text:
Tað vóru nógvar sterkar kvinnur møttar upp, tá FM í 10 km landavegsrenning og finalan í Betri Vetrarkappingini bleiv runnin í Runavík leygarmorgunin. At nógv stóð uppá spæl skiltist á øllum brøgdum.
Rebekka Fuglø mundi vera størsti favoritturin at vinna FM-heitið, men svenska Sarah Vallin var ein møgulig hóttan. Nakrar av okkara fremstu rennarum hava ikki verið so drúgvar í Vetrarkappingini, men nú FM eisini var á skránni, sóust fleiri sterkir rennarar á startstrikuni, eitt nú Rigmor N. Arge og Duruta R. á Lofti.
Rebekka legði harðast fyri, og fylgdi eina løtu við teimum næstfremstu monnunum. Hetta gav henni tíðliga eina góða leiðslu. Sarah Vallin lá beinanvegin á øðrum plássi, meðan Duruta R. á Lofti, Beinta Hoydal Joensen og Oddvør Josephsen togaðust um triðja plássið við Rigmor N. Arge stutt aftanfyri.
Hørð kapping um bronsuna hjá kvinnum. Duruta R. á Lofti, Oddvør Josephsen, Beinta H. Joensen og Rigmor N. Arge, saman við Páll Vesturbú, Róa H. Olsen og Marnari Pattinson
Byrjannin hjá Rebekku hevur verið nakað hørð, tí móti endanum tók svenska Sarah Vallin at nærkast. Hon kom heilt nær og at enda vóru bert 13 sekund millum tær. Í kappingini um triðja plássið stóð Duruta stinnast og vann trygt bronsuna, meðan unga Oddvør Josephsen dragnaði aftur á sjeynda pláss og Beinta mátti lata Rigmor fram um.
FM-vinnarin Rebekka Fuglø í miðjuni, v.m. Sarah Vallin nr. 2 og h.m. Duruta R. á Lofti nr. 3
Vinnarin av Betri Vetrarkappingini hjá kvinnunum gjørdist Ann-Mari av Skarði úr Bragdinum. Í sterku kappingini endaði Nólsoyardaman á 8. plássi, men samlaða sigurin kundi eingin taka frá henni. Hann var stórt sæð tryggjaður undan kappingini. Samlaða annaðplássið hjá Maritu Andrasardóttir var eisini rættiliga trygt undan kappingini.
Størsti spenningurin var um triðja og fjórða pláss, sum stóð millum Sigrun Kallsoy Kristiansen og Petru Weihe, sum hava verið sera javnar allan veturin. Endin var, at bert eitt stig var á muni millum tær við Petru á triðjaplássi.
Drúgvastu vetrarrennararnir í ár: F.v.: Marita Andrasardóttir (nr. 2) Ann-Mari av Skarði (vinnari) og Petra Weihe Mikkelsen (nr. 3)
FM 10 KM Kvinnur opin bólkur:
1. Rebekka Fuglø, Treysti 40.16
2. Sarah Vallin, Bragdið 40.29
3. Duruta R. á Lofti, Bragdið 42.05
4. Rigmor N. Arge, Hvirlan, 42.42
5. Beinta Hoydal Joensen, Bragdið 43.43
Betri Vetrarkappingini – endaliga støðan, Kvinnur – opin bólkur topp 5
1. Ann-Mari av Skarði, Bragdið 220 stig
2. Marita Andrasardóttir, Hvirlan, 213 stig
3. Petra Weihe Mikkelsen, Roysnið, 204 stig
4. Sigrun Kallsoy Kristiansen, Bragdið 203 stig
5. Rebekka Fuglø, Treysti 200 stig


c: text/html

text:
Fyriskipararnir av EM 2018 her í Glasgow máttu í gjár krúpa til krossin og viðganga, at flest øll úrslit vóru ov góð frá finalunum leygarkvøldið, íroknað heimsmetið hjá Adam Peaty. Lesið her á NRK, umframt mítt egna her niðanfyri.
Lýsti trupulleikin var stutt sagt, at tey høvdu sett eina spildurnýggja tíðtakingareind til skipanina, sum krevur eina stilling áðrenn hon gevur rættar tíðir.
Hendan eind verður nýtt til fleiri ymiskar ítróttir, og fyri svimjing er har so tað óhepna, at um tú setur hesa eind til uttan at broyta standardsetingina, so verða allar tíðir 0.1 sekund ov skjótar.
Fyriskipararnir søgdu seg vita av hesum óhepna, men at tað var gloymt tá ið ein nýggj eind varð sett til, leygarkvøldið, tí at hin verandi hevði lágt battarí.
Av hesi orsøk vóru allar tíðir 0.1 sekund ov skjótar, frá níggju teimum fyrstu kappingunum, leygarkvøldið, íroknað 100 bringu har Adam Peaty setti heimsmet við tá 13 hundraðpørtum (0.13 sekund).
Okkurt gløgt eyga hevði tá longu lagt til merkis, at reaktiónstíðirnar sum heild vóru ónáturliga góðar. Tað er tíðin frá tá ið startarin skjýtur kappingina í gongd, og til svimjarin er leysur av skamlinum.
Fyriskipararnir eftirkannaðu og testaðu líka fram til eykafund við liðleiðararnar sunnudagin kl 16, har hesin trupulleiki so varð kunngjørdur, saman við avgerðini um at rætta (seinka) allar viðkomandi tíðir við 0.1 sekund.
Lukkutíð var úrslitið hjá Peaty enn heimsmet, um enn við nú 0.03 sekundum heldur enn 0.13. Heimsmetið hjá Koleshnikov í 50 rygg var ikki ávirkað, vælsagtans tí at tey tá høvdu uppdagað og rættað feilin.
Hetta er alt sera pínligt fyri LEN og fyriskipararnar, og tey kundu tí heldur ikki annað enn biðja um umbering, á liðleiðarafundinum sunnudagin.
Men tað tykist tó ikki sum um at nakað serligt rok varð av hesum, hvørki á liðleiðarafundinum ella aftaná. Her var sjálvsagt nógv eftirfylgjandi aftaná, og undran tí at eingin tykist at hava upplivað hetta fyrr.
Men sum ein íri segði tað sum tók orðið á fundinum, so vóru tey, um ikki annað, opin og erlig um tað sum var hent. Sum hann segði tað, “Honesty starts from the top”.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Posin er ikki heintaður, hvussu geri eg fyri at fáa hetta í rætt lag?
Er posin ikki tikin, og ongin fráboðanarseðil frá IRF í postkassanum, kannar tú fyrst eftir, um tú hevur fylgt reglugerðini, sum er fyri innsavning av posum. Les hana her.
Eru allar reglur fylgdar, sendir tú okkum eina fráboðan her.
Eg havi ongar posar fingið, hvussu geri eg?
Fyri at fáa ruskposar, skal húskið vera skrásett í fólkayvirlitinum í kommununi, har tú býrt. Kommunan boðar síðani IRF frá, sum ber ruskposarnar út.
Eg havi ongar posar eftir, hvussu fái eg fleiri posar?
Eyka gráir posar kunnu keypast í handlum kring landið. Yvirlit yvir handlar, ið selja gráar IRF-posar, sæst niðast á hesi síðu. Tvær ferðir árliga verða 28 gráir posar bornir út til hvørt húsarhald. Hetta røkkur til, at IRF heintar ein posa um vikuna, umframt at hvørt húski hevur tveir eykaposar til hvørt hálvár. Tí eiga posarnir frá IRF ikki at nýtast til annað enn ruskinnsavning.
Vit eru so nógv fólk í húsi, kunnu vit fáa fleiri posar?
Tá 6 fólk ella fleiri eru í húskinum, hevur tú rætt til fleiri posar, og fært tú teir við at boða kommununi frá. Síðani boðar kommunan IRF frá, sum skrásetir tykkum sum stórt húski.
Í heilt serligum føri kann verða talan um húski, har umstøðurnar eru so háttaðar, at tørvur er á fleiri posum. Í slíkum føri kann ringjast til egnu kommunu at biðja um fleiri posar. Hevur eitt húski tveir posar um vikuna, er eisini neyðugt at hava tvey ruskstativ.
Kann eg brúka aðrar posar enn teir gráu frá IRF?
Innsavnararnir taka bert posar, sum IRF letur húsarhaldum. Svartir sekkir og aðrir posar mugu fólk sjálvi koyra á endurnýtsluplássið.
Hvussu geri eg, um eg ætli at leiga eina bingju/last?
Vit hava ymisk sløg av bingjum og lastum, sum kunnu leigast. Leigukostnaðurin er tengdur at støddini á bingjuni/lastini, tíðarskeiðið, hon verður leigað, umframt burturkastið, sum verður latið í bingjuna/lastina. Burturkastið skal vera væl skilt, soleiðis at bara eitt slag av burturkasti er í hvørji bingju/last. Les meira um treytir og prísir her.
Hvussu geri eg, um eg ætli at sleppa av við eitt bilvrak?
Vit taka ímóti bilvrakum í Suðuroy, Sandoy og Klaksvík. Fyri at lata eitt bilvrak fæst eitt innlatingargjald áljóðandi 4.000 krónur. Les meira um treytir og mannagongdir her.


text:
Tey telgja sær gudar
Hetta er ein skaldsøga um vanlig menniskju, ið hava ilt við at fóta sær í lívinum – í hesum føri tríggir brøður, sum royna at fáa innihald í heldur fátæksliga lív sítt. Ongar hetjur eru í skaldsøguni. Hon snýr seg um menniskju, sum í bókmentamáli verða nevnd anti-hetjur. Menniskju verða borin í heim fullkomiliga hjálparleys og eru lutfalsliga veik og bundin at øðrum í øllum í langa barndóminum. Øll hava tí eina ávísa nøgd av undirlutakenslum, sum tey royna at vinna á á ymiskan hátt, mest vanligt við at royna at vinna sær makt. Teir tríggir brøðurinir finna sær hvønn sín máta. Høvundurin leggur dent á tað vitleysa í at gera sær gudar, uppfinna teir, tí tú torir ikki at liva uttan teir. Tú ert so veikur, at tú dugir ikki at finna styrki saman við øðrum menniskjum, men ert noyddur at lofta tær við yvirnáttúrligum verum ella – eftir høvundans fatan – alt ov einfaldum politiskum boðskapum ella øðrum ímyndum.


text:
Franska Bíblian:
Olivetan Bíblian. Waldensarin Pierre Robert Olivétan týddi og gav hana út í 1535. Olivétan var systkinabarn Calvins.
Danska Bíblian:
Christian III gav út fyrstu heilu Bíbliuna í 1550.
Spanska Bíblian:
Útgivin í Basel í 1569 av Casiodoro de Reina (Biblia del Oso).
Íslendska Bíblian:
Týdd av Guðbrandi Þorlákssyni, vanliga kallað Guðbrandsbiblían. Útgivin í 1584.
Tjekkiska Bíblian:
Kralice Bíblian, prentað millum 1579–1593.
Enska Bíblian:
King James, Authorized Version, Holy Bible, útgivin í 1611.
Hollendska Bíblian:
States Bíblian, klár í 1637.
Allar hesar Heilagu Bíbliur vórðu týddar eftir reina Grikska Textus Receptus Nýggja Testamentinum hjá Erasmusi frá Rotterdam (og víðari tillagingum av grundarlaginum av T.R., sum hann legði). Í dag er tað einans King James, sum enn verður prentað og nýtt í reformeraða heiminum. Hini londini eru sovnað og hava latið Satan tikið Guðs reina orð úr teirra hondum. (Tað skal tað gerast nakað við!)
Tá kemur hin vondi, og rívur burtur tað, hvørt sáað varð í hjarta hansara. (Matth. 13:19).
Men meðan menn svóvu, kom fíggindi hansara og sáaði illgresi millum hveitisins, og fór leið sína. (Matt. 13:25).
Ein rein Heilag Bíblia hevur ongantíð áður funnist á Føroyskum! Hugsa um tað! Men tað gongur ein undirgrunds reformatión fyri seg í hesum døgum í mongum londum. Eisini her í Føroyum. Teir ”lærdu” yvirtóku plássið hjá teimum sonnu trúgvandi í at hava umsjón við Guðs orði. Hvussu kundu vit lata tað henda? Men eg trúgvi, at Guð sigur í dag: Her til og ikki longur. Flóðin kemur bara inn eitt ávíst, so steðgar hon.


text:
Arvareglurnar eru skræddaraseymaðar til gifta parið við børnum .
Men ikki til tey nógvu ….
sum í dag liva øðrvísi – sum samlivandi ella í hjúnalag við maka, sum hevur egin børn, herumframt eru eins egnu børn og so børnini, sum eru felagsbørn – og her røkka sjálvvirkandi arvareglurnar ikki til hóskandi loysnir.
Arvareglurnar eru strangar og kunnu elva til høvuðbríggj, um ikki atlit eru tikin til hesar við einum testamenti, sum broytir reglurnar so, at tær hóska júst til tína/tykkara støðu.
Arvareglurnar eru tær sum koma í gildi við deyða, og ikki fyrr.
Hvussu er støðan hjá mær, spyr tað vaksna foreldri, tá annar av okkum doyr, og vit eiga børn í báðar ættir umframt felagsbørn.
- Fái eg tá ráð at sita í húsinum
- Fái eg loyvi til tað?
- Kann eg sita við óskiftum búgvi
- Hvussu nógv arvi eg
- Hvussu arva børnini – arva tey øll líka, hansara og hennar og okkara?
- Hvussu um eg doyggi fyrst, hvør er støðan tá
- Hvat kann gerast so vit fáa tryggjað okkum sum mest.
Hvussu er støðan um vit slíta samlív okkara.
Broytingar í hjúna-/samlívsstøðu kunnu eisini vera av týdningi, og her serliga tá fólk uttan at vera gift fíggjarliga hava gjørt stórar íløgur, í hús og annað. Eisini her ber til við umhugsni at taka hædd fyri vandaspurnigum.
Testamenti og samognarsáttmálar
Testamenti og samlívssáttmálar eru avgerandi neyðug skjøl fyri tær mongu familjurnar, sum ikki passa inn í sjálvvirkandi arvareglurnar.
Kom og fá eitt prat um vandarnar og møguleikarnar, sí kostnað her !
–


text:
Seinastu tíðina hava borgarar gjørt vart við oljudálkingar á fjørðinum. Fuglafjarðar kommuna hevur gjørt ymiskar kanningar, tó vísur tað seg at verða torført at oyramerkja dálkingarkeldurnar. Hóast onkur leki er funnin, má tíverri staðfestast, at fleiri oljudálkingarkeldur eru virknar.
Fuglafjarðar kommuna heldur áfram við kanningararbeiðinum, og vil hervið heita á allar borgarar í kommununi, um at kanna ogn sína, í sambandi við møguliga oljudálking á matriklum, og boða tilbúgvingarleiðarinum frá, um eitthvørt verður funnið.
Eisini verður heitt á báta-eigarar um at kanna fyri møguligar oljulekar, soleiðis at olja ikki fer á sjógv, antin við olju-lekum, ella við lensing.
Á hvørjum ári fær kommunan fleiri fráboðanir um oljudálking á sjógvi. Hesar oljudálkingar vil kommunan steðga, og tí letur Fuglafjarðar havn øllum smábátum við bátaplássi eitt sokallað kjølsvín, og setur tað sum eitt krav, at kjølsvín liggur í kjølinum, um báturin liggur á sjónum.
Eitt kjølsvín – ella pylsa, sum onnur kalla tað, verður lagt í kjølin, har tað flýtur og sýgur møguliga olju í seg. Tá ið kjølsvínið er fult, verður tað latið inn á kommunala ruskplássinum til burturbeiningar.
Allir bátaeigarar í Fuglafjarðar kommunu kunnu sostatt venda sær til Havnameistaran á tlf nr. 238054 og fáa útflýggja eitt tílíkt kjølsvín.


text:
Tilsamans 2 føroysk met, 2 føroysk juniormet varð til hjá føroyingum, tá ið síðstu finalur vórðu avgreiddir á Reykjavík International Games 2015, umframt 2 gullheiðursmerki, 3 úr silvuri og 5 úr bronsu. Lisin yvir føroyskt met og alt tað á RIG er dagførdur, og tit eru sjálvsagt vælkomin at koma rættingum !
Í 50 rygg fyri kvinnur vann Signhild Joensen úr Ægir bronsu við tíðini 32.19, meðan Jana Thomsen úr Reysta við tíðini 33.91 varð nummar fýra í B-finaluni.
Í 50 bringu fyri menn vann Eyðbjørn Joensen úr Suðuroyar Svimjifelag silvur við tíðini 31.84, meðan Rókur Trygvason úr Reysta við tíðini 34.97 varð nummar trý í B-finaluni.
Í 50 firvald fyri kvinnur varð Jana Thomsen úr Reysta nummar 8 í A-finaluni við tíðini 32.77.
Í 50 frí fyri menn vann Eyðbjørn Joensen úr Suðuroyar Svimjifelag bronsu við tíðini 25.33, og Alvi Hjelm úr Ægir nummar 6 við tíðini 25.57.
Í 400 frí fyri kvinnur setti Cecilia Wigant Eysturdal (Ægir) nýtt føroyskt met, tá ið hon í finaluni varð nummar fýra við tíðini 4:30.47.
Í 200 blandað fyri menn vann Alvi Hjelm úr Ægir bronsu við tíðini 2:13.14, meðan Óli Mortensen úr Havnar Svimjifelag varð nummar fýra við tíðini 2:14.26.
Í 200 rygg fyri kvinnur vann Signhild Joensen úr Ægir silvur við tíðini 2:27.40. Danski OL-luttakarin Mie Ø. Nielsen vann gull við tíðini 2:16.27, og íslendska Katarina Robertsdóttir bronsu við tíðini 2:31.23.
Í 100 rygg fyri menn var eingin føroysk luttøka.
Í 100 bringu fyri kvinnur vann Ásbjørg Hjelm úr Ægir gull við nýggjum føroyskum meti og juniormeti á 1:15.77. Sára R. Nysted úr Suðuroyar Svimjifelag vann bronsu við 1:20.38, meðan Sólrun Kjærbo úr Suðuroyar Svimjifelag og Hanna Lervig úr Reysta vóru ávíkavist nummar 1 og 2 í B-finaluni.
Í 200 bringu fyri menn vann Róland Toftum úr Suðuroyar Svimjifelag gull við nýggjum føroyskum juniormeti á 2:29.49. Rókur Trygvason lá eisini væl fyri til heiðursmerki, men varð av eini og hvørjari orsøk kolldømdur.
Í 200 firvald fyri kvinnur var eingin føroysk luttøka.
Í 100 firvald fyri menn vann Eyðbjørn Joensen úr Suðuroyar Svimjifelag bronsu við tíðini 1:00.39.
í 100 frí fyri kvinnur vann Sára R. Nysted úr Suðuroyar Svimjifelag bronsu við tíðini 1:00.23, fimm hundraðpartar frá hennar juniormetið á 1:00.17 frá innleiðandi riðlunum í morgun. Jana Thomsen úr Reysta varð við tíðini 1:03.08 nummar 8 í A-finaluni, meðan Cecilia W. Eysturdal við tíðini 1:01.84 var skjótast í B-finaluni.
Í 200 frí fyri menn vann Óli Mortensen úr Havnar Svimjifelag silvur við tíðini 1:57.45


text:
Dygdar heilsuupplýsingar eru at finnað á: Sundhed.dk og nhi.no
Ferðaráðgeving er at finnað á: https://www.ssi.dk/vaccinationer/rejsevaccination
Upplýsing til barnakonur: https://www.sst.dk/da/Viden/Graviditet-og-foedsel (viðmerkjast skal at ikki allar skipanir eru eins hjá okkum. Td. er eingin 12 vikur skanning í Føroyum)
Heilsuupplýsing um børn til foreldur: https://www.sst.dk/da/Viden/Boernesundhed
Tað er ókeypis koppseting til børn sum hava bústað í Føroyum. Oftast verða børn koppsett í samband við barnakanning.
Í teimum førum barni skal hava tvær koppsetingar, stremba vit eftir at koppsetingin verður givin av lækna og sjúkrarøktarfrøðingi samstundis.
Foreldrini mugu biða sær tíð hjá lækna til barnakanning og koppseting. Í Føroyum er eingin skipan við áminning til foreldrini um at lata børnini koppseta.
3 mánaðir* - difteri-tetanus-kighosti-polio-Hib og pneumokokkar
5 mánaðir - difteri-tetanus-kighosti-polio-Hib og pneumokokkar
12 mánaðir - difteri-tetanus-kighosti-polio-Hib og pneumokokkar
15 mánaðir* - MFR
4 ár - MFR
5 ár - difteri-tetanus-kighosti-polio endurkoppseting
12 ár* - HPV (2 dosir við 5 mðr millumrúm)
15 ár* - HPV (0, 2 mðr og 6 mðr. Hetta er galdandi fyri børn sum byrja HPV koppseting eftir tey eru fylt 15 ár)
*hesar koppsetingarnar eru ikki samstundis sum barnakanning
Børn sum hava bústað uttanlanda hava ikki atgongd til koppseting á sama hátt sum omanfyri. Mælt verður til at lata børnini koppseta aðrenn man kemur til Føroyar.
Meir kunning um koppseting av børnum fæst frá Sundhedsstyrelsen: https://www.sst.dk/da/Viden/Vaccination/Vaccination-af-boern/Boernevaccinationsprogrammet
Beinkrím:
Hvønn vetur frá 1. novembur ber til at koppseta seg fyri beinkrím.
Koppsetingin er ókeypis fyri øll fólk, sum eru 67 ár ella eldri.
Hon er eisini ókeypis hjá fólki undir 67 ár, sum hava ávísar sjúkur har læknin metir at beinkrím kann viðføra álvarsligan heilsuvanda. Td. lungnasjúkur, hjartasjúka, diabetes, ovurfiti BMI yvir 40, avvarandi til álvarsliga sjúk fólk í húskinum og til barnakonur
MFR:
Tað verður tilmælt øllum vaksnum at lata seg koppseta móti mæslingum, fárasjúku og reydlingum (MFR koppseting). Hetta er bert galdandi fyri vaksin sum ikki hava fingið barna MFR koppseting. Um tú ert fødd/ur aðrenn 1975 hevur tú mest sannlíkt haft hesar barnasjúkur og tí er MFR koppseting ikki neyðug. Um tú er vitandi um at tú ikki hevur haft mæslingar, kann MFR vaccinatión tilmælast. MFR er serliga týdningarmikið aðrenn uttanlandaferð. Mæslinga útbrot eru javnan á europæiska meginlandinum.
MFR koppseting til vaksin er ókeypis. Verður givin einaferð og virkar helst lívlangt.
Meir kunning um MFR vaccinatión frá Sundhedsstyrelsen:
https://www.ssi.dk/vaccinationer/risikogrupper/gratis-maeslingevacc-til-voksne
Kighosti:
Tað verður tilmælt at øllum barnakonum fáa kighosta vaccinatión í samband við barnakonukanning hjá kommunulækna í viku 34-35. Endamálið við koppsetingini er at verja tað nýfødda barnið móti kighosta. Kighosti er álvarslig sjúku hjá nýføðingum. Somuleiðis kann man verja nýføðingin við at lata eldri systkin koppseta sambart barnavaccinatiónsprogramminum.
Kighosta vaccinatión til barnakonur verður givin einaferð og virkar í uml 10 ár. Koppsetingin er ókeypis.
Koppseting í samband við ferð:
Víst verður til ferðaráðgeving hjá Statens Serum Institut. https://www.ssi.dk/vaccinationer/rejsevaccination
Vit veita ferðaráðgeving via mail samskifti her á heimasíðuni, men um tað eru ivamál, so er neyðugt at koma í viðtaluna til ráðgeving. Td. gjøgnumgongd av gomul vaccinatiónskortum og risikovurdering í mun til ferðamál.
Øllum ferðandi verður tilmælt ferðatrygging. Um tygum hava heilsutrupuleikar, kann verða neyðugt at seta teg í samband við tryggingarfelagið fyri at kannað um tryggingin dekkar planlagda ferð.
Ferðaráðgeving og koppseting verður ikki goldin av Heilsutrygd. Goldi verður í viðtaluni í samband við 1. koppseting. 300 kr fyri 1. viðtalu og 200kr fyri møguligar eftirfylgjandi viðtalur.
Allar kvinnur millum 25-60 ár fáa bjóðað eina ókeypis kanning fyri kyknubroytingar í lívmóðurhálsinum. Tær fáa eina innkalling, tá tær fylla 25 ár. Hareftir verður man kannaður 3. hvørt ár. Í onkrun førum verður kanningin framd oftari.
Kanningin verður framd av einum lækna. Tað er ein undirlívskanning, har tað verður tikin ein roynd av kyknunum í lívmóðurhálsinum. Royndin verður send til Danmarkar.
Vit endurnýggja receptir via heimasíðuna og pr. telefon. Av og á er neyðugt at tú kemur í viðtalu í samband við recept endurnýggjan. Tað er fyri at vurdera um viðgerðin riggar, vurdera um viðgerðin er neyðug og vurdera og viðgerðina hevur hjáárin.
Tað er tann læknin sum fylgir viðgerðini sum endurnýggjar receptina. Tvs. um tú gongur til kontrol á sjúkrahúsinum og fært medicin í hesum sambandi, so er tað sjúkrahúslæknin sum hevur ábyrgdina av at senda tær receptir. Um vit senda receptina, so mást tú eisini ganga til kontrol her. Í allarflestu førum er tað ikki neyðugt. Tú fært samband tína deild á sjúkrahúsinum antin via telefon ella mail. Tú finnur telefonnummar og mail búðstað hjá øllum sjúkrahúsdeildum á LS.fo
Um tú fært medicin frá lækna í Danmark, so kann viðkomandi eisini senda receptir til Føroyar. Faxnummar til Tjaldursapotek er 341192
Um tú ert í Danmark og hevur tørv á meir medicin, kunnu vit senda recept, men tú mást finnað fram til nærmasta apotek og upplýsa okkum faxnummar.
Fastlønt:
Sjúkramelding er skjal frá lækna til arbeiðsgevari sum dokumenterar óarbeiðsføri vegna sjúku. Sum oftast er sjúkufráboðan ein álitisspurningur millum arbeiðstakara og arbeiðsgevara og tí er læknaváttan ikki neyðug. Arbeiðstakari skal bara boða arbeiðsgevara frá óarbeiðsføri. Um arbeiðsgevarin krevur váttan kunnu vit útflýggja slíka. Antin við at senda til arbeiðsgevara eftir skrivliga umbøn inkl. samtykki frá sjúklingi ella við at útflýggja skjal til sjúklingin.
Arbeiði læknans í samband við sjúkrameldingar er ikki fevnt av Heilsutrygdargjaldinum. Sum útgangspunkt eigur arbeiðsgevarin í slíkum føri at bera kostnaðin av at fáa læknaváttanina til vega. Men tað er ymiskt hvussu hetta verður praktisera og tí fær sjúklingurin rokningina, sum so í summum førum verður refundera av arbeiðsgevaranum. Rokningin er 200 kr.
Arbeiðsgevari hevur ikki krav upp á upplýsingar um orsøk til óarbeiðsføri og vit upplýsa ikki slíkt í samband við sjúkramelding.
Víst verður eisini til Lóg um Starvsmenn §5 Stk. 4. Undir sjúku, sum er longri enn 14 dagar, hevur arbeiðsgevari rætt til, uttan útreiðslur fyri starvsmann, at krevja sær upplýsingar um drúgd sjúkunar gjøgnum starvsmansins lækna ella gjøgnum ein av starvsmanninum valdum serlækna. Lúkar starvsmaður ikki hesa skyldu, uttan at góðar grundir eru til tess, hevur arbeiðsgevari rætt til at slíta tænastuna uttan frest.
Tímalønt og sjófólk:
Dagpeningaskipanin veitir viðbót fyri lønarmiss í samband við sjúku. Til hetta krevst læknaváttan sum vit senda til Almannaverkið. Arbeiðstakarin skal ikki gjalda fyri læknaváttanina. Almannaverkið krevur upplýsingar um hvussu leingi roknast kann við óarbeiðsføri og orsøk til óarbeiðsføri.
Víst verður eisini til https://www.av.fo/fo/utgjold-og-veitingar/sjukradagpengar/
Tað er ikki møguligt at skriva læknavátanir við afturvirkandi kraft. Tvs. at tú mást seta teg í samband við lækna tá tú ert sjúk/ur.
Serligar ásetingar eru í Dagpeningslógini um sjúkrameldingar í samband við sjúku hjá barni og hjúnafelaga. Vísti verður til av.fo ella av@av.fo ella telefon 360000


text:
Arbeiðsfjøld í Eysturoyar øki
Eysturoyar øki
Arbeiðsfjøld er eitt altjóða mát, sum telur partin av fólkinum millum 15-74 ár, ið kann veita arbeiðsmegi. Arbeiðsfjøldin fevnir um tveir bólkar, arbeiðsvirkin og arbeiðsleys.
Orðalýsingar:
- Arbeiðsvirkin eru tey, sum eru løntakarar, eru fyribils úr arbeiði ella arbeiða fyri seg sjálvan. Tey arbeiða fyri løn, vinning ella feingi
- Arbeiðsleys eru tey, sum einki arbeiði hava, søkja arbeiði og eru til reiðar at byrja at arbeiða innan fyri 2 vikur.
- Vinnutíttleiki er arbeiðsfjøldin í % av øllum fólkatalinum í vinnuførum aldri, t.v.s. frá 15 til og við 74 ár.
Sí eisin Arbeiðsfjøld.


text:
Sunnudagin 15/1 – 2012 kl. 16.00 – 18.00 skipar Plátufelagið Tutl, saman við Rithøvundafelagnum, fyri hátíðarhaldi á 112 ára – føðingardegnum hjá okkara mæta skaldi, tónaskaldi og fjølbroytta listamanni William Heinesen.
William Heinesen, ið livdi frá 1900 til 1991, gav út skaldsøgur, stuttsøgur og yrkingar, ið teljast millum alheimsbókmentirnar. Tekstirnir eru skrivaðir á donskum, men umsettir til nógv onnur mál, eisini føroyskt.
Plátufelagið hevði tætt samstarv við William Heinesen í 1980’unum. Trýggjar plátur vóru gjørdar við løgum hjá Kristian Blak til tekstir hjá høvundanum. William Heinesen myndprýddi húsarnar. Á hátíðarhaldinum verður tónleikaframførsla við upplestri av yrkingunum á plátuni: Den yderste Ø (Ytsta oyggin) frá 1981, ið Kristian Blak gjørdi løg til. Gunnar Hoydal hevur føroyskað yrkingarnar og Hans Tórgarð lesur yrkingarnar upp í hesi týðing. Yggdrasil stendur fyri tónleikinum og tónleikarir eru: Angelika Nielsen, violin, Kristian Blak, klaver, Heðin Ziska Davidsen, guitar og Mikael Blak, bass.
Harafturat fer Ólavur Jacobsen at framføra guitartónleik, sum hann sjálvur hevur lagt til rættis til tónleikaverkið ”Vaagn op og slaa på dine Strenge” hjá William Heinesen.
Upplestur av stuttsøgum hjá William Heinesen er eisini á skránni. Hans Tórgarð lesur.
Atgongumerkini kosta 125 kr. og kunnu keypast í Norðurlandahúsinum.


text:
Floksins tími
Nú fara vit aftur í holt við floksins tíma :)
Hetta við floksins tíma er eitt stórt ynski frá børnunum, serliga tann partin, har tey fáa okkurt at eta, tá ið tey skulu hugna sær.
Eg havi skrivað tvey børn upp til at taka okkurt við í senn. Um tey taka kaku, frukt, ella okkurt heilt annað er sjálvandi upp til tykkum heima, men tað hevði verið gott, um tit taka tallerkar, koppar við, um tað er neyðugt. Tað er ikki altíð, at vit eiga nokk í skúlanum.
Um tað ikki liggur fyri, at taka nakað við í skúla tann dagin, ið eg havi skrivað tykkum upp, so býta tit sjálvandi um við onkran annan.
10 sep. Laila og Villiam O
24 sep. Bjarti og Markus
1 ok.. Martin og Villiam T
22 okt. Petur og Villiam E
5 nov. Sunnvá og Brynja
19 nov. Tóri og Sverri
3 des. Grímur og Nicole
14 jan. Marta og Jóel
28 jan. Bárður og Jósup


text:
Nakrir tankar, nú nýggj brúðarvísa er
yrkt.
Telefonin, hon ringdi ein
dagin……..,
Men tað var
ikki omma mín við Gjógv, sum í sanginum. Tað var ein genta ella ein ung kvinna,
sum riggaði til sítt egna brúdleyp og spurdi, um eg kundi koma at skipa brúðarvísuna
hendan hátíðardagin.
Eg komi í
stóra tvístøðu, hvørja ferð eg verði
biðin at skipa brúðarvísu. Føli meg kroysta upp í ein krók og veit ikki,
um eg skal svara ja ella nei. Havi sagt nei nakrar tær seinastu ferðirnar. Eri fyri ein part fegin um, at vit eiga henda
sermerkta sið, sum eg haldi, at vit eiga at varðveita, meðan eg samstundis eri so forsyndað inn á, at tað bert er í hendinga
brúdleypi, at brúðardansurin líkist nøkrum. Haldi ikki, at nakar biður lova sær
at koma at skipa brúðarvísu.
Tað eru
umleið 25 ár síðani, at eg skipaði
brúðarvísuna – ta føroysku, sum J.P.Gregoriussen hevur yrkt – fyrstu
ferð, men eg minnist ikki, hvussu ofta eg havi gjørt tað. Tær fyrstu ferðirnar bleiv eg errin um at
verða biðin og gleddi meg til at fara,
men tíverri er tað ikki soleiðis longur – tað er næstan ein plága. Havi viðhvørt ynskt at mín heili –
eins og teldan – hevði ein delete- ella backspaceknøtt, sum eg kundi
trýst á. So kundi eg bara sagt, at eg dugi ikki brúðarvísuna longur – tað hevði
verið so nógv lættari hjá mær. Og so
havi eg leingi hugsað um, hví hetta man vera blivið soleiðis?
Orsøkirnar
eru fleiri. Eitt er, at borðhaldini sum oftast eru einar tveir tímar ov long,
so stórur partur av gestunum fer lúkst avstað,tá borðhaldið er liðugt og hevur
vart einar 5 -6 tímar. Tey standa og biðja brúðarparinum farvæl, so tey bæði
fáa ikki komið at dansa. Sjálv standi eg og ótolnist eftir at fáa hetta frá
hondini, tí eg havi bíðað meir enn ein tíma og onkuntíð tveir í mun til tíðina, sum eg avtalaði við
brúðrina.
Av teimum
gestum, sum eru eftir, kemur umleið ein triðingur uppí, meðan hini seta seg
niður at práta. At skipa brúðarvísu
krevur sera stóra koncentratión hvørja ferð, fyri at kvøða øll ørindini í
rættari raðfylgju, og tað ber illa til, tá eini 100-150 fólk sita og práta rundanum. Tað ber als ikki
til at samanbera hetta við upptøku á eina fløgu, sum so spælir tað sama aftur
og aftur. Fleiri av teimum, sum eru uppi
í ringinum tíma heldur ikki, men práta, meðan tey dansa, so eg fái eina kenslu
av, at eg irriteri meginpartin av brúdleypsgestunum – tey tykjast mær at hugsa: “Hatta mjarrið
aftur nú!” Eg havi varhugan av, at
brúðardansur ofta styggir fólk burtur frá føroyska dansinum heldur enn at tey
fáa hug til ganga meir í føroyskan dans. Tað er eisini ein grund til, at nú
ofta sigi nei, tá eg blívi biðin at skipa brúðarvísu, tí eg eri góð við dansin
og vil ikki vera við til at fáa fólk at venda honum baki. Havi einaferð upplivað, at eg mátti bara gevast
mitt í brúðarvísuni og kvøða seinasta ørindi, tí eg misti burtur av larmi.
Onkuntíð
havi eg ivast í, um brúðarparið tímir at dansa við í sínum egna brúðardansi og
hugsi : ” Hví hava tit biðið meg komia higar.” Ella:” Hevur onkur omma sagt, at brúðardans má
man hava?”
Tað kemur
eisini meir enn so fyri, at orkestrið,
sum skal spæla til dansin aftaná, byrjar
at stemma síni ljóðføri, meðan brúðardansurin gongur. Hvussu skal nakar tá
klára at samla sínar tankar og halda
skil á 26 longum ørindum?
Viðhvørt
finna tey uppá at prenta ørk við brúðarvísuni ella hava uppvørpu, so ørindini
síggjast á vegginum sohvørt, sum tey
vera kvøðin. Tá gerst dansurin heilt undarligur, tí fólkini liva als ikki við í
dansinum, – tey lesa . Antin úr arkinum
ella snara tey sær fyri at síggja á vegginum, so tað næstan kemur snúður í tey.
Og tey flestu vita als ikki hvussu mann ber seg at í føroyskum dansi.
Skiparin skal, sum navnið sigur, skipa.
Tað merkir, at hon/hann skal kvøða nøkur
orð av hvørjum ørindi sjálv/ur, uttan at onnur fólk hoyrast, tí bara tá kann
skiparin stýra dansinum. Tað vita
fólkini ikki, hóast allir vaksnir føroyingar áttu at vita tað eftir mínum
tykki. Hvat gera tey so? Jú, tey byrja so fegin hvørt ørindi saman við
skiparanum og halda væl til standa. So eg hugsi: “Hvat eri eg komin higar til
eina sunnunátt, tá øll skipa?” Skiparin
eigur eisini at hava rætt til at gevast
at kvøða , áðrenn øll brúðarvísan er kvøðin, um so er, at tað ikki
gongur væl. Tað ber ikki til, tá ark ella uppvørpa er.
Vit, sum
javnan koma í góðan føroyskan dans, hava so ofta upplivað stemningin, sum kemur
í, tá tey , sum dansa við, tíma at dansa, kvøða við og lurta eftir søguni, sum vísan ella kvæði er
um. Tað kemur næstan ikki fyri í brúðardansi longur, og tí blívur tað so
møtimikið at fara at kvøða brúðarvísu.
Tíðarandin
er eisini blivin soleiðis, at onkur serfrøði skal taka sær av øllum, og so eiga
tey alla ábyrgd. Soleiðis er tað eisini blivið við brúðardansi. Men tað er ikki gjørligt hjá einum ella
tveimum fólkum at fáa góðan dans við teimum umstøðum/karmum, sum eg her havi sagt frá. Og í grundini er tað ótrúligt, at ikki onkur
hugsar um at spyrja skiparan, hvørjar umstøður skulu til fyri at fáa
brúðardansin at ganga væl. Tí havi eg ongantíð verið úti fyri enn.
Skulu vit
varveita brúðardans við brúðarvísu, so
mugu nógv fleiri taka sær ábyrgdina av at fáa hetta at bera til: læra seg at kvøða við, koma uppí dansin, lata
skiparan sleppa at skipa og stýra dansinum, og ikki minst – so má klokkutíð
setast á, nær borðhaldið skal vera
liðugt, so gestirnir ikki eru so móðir av at sita, at tey fara beint avstað
aftaná borðhaldið. Og tey, sum ikki ynskja
at dansa við, mugu tiga. Tað má vera eitt minstakrav.
Eg vóni, at
vit í felag kunnu venda hesi gongdini,
so at bæði brúðarpar, gestir og tann, sum er komin at skipa fáa eina glaða løtu
meðan brúðarvísan verður kvøðin – antin tey velja eina av gomlu kendu
brúðarvísunum ella eina nýyrkta.
Norðskála august
2013.
Kathrina
Hansen, Eysturoyar dansifelag.


text:
7458.19 - Akademisk háttaløg innan lívfrøði
Skeiðsnummar
7458.19
Heiti
Akademisk háttaløg innan lívfrøði
ECTS
5
Endamál
Endamálið við skeiðnum er menna førleikar at flyta praktiskar royndir úr starvslæru yvir í teoretiskar framløgur og kjak.
Innihald
• Kvalitativ og kvantitativ háttaløg í lívfrøðiligum høpi, og teirra tilknýti til tær vísindateoretisku stevnurnar • Yvirskipað hagfrøði • Efeingi, lívfrøðiligt og undirvísingarligt tilfar • Tilvísingar • Akademisk skriving innan lívfrøði • Aktion research
Læru- og undirvísingarhættir
Undirvísingin er skipað við framløgum og kjaki. Tey lesandi skipa fyri framløgunum.
Læruúrtøka
Tá skeiðið er lokið, skulu tey lesandi duga at • Duga at greiða frá og hugleiða um tilknýti millum vísindaligu stevnurnar og háttaløg • Greina egna praksis bæði í mun til heilan flokk og í mun til einstaka barnið • Duga sjálvstøðugt at leggja fram um egna praksis innan lívfrøði og seta hetta í samband við akademiskar greinar
Próvtøkuháttur
Uppmøting og aktiv luttøka.
Próvdøming
Innanhýsis
Próvtalsstigi
P-talsstigin
Lestrarlisti
Verður mentur gjøgnum skeiðið


text:
7567.18 - Træarbeiði og annað náttúrutilfar
Skeiðsnummar
7567.18
Heiti
Træarbeiði og annað náttúrutilfar
ECTS
15
Fortreytir
Lesandi skulu hava lokið “Handfaring av maskinum”, frá 1. skeiði
Endamál
Endamálið við skeiðinum er: • at tann lesandi skal menna sínar førleikar at arbeiða serliga við træi frá hugskot til úrslit í skúlahøpi • at tann lesandi skal reflektera yvir undirvísingarmøguleikar, við serligum atliti á tvørgreinaliga undirvísing • fakdidaktiskt verður dentur lagdur á mesterlæreprinsippet í undirvísingini.
Innihald
Arbeitt verður ítøkiliga við tilfari og amboðum. Didaktiskt verður arbeitt við verkstaðarlæru, meistaralæru og møguliga øðrum didaktikkum. Viðkomandi bókmentir verða lisnar, og skrivligar og munnligar reflektiónir verða gjørdar. Tann lesandi skal ogna sær breiða vitan um allar teir møguleikar, sum liggja í at gera lutir av øllum handa tilfari, og fáa grundleggjandi didaktiska vitan innan fakøkið.
Læru- og undirvísingarhættir
Undirvísingin verður skipað soleiðis, at skift verður ímillum fyrilestrar, vegleiðing, einstaklingauppgávur, felagsuppgávur og eksperimenterandi virksemi. Dentur verður lagdur á, at fáa virknar luttakarar, og roknað verður við høgum luttakaravirksemi. Tey lesandi hava møtiskyldu. Um so er, at ein lesandi misrøkir møtiskylduna uttan haldgóða grund, kann lærarin sýta honum at standa skeiðið.
Læruúrtøka
Við støði í áðurnevndu læru- og undirvísingarhættum skal tann lesandi duga at: • at siga frá um læruhættir, handverksførleikar, tilfarskunning • at gjøgnumføra eina undirvísingargongd í einum av evnunum í skeiðinum, og grundgeva fakliga og didaktikst fyri, hvat endamálið við lærugongdini er, og hví hon er skipað sum hon er.
Próvtøkuháttur
Skeiðið endar við at tey lesandi skulu gera eina grundaða undirvísingargongd, sum tey skulu royna í verki við sínum samlesandi. Lesandi vera kunnaði um krøv og bygnað á skeiðinum.
Próvdøming
Innanhýsis
Próvtalsstigi
P-talsstigin
Lestrarlisti
Lestrarlisti verður útflyggjaður


text:
Knút Háberg Eysturstein
Knút Háberg Eysturstein (f. 1980) er ein føroyskur tónleikari, sangskrivari, diskari og tónleikafrøðingur (cand.mag. í tónleikafrøði frá universitetinum í Keypmannahavn).
Lívsleið innan tónleik[rætta | rætta wikitekst]
Síðani 2004 hevur Knút verið virkin í soloverkætlan í egnum navni, umframt at hann leikar í bólkum og verkætlanum sum Konni Kass, Svartmálm, Silvurdrongur, Sakaris, Hogni, Anders Riis v.fl. Knút gjørdi av fyrstan tíð vart við seg sum gittarleikari í bólkinum Marigold (1999-2003), ið spratt úr Grót umhvørvinum. Í 2003 gjørdist bólkurin Gestir (2002-2007) vinnari av Prix Føroyar. Árið eftir kom fyrsta solofløgan hjá Knúti; Havsglóð, ið var framleidd av Allan Tausen og Knúti. Frá 2006-2009 var Knút vertur í tónleikasendingini Rokkstovan. Rasmus Rasmussen, sáli, var upprunaliga vertur. Knút hevur diskað síðani 2006. Sum diskari var hann partur av átakinum Undirbeat frá 2007-2010. Í dag er hann fastur fúsur í Sirkus í Vágsbotni undir heitinum übernörd.
Í 2006 var Knút tangentleikari á tveimum fløguútgávum. Gestir góvu út fløguna Burtur frá Toftunum og spældu í Føroyum, Danmark og Íslandi. Marius góvu út fløguna The Sky Is Our Home og spældu í Føroyum og Íslandi. Í mai 2008 fór Knút í Lundgaard Studios, DK at taka upp til næstu plátuna. Við honum vóru Bogi á Lakjuni (gittar, produktión), Jens L. Thomsen (bass, upptøka, ljóðbland) og Høgni Lisberg (trummur). Úrslitið gjørdist The Desert Holds A Flower, ið kom út á Plátufelagnum Tutl í 2009. Í 2011 fór Knút undir sína triðju solo útgávu, hesuferð við Jens L. Thomsen sum framleiðara. Plátan fekk heitið On High og var útgivin í juli 2013. Í juni 2014 kom fyrsta plátan hjá Tuxedo Rebels, ið er tvíbólkurin hjá Knúti og Peturi Pólsyni.
Á vári 2015 gjørdist Knút tangentleikari í bólkinum hjá Konni Kass (sang, saksofon). Hinir tónleikararnir eru Per I. Højgaard Petersen (trummur) og Torleik Mortensen (bass). Bólkurin gav debutplátuna Haphe út í november 2016. Í samband við útgávuna fór bólkurin á konsertferðir í Føroyum og Evropa. Á vári 2016 stovnaðu Benjamin Petersen (sang, gittar), Knút H. Eysturstein (gittar, tangentar), Torleik Mortensen (bass) og Per I. Højgaard Petersen (trummur) black/doom bólkin Svartmálm, ið vann Wacken Metal Battle Føroyar 2016. Svartmálm spældi á Wacken Festivalinum í Týsklandi í 2016 og á Spot Festival í 2017. Svartmálm útgav debut plátuna "Svartmálm" á plátufelagnum Tutl í februar 2018. Konni Kass og bólkurin eru í løtuni í holt við upptøkurnar til næstu plátuna við Jens L. Thomsen sum framleiðara.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
Egnar útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2004 - Knút Háberg Eysturstein Havsglóð[1]
- 2009 - Knút The Desert Holds A Flower[2]
- 2013 - Knút On High. Útgávudagur 11. juli.[3]
- 2021 - Knút Villiniborg (staklag). Útgávudagur 9. juli.[4]
Tónleikari á hesum útgávum[rætta | rætta wikitekst]
- 2005 - Petur Pólson Koma (keys, gittar, co-sangskrivari)
- 2006 - Gestir Burtur frá Toftunum (keys)
- 2006 - Marius The Sky Is Our Home (keys)
- 2009 - Petur Pólson Tokyó (keys, gittar, co-sangskrivari)
- 2011 - Høgni Reistrup Samrøður við Framtíðina (keys)
- 2013 - Høgni Lisberg EP (synth á 'Minnið')
- 2013 - Allan Tausen Unknown (hammond orgul)
- 2014 - Tuxedo Rebels Sometimes The World Is Dark (framleiðari, co-sangskrivari, tónleikari)
- 2014 - Orka Leipzig (kór á lagnum 'Black Ice Age')
- 2014 - Ave Benjamin Petersen & Ave Petur Pólson Ave (keys)
- 2014 - Høgni Lisberg Call For A Revolution (keys, co-arrangør)
- 2015 - Altverkið EP (keys)
- 2016 - Konni Kass Haphe (keys, co-sangskrivari, co-arrangør)
- 2017 - Anders Riis Alt Væk (keys)
- 2017 - Lea Kampmann Common Blue EP (co-framleiðari, synth)
- 2018 - Svartmálm Svartmálm (co-framleiðari, co-sangskrivari, gittar, keys)
- 2018 - Sawdust & Rust Leaving A Memory (keys)
- 2019 - Lea Kampmann Sail (single) (co-framleiðari, synth)
- 2020 - Anders Riis Opdrift (keys)
- 2021 - Konni Kass Diplopia (keys, co-arrangør)
Bókaútgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2019 Heimurin, ið hvarv - útlagna sangtónaskaldið Regin Dahl og føroyska tjóðin, Vestmanna: Sprotin.
Ritgerðir og greinir[rætta | rætta wikitekst]
- 2018 "Tónar av manna munni - um tað siðbundna í samtíðini", í: Frændafundur 9, Hugvísindastofnun Háskóla Íslands, s. 199-210.
- 2016 "Upptøkur í hundrað ár - um innsavnan av siðbundnum tónleiki í Føroyum", í: Varðin Mentanarrit, 83 nr. 1, s. 129-140
- 2015 "Færøsk kædedans - at opføre nationen?" (fyrilestur/paper), Kvæðaráðstevna/Ballad Conference, Norðurlandahúsið juli 2015
- 2014 "Regin Dahl - tónaskald í útlegd", í: Sosialurin 9, 12. desember 2014
- 2014 Regin Dahl og Færøerne - Komponisten Regin Dahl og færøsk identitetsdannelse, kandidat/M.A. ritgerð á Københavns Universitet, Institut for Kunst og Kulturvidenskab
- 2010 Black metal, religion og liminalitet, B.A. ritgerð á Københavns Universitet, Institut for Kunst og Kulturvidenskab


text:
Wikipedia:Hendingar/7. desember
Hin 7. desember:
- 1856 - Haldarsvíkar kirkja verður vígd.
- 1941 - Skipið Sauternes, vanliga nevnt Jólaskipið, gongur burtur í Fugloyarfirði.
- 1941 - Japansk flogfør leypa uttan ávaring á amerikansku herflotastøðina Pearl Harbor á Hawaii í Kyrrahavinum. Hetta er beinleiðis atvold til, at USA fer upp í Seinna Heimsbardaga.
- 1995 - Dómkirkjan í Roskilde (myndin) kemur upp á listan hjá UNESCO yvir mentanarskattirnar í heiminum.
Leiðbeining[rætta wikitekst]
Á hesi síðu skulu helst bert vera tríggjar hendingar, ið verða skrivaðar stutt og í punktformi, danska Wikipedia hevur bert 3 hendingar fyri hvønn dagin, ið sæst á forsíðuni, tann enska hevur fimm hendingar og tann norska hevur uppaftur fleiri hendingar. Tað má bara vera upp til tann ið skrivar her at meta um, hvat ið passar best, men ikki ov nógvar hendingar. Hendingarnar skulu eisini kunna finnast aftur í greinini fyri dagin, og tað eigur at vera talan um týðandi hendingar fyri dagin.
Harumframt kunnu merkisdagar skrivast ovast (t.d. ólavsøka fyri 29. juli). Ein viðkomandi mynd skal eisini vera við her fyri at ímynda eina av hendingunum, hon skal bert vera 80 pixel (px) til støddar.


text:
Wikipedia:Hendingar/9. oktober
Hin 9. oktober: Tjóðardagur Uganda, Altjóða Postdagur
- 1582 - Vegna íverksetan av gregorianska kalendaranum er hesin dagurin ikki til í Italia, Pólandi, Spania og Portugal.
- 1824 - Trælahald verður avtikið í Kosta Rika.
- 1900 - Cookoyggjarnar gerast bretskt hjáland.
- 1962 - Uganda gerst sjálvstøðugt Commonwealth land.
- 2006 - Mett verður at Norðurkorea avprøvar atomvápn fyri fyrstu ferð hendan dag.
Leiðbeining[rætta wikitekst]
Á hesi síðu skulu helst bert vera tríggjar hendingar, ið verða skrivaðar stutt og í punktformi, danska Wikipedia hevur bert 3 hendingar fyri hvønn dagin, ið sæst á forsíðuni, tann enska hevur fimm hendingar og tann norska hevur uppaftur fleiri hendingar. Tað má bara vera upp til tann ið skrivar her at meta um, hvat ið passar best, men ikki ov nógvar hendingar. Hendingarnar skulu eisini kunna finnast aftur í greinini fyri dagin, og tað eigur at vera talan um týðandi hendingar fyri dagin.
Harumframt kunnu merkisdagar skrivast ovast (t.d. ólavsøka fyri 29. juli). Ein viðkomandi mynd skal eisini vera við her fyri at ímynda eina av hendingunum, hon skal bert vera 80 pixel (px) til støddar.


text:
Helst fyrstuferð at barnarættindi hava sett dagsskránna í einum valstríði.
Nógv kjak hevur verið um umstøðurnar hjá starvsfólkunum í donsku dagstovnunum, serliga í kjalarvørrinum av dokumentarsendingini “’Daginstitutioner bag facaden’ sum var víst á TV2.
Fleiri av flokkunum hava haft “minimumsnormering” við i valskránni til Fólkatingsvalið, sum var í gjár og sum krav til nýggju stjørnina. Fleiri av hesum eru stuðulsflokkar hjá S og Mette Fredriksen, og peika á hana sum nýggjan statsleiðara.
Javnaðarflokkurin hevur boðað frá, at tey peika eisini á Mettu Fredriksen sum nýggjan statsministara og vann øllum kunnugt ein tingsess í valinum.
Nú tað bert eru fáar vikur til komandi Løgtingsval, fara vit at síggja “minimumsnormering” ella #gottbarnalív, sum vallyfti í Føroyska valstríðinum?
*Mynd: BUPL (facebook).


text:
Bárður spyr løgmann um ætlanirnar hjá Høgna Hoydal at leggja fiskiflotan
28. november 2017
Bárður S. Nielsen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, fer á løgtingsfundi í morgin mikudagin 29. november, at seta ein munnligan fyrispurning til Aksel V. Johannesen, løgmann, viðvíkjandi tí, at Høgni Hoydal landsstýrismaður í fiskivinnumálum setir landsins virðir uppá spæl við sínum ætlanum um at leggja fiskiflotan
Fyrispurningar:
1. Heldur løgmaður, at tað er heimilað landsstýrismanninum í fiskivinnumálum, at leggja fiskiflotan, tí hann ikki fær undirtøku fyri sínum politikki?
2. Hvat ætlar løgmaður at gera, fyri ikki at verða samsekur, um landsstýrismaðurin ger álvara av sínum hóttanum um at leggja flotan á nýggjárinum?
Bárður S. Nielsen sigur m.a. í sínum viðmerkingum, at landsstýrismaðurin við fiskivinnumálum hevur í seinastuni hótt við, at um hann ikki fær sín vilja í málinum um nýggja fiskivinnuskipan, verður flotin lagdur á nýggjárinum.
Fyri at gjøgnumføra sín politikk vil landsstýrismaðurin ikki leingja loyvini og setur við hesum landsins virðir upp á spæl. Hetta stríðir greitt ímóti stýrisskipanarlógini og lógini um ábyrgd landsstýrismanna, har tað verður ásett, at landsstýrismaðurin skal sita fyri sínum málsøki á lógligan og fullgóðan hátt.
Landsstýrismaðurin hevur við hesum skyldu til at tryggja landsins virðir. Um landsstýrismaðurin ikki hevur eina ætlan klára til, hvat skal henda 1. januar, verður løgmaður noyddur at taka ræði á landsstýrismanninum fyri at tryggja framhaldandi rakstur í okkara høvuðsvinnu.
At enda sigur Bárður S. Nielsen, løgtingsmaður, at løgmaður ella landsstýrismaður kann verða revsaður, um hann tilætlað ella av grovum ósketni skúgvar til viks tær skyldur, sum liggja á honum sambært løgtingslóg um stýrisskipan Føroya ella lóggávuni annars ella starvsinnihaldi hansara. Revsingin fyri hesi viðurskifti er bót ella fongsul upp til tvey ár.
Um ætlanin hjá landsstýrismanninum verður gjøgnumførd, uttan at løgmaður grípur inn, má roknast við, at báðir verða mettir at hava viðvirkað til gerðina, við at leggja flotan.
RN
Aftur


text:
Gula Gøtan - Kunning
Kumpass
Hugleiðing
Í gomlum døgum nýttu sjómenn stjørnurnar at sigla eftir, soleiðis at teir funnu vegin fram. Í dag vilja tey flestu siga, at vit klára okkum við GPS’arar. Tað eru tó støður, har GPS’arin ikki virkar (manglar battarí ??). Tað er tí vigtugt, at úlvarnir/títlingarnir eisini duga at nýta kumpassina. Eitt av teimum grundleggjandi tingunum er, at við kumpassini kann man tryggja sær, at kortið, sum verður nýtt at ganga eftir, vendur rætt.
Tá gøtan er liðug hevur úlvurin/títlingurin fingið grundleggjandi vitan um, hvussu ein kumpass riggar og hvussu man brúkar eina GPS.
Gøtan
Hugskot til fundir
Duga ættirnar (høvuðs- og ⅛ ættirnar):
Spæl: Læra ættirnar við at brúka hornini/veggirnar í einum rúmi, soleiðis, at børnini skulu renna yvir til ættina, sum verður nevnd. Seinasti úlvur/títlingur at koma til rætta horn/vegg fer úr spælinum.
Spæl: Kamelurin í oyðimørkini. Allir úlvarnir/títlingarnir standa samlaðir. Leiðarin rópar ein ætt, og so skulu tey venda ryggin upp ímóti ættini, eins og kamelarnir í oyðimørkini. Tann seinasti at venda sær rætt, fer úr spælinum.
Spæl: Úlvarnir/títlingarnir verða býttir í fýra partar og hvør partur fer í 'sína' høvuðsætt: Norður, eystur, suður og vestur. Rópt verður, hvørjar ættir skulu býta um pláss. Í miðjuni er ein, sum roynir at fanga ein av teimum, sum skal skifta ætt. Tann fangaði skal fanga næstu ferð.
Uppgáva við ættum, sí Stuðlandi tilfar.
Hava kunnleika til GPS/kumpass:
Vísa á høvðusættirnar í tíni heimbygd.
Peiling
Vera við í einari kumpassrenning:
Kumpassrenningin kann gerast sum stjørnurenning, har postarnir eru spurningar um ættir, kumpass o.a., men kann eisini gerast við postum við øðrum tema, sum t.d. morsikotur.
Kumpassrenningin kann gerast við smáum pelum, sum verða settir niður í jørðina á einum lítlum øki (t.d. 5x5 m) og so fáa úlvarnir/títlingarnir uppgivið nakrar kósir og frástøður, og so gongur tað út uppá at koma til pelarnar í rættari raðfylgju. Á pelunum kunnu vera bókstavir, soleiðis at um uppgávan verður loyst rætt, kunnu bókstavirnir samlast til eitt orð.
http://dds.dk/aktiviteter/aktivitet/453


text:
Thordis Dahl Hansen
Siðvenjan at kóka kleynur til jóla, stavar heilt aftur frá miðøldini, tá ið ikki var vanligt at brúka ovn til matgerð. Kleynur eru eisini partur av jólabakstrinum í ìslandi, Norra, Danmark og Svøríki.7
Her er ein uppskrift:
125 g av margarini + 350 g av sukri
3 egg + 1½ dl av mjólk
5 súpisk. av kardamummum
3 súpisk. av bakipulvur
uml. 1 kg av heitimjøl
Síðan skulu tær skerast við kleynusporanum. Kleynurnar skulu hava skap, sum ein romba.13
So skulu tær snúgvast. Tann eini endin verður vendur ígjøgnum miðuna á kleynunis oleiðis at kleynan kemur at líkjast ein sloyfu.15
Kleynurnar verða kókaðar í heitari olju, og tað eru bert nakrar kleynur í grýtuni í senn.19
Tað er ikki leingi,i til tær eru klárar at taka upp aftur. Kleynurnar skulu vera ljósabrúnar.21
Foto/ Myndir/ Asseq/ Valokuva/ Guvvieh/ Nuotraukos/ Photo:
S1-26: Thordis Dahl Hansen


text:
-
Publiceret den 24 mai 2011
-
Víst: 20813
-
Navnið
Tann hvassa røðin oman frá Svartbakstindi verður nevnd Sáttarenni, og hagaparturin ber sama heitið.
Ymsar metingar eru um upprunan til navnið. Onkur heldur - og tað ljóðar rættuliga skilagott, tí her er so gott útsýni um allan hagan - at her hava funnings- og gjáarmenn gjørt semju (sátt) undir býtinum bygdanna millum.
- Ein onnur frásøgn sigur, at einaferð var ein træta um eini ella onnur ognarviðurskifti millum gjáar- og funningsmenn øðrumegin og kunoyingar hinumegin, men teir gjørdu semju (sátt) uppi í Sáttarenninum.
Funningsmenn og gjáarmenn skuldu lata kunoyingum fimm vanlig skinn á hvørjum ári. Skinnini, ið vanliga vórðu nevnd Kunoyarskinnini, skuldu ikki vera minni enn eina alin í fýrkant. Tey fimm Funningsskinnini skuldu latast úr Funningslíð, meðan tey fimm Gjáarskinnini skuldu vera av Suðurhelvt.
- Skipanin við Kunoyarskinnunum hevur hildið sær uppi í mong Harrans ár.
Nú er hon avløgd, men fólk við Gjógv, sum í dag eru á miðjum aldri, minnast væl skipanina í verki.
- Viðmerkjast kann, at J. Símun Hansen í bók síni um Kunoyar sókn á bls. 40 viðger Kunoyarskinnini og vísir á aðrar keldur.
Samanumtikið vísir hetta okkum, at tað verður helst ómøguligt at fáa greiði á, hvussu henda aldargamla skipan við Kunoyarskinnunum er komin í lag.
----
Dánjal Klein skrivaði staðanøvn niður í 1946. Um navnið Sáttarenni sigur hann soleiðis:
"Hetta navn kann hava tríggjar týdningar.
Sáttarenni er høgt fjall, ið liggur mitt í haganum. Sátt kann týða gott, sera gott - vala seyður, sum gongur har. Kann eisini týða sáttmáli - og sótt t.d. bráðsótt. Teir gomlu brúktu viðhvørt orðið sátt - sáttarseyður - valagóður seyður o.s.fr. Haldast kann, at navnið er komið av tí, at hesin hagin frælsar sera góðan seyð".
- Á vestursíðuni á Kalsoynni - í hagaparti, ið hoyrir til bygdina Húsar - eru einar skorar, ið vera nevndar Sáttarskorar. Heimildarmaður av Húsum greiðir okkum frá, at skorarnar eru besta lívlendið, ið hoyrir til bygdina. Her renna okkum orðini hjá Dánjali Klein í huga, tá ið hann sigur, at orðið sátt eisini hevur merkingina gott.
Heimildarmaður okkara av Húsum nevnir eisini, at hann heldur, at Sáttarskorar hava ligið frammarlaga í huganum á monnum, tá ið teir har á leiðini býttu í millum kongs og ogn - gjørdu semju.
- Eingin niðurstøða verður gjørd um upprunan til navnið, hóast mangt bendir á, at sátt (semja) ella sátt (góðska) sýnast at ganga aftur í teimum ymisku frásøgnunum.
Í sambandi við sjálvt haganavnið kann vera lagt aftrat, at í vanligari talu millum eldri menn hoyrir tú mangan (oftast) bendingarvillu, tá ið navnið verður framborið.
Rættur og vanligur framburður: "Í dag eru teir á fjalli í Sáttarenni". Skeivur og vanligur framburður: "Í morgin fara teir í Sáttarenna".
Í staðarnavninum Heimi í Enni er henda villan ikki at hoyra. Har verður sagt: "Teir eru Heimi í Enni!" ella "Teir fara Heim í Ennið!"
Villan hevur møguliga okkurt við samansetingina av kvennkynsorðinum sátt at gera.
Hagaparturin
Í hagabýtinum millum Gjógv og Funning fekk Gjógv Sáttarenni. Hví Gjógv fekk Sáttarenni, nær hetta hevur verið, og hvussu býtið fór fram, er ikki gott at siga.
Ein kelda sigur seg hava hoyrt frá gomlum fólki, at gjáarmenn fingu Sáttarenni, tá ið teir býttu fyri ross. Funningsmenn skuldu fáa fimm rossafrælsir í Dalinum. Fýra av rossunum skuldu vera arbeiðsross, meðan tað fimta skuldi vera reiðrarhestur.
Reiðrarhesturin skuldi brúkast til at reiða embætismenninar millum bygdir. Býtið fór fram undir Skeggjanøvini, og sum gamal siður var, hildu teir í skeggið á hvørjum øðrum, sum prógv fyri at avgerðin skuldi vera líka føst sum skeggið á høkuni. Seinni vildu funningsmenn skifta Sáttarenni um við Ytru Gongu í Funningslíð, og funningsmenn ynsktu, at markið skuldi ganga heim ímóti Uppsalaryggi. Gjáarmenn søgdu tað, at teir lótu ikki Sáttarenni, uttan teir fingu allan Uppsalarygg, men tað vildu funningsmenn ikki, og soleiðis bleiv tað.
Avtalað varð eisini gjørd um torv undir Sondunum. Funningsmenn og gjáarmenn fingu lov at skera hjá hvørjum øðrum, men sá tað út til, at torvið fór at minka, so skuldu funningsmenn geva seg undan, men tað sá út at vera nokk av torvi hjá báðum pørtum.
Andor, Dánjal Jákup og Sigurd í Hoygarðinum
Funningsmenn og gjáarmenn hava verið ósamdir um markið millum Sáttarenni og Inni í Haga fyri Innan og markið millum Sáttarenni og Hús fyri Heiman. Fyri Innan stóðst ósemjan um Skipagjósoyruna. Gjáarmenn kannaðu sær alla Oyruna við teirri grundgeving, at áin í gomlum døgum hevði runnið innan fyri Oyruna. Úrskurðurin ásetti, at Skipagjósoyran hoyrdi til hagapartin Inni í Haga.
Ósemjan fyri Heiman móti Húsi snúði seg um, hvussu markið skuldi ganga úr Tungusporanum í fjallið. Funningsmenn pástóðu markið at ganga eftir Lægdá og úr ánni í beina linju niðan í Svartbakstind. Gjáarmenn pástóðu markið at ganga úr Tungusporanum, eftir Vombini og í Marknastíggin og tínæst eftir røðini innan fyri Húsaskor. Úrskurður varð gjørdur 23.07. 1974, og hann ásetti, at markið gongur úr Tungusporanum í beina linju í røðina innan fyri Húsaskor og haðani eftir røðini í fjallið.
Tann 28.04.1976 setti Matrikulstovan tað endaliga markið. Fyri Matrikulstovuna møttu Ólavur Clementsen og Hans Thomsen. Fyri Sáttarenni møttu Pætur Joensen, Sigurd Niclasen og Andor Sivertsen. Fyri Hús møtti Sámal Petur Petersen.
Matrikulstovan lýsir markið soleiðis: Markið fer av Blámansfjalli eftir enninum millum Húsaskor og millum Skornar niður í ein stóran stein í urðini undir enninum, har marknamerki er sett í steinin. Haðani fer markið í beina linju í ein lágan eystan umleið 470 m í nýggjan marknavarða, har marknamerki er sett. Haðani í somu beinu leið umleið 370 m í nýggjan marknavarða, har marknamerki er sett. Haðani 103 m oman í Tungusporan, har marknamerki er sett, og varði laðaður. Ljósá og Ljóságjógv eru síðani mark millum hesar hagapartar.
Hagaparturin Sáttarenni, sum saman við Fløtum og Líðini hoyrdi til Suðurhelvt, er 404 ha. Í sambandi við útskiftingina, ið kom í gildi 1. nov. 1990, varð upplýst, at áseyðatalið í tí nýggja haganum skuldi vera 190.
Áseyðatalið í Sáttarenni 2012 togar upp ímóti 200.
Fylgi
Lítið hevur verið at hoyrt um seyðafylgi í Sáttarenni, men í gomlum døgum vóru hesi fylgini:
1) Tær á Ljósádali - frá Lægd og omaneftir,
2) Tær í Lægd,
3) Tær Oman Heyggj,
4) Tær undir Hvannarókini - og niðan móti Oknadalsskarði og
5) Tær á Kvígandali.
Kenning
Av gomlum skjølum sæst, at áðrenn Funningur og Gjógv býttu hagarnir sundur í millum bygdirnar, hevur ein partur av Sáttarenni verið kenning og ein partur feli. Hvussu stórur, ið hvør parturin var, er ikki greitt.
Frá tí at hagaparturin kom at hoyra til Gjógv, hevur hann megin- partin av tíðini ligið í felag, men av og á varð tosað um at býta ein part í kenning, tí tað kom so mikið lítið til býtis úr Sáttar- enni í mun til hinar hagarnar við Gjógv.
Í 1947 mestsum ruddaðist hagin. Nøkur ár seinni doyði aftur nógvur seyður - tá røktaðu funningsmenninirTummas Eli Juul og Steingrímur Funding. Tað vóru kanska fyrst og fremst Sjúrður á Rætt og Sofus Debes, ið gingu undan til at fáa ein part býttan í kenning.
Fyrru ferð, ið atkvøtt varð um kenningina, var fleirtalið ímóti, men í 1953 varð aftur roynt, og tá var fleirtal fyri kenningini.
Ein góðan dag varð so farið á fjall at býta í kenning, men tá ið komið varð inn í Sáttarenni, var so nógvur ísur í brúnum, at Sjúrður á Rætt mælti frá at fara at reka. So varð vent aftur til Gjáar, og tað var ikki so væl dámt av øllum, hóast avgerðin var skilagóð. Brýr og stíggir ísa skjótt av, so hetta var hvørki fyrsta ella síðsta ferð, at Sáttarennisfjallið varð útsett av hálku.
Á Reiðgøtu 1990 (taka kenningina inn) - Símun, Jóhan, Jákup, Óli, Kári og Neli
Sum áður sagt, vóru 120 gyllin á Suðurhelvt, og ein ær varð býtt í kenning upp á gyllinin. Tá ið kenningin varð býtt, var ov lítið av seyði, so summir eigarar máttu sjálvir seta við, tí tað skuldi eisini vera eitt sindur av felaseyði til brundseyðir og annað.
Eigararnir høvdu seinni hug at minka um felaseyðin, tí teir vóru bangnir fyri, at felaseyðurin kom at ganga út yvir kenningina. Eina ferð bleiv felaseyðurin tikin so nógv niður, at bara 29 ær blivu eftir, og tá stóð á at fáa líkinda brundseyðir úr felanum, og tí blivu av og á kenningarlomb tikin til brund.
Ból
Tað eru fá ból í Sáttarenni, og gomul eru tey heldur ikki. Teir gomlu munnu ikki hava hildið, at tað hevur verið so stórt brúk fyri bólum, tí har eru so nógv nátúrlig skýli. Í Ovaru Hvilvtini eru grótgarðar laðaðir - átøkir gróthúsum - til lívd. Ein slíkur garður er stutt innan fyri Ljósá og ein inn móti Ólavsøkugjógv uppi undir Selasheygabrúnni. Her kann leggjast aftrat, at oftari søkir seyðurin sær skýli undir sjálvari brúnni enn undir grótgørðunum. Á Selasheygabrúnni eru tvey ból: Annað er beint innan fyri Ólavsøkugjógv, meðan hitt stendur á tí hægsta miðskeiðis millum Mjóstígsá og Blæingsgjógv. Eldri menn halda, at neyvan hevur seyðurin tikið hesi bólini, tí her er so veðurringt, at seyðurin heldur stoytir longri oman undan óveðri. Í Breytahjalla er eitt ból, og tað stendur stutt heiman fyri Blæingsgjógv. Bólið hevur ein vong omanúr. Heim ímóti Ólavssøkugjógv eru skýli laðað upp av grótgørðum. Hesi skýli eru átøk teimum, ið eru í Ovaru Hvilvtini. Niðri á bakkanum inn móti Skipagjógv stóð eitt ból - og seinni eitt hús - sum nú er farið í vegin. Einki ból hevur verið í Trøðni ella á Høvdanum. Góð skýli eru í Ólavssøkugjógv, undir einum lofti oman fyri Høvdan og innan fyri Mjóstígsá, so tað man hava verið óneyðugt við bólum her.
Rættir
Tann gamla rættin var í Trøðni, og hetta plássið var so væl egnað fyrr. Har var lætt at koma til sjógvin, og var seyðurin komin oman í Trøðna, var hann sum í pottinum. Onkuntíð fór rættin av brimi, og eftir at kenningin kom í 1953, vaks áseyðatalið so nógv, at rættin gjørdist ov lítil. Í 1972 varð víðkað um rættina, og síðan oman móti sjónum stoypt, og betonskilarúm vórðu sett í hana. Samstundis varð vaskirættin gjørd oman fyri rættina. Síðstu ferð, ið regluliga varð rikið í gomlu rætt, var á várgongu í 1987. Á skurðfjallinum 1987 varð tann nýggja rættin tikin í brúk. Hon stendur við vegin stutt innan fyri Mjóstígsá.
Samstundis varð nýtt seyðahús gjørt áfast við rættina heimanífrá. Í 1996 varð eitt sindur skoytt upp í rættina inneftir, og samstundis varð nýtt seyðahús gjørt áfast við rættina innanífrá.
Sigvør, Fríðgerð og Daniella
Seyðahús
Umframt tey bæði seyðahúsini, ið, sum áður nevnt, eru bygd við ta nýggju rættina oman fyri vegin ávikavist í 1987 og 1996, so vóru 4 onnur seyðahús. Øll hesi seyðahúsini eru komin fyrrapartin í 1970unum. Húsið í Trøðni kom í 1971, meðan raðfylgjan av hinum trimum er eitt sindur ógreið.
Líkamikið, eitt hús stóð eitt sindur innan fyri Brøðrinastein, men tað fór so illa undir vegagerðini, at tað var mestsum avdankað, og eina ódnarnátt tók ein hvirla húsið út á fjørðin, so bara pettir av betongveggjunum standa eftir. Eitt hús stóð beint heiman fyri Skipagjógv - niðan fyri vegin. Tað varð niðurtikið undir vegagerðini, og í staðin fyri tað, varð eitt nýtt hús bygt har inni oman fyri vegin í 1990. Tað fjórða húsið stóð á Selasheygabrúnni - tætt innan fyri Ljósá. Tað var í ringum standi, og varð rivið niður í 2008.
Rakstur
Fjalldagurin í Sáttarenni var strævin. Aftansvarsul varð givin kvøldið fyri, og tú fekst samstundis at vita, hvussu farast skuldi. Tað vóru tríggir møguleikar : 1) við bát frá Gjógv, 2) til gongu allan vegin ella 3) til gongu til Funnings og so við bát inn á rættina.
Varð farið til gongu, so var tað gamal siður at steðga á Gullheygnum í Húsi. Teir gomlu fóru so tíðliga frá húsum, at tað kom ofta fyri, at teir sótu á Gullheygnum og bíðaðu eftir lýsing.
Varð farið við bát, so fylgdist øll fjallskipanin av rættini. Summir fóru niðan gjøgnum Ólavsøkugjógv, meðan summir fóru í gjøgnum stíggin heiman fyri gjónna. Soleiðis varð hildið fram niðaneftir - stundum í gjøgnum gjónna, stundum ikki - til allir samlaðust uppi á Selasheygabrúnni. Har skipaði man seg. "Eg plagi at vera fyri Innan". "Eg plagi at fara heimeftir". "Eg plagi at vera á Oknadali". Soleiðis kundi verða tikið til, tí enn vóru tær føstu ódnirnar ikki heilt burturdotnar.
Annars var tað soleiðis, at seks mans fóru inneftir, einir fýra / fimm heimeftir og einir fýra / fimm niðaneftir.
Sum vit vita um, hevur fyri tað mesta verið gingin ein gonga, men eina tíð, tá ið illa gekst at reka, vórðu tvær gongur gingnar. Tá róku teir Lægd og Ljósádal í fyrru gongu, meðan Oknadalur og Kvígandalur komu í seinnu gongu. Fyri Oman Rætt, í Dalinum og á Fløtum vóru børn ofta við á fjalli uttan at vera fyri mann, men so var sjáldan í Sáttarenni, tí hagin var so óhøgligur. Teir, ið fóru inneftir, gingu heilt inn á markið á Kvígandali. Har skipaðu teir seg, og ein av teimum fór heim á Oknadal og setti seg uppi undir brúnni miðskeiðis undir Hvannarókini. Hann skuldi stoyta tann seyðin, ið kom ímóti honum undan Oknadalsskarði. Heimi á Ljósádali varð gingið niðan við markinum og so niðan í Lægd, og maðurin í Ongisrókini hevði somu uppgávu sum maðurin undir Hvannarókini. Hann skuldi sita í Ongisrókini, nakað heimi á Ljósádali - við nakrar stórar steinar uppi undir brúnni - og skuldi stoyta seyðin, sum kom ímóti honum úr Lægd.
Maðurin Uppi við Gjógv skuldi ansa eftir, at seyðurin, sum kom av Ljósádali, ikki skuldi seta tann vegin niðan á Oknadal.
Maðurin í Heyggi var ongatíð í frið. Hann skuldi ansa eftir, at eingin seyður stóð eftir um Heyggj, og hann skuldi eisini ansa eftir, at eingin seyður kom niðan aftur heimanífrá. Um Heyggj er so hulið, so maðurin má alla tíðina ganga aftur og fram.
Tá ið so allur seyðurin kom oman av dølunum, varð rikið beint omaneftir.
Tað var gjarna ikki nakar trupulleiki at fáa seyðin oman av dølunum, men á Reiðgøtu - "millum Gjáirnar" - mátti ansast serliga væl eftir. Her heldur brúgvin, so seyður kundi fara niður móti brúnni og verða standandi har. Tað var umráðandi at hava staðkent fólk har, tí ofta kundi tað koma fyri, at onkur ókendur stillaði seg har at blaka bøkkar niður yvir seyðin. Tað endaði bara við tí, at seyðurin leyp á og slapp. Nei, her var bara eitt at gera, og tað var at fáa seyðin spakuliga upp við lagaligheit og lata hann sleppa niðan við aðrari gjónni - oftast tí innaru - og so tvørtur um gjónna, so skjótt sum farandi var um hana. Var seyðurin styggur, var ógvuliga ringt at fáa hann niðan við gjónni og innum, tí hann hevði óbestan hug at halda móti fjallinum.
Síðani var bara at reka alt oman í Breytahjalla og oman móti sjónum. Teir innaru menninir róku so heim við Sjónum, heim um Ólavsøkugjógv og heilt heim í Hvilvtina. Síðani varð seyðurin rikin inn eftir brúnni oman fyri Trøðna, og so mátti hann mestsum leypa niður av í einum staði, men seinni varð nakað sprongt burtur her, so lættari var at koma niður.
Kortini var hesin raksturin ikki hildin at vera nóg góður. Seinni varð so ein viðtøkugarður gjørdur innarlaga úr brúnni oman fyri Hvilvtina og oman á brúnna niðri við Trøðna, soleiðis at seyðurin ikki longur slapp heim í Hvilvtina. Rikið varð so móti hesum viðtøkugarðinum og stoytt oman móti rættini. Tað allar mesta fór í gjøgnum stíggin heiman fyri Ólavssøkugjógv, meðan nakað kundi fara í gjøgnum sjálva gjónna, so tann maðurin, ið var komin heim við Sjónum, stóð altíð innan fyri ánna og forðaði og beindi tann seyðin heim í Trøðna.
Tað hevur altíð rikist verri fyri Innan enn fyri Heiman. Ymsar orsøkir kunnu vera til tað. Hagin er so dánaður, at hann gerst breiðari og breiðari, longri oman tú kemur fyri Innan, og tí verður tað eisini longri og longri millum menninar. Altíð varð sagt við teir heimaru menninar: "Gevið tykkum inneftir, tá ið tit koma oman!" Sjáldan vórðu hesi boðini nóg væl fylgd, tí oftast varð farið beint omaneftir. Eisini er tað so hulisligt nógva staðni í Sáttarenni, serliga fyri Innan, og av tí sama stendur ofta seyður eftir.
Heim við Sjónum gekk ein maður, og tann, sum var honum næstur, gekk eftir rundingini, tá ið komið var nakað heim. Hann mátti ansa væl eftir, tí ofta kundi seyður fara í Lúsatorvuna ella stilla seg undir okkurt høvd ella onkran kneysa.
Leggjast kann aftrat, at tað var styggur seyður í Sáttarenni, so tað gekst ofta illa at reka.
Ódnir
Frá gamlari tíð hava fastar ódnir eisini verið í Sáttarenni, men tær munnu vera burturdotnar so við og við, men teir, sum vóru vanir at ganga á fjall her, fóru gjarna aftur og aftur í somu ódn. Á Suðurhelvt vóru, sum áður nevnt, 120 gyllin, og sum í hinum báðum høgunum var fjallskipanin 15, soleiðis at tað var ein hálvmørk (8 gyllin) til hvønn mann - ella hvørja ódn.
Seyðabýtið við Gjógv hevur, tað vit vita um, altíð verið fimtingsbýti. Teir 120 gyllinir vóru skipaðir í fimtingar, soleiðis at 24 gyllin - 3 fjallmenn ella 3 ódnir - vóru í hvørjum fimtingi. Fimtingarnir á Suðurhelvt vóru: Jákupsstovufimtingurin, Sjúrðarstovufimtingurin, Fløttafimtingurin, Ólastovufimtingurin og Ormurin.
Ódnirnar vóru skipaðar soleiðis, at tann, ið átti hægstu ódnina í Sáttarenni, átti lægstu ódnina í Líðini, ella øvugt. Roynt hevur verið at funnið fram til allar ódnirnar, men bara ódnirnar í Ólastovufimtinginum eru fullfíggjaðar. Hinar eru meir ella minni farnar í gloymskuna, men kortini taka vit tað við, ið enn livir eftir:
Tær tríggjar ódnirnar í Ólastovufimtinginum vóru: Teir í Sámalsstovu, og seinni teir hjá Petur Kristjani, vóru í Ongisrókini. Teir á Rætt vóru Uppi við Gjógv. Ólastova, og seinni Gortra, átti ódnina um Heyggj.
Pól Jóhannes á Bø átti ódnina undir brúnni á Oknadali, so hann gekk um, og Jógvansstova var millum Heyggj og Pól Jóhannes á Bø. Hoygarðurin og Gøtu-Jógvan vóru eisini í hesari hálvmørkini, so teir vóru á Oknadali, og onkuntíð gekk Kristjan í Hoygarðinum um á Oknadali.
Fyri Innan, á Kvígandali og har á leið, vóru Nýggjustova, Jákupsstova, Dánjal í Bíggjarlagnum og Debus.
Fyri Heiman, á Ljósádali og í Lægd, vóru Sjúrðastova (seinni Geil) og Fløttur. Røktingarmaður úr Funningi gekk um í Lægd, og næstur honum kom so Sjúrðastovumaðurin (seinni Geilarmaðurin).
Seinni er Jákupsstova farin at ganga fyri Heiman, tí Dia í Jákupsstovu (Heini Andreas Joensen, f. 1889) plagdi at ganga um fyri Heiman saman við Peri í Andrasarstovu (Per Juul Thomsen, f. 1830), úr Funningi, ið var røktingarmaður. Lagt kann verða aftrat, at røktingarmenninir úr Funningi vóru altíð á Ljósádali.
Jóan Pauli í Lon og Jákup í Stólpa plagdu at fara inn gjøgnum Breytahjalla, og teir fóru ikki niðan á dalarnar. Tá ið gongan kom oman, sótu teir og forðaðu í liðinum á tí garðinum, ið er heiman fyri Høvdan - innan fyri Ólavsøkugjógv.
Samgonga
Røktingarmenn úr Svínáum vóru altíð til samgongu, men teir fingu ikki samgongulamb.
Røktingarmenninir úr Funningi vóru eisini til samgongu í Svínáum, og teir fingu samgongulamb úr Svínáum. Maður kom til gongu av Eiði til Funnings um morgunin við samgonguboðum.
Onkur spurdi Jóhan Klode, um tað ikki var drúgt at leiða lambið úr Svínáum til Funnings. Jóhan svaraði: "Bara høvdið vendir norðureftir, gongur onkran veg."
Haftseyður
Tá ið alt var latið upp í haft, varð farið av rættini. Rikið varð heim um Ljósá, gjøgnum Kálvhaga og heim móti gomlu Húsarætt. Haðani varð rikið upp gjøgnum ein vánaligan stíggj upp í Urðarhjalla. Úr Urðarhjalla varð farið upp gjøgnum Áarstíggj, heim gjøgnum Haghjalla, heim á Kleiv og til Funnings. Síðani gekk leiðin gjøgnum bygdina, niðan gjøgnum Hóvabrekku, fram við Skarðánni, á Gjáarskarð og so til Gjáar. Túrurin tók vanliga einar fýra tímar.
Kristian í Lon, Jógvan Sofus, Eldbjørn og Gubbi (1990)
Stíggjurin úr Kálvhaga og upp í Urðarhjalla er so mikið vánaligur, at viðhvørt varð farið úr Kálvhaga og upp í Urðarhjalla gjøgnum Klokkustíggin, ið er beint heiman fyri Ljósá, tí hann er nógv betri at ganga.
Sjálvt um tað kundi vera bátsveður til Funnings, dámdi teimum eldru líka væl at reka haftseyðin allan vegin til Gjáar, tí teir søgdu tað, at seyðurin vildi so illa ganga eftir at hava ligið bundin í bátinum.
Viðhvørt varð seyðurin býttur á fløttinum oman fyri húsini hjá Kristiani á Rætt, men fyrr býttu teir á Lítlafløtti - niðan fyri húsini hjá Klæmint Juul.
Mannagøtan - sum var smøl - gekk heim handanvegin, og niðan fyri gøtuna var eisini valling - smáir fløttir, ella teigalendi, ið sóu út til at hava verið brúkt til korn.
Klokkustíggjurin
Nú vit nevndu Klokkustíggin, er tað kanska ikki av leið at endurgeva eina avgamla søgn, ið møguliga gevur okkum greiði á, hví stíggjurin eitur Klokkustíggjurin:
Grind var á Funningsfirði, men hvussu teir stríddust, fingu teir hana ikki inn um Grynnuna. Nú vóru góð ráð dýr, og onkur helt, at teir skuldu fara til Funnings eftir kirkjuklokkuni. Sum ætlað so gjørt. Teir bóru klokkuna inn í henda stíggin og settu seg at ringja við henni. Hvussu tað gekst við grindini, meldar søgnin einki um, men tá fekk stíggjurin navnið Klokkustíggjurin.
Røkt
Sáttarenni var óhøgligur hagi hjá gjáarmonnum, so tað vóru fyri tað mesta funningsmenn, ið røktaðu, og tað hava vanliga verið tveir røktingarmenn. Vit hava roynt at spurt okkum fyri, hvussu langt aftur vit kundu koma, hvørjir hesir menn vóru, og hvørjir ið hava røktað saman.
Úrslitið sær soleiðis út:
Fríðrikur í Gomlustovu (Frederik Joensen , f. 1823), úr Funningi. Fríðrikur velti einaferð kál á Høvdanum, men tað vísti seg ikki at rigga so væl. Hildið verður, at seyðurin gjørdi enda á tí.
Per í Andrasarstovu (Per Juul Thomsen, f. 1830), úr Funningi. Per og Fríðrikur hava røktað saman.
Hans í Atustovu (Hans Johannesen, f. 1864), úr Funningi. Dávur (Joen David Juul, f. 1875), úr Funningi. Hans og Dávur røktaðu saman. Dávur gavst í 1952.
Jóhan Klode (f. 1883), úr Funningi. Hann búði í Atustovu og tók við í 1931 eftir Hans, sum doyði sama árið. Jóhan røktaði saman við Dáva til 1952. Sjúrður á Rætt (Sjúrður Christiansen, f. 1887), frá Gjógv. Hann fór at røkta í 1952 aftan á Jóhan, og Sjúrður røktaði til 1956.
Sjúrður var tá ein eldri maður, og langt er at ganga frá Gjógv inn í Sáttarenni. Hann hevði verið røktingarmaður í Líðini, og tá ið hann varð valdur sum røktingarmaður í Sáttarenni, tók hann soleiðis til: "Nú fari eg úr brattlendinum á slættlendið." Sum oftast gekk hann um Funning og inn eftir Hjøllunum, men við hvørt fór hann í erva yvir undir Eiðisskarð, upp um Vatndalsskarð og so niður á Ljósádal.
Thomas Eli Juul, f. 1906, úr Funningi. Hann fór at røkta aftan á Dáva fyrst í 1950unum og røktaði saman við Sjúrði á Rætt og Kristiani Hansen, úr Funningsfirði (og Meinhardi Hansen) til 1966.
Kristian Hansen, f. 1900, úr Funningsfirði, fór at røkta í 1956, aftan á Sjúrð á Rætt. Hann røktaði saman við Thomas Eli.
Kristian røktaði, til hann doyði í 1964, men tey seinastu árini var hann so plágaður av sjúku, at sonur hansara, Meinhard Hansen, f. 1943, røktaði fyri hann. Meinhard helt kortini fram til 1966. Tað var Petur Pauli Joensen, f. 1907, (vanliga nevndur Stóri-Petur), ið skeyt Kristian upp sum røktingarmann.
Heimanvert Ólavssøkugjógv - oman fyri vegin - var so ringt at ganga, at seyður bara slapp niður, men ikki upp. Um veturin kundi deyðseyði liggja har, sum var farin á glið á helluni. Kristian og Meinhard boraðu og skutu har, so nú er ein hampuligur stíggjur millum Hvilvtina og Ovaru Hvilvt.
Steingrím Funding, f. 1915, úr Funningi, varð valdur og fór at røkta í 1966, tá ið Thomas Eli gavst, og hann legði frá sær í 1979. Andor Sivertsen, f. 1932, úr Funningi, varð valdur og fór at røkta í 1966, tá ið Meinhard Hansen í Funningsfirði gavst. Andor og Steingrím røktaðu saman til 1979.
Petur Sofus Juul , f. 1929, úr Funningi, varð í 1979 valdur til røktingarmann aftan á Steingrím Funding. Hann var røktingarmaður til uttangarðsútskifitingin kom í gildi í 1990, men tey seinastu árini var hann so mikið heilsubrekaður, at sonur hansara, Petur Páll Juul, f. 1964, røktaði fyri hann. Petur Sofus (og Petur Páll) røktaði saman við Andori.
Dánjal Jákup, Ásfinn, Sofus og Sjúrður
Aftan á útskiftingina í 1990 fóru Dánjal Jákup Joensen og Ásfinn Sigvardsen at røkta saman við Andori. Andor røktaði, til hann doyði í 1998. Jógvan Nónsgjógv var í "hálvtíðarstarvi" sum røktingarmaður frá 2006 til 2010.
Røktingarlønin (2011) er 5 miðallomb og 3 hagalomb í part, meðan "hálvtíðarstarvið" gav 5 miðallomb.
Hagalamb er tað besta lambið, ið er, tá veðragjólingar eru uppgjørdir.
Kristian hjá Andori og Jógvan á Fløtti
Torv
Sáttarenni er seragott torvpláss, bæði uppi á dølunum og niðari. Funningsmenn skóru nógv torv her í gomlum døgum, meðan gjáarmenn als einki skóru, tí torvheiðarnir lógu so langt frá bygdini, og gjáarfólk høvdu høgligari torvheiðar enn hesar.
Gjáarfólki man ikki hava dámt nakað serliga væl henda torvskurðin hjá funningsmonnum, tí í 1930unum royndu teir at steðga hesum torvskurðinum. Tá skóru bara nakrir heilt fáir mans her, men gjáarmenn fingu viðhald, og funningsmenninir vórðu uppsagdir.
Leggjast kann aftrat, at samstundis skóru funningsmenn í Gjáarhaganum uppi undir Sondum, men teir vórðu ikki uppsagdir. Undir Sondunum høvdu funnings- og gjáarmenn ta avtalu, at her kundu teir skera hvør um annan. Avtalað var eisini, at minkaði torvið so mikið, at tað var ov lítið til báðar partar, so skuldu funningsmenn víkja, men har var so mikið nógv torv, at tað kom ongatíð upp á tal. - Teir skóru hvør um annan í sátt og semju.
Seyðafrælsir
Einaferð vóru tveir brøður undir Reyni í Funningi, Per og Jóannes. Teir áttu hvør sítt frælsi í Sáttarenni. Annar av teimum fór inn í Stovu í Funningi, og har var so annað frælsið. Hesir báðir Per og Jóannes eru nevndir í manntalslistanum 1801. Tá er Per 30, og Jóannes 23 ár.
Í arvaskiftinum eftir foreldur teirra, sum er til skjals, er einki nevnt um frælsini, men tá var heldur eingin hagi, sum eitur Sáttarenni.
Hitt frælsið varð verandi undir Reyni. Gamli Pætur - Peder Johannesen, føddur 1803, sonur fyrrnevnda Jóannes, átti tað. Hann gav abbasoninum tað sum navnagávu í 1868. Abbasonurin æt Peder Pedersen (1868-1908), róptur Petur undir Reyni. Hetta frælsið hevur so verið í familjuni. Tey, sum hava átt tað síðani, eru fyrst Elsebeth Johanne Petersen (Debes), f. 1865, frá Gjógv. So hevði Jákup í Hvanngarðinum, Jákup Petersen, f. ??, tað, so Elsebeth Dahl, f. ??? og nú Jonna Dahl, f..
Húsini undir Reyni vóru um tað mundið roknað sum eitt hús, men onkuntíð millum 1801 og 1834 eru tey farin í tvey. Roykstovan og okkurt aftrat bleiv við at eita undir Reyni. Har búði Jóannes, meðan glasstovan og kanska okkurt aftrat fekk navnið inni í Stovu. Tað var áðurnevndi Per, sum fekk tann partin. Hann var giftur við Súsonnu Malenu Knudsdatter, av Eiði.
Tá ið Jóan Petur Knudsen, Jóan Petur inni í Stovu, doyði í 1922 fór alt, sum hann átti, á uppboðssølu, eisini Sáttarennisfrælsið.
Suðurhelvt við Gjógv hevði gjørt av at keypa og sendi Jógvan í Sámalsstovu suður til Havnar at bjóða. Komin til Funnings lógu boð fyri honum, at kúgvin hjá honum lá deyð á básinum - hekk á bandinum. Hann mátti so oman aftur til Gjáar at fletta kúnna.
Boð fóru so suður til Havnar, til sorinskrivaran, sum var uppboðshaldari, um at Suðurhelvt vildi keypa frælsið. Teir søgdu eisini, hvussu nógv teir vildu bjóða.
Jóannes í Katrinastovu, í Funningi, sum var giftur við Onnu Sofíu inni í Stovu, sum var ein av arvingunum, bjóðaði ímóti Suðurhelvt.
Tá ið hann gavst, spurdi Jens Christian Dahl hann, um hann ikki bjóðaði meira. Nei, hann helt, tað var blivið nóg dýrt.
"Kann eg so bjóða?" spyr Jens Christian.
"Ja, gjarna fyri mína skuld".
Tað gjørdi hann so og átti hægsta boð.
Seinni sama dag møtti Jens Chr. Justenesi á Grótheyggi, sum var giftur við Siggu Mariu, eisini innan úr Stovu. Hann bað tá Jens Chr. selja sær frælsið, men tað vildi hann ikki.
Nógv ár seinni, tá teir gjørdu vegin av Eiði til Funnings og Gjáar, segði ein eldri eiðismaður frá, at hann frá barnsbeini hevði hoyrt eiðismenn tosa um, at tað var størsta bragd, sum var gjørt har á leið, at ein einsamallur funningsmaður skuldi kunna køva alla Suðurhelvt við Gjógv.
Varðar
Varðar eru úr Funningi og inn í Funningsfjørð, og teir vóru bestir at ganga eftir, tí tá kundi man ikki ganga niðri við sjógvin.
Tann fyrsti stendur í Tummasarstíggi, og tann næsti stendur á Gjáarkjaftinum - við Hagagjógv. So stendur ein á Gjótustígnum og ein á Selasheygabrúnni tætt innan fyri Ljósá.
Tveir standa í Ovaru Hvilvt, og ein beint innan fyri Ólavsøkugjógv - oman fyri vegin. Einir tveir standa eftir enn í Breytahjalla - ein innan fyri ta nýggju rættina og ein miðskeiðis millum rættina og Blæingsgjógv. Tann seinasti varðin stóð við Rossastíggin - stutt heiman fyri Skipagjósoyruna - men hann er farin í vegin. Haðanífrá kundi gangast inn við sjónum, so ikki var neyðugt við fleiri varðum. Teir flestu av hesum varðum standa so nøkurlunda uppi, so tað hevði ikki havt so nógv upp á seg at hjálpt upp á teir, so teir kundu staðið sum minnisvarðar um farna tíð.
Kategori: Hagapartarnir
Harur
Sáttarenni er ikki nakar góður haruhagi. Vit hava einki yvirlit yvir gongdina, men síðani 1967 hava Osvald á Klá og Jónsvein Mikkelsen, Toftum, skotið harur her. Osvald doyði 01.04.2006, og Jónsvein gavst at skjóta í 2009. Tað besta árið fingu teir einar 45 harur, og tað ringasta árið bert 1. Miðalár fingu teir einar 20-30 harur.


text:
Hóast einar 15 m/s av landnyrðingi, kulda og avfall, so møttu umleið 60 trúfastir rennarar til 6. umfar í TF Vetrarkappingini, sum varð hildið á Fossánesi. Hartil skal sigast at fleiri ættir eru betri enn landnyrðingur á Fossánesi. Lendið á rutuni var bæði asfalt, bøur og nakað av hagalendi, ein sera strævin og avbjóðandi ruta. Hvørt umfar er knappar tveir kilometrar. Fyrst ein góður hálvur kilometur niðan um skúlan og norðureftir við mótbrekku, bø og hagalendið til ein kom niðan á Múlavegin, og so knappur 1,5 kilometur á asfalti suðureftir Múlavegnum, oman á Fossávegin og í strævna landnyrðinginum norðureftir til málið. Tey vaksnu skuldu renna fýra umfør, meðan børnini runnu tvey umfør.
Hjá monnunum var tað enn einaferð Marnar Djurhuus, sum vann ein tryggan sigur frammanfyri Sam Vang og Eirik Hansen. Við úrslitinum í dag kemur Sam uppá annaðpláss í samlaðu støðuni.
Hjá kvinnunum vann Rebekka Fuglø aftur í dag á Rigmor N. Arge. Sigurin hjá Rebekku ger, at hon yvirhálar Rigmor í samlaðu støðuni, men har er framvegis spenningur í. Tórvør Østerø Vang tryggjaði sær við sínum triðjaplássi í dag samlaða triðjaplássið.
Hallur Holm vann aftur í dag veteranbólkin. Á næstu plássunum komu Jóhan M. Jacobsen og Albert Johansen. Við sigrinum leggur Hallur seg á odda í veteranbólkinum og sendir Jóhan niður á annaðpláss.
Hjá veterankvinnunum vann Ann Thomsen í dag sín fimta sigur, og tað tryggjar henni longu nú ein samlaðan sigur. Astrid Joensen á øðrumplássi í dag, tryggjar sær eitt samlað annaðpláss. Nummar trý gjørdist Anna Maria Seloy, sum við hesum leggur seg á eitt samlað triðjapláss.
Jens R. Weihe, sum longu hevur vunnið samanlagt, luttók ikki í dag og tí skuldi nýggjur vinnari finnast í superveteranbólkinum. Tað gjørdist Jóannes Ortind, sum vann frammanfyri Gunnar Simonsen og Regin Jóanesarson. Við sigrinum í dag fer Jóannes frammum Gunnar í samlaðu støðuni, men Gunnar hevur framvegis møguleika at fáa Jóannes aftur.
Mansunglingarnir vóru tríggir í dag og vann Marnar Djurhuus frammanfyri Teit Bjarnastein og Einar Gregersen. Rebekka Fuglø vann kvinnuunglingabólkin.
Hjá gentunum varð nýggjur vinnari í dag, og var tað Karin Holm Simonsen, sum vann í harðari kapping við Mariu Biskopstø. Nummar trý gjørdist í dag Rutt Gregersen. Elin Kristina Ryan var áhælsin og datt, og fekk tíverri ikki gjøgnumført sína renning í dag. Samlað liggur Maria á odda beint frammanfyri Oddvør Josephsen, meðan Elin Kristina Ryan liggur best fyri til at vinna samlaða triðjaplássi.
Á “heimavøllinum” á Fossánesi vann Gunnar Sivertsen sín sætta sigur í vetur í dreingjabólkinum. Honum næstir komu Rúni Skarðhamar og Steintór Egholm, sum við úrslitunum í dag leggja seg á annað- og triðjapláss samanlagt.
Eftir renningina var kaffi og nýbakaðar vaflur at fáa í Skúlanum á Fossánesi, meðan bíðað varð til heiðursmerkjahandanin fór fram. Herfrá skal sendast ein stór tøkk til Hvannasunds Kommunu fyri sýnda vælvild.
Sjeynda og næstseinasta umfar í TF Vetrarkappingini verður í Suðuroy leygardagin 8. mars.
Øll úrslitini frá TF VK-6 á Fossánesi 15. februar 2014 kl. 11.00, eru at finna niðanfyri og myndir koma í myndasavnið hjá Treysti, sum er at finna her: Myndasavn Treysti


text:
Aftenposten veit nú at siga, at nevndin, sum varð sett til at kanna ógvusliga leirskriðulopið í Gjerdrum í Noregi, nú hevur gjørt sær sína niðurstøðu um orsøkina til hendingina.
Formaðurin í nevndini, Inge Ryan, sigur við heimasíðan, at fyrsti partur av frágreiðingini verður lagdur fram hin 29. september.
Lagt verður aftrat, at fyrsti partur av frágreiðingini snýr seg um orsøkina til leirskriðulopið, og næsti partur snýr seg um, hvussu kann byrgjast kann upp fyri leirskriðulopum í Noregi.
Næsti partur av frágreiðingini hjá nevndini skal leggjast fram í seinasta lagi hin 31. januar í 2022.
Sambært Aftenposten hevur nevndin, sum kannar leirskriðulopið, sett seg inn ein hóp av skjølum um byggimál og jarðfrøðiligar frágreiðingar.
Nevndin hevur eisini snakkað við fleiri av teimum, sum yvirlivdu skriðulopið, eins og nevndin hevur snakkað við fólk, sum hava havt ein leiklut í útbyggingini av økinum.
Tíggju fólk og eitt óføtt barn lótu lív, tá ein miljón rúmmetrar av jarðartilfari leyp undan íbúðarøkinum í Gjerdrum í Noregi hin 30. desember í fjør.


text:
Standmynd av Mikkjali Dánjalsson á Ryggi (1879-1956) uttanfyri í Beitinum í Miðvági.
Mikkjal Dánjalsson á Ryggi (f. 17. oktober 1879 – d. 20. oktober 1956 í Tórshavn) var lærari búsitandi í Gásadali. Foreldur: Dánjal Pauli Michelsen og Maren Margrethe Petersen (1856-1897). Hann varð føddur í Miðvági. Sum ungur fór hann tveir vetrar til Danmarkar á fólkaháskúla. Hóast hann ikki var læraralærdur, starvaðist hann í mong ár sum lærari. Hann var virkin í politikki, bæði í sóknarstýrinum og í løgtinginum, har hann umboðaði Sjálvstýrisflokkiní 1920-árunum.
Rithøvundastarv hansara fevndi millum annað um yrkingar, sálmaskaldskap, bygdarsøgu og skúlabøkur. Hann var okkara ídnasta sálmaskald. Hann skrivaði fyrstu føroysku bygdarsøguna. Hann lýsti arbeiðslívið bæði á sjógvi og landi. Hansara tokki til náttúruna sást aftur í skúlabókum um dýra og fuglalívið – umframt í hansara landalæru og í sálmum hansara og sangum yvirhøvur. Yrkingin “Lítla hara” stóð í savninum „Yrkingar,“ sum kom út í 1954.
Standmyndina hevur Hans Pauli Olsen gjørt, hon var avdúkað á várið 2011.


text:
Áðrenn farið verður í holt við tey einstøku heimsmálini, er tað ein fyrimunur at hava verið í gjøgnum
Heimsmál: 17 Samstørv um heimsmálini
Málbólkur: Miðdeild
Hvørt av teimum 17 heimsmálunum er sera umfatandi og tí ber sjálvsagt ikki til at fara í djúpdina í øllum í einum skúlaári. Undirvísingongdirnar eru tí bygdar upp við einari INNFØRSLU og einum FRAMHALDI. Um ætlanin er at næmingarnir bara skulu fáa eitt hampiligt innlit í eitt mál, er kanska nóg mikið við INNFØRSLUNI, sum er mett til at taka 2x45 min - og so kann verða farið víðari til næsta mál. Um valt verður at fara meira í dýpdina, kann verða farið til FRAMHALD - sum er eitt savn við nøkrum uppskotum.
00 Undirvísingargongd: Um tey 17 heimsmálini - Inngangur
INNFØRSLA (1-3): 2 UNDIRVÍSINGARTÍMAR Á 45 MIN
Spurningarnir niðanfyri 1-10 eru gjørdir soleiðis, at svarið finst í tekstinum omanfyri í somu raðfylgju sum spurningarnir. Næmingarnir svara spurningunum skrivliga. Um næmingarnir eisini skriva spurningarnar niður, er størri møguleiki fyri, at spurningarnir verða skiltir. Næmingarnir kunnu arbeiða saman t.d. tveir og tveir at finna svarini og tosa saman um tey. Men hvør næmingur skal skriva alt.
At svara spurningum skrivliga er sjálvandi bara ein møguleiki av fleiri. Sum variatión kunnu CL strukturar, sum Dupultsirklar (CL), Orðið runt (CL) verða nýttir
Er tíð, royn Kahoot Heimsmál: 17 Samstørv um heimsmálini (15 min)
Tá ið næmingarnir hava verið í gjøgnum 1 og 2 og hava fingið eina hóming um, hvat heimsmálið snýr seg um, ber til at fara fara eitt sindur djúpri inn í evnið, sí niðanfyri. Enda t.d. við Kahootspurningum.
Byrja við hugarok (10 min)
Orðaskifti í bólkum (20 min)
T.d. nýta CL hættir sum: Dupultsirklar (CL) , Borðið rund (CL), Uppskot um spurningar at viðgera í bólkunum at velja burtur úr - soleiðis, sum tað passar í mun til tíðina, sum er sett av. Spurningarnir eru settir út frá ymiskum sjónarhornum t.d. “persónliga støði”, “lokalt” osfr.
Leita eisini á internetinum eftir svarum.
1. Persónliga støði: týdningurin fyri teg og tíni nærmastu
- Hvussu kanst tú gera títt fyri samstarvinum um heimsmálunum?
2. Lokalt: grannalagið, vinnulívið, arbeiðspláss, skúli, kommunan
- Hvussu kunnu vit saman við øðrum gera nakað fyri at samstarva um heimsmálini?
3. Landið: Lógir, landsstýri, Løgtingi
- Hvat kann Føroyar gera fyri samstarvinum um heimsmálini?
4. Norðurlond: grannar okkara
- Hvussu kunnu Norðurlond betra um samstarvið um heimsmálini?
5. Vesturheimurin
- Hvussu kann vesturheimurin betra um samstarvið um heimsmálini?
6. Heimurin:
- Hvørji lond í heiminum kunnu gera størst mun fyri at betra um samstarvið um heimsmálini?
- Hvat kunnu lond gera fyri at betra um samstarvið um heimsmálini?
7. Samfelagið
- Hvat merkir samstarv um heimsmálini fyri samfelagið?
8. Umhvørvið
- Hvat merkir samstarv um heimsmálini fyri umhvørvið?
9. Búskapur
- Hvat merkir samstarv um heimsmálini fyri búskapin?
10. Undirmálini
- Tosa um undirmálini, sí niðast í: 17 Samstørv um heimsmálini
Er tíð, royn Kahoot Heimsmál: 17 Samstørv um heimsmálini (15 min)
(INNFØRSLA ENDAÐ)
Heimsins bestu tíðindi
Orðaskifti
Ítøkilig átøk
Undirvísingarmiðlar/ amboð
Arbeiðshættir
Endurtøka: Gang í gjøgnum øll heimsmálini (20 min)
Ein undirvísingargongd er gjørd til hvørt heimsmál. Trýst á ímyndinar fyri at síggja undirvísingargongdinar til ávísu heimsmálini.
Undirvísingargongd - Inngangur
17 heimsmál fyri burðardygga menning


text:
Almennir stovnar, sum varða av børnum og ungum við Cerebralari Paresu
Heilsuverkið – Landssjúkrahúsið
Barnadeildin og barnafysio- og ergoterapiin hava heilsufakligu ábyrgdina av heilsustøðuni hjá børnum við Cerebralari Paresu. Tey samstarva við barnaortoped og barnaneurolog frá Ríkissjúkrahúsinum, umframt bandagist frá Sahva.
Tey kunnu, eftir tørvi, vísa víðari til m.a:
- Barna kostráðgeva
- Oyralækna
- Eygnalækna
Heilsuverkið – Klaksvíkarsjúkrahús
Petø venjing, sum er intensiv venjing í bólki fyri børn við rørslutarni tvær ferðir árliga í 3 vikur.
Privatir viðgerðarar
Vanligt er hjá børnum við Cerebralari Paresu at hava langtíðar tørv á motoriskari venjing, eftir útskriving frá Landssjúkrahúsinum. Foreldur kunnu við ávísing frá serlækna, seta seg í samband við privatar viðgerðarar, s.s. fysio- og ergoterapi, og søkja um at fáa útreiðslurnar rindaðar av Heilsutrygd og Almannaverkinum.
Gigni
Gigni er heilsufrøði til børn og ung. Børn, ung og familjur við serligum tørvi, hava ein lógartryggjaðan rætt, til eina víðkaða tænastu frá heilsufrøðinginum. M.a. børn og ung, ið bera eitthvørt brek/sjúku, varandi ella eitt tíðarskeið.
Heilsutrygd
Heilsutrygd er føroyska heilsutryggingin og veiting av tilskotum. M.a. kann serlækni gera ávísing til góðkenda viðgerð, s.s. fysio-, ergoterapi ella sálarfrøðing, sum so Heilsutrygd rindar tilskotspart av.
Almannaverkið
Almannaverkið er almenna sosiala veitingartænastan í Føroyum. Almannaverkið hevur ávísar møguleikar at stuðla teimum, ið bera brek ella eru varandi sjúk. M.a. kann Almannaverkið rinda írestandi viðgerðarpartin, sum Heilsutrygd ikki rindar av t.d. fysio- ella ergoterpi. Annað, sum Almannaverkið kann stuðla fíggjarliga við:
- Hjálparráð
- Hjálpartól
- Avlamisbilur
- Bústaðarbroytingar
- Meirútreiðslur: fíggjarlig hjálp til tær meirútreiðslur, sum standast av, at barnið hevur brek ella varandi sjúku
- Inntøkumissur: fíggjarlig hjálp til tann inntøkumiss, sum stendst av, at barnið ber brek ella hevur varandi sjúku
- Persónligur stuðul: hjálp til at klára sín gerandisdag
- Vardir bústaðir: bústaður til fólk, sum ikki klára at búgva einsamøll
- Frítíðartilboð: fyriskipanir til børn eftir skúlatíð og um kvøldið
- Umlætting: styttri tíðarskeið á vardum bústað
- Íbúð frá Bústøðum: Almannaverkið tillutar 5. hvørja íbúð hjá Bústøðum til fólk við serligum bústaðartørvi
Sernám
Sernám veitir ráðgeving innan sernámsfrøðilig viðurskifti til dagstovnar og skúlar, og foreldur, sum varða av børnum og ungum.
Sernám ráðgevur og ger metingar innan ergo- og fysioterapi, sálarfrøði, sernámsfrøði, sersamskifti, sjón og talu. Harumframt er eisini lesiráðgeving til fólkaskúlan.
Dentur verður lagdur á tvørfakligt samstarv millum hesi fakøkini í okkara samstarvi við stovnar, skúlar og foreldur.


text:
Fastogn
Fjalstún 6, Tórshavn
Nýmótans og væl innrættað hús í vesturbýnum, beint við náttúruvakurt fríøki og við útsýni niðan móti Hotel Føroyum og yvir Nólsoyarfjørð. Húsini eru innrættað við 2 sjálvstøðugum búeindum, har 3 búeindin er gjørd klár til vatn og kloakk, men ikki innrættað. Einstøk rúm og snøklar mangla eisini at gerast liðug í innrættaðu búeindunum. Dagstovnur er á grannaognini, og staðsetingin er annars beint við Glasir, Skúlan á Fløtum og fleiri handlar, í hugnaligum og barnavinaligum umhvørvi og skjótt at ganga oman í miðbýin. Eisini er stórt uttanumøki við góðum parkeringsmøguleikum umframt møguleika at gera hava og útigólv/uppihaldsøki. Sambært tingbókini er grundøkið 716 fermetrar til støddar.
Í ovari hæddini er inngongd/durður/gongd, stova, køkur, vaskirúm við varmavekslara til hitapumpu og vaskimaskinu, 2 baðirúm, gongd, 4 kømur, klædnarúm og atgongd til ovastaloft. Í niðaru hædd er íbúð við inngongd/durur/gongd, køkur/stova, 3 kømur og klædnarúm. Harumframt er stórt kjallararúm/garaga, við sjálvstøðugari inngongd. Hitaskipanin í húsinum fevnir ikki um oljufýr, einans hitapumpu. Ventilatión manglar.
Húsaskoðan fyriliggur ikki. Skeytishavari hevur upplýst, at húsini eru umleið 150 fermetrar í tveimum hæddum. Partur av húsinum er gjørdur sum sjálvbygging. Áhugað mugu sjálvi kanna stødd og viðurskifti annars í sambandi við ognina. Seljari fráskrivar sær ábyrgd fyri møguligir fjaldir manglar, sum hann ikki hevur kunnleika til.
Tú kanst fáa fleiri upplýsingar um ognina við at trýsta á leinkjuna her: “Heinta sølutilfar”
Um bjóðast skal, verður hetta boðskjal at fylla út og senda okkum aftur við einari váttan um fígging: "Boðskjal.doc"
Áhugað kunnu venda sær til Kristinu Samuelsen, adv., tlf. 511883 ella ks@advokatur.fo


text:
Aftur í ár er verður runnið til kirkjurnar í suðurstreymi. Niðanfyri er innbjóðing til tiltakið.
Kom og renn til tær 10 kirkjurnar í Suðurstreymi.
Kom og renn kirkjurunduna.
Renn jólini inn við kirkjutúrinum jólaaftan 24.12.07.
Vit renna frá Bragdar-húsinum kl. 10.30.
Síðan renna vit fram við:
1. Katólsku kirkjuni (nýggju)
2. Katólsku kirkjuni (gomlu)
3. Argja kirkju
4. Kirkjubøar kirkju
5. Múrinum
6. Mariu kirkjuni (toftini)
7. Vesturkirkjuni
8. Havnar kirkju
9. Adventskirkjuni
10. Hoyvíkar kirkju
Væl ber til at ’klippa’ túrin og ganga ella renna fram við kirkjunum í Havnini.
Vit fáa saft og vatn í Kirkjubø og í Bragdar-húsinum eftir túrin.
Øll eru vælkomin!


text:
Aftur í ár fer TB at selja lutaseðlar og skipa fyri neytamykjukapping í Øravík 24. oktobur kl. 13.00
Frá mánadegnum, 12. oktobur og vikuna út, fara fólk frá felagnum hús úr húsi at selja seðlar í samband við kappingina.
Í Vági hava vit tó avgjørt at leggja seðlar til sølu í kioskini á Torginum.
Seðlarnir kosta 100 kr. stk.
Kappingin verður leygardagin 24. oktobur kl. 13. Øll, ið hava áhuga at verða við at síggja tarvskálvin gera sína skyldu, eru vælkomin til Øravíkar.
Kálvurin er uml. hálvt annað ára gamal, og er hetta tí av besta kjøti.
Áðrenn vinnarin fær kálvin, er møguleiki at fáa hann slaktaðan og skornan í fjóðringar.
Í fjør endaði kálvurin á Sandoynni hjá einum væl nøgdum sandoyingi.


text:
Í vikuni er sáttmáli gjørdur við enn ein leikara, sum vit vóna okkum nógv av komandi kappingarár. Talan er um Franck Odje Able, sum er ein av leikarunun, sum hevur verið og royndarvant seinastuni tíðina. Franck kemur úr Fraklandi og er 23 ára gamal.
Vit gleðast um at Franck verður ein partur av Effodeildarhópinum í 2015 og ynskja honum hjartaliga vælkomnan í elsta fótbóltsfelagið í Føroyum.
Franck hevur áður umboða millum annað UDV Futebol SAD.
Á myndini omanfyri sæst Franck standa inni við Stórá. Myndina eigur Charlotta Nielsen.


text:
Í kosttilmælinum frá Heilsufrøðiligu Starvsstovu er ein partur har tey hava gjørt nakrar metingar út frá kostkanningum og grindadrápi. Tey hava brúkt tøl frá hagstovuni, men hava ikki fingið tølini fyri 2010 við, hóast tey vóru tøk í februar 2011, ella 3-4 mánaðir áðrenn tilmælið um at eta grind varð almannakunngjørt. Niðanfyri eru teir somu grafarnir, men har 2010 eisini er tikið við.
Stjørnan stendur fyri eini kostkanning sum varð gjørd í 1981-1982, og har mett varð at fólk eta 4,4 kg av tvøsti um árið. Okkurt bendir á, at henda kanning ikki rættiliga stendur mát við tøku grindanøgdina.
Reyði ringurin vísir, at tøka nøgdin av tvøsti var góð 10 kg í 2010 í mun til knøpp 4 kg í 2009. Sostatt er minkingin í tøku grindanøgdini kanska ikki so stór sum grafurin í grindatilmælinum tykist benda á.
Reyða strikan vísir tilmældu 3 kg, ið Heilsufrøðiliga Starvsstovan grundar sítt tilmæli á. Ásannast má, at tað so at siga ikki kemur fyri, at føroyingar eta so lítið av grind, sum tilmælt verður. Og so als ikki, um havt verður í huga hvat eigur at vera í boksum og kaggum, um okkurt einstakt ár kemur við lítið av grind, sum t.d. í 2008, tá ongin grind var.
Vanligt er, at tað er næstan líka nógv av spiki sum av grind. Grafarnir her vísa bara grindanøgdir, men spikmyndin hevði verið heilt tann sama. Av spiki skulu bert etast 0,6 kg um árið fyri hvønn persón – skal tað haldast, so má nógv beinast burtur.
Í grindatilmælinum sæst eisini, hvussu nógvir hvalir løgdu beinini, men heldur ikki her er 2010 tikið við. Grafurin tá 2010 er við sær soleiðis út:
Nakað tað sama mynstur sum fyri nøgd av tvøsti fyri hvønn íbúgva, við tað at fleiri hvalir løgdu beinini í 2010 enn í 2009.
Ein útrokning sum Heilsufrøðiliga Starvsstovan tó ikki hevur gjørt, er at meta um talið av skinnum í mun til talið av hvalum. Hetta sigur nakað um støddina av hvalinum. Tey sum arbeiða við dálking av grindahvali eru komin fram til, at longri ein hvalur er, meira dálkaður kann roknast við at hann er.
Ganga vit út frá, at ein hvalur sum telur fleiri skinn eisini er størri og longri enn ein hvalur sum telur færri skinn, og samstundis rokna við at størri hvalir eru meira dálkaðir enn minni hvalir, so gongur skeivan veg. Sigast skal tó, at eg havi ikki fingið eftirkannað tølini hjá Hagstovuni, um tey t.d. hava broytt skrásetingina nakrantíð.
Tey nýggjastu tølini sum eru til taks viðvíkjandi dálkingini eru tó mest gjørd av ungum hvalum, so helst ber ikki til at staðfesta nakað her. Ein áhugaverdur spurningur kundi tó eisini verið, um hvalirnir eru vorðnir størri nú heimurin er vorðin heitari – men hetta fer helst alt at verða kannað í PhD verkætlan um dálking í grindahvali, sum júst er farin av bakkastokki.


text:
Komandi tríggjar vikurnar heitir Nes kommuna á bilførarar um at hugsavna seg um at koyra bil, tá teir koyra bil. Hetta gera vit í samstarvi við Ráðið fyri Ferðslutrygd, politiið og aðrar kommunur.
Útlendskar kanningar vísa, at gáloysni er partur av 3. hvørjari deyðsvanlukku í ferðsluni, og vit hava neyvan orsøk at halda, at tað er munandi øðrvísi í Føroyum.
Gáloysni í ferðsluni er alt tað, sum tú gert, sum einki hevur við koyringina at gera. Til dømis:
- tú tosar í telefon ella skrivar/lesur SMS
- tú innstillar útvarp ella tónleik
- tú tekur okkurt upp av gólvinum
- tú etur, drekkur ella roykir
- tínir tankar eru aðrastaðni
Vandin fyri vanlukku veksur munandi, tí tú reagerar seinni, eisini í óvæntaðum støðum.
– Gáar tú ikki um ferðsluna í fá sekund, kann tað til dømis hava við sær, at tú kemur í mótkoyrandi koyribreyt ella ikki gevur tær far um onnur í ferðsluni. Hesum vilja vit byrgja fyri við átakinum, “5 sekund = 111 metrar við 80 km/t”. 111 metrar er nevniliga teinurin, ið tú koyrir í blindum, um tú hyggur burtur í 5 sekund við 80 km/t. Endamálið er at fáa bilførarar at hugsavna seg um koyriuppgávuna og at minka um talið á vanlukkum orsakað av gáloysni.
Kommunurnar taka undir við átakinum
Í nøkur ár, hevur Ráðið fyri Ferðslutrygd boðið kommununum at luttaka í átøkum, hetta fyri at geva átakinum størri slagmátt. Heili 14 kommunur hava hesa ferð valt at luttaka í átakinum.
- Kommunurnar eru vegmyndugleiki á stórum parti av landsins vegateinum og teirri ferðslu, ið ferðast har. Eisini hava kommunurnar serligan kunnleika til egin lokaløki og borgarar og á henda hátt kann boðskapurin frá átakinum koma út, júst har hann ger mun.Tí eru vit sera takksom fyri, at so nógvar kommunur taka undir við átakinum, sigur Lovisa Petersen Glerfoss frá Ráðnum fyri Ferðslutrygd.
Vit luttaka í átakinum, tí eisini í Nes kommunu síggja vit at bilførarar eru gáloysnir í ferðsluni og eru upptiknir av øðrum enn at koyra bil, tá teir koyra bil. Til dømis at tosa í telefon, drekka kaffi og innstilla útvarpið.
- Eg vil ikki vera gáloysin í ferðsluni og eg koyri bil, tá eg koyri bil. Eg vil tí heita á øll starvsfólk og borgarar í Nes kommunu, um at gera tað sama. Hetta so ongin skal doyggja, ella fáa varandi mein í ferðsluni, sigur Jóhannus Danielsen, borgarstjóri í Nes kommunu.
Eisini politiið ger kanningar av telefonnýtslu í ferðsluni, meðan átakið er og fara tey at býta út ‘tig og koyr’-sleikisneisir til bilførararnar, sum verða steðgaðir. Sleikisneisirnar eru eisini partur av tilfarinum, sum kommunurnar fara at býta út á relevantum støðum, saman við boðskapinum um at ringja, ella sms’a áðrenn tey setast við róðrið. Og soleiðis hugsavna seg um at koyra bil, tá tey koyra bil.
Føroyingar um gáloysni
Í Gallup-kanning fyri RFF sæst, at 85% av føroyingum meta at gáloysni hevur sera stóran ella stóran týdning fyri talið av álvarsligum ferðsluvanlukkum.
Men bert 57% siga seg ongantíð tosa í handhildna telefon, meðan tey koyra bil.
Heili 17% siga seg tosa í handhildna telefon, meðan tey sjálvi koyra bil, 2-4 ferðir um vikuna, ella dagliga!
Vit vita sostatt at gáloysni hevur stóran týdning fyri ferðslutrygdina, men vit velja kortini alt ov ofta at gera onnur ting enn at koyra bil, tá vit koyra bil.
- Málið er, at tað skal gerast ein sjálvfylgja at lata telefonina liggja, tá vit koyra bil. Tað skal verða líka sjálvsagt sum tann hugburðsbroytingin, sum er farin fram við rúsdrekkakoyring. Í dag eru flest øll púra samd um, at rúsdrekka og bilkoyring hoyra ikki saman. Tað sama skal eisini vera galdandi fyri hugburðin til gáloysni og at vit koyra bil, tá vit koyra bil. Tað skal so lítið til, áðrenn gáloysni hevur við sær vanlukku við álvarsligum avleiðingum, sigur Lovisa Petersen Glerfoss víðari.
Góð ráð
- Hevur tú eina snildfon? Visti tú at flestu snildfonir hava eina funku, sum kann stillast soleiðis, at telefonin ikki ringir, ella tekur ímóti sms’um, tá tú koyrir bil?
- Ert tú ferðafólk í bili, har bilførarin tekst við annað, enn at koyra: bjóða tær at taka tær av telefonsamrøðuni, sms’inum, útvarpinum el.l. fyri hann. Ella bið hann koyra til síðis og steðga bilinum, til hann er til reiðar at halda fram og koyra bil, tá hann koyrir bil.
Eisini er ein filmur gjørdur til átakið, sum sæst niðanfyri:


text:
Sangur 129
Okkara trygga og fasta vón
1. Menniskjans trilvan var nyttuleys í øldir,
strembanin vónleys, ein roynd at veiða vind.
Menn rendu fastir, í misgerðir tøldir,
hvør kundi bjarga og basa synd?
(NIÐURLAG)
Vónin er bjørt, ríki Guds hevur vald!
Hjá fíggindum tíðin er markað og tald.
Veiróp skal broytast til sangara rødd,
tann lívsæla vón er í hjørtunum fødd.
2. ’Hví loyvdist óndskapi rásarúm so leingi?’
Spyrt tú í ótta Jehova, fært tú svar.
’Óndskapar leinkjur eg brádliga spreingi,’
uggar nú Gud; lov og prís hann fær.
(NIÐURLAG)
Vónin er bjørt, ríki Guds hevur vald!
Hjá fíggindum tíðin er markað og tald.
Veiróp skal broytast til sangara rødd,
tann lívsæla vón er í hjørtunum fødd.
(Sí eisini Hab. 1:2, 3; Sl. 27:14; Jóel 2:1; Róm. 8:22.)