text:
Innsavning til ebola raktar familjur
ABC barnahjálp savnar pening inn til at hjálpa ebola raktum børnum í Liberia, nú ebola sjúkan rakar landið so meint.
Pengingurin, sum kemur inn fer til mat og hjálp til fólkið í høvuðstaðnum Monrovia í Liberia.
Støðan í Liberia er ring og ebola sjúkan hevur ført við sær, at prísir á vørum eru nógv hækkaðir. Nógv børn og familjur hava mist sín forsyrgjara.
ABC barnahjálp hevur til endamáls at útvega faðir- og móðurleysum og fátækum børnum í menningarlondum varandi hjálp við skúla, kostarhaldi, læknahjálp og bústaði. Við hjálp frá stuðulsforeldrum fáa tey møguleika at útbúgva seg og gerast sjálvbjargin.
ABC barnahjálp í Føroyum rekur eitt barnaheim í Monrovia. Í alt eru 55 fólk knýtt at barnaheiminum, børn, ung og starvsfólk. Umframt hjálpa vit fólki í grannalagnum, har barnaheimið er.
ABC barnahjálp í Føroyum er sjálvstøðugur felagsskapur, sum er partur av einum internationalum felagsskapi, sum umfatar 12 lond. Umleið 11.000 børn verða stuðlað gjøgnum stuðulsskipanina hjá ABC barnahjálp.
Hjálp okkum at hjálpa.
ABC barnahjálp
Nólsoyar Pálsgøta 24
700 Klaksvík
Kontaktpersónur viðvíkjandi innsavningini:
Hilda Viderø
Tlf.: 222085
T-postur: hilda@abc.fo


c: text/html

text:
Led Zeppelin
Led Zeppelin var ein enskur rock og blues tónleikabólkur, sum var virkin frá 1969 til 1980. Bólkurin byrjaði sum The New Yardbirds í 1968. Jimmy Page, ið hevði spælt gittara í The Yardbirds, heitti á John Paul Jones, sum hann kendi úr studio-tónleikara umhvørvinum í London, at koma við sær í nýggja bólkin. Aftrat sær fingu teir sangaran Robert Plant og trummusláaran John Bonham. Eftir at hava spælt nakrar ferðir undir navninum The New Yardbirds, fóru teir at kalla seg Led Zeppelin.
Limir í bólkinumRætta
- Jimmy Page: Gittarar
- Robert Plant: Sang
- John Paul Jones: Bass/Tangentar
- John Bonham: Trummur
ÚtgávurRætta
- Led Zeppelin I (1969)
- Led Zeppelin II (1969)
- Led Zeppelin III (1970)
- Led Zeppelin IV (eisini kend sum "Zoso" ella "Runes Album") (1971)
- Houses Of The Holy (1973)
- Physical Graffiti (1975)
- Presence (1976)
- The Song Remains The Same (1976)
- In Through The Out Door (1979)
- Coda (1982)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fitness:
Lyklaskipan er til Fitness í Nólsoyar skúla.
Tey, ið ætla at nýta amboðini, verða biðin at senda Jákupi sms-boð, ella ringja, á tlf. 217001.
Børn skulu ikki nýta fitness-amboðini!
OBS! Onnur rógvimaskinan er í ólagi. “Grebið” er brotið og tað skaffast ikki eykalutur. Um nakar hevur uppskot til nýtt, eru tit vælkomin at siga frá.
Fimleikahøllin:
Tey yngstu kunnu nýta høllina mánamorgun og hósmorgun kl. 10-11:30.
Frítíðarskúlin er vælkomin niðan gerandisdagar kl. 13-16.
Tey ungu á Látrinum kunnu nýta høllina mikukvøld og fríggjakvøld.
Mánadag venur blandað kór (19:30-22:00)
Týsdag er fimleikur fyri børn (17:15-18:15)
Týskvøld er fimleikur fyri kvinnur (19:30-20:30).
Neyðútgongdin í høllini er bert rýmingarleið!
Rýmingarleið er ikki at nýta til útgongd ella útlufting!
Vinaliga
Jákup av Skarði
Fyrstilærari í Nólsoyar skúla


text:
Fiskimálaráðið hevur gjørt av at játta pening til 10 nýggjar verkætlanir av játtanini Fiskivinnuroyndir.
Harumframt er framhaldandi játtan latin til 10 verkætlanir, sum eru byrjaðar í 2005 og 2006, sí fylgiskjal 1.
Tilsamans fáa 20 verkætlanir játtað stuðul tilsamans 7.942 kkr. harav 5.002 kkr. fyri 2007.
29 nýggjar og 10 framhaldandi verkætlanir ella 39 verkætlanir íalt søktu um tilsamans 20,6 mió. kr., harav 13 mió. kr. í 2007. Fyri 2007 var ein reiðiliga stórur partur av samlaða kostnaðinum fyri verkætlanirnar (2/3) søktur frá FVR.
Umsóknirnar hava verið viðgjørdar eftir sama leisti sum undanfarin ár, og eru mannagongdirnar fyri viðgerðini lýstar á heimasíðuni her.
Seinnu árini hevur verið dentur lagdur á at fáa vinnufyritøkur at luttaka í verkætlanum. Serligur dentur í ár var lagdur á at fáa verkætlanir innan ásettu 5 høvuðsøkini, sum samstundis kundu lýsa og loysa praktiskar trupulleikar at fáa alla veiðu til høldar (fisk, livur, rogn innvølir vm).
Í ár hava vinnufyritøkur fingið 39% (44% í fjør) av játtanini, meðan almennir stovnar[1] hava fingið 35% (27% í fjør). PhD og post Doc verkætlanir hava fingið 23% av játtanini (móti 16% í fjør). Granskingarkjarnurnar, sum Fiskimálaráðið setti á stovn fyri 3½ árum síðani, hava fingið 3% av játtanini (móti 13% í fjør).
[1] FRS og Fróðskaparsetur Føroya
Samanborið við 2004-2006 sæst, at vinnufyritøkur fáa játtað eina minnu helvt av peninginum í 2007. Ynskiligt hevði verið, at hesin parturin var størri í ár, so hetta var meira í tráð við tey endamál, vit hava arbeitt eftir seinnu árini. Ætlanin er at fáa hækka góðskuna á umsóknunum í 2008. Kortini ber til at siga, at góðskan á umsóknunum er nógv batna seinastu árini.
Játtanin til PhD verkætlanir og post Doc er økt reiðiliga nógv meðan játtanin til verkætlanir hjá teim 3 kjarnunum (biotøkni, framleiðslutøkni og reiðskapstøkni) er minkað fyri 2007.
Játtanin til aðrar “almennar stovnar” er minkandi tey 3 árini 2004-2006, men vaks nú eitt sindur aftur.
DEGREE: Development of fishing Gears with Reduced Effects on the Enviroment
DNTS: Digital National Traceability System
Árligu játtaninar í procentum:


text:
Susvim
Susvim er svimjifelag í Suðuroynni, sum varð stovnað 6. september 2007. Orðið Susvim er stytting av Suðuroyar Svimjifelag. Marlon Kjærbo er formaður í Susvim. Áðrenn nýggja felagið varð stovnað, vóru tvey svimjifeløg í Suðuroynni, tey vóru Tvøroyrar Svimjifelag (stovnað 6. mars 1964) og Vágs Svimjifelag. Høvuðsvenjari hjá felagnum er Jón Bjarnason. Tey fyrstu árini, fram til Páls Høll læt upp í oktober 2015, fór venjingin fram í 25 metra svimjihyli í Vágs Svimjihøll í Vági og í 12,5 metra svimjihyli á Tvøroyri. Fyrr var neyðugt at fara av landinum fyri at venja í langhyli (50-metrar), men eftir at Páls Høll varð bygd við Føroya fyrsta langhyli á 50 metrar, er ikki longur neyðugt at fara av landinum á venjingarlegu. Páls Høll liggur á Oyrunum á syðra armi av Vágsfirði, beint eystanfyri SEV-verkið (Vágsverkið), soleiðis at avlopshitin frá verkinum, ið fyrr rann á sjógv, nú verður nýttur til at upphita svimjihylin í Páls Høll.
Susvim sett 27 met í januar 2016Rætta
Í jólaferiuni 2015 vandi Susvim sera hart, har summi svumu upp til 100 km um vikuna, og í januar 2016 settu tey nógv nýggj føroysk met og juniormet. Ein stevna varð hildin í Páls Høll 9. januar 2016, Susvim Stevnan 2016, og frá 22. til 24. januar 2016 luttók Susvim á Reykjavík Internation Games 2016 við sera góðum úrslitum. Tá ið RIG 2016 var liðugt, skrivaði formaðurin í Svimjisambandi Føroya, Rókur í Jákupsstovu, at tað fram til 24. januar 2016 vórðu sett 12 nýggj føroysk met og 17 føroysk juniormet, ella 29 met tilsamans, og harav átti Susvim øll uttan tvey. Rókur hugleiddi um, at hann ivaðist ikki í, at harða venjingin hevði nógv at siga, men samstundis metti hann eisini, at tað at suðuroyingar nú høvdu fingið ein langhyl at venja í dagliga hevði gjørt stóran mun, og at suðuroyingarnir nú runnu undan øllum hinum føroyingunum, ið ikki høvdu ein langhyl at venja í dagliga. Formaðurin endaði við at siga: Norðingarnir munnu fara at klára seg væl eisini, sum vit millum annað sóu at svimjararnir úr Ægir og Reysta gjørdu, nú í Reykjavík. Men tað er gott nokk ein gloypibiti at svara aftur, tá ið tokið úr Pálshøll longu koyrir við fullari ferð, út í heim.[1]
Susvim vann flest gull heiðursmerki á FM stevnuni 2014Rætta
Susvim vann flest heiðursmerki á FM stevnuni, sum var í Havn 16. til 18. mai 2014, bæði í kappingunum millum juniorar og millum tey vaksnu. Pál Joensen hjá Susvim varð eftir kappingina kosin Ársins svimjari og var eisini tann svimjarin, ið fekk flest FINA stig til eina kapping. Susvim átti eisini bæði stjørnuskotini: Róland Toftum hjá monnum og Sára R. Nysted hjá kvinnum.[2] Susvin harrar settu nýtt føroyskt met í 4 x 50m frí við tíðini 1:34.96, teir svumu allir undir 24 sekund: Høgni Simonsen 23.62, Dánjal Martin Hofgaard 23.94, Eyðbjørn Joensen 23.65, Róland Toftum 23.75.[3]
Heiðursmerkjabýtið á Juniormeistarastevnuni 2014Rætta
Heiðursmerkjabýti á Føroyameistarastevnuni 2014Rætta
Susvim vann flest gull heiðursmerki á FM stevnuni 2013Rætta
Susvim vann flest heiðursmerki á FM stevnuni, sum var í Havn 9. til 11. mai 2013, bæði í kappingunum millum juniorar og millum tey vaksnu. Pál Joensen hjá Susvim varð eftir kappingina kosin Ársins svimjari og fekk eisini handað steyp, tí hann var tann svimjarin, ið fekk flest FINA stig til eina kapping.
Heiðursmerkjabýtið á Juniormeistarastevnuni 2013Rætta
Heiðursmerkjabýti á Føroyameistarastevnuni 2013Rætta
SuSvim vann HS stevnuna 2011Rætta
SuSvim vann HS stevnuna, sum var 5. februar 2011 í Havn fyri børn í bólki 1 til 4. Býtið av heiðursmerkjum var soleiðis:
- Susvim - 40 gull, 31 silvur, 13 bronsu
- Havnar Svimjifelag - 23 gull, 19 silvur, 13 bronsu
- Ægir - 16 gull, 16 silvur, 21 bronsu
- Reysti - 5 gull, 8 silvur, 8 bronsu
- Fuglafjarðar Svimjifelag - 5 gull, 5 silvur, 5 bronsu
- FLOT - 1 gull, 1 silvur, 1 bronsu
Húni Vestergaard (føddur 1999) úr SuSvim vann flest heiðursmerki: 8 gull og 4 silvur. 10 tey bestu vóru hesi:
- Húni Vestergaard úr SuSvim - 8 gull og 4 silvur
- Lív E. Ejdesgaard úr Havnar Svimjifelag - 7 gull og 1 silvur
- Óli Mortensen úr Havnar Svimjifelag - 7 gull og 1 silvur
- Hugin Næs Lave úr SuSvim - 6 gull og 4 silvur
- Rói Bech úr SuSvim - 6 gull og 3 silvur
- Pætur Leo úr SuSvim - 5 gull, 4 silvur og 3 bronsu
- Róland Toftum úr SuSvim - 5 gull, 3 silvur og 3 bronsu
- Victoria W. Eysturdal úr Ægir - 5 gull, 2 silvur og 2 bronsu
- Sólrun Kjærbo úr SuSvim - 3 gull, 4 silvur og 2 bronsu
- Sigmund Mørkøre úr Ægir - 3 gull og 2 silvur [4]
SuSvim vann Reysta stevnuna 2011Rætta
Reystastevna var í Leirvík 22. januar 2011. Kappingin var fyri tey smærru børnini, sum eru fødd í 2001 og seinni. Úrslitið av kappingini gjjørdist, at SuSvim vann allar kappingarnar. Susvim vann 16 gull, 8 silvur og 4 bronsu heiðursmerki. Havnar Svimjifelag vann næstflest við 7 silvurheiðursmerkjum og 1 bronsu. Reysti vann triðflest við 1 silvur og 8 bronsu, og Fuglafjarðar Svimjifelag vann fjórflest við 2 bronsu.[5]
Susvim vann flest FM heitið í 2010Rætta
Í 2010 var Susvim tað svimjifelag í Føroyum, sum vann flest FM heiðursmerki, felagið vann 20 gull heiðursmerki í FM svimjing. Listin yvir gull heiðursmerki er hesin:
Susvim mest vinnandi svimjifelag til FM í 2009Rætta
Í 2009 vann Susvim 31 gull heiðursmerki av 42 møguligum. Føroyameistara stevnan var
Kappingin um gull heiðursmerkirRætta
Soleiðis vóru gull heiðursmerkini býtt teir tríggjar dagarnar, ið FM svimjikappingin vardi:
Fríggjadag 11 FM gull til Susvim, 2 til HS og 1 til FS
Leygardag 10 FM gull til Susvim, 2 til HS og 2 til FS
Sunnudag 10 FM gull til Susvim, 2 til HS, 1 til FS og 1 til FLOT
Sostatt vann Susvim í alt 31 gull heiðursmerki, Havnar Svimjifelag vann 6 gull heiðursmerki, Fuglafjarðar Svimjifelag vann 3 gull heiðursmerkið og FLOT vann eitt. [6]
Susvim juniorar nummar tvey til FM 2009Rætta
FM fyri juniorar var eisini hildin, har gjørdist Susvim nummar tvey við 11 gull heiðursmerkjum. Gull vinnnarnir vóru hesi feløg:
- 1. Fuglafjarðar Svimjifelag - 12 gull
- 2. Susvim - 11 gull
- 3. Havnar Svimjifelag - 10 gull
Susvim stóri vinnari av Ægir National 2008Rætta
Susvim luttók í svimjikappingini Ægir National, sum var í Klaksvík í Desember 2008. Susvim gjørdist stóri vinnarin og vann 21 gull heiðursmerki.
Endaliga støðan til Ægir National 2008Rætta
- 1. Susvim: 21 Gull, 15 Silvur, 8 Bronsu. Íalt 44 heiðursmerkir.
- 2. FS: 9 Gull, 13 Silvur, 6 Bronsu. Íalt 28 heiðursmerkir.
- 3. HS: 7 Gull, 6 Silvur, 10 Bronsu. Íalt 23 heiðursmerkir.
- 4. FLOT: 3 Gull, 4 Silvur, 5 Bronsu. Íalt 12 heiðursmerkir.
- 5. Ægir: 2 Gull, 3 Silvur, 9 Bronsu. Íalt 14 heiðursmerkir.
- 6. Reki: 1 Gull, 1 Silvur, 1 Bronsa. Íalt 3 heiðursmerkir.
Pál Joensen besti svimjarin hjá Susvim og FøroyumRætta
Susvim hevur fleiri svimjarir, sum eru á høgum altjóða støði. Kendastur av teimum er Pál Joensen, sum vann silvur heiðursmerki til EM á langbana í 1500 m frí. Fyrstu ferð hann gjørdi stórt avrik úti í heimi í altjóða kapping, var tá hann vann trý gull heiðursmerki á Evropameistarastevnuni fyri juniorar í Beograd í 2008. Síðan hevur hann sum nevnt eisini gjørt seg galdandi í altjóða kappingum fyri vaksin. M.a. vann hann silvur á EM á langgeil í 2010, silvur á EM á stuttgeil í 2013, tvey silvur heiðursmerki í 1500 og 800 metrum á EM í Berlin 2014 á langgeil, og bronsu á HM á stuttgeil í 2012, øll heiðursmerkini vóru vunnin í 1500 m frí. Hann hevur eisini vunnið gull á fleiri World Cup stevnum, eitt nú í Moskva í 2009.[7] Í mai 2014 vann hann sítt FM-gullheiðursmerki nummar 100, fyrst í øllum kappingum yvirhøvur, íroknað liðkappingar, men tann seinasta kappingardagin, sum var 18. mai 2014, vann hann eisini gull heiðursmerki nummar 100 í einstaklingakappingum.[8]
1. lið hjá Susvim 2010Rætta
- Kristina Elin Thomsen
- Tanja Skaalum
- Guðrun Mortensen
- Erna Katrin Olsen
- Hanna R. Nysted
- Helena Strøm Sævarsdóttir
- Sára Müller
- Elisabeth Vitalis Bærendsen
- Malan Vitalis Bærendsen
- Shaila Millum Garðarnar
- Eyðbjørn Joensen
- Sofus Bech
- Jón Hofgaard
- Pál Joensen
- Dánjal Martin Hofgaard [9]
NevndinRætta
Í 2011 sá nevndin hjá Susvim soleiðis út:
KeldurRætta
- ↑ svimjing.com - Nú renna suðuroyingar frá restini, vegna Pálshøll
- ↑ kvf.fo
- ↑ svimjing.com, Úrslit frá FM 2014
- ↑ Svimjing.com, Úrslit frá HS stevnuni 5. februar 2011
- ↑ Svimjing.com
- ↑ Knassi.net
- ↑ Svimjing.com
- ↑ kvf.fo, Pál Joensen hundrað ferðir føroyameistari
- ↑ Susvim.mono.net
- ↑ Gull svimjarar, Oyggjaleikir 2011, Isle of Wight, Svimjisamband Føroya, 2011 (blað, sum kom í hvørt hús í Føroyum)
- Suðuroyar Svimjifelag, heimasíðan.
- Susvim.mono.net
- Svimjjing.com
- Knassi.net
- Sudurras1.com
- Sudurras1.com, Susvim stóri vinnari av Ægir National
Ávísingar úteftirRætta
- Susvim.mono.net, heimasíðan hjá Susvim


text:
Looknorth søkir eftir framleiðslufólki
Looknorth søkir eftir fólki til framleiðsluna. Arbeitt verður í vaktum og framleitt verður alt døgnið, 7 dagar um vikuna.
Umsóknir skulu sendast til: arni@looknorth.fo
Meira fæst at vita um starvið við at senda ein t-post til: arni@looknorth.fo ella við at ringja til Árna á telefon 758100.
Starvið verður sett skjótast gjørligt.
Looknorth P/F í Klaksvík framleiðir vørður úr plasti. Í høvuðsheitum eru tvey sløg av framleiðslu: ein skúmplastframleiðsla, har vørur sum kassar, bjálving, flot o.a. verður framleitt, og ein harðplastframleiðsla, har vørur úr nógvum ymiskum tilfari verða framleiddar. Harðplastframleiðslan umfatar vørur so sum gonguristir til aliringar, bússningar, splittur til læsing av eygaboltum, kópakonur og m.a.
26. jun 2020
12. jun 2020
16. jun 2020
15. jun 2020
14. jun 2020
7. jun 2020
15. jun 2020
10. jun 2020
15. jun 2020
8. jun 2020


text:
Tá ið Tjóðveldi og Javnaðarflokkurin tosa um politiskt samstarv, er tað ikki Sjúrð Skaale, tey tosa við.
Tað sigur Høgni Hoydal, formaður í Tjóðveldi, við FM1 í gjár.
Sjúrður Skaale, sum er fólkatingsmaður fyri Javnaðarflokkin, sigur annars í grein í Sosialinum í gjár, at treytin fyri, at Javnaðarflokkurin aftur kann fara í samgongu við Tjóðveldi, er, at Tjóðveldið tekur kravið um loysing frá Danmark í næsta valskeiði, av skránni.
Hann sigur, at Tjóðveldi veit, at hetta fer Javnaðarflokkurin aldrin at góðtaka og tí er hetta í roynd og veru tað sama sum at siga verandi samgongu upp.
Les meiri um tað her: Tí sleppur Tjóðveldi ikki í samgongu aftur
Les greinin hjá Sjúrði Skaale:Veljarin tók loysingina av skrá
Vit hava tosað við formannin í Tjóðveldi, Høgna Hoydal. Hann hevur onga viðmerking til tað, sum Sjúrður Skaale skrivar. Men hann sigur at spurningurin um samstarv millum Javnaðarflokkin og Tjóðveldi verður viðgjørdu við leiðsluna í Javnaðarflokkinum.


text:
Josh og Debs aftur á MiniTeenStreet í ár
Josh og Debs aftur á MiniTeenStreet í ár
Aftur í ár skipar TeenStreet Føroyar fyri tí vælumtókta MiniTeenStreet. MiniTeenStreet hevur verið tríggjar ferðir, og er hetta sostatt fjórða árið á rað, at MiniTeenStreet verður í Føroyum.
Dagarnar 21. til 23. februar verður MiniTeenStreet í Bylgjuni í Runavík. TeenStreet er ein altjóða lega í Týsklandi, har tannáringar úr øllum Evropa møtast eina viku hvørt summar. Endamálið við MiniTeenStreet er fyrst og fremst at geva teimum, ið ongantíð hava verið á TeenStreet ein lítlan smakk av, hvat TeenStreet er. Josh og Debs, ið vóru talarar á TeenStreet frá 2007 til 2017, koma at hava møtini. Yvirskriftin fyri vikuskiftið er ”Eitt”.
Josh og Debs eru sera spent at koma til Føroyar. Tey fara at tosa um Móses, hvussu vit eins og Móses kunnu tosa við Gud og vera eitt við hann. Tey hava eisini sent føroyingum eitt filmsbrot við eini heilsan. – Gud sigur, hann tosaði við Móses andlit til andlits, og hann varð nevndur vinur Guds. Hesum fara vit at hyggja nærri at, tí vit vilja eisini hava tað í lívi okkara, sigur Josh í filmsbrotinum. Debs heldur, tað er týdningarmikið, at vit kunnu tosa við Gud og vita, hvat hann vil við okkum hvønn dag. Sí filmsbrotið á facebooksíðuni hjá TeenStreet Føroyar.
MiniTeenStreet byrjar við einum møti fríggjakvøldið klokkan 20.00. Drekkamuður er aftaná og klokkan 22.00 er ein lovsongsløta. Leygarkvøldið er eisini møti klokkan 20.00 og lovsongsløta klokkan 22.00. Sunnudagin er møti klokkan 18.00.
Møguleiki verður fyri forbøn og samtalu.


text:
Seinastu fíggjarætlaninar hjá kommununum og samstørvum teirra, ið hava virkna í hesum valskeiðnum, eru avgreiddar. Tríggjar av kommununum við Skálafjørðin hava samstarvað um eldraøkið síðani 1. januar 2015 og gongur felagsskapurin undir heitinum Roðin. Samtakið eigur Røktar- og Ellisheimið í Runavík, Vesturskin á Toftum, Sjóvarlon á Strondum, Vistarheimið í Runavík og Dagtilhaldið fyri minnisveik á Skála.
Roðin er rímiliga væl fyri viðvíkjandi húsarúmd, kortini hava samstarvandi kommunurnar valt at gera út- og umbyggingar á Røktar- og Ellisheiminum í Runavík í 2020 og 2021. Fyri part snýr tað seg um út- og umbygging fyri at rationalisera í rakstrinum og fyri at taka svimjihylin á heiminum í nýtslu aftur. Tilsamans verður umbyggingin mett at kosta 13,7 milliónir krónur. Kommunurnar hava allar samtykt at fara undir átakið og ætla at taka íløguna sundur í tvey ár.
Væntiliga hava tey flestu fingið tað við, at afturberingarlykilin, ið varð krøktur í útleggingina av eldraøkinum, setir tær ymsu kommunurnar í landinum í ógviliga ymiskar støður fíggjarliga. Onkrar hava sertreytir, aðrar hava vinning og aftur aðrar hava dundrandi hall í mun til afturberingina frá landinum.
Landsstýrið/samgongan, sum sat frammanundan hesum, gjørdi onki við skeivleikan yvirhøvur, og hvørji átøk Kommunufelagið hevur gjørt fyri at fáa ta samgonguna á tal, vita vit ikki, annað enn tað, at lykilin er líka lítið hóskiligur í dag, sum hann var pr. 1. januar 2015 – fyri skjótt 5 árum síðani.
Kortini hendi tað undir samgonguni farnu, stutt fyri løgtingsvalið, at menn og kvinnur, sum kettur úr høvdatrogi, komu fram á torg og fóru at tosa um eina royndarskipan fyri Suðuroynna. Kommunufelagið var sjálvandi jaliga sinnað alt fyri eitt, men málið vann ikki landspolitiskan frama kortini. Nú hevur Javnaðarflokkurin lagt sama uppskot fram á ting av nýggjum, og í morgin kemur tað undir aðru viðgerð á Føroya løgtingi. Trivnaðarnevndin hevur býtt seg upp, og meiriluti hennara sigur í álitinum: ”Landsstýrismaðurin arbeiðir við málinum og tískil metir meirilutin, at tað er best at geva landsstýrismanninum frið at finna eina loysn á hesum máli.”
Hetta er ein skilagóð støða, um so er, at landsstýrið veruliga arbeiðir við at finna eina skilagóða loysn á eldraøkinum, sum javnsetir allar landsins kommunur á fíggjarliga mótinum. Í óðum verkum at fremja serskipanir, fyri eitt øki í landinum, ger bara málið uppaftur fløktari, serliga táið hetta snýr seg um part av landinum, sum saman við Sandoynni, stendur serliga væl í mun til afturberandi lykilin á eldraøkinum.
Fíggjarviðurskiftini hjá Roðanum eru dømi um, hvussu ómetaliga skeivt fíggjarviðurskiftini á eldraøkinum vóru handfarin frá byrjan, og síðani er onki gjørt fyri at rætta mistakið.
Rakstur:
Upphæddirnar niðanfyri eru tær, sum skattgjaldararnir í teimum trimum kommununum hava goldið, afturat tí sum goldið er og verður úr landskassanum til eldraøkið:
Harvið hava skattgjaldararnir við Skálafjørðin, táið hetta valskeiðið er runnið, eftir 6 árum, goldið smáar 61 milliónir krónur úr egnum kassa til tess at reka eldraøkið. Umframt brúkaragjøldini er hetta kostnaðurin - umframt fíggingina frá landinum.
Afturat hesum gjørdi Runavíkar kommuna íløgur fyri 28,7 mió. kr. í 2015, táið hon keypti ognarpart í Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi, umframt at keypa seg til eina javnvág í mun til samstarvskommunurnar, sum burturúr hesum fingu ein ágóða á 5,7 mió. kr. Sjóvar kommuna brúkti kortini 4 mió. kr. meira til sambýlið Sjóvarlon enn væntað, harvið minkar upphæddin við 1,7 mió. kr. í heildarmyndini hesum viðvíkjandi. Hartil hava kommunurnar sum nevnt samtykt at út- og umbyggja fyri 13,7 mió. kr. í 2020 og 2021.
Tí kann staðfestast, at Runavíkar, Nes- og Sjóvar kommunur hava brúkt og fíggjarætlað seg til at brúka 101,234 milliónir krónur úr egnum kassum til eldraøkið frá 2015 fram til 2020/21.
Okkara er nú leikluturin at reka eldraøkið við mesta skili, skrivið skal nú heldur ikki skiljast sum harmaljóð, heldur sum eitt relevant ískoyti til orðaskiftið um eldraøkið, ið tykist vera farið heilt av kós í landspolitiska geiranum. Vónandi fer tað at eydnast sitandi samgongu/landsstýri at fáa málið á rættkjøl aftur.
Virðingarmest
Artur Johansen, borgarstjóri, Sjóvar kommuna
Jóhannus Danielsen, borgarstjóri, Nes kommuna
Tórbjørn Jacobsen, borgarstjóri, Runavíkar kommuna


text:
Góðu foreldur
Í desembermánaði, fara vit at gera ymiskt jólaligt virksemi saman við børnunum. Niðanfyri fáa tit eitt yvirlit yvir tað, sum fer at henda.
Mánadagin 3. desember, týsdagin 4. desember og hósdagin 6. desember fara allar stovurnar at hava jólaverkstøð frá kl. 9:30 – 10:30 við ymiskum virksemi, sum børnini kunnu taka lut í.
Týsdagin 4. Desember lata vit harmonikuhurðina upp ímillum Akkuleyuna og kaffistovuna og so verður “kalt borð” frá kl. 11:00, har øll børnini á stovninum eta saman.
Mikudagin 5. desember verður kirkjugongd í Argja kirkju kl. 10:00 fyri teimum trimum dagstovnunum, sum eru á Argjum. Bergur Debes Joensen, prestur, hevur gudstænastuna. Um tit ikki ynskja at barn tykkara fer í kirkju, sigið so frá á stovuni, har barnið gongur.
Fríggjadagin 7. Desember pynta børnini og tey vaksnu sína stovu við tí, sum tey hava gjørt á jólaverkstaðnum.
Jólahaldið fyri børnini verður týsdagin 11. Desember kl. 9:30 og jólahugni fyri foreldur og systkin verður frá kl. 15:30 – 17:00. Skrá fyri dagin kemur seinni.
Hvønn mikumorgun í desember mána, frá kl. 8:00 – 9:00, fáa børnini bollar og kakao.
Í viku 51 skulu børnini hava matpakka við. Hevur barn tykkara frí onkran av døgunum í hesi vikuni, vilja vit heita á tykkum um at siga frá á stovuni, har barnið gongur.
Stovnurin er stongdur í millum jól og nýggjár og er opin aftur mikudagin 2. januar 2019.
Vit á Dagstovninum á Argjum vilja ynskja tykkum øllum eini gleðilig jól og gott nýggjár og takka fyri alt í brátt farna ári.
Bestu heilsanir
Irena Tróndheim, leiðari


text:
Býráðsfundur 29. januar 2009
1.
J. nr. 022 – 09/00026
Val av hegnsýnisnevnd fyri Skála og Skálafjørð.
-Tekniska nevnd mælir til at velja hesar limir í hegnsýnisnevndina:
Elias Hansen, Skála
Ólavur Berg, Skála
Eivin Olsen, Skála
-Býráðið hevur samtykt at taka undir við Teknisku nevnd.
2.
J. nr. 022 – 09/00027
Val av hegnsýnisnevnd fyri Elduvík og Funningsfjørð.
-Tekniska nevnd mælir til at velja hesar limir í hegnsýnisnevndina :
Anfinn Clementsen, Elduvík
Poul Johannes Reyná, Elduvík
3. Sunleif Pattinsson, Funningsfjørð
-Býráðið hevur samtykt at taka undir við Teknisku nevnd.
3.
J. nr. 022 – 09/00028
Val av hegnsýnisnevnd í Oyndarfirði.
-Tekniska nevnd mælir til at velja hesar limir í hegnsýnisnevndina :
Hilmar Petersen, Oyndafjørð
Eirikur Joensen, Oyndarfjørð
Ingvard Johansen, Oyndarfjørð
-Býráðið hevur samtykt at taka undir við Teknisku nevnd.
4.
J. nr. 022 – 09/00029
Val av hegnsýnisnevnd fyri Funning.
-Tekniska nevnd mælir til at velja hesar limir í hegnsýnisnevndina :
Petur Skeel Skarðsá, Funningur
Heri Højsted, Funningur
3. Adolf Johannesen, Funningur
-Býráðið hevur samtykt at taka undir við Teknisku nevnd.
5.
J. nr. 022 – 09/00045
Val av limum í felags barnaverndarnevndina fyri Nes-, Sjóvar- og Runavíkar kommunu.
-Sosiala nevnd mælir til at heita á Arnfríð Thomsen og Marnu Hansen um at halda áfram í barnaverdarnevndini.
-Býráðið hevur samtykt at taka undir við Sosialu nevnd, har umframt varð samtykt at velja Janhild Olsen, Oyndarfjørð og Hendrik Jacobsen, Lamba sum varalimir.
6.
J. nr. 330 – 08/00598
Viðvíkjandi dagtilhaldinum til pensionistar, nú landið hevur avtikið stuðulin til dagtilhaldini.
Við lógarbroyting har dagtilboðini verða strika í lógini um umsorganararbeiðið fyri pensjónistar, hevur landið skorið burtur møguleikan at veita stuðul.
-Sosiala nevnd mælir til at kanna, um kommunan hevur møguleika fyri veita stuðul ið kann tryggja framhaldandi dagtilhald í kommununi og at talan bert kann verða um eitt dagtilhald fyri alla kommununa.
-Býráðið hevur samtykt at taka undir við Sosialu nevnd.
7.
J. nr. 534 – 09/00015
Møguleiki er at søkja IMR um stuðul til viðarvøkstur og umhvørvisverndartiltøk. Umsóknarfreistin er 1. febr. 2009.
Ummæli frá Teknisku Deild:
Tekniska deild mælir til at søkja um stuðul til niðanfyri nevndu økir:
1. við Prestá, á Skála
2. í Æðuvík
add.1 Umsóknin til Prestá er eitt framhald. Á fíggjarætlan fyri 2009 eru avsettar 75.000 kr til verkætlanina.
add.2 Umsóknin til Æðuvíkar er nýggj, sí mál nr. 200800496 og nevndarviðtøku tann 19.11.2008 har nevndin gevur treytaða tilsøgn.
Lendið ið ætlanin er at nýta til endamálið er partvíst ogn hjá kommununi og partvís ogn hjá Búnaðarstovuni. Mælt verður til at játta 75.000 kr av kto ”fríðkan av økjum”
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at taka undir við tilráðingini frá Tekn. deild.
-Býráðið hevur samtykt at taka undir við Byggi- og býarskipanarnevndini.
8.
J. nr. 022 – 022 – 09/00010
Val av einum limi og einum varalimi í Skattakærunevndina.
-Fíggjarnevndin mælir til at velja, sum fastan lim Napoleon Jacobsen (Poli) og Bárður Kass Nielsen sum varalimur.
-Býráðið hevur samtykt at taka undir við Fíggjarnevndini.
9.
J. nr. 022 – 05/00030
Val av einum limi og varalimi í nevndina
fyri SEV (eitt umboð skal veljast fyri Eysturoynna).
-Býráðið hevur samtykt at velja Kára E. Jacobsen fyri Runavíkar kommunu.


text:
Kristina Háfoss koyrdi alla nevndina í Fíggingargrunninum til hús, tí tey skaffaðu landskassanum 100 mió kr í vinningsbýti, men sama Háfoss vil einki gera við nevndina í Landsbankanum, sum fyllir sínar egnu lummar úr landskassanum.
Meginreglan eigur at vera, at eingin í tí almenna skal kunna játta sær sjálvum pengar. Nevndarsamsýngarnar í Landsbankanum eru dømi um hví.
Undanfarna landsstýrið gjørdi átøk fyri at steðga hesum, t.d. var nevndin í Fíggingargrunninum skift út, tí samsýningarnar, tey høvdu ásett sær, vóru alt ov høgar. Í lógini um Eystur- og Sandoyartunlar stendur, at landsstýrið skal góðkenna samsýningar til nevnd og stjóra.
Fíggjarmálaráði gjørdi lógaruppskotið við hesi áseting, og sama Fíggjarmálaráð hevur nú gjørt uppskotið um Landsbanka, har hendan áseting ikki er í. Munurin er nýtt landsstýrisfólk.
Fíggingargrunnurin
Herfyri valdi Kristina Háfoss, landsstýriskvinna, at koyra alla nevndina í Fíggingargrunninum til hús. Hennara grundgeving var, at henni ikki dámdi, at Fíggingargrunnurin hevði skaffað landskassanum 100 mió kr í vinningsbýti. Hetta er óskiljandi og vágin boðskapur.
Íleggjarar hava lagt milliardir í partabrøv í børsskrásetta BankNordik og fáa nú at vita, at um teir fáa útgoldið eitt oyra í vinningi, so verða fleiri, ið missa høvdið.
Nú Landsbankanevndin hevur ásett sær sjálvum órímiliga høgar samsýningar, sigur landsstýriskvinnan seg einki vilja gera. Tey, sum koyra í landsskassan, vera fjernaði, men tey, sum fylla sínar egnu lummar úr landskassanum, fáa frið.
Hetta ger hon, hóast løgtingið í vetur einmælt hevur samtykt uppskot frá Løgtingsgrannskoðarunum um, at eingin í tí almenna skal kunna játta sær sjálvum pengar.
Kvalifikatiónir
Tá landsstýriskvinnan setti nevndina fyri landsbankan, kasseraði hon ein nevndarlim, tí viðkomandi var ikki kvalifiseraður, sum hon málbar seg. Hyggja vit eftir nevndini, sum Kristina Háfoss hevur valt, síggja vit leiðandi persónar í kaupthingævintýrinum. Vit vita øll, hvussu har gekk og endaði.
Ein kann spyrja, um tað er kaupthingsstílur, sum nú er komin í Landsbankan? Hesi skulu umsita allan peningin hjá skattgjaldarnum og burtur av tí játta sær sjálvum pening.


text:
7364.14 - Bókmentir 1900-1950
Skeiðsnummar
7364.14
Heiti
Bókmentir 1900-1950
ECTS
7
Fortreytir
Treytin fyri at taka skeiðið er, at tann lesandi hevur staðið tey bæði fyrstu árini á Námsvísindadeildini
Endamál
Endamálið við skeiðnum er, at tey lesandi fáa innlit í føroyskan skaldskap fyrra partin av 20. øld.
Innihald
Tey lesandi skulu arbeiða við: •at neyvlesa, greina og tulka tekst og seta hann í bókmentasøguligt samanheingi •didaktiskum spurningum og metingum um, hvussu undirvíst verður í hesum tekstum á ymsum stigum í fólkaskúlanum
Læru- og undirvísingarhættir
Undirvísingin skiftir millum: • Fyrilestrar • Framløgur • Bólkaarbeiði • Sjálvlestur
Læruúrtøka
Tey lesandi skulu vísa: • at tey duga at greina og tulka føroyskar skaldskaparligar tekstir Við hesari vitan skulu tey lesandi sýna: • at tey duga at greiða frá, hvussu skaldskapurin broytist fyrra partin av 20. øld, og hvat ið eyðkennir broytingarnar • at tey duga at brúka ymisk háttaløg at greina og tulka tekstir í bundnum og óbundnum máli • at tey duga at nýta sína vitan um hesar bókmentir til tess at leggja undirvísing til rættis til ymisk stig í fólkaskúlanum.
Próvtøkuháttur
• Skrivlig próvtøka í tveimum pørtum. Frá kl 08 - 12 og kl 13 – 17. • Annar parturin er verkevni at greina tekst í bundnum máli, hin at greina tekst í óbundnum máli. Bæði verkevnini krevja didaktiska evnisviðgerð.
Próvdøming
Innanhýsis
Próvtalsstigi
P-talsstigin
Lestrarlisti
Verður útflýggjaður við skeiðsbyrjan
Ábyrgd
Jonhard Finnleif Mikkelsen


text:
7390.15 - Munnligar mentir, tjóðskapartíðin
Skeiðsnummar
7390.15
Heiti
Munnligar mentir, tjóðskapartíðin
ECTS
7
Fortreytir
at lesandi er innskrivaður á Námsvísindadeildina
Endamál
Málið við skeiðinum eru trinnanda: 1. At geva teimum lesandi amboð at lesa munnligar mentir sum tekstaslag og førleika at nýta tey greiningaramboð, sum eru hóskilig at lesa hesar tekstir við. Somuleiðis skulu tey lesandi fáa kunnleika til tann leiklut munnligar mentir høvdu í teirri tíð og samfelag, tær vóru til í. Tey lesandi skulu somuleiðis ogna sær amboð at skilja leiklutin munnligar mentir høvdu fyri tjóðartilvitið og seinni tjóðskaparrørsluna. 2. Tjóðskapartíðin verður lisin við tí endamáli at vísa á, hvussu føroyskmælt tjóðartilvit sást aftur í mentanini og skaldskapinum og tann týdning skaldskapurin hevði sum tjóðarbyggjari. Partur av tekstunum vera grundarlag undir námsferð til Sandoyar og tann lesandi skal ítøkiliga kunna leggja eina skrá, har støð verða vitjað, sum vera umrøddir í tekstunum.
Innihald
Skeiðið er ein gjøgnumgongd av munnligum mentum sum tekstaslag og bókmentasøguligu umstøðunum fyri munnligar mentir. Í gjøgnumgongdini av tjóðskapartíðini verður dentur lagdur á tær bókmentir, sum antin vórðu skrivaðar ella øktur áhugi var fyri í hesum tíðarskeiði. Tann lesandi skal ogna sær fatan av í hvønn mun føroysk mentanar- og bókmentasøga er partur av einari evropeiskari siðvenju og menna síni evni at vísa á, hvar serføroysk eyðkenni koma til sjóndar. Samlað skal tann lesandi ogna sær førleikan at velja út viðkomandi frálærutilfar, so næmingar teirra fáa eitt hóskilig og viðkomandi innlit í munnligar mentir, tjóðskaparskaldskap og barna- og ungdómsbókmentir og tíðarskeiðini tey umboða.
Læru- og undirvísingarhættir
Skift verður millum fyrilestrarlíknandi dialogiska frálæru, bólkaarbeiði og studentaframløgur.
Læruúrtøka
Tá skeiðið er lokið, skal hin lesandi duga at vísa á, greiða frá, meta um og leggja til rættis frálærutilfar og frálærugongdir í munnligum mentum og tjóðskaparskaldskapi úr einum ástøðiliga grundaðum sjónarhorni. Eisini skal hon/hann duga at meta um fakligu dygdina í valda tilfarinum og hvørji háttaløg og hvørjir eftirmetingarhættir eru egnaðir ella ikki egnaðir til valda frálærutilfarið og undirvísingargongd. Tann lesandi skal eisini vera før/ur fyri at leggja til rættis eina fakliga viðkomandi námsferð, har næmingar læra at knýta tekst og støð og siðvenju at hvør øðrum.
Próvtøkuháttur
Ein filmur ella fjølsamansettur tekstur
Próvdøming
Innanhýsis
Próvtalsstigi
P-talsstigin
Lestrarlisti
verður útflýggjaður við skeiðsbyrjan.
Ábyrgd
Vár í Ólavsstovu


text:
KÍF vann og VÍF tapti
ítróttur05-01-2014 - 23:32 - Jóanis Nielsen
KÍF hevði í dag vitjan av Team Klaksvík, KÍF vann tryggan sigur 34-21 eftir at máltalvan vísti 14-9 í hálvleikinum.
Í Havn tók Kyndil ímóti VÍF, tann dystin vann Kyndil 29-25 - Sostatt liggur KÍF fremst við 20 stigum, VÍF hevur nú 18 stig á 2. plássi ímeððan StÍF, sum í gjár vann 24-22 á H71 nú liggur á 3. plássi við 14 stigum.
Vit sóu dystin í Kollafirði millum KÍF og Team-Klaksvík:
Tað sást beinanvegin at KÍF ætlaði at vinna á klaksvíksliðnum, Team Klaksvík fekk sítt fyrsta mál í 8. minutti, tá gjørdist støðan 4-1. Men aftaná tað leikti javnt á, Team Klaksvík dróg inn á KÍF, men sluppu ikki nærri enn ein málmun uppá 2 mál, hálvleiksstøðan gjørdist 14-9.
Í seinna hálvleiki vísti KÍF rættuligt uppvísingsspæl, teir runnu klaksvíksingarnar niður og seinastu 10 minuttirnar leiktu tveir 16-ára gamlir og ein 17-ára gamal kollfiðringur (Hjaldi H. Matras, Fríði Weyhe og Vilhelm Magnussen) teir vístu sínar dygdir, Hjalti og Fríði fingu hvør sítt mál og Vilhelm hevði eisini onkra góða roynd. Vert er eisini at nevna, at Óla Kristian Djurhuus, sum stóð meginpartin av dystinum í málinum, hevði ein rimmar dyst, Pætur H. Skylingdal loysti Óla Kristian av í málinum, Pætur stóð eisini væl.
Úrslitið gjørdist 34-21.
KÍF: Emil Dam, Óla Kristian Djurhuus, Pætur H. Skylindal, Andrias Neilsen 2, Magnus Muller 2, Fríði Weyhe 1, Tony Weyhe 2, Teitur Joensen 3, Hjalti H. Matras 1, Hans Eli Sigurbjørnsson 7, Nicklas Selvig 10, Rógvi Weyhe, Rúni Joensen 5, Jákup Trygvason 1, Vilhelm Magnussen og Ási Dam.
Team Klaksvík: Eli Gærdum, Rasmus Magnusson, Otto Jacobsen 1, Martin Ritto 2, Niclas Niclasen 2, Jens Pauli Mohr 2, Pojovic Zarko 4, Beinir Johannesen 1, Jákup Joensen 2, Einar Dam, Vilhelm Vilhelmsen, Andrias Ellingsgaard 2 og Sámal á Tjaldrafløtti 5.
Støður:
5. min. 3-0
10. min. 5-2
15. min. 7-5
20. min. 10-7
25. min. 12-9
30. min. 14-9
35. min. 19-12
40. min. 23-13
45. min. 26-14
50. min. 28-16
55. min. 31-19
60. min. 34-21
Dómarar: Ragnar Simonsen og Dánjal Samuelsen.
Áskoðarar: 200
Les eisini: Kyndil vann 29-25 á VÍF.


text:
Up Where we Belong
Hetta var akkurát fyri.
Veðrið var fínt, fólkið var fitt og hugnaligt, og úrslitið var tað, vit ætlaðu.
Men hetta var ein tann strævnasti sigurin í ár. Vágamenn hava eitt gott lið, og góvu B36 dyst til strikuna. Her var einki sjálvsagt, og serliga í fyrra hálvleiki vóru gestirnir líka nær við leiðsluna sum okkara menn vóru.
Tá Dagfinn Forná bríkslaði til hálvleiks var støðan tó framvegis 0-0, og tað er ikki langt frá, at B36 var liðið, ið átti at vera betri nøgt enn mótstøðuliðið.
Í seinna hálvleiki var tó lítil ivi. B36 var greitt omaná, og fleiri ferðir vóru okkara menn so nær við, sum hugsast kann, men inn vildi bólturin ikki rættiliga. Hetta var partvíst orsakað av, at málverjin hjá gestunum var góður, men eisini av, at okkara kanónir ikki vóru heilt rætt stillaðar.
Vit skuldu heilt út til 80. minuttt áðrenn greiða leikliga yvirvágin gav úrslit. Tá endaði enn eitt flott B36-álop við, at Lukasz kom at standa væl fyri á brotsteigarmarkinum, og hann smekkaði bóltin í netið til 1-0.
Áskoðarafjøldin mundi tá kenna seg sannførda um, at hetta var tað, tí B36 var so greitt omaná, og tað var tað eisini. Einki aftursvar kom frá vágamonnum, sum samanumtikið helst eiga at vera fegnir um, at teir sluppu so bíliga.
Vit eru komnir í gongd aftur, og málið er greitt!
Góða ólavsøku!
Liðið: Meinhardt Joensen - Høgni Eysturoy, Odmar Færø, Jonas Flindt Rasmussen, Símun Joensen - Klæmint Matras (Atli Danielsen 74.), Heini í Skorini (Mahmud Suleiman 77.), Róaldur Jacobsen (Ingi Højsted 89.), Súni Olsen, Jákup á Borg - Lukasz Cieslewicz
Komandi dystir
Komandi dystir
Betrideildin, menn
Við Stórá - 4. umfar
Mikudagin 27. mai - kl. 19
-----------------
1. deild menn
Leygardagin 30. mai - kl.
B36 - B71
-----------------
Betri deildin kvinnur
Mánadagin 01. juni - kl.
EBS/SKÁLA - B36
Støðan í Betri-deildini
Leinkir
Stuðla og vinn
Keyp atgongumerki / lutaseðil 2020 her :
Keyp árskort 2020 her :
Keyp B36 bókina her :
B36 á Facebook og Instagram
Leiga B36 húsið
B36 FAN SHOP
Føroysk fótbóltshagtøl


text:
- 1Share
STARVIÐ
Tekniski leiðarin hevur ábyrgdina av tekniska økinum. Harumframt er leiðarin við til at menna Fugla_arðar kommunu saman við býráðspolitikarum, leiðarum og starvsfólkum. Tekniski leiðarin er eisini við í leiðslubólkinum hjá Fugla_arðar kommunu. Fugla_arðar kommuna miðar ímóti at veita góða og skynsama tænastu, og strembar eisini eftir at veita borgarum og vinnulívi bestu umstøður fyri menning og framburð. Hetta setir krøv til, at tekniski leiðarin hevur evni at arbeiða í eini politiskari skipan, og harvið stuðlar og ráðgevur býráðnum í ætlanini um at menna Fugla_arðar kommunu í tøttum samstarvi við borgarar og vinnulív.
HØVUÐSUPPGÁVUR
Uppgávurnar hjá tekniska leiðaranumeru m.a. at:
• veita borgarum og vinnulívi eina dygdargóða viðgerð og tænastu
• veita politikarum fakliga og profesionella ráðgeving og dygdargóða tænastu
• megna at halda visjónir og møguleikar í miðdeplinum
• tryggja at samtyktir verða framdar innan teir karmar, ið býráðið og kommunan áseta
• menna tekniska økið sum arbeiðs pláss, soleiðis at tað er spennandi og mennandi at fara til arbeiðis
• tryggja at Fugla_arðar kommuna hevur ein sunnan rakstur
• fyrireika og menna Fugla_arðar kommunu fakliga, soleiðis at Fugla_arðar kommuna kann taka við teimum avbjóðingum, um framtíðin hevur at bjóða.
FØRLEIKAKRØV
Umsøkjarar verða mettir eftir fakligum, leiðsluligum og persónligum førleikum. Umráðandi er, at tú:
- hevur verkfrøðingaútbúgving, ella annað viðkomandi útbúgvingarstøði, saman við royndum.
- hevur góðan kunnleika til og royndir innan leiðslu, fyrisiting og fíggjarstýring.
- hevur góð leiðslu- og samstarvsevnir og mennandi leiðslustíl
- dugir væl at samskifta bæði munnliga og skrivliga
- hevur evni at raðfesta og tolir arbeiða undir trýsti
- dugir og torir at taka avgerðir
- ert opin, fyrikomandi og hevur ein tænastusinnaðan hugburð.
SETAN OG LØN
Starvið verður sett tann 1. august 2019, ella eftir nærri avtalu. Starvið er fulltíðarstarv, og verður lønt sambært sáttmála við vvarðandi yrkisfelag.
UMSÓKN
Nærri upplýsingar um starvið kunnu fáast við at venda sær til Jákup Frants Larsen, kommunustjóra, á telefon 23 80 02, teldupost jakupl@fugla_ordur.fo
Skrivlig umsókn, saman við avriti av prógvum og møguligum viðmælum, skal verða okkum í hendi í seinasta lagi fríggjadagin 26. apríl 2019 kl. 12.00. Umsóknir skulu sendast til: info@fugla_ordur.fo, viðmerkt «Tekniskur leiðari».
Allar umsóknir verða viðgjørdar í trúnaði.
https://fuglafjordur.fo/wp-content/uploads/2019/03/fugl-komm_tekniskur-leidari_mar19.pdf


text:
6 Tí at hvønn Harrin elskar, agar hann, og húðflettir hvønn son, hvørjum hann tekur ímóti.
7 Um tit úthaldi aging, so fer Guð við tykkum sum við sonum; tí at hvør sonur er hann, hvønn faðirin agar ikki?
8 Men um tit veri uttan aging, hvarí allir eru luttakarar, so eru tit óektabørn, og ikki synir.
( Hebr. 12:6—8 FKJ)
Hevur tú fingið tann heiður at verða sligin av honum?
– Um ikki, so ert tú ikki ein sonur hjá honum, men eitt óektabarn.
Um tú hevur roynt tað, so veitst tú av tí. Har er einkið at taka feil av. Um tú ivast í um tú hevur roynt tað ella ikki, so hevur tú ikki roynt tað enn.
( Hetta meinast sjálvandi IKKI við neva-sláing, ella likamliga mishandling, – come on!, men við orða-buking sum tykt og rættleiðing ).
38 Og eg vil døma teg, eins og kvinnur sum slíta hjúnaband og úthella blóð verða dømdar; og eg vil geva tær blóð í ovursinni og ástbrelni.
39 Og eg vil eisini geva teg inn í hond teirra, og teir skulu blaka niður títt framúrskarandi pláss, og skulu bróta niður tíni høgu pláss: teir skulu berka teg eisini fyri tíni klæðir, og skulu taka tínar føgru skartgripir, og eftirlata teg nakna og bera.
Ezekiel 16:38—39 FKJ )
Tað vil altso siga, at Guð flokkar hjúnabands-slit (hjá tí, sum tekur saksin fram) saman við morði.
Íðan, vilt tú vera ein myrðari?
Sum enn mín sál søkir, men eg finni ikki: ein mann millum túsund havi eg funnið; men eina kvinnu millum alra teirra havi eg ikki funnið.
( Prædikarin 7:28 FKJ )
Tað vil siga, at tað eru umleið 50 skilamenn í Føroyum, men 50 skilakonur til hesar menn finnast altso ikki. Spell; tað áttu tær at farið at gjørt nakað við!
12 Set í verk títt hjarta at leiðbeining, og tíni oyru til kunnskapar-orðini.
13 Afturhalt ikki rættleiðing frá barninum: tí um tú slært hann við stavinum, skal hann ikki doyggja.
14 Tú skalt slá hann við stavinum, og skalt bjarga hansara sál frá helviti.
( Orðtøkini 23:12—14 )


text:
Trúarfrælsi og sekularisering
Í Føroyum eru fleiri lógir galdandi, sum avmarka persónligt frælsi uttan nakra serliga góða orsøk. Ofta eru hesar lógir grundaðar á kristin virði, sum summi vilja hava okkara land at vera bygt á.
Vit meta ikki, at ein ávísur átrúnaður eigur at sleppa at avgerða hvat vit gera sunnudagar ella hvat okkara børn læra í skúlanum. Hinvegin halda vit tað vera í beinleiðis andsøgn við trúarfrælsi.
Millum vitjandi á heimasíðuni hjá Gudloysi (gudloysi.fo) søgdu 59% seg vilja velja sín flokk frá til fyrimuns fyri ein annan flokk, um hesin vil tryggja einar meira sekulerar Føroyar.
Tískil valdu vit at spyrja okkara valevni nakrar fyri okkum sera viðkomandi spurningar. Hesir spurningar snúgva seg um trúarfrælsi, persónligt frælsi og talufrælsi. Sum einasta felag í Føroyum, vilja vit virka fyri 100% trúarfrælsi fyri øll. Hetta merkir, at ongin átrúnaður fær sersømdir í Føroyum framum nakran annan. Vit vóna, at fríkirkjur, ikki-kristin trúarsamfeløg og tey uttan trúgv á henda hátt kunnu fáa javnbjóðis sømdir her á landi við tey, ið hoyra til fólkakirkjuna.
Vit spurdu:
- Er tíðin komin til at avtaka blasfemiparagraffina (§140 í revsilógini) í Føroyum?
- Skal fólkaskúlin gevast, at uppala børn til at vera kristin? (§2, stk3 og §6 í fólkaskúlalógini)
- Skulu fyritøkur kunna skipa sítt egna virksemi uttan forðanir frá halgidagslógini? (t.d. §5)
- Skulu tvey av sama kyni kunna giftast á jøvnum føti við hinskynd?
- Skulu kvinnur hava fullan avgerðarrætt til fosturtøku?
- Skal fólkakirkjan setast á javnt føti við onnur trúarsamfeløg fyri soleiðis at tryggja fult trúarfrælsi í Føroyum?
Vit spurdu eisini hvørt valevnið vildi arbeiða miðvíst fyri ella ímóti hesum málum.
Vónandi svara nógv valevni, soleiðis at veljarar við sekularisering og trúarfrælsi sum hjartamál vita, hvar krossurin skal setast.
Vegna Gudloysi, Ása Johannesen
Merki: Gudloysi, javnrættindi, løgtingsvalið 2015, mannarættindi, rættvísi, sekularisering, talufrælsi, trúarfrælsi, valstríð


text:
Sara Omar
Tiltakið er sett á skrá aftur tann 17. oktober 2020 í Norðurlandahúsinum.
Sara Omar kemur til Føroyar at tosa um skaldsøgur sínar Dødevaskeren og Skyggedanseren.
Skaldsøgurnar hjá Sara Omar hava elvt til nógv kjak, serliga tí tær viðgera so viðkvom evni sum kvinnukúgan, blóðskemd, pedofili, harðskap ímóti kvinnum og børnum, og hvussu mentan, religión og samfelagsskipanir ávirka lívsmøguleikarnar hjá kvinnum og gentum.
Skaldsøgurnar byggja á veruligar hendingar.
Á tiltakinum fer Sara Omar í samrøðu við Óluvu Zachariassen at siga frá skaldsøgunum og stríðnum fyri rættindunum hjá øllum kvinnum.
Sara Omar gjørdist víðagitin tá hon í 2017 gav út fyrstu skaldsøgu sína Dødevaskeren, sum beinanvegin bleiv millum mest seldu skaldsøgur í Danmark. Í 2019 kom næsta skaldsøgan, Skyggedanseren.
Í 2019 fekk Sara Omar Gyltu Laurberini. Sara Omar vann eisini Mannarættindaheiðurin 2019 fyri dirvi sítt at fortelja veruleikar um kvinnukúgan og sosialt eftirlit. Hon hevur harumframt fingið eina røð av øðrum heiðurslønum.
Tiltakið við Sara Omar verður í Norðurlandahúsinum leygardagin 4. apríl kl. 15:00 -17:00. Henda dagin ber til at keypa skaldsøgurnar í Norðurlandahúsinum.
Atgongumerki fáast á heimasíðuni hjá Norðurlandahúsinum – www.nlh.fo. Kostnaðurin er 180 kr. – kostnaðurin hjá ungum og lesandi er 90 kr.
Almenna tiltakið er eitt samstarv ímillum Kvinnufelagið í Havn,
Norðurlandahúsið og Amnesty Føroyar.


text:
- Seinnapartin kom Eystnes hjá Smyril Line á Hvalba og er boriútgerðin, sum skal brúkast til Hvalbiartunnilin nú komin til Hvalbiar.
Tað skrivar Suðurrás á heimasíðu sínu. Tað er Artivon, ið skal gera nýggja Hvalbiartunnilin, og farið verður undir arbeiði seinni í summar.
Heðin Mortensen segði við Portalin 16. mai, at Articon roknaði við at hava borað ígjøgnum fjallið innan um eitt ár. Eftir at hol var komið ígjøgnum fjallið, skuldi arbeiðið við tunlunum norður um fjall byrja beinavegin.
- Tá hol er komið ígjøgnum, verður farið í holt við nýggja tunnilin norður um fjall. Ikki tá Hvalbiartunnilin er liðugur, men so skjótt sum hol er komið ígjøgnum, segði landsstýrismaðurin tá.
Les eisini: - Fyrsta skotið til Hvalbiartunnilin verður áðrenn summarferiuna
Tunlarnir norður um fjall vóru sambært landsstýrismanninum samanbundnir við Hvalbiartunlinum á tann hátt, at somu amboð skuldu brúkast til arbeiðið.
Samlaði kostnaðurin fyri Hvalbiartunnilin, sum er 2,5 kilometrar, verður 272 milliónir krónur. Afturat tunlinum skulu gerast vegur báðu megin tunnilin á 2,3 og 0,9 kilometrar.


text:
Samsint fer aftur á pall
mentan08-05-2019 - 12:33 - Jóanis Nielsen
Gospelrockbólkurin spælir á Summar Festivalinum í august
Seinna partin av 1980’unum var gospelrockbólkurin Samsint virkin á føroyska tónleikapallinum, og í desember 1989 góvu teir fløgu út. Sangirnir á hesari útgávu vóru sera væl móttiknir og nógv spældir – eitt nú «Vit vóru orsøk« og »Eg veit frelsari mín livir«.
Nú 30 ár eru liðin síðani einastu útgávuna hjá bólkinum, savnast teir aftur til serstaka framførslu, sum verður á Summar Festivalinum í august.
– Eg havi onkuntíð roynt at fingið bólkin saman aftur, og nú lukkaðist tað. Tað er gott høvi, at tað eru liðin 30 ár síðani útgávuna hjá okkum. Vit eru sera spentir at fara á pallin aftur, sigur Herálvur Jensen, sum er ein av tónleikarunum í bólkinum.
Allir fimm upprunaligu tónleikararnir í Samsint verða við til framførsluna á Summar Festivalinum. Teir eru Heine Lützen, Jan Zachariassen, Herálvur Jensen, Andrew Jensen og Jónsvein Heinesen.
Summar Festivalurin verður hildin dagarnar frá 8. til 10. august.


text:
Svimjisamband Føroya skipar nú 24. til 26. februar fyri ráðstevnu í Hotel Skálavík, fyri serliga nevndarlimum í svimjisambandi og svimjifeløgum. Eini 30 fólk fara við hjálp frá sálarfrøðinginum Helga Rasmussen at brúka vikuskiftið uppá at viðgera, hvat ið vit ætla við føroyskari svimjing, og hvussu vit koma hagar.
Umboð fyri Svimjisamband Føroya eru í hesum døgum á norðurlendskari ráðstevnu um skúlasvimjing, sum Dansk Svømmeunion skipar fyri saman við Syddansk Universitet (FIIBL – Forsknings- og Innovationscenter for Idræt, Bevægelse og Læring).
Atlantic Airways og Svimjisamband Føroya endurnýggjaðu í dag stuðulsavtaluna sínámillum, tá ið Árni Olsen, sølu- og marknaðarleiðari hjá Atlantic, og undirritaði SSF-formaður Rókur í Jákupsstovu møttust hjá Atlantic Airways á flogvøllinum í Vágum, til eitt prát og undirskriving av nýggja sáttmálanum.
Kenjanska løgreglan handtók í gjár Ben Ekumbo, forseta í Kenya Swimming Federation, sum hin fimti í kanningini av eini mutursgølu í sambandi við OL í Rio. Teir skulu hava tiltuskað sær pengar og landsliðsbúnar sum vóru ætlaðir OL-liðnum, og sær tað ikki gott út fyri Ekumbo, nú hann sambært miðlunum hevði roynt at krógva seg undir seingini, við búnum í húsinum sum vóru ætlaðir til frælsan ítrótt. Lesið t.d. The Guardian
Russiskir teldusníkar hava brotið inn í telduskipanina hjá altjóða antidopingfelagsskapinum WADA, og leka nú dáta haðani við ákæru um at amerikanskir íðkarar dopa seg. Millum íðkararnar eru tennisspælararnir Serena og Venus Williams, og fimleikarin og fleirfaldi OL-gull-vinnarin Simone Biles. WADA váttar her at teldusníkar hava fingið fatur á dáta latin í trúnaða, umfatandi eisini sokallaðu TUE undantaksloyvi, og at teldusníkarnir hótta við at leka enn meira.


text:
HB átti aftur síðsta orðið í Klaksvík
At HB stórtrívist móti KÍ fingu vit staðfest aftur í kvøld. KÍ var betri við enn sunnudagin og stríddist óført, men HB var betra liðið, skapti meir og vann at enda uppiborið.
Aftur hesaferð spældi KÍ við leikarum á plássum, har teir vanliga ikki hava spælt. Jesper Brinck spældi sum høgri bakkur og Jóannes K. Danielsen spældi sum vinstri vongur. Tað var hann vanur við sum yngri, men nú kenna vit hann best sum ein av bestu høgru bakkum í landinum. HB byrjaði í somu uppstilling sum móti KÍ í landskappingini.
Lítið spæl í fyrra hálvleiki
Í fyrra hálvleiki var lítið av skipaðum spæli. KÍ legði dent á at standa væl, meðan HB hevði trupult við at koma ígjøgnum og royndi seg eisini við longum diagonal skiftum. Onkrar vandastøður spurdust burturúr, men heilt stóri málmøguleikin kom ongantíð.
Ari enn einaferð
Við støðuni 0-0 var KÍ víðari, og tað byrjaði at merkjast í seinna hálvleiki. HB setti seg meir og meir á dystin, meðan KÍ-leikararnir runnu aftaná. HB kom til onkrar málmøguleikar, tó ikki teir heilt stóru. Í 65. minutti kundi KÍ havt lagt seg á odda, tá Jóannes Bjartalíð og Patrik Johannesen komu leysir, men einki spurdist burturúr. HB legði meir og meir fyri og eitt trekk var at gera nakrar broytingar og so senda Hørður H. Askham í álopið og so spæla meir við innleggum afturi frá. Tað var HB, ið stóð fyri tí mesta. KÍ-arnir runnu aftaná størsta partin av dystinum, og tað kann vera strævið og kann kosta móti endanum. Ikki tí, tað var kanska skilligt sum tíðin gekk, at KÍ spældi uppá tað trygga, tí við 0-0 var KÍ víðari. Í 89. minutti svevur KÍ-verjan. Knappliga var nógv pláss millum Jesper Brinck á høgra bakki og Deni Pavlovic í miðverjuni. Tróndur Jensen spældi fram til Ara M. Olsen, sum sparkar í málið til 1-0 og so kókaði millum HB-áskoðarafjøldina. Hetta er ein vani hjá Ara at skora móti júst KÍ, so heilt óvæntað var tað ikki, at hann gjørdist hetjan. KÍ royndi at trýsta, men tað var lítið av tíð eftir, og HB vann enn einaferð móti KÍ. HB er sostatt í steypafinaluni og sæð yvir báðar hálvfinalurnar, var tað uppiborið, hóast avgerðin fall seint.


text:
Nær kunnu tey vænta sær eitt heim?
2020-04-17 13:52
Tørvurin á bústaði til fólk við serligum avbjóðingum er stórur, og tað tykist sum um, at verkætlanirnar verða seinkaðar. Tí hevur Djóni Nolsøe Joensen sett landsstýriskvinnuni við almannamálum ein fyrispurning fyri at fáa greiðu á hesum.
Fyrst barnaheimið, so Kvíggjartún og nú møguliga eisini sambýlið á Mýrini. Soleiðis byrjar Djóni Nolsøe Joensen almennu viðmerkingarnar til fyrispurning, sum hann í dag hevur sett Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinnu. Tá Djóni Nolsøe Joensen á heysti 2019 í munnligum fyrispurningi spurdi um uppsteðgaðu verkætlanina av einum nýggjum barnaheimi, upplýsti landsstýriskvinnan í almannamálum, at hóast barnaheimið ikki bleiv bygt á hesum sinni, so fóru hinar verkætlanirnar í Suðurstreymoy at halda áfram ótarnaðar. Nú tá vit skriva apríl 2020, er framvegis onki hent.
- Búfólk og avvarðandi standa spyrjandi. Lang tíð er fráliðin og einans sæst útgrevstur á staðnum, har sambýlini á Mýrini stóðu. Borgarar og avvarðandi mugu fáa greitt at vita, um tað er soleiðis, at verkætlanir draga út, og hvør orsøkin er til tess, sigur Djóni Nolsøe Joensen og vísir á, at tørvurin á bústøðum til fólk við serligum avbjóðingum er akuttur, og at tað er tí, at hann nú velur at seta landsstýriskvinnuni ein fyrispurning hesum viðvíkjandi.
Landsstýriskvinnan skal svara fyrispurninginum innan 10 yrkadagar.


text:
Landsdansistevnan verður á Eiði 11. mai.
Luttøkugjaldið er 300 krónur fyri hvønn, og til at melda teg til, skalt tú flyta pengarnar á konto 9181 1249837 og viðmerkja LS og navn títt í seinasta lagi 12. apríl.
Vit fara at kvøða vísuna hjá Mikkjali á Ryggi: Eg havi verið fermur og ungur og Jónvør Petersen í Bø skipar.
Skrá:
Kl. 16.30: Vit møtast á Vaglinum, har stevnan verður sett. Aftaná kvøða vit eina ella
tvær stuttar vísur. Tá tað er liðugt, verður gingið niðan í skúlan,
Um veðrið ikki er til vildar, møtast vit í skúlanum.
Kl. 18.00: Borðhaldið byrjar í ítróttahøllini (sum er partur av skúlanum).
Eftir borðhaldið verður farið í Mentanarhøllina, har dansað verður (er eisini partur av
skúlanum).
Kl. 02.00: Morgunmatur verður í ítróttahøllini.
Kvæðaskráin verður hendan:
Kvøðið verður í hesi raðfylgju:
1. Dansifelagið á Látrinum Dvørgamoy I (60) Hjalmar Kollslíð
2. Norðstreymoyar Dansifelag Jeg ser så mangt et orlogskib (31) Hans Dávid Vík
3. Ung í Dansi Brókatáttur (49)
4. Dansifelag Kaggans Bøhmerlands dronningen (23) Katrin Johansen
5. Sumbiar Dansifelag Geyti Áslakson, seinni partur (40) Sólfinn Kjærbo
6. Tvøroyrar Dansifelag Guttormsvísa (25) Kristian Olsen
7. Vága Dansifelag Eg havi verið fermur og ungur (11) Jónvør Petersen
8. Stígur Fast og Leikum Fagurt Vilmundskvæði (80) Tormóð Nielsen
9. Fótatraðk Fípan Fagra (53) Birita Jóhansdóttir
10. Klaksvíkar Dansifelag Ebbe Skammelsøn (64) Leivur Jacobsen
11. Eysturoyar Dansifelag Norska Løva (22) Kathrina Hansen
12. Jómsvíkingar Jómsvíkingar (35) Arnfinn Bjarkhamar
13. Tøkum Lætt Kong Sverke (40) Jóna Jimenez
Talið á ørindum er 533 tilsamans.
Hettar tekur millum 3½ og 4 tímar at kvøða.


text:
Heimlán av avhendaðum skjølum
Allir almennir stovnar, sum hava avhendað skjøl til Tjóðskjalasavnið, kunnu lána tey skjøl, tey sjálvi hava avhendað, heim á stovnin. Hetta verður í vanligari talu nevnt heimlán. Lánitíðin er 3 mánaðir.
Stovnar kunnu lána skjøl, sum hava við teirra virksemið at gera, frá stovnum, hvørs virksemi stovnurin heilt ella partsvís hevur yvirtikið.
Umbøn um heimlán verður send Tjóðskjalasavninum í minsta lagi 3 yrkadagar, áðrenn skjølini skulu brúkast, til t-post: skjalasavn@skjalasavn.fo
Í umbønini skal standa:
- Stovnsnavn
- Navnið á tí, sum biður um ella sum skal brúka skjølini
- Ár og journalnummar á skjølunum
- Hvat málið snýr seg um
Starvsfólk á Tjóðskjalasavninum kunnu hjálpa til við at finna einstøk skjøl fram.
Skjølini verða heintað og latin inn aftur á lesistovu Tjóðskjalasavnsins, V.U. Hammershaimbsgøta 11, kj. Sí meir her.


text:
Nýggjasta kunning til 11. mai
Sum kunnugt boðaði Løgmaður 30. apríl frá, at kommunurnar aftur fóru at skipa virksemið á dagstovnaøkinum soleiðis, at øll børn kunnu koma á stovn aftur.
Sambært Føroya Kommunufelag var ætlanin, at landsins myndugleikar í hesum sambandi skuldi dagføra tær vegleiðingarnar sum vóru sendar kommununum 16. apríl.
Hetta arbeiðið er enn ikki heilt liðugt, men tað væntast, at nýggjar vegleiðingar verða tøkar í vikuskiftinum.
Kommunufelagið væntar, at vegleiðingarnar leggja upp til og stuðla undir, at fult virksemi aftur verður á dagstovnaøkinum frá mánadegnum.
Mánadagin 11. mai lata stovnarnir hjá Tórshavnar kommunu upp aftur, uttan at tilmelding krevst, um ikki annað verður fráboðað.


text:
1/2 marathon
Føroya Sunnasta 1/2 marathon er árligt tiltak hjá Hvistuni, ið verður hildið í septembur á hvørjum ári.
Tiltakið er hugsa sum rørslutiltak, har ein sjálvur avgerð ferðina og um ein gongur ella rennur. Lutakararnir kunnu uppliva vøkru Suðuroynna, mentunarhús, bønhús, kirkjur, náttúruna, gestablídni og mangt annað.
Á túrinum er skipa fyri tónleiki, depotum og øðrum, og á málinum er stórt sjálvtøkuborð, myndatøka og tónleikur.
EN: For english, click the link on the right: ENGLISH: 1/2marathon
Nú er av álvara fari at nærkast til árliga tiltakið hjá Hvistuni, Føroya Sunnasta 1/2 marathon, og koma vit at leggja tilfar út her, so hvør okkurt nýtt er.
Longu nú eru viðurskifti upp á pláss, ið ger at tiltak okkara verður minst líka hugnaligt og gott sum undanfarin ár. Og tað er júst tað vit ynskja, at fólk kunnu koma saman, nýta ein dag í vøkru Suðuroynni, samstundis sum vit fáa lagt 21,1km afturum, annaðhvørt tað er til gongu, rennandi ella trillandi.
Gott lag á luttakarum til okkara 1/2 marathon...
Tilmeldingin er framvegis opin og virkin, og ynskir ein fáa eitt heiðursmerkið og t-shirts, so er at fáa tilmelda seg sum skjótast. Leinkjan til tilmeldingina sæst her: https://hvistan.atgongumerki.fo/webshop/event/845165/order/info
Eitt nýtt tilboð í ár...Hvistan hevur saman við Rib62 fingið til vega ein sauna og heitan pott, soleiðis at tá ið ein kemur á mál, kann nýta hetta frálíka tilboð á sjálvum málinum. Allir luttakaranir til tiltakið kunnu royna hetta ókeypis.
Kirkjurenning á ársins seinasta degi...
Seinastu árini, ja síðani 2010 hevur Hvistan skipað fyri Kirkjurenning nýggjársaftans…
Endalig skrá og kunning um Føroya Sunnasta 1/2marathon
Nú er skráin og kunningin til Føroya Sunnasta 1/2marathon klár og sæst meira niðanfyr…
Gott veður til Føroya Sunnasta 1/2marathon
Nú vit veruliga telja niður til Føroya Sunnasta 1/2marathon, so eru fyrireikingarnar…
Nýggj ferðaætlan leygardagin 21. septembur
Føroya Sunnasta 1/2marathon nærkast, og fyrireikingarnar eru í gongd. Men nakað er, h…
Seinasta freist at melda til og fáa t-shirts
Sunnukvøldið er seinasta freist at melda til, um ein ynskir at fáa vøkru t-shirtina t…
Á breddanum Føroya Sunnasta 1/2 marathon, eru dagførd tíðindi um tiltak okkara 21. sept
Vit hava eina síðu, har alt um Føroya Sunnasta 1/2 marathon finst, umframt at vit jav…


text:
Umboðsmaðurin hevur viðgjørt eina klagu um, at Landsverk ikki vildi lata innlit í støðumetingar av tunlunum Norður um Fjall, sum Landsverk hevði fingið frá uttanhýsis serfrøði.
Landsverk vísti í fyrsta lagi á, at skjølini vóru fingin til vega í sambandi við veruliga (faktiska) fyrisitingarvirksemi hjá stovninum, og at skjølini tí ikki komu undir reglurnar um innlit sambært innlitslógini. Í øðrum lagi varð víst á, at talan var um innanhýsis skjøl.
Umboðsmaðurin staðfesti, at innlitslógin eisini fevnir um veruliga fyrisitingarvirksemi hjá Landsverki, og at talan ikki var um innanhýsis skjøl. Umboðsmaðurin heitti tí á Landsverk um at taka málið til nýggja viðgerð, og lata seg frætta, hvat víðari hendi við málinum.


text:
Eftir eitt keðiligt 3-1 tap fyri KÍ mugu vit helst ásanna, at seinasti FM-møguleikin er fokin. Hóast leikliga yvirvág, so vóru vit revsaðir av ein einum effektivum KÍ liðið. M.a. Raktu vit træverkið trígjjar ferðir. KÍ kom á odda longu í 13. minutti, tá Jóannes Bjartalíð gjørdist leysur í feltinum. Hóast markeringar fyri rangstøðu lat linjuverjin ikki við seg koma, og so var 1-0. Hendan støðan helt sær til hálvleiks. Góðar 10 minuttir inn í seinna hálvleik fingu vit útjavnandi málið.
Við einum frálíkum seinna hálvleiki fingu vit vent einum hóttandi tapi til sigur. Í fyrra hálvleiki var ikki nógv at rópa hurra fyri. Manglandi konsentratión og skeivar avleveringar elvdu til frustratión bæði á vøllinum og millum áskoðararnar. Tá Víkingur so legði seg á odda miðskeiðis í fyrra hálvleiki í fyrsta(!) veruliga álopinum, tóktist panikkurin spakuliga breiða seg. Hvat bleiv sagt í hálvleikssteðginum, vita vit ikki. Men tað riggaði í øllum førum. Tí liðið var sum hamskift. Meira ferð kom á spælið, avleveringarnar
Fyri fimtu ferð í ár, og aðru ferð ímóti NSÍ, máttu vit taka til takkar við javnleiki. Hóast leikliga yvirvág megnaðu vit ikki at hála øll trý stigini við til Havnar. Ein sera lívligur Pætur legði okkum á odda, tá tað restaðu gott og væl 10 minuttir av fyrra hálvleiki. Teitur spældi ein langan bólt fram, NSÍ-málverjin og verjuleikari fingu ikki avstemmað støðuna, og Pætur takkaði fyri og trillaði bóltin í tóma málið. Í seinna hálvleiki vóru vit eisini spælstýrandi, har NSÍ
Uttan mál vinnur man ikki dystir. Banalt orðaskvaldur, men ikki ósatt av teirri orsøk. Leikliga vóru vit omaná, serliga í fyrra hálvleiki. Í seinna hálvleiki kom B36 eitt sindur meira við, tó uttan at Teitur skuldi finna tær heilt stóru bjargingarnar fram. Tá bóltarnir komu inn um verjuna, sópaði Teitur teir upp eins og ein gøtusópari á ólavsøku. Men sum seinni hálvleikur leið, tóktust grannarnir vera meira nøgdir við at verja tað eina stigið. Um tað var nøgdsemi um tað eina
Hóast vit svumu í møguleikum, rakk tað bert til javnleik ímóti Linfield Men tað byrjaði ikki sum ætlað. Longu í 1. minutti kom Linfield á odda 1-0. Eitt innlegg úr høgru endaði fyri føturnar á Andy Waterworth, sum tætt undir málinum smekkaði bóltin í kassan. Hetta var sum at fáa ein vátan vøtt beint á trýnið. Sjokkbyrjanin tóktist tó ikki nerva okkara menn, og vit settu okkum skjótt á dystin. Nógvir møguleikar vórðu skaptir, men inn vildi bólturin ikki. Um ikki tað
Týsdagin kl. 16.45 spæla vit fyrra Europa League dystin ímóti Linfield. Hetta er fimtu ferð, at Linfield vitjar í Føroyum, men enn hevur einki lið megna at koppa teimum yvir tveir dystir, hóast tað onkuntíð hevur verið nær við. Linfield vann norðurírska meistarheitið í fjør. Hetta var teirra meistarheiti nr. 53, og teir eru nr. 2 á heimslistanum yvir flest vunnin meistaraheiti, bert aftanfyri Rangers úr Skotlandi, ið hevur vunnið 54 meistarheiti. So hóast tað ikki ljóðar so eksotiskt, er tað
Hóast vit eina løtu trúðu uppá tað, so var langt á mál til, at vit spældu okkum víðari í Champions League. Ístaðin eitur tað Europa League fyri okkara viðkomandi. Dysturin byrjaði væl, har vit høvdu gott tamarhald á dystinum. Og í 17. minutti legði Pingel okkum á odda, eftir at Jógvan Rói spældi hann leysan. 1-0 og optimisman var at fáa eyga á. Góðar 10 minuttir inn í seinna hálvleik, tevjaðu vit av álvara blóð. Eitt hornaspark varð skotið yvirum málið,
Seinasti dystur áðrenn summarsteðgin endaði við einum tryggum 5-0 sigri AB. Felags fyri teir síðstu fýra dystirnar hjá okkum er, at tað er komið mál innan fyrstu 5 minuttirnar. Og soleiðis var aftur í dag. Beint áðrenn klokkan rundaði 5. minuttin, hevði Ari lagt okkum á odda 1-0. Hóast vit tóktust hava kontrol á dystinum, vóru argjamenn naskir og royndu at hótta, tó uttan at tað bleiv heilt vandamikið. Tá kann sigast, at vit vóru vandamiklari. M.a. hevði Adrian tvey skot á
Landsliðsleikarin, René Shaki Joensen, kemur heim aftur at spæla við barndómsfelagnum HB. Hann fór sum ungur niður at spæla við Brøndby, har hann m.a. fekk debut í Superliguni. René kom í 2014 ein stuttan túr heim aftur, og spældi 40 dystir í bestu deildini við okkum, áðrenn boð vóru úr honum í Vendsyssel. Í 2017 gekk leiðin til Grindavík í Íslandi, har hann hevur spælt til nú. Í stuttari viðmerking sigur René, at hann er sera spentur uppá at koma heim aftur,
Í góðveðrinum á Skála avgjørdu vit alt í fyrra hálvleiki, tá vit otaðu okkum nærri toppliðunum. Ofta hoyra vit venjarar siga, at man skal vera klárur frá byrjan. Hóast hetta viðhvørt tykist ljóðað sum útvatnað, innartómt orðaskvaldur, kann ikki sigast annað enn, at tað vóru vit. Klokkan var ikki farin ein umgang runt, áðrenn Símun, ísakaldur sum altíð, legði bóltin upp í hornið. Bartal sendi ein langan bólt fram, sum Skála-verjan í fyrstu syftu fekk vart fyri. Men bólturin datt fyri


text:
Kurdiskur politikkari er helst dripin í Sýria
Generalsekreterurin í politiska flokkinum The Future Syria Party, Hevrin Khalaf, er helst dripin. Kurdiski politikkarin skal vera dripin í einum turkiskum álopi við býin Qamishlo í Sýria, siga tíðindafólk á staðnum.
Kurdiski politikkarin Hevrin Khalaf var generalsekreterur í flokkinum The Future Syria Party.
Hon sigst vera dripin, tá bólkar í Sýria - stuðlaðir úr Turkalandi, royndu at taka yvir í býnum Qamishlo. Tað skrivar millum annað tíðindarásin Kurdistan 24 English og tíðindastovan ANHA.
Andlátið er ikki váttað av myndugleikunum, men politiski flokkurin hevur sjálvur boðað frá tí í einum tíðindaskrivi.
– Tað er við djúpari sorg, at Syria Future Party syrgir martýrdeyðan hjá ingeniøri Havrin Khalaf, generalsekreteri í Syria Future Party. Hetta hendi meðan hon gjørdi sínar tjóðskaparligu og politisku skyldur, skrivar politiski flokkurin í tíðindaskrivinum.
Tað skrivar NRK.
Mest lisið í farnu viku
NOVA úr Suðuroynni (42) - 25. mai 2020
Vespureiðrið (135) - 25. mai 2020
Bilaleigufelag mist nógv undir koronakreppuni
Petur Hans Dahl, veðurfrøðingur: Veðurvánir fyri hesa vikuna (viku 22)
Samrøða við Hanus Kjølbro - Tekur 1 ár at gerast skipsatstøðari á Sjónámi
Søguligt herskip funnið á 4 kilometra dýpi
Sjófólk loypa fyri borð av reikferðaskipum
Søgan um festið í Oyndarfirði
Framleiðir seingjarkistur til koronadeyð
The Land of Maybe – No More
Koronasmittan komin umborð á skip hjá Maersk
Teir selja land og seg sjálvar
Tíðindi á R7 klokkan 20:00
Skráin hjá IKTUS, sunnudag 24. mai 2020
Ókeypis webinar við Bárði Persson: “Trín fram, so tað stendur eftir”
Orkuprát um sjóvarfallsorku
Djórini skulu hava tað gott
Farmaskip úr Polen álopið í Guineaflógvanum
Brasilski forsetin noktar at taka ábyrgd
Fleiri hava fingið arbeiði í Nuuk undir koronakreppuni
Twitter setir merki á boð frá Donald Trump
Bátabrýrnar frá 1973 hava tænt fyri seg
Landsstýrismaðurin sett nýtt Fólkaheilsuráð
Samrøða: Theresa Turidardóttir Kreutzmann, um ferðavinnu í Suðuroy
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
VIDEO: Einastandandi dronu-upptøkur av heimsins størsta byggiskipi
Skipið, Pioneering Spirit, er 382 metrar langt og 124 metrar breitt, og er heimsins størsta skip mátað eftir sjótyngd.
Pioneering Spirit er bygt á Daewoo skipasmiðjuni í Suðurkorea, fyri Allseas. Skipið kostaði 2,4 milliónir evrur - svarandi til 18 milliardir krónur.
Pioneering Spirit eru tvey stór skip, sum eru sett saman á miðjuni, við einum av teimum ovurstóru lyftimekanismunum umborð. Skibet er sniðgivið soleiðis, at tað ber til at lyfta og flyta heilar offshore-boripallar á opnum havi. Tað hevur styrki til at lyfta upp í 48.000 tons.
Skipið varð brúkt í Norðsjónum í juni mánað, tá tað bleiv brúkt til at taka yvirbygningin av tveimum boripallum innafyri eina viku.
Reiðaríið, Allseas, sum eiga Pioneering Spirit, eru í ferð við at byggja eina enn størri útgávu av núverandi størsta byggiskipinum. Tað verður væntandi klárt næsta ár.
Mest lisið í farnu viku
NOVA úr Suðuroynni (42) - 25. mai 2020
Vespureiðrið (135) - 25. mai 2020
Bilaleigufelag mist nógv undir koronakreppuni
Petur Hans Dahl, veðurfrøðingur: Veðurvánir fyri hesa vikuna (viku 22)
Samrøða við Hanus Kjølbro - Tekur 1 ár at gerast skipsatstøðari á Sjónámi
Sjófólk leypa fyri borð av reikferðaskipum
Søguligt herskip funnið á 4 kilometra dýpi
Framleiðir seingjarkistur til koronadeyð
Søgan um festið í Oyndarfirði
The Land of Maybe – No More
Koronasmittan komin umborð á skip hjá Maersk
Teir selja land og seg sjálvar
Tíðindi á R7 klokkan 20:00
Skráin hjá IKTUS, sunnudag 24. mai 2020
Ókeypis webinar við Bárði Persson: “Trín fram, so tað stendur eftir”
Orkuprát um sjóvarfallsorku
Djórini skulu hava tað gott
Farmaskip úr Polen álopið í Guineaflógvanum
Brasilski forsetin noktar at taka ábyrgd
Fleiri hava fingið arbeiði í Nuuk undir koronakreppuni
Twitter setir merki á boð frá Donald Trump
Bátabrýrnar frá 1973 hava tænt fyri seg
Landsstýrismaðurin sett nýtt Fólkaheilsuráð
Samrøða: Theresa Turidardóttir Kreutzmann, um ferðavinnu í Suðuroy
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Tarira – 10 ára jubileumskonsertir
Langa fríggjadag 6. apríl kl. 16.00 í Listahøllini á Skipasmiðjuni í Havn.
Leygardagin 7. apríl kl. 16.00 í kirkjuni í Fuglafirði
Liðin eru tíggju ár síðan eldhugaðir og royndir kórsangarar tóku seg saman at stovna kórið Tarira og hava tað verið tíggju ár við nógvum og ymiskum avbjóðingum, ið røkka av hægstu tindum í Tibet til roykstovuna í Kirkjubø.
Jubileumskonsertirnar hjá Tarira verða ávikavíst í Listhøllini á Skipasmiðjuni í Havn og í kirkjuni í Fuglafirði og áhoyrarir kunnu gleða seg. Eitt er, at tónleikaliga støðið er høgt, men hesa ferð eru umframt føstu kórmanningina eisini fyrrverandi kórlimir bodnir við og tessvegna verður tað eitt rættiliga stórt jubileumskór, sum fer at framføra nøkur av yndisverkunum hjá kórinum.
Hjá áhoyrarunum skuldu líkindini verið góð fyri at verða raktir av heilum herðindum av gásarholdi m.a. tá kórið framførir hugtakandi verkið Sleep hjá amerikanska samtíðartónaskaldinum Eric Whitacre ella Lamentations hjá enska renesansutónaskaldinum Thomas Tallis. Kórið hevur líka síðan byrjanina satsað uppá samtíðar- og renesansutónleik.
Eitt spildurnýtt verk er eisini á skránni, tað er verkið “Við tína vøggu”, ið Sunleif Rasmussen skrivaði til yrking hjá Karsteni Hoydal, sum fyri kortum hevði fyllt hundrað ár. Sunleif Rasmussen hevur verið kórleiðari í Tarira síðan kórið byrjaði og tað er enn sum áður hann, sum stýrir bæði yndisligum og ógvisligum tónum í áhugaverda tónleikinum, sum eru á skránni, ið fevnir um verk hjá m.ø. Unn Patursson, Paula í Sandagerði, Paula Hansen og Kára Bæk.
Søgan og framtíðin hjá Tarira** Av teimum mongu framførslunum, sum kórið hevur havt kring oyggjarnar, kunnu nevnast konsertir í Húsavíkar kirkju, Gøtu kirkju, Fuglafjarðar kirkju, Sandavágs kirkju, Christianskirkjuni í Klaksvík og mangt annað forvitnisligt, t.d. radiooperain hjá Kristiani Blak “Arnhild og Eyðstein” og oratoriið “Judas Iskariot”, sum kórið framførdi í Sjóvar kirkju. Kórið hevur luttikið á fleiri fløguútgávum, t.d. “Maimynd”, “Døgg” og “Flóðir av ljósi”.
Tarira heldur til í Havn og tað er eisini í Havnini, kórið hevur havt flestar konsertir í Müllers Pakkhús, Dómkirkjuni Vesturkirkjuni og í Norðurlandahúsinum, sum var karmur um bæði “Sing to be loved” framførsluna og “Weekdays”, sum í báðum førum fevndi um samstarv við Teitur. Síðstnevnda varð eisini framførd í DR konserthúsinum í Keypmannahavn, har kórið hevur havt fleiri konsertir, umframt aðrastaðni í norðurlondum.
Í sambandi við jubileumsárið hevur kórið ætlanir um konsertferð uttanlands, umframt at fara í holtur við nýggja fløguútgávu í næstum.


text:
Stagnicola palustris
Stagnicola palustris (frøðiheiti - Stagnicola palustris (áður: Lymnaea palustris), føroyskt navn væntar, danskt lille mosesnegl) , er ein vatnakúvingur.
Ógvuliga sjáldsamur, bert einaferð skrásettur í Føroyum, í Tórshavn ár 1900 (Collinge) tá ein húsi varð funnin. Slagið er ikki er funnið síðan.[1]
Hæddin á fullvaksna kúvinginum er 10-18 mm, breiddin er 6-10 mm og hevur hann 5-6 kúputar snúningar.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ R. Spärck og S. L. Tuxen, The Zoology of the Faroes, 1928-71


text:
Filmur er týdningarmikil mentan og vinna fyri Føroyar
2019-02-13 21:20
Filmsumhvørvið í Føroyum hevur leingi arbeitt við talentmenning, við at skapa karmar til meira talentmenning og fáa fleiri føroyskar filmar. Nógv skeið eru hildin gjøgnum tíðina, og Klippfisk er partur av einum gevandi evropeiskum netverki fyri talentmenning. Og tað hevur givið úrslit, tað siggja vit á øllum tí tilfarinum, sum seinnu árini er sent inn til føroyska filmstiltakið, Geytan, sum verður aftur nú tann 23.februar.
Vit síggja eisini, at føroyingar hava tikið og nú í størri mun taka útbúgvingar sum leikstjórar, men eisini aðrar útbúgvingar, sum eru viðkomandi í tí stóru krevjandi gongdini at gera ein film. Vit hava sæð teir fyrstu føroysku spælifilmarnar, og vit vita, at fleiri eru á veg.
Vit vita, at føroysk filmsfólk hava arbeitt upp eitt viðkomandi netverk í øðrum londum, so bæði dygd og fígging kunnu vaksa, tí filmur er fíggjarliga tungt virksemi og er ein altjóða mentan og vinna; og skulu vit sum mentan og málsamfelag gera okkum tankar um at vinna hjørtuni og dystin á hesum týdningarmikla mentanarpalli, sum samstundis er ein stór vinna, so mugu vit vera í tí altjóða umhvørvinum.
Filmspolitikkur
Okkara egnu eldsálir innan film hava stungið út í kortið eina ætlan fyri hetta arbeiði, tá tær handaðu álitið Filmsvinnupolitikkur í 2013: http://cdn.lms.fo/media/3781/filmsvinnupolitiska-c3-a1liti-c3-b0-hj-c3-a1-klippfisk-2013.pdf
og álitið um filmshús í 2016: https://d3b1dqw2kzexi.cloudfront.net/media/8494/filmshús.pdf
Politiska skipanin – landsstýrismaðurin í vinnumálum og løgtingið - hevur seinastu árini tikið filmsumhvørvið upp á orðið og hækkaði játtan til filmsgerð undir Mentamálaráðnum, eins og føroyskt filmshús varð samtykt við lóg í mai í 2017. Húsið, sum vit kenna tað í dag, fór at virka á vári í 2018; 1. mars sama ár varð Tina í Dali Wagner sett sum leiðari.
Afturberingarskipanin var partur av álitinum um filmsvinnu frá 2013 og varð samtykt í løgtinginum í desember í 2017, eins og nakað av peningi varð settur av á fíggjarlógini fyri 2018. Nevnast kann, at Ísland hevur havt tílíka skipan í uml. 20 ár.
Tað hevur alstóran týdning fyri støðuna, sum føroyskur filmur er í nú, at vit taka lógvatak og halda fram við at fylgja tilmælunum. Her er eitt heilt avgerandi tvørpolitiskt mál, at vit halda fram at vaksa um sokallaða filmgrunnin við minst 500 tús árliga á landsins fíggjarlóg, inntil vit eru komin upp á minst 5 mió, helst 7 mió. Hendan samgongan hevur hækkað játtanina við 2 mió – tvs. 500 tús í miðal um árið, hetta valskeiðið.
Átak í Berlin
Tað nýggjasta stigið innan føroyskan filmspolitikk er eitt filmsvinnuligt átak á Berlinale, tí stóra, kenda filmsfestivalinum í týska høvuðsstaðnum. Føroyar sum filmsland er í hesum døgum frá almennari síðu sett fram í ljósið, á tí helst mest viðkomandi marknaðinum fyri okkara filmsmentan og okkara filmsvinnu. Og sum Tina í Dali Wagner, leiðarin á Filmshúsinum segði, tá føroyski hópurin var komin til Berlin: “Vit eru komin fyri at vera”.
Hoyr hana greiða nærri frá, at ein góð kunningarskrá varð løgd fyri føroysku umboðini og um, hvussu ætlanin er at gera okkum galdandi á hesum pallinum, í útvarpsinnslagi í sendingini Nón, hósdagin 7. februar: http://kvf.fo/non?sid=90925
Filmshúsið skipaði fyri sera væl eydnaðari og væl vitjaðari móttøku í Berlin, fríggjadagin 8/2 frá kl.17-19.30.
Tvær aðrar sera stórar hendingar í føroyskum filmi á Berlinale eru, at filmsverkætlanin hjá Sakarisi Stórá, “Oktober”, er ein av 10, sum er vald út ímillum 451 verkætlanir at vinna sær sæti á “Berlin script station” – ein vikulong verkstova við bestu kørmum og serfrøði til at menna sína verkætlan enn meira.
Og so tað, at verkætlanin TROM hjá Tórfinni Jákupsson hevur vunnið sær pláss á “Berlinale Co-Production Market” sum ein av 10 lovandi sendirøðum, sum fáa serligar sømdir at leggja fram fyri týdningarmiklum útlendskum íleggjarum. Vit geva okkum helst ikki far um, hvussu stórt hetta í veruleikanum er og kann gerast fyri føroyska málsamfelagið, fyri okkara luttøku á altjóða mentanarpallinum, fyri menningina av føroysku filmsvinnuni og í tí sambandinum eisini ferðavinnuni.
Føroyskur filmur í menning
Tann, sum fylgir eitt sindur við, hevur eisini sæð, at fyrsti filmur, sum fær mvg- afturbering eftir nýggju lógini, er fyrsti spælifilmurin hjá Anton Petersen, eftir at hann hevur lokið filmsútbúgving í Sarajevo. Leikarar verða m.a. Búi Dam og Noomi Kunoy Heradóttir, og myndafólk verður Rógvi Rasmussen. Upptøkurnar verða eftir ætlan í ár, og filmurin hevur heitið: “Eitt sindur um, hvussu vit elska”.
Hetta er eitt gott og ítøkiligt dømi um menningina innan film í Føroyum, og hvussu ein almennur filmspolitikkur er skaptur seinastu fáu árini. Eitt klikk á heimasíðuna hjá føroyska filsmhúsinum sigur uppaftur meira um, hvat rørir seg, og hvussu praktiski leikluturin hjá hesi týdningarmiklu funktión riggar í verki: https://www.filmshusid.fo/
Eg frøist um at hava verið partur av arbeiðinum fyri filmsmentan og filsmvinnu í Føroyum. Latum okkum standa saman um hesa mentanar- og vinnukós!


text:
Hvat eru tað fyri máttir, ið gera seg galdandi innan í jørðini, tá ið talan er um eldgos? Hvussu verður magma til í kápuni, og hvat er avgerandi, tá ið talan er um, hvussu stór og oyðandi eldgosini gerast?
Frá jarðaryvirflatuni og inn móti kjarnanum av jørðini økist hitin til fleiri túsund stig (5000-6000 ºC). Jørðin kólnar spakuliga, og frígevur hitan út í rúmdina. Henda gongd hevur verið virkin, líka síðani jørðin varð til fyri umleið 4,6 milliardum árum síðani. Ein skuldi trúð, at jørðin mátti verið kólnað, men so er ikki. Hetta kemst av, at nýggjur hiti støðugt verður gjørdur við geislavirknum thorium, uran og kalium. Harafturat gongur varmarákið innanífrá jørðini til yvirflatuna seint fyri seg.
Hitarákið innan úr kjarnanum drívur ein flutningsstreym í kápuni, sum røkkur út í steinhválvið og inn aftur móti kjarnanum. Flutningsstreymurin drívur rákið av jarðarplátunum, har meginlandsskorpan flýtur omaná, meðan kalda og tunga djúphavsskorpan verður stoytt niður aftur í kápuna og gerst partur av grótringrásini (mynd 1a).
Mynd 1a) Jarðarskurðurin vísir støð (a, b og c) har magma verður til. Mynd 1b) Trýst-Hita diagrammið vísir tríggjar mátar at gera magma í kápuni úr grótslagnum peridotitt. A: Við øktum hita. B: Við lækkaðum trýsti, og C: Við at broyta jarðevnafrøðina við at leggja afturat vatn og CO2.
Flest øll grótsløg í kápuni eru samansett av fleiri steinsløgum, ið øll hava ymisk hitastig, tá ið tey byrja at bráðna. Hetta ger, at kápan hevur eitt hita-interval frá tá fyrsta steinslagið byrjar at bráðna, eisini kallað solidushitastigið, til øll steinsløgini eru bráðnað, eisini kallað likvidushitastigið.
Hvussu stórur partur av kápuni bráðnar á hvørjum dýpi, og hvussu einstøku steinsløgini eru samansett, gerst avgerandi fyri, hvussu magma verður evnafrøðiliga samansett. Hesi viðurskifti hava avgerandi leiklut fyri, hvussu stórt eldgosið verður, og hvat slag av gosi hetta verður. Kápan kann bráðna upp á fleiri mátar. Teir mest vanligu mátarnir eru við øktum hita, broyttari evnafrøði og lækkaðum trýsti. Mynd 1 vísir tríggjar kurvar. Reyða kurvan vísir jarðhitavøksturin frá jarðaryvirflatuni niður gjøgnum kápuna. Tað sæst, at vøksturin ikki er linjurættur, men at hitin økist mest teir fyrstu kilometrarnar, síðani minkar vøksturin lutfalsliga. Somuleiðis eru tvær kurvur, ið vísa solidushitastigið fyri grótslagið peridotitt. Hvíta kurvan vísir solidushitastigið í turrari kápu, og bláa kurvan vísir solidushitastigið við øktum vatn- og CO2 innihaldi.
a) Uppbræðing við øktum hita.
Hetta kemur fyri, tá ið magma treingir upp í skorpuna, og hitar síðusteinin so mikið nógv, at partar bráðna og blandast við verandi magmu. Hesin háttur gevur ikki stórar mongdir av magmu, og grótsløgini frá tílíkum bræðingum røkka sjáldan jarðyvirflatuni.
b) Uppbræðing við at lækka trýstið.
Hetta er mest vanligi mátin at bræða kápu. Á jørðini, har jarðarplátur fara sundur, lækkar trýstið í kápuni, og tískil verða grótsløgini førd upp um solidushitastigini, og bráðna. Hesin mátin framleiðir størstu nøgdirnar
av basaltiskari magmu. Upp í 15-25% av kápuni kunnu bráðna á henda hátt. Hetta slagið av uppbræðing sæst eftir miðatlantsrygginum og øðrum miðhavsryggjum kring allan heim. Dømi um slík eldgos: Miðhavsryggir, Ísland, Great Rift Valley (Afrika).
c) Uppbræðing við at broyta jarðevnafrøðina.
Verður jarðevnafrøðin broytt í kápuni, við eitt nú at leggja afturat óstøðug gasssløg sum CO2 ella vatn, lækkar solidushitastigið hjá grótslagnum, og tað kann á henda hátt byrja at bráðna. Hetta sæst serliga við tær týnandi pláturendurnar, t.d. kring Kyrrahavið. Her verður djúphavsskorpan stoytt niður í kápuna undir meginlandsskorpuni. Í dýpinum frígevast gasssløg til partar av kápuni omanfyri. Hetta elvir til, at solidushitastigið lækkar, og vit fáa magma (mynd 1). Hetta slagið av uppbræðing, gevur ofta andesittiska magmu við høgum (1-3%) innihaldið av óstøðugum gasssløgum, ið elva til ógvuslig útbrot. Dømi um slík eldgos: Tambora, Pinatubo.


text:
Umhvørvisstovan nýtir dronur at gera nýggj myndakort av øllum býum og bygdum í Føroyum.
Flogið verður í
Elduvík, Funningsfirði, Funningi og Oyndarfirði
í tíðarskeiðnum
21. maj til 4.juni.
Tá kortlagt verður við dronum, flúgva hesar uml. 100 metrar uppi yvir lendinum og taka myndir beint niður. Myndirnar verða nýttar at gera myndakort, hæddarkurvar og onnur teknisk data. Flúgvingin er skjótt avgreidd, tað tekur uml. 45 min. at flúgva 1 km2.
Løgreglan er kunnað um flúgvingina.
Dronurnar eru úr løttum og haldførum tilfarið og viga beint undir 1,5 kg.
Eru spurningar til dronuflúgving, eru fólk vælkomin at seta seg í samband við Umhvørvisstovuna á tlf. 342400 ella teldupost us@us.fo.


text:
Í páskafrítíðini eru fimm rennarar úr Treysti á venjingarlegu í Vaxjö í Svøríki. Tey eru í ferðalagi saman við danska stórfelagnum Sparta og venja saman við teimum. Sparta hevur nærum 80 íðkarar við. Vetrarkappingin í renning bleiv liðug seinast í
Og hann hevur svarað mær: "Náði mín er tær nóg mikið; tí at mátturin verður fullkomin í máttloysi." Nógv heldur vil eg tí fegin rósa mær av máttloysi mínum, fyri at máttur Krists má taka sær búgv hjá mær.
2. Kor 12,9
"Remember the golden rule: He who has the gold makes the rules"


text:
Býráðsfundur 31. oktober 2017 Kl. 17.00
Býráðslimir: Tórbjørn Jacobsen, Terje B. Vestergaard, Helgi Lamhauge Petersen, Hans Jákup Johannesen, Etly Nord Højgaard, Kári Egholm Jacobsen, Jonhard Danielsen, Jonnhild Reynholdsdóttir, Jóhan Vest, Kristian Gaardbo og Selinda í Heiðunum
118/17: 2.viðgerð av fíggjarætlanini fyri Runavíkar kommunu fyri 2018
Fíggjarnevndin mælir til at samtykkja uppskotið til fíggjarætlan fyri 2018, sum javnvigar við
Inntøkur:
Skattainntøkur -203,500 mió.
Fíggjarkostnaðir 13,500 mió.
Rakstur 148,850 mió.
Íløgur 41,150 mió.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við uppskotinum til fíggjarætlan fyri 2018, sum javnvigar við 203,500 mió. kr.
Skattaprosentið verður óbroytt 22% og barnafrádrátturin 6.500,00 (sum er ein hækking uppá 1.500,00 kr )
119/17: Framhald av útstykkingini í Kass í Rituvík
Byggi- og býarskipanarnevndin hevur samtykt at gera 10 grundstykkir afturat útstykkingini í Kass í Rituvík, sum verða gjørd byggiklár. Útstykkingin er projekterað og klárt er at bjóða arbeiðið út.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at útbjóða arbeiðið í innbodnari licitatión.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini.
120/17: Broytingar í almennu byggisamtyktini fyri B-økir
Broytingarnar í ásetingum, samtyktar av Býráðnum 30. mars, viðv. loyvi til bygging av tví- og raðhúsum í bygdunum og stødd av grundstykkjum, eru nú lutvíst góðkendar av Heilsu- og innlendismálaráðnum.
Býarskipanarnevnd landsins vildi tó ikki viðmæla góðkenning broyting av stødd á grundstykkjum í B1 til B9 økjum (Runavík, Saltangará og Glyvrar) grundað á, at hetta ikki framgekk nóg tíðuliga í kunngerðini av broytingunum.
Tekniska deild mælir til, at broytingin viðv. stødd av grundstykki í B1 til B9 økjum verður kunngjørt av nýggjum:
“Har kummunan metir tað ráðiligt, kann loyvast at grundstykkini í B1 til B9 økjum eru smærri, tó í minsta lagi: 250 m2 fyri tætta/lága bústaðarbygging, raðhús og tvíhús og 400 m2 fyri sethúsabygging”.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at taka undir við tilmælinum frá Teknisku deild
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini.
121/17: Sjúrður Jensen, Runavík søkir um loyvi at keypa 50 m2 afturat grundøkinum matr. nr. 35, Tofta bygd.
Geirin, sum søkt verður um at keypa, er 2,5m breiður og liggur í býarplaninum í C-øki. Tí er neyðugt at broyta býarplanin fyri økið, um samtykt verður at ganga umsóknini á møti.
Tekniska deild mælir til at ganga umsóknini á møti og at broyta býarplanin soleiðis, at litra i millum Børkuveg og Lyngveg verður broytt frá C3-øki til B1-øki
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at taka undir við tilmælinum frá Teknisku deild.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini.
122/17: Sp/f hjá Rafik søkir um loyvi at fáa nýggjan langtíðar leigusáttmála á ófrámatr. øki burtur av matr. nr. 101a, Glyvra bygd.
Búnaðarstovan sendir umsókn frá Sp/f Rafik til ummælis hjá kommununi.
Leigusáttmálar á ómatrikulerað øki, kunnu í mesta lagi varða undir 10 ár, um teir skulu tinglesast.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at viðmæla umsóknini.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at beina málið aftur í Byggi- og býarskipanarnevndina og í mentanarnevndina og at málið verður lagt fyri býráðið á næsta fundi.
123/17: Jonhard Danielsen, býráðslimur, heitir, vegna borgarar í Søldarfirði um at víðka um fríøkið í Søldarfirði og broyta býarplanin samsvarandi.
Økið, søkt verður um, er uml. 2.900 m2, harav skulu 1.161 m2 keypast frá privatum eigara og 868 m2 frá búnaðargrunninum.
Økini sum ynski er um at víðka fríøkið við, eru smb. býarplaninum lutvíst B13-bústtaðarøki og C15 almenn endamál.
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at keypa geiran burtur av matr. nr. 76a, sum er uml. 367 m2 til støddar, til samanlegging við matr. nr. 80m. Og at matr. nr. 80m og 76f verður broytt til F-øki.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at beina málið Umhvørvisnevndina og fíggjarnevndina og at málið verður lagt fyri býráðið á næsta fundi.
124/17: Broyting í ásetingunum í byggisamtyktini fyri E2-øki
Í sambandi við viðgerð av broyting av býarplaninum um flyting av markinum millum E1-landbúnaður innangarsð og E2-uttangarðs í Skálafirði, mælir Býarskipanarnevnd landsins til, at ásetingarnar fyri E1-økir verður broytt í byggisamtyktini, soleiðis at ásetingarnar verða greiðari. Her verður serliga hugsað um nýtingarstig á 60%.
Tekniska deild er samd við Býarskipanarnevnd landsins um, at tað ikki gevur nakra meining at hava áseting um mest loyvda nýtingastig á 60% fyri bygging úti í haganum, tí her er ofta talan um stórðar matriklar.
Tekniska deild mælir til, at ásetingarnar fyri bygging í E2-økjum í almennu byggisamtyktini fyri Runavíkar kommunu verður broytt frá «Nýtingarstig í mesta lagi 60%» til «Loyvt er at byggja hús, ið neyðug eru til tess at tryggja fullgóðan rakstur av tí virksemi, sum er nevnt í ásetingum um nýtslu».
-Byggi- og býarskipanarnevndin mælir til at taka undir við tilmælinum frá Teknisku deild.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Byggi- og býarskipanarnevndini.
125/17: Nýtt "Vindeygaband" Bylgjan
Í nógvum regni av høgætt í oktober 2017 gjørdist greitt, at tað er akuttur tørvur á at skifta vindeygabandið í ítróttarhøllini í Bylgjuni. Ringi standurin á vindeygabandinum varð umrøddur, tá Bylgjan varð bygd, men rakk peningurin tá ikki til at skifta vindeygabandið. Brúkararnir av Bylgjuni hava javnan gjørt vart við, at lekar eru, serliga tá tað regnar av høgætt.
-Mentanarnevndin mælir til, at 210 tkr. , av íløguni, sum er avsett til í skýlið við Løkin, verða nýttar til at skifta vindeygabandið í Bylgjuni.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum frá Mentanarnevndini.
126/17: Umsókn um fíggjarligan stuðul til ungdómsarbeiðið á Skála í 2018
Bárður Kass Nielsen, form. fyri Ungdómsklubbavirksemið á Skála, søkir um framhaldandi stuðul í 2018. Søkt verður um 63.160 kr, ætlað til lønir, leikur og viðlíkahald.
-Mentanarnevndin mælir frá at lata rakstrarstuðul til ungdómsklubbavirksemið, eftirsum kommunan fyrr í ár hevur játtað pening til ístandsetan av Losjuni til slíkt virksemi.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at beina málið aftur í mentanarnevndina til viðgerðar.
127/17: Útreiðsluneutralar eykajáttanir 2017, (flytingar av játtanum millum kontur og rakstrarstøð).
Hóast talan er um útreiðsluneutralar eykajáttanir, har játtanin verður flutt av eini konto til eina aðra, er neyðugt at samstykkja flytingarnar sum eina eykajáttan, sum skal hava 2 viðgerðir.
-Fíggjarnevndin mælir til at samtykkja útreiðsluneutralar eykajáttanir á øki 1, 3, 4, 5 og 7 á íalt 3.533 t.kr.
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum fíggjarnevndini.
128/17: Eykajáttan til Høgabólsbryggjuna fyri 2017
Orsaka av at arbeiðið við Høgabólsbryggjuni hevur gingið skjótari enn væntað, verður mælt til at veita eykajáttan til Bryggjuna á Høgabóli upp á 12,3 mió. kr. í 2017.
-Fíggjarnevndin hevur á fundi 30/10-2017 samtykt at veita eykjajáttan upp á 12,3 mió til RS 751 “Høgabólsbryggjan”. Til 2. viðgerð eigur talið at verða endurskoðað. Eykajáttanin verður fíggjað gjaldførinum
-Býráðið hevur á fundi 31/10-2017 samtykt at taka undir við tilmælinum fíggjarnevndini.


text:
Í Skúla
Áðrenn skúli varð bygdur á Heygum, gingu vestmenningar í skúla í Mikkatrøð, í húsunum hjá Jógvan hjá Turid, áður nevnd "Í Skúla".
Á Heygum
Áðrenn farið var í skúla á Kongsteigum, var skúli inni á Heygum, í Geilini, har sum ungmannafelagið Geilin helt til fyri nøkrum árum síðan. Í skúlanum á Heygum vóru tvær skúlastovur í niðastu hædd, stovurnar hjá Follend og Kvívíkslærarinnu, og ein skúlastova á aðru hædd, stovan hjá Traber.
Ein skúlastova var í ytra enda í húsunum hjá Eyðálvi á Heygum, stovan hjá Andreasen.
Ítrótt gjørdu næmingarnir í einum høli á verkstaðnum hjá Jóhannes Nicolajsen, sum stóð við Heygabrekku, har Torgið er nú.
Barnaheimið
Tá Barnaheimið var í Vestmanna, hevði Barnaheimið sín egna skúla ein part av tíðini. Skúlastovan var í ytra enda í Missiónshúsinum. Nøkur børn úr Vestmanna gingu í skúla her.
Á Kongsteigum
Í 1942 varð gjørt av at byggja ein heilt nýggjan skúla á Kongsteigum. Ringt var at fáa tilfar undir krígnum, so kommunan keypti gamla Kongliga handilin á Fitjum at brúka til forskalling. Alt tók tó sína tíð, tí ikki fyrr enn í 1945 byrjaði arbeiði at stoypa grundina. Í mai 1947 var alt stoypiarbeiðið liðugt.
Skúlin á Kongsteigum varð tikin í nýtslu í 1950, og nú høvdu Vestmenningar ein nýmótans skúla við bæði fimleikarhøll og svimjihyli.
Bygningarnir
Árini 1984 - 1986 vórðu eldru partarnir umbygdir og endurnýggjaðir, samstundis sum nýggjur skúli við ítróttarhøll varð bygdur í Frammibø.


text:
Kommunala skattingin lækkar við fjerðingsprosentið - úr 22%'um niður í 21,75% og børn og ung (6–18 ár) fáa hvør sítt Spjaldur (frítíðarkort), ið tilsamans tekur hálva aðru millión krónur av rakstrinum.
Fíggjarætlanin fyri 2020 javnvigar við 228 mió. kr., barnafrádrátturin verður framhaldandi 8 túsund krónur, ansingargjøldini tey somu, skuldin verður niðurgoldin við 10,2 mió. kr., ongi lán verða upptikin í 2020 sambært ætlanini, og raksturin hækkar við 4,99%´um, sum í mestan mun er ein avleiðing av sáttmálabundnum lønarhækkingum, stórum fólkavøkstri og øktari starvsfólkamegi á tekniska- og ferðavinnuøkinum. Umframt hetta er semja í býráðnum um at raðfesta børn og ung við einum Spjaldri (frítíðarkorti), sum ber við sær, at øll, sum eru ímillum 6 og 18 ára gomul, fáa eitt ognarkort á 2 túsund krónur árliga, sum bert kann nýtast til at gera brúk av ítróttar-, mentanar- og frítíðartilboðum í Runavíkar kommunu – meiri verður at frætta um hetta í serstakari grein. Kostnaðurin av hesum tilboði er, sum nevnt, 1,5 mió. kr. árliga. Í løtuni svarar skuldin hjá Runavíkar kommunu til 54% av einari álíkning, og roknað verður við, at hon liggur um 62% av einari álíkning um ársskiftið 2019/20.
Allan leygardagin, hin 26. oktober, brúkti býráðið til tess at fáa smíðaða eina fíggjarætlan fyri næsta árið. Í kvøld – hin 31. oktober – var fyrsta viðgerð av FÆ2020 á almennum býráðsfundi. Politiska semjan, gjørd frammanundan, var grundarlagið undir uppskotinum, og allir teir møttu býráðslimirnir tóku undir við uppskotinum til FÆ2020. Onnur og endaliga viðgerðin verður ætlandi á almennum býráðsfundi hin 28. november 2019.
Sambært FÆ2020 ætlar Runavíkar kommuna at gera íløgur fyri 51,4 mió. kr. í árinum, sum kemur. Umframt tøk grundøkir í fleiri bygdum, hevur býráðið samtykt at halda fram við útstykkingini (2. byggistig) í Leitinum í Runavík/Saltangará. Í dag varð sáttmáli undirritaður við Articon um útstykking á Hórheiðum á Skála (27 grundøkir), og klárt er at bjóða út 7 grundøki í Æðuvík. Hetta sæst sjálvandi aftur í raðfestingini íløgum viðvíkjandi.
Onnur størri mál eru umbyggingar á Røktar- og Ellisheiminum í Runavík, sum m.a. hevur við sær, at teir báðir køkarnir verða ein køkur, Heimarøktin flytir úr kjallaranum í Heilsudeplinum niðan á Røktar- og Ellisheimið og svimjingarhylurin, sum ikki hevur verið brúktur í á leið 10 ár, letur uppaftur. Nýggja ætlaða svimjihøllin í Runavík, ið nú verður neyvætlað, og sum væntandi kann bjóðast út á vári 2021. Aktivitetshúsið - Gula Smiðjan, sum verður liðug umvæld uttan í ár og væntandi kann takast í brúk í 2020/2021. Umbyggingar og ábøtur á kommunalar bygningar. Miðbýarætlanin. Vatnverk í Oyndarfirði og kommunala spillivatnsætlanin.
Runavíkar kommuna hevur valt at reka kommununa í 2020 innanvert egna fíggjarliga megi og uppdrift soleiðis, at neyðugt verður ikki at taka upp lán í næsta fíggjarári – um alt gongst, sum fíggjarætlað er. Tað ber ikki til at taka lán til rakstur, heimildir eru ikki fyri hesum, men kommunan ætlar heldur ikki at læna pening til íløgur í 2020 – harafturímóti er ætlanin at gjalda niður av skuldini.
Fíggjarkarmurin
Rakstur
Raksturin skipaður á økjum
Viðmerking: Havnirnar í Runavíkar kommunu (vanliga róptar Runavíkar havn) eru partar av kommunalum virkjum og væntast at geva 6,714 mió. kr. í nettoyvirskoti av rakstri sínum í árinum 2020.
Íløgurnar skrivaðar á økir
Í dag búgva 4.125 fólk í Runavíkar kommunu, og ynskir onkur at fáa meiri at vita um fíggjarætlanina 2020, ber til at ringja á fartlf. no. 237015 (borgarstjórin).
Táið FÆ2020 er endaliga samtykt á býráðsfundinum í november, verður hon í síni heild løgd út á heimasíðuna hjá Runavíkar kommunu.
ES: Nú, orðaskifti aftur hevur tikið seg upp um fíggingina av eldraøkinum, kann tað samsvarandi FÆ2020 staðfestast, at Runavíkar kommuna næsta ár letur 11.693.000 kr. – 11,693 milliónir krónur - úr egnum kassa til eldraøkið, umframt væntaðu afturberingina frá Løgtingsfíggjarlógini. Trupulleikin er ikki nýggjur, hann hevur verið afturvendandi ár um ár, síðani eldraøkið varð lagt út til kommunurnar at reka. Umframt hetta skal Runavíkar kommuna gera íløgur fyri 8,6 mió. kr. á eldraøkinum í 2020 og í 2021.
Tórbjørn Jacobsen,
borgarstjóri,
Runavíkar kommuna.


text:
Ravmagn
Ravmagn er orkukelda, sum drívur t.d. maskinur og gevur okkum hita og ljós. Tað eru elektrónir, smáir bitlar, sum koma frá atomunum. Hvør elektrón hevur eina heilt lítla elektriska løðing - eitt sindur av ravmagni. Eitt snarljós, sum fer eftir luftini ella slær niður, er eitt tað greiðasta dømi, vit hava um ravmagnsvirksemi. Ravmagnið er annars ósjónligt, men tað arbeiðir óført fyri okkum alla tíðina. Tá ið vit t.d. tendra eina ravmagnslampu, fara umleið ein millión milliónir elektrónir gjøgnum peruna um sekundið. Ravmagnið fer í hús og verksmiðjur í leiðingum, sum liggja inni í loftum og veggjum og tryggja, at ravmagnið streymar, tá ið vit tendra slitilin. Ravløð fáa megi frá evnatilgongdum og goyma ravmagnið, so at tað kann flytast. Sólarkyknur taka orku frá sólini og gera hana til ravmagn. Ravmagnið ger eisini tey bákn, sum varpa sjónvarps- og útvarpssendingar, og tað fær eisini teldur at arbeiða. Ravmagnið fer í hús í leidningum, sum fyrr hingu í pellum. Nú eru teir vanliga niðurgrivnir. Summi ravmagnsverk brekka olju ella kol, og summi brúka kjarnorku. Orkunýtsluna mála vit í kilowatttímum (kWh).
Ravmagn er í tveimum líkum: streymur, sum fer runt í leidningum, og støðuravmagn, sum er staðbundið, til dømis í einum kambi. Ravmagnið streymar úr kraftstøðini til eitt tól ella lampu og aftur hagar, tað kom. Gníggjar tú eina ballón móti troyggjuni, tekur ballónin eyka elektrónir til sín og verður negativ. Henda løðing verður rópt støðuravmagn, tí at hon ikki flytur seg. Hon kann taka til sín smá pappírspetti ella hár. Tvey sløg eru av ravmagnsløðingum: positivar og negativar. Sum oftast eru líka nógvar í einumhvørjum tilfari, so at tær ganga út móti hvør aðrari. Tilfar, sum letur streymin ganga, verður rópt leiðari. Metal og kopar flest eru leiðarar. Streymurin gongur gjøgnum metalini, tí at elektrónirnar sita leysar og kunnu flytast. Allir leiðarar hava eina ávísa mótstøðu, ið vendir móti streyminum. Mótstøðan minkar í einki, tá leidningurin verður nógv køldur. Leiðarin er nú vorðin ein serleiðari, har ið streymurin kann ganga, men við ongari mótstøðu. Avbyrgjarar, t.d. papp og plast, loyva ikki streyminum at ganga, tí elektrónirnar eru fastari bundnar at atomkjarnanum. Ravmagnið krevur, at leidningarnir halda fram, at streymurin skal ganga. Hetta eitur ein ravmagnisringur. Fer ringurin, steðgar streymurin. Smáir og stórir ravmagnsmotorar driva nógv sløg av maskinum. Í motorinum er ein snælda, sum situr í einum sigulsøki. Tá ið streymur fer gjøgnum snælduna, noyðist hon at mala. Ravmagns-gerar gera streym úr røringarorku, tá ið ein spoli snarar millum pólarnar í einum sigli. Einfaldar, smáir gerar, sum til dømis gera streym til eina súkklulykt, eita dynamo ella máttlar. Stóru gerarnir á ravmagnsverkunum snara við guvutyrlum við guvu frá olju- ella kolbrennarum. Teir gera heilt stórar nøgdir av ravmagni.
Battarí ella ravløð gera ravmagn, sum streymar ein veg - javnstreymur. Ravlaðið skumpar streymin úti í ravmagnsringinum. Tá ið tú setur eitt ravlað í til dømis eitt gongulurt, fer evnisliga tilfarið at loysa og andgera elektrónir. Tær gera streym, tí at tær verða skumpaðar úti í ravmagnsringinum. Elektriska spenningin mála vit í voltum, umleið 1,5 V fyri ravlaðið. Elektrónirnar streyma frá negativa pólinum gjøgnum gongulurtið og aftur til positiva pólin. Um ravlað verður bundið í øvugtan veg, fylla elektronirnar holini, og streymurin steðgar. Dagliga hava vit ørgrynni av ravmagnstólum uttan um okkur - fartelefonir, sjón- og útvarp, bandupptakarar og teldur. Øll hesi ravmagnstól hava rensl, har ið ravmagn fer ígjøgnum. Í renslunum eru ersmáir elektroniskir staklutir, ið minka, kvetta ella magna streymin, og soleiðis skapa bákn. Tað kann vera ljóð í einari fartelefon ella tal í einari teldu.
Gomlu grikkarnir sóu longu fyri 2500 árum síðan, at eitt silkiklæði, sum varð gníggjað við einum ravpetti, skjótt varð fult av støðuravmagni. Amerikamaðurin Benjamin Fraklin (1706-1790) sá sum tann fyrsti umleið 1750, at snarljós eisini er ravmagn og greiddi frá, hvat ið ein ravløðing er. Franklin setti drekar, meðan toran gekk (nú er tað strangliga bannað). Italiamenninir Luigi Aloisio Galvani og Alessandro Volta gjørdu fyrstu ravløðini.
OrkunýtslaRætta
Orkunýtsluna mála vit í kilowatttímum (kWh). Dátur frá World Bank frá 2011 vísa, at m.a. norðmenn eru millum tey, sum brúka mest orku fyri hvønn íbúgva, 23 174 kilowatttímar á hvørjum ári, meðan finnlendingar og sviar brúka ávikavist 15 738 og 14 030 kilowatttímar. Til samanberingar brúkar ein dani bara 6 122 kilowatttímar. Men her skal leggjast aftrat, at stórur partur av orkuni á Skandinavisku hálvoynni stavar frá varandi orku, so sum vatnorku, og tí geva tølini ikki rættvísa mynd av CO2-útlátinum. Landið, sum uttan samanbering brúkar mest streym fyri hvønn íbúgva er, er Íslandi. Ikki minni enn 52 374 kilowatttímar fyri hvønn íbúgva, og einki annað land kemur nær námid. Aluminiumsframleiðslan í Íslandi brúkar sera nógva orku, og tey trý reinsingarstøðini brúka meira enn fimm ferðir so nógva orku til framleiðsluna, sum allir íslendingar til samans. Amerikanarar brúka góðar 13 246 kilowatttímar um árið. Haiti er landið, sum brúkar minst, 32 kilowatttímar fyri hvønn íbúgva um árið.
ReferansarRætta
- ↑ "Countries Compared by Energy > Electric power consumption > KWh per capita. International Statistics at NationMaster.com", International Energy Agency. Aggregates compiled by NationMaster. Retrieved from http://www.nationmaster.com/country-info/stats/Energy/Electric-power-consumption/KWh-per-capita