text:
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
- Ejnar Mørk
- 2 år siden
- Visninger:
Transkript
1 Nr. 323 Hósdagur 5. august ,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá Andrew Godtfred: Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF Klagan til TV2 Síða 6 Vit endurgeva okkara kæru til TV2, som danskur poltiskur flokkur sigur vera»veldokumenteret og overbevisende«. Vit spyrja eisini hvør í Føroyum stendur aftanfyri. Vit hava aftur vitjað í Svínoy, sum ikki má sleppa at doyggja út. Síða 11 Afturá í Svínoy: Hvat kann gerast
2 Fiskivinnumál Hetta var tað, sum løgmaður segði á ólavsøku um fiskivinnumál Lógin um vinnuligan fiskiskap er torskild og leggur ikki fiskivinnupolitikkin greitt fastan. Síðan lógin varð samtykt fyri 10 árum síðan, hevur hon verið broytt fleiri ferðir. Eitt ótal av smærri og eisini fleiri víðfevndum broytingum hava elvt til eina fløkta lóggávu fyri høvuðsvinnuna. Eisini grundleggjandi hugsjónarligar broytingar hava verið framdar. Tær hava ikki verið nóg væl lýstar, og hava tí tær elvt til misskiljingar. Henda gongdin hevur sáað iva um lógina um vinnuligan fiskiskap sum nøktandi fyrisitingarligt amboð. Samgongan hevur tí sett sær fyri at endurskoða lógina um vinnuligan fiskiskap.ein arbeiðsbólkur er settur at gera uppskot til at endurskoða lógina, soleiðis at økið verður greiðari og lættari at umsita. Málið er at gera eina lóg, ið setur greiðar karmar um, hvussu høvuðsvinna okkara verður at umsita. Tað skulu setast greið politisk mál, og undir hvørjum umsitingarligum meginreglum tey verða rokkin. Fiskidagaskipanin er saman við loyvisskipanini og økis- og gýtingarfriðingum amboðið at stýra botnfiskaveiðuni undir Føroyum. Hildið verður fast um fiskidagaskipanina sum støði undir umsitingini við fiskatilfeinginum í føroyskum sjógvi. Hildið verður eisini fram við møguleikanum at avhenda fiskirættindi. Ætlanin er at broyta skipanina soleiðis, at fult gjøgnumskygni verður við fiskirættindum, og at brúksskylda fylgir við brúksrætti til fiskatilfeingið. Samstundis verða tiltøk at forða spekulatión við fiskirættindum sett í verk. Miðað verður eftir at gera skipanina fyri smærru útróðrarbátarnar einfaldari, og at fjálga um hesa vinnu kring landið. Fiskidagaskipanin fyri Føroya Banka verður formliga skipað fyri at avmarka veiðitrýstið. Ein týdningarmikil partur av inntøkugrundarlagnum undir fiskivinnuni eru tey rættindi, ið føroyskir myndugleikar samráða seg fram til við onnur lond, bæði sínámillum og í millumlandasamanhangi. Umleið helmingurin av føroysku veiðini verður fiskaður í altjóða ella fremmandum sjógvi, og umsitingin við nógvum av hesum stovnum er í samstarvi við onnur lond. Bindandi millumtjóðasamstarv er treytin fyri burðardyggari umsiting við flytifiskastovnum. Frá náttúrunnar hond er fiskiskapur misjavnur. Tað hevur alstóran týdning, at vit hava sínámillum fiskiveiðisáttmálar við onnur lond á høgum stigi um fleiri fiskasløg, so at broytingar í fiskiskapi á einum øki ávirka samfelagið sum minst. Framkomnir keyparar av fiskavørum leggja størri og størri dent á, at fiskurin, teir keypa, er úr stovnum, ið verða veiddir burðardygt, at fiskiskapurin tekur vistfrøðilig atlit og órógvar umhvørvið sum minst. Dentur verður tí lagdur á at kanna hesi viðurskifti. Landsstýrið fer í hesi tingsetuni at leggja fram uppskot um at friða leiðir við korallum fyri troling. Hesar leiðir eru funnar í neyvum samstarvi millum Fiskirannsóknarstovuna og virknar trolaraskiparar við drúgvum royndum undir Føroyum. Útfluttur óvirkaður fiskur Útflutningur viðvíkjandi óvirkaðum fiski er vaksin munandi seinnu árini. Síðan 2000 er øll tann útflutta nøgdin vaksin úr umleið tonsum upp í umleið tons í Higartil í 2004 eru um tons útflutt óvirkað. Orsøkirnar eru fleiri, m.a: at kappingin á marknaðum við fiskavørum er ógvuliga hørð við fallandi prísum, at valutaviðurskiftini hava ikki verið til okkara fyrimun og láglønarlond sum t.d. Kina keypa frystan ráfisk um allan heim til virkingar hjá sær sjálvum og endar henda vøra á somu marknaðum sum føroyskar fiskavørur Føroysku virkini føra eisini sjónarmið fram um, at møguleikarnir hjá teimum at bjóða upp á fisk frá føroyskum skipum eru ikki nóg góðir. Ein samanrenning av hesum viðurskiftum ávirkar kappingarstøðuna hjá føroyskum fiskavirkjum. Umboð fyri viðkomandi feløg í fiskivinnuni hava boðað landsstýrismanninum frá, at tey í felag fara at lata honum uppskot um, hvussu spurningurin um, at ov nógvur fiskur fer óvirkaður av landinum, kann lýsast. Rækjuflotin Raksturin hjá rækjuflotanum hevur verið ógvuliga vánaligur seinastu árini, og flotin hevur havt fíggjarligt hall seinastu fýra árini. Hóast ávísir glottar hava verið seinastu tíðina, og rækjuprísurin hevur verið nakað hægri, enn hann hevur verið longi, eru marknaðarútlitini ikki góð. Roknað verður við framhaldandi stórum útboði næstu árini, og nærum onki bendir á nakran varandi marknaðarbata næstu eitt til tvey árini. Útlitini fyri rækjuflotan eru tí ógvuliga døpur. Arbeitt verður tí við at fáa greiði á, hvørjar møguleikar landsstýrið hevur at bøta um støðuna hjá flotanum. Fiskivinnusamráðingar Sínámillum fiskiveiðisamráðingarnar fyri 2004 hava gingið væl. Botnfiskakvoturnar í Barentshavinum eru munandi størri í russiskum sjógvi; kvoturnar í norskum sjógvi eru nakað størri. Kvoturnar í ESsjógvi eru tær somu sum í Í grønlendskum sjógvi er kongafiskakvotan óbroytt borin saman við Tað er nýtt, at Føroyar og Grønland hava gjørt avtalu um føroyskan royndarfiskiskap eftir rækjum í Eysturgrønlandi norðan fyri tær vanligu rækjuleiðirnar. Í íslendskum sjógvi er kvotustigið óbroytt. Fiskimálaráðið arbeiðir støðugt við at útvega føroyskum skipum betri veiðumøguleikar á fjarleiðum. Fiskivinnugransking Ætlanin er at samskipa allar játtanirnar til gransking, til tess at vinnumenningin kann gerast miðvís, og kappingarførið hjá fiskivinnuni tískil betri. Alt virksemi í fiskivinnuni er grundað á vitan, og tørvar tískil støðug gransking og menning. Stórur dentur eigur tí at verða lagdur á, at gransking og menning eru í neyvum samstarvi við fiskivinnuna og við rótfesti í teimum spurningum, sum fiskivinnuni tørvar at fáa svaraðar. Gransking verður hildin at vera drívmegin í at troyta nýggjar møguleikar í fiskivinnuni á sjógvi og á landi.tí má tann parturin av vitanar- og førleikagrundarlagnum, ið byggir á gransking og menning, verða mentur. Granskingar- og menningarvirksemið eigur at fevna um allar tættir, sum eru týdningarmiklir fyri vinnuna. Tað kann snúgva seg um fiskiroyndir, veiðu- og reiðskapstøkni, framleiðslutøkni, biotøkni, vørumenning, marknaðarmenning o.s.fr. Vitan og fakligur førleiki er ein sera týðandi táttur í kappingini, sum fiskivinnan sum heild noyðist at hava atlit at, bæði nú og ikki minni í framtíðini, nú tað tykist, sum kappingarevnini hjá føroyskum minka. fyritøkum Skipaeftirlitið Skipaeftirlitið hevur síðan yvirtøkuna 1. januar 2002 arbeitt sambært donskum reglugerðum og mannagongdum. Á heysti í 2002 varð farið undir at fyrireika telduskipaskrá, ið verður samskipað soleiðis, at Skipaeftirlitið fær brúkt hana í arbeiðinum við at automatisera arbeiðið at skipa sýn og at útgeva skipsskjøl, samstundis sum samskiftið við Skipakrásetingina eisini verður lættari, av tí at báðir stovnar nú arbeiða á somu skipan. Ætlanin er at menna skipanina meira, soleiðis at tað verður gjørligt at útvega hagtøl frá føroyskum skipum, samstundis sum partur av eftirlitinum við trygd á føroyskum skipum kann gerast frá telduni. Fyrsti partur av telduskránni varð tikin í nýtslu í juni í ár. Allar samtyktir, ið verða gjørdar í altjóða sjóferðslufelagsskapinum hjá ST, IMO, ávirka dagliga arbeiðið hjá Skipaeftirlitinum. Atlimaskapurin í IMO gevur høgligt høvi at fylgja við tí, ið fer fram og eisini møguleikar at ávirka samtyktirnar. Í 2 stk. 2 í løgtingslóg nr. 165 frá 21. desember í 2001 um trygd á sjónum, er heimilað landsstýrismanninum at geva Skipaeftirlitinum heimild at kunngera reglugerðir. Landsstýrismaðurin heimilaði í mars í 2004 Skipaeftirlitinum at gera Fráboðanir frá Skipaeftirlitinum. Henda heimild er givin, av tí at reglugerðir fyri skip og skipaferðslu eru ógvuliga rúgvumiklar og tøkniligar. Haraftrat broytast reglugerðir javnan.við fráboðanum frá Skipaeftirlitinum ber eisini til at seta altjóða millumtjóðasáttmálar og kotur í verk við at boða frá, at tær eru galdandi. Neyðugt er ikki at kunngera millumtjóðasáttmálar á føroyskum. Reglugerðir fyri smábátar verða allar kunngjørdar á føroyskum, og flestu reglugerðirnar fyri størru fiskiskipini verða eisini á føroyskum. Reglugerðirnar fyri farmaskipini verða givnar út á upprunamálinum. Áhugabólkurin fyri farmaskipini er ógvuliga avmarkaður, og hildið verður,at bólkurin,ið fæst við farmaskip, er kønur í enskum máli. Reglugerðir, ið vera á føroyskum, skulu eisini gevast út á enskum, so at útlendingar kunnu lesa tær. Trygdarmiðstøðin Trygdarmiðstøðin hevur nú virkað í fimm ár. Hesi fimm árini eru umleið 3000 prógv útskrivað. Øll sjófólk, sum mynstra við fiski- ella farmaskipi, skuldu í seinasta lagi 1. juli í 2004 hava staðið trygdarskeið. Fyri at náa hesum máli varð ein eykajáttan givin í 2003, soleiðis at bíðilistin kundi beinast burtur. Hetta hevur eyðnast, og síðan 2003 hava fólk verið á trygdarskeiði.
3 Nr august 2004 Síða 3 stephanssons hús Við okkurt um ymiskum vørum á hyllunum, stendur landsins størsta goymsla av eykalutum til taks hjá føroyska flotanum. Aftanfyri stendur eitt samtak av trimum føroyskum skipasmiðjum og einum mekaniskum verkstaði, ið hevur meir enn seksti ára royndir innan veitingar til skipaflotan alt frá smærri umvælingum og viðlíkahaldi til um- og nýbygging av skipum. Góðkendir tænastuveitarar av: Wärtsilä Deutz-MWM Scania & Valmet Callesen Ulstein Brattvaag ABB-Turbochargers Desmi pumpum P/F Tórshavnar Skipasmiðja Tlf Fax P/F Skipasmiðjan á Skála Tlf Fax Vestmanna Skipasmiðja Tlf Fax Runavíkar Mekaniski Verkstaður Tlf Fax Fiskimálaráðið Mál, ið ætlanin er at leggja fram í hesi tingsetu: Uppskot til løgtingslóg um at broyta løgtingslóg um vinnuligan fiskiskap Endamálið við hesi broytingarlóg er at leggja fyri løgtingið uppskot um fiskidagar fyri fiskiárið 2004/05 umframt at lógin verður gjøgnumgingin tøkniliga. Uppskot til løgtingslóg um at broyta løgtingslóg um stuðul til flutning av fiski Endamálið við hesi broytingarlóg er at endurskoða og dagføra lógina. Uppskot til løgtingslóg um fiskivinnugransking Endamálið við hesi lóg er at samskipa allar játtanir til gransking og menning í fiskivinnuni. Uppskot til løgtingslóg um at broyta løgtingslóg um stuðul til telefonútreiðslur hjá langfarasjómonnum Endamálið við hesi broytingarlóg er at endurskoða og dagføra lógina. Uppskot til løgtingslóg um at taka av løgtingslóg um umlegging av lánum o.a. hjá fjarfiskiflotanum Endamálið er at taka av lógina, tí øll lánini í fjarfiskiflotanum eru umløgd. Uppskot til løgtingslóg um at broyta løgtingslóg um avtøku av ymsum løgtingslógum (Fiskivinnumál) Endamálið við hesi broytingarlóg er at geva heimild, at lán fellur ikki til gjaldingar, um tryggingarupphæddin verður brúkt at keypa nýtt skip. Uppskot til løgtingslóg um at taka av løgtingslóg um inn- og útflutning av fiski og fiskaúrdráttum Endamálið er at taka av lógina, sum verður hildin at vera ótíðarhóskandi. Onnur lóggáva er komin í staðin fyri. Vinnumálaráðið Mál, ið ætlanin er at leggja fram í hesi tingsetu: Uppskot til løgtingslóg um kapping Endamálið við hesi lóg er at dagføra og tillaga galdandi kappingarlóg til altjóða reglur. Uppskot til løgtingslóg um at broyta løgtingslóg um arbeiðsloysistrygging og arbeiðsávísing Endamálið við hesi broytingarlóg er at áseta, hvussu arbeiðsloysistryggingin skal skipast til landsfyrisitingina og játtanar- og eftirlitsmyndugleikum. Uppskot til løgtingslóg um at broyta løgtingslóg um frítíð við løn Endamálið við hesi broytingarlóg er at áseta, hvussu frítíðargrunnurin skal skipast til landsfyrisitingina og játtanar- og eftirlitsmyndugleikum. Uppskot til løgtingslóg um at gera tunnil millum Øravík og Hov Á løgtingsfíggjarlógini fyri 2004 eru settar av 5 mió kr. at gera tunnil millum Øravík og Hov. Verklagslóg verður løgd fyri løgtingið, so avtalur kunnu gerast, ið binda um fleiri fíggjarár. Uppskot til løgtingslóg/ríkislógartilmæli um ársroknskap Lógaruppskotið/ríkislógartilmælið hevur til endamáls at dagføra og tillaga galdandi lóg til altjóða reglur. Uppskot til løgtingslóg/ríkislógartilmæli um partafeløg Lógaruppskotið/ríkislógartilmælið hevur til endamáls at dagføra og tillaga galdandi lóg til altjóða reglur.
4 Síða 4 Nr august 2004
5 Nr august 2004 Skattalætti og onnur gjøld til sjómenn Síðstu tíðina hevur aftur verið róð uppundir, at skattalættin til sjómenn skal burtur, ella í besta fall, so skal loftið fyri skattafrádráttinum lækka. Tað verður tosað sum um, at tað føroyska sjófólkið hevur ov góðar sømdir. Sjálvt høgt standandi danskir politikarar halda seg framat og rópa upp um, at annaðhvørt skal skattalættin burtur, ella skal blokkurin skerjast. Tá peningur manglaði í barnsburðargrunninum, varð beinavegin havt á lofti, at útgjaldið skuldi skerjast, og tað loftið, sum er, skal lækkast. At lækka útgjaldið, sum sjómenn fáa úr ALS, verður ikki rópt so nógv um, men tað er av teirri einføldu orsøk, at har gjalda sjófólk bert inn til ALS, men fáa at kalla einki út úr ALS. Ikki tí at lógin forðar teimum fyri at fáa úr ALS, tá støðan er tann, at skipið, teir sigla við, liggur vegna eitthvørt, tað veri seg brek ella eina longri umvæling/nútímansgerðing, og reiðarin tí við fullum rætti kann vátta, at hann einki arbeiði hevur til arbeiðsleysa sjófólkið. Nei, tað er meirilutin í stýrinum fyri ALS, sum hevur tikið tað støðu, at fiskimenn ikki skulu fáa úr kassanum. Sjálvur Hægstirættur hevur sagt, at stýrið fyri ALS eftir lógini kundi havt tikið ta øvugtu støðuna, t.v.s. sagt, at fiskimenn hava rætt til at fáa útgjald frá ALS. Staðfestast má, at fiskimenn og teir, sum teir umboða, eru teir minni mentu, tá teir hava brúk fyri at fáa pening úr einum grunni, sum teir hava goldið til í dýrum dómi. Ein kann spyrja seg sjálvan, um tað er rímiligt og rætt, at sjófólk ikki rinda skatt av allari sínari inntøku. Svarið vil helst Rætting Á baksíðuni í seinasta FF-blaði stóð at lesa um Kaj Hammer, sum smíðaði bát til burturlutingar fyri Kiwanis. Av eini misskiljing er komið við, at Kaj var langabbasonur Johan í Garði í Nólsoy, men hetta er skeivt. bera brá av, hvørja borg ein skal verja. Tað kemst ikki uttanum, at sjófólk ikki hava somu møguleikar at brúka teir møguleikar, sum fólk á landi hava, t.d. eftirútbúgvingar, sum eru í skúlunum um kvøldið. Sjófólkið hevur heldur ikki møguleikar til at brúka so nógv av øðrum tilboðum, sum eru av bæði einum og øðrum, og ikki minst, tann missur sum sjófólk hava við ikki at vera heima hjá familjuni. Tað verður sagt, at ein, sum hevur vunnið yvir , ella krónur, hann hevur ikki skattalættan fyri neyðini.tað kann gott vera, at tað er rætt. Tey, sum halda tað, kunnu seta roknistykkið upp sjálvi. Skattaskipanin er soleiðis samansett, at tann sum fortjenar meira enn bæði , ella kr., hann rindar sín bróðurpart av skatti til húsarhaldið Føroyar. Bert tað, at ein sjómaður, sum sleppur lættari í skatti, hevur betri møguleika fyri at vera meira heima, ger, at skattalætti til sjófólk er rættur. Eg haldi tveir grundleggjandi skeivleikar vera í skattalætta til sjófólk og teir eru: 1 At skattalættin ikki er galdandi fyri øll sjófólk. 2 At ein føroyingur, sum siglir við einum fremmandum skipi, fær størri skattalætta enn ein føroyingur, sum siglir við einum føroyskum skipi. Danskir politikarar hótta við, at verður skattalættin ikki avtikin, so skal blokkurin lækkast. Víst verður á, at tað kann ikki vera rætt, at føroyskir fiskimenn skulu vera skattliga betur fyri enn danskir fiskimenn, og Føroyar samstundis fáa blokkstuðul úr danska ríkiskassanum. Til tað er bert at siga, at tá ein danskur politikari úttalar seg soleiðis, so má hann annaðhvørt vita ov lítið um skattaviðurskiftir hjá donskum sjófólki, ella má hann halda, at føroyingar onki vita um skattaviðurskiftini hjá donskum sjófólki,tí annars hevði hann ikki komið við sovorðnum møsni. Við atliti til fiskimenn, so er tað kanska rætt, at føroyskir fiskimenn rinda minni skatti enn danskir fiskimenn. Hinvegin, um vit framvegis halda okkum til fiskimenn, so eru teir donsku fiskimenninir nógv betur fyri við at fáa úr arbeiðsloysiskassanum, enn hvat føroyskir fiskimenn eru. Við atliti til handilsflotan, so vera skiparar og manning á føroyskum handilsskipum skattaðir av 85% av teirra inntøku, meðan skiparar og manning á donskum handilsskipum, sum eru skrásett undir DIS, ongan skatt rinda. Hesir somu eru kappingarneytar hjá føroyskum reiðaríum. Tað visti danski fólkatingslimurin kanska heldur ikki. Niðurstøðan má tí vera, at ræðumyndin, at seta skattalættan hjá sjófólki upp ímóti blokkinum, kann ikki viga tungt. Tí skal tað vera mín áheitan á Føroya Løgting: Latið Fólkatingið lækka blokkin, áðrenn Føroya Løgting lækkar loftið fyri skattalætta og harvið hækkar skattin hjá føroyskum sjófólki! Tá tosað verður um at lækka loftið fyri útgjaldi úr barnsburðargrunninum, so kann tað bert verða rætt, um loftið fyri inngjaldi eisini verður lækkað. Eg ivist onga løtu í, at flestu av teimum, sum eiga rætt til t.d úr barnsburðargrunninum, hava goldið lutfallsliga meir inn í grunnin enn tey, sum hava fingið útgoldið t.d kr. úr grunninum. Tí eiga tølini at verða kannaði, áðrenn og um loftið fyri útgjaldinum úr barnsburðargrunninum verður lækkað, og síðan gera loft í fyri inngjaldið, so tað er samsvar millum inngjald og útgjald. Eg veit væl, at hetta er ikki serliga samhaldsfast, men mær tykir, at tað er neyðugt at vísa á hetta, fyri at fáa tey, sum altíð fáa út í mun til tað, sum tey rinda inn, at síggja, at tær hægru inntøkurnar í flestu førum gjalda munandi meir inn í skipanina enn tær fáa útaftur. Ellintur M. Abrahamsen Føroya Skipara- og Navigatørfelag Tveir leiðarar í Dimmalætting (10. og 14. juli) viðgera upsaveiðina undir Føroyum. Í báðum stendur, at teir hava ikki so nógv skil fyri fiskivinnu, men koma tó við ráðum um, hvørji tiltøk kundu verðið framd fyri at bøta um støðuna. Hóast eg havi verið innan fiskivinnu so ella so alt mítt lív, og nær uppat fiskivinnuni í og undir Føroyum næstan 30 ár, og havi roynt at fylgt við eftir førimuni, so havi eg heldur ikki so nógv skil fyri viðurskiftunum, í øllum førum ikki nóg vísur til at vita, júst hvussu alt eigur at verða gjørt. Hví tað er stórur upsi á grunnunum við hvørt og ikki til aðrar tíðir, tað kjakast nógvir um, og at taka drastiskar avgerðir kann fáa so óhepnar fylgjur, at tað verður torført at rætta uppaftur, um tær vóru skeivar. Vit sóu, at táið toskurin (og annað) minkaði so nógv undir Føroyum fyrst í níti-árunum, og tað varð rátt til mestsum at halda uppat at royna eftir honum, so hevði tað verið ein vanlukka fyri samfelagið, um so varð gjørt, tí fiskur varð aftur á grunninum skjótari, enn nakar roknaði við. Um avgerð hevði verið tikin um at fiska so nógv sum møguligt, við so stórum flota sum møguligt og við ongum avmarkingum, so kundi tað hent, at tað hevði verið ov hart fyri fiskastovnin. Tí er rætt at vera afturhaldin. Tann skipan, vit hava við fiskidøgum, tekur hædd fyri báðum teimum víðgangandi sjónarmiðunum við at hava m. a. eitt avmarkað fiskidagatal, minstamál fyri meskavíddum, stongdar leiðir (innanfyri 200 metra dýpið er meira enn 50 % av økinum stongt fyri troling), og hin vegin er ikki forboð fyri at nýta tillutaðu dagarnar. Reglan um stongd økir ger tað, at fiskur fær frið at vera har. Allir skapningar, bæði fiskur og djór, og helst eisini menniskjur, fara har, tey fáa frið. Tað vita fiskimenn um fisk, og tað vita bóndur um seyð (har lítil ferðsla er á vegunum, liggur ofta seyður mitt á vegnum. Tað kemur sjáldan fyri, har ferðslan er nógv). Menniskjan er ikki so rationel sum dýrini, og tó. Vit hava ein avvigaðan politik, sum verður torførur at útskifta við nakað betri við tí ov lítlu vitan, vit framvegis hava um havið og tað, sum í tí er. Tí fari eg at ráða so staðiliga til ikki at broyta ta skipan, vit hava. Hví kom skattalættin til sjómenn? Tað er annað í politikki, sum ikki er so lætt at fata, táið ein sær, hvussu mál verða umrødd í bløðunum og aðrastaðni. Nú hevur skattalættin hjá sjómonnum verið nakað frammi, og eingin skilir, hví sjómenn skulu hava ein frammíhjárætt í skatti. Tað ljóðar, sum um onkur hevur latið sjómonnum henda frádráttin undirhonds. Eingin tykist at minnast til, at tað var ikki við tí fyri eygað, at teir skuldu fáa meira í hýru, men fyri at landskassin ikki skuldi missa inntøku, tí at hesir Síða 5 Ískoyti til kjak Hvør hevur vitan til at seta fiskidagaskipanina úr gildi? kanska fóru at flyta til útlandið, tí tað gav meira. Hví fingu smiðir og aðrir dagpening fyri at arbeiða uttanlands? Tað sama var við teimum smiðum og øðrum, sum aftaná kreppuna arbeiddu uttanlands. Teir fingu ávísa upphædd um dagin fyri útreiðslur, sum teir høvdu av at vera so langt heimanifrá. Ikki fyri, at teir skuldu fáa meira pening til at nýta, men fyri at landskassin kundi hava inntøkur, um teir ikki fluttu av landinum. Annars haldi eg, at tað er alla æru vert, at føroyingar fara har, sum nakað er at forvinna, hóast tað er langt heimanifrá, ístaðin fyri at fáa almennan pening, sum jú kostar øllum eyka skattaog avgjaldskrónur. Fólksins ogn Eitt annað er fiskurin, sum er fólksins ogn. At tann vendingin kom við í lógina um vinnuligan fiskiskap, var ikki fyri at geva einum og hvørjum rætt til sín part av fiskinum í havinum. Hann høvdu tey frammanundan. Men tað var fyri at útvega landsstýrinum heimild til at regulera fiskiskapin.tann rættin hevði landsstýrið ikki frammanundan, men við at lata løgtingið samtykkja hetta, so kundi tað lata landsstýrinum upp í hendi at regulera ognina hjá fólkinum. Nú er tað enntá soleiðis, at einki føroyskt fiskiskip hevur rætt til at fiska nakrastaðni á jørðini uttan við loyvi frá landsstýrinum, ikki í føroyskum sjógvi, ikki í altjóða sjógvi, og heldur ikki inni á økjum hjá øðrum. Hjálp til at virka fisk Nógv hevur verið frammi í seinastuni um hjálp til at virka fisk í Føroyum.Av tí, at eingin stuðul má gevast til nakað vinnuligt endamál longur,so sær út til, at trýst verður lagt á myndugleikarnir fyri at fáa teir at veita stuðul frá einari vinnugrein til eina aðra.av tí at kostnaðarstøðið er vorðið so høgt í Føroyum, ber ikki so væl til at kappast við aðrar um fiskin,og so verður tosað um at avmarka møguleikan hjá skipunum at selja. Nú er tað so, at tað stendur kanska verri til hjá skipunum enn hjá flakavirkjunum at fáa endarnar at røkka saman, so tað er skeiv adressa at fara eftir teimum fyri at fáa stuðul til flakavirkini.tað kann skjótt svíða aftur til virkini,tí um skipini ikki hava ráð at fiska, so verður ikki nógv rávøra at keypa. Eg dugi ikki at hugsa mær, at nakað skip fer uttanlands við fiskinum, ella at selja hann til útlandið, uttan tað loysir seg betri. Er vandi fyri, at flakavinnan steðgar upp, tí hon ikki klárar at kappast, so er vandin ikki minni fyri skipini. Olaf Olsen Glyvrar
6 Síða 6 Nr august 2004 Klaga til TV2 Klage til TV2 De færøske fiskerers fagforening Føroya Fiskimannafelag har sendt denne klage til redaktionen på TV2: 26. juli 2004 TV2 Redaktionen Sortedam Dossering 55A DK-2100 København Ø Klage: TV2hetser mod færøske fiskere på falsk grundlag: Den 20. juli 2004 sendte vi følgende klage til TV2 nyhederne: Klage over nyhedsindslag Undertegnede fagforening for de færøske fiskere vil hermed klage over det indslag, som blev bragt i går aftes i TV2 om de færøske fiskerers lønforhold. De oplysninger, som blev bragt, har ikke det allermindste med virkeligheden at gøre. Og det er vi kvalificeret til at udtale os om, da det er os, som udarbejder de statistikker, som findes om disse forhold. Vi kan også konstatere, at disse oplysninger er bragt, uden at nogen fra TV2 har henvendt sig til os om at få oplysninger i dette spørgsmål. Det må derfor formodes, at man slet ikke har haft interesse i at få faktuelle oplysninger, da sådanne næppe har kunnet gavne det ærinde, som TV2 har haft i dette indslag. Vi betragter også dette som en helt urimelig hetz mod de færøske fiskere, hvilket vi ikke vil finde os i. Vi betragter denne sag med stor alvor, da disse forkerte oplysninger giver danske politikere anledning til på et forkert grundlag at drage andre politiske slutninger, som kan få konsekvenser for det færøske samfund på andre områder, hvorved fiskerne let kan blive syndebukke. Vi forlanger derfor, at disse oplysninger bliver trukket tilbage straks. Vi vil ved klagens behandling selvfølgelig give alle oplysninger om de færøske fiskerers forhold, som kan afklare de virkelige forhold. I fax, dateret 22. juli, har TV2 anmodet om at få klagen uddybet, og dette vil blive gjort i det følgende. Samtidigt bliver det dokumenteret, at souschefen for TV2/Nyhederne har udtalt sig i strid med facts, da hun har kommenteret sagen i den færøske radio. Uddybning af klagen. Den 19. juli bragte TV2 et indslag, hvis formål var at bringe de færøske fiskerers skatteordning i miskredit. Hovedbudskabet var følgende: Fiskerne på Færøerne har kronede dage. Det betyder, at en ufaglært færøsk fisker på de store både har kr om året i løn efter skat, hvorimod en tilsvarende dansk fisker får ca. det halve. Der kan ikke være tvivl om, at denne del af indslaget kun kunne opfattes som om der er talen om den gennemsnitlige løn for den største del af de færøske fiskere, da kategorien store både, specielt efter dansk målestok, omfatter størstedelen af det færøske fiskerierhverv. Hensigten var også at give seerne det indtryk, at forskellen mellem de nævnte kr og det halve d.v.s. kr , som skulle være lønnen for de tilsvarende danske fiskere, stammede fra den særlige skatteordning, som de færøske fiskere har. Det ligger klart, at hensigten med dette indslag var at skabe en stemning for, at de danske politikere, grundet vore fiskerers kronede dage, skulle gribe ind imod det bloktilskud, som er aftalt mellem de færøske og danske myndigheder. Man kan sige, at dette er lykkedes over al forventning med udtalelse fra formanden for folketingets finansudvalg Kristian Thulesen Dahl. Der skal i denne redegørelse dokumenteres, at dette er en nyhedsformidling som er i strid med virkeligheden og dermed alt som hedder redelig journalistik. Man kan nemlig konstatere, at der her er talen om en både forkert og manipulerende nyhedsformidling, hvis hensigt det først og fremmest er at skade de færøske fiskerers interesser ved at bruge bloktilskudet som en trussel mod de færøske myndigheder i denne sag. Dette er i sig selv en utidig indblanding i interne færøske forhold, som er der ikke findes nogen politisk eller juridisk hjemmel for. Samtidigt føler fiskerne sig udhængt som syndebukke, selv om det er dem, som skaber de færøske eksportindtægter, og det er deres resultater, som samfundets vælfærd afhænger af. Årlige indtægter på de store både Først skal det dokumenteres, at oplysningerne om de færøske fiskerers årlige indtægter på de store både er en meget grov manipulation. Disse både eller skibe kan deles op i 10 forskellige grupper, som hver især virker under meget forskellige vilkår, både hvad angår fiskeri efter forskellige fiskearter og fiskeri på forskellige områder, inclusive fjernfiskeri. Dette giver også meget skiftende indtægter år for år. De kr kr, som er nævnt i indslaget, svarer til en bruttoløn før skat på ca. 1 million årligt, hvis man regner skattetrækket til 35%, som åbenbart er den brugte sats. I denne sag ser vi bort fra, om dette tale er helt korrekt. For de store indtægter er skatten dog højere. Det er os, som udarbejder statistikken for de færøske fiskerers indtægter, og vi kunne ikke genkende dette tal for fiskernes indtægter fra vort materiale. Vi har siden fået bekræftet, at tallet stammer fra en artikel om samme emne i Berlingske Tidende i begyndelsen af juni. Her har avisen generelt omtalt fiskernes lønninger for 2003, også for notskibe. Her blev også nævnt, at i 2001 var indtægterne endnu større end i 2003, nemlig ca. 1 mill. kr, som efter den omtalte skatteprosent svarer nogenlunde til det nævnte beløb på kr D.v.s. at grundlaget for tallet i de nævnte nyheder er indtægten i det bedste år overhovedet i den fartøjsgruppe af store både, som har de højeste indtægter. Ethvert gennemsnitstal for flere år ville have givet et lavere resultat. Trods dette bliver disse kr efter skat præsenteret som årlig indtægt for fiskerne på (alle) de store både. I denne forbindelse vil jeg fuldstændigt afvise, at vores kontor skal have oplyst, således som påstået af TV2 nyhedernes souschef i den færøske radio, at notskibenes indtægter i 2002 var endnu større end i 2001, og det var de heller ikke. De var noget lavere. De rigtige tal Virkeligheden om fiskernes indtægter er en helt anden, og den er følgende: Tager vi tallene for de forskellige gruppe af store både i 2003, giver dette en årsløn på kr før skat. Regner vi lige som TV2 med en skat på 35%, giver dette kr efter skat, hvilket skal sammenlignes med de af TV2 oplyste kr Tager man gennemsnit for flere år, ville tallene blive noget anderledes, men dog ikke så meget, at det ville ændre dette billede. I denne gruppe er også de omtalte notbåde. Hvis man så regner på, hvor mange arbejdspladser notbådene repræsenterer i den samlede flåde af store både, er dette ca. 7%. D.v.s. at disse 7% for det bedste år nogensinde bliver brugt som tal for den årlige, d.v.s. gennemsnitlige, løn for de resterende 100%, hvor indtægten typisk er det halve af notskibenes. Den ansvarlige for disse nyheder har i den færøske radio anført, at de opgivne tal kun er for notskibene, og at hun ikke tillægger det at have nogen væsentlig betydning, om man angiver eller lader være med at angive, at de opgivne tal kun omfatter en meget lille del af fiskerne. Dette kan meget vel være forskellen mellem sandhed og løgn, og det er det altså i dette tilfælde. Dette beviser også, at vedkommende ikke kender noget til færøsk fiskeri, for vi kan nævne, at det største skib på Færøerne, som er større end alle notskibe, har den laveste indtægt. Og andre skibe, som er på samme størrelse som notskibene, men som har andre fangstformer, har indtægter, som ligner vores gennemsnit. Så TV2s definition store både siger faktisk slet ingenting om de virkelige forhold. Og de billeder, som blev brugt i indslaget, underbygger ikke på nogen måde påstanden om, at oplysningerne faktisk kun gjaldt notbådene. De viste skibe var nogle helt andre, nemlig for Færøernes vedkommende en bundfisktrawler og den danske fiskebåd var det en snurrevodskutter. Det er klart, at det første formål med dette indslag var at give seerne det indtryk, at de færøske fiskere fortjener en styrtende masse penge, og denne del af indslaget er dermed fuldstændigt misvisende. Her kan vi minde om, at fiskernes indtægt står i direkte forhold til de værdier, som de er med til at tilføre samfundet, og derfor betyder høje indtægter stor produktivitet. Selv om det ikke direkte har betydning for denne klage skal der også tilføjes, at de nævnte beløb er slet ikke det, som den enkelte fisker fortjener. Disse skibe sejler en meget stor del af året, i nogle tilfælde mere end 300 dage, og derfor bruger man afløsningsmandskab, så man kan regne med, at hvert enkelt skib groft sagt har 1,5 mandskab, som skal deles om det omhandlede beløb. Vi mener i øvrigt ikke, at man generelt uden videre kan bruge den samlede årsindkomst til at sammenligne forskellige skibe. Der kan jo være store forskelle i det dagetal, som er blevet brugt for at opnå en angivet indtægt. Derfor har vi i vores statistik en kolonne, hvor vi opgiver den daglige indtægt for de dage, skibet er på havet. Denne kan meget bedre bruges som sammenligningsfaktor også med lønninger i andre dele af samfundet. Og bruger man disse tal, får man igen andre resultater. TV2 bekræfter selv berettigelsen af vores klage. TV2 fremfører det synspunkt, at det afgørende i denne sag er, at man har sammenlignet indtægten på notskibe på Færøerne med tilvarende indtægter i Danmark. Dette er faktisk det afgørende punkt i indslaget. Man kan selvfølgelig have principielt ret i, at en sammenligning af to ensartede grupper kan illustrere forskellen mellem dem. Men det kommer sandelig an på, hvordan det bliver gjort. Vi kender en del til danske notskibe, og vi tvivler meget på, om de danske tal er rigtige. Men det lader vi ligge i denne sag. Men netop dette argument fra TV2s side bekræfter berettigelsen af vores klage. Det nævnte indslag giver seeren den opfattelse, at forskellen mellem ligestillede danske og færøske fiskereres indtægt efter skat, d.v.s. de nævnte kr , stammer fra den skatteordning, som den færøske fisker har fået. Ud over, at man her viser et fuldstændigt ukendskab til fiskeri, så er dette beviset for, at indslaget ikke har noget som helst med virkeligheden at gøre. Alle med kendskab til fiskeri ved, at der er næppe to skibe og to fiskere, som har den samme indtægt. Indtægten kommer an på mange ting, bl.a. fiskemuligheder, aktuelle fiskepriser, størrelse på skibe, dygtighed, held og mange andre ting. Og da fiskerne modsat andre lønmodtagere bliver betalt i forhold til fangstværdi, er alt dette forhold, som er af afgørende betydning for deres indtægt. Man kunne nemt have regnet ud, hvor meget skatteordningen betyder i kroner for hver enkelt fisker, da fiskerfradraget er 15% af indtægten, dog maximalt af kr Skattelettelsen er derfor ca. halvdelen af max kr eller rundt regnet kr Der bliver også påstået i indslaget, at danske fiskere ikke har nogen særordning. Det har de med et fradrag pr dag og max kr for et år. Den fordel som færøske fiskere har i forhold til danske er dermed et fradrag på kr , som rundet op giver vore fiskere en ekstra skattelettelse på rundt regnet kr Alt andet lige kan man derfor sige, at forskellen på godt kr stammer fra de nævnte faktorer,
7 Nr august 2004 Síða 7 mens seeren må sidde tilbage med opfattelsen af, at en færøsk fisker betaler kr mindre i skat end en dansk fisker med samme indtægt på grund af denne fiskers skatteordning, mens det virkelige tal ligger i størrelsesordenen kr Hvordan skatteordningen reelt virker, kunne TV2 have læst i den omtalte artikel i Berlingeren, som jeres indslag er en udløber af. Derfor har TV2 været i direkte ond tro i sin præsentation af denne del af sagen. Intet researcharbejde Derfor kan man konstatere, at TV2 ikke har lavet det grundlæggende researcharbejde, som er grundlæggende i enhver journalistik, og ikke mindst når der er talen om et emne, hvor man let kan komme til at skade en samfundsgruppes interesser. Jeg, som må regnes for at være en nøgleperson i denne sag, er ikke blevet kontaktet af TV2. Derimod har man talt med formanden for de danske fiskere, som faktisk ikke har noget med sagen at gøre! Jeg blev trods alt kontaktet af Berlingske Tidende, som var ude i samme ærinde. Dette gav dog nogen balance i deres artikel. Mine to medarbejdere afviser, at de har talt med nogen fra TV2 før udsendelsen. Min ene medarbejder talte i onsdags efter udsendelsen med jeres journalist. Hun var slet ikke sikker på, hvem hun har talt med før og kunne slet ikke nævne noget navn. Det nærmeste hun kom kilden var, at det var noget med statistik. Dette sammen med andre ting passer meget godt med, at det er Hagstovan, Færøernes Statistik, hvis direktør også er en nøgleperson i denne sag, som hun har været i kontakt med. Han var også kilde til artiklen i Berlingske Tidende. Usandhed angående hjemmesiden Der bliver påstået i den færøske radio af den ansvarlige for udsendelsen, at I har fået at vide af os, at der ikke fandtes nogen endelig statistik for fiskernes indtæger for 2003, og at I er blevet henvist til vores hjemmeside, hvor man ikke har fundet nyere tal end Derfor har I været henvist til at bruge disse tal. Det kan bevises, at dette er usandt! For det første er det meget usandsynligt, at dette er en besked, som er kommet fra os. Vi har en meget ajourført statstik, faktisk den bedste som findes på området. Derfor kan vi allerede ved årsafslutningen give en foreløbig statistik for fiskernes indtægter. Og den endelige statistik foreligger allerede en måned efter. Vi kan allerede nu lave statistik for fiskernes indtægter i første halvår 2004, som i øvrigt viser faldende indtægter i fiskeriet. Det kan også konstateres, at det er slet ikke tallene for 2001 på vores hjemmeside, som TV2 har brugt. Vores tal for den totale indtægt dette år var i denne opgørelse væsentligt lavere end de endelige tal. Vi pointerer i hver årsberetning, at tallene for indeværende år er foreløbige på grund af opgørelsestidspunktet som er ult. desember. TV2 har brugt de endelige tal for 2001, som ikke findes på hjemmesiden, men som findes i vores årsberetning. Men de har, som nævnt, været nævnt i artiklen i Berlingske Tidende. Men her har TV2 også handlet i ond tro. For i den omtalte artikel i Berlingske fremgår det klart, at der findes tal for 2003, også for notbåde, og de bliver endda nævnt. Det fremgår også af den artikel, at indtægten i 2003 var lavere end i Men åbenbart tjente det bedst TV2s ærinde at bruge det gamle men højere tal. Her kan tilføjes, at var man gået 2 år yderligere tilbage i tiden ville tallene være halvdelen af dem i 2001, hvilket er typisk for et hvert fiskeri. Her skal også siges, at hvis I virkelig havde været inde på vores hjemmeside, så ville I have set alle de muligheder, som er for at komme i forbindelse med os både med tlf.. fax, og mail. Og har man været inde på vores årsberetning for 2003 og slået op på fiskernes indtægter, så fremgår det helt klart, at der findes statistik om disse. Så i betragtning af, at produktionstiden for dette indslag har været en hel måned, har man haft rigeligt med tid til at undersøge denne her sag ved at kontakte os. Vi ville med glæde have givet de samme oplysninger som i denne redegørelse. Det skal også tilføjes, at vores hjemmeside er kun på færøsk. Og det må regnes som en umulighed, at en dansk journalist kan dække en side af en sag ved at komme ind på en hjemmeside, hvis sprog man ikke kan forstå! Og har en færøskkyndig været på hjemmesiden så er der i hvert fald talen om ond tro. Konklusionen er i hvert fald, at TV2 i stedet for at undersøge sagen til bunds har helt bevidst med usandheder, halve løgne, manipulationer og udeladelser serveret historien med en slagside, som gør indslaget til et falsum. Sætter færøske og danske fiskere op imod hinanden Det, som jeg desuden synes er meget usympatisk, er, at man prøver at sætte danske fiskere op imod de færøske, som om det er på de danske fiskerers bekostning, at det faktisk har gået godt for de færøske fiskere indtil sidste eller næstsidste år. Disse ting har ikke noget som helst med hinanden at gøre. Det ved alle, som kender til fiskeri. Men det bekræfter vores opfattelse af hensigten med indslaget. Her viger man heller ikke tilbage for at bruge falsum. I indslaget bringer man en udtalelse fra en fisker, som skal forstås, som om han udtaler sig om den aktulle sag. Men det færøske TV har afsløret, at fiskeren rent faktisk blev spurgt og svarede på et spørgsmål om den færøske fiskedageordning, som er noget helt andet. Selvom denne del af indslaget ikke har den store betydning bekræfter dette dog de metoder som er blevet brugt. Plat beskrivelse af bloktilskudet Beskrivelsen af det danske bloktilskud til Færøerne er ganske plat. TV2 giver det indtryk, at bloktilskudet går direkte til de færøske fiskere, som dermed sættes i en gunstigere situation end deres danske kolleger. Virkeligheden er, at bloktilskudet indgår i den færøske finanslov som en generel indtægt. Vores finanslov er som andre finanslove sammensat af hundreder, hvis ikke tusinder, af enkelte poster både på indtægts- og udgiftssiden, som hver især har betydning for bundlinjen på finansloven. Man kan diskutere berettigelsen af hver enkelt post, og ville man endelig tage sagen op, er der vel en række poster, man kunne tage op. Det gør man ellers ved den årlige behandling af finansloven, en behandling, som går over flere dage. Groft sagt kan siges at bruttoprisen på fiskernes skatteordning er ca. 2% af finansloven, incl. bloktilskuddet. Og selv om man satte denne ordning direkte i relation til bloktilskuddet, ville det være ca. 10%. Sættes det til forhold til det samlede danske tilskud til Færøerne er andelen endnu mindre. Så det billede, som TV2 giver, at det er fiskerne, som løber med hele bloktilskuddet, er også groft vildledende og forkert. Dertil kommer, at ordningen også giver indtægter til det færøske samfund. Den betyder nemlig, at færinger, som sejler med f.eks. norske og danske fiskeskibe, vælger at bliver bosiddende på Færøerne og dermed betaler skat og andre afgifter til samfundet. Hermed kan vi få en større bredde i vores arbejdsmarked, som vi i høj grad har brug for. Dette var en af hovedbegrundelserne for ordningin. Selv har vi ganske vanskeligt ved at forstå, at de danske medier nu pludseligt kaster sig over en enkelt af den færøske finanslovs poster på den måde, som det er sket. Der må være noget, som ligger bag alt dette, og det er givet, at her er der en eller anden skjult dagsorden. Som nævnt har danske fiskere også et særligt skattefradrag. Det samme har norske og islandske fiskere. Og så kan der endda tilføjes, at danske søfolk ombord på DIS-flåden betaler 0 (nul) skat. Dette bliver gjort som en skjult støtte til de danske rederier, hvoraf i hvert fald et af dem er multimilliardær, og Danmarks rigeste! I tillæg har Færøerne, for at sikre beskæftigelsen af færinger, indført den samme ordning. Det betyder, at det færøske samfund afgiver indtægter til fordel for de nævnte danske rederier. Så tingene er ikke så sort/- hvide, som der bliver givet indtryk af. Facit: En hetz mod de færøske fiskere Facit af denne historie er den kommentar, som bliver afgivet af Kristian Thulesen Dahl, formanden for Folketingets finansudvalg. Og det kan ikke undre, at han svarer således, som han bliver spurgt og sådan, som han får præsenteret sagen. Man får næsten kuldegysninger af hans synspunkter, som bliver opfattet som hån af de hårdtarbejdene færøske fiskere. Disse føler sig som gruppe udnævnt som syndebukke for de danske fiskerers genvordigheder. Og hans synspunkter får lov til stå alene. Det siger også noget om den presseetik, som ligger bag, og derfor er TV2 den hovedansvarlige for denne hetz mod vore fiskere. Brud på presseetiske regler Kort sagt kan siges, at TV2 i dette indslag har brudt følgende presseetiske regler: Korrekte meddelelser: Det er mediernes opgave at bringe korrekt og hurtig information. Så langt det er muligt, bør det kontrolleres, om de oplysninger, der gives er korrekte. Kritik bør udvises over for nyhedskilderne, i særdeleshed når disses udsagn kan være farvet af personlig interesse eller skadevoldende hensigt. Oplysninger, som kan være skadelige, krænkende eller virke agtelsesforringende for nogen, skal efterprøves i særlig grad, inden de bringes, først og fremmest ved forelæggelse for den pågældende. Angreb og svar bør, hvor det er rimeligt, bringes i sammenhæng og på samme måde.... Berigtigelse af urigtige meddelelser skal finde sted på redaktionens eget initiativ, hvis og så snart kendskab til fejl af betydning i de bragte meddelelser indgår. Berigtigelsen skal foretages i en sådan form, at læserne, lytterne eller seerne får klar mulighed for at blive opmærksom på berigtigelsen. Vi betragter denne sag med allerstørste alvor. Derfor er det vores krav og forventning, at man retter budskabet i dette indslag i overensstemmelse med pkt. 7 i de citerede regler. Med souschefens udtalelse til den færøske presse, hvor hun på forhånd frikender dette indslag vil vi også offentliggøre denne redegørelse, så den ikke ender under gulvtæppet. Den vil blive lagt ud på vores hjemmeside Vi mener med dette at have oplyst sagen så godt som det lader sig gøre. Med venlig hilsen FÆRØERNES FISKERFORENING Óli Jacobsen
8 Síða 8 Nr august 2004 Kæran til TV2: Hvat er tað, sum gongur fyri seg? Aðra staðni í blaðnum endurprenta vit kæruna, sum Føroya Fiskimannafelag hevur sent til donsku sjónvarpsstøðina TV2 um tíðindaflutningin um skattin og inntøkurnar hjá føroyskum fiskimonnum. Vit hava roynt at lýst málið so væl, sum tað kann gerast fyri at sleppast kann undan nýggjum søgum av sama slagi, og eisini fyri at fáa eina so breiða kunning um hetta málið, so at ein og hvør kann skilja, hvat hetta veruliga snýr seg um. Vit hava kunnað allar lyklapersónar í donsku politisku skipanina um málið. M.a. er tað sent til donsku flokkarnar á fólkatingi. Ein svaraði beinanvegin aftur, at teir mettu frágreiðinga hjá okkum at vera veldokumenteret og overbevisende. Skal ein samandráttur gerast av TV2 málinum, so kann sigast, at lýsingin av skattaskipanini hjá føroyskum fiskimonnum er at meta sum beinleiðis falsan. Heldur enn at greiða frá skipanini, sum hon er, og síðan sammeta hana við ta skipan, sum er galdandi fyri danskar fiskimenn, verður ein uppseting gjørd, sum skal geva síggjarunum ta fatan, at føroyskir fiskimenn fáa kr í skattalætta sammett við tilsvarandi danskar fiskimenn. Hetta er eitt tal, sum einki samband hevur verið veruleikan. Ein beinleiðis útrokning hevði víst at í mun til danskar fiskimenn, sleppa okkara fiskimenn hægst kr lættari í skatti vegna ta skattaskipan, sum er galdandi fyri føroyskar fiskimenn í mun til ta donsku. Hjá teimum flestu er talið minni, so miðaltalið liggur langt undir umrødda tal. Hetta er so villeiðandi, sum tað kann vera. Tað næsta, sum verður gjørt, er, at gera upp inntøkurnar hjá føroyskum fiskimonnum á ein hátt, sum einki samband hevur við veruleikanum. Taka vit samlaða dekkarapartin hjá føroyskum store både, verður úrslitið hetta: Miðalinntøkur hjá føroyskum fiskimonnum í 2003 Her vísa vit ársinntøkurnar fyri teir stóru bólkarnar av fiskimonnum. Uppgerðin sigur tó einki um inntøkurnar hjá teimum einstøku fiskimonnunum, tí sum høvuðsregla eru skipini so nógvar dagar í sjónum, at eingin er við allar túrarnar. Men uppgerðin kann prógva, hvussu eftirfarandi tølini hjá TV2 eru. Tølini eru hesi: Seta vit skattin til 35%, sum er á leið tað talið, ið TV2 hevur nýtt, verða tá kr eftir. Hetta skal sammetast við tær kr , sum TV2 upplýsti. Her er enntá Næraberg, sum er størsta skipið av øllum, ikki tikin við. Næraberg umboðar annars tær lægstu inntøkurnar. Endamálið við hesum tølum er at skapa eina øvundsjúku í Danmark, sum skal taða fyri illvilja móti føroyingum og føroyskum fiskimonnum. Samstundis skulu føroyskir og danskir fiskimenn setast upp ímóti hvørjum øðrum. Teir donsku skulu fáa ta fatan, at tað eru føroysku fiskimenninir, sum eru orsøkin til ta vánaligu støðuna, sum teir donsku fiskimenninir eru í. Grundað á hesa høpisleysu lýsingina av umstøðunum hjá føroysku fiskimonnunum verður komið til ta niðurstøðu, at orsøkin til at føroyskir fiskimenn eru dupult so væl fyri sum teir donsku, er danski blokkurin, sum føroyskir fiskimenn stinga í egnan lumma, og tí eigur hetta at fáa avleiðingar fyri blokkin. Í klaguni til TV2 verður víst á, at einki grundarlag er fyri hesum sjónarmiði. Føroyskir fiskimenn syndabukkar Tað, sum fiskimenn hava grund til at øtast yvir, er, at hóast ein og hvør fíggjarlóg er sett saman av hundraðum, kanska túsindum av ymiskum upphæddum, so verða júst fiskimenn hongdir út sum syndabukkar í samfelagnum. Hetsurin, sum verður førdur, minnir nógv um reina forfylging. Vit viðurkenna fult út, at fólk hava aðra hugsan um hetta málið, enn hana vit sjálvir hava. Men vit mugu hava loyvi til at vænta, at almennir myndugleikar nýta undirbygdar grundgevingar í einum slíkum máli. Og vit hava víst á, at hetta als ikki verður gjørt. Her kunnu vit vísa til tað vit hava skrivað um grundgevingarnar hjá búskaparráðnum. At hava sakligar grundgevingar royna vit at hava, og vit góðkenna ikki, at fiskimenn ella sjómenn skulu vera nakar serligur trupulleiki í fíggjarlógar- ella skattasamanhangi. Bíløgd sjónarmið! Eitt er, at slíkt kjak fer fram í Føroyum. Men hvussu í víðu verð kann tað vera, at kjakið knappliga tekur seg upp í Danmark á einum slíkum ósakligum grundarlagi, sum vit hava sæð, serliga í sendingini hjá TV2. Tað kann ikki vera so løgið, um vit halda, at hetta má vera komið úr Føroyum. Eitt slíkt mál kann ikki koma úr leysari luft til danskar fjølmiðlar, uttan at onkur stendur aftanfyri. Vit vita, at formaðurin í Búskaparráðnum hevur verið kelda til eina grein í Berlingske Tidende fyrst í juni við sama boðskapi. Færøsk konsekvens Færøernes finansminister Bardur Nielsen er træt af at høre på Kristian Thulesen Dahl, der er folketingsmedlem for Dansk Folkeparti og formand for Folketingets finansudvalg. Kristian Thulesen Dahls brøde i forhold til færingernes finansminister består i, at han øjensynligt har vovet at blandet sig i færøsk økonomi. Der er sikkert mange i dansk politik, der føler med Baldur Nielsen, fordi de også tit og ofte kunne ønske, at Thulesen Dahl lukkede munden mere i end op. Ikke mindst fordi de fleste på Christiansborg kender til hans skarpe tunge i debatter, som han forbereder sig grundigere end de fleste på. I dette tilfælde har den energiske og dygtigt Vit vita eisini, sum víst á í seinasta blaði, at hansara undanførsla um, at umrødda blað hevur fingið talupplýsingar í greinini á heimasíðuni hjá Føroya Fiskimannafelag, ikki er í samsvar við sannleikan. Slíkt plagar ikki at vera tekn um reint mjøl í posanum. Her er í hvussu er okkurt,sum ikki er komið fram í ljósið.hevði í minsta lagi onkur ásanna, at málið á hendan hátt er komið á skeiva kós, kundu vónir verið um, at dysturin fór at koma aftur á heimavøll. Men slík ásannan er eftir øllum at døma langt burtur. Og tí kundu vit rokna við endurtøku, og tað er eisini júst tað sum er hent. Politiska skipanin skuldi heldur ikki kunnað livað við hesum. Hon má t.d. meta útsøgnina hjá Kristian Thulesen Dahl, formanni í donsku fíggjarnevndini, sum eina óviðkomandi danska uppíblanding í innanhýsis føroysk viðurskifti. Tað liggur jú í blokkinum, at vit hava sjálvræði á fíggjarøkinum, og at tað er okkara egna ábyrgd at fáa javnvág á fíggjarlógina. Tí skuldi ein trúð, at allir flokkar høvdu áhuga í ikki at góðtaka eina slíka uppílegging í hesi mál. Og hendir tað kortini má kortleggjast, um henda er meira ella minni bíløgd úr Føroyum. Tað er meira og meira sum bendir á hetta, men skuldi tað kortini ikki verið so,átti tað eisini at verða staðfest. Oskarsson og Thulesen Dahl identisk sjónarmið Tað seinasta, sum er komið fram í málinum, er ein grein í Dimmalætting 28. juli. Her hevur Leif Jacobsen, limur í Minoritetspartiet, eina lýsing av innslagnum, sum tað varð sent í TV2, og her tekur hann eisini okkurt við, sum ikki varð endurgivið í føroysku sendingini um hetta sama mál. Tað, sum er sera áhugavert, er fylgjandi: Derefter bliver formanden for Færøernes Økonomiske Råd præsenteret, speakeren siger: Formanden for det økonomiske råd, Hermann Oskarsson, påpegede det urimelige i, at færøske populistiske Thulesen Dahl løbende stillet krav til den færøske økonomi som betingelse for fortsættelsen af det betydelige danske bloktilskud til øerne - på over 600 mio. kr. om året. Senest har det bl.a. generet danske fiskere, at en skattelettelse til deres færøske kolleger betyder, at de tjener betydeligt flere penge, end de selv har mulighed for. Det bør ikke kunne undre den færøske finansminister, at økonomisk overskud i Færøerne, der bruges på denne måde, vil blive brugt imod dem af de mange, der ikke mener, at pengene fortsat skal flyde fra Danmark til Færøerne. Tað virksemi sum er umrøtt í samband við TV2 málið virkar eftir ætlan, soleiðis sum tað sæst í hesi oddagrein í Holbæk Amts Venstreblad. Tað sæst, at boðskapurin er móttikin júst sum ætlað, og hetta er ein góð grundgeving fyri at fáa sett eina kanning í verk, um her er talan um sjónarmið, sum meira ella minni eru "bíløgd" í Føroyum. Hugburðurin hjá TV2 er ikki at taka feil av. Men trupulleikin hjá støðini er, at tey tøl, sum hon sigur seg hava fingið á heimasíðuni hjá FF, als ikki eru har. fiskere forfordeles med danske skatteyderes penge som grundlag. Det gjorde han ud fra en økonomisk vurdering. Tað áhugaverda í hesum er, at henda útsøgnin kundi verið togað úr tonnunum á Kristian Thulesen Dahl. Ella er tað øvugt! Tað kann ein og hvør ímynda sær. Hetta er annars tann mest ítøkiliga ábendingin um, at henda roynd at øsa danir, saman við hóttanini hjá formanninum í donsku fíggjarnevndini, veruliga hevur sín uppruna í Føroyum. Tað, sum vit eiga at leggja til merkis er, at Herman Oskarson brúkar somu grundgevingar, sum Kristian Thulesen Dahl, at henda forfordeling av føroyskum fiskimonnum verður goldin av danske skatteyderes penge, og nú verður hetta kamuflerað sum eitt búskaparligt sjónarmið. Sum vit hava víst á í kæruni, er hetta ein grov manipulatión og villleiðing.tað eru fleiri hundrað um ikki túsind postar í eini fíggjarlóg, og blokkstuðulin kann ikki kannast einum av hesum postum meira enn øðrum. Hetta kann í hvussu er ikki á nakran hátt sigast at vera eitt búskaparligt sjónarmið. Hetta er eitt politiskt sjónarmið sum er eyðkent fyri Dansk Folkeparti og Tí vilja vit venda aftur til tað sjónarmið, sum vit hava ført fram fyrr, at tað eigur at verða kannað av óheftum keldum, um formaðurin í Búskaparráðnum hevur hildið seg til tær heimildir, sum hann hevur í hesum starvi við teimum avleiðingum, sum hansara virksemi hevur havt við sær.
9 Nr august 2004 Síða 9 Fyrri partur av frásøgn hjá Andrew Godtfred: Upplivdi illveðrið, sum beindi fyri Lauru og Immanuel Síðurnar 9, 10, 15 og 16 kunnu takast úr blaðnum Vit hava hitt Andrew Godtfred á máli. Andrew er ættaður úr Vági og er 90 ára gamal. Hann og Mia, sum eisini er 90 ára gomul, hava seinastu mongu árini búð í Havn. Um Andrew kann sigast, at hann er ein partur av okkara fiskivinnusøgu. Lutvíst vegna egnar royndir á sjónum, og lutvíst tí hann var føddur inn í eitt kent reiðaravirki í Vági, nevniliga A/S J.A. Godtfred, sum Johan Andreas Godtfred, vanliga nevndur Dias á Heyggi, átti. Vit eru fegin um at hava fingið hesa frásøgn, sum so sanniliga eisini er eitt íkast til okkara fiskivinnusøgu. Í dag prentað vit 1. part av frásøgnini hjá Andrew. Hjúnini Kristina og Johan Andreas Godtfred. Pápi mín kom av Heyggi í Porkeri. Hann æt Johan Andreas Godtfred og var føddur í Hann var vanliga nevndur Dias. Mamma mín var eisini úr Porkeri. Hon var úr Klovanum og æt Kristina Magnussen. Tá pápi var 9 ára gamal, fór hann at rógva út við pápa sínum Johan á Heyggi, ið var bóndi og stak góður útróðrarmaður. Dias sat í sjálvdrátti, so hann ikki, sum smádrongur, skuldi taka part frá hinum. Tað gekk ógvulig væl hjá honum at fáa fisk. Tá hann var 10 ára gamal, hildu hinir menninir, at hann átti at fáa part sum hinir, tí hann stóð einki aftanfyri teir vaksnu at fiska, so longu tá hevur bragdað í honum. Pápi fór til skips 14 ára gamal við Jeanette og var við har í tvey ár. Seinna árið var pápi triðjubestur at fiska. Í 1897 og 1898 var hann við Sildberanum, og var hann bestur at fiska bæði árini. Tað var hann eisini, tey árini hann fílaði. Hann tók skiparaprógv í 1900 og førdi seinni Albert Victor. Hann bygdi hús í Porkeri og búði har til 1909, men tá hann fór at føra skip hjá Garðamonnum, bygdi hann hús í Vági, tí tað var høgligari. Albert var fyrsta skipið, hann førdi, og síðani komu Johanna og Havgásin. Sum skipari var hann øll árini bestur at fiska. Í 1913 keypti hann sjálvur skip, ið hann nevndi Kristina eftir konuni. Hann fór eftir skipinum Andrew sum ungur navigatørur. sama dag, sum eg var føddur. Hann hevði leigað ein Garðabát at fara til Íslands við manningini.eg minnist lítið til Kristinu. Eg minnist, at eg einaferð var umborð sum smádrongur, tá teir málaðu Kristinu uttanborða. Eg misti teir burtur viðhvørt og varð so ræðslusligin, til eg fann út av, hvar teir vóru. Kristina var nógv besta skipið í Føroyum øll árini pápi hevði hana, og hon fiskaði betri og betri fyri hvørt ár, sum gekk. Í 1915 fekk hon 850 skippund, í 1916 fekk hon 950 skippund og í 1918 fekk hon 1050 skippund. Hetta var eisini umtalað í bløðunum. Í 1918 skrivaði Suðuroyablaðið Føroyatíðindini m.a.: Den energiske kaptajn Godtfred, hvem et... Held har fulgt i mange Aar, og hans dygtige Mandskab, har efter hvad der forlyder, efterlignet Franskmændenes Fangsmaade, idet de ikke blot nøjes med Bundfiskeriet, men forstaar at finde Fisken paa Forskellige Dybder, en Fremgangsmaade, der giver forbavsende Resultatet paa ganske kort Tid. Spurt verður í blaðnum, hvør ið mundi fara at sláa metið hjá Kristinu. Kanska fór tað at vera Kristina sjálv! Og rætt var, tí í 1919 fingu teir 1455 skippund. Aftaná hetta fiskaði pápi ikki nógv, tí heilsan fór at bila.hann var síðani heimamaður og róði út øll árini, til hann var langt uppi í 80'unum. Hann doyði í 1968, tá var hann 88 ára gamal. Seinni keypti Kjølbro Kristinu, men hon gekk burtur árið eftir. Eg havi hoyrt, at Kjølbro mundi farið av knóranum tá, tí hon var ikki tryggjað. Passaði motor 14 ára gamal Eg gekk í skúla og tað gekk bara heilt væl. Eg fór úr 2. flokki í 4. flokk, men eg minnist ikki aftur, um tað var tí, at eg dugdi so væl. Lærarar í Vági tá vóru Poul Næs, hann var yvirlærari, Elspa á Økrum, Thomas Nygaard, sum var av Eiði og Zacharias Sørensen. Eg gekk trý ár í millumskúla, men so helt millumskúlin uppat, og eg slapp ikki víðari.tá var eg eisini so mikið gamal, at eg fór ikki í nakran annan skúla. Tá eg var 14 ár, fór eg at rógva út við pápa mínum. Vit róðu út við snøri. Tað var nógvur fiskur at fáa. Eg róði eisini út við Judith, innstalleringinum hjá pápa. Men við hvørt róði eg eisini út við deksbátum.vit avreiddu í Vági, og pápi keypti fiskin, sum var flaktur og saltaður. Pápi mín fór einaferð niður, tað var tá Norðfarið stóð í ger, og eg helt fram at rógva út, tí eg dugdi at passa motorin, hóast eg bert var 14 ára gamal. Vit avreiddu á Gørðunum. Ein dagin kemur Magnus á Gørðunum, stjórin, oman á brúnna. Hann hevði hoyrt, at skipini fingu sild og segði, at hann fór beinanvegin at senda Merkur út at fiska sild.tá reisti eg meg upp beinanvegin og segði: So sleppi eg við! Hann bara harkaði, men hann tók meg upp á orðið, tí dagin eftir sendi hann boð eftir mær og spurdi, um eg meinti tað í álvara. Jú, tað gjørdi eg. Hann spurdi, um eg kendi nakran annan ungan drong, sum eg kundi biðja komið við. Jú, segði eg. Eg kendi Hans hjá Edvard á Selatrað. Eg fór so at biðja hann koma við eisini, og hann játtaði. Fyrsta túrin fóru vit út á Suðuroya Bankan. Har fingu vit onga sild. Síðani fóru vit á Nólsoya Bankan, men fingu heldur onga sild. Haðani fóru vit á Fugloyar Bankan, men framvegis fingu vit onga sild. Men so fóru vit inn á Funningsfjørð, og har fingu vit sild. Vit vóru burtur í umleið ein mánað tilsamans. Vit fingu 200 tunnur, og eg fekk 50 oyru av hvørji tunnu. Sildin varð koyrd heil í salt, men fyrst varð hon kvørkrað. Og hetta var í 1928, tá eg, sum 14 ára gamal, var mín fyrsta túr til skips. Lumpaði læknan Í 1929 var eg niðri eftir Norðfarinum, sum pápi hevði latið byggjað í Fredrikssund til son sín og beiggja mín Johan, sum gekk á stýrimansskúla á Fanø. Skipið var 154 brt. og kostaði kr Tá vit komu heim við henni, var eitt tons av koli ov nógv umborð. Hetta skuldi fáast í land, og tað var bara ein bilur í Vági, ið kundi koyra tað, og tað var Garðabilurin. Posarnir vóru toppaðir so høgt uppi í lastini á bilinum, har eg og ein leyningur eisini vóru, at tá bilurin dreygaði vestur av keiuni vórðu vit tveittir á keiuna. Tann, sum koyrdi, var Dorius. Hann var ættaður úr Norðragøtu, og var ein teirra, sum stovnaði Føroya Fiskimannafelag. Hann koyrdi fyri teir á Gørðunum í eini 50 ár. Leyningurin slapp væl frá tí, men eg fekk skaða í knæið, og dr. Rasmussen (seinni Waag) noktaði mær at fara við Norðfarinum hendan fyrsta túrin. Tit kunnu ætla, at eg var forharmaður. Tá lækni varð heintaður til ein sjúkling, vildi læknin dagliga vita, hvussu sjúklingurin hevði tað. So ein dagin, tá einir átta dagar vóru farnir, var eg so frægur,at eg fór upp og út. Eg passaði mær kortini at vera heima, tá læknin kom at vitja. Men ein dagin gloymdi eg tað, og so visti læknin, at væl mundi standa til. Eg gekk mær vestur á Garðarnar, og royndi at sleppa við trolaranum Royndini, og tað eydnaðist. Læknin var ikki firtin, men hann mælti mær til at nýta elastikbind um knøini. Hetta var í 1929 og var eg við Royndini til út á heystið. Eg fylti 16 ár á Framhald á næstu síðu
10 Síða 10 Nr august 2004 Norðfarið fer av bakkastokki í Frederiksund í Norðfarið liggur her við Løðhamarsbrúgv í Vági, áðrenn hon varð umbygd. heimferðini. Saman áttu fleiri av reiðarunum í Vági Royndina - pápi var ein teirra. Skipari var Jacob Nielsen úr Nólsoy. Tað gekst væl at fiska.vit vóru á saltfiskaveiðu. Hóast Royndin var trolari, róðu vit eisini út við bátum, og var hetta í Grønlandi. Tað var sera trupult at royna í Grønlandi, tí har var so torført at fáa útgerð, eisini vegna politiskar forðingar. Tá vit komu heim, var ikki meira av koli eftir, enn tað sum lá á banjaranum. Við Norðfarinum Árið eftir fór eg við Norðfarinum, og róðu vit eisini út við bátum í Grønlandi. Johan bróður var skipari. Hann var rokskipari, og hann var eisini ein góður lærumeistari. Vit fiskaðu eisini nógv var fyrsta árið,at eitt skip hevði fingið fiskar. Men tað kom kortini ikki so nógv burtur úr fíggjarliga. Hetta var jú ringasta tíð við heimskreppu og øllum tí, sum harvið fylgdi. Vit fiskaðu eina ferð uppí hana í Grønlandi, og fóru inn í Føroyingahavnina at landa. Vit landaðu alt sjálvir, og tóku alt umborð aftur, og vit fingu bert 100 kr. í part. Útróðurin var strævin. Tað var felags fiskarí í Grønlandi, sum var tað øvugta av tí vanliga sjálvdráttinum. Vit høvdu seks tímar frívakt um dagin. Arbeiðið var skipað soleiðis, at nakrir vóru við bátinum, meðan aðrir arbeiddu undan umborð. Bátarnir kundu gott fáa uppí fleiri ferðir um dagin og fóru so avstað aftur. Og tað var róð á tann hátt, sum vit greiddu frá í FF-blaðnum herfyri um Ellu. Norðfarið hevði motor - ein Tuxham 80/96 hestar. Sum nýbygt skip var Norðfarið eitt tað fremsta skipið í flotanum tá. Hon var bygd eins og ein slupp. Eg fór at læra til motorpassara veturin 1931/32 og tað árið var eg smyrjari. Tá Laura og Immanuel fórust Eg hevði gingið ein vetur á motorpassaraskúla, og kundi nú vera smyrjari. Tað var hetta árið, tá Laura og Immanuel gingu burtur við mann og mús. Við Immanuel var tann tá nývaldi formaðurin í fiskimannafelagnum Hans Jacob Havstreym. Hann varð umrøddur í blaðnum í samband við 100 ára føðingardagin. Vit høvdu verið heima - fóru heim 23. mars 1932 við 700 skippundum, og vit vóru á veg yvir aftur til Íslands. Veðrið var framúr vánaligt. Eg var staddur í maskinrúminum og hevði júst fingð lensupumpuna at taka við aftur aftaná, at hon hevði verið typt av træspønum, sum komu í ventilarnar, og sum stavaðu frá byggingini av skipinum. Akra-Petur var motorpassari ella 1.meistari. Tá fingu vit ein slíkan sjógv at eingin kloddi var eftir á skipinum uttan miðseglið. Tað brast so hart í henni, at onkur helt, at síðan var sligin inn, og at vit fóru at søkka, men so galið var tað kortini ikki. Brotið slongdi skipsbátin tvørtur um skipið og til sjós, og sprongdi í ferðini lúnningarnar uppav. Øll skottini stóðu í lastini, men saltið var tveitt yvir í annað borðið, so skipið fekk slagsíðu. Í lastini var ein tóm krubba, og har stóðu allir spakarnir.tóma krubban var nú fylt við salti, so fólkið mátti fara í Fýra garpar umborð á einum dampara í Grønlandi: Magnus Dahl á Gørðunum undir hatti, Petur Otto Ellingsgaard, Dias á Heyggi og Tummas P. Nielsen. lastina við tallerkum, pottalokum, fjalum og berum hondum fyri at fáa skipið á rættkjøl aftur. Skaðin á hetta, bert trý ára gamla skip, var so stórur, at vit vendu við og fóru heimaftur. Eitt brot kom afturat, sum legði Norðfarið sker flata, og tá væntaðu vit ikki, at hon reistist aftur. Stórseglið fyltist við sjógvi og helt lúnningini í vatnskorpuni. Tá gjørdi Magnus Veihe í Porkeri tað bragd, at hann fór við lissu um miðjuna út á seglið, har tað lá niður í sjógvin, og við flekiknívi fekk hann skorið hol á seglið, so sjógvurin rann út, og skipið rættaði seg aftur. Stýrihúsið fór ikki, men allir rútarnir fóru. Tað var ein kappi í maskinrúminum upp í stýrhúsið, og nógvur sjógvur kom niður, og tvær fjalar av dúrkinum í stýrihúsinum komu sendandi niður í maskinrúmið. Men lukkutíð raktu tær ikki oljurørið og motorurin steðgaði ongantíð. City og Havgásin vóru eisini á hesum leiðum, men eg veit ikki um onnur skip. Tey vendu eisini aftur vegna skaðan, tey fingu í illveðrinum. Eg havi annars hoyrt, at annað av skipunum Laura ella Immanuel hevði ein stakk av fiski á dekkinum. Tey vóru nevniliga á veg heim. Tey vóru tískil so tung í sjónum, og vóru verri fyri enn vit vóru. Um Norðfarið kann verða skoytt uppí, at teir í 1945 vóru tveir ísfiskatúrar í Grønlandi, sum var sera sjáldsamt tá. Hetta var í juni mánaði. Tann fyrra túrin fingu teir uppí eftir hálvum fimta samdøgri, og tann seinna eftir átta samdøgrum. Tá vóru teir annars inni í Holsteinsborg, og tí var Norðfarið fyrsta skipið úr Europa, sum var inni har eftir kríggið. Tað kann verða nevnt, at Norðfarið endaði sum ídnaðarskip, sum tá var ein nýggj veiða seinast í 60-unum og fyrst í 70-unum. Eiler Jacobsen hevur nógv at siga frá um Norðfarið og Johan Godtfred í bókum sínum, sum nýliga eru komnar út. Fjølbroytt virksemi Pápi átti Norðfarið, Marshall, Silver Spray og Norðheim. Hann turkaði eisini fisk og hevði handil. Ein handil mátti eitt reiðarí hava fyri at fáa tað at hanga saman. Menninir, sum vóru við skipunum, keyptu fyri hýruna. Soleiðis var tað tá, tá lítið var av reiðum peningi. Sigast kann, at pápi var ein av teimum smærru reiðarunum í Vági tá. Seinni fekk reiðaríið sær onnur skip, sum t.d. trolaran Rádna. Hetta var ein av teimum vánaligu íløgunum, sum nógvir gjørdu eftir kríggið, og gjørdi hetta eisini enda á fyritøkuni. Tað kann eisini verða nevnt, at tá Sjóvinnubankin varð stovnaður í 1932, var pápi størsti partaeigarin eftir løgtingið og skiparafelagið. Gjørdist motorpassari og skipsførari Í 1933, tá eg hevði gingið ein vetur afturat á maskinskúla, fór eg at passa motorin á Norðfarinum sum 1. motorpassari. Tað var hetta árið, vit brutu krumtappin.vit royndu at fiska 14 dagar aftrat við ongum motori, og fóru so heim. Tað var heppið, at vit fóru heim tá, tí vit høvdu so góðan byr heim. Vit fingu ein nýggjan motor, sum var størri enn tann gamli. Gamli motorurin hevði einki millumleigi. Allir Tuxham motorarnir høvdu tað við at brotna. Men hesin nýggi motorurin, sum eisini var ein Tuxham, hevði millumleigi. Hann var 140/- 150 hestar og tískil størri enn tann gamli. Tá vit vóru royndartúr við nýggja motorinum, hoyrdu vit eitt gleps í sylindaranum, so vit settu tendringina niður. Glepsið fór burtur í fyrsta umfarið og dagin eftir sigldu vit. Tá vit komu nakað vestur um Føroyar, kom glepsið aftur. Eg setti so tendringina enn longur niður, men tá fekk eg ov lága tendring. So tók eg stemplið upp og reinsaði tað.tá var ljóðið burtur í einar tveir dagar, men so kom tað aftur. Eg royndi aftur og fekk stemplið so langt upp, at eg fekk ringarnar av. Ein bjálki stóð fyri, so eg fekk tað ikki heilt upp. So kappaði eg av ringinum, men tað segði tað sama. Eg hevði stemplið uppi fjórðu ferð, tá vit komu vestur á Kappan. Tá tók eg fílina og fílaði omanav ringinum. Tá var í lagi. Síðan gekk motorurin sum ein klokka. Á sumri 1935 fór eg av Norðfarinum. Eg fór uppá stýrimansskúla. Eg hevði ikki nóg mikið av siglingstíð, so eg mátti søkja um undantaksloyvi, soleiðis, at eg kundi taka restina av siglingstíðini seinni. Eg lærdi um veturin, og fór burtur um summarið fyri at fáa siglingstíð.tá var Jens Pauli í Dali, stjóri á sjómans- Framhald á síðu 15
11 Nr august 2004 Síða 11 Tað gongur fyribils (vónandi) aftur á í Svínoy: Men treytin er ein veruligur útoyggjapolitikkur Aftur í summar hava vit verið á ferð í Svínoy og Fugloy. Gjøgnum árini hava vit havt nógvar frásagnir úr Svínoy, eins og vit eisini hava vitjað nógvar av teimum smærru bygdunum í landinum. Fyri nøkrum árum síðani vóru vit eisini ein túr í Fugloy, og hava vit aftur í ár verið her í sambandi við ferðina í Svínoy. Í hesum blaðnum kemur frásøgnin úr Svínoy og í komandi blaði fara vit at hava eina frásøgn úr Fugloy. Hann, ið skrivar hetta, hevur seinastu 25 árini verið í Svínoy nærum á hvørjum ári og hevur á tann hátt kunnað fylgt við gongdini í bygdini. Sigast kann, at tað hevur gingið upp og niður. Fyri 25 árum síðani stóð ikki serliga væl til í bygdini. Skúlin var stongdur, tí har vóru eingi børn, og má tað sigast at vera ein Svínoy er ein stak hugnalig bygd. góður mátistokkur fyri framtíðarútlitini í bygdini. Men so fór nakað at henda. Ung hjún komu til bygdina og børn byrjaðu at koma til verðina. Hetta førdi so aftur við sær, at skúlin lat upp aftur og har gingu upp móti 10 børnum. Hetta var ikki nógv í mun til onkuntíð fyrr, men kortini Samstundis gjørdust útlit fyri arbeiðsplássum. Ein nýggjur bátahylur varð bygdur, og hetta skuldi gjørt tað møguligt at drivið útróður, nú tað ikki varð so langt til bestu fiskigrunnarnar í landinum, og møguleiki var kanska eisini fyri at fáa virka fiskin á landi. Samstundis fingust til vega vinnulig arbeiðspláss við teirri nýggju smoltstøðini, sum tá varð bygd og fólk fluttu til bygdina, og skuldi hetta verið gott grundarlag fyri framtíðini. aftur í tíðina. Samstundis er tað hent, at talið av ferðafólki, sum undanfarin ár hevur ferðast til ger tað heldur ikki liviligari hjá bygdafólkinum. Hetta er sera stórt spell, tí oyggin er vøkur, og her skuldi verið liviligt at búð. Spurningurin er, hvat gekk galið, samstundis sum so nógv verður tosað um útoyggjanevnd, -álit, - felag, -fulltrúa, -landsstýrismann og -skrivstovu. Ov nógv tos. Ein trupulleiki er vist tann, at ov nógv verður tosað og ov lítið verður gjørt. Tað eru tvinnar fortreytir, sum í hvussu er skulu til, fyri at fáa fólk at støðast. Ein er møguleikin fyri at fáa arbeiði, og hin er møguleikin at sleppa til og úr oynni. Verður hetta seinasta loyst, so lættir hetta eisini um møguleikan at fáa arbeiði í nærmasta stórplássi. Í Svínoy siga tey, at samferðslumøguleikarnir eru batnaðir nakað, síðan út- Ein smoltstøð er eitt stórt arbeiðspláss í eini slíkari bygd. Nú liggur hon still. Og er hetta ein vanlukka fyri bygdina. Ein nýggjur bátahylur skuldi verið eitt gott grundarlag fyri at fáa nakað burtur úr sjónum. Sum er, er hetta nærum ein burturspilt íløga, tí her er neyvan bátur við fiskiloyvi.tað hevði tí ið hvussu er verið eitt gott "signal", um bátar í slíkum bygdum kundi fiska, sum teir vildu uttan loyvi. Alt broyttist til tað verra Men eftir stuttari tíð er alt broytt. Eitt er, at nógv av teimum gomlu fólkunum er flutt av bygdini ella eru deyð - hetta er lívsins gongd - men verri er, at tær flestu barnafamiljurnar eisini eru fluttar av bygdini. Hetta hevur havt við sær, at skúlin bert partvís hevur verið opin seinasta skúlaárið. Samstundis er tað hent, at smoltstøðin er latin aftur. Tað merkir so, at tey, sum arbeiddu har, eru flutt, og nú er so at siga einki arbeiðspláss eftir í bygdini undantikið postavgreiðsla, avgreiðsla av samferðslu, viðlíkahald av vegum og heimahjálp. So sigast kann, at bygdin koyrir upp á lægsta bluss. Í dag búgva tískil bert heilt fá fólk í Svínoy, og samfelagið er sett ártíggir Sólvá er ein av teimum fáu ungu í bygdini. Men hon gongur í skúla á Kambsdali, og tá ber ikki til at búgva heima. Spurningurin er tí eisini, um ein slíkur ungdómur hevur nakað at venda heim aftur til. Beint nú er summarferia og Sólvá beinir fyri ókrúti fram við vegnum. Svínoyar og sum var rættiliga stórt, nú er minkað munandi. Og tað var ikki meira enn at tú sást fremmandafólk í oynni, meðan vit vóru har. Ein orsøk kann vera, at handilin er stongdur, og tað tí er nógv truplari at fara til Svínoyar nakrar dagar, tá ein skal hava alt við sær. Tað, at eingin handil er, oyggjatosið veruliga byrjaði. Men nøkur endalig loysn er ikki talan um. Hon fæst bert við einum bergholi úr bygdini og suður í Havn sunnast á oynni.gerast má ein havn har, so sleppast kann yvir á Borðoynna. Hetta kostar nógvan pening. Ein uggi er tó, at nakað av peningi er settur av til kanningar- Framhald á næstu síðu
12 Síða 12 Nr august 2004 Á veg á Kirkju.Tað er eingin bygd í landinum, sum hevur eitt slíkt útsýni sum Kirkja. Ein av teimum elstu monnunum í bygdini er haldbóndin Jógvan í Heimistovu. Kona hansara, Irena, var fyrsti kvinnuligu borgmeistarin í Føroyum. arbeiði, men hóast hetta kann long tíð ganga, áðrenn nakað veruligt hendir. Tað ringasta eru teir manglandi vinnumøguleikarnir. Ein frálíkur bátahylur er bygdur, men so hendi einki meira. Einki varð gjørt fyri at skapa fortreytir fyri útróðri. Eingin bátur hevði fiskiloyvi. Eitt uppskot,sum vit fleiri ferðir hava havt her í blaðnum, er, at lata bátar á slíkum plássum fiska sum teir vilja uttan avmarkingar. Tað hevði í hvussu er ikki oyðilagt nakran fiskastovn. Og um útróður fekst, kundi kanska eisini nøkur arbeiðspláss fingist t.d. við at flekja og salta fiskin. Ein slík skipan hevði kanska kostað tí almenna nakað. Men eingin kann rokna við, at bjargingin av smáplássum ikki skal kosta nakað. Í Danmark eru serligar studningsreglur gjørdar fyri smápláss. Hetta kann vera stuðul til íløgur og enntá til lønir, men einki slíkt verður gjørt fyri okkara smáu samfeløg. Ein vón er kortini fyri Svínoy,og er tað tann nýggi bóndin, sum er fluttur higar.við sær hevur hann konu og barn, og er hetta einasta smábarn í oynni. Nú ræður um at at fáa skapt slíkar møguleikar, at onnur eisini vilja flyta til bygdina. Men hetta hendir ikki av sær sjálvum. So mikið er heilt vist. Annars fylti Malla í Svínoy 102 ár tann 23. juli.vit ynskja henni hjartaliga tillukku! Malla búði síni fyrstu 100 ár í Svínoy. Nú býr hon í einum sambýli í Klaksvík. Regin Justinussen er bóndi og avgreiðslumaður hjá Strandferðsluni. Hann roynir at hanga í enn! Næstu ferð til Fugloyar Tað varð gist í Svínoy, og dagin eftir varð farið til Fugloyar fyrra fartin hjá Másanum og heimaftur seinnapartin. Fugloy er sera spennandi. Tað kann farast upp á land á Kirkju og síðan til gongu til Hattarvíkar, har farast kann umborð á Másan. Í báðum støðum er meira at síggja, enn ein ger sær far um, men fyri fremmandafólk er neyðugt við skipaðari umvísing, sum saktans kundi verið eitt íkast til ferðavinnuna. Men hjá okkum, sum eru kend, er hetta eingin trupulleiki. Ikki minst tá ein kann kenna seg sum húsfólk heima hjá Lauru og Absalon Lydersen á Kirkju. Meira verður um hetta í komandi blað.men her skal bert verða nevnt, at tey bæði hava gullbrúdleyp tann 15. august. Fyribils vilja vit ynskja teimum hjartaliga tillukku við tøkk fyri blíðskap í summar! Jens hevur siglt úti í heimi alla sína tíð. Men hjá honum dregur Svínoyggin, og her vil hann vera. Her er hann farin í holt við líggjan. Absalon og Laura hava gullbrúðleyp fyrsta dagin. Hjá teimum er altíð opið hús.vit ynskja hjartaliga tilllukku.
13 Nr august 2004 Síða 13 Biotøkniskt virki á Eiði: Alt skal fáast til sættis Tað átti at verið ein sjálvfylgja, at alt, sum veitt verður, og sum kemur inn á eitt skipsdekk, eigur at koma til sættis á ein ella einnan hátt. Royndir vísa, at hetta er ikki so. Á altjóða støði verður roknað við, at eini 30% av øllum tí, sum verður veitt, fer aftur í havið av ymiskum orsøkum. Á okkara leiðum er tað tó ikki so galið. Tað, sum vit koyra aftur í havið, eru fyrst og fremst innvølir og síðani slógvið frá fiski, sum verður virkaður umborð. Nógv verður tó gjørt fyri eisini at fáa gangnýtt hetta tilfeingi. Vit hava verið á tveimum ráðstevnum í Noregi hjá felagsskapinum Rubin um hendan spurningin. Tann seinasta ráðstevnan var í Noregi í januar í ár. Royndir vísa, at tað gongur seint at fáa loyst hetta mál, men framstig eru at hóma.aftaná ráðstevnuna í Noregi høvdu vit eina grein um, hvussu nógv íslendingar fingu burtur úr høvdum og slógvi. Nú hevur líknandi virksemi eisini tikið seg upp í Føroyum. Í veruleikanum er hetta eitt av teimum fáu økjunum, har tað hevur gingið aftur á hjá okkum sein- Málini eru stór. Virkið hjá Faroe Marine Biotech astu 100 árini.tann 98 ára gamli Eliesar Sørensen, sum er ættaður av Kirkju, og sum er ættaður úr einum handilshúsi, greiðir frá, at tá hann var ungur, varð livur tikin og koyrd í tunnur, sum við stórum knossi vórðu avskipaðar av oynni. Teir tóku somuleiðis sundmagar, sum eisini umboðaðu eitt virði og ískoyti til fiskiskapin. Seinni í tíðini varð livur eisini virkað umborð á trolarum og teimum stóru línuskipunum. Men so datt alt hetta niðurfyri, og alt slógvið varð koyrt í havið. Fyri einum 10 árum síðan varð ein roynd gjørd við einum livravirki, sum tók livur frá bátunum. Hetta gekk hampiliga væl eina tíð, men av ymiskum orsøkum datt hetta eisini niðurfyri. Nú verður so aftur ein roynd gjørd og er tað Faroe Marine Biotech, sum stendur fyri hesum. Teir eru í holt við at innrætta seg í einum virkisbygningi á Eiði, og í september er ætlanin at byrja at taka ímóti livur.at byrjað verður tá, er ikki av tilvild, tí hetta skuldi verið tann besta tíðin til livur. num er, sum frá líður, at fáa at nyttu burtur úr øllum, sum er í fiskinum, men í fyrstani verður dentur lagdur á at fáa livrina til sættis. Roknað verður við, at í fyrsta umfari verða 3-4 fólk knýtt at virkinum. Komandi ár er ætlanin at fara undir framleiðslu av gelatin burturúr fiskaskræðu. Framleiðslan fer at verða gjørd við framkomnari tøkni, har livurin - frá tí hon kemur inn á virkið, og til hon fer út aftur av virkinum sum lýsi - verður virkað í einari afturlatnari skipan. Livurin fer í eina kvørn og verður upphitað til 90 stig. Kroturnar verða skildar frá og kunnu eitt nú nýtast til fóður matna o.l Lýsið verður síðani avskipað til Íslands, Noregs ella Japans,har tað fær tað endaligu viðgerðina, soleiðis at tað kann brúkast sum medisinlýsi.tað loysir seg ikki fíggjarliga at hava alla framleiðsluna til lidna vøru á hesum virkinum tí hetta er íløgukrevjandi. Nakað av lýsinum verður tappað á fløskur, meðan nakað eisini verður gjørt til lýsikapslar, og er tann framleiðslan so framkomin, at hon má gerast í Bretlandi. Fyri at fáa fatur á livur er umráðandi,at tað loysir seg hjá fiskimonnum at taka hana frá. Hetta skal síggjast í mun til tað eyka arbeiðið, sum tað er at taka livrina frá. Roknað verður við, at virkið skal kunna taka umleið tons av livur ella gott tað árliga, so her skulu nógvar livrar til. Tí má fyrst og fremst ein rættiligur prísur latast fyri livrina. Nýggja virkið sigur, at teir - sum útgangsstøði - vilja lata kr. 3 pr. kg. livur, men dentur verður lagdur á, at livur, sum er framúr góð kann at verða send til Kovan til niðursjóðingar, og tá skuldi verið grandarlag fyri at fáa ein betri rávøruprís. Eisini skal tað gerast so smidligt sum gjørligt at taka livrina. Hetta verður gjørt við, at tað umborð á skipunum verður gjørt so lagaligt sum gjørligt at taka livrina. Tá skipið kemur inn at landa, verð- 3 kr. fyri hvørt kilo av livur Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Hon greiðir frá, at ætlanin við virki- Tangar til lýsi og livur. Hetta eru tær framleiðslur, ið kunnu fáast burturúr fiski og slógvi. Framhald á næstu síðu
14 Síða 14 Nr august 2004 Anna Katrina Matras og Absalon Wolles, sum standa fyri dagligu leiðsluni. Egil Olsen, stjóri á Faroe Marine Biotech. ur skipað so fyri, at ein flutningsfyritøka tekur sær av at flyta livrina frá skipinum til virkið, so manningin ikki skal hava stríð av hesum. Virkið er farið í holt við at tosa við skiparar og manningar um hetta, og teir lata væl at áhuganum, og teir fara eisini at gera ein videofilm, sum skal greiða frá, hvussu livurin eigur at verða handfarin umborð. Tað eru nógv sløg av livur, sum meiri kann fáast burtur úr.t. d. hevur fesk havtaskulivur høgan prís í Japan. Kryvjing á landi Eitt ítøkiligt stig at fáa livrina til sættis er at skipa fyri, at fiskurin verður landaður ókruvdur, og hann hann síðani verður kruvdur á landi á ein slíkan hátt, at øll livurin kemur til sættis. Fyri nøkrum árum síðan menti FJM í Runavík tvær krivjilinjur, sum vórðu settar upp í Klaksvík og Skopun. Nú er ætlanin at seta eina av hesum linjum upp á Landingarmiðstøðini á Tvøroyri, fyri at finna fram til um tað riggar. Royndir verða gjørdar í Noregi, sum eru sera positivar. Hetta fer eisini at gera tað nógv lættari hjá honum, sum er á sjónum. Tað, sum er áhugavert í hesum máli, er, at Baader er í ferð við at menna eina kryvjimaskinu, har tað verður møguligt eisini at gagnnýta innvølirnar. Hetta fer at geva heilt aðrar møguleikar at fáa mest burtur úr fiskinum. Eisini hevur Tróndur Sørensen ment prototypuna av eini livraskiljimaskinu, sum ger tað munandi lættari fyri fiskimannin, at skilja livrina frá innvølinum. Klárt er at seta hesa maskinuna í framleiðslu Fleiri møguleikar Sum frálíður verður roknað við, at tað eru nógvir aðrir møguleikar at gagnnýta alt tað, sum nú ikki kemur til sættis. Roknað verður enntá við, at hetta kann fara at tvífalda virðið á tí, sum nú kemur burturúr. Á Eiði hava tey eisini eina ætlan um at fara í holt við eina verkætlan, sum snýr seg um at gera gelatine burtur úr skræðu og ryggjum. Gelatine er tilfar, sum verður brúkt í matvøruídnaðinum. Eitt dømi er tann kapsulin, sum lýsi og nógv annað verður pakkað inn í. Men her krevst serkunnleiki, sum kanska mest er at finna í Noregi.Maritex í Noregi, sum er ein av parteigarunum í Faroe Marine Biotech er farið undir framleiðslu av gelatine. Vit fara sjálvsagt at taka væl ímóti øllum royndum at fáa meira burturúr fiskinum og vónandi fer at at kunna verða skipað soleiðis at nakað kemur burturúr. Stjóri á virkinum hjá Faroe Marine Biotech er Egil Olsen. Hendan talvan vísir, hvussu livur verður viðfarin.
15 Nr august 2004 Síða 15 Framhald av síðu 10 lesa til skipsførara fyrst. Ja, ja, tað dámdi teimum væl.teir bóðu meg koma aftur, tá eg hevði fingið prógvið.so fór eg aftur og segði teimum, at nú hevði eg fingið prógv. Jú, eg skuldi sleppa sum 3. stýrimaður á einum nýbygningi, sum stóð í gerð. Men hann var ikki liðugur fyrr enn um tveir mánaðir. So fór eg heim at ferðast. Andrew og Mia Andrew var eisini við "Royndini". skúlanum. Hann bað meg ikki mynstra sum motorpassara, men heldur sum dekkara, tí í sjófartsbókini,var tað hetta,sum taldi sum siglingstíð. So gekk eg tveir vetrar uppá stýrimansskúla og fekk prógv í Tá hevði eg 48 mánaðir og ein dag í siglingstíð, og kravið var 48 mánaðir. Próvtøkan gekk heilt væl. Eg fekk 171 stig, og tann næstbesti Tummas Pauli Carlsen fekk 148 stig. Sjómansskúlin var tann, sum var undan hesum, og helt til har sum Tórshavnar Skipsmiðja í dag hevur skrivstovu. Tá bar ikki til at taka skipsførara í Føroyum, og tí fór niður til Keypmannahavnar, og tók tað prógvið um heystið Hetta gekk eisini væl, men nú var danska málið ein vansi. Hetta var sama árið, sum Kristian X hevði 25 ára starvsdag sum kongur, so tað var nógvur rómur í Danmark tá. Sjálvur sá eg Kristian kong saman við drotning Alexandrinu koyra í karet gjøgnum býin.aftaná koyrdu Fríðrikur krúnprinsur saman við Ingrid krúnprinsessu.tá hevði onkur á orði: Ih, hvor er hun malet, og helt, at hon (Ingrid) var nógv sminkað. Tá var tað ikki so vanligt at fara niður at lesa til skipsførara, men Esmar Fuglø gjørdi tað og eisini Johan í Hoyvík, sum las á Fanø. Eg var 25 ár gamal, tá eg gjørdist skipsførari. Í apríl 1940 hoyrdi eg málið á Kristiani kongi aftur.tað var tá Noreg og Danmark vórðu hersett av týskarum, og kongurin mælti dønum til at halda Johan Godtfred. seg kúrrar og ikki at gera nakra mótstøðu. Tá vóru vit í Aberdeen við Silver Spray, sum eg var skipari á. Eg fór at føra Silvur Spray í Eg fór umborð á hana sama heystið, sum eg tók skipsføraraprógv. Tá ivaðist eg annars í, hvat eg skuldi fara at gera. Eg hevði verið úti hjá A. P. Møller, tá eg av fyrstan tíð kom niður og spurt um kjans sum stýrimaður, tá eg var liðugur. Eg segði, at nú fór eg at Fór við Silver Spray Niels Jespersen í Hovi hevði ført Silver Spray, hann var forlovaður við systir míni Evi. Í 1936 var hann skipari á saltfiskaveiðu, men so varð hon umbygd til fiskiskap við snurrinót og fekk eisini nýggjan motor. Ein dani fór at føra hana um várið og summarið í 1937 fyri at læra manningina,hvussu veiðast skuldi við hesum fyri føroyingar ókenda reiðskapinum. Meiningin var so, at Niels skuldi fara umborð aftur. Men ólukkutíð slóð hann út á heimferðini við Silver Spray, meðan danin førdi hana. So pápi bjóðaði mær at føra Silver Spray. Silver Spray var eitt stálskip. Eg ivaðist nógv, men tók so av. Tað vóru ring líkindi at føra Silver Spray á snurrunót fiskarí tá. Tað vóru nógvar veiðuavmarkingar, og tað vóru danir, sum enn ráddu.vit skuldu nevniliga veiða inni á íslendskum fiskiøki. Loyvt varð bert at fiska reyðsprøku og hýsu, og hon skuldi vera so og so stór. Afturat hesum kom, at hetta við botnfiskiskapi var so fremmant fyri mær. Tá Danmark varð hersett í 1940 gjørdist alt leyst og liðugt við støddum og slíkum, og tá kundi man fiska frítt, hvat sum helst. Nú vóru jú eingir danir, sum ansaðu eftir. Vit gjørdu tveir túrar niður til Hull, beint eftir at kríggið var brostið á. Á Fyrsta skipið Andrew var við var Mercur. Teir vóru á garnaveiðu eftir sild. Tað var bert á Funningsfirði, at tað bar til. W. G. Marshall eftir at hon varð umbygd. tí eina túrinum var toka, og vit vóru komnir so langt, at tað bert vóru 5 tímar inn til Grimsby. Tað var blikalogn, men svart í toku. Tá kom ein slíkur røringur í skipið, sum um vit sigldu uppí á fleri tómum tunnum. Trygvi, svágur mín, og eg stóðu á bógnum til útkikk. Gerhard í Sumba var eisini við.bestimaður var Marius Absalonsen.Vit funnu ikki út av, hvat var hent fyrr enn tvey ár aftaná, tá vit komu í eina líknandi støðu. Vit vóru komnir í eina konvoy vestan fyri Pentland Firth, tá vit merktu tað sama. Hetta vóru nevniliga krígssskip, sum kastaðu djúpvatnsbumbur eftir undirvatnsbátum. So tað var hetta sama, sum var hent okkum her eisini. Føroyska flaggið Júst tá kríggið byrjaði, lógu vit í Aberdeen og brúktu framvegis danskt flagg.tá Danmark og Noreg vórðu hersett, fingu vit ikki loyvi at sigla fyrr enn 10 dagar seinni.tá sluppu vit út við donskum flaggi. Men tá vit komu til Føroyar, var tað bannað at nýta danska flaggið, og tað føroyska varð sett í staðin. Eftir at vit vóru komu á Havnina, kom ein málari umborð. Hann málaði út yvir danska flaggið á skipssíðuni, og málaði síðani tað føroyska flaggið í staðin.tá vit heysaðu føroyska flaggið, sungu vit fyrsta ørindi av Tú alfagra land mítt. Beint tá kom Jóannes Patursson framvið. Hann steðgaði á, heilsaði og smíltist. Hetta var jú nakað fyri hann.vit máttu altíð fara til Havnar at fáa øll pappírini í ordan við bretska hervaldið hvørja fer siglast skuldi. Eg førdi Silver Spray í eini 13 ár.vit vóru eitt av teimum fáu smærru skipunum, sum fiskaðu undir krígnum. Hjá teimum flestu var bert talan um at føra keyptan fisk á bretska marknaðin. Tað vóru bert vit og Njarðlingur hjá hovbingum, sum fiskaðu við smærri skipum á Suðurlandinum. Men tað vóru tó einstakir trolarar, sum gjørdu tað sama. Eg var nógvar dagar á sjónum í krígsárunum. Tað er talt upp, at eg var heilar 670 dagar í vandasonuni. Róku í hálvtriðja samdøgur Vit fingu ofta ógvusligar kløkkir. Í 1942 vóru vit á veg heim úr Aberdeen.Vit skuldu vera á Vági morgunin eftir. Tá fór skrúvuaksulin, og tað bar ikki til at sigla. Har lógu vit í fínasta veðri og stilli. Vit lógu og róku í hálvtriðja samdøgur.tá stóð nógv á mær.eg haldi,at tað hevur ongantíð, hvørki fyrr ella seinni, staðið so nógv á mær sum hesaferð. - Ikki at kunnu fá boð frá sær og vera í vandasjógvi, har Framhald á næstu síðu
16 Síða 16 Nr august 2004 krígsskip og minur vóru og so bara reika aftur og fram og bíða og einki fáa gjørt. Tað var ein ring støða at vera í. Men so ein dagin, tá eg lá á mínum knøum í kahúttini og bønaði Harran um, at okkurt skuldi henda, kom Gerhard í kappan og rópti, at hann sá tvey blá ljós. Hetta merkti, at tað vóru tvey skip sum fylgdust. Annars vóru lanternur av trygdarorsøkum ikki nýttar. Men tá skip fylgdust í konvoy, máttu tey hava ljós fyri at vita av hvørjum øðrum. Niels Jespersen í Hovi hevði ført Silver Spray. Eg skundaði mær upp, og lat ljósini koma nakað nærri. So fór eg upp á stýrhústakið og tendraði eitt bluss. Ljósini hvurvu beinanvegin. Men so gekk ein løta, og so sá eg tey aftur. Eg fór einaferð afturat upp á stýrhústakið og tendraði eitt bluss, og tá kom ein trolari úr Grimsby uppá prei.eg bað hann sleipa okkum til Føroyar. Hann segði, at tað vildi hann fegin, men hann var á veg til marknað, so tað bar ikki til. Her var einki val, eg mátti taka sleipið, sum var okkum í boði, so hann sleipaði okkum heilt til Aberdeen. Trupulleikin var, at tað bar ikki til at geva boð frá sær, tí øll sendiútgerð var tikin í land av bretum.tað skuldi nevniliga av trygdarorsøkum ikki kunna bera til at tosa í telefon, og hetta kundi gerast sera óheppi í eini støðu sum okkara vit brotnum aksli. Tit kunnu ætla, at okkara kæru eisini vóru bangin um okkum. Vit sóu nógvar minur, tá vit sigldu millum londini, men Harrin havi lov, at einki ógvusligt hendi. Um dagin bar til at hava útkikk eftir teimum, men hetta nyttaði ikki nógv um náttina, tá eisini varð siglt. Tann túrin í Hull við krígsbyrjan komu vit suður um Falburgh Head, ella einar tveir tímar frá Grimsby. Tá komu vit framvið Canada hjá DFDS, sum varð farin av magnetiskum minum, og hevði klárað at siglt inn á grunt vatn. Tískil var tað meira vandamikið at sigla við stálskipum enn træskipum. Yvirbygningurin á Canada kom undan, og ein norskur lastidragari hevði siglt inn í síðuna á hesum, og hann hekk tvørtur um lúnningina á Canada.Vit fóru framvið aftanfyri hekkuna á teimum. Hetta skipið varð seinni sprongt burtur. Fingu fisk sum bønarsvar Umframt at fiska sjálvir, keyptu vit eisini fisk. Vit fóru yvir til Vestmannaoyggjarnar í januar og februar og keyptu uppí skipið og sigldu niður til Aberdeen við fiskinum.tá komið var út í mars mánað, fiskaðu vit sjálvir. Vit fingu vanliga meira burtur úr at fiska sjálvir enn bara at sigla við fiski. Men tá fiskur var bíligur at keypa, kundi hetta væl loysa seg. Í 1944 hildu vit, at tá allir aðrir keyptu fisk, so kundu vit eisini gera ein túr. Hetta var mitt um summarið. Men vit høvdu snurrinótaútgerðina við. Tað var ein íslendingur Vaskihúsið, turkaríið og frystaríið hjá p/f J.A. Godtfred. Frystivirkið hjá p/f J.A. Godtfred. Soleiðis sá Vágur út um ta tíðina Andrew varð føddur. her í Føroyum, sum hevði agentur fyri teir, sum seldu fiskin, og hann bað okkum fara upp til Akureyri á Norðurlandinum at keypa fisk. Á vegnum vóru vit inni á Havnini og eg fór at tosað við Andrew Sloan, sum eg kendi væl. Eg segði honum, hvar vit ætlaðu at fara. Hann gav mær eina bók við at geva trúboðaranum Arthur Cook, sum var breti, og sum virkaði á Akureyri í Íslandi í nógv ár. Tá vit komu upp har og fóru í land at spyrja um fisk, høvdu teir gjørt eitt samtak ella ein ring, sum skipaði fyri sølu av øllum fiskinum í økinum. Har lógu fleiri føroysk skip. Vit fingu tey boðini, at tað fóru at ganga í minsta lagi tríggjar vikur, áðrenn vit kundu fáa fisk. Vit komu nevniliga aftast í bíðirøðina. Tá eg hevði klarerað skipið, fór eg at leita eftir Arthur Cook. Eg bar honum heilsanina frá Andrew Sloan og gav honum bókina. Eg segði honum eisini, hvat vit vildu her uppi á Akureyri. Hann var eisini enskur konsul á staðnum, og tí var nærliggjandi at biðja um hansara stuðul, nú tað sá so svart út fyri, at vit kundu fáa fisk í bræði. Hann segði, at hann kundi einki hjálpa mær. Men hann fór við mær til ein reiðara, sum Jaspur Hjelm, ein kendur reiðari í Vági, kendi so væl. Men har hjálpti einki, tí tað var samtakið, sum hevði avgerðina. Men dagin eftir, ella annan dagin eftir, fór eg aftur niðan til Arthur Cook.Tá var eg komin at minnast til eitt navn og eitt telefonnummar í Reykjavík, sum vit høvdu havt við at gera í januar ella februar mánaði, tá vit keyptu fisk í Vestmannaoyggjunum. Cook ringdi til hansara, men hann var ikki inni, so eg fór umborð aftur. Nakað seinni kom Cook umborð og segði, at um vit sigldu út á Ólafsfjørðin, so skuldi borið til at fingið fisk. Tá glapp úr mær: Kann tað bera til? Hetta ljóðaði ov gott til at vera satt. Veitst tú, hvat hann svaraði mær: Trýrt tú mær ikki. Eg havi ligið á knøunum alla náttina og biðið fyri hesum. Vit fóru so út beinanvegin og vóru burtur í eitt samdøgur.tá vóru vit aftur á Akureyri við fullari last og skuldu klarera út. Silver Spray Silver Spray er eisini at finna á Internetinum á heimasíðuni Á eini av myndunum sæst Andrew við einum kaffikrússi í hondini.
17 Nr august året for Færøernes provst, præst ved Bregninge kirke, J. C. Evensens død Týsdagin í farnu viku vóru 100 ár liðin síðan Jens Christian Evensen, próstur, doyði. Søgan hjá honum er væl kend av okkara lesarum frá endurminningunum hjá konu hansara, Onnu Evensen, sum hava verið prentaðar her í blaðnum. Í hesum sambandi løgdu ættarfólk blómur á grøv hansara. Vit endurgeva frásøgn frá Dorte Weiss: På 100-års dagen for provst Evensens død, tirsdag den 27.juli 2004,besøgte to af hans oldebørn Bregninge kirke og lagde blomster på hans grav. Det var Bodil Davidsen, datter af Vagn Evensen og Johan Evensen med frue. Johan Evensen er søn af Johan Evensen,Tórshavn. I dagens anledning var også Christian Olsens arving, Louis Helt mødt op og formanden for Lokalhistorisk Forening og Arkiv i Bjergsted, Jan Østergaard, samt Dorte Weiss der er foreningens kontaktperson Efter besøget på kirkegården blev der budt på kaffe på lokalhistorisk Arkiv. Her fortalte Bodil Davidsen om familiens rejse til Grønland sidste år, hvor de fandt frem til de steder hvor hendes far og farfar havde levet, og til farfaderens gravsted. Med på grønlandsrejsen havde hun de fortællinger som Ingeborg Andersen fra Torpegården havde skrevet deroppe i 1907, da hun var huslærer Anna Evensen for Evensens børn i Egedesminde og Ummanak. Bodil Davidsen havde læst op af dem på turen og det havde gjort fortiden meget levende. Hun udtrykte sin glæde over at Lokalhistorisk Arkiv i Bjergsted havde fundet dette materiale frem til hende. Bodil Davidsen havde også sit eksemplar af den bog med, som folkemindesamleren Christian Olsen- Torpelund skrev i 1925 efter provst J. C. Evensens enke, Anna Evensens beretning om livet på Færøerne i 1800-tallet. Den er lige så smukt og omhyggeligt skrevet og illustreret som Louis Helts eksemplar. Det tredje håndskrevne eksemplar af bogen er stadig ikke fundet. Det skulle være afleveret til Folkemindesamlingen omkring Men her mener man ikke at den er indgået. Lokalhistorisk Arkiv i Bjergsted har efterlyst den overalt i landets samlinger. Det var formanden for de færøske fiskere, redaktør af FF-Bladet, Óli Jacobsen der sidste år henvendte sig til Lokalhistorisk Arkiv i Bjergsted og dermed satte eftersøgningen af fortællingen i gang. Hele beretningen blev bragt uforkortet i FF- Bladet i løbet af sommeren 2003 og kom således ud til en større læserkreds, således som Christian Olsen havde ønsket det. LOKALHISTORISK FORENING OG ARKIV I BJERGSTED 28. juli Dorte Weiss. Bodil Davidsen, abbadóttir Grønlands Johan, leggur blómur á grøvini hjá langabbanum. Tey avvarðandi, frá vinstru: Ingelise, kona Johan, Bodil Davidsen og Johan Evensen, sonur spinnaran við sama navni. Politisk semja um fiskidagar: Skipanin á vegamóti Síða 17 Nú hevur Bjørn Kalsø lagt fram uppskot um at lækka fiskidagarnar komandi fiskiár við 1,5%. Hetta var tað, sum politisk semja kundi fáast um. Júst hetta eitt prógv fyri, at fiskidagaskipanin er við at kollsigla sum skipan. Grundarlagið fyri henni er so avgjørt ikki, at talið av fiskidøgum skuldi vera ein politisk avgerð. Hetta skuldi vera ein skipan í orðsins rætta týdningi. Fiskidagarnir skuldu regulerast sambært frammanundan ásettum fortreytum, og tí skuldi hetta kunnað verið gjørt umsitingarliga. Hetta hava vit víst á so ofta, at tað er ikki neyðugt at endurtaka tað. Her kann eisini verða víst til tað, sum Kjartan Hoydal hevur skrivað um hendan spurning. Landsstýrismaðurin hevur boðað frá eini endurskoðan av grundarlagnum fyri allari skipanini. Vónandi kann hetta fáa hana aftur á rættkjøl. Nýggju sjómannalønirnar Sum kunnugt gjørdi sjómannadeild FFs herfyri nýggjan sáttmála við Reiðarafelagið fyri Farmaskip. Tær lønir og viðbøtur, sum er galdandi frá eru fylgjandi: Lønartalva fyri farmaskip. Dekkarar kr Káhútsgentur kr Lønin er fyri 11 tímar arbeiðsdag yvir eitt 14 daga skeið. Kokkaviðbót: 7-9 mans kr kr og fleiri mans kr Bátsmenn og smyrjarar kr Fyri útisigling kr. 676 Starvstíðarviðbót er hjá øllum kr. 500 eftir 3 árum, kr eftir 6 árum og kr eftir 9 árum. Fyri lønarbólkar frá skipsassistentum og omanfyri er viðbótin tí ávikavist kr. 700, og Viðbót við tangaskipum er kr. 800 pr. mánaða. Lønir við Norrønu pr lønarflokkur kr kr kr kr kr kr kr kr kr kr Arbeiðstíðin 10 tímar. Viðbótin fyri 9. lønarflokk er kr , 10. lønarflokk kr og fyri 11 lønarflokk kr Fyri skipsassistentar er hýran fyri 11 tímar arbeiðsdag: Jens Christian Evensen F.v. Jan Østergaard, formaður fyri Lokalhistorisk Arkiv og Louis Helt, sum eigur frumhandritið hjá Onnu Evensen. 2. stig kr stig kr Afturat hesum lønum er 1,5% í frítíðarískoyti og 4%, sum verða sett á eftirlønarkonto hjá hvørjum einstakum. Lønin er grundað á eina 1:1 skipan, sum merkir, at tað eru eins nógvir dagar við løn í landi sum umborð.tað ber til at gera avtalu við reiðaríið um fleiri dagar umboð enn í landi, og at fáa tilsvarandi hægri løn.
18 Síða 18 Nr august 2004
19 Nr august 2004 Síða ár síðan A C Lützen doyði Aðra staðni í blaðnum hava vit eina frásøgn um, at tað 27. juli vóru 100 ár síðan, at Jens Christian Evensen, prestur, doyði. Bert tveir dagar undan hesum t.v.s. tann 25.juli vóru tað 130 ár síðan, at verfaðir hansara Andreas Christian Lützen doyði undir umstøðum, sum bert er teimum fægstu beskorið, nevniliga í føvninginum á sjálvum kongi. Í hesum sambandi vilja vit endurgeva tað sum dóttir hansara, Anna, skrivar um hesa hending sum má sigast at vera ein partur av okkara søgu: Kong Chr. 9 kommer til Thorshavn Det var kun sjældent at vi tog til Thorshavn, men kunde vi, sejlede vi derind til Olaifesten den 29. juli og vi blev der så en otte dages tid. - (bls. 31) I året 1874 skulde der være stor fest i Thorshavn. Anledningen var, at kong Christian den 9de vilde besøge Thorshavn. Han vilde blive den første konge, der aflagde besøg på Færøerne og den kongetro befolkning glædede sig meget til besøget. Min mand og jeg rejste ind til byen for at se på kongestadsen. Fader, der var en meget kongetro mand, var meget optaget af det tilstundende besøg. Det ansås for en selvfølge, at fader, som Thorshavns lærer og som formand for bergerrepræsentationen, skulde holde modtagelsestalen for kongen, men da han ikke var rask (han led jo så meget af åndenød) undslog han sig for det. Man vedblev dog at trænge ind på ham, og da tilsidst selve amtmanden, Finsen, også opfordrede fader til at tale, måtte han love det. - Endelig oprandt den 25. juli. - Thorshavn havde gjort, hvad der kunde gøres for at gøre kongemotagelsen festlig. Der var med store bekostninger opført en ny landgangsbro med æresport. Flagene vejede fra alle huse og oppe fra den lille fæstning skansen (der stammede fra den færøske søhelt - under Fr. II, Magnus Heinesøns dage). Endelig ved middagstid kom fregatten Jylland med kongen. I samme nu var Jylland omringet af en mængde færøske både, hver båd med ca. 8 mand ombord og alle var de smykkede med Dannebrog. Disse både skulde danne æresescorten ved landgangen i Thorshavn, deres antal voksede hvert øjeblik, så der vistnok tilsidst var en 40 stykker og (bls. 62) dog var der ikke mange både fra Thorshavn imellem da byens folk jo vilde modtage kongen ved landgangsbroen. Kongen gik ombord i kongechaluppen og roedes ind mod byen, med bådene efter og omkring sig og fra skansen blev der skudt kongesalut med de gamle kanoner. Jovist var det en festdag! - Dengang vi derhjemme kunde høre at folk råbte: Nu kommer kongeskibet, kom fader sådan til at ryste. Du er da vel ikke nervøs, fader? spurgte jeg. Du er jo så vant til at tale. - Det er ikke sådan at tale for sin konge, Christian 9, sum var fyrsti kongur á vitjan í Føroyum. sagde fader nervøst, han rystede sådan på hænderne at han nær aldrig havde fået sat sine manchetknapper i. Endelig var vi færdige og gik ned ved den nye kongebro, hvor talen skulde holdes. Fader tog plads foran, min mand og jeg stod lidt bagved. Moder var gået ind i et hus for bedre at kunne se. Faders Død Da kongechaluppen kom sejlende ind mod broen, viftede folk med lommetørklæder og råbte hurra og hurra i en uendelighed. Endelig steg kongen i land og min fader begyndte velkomsttalen. Fader var meget bevæget medens han talte. Stemmen blev svagere og svagere. Jeg ved ikke om han nåede enden med talen, men bevægelsen truede med at overvælde ham. Kongen tog da resolut faders hånd i sin og sagde ham tak for den smukke tale. Fader bøjede sig, jeg troede det var for kongen, men så var der en ung mand, der tillige med min mand greb fader, der pludselig sank sammen. Man troede, at fader var besvimet, og han blev båret ind i et hus (bls. 63) i nærheden. Kongen og prins Valdemar fulgte med, og der blev sendt bud til moder om at komme, da fader var besvimet. Der kom straks to læger, men der var ikke noget at gøre, fader var død af hjerteslag, død med sin konges hånd i sin, og det var den skønneste død han kunde få. Fader holdt meget af kongen og kongefamilien. Kongen var meget bevæget over faders død og han søgte straks at mildne ulykken. Han spurgte om der var uforsørgede børn. Moder fik ikke pension. Kongen tilbød af sin egen lomme at betale moder 400 om året, om det var rigsdaler eller kroner,husker jeg ikke. Det var jo mange penge dengang og en stor hjælp for moder, der fik dem ligeså længe hun levede. Da min fader blev begravet, talte min mand, og der havde aldrig været en så stor begravelse i Thorshavn. Efter begravelsen rejste min mand og jeg hjem. Der blev senere af venner og bekendte rejst en stor smuk gravsten på faders grav. Moder flyttede over til min broder Jacob og boede hos ham Hetta heiðursportur varð gjørt í samband við kongavitjanina í Hetta er á Kongabrúnni á leið har sum Tryggingarsambandið er. Men borgmeistarin small deyður niður, meðan hann talaði fyri kongi. Vit hava eina fyrstahondsfrásøgn frá dótrini. til sin død. Det var en sørgelig afslutning på kongemodtagelsen, som vi alle havde glædet os så meget til. Senere blev der rejst en stor mindesten i anledning af kongebesøget. I året 1879 døde moder, det varede lidt inden budskabet nåede mig og jeg kunde desværre ikke nå at komme med til begravelsen. Vi børn købte nede i Danmark en stor sten, magen til den der stod på faders grav og den lod vi så sætte på moders grav.
20 Síða 20 Nr august 2004 Mynd av einum virki: Hálva øld í somu fyritøku! Hjá teimum, ið ferðast eftir vegunum í Eysturoynni, er tað ikki sjáldsamt at møta nøkrum eyðkendum, myrkagrønum lastbilum. Hesir bilar hava trúliga verið brúktir til flutnings í reiðiliga hálva øld. Tekstur og myndir: Anna Hentze Maðurin aftanfyri er Heri Thomsen í Norðragøtu, ið sum blaðungur maður byrjaði lastbilakoyring í Nú, 54 ár eftir, er tað enn hann, sum saman við syni sínum, Tórhalli Thomsen, reka fyritøkuna HERI THOMSEN TRAN- SPORT SERVICE. Sum skilst er virksemið stórt. Feðgarnir eru fryntligir at tosa við,samstundis sum teir hava nógv um oyruni. Ein fær fatan av, at arbeiðsdagarnir mangan eru sera langir. Meðan vit tosa, ringir telefonin í heilum, tí nógv er ið skal samskipast í einari fyritøku við fleiri arbeiðsplássum.tað eydnast tó at fáa eitt prát í lag. Heri sigur sjálvur soleiðis frá: Tað var 23. novembur í 1950, at eg tók koyrikortið, og byrjaði sama dag at koyra lastbil fyri svágin, Eivind Hansen í Syðrugøtu. Eivind var giftur við elstu systur míni, Tóru. Í 1953 keypti eg mín fyrsta persónbil, hann hevði nummar FØ 45, og í 1955 fekk eg mær lastbil sjálvur. Hann sigur, at tá í tíðini varð ikki so stórur munur gjørdur á, um ein koyrdi lastbil ella persónbil. Sum vera man vóru ikki bilar í hvørjum túni um hetta mundið, og talan var eisini um heilt aðrar dimensjónir, bæði tá hugsað verður um bilarnar, men ikki minni tá vegakervið verður havt í huga. Tað, ið var at koyra tá í tíðini var torv, tøð, sandur og okkurt less av gróti. Strekkið var sjáldan langt, helst var tað inni í bygdini. Ein av uppgávunum var at koyra vøru úr Fuglafirði og út til handlarnar í Gøtu.Tað var ikki hvønn dag, lastbilurin var í sving, men so koyrdi eg við persónbilinum. Hetta var, sum vera man, í hálvtrýssunum, og tá var góður sildafiskiskapur við Føroyar. Heri sigur víðari: Seinni fór eg at koyra sildatunnur inn til Fuglafjarðar, tær fóru til eksport. Sildin bleiv fiskað norðanfyri Føroyar, saltað upp í tunnur umborð, og Norðragøta var ein av bygdunum, har tey pakkaðu sildina umaftur, og skiltu upp í støddir. Hetta arbeiði bleiv gjørt undir víðum lofti. Út á heystið kom skip inn á Fuglafjørð eftir tunnunum, tí har vóru havnaviðurskiftini betri enn í Gøtu. Hetta var byrjanin til ta stóru samanhangandi koyringina. Tórhallur Thomsen, sum nú stendur fyri rakstrinum. Sildin man hava verið góð, bæði so og so. Umframt at vera ein eftirspurd vøra í útlandinum, legði hon, so at siga, lunnar undir hetta stóra virksemið. Bilarnir eru, sum árini eru liðin, bæði vaksnir í vavi og øktir í tali,soleiðis at fyritøkan nú hevur 45 fólk í arbeiði. Øll koyra tó ikki lastbil. Virksemið er økt og víðk- Heri Thomsen fyri 50 árum síðani við sínum fyrsta bili.tað kann verða nevnt her, at pápi Hera, Tummas Jákup á Geilabø, var tann fyrsti sum førdi roknskapin hjá FF, tá felagið varð stovnað í Hvør kennir ikki hesar bilar! Skurin á veg út eftir Skálafjørðinum nú um dagarnar. Her var fyrr posthús og handilin hjá Halldór. Nú er her skrivstovan hjá HT Transport Service.
Sagsøgeren har påstået sagsøgte dømt til at betale 42.400 kr. med procesrente fra den 26. juni 2003, subsidiært procesrente fra den 22. april 2008.
DOM Afsagt af retten på Færøeme den 22. december 2009 IBS-sagnr. 619/2008 Skatteyderi mod TAKS Samandráttur: Málið snýr seg partvís um saksøkjarin, skattagjaldari, skal rinda mvg av skrásetingaravgjaldinumLæs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging Galdandi frá 1. januar 2016 1. Tryggingaravtalan Stk. 1. Tryggingaravtalan fevnir um bólkalívsavtaluna og niðanfyristandandi tryggingartreytir. Stk. 2. Frávik tilLæs mere
forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.
Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelingerLæs mere
Gamlar myndir úr Norðuroyggjum
Nr. 289 Hósdagur 20. mars 2003 10,- Síða 20 Símun Johan Wolles 70 ár Løgtingsmál viðvíkjandi fiskivinnu og -monnum Vit greiða frá teimum framløgdu tingmálunum, sum viðvíkja fiskimonnum. Síða 6-9 FF hevurLæs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
Givið út 30. mai 2017
Givið út 30. mai 2017 Nr. 78 29. mai 2017 Løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) Samsvarandi samtykt LøgtingsinsLæs mere
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland I medfør af 41, stk. 6, 53, stk. 8, og 95 i lov om arbejdsløshedsforsikring m.v., jf. lovbekendtgørelseLæs mere
Søgan um "Vesturhavið Blíða"
Síða 28 Nr. 284 Hósdagur 9. januar 2003 10,- Føroysk kirkjufólk á Filippinunum Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Gamlar Havnarmyndir Carolina Heinesen greiðir m.a. frá, tá gamli Rubek, f. 1816,Læs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens Átøkini, ið verða framd til tess at fyribyrgja spjaðing av MRSA (Methicillin resistente StaphylococcusLæs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini
Tórshavn 22. august 2007 Innlendismálaráðið Postboks 159 FO-110 Tórshavn Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini Samandráttur Fakfeløgini eru sera ivasom um ætlaðu broytingarnar í útlendingalógini,Læs mere
Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi
Síða 4 Ættarliðsskifti í Realinum Nr. 344 Hósdagur 9. juni 2005 12,- Mynd: Kristian M. Petersen Síða 9 Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi Sigurd Joensen sum umboðar FF við Johannu, fekkLæs mere
Landsstýrismálanevndin hevur viðgjørt málið á fundum 30. oktober 2012, 22. januar, 21. mars og 11. apríl 2013.
Jørgen Niclasen, landsstýrismaður, Fíggjarmálaráðið Aksel V. Johannesen, løgtingsmaður, Maritugøta 79, Hoyvík Eyðgunn Samuelsen, løgtingskvinna, Jørundsgøta 40, Klaksvík Kristina Háfoss, løgtingskvinna,Læs mere
Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg. U p p s k o t. til. ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg
Sambandsflokkurin Løgtingið Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg U p p s k o t til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg Mælt verður ríkismyndugleikunum tilLæs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi AbrahamsenLæs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
OVERENSKOMST 2011 til 2015
OVERENSKOMST 2011 til 2015 MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 SystemansvarligeLæs mere
Løgtingið Tórshavn, tann 9.juni 2015 J.nr.: 12/ Løgtingsmál nr. / 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar søloven
Løgtingið Tórshavn, tann 9.juni 2015 J.nr.: 12/00004 Løgtingsmál nr. / 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar søloven Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyriLæs mere
OVERENSKOMST FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ FARMAKONOMFORENINGEN MELLEM
2010 OVERENSKOMST MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 Systemansvarlige og undervisere...Læs mere
Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomilig umskipan av fiskimálaráðnum.
Nr. 285 Hósdagur 23. januar 2003 10,- Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Síða 21 Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomiligLæs mere
http://www.vagaportal.fo/pages/posts/oli-jacobsen-skrivar-v...
Page 1 of 9 Mikudagur 26 August 2009 Set til startsíðu Lýsingar Um Vágaportalin Forsíða Vágatíðindi Onnur tíðindi Mentan Bøkur Tónleikur Framsýningar Ólavur í Beiti tann 06/06/2009 kl. 18:34 Tiltøk KrutlLæs mere
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ
SÁTTMÁLI MILLUM FARMAKONOMFORENINGEN OG FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ 1 Ansættelse Stk. 1. Denne overenskomst omfatter farmakonomer og defektricer ansat i det færøske apotekervæsen. Stk. 2. Apoteket er forpligtet tilLæs mere
Skrá. Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari. Talgildar Tænastur Durita Tausen, varastjóri á Gjaldstovuni
Skrá Vælkomin Malan Johansen, orðstýrari Um talgilding í Føroyum higartil, tørvin á eini strategi og Talgildu Føroyar Leif Abrahamsen, stjóri á Gjaldstovuni Talgilding og e-governance í einum altjóða høpiLæs mere
11. december (Indsendelsesbekendtgørelsen) Kapitel 1 Anvendelsesområde
Nr. 1385 11. december 2007 Bekendtgørelse for Færøerne om indsendelse og offentliggørelse af årsrapporter m.v. hos den færøske registreringsmyndighed, sum broytt við kunngerð nr. 32 frá 22. apríl 2014Læs mere
Enok maðurin, sum gekk við Gudi
Enok maðurin, sum gekk við Gudi Les ið: 1. Mós. 5,21-23; Hebr. 11,5-6 og Judas v. 1-1 UMSKIFTIÐ. Bíbliulesarar kenna helst Enok sum mannin, sum gekk saman við Gudi. Eitt umskifti kom í lívi Enoks, tá iðLæs mere
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin. Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014 Integration og eksklusión versus inklusión Integratión merkir at vera so normalur, sum gjørligt,Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
Fiskimaðurin Andrias í Tarti. Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a. eru vit í barsil hjá Georg L. Samuelsen í 1911.
Nr. 379 Hósdagur 23. november 2006 15,- Síða 6 Søgan um Coronet Frásøgn frá samkomuni í Klaksvík Fiskimaðurin Andrias í Tarti 100 ár Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a.Læs mere
Bakstøði Ynski var: - At lýsa teir møguleikar og tær treytir eldri fólk í Føroyum hava fyri einum góðum lívi í eldri árum - At lýsa hvørji átøk kunnu
URININKONTINENS HJÁ KVINNUM MILLUM 60 OG 65 ÁR Í FØROYUM Títtleiki og ávirkan á gerandislivið Ása Róin, Sjúkrarøktarfrøðingur og Master í professiónsmenning Hildur við Høgadalsá, SjúkrarøktarfrøðingurLæs mere
Uppskot til. ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar av broytingum í hjúnabandslógini og rættarvirknaðarlógini
Sonja J. Jógvansdóttir Bjørt Samuelsen Hanna Jensen Kristianna Winther Poulsen løgtingskvinnur Løgtingið Løgtingsmál nr. 19/2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar avLæs mere
DOM. Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagt påstand om:
DOM Afsagt den 14. juni 2011 i sag nr. BS 1270/2010: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J og K mod TAKS Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagtLæs mere
Bjørn kann ikki nokta fiskimonnum at kryvja við maskinu
Nr. 359 Hósdagur 26. januar 2006 15,- Síða 18 Tíðindi frá Gianfranco Gjørdi orðabók og mátti av landinum. Men vit hava frætt frá honum Karl Johan Joensen: Av Eiði til Esbjerg Droymdi at hann fór at verðaLæs mere
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1 Snorri Fjallsbak 2 Tað er stórur munur á einari kanin og einari kanón. Tí er tað sera umráðandi, at vit gera okkum ómak, tá ið vit skriva orðini, og at vit stavaLæs mere
Hugburður til føroysk yrkisorð
JÓGVAN Í LON JACOBSEN Hugburður til føroysk yrkisorð Endamálið við hesi grein er at siga eitt sindur um hugburð føroyinga til føroysk yrkisorð og um yrkisorðafrøði yvirhøvur. Grundarlagið undir greininiLæs mere
Uppskot. til. Mælt verður ríkismyndugleikunum til at seta í gildi fyri Føroyar soljóðandi lóg:
FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ Argir, 26. apríl 2005 Løgtingið Løgtingsmál nr. 98/2004: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Lov om personalemæssige spørgsmål i forbindelse med de færøske myndighedersLæs mere
Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan
Síða 1 av 5 Til Brunaumsjón landsins, Tinghúsvegi 5, 100 Tórshavn Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan Anleggseigari Navn: Bústaður: Att.: Anlaggsadressa Navn: Bústaður: Kontaktpersónur:Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2011 64. árið Kirkjuligt Missiónsblað BØNARLÍV Í Jóh. 2,1-11 læra vit nógv av Mariu um bøn. Maria fer beina leið til Jesus við síni bøn. Hon sigur Jesusi frá, hvat vertsfamiljuni tørvar. BønLæs mere
Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS
Tórshavn, tann 15. juli 2010 J.Nr.: 200900065 / 23 Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS Við skrivi, móttikið tann 1. august 2009, hevur A sentLæs mere
Álit. vi víkjandi. ví kan av føroysku útbúgvingarstu ulsskipanini til allar lesandi føroyingar uttanlands
Álit vi víkjandi ví kan av føroysku útbúgvingarstu ulsskipanini til allar lesandi føroyingar uttanlands 1. Inngangur Í løgmansrø uni fyri hesa tingsetuna seg i løgma ur m.a., at landsst ri fyrireikar eittLæs mere
Uppskot. til. Mælt verður ríkismyndugleikunum til at seta soljóðandi uppskot til kongliga fyriskipan í gildi fyri Føroyar:
Bjørt Samuelsen Rigmor Dam Poul Michelsen løgtingsfólk Løgtingið Løgtingsmál nr. 51/2013: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar partar av broytingum í hjúnabandslógini og rættarvirknaðarlóginiLæs mere
Ben Yami: Skerjið ikki línuveiðuna! Seinastu kundarnir í 100 ára søguni hjá Frants Restorff. Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu
Nr. 371 Hósdagur 13. juli 2006 15,- Vit hava hitt stjóran Gunnar Tómasson Síða 3 Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu Frágreiðing frá vitjanini hjá Ben Yami. Hann sigur nógvar óvissur vera við fiskifrøði.Læs mere
Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar
Bjarni Mortensen Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar Bjarni Mortensen 1 Úrtak. Greinin er skrivað sum partur av próvtøkuni á skeiði í føroyskum kollektivum arbeiðsrætti. Greinin viðger støðunaLæs mere
Fólkaheilsukanning Hvussu hevur tú tað 2015
Fólkaheilsukanning 2015 - Hvussu hevur tú tað 2015 Fólkaheilsuráðið juni 2016 Sálarheilsa Sálarheilsa Perceived Stress Scale Í hesi kanningini verður PSS (Perceived Stress Scale) nýtt fyri at meta um sálarheilsunaLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað VIT MUGU HAVA HEILAGA ANDAN. Uttan halgan skal eingin síggja Harran! (Heb.12,14) Tað er ein sannleiki, sum nógv kenna, men sum fá veruliga hugsa um. HvussuLæs mere
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim John Drane prestur segði frá lívssøgu síni í God Channel. Hann kom ikki úr einum kristnum heimi. John var nógv hjá abba sínum, sum heldur ikki var trúgvandi.Læs mere
Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit. Uppskot. til. samtyktar
Løgtingið UTTANRÍKISDEILDIN 31. oktober 2005 Mál: 620-001/05 Løgtingsmál nr. 28/2005: Uppskot til samtyktar um norðurlendskan sáttmála um fólkayvirlit Uppskot til samtyktar Løgtingið góðkennir, at landsstýriðLæs mere
VIRKISÆTLAN. Frágreiðing og tilmæli um framtíðar elorkuskipanina í Føroyum
VIRKISÆTLAN Frágreiðing og tilmæli um framtíðar elorkuskipanina í Føroyum Vinnumálaráðið januar 2015 Arbeiðssetningur og arbeiðsbólkur Vinnumálaráðið setti í 2012 ein arbeiðsbólk at gera virkisætlan ogLæs mere
Integrasjónsálit INNLENDISMÁLARÁÐIÐ
Integrasjónsálit INNLENDISMÁLARÁÐIÐ Innihald Integrasjónsálit 1. Formæli 4 2. Um integrasjónsálitið 5 3. Samandráttur 7 4. Integrasjónsavbjóðingin í dag 9 5. Integrasjónspolitikkur 11 6. Royndirnar aðrastaðniLæs mere
HEILSUMÁLARÁÐIÐ. Til: hoyringspartar
HEILSUMÁLARÁÐIÐ Til: hoyringspartar Tórshavn, 01.06.2011.2011 Mál: 09/00691-6262 Tygara skriv: Viðgjørt: JS Viðvíkjandi uppskoti til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar lov om klage- og erstatningsadgangLæs mere
Ársfundur hjá Landsneti
Fundarfrásøgn frá ársfundi hjá Landsneti á Hotel Føroyum, fríggjadagin 14. februar 2014 kl. 12.55 15.45 Ársfundur hjá Landsneti 1 ÁRSFUNDUR 2014 Hilmar Høgenni, formaður: Eg skal sum formaður í brúkararáðnumLæs mere
Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn
Síða 7 Nr. 274 Hósdagur 1. august 2002 10,- Nýggi stjórin á ítróttarparkini í Keypmannahavn Páskasólin yvir Kuummiut Hugtakandi frásøgn um tá vinmaðurin hjá Tord og Sigrun doyði og fór til gravar SíðaLæs mere
Heilsan hjá langfarafiskimonnum
Nr. 307 Hósdagur 11. desember 2003 10,- Síða 3 Søgan um John Dam John Dam var ein megnarmaður. Vit ummæla bókina og hava frásøgn frá móttøkuni, tá bókin varð handað. Bátasøgan á Eiði Vit hava fyrsta avLæs mere
Nr. 321 Hósdagur 8. juli ,- Síða 17 Baksíðan Síða 9 Síða 3 Síða 14
Nr. 321 Hósdagur 8. juli 2004 12,- Karl verið í sama reiðarí í 25 ár Góð reiðarí fáa fiskimenn at støðast. Karl hevur verið í sama reiðarí í 25 ár. Síða 17 Lorraine við skriviborðið hjá Anettu, har honLæs mere
hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin
Fjarlestur frá topp 16 til 100 hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? g Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin 2 Fjarlestur skrá Evnir Hví fjarlestur? FjarlesturLæs mere
Føðingardagurin hjá Haldor
Nr. 355 Hósdagur 24. november 2005 12,- Føðingardagurin hjá Haldor Síða 12 Fyritíðarpensjónin afturútsigld Síða 3 Ein "ræðusøgu" um serføroyska løgfrøði Síða 4 Sofus Poulsen 4.partur: Nógvar uppgávur íLæs mere
MÁLMØRK Álit um almennan málpolitikk
MÁLMØRK Álit um almennan málpolitikk Málstevnunevndin Mentamálaráðið 2007 2 Mentamálaráðið 2007 Málstevnunevndin læt úr hondum 18. desember 2007 3 INNIHALD Yvirskipaði málpolitikkurin 7 Formæli 9 I HvíLæs mere
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING - nú talan um synd og frelsu er avoldað? Missiónsvika á Argjum 13. februar 2016 Alt hevur hann gjørt lagaligt til sína tíð, eisini ævina hevur hann lagt í hjørtu teirra, menLæs mere
Svenskur elitusvimjivenjari
Síða 26 Nr. 275 Hósdagur 15. august 2002 10,- Svenskur elitusvimjivenjari til Føroya Svenski Mats fann kærleikan í Føroyum So nú liggur fyri hjá okkara svimjarum Fiskiskapur: Meira av tungu og størri upsiLæs mere
Reglugerð fyri føroysk meistarastig
Reglugerð fyri føroysk meistarastig Galdandi frá 1. September 2012 (FBS hevur tillagað reglurnar, sum Dansk Bridgeforbund brúkar. Í hesi reglugerðini eru føroysku tillagingarnar skivaðar inn flestu á føroyskumLæs mere
Løgtingið Tórshavn, tann 7. mars 2016 J.nr.: 15/00233
Løgtingið Tórshavn, tann 7. mars 2016 J.nr.: 15/00233 Løgtingsmál nr. 85/ 2015: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning om ikrafttræden for Færøerne af søloven Uppskot tilLæs mere
Grannskoðaraeftirlitið. Grannskoðaraeftirlitið. Ársfrágreiðing. Almannakunngjørd 23. juni 2017
Grannskoðaraeftirlitið Ársfrágreiðing 2016 Almannakunngjørd 23. juni 2017 Skrivstovuhald: Skráseting Føroya Sigmundargøta 13 Boks 264 110 Tórshavn Tlf.: +298356010 E-mail: skr@skraseting.fo InnihaldsyvirlitLæs mere
LØG M A N S S K R I V S T O V A N. P r i m e M i n i s t e r s O f f i c e
Løgtingið Tinghúsvegur 3 100 Tórshavn 20. september 2016 Mál: 0692-001/16 Viðgjørt: NF Lógartænastan Løgtingsmál nr. 14/2016: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning omLæs mere
Løgtingsmál nr. 115/2011: Uppskot til løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin) Uppskot. til. løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin)
Løgtingið. Tórshavn, tann 9. januar 2012 VMR j.nr.: 11/00401 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 115/2011: Uppskot til løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin) Uppskot til løgtingslóg um havnaloðsing (loðslógin)Læs mere
ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN. Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin
KAPPINGARÁRIÐ 2014-15 HEIMA Í HOYVÍK ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin Pensjón Betri at hava gott í væntu 1. januar 2014 kemur nýggja pensjónslóginLæs mere
samstarva At veita eina um skjóta hettar og tilboðið: goða viðgerð til kvinnur við burðartunglyndi.
November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum Viðgerðartilboð til kvinnur við burðartunglyndi - Psykiatriski depilin Viðgerðartilboð Hettar brævið er tilLæs mere
Almannastovan. Almannastovan. Skjal 11. Dagur J. nr I. Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður Tórshavn
Skjal 11 Dagur 28-11-99 J. nr. 95.50.I Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður 2 100 Tórshavn Hjálagda tilfar verður við hesum sent til stýrið sum Almannastovunar viðmerkingar til ætlanirnarLæs mere
Laksur frá veiðu í Alaska til sølu av føroyingi í USA
Nr. 303 Hósdagur 16. oktober 2003 10,- Síða 25 Dýpið skuldi loddast eftir fólkaatkvøðuna í 1946 Vit hava eitt higartil ókent ískoyti til søguna aftaná fólkaatkvøðuna. Framstig í Fugloy: Kundu rógva tilLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað BÍBLIAN - KELDA TIL LJÓS OG FATAN Tá ið Sun Yat-sen, sum var ein politiskur oddamaður í Kina í 1912, einaferð varð spurdur, nær stóra vekingin í Kina byrjaði,Læs mere
Vinnan í Gøtu 20 ár. Landsfundurin 2006
Síða 23 Nr. 382 Hósdagur 11. januar 2007 15,- Av "Atlantic Navigator" út á Stóru Dímun Síða 4 Landsfundurin 2006 Vit hava nógv tilfar frá landsfundinum. Hvalaveiðan í Suðuríshavinum Hesa ferð hava vitLæs mere
Løgtingsmál nr. 19/1998. Uppskot til ríkislógartilmæli um lov om videnskabsetisk komitésystem og behandling af biomedicinske forskningsprojekter
Tórshavn, tann 29-10-98 J.Nr.: 687-3/98 (at tilskila í svari) Viðgjørt: BP/pm Føroya Løgting. Tygara skriv Løgtingsmál nr. 19/1998. Uppskot til ríkislógartilmæli um lov om videnskabsetisk komitésystemLæs mere
Tinganes - Fo-100 Tórshavn Faroes Tel: (+298) Fax: (+298)
Til ummælispartarnar 19. januar 2015 Mál: 0626-003/14-12 Viðgjørt: JSS/NF Lógartænastan Løgtingsmál nr. xx/2014: Uppskot til broytingar í løgtingslóg um vápn v.m. (Trygdarátøk og vápnaprógv) Uppskot tilLæs mere
Vinnukærunevndin - avgerðir
Mál nr. : 16/00094 Vinnukærunevndin - avgerðir Lóg: 18, stk. 1 og stk. 2, og 18 c í løgtingslógarkunngerð nr. 14 frá 2. mars 1988 (ferðslulógin). 18 í kunngerð nr. 112 frá 29. september 2005 um koyrikortLæs mere
Álit viðvíkjandi klagu um vantandi frítøku frá at rinda til føroyska eftirlønarskipan
Tórshavn, tann 7. juli 2016 J.Nr.: LUM-28-15/00119-10 (at tilskila í svari) Tykkara J.nr. Álit viðvíkjandi klagu um vantandi frítøku frá at rinda til føroyska eftirlønarskipan Við skrivi, dagfest 29. septemberLæs mere
INNANHÝSIS. Uppskot til. Ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Anordning om ikrafttræden for Færøerne af ændringslove til lov om luftfart
UTTANRÍKIS - OG V INNUMÁLARÁÐIÐ INNANHÝSIS Løgtingið Tórshavn, tann 1. februar 2017 Vmr. J.Nr.: 16/00801-4 Viðgjørt: EFR Løgtingsmál nr. xx /2016: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyriLæs mere
F Í G G J A R M Á L A R Á Ð I Ð M I N I S T R Y O F F I N A N C E. Løgtingið
Løgtingið Argir, 26. februar 2015 J.Nr.: 080507-003/13-17 (at tilskila í svari) Tygara skriv: Viðgjørt: JPP/KJ/nb Løgtingsmál nr. 117/2014: Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri FøroyarLæs mere
Álit. viðvíkjandi klagu um handfaringina hjá Hvalbiar kommunu av eini innlitsáheitan
Tórshavn, tann 10. september 2010 J.Nr.: 201000034 / 27 Álit viðvíkjandi klagu um handfaringina hjá Hvalbiar kommunu av eini innlitsáheitan Við skrivi, dagfest 27. februar 2010 hevur A sent umboðsmanninumLæs mere
Fiskavirkislærlingar í Gøtu
Nr. 297 Hósdagur 10. juli 2003 10,- Síða 10 Minningarhald á Seyðisfirði fyri teir, sum fórust við "Riddaranum" Tann 31. juli verður minningarhald fyri teimum 7 monnunum av "Riddaranum", sum fórust fyriLæs mere
INNLENDISMÁLARÁÐIÐ. Uppskot til løgtingslóg um ítróttavedding
Løgtingið 16. februar 2011 Mál: 10/00214-1 Tygara skriv: Málsviðgerð: GMN/nb/khp Løgtingsmál nr. 86/2010: Uppskot til løgtingslóg um ítróttavedding Uppskot til løgtingslóg um ítróttavedding Kapittul 1Læs mere
BÚSKAPARRÁÐIÐ KOMMUNAL ÚTJAVNING
BÚSKAPARRÁÐIÐ KOMMUNAL ÚTJAVNING apríl 2008 Búskaparráðið Gunn Danielsen, cand. polit. Jørn Astrup Hansen, cand. oecon Rúna Hjelm, fiskivinnufrøðingur Kaj Johannessen, cand. merc. Zvonko Mrdalo, M. Sc.Læs mere
INNIHALDSYVIRLIT. INNGANGUR... 4 Arbeiðssetningur...4 Arbeiðsgongdin...4 Arbeiðsbólkar...5
INNIHALDSYVIRLIT INNGANGUR... 4 Arbeiðssetningur...4 Arbeiðsgongdin...4 Arbeiðsbólkar...5 BAKSÝNI... 6 Psykiatri higartil...6 Psykiatriætlan fyri ár 2000...6 Psykiatrisk viðgerð...7 Viðgerðarætlanir...8Læs mere
Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012
ISSN 0903-7772 Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012 Greitt úr hondum hevur Høgni Debes Joensen, landslækni Medical Report 2011-2012 from the Chief Medical Officer in the Faroes 1 2 Heilsulýsing LandslæknansLæs mere
Miðnámsrit. Um blaðið. 13 mai 2017
Miðnámsrit 13 mai 2017 Um blaðið Fleiri føroyskir miðnámsnæmingar vilja lesa víðari í Føroyum nú enn fyrr. Tað vísir nýggj kanning, sum er gjørd ímillum miðnámsnæmingar. Politiski myndugleikin má tí takaLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F
il Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2011 / Årsrapport for 2011 Ársfrásøgnn er góðkend á aðalfundi tann / Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den / - 2012 FundarstjóriLæs mere
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir Mál nr.: Lóg: Avgerð tikin: 09-03-31-72 Meirvirðisgjaldslógin 12 29.11.2010 Sýtt útgjald av íløgu-mvg. Søla av virksemi. Próvbyrða. Samandráttur: Kært er um, at TAKS hevurLæs mere
ABC fyri sálarliga heilsu. Hvat er ABC-ætlanin?
ABC fyri sálarliga heilsu Fólkaheilsuráðið hevur avgjørt at arbeiða við eini sálarliga heilsufremjandi verkætlan, ABC fyri sálarliga heilsu, ið hevur sín uppruna í Avstralia. Upprunaliga heiti á verkætlaniniLæs mere
Fekk ferðaboð til Auschwitz!
Nr. 349 Hósdagur 25. august 2005 12,- Aftur á slóðina hjá "Egil Reyða" Síða 14 Fiskimannakonan Hanna: Aftaná 50 ár hava bjargaðu fiskimenninir verið aftur á staðnum Fekk ferðaboð til Auschwitz! Síða 9Læs mere
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014 Góðu norðurlendsku vinir, Tórshavn hin 10 December 2013 Tað er okkum ein gleði at bjóða tær til Føroya í samband við Samnordisk PensionärskulturLæs mere
"Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Sigmund verður 75. Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp. Úr Syðrugøtu til Aberdeen
Nr. 352 Hósdagur 6. oktober 2005 12,- "Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Síða 3 Sigmund verður 75 Fupp og fakta um tilfeingisgjald og -rentu Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp Síða 6Læs mere
Størrelsessortering af rejer med sorteringsrist
Størrelsessortering af rejer med sorteringsrist Projekt med formål at forøge værdien af fangsten ombord på rejetrawlere Tórshavn Februar 21 Kristian Zachariassen Jógvan P. S. Olsen HAVSTOVAN NR.: 1-4 SMÁRITLæs mere
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið 31 Fylgiskjal 2: Listi yvir OCN-gongdir á praktiska / vinnuliga økinum. INDHOLDSFORTEGNELSE 2 Catering 12 Catering Varm mad 12 Catering - Kold mad 13 Catering Maskiner og udstyrLæs mere
Aðalfundur í Realinum
Síða 11-12 & 17 Nr. 271 Hósdagur 20. juni 2002 10,- Skiparin á Jóhannu, sum endaði í Esbjerg Samrøða við Joen Jakku Justinussen, sum hevur roynt fiskiskap í Danmark sum fáur annar Tá tipoldurabbi FinnbogaLæs mere
HERNAÐARMÁL OG POLITIKKUR
Jákup Thorsteinsson HERNAÐARMÁL OG POLITIKKUR ávegisfrágreiðing um støðu Føroya í kalda krígnum (ískoyti) Løgmansskrivstovan, mars 2000 INNGANGUR Í septembur 1999 varð latin Løgmansskrivstovuni fyribilsfrágreiðinginLæs mere
90 ár síðani skaðagrindina. í Sandvík
Síða 11 Nr. 335 Hósdagur 3. februar 2005 12,- Ran farin fyrsta túrin Enn eru knotur í føroyingum 90 ár síðani skaðagrindina í Sandvík 13. februar eru liðin 90 ár síðani ringastu skaðagrind í søguni. VitLæs mere
Skipari kláraði tað, sum læknar ikki kundu! Læknarnar vildi taka beinið av Palla, men hann noktaði.
Nr. 357 Hósdagur 22. desember 2005 12,- FF-blaðið og Føroya Fiskimannafelag ynskja øllum okkara sjófólki, lesarum og føroyingum annars ein gleðilig jól og eitt av Harranum signað nýggjár. Síða 14 AtlanticLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F
Fundarstjóri / Dirigent: / Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den Ársfrásøgnin er góðkend á aðalfundi tann Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2014 Innihaldsyvirlit / IndholdsfortegnelseLæs mere
Grannskoðaraeftirlitið. fghjklæøzxcvbnmqwertyuiopåasdfghj. Ársfrágreiðing og 2010
qwertyuiopåasdfghjklæøzxcvbnmqw ertyuiopåasdfghjklæøzxcvbnmqwert yuiopåasdfghjklæøzxcvbnmqwertyui opåasdfghjklæøzxcvbnmqwertyuiopå asdfghjklæøzxcvbnmqwertyuiopåasd Grannskoðaraeftirlitið fghjklæøzxcvbnmqwertyuiopåasdfghjLæs mere