text:
Lívið í havinum hevur størri týdning, enn tey flestu geva sær far um. Eitt nú stavar umleið helvtin av súrevninum í luftini frá taranum í sjónum. Hartil veitir havið fisk, skeljadjór og lívsneyðugar proteinir til áleið tríggjar milliardir fólk.
Tí skal eisini havið farast um við varsemi. Í dag eru umleið 40% av heimsins høvum ovbyrðað av dálking, ovurfiskiskapi og oyðing av korallrivum, har fiskur og onnur djór í havinum halda til.
Burðardyggur fiskiskapur, størri búskaparligir fyrimunir og minni dálking
Fjúrtanda heimsmálið snýr seg millum annað um, at áðrenn 2020 skulu vit umsita og skipa fiskiveiðu á ein burðardyggan hátt, og áðrenn 2030 skulu vit økja um búskaparligu fyrimunirnar við at gagnnýta havtilfeingið fyri smá oyggjasamfeløg í menning. Harafturat skulu vit minka munandi um dálking, serliga frá plastikki.
Hóast høvini í dag eru undir stórum trýsti, eru eisini ábendingar um, at heimsins lond nærka seg eini burðardyggari kós. Víddin á vardum havøkjum er tvífaldað síðan 1990. Munandi færri oljulekar eru frá tangaskipum enn í sjeytiárunum, hóast meira olja verður flutt sjóvegis nú enn áður. Fleiri lond gera eisini átøk móti dálking frá plastikki, sum serliga rakar høvini. Londini leggja avgjøld á ella banna plastikkposar, til tess at eggja fólki frá at nýta plastikkposar. Í 2016 skrivaðu 57 lond undir ST-sáttmálan »Port States Measures Agreement«, sum hevur til endamál at steðga ólógligum, ófráboðaðum og óskipaðum fiskiskapi. Við miðvísum arbeiði í mong ár eru fleiri sløg av hóttum fiskasløgum og havsúgdjórum bjargað undan oyðing.
Minka um útlát av CO2
Heimshøvini taka stóran part av mannaskapta CO2 útlátinum, og tálma tí veðurlagsbroytingum. Djúpu og køldu høvini taka eisini ein stóran part av orkuni úr vaksandi hitanum í heiminum. Hesum kunnu høvini ikki halda áfram við uttan avleiðingar. Heitari høvini verða og meira orka er í teimum, ógvusligari verða stormarnir. Heita vatnið við hægri innihaldi av CO2 er eisini skaðiligt fyri korallriv og skeljadjór. Allastaðni verða royndir gjørdar fyri at bjarga korallrivum, men tað munar mest, um vit skerja útlátið av CO2 munandi.
Í hesi grein frá Kringvarpinum verður sagt, hvar Føroyar eru í havstreyminum
Finnið Føroyar á heimskortinum og fylgið teim havstreymum, sum raka okkum. Hvat burturkast er tað, sum havstreymar kunnu føra til okkara? Hvør er avleiðingin av júst hesum burturkasti?
Streymkort úr "Atlasi til heim og skúla"
Hyggið í streymkortið yvir allan heimin. Hvar eru Føroyar? Hvør havstreymur rakar okkum? Hvønn týdning hava streymarnir fyri okkum og tað lív, sum er í havinum á okkara leiðum?
14.1 Fyri 2025 skal bann verða sett fyri allari havdálking, hon skal minkast munandi, serliga dálking frá virksemi á landi, ið fer á sjógv, og dálking frá taðevnum
14.2 Fyri 2020 skulu vistskipanir í høvum og fram við strendur verða vardar og umsitast á burðardyggan hátt fyri at sleppa undan skaðiligari ávirkan millum annað við at styrkja teirra mótstøðuføri og við at fáa tær endurskaptar til tess at fáa sunn og fruktagóð høv.
14.3 Havsúrgan skal minkast og lagt verður eftir ávirkanini frá súrgan, millum annað við meiri vísindaligum samstarvi á øllum stigum
14.4 Fyri 2020 skal fiskiskapur verða stýrdur við harðari hond og endi verða gjørdur á ovurfiskiskapi, ólógligari og ófráboðaðari fiskiveiðu og oyðandi veiðiháttum. Settar verða í verk vísindaliga grundaðar umsitingarskipanir til tess at fáa fiskastovnar at koma fyri seg aftur skjótast gjørligt, og í minsta lagi upp til stovnar, ið kunnu ala av sær burðardygga veiðu, mett eftir teirra lívfrøðiligu serkennum
14.5 Fyri 2020 skulu í minsta lagi 10 prosent av øllum stranda- og havleiðum verða vardar í samsvari við lands- og altjóða lóg og grundað á bestu vísindaligu kunning, ið er til fals
14.6 Fyri 2020 skal ávísur stuðul til fiskivinnuna, sum ger sítt til at eggja til ovurorku og ovurfisking, verða bannaður, og beint verður fyri studningsskipanum, sum eggja til ólógligan, ófráboðaðan og óskipaðan fiskiskap. Givist verður við at koma við nýggjum stuðli av slíkum slag, viðurkennandi, at hóskandi og munadygg, serstøk og ymisk viðgerð fyri menningarlond og tey minst mentu londini skal vera ein samskipaður táttur í Fiskivinnustuðulssamráðingum hjá Heimshandilsfelagsskapinum 16
Vit atliti at Heimshandils samráðingarnar, Doha menningarskránni og Hong Kong ráðharraheimildini
14.7 Fyri 2020 skulu búskaparligu fyrimunirnir til smáoyggja menningarlond og tey minst mentu londini við burðardyggari nýtslu av havfeingi økjast, eisini ígjøgnum burðardygga umsiting av alivinnu og ferðafólkavinnu
14.a Økja vísindaliga kunnleikan, menna granskingarførleikar og flyta øðrum havtøknifrøði við atliti at Millumstjórnaligu havfrøðiligu nevndarkriteriunum og leiðreglunum um flutning av havtøkni til tess at bøta um heilsustøðuna í høvunum og at fáa meira burtur úr havsins margfeldi til at stimbra menningarlondini, serstakliga smáoyggjar í menning og tey minst mentu londini
14.b Sleppa smáútróðri fram at havfeingi og marknaðum
14.c Økja verju og burðardygga nýtslu av høvunum og teirra tilfeingi við at seta í verk altjóða lóg, sum hon sæst í ST-havrættarsáttmálanum, sum setur lógarkarmin um at varðveita og nýta høvini og teirra tilfeingi á burðardyggan hátt, sum nevnt í grein 158 í “Framtíðini, vit vilja hava”
Heimsins bestu tíðindi hava verið á prenti í Dimmalætting í 2018.
Hesar greinar umrøða Heimsmál 14:


c: text/html

text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Fara í nevndir, ið hava týdning fyri Føroyar
Tak niður
Sjúrður Skaale og Høgni Hoydal, fólkatingsmenn, fara at royna at sleppa í nevndir, ið hava týdning fyri føroysk viðurskifti.
Høgni Hoydal, sum eisini situr í løgtinginum, fer ikki at sita í løgtinginum og fólkatinginum samstundis.
Sjúrður Skaale sigur, at hann fer at stilla upp til løgtingsvalið, fær hann áheitan um tað. Men verður hann eisini valdur í løgtingið, fer Sjúrður Skaale heldur ikki at sita í løgtinginum og fólkatinginum samstundis
Sí eisini

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rógvi Reinert, aðalstjóri í Fiskimálaráðnum, hevur váttað fyri Fjúrtanda, at P/F Enniberg hava stevnt landsstýrinum.
Brandar Heðinsson hevur skrivað,
Stevningin snýr seg um mong ymiskt viðurskifti, tó so at tað helst er pástandurin, um nýggja sjófeingislógin er ognartøka, ið er átrokandi.
Hvat tað er, ið reiðaríið metir sum ognartøku í fiskivinnunýskipanini, er enn ógreitt, tá ið fiskimálaráðið enn ikki hevur havt stundir til at gjøgnumganga stevningina. Tó so at tað helst munnu vera tey sokallaðu “søguligu rættindini”, ið partvíst verða skerd og latin á uppboði.
P/F Enniberg metur seg hava rætt til endurgjald fyri mist rættindi, ið landsstýrið sambært reiðaríinum hevur ognartikið.
Fiskimálaráðið hevur fyribils onga viðmerking.


text:
Barbara Holm 12.01.2018 (17:14)
Løgmaður: - Eg blandi meg ikki í ósemjuna á Tvøroyri
Aksel V. Johannesen, løgmaður og formaður í Javnaðarflokkinum, hevur í dag fingið skriv frá Kristini Michelsen, tingmanni, har hann ger greitt, at hann ikki kennir seg bundnan at Javnaðarflokkinum á tingi, so leingi Javnaðarflokkurin á Tvøroyri ikki ynskir at samstarva við seg.
- Ein ósemja tók seg upp í sambandi við býráðsvalið á Tvøroyri, tá ið listarnir skuldu gerast. Tá valdi eg, at ikki blanda meg í lokal politisku ósemjuna. Síðani varð Kristin Michelsen valdur sum borgarstjóri og Javnaðarflokkurin varð í minniluta og uttanfyri ávirkan í býráðnum á Tvøroyri. Tá valdi eg eisini at lata vera við at blanda meg í støðuna. Nú hevur so ein ósemja tikið seg upp á Tvøroyri, har Javnaðarumboðini hava telvað seg til valdið og Kristin Michelsen hevur mist meirilutan. Og nú fari eg heldur ikki at blanda meg í ósemjuna á Tvøroyri, sigur Aksel V. Johannesen, løgmaður í dag.
Løgmaður heldur, at ósemjuna á Tvøroyri mugu tey á Tvøroyri sjálvi loysa. Tí fram til í dag hevur málið ikki ligið á borðinum hjá løgmanni. Nú er tað tó endað hjá løgmanni, nú ósemjan ávirkan landspolitiska meirilutan.
- Samgongan hevur virkað sum ein minnilutasamgonga frá fyrsta degi, og kortini hava vit megnað at atkvøtt fleiri stórmál í gjøgnum. Tað vænti eg eisini vit klára nú. Gera vit ikki tað, so eru bert tveir møguleikar, tað er at skipa nýggja samgongu ella at skriva út nýval, sigur Aksel V. Johannesen í dag.
Víðari greiðir hann frá, at nú má hann hugsa seg um, og tosa við bæði flokkin og samgonguflokkarnar. Spurdur um hann ætlar at koyra Kristin Michelsen úr flokkinum, nú hann ferð eftir ferð hevur verið orsøk til rumbul innanhýsis í Javnaðarflokkinum, er løgmaður ivasamur.
- Nú má eg hugsa meg um, og nýta tað tíðina eg havi tørv á, at taka støðu til, hvussu vit skulu fara víðari frá hesari hendingin. Tað hevur sum so ongan skund júst nú, tí eingin atkvøðugreiðsla er á skránni fyrstu dagarnar, so nú skal eg taka støðu til, hvat rætt er at gera, sigur løgmaður.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Talv: Rógvi fekk IM-normin
ítróttur05-11-2017 - 21:15 - Jóanis Nielsen
Rógvi Egilstoft Nielsen tryggjaði sær sín fyrsta IM-norm við at vinna sítt talv í EM-kappingini fyri landslið í dystinum móti Kreta í dag. Sjálvur dysturin endaði javnur 2-2. Úrslitið kom eitt sindur dátt við, tí okkara telvarar høvdu allir hægri styrkital enn mótstðumenninir. Høgni Egilstoft Nielsen og John Rødgård telvaðu remis, men John Arni Nilssen tapti á fjórða borði.
Helgi Dam Ziska var ikki við. Tað var fyri at tryggja Rógva hvíta fólkið og sostatt bestu fyritreytir at fáa IM-normin til høldar. Vit kunnu siga, at í dag gingu fyrilitini fyri einum normi hjá einstøkum telvara framum liðið. Tað man vera dømi um gott samanhald. Men var Helgi á fyrsta borði í dag, so vunnu vit helst á Kreta, og togaðu okkum eitt sindur longur fram í røðini millum tey fjøruti liðini.
Føroyar liggja fyri seinasta umfar nummar 35 av 40 liðum - júst har, ið vit eru styrkismettir at enda. Kortini hava føroysku telvararnir staðið seg væl - tríggir hava staðið seg heilt væl. Helgi hevur verið framúrskarandi á fyrsta borði, og Høgni og Rógvi hava verið verið óførir á øðrum og triðja borði. Rógvi hevur ognað sær fyrsta IM-normin, og Høgni hevur framvegis møguleikan at skora sín triðja IM-norm í morgin.
Á aftaru borðunum hevur haltað á føroyska liðnum. John Rødgård og John Arni Nilssen tykjast ikki at vera í formi. Úrslitini eru ikki í samsvari við styrkitølini hjá teimum, og tilsamans hava teir einans fingið tvey stig í alt.
Ísland í morginÍ níggjunda og seinasta umfari í morgin møta við Íslandi. Tað er altíð ein serstakur dystur. Vit tapa sum oftast, men í OL í 2014 fingu vit javnleik 2-2. Íslendingar manna seg við trimum stórmeistarum og einum altjóða meistara í morgin, og eru sjálvsagt favorittar móti okkum.
Helgi fær á 1. borði Heðinn Steingrímsson, sum er sterkasti telvari í Íslandi í løtuni. Teir møttust herfyri í dysti í íslendsku landskappingini. Tá vann Heðinn, men Helgi havnaði einum remistilboði, tí hann ætlaði at vinna.
Høgni fær Hjørvar Steinn Gretarsson, sum er tann næstbesti telvarin í Íslandi. Heðinn og Hjørvar eru eitt vet hægri rataðir enn Helgi. Skal Høgni ogna sær triðja IM-normin í morgin, krevst, at hann vinnur á Hjørvari.
Rógvi møtir á triðja borði Hannesi Stefanssyni. Hann hevur í fleiri ár verið fremsti íslendski telvarin, men er dragnaður eitt sindur seinasta árið. Á fjórða borði verður tað so antin John Rødgård ella John Arni Nilssen. Mótstøðumaðurin verður Gudmundur Kjartansson, sum vann Runavík Open í fjør, og sum er í ferð við at gerast stórmeistari.
Ikki verður tað lætt, men hvør veit?
Russland snávaðiAserbadsjan hevur lagt seg á odda í kappingini. Teir vunnu heldur óvæntað 3-1 á Russlandi í dagsins toppdysti. Aserbadsjan er nummar eitt, Russland nummar tvey og Ukraina nummar trý. Alt lond úr gamla Sovjetsamveldinum. Í so máta er einki nýtt undir sólini.
Fyrstu leikirnir í seinasta umfari í morgin verða fluttir á middegi. Til ber at fylgja við leik fyri leik á hvørjum borði.Leinkið er her.
Skrivað hevur Talvsamband Føroya


text:
A vitamin er ein feittloysilig vitamin sum er neyðug fyri
Týdningarmestu sløg av A vitaminum eru retinol, retinal og retinsýra, sum fáast frá djórum, og karotenir, sum fáast frá plantum.
Óbrúktar A vitaminir kunnu varðveitast í livur og feittvevna til seinni nýtslu. Av tí at A vitaminir eru lutfalsliga leingi í kroppinum er ikki neyðugt at tær verða etnar hvønn dag, t.d. kann tørvurin verða nøktaður við at eta livur eina ferð um vikuna.
A vitaminir eru týdningarmiklar fyri
Umframt hetta hava A vitaminir týdning fyri
vøkstur, framleiðslu av nýggjum
sáðkyknum,
smakksansin,
Eisini hava A vitaminir týdning fyri regulering av genum, og tí eisini fyri hvussu fostur útvikla síni organ.


text:
UMHVŘRVI: Gróđurin í sjónum er fřđigrundarlagiđ fyri djóralíviđ í havinum, men inni á firđum kann ov nógvur gróđur vera til ampa fyri djóralíviđ. Saman viđ řđrum granskarum hava tveir granskarar á Fiskaaling giviđ út vísindagrein, iđ viđger úrslitini av eini Phd-verkćtlan, sum stađfestir, hvat hendir viđ lívrunna tilfarinum, iđ verđur framleitt í gróđrinum í einum av okkara gáttarfirđum. Í hesum fřri Kaldbaksfirđi.
Úrslitini av kanningunum vísa, at ein stórur partur av lívrunna tilfarinum frá gróđurinum sřkkur niđur á botn. Tilfariđ verđur tó ikki bara liggjandi, tí veđur og vindur gera, at ein stórur partur verđur lyftur upp aftur í sjógvin og endar síđani á djúpasta partinum av fjřrđinum. Bakteriur á botni taka upp ilt úr sjónum fyri at niđurbróta lívrunniđ tilfar. Tess meira av lívrunnum tilfari niđri á botni, tess střrri gerst iltnýtlslan. Sostatt verđur iltnýtslan hćgri í tí djúpasta partinum á firđunum.
Serliga er hetta óheppiđ á gáttarfirđunum – eitt nú Kaldbaks-, Skála-, Kolla-, Sřrvágs, Trongisvágs- og Vágsfirđi – tí fleiri av gáttarfirđunum hava avlćst botnlag um summariđ. Nýtslan av ilt á botni ger, at iltnřgdin í sjónum minkar og kann gerast so lág, at alt djóralív doyr, har slík viđurskifti gera seg galdandi.
Hetta er ein av niđurstřđunum í vísindaligari grein hjá fýra granskarum, sum er útgivin í januar útgávuni av Journal of Marine Research.
Talan er granskararnar, Gunnvřr á Norđi og Knud Simonensen frá Fiskaaling, sum hava gjřrt kanningina saman viđ Eilif Gaard, granskara og stjóra á Havstovuni, og Ronnie N. Glud, professara á Syddansk Universitetscenter, SDU.
Kanningarnar, sum greinin byggir á, vórđu gjřrdar í samband viđ PhD-verkćtlanina, "Impact of organic enrichment on the microbial biogeochemistry and overlying water quality in relation to fish farms in Faroese fjords”, sum endađi í 2011. PhD-verkćtlanin er fíggjađ av Statoil Faroes, Cheveron Fřroyar, Geysir Petrolium og Granskingarráđnum.
Arbeiđiđ viđ at fáa sýnir til vega er gjřrt í góđum samstarvi viđ P/F Týggjará, sum tá átti alibrúkiđ, iđ lá á Kaldbaksfirđi.
Greini kann lesast á hesi slóđini:
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0924796316302858


text:
Hvat er anorexia nervosa?
Flestu okkara halda okkum vita.
Flestu okkara kenna kend fólk við sjúkuni; vit kenna teknini, vit hava kanska onkra meining um, hví tú fært sjúkuna, ja kanska onkur eisini øvundar eitt sindur hetta at kunna stýra tí at gerast kløn/klænur.
Men hjá rithøvundanum, sum tá var trettan ára gomul, var anorexia ein rødd innaní, ein apa á herðunum, ein apa, ið áhaldandi fanst at henni og segði, at hon var feit, og at einasti máti at gerast eydnusom var at svølta seg.
Jess, sum er høvuðspersónurin í skaldsøguni, lurtar eftir røddini, og tað gera tíverri mangar aðrar gentur og dreingir, og røddin drap hana, næstan.
Skaldsøgan lýsir gongdina fram móti leking, stríðið móti ikki at gerast eitt deyðstal í statistikkinum. Og so við og við kemur hon eftir, at hon vil liva og at hjálpa øðrum at liva við at siga frá hesum henni hevði verið fyri.
At temja apuna er ein upplyftandi skaldsøga, skrivað av ungari gentu og grundað á egnu royndir hennara.
Aftur


text:
Jan Müller
01.12.2017 - 14:36
Stjórin í Statoil, Eldar Sætre, er í ferð við at broyta Statoil og gera vindorku til enn eitt bein at standa á, skriva norskir miðlar, nú stóra olju- og gassfelagið er farið undir eina miðvísa ætlan at gera íløgur í vindorku. Felagið hevur longu gjørt stórar íløgur í eitt nú havvindmylnulundir í Bretlandi. Og eftir øllum at døma er hetta bert byrjanin. Stjórin í Statoil hevur sett út í kortið eina miðvísa strategi, har vindorka skal gerast ein støðugt meira týðandi partur av virkseminum hjá norska olju- og gassrisanum.
Norska blaðið VG hevur prátað við Statoil-stjóran, meðan hann er ávegis til Bretlands at taka í brúk stóru vindmylnulundina Dudgeon, sum telur 67 vindmyllur, ið tilsamans kunnu framleiða 402 Megawatt, sum kann veita streym til 410.000 húsarhald í Bretlandi.
Byggja heimsins størstu havvindmylnulund
Eldar Sætre sigur við blaðið, at Dudgeon vindmylnulundin er bert ein dropi í havinum sammett við ta verkætlan, sum felagið nú arbeiðir við. Henda verður 10 ferðir so stór og fer at liggja á Doggerbank. Hon verður heimsins størsta vindmylnulund til havs og fer at fevna um 300 vindmyllur, sum kunnu geva 3600 Megawatt av streymi til 3,6 mió. húsarhald í Bretlandi. Tað sigur ikki so lítið, at í Norra eru 2,4 mió. húsarhald. Fær Statoil loyvi at byggja lundina, so verður hon heimsins størsta og fer at nøkta 5% av samlaða eltørvinum í Bretlandi.
Eldar Sætre sigur við norska blaðið, at Statoil hevur bygt upp eina vitan og royndir við fleiri av sínum vindmylnulundum, at tey rokna við at vinna kappingina um at byggja vindmylnulundina á Doggerbank. Stjórin er annars errin av, at Statoil letur gass til Bretlands, sum svarar til 40% av nýtsluni. Og hann leggur dent á, at tað var eitt veruligt vegamót í Bretlandi, tá tað nú um dagarnar kunngjørdi, at fyrstu ferð síðani ídnaðarkolveltingina er kol ikki longur partur av elframleiðsluni. Nú skal vindorka frá Statoil vera við til at menna hesa gongdina við m.a. útbygging á Doggerbank, sum liggur 150 kilometrar út fyri Yorkshire í Onglandi. Vindmylnulundin verður 8660 ferkilometrar og fer at vera á millum 18 og 63 metra dýpi. Verkætlanin er góðkend av myndugleikunum.
Hóast Statoil meira ella minni burturav er eitt olju og gassfelag, so heldur stjórin, at nettupp royndirnar til havs við olju og gassi eru so nógvar, at tær nú koma eini vindmylnuútbygging til havs til góða. Tosað verður um so stórar vindmyllur, at tær í veruleikanum kunnu samanberast við ein oljupall. Flestu av havvindmylnulundunum liggja annars tætt við land og eru ankraðar á havbotninum. Hywind lundin hjá Statoil í Skotlandi er heimsins størsta flótandi vindmylnulundin til havs á stórum dýpi.
Eldar Sætre sigur víðari við VG, at framtíðin verður úti til havs, tí her síggjast myllurnar ikki, og tú sleppur undan stríði, sum kann taka seg upp, tá tær liggja nær landi. Statoil hevur so royndirnar at arbeiða á djúpum vatni og kanska betri enn nakað annað felag. Statoil dylur ikki fyri, at tey ætla at vera heimsmeistarar innan vindorku til havs.
Statoil ætlar at gera íløgur fyri 100 mia. kr. í lønandi varandi orkuverkætlanir fram til 2030. Mest innan vindorku men eisini á sóløkinum.
Eldar Sætre sigur, at váðin við havvindorku er minni enn fyri olju og gass og kostnaðirnir eru eisini undir stórum trýsti. Arbeitt verður við einum avkasti uppá 9%. Avkastið frá olju og gassi er skiftandi men eisini nógv hægri. Statoil arbeiðir við einum avkasti frá olju og gassi uppá 25% av verkætlanum, sum verða bygdar nú og skulu byrja at framleiða í 2022, grundað á ein oljuprís uppá 70 dollarar.
Við Eldar Sætre sum stjóra er Statoil við at gerast meira grønt. Hann heldur, at havvindur og Statoil hóska væl saman.
Tørvur á olju og gassi leingi aftrat
Hann vísir annars aftur, at Statoil við hesi gongd er við at venda olju og gassi bakið. Tørvur verður á olju og gassi í heiminum í fleiri tíggjutals ár aftrat, men tað er jú altíð gott at hava fleiri bein at standa á.
Eldar Sætre sigur annars, at Statoil fer ikki at raðfesta leiting í norðastu økjunum í Barentshavinum, sum so nógv stríð hevur verið um.
“Tað er gott, at vindmyllur eru góðar fyri veðurlagið, men vit fara ikki inn í varandi orku fyri at bjarga veðurlagnum, men fyri at vinna pening. Og slík útsøgn kann eisini brúkast um okkara virksemi í Barentshavinum. At vit ikki vilja leita í pørtum av norðastu økjunum í Barentshavibnum er tí, at váðin er ov stórur og kostnaðirnir fyri útbygging verða ov stórir.”
Eldar Sætre sigur, at hóast teir ikki hava gjørt tey stóru fundini í Barentshavinum, sum roknað var við, so hava teir gjørt smærri lønandi fund kortini. Eftir at hava verið í hesi vinnuni í 37 ár so veit hann, at leiting krevur tol og úthaldni. Í Norðsjónum vóru boraðir 33 brunnar, áðrenn man fann olju.
Statoil arbeiðir við eini trý ára ætlan í Barentshavinum. Tvey ár eru farin og boraðir eru 10 av 15 brunnum. Eldar Sætre sigur, at um eingin av komandi fimm boringum næsta ár fer at geva úrslit, so fer tað sjálvandi at leggja trýst á politikararnar at lata upp fyri oljuleiting í Lofoten, Vesterålen og Senja.
Størsta avbjóðing: at fanga og goyma CO2
“Skal olju- og gassvirksemið á norska landgrunninum ikki minka eftir 2022, tí vit ikki hava nøkur stór projekt, so mugu politikarnir taka seg saman og gera eina árinskanning av hesum økinum og ikki bara skumpa eina avgerð frammanfyri seg. Tað hava vit ikki stundir til, um vit skulu føra víðari og menna norskt olju- og gassvirksemi eftir 2022. Tað fer at taka nógv ár, áðrenn olja kann framleiðast á hesum nýggju økjunum.”
Eldar Sætre heldur tað hevur størri týdning at sleppa av við oljusand og tunga olju men heldur, at tað ringasta er kol, sum als ikki átti at verið tikið upp, tí tað hevur mesta útlátið við sær.
Men ber til at fanga og goyma CO2, so verður alt nógv lættari. Í dag koma 45% av øllum útlátinum av veðurlagsgassum frá koli og skal Parísavtalan halda og málini røkkast, so mugu vit sleppa av við kol.
“Í hesum sambandi má tað eisini eydnast at fanga og goyma CO2, og her hevur Statoil gjørt eitt stórt arbeiði. Norra kann blíva leiðandi innan goymslu av CO2. Men so mugu vit eisini koma í gongd.
Norra hevur ein unikan møguleika fyri at hjálpa heiminum í hesum málinum, og politikaranir eiga at síggja álvaran í hesum. Eg eri bjartskygdur og trúgvi, at politikararnir í Norra fara at taka seg saman til at stuðla kanningarbeiðinum í sambandi við at fanga og goyma CO2.”


text:
Føddur: 26. juli 1967
Foreldur: Niels og Ada á Reynatúgvu
Hjúnafelagi: Kristina J. á Reynatúgvu
Børn: Ása, Ida, Niels og Óli á Reynatúgvu
Útbúgving: Fysioterapeutur. Diplomútbúgving í Leiðslu og frálæru
Yrki: Fysioterapeutur
Álitisstørv: Afturvaldur á ting við valið 29. oktober 2011. 3. næstformaður í Formansskapinum, limur í Rættarnevndini og varalimur í Fíggjarnevndini og Vinnunevndini.
Fyrstu ferð valdur á ting 1998. Løgtingsmaður frá 1998-2008 burtursæð frá tíðarskeiðnum sum landsstýrismaður í almannamálum 2002-2003. 1998-2002 formaður í Trivnaðarnevndini. 2004-2008 limur í Fíggjarnevndini.
Borgarstjóri á Sandi 2001-2002 og frá 2003-2009.
Nevndarlimur í KSF í 3 ár
Nevndarformaður í SEV í 3 ár
Heimstaður: FO-210 Sandur
Telefon: 36 19 90
Fartelefon: 21 68 32
Email: pallr@logting.fo


text:
Flogfar
Flogfar er heitið á øllum flúgvarum, sum eru tyngri enn luftin - tyrlur, sveimflogfør, drekaflogfør og flogfør við føstum veingjum og motori. Flest øll stór ferðamannaflogfør og stríðsflogfør hava jetmotorar, sum gera, at tey kunnu flúgva skjótt og høgt. Tey smáu flogførini hava oftast skrúvur. Tey eru stuttleikaflogfør ella einstaklingsflogfør. Tað eru ikki 100 ár síðan, at tey skjótastu skipini sigldu í meira enn 1 viku tvørtur um Atlantshav. Nú flúgva tey skjótastu ferðamannaflogførini teir 4 800 km í minni enn sjey tímar. Teir stóru motorarnir í stríðsflogførum gera, at tey kunnu flúgva meira enn 3 200 km/h, ella tríggjar ferðir skjótari enn ljóðið.


text:
MA-fyrilestur á Føroyamálsdeildini
Fríggjadagin 7. desember heldur Diana Skoradal MA-fyrilesturin: Føroysk fólkanavnalóggáva og hvat ið fólk halda um lóggávu innan fólkanøvn.
Fyrilestrarevnið tekur støði í MA-ritgerð hennara, sum ber heitið:
Kanning av nøkrum fólkanøvnum í Nes kommunu við støði í næmingunum í Tofta skúla árg. 2009/2010.
Diana setti sær fyri at kanna, hvussu børn í einum føroyskum fólkaskúla skúlaárið 2009-2010 eita og eisini, hvørji nøvn foreldur teirra bera.
Rannsóknin er grundað á spurnabløð, sum børnini og foreldur teirra fingu. Heimildarfólkini eru 216 til samans. Ætlan hennara er at “skapa eina heildarmynd av innsavnaða tilfarinum við støði í greining av kanningarúrslitum viðvíkjandi” fornavni, millumnavni og eftirnavni.
Dentur er lagdur á skírnarnøvnini og á hvønn hátt, viðkomandi er navngivin, m.a. um hann ella hon er uppkallað eftir forfedrum ella ættingum ella øðrum. Í tí sambandi ger hon hagfrøðiligar kanningar av, hvat heimildarfólkið er kallað, og hvussu uppkallingin er háttað. Tá sæst úr hvørji ætt, t.e. faðir- ella móðurætt, tað er vanligari at kalla barn upp. Eisini viðger hon tann serføroyska uppkallingarsiðin at kalla fríggjadagin og sunnudagin upp, t.e. nøvn, sum byrja ávikavist við F og S.
Í ritgerðini verða millumnøvn og eftirnøvn eisini viðgjørd, og hon lýsir eisini eftirnavnagongdina í Føroyum gjøgnum tíðina. Viðgerðin av navnalógunum og kanning av, hvat fólk halda um navnalóggávu ella um hugburð “til lóggeving á navnaøkinum”, hevur ikki verið viðgjørt áður. Við ritgerðini fylgja ymisk fylgiskjøl, spurnablað og listi yvir heimildarfólk, navnalógirnar o.s.fr.
Fyrilesturin er almennur og byrjar stundisliga kl. 15 í Loftsstovuni á Føroyamálsdeildini.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Asia-Evropa: Gjøldini minka í stórum
Bara hendan mánaðin eru gjøldini hjá bingjureiðaríunum á leiðini úr Asia til Evropa minkað við 18 prosentum.
Hóast fleiri
rutur eru avlýstar fyri at halda prísunum uppi hjá bingjureiðaríunum, eru
gjøldini fyri eina 20 fóts-bingju úr Shanghai til Norðurevropa lækkað við 18
prosentum hendan mánaðin.
Tað vísir ein
uppgerð, sum er gjørd av Shanghai-indeksinum. Indeksið er sett saman av
farmaleiðum úr Shanghai til 15 lyklahavnir kring um í heiminum. Í hesari
uppgerðini sæst, at bara hesa seinastu vikuna fall gjaldið á leiðini úr
Shanghai til Norðurevropa við 6,7 prosentum. Tað er eitt fall upp á 55
dollarar.
Leiðin í Miðjarðarhavið fall við 48 dollarum til 804 dollarar, ímeðan
leiðirnar til USA eru støðugari. Gjøldini til
vesturstrondina í USA fall við seks dollarum, ímeðan túrurin til
eysturstrondina í USA fall við 10 dollarum. Her skulu vit minnast, at prísirnir
eru fyri 40 fóts-bingjur og ikki 20 fóts-bingjur.
Fallið
í gjøldunum er kanska ikki so heilt óvanligt, tá kinesiska frítíðarvikan,
Goldan Week, er fyri framman. Kortini kann Maersk Line fáa rættiliga ilt í ”lumman”
av føllunum.
”Gjøldini úr Asia til Evropa eru á leið
tey somu í dag sum fyri einum ári síðani. Men tað er tann munurin, at
reiðararnir í dag gjalda 50 prosent meira fyri bunkring,” sigur Neil Dekker,
greinari, við The Loadstar.


text:
Heine Mortensen kemur heim
Jan Smedemark | 02/02/15
Heine Mortensen, sum lesur medisin á Fyn, kemur heim at spæla við Tvøroyrar Bóltfelag í 2015. Heine hevur umboða besta liðið hjá felagnum fleiri ferðir og seinast í 2014, tá hann leikti nakrar dystir meðan hann var heima í feriu frá lesnaðinum. Í august mánaða var Heine heima og leikti hann tá fýra dystir fyri besta liðnum og skoraði trý mál.
Heine Mortensen og Egil Olsen, formaður felagsins, hava undirskrivað sáttmála fyri 2015, sum førir við sær at vit hava fingið ein styrk inn í hópin.
Heine fer undir fjarlesnað meðan hann verður heima og leikar við Tvøroyrar Bóltfelag. Sum støðan er nú er avtala gjørd soleiðis, at Heine kemur heim fyrst í apríl mánaða og verður heima til september.
Heine sigur, at hann tekur hetta modulið á lesnaðinum sum fjarlestur, men at hann tó skal niður til próvtøku í juni-mánaða. Umframt hetta, so skal Heine skriva sín bachelor í heyst og sostatt kann avtalan leingjast, men hetta verður støða tikin til seinni í kappingarárinum.
Á myndini omanfyri síggjast Heine og Egil Olsen taka lógvatak eftir sáttmálin var undirskrivaður.


text:
Leikaratátturin: Hans Fróði Hansen
TB | 31/01/13
Vit seta spælarum og venjarum nakrar spurningar og svarini kunnu tit so lesa her. So hava vit okkurt at undirhalda okkum við, nú bíðitíðin kenst í so long.
Fyrstur á “bananum” er nýggi venjari okkara, Hans Fróði Hansen.
Navn: Hans Fródi Hansen
Føðiár: 25/08/75
Hædd: 191cm
Pláss á liðnum: Midverji
Lið umboðaði: LÍF, B68, HB, FC Sogndal, FC FRAM, FC Breidablik, TB
Hví valdi tú fótbóltin sum tína ítróttargrein?
Tí tað gav mær gleði og avbjódingar.
Tú byrjaði í LÍF í Leirvík, nær gjørdist tað greitt fyri tær, at tú vildi meira enn 1. deildarfótbólt og hvat gjørdi tú fyri at koma víðari?
Sum 16/17 ára gamal, vildi eg sleppa at spæla í bestu deildini og í toppinum í FØ, so eg flutti til B68 í ’96 og so til HB í ’97 og vann greipuna í ’98 við HB.
Tú hevur umboðað fleiri lið í bestu føroysku deildini, er nakað tíðarskeið, ið tú metir sum eitt serliga gevandi tíðarskeið?
Árið ’98 í HB var eitt læruríkt og spennandi ár. Lærdi hetta árið hvat tað er at vinna og hvat skal til, um ein ynskir tað.
Tú kom til TB í 2012, hvussu bar tað til?
Frúan fekk arbeiði á Suðuroyar Sjúkrahúsi og tað frættist nokk skjótt, so Kim Roest var skjótur at fáa meg til TB.
Hvussu hevur tú verið móttikin av spælarum og viðhaldsfólki?
Eri sera væl móttikin av øllum á Tvøroyri, bæði á og uttanfyri vøllin.
Hvat var tín meting av tí spælaratilfari, ið tú sá, tá tú fyrstu ferð vandi saman við TB-arunum í 2012 og so metingin í dag, nú tú er venjari?
Málsetningurin var ov lágur samanborið við spælaratilfarið sum var í 2012. Spennandi spælaratilfar í ár, eins og í fjør.
Hvat metir tú styrkina vera hjá TB-liðnum og hvat er veikleikin?
Væl fyri fysiskt, samanhaldið og tad kollektiva. Veikleikin er nokk at man ikki trýr nokk uppá sínar dygdir og styrkir.
Metir tú tað hava týdning, at TB hevur fingið Einherjar at stuðla sær til dystir bæði úti og heima?
AVGJØRT. Vóni teir verða enn betur í ár, eins og vit skulu verða tað.
Er tað nakað serligt við Einherjum, ið tú vilt nevna?
Gleðin og at man stuðlar líkamikið hvussu tad gongst á vøllinum.
Umstøðurnar kring nýggja vøllin, metir tú at tær fara at hava nakran týdning fyri avrikini á sjálvum vøllinum?
Ja um vit trúgva uppá okkara styrkir og vilja verja borg.
Heldur tú, at vit skjótt fara at síggja ein TB-leikara á landsliðnum, og um ja, hvør verður hann so?
Tad eru fleiri av teimum ungu sum hava viljan + dygdirnar til tad og fáa vit menn á U-21, so er ikki langt til A-landsliðið.
Er nakar, ella nakrir spælarar tú vilt siga nakað um?
Vil ikki nevna nakað navn, men teir eru fleiri, í hava rættan hugburð, og eru teir, ið TB skal byggja á.
Hvør verður toppskorari hjá TB í ár?
Poul Ingason
Besti spælari í deildini:
Ndende.
Hvørjum plássi á stigatalvuni fara tit eftir í ár?
Vit fara inn at VINNA HVØNN DYST og so síggja vit hvar á talvuni vit eru, tá árið er liðugt.
Stuttligasta uppliving síðan skiftið til TB:
Tad eru nógvar, men løtan á Toftum har vit javna og túrurin heimaftur hevdi nógv at bjóda uppá .
Ynski fyri 2013:
At liðið vísir ein góðan og seriøsan hugburð.
Viðmerkingar annars:
Hevði ynskt at man sá meira til Tvørafólk rundan um felagið, tí tað er so nógv sum skal gerast um alt skal hanga saman og eydnast væl.
Boð uppá topp 3 í Effo-deildini:
Ringt at siga, men vænti tad verða fleiri aftur um boðið í ár.
Fótbóltsfakta um Hans Fróða:
http://www.faroesoccer.com/


text:
Eg hyggji út gjørnum gluggan. Onki nýtt er at síggja, bert tað sama sum var dagin fyri. Alt er so keðiligt, ongantíð nøkur broyting. Hvønn dag tað sama, ummaftur og ummaftur. Mítt lív er sum ein keðiligur gráður filmur. Regni oysur niður á tíð køldu gøtuna. Eg vamlist. Hví kann einki nýtt henda?
Dagin eftir siti eg aftur her og eygleiði gøtuna í er full av vanligum fólkum. Eg suffi tungliga, men í tí at eg suffi, gangur ein drongur fram við gøtuna. Eg blívi bilsin. Hann er serstakliga vakur, kanska alt ov vakur. Hann skilur seg burtur úr fólkamongdini. Hansara vakra ljósa húð hevur ikki so mikið sum eitt tað einasta merkið. Hansara bláau eygu eru so blá sum summar himmalin, og hansara lýtaleysa kava hvíta hár rennur sum ein á eftir høvdi hansara. Hann er óvanligur, men eg vil vita meiri um hann. Eg renni út á gøtuna fyri at finna hann, men hann er horvin. Eg bannist fyri meg sjálva og fari inn aftur.
Klokkan er trý um náttina, men eg fáai ikki sovi. Eg hugsi allatíðina um drongin. Hvør var hann? Eg undrist hvussu hár hansara kundi vera so hvítt, og enn síggja út sum tað ikki var litað, men sjálvandi var tað litað, ikki so?. Eg undrist. Eygu míni leita seg runt um í kamari mínum sjálvt um tað er myrkt. Brádliga fella míni eygu á eitt høgt skap. Tað sær út sum ein persónur, sum hyggur at mær. Eg skundi mær at tendra mína borðlampu, men tá ið eg hyggji aftur er ongin har. Eg má hava sæð yvir meg.
Dagin eftir hyggji eg aftur út gjørnum gluggan, men í dag er tað fyri at finna hann. Fyri at finna drongin. Tað er enn tíðiliga so enn er myrkt. Køkurin speglast í vindeyganum so eg síggji illa út. Eg hyggji at mínari spegilsmynd í glasinum, men í tí eg skal venda mær við stendur hann aftanfyri meg. Hann speglast í glasinum, hann stendur aftanfyri meg. Eg síggji at hann hyggur at mær. Eg vendi mær við so skjótt eg kann, men har er ongin. Mítt hjarta bankar skjótt. Eg má slappa av, eg havi bara sæð yvir meg! Eg sløkki ljósið í køkinum og gangi upp gjørnum trappurnar. Eg komi til mína kamarshurð og fari inn. Songin brakar tá ið eg seti meg á hana. Eg taki í dýnuna og balli meg. Tveir tímar seinni vakni eg við at onkur bakar uppá hurðina. Eg skundi mær í klæðir og fari síðani niður gjørnum trappurnar og opni hurðina. Tað er beiggji mín. "Hey didda!" Hann smílist og rættur mær ein pakka. "Mamma bað meg geva tær hendan pakkan, eg fari akkurát yvir til Alex og eg skal ganga forbíð húsini hjá tær, so mamma bað meg bara taka hann við mær." Eg smílist og taki pakkan. "Takk fyri tað, ansa nú eftir tær!" Eg rópi eftir honum tá ið hann gongur yvir um vegin. Hann nikkar og smílist. Eg læti hurðina aftur og hyggji at pakkanum. Hvat man vera í honum? Eg seti meg við køksborði, og pakki pakkan upp. Í pakkanum er ein lykil. Einki annað enn ein óbrúkligur lykil. Eg snerki og koyri lykilin í lumman. Eg hyggji inn í køliskápi, eg mangli mjólk. Eg læti meg í ein jakka og fari síðani út.
Tá ið eg nærkist kioskini byrjar tað at regna, og eg renni yvir til hurðina og opni hana. Inni í kioskini er heitt og hugnaligt. Eg vindi hárið og vátir dropar drippa niður á flisarnar. Eg gangi síðani yvir ímóti kølihúsiðnum og taki ein mjólkapakka. Á veg ímóti kassanum er tað nakað ið fangar míni eygu. Drongurin sum eg hevði sæð á gøtuni og í vindeyganum stóð beint framman fyri mær. Eg seti mjólkapakkan frá mær og gangi beint ímóti honum. "Góðan dagin, eg eiti Ayleen." Eg rætti honum hondina. Hann smílist og tekur í hana. "Góðan dagin Ayleen, eg eiti Sebastian." Míni bein blíva næstan til gelé tá ið hann tosar. "Eg sá teg í gjár og eg fann teg áhugaverdan so eg royndi at finna teg, men tá eg kom út á gøtuna vart tú horvin." Orðini leypa úr munni mínum og eg rodni. "Heldur tú tað? Tað var stuttligt." Hann smíltist enn einaferð. "Er tað tí at eg havi hvítt hár?" spurdi hann eftir eina løtu. Eg standi bara sum eitt bítt og hyggji at honum. "Ja!" Brestir tað úr mær og øll sum eru inni í kioskini hyggja at mær. Hann birjar at flenna. "Skulla vit ikki fara út her frá árenn tú gert meiri bítt?" Hann tekur í mína hond og dregur meg út. Hann dregur meg longri og longri vekk frá kioskini. "Hvar fara vit?" Eg hyggji at honum eitt sindur bangin. "Tað finnur tú útav." Hann gangur skjótari. Hann gangur og gangur intil vit koma til tann gamla skógin. "Hvar er hann?" Hann hyggur at mær, hann smílist ikki longur. "Hvar er hvør?" Eg hyggji at honum sum eitt spurnartekin. Hann ilskast. "Lykilin! Hvar er hann?! Eg veit tú hevur hann!" Eg hvøkki við. Meinar hann við lykilin eg fekk frá mammu? Eg taki lykilin fram. "Meinar tú við hendan lykilin?" spyrji eg hann varusliga. Hann svarar ikki, men tekur bara lykilin og gangur longri inn í skógin. "Hvar fert tú?! Bíða!" Eg rópi at honum, men hann letist sum um hann ikki hoyrur meg. Eg renni fram til hann og fylgji honum. Hann gangur í hvat virkar sum ein evigheit, men steggar so framman fyri einum træði. Hann letur fingrarnar glíða eftir træðnum. Tað sær út sum hann leitar eftir onkrum. Hann finnur eitt hol og stingur síðani lykilin í tað. Eygu míni blíva so stór sum te koppar tá ið ein hurð opnar seg í træði. Hann støkkur inn, men árenn hann ferð heilt inn hyggur hann at mær smílandi. "Kemur tú við?" Hann rættur mær hondina. Eg risti við høvdinum. "Eg kann ikki, mamma mín verur bangin um meg um eg eri vekk ov leingi." Hann flennur. "Tey nítur tær ikki at hugsað um, tey eru longu farin til Alania." Eg hyggji at honum. "Alania?" Hann ferð úr træðinum og kemur nærri at mær. "Ja, Alania. Tað er eitt "ævintýr" land sum tit høvdu kalla tað. Tað er har eg komi frá, eg kom til tykkara verð fyri at taka teg og tína familju heim til Alania." Hann smílist. "Hvat tosar tú um? Eg eri ikki frá Alania! Eg eri bert ein vanlig genta." Hann tekur mína hond. "Nei, ikki ert tú bara ein genta. Tú ert prinsessan yvir Alania og eg eri tín tænari, hesum hevur móður tín ikki fortalt tær gangi eg út frá, men hon er drotningin." Eg fáai ikki tosa meiri. Eg havi aldri í mínum lívið havt so nógvar følilsir á somu tíð. "Vil tað so siga at eg eigi Alania?" Hann slær meg lættliga í høvdi. "Ja, sjálvandi!" Hann dregur meg til ingongdina. "Kom við mær heim, heim til Alania." Hann stígur inn í træði og hyggur at mær. Hann bíðar eftir einum svari. "Alt í lagi, so komi eg við." Eg seti fótin inn í træði og hoppi. Eg hoyri hurðina fara aftur aftanfyri meg, men framman fyri meg er eitt tað vakrasta landi eg havi sæð. Alt er grønt og fylt við blómun í allar ælabogans farvum. "Vælkomin heim, prinsessa Ayleen." sigur Sebastian og bukkar. Eg hyggji niður at mær sjálvari og síggji at eg eri í einum síðum bláaum kjóla við ein kappa. Eg nerti við høvdi á mær og føli eina tiaru. "Didda!" Beiggji mín rennur ímóti mær og klemmar meg. "Vælkomin til Alania!" sigur hann ovurfegin at síggja meg. "Hvar er mamma?" spyrji eg hann tá ið hann sleppur meg. "Hon er á slottinum saman við pápa." Hann smílist og hyggur at Sebastian. "So tú fanst diddu? Góða eydnu at blíva prinsur, hon er sera kræsin tá ið tað kemur til dreingir." Sebastian rodnar og flennur. "Tað verur lætt! Eg og tú blíva hálvbeiggjar um onga tíð!" Sebastian gálvar at beiggja mínum. Eg standi og stari at honum. "Hvat er tað tit siga?! Eg giftist við tann eg vil!" sigi eg strangliga. Teir bágir flenna. "Tað verur so eg." sigur Sebastian og tekur mína hond. "Kom so fara vit øll niðan á slotti." Sebastian dregur meg áftaná sær og eg kann ikki halda mær í at smílast. Hettar verur eitt gott ævintýr.


text:
Søga løgtingsins
Løgtingið hevur røtur meira enn 1000 ár aftur í tíðina. Fyrsta søguliga heimild, sum nevnir ting og tinghald í Føroyum, er Færeyingasaga, sum varð skrivað í Íslandi um ár 1200, men søgugranskarar halda, at Løgtingið varð sett á stovn stutt eftir norrøna landnámið um ár 800. Heilt aftur í elstu tíð vórðu tær størstu avgerðirnar, galdandi fyri alt landið, tiknar á tinginum í Tórshavn. Í gamlari tíð varð tingið hildið á helluni úti í Tinganesi. Umleið 1035 komu Føroyar undir Noregs kong, men søgugranskarar meta, at tann gamla tingskipanin varð varðveitt. 1274 - 1816 Upprunaliga hevur ting føroyinga helst verið eitt alting, har allir frælsir menn kundu møta, men tá Landslóg Magnusar Lógbøtara varð sett í gildi í 1274, varð tingið broytt til eitt løgting. Tingmannatalið varð sett til 36. Tingið valdi løgmann, sum kongur síðan tilnevndi. Løgtingið segði upp dóm og hevði samskifti við kong og myndugleika hansara. Kongsins umboðsmaður á tingi var fútin, sum hevði ábyrgdina av kongsins inntøkum í Føroyum. Hann var eisini almennur ákæri. Løgtingið hevði egnan skrivara, sum varð nevndur sorinskrivari. Løgtingið virkaði sum yvirrættur, og dómar, ið vórðu sagdir á vártingunum úti í sýslunum, kundu skjótast inn fyri løgtingið. Í 1380 komu Føroyar, sum norskt krúnland, undir danskan kong, men tær vórðu framvegis mettar at vera norskt land. Tá Norska Lóg Kristians V varð sett í gildi í Føroyum í 1688, varð talið á løgtingsmonnum økt til 48, men hvør tingmaður kundi bara sita í eitt ár í senn. Henda skipanin bar við sær, at løgtingið ikki fekk so roynd fólk sum fyrr, og tí minkaði týdningur tess, meðan embætisvaldið vaks. Fútin og sorinskrivarin fingu størri vald, meðan løgmansembætið smátt um smátt fánaði burtur. 1816 - 1852 Eftir at Noreg fór frá Danmark við friðinum í Kiel í 1814, vórðu Føroyar verandi saman við Danmark. Í 1816 varð Føroya gamla løgting tikið av og við tí eisini løgmansembætið. Sorinskrivarin dømdi nú einsamallur. Føroya amt varð helst sett á stovn í 1720, men serstakur føroyskur amtmaður kom ikki fyri enn í 1816. Amtmaðurin tók einsamallur støðu til, hvørjar danskar lógir skuldu setast í gildi í Føroyum. 1852 - 1948 Í 1852 varð Løgtingið eftir ynski føroyinga endurreist, tó bert sum ráðgevandi stovnur hjá donsku ríkismyndugleikunum viðvíkjandi stýringini av Føroyum. Løgtingið hevði 18 valdar limir. Amtmaðurin og prósturin høvdu eisini sæti á tingi, og amtmaðurin var formaður. Í 1906 varð tingmannatalið hækkað til 22, men aðramáta stóð henda skipanin við til 1923. Tá varð tingmannatalið broytt soleiðis, at 20 vórðu umdømisvaldir og upp til 10 eykavaldir. Samstundis fór prósturin úr tinginum, og eftir hetta valdi tingið sjálvt formannin. Eftir 1948 Eftir seinna heimsbardaga var stórur meiriluti fyri eini nýskipan av Føroya støðu í ríkinum. Eftir samráðingar millum umboð fyri løgtingið og donsku stjórnina varð fólkaatkvøða havd 14. september í 1946. Veljararnir skuldu velja ímillum antin eitt ógvuliga avmarkað heimastýri ella loysing frá Danmark. Úrslitið var ein tepur meiriluti fyri loysing, men ósemja tók seg upp um tulkingina av úrslitinum – um hon var vegleiðandi ella bindandi. Eftir løgtingsvalið í 1946 og nýggjar tingingar við danir, varð Heimastýrislógin sett í gildi í 1948. Eftir hetta broyttist virksemið hjá løgtinginum munandi. Meðan tað higartil bert hevði verið ráðgevandi, fekk tað nú innan karmar Heimastýrislógarinnar lóggávuvald í yvirtiknum sermálum. Í Heimastýrislógini eru málsøkini býtt sundur í A-mál og B-mál. A-mál eru føroysk sermál og kunnu yvirtakast, um antin heimastýrið ella ríkisstýrið vil tað. B-mál kunnu yvirtakast, um heimastýrið og ríkisstýrið í samráðingum semjast um, at so skal verða. Verjumál og uttanríkismál liggja uttan fyri Heimastýrislógina. Í øllum málum, uttan yvirtiknum sermálum, liggur lóggávuvaldið hjá Fólkatinginum, har føroyingar eiga tvey umboð. Sambært Heimastýrislógini ræður løgtingið fyri stýrisskipan Føroya og fyri tingskipanini. Útinnandi vald í sermálum hevur Føroya Landsstýri, sum er skipað við løgmanni og landsstýrismonnum. Í øllum øðrum málum er útinnandi vald hjá donsku stjórnini. Tó kann heimastýrið eftir samráðingar við ríkisstýrið yvirtaka fyrisitingina av felagsmálum. Í Føroyum er ríkisstýrið umboðað av ríkisumboðsmanninum. Hann hevur stjórnarinnar vegna møti- og talurætt í løgtinginum, men ikki atkvøðurætt. Hvussu heimastýrið skipar seg innanhýsis, er eitt yvirtikið sermál. Hetta er gjørt við løgtingslóg nr. 103 frá 26. juli 1994 um stýrisskipan Føroya. Eftir hesi lóg § 1 er valdsbýtið í Føroyum soleiðis, at lóggávuvaldið í yvirtiknum málum er hjá løgtinginum og løgmanni í felag, útinnandi valdið hjá landsstýrinum, meðan dómsvaldið í slíkum málum liggur hjá dómstólum ríkisins. Í løgtinginum, sum verður valt fyri 4 ár í senn, sita í mesta lagi 33 tingmenn, sum verða valdir á almennum, loyniligum og beinleiðis vali. Í landsstýrinum sita løgmaður og minst 2 landsstýrismenn. Løgmaður verður tilnevndur óbeinleiðis av løgtinginum á tann hátt, at løgtingsformaðurin eftir at hava fingið frágreiðing frá floksformonnunum leggur fyri løgtingið uppskot, sum atkvøtt verður um. Atkvøður meir enn helmingurin av øllum tingmonnum ímóti uppskotinum, er tað fallið. Annars er tað samtykt. Løgmaður setir og loysir úr starvi landsstýrismenninar. Hvørki løgmaður ella landsstýrismaður kann verða sitandi í sessi sínum, um so er, at løgtingið við atkvøðugreiðslu, har helmingurin av øllum tingmonnum atkvøður fyri, hevur samtykt, at tað ikki longur hevur álit á løgmanni ella avvarðandi landsstýrismanni. Løgmaður kann, nær ið vera skal, skriva út val til løgtingið. Tingmannaskipanin var óbroytt frá 1923 til 1978. Tá varð løgtingsvallógin broytt soleiðis, at veljast skulu 27 umdømisvaldir tingmenn og upp til 5 eykavaldir. Løgmaður og landsstýrismenn kunnu ikki hava sæti á tingi. Teir hava uppskots- og talurætt, men ikki atkvøðurætt. Keldan: Logting.fo


text:
Orð og lag: John Willard Peterson
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: No other song
1. Eg eigi dýran song, hann er um Jesus,
um Frelsaran, sum kom at bjarga mær,
sum greiddi gjaldið fyri mínar syndir,
tá har á krossi ofraður hann varð.
Niðurlag: Eg eigi dýran song, sum er um Jesus,
eg kenni lag, sum er um Golgata.
Við gleðitónum vil eg altíð siga
frá undrinum, á Golgata eg sá.
2. Um purpurkappa og um tornakrúnu,
um krossin har, ið dýra blóð hans rann,
ta tómu grøv og vón um afturkomu
eg syngi, til ein dag eg síggi hann.
3. Eg eigi dýran song, hann er um Jesus,
og tá ein dag eg eri komin heim,
í ævir har við endurloystum skarum
eg sama songin syngja skal við teim.


text:
Fróðskaparsetrið við í gransking um antibiotika nýtslu og mótstøðuføri
Grein um antibiotika mótstøðuføri hjá hálsbrunaelvandi bakteriu (Streptokokkus pyogens,GAS).
Marita Debes Magnussen arbeiðir við eini ph.d.-verkætlan um antibiotika nýtslu og mótstøðuføri í føroyska samfelagnum, samanborið við Ísland og Danmark, sum er partvís fíggjað úr Granskingargrunninum. Marita hevur nú saman við Shahin Gaini, Hannes Gislason og Karl G. Kristinsson útgivið eina vísindaliga grein um Streptokokkus pyogenes, vanliga nevnd group A streptokokkus (GAS). Henda bakteria er ofta atvoldin til hálsbruna.
Greinin kallast: “Antibacterial resistance in Streptococcus pyogenes (GAS) from healthy carriers and tonsillitis patients and association with antibacterial sale in the Faroe Islands”. Hon er útgivin í tíðarritinum Acta Pathologica Microbiologica et Immunologica Scandinavica.
Shahin Gaini (vegleiðari) er yvirlækni, ph.d., og serlækni í internum medisini, infektiónsmedisini og tropumedisini á Landssjúkrahúsinum. Shahin er knýttur at Megindeildini fyri náttúru- og heilsuvísindi á Fróðskaparsetrinum sum adjungeraður lektari í ígerðarsjúkum (infektiónsmedisini). Karl G. Kristinsson (høvuðsvegleiðari) er professari og yvirlækni í kliniskari mikrobiologi á Háskóla Íslands og á íslendska ríkissjúkrahúsinum. Hannes Gislason, ph.d., er professari í kunningar- og samskiftistøkni á Megindeildini fyri náttúru- og heilsuvísindi á Fróðskaparsetrinum. Hannes hevur síðani 2014 samstarvað við Maritu, Shahin og Karl viðvíkjandi hagfrøðisligari dátugreining við R-forriti av úrslitum um antibiotikanýtslu og mótstøðuføri í hesi ph.d.-verkætlan.
Nærri um greinina og ph.d.-verkætlanina hjá Maritu Debes Magnussen kann lesast á heimasíðuni hjá Granskingarráðnum:
http://www.gransking.fo/Default.aspx?pageid=2288&NewsItemID=23329
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Kunning um NORDPLUS
Kunning um NORDPLUS 12. januar
Kunning um NORDPLUS skráirnar við dømum frá føroyskum luttakarum verður í Skúlanum við Streymin hósdagin 12.1.2017 kl. 15.00 – 17.00
Holger Arnbjerg frá Altjóða Skrivstovuni fer at greiða frá um tær 5 ymisku NORDPLUS skráirnar, og umboð fyri Skúlan við Streymin, Dugna og Hvalvíkar Skúla hava framløgur.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Bókasavnið við Løkin er ein av mongum vertum í árliga tiltakinum hjá Granskingarráðnum – Vísindavøkan á ferð 2017.
Vit hava fingið heiðurin at taka ímóti 5 ymiskum fyrilestrum frá granskarum. Runavíkar kommuna er ein landafrøðiliga spjædd eind, og tí hava vit avgjørt, at fyrilestrar verða á trimum støðum í kommununi – í Oyndarfirði, á Skála og í Runavík.
Haraftrat skipar Barnagarðurin á Mýrunum eisini fyri einum fyrilestri.
Skráin í Runavíkar kommunu sær soleiðis út:
Skála skúli - tann 18.9. kl.
19.30 Broytt til kl. 20.00: Jana Ólavsdóttir Grundvatn í Føroyum.
Oyndarfjarðar skúli – tann 19.9. kl. 19.30: Sólvá K. Eliasen Hvussu ávirka havfrøðilig viðurskifti gróðurin á Landgrunninum?
Bókasavnið við Løkin – 20.9. kl.
19.30 Broytt til kl. 20.00: Toke M. Carlsen Matematikken bag kunstig intelligens.
Barnagarðurin á Mýrunum – 25.9 kl. 19.30: Turið Hammer Títtleikin av tarmbrunasjúkum í Føroyum
Bókasavnið við Løkin – 27.9. kl. 19.30: Bogi Magnussen og Knud Simonsen Sjóvarfalsrákið á snildfon
Skála skúli 28.9. kl. 19.30: Vár í Ólavstovu Gevur vend læring og førleikalæring betri og varandi læruúrtøku?
Fyrilestrarnir eru 30-45 minuttir til longdar. Haraftrat koma spurningar og møguligt kjak.
Ókeypis atgongd.
Nærri frágreiðing um teir ymisku fyrilestrarnar
Skála skúli - tann 18.9.
kl. 19.30: Broytt til kl 20.00
Jana Ólavsdóttir Grundvatn í Føroyum.
Higartil hava møguleikarnir at útvinna ella á annan hátt at gagnnýta grundvatn í Føroyum verið lítið kannaðir. Ein orsøk til tess er óivað, at føroyska undirgrundin er bygd upp av gosgrýti, t.e. fyri stóran part av basaltfláum, sum ikki hava verið mettar at kunna innihalda ella geva frá sær serliga nógv vatn. Tó hevur kelduvatn verið brúkt sum drekkivatn, og fólk hava vitað um heitar keldur í øldir. Hesar hava tey seinastu umleið 40 árini í ávísan mun eisini verið brúktar sum vatnveiting til smoltstøðir. Jarðfeingi er nú farið í holt við at gera kanningar í einum royndarøki til tess at kanna møguleikarnar fyri at gagnnýta grundvatn og geothermala orku á landi. Hetta arbeiðið kann vera við til at gera Føroyar meira burðadyggar við varandi orku og reinum vatni til borgararnar og vinnulívið.
Oyndarfjarðar skúli – tann 19.9. kl. 19.30:
Sólvá K. Eliasen Hvussu ávirka havfrøðilig viðurskifti gróðurin á Landgrunninum?
Hvussu ávirka havfrøðilig viðurskifti gróðurin á Landgrunninum? Plantuæti er grundarlagið undir øllum lívi í havinum. Fortreytirnar fyri gróðri eru tengdar at umstøðunum í sjónum og plantuæti veksur tá nóg mikið er av ljósi og tøðevnum. Í fyrilestrinum verður viðgjørt hvussu gróðurin broytist gjøgnum árið, bæði í innara økinum og ytru økjunum á Landgrunninum.
Bókasavnið við Løkin – 20.9. kl.
19.30: Broytt til kl. 20.00:
Toke M. Carlsen Matematikken bag kunstig intelligens.
Kunstig intelligens dækker over mange forskellige ting. Jeg vil forsøge at give et kort overblik over nogle af de teknikker der bruges i forbindelse med kunstig intelligens, og forklare hvilken rolle matematik og statistik spiller i dette.
Bókasavnið við Løkin – 27.9. kl. 19.30:
Bogi Magnussen og Knud Simonsen Sjóvarfalsrákið á snildfon
Ein App er gjørd, sum ger kunning um sjóvarfalsrákið tøka á snildfon. Hon er mest ætlað teimum, ið hava stuttleikabátar, men kann eisini nýtast í undirvísing av ymiskum slag.
Skála skúli 28.9. kl. 19.30:
Vár í Ólavstovu Gevur vend læring og førleikalæring betri og varandi læruúrtøku?
Fyrilesturin byggir á eitt pilotprojekt í vendum flokshøli. Kanningin er farin fram í einum 6. flokki og fakliga innihaldið var føroysk mállæra. Mált hevur verið, um frálæra grundað á lærufrøðiliga tankan í vendum flokshøli gevur betri og varandi læruúttøku.
Vinarliga
Granskingarráðið og Bókasavnið við Løkin
Til ber at lesa alla skránna hjá Vísindavøkuni á ferð 2017 á www.gransking.fo
« Opið aftur eftir summarsteðg Lesiringurin 2017-18, byrjar 3. okt. kl 19.00. »


text:
Tveir katalanskir loysingarmenn, ið høvdu týðandi leiklut í sambandi við fólkaatkvøðuna, eru varðhaldsfongslaðir av sponsku myndugleikunum undir illgruna fyri at eggja til uppreistur.
Jordi Sánchez og Jordi Cuixart, tveir leiðarar í katalansku loysingarrørsluni eru fongslaðir av sponsku myndugleikunum undir illgruna fyri at hava eggjað til uppreistur. Jordi Sánchez er leiðari í Assembla Nacional Catalana, ið er áhugafelag, sum arbeiðir fyri katalanskum fullveldi. Felagið vil eisini, at allir fyrrverandi katalanskir landslutir við tíðini verða savnaðir. Jordi Cuixart er leiðari í Òmnium Cultural, sum er ein felagsskapur, ið fyrst og fremst arbeiðir fyri katalanskum máli og mentan, men sum seinastu árini eisini hevur sett loysingina á dagsskrá. Jordi Cuixart hevur fyrst og fremst talað fyri, at katalanska fólkið sleppur at taka støðu til ríkisrættarligu støðu sína.
Báðir verða kannaðir fyri eitt mótmæli, ið var 20. september, tá ið spanskir løgreglumenn vórðu lokaðir inni í einum bygningi í Barcelona. The Guardian skrivar, at umleið 200 fólk savnaðust uttan fyri høvuðsskrivstovuna hjá katalansku landsstjórnini mánadagin fyri at sýna Jordi Sánchez og Jordi Cuixart stuðul.
Støðan viðvíkjandi katalanskari loysing er ógreið, eftir at stórur meiriluti atkvøddi fyri loysing 1. oktober. Spanskir myndugleikar lýstu fólkaatkvøðuna at vera ólógliga, og spanskir løgreglumenn forðaðu katalanum at atkvøða. Hald varð lagt á atkvøður, fólk drigin frá atkvøðukassunum og fleiri, ið roydnu at atkvøða, vórðu løstað.
Hósdagin í síðstu viku skuldi Charles Puigdemont, forsetin í Katalonia eftir ætlan lýsa landið sum sjálvstøðugt ríki. Og tað gjørdi hann við kunngerð, men ógyldaði kunngerðina stutt eftir og heitti í staðin á sponsku stjórnina um at samráðast við seg um úrslitið av fólkaatkvøðuni. Spanska stjórnin kravdi at fáa greitt svar um, hvørt Katalonia hevði loyst ella ikki, men í svarið í gjár var Puigdemont ógreiður og heitti aftur á spanskar myndugleikar um at koma til samráðingar.


text:
Klokkan var eitt sindur yvir trý, tá ið grindin legði beinini norðanfyri byrgingina í Hvannasundi. Nógv fólk vóru til drápið og tað gekk gott.
Umleið 15. min. gingu, so vóru umleið 100 hvalir dripnir. Har vóru 3-4 hvalir eftir, men eftir einari løtu, so segði sýslumaðurin Karl Johansen, at teir skuldi gevast at drepa og lata teir fara.
Eitt sum eg helt vera ov langt úti við grindadrápinum hesaferð og eg haldi tað er fyrstu ferð eg havi sæð tað, tað var at vatnskútari var til drápið og tað haldi eg ikki hóskar til eitt grindadráp.
Kanska eg eri blivin eldri, men at síggja hendan vatnskutaran spæla sær ímillum hvalirnar hóskaði mær illa.
Tað blivu umleið 100 hval og hon verður býtt í drápspartar og nakað blívur koyrt til Eysturoynna.
Skorið verður upp í Norðdepli og lýst verður á Norðlýsinum nær tað verður.
SáH


text:
Í Sóljugarði vilja vit arbeiða út frá Spor námsfrøði, sum tekur støði í, at handla viðurkennandi og at seta fokus á frásagnir hjá børnunum. Spor námsfrøði, sum byggir á D.I.B (Den Integrerede baggrund), roynir at skapa ein inkluderandi og integrerandi pedagogik, har meiningin og týdningurin hjá tí einstaka barninum, integrerast í felags søgufrásagnir, spæl og virksemi hjá bólkinum og harvið integrereast í sosiala felagsskapin.
Øll sum arbeiða við børnum, arbeiða onkursvegna við sporum. Spor eru tekin, sum børn seta. Okkurt, sum tey eru serliga upptikin av, og vísa áhuga fyri. Okkurt, sum tey fortelja, tekna ella samla uppá. Tað er munur á, hvussu tú viðger hesi sporini, og hvønn týdning tú gevur teimum.
Spor námsfrøði er:
- At síggja tað einstaka barni.
- At síggja samspælið og læringina ímillum børnini.
- At skapa karmar, sum geva børnunum rúm til fordjúpan.
- At geva sær tíð til at lurta eftir børnunum.
- At geva sær stundir til, at fordjúpa seg, saman við børnunum.


text:
Eftirsum at tað er 2.sunnudagur í advent, so liggur tað líka til høgra beinið, at deila eina lekkra uppskrift við tykkum:
Hendan má koma undir eina “jólaliga” brownie. Her er nemliga bæði nougat og marcipan kavabóltar í, umframt restina av tilfarinum. Ein góð brownie slær aldrin feil, og hendan er heilt sikkurt ein av teimum góðu.
Tilfar
150 g smør
300 g myrka sjokulátu
3 egg
200 g sukur
100 g mjøl
150 g nougat
100 g heslinøtir
150-200 g kavabóltar
Arbeiðsháttur
Set ovnin á 17o stig.
Smelta smørið í einari grýtu saman við 200 g av sjokulátuni.
Píska egg og sukur væl saman í einum bolla, so tað fær ein luftigan konsistens. Koyr síðani mjølið í og síðani rørir tú sjokulátasmørið saman við.
Sker nougat og 150 g av kavabóltum í smáar bitar (ella tí stødd tú ynskir).
Rør tað spakuliga í blandið, saman við heslinøtunum.
Koyr nú deiggið í ein form á umleið 18×25 cm og baka mitt í ovninum í 40-45 minuttir. Lat køkuna blíva kalda áðrenn hon skal borðreiðast.
Hon smakkar væl við ísi ella súrróma afturvið.
Vælgagnist!
M&K


text:
Sverri Egholm
08.02.2016 - 03:43
Peyton Manning slapp av lyfta sítt annað Super Bowl steyp, tá Denver Broncos vann dystin móti Caroline Panthers 10-24.
Tað var beint áðrenn midnátt, at helst størsta ítróttartiltakið í amerika, Super Bowl fór í gongd. Super Bowl er stóri dysturin í amerikonskum fótbólti, har bestu liðini frá báðum deildunum hittast í einum braki av einari finalu.
Dysturin hesaferð var leiktur á Levi’s Stadium fyri 68.000 áskoðarum umframt fleiri enn 100 milliónum sjónvarpshyggjarum.
Denver Brancos vann sannførandi, og verjan var góð frá byrjan til endan. Úrslitið gjørdist 24-10.
Hetta er triðju ferð síðani 1998 at Denver Broncos vinnur Super Bowl.
Sí eisini: Send mynd: Soleiðis hyggja føroyingar eftir Super Bowl


text:
Busskoyring eisini sunnudag
Eitt afturvendandi ynski frá serliga teimum eldru, ið nýta Bussleiðina, er, at hon eisini koyrir sunnudag.
Hetta ynskið fekk eg enn eina ferð staðfest, tá eg um dagarnar var inni á gólvinum í Tilhaldinum í Tórsgøtu.
Har sótu 15 hugagóðar kvinnur í 70-90 ára aldri og bundu gávur til tiltakið Christmas Child, sum hevur verið fastur táttur hjá Tilhaldinum í fleiri ár, mikudag seinnapart.
Kvinnurnar búðu allar heima og søgdu seg sum er ikki hava stórvegis tørv á heimahjálp.
Tær hoyra sostatt til stóra bólkin av eldri, ið sum heild er væl fyri likamliga og sálarliga og klárar seg sjálvan.
Tær vóru sera fegnar um at kunna hittast í Tilhaldinum eina ferð um vikuna og hava stokkarnar við.
Flestu teirra komu aftur og fram við Bussleiðini, sum tær hildu var eitt av bestu tiltøkunum hjá kommununi nakrantíð.
Hetta var sjálvandi hugaligt at hoyra hjá einum, sum í síni tíð var við til at fáa hesa væl umtóktu skipanina í lag.
Spurdar, hvørjar tænastur tær hildu, komandi býráð átti at raðfest, serliga við atliti at teirra aldursbólki, svaraðu tær allar við ein munn: Víðkið um busskoyringina, so hon eisini fevnir um sunnudag!
Hesum ynskinum eru tær sum nevnt ikki einsamallar um, og vónandi fer eitt nýtt, eldravinarligt býráð at geva umbøn teirra eina góða og sakliga viðgerð.
Hesum fer Tjóðveldi sjálvandi at virka fyri.
Leivur Hansen,
býráðsvalevni á Lista E


text:
23. januar 2013 gjørdu Felagið Línuskip og manningarfeløgini nýggjan sáttmála, sum verður galdandi næstu tvey árini.
Eitt av stríðsmálunum millum partarnar hevur verið sonevnda línugjaldið á 550 krónur fyri hvønn mynstraðan fiskidag, ið manningin síðan seinastu samráðingar hevur goldið.
Jan Højgaard, formaður í Føroya Fiskimannafelag, sigur, at í nýggja sáttmálanum minkar línugjaldið við 100 krónum í ár og við 100 krónum í 2014.
– Hetta merkir, sigur hann, at línugjaldið, sum í dag er 17,89 krónur fyri hvønn mynstraðan dag, verður 11,87 krónur í 2014.
Býtisprosentið til manningina við línuskipum er óbroytt, 43%.
Aðrar broytingar eru ikki í sáttmálanum.


text:
Grein frá Námi í Luthersblaðnum, sum kom í hvørt hús í dag:
Á undirvísingarportalinum Snar ger Nám temasíður til undirvísing, sum øll kunnu brúka uttan gjald. Evnini eru mong, men knýta seg altíð til verandi lærugreinar ella kravd undirvísingarevni, ofta í einum aktuellum ljósi. Her eru temasíður um at vit nú eru 50.000 fólk í landinum, um amerikanska forsetavalið og um at samkynd kunnu giftast.
Temasíða um Luther
Í sambandi við reformatiónina, sum tók seg upp fyri 500 árum síðan, hevur Fólkakirkjan og Mentamálaráðið heitt á Nám, at gera eina temasíðu til undirvísing um Luther.
Eftir gott upplegg frá Una Næs, dómprósti, og Armgarð Weihe, fulltrúa, tók Nám á seg uppgávuna at gera eina temasíðu um Luther á undirvísingarportalinum Snar, og at týða og geva út eina upprunatýska teknirøð um Luther, sum vendir sær til konfirmantin og javnaldrandi skúlanæmingar.
Snartoymið, sum eru Rói Joensen og Birgir Kruse, hava gjørt temasíðuna um Luther saman við Oliviu Weihe Hansen, sum er lærari í kristni. Umframt tey trý, hava Theodor Eli Dam Olsen, prestur, og Sólrun Michelsen, rithøvundur, skrivað hvør sín aktuella tekst um Luther. Ein tíðarlinja er gjørd yvir lívið hjá Luther, og slóðir við uppgávum eru til útvarpssendingar um Luther og konuna Katharinu von Bora.
Talgildu temasíðurnar á Snar eru opnar og krevja ikki hald. Til ber eisini at seta seg í samband við Snartoymið við nýggjum vinklum og arbeiðsevnum um Luther og tey evnið, sum eru á temasíðunum nú og komandi. Umframt at tilfarið skal knýta seg til eina lærugrein og verða viðkomandi eftir námsætlanini, skal tilfarið eisini verða liðugt og klárt at seta á temasíðuna.
Teknirøð um Luther
Skúlabókaforlagið Nám hevur fingið Dann Vinther at týða hina litríku og beinraknu teknirøðina um Luther, sum nú er at fáa í bókahandlunum. Heitið er Martin Luther - munkurin, sum broytti heimin.
Hugvekjandi teknirøðin byrjar við hesum orðum:
“Nevnir tú trúbótina, so slepst ikki undan navninum Martin Luther. Men, eins og í øllum øðrum stórum broytingum, ella reformatiónum, høvdu djørv vinfólk eisini avgerandi leiklutir. Philipp Melanchthon er, saman við Martin Luther, høvuðspersónurin handan trúbótina. Georg Spalatin dugir at ávirka avgerðirnar hjá prinsunum. Justus Jonas er ein hollur stuðul hjá Lutheri. Johannes Bugenhagen er skriftafaðir og ein góður vinur hjá Lutheri. Og vit mugu sjálvandi ikki gloyma konuna, Katharinu von Bora, sum tekur sær av húsarhaldinum og peningaviðurskiftunum.”
Í teknirøðini um Luther verður eisini spurt, hvat er so serligt við Martini Luther, sum ger at vit enn tosa um hann 500 ár seinni?
Sagt verður millum annað í teknirøðini, at ”sum ein heilt vanligur, ungur munkur varnaðist hann, at okkurt var fullkomiliga galið við tí almáttugu kirkjuni. Martin Luther setti lívið í váða fyri sína trúgv, noktaði at víkja fyri hægstu myndugleikunum og helt á við at fylgja síni samvitsku. Hann slóðaði fyri átrúnaðarligum frælsi og eggjaði til aktiva mótstøðu ímóti følskum uppáhaldum. Hóast hann ikki var eitt lýtaleyst menniskja, skapti hansara djarva mótstøða ímóti myndugleikunum grundarlag fyri tí frælsa lívinum, sum vit í dag kunnu njóta.”
Tilfar og námsætlan fyri kristni
Nám hevur seinastu árini gjørt nýtt upprunaføroyskt tilfar til undirvísing í kristni í øllum skúlaflokkum, frá byrjan til enda.
Í námsætlanum fyri kristnikunnleika og átrúnað verður kravt, at undirvíst verður í evangelisku luthersku læruni í fólkaskúlanum.
Í partinum kjarnaøki verður sagt soleiðis um høvuðstættirnar í kristnari trúgv, list og mentan í søguligum og nútíðar høpi:
”Hetta kjarnaøki hevur til endamáls at fáa næmingin at skilja, hvønn týdning kristin trúgv hevur fyri menniskjað. Víst verður á, hvussu kristindómur hevur havt ávirkan á menniskju og samfeløg í øldir, og hvussu henda ávirkan ger seg galdandi í dag. Dømi verða tikin bæði úr søgu og gerandisdegi. Undirvíst verður í evangelisku luthersku læruni. Ein týdningarmikil partur av hesum kjarnaøki eru trúargreinirnar og sakramentini. Næmingar í sama flokki kunnu vera úr ymsum samkomum, og tí eigur atlit at verða tikið at hesum. Roynt verður at fata og virða tær ymisku hugsanirnar um átrúnaðarligar spurningar, og viðkvom evni verða viðgjørd sakliga, so eingin kennir seg særdan. Dentur verður lagdur á høvuðstættirnar í kristnu trúnni og tað, sum kristin trúarsamfeløg eru felags um.”
Undirvísingargongdir
Eins og á øðrum temasíðum, sum Snartoymið fyrr hevur gjørt, verður mælt til, at undirvísingargongdir verða lagdar til rættis í viðkomandi flokkum úti á skúlunum. Í hesum føri við støði í aktuellu temasíðuni hjá Snar um Luther, 500 ár eftir at hann var atvoldin til at reformatiónin byrjaði.
Luther verður viðgjørdur í bókini Kristni 7 (Nám 2011), filmur um Luther fæst til láns, og bóka- og tilfarslisti við tilfari í Námi um Luther og reformatiónina sæst á temasíðuni Luther 2017 .
Skotið verður upp at lærarar í kristni, søgu og føroyskum finna saman, at leggja undirvísingargongdir til rættis, har lyklaorðini kunnu verða reformatión, mótmæli og at breiða út tekst við samtíðar miðlum á móðurmálinum, til dømis Facebook. Víst verður eisini á, at kendasti sálmur Luthers, ”Vár Guð er føst og haldgóð borg”, er ein mótmælissangur. Tá kann bara hugflogið gera av, um tú sum lærari í hesum ljósi eisini leitar til nútíðar mótmælissangarar, so sum Bob Dylan.
Sjálvur dagurin er merktur í álamakkanum at vera týsdagurin 31. oktober í 2017 við orðunum ”upphav trúbótar Luthers”.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Standandi fagnaður fyri Veitsluni
Frederiksberg vísti seg frá sínari bestu síðu í gjárkvøldið, hóskvøldið 7. juni, tá føroyska uppsetingin av leikinum, Veitslan, ið upprunaliga var ein filmur skrivaður av danska leikstjóranum, Thomas Vinterberg, varð sýndur við Maritu Dalsgaard sum leikstjóra.
Sjónleikarhúsið, Betty Nansen, var á tremur við fólki, og útselt var til sýningina, ið einans varð sýnd hesa einu ferðina. Ikki bara føroyingar vóru millum áskoðararnar.
Eisini nógvir danir høvdu leitað sær í sjónleikarhúsið at njóta sýningina, ið varð tekstað til danskt, so danir og aðrir norðbúgvar skiltu, hvat sagt varð á pallinum.
Føroyska Veitslan er eitt felagsnorðurlendskt samstarv og við í hópinum av leikarum, tónasmiðum, pallstjórum v.m. eru grønlendarar, íslendingar danir og føroyingar.
Marita Dalsgaard, leikstjóri, var sera nøgd við framførsluna á allar hugsandi hættir.
- Tað gekk heilt fantastiska væl í kvøld, segði ein sjónliga fegin Marita eftir sýningina.
- Eg eri so ótrúliga glað fyri og nøgd um avrikið hjá sjónleikarunum, sum í kvøld sýndu heilt serligar gávur. Bæði áskoðarar, fólk í sjónleikaheiminum og arbeiðsfólk á Betty Nansen vóru so sera væl nøgd við framførsluna, og hetta gleðir meg sjálvsagt almikið, heldur Marita fram.
At tað er stóri hópurin av fólki, sum standa aftan fyri leikin - tað verið seg leikarar, ljóðfólk, tónasmiðir, pallsmiðir ella smyrsl, ið eiga æruna av, at sýningin gekk so væl, leggur leikstjórin stóran dent á.
- Teirra tilvit og lutur í sýningini og øllum tí nógva, harða arbeiðinum, sum liggur í og kring eina leikuppsetan, sum Veitslan er, er heilt ótrúligt. Tað er sjónligt, at tey eru góð við hvønn annan, við leikin og við verkætlanina, og at tey vilja geva alt, tey eiga, sigur Marita.
- Tað, ið er av størsta týdningi, og tað, sum sjónleikur er, er samstarv og at vera tilvitaður um, at 'saman' merkir 'øll'. Tá hetta fæst at liva, fær hetta eina heilt serliga góðsku, og júst hendan góðskan strálaði av pallinum í kvøld, sigur leikstjórin, sum gott kundi hugsað sær at sýnt fleiri sýningar av Veitsluni í Danmark.
Betty Nansen leggur hús til fleiri sjónleikir í hesum døgum, og av hesi orsøk er ikki pláss í skránni til fleiri sýningar. Eitt nú skal ein nýggjur leikur sýnast í kvøld.
- Hetta er list í núinum, sigur Marita. Tað er tað, tað er, og síðan er tað burtur. Men hvørja ferð skal tað vera har fult heilt og heilt.
6 út av 6 stjørnum
Tað er ikki bara Marita Dalsgaard, leikstjóri, sum er væl nøgd við avrikið. Danskir miðlar vóru eisini til staðar til sýningina í gjár. Millum annað skrivar mentanarmiðilin, CPHCulture:
- Pallsetingin hjá Maritu Dalsgaard er framúrskarandi. Hon brúkar ikki bara pallin, men alt rúmið, og tað er, sum eru vit sjálv við til stóra, fólksliga og hartljómandi familjuveitslu, har bæði børn og vaksin í øllum aldri eru við.
Við millum annað hesum orðum gevur CPHCulture Veitsluni 6 út av 6 stjørnum.
Sí eisini


text:
Stór sjóvarfalsorkuverkætlan í Suðurkorea
Eitt bretskt felag hevur skrivað sáttmála við eitt suðurkoreanskt orkufelag um at seta 300 sjóvarfalsturbinur á havbotnin. Hetta er størsta verkætlan av sínum slagi í heiminum higartil.
Tann 11. mars í ár skrivaði bretska felagið Lunar Energy undir sáttmála við Suður Koreanska felagið Korean Midland Power Company um at gera 300 sjóvarfalsturbinur fyri 500 milliónir bretsk pund, sum skulu setast niður á botnin í Wando Hoenggan sundinum. Ætlanin er, at hetta verkið skal veita orku til 200.000 heim í ár 2015.
Talan er um myllur, sum eru inni í einum røri, ið er formað sum ein trakt. Myllan í einari 1 MW turbinu er 11.5 m diametur, tað víðasta av traktini er 15 m og longdin er 19.2 m. Turbinan stendur á einum fóti, sum vigar 2500 tons og verður sett niður á botnin. Arbeitt verður við at menna turbinur upp til 2 MW. Til samanberingar eru stóru vindmyllurnar hjá SEV í Neshaganum 0.66 MW.
Sambært tølunum í sáttmálanum verður eindarprísurin 1.67 milliónir pund ella umleið 17 milliónur krónur. Tað verður suðurkoreanska stórfyritøkan Hyandai Heavy Industries og felagið Roech Engineering, sum fara at framleiða turbinurnar.
Áðrenn suðurkoreansku myndugleikarnir geva endaligt loyvi til alla verkætlanina, skulu umhvørvis árinskanningar gerast. Ein forkanning við einari 1 MW turbinu byrjar komandi ár.
Í Bretlandi er vaksandi áhugi fyri at útvinna orku úr sjóvarfalsrákinum. Sambært nevndarformanninum í Lunar Energy, William Law, er potentialið í sjóvarfalsrákinum kring bretsku oyggjarnar til at nøkta 20% av bretska orkutørvinum. Hann vísir serliga á Pentland Firth, sum hann metir kann geva minst 10.000 MW, svarandi til orkutørvin hjá 1 millión heimum.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Filmurin um Zacharias Zachariasen verður nú sýndur í Atlantis Bio, fyrsta vikuskifti í mai.
Sýninganar koma á skrá eftir 1 mai og verða kunngjørdar á Atlantis.fo
Samandráttur:
Í árinum 2000 savnaðist eitt filmslið í Hattarvík at gera upptøkur til filmin “Burturhugur – Faroese Observations”. Ein mynd av sjey teimum seinastu fólkunum á hesum fjarskotna plássi.
Ein av høvuðspersónunum í filminum var bóndin Zacharias. Síðani vit í 2016 frættu, at hann var deyður, hevur okkurt áhaldandi eggjað okkum til at leita aftur til allar tímarnar við upptøkum, sum vit tá gjørdu við hesum karismatiska, gamla bóndanum.
Vit fylgdu honum langt tíðarskeið í hansara hóvliga, lítillátna og spakføra gerandisdegi. Bæði í gaman og álvara.
Í hesi nýggju vangamyndini av honum hava vit nýtt oynna og øll gerandismál hansara sum lørift.
Zacharias vísir seg at umboða eina farna tíð í veðurbardum og einføldum rammum. Líkasum ein tann seinasti føroyingurin av sínum slagi gevur hann okkum gávumilt innlit í sína lívssøgu og ikki minst sín litfagra hugaheim við søgum, ið hittinorðaðar verða bornar fram fyri okkum. Og geva vit okkum stundir at lurta og skilja, hvørjum bergi hesin maðurin er brotin av, so hóma vit nakrar hornasteinar, sum hansara bygdarsamfelag var bygt á, eitt samfelag, ið uttan nakrar verðsligar hentleikar og at kalla heilt avbyrgt frá umheiminum, aldi upp menniskju sum okkara høvuðspersón, sum í uppvøkstri sínum fekk við sær ein førning við fínt innstillaðari kumpass at ferðast ígjøgnum lívið við.
Í hesum nýggja filmi verður nógv fokuserað upp á nærveru, fordjúpilsi, innlivan og sum heild tað tølandi og meditativa við steðgum í ljóði og mynd.
Eftir stendur andsøgnin til okkara nútíðar acceleratiónssamfelag so krystalklárt eftir og darrar í myrkrinum.
Við hesum filmi vilja vit lýsa frið yvir mannin og fagna hesum týdningarmikla persóni, sum vit einaferð hittu á leið okkara.
Framleiðsla, leikstjórn, klipping
Teitur Árnason
Myndatøka og ljóðupptøka
Thomas Nikolai Olsen
Nils Martin Lefstad
Tónleikur
Kári Sverrisson
Ljóðviðgerð
Baldur Kampmann
Ljóðbland
Simon Ellegaard
SDI Media
Undirtekstir
Marianna Debes Dahl
Litbland
Nicklas Thiesen
Casablanca Film
Samskipari
Forlagið Fannir / Árni Dahl
Filmurin er 65 min.


text:
Tíðindaskriv frá Svimjisambandi Føroya
Pauli Øssursson Mohr svam í morgun 50 metra firvaldasvimjing á evropeisku meistarastevnuni á langgeil, sum er í Budapest í hesum døgum. Tíðin hjá honum varð 27.02 sekund, ið er flott persónligt met í mun til hansara nú fyrrverandi á 28.21 frá Small States stevnuni í Hafnarfirði í juni mánaða. Ein tíð sum boðar frá góðum, nú hann leygardagin skal svimja sína veruliga sergrein, 50 metra frí.
Tíðin er eitt sindur frá føroyska metinum á 25.90, sum Magnus Jákupsson svam á norðurlendsku meistarastevnuni fyri ung, tá ið hann vann gull har í Drammen í juli mánaða. Men ein betring á meira enn eitt sekund er ikki at forsmáa, og Jón Bjarnason venjari heldur at tað kundi enntá hava verið eitt hálvt sekund betri, um teknikkurin riggaði líka so væl hjá Paula í móti endanum at teimum 50, sum í fyrstanini.
Nú seinnapartin taka føroyingarnir sær av løttum í Budapest, og hyggja at finalunum heldur í sjónvarpinum á hotellinum, enn at fara til svimjihylin at sita. Tað er heitt í Budapest í dag, og eisini snerkjandi sól á áskoðarar og svimjarar runt uttandurahylin. Í morgin umleið klokkan 10 er tað so Pál Joensen sum skal royna seg, í innleiðandi 1500 metra frí.
Til ber at síggja bæði innleiðandi riðlar og finalur á Eurosport, umframt at síggja tíðir og video á internetinum, til dømis við at vitja www.svimjing.com/live. Innleiðandi riðlarnir byrja hvønn dag klokkan 08:30 føroyska tíð, og finalurnar kl 17:00.
Vegna Svimjisamband Føroya
Rókur í Jákupsstovu
Budapest


text:
Orð: Harry J. Zelley
Týtt: Kajfinn Hammer
Upprunaheiti: He brought me out of the miry clay/Han drog meg opp av det skitne dynd
1. Mín sál var so bundin, mítt fall var so stórt,
tí syndin í óføri meg hevði ført;
eg rópti á Jesus í svárari neyð,
hvør undurfull frelsa Hann av náði mær beyð.
Niðurlag: Hann dró meg upp úr tí myrku vrá,
tryggur tann Klettur, eg nú standi á!
Nú kann eg syngja, ja, hjartanum frá
ein fagnaðarsong, halleluja!
2. Hann dró meg úr díkinum inn á Guðs veg,
á Klettin Hin Æviga setti Hann meg!
Ei skeivur eg fari, ta vissu Hann gav,
um har eg meg haldi inntil ferðin er av!
3. Hann legði í munn mín ein fagnaðarsong!
Í rísandi sól sum tá kvøld gerast long,
mín sál flýtur yvir av frøi hvønn dag,
eg Frelsar’num prísi, eg Guðs kraft havi sæð!
4. Eg prísi Hans náði, Hann elskar meg so,
á, hevði øll verðin bert kent Hansar’ boð!
Eg prísi Hans frelsu, sum fall mær í lut,
at mong tað her hoyra og sær venda til Guð!


text:
Magn hevur størstu smyrjiolju goymslu í Førouyum. Vit vita, at effektivt brúk av smyrjioljum hevur alstóran týdning fyri títt virksemi og vit hava hægsta serkunleika og tænastu innan Shell smyrjioljur.
- SHELL ALEXIA
- SHELL CORENA
- SHELL GADINIA
- SHELL GADUS
- SHELL MORLINA
- SHELL MYSELLA
- SHELL OMALA
- SHELL STROMBUS
- SHELL SPIRAX
- SHELL TELLUS
- SHELL TURBO
- SHELL REFRIGIRATION OIL
- SHELL NATURELLE
Um tygum hava tørv á hjálp ella hava spurningar, so er tú altíð vælkomin at seta teg í sambandi við Leif Hovgaard sølustjóra.


text:
Bjørn setir fyrispurning um rættartrygd og heilsutrygdargjøld
Heilsupolitikkur -
Bjørn Kalsø, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur 13. september 2018 sett ein fyrispurning um rættartrygd og heilsutrygdargjøld, til landsstýriskvinnuna í heilsu- og innlendismálum, Sirið Stenberg (at svara skrivliga eftir TS § 52a)
Løgtingsmaðurin spyr hesar spurningar:
1. Ber til hjá almennum stovni ikki at geva seg undir avgerð, kærumyndugleiki hevur tikið, og sum borgari hevur fingið viðhald í?
2. Tók Kærustovnurin í 2014 avgerð um, at føroyingar, ið eru sosialt tryggjaðir í øðrum norðurlandi og gjalda til sosialar skipanir har, ikki eisini skulu gjalda eitt nú heilsutrygdargjald í Føroyum?
3. Um svarað verður játtandi í øðrum spurningi: Er tað rætt, at hóast Kærustovnurin hevur givið nevndu føroyingum viðhald, og bæði Heilsutrygd og Heilsu- og Innlendismálaráðið hava viðurkent avgerðina, eru framvegis ikki tikin neyðug stig til at gera eftir avgerðini?
4. Hvussu mangir føroyingar hava søkt um at sleppa undan at gjalda til tvær skipanir?
5. Hvussu long tíð er farin, síðan umsóknirnar komu inn, og hvussu mangir umsøkjarar hava fingið svar?
6. Heldur landsstýrismaðurin, at rættartrygd borgaranna er í lagi, sæð í ljósinum av málsgongdini?
7. Ætlar landsstýrið at endurgjalda teimum, ið av órætti hava verið noydd at gjalda til tvær sosialar skipanir?
8. Fara stig at verða tikin, ið gera, at tað frameftir slepst undan dupultum gjaldi?
9. Nær kann roknast við, at rættað verður upp á skeivleikan?
Viðmerkingar
Í hvassorðaðum skrivi undir yvirskriftini: “Er rættartrygdin í vanda av almennum stovnum”, hevur formaðurin í felagnum hjá útisiglarum, Antares, funnist at landsstýrinum og almennum stovnum, í sambandi við ta viðgerð útisiglarar hava fingið, tá um gjøld til sosialar skipanir ræður.
Sambært honum hava útisiglarar av órøttum verið noyddir at gjalda dupult.
Hóast málið er kært og útisiglarar hava fingið viðhald, heldur skipanin við dupultum gjaldi, sambært formanninum í Antares, fram.
Í einum broti í greinini sigur formaðurin í Antares: “Tak nú Heilsutrygd, til dømis. Í 2014 gjørdi Kærustovnurin av at føroyingar, ið eru sosialt tryggjaðir í øðrum norðurlandi og gjalda til sosialar skipanir har, ikki eisini skulu gjalda í Føroyum. Hetta er sambært føroysku stýrisskipanarlógini og norðurlendskum sáttmála, sum Føroyar eru partur av og eisini gera sær dælt av í øðrum samanhangum. Men nú byttan vendir hinvegin, er ikki so líka til.
Tí hóast Kærustovnurin hevur givið hesum borgarum viðhald og bæði Heilsutrygd og Heilsu- og Innlendismálaráðið, ið varðar av Heilsutrygd, hava viðurkent avgerðina, hava tey enn ikki, nú tað gongur á fimta ári, tikið neyðug stig til at gera eftir avgerðini.”
Av tí at eingin almennur stovnur ella umboð fyri landsstýrið hava avvíst uppáhaldinum, verða oman fyri standandi spurningar settir.
Sambandsflokkurin


text:
Orð: Ókendur
Lag: George Frederick Root
Týtt úr norskum: Victor Danielsen
Upprunaheiti: Hør, hvad under Gud har gjort
1. Hoyr, hvat Harrin hevur gjørt,
at sín Son hann okkum gav,
til ta verð, sum djúpt fortapt og fallin lá!
Hann ígjøgnum Jesu blóð
lyfti vára byrði av –
áh, tann náði, sum í Kristi er at fá!
Niðurlag: Kom, kom, kom!
Alt er til reiðar;
kom, júst so veikur, sum tú ert!
Áh, sum alt tá verður ljóst,
áh, sum lætna skal títt bróst!
Um tú kemur, áh, so sælur ert tú tá!
2. Nú er frelsudagurin,
stundin lagalig er nú,
nú Gud stendur og tær breiðir út sín favn;
rættferð, ævigt lív og frið
fyri einki nú fært tú,
nú er frelsa full at fá í Jesu navn.
3. Tí í heiminum og synd
skalt tú aldri finna frið,
bert í Jesusi tín sál kann gerast glað;
áh, so hoyr tá Harrans rødd,
nú hann kallar, og kom við,
kom og fylgst við okkum heim til Lambsins stað!


text:
Kvinnuliðið hjá Kyndli var í bæði steypa- og FM-finaluni í fjør, og gjørdist greipuvinnari fyrraárið. At røkka finalunum er ikki málið í ár.
– Vit leggja ikki so stóran dent á úrslit, men heldur at byggja upp eitt væl samanspælt lið, bæði á og uttanfyri vøllin.
Tað sigur Súna Krossteig Hansen.
Kyndil hevur mist fleiri týðandi leikarar. Turið Arge er farin til Íslands at spæla hondbólt, Anna Brimnes er við barn, Bjarta Johanesen er farin niður at lesa og Maja Dragoljubovic hevur skift til Neistan. Marianna Geirsdóttir Eystberg og Guðrun Restorff eru og fjakka, men vera við í seinnu helvt av kappingarárinum.
– Liðið er sera ungt í ár. Fleiri nýggir leikarar skulu royna seg í bestu deildini á fyrsta sinni. Eg haldi kortini at liðið sær spennandi út og vit gleða okkum at mennest sum hondbóltsspælarar og lið, sigur Súna Krossteig Hansen.
Kyndil hevur spælt tveir dystir í nýggja kappingarárinum, sum var móti H71 og VÍF. Kyndil tapti báðar.


text:
Mikukvøldið verður tiltak í Gøtu um fiskifrøði og stovnsrøkt av botnfiskasløgunum. Høgni Hoydal, Hjalmar Hansen og Eilif Gaard hava framløgu.
Hvussu nógv er ráðiligt at fiska? Eru stovnarnir burðardyggir, ella mugu vit minka um fiskiveiðina? Á hvørjum ári er stór ósemja millum Havstovuna og Fiskidaganevndina um, hvussu føroysku stovnarnir eru fyri, og hvussu nógv vit kunnu fiska. Hvør hevur rætt, fiskimenninir ella fiskifrøðin?
Hendan spurningin setir Unga Tjóðveldið í samband við tiltak mikukvøldið 20. september kl. 19:30 í Gøtu Arbeiðarafelag. Heitið á tiltakinum er “fiskimenn ella fiskifrøði?”
Hetta kvøldið setir Unga Tjóðveldið stovnsrøkt á dagsskrá. Tiltakið fer serliga at snúgva seg um stovnsrøkt av botnfiskasløgunum, sum eru toskur, hýsa og upsi.
Hjalmar Hansen, formaður í fiskidaganevndini og Eilif Gaard, stjóri í Havstovuni greiða frá, hvør mannagongdin hjá teimum er til at gera tilmæli um fiskidagar. Bæði Eilif Gaard og Hjalmar Hansen koma síðan við sínum ískoyti til og hugsan um, hvussu vit á bestan hátt tryggja okkum fiskastovnar, ið eru væl fyri.
Høgni Hoydal, landsstýrismaður í fiskivinnumálum fer at enda at siga sína hugsan á økinum, og hvussu nýggja skipanin skal tryggja okkum burðardyggar fiskastovnar.
– Í langa tíð hava vit hoyrt, at semja er ímillum politisku flokkarnar um týdningin av einari góðari stovnsrøkt. Tó síggja vit ikki, at fiskidagatalið verður lækkað, og vit mugu tí taka kjakið upp, hvat góð stovnsrøkt er. Er tað at fylgja tilmælinum frá fiskidaganevndini um sama fiskidagatal, ella er tað at fylgja ráðunum frá fiskifrøðingum á Havstovuni? spyr Elsa Berg, forkvinna í Unga Tjóðveldinum.


text:
Í næstum fara 60 fólk úr Leirvík og Gøtu á vinarbýarferð til Vestmannaoyggjar. Í ár eru fimm ár síðan vinarbýarferð var ímillum Eysturkommunu og Vestmannaoyggjar seinast.
Eysturkommuna og Vestmannaoyggjar hava sum vinarbýir skipað fyri ferðum ímillum støðini fyrr. Í 2012 ferðaðust fólk úr Vestmannaoyggjum til Leirvíkar og Gøtu, ímeðan fólk úr bygdunum báðum eisini ferðaðust til Vestmannaoyggjar. Í ár hava fólk úr Vestmannaoyggjum eisini verið og vitjað í kommununi, tá ið ein hópur av oyggjarbúgvunum vitjaði í mai.
Á heimasíðuni hjá Eysturkommunu skriva tey, at gisting og hugni hjá lokalum fólki verður á skránni, útferðir á landi og sjógvi, tónleikur, kirkjugongd og møti, savnsvitjanir og mangt annað. Fótbóltsdystur verður eisini at síggja, tá ið ÍBV tekur ímóti liði av Akureyri. Ein gøtumaður spælir á ÍBV, sum er felagið hjá Vestmannaoyggjum.
Býráðsumboð úr kommununi eru eisini við á ferðini, og tey skulu fundast um felags avbjóðingar og áhugamál. Kommunan kallar ferðina eina hátíðarferð til frændafólkið í ein útnyrðing.


text:
OKKARA KRISTNA LÍV OG TÆNASTA – ARBEIÐSHEFTI September 2016
Framløguuppskot
Hugskot til at bjóða blaðið Vagttårnet og at vísa á ein bíbilskan sannleika, sum vísir, at Gud leggur í okkum. Nýt dømini til at gera tína egnu framløgu.
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Liv eftir lóg Jehova
Hvat vil tað siga at liva eftir lóg Jehova? Tann, sum skrivaði Sálm 119, er eitt gott fyridømi fyri okkum í dag.
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Tá ið eitt barn letur upp
Hvussu bera vit okkum rætt at og vísa foreldrum virðing?
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Vit eru undurfult skapt
Í Sálmi 139 prísar Dávid Jehova fyri undurfulla skapanarverkið.
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Dett ikki í hesar fellurnar, tá ið tú leiðir ein bíbliulestur
Hvørjum mugu vit ansa eftir, um vit vilja vinna hjørtu, tá ið vit leiða bíbliulestrar?
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI
Jehova er stórur og hálovaður
Sálmur 145 vísir, hvussu tað ávirkaði Dávid at hugsa um, at Jehova tekur sær av øllum sínum trúføstu tænarum.
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Soleiðis gerst tú ein betri boðari – Eggja áhugaðum til at koma á møti
Bíbliulestrarnæmingar og tey, sum hava áhuga, gera vanliga størri framstig, tá ið tey koma á møtini.


text:
Aftursvar til Finnur Jensen
At Gerhard Lognberg ikki er av hvassastu knívum í skuffuni, tað vita vit, so hansara tollutu viðmerkingar um listafólk, sum fáa stuðul, tá pengarnir heldur átti at verið farnir til Sandoynna, kunnu vit gráta um, men ikki blíva við at gremja okkum um. Móti fávitskuni berjast sjálvt tey vísu til fánýtis.
Men nú leggur so eisini Dimmalætting stein oman á byrðu hjá landsins lægst løntu. “Tað almenna blakar milliónir eftir listafólkum” skrivar Finnur Jensen í Dimmalætting 9. februar.
Eg siti enn og hálvavegna skelvi av skelkinum – ella er tað av harmi? Ja so, tað almenna blakar milliónir EFTIR listafólkum?
Nú vil eg sleppa at forsvara meg, eg tími ikki at verða ákærd fyri at snýta meg til almennar pengar og so gera lítið og onki fyri tær.
Fyrst av øllum haldi eg, at tann góði Finnur Jensen átti at havt sett seg at lisið bibliografiirnar hjá øllum listafólkunum, hann soleiðis fer illa við. T.d. at skriva, at Marjun Kjelnes skrivar pinkubarnabøkur er beinleiðis misvísandi! Hon er fyrst og fremst ein høvundur, sum hevur verið sera produktiv, langt áðrenn hon fekk nakra starvsløn frá tí almenna, og pinkubarnabøkur hevur hon als ikki skrivað, men barnabøkur, stuttusøgusøvn og sjónleik o.s.fr. og vunnið so at siga hvørja bókmentakapping, hon hevur luttikið í. Almennur peningur til hennara er ein ótrúliga góð íløga.
Men eg vil so sleppa at verja meg sjálva fyrst og fremt, sum eitt dømi. Vit kunnu ganga greitt út frá, at listin hjá hinum listafólkunum er nakað líkur mínum.
Eg havi síðani fyrst í 1990 av og á fingið eina mánaðarløn ella tvær at skriva fyri, inntil eg í 2005 fekk játtað 3 ára starvsløn, sum eg bað um at fáa strekt yvir 4 ár (altso ¾ mánðarløn í staðin fyri fulla) fyri at sleppa at hava møguleika at útinna starv mítt eitt sindur longur. Hesa tíðina eg fekk starvsløn skrivaði eg ikki bara, sum Finnur Jensen sigur, nakrar myndabøkur um skrímslini. Hesar vóru ein brotpartur av mínum arbeiði.
Hetta er tað, eg skrivaði hesi 4 árini, eg slapp at arbeiða við løn:
Skaldsøgan ”Gott hugflog, Hugo” (ein skaldsøga tekur í minsta lagið eitt ár at skriva). Tvær skaldsøgur í røðini ”Úr Mosakulluni”, ”Várferðin til Brúnna” og ”Veturin hjá Undu”. Tann fyrra varð útnevnd til barna- og ungdómsbókmentavirðisløn útnoðrurráðsins, sum Gerður Kristný úr Íslandi vann.
4 bøkur um skrímslini bæði, “Stór skrímsl gráta ikki”, (hendan bókin fekk “Barnabókaverðlaun Menntaráðs Reykjavíkur”), “Myrkaskrímsl”, “Skrímslasótt”, “Skrímslavitjan” og “Skrímslahæddir”.
”Veiða vind”, bíløgd uppgáva frá Føroya Symfoniorkestri. Søga sum Kári Bæk gjørdi tónleik til og Janus á Húsagarði teknaði myndir til. Føroya Symfoniorkestur spældi tónleikin inn. Bókin kemur 1. apríl. ”Teir fýra heilivágirnir”, søga bíløgd uppgáva av Krabbameinsfelagnum. Varð prenta í kalendara við myndum, sum børn høvdu teknað til søguna. Nakrir tekstir bílagdir til bókina “Ringrás” hjá listamanninum Oggi Lamhauge.
Stuttsøgan “Fimm mans til ein kvartett” Útk. í savninum Svartideyði. Stuttsøgan ”Spitølsk”, sum vann stuttsøgukapping um ungdómskærleikssøgur. Hon varð prentað á átta málum í ungdómssøgusavninum “Elskar, elskar ikki”, sum kom í øllum norðurlondum í 2010. Harafturat fleiri søgur í ”Míni jólabók”: “Alioth” 2005, “Kvirra nátt” 2007, “Ov nógv av tí góða ... og eitt sindur afturat” 2008, “Ongin inni” 2009..
Eisini kom fyrsta barnabók mín “Tey kalla meg bara Hugo” út á nýnorskum. Á norskum eitur hon “Dei kaller meg berre Hugo” og er komin út á forlagnum Kapabel. Hon hevur fingið góð ummæli í Noregi.
Og harafturat ymiskt arbeiði, sum ikki er liðugt, og kanska heldur ikki verður tað fyribils, nú eg ikki havi stuðul og tí heldur ikki stundir at skriva.
At skriva góðar tekstir er ikki eitt tú gert í eini handavend, t.d kl. 9 á kvøldið, tá tú hevur lagt børnini. Góðir tekstir taka tíð at framleiða, rættiliga langa tíð, so um onkur klárar at skriva líka nógv sum hetta uppá 4 ár og harafturat hava familju, 3 børn, eitt ¼ starv við síðuna av, verða verkætlanarleiðari fyri Ung í Føroyum, undirvísa á Kvøldskúlanum og verða forkvinna fyri Rithøvundafelagnum, uttan at fáa starvsløn, so skal viðkomandi bara koma og vísa mær listan, so skal eg taka hvørt orð í meg aftur og ikki biðja um pening at arbeiða fyri eina aðru ferð. Eg haldi meg í hvussu so er hava gjørt mítt arbeiði til lítar.
Øll onnur í samfelagnum fáa løn fyri arbeiði teirra, og ONGIN sigur, at tey fáa blakað lønina eftir sær, sum um tey onki gjørdu til nytti. Ein timburmaður byggir hús og fær løn, ongin heldur tað verða løgið, (hann kann eisini byggja hús fyri tað almenna), ein lærari fær løn frá tí almenna at útinna starv sítt, ongin heldur tað verða løgið, eitt blaðfólk fær løn frá blaði sínum (summi arbeiða eisini hjá tí almenna), ongin heldur tað verða løgið. Og minst til, øll hesi fáa tað hvønn dag alt sítt lív!
Men tá eitt listafólk eftir mikið stríð at enda sleppa at útinna sítt starv VIÐ LØN eitt stutt áramál, so er tað brádliga løgið og illgrunasamt. Og tað hóast at arbeiði hjá listafólkum, er øllum til gagns! Eg skrivi ikki bara bøkur mínar og leggi tær so í borðsskuffuna, eg gevi tær út (uttan at fáa nevnivert av løn fyri tað – í besta føri eina ½ mánaðarløn fyri eitt ársverk), so øll sum hava hug, kunnu lesa tær! Finnur Jensen sleppur eisini at lesa tær, um hann hevur hug, eins og hann kundi havt sett seg niður og kanna eitt sindur gjøllari, hvat hann tosaði um, áðrenn hann fer so illa við lægst lønta samfelagsbólkinum, tey sum bara fáa eina ½ mánaðarløn fyri eitt ársverk.
Les eisini grein á Listablogginum: Ikki av breyði eina...


text:
Skipasmiðju- og framleiðsluvirksemið í MEST-samtakinum megnaði at halda søluna í 2016 á sama støði sum í 2015 og gav eitt avlop eftir skatt á 10 milliónir krónur. Gongdin hjá PAM-Offshore Service fylgir gongdini hjá oljuvinnuni og minkandi virksemi her merkti,
Og hann hevur svarað mær: "Náði mín er tær nóg mikið; tí at mátturin verður fullkomin í máttloysi." Nógv heldur vil eg tí fegin rósa mær av máttloysi mínum, fyri at máttur Krists má taka sær búgv hjá mær.
2. Kor 12,9
"Remember the golden rule: He who has the gold makes the rules"


text:
Framgongd við flatskattinum - lønargjaldingarnar vuksu 7.4%
Tað var ein tíð, tá tað ikki loysti seg at arbeiða. Loysti seg ikki at taka eitt tak ella ein tíma afturat, tí landið fór við vinninginum. Skatturin var alt ov høgur. Tað køvdi allan framburð.
Tí kom Fólkaflokkurin við flatskattinum.
Nú loysir tað seg aftur at arbeiða. At taka ein tíma afturat. At arbeiða longri. Nú er tað arbeiðarin, ið situr eftir við vinninginum - ikki landið. Tí er hugurin at arbeiða størri. Tað síggja vit eisini í feskastu tølunum frá hagstovuni.
Sambært hagstovuni vóru samlaðu árstíðarjavnaðu lønarútgjaldingarnar fyrstu 4 mánaðirnar av 2015 2.625 milliónir kr. í mun til 2.443 milliónir kr. í 2014. Munurin er 182 milliónir kr. Ein vøkstur á 7,4%.
Fólkaflokkurin fegnast um góðu gongdina, tí tølini vísa enn einaferð, at flatskatturin er við til at skapa vøkstur og framgongd.


text:
GIANT Kring Føroyar 2018 - rutubroytingarÍ dag, fríggjadagin 20. juli, verður koyrt á Suðuroynni. Teinurin er hin sami sum undanfarin ár, og ongar broytingar eru á rutuni í dag. Men í morgin, tá Eysturoyar etapan skal koyrast verða broytingar.
Startur og mál: Runavík
Motionistar, kvinnur og unglingar:
Teinur:
Runavík – Hellurnar – Funninigsbotn - Elduvík – Funningsbotn - Funning – Funningsbotn – Runavík.
Opin bólkur:
Teinur:
Runavík – Hellurnar – Elduvík – Funning - Eiðisskarð – Eiði - Ljósáir – Norðskálatunnilin – Skálabotn – Runavík.
Eins og á Sandoynni, verður vent um keylur og pílar verða settir upp. Vent verður um keylu í Hellunum, í Elduvík og í Funningi (kvinnur, unglingar og motionistar).
Sunnudagin verður eisini ein broyting. Vit byrja á Vaglinum í Havn. Tað verður koyrdur ein felags-startur" eftir Yviri við Strond, og tá vit eru komin framvið nýggju ljóskurvuni við Ringvegin/Hvítanesvegin, tá er "felags-starturin" liðugur.
Ein onnur broyting er eisini gjørd. Rutan er hin sama, men tá vit koma aftur til Havnar, verður koyrt eftir Vegnum Langa, og oman eftir Sundsvegnum. Síðan verður koyrt niðan eftir Ringvegnum, framvið Norðurlandahúsinu, og síðan niðan á Oyggjarvegin, har málið er við Hotel Føroyar.
Ein onnur broyting er eisini gjørd. Kappingin eitur nú GIANT Kring Føroyar 2018! :)


text:
- Denne begivenhed er allerede afholdt.
Marius Ziska í Løkshøll
6. oktober 2017 @ 20:00 - 22:00| kr. 200
Fríggjakvøldið 6. oktober kl. 20:00 fer Marius Ziska at hava konsert í Løkshøll í Runavík. Hóast Hans Marius Weihe Ziska, frontmaðurin í bólkinum, er uppvaksin í Søldarfirði, og harvið má sigast at vera ein lokalur, so er hetta fyrstu ferð nakrantíð, at hann fer at framføra eina konsert við bólki í Løkshøll. Marius Ziska fer at spæla ein hóp av sínum kendu og vælumtóktu løgum, men konsertin er serlig, tí mánadagin 9. oktober fer bólkurin í studio at taka nýggja fløgu upp, og á settlistanum til konsertina í Løkshøll vera eisini fleiri av teimum nýggju løgunum. Teir, ið manna Marius Ziska, eru: Hans Marius Ziska, Allan Tausen, Heðin Ziska Davidsen, Brandur Jacobsen, Magnus Jóhannesen, Mikael Blak.


text:
Orð og lag: John Willard Peterson og Alfred B. Smith
Týtt: Meta av Fløtum
Upprunaheiti: This love is mine
1. Her vit kunnu skatta allar dýpdir havsins,
siga fjarleika til stjørnur himli á;
men Guds kærleika vit aldri kunnu máta,
støddin er ov høg, ov djúp og fjar at ná.
Niðurlag: Ein slíkan kærleika eg ei kann skilja,
ið Gud mær vísti gjøgnum sonin sín.
Hann fyri meg djúpt boygdi seg,
Guds undurfulli kærleiki – ja, hann er mín.
2. Og í sólsetri hans kærleika eg skoði,
síggi hann í blómu vakurleikans við;
og tá Jesus nam við syndatyngda hjartað,
endurloysti hann meg, gav mær fullan frið.
3. Skjótt eg skal hann síggja og har honum takka –
við tí frelsta skara níga við hans fót
og í endaleysa ævi honum prísa,
undrast á, at hann mær veitti sálarbót.


text:
Leiðari til Vinnuframa
Vinnuframi stuðlar vinnuligum føroyskum verkætlanum og fær tær á flog. Ein av lyklapersónunum í hesari tilgongd er leiðarin. Kundi tú hugsað tær at arbeitt við íverksetan? So er tað kanska tær vit leita eftir til eitt avbjóðandi og spennandi starv, sum tú sjálv/ur ert við til at mynda.
Starvið
Vinnuframi søkir leiðara at arbeiða fulla tíð, ið m.a. skal standa fyri virkseminum og umsitingini hjá Vinnuframa.
Vinnuframi veitir stuðul til føroyskar vinnuligar verkætlanir og ein av tínum fremstu uppgávum er at vegleiða íverksetarum, sum hava tørv á stuðuli og ráðgeving. Sum leiðari hevur tú dagligu leiðsluna, tú hevur ábyrgd av rakstrinum hjá Vinnuframa, umframt játtanini til skipasmíð og Filmshúsið. Tú hevur tætt samband við restina av vinnuframaskipanini og vísir íverksetaranum á røttu kós. Tú ert national contact point í ES stuðulsskipanini Horizon 2020 og tú luttekur eisini á fundum hjá Nordic Innovation, tí kanst tú rokna við nakað av ferðing. Tínar uppgávur verða m.a. hesar:
· Vegleiðing og ráðgeving í smb. við stuðul
· Luttøka og samskipan av fundum
· Fíggjarstýring
· Marknaðarføring
· Skipa fyri vinnuframatiltøkum
Førleikakrøv
Tú hevur eina hægri útbúgving. Tú ert tænastusinnaður, nærlagdur og trívist við skiftandi uppgávum og arbeiðstíðum. Tú hevur royndir ella áhuga fyri íverksetan og kanst seta teg inn í tær avbjóðingar, sum føroyskir íverksetarar hava.
Umsókn
Umsókn, CV og onnur viðkomandi skjøl skulu sendast við t-posti til vinnuframi@vinnuframi.fo í seinasta lagi hósdagin 21. juni.
Hevur tú spurningar, ert tú vælkomin at seta teg í samband við Brynhild Absalonsen á tlf. 553300 ella ba@vinnuframi.fo.
Vinnuframi
Vinnuframi er ein grunnur undir Uttanríkis- og Vinnumálaráðnum, ið veitir stuðul til føroyskar vinnuligar verkætlanir. Eitt 5 manna stýri tekur avgerð um stuðulsjáttanir. Tvey fólk starvast dagliga hjá Vinnuframa. Vinnuframi húsast á niðastu hædd í Sjóvinnuhúsinum á Vestaru Bryggju.
SEINASTU TÍÐINDI
Nýggjur leiðari settur á Vinnuframa
Creative Business Cup 2018
Nú sleppa føroyskir íverksetarar aftur at royna seg. Hósdagin 23. august verður nýggja Kongshøll…
Almennur fundur um hópfígging (Crowdfunding)
Hópfígging er ein skjótt vaksandi fíggingarháttur hjá íverksetarum kring allan heim, men enn er h…