text:
9. september
9. september er dagur 254 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 255 um skotár er). 111 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2001 – Alzheimerfelagið stovnað
- 2014 - U21 landsliðsdystur hjá monnum: Føroyar - Montenegro 1-0, málið skoraði Ári Mohr Jónsson í 31. minutti. Føroyar endaðu aftast í bólkinum við 4 stigum.
- 2014 - Beinagrindin sum varð funnin 150 metrar úr landi á 22 metra dýpi útfyri Ljósá av einum frítíðarkavara hin 31. august 2014, varð eyðmerkt til at vera líkið av Dánjal Petur Hansen (Piddi), ið varð myrdur í november 2011. Ein kroati varð tá handtikin og seinni dømdur sekur, sjálvt um onki lík tá varð funnið. Nógv teknisk spor vóru í málinum.


c: text/html

text:
Vestursahara
Vestursahara er oyðimarkarland sunnan fyri Marokko í Útnyrðingsafrika. Har búgva uml. 540 000 fólk. Størsi býurin og høvuðsstaður er El Aaiún. Vestursahara er hersett av Marokko; Vestursahara bleiv í 1975 hersett av Marokko, eftir at Spania tók seg úr landinum. Vestursahara er landið har flytifólkið saharawiar hava búð síðani langt áðrenn nakar fór at gera landamørk í Afrika. Í dag býr ein stórur partur av saharawiunum í flóttafólkalegum eystanfyri Vestursahara, í Algeria. Eitt harðrent marrokanskt stýrið hevur fingið fólk at flýggja inn í oyðimørkinina í Algeria. Altjóða samfelagið góðtekur ikki at Marokko hevur lagt landið undir seg, og ST-samtyktir vísa á at tað eru saharawiar sum eru røttu eigarar av landinum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Áður var tað undir sponskum yvirræði. Síðan 1976 hevur Marokko kríggjast her fyri at fáa yvirvaldsrætt yvir økinum og dýru steinsløgunum í landinum. Marokko hertók Vestursahara í 1979. Ímóti marokkanum er Polisario, geriljaeild av oyðimarkarfólkum, ið vilja vinna Vestursahara fult frælsi.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Av kendum býum kunnu nevnast
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pakkar og postur
Her finnur tú alt um post. Avgreiðslutíðir, postnummur, yvirlit, kostnaðir o.a..
Sjálvgreiðslan
Lættari umsiting av tínari frakt. Við Sjálvgreiðsluni verður tín frakt effektivari á allan hátt..
Lýsingabløð
Lat okkum hjálpa tær at koma í samband við kundan. Vit røkka í hvønn krók, fleiri ferðir um vikuna..
Flogfrakt
Vit geva fraktini veingir. Vit eru til staðar á flogvøllinum til alllar komur og fráferðir. Lætt, skjótt og ómakaleyst..
Vørukoyring
Lat okkum hjálpa. Vit røkka í hvønn krók í landinum. Vit hava um 60 bilar sum hvønn dag eru um alt landið..


text:
Pol Pot
Náðileysir einaræðisharrar í farnu øld hava dripið milliónir menniskju, men fáir hava skatt sítt land so illa, sum Pol Pot (19. mai 1928 – 15. apríl 1998), sum tey fýra árini hann ráddi fyri borgum, týndi meira enn ein triðing av fólkinum í landinum. Pol Pot stóð á odda fyri Reyðu Kmerununum, sum meðan Vjetnamkríggið leikaði á bardust móti stjørnini í Kambodja og móti amerikumonnum. Reyðu Kmerarnir tóku høvuðsstaðin Phnom Pen í 1975. Fáar dagar seinni vórðu øll fólkini í býnum rikin út á bygd fyri at arbeiða í landbúnaðinum. Allir útlendingar vórðu vísitir av landinum, pengar vórðu avtiknir, markanðir, skúlar og dagbløð vórðu stongd og privat ogn og átrúnaður varð bannaður. Forelskilsi varð bannað, og øll við brillum vórðu dripin á staðnum. Ikki fyrrenn í 1978, tá Norðurvjetnam gjørdi innrás í landið, varð hetta ræðuliga einaræðið avtikið.


text:
Hv°r er Jesus Kristus?
Spurningur: Hv°r er Jesus Kristus?
Svar: Mˇtsett spurninginum ''Er Gud til?'' ivast fß Ý, um Jesus Kristus var til. Ta verur vanliga gˇtiki, at Jesus veruliga var ein maur, sum livdi Ý ═srael fyri 2000 ßrum sÝan. Kjaki snřr seg um, hv°r Jesus veruliga var. NŠstan allir ßtr˙nair siga, at Jesus var ein profetur ella ein gˇur lŠrari ella ein gudiligur maur. Trupulleikin er, at BÝblian sigur okkum, at Jesus var ˇendaliga meiri enn ein profetur, ein gˇur lŠrari ella ein gudiligur maur.
═ bˇk sÝni, Mere Christianity skrivar C.S. Lewis: ''Her royni eg at fora n°krum Ý at siga hatta břttisliga, sum ofta verur sagt um Hann [Jesus Krist]: 'Eg kann gˇtaka, at Jesus var ein stˇrur moralskur lŠrari, men eg gˇtaki ikki Hansara pßstand um, at hann er Gud.' Ein maur, sum bert var ein maur og segi slÝkt, sum Jesus segi, hevi ikki veri ein stˇrur moralskur lŠrari. Hann hevi antin veri svakur ľ ß sama stigi sum ein maur, i sigur seg vera eitt kˇka egg ľ ella hevi hann veri djevulin sjßlvur. T˙ mßst velja. Antin var, og er, hesin maur Sonur Guds, ella var hann ein °rvitisknokkur, ella okkurt verri. T˙ kanst rˇpa hann břttling, t˙ kanst spřta ß hann og drepa hann sum illan anda; ella kanst t˙ fella fyri f°tur hansara og kalla hann Harra og Gud. Men lati okkum ikki koma vi n°krum hßstˇrum tvŠtli um, at hann var ein stˇrur menniskjalŠrari. Hann hevur ikki lati tann m°guleikan ligi eftir til okkum. Ta var ikki Hansara Štlan.
So hv°nn segi Jesus Seg vera? Hv°nn sigur BÝblian Hann vera? Lati okkum fyrst hyggja at orum Jesusar Ý Jˇh. 10:30, ''Eg og Fairin, Vit eru eitt!'' Vi fyrsta eygnabragd tykist hetta m°guliga ikki sum ein pßstandur um at vera Gud. Men hyggja vit at, hvussu j°darnir svarau hesi stafesting aftur, ''J°darnir svarau Honum: 'Ta er ikki fyri naka gott verk at vit steina Teg, nei, fyri gudsspottan og fyri ta, at T˙, sum ert menniskja, gert Teg sjßlvan til Gud!'' ═ seinnu versunum rŠttar Jesus ongantÝ j°darnar vi at siga ''Eg segi Meg ikki vera Gud.''Hetta bendir ß, at Jesus veruliga segi Seg vera Gud vi at siga ''Eg og Fairin, Vit eru eitt!'' Jˇh. 10:30). Jˇhannes 8:58 er enn eitt d°mi: ''Sanniliga, sanniliga, sigi Eg tykkum: ┴renn ┴braham var til, eri Eg!'' Aftur tˇku j°darnir upp steinar sum svar fyri at steina Jesus (Jˇh. 8:59). Tß i Jesus kunnger, hv°r Hann er vi at siga ''Eri eg'', er hetta beinleiis br˙k av orinum, sum Gamla Testamenti br˙kar um Gud (2. Mˇs. 3:14). HvÝ skuldu j°darnir vilja steina Jesus, hevi Hann ikki sagt okkurt, sum teir hildu vera gudsspottandi, nevnliga ein pßstand um at vera Gud?
═ Jˇhannes 1:1 stendur, ''Ori var Gud.'' Jˇh. 1:14 sigur ''Ori var hold.''Hetta er ein grei ßbending um, at Jesus er Gud Ý holdi. LŠrusvenurin Tummas segi vi Jesus, ''Harri mÝn og Gud mÝn!'' (Jˇh. 20:28). Jesus rŠttar hann ikki. ┴postulin Paulus lřsir Hann sum, ''...hins stˇra Guds og Frelsara okkara, Jesu Krists'' (Tit. 2:13). ┴postulin PŠtur sigur ta sama, ''ůGuds og Frelsara okkara, Jesu Krists'' (2. PŠt. 1:1). Gud Fairin er eisini vitni til fullkomna samleika Jesusar, ''Men um Sonin: 'HßsŠti TÝtt, Gud, stendur Ý allar Švir, og sproti rŠttvÝsisins er sproti rÝkis TÝns'' (Hebr. 1:8). Profetar Ý Gamla Testamenti kunngera guddˇm Hansara, ''TÝ Barn er f°tt okkum, Sonur er givin okkum, og ß °ksl Hansara skal harraveldi hvÝla; Hann eitur Undurfullur, Rßgevari, Veldigur Gud, Ăvigur Fair, Friarh°vdingi'' (Es. 9:6).
So, sum C.S. Lewis helt upp ß at tr˙gva, at Jesus bert var ein gˇur lŠrari, er ikki ein valm°guleiki. Jesus segi seg klßrt og ˇnoktandi vera Gud. Er Hann ikki Gud, er Hann lygnari og tÝ ikki profetur, gˇur lŠrari ella gudiligur maur. ═ royndum at tosa uttanum or Jesusar, pßstanda modernair ''granskarar'', at Jesus ikki segi nˇgv av tÝ, sum BÝblian sigur, at Hann segi. Hvussu kunnu vit kjakast mˇti Ori Guds um hvat Jesus segi ella ikki segi? Hvussu kann ein ''granskari'', tvey t˙sund ßr eftir Jesus, hava betri innlit Ý, hvat Jesus gj°rdi ella ikki segi enn tey, sum livdu vi, tŠntu saman vi og vˇru lŠrd av Jesusi sjßlvum (Jˇh. 14:26)?
HvÝ hevur spurningurin um samleika Jesusar so stˇran třdning? Hvat ger ta, um Jesus ikki er Gud? Třdningarmesta grundin til, at Jesus mß vera Gud, er, at var Hann ikki Gud, hevi deyi Hansara ikki veri nˇg mikil til at rinda skuldina fyri allan heimsins syndir (1 Jˇh. 2:2). Bert Gud kundi rinda ein slÝkan ˇendaligan prÝs (Rˇm. 5:8; Kor. 5:21). Jesus mßtti vera Gud, so at Hann kundi rinda skuld okkara. Jesus mßtti vera menniskja, so at Hann kundi doyggja. Frelsa er bert t°k gj°gnum tr˙gv ß Jesus Kristus. Guddˇmur Jesusar er grundin til, at bert Hann er vegurin til frelsu. Guddˇmur Jesusar er grundin til, at Hann kunngj°rdi, ''Eg eri vegurin, sannleikin og lÝvi; eingin kemur til Fairin uttan vi MŠr. (Jˇh. 14:6).
Far aftur til f°roysku heimasÝuna
Hv°r er Jesus Kristus?


text:
Norðureuropeiskur stutthalaseyður
Norðureuropeiskur stutthalaseyður, er ein bólkur av seyðsløgum við stuttum hala úr Bretsku oyggjunum, Norðurlondum og Baltisku londunum. Tey stava ætlandi frá frumseyðinum ið fólk høvdu við sær til Europa sum húsdjór av háslættunum í núverandi Turkalandi og Iran. Hetta eru harðfør seyðasløg, ið klára seg í harðbalnum lendi og veðurlagi, men slagið er lágvaksið og flestastaðni eru tey nú útskift við størri seyðasløg við longum hala.
Føroyskur seyður er eitt av hesum seyðasløgunum við stuttum hala.
Sløg og alirasur[rætta | rætta wikitekst]
- Ålandsseyður – Av Ålandi, bæði kyn antin kollut ella hornaseyður. Marglittur við ymiskt littum flekkum.
- Boreray-seyður ið bøndur á St Kilda fyrr hildu, finst nú bara á Boreray. Bæði kyn eru hornaseyður, vanliga hvítur við myrkari gron og beinum, men kann eisini vera almyrkur. Stavar frá uppruna stutthalaða seyðinum á Hebridunum, blandaður við Scottish Blackface.
- Castlemilk Moorit seyður Frá Castlemilk ognini nær Glasgow í Skotlandi. Bæði kyn hornaseyður, morreytt (moorit). Verður hildin sum viðarlundaseyður (parkland animals) frá Manx Loaghtan, Hetlandsseyði og villum Moufloni.
- Cladagh-seyður – Frá Írlandi, yvirlivdi longst á Arann oyggjunum og nakrir framvegis á lívi fyrst í 1970unum. Oftast kollutur, hvíta gron og alhvítur, nakrir tó við øðrum kropslitum.
- Dalskur ullaseyður – Frá Svøriki, eitt av svenska bøseyðaslagnum. Veðrar hornaseyður, ær sum oftast kollutar. Vanliga hvítur á liti, sera sjáldsamur seyður í dag.
- Estiskur Ruhnu seyður – Frá estlendsku oynni Ruhnu. Nakrir veðrar hornaseyður, hvítur ella skjórutur við hvítum høvdi.
- Føroyskur seyður Úr Føroyum, veðrar vanliga hornaseyður, ógvuliga marglittur og við nógvum ymiskum flekkum.
- Finnseyður Úr Finnlandi. Veðrar hornaseyður, ær kollutar, vanliga hvítur í Norðuramerika, ymisklittur í Finnlandi. Ofta tví- og trýlembur, stundum heilt upp í sjey- og nýggjulembur.
- Gotlandsseyður
- Grønladsseyður
- Gute seyður
- Hebriduseyður ella "St Kilda"
- Heidschnucke
- German Grey Heath
- White Polled Heath
- White Horned Heath
- Islendskur seyður
- Dímunarseyður Upprunaseyðurin í Føroyum, livdi sum útilagstur (villur) seyður á Lítlu Dímun inntil hvalbingar og sandvíkingar keyptu oynna frá kongi í 1850 og avtóku slagið stutt aftaná. Meinlíkt Soay seyðnum, kanska beinleiðis eftikomari av europeiska frumseyðinum, ógvuliga smávaksið, svart, bert veðrar hornaseyður.
- Kerry Mountain seyður ella Kerry.
- Manx Loaghtan Frá Isle of Man.
- North Ronaldsay seyður Frá North Ronaldsay í Orknoyum
- Polskur heiðaseyður ella Wrzosówka
- Ouessant seyður'
- Romanov seyður
- Roslag seyður
- Russiskur Viena seyður – From vestur Russlandi. Bæði kyn antin kollut ella hornaseyður. Marglittur við ymiskum gráum og hvítum flekkum.
- Scottish Dunface
- Hetlandsseyður Úr Hetlandi, sum oftast bara veðrarnir ið eru hornaseyður, smávaksið. Marglitt og ymiskt flekkut. Ógvuliga fína ull.
- Skudde – Frá Preussen og Baltisku londunum.
- Spælsau seyður Noreg. Bæði kyn antin kollut ella hornaseyður. Oftast hvítur, men aðrir litir finnast eisini. Finst eisini sum útiløgu seyður við vesturstrond Noregs.
- Soay-seyður av gomlum útilagstum seyðastovni á Soay í St. Kilda í Skotlandi.
- Svenskur bøseyður – Fyrr víða um í Svøríki; finst nú sum smáir bólkar m.o. Gute, Dalskur ullaseyður og Roslag seyður.
- Värmlendskur skógarseyður ella svenskur skógarseyður – úr Värmlandi í Svøríki


text:
Ásatrúgv
Ásatrúgvin var átrúnaður norðbúgva í fornøld og víkingaøld. Ásatrúgv verður eisini nevnd norrøna gudalæra.
Nærum øll vitan um ásatrúgv er skrivað av fólki, sum ikki sjálvt var ásatrúgvandi. Eddukvæðið eldra (Sæmundar edda) og Eddukvæðið yngra (Snorra edda) eru týdningarmestu keldurnar, og eru skrivaðar í Íslandi í kristnari tíð. Ein onnur áhugaverd kelda er frásøgan frá einum muslimskum sendimanni nevndum Achmad Ibn Fadlan, ið fór á ferð til Norðurlanda í 922.
Ásatrúgv doyði út, tá ið kristindómur kom til Norðurlanda og fólkið tók við kristnari trúgv. Sagnir eru tó um, at ávísar bygdir hava verið verandi heidnar, t.e. ásatrúgvandi, langt upp í miðøld. Fólk er síðan farið at trúgva uppá hesa trúgv aftur. Nøkur hundrað skrásett ásatrúgvandi eru í Norðurlondum í dag.
Ásatrúgvandi, blótarar ella heidningar, trúgva uppá gudar nevndir æsir; eintal ásur. Av hesum er orðið ásatrúgv avleitt.
Hesir æsir liva í Ásgarði, meðan menniskju liva í Miðgarði. Í Útgarði liva jatnir, sum vilja æsum til lívs.
Hægstur av æsum er Óðin. Hann er alfaðir og kongur ásanna. Hann er einoygdur eftir at hava latið annað eyga sítt í veð fyri at drekka úr Mimis brunni, haðan hann hevur fingið vísdóm sín. Ravnar Óðins, Hugin og Munin, flúgva um verøld alla og boða Óðini frá tí, ið fyri ferst í heiminum.
Mætastur av æsum er Tórur. Hjá sær hevur hann hamaran Mjølnir.
Nornurnar, Urð, Verandi og Skuld, ráða fyri mannalagnu. Tær spinna lagnutráð.
Heiðursverdasti deyði, ið menn kunnu fáa, er at doyggja á vali, á krígsvølli. Teir, ið doyggja soleiðis verða av valkyrjunum førdir í Óðins høll til Valhalla, har teir sleppa at halda veitslu og stríðast hvønn dag til ragnaraka.
Millum Ásgarðar og Miðgarðar er brúgvin Bivrøst, ælabogin, har ásurin Heimdalur situr á varðhaldi. Tá ið jatnir koma eftir Bivrøsti, skal Heimdalur blæsa í Gjallarhornið. Tá verður ragnarøk, t.e. heimsins undirgangur.
Vøluspá[rætta | rætta wikitekst]
- Óðin sendi
- spjótið í flokkin,
- tað var fyrsta
- stríðið í heimi.
- Ásana viðja-
- girðing varð brotin,
- stríðsbúnir vanir
- troddu vøll.
- Óðin og valkyrjurnar


text:
29. november
29. november er dagur 333 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 334 um skotár er). 32 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2013: Føroyska talvlandsliðið vinnur tveir dystir í smálandakapping á Malta, teir vinna báðir dystirnir 4-0 móti Guernsey og Malta. Føroysku telvarnir: Helgi Dam Ziska, John Arni Nilssen, Olaf Berg og Rógvi Egilstoft Nielsen.
- 2013: Í minsta lagi átta fólk lótu lív tá ein løgreglutyrla í Glasgow í Skotlandi datt niður á ølstovuna The Clutha, har umleið 120 fólk vóru inni. Takið rapaði omanyvir fleiri av fólkunum, og 32 av teimum fingu skaða, harav fingu 14 sera álvarsaman skaða.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1900 - Jørgen-Frantz Jacobsen, rithøvundur.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1853 - Jens Christian Djurhuus, bóndi í Kollafirði (f. 1773).
- 1997 - Malla Samuelsen


text:
Teldur
Ein telda er ein (vanliga elektronisk) maskina, sum handfer dátu og upplýsingar, hon fær frá brúkarum ella forritum ella báðum. Hetta merkir fyri ein vanligan brúkara, at teldan hevur eina stýriskipan og so nøkur forrit omaná, sum hon nýtir til at loysa ymsar uppgávur við. Í fyrstuni var teldan mest nýtt sum hjálpartól til talfrøðiligar uppgávur, men í dag er hon vorðin ein partur av okkara lívsstíli og er at finna í teimum flestu umhvørvunum, til dømis í fartelefonum, bilum, ídnaðarmaskinum og øðrum.
Fyrstu teldurnar vórðu bygdar í USA, Bretlandi og Týsklandi, millum 1940 og 1950. Tær vóru sera stórar, men tey seinastu árini hevur menningin gingið sera skjótt. Í dag eru teldur eisini rættiliga bíligar í mun til, hvat tær kostaðu til dømis fyri bert fáum árum síðani.
Sløg av teldum[rætta | rætta wikitekst]
- Ertelda
- Fartelda
- Kvanttelda
- Ovurtelda
- PC (en: Personal Computer)
- Pulstelda
- Samgildistelda
- Snildfon
- Stórtelda
- Teldil


text:
Svarthálsa
Svarthálsa (frøðiheiti - Charadrius hiaticula) er lítið kroppstørri enn grátítlingur, men hevur nógv longri veingir. Á bakinum er hon morgrá, í neðra hvít. Høvdið er flekkut av gráum og svørtum og hvítum; hálsurin er hvítur við svørtum ringi, sum breiðir seg niður á bringuna. Svarthálsan heldur seg mest á eyri ella sandi. Hon eigur uppi á berum fjøllum, ella har sum hon finnur eyrlendi lægri á haga. Eggini eru 4, ring at finna, tí tey eru samlitt við eyrin. Kemur fólk nærhendis reiðrinum, rennur hon undan, stólpandi og bóltandi, við veingjunum skavandi eftir jørðini og útbreiddum veli trýst niðurá.
Dúnungarnir eru grønir og gráir; lítið sæst til teirra, tí teir fjala seg millum steinarnar. Tá ið teir eru floygdir, kennast teir frá hinum gomlu, av tí at teir eru hvítir á bringu og barka. So flyta bæði gamlar og ungar í flokkum oman á eyrin við vatnstrendurnar ella á sandin við sjóvarstrondina. Lítið síggjast tær flúgva, einki ganga tær, og tó eru tær ikki í frið, renna kvikar aftur og fram, bráðsteðga eitt lítið bil, og so aftur at renna, alt meðan tær hvína eitt vælljóðandi "dújit". Um mikkjalsmessu rýma tær — suður til Afrika.
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Charadrius dubius (Lítil svarthálsa)
- Charadrius vociferus (Tvíringd svarthálsa)
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Navigatión
Best viršismett mynd
Nżggjastu greinar
Tiltųk
Ongin tiltųk.
Snarboš
Seinastu myndirnar ķ myndasavninum
Tilvildarligar myndir śr myndasavninum
Arbeišis- og ruddingardagur į VBH
15.August 2015 hųvdu vit arbeišis- og ruddingardagur į velbastašhįlsi.
8 mans mųttu upp, har vit hųvdu leiga & lįnt maskinur og keypt tilfar.
Koyribreytin og gųtan blivu umvęld og rudda upp į ųllum ųkinum.
Formašurin Ķsak hevši orna fyri at vit fingu pizza, tį vit vóru komin ķ helvt. Vešri var gott og dagurin lukkašist ręttuliga vęl.
Myndir frį degnum kunnu sķggjast HER !
Crawling
Ólavsųkuframsżningin 2014
Taš kundi veri fleiri įskošarar, men vit eru tó nųgd.
Nęsta Ólavsųkuframsżning veršur ķ 2017
Flaggdagurin 2014
Flaggdagin 25.Aprķl, er voršin sigur at flota bįtarnar/skipini.
Tórshavnar RC-Felag skipar fyri ymiskum hendan dagin og ųll eru vęlkomin at koma śt į Velbastašhįls at hyggja og luttaka ķ hugnašum.
Tiltųk:
- Sigling veršur į vatninum frį kl.13
- Flśgving į flogbreytini frį kl.13
- Koyring į koyribreytini frį kl.14
- Koyring į crawlingarbreytini viš bįtahśsiš kl.14
Kaffi og okkurt gott afturviš veršur ķ bįšum hśsunum frį kl.12
Ašalfundurin 2014
Ašalfundurin 2014
Rekord uppmųting. 25 limir mųttu. Nevndin varš afturvald og skipaši seg beint eftir fundin.
Ķ nevndini eru:
Ķsak N. Jacobsen, formašur
Sķmun D. Simonsen, nęstformašur
Birgir Simonsen, skrivari & kassameistari
Sveinbjųrn Olsen & Per G. Pedersen, nevndarlimir
Petur Hermansen & Jan Hansen, tiltakslimir
Į nevndarfundinum tosašu vit um at gerša eitt sindur burturśr flaggdegnum, og at hava ein rudding/arbeišisdag śti į VBH.
Taš er gamalt at flota sęr bįtin/skipiš flaggdagin, men seinastu įrini hevur veri sera kešiligt vešur į flaggdegnum. Vit hopa at ķ įr veršur betur.
Ruddi/arbeišisdag kunnu vit hava okkurt vikuskyfti, har vešurmennirnir siga frį góšum vešri.
RC-Kvųld restina av 2013
Vit royndu at hava RC-Kvųldini śti ķ bįtahśsinum og riggar taš vęl um summari, tį heitt og ljóst er, men nś ferš veršri at geršast verri og myrkur spęlur inn eisini, so framyvir fara vit at hava RC-Kvųldini śti hjį Hjįlprót į velbastaveg 45.
RC-kvųld fyri bilmenn
Hettar er fyri at vit kunnu vera į ųkunum hjį RC-felagnum, og fyri at kunna koyra ķ friši og nįšum. Vit hava nemliga haft trupuleikar viš at nįbśgvar hjį Hjįlpirót, hava grenja um larm, tį vit hava koyrt uttanfyri har, fyri at innstilla bilarnar.
Samstundis so veršur ein Crawlarabreyt sett upp, so vit kunnu royna hana. So er bara at hopa uppį at vešri veršur betur enn seinast, tį kava stormur kom.


text:
Giorgos Andrea Papandreou
Giorgos Andrea Papandreou (grikskt: ΓeώpYιoς A. Πaπavδpέou ella tann styttri formurin: ΓιώpYoς, føddur 16. juni 1952 í Minnesota, USA) er ein grikskur politikari, limur í sosialistiska flokkinum PASOK. Á valinum 4. oktober 2009 fekk flokkur hansara meiriluta og kom til valdið og hann gjørdist forsætisráðharri Grikkalands, eins og faðir hansara Andreas Papandreou og abbi hansara Giorgios Papandreu hava verið tað áður. Í 1988-89 og aftur í 1994-96 var hann undirvísingar- og kirkjumálaráðharri, 1999 til 2004 var hann uttanríkisráðharri. Hann var leiðari fyri flokkin PASOK frá februar 2004 til mars 2012. Georg Papandreou gjørdist 182. forsætisráðharri Grikkalands hin 6. oktober 2009. Hann fór frá hin 11. november 2011 fyri at ein tjóðareindarstjórn (national unity government) kundi taka sær av fíggjarkreppuni í landinum.


text:
Stjørnufrøði
Stjørnufrøði er grein innan náttúruvísindina, sum snýr seg um rúmdarlutir so sum fastastjørnur, gongustjørnur, halastjørnur, stjørnubreytir og stjørnuskipanir. Hon snýr seg eisini um fyribrigdi uttan fyri jarðarinnar atmosferu (til dømis kosmisku bakgrundsstrálingina). Hon fæst við evolutión, alisfrøði (fýsikk), meteoronomi og hvussu himinknattar ella rúmdarlutir ferðast, og við hvussu alheimurin bleiv til og hvønn veg hann mennist.
Stjørnufrøðin er ein av elstu vísindagreinum. Í forðum eygleiddu stjørnufrøðingar náttarhimmalin og royndu at gera ymsar skipanir, og sera gomul astronomisk tól eru funnin ymsastaðni, men tað var ikki fyrr enn stjørnukikarin varð uppfunnin, at astronomiin bleiv ein røtt vísind. Allar hesar lærur og hesi fyribrigdi hava verið partur av astronomi: astrometri, himnanavigatión, eygleiðandi astronomi, stjørnuspá og hvussu kalendarir vórðu gjørdir. Í dag verður stjørnufrøði mett vera tað sama sum astrofýsikk. Í 20. øld fór stjørnufrøðin sundur í eygleiðandi og ástøðiliga stjørnufrøð. Eygleiðandi stjørnufrøði fæst við at fáa upplýsingar til vega og granska tær á grundleggjandi alisfrøðiligan hátt. Ástøðilig stjørnufrøði mennir telduskipanir og analýtiskar skipanir, sum skulu frágreiða stjørnufrøðilig lutir og fyribrigdi. Hesar báðar greinirnar hanga saman, av tí at ástøðiliga stjørnufrøðin roynir at greiða frá tí, sum eygleiðandi stjørnufrøðin sær, og eygleiðingarnar styrkja ástøðina. Amatørstjørnufrøðingar eru ofta líka góðir sum rættir stjørnufrøðingar, serliga tá umræður at eygleiða stokkut fyribrigdir á himmalinum
Millumtjóða orðið astronomi merkir ”stjørnulóg” ella “stjørnumentan” og ikki ”stjørnufrøði”. Í roynd og veru hevði føroyska orðið stjørnufrøði riggað betur til millumtjóða orðið “astrologi”. Í dag eitur astrologi tó stjørnuspá. Orðið er grikskt og stavast aσtpovouίa (astronomia, av astron, sum merkir “stjørna”, og nomos, sum merkir lóg ella mentan).
Undir teirri eygleiðandi stjørnufrøðini eru fleiri aðrar lærur, til dømis radiostjørnufrøði, sum granskar stráling við longri bylgjulongd enn ein millimetur, infrareyð stjørnufrøði, sum finnur og granskar infrareyðar strálur (longri bylgjulongdir enn reytt ljós), ljósstjørnufrøði, ultraviolett stjørnufrøði, røntgustjørnufrøði og gammastrálustjørnufrøði


text:
Skúlin
Viðareiðis skúli er bygdur í 1986.
Í skúlanum ganga 47 næmingar frá 1.-7. flokk. Tá næmingarnir fara í 8. flokk, fara teir til Klaksvíkar at ganga í skúla.
Í skúlanum starvast seks lærarar.
Tveir musikklærarar eru eisini knýttir at skúlanum.
Skúlin hevur fýra vanligar skúlastovur, sum eisini eru serstovur, eina smíðstovu og fimleikarhøll. Tá næmingarnir hava svimjing, fara teir til Klaksvíkar at svimja.
Skúlaleiðari er Jensebeth Absalonsen
Teldupostur skúlaleiðari: jensebeth.absalonsen@skulin.fo
Teldupostur skúlin: vid@skulin.fo
Tlf. 451180 - Fax 451181 - Fartlf. 231080
Heimasíða skúlans er: http://www.skulin.fo/vid/
Skúlastýrið 2013-16: Mirjam Heinesen, formaður, Marita Sivertsen, Guðrun Steinberg, Jógvan Heinesen og Rói Absalonsen


text:
Vár
Várið er ein av teimum 4 árstíðunum. Á norðaru hálvkúlu er várið frá várjavndøgum 20.-21. mars til 21.-22. juni. Í Norðurlondum er eisini vanligt at siga, at várið frá 1. mars til 31. mai. Í Føroyum er ikki so stórur munur á hitanum í teimum ymisku árstíðunum, men tað sæst stórur munur á ljósinum, dagarnir gerast longri og bøurin grønkast. Frá 1961 til 1990 var miðalhitin í Tórshavn 3,8 °C í mars, í apríl var hann 5,0 °C og í mai var hann 7,0 °C. Sama tíðarskeið og sama stað var avfallið 132 mm í mars, 88 mm í apríl og 70 mm í mai.[1]


text:
Arkansas
Staturin Arkansas (enskt: State of Arkansas) er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 2,9 mió. íbúgvum. Little Rock er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Í norðri hevur staturin mark við Missouri, í eystri við Tennessee og Mississippi, í suðri við Louisiana, og í vestri við Oklahoma og Texas. Eyknevni er Náttúrustaturin (enskt: The Natural State). Økið er eitt tað týdningarmesta, har m.a. rís verður dyrkað í USA.
Fleiri kend fólk hava búð í Arkansas; t.d. eru bæði Johnny Cash og Bill Clinton úr Arkansas.
Innihaldsyvirlit
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Veðurlagið í Arkansas er fyri tað mesta meginlandsveðurlag. Her er summarið heitt. Veturin er ofta ógvuliga kaldur og turrur, tí langt er til varman og vætuna í sjónum. Meginlandsveðurlagið er sostatt eyðkent av heitum sumrum og køldum vetrum. Har eru langar fjallarøðir, skógir, víðar fløtur, háslættar og stórar áir. Norðari partur av statinum er eyðkendur av fleiri fjallarøðum, m.a. Ouachita Mountains og Ozark Mountains. Fjøllini, ið eru klødd við stórum skógum, gera tað til eitt stað við einastandandi náttúru. Tann hægsti tindurin, Mount Magazine, er 839 metrar høgur. Meiri enn 23 % av Arkansas eru berlig fjøll, og næstan alt, sum eftir er, er skógur. Grasfløturnar í Eystur-Arkansas eru týdningarmesta landbúnaðarlendið.
Sæð undir einum er Arkansas eitt sera strálbygt stakríki. Tað vil siga, at miðaltalið av fólki fyri hvønn km² er sera lágt. Fólkatættleikin er í miðal um leið 22 fólk fyri hvønn km². Tað vil siga, at um alt slag av lendi verður tikið við, so hevur hvørt fólk so nógv pláss í part, sum svarar til um leið fimm fótbóltsvøllir. Men tað er misjavnt, hvussu nógv pláss er í part kring stakríkið. Eini 56 % búgva í býum ella í øðrum tættbygdum økjum. Góð 44 % búgva í fámentum økjum í 2010.[1] Hóast samlaða nettotalið sigur, at Arkansas spakuliga verður urbaniserað, so er staturin framvegis sera ruralur. Tað er ikki bara í Little Rock, at urbaniseringin er farin fram, men eisini úti á bygd.
Størsta vatnið í Arkansas er í Hot Springs. Tað verður nevnt Lake Ouachita. Vatnið verður nýtt sum drekkivatn og er sostatt størsta drekkivatnsgoymsla í statinum. Mississippi River er tann longsta áin í Arkansas (3734 km). Áin Arkansas River er næstlongsta, hon er 2364 km.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Landbúnaðurin hevur alstóran týdning í Arkansas; umleið 43 % av landjørðini eru velt.[3] Veðurlag og jørðildi hava nógv at siga fyri, hvussu jørðin verður brúkt. Í statinum er nógv fjøll og stórur skógur, og tað er sera ótætt bygt. At kalla allur norðari partur av Arkansas er fjallalendi, høgar eggjar við djúpum dølum ímillum. Tey størstu dyrkilendini eru at finna sunnarlaga í Arkansas. Her velta tey m.a. rís, hveiti, mais og bummull. So hvørt sum maskinurnar gera meiri og meiri av arbeiðinum í landbúnaðinum, skulu alt færri fólk til at framleiða tann matin, sum okkum tørvar. Við at nýta maskinur kann ein einsamallur bóndi tí arbeiða stórar víddir. Í Arkansas arbeiða 287 000 (uml. 20 %) fólk í landbúnaðinum.[4]
Í Arkansas verður nógv kjøt framleitt.[5] Fenaðurin, sum gongur á beiti, kann vera neyt, seyður, geitir, jakkneyt ella lamur. Kjøt, ull og mjólk hevur mest at siga av tí, sum fæst burtur úr húsdýrahaldi. Leingi var tað soleiðis, at bara í Arkansas lógu næstan tvey prosent av allari landbúnaðarjørð óbrúkt vegna sonevnda ovframleiðslu. Av og á vórðu stórar rúgvur av korni brendar. Nú á døgum verður alsamt størri partur av landbúnaðarjørðini brúkt til grøði, sum til ber at vinna etanol úr. Tað verður brúkt sum brennievni til bilar í staðin fyri bensin. Tað ber til at velta hesa grøðina umaftur og umaftur, og tí er etanol ein rávøra, sum kann verða endurnýggjað. Eingin semja er um, at etanol sum brennievni til bilar er gott fyri umhvørvið. Ein orsøk er, at tað fer so nógv orka til at gera etanolið. Verður tað gjørt úr til dømis hveiti, so skal nógv orka verða brúkt til handilstøð, til maskinurnar, sum skera akurin, og til verksmiðjurnar, sum gera etanolið. Tað skulu stórar nøgdir av rávøru til at útvinna etanol. Tað vil siga, at har skulu stórir akrar til.
Hóast landbúnaður er høvuðsvinnuvegurin, so hevur ídnaðurin eisini nógv at týða fyri Arkansas.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
- Um 7 500 f.Kr. - Elsti gravstaður, fólk vita um, funnin í Arkansas.
Rasuófriður[rætta | rætta wikitekst]
Í 1954 eydnaðist teimum, sum stríddust søk teirra svørtu, at fáa hægstarætt at viðurkenna, at svørt og hvít børn skuldu ganga í sama skúla í USA. Í Little Rock í Arkansas setti statsovastin statshirðina at halda skil á og vísti 9 svørtum næmingum úr skúlanum. Forsetin í USA sendi samveldisherdeildir til Little Rock at ansa eftir, at svartir næmingar sluppu í skúla.
Keldutilfar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-5.pdf
- ↑ Watkins, Bradley K., Merle M. Andres and Tony E. Windham, "An Economic Comparison of Alternative Rice Production Systems in Arkansas." Journal of Sustainable Agriculture Vol. 24. Issue 4 (2004): S. 57-78
- ↑ http://stuffaboutstates.com/agriculture/farm_by_percent.htm
- ↑ http://lawcochamber.org/wp-content/uploads/2014/07/AgricultureWorksForArkansas.pdf
- ↑ http://www.arfb.com/for-consumers/arkansas-ag-facts/


text:
26.11.2015 - 22:44
Tað eru ikki útlit til broytingar, sum skapa órógv, men uppboðsølan Harra Hoydal
Tað var hugstoytt, at síggja nýggja og annars altíð jaliga og siðiliga fiskimálaráðharran, í sjónarpsstovuni í degi og viku geva til sjóndar, at hann ikki heilt hevur fata støðuna. Vinnan og vit øll onnur hava einki ímóti broytingum og tað skal verða okkara vón her á Norðlýsinum, at Høgni Hoydal verður júst maðurin, sum megnar at finna eina semju um ein nýggjan og tíðarhóskandi fiskivinnupolitikk.
Játtanin til Kalsoynna skorin 33%
Sonja og Bjarni eru ivasom
32 ár í Norðoya Sparikassa


text:
1939
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. apríl - Gjaldstovan verður sett á stovn.
- 4. apríl - Ítróttasamband Føroya verður sett á stovn.
- 24. juli - FH-skótarnir (Skótalið Frelsunarhersins) verða sett á stovn.
- 6. august - KFUM skótarnir í Føroyum verða settir á stovn.
- 1. september - Seinna Heimskríggj byrjar
- 6. september - Skaldsøgan Barbara eftir Jørgen-Frantz Jacobsen kemur út á donskum á Gyldendals forlagi.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2. august - Wes Craven, amerikanskur filmsleikstjóri (d. 2015)


text:
Listafelga túrur: Við Astri Luihn á skúlanum á Argjahamri
27. Okt 2015
Góðu limirSunnudagin tann 8. november kl. 14.30 skipar Listafelagið fyri vitjan á Skúlanum á Argjahamri, har vit hyggja eftir listaprýðingini av skúlanum.Astri Luihn, listakvinna, greiður...
les meir
Vinnarin varð 039
02. Aug 2015
Lutakast hevur verðið.Vinnarin varð 039 ...
les meir
Listamannahúsið á Dalatrøðni
10. Jul 2015
Janus Kamban, myndahøggari, skrivaði í sínum testamenti, at hansara ognir skuldu fara í ein grunn, nevndur Listamannahúsið á Dalatrøðni. Hesin grunnur skuldi stjórnast av...
les meir
Felagið hevði ársaðalfund, leygardagin 13. juni 2015
26. Jun 2015
Hilmar Høgenni greiddi frá virksemi felagsins í farna ári. Julianna Klett legði fram góðkendan og grannskoðaðan rknskap.Fyri vali til nevndina stóðu Annika Marr...


text:
17. oktober
17. oktober er dagur 290 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 291 um skotár er). 75 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1662 - Karl 2., kongur í Onglandi, sendur Dunkerque til Frakland fyri 40.000 pund
- 1800 - Ongland tekur valdið á niðurlendska hjálandinum Curaçao
- 1970 - Anwar Sadat verður forseti í Egyptalandi
- 1979 - Móðir Teresa fær friðarheiðursløn Nobels
- 1989 - Loma Prieta jarðskjálvtin (7,1 á Richterstiganum) rakar San Francisco, Kalifornia
- 2003 - Carlos Mesa verður forseti í Bolivia
- 2015 - Svimjihøllin Páls Høll ið hevur Føroya fyrsta langhyl á 50 metrar, verður alment tikin í nýtslu og letur upp alment. Hátíðarhald við luttøku av svimjaranum úr Vági, Pál Joensen, ið høllin eitur eftir, landsstýrisfólkunum í Vági, Sirið Stenberg og Henrik Old, umboðum fyri sjálvognargrunnin Páls Høl: Dennis Holm, John Henrik Holm og Jón Bjarnason og øðrum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1879 - Mikkjal á Ryggi, føroyskur rithøvundur og sálmaskald
- 1912 - Jóhannes Páll 1., pávi (d. 1978)
- 1948 - Margot Kidder, kanadiskur sjónleikari
- 1958 - Alan Jackson, amerikanskur sangari og skald
- 1972 - Eminem, amerikanskur rappari
- 1972 - Wyclef Jean, haitisktføddur sangari
- 1979 - Kimi Räikönnen, finskur Formel 1 koyrari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1757 - René Antoine Ferchault de Réaumur, franskur vísindamaður (f. 1683)
- 1849 - Frédéric-François Chopin, f. Fryderyk Franciszek Chopin, polskur-franskur tónasmiður - (f. 1810)


text:
- Framsíða
- » Talvtos
- » Føroysk telving
- » Innritan á Faroechess
Innritan á Faroechess
Innritan á Faroechess
Vegna spambottar ("teldu-robottar") ið skriva á Talvtos við alskyns lýsingum, skal ein nú fyrst innrita á faroechess áðrenn innlegg kunnu skrivast, fyri at sleppa frá hesum lýsingum. Hetta er tó ikki galdandi fyri allar evnisbólkar.
Arbeitt verður uppá málið, soleiðis at sleppast kann hesum framyvir.
Haldið okkum til góðar.
Ingolf Gaard
01-Nov-10 08:44:28
- Framsíða
- » Talvtos
- » Føroysk telving
- » Innritan á Faroechess


text:
Skeiðbundna skipanin
Skeiðbundna skipanin (á enskum: the periodic table) er ein skipan við øllum frumevnunum sett upp í bólkar og periodur, sett upp í teigar. Hvør av teigunum umboðar eitt frumevni, og hvør perioda umboðar tal av skølum. Frumevni í sama bólki hava somu elektronsamanseting í uttasta skali og hava tí ofta eins evnafrøðiligar eginleikar. Frumevnini eru sett upp í rað eftir atomnummari, t.v.s. hvussu nógvar protonir eru í kjarnanum á atominum. T.d. hevur jarn (Fe) atomnummar 26 og eru sostatt 26 protonir í kjarnanum.


text:
11. apríl
11. apríl er dagur 101 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 102 um skotár er). 264 dagar eru eftir av árinum.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1905 - Albert Einstein almannakunnger sína relativitetsteori.
- 1994 - Nevndirnar í Sjóvinnubankanum og Føroya Banka avgera, at kreppuraktu bankarnir skulu leggja saman.
- 2015 - Jógvan Philbrow verðurr nýggjur formaður í Pedagogfelagnum.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Hondbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 2015
Badminton[rætta | rætta wikitekst]
- 2015 - FM í Badminton: Benjamin Gunnarstein frá Havnar Badmintonfelag gerst føroyameistari, tá hann vinnur á Aksel Poulsen frá sama felag í tveimur settum.


text:
1946
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 14. september - Fólkaatkvøða er um loysing Danmarkar og Føroya millum. Úrslitið var 48,7% fyri loysing og 47,2% fyri at eitt danskt stjórnaruppskotið var sett í gildi.
- 8. november - Løgtingsval
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 7. apríl - Heðin Mortensen, føroyskur politikari
- 31. juli - Árni Dahl, føroyskur rithøvundur
- 5. september - Freddie Mercury, bretskur sangari (d. 1991)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 2. august - Jóannes Patursson, føroyskur kóngsbóndi (f. 1866)


text:
Brøndby IF
Brøndby IF er eitt av størstu fótbóltsfeløgum í Danmark og Norðurlondum. Felagið hoyrir heima í Brøndbyvester, sum er ein forstaður til Keypmannahavn. Felagið varð stovnað hin 3. desember 1964 við einari samanlegging av fótbóltsfeløgunum Brøndbyøster Idrætsforening (stovnað hin 10. oktober 1928) og Brøndbyvester Idrætsforening (stovnað hin 1. februar 1909). Besta mansliðið hjá felagnum, sum spælir í donsku Superliguni, spælir sínar heimadystir á Brøndby Stadion, har ið tær spæla í bláum brókum og sokkum og gulum troyggjum.
Innihaldsyvirlit
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
DM í fótbólti (Ikki bert superligan)[rætta | rætta wikitekst]
- Danmarkarmeistari (10) : 1985, 1987, 1988, 1990, 1991, 1996, 1997, 1998, 2002 og 2005.
- Nr. 2 (7) : 1995, 1999, 2000, 2001, 2003, 2004, 2006
- Nr. 3 (5) : 1993, 1994, 2009, 2010, 2011
Landssteypakappingin í fótbólti[rætta | rætta wikitekst]
Royal League[rætta | rætta wikitekst]
Venjarar[rætta | rætta wikitekst]
Heiðursveggur[rætta | rætta wikitekst]
Síðan Michael Laudrup gjørdist tann fyrsti leikarin, ið umboðaði Brøndby á danska landsliðnum í juni 1982, hava í minsta lagi 70 leikarar ið hava spælt við Brøndby eisini umboða teirra lond á landsliðunum. Umframt Danmark hava leikarar úr Nigeria, Noregi, Litava, Burkina Faso, Svøríki, Føroyum, Marokko, Ísland, Sambia, Avstralia, Gambia og USA umboða teirra lond. Nøvnini á hesum leikarum verða víst fram á "Wall of Honour", sambært árinum, ið teir fyrstu ferð spældu ein landsdyst.[1] Leikarar, ið enn spæla fyri felagið, eru merktir við feitum:
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ (Danskt) Wall of Honour á Brondby.com


text:
Afghanistan
Afghanistan (Persiskt: جمهوری اسلامی افغانستان, Pashtu: د افغانستان اسلامى جمهوري), ella Tað Islamska Lýðveldið Afghanistan er land í Miðeystur og Miðásia. Kabul er høvuðsstaðurin. Kabul hevur 2,99 mió íbúgvar. Aðrir stórir býir er Qandahar (329 300 íbúgvar), Herat (161 700 íbúgvar) og Mazare-Sharif (232 800 íbúgvar). Landið hevur mark við Turkmenistan, Usbekistan, Tadsjikistan, Kina, Pakistan og Iran. Afghanistan er av fátækastu londum í heiminum. Afghanistan er eitt land, har kríggj er gerandisdagur, og hvar fleiri børn læra at brúka eitt vápn enn ganga í skúla. Tað eru nógvir víðgongdir islamistar í landinum, men einaferð búðu her friðarelskandi buddhistar.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í øldir hevur verið barst um yvirræðið í landinum, og serliga bretar og seinni russar hava verið grammir at taka landið. Seinastu 30 árini hevur blóðugt borgarakríggj syndrað landið, og enn eru eingi útlit fyri friði.
Afghanistan hevur eisini eina rokaliga søgu. Afghanski staturin, sum vit kenna hann í dag, uppstóð í 1746 undir Durrani-fúrstaættini, men yvirvaldið varð latið Stórabretlandi, heilt fram til Amanullah Kongur loysti í 1919. Síðan eru ellivu afghanskir leiðarar tiknir av ræði á ódemokratiskan hátt. Seinasta støðuga tíðarskeiðið í Afghanistan var millum 1933 og 1973, tá landið var undir leiðslu av Zahir Shah kongi. Men í 1973 framdi svágur kong, Mohammed Daoud Khan, eitt stjórnarkvett, ið setti gongd á enn eit óstøðugt tíðarskeið. Í 1978 vórðu Daoud og øll familja hansara tikin av døgum í enn einum kvetti, ið kommunistaflokkurin í landinum framdi. Longu í august sama ár byrjaði amerikanska stjórnin umvegis pakistansku fregnartænastuna, at stuðla mujahedin-hermonnum í bardaganum móti kommunistisku stjórnini, og tá stjórnin var í vanda fyri at missa valdið árið eftir, hersetti Sovjetsamveldið Afghanistan. Hetta hendi 24. desember 1979. Frælsisstríðið hjá Mujahedin vardi í tíggju ár og kostaði umleið 15.000 sovjetiskum hermonnum lívið, áðrenn viknandi samveldið í 1989 valdi at taka seg úr Afghanistan. Eftir hetta valdaði í stóran mun borgarakríggj í landinum, áðrenn Taliban, ið merkir lesandi, í 1996 tók ræðið í landinum og royndi at innføra strongu Sharia-lógina. Harvið gjørdist Afghanistan til eitt stað fyri Al-Qaeda. Í triðju øld gjørdu tey tvær standmyndir av Buddha norðan fyri høvuðstaðin Kabul. David Adams var tann seinasti vesturlendingurin, sum filmaði standmyndirnar, áðrenn Talibanhermenn sprongdu tær í spønir í 2001.
Tann amerikanska og bretska innrásin byrjaði 7. oktober 2001. Endamálið við innrásini í Afghanistan, ið var eitt beinleiðis aftursvar til hendingarnar 11. september 2001, tá Al-Qaeda framdi álop á World Trade Center og Pentagon í USA, var at fanga Osama bin Laden, sum helt til í landinum, gera enda á Al-Qaeda og taka Taliban-stýrið av ræði. Hálvanannan mánað seinni varð Taliban tikið av ræði og ein afghansk stjórn undir leiðslu av Hamid-Karzai innsett. Hóast tað eru yvir tíggju ár síðan, at USA leyp á Afghanistan, er støðan í landinum ófriðarlig og ótrygg. Friðarskapandi herdeildir, sum vóru settar á stovn av ST í 2001 og riknar av NATO síðan 2003, International Security Assistance Force, eru enn í landinum, og tað kemur ofta fyri, at útlendskir hermenn og hjálparfólk verða dripin. Ætlanin er, at seinastu amerikansku herdeildirnar skulu vera farnar úr Afghanistan 31. desember í 2014. Barack Obama hevur roynt at fáa afghanska forsetan Hamid-Karzai at ganga við til eina avtalu, sum loyvir nøkrum amerikanskum herdeildum at verða verandi aftan á tað. Valdið hjá Hamid Karzai, ið varð valdur til forseta í 2004, avmarkar seg í stóran mun til høvuðsstaðin Kabul, og restin av landinum verður stýrd av valdsmiklum ættarbólkahøvdingum og krígsharrum. Talan er um eitt sera samansett land við ikki minni enn 34 landslutum í fjallaríkum lendi, og tað ger tað torført at stýra.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Afghanistan er eitt fátækt land, ið er tengt av, at fólkið hevur húsarhaldsdjór og dyrkar jørðina. Eingin nevniverd ídnaðarframleiðsla er í landinum, ið er heimins størsti framleiðari av opium. Tveir triðingar av fólkinum liva fyri undir tveir dollarar um dagin, og barnadeyðin er stórur --> 256 fyri hvørjar 1000 føðingar, verður sagt. Landið er turt og grýtut, og týdningarmestu ráevnini eru kol, natúrgass og jarnmálmur. Í 2010 livdu 40% undir fátakramerkið. Sovjetiska innrásin í 1979 gjørdi at búskaparliga støðan í landinum versnaði. Frá 1998 til 2001 var landið plágað av turki. Í 1970-árunum var landið sjálvbjargið við matframleiðslu og útflutti eisini nakað. Tá sovjetisku herdeildirnar fóru úr landinum í 1989 var matframleiðslan minka við meira enn einari helvt og talið av húsdjórum var nú bert 2/3 av tí sum tað var áðrenn hersetingin byrjaði. Vinnulívið batnaði tó eftir 2002 orsakað av altjóða hjálp og íløgur og at afghanar, sum vóru búsitandi í øðrum londum, sendu pengar heim. Ein týðandi partur av framgondini í landinum skyldast eisini, at fimm milliónir afghansk flóttafólk, sum búðu í grannalondunum, vendu heimaftur og hjálptu við til at byggja landið uppaftur. Arbeiðsloysið er stórt, í 2005 vóru 40% fólk arbeiðsleys. So mikið sum ein triðingur av BNP hjá Afghanistan kemur frá dyrkan av valmuum og ólógligum narkotiskum evnum sum opium og avleiddum evnum frá opium morfin og heroin og frá hasjframleiðslu.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Um 2 milliónir flakkfólk eru í Afghanistan.
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Fólkasløg[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri enn 20 fólkasløg búgva í Afghanistan. Fyri sunnan eru pashtunar, ella afganar, ið er fjølmentasta fólkaslagið. Landið eitur eftir teimum, tí at teir hava havt ræði í landinum seinastu 200 árini. Í stórbýunum og á bygd í landnyrðingspartinum búgva tadjsjikar, ið tala dari, sum er skylt við persiskt, flestu teirra eru keypmenn. Hazarar (o.f.) búgva mitt inni í landinum.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Næstan allir afganar eru muslimar. Børnini verða lærd um islam bæði í bygdarmoskuni og í skúlanum. Ungdómurin gongur í madrasah (ein átrúnaðarligan miðnámsskúla. Her lærir hann at duga long brot úr Koranini uttanat og granska gudfrøði, islamskar lógir og skilvísi.
- Sunni-muslimar 80%
- Shi'a-muslimar 19%
- Onnur 1%
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Afghanistan er ímillum Miðásia og Indianes og hevur tí havt stóran týdning hermálsliga. Landslagið er ógvuliga fjølbroytt og skiftandi, við albeittum og grasfløtum, sløttum steinoyðimørkum, stórum vøtnum og høgum fjøllum. Fáir og vánaligir vegir eru í landinum, og har er eingin jarnbreyt.
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
- 1. Badakhshan
- 2. Badghis
- 3. Baghlan
- 4. Balkh
- 5. Bamyan
- 6. Daykundi
- 7. Farah
- 8. Faryab
- 9. Ghazni
- 10. Ghor
- 11. Helmand
- 12. Herat
- 13. Jowzjan
- 14. Kabul
- 15. Kandahar
- 16. Kapisa
- 17. Khost
- 18. Konar
- 19. Kunduz
- 20. Laghman
- 21. Lowgar
- 22. Nangarhar
- 23. Nimruz
- 24. Nurestan
- 25. Oruzgan
- 26. Paktia
- 27. Paktika
- 28. Panjshir
- 29. Parvan
- 30. Samangan
- 31. Sare Pol
- 32. Takhar
- 33. Wardak
- 34. Zabol
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikasiðvenja í Afghanistan er fjølbroytt og broytist alt eftir hvørjum øki ein er staddur og eftir etniskum bólkum og vísir bond til miðasiatiska, eysturlendska og indiska mentan. Hvør etniskur bólkur vísir sín serstøka stíl, serliga innan fólkatónleik. Luttinstrumentir í ymiskum skapi, stødd og etniskum variantum (robab, tanbur, dambura og dutar) eru sera vælumtókt. Floytur og trummur eru onnur dømi um vanlig ljóðføri. Annars eru fleiri ymisk sløg av floytum, obo-líknandi blásuinstrument (zurna), munnharpa, fingrasymbalur, trummur og onnur rútmuljóðføri. Frá gamlar tíð hevur tað verið vanligt, at tað eru flest menn ið eru tónleikarar, samstundis sum tað at vera tónleikari hevur lágan sosialan status. Síðan 1950-árini hevur útbreiðsla av tónleiki gjøgnum afghanskt radio ført til eitt meira jaligt sýn á tónleikaraleiklutin og samstundis eisini ført til eina sterkari ávirkan av tónleiki frá øðrum londum, eitt nú frá indiskum poptónleiki.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Afghanistan - Ensk wikipedia
- Provinces of Afghanistan - Ensk wikipedia
- Geography of Afghanistan - Ensk wikipedia
- Afghanistan - Norsk wikipedia
- Afghanistans geografi - Norsk wikipedia
- Dimmalætting 21. desember 2007


text:
Johnny Cash
John R. "Johnny" Cash (26. februar 1932 í Kingsland, Arkansas - 12. september 2003 í Nashville, Tennessee) var ein víðagitin og væl umtóktur countrysangari og mettur at vera ein av heimsins kendastu countrysangarum nakrantíð. Til samans hevur Johnny Cash givið meira enn 200 útgávur út, harav 55 studioútgávur.
Sum smádrongur misti hann beiggja sín í eini vanlukku, og pápin brigdaði Johnny fyri vanlukkuna. Hetta hevði stóra ávirkan á lív hansara. Longu sum ungur á bummullarbóndagarðinum í Arkansas var hann kendur fyri at vera sera avgjørdur og miðvísur, sum seinni gjørdist hansara vørumerki. Eftir at hava verið í flogherinum royndi hann at koma sær fram sum sangari og tónleikari, og um somu tíð varð hann góður við June Carter, sum longu er kend sum sangari.
Johnny Cash var aktivur frá tíðliga í 1950-unum til hann doyði í 2003. Tíðliga í 1990-unum fór hann undir tað, sum fekk navnið American Recordings, har hann spældi løg hjá kendum amerikanskum bólkum. Millum tað, sum er vorðið kendast eru Rusty Cage hjá Soundgarden, One hjá U2, Hurt hja NIN og fleiri aðrir. Har komu 5 American Recordings, og eftir deyða hansara kom Unearthed, sum er ein kassi við eini 6 fløgum.
Johnny hevur eisini vunnið 12 Grammy Awards, havt 9 fløgur nr. 1 á Billboard, og 15 stakløg nr. 1 á Billboard. Hann hevur selt til samans 90 milliónir fløgur.


text:
Minst til P-skivuna
maks 2 tímar
mánadagur 30. november 2015
Medistarpylsa v/eplum, sós og reyðkáli
týsdagur 1. desember 2015
Krebinettir v/eplum, stúvningi og reyðrót
mikudagur 2. desember 2015
Grýturættur v/ oksakjøti, eplamorli og reyðrót
hósdagur 3. desember 2015
Lasanja við flutes og salati
fríggjadagur 4. desember 2015
Lambasteik v/ eplum, sós og reyðkáli
Nýtt frá SMSFleiri tíðindi ›
Í dag er opið til kl 20
Hvønn leygardag fram til jóla, er opið til kl 20
Ókeypis kaka og bollar
Leygargin 28. november kl 16.30 bjóða vit ókeypis heitt kaka og bollar í jólabýnum
Jólagávan til starvsfólkið
Við talgilda gávukortinum frá SMS, er tað ein frøi at geva og fáa gávur.
Tey nýggjastu bløðiniFleiri bløð ›
Nýtt SMS blað
Mótablaðið Copenhagen Fashion Week


text:
Wikipedia:Mánaðargrein
Mánaðargreinin í Wikipedia kemur á forsíðuna tann mánaðin, greinin er fyri.
Greinirnar skulu skrivast. Er ein grein, sum bert inniheldur eitt dømi, so ber til at skriva her. Vilt tú skriva eina mánaðargrein, er bara at klikkja á vís slóðina og síðan velja rætta. Greinin skal ikki vera ov long og skal helst vera um okkurt, sum hevur við mánaðin at gera.
Fyri at gera tað lættari at gera nýggjar greinar, er ein formur gjørdur, so at tað ikki er neyðugt við nøkrum HTML forsniði, rætta bert fyrimyndina til.
{{Skriva mánaðargrein | heitið = Dømi | lesmeirum = Dømi | mynd = Example.png | mynd_stødd = 180px | tekstur = '''Dømi''' hetta er bert eitt dømi. Rætta hesa fyrimynd. }}
Mánaðargreinir 2015[rætta wikitekst]
Mánaðargrein fyri januar
Amerikonsku Jómfrúoyggjar er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA. Amerikonsku Jómfrúoyggjar er annar av teimum tveimum oyggjabólkunum, sum mynda Jómfrúoyggjar í Karibia. Hesar oyggjar liggja tætt við Puerto Riko; hetta er ein oyggjabólkur, til støddar 346,36 ferkilometrar, sum liggja umleið 64 km. eystanfyri Puerto Riko. Oyggjabólkurin er ein av fimm fólkaðu amerikonskum hjálondunum. Størsti býurin ið er Charlotte Amalie liggur sunnanvert á oynni St. Thomas. Býurin er eisini høvuðsstaður. Oyggjarnar eru umleið 80 í tali. Fýra av oyggjunum er bygdar, hinar eru smærri oyggjar ella hólmar, har ongin býr. Saint Croix, Saint Thomas og Saint John eru størstu oyggjarnar í hesum oyggjabólki. Tann størsta, Saint Croix, er 214,7 km2 ella umleið 2 ferðir størri enn Sandoy. Landið hevur umleið 104 túsund íbúgvar í 2014. Oyggjarnar vóru fýrst spanskar og siðan danskar frá 1691 til 1917. Amerikonsku Jómfrúoyggjar hevur sjálvstýri, men er nú undir amerikonskum yvirræði. Mesta fólkið er afrikanarar, men eisini er ein hvítur minniluti (uml. 13 %). Málið tey tosað er kreólskt, ein blandingur av enskum, donskum og upprunamáli. Men skriftmálið er enskt, sum eisini øll duga, eins og vit duga danskt. Almenna málið er enskt.
Mánaðargrein fyri februar
Nigeria er eitt stórt land í Vesturafrika og tað fólkaríkasta í Afrika við umleið 174 milliónum íbúgvum. Í vestri hevur Nigeria mark við Benin, í norðri við Niger, í eystri við Kamerun og í suðri við Guinea-flógvan. Høvuðsstaðurin er Abuja. Nigeria hevur fyrr verið bretskt hjáland og gjørdist sjálvstøðug tjóð í 1960, men sjey ár seinni var borgarakríggj í landinum, ið vardi í tvey ár. Síðan tá hava tað skift ímillum demokratiskt valdar stjórnir og hernaðarstýri. Í Nigeria búgva fleiri enn 500 ættarbólkar. Væntaði livialdurin í Nigeria er bert 52 ár. Gott helmingurin av fólkinum hevur atgongd til reint drekkivatn og passandi saniter viðurskifti. Pinkubarnadeyðiligheitin er høg, 97,1 pinkubørn fyri hvørji 1000 livandifødd doyggja. Í 2014 gjørdist búskapurin í Nigeria (GDP) tann størsti í Afrika, við einum virði á yvir $500 milliardir, og yvirhálaði harvið Suðurafrika ið at gerast heimsins 21. størsti búskapur. Oljuídnaðurin í landinum er við til at skapa búskaparliga vøksturin.
Mánaðargrein fyri mars
Vigdís Louise Finnbogadóttir, (fødd 15. apríl 1930 í Reykjavík, Íslandi), er íslendskur UNESCO Ambassadør, og fjórði forseti Íslands. Hon var forseti Íslands frá 1980 - 1996, og var fyrsta kvinna í heimunum, at verða vald forseti í demokratiskari valskipan. Hon eigur eisini metið, at vera tann kvinnan sum í longst samanhangandi tíðarskeið, hevur virkað sum leiðari av einum landi ella ríki. Hon hevur lisið franskt og franskar bókmentir í Sorbonne og í Grenoble frá 1949 - 1953. Síðani fór Vigdís til Keypmannahavnar har hon las teatur við háskúlan í Keypmannahavn. Eftir at hon flutti aftur til Íslands, las hon víðari har og fekk BA prógv í fronskum og enskum frá Háskúla Íslands. Í 1960-árunum og 1970-árunum, var Vigdís ein dyggur mótstandari av amerikansku herbasuni í Keflavík, og luttók hon í fleiri mótmælisgongum og tiltøkum. Í 1986 var hon vertur fyri kritiska toppfundin ímillum Ronald Reagan og Mikhail Gorbachev, ið var ein týdningarmikil fundur, ið var byrjanin til endan á kalda krígnum.
Mánaðargrein fyri apríl
Samveldislýðveldið Týskland (týskt: Bundesrepublik Deutschland) er eitt land í Miðevropa og er eitt av ríkastu londum í heiminum. Í vestri hevur Týskland mark við Holland, Belgia, Luksemburg og Frakland, í norðri við Danmark, í eystri við Pólland og Kekkia og í suðri við Eysturríki og Sveis. Sjómarkini eru við Norðsjógvin og Eystrasalt. Høvuðsstaður er Berlin, og landið hevur umleið 81 milliónir íbúgvar. Týskland er "grønasta land í heiminum". Tey hava vunnið hendan heiður eftir í 2007 at hava minkað um CO2-útlátið við meira enn nakað annað land í heiminum; 5,6 prosent har útlátið í heiminum tilsamans vaks við 2,4 prosent. Týskland varð ikki savnað í eitt ríki fyrr enn í 1871. Við einum fólkatali á 80.2 milliónum sambært fólkateljingum frá mai 2011, so er Týskland tað fólkaríkasta landi í ES, tað næstmest fólkaríka landið í Evropa, næst eftir Russlandi, og er nummar 16 á listanum yvir fólkaríkastu lond í heiminum. Fólkatættleikin er 225 fólk per ferkilometur. Væntaður lívsaldur í Týsklandi frá føðing er 80,9 ár (77,93 ár fyri menn og 82,58 ár fyri kvinnur). Føðitíttleikin er 1,41 børn fyri hvørja kvinnu (tal frá 2011), ella 8,33 føðingar per 1000 íbúgvar, og tað er ein av teimum lægstu í heiminum.
Mánaðargrein fyri mai
Manchester United F.C. er eitt enskt fótbóltsfelag úr Manchester, sum var stovnað í 1878 undir navninum Newton Heath LYR Football Club. Í 1902 broytti felagið navnið til Manchester United og í 1910 flutti felagið heimavøllin til Old Trafford. Liðið er mest vinnandi felag í Onglandi. Hin 22. apríl 2013 vann felagið sítt 20. meistaraheiti í ensku Premier League, tað er met, harumframt hevur felagið 11 ferðir vunnið FA Cup (The Football Association Challenge Cup), sum eisini er met, fýra ferðir hava teir vunnið League Cup og 19 ferðir hava teir vunnið FA Community Shield, sum eisini er met. Uttanfyri Ongland hevur felagið vunnið UEFA Champions League tríggjar ferðir, einaferð UEFA Steypavinnarakappingina (UEFA Cup Winners' Cup), einaferð UEFA Super Cup, einaferð Intercontinental Cup og einaferð hava teir vunnið FIFA Club World Cup. Í 998–99 vunnu teir trífaldan heiður, á enskum nevnt Treble, við tað at teir tað kappingarárið vunnu Premier League, FA Cup og UEFA Champions League, tað er higartil ikki hent fyri nakað annað enskt fótbóltsfelag, bara fyri Manchester United.
Mánaðargrein fyri juni
Gorfuglur var ein svartur sjófuglur, sum nú er útdeyður um alla verð. Hann var einasta nýggjara slagið í slektini Pinguinus, men hann var ikki í ætt við pingvinir, hóast hann var fyrsti fuglur ið var kallaður 'pingvin'. Orðið sigst stava frá walisiskum fiskimonnum, ið sóu henda (fyri teimum) ókenda fugl, tá teir fóru at fiska undir Nýfundlandi, og nevndu teir hann pen gwyn á sínum walisiska máli, ið merkir "hvíta høvd", eftir stóra hvíta blettinum á høvdinum. Tá europear seinni sóu pingvinir á sunnaru hálvu, ið mintu um gorfuglin, vórðu tær uppkallaðar eftir honum.
Mánaðargrein fyri juli
Alheimsskótalegan Jamboree er ein felags skótalega, ið WOSM (World Organisation of the Scout Movement) skipar fyri, til allar skótar í heiminum í aldrinum 14-17 ár. Vanliga luttaka fleiri túsund skótar frá øllum heiminum, og er hendan legan 4. hvørt ár, burtursæð frá tá seinni veraldarbardagiherjaði. Legan skiftir frá landi til land hvørja ferð. Fyrsta legan varð hildin í London, Onglandi í 1920. Limalond í WOSM kunna senda eina umsókn um at halda jamboree í sínum landi, men WOSM hevur altíð endaligu avgerðina. Navnið kemur frá tí enska orðinum "Jamboree", ið merkir gleðilig og larmut fólkasamling.
Mánaðargrein fyri august
X Factor (Danmark) er ein sjónvarpssending, har fólk sleppa at vísa, hvussu væl tey duga at syngja. X Factor verður framleitt í fleiri ymiskum londum, og varð upprunaliga framleidd í Stóra Bretlandi. Tað var sjónvarps og tónleika framleiðarin og tónleika dómarin Simon Cowell, ið fann uppá X Factor sendingina. Í Danmark hevur sendingin verði framleidd síðan 2008. Fyrsta sendingin varð víst í DR1 í januar, februar og mars 2008. Fyrst koma ein rúgva av fólki til tær sonevndu auditions, har tey syngja fyri trimum dómarum. Her hendur so ein grov sortering, har tey allar flestu verða send heim. Men rættiliga nógv verða tó vald út til at koma til tað tey nevna boothcamp, og har framføra tey fleiri ferðir og at enda velja dómarnir, sum hava fingið onkran at hjálpa sær, tey nýggju út, sum sleppa við til live framførslurnar. Hvør dómari sleppur at velja tríggjar luttakarar. Tá bootcamp byrjar verða teir tríggir bólkarnir tilvildarliga býttir út til dómararnar. Fleiri føroyingar hava luttikið í og klára seg væl í X Factor sang kappingini í Danmark. Í 2009 vann føroyska Linda Andrews (myndin) kappingina, og fleiri aðrir føroyingar eru komin í finaluna.
Mánaðargrein fyri september
Wikipedia:Mánaðargreinin/september 2015
vís - kjak - søga - rætta
Mánaðargrein fyri oktober
Løgtingsvalið 2015 til Føroya Løgting varð týsdagin hin 1. september 2015. Táverandi løgmaður, Kaj Leo Holm Johannesen, útskrivaði valið ólavsøkudag 29. juli 2015. Úrslitið av valinum var, at andstøðan vann valið, samgongan tapti. Javnaðarflokkurin gjørdist størsti flokkur við 8 tinglimum, tveir fleiri enn á valinum í 2011. Tjóðveldi fekk 7 tinglimir, ein fleiri enn í 2011, Sjálvstýrisflokkurin fekk eisini ein tinglim afturat. Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin mistu tveir limir hvør, Miðflokkurin varðveitti sínar tveir tinglimir, tað sama gjørdi Framsókn. Kaj Leo Holm Johannesen hevði samráðingarrættin, men dagin eftir valið valdi hann at geva samráðingarrættin frá sær og fara frá sum løgmaður. Allir flokkar uttan Fólkaflokkurin peikaðu á Aksel V. Johannesen til samráðingarleiðara. Teir fýra flokkarnir, ið sótu í andstøðu áðrenn løgtingsvalið: Javnaðarflokkurin, Tjóðveldi, Framsókn og Nýtt Sjálvstýri fóru í samráðingar um nýtt landsstýri, men 9. september 2015 fór Nýtt Sjálvstýri burturúr samráðingunum. Samgonguskjal varð undirskrivað millum Javnaðarflokkurin, Tjóðveldi, Framsókn hin 14. september 2015 og dagin eftir, hin 15. september var nýggja samgonga skipað við Aksel V. Johannesen sum løgmanni.
Mánaðargrein fyri november
James Travis Reeves (føddur 20. august í 1923, deyður 31. juli í 1964) var ein sangari, sangskrivari og tónleikari frá Galloway í Texas, USA. Foreldur hansara vóru Tom Reeves og Mary Adams Reeves. Reeves var ikki meira enn ársgamal, tá pápin doyði í 1924. Jim Reeves fekk sín fyrsta gittar sum 5-ára gamal. Tá ið hann var tólv-ára gamal luttók hann fyri fyrstu ferð í einum útvarpsshow, tað hendi í Shreveport, Louisiana. Hann spældi baseball sum ungur. Hann fekk eitt lestrarpláss (legat) og byrjaði at lesa taliteknikk og drama, men hann gavst eftir 6 vikum og fór at arbeiða á einari skipasmiðju í Houston. Hann fór aftur at spæla baseball sum hálvprofessionellur. Reeves-slektin kom upprunaliga úr Írlandi. Tá ið hann spældi á konsertum, kom tað ofta fyri, at hann spældi "Danny Boy". Tann fyrsta singulin, sum hann spældi inn, var "Mexican Joe" (1953). Hann fekk sítt altjóða gjøgnumbrot við sanginum "He'll Have to Go", ið Joe Allison gjørdi lagið til. Hann doyði í flogvanlukku 31. juli 1964 í Tennessee.
Mánaðargrein fyri desember
Wikipedia:Mánaðargreinin/desember 2015
vís - kjak - søga - rætta


text:
2. mars
2. mars er dagur 61 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 62 um skotár er). 304 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1855 - Alexander 2. gerst zarur av Russlandi eftir deyða Nikolaj 1. av Russlandi.
- 1970 - Rhodesia lýsir seg sum sjálvstøðug tjóð og kvettir harvið seinasta sambandið við bretsku trúnuna.
- 2014 - Marnar Djurhuus vann gull í DM fyri ung á 1500 metra teininum í bólkinum dreingir 18-19 ár við tíðini 4.05.85, sum var nýtt føroyskt innandura met.
- 2014 - Pál Joensen vann gull á Eysturdonsku Meistarastevnuni á langgeil í Ballerup í 1500 m frí við tíðini 15:26.86.


text:
Filipsoyggjar
Filipsoyggjar (filipinskt: Repúbliká ng̃ Pilipinas, enskt: Republic of the Philippines) er eitt stórt land í Landsynningsásia. Filipsoyggjar hava 100 mió. íbúgvar í 2014. Tað hevur verið ein stórur fólkavøkstur á Filippinunum seinastu árini. Frá 1990 til 2008 vaks fólkatalið við 28 milliónum, sum er 45 prosent. Høvuðstaðurin nevnist Manila, og størsti býurin er Quezon City. Almennu málini eru tvey í tali, tagalog og enskt. Í næstan 400 ár vóru Filipsoyggjar undir Spania, og landið er kallað upp eftir spanska konginum Filipi 2. Í 1898 legði USA Filipsoyggjar undir seg og hevði ræðið, til landið gjørdist frælst ríki í 1946. Einki land í heiminum verður so illa plágað av náttúruvanlukkum sum Filipsoyggjarnar. Har eru umleið 20 ódnir um árið, og jarðskjálvtar eru rættiliga ofta.
Innihaldsyvirlit
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Har búgva yvir 90 000 000 fólk, og almenna málið har er tagalog, men tey flestu fólkini duga enskt. Høvðusstaðurin eitur Manila og har búgva yvir 1 600 000 fólk. Flestu filipinar eru av maleiskari ætt, men har eru eisini kinverskir tilflytarar og mestitsar, fólk av blandaðum blóði. Í summum fjarskotnum og avbyrgdum oyggjum í Filipsoyggjum búgva fólk, ið liva sum veiðifólk og savnarar og lívbjarga sær við at fiska, veiða dýr, henta ber, savna frukt og grønmeti. Hesi upprunafólk eru ímillum tey seinastu í heiminum, sum liva soleiðis, men tilvera teirra er hótt, tí at skógirnir, har tey halda til, verða høgdir niður.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Viðgitni rannsóknarfarin Magellan var fyrsi maður, ið boðaði filipinum katólska trúgv, tá ið hann á ferð síni kring jørðina fór í land í oynni Cebu í 1521. Meðan spaniamenn ráddu, tóku mangir filipinar við katólskari trúgv, og hon gjørdist átrúnaður um alt landið uttan í syðstu oynni Mindanao, har stórur partur av fólkinum er muslimskt. Ymiskir trúarbólkar eru í Filippinunum, og nógv tann størsti er katolikkar umleið 83 %, síðan protestantar 8 %, muslimar 5 %, óheft filippinsk kirkja 3 % og animistar 3 % og buddistar 3 %.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fyrr vóru Filipsoyggjar ímillum tey ríkastu londini í Asia, men seinastu 50 árini eru tær heilt dotnar burtur ímillum, skulu tær bera seg saman við grannalond síni. Helvtin av fólkinum livir í fátækradømi, og mangir filipinar verða noyddir at fara av landinum at arbeiða, so at teir kunnu breyðføða seg og síni. Um 2 % av vinnuføra fólkinum arbeiða uttanlands og senda pening heim til húski sítt at liva fyri. Hvørt ár senda filipinskir fremmandaarbeiðarar um 7 milliardir krónur heim til landið.
Kokospálmin trívst væl í heita og slavna veðurlagnum í Filipsoyggjum og ber frukt í næstan 70 ár. Nøtirnar hanga í tyssum, einar 15-20 nøtir í hvørjum, og tá ið tær eru búnar, verða tær slignar niður við bambusstongum. Bara Indonesia dyrkar meiri meiri kokosnøtir enn Filipsoyggjar, og einki annað land í heiminum ger so nógv kopra, sum fræhvítin inni í nøtini verður nevndur. Filipsoyggjar flyta út nógva vøru, sum verður gjørd úr kokosnøtum. Alt á kokospálmanum kann verða nýtt. Røturnar verða nýttar til heilivág og litevni, bulurin til við og trækol, bløðini til tekjur og flættað til kurvar og mottur. Úr nøtini fæst matur og ráevni til mottur, smyrsl og sápu.
Ifugaofólkið hevur í mong túsund ár velt í fjallalendinum í norðara parti í oynni Luzon. Tað, sum eyðkennir landslagið her, eru vandaliga løgdu rísbríkarnar, sum eru laðaðar langt niðan í brøttu líðirnar. Mong ferðafólk koma eisini at síggja fornu rísbríkarnar, ið eisini verða kallaðar áttanda undurverk heimsins. Men allir rísbøndur í Filipsoyggjum dyrka ikki rís sum ifugaaofólkið. Altjóða Rísgranskingarstovnurin hevur sætið í Filipsoyggjum og hevur alt fram nýggj ríssløg, sum hava fleiri korn á aksinum; stovnurin hevur eisini ment maskinur at sáa og heysta við.
Nógv náttúrutilfeingi er í landinum, m.a. gull, kopar og krom. Týdningarmestu landbúnaðarvørurnar, ið verða fluttar út, eru tubbak, sukur og frukt.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Filippinirnar eru umleið 300 000 km2> til støddar. Filippinirnar eru sum Føroyar eitt oyggjaland. Tó eru nakað fleiri oyggjar har. Har eru 7107 oyggjar, men bert 2773 av teimum hava navn. Har eru 37 gosfjøll, og av teimum eru tað 18, ið enn eru virkin. Landslagið er sera vakurt við grønum ongum prýddar við fossum og tropiskum blómum. Oyggjarnar eru høgar og eldbrunnar sum Indonesia og Japan; har er tíðum jarðskjálvti, sum stundum ger stóran skaða. Filipsoyggjar hava tropiskt veðurlag, og helmingurin av oyggjunum er skógvaksin. Tann parturin av oyggjunum, har turrtíðin er í longra lagi, er savannuvaksin. Slættlendini og niðari parturin av brekkunum eru velt til rís, mais og sukurrør. Oyggjarnar eru tær flestu avvaksnar við kokuspálmum fram við øllum bakkanum, tí kokuspálmanum dámar væl tann nógva sjóráman.
Filipsoyggjar eru mitt í eldkringi, sum hinar oyggjarnar í Landsynningsásia eru uppií. Tær eru eisini beint á leiðini, har hørðu tropisku ódnirnar ganga. Tí hevur filipinska fólkið verið hart roynt av náttúruvanlukkum. 7107 oyggjar eru í landinum, av teimum eru um 1000 bygdar. Mesta fólkið býr í oynni Luzon fyri norðan, og har er høvuðsstaðurin Manila. Á hvørjum ári eru einar 20 tropiskar melduródnir, nevndar týfonir, í Filipsoyggjum. Ódnirnar eru harðar, og vindferðin kemur upp í einar 100 km/t; og øgiligur uppgangur. Mong fólk umkomast, og túsundtals hús verða tikin av grundum. Ringast statt er altíð á láglendinum, men fólk mega vera har, tí at lítið er av dyrkilendi aðrastaðni. Jørðin í láglendinum er eisini bílig at keypa.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Filipsoyggjar eru einasta kristna land í Ásia, og katólska kirkjan hevur stóra ávirkan á gerandisdag fólksins. Orsøkin til, at kristindómurin er so markantur har, er at landið bleiv hertikið av spaniólum í 1565 og var hersett í 333 ár til 1898. Oyggjarnar eita eftir spanska konginum Filip 2. Tá ið spania tapti í kríggi ímóti USA, máttu teir selja Filippinirnar til USA. Filippinirnar fingu sjálvstýri 4. juli 1946.
Síðan 1965 hevði Ferdinand Marcos (11. september 1917 – 28. september 1989) havt valdið í Filipsoyggjum; harðræðisstýri hansara køvdi alla mótstøðu, armaði landið og elvdi til mikla misnøgd ímillum fólkið. Hann stýrdi við harðari hond, svikaði hvørja ferð, val var, til tess at hava valdið, og stjól til sín sjálvs ovurstórar ognir frá landi og fólki. Fremsti andstøðingur hansara var Benigno Aquino (27. november 1932 – 21. august 1983), ið viðhaldsmenn Marcos drupu í 1986. Andstøðan ímóti einræðisstýrinum flyktist síðan um einkjuna eftir Benigno, Corazon. Í 1986 gjørdi Marcos grovt valsvik á tjóðartingsvalinum. Herurin setti seg upp ímóti honum, og hann mátti flýggja til USA. Frú Aquino tók við valdinum og vann stórsigur á valinum árið eftir, og fólkaræði varð aftur sett í gildi.


text:
Helsigás
Helsigásin (frøðiheiti - Branta bernicla) er til støddar nakað sum æða. Um høvur og háls er hon svørt; báðumegin á hálsinum er ein hvít tvørstrika - helsið, sum hon hevur navnið av. Omaná er hon dimmgrá; í neðra eru tær, sum higar koma, bleikar, mest hvítar. Nev og bein eru svørt. Hon eigur einans í kaldastu londum, sum Norðurgrønlandi, Svalbarði og norðuroddum av Siberia. Higar koma tær stundum um heystið. Tær halda seg tá mest á sjónum; men stundum koma tær á land, og kunna tá leggjast upp í heimagæs ella dunnur og gerast so spakar, at tær eta korn, sum blakað verður teimum. Men verður skot loyst nær hjá, so rýma tær og síggjast ikki aftur. Tamd helsigás verður sera fólkaalskin.[1]


text:
Velbastaður
Velbastaður er gomul bóndabygd sunnarlaga á vestursíðuni á Streymoynni, millum Syðradal og Kirkjubø. Umleið 190 fólk búgva á Velbastað. Velbastaður er av elstu bygdum í Føroyum. Í bønum niðan fyri bygdina oman móti sjóvarmálanum eru lutir, sum ivaleyst stava frá miðøldini, funnir, og nakað norðanfyri, í Fossdali, eru toftir funnar, sum helst stava frá víkingaøld.
Velbastaður hevur verið, og er framvegis, eyðkend landbúnaðarbygd. Har er eisini stórt eggvirki og sláturvirki til flogfenað í bygdini. Bygdin er í vøkstri, og tað sæst m.a. av, at skúlin verður munandi útbygdur, og nýggjur dagstovnur er bygdur. Livandi mentanin hevur sínar djúpu røtur á Velbastað, har tey longu í 1895 stovnaðu ungmannafelagið Sólarmagn, og hóast bygdin 1. januar í 2005 kastaði saman við Tórshavnar kommunu, verður stórur dentur lagdur á at varðveita bygdarumhvørvið.
Kend velbastaðfólk:[rætta | rætta wikitekst]
- Dánjal Pauli Danielsen, bóndi í Búðini, landsstýrismaður fyri Fólkaflokkin 1975 - 1981.


text:
Røðin fylgir lívinum í einum donskum landsbýi í tíðarskeiðnum 1929-1947. Høvuðsperónurin, Mads Andersen-Skjern, kemur í 1929 sum handilsreisandi til statiónsbýin Korsbæk. Hann leggur skjótt til merkis, at vinnulívið í býnum er støðgað upp, so hann fer í holt við at lata upp ein klædnahandil, sum vinnur kappingina við hin higartil einasta handilin av hasum slagnum í býnum, Damernes Magasin.
Sjónvarpsrøðin teknar eina fína mynd av tíðini undir kreppuni í 1930-árunum og av Danmark undir týsku hersetingini. Hyggjarin fylgir lívinum hjá familjunum, og røðin gevur samstundis eina vælrakta tíðarmynd. Íblásturin frá eitt nú tí ensku sjónvarpsrøðini Upstairs, downstairs (danska heitið var: Herskab og tjenestefolk) er týðulugur, men sjónvarpsrøðin Matador er álíkavæl sera donsk í sínum úttrykki og gjørdist serliga væleydnað orsakað av frálíkum framførslum av fleiri av bestu sjónleikarunum í Danmark. Fleiri av teimum leikandi mugu í dag, fleiri ár seinni, enn finna seg í at verða sett í samband við tann leiklut, ið tey spældu í Matador.
Røðin er blivin ein danskur klassikari og ein av best eydnaðu sjónvarpsrøðunum hjá Danmarks Radio nakrantíð. Sjónvarpsrøðin var frumsýnd í Danmark hin 11. november 1978, og tann seinasti parturin var vístur í 1981, men síðan ta seinastu sýningina, so hevur røðin verið at sæð hesi árini (1. partur er sendur hesi árini): í 1984, 1989, 1997, 1998, 2006 og 2012. Tá røðin varð endursend í 1986, varð ein einkultur partur sæddur af 3,6 milliónum hyggjarum, sum tá var tað hægsta hyggjaratal, sum nakrantíð er mált í Danmark. Sjálvt tá tann sætta endursendingin varð víst í 2006-2007, tá DR ikki longur var tann einasta danska sjónvarpskanalin, var tað álíkavæl yvir ein millión, ið hugdi eftir hvørjum parti. Røðin er seld til fleiri onnur lond, og harumframt kom øll røðin út á 12 DVD-fløgum í2001, og fyrst í 2011 vóru yvir 3 milliónir eintøk seld, og tað ger Matador til mest selda DVD í Danmark nakrantíð.
Eisini í Føroyum hevur Matador verið víst fleiri ferðir, og eisini her hevur sjóvarpsrøðin verið vælumtókt.


text:
8. november 2015 – 15:58
Strálan hevur ársaðalfund í Bygdahúsinum hóskvøldið 19. nov kl. 19. Skrá fyri aðalfundin 1. Val av orðstýrara 2. Formansfrágreiðing 3. Framløga og góðkenning av roknskapi 4. Ásetan av limagjaldi 5. Uppskot frá nevndini 6. Uppskot frá limum 7. Val av nevndarlimum 8. Val av minst 2 tiltakslimum 9. Val av grannskoðara 10. Ymiskt
3. november 2015 – 19:05
Vælkomst snapsur og drykkir við alkoholi og uttan alkohol Fyrst forrættur Buffe : dunna – lambskjøt – oksakjøt brún epli – hvít epli – rómaepli dunnusós – brún sós salat og reytt kál Et so nógv sum tú orkar omaná : kaffi/te og rís a la mande ( tvær mandulgávur) So hava vit super gott read more »
30. oktober 2015 – 21:50
Sjavskapping á Strondum leygardagin 31.okt kl 16. Fýra tey bestu pørini fáa vinningar.
22. oktober 2015 – 14:37
Bingo á Strondum sunnudagin 25.okt kl.16. At vinna m.a. føroyskt lambskrov og 1000 kr. Eisini lúkur at lata upp
26. september 2015 – 14:12
Bingo sunnudagin 27.sept.kl.16. At vinna m.a tvær ferðir 1000 kr – eisini lúkur at lata upp.
10. september 2015 – 10:11
Nú er at gera skjótt av – vit hava eitt jólaborðhald 21 nov. kl 19. Tey hava altíð verið góð ( góður matur – gott undirhald og góður dansur.) stralan@stralan.fo ella 216500
10. september 2015 – 10:07
Frá SøluRásini 2015 Vit vilja her bjóða tær/tykkum við á sølustevnuna hjá okkum í ítróttarhøllini á Skála vikuskiftið 7 og 8 november. Kostnaðurin er 500 kr fermeturin (einki mvg aftrat). Tit fáa ókeypis mat báðar dagarnar. Stevnan hevur verið hvørt ár síðan 1998 og hevur verið sera væl vitjað. Jólini eru tá ikki langt burtur read more »
10. september 2015 – 09:47
Strálubingo á Strondum sunnudagin 13.sept. kl.16. At vinna m.a. tvær ferðir 1000 kr – eisini lúkur at lata upp.
4. juni 2015 – 07:54
Bingo verður á Strondum sunnudagin 7 juni kl.17 kl.17. At vinna m.a. tvær ferðir 1000 kr – eisini lúkur at lata upp
18. maj 2015 – 13:06
Strálan skipar fyri tiltaki á Strondum 2 hvítusunnudag 25.mai Døgurði verður hendan dagin í Bygdahúsinum kl.13. Tað verður ein 3 rætta menu (asparges suppa – neytakjøt - ísur og kaffi omaná). Møguleiki verður eisini at keypa drykkjuvørur til matin. Andrias kemur at spæla klavertónleik inn ímillum undir borðhaldinum. Eyðun Jacobsen hevur júst givið út fløguna read more »


text:
Jóannes Patursson
Jóannes Patursson (føddur 6. mai 1866 í Kirkjubø, deyður 2. august 1946) vanliga nevndur Bóndin, búði í Kirkjubø, har hann eisini festi størsta kongsgarðin í Føroyum. Foreldrini vóru Elin f. Dalsgarð av Velbastað og Páll Patursson úr Kirkjubø. Jóannes giftist við Guðny Eiriksdóttur úr Karlsskála í Íslandi.
Jóannes fór til Noregs í 1882, har hann fekk landbúnaðarútbúgving. Hann hevði stórar ætlanir um landbúnað í Føroyum. Í 1884 kom hann heimaftur og hitti á vegnum ein komandi føroyskan tjóðskaparmann, Rasmus Christoffer Effersøe, sum hann fór at samstarva nógv við í framtíðini.
Í 1887 tók skriving seg upp í Dimmalætting um Føroya støðu í mun til Danmarkar, og hetta bleiv í 1888 til veruligt kjak. Og jóladag 1888 var Jólafundurin í tinghúsinum, har samtykt varð, at virkast skuldi fyri at varðveita føroyska málið, sum tá var hótt. Hetta førdi til stovnanina av Føringafelagi í 1889.
Jóannes varð valdur í Løgtingið í 1901, og fór har at virka fyri endamáli Føringafelags, sum var
- at fáa Føroya mál til æru, og
- at fáa føroyingar at halda saman og ganga fram í øllum lutum, at teir mugu vera sjálvbjargnir.
Hann sat í løgtinginum restina av lívinum. Her býttust føroyskir tinglimir í liberalar, sum Jóannes hoyrdi til, og konservativar. Í 1906 var Sambandsflokkurin formliga stovnaður, og grundarlagið undir føroysku flokkskipanini skapt.
Fyrsta tíðin í løgtinginum gekk væl, og Løgtingið vann nógvar pengar tey fyrstu árini. Jóannes og Christian Bærentsen, vinstri- og amtmaður, fingu fleiri lógir ígjøgnum, eitt nú nýggja lønarlóg fyri lærarar, skipatrygging o.s.fr. Eisini fingu teir Fólkatingið at játta Føroyum 57 000 kr um árið. Jóannes setti uppskot um tað sonevnda 'hvalagjaldið', har Løgtingskassin vann um 10 000 - 15 000 krónur um árið, sum eisini varð viðtikið. Hugsjónir Jóannesar byrja spakuliga at koma til lívs, og tað tykist, at skjótt vera Føroyar sjálvstøðugt, sum Jóannes hevur ynskt.
Á Ólavsøku í 1902 legði Jóannes fram uppskot, at brennivínstollurin, sum áður var farin í ríkiskassan og var størsta inntøka ríksins úr Føroyum, skuldi nú umsitast av Løgtinginum. Hetta tók ongin av tingmonnunum undir við, og er tað hetta uppskotið sum seinni spøkir aftur, tá Jóannes 'fellur' í 1906.
Jóannes sat í danska fólkatinginum 1901-1906 og í danska landstinginum 1918-1920 og 1928-1936. 1901-1906 umboðaði hann Suðuroyar valdømi, og Suðurstreymoyar valdømi 1906-1946.
Tjóðskaparkensla Jóannesar fánar ikki, tá hann verður fólkatingslimur. Tvørtímótir. Hann nýtir høvið í fyrstu talu síni at greiða donsku pressu og politikarum frá um føroysk viðurskiftir. Dentur varð framvegis lagdur á móðurmálið og skúlagongd, har hann krevur, at næmingar skulu læra føroya søgu. Hann staðfestur, at ongin fíggindaskapur fylgdi við teimun tjóðskaparligu viðurskiftinum, og loysing frá Danmark enn ikki ein ætlan. Áður er Jóannes stemplaður sum “danahatari” og stuðlari av 'separatismu'. Hugtøkini verða fyrstu ferð nýtt um Jóannes í 1894 í eini veistlu fyri sýslumanninum, H. C. Muller, tá Jóannes læt glasið standa á borðinum, tá skálað varð fyri “móðurlandinum Danmark”.
Við fólkatingsvalið í 1903 møtir Jóannes harðari mótstøðu. Hann hevði stutt fyri valið givið út bókina 'Færøsk Politik', har hann lýsir føroyskan politikk. Hann setur spurnartekin við dosnku grundlógina og metir, at skipanin ikki var nóg góð fyri føroyingar. Hann setur fram ta áskoðan á framtíðar stýrislag Føroya, í fimm pørtum, har endamálið er at:
Løgtingið verður alt fólkavalt og skipar seg sjálvt við formanni og næstformanni. Ríkisins umboðsmaður sleppur á fundirnar, men hevur ikki atkvøðurætt. Eingin lóg verður gandandi í Føroyum, uttan hon øll er samtykt av løgtinginum. Løgtingið kann gera lógaruppskot, sum stjórnin beinleiðis kann góðkenna. Løgtingið fær undir uppsýni av stjórnini ræðið á serligu føroysku fíggjarviðurskiftunum.
1906-1940 var Jóannes í Sjálvstýrisflokkinum. Men tá hann ikki varð valdur at stilla upp fyri flokkin í 1940, fór hann úr flokkinum. Saman við Vinnuflokkinum stovnaði hann Hin føroyska fólkaflokkin (radikalt sjálvstýri). Hetta samsvaraði væl við broytta lyndi hansara. Í fyrstuni var Jóannes hóvligur sjálvstýrismaður, men til endans var hann víðgongdur loysingarmaður.
Leygardagin 14. september 1946 var fólkaatkvøða um ríkisrættarstøðu Føroya, og ein meiriluti av fólkinum valdi loysing. Men av tí at Jóannes doyði 2. august, slapp hann ikki at síggja tað henda.
- 1888 Var við til at seta Jólafundin.
- 1901–1946 Í Løgtinginum.
- 1901–1906 Í Fólkatinginum.
- 1909–1936 Formaður í Sjálvstýrisflokkinum.
- 1940–1946 Í Fólkatinginum.
- 1940 Stovnaði saman við Vinnuflokkinum Fólkaflokkin.
- 1940–1946 Formaður í Fólkaflokkinum
Innihaldsyvirlit
Tilboðið[rætta | rætta wikitekst]
Í 1906 merkist av álvara at føroyski tjóðskaparhugurin er givin at blóma. Hin 14.mai 1906, leggur Jóannes, fram eitt tilboð til Løgtingið frá donsku stjóruni. “Tilboðið” vildi í høvuðsheitinum føra við sær at Løgtingið fekk størri ábyrgd á nøkrum málsøkjum í Føroyum, afturfyri at fáa eisini krevja skatt inn. Eftir viðgerð á tingi í mai mánaði, var samtykt at heita á løgmalaráðharran um at koma við einari skrivligari orðing av tilboðnum. Eisini kann sigast, at Oliver Effersøe, sum umboðaði komandi sambandsflokkin, gjørdi sær stóran ómak at tala niður um “Tilboðið”, sum seinni gjørdist niðurlag fyri Jóannes.
Sama ár er bæði fólkatings- og løgtingsval. Fólkatingsvalið hin 22. juni gjørdist ein stórur ósigur fyri bóndan úr Kirkjubø, har mótstøðumaðurin, Oliver Effersøe, fekk meir enn tvífalt so nógvar atkvøður sum Jóannes. Sjálvstýrispolitikkur var av álvara í vanda fyri falli. Á løgtingsvalinum hin 18. juni vóru valdir 8 sjálvstýrispolitikkarar, meðan Sambandsflokkurin fekk 12 valdar. Við hesum var løgtingið býtt í tveir partar: ein sambandsflokk og ein sjálvstýrisflokk. Sambandsflokkurin var settur á stovn í 1906. Sjálvstýrisflokkurin hevði virkað sum flokkur síðan 1903, tá Føroya Framburðsfelag varð sett á stovn, men varð formliga settur á stovn í 1908 ella 1909.
Tá “Tilboðið” verður viðgjørt á Ólavsøku í 1906, verður tað eitt sjálvsagt niðurlag fyri Jóannes (meirluturin var jú sambandsmenn).
Fall Jóanessar[rætta | rætta wikitekst]
Jóannes varð skuldsettur fyri bæði eitt og annað. Tað at Fríðrikur Petersen, próstur, var í móti Jóannessar politisku hugsjónum, hevur verið ein avgerandi faktorur, tá Jóannes 'fall'. Fólkið í Føroyum hevði stóra virðing fyri prósti, og tá hann og floksmenn hansara skuldsettu Jóannes fyri bæði danahatur og 'separatismu', hevði bóndin ongan kjans. Hugtøk sum 'Brændevinspartiet' og 'ædruelighedens fjende nr. 1', sum hava uppruna í 1902, tá hann setti fram uppskot um brennivínstoll, vórðu tikin fram aftur. Danmark hevði umsitið brennivínstollin í mong ár, men er tó ongantíð komið undir slíkt hugtak. Viðhaldsmenn Jóannessar blivu stemplaðir sum 'skilsmissepolitikere' og 'ótrúgvir ríkisfelagsmenn'. Umframt skuldsetanir, varð hótti ein av høvuðsfaktorinum til fallið. Tá tala var um m.a. “Tilboðið”, hótti Skattaræðingin við høgum skatti og segði at avleiðingar vóru “innliming til ein annan stat”. Virðingin fyri danir var so høg, at fólkið ikki longur vildi kennast við Jóannes og sjálvstýrispolitikk hansara.
Útgivið[rætta | rætta wikitekst]
- 1888 - Nú er tann stundin....
- 1903 - Færøsk politik
- 1922 - 1945 Kvæðabók I-V,
- 1925 - Føroysk kvæði um brøgd norðmanna ættarinnar úti og heima
- 1931 - Færøsk selvstyre
- 1932 - Yrkingar
- 1933 - Við ókunnugum fólki til Kirkjubøar
- 1936 - Heilsan í forðum og nú
- 1966 - Tættir úr Kirkjubøar søgu, endurminningar
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Løgting 150 - Hátíðarrit 2, Løgtingið, Tórshavn 2002, s. 334.
- Jóannes Patursson, eftir Hans Jacob Debes, Forlagið Søgumál, 1991.


text:
Hýsa
Hýsa (frøðiheiti - Melanogrammus aeglefinus) fæst rættiliga víða á leiðunum við Føroyar. Bæði á landgrunninum, Føroyabanka, Ytrabanka og Ytstabanka. Hon fæst bæði á grunnum vatni og niður ímóti 5-600 metra dýpi. Hýsa gýtir frá mars til mai. Gýtingin er tó í hæddini í sinnu helvt av apríl. Hon gýtir rættiliga víða. Men trý høvuðsgýtingarøki eru: eystan-, vestan- og norðanfyri. Hon gýtir eisini á Føroyabanka. Yngulin er uppi í sjónum teir fyrstu mánaðirnar. Men í august-september leitar hann niður at botni á umleið 100-500 metra dýpi. Hýsan veksur upp á vanligu fiskileiðunum, og smáhýsan er tí ikki so væl vard ímóti fiskiskapi sum t.d. toskurin. Í uppvøkstrinum er hon heldur ikki so væl vard ímóti fíggindum. Føðin hjá hýsuni eru ymisk slangukrossfiskur, krabbadýr, maðkasløg, og smáfiskur.


text:
-
Ynski: Hús ynskjast til keyps í Klaksvík. Helst ikki eldri enn frá 2000.
-
Ynski: HÚS Í GØTU ELLA LEIRVÍK YNSKIST TIL KEYPS ELLA LEIGU VINARLIGA RING 595253 ella skriva til mín
-
Ynski: Leiti eftir raðhúsum, randarhúsum ella lítlum sethúsum í Hoyvík. Alt hevur áhuga. Møðuliga í býti við íbúð í Maritugøtu.
-
Ynski: Randarhúsi ella sethúsi í Hoyvík. Má verða í rímiligum standi, hava minst 3 kømur, helst eitt sindur av útsýni og møguleika at njóta vesturskini. Tlf 214833/ddjurholm@gmail.com
-
Ynski: Raðhús í Berjabrekku ynskjast til keyps :)


text:
1966
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 18. januar - 8.000 amerikanskir hermenn lenda í Vjetnam, og nú eru tilsamans 190.000 amerikanskir hermenn í landinum.
- 26. januar - 3 børn hvørva til gongu í Glenelg, Suður Avstralia, og verða aldrin sæð aftur. Málið verður kallað Beaumont children disappearance.
- 10. mars - Krúnprinsessa Beatrix av Niðurlondum giftist Claus von Amsberg. Ein partur av almenninginum mótmælir brúdleypinum, tí brúðgumin er týskur.
- 26. mars - Mótmæli verða hildin runt um í USA ímótir Vjetnamkrígnum.
- 18. apríl - Oscars virðislønin verður latin. Sound of Music vinnur heiðurslønina fyri besta film.
- 29. apríl - Talið á amerikanskum hermonnum í Vjetnam er nú 250.000 mans.
- 1. mai - Flóð rakar finsku strondina.
- 16. mai - Martin Luther King Jr. heldur sína fyrstu røðu viðvíkjandi Vjetnamkríggið.
- 26. mai - Suðuramerikanska landið Guyana fær fullveldi.
- 29. juni - USA byrjar bumbuálop á vjetnemisku býirnar Hanoi og Haiphong.
- 30. juni - Frakland tekur seg úr NATO.
- 3. juli - Umleið 4.000 fólk verða handtikin í Englandi, tá eitt mótmælistiltak ímótir Vjetnamkrígnum uttanfyri amerikanska sendiráðið í London, útviklar seg til ófrið.
- 6. juli - Malavi verður ein republikk.
- 29. juli - Bob Dylan kemur út fyri eina motorsúkklu vanlukku, hann traðkar ikki alment fram aftur fyrr enn eitt ár seinni.
- 2. august - Spania bannar enska herflúgving í sponskum luftrúmi.
- 5. august - Arbeitt verður uppá grundina, undir tey stórslignu tvíburatornini World Trade Center. Tornini standa liðug í 1971, men fella í yvirgangsálopinum 11. september 2001.
- 11. august - The Beatles halda fjølmiðlafund, og biðja um umbering fyri orðaval John Lennon, sum hevur sagt í eini samtalu at The Beatles eru størri enn Jesus.
- 8. september - Sci-Fi sjónvarpsrøðin Star Trek verður víst fyri fyrstu ferð.
- 30. september - Íslenska sjónvarpið (RÚV) sendir fyri fyrstu ferð.
- 7. oktober - Sovjetsamveldið boðar frá at øll kinversk lesandi, muga vera úti úr landinum áðrenn endan av oktober sama ár.
- 11. oktober - Frakland og Sovjetsamveldið skriva undir avtalu, um at samstarva í kjarnorku gransking,
- 22. oktober - Spania krevur at England gevst við herflúgving yvir Gibraltar. England noktar dagin eftir, og heldur fram við herflúgvingini.
- 8. november - Løgtingsval
- 30. november - Barbados fær fullveldi.
- 15. desember - Walt Disney doyr undir framleiðslu av filminum Jungle Book, sum verðu síðsti filmur framleiddur av honum persónliga.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Útgávur hetta árið[rætta | rætta wikitekst]
- Revolver (The Beatles)
- A Collection of Beatles Oldies (but Goldies) (The Beatles)
- Pet Sounds (The Beach Boys)
- Blonde on Blonde (Bob Dylan)
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
11. - 30. juli - Heimsmeistarkappingin í fótbólti verður hildin í Englandi. England verður heimsmeistari, Vesturtýskland silvurvinnari, og Portugal bronsuvinnarir.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 13. januar - Patrick Dempsey, amerikanskur sjónleikari (Enchanted)
- 6. februar - Rick Astley, enskur sangari
- 20. februar - Cindy Crawford, amerikonsk supermodell
- 24. februar - Billy Zane, amerikanskur sjónleikari (Titanic)
- 28. mars - Høgni Karsten Hoydal, føroyskur politikari.
- 15. apríl - Samantha Fox, ensk songkvinna og modell
- 30. apríl - Johan Dalsgaard, føroyskur politikari.
- 12. mai - Stephen Baldwin, amerikanskur sjónleikari (The Usual Suspects)
- 16. mai - Janet Jackson, amerikonsk songkvinna
- 26. mai - Helena Bonham Carter, enskur sjónleikari (Harry Potter)
- 28. juni - John Cusack, amerikanskur sjónleikari (Being John Malkovich)
- 30. juni - Mike Tyson, amerikanskur boksari
- 7. august - Jimmy Fox, amerikanskur, ein av stovnarum Wikipedia.
- 14. august - Halle Berry, amerikanskur Oscar vinnandi sjónleikari (Monster's Ball)
- 2. september - Salma Hayek, meksikansk-amerikanskur sjónleikari (Desperado)
- 8. september - Carola Häggkvist, svensk songkvinna
- 9. september - Adam Sandler, amerikanskur skemtari og sjónleikari (The Wedding Singer)
- 25. september - Rakel Helmsdal, føroyskur rithøvundur
- 9. oktober - David Cameron, enskur forsætismálaráðharri
- 2. november - David Schwimmer, amerikanskur sjónleikari (Friends)
- 8. november - Gordon Ramsey, skotskur sjónvarpskokkur
- 17. november - Jeff Buckley, amerikanskur singer-songwriter (d. 1997)
- 8. desember - Sinéad O'Connor, írsk songkvinna
- 14. desember - Helle Thorning-Smith, danskur forsætismálaráðharri
- 21. desember - Keifer Sutherland, kanadiskur sjónleikari (24)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 18. oktober - Elizabeth Arden, kanadiskur kosmetik merkja stovnari (f. 1878)
- 15. desember - Walt Disney, amerikanskur stovnari av Walt Disney Company, og Disneyworld. (f. 1901)


text:
25.11.2015 - 19:50
Hava slept ætlanum at byggja nýtt skip fyri Norðborg
Kristian Martin Rasmussen, sum saman við synunum Jón, Eyðun og Boga eigur samtakið Christian í Grótinum, váttar, at teir í eina tíð hava arbeitt við ætlanum um at byggja nýtt skip. - Vit høvdu eitt nøktandi tilboð uppá sølu av Norðborg, sum hevði givið okkum nakað tað sama, sum vit bygdu skipið fyri í 2009, men vit hava boðað frá, at vit ikki selja skipið.
Samgongan raðfestir útjaðaran
Slóðbrótandi útgáva: Kom við til Spæliland
Evropa Kommisjónin kunngerð íløgur fyri tilsamans 120 mia. kr. í sponsku fiskivinnuna


text:
– Tit eru sjónlig í tykkara yrki, og eggja øðrum borgarunum at geva umhvørvinum ans, og at varða um tað. Tað segði Sigrún Mohr, næstforkvinna í teknisku nevnd í Tórshavnar Býráði, tá ið hon í kvøld handaði Reinhaldinum hjá Tórshavnar kommunu, Grønu gávuna frá matstovuni Etika. Gávan er ein kekkur á góðar 46.000 krónur.
... Les meira
Metingarnevndin, ið ger av, hvør skal fáa gávuna, er mannað við umboðum fyri Umhvørvisstovuna, Agenda 21-stovuna og Heilsu- og Umhvørvisdeildina hjá Tórshavnar kommunu. Metingarnevndin gevur Reinhaldinum hjá Tórshavnar Kommunu hetta skoðsmálið.
– Tit eru ein býarmynd ið er virkin uttandura nærum hvønn dag í árinum og í øllum veðri.
– Tit halda býin reinan, tí tit taka tað upp, onnur tveita frá sær, og beina tað burtur.
– Tit eru sjónlig í tykkara yrki, og eggja øðrum borgarunum at geva umhvørvinum ans, og at varða um tað.
– At rusk ikki liggur og rekst, og fólk tí ikki ilskast um tað, er tí at tit røkja tykkara yrki til lítar.
Tí fáa tey í Reinhaldinum eitt væl unt herðaklapp í virðing fyri teirra yrki og tí stóra týdningi tað hevur fyri umhvørvið og trivnaðin í býnum.
Hetta er fjórða árið á rað, at matstovan Etika letur Grønu gávuna. Í hesum sambandi fara 20 krónur av hvørjari kannu av kranavatni, tey selja í matstovuni, til endamálið, og einaferð um árið verður upphæddin latin fólki, felagsskapi ella stovni, ið fremur eitthvørt serstakt fyri einum betri umhvørvi.
Tey sum hava móttikið Grønu Gávuna frá etika eru:
2010: Finnbjørn Joensen í Vestmanna fyri umhvørvisarbeiðið í Vestmanna
2011: Føroya Prent fyri at planta trø
2012: Ann Louisa fyri at varðveita føroysku rossini
2013: Reinhaldið Tórshavnar Kommunu fyri at halda Havnina reina