text:
Tað er kul at telja fet!
Fólkaheilsuráðið er farið undir átak, sum skal stimbra undir rørsluna hjá 6. floks næmingum í øllum landinum.
Í Danmark vísa tøl, at tveir triðingar av donskum ungum millum 12-17 ár røra seg ikki dagliga. Líknandi føroysk tøl vísa, at uml. 55% av føroyskum ungdómi ikki røra seg dagliga. Og millum annað orsakað av tí, er rørsla vorðin ein stórur partur av nýggju donsku skúlaskipanini, har tað er krav, at næmingarnir røra seg minst 45 minuttir um dagin í miðal.
Ein spennandi broyting, sum Fólkaheilsuráðið tekur undir við, tí rørsla og innlæringsevnið er tætt knýtt saman. Kanningar vísa, at tey sum røra seg hava lættari við at hugsavna seg og harvið læra.
Tí vil Fólkaheilsuráðið eggja teimum ungu til at røra seg. Nógv íðka ymsan ítrótt, men telda, teldlar og sjónvarpsskíggin eta nógv av tíðini hjá okkara ungdómi.
Vit fara nú at skipa fyri eini fetteljarakapping fyri allar
6. flokkar í Føroyum. Tað vil siga, at fleiri enn 700 ung fara at kappast og
telja fet í tríggjar vikur.
Kappingin byrjaði fyri eini viku síðani og heldur áfram til og við 28. november 2014.
Kappingin hevur fleiri endamál. Eitt er at vísa á týdningin av dagligari rørslu, serliga nú vit vita, at rørsla og innlæringsevnini hava tætt samband við hvørt annað. Eisini skal kappingin vísa á, hvussu skjótt tað er, at tú ikki rørir teg nóg mikið hvønn dag.
Á rørsluøkinum hevur Fólkaheilsuráðið í ár roynt at fáa fólk, ið ikki røra seg serliga nógv til at røra seg eitt sindur, ásannandi at nakað av rørslu er munandi betri enn als onki at gera.


c: text/html

text:
Steinar Patursson
15.07.2016 - 10:34
Tíðindi > Uttanlands - Yvirgangur
- Yvirgangsatsóknin í franska býnum Nice er ófatiligur óndskapur. Eg eri tungur í huga, nú Frakland aftur er rakt av skelkandi yvirgangsatsókn.
Soleiðis sigur løgmaður um yvirgangsatsóknina, ið seint gjárkvøldi rakti Nice undir hátíðarhaldinum av franska tjóðardegnum.
- Aftur hesaferð eru fullkomiliga verjuleys fólk offur fyri yvirgangi. Hetta er tíverri enn eitt álop á okkara grundleggjandi virði í Evropa.
Løgmaður sigur, at yvirgangsatsóknirnar í Evropa seinastu árini eiga at styrkja okkara tilvitan um, at í okkara parti av heiminum skulu vit áhaldandi berjast fyri einum opnum og demokratiskum samfelag.
- Vit hugsa um tey deyðu, særdu og teirra nærmastu. Okkara tankar eru við franska fólkinum í hesari myrku og sorgarbundnu løtu.
- Eg fari vegna Føroya fólk at senda François Hollande, forseta Fraklands, samkensluskriv, sigur Aksel V. Johannesen, løgmaður.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vit hava fingið Kulturhúsið hesar dagarnar í 2017/18, so seti endiliga kross í kalendaran. 29. juli halda vit Ólavsøku. 19. aug verður grillkvøld. 9. sept. er regatta. 14. okt er ætlanin at bjóða hinum feløgunum til sjavskapping og døgverða … Continue reading →
Arbeiðsdagarnir 1 og 2 juli 2017 eru avlýstir. Ætlanin er at hava nakrar arbeiðsdagar í neystinum í summar. Skotið er upp, 1.-2. juli, 8.-9. juli og 22.-23. juli. Um ein er hugaður, er bara at m…elda seg til. Tað verður … Continue reading →
17. juni verður fundur í neystinum, um regattaðina. Fundurin er fyri allar limir, so tað er bara at møta upp. Aftaná er ætlanin at rógva út á Bøgholm, “Bøgholm” er tíðanverri avlýst. Men kanska tað blívur Parnass í staðin, har … Continue reading →
Referat frá aðalfundi hjá FFAV tann 4. marts 2017 Val av fundarstjóra Petra Pryds varð vald. Tove Hemmingsen varð vald sum skrivari. Formannsfrágreiðing Helena greiddi millun annað frá, at talið av limum í felagnum er vaksandi og at vit … Continue reading →


text:
Eg lítil sat á móðurknæ,
og hoyrdi fyrstu ferð títt lag,
og manga stilla náttarstund
varð ruraður av tær í blund.
Og seinri eg um steinar leyp,
ella við áarbakkan kreyp,
bert tína rødd eg kundi skilt,
tú hevði meg við søgum fylt.
Og loyndarfulla, stóra á
á ferð tú altíð verða má.
Hvar frá, hvar til, tað eingin veit;
tað varð og verður aldrin greitt.
Nógv vatn er runnið síðan tá,
alt oman eftir Gjógvará,
á áarføri vilt og strítt
í góðum veðri teskar blítt.
Sum áin so alt lívið er,
hjá nøkrum hóvliga alt fer,
hjá øðrum bara strev og stríð,
so ójavnt er nú býtt við tí.
Og endar so eitt ættarlið,
so tekur bara næsta við,
og áin rennur sína gongd,
av mannahondum aldrin stongd.


text:
Rakul Sjúrðardóttir Frederiksberg
14.05.2017 - 12:05
Ítróttur > Ítróttur > Fótbóltur
Í dag verða tríggir dystir í Premier League leiktir. Fyrsti dysturin byrjaði nú klokkan tólv, har Crystal Palace og Hull City leika.
Um Crystal Palace vinnur, varðveita teir plássið í Premier League komandi kappingarár. Um Hull City vinnur, er bert eitt stig, ið skilir nummar 16 og 18. Tískil kann spenningurin um, hvat lið verður verandi í bestu ensku deildini, og hvat flytur niður, varðveitast til seinasta umfar.
Ein dystur byrjar klokkan 14.15, tá West Ham United og Liverpool bresta saman á Olympisk Stadion í London. Tað er stórt trýst á Liverpool at vinna, eftir at bæði Manchester City og Arsenal vunnu sínar dystir í gjár.
Síðsti dysturin er millum Tottenham og Manchester United. Teir spæla á White Hart Lane klokkan 16.30.
Tottenham hevur tríggjar dystir eftir av hesum kappingarárinum og manglar bert trý stig fyri at tryggja sær 2. plássið.
Hetta er ein stórdystur við avmarkaðum spenningi, tí hvørki liðið hevur nakað serligt at spæla fyri. Tottenham kann ikki fara niður um 4. plássið og við at vinna Europa League, kemur United í Champions Leauge komandi kappingarár, og tí satsa teir meir upp á tað.


text:
Teir báðir filmarnir, sum Filmsfelagið sýnir í felag í dag, eru hin japanski Eftir illveðrið og hin finski Ljós í myrkri.
Japanski filmurin, sum viðgerð viðurskifti millum ættarliðini, er partur av røðini Eldrabio. Leikstjórin er 55 ára gamli Hirokazu Koreeda úr Tokyo, sum higartil hevur vunnið ikki færri enn 38 filmsvirðislænir. Í ár hava filmsummælarar á netinum, Online Film Critics Society, givið nýggjasta filminum, Eftir illveðrið, fyrstu virðisløn sum besti filmur, ið ikki er amerikanskur. Eftir illveðrið varð frumsýndur í Cannes í fjør, har hann var partur av skránni í Un Certain Regard. Hirokazu Koreeda, sum ofta tekur evni úr egnum viðurskiftum, verður lýstur soleiðis á heimsins stórstu nettænastu, Internet Movie Data Base:
"The main themes of his oeuvre include memory, loss, death and the intersection of documentary and fictive narratives."
Í røðini Eldrabio sýndi Filmsfelagið í gjár nýsælandska filmin Patriarkurin, sum Lee Tamahori hevur gjørt um tvær stríðandi maoriættir á bygd í Nýsælandi í 1960’unum. Í morgin verður nýggjasti filmur hjá 75 ára gamla Erik Clausen sýndur. Aldrig mere i morgen er danska heitið á filminum, ið er um at eldast.
Japanski filmurin Eftir illveðrið verðir sýndur á Filmsdøgum í Felag í kvøld klokkan 18:15. Lítli danski arthausbiografurin í Aarhus, Øst For Paradis, hevur útvegað japanska filmin til sýning í Føroyum.
Leygarkvøld við Aki Kaurismäki
Kjarnini í gamla Filmsfelagnum hevði ein sjáldsaman alsk til finskan film, og seinastu árini serliga til Aki Kaurismäki, sum í ár er 60 ára gamal. Nýggjasti filmur hansara, sum eisini vann leikstjóravirðislønina í Berlin í ár, verður sýndur á Filmsdøgum í Felag í kvøld klokkan 20:45. Heitið er Ljós í myrkri og hetta er enn sum áður ein stórbýarblues har mótsetningar møtast. Ein fyrrverandi ferðasølumaður, sum nú er farin í matstovuvinnuna og brúkar nógva tíð at spæla poker, møtir flóttum, ið nýliga eru komnir til Finnlands.
Nýggi finski filmurin Ljós í myrkri hevur vunnið átta altjóða virðislønir, m.a. í Berlin, San Sebastian og Jerúsalem. Nú er høvið at síggja hann í Havn.
Atgongumkeri til Filmsdagar í Felag fáast á netinum og við dyrnar í biografinum. Sýningarnar í Filmsfelagnum eru opnar og almennar. Tá atgongumerki verða keypt við skivuna í biografinum til allar sýningarnar, fáast tey fyri triðingsprís.


text:
Forskúlin Brúgvin, sum húsast í Glyvra skúla, lat upp í morgun. Spent børn og foreldur teirra møttu til fyrsta dagin í góðveðrinum.
Durita P. Joensen, skúlastjóri í Runavíkar Kommunuskúla, og Hans Michael í Mittúni, varaskúlastjóri, ið kemur at hava dagligu ábyrgdina av forskúlanum, bjóðaðu vælkomin.
Børnini sungu ein sang saman við Kára Sverrisyni, sum starvast í forskúlanum. Síðani bjóðaði forskúlin ein drekkamunn, og høvi var at hyggja seg um í snotiligu hølunum.
Eini 30 børn koma at hava sína dagligu gongd í forskúlanum á Glyvrum. Um middagsleiti fara tey í frítíðaransing á Dagstovninum við Stórá í Rituvík.
Sí myndir frá tiltakinum við at trýsta á slóðina niðanfyri.


text:
Free mover
Til tey sjálvstøðugu
Hvat er ein free mover?
Ein “free mover” er ein lesandi, sum tekur eina lestrarhálvu á einum universiteti, sum ikki er partur av einum netverki. Heitið “free mover” er evropeiskt; aðra staðni brúka tey onnur heiti.
Ein free mover skal sjálv/ur skipa fyri øllum tí praktiska í sambandi við lestur uttanlands.
Tú mást byrja at leggja tín free mover skiftislestur til rættis í góðari tíð. Gjarna eitt ár frammanundan.
Hvat skal eg leggja mær í geyma?
Tú mást gera tær greitt, at tú kemur at brúka nógva tíð og orku uppá hetta, tí tú skalt sjálv/ur taka tær av øllum samskiftinum við universitetið, ið tú ynskir at ganga á, í einum skifti.
Tú hevur ábyrgdina av at finna allar viðkomandi upplýsingar, bæði praktiskar og akademiskar.
Tá tú velur eitt free mover universitet, hugsa so m.a. um staðseting, akademiska góðsku og tryggja tær, at skeiðini, tú hevur valt, hóska til tína námsætlan.
Deildin á tínum heimauniversiteti skal góðkenna fakini.
Í flestum førum mást tú gjalda skúlagjald á útlendska universitetinum, ið tú ynskir at lesa á.
Tú kanst søkja Studna um stuðul til skúlagjaldið.¨
Tá tú søkir
Set teg í samband við lestrarstovnin og/ella leita á teirra heimasíðum eftir freistum, umsóknarmannagongdum, upptøkukrøvum, bústaðarmøguleikum og skeiðum at taka.
Kanna, hvat skúlagjaldið er.
Tú mást tryggja tær, at universistetið, sum tú ætlar at taka skiftislestur á, veit av, at tú ikki søkir gjøgnum eitt netverk og at tú ikki skalt taka eina fulla útbúgving.
Tá tú hevur fingið váttað, at tú fært eitt lestrarpláss, syrg so fyri, at tú fært eina formliga upptøkuváttan.
Vegleing
Í sambandi við free moverskiftislestur kanst tú fáa hjálp og vegleiðing á Altjóða Skrivstovuni.
Tað er skilagott at tosa við undirvísarar á tíni egnu deild fyri at fáa íblástur til, hvagar leiðin skal ganga.


text:
Dávur kom, sá og sigraði
Tað var Dávur Magnussen, ið vann seinastu av fimm einkultstartskappingum, ið Tórshavnar Súkklufelag hevur skipað fyri í heyst.
Leygardagin skipaði TSF fyri seinastu kappingini í Vetrakappingin 2016. Undan kappingini var Dávur favorittur at vinna kappingina, og tað bleiv sum fyrireikararnir høvdu væntað: Dávur kom, sá og sigraði.
Saman við Torkil Veyhe koyrur Dávur í sterkasta bólkinum í Danmark, A bólkinum, og við hesar súkklarar kunnu Jógvan Højgaard, Jóanis Albert Nielsen, Hilmar Hansen og Jan Hjaltalin og Gunnar Dahl-Olsen ikki gera so nógv við, og tó, munurin millum eitt og tvey var ikki so stórur, tí bert 46 sekund skilti Dávur Magnussen og Gunnar Dahl-Olsen. Meðan tíðin hjá Dávur var 38 minuttir og 30 sekund, so var tíðin hjá Gunnar 39 minuttir og 16 sekund. Tó skal sigast, at meðan Gunnar koyrdi á einari einkultstartssúkklu, so koyrdi Dávur á einari vanligari kappsúkklu. Tá hugsað verður um, at fitt av vindi var leygardagin, ja so verður sigurin hjá Dávur enn flottari.
Eisini á annan var tætt millum nummar eitt og tvey, tí í samlaðu støðuni endaðu bæði Jógvan Højgaard og Gunnar við 24 stigum samanlagt.
Og tað var eisini spenningur um triðja plássið, tí bert eitt stig skilti Jan Hjaltalin Olsen og Hilmar Hansen. Jan vann sær 17 stig og harvið eitt samanlagt triðjapláss.
Kappingin var skipað soleiðis, at fimm kappingar vóru, og skuldi ein súkklari kappast um samlaðu støðuna, so skuldi hesin luttaka í fýra av fimm kappingum. Tá Gunnar var sjúkur í fjórðu kappingini, og Jógvan hevði ein "off-dag" í næstu kappingini, so gjørdist samlaða úrslitið, at báðir endaðu við 24 stigum. Eftirsum Gunnar hevði eina betur plasering í seinasta umfari, so gjørdist Gunnar samlaður vinnari av Vetrakappingin 2016.
Veðrið var sum sagt gott, men fitt av vindi var í Kaldbaksbotni. Og so nógvur vindur var, at flest allir høvdu eina væl verri tíð á hesum teini, enn fyri tveimum mánaðum síðan, tá kappast var á júst sama teini.
Maðan Sámal Petur Danielsen vann leygardagin, so gjørdist Evald Rasmussen samlaður vinnari í motiónsbólkinum.
Hjá unglingum hevur bert ein luttakari verið, og tí var tað aftur Tóri Thorleifsson úr Vestmanna, ið bæði vann leygardagin og eisini samanlagt. Men hóast ongan at kappast við, so vann hann hann á sær sjálvum, tí í mun til allar hinar luttakararnar, so var Tóri einasti súkklari, ið kláraði seg betur í nógva vindinum leygardagin, enn 20. oktobur, tá hendan kapping byrjaði, og tá júst sami teinur bleiv koyrdur. So útfrá hesum kann sigast, at miðvísa venjingin hjá Tóra í heyst hevur gjørt mun.
Ein kvinna stillaði upp leygardagin, og Maria Svabo fekk eina heilt góða tíð. Hon koyrdi nemmiliga teir 24 kilometrarnar uppá 49 minuttir og 42 sekund.
Maria skal aftur komandi summar - saman við Team Rynkeby og umleið fimti súkklarum - koyra allan vegin úr Jútlandi til París, sum er ein teinur á umleið 1200 kilometrar.
Eitt av endamálunum við hesari kappingini var, at kappingin skuldi verða ein fyrireiking til komandi Oyggjaleikirnar, sum verða á Gotlandi á summri 2017.
TSF hevur avgjørt, at tað aftur í vár verður ein líknandi kapping, ein kapping við fimm einkultstartskappingum, har tveir teinar verða umleið 45 kilometur, ið er longdin sum vanliga verður koyrdur tá kappast verður í einkultstarti á Oyggjaleikum.
Meira kunning um Várkappingin 2017 verður at lesa her á heimasíðuni og á Facebook, Súkkling og Triathlon.
Samlaða úrslitið er viðheft her:
Vetrakappingin 2016, samlaða úrslitið eftir 5 umfør.xlsx


text:
Seinasta av trimum FM kappingum var leygardagin
Leygardagin skipaði TSF so fyri seinastu kappingini í hesum kappingarárinum. Hetta var samstundis tann seinasta av trimum FM kappingum.
Fyrst bleiv kappast í Einkultstarti í Kaldbaksbotni, síðan í Landavegsúkkling frá Havn til Saksun og aftur til Havnar, og leygardagin bleiv so kappast í Býarsúkkling.
Teinurin leygardagin var á økinum runt um Tekniska Skúla í Havn. Startur og mál var við Wenzel á Akranesgøtu. Teinurin er umleið ein kilometur langur, og koyrt bleiv í 50 minuttir. So ringdi ein klokka, og so skuldu súkklararnir út á tvey "finalu" umfør.
Tað var nógvur vindur, men vegirnir turrur, og tað var umráðandi tá súkklarar komu við nógvari ferð frá Millum Horna oman móti Ringvegnum/Velbastaðvegnum.
Tíðliga royndi Gunnar Dahl-Olsen at koyra frá hinum súkklarunum. Ein og ein duttu av í mótvindinum niðan framvið málinum, og skjótt vóru tað bara Gunnar og Bogi Kristiansen, ið fylgdust.
Hesir "garvaðu" súkklarar, ið nú hava kappast saman, og móti hvørjum øðrum, í ein heilan mansaldur, royndu at økja frá hinum súkklarunum. Tað eydnaðist, men Jógvan Højgaard var knáur, og megnaði tí leingi at halda sama fráleika upp til Gunnar og Boga.
Tá dómarin Geyr Gilsteinsson floytaði fyri at 50 minuttir vóru farnir, og "finalan" byrjaði, gjørdi Gunnar enn eina roynd at sleppa avstað. Hetta eydnaðist, og Gunnar slapp undan Boga, og kundi løtu seinni koyra einsamallur um málstrikuna. Enn ein sigur til Gunnar, og hetta varð sostatt triði FM sigurin hjá Gunnari. Tann triði av trimum.
- Haldi at tað var ergriligt fyri kappingina, at Jan Hjaltalin Olsen hevði tekniskar trupulleikar við súkkluni. Hann gjøgnumførdi, men hann misti so nógva tíð tá ketan datt av, segði Gunnar eftir kappingina.
Jan hevur ment seg nógv seinasta árið, og spenningur var tí undan kappingini hvussu fór at gangast honum leygardagin. Vegna tað ketan datt av gjørdist fráleikin til teir fremstu størri og størri, og hann megnaði tí ikki at koyra hvørki Gunnar og Boga innaftur, eiheldur Jógvan Højgaard. Jan gjørdist tí fjórði maður um málstrikuna.
Tað fór at regna móti endanum av kappingini. Tók man svingini við nógvari ferð, var vandi fyri at man datt. Tað hendi fyri unga vestmenningin, Tóra Thorleifsson. Hann gleið á gonguteiginum niðan á gamla Veltastaðvegin, og vegna pínu kundi hann ikki halda áfram.
Úrslit, FM í Býarsúkkling:
1. Gunnar Dahl-Olsen
2. Bogi Kristiansen
3. Jógvan Højgaard
4. Jan Hjaltalin
5. Jónálvur Johannesen
6. Tóri Thorleifsson, DNF
Kappingarárið 2016 er nú liðugt, men um stutta tíð byrjar TSF fyrireikingarnar til næstu Oyggjaleikir, sum í komandi summar verða á Gotlandi.
Landsliðsvenjari skal finnast, og venjing og annað skal samskipast við sterku súkklarunum sum búleikast uttanfyri Føroyar, nemmiliga Torkil Veyhe og Dávur Magnussen.
Á landsliðnum er pláss fyri fimm monnum og kvinnum.


text:
Orð: Ókendur (Gomul vísa)
Lag: Kvæðalag (Veturin líður, summarið kemur)
1. Øskudólgur og sópingarkona
hildu sær at gaman:
Hvussu skulu vit liva,
tá ið vit koma saman?
Veturin líður, summarið kemur,
jørðin gerst so blíða,
tað grør so fagurt aldin undir líða.
2. Vit skulu taka tráðu í hond,
ganga oman við á,
fiska okkum smásíl
og føða okkum svá.
3. Hvussu skulu vit liva,
tá ið síl eru eingi í á?
Vit skulu okkum í havið út
stóran fiska at fáa.
4. Hvussu skulu vit liva,
tá ið fiskurin vil ikki bíta?
Vit skulu okkum í bóndans garð
at treskja kornið hvíta.
5. Hvussu skulu vit liva,
tá ið bondin eigur einki korn?
Vit skulu taka lúður í hond
og blása hart í horn.
6. Hvussu skulu vit liva,
tá ið hornið vil ikki láta?
Vit skulu taka hamar og tong
og smíða skip og bátar.
7. Hvussu skulu vit liva,
tá ið báturin vil ikki ganga?
Far tær aftur á dungan út,
eg vil ikki við teg pranga!


text:
Sámar
Sámar er fólkaslag, sum býr í Norðurskandinavia, tvørtur um norðara partin av Noregi, Svøríki, Finnlandi og inn í Russland. Landið kalla sámar sjálvir Sápmi. Einir 30 000 sámar eru í Noregi, og hildið verður, at á øllum tí stóra strekkinum eru einir 50 000 sámar tilsamans. Sámar hava búð í Finnmørkini og kanska eisini nógv eystari og syðri, síðan okkara tíðarrokning byrjaði. Teir vóru friðarlig veiðifólk, ílatin skinnklæði, sum fluttu stað úr stað. Um veturin fóru teir á skíð, og um summarið til gongu við tjøldum sínum. Mest veiddu tey vill reindjór. Men tá ið villu reindjórini fækkaðust, fóru teir at hava tey tom, og so fóru sámar at rógva.
Sunnanífrá komu skattakrevjarar og trúboðar, og seinast í 18. øld fingu skúlin og kirkjan stóra ávirkan í Sámalandi. Alt sámiskt skuldi kúgast. Sámar sluppu ikki at brúka mál sítt, mentan og trúgv sína. Kortini hóraði mangt unnan í tí dulda, og seinastu árini hevur sámisk mentan staðið í besta blóma aftur. Nú vilja fleiri og fleiri vísa, at tey eru sámar. Í 1986 fingu sámar sítt egna flagg, og nú royna teir av øllum alvi at draga undan sum sjálvstøðug tjóð. Í 1990 varð lóg samtykt í Noregi, sum tryggjar sámum rætt at brúka mál sítt.


text:
Starvsfólk til Bygma gólv!
Vit søkja eftir sølufólki til gólvdeildina hjá Bygma Balslev at byrja beinan vegin.
Starvið umfatar at avgreiða kundar, halda handilin ruddiligan, bíleggja vørur og aðrar fyrifallandi uppgávur.
Tú kemur at starvast í fyritøku við stórum vøruúrvali og á deild í stórum vøkstri.
Vit vænta av tær:
- at tú ert vinarlig/ur og dámar at hava við fólk at gera.
- at tú ert arbeiðsamur/som.
- at tú ert ruddilig/ur
- at tú hevur góð samstarvsevni.
Um spurningar eru, kann ringjast til Sólbjørn Thomsen, deildarleiðara tlf. 23 99 42.
Umsóknir skulu sendast til balslev@balslev.fo í seinasta lagi 20. nov. Viðmerk starv í gólvdeildini


text:
Leygardagin 24.nov.2007 verður marknaðardagur í ítróttarhøllini í Runavík frá kl. 14.00 - 20.00.
Hornorkestrið spælir kl. 16.00.
Jólamenn vitja kl 18.30
Á marknaðardegnum í Runavík luttaka privat fólk, sum selja vørur tey sjálvi hava framleitt. Nakrir handlar luttaka eisini, sum selja nýggjar vørur og eldri niðursettar vørur.
Marknaðardagurin í Runavík hevur verið eitt afturvendandi tiltak hjá NSÍ, sum hevur fingið góða undirtøku á hvørjum ári.
Tiltakið er í ítróttarhøllini í Runavík leygardagin 24.nov.2007 frá kl 14.00-20.00 – ókeypis atgongd


text:
Rebekka J. Weihe & Kem Weihe
Stutt lýsing um brúðarparið:
Rebekka J. Weihe er úr Kambsdali ímeðan Kem Weihe er bóndasonur úr Lamba. Í dag búgva tey í Horsens, har Kem víðkar timburvitanina innan byggifrøði ímeðan Rebekka nemur sær útbúgvingina sum bachelor í fyrisiting.
Brúdleypsdato:
10.12.2016
Gestir til veitsluna:
140 fólk
Stað fyri vígsluna:
Fuglafjarðar kirkja
Veitslan bleiv hildin:
Skótahúsið við Løkin í Runavík.
Myndafólk:
Andri Gerðisá
Sjálvt um tey mangan høvdu verið hesar biltúrarnar, so var júst hesin túrurin nakað heilt serligur fyri tey, tí tá fór Kem á knæ, segði somuleiðis nøkur romantisk orð við Rebekku og spurdi, um Rebekka vildi verða kona hansara.
Rebekka J. Weihe er úr Kambsdali, ímeðan Kem Weihe er bóndasonur úr Lamba. Í dag búgva tey í Horsens, har Kem víðkar timburvitanina innan byggifrøði, ímeðan Rebekka nemur sær útbúgving sum bachelor í fyrisiting. Tá parlagið nærkaðist teimum 4 árunum, høvdu tey tosað eitt sindur um, at tey ætlaðu sær einaferð at giftast. Hetta var bert tos tá, og Rebekka fór so á ferð til USA, har hon búði og starvaðist sum sjálvboðin í 3 mánaðar, ímeðan Kem var eftir í Føroyum og arbeiddi. Heimafturkomin úr USA, kom Kem við einum hugskoti, at tey bæði skuldu fara ein romantiskan biltúr til myllurnar, sum eru í Neshaga. Hetta er ein vanligur biltúrur, tá mann býr har á leiðir og hugsaði Rebekka ikki meir um tað. Tá tey høvdu koyrt út til myllurnar, settu tey bilin frá sær og fóru ein gongutúr, bæði at nýta útsýnið og ikki minst hvønn annan. Sjálvt um tey mangan høvdu verið hesar biltúrarnar, so var júst hesin túrurin nakað heilt serligur fyri tey, tí tá fór Kem á knæ, segði somuleiðis nøkur romantisk orð við Rebekku og spurdi, um Rebekka vildi verða kona hansara. Rebekka lýsir hesa løtu – við einum smíli – sum eina óvæntaða, men sera romantiska løtu, har hon beinanvegin segði ja at ganga saman í hjúnabandi. Eftir at Rebekka hevur lýst teirra romantisku søgu, er hon skjót at leggja afturat eitt festligt fakta um tey og tað er, at Kem nærum er hálvan metur størri enn hon, og tað tískil eru sera nógv fólk, sum leggja tað til merkis og hava hug at hyggja snedugt eftir teimum.
Bæði eru samd um, at tey høvdu ynskt, at tey høvdu havt hugsað um at fingið onkran at tikið bæði romantisku vígsluna og festligu veitsluna á video, so tey kundu hugt eftir øllum aftur um nøkur ár.
Hóast romantiska løtan í kirkjuni var tað besta við degnum, so var veitslan eisini sera góð at minnast aftur á. Bæði eru samd um, at tey høvdu ynskt, at tey høvdu havt hugsað um at fingið onkran at tikið bæði romantisku vígsluna og festligu veitsluna á video, so tey kundu hugt eftir øllum aftur um nøkur ár. Tað er sera stuttligt at síggja alt aftur og minnast aftur á allar talurnar sum hildnar vórðu til veitsluna.
Brúðarferðina hava tey ikki verið á enn, men bæði vóna, at tey skjótt fara á eina ferð. Tey fluttu til Danmarkar beint eftir brúdleypið, og hava tey tikið ta flytingina sum ein part av teirra brúðarferð.
Gullkornið frá teimum er, at komandi brúðarpør skulu byrja at planleggja ymiskt beinanvegin, tá avgerðin er tikin um at giftast, og tey ikki skulu planleggja alt 1 mánað áðrenn sjálvt brúdleypið.
Deil hesa grein


text:
Jólamaðurin
Jólamaðurin (av donskum julemanden) er ein norðurlendsk útgáva av amerikanska Santa Claus ið aftur hevur røtur í niðurlendska Sinterklaas ella Sint Nicolaes. Upprunin til Sint Nicolaes er Santa Nikolaus frá Myra, sum Niklasarmessa verður hildin til minnis um. Vanliga er jólamaðurin avmyndaður sum ein førur, kátur, hvítskeggjutur maður – stundum við brillum – í reyðum koti við hvítum kraga og ermakvarðum, reyðum buksum við hvítum buksufaldum, og svørtum leðurbelti og styvlum. Hendan ímyndin av jólamanninum, gjørdist vælumtókt í USA og Kanada í 19’du øld orsaka av eini yrking eftir Clement Clarke Moore “A Visit From St. Nicholas”, og av tekningum hjá Thomas Nast. Hendan ímyndin hevur hildið sær og er styrkt gjøgnum sangir, útvarp, sjónvarp, barnabókur og filmar.
Innihaldsyvirlit
Upphav[rætta | rætta wikitekst]
Kristnar siðvenjur (traditiónir)[rætta | rætta wikitekst]
Siðvenjan við jólamanninum byggir á søgnina um tað kristna halgimennið Sankta Nicholas (Sankta Niklas) sum var biskupur í havnabýnum Myra í Lykia í núverandi Turkalandi í 3 øld. Hann skal hava verið tiltikin gávumildur, og hjálpt nógvum familjum í neyð. Millum annað skal hann í loynd hava givið tríggjar posar við gulli til ein mann sum átti tríggjar døtur, men ikki hevði ráð til at geva teimum medgift tá tær skuldu giftast.
Niklas var verndarhalgimenni fyri millum annað børn og ung. Í 1200-talinum varð tann stóra barnafestin i Frankaríki løgd á minnisdegi Sankta Niklasar tann 6. desember Niklasarmessu . Henda fest spjaddi seg við tíðini til onnur lond í Evropa. Siðurin var m.a. at geva smáar gávur, sokallaðar Niklas-gávur, og ofta var tað Niklas sjálvur ið kom við gávunum. Við síðuna av hesum siði uppstóð ein tilsvarandi fólksligur siður í 1400-talinum har Niklas kom heim til fólk við gávum. Innan protestantismuna bleiv tann katólski Niklas-figururin sæddur sum ein kappingarneyti til tann veruliga jólaboðskapin og har bleiv hann útskiftur við Jesusbarnið (Christkind) ella ein protestantiskan ella sekuleran Jólamann fleiri staðir.
Heidni upprunin[rætta | rætta wikitekst]
Sambært germansku gudalæruna (sum m.a. umfatar ta norrønu gudalæruna) plagdi Óðin at ríða á áttabeinta rossi sínum Sleipni, ið kundi leypa long strekki; hetta kann samanlíknast við reinsdjórini hjá jólamanninum, ið dragsa gávuflyltu sletuna hjá jólamanninum eftir himmalhválvinum. Óðini varð eisini givin mong nøvn ið benda á ein gamlan hvítskeggjuntan mann, m.o. Síðgrani, Síðskeggr, Langbarðr (ið øll merkja ’síðskeggjutur’) og Jólnir (Jólamaðurin).
Um jóltíðir plagdu børn at seta styvlar fyltar við sukri, gularótum ella hoyggi til rossið Sleipnir hjá Óðini, og afturfyri gav hann teimum góðgæti ella gávur. Framvegis seta børn í Týsklandi, Belgia, Niðurlondum og pørtum av Frankaríki, skógvar fram, ikki til Óðins, men til kristna Sankta Niklas. Í øðrum londum, m.ø. Føroyum, eru styvlarnir skiftir út við hosur, ið verða hongdar upp so jólamaðurin kann koyra gávur í tær um náttina.
Jólamaðurin í Norðurlondum[rætta | rætta wikitekst]
Jólamaðurin kom til Norðurlond í seinnu helvt av 1800-talinum, og avloysti so við og við tann eldra ”jólabukkin” í leiklutinum sum gávuútberi jólaaftan í øllum norðurlondunum. Jólabukkurin, ella Jólageitin, er stórt sæð bara kendur frá Skandinavia (tó ikki Føroyum). Upprunin til jólabukkin er ókendur, men siðurin er elligamal og er jólabukkurin ein tann elsta ímyndin av jólum í skandinavia. Eitt boð uppá upprunan til jólabukkin er at tað var gamal víkingasiður at offra ein geitarbukk um jóltíðir, við ynskjum um at fáa eitt gott nýtt ár; eitt annað boð er at jólabukkurin stavar frá miðaldarligum kirkjuligum jólaspæli, ið ofta eisini hevði ein djevul við hornum, ið líktist einum hornutum geitarbukki.
Í Svøríki verður jólamaðurin róptur Jultomten, í Danmark Julemanden, í Noregi Julenissen, í Íslandi Jólasveinn, í Grønlandi Juulimaaq og í Finlandi Joulupukki har geitarbukksnavnið er varðveitt ("pukki" merkir bukkur), og á finnlandssvenskum julgubben.
Norðurlendsku nissurnar byggja í grundini á vættrar, ið onki samband hava við Sankta Niklas, men tær eru blivnar knýttar at honum við nissu-navninum, sum kemur frá tí norðurlendska forminum av Niklasi, Niels – tvs. jólaniels bleiv til jólaniss. Frá endanum av 1800-talinum vórðu tær smáu garðsnissurnar (vættrarnir) ofta avmyndaðar sum ‘jólanissur’, serliga á jólakortum, og í dag eru tær smáu skeggjutu nissurnar ímyndin av jólunum.
Jólamaðurin í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Nútíðar føroyski jólamaðurin ella jólanissan er av donskum uppruna, komin við danskari mentan, vikubløðum v.m. til Føroya í 20. øld. Roynt hevur verið at føroyska henda danska jólamannin eftir íslendskari fyrimynd, har jólamaðurin verður sagdur at vera “ein góðvættur, ið sigst bera børnum gávur á jólum - ella fólk, ið er ílatið sum slík”. Eisini hava føroyskir jólamenn fingið nøvn sum ‘Kertustubbi’, ‘Greytasleikur’ og ‘Kjøtkrókur’ eftir íslendskum leisti, men hesi nøvn koma fyrst á skrift í Íslandi í 1860, og eru sostatt eini 1600 ár yngri enn Niklas navnið. Eisini er íslendski ‘jólakøtturin’ vorðin til føroyska jólafrensin ‘Halaleysi’, tó hevur íslendska ‘grýlan’ ikki fingið innivist í føroysku jólunum.
Marius Johannesen roynir í sanginum "Eg eri jólamaðurin..." at lata jólamannin í føroysk klæðir og búgva í heyggi eins og huldufólkini: "Eg eri jólamaðurin við stórum gráum skeggi, í koti og svørtum knæbuksum, eg búgvi í hulduheyggi."
Ein siður ið hevur tikið seg upp seinastu árini er, at føroysku jólamenninir nú koma til landið við eini føroyskari slupp; hóast onga ávirkan haðani, so minnir hetta um Sinterklaashaldið í Niðurlondum, har Sinterklaas kemur til Niðurlong við einum dampskipi.
Eisini føroysku vættrarnar eru vorðnar til nissur; Orðabókin sigur um nissu: "nissa: vættur ið heldur til nær menniskjum t.d. í úthúsum (hildin at vera lítil gráklæddur maður í reyðari topphúgvu og við skeggi)", - stundum verður jólamaðurin eini róptur jólavættur, og nissurnar jólavættrar.
Jólamaðurin í enskmæltu londunum[rætta | rætta wikitekst]
Sambært nýmótans amerikanskari siðvenju, er jólamaðurin ein tjúkkur (førur) maður við kritahvítum síðum skeggi, klæddur í reytt við hvítum pelskantum og svørtum styvlum. Vanliga sigur hann eitt hjartaligt “Ho ho ho!”. Hann býr á Norðpólinum har hann framleiðir gávur saman við smáum hjálparum ella nissum. Jólanátt flýgur hann gjøgnum luftina í eini sletu ið verður dragsað av reinsdjórum, har kendasta reinsdjórið er “Rudolf við tí reyðu nøsini”. Frá sletuni fer hann niður gjøgnum skorsteinskaminuna við jólagávum. Tað er vanligt at seta eitt sindur av mati fram til jólamannin. Jólamenn upptraðka ofta áðrenn jólaaftan í keypsmiðstøðum (sentrum) har teir ofta spyrja børn hvat tey ynskja sær til jóla, ella fyri at savna pengar inn til vælgerandi endamál.
Tann enski og USA-amerikanski jólamaðurin byggja á ímyndirnar av tí káta jólaglaða “Father Christmas” frá bretsku oyggjunum og "Sinterklaas" frá Niðurlondum. Frásagnir, yrkingar og tekningar av jólamanninum, serliga yrkingin "A Visit From St. Nicholas" (ella "The Night Before Christmas") frá 1823, skaptu eina felagsmynd av jólamanninum í amerikansku siðvenjuni. Reklamutekningar fyri Coca Cola í 1931, teknaðar av svenskamerikanaranum Haddon Sundblom, gav gjøgnumbrot fyri tann reyð-hvíta búnan jólamaðurin er ílatin í dag – litirnir hjá Coca Cola.
Jólamaðurin verður oftast róptur Father Christmas í Stórabretlandi, meðan hann í USA verður róptur Santa Claus, ein anglifisering av tí niðurlendska Sinterklaas, tvs. Sankta Nicholas. Hesin jólamaðurin er avmyndaður í óteljandi bókum og filmum, og haraftrat í jólaframsýningum og jólapynti, og er kendur um allan heimin.
Jólamaðurin í Russlandi[rætta | rætta wikitekst]
Í tí gomlu russisk-ortodoksu kirkjuni var Sankta Nicholas hitt mætasta halgimennið, og kom hann eisini við gávum har. Í Russlandi er tað tó Ded Moroz (Дeд Mopoз), tvs. ”Abbi Frost” (ella Frostabbi) ið hevur leiklutin sum jólamaður. Hann hevur ein gandastav og deilir gávur út til børn á nýggjárinum, ofta saman við abbadóttur síni Snegurotsjka (CHerypoчka) á føroyskum «Snjómoyggin». Abbi Frost kemur eisini fyri í týskari siðvenju, har hann verður róptur "Väterchen Frost". Undir kommunismuni varð Ded Moroz fyrst bannlýstur, men seinni bleiv hann m.a. brúktur í mentanarpolitiskari propaganda, sum ein mótsetningur móti tí dekadenta (forfalna) vesturlendska jólamanninum, og var tá nærum altíð klæddur í bláan kappa (kot).
Bústaður jólamansins[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri lond siga seg hýsa heimstaðnum hjá jólamanninum. Tá danskt sjónvarp sendi jólarøðina (seriuna) ”nissebanden i Grønland” í 1989, uppstóð ein nýggj mýta – at húsini hjá jólamanninum liggja í Umanak á vesturstrond Grønlands. Norðmenn siga at jólamaðurin býr í Drøvbakk, sviar at hann býr í bygdini Mora, har tað eisini er ein park nevnd Tomteland, meðan finnar siga hann býr á fjallinum Korvatunturi í landnyrðings-Finnlandi, men hetta plássið hevur fingið kapping frá einum øðrum plássi í Finnlandi, Rovaniemi, har ein Santa Park opnaði í 1998, og royna finnar at fáa ES at góðtaka hetta sum offisiella heimstað jólamansins. Sambært norðuramerikanskari siðvenju, so býr jólamaðurin á Norðpólinum, og gav kanadiska stjórnin jólamanninum (Santa) kanadiskan ríkisborgaraskap tann 23 desember í 2008. Men eisini muslimska Turkaland ger (helst tað mest legitima) krav uppá bústað jólamansins, nemliga í heimstaði kristna Sankta Niklasar Myra, nú Demre í Turkalandi. Í muslimska Turkalandi er jólamaðurin eisini vælumtóktur, har er hann kendur sum "Noel Baba" og gevur hann børnum gávur á nýggjárinum, tí turkar halda ikki kristin jól.
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Søgan um Jólamannin á donskum
- Grein á enskum um Sankta Nicholas frá St. Nicholas Center
- Søgan um Santa Claus og Father Christmas á enskum


text:
Á møti skóleysur
Í tíðindabrævi sínum FONGSULS FELAGSSKAPUR sigur Chuck Colson frá einum prædikumanni, sum var í ferð við at leggja síðstu hond á talu sína tíðliga ein sunnumorgun, táið hann hoyrdi onkran banka á dyrnar. Har stóðu tríggir kloddutir dreingir, sum høvdu fingið gávur frá limum í samkomuni. Heim teirra var oyðilagt av evnismisnýtslu og skøkjugulevnað. Teir høvdu ongantíð fyrr verið í einari samkomu og ynsktu tí at hyggja seg um, so ein samkomutænari fór ein rundtúr við teimum.
Eitt korter seinni komu teir aftur og spurdu, nær møti bleiv aftur. "Kunnu fólk koma til samkomu tykkara, um hosurnar ikki eru eins?", spurdi tann elsti drongurin. Samkomutænarin vissaði hann um, at tað kundu teir. "Men hvat um vit ikki eru í hosum?", spurdu teir hann. Aftur vissaði hann teir um, at tað vóru teir vælkomnir til. "Tað er gott", segði drongurin, "tí mínar hosur eru ikki eins, og yngsti beiggi mín eigur ongar hosur". Tann morgunin komu allir dreingirnir á møti og vóru hjartaliga væl móttiknir. Síðani tá hevur samkoman hjálpt allari familjuni.
Júst eins og evangeliið er fyri øll menniskju, so áttu øll eisini at kent seg vælkomin í samkomu okkara. Rík og fátøk, børn og vaksin, løgreglufólk og handikappað og ítróttarfólk eru øll mál fyri kærleika Kristusar. Tey kunnu øll gerast limir á likami Hansara. Gævi at ongar forðingar eru í samkomum okkara, heldur ikki í hjørtum okkara ímóti nøkrum.
Umsett úr Our Daily Bread
Mikkjal á Bergi


text:
Į rįšstevnuni "Vit vilja gera mun" varš el-installatųrvirkiš EL-NET fyri lųtu sķšani avdśkaš, sum Įrsins rśmligi arbeišsgevi av Anniku Olsen, landsstżriskvinnu ķ Almannamįlum. Afturat heišurinum fekk EL-NET eisini standmynd, sum Rśni Jacobsen į Verkstašnum Vón hevur gjųrt til hųviš.
EL-NET er eitt
el-installatųrvirki ķ Havn og Vestmanna viš 29 starvsfólkum, sum teir trķggir
Bernhard T. Petersen, Ólafur Debes og Pól Erik Johannesen settu į stovn ķ 2006.
Heišurin, sum
Įrsins rśmligi arbeišsgevi, fęr EL-NET, tķ virkiš hevur vķst ein hugburš og
atburš, sum fer śtyvir taš, sum vanliga kann krevjast av einum arbeišsgevara.
Ķ lųtuni eru
trķggir ungir mans ķ tillagašum starvi hjį EL-NET. Ungu menninir hava taš til
felags, at ein trupul uppvųkstur hevši avbyrgt teir frį skślaverki og
arbeišsmarknašinum.
Mųguleikin at starvast hjį EL-NET hevur hjįlpt ungu monnunum at venja seg viš krųv og įbyrgdir į einum arbeišsplįssi, samstundis sum teir hava fingiš stušul og vegleišing, tį iš į hevur stašiš.
Viš góšum
samstarvi viš Almannaverkiš og umsorgan frį EL-NET hava ungu dreingirnir tikiš
av mųguleikanum og starvast nś sum ųll onnur starvsfólk ķ fyritųkuni.
Tveir teirra standa ķ lųtuni ķ lęru sum elektrikarar, mešan tann trišji eftir ętlan byrjar lęrutķšina ķ summar.
Vit kunnu gera mun
Fyri teir
trķggjar stjórnarnar ķ EL-NET kendist taš rętt, at veita eina hjįlpandi hond,
tį iš fyrispurningurin kom av fyrstan tķš.
- Vit hava ein kjans at gera ein mun her. Taš er gott fyri samvitskuna, heldur enn bara at peika eftir myndugleikunum, sigur Bernhard Petersen.
Hann vķsir į, at
teir hava eitt gott virki, har taš gongur vęl og tķ kunnu teir eisini taka į
seg at hjįlpa eftir fųrimuni. Men taš hevuri tżdning, vķsur Bernhard Petersen
į, at ungu menninir vera višfarnir, sum eitt hvųrt annaš starvsfólk ķ
fyritųkuni.
- Taš vilja teir hava, sigur Bernhard Petersen.
Heršaklappiš, sum EL-NET hevur fingiš skal
feirast saman viš starvsfólkinum, hava stjórarnir avgjųrt.
- Vit fara at feira taš saman, tķ taš eru vit ųll somul, sum hava uppiboriš heišurin, sigur Bernhard Petersen at enda.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Lækkar ikki pensjónsinngjaldið
Tak niður
- Vit fara ikki at lækka kravda inngjaldið til pensjón hjá okkara limum, hóast inngjaldið til Samhaldsfasta hækkar við pensjónsnýskipanini.
Tað sigur Súni Selfoss, formaður í Starvsmannafelagnum.
Inngjald hækkar upp í 6 prosent
Við pensjónsnýskipanini hækkar inngjaldið til Samhaldsfasta úr 4,25 prosentum upp í 6 prosent av lønini í 2020.
Løngjaldararnir rinda helvtina av inngjaldinum til Samhaldsfasta og arbeiðsgevararnir hina helvtina. Hækkingin í inngjaldinum hevur sostatt við sær, at løntakarar skulu rinda 0,75 prosent eyka av sínari skattaskyldugu inntøku til Samhaldsfasta, og at arbeiðsgevararnir skulu rinda 0,75 eyka av útgoldnum A-inntøkum.
Løntakarar skulu rinda 0,75 prosent eyka
Tað vil siga, at tjenar tú 30.000 krónur um mánaðan, rindar tú í dag 2,25 prosent av tínari løn til Samhaldsfasta - tað er 675 krónur um mánaðan.
Men við pensjónsnýskipanini skalt tú rinda 0,75 prosent afturat um mánaðan - tað er 225 krónur.
Sostatt hevur tú 225 krónur minni eftir av tínari løn eftir skatt hvønn mánaða.
Ein samhaldsfastur grunnur
Men inngjaldið er at rokna sum ein uppsparing, og tí kemur inngjaldið borgarum til góðar, vísir Súni Selfoss formaður í Starvsmannafelagnum á.
Samhaldsfasti er ein solidarisk skipan, sum hevur við sær, at tey, sum tjena mest, rinda mest inn í grunnin. Útgjaldið verður ásett av stýrinum hvørt ár, og er í dag 4.145 krónur.
Kunnu lækka kravda inngjaldið til pensjónsuppsparing
Í pensiónsnýskipanini stendur, at fakfeløgini kunnu lækka kravda pensjónssamansparingina úr 15 prosent av lønini, sum tað er í dag, niður í 12 prosent.
Endamálið við hesi broyting er millum annað, at ein partur av inngjaldinum til kravdu pensjónsuppsparingina, kann rinda fyri hækkaða, lógarfesta inngjaldinum til Samhaldsfasta. Men fakfeløgini eru ójøvn á málið um, hvørt tað er rætt at lækka pensjónsinngjaldið.
Starvsmannafelagið ætlar ikki at lækka inngjaldið
Millum annað ætlar Starvsmannafelagið ikki at lækka kravda pensjónsinngjaldið, sigur Súni Selfoss, formaður í Starvsmannafelagnum.
- Upphæddin, sum løngjaldarar skulu rinda eyka inn til Samhaldsfasta, er ikki so høg, og hon er at rokna sum ein uppsparing, og tí hava vit ikki ætlanir um at lækka inngjaldið til vanligu pensjónirnar fyri at rinda hækkaða inngjaldið til Samhaldsfasta, sigur Súni Selfoss.
Lurta eftir restini av samrøðuni við Súna Selfoss, formann í Starvsmannafelagnum, omanfyri
Pensjónsnýskipanin til triðju viðgerð
Pensjónsnýskipanin var samtykt við aðru viðgerð í gjár, og skal nú til triðju viðgerð í tinginum.
Hetta verður væntandi í næstu viku, tí ætlanin hjá tingformanninum er, at tingið skal heim í summarfrí flaggdagin, sum er mikudagin.
Sí eisini


text:
by Siri Eysturoy | Jul 4, 2017 | VælveraØsterlandsk Thehus, ið lat upp í 1889, hevur enn tann dag í dag størsta og besta úrvælið av te í danska kongaríkinum. Te’ini eru úr londum kring allan heimin og hevur Østerlandsk Thehus meira enn 200 sløg á lagur. Úrvælið fevnir um fínastu góðskuna av reinum...
by Schønning Eysturoy | Jun 19, 2016 | VælveraVisti tú, at punktgjaldið á húðrøktar vørum bleiv avtikið í fjør? Langi hava handlar heitt á Fíggjarmálaráðið um at avtakað tollin á 20%, ið var á kremum, shampoo, luktilsi, make-up, o.s.fr. og langt um leingi bleiv hetta avtikið í Juli í fjør. Vit kunnu tí í dag...
by Schønning Eysturoy | Dec 1, 2015 | VælveraMyrka tíðin og veturin er okkum í møti. Hetta viðførður at vit fáa lítið og einki sólarljós hesar mánaðarnar, samstundis pakka vit okkum inn í troyggjur og jakkar, so at sólarljósið ikki nær húðina. Tískil er tað skjótt til at vit kunnu fáa undirskot av D-vitamin, tá...
by Trina Eysturoy | Jun 12, 2015 | VælveraHósdagin 11 juni høvdu vit hugnakvøld við fyrilestri um húðrøkt. Serfrøðingur frá Beauté Pacifique er á vitjan og hevði fyrilestur um húðrøkt. Luttakararnir fingu lekkurt ábit, vistfrøðiligar drykkivørur og ein gávuposa heim við. Gáviposin var á tremun við lekkrum...
by Schønning Eysturoy | Jun 5, 2015 | VælveraInnbjóðing til ókeypis húðskanning og hugnakvøld Aftur í ár ger Beauté Pacifique ókeypis húðskanningar hjá SIRI. Hósdagin til leygardagin 11.-13. juni bjóða vit tær inn á gólv hjá SIRI at fáa ókeypis húðskanning og samstundis royna og hoyra um serstaku Beauté...
by Schønning Eysturoy | Mar 4, 2015 | VælveraEin vísindarlig kanning kemur til ta niðurstøðu, at fólk, sum hava strongd, ella virka í einum strongdum umhvørvi, eru í størri vanda fyri at gerast ov tjúkk. Tað krevur tó, at tú ert strongd, ella arbeiðir í einum strongdum umhvørvi í eitt longri tíðarskeið. Strongd...


text:
Samandráttur:
Línuskip: Vit vantað fýra línuskip mánadagin og so nøkur seinni í vikuni. Skipini undir Íslandi, fáa mest av hýsu og so tosk, longu og brosmu. Skipini við Føroyar fáa mest av longu og toski og so nakað av hýsu og brosmu.
Útróður: Streymurin harðnar út á vikuna. Veðri verður ikki gott fyrst í vikuni, men batnar sum vikan líður, so møguliga verður nakað av útróðri síðst í vikuni.
Djúpvatnstrolarar: Tveir fiska upsa, men eru nýliga byrjaðir túr og koma tí neyvan at landað í vikuni. Restin liggur við bryggju, men møguliga fer onkur út í vikuni.
Partrolarar: Tey flestu pørini eru til fiskarí og koma at landa sum vikan líður. Fiskiskapurin er brúkiligur.
Trolbátar: Allir liggja við bryggju(fríggjadag 9 feb.), men fara út tá veðri verður betri.
Garnaskip: Vit væntað at allir tríggir koma at landað síðst í vikuni. Fiskaríið er brúkiligt.
Heinta alla metingina her


text:
Ein tiltikin seyðatjóvur var í Svínoy á sinni, sum æt Árant. Hann sat úti á Bø einsamallur í húsi og hevði gróthús at goyma tjóvafolan í. Mest stjól hann úr hjøllum. Eitt hol er fyri handan Hálsar norðuri á Hjalla, sum rópast Árantsholið, um ein fjórðing frá bygdini; tað er hálvan fjórðing inn undir jørðina, men so myrkt og trongt, at eingin maður hevur gingið allan vegin inn í tað. Har innií fletti Árant tann seyð, hann tók, og bar heim í gróthúsið so hvørt, sum honum tørvaði á. Svínoyingar høvdu illgruna á, at hann stjól, ansaðu eftir honum og raktu við hann, men tordu ikki at taka hann, tí hann lovaði teimum ilt, og teir hildu hann duga gand.
Í kirkjugarðin gekk hann at ræna tey deyðu og taka líkverju og hár av teimum. - Ein støða var inni undir Eiggjarshellu, hálvan fjórðing í landnyrðing frá húsunum. Har vóru svínoyingar at byrgja fyri við stórum klettum, tí at Árant tók seyðin tann, sum søkti sær ból har innií um veturin.
Einaferð hevði øll fjallskipanin verið á fjalli fyri handan Hálsar til at taka seyð. Tá ið teir høvdu tikið tað, teir vildu, og fóru heim, kom Árant gangandi við einum torvleypi. Hann setti hann frá sær, gjørdi seg inn á seyðin, ið sleptur var úr rættini, tók tvey lomb úr gonguni og bant tey niður. Jógvan, húskallur heima í Stovu, vendi sær við og sá Árant taka. Hetta vardi Árant, tók annan veg enn húskallurin, og so kvikur var hann á føti, at hann møtti húskallinum fyri durunum hjá bóndanum í Smørgeil, sum átti hesi bæði lomb, ið Árant hevði tikið. Árant spurdi húskallin, hvar hann fór nú, men hann svaraði: “Til Stóra beiggja at læna mær ein knív at raka skinn við; tí hann hevur so hvassar knívar.” (Stóri beiggi var Símun bóndi í Gulaksstovu). Tá var Árant so kvikur avstað, loysti lombini upp aftur og slepti teimum. - Allir í Svínoy høvdu fingið nakað frá sær, segði Árant seinnameiri, uttan hin langi slúrurin í Gulaksstovu: honum kundi hann einki gera, tí hann var fríggjadagsbarn, føtt fyri middag.
Oftum vóru svínoyingar á tinginum inni í Bø (norðuri í Vági) og kærdu seg um Árant, men alt til einkis. Eina ferð mannaðu teir seg upp, tóku hann og settu tveir menn til at ansa eftir honum, men hann smeyg sær burtur frá teimum. Eina aðra ferð raktu teir við hann úti í haganum, sum hann fór berandi eina stóra ær á nakkanum, og gingu eftir honum fram við bakkanum so hart, at hann varð at sleppa ærini útfyri á Svínoyarnesi. So leyp hann frá teimum. Men ærin kom rekandi inn á Borðoyarvík, og hálsklútur Árants, sum bundin var um føturnar á ærini, varð kendur. So varð hann uppaftur tikin, førdur til Havnar og dømdur at vera útlagin úr Svínoy. Hann fór til Sandoyar at vera og livdi siðuliga har. Ikki tordu svínoyingar at taka hann inn í bátin á lendingini, tá ið teir førdu hann úr oynni, tí teir ræddust gandin, og so tóku teir hann inn á Ommukletti (niðri undir húsunum úti á Bø). Høvdu teir tikið seg inn á lendingini, skuldi hann gjørt teimum tað, segði Árant við teir, at teir fingu ikki máltíð av sjónum í trý ár: men nú fekk hann einki gjørt teimum.
Hav Árants liggur uppi á torvheiðunum slappan fjórðing frá húsunum í Svínoy. Veikir menn kunnu ikki lyfta tí.
Kelda: Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Rakul Sjúrðardóttir Frederiksberg
15.06.2017 - 11:45
Trý fólk frá kriminalteksnisku deilidini hjá løgregluni í Danmark og eitt fólk frá Dansk brand- og sikringsteknisk institut fóru í gjár til Suðuroyar, skrivar Kringvarpið. Kanningarnar á virkinum eru byrjaðar.
Vandi er framvegis fyri, at partar av bygningum detta niður, og tí skal bygningurin tryggjast. Hetta skal gerast, áðrenn kanningarliðið veruliga kann kanna bygningin.
Hildur Hentze, sum er dagligur leiðari á kriminaldeildini, sigur við Kringvarpið, at arbeitt verður við tryggingum saman við tryggingarfelagnum hjá Varðanum Pelagic.
Løgreglan samstarvar við Arbeiðs- og brunaeftirlitið um kanningarnar. Kanningarliðið skal kanna, hvar eldurin kyknaði, orsøkina til at hann kyknaði og um okkurt revsivert er farið fram. Arbeiðs- og brunaeftirlitið umsitir brunagóðkenningar og trygd, og tey kunnu melda eitt mál til løgregluna, um mett verður, at okkurt revsivert er farið fram viðvíkjandi brunatrygd.


text:
Altso altso tit, hava tit roynt churros?? Íjøssus hetta er lekkurt! Hvørji jól, standi fólk og selja hetta í hvørjum horni á gongugøtuni í Aarhus. Eg haldi eg havi roynt tað einaferð fyrr, og líka síðani havi eg ynskt at gjørt mína egnu útgávu.
Tað sum hevur steðgað mær, hevur verið at churros skal steikjast í feitti. Men veist tú hvat? hetta hevur onki uppá seg.
Svigarindan og eg, gjørdust báðar líka ovfarnar yvir hvussu lætt og skjótt hetta var at gera. Tað tók ikki longur enn fimtan minuttir frá byrjan til enda! Wauw!
Tilfar
10-20 g sukur
2,5 dl vatn
0,5 tsk salt
125 mjøl
2 spsk av olju
********
Olju til steiking
Kanelsukur til pynt
Flótandi sjokulátu afturvið
Arbeiðsháttur
Set eina lítla grýtu útá og hita vatn saman við sukur, salt og 2 spsk av olju. Rør væl og tá hetta er samlað skrúðar tú upp fyri hitanum, so tað kemur uppá kók.
Sløkk nú hitan og stroy mjølið spakuliga í, ímeðan tú rørir við einum pískirísi.
Nú er deiggið liðugt. Koyr tað í ein sterkan sproytiposa. Brúka ein stjørnustrút at seta á sproytiposan, so tú fært rætta mynstrið. Vel ikki eitt ov stórt mynstur, tí tá kann tað verða torført at baka tíni churros nóg væl. Sproyta nú deiggið út í stykkir á umleið 7 cm og legg tey klár.
Ger nú kanelsukur í eina skál. Legg eisini ein tallerk kláran við køkspappíri í, at leggja tíni churros í tá tú tekur tey upp úr grýtuni.
Koyr nú olju í eina grýtu, helst upp til umleið 5-10 cm ella soleiðis at tíni churros verða dekkaði tá tú leggur tey í. Lat oljuna koma uppá umleið 190 stig, og so er tíð at baka tíni churros.
Baka/steik til tey fáa ein gyltan lit. Lat oljuna drippa av á køkspappírið áðrenn tú stroyir kanalsukur omanyvir.
Flótandi sjokuláta og/ella ísur hóskar seg sera væl aftur við churros.
Vælgagnist.
M&K


text:
Leyst lív hjá børnum
Smábørn, sum hava leyst lív, skulu ansast væl, tí tey tola verri vætutrot enn vaksin.
Leyst lív kann vera orsakað av virusi, men kann eisini koma av ovurviðkvæmi fyri mati. Smábørn, sum taka penisillin, kunnu fáa leyst lív av tí.
Farið til lækna:
- Um barnið hevur ringa búkilsku
- Um barnið er troytt og fjarhugað
- Um barnið ikki heldur vætu í sær, spýr illa og hevur leyst lív
- Um barnið spýr blóð ella hevur leyst lív við blóði í
- Um barnið pissar óvanliga lítið
- Um barnið er yngri enn 2 ár
- Um barnið ikki vil taka bróst ella fløsku
- Um barnið hevur havt leyst lív í meiri enn 2- 3 samdøgur.
Hvat kann eg sjálv/ur gera?
- Sera umráðandi er at bøta um vætutrotið. Gev barninum ivaleysa nógv at drekka. Tað er ikki so týðandi, hvat tað fær at drekka, men sukur- og saltríkir drykkir kunnu viðmælast, tí tá fær kroppurin tey mistu søltini aftur
- Hygg eftir landinum, um nøgdin er, sum hon eigur at vera. Er tað ljósagult á liti, fær tað nóg mikið at drekka
- Ansa eftir, at barn títt ikki fær vanligan mjólkarúrdrátt. Hann órógvar magan. A38, cultura og acidophilus jogurt eru harafturímóti góð fyri leyst lív, tí tey stimbra tann góða og náttúrliga bakteriugróðurin í tarminum og fara væl við maganum
- Fylg við, hvussu barnið er fyri yvirhøvur
Leyst lív smittar sera illa. Ansa tí eftir, at barnið vaskar sær væl um hendurnar, tá ið tað hevur verið á vesinum og brúka kanska handspritt.
Kann barnið fáa bindandi heilivág?
Leyst lív heldur vanliga uppat av sær sjálvum eftir nøkrum fáum døgum. Bíða tí eitt sindur og fylg við, hvussu barnið er fyri yvirhøvur.
Evni eru, sum kunnu bøta um leyst lív, men tey eru ikki til børn.
Nær gerst leyst lív hættisligt?
Týðningarmest er at hava eyguni eftir, um barnið fær vætutrot. Teknini um álvarsligt vætutrot eru turrar slímhinnur, landið er myrkt og í smáum nøgdum, linki og máttloysi.
Tá ið barnið hevur fingið matarlystin aftur, er gott at fáa kókaðan mat, t.d. epli, gularøtur, rís, fisk ella kjøt.
Snerkt breyð og keks eru eisini góð fyri magan.
Fruktir við pektini í - t.d. súrepli, banan og papaya - verja slímhinnurnar í maganum.
Tað er best ikki at drekka mjólk, fyrr enn opningurin aftur er vorðin vanligur.


text:
Her eru myndir av heiðursmerkjahandanini frá JFK-Open í Klaksvík 2. og 3. desembur 2017
ítróttur07-12-2017 - 11:11 - Jóanis Nielsen
Badminton í Klaksvík: Her eru myndir av heiðursmerkjahandanini frá JFK-Open í Klaksvík 2. og 3. desembur 2017
Her síggja vit myndir av heiðursmerkjahandanini frá JFK-Open seinasta vikuskifti í Klaksvík, har Grand Prix 3 var hildið. Tað vóru umleið 190 leikarar, og eini 350 dystir vórðu leiktir. Leygardagin spældu børn og ung, og sunnudagin spældu tey vaksnu.
Hjá U11 dreingjum er kappingin serliga millum tveir leikarar úr ÍF, har Bogi hevur 130 stig, og Marko hevur 120 stig. Hjá U11 gentum er kappingin eisini sera hørð.Har hevur Julianna HBF 140 stig, og Eva KBF hevur 130 stig, so hjá U11 er einki avgjørt enn.
Hjá U13 gentum er eisini sera hørð kapping. Har eru tað serliga tríggir leikarar frá KBF og ein frá ÍF, sum kappast um fremsta plássið. Fremst í løtuni er Ranja frá KBF, og so koma Rakul ÍF, og Oddbjørg og Miriam frá KBF.Hjá dreingjum U13 eru Leivur KBF og Bjarti HBF púra javnir við 120 stigum í part.
Hjá U15 dreingjum hevur Aron ÍF vunnið allar tríggjar kappingarnar higartil og stendur væl í kappingini til at blíva Grand Prix vinnari fyri veturin.Hjá gentum hevur eisini ein leikari vunnið allar kappingarnar higartil. Tað er Ingibjørg frá KBH, sum hevur 150 stig.
Í U17 menn hevur Árant MBF 140 stig, Ári HBF hevur 110 stig, Jónas HBF hevur 100 stig, og Ari KBF hevur 80 stig. Hjá kvinnum U17 hevur Adhya vunnið allar kappingarnar og hevur 150 stig. Sissal HBF hevur 110 stig, Lena Maria KBF hevur 90 stig, og Miriam HBF hevur 70 stig.
Enn er einki avgjørt hjá teimum vaksnu, men hjá kvinnum A hevur Lena Maria frá Klaksvíkar Badmintonfelag lagt seg klárt á odda við 150 stigum. Nummar 2 er Jóhanna KBF við 90 stigum, og nummar 3 er Bjarnhild KBF við 70 stigum, sum ikki var heima til hesa kapping, so kvinnurnar hjá Klaksvíkar Badmintonfelag verða torførar at taka í ár.
Hjá monnum er kappingin enn opin. Har er Magnus úr HBF fremst við 100 stigum, men í hølunum á honum koma Rani KBF við 90 stigum, Magni ÍF við 80 stigum, og Ari KBF hevur 70 stig.
Hjá kvinnum eru ikki nógvir luttakarar í ár, og tað er harmiligt, tí tað kemur nokk at síggjast aftur, tá farið verður til kappingar uttanlands, tí leikararnir eru munandi verri fyri, tá leikarar her heima ikki taka lut í tí heimligu kappingini. Tað er tó ikki so óvanligt, at annað hvørt ár er áhugin minni, tí tá er ikki Oyggjaleikaár, og tað verða ikki Oyggjaleikir komandi summar. Tíbetur síggja vit tó fleiri góðar, ungar, kvinnuligar leikarar, sum eru á veg upp. Tað er eisini vanligt at síggja tað hjá monnum, men í ár er ørvísið. Tað er hørð kapping um fremstu plássini, og tað eru fleiri leikarar, sum eru væl fyri og hava gjørt stór framstig. Tað var eisini stuttligt at síggja góðar leikarar, sum spældu badminton fyrr, koma til kapping í Klaksvík.
Næsta Grand Prix kappingverður á Giljanesi 13. og 14. jan 2018.Tann kappingin eitur H-dygd Open og er 4. Grand Prix kapping út av 5.


text:
Tá Havstovan fyri einum ári síðani gjørdi árið upp fyri 2016 sást, at saltinnihaldið á opnum havi, eins væl og á Landgrunninum, var metlágt frá septembur til desembur 2016. Nú eru seinastu mátingarnar fyri 2017 gjørdar upp sum vísa, at lága saltinnihaldið helt fram alt 2017.
Havstovan mátar hita og salt á opnum havi eftir sonevndum standardskurðum út frá Landgrunninum 3-4 ferðir um árið. Mátingarnar vísa, at miðal saltinnihaldið fyri árið 2017 var metlágt bæði vestanfyri, norðanfyri og eystanfyri. Saltinnihaldið í Bankarennuni var metlágt á heysti 2016, meðan metlágt saltinnihald var mátað norðan fyri Føroyar á heysti 2017. Meiri er at lesa um hesar mátingarnar undir teiginum Hita- og saltbroytingar á opnum havi, og vit hava fyrr skrivað um sannlíkar orsøkir til broytingarnar her.
Saltinnihaldið á Landgrunninum fylgir gongdini á opnum havi, og sostatt var saltinnihaldið á Landgrunninum eisini sera lágt í 2017. Havstovan byrjaði at máta saltinnihaldið á Landgrunninum við Lívfiskastøðina í Skopun í 1995, men júst tá var saltinnihaldið vaksandi bæði har og á opnum havi. Sostatt hava vit ikki mátingar frá Skopun frá tí feskasta tíðarskeiðnum tíðliga í 1990unum. Í mun til tíðarskeiðið 1995-2017, eru virðini í 2017 tí nú metlág fyri allar mánaðir, eins og at fleiri einstakar mátingar settu met í 2017. Meiri er at lesa um hesi tøl og hvørji metini eru undir teiginum Saltbroytingar á Landgrunninum.


text:
Trivaligur útisigur
TB | 13/05/18
Á føðingardegnum hjá Tvøroyrar Bóltfelagi megnaði felagsliðið TB/FC Suðuroy/Royn at vinna heili 3-0 á 07 Vestur.
Gott og væl hálvan veg inni í fyrsta hálvleiki bleiv brotsspark til TB/FC Suðuroy/Royn eftir eina fríssparksroynd har dómarin metti at ein 07 Vestur leikari tók hondina í brúk. Isaac Shaze sendi Ivan Stojkovic skeivan vegin og trygt bóltin í málið.
Knappar tíggju minuttir seinni slapp Eirikur Magnusarson at uppliva leiklutin sum málskjútti. Eftir hetta var at kalla tamarhald á dystinum fram til hálvleiks.
Í øðrum hálvleiki skuldi vágamenn longur fram á vøllin, men megnaðu onki at gera við leiðsluna hjá TB/FC Suðuroy/Royn.
Móti endanum av dystinum endaði tað so við at 07 Vestur gjørdi sjálvmál, tá ein avlevering frá einum 07 Vestur leikara fór framvið Ivani og endaði í málinum. 0-3 gjørdist endaliga støðan og nú hevur TB/FC Suðuroy/Royn tíggju stig, alt í meðan 07 Vestur framvegis bert hevur eina stigið og liggur sera einsamalt í botninum.
Í mun til botnstríðið, so er støðan tann, at AB eisini vann í dag á EB/Streym og tí er frástøðan til sjálva niðurflytingarstrikuna tann sama, tvey stig. Skála spæla ímóti B36 17:15. EB/Stremur hevur eins og TB/FC Suðuroy/Royn tíggju stig meðan Skála hevur 11 stig.
Hesir mannaðu TB/FC Suðuroy/Royn í dagsins dysti frá byrjan: Milos Budakovic, Dánjal Godtfred, Isaac Shaze, Salmundur Bech, Búi Egilsson, Eirikur Magnusarson, Heri Kjærbo, Teitur Olsen, John Villi Wøldike, Arifovic Ibrahim og Dennis Rasmussen Nielsen.


text:
Greinin, sum er prentað í Frøði nr. 1 2001, var upprunaliga fyrilestur, hildin á Granskingardøgum á Fróðskaparsetrinum 1.-2. oktober 1999. Greinin er í einum lagi um bókmentasøgu sum tekstslag, í øðrum lagi um menningina av føroyskari bókmentasøguskriving.
Áður prentað í Brá nr. 18 1992. Greinin er um eina robinsonsøgu á týskum frá 1756 við høvuðspersóni úr Føroyum.
Greinin er áður prentað í 3. útgávu av Robinson Kruso, 1990, Føroya Lærarafelag og Føroya Skúlabókagrunnur góvu út. Eg var biðin um at skriva inngang um fyrstu útgávuna av Robinson Kruso á føroyskum frá 1914. Tá ið eg fór at kanna søguna hjá hesi týðing og útgávu, vísti tað seg, at hon var samantvinnað við politisku støðuna fyrst í 20. øld, og at føroyska útgávusøgan hjá Robinson Kruso er ein søga um norðurlendskt mentanarstríð.
Greinin er ikki prentað áður. Evnið er ein long yrking á donskum frá 1760-árunum eftir Hanus Jákupsson Debes, løgmann á Oyri.
Greinin er ikki prentað áður. Yrkingin er frá 1850 er kanska elsta metriska yrking á føroyskum.
Í greinini, sum ikki er prentað áður, hyggi eg at høvuðsverkinum hjá Hammershaimb, Anthologiini, hvussu hon er uppbygd og innihaldi hennara. Á norðurlendskari granskingarráðstevnu í Tempe, Arizona, 1998, hoyrdi eg Andrew Robert Linn, sum serliga hevur granskað Ivar Aasen, halda fyrilestur um mállærurnar hjá Hammershaimb. Hann vísti á, at munurin millum mállæru Hammershaimbs frá 1854 og mállæruna í Anthologiini, sum Jákup Jakobsen ritstjórnaði, er munurin millum reint akademiska lýsing og standardmállæru fyri nútíðarføroyskt. Hesari tulking hansara greiði eg frá í greinini. Eisini lýsi eg myndina av Hammershaimb sum faðir at føroyskum skriftmáli og bókmentum, sum hon birtist í yrkingum og minnisvarðum um hann.
Greinin, sum er prentað í Brá, nr. 13/14 1989, var upprunaliga fyrilestur, hildin á Háskúlanum heystið 1988 til minnis um jólafundin 1888. Við støði í tí materialistisku nationalismugranskingini hjá Ernest Gellner og tí hugmynda og mentanarsøguligu granskingini hjá Benedict Anderson tulki eg teir elstu føroysku fosturlandssangirnar.
Greinin, sum er prentað í Varðanum, bd. 64 1997, var upprunaliga fyrilestur, hildin á enskum á ráðstevnu á lærda háskúlanum í Erlangen í 1997. Prentað á enskum í ráðstevnuritinum Salonkultur und Reiselust. Nordische og Deutsche Literatur im Zeitalter der Romantik . 2000. Erlangen. Ritstj. Hubert Seelow. Universitätsbund Erlangen-Nürnberg e. V.
Henda greinin um samfelagslýsing og samfelagsfatan í dupulskaldsøguni hjá Martin Joensen, Fiskimenn, 1946, og Tað lýsir á landi, 1952, kom á prent í Varðanum, bd. 47 hefti 1-2 1980. Móttøkan var blandað, øðrumegin varð greinin róst og fagnað, hinumegin kolldømd sum sovjettisk propaganda.
Greinin er skrivað út frá marxistiskari bókmentafrøði – hugmyndafrøðikritikki ella ideologikritikki – sum var eitt ógvuliga sterkt rák á lærdu háskúlunum í Norðurlondum í 1970-árunum. Dentur varð lagdur á at síggja mentalutir, harímillum eitt nú bókmentir, sum samfelagslig fyribrigdi. Mett varð, at tað einstaka bókmentaverkið var altíð onkursvegna partur av samfelagnum, sum tað var sprottið úr. Í fyrsta tíðarskeiðinum hjá bókmentafrøðikritikkinum, tá ið mótsetningarnir vóru settir sera hart upp, vóru bókmentir býttar sundur í tær, sum vóru stuðlar hjá kapitalistiska samfelagnum, og tær, sum mótmæltu móti hesum samfelagnum. Søren Schou, sum metir um hugmyndafrøðikritikkin í nýggjari bók um bókmentafrøði ( Litteraturens tilgange. 2001. Gads Forlag) heldur, at á ymsan hátt er hugmyndafrøðikritikkurin enn viðkomandi, tí hann setti spurningar um bókmentir sum virðisútsøgn, um teirra fjølbroytta samband við samfelagið og um ta lívsáskoðan, sum kemur fram í bókmentaverkinum; at svarini ofta vóru ov einføld, merkir ikki, at spurningarnir vóru óviðkomandi ella skeivir.
Grein mín um Martin Joensen einfaldar og bólkar avgjørd persónarnar í stættir og tulkar persónar og hendingar út frá tí. Hon varpar sterkt ljós á avgerandi mótsetningar í skaldsøgusamfelagnum og varpar av tí sama skugga á onnur viðurskifti, sum tey, ið hava við einstaklingin at gera.
Greinin, sum er merkt av áhuga fyri postkolonialari bókmentagransking, er áður prentað í Brá, nr. 20 1993. Uppruni hennara er fyrilesturin „ Íslandsklukkan og Vonin blíð“, sum eg helt á Halldórsstevnu í Reykjavík 12.-14. juni 1992 í sambandi við nítiára føðingardag Halldórs Laxness 23. apríl sama ár. Fyrilesturin er prentaður í ráðstevnuritinum Halldórsstefna 12. – 14. júní 1992, 1993. Reykjavík. Ritstjórar: Elín Bára Magnúsdóttir og Úlfar Bragason. Stofnun Sigurðar Nordals gav út.
Aðrar greinar, sum eg havi skrivað um Íslandsklokkuna, eru „ Íslandsklukkan som poetisk modstand“, prentað í ráðstevnuritinum Literature as Resistance and Counter-Culture. Papers of the 19th Study Conference of the International Association for Scandinavian Studies. 1993. Budapest. Ritstj. András Masát. Hungarian Association for Scandinavian Studies; „Íslandsklokkan“ í: Føroya Landsbókasavn. Ársfrágreiðing 1992. 1993. Tórshavn; og „Inngangur“ í: Halldór Laxness: Íslandsklokkan. Sigurð Joensen týddi úr íslendskum. Skúlaútgáva við inngangi og frágreiðingum eftir Turið Sigurðardóttur. 1997. Føroya Skúlabókagrunnur og Ungu Føroyar. Í skúlaútgávuni er 1. partur av skaldsøguni. Øll Íslandsklokkan kom út í týðing eftir Sigurð Joensen í 1996 hjá Ungu Føroyum.
Upprunin til greinina er fyrilestur á hátíðarhaldinum fyri Fróðskaparsetri Føroya á 25 ára føðingardegi í mai 1990. Í broyttum og longdum líki varð fyrilesturin fluttur í Útvarpi Føroya í november 1990. Eitt sindur broyttur kom hann á prent í Setursriti. Hon fekk hug á deyðum manni. Fýra bókmentaligar greinir . 1991. Tórshavn. Ritstj.: Malan Simonsen. Føroyamálsdeild.
Í greinini royni eg at greiða frá menningini í føroyskum skaldskapi í bundnum máli í megindráttum og at knýta skaldsligu menningina saman við samfelagsligu, t.e. vinnuligu og politisku, menningina
Greinin er áður prentað í Braga, nr. 1, 2000. Hon er eitt sindur broytt og longd her. Hetta er ein roynd at lýsa skaldskapin hjá Róa Patursson.
Greinin er áður prentað í Braga, nr. 1, 2001. Tað eru yrkingasøvnini hjá Jóanesi Nielsen, ið eru til umrøðu. Her er greinin longd við einum broti um savnið Brúgvar av svongum orðum frá 2003.
Greinin er áður prentað í Braga, nr. 1, 1999. Hon snýr seg mest um yrkingasavnið Tímar og rek frá 1997.
Greinin er áður prentað í Braga, nr. 2, 2000. Evnið er prosabøkurnar Reglur, 1994, og Sót og søgn, 1997.


text:
Børn
Tá ið eg verði størri, ætli eg mær at keypa mær eina góða súkklu. Tá ið eg verði enn størri, ætli eg mær at verða flogskipari. Ja, nógvir eru dreymarnir hjá okkum øllum. Tí hevur tað stóran týdning at spara sær pening saman – jú fyrr, jú betri!
Oddi
Oddakonta er ein samansparingarkonta til børn upp til 13 ár. Kontan hevur góða rentu og er tí ein góð byrjan til eina samansparing, sum barnið fær gleði av, sum árini ganga.
Til ber at fáa sjálvtænastuna Netbanki Ung til eina Oddakontu, brúka foreldur/verji netbankan.
PULS
PULS er til tín, ið er millum 13-17 ár og vil liva lívið.
Sum PULS kundi bjóða vit tær kontur, sum kunnu verða brúktar til útbúgvingarstuðul, samansparing, løn, lummapengar - ja, ella tað, tú hevur hug til.
Til ber at fáa sjálvtænasturnar MasterCard Young, Netbanki Ung og Boðtænastu til PULS.
Tú og foreldur tíni eru vælkomin í Suðuroyar Sparikassa at hoyra meira um hesar tænastur.


text:
Froðba
Froðba er ein bygd í Suðuroy. Uttasta bygd á norðursíðuni á Trongisvágsfirði er Froðba. Tætt við Froðba er hitt vakra forbergið Froðbiarnípa við tí sjáldsama tindinum Báradrangur. Undir berginum við Froðbiarnýpu, er eina hola inn í bergið, sum verður nevnd "Hol í Helli". Í Froðba er sermerkt stabbagrót at finna í fleiri støðum. M.a. niðri við sjóvarmálan er stabbagrót sum er skapað í zigzag. Fram við niðara vegnum, beint við býlingin Í Bø, har ein gamal kirkjugarður er, er stabbagrót sum er skapað sum súlur, fram við vegnum. Stabbagrótið hevur fingið hetta skapið, tá eldgosið var á sinni. Kenda skaldið Poul F. Joensen búði á Hamri í Froðba, hann varð føddur og uppvaksin í Sumba, men giftist til Froðbiar og búði har meginpartin av sínum vaksna lívi. Ein minnisvarði er reistur tætt við húsið, har hann búði, til minnis um skaldið. Froðba er ein landnámsbygd ella bøur og hevur verið búsett síðan landnámstíðina, eisini eru hugleiðingar um at Froðba er enn eldri enn landnámsbygdirnar. Tað er ein søgn viðvíkjandi upprunan til nanvið Froðba um ein Danskan høvding ella kong áðrenn tíðarskeiði, sum vanliga verður sett í samband við Víkingar og landnám kom til Føroyar. Høvdingurin hæt Fróði, hann kom til Føroyar við óvart ávegis til Írlands. Óveður brast á og hann kom til Føroya. Tað var mjørki, og hann lovaði at um hann fann land har drekkivatn var, so skuldi hann búseta seg har. Mjørkin lætti og hann kom til Froðbiar og fann eina á har, og so setti hann búgv har, søgnin sigur eisini at av tí hann fann land blótaði hann til ásarnir og gav tí staðinum har teir komu á land Ásdalur, dalur ásanna. Navnið hevur verið upprunaliga Froðabøur ella á norrønum Froðabær.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Froðba · Trongisvágur · Tvøroyri · Ørðavík · Ørðavíkarlíð


text:
Ingi Samuelsen
13.11.2017 - 08:46
Í dag fæst at vita, um nakað spyrst burtur úr samráðingunum millum flokkarnar VinstraGrønu, Sjálvsteiðisflokkin og Framsóknarflokkin um skipan av nýggjari stjórn í Íslandi.
Ríkisútvarpið skrivar, tað um vikuskiftið hava verið óformellir fundir millum flokkarnar. Í gjárkvøldið høvdu VinstriGrønu floksfund, men einki formelt kom burtur úr fundinum. Fundurin heldur fram á middegi í dag, skrivar ruv.is.
Óformellu fundirnir um vikuskiftið hava snúð seg um grundleggjandi økir, so sum infrakervið og hvussu heilsuverkið og útbúgvingarøkið kunnu mennast, skrivar ríkisútvarpið.
Tingflokkarnir hjá Framsóknarflokkinum og Sjálvstæðisflokkinum fundaðust ikki í gjár, men sagt verður, at báðir flokkarnir eru sinnaðir at halda fram við samrøðunum við VinstraGrønu.
Talan er um teir tríggjar flokkarnar, sum fingu flestar atkvøður á altingsvalinum 28. oktober. Sjálvstæðisflokkurin fekk 16 tingsessir, VinstraGrønu fingu 11 og Framsóknarflokkurin 8. Flokkarnir sita sostatt á 35 av teimum 63 sessunum í Altinginum.


text:
FILMUR OG ÁVIRKAN Almenna meiningin er, at filmur ávirkar okkum, so vit mugu hava vernd og verju, dag og dagliga. Eins og í ferðsluni eru fleiri, ið vilja fremja eina filmiska null-hugsjón, so einki blóðdryppandi, harðrent, siðspillandi, ella bara annarleiðis, kann vísast á okkara leið. - Men rakar filmur okkum so meint og djúpt, sum almenna meiningin vil vera við? Vit lata stórbrúkarar siga teirra meining um ein bannaðan film, eins og vit taka pulsin á teim filmum, sum standa í fremstu røð at fáa gull á Oscarveitsluni sunnudagin
Oscar Night
Birgir Kruse
Sunnudagin verða árligu Oscarvirðislønirnar handaðar. Fremstur við átta tilnevningum er filmurin ”Brokeback Mountain”, um samkyndar kúrekar og honum á baki er ”Capote”, um samkynda rithøvundan við sama navnið og ”Transamerica” er um ein transvestitt á ferð tvørtur um America. Festa filmarnir ikki í moralsku krúttunnuna, so fer ”Paradise Now” at gera tað. Hann krevur frígering av Palestina og kappast um at verða best útlendski filmur. Hóast fleiri Oscartilnevndir filmar hava verið sýndir her heima, eru eingi útlit eru fyri at júst hesir filmar, ið allir hvessa á tonn, verða sýndir almenninginum, sum skapar almennu meiningina.
Brokeback Mountain
Ang Lee, ið er ættaður av Taiwan, leikstjórnar filminum ”Brokeback Mountain”, sum byggir á stuttsøgu hjá E. Annie Proulx (f.1935), prentað í The New Yorker 1997. Fyrstu skaldsøguna ”Postcards” gav hon út 56 ára gomul og í 1994 fekk hon Pulitzer virðislønina fyri ”The Shipping News”, sum sviin Lasse Hellström gjørdi til film í 2001.
”Brokeback Mountain” er um tveir menn, ið møtast á einum garði í Texas á sumri 1963. Kúrekin og húskallurin gerast væl og við Texas og Wyoming í baksýni verður ein innilig, men krógva kærleikssøga, brett út á løriftið.
Capote
Hin ungi Bennet Miller hevur gjørt film um rithøvundan Truman Capote (1924-1984), sum í 1959 fór undir at skriva ”In cold blood” í eini roynd at skilja tveir ungar drápsmenn. Lidna bókin, ið bert bíðaði eftir einum deyðadómi, kom út í 1966.
Longu í 1948 hevði Capote gjørt vart við sín kynsliga observans í bókini ”Other voices, other rooms”. Her viðger hann samkynd evni og letur seg sjálvan avmynda naknan á permuni. Capote er ein sjáldsama følin og inniligur rithøvundi, sum tó samstundis finnur fragd í at geva hugtakinum homofobia fullan íblástur.
Í 1958 skrivaði hann ”Breakfast at Tiffany’s”, sum bleiv til film við Audrey Hepbrun og yngra ættarlið helst kennir frá einum poppsangi.
Skaldsøgan ”In cold blod”, sum aktuelli filmurin byggir á, legði lunnar undir nýtt skrivingarlag heimildarskaldsøguna. Í april 1965 fekk Perry Smith (f.1928), ið var annar av ungu drápsmonnunum og fremsti heimildarmaður Capotes, deyðadómin fyri at hava dripið tey fýra í húsinum hjá Clutter í Halcomb í Kansas. So kundi punktum setast í bókina, sum gjørdist eitt av stórstu amerikansku bókmentunarligu avrikum í nýggjari tíð.
Beinanvegin gjørdi Richard Brooks (1912-1992) ein djúpt skakandi svart-hvítan film, sum bygdi á bókina ”In cold blood” (1967). Tretivu ár seinni var søgan gjørd til sjónvarpsrøð og nú fjøruti eru liðin síðani útgávuna, er stóri biogarffilmurin um larger than life mannin handan søguna klárur – ”Capote” við Philip Seymour Hoffmann í høvuðsleiklutinum.
Truman Capote, sum er kanoniseraður á heimasíðuni American Masters, verður her endurgiving fyri at hava sagt soleiðis um skaldsøguna ”In cold blood”: ”While writing it, I realized I just might have found a solution to what had always been my greatest creative quandary. I wanted to produce a journalistic novel, something on a large scale that would have the credibility of fact, the immediacy of film, the depth and freedom of prose, and the precision of poetry.”
Transamerica
Felicity Hoffmann, ið vit kenna sum Lynette í ”Desperate Housewives”, hevur høvuðsleiklutin í filminum ”Transamerica”. Hon hevur eina fortíð sum maður, men hevur skift kyn og er nú kvinna, sum bara tørvar eitt síðsta læknaligt inntriv. Tá eru telefonboð frá einum drongi í einum kliva í New York, ið heilt vist er sonur hennara, men frá teirri tíðini, tá hon var maður. Sonurin mistekur pápa-móðirna fyri ein kristniboðara og tey fylgjast í teirri trúgv tvørtur um Amerika og tískil tvítýðuga heitið ”Transamerica”, sum er í uppskoti at vinna tvær Oscarvirðislønir.
Paradise Now!
Hany Abu-Assad, sum er føddur í Nazaret í 1961, hevur leikstjórnað filmin ”Paradise Now”, ið kappast um at gerast besti útlendski filmur, vístur í amerikanskum biohallum. Palestinski leikstjórin, sum longu er heiðraður í Berlin og Los Angeles sigur, at filmurin er íkast til kjakið um, hvussu Palestina skal samstarva við Ísrael. Onkur gevir seg undir friðin, meðan onnur í filminum svørja til harðskap sum einastu loysnina. Filmurin endar við at høvuðspersónurin, ein jihadsmaður, gyrðir seg við bumbum og fer í ein ísraelskan buss. Og nú vit tosa um Endlösung er áhugavert at síggja, at filmurin úr Palestina kappast við týska filmin ”Sophie Scholl. Die letzten Tage”. So ikki kann sigast annað enn at altjóða filmsumhvørvið er livandi og nýskapandi. Spurningurin er tó, um hetta rák rýnir við hjá okkum?
- Kanska í Stórutjørn?
Millum teir, sum eru við í Oscarkappingini sunnudagin, hava fleiri mainstream filmar longu verið sýndir føroyskum áskoðarum, so sum ”King Kong”, ”Pride and Prejudice” og ein Narnia-filmur. Havnar Bio, ið hevur tvey sýningarhøli, fer um tvær vikur at sýna ”Memoirs of a Geisha”, sum í seks førum er skotin upp at vinna ein Oscar.
Tey, ið hava áhuga í filmi, sum í størri mun er listarliga nýskapandi, mugu standa tolin við síðulinjuna. Men vón er fyri framman. Graml hevur hoyrst um, at í Stórutjørn verður ein multibiografur við fleiri sýningarmøguleikum.
Tað skal so hiðani ljóða sum fremsta mentanarliga visjónsynski hjá filmshugaðum føroyingum at fáa ein multibiograf í Stórutjørn. Meðan vit bíða, kunnu vit skapa okkara egna heimabiograf, loystan frá almennum forðingum, so sum frágreiðingin við síðuna av leggur upp til (sí grein: Summardagur í Havn 1999).


text: Tað er nú 12. til 14. mars at FINA møtist í Dubai, at viðgera nýggja reglugerð um ‘superdraktir’ fyri aðru ferð, og vónandi samtykkja hana. Hetta eru stórtíðindi eisini uttan fyri okkara egnu miðlar sum t.d. SwimmingWorld Magazine, har til dømis Los Angeles Times, The Canadian Press og gulfnews.com skriva, og har niðurstøðan sum heild tikist at vera, at FINA hevur forpassað kjansin at broyta støðuna uttan at tað verður eitt ‘sirkus’. Hvat skal man til dømis gera við metini sum longu standa, og er tað veruliga so at man t.d. skal hava telduflísar í draktirnar, til at tryggja at talan er um góðkenda drakt?


text:
Nýggjastu tíðindini
Melda til tíðindabræv
Tíðindi - 13. september 2017
FSF Varpið: Eyðvør Klakstein hevur sína dagligu gongd í Spania, men í hesum døgum er hon í Føroyum og fyrireikar seg til landsdyst ímóti Kekkia
Eyðvør Klakstein í samrøðu við FSF Varpið - Mynd: www.fsf.fo
- Tað er altíð stuttligt at koma heim til Føroyar at spæla landsdyst, og tað er ordiliga deiligt at vit kunnu vera samlaðar í nakrar dagar áðrenn dystin. Av tí sama blíva fyrireikingarnar nógv betri, sigur Eyðvør Klakstein í samrøðu við FSF Varpið.
Hóskvøldið klokkan 19:00 fer føroyska A-landsliðið við kvinnum á vøllin aftur. Fyrsti dystur í undankappingini til HM 2019 er á skránni, og mótstøðuliðið er Kekkia.
- Tær eru nokk eitt vet betri enn Turkaland, men eg haldi vit hava ein kjans, sigur Eyðvør við FSF Varpið.
Tað er ókeypis atgongd til kvinnulandsdystin millum Føroyar og Kekkia.
Undir venjingini týsdagin fekk FSF Varpið orðið á Eyðvør Klakstein. Øll samrøðan kann síggjast her…


text:
Freistin longd til 4. desember!
Á myndini er Fríði Jensen, ein av teimum trimum handan kanningina
Vit hava tørv á tínari hjálp!
Trý lesandi á Roskilde Universitet hava sett eina kanning í verk um føroyskir sjúklingar, ið hava verið uttanlands í kanning og/ella viðgerð fyri likamliga sjúku.
Hvørt ár verða yvir túsund føroyingar kannaðir og/ella viðgjørdir uttanlands, men vit vita tíverri alt ov lítið um, hvussu føroyingar sjálvir uppliva hetta. Fyri at skapa eina heildarmynd av støðuni, byggir kanningin serliga uppá eitt spurnablað til sjúklingarnar.
Spurnarblaðið vendir sær til borgarar, ið búgva í Føroyum og hava verið noyddir at fara uttanlands at verða kannaðir og/ella viðgjørdir fyri eina likamliga sjúku.
Tað vil siga, at hendan kanningin fevnir ikki um viðgerð av sálarligum sjúkum.
Foreldur, ið hava verið við sínum børnum til kanningar og/ella viðgerð uttanlands, eru eisini hjartaliga vælkomin at svara vegna børn síni.
Tað hevur ómetaliga stóran týdning, at fáa savna vitan frá brúkarum fyri at kunna greina, hvussu sjúklingar uppliva at vera sendir av landinum. Vit vóna tí, at tit geva tykkum stundir at svara hesum spurnablaði, og soleiðis geva týdningarmikla vitan til gransking á hesum øki.
Tað tekur uml. 10-15 minuttir at svara spurnablaðnum og tú verður dulnevnd/ur. Avvarðandi kunnu hjálpa við at svara spurnaðarblaðnum, um tað er onkur, sum ikki er tryggur við tað tøkniliga. Tað mest umráðandi er at so nógv sum gjørligt geva sær tíð at svara.
Hevur tú spurningar ella tekniskar trupulleikar, ert tú vælkomin at skriva til figj@ruc.dk ella skriva/ringja á +45 30 86 92 78
Vit takka frammanundan fyri tína hjálp!
Trýst á leinkjuna niðanfyri, fyri at koma til spurnarkanningina.
https://survey.ruc.dk/LinkCollector?key=17JPVS7U9531


text:
Søgan um Barnanna umboðsmann
Tað hevur leingi verið upp á tal, at vit skulu hava ein óheftan stovn í Føroyum, sum skal ansa eftir, at rættindini hjá børnum verða vird.
Føroyar hava samtykt Barnarættindasáttmálan hjá ST og hava tí bundið seg til at arbeiða fyri at betra korini og rættindini hjá børnum. Í Barnarættindasáttmálanum stendur, at ein óheftur stovnur skal tryggja rættindini hjá børnum.
Í 2011 segði ST, at rættartrygdin og rættindini hjá børnum og ungum í Føroyum ikki vóru nóg góð. Tí gjørdi landsstýrið av at seta nøkur tiltøk í verk, sum skuldu tryggja, at órættur ikki verður gjørdur móti børnum í Føroyum.
Allir løgtingslimirnir vóru samdir um, at Løgtingsins umboðsmaður skuldi hava eftirlit við rættartrygdini hjá børnum og ungum. Umboðsmaður hevur longu frammanundan eftirlit við, at myndugleikarnir ikki vanrøkja sínar skyldur og gera nøkrum fólkum órætt. Hann viðger klagur frá fólki, sum halda, at ein myndugleiki hevur borið seg skeivt at móti teimum.
Løgtingið gjørdi av, at umboðsmaðurin skuldi hava loyvi at kanna bæði almennar og privatar stovnar, sum hava ábyrgd av børnum.
Umboðsmaðurin byrjaði arbeiði sítt fyri rættindunum hjá børnum og ungum tann 1. oktober 2014.


text:
Sáttmáli um Talgilda Samleikan undirskrivaður
Samtak millum Klintra og Føroya Tele fer at menna talgilda samleikan. Tað varð endaliga greitt, tá ið samtakið í dag undirskrivaði sáttmála við Gjaldstovuna um at gera føroyskan talgildan samleika.
Talgildi Samleikin hevur verið boðin út sum alment útboð. Tá freistin var farin 20. juni, vóru tvey tilboð komin inn – eitt frá Elektron og eitt frá samtakinum Klintra og Føroya Tele. Grundað á góðsku- og prísmetingar av tilboðunum, varð tilboðið frá Klintra/Føroya Tele mett sum tað betra tilboðið og samráðingar vórðu tí tiknar upp við samtakið. Tilboðið at menna og seta í verk loysnina ljóðar á 16,4 mió. kr.
Eftir summarfrítíðina verður farið í holt við at menna loysnina, og við ársbyrjan 2019 kunnu allir føroyingar vænta sær at sleppa at nýta nýggja Talgilda Samleikan.
Talgildi Samleikin er partur av víðfevndu verkætlanini Talgildu Føroyar. Við Talgildu Føroyum fáa vit eitt talgilt undirstøðukervi í Føroyum, sum fer at savna allar talgildu træðrirnar hjá borgarum, myndugleikum og vinnu, so gerandisdagurin verður lættari, og vit fáa effektivari og smidligari talgildar mannagongdir. Ítøkiliga verður Talgildi Samleikin brúktur til eyðmerking, innritan og undirskrift hjá øllum borgarum á talgildum tænastum, so sum tænastuportalum og netbankum.
Við undirskrivaða sáttmálanum í dag er sostatt týdningarmikið stig tikið á leiðini at talgilda Føroyar.
Starvsfólk hjá Klintra og Føroya Tele, ið fara at menna loysnina hava frá byrjan víst eldhuga fyri og góða fatan av, hesi spennandi og eisini avbjóðandi uppgávu – ein uppgáva, sum eingin hevur ment her á landi áður.
Vit ynskja tí Klintra og Føroya Tele til lukku og blíðan byr við at menna hetta týdningarmikla talgilda undirstøðukervi, ið liggur fyri framman.


text:
Ein gerðandisdagur í Dímun
Ofta verða vit spurd, hvussu okkara gerðandisdagur sær út. Ofta hava vit svarað aftur, at grundleggjandi hava vit helst ein gerðandisdag, ið likist gerðandisdøgun hjá flest øðrum.
Vit byrja dagin ávíst tíðspunkt eins og flest onnur. Hava gerðandisligar uppgávur, t.v.s. at børnini skulu koma í skúla, máltíðir skulu fyrireikast, húsini skulu haldast o.s.fr.
Árstíðin og ikki minst veðri, avgerða í stóran mun, hvat vit ítøkiliga takast við. Tó snúgva uppgávurnar seg fyrst og fremst um røkt av kríatúrunum -seyðinum og neytunum.
Vit siga ofta, at okkara ár byrjar um várið við lembingini. Fyrstu tíðina er avbjóðingin at fylgja væl við, hvussu seyðurin hevur tað.
Seinni á summrinum er avgerðandi at venja seyðin væl, soleiðis at hann er lættur at samla og reka til húsar.
Nakað av ferðafólki vitjar út í oynna á sumri. Hetta eru serliga dagstúrar við báti. Vit fylgja fólki upp og niður í Kleivini, og bjóða kaffi til gestirnar.
Lombini skulu markast og hava heilivág, umframt at ærnar skulu roytast.
Gras skal fáast til høldar seinast á summri.
Í Septembur byrja vit við neyta slátri. Vit slátra árliga einar seks til átta ungtarvar.
Hálvan septembur byrja vit seyðaslátri. Tað tekur okkum einar fimm til seks vikur at fletta seyðin, eini 400-450 seyðir. Hetta er helst tann strævnasta tíðin á garðinum, men samstundis eisni sera spennandi, tí her sæst endaliga úrskurðurin av øllum árinum. Nógv fólk vitja út til okkara hesa árstíð, fyri at luttaka og hjálpa okkum við arbeiðnum.
Um veturin fer nógv av okkara tíð til, umframt viðlíkahald av bygningum, til at garva seyðaskinn. Við garva eini 400 – 500 skinn árliga.
Áðrenn lembing verður seyðurin rikin til húsar og fær neyðugan heiluvág, soleiðis at hann er klárur til lembing.


text:
Trivnaðarætlan fyri Skúlan á Giljanesi
Dagførd 03/11-2017
Góður trivnaður er grundleggjandi fortreyt fyri menning og læru.
Á skúlanum á Giljanesi ynskja vit at hava eitt trygt umhvørvi, har allir næmingar trívast og mennast.
Tað áliggur okkum øllum at tryggja og virka fyri einum góðum og tryggum umhvørvi í skúlanum.
Leiðslan:
hevur endaligu ábyrgdina av, at skúlin áhaldandi hevur eitt virkið trivnaðararbeiði
tryggjar, at karmarnir viðvíkjandi ábyrgd og uppgávum eru greiðir
endurskoðar trivnaðararbeiðið eftir tørvi.
Skipar á hvørjum ári saman við Førleikastovuna felags fund, sum hevur til endamáls at viðgera trivnaðararbeiði á skúlanum
tryggjar, at øll starvsfólk skúlans eru væl kunnaði um trivnaðararbeiði
Flokslærarin:
hevur ábyrgdina av trivnaðararbeiðinum í sínum flokki
skipar samskiftið millum heim og skúla
hevur floksfund og næmingasamrøður
viðgerð ætlanir um trivnað á fyrsta felags foreldrafundi eftir summarferiuna.
Lærarin og onnur starvsfólk skúlans:
eru sjónlig vaksin og góðar fyrimyndir
vísa virðing og krevja at verða vird
síggja og virða foreldur sum samstarvsfelagar , soleiðis at vit draga somu línu
fylgja við trivnaðinum hjá næminginum
Næmingurin:
dugur at verða saman við øðrum og at vísa fyrilit
sýnir fólkaligan og høviðskan atburð
møtur til tíðina og er fyrireikaður
hevur bøkur, amboð og matpakka við
Foreldur og verjar:
verða fyrimyndir og stuðla barninum í arbeiðinum
vísa virðing fyri arbeiði og arbeiðstíð næmingsins og siga frá, um næmingurin ikki er í skúla.
tryggja, at barnið møtir væl fyrireikað og til tíðina
samstarva við skúlan um reglugerðir og átøk í skúlanum, so barnið skilir, at vit draga somu línu
fylgja við um barnið trívist og boða frá beinanvegin, um illgruni er til mistrivnað.
AKT toymið: (atferð, kontakt, trivnaður)
Høvuðsábyrgd at arbeiða við málum, sum hava við atferð og trivnað at gera.
Fastur partur av trivnaðarmálum.
Ráðgevur leiðslu og starvsfeløgum
SSP: (skúli, sosialir miðlar og politi)
Ger fyribyrgjandi arbeiði fyri at menna hugburðin hjá øllum børnum og ungum.
Arbeiðir fyri at menna førleikar hjá næmingunum at taka rættar avgerðir.
Hevur ábyrgd av spæliliðnum á skúlanum
Skipar fyri vinarbólkum í samráð við foreldur
Skipanir, ið stuðla trivnaðinum
Morgunsangur
Føroyskur dansur
Ítróttadagur
Rennidagur
Jólavika/jólahald
Útferðir
Setursskúli
Summarvika (skemafrí)
Føstulávintshald
Spælilið (Ein bólkur úr 7. f.i skipar fyri spæliliði í 3. fl. eitt fríkorter hvønn fríggjadag.
Felags foreldrafundir
Foreldraviðtalur
Seinasti skúladagur hjá 9. og 10. flokki
Flaggdagshald
Onnur tiltøk trivnaðinum at frama
Afturat teimum afturvendandi tiltøkunum í skúlanum arbeiðir skúlin við ymiskum øðrum tiltøkum, sum skapa trivna millum næmingarnar í flokkinum og næmingar tvørtur um flokkar.
Vinarflokkar – eru við til at f
Spælilið - ein bólkur úr 7. fl. skipar fyri spæliliði í 3. fl. eitt fríkorter hvønn fríggjadag.
Rokniátak - roknivika í des. har rokniverkstøð eru tveir tímar hvønn dag- og kreativu fakini
tveir tímar.
Útiskúli - vit inndraga mentan, náttúru og nærumhvørvið ein dag um vikuna í byrjunar deildini.
Dansiátak - síðst í des. dansa øll sama dans í sínum flokki í minsta lagi 20 min. hvønn dag. Allir flokkar dansa saman síðst í vikuni ella mánadagin eftir.
Skreiðidagur - Møguleiki ein góðan kavadag, kann leiðslan boða fráa at allur skúlin hevur skreiðidag. Dagurin endar við onkrum góðum til góman.
OL Í jan./feb. –møguleiki er at hava ítróttardag inni.
Lummalyktakvøld fyri innskúlingna eitt vetrarkvøld.
Søgutúrar: Gongutúrar har lærarar fortelja eitthvørt søguligt á túrunum
Lesiátak - lesa teir fyrstu 30 min. á skúladegnum
Seturskúli, útferðir, evnisdagar o.a.: Tvær vikur í juni skipar flokstoymið fyri øðrvísi undirvísing.
Fyri at hava ein vælvirkandi skúla og børn, sum trívast, er neyðugt at skapa trivna millum lærarar.
Trivnaður Lærarar:
Læraraútferð
Filmskvøld
Fyrilestrar kvøld
Jólaborðhald
Jóla- og páskaklipp
Baki/konfekt dag
Úti/arbeiðsdag
Happing
Øll, sum vara av skúlanum, eiga í felag at virka fyri einum happingarfríum skúla.
Tað er ein mannarættur at fáa frið og at sleppa at vera tann tú ert.
Eisini er tað ein mannarættur at vera partur av einum størri felagsskapi, bæði fyri at menna seg sjálvan og eisini felagsskapin.
Foreldur og lærarar hava ein týðandi leiklut til tess at fyribyrgja happing.
Tey hava ábyrgd av at tosa við børnini um gongdina í skúlanum og trivnaðin hjá hvørjum einstøkum barni sær.
Samskifti og álit eru lívsneyðug, skal hetta eydnast. Tað er umráðandi, at allir avvarðandi partar virka saman, tí einstaka barninum og harvið øllum, skúlanum – og sjálvum samfelagnum – at frama.
Í okkara skúla hava vit hesa mannagongd, tá trupulleikar viðvíkjandi happing skulu loysast.
Flokslærarin fær fyrst fráboðanina.
Flokslærarin tosar við allar næmingar í flokkinum einsæris. Skúlans leiðsla verður kunnað um málið.
Flokslærarin roynir at loysa málið saman við flokkinum.
Flokslærari, saman við skúlans leiðslu, setir seg í samband við foreldur
Um neyðugt fer skúlans leiðsla, saman við avvarandi myndileikum, víðari við málinum.
Hvat kunnu næmingarnir gera
Varnast tú, at ein næmingur í skúlanum verður happaður, er tað umráðandi, at tú ikki letur sum einki, men í staðin ger okkurt fyri at steðga happingini.
Sig tað við ein vaksnan
Tosa við hini, sum ikki eru ein partur av happingini. Ger avtalur um at stuðla hvørjum øðrum í at steðga happingini
Sig frá mótvegis tí, ið happar, og lat teg ikki stýra av bólkatrýsti
Hvat kunnu foreldur til eitt happað barn gera
Um tú sært tekin um, at títt barn verður happað, er tað umráðandi, at tú lurtar eftir tínum barni og gevur tí uppmerksemi
Ber skjótt at, tá ið tú hoyrir um happing
Set teg í samband við flokslæraran
Vís tínum barni, at tú stuðlar skúlans arbeiði við trupulleikanum
Hvat skulu lærarar og leiðsla gera:
Skúlin skipar fyri trivnaðarkanning millum næmingar skúlans
Tá ið starvsfólk skúlans hava illgruna um happing, skal altíð boðast frá til rætta viðkomandi. Hetta kann verða leiðsla, flokslærari ella AKT-toymið.
Lærarar skúlans skulu kenna innihaldið í trivnaðarætlan skúlans, og virka eftir hesi.
Flokslærarar hava skyldu til at arbeiða virkið við trivnaði í sínum flokki, saman við flokstoyminum og foreldrum floksins.
Leiðslan hevur skyldu at vísa lærarum skúlans á nýggjastu vitanina um trivnað og amboð til at basa happing. Lærarar skulu arbeiða sambært hesi vitan.


text:
Fjørukrabbi
Fjørukrabbi (frøðiheiti: Carcinus maenas) er vanligasti krabbin í taraskóginum fram við landi. Um dagin situr hann oftast og krógvar seg undir steinum. Um náttina fer hann úr taraskóginum og upp í flóðar málan at leita sær føði. Hann etur næstan alt, sum hann fær fatur á og kann enntá fanga kombikk við bitklónum. Krabbi brúkar hárini á beinunum og bitklónum at tevja við og til at finna fram til fongin.
Fjørukrabbi verður 5-6 cm breiður um skelina og kann vera reydligur, brúnligur, grønligur ella gráligur á liti. Hann skiftir ham, tá ið hann veksur. Nýggja skelin er bleyt at byrja við. Hann krógvar seg, til nýggja skelin er vorðin hørð. Missir fjørukrabbi eina bitklógv, veksur hon aftur.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Peter K. L. Ng; Danièle Guinot; Peter J. F. Davie (2008). "Systema Brachyurorum: Part I. An annotated checklist of extant Brachyuran crabs of the world" (PDF). Raffles Bulletin of Zoology 17: 1–286. Archived from the original on 2011-06-06.


text:
Hoyr Flaggdagshaldið í Runavík 2018 her
R7 sendi frá Flaggdagshaldinum hjá Runavíkar kommunu við Skótahúsið við Løkin.
Aksel V. Johannesen, løgmaður, helt røðu, og Nes Sóknar Musikkfelag luttók.
Trýst á pílin omanfyri fyri at hoyra.
Tórbjørn Jacobsen hevur tikið myndirnar.
Røða løgmans:
Góðu eysturoyingar, góðu føroyingar!
Tað var turt, men eitt frískt lot hendan týsdagin, tann 30. oktober 1973.
Tey mongu føroysku fløggini, sum undirstrikaðu hátíðarhaldið, stóðu vatnrætt út frá flaggstongunum.
Við vindinum ferðaðist og blandaðist rami angin av røstum kjøti og súpan - og søti angin av kaffi og pannukøkum.
Hetta kom væl við hjá stóru fjøldini, sum hendan dagin var komin saman, nú størsta byggiverkætlan í Føroya søgu loksins var veruleiki.
Við brúnna um Streymin, sum hendan dagin lat upp, vórðu tær báðar størstu oyggjarnar í Føroyum, Streymoy og Eysturoy, bundnar saman.
Í mongu røðunum, sum vórðu hildnar henda dagin, var ein afturvendandi niðurstøða: Nýggja og framkomna brúgvin knýtti ikki bara størstu oyggjarnar saman, men hon fór eisini at knýta bæði bygdir og einstaklingar tættari saman.
Brúgvin um Streymin, varð sagt, fór at eggja til samstarv millum ymsu økini í landinum, økja um virksemið og styrkja bondini.
***
Tað eru nú 45 ár síðan, at tað var koyrandi millum Streymoy og Eysturoy.
Og skulu vit fylgja boðskapinum í mongu røðunum, tá Brúgvin um Streymin lat upp, áttu bondini millum oyggjarnar, millum ymsu økini og millum føroyingar ongantíð at verið sterkari enn nú.
Men – vit kunnu spyrja okkum sjálvi - eru tey nú tað?
Eru tað støðugt sterkari samstarv og støðugt styrknandi bond, sum eyðkenna Føroyar í dag?
Onkuntíð haldi eg, at vit føroyingar hava hug til at grava gjáir millum okkum. Vit hava hug at grava ikki bara ideologiskar gjáir, men eisini gjáir millum høvuðsstaðin og restina av landinum, millum verkafólk og akademikarar og millum konservativar og liberalar lívsáskoðanir.
***
Í dag halda vit fyri 78. ferð okkara egna flaggdag. Enn einaferð flagga vit á fullari stong. Við okkara egna flaggi – Merkinum.
Meðan sundurlyndi, sjálvsøkni og smáhugsan stundum eyðkenna okkara tjóð, so er okkara Merkið fyri meg persónliga tað besta dømið um samanhald.
Merkið er ímynd av Føroyum og okkum føroyingum. Tann hvíti dúkurin við reyða krossinum og bláu rondini minnir okkum á søgu og mentan okkara. Okkara felags lagnu, sum tjóð. Ein ímynd av øllum, sum okkara samfelag rúmar – okkara samleika.
Merkið ímyndar tjóðina – alt tað, sum bindur okkum saman sum fólk. Merkið vekir kenslur. Kenslur, sum bilgjast innan í okkum.
Tað minnir okkum á okkara mentan, okkara søgu, okkara stríð at byggja land og á okkara felagsskap sum borgarar. Tað umboðar okkum og ber vitni um alt tað, vit eru góð við og errin av.
Eg kann ikki ímynda mær nakað annað, ið savnar tjóðina í so stóran mun sum Merkið.
Merkið bleikrar í lotinum og stríðist í storminum. Tað eigur sítt fasta og ómissandi pláss í okkara tilveru. Tað fylgir okkum, tá ið vit halda merkisdagar, og tá ið vit syrgja.
Ítróttarfólk bera við stoltleika Merkið á bringuni, tá ið tey umboða Føroyar. Merkið verður vundið á stong, tá ið føroysk skip koma í fremmanda havn. Og undir krígnum, tá ið okkara sjófólk sigldu vandasjógvar, veittraði Merkið í mastrartoppinum.
***
Men tað kom ikki av sær sjálvum, at Merkið gjørdist eitt savnandi eyðkennið fyri Føroyar og okkum føroyingar.
Tað skuldi eitt heilt heimsstríð til fyri at fáa greiðu á okkara flaggspurningi. Í nógv, nógv ár frammanundan høvdu vit innanhýsis klandrast um flaggspurningin – og vit høvdu sjálv ilt við at semjast. Og tað var leingi líkt til, at Merkið var við til spjaða føroysku fjøldina.
Men soleiðis er ikki longur. Nú hava vit nú øll tikið Merkið til okkara sum umboðandi felagsskapin, vit hoyra til.
Merkið minnir okkum um, at tað, ið vit eru ósamd um í dag, kunnu vit verða samd um í morgin.
Hetta eigur at læra okkum so mikið, at uttan mun til, hvussu stórar og grundleggjandi ósemjurnar kunnu vera um ymisk samfelagsmál, so kann tíðin gera sítt til, at gjáirnar smalkast aftur. At tað ber til aftur at sameina og at byggja brýr.
***
Her á Eystara armi á Skálafjørðinum duga tit bæði at sameina og at byggja brýr.
Her er ymisleikin ikki ein meinbogi. Her er ymisleikin ein dygd.
Kanska er hetta júst orsøkin til, at neyvan nakað økið í landinum hevur havt so stóra framgongd og menning seinastu áratíggjuni, sum tit, ið her búgva. Alivinna, ítróttur, trúarlív, frálandavinna, fiskivinna, handilsvinna, og eitt ríkt tónleika- og mentanarlív, sum fullfíggja myndina.
Við hegni skipa tit eisini fyri altjóða kappingum. Eg eigi ein son, sum telvar, og tí havi eg seinastu árini verið fastur gestur til altjóða talvkappingina Runavík Open. Úr øllum heiminum koma telvarar til Runavíkar at telva. Tað er stuttligt at eygleiða, hvussu hollir fyriskiparar tit eru, og hvussu væl tit duga at taka tykkum av útlendsku gestunum. Hvørt ár ber til at lesa á sosialu miðlunum, hvussu nøgdir og glaðir allir útlendsku gestirnir eru fyri tykkara frálíka gestablídni.
***
Nú byrjaði eg røðu mína við hátíðarhaldinum fyri 45 árum síðan, tá ið fast samband var millum Streymoynna og Eysturoynna.
Í dag angar ikki av røstum kjøti og súpan, men av vári og vøkstri.
Og skjótt uppliva vit enn eina sameining. Tá verður størsta tunnilsverkætlanin í Føroya søgu tikin alment í nýtslu.
Eg eri persónliga sannførdur um, at Eysturoyartunnilin, sum so nógvar aðrar samferðsluútbyggingar gjøgnum tíðina, fer at lyfta alt okkara samfelag upp aftur longur fram. Spennandi verkætlanin kveikir eina kenslu av, at tað, sum hjá mongum ikki hevur verið hildið at bera til, kortini ber til. Hon birtir eina góða kenslu. Hon birtir eina vón. Eysturoyartunnilin fer grundleggjandi at broyta okkara samferðslukervið.
Vóru fortreytirnar góðar frammanundan, so eiga tær at gerast enn betri her, kring Føroya størsta og besta fjørð.
Enn einaferð stytta vit teinarnar fyri at økja um møguleikarnar í hesum landinum. Nú farleiðin millum fólkaríkastu økini í Føroyum verður stytt munandi, verður spennandi at síggja, hvørjir møguleikar fara at stinga seg upp. Hjá vanliga borgaranum. Hjá familjunum. Hjá mongu fyritøkunum. Hjá virknu ítróttarfeløgunum. Og hjá okkara ríka trúarlívi.
Men tað verður ikki tunnilin í sær sjálvum, sum fer at knýta øki, bygdir ella einstaklingar saman. Sum í sær sjálvum fer at eggja til samstarv, økja um virksemið og styrkja bondini.
Tann lutin og tað ábyrgdina eiga vit, sum virka og búgva her á oyggjunum.
Gaman í eru vit fødd sum einstaklingar, men vit hava altíð havt tørv á at savnast. Savnast í felagsskapum, savnast til tiltøk og ella savnast í samfeløgum. Tí vit vita, at samanhald ger okkum sterkari.
Latið okkum tí royna at fáa tað besta burturúr og gera tað, sum upprunaliga var endamálið við Merkinum: At savnast um tað, vit hava í felag, heldur enn at syndrast av tí, ið vit ikki hava til felags.
Tí tað er í felagsskapinum, at vit øll gerast sterkari.
Latið okkum tí í dag flagga fyri samanhaldinum og felagsskapinum.
Takk fyri heiðurin, og takk fyri at tit lýddu á!
Aksel V. Johannesen
Løgmaður
Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í sendingum á R7, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.
Mest lisið í farnu viku
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Rák (6) - Urtagott
Løtan er ikki røtt
Gjørd av byggiblokkum
Doyði av e-sigarettini
Hetta kann ikki góðtakast
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Forða fyri at manningarnar koma at bera kostnaðin
Opið hús á Kambsdali í sambandi við at FabLab verður alment tikið í nýtslu
Konsert við Siloakórinum
Reyðmaðkurin hvørvur úr troyttari jørð
So ymisk og tó
Hamas: 50 av teimum sum mánadagin lótu lív í Gaza, vóru okkara limir
Nær var tað?
Leivur Frederiksen tippar
Mikkel skal føða
Naddoddur, eitt virkið bátafelag
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Ongantíð áður í søguni hjá IRF eru so stórar nøgdir av burturkasti komnar inn. Í seinastu viku fekk IRF 718 tons at brenna. At samanlíkna við, brennur IRF vanliga 18.000 tons um árið.
Nøgdirnar eru so stórar, at vit í løtuni ikki megna at brenna undan. Ovnurin á Brennistøðini hjá IRF brennur umleið 60 tons um dagin. Í seinastu viku fekk IRF 102 tons inn um dagin.
Í løtuni kann tað tí verða trupult at sleppa av við burturkastið, bæði hjá vinnu og kommunum um landið, tí allar goymslur eru fullar, frá norðast til sunnast.
Støðan er íkomin av methøgu nøgdunum av burturkasti í ár, samstundis sum IRF hevur havt nógvar tekniskar trupulleikar av gamla ketlinum, sum verður útskiftur komandi vár. Harafturat hevur IRF skerdan møguleika at lata burturkast til brenningar hjá KB í Tórshavn, tí Brennistøðin í Tórshavn hevur verið rakt av eldi og tekniskum brekum seinastu mánaðirnar.
Vit vóna, at fólk bera yvir við hesa serstøðu, IRF er komið í, og vísa tolsemi móti starvsfólki okkara, sum gera alt tey eru ment at hjálpa viðskiftafólki okkara.
Leiðslan hjá IRF arbeiðir við at finna eina loysn, til at lætta um støðuna.