c: text/html

text:
1. Hvat er tað mest umráðandi, sum er hent innan fyri føroyska list seinastu 10 árini?
At tað koma fleiri og fleiri nýggj dugnalig útbúgvin listafólk, og at tað eru komnir lógarkarmar og pallar, sum fakfólk hava ”møguleikar” at virká á.
2. Hvussu metir tú korini eru hjá listini her á landi?
Útbúgvin listafólk hava tað ikki lætt við at finna seg tilrættis í tí føroyska lista(klandri)kulturinum. Og tí eru tað alt og fá sum venda heim aftur eftir útbúgving.
3. Hvat er tað besta, sum kundi hent fyri at givið tínum listaslagi betri kor?
At sjónleikarar dugdu betri at samskifta á ein objektivan hátt; pláss fyri at hugsa nýtt; umsitan av fakvitan, soleiðis at hon kemur øllum performativun økjum í tí føroyska samfelagnum tilgóðar. Og sjálvandi pengar...
Listin er nú eisini farin í holtur við eina sonevnda voxpopp kanning, sum allir miðlar við sjálvsvirðing koyra ígjøgnum av og á og sum gongur út uppá at spyrja øll møgulig fólk um alt møguligt. Listin hevur tó valt bert at spyrja nøkur listafólk tríggjar spurningar um list.
Voxpopp-kanningar eru altíð tilvildarligar, og tað er hendan eisini. Í fyrstu atløgu hava vit spurt nøkur listafólk innan fýra tær stóru listagreinarnar: bókmentir, myndlist, tónleik og leikllist.
Vit seta eitt og eitt svar inn, men øll svarini síggjast undir evninum: Listavoxpopp. (IS)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Føroyingar fáa illa hugsað um Týskland beint í løtuni uttan at hugsa um fótbólt. Sjálvt um vit í vikuni taptu serstakliga heiðurliga til týska landsliðið, eru føroyingar sambært Degi og viku dotnir 60 pláss niður á FIFA styrkislistanum og sjálvandi er tað ørkymlandi og mann kann undra seg yvir hvussu djúpur hasin listin er, tá hetta ber til. Men hjá listini ber alt til og tí kunnu vit turka turka eyguni og finna troyst í hvussu væl tað gongur føroyskum listafólkum uttanlands. Í týskum útvarpi reypa tey nú av "Düsseldorfaranum" Olaf Johannessen, sum er tilnevndur stóru leiklistaheiðurslønina "DER FAUST" fyri ein leiklut. Og lat tey bara reypa, vit vita jú av, at hann er føroyingur, úr Havn, sum eftir øllum at døma dugir nóg væl týskt til at standa seg allar ovast í týskari leiklist. Vit hava sett honum ein rættan ítróttarspurning:
- Olaf Johannesen hvussu stórt er hetta?
-"Ja hvussu stórt er hetta? Eg veit ikki rættiliga, men hetta er ein av teimum heilt stóru virðisløninum innan leiklist, um ikki tann størsta í Týsklandi. So tað følist óveruligt, havi jú als ikki hugsað um virðislønir og heiður meðan vit vandu og spældu, og vit skulu tíbetur spæla alla komandi sesong við."
Olaf Johannessen er sjálvandi ovurhonds fegin um heiðurin, og gevur unnustuni, Maritu Dalsgaard ein part av æruni fyri, at leikluturin sum Peer Gynt í leikinum hjá Henrik Ibsen, eydnaðist so væl sum hann gjørdi: "Eg kann ikki lata verða við at hugsa um tey longu prátini, eg og Marita høvdu undir venjingunum, til langt út á náttina bæði um Ibsen og um Peer Gynt. Tað er jú einaferð soleiðis, at sjónleikur er ein kollektiv listagrein, so uttan tey prátini og tey skumpini, so veit eg ikki um tað hevði eydnast. Einki kemur av ongum, og tað er so nógvum, eg skal takka fyri hetta. Ikki minst Maritu, sum er eitt einastandandi og følið menniskja."
Olaf Johannessen greiðir frá, at heiðurslønin inniheldur 8 kategoriir við trimum innstillingum í hvørjari. Olaf er sjálvur tilnevndur í kategoriini besti leikari: "Um eg vinni veit eg ikki, men bara tað at vera innstillaður følist sum ein sigur!".
Vit ynskja Olafi Johannessen hjartaliga til lukku við hesum bragdi av eini tilnevning.
Düsseldorfer Olaf
Johannessen für Theaterpreis "DER FAUST" nominiert


text:
Sverri Egholm
23.01.2018 - 18:29
Tíðindi > Heilsa & Umhvørvi > Náttúra
Seinnapartin eru tað nógv, sum hava verið og hugt eftir nósanum, sum Portalurin skrivaði um fyrr í dag.
Men ein skal ansa eftir at ikki fara ov nær, tí hann kann bíta.
- Nósin sær lítil og fittur út, men um hann bítur kann tað fáa keðiligar avleiðingar, sigur Bjarni Mikkelsen, lívfrøðingur á Náttúrugripasavninum.
- Um man verður bitin kann man fáa eina infektión, og tað er ein av tí keðiliga slagnum, greiðir hann frá.
Nósin er helst sloppin sær á land við Lágukei har, sum Knørraneystið er, farin niðan trappurnar og grulva niðan á bøin omanfyri Müllers Pakkhús.
Sí eisini: Myndir: Nósi komin á land við Müllers Pakkhús
Les eisini: Lítil nósi omanfyri Müllers Pakkhús


text:
Bóndin Jákup við Neyst í Hvalba hevði ein húskall, sum var bæði brøgdigur og djarvur og einsýnamaður til bakkagongu. Hann æt Snæbjørn (Snæbi, Snábi). Bóndin átti tvey fjós, annað heima við Neyst og annað vesturi í bygdini, á Heyggi. Í heimafjósinum hevði hann neytini seinna partin av vetrinum. Eina arbeiðskonu hevði hann, sum slektað var úr Mykinesi; hon ambætaði neytunum, men av tí at tað var nakað langur vegur hjá henni at ganga til tað vestara fjósið, so búði hon helst í tí fjósinum, meðan neytini stóðu har. Tí rópaðu tey hana fjóskonuna, og Snæbjørn var fríggjari hennara.
So hendi tað eitt árið, at teir stóru komu suður til Suðuroyar at halda ting, og komu teir til Hvalbiar. Dómarin gisti hjá Jákupi við Neyst og fekk dúvuungar til mats. Honum fall hesar moyru ungar ógvuliga væl, og spurdi hann bóndan, hvaðan hann hevði fingið teir. Bóndin svaraði, at Snæbjørn hevði fangað teir í einum hválvi í berginum, men so illa var gongt hagar, sum teir áttu, at eingin maður í bygdini tordi at ganga til teirra uttan Snæbjørn.
Árið eftir kom dómarin aftur at gista hjá Jákupi við Neyst. Hann biður bóndan um at koyra sær Snæbjørn út í dúvuholið til at taka nakrar dúvuungar. Bóndin bað Snæbjørn fara, men hann synjaði fyri at gera tað, tí hann var illur um, at dómarin ikki kom til hansara sjálvs og bað hann veita sær tann beina, men vildi hava húsbóndan til at koyra seg avstað sum ein annan hund. Snæbjørn fór tí ongan veg, men dómarin var illa í øgn við hann av hesum.
Eina tíð eftir hetta kom eitt hálendskt skip til Suðuroyar. Tað hevði mangar góðgripir at selja, men eingin tordi at keypa, tí at kongur hevði burturleigað til nakrar keypmenn rættin til at hava handil í oyggjunum. Snæbjørn fekk sær so tigandi fýra turriklæði av hesum skipi, og tey tvey gav hann gentu sínari, fjóskonuni. Hetta kom upp, og Snæbjørn varð stevndur til at møta á Øravíkar tingi at hoyra tann dóm, sum yvir hann skuldi ganga fyri óløgligt keyp. Tingið varð hildið í tinggilinum uppi ímillum Stovur oman fyri Øravík. Snæbjørn visti, at dómarin var sær grummur, og væntaði ein harðan dóm, men kom tó á tingið. Ein góðan píkstav hevði hann hjá sær. Dómarin og fútin báðir sótu oman fyri helluna, ið rópast Tingborðið. Dómarin lesur dómin upp fyri Snæbjørn og dømir hann til at arbeiða í jarni fýra ár á Bremerholm. Snæbjørn kallar hetta ein ómildan og órættan dóm, reiggjar stavin yvir høvdið á sær og ætlar at sláa dómaran kaldan; men dómarin bregður sær undan og niður í fangið á fútanum. Stavurin rakaði fútan í høvdið, so hann small deyður niður. Tá kom róp í at grípa Snæbjørn, tí hann hevði dripið fútan; men Snæbjørn helt til beins alt fyri eitt og flutti, og so fimur var hann á føti, at eingin náddi fram at honum. Hann helt til fjals, upp Klovningar, ígjøgnum Øraskarð og upp á Fjallið Mikla. Nógvir úr mannamúgvuni hildu aftan á hann, men mjørki var uppi á fjallinum, so teir mistu hann brátt úr eygsjón. Vesturi á Fjallinum Mikla er ein heyggjur, nevndur Snavalsheygur; har hoyrdi ein av monnunum stavpíkin hjá Snæbjørni gella í grótinum og rópaði: “Her var hann! Eg hoyrdi píkin glintra hjá honum!” “Hoyrdi tú hann nú, so skalt tú ikki hoyra hann aftur”, svaraði Snæbjørn úr mjørkanum í erva og vendi so stavinum við, píkin upp og knappin niður. Mannaflokkurin gavst at elta hann, tí teir mistu hann burtur aftur, og dagurin kom at kvøldi. Snæbjørn fór suður eftir oynni og í tær røkur, sum eftir honum eru nevndar Snæbjarnarrøkur (í Gjógvaráfjalli í Vági vestarumegin, nakað norður við Fámjinsmarkið). Í miðrókini er ein hola niðurí og hall í berginum útyvir. Í hesum hellinum búði hann eina langa tíð, breyt búr um næturnar og stjól. Eina systur átti hann á Teigum í Fámjin; til hennara gekk hann á loyningum og fekk sær mat, eld og pott. Enn standa steinar í hálvring inn ímóti berginum í Snæbjarnarhelli, og øska finst ímillum. Men tá ið lágætt var, var tað so ógvuliga vátligt hjá honum í rókunum, og hann hugsaði tí um at fáa sær eitt annað skýli. Um heystið tók hann ein oksa av Lopransdali, drap og fletti hann; kjøtið hevði hann til mats, men húðina álaði hann sundur og flutti so norður til Hvalbiar. Uttan fyri Tjørnunes sunnanvert við Vatnsdal er ein brattur ryggur; har kleiv Snæbjørn so langt niður í vøllin, sum hann kundi sleppa, sló hæl niður og legði lesning á av húðálunum, sum hann hevði við sær. So lesti hann seg niður í dúvuholið, sum eftir honum nevnist Snæbjarnarhol. Men eingin gekk so langt niður frá í erva, at hann sá lesningin, tí har er so illgongt. Har var hann, tá ið lágætt var, og gekk um næturnar í Heygsfjósið til gentu sína fjóskonuna, sum var við barn við honum. Frá henni fekk hann mat, eld og pott. Í Snæbjarnarholu í Hvalbø var hann, tá ið lágætt var, og stjól tá helst suðuri á oynni; men tá ið høgætt var, var hann suðuri í Vági í Snæbjarnarrókum og stjól tá helst har norðuri. So gingu trý ár á henda hátt.
Snæbjørn var væl kendur við ein gamlan mann í Smillum í Vági, sum atti tríggjar synir. Eina nátt, ið vágbingar vóru á útiróðri, sóu teir eld í Snæbjarnar-rókum og fóru at tosa saman um hetta. Teir hildu, at har mundi Snæbjørn vera. Tá ið útróðrarmenninir vóru afturkomnir, fór hin gamli í Smillum til Snæbjarnar og sigur við hann, at nú er hann uppdagaður og verður tikin í kvøld, um hann ikki flytur. So velti Snæbjørn pott og alt, sum var, út av rókini, rýmdi og kom ikki aftur í Snæbjarnarrøkur. Stutt aftaná kom eitt skip inn á Hvalba um kvøldið og var horvið um morgunin. Uppá somu tíð var ein bátur horvin av Skálamøl í Hvalba, og so visti eingin meira um Snæbjørn. Men søgn er, at hann spurdist upp eftirsíðan í Hetlandi.
Drongur Snæbjarnar og fjóskonuna vaks upp hjá mommu síni í fjósinum á Heyggi, og so loyniliga gekk hon um tað, at eingin visti av, at arbeiðskonan við Neyst átti nakað barn, fyrr enn drongurin var so stórur, at hann kom oman á sandin at spæla ímillum aðrar óvitar. Tey spurdu hann, hvør ið hann var, men hann svaraði, at hann var sonur mommu sína — annað visti hann einki at siga. So varð fjóskonan spurd og mátti ganga við, at hon átti hann. Síðan vaks Jákup Snæbjarnarson, ið kall-aður varð “fjósbarnið”, upp á Neystagarði og varð seyðamaður í Hamrahaga uttan fyri Tjørnunes. Ein dagin, sum hann hevði verið í haganum og rikið, sat hann og seymaði sær eitt tjúkt lendaskøði. Hann heldur fyri, um nakar mundi kunna ganga so ein dag, at hann traðkaði hetta á hol. Tað hildu menn vera ómøguligt. Fyri dag helt hann aftur í hagan, at fuglur skuldi ikki seta á seyðin. Tá ið hann var komin ein góðan fjórðing frá húsum, sá hann ein mann koma ímóti sær, men legði einki í hann í fyrstuni. Hin ókunnigi hevði hund við sær líkasum Jákup, og í somu stund sum teir møttust, fóru hundarnir saman at bítast. Hundur Jákups drap hin, men tá gjørdi hin heidni — tí huldumaður var tað — seg inn á Jákup, og báðir at berjast. Kirkjan var afturundir, og einki av bygdini sást. Eina ferð datt hin kristni og rópaði: Jesus! Tá minkaði styrkin hjá hinum heidna til helvtar, so Jákup kom aftur á føtur og fekk otað hin so langt upp ímóti brekkuni, at kirkjan kom undan. Tá misti huldumaðurin megi sítt og kom at liggja undir. Hann bað hin kristna ikki drepa seg og lovaði honum tríggjar góðar kostir hvørt ár. Ein stórur hvalur við einum eyga skuldi koma til Hvalbiar á hvørjum ári, so leingi sum ættarfólk hansara livdi; eitt rekatræ við klótu á endanum skuldi koma fyri vestan í Hvalba, og ein fuglur skuldi koma at búgva á hansara arvajørð. Men eingin átti at spotta nakað av hesum trimum tingum ella ilnast um tað, tí so kom tað ikki aftur. Uppá hesi kor slepti Jákup huldumanninum, og tá ið hann kom heim til Neysta, vóru skógvarnir, sum hann seymaði sær av lendaskøðinum, traðkaðir heilt uppum.
Stutt eftir hetta kom eitt rekatræ til Hvalbiar og so eitt slíkt hvørt ár; men so spottaðu fólk træið: tað var so krókut, kavrotið og tílíkt — og so hvarv tað. Døglingarnir afturímóti koma enn sum fyrr hvørt ár til Hvalbiar. Súlan kom eisini, men av tí at arvajørð Jákups Snæbjarnarsonar var í Mykinesi, fór súlan hagar at búgva, og har er hon enn.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Ársins danski filmur, hin besti í ár, er Vinterbrødre. Tí fær hann í kvøld Robert-virðislønina. Ikki nóg mikið við tí. Leikstjórin, Hlynur Pálmason, er kosin hin besti í ár. Fyri Vinterbrødre, sum er hansara fyrsti spælifilmur í fullari longd, fær hann Robert-virðislønina.
Filmsfelagið vísur Vinterbrødre mikudagin 7. februar í Havnar Bio, tá Ole Wich fer at innleiða sýningina.
Fleiri Robert-virðislønir fóru til Vinterbrødre. Elliott Crosset Hove fekk virðislønina fyri besta mannliga høvuðsleiklutin, og fotografurin, Maria von Hausswolff, fyri besta foto. Ikki færri enn níggju Robert-virðislønir fóru til Vinterbrødre.
Amanda Collin fekk Robert-virðislønina fyri kvinnuliga høvuðsleiklutin í En frygtelig kvinde, sum Filmsfelagið vísur í Havnar Bio 7. mars. Tá fer Súsanna Sondum at innleiða sýningina. Sami filmur fekk eisini Robert-virðislønina fyri besta upprunahandrit.
Fyrsta Robert-virðislønin varð handað í 1984. Hon er nevnd eftir sjálvlærda listamanninum Robert Jacobsen (1912-1993), sum elskaði flm og gjørdi standmyndina. Tað eru limir í Danmarks Film Akademi, sum eftir reglugerð velja, hvørjir filmar skulu vera við, og eisini atkvøða um, hvør skal fáa virðislønina í hvørjum bólki.


text:
- Publiceret den 21 novembur 2010
- Víst: 18759
Røktingarmenninir Jóhan og Kjartan
Sum áður nevnt her á síðuni, so er tann góði gamli Omanrættarhagi - sum eisini var kallaður Stórihagi - býttur sundur í tveir nýggjar hagapartar. Teir nýggju hagarnir - Omanrætt/Ambadalur og Omanrætt/Fjallið eru ávikavist 48 gyllin og 32 gyllin.
Tað var í 2010, at bygdin fekk henda nýggja hagapartin: Fyri Oman Rætt/Ambadalur. Áseyðatalið er 204 áseyðum, og markið í millum teir báðar nýggju hagarnar gongur úr Neytaliðinum, niðan á Barmsbrekku, niðan á Háls, norður um Háls og oman í Rógvugil (niðan fyri Festirstein), úr Rógvugili á skák norður ímóti Gjógv (heiman fyri Húsið) og frá Gjógv oman á Róvuna.
Røktingarmenninir Pætur og Jóhan
Tann 21.11.10 hevði Omanrætt/Ambadalur sín fyrsta fund og valdi hesar í hagastýrið: Andras Kristiansen, Pætur Matras, Kjartan Kristiansen, Jóhan Kristiansen og Ólav Christiansen. Sum røktingarmenn vórðu valdir Pætur Matras, Kjartan Kristiansen, Óli Andrias Kristiansen og Jóhan Kristiansen. Sambært avgerð hjá Yvirútskiftingarnevndini eitur hagin Fyri oman Rætt / Ambadalur.
Óli Andrias, røktingarmaður
Fyri oman Rætt, Ambadalur er ein 3 marka hagi. Sambært úrskurði í sambandi við útskiftingina skuldi Fyri oman Rætt/ Ambadalur hava 204 hagfastar seyðir.
Myndir eru at síggja í myndasavninum (novembur 2010).


text:
Nr. 1819-738
Endamál: At geva luttakarum innlit í, hvussu heilin virkar, og hvussu vit læra við venjing, endurtøku og uppmerksemi. Harumframt eisini grundleggjandi innlit í mennandi og læstan hugburð, Grit og handlingsálit, og hvussu hesi tingini kunnu skapa blokeringar fyri okkara læring og trivnað.
Innihald: Við djúpum innliti í heilan og læringargongdina fær lærarin hugskot at skipa undirvísingina á ein hátt, sum stuðlar undir einum mennandi læringarumhørvi, har næmingarnir fáa trúnna á, at tað ikki eru evnini, sum mangla, men heldur teirra grundleggjandi fatan um egin evni. Við hesum innliti kann lærarin stuðla næminginum og hjálpa honum at vinna á blokeringum og fáa hann at skilja, at læring krevur nógva venjing og endurtøku.
Henda vitanin er eisini við til at styrkja um sálarheilsuna. Luttakararnir fáa vitan um:
- Hvussu heilin virkar í læringargongd.
- Mennandi og læstan hugburð.
- Grit.
- Lært hjálparloysi.
- Handlingsálit.
Skeiðssnið: Upplegg, videobrot, smá bólkaarbeiði og kjak.
Málbólkur: Allur skúlin.
Tá ið ein skúli ynskir hetta skeiðið, skal leiðslan í fyrsta umfari venda sær til Nám.
Undirvísing: Gitte Klein, Master of Positive Psychology og stud. cand. psyk.


text:
Men størstur er kærleikin – sambandið við tíni medmenniskju er so øgiliga týðandi, tað hevur nærum alt at siga fyri okkum menniskju. Kærleiksgávan, gávan at elska og gávan at verða elskaður, man vera tann størsta gávan, ið vit sum mannaætt hava fingið.
Í hesum heimi, har alt gongur skjótt, har vit brúka og smita burt, har tíðin at fordjúpa seg er minkað burtur í einki, so eru djúpu kærleiksbondini vorðin sjáldsamari. Hesin kærleikin, sum vinnur á dagsins smáu ósemjum, ja, sum vinnur yvir teimum stóru ósemjunum eisini. Pør, ið velja hvørt annað í viðburði og sum ikki loypa frá í mótburði eru færri og færri.
Nógv hevur verið sagt, um hvørt hetta er gott ella ringt. Er tað vert tað, at halda fast í einum forholdi, tá ósemjur eru, tá sjálvrealiseringin kanska haltar, tá kegl fyllir nógv, tá man í einum forelskilsisrúsi er follin fyri onkrum øðrum?
Well, eg skal ikki gera meg klókan uppá hetta, havi fleiri long forhold við børnum aftanfyri meg. Eg eri skildur og kann staðfesta, at eg hóast eg vildi tað, ikki kláraði at halda fast á forhodlinum við tí djúpa kærleikanum til eitt annað menniskja. Hesum kærleika, ið ger, at tú blívur við óansæð.
Eg dugi eisini at síggja, at hóast tað ikki var eg, ið valdi, at enda mítt hjúnarband, so hevði tað ivaleyst beint fyri mær at verið verandi í tí, so sjálvandi er tað ikki so svart/hvítt, at tað at halda fast í djúpa kærleikanum fyri ein hvønn prís.
Men samstundis, so er tað ótrúliga rørandi at uppliva hendan treytaleysa kærleikan. Síðstu viku, var eg í Danmark, og sat við sjúkraleguna hjá pápa mínum, ið stríðist sítt harðasta stríð í lívinum. Eitt stríð, har flestu menn høvdu givið skarvin yvir. Men ikki pápi mín, hann kempar, sterkur sum ein risi, og við einum vilja, ið fáur maður kann matcha. Við hansara lið seinastu 5-6 vikurnar, hevur mamma siti, sum hon hevur gjørt í væl yvir 50 ár eftirhondini. Tað er eingin ivi um, at hennara umsorgan, og hennara kærleiki eigur ein stóran lut í hansara støðugu styrki.
Í mótburði er tað í løtuni, og tað hevur heldur ikki verið ein dansur á rósum hesi 50 árini. Onkuntíð havi eg eisini spurt tey, tá tey hava keglast mest sum av gomlum vana, hví tíma tit at blíva við? Hví fara tit ikki hvør til sítt?
Tey hava ongantíð veruliga svara, men tá eg nú sá tey saman við sjúkraleguna, so er svarið greitt, tað er ein kærleiki so djúpur, at kegl og annað fjas og fjant ongan týdning hevur. Tí størstur er kærleikin, má ta unnast okkum øllum at uppliva tann djúpa kærleikan til eitt annað menniskja.


text:
Heilsufrøðingurin í Skúlanum á Argjahamri
Heilsufrøðingurin Hervør Jacobsen er í Skúlanum á Argjahamri
týsdag kl. 08.00 - 16.00
mikudag kl. 08.00 - 14.00
hósdag kl. 08.00 - 14.00
- og er at hitta á telefon 562355
- tað ber til at tosa inn á boðklivan.
Skúlanæmingarnir koma til heilsufrøðing javnan frá 1. til 9. flokk.
Tosað verður við børnini í bólkum ella hvørt sær um heilsu, fyribyrging av sjúka, skeivari menning og annars viðurskifti, ið kunnu ávirka heilsuna.
Hava næmingar, foreldur ella lærarar spurnngar, eru tit vælkomin at ringja.
Arbeitt verður eftir Løgtingslóg nr. 63 frá 17.05.05
Heimasíðan hjá heilsufrøðingunum - www.gigni.fo


text:
Orð: Isaac Watts
Lag: William Croft
Týtt: Victor Danielsen
1. Áh, Gud, vár hjálp í farnu tíð,
vár vón í ókend ár,
várt skýli gjøgnum storm og stríð
í dag eins og í gjár!
2. Tín armur tínum heiløgu
ein fullgóð verja er,
í lívd av náðitrónuni
teim einki skaða ger.
3. Tú ert tann Gud, sum broytist ei,
tann sami, sum tú var,
tá verðin fram av ongum steig
við boðinum frá tær.
4. Í tínum eygum túsund ár
sum skuggin svinna brátt,
sum stund, sum dagurin í gjár,
sum stutta vakt á nátt.
5. Sum streymur skjóti tíðin fer,
ber síni børn avstað,
sum dreymur skjótt tað gloymt alt er,
ið tykist stórt í dag.
6. Áh, Gud, vár hjálp í farnu tíð,
vár vón í ókend ár,
ver lívd ígjøgnum storm og stríð
í dag eins og í gjár!


text:
Ynskir tú at betra um trygdina og effektivitetin á tíni fyritøku, kunnu VAKMYNDATÓL vera eitt hent amboð.
Vit seta VAKMYNDASKIPANIR upp og viðlíkahalda tær. Tú avgerð, um tú vilt keypa ella leiga útgerðina frá okkum.
Dømi um fyrimunir við at hava VAKMYNDATÓL eru:
-
Fyribyrgjan av stuldri, herverki og øðrum óynsktum hendingum
-
Betra um trygdina hjá starvsfólki
-
Minni svinn
-
Skjalprógvan av hvat fór fram, um innbrot ella annað óheppið er farið fram
Ver vælkomin at ringja til okkara á telefon +298 606060, og fá meira at vita um VAKMYNDATÓL.
Áðrenn vit kunnu seta tykkum VAKMYNDATÓL upp, er neyðugt, at tit hava fingið loyvi frá Dátueftirlitinum at hava vakmyndatól. Hetta loyvið skal søkjast um av tykkum, men vit hjálpa fegin við umsóknini. Leinkja til umsókn til Dátueftirlitið er at finna her.
Tá VAKMYNDATÓL eru sett upp, skulu frámerki vera sjónlig, sum siga frá, at VAKMYNDATÓL eru. Hetta er eitt lógarkrav, og hetta gera vit sjálvandi fyri tykkum.
Tær VAKMYNDATÓL skipanir, ið vit umboða, eru sera framkomnar, bæði tá tað snýr seg um dygd, trygd og myndagóðsku. Skipanirnar eru av ymiskum slag, - eitt nú náttarvakmyndatól, og seta vit skipanina saman júst eftir tørvinum hjá tíni fyritøku.


text:
Hvalastøðin við Áir er vorðin umbygd til altjóða privathospitalið Vita Hospital, ið er støð fyri eirindaleysum og kyniskum handli við lívgøgnum, ið verða tikin úr 8-12 ára gomlum børnum. Børnini verða rænd í eysturasiatiskum menningarlondum og førd til Vita Hospital við Áir, har lívgøgnini verða tikin úr. Tey gøgnini, ið ikki verða transplanterað til útlendsku sjúklingarnar á privathospitalinum við Áir, verða seld múgvandi fólki um allan heimin.
Lokabragdið verður avdúkað, tá ið Magnus Arnstein narkosulækni, og danska kona hansara, Lisbet, ið er sjúkrarøktarfrøðingur, varnast, at løgnar hendingar fara fram á Vita Hospital, har tey bæði starvast.
Høvuðsevni í bókini er samvitskuleysa nýtslan av børnum úr menningarlondum, men eisini spurningurin um transplantatión av lívgøgnum sum etiskt-moralskt fyribigdi, gongur sum reyður tráður í hesi skakandi og spennandi skaldsøguni.
Høvundur: William Smith Upprunamál: Danskt Tekningar: Helena Smith ISBN: 99918-914-8-X


text:
Daniel Jacob Danielsen
Daniel Jacob Danielsen (í Føroyum vanliga nevndur Dollin ella Dánjal, í enskum tekstum oftast nevndur Danielson, føddur 15. juni 1871 í Keypmannahavn, uppvaksin í Tórshavn,[1] deyður 16. oktober 1916 í Tórshavn) var ein føroyskur trúboðari, prædikumaður og humaniterur undangongumaður.[2] Hann var tann fyrsti føroyingurin, ið starvaðist uttanlands sum trúboðari og var við til at broyta søguna í Fólkaræðiliga Lýðveldinum Kongo. Hann arbeiddi tætt saman við íranum Roger Casement í arbeiðinum við at skjalfesta valdsgerðir, ið vórðu framdar av fyrisitingarfólkum og hermonnum hjá tí belgiska konginum móti teimum innføddu kongolesarunum, og var við til at stovna Congo Reform Association í Stóra Bretlandi í 1904.[3][4][5]
Innihaldsyvirlit
Lívsleið[rætta | rætta wikitekst]
Føðing og uppvøkstur[rætta | rætta wikitekst]
Dánjal Jacob Danielsen varð føddur í Keypmannahavn í 1871 av einari ungari ógiftari føroyskari kvinnu, Sigrid Danielsen, ið flutti til Keypmannahavnar sum ung genta. Hon var fastir Victor Danielsen. Tann lítli drongurin varð navngivin Ludvig Daniel Jacob Danielsen, tað fyrsta fornavnið, Ludvig, verður sagt at vera eftir faðir hansara. Dollin kendi aldri pápa sín og brúkti heldur ikki Ludvig-navnið. Í Føroyum varð hann nevndur Dollin. Stutta tíð eftir føðingina fluttu mamma og sonur aftur til Føroya, til Havnar, har mamman giftist í 1874.
Trúboðaravirksemi og mannarættindaverji[rætta | rætta wikitekst]
Dollin fór til sjós sum 18 ára gamal og búsettist í Skotlandi, har hann lærdi til maskinmeistara og skipsførara. Hann kom frá einari trúgvandi familju í Føroyum, men var ikki trúgvandi sjálvur sum ungur. Men 27 ára gamal varð hann umvendur av Brøðrasamkomuni á einum vekingarmøti í Glasgow. Hann fór til Kongo sum trúboðari fyri Congo Balolo Mission, við støð í Bonginda. Hann var trúboðari í privata hjálandinum hjá tí belgiska konginum Leopold 2., Frístatinum Kongo 1901–03. Hann hevði høvuðsábyrgdina fyri rakstrinum av hjóldamparanum hjá missiónini, ið nevndist Pioneer og sigldi til og frá missiónini eftir Kongoánni. Í 1903 var hann skipsførari og hjálparmaður og myndamaður hjá Casement, meðan hesin gjørdi kanningarferðir fyri bretsku stjórnina fram við Kongoánni. Eftir heimkomuna til Ongland í 1904 helt Dollin eina røð av ljósmyndafyrilestrum um viðurskiftini í Kongo, har hann vísti ljósmyndir av ræðuleikunum, ið fóru fram har móti teimum lokalu fólkunum. Í enskum tekstum verður Dollin nevndur Danielson, ikki Danielsen.[6]
Í 1904 flutti Dollin saman við konu síni Linu aftur til Føroya. Her virkaði hann sum prædikumaður fyri Brøðrasamkomuna í Føroyum. Hann andaðist í 1916 og varð grivin í Gamla Kirkjugarði á Svínaryggi í Havn. Á gravsteini hansara stendur: Virkaði í Congo 1901–1903 / Ein óræddur hermaður Harrans.[6]
Í 2014 varð hann eitt av motivunum á einum av føroysku frímerkjunum, og fyrrverandi formaður í Føroya Fiskimannafelagi og politikari Óli Jacobsen hevur givið út tvær bøkur um lívið hjá Dollanum og um hansara lut í Kongo.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Jacobsen, Óli. "Daniel J. Danielsen (1871–1916): The Faeroese who Changed History in the Congo". Brethrenhistory.org. http://www.brethrenhistory.org/qwicsitePro/php/docsview.php?docid=1926. Heintað 27 December 2015.
- ↑ Maye, Brian (14 December 2014). "Daniel J Danielsen – a pioneering humanitarian who helped Roger Casement expose the horror of Belgian rule in the Congo". The Irish Times. http://www.irishtimes.com/culture/heritage/daniel-j-danielsen-a-pioneering-humanitarian-who-helped-roger-casement-expose-the-horror-of-belgian-rule-in-the-congo-1.2036137. Heintað 27 December 2015.
- ↑ The Casement Report 1904 and Daniel J. Danielsen; stamps.fo
- ↑ Óli Jacobsen. «Daniel J. Danielsen (1871–1916): The Faeroese who Changed History in the Congo» I: Brethren Historical Review; Vol 8, 2012
- ↑ Óli Jacobsen. Atrocity Photographs and the Congo Reform Movement. Tórshavn, 2014.
- ↑ 6.0 6.1 Heimasíðan hjá Óla Jacobsens - Daniel J. Danielsen (1871–1916): The Faeroese who Changed History in the Congo


text:
Tað æviga kjakið.
Orsøkin til at eg ikki havi bloggað í langa tíð, er at eg fyri tíðina, havi havt trupulleikar við at seta orð á, ella “formidla” hvat tað er eg hugsi um religión, gudloysi og tað sum tilhoyrir. Nú havi eg skjótt búð í Keypmannahavn í 4 ár og ígjøgnum hesi 4 árini, hevur ávirkanin av religión á meg og tey rundan um meg, havt minni og minni at sigað. Tað ljóðar kanska egoistiskt (uppá ein ordiliga sovorðnan modernaðan keypmannahavnara máta), men tað hevur simpelthen ikki verið relevant fyri meg. Skipanin í Danmark er jú rúkandi sekuler, sjálvt um kristindómur enn er stats-religiónin. Tað er ikki ordiliga nakað, sum religión sleppur at forpurra her, uttan at samfelagið ger vrøvl um tað. Her ræður ein humanistisk mótstøða ímóti diskriminerandi svínaríi, sum tað føroyska samfelagið veruliga kundið havt gott av.
Eg fari so ikki at viðmerkja hjúnarbandsmálið í hesum blogginum, annað enn at siga, at teir fólkavaldu politikarnir hava við teirra atburði, veruliga víst seg sum eistraleysar Miðfloks-tíkir.
Eg fari heldur at viðmerkja tað generella kjakið ímillum trúgvandi og vantrúgvandi. Og her meini eg ikki við tey trúgvandi fólkini, ið hava eitt avslappað forhold til sína religión og síggja hana sum nakað persónligt. Her meini eg við tey trúgvandi ið halda at tað er í lagið at útihýsa minnilutabólkum, vanvirða demokratiið, demonisera og fordøma ólíkum, hótta børn sum vaksin og bera seg at sum forkelaðir møgungar í einum alt ov lagaligum samfelagið.
Eg eri so evindaligani troyttur av at kjakast um ateismu vs. religión á Facebook og aðrastaðni á netinum, tí tað øgiliga sjálvdan førir nakað sum helst gott við sær. Man kemur ongantíð frá einum tráði, við einari góðari kenslu. Heldur fer man illsintur í song og liggur í andvekri, tí man heldur man skal finna uppá okkurt snilt aftursvar. At onkur tekur feil á internetinum er jú frustrerandi av hundanum til. Vit skulu loysa allar heimsins trupulleikar her á the interwebs. Nei, eg vil heldur lova øllum egghøvdunum, at skriva langt úti lesarabrøv, diskriminerandi, fordømandi greinar, nalvapilkandi bloggar, hvat enn so teir hava hug til. Tað er tann frægasti mátin at skilja klovnarnir frá siðafólkunum: Lat teir útstilla seg sjálvan. Eg sigi ikki at hesir ikki skulu verða útsettir fyri kritikki í almenna rúminum, bara tað at teir skulu sleppa at vísa hvat teir standa inn fyri.
Við hjálp frá mínari damu, sum er BA í retorikki, havi eg innsæð nakað týdningarmikið við hesum “gudsforladta” kjakinum. Vit eru opinbart bert ó fólk ið rópa í gronuna á hvørjum øðrum.
Tað er nakað ið eitur “stemmusamlandi” argumentatión og “stemmuflytandi” argumentión. Tann stemmusamlandi er tann sum styrkir ein felagsskap í onkrum tey longu er lutfalsligani samd um. Tann stemmuflytandi er tann, ið hevur eginleikan at sannføra fólk um okkurt nýtt, sum tey kanska ikki vóru samd um áðrenn. Um argumentatión er stemmuflytandi ella stemmusamlandi, er sera tengt at heimildunum talarin tekur støði í. Síggja tit; at Bíblian er tann ultimativi sannleikin er ein valid heimild fyri nógv fólk, ja, men ikki fyri øll. Man má ganga útfrá, at tá ein diskuterar út frá tí heimild, at tað sum stendur í Bíbluni er satt, kann viðkomandi ikki sannføra onkran ið ikki trýr uppá Bíbliuna, um nakað. Tann heimildin er til dømis ikki góðkend av einum av aðrari trúgv enn kristindómi. Tí eru argumentini ikki valid fyri tey fólkini (síggj stemmuflytandi). Argumentini kunnu tó styrkja tí sannføringina fólk hava, ið longu eru samd um at Bíblian er ein valid heimild (síggj stemmusamlandi). Fyri tey, eru argumentini tískil eisini valid.
Longu her stoyta vit inn í ein trupulleika, tí vit hava við tvær heimsuppfatanir at gera, hvørs heimildir at kjakast út frá, eru langt frá tær somu. Ein gudloysingur kann til dømis heldur ikki sannføra ein trúgvandi um at homoseksualitetur er náttúrligur, tí “belæg’ið” fyri tann pástandin er, at tað síggja vit í øðrum djórum. Tað vil siga heimildin er, at menniskja er eitt djór. Tað er ikki ein valid heimild fyri (flestu) trúgvandi. Tí burdi diskussiónin faktiskt enda har, ella skift kós soleiðis at man diskuteraði útfrá somu heimildum. Tað er nemliga ikki bara sum at siga tað, at broyta sannføringarnar hjá øðrum, tá tað kemur til heimildir. Tað er nakað hvør einstakur sjálvur má taka støðu til.
Eitt gott kjak eg hevði:
Eg: “Tað er nokkso snilt at vit hava uppfunnið eitt krem at verja okkum ímóti strálunum frá sólini. Vit eru sanniliga komin langt frá tí at vit hingu uppi í trøðunum!”
Hann: “Ja, tað er óluksáliga snilt, men eg komi fanime ikki frá nakrari apu!!”
Eg: “Heldur tú ikki tað?”
Hann: “Um vit koma frá apum, nær verður so tann næsta apan til eitt menniskja?!”
Eg: “Ehm… Skalt tú ikki bara hava eina øl aftrat?”
Hann: “Jú for helviti! Skál!”
Her visti eg beinavegin, at um kjakið skuldi vera á einum so banalum støði sum hesum, so mátti argumentatións modellin vera ein onnur enn:
Argument: Sólkrem er snilt.
Belæg: Menniskja er snilt.
Mín heimild: Evolutión er snild. / Hansara heimild: Guð er snildur.
Tað er eitt risastórt lop frá at tosa um hvussu snilt sólkrem er, til at royna at fáa greiði á hvussu evolutión fungerar. Eg dugi at síggja nú, at eg kundi gjørt mítt til at fingið hansara heimild at verðið: “Guð er snildur, sjálvt um hann hevur gloymt at syrgt fyri at sólin ikki roynir at drepa meg.” Tað hevði í øllum førum verið ein byrjan til, at fáa hann at síggja hvussu smøl ella “snæver” hansara heimild var.
Tað eru tó heimildir ið heimurin meiri ella minni hevur góðtikið sum universellar. Kvinnur eru líka nógv verdar sum menn, øll menniskju hava rætt til frælsi, øll menniskju hava trúarfrælsi, øll menniskju hava rættin til at elska og liva saman við tí tey ynskja, o.s.fr.. Argumentatión ið er bygd á slíkar heimildir, er bæði stemmusamlandi og stemmuflytandi, tí hesi umboða virðing fyri báðum kynum, rættvísi, virðing fyri ymiskleika, næstakærleika og solidaritet.
Eitt annað áhugavert retorisk fyribrigdi, er “second persona”, ið snýr seg um at hyggja at hvat tað er ein talari sigur, og útfrá innihaldinum royna at lýsa móttakaran. Hvørji eru tey fólkini ið hetta er ætlað til? Hvar í samfelagnum, síggja vit tey individini ið eru samd við hesum? Avspeglar “second persona” hvør talarin er? Í okkara føri – sum er “ateisma vs. trúarverja” ella “diskriminatión via átrúnaðarligt sjálvrættvísi vs. humanistisk sekularisma” – er tað ofta vit síggja avspeglingar av sjálvrættvísi í tí ymiska atrúnaðarliga tilfarinum (um man nevnir tær observatiónirnar tó, so verður man ákærdur fyri ótolsemi og allan tramanskap, men tað er so nakað heilt annað). Tað jaliga við hesum úttalilsunum er, at jú meiri tær verja trúnna við sjálvrættvísi, og jú meiri desperatar hesar vera, paralelt við veksandi ørskapinum á talarunum, jú meiri avstand taka fólk frá tí. Tí virkar hetta stemmuflytandi á øvugtan hátt, við at færri og færri fólk tíma at verða sett í samband við slíka hugsjón og atburð.
Eg haldi at man skal lata tær tómu tunnurnar larma so galið tær vilja, tí avleiðingarnar eru í síðsta enda jaligar. Kanska ikki so nógv fyri tunnurnar sjálvar, men fyri restina av okkum. Tað náttúrliga gongdin av hesum vil nokk vísa seg, at ótolsemi og ørskapurin verður køvdur.
Tá alt tað so er sagt, so vil eg líka minna á, at tað framvegis er týdningarmikið hjá ateistum at royna at hava eina so sterka, rættvísa og siðaliga rødd sum gjørligt. Vit hava eisini ein tendens til at bara kalla fólk idiotar, um teirra heimildar eru idiotiskar í okkara heimi. Tær eru ikki neyðturviliga idiotiskar í teirra heimi. Um vit fáa vinklað okkara argumentir soleiðis, at tað ikki bara er eitt álop á tey kristnu, men heldur á teirra heimild; so haldi eg vit eru væl á veg. Tað eru nógv fólk hvørs heimildir eru pressaðir niður í høvdið á teimum frá barnsbeini av og eru tí offur fyri indoktrinatión. Tað er eisini ein ábyrgd frá okkara síðu av, at vissa hesi fólkini um, at tað er onki galið við at hugsa sjálvur, at helviti ikki er til og at tey kunnu vera frí frá at vera sett í samband við sjálvrættvísi, hyklarí og bara generelt svínarí, um tey vilja.
Merki: argumentatión, heimildir, heimsáskoðan, heimsmynd, John Ivar Venned, kjak, kjakstøði, próvførsla, retorikkur, sjónarmið


text:
Nú er tað ikki so langt síðani, at sjeikurinog eg fluttu inn í nyggja íbúð. Nakað eg skjótt fann útav, er at tað er dyrt at keypa innbúgv. Tískil havi eg fingið ein hug til at skapa mest møguligt sjálv. Til alla lukku, erhetta nakað eg tími (alt for)væl. So tá eg líka havi tørv á at kobla úr, so finni eg eitthvørt kreativt at rokast við.
Hesafer skuldi tad verda lætt og skjótt. Eg havi enntá eina seymimaskinu (Sssshh, so eg havi verið ekstremt dovin! men tað skal tað eisini verða pláss til viðhvørt)! Náh men, eg valdi so at nýta límpistólina í staðin, hon kann jú nýtast til alt!
- Eg keypti tvær pútir og toy í IKEA.
- Set límpistólina í stikkontaktina, so hon blívur heit.
- Máta toyið eftir hvussu stór pútan er og klipp tvey líka stór stykkir, til hvørja pútu.
- Legg toystikkini saman, so at útvortis síðurnar venda ímóti hvørjari adrari. tvs skeiva sídan vendir út.
- Líma uttast á kantunum, so at bædi toystikkini verda líma saman.
- Tá tú ert komin til tí fjórdu síduna, vendur tú pútutoynum, so at rætta sídan vendur út.
- So koyrir tú pútuna inní toyid, og límar fjóru síðuna saman, meðan tú roynir at leggja tað soleiðis at kanturin ikki sæðst. Hetta kann blíva eitt sindur svansugt 🙂
Taaaadaaaaa, og tú hevur heimagjørdar pútur, í júst tí sniði og toyi tú ynskti 🙂
M&K


text: Mikukvøldið 29.februar verður yrkingaupplestur í Norðurbryggjuni í Keypmannahavn. Tiltakið er partur av eini røð av norðuratlantiskum bókmentakvøldum. Mikukvøldið fara tveir sera ymiskir, men dygdargóðir føroyskir yrkjarar at lesa upp, tað eru tann royndi Tóroddur Poulsen og Sissal Kampmann, sum debuteraði í fjør. Eisini fer grønlendski høvundurin Ole Korneliussen at lesa upp mikukvøldið. Tey trý hava til felags, at tey øll búgva í Danmark. Seinni verða eisini Sjón og Einar Kárason at hoyra á Norðurbryggjuni. Skráin er her:


text:
Bárður Jákupsson í Listahøllini
Sunnudagin 23.jan læt upp stór serframsýning hjá Bárði Jákupsson í Listahøllini á Skipasmiðjuni í Havn. Tær 66 myndirnar eru allar haldgóð prógv fyri hvussu dugnaligur málari, Bárður Jákupsson er. Bárður Jákupsson er ein sannur málaramálari. Her er einki konsept, eingin stúran um málarídeyða ella djúptøkar hugsanir um torgreidd listaástøði. Hetta eru málningar her og nú, bornir fram av ítøkiligari oljumáling, sum í fýrisligum, - stundum breiðum, - stundum fínligari pensilsstrokum ganda fram hugans stórbæru landsløg.
Í fleiri av sínum mongu tekstum um føroyska myndlist kemur Bárður Jákupsson inn á eina franska litkenslu, sum í grundini ikki tykist heilt fremmand í summum av hansara egnu myndum. Í einstøkum førum minnir litavalið eitt sindur um tað hjá Georges Braque. Í mongum av myndunum annars spæla bjartir spektrallitir saman við mótsetningslitunum; gult og violett, orange og blátt osfr.
Hóast Bárður Jákupsson er farin um pensiónsaldur, er tað einki við framsýningini, sum fær teg at hugsa um ein mann, sum er ávegis at leggja frá sær. Bæði málningar og akvarellir tykjast bera boð um skúmandi framfýsni, merkt av einum øgiligum yvirskoti og áræði.
Tá tú trínur inn í Listahøllina ivast tú onga løtu í hvør tað er, sum sýnir fram, tí Bárður líkist sær sjálvum í teimum fýrisligu, spektrallittu og rytmisku landslagstulkingum, har eisini teir ríku jarðlitirnir hava sín stóra leiklut í abstraktum lýsingum av klettum, haga og havi.
Á framsýningini hanga tvær velduga stórar, samansettar myndir, sum eru framúrskarandi uppá allar mátar og sum í bygnaði og kompleksiteti minna eitt sindur um tær stóru, seinnu kompositiónirnar hjá Ingálvi av Reyni. Litirnir eru sjálvandi øðrvísi og formar, strok og blettir siga so mikið sum, at vit eru stødd við eina klettastrond, ið brýtur seg niður í havið. Hetta eru ikki realistisk landsløg, men meira eins og opinberingar av landsløgum, ella Hesperiskar strendur, sum Bárður Jákupsson einaferð nevndi nakrar av myndum sínum við einum poetiskum, grikskum hugtaki. Monumentalu myndirnar krevja sítt bæði av rúminum og av áskoðaranum, ið má skoða verkið eina góða løtu til tess at fáa alt við, tí myndirnar eru sum áður nevnt kompleksar og bygnaðurin tykist umbroytast meðan tú hyggur. Fyrst sært tú kanska bara ein óskipaðan meldur av hesum m´unum, -temum kvikligu m-formaðu strokunum, sum onkur skemtari hevur samanborið við Mcdonalds logoið, men rættiliga skjótt er tað eins og myndaflatin í eyganum savnast til avlangar lindir, ið skjóta seg á skák niðureftir í rútmiskum rørslum, meðan ymsir formar stinga seg fram í myndarúminum, t.d. ein dagar ein ljósagulur rundingur undan vinstrumegin ovarlaga í myndini. Bygnaðurin líkist hinari myndini, men litirnir eru bjartari og heitari. Bládýpið tónar djúpblátt saman við ísnandi havgrønum og upp í móti gløða heitir gulir og reyðir litir. Samstundis sum myndevnið kann fatast sum ein klettastrond, er lýsingin rættiliga abstrakt. Okkurt ævintýrkent er yvir hesi myndini, ið er átøk eini dreymasjón, ella einum dreymaslotti.
Til upplatingina vóru nógv fólk og har í millum sóust eisini fleiri umboð fyri almennar stovnar, listasøvn o.t. So er at vóna, at onkur teirra hevur dirvi og ráð at keypa eitt av teimum stóru verkunum, ið hava uppiborið at hanga væl til gleði og gagns fyri okkum øll.
(KP)


text:
Almenn móttøka á Føroyamálsdeildini
Dan Klein --- 01.05.2018 - 07:05
Almenn móttøka mikudagin 2. mai í sambandi við at Føroyamálsdeildin letur talgild søvn upp.
Á Føroyamálsdeildini er nógv tilfar savnað. Søvnini eru vorðin til í sambandi við orðabókararbeiði, kanningar av málførum úti um landið, skjalfesting av staðanøvnum og fólkamentan, harímillum eisini tónleikaligum siðaarvi sum kvæðum, skjaldrum og andaligum vísusangi.
TÍÐINDASKRIV FRÁ FØROYAMÁLSDEILDINI Á FRÓÐSKAPARSETRI FØROYA
Nógv av hesum tilfari hevur bert verið tøkt í einum eintaki ella á viðbreknum miðlum, sum ikki hava tolt at verið handfarnir meira enn hægst neyðugt. Seinnu árini hevur deildin arbeitt miðvíst við at talgilda tilfarið, og tað hevur latið upp fyri nýggjum møguleikum at miðla tilfarið alment.
Mikudagin 2. mai letur ein heimasíða upp, har til ber at leita í tveimum av søvnunum á Føroyamálsdeildini: Orðaseðlasavninum og bandasavninum.
Orðaseðlarnir ganga aftur til tíðina, tá Christian Matras savnaði føroysk orð í starvi sínum á universitetinum í Keypmannahavn. Tá ið hann tók við starvi sum professari á Fróðskaparsetrinum í 1965, hevði hann orðaseðlarnar heim við sær, og við árunum løgdust nógvir seðlar afturat. Orðaseðlarnir eru skannaðir og skrásettir við leitorði, so til ber at finna fram til heimildir, sum orðabókafrágreiðingar byggja á. Í flestum førum er talan um einfalda staðfesting av, at eitt orð hevur verið brúkt í ávísum samanhangi, men í summum førum kunnu hesir seðlar innihalda upplýsingar, sum ikki eru at finna í orðabókunum.
Bandasavnið var grundað við upptøkum, sum Mortan Nolsøe hevði við sær, tá ið hann varð settur í starv á Føroyamálsdeildini í 1972. Millum upptøkurnar í savninum eru eisini avrit av upptøkum, sum aðrir stovnar hava gjørt í Føroyum, harímillum Dansk folkemindesamling og svenska útvarpið. Elstu upptøkurnar eru frá 1902, tá ið Hjalmar Thuren vitjaði í Føroyum og kannaði føroyska sangmentan. Enn er ikki komið á mál við at talgilda allar upptøkur, men hetta arbeiðið verður væntandi liðugt í 2019. So hvørt sum tilfarið verður talgilt, verður tað lagt út á heimasíðuna, um innsavnari og heimildarfólk geva tilsøgn til tess.
Í sambandi við at nýggja heimasíðan letur upp, verður almenn móttøka í Loftsstovuni á Føroyamálsdeildini kl. 15 mikudagin 2. mai. Á móttøkuni verður greitt frá søvnunum og arbeiðinum við at talgilda tey. Bólkurin Kata fer at framføra nøkur løg, sum hava støði í siðbundnum tilfari, og deildin bjóðar okkurt lætt til góman.


text:
Framburðsflokkurin (FrP)
Framstigsflokkurin ella Framburðsflokkurin (norskt bókmál Fremskrittspartiet, nýnorskt Framstegspartiet) (stytt FrP) er ein politiskur flokkur í Norra. FrP var næststørsti flokkur á stórtingsvalinum í 2009 við 22,9 % av atkvøðunum. FrP er liberalistiskur og vil lækka skattin og at tað almenna blandar seg uppí. FrP vil eisini brúka meira av oljupengunum hjá normonnum, og eisini samstarva meira við USA. Flokkurin vil tálma innflytarastreyminum úr eysturheiminum og stuðlar einari strangari integrasjón av tilflytarum. Flokkurin gongur eisini serliga inn fyri strangari herðing av lógum landsins, eitt nú harðari fongsulsdómar, at løgreglan fær vápn, og møguleika fyri at døma lívlangt fongsul. Flokkurin er vanliga í parti við Ísrael tá talan er um ósemjur í Miðeystri. Á heysti 2005 varð Siv Jensen valdur leiðari og á landsfundi í 2006 forkvinna. Annars hevði Carl I. Hagen sitið sum formaður í 28 ár. Næstformaður eru bæði Per Sandberg og Ketil Solvik-Olsen. Ungdómsflokkurin hjá FrPs eitur Framstigsungdómur. Flokkurin varð stovnaður í 1976 [1].
18 ráðharrar manna Solberg-stjórnina í Noregi: 11 umboða Høgraflokkin og sjey Framburðsflokkin. Stjórnarumboðini hjá Framburðsflokkinum eru Siv Jensen, sum er fíggjarmálaráðharri, Solveig Horne, sum er barnamálaráðharri, Ketil Solvik-Olsen samferðsluráðharri, Robert Eriksson arbeiðsmálaráðharri, Tord Lien olju- og orkumálaráðharri, Anders Anundsen løgmálaráðharri, og Sylvi Listhaug, sum er landbúnaðarráðharri.
Innihaldsyvirlit
Floksleiðslan[rætta | rætta wikitekst]
Formenn[rætta | rætta wikitekst]
- Anders Lange (1973–1974)
- Eivind Eckbo (1974–1975)
- Arve Lønnum (1975–1978)
- Carl I. Hagen (1978–2006)
- Siv Jensen (2006–)
Leiðarar fyri stórtingsbólkin hjá Framburðsflokkinum[rætta | rætta wikitekst]
- Anders Lange (1973–1974)
- Erik Gjems-Onstad (1974–1976)
- Harald Bjarne Slettebø (1976–1977)
- Carl I. Hagen (1981–2005)
- Siv Jensen (2005–2013)
- Harald T. Nesvik (2013–)


text:
Landsfundur Sambandsfloksins 2016
9. mars 2016
Sambandsflokkurin skipar fyri Landsfundi, leygardagin 12. mars 2016, kl. 08.30-15.30 - í Tórshavn, Hotel Hafnia, á Parnassinum.
Uppskot til viðgerðar á landsfundinum skulu verða skrivstovuni í hendi í seinasta lagi 2. mars 2016, og skulu sendast skrivliga til: samband@olivant.fo
Stroyming: Landsfundurin verður stroymaður frá kl. 10.00 til kl. 12.00 og síðan frá kl. 13.00 til kl. 15.30.
Sambandsflokkurin bjóðar eftir Landsfundin til ársveitslu, kl. 19.00 á Hotel Hafnia, sí nærri lýsing á heimasíðuni og Facebook. Freistin at tekna seg er fríggjadgain 26. februar.
SKRÁIN FYRI LANDSFUNDIN
Kl. 08.30 Morgunmatur og drekka
Kl. 09.00 Aðalfundur
Val av orðstýrara - formaður Landsfelagsins
1. Formaðurin bjóðar vælkomið og setir fundin
2. Floksskrivarin greiðir frá virki felagsins
3. Kassameistarin greiðir frá fíggjarligu støðuni grundað á grannskoðaða roknskapin 2013
4. Viðgerð av innkomnum uppskotum
5. Val av:
a. Formanni í Landsfelag Sambandsfloksins
b. Næstformanni í Landsfelag Sambandsfloksins
c. Grannskoðara og varagrannskoðara
6. Ymist
Framhald við hesi skrá …..
Kl. 10.00 Formansfrágreiðing, upplegg til politiskt orðaskifti
Kl. 10.30 Politiskt orðaskifti - viðmerkingar, spurningar, uppskot o.a.
Kl. 12:00 Matarsteðgur
Kl. 13:10 Framløga: Politiska ungdómsarbeiðið í Sambandsflokkinum, Árni G. Nielsen, formaður í US
Kl. 13.40 Framløga: Verkætlan: Politikkmenning í Sambandsflokkinum. Magni Laksáfoss, næstformaður og verkætlanarleiðari
Kl. 14.15 Steðgur
Kl. 14.30 Framløga: Vinnustrategi og vinnukarmar 2020. Bergur Poulsen, formaður í Føroya Arbeiðsgevarafelag
Kl. 15.00 Gestarøðari: Thomas Danielsen, fólkatingslimur, Venstre
Kl. 15.20 Formaðurin tekur samanum
Kl. 15.30 Fundurin lokin
Kl. 19.00 Ársveitsla
RN
Aftur


text:
Hin føroyski fólkaflokkurin
Hin føroyski Fólkaflokkurin (radikalt sjálvstýri) varð stovnaður í 1939. Fólkaflokkurin er ein konservativur flokkur á Løgtingi. HUXA er nevndin hjá fólkafloksungdómi. Fólkaflokkurin er ein borgarligur og afturhaldssinnaður flokkur. Flokkurin vil hækka skattalágmarkið, og betri lánmøguleikar til at fíggja íløgur til umleggingar og útbyggingar av vinnulívi landsins.
Fólkaflokkurin gjørdist limur í felagsskapinum "Alliance of European Conservatives and Reformists" (AECR) í november 2013 [1].
Innihaldsyvirlit
- 1 Søga
- 2 Politikkur
- 3 Formenn
- 4 Fólkafloksløgmenn
- 5 Umboð á Løgtingi 2015 til 2019
- 6 Umboð á Løgtingi 2011 til 2015
- 7 Umboð á Løgtingi 2008 til 2011
- 8 Keldur
- 9 Slóðir úteftir
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Uppruni[rætta | rætta wikitekst]
Búskaparliga heimskreppan í 1930-árunum elvdi framburðsmonnum til at stovna Vinnuflokkin, sum á løgtingsvalinum í 1936 fekk tvey umboð á tingi. Teir gomlu, Sjálvstýrisflokkurin og Sambandsflokkurin, høvdu frá 1906 mest stríðst fyri føroyskum máli og mentan, og Javnaðarflokkurin frá 1928 fyri javnari býti av framleiðsluvirðunum. Men undir heimskreppuni var lítil og eingin framleiðsla at býta. Tá Sjálvstýrisflokkurin fór í tvíningar í 1938, kastaðu vinnufloksfólk og tey sjálvstýrisfólk, sum fylgdu Jóannesi Patursson, bónda, saman og stovnaðu Fólkaflokkin í 1939. Við valið í 1940 fekk Fólkaflokkurin seks tingmenn við teirri stevnu at gera Føroyar búskaparliga sjálvbjargnar og politiskt sjálvstøðugar. Kríggið gav løgtinginum ábyrgd av lóggávu og fyrisiting, og hákonjunkturur gav fólki hug til at standa á egnum beinum búskaparliga. Fólkaflokkurin vísti á týdningin av tíðarhóskandi undirstøðukervi og vinnulívi, so Føroyar ikki framhaldandi skuldu liva sum eitt olmussuhús av donskum veitingum, men skuldu tryggja landsins inntøkur av tí, sum fríur fiskiskapur á Atlantshavinum og aðrir vinnuvegir kundu geva einari fiskivinnutjóð við nýggjum fiskiflota, fíggjaður privat og alment.
1940-árini[rætta | rætta wikitekst]
Stevna Fólkafloksins fekk breiða undirtøku, 12 tingmenn av 25 við valið í 1943 og 11 av 23 tingmonnum í 1945. Báðu ferðir bert ein undir meiriluta (og Sjálvstýrisflokkurin uttan tingumboð). Eftir krígslok virkaði Fólkaflokkurin fyri fólkaatkvøðu við fýra valmøguleikum um framtíðarstøðu Føroya og ætlaði at fáa meiriluta fyri víðum sjálvstýri uttan fyri, men við ávísum tilknýti til og samstarvi við danska ríkið (líkt Íslandi í 1918). Tað miseydnaðist. Stjórnin saman við Sambands- og Javnaðarflokkinum setti alt upp eftir kanti: Antin tætt samband ella loysing. Meiriluti fyri loysing við fólkaatkvøðuna í 1946 kom øllum dátt við. Fólkaflokkurin tók úrslitið til eftirtektar og fór undir at fyrireika fullveldi. Men kongur sendi eftir boðum frá stjórnini løgtingið heim, tí úrslitið av fólkaaktvøðuni skuldi vera ógreitt, valluttøkan lág (2/3 av veljarunum), og loysingin tískil bert stuðlað av 1/3 av Føroya fólki. Løgtingsvalið í november 1946 var hart bakkast fyri sjálvstýrisfólk: Fólkaflokkurin bert 8 tingmenn av 20, og Sjálvstýrisflokkurin aftur umboðan á tingi við 2 monnum í parti við Javnaðarflokkinum og Sambandsflokkinum. Hesir tríggir evnaðu saman við donsku stjórnini Heimastýrislógina í 1948 og skipaðu fyrsta landstýri 1948-1950. Hvat eftirmæli Heimastýrisskipanin fær, so gav hon løgtinginum meiri lóggávuvald og nýstovnaða landstýrinum fríari fyrisitingarligar ræsur enn amtstøðan fyri kríggið. Tey framstig vóru neyvan hend uttan tjóðskaparligu rembingarnar undir krígnum.
1950-árini[rætta | rætta wikitekst]
Men hákonjunkturin eftir kríggið endaði í 1949, tá fallandi fiskaprísir og pundskursur saman við hækkandi kolaprísum gjørdu raksturin á teim nýkeyptu men útslitnu trolarunum tungan. Støðan versnaði í 1950, so Fólkaflokkurin valdi nevndir á Ólavsøku og skipaði samgongu við Sambandsflokkinum eftir valið tað heystið. Á valinum fekk Fólkaflokkurin 8 tingmenn og tann nýstovnaði, vinstravendi loysingarhugaði Tjóðveldisflokkurin tveir. Bankakreppan í 1951 lamdi stóran part av vinnulívi og sendi hundraðtals fiskimenn til sjós við fremmandum skipum. Men longu seinast í tí valskeiðinum vóru lunnar lagdir undir stóra lógarverkið at endurnýggja fiskiflotan. Hetta arbeiði helt fram, eftir at Fólkafloks- Sambandslandstýrið var víðkað við Sjálvstýrisflokkinum eftir valið í 1954. Nýggir trolarar og stállínuskip í stórum tali vóru í gerð og komu, og inntøkurnar vóru farnar at vaksa, tá løgtingsvalið í 1958 broytti meirilutan á løgtingi. Fólkaflokkurin fekk bert fimm tingmenn valdar. Sambandsflokkurin styrknaði, og skipaði samgongu við Sjálvstýris- og Javnaðarflokkinum, sum gjørdist størsti flokkur við 8 tingmonnum, m.a. tí hann lovaði at fíggja eina føroyska fólkapensjón við hjálp frá donsku stjórnini sum tøkk fyri NATO-støðirnar í Føroyum. Tjóðveldisflokkurin vaks upp í 7 tingmenn, men lá ov langt frá Javnaðarflokkinum tjóðskaparliga til samstarv.
1960 til 1980[rætta | rætta wikitekst]
Eftir fýra ár í andstøðu eydnaðist Fólkaflokkinum við Hákuni Djurhuus, sum løgmanni, at skipa fyrra sjálvstýrislandstýrið við Tjóðveldisflokkinum og Sjálvstýrisflokkinum. Tann vøkstur í búskapinum, sum var byrjaður við nýggjum fiskiflota, helt fram í tí valskeiðnum. Fiskimarkið fór út á 12 fjórðingar, og fyrstu átøk gjørd til at fáa Føroyum nýtt veganet og havnaløg, sum vit kenna í dag. Valið í 1966 gjørdi, at landstýrið misti meirilutan á tingi. Sjálvstýrisflokkurin yvir til Javnaðar- og Sambandsflokkin, sum skipaðu landstýri við Atli Pætursson Dam og Kristiani Djurhuus sum løgmonnum til 1970 og síðan undir leiðslu av Atla Dam til 1974. Eftir valið í 1974 var systemskifti, og Fólkaflokkurin fór í samgongu við Javnaðarflokkinum (Atli Dam løgmaður) og Tjóðveldisflokkinum. Stóra takið var at laga føroyska fiskiflotan og fiskivinnuna á landi til stórbroytingar og avbjóðingar av, at øll fiskimørk fóru út á 200 fjórðingar. Fleiri málsøki vóru yvirtikin frá danskari til føroyska fyrisiting, eitt nú postverk, almanna-, heilsu- og skúlaverk. Samgongan helt fram eftir valið í 1978, til nýval varð í 1980. Eftir tað varð borgarlig samgonga skipað millum Fólkaflokkin og Sambandsflokkin, við Paula Ellefsen sum løgmanni, og Jógvani Sundstein, formanni Fólkafloksins, sum løgtingsformanni.
1990-árini[rætta | rætta wikitekst]
Eftir løgtingsvalið í 1994 varð Fólkaflokkurin hildin uttan fyri samgonguna undir leiðslu Sambandsfloksins, Edmund Joensen løgmaður, við Javnaðarflokkinum, Sjálvstýrisflokkinum og Verkamannafylkingini. Í desember 1994 reisti Bjarni Djurholm, vegna fólkaflokkin, uppskot á tingi um kanning av partabrævabýtinum millum Sjóvinnubankan og Føroya Banka. Uppskotið varð einmælt samtykt. Samtyktin hevði við sær, at bankakanningin varð sett í verk á sumri 1995. Úrslitið av kanningini varð støðið undir avtaluni hin 10. juni 1998, um skuld landskassans við stjórnina. Men tá Javnaðarflokkurin fór burturúr á sumri í 1996, vóru boð eftir Fólkaflokkinum, sum tók fiskivinnu- og fíggjarmál. Saneringar av bankakervi og vinnulívi, lág renta, góður fiskiskapur og fiskaprísir, og tann frílynti skattapolitikkurin settu ferð aftur á búskapin. Eftir løgtingsvalið í 1998 tók Fólkaflokkurin við leiðsluni av sjálvstýrislandstýrinum, Anfinn Kallsberg løgmaður, við Tjóðveldis- og Sjálvstýrisflokkinum. Avtala fekst við danir um bankaskuld, undirgrundarmark fekst við bretar, fígging av kommunuskuld og nýggjur handilssáttmáli við ES. Tað eydnaðist ikki fullveldissamgonguni at fáa endaliga avtalu við donsku stjórnina um Føroyar sum fullveldis ríki. Nyrup-stjórnin helt uppá, at so varð blokkurin laðaður niður eftir 4 og ikki 12 árum, sum landstýrið bað um. Tískil varð eingin sáttmali, sum bæði tingini høvdu samtykt, at leggja út til fólkaatkvøðu. Samgonguni eydnaðist tó at skerja blokkin 35 % 366 mió kr, sum svaraði til kostnaðin av skúlamálum og part av almannamálum. BTÚ øktist úr 6,5 upp í 10 mia. kr, so bæði inntøkur og útreiðslur hjá tí almenna vuksu.[2]
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Skattur[rætta | rætta wikitekst]
- Virka fyri flatskatt skipan við hækkandi botnfrádrátti, og eingin inntøka skal skattast við meira enn 40 %.
- Seta skattasteðg og avgjaldssteðg á vinnulív.
- Samráðast við grannalondini um nýggjan dupultskattasáttmála, har skatturin frá okkara fólki kemur í okkara kassa.
- Rudda upp í tí partinum av skattingini av útisiglarum og øðrum, sum arbeiða uttanlands.
- Lesandi skulu kunna arbeiða uttan at missa lestrarstuðul.
Vinnan[rætta | rætta wikitekst]
- Varðveita valdið hjá reiðarum og ríkum fólki við at føra áhaldandi nepotismu.
- Tryggja vinnuni góðar umstøður, so hon verður kappingarfør og lønandi og á tann hátt kemur flest møguligum til góðar.
- Allir borgarar skulu hava somu rættindi undir lógini at taka lut í vinnuligum virksemi.
- Tryggja fría kapping, sum skal menna vinnuna og gera landið bíligari og betri at liva í.
- Tryggja føroyskum fyritøkum betri atgongd til almenn arbeiði.
- Avtaka allar almennar einkarættir.
- Bjóða almennar tænastuveitingar út til vinnumarknaðin at reka.
- Einskilja almennar vinnufyritøkur.
- Betra atgongd til váðafúsan kapital hjá íverksetarum, til dømis gjøgnum grunnar hjá landinum.
- Alivinnan framhaldandi skal skipa seg sjálv, so bestu búskaparúrslit kunnu spyrjast burturúr.
- Umstøðurnar hjá landbúnaðarvinnuni skal javnsetast við umstøðurnar hjá øðrum vinnum.
Heilsumál[rætta | rætta wikitekst]
- Virka fyri at stytta bíðilistarnar.
- Broyta sjúkraváttanirnar soleiðis, at tær eisini lýsa, hvat sjúklingurin hevur førleika til at gera, heldur enn bara at lýsa, hvat hann ikki kann.
- Menna eina tvørgangandi, samanhangandi sjúklingaviðgerð við tøttum samstarvi millum sjúkrahúsini, allar aðrar partar av heilsuverkinum og serviðgerðina uttanlands.
- Leggja dent á sjúklingatrygdina og sjúklinganøgdsemi við skipaðum kanningar- og eftirmetingarhættum.
- Psykiatriska viðgerðin í Føroyum skal stimbrast og mennast gjøgnum samanhangandi sjúklingaviðgerð í tøttum samstarvi millum almannaverkið og heilsuverkið.
- Menna heilsugransking í Føroyum, til gagns fyri sjúklingar og til menning av eitt nú ílegugransking sum vinnugrein.
- Gera samstarvsavtalur um sjúkraviðgerðir og starvsfólkamenning við sjúkrahús í øðrum londum.
- Virka fyri, at krabbameinsætlanin stigvíst verður sett í verk.
- At almennir stovnar eisini skulu seta starvsfólk við skerdum førleika.
Útbúgving[rætta | rætta wikitekst]
- Betra umstøðurnar hjá privatskúlum og eftirskúla.
- Útbúgvingin í fólkaskúlanum skal byggja á kristna siðalæru og føroyska mentan.
- Kunnleikastøðið hjá næmingum og frálæran hjá lærarum framhaldandi verður eftirmett við landsroyndum og støðuroyndum.
- Miðnáms- og framhaldsútbúgvingar verða lagaðar til tann føroyska vinnu- og tænastutørvin.
- Miðnámsútbúgvingarnar skulu verða meira fjølbroyttar, og at næmingar eftir evnum og áhuga skulu kunna seta sína egnu miðnámsútbúgving saman.
- Menna fjarlestur, har Fróðskaparsetrið ella privat universitet gera avtalur við lærdar háskúlar uttanlands um hægri útbúgvingar.
- Í komandi lestrarumhvørvum skulu vera búeindir, har lesandi kunnu búgva fyri sámiligan prís.
- Útleiging skal vera skattafrí, so tað gerst bíligari hjá ungum at leiga.
- Bústaðarmøguleikar og barnaansing í Føroyum skulu vera eins góð og í okkara grannalondum.
- Einskilja almennar fyritøkur og útlisitiera alment virksemi, sum førir við sær dynamikk og broytingar.
Loysing[rætta | rætta wikitekst]
- Kallar seg loysingarflokk, men er rámur sambandsflokkur.
- Taka fulla ábyrgd av øllum málsøkjum – politiskt, fíggjarliga og umsitingarliga.
- Virka fyri eini breiðari politiskari semju um, at Føroyar verða fíggjarliga sjálvbjargnar.
- Gera arbeiðið liðugt við nýggjari stjórnarskipan.
- Vit skulu reka okkara egna uttanríkispolitikk við fullari ábyrgd.
- Landsstýrið skal fara undir samráðingar við ES um tættari samstarv á økjum, har tað verður mett at tæna landsins áhugamálum best, til dømis tollsamgongu.
- Styrkja sambandið við NATO. Føroyar skulu gerast sjálvstøðugur limur í NATO.
- At Føroyar skulu fáa fasta eygleiðarastøðu í ST, sum skal vera ein byrjan til fullan limaskap.
Formenn[rætta | rætta wikitekst]
- 1940–1946 Jóannes Patursson
- 1946–1951 Thorstein Petersen
- 1951–1980 Hákun Djurhuus
- 1980–1993 Jógvan Sundstein
- 1993–2007 Anfinn Kallsberg
- 2007– Jørgen Niclasen
Fólkafloksløgmenn[rætta | rætta wikitekst]
Umboð á Løgtingi 2015 til 2019[rætta | rætta wikitekst]
- Jacob Vestergaard
- Annika Olsen
- Jørgen Niclasen
- Jákup Mikkelsen
- Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttir
- Jógvan á Lakjuni
Umboð á Løgtingi 2011 til 2015[rætta | rætta wikitekst]
Fólkaflokkurin fekk 8 umboð vald á Føroya Løgting í 2011, men í sep. 2013 gjørdist Janus Rein limur í Fólkaflokkinum, hann varð valdur inn á ting fyri Framsókn, men fór úr Framsókn á heysti 2012. Tingmanning Fólkafloksins øktist tí til 9.
Umboð á Løgtingi 2008 til 2011[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.aecr.eu/
- ↑ folkaflokkurin.fo, Søga, Uppruni og søga Fólkafloksins
- ↑ http://folkaflokkurin.fo/xa.asp?fnk=grn&bnr=2&unr=6&gnr=2942
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Fólkaflokkurin · Framsókn · Javnaðarflokkur · Miðflokkurin · Sambandsflokkurin · Sjálvstýrisflokkurin · Tjóðveldi


text:
Handanin av Mentanarvirðisløn landsins 2017 verður í Miðvági
Mentan21-01-2018 - 12:26 - Jóanis Nielsen
Mikukvøldið tann 24. januar 2018, fer Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, at handa árligu virðislønirnar til lista- og mentafólk fyri 2017.
Virðislønirnar fyri 2017 eru tríggjar í tali:
•Mentanarvirðisløn Landsins, sum er 150.000 kr. Hon verður latin fyri at heiðra føroyskt mentafólk sum tøkk fyri útint listarligt avrik.
•Heiðursgáva Landsins, sum er 75.000 kr. Hon verður latin fyri at hava virkað til frama fyri mentanarlig virði, sum hava týdning fyri føroyska mentan, list og mentanararv.
•Virðisløn til ungt listafólk, sum er 50.000 kr. Hon verður latin ungum listafólki undir 30 ár, sum hevur víst serliga góð evni og sum hevur gjørt vart við seg á síni listabreyt. Virðislønin til ungt listafólk verður latin fyri at eggja til framhaldandi virksemi og menning.
Sum siðvenja er verða nøvnini á teimum, sum fáa mentanarvirðislønirnar, ikki kunngjørd fyrr enn tá virðislønirnar verða handaðar.
Í ár verður tað á almennari samkomu í Bygdarhúsinum í Miðvági mikukvøldið 24. januar 2018, og øll eru vælkomin.


text:
Ari av Rana
14.02.2018 - 12:24
Tíðindi > Uttanlands > Annað
Wikileaks-stovnarin, Julian Assange, fær ikki loyvi at traðka út um sendistovuni hjá Ekvador í London. Tað staðfesti bretskur dómstólur.
46 ára gamli Assange, sum m.a. stendur handan einum leka av loyniligum skjølum hjá amerikanska herinum, hevur verið á sendistovuni síðani 2012.
Fyri fáum vikum síðani var lækni og sálarfrøðingur og kannaðu heilsustøðuna hjá Julian Assange. Tey søgdu bæði, at tað var av átrokandi týdningi, at Assange fekk læknahjálp.
Men nú hevur dómstólurin enn einaferð staðfest, at fer Assange úr sendistovuni, verður hann handtikin.
Hetta er næstu ferð innan tvær vikur, at dómstólur staðfestur handtøkuboðini.
Assange óttast fyri, at hann verður sendur til Svøríki, verður hann handtikin, tí at hann har er ákærdur fyri neyðtøku. Men verður hann útflýggjaður til Svøríki, verður hann møguliga sendur víðari til USA, har hann er ákærdur fyri at hava deilt loyniligum skjølini hjá amerikanska herinum.


text:
Ellindur á Steinum á Velbastað í Streymoy var sum trøllið stórur og sterkur, av verstu yvirgerðsmonnum og frekastu átarum. Ein klettur vísist, sum hús hansara vóru gjørd niðanfrá - teir gomlu høvdu ofta ein klett til skjólvegg at líva fyri vindi. Altíð vildi Ellindur kappast við húskallar sínar ella við aðrar menn, bæði í arbeiði og í mataráti, og lógu teir tá undir fyri honum, vildi hann taka lívið av teimum. Fáur tordi tí at vera hjá honum. Eitt árið var syðradalsbóndin komin at vera slóttumaður hansara. Teir høvdu kappsligið fyri morgunmatarmál og verið nakað javnir báðir. Nú høvdu teir roynt seg í líggjanum, segði Ellindur: nú skuldu teir royna seg í matkeraldinum. Ein rómastampur, sum tók hálvtunnu, varð settur fram, og hvør fekk sín spón. Dalbóndin var í einum troyggjubuli við splittu í fyri framman og stoytti hvønn tann spón, ið Ellindur ikki ansaði eftir, niður í bulin. Nú var uppi í stampinum, og báðir at skava botnin.“Tá ið maður skavar, veit eingin, um hann er mettur; eg skal fara í hjallin eftir neytabógnum”, sigur Ellindur og fer avstað. Dalbóndin heldur tað ikki vera ráðiligt hjá sær at sita longur, og tá ið hann sær Ellind fara inn um hjalsgáttina, rýkur hann avstað. Nú ið Ellindur kemur út aftur úr hjallinum, verður hann varur við dalbóndan, ið flýr, og tekur at renna aftan á hann við neytabógnum í hondini. Komin norður í Stólpar (tætt norðan fyri Norðheygahúsini, har sum tey glaða grindaglaðu) kryvur dalbóndin bulin. Hvørki dregur frá ella saman ímillum báðar. Komin norður á Hamarsenda, næstu sýnina, har sum Dalsbygd sæst undan, torir Ellindur ikki at fara longur, tí hann veit, at dalbóndin eigir sterkar synir, sum vilja koma honum til hjálpar. Hann kastar neytabógvin uppá gjøt eftir hinum, og so væl var kastað, at hann rakti dálbóndan beint í nakkabeinið. Dalbóndin small deyður niður og skal liggja grivin í sama stað, sum hann var dripin.
Lívsgerð var at arga Ellind. Ein vetrarmorgun fóru vágamenn handilsferð til Havnar og ætlaðu sær suður fyri Kirkjubønes. Teir komu áraka Velbastað, áðrenn ljóst var, og tosaðu saman á bátinum, um nakar teirra mundi vera so djarvur, at hann tordi at fara niðan í morgun til at arga Ellind bónda. Tá segði ein, ið eyknevndur var “Lítli Maður”, at, um teir vildu liggja við bakskutinum tætt inn at landi til reiðar fyri honum at sleppa inní, so skuldi hann royna tað. Hann fer upp á takið hjá Ellindi og rópar niður ígjøgnum ljóaran: “Ellindur, vakir tú? Lítli Maður í Vágum eigur einki og biður mammu sína leggja seg niður í himmiríki og standa upp í himmiríki; Stóri Maður á Velbastað er ríkur, eigur nógv kjøt, nógva mjólk og nógv korn, men hann biður mammu sína leggja seg niður í helviti og standa upp í helviti.”“Satt segði tú, Lítli Maður í Vágum,” svaraði Ellindur og sprakk fram úr songini; »bíða mær olmussudýrið! eg skal geva tær mjólk at drekka.” Men Lítli Maður visti, at nú var ikki at bíða; hann leyp avstað alt fyri eitt til at sleppa sær í bátin og Ellindur aftaná við brókum í aðrari hond og øksi í aðrari. Lítli Maður leyp í bátin, og menninir rendu út frá landi. Tá ið Ellindur sá, at hann kundi ikki náa honum handfast, sipaði hann øksina eftir honum. Øksin stóð føst í stavninum. Ellindur leyp heim eftir eini aðrari øks, elti so bátin allan vegin til Havnar og stóð fyri teimum á Tinganesi, so teir tordu ikki á land, men flutu har allan dagin útfyri.
Hin stóri og sterki Lorvíkspáll helt seg til at vera bønarmaður Ellinds eitt árið og fekk gott at eta, tí ikki var Ellindur pírin. Ein dagin í veltingartíð legði Ellindur til, at nú skuldu teir kappvelta. Hvør setti tá á sína reim; men tá ið teir komu oman at bakkatromini, var Ellindur komin eitt tak oman um Páll. Ótti kom á Lorvíkspáll, tí hann hevði frætt, at Ellindur beindi fyri teimum, ið ikki orkaðu at kappast við hann. Hann gevur uppat við arbeiðinum, hyggur út um Hestfjørð og sigur uppá svik: “Hestmenn koma um fjørðin.” Ellindur setti hakan í tætt við bakkatromina, legði seg fram á hann og hugdi. Í sama bragdi fírdi Lorvíkspáll undir hann; men Ellindur greip aftur um seg og fekk í Páll, so at báðir fóru útav niður í eina urð. Ellindur datt undir og doyði; men Lorvíkspáll slapp við lívinum, tí hann kom omaná. Urðin nevnist enn á døgum Ellindsurð av hesum tilburði.
Síðan varð lík Ellinds tikið, ført til Kirkjubøar og jarðað har á Líkhússlættanum.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Action-myndatól
Fanga allar tær stóru løturnar við einum action-myndatóli. Her finnur tú hópin av action-myndatólum, m.a. tey sera væl umtóktu GoPro myndatólini og haldgóð action-myndatól frá m.ø. Sony. Dámar tær at standa á skíðum, at sigla ella at snorkla, so er gott við einum myndatóli, ið er vatntætt niður til 1 metur t.d., men ert tú kavari, skalt tú hava eitt action-myndatól, ið er vatntætt niður til 40 ella 60 metrar t.d.
-
KVESCAPE4KWBK
1.799
Netgoymsla: Levering 5-13 dagar
- 12 MP sensor
- 4K UHD opskaleret video
- Vandtæt ned til 30 m


text:
So er triðja finalukvøld farið afturum á Danish Open 2016, og føroysku svimjararnir eru av álvara vaknaðir. Astrið setti føroyskt met í 50 frí, Magnus vann gull í 50 rygg og setti danskt met, Alvi vann gull í 400 blandað og setti føroyskt met, og Vár setti stórt nýtt føroyskt met og juniormet í 800 frí.
(Alvi glaður aftaná 400 blandað. Dan Hjelm eigur myndina)
Í 50 frí setti Astrið Foldarskarð úr Havnar Svimjifelag nýtt føroyskt met, tá ið hon í B-finaluni svam teinin uppá 27.06. Hon átti sjálv føroyska metið á 27.19, frá í morgun. Tíðin rakk til eitt 7. pláss í B-finaluni, ella 15. pláss av øllum.
Í 50 firvald svam Eyðbjørn Joensen úr Suðuroyar Svimjifelag seg til eitt 5. pláss í B-finaluni, ella 13. pláss av øllum, tá ið hann svam teinin uppá 25.95. Tað var so eitt sindur seinni enn hansara 25.88 frá í morgun.
Í 200 blandað svam Sára Ryggshamar Nysted úr Suðuroyar Svimjifelag seg til eitt 5. pláss í A-finaluni, við tíðini 2:23.46 har hennara føroyska met og juniormet er 2:20.41.
Í 50 rygg setti Magnus Jákupsson úr Farum nýtt danskt met, tá ið hann vann gull við tíðini 25.43. Tað var OL-luttakarin Mathias Gydesen sum átti danska metið, á 25.44 frá 2010.
Í 100 rygg var Signhild Joensen úr Ægir ekstremt tætt við at seta stórt nýtt føroyskt met, tá ið hon í A-finaluni kom inn við 1:04.02. Men tíverri kavaði hon heilt undir tá ið hon kom á mál, og varð tí kolldømd. Tíðin hevði rokkið til eitt 4. pláss.
Í 400 blandað vann Alvi Hjelm úr Ægir í stórum stíli gull, og setti nýtt føroyskt met, tá ið hann svam teinin uppá 4:30.17. Hann átti sjálvur føroyska metið á 4:33.15, frá HM í Kazan í fjør summar.
Og í skjótasta riðli í 800 metra frísvimjing, svam Vár Erlingsdóttir Eidesgaard úr Havnar Svimjifelag til eitt stórt nýtt føroyskt met og juniormet, tá ið hon varð nummar 5 við 9:09.34. Sára Ryggshamar Nysted átti føroyska metið, 9:12.01 frá stevnu í Páls Høll í januar mánaða.


text:
Her er ein rúgva av greinum, ið eg havi skrivað seinasta áratíggið. Flestu greinarnar eru longri kronikkir ella viðmerkingar, men eisini eru nøkur ummæli og røður at finna. Greinarnar eru ikki altíð orðarætt sum prentaðu útgávurnar. Ynskir tú at citera, verður um gjørligt víst til prentaðu útgávuna fyri at finna røttu kelduávísingina. Longri brot mugu ikki endurgevast ella útgevast uttan loyvi. Tó kunnu greinarnar verða kopieraðar til egna nýtslu ella til undirvísing.
Friday, August 18, 2006
Hulduheimar úr mannaminni
Sámal Matras Kristiansen
“Dansur, sangur, tónleikur, sjónleikur í einum íbygdum heimi.” Soleiðis stendur á lýsingini, ið hongur uttanfyri Mentanarhúsið í Fuglafirði. Fólk bíða spent eftir at sleppa inn í hulduheyggin, ið hylir seg inni í mannbygda mentaskálanum. Tað kundi ikki verið betri. Fjørðurin liggur í silvitni handan húsini. Tað eru slíkar dagar at yvirmenniskjan fær ró á sær sjálvari til at droyma seg burtur til undirtilviskunnar tølandi landsløg.
Tá trinið verður innar í salin, verður eygað fangað av alskyns nótum, ið hanga niður úr loftinum – kanska sum spinnilvev niðurúr heygstromini. Niður úr nótunum dryppa glasdropar og bera boð um, at vit eru undir jørð. Vælkomin til undirheimin.
Fyrr var lív undir hvørjum steini
Tá kemur ein gamal maður í føroyskari troyggju gangandi við fjallstavi, sum oman fjallalíð. Hugagóður, men hugsunarsamur. Her byrja frásagnirnar um huldufólkini. Frits Johannesen er kanska huldumaður sjálvur, ella kanska ein yvirmenniskja, ið kennir seg tølaða av huldu verunum, ið liva eitt heilt lív uttanvert ásjón okkara.
- So mangan vit hoyra, at einki var sum fyrr. Fyrr var lív undir hvørjum steini, greiður Frits frá.
- Tá trúðu fólk uppá huldufólk!
Og hendan trúgvin – pátrúgvin – legði nakrar heimar opnar fyri okkum, ið ikki eru at skoða fyri eyguni hjá rationellu nútíðarmenniskjuni.
- Onkur segði fyri mær, at huldufólkini hvurvu, tá ið elljósini komu. Fyrr livdu heyggjarnir, túvurnar... og ikki minst... grásteinur og svartiklettur, minnist Frits.
Tað er sum kemur onkur ímynd úr barnaminninum fram í minnið, tá slíkar frásagnir um huldufólk verða sagdar. Kanska eru tað staðarnøvnini, ið gera tað so heimligt... ja hulduligt. Tað er okkurt við hesum gráa, hesum myrka og spøkilsiskenda, ið er lokkandi fyri øll, ið tora at kenna annað enn sítt egna Superego.
-Tá var lív í hvørjum steini, sigur Frits, og við hesum vakna duldu verurnar og byrja at dansa. Ikki myrkar, skitnar og ódámligar, eins og vit kenna tær úr okkara fantasiloysi. Nei: litfagrar, livandi og vakrar, men... sera, sera øðrvísi.
Og tó!
Lívsglað huldufólk
Við tónleiki og dansi sýndu huldufólkini hóskvøldið, at tey kanska ikki eru so nógv øðrvísi enn vit yvirmenniskju. Huldufólkini, eins og tey trinu fram í samspæli við frálíka tónleikin av Ben-Jammin, eru ikki grá og “ónd”, men lívsglað og sera, sera ymisk.
Tó var tað ikki so gott flow millum frásagnirnar øðru megin og dansin og tónleikin hinumegin sum man kundi ynskt. Hin eftirhondini klassiski skróvandi hátalarin í Mentanarhúsinum var eisini irriterandi. Men sum framførslan menti seg, kom eisini betri samanhangur í. Kanska tí at sjónleikurin frá at hava lýst brotmyndir úr lívi huldfólkanna nú gjørdist meiri dramatiskur. Frits førkaði seg alsamt longur frá sínum yvirmenniskjuliga frásagnarleikluti og gjørdist eitt við hulduheimin, byrjaði at spæla saman við huldufólkini.
Men er sjónleikurin Silvitni áhugaverdur og forvitnisligur – serliga fyri fuglfirðingar, ið kenna hesar staðbundnu frásagnirnar aftur – so er hann tó ikki fantastiskur (hóast evnið er fantastiskt). Men til tey, ið vilja vita hvussu huldfólk í veruleikanum hóreiggja sær: farið í Mentanarhúsið og síggið sjónleikin Silvitni – og takið børnini við. Hugaligt er, at eitt slíkt tiltak kann fáast upp at standa av so nógvum ungum fólkum. Tað boðar frá góðum.
Silvitni verður framførdur klokkan 20:00 fríggjakvøldið og leygarkvøldið í Mentanarhúsinum í Fuglafirði.
No comments:
Pedagogikkur, løn og status
Prentað sum kronikk í Sosialinum 29. dec. 2017 ”Somu løn fyri somu útbúgving” er eitt slagorð, ið javnan hoyrist í hesum tíðum, tá fakb...
-
Prentað sum kronikk í Dimmalætting 4. august 2017 Í løtuni hava nógvir føroyingar summarfrí. Dagligu pliktirnar eru lagdar til síðis na...
-
Føroyar hava hesi seinastu árini upplivað ein stóran vøkstur innan ferðavinnu, og líkt er til, at hesin vøkstur fer at halda fram. Politika...
-
Í 2008 snúði løgtingsvalstríðið seg m.a. um betri umstøður til miðnámsskúlar. Hóast summi vóru ónøgd, vóru tey flestu tó fegin, tá hetta kj...


text:
Djúpa rákið í Bankarennuni
Tann 17. november í ár kunngjørdi tíðarritið “Ocean Science” eina nýggja grein frá Havstovuni: “A stable Faroe Bank Channel overflow 1995–2015”. Bankarennan (Faroe Bank Channel) er ein smøl og djúp renna millum Føroyabanka og Landgrunnin, og niðri í dýpinum á henni fossar ísakaldur sjógvur móti útnyrðingi. Hetta er sjógvur, sum er sokkin í arktisku havøkjunum norðan fyri okkum og nú er á veg niður í dýpið í heimshøvunum.
Við sær ber hesin sjógvur oxygen (ilt, súrevni), sum er fortreytin fyri, at fiskur og annað djóralív kann anda og liva niðri í havsins dýpi. Hann ber eisini við sær CO2, sum hann hevur fingið frá luftini, áðrenn hann sakk norðan fyri okkum. Hetta minkar um innihald av CO2 í luftini og minkar tí eisini um árinið av veðurlagsbroytingunum. Um sjógvurin hitnar, tekur hann haraftrat varma úr luftini, sum eisini minkar um upphitingina.
Bankarennan er eitt av heilt fáum støðum í heiminum, har sjógvur ferðast niður í djúphavið; men vandi er fyri, at globala upphitingin kann minka um styrkina í hesum rákum, og onkrar ábendingar eru um, at tað longu er farið at henda aðrastaðni.
Á Havstovuni hava tey síðan 1995 mátað styrkina í rákinum gjøgnum Bankarennuna, og nýggja greinin vísir greitt, at her hjá okkum er eingin minking í styrki. Sjógvurin er tó hitnaður nakað og er vorðin eitt vet saltari. Síðan aldarskiftið er hitin niðri við botn í Bankarennuni (á umleið 800 metra dýpi) øktur umleið 0,1 °C. Ikki er greitt, um hetta er av natúrligum ávum ella stavar frá CO2 útláti og globalari upphiting.
Hvør enn orsøkin er, so merkir hetta, at sjógvurin í Bankarennuni nú flytur meiri varma frá luftini niður í djúphavið, har hann ger minni skaða. Rákið í Bankarennuni ger tí framvegis sítt til at minka um veðurlagsbroytingarnar og teirra avleiðingar.
Høvundarnir eru Bogi Hansen, Karin Margretha Húsgarð Larsen, Hjálmar Hátún og Svein Østerhus.
Greinin kann lesast her
Kelda: hav.fo


text:
Orð og lag: W.A. Williams
Týtt: Victor Danielsen
1. Ein søga er, sum gleðir meg,
kær míni sál hon er;
hon tendrar ljós á myrkum veg,
tó gomul, nýggj hon er.
Niðurlag:
Tó gomul, nýggj hon er,
tó gomul, nýggj hon er;
hin krossins søga søt,
tó gomul, nýggj hon er.
2. Hon er hitt orð, at, Jesus, tú
til krossins deyða gekk,
so eg kann eiga lívið nú,
og frið mítt hjarta fekk.
3. Hitt orð, at Jesus krossin bar
og doyði í mín stað,
so eg skal hann tilbiðja har
ein endaleysan dag.
4. Áh, kærleiki, sum málist ei,
áh, náði, rík og frí,
sum kom í henda myrka heim
og stríddi hetta stríð!


text:
Kundaráðgevi til Norðoya Sparikassa í Havn
Hevur tú eitt jaligt sinnalag, góð samstarvsevni og dámar tær væl at arbeiða sjálvstøðugt og taka við avbjóðingum, so er tað júst tær, vit leita eftir.
Vit sóknast eftir
kundaráðgeva til deildina í Tórshavn. Her verður tú partur av einum toymi við
átta dugnaligum fólkum við spennandi uppgávum í einum mennandi arbeiðsumhvørvi
við sjálvstøðugari ábyrgd. Í Norðoya Sparikassa leggja vit dent á trivnaðin hjá
starvsfólkunum og á at veita kundum okkara eina persónliga og góða tænastu og
ráðgeving.
Førleikakrøv
Peningastovnsútbúgving, útbúgving í fíggjarbúskapi ella onnur viðkomandi útbúgving er ein fyrimunur.
Fá meira at vita
Hevur hetta tín áhuga og ynskir tú at fáa meira at vita um starvið, kanst tú venda tær til Finnur Klein, deildarleiðara, á tlf. 295058 ella finnur@ns.fo.
Umsóknir og
viðkomandi skjøl
Umsókn saman við próvskjølum, viðmælum, CV o.a. skulu sendast til Eyðun Nolsøe, starvsfólkaleiðari eydunn@ns.fo í seinasta lagi fríggjadagin 1. juni 2018.


text:
Árni Gregersen, ting.fo 04.10.2017 (10:29)
Ósemja um tøl
Føroya løgting hevur í dag havt orðaskiftið um fíggjarlógina fyri 2018.
Hetta er 1.viðgerð av uppskotinum, sum var lagt fram í næstu viku. Fyri tað mesta hevur orðaskiftið verið tamt, men eina løtu harðnaði tað eitt sindur, tá ið formaðurin fyri Fólkaflokkin segði, at landsstýrið fiflaði við tølum um hvussu nógv fleiri eru í arbeiði hjá tí almenna í dag.í mun til í fjør.
Tingmaðurin segði, at Kristina Háfoss, landssstýriskvinna, brúkti tøl við Hagstovuni sum keldu, sum eru tøl sum eru broytt frá í vár, tá ið karmarnir vóru viðgjørdir.
Stríðið snýr seg um, um tað eru fleiri til arbeiðis í dag hjá tí almenna og um nakar vøkstur er í privatu vinnuni.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Jonn Johannessen spælt sín fyrsta dyst fyri KÍ.
Mikudagin 25 apríl spældi Jonn sín fyrsta dyst fyri Betri liðið hjá KÍ.
Jonn Johannessen, ið er 16 ára gamal, hevur vant við Betri liðnum í einar 2 mánaðar. Til dyst er hann fastur maður á 1. deildar liðinum, har hann hevur skorað 2 mál í 4 dystum. Tá ein umráðandi dystur er á skránni, hjálpir Jonn eisini til á U17 liðinum hjá KÍ.
Í práti við Jonn fortelur hann, at tað hevur altíð verið ein stórur dreymur at spælt við Betri liðinum hjá KÍ. Hetta gjørdist veruleiki, tá hann kom inn fyri Boris Dosljak í 83' min. í dystinum mótir Suðringum í steypakappingini.
"Tá eg skuldi inn var eg sera nervøsur, men somuleiðis eisini spentur" fortelur Jonn.
KÍ endaði við at tapa dystin, og fóru tískil út úr kappingini um løgmanssteypið, longu í fyrsta umfarið.
"Líka so keðiligt tað var at tapa, var tað eisini stuttligt at spæla sín fyrsta dyst" fortelur Jonn.
Jonn dámar best at spæla á vinstra vongi, har hann eisini hevur spælt mest. Hann kann eisini spæla á øðrum plássum í álopinum.
Vit hava sett Jonn 3 skjótar spurningar:
Ronaldo ella Messi?
Ronaldo uttan iva!
Hvør vinnur Champions League?
Real Madrid vónandi.
Hvør í hópinum verður mest keddur av tí úrslitinum?
Tað verður nokk Óli Eyðsteinsson Poulsen.
Vit ynskja Jonn bestu eyðnu í KÍ, og sínari leið sum fótbóltsleikari.
Skrivað hevur: Rói Clementsen


text:
Løgmannssteypið: Skála - 07 Vestur
Í annaðkvøld k. 18.00 byrjar kappingin um Løgmannssteypið fyri okkara viðkomandi, og lutakastið háttaði seg soleiðis, at vit møta Skála á útivølli.
Um vit skulu samanbera við árið í fjør, so fingu vit 7 av 9 møguligum stigum ímoti Skála. Tveir dystir í Sørvági, har annar endaði javnur 1-1, og tann seinni var ein regulerur avsmurningur har 07 Vestur vann 5-0 og sín størsta sigur í bestu deildini nakrantíð.
Dystin á Skála vunnu vit 1-0, og einsamalla málið í tí dystinum skoraði Ken.
Vónandi verður hetta dysturin sum kemur at venda keðiligu gongdini, tí hóast spælið ofta hevur verið á heilt góðari leið, so hava úrslitini ikki verið til vildar.
Ein víðari luttøka í kappingini um Løgmanssteypið hevði verið kærkomin, og man ikki Pauli veit okkurt at fortelja okkara monnum áðrenn dysturin verður bríkslaður í gongd. Vit vóna tað besta...


text:
Her er ein rúgva av greinum, ið eg havi skrivað seinasta áratíggið. Flestu greinarnar eru longri kronikkir ella viðmerkingar, men eisini eru nøkur ummæli og røður at finna. Greinarnar eru ikki altíð orðarætt sum prentaðu útgávurnar. Ynskir tú at citera, verður um gjørligt víst til prentaðu útgávuna fyri at finna røttu kelduávísingina. Longri brot mugu ikki endurgevast ella útgevast uttan loyvi. Tó kunnu greinarnar verða kopieraðar til egna nýtslu ella til undirvísing.
Tuesday, December 18, 2007
Bleytu virðini eiga tørn
Samstundis enda vit næstan aftast í Pisa kanningunum hvørja ferð, Studentaskúlin í Hoydølum er ein ruin og játtanin til Fróðskaparsetur Føroya er skorin niður frá at vera láturlig til at vera syndarlig.
Úrslitið verður at vit í 2015 fara hava verðsins besta tunnilsverk, men ongan eftir sum hevur ráð ella vit til at koyra ígjøgnum.
Undirritaðu vilja við hesum mótmæla at alt føroya ríkiømi verður brúkt til at bora hol við."
Soleiðis stendur á heimasíðuni*, har tað frá 5. desembur í ár var gjørligt at sýna sýna ónøgd móti “ørvitistunlunum”, ið nýggjastu tunnilsætlanirnar hava fingið navn millum manna. Fleiri enn 2.500 hava skrivað undir hetta mótmælið, og alt bendir á, at stríðið millum hørð og bleyt virði kemur at standa høgt á dagsskránni til komandi løgtingsval.
Tíð til bleyt virði
Og sambært eini veljarakanning, ið Fynd gjørdi í farnu viku, so er als eingin ivi um, at tað nú er tíð upp á at taka tey bleytu virðini framum tey hørðu virðini, sum í kanningini eru avmarkað til “betong og asfalt”, t.e. anlegsíløgur í breiðastu merking.
Heili 89 % av veljarunum, ið hava tikið støðu, halda, at landið eigur at taka tey bleytu virðini fram um betong og asfalt.
Tað er breið semja í millum veljarar hjá øllum flokkum um, at soleiðis eigur at vera, hóast fólkafloksveljarar eru nakað lægri umboðaðir, meðan miðfloks-, miðnámsfloks- og sjálvstýrisveljarar eru nakað hægri umboðaðir. Takast skal tó sum fyrivarni, at tølini fyri hesar smáu flokkarnar eru rættiliga smá og tískil ivasom.
Men serliga Sjálvstýrisflokkurin og Miðnámsflokkurin hava beinleiðis profilerað seg sum ein anti-tunnils flokkar, meðan Fólkaflokkurin partvíst hevur profilerað seg sum ein pro-tunnils flokk hesa seinastu tíðina, serliga við at sterki maðurin í flokkinum, Anfinn Kallsberg, legði fram uppskotið um tunnil norður um fjall á Borðoynni – eitt uppskot, ið tó gjørdist jólatrøll sum so mong onnur mál.
Eigur landið at taka tey bleytu virðini fram um betong og asfalt?
Siga seg velja
Ja
Nei
Fólkaflokkin
83%
17%
Sambandsflokkin
87%
13%
Javnaðarflokkin
91%
9%
Sjálvstýrisflokkin
95%
5%
Tjódveldisflokkin
90%
10%
Midflokkin
96%
4%
Miðnámsflokkin
100%
0%
Einans tey, ið hava tikið støðu eru grundarlag undir prosentunum
Kvinnur, Suðurstreymoy og bleyt virði
Tað kemur ikki óvæntað, at kvinnur í størri mun enn menn vilja framraðfesta bleyt virði. Bleyt virði verða jú eisini stundum kallað “kvinnulig” ella “feminin” virði. Men munurin er ikki so avgjørdur. Umleið 93% av kvinnunum ynskja hesa raðfestingina, meðan umleið 85% av monnunum ynskja hana.
Eigur landið at taka tey bleytu virðini fram um betong og asfalt?
Kyn
Ja
Nei
Kvennkyn
93%
7%
Kallkyn
85%
15%
Einans tey, ið hava tikið støðu eru grundarlag undir prosentunum
Veruleikin er, at tað serliga eru fólk í Suðurstreymoy, ið trekkja ja-síðuna upp. Her eru tað heili 94%, ið halda tíðina vera komna til at framraðfesta tey bleytu virðini. Suðuroy, Vágar og Eysturoy liggja kring miðal, meðan Norðoyingar og Norðstreymoyingar eru minni avgjørdir hesum viðvíkjandi. Her kunnu tað vera lokal áhugamál, ið spæla inn: Norðoyingar vilja møguliga hava tunnil norður um fjall umframt eina loysn á farleiðini um Leirvík. Og vestmenningar ynskja sær ivaleyst eisini ein tunnil.
Illar tungur vilja vera við, at orsøkin til mótsøðuna hjá serliga høvuðsstaðarfólki móti betongi og asfalti, er at tað tekur fokus burtur frá øllum teimum “bleytu” íløgunum, ið annars kundu verið gjørdar. Suðurstreymoyingar munnu ivaleyst kenna tað sum at teirra súrt goldnu skattapengar verða “oyðslaðir” burtur til ónyttug ting, heldur enn at koma til sjóndar aftur í øktari vælferð.
Umvent er tað tí heldur ikki løgið, at tað eru sandoyingar, ið eru minst samdir í at raðfesta bleyt virði framum betong og asfalt. Einans uml. 7 av 10 halda at hetta er rætt. Hjá sandoyingum vil sandoyartunnilin jú vera ein søgulig vælferðarøking – ein vælferðarkollvelting, ið fær avgerandi týðning fyri alt samfelagslívið. Ikki einans fyri vinnulívið.
Eigur landið at taka tey bleytu virðini fram um betong og asfalt?
Øki
Ja
Nei
Suðuroy
91%
9%
Sandoy
71%
29%
Suðurstreymoy
94%
6%
Norðurstreymoy
82%
18%
Vágar
87%
13%
Eysturoy
89%
11%
Norðoyggjar
78%
23%
Einans tey, ið hava tikið støðu eru grundarlag undir prosentunum
Harðar íløgur og bleytur rakstur?
Tað er trupult at koma til eina eintýðuga fatan av hvat “bleytt” og “hart” merkir í føroyskum politikki í dag. Veljarakanningin gevur tó nakrar ábendingar um hvat vit ikki vita um hesi hugtøkini, ið ferð aftaná ferð verða blakað út í kjakið uttan nærri frágreiðing.
Spurdir vórðu millum annað tveir spurningar, ið liggja rættiliga tætt upp at hvørjum øðrum:
· Eigur landið at taka tey bleytu virðini fram um betong og asfalt?
og
· Eigur landið heldur at spara í almenna rakstrinum enn í íløgum í vegir og tunnlar?
Tað er longu staðfest, at ein øgiligur meiriluti vil hava bleytu virðini á breddan. Men tað sama er ikki galdandi fyri hvar tað almenna eigur at spara í uppgangstíðum. Nógv tey flestu halda, at “bleytu virðini” skulu raðfestast, men tá tað kemur til almenna útreiðslutálman, fær pípan eitt annað ljóð. Einans 6 út av 10 ynskja at tálmast skal við at steðga íløgur í vegir og tunlar, meðan samsvarandi 4 út av 10 ynskja at sparast skal í rakstrinum.
Spurningur
Ja
Nei
Eigur landið at taka tey bleytu virðini fram um betong og asfalt?
89%
11%
Eigur landið heldur at spara í almenna rakstrinum enn í íløgum í vegir og tunnlar?
38%
62%
Einans tey, ið hava tikið støðu eru grundarlag undir prosentunum
Sostatt eru tað næstan 9 av 10, ið taka undir við at framraðfesta bleytu virðini, men einans gott 6 av 10, ið halda, at landið eigur at spara við at útseta íløgur í vegir og tunlar. Hetta merkir, at knapt 3 av 10 bæði vilja framraðfesta bleytu virðini og spara í almenna rakstrinum.
Hetta má antin merkja, at hesi fólkini ikki eru avklárað um hvat bleyt virði eru, ella hava tey eina greiða – men heilt aðra – fatan av hvat bleyt virði eru. Tað er jú eingin náttúrulóg, ið sigur, at bleyt virðu nýtast at definerast sum “almennur rakstur”.
Ella kanska vilja summi gjarna raðfesta “bleyt virði”, uttan at tað gongur út yvir “hørðu virðini”. Tað er uttan iva soleiðis, at fleiri veljarar helst vilja siga ja til alt, uttan at hugsa tingini í ein størri samanhang. At vera “jaligur” er jú ein populerur eginleiki nógvastaðni í landinum.
Undir øllum umstøðum má staðfestast, at tørvur er á, at “bleytu virðini” verða kannað og definerað. Tí sum nú er hanga tey nærum í leysari luft sum eitt slag av moralskum boðskapi uttan nágreiniligt innihald.
Hvat eru bleyt virði?
Trupulleikin við hugtakinum “bleyt virði”, er at tað ikki er so lætt at avmarka hvat hetta merkir. Merkir tað “alt annað enn betong og asfalt”? Og hví verður tað nevnt sum bleyt virði at byggja skúlar og barnagarðar? Krevja slíkar verkætlanir ikki eisini eina rúgvu av betongi og asfalti?
Ella er tað heldur soleiðis, at “bleyt virði” eru tey økini, ið krevja beinleiðis umsorganarligt samband við onnur menniskju, til dømis sjúkrahúsverkið, almannaverkið og undirvísingarverkið?
Men hví eru tað ikki eisini bleyt virði, at samferðslan riggar sum hon skal, at fysisku arbeiðskarmarnir eru nøktandi, og at bústaðirnir eru sniðgivnir við atliti til lokalar veðurlagstreytir og í samspæli við umhvørvið annars? Øll hesi tingini hava avgerandi týðning fyri at gerandisdagurin hjá fólki skal vera optimalur.
Alt samanumtikið er tað ringt at avgera hvat fólk meina við, tá tey tosa um hørð og bleyt virði. Og tað er ein trupulleiki. Løgtingsvalstríðið kann ikki liva við, at fokus verður flutt frá veruligum evnum til eitt hálvmoralskt kjak um “harðar pakkar” og “bleytar pakkar”. Neyðugt er at finna út av hvat er í hesum spennandi pakkunum, ið verða lagdir undir tað politiska jólatræið í hesum tíðum.
* http://www.gopetition.com/online/15622.html
1 comment:
- billajenny said...
-
Eg haldi meg kenna hesa kanningina aftur:D
- April 23, 2008 at 6:10 PM
Pedagogikkur, løn og status
Prentað sum kronikk í Sosialinum 29. dec. 2017 ”Somu løn fyri somu útbúgving” er eitt slagorð, ið javnan hoyrist í hesum tíðum, tá fakb...
-
Prentað sum kronikk í Dimmalætting 4. august 2017 Í løtuni hava nógvir føroyingar summarfrí. Dagligu pliktirnar eru lagdar til síðis na...
-
Føroyar hava hesi seinastu árini upplivað ein stóran vøkstur innan ferðavinnu, og líkt er til, at hesin vøkstur fer at halda fram. Politika...
-
Í 2008 snúði løgtingsvalstríðið seg m.a. um betri umstøður til miðnámsskúlar. Hóast summi vóru ónøgd, vóru tey flestu tó fegin, tá hetta kj...


text:
Leygarkvøldið gjørdu føroyingar innrás á Christiania, yvir 300 føroyingar komu saman í frístaðnum í Keypmannahavn har føroyskur dansur, føroyskur tónleikur og ein íslendskur trubadurur vóru á skránni.
Christiania er eitt óvanliga hugnaligt stað, ein frístaður mitt í Keypmannahavn har pláss er fyri teimum, ið ikki passa inn aðrastaðni, eitt stað har fólk ansar eftir hvør øðrum og hjálpist at. Tú kennir teg altíð væl móttiknan, tá tú kemur inn í frístaðin, og so var eisini fríggjakvøldið, tá vit komu yvir um brúnna um Voldina og inn gjøgnum “bakdyrnar” hjá Christiania. Eitt vakurt summarkvøld, vit hoyrdu tutl innan úr teimum smáu og hugnaligu húsunum, og langt burturi gjørdist ljóðið av tekno trummum spakuliga týðiligari.
Dansur í summarnáttini
Við hugnaliga og stuttliga spæliplássið, ið, áðrenn alt politirokið seinastu árini, var eitt væl vitjað mál fyri barnafamiljurnar á eitt nú Oyrasundskollegiinum, sótu tveir føroyingar og ballaðu sær eina sigarett. Vit heilsaðu uppá og gingu víðari. Vit komu framvið kelduni til teknoljóðið eini veitslu uttan fyri Månefiskeren, har nøkur hundrað fólk dansaðu og hugnaðu sær. Lukturin av hasji blandist við luktin av donskum summarið.
Á sjálvari Pusherstreet, har hasjhandilin plagdi at halda til í sølubúðum, var fest í eitt stórt bál, og ungfólk sótu rundan um tað og prátaðu. Ein friðsæla hvíldi yvir fólki. Klokkan var farin av 23.30, tá føroyski dansurin skuldi vera, so vit fóru inn í Operaen. Á veg upp gjøgnum trappurnar, møttu vit einum riðili av føroyingum. Fyriskiparin Edmund Sofus Jacobsen fremstur og honum á baki fólk frá dansifelagnum Fótatraðk og aðrir føroyingar.
– Kom vit fara at dansa við bálið, segði Edmund og skundaði sær framvið okkum. Tá vit komu oman aftur á gøtuna, var ringurin longu við at vaksa og fyrsta ørindið av Orminum Langa rungaði í Pusherstreet. Tilsamans mundu eini hálvthundrað føroyingar fara upp á gólv.
Ongar myndir takk
Við bálið sótu fólk still og lurtaðu, einki hóvasták, bara eygleiddu og nikkaðu við til stevið, einasta ferðin onkur reistist, var tá ein tók mynd av dansinum.
– Der må ikke fotograferes her, segði ein ungur maður við myndamannin og myndatólið varð pakkað burtur. Tá seinasta ørindið var kvøðið, klappaði bálfólkið og vit leitaðu inn í litføgru hølini í Operaini. Alsamt fyltust hølini, og tá Týr eina løtu seinni fór á pallin rann sveittin av pannini hjá barrvørunum, og fatølannleggi byrjaði at bukka undir fyri trýstinum av fleiri hundrað tystum føroyingum.
Ljóðið var so sum so, men Týr spældu við nógvari orku, og fólk hugnaði sær. Hesin bólkur hevur eina serliga støðu millum føroyingar, og kvæðarokkurin tykist at raka nógvar føroyingar beint í hjarta. Hesa løtuna kókaði frammanfyri pallin. Hóast ljósannleggið í Operaen ivaleyst er eldri enn Christiania og minnið enn flestu ljósannlegg, ið verða nýtt nú á døgum. So var ljósið hjá Týr óvanliga flott. Hetta komst av, at ljósmaðurin hjá Operaini ikki var komin hetta kvøldið, og Føroya nógv besti ljósmaður Egil B. Hansen, ið var komin á konsert, setti seg við knøttarnar. Tað var ótrúligt at síggja, hvussu nógv hann megnaði at fáa burturúr so lítlum. Eftir Týr tók onkur annar yvir við ljósknøttarnar, og hetta sást tíanverri.
Løgin skrá
Íslendski trubadurin Petur Bén var næstur á pall. Hann var júst afturkomin av SPOT-Festivalinum, har hann spældi í einum sjónleikarhúsi og fekk ikki færri enn seks av seks møguligum stjørnum frá ummælaranum í Gaffa. Hann er ein framúrskarandi sangari, ein feitur gittarleikari og hevur sítt heilt egna ljóð, men hóskar seg ivaleyst betur í einum sjónleikarahúsið enn í eini barr við fullum føroyingum. Leygarkvøldið hevði hann trupult við at fylla pallin eftir, at ein føroyskur tungmálmsbólkur hevði buldrað. Tað tyktist, stutt sagt, burturvið at leggja skránna soleiðis. Men Petur Bén vísti greitt hvussu feitur hann er, hetta hóast ikki nógv fólk lurtaði. Heldur ikki Boys In A Band fingu sama lív í, sum Týr hevði fingið. Men vístu eisini hví teir eru Føroya besti nýggi bólkur. Sum heild var kvøldið stak hugnaligt. Nógv fólk var komið saman, og tey hugnaðu sær. Skráin kundi verið uppbygd annarleiðis, t.d. við at tey bæði progressivu og kanska ikki líka fólkakæru nøvnini millum føroyingar, Petur Bén og Boys In A Band kundu verið farin fyrst á pall og Týr kundi endað tiltakið. Hetta hevði gjørt heildarupplivingina betri, og hevði ivaleyst eisini gjørt upplivingina hjá Petur Bén og Boys In A Band betri.
Christiania var einasti møguleikin
Náttarlívið millum føroyskar útisetar í Keypmannahavn hevur í nógv ár verið savnað um nøkur fá ávís støð. Føroyahúsið hevur verið fast stað í nógv ár, meðan støð sum gamla Gimlé á Islandsbrygge, Skarv, Jaques og Laurits Betjent hava í styttri ella longri tíðarskeið savnað nógvar føroyingar. Trupult hevur verið hjá nýggjum støðum at fáa fótafesti, og royndir við tiltøkum á støðum sum á Norðuratlantsbryggjuni, nýggja mentanarhúsinum í Islandsbrygge, Nørrebrohallen og Amager Bio hava havt heldur avmarkaða eydnu. Seinasta árið hevur serliga Skarv verið miðdepilin í føroyska náttarlívinum í Keypmannahavn og høvuðsorsøkin fyri hetta er Edmund Sofus Jacobsen, ið skipar fyri tónleikinum á Skarv. Edmund arbeiðir burturav við at fyriskipa tónleikatiltøk í Keypmannahavn og tað var eisini hann, ið skipaði fyri tiltakinum í Operaen á Christiania leygardagin. Hann sigur um orsøkina, til at tiltakið endaði á Christiania :
– At Operaen bleiv staðið leygarkvøldið, var tí at onki annað høli í Keypmannahavn var tøkt. Men hetta var ikki ein burturvið avgerð, tí tiltakið var væl vitjað við yvir 350 gestum, harav mundu ivaleyst eini 300 vera føroyingar. Fleiiri av hesum komu beinleiðis úr The Irish Pub á Støgnum, har dysturin millum Føroyar og Italia var vístur á stórskíggja, og millum hesi var hýrurin sera góður. Hetta prógvar, at um skráin er nóg spennandi, so kemur fólk. Hetta hava vit eisini fleiri ferð sæð í eitt nú VEGA, har t.d. Atlantic Music Event hevur savnað nógv fólk.
Í donskum sjónvarpi
Millum christianittar var áhugi fyri tiltakinum, og fleiri av íbúgvunum í frístaðnum vóru komnir á konsertina. Eisini sendi sjónvarpsrásin Christiania TV frá tiltakinum. Sjónvarpsstøðin sendir á Kanal København, ið sendur til meira enn eina millión møguligar hyggjarar í Keypmannahavn og rundan um. Men til ber eisini at fylgja gongdini á alnetinum. Á heimasíðuni www.catv.dk sendi kanalin beinleiðis frá tiltakinum í Operaen, og í næstum verður sendingin lagdar á heimasíðuna, at taka niður.


text:
Vilt tú tryggja tína fyritøku og tíni starvsfólk, kunnu vit veita tykkum ÁVARINGARSKIPANIR, og soleiðis økja um trygdina. Vit umboða bæði ABA (Automatisk BrandAlarmering) og aðrar ÁVARINGARSKIPANIR.
Dømi um ÁVARINGARSKIPANIR eru:
-
Ávaring móti innbroti
-
Ávaring móti eldi, gass-lekum og vatn-lekum
-
Ávaring móti herverki
-
Ávaring móti broytingum í hita/kulda viðurskiftunum, og aðrar tøkniligar ávaringarskipanir
Ver vælkomin at ringja til okkara á telefon +298 606060, og fá meira at vita um ÁVARINGARSKIPANIR.
ÁVARINGARSKIPANIRNAR, ið vit seta upp, hava tilknýti til ein statsgóðkendan ávaringarsentral í Danmark, eins og okkara Callsentur, sum beinanvegin gevur tykkum boð, um ÁVARINGARSKIPANIN fer í gongd.
Eisini kunnu vit senda trygdarvørð á staðið at eftirkanna hvat, ið er áfatt, og tekur neyðug stig til at fyribyrgja skaða á starvsfólk, bygning og útgerð.
Okkara trygdarvørðar hava brandskeið og skeið í fyrstuhjálp, og útgerð til at sløkkja eld og veita fyrstuhjálp.
Umframt, at danski kontrolsentralurin og okkara Callsentur ansa eftir ÁVARINAGRSKIPANINI, hevur tú møguleika at móttaka SMS, um alarmur gongur, eins og atgongd til beinleiðis logg umvegis kunda-login á okkara heimasíðu.