyrkaðu náttúruni, vit liva mitt í. Hetta er jú matur, ið IKKi skal flytast yvir langar frástøður í dálkandi fraktskipum/fraktflogførum. Og har vit eisini hava varðveitt eina aldargamla, einastandandi siðvenju kring býtið av grindini, ið snýr seg um umsorgan og samhaldsfesti, og sum helst ikki sær sín líka nakrastaðni í vesturheiminum í dag. Tað er nakað, sum eg veit, nógvir útlendingar virða og síggja nógv upp til.
Drepa føroyingar grind undir hesum treytum, haldi eg ikki, vit hava so nógv at óttast fyri í mun til umheimin. Við grundarlag í øllum tí, eg havi sæð og lisið av viðmerkingum nógva staðni, nú Føroyar eru í brennidepilinum orsaka av "Whale Wars – Viking Shores" røðini, so sæst týðiliga, at tað als ikki er allur heimurin, sum er ímóti tí, sum vit gera, eins og hvalaveiðumótstøðufólk vilja vera við. Heldur hevur tað býtt áskoðararnar í tvey – tey, sum eru fyri og tey, sum eru ímóti.
Í mun til, hvussu nógv eru komin til at kenna Føroyar ígjøgnum røðina – og nú hava sæð, hvussu vakurt her er – so eru øll tey, sum eru fyri, helst fleiri enn tey, sum yvirhøvur kendu til Føroyar, áðrenn røðin varð víst á sjónvarpi. So helst er hetta, tá samanum kemur, ein ikki so galin lýsingarherferð fyri Føroyar, sum vit kanska óttaðust.
Søpla vælvild burtur
Men... tann vælvild, vit hava ein tjans fyri at vinna okkum í útheiminum við at halda okkum á etisku síðuni, kann øgiliga skjótt koppa tann skeiva vegin, um vit leggja ov lítið í at betra um framferðarháttin við t.d. ikki at gera álvara av at herða reglurnar, sum skulu tryggja eitt humant dráp, ella um vit loyva hesum nýggju óhepnu, handilsligu siðvenjum framat. At føroyingar eru farnir at keypa og selja grind – hóast tað bert er í lutvíst lítlan mun – er tíverri ein nýggjur ódámligur og gramligur máti at bera seg at, sum er fylgdur við nýggju tíðini. Hetta var ikki gamalt, sum tikið verður til.
Tað tænir okkum ikki væl á nakran hátt at loyva hesi atferð, men tað hevði tænt okkum til miklan sóma, um vit varðveiddu tað besta av tí gamla, og góvust við øllum tí, sum ikki er forsvarligt – etiskt ella av øðrum ávum. Hetta snýr seg í botn og grund um at dyrka ein samleika, føroyingar kunnu vera ernir av, og ikki bara spilla ta góðu siðvenju t.d. at býta fongin sundur millum fólk, ið júst er ein av teimum allarmest dámligu siðvenjum, sum vit higartil hava bygt okkara serføroyska samleika á. Spilla vit tað, so framskunda vit byrjanina til endan av grindadrápinum.
Matmentan og samleiki
Tann samleiki, vit sum fólk hava, hongur saman við, hvussu vit hava yvirlivað á hesum klettum so leingi, og hvat vit eru blivin mett av alla hesa tíð. Tað hevur nakað við at gera, hvussu vit útvega og fáa matin til høldar júst í okkara lítla norðalaga horni av heiminum, hvussu vit býta matin millum okkara, hagreiða og goyma matin og matgera.
Øll mentanin kring matin – til dagligt og til veitslur – hevur sjálvandi havt stóran týdning fyri, hvussu vit hava livað okkara dagliga lív í heila tikið her í hesum landi. Tað sermerkta fyri okkum – tvs. hvat tað merkir at vera føroyingur í mun til at vera dani, amerikanari, italienari ella okkurt annað – hongur nógv saman við hesi matmentanini, eins og matmentan eisini ger í øðrum londum. Eins og "stegt flæsk og persillesovs", frikadellur og livurpostei hevur nógv við at vera dani at gera, ella burgarar og BBQ hevur nógv við at vera amerikanari at gera, ella spaghetti og pizza hevur nógv við at vera italienari at gera, so hevur skerpikjøt, ræstur fiskur og grind og spik rættiliga nógv við tað at vera føroyingur at gera. Hetta eru tjóðarrættir okkara, og tað er ikki bara sum at siga tað at fáa føroyingar at gevast við einum stórum parti av hesi matsiðvenju, tá hon hongur so nógv saman við samleika okkara.
Í næstu greinini fari eg at skriva meira um júst hetta - hvør tann føroyski samleikin er í nýggjum tíðum, og hvat alheimsgerðin merkir fyri nútíðar samleikabygging okkara sum føroyingar. Sí greinina her.
Dokumentarfilmar um hópframleiddan mat
Today's Modern Food: It's not what you think it is - 1. partur:
Today's Modern Food: It's not what you think it is - 2. partur:
Food Inc. 1. partur:
Food Inc. 2 partur:
Food Inc. 3. partur:
Food Inc. 4. partur:
Food Inc. 5. partur:
Food Inc. 6. partur:
Food Inc. 7. partur:
Food Inc. 8. partur:
Food Inc. 9. partur:
Food Inc. 10. partur:
.


text:
Orða- og tónasmiðir hava rætt til viðurlag, tá teirra tónleikur verður brúktur alment. Tað er ein partur av inntøkugrundarlagnum hjá teimum, ið ríka okkara lív við tónleiki, og Koda og Gramex tryggja, at viðurlagið kemur aftur til tey, ið hava skapt tónleikin. Hesum arbeiði stuðla okkara føroysku ambassadørar. Vit eru tí glað fyri at boða frá, at vit eru farin undir eitt samstarv við Eivør, Gretu Svabo Bech, Hera Joensen, Benjamin Petersen og Niels Arge Galán, sum nú eru ambassadørar hjá Koda og Gramex í Føroyum.
Fotograf Audrey Dujardin
Eingin kann taka mín tónleik frá mær
Sum oddamaður og høvuðssangskrivari í tungmálmsbólkinum Týr, telist Heri Joensen millum virknastu og best umtóktu føroysku tónleikarar.
Týr hevur í nógv ár ferðast kring allan heimin og hevur higartil givið út átta fløgur. Bólkurin hevur í løtuni sáttmála við stóra amerikanska plátufelagið Metal Blade Records, eftir í fleiri ár at hava havt sáttmála við Napalm Records.
Heri hevur tí royndir at samráðast við stór plátufeløg og umboðsfeløg. Í hesum sambandi hevur hann verið glaður um tey rættindi, ið kodalimaskapurin hevur givið honum.
Tað finnast nógv dømi um bólkar, ið hava mist øll rættindi til sín tónleik, og sum standa eftir við ongum, tá millummenn og feløg hava fingið sítt.
– Tað hevur verið sera umráðandi at hava álítandi stovnar at umsita míni rættindi sum sangskrivari og tónleikari. Tá eitt verk er skrásett hjá Koda, kann eingin taka tað frá mær aftur, og tá eg líti afturáaftur, dugi eg væl at síggja virðið í tí. Tað er ikki óhugsandi, at eg onkuntíð, tá illa stóð til, hevði givið míni rættindi til onkran annan, um tað bar til.
Fotograf Bjartur Vest
Set prís upp á tónleikin
Niels Arge Galan er sangari og gittarleikari í punkbólkinum 200. Í 200 og áðrenn tað í Mold hevur Niels átt ein virknan leiklut í sangskrivingini. Bæði tá tað snýr seg um tónleik og orð hevur Niels sett sín dám á føroyskan tónleik, og fleiri av løgunum eru nógv spæld bæði heima og úti. Niels er harumframt nevndarlimur í Tutl International og hevur tann vegin gott innlit í útgávuvirksemi.
Niels hugsar um sín upphavsrætt til tónleik og um leiklutin hjá Koda og Gramex, sum hann hugsar um eitt nú pensión.
– Eg veit, at tað er skil á upphavsrættinum til mín tónleik. Eg havi tað við Koda og Gramex akkurát sum við pensión. Eg veit, at tingini eru undir kontroll, tí kann eg loyva mær ikki at befatta meg við tað.
Niels er bersøgin um virðingina, ið føroyingar hava fyri upphavsrætti:
– Generelt verður upphavsrættur ikki virdur í Føroyum. Eg haldi, at tað hongur saman við, at vit duga illa at virðismeta tað, sum ikki er ítøkiligt. Fara vit ein túr við einum turisti í hagan ella á flot, so halda vit, at tað er ófólkaligt at taka pengar fyri tað. Tað er tað sama við tónleiki. Vit eru ikki von við, at hesi tingini hava eitt virði, men tað hava tey, og vit mugu duga at seta prís upp á tað.


text:
Republikanski Flokkurin (enskt: Republican Party, Grand Old Party ella GOP) er ein konservativur, liberalur og kapitalistiskur flokkur, annar av báðum størstu flokkunum í USA (hin eitur Demokratiski Flokkurin). Limirnir verða nevndir republikanarar. Hann roynir nú at linka vápnalógirnar, stuðla Irakskrígnum, tala fyri deyðarevsing, tálma almennari uppílegging, lágan skatt og at USA skal verða sterkt í heiminum. Republikanski Flokkurin er eisini fyri at skerja tær almennu útreiðslurnar. Flokkurin hevur í nógv ár havt sum sjónarmið at mannaættin ikki er orsøk til at heimurin gerst heitari. Flokkurin hevur millum annað mett at óneyðugt er at avmarka oljunýtsluna.
Summi vilja vera við, at flokkurin skal gerast meira konservativur, meðan onnur siga sum so, at fyri at fáa fleiri amerikanarar við, noyðist flokkurin at sleppa konservativu virðunum, og til dømis stuðla samkyndum. Ein av teimum, sum leingið hevur gjørt fólki greitt, at Republikanski Flokkurin skal finna nýggj nýmótans virði og taka ímóti ungóminum, er Cindy McCain. Hon hevur javnan skeldast við konservativa politikarar og fjølmiðlafólk, og er serstakliga væl dámd á Twitter. Summi vilja enntá vera við, at hon er ein av teimum komandi stórpolitikarunum í Republikanska Flokkinum.


text:
Fíggjarkonta er ætlað tær, sum ynskir at seta tær føstu útreiðslurnar í skipan. Við Fíggjarkontu kanst tú leggja eina fíggjarætlan og soleiðis býta tínar útreiðslur út á alt árið. Á henda hátt tryggjar tú tær, at tú altíð rindar somu upphædd mánaðarliga, sama hvussu høgar ella lágar útreiðslurnar eru.
Sjálvvirkandi flytingar
Eisini ber til at melda tínar rokningar til Gjaldsskipanina ella stovna fastar flytingar. Tað er ókeypis, og tú sleppur undan at fara í bankan at gjalda rokningar. Við Fíggjarkontu og sjálvvirkandi flytingum avgreiða rokningarnar seg sjálvar, tú skalt bara flyta inn somu upphædd mánaðarliga.
Legg eina fíggjarætlan
Í Netbankanum ber til at leggja eina einfalda fíggjarætlan, ið gevur tær eitt skjótt yvirlit yvir mánaðarligu útreiðslurnar. Tá tú ert innritað/ur í Netbankan, skalt tú trýsta á yvirskriftina “Gjaldsskipan” og síðan á “Einføld fíggjarætlan”, ið liggur á vinstra bredda. Her kanst tú útfylla hvørjar tínar inntøkur og útreiðslur eru, og lættliga gera eina fíggjarætlan.
Fíggjarkonta kann stovnast, tá tú ert 18 ár.