text:
Hetta lítla lanbúnaðarlandið var partur av Rumenia, áðrenn tað varð tikið og lagt undir Sovjetsamveldið í 1940. Hóast tað var fjølbygdasta lýðveldið í gamla Sovjetsamveldinum, eru færri enn tveir triðingar av fólkinum moldavar. Ófriðarligt hevur verið í landinum, síðan tað fekk sjálvstýri. Ukreinar og russarar, ið eru hin triðingurin, vilja loysa frá Moldava, og víðgongdir moldaviskir tjóðskaparmenn vilja, at Moldava aftur gerst partur í Rumenia
Langt eysturi í Evropa eru londini Ukraina og Moldava; landslagið er slætt, og jørðin er fruktagóð. Longri eysturi, ímillum Svartahav og Kaspiskahav, eru tey trý Kavkasuslýðveldini, Georgia, Armenia og Aserbadjan. Í 17. øld tók russiska zarveldið yvirræðið í hesum londum, og tá ið Sovjetsamveldið varð stovnað, gjørdust lýðveldini partur í tí. Londini fingu frælsið, tá ið Sovjetsamveldið fall fyrst í 1990-árunum. Fruktagóða landbúnaðarjørðin og stóra ráevnistilfeingið hava gjørt, at hesi lond eru ímillum tey ríkastu í gamla Sovjetsamveldinum. Høgu fjøllini í Kavkasus líva fyri tiltikna russiska vetrarkuldanum. Tað hevur við sær, at her er stór ferðavinna, helst á strondini við Svartahav.
Mesta fólkið í Ukraina og Moldava eru evropeisk og slavisk; men í Kavkasuslýðveldunum eru fleiri enn 50 fólkasløg. Sovjetstýrið í Moskva royndi at fáa burtur munin ímillum fólkasløgini í stóra samveldinum og noyddi tey, ið ikki vóru russar, at læra seg russiskt og taka við russiskari mentan, so at tey skuldu gloyma sína egnu mentan. Men mong fólkasløg á hesum leiðum hava eina ríka og stórbæra søgu og hava tvíhildið um egið mál og egna mentan.
Tá ið Sovjetsamveldið fall í 1991, og hesi lond gjørdust sjálvstøðug, tók hart stríð seg upp. Ymsar smátjóðir krevja at fáa vald yvir sínum landi; harðast hevur leikað á í Kavkasuslýðveldunum. Í Ukraina og Moldava eru viðurskiftini ring ímillum uppruna fólkið og mongu russarnar, ið vórðu eggjaðir at flyta higar í sovjettíðini.
Í hesum landøkjum er nógv kol, olja og gass, og londini gera og lata ógvuliga nógva orku. Í 1990 lótu hesi lond fjórðingin av allari orkuni, Sovjetsamveldið nýtti. Umframt kol úr Donetslækkanum í Ukraina og olju og gass úr Aserbadjan eru her eisini bygd kjarnorkuverk, vatnorkuverk og vindorkuverk. Nógvur metalmálmur, t.d. jarn, mangan, blýggj, sink, kopar og uran, koma eisini hiðani.
Høgu fjøllini í Kavkasus líva fyr kalda høgættarvindinum norðan av russisku víddunum. Tað ger, at grøði, sum ikki veksur aðrastaðni í gamla Sovjetsamveldinum, veksur væl her, til dømis te, vínber, nøtir, tubbak og bummull, sum verða seld gomlu sovjetisku lýðveldunum. Neyt og seyður ganga á biti í hálendinum.
Á ovurvíðu fløtunum í Ukraina og Moldava eru akrar, so langt eygað ber. Kornsløgini, teir dyrkað, eru hveiti, bygg, havri og mais. Her er ikki so nógv avfall sum í Kavkasuslýðveldunum, men breiðu, møku áirnar - tær størstu eru Dnepr og Dnjestr - gera, at væl ber til at veita vatn á fruktagóðu, svørtu moldina.
Kelda: Heimsins lond. Bókadeild Føroya Lærarafelags og Føroya Skúlabókagrunnur. Tórshavn 1999.
Høvuðsstaður: Kisjinov
Vídd: 33.700 km2
Fólkatal: 3.567.500
Alment mál: rumenskt
Átrúnaður: flestu fólk eru kristin
Stýrirlag: fólkaræði, fleirflokkaskipan
Gjaldoyra: moldavskur leu (MDL)


c: text/html

text:
Óli Dahl. Hann er føddur í Funningi í 1915. Fjúrtan ára gamal fór hann til skips og var burtur í 6 ár, hann fór so á Føroya Læraraskúla og tók prógv í 1938. Fyrstu árini var hann vikarur í ymiskum bygdum, lærari í Elduvík og Funningsfirði 1945-46, á Viðareiði 1946-53 og í Klaksvík frá 1953, til hann í 1982 legði starvið frá sær vegna aldur og við eftirløn. Óli hevur dúgliga tikið lut í mentanarligum starvi, hann var drúgt skifti formaður í Klaksvíkar Sjónleikarfelag og plagdi at skipa fyri bókadagshaldi felagsins, og hann var ein av stovnarunum av Klaksvíkar Dansifelag í 1954.
Skrivliga virksemi hansara fevnir víða, hann var í átta ár blaðstjóri á Klaksvíkarblaðnum Norðlýsinum, hann hevur alt frá fyrsta útgávuárinum, 1959, verið ein teirra, ið stjórnaði jólablaðnum »Hugnalig jól«, hann er yrkjari og barnabókahøvundur.
Yrkingasøvn hansara eru tvey í tali: »Landnám«, 1960, og »FjallaBrúður«, 1975. Innihaldið fevnir um árstíðarýsingar, minningarkvæði, sálmakendar sangir og týðingar úr grannamálum. Hann hevur eisini skrivað stuttsøgur, ið savnaðar vórðu í savninum »Hví« 1966.
Evni, ið viðgjørd verða, ikki minst í stuttsøgunum, benda á, at høvundurin eigur djúpar røtur í gamla bygdasamfelag-num, og tað er á hesum grundvølli, hann skapar høvuðsverk sítt, barnabókarøðina við siðsøguligum innihaldi: »Við abba á flotk 1976, »Við ommu til neytar«, 1977, »Við gubba at kasta nót«, 1977, »Við mammu í torvi«, 1978, »Við Núpi á Munkagrunninum«, 1978, og »Til bjarga«, 1980.
Í 1979 fekk hann fyri fyrstu fimm bøkurnar í hesi røð barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs við hesi grundgeving:
»Barnalestrarøðin hjá Óla Dahl lýsir eina farna tíð. Gjøgnum børnini í bókunum lýsir høvundurin ta dagligu arbeiðsgongdina í ymiskum tættum úr gamla vinnulívi okkara, og eisini greiðir hann børnunum frá orðum og hugtøkum úr gamla gerandisdegnum. Bøkurnar hava siðsøguligan týdning, og umframt at greiða børnunum frá einum tíðarskeiði í føroyskum mentunarlívi, lýsa tær vakurt, hvussu arbeiðs býtið var í Føroyum tá«.
Hann doyði í 1992.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.
1960: Landnám (yrkingar)
62-74: Blaðstjóri á Norðlýsinum, fleiri tíðarskeið
1966: Hví ? (smásøgur)
1970: Jólamaðurin sigur børnunum frá (smásøgur)
74-75: Vit fara upp á gólv, bd. 1-4 (savn)
1975: Fjallabrúður (yrkingar)
1976: Við abba á floti (barnabók)
1977: Við gubba at kasta nót (barnabók)
1977: Við ommu til neytar
1978: Við mammu í torvi (barnabók)
1978: Við "Núpi" á Munkagrunninum (barnabók)
1980: Til bjarga (barnabók)
1983: Til látra (barnabók)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vit kunnu bólka fiskar í tveir bólkar: beinfiskar og bróskfiskar.
Beinagrindin í fiskaunga er úr bróski. So hvørt sum ungin veksur, legst kálk í bróskið, sum harðnar og verður til bein.
Trý fiskasløg hava tó beinagrind úr bróski alt lívið; tey eru: hávur, havmús og skøta.
Vøddar
Vøddarnir eru festir í beinagrindina. Teir eru tað av fiskinum, sum vit eta.
Fiskur hevur vanliga ljósar vøddar, tí lítið blóð er í teimum.
Fiskar, sum svimja skjótt og leingi, hava meira blóð í sær og hava tí reydligar vøddar, t.d. tunfiskur og makrelur.
Sjósíl og laksur hava eisini reyðar vøddar. Tann reyði liturin kemur í hesum føri ikki av blóði, men av einum reyðum evni í krabbadýrunum, ið fiskarnir eta.
Skræða
Húðin á fiski eitur skræða. Í skræðuni eru kyknur, sum gera slím. Slímið ger skræðuna hála, so fiskur glíður betur gjøgnum sjógvin. Slímið verjir eisini fiskin móti lúsum og øðrum sníkum.
Í summum kyknum í skræðuni eru tinnur. Tá ið ljósið skínur á tinnurnar, glógva tær grønar og blankar. Tað eru serliga fiskar uppi í sjónum, t.d. sild, síl og multa, sum hava tinnur í skræðuni.
Skifta lit
Litkyknurnar í skræðuni hava antin svart, reytt, gult ella blátt evni í sær. Summir fiskar skifta lit.
Fer toskur t.d. inn í taran, verður hann reyður (reyðfiskur) og er soleiðis betur vardur fyri fíggindum. Tað er litevni í kyknunum, sum tekur seg saman ella breiðist út. Tekur t.d. svarta litevnið seg saman í teimum svørtu litkyknunum, verður fiskurin ljósur.
Nógvir fiskar verða eisini litfagrir í gýtingartíðini.
Roðsla
Í skræðuni eru eisini tunnar beinflísar ella roðsla. Tó hava ikki allir fiskar roðslu.
Í roðsluni eru árringar. Leggur tú roðslu undir sjóneyku, kanst tú telja árringarnar og síggja, hvussu gamal fiskurin er.


text:
Í sambandi við at menna hesa tænastu, hevur Vinnuhúsið ment eina heimasíðu, leinkjan.fo.
Endamálið við heimasíðuni er at skapa samband millum føroyskar fyritøkur og fólk undir útbúgving, bæði so fyritøkur og lesandi kunnu fáa nakað burturúr einum slíkum samstarvi.
Fyritøkurnar kunnu fáa gjørt kanningar av týdningi fyri fyritøkuna, og koma í samband við lesandi, sum seinni kunnu vera umsøkjarar til størv í fyritøkuni. Tey lesandi fáa møguleika at arbeiða við uppgávum, sum hava praktiskan týdning, og fáa kunnleika til føroyskar fyritøkur og føroyskt vinnnulív.
Far inn á leinkjan.fo her


text:
Saturday, June 29, 2013
Í søta roykinum av forfalli...
...
Tey koma bara,
øll hesi árini.
Larma í vindeygahespunum.
Sum onkur idiotur, eg ikki toli gronina av,
koma tey.
Og tað ber ikki til at hava bókhald við teimum.
Einglarnir koma eisini,
og fyrstu ferð eg hoyrdi tungutalu,
var í Betania suðri í Skopun.
Vakra kona mammubeiggja mín reisti seg upp.
Frakkin stóð opin.
Eg sá, at hon sveittaði á yvirvørrini.
Síðani havi eg elskað hesa útróðrabygd, ið dugir mál einglanna.
Í bakgarðinum
millum urtagarðsamboðini og ruskílatið,
í søta roykinum av forfalli,
komponerar starin síni ljósu verk.
Undir frakkanum á konu mammabeiggja mín
ein cello klødd við húð, hár og anga.
Meðan eg sópi bløðini undan runnunum,
sigi eg varisliga við teir ørkymlaðu knubbarnar:
Verið varnir,
latið tykkum ikki tøla av eini solstrálu.
Men eg haldi ikki, at teir skilja meg.
Kanska skilja teir mál einglanna
og heystvindin, sum skeldast við seiðatræið og
klæðini á snórinum.
(Brot úr yrkingini Árstíðirnar hjá Jóanesi Nielsen, sum stendur á síðu 57-58 í bókini Pentur)
Mynd: Tóroddur Poulsen
Posted by Listin at 7:21 AM


text:
Her á síðuni kanst tú greiða viðurskifti av ymiskum slagi í smb. við ymiskar tænastur og loyvir hjá Vágs kommunu.
Evni: Tíðindi
Skattalistin liggur frammi
Faldari um Vágs Havn
Í smb. við oljumessuna í Stavanger á sumri í 2012 lat Vágs kommuna gera ein faldara um Vágs Havn.
Móttøka fyri Pál Joensen HM bronsu-vinnara
Fríggjadagin kl. 15 skipar Vágs kommuna fyri móttøka fyri Pál Joensen HM bronsu-vinnara í skúlahøllini í Vágs Skúla.
Fíggjaætlanin 2013 endalig
Fíggjarætlanin hjá Vágs kommunu fyri fíggjarárið 2013 er endaliga samtykt.


text:
Vit vunnu á Grikkalandi, siga tey so ovurfegin úr Pireus. Býnum, sum danir stava Piræus og bretar Piraeus. Og mín sann skrivar Verdens Gang úr Noregi um færøysk borteseier over Hellas. Hvussu munnu norsku skúlabørnini finna til Hellas á summri? Og tey italsku til Monaco di Bavaria, sum onnur kalla München? Á verðin, verðin, sum hon hevur nógv nøvn niðri á londum.
Nei, einki er sum fótbóltur at lofta heimsins londum og loysa upp fyri snævurskygdum klandri á heimrustini, hvørt eitt land skal eita og stavast so og ikki so, tí hin alvaldi hevur sagt, at alt er einnevnt og ikki til diskusjón. Mín sann, um ikki fótbóltur kann loysa upp fyri hesum heimføðiskapi.
Í september 2005 vóru vit í Sousse í Tunis og skuldu leiga bil og koyra til Djerba, gjøgnum saltoyðuna, ið verður rópt Djevulsins grýta, og til starwars býin Tataouine. Avgreiðslan var í einum trongum skoti í ferðafólkabýnum og sølumaðurin hevði heilt vist verið lýstur sum armenskur seyðatjóvur í føroyskari krimisøgu. Men tá hann sá grøna passið úr Føroyum, hugdi hann stjørnuoygdur upp á okkum og fortaldi ovurfegin um eina franska sending um Føroyar, sum hann hevði sæð í gjárkvøldið, og ynskti av heilum hjartað at vit vunnu á Fraklandi. Vit fingu bestu tænastu og eina minniliga ferð.
9. september 2011 er staðurin Elektra í Texas: Í evarska lítlu Texasbygdini Elektra keyptu vit bensin í morgun. James Fanning spurdi, um vit vóru týskarar. ‘Nei,’ søgdu vit. So helt hann fram og spurdi, um vit vóru eysturríkarar, svenskarar ella danskarar? ‘Ja, á ein hátt, men nokk so langt longuri norðuri í Atlantashavi, úr Føroyum.’
‘Wawu,’ sigur hann. ‘Eg havi ongantíð skilt at tit fara til frívilliga spanking hjá heimsins størstu, Italia, Týsklandi og Fraklandi.’
James veit alt um fótbólt og tann vegin veit hann eisini alt um Føroyar. Verðin er løgin. Onkuntíð er hon stór, men ofta er hon so lítil at hon kenst heimlig hjá okkum øllum, allastaðni, at vera í.
30. september 2011 er staðurin Solvang í California: Hurð um hurð við matstovuna Vikinggarden, sum hevur storkin á takinum, selur jødiski Steve Druian bøkur og heilsuvørur. Hann fylgir væl við í fótbólti og veit alt um føroyska landsliðið og tey føroysku lið, sum hava spælt móti Ísrael. Eisini um flogferðina hjá franska landsliðnum við einum svenskum flogfari til Føroya. Fleiri ferðir hava vit varnast at er tað nakað, sum úti í heimi er eitt tjóðarsavnandi føroyskt brand, so er tað fótbóltslandsliðið. Og mitt í fótbóltsprátinum leggur Steve Druian fram einasta atlas í bókabúðini - tað hjá HarperCollins, sum skal koma á føroyskum um skamma stund. Verðin, verðin. Ikki er hon stór.
Fótbóltur og Føroyar eru ikki bara bókstavarím. Tey eru veruliga the finest festival brew. Gevið fótboltslandsliðnum alla ferðavinnukontuna. Eingin skapar føroyskt fokus sum fótbóltslandsliðið. Einki annað enn tað, dryppar á øll føroysk ferðandi.


text:
Óviljað vatnlát (inkontinensur)
Um so er, at ein ikki kann halda vatninum og pissar í buks, kann hetta vanliga undir einum kallast urininkontinensur. Tað finnast ymisk sløg, og mest vanligu eru:
- Stress inkontinensur
- Trongdar inkontinensur
- Ella ein blandingur av báðum
Stress-inkontinensur er tann vanligasti. Hetta slagið av inkontinensi kemur fyri, tá lokavøddurin í bløðruni er viknaður og kann tí ikki steðga landinum at renna úr, tá trýstið í maganum økist, t.d. við at hosta, hoppa, renna ella njósa. Tað kann vera óhøgligt og tarnandi, serliga tá ein er í umstøðum, har ein skal røra seg nógv, sum t.d. tá ein íðkar ymiskan ítrótt.
Meginparturin av teimum við stress-inkontinensi eru kvinnur. Trupulleikin við at halda sær kemur sum oftast av, at kokubotnurin og bindivevnaðurin ikki eru nóg sterk til at halda bløðru og landræsi upp á pláss. Hetta kemst oftast av m.a.:
- Í samband við føðing (og kanska serliga fyrstu føðing) er vandin til staðar
- Áhaldandi hosta ella yvirvekt
- Ávísur heilivágur kann gera, at lokavøddin í landræsinum viknar
- Trupulleikar kunnu eisini koma, um bløðran ikki verður tømd nøktandi ella um man gongur ov leingi, áðrenn farið verður á vesi
Trongdar inkontinensur er ein brádlig trongd at kasta sær av vatninum, ikki at kunna halda sær. Oftast er so, at ein ikki fær tíð at renna á vesið, men pissar í buks.
Eyðkennini kunnu vera av og á ella dagliga og elva stórar trupulleikar. Tað týdningarmesta er at finna orsøkina og útfrá henni finna bestu viðgerð.
Hví fær ein óviljað vatnlát?
Óviljað vatnlát er eitt árin, ið kann koma av sær sjálvum ella í samband við sjúku.
Til dømis sjúka í bløðru, landræsi, kokubotni ella nervaskipanini geva óviljað vatnlát. Men árinini kunnu eisini koma av øðrum, sum t.d.: Drukkið ov ríviligt, pissar ov sjáldan, fiti og hosta.
Tí er tað sera umráðandi at verða kannaður fyri at fáa bestu og rættastu viðgerðina.
Hvørji eyðkenni eru við ávikavist trongdar- og stress-inkontinensi?
Trongdar-inkontinensur
- Ein vil brádliga pissa
- Landmongdin er ofta stór, tá ein ‘lekur’
- Ein vil ofta pissa, eisni um náttina
Stress-inkontinensur
- ‘Lekur’ við kropsliga íðkan
- Landmongdin er ofta lítil, tá ein ‘lekur’
Vansar, ið kunnu standast av hesum, eru húðartrupulleikar: Skriði og eymt hold - eisini kunnu bind og blæur volda trupulleikar.
Fyri tað næsta kann tað vera við til, at ein ikki kennir seg væl í gerandisdegnum. Heldur kanska, at onnur lukta trupulleikan.
I mongum førum kann óviljað vatnlát ávirka ta góðu lívsgóðskuna, um tú ert til handils, ferðast o.a. Árinini kunnu eisini ávirka sambandið, ein hevur við onnur og minkar um hugin at vera saman við øðrum menniskjum. Ein kan verða rættuliga einsamallur.
Hvussu sundurgreinar læknin eyðkennini?
Eyðkennini verða grundað á:
- Nágreiniliga samrøðu
- Vanliga kanning saman við undirlívskanning
- Land-kanning fyri bakteriur, blóð v.m.
- Umframt við støði í vatnlátingardagbók, har ein gjøgnum nakrar dagar skrivar upp, hvussu nógv drukkið verður, og hvussu stórar nøgdir av vatni vera latnar
Í serligum førum kann vera neyðugt at vísa til serlækna til aðrar kanningar. Tað kann t.d. vera kikarakanning av bløðruni ella talan kann vera um eina ultraljóðskanning v.m.
Viðgerð
Viðgerð av óviljaðum vatnláti veldst um orsøk og slag. Tað kunnu vera:
- smáar broytingar í gerandisdegnum
- venjing av kokubotninum
- heilivágsviðgerð
- í summum førum er neyðugt við skurðviðgerð
Smábroytingar í gerandisdegnum
- Drekk ikki meiri enn neyðugt, 1-2 L um samdøgrið
- Far javnan á vesið at tøma bløðruna - umleið triðja ella fjórða hvønn tíma – gott hugskot er kanska at tøma bløðruna, áðrenn eitthvørt tungt tak skal takast
- Royn at lætna, um tað er ein trupulleiki
- Um tú dagliga hevur tubbakshosta, so kanst tú minka inkontinenstrupulleikan við at leggja av ella at minka tubbaksnýtsluna.
Venjing av kokubotninum
Týdningarmesta venjing at forða óviljaðum vatnláti er kokubotnsvenjing. Fyri at stimbra vøddar í bløðru og undirlívi eiga regluligar klípiíðkanir at gerast. Hetta verður gjørt við at klípa, sum um tú ætlar at steðga landstráluni, tá ið pissað verður. Ger hetta í uml. 5 minuttir. Endurtak hetta í minsta lagi tvær ferðir hvønn dag – t.d. 8-12 harðligar klípingar 3 ferðir hvønn dag. Hvør klíping eigur at vara í 5-10 sekund, men eftir hvørja klíping eigur líka so long hvíld at verða.
Um íðkanirnar verða rætt gjørdar, so er viðgerðin munagóð, einføld, uttan hjáárin og ókeypis. Tíð kann ganga, áðrenn kokubotnsvenjing munar, og júst tað stimbrar ikki hugin at halda á.
Venjingarnar kunnu gera, at tú kanst halda tær betur og longur.
Venjingarnar fyribyrgja eisini stressinkontinensi.
Heilivágsviðgerð
Møguleiki er fyri heilivágsviðgerð í samráð við lækna. Ofta er neyðugt at geva heilivág við trongdarinkontinens, sum fær bløðruna til at slappa av - eitt nú Detrusitol Retard®, Toviaz® ella Vesicare®, so at tú hevur tíð at renna á vesið. Úrslitið er ikki so munagott. Heilivágurin hevur ofta hjáárin, eitt nú at munnurin verður turrur. Heilivágurin Yentreve verður givin fyri stressinkontinens fyri at stimbra læsiorkuna í landræsinum. Úrslitið er ikki serliga munagott, og hjáárin kunnu standast av hesum, eitt nú vaml.
Hjá eldri kvinnum, ið hava hormontrot, er møguligt at geva østrogen, sum vagitoriur, 2-3 ferðir um vikuna, galdandi bæði fyri trongdar- og stress-inkontinens.
Skurviðgerð
Skurðviðgjørt verður, um úrslitini ikki hava verið nøktandi við øðrum tiltøkum. Skurðviðgerð er munadyggari, og úrslitið er longur varandi enn onnur viðgerð, men her kunnu trupulleikar stinga seg upp.
Hjálpitól
Á apotekinum eru vaginalvektir í hondkeypi. LadyVag Vaginalvægte® stimbra vøddarnar í kokuni, og samstundis tálma tær óviljaðum vatnláti, og eisini tálma tær, at gøgnini í undirlívinum sjúnka.
LadyVag Vaginalvægte® fáast í 4 ymiskum støddum á 20, 30, 40 og 60 g, og eru tær sniðgjørdar soleiðis, at tær eru góðar at handfara.
Eisini finst eitt, sum eitur Contrelle®, sum er fyri stressinkontinens. Er eins einfalt at seta á pláss sum at taka úr, sum ein tampon. Og er ómakaleyst at bera. Kann nýtast upp til 16 tímar um samdøgrið, og skal ikki takast úr, um farið verður á vesi. Er gjørt úr sniðstoyptum polyurethanskúm, sum verður bent, áðrenn sett í skeiðina. Hervið verður bløðruhálsurin styðjaður, og læsivøddarnir virknir.
Um tað ikki er møguligt at fáa neyðugu hjálpina við teimum vanligu viðgerðarháttunum, ber eisini til at lætta um árinini við at brúka ymisk sløg av bindum ella blæum, sum nú á døgum hava framúr sogevni.
Kom inn á apotekið, so kunnu vit saman finna røttu loysnina fyri teg.
Sí meira kunning á:


text:
- 01 apríl 2011
Fyri 100 árum síðani stóðu eini sethús í millum húsini "á Skipinum" og húsini "á Tarafløtti". Tey húsini kallaðust "á Jolluni".
Mangan hevur verið tosað um upprunan til hesi sjáldsomu húsanøvnini: Skipið og Jolluna, og einaferð tíðliga í 1990unum bar eg hetta upp á mál við Andreu í Horni (f. 1918), og nú gevi eg henni orðið: "Omma mín, Elspa í Horni (f. 1853), fortaldi fyri mær, at tá ið hon var barn, tá spældu tey ofta har uppi, sum Skipshúsini standa, og har vóru tvær avlangar túvur. Onnur var longri, og onnur var minni. Ta longru túvuna kallaðu tey Skipið, og ta minnu Jolluna, og soleiðis fingu húsini navn av hasum túvunum. Omma segði eisini tað fyri mær, at uppi á hesum túvunum sat hon og lurtaði eftir Gamla Sloan, sum dugdi so grúiliga væl at syngja, og Guds orðið var pent, hann segði, legði omma aftrat. - Hetta er ikki bara nakað, sum er farið munn av munni, tí hetta fortaldi omma fyri mær."
Soleiðis sær Skipið út nú (2011)
--- Húsini á Skipinum eru helst bygd í millum 1870 og 1880, tí tey eru ikki nevnd í fólkateljingini 1870 - men harafturímóti í 1880. Gert tú tær eina meting út frá fólkateljingini, so er ymiskt, ið bendir á, at húsini á Skipinum eru bygd í seinnu helvt av 1870unum. Húsini á Jolluni eru helst bygd í millum 1890 og 1901, tí tey eru ikki nevnd í fólkateljingini 1890 - men harafturímóti í 1901. Gert tú tær eina meting út frá fólkateljingini, so er ymiskt, ið bendir á, at Jollan er bygd í seinnu helvt av 1890unum. Jollan, ið hevði roykstovu við koyggjum niðaneftir og eina glasstovu, hevði bara eitt vindeyga á sunnaru síðu, meðan Skipið hevði tvey, og tað var bert eitt smalt skot ímillum Jolluna og húsini á Tarafløtti. Sannast má, at "har sum hjartarúm er, er eisini húsarúm", tí á Jolluni vóru eitt skifti 9 fólk í húsi.
-- Eftir at Djóni á Jolluni doyði við "Acorn" í 1928, flutti kona hansara, Jóhanna ( f. 1858) yvir á Bø til dóttrina, Onnu Malenu ( f. 1897). Ta tíðina, ið Jollan stóð tóm, brúkti Karl Anton ( f. 1893) hana til hoyggjhús. Tann gamla dansistovan, ið var blá innan og tískil vanliga varð nevnd Bláa, stóð beint heiman fyri húsini hjá Klæmint Juul (f. 1907) . Hon varð niðurtikin í 1930, og tilfarið varð selt á auktión, meðan Hans Jacob hjá Onnu Malenu (1915 - 1936) seinni keypti grundina og ætlaði at handla har. Ætlan hansara gjørdist ikki veruleiki, og Jollan varð tikin niður í 1938-40 og sett uppaftur á grundina á Bláu sum hoyggjhús hjá Karl Antoni. Hoyggjhúsið er niðurtikið í fyrru helvt av 1990unum, men grundin stendur framvegis har. --- Tey 3 húsini fremst á teirri gomlu myndini eru frá vinstru: Tarafløttur, Jollan og Skipið. Á teirri nýggju myndini síggja vit tað núverandi Skipið.


text:
Fleiri Maersk-skip undir danskt flagg
Fleiri stór skip hjá A. P. Møller-Mærsk fara í næstum undir danskt flagg. Tað upplýsir Anders Würtzen, talsmaður fyri A. P. Møller-Mærsk, í eini fráboðan frá danska vinnumálaráðnum.
Brian Mikkelsen vinnumálaráðharri legði í gjár fram 36 ítøkilig uppskot í eini maritimari vakstrarætlan.
"Stjórnin hevur lagt eina góða ætlan fyri vøkstri á maritima økinum. Danmark hevur skilagóð maritim rammukor, men neyðugt er samstundis allatíðina við tillagingum til tess at varðveita kappingarførið. Tí er tað gott, at stjórnin hevur gjørt eina vakstrarætlan, og at skrúvað verður á fleiri tøppar. Góð rammukor gera tað møguligt hjá okkum at tryggja, at stórur partur av okkara virksemi er í Danmark, og vit fara næstu tíðina at flyta fleiri stór skip undir danskt flagg," sigur Anders Würtzen í fráboðanini.
Tað er avgerðin um at strika tinglýsingaravgjaldið, sum fær Maersk at velja danska flaggið. Tað ger tað bíligari at skráseta handilsskip, og tað var eisini ein av orsøkunum til, at J. Lauritzen í síðstu viku flaggaði tvey gassskip inn í donsku skipaskránna DIS.
"Við burturbeiningini av tinglýsingaravgjaldinum hava vit beint fyri eini munandi forðing, tá reiðarí skulu velja góðskuflagg. Burturbeiningin fer at styrkja áhugan fyri donsku altjóða skipaskránni (DIS) og fáa fleiri skip undir donskum flaggi á heimshøvunum. Eg síggi fráboðanina hjá Mærsk um innflagging av fleiri nýggjum skipum undir danskt flagg, sum fyrsta ítøkiliga prógvið um hetta. So eg eri ein sera fegin ráðharri í dag," sigur vinnumálaráðharrin Brian Mikkelsen í fráboðanini.
Tá Maersk loksins fekk góðkent keypið av týska Hamburg Süd, segði fíggjarstjórin Søren Toft við ShippingWatch, at fleiri av skipunum hjá Hamburg Süd skulu til Danmarkar.
"Ætlanin er, at øll skipini hjá Hamburg Süd, við undantaki av teimum, sum sigla undir brasilskum flaggi undir brandinum Alianca, í høvuðsheitum skulu knýtast at høvuðs flaggtjóðunum hjá Maersk, sum eru Danmark og Singapore," segði hann í desember. Maersk upplýsir fyri ShippingWatch, at talan er um skip hjá Hamburg Süd.
Kelda: shippingwatch.dk


text:
Byggiverkætlanin SAF
Skúlin á Fløtum: Nýggjastu tekningarnar
Síggi feskastu tekningarnar av nýggja skúlanum út á Fløtum. Onkrar smáar dagføringar eru framdar og onkrar broytingar verða møguliga gjørdar á náttúrudeildini.
Eftir tíðarætlanini verður skúlin liðugur fyrst í juli mánað 2020.
Spennandi
tekningarnar eru at síggja á leinkinum HER.
Trýst annars á pdf-fíluna niðanfyri fyri at sleppa inn í byggiætlanina Skúlin á Fløtum.
Hakin varð settur í úti á Fløtum í maimánað í fjørt. Síggj kykmynd.
Skúlin á Fløtum_Framløga um tilgongdina.pdf


text:
Tindhólmur
Tindhólmur er ein hólmur í Vágunum. Kemur ella fer ein við flogfari umvegis Vága Floghavn, er tað ofta, at ein flýgur framvið Tindhólmi. Tindhólmur er størsti hólmur í Føroyum, og er hann 65 hektar til støddar[1]. Hólmurin er tvær merkur og hevur nógvan fugl. Í hólminum er ofta grind deyð.
Tann sermerkti hólmurin, sum sæst úr bygdini Bø, hevur fingið navn eftir sínum høgu tindum. Tindarnir eru fimm í tali, og eita teir Ytstitindur, Arnatindur, Lítlitindur, Breiðitindur og Boygditindur. Í skúlanum hevur verið vanligt, at børnini lærdu tindarnar við hesi ramsuni Ytsti, Arni, Lítli, Breiði, Boygdi, og er ramsan eisini nýtt sum niðurlag í einum populerum sangi.
Innihaldsyvirlit
Søgnin um ørnina í Tindhólmi[rætta | rætta wikitekst]
Hóast eingin býr har, hevur tað ikki altíð verið so. Søgn er, at hann skal hava verið bygdur í gomlum døgum. Søgan sigur, at ein familja (maður, kona og barn) búði har einaferð, men meðan maðurin var og fiskaði, kom ein ørn og tók smábarnið, og fleyg tað upp á ein av tindunum. Og hóast mamman megnaði at fara eftir barninum, var ov seint. Eftir hetta flutti familjan av oynni, og síðan tá hevur eingin búsett seg har.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
Keldur til søgnina um ørnina í Tindhólmi[rætta | rætta wikitekst]
- Weihe, A.: Tjóðminni (1938), s. 14
- Tømmeraas, Per J.: Ørnen (1997), s. 120-121
- Kletti, Pól á: Ørnin - ein barnarænari. Grein í Dimmalætting (íleggið Skái) 26. januar 2002


text:
Akstovan er stovnað í 1960 undir navnium Bileftirlit Føroya. Húsast varð í leigaðum hølum til 1987, tá flutt varð í nýggjan bygning á Hoyvíksvegi 57 í Tórshavn.
Umframt at stíla fyri koyriroyndum, fremja akfaratøkniligar kanningar og vera øðrum mynduleikum til hjálpar í ferðslumálum, varð virkisøkið munandi víðkað, tá Akstovan í 1996 yvirtók umsitingina av akfaraskránni og koyrikortskránni frá Føroya Landfúta. Í 2000 yvirtók stovnurin vegskattaumsitingina frá Føroya Gjaldstovu og í 2004 varð umsitingin av skrásetingargjøldum yvirtikin frá Toll og Skattstovu Føroya.
Í 2005 varð navnið broytt til Akstovan, sum úrslit av menning av organisatiónini, samstundis sum vit eisini fingu nýtt búmerkið.


text:
Teir í SIC gera klárt til stóra biltúrin gjøgnum miðbýin í Havn. Frumframførslan, í ljóði og myndum, verður á Tjóðpallinum á midnátt Mentanarnáttina 2009. Tiltakið er alment og ókeypis. Dyrnar verða latnar upp kl. 23:45.
Í skránni fyri tiltakið stendur hetta at lesa:
Á miðnátt mentanarnáttina 5. juni 2009 fer bólkurin SIC at framføra eitt tónleikaverk, sum 100 ára haldið hjá Tórshavnar kommunu hevur bílagt. Verkið tekur støði í einum filmaðum biltúri frá R.C. Effersøesgøtu, gjøgnum miðbýin og út á Velbastaðvegin, har kirkjugarðurin er.
Tað er landsverkfrøðingurin, ið hevur filmað biltúrin í 1977. Tá tónleikaverkið verður frumframført á Tjóðpallinum verður filmurin sýndur aftirvið.
Bílagda verkið hevur fingið heitið ’100 ár – 1000 sár’. Í enskum hami verður tónleikaverkið við á komandi fløguni hjá SIC og fær tá heitið ’Chained & Restrained’.
- Eg má viðganga, at hetta er tað feitasta, mest intensa og Sic-asta lagið vit hava gjørt. Tit vildu hava tað vilt, og tað fáa tit fyri allar pengarnar, segði ein væl nøgdur Eddie Jacobsen vegna bólkin SIC, tá ein partur av verkinum varð framførdur á pressufundi á ráðhúsinum. Dagin eftir fór bólkurin SIC á drúgva konsertferð í Evropa.
Tónleikaverkið ’100 ár – 1000 sár’ verður frumframført fyri almenninginum á Tjóðpalli Føroya á miðnátt 5. juni 2009.


text:
Panelfundur um mentanarferðavinnu
Panelfundur við støði í gransking í mentanarferðavinnu í Sjóvinnuhúsinum fríggjadagin 1. juni kl. 13.30-15.00
Kom og hoyr um útbúgvingarmøguleikar á Føroyamálsdeildini
Mikudagin 16. mai 2018 kl. 15 verður skipað fyri kunningartiltaki um útbúgvingarmøguleikar á Føroyamáldeildini.
MA-fyrilestur á Føroyamálsdeildini
Fríggjadagin tann 11. mai klokkan 14.00 hevur Asta Wolles Eiðisgarð MA-fyrilestur á Føroyamálsdeildini, V.U. Hammershaimbs gøtu 16.
Fullsett loftsstova á Føroyamálsdeildini, tá talgildu søvnini lótu upp
Á almennari móttøku seinnapartin vórðu talgildu søvnini hjá Føroyamálsdeildini á Fróðskaparsetri Føroya latin upp. Hesi eru nú at finna á heimasíðu...
Almenn móttøka á Føroyamálsdeildini
Almenn móttøka mikudagin 2. mai í sambandi við at Føroyamálsdeildin letur talgild søvn upp.
Málførleiki og lesivanar
Nýggj kanning av lesivanunum hjá næmingum í 4., 6. og 9. flokki er nú tøk.
Bókakafé í H.N. Jacobsens Bókahandli
Kvæði – nýggj sjónarmið – Ballads – New Approaches
Í sambandi við útgávuna av greinasavninum um kvæði, dans, kvæðamál og –mentan verður bókakafé í...
Kvotu 2 umsóknarfreist 15. apríl
Nú nærkast umsóknarfreistin at søkja inn til lestur á Fróðskaparsetrinum gjøgnum kvotu 2.
Vegleiðing til kvotu 2 umsóknir á Setrið
Fróðskaparsetur Føroya hevur kunningarfund um kvotu 2-umsóknir mikudagin 21.mars frá kl.16.15 til 17.45.


text:
Orð og lag: Harry Birtilíð
Tað brýtur um flúrar, um flesjar og sker
og aldurnar duna so hart.
Tú mási, ið nú út frá landinum fer
eg hoyrdi tað boð tú mær bart.
Á, mási, hvat heldur tú nú,
stevnir skipið mót heimastrond nú?
Tann besti av øllum á ferðini er
mín hugur til hann eina ber.
Nú bíði eg eftir tær, følin og bleik,
tí hann er mítt alt her í verð,
og bangin eg lýði á stormanna leik –
á, flúgv og mítt boð til hann ber.
Á, mási, eg líti á teg,
er tað satt, er nú skipið á veg?
Um ódnin enn leikar og stormurin fer,
so veit eg, at nær hann nú er.
Nú tendrast ein stjørna á himinum hátt,
men tú droymir várdreym sum eg.
Eg seti eitt ljós her í gluggan í nátt,
tað lýsir og vísir tær veg.
Á, mási, tú flúgv nú avstað,
sig so honum, hvat tú hevur sæð,
frá mínum kærleika, frá míni ást,
ja heilsa og sig, hvat tú sást.


text:
Orð: Fanny Crosby
Lag: Knút E. Háberg, William J. Kirkpatrick
Týtt: Sigurd Berghamar
1. Eg veit ikki tíð ella tíma,
nær Harrin vil tala til mín,
ei, um hann á nátt ella degi
vil taka sítt barn heim til sín.
Niðurlag:
Men eg veit, honum líkur eg verði,
mær leingist, áh, var tað í dag!
Eg veit, tá skal Lambið eg skoða,
sum ofraði seg í mín stað.
2. Eg veit ei, hvat hann hevur til mín,
hvør dýrd verður Jesusi hjá,
ei, nær eg har heima skal lenda,
hans fullkomna kærleika ná.
3. Kann henda, á sólheitum degi
hann tekur meg arbeiðnum frá;
kann henda, hans elskaða rødd meg
á midnáttarstund kallar á.
4. Eg veit ikki – áh, men eg bíði,
ei ljós mítt má missa sítt skin,
um eg so skal hoyra á morgni,
á nátt ella degi mín vin!


text:
Nú eru so nakrir dagar gingnir síðani Tórshavn Marathon. Eg skal viðganga eg havi verið eitt sindur ávirkaður av tí, sum hendi fyri meg sunnudagin. Nú nakað av tíð er fráliðin, haldi eg at eg eri komin yvir tað, og til reiðar at stíga uppá hestin.
Sum flest øllum kunnugt so noyddist eg at gevast tá eg var komin hálva leið. Longu tá ið eg hevði runnið umleið 6 km fekk eg livurhøgg, nakað, sum eg ongantið áður til nakra kapping havi fingið. Tá ið hetta hendi lá eg fremstur saman við Hallur og Eiriki, vinnarinum frá í fjør. Eg royndi at hanga í teimum, men eg mátti sleppa. Einasti máti at sleppa av við livurhøgg er at seta ferðina niður, tað gjørdi eg so, og tað bleiv eisini fregari, men heilt burtur fór tað ongantíð. Við 10 km merki, sum er við Mannbrekku, fekk eg vatn og eina salttablet frá Jórun. Jórun fylgdi mær allan túrin. Hetta tyktist at hjálpa, men eg var ikki komin meira enn reiðiliga forbí rundkoyringina í Hoyvík, so var aftur galið. Eg royndi at halda ferðini uppi, og vónaði tað skuldi gerast betur, men tíverri. Í brekkuni oman til Hvítanes, royndi eg at seta ferð á, men so tók pínan til, so eg fekk onga hjálp frá undanbrekkunum.
Nú longdist eg bert eftir at koma til vendipunkti hjá teimum sum runnið ½ marathon, har var eitt vatndepot. Eg havi avtala við Jórun at hon skuldi vera har. Beint áðrenn bleiv eg innheintaður av einum útlendingi, eftir blusuni at døma, hon var appilsingul, kundi hann verið hollendari. Eg merki hann koma nærri, hevði hugt afturum nakrar ferðir, at hyggja afturum er eitt veikheitstekin, tað kemur ikki fyri at eg til kappingar hyggi afturum. Tá ið hann so kemur upp til mín spyrji eg, fyrst á føroyskum, um hann skal renna ½ ella heilt, hetta skilir hann ikki, so royni eg aftur á enskum. Eg metti hann at renna ½, men hann skuldi renna heilt. Shit, hugsaði eg. At síggja til hevði hann nógv yvirskot. At vera yvirhálaður er ræðuligt, serliga tá ið tú hevur runnið einsamallur í 8 km.
Longu her byrjaði eg at fáa eina keðiliga kenslu, tí eg visti at eg fór ikki at klára at fáa hann aftur. Tá ið eg var komin til 18 km, hevði eg bestan hugin at gevast. Men eg pindi meg at renna til avkoyringina til Kaldbak, har var eitt vatndepot. Har skuldi eg fáa mína fystu tupu av energi. Eg velja at stegði har fyri eg geva mær góðar sundir at drekka ríkiligt av vatni og energi gel, og eg haldi so á fram. Men bert einar 500 metur seinni, taki eg tað tungu avgerð at gevast.
Meðan eg soleiðis siti á bilvejuni við vegin, kemur Petur Lamhauge sum tann fyrsti framvið, eg heilsi, og ynskji hon góða eydnu, so gongur ein løta og Jóhan Havn kemur framvið, hann heppar meg at halda á fram,biður meg trýsta á har pínan er tað hjálpur sigur hann, eg gerið eina síðstu roynd, men har er einki at gera. Neistin var slóknaður, kroppurin vildi ikki meira.


text:
Ingi Samuelsen
23.01.2018 - 07:04
Tíðindi > Uttanlands > Vanlukkur
Minst 12 fólk fingu skaða, tá eldgosið Kusatsu-Shirane í Japan tók at goysa ot grýtti grót út úr gosopinum, sum slongdist minst tveir kilometrar burtur. Tað skriva tíðindastovurnar AP og Reuters.
Tvey komu til skaða, tá vindeyguni í gondolini, tey sótu í, varð knúst av gróti, meðan aðrir skíðrennarar vórðu raktir av grótinum, meðan tey skíðaðu á einum skíðstaði nærhendis. Seks skíðakarar vórðu fangaðir í einum skalvalopi.
Eldgosið var orsøkin til at ein skalvur leyp. Minst ein perónur doyði og 12 vórðu jarðað undir kavanum. Seks av teimum 12 skíðarunum vóru frá japanska herinum, sum hevði vetrarvenjing í økinum – teir vorðu bjargaðir, men fleiri teirra hava brotið armar og bein, sigur japanski verjumálaráðharrin, Itsunori Onodera, sambært AP tíðindastovuni.
Ein persónur varð gravaður leysur eftir at hava ligið undir í kavanum í fleiri tímar.
Sambært japansku veðurstovuni fór Kusatsu-Shirane at goysa umleið klokkan 10 í morgun, lokala tíð – tað er um eitt tíðina hjá okkum. Vakmyndir vísa, hvussu stórur klettar fuku gjøgnum luftina og duttu niður í kavan.
- Tað var eitt stór brak og ein stór royksúla við svørtum royki, segði ein skíðrennari við japanskt sjónvarp.
Ein annar fortelur um steinar, sum vóru 10 til 20 sentimetrar stórir, ið duttu niður rundan um tey.
Streymurin fór í skíðøkinum, og fleiri skíðakarar sótu føst í gondolum í rennistreingjum í longri tíð eins og fleiri vóru stødd í smáttum uppi á fjallinum, og máttu hjálpast burtur.
Veðurstovan óttast fyri, at fleiri gos kunnu taka seg upp, og ávarar fólk móti fleiri líknandi spreingingum.
Kusatsu-Shirane er 2.160 metrar høgt, og hevur trý gosop, fylt við vatni. Størsta gosopið, Yugama, er 300 metrar breitt og 30 metrar djúpt. Í opinum er grønblátt vatn, tí vatnið hevur eitt Ph-virði upp á 1,2 og er sýrumiklasta vatnið í heiminum.
Fjallið hevur ikki goyst síðan 1983.
Tað eru 110 aktiv eldgos í Japan, og myndugleikarnir halda neyvt eyga við 47 av teimum alt samdøgrið. Í september 2014 doyðu 63 fólk, tá eldgosið Ontake tók at goysa. Tað var ringasta vanlukka í sambandi við eldgos í Japan í næstan 90 ár.


text:
AÐALFUNDUR
AÐALFUNDUR
Grein 1
Aðalfundurin hjá Róðrarsambandinum skal verða hildin í seinasta lagi 1. apríl .
Hvørt felag, ið luttekur í kappróðri, hevur rætt til trý umboð á aðalfundinum, har tó bert eitt hevur atkvøðurætt. Somuleiðis verður eftirmetingarfundur hildin fyri 1. oktober.
Grein 2
Allar reglur kunnu bert verða broyttar á aðalfundi í Róðrarsambandi Føroya
Grein 3
Uppskot skulu verða RSF í hendi seinasta lagi 30 dagar fyri aðalfundin, RSF skal senda innkomnu uppskotini út til feløgini í seinasta lagi 21 dagar áðrenn aðalfundin, broytingar uppskot skulu verða RSF í hendi í seinasta lagi 14 dagar áðrenn aðalfundin, broytingaruppskotini skulu sendast útaftur av RSF í seinasta lagi 8 dagar áðrenn aðalfundin.
Grein 4
Ikki er loyvt at koma við broytingaruppskotum á aðalfundinum.
Grein 5[1] Samtykt uppskot skulu til rættlestur og tillaging hjá løgfrøðingi, áðrenn tey verða sett inn í lógina.
Grein 6
Uppskot, ið skerpa møguleikarnar hjá manningum, skulu ikki koma í gildið fyrr enn árið eftir, aðalfundurin er. Uppskot, ið víðka møguleikarnar hjá manningunum, koma í gildið sama kappingarár, ið aðalfundurin er.
Grein 7
Aðalfundurin verður kann tikin upp á ljóðband/fílu. Meiriluti skal vera fyri hesum á aðalfundinum. Ljóðbandið/fílurin skal bert brúkast til aðalfundin og skal goymast í eitt ár.sí lógir fyri Róðrarsamband Føroya


text:
Gerst limur
Fá fyrimunir við Súlubonus
Øll kunnu tekna seg sum lim í Súlubonus hjá Atlantic Airways; bæði vaksin og børn (2 ár ella eldri). Sum limur í súlubonusskipanini hjá Atlantic Airways, fært tú fleiri fyrimunir, jú oftari tú ferðast.
Hvør ferð gevur eitt ávíst tal av stigum, alt eftir hvørjum slagi av ferðaseðli, tú ferðast við og hvørjari farleið. Stigini kanst tú savna saman til eina súluferð.
Umframt vanliga súlukortið, sum øll fáa, tá tey limað seg inn í Súlubonus, kanst tú fáa eitt gull súlukort, sum krevur 20.000 súlustig árliga. Gull-súlukort gevur ágóðar sum til dømis atgongd til CPH fast-track og lounge á flogvøllinum í Kastrup.
Súlubonus er áhaldandi í menning, og í framtíðini fara fleiri fyrimunir at verða knýttir at skipanini. So fylg við við at stovna tær ein vanga í dag, tí so ert tú longu væl á veg á tína fyrstu súluferð.


text:
Árni Gregersen, ting.fo 31.12.2017 (22:30)
Nýggjársrøðan: Virðiligt málbrúk um hvønn annan
Sjálvt um løgmaður í nýggjársrøðu síni legði stóran dent á, at vit eiga at virða hvønn annan og sjónarmiðini hvør hjá øðrum, so helt hann eisini at vit eiga at kjast og vera ósamd.
Hann vísti, at aðrastaðni ber væl til at gera breiðar semjur fyri at koma fram á leið, men her hjá okkum gongur hetta ikki so væl.
Hann vísti á, at aðrastaðni taka flokkar ábyrgd, sjálvt um teir ikki fáa alt sítt ígjøgnum, tí teir vilja heldur flyta samfelagið eitt sindur fram á leið og taka ábyrgd, heldur enn als ikki flyta seg.
Løgmaður gjørdi vart við, at við okkara orðavali grava vit ofta heldur gjáir enn ásanna, at øll skulu til fyri at samfelagið virkar, sum ein heild.
Løgmaður segði:
“Tí tá fólk tosa um “grammar reiðarar” gloyma tey, at teir mangan hava brotið slóð, skapt arbeiðspláss, stórar inntøkur og latið veldigar upphæddir til góð endamál.
Og tá ið fólk tosa um “tey øvundsjúku, alment settu”, gloyma tey, at uttan almennar skipanir var einki samfelag yvirhøvur. Uttan skúlar, sjúkrahús og vegir hevði vinnan havt munandi verri kor.
Hetta eru dømi um spjaðandi spjøldur.
Tí hvat hevur størri týdning - at fiska ella at skurðviðgera?
Tað ber ikki til at siga. Vit hava tørv á báðum. Steðgaði fiskimaðurin, rakti tað læknan. Steðgaði læknin, rakti tað fiskimannin.”
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Śtreišslur av įvķsari sjśkuvišgerš
Umframt ymiskar meirśtreišslur av uppihaldinum, hava foreldur at brekašum og varandi sjśkum bųrnum ofta śtreišslur av serligari fyribyrgjandi og bųtandi višgerš, herundir śtreišslur til til dųmis fysioterapi, kiropraktorvišgerš, fótarųkt og sįlarfrųšiliga višgerš.
Fyritreytin fyri, at Almannaverkiš kann veita stušul til śtreišslur av višgerš er, at Heilsutrygd hevur góškent višgeršina og gjųrt sįttmįla viš avvaršandi yrkisfelag um gjald fyri višgeršir. Almanaverkiš rindar munin millum fullan kostnaš og ķskoyti frį Heilsutrygd.
Fyritreytin fyri, at Almannaverkiš kann veita stušul til śtreišslur av višgerš er, at Heilsutrygd hevur góškent višgeršina og gjųrt sįttmįla viš avvaršandi yrkisfelag um gjald fyri višgeršir. Almanaverkiš rindar munin millum fullan kostnaš og ķskoyti frį Heilsutrygd.
Dagført tann 05-09-2013


text:
Danilo Türk
Danilo Türk (føddur 19. februar 1952 í Slovenia) var forseti í Slovenia frá desember 2007 og desember 2012. Hann er útbúgvin løgfrøðingur og hevur starvast sum diplomatur. Í 2014 starvaðist hann sum gesta professari í lóg á Columbia University í New York City. Hann var føddur í Maribor, pápin doyði tá hann var smádrongur. Í 1971 fór hann at lesa løgfrøði í Lærda Háskúlanum í Ljubljana. Hann skrivaði høvuðsuppgávuna um rættindi hjá minnilutum, hann tók prógv frá Lærda Háskúlanum í Beograd. Hann var ein av rithøvundunum handan kapitlið um mannarættindi í grundlógini hjá Slovenia í 1991. Frá 1992 to 2000 var hann umboð Slovenias í Sameindum Tjóðum. Frá 1998 til 99 var hann formaður fyri Trygdarráð ST. Í 2007 varð hann valdur til forseta í Slovenia og gjørdist hann triði forsetin í landinum.


text:
- 27 mars 2014
Leygarkvøldið 22. mars var bygdarveitsla í Bygdarhúsinum. Veitslan plagar at vera annaðhvørt ár og basarur annaðhvørt ár. Eini 130 fólk vóru á veitslu, og stemningurin var góður. Øll munnu vera samd um, at veitslan var góð. Borðreitt var bæði í neðra og á loftinum. Ervafólkini kundu fylgja gongdini á stórskíggja, men teknikkurin var so mikið svikaligur, at tað var ikki heilt nøktandi. Til matna var steikt lambskjøt við øllum hartil hoyrandi. Tað smakkaði væl. Vín, sodavatn og vatn stóð á borðunum. Tann matligi parturin endaði við dessert og kaffi. Dúgliga varð sungið. Borgarstjórin á Strondum, Arthur Johansen, og Dan Pedersen, Skála, ordnaðu ljóðførini. Tey kønu hildu teir koma væl frá uppgávuni. Eisini var Døgg Nónsgjógv á pallinum og sang saman við Hans Jákupi Kollslíð, Skála. Døgg er landskend á økinum, og hon var í essinum hetta kvøldið. Einki hald uttan Jónsvein í Lon. Hann sat við harmonikuni á sín sermerkta hátt. Djúpur og sigandi.
Bárður Jákupsson
Bárður Jákupsson var gestarøðari. Hann trein á pall uttan handrit og kláraði uppgávuna framúr væl. Hann hugleiddi um Gjáar bygd, soleiðis sum hann hevur upplivað hana. Í 1961 lá hann skóti Heimi undir Sondum, og veðrið gjørdist so keðiligt, at ikki var lúsin turr. Avrátt var tí at fara oman til Gjáar at verma seg og fáa turkað klæðini. Hettan hugaði Bárði sera væl, tí suðuri í Havn hevði hann fyri kortum fingið eygað á eina so fitta gjáargentu, og nú hopaði hann at síggja hana aftur við Gjógv. So varð, og higartil hava tey hildið saman í 53 ár, so hetta hevur verið honum ein serliga væleydnað skótalega. Síðani reikaði hugur hansara til Stóra-Petur (Petur Pauli Joensen, f. 1907). Her nam Bárður við ta kendu teknirøðina um Asterix og Obilix. Obilix er tann stóri, prúði og sterki, ið klárar alt. Soleiðis myndaði Bárður sær Stóra-Petur. Onkur dømir tók hann fram: "Vit báðir Stóri-Petur vóru farnir at sláa, men eg formáddi mær lítið afturímóti hesum kvika slóttumanni. Grasið feyk í líggjaskógv, og tá ið stykkið var sligið, fór eg at rista. Tá rópti Stóri-Petur á meg: "Hvat gert tú?" "Eg risti," svaraði eg honum aftur. "TÚ skalt ikki rista! Hatta er konufólkaarbeiði!" rópti hann eina ferð afturat." -- Og Bárður helt fram á sín prikandi hátt: "Jú, tá í tíðini vistu konufólkini, hvør teirra lutur var. Og gekst tú ein túr í gjøgnum Gjáar bygd, so sást tú eina rúgvu av monnum standa og práta, men konufólk sást tú einki. Konufólkini hildu seg á sínum plássi - inni."
-- Ein annar vinkul av hugleiðingunum hjá Bárði var nøkulunda soljóðandi: "Ein dagin í 1972 kom eg við rutubátinum úr Havn og norð til Oyrar, og ávegis til Gjáar við rutubilinum keypti eg mær einar gummiskógvar hjá Jóhan Petur Petersen við Norðskála. Tá ið eg kom úr rutubilinum niðri í Túni við Gjógv, stóð ein eldri maður har, og hann spurdi meg, hvar eg hevði keypt hasar gummiskógvarnar, ið vóru av tí góða slagnum við hvítum botni - kekkiskir. Eg segði, sum var - frá Jóhan Peturi við Norðskála. Maðurin fór so út til Stóra-Petur og keypti sær trý pør av hesum sama slagnum, og aftan á døgurða kom hann aftur og keypti eitt par aftrat. Maðurin grundaði keypið á tað, at nú Danmark hevði atkvøtt seg inn í Felagsmarknaðin, var hann bangin fyri, at Føroyar eisini endaðu í Felagsmarknaðinum. Hendi tað, so komu eingir kekkiskir gummiskógvar at fáast í Føroyum. Tá ið Sandra (Alexandra Joensen, f. 1920) seinni gekk við posti, stóðu fýra fitt pør av kekkiskum gummiskóm í Jákupsstovu."
Dan Klein
Dan Klein var eisini á pallinum. Hann hevði funnið omkur áhugaverd gomul skjøl úti undir væðingini á Heygnum, og hann gjørdi tað, ið rættast er at gera í slíkum føri - hann handaði bygdini skjølini til varðveitslu. Tað eina skjalið er eitt svar frá Løgtingsskrivstovuni dgf. 28.07.1941. Í svarinum framgongur, at søkt hevur verið um studning til at spreingja Myrkhelli burtur. Eisini sæst, at umsóknin er gingin á møti, og at 2700, - kr er játtaðar til arbeiðið. Eitt annað áhugavert "fortroligt" bræv frá C.B. KONTORET (civilbeskyttelseskontoret) til Daniel Klein, dgf. 29.04.1942 - altso undir Krígnum - varð eisini latið bygdini. Í brævinum verður heitt á Daniel Klein (f. 01.01.1883) um at boða Sofus Debesi (f.06.01.1895) frá, hvussu hann (Sofus) dagliga skal ringja til C.B. KONTORET og boða frá um flogfør, skip o.a. heldur enn at ringja til sýslumannin í Klaksvík. Ringjast skal til C.B.K hvønn dag, sjálvt um einki er at fráboða - fyri soleiðis at tryggja, at telefonsambandið er í lagi. Nágreiniliga er eisini uppsett, hvussu fráboðanin skal ljóða - sera áhugavert. - Tað triðja skjalið er ikki minst áhugavert. Hetta er eitt skriv, sum er sent úr Vestmanna 08.09.1944, og sendarin er Poul E. Petersen,ítróttaráðgevari. Brævið er stílað til GJÁAR ÍTTRÓTTARFELAG. Sostatt er hetta eitt prógv um, at bygdin undir Krígnum hevur havt eitt skrásett ítróttarfelag. Í brævinum verður heitt á Gjáar Ítróttarfelag um at tekna haldarar og senda lýsing til "Ítróttartíðindi".
Brøðurnir Kristian Jákup og Símun
Av og á trinu teir skemtingarsomu brøðurnir á pallin við prikandi vendingum úr heimligum gerandisdegi. Teir vóru stuttligir, og onkur av gestunum tók soleiðis til: "Tú! Kristian Jákup hevur skjúldar gávur!" Ikki haldi eg, at prikini gingu nøkrum so mikið nær, at tað gjørdi mun. Undir borðhaldinum varð onkur sangur sungin, og ein spurnakapping var eisini á skránni.Borðhaldið endaði um ta tíðina, tá ið klokkan flutti seg á tey smærru tølini. Tá tóku fólk upp annan tátt og fóru at dansa. Eg setti meg til róðurs og koyrdi út aftur í Lundina, sum Dia í Jákupsstovu plagdi at kalla Runavíkina, og tískil fái eg einki sagt um annan tátt. -
Fyriskipararnir eiga tøkk uppiborna, tí mikið stríð man standast av slíkum tiltøkum.
Myndir frá veitsluni? bygdin.fo (Bygdarveitslan 22.03.14) (Myndatakari: Símun Niclasen)


text:
Mát & vekt
Arbeiðs- og brunaeftirlitið umsitur økið mát og vekt. Í praksis merkir hetta, at Arbeiðs- og brunaeftirlitið kannar og verifiserar:
- vektir og
- volumenmátarar.
Hetta eru vektir til ymisk vinnulig endamál, sum t.d. í fiskivinnuni og í handlum, meðan
volumenmátarar fyri tað mesta eru olju- og bensinmátarar á bensinstøðum o.l.
Frá 1908 vóru hetta uppgávur, sum danski myndugleikin ‘Justervæsnet’ tók sær av, til hesin var avtikin í 1982.
Málsøkið var yvirtikið í 2007, og lagt til Arbeiðseftirlitið. Áðrenn hetta hevði Arbeiðseftirlitið í fleiri ár røkt praktiska partin av hesum virkseminum í Føroyum.
Av tí at talan er um løggildingar, ið hava stóran týdning fyri t.d. fiski- og alivinnuna í Føroyum, setur hetta eisini stór krøv til dygdina á arbeiðinum hjá Arbeiðs- og brunaeftirlitið.
Arbeiðs- og brunaeftirlitið hevur tískil eina samstarvsavtalu við FORCE, sum er ein løggild certifiseringsfyritøka. Sertifikatini frá Arbeiðs- og brunaeftirlitinum eru tískil fevnd av DANAK akrediteringini hjá FORCE.


text:
André Olsen 14.05.2018 (12:15)
Brandur og René komu báðir á máltalvuna
Tveir føroyskir leikarar komu um vikuskiftið á máltalvuna í bestu íslendsku fótbóltsdeildini. Teir báðir vóru René Shaki Joensen og Brandur Hendriksson Olsen, ið ávikavist komu á máltalvuna fyri síni feløg, Grindavík og FH.
René Shaki Joensen kom á máltalvuna tá Grindavík spældi 1-1 javnleik á heimavølli móti KR leygardagin, og í gjár kom Brandur Hendriksson Olsen á máltalvuna, tá FH vann 2-3 á útivølli móti Fjølnir. Hjá FH stóð Gunnar Nielsen í mál allan dystin í gjár.
Eisini Kaj Leo í Bartalsstovu fekk fulla spælitíð fyri ÍBV um vikuskiftið. Men tíverri fyri Kaj Leo og ÍBV, taptu teir 2-0 á útivølli móti KA. ÍBV hevur higartil fingið eina keðiliga byrjan, er í løtuni á aftasta plássinum í bestu íslendsku deildini.
FH við Gunnar Nielsen og Brandi H. Olsen á liðnum liggur nummar tvey í deildini, meðan Grindavík við René Shaki Joensen á liðnum liggur sum nummar fimm í deildini. Omanfyri ber til at síggja málini frá dystinum hjá FH í gjár, har Brandur H. Olsen kom á máltalvuna.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Í dag eri eg farin í eina 15 ára gamla T-shirt. Fann hana á loftinum og mintist tá Jákup Eyðun, Heri og eg vóru við Smyrli í Aberdeen og keyptu fløgur. Tað vóru dagar. Og tá vóru eisini sambond við umheimin. Sambond, sum í dag eru burtur.
Gomlu T-shirt'ina eri eg farin í, tí at í dag fari eg at lurta eftir The Wall. Á heimasíðuni hjá Tórshavnar kommunu heilsar borgarstjórin í Havn øllum áhoyrarum m.a. við hesum orðum:
Við greiðum útsøgnum setir tónleikaverkið spurnartekin við fólkaræðisligu samfelagsskipanina, soleiðis sum høvuðsleikarin ’Pink’ kennir hana á egnum kroppi, innan og uttan fyri múrarnar.
Hóast døkk skýggj og nógvan mótgang megnar ’Pink’ at knógva seg gjøgnum persónligar og samfelagsligar múrar og gerst at enda ein heilskapt menniskja.
The Wall gevur okkum samstundis eina ábending um, at fólkaræði og medábyrgd hins einstaka ganga í ring. Og at ringurin er ongantíð sterkari enn hin veikasti liðurin. Tí endar seinasti sangur í The Wall við sama setningi, sum byrjar hin fyrsta sangin.
Sodann. Og tí eri eg farin í eina 15 ára gamla T-shirt við áskriftini "Pink Floyd World Tour 1994".


text:
Nú mikudagin byrjar Danish Open 2016, við luttøku av eisini nógvum føroyskum svimjarum. Hendan stevna er, út yvir at vera úttøkustevna hjá dønum til EM í London og EJM í summar, ein hin týdningarmesta úttøkustevnan hjá teimum til Olympisku Leikir í Rio de Janeiro í summar, og tí eisini sera týðandi fyri okkum føroyingar.
Í dag fór eitt lið úr Føroyum við trimum svimjarum úr Suðuroyar Svimjifelag, og í morgin koma so eini 8 afturat úr Havnar Svimjifelag, og 4 úr Ægir. Hartil er Pál Joensen jú longu í Danmark, og afturat teimum eru so 4 føroyingar sum eru búsitandi niðri og hoyra til danska svimjiumhvørvi.
Danska úttøkuskipanin til OL 2016 er sum fyrr nevnt soleiðis skipað, at svimjarar kunnu royna eftir kravtíðum á trimum stevnum, og tá tryggja sær úttøku til OL, eisini hóast onnur kanska svumu skjotari á næstkomandi stevnum. Á HM í Kazan var kravið at klára kravtíð í finalu, og nú á Danish Open er kravið soleiðis sum eg skilji tað ‘bara’ at klára kravtíðina.
Síðsti kjansur er á EM í London í mai, og tá bara til pláss sum ikki longu eru upptikin. Og tað er so sum vant, 2 pláss í hvørjari kapping, so sum til dømis 2 pláss í 1500 frí hjá monnum.
Besta boð hjá okkum føroyingum er sjálvsagt Pál Joensen, sum kláraði kravtíðina á HM í Kazan í fjør summar, men sum tíverri ikki fekk høvi at svimja í finaluni, hóast har vísti seg at verða pláss. Hann hevur síðani verið bara 2 tíggjundapartar frá kravtíðini á stevnu í Edinburgh herfyri, og skal so nú royna aftur leygarkvøldið.
Hinir føroyingarnir eru longri frá teimum sera hørðu kravtíðunum hjá dønum, sum konsekvent eru í minsta lagi líka harðar sum harðasta kravtíð hjá FINA. FINA hevur annars tvey sett av kravtíðum, har hin linara B-kravtíðin er ein ‘innbjóðingartíð’ sum ikki garanterar pláss, meðan hin harðar A-kravtíðin garanterar pláss.
Men út yvir OL, er tað sjálvsagt ein stór avbjóðing at yvirhøvur standa seg væl, á hesi sterku, altjóða stevnu. Afturat bestu dønum luttaka til dømis týski Paul Biedermann, sum eigur heimsmetið í 400 metra frísvimjing, og sterki sprintarin George Bovell hin 3. úr Trinidad & Tobago. Og tá er flott at føroyingar í nógvum førum liggja til at sleppa í finalu.
Sum tit kunnu lesa her á svoem.dk, so fer DR at stroyma beinleiðis frá øllum finalupørtunum, umframt at til ber at síggja úrslitini beinleiðis á livetiming.dk. Men sum danir eisini skriva tað, so er besta upplivilsið at fara út í Bellahøj at stuðla og uppliva, um tit eru í grannalagnum.
Føroyskir svimjarar á Danish Open 2016
- Úr Suðuroyar Svimjifelag: Sára Ryggshamar Nysted, Róland Toftum, Eyðbjørn Joensen og Pál Joensen (sum tó luttekur fyri Aalborg á stevnuni)
- Úr Havnar Svimjifelag: Astrið Foldarskarð, Beinta Debes, Emma F. Nystrøm, Lív E. Eidesgaard, Marius Gardshodn, Niels Nattestad, Vár E. Eidesgaard og Óli Mortensen
- Úr Ægir: Alvi Hjelm, Ásbjørg Hjelm, Barbara Debes og Signhild Joensen
Hartil Frans Johannesen, Magnus Jákupsson, Silja Nielsdóttir Hansen og Stephanie Bjarta Hansen, sum eru føroyingar fastbúgvandi í Danmark, ið tí so-ella-so hoyra til danska svimjiumhvørvið. Av hesum er Magnus Jákupsson nokk tann sum er nærmast OL-krøvunum.
Vit fara sjálvsagt at royna sum frægast at fylgja við serliga føroysku úrslitunum á Danish Open 2016, tá ið hesi nevndu leggja í vaðið einar 66 ferðir tilsamans. Men annars kunnu donsku svimjisíðurnar svoem.dk, svoem.org og swimnews.dk viðmælast.
Ein útgreinað skrá sæst her á svoem.org, har tað eisini verður mett um nær tað ymiska verður svomið. Kappast verður frá mikumorgni hin 13. apríl til sunnudag hin 17. apríl, við innleiðandi riðlum frá kl 10 og finalum frá kl 17:30, sunnudag tó finalur frá kl 17:00. Skjótasti riðil í 1500 frí hjá monnum byrjar kl 18:49 danska tíð, sum er kl 17:49 her í Føroyum.


text:
Um vikuskiftið varð árliga Kjølur Open kappingin telvað í Klaksvík.
Við vóru 13 telvarar, og telvaði vóru 7 umfør, harav trý tey fyrstu vóru kviktalv.
Finnbjørn Vang úr Klaksvíkar Talvfelag, ið var ratingfavorittur, gjørdi bart og vann øll síni talv, og fekk sostatt 7 stig, fult stigatal.
Næstur honum varð Janus Skaale, eisini úr Klaksvíkar Talvfelag, við 5 stigum.
Á einum deildum 3. -4. plássið endaðu Tummas Martin Sólsker (Klaksvíkar Talvfelag) og Margar M. Berg (Havnar Telvingarfelag) við 4½ stigum.
Fyri Janus, og fleiri av hinum ungu telvarunum, ið vóru við í kappingini, var hetta ivaleyst góð venjing undan NM kappingini fyri skúlaungdóm, ið teir skulu luttaka í í Finnlandi, komandi vikuskifti.
Endalig støðan fyri kappingina sæst her


text:
Í sambandi við at SEV ætlar at byggja eina nýggja støð aftur at Sundsverkinum, hevur alt verkið við tilhoyrandi virksemi fingið nýggja umhvørvisgóðkenning.
Endamálið við útbyggingini er at hava eitt elverk á Sundi, sum kann veita orku, tá ið vatn- og vindorka ikki eru tøk, og at veita støðuleika og fylla út sveiggini í vind- og vatnorkuni. Nýggja støðin fer at hava fýra motorar á 9,2 MW, tilsaman 37 MW. Eftir útbyggingina verður tøki mátturin á Sundi 78 MW. Teir elstu motorarnar upp á 25 MW eru tó ber til at taka
Treytir eru um, hvussu raksturin av motorunum verður raðfestur, at reinsiskipan er á roykinum frá motorunum á nýggju støðini og at innihaldið av svávuli skal lækka frá 2020. Harafturat eru treytir um tangagarð, spillivatn, óljóð, mannagongdir og tilbúgving.
SEV metir, at elframleiðslan í meginøkinum verður millum 430 og 530 MWh um árið og at elverkið á Sundi fer at framleiða millum 108 og 163 MWh um ári.
Góðkenningin kann kærast
Tey, ið hava kærurætt, kunnu kæra umhvørvisgóðkenningina til landsstýriskvinnuna í umhvørvismálum.
Kærurætt hava tey, sum avgerðin hevur ein serstakan, beinleiðis og persónliga týdning fyri. Les meira um at kæra her.
Møgulig kæra skal sendast til Umhvørvisstovuna, Traðagøta 38, 160 Argir, í seinasta lagi 25. apríl 2018.
Um tú vil hava meira at vita, ert tú vælkomin at seta teg í samband við Ingvard Fjallstein, telefon 342400 ella us@us.fo
« Aftur
Stongt vegna starvsfólkatiltak
23-05-2018
Verja av fugli á Ramsar-oyggjum
13-04-2018
Skjalasøvnini í Tinglýsingini og Ma…
09-04-2018
Hægstirættardómur um matrikulgjøld
05-04-2018
Dálkingarevni í spillivatni í fýra …
03-04-2018
Órudd og annað burturkast skal ikki…
02-04-2018
Runavíkar kommuna fingið umhvørvisg…
28-03-2018
Sundsverkið fingið nýggja umhvørvis…
28-03-2018
Næmingur úr 9.ð fekk høvi at royna …
16-03-2018
Norðurlendskur stuðul til verkætlan…
15-03-2018


text:
Almenn fagurfrøði
Føroyamálsdeildin bjóðar út skeið á BA-stigi í almennari fagurfrøði. Skeiðið er ein liður í arbeiðinum at menna eina útbúgving í listaligum arbeiði og er í trimum pørtum.
Ein partur viðger almennar heimspekiligar spurningar um list, ein annar partur verður um listaheimspeki, t.e. spurningar sum viðvíkja einstøkum listagreinum, og ein triði partur verður um, hvussu fagurfrøðin hevur ment seg søguliga.
Tey lesandi fáa innlit í forngrikskar hugsanir um list, hvussu upplýsingartíðin og romantikkurin gjørdu nýggjar fagurfrøðiligar bólkingar, og hvørjir fagurfrøðiligir spurningar eru viðkomandi í dag. Endamálið er at gera tey lesandi før fyri at skilja fagurfrøði sum vísindi og amboð at brúka í greiningum av list sum heild.
Skeiðið er gjaldsskeið og telur 10 ECTS. Til ber hjá øllum við góðum miðnámskúlaprógvi (minst 5,8 í miðal) ella samsvarandi at søkja um upptøku á skeiðinum. Umsóknarfreistin er 20. august. Tey, sum lesa seinnu helvt av BA í føroyskum, kunnu velja skeiðið sum part av lestrinum. Kunnað verður um tíðir og tilmelding í næstum. Lærarar verða Jógvan D. Hansen, cand. phil. í heimspeki, og Jens Dam Ziska, ph.d. í heimspeki.
Skeiðið er eitt úrslit av arbeiðinum við at menna eina útbúgving í listaligum arbeiði á Fróðskaparsetrinum. Umframt skeiðið er ætlanin at skipa fyri einum seminari um skapan/kreativitet antin í heyst ella tíðliga komandi vár, og arbeiðið við at menna útbúgvingina í listaligum arbeiði heldur fram.
Skeiðslýsing til Almenna fagurfrøði (Sí BA Seinni partur, Skeiðslýsingar heystið 2016)
Stødd: 10 ECTS
Stig: BA
Fortreytir: Gott miðnámsskúlaprógv (minst 5,8 í miðal) ella samsvarandi
Umsóknarfreist: 20. august 2016


text:
Í kvøld vísti BBC upptøkur úr Saksun. Men orsøkin var ikki ferðavinna ella illa stødd ferðafólk á hesi eksotisku Føroyaleiðini.
Fyri einum mánað síðan vóru trý fólk frá BBC-sendingini Click í Føroyum, at gera eitt innslag til Click-røðina, sum í hesum umfari telur 52 partar, sum eru ein hálvan tíma hvør. Íalt eru útvið 900 Click-sendingar gjørdar. Aktuellu innsløgini eru um føroyska átakið Sheep View og Meludia í Føroyum, sum m.a. er filmað á tíðindafundi í Mentamálaráðnum, har Rigmor Dam, landstýriskvinna við mentamálum, sleppur at útala seg greitt og livandi.
Paul Carter er vertur í føroyska innslagnum í Click-sendingini. Sum sæst, regnaði illa, tá hann var í Klaksvík.
Sum sæst er føroyska tilfarið nú sett á skrá, og verður í hesum døgum sent til allan heimin á BBC World News seytjan ferðir millum 5. og 10. mai. Síðan verður innslagið sent á kinesiskum og persiskum, sigur Kevin Kleinmann, stjóri í Meludia í París.
Sunleif Rasmussen, sum er ambassadørur fyri Meludia í Føroyum, er eisini við í Click-innslagnum á BBC World News í hesum døgum.
Guðrið Højgaard, stjóri í Visit Faroe Islands, er eisini við í brotinum um Sheep View í Click-sendingini.
Hóast føroyska inslagið er í endanum á hálva tímanum í Click-sendingini, og sera stutt, er tað við í eini sendirøð, sum verður mett at hava útvið eitt tveysiffra milliónatal av hyggjarum, kanska níggju, hvørja ferð hon verður send, við hesum programmteksti:


text:
Tað var dapurt at hoyra Henrik Old í Kringvarpinum í gjárkvøldið. Hann var meira fáorðaður enn vanligt og kroystur um viðlíkahaldið av tunlunum í Føroyum. At hugsa sær, at 150 milliónir krónur skulu á borðið hjá Landsverki, skulu tunlarnir lúka trygdartreytirnar, sum tildømis eru í Noregi. Men Landsverk hevur bara tríggjar milliónir at taka til. Vegirnir kring landið eru í ringum standi, og játtanin seinnu árini til umvælingar av vegunum er minkað niður í næstan einki. Hetta fer alt fram, meðan vit hava so góðar tíðir í Føroyum sum ongantíð áður. Hetta óskiljandi, tá hugsað verður um, at útlendingar fara avstað við 800 krónum um árið úr okkara fiski – og alivinnu.
Sá á portali, at hálendingar eiga í átjan skipum í Føroyum, og at teir hava lagt 450 milliónir í føroysku fiskivinnuna. Eisini sá eg onkrastaðni, at útlendingar eina árið fingu 800 milliónir í vinnisbýti úr føroysku laksa – og fiskivinnuni. Spurningurin er, um hetta er rætt. Tað sýnist, sum vit ongantíð fáa at vita, hvussu nógv gull útlendingar í veruleikanum spinna úr okkara fiski – og aluvinnu.
800 milliónir eru nógvur peningur, ja, so nógvur peningur, at bara heilt fá ár, so kundu vit goldið tunnilin til Suðuroyar kontant. Kundu umvælt tunlarnar, vegirnar, gjørt tunlarnar norður um Fjall og til Hvalbiar, og eisini gjørt teimum tunlar tildømis til Dals og Tjørnuvíkar.
Beinleiðis skelkandi at hoyra í Kringvarpinum mann frá Landsverki siga frá støðuni í tunlunum, og tá er ikki talan um báðar undirsjóvartunlarnar, sum eru í tryggjum hondum. Heilt burturvið at lata Landsverk yvirtaka undirsjóvartunlarnar, tí so enda teir í sama ótryggleika sum hinir tunlarnir.
Vit gera í løtuni stórar íløgur kring, men vit megna ikki halda í góðum standi tað, sum vit áður hava bygt. Her er eisini talan um almennu bygningarnar. Hetta er óskiljandi, má sigast. Tað er ikki bara núverandi samgonga, sum hevur ábyrgdina av ringu støðuni, men so sanniliga eisini undanfarna samgonga, sum bara lat standa til í nógv ár. Tey lótu heldur skattalætta til tey múgvandi í staðin fyri at fáa skil á millum øðrum vegunum og tunlunum kring landið. (Vagnur)


text:
Aðalfundurin 2018 hjá S&K var leygardagin 3.3.2018
Aðalfundurin hjá S&K felagnum var hildin leygdagin 3.3.2018.
Formaðurin, Pætur Niclasen, var afturvaldur til eitt 3 ára skeið.
Jan Otto Holm, fíggjarserfrøðingur, greiddi frá pensiónsuppskotinum, ið liggur til viðgerar í lógtinginum beint nú.
Ein vanligur S&K limur, kemur eftir hesum uppskotið, at hava meira at liva fyri, í mun til skipanina ið er í dag.
Jan Otto Holm eftirkannaði hvussu tað sær út hjá einum S&K limi ið forvinnur 17.000 kr. um mánaðin og 25.000 kr. um mánaðin.
Í báðum førum, verða eftirlønarviðurskiftini betri hjá S&K liminum, eftir tí nýggju eftirlønarlógini. Teir koma at hava meira tøkan pening um hendi.
Hesi seinastu 3 árini hevur avkastið av ognunumhjá S&K felagnum ligið um 25% samanlagt.
Eftir aðalfundin bjóðaði felagið til ábit.
Sámal Ravnsfjall kom og undirhelt við sínum sangum. Hann var sera væl fyri og spældi leingi og væl.
Ein sera fyrikomandi undirhaldari.


text:
Danmark veksur sum sjóvinnutjóð
Danmark flytir upp sum nummar seks á listanum yvir heimsins størstu sjóvinnutjóðir, mált í virkandi tonnasju. Hett er eitt pláss hægri enn í fjør, vísir seinasta uppgerðin hjá IHS MARKIT.
Danska skipaferðslan er í løtuni í eini positivari gongd. Heta kann nú lesast beinleiðis á styrkislistanum yvir heimsins størstu sjóvinnutjóðir. Danmark er farið framum Týskland og er harvið flutt upp á sættaplássið, mált í virkandi tonnasju, sum fatar um egin ella leigaði skip, sum donsk reiðarí reka, skrivar Søfartsstyrelsen í tíðindaskrivi.
”Tð er gleðiligt at síggja, at donsk skipaferðsla aftur hevur fingið damp undir ketlarnar og styrkir um altjóða støðu sína. Bláa vakstrarætlanin fer vónandi at seta upp aftur meiri ferð á, so vit næstu árini fara at síggja framhaldandi vøkstur bæði í danskt riknu tonnasjuni, men eisini í talinum á skipum undir donskum flaggi". sigur Brian Mikkelsen vinnumálaráðharri.
Ráðharrin leggur í dag fram katalogið hjá stjórnini við 37 ítøkilig átøk, ið hevur til endamáls at “gera Danmark til ein alheims maritiman orkudepil í 2025.”
Listin yvir heimsins størsti sjóvinnutjóðir sær beint nú soleiðis út:
1 Grikkaland
2 Japan
3 Kina
4 Singapore
5 USA
6 Danmark
7 Týskland
USA á fimtaplássinum er bert 7 mió. bruttotons frammanfyri Danmark - og er sostatt ikki ómøguligt hjá Danmark at leggja afturum seg.
Kelda: Søfartsstyrelsen


text:
Óvanligt farvæl til vælumtóktan sjómann
Ifor Jones, ein vællýddur sleipibátaskipari í Felixstowe í Onglandi, doyði í mai eftir stutta sjúkralegu. Í tí, sum helst er hátíðarligasta jarðarferðin í havnini í Felixstowe nakrantíð, varð øska hansara spjadd út í havnini 10. juni. Fýra Svitzer-bátar høvdu ein høvuðsleiklut.
Sleipibátarnir í Felixstowe tóku Ifor við á hansara síðsta túr umborð á Svitzer Kent við Svitzer Shotley, Svitzer Deben og Grey Testen sum fylgjarum. Tá sleipibátarnir lógu út fyri Landguard Fort, varð Ifor lagdur til hvíldar. Svitzer Kent setti trýst á brandsslanguna og læt lúðurin ljóða saman við hinum sleipibátunum.
Skipararnir á sleipibátunum vístu sítt takksemi mótvegis falna vini og starvsfelaga sínum við at sigla í klingur við bátunum, meðan teir ýldu í lúðrunum.
Ifor Jones var en mand, der var stolt over at hjælpe nogle af verdens største containerskibe ind i Felixstowes havn. Han startede som kok og kabsdreng på bugserbådene, da han var 15. år Han havde arbejdet sig op til kaptajnens rolle, da han desværre gik bort efter 42 års tjeneste.
Ifor var sera vælumtóktur millum fólkið í Felixstowe. Hann var kendur sum tann blíða og milda kempan. Hann var høgt virdur, kendur og virðismettur sum ein vinarligur maður.
Undir tekstinum er ein video frá jarðarferðini í havnini.
Kelda: Maritime Executive


text:
Aftur í summar miseydnaðist tað hjá flestu sjófuglunum at fáa pisurnar undan, og tað sær eisini út til, at havhesturin hevur ilt við at finna føði til ungarnar. Men samanborið við annan sjófugl, so klárar havhesturin seg framvegis væl; 36% av ungunum verða helst floygdir.
Mett tøl fyri Føroyar
Mett verður, at 600.000 pør av havhesti eiga í Føroyum, og at vit veiða o.u. 50.000 til 100.000 ungar um árið. Hetta eru sera leysligar metingar, tí havhesturin er ongantíð taldur um alt landið, og onki eftirlit er við veiðini.
Havhesturin í Høvdanum í Skúgvoy taldur nágreiniliga seinastu 13 árini
Í 1995 og 1996 vóru ávikavist 580 og 620 havhestar, men hesi seinastu 13 árini hevur talið av havhesti verið 380 í miðal, so tað er ein triðing færri enn í 1990unum. Tað er kortini ikki vist, at allur hesin fuglurin er deyður, men í staðin fyri at sita í berginum, er hann kanska longri tíð úti á havinum, nú minni av føði er undir landi. Í miðal eru um 272 havhestareiður í Høvdanum, og í miðal verða 126 ungar floygdir.
Mynd 1. Úrslitið av havhestateljingini í Høvdanum í Skúgvoy seinastu 13 árini.
Sama tal av ungum, sum í fjør, men 24% undir miðal seinastu 13 árini
Havhestaungarnir verða taldir stutt áðrenn teir eru floygdir, og í summar var talið 96, sum er á leið tað sama, sum í fjør, men tað er 24% undir miðal seinastu 13 árini. Havhesturin í Høvdanum fær góðan frið fyri fólki, tí ongin hevur verið í Høvdanum síðani 1974. Rotta er ikki í Skúgvoy, so tað er bara fuglur, t.d. skúgvur, svartbakur, mási og ravnur, ið tekur egg og ungar, men hetta sæst tó lítið til, hóast ungarnir liggja einsamallir longu, tá ið teir eru rættiliga smáir. Hvussu nógv kemur undan, av havhestaungum í Høvdanum, veldst tí mest um, hvussu nógv føði er til ungarnar. Ein stóran part av føðini fær havhesturin frá skipum og bátum, men meginpartin veiða teir helst sjálvir, t.d. prikkafisk, hvítingsbróðir, nebbasild, høgguslokk, bustmaðkar og smá krabbadýr.
Mynd 2. Havhestur við unga. Tey flestu havhestareiðrini í Høvdanum síggjast væl, tí har verpur havhesturin mest á rókum og spíldum, har bert eitt sindur av sandi er at gera reiður av.
Færri havhestaegg, og minni av havhesti fæst á fleyg
Tað verður ofta sagt frá, at tað er minni til av havhestaeggum enn tað var fyrr, og í summar fingu teir t.d. serstakliga fá egg í Sandoynni. Hendan minkingin byrjaði fyri nógvum árum síðani, men tað er ein spurningur, um havhesturin bara rýmir úr teimum plássunum, har hann verður rændur, ella um tað er ein verulig minking í búfuglastovninum. Um onkur hevur tøl fyri, hvussu nógv havhestaegg hava verið rænd ymisk ár í sama plássi, eri eg sera áhugaður í at frætta nærri.
Eisini verður sagt frá, at minni av havhesti hevur verið at fingið á fleyg seinastu árini enn tað fekst fyrr. Um onkur hevur tøl frá havhestafleyggi, sum kunnu samanberast yvir nøkur ár, eri eg eisini sera áhugaður í at frætta um hetta. Ringjast kann á tlf. 353923 ella 222006, og e-mail adressan er This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. .
Mynd 3. Havhestabátar á Slættanestanga.


text:
Líknandi greinar
Ljósgongan ígjøgnum býin gekk væl
Við Jógvan Brim á odda fór ljósgongan ígjøgnum býin. Nógv fólk vóru í skrúðgongini og gingið varð frá Býráðshúsinum og til Posthúsið, har børnini og tey vaksnu høvdu ymiskt ljós á sær, eitt nú pannulyktir, lummalyktir, ljósrør, ljóssvørð og onnur ljós. Komin til Posthúsið var bjóða vælkomin, sungi vóru tríggir sangir frá Kular Røtum og Les meira…
Kann ein vátserviettur samanberjast við eitt bað?
Hetta kann væl henda í Klaksvík, tað sum er við at henda á Bornholm. Umsitinigin hjá Klaksvíkar Kommunu er methøg og veksur við risafetum hvørt ár og har tað gongur mest út uppá at fylla meira og meira fólk inn í umsitingina, so at tey eldru og veiku blíva koyrd í eitt síðuspor og har Les meira…
Áheitan frá IRF um, at øll húsarhald fáa sær ruskstativ
IRF heitir á allar borgarar í limakommununum um at fáa sær ruskstativ til húsarhaldsruskið – til frama fyri bæði umhvørvi og ruskinnsavnarar. Reglugerð • Hav posan í stativi – so fuglur/ketta/rotta ikki kemur at • Hav stativið sjónligt og hægst 20 metrar frá atkomuvegi • Hav trygga og ljósa gonguleið til stativið • Posin má Les meira…


text:
- Publiceret den 19 august 2009
- Víst: 2481
Vit hava havt eitt frálíkt summar (2009) við nógvum hita og nógvari sól. Sjógvurin hevur ligið sum ein sveiti, og urðarkyrra hevur mestsum verið dagliga. Eitt tilvildarligt prát við Hans á Skipinum førdi til ein lítlan túr vestur á Vestara Búgvabarm við skjóttgangandi báti hansara, ið nevnist "Sanna". Sum ikki einaferð fall prátið á Búgvan, bjørgini, røkur, urðar, flesjar - ja, alt, ið forfedrar okkara høvdu roynt fyri at lívbjarga sær og sínum. Allar ferðir teirra gomlu vóru veiðiferðir, og teir vitjaðu ikki hesi ymisku plássini uttan úrtøka var í væntu. Hans á Skipinum er framfúsin persónur, og tað tykist at vera stutt millum hug og verk. "Skulu vit ikki fara upp á land har og har? Báturin stingur bara einar 20-25 cm og er lættur at koma úr og í"! Satt at siga gjørdist eg sera spentur - sá fyri mær hesar frálíku nærmyndirnar til staðanavnasavn mítt. Eg var tískil lættur at yvirtala, og so sótu vit (illa skøddir) uppi á Flesini á Vestara Búgvabarmi. Hetta var ein so góð kensla og ein so vøkur sjón, at vit avgjørdu at fara til lands at fáa okkum eta, skøða okkum betur og so royna onnur pláss. Eftir døgverða legði "Sanna" aftur frá landi, og nú vóru smádreingirnir Jónas og Jónfinnur við - og Jógvan Sørin, ið kom at gerast eitt slags undirløgumaður. Uttan hansara hjálp og tol hevði ikki alt gingist so væl í hond. Allan fríggjadagin 07.08.09 vóru vit mest rundan um Búgvabarmarnar. Leygardagin 08.08.09 var Øssur við báti sínum "Fliðuni" saman við okkum, og tá tóku vit mestsum alt heiman fyri Rivtangan og heim á Funningsfjørð. "Fliðan" er heilt framúr væl egnað til slíkt "spæl".
- Lat okkum so taka raðfylgjuna vestanífrá: vóru uppi á Vambarkletti, Hvalsryggi, Horninum á Hvalsryggi, Flesini á Vestara Búgvabarmi, Vestaru Búgvaurð, Ryggi, sigldu millum Búgvan og fastlandið Inni á Hálsi, vóru uppiá Inni við Hyl á Búgvanum, gingu gjøgnum Holið millum Heimara- og Vestara Búgvabarm, vóru uppi á Rivtanganum, á Nevinum, á Klettum, á Sátuni, á Steininum á Sátuni, á Stovuni - á Revatanga, sigldu í gjøgnum Holið á Revatanga, uppi á Kropna, inni á Botni í Múlagjógv og endaðu uppi á Føroyaklettinum. Hetta var ein sera minnisrík og gevandi ferð. Tað kundi verið mangt og hvat at trivið í, men eitt er felags fyri øll hesi plássini: tey eru so nógvar ferðir størri og øðrvísi, enn tey síggja út frá sjónum. Økið uppi á Revatanga má fáa eina serstaka viðmerking, tí tað ber av øllum. Har eru nógvir sera vakrir hyljar - sum lagunur - í sera vøkrum umhvørvi, og tann størsti hylurin (4-5m í tvørmát og 6-7m djúpur) er ein sonn fragd fyri eygað. Løgið, at einki hevur verið at hoyrt um henda sermerkta hylin. - Samanumtikið vóru túrarnir sannur fongur fyri staðanavnasavn mítt. Nú verða hesar frálíku myndirnar (við frágreiðingum) lagdar út sum nærmyndir til yvirlitsmyndirnar, og tað er hugaligt arbeiði. Takk fái Hans, Jógvan Sørin og Øssur fyri hesa einastandandi upplivingina.
Fleiri myndir : myndasavn - 2009 - august


text:
Føroyar ein býur!
Dan Klein --- 09.11.2012 - 12:36
Mesta av tí, ið sagt verður í einum valstríði, hevur lítið upp á seg og er gloymt tá upptalt er. Men undantøk eru.
Einki er at ivast í, at eitt av hesum undantøkum fer at vísa seg at vera tað sum býráðsformaðurin í Klaksvík segði í Degi og viku hóskvøldið tann áttanda november. Hon gjørdi vart við, at vit í Føroyum í veruleikanum høvdu eitt samfelag, har øll búðu í sama býi.
Í hesum er ein djúpur sannleiki, og ein viðurkenning av tí broytta veruleika, sum vit nú liva í. Um allan heim síggja vit, at gongdin innan samskifti ber við sær, at gomlu býirnir gerast partar av einum býarsamfelag, har fólk kunnu búgva í einum staði og arbeiða heilt aðrastaðni. Okkum nýtist ikki at fara longur enn til Íslands fyri at síggja, at vit har hava eitt býarsamfelag sum Reykjavík er ein partur av. Tey sum búgva so nær miðbýnum, at tað tekur ein tíma at koyra hagar, eru við í hesum býarsamfelag. Í Danmørk er sama skilið. Mestsum alt Sæland er partur av keypmannahavnarbýarsamfelagnum, og soleiðis er um allan heim.
Vit eru í tí hepnu støðu, at okkara land er so lítið, at vit kunnu búgva hvar tað skal vera og bert hava umleið ein tíma at koyra til miðdepilin. Sjálvandi vantar okkum nakað enn, tí hóast vit vita, at strekkið til Tvøroyri úr Havnini ikki er stórt longri enn teinurin til Vestmanna, so hava vit ikki enn tikið okkum saman at fáa Suðurtunnilin gjørdan. Men longu sum er búgva fýra av fimm føroyingum í sama býarsamfelag.
Næstu grannar okkara í Hetlandi hava tikið avleiðingina av hesum og hava gjørt alt Hetland til eina kommunu. Hetta ger, at teir kunnu arbeiða betri saman fyri at menna landið og gera tað meira attraktivt fyri tað uppvaksandi ættarliðið.
Tað sum vantar hjá okkum, er at vit koma til somu niðurstøðu, og at vit tí siga, at best er at eitt býarsamfelag hevur eina felags leiðslu, tí so fer at bera til at avgera hvat ið gerast skal fyri at vit fáa sum mest burtur úr okkara skattakrónum til frama fyri alla tjóð okkara, bæði tey sum nú liva, og tey sum skulu liva her í ókomnum tíðum.
Zakarias Wang


text:
Í Læknaviðtaluni hjá Katrin og Kára starvast:
Harafturat starvast 4 sjúkrarøktarfrøðingar í viðtaluni. Útbúgvingarlæknar eru knýttir at viðtaluni í styttri og longri tíðarskeið.
Í Læknaviðtaluni hjá Katrin og Kára arbeiða vit eftir leistinum 'tíð sum skjótast'. Hugtakið merkir, at tú fær tíð til viðtalu sum skjótast, og so vítt gjørligt sama dag.
Ávís sløg av viðtalum verða tó givnar fram í tíð. Hettar verður mett um í hvørjum einstøkum føri.
Tíðarbílegging umvegis heimasíðuna er ímillum kl. 8 - 9.30.
Tíðarbílegging umvegis telefonina er ímillum kl. 8 - 9.30.
Umbønir í hesum tíðarskeiði eru, so vítt gjørligt, tryggjaðar tíð sama dag. Umbønir umvegis heimasíðuna, ið eru sendar eftir kl. 9.30, verða svaraðar næsta yrkadag.
Tá ið tú biður um tíð umvegis heimasíðuna, fært tú ikki svar í telduposti, men verður uppringd/ur ella fært eitt SMS. Tí er umráðandi, at tú upplýsir rætta telefonnummarið og hevur telefonina við hondina.
Umbønir um heilivág og svar uppá kanningar kunnu avgreiðast ímillum kl. 10 - 12.
Heilivágurin er greiður til heintan á apotekinum eftir kl. 17 sama dag.
So vítt gjørligt fært tú tíð hjá tínum egna lækna.
AKUTTAR TÍÐIR skulu IKKI umbiðjast yvir heimasíðuna. Ringjast skal kl 8-9.30 ella á bráðtelefonina.
Arbeiðið í læknaviðtaluni er lagt til rættis soleiðis, at Katrin og Kári arbeiða í viðtali1, og tú hevur tín egna lækna. Viðtalustarvsfólkið í Viðtalu 1 arbeiðir fyri Katrin og Kára.
Í viðtalu 2 arbeiða skiftandi avloysarar við egnum starvsfólki .
Sjúkrarøktarfrøðingarnir taka sær sjálvstøðugt av nøkrum viðtalum - eisini summum bráðfeingis viðtalum. Til ber tí eisini at fáa tíð hjá teimum.
Flestu dagar eru 4 læknar til arbeiðis í báðum viðtalunum (Viðtala1 og viðtala 2) og ein sjúkrarøktarfrøðingur, ið hevur viðtalur. Tá ið útbúgvingarlæknar eru knýttir at viðtaluni, hava tey eisini egnar viðtalur.
Hendan arbeiðsgongdin ger, at tað kunna sita nógv fólk í bíðirúminum í senn og ikki er altíð, at tey, sum bíða, verða rópt inn í somu raðfylgju, sum tey eru komin.


text:
Her er besta fotomyndin á summarframsýningini Eitt ár í Føroyum í Norðurlandahúsinum í ár. Bjarni Mohr eigur myndina Svinnandi bygdin, og fyri hana fekk Bjarni 5.000 krónur í virðisløn frá Turið Arge úr BankNordik.
Dómsnevndin er Sif Gunnarsdóttir, Hans Petur Hansen, Kinna Poulsen, Jon Hestoy og Unn Poulsen.
Tilsamans 632 fotomyndir komu frá 89 fólkum til kappingina Eitt ár í Føroyum, har einasta treyt var, at myndin hevði eina ávísa stødd og var tikin í Føroyum millum flaggdagarnar í fjør og í ár.
Størsta úrvalið, 254 fotomyndir, hanga svingandi niður úr loftinum inni í Klingruni. Í Forhøllini síggjast 115 í postkortstødd, niðri í Dansistovuni eru 12 endurgivnar í stórum formati, og í Skálanum eru allar tær innkomnu fotomyndirnar, 632, vístar í eini talgildari innstallatión.
Og framsýningin er interaktiv, við tað at pláss er fyri at seta tínar egnu nýggju myndir í postkortstødd á veggin í Forhøllini. Til ber at atkvøða um bestu myndina og vinna eina ferð við Atlantsflogi.
Tilsamans er hetta Summarframsýningin í Norðurlandahúsinum fram til 20. august.
Hetta við at fotografera skrivar seg aftur til mekaniska tøkni fyri 190 árum síðan, og til flammandi kunstljós, limelight, fyri 180 árum síðan, har øll skuldu standa still, og tástani var klárt til lívfrøðiliga framkalling í myrkakamarinum á serligt papír í serligari vesku. Og so varð at hanga upp at turka.
Í dag er alt on-line, her og nú. Og pappír síggja vit næstan ikki.
Alt er á einum skermi, stórum ella lítlum. Tað er rár hending, at fotomyndir verða prentaðar og síggjast á pappíri.
Men seinastu fáu árini havi eg varnast, at heimligir listafotografar eru slopnir við á úrvaldar myndlistaframsýningar í Listaskálanum, innrammað og sett á veggin.
Fotolistin er hvørki gloymd ella burturblivin.
Og bløðini og hinir miðlarnir byrja so smátt at læra seg at kreditera fotografin, tá ein tílíkur verður brúktur at stuðla uppundir eina journalistiska orðagrein, ikki minst ferðafrásøgn í orðum, nógvum orðum.
Ikki tí, føroyingar hava altíð verið bitnir av tøkni og hava tikið myndir, stillar og livandi.
Giti, at tað eru fyrst og fremst langfaramenn, sum hava havt høvið til at keypa fotoútgerð og hava vitjað eksotisk fiskasølustøð, sum teir vilja goyma á tí, sum fyrr varð kallað fotografisku plátuni.
Tann vegin eru nógv fotografi- og filmsapparat komin í føroysk heim millum ár og dag.
Og sleppur arbeiðandi fólkið við uppí søgumyndina og søgufatanina hjá teimum, sum við jøvnum millumbili fáa tað almennu uppgávu at skriva okkara søgu, so er eyðsæð, at umhvørvið hjá verkafólkinum gerst sjónligt, sum í bókini um "Fylking" frá 1979.
Vit hava altíð átt nógvar framúr góðar fotografar, bæði til portrett og landslag og alt tað, sum liggur ímillum. Og eiga teir enn, framúr fotografarnar.
Eitt meistarligt dømi sæst í bókini “Oyggjar og Fólk” frá 1979, har Alan Brockie og Kalmar Lindenskov endurgeva gerandislív í Føroyum, mest í hvast pressaðum svart-hvítum portrettum av órakaðum verkamonnum mitt í gerandisdegnum.
Flestu bygdir hava eisini stórar bólkar á Facebook, har tey leggja fram søguligar fotomyndir.
Bundin at tíð, hevur fotolistin havt og hevur enn síni egnu listarligu kriterii, øðrvísi enn onnur myndlist.
Piktorialisma um aldarskiftið 1900, tá fotomyndin í myrkakamarinum kundi lagast til rák í myndlistini, impressionismuni til dømis, og amerikanski Ansel Adams, sum í 1932 skapti eitt mótrák við bólkinum f/64, har setningurin var, at arbeiða móti tí mest natúrtrúgvu myndini av náttúruni og veruligu verðini við at fanga ljósið í endaleysum grátónum har alt er í fokus.
Og onkur av nonfigurativu søguligu myndlistarligu málarunum, kanska av surrealistiska slagnum, skal hava sagt, at vildi hann veruliga endurgeva veruleikan, sum hann ikki hevði minsta áhuga í, so hevði hann valt fotomyndina sum spegling, og ikki málaraløriftið.
Tann tankan kunnu vit so lata standa eina løtu. Tí her eru tað fólk, sum hava valt at fotografera og ikki at mála.
Tøknin og tilgongdin til fotografering kann vera so ymisk.
Í nógv ár gekk eg høgt uppí, hvat kamera, handan ella hasin brúkti til ymsu myndirnar, kanska eina heila røð av myndum frá eini ávísari hending, tað veri seg ólavsøku, ella brimi í Sumba.
Hvørja ferð eg spurdi, so kom pliktskylduga svarið, hvør útgerðin var og hvussu stillað var inn.
Onkur frásøgn kundi verða nokkso stuttlig, at fáa eina serliga heimagjørda soft effekt til dømis.
Men á einum útlendskum netstaði fyri fotografar, tá ein trummusláari og fotografur spurdi, hvør útgerðin var, svaraði fotografurin rísin við at spyrja aftur: “Um tú nú spældi tína lívs solo á trummu í Madison Square Garden, hvat hevði tú so svarað, um eg spurdi, hvat merkið trumman var?”
Og tað var ein aha-uppliving av teim sjáldsamu.
Í staðin fyri altíð at hava nýggjastu útgerðina, mirror-less og wi-fi, so er týdningarmiklari at vera á røttum stað røttu løtuna, og taka røttu myndina við rætta apparatinum til rætta høvið. Tað er altíð rættasta myndatólið.
Til dømis ein fartelefon, sum vit øll ganga við.
Hon er so effektiv, at tá yvirgangur var í London leygardagin, eru verifiseraðar frásagnir um, at løgreglan tók telefonir frá fólki og slettaði teirra upptøkur.
Fototøknin er í dag so atkomulig, og so løtt at brúka til at spjaða ein selektivan boðskap, at hon kann verða ein hóttan í rættarsamfelagnum. So sterk stendur myndatøka og fotografiið sum miðil í dag.
Men minni kann eisini gera tað.
Til dømis ein summarframsýning við estetiserandi myndum, sum lýsa eitt friðsælt ár í Føroyum.
Takk fyri høvið at sleppa at seta framsýningina, so vit í summar kunnu siga: øll makt til fotografiið!
Og heilt off the record; her niðanfyri er mín mynd á framsýningini: "Vegur til endans".
Í snøgga bláa summarkataloginum, sum telur 132 blaðsíður, er mín mynd komin á somu opnu sum vinnaramyndin. Ikki so galið! Niðast síggjast Sif Gunnarsdóttur og Turið Arge blaða í kataloginum eftir at setanin var av í dag.


text:
Vesturgermansk mál
Vesturgermansku málini eru ein grein av germansku málfamiljuni. Tey vesturgermansku málini er tann størsta greinin av teimum trimum greinunum, ið man plagar at býta tað germansku málfamiljuna sundur í. Tey vesturgermansku málini eru eitt nú enskt, týskt, niðurlendskt, afrikaans og jiddiskt. Hinar báðar greinarnar av germanskum málum eru Norðurgermansku málini og tey Eysturgermansku málini, síðstnevnda er nú útdeytt, tað var eitt nú gotiskt mál. Tey Norðurgermansku málini eru tey norðurlendsku málini, tvs. danskt, norskt, svenskt, føroyskt og íslendskt. Finskt, sámiskt og grønlenskt verða eisini tosað í Norðurlondum, men hoyra ikki til tað germansku málfamiljuna.


text:
Tíðindaskriv
12.11.2017 - 11:06
Ítróttur > Ítróttur > Kurvabóltur
Fjórði dystur í Trygd kappingini í kurvabólti var í gjár leiktur millum Hamar 2 og Hamar 1, har Hamar 1 vann trygt á yngru leikarunum úr Hamar 2. Úrslitið var 27-59.
Hamar 2 kom væl frá byrjan, og sá út til, at dysturin fór at verða javnur. Yngru leikararnir úr Hamar 2 høvdu ongan útskiftara, men kláraðu væl at fylgja við dystinum fram til hálvleik. Hálvleiksstøðan var 16-23 til Hamar 1.
Eftir hálvleik legði Hamar 1 høgt trýst á, og kláraðu Hamar 2 at halda trýstinum fram til síðsta fjórðing, tá orkan var uppi, og kundi Hamar 1 tá lættliga hála seg fram og økti um frástøðuna.
Toppskorari hjá Hamar 1 var Sjúrður Sivertsen við 16 stigum og hjá Hamar 2 var Martin Dam toppskorari við 12 stigum.
Næsti dystur í Trygd kappingini verður komandi leygardag, tá Sproðdrekin tekur ímóti Hávi. Dysturin verður leiktur í skúlanum á Argjahamri.