text:
Tað gongur væl hjá Jóanesi Nielsen. Hann fekk fyrr í ár M. A. Jacobsen fyri skaldsøguna, Brahmadellarnir. Sama skaldsøga er týdd til danskt, har hon hevur fingið góð ummæli og bókin er tilnevnd Norðurlendsku bókmentavirðislønina.
Eg vóni so inniliga, at hann fær virðislønina, so okkara ráðharri í mentamálum sær, at tað loysir seg at stuðla listini og listafólkum. Jóanes hevur millum annað fingið trý ára starvsløn úr Mentanargrunni landsins, sum áðurnevndi harri í mentamálaráðnum hevur skert við 20%. Tað vil siga úr 6.4 milliónum og niður á 5.2 milliónir.
Gott er, at føroyskar bókmentir fáa ans í útlondum. Serliga síðani Hugin Eide er farin at geva bøkur út á lítla forlagnum, Torgaard, eru føroyskar bókmentir veruliga komnar í donsk bløð, og hava har fingið góð skoðsmál. Sjálvur sigur Hugin, at eitt gott ummæli í Politiken ella Weekendavísini er ikki nóg mikið til at selja bøkur, men tær gerast sjónligar, og fólk lesa um føroysku bøkurnar, ið koma á danska bókamarknaðin. Hetta fer kanska at bøta um søluna í seinna endanum.
Fyri stuttari tíð síðani gav Jóanes aftur eina bók út. Hesa ferð er talan um yrkingasavn, ið kallast Tapet millum øldir. Eitt heiti, ið er líkt Jóanesi at brúka. Ein mynd, ið eyðkennir skaldskapin hjá Jóanes.
Flest kenna Jóanes Nielsen sum ein góðan og beinraknan yrkjara við stórbærum myndum, sum hava sítt egna univers. Vit kenna Jóanes Neilsen sum ein góðan og altsigandi og altskrivandi høvund, sum ikki fírir fyri at siga tað sum tað er og reiðiligani tað. Hetta dámar lesaranum, og av tí sama hevur hann vunnið sær ein trúfastan lesaraskara. Millum tey, sum lesa yrkingarnar hjá Jóanesi Nielsen við jøvnum millumbilum eri eg sjálvur. Mær dámar væl yrkingar hansara. Serliga dámar mær tær, sum hann hevur skrivað eftir 1992, tá ið Kirkjurnar á havsins botni kom út. Hetta savnið er eitt týðiligt skifti í hansara skaldskapi. Hann finnur er sína yrkjarahill, sít stað at skriva og síni evni at skriva um.
Hetta nýggja savnið er ikki øðrvísi enn hini. Tað hellir ógvuliga tætt upp at hinum søvnunum, men eg haldi ikki, at tað er eins heilskapað sum hini.
Yrkingar eru við í hesum savninum, sum hava staðið í øðrum søvnum. Ein yrking, “Fløtakakur”, hevur staðið í Vencli áttanda, og nakrar stóðu í savninum, Smukke fejltagelser, sum hann gav út saman við Peter Laugesen. Yrkingin um Annisette, “Ugganarorð” stóð í hesum savni, sum forlagið Torgaard gav út. Hetta er ein av klassisku yrkingunum hjá Jóanesi, har hann lyftir sangaran í Savage Rose upp til gudastøði og hon gerst ein partur av náttúruni, av árstíðunum, ein máttur, sum er egin, og sum av Jóanesi verður lyft upp til skýggja, áðrenn hann pilkar hana niður aftur á menniskjaligt støði og sigur: “Sum flest onnur er hon sett saman av lími, teymum og teknistiftum / ein skroypiligur figurur / við eini rødd / sum knúsar glas.” Á sama hátt yrkir Jóanes um Edith Södergran. Hesa skroypiligu, ungu kvinnu, sum stríðist við tuberklasjúku. Her verður Gud ein partur av tí tuberklalitta blóðinum á hvíta lummaturriklæðnum hjá Edith Södergran.
Eg vil siga, at stílurin og yrkingarnar í støðum líkjast ov nógv ørðum yrkingum í onkrum av hinum søvnunum. Tú ivast viðhvørt, um yrkingin hevur staðið onkra aðra staðir, men so er yrkingin bara skriva so tætt upp at eini aðrari yrkingsum eg havi lisið áður. Tað er í fleiri øðrum yrkingum, at Jóanes brúkar hjartakamarið í eini myndbergin. Eisini hevur hann í fleiri øðrum yrkingum brúkt stjørnurnar í sínum myndberingum. Slíkar orðingar ganga aftur í yrkingum Jóanesar, heilt aftur til Kirkjurnar á havsins botni (1992), og summar longri aftur.
Hetta er sjálvandi ein vandi ein yrkjari kemur í, og eg ivist ikki í, at allir yrkjarar skapa somu yrkingina umaftur og umaftur, skriva hana við ymiskum eygum, ymiskum tíðum, ymiskum hugløgum og ymiskum kenslulagi. Vit eru bara avmarkað av egnum orðum, egnum sannroyndum og egnum tonkum. Tónin í yrkingasavninum er eisini hin sami. Yrkingar eru sum hálova kyninum, kvinnuni, mannamuni og stríðinum fyri tí góða samfelagnum. Yrkingar eru, sum pilka niður tann persónliga Gud, sum vit menniskju brúka til at ugga okkum við og til persónligan vinning annars, og yrkingar eru um tann kosmiska Gud, sum er í øllum tí undrunnarverda og góða.
Eg haldi, at yrkingasavnið er á eini leið, tó ikki av teimum bestu, Jóanes hevur latið úr hondum. Onkur yrking átti ikki at verið tikin við. Til dømis kann eg nevna einastu stuttu yrkingina, ið er ein umskriva yrking úr Havamálum: Doyr kvinna / doyr gessur / doyggi sjálvur eg. /Eitt veit eg / sum aldrin doyr / minnið um angandi klov. Sjálvur dámar mær best hesar longu episku yrkingarnar hjá Jóanesi, sum eru ein heilur heimur av kenslum, søgum, myndum og ótrúligum drivi. Tær mangla í hesum savninum. Einar tvær slíkar yrkingar eru við, og tær eru meistarligar, meðan tær styttru yrkingarnar fara ikki heilt á flog.
OMR


c: text/html

text:
Hvussu siga vit mest møguligt við so fáum orðum sum møguligt? Vit fara um verðina og vilja siga mest møguligt, vilja oysa heimin undir í orðum. Vit vilja so fegin verða hoyrd, vilja ganga undir í fólki, ið vilja heilsa einum, vilja kenna ein og taka ein við sær út á eina ferð á yvirflatanum, har orðini tutla sum áarløkir.
Onki er galið við at siga nógv, men hin umhugsni rithøvundurin, ið vigar síni orð á regluni, er heldur sjáldsamur her á landi.
Nógvir eru mátarnir at arbeiða við sínum skaldskapi. Tá ið eg arbeiði við einari yrking, dámar mær væl at lesa eitt orð í senn og tyggja tað í eini fimm sekund, áðrenn eg fari undir at lesa og tyggja næsta orðið og sambera smakkirnar. At tyggja eitt orð vil siga, at orðið verður gjørt sjónligt og at oyruni og ljóðini og týdningur og hjátýdningur verður væl gjøgnumhugsaður.
At skriva yrkingar er at abstrahera frá tí ítøkiliga – at hvør regla er ein yrking í sjálvum sær. Hetta at býta sundur reglur í einari yrking hevur øgiliga nógv at siga fyri, hvussu yrkingin skal skiljast. Ein yrkjari, ið ikki oyðslar við orðum, og sum dugir at abstrahera frá tí ítøkiliga og sum dugir ógvuliga væl at gera reglurnar soleiðis, at yrkingin kann lesast á nógvar mátar, er Robert Creeley. Her er ein av hansara meistarligu yrkingum.
Pieces
I didn’t
want
to hurt you.
Don’t
stop
to think. It
hurts
to live
like this,
meat
sliced
walking.
OMR/Vencil

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð: Jóannes Patursson
Lag: Nú eru kvøldini myrk og long
Viðmerking: Yrktur á føstulávint í 1902.
1. Fylkist nú føroyingar saman í bólk
og vitið, hvat tit duga
at ríva frá hondum, tí Føroya fólk
tað skal ikki longur knoða
tann blending, sum eingin stirðil er í;
men rembist nú so, at upp rennur tíð
slík, sum áður í fyrndini var,
tá ið Tróndur várt skjaldarmerki bar.
2. Tó máað er gamla Føroya land,
so er tó kynið ei fúgvið;
tann harði klettur sum skjaldarrand
hann stendur enn móti súgvi;
um menn eru fáir, so skuldi tað batt,
at teir eru sprotnir av norskari ætt:
tað var álit á mátt sín og magn,
sum var norðmanna óðal og gagn.
3. Treystur er mergur í kongum enn,
og hart er beinið í manni;
stálkyntir, knáir roysnismenn
ríkja í Føroya ranni –
vilja teir fetta seg aftur á bak,
tá kunna teir taka eitt ódnartak:
tí tey standa á fornari grund,
bæði garpar og vælborin sprund.
4. Tilfar trýtur teim ikki nú
til bygging á gomlum støði –
skuldi tá teimum trotið trú,
áræði, magn og frøði
at endurnýggja ta borg, sum small,
tá gamli Tróndur í Gøtu fall,
og sópa burt dumbu og bos
og eitt jarðgrógvið matmaðka tos?
5. Nei, nú gerst gleimur í homrum hátt,
tí ei tvørrar álit og hugur,
borg verður bygd frá grundum brátt,
sum sýnir, at dyggur er dugur
í føroyings barmi væl enn sum fyrr,
tí opnar hann nýgjørdar hallardyr,
og hann býður sær sjálvum í stól
í sítt hvíldsæla gamla heimaból.
6. Har sessast vit nú sum á fornari tíð
ovast við hallarborðið;
sá er eingin við vára lið,
ið mætari eigur orðið;
nú kitlar í gripinum droyrin tann,
sum føroyingur aftur hjá føroyingu fann;
tá um borðið á valmanna hátt
vær stígum fram at kvøða annan tátt.


text:
Orð: Grundtvig
Týtt: Rólant Lenvig
1. Vælkomin Guðs einglaflokkur ver
úr høgum himnasali;
tú skærasta sólskinsbúna ber
í heimsins skuggadali;
tú spáar gott ár, um hart er gler,
til fugl og urt og smalu.
2. Vælmøttur á breyt við kirkjulið,
á snjó um midnáttsnarið.
Tit sessist við borðið lið um lið,
ei berið jól av garði!
O, gangið ei várar dyr framvið,
tann smeit tit okkum sparið.
3. Við brosandi eygum, findarglað,
í vøggum og í seingjum,
vit stetlingar hava rað á rað,
sum blómurnar í eingjum;
og syng fyri teim eitt títlingslag,
so slær í hjartastreingjum.
4. So droyma tey Betlehem í gleim,
um mangt er heilt úr lagi,
tey droyma tó satt um barnsins heim,
um fjós og hoyggj og mæið,
tey droyma, tey spæla jól við teim,
sum kvóðu heiðurskvæði.
5. So vakna tey árla morgun glað,
ei nøkur sút kann tyngja,
vit hoyra eitt fagurt jólalag,
sum tey av hjarta syngja,
tí ljómar so blítt um allan stað,
tá jólaklokkur ringja.
6. Tá dansa í ský Guðs einglalið
á sálmarøddum víða,
tá býður Várharra teim Guðs frið,
sum tolgóð hava bíðað,
tá opnar seg himins borgarlið,
tá kom Guðs ríki fríða.
7. Og kunnu vit bert ta gleði sjá,
ímeðan lív man vara,
so skal sum ein barnamóður trá
vár sorg til gleði snara.
Guð faðir í himni, ger tað svá,
lat jólasorg burt fara.


text:
Ber tað til at melda seg úr Jehova vitnum?
Ja, tað kann gerast upp á tveir mátar.
Við eini formligari áheitan. Vil onkur ikki longur vera Jehova vitni, kann viðkomandi boða frá tí munnliga ella skrivliga.
Við sínum gerðum. Ein persónur kann við sínum gerðum vísa, at hann ikki longur vil vera Jehova vitni. (1. Pætursbræv 5:9) Tað kann til dømis vera, at hann fer upp í ein annan trúarbólk og ger vart við, at hann ætlar sær at verða verandi har. – 1. Jóhannesarbræv 2:19.
Hvat um onkur er givin at boða gleðiboðskapin ella at ganga á møti? Verður hann so ikki longur roknaður sum eitt Jehova vitni?
Jú, tað verður hann. Fyri tað um trúgvin hjá onkrum er viknað, merkir tað ikki, at viðkomandi ikki longur verður roknaður sum eitt Jehova vitni. Orsøkin til, at nøkur ikki eru so virkin longur, nýtist als ikki at vera, at tey hava mist trúnna, men kanska at tey eru vorðin mótleys. Heldur enn at halda okkum burtur frá teimum, royna vit at ugga tey og hjálpa teimum. (1. Tessalonikabræv 5:14; Judasarbrævið 22) Vilja tey hava hjálp, syrgja teir elstu í samkomuni fyri at hjálpa teimum andaliga. – Galatiabrævið 6:1; 1. Pætursbræv 5:1-3.
Men teir elstu noyða sjálvsagt ongantíð nakran at verða verandi Jehova vitni. Ein og hvør má sjálvur velja, hvønn trúarbólk hann vil hoyra til. (Josva 24:15) Vit halda, at tað er umráðandi at tilbiðja Gud av fríum vilja. – Sálmur 110:3; Matteus 22:37.
LÆR MEIRA
Halda Jehova vitni seg burtur frá fyrrverandi limum?
Av og á er tað neyðugt, at onkur verður útihýstur, og tað kann hjálpa viðkomandi aftur í samkomuna.
Hvørji eru Jehova vitni?
Hvussu nógv Jehova vitni kennir tú? Hvat veitst tú um okkum?
Syndra Jehova vitni familjur, ella styrkja tey tær?
Jehova vitni verða av og á ákærd fyri at syndra familjur. Men eru tað tey, sum eru atvoldin til ósemjur?


text:
So vóru bókadagarnir 2015 av. Eitt satt bókarok legði seg inn yvir Norðurlandahúsið leygardagin, og í dag um seks tíðina sleit í.
Nógvir upplestrar. Nógvar samrøður við føroyskar og útlendskar høvundar – kanska ov fáar samrøður við føroysk skøld, men spennandi hevur verið at hoyrt tey ymisku skøldini oyst av sínum arbeiðsroyndum. Og bóklig sambond vórðu knýtt, eisini.
Aftur í dag tustu fólk til bøkurnar.
Anna Malan Jógvansdóttir lesur upp av yrkingasavninum: Undirfloyma.
Skaldsligt ummæli av savninum er at lesa her
Carl Jóhan Jensen hevur samrøðu við íslendska rithøvundin, Oddný Eir Ævarsdóttir. Hon hevur skrivað bókina Jarðnáðir, sum Carl Jóhan Jensen hevur týtt til føroyskt. Sprotin hevur givið út.
Carl Jóhan Jensen millum seyðabøkur og svølt.
Venjarin hjá HB hevði eisini leitað sær til bøkurnar.
Arnbjørn Ó. Dalsgarð ger seg kláran at lesa upp.
Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð lesur upp úr stuttsøgusavninum, So hon starir inn í veggin, sum Bókadeild Føroya Lærarafelags hevur givið út.
Í Klingruni signeraðu rithøvundar bøkur sínar.
Oddfríður Marni Rasmussen lesur upp haiku úr minstu bókini í ár: Av heilum hjarta.
Ymiskar bøkur úr farnari tíð vórðu sýndar fram.
Dansistovan var umskapað til børnini at kava niður í bøkurnar.
Niðri í Klingruni gjørdu børn gandastavar.
Skøld og forleggjari á brúnni.
Høvuðsskaldið, Carl Jóhan Jensen, lurtar við fullari ferð.
Og soleiðis fingu hesir bókadagar 2015 ein enda. Vit gleða okkum til næsta ár.


text:
Orð: H.M. Jacobsen
1. Við Jesu kross har sál mín trygg kann vera,
har kann ei nakað ónt mær skaða gera,
har fæst tann hvíld, sum mær er tørvur á,
tí vil eg Jesu krossi vera hjá.
2. Við Jesu kross har kann eg tryggur vera,
tí Jesus vildi mínar syndir bera;
ei annan veg til frelsu veit eg mær
enn tann, at Jesus mínar syndir bar.
3. Við Jesu kross má illimaður dvína,
har líti einki eg á megi mína,
men bert á Jesu verk, sum fullgjørt er,
sum reinan meg í Jesu blóði ger.
4. Við Jesu kross, bert har kann eg meg verja,
tá synd mín dømandi vil á meg herja;
tað skýli er, sum væl man líva mær:
at skuldabræv mítt neglt á krossin var.*
5. Við Jesu kross er trygdarhavnin góða,
av náði syndarum til frelsu bjóðað;
um synd og deyði bæði leika óð,
við Jesu kross er trygdarhavnin góð.
6. Tú, frelsari, sum krossin vildi bera,
títt navn vælsignað skal um ævir vera;
tú sigur yvir synd og deyða vanst,
tú ert tann, neyðarstøddum bjarga kanst.


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Japan
Watch Tower Bible and Tract Society
4-7-1 Nakashinden
EBINA CITY
KANAGAWA-PREF
243-0496
JAPAN
+81 46 233 0005
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
8.00 til 11.00 og 13.00 til 16.00
Longd: 2 tímar
Vert at vita
Prentar á hvørjum ári 15 milliónir bíbliur, bøkur og hefti og meira enn 100 milliónir bløð. Sendir hvørt ár 5.700 tons av lesnaði og bløðum út á 150 málum.


text:
Kalda kríggið
Síðan 16. øld og fram til Seinna heimsbardaga var Evropa maktmiðdepilin í heiminum. Mong evropeisk lond framdu hjálandsstjórnamál og tað gjørdi at Evropa í stóran mun gjørdi at tað grundarlagið undir búskaparligu menningini í Evropa treivst væl.
Heimurin var býttir ímillum Vesturheim og Eysturheim. Og tað vóru tvey lond ið bardust um oddasessin, megi og tað var USA og Sovjetsamveldið.
USA hevði stóra frammgongd við rúmdartøkni, men Sovjet sendu tann fyrsta fylgisvein í rúmdini, stutt aftaná tað kundi Sovjet ikki hava ráð at reka teirra rúmdartøkni, men nøkur ár aftaná tað vildu amerikanarar vera fyrstur at vera á mánanum og tað eydnaðist í árinum 1969.
Sambandsríki Amerika og Sovjetsamveldið hevði størsta herin í heiminum, tað kalda kríggið var ikki nakað beinleiðis kríggj við hvønn annan, men meira politist, hernaðaætlanir, kjarnorkubombur og við rúmdaratøknum. Sovjet megnaði at senda ein fylgisvein í rúmdina, fylgisveinurin kallaðist “Sputnik”, og seinni var tann fyrsti maðurin sendur í rúmdina, og hann var eisini ein russari.
Aftaná seinna heimsbardaga byrjaði tað Kalda kríggið at byggja seg upp við at tann berlinski múrurin bleiv bygdur, harvið bleiv vestur og eystur deilt upp. Vesturheimurin var í helium betri fíggjarligt enn Eysturheimurin, men í Vesturheiminum kundi fólk verða gjørd sek fyri at verða kommunist, meðan í Eysturheiminum kundi fólk verða gjørd sek fyri at verða kapitalistar ella heimsveldisligur (imperialistur).
Løgtingið hevði samtykt at Føroyar skuldi haldast uttanfyri allar hernaðarsamgongur, men Føroyar vóru lýstar sum limur í NATO í 1952. Í 1958 gav Landsstýrið NATO loyvi at byggja á Sornfelli og eina Loran C støð á Eiði.


text:
Hanus Hansen, reiðari, sigur, at arbeitt verður við at keypa skip uttanlands, men einki er avgjørt enn. Ætlanin er at selja Næraberg og Slættaberg og keypa skip fyri pengarnar, sum fáast fyri tey bæði skipini.
Slættaberg liggur. Hann hevur einki fiskiloyvi. Tvey uppsjóvarskip komu í føroyska flotan leygardagin. Annað er Hoyvík hjá Thor Fisheries, og hitt er Høgaberg hjá Framherja.
Sambært keypssáttmálanum kostaði Hoyvík 16 milliónir krónur norskar, sum eru 13,2 milliónir í okkara pengum. Høgaberg kostaði 219 milliónir norskar, 180,7 milliónir føroyskar krónur.
Les eisini
Handilin millum Atlantic Petroleum og norska M Vest Energy er nú avgreiddur
Tíðindi
Tað er tætt samband millum Andras Mortensen og Jóan Paula Joensen, sum fyri jól metti um tvær kærur um Andras Mortensen.
Hópurin er styrktur og NSÍ hevur sett sær høg mál fyri komandi kappingarár
Hóast Sveinur Justinussen fekk beinleiðis reytt kort í fyrra hálvleiki, so stríddi StÍF seg til sigur á Kyndli í fyrsta umfari í steypakappingini
Bretski forsætisráðharrin Theresa May er komin undir trýst at fortelja, hvussu nógv hon visti um eina kjarnorkurakett, sum fór av kós í summar.


text:
Í sambandi við mentanarvikuna í Runavík, skipa Vencil og Bókasavnið við Løkin fyri bókmentatiltaki á bókasavninum fríggjakvøldið 25. oktober kl. 19-21. Á skránni verður upplestur og tónleikur, og ætlandi fer bókasavnið eisini at stovna lesiring hetta kvøldið.
Tey sum fara at lesa upp, hava øll havt tekstir við í tíðarritinum Vencli, síðan fyrsta nummarið varð givið út í 2006. Summi teirra debuteraðu í Vencli og hava síðan givið út síni egnu verk. Rithøvundarnir eru Marjun S. Kjelnæs, Katrin Reinert, Vónbjørt Vang, Kjartan Hansen (føroyameistari í Poetry Slam 2010!), og Arnbjørn Ó. Dalsgarð. Kári Sverrisson fer eisini at framføra nøkur løg.
Høvi verður eisini at hoyra um útgávuna av Vencli, at seta seg fyri eitt árshald, ella at ogna sær eintøk av teimum 13 numrunum, sum eru komin higartil, fyri ein sámuligan penga.


text:
Orð: Ida Lilliard Reed
Lag: J. Lincoln Hall
Týtt: Jóhan við Neyst
Upprunaheiti: I belong to the King
1. Kongur lívs míns hann er,
sum meg elskar hvønn dag;
skjótt eg dvølji við hansara lið,
tí hann lyfti mær gav um hin glitrandi stað,
har Guds børn gleðast Konginum við.
Niðurlag: Kongur lívs míns hann er,
sum meg elskar hvønn dag;
allar ævir hann stendur mær nær.
Skjótt hann kallar meg heim
til hin himmalska stað.
Áh – at dvølja við hásætið har.
2. Kongur lívs míns hann er,
og hann elskar nú meg
við tí botnleysu náðini her.
Hon ótømandi er eftir ókendum veg,
og mín frelsa ósvitalig er.
3. Kongur lívs míns hann er!
Lyfti hans siga frá,
at tey frelstu brátt fara avstað
til hin himmalska stað og har Frelsaran sjá,
tá ið ferðin her endar ein dag.


text: Euronom hevur drúgvar royndir innan hitaskipanir í norðurlendskum veðurlagi. Euronom stavar frá Exoverken, sum byrjaði at framleiða Exonom hitaketlar í Kalmar í Svøríki longu í 1939. Síðan tá hevur felagið latið úr hondum meira enn 250.000 hitaskipanir til norðurlendska marknaðin. Euronom framleiddu fyrstu luft til vatn hitapumpu sína í 1977 Euronom bjóðar fram tær mest framkomnu hitaskipanirnar á marknaðinum, hitapumpur, sólfangarar og ketlar til ymisk brennievni, so sum træ, pillarar, gass, olju og ravmagn. Framkomin tøknilig menning er ein týdningarmikil partur av virkseminum. Úrslit frá ástøðiligum og verkligum royndarvirksemi innan hitapumpur, sólarorku og brennionvnar verða fylgd upp og gjørd liðug í royndum í húsum Euronom hevur søludeild og høvuðsskrivstovu í Kalmar, men virkar eisini á altjóða pallinum umvegis eitt net av søluumboðum og undirveitarum í fleiri londum. Okkara umboð í Føroyum, Hiti Sp/f, Stoffalág 33, 100 Tórshavn, er eitt vælkent og virt felag við drúgvum royndum innan framkomnar hitaloysnir


text:
Hans Jacob Jacobsen
Hans Jacob Jacobsen (skaldanavn Heðin Brú) er føddur í Skálavík 17. august 1901. Andaðist 18. mai 1987. Hann hevur havt stóran týdning fyri føroyska bókmentasøgu og er rithøvundurin aftanfyri m.a. skemtiligu skaldsøguna Feðgar á ferð. Eisini hevur hann skrivað ymiskar stuttsøgur.
Hans Jacob Jacobsen var á Føroya Fólkaháskúla veturin 1919 - 1920, og haðani fór hann til Danmarkar á landbúnaðarskúla. Síðani arbeiddi hann nøkur ár á ymsum gørðum, og í 1925 fór hann á Landbúnaðarháskúlan í Keypmannahavn, har hann tók prógv sum búnaðarfrøðingur í 1928. Eftir at hann var komin aftur til Føroya, arbeiddi hann innan landbúnaðin, og í 1942 varð hann settur sum búnaðarráðgevi. Skrivingin, sum var byrjað í lestrarárunum í Danmark, var ítriv, hann hevði við síðuna av dagliga yrki sínum. Umframt skaldsøgur og stuttsøgusøvn týddi hann ein hóp av bókmentum til føroyskt.
Innihaldsyvirlit
Virðislønir[rætta | rætta wikitekst]
- 1964: Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens
- 1964: Statens Kunstfond (fyri Fjallaskuggan)
- 1980 saman við Elinborg Lützen: Barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs( fyri Ævintýr I-VI)
- 1982: Holberg-medaljan
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
Egin verk[rætta | rætta wikitekst]
- Lognbrá, skaldsøga, 1930
- Fastatøkur, Skaldsøga, 1935 (framhald av Lognbrá)
- Fjallaskuggin, stuttsøgusavn, 1936
- Feðgar á ferð, skaldsøga, 1940
- Flókatrøll, stuttsøgusavn, 1948
- Leikum fagurt, skaldsøga, 1963
- Purkhús, stuttsøgusavn,1966
- Men lívið lær, skaldsøga, 1970
- Búravnurin, stuttsøgusavn, 1971
- Tað stóra takið, skaldsøga, 1972
- Endurminningar, 1980
Týðingar[rætta | rætta wikitekst]
- Ævintýr 1, 1959
- Ævintýr 2, 1964
- Ævintýr 3, 1968
- Ævintýr 4, 1970
- Ævintýr 5, 1973
- Martin A. Hansen: Dupultmyndin, søgusavn, 1973
- Ævintýr 6, 1974
- William Heinesen: Glataðu spælimenninir, 1975
- William Heinesen: Móðir sjeystjørna, 1975
- F. M. Dostojevskij: Karamasovbrøðurnir, bd I - III, 1978


text:
Keltisk mál
Keltisk mál, felagsheiti fyri bæði livandi og útdeyð mál, ið einaferð rukku frá Miðeystri til Vesturevropa.
Keltisku málini ið framvegis verða tosað í teim "keltisku tjóðunum" í dag, eru: Tey Goidelisku tvs. Skotskt gæliskt, Írskt og Manskt; og tey Brythonisku tvs. Walisiskt, Corniskt og Bretonskt.
Søguliga var Proto-Keltiskt helst býtt uppí í 4 undir-ættir:
- Gauliskt og Lepontiskt, Noriskt og Galatiskt. Hesi mál vórðu einaferð tosaði í økinum frá Fraklandi til Turkalands og frá Belgia til norður Italia.
- Keltiberiskt, í forðum tosað á Iberisku hálvoynni, serliga í núverandi Portugal, Galicia, Asturias, Cantabria, Aragón og León.
- Goideliskt, tvs. Írskt, Skotskt gæliskt, og Manskt. Teir fyrstu íbúgvarnir í Føroyum vóru sambært Dicuil írskir munkar, og talaðu hesir tí óiva goideliskt.


text:
Ivevo Mail
Nú er slutt við dýrum mailservarum
Knassar kunnu nú bjóða fyritøkum teldupostloysn, ið kann spara tykkara fyritøku upp í fleiri túsund krónur um mánaðin.
Við Ivevo Email teldupost loysnini, hevur brúkarin altíð og frá einhvørjari teldu, møguleika at fáa atgongd til sínar teldupostar. Skipanin inniheldur eisini kalendara ið kann deilast ímillum starvsfólk, uppgávustýring, kontaktyvirlit, alt tað ein kennir til frá t.d. Microsoft Outlook.
Við Ivevo Mail fært tú m.a.:
- 10 GB av plássi
- Møguleika at senda fílar í fylla heilt upp til 50 MB
- Synkronisera við fartelefonina
- Kalendara, ið kann arbeiða saman við t.d. Microsoft Outlook
- Umsiting av kontaktum
- Umsiting av uppgávum
- Virus skannara
- Spam filtur
- Support umvegis teldupost og telefon frá Knassum
Hvør teldupostbústaður kostar bara 79,- u/mvg um mánaðin. Ring til okkara í dag á 73 33 30 og bílegg ella skriva til knassar@knassar.fo


text:
Tá ið tú keypir eitt lánsbræv, svarar tað í veruleikanum til, at tú lænir tí, sum skrivar lánsbrøvini út, pengar. Afturfyri fært tú rentu og/ella ein kursvinning áðrenn ein ávísan lokadag.
Standandi lán og lán við avdrátti
Skilt verður ímillum standandi lán og lán við avdrátti. Við standandi láni fært tú í gildistíðini hjá lánsbrævinum eina rentu útgoldna so hvørt, men tú fært ikki íløguupphæddina aftur, fyrr enn tíðarskeiðið er farið. Tá tað snýr seg um lán við avdrátti (t.d. annuitetslán og seriulán), fært tú rentur og avdráttir útgoldin í gildistíðini hjá lánsbrævinum.
Lánsbrøv og avkast
Yvirskipað verða lánsbrøv mett at vera ein trygg íløga, sum gevur eitt støðugt avkast. Um tú velur lánsbrøv, skalt tú hugsa um, hvør skrivar lánsbrøvini út, rentuna og gildistíðina.
Keyp av lánsbrøvum
Tá ið tú keypir lánsbrøv, verður mælt til at leggja dent á lánsbrøv, sum eru umsetilig, tí tað gevur eina ávísa trygd fyri einum góðum prísi, tá selt verður.
Tú kanst eisini gera íløgu í lánsbrøv gjøgnum eitt íløgufelag, sum serliga fæst við lánsbrøv. Harvið keypir tú eitt íløguprógv í íløgufelagnum, sum ger íløgur í útvald lánsbrøv.
Við at gera íløgur í eitt íløgufelag fært tú eina góða spjaðing í tínum íløgum, tí at íløgufeløgini hava eitt lógarkravt minstamark fyri spjaðing.
Ávís íløgufeløg hava tó eitt sera lítið íløguøki, t.d. bert eitt einstakt land ella bert ein einstakan ratingflokk, og hetta slagið av íløgufeløgum kann møguliga hava ein stóran váða.
Íløguserfrøðingarnir hjá íløgufeløgunum fylgja og broyta støðugt samansetingina av virðisbrøvum, sum eru grundarlagið undir tínum íløguprógvum.
Váði við lánsbrævaíløgum
Váðin við at gera íløgur í lánsbrøv kann býtast upp í kursváða, gjaldoyraváða og váða í sambandi við útgevara.


text:
Piktar
Piktar vóru fornu innbúgvarnir í Skotlandi. Teir livdu í Skotlandi og oyggjunum fyri norðan. Í 4. øld eru teir nevndir í rómverskum skriftum. Landið, sum teir búðu í, var nevnt Piktland ella Piktaland.
Nógvar fornar leivdir eru eftir piktar, sum geva nakað av innliti í samfelag teirra. Men lítið av skrift hevur yvirlivað. Vísindin veit ikki eingang hvussu piktar nevndu seg sjálvar.
Navnið piktar kemur av latínska picti, sum er navn ið rómverjar góvu fornu innbúgvunum í Skotlandi, tí at teir vóru litprikaðir (tattoveraðir) um stóran part av kroppum sínum.
Í samtíð pikta vóru bretar í Onglandi og keltar í Írlandi. Møguliga vóru piktar skyldir at hesum báðum tjóðarbólkum, í ætt ella gjøgnum mentan. Men eingin veit hetta við vissu.
Summi skotsk staðarnøvd skulu eitast at vera av piktiskum uppruna. Nøvn, ið byrja við "Aber-", "Lhan-", "Pit-" or "Fin-" bera boð um, at økini hava verið bygd av piktum í fortíðini. Til dømis Aberdeen, Lhanbryde, Pitmedden, Pittodrie, Findochty og onnur.
Sjálvt um nógv vitan um piktisk samfeløg ikki er varveidd, so er eitt yvirlit yvir piktakongar varveitt, sum gevur eitt sindur av vitan um piktar.


text:
1962
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Vestursámoa verður frælst ríki.
- 8. november - Løgtingsval
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
- Føroyingasøga - umsett hava Heðin Brú og Rikard Long. Tórshavn: Skúlabókagrunnurin - 105 s.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 5. august - Marilyn Monroe
- 5. oktober - Rasmus Rasmussen (Regin í Lið).


text:
Fyrimynd:Vælkomin
Vælkomin á føroysku Wikipediu!
Hey Vælkomin, og vælkomin til føroysku Wikipediu! Takk fyri tíni ískoyti. Eg vóni, at tær dámar Wikipediu og ger av at verða verandi. Her eru nakrar góðar slóðir til nýggjar brúkarar:
- Kunning fyri nýbyrjarar
- Hvussu ritstjórni eg eina síðu (Rætta wikitekst við wiki-kotum)
- VisualEditor Brúkaravegleiðing (Rætta við nýggja Visual-editorinum frá 2013)
- Ofta settir spurningar ella Set ein spurning í Undirhúsinum
{{{1}}}
{{Brúkari fo-0}} on your user page or put it into your babel box.


text:
Teir báðir Óli Mortensen og Frans Johannesen vunnu sær hvør sítt bronsuheiðursmerki, tá ið finalurnar á stytri teinum vórðu avgreiddar í kvøld, á Lyngby Open 2017. Óli vann bronsu við 26.48 í 50 firvald, og Frans við 25.17 í 50 frí.
Alvi 2:30.86 og silvur í 200 bringu á Lyngby Open 2017
Alvi Hjelm vann sær í dag eitt silvurheiðursmerki í 200 metra bringusvimjing, tá ið hann á Lyngby Open 2017 svam teinin uppá 2:30.86, aftanfyri danska Jacob Klint Axelsen á 2:29.93 men frammanfyri svenska Joakim Löfgren á 2:31.32. Hetta var vist nokk besta tíð hjá Alva, í mun til hansara 2:32.13 frá FM á langgeil 2016. Pál Joensen eigur føroyska metið á 2:21.71, frá Bergen Swim Festival 2015.
Frans og Alvi gull og bronsu í 200 frí á Lyngby Open 2017
Frans Johannesen vann yvirbevísandi 200 metra frísvimjing á langgeil, tá ið tann greinin varð avgreidd nú í dag, við tíðini 1:55.49 har Þröstur Bjarnason úr Íslandi varð nr 2 við 1:59.45 og Alvi Hjelm nr 3 við 2:00.43. Besta tíð hjá Alva er 1:56.94 í hesi grein, meðan Frans hevur svomið 1:46.18.
Óli 4:41.61 og gull í 400 blandað á Lyngby Open 2017
Óli Mortensen vann fyri løtu síðani gull í 400 metra blandaðari svimjing á langgeil, tá ið tey avgreiddu ta kappingina á Lyngby Open 2017. Tað var rættiliga sannførandi svimjing, har Óli úti á ytstu geil legði seg klárt á odda beinanvegin í firvaldasvimjingini, fyri eina løtu at verða eitt lítið sindur innheintaður í rygg, og síðani draga frá aftur í seinnu helvt av ryggsvimjingini, og í bringu og í crawl. Tíðin 4:41.61 er eitt lítið sindur frá hansara persónliga meti á 4:41.42, har Alvi Hjelm so aftur eigur føroyska metið á 4:30.17.
Óli 4:03.15 og gull í 400 frí á Lyngby Open 2017
Svimjistevna er í Lyngby nú í vikuskiftinum, har teir tríggir Óli Mortensen, Alvi Hjelm og Frans Johannesen eisini royna seg.
Og tað gongur heilt ókey, har Óli í kvøld vann gull í 400 frí, so syngjandi við 4:03.15 frammanfyri Frans á 4:07.85 og Niklas B. Thielemann á 4:11.88.
Frans varð hartil nr 2 í innleiðandi 50 bringu við 30.57, og nr 3 í innleiðandi 50 frí við 25.06. Tey avgreiða so hálvfinalur og finalur í morgin.
Hetta er svimjistevna á langgeil, tvs í 50 metra hyli.
Úrslitini síggjast her á livetiming.dk
Ryan Lochte’s Clean Start :60
Man má geva honum, at hann hevur sjálvsironi 🙂
Úrslit frá SuSvim-stevnuni 14. og 15. januar 2017
Her eru úrslitalistarnir frá svimjistevnuni í Páls Høll í Vági nú leygardagin 14. og sunnudagin 15. januar 2017, sum Suðuroyar Svimjifelag skipaði fyri. Sum skilst ein góð stevna, har hæddarpunktini vóru føroyska metið hjá Sáru R. Nysted í 200 firvald, og Vár E. Eidesgaard ájavnt við føroyska juniormetið í 50 firvald.
Vár 29.23 og ájavnt við føroyska juniormetið í 50 firvald
Vár Erlingsdóttir Eidesgaard tangeraði í dag føroyska juniormetið í 50 metra firvaldasvimjing á langgeil, tá ið hon á SuSvim-stevnuni í Páls Høll í Vági svam teinin uppá 29.23 sekund. Tær eru tí tvær sum nú verða uppskrivaðar til at eiga juniormetið í 50 firvald: Vár úr Havnar Svimjifelag nú á stevnu í Vági, og Kristina Elin Thomsen úr Suðuroyar Svimjifelag fyri at hava svomið eisini 29.23 á Norðurlendsku Meistarastevnuni fyri Ung í 2012.
Sára 2:29.98 og føroyskt met í 200 firvald
Sára Ryggshamar Nysted setti í dag stórt nýtt føroyskt met og juniormet í 200 metra firvaldasvimjing á langgeil, tá ið hon á SuSvim-stevnuni í Páls Høll í Vági svam teinin uppá 2:29.98. Sára átti sjálv nú farna føroyska føroyskt metið og juniormetið á 2:32.04, frá fyrstu føroysku meistarastevnu á langgeil í 2016. Sára er fødd í 2001, og svimur fyri Suðuroyar Svimjifelag.
Innbjóðing til FLOT-stevnu 28. januar 2017
Her er innbjóðing til svimjistevnu í Tofta skúla, sum svimjifelagið FLOT skipar fyri. Hetta er svimjistevna fyri okkara yngstu aldursbólkar 1, 2 og 3.


text:
Sandgrælingur
Sandgrælingur (frøðiheiti - Calidris alba, Crocethia alba, Erolia alba) er til støddar sum fjallmurra. Her sæst hann um somu tíð sum grágrælingurin. Tá er hann á bakinum sprøklutur av gráum og hvítum og svørtum, í neðra hvítur; hálsurin er á hinum gomlu gulligur við dimmum prikkum, á ungunum mest hvítur ella bleikgulur. Hann heldur seg niðast við sjóvarmálan, stundum á hellum og klettum, men mest á sandi. Tað er spakur fuglur; ikki fyrr, enn tú ert nær hjá honum, rennur hann undan, ofta hoppandi langan veg á øðrum beini. Tað hendir seg eisini at síggja hann um várið; tá er hann øðrvísini littur, men kennist væl frá hinum grælingunum av tí, at teir hava allir eina lítla baktá, men hann onga; eisini hevur hann stytri nev enn teir. So lítil, sum hann er, er hann óføra harðvunnin og eigur einans í kaldastu londum, eitt nú norðast í Grønlandi og á oyggjunum har vestanfyri. Um veturin er hann aftur suðuri ígjøgnum, eitt nú í Avstralia og Patagonia. Ofta er tað so, at norðari eitt fuglaslag er um summarið, longur suður fer tað um veturin.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Orð: Niclas Johannesen
Lag: Petur Háberg Jacobsen
Dagur ið fór, hvar fór hann nú
Ikki veit eg, kanska veist tú
Tankarnir sveima í kosmos á ferð
Eg vakni og nýggjur dagur er her
Nýggj tíð er byrjað, hjartað enn slær
Himmalin skýnur og løtan er nær
Eg gevi nú degnum alt í mær
Tó sakni dagin í fór og alt tað sum var
Dagurin farin góður men tó
Gav eg tær vón og minnini góð
Eftir eg standi við nýggjari tíð
Ivandi hugsið: er framtíðin blíð
Nýggj tíð er byrjað, hjartað enn slær
Himmalin skýnur og løtan er nær
Eg gevi nú degnum alt í mær
Tó sakni dagin í fór og alt tað sum var


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur um allahalganna 2008.
Vit slættið øll nú Harrans veg
og hansar gøtu greiði,
tí einglaskari sýndi seg
hjá hirðunum á heiði.
Teir bóru okkum gleðiboð,
at Gud hann heimin elskar so,
at Frelsaran hann sendi.
Jóhannes oss tann boðskap bar
í oyðimørk á sinni:
at hann ei sjálvur verdur var,
– tí hann var so nógv minni,
at loysa tvinnar tveingir hjá
Krist, syni Guds, og frelsara,
ið brátt tá koma skuldi.
Enn røddin ljóðar foldum á
um Harrans veg at slætta,
so vit á jólum Jesus sjá,
sum sorg og neyð kann lætta.
Lat alt, ið forðar honum inn
í vára hjørtu, sál og sinn,
á jólum burtur fara.
Har Jesubarnið heimvist fær
hjá mannabørnum smáum,
har skínur jólastjørnan skær,
tí hann við sínum gávum
vil koma inn í hvørt eitt heim
og serliga hjá øllum teim,
ið sanna gleði sakna.
Sælt er tað fólk, ið kjósar sær
Guds einkarson á foldum.
Hann bjarging býður tær og mær
og ævigt lív úr moldum.
Hann heima nú er Himni á,
har øll Guds børn hann skulu sjá
í stóra, hvíta skara.


text:
Ringo Starr
Ringo Starr (veruligt navn: Richard Starkey) var føddur í Liverpool 7. juli í 1940. Blaðungur fór hann at spæla trummur, og tá ið rock and roll tónleikurin rakti Bretland vóru boð eftir trummusláarum. Júst sum hinir Beatlarnir fór Ringo til Hamburg í Týsklandi at spæla fyrst í 60'unum. Bólkurin hann spældi við í kallaðist Rory Storm and The Hurricanes.
Til er upptøka av Ringo frá 1960, har hann spælir trummur á nøkrum sangum, sum ein, ið kallaðist Lu Walters sang. Millum sangirnar vóru bluesklassikarin hjá George Gershwin Summertime frá musikalini Porgy and Bess. - Hesi løg eru tó ongantíð útkomin alment, so tað elsta vit hava, har Ringo kann hoyrast handan trummurnar er upptøkurnar av Love Me Do og Besame Mucho frá 11. september 1962, ið komu út á Athology 1 fløguni hjá The Beatles í 1995.
Ringo Starr hevur verið kallaður hin hepnasti maðurin í show-biz, tí hann kom við í The Beatles beint sum klárt var hjá teimum at fara á flog; men eingin væntaði nakað av honum reint tónleikligt, tá ið Beatlarnir góvust. Hann hevði tó nøkur stór hitt í 1971 - It Don't Come Easy - og í 1972 - Back Off Boogaloo - umframt tað sera væl móttiknu LP'ina Ringo frá 1973, sum John Lennon, Paul McCartney og George Harrison allir skrivaði sangir til og spældu við á.


text:
Franska Kollveltingin
Tann franska kollveltingin (1789-1799) er ein stórhending í tí fronsku søguni. Kollveltingin var í tíðarskeiðnum 1789-1799. Tað byrjaði tann 17. juni, tá umboðini fyri borgararnar (triðja stættin), saman við aðalinum, gjørdu uppreistir. Tað var tá ið kongur ætlaði at leggja skatt, á allir tríggir stættirnar. Aðalin vildi minka um kongsins vald, og stevndi tí tjóðartinginum á fund. Sjáldan vóru allir tríggir stættirnir samlaðir á tingfundi, og triðji stættur var oftast í minna tali, men hesa ferð var øðrvísi. Oddamennirnir í triðja stætti slóu nevan í borðið. Tey høvdu borgarir í París við sær, og tann 14 juli byrjaði stormurin á, og hertøkan av Bastilluni. Og í 1793 valdaði ræðuligt óskil í Fraklandi. Kongadømi varð tikið av, og lýðveldi stovnað.
Samanborið við onnur kríggj, vórðu ikki so nógv avrættað gjøgnum tað fronsku kollveltingina. Tað er trupult at siga akkurát hvussu nógv mistu lívið, men tey siga, at har vóru uml. 30-40.000 fólk sum doyðu, og 10.000 av teimum doyðu í fongslinum.
Innihaldsyvirlit
Hendingarøð[rætta | rætta wikitekst]
- 14. juli 1789: Uppøst mannamúgva í París herjar á Bastilluna og kollveltingin byrjar.
- 27. august 1789: Mannarættindayvirlýsingin.
- 1790: Ludvík 16. góðtekur nýggju stýrisskipanina.
- 1791: Ludvík 16. og Maria Antoinette royna at flýggja úr París, men verða tikin.
- 1792: Tjóðartingið tekur av kongsveldið.
- 1793: Ludvík 16. hálshøgdur í falløksini í januar; Maria Antoinette í oktober.
- 1793-1794: Ræðslustýri Maximilien Robespierres.
- 1794: Robiespierre handtikin og avrættaður í juli. Ræðslustýrið endar.
- 1795: Nýggj grundlog - Directoireskipan kemur í gildi.
Ludvík 14. kongur[rætta | rætta wikitekst]
Franska samfelagið var býtt í tríggjar stættir. Hesar stættir høvdu áður verið savnaðar á einum stættartingi, men í 17. øld hevði kongur tikið ræðið. Skattur, lógir og alt um kríggj og friðarsamráðingar hevði hann um hendi. Í 1660 ráddi Ludvík 14. kongur yvir 24 milliónum fólkum. Um hesa tíðina vóru bara 5. mió fólk í Bretlandi, og um 4000 fólk í Føroyum. Frakland var eitt sera fínt í búgvið land, við nógvum lærdum fólki. Einaveldið var sterkast, tá Ludvík 14. sat við ræðið. Hann helt fast, við at hann hevði fingið valdið beinleiðis frá Gudi. Ludvík 14. dámdi best at liva í marglæti og stuttleika. Hovfólkið hjá Ludvíki 14., kappaðist um at gera kongi best, so tey møguliga kundu fáa týdningarmikil størv. Hóast tað, til tíðir, var hart og ikki stuttligt, so gjørdi tey sítt besta, og kappaðust um at fáa loyvi at sita við borðið hjá kongi.
Stættir[rætta | rætta wikitekst]
Í Fraklandi vóru borgararnir býttir í tíggjar stættir. Hesar stættirnar vóru kallaðar 1., 2. og 3. stættir. Í 1. stætti er kongurin, og í 2. stætti er aðalin og prestarnir. Í 3. stætti vóru handilsfólk, bóndar og ídnaðararbeiðsfólkini. Stættirnir verða lýstir í eini pyramidu, har kongur er ovastur, og síðani koma 2. og 3. stættur. Tað sum er hugskotið við tí, er at vísa tað, at tey sum eru uppi yvir tær í pyramiduni ráða yvir tær, og harafturímóti, tey sum eru undir tær, ræðir tú yvir. Stættamunur varð í nógvum londum, men áðrenn fronsku kollveltingina var Frakland tað besta dømi um stættarmun.
Avrættingin[rætta | rætta wikitekst]
Ein kaldan morgun í januar 1793, varð Ludvík 16. koyrdur á avrættingarpallin á Place de la Revolution (Place de la Concorde). Vápnaðir hermenn fylgdu vogninum, og á avrættingarpallinum stóðu fólk við trummum til reiðar at doyva rópini frá kongstrúgvum viðhaldsfólki. Handlarnir vóru latnir aftur, og á gøtunum stóðu fólk tigandi og hugdu at. Presturin sigur frá, at tá ið fylgið kom til avrættingarstaðið, steig Ludvík treystliga upp á pallin og segði: ,,Eg eri sakleysur, men eg fyrigevi teimum, sum hava dømt meg’’. Nú hoyrdist trummusláttur, og kongur varð drigin upp í giljotinuna, undir knívin, fólk vórðu hálshøgd við. Í einum høggi varð høvdið av, og har gjørdist deyðatøgn. Aftaná eina løtu rungaðust rópini, og tað ljóðaði: Leingi livi lýveldið. Tey fóru nú at dansa um pallin, og øll sungu tjóðsangin.
Kollveltingin uttanlands[rætta | rætta wikitekst]
Kollveltingin ávirkaði viðurskiftini í øðrum londum. Fraklendingar lovaðu at styðja Wolfe Tone í Írlandi, sum stríddist fyri loysing frá Stóra Bretlandi, um hann gjørdi uppreistur ímóti stjórnini. Uppreisturin miseydnaðist, Tone varð handtikin og beindi fyri sær. Bretski forsætisráðharrin William Pitt kvíddi fyri, at fronsk herlið kundu leypa á Bretland úr Írlandi. Hann noyddi írska tingið at góðtaka eitt samveldi, og bæði londini vórðu formliga sameind í 1800.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Heimssøga 1 (Bók)
- Heimssøga 2 (Bók)


text:
OPCW
OPCW, sum er ein stytting av enska heitinum Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons, hevur síðani stovnanina í 1997 stríðst fyri at burturbeina evnafrøðilig vápn. Friðarheiðursløn Nobels í 2013 varð latin felagsskapinum til bann móti evnafrøðiligum vápnum. Hetta varð kunngjørt í Oslo í okt. 2013. Hetta er ikki fyrstu ferð, at friðarheiðurslønin verður latin einum felagsskapi heldur enn einum persóni. Altjóða Reyði Krossur hevur fleiri ferðir fingið heiðurslønina, UNICEF, ILO og Amnesty International hava eisini fingið hana, og so seint sum í fjør fekk ES friðarheiðursløn Nobels.
Felagsskapurin hevur høvuðsskrivstovu í Haag í Niðurlondum.


text:
Fyrivarni um dagføring
Tað føroyska lógasavnið verður umsitið av lógartænastuni í Løgmansskrivstovuni, sum eisini hevur ábyrgdina av savninum og innihaldinum í tí.
Lógadátugrunnurin verður dagførdur so hvørt sum, ella stutt eftir, at Kunngerðablaðið kemur út.
Um ósamsvar er millum innihaldið í lóga-savninum og tekstirnar í Kunngerðablaðnum, er tað teksturin í Kunngerðablaðnum, ið er løgfrøðiliga bindandi.
Eingin ábyrgd verður tikin av missi, sum stendst av mistøkum í lógasavninum.
Netvørðurin á lógasavninum hevði verið takksamur, um brúkararnir søgdu frá møguligum villum ella onkrum, ið vantar ella komu við uppskotum um ábøtur.


text:
Johann Wolfgang von Goethe (1749.1832) var týskur rithøvundur, vísindamaður og heimspekingur. Goethe byrjaði at skriva søguna í 1797, men tá skrivaði hann hana sum rímfasta yrking undir heitinum “Jagdgedicht”. Goethe vísti Fiedrich Schiller og Wilhelm von Humboldt yrkingina, men teimum dámdu hana lítið. Goethe tók yrkingina fram aftur 30 ár seinni, og umskrivaði hann hana til stuttsøguna Novelle. Hon fekk heitið Novelle, tí at hetta var ein roynd hjá Goethe at skriva ein tekst, ið hann sjálvur kallaði fyri eina frásøgn um eina einastandandi hending.
Tekstir í Vencili
Novelle (stuttsøga). Nr. 10/2011, s. 47-62.


text:
Ingi Samuelsen
11.01.2017 - 14:44
Tíðindi > Vinna & Tøkni > Byggivinna
Seinnapartin í dag vórðu tveir stórir dumparar fluttir á vogni av havnarlagnum við eystaru bryggju í Havn og út á Hamarin á Argjum, haðani dumpararnir sjálvir koyrdu eftir smala Glyvursvegnum út til grótbrotið á Glyvursnesi, har teir skulu brúkast til at flyta grót oman til sjóvarmálan.
Talan er sjálvandi um grótið, ið skal brúkast til nýggju havnarbyggingina í Havn.
Tað er byggifyritøkan J&K Petersen, sum stendur fyri umfatandi arbeiðinum. Til hetta hava tey keypt fýra av hesum stóru CAT-dumparunum, sum lasta 32 rúmmetrar av tilfari. Tveir teir fyrstu komu til landið í hesi vikuni, og eru komnir út á Glyvursnes, meðan teir báðir næstu koma komandi sunnudag.
Harafturat standa eisini tvær stórar 90 tons tungar CAT 390S gravimaskinur á havnarlagnum og bíða eftir at verða fluttar út á Glyvursnes. Tað hendir í dag ella í morgin, sigur Eyðfinn Lenvig, tøknileiðari hjá J&K.
Byrja at sigla grót í næstu viku
Tað er nú nakað síðani, at J&K byrjaði arbeiðið úti á Glyvursnesi. Í fyrstu atløgu er ein 40 metra long atløgubryggja gjørd, eins og skúrar og annað til starvsfólkið er sett upp. Hetta arbeiðið er nú liðugt, og Eyðfinn Lenvig væntar, at teir byrja at sigla grót inn í komandi viku.
Grótflutningsbáturin Siri, sum eisini varð brúktur seinast, grót varð flutt av Glyvursnesi til Havnar, er komin til landið aftur, og er klárur at fara til verka. Seinastu umleið fimm árini hevur Siri verið í Noregi, har J&K hevur brúkt hana til ymisk arbeiðir har.
Keypt ein flutningsbát afturat
Men Siri fær ein felaga afturat í sambandi við havnararbeiðið, sum nú fer í gongd. J&K hevur keypt ein annan bát úr Týsklandi, sum liggur klárur at verða sleipaður til Føroyar so skjótt líkindi eru til tess.
- Nýggi grótbáturin er nakað styttri enn Siri, men breiðari. Hann kann lasta 350 rúmetrar av gróti, meðan Siri tekur 250, sigur Eyðfinn Lenvig.
Dýpið er 34 metrar har, sum grótið skal sleppast, so tað tekur nakað av tíð, áðrenn nakað fer at síggjast til nýggja lendið, sum tey nú fara í holt við at fylla út uttan fyri Skansabryggjuna í Havn.
(Mynd: Sverri Egholm)
(Mynd: Sverri Egholm)


text:
Usain Bolt
Usain Bolt (føddur 21. august 1986 á Jamaika) verður av nógvum mettur at vera heimsins skjótasti sprintarin (rennari á styttri teinum) nakrantíð.[1][2][3] Hann er í løtuni (2012) heimsins skjótasti rennari á 100 metra, 200 metra og 4 x 100 metra teininum (saman við 3 øðrum). Hann er tann fyrsti sum hevur sligið heimsmet í bæði 100 metrum og 200 metrum hjá monnum. Hann endurvann gull á bæði 100 og 200 metra teininum hjá monnum í renning, og tað førdi til, at hann er tann fyrsta persónurin í søguni sum hevur megnað at endurvinna tvey gull heiðursmerki tvey OL á rað í somu kappingum. Hann er eisini tann persónurin úr Jamaika, sum hevur vunnið flest OL gull heiðursmerki. Á OL í London vann hann eisini gull í 4 x 100 metrar renning hjá monnum, og harumframt settu teir eisini heimsmet. Tá hann rann 200 metrar á OL eydnaðist tað trimum jamaikanarum at vinna øll trý heiðursmerkini, Bolt vann gull, Yohan Blake fekk silvur og Warren Weir fekk bronsu, bara amerikumenn høvdu klárað tað fyrr, at vinna øll trý heiðursmerkini á OL í somu kapping. Bolt vann heimsmeistarakappingina í 2011 á teinunum 100 metrar, 200 metrar og 4 x 100 metrar stafett.
Bestu tíðir og met[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ tampabay.com, Usain Bolt leaves no doubt he is the fastest person ever
- ↑ Dailynews.lk, Lightning Bolt strikes London 2012
- ↑ Usain Bolt Striking His Famous Pose After Winning Gold At The Olympics


text:
Kongsveldi
Kongsveldi er ríki, sum kongur ella drotning stýrir. Eru vanliga ikki vald at stýra, men hava arvað trónuna. Í stýrisskipanarligum kongsveldi er tann hægsti í kongsættini ríkisovasti, og trúnarvingi hansara tekur við, tá ið hann fer frá. Japan t.d. er stýrisskipanarligt kongsveldi, og ríkisovastin er keisari. Kongur hevur einki veruligt vald í t.d. Kanada, Avstralia og Evropa. Valdið hevur fólkavalda stjórnin; á odda fyri henni er forsætisráðharrin, sum vanliga er úr størsta flokkinum á tingi. Sum árini eru liðin, hava mong lond, broytt stýrisskipan frá einaveldi til stýrisskipanarligt kongsveldi ella forsetalýðveldi.


text:
Hvítarussland
Hvítarussland er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Hvítarussland mark við Letland, í eystri við Russland, i suðri við Ukraina, og í vestri við Pólland og Litava. Hvítarussland er fátækt landbúnaðarland, tað er strálbygt, og náttúrutilfeingið er lítið. Kortini eru korini nógv batnað síðan 1960-árini, tá ið farið varð at menna ídnaðin og byggja betri hús. Spreingingin á kjarnorkuverkinum í ukrainska býnum Tjernobyl í 1986 elvdi stóran skaða í Hvítarusslandi, mong fólk máttu verða flutt heiman, og mong gjørdust og gerast alsamt sjúk av geislavirknu dálkingini, ið stóðst av vanlukkuni. Tveyhundrað ár við russiskum yvirræði endaðu í 1991 við falli Sovjetsamveldisins, og Hvítarussland gjørdist sjálvstøðugt land.
Minsk er miðskeiðis í landinum. Hóast býurin var skotin í sor í seinna heimsbardaga, hevur hann í friðartíð verið stjórnarbýur og miðdepil í útbúgving, mentan og samskifti. Seinastu árini hevur menningin í ídnaðinum havt við sær, at býurin er nógv vaksin. Minsk er høvuðssæti hjá SNG, ið er ríkjasamband við 12 sovjetlýðveldum, ið vóru.
Tungídnaður, sum oljureinsing og maskinur, hava stóran týdning fyri Hvítarussland. Tá ið sovjetstýrið ráddi, vórðu bygdar stórar verksmiðjur, sum virkaðu ráevni úr Russlandi og Ukraina. Virðismikil ráevni, t.d. olja, steinsalt og ymisk sandsløg, eru funnin í landinum. Sandurin verður nýttur til glasgerð.
Tá ið sovjetstýrið ráddi, lærdu næstan allir hvítarussar at lesa og skriva, og næmingarnir høvdu undirvísingarskyldu í 10 ár. Góða skúlagrundarlagið hevur ríkað mentanina, og bókmentir og tónleikur eru høgt í metum ímillum manna.
Stór øki í í syðra parti í Hvítarusslandi eru mýrilendi, og Pripetmýrarnar báðumegin Pripetánna eru størstu mýrar í Evropa. Her veksur nógvur skógur, t.d. fura, eik, elri og askur, og skógarvinna er týðandi ídnaður á hesum leiðum. Nógv dýr, t.d. elgur, geypa, villsvín og rýpa, halda til í mýrunum og í skógunum.
Nógvur soppur veksur í tættu og slavnu skógunum; og so væl dámar fólki at henta soppar, at tað verður nevnt tjóðarítrótt Hvítarusslands. Soppar og epli eru høvuðsføðsla. Kókað epli, gjørd til á ymsan hátt, verða etin til morgunmat, døgurða og nátturða. Soppar í súrróma verða etnir aftur við steiktum kjøti av t.d. kanin og svíni. Hvítarussar bæði salta, turka og súlta soppar, men teir verða eisini etnir feskir.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Deyðarevsing[rætta | rætta wikitekst]
Hvítarussland er einasta land í Evropa, ið hevur deyðarevsing. Í mai 2010 tóku mynduleikarnar stig ímóti at stegað deyðarevsing. Bert tveir dagar aftaná vóru tveir menn dømdir til deyða vegna morð.
Oleg Alkev hevur starvast sum fangavørur í Hvítarusslandi, hann greiður frá hvussu ein deyðarevsing vanliga fer fram: "Fangin hevur bind fyri eyguni, hendurnar eru bundnar aftan fyri ryggin. Hann verður leiddur inn í eitt rúm. Hann fær at vita, at hann verður hildin, so hann ikki situr skeivt. Hann verður tvungin niður á knø, tað tekur einans nøkur fá sekund, so er hann skotin [1].
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Størri býir[rætta | rætta wikitekst]
Fyrisitingarligar eindir[rætta | rætta wikitekst]
Hvítarussland er býtt sundur í seks voblast (sóknir ella landslutir):
Harumframt hevur høvuðsstaðurin Minsk serstaka støðu.


text:
Bauhaus
Staatliches Bauhaus var lista- og byggiskúli í Týsklandi, sum virkaði frá 1919 til 1933, tá ið skúlin noyddist at stongja eftir trýsti frá nazistunum.
Skúlin varð stovnaður af Walter Gropius í Weimar í 1919 við samanlegging av Großherzoglich Sächsische Hochschule für Bildende Kunst og Kunstgewerberschule. Skúlin flutti í 1925 til Dessau og í 1932 til Berlin. Gropius var skúlastjóri til 1928, síðan gjørist Hannes Meyer stjóri og at enda Ludwig Mies van der Rohe. Bauhaus stýlurin gjørdist seinni tann stílurin, ið ávirkaði mest innan nýmótans arkitektur, list og desein. Lærararnir, ið undirvístu á skúlanum, hildu fram at undirvísa kring um í heiminum, eftir at skúlin varð stongdur, og teir fluttu úr Týsklandi.


text:
Sigri Mitra Gaïni
Sigri Mitra Gaïni er føroyskur/iranskur/norskur yrkjari og sjónleikari. Hon varð fødd 1975 í Oslo, hevur føroyska mammu og iranskan pápa. Hon vaks upp bæði í Føroyum og Noregi, gekk í fronskum skúla í Noregi, meðan hon búði har. Hon gekk á studentaskúla í Føroyum og er búsitandi í Føroyum.[1] Sigri er dóttir Lív Joensen, abbadóttir Sigurð Joensen og Sigrið av Skarði og langabbadóttir Símun av Skarði, sum yrkti føroyska tjóðsangin Tú altfagra land mítt. Hon spældi ein av høvuðsleiklutunum í føroyska/danska filminum Bye Bye Bluebird hjá Katrini Ottarsdóttir. Sigri spældi leiklutin sum Barba. Filmurin bleiv vístur á fleiri filmsfestivalum uttanlands og vann eisini prísir. Sigri hevur givið fýra yrkingasøvn út, øll eru skrivaði á føroyskum. Í 2004 fekk hon Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir.
Innihaldsyvirlit
Listarligt virksemi[rætta | rætta wikitekst]
Filmar[rætta | rætta wikitekst]
- 1999 - Bye Bye Bluebird.
- 2002 - Polle Fiction.
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
Heiðurslønir[rætta | rætta wikitekst]
- 2004 - Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Samrøða við Bergljót D. Hentze í morgunsendingini hjá Kringvarpi Føroya, Lesikrókurin
- ↑ MS.fo, Mentunargrunnur Studentafelagsins, Yrkingar
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Sigri Mitra Gaïni á Internet Movie Database (Enskt)


text:
Bakteria
Ein bakteria er ein einkyknað mikroskopisk lívvera. Bakteriur hoyra til prokaryotar verur og hava sostatt ongan kyknukjarna. Menniskjakroppurin hevur umleið tíggju ferðir fleiri bakteriukyknur enn menniskjakyknur í sær, serliga á húðini og í maga-tarm-kanalini. Tað finnast bæði óhættisligar og sjúkuelvandi (patogenar) bakteriur. Menniskju verða javnan smittað við sjúkuelvandi bakterium, men hetta er tíbetur lætt at viðgera, tí bakteriur kunnu vanliga drepast við antibiotika. Tað er tó vorðið alt meira vanligt, at bakteriur gerast antiobiotika-mótstøðuførar. Hetta kemst ivaleyst av, at menniskjan hevur ovurnýtt antiobiotiskan heilivág.
Innihaldsyvirlit
Skap[rætta | rætta wikitekst]
Bakteriur eru umleið tíggju ferðir minni enn eukaryotar kyknur og eru vanliga 0,5-5 mikrometrar til støddar. Tær kunnu hava ymisk skøp, t.d. rundar (coccus), avlangar (rod), S-formaðar (spirillum), snúraðar (spirochete) og tráðformaðar (filament).
Flokking[rætta | rætta wikitekst]
Bakteriur kunnu bólkast eftir samanseting av kyknuveggi í grampositivar og gramnegativar bakteriur. Tá man viðger bakteriur við Gram-liting gerast grampositivar bakteriur violettar og gramnegativar reyðar.
Nakrar ættir av grampositivum bakterium:
Actinomyces, Bacillus, Clostridium, Corynebacterium, Enterococcus, Lactobacillus, Listeria, Micrococcus, Mycobacterium, Staphylococcus, Streptococcus og Streptomyces.
Nakrar ættir av gramnegativum bakterium:
Enterobacter, Escherichia, Helicobacter, Hemophilus, Klebsiella, Legionella, Neisseria, Proteus, Pseudomonas, Salmonella, Shigella og Vibrio.
Eitur[rætta | rætta wikitekst]
Bakteriur kunnu hava trý ymisk sløg av eitur:
- Exoeitur eru eitrandi proteinir, sum bakterian letur úr sær, meðan hon veksur. Eitrið kann ferðast frá infektiónsstaðnum og gera skaða aðrastaðni í kroppinum. Exoeitur eru ofta kraftmikil sum t.d. eitrini hjá Clostridium tetani (bakterian ið elvir til stívkrampa), Clostridium botulinum (bakterian ið elvir til botulismu) og Corynebacterium diphteriae (bakterian ið elvir til difteritis).
Exoeitur kunnu býtast í tríggjar bólkar: Cytolytisk, AB-eitur og superantigenir.
- Enteroeitur eru exoeitur, sum virka í tunntarminum, har tey elva til, at veska verður úrskild, sum elvir til spýggju og diaré. Nøkur dømi um bakteriur við enteroeitrum eru Salmonella enteriditis, Vibrio cholerae og Escherichia coli.
- Endoeitur eru lipopolysaccharidir í uttara vegginum hjá gramnegativum bakterium og verða leyslatin, tá bakterian doyr (lyserar). Endoeitur eru ikki so kraftmikil sum exoeitur, men elva ofta til fepur, spýggju og diaré. Dømi um bakteriuættir við endoeitur eru Salmonella, Escherichia og Shigella.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Michael T. Madigan, John M. Martinko, Brock Biology of Microorganisms, 11th Edition, 2006, Pearson Prentice Hall.


text:
Orð og lag: John Willard Peterson og Alfred B. Smith
Týtt: Meta av Fløtum
Upprunaheiti: This love is mine
1. Her vit kunnu skatta allar dýpdir havsins,
siga fjarleika til stjørnur himli á;
men Guds kærleika vit aldri kunnu máta,
støddin er ov høg, ov djúp og fjar at ná.
Niðurlag: Ein slíkan kærleika eg ei kann skilja,
ið Gud mær vísti gjøgnum sonin sín.
Hann fyri meg djúpt boygdi seg,
Guds undurfulli kærleiki – ja, hann er mín.
2. Og í sólsetri hans kærleika eg skoði,
síggi hann í blómu vakurleikans við;
og tá Jesus nam við syndatyngda hjartað,
endurloysti hann meg, gav mær fullan frið.
3. Skjótt eg skal hann síggja og har honum takka –
við tí frelsta skara níga við hans fót
og í endaleysa ævi honum prísa,
undrast á, at hann mær veitti sálarbót.


text:
Kiran Jóanesarson
22.11.2016 - 09:26
Fiskur > Tíðindi > Føroyar
Flestu føroysku uppsjóvarskipini, hava fiskað kvoturnar eftir sild og makreli.
Tey flestu føroysku skipini í uppsjóvarvinnuni hava fiskað makrel og sildakvoturnar fyri 2016, og fara nú at rigga til at fiska svartkjaft.
Eitt av skipunum, sum hevur fiskað svartkjaft, er Christian í Grótinum úr Klaksvík, sum kom á Fuglafjørð í gjár við 2400 tons av svartkjafti, sum teir landa til Havsbrún í Fuglafirði.
Talan hevur verið um góðan fiskiskap, og tá ið Christian í Grótinum hevur landað, verður farið nýggjan túr eftir svartkjafti.


text:
Orð: Elsa Maria Magnusardóttir Olsen
Í einsemi eg flakki grunt,
ongin meg kennir, fyrr enn fløskan hon fer runt.
Eg eri troytt og hoyri ongastaðni heima.
Tað einasta eg havi átt, er Tulla mín,
men nú er hon farin, har alt er gott.
Eg sakni teg, tú ert mín veruligi vinur.
Eg eri troytt og lin, og eg havi ongan vin.
Mítt heim er kalt, men tað havi eg sjálv nokk valt.
Minnini um Tulluna,
eyguni og sníðið, ja, alt tað var so fitt.
Eg sakni teg tú vart mín veruligi vinur.
Eg eri troytt og lin, og eg havi ongan vin.
Mítt heim er kalt, men tað havi eg sjálv nokk valt.
Eg veit tit hugsa har situr Simona,
ein stinkandi brennivínskona!
Sum eg faktiskt ikki kann tola.
Nú ert tú uppi har, kanska hann tekur teg at sær.
Men góða bíða eftir mær.
Eg eri troytt og lin, og eg havi ongan vin.Goym tekstin


text:
Tíðindaskriv
11.01.2017 - 14:18
Vága Floghavn hevur í dag tikið í brúk eina sjálvvirkandi skipan sum lesur boardingkort hjá teimum ferðandi. Higartil hevur hetta verið gjørt av trygdarfólkum á flogvøllinum.
Flogvøllurin hevur nú tveir sjálvvirkandi skannarar til boardingkort. Eitt av portrunum er breiðari enn hitt soleiðis at ferðafólk, ið eru bundin at koyristóli, ómakaleyst kunnu nýta sjálvvirkandi skipanina.
- Hetta er í tráð við okkara menningarætlan, har vit alla tíðina arbeiða fram ímóti at hava framkomnar skipanir, sum kunnu tryggja teimum ferðandi eina skjóta og lætta avgreiðslu á flogvøllinum”, sigur Jákup Sverri Kass stjóri á flogvøllinum.


text:
Persónlig røkt av tínari samansparing
Persónlig OgnarRøkt frá BankNordik er til tín, sum vil økja møguleikan fyri størri avkasti av tínari samansparing. Tú fært allar fyrimunirnar av at seta tína samansparing í virðisbrøv, uttan at tær nýtist at fylgja við á virðisbrævamarknaðinum.
4 fyrimunir við Persónligari OgnarRøkt
- Økir møguleikan fyri størri avkasti av tínari samansparing
- Verður lagað eftir tær og tínum íløguprofili
- Okkara serfrøðingar hava støðugt eftirlit við og røkta tínar íløgur
- Tú hevur altíð yvirlit
Stutt um Persónliga OgnarRøkt
Okkara serfrøðingar seta tín pening í virðisbrøv og hava støðugt eftirlit við og røkta tínar íløgur, uttan at tær nýtist at gera nakað. Saman við tær finna vit íløguprofilin, ið hóskar til tín.
Við møguleikanum fyri størri avkasti økist váðin tó samsvarandi. Tí er tað umráðandi, at tín íløguprofilur er sambæriligur við títt váðafýsni og tíni ynski um tíðarkarm.
Við Netbankanum hevur tú altíð yvirlit yvir tína samansparing - tað gevur tryggleika og gjøgnumskygni.
Lægsta upphædd fyri at stovna Persónliga OgnarRøkt er 50.000 krónur.
Set teg í samband við okkum, um tú ynskir at fáa meira at vita um Persónliga OgnarRøkt.


text:
Rotterdam
Rotterdam er ein kommuna, ein havnabýur og næststørsti býur í Niðurlondum. Rotterdam er landsins størsti havnabýur. Ein djúp á rennir á sjógv 28 km haðani. Saman við Europoort er Rotterdam eisini heimsins størsta havn. Nútíðarhavnin Europoort í Rotterdam kann avgreiða 300 farmaskip í senn. Nógv vara, sum flutt verður inn á meginlandið, verður fyrst uppskipað í Rotterdam og síðan flutt eftir áunum í prámum ella lektarum eystur í Týskland. Á heimvegnum taka teir so aftur týskar varur við sær, sum skulu útskipast í Rotterdam.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Stórir fótbóltfelag í Rotterdam eru Feyenoord, Sparta Rotterdam og SBV Excelsior.


text:
Orð: Ivar H. Bolsö
Týtt: Gudna Midjord
Maran ata-rópið ljóðar! Skjótt tað ljóðar síðstu ferð
og vár Brúðgóm tá vit síggja skýggjum í.
Og tær tíggju brúðarmoyggjar høvdu lampur við og fóru
út at møta Brúðgóminum um miðnáttstíð.
Niðurlag: :,:Vakir tú, tá Jesus kemur?:,:
Vakir tú, tá Jesus kemur skýggjum í?
Men tá Brúðgómurin drálaði, tær allar sovnaðu!
Vakir tú, tá Jesus kemur skýggjum í?
2. Men á náttartíð nú ljóðar rópið fyri síðstu ferð:
Vakna upp tí nú er Brúðgómurin nær!
Tá tóku tær sínar lampur, men bert fimm høvdu olju á,
hinar fimm í myrkri máttu standa tá!
3. Ert tú sovnaður mín vinur? O, so mást tú vakna nú
áðrenn Lúður ljóðar: Jesus kemur skjótt!
Fyll olju lampu á, so bjart hon lýsa má,
tí um stutta tíð skal hurðin verða læst!
:,: Skalt tú uttanfyri standa?:,:
Skalt tú uttan fyri dyrnar standa tá?
Hoyr, tá Jesus siga man: Eg kenni ikki teg!
Skalt tú uttanfyri dyrnar standa tá?
:,:Eg skal innanfyri vera,:,:
eg skal innanfyri dyrnar vera tá!
Og Jesus siga man: Vælkomin heim, Mítt barn!
Eg skal innanfyri dyrnar vera tá!


text:
Jógvan Hugo Gardar
11.12.2016 - 14:48
Á fyrsta sinni farnu fimtan árini hava oljuframleiðandi lond í og uttanfyri OPEC funnið eina semju um at minka um oljuframleiðsluna. Málið er at sleppa av við yvirflóðina av olju á goymslunum kring heimin, og at trýsta oljuprísin upp aftur.
E24 skrivar at sambært fleiri altjóða tíðindastovum játtaðu í gjár oljuframleiðandi londini sum ikki eru við í OPEC, at tey skulu tillaga sína oljuframleiðslu.
Tá OPEC-londini herfyri samdust um at minka um sína oljuframleiðslu, so lá í hesi avtaluni at tey vildu hava oljuframleiðandi lond uttanfyri OPEC til at taka sínpart av minkingini. OPEC-londini skulu fra 1. januar minka sína dagligu framleiðslu við 1,3 milliónum føtum. Á einum fundi í gjár millum OPEC-londini og oljuframleiðandi lond sum ikki eru limir, so skulu hesi minka sína dagligu framleiðslu við 600.000 føtum.
Sambært Bloomberg News er hetta fyrsta avtala av hesum slagnum sum er gjørd síðani 2001. Londini sum hava góðtikið at minka um oljuframleiðsluna eru Aserbadjan, Barain, Bolivia, Brunai, Ekvatorguinea, Kasakstan, Malaisia, Meksiko, Oman, Sudan og Suður-Sudan.
Sambært Bloomberg eru fleiri bilsin av at Kasakstan hevur góðtikið semjuna.
Fleiri stór oljulond hava ikki góðtikið OPEC-avtaluna. Millum hesi eru Noreg og Stóra-Bretland.


text:
Hvørji gera Jehova vilja í dag?
Jehova vitni eru í øllum heiminum og koma úr øllum tjóðum og mentanum. Hvat hevur ført hesi ymisku fólkini saman?
Hvat er Guds vilji?
Gud vil, at hansara vilji skal verða kendur um allan heimin. Hvat er Guds vilji, og hvørji læra onnur um hann í dag?
Hvørji eru Jehova vitni?
Hvussu nógv Jehova vitni kennir tú? Hvat veitst tú um okkum?
Hví rópa vit okkum Jehova vitni?
Tríggjar orsøkir til, at vit valdu hetta navnið.
Hvussu varð aftur varpað ljós á sannleikan í Bíbliuni?
Hvussu kunnu vit vera vís í, at vit skilja, hvat Bíblian lærir?
Hví eru vit komin við eini nýggjari bíbliutýðing?
Hvat ger hesa týðingina av Guds orði heilt serliga?
Hvat fært tú burtur úr at koma á okkara kristnu møti?
Vit koma sama fyri at kanna Skriftirnar og uppbyggja hvør annan. Tú ert hjartaliga vælkomin!
Hvussu gagnar tað okkum at koma saman við trúarfelagum?
Guds orð eggjar okkum til at koma saman við trúarfelagum. Hvussu kann slíkur felagsskapur gagna tær?
Hvussu eru møtini hjá okkum?
Hevur tú nakrantíð hugsað um, hvat fer fram á okkara møtum? Tú verður uttan iva hugtikin av góðskuni í bíbliuundirvísingini, tú fært har.
Hví eru vit pent ílatin, tá ið vit fara á møti?
Leggur Gud í, hvussu vit eru ílatin? Fá at vita, hvørjar bíbilskar meginreglur hjálpa okkum at velja røttu klæðini og vera nosslig.
Hvussu kunnu vit á bestan hátt fyrireika okkum til møtini?
Fyrireikar tú teg til møtini, fært tú mest burtur úr teimum.
Hvat er Teokratiska familjukvøldið?
Finn út av, hvussu henda skipanin kann hjálpa tær at koma nær til Gud og styrkja familjubandið.
Hví koma vit saman á stórum stevnum?
Tríggjar ferðir á hvørjum ári koma vit saman á stevnum. Hvussu kann henda samveran gagna tær?
Hvussu er okkara boðanararbeiði skipað?
Vit fylgja fyrimyndini, Jesus setti, tá ið hann var á jørðini. Hvørjir eru nakrir av hesum boðanarhættunum?
Hvat er ein pionerur?
Nøkur Jehova vitni brúka 30, 50 ella enntá fleiri tímar um mánaðin í boðanini. Hvat fær tey at gera tað?
Hvørja undirvísing kunnu pionerar fáa?
Hvørja serliga undirvísing fáa tey, sum brúka meginpartin av síni tíð til at boða um Ríkið?
Hvat gera teir elstu fyri samkomuna?
Elstar eru andaliga búnir menn, sum ganga á odda í samkomuni. Hvørja hjálp veita teir?
Hvønn leiklut hava samkomutænarar?
Samkomutænarar hjálpa samkomuni at virka uttan trupulleikar. Fá at vita, hvussu arbeiðið hjá teimum gagnar øllum í samkomuni.
Hvussu hjálpa fylkisumsjónarmenn okkum?
Hví vitja fylkisumsjónarmenn samkomurnar? Hvussu kann teirra vitjan gagna tær?
Hvussu hjálpa vit okkara brøðrum, sum eru í neyð?
Tá ið ein vanlukka rakar, eru vit skjót at veita bæði praktiska hjálp og andaligan stuðul. Hvussu?
Hvør er hin trúgvi og skilagóði tænarin?
Jesus lovaði, at hann skuldi velja ein tænara at geva neyðuga andaliga føði í rættari tíð. Á hvønn hátt?
Hvussu virkar Stýrandi ráðið í dag?
Í fyrstu øld tænti ein lítil bólkur av elstum og ápostlum sum eitt stýrandi ráð hjá kristnu samkomuni. Hvussu er í dag?
Hvat er Betel?
Betel er eitt heilt serligt stað við einum sera týðandi endamáli. Lær meira um tey, sum tæna har.
Hvat verður gjørt á eini deildarskrivstovu?
Fólk kunnu vitja okkara deildarskrivstovur og fáa ein framvísingartúr. Tú ert vælkomin!
Hvussu verður okkara lesnaður skrivaður og umsettur?
Vit framleiða lesnað á meira enn 750 málum. Hví gera vit so nógv burturúr?
Hvussu verður okkara heimsumfatandi arbeiði fíggjað?
Á hvønn hátt er okkara samskipan øðrvísi enn onnur trúarsamfeløg, tá ið talan er um fígging?
Hví og hvussu byggja vit ríkissalir?
Hví rópa vit staðið, har vit tilbiðja Gud, fyri ríkissalir? Lær meira um, hvussu hesir einføldu bygningarnir hjálpa okkara samkomum.
Hvussu kunnu vit øll halda okkara ríkissal reinan og penan?
Ein reinur og vælhildin ríkissalur lovprísar okkara Gudi. Hvat verður gjørt fyri at halda ríkissalin í góðum standi?
Hvussu kann bókasavnið í ríkissalinum koma okkum til nyttu?
Kundi tú hugsað tær at kanna okkurt nærri fyri at fáa størri kunnleika um Bíbliuna? Far so inn á bókasavnið í ríkissalinum.
Hvat er at finna á okkara heimasíðu?
Tú kanst læra meira um okkum og okkara trúgv, og eisini fáa svar uppá bíbilskar spurningar.
Fert tú at gera Jehova vilja?
Jehova Gud elskar teg veruliga. Hvussu kanst tú í gerandisdegnum vísa, at tú fegin vilt gleða hann?


text:
Evropeiska Samveldið
ES er stytting fyri Evropasamveldið ella Evropeiska Samveldið [1], á donskum og flestu evropeiskum málum verður brúkt styttingin EU, stytting fyri Europæiske Union ella European Union, er eitt samveldi í Evropa. Hugsanin um at stovna eitt samveldi í Evropa kom upp eftir Seinna heimsbardaga, tí evropeisku londini hildu hetta vera einastu leið at sleppa undan fleiri kríggjum í heimspartinum. Felagsskapurin, ið upprunaliga æt EEC (stytting fyri Búskaparligi Felagsmarknaður Evropa), hevur skipað øll limalondini sum ein marknað. Vøra, tænastur og arbeiðsmegi hava frítt at fara limalandanna millum. ES skipar seg nú sum búskaparligt samveldi við einum gjaldoyra, evru, í øllum londunum. Ein onnur framtíðarhugsjón er ES sum politiskt samveldi. Tað vóru tey seks londini, Frakland, Luksemborg, Belgia, Niðurlond, Vesturtýskland og Italia, sum stovnaðu henda felagsskap í Róm í Italia í 1957, og tí verður sjálvur sáttmálin nevndur Rómsáttmálin. Í 1973 komu Stóra Bretland, Danmark og Írland uppí, í 1981 Grikkaland, í 1986 Spania og Portugal og um ársskiftið 1995 Svøríki og Finnland. Føroyar eru ikki við, men hava serligan sáttmála við ES. Sama er við til dømis Íslandi, Sveis og Noregi. Grønland fylgdi Danmørk inn í ES. Tá ið Grønland fekk heimastýri, vórðu viðurskiftini við ES endurskoðað, og Grønland segði seg úr felagsskapinum. Eftir broytingarnar í Eysturevropa seinastu árini, vilja nógv av teimum londunum sleppa upp í Evropasamveldið, og summi hava longu søkt um limaskap. Efir at limalondin góðtóku Maastricht-sáttmálan í 1993, er lagt upp til nógv meira víðfevnandi samstarv enn upprunaliga ætlað.
Í 2014 vóru 28 lond í ES, fólkatalið 506 mió. og í vídd umleið 4,38 mió. km2. Tá ið Japan er frá, er ongastaðni so nógv fólk á hvørjum km2 sum í ES. 24 almenn mál eru í ES og fleiri óalmenn mál. ES-londini eru ídnaðarlond burturav og nógv ríkari enn lond flest. Tað er aðalmál ES at gera eitt Evropa við ongum landamørkum, har vøra og peningur hava frítt at fara. Í ES- og EBS-londunum hava vørur, tænastur, fólk og kapitalur frítt at fara. Hesi “fýra frælsini” gera tað lættari at virka. Føroyar hava ein handilssáttmála, sum gevur ávísum fiskavørum at kalla fría atgongd til ES marknaðin. Mangt og mikið snýr seg um pening, men ES er meira enn tað. Samstarv er á nógvum økjum: vísindi, handil, umhvørvi, undirvísing og uttanríkispolitikkur er nøkur dømi. Nógv halda, at ES er stigið fram ímóti sameindu tjóðum Evropa, við felags gjaldoyra og eisini felags verju og løgreglu.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í 1957 gingu fimm lond saman og stovnaðu Evropeiska Búskaparliga Felagsmarknaðin (EEC). Tey hildu, at neyvt búskparligt samstarv fór at avmarkað vandan fyri kríggi ímillum limalondini og at skapa vælferð í Evropa. Seinni komu fleiri onnur lond uppí, og nú eitur felagsskapurin Evropasamveldið (ES). 28 lond eru limir, og umframt búskaparliga samstarvið verður nú virkað fyri at gera ES til politiskt samveldi.
Seinni veraldarbardagi tók milliónir mannalív og syndraði Evropa. Evropeiski felagsmarknaðurin varð settur á stovn, so at kríggj og ósemjur ikki aftur skuldu vera millum lond í Evropa. Tey seks (sum tey tá vórðu nevnd) europeisku londini Belgia, Niðurlond, Luksemborg, Frakland, Vesturtýskland og Italia skrivaðu í 1957 undir Rómsáttmálan og skipaðu harvið Europeiska Felagsmarknaðin, stytt EF. Endamálið var í fyrstu syftu, at hesi londini skuldu hava felags tollmark, felags arbeiðsmarknað og frían innanhýsis kapitalflutning landanna millum. Í aðru syftu varð ætlanin, at EF skuldi mennast til eitt búskaparligt og politiskt samveldi. Fyri at standa seg ímóti hesum felagsskapi tóku tey sjey europeisku londini Danmark, Svøríki, Noreg, Stóra Bretland, Portugal, Eysturríki og Sveis seg saman í felagsskapin EFTA (stytting fyri European Free Trade Association á enskum). Sáttmálin varð undirskrivaður í Stokkhólmi í Svøríki í november 1959. EFTA er eitt fríhandilsøki, har allur tollur ímillum limalondini er avtikin, samstundis sum hvørt limaland sær kann varðveita tann toll, tey høvdu við triðjalond. Føroyar gjørdist limur í EFTA í 1967, men fór í 1972 burturúr aftur, tá ið Danmark gjørdist limur í ES. Tey EFTA-lond, ið ikki eru farin upp í ES, skrivaðu í 1992 undir ein sokallaðan EBS-sáttmála við ES. EBS er stytting fyri Europeiska Búskapar Samstarvið, sum merkir, at Innmarknaðurin í ES eisini kom at fevna um EFTA londini. Nú er einki eftir av EFTA, og tey lond, sum ikki hava fingið limaskap í ES, hava í staðin fingið handilssáttmála, EBS-avtaluna.
Stjørnurnar í flagginum hjá ES siga frá, hvussu mong lond vóru limir, men nú eru fleiri lond komin afturat.
Skipan[rætta | rætta wikitekst]
Valdið í ES verður býtt í tríggjar partar. Lóggevandi valdið hevur ráðharraráðið, útinnandi valdið hevur kommissiónin, og dómsvaldið hevur dómstólurin. Haraftrat er ráðgevandi ting, sum eitur Evropatingið.
- Ráðharraráðið ella ES-Ráðið (enskt: Council of the European Union) hevur skrivstovur sínar í Brússel. Í ráðnum eru 28 ráðharrar, ein úr hvørjum limalandi. Tað er ráðharraráðið, sum samtykkir lógirnar í ES.
- Kommissiónin (enskt: European Commission) hevur skrivstovu í Brússel. Í kommissiónini eru 28 limir, 2 úr teimum stóru limalondunum og 1 úr teimum smáu. Kommissiónin skal koma við uppskoti um nýggjan politikk og nýggjar lógir. Tá ið lógirnar eru samtyktar, skal kommissiónin síggja til, at tær verða hildnar.
- ES-dómstólurin (enskt: European Court of Justice) hevur sæti í Luksemborg. Í honum er 1 dómari úr hvørjum limalandi, og avgerðir, tiknar í ES-dómstólinum, skuldu verða tiknar fram um dómarnar í limalondunum.
- ES-Parlamentið ella Evropatingið (enskt: European Parliament) heldur sínar fundir í Strassborg, Fraklandi. Í tinginum eru 751 limir, sum verða valdir fyri fimm ár í senn av borgarunum í limalondunum. Úr Danmark eru 13 limir. Tingið umboðar fólkið, og politikarar úr nógvum ymiskum flokkum í Evropa hava sæti har. Tingið skal til dømis taka støðu til øll uppskotini frá kommissiónini um fíggjarpolitikkin í ES.
Sambandið millum Føroyar og ES[rætta | rætta wikitekst]
Føroyar er ikki limur í ES, men tað er Danmark, sum Føroyar er í ríkisfelagsskapi við. Bæði áðrenn og aftaná at Danmark fór upp í ES, hava anstøðingar har, eins og í Føroyum, hildið fundir og gingið mótmælisgongur. Í øllum Norðurlondum eru fólk bæði ímóti og fyri ES. Vidðhaldsfólk halda, at ES hevur bundið londini í Evropa fastari saman, og tey 28 ES londini hava fingið størri ávirkan á heimin. Hildið verður, at ES er til gagns fyri til dømis útflutning og fyri fólk flest. Andstøðingar halda, at landið missir ein part av støðu síni sum sjálvstøðugt ríki. Tey vilja hava frælsi sjálvi at ráða og vilja ikki, at landið skal verða stjórnað úr Brússel.
Í 1970 fóru Danmark, Stórabretland, Írland og Noreg undir samráðingar við EF um møguligan limaskap. Undir samráðingunum segði danski marknaðarráðharrin, at fyri Føroyar og Grønland kundu taka seg upp serligir spurningar, sum gjørdu tað neyðugt, at serskipanir av ymsum slagi vórðu gjørdar fyri hesar partar av ríkinum. Hetta setti av álvara ferð á kjakið í Føroyum um, hvørt Føroyar skuldu fylgja Danmark inn í felagsskapin
2. oktober 1972 varð staðfest við fólkaatkvøðu, at Danmark skuldi gerast partur av EF. Danski upptøkusáttmálin í EF fevndi ikki um Føroyar. Eisini Stórabretland og Írland valdu at gerast limir. Sambært ráðgevandi fólkaatkvøðu í Noregi, har meirilutin av fólkinum var ímóti limaskapi, avgjørdi norska stjórnin at mæla Stórtinginum til ikki at samtykkja luttøku í EF. Síðani løgtingið í januar 1972 hevði viðgjørt EF málið vóru nú farnar hendingar fram av stórum týdningi fyri støðu Føroya mótvegis EF. EFTA londini, sum ikki søktu um limaskap í EF, høvdu øll fingið fríhandilssáttmálar við EF; og Noreg ynskti ikki longur limaskap, men samráddist nú við EF um fríhandilssáttmála.
Tá løgtingið fyrst í sjeytiárunum skuldi taka støðu til, um Føroyar skuldu fara við Danmark inn í Evropeiska Felagsmarknaðin (EF), birtist ein tann størsta politiska rørsla, sum hevur verið í Føroyum: Fólkafylkingin móti EEC. Fylkingin - væl stuðlað av serliga Tjóðveldisflokkinum - førdi eina kampanju, ið lýsti felagsmarknaðin sum nakað stórt og fremmant, ið fór at týna Føroyar, gjørdust vit limir. Málið um føroyskan EF limaskap varð endaliga avgreitt, tá ið eitt samt løgting í 1974 gjørdi av, at Føroyar skuldu standa uttanfyri, hóast Danmark var farið inn í felagsskapin.
Í 1992 atkvøddi ein meirluti av dønum ímóti tættari ES-samarbeiði. Danska fólkið er 1 % av fólkinum í ES, og danir eiga bert ein lítlan part av atkvøðunum í ES-ráðnum og 1,7 % í ES-parlamentinum.
Sendistova Føroya í Evropasamveldinum[rætta | rætta wikitekst]
Sendistovan í Brússel starvast mest við viðurskiftum Føroya við ES. Endamálið hjá sendistovum Føroya er í høvuðsheitum, eins og hjá øðrum londum, at skapa og røkja sambond í vertslandinum og miðla kunning og sambond millum mentanarlív og aðrar samfelagsbólkar í vertslandinum.[2] Kate Sanderson er fyrsta sendikvinna Føroya í Brússel. [3]
ES-boykott ímóti Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
28. august 2013 valdi ES at fremja boykott móti Føroyum á tann hátt, at føroysk skip við makreli og sild ikki sluppu í ES-havn ella ES-land yvirhøvur. Hetta orsakað av ósemju um hvussu stóran part av makrelkvotuni, ið Føroyar skal hava. ES metti, at Føroyar ikki fiskaði burðardygt. Føroyar stevndu ES til WTO. Hin 11. juni 2014 kunngjørdi Maria Damanaki, fiski- og vinnumálakommiserur hjá ES, at avtala um sildakvotu varð gjørd millum Føroyar og ES, og at ES nú fór at enda handilsforingunum móti Føroyum, sum hevði vart síðan 28. august 2013. Sum partur í nýggju semjuni lovaði Jacob Vestergaard, fiskimálaráðharri Føroya, at Føroyar fóru at taka aftur stevningina í WTO móti ES.[4]
Limalond[rætta | rætta wikitekst]
Evropasamveldið er vaksið sera nógv síðan Rómsáttmálin varð undirskrivaður av Vesturtýsklandi, Fraklandi, Italia, Niðurlondum, Belgia og Luksemborg í 1957. Tey seks stovnandi londini verða ofta umrødd sum tey seks ella kjarnu-Evropa.
22 onnur lond blivin innlimað í ES síðan stovnanina, hetta er hent í seks umførum (limalond, ið eisini eru við í Evru-samstarvinum, eru merkt við "€"):
- Belgia € (1958)
- Frakland € (1958)
- Týskland € (1958)
- Italia € (1958)
- Luksemborg € (1958)
- Niðurlond € (1958)
- Danmark (1973)
- Írland € (1973)
- Stóra Bretland (1973)
- Grikkaland € (1981)
- Portugal € (1986)
- Spania € (1986)
- Eysturríki € (1995)
- Finnland € (1995)
- Svøríki (1995)
- Kýpros € (2004)
- Kekkia (2004)
- Estland € (2004)
- Ungarn (2004)
- Lettland € (2004)
- Litava € (2004)
- Malta € (2004)
- Pólland (2004)
- Slovakia € (2004)
- Slovenia € (2004)
- Bulgaria (2007)
- Rumenia (2007)
- Kroatia (2013)
Friðarheiðursløn Nobels[rætta | rætta wikitekst]
ES fekk Nobel friðarheiðurslønina í 2012. Í hennara grundgevingum varð m.a. sagt, at ES í yvir seks áratíggju hevur virkað fyri friði, fólkaræði og mannarættindum í Evropa. Nevndin vísti á, at áðrenn Seinna heimsbardaga høvdu Týskland og Frakland, í eitt 70 ára skeið, verið í kríggi tríggjar ferðir. Eisini tók Nobelnevndin fram, at ES hevur slóðað fyri fólkaræði, ikki minst í Eystur- og Suðurevropa er fólkaræði styrkt, og fleiri stríð millum etniskar bólkar eru loyst á friðarligan hátt. Samanumtikið hevur ES, sambært Nobelnevndini, stabiliserað Evropa, og broytt tað frá at vera ein heimspartur, sum var merktur av kríggi, til at vera ein heimspartur, har friður valdar. “Evropeiska Samveldið hevur í 60 ár borgað fyri støðufesti, trygd og friði í Evropa síðani Seinna heimsbardaga, og hevur eisini styrkt mannarættindini í Evropa", segði Thorbjørn Jagland, formaður í Nobelnevndini, tá hann í okt. 2012 kunngjørdi, hvør fær friðarheiðurslønina 2012. [5] ES hevur í fleiri ár verið í uppskoti at fáa friðarheiðurslønina. Nobelnevndin varð samd um at lata ES heiðurslønina. [6]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.fmn.fo/listar/styttingar/stytt-3C.htm
- ↑ http://www.tinganes.fo/Default.aspx?ID=13311
- ↑ http://www.tinganes.fo/Default.aspx?ID=13314
- ↑ undercurrentnews.com, EU lifts trade sanctions against Faroes as parties agree to end herring war
- ↑ http://www.nrk.no/nyheter/nobels_fredspris/1.8355716
- ↑ http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/EU-far-arets-fredspris-7015227.html


text:
Thiamin
Thiamin ella vitamin B1 er eitt litleyst evni við frymilinum C12H17N5O4S. Tað kann upploysast í vatni, men ikki í alkohol. Thiamin er alneyðug í niðurbrótingini av kolhydratum.
Thiamin verður í kroppinum gjørt um til thiamin pyrophosphat (TPP), ið er eitt coensym fyri allar dekarboksyleringar av a-ketosýrum t.d. pyruvat dehydrogenase, a-ketoglutarat dehydrogenase og transketolase.
Thiamin finst serliga í korni, bjølgum (t.d. ertrar og bønir), soltnum kjøti, mjólk og í osti.
Thiamin verður brúkt til at umskapa kolhydratir til drúvusukur (glukosu). Tá drúvusukur verður umskapa í kroppinum, skapast orka, sum er týdningarmikil fyri hjarta, heilan og vøddarnar.
Mangul[rætta | rætta wikitekst]
Mangul av thiamin kann elva til nervadegeneratión, svinn og deyða. Mangulin kann m.a. koma av rúsdrekkamisnýtslu og skeivari føði ella hungri. Tekin uppá thiaminmangul eru versnaður matarhugur, møði, ørkymlan og konsentratiónstrupulleikar. Viðvarandi mangul kann elva til sjúkurnar beriberi og Korsakoffs sinnissjúku.
Mangul er tó sera óvanligt og sæst her á landi bert hjá persónum við stórari rúsdrekkamisnýtslu.


text:
Vælkomin á Hotel Skálavík
Hotel Skálavík er eitt spennandi og mennandi stað, ið gevur íblástur til okkum øll. Við Hotel Skálavík kunnu vit bjóða eitt væl røkt, nýmótans hotell á einum av vakrastu plássum í Føroyum. Sandoyggin er heilt serlig. Her eru náttúruperlur sum Søltuvík, mentanarupplivingar sum Listasavnið á Sandi, og her er ein tann besta strondin í landinum.
Við fjølbroytna úrvalinum er Hotel Skálavík framúrskarandi karmur at hýsa familjum, pørum, starvsfólka- og skeiðsdøgum, veitslum, legum, seturskúlum, umframt at góðir yvirnáttingarmøguleikar eru.
Vælumtókta hotellið er tí eitt náttúrligt val fyri virkir, stovnar, familjur og ferðafólk.
Ver hjartaliga vælkomin til Skálavíkar og fá vind í seglini!


text:
Skarð
Skarð er ein avtoftað bygd í Kunoy.
Skarðsbygd bleiv hart rakt tann tiltikna skaðadagin, Tollaksmessudag (23. desember) í 1913, tá ið tríggir bátar, við 19 monnum, gingu burtur í Norðoyggjum, ein úr Norðdepli, ein úr Kunoy og Skarðsbáturin. Alt tað arbeiðsføra mannfólkið á Skarði, 7 mans, sjólótust hendan dagin, og hetta førdi við sær at bygdin avtoftaðist so líðandi. Tey seinastu fólkini fluttu í 1919.
Fólk[rætta | rætta wikitekst]
- Símun av Skarði (1872 - 1942).
- Anna Suffía av Skarði (1876 - 1932).
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Haraldssund | Kunoy | Skarð


text:
Frændafundur 8: Føroysk-íslendsk vísindaráðstevna á Fróðskaparsetrinum 24. – 25. august 2013
Ráðstevnan Frændafundur 8 verður á Fróðskaparsetri Føroya 24. og 25. august 2013 við nógvum áhugaverdum fyrilestrum.
Granskingarbrak
Leygardagin 24. og sunnudagin 25. august ber til at hoyra eina rúgvu av forvitnisligum fyrilestrum á Frændafundi, sum hildin verður á Læraraskúlanum. Tað er ókeypis at koma at lurta eftir fyrilestrunum og øll eru hjartaliga væl komin. Frændafundur, sum er samstarv millum Fróðskaparsetur Føroya og Háskóla Íslands, gevur granskarum høvi til at halda fyrilestrar og skifta orð um sína gransking viðvíkjandi føroyskum og íslendskum evnum og gevur øðrum høvi til at hoyra fyrilestrarnar og orðaskiftið.
Móðurmál, filmur - og ein repil av fjølbroyttum evnum
Tvey høvuðsevnir eru á ráðstevnuni. Annað er móðurmál og námsfrøði, sum verður viðgjørt úr íslendskum og føroyskum sjónarhorni í tveimum høvuðsfyirlestrum og nøkrum stuttum fyrilestrum. Hitt er filmur, sum í høvuðheitum verður viðgjørt í einum íslendskum og einum føroyskum høvuðsfyrilestri. Harumframt er ein fjøld øðrum fyrilestrum: Ein røð av íslendskum fyrilestrum ber saman einstakar tættir í føroyskum og íslendskum máli; nýggjur doktari greiðir frá, hvussu djór bjarga sær við at krógva seg í bólki og ein royndur granskari hyggur at eygleiðingum hjá Chr. Matras av matmentan o.a.m.
Fyrilestrarnir verða hildnir á føroyskum og íslendskum, einstakir á norskum og donskum. Teir verða varpaðir upp á skíggja, samstundis, sum teir verða hildnir. Síggið ta fjølbroyttu ráðstevnuskránna á: www.setur.fo


text:
Millum tað handaliga og andaliga lívið verður altíð ein samvirkan soleiðis, at tey kor og tey viðurskifti, maður livir undir, seta síni merki.
Henda samvirkan setur síni eyðkenni á tíðina og fólkið, sum livir í tíðini, og tá ið lívskorini og viðurskiftini broytast, kemur nýggj tíð.
Hesi tíðarskifti merkja søgu okkara.
Mangt verður lært í skúlum, men tað, sum hevur við gerandislívið hjá fólki at gera, liggur ofta á láni, so kunnleikin um tað, ið eitt ættarlið tókst við, verður ikki borið tí næsta. Og tað er spell.
Við hesari bók ætlaði Rasmus á Háskúlanum í síni tíð at geva fólki eina mynd av lívinum, sum varð livað, tá ið hann var smádrongur og hálvvaksin, og hann sigur um stílin og innihaldið: Mær er greitt, at myndin fær sín dám og lit av teirri glæmu, sum mín barna- og unglingssál varpaði á lívið tá, øðrvísi kann tað ikki vera.


text:
Georgios Papandreou
Georgios Papandreou (føddur 13. februar 1888 í Kalentzi - doyði 1. november 1968 í Athen) var ein grikskur politikari. Hann var forsætisráðharri frá 1944 til 1945 og aftur frá 1963 til 1965, tá Kong Konstantin setti hann frá. Hernaðarjuntaðin setti Papandreou í húsavarðhald, har hann sat til hann doyði í 1968. Sonur hansara, Andreas Papandreou, og abbasonur hansara Giorgos Andrea Papandreou hava eisini verið forsætisráðharrar í Grikkalandi.
Papandreou var varaforseti 1950–1952 í stjórnunum hjá Nikolaos Plastiras and Sofoklis Venizelos. Hann var eisini ráðharri fleiri ferðir í sínum longu politisku lívsleið, sum vardi í fimm áratíggju, byrjaði í 1923. Hann var sosialis, men samstundis antikommunist. Hann var eisini ímóti kongaveldinum. Hann stuðlaði tí liberala Eleftherios Venizelos, sum útnevndi Papandreou til guvernør av Khios eftir Balkankríggið í 1912. Tvær ferðir bleiv hann giftur. Fyrra kona hansara var Sofia Mineyko, sum var úr Póllandi, sonur teirra Andreas Papandreou varð føddur á Khios í 1919. Seinna kona hansara var sjónleikarinnan Cybele Andrianou. Tey fingu sonin Georgios G. Papandreou.


text:
Gavrilo Princip
Gavrilo Princip (serbiskt: ГaBpилo ПpиHцип, 25. juli 1894 - 28. apríl 1918) var ein bosniskur serbi, sum drap eysturíkska-ungarska trúnarvingan, Franz Ferdinand og konu hansara, Sofiu, sum var hertuginna av Hohenberg og var við barn, tá morðini vóru framd.
Gavrilo varð føddur í einari bygd sum eitur Oblijaj, foreldur hansara, vóru Petar, ið var postmaður, og mamman Marija. Gavrilo Princip hevði 8 beiggjar, 6 av teimun doyðu av sjúkum. Foreldur hansara høvdu ikki nokk av pengum til at hava hann hjá sær, so tey sendu hann til ein eldri beiggja, ið búði í Zagreb, sum nú er høvuðsstaðurin hjá Kroatia. Í 1912 fór Gavrilo Princip í mótmælisgongu ímóti Sarajevo, hetta hevði við sær, at hann bleiv koyrdur úr skúlanum, sum hann gekk á. Hildið verður at tað var Gavrilo Princip, ið var grundin til at fysti veraldarbardagi byrjaði. Hetta komst av, at hann drap eysturríkska trúnarvingin Franz Ferdinand og konu hansara, Sophie. Morðini fóru fram hin 28. juni í 1914. Gavrilo Princip og viðhaldsmenn hansara vóru tiknir av serbiska herinum.


text:
Mynd: © hsf
Komandi vikuskiftið, fríggjadagin og sunnudagin, skal A-landsliðið spæla tveir EM-undankappingardystir.
Fyrri dysturin verður ímóti Kýpros, og hin verður ímóti Grikkalandi.
Vinnandi landið spælir seg víðari til endaligu EM-undankappingina, sum verður í Noreg, Svøríki og Eysturríki.
Venjararnir, Kári Nielsen og Birgir Hansen, hava úttikið átjan spælarar.
Sekstan spælarar verða endaliga úttiknir. Nakrir skaðar eru í hópinum, og tí hava venjararnir úttikið átjan spælarar.
Dystarskráin:
Beinleiðis stroyming
Allir dystirnir verða spældir í Høllini á Hálsi í Havn. Kringvarpið stroymir dystirnar hjá Føroyum beinleiðis.
Tíðindi
Tað er tætt samband millum Andras Mortensen og Jóan Paula Joensen, sum fyri jól metti um tvær kærur um Andras Mortensen.
Hópurin er styrktur og NSÍ hevur sett sær høg mál fyri komandi kappingarár
Hóast Sveinur Justinussen fekk beinleiðis reytt kort í fyrra hálvleiki, so stríddi StÍF seg til sigur á Kyndli í fyrsta umfari í steypakappingini
Bretski forsætisráðharrin Theresa May er komin undir trýst at fortelja, hvussu nógv hon visti um eina kjarnorkurakett, sum fór av kós í summar.


text:
Gestur og Svein-Ole verða starvsfólkaumboð
Í gjár var skipað fyri vali av starvsfólkaumboðum fyri Fróðskaparsetur Føroya. Av teimum 127, sum høvdu valrætt, greiddu 83 atkvøðu. Tað svarar til eina vallutøku upp á 65,4 prosent.
Valúrslitið gjørdist soleiðis:
Gestur Hovgaard 35 atkvøður
Svein-Ole Mikalsen 30 atkvøður
Hans Harryson 25 atkvøður
Sára Joensen 25 atkvøður
Vár í Ólavsstovu 23 atkvøður
Sostatt er Gestur Hovgaard fyrstvaldur við 35 atkvøðum og Svein-Ole Mikalsen næstvaldur við 30 atkvøðum.
Av tí at tað stóð á jøvnum millum Hans Harryson og Sáru Joensen var neyðugt við lutakasti. Fyrsti varalimur gjørdist Sára Joensen við 25 atkvøðum og annar varalimur gjørdist Hans Harryson við 25 atkvøðum.
Í lógini um Fróðskaparsetur Føroya stendur, at “Stýrið er evsti myndugleiki á stovninum og hevur ábyrgdina av virksemi stovnsins mótvegis landsstýrismanninum. Stýrið hevur yvirskipaðu ábyrgdina av, at ásetingarnar í lógini og øðrum fyriskipanum um virksemi stovnsins verða fylgdar ... Stýrið tekur sær av áhugamálunum hjá Fróðskaparsetri Føroya sum útbúgvingar- og granskingarstovni, ásetir bygnað og tekur avgerð um langtíðarvirksemi og menning.”


text:
Freistir í sambandi við flytingar fyri jól og nýggjár
20-12-2016
Skalt tú flyta pengar, sum skulu vera móttakaranum í hendi áðrenn árslok, eru niðanfyri nevndu freistir galdandi - eisini um tú sjálv/ur gert flytingina í Netbankanum:
- Vanligar flytingar: hósdagin 29. desember kl. 18.30
- Flytingar sama dag: fríggjadagin 30. desember kl. 11*
- Skundflytingar: freistin veldst um, hvønn peningastovn upphæddin skal flytast til, av tí at peningastovnarnir hava ymiskar freistir *
- Flytingar til kontur í BankNordik: fríggjadagin 30. desember kl. 18.30*
Lønarflytingar
Lønarflytingar, sum skulu vera á kontu fyri jól: hósdagin 22. desember kl. 14.00
Lønarflytingar, sum skulu vera á kontu fyri nýggjár: hósdagin 29. desember kl. 14.00.
* Vilt tú hava vissu fyri, at flytingarnar eru móttakaranum í hendi rættstundis, mæla vit tær til at gera flytingina í seinasta lagi hósdagin 29. desember.
‹ Aftur


text:
Jákup Jógvansson
Jákup Jógvansson var løgmaður í Føroyum 1677 - 1679.
Jákup Jógvansson var sýslumaður á Sandi, og var bóndi í Dalsgarði í Skálavík. Hann var sonur Jógvan Poulsen, ið var løgmaður áðrenn Jákup Jógvansson.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Løgtingið 150 – Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, S. 366. (brotið Føroya løgmenn fram til 1816) (PDF-Download)
Gilli | Sjúrður | Símun | Dagfinnur Halvdanarson | Haraldur Kálvsson | Roald | Jørundur Skógdrívsson | Tórmóður Sigurðsson | Andras Guttormsson | Guttormur Andrasson | Jógvan Heinason | Ísak Guttormsson | Pætur Jákupsson | Tummas Símunarson | Zakarias Tormóðsson | Jógvan Justinusson | Jógvan Poulsen | Balzer Jacobsen | Jógvan Poulsen | Jákup Jógvansson | Jóhan Hendrik Weyhe | Sámal Pætursson Lamhauge | Hans Jákupsson Debes | Thorkild Fjeldsted | Jacob Hveding | Johan Michael Lund | Jørgen Frantz Hammershaimb


text:
Hilmar Jan Hansen 25.07.2013 (16:49)
Landsstýrið kunnar altjóða miðlar
Landsstýrið hevur fyrrapartin viðgjørt álvarsligu støðuna, nú ES hóttir við at seta í verk boykott ímóti Føroyum.
– Vit royna nú at kunna altjóða fjølmiðlar um føroysku síðuna av sakini, sigur Annika Olsen, varaløgmaður, sum situr við borðendan í Tinganesi, tí løgmaður er í løtuni burturstaddur í summarfrí.
ES ætlar at seta forboð ímóti at innflyta sild og makrel ella vørur, sum eru gjørdar úr sild ella makreli, til ES, og er talan eisini um fisk, sum skal víðari til lond, sum eru uttan fyri ES.
Forboðið er galdandi fyri øll skip, sum fiska við føroyskum loyvi, og tey sleppa ikki at brúka ES-havnir, og stongsulin skal eisini fevna um havnir í Danmark, Svøríki og Finnlandi, sum eru limir í ES.
Undir myndini ber til at trýsta á pílin og hoyra samrøðu við Anniku Olsen, varaløgmann.


text:
Hevur tú mist mammu, pápa ella systkin, og hevur tú hug at siga øðrum frá tínum upplivingum, so vilja vit fegin leggja tína søgu á heimasíðuna.
Send tína søgu, eina yrking ella annað til info@berin.fo
Tú er vælkomin at vera dulnevnd/-ur.
Sí annars hvat onnur hava skrivað undir "Mín søga".
Privatur stuðul hevur alstóran týdning fyri, at Berin kann at hjálpa flest møguligum børnum, ungum og familjum teirra.
Stuðla Beranum á konto 6460 1655363
Ella tekna teg sum lim og stuðla við 200 kr. árliga. Tekna teg sum lim við at skriva til info@berin.fo
Tak niður fílu við grein úr Jólablaðnum, har fimm ung greiða frá sínari sorg á jólum.
At missa foreldur ella systkin er eitt tað ringasta, sum kann henda fyri eitt barn. Man verður so keddur og sorgin verður so stór, at alt kennist meiningsleyst. Hví skuldi hetta henda fyri meg? Hugsar ein ofta. Tað er so órættvíst, ræðuligt, syrgiligt og meiningsleyst.
"Du holdt om mig, du krammede mig. Du var en engel, du er en engel. Du holdt om mig, du sang for mig. Vi grinte sammen, vi sang sammen. Du holdt om


text:
Her finnur tú spurningar og svar viðvíkjandi deildum okkara uttan kassaavgreiðslu. Trýst á spurningin og les svarið.
- lata inn girokort til gjaldingar – upphæddin verður tikin av kontu tíni
- tøma sparibússu
- fáa myntir upptaldar og bókførdar á kontu tína
- bíleggja gjaldoyra til heintingar á deildini
- taka út reiðan pening í sjálvtøkuni – kortslag og tíð á degi gera av, hvussu nógv tú kanst taka út.
- Set teg í samband við okkum á 330 330 ella kundi@banknordik.fo, um tú vilt hava meira at vita.
Tú kanst lata girokortið inn til gjaldingar á deildini. Girokortið verður goldið, og upphæddin verður tikin av kontu tíni.
Netbankin
Tað er ómakaleyst at avgreiða flytingar og gjaldingar av girokortum við Netbankanum. Les meira her ella set teg í samband við okkum. Vit vegleiða fegin, tá Netbankin skal stovnast.
- Fá meira at vita um sjálvgreiðslutænastur okkara, ið gera tað lætt hjá tær at halda skil á tínum fíggjarviðurskiftum.
- lata inn girokort til gjaldingar – upphæddin verður tikin av kontu tíni
- tøma sparibússu
- fáa myntir upptaldar og bókførdar á kontu tína
- bíleggja gjaldoyra til heintingar á deildini
- taka út reiðan pening í sjálvtøkuni – kortslag og tíð á degi gera av, hvussu nógv tú kanst taka út.


text:
Setursskrivstovan er knýtt at rektarastarvinum sum leiðsluskrivstova og miðfyrisiting fyri stovnin. Uppgávurnar hjá Setursskrivstovuni fevna m.a. um gerð og samskipan av fíggjarlógaruppskotum og játtanum, umframt ávísingar, bóking í FSL-skipanini og eftirlit við givnum játtanum. Setursskrivstovan hevur ábyrgdina av roknskaparhaldi Fróðskaparsetursins, eins og hon umsitur grunnar, studningar o.a.m.
Av øðrum uppgávum eru at nevna: Almennar og innanseturs reglur, fundir í ymsum nevndum, starvsfólkamál, journal, skrásetingar (lesandi, matrikul, próvdómarar, próvtøkur, próvskjøl o.a.), val til stýrið, ársfrágreiðing og annað kunningartilfar, almenn skeið, almennir fyrilestrar, ritgerða- og savningarkappingar, námsferðarstudningar, samstarv og samskifti við aðrar stovnar heima og úti.


text:
Portugal
Portugal ella Portugál (portugisiskt: República Portuguesa) er lýðveldi í Evropa. Lýðveldið fevnir eisini um um partvíst sjálvstýrandi oyggjabólkarnar Azorurnar og Madeira. Ferðavinnan hevur stóran búskaparligan týdning, helst á Algarvestrondini. Høvuðsstaður er Lissabon, og londinum hevur umleið 11 millionar íbúgvar. Aðrir stórir býir er Porto, Faro, Beja og Portalegre. Portugal hevur bara mark við Spania. Høvuðsmálið er portugisiskt.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Portugal, sum var mæt siglingartjóð og átti hjálond í Afrika, Suðuramerika og Asia, fekk sjálvræðið aftur í 1640, og hevði tá verið undir Spania í 60 ár. José kongur í Portugal setti Sebastião de Carvalho (seinni Markisur í Pombal) í høgt embætisstarv í 1750 og sum forsætisráðharra í 1756. Pombal var helst kendasti politikarin í Portugal í nýggjari tíð. Hann stýrdi í stívliga 20 ár og nýskapaði portugisiska búskapin, herin og skúlaverkið, styrkti ídnaðin, skapaði menning í hjálondunum, skerdi vald aðalsmanna, steðgaði inkvisitiónini og rendi jesuittarnar av landinum. Men hann stýrdi harðliga og fór ikki fram við mýkindum ímóti mótstøðumonnum sínum. Tá ið José kongur doyði í 1777, varð Pombal settur frá.
Fólkaslagið sigst vera einsartað, men eygleiðir tú fólkamongdina í býunum, til dømis Lisboa, leggur tú skjótt til merkis, at tey suðurevropeisku andlitini fáa mótspæl av afrikanskum. Hesi stava í høvuðsheitum frá fyrrverandi portugisiskum hjálondum, m.a. Angola og Mosambik, har tað var frítt at fara ímillum, áðrenn londini leysrivu seg frá Portugal.
Í 1800-árunum fluttu nógvir portugisar til Brasilia, og eftir seinna heimsbardaga fluttu nógvir til Fraklands og Týsklands. Samstundis eru nógvir portugisar fluttir aftur til Portugals frá afrikansku hjálondunum.
Fyrst í 15. øld stovnaðu portugisar sjómansskúla, og ta øldina og næstu hildu portugisiskir sjófarar um allan heim og løgdu landøki undir Portugal í Asia, Afrika og Suðuramerika. Frá 1932 til 1986 stýrdi einaræðisharrin Oliveira Salazar landinum, men eftir hernaðarkvett í 1974 tók herurin seg heilt burtur úr politikki. Portugal gjørdist limur í ES 1986, men er enn eitt av fátakastu londunum í Vesturevropa. Ferðavinnan hevur stóran búskaparligan týdning, helst á Algarvestrondini.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Næstan alt fólkið í Portugal er katolikkar. Portugisar eru ættkærir, og genturnar búgva ofta heima hjá foreldrunum, til tær verða giftar, tó er nú vorðið alt vanligari, at gentur nema sær útbúgving og fara út at arbeiða. Queima das Fitas er stevna, sum verður hildin í mai, tá ið lestrartíðin á lærdu háskúlunum er av. Seinastu árini eru einir 3 mió portugisar farnir í onnur lond at arbeiða. Summir fara einsamallir, men senda pening heim.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Matur[rætta | rætta wikitekst]
Portugisar hava traditión fyri at eta bacalhau (klippfisk) í stórum mongdum. Summi siga, teir hava 365 ymiskar uppskriftir (eina til hvønn dag í árinum), onnur at uppskriftirnar eru minst 1000 í tali. Klippfiskurin verður keyptur úr norðurlondum, og eisini føroyingar hava útflutt klippfisk til Portugals. Nú á døgum framleiða føroyingar tó ikki klippfisk longur, og stórur partur av portugisiska døgurðamatinum verður innfluttur úr Noregi. Landið framleiðir millum annað portvín (serliga í Porto) og Vinho Verde (grønt vín), sum er eitt slag av óbúnum hvítvíni. Grønt sipar ikki til litin, men til, at vínið er ungt.
Listhandverk[rætta | rætta wikitekst]
Leirvøra úr Portugal er gitin fyri vakurleika, helst leirflísar, nevndar azulejos, sum mest verða nýttar til prýðis. Á gøtumarknaðum og torgum er vanligt at selja ymist listahandverk, til dømis litfagrar leirvørur, málaðan húsbúna, glassvørur og postalín. Snøgt silvursmíð og vakurt baldýrað klæði av portugisisku oynni Madeira verður flutt út um allan heim.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Stórur partur av Portugal er víður háslætti, nevndur Meseta. Har er næstan eingin skógur. Um summarið er so heitt, at næstan allar áir eru turrar. Um veturin fellur hitin ofta niður um frostmarkið, og kavaroksódnir eru ikki óvanligar. Avfallið á háslættanum er so lítið, at bøndurnir mega veita vatn á dyrkilendi.
Landslutir í Portugal[rætta | rætta wikitekst]
1. Lisboa
2. Leiria
3. Santarém
4. Setúbal
5. Beja
6. Faro
7. Évora
8. Portalegre
9. Castelo Branco
10. Guarda
11. Coimbra
12. Aveiro
13. Viseu
14. Bragança
15. Vila Real
16. Porto
17. Braga
18. Viana do Castelo
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Í Spania og Portugal er heitt miðjarðarhavsveðurlag, og í báðum londum hevur ferðavinnan stóran búskaparligan týdning.
Bæði londini hava stóran fiskiflota og eru ímillum størstu fiskivinnutjóðir í ES.
Í Portugal verður m.a. framleitt portvín, kork (tundur) og pinjukjarnur til útflutnings. Harumframt hevur landið eina ríka leður- og skinnframleiðslu, og taskur, belti og skógvar verða ofta portugisiskt framleidd til heimsmarknaðin. Danska skógvamerkið
ECCO fær nú á døgum stóran part av vøruni framleidda í Portugal.
Arbeiðshættirnir í landbúnaðinum í Portugal eru enn nógvastaðni sum teir hava verið í øldir, og í summum bygdum er framvegis vanligt at pløga við oksum. Ein hin týdningarmesta grøðin er mais, sum Kristoffur Kolumbus hevði við sær úr Amerika í 15. øld. Nógv verður eisini dyrkað av oljuberum og fikum. Vín, tundur og tomatir eru týðandi útflutningsvørur, og fiskiskapurin hevur stóran týdning í býum og bygdum fram við strondini.
Um triðingin av Portugal veksur tundureikin. Tjúkki, óslætti børkurin verður flustur uttan av trænum og lagdur at turka. Síðan verður hann kókaður ella guvaður og trýstur saman í stórar plátur og er liðugur at selja. Einki land í heiminum flytur so nógv tundur út sum Portugal. Tundur verður m.a. nýtt til fløskutøppar, gólvflísar, inniskógvar og í badmintonbóltum. Tað er bara loyvt at flysa børk av einum træi 9. hvørt ár. Børkur veksur á trøunum á meiri enn eina øld.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Den lille danske encyklopædi. Gyldendal (2005)
- Portugal - Enskt wikipedia
- Portugal - Norsk wikipedia
- Heimurin - Skulin.fo
- Administrative divisions of Portugal - Ensk wikipedia


text:
Mynd: © jn.fo
VÍF telist í løtuni millum FM-kandidatarnar, og nú fáa teir styrk til tað sum eftir er av kappingarárinum.
Áki Egilsnes sigur við Kringvarpið, at hann kemur heim aftur at spæla við vestmenningum.
- Av ti at eg havi verið so skaddur i fótinum, blivu eg og venjararnir hjá TMS Ringsted samdir um, at eg spæli við VÍF restina av kappingarárinum.
- Eg havi framvegis samband við TMS Ringsted. Eg fari, um alt gongur eftir ætlan, nidur aftur at spæla næsta kappingarár.
Áki Egilsnes skrivaði í juli mánaði undir tvey ára sáttmála við danska felagið.
Tíðindi
Tróndur Vatnhamar og Finnur Koba kappast móti Solveig Hanusardóttir Olsen og Knút Háberg Eysturstein
Grønlendski landsstýrismaðurin í fiskivinnu- og veiðumálum hóttir við at taka loyvi frá grønlendsku skipunum, um tey ikki fáa skil á rúsevnum umborð
Eivør hevur roynt tað, Jógvan Hansen somuleiðis, og nú fer Kristina Bærendsen at syngja í íslendsku Eurovision kappingini
Týski kanslarin ætlar at varðveita viðurskiftini við USA. Verri er við hennara varakanslara, sum stúrir fyri handilsviðurskiftunum landanna millum.