text:
Jens Hákun Leo
11.01.2017 - 11:17
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Arbeiðsmarknaður
Ein av teimum heilt stóru vinnugreinunum er handil og umvæling. Í hesari vinnugrein hava verið um 3.000 løntakarar síðstu nógvu árini, men hóast tað ikki hava verið tey stóru sveiggini í samanlagda talinum, eru stórar umskiftingar hendar millum løntakarar innanhýsis í hesi grein, m.a. viðvíkjandi aldursbýti og serliga millum ymisku sýslurnar í landinum.
Hetta skrivar Hagstova Føroya í dag á heimasíðu sínari.
Hagstovan vísir fyrst av øllum á, at løntakarar í handli og umvæling fylgja neyvt gongdini í samfelagnum. Harundir eru góðu tíðirnar síðst í áttatiárunum týðiligar, og eins týðiligt er, sambært Hagstovuni, at kreppan fyrst í nítiárunum gjørdi, at yvir triðingur av løntakarunum fór úr handilsvinnuni. Frá 1994 og heilt fram til 2008 var at kalla javnur vøkstur, og vóru tað 3.300 fólk í handilsvinnuni, tá tað var uppá tað mesta. Fíggjarkreppan tók broddin av toppinum, men seinastu átta árini hava verið um 3.000 løntakarar í vinnugreinini handil og umvæling.
Hagstovan sigur, at fyri øll útvaldu árini (1988, 2004, 2008 og 2016) er galdandi, sum væntað, at bulurin eru tey í aldursbólkinum 25 til 54 ár. Í 1988 vóru 55% av teimum í handli og umvæling í hesum aldursbólkum. Haruframt vóru nógv ung, í aldrinum 16 til 24 knýtt at vinnuni, har tey vóru umleið ein triðingur.
Frá 1988 fram til 2004 tykist tað, sum tey, ið eru virkin í hesi vinnu, eldist nakað: nakað færri eru í aldursbólkinum 20-24 ár, og nakað fleiri í eldru aldursbólkunum. Hetta ger, at tey í aldrinum 25 til 54 ár eru næstan 60% av løntakarunum í vinnugreinini.
Í uppgongdini til 2008 koma hálvtriðjahundrað fleiri løntakarar í handilsvinnuna. Tannáringar vera 150 fleiri og 130 fleiri eldri enn 40 ár. Í aldursbólkinum 25 til 39 ár er lítil minking. Nú átta ár seinni hevur handilsvinnan tillagað seg og skorið 10% av løntakarunum burtur. Í 2016 er ongin broyting í mun til 2008 fyri tannáringar 16 til 19 ár og tey ungu 20-24 ár. Hinvegin er minkað í aldursbólkunum 25 til 39 ár við 180 løntakarum, og í aldursbólkinum 40 til 54 við 50.
Hetta ger, sambært Hagstovuni, at nú eru 51% av løntakarunum í vinnugreinini í aldursbólkunum 25-54 ár, sum er tað lægsta síðan 1985. Hinvegin eru tað serliga tannáringar, sum nú eru farin at fylla meira: í 1988 og 2004 vóru umleið sjeyndi hvør í tannárunum, men síðan 2004 hava tannáringar í størri mun fylt handilshølini, og er nú meira enn hvør fimti í tannárunum. Somuleiðis sæst, at nakað fleiri av eldri eru í vinnugreinini. Tað eru tí ábendingar um, at handilsvinnan í størri mun brúkar unga arbeiðsmegi, sum helst arbeiðir niðursetta tíð og hevur arbeiði sum hjáinntøku, meðan tey ganga í skúla.
Hagstovan sigur víðari, at tá handil og umvæling verður skipað eftir sýslu, eru tað tvær høvuðsgongdir. Tann eina er, at frá 1988 til 2008 vaks vinnugreinin uttanfyri Streymoynni. Í Streymoyar sýslu minkaði hon. Í 1988 vóru 1.914 løntakarar í Streymoyar sýslu, og í 2004 var tað minkað til 1.648. Hetta vaks nakað fram til 2008 og hevur síðan tá staðið í stað. Sostatt arbeiða eins nógv nú í vinnugreinini handil og umvæling í Streymoyar sýslu, sum tá tað vóru flest í 2008.
Hin høvuðsgongdin er, at hinar sýslurnar fingu alsamt fleiri løntakarar frá 1988 fram til 2008, men so vendi, og eru allar minkaðar seinastu átta árini. Hetta merkir, sambært Hagstovuni, at seinastu átta árini hevur handilsvinnan bert havt vøkstur í Streymoyar sýslu. Fyri restina av landinum er gongdin, at færri arbeiða í handli og umvæling. Serliga stór er afturgongdin í Suðuroyar og Sandoyar sýslum, har tað nú eru yvir 30% færri í vinnugreinini, samanborið við 2008. Eisini Norðoya sýsla hevur stóra afturgongd, har umleið fimti hvør er farin úr vinnuni seinastu átta árini, skrivar Hagstova Føroya at enda.


c: text/html

text:
Orð: Sigurbjørn Einarsson
Lag (2007): Knút Olsen
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 1994
1. Tú, Gud, sum veitst og gevur alt,
mítt sinn er ei so ljóst og balt,
og hugur armur, hjartað kalt –
tó vil eg vera tín.
Og tú ert ríkur, títt er alt,
og tú ert faðir mín.
2. Tú tekkir allan heimsins harm,
hvørt hjarta grætur tær við barm,
tú vegur á tín kærleiksarm
hvørt misbrot mans og brek.
Við krossins djúpa, reina harm
tú halgar syndasek.
3. Tú ert mítt lív, tú loysti meg,
tú lætst meg blindan finna teg
– av náði verða eitt við seg,
hvønn dag meg dømdan ber.
Tú, Kristus, bróðir, signar meg
og biður fyri mær.
4. Mín Gud, sum vart og ert mær alt
og signar okkum túsundfalt,
tú skilur hjartað, veikt og kalt,
og mansins mongu sár.
Tú bert tín kross og bøtir alt
og brosar gjøgnum tár.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vilmund Jacobsen 13.11.2013 (18:48)
Trý skip landað á Toftum
Trý skip landaðu á Toftum mánadagin. Tað var Landingarmiðstøðin við Toftagjógv, sum landaði skipini.
Niclas Davidsen, landingarformaður, sigur, at línuskipið Sigmundur, sum henda túrin royndi undir Føroyum, hevði stívliga 30.000 pund, meginparturin brosma og longa.
Trolbáturin, Hansa Maria, hevði 25.000 pund, meginparturin toskur, og garnaskipið Oknin hevði góð 33.000 pund av svartkalva.
Niclas Davidsen væntar ikki fleiri landingar á Toftum hesa vikuna, men tíðliga í næstu viku koma línuskipini Vesturhavið og Kambur væntandi inn at landa.


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Tahiti
P.K. 2,7 Cote mer
Toahotu
Taiarapu Ouest
TARAVAO TAHITI
FRENCH POLYNESIA
+689 40 54 70 00
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
8.00 til 11.00 og 13.00 til 16.00
Longd: 1 tími og 30 minuttir
Vert at vita
Bíbilskur lesnaður verður umsettur til tahitiskt. Hevur umsjón við bíbliuundirvísingararbeiðinum hjá Jehova vitnum á oyggjum og oyggjabólkum, sum fevna um eitt øki, ið er líka stórt sum Vesturevropa.


text:
4. november
4. november er dagur 308 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 309 um skotár er). 57 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Andstøðuflokkarnir á Føroya Løgtingi løgdu fram uppskot um misálit á Johan Dahl, landsstýrismann í vinnumálum, fyri hansara handfaring av málinum um Strandfaraskip Landsins í 2013, tá ið stovnurin brúkti 4,4 milliónir meira enn játtað var. Landsstýrismaðurin hevði ikki biðið um eykajáttan og ikki sett sparingar í verk. Uppskotið um misálit fall við 17 atkvøðum ímóti, 14 fyri og 2 blonkum atkvøðum. Øll í andstøðuni atkvøddu fyri, Jákup Mikkelsen úr Fólkaflokkinum, var tann einasti úr samgonguni, ið atkvøddi fyri, meðan Rodmundur Nielsen og Brandur Sandoy atkvøddu blankt.
- 2007 - Hoyvíkar kirkja vígd.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1916 - Walter Cronkite (d. 2009)
- 1932 - Thomas Klestil, forseti Eysturríkis (d. 2004)
- 1937 - Loretta Swit, amerikonsk sjónleikarinna.
- 1946 - Laura Bush, amerikanskt forsetavalevni.
- 1955 - Matti Vanhanen, finskur politikari.
- 1969 - Matthew McConaughey, amerikanskur sjónleikari.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1847 - Felix Mendelssohn, týskur tónasmiður (f. 1809)
- 1995 - Yitzhak Rabin, ísraelskur politikari (f. 1922)
- 2008 - Michael Crichton, amerikanskur rithøvundur (f. 1942)


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Nigeria
Km 51, Benin-Auchi Road
IGIEDUMA 301110
EDO STATE
NIGERIA
+234 7080 662 020
+234 8039 003 790
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
8.00 til 11.00 og 13.00 til 16.00
Longd: 2 tímar
Vert at vita
Prentar hvørt ár 41 milliónir eintøk av Vagttårnet og Vågn op! á níggju málum. Sendir bíbilskan lesnað út í Nigeria og til fimm onnur lond í Vesturafrika.


text:
Orð: Gunnar Jørgensen
Lag: “Er man spejder” / “Se min bestilling”
Týtt: Sverri Fon
Ein skóti altíð fróður er og altíð væl til hýrs,
hann vinur er við smábørn og við gomul um tey fýrs,
hann hjálpir, har ið hjálpast kann, við góðum ráðum fer:
Um kroystan nagl, um brotið bein, um arm, ið kroyktur er.
Ert tú skóti, ert tú skóti,
Mást tú hjálpa, um so alt tær gongst ímóti.
Tá pápi missir pípuna, hann leitar sum ein hind,
og rópar so tað hoyrist líka upp á Malingstind,
hann grópar allar goymslur fram og tømir hvørt eitt trog,
og fýkur runt í stovuni, sum var tað grindaboð.
“Hoyr, pápi, ger tær einki stríð,” so troystar Pætur hann,
“eg hugsi, at eg mestan veit, hvar pípan vera man.”
Hann rýkur út í gongina, har gamla kotið er:
“So sanniliga, sært tú pápi, pípa tín er her.”
Tá kúgvin hjá Hans Peturi ein dagin datt um ryggm
tá Malan frá sær sjálvum var, hon mól sum dunnan stygg.
Men Pætur sum ein hvirluvindur inn á trøðna sprakk,
hann lyfti kúnna upp aftur, og Malan segði takk.
Og hoyrir tú eitt neyðarróp úr Sumba og í Klakk,
so er tað gamla Brita, sum ein nagla í fótum stakk,
men Pætur hann fór fúkandi, tann løtan var ei long,
og tók so naglan útaftur við hamara og tong.
Tá Pætur síðst á fjalli var, tá beinini hann breyt,
men Pætur helt: “Ver sjálvbjargin!” Og ráð ei honum treyt,
tók beinini á nakkan hann, og bant tey fast við reim,
við hondunum í lummanum so sjaggaði hann heim.


text:
25 Desember 2016
5 Desember 2016
Dagbókabløð Ebba Hentze Oddfríður Marni Rasmussen og Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð týddu 1 At sita á einum vongi høgt uppi. Trygd og ótti fyri at detta ígjøgnum óskygt myrkur ímóti mánans rísandi ljósi á vatninum, knúsa speglið og doyggja móti hørðum sorta. Løgnir fiskar fara at koma og eygleiða eina friðarspillu. Tað storknaða voksið sleppir […]
Nú veturin hevur fastatøkur á okkum, og skiftandi veðurløg leggja løgnar tankar í sinn, tá er gott at hava eina góða bók at lesa. Tú veitst ongantíð, hvat kann henda! ”Tað var ein tíð, tá ið eg hugsaði nógv um axolotlar. Eg vitjaði teir í sjósavninum í Jardin des Plantes og varð standandi í tímar […]
Í morgun frættust so tey feigdarboð, at Jan Sonnergaard var deyður av hjartaslagi, bara 53 ára gamal. Forleggjari hansara, Johannes Riis, skrivaði í morgun, at Jan hevði verið á bókaturne í Beograd, og tá ið bókin skuldi leggjast fram, kom ongin Sonnergaard. Seinni varð hann funnin lívleysur á gólvinum í íbúðini. Jan Sonnergaard var føddur […]
Í dag fyllir ein av best umtóktu og mest lisnu prosa- og essayhøvundum føroyinga seinastu mongu árini, Oddvør Johansen, 75 ár. Fyrsta bókin hjá Oddvør Johansen var Lívsins summar, sum kom í 1982, og fyri hana fekk hon longu í 1983 Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir fyri. Somu virðisløn fekk hon aftur í 2002, […]
Turið Sigurðardóttir fylti 70 ár í gjár. Hesa yrkingina yrkti eg til 60 ára føðingardag hennara. Nakrar fláir eru lægstar til, men yrkingin hevur enn týdning. Hjartaliga til lukku við degnum, merkiskvinna. Fláirnar Tú tendrar lummalyktina og lýsir tað, sum tú ongantíð hevur sæð. Tað, sum hvarv í myrkrinum er enn til staðar, […]
Aftur í ár skipaði Vencil saman við Býarbókasavninum, Háskúlanum, Steinprenti og Gamla bókahandli fyri poetiskari rundferð í Havn ólavsøkudag. Her eru nakrar myndir frá tiltakinum. Vencil takkar øllum, sum vóru við, ikki minst Róa Dam Dalsgarð, sum tók myndirnar. Vit síggjast aftur á næstu ólavsøku! AÓD
Eitt er at fáa eitt hugskot til eina yrking, eitt annað er at skriva hana niður og geva henni skaldsligar eginleikar, eitt triðja er at geva hana út til ein lesara, og tað fjórða, tað sum eg her fari at umrøða, tað er at lesa yrkingina upp. Ikki øll duga at lesa yrkingar upp. Verri […]
Nice meðan blóðugu klæðini torna í tungheitu náttini í Nice ganga tankar heimleysir vilstir og spyrja um veg leita eftir orðum sum fáa blómur at spretta úr stadnandi blóði Oddfríður Marni Rasmussen


text:
Saladin
Saladin (føddur 1137 ella 1138, deyður 4. mars 1193; Kurdiskt: Selahaddîn Eyûbî; arabiskt: Salah ad-Din Yusuf Ibn Ayyub; صلاح الدين يوسف ابن ايوب; Salah ad-Din; fulla navn hansara: al-Malik al-Nasir Salah al-Din Abu al-Muzaffer Yusuf ibn Ayyub ibn Shadi[1]) var ein kurdiskur, muslimskur herleiðari, sum grundlegði Ayyubide-ríkið í Egyptalandi og Sýria. Hann er kendur bæði í tí kristna og muslimska heiminum fyri hansara riddaraliga og umsorganarliga atburð undir krossfaratíðini.
Hann varð føddur í Tikrit, sum liggur í einum øki sum í dag er í Irak, og gjørdist sultanur yvir Egyptalandi og Sýria.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Kurt Villads Jensen: "Politikens bog om korstogene" Politikens Forlag 2005 síða 82


text:
UPPÍSKOYTI
At heilsa flagginum, fara á val og gera borgaraliga tænastu
At heilsa flagginum. Jehova vitni meta tað at boyggja seg fyri ella at heilsa flagginum, ið ofta verður gjørt í sambandi við, at ein tjóðsangur verður spældur, sum eina átrúnaðarliga gerð. At gera hetta vísir, at roknað verður við bjarging frá landinum ella leiðarunum í tí og ikki frá Gudi. (Esaias 43:11; 1 Korintbræv 10:14; 1 Jóhannes 5:21) Ein leiðari, sum skipaði fyri einum slíkum hátíðarhaldi, var Nebukadnezar kongur í fortíðar Bábylon. Fyri at vísa fólkinum, hvussu hátt hevjaður hann var, og hvussu íðin hann var í síni gudsdyrkan, læt hesin veldigi stjórnarin eina risastóra standmynd gera. Síðani bað hann sínar tegnar boyggja seg fyri henni, meðan tónleikur, eitt slag av tjóðsangi, varð spældur. Men tríggir hebrearar, Sadrak, Mesak og Abed-Nego, noktaðu at boyggja seg fyri standmyndini, hóast tað hevði deyðarevsing við sær. – Dániel, kapittul 3.
Á okkara døgum er flaggið „størsta trúarímyndin fyri tjóðskaparkensluna og fremsti tilbiðingarluturin“, skrivaði søgufrøðingurin Carlton Hayes. „Menn fara úr hattinum, tá ið flaggið kemur framvið. Til at lovprísa flagginum skriva yrkjarar fagnaðarkvæði, og børn syngja.“ Hann legði aftrat, at tjóðskaparkenslan eisini hevur sínar „heiligdagar“, eitt nú 4. juli í USA, og eisini síni „halgimenni og hetjur“ og síni „tempul“, ella minnismerki. Í sambandi við eitt alment hátíðarhald í Brasil segði ein høgur hernaðarembætismaður: „Fólk æra og tilbiðja flaggið ... eins og føðilandið verður tilbiðið.“ Eitt leksikon segði einaferð: „Flaggið er heilagt eins og krossurin.“ – The Encyclopedia Americana.
Í eini nýggjari útgávu av áðurnevnda leksikon stendur, at tjóðsangir „lýsa fosturlandskærleika og fevna ofta um eina bøn til Gud um at leiða og verja fólkið ella leiðararnar hjá tí“. Tí eru tey, sum tæna Jehova, ikki órímilig, tá ið tey meta tjóðskaparlig hátíðarhald, eitt nú at heilsa flagginum og syngja tjóðsangir, sum átrúnaðarlig. Í einari viðmerking um, at børn hjá Jehova vitnum nokta at fagna flagginum ella at svørja trúskapareiðin í amerikanskum skúlum, stendur soleiðis í einari bók: „Hægstirættur hevur í fleiri rættarmálum umsíðir staðfest, at hesi dagligu ritualini hava átrúnaðarligan dám.“ – The American Character.
Hóast Jehova vitni ikki vilja taka lut í hátíðarhaldi, sum tey halda vera óbíbilskt, virða tey avgjørt rættin hjá øðrum at gera tað. Tey virða eisini fløgg sum tjóðarímyndir og viðurkenna sitandi stjórnir sum „yvirvøld“, ið virkar sum „tænari Guds“. (Rómbrævið 13:1-4) Tí fylgja Jehova vitni áminningini um at biðja „fyri kongum og øllum, ið høgt eru sett“. Men vit gera tað, „fyri at vit kunnu liva stilt og friðarligt lív í øllum gudsótta“. – 1 Timoteus 2:2.
Luttøka í politiskum valum. Sonn kristin virða rættin hjá øðrum at fara á val. Tey mótmæla ikki, at val verða hildin, og tey geva seg undir valdu myndugleikarnar. Tó eru tey púra uttanveltað í sambandi við politisk viðurskifti. (Matteus 22:21; 1 Pætur 3:16) Hvat eigur eitt Jehova vitni at gera, sum býr í einum landi, har valluttøka er eitt krav, ella at tað er illa dámt, tá ið onkur ikki fer til valhølini? Við tí í huga, at Sadrak, Mesak og Abed-Nego fóru so langt sum at møta upp í Duradalinum, kundi eitt Jehova vitni undir líknandi umstøðum valt at farið til valhølini, um samvitskan loyvdi tí. Viðkomandi ansar kortini væl eftir ikki at slaka í sambandi við sína uttanveltaðu støðu. Hann ella hon eigur at hugsa um hesar seks meginreglurnar:
Lærisveinarnir hjá Jesusi eru „ikki av heiminum“. – Jóhannes 15:19.
Sonn kristin umboða Kristus og hansara ríki. – Jóhannes 18:36; 2 Korintbræv 5:20.
Kristna samkoman er sameind í trúgv, og øll í henni eru knýtt saman í kristnum kærleika. – 1 Korintbræv 1:10; Kolossebrævið 3:14.
Tey, sum velja ein ávísan politikara, hava samábyrgd av tí, hann ger. – Legg til merkis meginreglurnar, sum liggja í orðunum í Fyrru Sámuelsbók 8:5, 10-18 og í Fyrra Timoteusbrævi 5:22.
Jehova metti ynskið hjá ísraelsfólki um at fáa eitt menniskja til kong sum eitt tekin um, at tey høvdu vrakað hann. – 1 Sámuel 8:7.
Sonn kristin eiga frítt at kunna tosa við fólk um Guds ríki, uttan mun til hvørja politiska sannføring hesi fólkini hava. – Matteus 24:14; 28:19, 20; Hebrearabrævið 10:35.
Borgaralig tænasta. Í summum londum verður kravt, at hertænastunoktarar skulu gera onkra borgaraliga tænastu í eitt tíðarskeið. Skulu vit taka eina avgerð í eini tílíkari støðu, mugu vit nevna tað í okkara bønum, kanska tosa við ein búnan trúarfelaga um tað og síðani samvitskufull taka avgerðina eftir tí, sum vit eru komin fram til. – Orðtøkini 2:1-5; 11:14.
Guds orð biður okkum „vera yvirvøldini og teimum, ið valdið hava, undirgivin, at vera lýðin og til reiðar til alt gott verk, ... vera mild [rímilig, NW]“. (Titus 3:1, 2) Við hesum í huga kunnu vit seta okkum sjálvum nakrar spurningar: ’Noyðist eg, um eg sigi ja til at útinna hesa borgaraligu tænastuna, at slaka í sambandi við mína uttanveltaðu støðu ella at hava við falskan átrúnað at gera?’ (Mika 4:3, 5; 2 Korintbræv 6:16, 17) ’Verður tað, um eg geri hetta arbeiðið, torført hjá mær at røkja mínar bíbilsku skyldur, ella forðar tað mær enntá í at liva upp til tær?’ (Matteus 28:19, 20; Efesusbrævið 6:4; Hebrearabrævið 10:24, 25) ’Kundi hetta arbeiðið hinvegin gjørt tað møguligt hjá mær at víðkað um mítt andaliga virksemi, kanska soleiðis at eg kann byrja í fulltíðartænastuni?’ – Hebrearabrævið 6:11, 12.
Kemur ein sannur kristin til ta niðurstøðu, at hann við góðari samvitsku kann útinna borgaraliga tænastu heldur enn at fara í fongsul, eiga hansara trúarfelagar at virða avgerðina. (Rómbrævið 14:10) Men um hann kemur til ta niðurstøðu, at hann ikki vil útinna eina slíka tænastu, eigur henda avgerðin eisini at verða vird. – 1 Korintbræv 10:29; 2 Korintbræv 1:24.


text:
Seyed Ali Khamenei
Ayatollah Sayyed Ali Khamenei (persiskt: سید علی خامنه ای, aserbadjanskt Seyyid Əli Xameneyi) (17. juli 1939) í Mashad Iran, er ein iranskur politikari og átrúnaðarligur leiðari. Hann var forseti í Iran frá 1981 til 1989 og hevur verið andaligur leiðari í Iran síðan juni 1989.
Faðirin var av Azeri (aserbadjanskari) ætt. Hetta er ein av mongum etniskum minnilutabólkum í Iran. Eins og undangongumaðurin Ayatollah Khomeini ber Khamenei eina svarta turban ið vísir at hann er ein eftirkomari hjá Muhammed profeti.
Innihaldsyvirlit
Málkunnleiki[rætta | rætta wikitekst]
Khamenei er kendur fyri sín áhuga fyri (islamiskum) bókmentum. Hann tosar flótandi persiskt og arábiskt, men er minni stinnur í aserbadjanska móðurmálinum í faðirætt; hann skilur eisini toluliga enskt. Hann hevur umsett fleiri bøkur frá arábiskum til persiskt.
Atsókn[rætta | rætta wikitekst]
Hin 27. juni 1987 royndi bólkurin Fólksins Mujahedin í Iran at beina fyri Khamenei á einum tíðindafundi; ein bumba ið var goymd í einum bandupptakara brast, Khamenei yvirlivdi, men misti førleikan í høgra armi fyri lívið. Hendan hending hevur fingið frómar shia-muslimar at meta hann sum ein 'livandi martýr'.
Rætturin til valdið[rætta | rætta wikitekst]
Khamenei'sa rættur til heitið 'Hægstráðandi leiðari í Iran' (enskt: Supreme Leader) hevur ikki havt undirtøku hjá øllum muslimskum leiðarum í landinum. Khamenei var ikki eingongd ein sokallaður Marja (Stór-Ayatollah) tá hann bleiv útnevndur sum Khomeini'sa eftirfylgjari. Orsøkin til at Khamenei bleiv valdur, var at Stór-Ayatollah Hossein Ali Montazeri ið ætlandi skuldi eftirfylgja Khomeini, sat í húsavarðhaldi um hetta mundið, vegna sínar atfinningar ímóti viðferðini ið Khomeini'sa mótstøðufólk fingu í iranskum fongslum, harímillum avrættingar.
Støða til Vesturheimin[rætta | rætta wikitekst]
Eins og undangongumaðurin, er Khamenei fíggindaliga sinnaður mótvegis USA og Ísrael, og situr illa um sátt við Vesturheimin sum heild; og hann páheldur rættin hjá Iran at útvega sær kjarnorku til friðalig endamál. Hann hevur tó eisini sent út eina Fatwa ið sigur at framleiðsla, goymsla og nýtsla av kjarnorkuvápnum er forboðin sambært Islam. Khamenei hevur eisini stundum tikið frástøðu frá margháttligum úttalilsum ið núverandi forsetin Mahmoud Ahmadinejad er komin við.


text:
Hvalvík
Hvalvík er ein bygd í Streymoy. Bygdin liggur á eysturstrondini á Steymoynni, nakað sunnanfyri brúnna um Streymin og beint sunnanfyri Streymnes. Áin Stórá rennur oman gjøgnum dalin og skilur báðar bygdirnar sundur. Í 2012 varð ein brúgv gjørd yvir um ánna, og ætlanin var at gera gongugøtur framvið ánni.[2] Navnið "Hvalvík" sigur frá, at her er ein av góðu hvalvágunum í landinum. Niðri á Hvalvíksoyruni er góð sandstrond, har mong grindin hevur lagt beinini. Til Hvalvíkar hoyra 24 merkur av jørð, 14 av kongsjørð og 10 merkur av ognarjørð. Festini eru trý. Lendið kring bygdina gevur góðar umstøður at reka landbúnað, sum hevur verið sera umráðandi í eldri tíð. Seinni, tá fiskivinnan fór at gera seg galdandi, misti jarðarbrúkið fyri ein part sín týdning. Menn fóru til skips, og síðan hava eisini aðrir vinnuvegir tikið seg upp, eitt nú innan handverk, flutning, aling og innan handil.
Í Hvalvík heldur fyritøkan Norðsetur til, sum hevur smíðað sniðhús síðan 1980. Fyritøkan fekk sær egnan framleiðslubygning í 1983, og hevur síðan smíðað eina ørgrynnu av húsum kring alt landið. Eisini eru hús útflutt til Týsklands. Norðsetur byggir eisini størri virkisbygningar, eitt nú hallir, skrivstovubygningar og handlar. Á bryggjuni í Hvalvík halda eisini aðrar fyritøkur til við goymslubygningum og øðrum.
Kirkjan í Hvalvík er elsta kirkja í landinum. Hon er bygd í 1829, og er bygd úr viði frá skotsku barkini Broon, sum fór á land í Saksun árið fyri. Frammanundan stóð ein eldri kirkja í Hvalvík. Prædikustólurin í Hvalvíkar kirkju varð gjørdur til Havnar kirkju í 1609 og er seinni keyptur til Hvalvíkar. Talan er um eitt sjáldsamt listarverk, ið hevur sína egnu, serligu søgu.
Í Hvalvík er nýggjur dagstovnur bygdur – Barnagarðurin við Kráir, sum rúmar 60 børnum. Skúlin í Hvalvík hevur næmingar frá 1. til 7. flokk, tilsamans úti við 60 børn. Síðan verður hildið fram á Felagsskúlanum á Oyrarbakka. Bygdin er í vøkstri - fólkatalið liggur omanfyri tey 200, og útlit eru fyri, at hesin vøkstur fer at halda fram. Bygt verður nú inn móti Saksunardali, í nattúruvøkrum og friðaligum umhvørvi.
Hvalvíkar Streymnesar Róðrarfelag eigur tríggjar kappróðrarbátar: Báran (5-mannafar), Hvessingur (6-mannafar) og Gamli Hvessingur.[3] Hvessingur hevur vunnið FM átta ferðir við 6-mannaførum monnum (1978, 1980, 1988, 1993, 94, 95, 97 og 99) og tvær ferðir við 6-mannaførum kvinnum (1996 og 1998). Seinastu árini hevur verið samstarvað við Sunda Róðrarfelag um kappróðurin.[4]Hvalvíkingar eru, eins og aðrar bygdir í Sundalagnum, partur av fótbóltsfelagnum EB/Streymur.
-
-
Hvessingur hjá Hvalvíkar Streymnesar Róðrarfelag
-
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Føroyskt-íslendskt handilskamar stovnað
Á fundinum var val av nevnd á skránni og 9 nevndarlimir vórðu valdir. 5 umboðandi Føroyar og 4 umboðandi Ísland.
Á aðalfundinum vóru vegna Føroyar, Marita Rasmussen frá Føroya Arbeiðsgevarafelag, Debes Petersen frá Kemilux, Eyðun Joensen frá Poul Hansen, Jóhanna á Bergi frá Faroe Ship og Hendrik Egholm frá Magn vald. Vegna Ísland vóru Gisli Gislason frá Faxaports, Hjalmar Waag Arnason, frá Keilir, Ingvar Már Gislason frá Norðlenska og Þorgeir Baldursson frá Kvos/Oddi .
Til formann var Gisli Gislason valdur.
Føroyska íslendska handilskarmarið verður fyrisitið av íslendska handilskamarinum. Sjórin í íslendska handilskamarinum er Kristín S. Hjálmtýsdóttir.
Higartil hava 19 føroyskar og 20 íslendskar fyritøkur, stovnar, einstaklingar og feløg meldað seg inn í handilskamarið.
Í samband við stovnanina av handilskamarinum var búmerkið hjá handilskamarinum avdúkað. Vinnandi uppskotið eigur Eyðun Eliasen arkitektur.


text:
Helsigás
Helsigásin (frøðiheiti - Branta bernicla) er til støddar nakað sum æða. Um høvur og háls er hon svørt; báðumegin á hálsinum er ein hvít tvørstrika - helsið, sum hon hevur navnið av. Omaná er hon dimmgrá; í neðra eru tær, sum higar koma, bleikar, mest hvítar. Nev og bein eru svørt. Hon eigur einans í kaldastu londum, sum Norðurgrønlandi, Svalbarði og norðuroddum av Siberia. Higar koma tær stundum um heystið. Tær halda seg tá mest á sjónum; men stundum koma tær á land, og kunna tá leggjast upp í heimagæs ella dunnur og gerast so spakar, at tær eta korn, sum blakað verður teimum. Men verður skot loyst nær hjá, so rýma tær og síggjast ikki aftur. Tamd helsigás verður sera fólkaalskin.[1]


text:
Georgia (land)
Georgia (georgiskt: საქართველო - Sakartvelo), frá 1990 til 1995 kent sum Lýðveldið Georgia, er eitt land í Kaukasus og liggur við Svartahavið. Í norðri hevur Georgia mark við Russland og suðri við Turkaland, Armenia og Aserbadjan. Høvuðsstaður er Tbilisi og høvuðsmálið er georgiskt.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Georgisk søga
Í 1991 fekk Georgia sjálvstýri tá Sovjetsamveldið fór til grundar. Fyrst undir leiðslu av Moskva-trúgva, fyrrverandi sovjetska uttanríkisráðharranum Eduard Sjevarnadse og síðan – eftir friðarligu rósukollveltingina í 2003 – av verandi forsetanum Mikhail Saakasjvili. Fyrstu árini var Saakasjvili nógv avhildin, men lyfti hansara um vælferð í búskaparliga avmergjaða landinum hava ikki hildið. Og kríggið móti Russlandi í 2008, sum hevði við sær, at Georgia misti Abkasia og Suðurossetia, hava ikki gjørt støðuna betri.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Georgisk fólk
Georgia eigur sjáldsamt heimsmet. Ongastaðni í heiminum gerast so mong folk eldri enn 100 ára gomul. Enntá er ikki óvanligt, at fólk eru frísk og ferðug, tá ið tey eru farin upp um 120 ár. Granskarar vita ikki, hví tey liva so leingi, men teir halda, at góða veðurlagið, sunnur kostur, nógv útiarbeiði og óstrongda bygdalívið eru atvoldin til, at fólk gerast so gomul.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Georgiska kongshúsið, sum m.a. er í ætt við spanska kongshúsið, sigur seg vera avkom frá sjálvum Dávidi kongi, sum vit lesa um í Bíbliuni, og sum var kongur hjá Ísraels fólki. Ófriður valdaði eftir fullveldið í 1991, og nú hevur Georgia ikki veruligt vald í Abkasia og Suðurossetia, sum verða stuðlaði av Russlandi. Fyrrverandi sovjetiski uttanríkismálaráðharrin Eduard Sjevarnadse, sat við valdi í nógv ár, men kongin í 2003. Fátækradømi og tað at Georgia í veruleikanum ikki hevur vald á Abkasia og Suðurossetia, ger at landið ikki tykist serliga støðugt. Georgia roynir at nærkast Vestandlondunum, er partur av Partnership for Peace undir NATO og ætlar sær í ES. Georgia hevur seinastu øldirnar ligið mítt í stríðnum millum Russland, Turkaland og Persia, men er í dag tætt knýtt at USA, sum hevur stóran áhuga í at landið er støðugt, m.a. tí at USA hevur gjørt eina stóra íløgu í oljuveitingarskipan frá Aserbadjan umvegis Georgia og til Turkalands. Loysingarøkini Abkasia og Suðurossetia fáa bæði stuðul úr Russlandi, og viðurskiftini millum Georgia og Russland eru vánalig. Politiska støðan í Georgia er tí enn rokut.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Georgisk landafrøði
Georgia er fjallaland. Kavkasusfjøll eru sum ein stórur marknamúrur norður ímóti Russlandi og vestur ímóti Svartahavi. Gróðrarlíkindini eru góð, jørðin fruktar væl, so umstøðurnar at dyrka vínber eru av teimum bestu. Georgia liggur soleiðis fyri – ímillum Svartahav og Kaspiskahav – at oljuflutningur og annar vøruflutningur ímillum londini her fer ígjøgnum landið.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Georgiskur búskapur


text:
Undrið FF
Undrið FF er eitt fótbóltsfelag úr Tórshavn, sum varð stovnað í 18. januar 2006. Felagið hevur havt lið í 3. deild hjá monnum, síðan felagið varð stovnað. Í 2010 hevði felagið tvey lið í 3. deild og eitt kvinnulið, sum leikti á hálvum vølli. Tað eina av 3. deildarliðunum vann deildina og flutti upp í aðru deild.[1]
Tá felagið varð stovnað í 2006 var navnið Undri uttan Ð. Tað var uppkallað eftir høvuðsstuðlinum hjá felagnum, "Undri sápa". Í 2010 fekk felagið nýggjan stuðul, og so varð navnið endurnýggjað, soleiðis at Undrið kom at enda við Ð.[2]


text:
Dálking
Dálking; Tilfar og loftsløg, sum eiga ikki at vera har, spilla umhvørvið hjá plantum og dýrum, sum liva har. Jørðin er serlig, men viðkvom. Tá ið vit dálka við evnavørum, oyða vit lívsneyðug virði.
Dálkan stendst fyrst og fremst av ídnaðinum og ávirkar allan heimin. Evni til landbúnaðin hava eitrað moldina og verða ikki úrskild í føðsluliðunum; ídnaðarburturkast og evnafrøðiligt avlop verða tveitt í havið ella í áirnar; eitrandi loftevni úr verksmiðjum og orkuverkum og bilroykur dálka loftlagið og eru atvold til súrt regn, sum týnir skógir og vøtn og tærir bygningar. Loftdálkanin hevur eisini sett hol á ozonlagið, sum verjir jørðina fyri fagurbláu sólargeislunum. Hesir geislar kunnu elva til krabbamein hjá fólki og dýrum. Vaksandi orkunýtslan og skógartýningin økja um vakstrarhúsárinið, sum ger, at tað verður heitari á jørðini. Tað kann elva til stórar og álvarsamar veðurlagsbroytingar.
Dálkað luft[rætta | rætta wikitekst]
Verksmiðjur, serliga tær, sum nýta steinrunnin brennievni, goysa vandamiklan royk upp í luftina, sum ringur fyri lunguni. Hann ger eisini regnið súrt.
Brennandi skógir[rætta | rætta wikitekst]
Síðani 1945 eru fleiri enn 40 % av tropiska regnskóginum feld til timbur og dyrkilendi. Tá ið skógur hvørvur, hvørvur heimið hjá nógvum dýrum og plantum.


text:
The Walt Disney Company
The Walt Disney Company, eisini kent sum Disney, er ein ein amerikonsk fyritøka við høvuðssæti í Walt Disney Studios, Burbank, Kalifornia í USA. Fyritøkan er kend um allan heimin og er tann størsta fjølmiðlafyritøkan í heiminum, um hugsað verður um inntøkur.[1] Tað vóru brøðurnir Walt og Roy Disney, sum stovnaðu fyritøkuna hin 16. oktober 1923. Tá var navnið á fyritøkuni "Disney Brothers Cartoon Studio". Tá fyritøkan broytti navn í 1986 til The Walt Disney Company, bleiv tað samstundis víðkað um virksemið, og tey fóru í holt við nýggj vinnuøki, eitt nú sjónleikur, útvarp, tónleik, bókaforløg og internetmiðlar. Harumframt hevur fyritøkan ment nýggj øki innanfyri sjálva fyritøkuna fyri at víðka um málbólkin, sum til tá í høvuðsheitum vóru smábørn og barnafamiljur.
Fyritøkan er nokk mest kend fyri sínar filmsframleiðslur frá teirra egna filmsstudio, Walt Disney Studios, sum í dag er eitt av teimum størstu og kendastu filmsstudium í USA. Disney eigur og rekur ABC-sjónvarps-transmissiónsnetverk, eitt nú kaðalsjónvarps-kanalirnar Disney Channel, ESPN, A+E Networks og ABC Family; bókaforlag, fjepparavøru (merchandise) og teaturframførslur; samstundis sum fyritøkan eisini eigur og rekur 14 tema- og stuttleikaparkir kring heimin. Fyritøkan hevur eisini havt eina vælvirkandi tónleikadeild, umframt at hon hevur havt samstarv við Dow Jones Industrial Average síðan 6. mai 1991. Ein av teimum fyrstu og kendastu teknifilmsskapningunum hjá fyritøkuni, Mickey Mouse, er almenni maskotturin hjá The Walt Disney Company.


text:
Jógvan Hugo Gardar
04.12.2016 - 09:00
Altjóða orkuráðið, IEA, sigur í eini frágreiðing at heimurin hevur tørv á meir olju og meir gassi. Og ein partur av hesum skal helst koma frá londum sum Noreg.
- Olja og gass úr Noregi hava ein týdningarmiklan lut í framtíðar orkublandinum. Mátin Noreg framleiðir olju og gass setir færri umhvørvisspor enn hjá flestu oljuframleiðandi londum, segði IEA-stjórin Kamel Ben Naceur, tá hann gelt sína framløgu á OG21-fundinum í Oslo í vikuni.
Baceur vísti til fesku World Energy Outlook, sum stað festir at komandi 25 árini kemur heimurin at hava stóran tørv á meir orku, og at nógv av hesari kemur frá vindi, aldu og øðrum sokallaðum reinum orkukeldum. Naceur vísti á at hóast nógv verður gjørt fyri at finna avloysarar til fossilu orkukeldurnar, so koma størstu íløgurnar komandi 25 árini at vera í olju og gass.
- Serliga tørvurin á gassi verður vaksandi, segði hann.


text:
4. september
4. september er dagur 247 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 248 um skotár er). 118 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2012 - Ein pólskur seglbátur, Rzeszowiak, kom í havneyð í ódnarveðri við Føroyar, norðanfyri Føroya Banka. Sendi út neyðarkall kl 7.41. Tey 10 fólkini umborð vóru øll bjargaði umborð á Brimil um kvøldið, og síðan vóru tvey av teimum flutt við tyrluni til Vága Floghavn og hagani til Landssjúkrahúsið. Dagin eftir frættist, at ein av manningini doyði av løstunum hann fekk, tá masturin brotnaði og rakti hann í høvdið.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1838 - William Gibson Sloan, trúboðari og stovnari av Brøðrasamkomuni í Føroyum.
- 1879 - Jógvan Waagstein í Klaksvík, tónasmiður og málari (d. 1949).
- 1934 - Eduard Khil, russiskur sangari (d. 2012).
- 1981 - Beyonce, amerikonsk songkvinna og sjónleikarinna.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1907 - Edvard Grieg (f. 1843)
- 1914 - William Gibson Sloan, trúboðari og stovnari av Brøðrasamkomuni í Føroyum.
- 1989 - Georges Simenon (f. 1903)


text:
Liberalisma
Liberalisma ella frælsistevna er ein politisk hugsjón, har týdningarmest er at leggja dent á frælsi og møguleikar hins einstaka, veikan stat og lágan skatt. Liberalisma verður mett at vera ráðandi politiska hugsjón í Vesturheiminum. Harafturat eru javnrættindi týdningarmikil liður í liberalismu, t.e. øll skulu hava somu rættindi og somu møguleikar. Allir borgarar og øll vinna skulu hava fullan rætt til at virka innanfyri somu galdandi lógarkarmar. Týdningarmikið við liberalismu er eisini, at tey, sum arbeiða, skulu fáa pengar, meðan tey, sum ikki arbeiða, meira ella minni ongar pengar skulu fáa. Í fronsku kollveltingini vóru loysanarorðini ’’frælsi, javnaður og brøðralag’’. Liberalisman setur frælsi í hásæti. Í 1789 kom mannarættindayvirlýsingin, sum í 17 greinum vísir á grundleggjandi menniskjarættindi. Í 19. øld vóru mong hugtikin av liberalismu. Øll skuldu hava sama rætt at siga sína hugsan bæði í skrift og talu. Liberalistisku sjónarmiðini ávirkaðu eisini fíggjarstøðu landanna. Greiðastu mótsetningar til liberalismu eru sosialisma, kommunisma og marxisma. Meðan statirnir eru tann grundleggjandi eindin í merkantilismu og kommunismu, er einstaklingurin grundleggjandi eindin í liberalismu.[1]
Hugsanir í liberalismu kunnu í stóran mun knýtast til hugsanir Johns Lockes (1632- 1704) og Adams Smiths (1723-1790). Smith vildi vera við, at tann einstaki er sjálvsøkin, men at tað er ein fyrimunir fyri samfelagið sum heild.[2] Adam Smith helt, at um øll í einum landi gera tað, sum loysir seg best fyri tey sjálvi, so er hetta eisini gott fyri heildina.[3] Smith skrivaði í 1776 bókina The Wealth of Nations. Hetta verk var ætlað sum ein atfinning at verandi merkantilistisku skipan. Um hetta mund vóru nógvar avmarkingar fyri búskaparligum virksemi galdandi. Merkantilistiska skipanin hevði lagt upp til, at stjórnir skuldu leggja seg út í búskaparligar stýringar av vinnulívi við tí endamáli at veksa um útflutning og avmarka innflutning. Á henda hátt fóru lond at standa seg betur í kappingini mótvegis øðrum londum, og hetta hevði týdning fyri ríkidømi í einstaka landinum. Smith hevði eina aðra fatan. Hann grundgav fyri fríhandli og bert avmarkaðari uppílegging frá politiskari síðu. [4]
Tað, at marknaðurin skal vera fríur, merkir ikki, at øll kunnu gera, sum tey vilja. Ein fortreyt fyri liberalismu er, at statirnir tryggja frælsi hins einstaka. Frælsi skal ikki nýtast til at snýta onnur, og er tað soleiðis, at vit á einum øki í samfelagnum fáa eina monopolfyritøku, so skal hon annaðhvørt upploysast í fleiri smærri fyritøkur. Tær strongu kappingarlógirnar, sum eru galdandi í Vesturheiminum, eru júst gjørdar við tí fyri eyga at tryggja ein sterka kapping. Hetta er liberalistiskur vinnupolitikkur. Sjálvur hornasteinurin í einum liberalum búskapi er privatur ognarrættur. Tá ið tilfeingið er á privatum hondum, er størri vilji at gagnnýta tilfeingið effektivt.[5] Adam Smith var av tí áskoðan, at fríur handil er av størsta týdningi, og at staturin ikki eigur at leggja seg út í marknaðin, tí at marknaðurin er sjálvregulerandi. Hann doypti hesa mekanismuna ósjónliga hondin (enskt: The invisible hand).[6]
Aftaná Seinna heimsbardaga tók av álvara eitt liberalistiskt rák seg upp í heimsbúskapinum. Endamálið var m.a. at menna heimshandilin við tí grundgeving, at handil er drívmegin aftanfyri vøkstur og búskaparligari menning. [7] Tað finnast nógv ymiskt sjónarmið innan liberalismu. Tað er tey, sum leggja dent á búskaparliga javnstøðu og leggja seg upp ímóti sosialliberalistiskum sjónarmiðum, meðan onnur halda, at frælsi hins einstaka er týdningarmeiri enn sosialt rættvísi.[8]
Klassisk liberalisma leggur dent á einstaklingin, ognarrættin, atomismu, laissez-faire kapitalismu (búskaparlig liberalisma ella kapitalisma). Tann modernaða liberalisman hevur positivari áskoðan á stjórnina. Góðkenning av ávísari redistributión og laissez-faire kapitalisman vrakað. Í USA eru demokratar tað, sum amerikanarar kalla «liberalir» (vinstrahallir). Á tí høgrahallu síðuni í Evropa finnast fleiri rætningar, eitt nú sosialliberalisma, liberalisma og klassisk liberalisma.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Heywood, A. 2000. Key Concepts in Politics. New York City, New York: Palgrave Macmillan. ISBN 9780312233815. Page 60.
- ↑ McLean, I. & McMillan, A. (eds.). 2003. Positivism Oxford Concise Dictionary of Politics. Oxford: Oxford University Press. Page 491.
- ↑ Crane, G.T. & Amawi, A. (eds.). 1997. The Theoretical Evolution of International Political. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780195094435. Page 56.
- ↑ Heywood, A. 2005. Politicial Ideologies, An Introduction, 4th edition. New York City, NY: Palgrave. ISBN 9780230367258. Page 51.
- ↑ Balaam, D. N. & Veseth, M. 2008. Introduction to International Political Economy, 4th edition. Upper Saddle River, NJ: Pearson Education. ISBN 9780205791385. Page 40.
- ↑ McLean, I. & McMillan, A. (eds.). 2003. Positivism Oxford Concise Dictionary of Politics. Oxford: Oxford University Press. Page 491.
- ↑ Mingst, K.A. 2008. Essentials of International Relations – 4th edition. London: W.W. Norton & Company. ISBN 9780393921953. Page 258.
- ↑ Gilpin, R. 1987. The Political Economy of International Relations. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 978-0691022628. Page 27.


text:
Putlarbeiðið ella dagdvølja
30-12-2015
Dagarnir millum jóla og nýttár, hava vit ikki nógv annað arbeiðið fyri, enn vanligu gongdina í fjósi
Jólakvøða úr Dímun
24-12-2015
Øllum kring oyggjarnar, verður ynskt eini góð og huganlig jól og eitt eydnuberandi nýggjár.
Flokksfelagir úr Skúlanum á Fløtum vitja Dímunar Skúla
30-10-2015
Í Dímun eru vit sera fegin um samstarvið við Skúlan á Fløtum. Hetta samstarv innber at børnini í Dím
Seyðaskinn
Kr. 800,- / 1000,-
Um vøruna:
Sum útgangsstøði royna vit at gagnnýta tilfeingið, ið er á garðinum, sum best. Tí er tað sera hugaligt at vit nú kunnu garva øll skinnini av seyðinum ...
Sí vøru
Postnummar: FO-286
Kommuna: Skúvoy
Kordinatir: 61° 41' 49" Norð,
og 6° 44' 56" Vestur
Búsitandi: 4 vaksin og 4 børn
Stødd: 2.65 km2
Hædd: 395m (Høgoyggj)
Áseyðatal: 450
Markatal: 13
Høvuðsvinna: Seyðahald
"Á Stóra Dímun hava vit seyðin sum álit."


text:
Trý lið hava longu tryggjað sær pláss í hálvfinalunum í kvinnuflogbólti. Fjórða liðið verður funnið fyrst í januar mánaði. Tað áhugaverda er, at trý lið kappast um seinasta plássið í hálvfinalunum.
Í gjár gjørdist endaliga greitt, at Fleyr, SÍ og TB hava spælt seg víðari til hálvfinalurnar í steypakappingini hjá kvinnum.
Í bólki tvey var rættiliga javnt áðrenn umfarið í gjár. SÍ lá best fyri, men í roynd og veru kundu øll liðini spæla eg víðari.
SÍ var á vitjan hjá ÍF í Kambsdali, og tann dysturin endaði við 3-0 sigri til gestirnar.
Hin dysturin var millum TB og Mjølnir í Trongisvági, og hóast gestirnir byrjaðu best og vunnu fyrsta settið, so fótaði heimaliðið sær, og endaði við at vinna 3-1, og seinna plássið í hálvfinalunum.
.
Í bólki eitt tók Fleyr ímóti oddaliðnum í landskappingini, Drátti. Dysturin var avgerandi fyri, hvør vann bólkin.
Fleyr vann greiðan 3-0 sigur. Tað hevur við sær, at Fleyr vinnur bólk eitt við sjey stigum. Enn er ikki greitt, hvat lið verður nummar tvey og fer víðari úr bólki eitt.
KÍF og Ternan skuldu eisini spæla, men tann dysturin mátti útsetast. Nýggi leikdagurin er settur at vera 5. januar.
Sum støðan er nú, kunnu øll trý liðini í bólki eitt spæla seg víðari.
Tað er tó greitt, at Fleyr, SÍ og TB eru komin víðari í hálvfinalurnar, sum vera spældar í høllini á Hálsi tann 11. februar 2017.
Les eisini
Tíðindi
Tróndur Vatnhamar og Finnur Koba kappast móti Solveig Hanusardóttir Olsen og Knút Háberg Eysturstein
Grønlendski landsstýrismaðurin í fiskivinnu- og veiðumálum hóttir við at taka loyvi frá grønlendsku skipunum, um tey ikki fáa skil á rúsevnum umborð
Eivør hevur roynt tað, Jógvan Hansen somuleiðis, og nú fer Kristina Bærendsen at syngja í íslendsku Eurovision kappingini
Týski kanslarin ætlar at varðveita viðurskiftini við USA. Verri er við hennara varakanslara, sum stúrir fyri handilsviðurskiftunum landanna millum.


text:
Brúsandi vín
Brúsandi vín (ella mousserandi vín) er brúsandi við bløðrum av kolsýru. Kolsýran kann koma náttúrliga í framleiðsluni, men hon kann eisini verða latin í seinni, eins og við sodavatni. Mest kenda mousserandi vínið er Champagne, sum er úr økinum við sama navni í Fraklandi. Aðrastaðni í Fraklandi eitur hetta vín "Crémant", í Italia "Spumante", í Týsklandi "Sekt" ella "Schaumwein", í Spania "Cava". Í m.a. USA, Suðurafrika og Avstralia verða tey nevnd "Sparkling wine". Tað var uppfunnið av munkinum Dom Perignon í 1800-talinum. Brúsandi vín eru vanliga hvít, men kunnu eisini vera rosélitt. Smakkurin er oftast turrur, men kann eisini vera hálvturrur ella søtur. Brúsandi vín verða framleidd í flest øllum vínframleiðandi londum.


text:
Orangutang
Orangutang (frøðiheiti - Pongo pygmaeus) er størsta dýr í heiminum, sum heldur til uppi í trøum. Orangutang - navnið stavar frá maleisiska orðinum fyri "Maðurin í skóginum". Orangutangungarnir eru ikki gamlir, tá ið teir læra at gera sær ból uppi í trøunum. Teir læra av foreldrunum, royna aftur og aftur, til tær duga at gera sær ból eftir lítlari løtu. Teir benda leyvklæddar greinar uppeftir, flætta tær og leggja seg væl til rættis fyri náttina. Orangutangir liva í Landsynningsásia. Indonesia og Maleisia. Orangutangin er hótt dýr, tí eru friðingarøki gjørd í regnskóginum, har tær kunnu liva í friði og náðum. Orangutangir eru plantuátarar og eta mest frukt.


text:
Trygdarráð ST
Trygdarráðið hjá ST er týdningarmesti stovnurin í ST [1]. Trygdarráðið er eitt ráð, ið tekur stórar avgerðir og kemur saman til fundar at fáa frið í lag, tá ið vandi er fyri, at kríggj brestur á ímillum lond. Høvuðsuppgávan hjá ráðnum er at varðveita frið og trygd. Trygdarráðið arbeiðir bæði fyribyrgjandi - við at ráða til semju, vera semingspartur og áseta meginreglur fyri friðarligum loysnum, og meira aktivt, um ein træta endar við kríggi. Tá kann Trygdarráðið senda friðarvarðveitandi herlið inn í øki og seta tvingsilsátøk og búskaparlig revsitiltøk í verk [2]. Herliðini eru ofta úr fleiri limalondum, men eru undir ST-yvirvaldi. Ráðið kann taka avgerð um, at lond, ið kríggjast, skulu fáa í lag vápnahvíld, ella tað kann gera av at senda friðarherlið at verja friðin. Trygdarráðið skal straks koma saman, um heimsfriðurin verður hóttur.
Trygdarráðið er samansett av 15 limalondum, fimm av hesum eru fastir limir. Hini tíggju londini verða vald fyri eitt tveyára tíðarskeið í senn. Trygdarráðið kann viðmæla nýggj limalond og ráða til burturvísing av limalandi, sum áhaldandi brýtur meginreglur stovnsins.
Núverandi limir[rætta | rætta wikitekst]
Í trygdarráðnum eru fimtan limir. Ráðið hevur fimm fastar limir - USA, Stórabretland, Frakland, Kina og Russland - og tíggju aðrar limir, sum sita 2 ár í senn. Hinir tíggju limirnir verða valdir fyri 2 ár í senn av landabólkum: Fimm úr Ásia og Afrika, tveir úr Vesturevropa, tveir úr Latínamerika (Mið- og Suðuramerika) og ein úr Eysturevropa. Avgerðir Trygdarráðsins hava bert gildi, um í minsta lagi níggju limir atkvøða fyri. Ráðið hevur víðar heimildir, men samstundis hava føstu limirnir sonevndan sýtingarrætt (vetorætt), tað er, at tey einsamøll kunnu sýta fyri, at ein avgerð, sum øll hini annars eru samd um, verður viðtikin. Undir Kalda krígnum nýttu Sovjetsamveldið og USA mangan hendan møguleika og løgdu tí Trygdarráðið lamið í long tíðarskeið.
- USA (fastur limur)
- Stóra Bretland (fastur limur)
- Frakland (fastur limur)
- Fólkalýðveldið Kina (fastur limur)
- Russland (fastur limur)
- Argentina (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Avstralia (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Ruanda (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Luksemborg (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Suðurkorea (1. januar 2013 – 31. desember 2014)
- Litava (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
- Kili (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
- Kjad (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
- Jordan (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
- Nigeria (1. januar 2014 – 31. desember 2015)
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.fn.no/FN-informasjon/FNs-hovedorganer/Sikkerhetsraadet
- ↑ http://www.un.org/en/sc/about/
Dótturfelagsskapir : Altjóða verkamannafelagsskapur Sameindu Tjóða (ILO) | Undirvísingar-, Vísinda- og Mentanarstovnur Sameindu Tjóða (UNESCO)
Barnagrunnur Sameindu Tjóða (UNICEF) | Matvørufelagsskapur Sameindu Tjóða (WFP) | Heilsufelagsskapur Sameindu Tjóða (WHO)
Høvuðsstovnar: Aðalsfundurin • Trygdarráðið • Búskapar- og Almannamálaráðið • Altjóða Dómstólurin • Aðalskrivstovan • Tilsjónarráðið


text:
Skotland
Skotland (enskt og skotskt Scotland),(skotskt gæliskt: Alba) er eitt av teim fýra londunum ið mynda Kongsríki Stóra Bretlands og Norðurírlands. Skotland fevnir formliga um norðasta partin av oynni Bretlandi umframt oyggjabólkarnar norðanfyri Suðuroyar, Orknoyar og Hetland umframt aðrar oyggjar har á leið. Orknoyggjar og Hetland gjørdust partur av Skotlandi í 1468, tá tær gjørdust heimafylgja hjá eini danskari prinsessu, sum giftist James 3 kongi.
Skotska kongsríkið Alba varð savnað í 843 undir Kenneth I skotakong. Kenneth gjørdi Scone í Piktaríkinum til høvuðsstað í ríkinum. Við sær tók hann Lagnusteinin, dalriadiska krýningarsteinin. Í 1296 varð steinurin fluttur í Westminister Abbey, men í 1996 var hann fluttur aftur til Skotlands. Skotska flaggið, The Saltire, er mett at vera elsta tjóðarflaggið enn í nýtslu.
Skotland hevur verið undir bretskum harradømi síðan 1707.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotlands søga.
Seinast í 830-árunum var Skotland fleiri kongsríki, ímillum vóru teirra piktaríkini fyri eystan og norðan og Dalriada fyri vestan. Kongurin í Dalriada æt Kenneth Mac Alpin. Hann setti sær fyri at savna Skotland í eitt ríki, so at teir betur kundu verja seg fyri víkingum. Í 841 rak hann víkingarnar úr Dalariada, síðan gjørdi hann innrás í piktaríkini og rak víkingarnar burtur hiðan. Í 843 gjørdist hann kongur yvir piktum. Fyri vestan bardust Rhoderi Mikli, prinsur av Gwynedd við víkingar og enskar herdeildir, sigraði á teimum og fekk valdið í meginpartinum av Wales. Tá ið Kenneth Mac Alpin doyði í 85, var hann einavaldsharri í nýggja kongsríkinum Skotia norðan fyri ánna Forth.
Alt frá tíðliga í 11. øld høvdu enskir kongar verið grammir eftir at leggja Skotland undir seg. Í 1296 sigraði Edward 1. (1239-1307) á skotska herinum og tók ræðið í Skotlandi. Tá ið Edward 1. doyði í 1307, legði Robert Bruce (1274-1329), sum var ein av teimum, ið kravdi skotsku krúnuna, til brots at reka onglendingar úr Skotlandi. Hann tók nógvar borgir og gjørdi slyálop á enskar herdeildir, og í 1314 møtti hann umsíðir enska herinum við Edwardi 2. (1284-1327)) á odda við Bannockburn mitt í Skotlandi. Skotski herurin vann, og Skotland varð frælst í meira enn 300 ár, hóast tað liðu nøkur ár, áðrenn Ongland formliga viðurkendi tað.
1. mai 1707 varð skotskt fullveldi avtikið við Sameiningarsáttmálanum 1707, tá ið Ongland og Skotland vórðu løgd saman í Kongsríki stóra Bretlands.
Í 1997 gjørdi fólkaatkvøða av, at skotska tjóðartingið skuldi endurreisast, og at Skotland skuldi fáa heimastýri. Við sonevndu Skotlandslógini varð hetta sett í verk, og skotar sluppu fyrstu ferð síðani sameiningina í 1707 at velja tjóðarting í 1999.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotskur politikkur.
Skotland hevur minni sjálvræði enn Føroyar, sum støðan er nú. Hin 18. september 2014 var fólkaatkvøða um loysing í Skotlandi. Úrslitið gjørdist nei til loysing, 55% atkvøddu nei og 45% atkvøddu ja.
Samkynt hjúnarlag[rætta | rætta wikitekst]
Myndugleikarnir í Skotlandi kunngjørdu í juli 2012, at Skotland fer nú at loyva samkyndum at verða vígd, og Skotland er sostatt tann fyrsti parturin av Stóra Bretlandi, sum tekur hetta stigið. Tann katólska kirkjan í Skotlandi er ímóti avgerðini og sigur, at talan er um eitt hættislig stig. Ætlanin hjá stjórnini er so, at lógin skal koma nýggjársdag í 2015. Meiningakanningar hava víst, at meirilutin av tí skotska fólkinum tekur undir við ætlanini hjá stjórnini [1].
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotsk mentan.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotsk landafrøði.
At kalla allur norðari partur av Skotlandi er fjallalendi, høgar eggjar við djúpum døum ímillum; ofta renna stríðar áir í dølunum. Uppi í fjøllunum kunnu ofta vera heilt slættar heiðar og mýrar. Loðið er í grasi, og bøndurnir, sum ofta búgva langt frá hvørjum øðrum, hava nógvan seyð, og summir hava eisini ein hóp av neytum. Vøtn eru nógv millum fjøllini, og í summum er væl av sílum. Onglendingum dámar væl at fiska sil, og tl kemur nógv fólk niðan í fjøllini á hvørjum ári at royna eftir sílum. Við summar av teimum størstu áunum hava teir nú bygt elverk. Skógi er heilt lítið til av, men tey seinnu árini eru menn farnir at seta trø niður í stórum. Vesturstrondin í Skotlandi er meinlík teirri norsku; skergarður er allan vegin uttanfyri. Nakað sunnarlaga er tann djúpi Clyde-fjørðurin. Í sunnara parti av Skotlandi er nógv slættlendi, og landið har er væl dyrkað. Á eystursíðuni er fyri tað mesta slættlendi, og har eru fleiri góðar skipahavnir.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Skotskur búskapur.
Skotskt whisky er størsta útflutningsvøran hjá landinum aftaná gass og olju.


text:
Ingi Samuelsen
04.01.2017 - 08:39
Amerikanska sangarinnan, Janet Jackson er, 50 ára gomul, vorðin mamma fyri fyrstu ferð. Sonurin Eissa Al Mana er komin til verðina í øllum góðum, skrivar Reuters.
Í apríl mánaði í fjør boðaði Janet Jackson frá umvegis Twitter, at hon breyt konsertferðina ”The Unbreakable Tour” av, tí at hon var vorðin við barn við manni sínum, Wissam al-Mana, sum er úr Katar. Læknin hevði givið henni boð um at binda frið.
At kendir manligir tónleikarar gerast pápar uppi í fimmti árunum er als ikki óvanligt. Men at tað sama hendir fyri kvinnur er sjáldsamt. Janet Jackson er tó ikki tann fyrsta kenda kvinnan, ið gerst mamma lutfalsliga seint í lívinum.
Sjónleikarin Geena Davis fekk sítt fyrsta barn sum 46 ára gomul, sjónleikarin Halle Berry var 47 og Kelly Preston, kona John Travolta, var 48 tá hon átti fyrstu ferð, skrivar BBC.
Janet Jackson fyllir 51 ár 16. mai. Umframt at vera kend sum yngsta av systkinunum í Jackson familjuni, og sostatt lítlasystir Michael Jackson sála, er hon eisini kend fyri hitt sum ”That’s The Way Love Goes’, ’Together Again’ og ’Rhythm Nation’.


text:
Sálomon
Sálomon var kongur Ísraels árini 961-922 f. Kr.. Í Gamla Testamenti var Sálomon kongur í Ísrael, sonur Dávid kong og Batsebu, gitin fyri vísdóm, ríkidømi og veldi (1 Kong 1-11; 2 Krýn 1-9); hann bygdi fyrsta templið í Jerúsalem, hagar hann læt sáttmálaørkina flyta (1 Kong 6:1-8:11; 2 Krýn 3-5); hann hevur verið hildin at hava skrivað tríggjar av bókunum í Gamla Testamenti: Orðtøk Sálomons, Prædikaran og Hásongin.
Nám Sálomon kongs eru kend úr Bíbliuni og eisini øðrum bókmentum og filmi. Kendasta bókin um leitanina eftir mámunun man vera "King Solomon's Mines", sum sir H. Rider Haggard skrivaði í 1887. Henda bók er grundarlag fyri gomlum filmi við sama heiti.
[rætta | rætta wikitekst]
Av hebráiskum Shelomoh, avleiðsla av navnorðinum shalom (føroyskt: "friður"), um grikska sniðið Solomōn (Eoλouώv).
Sálomons tempul[rætta | rætta wikitekst]
Sálomon bygdi fyrsta jødatemplið í høvuðsstaðnum, Jerúsalem. Halgidómurin var 50 m. langur og 30 m. breiður. Sáttmálaørkin, sum var halgiskrin úr træ, stóð í halgidóminum. Í ørkini lógu tey tíggju boðini Gud gav Mósesi. 587 e. Kr. tóku bábylonar Jerúsalem og settu eld á templið.


text:
Løgtingsvalið 1998
Løgtingsvalið1998 varð hildið hin 30. apríl 1998. Valið var tað higartil besta nakrantíð hjá Tjóðveldisflokkinum, sum gjørdist størsti flokkur á Tingi og fekk eina framgongd við meira enn 10 prosent (og heili fýra tingmenn/kvinnur). Javnaðarflokkurin og Fólkaflokkurin fóru báðir framm við tveimum tingfólkum hvør. Harafturímóti misti Sambandsflokkurin tvey tingfólk, meðan Kristiligi Fólkaflokkurin (Framburðsflokkurin) og Verkamannafylkingin fingu ein so dyggan smeit, at ongin teirra nakrantíð stillaði upp aftur til val. Valið slóðaði vegin fyri fyrru stjórnini hjá Anfinni Kallsbergs, sum var ein samgonga við hesum flokkum: Fólkaflokkurin, Tjóðveldisflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin.
Úrslit[rætta | rætta wikitekst]
- Atkvøðurætt høvdu: 31 609
- Upptaldar atkvøður: 27 876
- Valluttøka: 88,2 %


text:
Her eru valevnini til valið av lesandi í stýrið
Nú nærkast valið av lesandi í stýrið í stórum. Einans virkin lesandi, sum lesa fulla tíð, hava valrætt. Mánamorgunin fáa tey teldupost frá elektronisku valskipanini “ElectionBuddy”, har nærri verður greitt frá, hvussu tey velja.
Í teldupostinum verður eitt leinki til elektronisku valskipanina, har til ber at velja millum valevnini. Atgongd er til valskipanina í tíðarskeiðnum frá 21. november kl. 10.00 til 23. november kl. 23.55.
Her eru valevnini, sum hava bjóðað seg fram sum umboð fyri tey lesandi í stýrinum:
Silja Aldudóttir
"Eg eiti Silja Aldudóttir og eri 24 ára gomul. Eg havi lisið B.A. í føroyskum og eri nú í holt við fyrsta árið á M.A.
Meginpartin av míni lestrartíð havi eg arbeitt fyri at skapa trivnað hjá teimum lesandi á míni egnu deild og tvørtur um deildirnar á Setrinum.
Mínar royndir eru, at eg havi verið studentavegleiðari og limur í lestrarráðnum á FMD, síðan tað varð sett. Harumframt havi eg frá lestrarbyrjan í ár verið mentor fyri nýggj lesandi, og eg eri eisini í Ráði teirra lesandi. Við hesum royndunum havi eg fingið eitt gott innlit í nógv virksemi á Setrinum.
Eg stilli upp, tí eg vil arbeiða fyri at tryggja okkum lesandi góðar lestrarumstøður nú og í framtíðini. Setrið veksur og útbúgvingarnar gerast fleiri og fleiri. Tað er sera positivt, men tað er eisini ein stór avbjóðing at tryggja, at góð arbeiðskor fylgja við. Trivnaður hjá lesandi og starvsfólki kemur í fyrstu røð."
Emil Hermansen
"Mítt navn er Emil Hermansen, og eg havi lisið sosialvísindi og samfelagsplanlegging. Eg lesi nú MA í løgfrøði á SSD.
Mítt ynski er at taka sæti í stýrinum fyri Fróðskaparsetrið. Leiðslan, rektarin, fyrisitingin á setrinum kunnu einans stýra innan teir karmar, ið stýrið setur út í kortið, og tí er umráðandi at lesandi eiga eitt umboð at tala teirra søk.
Økt virksemi á Setrinum er gott, men játtanin fylgir ikki altíð við. Hetta eigur setrið at varpa ljós á yvirfyri myndugleikunum, tí tað rakar okkum øll. Tørvurin á betraðum kørmum talar fyri seg, og eitt samlað kampus má verða málið, ið kann samla okkum lesandi tættari at hvørjum øðrum í allar mátar.
Eg meti tað verða av týdningi, at vit styðja tað góða arbeiðið, ið lesandi fremja við millum annað Ráð teirra lesandi. Eg havi drúgvar arbeiðsroyndir og royndir við ráðs- og nevndararbeiði. Men eg ynski mest av øllum at tryggja tær sum lesandi ávirkan."
Gunnar Sjúrðarson Knudsen
"Eg eiti Gunnar Sjúrðarson Knudsen, og lesi KT-verkfrøði á triðja árið. Umframt at lesa, arbeiði eg á H&G á Tryggingarfelag Føroyar.
Eg eri sera ágrýtin og royni altíð at flyta egin mørk og leita eftir nýggjum og stórum avbjóðingum. Í frítíðini eri eg virkin í ítróttarskjóting og siti í nevndini í Byrsumúla. Eisini var eg partur av toyminum, ið hevur skrivað undirvísingartilfarið til vápnatrygdarskeiðið, ið eg undirvísi í nú.
Fróðskaparsetur Føroya er ein ógvuliga týðandi partur av føroyska samfelagnum, ið stendur í vøkstri. Eingin ger kortini nakað einsamallur; tí er neyðugt við góðum samstarvi millum tey lesandi og stýrið. Verið eg valdur inn, fari eg at stremba fyri at økja um hetta samskiftið, ið einans kann vera við til framhaldandi at menna Fróðskaparsetrið.
Einans í felag megna vit at lyfta stórar og krevjandi uppgávur. Um tú hevur álit á mær, so vinarliga vel meg sum títt umboð til stýrið."
Tór Marni Weihe
"Hey! Eg eiti Tór Marni Weihe og eri 22 ár. Eg lesi BA í politikki og umsiting á søgu- og samfelagsdeildini á øðrum ári. Eg eri eisini kassameistari í Føroyanevndini hjá MFS og formaður í Vága Tjóðveldisfelag.
Míni trý hjartamál til stýrisvalið eru, at vit fáa eitt tíðarhóskandi, samansjóðað og lurtandi Setur.
1. TÍÐARHÓSKANDI SETUR
Farast skal undir at skipa soleiðis fyri, at lektiónir verða bandaðar og evt. stroymdar, soleiðis at illveður og annað ikki forðar fyri, at ein fær nakað burturúr undirvísingini. FirstClass verður pensiónerað og farið verður undir at finna eina meiri tíðarhóskandi loysn viðvíkjandi innanhýsis samskifti á Setrinum.
2. SAMANSJÓÐAÐ SETUR
Setrið skal kennast sum eitt setur – ikki fleiri smá. Skipast skal fyri árligum Setursdøgum, har allar deildirnar í felag verða samansjóðar. Fríggjadagsbarrin skal styrkjast og mennast sum konsept.
3. LURTANDI SETUR
Tey lesandi skulu fáa høvi at koma við uppskotum til framtíðarætlanirnar hjá Setrinum. Árligur felagsfundur verður settur av til hetta. Stórar avgerðir skulu sjálvandi takast í felag við tey lesandi. "
Bárður Clementsen
"Eg eri 1. árslesandi í B.A Politikki og umsiting á Søgu- og samfelagsdeildini. Eg havi arbeitt við administratión/verkætlanarleiðslu í fýra-fimm ár, serliga í sambandi við freelancing, KT og samkiftisarbeiði/ráðgeving.
Eg eri eisini íðin MFS'ari og eri ikki nýggjur á vøllinum, ið eitur at arbeiða fyri tey lesandi.
Eg stilli upp fyri at stimbra um umboðið hjá teimum lesandi, og vegna mínum eldhuga at vera partur av arbeiðinum, ið nevndin ger.
Eftir mínari sannføring er størsta avbjóðingin hjá setrinum lestrarumstøðurnar, serliga í sambandi við høli."


text:
Compact of Free Association
The Compact of Free Association (COFA) er samgonga ímillum Sambandsríki Amerika og 3 av gomlu hjálondum tess. USA hevur hernaðarligu ábyrgdina fyri oyggjunum, samstundis sum teir lata teimum menningarhjálp og annan búskaparligu fyriskift, m.a. handilssáttmálar við USA. Londini í Compact of Free Association atkvøðir oftast við USA í aðalfundinum í ST. Allar oyggjarnar hava fingið sáttmála um frælsan felagsskap, við USA, sum sær til, at búskaparligur stuðul verður veittur aftur fyri havnarættindi og rættindi til hernaðarliga hjáveru. USA rindar oyggjaríkjunum fyri at varðveita sína hermálsligu støðu í hesum pørtum av Kyrrahavi. Tað merkir eisini, at USA er bundið til at verja oyggjarnar.
Hesi lond - Mikronesiasamveldið, Marshalloyggjar og Palau - hava øll formligt fullveldi, men sáttmálin um frælsan felagsskap tilskilar amerikonskum myndugleikum ávís rættindi og áleggur teimum skyldur á ymsum málsøkjum, eitt nú í uttanríkismálum, verjumálum, fjarskiftismálum og í málum viðvíkjandi útlendingaeftirliti, umhvørvisvernd, fíggjarligum stuðli og gjaldoyra. Tað málsøki, sum USA í øllum trimum londunum hevur tilskilað sær burturav, eru verjumál, sum USA hevur fult ræði á og ábyrgd av. Hóast sáttmálarnir kunnu sigast upp, annaðhvørt við semju millum báðar partar ella einsæris, verða ásetingarnar um verjumál kortini framvegis í gildi í eitt ávíst áramál. Í sáttmálanum við Palau er ein áseting, sum útilokar alt hervald uttan hitt amerikanska, og hon er galdandi í óavmarkaða tíð, ella til londini sínámillum semjast um at seta hana úr gildi. Eitt tættari samband er hinvegin millum USA og m.a. Norðurmarianoyggjar og Guam.


text:
Nobelheiðurslønin í ár fór til svenska skaldið, Tomas Tranströmer.
Tranströmer er føddur í 1931. Hann fekk sítt fyrsta yrkingasavn, 17 dikter, givið út á Bonnier í 1954. Síðani tá, hevur hann givið út eini 15 bøkur. Virðis- og heiðurslønirnar hava verið nógvar. Yrkjarar kring heimin fegnast stórliga, nú hesin stóri yrkjarin hevur fingið eina so týðandi heiðursløn. Hetta er ikki bara ein heiðursløn til Tranströmer, hetta er samstundis ein heiðursløn til norðurlendskar bókmentir.
Tomas Tranströmer er yrkjari av slíkum formati, at hann megnar at gera øll evni poetisk.
Her er ein smakkur:
Og ein afturat:
OMR


text:
09. Jan 2017
...
15. Des 2016
Á havnalagnum í Fuglafirði byggja J&K Petersen Havsbrún eina nýggja høll. Sandavágs Timburhandil veitir stálsperrur, sandwich-panel og armering til veggir og gólv.
30. Nov 2016
Í løtuni verður enn ein høll reist á smoltstøðini hjá Hiddenfjord á Fútakletti. Arbeiðið at reisa stálkonstruktiónina og inniloka við sandwich-elementum tekur eftir ætlan tríggjar vikur.
25. Nov 2016
Í summar varð útbyggingin av Tekniska Skúla í Klaksvík liðug. Sandavágs Timburhandil veitti ein stóran part av tilfarinum, har ímillum stáltrappur innan og uttan. Her síggjast nakrar myndir.


text:
Føroya Tele umsitir Olivant, Mail, Email og fleiri aðrar teldupost addressur, og her finnur tú neyðugu kunningina um hvussu tú skalt seta teldupostin hjá tær upp, hvussu tú kanst broyta loyniorðið og hvussu tú sleppur inn á webmailin, ið teldupost skipanin er bygd á. Vit hava eisini vegleiðingar til hvussu tú kanst broyta títt loyniorð. Hevur tú framvegis spurningar, ert tú vælkomin at seta teg í samband við okkum á 80 80 80.
Teldupost forrit
Tá ið tú skalt lesa og senda teldupost, er tað frægast at hava eitt teldupost forrit á telduni, ið ger tað lætt at síggja allar teldupostarnar og at halda skil á. Her hava vit leinkjur til tey mest vanligu teldupost forritini.
Mozilla Thunderbird
Leinkjan til niðurtøku av Mozilla Thunderbird finst við at trýsta her.
Vegleiðing til uppsetan finnir tú her.
Microsoft Outlook
Leinkjan til at keypa og niðurtaka Outlook 2016 finst við at trýsta her
.
GG: Tað kostar at ogna sær Outlook. Hini forritini eru ókeypis.
Fjarpost/Exchange vegleiðingar
GG: Fjarpost skipanin verður nú umsitin av Formula. Hevur tú ein teldupost gjøgnum Exchange, kanst tú seta teg í samband við Formula á 344000.
POP
er í stuttum tann skipanin, ið ikki krevur at tú skalt inn á webmailin at sletta teldupostar ofta. POP skipanin tekur teldupostarnir niður á telduna, og so hevur tú møguleikan at goyma eitt avrit av teldupostinum á servaranum. POP skipanin er basera uppá at brúka so lítið av plássinum á servaranum, sum gjørligt. Hendan skipanin er sera góð um tú bert skalt lesa teldupost á einari eind - tú kanst tó seta POP skipanina upp til at rigga saman við fleiri eindum, hetta gert tú við at goyma eitt avrit av hvørjum telduposti á servaranum, so aðrar eindir kunnu taka hesar teldupostar niður.
IMAP
uppsetanin er í stuttum ein skipan, sum goymir teldupostarnir á servaranum. Tú kanst koma út fyri at skula sletta teldupostar í heilum. . IMAP skipanin er basera uppá at brúka servaran til alt, so teldupostarnir altíð eru tøkir hjá øðrum eindum at taka niður. Hetta er hent um tú ætlar tær at lesa post á fleiri eindum, so sum telefonini og telduni. Trupulleikin við IMAP er at man ofta skal inn á webmailin at strika teldupostar, tí plássið verður uppbrúkt skjótt.
Tú kanst sleppa inn á Webmailin her.
Teldupost skipanin hjá Føroya Tele brúkar eina webmail funku, ið ger tað gjørligt hjá tær at kanna mailin óðansær hvar tú ert. Inni á webmailinum hevur tú eisini møguleika at strika teldupostar, at leggja víðarisendingar ella automatisk svar inn. Webmailin finnur tú her
- tú mást minnast til títt brúkaranavn og loyniorð tá ið tú skalt rita inn á webmailin. Brúkaranavnið er tín teldupost addressa, t.d support@olivant.fo - tað sama er galdandi fyri mail.fo, email.fo osfr.
Tað einasta sum krevst fyri at rita inn á webmailin er at tú minnist brúkaranavnið hjá tær, sum er tín teldupost addressa, og títt loyniorð. Tú kanst eisini broyta loyniorðið inni á webmailinum, sí vegleiðingar her
.
Soleiðis setur tú teldupostin upp á fartelefon ella teldli, sum er ein góður máti at altíð hava teldupostin í lummanum. Vegleiðingarnar eru gjørdar til iOS, Android og Windows Phone.
iPhone / iPad vegleiðingar
Vegleiðing til iPhone & iPad finst á hesum leinki: iPhone vegleiðing.
Android vegleiðing
Android uppseting finst HER
.
Windows Phone vegleiðing
Windows Phone uppseting finst HER
.
Vegleiðing til at broyta teldupost loyniorð
1. Trýst her
2. Innset teldupost adressuna í "Username"/"Brugernavn
" og núverandi loyniorðið til teldupost adressuna í "Password"/"Adgangskode
" og trýst á "Login
"/ "Log ind
".
3. Trýst á "Options"/"Indstillinger" og "Preferences", ovast í høgru síðu.
4. Trýst á "Change password"
5. Innset eitt nýtt sjálvvalt loyniorð í "New password" og "New password again". Loyniorðið skal í minsta lagi vera 9 tekin. Trýst á "Change"/"Ændre"


text:
28. september
28. september er dagur 271 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 272 um skotár er). 94 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1745 - Í einum leikhúsi í London verður bretski tjóðsangurin God Save The King á fyrsta sinni spældur alment.
- 1865 - Elisabeth Garret Anderson verður fyrsta bretska konufólk sum gerst lækni.
- 1931 - Hetta er seinasti dagur, danir kunnu býta pengar um við gull.
- 1974 - Poul Schlüter verður valdur til formann í Konservativa Fólkaflokkurin eftir Erik Haunstrup Clemmensen.
- 1991 - Mogens Glistrup verður á landsfundi koyrdur úr Framburðsflokkinum, sum hann sjálvur stovnaði.
- 1994 - Ferjan Estonia søkkur í illveðri í Eystursjónum á veg til Stockholm: 852 fólk drukna, og bara 137 verða bjargað.
- 2014 - Valborg Heinesen vann bronsu í DM maraton í Odense við tíðini 2.49.37, sum var nýtt føroyskt met. Gamla metið átti Joan Bláfoss.
- 2014 - KÍ kvinnurnar settu heimsmet við at vinna FM 15. árið á rað.
- 2014 - Føroyska fyritøkan JT electric á Kambsdali fekk eina íslendska virðisløn fyri sína menning av einum trolkamera.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1934 - Brigitte Bardot, franskur sjónleikari
- 1946 - Helen Shapiro, enskur sangari
- 1958 - Peter Gantzler, danskur sjónleikari
- 1987 - Hilary Duff, amerikanskur sjónleikari og sangari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1675 - Lucas Jacobsøn Debes varð føddur 1623 í Stubbekøbing, Danmark.
- 1970 - Egyptiski forsætisráðharrin Gamal Abd al-Nasser doyr av hjartatilburði, 52 ára gamal.
- 1978 - Í Vatikaninum verður Jóannes Páll 1. funnin deyður, bara 33 dagar eftir at hann gjørdist pávi.


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Paraguai
Asociación Torre de Vigía de Biblias y Tratados
San Roque González 234
Ruta 1, Km. 17
B° 25 de Mayo
PY - 2560 CAPIATA
PARAGUAY
+595 21 578 698
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
9.00, 10.30, 14.30 og 16.00
Longd: 1 tími og 15 minuttir
Vert at vita
Hevur umsjón við virkseminum hjá Jehova vitnum í Paraguai. Bíbilskur lesnaður verður umsettur til guarani og paraguaiskt teknmál. Framleiðir eisini ljóð- og filmsupptøkur á hesum málunum.


text:
Bruno Mars
Peter Gene Hernandez (f. 8. oktober 1985 í Honolulu, Hawaii), eisini nevndur Bruno Mars, ið er listafólkanavn hansara. Bruno Mars er víðagitin sangari og sangskrivari. Til dømis hevur hann yrkt sangirnar "Billionaire" og "Nothin' on you". Harafturat hevur hann eisini verið við til at yrkt sangir sum til dømis "Fuck you" eftir Cee Lo Green og M.A Kesha og K'naan. Allarkendastu sangir hansara eru "Just the way you are" og "The Lazy song".
1. apríl 2012 segði Bruno Mars í einari samrøðu við eitt lokalt útvarp at hann var samkyndur, tí hann ætlaði at senda apríl til sínar fjepparar. Aftan á fekk hann góðar afturmeldingar, og síðani viðgekk hann, at tað ikki var til stuttleika.[1]


text:
Í summarfrítíðini havi eg endurlisið yrkingasavnið Some Thing Black eftir franska yrkjaran Jacques Roubaud. Kendi amerikanski yrkjarin Rosmarie Waldrop hevur týtt savnið úr fronskum.
Kona Roubaud, Alix Cleo, var fotografur. Á seinastu blaðsíðunum í savninum, eru fotomyndir, sum Alix Cleo hevur tikið.
Jacque Roubaud er førddur í 1932. Hann er franskur yrkjari og støddfrøðingur. Hann hoyrir til franska bókmentabólkin Oulipo (Ovroir de littérature potentielle, sum merkir á leið hetta: verkstaður fyri hugsandi/møguligar bókmentir). Hesin bólkur hevði sína stórtíð í 60 og 70 árunum, men hann er til enn. Aðrir limir í bólkinum hava verið: Raymond Queneau, Italo Calvino og George Peréc.
Sjálvur upplivdi eg Roubaud á Sorbonne í 2000, har hann las upp saman við yngri limum í Oulipo. Ikki skilji eg franskt, men upplivingin og hansara lívligi upplestur var ótrúligur at síggja.
Some Thing Black er eitt stórfingið, moderna savn, har kærleikin til konuna, ið doyði av krabbameini, verður lýstur í øllum hugsandi støðum og brigdum. Savnið er býtt sundur í níggju partar, har hvør partur er ein leið fram móti deyðanum hjá konuni. Yrkingarnar eru inniligar, og Roubaud lýsir ein eins inniligan kærleika til konu sína. Eisini eru yrkingar, ið lýsa, hvønn leiklut vinir hava á lívsleiðini, hvussu ljóð og litir geva lívinum innihald og hvussu vitan gevur lívinum meining og møguleika at orðbera seg. Yrkingarnar bera brá av, at vit hava við ein lærdan mann at gera. Tær eru tekniskar og støddfrøðiligar og fáast við málið á ein hátt, sum ikki er heilt vanligur. Teknlæran skínur gjøgnum hvørja yrking og svart er teknið fyri alt tað, sum hvørvur. Her verður sipað til Wittgenstein og fatanarheimspeki og viðgjørt gjøgnum orðini frá Roubaud.
Eg fari her at endurgeva eina yrking úr savninum á enskum:
Light, for example
Light, for example. black.
Panes.
Closed mouth. opens to the tongue.
Windows. chalked in rows.
Breast. farther down. the hand approaches. enters.
Spreads.
Parted lips. on knees.
A lamp, there. wet.
The eye overflowes.
OMR


text:
KAPITTUL TRETTAN
Hann lærdi av sínum mistøkum
1, 2. (a) Hvørja støðu hevði Jónas komið sær sjálvum og skipsmonnunum í? (b) Hvussu kann frásøgan um Jónas hjálpa okkum?
JÓNAS vildi ynskt, at hann fekk latið oyruni aftur fyri tí ræðuliga ganginum. Tað var ikki bert stormurin, sum ýldi í rigninginum á skipinum, og heldur ikki risastóru aldurnar, ið buldraðu inn at skipinum, so tað knakaði og brakaði í hvørjum spreki. Nei, tað var nógv verri hjá Jónasi at hoyra rópini frá skiparanum og manningini, sum stríddust fyri at halda skipinum á floti. Jónas var vísur í, at teir fóru at drukna — og alt var hansara skyld!
2 Hvussu var Jónas komin í eina slíka trongstøðu? Hann hevði syndað álvarsliga ímóti Jehova Gudi. Hvat hevði hann gjørt? Var tað ov seint at bøta um støðuna? Svarini kunnu læra okkum nógv. Til dømis lærir frásøgan um Jónas okkum, at sjálvt tey, sum hava sterka trúgv, kunnu fara av kós — men eisini, at tey kunnu koma upp á rættkjøl aftur.
Ein profetur úr Galilea
3-5. (a) Hvat leggja fólk ofta dent á, tá ið tey hugsa um Jónas? (b) Hvat vita vit um Jónas? (Sí eisini undirgreinina.) (c) Hví var uppgávan hjá Jónasi sum profetur hvørki løtt ella hugalig?
3 Tá ið fólk hugsa um Jónas, hava tey ofta lyndi til at leggja dent á hansara ringu síður, eitt nú at hann stundum var ólýðin og treiskur. Men Jónas gjørdi eisini nógv gott. Minst til, at Jehova hevði valt hann at vera profet. Hevði Jónas verið trúleysur ella órættvísur, hevði Jehova ikki givið honum eina slíka ábyrgdaruppgávu.
Jónas hevði ikki bara ringar síður — hann gjørdi eisini nógv gott
4 Bíblian sigur okkum eitt sindur um, hvør Jónas var. (Les Seinnu Kongabók 14:25.) Hann var úr Gat-Hefer, bert 4 kilometrar frá Nazaret, har sum Jesus Kristus umleið 800 ár seinni skuldi vaksa upp. * Jónas var profetur, meðan Jeroboam II var kongur í tíggjuættaríkinum Ísrael. Elias var langt síðani deyður, og eftirmaður hansara, Elisa, doyði, meðan pápi Jeroboam stjórnaði. Hóast Jehova við teimum hevði beint fyri ba’alsdýrkanini, var Ísrael aftur farið av leið. Landið var ávirkað av einum kongi, ið „gjørdi tað, sum ónt var í eygum [Jehova]“. (2 Kong. 14:24) So tað hevur valla verið nøkur løtt ella hugalig uppgáva hjá Jónasi at vera profetur. Men hann var trúfastur og gjørdi, sum honum var álagt.
5 Men so ein dagin broyttist lívið hjá Jónasi fullkomiliga. Hann fekk eina uppgávu frá Jehova, sum hann helt vera sera torføra. Hvat bað Jehova hann gera?
„Halt avstað, far til Nineve“
6. Hvørja uppgávu gav Jehova Jónasi, og hví tóktist hon kanska ræðandi?
6 Jehova segði við Jónas: „Halt avstað, far til Nineve, hin stóra stað, og tala móti honum! Tí óndskapur teirra er stigin upp fyri andlit Mítt.“ (Jón. 1:2) Tað er ikki ringt at skilja, hví Jónas kanska helt hesa uppgávuna vera ræðandi. Nineve lá okkurt um 800 kilometrar eystanfyri, og til gongu mundi ferðin hagar vara umleið ein mánað. Men henda langa ferðin tóktist kanska at vera tann minsti parturin av uppgávuni, tí í Nineve skuldi Jónas bera assýrum ein dómsboðskap frá Jehova. Teir vóru tiltiknir fyri at vera sera harðligir og ógvusligir. Tá ið Guds egna fólk sum heild ikki vildi lurta eftir Jónasi, kundi hann so vænta, at hesir heidningarnir fóru at gera tað? Hvussu mundi fara at gangast einum einsamallum tænara hjá Jehova í stóra staðnum Nineve, sum við tíðini fór at verða róptur ’blóðstaður’? — Nah. 3:1, 7.
7, 8. (a) Hvussu avgjørdur var Jónas um at sleppa sær undan uppgávuni, sum Jehova hevði givið honum? (b) Hví skulu vit ikki halda, at Jónasi vantaði dirvi?
7 Vit vita ikki, um slíkir tankar runnu fram fyri Jónasi, men vit vita, at hann rýmdi. Jehova hevði biðið Jónas fara eystureftir, men hann fór beint øvuta vegin, so langt vestureftir sum gjørligt. Hann fór út móti strondini til havnarbýin Joppe, har hann fann eitt skip, sum skuldi til Tarsis. Nakrir bíbliuviðmerkjarar siga, at Tarsis lá í Spania. Um so var, ætlaði Jónas sær einar 3500 kilometrar burtur frá Nineve. Ein slík sjóferð tvørtur um Stórahavið kann hava vart so mikið sum eitt ár. So avgjørdur var Jónas um at sleppa sær undan uppgávuni, sum Jehova hevði givið honum. — Les Jónas 1:3.
8 Merkir tað, at Jónas var dirvisleysur? Vit mugu ikki vera ov skjót at døma hann. Sum vit seinni fáa at vita, var hann í øðrum sambandi sera djarvur. Men sum øll onnur, var Jónas eisini eitt ófullkomið menniskja, sum hevði nógvar veikleikar at dragast við. (Sl. 51:7) Hvør av okkum hevur ongantíð verið óttafullur?
9. Hvussu kunnu vit av og á hava tað í sambandi við eina uppgávu frá Jehova, og hvønn sannleika mugu vit tá minnast til?
9 Vit kunnu stundum halda, at tað, sum Gud biður okkum gera, er torført ella kanska ógjørligt. Vit kunnu enntá halda, at tað er ræðandi at bera øðrum tey góðu tíðindini um Guds ríki, sum kristin hava skyldu at gera. (Matt. 24:14) Tað er tíverri alt ov lætt hjá okkum at gloyma sannleikan í orðunum hjá Jesusi: „Alt er Gudi møguligt.“ (Mark. 10:27) Hava vit onkuntíð gloymt hetta, skilja vit kanska betur, at Jónas eisini av og á var ræddur. Men hvørjar avleiðingar fekk tað, at Jónas rýmdi?
Jehova rættleiðir profet sín
10, 11. (a) Hvat vónaði Jónas kanska, tá ið farmaskipið legði út á hav? (b) Hvønn vanda kom skip og manning í?
10 Ímynda tær Jónas, tá ið hann royndi at finna seg til rættis umborð á skipinum, sum allarhelst var eitt fønikiskt farmaskip. Hann sá, hvussu skipari og manning rokaðust við at rigga skipið til og leggja frá landi. Strondin hvarv so líðandi, og Jónas vónaði kanska, at nú var sloppið. Men knappliga broyttist veðrið.
11 Ódnarstormur brast á, og sjógvurin stóð í andarisi! Aldurnar vóru so høgar, at sjálvt eitt nútímans skip hevði verið lítið afturímóti. Hvussu leingi mundi eitt træskip so klára seg í hesum ódnarveðrinum uttan at smildrast í mastrarhøgu aldunum? Skilti Jónas longu nú tað, hann seinni skrivaði — at tað var Jehova, sum „sendi harðveður á sjógvin“? Tað er ilt at siga. Men hann sá í hvussu er, at skipsmenninir róptu á gudar sínar, og hann visti, at har var eingin hjálp at heinta. (3 Mós. 19:4) Hann skrivaði: „Skipið var um at ganga burtur.“ (Jón. 1:4) Og hvussu kundi Jónas biðja til tann Gud, sum hann rýmdi undan?
12. (a) Hví skulu vit ikki uttan víðari lasta Jónas fyri at leggja seg at sova, meðan stormurin herjaði? (Sí eisini undirgreinina.) (b) Hvussu avdúkaði Jehova orsøkina til trupulleikan?
12 Av tí at Jónas kendi seg maktarleysan, fór hann niðurundir at finna eitt stað at leggja seg. Og har steinsovnaði hann. * Skiparin fann Jónas, vakti hann og segði, at hann mátti gera sum allir hinir og biðja til sín gud. Vísir í, at illveðrið onkursvegna var yvirnatúrligt, fóru sjómenninir at kasta lut um, hvør umborð á skipinum mundi vera orsøk til ta truplu støðuna, teir vóru komnir í. Eingin ivi er um, at Jónas fánaði meir og meir, so hvørt sum ein maður fyri og annar eftir varð útilokaður. Skjótt fór sannleikin at koma í ljósmála. Jehova stýrdi bæði storminum og lutakastinum ímóti einum og sama manni — Jónasi! — Les Jónas 1:5-7.
13. (a) Hvat avdúkaði Jónas fyri sjómonnunum? (b) Hvat bað Jónas sjómenninar gera, og hví?
13 Nú segði Jónas sjómonnunum, sum var. Hann tænti hinum alvalda Gudi, Jehova. Hann var rýmdur undan Gudi sínum og hevði verið honum ólýðin. Harvið hevði hann komið sær sjálvum og allari manningini í hesa vandamiklu støðuna. Menninir vóru skelkaðir, ræðslan lýsti úr eygum teirra. Teir spurdu hann, hvat teir skuldu gera við hann, so teir fingu bjargað skipinum og sær sjálvum. Hvat segði hann? Jónas fór møguliga upp at skelva, tá ið hann hugsaði um at drukna í kalda og uppøsta havinum. Men hvussu kundi hann lata allar hesar menninar doyggja, tá ið hann visti, at hann fekk bjargað teimum? Tí segði hann: „Takið meg og kastið meg á sjógvin! So fer sjógvurin at slætna hjá tykkum; tí eg veit, at tað er fyri mína skuld, hesin ógvuligi stormur er komin á tykkum.“ — Jón. 1:12.
14, 15. (a) Hvussu kunnu vit taka eftir trúgv Jónasar? (b) Hvat gjørdu sjómenninir, tá ið Jónas segði, at teir skuldu kasta hann á sjógv?
14 Hetta vóru neyvan orð frá einum dirvisleysum manni! Tað man hava glett Jehova, at síggja, hvussu djarvur og ósjálvsøkin Jónas var í hesi neyðarstundini. Hetta er eitt dømi um, hvussu sterka trúgv Jónas hevði. Vit kunnu taka eftir hesi trúnni í dag við at hugsa meira um vælferðina hjá øðrum enn hjá okkum sjálvum. (Jóh. 13:34, 35) Eru vit fús at hjálpa, tá ið onkrum tørvar likamliga, kensluliga ella andaliga hjálp? Jehova verður sera glaður, tá ið vit gera tað.
15 Møguliga vóru sjómenninir eisini ávirkaðir av orðum Jónasar, tí í fyrstuni vildu teir ikki blaka hann fyri borð. Nei, teir royndu alt, teir vóru mentir sjálvir at stríða seg ígjøgnum stormin — men einki hjálpti. Ódnarveðrið bara versnaði. At enda sóu teir, at einki annað var at gera enn at akta Jónas. Teir róptu á Gud hansara, Jehova, og bóðu hann miskunna sær. Síðani lyftu teir Jónas upp og blakaðu hann fyri borð. — Jón. 1:13-15.
Jehova miskunnar og bjargar Jónasi
16, 17. Lýs, hvat hendi Jónasi, tá ið hann varð kastaður av skipinum. (Sí eisini myndirnar.)
16 Jónas sakk niður í uppøsta sjógvin. Møguliga baksaðist hann eina løtu fyri at halda sær á floti, ímeðan hann sá skipið sigla burtur í øllum sjórokinum. Men tey øgiligu aldubrotini skolaðu inn yvir hann og trýstu hann undir. Hann sakk longri og longri niður og misti alla vón.
17 Jónas greiddi seinni frá, hvussu hann hevði tað hesa løtuna. Ymiskar hendingar runnu honum í hug. Hann óttaðist fyri, at hann hevði mist tokka Guds vegna sítt ólýdni. Hann kendi tað, sum sakk hann heilt niður á havsins botn, til grundvøllir fjallanna, har hann varð fløktur inn í tara. Hetta skuldi eftir øllum at døma verða hansara váta grøv. — Les Jónas 2:3-7.
18, 19. Hvat hendi Jónasi á havsins dýpi, hvat var tað fyri ein skapningur, sum var har, og hvør stýrdi hendingunum? (Sí eisini undirgreinina.)
18 Men bíða nú! Okkurt rørdi seg skamt frá honum — ein risastór, myrk og livandi vera. Hon kom nærri, og alt í einum setti hon eftir honum. Ein stórur kjaftur gloypti honum og svølgdi hann!
19 Nú mundi vera úti við honum. Men Jónas varnaðist nakað undursamt. Hann var enn á lívi! Hann var hvørki knústur, sodnaður ella kvaldur. Nei, hann andaði enn, hóast hetta átti at verið hansara grøv. Spakuliga fyltist Jónas við ærufrykt. Eingin ivi var um, at tað var Jehova Gud, sum hevði ’latið stóran fisk koma og gloypa Jónasi’. * — Jón. 2:1.
20. Hvat kunnu vit læra um Jónas í bønini, hann bað, meðan hann var inni í stóra fiskinum?
20 Minuttirnir gingu, og teir gjørdust tímar. Í hesum djúpa myrkrinum hevði Jónas tíð at hugsa og biðja til Jehova. Vit kunnu læra nógv um Jónas í bønini hjá honum. Hon stendur, øll sum hon er, at lesa í kapittul tvey í Jónasar bók. Hon vísir, at Jónas kendi Skriftirnar væl, tí hann vísti ofta til Sálmarnar. Bønin avdúkar eisini ein fløvandi eginleika, nevniliga takksemi. Jónas endaði bønina við at siga: „Eg skal ofra til Tín við takkarrødd; tað, ið eg havi lovað, skal eg halda. — Hjá [Jehova] er frelsa.“ — Jón. 2:10.
21. Hvat lærdi Jónas um frelsu, og hvørja týdningarmikla læru mugu vit minnast?
21 Har, tað mest óhugsandi staðið, „í búki fisksins“, skilti Jónas, at Jehova er førur fyri at frelsa, hvønn hann vil, har hann vil, og tá ið hann vil. Sjálvt har fann Jehova hugtunga tænara sín. (Jón. 2:1) Bert Jehova kundi í samfullar tríggjar dagar halda einum manni á lívi í búkinum á einum stórum fiski. Tað er gott hjá okkum í dag at minnast, at Jehova er „tann Gud, sum hevur lívsanda tín í hondini“. (Dán. 5:23) Tað er honum fyri at takka, at vit liva! Eru vit takksom? Eiga vit so ikki at vera Jehova lýðin?
22, 23. (a) Hvussu kom takksemi Jónasar at standa sína roynd? (b) Hvat kunnu vit læra av frásøguni um Jónas, tá ið vit gera mistøk?
22 Hvussu við Jónasi? Hevði hann lært at vísa Jehova takksemi við at vera lýðin? Tað hevði hann. Eftir tríggjar dagar og tríggjar nætur svam fiskurin inn ímóti landi, og ’spýði Jónas upp á turt’. (Jón. 2:11) Hugsa tær — eftir alt hetta skuldi Jónas ikki so mikið sum sjálvur svimja í land! Men hann skuldi sjálvur finna leið sína frá hesi strondini, hvar hon so var. Áðrenn long tíð var liðin, skuldi hansara takksemi kortini standa sína roynd. Í Jónas 3:1, 2 stendur: „Nú kom orð [Jehova] aðru ferð til Jónas; Hann segði: ’Halt avstað, far til Nineve, hin stóra stað, og ber hagar boðskapin, ið Eg gevi tær boð um!’“ Og hvat gjørdi Jónas?
23 Hann drálaði ikki. Vit lesa: „Tá helt Jónas avstað og fór til Nineve, eins og [Jehova] hevði sagt við hann.“ (Jón. 3:3) So hann aktaði. Hann hevði heilt greitt lært av sínum mistøkum. Í hesum sambandi mugu vit eisini taka eftir trúnni hjá Jónasi. Vit synda øll og gera mistøk. (Róm. 3:23) Geva vit uppat, ella læra vit av okkara mistøkum og koma á røttu kós aftur og tæna Gudi lýðin?
24, 25. (a) Hvørja signing fekk Jónas, meðan hann enn livdi? (b) Hvørjar signingar bíða Jónasi í framtíðini?
24 Varð Jónas signaður afturfyri, at hann aktaði Jehova? Ja, tað kanst tú ætla! Til dømis frætti Jónas eftir øllum at døma seinni, at skipsmenninir vóru komnir undan við lívinum. Tí so skjótt sum Jónas var ósjálvsøkin og læt seg blaka fyri borð, slætnaði sjógvurin, og „stórur ótti fyri [Jehova]“ fall á skipsmenninar, og teir ofraðu honum sláturoffur heldur enn sínum egnu følsku gudum. — Jón. 1:15, 16.
25 Ein enn størri signing kom nógv seinni. Jesus nýtti tíðina, Jónas var inni í stóra fiskinum, sum eina profetiska lýsing av síni egnu tíð í grøvini, ella deyðaríkinum. (Les Matteus 12:38-40.) Jónas verður helst ovurfegin um at hoyra um hesa signingina, tá ið hann fær lívið aftur á jørðini. (Jóh. 5:28, 29) Jehova vil eisini fegin signa teg. Fert tú, eins og Jónas, at læra av tínum mistøkum og verða lýðin og ósjálvsøkin?
^ par. 4 Tað er áhugavert, at Jónas kom úr einum býi í Galilea, tí fariseararnir søgdu forhánisliga um Jesus: „Rannsaka, so fært tú at síggja, at eingin profetur kemur úr Galilea!“ (Jóh. 7:52) Nógvir umsetarar og granskarar rógva framundir, at fariseararnir hildu, at eingin profetur nakrantíð var komin ella fór at koma úr lítilsvirda Galilea. Um so var, skúgvaðu fariseararnir bæði søgu og profeti til viks. — Es. 9:1, 2.
^ par. 12 Septuaginta lýsir, hvussu fast Jónas svav við at leggja aftrat, at hann snorkaði. Men áðrenn vit koma til ta niðurstøðu, at Jónas legði seg at sova av berari líkasælu, mugu vit minnast til, at fólk, sum eru tung í huga, av og á blíva ógvuliga lin. Í sínum síðstu sorgartungu tímum saman við Pæturi, Jákupi og Jóhannesi í urtagarðinum Getsemane, fann Jesus „teir sovandi av sorg“. — Luk. 22:45.
^ par. 19 Hebraiska orðið fyri „fisk“ varð umsett til „sjóskrímsl“ ella „stórur fiskur“ á grikskum. Hóast tað ikki ber til at staðfesta nágreiniliga, hvat slag av skapningi tað var, eru hávar sæddir í Miðjarðarhavinum, sum eru so stórir, at teir fáa svølgt ein mann í einum. Aðrastaðni eru enn størri hávar; hvalhávurin kann verða upp í 15 metrar langur — kanska enntá longri!


text:
Franz Kafka
Franz Kafka (3. juli 1883 – 3. juni 1924) var kekkiskur rithøvundur av jødiskum uppruna. Hann skrivaði á týskum. Hann var føddur og uppvaksin í Prag, Kekkia. Pápin var ein ríkur, kekkiskur keypmaður. Franz las løgfrøði, men so líðandi gjørdist tað honum ein ótolandi byrða at noyðast at vinna til lívsins uppihald við slíkum lítið avbjóðandi skrivstovuarbeiði. Hann segði tí upp og halgaði seg skrivingini burturav. Hann trúlovaðist nakrar ferðir, men gjørdist sjúkur av tuberklum og flutti á eitt sanatorium at búgva.
Kafka var sera kenslusamur, og hopleysu romansurnar hjá honum, eins væl og trupla sambandið við pápan, oyðiløgdu til endans heilsu hansara, og "hungursárini" í Berlin eftir 1918 vóru dropin. Hann doyði í 1924. Hóast Kafka var kekki, skrivaði hann allar sínar bøkur á týskum. Sjey teirra vórðu útgivnar, meðan hann enn var á lívi. Hann skrivaði tríggjar skaldsøgur, sum allar komu út, eftir hann var deyður - "Der Prozess" kom út í 1925, "Das Schloss" í 1926 (óliðug) og "Amerika" í 1927.
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
Upprunaheitið stendur fremst, í klombrum er danska heitið og útgávuárið, niðast verður ein bók nevnd, sum er týdd til føroyskt.
- Das Urteil (Dommen – 1913)
- Die Verwandlung (Forvandlingen – 1915)
- In der Strafkolonie (I Straffekolonien – 1919)
- Ein Landarzt (En Landlæge – 1920)
- Ein Hungerkünstler ( – 1924)
- Der Prozess (Processen – 1925)
- Das Schloß (Slottet – 1926)
- Amerika (Amerika – 1927)
Ein bók hjá Kafka eru týdd til føroyskt:
- Umskapanin (Die Verwandlung, 1912/1915), Agnar Artúvertin (fyrr: Jógvansson) týddi 2007


text:
Leys størv
Okkara vísindaliga tilgongd
Sum felagsheiti fyri okkara granskingarstrategi, hava vit "Burðardygg samfelagsmenning í 21. øld - at stýra tí óstýriliga". Hetta valið tekur støði í tí veruleika, at allir heimurin er í eini veldugari umbroyting, eini transformasjón. Hesa tranformasjón kalla vit vanliga fyri globalisering, sum í dagligari talu merkir, at tað, ið tikið varð fyri givið í gjár, longu í dag er við at umskapast aftur. Hetta setir stórar avbjóðingar til Føroyar sum samfelag, og til søguliga og samfelagsliga gransking, ið hava til uppgávu at skipa, systematisera og endurnýggja samfelagsliga vitan. Tí yvirskriftina “at stýra tí óstýriliga”.
Søgu- og samfelagsdeildin er samansett av fakfólkum innan økonomi, samfelagsvísindi, søgu og lóg, har serligur dentur verður lagdur á tvørvísindaliga og praksisorienteraða gransking. Samstarv við aðrar mentanarstovnar og onnur fakøki innan- og uttanseturs hevur eisini stóran týdning, hetta fyri at tryggja opinleika og nýskapan í okkara arbeiði.
Vit síggja Føroyar sum okkara vísindaliga laboratorium, har tær avbjóðingar vit taka upp eru nakað vit sjálvi, aðrar smátjóðir eins væl og størri samfeløg, kunnu læra nakað av. Tí vil gransking við støði í føroyskum avbjóðingum hava okkara serliga áhuga, tað er her vit kunnu gerast serliga dungnalig, men uttan at missa týdningin av tí komparativa og samanberiliga annars.


text:
Lundi
Lundi (í víðkaðari flokking Atlantslundi) (frøðiheiti - Fratercula arctica) er ein sjófuglur av lundaætt, ið heldur til fram við strondini í Norður-Atlantshavi. Lundi er alt árið í Føroyum, men teir eru ikki av sama slagi, tí lundin, ið vit síggja um veturin, kemur úr Skotlandi ella Noregi, og lundin vit síggja um summarið, er tann føroyski lundin, sum er her frá fyrst í apríl til endan á september.
Í Føroyum eru gott 550 000 pør av føroyskum lundum [1]. Føroyski lundin er 26-29 cm. til longdar, og longdin á veingjunum er tilsamans 47-65 cm., og hann vigar o.u. 400 g., hevur eitt sera eyðkent nev reytt, gult og blátt, hann etur fisk (sild, lodnu, smolt o.s.f.), æti og høgguslokk. Eingin veit rættiliga at siga, hvussu gamlir teir verða, men tann elsti sæddi var o.u. 68 ára gamalur.
Lundin verpur um hálvan mai. Hann grevur sær eina holu, so mikið djúpt, at armurin á einum manni ikki røkkur á botn, ella finnur hann eitt hol undir einum steini ella millum klettar. Vildu teir hava lundalandið størri, gróvu teir eitt sindur niður í tann seiga svørðin við einum lundaknavara og lótu so lundan grava tað, ið í restaði. Lundin verpur so 1 egg og liggur á egginum í 39-42 dagar, har ið makarnir skiftast um at verma eggið. Síðan fara pisurnar frá reiðrinum 35-56 dagar aftan á, at tær eru komnar úr egginum.
Lundi er veiddur í meira enn 300 ár, og vit føroyingar fóru at fleyga lunda, tí vit áttu ikki so nógv av mati her í Føroyum, og lundi var so tað, sum vit valdu at eta. Men so varð hann ov nógv veiddur, helst tí at teir tóku ov nógv pør við eggi at passa, so fyri at lundin skuldi ikki doyggja út av hesum, máttu teir seta eitt tíðarskeið, ið var best fyri lundan, og har ið pisan er komin úr egginum. Teir settu so eitt tíðarskeið frá 2. juli til miðjan august, og síðan tá hava vit so veitt lunda í hesum tíðarskeiði.
Lundin verður veiddur á tann hátt, at veiðimaðurin situr á eggjini ella verður hann sigin niður í bergið, har teir síðan bera ta 6 alin (3,6 m.) longu fleygasteingina upp. Fuglarnir flúgva so í netið, men verri er, tá ið nógvur gamal lundi er, tí gamli lundin sleppur meira enn einaferð undan netinum. Tá ið teir hava fingið ein lunda, yppa ella kippa teir hann, so at hann doyr, og stinga hann so niður í ein posa, sum teir hava um miðjuna. Tá fleygað verður, er tað vanligasta at veiddir verða stívliga 100 um dagin, men 200 ella 400 ber eisini til, hóast tað er sera óvanligt. Men tað sigst, at onkur hevur fingið 950 lundar í Mykinesi og heili 1000 í Lítlu Dímun.
Lundarnir verða síðan skornir á tann hátt, at teir skera bein og veingir av, kvista, og teir taka so skinnið av, skera so bringuna upp og taka so invølirnar úr lundanum. So eru teir klárir at gera til. Vanligt er at lata fyllu í, so sum køkudeiggj, men tað er ógvuliga ymiskt, hvussu fólk gera.