text:
Orð og lag: Charles Hutchinson Gabriel
Týtt: Hákun Djurhuus
Upprunaheiti: Some bright morning
1. Missið ei mótið, tí stríðið er av
skjótt ein morgun,
ódnin vil leggjast, og stilt verður hav
skjótt ein morgun.
Niðurlag: Skjótt ein morgun, sælan morgun,
Jesus aftur koma skal í skýnum brátt
skjótt ein morgun, sælan morgun,
sólin ævigt skína skal, og burt er nátt.
2. Troyttandi byrðum vit øll sleppa frá
skjótt ein morgun,
fyri ein kross her vit krúnu har fá
skjótt ein morgun.
3. Arbeiðið íðin, tí hvíldin er nær
skjótt ein morgun,
hvør tann, ið virkar, hann lønina fær
skjótt ein morgun.
4. Áh, hvør ein gleði, ein fagnaðarstund
skjótt ein morgun,
tá øll tey frelstu har koma á fund
skjótt ein morgun.
5. Við teimum kæru, vit her skiltust frá,
skjótt ein morgun
lívsæl vit Lambinum lovprísa tá
skjótt ein morgun.


c: text/html

text:
Orð: Sofus Hansen
Lag: Hans Poulsen
Viðmerking: Yrktur 9. januar 2016.
Mamma tú so eyðmjúk, og sum tú var góð,
aldri aldri nakað, eg teg meg forstóð.
Tú sum turkar tárið, tú kann tendra ljós,
doyvdi alt sum sárar, rættar meg á kós.
Ei eg kann tað gloyma, tá tú kossin gav,
og tann stóri tankin, tá eg lá og svav.
Lærdi meg at biða, lærdi meg so væl,
songar stokkið situr, minnast hetta skal.
Mamma eg tær takkið, fyri vøkur orð,
men eg skilji ikki, lívið fór í sorl.
Hjartans kærir tankar, ei eg skilji nú,
tú av øllum lærdi, eittans himna búð.
Einaferð skal hvíla, dagur endar her,
hugsa um tað góða, hvíld vit bera teg.
Allar tínar bønir, sum tú lærdi meg,
vaksni eg nú eri, ja nú skilji eg.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Skotskt whisky
Skotskt whisky var einaferð næstan bara at finna í Bretlandi. Hildið verður, at tað vóru írskir munkar, ið gjørdu whisky av fyrstan tíð. Teir høvdu lært destillatiónskynstrið úr Miðeystri, umleið 6. øld, har tann sterki drykkurin fyri tað mesta varð nýttur sum heilivágur. Eftir at írarnir høvdu gjørt whisky í umleið 600 ár, frá 6. øld til umleið 12. øld, fóru skotar eisini at gera whisky. Írskt whiskey var tó heilt fram til fyrst í 1900-talinum nógv tað mest selda whisky’ið á heimsmarknaðinum. Men av fleiri søguligum hendingum misti Írland sín part á heimsamarknaðinum, og í dag er tað Skotland, sum eigur nógv tann størsta partin av heimsmarknaðinum.
Whiskyøkini í Skotlandi[rætta | rætta wikitekst]
- Islay: Whisky úr hesum økinum hava ein mineralskan, royktan, torv- og maltsmakk. Her er tað havið og torvið, ið setur dám á whiskyið, til dømis Ardberg, Lagavulin og Laphroaig. Í dag eru bara 8 destillaríir eftir av umleið 24.
- Islands: Hesi whisky hava ymiskan smakk, men felags fyri tey øll er smakkurin av torvi, royki, salti og tara. Nøkur eru meira mild og elegantari enn onnur. Í økinum eru oyggjarnar Jura, Mull, Skye, Arran og Orknoyggjarnar, sum samanlagt hava 7 destillaríir.
- Highland: Er nógv tað størsta whiskyframleiðandi øki, við umleið 100 destillaríum. Eyðkennið fyri øll, er ein blómukendur angi og turrur smakkur við einum ánilsi av torvi og salti.
- Lowland: Malt whisky úr hesum økinum eru sum heild bleyt, hálvsøt, løtt og hava ein ljósan lit. Teirra manglandi styrki er ein av orsøkunum, at tú ikki leggur so væl merkis til teirra. Tað hava ongantíð verið nógv sløg úr økinum, og tey seinastu árini eru tey bara fækkaði. 3 destillarí eru eftir í Lowland: Bladnoch, Auchentoshan og Glenkinchie.
- Campeltown: Er tað minsta av teimum kendu whiskyøkjunum. Navnið kemst av, at bara ein býur er í økinum. Whisky úr hesum økinum eru kompleks við fyllu, kryddaði við nakað av torvi og salti. Í dag eru bert 3 destillaríir eftir av umleið 30.
- Speyside: Í hesum økinum liggja helvtin av teimum skotsku maltdestillaríunum. Speyside Single Malts eru kend fyri teirra fínleika, blómukenda hunangssmakk og av og á torvkenda anga.


text:
Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens
Virðisløn, ið Tórshavnar Býráð letur á hvørjum ári. Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens hevur verið latin síðani 1958.
Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens verður latin trimum fólkum, ið verða hildin at hava bókmentaligt og mentanarligt virði. Virðisløn verður latin fyri fagurbókmentaligt verk, fyri yrkisbókmentaligt verk, og fyri annað mentanaravrik. Hetta seinasta er t.d. bygdasøgur, endurminningar og verk um myndlist ella tónlist. Tær kunnu eisini latast fólki, sum verður mett at hava avrikað nógv fyri føroyska mentan á móðurmálinum.
Upphæddin verður ásett av Tórshavnar Býrað. Ein fimmmannanevnd ætlar um og ger av hvør ella hvørji, ið virðisløn skulu fáa. Tórshavnar Býráð velur tríggjar limir í nevndina, Rithøvundafelag Føroya ein og Fróðskaparsetur Føroya ein.
Tað er treyt, at virðislønarverdu verkini eru skrivað á føroyskum máli. Hava føroyskir rithøvundar skrivað og givið út á útlendskum máli, eiga tær at verða týddar, áðrenn tær koma til umrøðu í virðislønarnevndini. Virðislønir fyri fagrar bókmentir og yrkisbókmentir kunnu bert latast fyri verk, sum eru útgivin.
Virðislønirnar verða latnar 17. september, sum er føðingardagur M. A. Jacobsens. Býráðsformaðurin handar vanliga vanliga teimum virðisløntu virðislønina saman við skrivi frá fimmmannanevndini, har tilskilað er, hvørji verk, virðislønirnar eru givnar fyri, og hvat nevndin metti gjørdi verkini virðislønarverd. Á sama hátíðarhaldi verður eisini Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs handað.
Innihaldsyvirlit
Hesi hava fingið Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens gjøgnum árini[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn 1969[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn 1969 vórðu hesar mentanarvirðislønir latnar:
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Leo, Jens Hákun (20. oktober 2016). "Heðin M. Klein fekk M.A. Jacobsens virðisløn fyri Tað orðið". portal.fo. http://portal.fo/hedin+m+klein+fekk+ma+jacobsens+virdislon+fyri+tad+ordid.html. Heintað 21. oktober 2016.
- ↑ BBS.fo, Nicolina Jensen Beder - Virðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir 2011
- ↑ Samfundet-Sverrige-Faroarna.se, Nominerad till Nordiska rådets litteraturpris
- ↑ FaroeNature.net
- ↑ http://aktuelt.fo/grein/vida_besti_rithovundur
- ↑ BBS.fo, Birgar Johannessen - Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir 2009
- ↑ BBS.fo, Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð og Oddfríður Marni Rasmussen - Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens fyri mentanaravrik 2009


text:
5.12.2016 |
Tryggari skúlavegur
Kommununi tørvar hjálp frá foreldrum og næmingum, í arbeiðinum við at gera skúlavegin tryggari.
Vága kommuna kannar í løtuni ferðslutrygdina og tryggleikan á skúlavegum í kommununi. Í kanningini verða allir næmingar í 4. -10. flokki bidnir um at svara nøkrum spurningum, meðan foreldur at børnum í 1. – 3. flokk verða biðin um, at svara saman við sínum barni.
Kanningin er ein røð av spurningum og møguleiki er at vísa á ótrygg støð á einum korti. Tú finnur kanningina á: www.viatrafik.dk/vaga
Endamálið við kanningini er, at fáa meiri at vita um ferðslutrygdina í kommununi, so vit hava møguleika at betra umstøðurnar hjá næmingunum. Vit vóna tí, at tú vilt svara, tí tað er av stórum týdningi fyri framhaldandi arbeiðið við ferðslutrygdini í kommununi.
Kanningin byrjar mánadagin 5. desember og endar sunnudagin 18. desember 2016.
Spurningar um kanningina kunnu setast Lovisu Petersen Glerfoss, tekniskur leiðari, á tlf. 794405 ella við t-posti á lovisa@vaga.fo.


text:
Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir
Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir er føroysk listakvinna. Hon er fødd 1966 í Havn og býr nú á Argjum. Aggi hevur eisini búð í Danmark, har hon tók listarliga útbúgving og so búði hon nøkur ár suðuri í Vági, har hon hevði myndlistaverkstað í sama bygningi sum Ruth Smith Savnið heldur til. Í nøkur ár var Aggi forkvinna í felagnum, Skálin við Skálá, sum eigur Ruth Smith Savnið. Aggi fær íblástur ymsastaðni frá, eitt nú frá náttúruni. Fleiri av málningum hennara vísa smálutir av t.d. blómum.
Innihaldsyvirlit
Listaframsýningar[rætta | rætta wikitekst]
Aggi hevur luttikið í ymiskum listaframsýningum bæði í Føroyum og í øðrum londum. Eitt nú kann nevnast, at Aggi var gestaframsýnari á Heystframsýningini í Listahøllini á Tórshavnar Skipasmiðju, sum nú eitur MEST, og í Norðurlandshúsinum á heysti 2008. Ein av hennara málningum, sum nevnist Dilsea Carnosa/Kjøtblað (2007) og var við á framsýnigini, var nýttur sum kápumynd á bóklingi, sum var útgivin í sambandi við framsýningina.[1] Aftur í 2009 var Aggi gestaframsýnari á Heystframsýningini. [2]
Smyril M/S[rætta | rætta wikitekst]
Tá nýtt skip, Smyril, varð keypt til Suðuroyar leiðina í 2005, varð avgjørt, at ung føroysk listafólk skuldu sleppa at prýða skipið við teirra list. Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir er eitt av listarfólkunum, sum hava myndprýtt Smyril, tað gjørdi hon við myndarøðini "Carpe Diem". [3]
Skapandi spírar og Ung í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir hevur verið leiðari av fleiri verkætlanum fyri ung, eitt nú hevur hon tríggjar ferðir verið verksmiðjuleiðari av verkætlanini "Skapandi Spírar", seinast var suðuri í Vági, tá Vágs Kommuna fylti 100 ár. Børn sluppu at royna seg sum listafólk og so var framsýning við listarverkum teirra. Í dag hanga fleiri av hesum málningum á Heilsumiðstøðini í Vági og prýða veggirnar í læknahølunum har. [4] [5]
Aggi var leiðari av myndlista verksmiðju í verkætlanini "Ung í Føroyum Suður" í 2007. [6]
Skúladepilin í Suðuroy[rætta | rætta wikitekst]
Aggi Ásgerð Ásgeirsdóttir er eitt av listafólkunum, sum fingu heiðurin at prýða stásiliga Skúladepilin í Suðuroy. Flestu av málningum hennara hanga í stóru kantinuni, har stór vindeygu venda eystureftir móti Hovsbygd. [7]
Útbúgving[rætta | rætta wikitekst]
Aggi hevur nomið sær holla útbúgving í Danmark, hon tók 5 ára útbúgving á Det Fynske Kunstakademi í Odense (1990-95) og eitt ára útbúgving á Billedskolen á Jagtvej í Keypmannahavn (1989-90).


text:
Denne lov gælder ikke for Færøerne ...
19. desember samtykti Fólkatingið eina broyting í lógini um ‘adgangsregulering ved videregående uddannelser’. Ásetingin verður nevnd lógin um ‘forboð ímóti dupultútbúgving’. Meginreglan framyvir verður, at tað ikki ber til at taka eina útbúgving, sum er á sama støði ella á lægri støði, enn tann hægsta útbúgvingin, sum tú hevur frammanundan.
Tað vil siga, at hevur tú t.d. einans eina bachelorútbúgving, so kanst tú ikki fara undir eina bachelorútbúgving aftrat (sama støði) og heldur ikki eina stutta ella meðallanga hægri útbúgving, t.d. handilsbúskap (lægri støði enn bachelor). Hevur tú eina kandidatútbúgving, so kanst tú heldur ikki taka nakra av nevndu útbúgvingum, eftirsum tær eru á lægri støði enn kandidatútbúgvingin, og heldur ikki eina aðra kandidatútbúgving (sama støði).
Einans um tú hevur tikið útbúgving í Danmark
Ein upplagdur spurningur er, hvønn týdning hetta hevur fyri lesandi, ið hava tikið eina bachelor- ella masterútbúgving í Føroyum. Holger Arnbjerg á Altjóða Skrivstovuni hevur í hesum sambandi sett seg í samband við útbúgvingar- og granskingarmálaráðið.
- Svarið frá løgfrøðideildini har er, at ásetingin fevnir einans um persónar, ið hava tikið eina útbúgving í Danmark. T.v.s., at avmarkingin fevnir ikki um persónar, ið hava tikið útbúgvingar í t.d. Føroyum, Grønlandi, Bretlandi og sum eru fíggjaðar har ella av tí lesandi sjálvum, upplýsir Holger Arnbjerg. Hevur tú t.d. tikið eina masterútbúgving á Setrinum, so er einki til hindurs fyri at taka eina bachelor- ella eina kandidatútbúgving í Danmark.
Trý undantøk
Holger Arnbjerg sigur, at í verki fær forboðið ímóti dupultútbúgving gildi frá summarupptøkuni í ár, og at tað eru trý undantøk frá meginregluni:
- Eitt av teimum eru útbúgvingar, ið granskingar- og granskingarmálaráðið setur á ein sokallaðan positivlista, tí tørvur er á arbeiðsmegi innan viðkomandi útbúgvingarøki: Tú kanst taka hesar útbúgvingar, sjálvt um tú hevur útbúgving frammanundan. Tú kanst eisini taka eina aðra hægri útbúgving, um tú av heilsuorsøkum ikki fært brúkt eina útbúgving, sum tú hevur tikið, ella um tú hevur eina avoldaða útbúgving, sum tú ikki hevur brúkt á arbeiðsmarknaðinum í minst fimm ár, sigur Holger Arnbjerg.
Forboðið ímóti dupultútbúgving forðar ikki fyri, at tað ber til at fara uttanlands at taka eina hægri útbúgving á sama ella lægri støði enn tú hevur frammanundan, sjálvt um tú hevur tikið eina ella fleiri hægri útbúgvingar í Danmark. Forboðið hevur heldur ikki nakra ávirkan á SU-veitingarnar, meðan tú lesur uttanlands: Uppfyllir tú treytirnar fyri at fáa SU og uttanlandsstudning, so hevur tú – enn sum áður – rætt til hesar veitingar.
Fevnir einans um hægri útbúgvingar
Ásetingin um forboð ímóti dupultútbúgving fevnir einans um útbúgvingar innan økið hjá útbúgvingar- og granskingarmálaráðnum. T.v.s., at ásetingin er ikki til hindurs fyri, at ein persónur, ið hevur tikið eina bachelorútbúgving í Danmark, kann fara undir t.d. eina vinnuútbúgving sum kokkur ella timburmaður.
Les meira um forboðið ímóti dupultútbúgving her.


text:
Løgtingsvalið 1994
Løgtingsvalið 1994 varð hildið hin 7. juli 1994. Fleiri nýggir flokkar stillaðu upp fyri fyrstu ferð: Frælsisfylkingin, Hin Føroyski Flokkurin, Miðflokkurin og Verkamannafylkingin. Í alt vóru tað 10 listar, sum enn er met í føroyskum løgtingsvalum. Tey flestu av teimum gomlu flokkunum gingu nógv aftur, av tí at Føroyar varð rakt av svárari kreppu, sum aftur var orsøk til, at eitt nú Verkamannafylkingin varð sett á stovn. Ein bankavtala við Danmark førdi til at Sambandsflokkurin fekk frammgongd, meðan Javnaðarflokkurin, sum hevði sitið í samgongu minkaði við einari helvt.


text:
Evnafrøði
Evnafrøði (ella kemi) er læran um eginleikarnar hjá lívrunnum og ólívrunnum evnum og hvussu tey samspæla við onnur lívrunnin og ólívrunnin evni. Av tí at evni, sum eru ymiskar samansetingar av atomum, eru so fjølbroytt, so granska evnafrøðingar ofta, hvussu atom av ymiskum frumevnum samspæla og soleiðis skapað mýl, og eisini hvussu ymisk mýl samspæla sínamillum. Evnafrøði verður ofta kallað tann miðsavnandi vísindin, av tí at hon knýtir aðrar vísindagreinir saman. Evnafrøðingar kunnu við evnisandgerðum gera t.d. heilivág, plast, litir og mangt annað, sum vit brúka dagliga. Teir kanna, hvat er í evnunum, og hvussu ið nýggj evni kunnu verða gjørd. Umleið fimm mió. evni eru til. Vit brúka dagliga umleið 35 000 evni, sum eru gjørd úr einfaldum evnum - frumevnunum. Áðrenn evnafrøðin gjørdist vísindi, hildu fólk, at til vóru bara fýra frumevni: mold, eldur, luft og vatn. Nú vita vit, at 98[1] frumevni eru í náttúruni. Eisini kunnu nøkur fá (30 higartil[2]) verða gjørd í starvsstovum. Vanligasta frumevnið í alheiminum er vatnsevni hydrogen (H2). Tað er mesta tilfarið í stjørnunum. Egyptar vóru fyrstu evnafrøðingarnir. Evnafrøði eitur eisini kemi. Tað kemur av chem, ið merkir svørt mold. Soleiðis æt gamla Egyptaland. Nútíðar evnafrøði tók seg upp við fraklendinginum Antoine-Laurent de Lavoisier (1743-1794), sum var fyrstur at gera ástøði um andgerðir. Hetta var um 1790. Enski vísindamaðurin John Dalton (1766-1844) vísti í 1808 á, at evnabindingar eru samanrunnin frumevnisatom. Russarin Dmitri Ivanovich Mendeleev setti í 1871 frumevni í skeiðbundna skipan, sum vísir, hvussu ið tey líkjast í evnafrøðiligum eginleikum.
Fyrr í tíðini søgdu granskarar, at fýra grundlutirnir eldur, jørð, vatn og luft vóru grundarlagið undir øllum heiminum. Nú á døgum siga vit, at allur heimurin er bygdur úr uml. 100 frumevnum og bindingum teirra millum. Evnafrøði er, sum navnið sigur, læran um øll hesi frumevni. Evnafrøðilig gransking er fyritreytin fyri nógvum av teimum hentu evnunum, sum vit brúka hvønn einasta dag, til dømis plasti. Sama er við øllum tí heilivági, sum er til taks nú á døgum. Í evnafrøðini verða atomini skrivað í stytting. Vatn hevur evnafrøðiliga formilin H2O. Tað sigur okkum, at vatnmýli eru tvey vatnevnisatom (H er stytting fyri hydrogen) og eitt súrevnisatom (O er stytting fyri oxygen). Vatn hevur evnafrøðiliga formilin H2O, ið merkir, at eitt vatnmýl er samansett av tveimum hydrogenatomum og einum oxygenatomi.
Týdningarmikil hugtøk[rætta | rætta wikitekst]
- Frumevni: Frumevni eru gjørd úr atomum, sum eru eins. Til eru milliónir av ymiskum evnum á jørðini og í rúmdini, men tey eru øll gjørd úr færri enn 100 serligum evnum. Hesi evni nevna vit frumevni ella grundevni. Á jørðini eru funnin 90 frumevni. Tá ið heimurin varð til, vóru bara tvey frumevni, hydrogen (H) um 70 % og helium (He) um 30 %. Øll onnur frumevni eru og vera enn gjørd í stjørnunum. Evnini lættari enn jarn (Fe) verða stigvíst bygd upp inni í stjørnunum, og tey, sum eru tyngri enn jarn, verða gjørd, tá ið stjørnur enda sínar dagar sum spreingistjørnur ella supernova. Hydrogen er tað evnið, sum mest er til av. Hydrogen er eisini tað einfaldasta frumevnið, sum til er. Tað er eisini tað lættasta evnið. Hydrogen verður m.a. goymt í trýstfløskum.
- Atom: Eitt atom er minsta nøgd, ið til er av einum frumevni. Atomini í einum reinum frumevni eru øll eins, men tey eru øðrvísi enn atomini í øðrum frumevnum. Summi atom kunnu ikki vera einsamøll, men binda seg saman tvey og tvey - bæði oxygen og hydrogen eru dømi um hetta. Hydrogenmýlið er úr tveimum hydrogenatomum og oxygen er gjørt úr mýlum av tveimum oxygenatomum. Hóast orðið, sum er grikskt, er ógvuliga gamalt, er nútíðar atomlæra ikki gomul. Fyrstur at gera eina nýtiliga atomlæru var bretski evnafrøðingurin og veðurmaðurin John Dalton. Sambært atomlæruni er alt í hesum heimi bygt úr smáum partiklum, atomum, sum eru so smá, at tey síggjast ikki, heldur ikki við mikroskopi. Nú á døgum eru eingir granskarar, sum ivast í, at atom eru til. Soleiðis hevur ikki altíð verið. Fyri bara hundrað árum síðan var enn hart stríð um atomini. Atomistarnir, soleiðis vórðu tey nevnd, sum hildu atom vera til, royndu at stríðast fyri sínum sjónarmiðum. Atom eru smá, so smá, at tey síggjast ikki, heldur ikki í mikroskopi. Helst var tað tí, at mong fyrr ivaðust um atomini. Øll vita okkara um henda ósjónliga atomheimin stavar frá óteljandi royndum, sum hava verið gjørdar nú í eini tveyhundrað ár. Grundað á hesa vitan kunnu vit gera okkum fyrimyndir av atomum. Øll atom eru bygd úr einum atomkjarna við elektronum malandi runanum.
- Mýl: Eitt mýl er ein samanseting av einum ella fleiri atomum. Til dømis er vatn eitt mýl - eitt vatnmýl er gjørt úr tveimum hydrogenatomum og einum oxygenatomi. Stutt eftir ár 1800 setti enski evnafrøðingurin Dalton fram ta hugsan, at frumevnini vóru bygd úr bæði mýlum og atomum. Fyrimynd sína grundaði hann á royndir við gassevnum. Dalton helt seg vita, at atom kundu ganga saman í mýl. Atomini hugsaði hann sær sum smáar, harðar húlur, ið ikki bar til at býta smærri.
- Skeiðbundna skipanin: Øll tey mongu frumevnini, bæði natúrlig og gjørd, kunnu verða skipað í eina greiða og einfaldu talvu. Russiski evnafrøðingurin Dmitri Ivanovich Mendeleev (1834-1907) varnaðist hetta fyrstur. Skipanin er ógvuliga hent at hava við hondina í arbeiðinum við evnafrøðini. Mendeleev hevði tøl fyri atomnøgdirnar, og hann skipaði frumevnini eftir vaksandi atomnøgd. Í skeiðbundnu skipanini eru frumevnini skipað eftir atomnummari. Atomnummarið sigur, hvussu nógvar protonir eru í atomkjarnanum. Til dømis hevur jarn (Fe) atomnummar 26 og eru sostatt 26 protonir í kjarnanum. Frumevnini eru skipað tvørturum í skeið upp og niður í bólkar. Tí standa evni, sum hava á leið somu eginleikar (til dømis alkalimetalini), í sama bólki upp og niður. Uppdaging Mendeleevs hevur havt so stóran týdning fyri evnafrøðina, at hon hevur verið borin saman við tað, sum Charles Darwin (1809-1882) ávrikaði í lívfrøðini ella Isaac Newton (1642-1727) í alisfrøðina. Í 1955 var nýtt frumevni, mendelevium (Md), nr 101, nevnt eftir honum.
- Evnasambinding: Í frumevnunum er eittans atomslag. Tá ið ymisk frumevni renna saman, gera atomini mýl (í einum mýli kunnu vera tvey ella fleiri ymisk atom), úr heilt øðrvísi evni - evnabinding. Gott dømi er natriumklorid (vanligt salt), sum kemur í, tá ið frumevnini natrium (Na) og klor (CI) renna saman. Nýggja evnið líkist hvørgum frumevninum, tað er komið av. Natrium er t.d. bleytt metal. Tað skínur sum silvur. Klor er gulgrønt og ógvuliga eitrandi loftslag. Vanligt salt (natriumklorid) er lívsneyðugt hvítt pulvur. Úr 90 ymiskum frumevnisatomum kunnu vit gera milliónir av ymiskum evnafrøðiligum sambondum. Í evnafrøðiligum tilgongdum verða eitt ella fleiri evni gjørd um til onnur evni, sum ofta hava heilt aðrar eginleikar enn upprunaligu frumevnini. Tað at skilja vatn sundur í oxygen (O2) og hydrogen (H2) var ein slík tilgongd. Hydrogen er eitt ógvuliga eldfimt gass, oxygen er gass, sum nørir eld, og vatn er løgur, sum vit brúka at sløkkja eld við. Flestu frumevnini eru at finna sum partur í onkrum evnasambandi. Oxygen er til dømis í vatni, í kálki og sum frítt oxygen í lofthavinum.
- Orka: Orka er í øllum frumevnum. Heitt vatn t.d. er ein orkukelda, tí tað kann verma kalt vatn. Men kalt vatn, sum er t.d. fimm ºC, er eisini ein orkukelda, tí tað kann verma vatn, sum er kaldari, til dømis 1-2 ºC. Tá ið eitt frumevni ornar, veksur varmaorkan í tí. Tá ið eitt frumevni kólnar, minkar varmaorkan í tí. Varmakorkan frá einum evni, sum kólnar, hvørvur tó ikki, hon verður bara flutt til frumevnið, sum kølir. Sjálvt í flótandi luft, sum er um -200 ºC, er varmaorka. Orka verður oftast skrivað E. Eindin er joule, skrivað J. Skilt verður ímillum ymisk orkusløg: kjarnorku, elektriska orku, termiska orku (varmaorku og innari orku), evnafrøðiliga orka, mekaniska orku (støðuorku og rørsluorku) og geislaorku. Evnafrøðilig orka er goymd í t.d. olju, gassi, battaríum, o.l. Brenna vit gass úr gassfløskuni í einum bunsenbrennara verður evnafrøðilig orka gjørd um til varmaorku.
- Jónir og sølt: Metal lata elektronir og gera positivar jónir (ella ionir). Ein jón er eitt atom ella eitt mýl við eini ravmagnsløðing. Tað finnast bæði negativt og positivt løddar jónir. Ein positiv ion verður nevnd ein kation og ein negativ verður nevnd ein anion. Positivu jonirnar eita sum frumevnini við endingini -jon: natriumjon Na⁺, kaliumjon K⁺, calciumjon Ca²⁺, o.s.fr. Negativu jonirnar fáa -id sett upp í navnið og enda eisini við -jon, Frumevnisendingin dettur ofta burtur: t.d. flouridjon F⁻, chloridjon Cl⁻, oxidjon O²⁻. Løðingin kemst av, at atomið ella mýlið missur ella upptekur elektrónir. Ein kation og ein anion kunnu bindast saman við eini ionbinding og verður hetta kallað eitt salt. Eitt salt er eitt evni, sum er gjørt úr jonum, eitt jonsamband. T.d. natriumklorid (vanligt køkssalt) kemur í, tá ið frumevnini natrium og klor renna saman. Natrium letur eina elektron, klor, fær eina elektron. Evnið verður skrivað NaCi, natriumklorid. Formilin vísir, at salt hevur í sær natriumjonir og kloridjonir í lutfallinum 1:1. Reglan er, at negativar og positivar løðingar skulu veru líka nógvar í tali. Eitt annað dømi kundi verið eitt salt úr Fe²⁺ og O²⁻ jonum. Joirnar hava numeriskt líka stórt løðing. Tí verður fomilin fyri jarn(II)oxid FeO. Hevði talan harafturímóti verið um jarn(III)jonir F³⁺ og O²⁻ jonir, skuldi formilin verið øðrvísi. Her lata 2 jarnatom tilsamans seks elektronir frá sær. Hvørt oxygenatom kann taka ímóti 2 elektronum. Tí skulu 3 oxygenatom taka ímóti teimum seks elektronunum. Jonbýtið verður 2 Fe³⁺ jonir fyri hvørjar 3 O²⁻ jonir. Formilin fyri jarn(III)oxid verður Fe₂O₃.
Flokking[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsøki innan evnafrøði:
- Ólívrunnin evnafrøði er læran um eginleikar og reaktiónir hjá ólívrunnum evnum.
- Lívrunnin evnafrøði er læran um eginleikar, mekanismur, samanseting og reaktiónir hjá lívrunnum evnum.
- Alisevnafrøði er læran um alisfrøðiliga støði undir evnafrøðiligum reaktiónum og skipanum.
- Lívevnafrøði er læran evni, reaktiónir og samspæl í livandi verum. Lívevnafrøði og lívrunnin evnafrøði er tætt knýtt.
- Analytisk evnafrøði er analysan av tilfarið, fyri at kannað hvussu tað er sett saman evnafrøðisliga.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Emsley, John (2011). Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements (New ed.). New York, NY: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-960563-7.
- ↑ Oganessian, Yu. Ts.; Abdullin, F. Sh.; Bailey, P. D.; Benker, D. E.; Bennett, M. E.; Dmitriev, S. N.; Ezold, J. G.; Hamilton, J. H. et al. (2010). "Synthesis of a New Element with Atomic Number Z=117". Physical Review Letters (142502 ed.) (Physical Review Letter) 104 (14): 142502. Bibcode:2010PhRvL.104n2502O. doi:10.1103/PhysRevLett.104.142502. PMID 20481935.


text:
Tak niður
Vit eru á ferð við einum 7 flokki úr Hoyvíkar Skúla, sum á vári 2007 vitjaði í Uummannaq. Hesin fjarskotni grønlendski býurin liggur langt norðanfyri pólkringin. Har er lívið merkt av
tætta tilknýtinum til náttúruna og føroyingarnir uppliva tann heilt serliga túrin á hundasletu tvørtur um grønlendsku ísoyðuna. Ferðin í Grønlandi ristir seg fast í minni hjá teimum ferðandi.
Myndir: Náttúrumyndir úr Grønlandi.
Vitjan á barnaheimi og skúla í Uummannaq
Tey ferðast á hundasletum.
Bygdarmyndir úr Uummannaq
Samr.v.: Jonna Færø, ferðaleiðari.
Sandra Sørensen, næmingur
Trúgvi Dahl
Ása Winther Poulsen, næmingur
Margrethe Kleeman, lærari, Uummannaq
Ann Andreassen, Barnaheimið í Uummannaq
Jóhann Húsgarð, næmingur
Bjørg Osberg Hansen
Odmar Færø
Marianna Eysturoy
Tórður Dahl, næmingur
Sendingina gjørdu:
Zacharias Hammer
Bjarnheðin í Hoyvík
Ivan Niclasen
Jonna Fritsdóttir Mortensen


text:
Orð: Mikkjal á Ryggi
Lag: Kvæðalag (Veturin kom við kulda og kava)
1. Erla kongsdóttir komin er,
álvalætt hon um garðar fer,
sítt liðmjúka vel hon slettir:
“Bóndin, er køstur tín tómur í ár?”
“Eia! eg reiddi tað síðsta í gjár,
tú sært, her er einki eftir.
2. Eplini øll eru løgd í jørð,
akurin longu so frískur grør,
og kálið í dag eg sái.
So sleppi eg burtur mín troytta hest,
og síðani ger Várharra rest,
alt hongur á hansara náði.
3. Hans miskunn verði oss holl og blíð,
og gevi oss løn fyri strev og stríð;
hans megi kann veður venda,
um nógv ella lítið hann gevur í heyst,
hann eina veit, hvat ið gagnar best,
og gott er alt, hann vil senda.”


text:
Avgjaldsstopp Nú, Takk !
politikkur04-01-2017 - 14:25 -
Nú er uppá hægstu tíð, at reyða samgongan við Javnaðarflokkinum, Tjóðveldi og Framsókn gevst við at oysa óhugnalig og mergsúgvandi avgjøld á okkum skattaborgarar.
Seinastu 14-15 mánaðir meðan samgongan hevur sitið við ræði, hevur vanligi borgarin bløtt í ólukkumát av reyðum avgjøldum, sum eru oyst oman yvir okkum.
Reyða samgongan tvífaldaði skattin til samhaldsfasta, hækkaði vegskattin við 20 prosentum, meir avgjald á bensin og diesel. Hækkaði Kringvarpsgjaldið fyri fleiri familjur, umframt at vinnan eisini fekk eykarokning. Eisini hækkaði núsitandi samgonga gjaldið til Heilsutrygd. Alt hetta kláraði hon uppá uppá fýra mánaðir. Avgjaldseffektivitetur má sigast.
Heldur samgongan tað, sum hon lovaði ?
Løgmaður hevur fleiri ferðir ført fram, at núsitandi samgonga heldur tað hon hevur lovað. Møguliga hevur samgongan hildið tað hon lovaði um skattalætta, men tey vóru snild nokk til ikki at siga, at avgjøld komu í staðin. Tað segði løgmaður nevniliga onki um áðrenn valið.
Lovaði løgmaður, at hækka inngjaldið til samhaldsfasta ?
Lovaði løgmaður, at hækka vegskattin?
Lovaði løgmaður at hækka avgjaldiði á bensin og diesel ?
Lovaði løgmaður at hækka heilsutrygdargjaldið ?
Lovaði løgmaður at hækka Kringvarpsgjaldið fyri fleiri familjur og vinnuna ?
Lovaði løgmaður at hækka Tinglýsingina ?
Lovaði løgmaður at lækka skattafríðu grundupphæddina hjá fólkapensjónistunum?
Lovaði løgmaður, at Norðoya- og Vágatunnilin skuldi verða pengamaskinur hjá samgonguni?
Hvat var tað sum fekk løgmann til at tiga um hetta áðrenn valið ? Tað verður stundum tosað um, at tað, sum stendur skrivað við lítlum í tryggingarpolicum skal lesast gjølla. Løgmaður skrivaði tað ikki eingang við lítlum, men valdi onki at siga um hesi avgjøldini áðrenn valið. Borgarin hevði tí als ongan møguleika at lesa ella hoyra um tey áðrenn valið. Tey blivu bara innførd eftir valið.
Tunnilsskatt til útvald.
Men núsitandi samgonga ætlar sær fleiri avgjøld. Ein socialistisk samgonga fær ongantíð nokk av peningi frá borgarunum. Nú skulu tunnilsgjøldini nevniliga eisini halda áfram, eisini eftir at lánini í Vága- og Norðoyatunlinum eru útgoldin. Tað er ein slík avgjaldsøði, at tey eru til reiðar at bróta avtaluna um, at bummarnir skuldu burtur tá lánini vóru útgoldin. Hetta hendir samstundis, sum Løgmaður so seint sum í Nýggjársrøðu síni so fornemt segði , at gjáin ímillum miðstaðarøkið og uttanfyri miðstaðarøkið skuldi minka.
Heldur ikki her er samsvar ímillum orð og handling hjá løgmanni, tí løgmaður ætlar nevniliga at áleggja borgarum í einum parti av landinum eykaskatt, ein tunnilsskatt.
Hetta eru føgur slagorð, góðar orðavendingar og fín røða, men heldur ikki í praksis, sum so nógv annað hesi samgonguni.
Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, løgtingslimur.


text:
Portvín
Portvín er kanska tað mest kenda heitvínið í heiminum. Tað kemur úr Dourodalinum, norðalaga í Portugal. Tað verða gjørd bæði reyð og hvít portvín og tey fáast úr turrum til søt. Tað eru tvey høvuðssløg av portvíni: Wood Port og Vintage Port. Wood Port er ruby, tawny og hvítt portvín. Vintage port er árgangsportvín. Tað eru eisini ymisk sløg av portvíni. Ruby port er ungt, fruktkent og søtt. Tawny er lagrað, og er lættari og meira gulbrúnt. White er gjørt av hvítum drúum og fæst sum søtt og turt. Late Bottled er portvín, sum er lagrað 4-5 ár í eikiføtum. Síðani verður tað koyrt í fløskur, og búnast ikki víðari. Vintage Port er árgangs portvín, sum bert verður framleitt í góðum árum. Tað verður lagrað í 2-3 ár, áðrenn tað verður koyrt í fløskur, har tað búnast í nógv ár, 15 - 20 - 25 ár. Reytt portvín skal borðreiðast við 14-18°C – hvítt við 8-10°C.


text:
Nýggjur krani
2012-11-04
KP737 hevur havt ein 36 T/m krana síðani 2006, men nú heuvr kranin tænt fyri seg, og stendur fyri útskifting. Mánadagin 5. novembur fáa vit ein nýggjan 41t/m Palfinger krana, sum skal setast uppá KP 737. Arbeiði at seta nýggja kranan uppá bilin kemur at taka umleið eina til tvær vikur.
Tann nýggji kranin hevur 6 hydraulisk útskot + flyjib og er 30 m langur tilsamans. Kranin er útgjørdur við 2,5 tons spæli og hevur møguleika at grabba.
Við hesum keypinum av krana, hava vit nú ein 18 t/m, ein 41 t/m og ein 100 t/m krana, og kunnu soleiðis enn einaferð staðfesta, at vit eru førandi innanfyri kranabilar í Føroyum......
Hans Egil Joensen & Synir
Hans Egil Joensen stovnaði fyritøkuna í 1959. Hann byrjaði við einum bili.
Síðani tá er nógv vatn runni í ánni. Í dag telur bilparkin 9 bilar og 3 gravmaskinur.


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Venesuela
Av. Intercomunal La Victoria-El Consejo
Frente a La Mora II
LA VICTORIA 2121 ESTADO ARAGUA
VENEZUELA
+58 244 400 5000
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
8.00 til 11.00 og 13.00 til 16.00
Longd: 1 tími
Vert at vita
Bíbilskur lesnaður verður umsettur til venesuelskt teknmál og fimm lokal mál: guahibo, pemon, piaroa, warao og yukpa. Hevur umsjón við virkseminum hjá meira enn 140.000 Jehova vitnum í Venesuela.


text:
Tak niður
Sendingin er um tá 74 ára gomlu Fanny Olsen í Árnafirði. Hon eigur og rekur einasta handilin í bygdini, og hóast tað bara eru einir fýra-fimm kundar um dagin, møtir hon trúføst upp til arbeiðis hvønn morgun.
Handilin hevur verið í familjuni í mong ár, og Fanny hevur leingi vitað, at tað varð hennara lutur at føra familjutraditiónina víðari og sostatt verða verandi í Árnafirði. Og hjá henni hevur tað verið júst tað rætta.
Marjun King úr Leirvík, harafturímóti, hevur altíð tráað eftir at sleppa út í verðina. Longu heilt ung droymdi hon um fjarskotin og eksotisk lond, og 20 ára gomul gjørdi hon av at fylgja dreyminum og byrja eina karrieru uttanlands.
Hon hevur búð og arbeitt nógvastaðni, seinastu 20 árini í London. Marjun er í dag 59 ár og býr nú í West End saman við enska manninum James. Tey eru bæði nýliga pensionerað og hava úr at gera við at njóta sítt otium.
Sendingina gjørdu: Barbara Samuelsen, Hans Petur Hansen og Thomas Koba.


text:
Hebraiskt mál
Hebraiskt (hebraiskt עִבְרִית Ivrit) er eitt Semitiskt mál úr Afro-Asiatisku málættini. Mentanarliga er tað mett at vera "málið hjá jødunum", men onnur jødisk mál, so sum Jiddisj og Ladino finnast í jødisku diasporuni, og hebraiska málið verður eisini nýtt av ikki-jødum, so sum samáriabúgvum. Hebraiskt er móðurmál hjá góðum 6 500 000 fólkum, harav um 5 300 000 í Ísrael og um 200 000 í USA. Ikki beinleiðis eftirkomari eftir klassiskum hebraiskum ella bíbliuhebraiskum. Meginparturin av Gamla Testamenti er skrivaður á klassiskum hebraiskum, sum er átrúnaðarligt mál hjá jødum og samáriabúgvum.
Hebraiska stavraðið[rætta | rætta wikitekst]
Shin og sin
Shin og sin eru sami bókstavur, ש, men ímynda tvey ymisk fonem. Teir eru ikki sínámillum allofoniskir . Tá ið diakritisk sjálvljóðstekn verða nýtt, verða hesi bæði fonem sundurgreinað við einum shin-prikki ella sin-prikki; shin-prikkurin er omanfyri høgra horn á bókstavinum, og sin-prikkurin omanfyri vinstra horn á bókstavinum.
Sjálvljóð (vokalir)
Upprunaliga hevði hebraiskt skriftmál ikki sjálvljóð, men seinni, onkuntíð eftir ár 200 e.kr. vóru sjálvljóð løgd aftrat við at seta prikkar ella strikur omanfyri, ímillum ella niðanfyri hjáljóðini (konsonantarnar), tann sokallaða niqqud-skipanin. Prikkar verða tó oftast ikki brúktir uttan í barnabókum, bønarbókum, fremmandaorðum og orðum við tvítýddari úttalu. Ísraelskt-hebraiskt hevur fimm sjálvljóð (i e a o u) men væl fleiri bókstavir at lýsa tey.
Nota 1: Sýmbolið "O" umboðar einhvønn hebraiskan bókstav (hjáljóð).
Nota 2: Úttalan av zeire og viðhvørt segol - við ella uttan bókstavin jod - er viðhvørt ei í nýmótans hebraiskum. Hetta er ikki rætt í tí normativu úttaluni og ikki í samsvar við tosaða málið}}
Nota 3: Dagesh, mappiq, og shuruk hava ymsar funktiónir, sjálvt um tey líkjast av útsjónd.
Nota 4: Bókstavurin ו (vav) er brúktur tí at hatta kann bara verða ímyndað av honum.


text:
Við Áir
Við Áir er eitt stað á eystursíðuni á Streymoynni, beint sunnanfyri Hvalvík.
Hvalastøðin við Áir[rætta | rætta wikitekst]
Ein hvalastøð var í har til 1984, tá seinasti hvalurin varð dripin har. Bæði bygningar og maskinur eru til enn, og arbeitt verður við at gera hvalastøðina til eitt sjóvinnusavn og upplivingardepil. Landsstýrið samtykti í 1989, at hvalastøðin við Áir skuldi varðveitast. Í 2007 varð eitt álit skrivað og handað landsstýrismanninum í mentamálum. Mentamálaráðið, Søvn Landsins og Sunda kommuna arbeiða í felag fyri, at hvalastøðin aftur gerast ein virkin miðdepil í Sundalagnum. Peningur varð eisini játtaður, soleiðis at varðveitingararbeiði kundi fara í gongd í 2011. Á heysti 2011 var hvalastøðin opin fyri almenninginum, har umleið 500 fólk vitjaðu.[1]
Skúlin Við Áir - Dugni[rætta | rætta wikitekst]
Dugni hevur ein skúla Við Áir. Hesin skúlin er fyri fólk við skerdum arbeiðsførleika. Tey kunnu taka 9. flokk, 10. flokk ella FHS. Fólk kunnu sostatt umskúlast ella fara undir endurbúgving, so tey kunnu arbeiða innan okkurt annað økið, sum tey megna. Arbeiðsførleikin kann vera skerdur antin kroppsliga, sálarliga ella sosialt. Skúlin er ein kostskúli, og næmingar kunnu búgva á kostdeild skúlans.[2]


text:
1. mars
1. mars er dagur 60 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 61 um skotár er). 305 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1700 - Danmark skiftir frá julianska kalendaranum til gregorianska kalendaran. Hetta árið fylgir 1. mars beint eftir 18. februar, soleiðis at 10 dagar verða lagdir burturúr.
- 1815 - Napoleon Bonaparte fer í land í Cannes eftir at hava sitið sum fangi á oynni Elba.
- 1950 - Chiang Kai-shek lýsir Lýðveldið Kina (eisini kent sum Teivan) á oynni Teivan.
- 2014 - 22 ára gamli pianisturin Mattias Kapnas vann fyrstu Stella Polaris tónleikakappingina, sum Musikkskúlin skipaði fyri. Nummar tvey gjørdist guitarspælarin Alvi Joensen, og nummar trý varð Heiðrun Petersen, violin. Fyrsta virðislønin er á 25 000 krónur, onnur virðislønin er á 10 000 krónur, og triðja virðislønin er á 5 000 krónur. Eisini vórðu virðislønir latnar í aldursbólkinum upp til 12 ár og í aldursbólkinum upp til 18 ár. Kappingina fyri tónleikarar undir 18 ár vunnu Alda Sigurdsdóttir Lamhauge og Aksel Remmel. Vár Iversen Lindenskov gjørdist nummar eitt hjá luttakarunum undir 12 ár.
- 2015 - Føroyski rógvarin Dánjal Martin Hofgaard gerst heimsmeistari, tá ið hann vinnur HM í 2000 metrar inniróðri í Boston í opna bólkinum lættvekt menn.
Fótbóltur
- 2014 Gibraltar - Føroyar 1-4. Málini hjá Føroyum gjørdu: Jóan Símun Edmundsson, Christian Lamhauge Holst, Hallur Hansson og Christian Lamhauge Holst.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1810 - Frédéric Chopin
- 1944 - Tróndur Patursson í Kirkjubø.


text:
Pseudovísindi
Eitisvísindi ella pseudovísindi (pseudo- úr grikskum, falskt) eru evni, sum verða førd fram, sum um tey hava grundarlag í vísindaligum arbeiðslagi, men ikki hava tað.[1]
Eyðkenni[rætta | rætta wikitekst]
At pseudovísindi ikki brúkar vísindaligt arbeiðslag kann vísa seg á ymiskan hátt, t.d. við at hava eitt ella fleiri av hesum eyðkennum:
- Veikleikar, trot uppá definitiónir, trot uppá neyvleika, so uppáhald illani kunnu roynast við kanningum.
- Arbeiðið søkir ikki ta frágreiðingina, sum krevur fæstar fortreytir (rakiknívur Ockhams).
- Mótstøða móti at royna uppáhaldini eftir veriligum visindaligum arbeiðshættum.
- Brúka vísindaligt mál misvísandi ella skeivt.
- Selektiv nýtsla av próvtilfari, ov stór vekt á einkulttilburðir.
- Uppáhaldini eru av slíkum slagi, at tey kunnu ikki falsifiserast.
- Øvugt próvførsla (tað, at eitt uppáhald ikki kann mótprógvast, verður tikið sum prógv fyri uppáhaldinum).
- Søkir ikki menning, broyting ella framstig innan økið.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Politikens blå ordbøger: "Nudansk Ordbog", andet bind M-Ø; Politikens Forlag, København 1953; s. 149


text:
Orð og lag: Jonas Pettersen
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Her einans í vón til Guð mín sál gerst nøktað,
Hann leiðir meg trygt Sín veg, meg væl vil røkta;
Hann eina mín Klettur er, har sál mín hvílur,
tá stormurin kemur nær, Hann til mín smílir.
2. Hans Navn er so trygg ein borg, sum lívd mær gevur,
tað skýli í neyð og sorg mær givið hevur;
har nær meg ei freisting tung, ei myrkrið svarta,
tí Jesus Hann gevur frið til sorgtyngt hjarta.
3. O, upphavsins sæla skjól, mín Frelsuklettur,
nú lívsæla Orð Títt eg bert trái eftir;
í mótgongd, í sakni, neyð eg gleði eigi,
í storminum trygga havn, – á, vegur greiði!
4. O, Klettur, sum klovin varð, tá meg Tú vardi,
til frelsu mær varð, tá her Tú ei Teg spardi.
Lat stormin bert leika í her fyri stavni,
eg kenni meg tryggan tó í Klettsins Navni!


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
inie
czas
jest
dzień
zawsze
ciebie
wszystko
świecie
świat
życia
wiele
będzie
się
oczy
siebie
razem
serce
serca
chwilę
domu
słowa
urodziny
Tobie
marzenia
lat
świata
rana
miłości
Rymy do ur
abażur, agentur, ajentur, alosaur, alozaur, aludur, Amur, amur, apertur, apretur, Arktur, Arthur, Artur, asesur, augur, aur, awantur, ażur, Baldur, bandur, Baur, biur, bondur, bordiur, brandmur, bratrur, brawur, broszur, bur, Bur, bzdur, causeur, Centaur, centaur, cenur, cenzur, cezur, chałtur, charmeur, chmur, ciur, cordur, couleur, cwaniur, Darfur, datur, Deskur, Didur, dur, dyżur, dziur, Dżajpur, Epikur, eppur, EUR, fachur, faktur, farfur, figur, filur, fleksur, fraktur, frytur, fryzur, fur, futur, Futur, gaur, gbur, giaur, gipiur, glazur, gopur, grawiur, hondur, hour, Hur, Indaur, Isaur, Izaur, jaszczur, jour, jur, kabur, kagur, kangur, Kanpur, kaptur, Kippur, Kipur, kiur, klauzur, knur, koafiur, kocur, koczur, Koczur, kolur, komtur, kontur, kordur, kostur, kreatur, kultur, kupiur, kur, kwestur, Lahaur, langur, Laur, laur, lazur, lektur, lemur, lisiur, Lumpur, lur, Lur, Majsur, maksur, Mandżur, markur, marmur, matur, Maur, Mazur, mazur, McArthur, mensur, menzur, mikstur, misiur, monsieur, mundur, mur, nachur, Nagpur, namur, natur, Nur, nur, obskur, OMTUR, pandur, parkur, Pasteur, pazdur, pazur, pelur, piechur, pleur, plur, płaskur, ponur, postur, poszur, pretur, procur, prokur, proskur, ptifur, punktur, PUR, purpur, rajfur, razur, ruptur, rur, sakur, samur, seigneur, siddur, sidur, statur, stołbur, struktur, stryktur, Sur, sur, sylur, szczur, sznur, Sztur, szur, tambur, tekstur, tektur, tellur, tempur, Timur, tinktur, tiurniur, tonsur, tortur, Tour, tour, traktur, tresur, TUR, tur, turniur, tynktur, uczkur, Ujgur, ur, Ur, uwertur, viveur, voyeur, welur, werdiur, wichur, Wilbur, wilczur, wizur, żur


text:
Lógarbrot
Kriminalitetur er øll lógarbrot, ið geva revsing. Vanliga nevna vit alt lógarbrot, tað verið seg herverk ella súkklustuldur, morð ella ran. Summi lógarbrot fara um landamørk. Til dømis yvirgangur, flográn ella rúsevnissmugling. Nógv lond hava sett á stovn felags, altjóða løgregluna Interpol at berjast ímóti slíkum lógarbrotum. Høvuðssætið hjá Interpol er í París. Serligar avtalur eru gjørdar millum londini um, hvussu lógarbrótarar kunnu latast úr einum landi upp í hendurnar á myndugleikunum í øðrum landi.
Føroyar[rætta | rætta wikitekst]
Í øllum samfeløgum eru fyriskipanir og lógir. Í Føroyum sigur eina mest revsilógin okkum, hvat ið er ólógligt, men eisini eru nógvar aðrar lógir. Í lógunum stendur, hvussu ið revsað verður. Í revsilógini standa tær vanligu treytirnar, fyri at ein kann revsast. Til dømis er hon soleiðis orðað, at lógaldurin er 15 ár. Tað merkir, at ung yngri enn 15 ár kunnu ikki verða handtikin, dømd ella revsað. Føroya Rættur er okkara dómstólur. Her tekur dómarin støðu til lógarbrotini, til dømis herverk ella stuldur. Dómur kann verða skotin inn fyri landsrættin. Av tí, at dómsvaldið í Føroyum er danskt, skal danski landsrætturin viðgera slík mál. Tveir landstættir eru, Vestari landsrættur í Viborg og Eystari landsrættur í Keypmannahavn, sum er tann, ið kemur til Føroya nakrar ferðir um árið at viðgera dómsmál. Summi álvarsmál skulu fyri nevningating. Í nevningatinginum eru 12 nevningar og dómarin. Nevningarnir gera av, um ákærdi er ósekur/sekur, men skal ein verða sekur, skulu minst 8 av nevningunum vera samdir um tað. Nevningarnir saman við dómaranum áseta revsingina. Ovasti dómstólur í rættarskipanini nevnist Hægstirættur.
Fyrr var deyðarevsing fyri heilt álvarslig lógarbrot, og enn eru mong lond, har summir lógarbrótarar, til dømis drápsfólk, verða avrættað. Í Danmørk, og tí eisini í Føroyum, varð deyðarevsing tikin av í 1930. Fyri álvarsom lógarbrot kunnu fólk nú verða dømd at sita - treytaleys revsing. Tá ið ein tíð er farin, ber til at sleppa út ávísar tíðir. Eisini er vanligt at fangar, sum skikka sær væl í fongslinum, sleppa út, áðrenn teir hava sitið alla tíðina, teir eru dømdir at sita. Teytað revsing er linari dómur. Tá verður revsingin útsett og fellur burtur eftir ávísari tíð, um ákærdi ikki aftur brýtur lógina hesa tíðina.


text:
Orð og lag: John Willard Peterson
Týtt: Flóvin Tyril
Upprunaheiti: I’ve a home beyond the river
1. Áh, hvør signað er tann hugsan,
mitt í lívsins stríði her:
Heimland mítt er handan ánna,
har eg flyti einaferð.
Niðurlag: Heimland mítt er handan ánna,
gyltur staður bíðar mær.
Heimland mítt er handan ánna,
søtt, at Jesus verður har.
2. Skjótt hvør møðsom rás er gingin,
sig frá hesum, vak og bið;
nakrar fáar, fleiri royndir,
so vit koma heim til frið!
3. Sæla stund at síggja staðin
og ta fjøld av frelstum har,
sælast tó at skoða Jesus,
takkarsong og prís hann fær.
4. Eftir allar heimsins royndir,
eftir mangan sorgarskúr,
skal har trygd og gleði valda
innan fyri jaspismúr.
5. Og um illgongd enn er gøtan
og av dimmum dølum full,
vil eg leiðina tó ganga,
ein dag verður hon til gull.


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Avstralia
12-14 Zouch Road
DENHAM COURT NSW 2565
AUSTRALIA
+61 2 9829 5600
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
8.30 til 11.00 og 13.00 til 16.00. Rundvísingar byrja hvønn hálva tíma.
Rundvísingin varir ein tíma. Set ein eyka tíma av til sjálvur at hyggja at søguligu framsýningini, sum vísir framgongdina í boðanararbeiðinum í Avstralasia. Framsýningin er at síggja frá 8.00 til 17.00.
Vert at vita
Hevur umsjón við bíbliuundirvísingararbeiðinum hjá Jehova vitnum í Amerikanska Samoa, Avstralia, Cooksoyggjum, Nýsælandi, Niue, Norfolksoyggj, Samoa, Eysturtimor og Tonga. Hevur umsjón við umsetingini av bíbilskum lesnaði til 24 mál.


text: Ætlanin er, at síðan skal hava bæði tekst og myndir, og nú eru eftir hondini lagdar fleiri myndir út á heimasíðuna. Harumframt er nú eisini eitt sindur av teksti at finna á síðuni. Eg vóni framvegis, at greinar og yrkingar fara at verða ein natúrligur partur av síðuni, og at tit, ið vitja her, kunnu hugna tykkum við at njóta tað tilfar, ið her er at finna- bæði myndir og tekst. Allar myndirnar á heimasíðuni eru mínar egnu. Um tað í framtíðini verður so, veit eg ikki, men eg vænti tó, at í hvussu so er tær flestu myndirnar verða mínar egnu.


text:
Hvat er eitt bíbliuskeið?
Jehova vitni bjóða tær eitt bíbliuskeið, har tú fært svar upp á nógvar spurningar, sum til dømis:
Hvør er Gud?
Leggur Gud nakað í meg?
Hvussu verður mítt hjúnaband betri?
Hvussu fái eg eitt gott lív?
Niðanfyri verða nakrir spurningar í sambandi við okkara bíbliuskeið svaraðir.
Hvussu gongur skeiðið fyri seg? Vit viðgera evni sum „Gud“ ella „hjúnaband“ og kanna ymisk bíbliuørindi í tí sambandi. Við at samanbera ørindini síggja vit, hvat Bíblian sum heild sigur um evnið, og soleiðis lata vit Bíbliuna tulka seg sjálva.
Til at hjálpa okkum at kanna Bíbliuna brúka vit bókina Hvat lærir Bíblian veruliga? Henda bókin greiðir týðiliga frá, hvat Bíblian sigur um Gud, Jesus, okkara framtíð og onnur evni.
Hvat kostar eitt bíbliuskeið? Bæði skeiðið og lestrartilfarið eru ókeypis.
Hvussu leingi varir skeiðið hvørja ferð? Nógv seta umleið ein tíma av hvørja viku til at kanna Bíbliuna saman við okkum. Men tað ber til at laga tíðina, so tað liggur fyri hjá tær.
Hvat hendir, tá ið eg biði um eitt bíbliuskeið? Tá ið tú biður um eitt bíbliuskeið, velur tú sjálvur tíð og stað, og síðani kemur eitt Jehova vitni at vitja teg. Hann ella hon vísir tær eitt lítið dømi um, hvussu bíbliuskeiðið gongur fyri seg. Og hevur tú hug, kann skeiðið halda fram.
Noyðist eg at blíva Jehova vitni, um eg taki við einum bíbliuskeiði? Nei. Jehova vitnum dámar væl at kanna Bíbliuna saman við fólki, men vit noyða ongan at gerast Jehova vitni. Tá ið vit greiða frá boðskapinum í Bíbliuni, gera vit tað við virðing, tí vit ásanna, at øll hava rætt til sjálv at velja, hvat tey vilja trúgva. – 1 Pætur 3:15.
LÆR MEIRA
Hví kanna Bíbliuna?
Bíblian gevur milliónum av menniskjum kring allan heimin svar upp á lívsins stóru spurningar. Kundi tú hugsað tær at verið ein av teimum?
Hvussu gongur eitt bíbliuskeið fyri seg?
Jehova vitni eru kend um allan heimin fyri at bjóða ókeypis bíbliuskeið. Hygg, hvussu tað gongur fyri seg.
Fá eitt bíbliuskeið
Fá eitt ókeypis bíbliuskeið. Tú velur sjálvur tíð og stað.


text:
Kekenia
Kekenia er landslutur í Russlandi. Síðan Sovjetsamveldið fall, hava kekenar stríðst fyri tjóðskaparligum frælsi, men Russland, ið er samveldisríki, er hart ímóti hesum. Teir kvíða fyri, at fer ein landspartur burturúr, verður alt tað russiska samveldið syndrað. Kekenia hevur sjálvstýri, men er undir russiskum yvirræði.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið russiska samveldið gjørdist frælst í 1991, kravdu ymsar tjóðir í ríkinum at loysa frá Russlandi. Kekenia lýsti seg sjálvstøðugt ríki í desember 1991. Russisk herlið tóku seg inn í landið fyri jól í 1994 og bumbaðu høvuðsstaðin Grosny í sor. Kekenar hildu ímóti, og geriljakríggið stóð við í 1995-1996, og 90 000 fólk lótu lív. Vápnahvíld varð undirskrivað í august 1996 - Russland skuldi taka herlið síni aftur.


text:
Kirkjukór á vitjan
Kirkjukór úr Mosfellsbær vitjar í Føroyum í døgunum 17. – 23. Mai
Kórið er kirkjukór hjá Lágafellsókn í Mossfellsbær í Íslandi. Tey syngja við ymisk høvi í Mossfellsbær og hava eisini sungið við ymisk hátíðarlig høvi – bæði í Íslandi og uttanlands. Tey hava ferðast víða, hava sungið í Italia, Írlandi, Danmark, Ungarn, Kanada og hava ný ynskt at vitja Føroyar.
Urguleikari og kórleiðari er Arnhildur Valgarðsdóttir
Formaður kórsins er Valgerður Magnúsdóttir
Regin Grímsson (Eysturoy) hevur fingið ferðina til Føroyar í lag
Áralanga vinarlagið millum Føroya og Íslands og ríki sangskattur føroyinga hevur leitt mong dugnalig føroysk tónlistafólk til Íslands. Hesi hava verið til stóra gleði og íblástur fyri íslendingar, og sum eina tøkk fyri hetta, ynskir Kirkjukór Mosfellsbæjar at vitja Føroyar og syngja fyri føroyingum og saman við føroyskum sangarum.
Sum tað framgongur av skránni, fara tey at hava konsertir saman við ymiskum føroyskum kórum og sangarum.
Kórið kemur til Føroya fríggjadagin 17. Mai og verður at hoyra á hesum støðum:


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Flóvin Tyril
Upprunaheiti: Sorgfull så ofte i verden jeg var
1. Sorgtyngdur mangan mín dagur her var –
nívandi byrðin av synd, sum eg bar,
men tá til krossin eg grátandi gekk,
friðin í hjartað eg fekk.
Niðurlag: Jesus, hann lívið mær er –
ljósið á leiðini her.
Alt, sum mær tørvar, í honum eg fann,
Jesus, hann lívið mær er.
2. Tá eingin hjálp var at hóma, eg sá,
eina hjá Jesusi var hon at fá;
byrðina loysti hann, lívið mær vann,
lívssólin bjarta upp rann.
3. Armur, men ríkur í Gudi eg tó
Kristusar brúður nú eri so fró,
her illa kendur, men sæl er mín sál,
skjótt ber tað heim og á mál.
4. Skjótt er mín trongd her í heiminum gloymd,
undurfull dýrd er í Himli mær goymd,
og tá ein dag hann meg tekur til sín,
Jesus um ævir gerst mín.


text:
Monday, March 28, 2011
Hvar eru vit á veg í Føroyum?
Eg fekk hug at endurgeva hesa grein, sum eg skrivaði í 2006, nú samgongan hongur í einum tunnum tráð og tað - møguliga - skjótt stundar móti vali aftur. Nú skulu vit aftur vera vitni til ein bardaga um sessir, har realpolitikkurin verður burturgoymdur, meðan politikkarar brúka meira orku uppá at skilja seg frá hinum í valstríðnum, enn uppá at finna saman um loysnir. Ein fær hug at spyrja: Hvat skal tað til? Er tað neyðugt? Fer ein nýggj stjórn veruliga at gera nakran mun kortini? Ella er tað meira sannlíkt, at eitt nýval ikki fær okkum av fetanum, men brýtur bara kontinuitetin av og frystir menningina niður, óvist hvussu leingi? Hava vit ráð til tað? Hava vit ráð til at spilla tíð á henda hátt - serliga nú í krepputíðum, har vit veruliga hava brúk fyri effektivum realpolitikki? Júst í tí høpinum er henda greinin enn líka aktuel:
Alheimsgerðin:
Hvar eru vit á veg í Føroyum?
Eftir Elina Brimheim Heinesen
Sjónarringurin má gerast breiðari, um Føroyar skulu klára seg á alheims marknaðinum í framtíðini. Visjón 2015 hevur sett ferð á eitt alneyðugt kjak um, hvussu føroyingar skulu síggja seg sjálvar í einum størri perspektivi. Men enn halda nógv fast í avoldaðum ideologiskum ímyndum og brúka – av gomlum vana – mestu orkuna uppá kegl um partapolitikk ístaðin fyri at taka støðu til tær veruligu avbjóðingarnar.
Politiska kjakið í Føroyum er beiskt, nú vit meira og meira gerast partur av alheimssamfelagnum. Tá talan fellir á støðutakanina til alheimsgerðina – til tjóðskaparligu virði okkara í mun til viðurskiftini við útheimin, serliga Danmark og ES – er ein av stóru spurningunum: Hvussu kunnu vit varðveita tjóðskaparligu virði okkara undir umstøðum, har umheimurin streingir meir og meir á.
Tá sambandskreftirnar aftur fingu betri fótafesti, royndi ytri tjóðveldisvongurin at teknað eina dapra mynd av framtíð føroyinga, tá valdið eftir teirra tykki var yvirtikið av einum afturhaldandi landsstýri, sum setti menning okkara sum tjóð ártíggjundir aftur. Ein skilir vónbrotið, men eru atfinningarnar relevantar, tá vit hyggja at tí stóra samanhanginum? Hvussu nógv hevur tað í roynd og veru at siga fyri menningina í Føroyum, hvør ið situr við róðri?
Eg lurtaði fyri eini tíð síðani eftir áhugaverdari sending á Danmarks Radio P1, har danski rithøvundurin og kunningartøknisserfrøðingurin Ole Grünbaum tosaði um danska samfelagskjakið um tjóðskaparlig virði. Eitt kjak, sum er frammi nú orsaka av økta trýstinum, mangir danir kenna frá stóru tilflytingini til Danmark – serliga frá muslimsku londunum. Danska kjakið um tjóðskaparlig virði kann á nøkrum økjum samanberast við føroyska kjakið um tað sama.
Ole Grünbaum vísti í hesum samanhanginum á, hvussu heimssamfelagið hevur broytt seg so ómetaliga nógv seinastu 30-40 árini, og hvussu hetta hevur broytt fyritreytirnar fyri hugburðin, og á hvønn hátt gamal hugburður ikki longur er tíðarhóskandi.
Tjóðskaparkjakið - ein anakronisma
Vit kunnu samanbera tjóðskaparkjakið eitt sindur við kapitalismukritikkin, sum serliga var frammi í 70’unum. Ole Grünbaum helt fyri, at í dag er sosialisman sum samfelagsskipan deyð. Fyri tað ber tó væl til enn at finnast at kapitalismuni. Men tað er bara ikki tann sama kapitalisman, sum ræður longur. Fyrstu 60-70 árini í fyrru øld var ímyndin av kapitalismuni ein tekning av einum feitum heilsølumanni í høgum hatti og jakkaveli við serviettinum bundnum um hálsin og við eini stórari steik á gaflinum, sum hann át gramliga, meðan tey fátæku svøltandi hugdu at honum. Henda myndin gav meining tá. Hon vísti eina klára mynd av fíggindanum - honum, fólkið skuldu gera uppreistur ímóti. Men í dag er kapitalisman annaðleiðis.
Kapitalisman kann ikki longur identifiserast við persónar. Kapitalisman er ein real time alheims telduskipan. Tað eru pensiónskassar – tvs. lønmóttakarar sum tú og eg – ið eiga ein sera stóran part av vinnulívinum í verðini. Tú kanst siga, at kapitalisman hevur sigrað, tí hon er í okkum øllum. Tá ið funnist verður at kapitalismuni í dag, er tað ofta á ein hykleriskan hátt, tí fólk ’gloyma’, at vit øll eru kapitalistar. (Spyr bara bankaráðgeva tín). Vit mugu eisini hyggja at okkara egnu kapitalismu.
Hvat er frælsi?
Kapitalisman er ikki tjóðarmonopolistisk longur, segði Ole Grünbaum. Tjóðskaparliga frælsisstríðið, sum blómaði í 60’unum og 70’unum, tá nógv hjálond fingu loysing, er í nógvum førum endað í einari sjálvsandsøgn – serliga fyri tey londini, sum sóu sosialistisku samfelagsskipanina sum eitt alternativ til kapitalismuna. Tey allarmest kollveltingarsinnaðu londini, sum rivu seg leys frá koloniharrunum og vildu gerast heilt óbundin av øðrum, eru í dag vorðin døpur kollveltingarfornminnissøvn – t.d. Cuba, Zimbabwe ella Norður Korea, har fólksins besta vón er, at leiðararnir doyggja.
Frælsi fyri eitt land er tí - eftir Ole Grübaum’sa meting - ikki at melda seg út úr heimssamfelagnum, at avbyrgja seg og bert ansa sær sjálvum. Frælsi er ikki ideologiirnar, sum gerast ein samfelagslig spennitroyggja. Nei, frælsi er at vera við í felagsskapinum! At vera við í netverkinum, tí tað er har, frælsi liggur. Tað er har, menningin fer fram. Tað er har, vælferðin liggur. Tað er har mentanin er, sum er til at halda út at vera í.
Hykleriskt at bólka hvønnannan
Royndirnar eru enn nógvar – eisini í Føroyum – at skapa gamlar ideologiskar ímyndir um tey ’óndu hini’, sum postmodernistarnir kalla tað. Ein konstruerar seg sjálvan við at konstruera tey ’óndu hini’. Eins og sosialisman gjørdi tað við kapitalismuna. Eins og (nógv) tjóðveldisfólk gera tað við sambandsfólk (og umvent) og/ella við danir. Eins og Dansk Folkeparti ger tað við muslimsku tilflytararnar í Danmørk. Og tey vinstraradikalu gera tað við Dansk Folkeparti. Øll henda ideologiska konstruktiónin við teim ’óndu hinum’, sum ein eisini kann kalla ’leguhugsan’ – er ikki longur aktuell. Øll hava bara ikki heilt givið tí ans enn í Føroyum.
Nógv hevur verið tosað um samanleggingar av fyritøkum í vinnulívinum seinastu 30 árini, meðan minni verður hugsað um, at minst líka nógvar samanleggingar eru farnar fram millum mentanir og ideologiir. Í dag ganga mørkini millum einu síðuna og hina síðuna mitt niður ígjøgnum hvønn einstakan av okkum. Vit eru ikki longur bara til eina síðu, men til báðar. Vit eru øll bæði national og transnational. Vit eru øll bæði vinstra- og høgrahall. Vit eru øll bæði tjóðveldisfólk og sambandsfólk…!
Tí er tað hykleriskt, tá ið ein vil identifisera tey ’óndu hini’ við ávísar bólkar í samfelagnum, har ein metir seg sjálvan at vera millum tey góðu og reinu – tey kroniskt óseku – meðan hini eru ”tey óndu”. Í hesum sambandinum er freistandi at spyrja: Eru allir sambandsføroyingar veruliga minni føroyingar enn tjóðveldisføroyingar? Og eru allir tjóðveldisføroyingar minni kosmopolittar enn sambandsføroyingar?
Hvør stýrir útviklinginum?
Ein kundi spurt: Men er tað ikki neyðugt at halda lív í politiska samfelagsliga kjakinum, har partarnir standa beint yvir av hvørjum øðrum og halda seg hvør sær hava rættin, meðan hini fara skeiv? Jú, tað kann vera sera undirhaldandi, men um ikki kjakið snýr seg um nakað, sum hevur rót í veruleikanum, er tað jú líka mikið.
Sum sagt eru vit í dag bæði national og transnational. Tað vil m.a. siga, at samfelagsgongdin í veruleikanum ikki verður avgjørd í serliga stóran mun inni í løgtingshúsinum ella úti í Tinganesi. Fólkið kann ikki velja eina ávísa leið, sum fólkið meinar, er tann rætta, við at velja ein ávísan meiriluta inn í løgtingið, tí gongdin verður í veruleikanum ikki avgjørd har. Heimsins gongd verður avgjørd í einari røð av netverkum, har nakrar (fáar) avgerðir kanska koma innum tingsins gátt – tær flestu ikki. Har eru stjórnir, har eru NGO-felagskapir (privatir hjálparfelagskapir), har eru Greenpeace og antiglobalistarnir, sum er heimsins størsta fólkarørsla í løtuni. Har eru altjóða felagsskapir, har eru alheims fyritøkur. Har eru films- og tónleikaídnaðurin – tónleikastjørnur, mótaskaparar og aðrir trendsetarar osfr. Landsstýrið og løgtingsmeirilutin er bara eitt lítið netverk út av so nógvum.
Vit eru heimsborgarar
So kunnu vit gera politiskar stevnuskráir og liggja og kjakast so galið vit vilja í lítlu Føroyum, til vit liggja næstan deyð og bløðandi eftir á víðvøllinum. Men tað hevur bara ongan týdning fyri stóra samanhangin, sum vit øll eru partur av meira enn nakrantíð. Vit kunnu ikki halda á at liva í illusiónini um, at Føroyar enn liggja óspiltar og órørdar í Norðuratlantshavinum, og at einasti mátin at varðveita okkara serkenni og reinleika er at leggja sjógv millum okkum og onnur. Hetta er vanahugsan, sum er avgomul. Og vanar eru sum vera man tíverri rættiliga seiglívaðir.
Veruleikin er, at tá vit keypa útlendskar vørur í sjálvtøkuhandlunum – tá vit byggja hús við útlendskum viði – tá vit selja fisk okkara – tá vit ferðast uttanlands sum ferðafólk, embætisfólk ella handilsfólk – ella bara tá vit hyggja at fylgisveinasjónvarpi ella rógva á alnótini, sum vit gera meira og meira, og soleiðis fylgja við í heimsins gongd, eru vit øll partur av heimssamfelagnum, eins væl sum av okkara egna lokala samfelag. Vit eru ikki bara føroyingar – tað eru ikki bara fjøll, fuglur, fiskur, seyður, grindadráp og kristnitrúgv, sum ger okkum til tað, vit eru. Vit eru eisini heimsborgarar. Tað er í allarhægsta grad eisini samskifti við umheimin, sum ger okkum til tað, vit eru, og sum ikki minst mennir okkum sum menniskju – og andslív og mentanarlív okkara.
Forðingarnar
Vit koma ikki víðari, so leingi vit hava tvíbýttar politiskar vengur, sum halda lív í gomlum svørt-hvítum fíggindaspøkilsum – tjóðveldisvongurin í sínari ímynd um reinleika føroyinga einumegin í mun til danska koloniharradømi og samansvørjingar móti føroyingum hinumegin. Og ímyndini um Føroya-elskandi tjóðveldisvongin einumegin í mun til ’hentu býttlingar’ dana í Føroyum (sambandsvongin) hinumegin. Meðan sambandsvongurin í sínum lag heldur lív í síni klettafastu trúgv uppá, at tað einasta ‘rætta’ er at tvíhalda um ríkisfelagsskapin, og ímyndini um at ein og hvør, sum hóttir ríkisfelagsskapin, hóttir eisini eksistensgrundarlag føroyinga. So leingi vit tvíhalda um hesar ímyndir – ja, so kemur lokala politiska kjakið einans at snúgva seg um, hvørji tey óndu eru, og hvørji tey góðu eru.
Hetta er bara við til at økja um óhepnu frástøðuna millum politisku partarnar og millum Føroyar og heimssamfelagið – og ger okkum enn meira maktaleys, tí vit nokta at spæla við har, sum veruligu avgerðirnar verða tiknar. Ístaðin brúka vit alla orku okkara uppá innanhýsis persónligt kegl og klandur. Hetta var m.a. orsøkin til, at Suður-Afrika, hóast ómetaliga stórt náttúrligt ríkidømi, gjørdist avbyrgt og eftirbátur á nógvum økjum, og at Apartheid livdi so leingi í Suður-Afrika. Øll orkan bleiv brúkt til at keglast um rasuatskiljing ella ikki, meðan tey ‘veruligu evnini’, so sum at finna konstruktivar politiskar loysnir í konkretum málum og fyri samfelagið sum heild, ongantíð fingu ordiliga loyvi at koma á dagsskránna.
Hvussu koma vit víðari?
Svart-hvíta kjakið førir ongastaðni, og leiðir bert burtur frá teimum stóru evnunum, sum veruliga hava týdning fyri framtíð Føroya at tosa um – nevniliga:
Hvat merkir ’frælsi’ í roynd og veru? Øll ynskja frælsi – men frælsi til hvat? Eingin ynskir at vera trælur – sjálvt ikki sambandsfólk. Øll vilja hava sjálvsavgerðarrætt og ávirkan á egna lagnu. Hvat kunnu vit gera sjálvi í Føroyum fyri at økja um sjálvsavgerðarrætt føroyinga, okkara sjálvsvirðing og okkara vælferð? Hvørjir eru bestu møguleikarnir fyri hesum - uttanfyri ella innanfyri altjóða felagsskapirnir? Hvønn leiklut kunnu vit sum føroyingar spæla í heimssamfelagnum? Hvussu kunnu vit spæla ein aktivan leiklut? Hvønn leiklut fáa vit, um vit fara burturúr ríkisfelagskapinum? Skulu vit halda okkum uttanfyri altjóða felagskapir – ella skulu vit melda okkum inn í t.d. EU?
Hetta eru relevantir spurningar at fáa greiðu á, tá vit vilja finna út av, hvussu vit gera samfelagið so demokratiskt sum gjørligt, og hvussu vit vilja tryggja, at tann einstaki fær so stóran avgerðarrætt yvir egið lív sum gjørligt. Sjálvsavgerðarrættur eigur ikki at snúgva seg um ideologi og dogmur um at varðveita eina reina óspilta tjóð mótvegis einum hóttandi umheimi (t.d. Danmark/EU), men í roynd og veru bara um at loysa nakrar praktiskar spurningar í mun til tann alheims veruleika vit liva í í dag (um vit vilja tað ella ikki).
Her mugu vit vera konstruktiv, um vit skulu náa úrslit, og ikki so bundin av vanahugsan, sum heldur okkum fast í slítandi ósemjum um hugburð og hugtøk, sum ikki eru til longur. Í øllum førum ikki í sama hami sum fyrr. Tí so leingi vit tvíhalda um svart-hvíta hugsunarháttin, ja, so leingi vengurnir hvør sær ikki rættiliga viðurkenna, at í einum og hvørjum tjóðveldisfólki býr eisini eitt lítið sambandsfólk – og at í einum og hvørjum sambandsfólki býr eisini eitt lítið tjóðveldisfólk – koma vit ikki av fetanum.
Elin Brimheim Heinesen, 2006
Posted by Elin Brimheim Heinesen at Monday, March 28, 2011
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Æða
Æðan (frøðiheiti Somateria mollissima) er einasti fuglur av antarsløgunum, sum nógv er til av í Føroyum. Steggin er nevndur æðublikur, stundum bara blikur. Uppi á høvdinum er hann svartur, aftantil um vangarnar og haðani aftur um nakkan er hann vakurt bleikgrønur, á hálsinum og bakinum mest hvítur. Bringan er bleikt reydlig, og í neðra er hann svartur. Æðan, t. e. bøgan, er smáflekkut av dimmum og bleikari brúnum. Allar ársins tíðir síggja vit tær liggja í størri ella minni flokkum fram við strondini, stundum uppi á sjóvarklettunum, men mest á floti. Gongulagið er tungt, og flogið — ja, oftast flúgva tær so lágt, at føturnir klamsa eftir vatnskorpuni;tað sær lókut út, men helst munna tær gera tað tí, at tá nýta tær føturnar til at geva sær meira ferð. Men so mikið kringari eru tær á sjónum, svimja skjótt og danda lættliga á alduryggjunum, kava gjøgnum brotini og kunna taka sær æti frá botni á 30 favna dýpi. Tó dámar teimum best at vinna tað á grynri vatni, helst minni enn 5 favna. Føði teirra er mest taralýs, smákrabbar, kræklingar og aðrir lítlir skelfiskar. Stundum koma tær upp við einum størri krabba, sum tær halda eftir aðrari klónni og berja niður í vatnskorpuna, til beinini detta av honum.
Um várið fara tær at hugsa sær um reiður. Best dámar teimum fram við sjóvarstrondini, bara tær har kunna fáa frið. Ikki so fáar fara langt inn í hagan, ja, summar høgt upp ímillum fjøll. Fólk undrast ofta á, at tær — sum ikki sýnast at orka so fræít at flúgva, at tær fáa føturnar upp úr sjónum — við sínum tunga og seinføra gongulag kunna rugga sær niðan hagar. Men kemur tú dáttliga fram at reiðri teirra, so fært tú at síggja, at tær eru ikki so tungfloygdar. Og seint á kvøldi eru tær mangar ferðir sæddar koma flúgvandi oman úr fjøllunum og hava sett seg á sjógvin, ivaleyst til at fáa sær at eta. Sjálvsagt flúgva tær so niðan aftur við, men tað er um hádimmið, so tá svevur fólk, heldur ikki er summarnáttin so ljós, at flúgvandi fuglur kennist uttan heilt nær. Reiðrið er klætt við mosa ella deyðagrasi. Eggini eru 4, stundum 5. Mjúkt og lýtt liggja tey — æðan roytir dún av sær sjálvari til at hava uttan um tey, og tá ið hon flýgur av, breiðir hon dún afturyvir, so tey skulu ikki kólna. Æða er sjaldsama spakur fuglur. Stundum eiga tær har, sum nógv fólk gongur, og tá kunna tær við tíðini gerast so spakar, at tey kunna lyfta tær av reiðrinum, taka dúnið og leggja tær á aftur. Æðudún er dýra-bar vara, og tí hava menn summstaðni friðlýst hólmar og sker til æðuvarp, og kunna hava góða inntøku av teimum. Fyrra partin á sumri skifta blikarnir lit; eina tíð er einki hvítt á teimum uttan tær stóru fjaðrarnar uppi á veingjunum; og tá teir so missa tær, eru teir líkir æðuni.
Ungarnir steðga so at sigá einki í reiðrinum. Teir eru fermir til fóts, og sjálvt teir, sum eru uppi millum fjalla, hava ikki langa tíð um at vinna oman. Høgum homrum springa teir útav, og lættir sum eitt fjaðratyssi dala teir hóvliga niður á jørð. Frá fyrst teir eru komnir á sjógv, eru teir at siga líka kringir at svimja og kava sum tær gomlu. Tá ið nakrar tamar dunnur bøla samtíðis uttan um ein hyl, sæst tað, at summar vilja taka sær fleiri ungar, enn tær eiga og aðrar tykjast glaðar við at sleppa av við sínar; sama man vera við æðunum, tí summar síggjast við sjey — átta ungum, summar bara við einum. Ikki er leingi, til ung-arnir eru vaksnir, og tá líkjast teir allir nógv æðunum; men tá ið líður út á heystið, er lætt at kenna teir ungu blikarnar frá, tí tá eru teir bringuhvítir. Og nú eru teir gomlu blikarnir komnir í sín skreytiliga búna, sum teir bera næstan alt árið. Tað er hugnalig sjón at síggja smáflokkarnar av gomlum og ungum, blikum og bøgum floytandi sær fram við landi og hoyra teirra blídliga "ov ov" og "gogg gogg gogg" í tí lýggja veðrinum — eitt av prýðum Føroyalands.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
KAPITTUL 6
Hvussu velja vit gagnligt undirhald?
„Gerið alt Gudi til dýrd!“ – 1 KORINTBRÆV 10:31.
1, 2. Hvat mugu vit velja í sambandi við undirhald?
HUGSA tær, at tú ert um at bíta í eina leskiliga frukt, men varnast, at eitt petti av henni er spilt. Hvat gert tú? Tú kundi etið alla fruktina, eisini tað spilta, tú kundi blakað alla fruktina burtur, ella tú kundi skorið tað spilta pettið burtur og etið restina. Hvat velur tú?
2 Undirhald kann á ein hátt samanberast við eina slíka frukt. Av og á hevur tú helst hug at taka tær av løttum, men tú veitst, at nógv undirhald í dag er siðiliga vánaligt, ja beinleiðis spilt. Hvat gert tú so? Nøkur halda kanska, at alt er í lagi, eisini tað vánaliga, og lata seg tí undirhalda av øllum, sum hesin heimurin hevur at bjóða. Onnur halda seg kanska púra frá øllum undirhaldi fyri at tryggja sær, at einki skaðiligt ávirkar tey. Uppaftur onnur ansa kanska sera væl eftir ikki at lata seg undirhalda av nøkrum skaðiligum, men njóta av og á gagnligt undirhald. Hvat eigur tú at velja, um tú skalt halda teg í kærleika Guds?
3. Hvat fara vit at kanna?
3 Tey flestu av okkum høvdu helst valt tann triðja møguleikan. Vit hava øll tørv á at taka okkum av løttum, men vilja bert lata okkum undirhalda av tí, sum er siðiliga reint. Tí mugu vit kanna, hvussu vit fáa greiðu á, hvat undirhald er gagnligt, og hvat ikki er gagnligt. Men latið okkum fyrst vita, hvussu tað, vit velja til undirhald, kann ávirka okkara samband við Jehova.
„GERIÐ ALT GUDI TIL DÝRD“
4. Hvussu eigur okkara vígslulyfti at ávirka okkum, tá ið vit velja undirhald?
4 Eitt eldri Jehova vitni, sum bleiv doypt í 1946, hevur sagt: „Eg syrgi altíð fyri at vera til staðar, tá ið dópsfyrilestur er á stevnunum, og eg lurti so væl eftir, sum var tað eg sjálvur, ið skuldi doypast.“ Hví? Hann greiddi frá: „At hava mítt vígslulyfti greitt í huga hevur hjálpt mær at vera trúfastur.“ Tú tekur helst undir við hesum. Minnir tú teg sjálvan á, at tú hevur lovað Jehova at tæna honum alt títt lív, hjálpir tað tær at halda á. (Les Prædikaran 5:3.) Tá ið tú grundar um tína vígslu til Jehova, ávirkar tað ikki bara tína áskoðan á kristnu tænastuna, men eisini á alt annað í lívinum – eitt nú undirhald. Paulus ápostul legði dent á henda sannleikan, tá ið hann skrivaði til tey kristnu tá í tíðini: ’Annaðhvørt tit eta ella drekka – ella hvat tit gera – so gerið alt Gudi til dýrd!’ – 1 Korintbræv 10:31.
5. Hvussu hjálpir Triðja Mósebók 22:18-20 okkum at síggja ávaringina, sum liggur í orðunum í Rómbrævinum 12:1?
5 Alt, sum tú gert í lívinum, ávirkar títt samband við Jehova. Í Rómbrævinum brúkti Paulus eina sterka mynd til at prenta henda sannleikan inn í sínar trúarfelagar. Hann áminti teir: ’Berið fram likam tykkara sum livandi, heilagt, Gudi dámligt offur – hetta er andaliga gudsdýrkan tykkara.’ (Rómbrævið 12:1) Títt likam fevnir um tín huga, títt hjarta og tína likamligu styrki. Og alt hetta brúkar tú í tíni tilbiðing. (Markus 12:30) Paulus lýsir eina slíka heilhugaða tænastu sum eitt offur. Í hesum liggur í roynd og veru ein ávaring. Undir Móselógini tók Gud ikki ímóti einum ofri, sum hevði brek. (3 Mósebók 22:18-20) Og Gud tekur heldur ikki ímóti einum ofri frá sínum tænarum í dag, um tað onkursvegna er „brekað“. Men hvussu kundi tað hent?
6, 7. Hvussu kundu vit dálkað okkara likam, og hvørjar avleiðingar kundi tað fingið?
6 Paulus gav teimum kristnu í Róm hesi boð: „Bjóðið ... ikki syndini fram limir tykkara.“ Hann bað tey eisini lata „gerðir likamsins“ doyggja. (Rómbrævið 6:12-14; 8:13) Hann hevði fyrr í brævinum givið teimum nøkur dømi um slíkar „gerðir likamsins“. Um syndafullu mannaættina lesa vit: „Muður teirra er fullur av banni.“ „Føtur teirra eru kvikir at úthella blóð.“ „Gudsótti er ikki fyri eygum teirra.“ (Rómbrævið 3:13-18) Ein tænari hjá Gudi hevði dálkað sítt likam, um hann brúkti sínar „limir“, ella likamslutir, til slíkar syndigar gerðir. Um vit til dømis við vilja hyggja at siðspillandi tilfari sum pornografi ella sadistiskum harðskapi, ’bjóða [vit] syndini fram [eygu okkara]’ og dálka soleiðis alt likamið. Øll okkara tilbiðing verður eitt offur, sum ikki longur er heilagt, og tí kann Jehova ikki góðtaka tað. (5 Mósebók 15:21; 1 Pætur 1:14-16; 2 Pætur 3:11) Tað er av sonnum ein høgur prísur at gjalda fyri óhóskandi undirhald!
7 Tað er greitt, at tað, vit velja til undirhald, kann hava álvarsligar avleiðingar. Tí velja vit sjálvsagt undirhald, sum ikki dálkar okkara offur til Gud. Latið okkum nú kanna, hvussu vit fáa greiðu á, hvat er gagnligt undirhald, og hvat ikki er.
„SKÝGGIÐ HITT ILLA“
8, 9. (a) Hvørjar tveir bólkar kann undirhald sum heild býtast upp í? (b) Hvørjum slagi av undirhaldi halda vit okkum frá, og hví?
8 Undirhald kann sum heild býtast upp í tveir bólkar. Annar fevnir um undirhald, sum sonn kristin avgjørt ikki vilja fáast við; hin fevnir um undirhald, sum nøkur sonn kristin halda vera hóskandi, og onnur halda vera óhóskandi. Vit kunnu leggja fyri við at kanna fyrra bólkin – undirhald, sum sonn kristin halda seg frá.
9 Sum nevnt í 1. kapitli fevna nøkur sløg av undirhaldi um gerðir, sum Bíblian týðiliga fordømir. Hugsa til dømis um heimasíður, filmar, sjónvarpssendingar og tónleik, sum lýsa sadismu, demonismu og pornografi, ella sum eggja til andstyggiligar siðleysar gerðir. Av tí at slíkt spillandi undirhald gevur atburði, sum stríðir ímóti bíbilskum meginreglum og lógum, ein jaligan dám, eiga sonn kristin avgjørt at halda seg frá tí. (Ápostlasøgan 15:28, 29; 1 Korintbræv 6:9, 10; Opinberingin 21:8) Tá ið vit gera tað, vísa vit Jehova, at vit veruliga ’skýggja hitt illa’ og støðugt ’halda okkum frá illum’. Á tann hátt er okkara ’trúgv ikki bert eiti’. – Rómbrævið 12:9; Sálmur 34:15; 1 Timoteus 1:5.
10. Hvør hugsan um undirhald er vandamikil, og hví?
10 Men nøkur halda kanska, at tey kunnu hyggja at undirhaldi, sum lýsir siðleysar gerðir, uttan at tað er skaðiligt. Tey hugsa: ’Eg hyggi kanska at sovorðnum undirhaldi í filmum ella í sjónvarpinum, men eg kundi ikki funnið uppá at gjørt tað sjálvur.’ At hugsa soleiðis er villleiðandi og vandamikið. (Les Jeremias 17:9.) Skýggja vit veruliga „hitt illa“, um okkum dámar at hyggja at tí, sum Jehova fordømir? Um vit ferð eftir ferð hyggja at, lesa um ella lurta eftir sovorðnum, doyva vit okkara sansar. (Sálmur 119:70; 1 Timoteus 4:1, 2) Og tað kann ávirka okkara atburð og okkara áskoðan á skeivu gerðirnar hjá øðrum.
11. Hvussu kunnu vit siga, at Galatiabrævið 6:7 talar satt í sambandi við undirhald?
11 Hetta er í roynd og veru hent hjá summum. Nøkur sonn kristin hava framt siðloysi, tí tey vóru ávirkað av undirhaldinum, sum tey vóru von at hyggja at. Tey lærdu av ringum royndum, at „tað, sum menniskjað sáar, skal tað eisini heysta“. (Galatiabrævið 6:7) Men tað nýtist ikki at enda so galið. Leggur tú tær eina við at sáa nakað gagnligt í sinnið, fert tú eisini at heysta nakað gagnligt. – Sí rammuna „ Hvat undirhald skal eg velja?“
PERSÓNLIGAR AVGERÐIR GRUNDAÐAR Á BÍBILSKAR MEGINREGLUR
12. Hvat samband hevur Galatiabrævið 6:5 við undirhald, og hvørja leiðbeining kunnu vit brúka, tá ið vit skulu taka avgerðir?
12 Latið okkum nú kanna seinna bólkin – undirhald, ið hvørki er beinleiðis fordømt ella beinleiðis góðkent í Guds orði. Tá ið vit velja undirhald úr hesum bólkinum, mugu vit hvør sær meta um, hvat er gagnligt. (Les Galatiabrævið 6:5.) Leiðbeining er tó at fáa í hesum sambandi. Í Bíbliuni eru meginreglur, ella grundleggjandi sannleikar, sum kunnu hjálpa okkum at skilja, hvørja áskoðan Jehova hevur. Hava vit slíkar meginreglur í huga, verða vit før fyri at skilja, „hvat vilji Harrans er“ í øllum, eisini tá ið vit skulu velja undirhald. – Efesusbrævið 5:17.
13. Hvat hjálpir okkum at halda okkum frá undirhaldi, sum Jehova ikki dámar?
13 Øll sonn kristin hava sjálvsagt ikki ment síni fatanarevni, ella skynsemi, líka væl. (Filippibrævið 1:9, Dahl/Viderø) Haraftrat ásanna vit, at tað er ymiskt, hvat okkum dámar og ikki dámar, tá ið talan er um undirhald. Tí kunnu vit ikki vænta, at øll taka akkurát tær somu avgerðirnar. Men jú meira vit lata meginreglurnar í Bíbliuni ávirka okkara sinni og hjarta, tess meira ansa vit eftir at halda okkum frá undirhaldi, sum Jehova ikki dámar. – Sálmur 119:11, 129; 1 Pætur 2:16.
14. (a) Hvat skulu vit hugsa um, tá ið vit velja undirhald? (b) Hvussu tryggja vit okkum, at okkara gudsdyrkan hevur fremsta plássið í okkara lívi?
14 Tá ið tú velur undirhald, er eitt aftrat, tú skalt hugsa um, og tað er um tíðina hjá tær. Tað slagið av undirhaldi, tú velur, vísir, hvat tú heldur vera í lagi, men tíðin, tú brúkar til tað, vísir, hvat tú heldur vera umráðandi. Hjá Guds tænarum hevur tað andaliga sjálvsagt mest at siga. (Les Matteus 6:33.) Hvat kanst tú so gera fyri at tryggja tær, at tað, sum hevur við tína gudsdyrkan at gera, hevur fremsta plássið í tínum lívi? Paulus ápostul skrivaði: ’Aktið væl eftir, hvussu tit liva, ikki sum óvís, men sum vís, og keypið hina lagaligu tíð.’ (Efesusbrævið 5:15, 16) Setur tú mark fyri, hvussu nógva tíð, tú brúkar til undirhald, hjálpir tað tær uttan iva at hava nóg nógva tíð til tað, sum „beinast er“, ella meira týðandi – tað, sum gagnar tær andaliga. – Filippibrævið 1:10.
15. Hví er tað best at binda um heilan fingur, tá ið vit velja undirhald?
15 Tað er eisini skilagott at binda um heilan fingur, tá ið vit velja undirhald. Hvat vil tað siga? Hugsa aftur um dømið við fruktini. Skulu vit tryggja okkum, at vit ikki eta nakað spilt, skera vit ikki bara tað spilta burtur, men eisini eitt petti rundanum. Nakað líknandi er gott at gera, tá ið vit velja undirhald. Eru vit skilagóð, halda vit okkum ikki bara frá undirhaldi, sum beinleiðis gongur ímóti meginreglunum í Bíbliuni, men eisini undirhaldi, ið er ivasamt, ella sum tykist at hava innihald, ið kann skaða okkum andaliga. (Orðtøkini 4:25-27) Halda vit okkum neyvt til Guds orð, hjálpir tað okkum at halda okkum frá skaðiligum undirhaldi.
„ALT, SUM REINT ER“
16. (a) Hvussu kunnu vit vísa, at vit hava somu áskoðan sum Jehova á siðalag? (b) Hvussu kann tað gerast ein lívsháttur hjá tær at fylgja meginreglunum í Bíbliuni?
16 Tá ið sonn kristin velja undirhald, hugsa tey fremst av øllum um, hvørja áskoðan Jehova hevur. Í Bíbliuni ber til at síggja, hvørjar kenslur og normar Jehova hevur. Til dømis nevnir Sálomon kongur nógv, sum Jehova hatar, eitt nú ’falska tungu, hendur, ið úthella sakleyst blóð, hjarta, sum smíðar saman ónd ráð, føtur, sum eru kvikir til tað, ið ilt er’. (Orðtøkini 6:16-19) Hvussu eigur áskoðanin hjá Jehova at ávirka tína áskoðan? Sálmaskaldið segði: „Tit, ið elska HARRAN, hatið hitt illa!“ (Sálmur 97:10) Títt val av undirhaldi má vísa, at tú veruliga hatar tað, sum Jehova hatar. (Galatiabrævið 5:19-21) Minst til, at tað er tað, sum tú gert, tá ið tú ert einsamallur, heldur enn tað, tú gert, tá ið tú ert saman við øðrum, sum avdúkar, hvør tú veruliga ert. (Sálmur 11:4; 16:8) So um tú hevur eitt inniligt ynski um at spegla Guds áskoðan á siðalag, fert tú altíð at taka avgerðir, sum eru í samljóði við meginreglurnar í Bíbliuni. Tað verður ein lívsháttur hjá tær. – 2 Korintbræv 3:18.
17. Hvørjar spurningar eiga vit at seta okkum sjálvum, áðrenn vit velja undirhald?
17 Hvussu kanst tú annars tryggja tær, at tú hevur somu áskoðan sum Jehova, tá ið tú velur undirhald? Hugsa um henda spurningin: ’Hvussu ávirkar hetta meg og mítt samband við Gud?’ Áðrenn tú til dømis gert av at hyggja at einum ávísum filmi, kundi tú spurt teg sjálvan: ’Hvussu fer hesin filmurin at ávirka mína samvitsku?’ Latið okkum kanna nakrar meginreglur, sum eru viðkomandi í hesum sambandi.
18, 19. (a) Hvussu kann meginreglan í Filippibrævinum 4:8 hjálpa okkum at gera av, um okkara undirhald er gagnligt? (b) Hvørjar aðrar meginreglur kunnu hjálpa tær at velja gott undirhald? (Sí undirgreinina.)
18 Ein týðandi meginregla er at finna í Filippibrævinum 4:8. Har stendur: „Alt, sum satt er, alt, sum sámiligt er, alt, sum rætt er, alt, sum reint er, alt, sum elskuligt er, alt, sum væl verður talað um, eina og hvørja dygd og ein og hvønn heiður – hugsið um hetta!“ Gaman í tosaði Paulus ikki um undirhald, men um hugsanir hjartans, sum eiga at vera savnaðar um tað, sum Gudi dámar. (Sálmur 19:15) Men orðini hjá Paulusi kunnu eisini nýtast í sambandi við undirhald. Hvussu?
19 Spyr teg sjálvan: ’Er tað, sum eg velji av filmum, telduspølum, tónleiki ella øðrum sløgum av undirhaldi, ein hjálp til at fylla sinnið við tí, „sum reint er“?’ Hvørjar myndir sita til dømis eftir í tínum huga, tá ið tú hevur hugt at einum filmi? Um tær eru dámligar, reinar og lívgandi, so veitst tú, at undirhaldið var gagnligt. Men um filmurin fær teg at hugsa um tað, sum er óreint, so var undirhaldið niðurbrótandi, ja enntá skaðiligt. (Matteus 12:33; Markus 7:20-23) Hví? Tí at hugsa um tað, sum er siðleyst, órógvar tín innara frið, brennimerkir tína bíbliuvandu samvitsku og kann oyðileggja títt samband við Gud. (Efesusbrævið 5:5; 1 Timoteus 1:5, 19) Av tí at slíkt undirhald hevur ringa ávirkan á teg, mást tú seta tær fyri at skýggja tað. * (Rómbrævið 12:2) Ver sum sálmaskaldið, ið bað til Jehova: „Vend eygum mínum burtur frá at hyggja eftir fáfongd.“ – Sálmur 119:37.
HUGSA UM TAÐ, SUM ER BEST FYRI ONNUR
20, 21. Hvussu kunnu vit brúka Fyrra Korintbræv 10:23, 24 í sambandi við at velja gagnligt undirhald?
20 Paulus nevndi eina týðandi meginreglu, sum vit mugu minnast til, tá ið vit skulu taka avgerðir. Hann segði: „Alt er loyviligt – men ikki alt byggir upp! Eingin søki sítt egna, men ein og hvør næstans.“ (1 Korintbræv 10:23, 24) Hvussu kanst tú brúka hesa meginregluna, tá ið tú skalt velja gagnligt undirhald? Spyr teg sjálvan: ’Hvussu verða onnur ávirkað av tí undirhaldinum, sum eg velji?’
21 Kanska er eitt ávíst slag av undirhaldi sambært tínari samvitsku „loyviligt“, ella í lagi. Men varnast tú, at nakrir av tínum trúarfelagum, sum hava eina strangari samvitsku, ikki halda, at slíkt undirhald er í lagi, velur tú kanska at halda teg frá tí. Hví? Tí tú ikki vilt „synda móti brøðrunum“ – og als ikki „synda ... móti Kristusi“, sum Paulus skrivaði – við at gera tað verri hjá tínum trúarfelagum at vera trúgvir móti Gudi. Tú vilt fylgja áminningini: „Verið ongum til ástoyt!“ (1 Korintbræv 8:12; 10:32) Sonn kristin nú á døgum fylgja umhygnu og skynsomu leiðbeiningini frá Paulusi við at halda seg frá undirhaldi, sum kanska er „loyviligt“, men ikki „byggir upp“. – Rómbrævið 14:1; 15:1.
22. Hví loyva Guds tænarar sær at hava ymiska áskoðan á undirhald?
22 Men har er eitt aftrat, vit mugu minnast til, tá ið vit hugsa um tað, sum er best fyri onnur. Ein, sum hevur eina strangari samvitsku, eigur ikki at krevja, at øll í samkomuni skulu hava somu áskoðan sum hann, tá ið talan er um, hvat undirhald er hóskandi. Tá hevði hann verið sum ein bilførari, ið koyrir á landsvegnum og krevur, at øll, sum koyra har, skulu halda ta ferðina, sum honum dámar best. Eitt sovorðið krav hevði ikki verið rímiligt. Ein, sum hevur eina strangari samvitsku, má í kærleika virða trúarfelagar, ið hava eina aðra áskoðan á undirhald, sum tó er innan fyri karmarnar av bíbilskum meginreglum. Ger hann tað, vísir hann, at hann er rímiligur. – Filippibrævið 4:5, NW; Prædikarin 7:16.
23. Hvussu kanst tú tryggja tær, at tú velur gagnligt undirhald?
23 Hvussu kanst tú so tryggja tær, at tú velur gagnligt undirhald? Halt teg langt burtur frá undirhaldi, sum týðiliga lýsir spiltar, siðleysar gerðir, ið Guds orð eyðsæð fordømir. Fylg bíbilskum meginreglum, ið kunnu brúkast í sambandi við undirhald, sum ikki beinleiðis er nevnt í Bíbliuni. Slepp tær undan undirhaldi, ið kann skaða tína samvitsku, og ver fúsur at siga nei til undirhald, sum kanska býður øðrum ímóti, serliga tínum trúarfelagum. Tín avgerð um at bera teg soleiðis at ærir Gud og hjálpir tær og tínari familju at halda tykkum í kærleika Guds.
^ par. 19 Fleiri meginreglur, ið kunnu brúkast í sambandi við undirhald, eru at finna í Orðtøkunum 3:31; 13:20; Efesusbrævinum 5:3, 4 og Kolossebrævinum 3:5, 8, 20.


text:
Falskur nettleiki
Falskur nettleiki kemur fyri, tá numeriskar dátur verða sýndar á slíkan hátt, at bent verður á, at neyvleikin er betri enn hann í veruleikanum er. Eftirsum nettleiki er avmarking á neyvleika, førir hetta ofta til ov stórt álit á nettleikan.
Í vísindum og verkfrøði er skikkur, at, um møguligur skeivleiki ikki eyðsýnliga er upplýstur, skulu tølini til framløgu av dátum vera avmarkað av nettleikanum av dátunum. Sjálvt uttanfyri hesar námsgreinir er lyndi til at ganga út frá, at øll siffur uttan null í einum tali hava týdning. Soleiðis kann framløga av ov avgjørdum tølum fáa skoðaran at vænta frægari nettleika, enn hann í veruleikanum fær.
Falskur nettleiki kemur í, tá ið hánettar og lágnettar dátur verða settar saman og við eindarumrokning. Dømi:
- 'Fílurin Bobo vigar 10 000 kilogram. Eg vigi 79 kilogram. Tí høvdu vit vigað 10 079 kilogram, um eg setti meg á Bobo.'
- 'Umleið tvey hundrað fólk vóru í veitsluni tá hon byrjaði. Trý fóru avstað tíðliga, so vit áttu at dekka upp til hundraðognítisjey til døgurðan.'
- 'Fyri tveimum árum síðani var grein útgivin, ið staðfesti, at dinosaurar doyðu út 65 milliónur ár frammanundan. Hetta merkir, at dinosaurar doyðu út fyri 65 000 002 árum síðani.'


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 06. september 2008.
Ei nakað her á foldum kann
seg meta javnt við kærleikan.
Hann frá Guds ásjón vellir fram
til kvinnu her eins væl og mann.
Hátt upp um trúgv og vón hann ber
– Guds kærleiki, sum størstur er.
Við langmóð, góðvild fram hann fer,
hann glaður fremur sannleiks gerð.
Ei øvund innivist har fær,
hann lítillátin hevur kær.
So góðsligur í orð og tal,
hjá sáttligum hann trívist væl.
Ósjálvsøkni sær hevur valt,
hann ber og tolir, vónar alt.
Hann sømiliga leggur leið,
hann hevnir ikki, ilskast ei.
Har øvund ei í huga býr,
góðviljaður og øllum trýr.
Tá náðigávur enda her,
tá tungur tagna, hvørvur verð,
tá alt í pørtum fara man,
vit kenna Jesus, okkum hann.
Tá kærleikin tó fúnar ei,
men varir við alt æviskeið.


text:
Norröna
Norröna er størsta ferðamannaskip í Føroyum sum siglir millum Tórshavn, Hirtshals[1] og Seyðisfjörður. Hon sigldi ímillum Hanstholm, Tórshavn, Bergen, Seyðisfjörður og Scrabster.
Í 2006 fór Smyril Line at tosa um at skifta út Lerwick við Scrabster, men hetta vakti stóra øsing, ikki minst frá hetlendingum, sum hava fíggjað stóran part av Norrönu. Frá summarinum 2007 er Norröna kortini farin at sigla aðruhvørja viku til Lerwick og aðruhvørja viku til Scrabster.
Frá 2009 siglir Norröna bara ímillum Hanstholm, Esbjerg, Tórshavn og Seyðisfjörður[2].
Seinni gavst Norröna at sigla til Hanstholm og fór í staðin ta sigla til Hirtshals.
Innihaldsyvirlit
Norröna I[rætta | rætta wikitekst]
Tann gamla Norröna var bygd í 1973 í Rendsborg sum Gustav Wasa. Frá 1983 æt hon Norröna og sigldi fyri eigaran Smyril Line millum Danmark, Føroyar, Ísland og Noreg. Hetta skipið hevði pláss fyri 1.050 ferðafólkum og 300 bilum. Avloysarin er tann nýggja Norröna (frá 2003).[3] Men tað gamla skipið er enn undir føroyskum flaggi - sum trúboðanarskipið Logos Hope.
Norröna II[rætta | rætta wikitekst]
Tann nýggja Norröna er eitt luksusskip. Tað var bygt í Lübeck, og 8. apríl fór hon jomfrútúrin úr Týsklandi við kós ímóti Føroyum, har hon varð sett í rutusigling 10. apríl 2003.
Við eini longd upp á 164 m og eini breidd á 30 m hevur hon pláss fyri umleið 1.500 ferðafólkum og eisini 800 bilum. Manningin telur umleið 120 fólk.
Norröna hevur luksuskømur, stór handilsøki, góðar matstovur, barrir, dansihøli, spælipláss til børn, svimjihyl, venjingarhøll o.s.fr.
Norröna II kostaði umleið 100 mió. evrur, sum var rættiliga dýrt fyri Smyril Line, og tað gav reiðarínum fíggjarligar trupulleikar. Men tað kláraði seg, og nú er tað við íslendskari, hetlendskari og almennum stuðli tryggjað, at Norröna verður verandi eitt føroyskt skip.
-
-
Nýggja Norröna fer framvið Koltri
-
Nyggja Norröna á Havnini
-
Nyggja Norröna á Seyðisfirði


text:
Vælkomin!
Vælkomin á heimasíðuna hjá ÁTS.ÁTS varð stovnað í 2003, og er í dag ein fyritøka við 10 fólkum. Fyri at síggja hvat vit hava gjørt higartil, og hvørjir vit eru, eru tit vælkomin at hyggja runt á síðuni.
Gjørd arbeiði
Høvðussætið hjá STATOIL í Tórshavn
Høvðussætið hjá STATOIL varð bygt í 2007. ÁTS hevði stórarbeiðstøkuna av hesum bygningi. Undirveitarir vóru Jørð og kloakk, Andrias Berg, betong Jóni Durhuus, og múrari Sundar Matras. Her síggjast myndir av lidna bygninginum og arbeiðsgongdini.les meir
Okkara bústaður
ÁTS Sp/f
á Fløtum 14
FO-180 Kaldbak
Føroyar
tel: 21 75 46
e-mail: ats@ats.fo
tænastur
- Alt vanligt byggiarbeiði.
- Alt vanligt anlegsarbeiði.
- Ymiskt tekniarbeiði.


text:
Bilfígging snýr seg nevnliga um meira enn rentu
Tað kann vera dýrt at keypa og at eiga ein bil. Bæði fíggingin og nýtslan av bilinum fara at ávirka tína fíggjarstøðu í nógv ár framyvir. Tí er tað týdningarmikið bæði at velja rætta bilin og at velja bíligastu bilfíggingina.
Hvussu fært tú bíligastu bilfíggingina? Kanska hugsar tú, at jú lægri rentan er, jú bíligari er fíggingin. Men so einfalt er tað ikki. Tí rentan sigur einki um samlaða kostnaðin. ÁKP – ella árligi kostnaðurin í prosentum – fortelur tær, hvat tað í veruleikanum kostar tær at læna peningin. Í ÁKP eru allir kostnaðir íroknaðir, eitt nú stovningargjald, avgreiðslugjald og veðhavaralýsing.
Í BankNordik hava vit munandi lægri gjøld enn aðrir veitarar av bilfígging. Tí loysir tað seg altíð at tosa við okkum, tá tú skalt keypa bil.
Tá tú savnar tíni fíggjarviðurskifti í BankNordik og gerst Nordik360-kundi, fært tú lagaligari rentur og nógvar ókeypis tænastur. Við Nordik360+ og PREMIUM kanst tú fáa bilfígging úr einans 3,45 %*. Bílegg fund og fá meira at vita um Nordik360 og allar fyrimunirnar.
* Bilfígging við útgjaldi á minst 20% av keypsprísinum og við skiftandi rentu. Lánsupphædd: 200.000 kr., afturgjaldstíð: 7 ár, effektiv renta: 3,50%, ÁKP: 4,73%, mánaðarligt gjald: 2.792 kr., samlað gjald: 234.514 kr. Tað er ein fyritreyt, at tú ert Nordik360+-kundi ella Nordik360PREMIUM-kundi.


text:
Norðoyatunnilin
Norðoyatunnilin er undirsjóvartunnil, ið gongur undir Leirvíksfjørð og bindur saman Eysturoy og Borðoy. Norðoyatunnilin er við sínum 6.300 metrum longsti tunnil í Føroyum. Hann er annar undirsjóvartunnil í Føroyum eftir Vágatunnilin. Norðoyatunnilin læt alment upp 29. apríl 2006.
Innihaldsyvirlit
Bygging av Norðoyatunlinum[rætta | rætta wikitekst]
Ítøkiligu ætlanirnar at gera fast samband millum Borðoy og Eysturoy við tunli undir Leirvíksfirði eru rættiliga gamlar. Longu í 1988 gjørdi Landsverkfrøðingurin seismiskar kanningar í Leirvíksfirði í sambandi við hesa farleið. Árið fyri hevði verkfrøðingurin á Landverkfrøðinginum, Heini Olsen, gjørt eina leystliga heildarætlan um, hvar undirsjóvartunlar kundu vera gjørdir.
At royndir vórðu tiknar í Leirvíksfirði longu í 1988 staðfestir, at hildið hevur verið, at tað mundi fara at loysa seg at fremja júst hesa ætlanina. Fimtan ár eftir fyrstu ítøkiligu kanningarnar er farið undir at gera nýggju farleiðini, ið knýtir saman Norðuroyggjar og Eysturoy.
Í septembur í 2003 fór NCC undir at gera atkomuvegin eysturoyarmegin. Í Leirvík verður borurin settur í í 18. desembur 2003. Borðoyarmegin var farið at borað 20. apríl 2004.
Sprongdir vóru 410.000 kubikkmetrar til tunnil o.a. Brúkt vóru 1.100 tons av spreingievni. 1.800 tons av betongi vóru brúkt í tunlinum til at tetta lekar.[1]
Tilsamans var tunnilsarbeiðið mett at kosta 355 milliónir kr. Endaligi kostnaðurin endaði við at vera 395 mio. kr. Landsstýrið rindaði 235 milliónir við partapeningi, ið varð goldin við 30 mió. kr. í 2001, 32,5 mió. kr. í 2002, 32,5 mió. kr árliga árini 2005-2008, og síðanini 42,5 mió. kr. Í 2009[2]. Munurin verður fíggjaður við nýtslugjaldi. Pf. Norðyatunnilin eigur og rekur tunnilin, til hann er goldin. Tá fellur hann til landið.
Tekniskar dátur[rætta | rætta wikitekst]
Tunnilin er 6,3 kilometrar til longdar. Djúpasta punktið er 150 metrar undir havyvirflatanum. Dýpdin í sjónum er í mesta lagi 103 metrar. Mesta hall er umleið 6%.[1]
Tvær mótkoyrandi breytir eru í tunlinum, ið er 10 metur breiður og 4,6 metur høgur[3].
Mest loyvdi lekin í einum undirsjóvartunli av hesum slag er 300 litrar um minuttin fyri hvønn kilometur. Lekin í Norðoyatunlinum er 195 l/min/km[1]. Pumpur leiða vatnið burtur so hvørt. Ein brunnur er gjørdur á lægsta staðnum, sum í neyðstøðu skal kunna taka vatni, um pumpurnar ganga fyri.
Ferðsla[rætta | rætta wikitekst]
Ferðslan í Norðoyatunnilinum síðani hann opnaði hevur verið hendan[4]:
Legg til merkis, at ferðslan í 2006 vóru bara fyri tann partin av árinum, sum tunnilin var opin.
Til samanberingar, so vóru flutt nakað omanfyri 100.000 akfør um Leirvíksfjørð í 2005[4].
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Tunnil.fo: "Um Norðoyatunnilin"
- ↑ Fíggjarlógin 2008
- ↑ "Frágreiðing til ársaðalfundin 2003" hjá Norðoyatunnilin pf s.3
- ↑ 4.0 4.1 www.tunnil.fo: "Ársfrágreiðing 2012", s.7


text:
EB/Streymur hevur í dag gjørt sáttmála við miðvallaran Dan í Soylu.
20 ára gamli Dan í Soylu hevur barnaárini spælt við B71, og hann spældi við 1. dield hjá B71 í 2012 og 2013. Harafturat spældi hann seinna helming av 2013 og í 2014 við U18 liðnum hjá HB.
Í 2014 og í 2015r hevur hann so spælt við AB, fyri tað mesta við 1. deild, men hevur eisini leikt fleiri dystir í Effodeildini fyri AB. í 2016 hevur hann verið fastur partur av Effoliðnum hjá AB, og komandi ár skal hann so royna seg í blá/svørtu troyggjuni í Effodeildini.
Vit ynskja Dan væl komnan til EB/Streym!
Last Updated on hósdagin, 29. desember 2016 21:21
Sæð: 561 ferðir
EB/Streymur hevur í dag gjørt nýggjan sáttmála við okkara egna Leif Niclasen.
Leif hevur frá barnsbeini spælt við EB/Streymi, og hevur verið týðandi partur av okkara besta liði seinastu nógvu árini.
Í ár slóg hann metið sum nógv mest skorðandi í fyrstu deild nakrantíð við sínum 36 málum, og harumframt bleiv Leif á ársveitsluni hjá felagnum kosin ársins spælari.
Vit ynskja Leif allarbestu eydnu í 2017!
Last Updated on mikudagin, 28. desember 2016 21:40
Sæð: 770 ferðir
EB/Streymur hevur í dag longt sáttmálan við Arnar Dam, so hann verður eisini partur av hópi okkara komandi ár.
Arnar er uppvaksin í felagnum og hevur altíð spælt her, burtursæð frá einum stuttum skifti í 2008, tá hann var í ÍF. Har spældi hann 4 dystir við teirra 2. Deildarliði, men frá august 2008 hevur hann bara umboðað EB/Streym.
Í ár bleiv tað so til 25 dystir og 10 mál, so tað er gott útgangstøði til komandi ár, nú vit aftur skulu royna okkum í Effodeildini.
Vit ynskja Arnar góða eydnu komandi ár!
Last Updated on mikudagin, 21. desember 2016 16:14
Sæð: 590 ferðir
EB/Streymur hevur um dagarnar gjørt nýggjan sáttmála við Tóka H. Johannesen.
Upprunaliga var sáttmáli við Tóka fyri bæði 2016 og 2017, men báðir partar vóru samdir um at gera nakrar tillagingar í sáttmálanum.
19 ára gamli oyrarbakkamaðurin hevur altíð verið í EB/Streymi, og í 2016 spældi hann við í 32 dystum, flestu í 2. dield og U18, men harafturat bleiv tað til 10 landskappingardystir og ein steypadyst við besta liðnum.
Vit ynskja Tóka bestu eydnu!
Last Updated on týsdagin, 20. desember 2016 15:08
Sæð: 554 ferðir