text:
a. Høvuðstekstur. Av Kirkju, Fugloy, úr Mikladali, Kalsoy og aðrastaðni
Eina ferð var tað ein gamal maður og ein gomul kona, sum vóru so fátæk, at tey vistu ikki, hvaðan tey skuldu fáa bitan í munnin. Ein son áttu tey, sum nevndist Gabbi, og sum ikki gjørdi peningsverk, uttan bara gabbaði, leyg og stjól. So doyði pápin, og Gabbi arvaði. Tað var nú eingin stórur arvur - tað var bert eitt byggkorn.
Ein ríkur bóndi búði í námindu; til hansara fór Gabbi ein dagin og bað hann goyma hetta byggkornið fyri seg og varðveita tað væl. Hetta lovaði bóndin og legði byggkornið niður í eygað á kvørn sínari.
Men, ólukkutíð! hanin hjá bóndanum slapp inn í kvørnarhúsið, sá byggkornið í kvørnareyganum og pikkaði tað.
Tað leið ikki langt um, so kom Gabbi aftur at spyrja eftir byggkorni sínum, men bóndin segði, at nú visti ikki væl við, tí hanin hevði pikkað tað –
“men hann skuldi fáa eitt annað byggkorn í staðin”.
Gabbi svaraði tvørt nei - illsinni fleyg í hann - hann vildi hava sítt byggkorn aftur, tí tað var hansara faðirarvur.
Tað kundi hann ikki fáa, segði bóndin, tí hanin hevði etið tað.
Tá svaraði Gabbi, at annaðhvørt skuldi hann hava sítt egna byggkorn, sín faðirarv, ella hanan, sum hevði pikkað tað.
Har var einki við at gera: bóndin mátti lata hanan.
Gabbi avstað við hananum til ein annan ríkan bónda og biður hann goyma sær henda hanan væl. Bóndin játtar og setur hanan upp á fjósbitan.
Men um morgunin, tá ið bóndin kemur inn í fjósið, liggur hanin deyður. Hann er niðurflogin av bitanum, og besta kúgv bóndans hevur lagt seg oman á hann og kleimt hann í hel.
Nú kemur Gabbi og vil hava hanan aftur.
Tað veit illa við, sigur bóndin, tí hanin er deyður; ein kúgv hevur kleimt hann, men hann skal fáa ein annan hana frá sær.
Gabbi svarar tvørt nei - hann er so spinnandi óður - annaðhvørt skal hann hava sín hana livandi ella kúnna, sum hevur dripið hann.
Bóndin vildi ógvuliga treyður lata sína bestu kúgv og beyð Gabba eina aðra í staðin; men Gabbi helt fast við sítt, og so visti bóndin sær eingi onnur ráð enn at loysa kúnna og geva Gabba.
Gabbi avstað við kúnni heim til mommu sína: nú eru tey væl hjálpin fyri fyrst.
Gabbi drepur kúnna, flettir húðina í bjølg og fær mommu sínari kjøtið at eta.
Tá ið bjølgurin er útblástur, er hann so ógvuliga stórur. Gabbi heingir hann upp og turkar hann væl, sleingir hann so upp á bak sítt og fer til gongu.
Hann gongur allan dagin, og dagsett er, tá ið hann kemur til ein harragarð. Her skal hann fara inn og biðja um hús, hugsar hann við sær sjálvum, men vil tó njósnast eitt sindur fyrst.
Hann krýpur upp á takið, klívur upp á skorsteinin og kagar niður í køkin. Har sær hann harramanskonuna ganga og stákast; hon kókar súpan og blóðmør - brell kemur á Gabba. Ein bólara hevur hon inni hjá sær; allan henda feita mat setur hon fram á borðið til hansara, og hann letur ikki bjóða sær tvær reisur, men setst at fíra í seg.
Rætt sum hann so situr og sleikir sær um bragdið, hoyrist larmur: eitt skorast í durunum - tað er harramaðurin, ið kemur. Við stórum skundi beinir frúgvin alt burtur av borðinum og setur inn í kovan. Bólaran letur hon niður í eina kistu, læsir fyri og stingur lykilin í lumman.
Gabbi sleppir sær nú niður av takinum, fer inn og biður góðan dag.
Harramaðurin og harramanskonan fagna honum væl.
Gabbi biður um hús fyri seg og bjølgin; tað verður honum veitt.
Nátturði verður settur fram til hansara; hann tekur bjølgin, kastar undir borðið og setst so at eta. Men ikki meira enn annanhvønn bitan sker hann til sín sjálvs, øðrumhvørjum sleppir hann niður í bjølgin.
Harramaðurin hyggur at honum, undrast á atburð hansara og spyr, hvat hatta er, sum hann hevur undir borðinum.
“Hetta er bjølgurin hjá mær, mín søti skattur,” svarar Gabbi, hyggur niður undir borðið og spyr: “Hvat er tað, tú sigur?” gerst illur og tekur at hæla bjølgin.
“Ligg og tig við tær!”
“Nei, nú manst tú ljúgva” - og Gabbi at buka bjølgin.
Tá ið hann er setstur aftur, sigur hann við harramannin:
“Ikki er hann vanur at ljúgva kortini.”
Harramaðurin undrast uppá, at bjølgurin skal duga at tosa, gerst forvitin og spyr, hvat tað er, ið bjølgurin sigur.
“Hann sigur, at tað stendur ein so útvald máltíð inni í kovanum.”
Harramaðurin vil ikki trúgva, men hyggur tó inn í kovan - har stendur bæði suppan heit og pylsan feit. Nú er frøi á harramanninum, og Gabbi fær burtur av hesum góðgætum so mikið, hann lystir.
Tað er ikki meira, enn ein løta umliðin, so tekur Gabbi aftur at buka bjølgin so hart, at tað buldrar í, og biður hann skammast av sær, tí hatta kann eingin trúgva honum.
Gabbi setst aftur at eta og sigur við harramannin:
“Vant er at vera, sum hann sigur; men í kvøld er hann reint bannsettur.”
Harramaðurin spyr, hvat ið bjølgurin nú sigur.
“Hann sigur, at ein maður liggur niðri í hasari kistu; men tað kann ikki bera til.”
Harramaðurin fer til konuna og biður hana lata seg fáa kistulykilin. Hon vil ikki lata hann. Hann sigur, at hon skal út við honum.
“Tvørt nei.”
So vil hann taka lykilin av henni, sigur hann. Bæði upp at berjast; men harramaðurin vinnur og tekur lykilin.
Hann læsir kistuna upp, men ótti er á honum; maðurin smýgur so kvikur uppúr og á dyr við tað sama.
Harramaðurin undrast ógvuliga á henda bjølg, sum veit so væl at siga frá øllum loyndum og keypir hann av Gabba fyri trý hundrað dálar.
Gabbi heim aftur til mommu sína við pengunum; hann keypir hest og vogn, sum mamman og hann bæði skulu aka í tilsaman, og ymist til búgvið.
Bøndurnir undrast og spyrja Gabba, hvussu tað ber til, at hann er vorðin so ríkur eftir einum kvøldi.
Jú, segði Gabbi: hann hevði selt kúbjølg sín og fingið trý hundrað dálar fyri hann.
Tá ið bøndurnir hetta hoyra, leypa teir allir at drepa kýr teirra og fletta tær í bjølg - tað er vorðin sum prísur: trý hundrað dálar fyri ein kúbjølg.
Men nú ið teir koma við teirra bjølgum at selja og hava slíkt ómetaligt peningavirði á, vil eingin keypa, og teir vera bara útflentir og speiriknir.
Hava teir verið argir inn á Gabba fyrr, so eru teir nú hvaðna verri. Teir lova hevnd og gera av sínámillum at drepa hann á nátt, meðan hann svevur. Teir vistu, at Gabbi og mamma hansara vóru von at sova bæði saman í einari song; men so skuldi tað vera mark hjá teimum, at Gabbi lá altíð fremri.
Henda ráðgerð fór nú ikki so loyniliga, sum hon skuldi, tí Gabbi fekk sprakk av henni dagin frammanundan, sum teir skuldu koma um náttina. Hann bað tí mommu sína lova sær at sova omanfyri ta náttina; tað var slík ræðsla komin á hann, segði hann - hann visti ikki hví.
Tá ið tey vóru niðurfarin, sovnaði Gabbamamman, men Gabbi legði seg í andvekur.
Um midnátt koma bøndurnir sníkjandi; ein fer við øksi í hond til seingina, trilvar eftir Gabba, fær hald á mommuni og høggur høvdið av henni. Gabbi sker í at gráta og rópa, sum tað hevði verið mamman:
“Á Jesus mín! nú eru tit rættuliga óðir; nú drópu tit mín søta son!”
Um morgunin fer Gabbi upp, vaskar blóðið burtur av mommu sínari, setur nøkur spryt niður í hálsin á henni og so høvdið niður á aftur. So smyr hann hana við lím um hálsin, at høvdið skal ikki detta av, letur hana í klæðini, gevur henni kýsa á høvdið, setur hana í vognin og ekur avstað við henni til ein annan harragarð.
Hann kemur í skýmingini, fer inn og biður hús, ikki fyri seg einsamallan, men helst fyri sína gomlu mommu, sum sat í vogninum fyri durunum, hálvstirðnað í kulda.
Harramaðurin biður ein húskall fara út og bjóða henni inn til at fáa sær heitt at drekka.
Gabbi sigur við húskallin, at hann verður at rópa nakað hart, tí hon er dul: sjálvur er hann vanur, tá ið tað ringa lagið er á henni, at klikkja hana eitt sindur undir vangan - so veit hon av.
Húskallurin fer út og rópar á hana. Gabbamamman situr stív. Húskallurin rópar harðari - hon situr líka stív og stinn. Hann ilskast og slær hana so dygt undir vangan, at høvdið rýkur av knóranum.
“Ey eya meg! nú verður ólukka av mær,” sigur húskallurin; “nú havi eg dripið hana.”
Hann inn aftur og sigur grátandi frá, hvussu gingist hevur.
“Ólukka fari í tín kropp!” rópar Gabbi; “hevur tú dripið mommu mína, so skal lív fyri lív.”
Hann bannar húskallinum: hevði hann ikki sagt honum, at mamma sín var gomul og veik? - og so skuldi hann eisini minnast á, at hon sat har hálvstirðnað í frosti og kulda; hann mátti ikki sligið hana so dygt.
Her er ilt við at gera. Harramaðurin lovar bøtur fyri húskall sín og býður Gabba hundrað dálar.
“Nei, tað røkkur ikki á nakran hátt,” sigur Gabbi.
“Tvey hundrað dálar.”
“Nei, tað røkkur heldur ikki.”
Harramaðurin býður trý hundrað; tað eru eingi onnur kor.
Gabbi letur sær eftirlíka, tekur við peninginum og fer so heim aftur.
Nú hevur hann aftur ríkidømi, bæði gull og silvur. Bøndurnir undrast ógvuliga at síggja Gabba aftur. Teir vistu ikki betur enn, at teir høvdu dripið hann, søgdu teir.
“Nei, tað var ikki seg, teir høvdu dripið, men mommu sína.”
Bøndurnir spyrja Gabba, hvussu hann er uppstigin til alt hetta ríkidømi nú so knappliga aftur.
Jú, sigur Gabbi: tað hevur hann fingið fyri kropp og skinn av mommu sínari; ein gamal konukroppur kostar trý hundrað dálar.
Nú ið teir hoyra hetta, leypa teir allir heim og drepa hvør sína gomlu mommu, slíta høvdið frá og ríða so avstað við kroppunum at selja.
Men nú var illa burtur úr hjá teimum. Tað var ikki bara tað, at eingin skoytti um deyðan konukropp, um hann so einki hevði kostað; men teir vóru givnir upp fyri øvrigheitini, dømdir í stórar bøtur fyri morð, mistu alla teirra ogn og spældu av við garðarnar.
Ongantíð høvdu teir verið so hjarnaðir inn á Gabba sum nú; teir svóru, at hetta skuldi hevnast dýrt: hesa ferð skuldi hann ikki sleppa við lívinum. Teir gjørdu av at bróta inn hjá honum á nátt, koyra hann í ein posa, fara út á sjógvin við honum og søkkja hann niður; men loyniliga máttu teir fara við tí, so Gabbi skuldi ongar frænir fáa av tí frammanundan.
Ráðgerð teirra lukkaðist. Teir tóku Gabba um náttina, sum hann svav, sleptu honum niður í ein posa, rubbaðu kjaftbandið fast tvørtur um og fóru so við honum oman til strandar.
Sum teir ganga, koma teir til eina kirkju og hoyra so vakran sálmasong har inni.
“Best man vera at fara inn og biðja eina bøn fyri sálini hjá hasum ólukkudýrinum Gabba, áðrenn vit søkkja hann niður,” halda teir.
Teir seta posan frá sær tætt við kirkjudyrnar og fara inn.
Meðan teir eru inni í kirkjuni, tekur Gabbi at syngja í posanum uttanfyri:
“Her er vakurt, her er yndugt sum í himmiríki! posan ella paradís, eg veit ikki, hvat eg hevði tikið.”
Í sama bili kemur neytadrongurin hjá bóndunum gangandi; hann hoyrir Gabba syngja í posanum, steðgar og spyr, hvat tað er, ið hann sigur. Gabbi syngur ørindið uppaftur. Neytadrongurin undrast og vil fegin vita, hvat vakurt ið er í hesum posa; hann biður tí um lov til at hyggja niðurí.
Ja, men so má hann fyrst loysa kjaftbandið av, sigur Gabbi.
Neytadrongurin so ger og hyggur niðurí, men kann einki síggja uttan Gabba.
Ja, vil hann síggja nakað, so verður hann at fara sjálvur niður í posan, sigur Gabbi og fer uppúr.
Neytadrongurin fer niðurí, men hann er ikki meira enn niðuríkomin, so er Gabbi so kvikur at binda kjaftbandið tvørturum aftur og rýma sín veg.
Nú koma bøndurnir út aftur úr kirkjuni, taka posan, sum stendur í sama stað, og fara aftur til gongu. Drongurin í posanum rópar:
“Hetta er ikki Gabbi!”
“Nei,” halda teir, “nú hevur tú narrað okkum so mangan; nú skalt tú ikki narra okkum uppaftur!”
Teir bera posan oman til strandar, gera bát avstað, leggja posan aftur í skut og rógva so frá landi.
Tá ið teir halda seg vera komnar nóg langt út, tveita teir posan fyri borð og rógva aftur til lands. Sum teir sita og toga á árarnar, sigur ein:
“Har kemur okkara neytadrongur leypandi oman á bakkan;” men ein annar svør um Gud og sál sína, at hatta er sjálvur Gabbi.
Tá ið teir leggja at landi, stendur Gabbi fyri teimum á bakkanum. Nú eru teir rættuliga bilsnir og spyrja hann, hvussu tað ber til, at hann stendur har: teir søktu hann tó niður nú í áðni. Gabbi svarar:
“Tá ið tit kastaðu meg út úr bátinum, loftaðu Guds einglar mær og bóru meg til lands, so eg varð ikki vátur; men um tit fara ta somu ferð, so svørji eg, at Guds einglar lofta ikki tykkum.”
“Ja, tað skulu vit skjótt fáa at vita, um Guds einglar vilja ikki hjálpa okkum tað sama og tær,” halda bøndurnir.
“Men so verða tit at fara hvør í sín posa og lata meg gera við tykkum, sum tit gjørdu við meg,” sigur Gabbi.
Tað lova teir allir, og avrátt verður, at Gabbi skal koma eftir teimum næsta dag.
So varð gjørt, sum til var mælt. Dagin eftir fór hvør í sín posa; Gabbi bar teir oman til strandar, ein fyri og annan eftir, legði teir í bátin, róði frá landi og søkti allar posarnar niður. Teir sukku sum steinar, og Gabbi róði til lands aftur.
“Tað var tað, eg hugsaði,” segði hann: “Guds einglar mundu ikki fara at lofta teimum.”
Síðan livdi Gabbi í friði alla sína tíð.
Frásøgn: Jóhan Hendrik Matras, Kirkju, Johan Petersen, Mikladali o.o.
b. Uppskrift úr Sumba
GABBARIN Í TORVUNI
Maður og kona áttu ein drong, sum var eyknevndur Gabbarin.
So doyði maðurin og varð grivin í kirkjugarðin, og stutt eftir doyði konan við. Drongurin var nú einsamallur eftir og arvaði bert eina hvíta kúgv og eitt byggkorn.
Tá ið hann hevði grivið mommu sína, tók hann kistuna upp aftur um náttina, setti hana í køkina hjá einum bónda, tók mommu sína uppúr og setti hana á bríkina.
Tá ið arbeiðskonan kom í køkin um morgunin og sá hesa sjón, vildi hon svíma og rópaði á bóndan.
Bóndin sendi boð eftir Gabbaranum og spurdi, hvussu til bar, at hin gamla var komin upp úr kistuni.
Drongurin segði, at hann hugsaði, hon var vorðin so stolt: hon vildi hava betri jarðarklæði og meira at eta.
Bóndin legði henni betri jarðarklæði og eitt oksatjógv niður í kistuna.
Gabbarin avstað við mommuni í kistuni, tekur oksatjógvið og jarðarklæðini, letur mommuna aftur í tey gomlu klæðini, tekur hana uppúr aftur næstu nátt og setur hana í stigarnar hjá bóndanum.
Um morgunin, tá ið arbeiðskonan skal fara upp á loftið eftir eplum, sær hon aftur hesa gomlu sita fyri sær, rópar eftir bóndanum og svímar í sama sinni.
Hann kemur rennandi, sær ta gomlu sita í stiganum, sendir boð eftir dronginum og spyr, hvussu tað ber til, at mamma hansara er komin upp aftur.
Hann veit ikki, sigur Gabbarin: men hugsar, at hon man vera so ræðuliga hugmóðig: hon vil hava enn betri jarðarklæði og meira at eta - eingin kundi metta hana við mat, meðan hon livdi.
Bóndin gav henni betri jarðarklæði og ein hálvan oksakropp niður í kistuna.
So drongurin avstað, tekur jarðarklæðini og hin hálva oksakroppin til sín sjálvs, letur mommuna aftur í tey gomlu klæðini og grevur hana so niður.
Náttina eftir grevur hann hana upp aftur og límar hana fasta í portrið hjá bóndanum.
Um morgunin, tá ið bóndin letur vindeygað upp, sær hann aftur, hvar ið henda gamla situr, og er nú reiðuliga út av øllum lagi um hetta; hann sendir boð eftir dronginum og spyr, hvussu tað ber til, at hon er uppafturkomin.
“Hon vil hava enn betri jarðarklæði og meira mat.”
Bóndin letur klæðini og ein heilan oksakropp og biður Gabbaran vælsignaðan grava hana væl niður og ikki sleppa henni upp aftur.
Gabbarin avstað við mommuni, tekur kjøt og klæði uppúr, selur klæðini og etur kjøtið. So flettir hann kúnna, sum hann hevur fingið í arv, leggur húðina upp á takið til at skorpna, fer so avstað til gongu og hevur húðina og byggkornið við.
Hann kemur til ein bónda og biður konuna goyma sær byggkornið. Hon leggur tað upp á fjósbitan.
Um morgunin eftir, tá ið Gabbarin biður um kornið, nú hevur hanin, ið sat á bitanum, etið tað, og bóndafólkini verða at lata hanan.
Gabbarin til gongu aftur, kemur til ein prestagarð og biður prestafólkini goyma sær hanan. Konan sleppir honum inn í fjósið til hini høsnini. Gabbarin verður settur til borðs við prestinum; hann leggur húðina undir føturnar og stígur á, so tað ríkir í henni. So hvessir hann í hana og biður hana tiga.
Presturin er bilsin og spyr, hvat ið húðin sigur, men drongurin heldur, at hann kann ikki siga frá tí, tí hon ger sær fyri skommum; men presturin biður hann bara siga. Gabbarin, sum hevur verið og kagað frammanundan og sæð prestakonuna seta tríggjar máltíðir inn í kovan, svarar tí:
“Ein betri máltíð stendur á næstovastu hill í kovanum,” sigur hon.
Prestur biður konuna lata seg fáa hana, og hon verður at geva honum eftirlæti.
Gabbarin stígur aftur á húðina, so tað ríkir í. Prestur spyr, hvat hon sigur nú; men drongurin heldur, at hon ger sær fyri skommum:
“Ein nóg betri máltíð stendur á niðastu hill,” sigur hon.
Prestur loypur aftur í konuna við hesum; men hon noktar, og bæði at treiskast.
Endin er, at prestur vinnur og fær máltíðina. Hann og Gabbarin báðir setast at eta, og máltíðin roynist útvalda væl. Prestur bønar drongin at lata seg fáa húðina; men drongurin vil ikki lata hana, tí - sigur hann - hvar ið hann sendir hana, dugir hon at bera boð: hon er so mælsk og orðkring.
Umsíðir fær presturin hana fyri tvær skeppur av gulli; hann vil royna hana við tað sama, men einki batar.
Ja, sigur Gabbarin: tað koma nakað ofta trøllkonur á hana; men so skal hann leggja hana í flótt vatn upp á loftið; so verður hon blíð aftur.
Um morgunin krevur Gabbarin hanan aftur, og konan í fjósið eftir honum; men tá hevur ein hvít kúgv kleimt hann, og við tí skili verður drongurin at kvika sær frá húsum.
Nú fer prestur at hyggja eftir húðini, ið liggur í flógvum vatni á loftinum - ólukkutíð! tá hevur hann koyrt ov heitt vatn á, og húðin er loypt.
Presturin er óður og sendir menn eftir Gabbaranum til at fanga hann: fáa teir fatur á honum, skulu teir koyra hann útav, sigur prestur.
Teir avstað og fanga Gabbaran. Hann biður teir ikki koyra seg, men lina sær niður av eggini. Teir so gera, og Gabbarin miðar sær beint niður á eina torvu. Nú ið hann er komin at sita í torvuni, rópar hann upp til hinar, at hann er komin í
“himmiríkið lítla”: “her er so einsýna vakurt.”
Teir rópa niður og spyrja, um teir kunna ikki koma har eisini.
Jú, sigur hann: men so mugu teir draga hann uppaftur fyrst.
Teir draga hann upp; men nú sigur Gabbarin, at teir kunnu ikki koma í “himmiríkið lítla”, uttan hann bindur teir allar í senn í línuna.
Tá ið hann hevur linað teir nakað niður, kubbar hann línuna av, so teir bresta niður allir. Tað var teirra endi.
Men Gabbarin fór heim við gullinum, síðan hoyrdist einki aftur um hann.
Frásøgn: Marin Hansen, Sumba
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Ævintýrið er her endurgivið við stavseting Hammershaimbs.
21 a AT 1535, AT 1655, AT 1737
21 b AT 1535, AT 1536 A, AT 1655, AT 1737


c: text/html

text:
Uppskrift úr Fugloy
Ein maður átti tríggjar synir. Teir eldru hildu einki um hin yngsta og happaðu hann altíð, tí hann gjørdi einki gagn.
Pápin átti ein stóran akur, sum stóð í besta blóma, men varð niðurvavdur hvørja nátt; hann gramdi seg nógv um hetta og segði við synirnar, at ein teirra skuldi sita uppi eina nátt úti hjá akrinum til at vita, hvussu hetta bar til.
Hin elsti helt seg til at vaka. Náttin var bert hálv, tá ið hann sovnaði, og ongantíð hevði akurin verið verri niðurvavdur enn morgunin eftir.
So helt miðlingasonurin seg til; men náttin var lítið meira enn hálv, tá ið hann sovnaði, og líka illa var akurin niðurrassaður tann morgunin.
Hin yngsti beyð sær nú til, tóat teir eldru brøðurnir spottaðu hann: Slík svøvnhít skuldi duga at sita uppi? Men pápin helt, at tað kom ikki at vera verri: hann sovnaði, og teir høvdu sovið.
Hin yngsti setur seg tá til akurin og vakir alla nátt.
Tá ið líður at degi, hoyrir hann dun - tríggir svanir koma flúgvandi og seta seg við akurin. Teir lata seg úr svanahamunum og eru nú tríggjar vakrar jomfrúir. Tær fara inn í akurin at dansa, og meðan krýpur hann hagar, sum hamirnir liggja, og tekur ein: tann, sum hin yngsta og vakrasta moyggin eigur.
Út ímóti lýsing, tá ið tær skulu taka hamirnar aftur, er ein burtur. Tær hitta drongin, og hin yngsta krevur ham sín frá honum; men hann sigur, at hon fær hann ikki, tí tær hava spilt akurin hjá pápa hansara. Hon heldur so við at biðja og bøna, at hann lovar at geva henni hamin aftur undir teimum vilkorum, at hon lovar at vera kona hansara.
Hesi kor gongur hon undir, tó so, at hann verður at lova henni aldri at bannast: kemur vandabøn av hansara munni, so eru tey leys.
Hann spyr hana, nær brúdleypið skal vera; men hon sigur, at tað kann hann búgva til, sum honum sjálvum lystir: tá ið brúðfólkið er samankomið, tá skal hon koma.
So fær hann henni hamin; jomfrúgvirnar flúgva burtur í svanalíki, og hann fer heim.
“Er tað ikki líka illa statt í morgun við?” halda brøðurnir, tá ið teir hyggja at akrinum.
“Ja, ikki er akurin sloppin óskalaður í nátt, men valla skal tað vera so uppaftur,” svarar hin yngsti.
Hann tekur nú at búgva til brúdleyps, og hetta undrast øll á, tí eingin veit, at hann hevur fríggjað til nakra gentu. Brøðurnir spyrja, nær brúðurin kemur.
“Hon kemur tá,” svarar hann.
Hetta er tað býttasta av øllum, ið hann hevur gjørt, halda teir.
Tá ið alt er liðugt til brúdleypið og fólkið komið, spyrja øll eftir brúðrini.
“Brúðurin kemur tá,” er svarið hjá honum.
Hon man seint fara at koma, halda tey.
So biður hann fólkið lata seg í til at fara í kirkjuna, og rætt sum alt er samlað fyri kirkjudurunum, koma tríggir svanir flúgvandi, lata seg úr hamunum og eru tá gentur, ein teirra brúðklædd. So verða tey samanvígd bæði, og aftaná verður dansað og drukkið.
Um kvøldið fylgja tey brúðarparinum í brúðarhús; systrarnar báðar hjá brúðrini eru brúðkonur hennara og lata hana úr. Brúðgómurin er skjótt úrlatin og niðurfarin; men einki røkist fyri, at brúðurin verður liðug: so hvørt sum tær lata hana úr einum plaggi, er altíð eitt nóg vakrari innanundir. Soleiðis líður hálv náttin.
Hetta er ein devuls tíð, tær eru um at lata hana úr, heldur hann við brúðkonurnar.
Ja, nú eru tey leys hvør frá øðrum, tí nú hevur hann bannast, sigur brúðurin, men leggur tó afturat, at hann skal fáa at síggja tær aftur tríggjar ferðir, um hann kann vara seg fyri mommu risans - vakir hann ikki, tá ið tær koma, so sær hann tær aldrin aftur.
So flúgva tær burtur í hamunum; men drongurin situr eftir við sorg og sút, og alt brúdleypsfólkið rýmir um morgunin, nú ið so er vorðið.
Drongurin fer til gongu, kemur í ein skóg og rakar við eitt hús; har er ein gomul kona inni. Hon spyr hann, um hann vil høgga brennivið fyri hana í tríggjar dagar, og hann játtar.
Tíðliga á morgni fer hann út at høgga, og á middegi kemur kellingin til hansara við mati.
Tá ið hann hevur etið, kemur slík tyngd á hann, at hann orkar ikki at vika ein fingur og sovnar. Tá ið hann er sovnaður, stingur hon honum svøvntoll, at hann skal ikki vakna við aftur, fyrr enn hon sjálv vil.
Meðan koma jomfrúirnar flúgvandi, lata seg úr svanahamunum og biðja kellingina vekja drongin; men hon noktar.
So royna tær sjálvar at vekja hann; men ið hvussu tær rópa inn í oyruni á honum, skaka og kitla og prika hann við nálum, fáa tær ikki vakt hann. Tær biðja kellingina siga honum frá, at tær hava verið har og koma tvær reisur aftur.
Nú ið hann vaknar og frættir hetta, er hann so harmur og lovar sær sjálvum at vaka næstu ferð. Men bæði annan og triðja dagin, ið hvussu hann strevast, kemur hin sama armóðin á hann, tá ið hann hevur etið, og ið hvat tær so gera við hann, vaknar hann ikki.
So biðja tær kellingina siga við hann, at nú koma tær ikki aftur: tær eru frá kongaríkinum Verðsins Enda og noyðast at fara heim aftur við tað sama. Tríggjar gávur leggja tær til hansara og biðja kellingina fáa honum; ein gevur ein knív, sum bítur, hvat tað skal vera, onnur ein saks, sum ger tað sama, og hin triðja (brúðurin) ein lykil, sum kann læsa allar lásar upp.
Nú er drongurin so ónatúrliga ringur og tekur at ganga langar vegir sum í ørviti. Sum hann gongur, sær hann nógv fólk samansamlað í einum stað; tey hava til arbeiðis at drepa neyt og fletta bjølg av teimum. Spjarrar og kloddar og hvat annað, ið til er at taka, lata tey upp í bjølgarnar.
Drongurin spyr, hvat ið hetta hevur at týða, og tey siga fyri honum, at ein óføra stórur fuglur kemur á hvørjum ári, og tey noyðast altíð at hava slíkt til at kasta fyri hann, tí annars tekur hann fólk.
Drongurin biður um lov til at sleppa niður í eina hítina og verða blakaður fyri fuglin.
Tað er lítið fyri at lova honum, tó tey halda tað vera undarliga bøn. Fuglurin kemur, og hítin við dronginum í verður kastað fyri hann; hann tekur hana í nevið og flýgur langan veg burtur við henni.
Drongurin veit einki til sín, fyrrenn fuglurin leggur hítina frá sær; klangur kemur í, og ungarnir láta ræðiliga. Hinar tríggjar gávurnar hevur hann hjá sær; hann sker seg út ígjøgnum við knívinum og tekur at drepa ungarnar; men teir skríggja so ræðiliga, at hin gamli fuglurin, sum ikki er langt burtur, hoyrir skríggini til teirra og kemur flúgvandi. Sum hann setur seg í reiðrið - í einum høgum bergi er hetta - er drongurin so knappur at renna knívin í bróstið á honum, so hann dettur deyður niður.
Drongurin hugsar sær nú um at sleppa upp á slætt, sker sær spor í bergið við knívinum og klintrast so, at hann sleppur uppá.
Tá ið hann hevur gingið nakað leingi, kemur hann til eitt hús og fer inn. Har sita ein gamal maður og ein gomul kona inni.
Hann spyr mannin um navn hansara.
Hann kallast “bróðir Eystan”, sigur hin gamli.
Drongurin spyr, um hann veit nakað um vegin til kongaríkið Verðsins Enda.
Nei, hann hevur ongantíð verið har; men bróðir hansara Sunnan kann væl vita um vegin at siga, heldur bróðir Eystan og lovar at fylgja dronginum til hansara.
Tað var so snart, sum vindurin blæsur, at teir fuku suður.
Drongurin spyr bróður Sunnan eftir veginum til Verðsins Enda; hann sigur seg ikki vita hann, men heldur bróður sín Vestan duga at finna.
Teir til bróður Vestan. Hann sigur seg ikki vera væl kunnugan við vegin, tí hann hevur bert verið har eina ferð: men bróðir hansara Norðan veit ivaleyst vegin, tí hann hevur verið har ofta.
Teir til bróður Norðan og spyrja hann eftir.
Jú, hann veit væl um vegin, sigur Norðan: hann var við Verðsins Enda í gjár, og har var slík stákan, tí yngsta prinsessan skuldi giftast við einum prinsi.
Drongurin biður Norðan fylgja sær, og tað er so snart, sum vindurin fýkur, at Norðan førir hann til eitt ógvuliga høgt og bratt glasbjørg.
Drongurin sker sær spor og handtøk uppeftir við knívinum og sleppur uppá. Har stendur eitt slott uppi; hann tekur lykilin og læsir upp, fer so inn og sær allar systrarnar sita. Teirri elstu fær hann knívin, aðrari saksin og teirri yngstu, brúðrini, lykilin.
Tá svímaði brúðurin, og í sama sinni umskapast alt: glasbjørgið var burtur og vøllur í staðin fyri. Prinsurin, sum giftast skuldi, varð umskapaður til trøllmann aftur, sum hann hevði verið; hann var tað, ið hevði gandað kongadøturnar, tí kongadøtur vóru tær tríggjar systrarnar. Trøllskapurin kundi ikki ganga burtur, fyrrenn eitt kristið menniskja kom til teirra upp á glasbjørgið.
So giftist drongurin við yngstu prinsessuni og var nú kongur við Verðsins Enda.*)
*) Eftir aðrari frásøgn var endin øðrvísi: Prinsurin er tríggjar nætur á slottinum, áðrenn trøllskapurin gongur burtur. Tvær tær fyrstu næturnar kann hann ikki vakna av gandinum hjá móður risans (hon leggur ein gandaðan kodda undir høvdið á honum, tá ið hann er sovnaður). Men triðju ferðina stingur hon óvart koddan ov tíðliga innundir, áðrenn hann er sovnaður - hann letst at sova - og so hittast tey aftur hann og prinsessan. Tá gekk trøllskapurin burtur.
Frásøgn: Jóhan Hendrik Matras, Kirkju
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Ævintýrið er her endurgivið við stavseting Hammershaimbs.
45 AT 400

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gummi-Tarzan er ein heit og skemtilig søga um dreingin Ivan Olsen. Alt hjá Ivani miseydnast - at leypa bujj í fimleikatímanum, at klintra í trøum, at sparka fótbólt, at spýta langt-so hann verður eymýgdur og happaður í skúlanum. Pápin hevur ikki nógva virðing fyri honum. Men so møtir Ivan eini rættiligari gandakelling og fær eftirlíka øll síni ynski. Ivan verður ein rættur Tarzan í ein dag. Tað gevur honum møguleikan at hevna seg. Men er tað nú loysnin?
Lesari: Høgni Joensen
1 mp3: Tíðin: 1 tími 25 min.


text:
Sum valevni Fólkafloksins til løgtingið kann eg bert endurtaka, at allir føroyingar eiga at kunna seta fót undir egið borð.
Uttan fleiri møguleikar at byggja ymisk sløg av húsum og býlum í Føroyum fyri ymiskan prís røkka vit ikki málinum, at allir føroyingar eiga at kunna fáa sær tak yvir høvdið.
Hyggið eftir, hvussu danir gera við nógv betri úrslitum enn vit.
Í Danmark hava tey sethús, eigara- og leigubústaðir, privatar og almennar íbúðir, lutaíbúðir og íbúðarfelg ‘ boligselskab’.
Eisini hava danir ungdóms-, lestrar- og eldraíbúður og bústaðir fyri fólk við avbjóðingum.
Prísirnir á donskum býlum tykjast hóska til allar inntøkur.
Í Føroyum eksplodera, lamentera og planera vit okkara javnstóru (500 m2) grundøki, til vit ikki hava ráð til at byggja.
Sum tingmaður hevði eg virkað fyri málum sum hesum:
1. Vit brúka eina ávísa ‘protektionismu’ sum at forða útlendingum frítt at keypa hús og fastogn í Føroyum, so tey trýsta húsaprísin.
2. Fólk á bygd mugu hava somu møguleikar at fíggja, byggja ella keypa hús sum í Tórshavn og býunum. (Bygdirnar eru bulurin í føroyskari mentan og samleika).
3. Lógar- og regluverkið fyri húsabygging mugu gerast einfaldari, og bygging tí bíligari. (Húsabygging ella húsakeyp mugu ikki vera ‘venjing í einum risa lógar- ella regluverki).
Tað er óðamannaverk, at løgtingið lænir 100-tals miljónir fyri at bíða eftir (í áratíggju), at ein almennur stovnur sum Bústaðir (alt gott um hann), skal byggja 2.000 íbúðir.
Jú fleiri fólk noyðast at leiga sær bústað, jú fleiri passivar og óhjálpnar sosialistar fáa vit í Føroyum.
Vit mugu fáa so nógvar føroyingar sum møguligt at eiga egnan bústað. Bert við flest møguligum sjálveigarum fáa vit virknar landsmenn og kvinnur.
Kommunurnar hava ligið sjóvarfallið av sær í fleiri ættarlið. Tær hava næstan bara stykkjað út 500 m2 í per húski, havt byggisamtyktir og sett byggikrøv, so fólk hava noyðst at bygt so dýrt sum møguligt, nú 100-tals m2 fyri 3-4 mió kr pr. húski við í miðal 4-5 fólkum inni.
Vit mugu brúka føroyskt lendi skilvíst til tví- og raðhús (50-100 m2 pr býli), sum kundu kostað 1-2 mió kr. Øll høvdu havt ráð til at búgva eftir tørvi.
Mítt heitstreingi er: Hóskandi og bíligari bústað.
Veljið Sámal Jákup. Veljið Fólkaflokkin.
Sámal Jákup Sakarisson, lækni og valevni Fólkafloksins:


text:
Veðrið í januar - 1905-2021
Danska veðurstovan hevur havt mátistøð í Havn siðan 1873. Støðin hevur mált m.a. hitalagið, lufttrýst og avfall og síðan 1922 eisini sóltímar.
Nógv av tølunum eru til taks á heimasíðuni hjá Dansk Meteorologisk Institut (DMI), serliga áðrenn hon bleiv dagførd fyrraárið, og í bókini hjá Petur Skeel, Veður og tíðindi í Føroyum 1875-2003.
Eftir at hava nýtt heilt fitt av tíð at skriva tølini niður í tabell og gjørt strikumyndir, ber til at samanbera tølini ár fyri ár og mánað fyri mánað.
Í diagramminum niðanfyri eru tvær strikumyndir. Tann bláa er miðalhitin fyri januar mánaða ár fyri ár; tann reyða er klimaið í januar - t.e. miðalhitin fyri 30 tey undanfarnu árini.
Taka vit strikurnar í diagramminum í tíðarraði, so sæst á myndini, at klimaði í januarmánaði (reyða strikan) var 3,3 stig í 1905, og eftir at hon dalaði eitt sindur um 1920, so fór hon at kvinka seg uppeftir líka til hon toppaði í 1954. Tá var klimahitin í januar komið upp á 4,1 stig.
Eftir tað kølnaði januar í miðal í eini 30 ár, líka til byrjanina av 1980unum. Tá var klimahitin komin niður í 3,4 stig. Næstan tað sama sum tað hevði verið aldarskiftið 1899/1900.
Síðan seinast í 1980unum er klimahitin broyttur spakuliga uppeftir aftur, og í 2010 fór hann upp um 4,0 stig, har hann var fyrra partin av 50unum. Síðan 2014 hevur klimahitin fyri januar verið oman fyri klimahitan í 1950unum. Hetta er tað mesta síðan 1873.
Hyggjandi eftir miðalhitanum tey seinastu 116 árini, so hava januarmánaðirnir verið ógvuliga ymiskir. Bláa strikan fer upp og niður. Einki avgjørt mynstur er at hóma, tó kann ein siga, at vanliga hevur januar verið heitari enn klimaið tilskilar og kaldari.
Nógv tann kaldasti januar var í 1918. Tá var miðalhitin -1,2 stig. Tann næstkaldasti og triðkaldasti vóru í 1979 og 1945, ávikavist. Tann heitasti var í 1946 (6,2 stig), árið eftir tann næstkaldasta.
Januar í ár var tann kaldasti síðan 1994. Tey seinastu 6 árini hevur januar verið heitari ella kaldari enn klimaið annaðhvørt ár.
Eitt áhugavert fyribrigdi er at síggja í diagramminum. Av teimum 116 árunum eru bert 4 januarmánaðir líka sum ein miðal januarmánaður - t.e. at miðalhitin hevur verið tann sami sum klimaið.
Myndin omanfyri er tikin mánaðarskiftið januar/februar 2019, tá ið miðalhitin var 3,6 stig - t.e. 0,8 stig undir klimanormalinum, men tó ikki líka kalt sum í ár. Kavin lá eisini mánaðarskiftið januar/februar fyrraárið, men tó als ikki líka leingi sum í ár.


text:
Vælkomin!
Vælkomin á heimasíðuna hjá ÁTS.ÁTS varð stovnað í 2003, og er í dag ein fyritøka við 10 fólkum. Fyri at síggja hvat vit hava gjørt higartil, og hvørjir vit eru, eru tit vælkomin at hyggja runt á síðuni.
Gjørd arbeiði
Umvæling av Tinganesi
Summarið 2009 umbað Landsverk eina umvæling av klædningi og takið á Skansapakkhúsi og Salinum úti í Tinganesi. Varðveiting av søguligum byggitilfari, var eisini partur av arbeiðnum. Arbeðið fór fram allan veturin 09/10, og bygningarnir stóðu klárir tá Drotningin vitjaði summarið eftir.les meir
Okkara bústaður
ÁTS Sp/f
á Fløtum 14
FO-180 Kaldbak
Føroyar
tel: 21 75 46
e-mail: ats@ats.fo
tænastur
- Alt vanligt byggiarbeiði.
- Alt vanligt anlegsarbeiði.
- Ymiskt tekniarbeiði.


text:
Skjótar og virðiligar samráðingar
2021-09-01 22:30
Nú standa samráðingar fyri durum, og okkara vón skal vera, at hesar verða skjótt avgreiddar. At vit sleppu úr støðuni hesi seinastu árini, har drag er komið í samráðingarnar og tað meira er reglan enn undantakið, at starvsfólk arbeiða upp í eitt ár í sáttmálaloysi.
Vit ætla okkum at gera okkara, soleiðis at sáttmálin er avgreiddur 1. oktober, tá hann gongur út. Okkara áheitan á Kommunala Arbeiðsgevarafelagið er, at tey eisini gera sítt.
Fyri okkara limir, ið starvast á umsorganar- og heilsuøkinum hava seinastu tvey árini verið heilt serlig, og einki mansbarn í Føroyum, ella fyri sovítt í vesturheiminum setur spurnartekin við týdningin av umsorganarstarvsfólki.
Vit fara tí til samráðingar við ynskjum, um at broyta tann søguliga lønarmun, ið okkara limir hava liðið undir alt ov leingi, at geva hesum kjarnustarvsfólki, virðilig kor.
Vit eru umleið 800 limir, heilsuhjálparar og hjálparfólk, ið allir hava umsorganarstørv. Fólk, ið hava staðið í fremstu røð, at verja okkara veiku og okkara gomlu, nú ein altjóða umfarssótt hevur herjað.
Hetta eru menniskju, ið hava noyðst at umlagt sær lívið í nógv størri mun enn restin av heiminum, fyri at tryggja tey menniskju, ið tey hava ábyrgd av.
Umsorganarstarvsfólk eiga at vera errin av hava tikið hesa ábyrgd á seg, nú samfelagið var í kreppu. Og bæði vit í fakfeløgunum og arbeiðsgevararnir eiga at vera errin av teimum, og løna teimum fyri hetta.
Umsorganarstarvsfólk hava tikið samfelagsábyrgd, hóast tað hevur verið strævið og slítandi. Tey hava víst samfelagssinni og tey hava verið okkara skansi, ið hevur tryggjað, at vit eru komin somikið væl gjøgnum hesa heilsukreppuna.
Fólk í umsorganarstørvum hava tað til felags, at tey enn eru láglønt ella lægri lønt enn onnur í líknandi størvum. Hetta hava arbeiðsgevararnir og vit nú ein søguligan møguleika at broyta.
Vit hava seinasta árið arbeitt málrættað fyri, at okkara limir sleppa at arbeiða fulla tíð. Heilsuhjálparar arbeiða í miðal 28 tímar um vikuna. Hetta merkir, at tey missa í miðal 8.000 kr. í inntøku hvønn mánað.
Umleið 800 av okkara limum røkja 508 ársverk. Hetta talar sítt greiða mál um, hvussu nógv arbeiða niðursetta tíð. Hetta ávirkar bæði inngjaldið í ALS og til eftirløn, og er sostatt ein trupulleiki, ið fylgir okkara limum alt lívið.
Tað tykist longu nú, sum arbeiðsgevararnir hava lurtað, og alsamt fleiri fulltíðarstørv verða lýst. Okkara vón er, at Kommunala Arbeiðsgevarafelagið vil raðfesta hetta í samráðingunum, soleiðis, at starvsfólk, ið longu arbeiða niðursetta tíð, eisini fáa møguleikan at arbeiða fulla tíð.
Nú ein lítil vika er, til fyrsta fundin, er okkara vón, at vit saman finna eina góða loysn fyri Føroyar, har vit tryggja støðuga tilgongd av starvsfólki til umsorganarøkið.
Mary Antonsdóttir, forkvinna
Heilsuhjálparafelag Føroya


text:
Hetta er framhaldsbók av Lætt & Leskiligt, ið kom út í oktober 2003. Aftur hesaferð er talan um eina sera leskiliga kókibók, og hava tær báðar lagt sóran dent á heilsugóðan og eisini vælsmakkandi mat.
2’arin avspeglar matrákið í nútíðarsamfelagnum við nýggjum og spennandi uppskriftunum og við meira fjøltáttaðum rávøruúrvali. Bókin hevur eins og tann fyrra, uppskriftir uppá hvussu tú á ein einfaldan hátt kannst gera mat, sum bæði er lættur og leskiligur. Talan er um soltnan og heilsugóðan mat, ið er ætlaður øllum, eisini teimum, ið hava diabetes og hjarta- og aðrasjúkur. Í bókini eru 107 lættar og leskiligar uppskriftir • 11 súpanir/forrættir • 27 døgurðarættir/afturvið • 16 nátturðarættir • 14 breyð og bollar • 24 køkur og desertir • 15 køkur og desertir, diabetes Henda bók letur upp fyri enn einum møguleika at broyta matvanar og betra um heilsuna.


text: Bergur Djurhuus Hansen heldur fyrilestur um K.O. Viderø og ritverk hansara á Sands Bókasavni í kvøld klokkan 19.30. Bergur Djurhuus Hansen er útbúgvin cand.mag. í bókmentasøgu og søgu á universitetinum í Århus. Hann hevur undirvíst á Føroya Studentaskúla og HF-skeiði í Hoydølum og á Føroyamálsdeildini á Fróðskaparsetri Føroya. Í 2012 var hann settur í granskingar- og undirvísingarstarv á Føroyamálsdeildini. Í løtuni arbeiðir hann við phd-ritgerð um ferðafrásagnirnar hjá. K.O. Viderø. Fyrilesturin tekur støði í arbeiðinum við phd-ritgerðini.


text:
Endiliga verður Løgtingsfundur aftur og hesaferð vera tað fundur bæði í dag, í morgin og fríggjadagin.
Skráin fyri Løgtingsfundin í dag er hendan:
Mikudagur, 6. November 2019, kl. 11:00
2. 1. viðgerð: Løgtingsmál nr. 9/2019: Uppskot til løgtingslóg um almannapensjónir o.a. (Lættari atgongd hjá fyritíðarpensjónistum at flyta millum Føroyar, Danmark og Grønland)
Málið verður beint í Trivnaðarnevndina
3. 1. viðgerð: Løgtingsmál nr. 30/2019: Uppskot til eykajáttanarløgtingslóg fyri november 2019-2
Málið verður beint í Fìggjarnevndina
4. 1. viðgerð: Løgtingsmál nr. 29/2019: Uppskot til eykajáttanarløgtingslóg fyri november 2019
Málið verður beint í Fíggjarnevndina
5. Framløga


text:
Inngjøld og útgjald
Inngjøld í grunnin eru:
- 20% av yvirskotinum hjá landskassanum (RLÚ1) upp til 200 mió. kr. og 50% av yvirskotinum omanfyri 200 mió. kr.
- Inntøkur av einskiljing landsins
- Flytingar av fíggjarlóg landsins
- Inntøkur frá íløgurøkt grunsins (avkast av ognini)
- Tilfeingisinntøkur frá fiskivinnuni
- Tilfeingisinntøkur frá alivinnuni
- Tilfeingisinntøkur frá kolvetnisvirksemi
Inntøkurnar frá fiskivinnuni og alivinnuni (punkt 5 og 6) og eru ikki partur av støðisfænum.
Útgjøld úr grunninum:
- Fiskivinnan: Inntøkur upp til 250 mió. kr. verður útgoldið landskassanum sama ár, meðan inntøkur omanfyri 250 mió. kr. árliga skulu javnast yvir 7 ár. Tað vil siga, at 1/7 partur av upphæddini omanfyri 250 mió. kr. verður útgoldin landskassanum árliga.
- Alivinnan: Inntøkur upp til 150 mió. kr. verður útgoldið landskassanum sama ár, meðan inntøkur omanfyri 150 mió. kr. árliga skulu javnast yvir 7 ár. Tað vil siga, at 1/7 partur av upphæddini omanfyri 150 mió. kr. verður útgoldin landskassanum árliga.
- Miðal realvinningurin av íløgurøkt grunnsins (punkt 4) síðstu 5 árini verður útgoldið landskassanum, treytað av at:
- støðisfæi í grunninum er í minsta lagi 10% av BTÚ og treytað av at
- árlig inntøkuvøksturin hjá landskassanum undanfarna ár er niðanfyri 0%.
- Er støðisfæi í grunninum 2/3 av minstagjaldførinum landskassans, skal upphæddin omanfyri tað brúkast til at rinda niður skuld, tá lánsbrøv landskassans fella til gjaldingar. Minstagjaldførið landskassans er í 2021 3.290 mió. kr.. Upphæddin í grunninum skal tí vera omanfyri 2.190 mio. kr., áðrenn peningur kann brúkast til at niður rinda skuld. Minstagjaldføri landskassans er 15% av BTÚ, og veksur tí so hvørt BTÚ veksur.


text:
Nógv bíligari at stytta arbiðsvikuna í 37 tímar
Nettokostnaðurin av at stytta arbeiðsvikuna á almenna arbeiðsmarknaðinum niður í 37 tímar er 104 mió, og ikki 750 mió, sum politiski myndugleikin áður hevur spátt.
Á tíðindafundi í Smæruni í dag varð kanning løgd fram av fyrimunum og kostnaðinum við at stytta arbeiðsvikuna til 37 tímar. Kanningin vísti, at ein styttri arbeiðsvika hevur við sær minni strongd, færri sjúkradagar og økta lívsgóðsku. Hetta eru ágóðar hjá samfelagnum, sum undirstrika, at tað er neyðugt av álvara at taka málið at stytta arbeiðsvikuna upp til kjak.
Tað eru Jan Otto S. Holm, búskapar- og fíggjarfrøðingur, og Regin Berg, stjórnmálafrøðingur, ið hava gjørt kanningina “37 tíma arbeiðsvika, fyrimunir og vansar” fyri átta fakfeløg á almenna arbeiðsmarknaðinum. Fakfeløgini handan kanningina eru Fakfelagssamstarvið og Heilsuhjálparafelag Føroya og Heilsurøktarafelagið.
Fakfeløgini handan kanningina fegnast um, at umleggingin er somikið nógv bíligari enn áður spátt, og heita tí á politiska myndugleikan at stytta arbeiðsvikuna við lóg skjótast til ber, soleiðis at almennu Føroyar gerast meira kappingarførar í hørðu kappingini um arbeiðsmegi.
Kanningin byggir á umfatandi talgrundarlag á 5.630 løntakarum, av hesum starvarst 4.448 hjá landinum og 1.182 starvast innan kommunala økið.
Talgrundarlagið tekur hædd fyri, í hvønn mun løntakararnir eru mánaðarløntir og í hvønn mun teir eru tímaløntir.
Ein greining av arbeiðsbrotinum vísir, at teir 5.630 løntakararnir svara til 4.386 ársverk, har 3.904 ársverk eru mánaðarlønt og 482 ársverk eru tímalønt. Við støði í talgrundarlagnum, eru lønar- og skattatøl hjá teimum 5.630 løntakarunum roknað út.
Løntakarar: 5.630
Ársverk: 4.386
Mánaðarlig lønarútgjalding: Kr 134.479.851
Árlig lønarútgjalding: Kr 1.613.758.216
Árligur landsskattur: Kr 223.070.231
Árligur kommunuskattur: Kr 292.286.107
Heilsutrygd, ALS, AMEG o.o.: Kr 111.681.957
Skattir og avgjøld árliga: Kr 627.038.295
Talva 3: Lønar-, skatta- og avgjaldstøl
Kanningin greinar hvørja ávirkan ein stytt arbeiðsvika hevur á arbeiðs- og lønarviðurskiftini hjá teimum 5.630 persónunum í talgrundarlagnum.
Kanningin greinar hvørja ávirkan ein stytt arbeiðsvika hevur á arbeiðs- og lønarviðurskiftini hjá teimum 5.630 persónunum í talgrundarlagnum.
Verða útrokningarnar upproknaðar, so tær fevna um samlaða almenna arbeiðsmarknaðin, ið fevnir um 9.971 starvsfólk, er samlaði nettokostnaðurin 104,4 mió, áðrenn mulitiplikatorávirkan og onnur viðurskifti, sum lækka um samlaðu nettoútreiðslurnar.
Les alla kanningina her: https://issuu.com/nudlavirkid/docs/kanning_av_37_ti_ma_viku_issuu?fbclid=IwAR3RnJhe6go26nsM2ZskwiJf7WRcDinnurAErIk94olOGZj4qKecMlBA6oA
Fakfelagssamstarvið: Akademikarafelag Føroya, Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar, Føroya Lærarafelag, Føroya Pedagogfelag, Havnar Arbeiðskvinnufelag og Starvsfelagið
Heilsurøktarafelagið
Heilsuhjálparafelag Føroya


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Gylta gullið (5:5)
Hesin partur er millum annað um, tá tiltikni skipapakkin hjá Atla Dam, sála, kemur og hópin av dýrum, stórum og nýmótans skipum verða smíðað ikki minst til uppisjóvarvinnuna.
Vit eru úti á fiskifeltinum við Finnur Fría í august 2013 við Arna Hansen sum skipara. Hann greiðir frá, hvussu fiskurin ferðast og søgulig rætt føroyinga. Hann saman við Tummas Thomsen og 14 øðrum vóru parteigarar á fyrsta Tróndur í Gøtu. Hann kom í 1987 sum partur av skipapakkanum.
Longu í 1990 vóru teir við at missa alt - bæði skip og hús. Stutt áðrenn Atli Dam, sáli doyði, hevði Zacharias Hammer eina langa samrøðu við Atla, um tiltikna skipapakkan. Skipapakkin legði lunnar undir stóru og góðu uppisjóvarskipini vit hava í dag.
Nøkur søgulig og rørandi brót við Atla, sum ongantíð eru víst fyrr. Vit vitja eisini Vónina í Fuglafirði og hoyra um trol- og nótaframleisluna síðani 1971. Lagt til rættis: Zacharias Hammer
Tak niður
Sí eisini


text:
Michelin enduruppfinnur hjólið
Tað er stór tøknulig framgongd í bilídnaðin í løtuni innan umlegging til el-bilar og menning av sjálvkoyrandi bilum. Nú vil Michelin eisini, at vit fara frá luftfyltum dekkum til luftleys dekk.
Michelin sigur, at umleið 20% av øllum dekkum oyðileggjast vegna punktering ella dekktrýst trupulleikum hvørt ár, og tað svarar til heili 200 milliónir dekk um árið. Hetta er ikki ein gongd leið, og tí hava tey enduruppfunnið hjólið. Nýggja hjólið hevur fingið navnið Uptis og verður væntandi á marknaðinum í 2024.
Niðanfyri síggja vit Youtube’arin MR JWW royndarkoyra hesi dekkini í einum el-drivnum Mini Cooper SE. Cyrille Roget frá Michelin greiðir frá, hví hetta er framtíðin.


text:
Vit ynskja at kunngera alt ráð Guds
Áp. 20,27
Måned: juni 2020
Skuggi hins Alvalda er heitið á nýggjari bókaútgávu frá Forlagnum Leirkerinum. Bókin fevnir um lív og vitnisburð Jim Elliots, ið var ein av fimm trúboðarum, sum í 1956 vórðu dripnir av aucaindiánum inni í frumskóginum í royndini at fáa samband við hetta frumskógarfólk til tess at bera teimum evangeliska...Read More
Týskvøldið 7 Juli kl. 21.00 á R7 vera hesi vælkendu fittu fólkini – Oluffa og Niels Andreasen úr Klaksvík gestir í sendingini “Á Torginum.” Sendingin verður endursend sunnudagin 12 juli kl. 12.30. Vælkomin at lurta eftir sendingini, sum var send fyrstu fer fyri umleið 4-5 árum síðani....Read More
Sunnukvøldið 14. juni kl. 20.00 á R7 Sungið verður “Før tú okkum, Gud Jehova, gjøgnum oyðimørkina. (nr. 1243) “Eg nú Jesusi gevi mítt hjarta,” (nr. 1212) Orðið fyri dagin: Veljið í dag, hvørjum tit vilja tæna.” “Forðum søkti eg, á, Harri, eina signingar frá tær,” (nr. 467) Jóhan...Read More
Elin Karbech Mouritsen skrivar: Nú tú ert farin, góði Zacharias, vil eg so gjarna skriva um teg og um árini, vit gjørdu Barnaløtuna í KVF saman. Tað var so praktfult at arbeiða saman við tær. Altíð fyrikomandi, blíður og eitt ótroyttiligt arbeiðsgrev. Ofta var sjeymílaferðin í gongd, tí sendingin...Read More
Jógvan Hammer skrivar: Týsmorgunin, 9. juni 2020, fekk eg sorgarboðini, at vinur og samverkamaður okkara í mong ár, Zacharis, var heimkallaður til Harran. Hesi boðini komu sera óvæntað og dátt við, og fekk hetta tankarnar at leita aftur í byrjanartíðina hjá Evangelisku Røddini (EvR), og tað stóra slóðbrótandi arbeiði,...Read More
Í morgun, tann 9. juni, komu boð um, at Zacharias Hammer er deyður. Zacharias var lærari, men er uttan iva mest kendur fyri sínar sjónvarpssendingar. Fyrst fyri sínar barnasendingar í 1980’unum, ið fleiri vilja vera við eru tað besta tilfarið til børn, sum Kringvarpið nakrantíð hevur framleitt. Síðani fyri...Read More
Av Korona-smittuvandanum og eftir tilmæli frá løgmanni og heilsumyndugleikunum, læstu øll Gudshús í landinum dyrnar Grækarismessudag 12. mars 2020. Sunnudagin 15. mars netvarpaði Evangeliska Røddin møti úr Ebenezer kl. 11.00; somuleiðis Sunnudagsskúlan kl. 12.00. Eisini møtini mikukvøld kl. 20.00 vórðu netvarpað. Hetta hevur hildið á í nærum tríggjar mánaðir. Nú...Read More
Niels og Miriam Vang skriva, m.a.:Gud hevur nú gjørt tað møguligt, at keypa eini passandi hús í Tasiilaq, sum vit kunnu brúka til samkomusal.Vit eru so glað og Harranum takksom. Vit hava longu havt bíbliutíma í nýggju samkomuhølunum. Nú verður lættari og betri pláss, at hava ítriv fyri børn...Read More


text:
Heimasíðan hjá ÍSF setir ymiskum fólkum spurningar um ítrótt og rørslu. Hesa ferð er gesturin Tróndur Ravnsfjall úr Sandavági
- Navn: Tróndur Ravnsfjall
- Aldur: 45
- Familjustøða: Giftur við Christinu Ravnsfjall.
- Børn: Nikolina 16 ár, Magnus 13 ár, Annika 10 ár.
- Útbúgving/Starv: Námsfrøðingur, starvist sum ítróttaráðgevi hjá Parasport
Hvussu ofta íðkar tú ítrótt um vikuna og hvønn ítrótt er talan um.
Tað er ymiskt hvussu ofta eg íðki, alt ann uppá hvussu nógv eg havi at gera við arbeiði.
Til tíðir nærum hvønn dag, og onkuntíð eina ella tvær ferðir um vikuna.
Í miðal blívur tað helst einar 3 ferðir um vikuna.
Vit eru nakrir tilkomnir menn ið hava spælt innandurafótbólt hvørt mánakvøld seinastu mongu árini, og annars er tað renning, rógving og styrkivenjing.
Onkur túrur við kajakk ella í fjøllini blívur tað eisini til ígjøgnum árið, tó at tað kundu verið fleiri.
Íðkaði tú ítrótt sum barn?
Ja, eg eri uppvaksin beint við síðuna av fótbóltsvøllinum í Sandavági, og byrjaði tíðliga at spæla fótbólt, og havi gjørt tað síðan.
Royndi meg eisini stutt við hondbólti, badminton og flogbólti.
Hvønn týdning hevur ítróttur fyri teg og familjuna.
Eitt er tað at bæði eg og konan hava ítrótt sum starv, men vit sum familja brúka eisini sera nógva tíð uppá ítróttin.
Bæði eg og konan eru venjarar, og børnini spæla fótbólt og fáast eitt sindur við rógving summarhálvuna, umframt at tey spæla hondbólt og flogbólt um veturin.
Harafturat koma allar uppgávurnar sum foreldur fáa í samband við kappingar.
Ítrótturin blívur tí eisini tað staðið har vit hava nógv av okkara sosiala lívið.
Hvat heldur tú er týdningarmesta uppgávan/avbjóðingin hjá føroysku ítróttafeløgunum?
Eg haldi at tað mangan verður hugsað ov nógv um tey bestu, og gloyma vit at ítróttur skal verða fyri øll, altíð – og verða stuttligur.
Fráfallið í tannáringaárunum er stórt, og ein stór avbjóðing hjá ítróttarfeløgunum er at halda fleiri til ítróttin longri.


text:
Kokosnøtin er góð at eiga inni, um tú ætlar tær ein heldur eksotiskan rætt.
Kokos hóskar sera væl omaná ein kryddaða rætt, sterka suppu og eisini er kokos leskiligt í einum smoothie, dessertum og køkum.
Kjøtið í kokosnøtini kann m.a. rívast í rívujarni ella skerast í tunnar álir
Soleiðis opnar tú eina kokosnøt
Brúka eitt skrúvublað ella annað at fáa hol í, so mjólkin sleppur úr. Brúka t.d. mjólkina í vokk e.ø.
Legg nú kokosnøtina í vinstru hond og finn ein stóran og tungan knív.
Við bakinum á knívinum skalt tú sláa eftir somu linju runt um kokosnøtina, til hon at enda gevur eftir og opnar.
Sker ella skava tað fína og hvíta fruktkjøtið úr og brúka í tíni matgerð.


text:
Sunnudagin 6.nov, skipar Listafelagið í Keypmannahavn fyri fernisering í Føroyahúsinum við listamanninum Bárði Oskarsson. Eisini verður yrkingaupplestur og performance.
Bárður málar og teknar og er eisini kendur fyri sínar fantastisku barnabøkur, sum eru einfaldar, stuttligar og smáfilosofiskar altísenn. Bøkur hansara eru týddar til íslendskt, franskt og danskt.
Eftir ferniseringina fara Tóroddur Poulsen, Vónbjørt Vang og Daniella Andreasen at lesa upp egin verk, í samband við at føroyskt bókmentakvøld verður í danska høvuðsstaðnum í næstum. Harumframt fer Dennis Agerblad at upptraðka. Hann gav fyri kortum út dupultfløgu, "Dennis Agerblad sings Tóroddur Poulsen - Sproghoved/Málhøvd"har hann tolkar yrkingar eftir júst Tórodd Poulsen." Fløgan er bæði á donskum og føroyskum, og verður til keyps sunnudagin.


text: Í kvøld verður leikurin "Reinsan" frumframførdur á Tjóðpalli Føroya. Tey eru helst mong, sum kenna ta dramatisku og kenslubornu skaldsøguna hjá Sofi Oksanen, sum fekk norðurlendsku bókmentaheiðurslønina í fjør. Nú verður søgan sýnd sum sjónleikur á Tjóðpallum í týðing hjá Hans Torgarð. Kim Dambæk er leikstjóri og Oana Constantineanu er scenograf. Við eru 6 leikarar, 3 kvinnur og 3 menn. Søgan gongur fyri seg í tveimum tíðarskeiðum: í Estlandi í 1940'unum, tá Estland varð hersett av Stalin og estar í túsundavís vórðu tvangsfluttir til Sibiria og í 1992, eitt ár eftir, at Estland varð sjálvstøðugt. Ein summarmorgun í 1992 finnur tann gamla estiska konan Aliide Tru eina unga og útlúgvaða kvinnu uttanfyri húsini hjá sær úti á bygd í Estlandi. Unga kvinnan Zara er blivin lumpað frá sínum heimi í Vladivostok til skøkjulevnað í Europa. Hon er endað í Tallinn saman við sínum alfonsi og er rýmd higani. Báðar kvinnur bera ræðuligar loynidómar og sum leikur fer avdúkast hesi loyndarmál og samband kvinnurnar ímillum. ”Evnini í skaldsøguni, kærleiki, svik, vald og valdsloysi, eru tíðarleys. Við einum sjáldsama neyvum og rámandi máli lýsir Oksanen, hvat søgan ger við einstaka menniskja og søgunnar nærvera í nútíðini”, ljóðaði m.a. motiveringin frá dómsnevndini, tá bókin varð heiðrað við norðurlendska bókmentaprísinum í 2010. Søgan ”Pudhistus” varð upprunaliga skrivað sum sjónleikur, men út frá leikritinum vaks skaldsøgan, sum kom út í 2008 og sum gjørdist nummar eitt á bestseljaralistanum beinanvegin.Í hesum leikaári verður ”Reinsan” uppsettur í fýra norðurlendskum høvuðsstøðum: Í Oslo (National Teateren), í Stokkhólmi (Stadt teatern), í Reykjavík (Thjóðleikhúsið)og á Tjóðpalli Føroya í Tórshavn. Fyrr í ár varð leikurin framførdur á La Mama Experimental Theatre í New York. Í Finlandi hava verið einar sjey uppsetingar av Reinsan síðani 2007, umframt í Estlandi.So ikki kann sigast annað enn at føroyskir áskoðarar nú fáa ein stóran leik, eins og áskoðarar í øðrum europeiskum stórbýum. Nógvir føroyingar hava longu lisið skaldsøguna Renselse og Stalins Køer, sum eru tær, sum eru týddar til danskt. Renselse er sera nógv umbiðin sambært bókahandlum og bókasavninum. Og í november ber so til at fara oman í Tjóðpallin at síggja søguna sum sjónleik. Ein psykothrillari, sum leikstjórin Kim Dambæk lýsir leikin at verða. Við einum minimalistiskum palli verður hetta puslispæl, sum Reinsan er, løgd ber fyri áskoðaran. Frumframførsla á Tjóðpalli Føroya verður leygardagin 5. nov. Atgongumerkir á kr. 200,- fáast á Kunningarstovuni í Havn.


text:
Gorfuglur (lat. Pingvinus impennis L [Alca impennis]; da. Gejrfugl) er útdeyður um alla verð. Í liti og eisini í nevinum líktist hann mest álku, men hann var nógv, nógv størri, tættvið so stórur sum gás. Men veingirnir vóru so lítlir, at hann kundi ikki flúgva, og tað varð honum at bana. Hann átti í Íslandi og Grønlandi og Nýfundlandi. Við Føroya strendur var hann ofta um veturin og stundum um summarið, men átti ikki. Allar staðir vóru menn grammir at veiða hann, tí hann var frálíka góður matur, og tí varð hann allastaðni avoyddur.
Ikki eru allir á einum máli um, hvar hin seinasti varð dripin í Føroyum. Skúvoyingar siga, hann varð fingin millum annan hellufugl á Gævukletti, stutt vestan fyri Sigmundarrók í Skúvoy. Siður var at býta hann móti 3 lomvigum, hesa ferðina býttu teir hann móti 6, tí hann var so sjaldsamur. Kirkjubøkingar siga, at seinasti varð tikin á Boðbergstanga í Trøllhøvda, eina ferð teir vóru eftir hellufugli. Báðir geva upp somu tíð »um 1820«. Uppskrivað er, at ein varð fingin í Stóru Dímun 1. juli 1808. Í Íslandi vórðu tveir fingnir í 1844, og tað eru teir seinastu, sum livað hava. — Enn eru til nakrir útstappaðir hamir og nøkur útblást egg; tey eru til støddar sum svanaegg. Sjaldan verða hesir gripir seldir, og tá kosta teir mangar túsund krónur.
Úr: Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.
Soleiðis eru teir kallaðir, tí teir hava fitjur, tað er húð, sum er millum tærnar og ger fótin góðan at svimja við. Og øllum fitjufuglum dámar væl á blotanum; summir halda seg helst á vøtnum og í áum, men teir flestu liva sína mestu tíð á sjónum. Fjøðurin er tøtt, og teir smyrja hana við feitum, so vatn rínur ikki við hana. — Til er eitt ótal av sløgum, og til at lætta yvirlitið á teimum verða tey her sett sundur í bólkar og ættir.


text:
Li Bai
Li Bai (701–762), eisini kendur sum Li Po, var ein kinesiskur yrkjari sum frá tíðini tá hann livdi líka til í dag verður sagdur at vera ein serstakur og romantiskur persónur, sum førdi siðbundna poetiska formin til nýggjar hæddir.
Hann og vinur hansara Du Fu (712–770) vóru teir mest framstandandi persónarnir í tí blómandi kinesiska skaldskapinum miðskeiðis í Tang-rríkinum, í tí tíðarskeiðnum, sum ofta verður nevnt "Gulløldin í Kina".
Umleið túsund yrkingar, ið Li Bai sigst hava yrkt eru varveittar, av teimum eru 34 í kanon-skriftasavninum frá 18. øld Trýhundrað Tang yrkingar. Søgninsigur, at hann druknaði, tá ið hann lenaði seg úr sínum báti fyri at fevna spegilsmyndina av mánanum í ánni, men datt útí og druknaði.


text:
Lær at arbeiða strategiskt við marknaðarførslu á sosialum miðlum. Mikukvøldið 27. oktobur kl. 17-21 skipar ÍSF fyri eini verkstovu, har […]
KOM Á VENJARASKEIÐ HJÁ ÍSF!
Hevur tú hug at førleikamenna teg, at fáa eitt netverk tvørtur um ítróttagreinar og fáa íblástur til komandi kappingarár? So […]
Ítrótturin hevur opið hús!!
Í samband við ABC vikuna, sum verður alla komandi viku, hava fleiri ítróttafeløg valt at hava opið hús, og harvið […]
Lena Halgren
Heimasíðan hjá ÍSF setir fólki spurningar um ítrótt og rørslu. Hesa ferð er gesturin Lena Halgren. Navn: Lena Hallgren Aldur: […]
Føroyaleikir 2021
»Føroyaleikir« er heitið á ítróttastevnu hjá ÍSF, ið skal verða ein afturvendandi summarkapping fyri allan føroyskan ítrótt, sum ÍSF fevnir […]
28 nýggir venjarar á Nám X.
Á myndini síggjast luttakararnir saman við Hera Ziska, undirvísara og Andras Nolsøe, ítróttaráðgeva í ÍSF. Seinastu vikurnar hava næmingarnir á Ítróttabreytini […]
EB/Streymur styrkir felagsskapin
EB/Streymur styrkir felagsskapin Tað er vælkent innan ítróttaheimin at týdningurin av einum sterkum felagsskapi, er ein sera týðandi orsøk hvussu […]
Sandoyggin fingið 10 nýggjar venjarar
Sandoyggin fingið 10 nýggjar venjarar Á myndini síggjast luttakararnir saman við Eyðstein Simonsen, undirvísara og Karl Vidtfeldt, formanni í B71 […]
Dagførd tilmæli
Tilmælini á heimasíðuni korona.fo eru dagførd 19. januar 2021, sí: her Í hesum sambandi verður m.a. mælt til, “…Mælt verður […]
12 nýggir venjarar fingið prógv
Seinasta vikuskiftið, 16. & 17. januar skipaði ÍSF fyri venjara 1 skeiði í Bylgjuni í Runavík. Hetta var eitt innanhýsis […]
Ítrótturin og eg – Sølvi Reiner...
Heimasíðan hjá ÍSF setir fólki spurningar um ítrótt og rørslu. Hesa ferð er gesturin Sølvi Reinert Hansen Navn: Sølvi […]
Ítrótturin og eg – Sigfríður C...
Heimasíðan hjá ÍSF setir ymiskum fólkum spurningar um ítrótt og rørslu. Hesa ferð er gesturin Sigfríður Skaale Clementsen. Navn: […]
Ítrótturin og eg: Tróndur Ravnsfjall
Heimasíðan hjá ÍSF setir ymiskum fólkum spurningar um ítrótt og rørslu. Hesa ferð er gesturin Tróndur Ravnsfjall úr Sandavági […]
Frítíðarskúlin við Løgmannabreyt f...
Á lítlari samkomu fríggjadagin fingu leiðari og starvsfólk í frítíðarskúlanum við Løgmannabreyt handað prógv og heiðursbræv, sum vísir, at skúlin […]
Ferðafrásøgn frá
Í samband við átakið “Rørsla Føroyar”, sum ÍSF og Fólkaheilsuráðið hava skipað fyri í summar, hava vit fingið sendandi hesa […]
Ferðafrásøgn frá Fríðu við Neyst ...
Í samband við átakið “Rørsla Føroyar”, sum ÍSF og Fólkaheilsuráðið hava skipað fyri í summar, hava vit fingið sendandi hesa […]
Ferðafrásøgn:
Ísambandi við átakið ”Rørsla Føroyar” sum ÍSF og Fólkaheilsuráðið hava skipað fyri í summar, hava vit fingið sendandi hesa ferðafrásøgnina […]
Væleydnaða rørsluátakið hjá ÍSF o...
Í summar hava yvir 1000 føroyingar gingið bygdargøtur og fjallatoppar runt um í landinum, sum tey hava skrásett við sona-appuni […]
Poulina Gardar vann rørsluavbjóðingin...
Poulina Gardar vann rørsluavbjóðingina í juni Poulina Gardar vann juni-avbjóðingina í átakinum, Rørsla í Føroyum, sum ÍSF og Fólkaheilsuráðið skipa […]
Nýggir venjarar í NámX
ÍSF og Eysturskúlin hava seinastu árini samstarvað um, at næmingarnir í ítróttabreytini á Nám X hava fingið møguleika at taka […]


text:
Thordis Dahl Hansen
Longsta dag, 21. juni, eru tað nógv fólk, sum fara niðan á Slættaratind fyri at síggja sólina seta.9
Tann minsta oyggin í Føroyum eitur Lítla Dímun. Hon er eitt fjall, øll sum hon er. Fjallið eitur Rávan og er 414 metrar høgt.13
Tá ið vit standa á Sneis, síggja vit bygdirnar Oyri, Oyrarbakka og Norðskála. Eisini síggja vit brúnna um Streymin, sum bindur Eysturoy og Streymoy saman.17
Regin Ellingsgaard hevur verið á øllum fjallatindum í Føroyum. Her er hann á Knúki í Borðoy, sum er 642 metrar høgur.19
Kennir tú navnið á nøkrum fjallatindi tætt við, har tú býrt? Og hevur tú nakrantíð staðið á einum fjallatindi?21
Foto/ Myndir/ Asseq/ Valokuva/ Guvvieh/ Nuotraukos/ Photo:
S1+10: Pól Hans Joensen
S4+20: Andrias Reinert Hansen
S6+8+14: Thordis Dahl Hansen
S12: Heini Nygaard
S16: Gulakur Zachariasen
S18: Meinhard Eliasen


text:
Klokkan 19.00 í kvøld, fríggjadagin 3. september, verður almennur fyrilestur við Mads Hansen, altjóða hondbóltsdómara. Fyrilesturin verður hjá okkara høvuðstuðli BankNordik á Oknarvegi 5, sigur Hondbóltssamband Føroya.
Og HSF heldur fram:
Fyrilesturin ber heitið: Ferðandi í hondbólti – handan leiktjøldini
Mads Hansen hevur dømt í yvir 20 ár í donskum og altjóða hondbólti saman við Martin Gjeding. Teir hava m.a. dømt HM- og EM-finalur hjá bæði kvinnum og monnum, Champions League finalur hjá bæði monnum og kvinnum og OL í bæði Beijing og Rio.
Mads Hansen fer at greiða frá, hvussu hansara yrkisleið sum dómari byrjaði, og hvat hann hevur upplivað higartil. Ein mutursmál í Rumenia, politiski parturin av døming, sum man sjáldan hoyrir um í almenninginum. Hartil vaksandi áhugan frá fjølmiðlum fyri døming, herundir dómaraljóð/samskifti í donskum sjónvarpsdystum, verkætlan við Go-pro kamera á pannuni saman við TV2, umframt annað hann hevur upplivað gjøgnum tíðina, og hví hann heldur tað vera verðins feitasta frítíðarítriv at døma hondbólt.
Ynskja tit at koma til fyrilesturin, kunnu tit boða frá við at skriva til [email protected]


text:
20 mar 2017
Miðnám á Kambsdali vann FM í Ungum Virki 2017
Tað var ein bólkur úr Miðnámi á Kambsdali, sum vann ársins íverksetarakapping millum miðnámsskúlanæmingar. Bólkurin, ið nevnist Seyð, framleiðir bjálving av seyðaull, sum m.a. kann nýtast til dýnujakkar, draktir og onnur klæðir. Tey, ið manna bólkin, eru Laila Poulsen, Jan Jacobsen, Sólfríð J. Djurhuus og Rógvi Langgaard. Vinningurin var ein kekkur á kr. 5.000 frá EIK Banka og ein ferð við uppihaldi í Keypmannahavn, har tey fara at umboða Føroyar til DM, sum verður tann 26. apríl.
Nummar tvey í kappingini gjørdist bólkurin Alga frá Glasi, ið arbeiðir við at framleiða og selja tarakips. Í bólkinum eru Hilbert R. Johannesen, Diana Mouritsen og Teitur V. Jacobsen.
Sum nummar trý valdi dómsnevndin eina verkætlan hjá bólkinum Clever Food við Dávid á Roykheyggi, Teiti Lassen, Poul Lamhauge og Anton Dulavík Olsen frá Miðnámi á Kambsdali. Cleverfood framleiðir m.a. djórafóður burturúr laksahjørtum.
Næmingarnir frá miðnámsskúlunum kappaðust innan fýra ymiskar breytir: Business & Service, Trade & Skills, Science & Technology og Society & Globalization, og ein vinnari var funnin innan hvørja av hesum breytum.
Lights out frá Miðnámi á Kambsdali vann breytina Business & Service. Fyritøkan hevur ment eina digitala skipan, har fólk kunnu boða frá skaðum, soleiðis at tað lættir um arbeiðið hjá kommunum og elfyritøkum.
Umframt at vinna fyrsta plássið, vann Seyð eisini breytina Trade & Skills.
Jimos frá Tekniska Skúla í Klaksvík vann breytina Science & Technology. Jimos hevur ment eina skoliskipan, ið kann vaska fabrikkina umborð á skipum og á flakavirkjum.
Vatnsløkir frá Miðnámi á Kambsdali vann breytina Society & Globalization. Vatnsløkir hevur ment umhvørvisvinarligar plastikfløskur burturúr maisstívilsi, maisolju og vatnni.
Tilsamans luttóku 17 bólkar í kappingini. Øll hugskotini vóru á høgum støði og dómsnevndin metti, at møguleiki var at fara víðari við fleiri av hugskotunum.
Høvuðsdómarin í kappingini var Regin W. Dalsgaard, formaður í Vinnuframa og Íverksetarahúsinum. Í dómsnevndini sótu eisini Rannvá Dam og Árni Frederiksberg frá Vinnulívsdeildini hjá EIK, Christian Nagata frá Sendistovuni, Sóley Heradóttir Hammer frá Íverksetarahúsinum, Durita Samuelsen frá Hugskotinum og Rói Poulsen frá Vodafone.
Næmingarnir hava fingið góða ráðgeving og fíggjarligan stuðul frá EIK, ið er høvuðsstuðul hjá Ungum Virki.
Ungt Virki arbeiðir støðugt við at fremja undirvísing innan innovatión og íverksetan. Hetta er við til at gera tey ungu meira áhugað í at ganga í skúla og betri før fyri at síggja framtíðar møguleikar, fremja hugskot í verki og gerast íverksetar.
18-03-2017
Súsan Klein Gregoriussen, økisleiðari, Ungt Virki


text:
Soleiðis ber til at lýsa gongdina á grønu kósini.
Halda vit fast um hesa myndataluna, so ber til at siga, at á veg niðan á tindin hava vit seinastu fimm árini fyrireikað okkum væl til grønu framtíðina, og vit hava í hesum tíðarskeiðnum lært nógv. Nú er klárt at halda leiðina fram.
Tríggjar nýggjar vindmyllulundir verða bygdar í næstum. Tá verður vindorkumátturin meira enn trífaldaður úr 18 MW upp í 60 MW, pumpuskipan verður fyrireikað, umframt at sólorka og sjóvarfalsorka eru í áhugaverdari menningartilgongd.
Vindmyllulundirnar veita okkum eina grønari og bíligari elframleiðslu. Fyri at taka ímóti grønu framleiðsluni og fyri at økja úrtøkuna, mugu eisini aðrar íløgur gerast. Hesar íløgur eru settar út í kortið við tí endamáli at fáa eina trygga, bíliga og grøna elveiting.
Vit settu málið “100 prosent grøn elorka á landi í Føroyum í 2030” – tá vit tóku vindmyllulundina í Húsahaga í nýtslu í oktober 2014. Tvey ár seinni var battarískipanin í Húsahaga, sum er ment serstakt til føroyska elkervið, knýtt upp í skipanina.
Hesi fimm árini hevur verið arbeitt miðvíst við spurninginum um, hvussu vit byggja fleiri óstøðugar orkukeldur inn í okkara elskipan, ið liggur avbyrgd í Norðuratlantshavi, samstundis sum vit varðveita støðufestið og javnvágina í skipanini. Djúpir tøkniligir spurningar eru viðgjørdir í hesum tíðarskeiðnum, har nýhugsan og nýskapan eisini hava verið ein fortreyt fyri at koma longri á grønu kósini. Harumframt skulu vit áhaldandi vísa búskaparligt skynsemi soleiðis, at elprísurin verður so lágur sum gjørligt.
Vit seta ferð á grønu útbyggingarnar eftir eitt týdningarmikið tíðarskeið við kanningum og fyrireikingum. Tað er vert at endurtaka, at vit hava dugnalig, ágrýtin og álítandi starvsfólk, sum trygt føra SEV inn í grønu framtíðina. Og tað krevst sanniliga, tí hetta er ikki hissini verkætlan – ein verkætlan, sum í roynd og veru er grundarlagið undir at lyfta okkara samfelag upp á eitt enn hægri støði. Eitt samfelag í serflokki.
Virksemið hjá SEV síðani seinasta ársaðalfund verður lýst nærri í hesi frágreiðing, har nevndin lýsir tey mál, sum nevndin metir hava størstan áhuga hjá eigarunum. Frágreiðingin verður latin sambært grein 3, stk. 12b og grein 4, stk. 11a í viðtøkum felagsins.
Samstundis sum bygt verður út við grønum orkukeldum, er týðandi at vera tilvitaður um kjarnuvirksemið í einari elskipan, sum er at halda veitingarskylduna og standa fyri veitingartrygdini við einum skynsomum rakstri øllum brúkarum at gagni. Tí reka, styrkja og víðka vit áhaldandi netið. Vit halda eina støðuga elveiting við høgari elgóðsku. Hesar kjarnuveitingar fáast í dag frá oljuverkunum og vatnorkuni, men tá ið oljuverkini í 2030 bert verða brúkt sum tiltakstrygd, verða vatnorkuverkini og pumpuskipanir saman við elnetinum bulurin í allari elskipanini. Tað hevur alstóran týdning fyri eina trygga elveiting í Føroyum, at kjarnuveitingarnar framhaldandi verða saman í einari sterkari eind, sama hvørjar broytingar politiska skipanin annars ynskir at gera á elorkuøkinum í komandi tíðum.
Sitandi samgonga, ið var skipað 14. september 2019, hevur sambært samgonguskjalinum sett sær fyri, at elskipanin skal endurskoðast. Í brotinum “Orkumál og umhvørvi” verður sagt soleiðis: ”Arbeitt verður við at skilja elnetið hjá SEV frá hinum virkisøkinum, soleiðis at fult gjøgnumskygni verður í kostnaðinum av netpartinum. Fult gjøgnumskygni skal vera grundarlag undir, at privatar fyritøkur skulu hava møguleika at leiga og at framleiða seg inn á elnetið, og síðani selja”.
Orðingin í samgonguskjalinum er helst framhald av løgtingssamtykt nr. 075/2018, har løgtingið í fjør heitti á landsstýrið “um at leggja fyri Løgtingið frágreiðing um, hvussu netið hjá SEV kann verða skilt frá hinum virkisøkinum soleiðis, at fult gjøgnumskygni verður í kostnaðinum av netpartinum.”. Løgtingið heitti í sama viðfangi á landsstýrið “um at samskipa frágreiðingina við arbeiðið, sum er í gongd í landsstýrinum, í mun til at fáa sett munandi meira ferð á framleiðsluna av grønari orku - og í hesum sambandi at tryggja størri kapping á framleiðslu- og sølusíðuni, í tann mun tað gagnar brúkaranum og tænir endamálinum at røkka málinum um, at Føroyar í 2030 á landi burturav verða riknar við varandi orku.” Málið var samtykt 6. mars 2019 við 27 atkvøðum fyri og einari atkvøðu ímóti.
1,9 milliónir krónur eru settar av á fíggjarlógini 2020 at kanna møguliga sundurskiljing av elneti og elframleiðslu. SEV vil samstarva opið og jaliga um kanningina, í tann mun kanningarfólkini meta tørv vera á upplýsing og servitan frá SEV. Okkara vón er, at kanningin kann vera við til at stimbra kjakið og geva sakligar orsøkir fyri og ímóti einari møguligari sundurskiljing av neti og framleiðslu.
Elfelagið fer framhaldandi at samskifta við politisku skipanina, vinnuna og eigararnar um hesi viðurskifti, hetta fyri m.a. at skapa eina betri fatan av áskoðanunum hjá hvørjum øðrum. SEV tekur undir við skilagóðum broytingum, og elfelagið kannar eisini sjálvt fyrimunir og vansar við møguligum komandi broytingum í elskipanini. Tað er tó umráðandi at fara fram við skili, og tí er týdningarmikið at virka fyri, at avgerðir verða tiknar til frama fyri føroyska samfelagið. Tað er týdningarmikið at halda fast um kjarnuveitingarnar í einari sterkari eind, og at høvuðsendamálið eigur at verða trygg, bílig og grøn elorka til brúkaran, vinnulívið og alt tað føroyska samfelagið. Tað skal til eina og hvørja tíð vera fullkomiliga greitt, hvar ábyrgdin av veitingartrygdini, veitingarskylduni og elgóðskuni liggur.
Nevndin hevur avgjørt, at felagið skal fáa til vega lýsing av eini broytiligari prísskipan, sum speglar allar kostnaðarlutirnar í elveitingini, har prísurin broytist til dømis dag fyri dag í mun til ítøkiligu kostnaðirnar í elveitingini. Arbeitt verður fram ímóti at kunna seta hetta í verk, og á hendan hátt at náa fult gjøgnumskygni í elkostnaðinum.
Fyri at stuðla undir visiónini at gerast 100 prosent grøn á landi í 2030 er alneyðugt, at brúkararnir frameftir skifta til elloysnir, tá ið talan er um upphiting og flutning. Tiltøkini hjá landinum við MVG-frítøku fyri keyp av hitapumpum og elbilum o.ø. – saman við lægri elprísum til nevndu nýtslubólkar – gera mun.
Politiska skipanin eigur tó eisini at hava í huga, at omanfyri nevndu stuðulsskipanir gera seg inn á kappingarførið hjá P/F Fjarhitafelagnum, sum longu er ein grøn hitaloysn.
Nú verður prísáseting gjørd fyri løðistøðirnar, sum standa á almennum parkeringsøkjum. Ætlandi verða prísirnir settir í gildi fyrra hálvár 2020.
Brúkarin skal hava møguleikan fyri tøttum samskifti við SEV, og elfelagið fer tí at gerast sjónligari við at førka seg inn á nútíðar samskiftispallar, har brúkararnir ferðast hvønn dag. Vit miða eftir at gerast ein natúrligari partur av tilvitskuni hjá brúkarunum. Brúkarin skal altíð í einari handarvending kunna søkja sær ráð, vegleiðing og upplýsing hjá SEV. Nýggja heimasíðan, sum í løtuni er í menning, fer at hava eina samvirkna kundatænastu.
Brúkarin skal verða í miðdeplinum. Júst tað er vert at leggja sær í geyma í hesum tíðum, har alsamt fleiri áhugamál stinga seg upp.
SEV vann triðja vindútboðið hjá Orku, sum fór fram í Porkerishaga. Talan er um eina í vindhøpi avbjóðandi staðseting, og tað hevur eisini tikið langa tíð at fáa “site verification” frá Enercon. SEV hevur gjørt avtalur um veitingarnar, og roknast kann við, at myllurnar verða reistar á heysti í 2020.
Fyri at fáa sum mest burtur úr óstøðugu vindorkuni verða ein synkronkompensator og ein stór battarískipan á 6 MW knýttar at vindmyllulundini. Mátturin í battarískipanini er líka stórur sum mátturin í vindmyllunum, og tað merkir, at battaríni einsamøll kunnu bera streymveitingina upp til ein hálvan tíma, um myllurnar brádliga steðga. Hesin hálvi tímin munar sera væl, meðan aðrar framleiðslueindir verða settar í gongd at taka yvir framleiðsluna. Hesi tøkniligu framtøk hava samanumtikið við sær, at elveitingin í Suðuroynni javnan kann vera 100 prosent grøn.
Fjórða útboðið hjá Orku, har lýst var eftir umsóknum til eina 18 MW vindmyllulund á Eiði við freist at lata inn umsókn 1. august 2019, er framt. Tað vóru SEV og Magn, sum lótu inn boð. 2. oktober 2019 fekk SEV tilsøgn um framleiðsluloyvið. Enn eru ikki øll loyvir komin upp á pláss, og tí verða myllurnar ætlandi reistar í 2021.
Fimta útboðið var í meginøkinum á 18 MW, og tað var grundað á eina “open door” umsókn staðsett á Gellingarkletti í Hoyvíkshaganum. Í mun til øll hini undanfarnu vindorkuútboðini gjørdi Orka einki fyri at útvega lendið til onnur, sum høvdu áhuga at bjóða. SEV gjørdi vart við fleiri viðurskiftir í hesum útboðnum, sum eftir SEV’sa tykki fóru skeivt fram. Inn komu átta boð, eitt frá Vindrøkt, fýra frá Magn og trý frá SEV. Orka gav tilsøgn til framleiðsluloyvi til Magn, sum Vindrøkt hevur kært til Vinnukærunevndina. Vinnukærunevndin spurdi SEV um felagið vildi gerast partur í kærumálinum, og elfelagið læt sínar viðmerkingar inn 13. januar 2020. Sjónarmiðið hjá SEV, ið vórðu send Vinnukærunevndini, eru áður løgd fyri Orku.
Arbeitt verður fram ímóti at gera skipanaruppskot fyri pumpuskipan í Vestmannaøkinum. Ætlandi kann hetta fyriliggja í summar. Talan er um eina sera stóra og slóðbrótandi verkætlan, sum verður krumtappurin í nýggju grønu elskipanini. Verkætlanin verður ikki framd eftir einum degi. Hendan verkætlanin verður avgerandi fyri, hvussu nógv vindorka fæst inn á elskipanina. Tað er alneyðugt, at borið verður skjótt at, so at ein vantandi pumpuskipan ikki gerst ein fløskuhálsur á grønu kósini. Um somu tíð, sum arbeitt verður við at gera omanfyri nevnda skipanaruppskot, verður eisini kannað, um tað gevur meining at fara undir at gera pumpuskipan í Suðuroy. Teir tríggir møguleikarnir 1) ein pumpuskipan í Vestmanna og ein 60 kV sjókaðal av Sandi til Suðuroyar, 2) ein pumpuskipan í Vestmanna og ein í Suðuroy og 3) ein pumpuskipan í Vestmanna, ein í Suðuroy og ein 60 kV sjókaðal av Sandi til Suðuroyar skulu lýsast nærri, so at støða kann takast til, hvat gerast skal.
Ein royndarverkætlan við sólpanelum er sett upp í Sumba. Talan er um eitt 250 kW anlegg, og hetta fyllir tann hálva fótbóltsvøllin, sum SEV hevur leigað frá Sumbiar kommunu til endamálið. Higartil hevur sólskipanin roynst væl.
Royndirnar við tveimum 100 kW sjóvarfalsdrekunum hjá Minesto halda fram, og ætlandi verða teir settir út í Vestmannasund til várs. Drekarnir, ið verða festir í eitt søkk á botni, sveima runt í sjónum í einum liggjandi 8-tali. Á hvørjum drekanum situr ein turbina við einari skrúvu, sum í ferðini melur og framleiðir el. Á heimasíðuni hjá SEV sæst, hvussu drekin virkar.
Nú ber eisini til hjá øðrum enn SEV at framleiða inn á elkervið við sól-, vind- og vatnorkuverkum. Tó hevur ávís ónøgd stungið seg upp viðvíkjandi teknisku og búskaparligu treytunum. Avtalað er millum SEV og Orku, at greiningar av viðurskiftunum verða gjørdar í 2020.
Biogassverkið á Skarðshjalla fer undir sína framleiðslu innan stutta tíð. Ein gassmotorur er á verkinum, sum framleiðir el, og SEV skal keypa tann partin, sum verður til avlops.
P/F Fjarhitafelagið, sum SEV eigur helvt um helvt við Tórshavnar kommunu, byggir nógv út og leggur komandi tvey árini høvuðsleiðingina lidna millum miðbýin og vesturbýin. Hetta fer at víðka inntøkugrundarlagið hjá felagnum munandi.
Landsstreymsskipanir hava verið umrøddar á fleiri aðalfundum hjá SEV. Støðan er, at munandi íløgur skulu gerast við atløgubryggjur og umborð á skipunum. Í tann mun at skipini og havnarløgini gera hesar íløgurnar og biðja um elveiting, veitir SEV streym á vanligan hátt. Verður talan um at skipa hetta á annan hátt, luttekur elfelagið gleðiliga í tí samskiftinum eisini.
Arbeiðið at byggja støð 3 á Sundsverkinum hevur gingið væl. 29. apríl 2020 verður almennur hátíðardagur á verkinum í sambandi við, at SEV hevur yvirtikið verkið. Samlaði kostnaðurin fer væntandi at liggja umleið 750 milliónir krónur. Tá er ein nýggj koplingarstøð fyri umleið 60 milliónir krónur íroknað. Útbyggingin hevur við sær, at Sundsverkið verður uppstigað til at hava ein motormátt svarandi til nakað meira enn mestu lastina í meginøkinum. Stóri vøksturin í eftirspurninginum eftir elmegi í løtuni viðførdi, at í fjør summar var neyðugt at keypa og uppseta 8 MW av motorkapasiteti eyka á Sundi. Talan er um motorverk í bingjum, ið vera rikin við gassolju, og sum kunnu flytast runt í landinum ella seljast aftur.
Nýggju krøvini til brennioljur til skiparakstur, sum vórðu sett í gildi 1. januar 2020, verða eisini galdandi fyri oljusløg, sum SEV brúkar til elframleiðsluna.
Elfelagið hevur tó fingið undantak frá nýggju krøvunum galdandi til 1. juli 2020. SEV skal í hesum sambandi lata Umhvørvisstovuni eina frágreiðing, sum lýsir ymisku møguleikarnar fyri oljunýtslu. Frágreiðingin skal verða liðug í mai 2020.
Tað er helst eisini hendan yvirgongdin til nýggjar oljugóðskur á oljumarknaðinum, sum var atvoldin til, at bæði Sundsverkið og Vágsverkið fingu munandi avbjóðingar av oljuveitingini í fjør summar. Semja bleiv gjørd við veitaran um at taka oljuna aftur, og arbeitt verður í løtuni við at gera endurgjaldið upp, og verður veitarin biðin um at rinda endurgjald fyri teir skaðar og ampar, sum hetta viðførdi.
Vaksandi eftirspurningurin eftir elmegi, sum serliga kemur frá alingini og uppsjóvarvinnuni, hevur eisini við sær munandi útbyggingar á netinum. Nýggju koplingarstøðirnar í Runavík, innan Eið nærhendis Kambsdali og norðuri á Strond í Klaksvík eru sjónlig dømi um hetta. Saman við útbyggingunum fer eisini umfatandi kaðallegging fram. Stóru útbyggingarnar innan alivinnuna stava m.a. frá, at smolt verða ald longri tíð á landi, áðrenn tey verða latin á sjógv. Umleggingin heldur fram nøkur ár aftrat. Nýggj koplingarstøð verður bygd í Vestmanna, og støðin verður eftir ætlan tikin í nýtslu í summar.
Í fjør summar byrjaði umvælingararbeiðið av skrivstovubygninginum á Landavegi 92, sum eisini fevnir um eina dagføring, soleiðis at bygningurin lýkur nýggjastu krøvini. Tekjan, vindeygu og klædningur verða skift, og nýggjur høvuðsdurur verður eisini gjørdur við góðari kundamóttøku, samstundis sum bygningurin verður dagførdur innan. Hetta er samlað mett at kosta 29,9 milliónir krónur, og arbeiðið verður væntandi liðugt í heyst. Sólpanelskipan, fjarhitaskipan og neyðstreymsveiting skulu ætlandi eisini gerast, tann kostnaðurin er ikki við í nevndu meting.
Á aðalfundinum á heysti 2016 var spurningurin um nevndarsamsýning hjá SEV umrøddur. Nevndin arbeiðir við hesum máli, og ætlandi skuldi verið komið á mál til eykaaðalfundin í november 2018. Landsumsitingin, ið er góðkennandi myndugleiki hesum viðvíkjandi, arbeiðir við somu spurningum í løtuni. Tí er hóskandi at bíða eftir niðurstøðuni hjá umsitingini, so at nevndin kann hava hetta arbeiðið í huga, tá nevndin heldur fram at viðgera hetta málið um nevndarsamsýning.
Nevndin hevur arbeitt við spurninginum um, hvussu nevndarvalið fer fram. Nevndin meinar, at tað styrkir nevndararbeiðið, um ikki allir nevndarlimirnar standa fyri vali í senn. Tað hevur meira enn so hent seg, at allir sjey nevndarlimirnir eru nývaldir, og hetta er óheppið.
Nevnd og leiðsla frá vinstru: Jón Nielsen, deildarstjóri, Jónsvein Hovgaard umboðandi Suðuroynna, Heri Mortensen, deildarstjóri, Marin Katrina Frýdal umboðandi Tórshavnar kommunu, Kristian Eli Zachariasen umboðandi Norðoyggjar, Hans Jákup Johannesen, næstformaður, umboðandi Eysturoynna, Sune Jacobsen umboðandi Vágoynna, Bogi Bendtsen, deildarstjóri, Hákun Djurhuus, stjóri, John Zachariassen, nevndarformaður, umboðandi Norðstreymoy og Vinjard Tungá umboðandi Sandoynna.
Úrslitið hjá SEV í 2019 verður umleið 62 milliónir krónur eftir skatt. Hetta er eitt nøktandi úrslit, sammett við virksemi felagsins. Tað er neyðugt við úrslitum á hesum støði, tá ið stórar íløgur við tilhoyrandi eginfígging framhaldandi standa fyri framman.
Oljan er framhaldandi ein stór útreiðsla hjá SEV, og oljunýtslan tilsamans var 143,9 milliónir krónur í 2019. Hetta er ein øking á 38,1 millónir krónur sammett við 2018, og talan er um eina samlaða øking upp á 59,2 milliónir krónur sammett við 2017.
Lyklatalið fyri skuldina í mun til innløgu (á fakmáli stytt NIBD/EBITDA) er nú 6,1 ferðir, sum er 0,1 oman fyri mest “loyvda” sambært innanhýsis áseting hjá felagnum.
Fíggjarætlanin í ár er løgd til rættis við einari príshækking á 5 oyru/kWt uttan MVG fyri vanligar kundar og 10 oyru/kWt fyri “ídnaðarkundarnar”. Hon gevur eitt ætlað yvirskot á 41,5 milliónir krónur fyri skatt og 34,0 mió. kr. eftir skatt.
Hetta er ikki eitt nøktandi úrslit, og lyklatalið (NIBD/EBITDA) fer upp á 6,9 ferðir. Ein príshækking, sum einans skuldi tryggjað, at lyklatalið ikki fór upp um 6,0 ferðir, hevði verið so stór, at hetta hevði skapt órógv í samfelagnum. Tí verður hækkingin gjørd yvir tvey ár, soleiðis at skilja, at roknast má eisini við einari príshækking á 5 oyru/ kWt í 2021 fyri allar kundarnar. Samskiftið við Elveitingareftirlitið fevnir um hetta, og eftirlitið viðurkennir tørvin, soleiðis sum ætlanin sær út í løtuni. Hetta skal viðgerast ítøkiliga við støði í teimum til ta tíð givnu fortreytum.
Í løtuni verður mett, at úrslitið fyri 2021 verður 68 millónir krónur eftir skatt, og at lyklatalið (NIBD/ EBITDA) tá verður 5,5 ferðir.
Komandi úrslitini hjá felagnum skulu liggja á hesum hægra støði, nú stórar útbyggingar til gagns fyri veitingartrygdina, veitingarskylduna og grønu kósina eru á skránni, samstundis sum munandi eginfígging skal útvegast.
Elfelagið hevur fingið til vega nýggja fígging í sambandi við vindmylluútboð. Sambært avtalu við fíggjarveitararnar verður minstakravið til eginpeningspartin lækkað úr 37,5% niður í 35% í sambandi við, at SEV vann vindmylluútboðið á Eiði.
Vit síggja tindin, og skjótt fer at ganga undan. Henda myndin kann hóskandi minna okkum á, at eftir tógvið stríð at leggja fakliga, tøkniliga og búskaparliga undirstøðið undir grønu útbyggingarnar, so hómast lættin longri frammi á leiðini.
Í komandi árum fara vit at síggja grønar útbyggingar gera mun bæði umhvørvisliga og búskaparliga. Vindorka, pumpuskipan, sólorka og møguliga eisini sjóvarfalsorka fara at geva okkum munandi meira grøna orku inn í elskipanina, og oljuútreiðslurnar fara at minka í stórum lopum.
Tá vit soleiðis standa á gáttini til eitt nýtt og spennandi tíðarskeið í orkusøgu Føroya eftir bert fimm árum, har vit hava ment visión 2030 til eitt ítøkiligt frambrot, so eru fimm ár eitt stutt tíðarskeið í stóra samanhanginum. Og hesum eiga vit at vera errin av. Hesum kunnu vit takka okkara samhaldsføstu og fólksligu elskipan fyri, tí tað var her málið um “100 prosent grøna elorka á landi í Føroyum í 2030” byrjaði.
Politikarar, vinnulív og fólk flest hava hetta fimm ára tíðarskeiðið ásannað, at tað er bara ein leið frameftir – tað er grøna kósin. Vit vilja halda fram við góðum samskifti og samstarvi við landsmyndugleikar, privatar fyritøkur og øll tey, sum vilja ganga grønu kósina á ein tøkniliga, umhvørvisliga og búskaparliga skynsaman hátt.
SEV vil framburð, sum gagnar øllum samfelagnum, og sama hvussu elorkuøkið verður skipað í framtíðini, so verður Elfelagið SEV ein sera týðandi leikari á orkuøkinum. Felagið er gróðursett í kommununum, sum eru evsti myndugleiki bæði at seta kósina og at verja borg, tá ið tað er neyðugt.
Vit kunnu takka virkisfýsnum undangongufólkum og samhaldsføstu elskipanini fyri, at vit í dag eiga eitt so gott og trygt elnet í Føroyum, sum eisini verður grundarlagið undir tryggari, bíligari og grønari elorku komandi árini, tá ið tað tvífalda av verandi orkunýtslu skal flytast ígjøgnum netið.
Í meira enn 70 ár hevur SEV slóðað fyri framburði, og vit skulu áhaldandi vera ein livandi felagsskapur, ið dugir at laga seg eftir nýggjum tíðum, samstundis sum vit varðveita eitt dygt kommunalt fótafesti.
21. februar 2020


text:
Martin Sivertsen frá Ægir, sum hevði sett sær fyri at svimja allar kappingarnar í svimjikappingini “Ægir Open” svam ein fantastiskan 800 metur frí ídag.
Sjálvur sat eg við síðuna av venjarnum hjá Ægir Jamie Arro og vit hildu at Martin legði alt ov hart út, hann legði út við 1:01.98, men tað tóktist at vera klókt av Martini, tí hinir svimjarnir høvdu ilt við at vinna stóra forspringi aftur hjá Martin og hann gav ikki fyrsta plássið frá sær aftur við góðum, sjálvt um Bartal Debess, frá Suðuroyrar Svimjifelag nærkaðist sera nógv teir seinastu 200 metrarnar, Martin Sivertsen helt fast og hann megnaði at vinna 800 metur frí við tíðini 9:05.12, heili 14 sekund betur enn hansara besta tíð.
Super flott Martin Sivertsen og sera flott, at tú kláraði at svimja allar kappingarnar í Ægir Open.
SáH


text:
Oktoberfest
Oktoburfestin (Oktoberveitslan), sum hevur sín uppruna í Týsklandi, hevur ment seg frá at vera ein brúðarveitsla til at verða ein av størstu og mest umtóktu hátíðarhaldunum í heiminum. Oktoberfest er árlig fólkaveitsla, ið er í 16 dagar, frá síðst í september til fyrsta vikuskifti í oktober. Oktoberfest hevur verið hildin í München í Týsklandi síðani 1810. Skipað varð fyrstu ferð fyri Oktoberfest í München 12. okt. í 1810. Sagt verður at hetta er heimsins størsta veitsla, og einar seks milliónir taka lut hvørt ár. Aðrir býir hava eisini tikið oktoberfest til sín. Vit kenna allarhelst í dag Oktoburfestina fyri teirra búnar. Kvinnurnar ganga í einari hvítari blus við puffermum og einum stuttum blomstrutum kjóla við hvítum pintaðum fyriklæði. Búnin hjá monnunum er samansettur av hvítari skjúrtu og eyðkendu skinnbuksunum við selum. Eitt annað týdningarmikið eyðkenni fyri Oktoburfestina eru ølirnar. Ein drekkur Oktoberfestbier, sum er ein sterk øl. Í gomlum døgum bryggjaði man hesa ølina í marts mánaði, tí enn var kalt nokk til at bryggja. Tá so oktobur nærkaðist var aftur kalt nokk at bryggja øl, so tí ballaðist man til restirnar frá martsmánað vóru uppi.


text:
Sacha Baron Cohen
Sacha Noam Baron Cohen (føddur 13. oktober 1971) er enskur sjónleikari, raddaleikari, rithøvundur og skemtari. Hann er eitt nú kendur fyri at spæla leiklutir sum Ali G, Borat Sagdiyev, Brüno Gehard og Admiral General Aladeen. Hann er blivin tilnevndur Emmy virðislønina fleiri ferðir, einaferð tilnevndur ein Oscar og einaferð tilnevndur eina Golden Globe virðisløn fyri Besta Mannliga Sjónleikara fyri sín høvuðsleiklut í filminum Borat.
Í 2013 móttók hann BAFTA Charlie Chaplin Britannia Award for Excellence in Comedy.


text:
Vit vilja hervið bjóða tykkum til tann altíð hugnaliga aðalfundin hjá Føroya Fuglafrøðifelag leygardagin 13. marts kl 14:00 á Havstovuni, Nóatún 1.
Vit vóna at síggja nógvir limir, nýggir sum gamlir, og vænta, at dagurin verður áhugaverdur og hugnaligur.
Skráin sær soleiðis út:
Kl. 14:00 Almennar framløgur:
· Jón Aldará: Ringmerkingarárið 2020
· Diana Krossá Kongsbak: Afturlit á fuglateljingina í 1981 – færri fuglar í 2020
· Sjúrður Hammer: Hvussu nakrir fjarðar kunnu læra okkum nógv um skúgvin
Kl. 14.45: Kaffisteðgur
Kl. 15.00: Aðalfundur
· Frágreiðing frá virki felagsins í farna ári.
· Framløga av roknskapi
· Val av nevndarlimum
· Val av grannskoðarum
· Ásetan av limagjaldi
· Ymiskt
Limir, ið ikki hava møguleika at koma til fundin, kunnu fylgja við fundinum og framløgunum á beinleiðis stroyming. Lýst verður nærri við hesum seinni.
Eftir aðalfundin verður ársveitsla kl. 19.00. Kostnaðurin fyri ársveitsluna er 200 kr, og neyðugt er við tilmelding. Freistin at tekna seg til ársveitsluna er mikudagin 10. marts á fuglafrodifelagid@gmail.com.


text:
Oyndfjarðarbóndin og fuglfjarðarbóndinOyndri (Eindri), bóndi í Oyndarfirði, og Gullbrandur, bóndi í Fuglafirði, vóru
grannar í haganum, og grasningur var ímillum teirra. Hálvan Skarðhaga átti hvør teirra, men Oyndri kannaði sær hann allan. Laksá, norðan fyri Skarðið (Oyndfjarðarmegin), var markið millum báar bygdirnar, men Oyndri vildi sleppa út um ánna. Seyð hevði hann gangandi á Rustini hjá fuglfirðingum. Eitt árið, sum báðir bøndurnir vóru á fjalli í senn fyri handan Skarð, rak Gullbrandur seyðin av Rustini í rættina og svævdi hann. Rættin stóð á Hellum, har sum býlingurin nú er. Boð kom til Oyndra um seyð hansara, at Gullbrandur hevði rikið hann í rætt. Tá ið Oyndri kom til, hevði hin longu svævt. Tveir einir vóru teir. Oyndri hevði tá stavin upp og rendi píkin í ennið á Gullbrandi, so hann doyði. So dró hann hann inn undir ein klett í ein skúta, ið síðan hevur verið nevndur Gullbrandshelli. Beint omanfyri er Gullbrandshella
Her hómast hvar rættin hevur verið.
Synir oyndfjarðarbóndans vóru á útróðri sama dag. Tá ið teir komu aftur og skipaðu fiskin upp á Laðhamri norðantil við húsini í Oyndarfirði, sóu teir pápan koma eftir bakkanum, dragsandi stavin eftir sær. Tá segði hin elsti: “Hann man okkurt herverkið hava gjørt í dag.” Bóndin bað synirnar fara sær út á rættina at taka nakrar seyðir, ið har lógu, og bera heim; men ein frammóreyðan veðr, sum har var, skuldu teir lata liggja.
Teir fóru niðan, komu á rættina og funnu fuglfjarðarbóndan deyðan inni undir klettinum. Í móreyðum koti var hann, og tá skildist teimum, hvat ið pápin hevði havt í huga, tá ið hann tosaði um hin frammóreyða veðrin. Teir bóru hin dripna niðan undir Skarið og gróvu hann har. Enn vísist á Gullbrandsleiði á vegnum norður til Oyndarfjarðar handa fyri Skarðið, har sum hann skal liggja grivin.
Gulbranshellið
Oyndfjarðarbóndin varð stevndur til tingið suðuri í Havn og dømdur fyri manndráp. Helvt sína av Skarðhaga mátti hann bøta til synir fuglfjarðarbóndans, og so bar til, at allur Skarðhagi kom til Fuglafjarðar. Alt hitt, sum Oyndri átti, fór undir kong. Yngsti sonur oyndfjarðarbóndans æt Aðal. Eftir honum er nevndur Aðalsteinur, sum stendur sunnan fyri bøgarðarnar. Henda stein hevði hann til hav; men tað er neyvan maður, ið lyftir honum nú.


text:
Systrar, Norðurlandahúsið
Vistfrøðiligt og grønt. Heimabakað og søtt. Sterkt, frískligt og lekkurt. Systrar leggur dent á tað einfalda, vælsmakkandi og heilsugóða. Tað er heimagjørdur matur og viðskeri, nýbakaður bakstur og útvaldar spennandi drekkivørur
Aftanfyri Systrar standa systrarnar Ann Jonsdóttir og Maiken Mortensen, sum báðar leggja dent á vistfrøði, gott nátturuvín, eina søta kaku og ein góðan drekkamunn.
Persónligi áhugin fyri matgerðini og brennandi forvitnið fyri, hvussu góða rávøran best verður brúkt er drívmegin. Tær leggja dent á vistfrøði, lokala rávøru og at gagnnýta matliga ríkidømið, sum eyðkennir árstíðirnar og Føroyar.
Systrar seta stór krøv til framleiðsluna. Allur bakstur er heimabakaður, alt grønmeti vistfrøðiligt, pesto, hummus, lemon curd, súltitoy og datella verður rørt frá grundini og bara tær bestu drykkivørurnar fáa innivist.
Systrar leggja dent á vistfrøði, á burðardygga nýtslu av tilfeingi, endurnýtslu og at vísa ábyrgd fyri umhvørvinum. Tí, at ansa eftir umhvørvinum snýr seg um felagsskap, um siðvenju og nýhugsan, um ábyrgd, at læra av fortíðini og menna framtíðina.


text:
So skuldi tað ganga ein heil vika til eg aftur setti meg við tastaturi at skriva nakrar linjur. At fáa mína skriving at blíva ein dagligan vana er lættari sagt enn gjørt. Nógv er hent hesa seinastu vikuna, eitt er so at tað er ein vika styttri til … [Continue reading]
Nær kemur rennibreytin?
Ein mánaði uttan ræstan fisk
Tað er hósdagur 5. Oktober, tað merkir at tað er júst ein mánaði til vit renna New York Marathon. Eg venji miðvíst, og venjingin gongur nokkso væl. Men enn havi eg ikki orduliga fingið stýr uppá mín kost. Eg royni at skikka mær væl, men tíverri eri … [Continue reading]
Tiptar æðrar ?
Klokkan er nakrar minuttir í sjey, eri júst vaknaður, havi ikki sovi tað heilt stóra í nátt, kanska er tað tí at eg svav nakrar tímar ígjár seinnapartin. Tað gekk illa at sovna í nátt, lá og vendi og dreygaði mær, klokkan tvey var eg ikki … [Continue reading]
Her eru vinnarnir
Vit hava í kvøld drigið hepnu vinnarnir. Hjartaliga til lukku og hjartans tøkk fyri tykkara stuðul. Vinnarnir hava fingið boð umvegis teldupost. Í kvøld tá ið eg lat aftur fyri møguleikanum at stuðla online var stuðulsupphæddin komin uppá góðar … [Continue reading]
Komin hoym í øllum góðum
Í gjár, leygardagin 20. Mai klokkan hálvgum trý kundu eg og Pól Sundskarð, væl stuðlaðir av einari rúgvu av rennarum, renna inn á øki frammanfyri Smæruna, har sambýlið á Heygum er. Stór mannfjøld var møtt upp at taka í móti okkum, og mitt á økinum … [Continue reading]
So er klárt at fara avstað
Í samband við túrin til Havnar í fjør havi eg sagt frá at um ikki mín góði vinur Pól Sundskarð var við, so ivist eg í um eg var komin heilskapaður til Havnar. Nú tað er um at vera klárt at renna heimaftur til Klaksvíkar havi eg hug at leggja aftur, … [Continue reading]
Stuðla og verð við í lutakasti um skógvar frá Skechers
"Í samband við "meir fyri minnið" túrin hjá tær í ár, vil eg fegin stuðla tær við eitt par av Skechers GO RUN Ultra Road. Teir eru gjørdir til ultra rennarar - also laaangar túrar." Hetta skrivaði Terji Hansen frá Skósøluni við Gøtugjógv tá ið tað … [Continue reading]
Renn við eitt petti
Tað er nú leygardagin kl. 5 vit fara av Vaglinum í Havn við kós norður til Klaksvíkar. Øll eru hjartaliga vælkomin at hekta seg uppá, og renna eitt petti saman við okkum. Ferðin verður ikki høg, so øll kunnu vera við. Her síggja tit eina nøkurlunda … [Continue reading]
1000 km higartil í ár
Markus í Norðnastovu plagar at siga frá fyri hvørja ferð teir hava fingið 100 tons niður í lastina, og gleðir hann seg tá til at njóta ein vælfortjentan ís. Seinast vit frættu frá Markusi og teimum umborð á Gadus, tók Markus skemtiliga til at nú … [Continue reading]
Meir fyri minnið 2017
So fari eg at renna heim aftur til Klaksvík. Leygarmorgunin 20. mai fara vit av Vaglinum í Havn beina kós norður til Klaksvík og enda stuðulsrenningina á Sambýlinum á Heygum einaferð seinnapartin. Um tú vilt stuðla renningini kanst tú trýsta á … [Continue reading]


text:
Regn, heglingur, vátaslettingur og vindur. Men eisini turt og sól. Ein veður-coctail av teimum heilt góðu bjóðaði harðføru vetrarrennarunum av í morgun, tá 2. umfar av Vetrarkappingini varð runnið í Havn og Hoydølum. Í opna bólkinum hjá monnum volaði Treysti og ruddaði heiðursmerkini. Sum væntað var tað Marnar Djurhuus, sum vann, men beint í hølunum á honum kom formsterki Marnar Pattinson og stutt aftanfyri kom Borgar Biskopstø.
Hetta var ein væl fyriskipað kapping hjá Bragdinum, men tað var Treysti sum fór avstað við tí mesta. Marnar vann gull hjá Mansunglingum og Borgar tók gullið hjá veteranunum. Harumframt vann Rebebekka Fuglø bæði kvinnuuglingar og opna bólkin hjá kvinnunum. Í opna bólkinum gjørdist Durita á Lofti nr. 2 og Ella Áarstein nr. 3. Ella Áarstein vann gull hjá kvinnuveteranunum við Ann Thomsen og Karin K. Petersen á næstu plássunum.
Eisini hjá dreingjunum kom ein gulur at standa á ovasta pallinum. Eins og seinast var tað aftur Gunnar Sivertsen, sum vann. Steingrímur Hallsson varð nr. 2 og Rani Dalsgarð nr. 3. Her skal leggjast afturat, at Teitur Bjarnastein, sum lá til at vinna dreingjabólkin, valdi at renna saman við teimum vaksnu.
Einastu gullmerki, sum Treysti ikki fór norðuraftur við, var hjá gentum og superveteranum. Hjá gentunum var tað aftur Sára Debesardóttir, sum megnaði at halda Oddvør Josephsen og Rutt Gregeresen aftanfyri, og hjá superveteranunum var tað aftur Jens Lyn Weihe, sum endurtók sigurin frá fyrsta umfarinum. Her blivu Jóannes Ortind og Gunnar Simonsen nr. 2 og 3.
Sostatt fór Treysti norður aftur við sjey av teimum nýggju gullmerkjunum í dag, men vit Bláu skulu nokk koma sterk aftur!
Menn opin bólkur:
1. Marnar Djurhuus, Treysti
2. Marnar Pattinson, Treysti
3. Borgar Biskpstø, Treysti
Kvinnur opin bólkur:
1. Rebekka Fuglø, Treysti
2. Durita R. á Lofti, Bragdið
3. Ella Áarstein, Treysti
Dreingir:
1. Gunnar Sivertsen, Treysti
2. Steingrímur Hallsson, Bragdið
3. Rani Dalsgarð, Bragdið
Gentur:
1. Sára Debesardóttir, Bragdið
2. Oddvør Josephsen, Treysti
3. Rutt Gregersen, Treysti
Menn, veteranar:
1. Borgar Biskopstø, Treysti
2. Hallur Holm, Bragdið
3. Heini Gregersen, Treysti
Kvinnur, veteranr:
1. Ella Áarstein, Treysti
2. Ann Thomsen, Bragdið
3. Karin Kirke Petersen, Treysti
Menn, superveteranar:
1. Jens R. Weihe, Frælsi
2. Jóannes Ortind, Bragdið
3. Gunnar Simonsen, Treysti
Mansunglingar:
1. Marnar Djurhuus, Treysti
2. Rúni Seloy, Bragdið
3. Einar Gregersen, Treysti
Kvinnuunglingar:
1. Rebekka Fuglø, Treysti
Endaligu úrslitalistarnir við tíðunum eru niðanfyri og myndir eru at finna her.
Triðja umfar í Vetrarkappingini verður í Vágunum leygardagin 12. januar næsta ár!


text:
Góð ráð
Legg til síðis tíðliga
Tað er gott at hava pening tøkan, tá ið rokningar koma. Tað kann vera til óvæntaðar útreiðslur ella til eina feriu. Vit mæla tær til at byrja tíðliga at seta pening inn á eina samansparingarkontu. Ein samansparing gevur tær við tíðini pening og harvið eisini møguleikar.
Ger fíggjarætlan og fá yvirlit
Nógv ung sum eldri vita ikki, hvar peningurin fer, og hví endarnir ikki altíð røkka saman. Ein fíggjarætlan hjálpir tær at halda skil á útreiðslum og inntøkum. Eisini gevur hon tær innlit í, hvussu tú brúkar pening tín. Við eini fíggjarætlan veitst tú, hvussu nógvan pening tú hevur tøkan.
Hevur tú eitt frítíðarstarv?
Gongur tú í skúla og hevur eitt frítíðarstarv, er Gull 1 ætlað til lønina. Eitt frítíðarstarv er kanska krevjandi og fer við nógvari tíð, men gevur samstundis góðar møguleikar – bæði nú og seinni við starvsroyndum. Um tú hevur eitt frítíðarstarv, er enn størri orsøk at gera eitt fíggjarark og at leggja pening til síðis.


text:
Seinastu vikurnar er árligi TB kalendarin deildur út í sóknini. Saman við kalendaranum var eisini eitt skriv, um nýggja samstarvi í vaksnamannadeildina hjá Tvøroyrar Bóltfelag, FC Suðuroy og Royn.
Er onkur, ið av onkrar orsøk ikki hevur fingið eitt eintak av kalendaranum, so ber til at fáa ein við at skriva til tb@tb.fo ella við at venda seg til formann felagsins, Poul Erik Smedemark á 37 12 38.
Tvøroyrar Bóltfelag takkar hjartaliga fyri stuðulin og fyri útberingarhjálpina.
Gerst limur
Samstundis so verður mint á møguleikan um at gerast hvílandi limur í Tvøroyrar Bóltfelag fyri 2017 – ynskir tú at gerast limur, so ber til at gjalda á fylgjandi konto nummar í Eik 9181 – 358.825.6
Gjaldið fyri at gerast hvílandi limur í Tvøroyrar Bóltfelag fyri 2017 er Kr. 200,-
Á flytingini skal viðmerkjast skal navn/nøvn á limunum.


text:
Úrslitini frá ársins makrelkanningum vísa, at nakað meira var av makreli og munandi meira av sild, men minni av svartkjafti, samanborið við í fjør.
Tað serliga í ár var, at ongin makrelur var í grønlendskum øki og sera lítið við Ísland. Henda gongdin – at makrelurin flytur seg eystureftir – byrjaði longu í 2018. Hinvegin var rættiliga nógvur makrelur fingin í Norskahavinum og norðan fyri Føroyar. Talan er sostatt um eina flyting eystureftir, heldur enn eina minking, tí samlaða nøgdin av makreli er ikki minkað seinastu árini.
Vísitalið fyri norðhavssild vaks heili 24% og er hetta mestsum bara vegna tilgongd av sera góða 2016-árganginum, sum nú rættiliga setur til vaksna stovnin. Henda unga sildin stóð í høvuðsheitum í landnyrðingspartinum av kanningarøkinum, meðan sildin um okkara leiðir var meira blandað í stødd.
Vísitalið fyri svartkjaft minkaði við 11% í ár. Minkingin stavar frá vánaligari tilgongd seinastu árini. Tó var nokkso fitt av svartkjafti, sum er gýttur í vár, sæddur sunnan fyri Føroyar og við Hetland. Tað er tó enn ov tíðliga at siga nakað um styrkina av hesum árganginum.
Kanningin er skipað sum felags kanning, har Føroyar luttaka saman við Noregi, Danmark, Íslandi og Grønlandi. Tróndur í Gøtu varð leigaður til føroysku kanningarnar.
Les alla frágreiðingina her.
Eydna í Homrum
27. august 2020
Mynd 1. Útbreiðsla og nøgd (tons) av makreli í yvirlitstrolingini summarið 2020.
Mynd 2. Útbreiðsla og nøgd (ekkóvirðir) av norðhavssild summarið 2020.
Mynd 3. Útbreiðsla og nøgd (ekkóvirðir) av svartkjafti summarið 2020.