text:
EL-BASSUR
El-bassurin kom fram í 1951 og varð framleiddur sum ein einfaldari loysn av kontrabassinum.
El-bassurin verður stemmaður í kvartum akkurát sum ein kontrabassur, men verður hildin sum ein guittari.
Tónarnir E A D G eru ein oktav djypri enn teir fýra djypstu guitarstreingirnir.
Undir streingjunum sita Pick upp’ar sum fanga ljóðið og harfrá verður ljóðið sent víðari til ein forsterkara.
Tað eru ymsir mátar at spæla uppá el-bass, tann sum er mest brúktur, er at klikkja á streingirnar við fremstafingri og longutong.
Ein fyrmunur við el-bassinum er, at hann kann spæla hart og tí eisini hoyrast væl – eisini tá trummurnar spæla hart, og hettar er umráðandi í t.d. rokktónleiki.
Bassurin leggur grundina undir rytmiska tónleikin, og er saman við trummunum bindiðlið til restina av orkestrinum.
Til ber at spæla el-bass einsamallur/einsamøll og eisini saman við øðrum í orkestri. Tú kann byrja at spæla el-bass tá tú ert uml. 10 ár


c: text/html

text:
Nú Summarfestivalurin koyrir uppá tað besta, so er tað kappingin í morgin eg hugsi um. Í morgin skipar FÍF fyri FM í frælsum ítrótti á Tórsbreyt. Eg fari at luttaka í 5000 m. Her verður eitt gott høvi hjá mær veruliga at checka formin. Eg vóni at kunna betra tíðina frá Ólavsøku, hetta tó treyta av at líkindini loyva tí.
Á Ólavsøku rann eg 5 km uppá 17:46, á breyt skuldi eg gjarna kunna skarva minst 15 sekund av soleiðis at eg komi undir 17:30. Nú fáa vit at síggja.
Síðani eg byrjaði at renna, havi eg ikki so ofta roynt meg á breyt, og ongantíð á Tórsbreyt. 12,5 umfør skulu rennast fyri at fáa 5000m.
5000m kappingin hjá monnum verður skotin ígongd kl. 14:55 í morgin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
First researchers ready to move in
02-03-2013
Grein ß gransking.fo.
Fyrstu granskararnir klßrir at flyta inn ß Granskarasetri
Granskarasetri er n˙ vi at vera til reiar at taka Ýmˇti teimum fyrstu granskarunum. H°lini Ý bygninginum hjß Vinnuframa ß Smyrilsvegi eru mestsum klßr, og mßnadagin verur fari undir at seta innb˙gvi upp.
Fyribils hevur bert Fiskaaling gj°rt leigusßttmßla vi felagi iNOVA, i rekur Granskarasetri. Fiskaaling flytir alt sÝtt granskingarvirksemi frß starvsstovuni vi ┴ir til Havnar. Tveir ph.d.-granskarar ß Fiskaaling hava longu bÝlagt sŠr skrivstovur ß nřggja Granskarasetrinum.
Landssj˙krah˙si og Frˇskaparsetri eru Ý holt vi at ora sßttmßla vi iNOVA, men enn er ikki endaliga greitt, hvat virksemi talan verur um.
Fleiri arir granskingarstovnar Ý F°royum og Ý Danmark hava eisini vÝst ßhuga fyri at vera vi.
-Vit hava enn fleiri fuglar ß takinum enn Ý hondini. Men Granskarasetri hevur longu havt vi sŠr, at samstarvi millum granskingarstovnar er vori betri, tÝ stovnarnir hava veri saman um at innrŠtta setri, og fleiri stovnar eru n˙ farnir at ora granskingarverkŠtlanir saman, sum skulu stasetast Ý Granskarasetrinum, sigur Sj˙rur Johansen, samskipari hjß Vinnuframa.
Arbeii at umbyggja h°lini ß Smyrilsvegi, sum R˙san hevur h˙sast Ý, til granskarasetur hevur gingi vŠl. H°lini, i eru Štla til gransking innan DNA, evnafr°i og biot°kni, eru heilt liug, og handverkararnir eru n˙ vi at leggja seinastu hond ß vßtr˙mi og k°kin, i skal br˙kast til gransking Ý matv°rum.
Granskarasetri hevur gˇar karmar til gransking, men tˇl vera eingi Ý fyrstu atl°gu. Arbeitt verur vi ymiskum leistum fyri at fßa fÝgging til tˇl, men fyribils mugu granskingarstovnar sjßlvir hava tey tˇl vi, i teir skulu br˙ka.
-Ătlanin er ikki at flyta frammanundan vŠlvirkandi granskingareindir Ý Granskarasetri. Stovnar og virkir skulu sÝggja fyrimunir Ý at flyta teirra virksemi Ý Granskarasetri. Granskarasetri bjˇar gˇar karmar til gransking og m°guleikar hjß stovnum at byggja brřr til vinnuna, og harvi fßa f°royskir granskarar betri innlit Ý avbjˇingarnar hjß vinnuni. Harumframt verur Granskarasetri eitt upplagt h°vi at staseta nřggjar verkŠtlanir, sigur Sj˙rur Johansen.


text:
Tíðindi
4. mai 2018
Eg hugdi at Degi og viku fríggjakvøldið 9. mars. Í innslagnum, “Skúlin er eftirbátur”, viðgjørdi tíðindafólkið nýggju frágreiðingina hjá Fólkaheilsuráðnum, “Lívið í Føroyum er framúr”. Frágreiðingin metir umstøðurnar hjá føroyingum at vera góðar, samanborið við okkara grannalond. Eitt frávik er tó, og tað er í partinum um útbúgving. Her er metingin væl lægri enn hjá grannalondum okkara. Greiningin av lága metinum í útbúgving hjá føroyingum tekur støði í fólkaskúlanum. Eg eri ikki heilt samdur í greiningini, men eg meti, at tíðindafólkið leitar á røttu leið, tí týdningurin, fólkaskúlin hevur fyri fakligu menningina hjá einstaka næminginum, er avgerandi.
Ein góður fólkaskúli krevur góð og væl útbúgvin starvsfólk. Lærarar og leiðslur skulu hava serligar førleikar at møta øllum avbjóðingunum, ið skúladagurin bjóðar. Tað er ein stór uppgáva áhaldandi at seta seg inn ymiskar støður, meta um tær, taka avgerð og seta í verk. Tí er tað alt avgerandi, at starvsfólk í skúlanum eru brynjað at møta ymiskum støðum og velja ta skilabestu loysnina. Um lærarar og leiðslur hava hollar verkligar royndir og eru væl útbúgvin innan sítt øki, eru vit betur brynjað at meta um støðurnar, og sannlíkari er, at avgerðirnar, vit taka, eru tær skynsamastu.
Leiðslur og lærarar í fólkaskúlanum hava sama útgangsstøði frá einum læraraskúla. Vit líktust, tá ið vit byrjaðu í okkara arbeiði sum lærarar, men ymiskar umstøður og starvsroyndir gera okkum til ymsar praktiskar serfrøðingar. Fleiri lærarar hava hollar royndir sum undirvísarar í eini lærugrein, aðrir í floksleiðslu, onkur í KT, nøkur í skúlaleiðslu og so framvegis. Hetta er alt servitan, ið byggir á arbeiðsroyndir og áhuga, og hesar eru avgerandi fyri góðskuna í fólkaskúlanum. Men vit eiga at leggja oman á hesar verkligu royndirnar hjá lærarum og leiðslum við eftirútbúgving.
Altjóða verður nógv granskað í undirvísing og læring. Vit vita nógv meira um hesi evni nú enn fyri bara 10 árum síðani. Í samsvari við nýggju vitanina koma fleiri spurningar, og nýggj krøv verða sett skúlanum. Um fólkaskúlin skal møta øllum hesum nýggja, so mugu vit útbúgvast til tað, hollar starvsroyndir røkka illa nýggju krøvunum, ið m.a. byggja á altjóða gransking. Her eigur Mentamálaráðið sum arbeiðsgevari hjá lærarum og leiðslum í fólkaskúlanum at ganga undan og slóða fyri, so at fleiri lærarar fáa útbúgvið seg betur innan sítt øki. Tí stórar forðingar eru fyri framhaldslestri, serliga tíðin til útbúgving, og flestu eftirútbúgvingarnar eru uttanlands.
Mentamálaráðið hevur skipað fyri lestri innan ymisk øki ella sergreinar í skúlanum, so sum lestri fyri serlærarar, lesivegleiðarar o.o. Hetta eru góð átøk, hesir lærarar hava stóra vitan hvør á sínum øki, og tey gera veruliga mun í skúlanum. Eg sakni, at eisini royndir lærarar fáa betri møguleika at lesa á universitetsstøði um undirvísing í síni lærugrein. Á tann hátt kundi lærarin bygt á verkligu royndirnar og við lesnaðinum lagt ástøði aftur at sínum undirvísingarførleika. T.d. kann ein lærari í donskum lesa eitt modul á UCC í Keypmannahavn í “Børne- og ungdomslitteratur” ella ein lærari í lívfrøði lesa undirvísingarlæru í lívfrøði. Eg eri vísur í, at tílíkur lesnaðurin hevði styrkt okkum sum undirvísarar, og lestrartíðin hevði gjørt okkum meira eldhugað.
Føroyar eiga at hava ein góðan fólkaskúla, men ein góður fólkaskúli krevur greiða ætlan og væl útbúgvin starvsfólk. Tað kostar at útbúgva starvsfólk til tann góða skúlan, og Mentamálaráðið eigur at raðfesta hesa játtanina. Ein íløga í útbúgving av lærarum og leiðslum lønar seg, og hon fer at síggjast aftur í einum betri fólkaskúla fyri allar næmingar.
Sjónarmið eftir Jacob Eli S. Olsen, lærara og næstformann í Føroya Lærarafelag
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
12/13/17
Jólagreat 13. des.
Dagsins jólasangur er eisini ein soul jólasangur, nevniliga 'I Want To Come Home For Christmas'. Lagið tykist fittligt við fyrsta lurt, men teksturin boðar frá álvarsemi. Gaye skrivaði sangin saman við Forest Hairston og innspældi hann í 1972, men sangurin kom ikki út fyrrenn 18 ár seinni. 6 ár eftir at Marvin Gaye var deyður. Sangurin er nevniliga eitt slag av mótmæli móti Vietnam krígnum. Í øllum førum er hann til heiðurs fyri hermonnunum í Vietnam, serliga teimum, ið vóru krígsfangar. Plátufelagið Motown noktaði at geva ein slíkan kontroversiellan jólasang út. Í øllum førum í fyrstu atløgu. "I want to come home for christmas". Greið tala. Seinni var sangurin skýrdur eitt meistaraverk. Við ynski um at allir heimsins hermenn sleppa heim til jóla og med alla!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Meðan KÍ stríddist í Djúpumýri, vóru 5 frískar damur í gongd við at fáa nakrar kilometrar í beinini. Ógvuliga Treystar. Mona og Tanja eru í fulsving við at fyrireika seg til stóru avbjóðingina 4. november. Tær skulu luttaka í New York Marathon 2012. So á skránni í dag var ein langur túrur, og tær høvdu fingið Ellu, sum dúgliga hevur runnið saman við Monu, Ruth og Vera at stuðla í dag.
Veðrið var ikki av tí allarsbesta, nógvur vindur og høgættin hevur tað við at hava kulda við sær. Í dag royndi tær eisini at renna við ryggsekki við vatu og øðrum góðum at stimbra seg við. Eftir hvat eg havi skilt so riggaði fínt at renna við ryggsekki.
Eg koyrdi aftaná damunu og fekk nakrar myndir frá renningini í dag. Eisini møtti eg Tummas og Jan sum høvdu valt at renna undan høgættin av Viðareiði til Klaksvíkar. Teir sóu út til at vera væl fyri 🙂


text:
Um jóltíðir setti eg mær tað kanska heldur býtta mál at eg skuldi renna hvønn dag í 2011. Nú vit eru komin út í hálvan juli mánaða kann eg enn siga at eg havi runnið hvønn dag í ár. Eg skal tó siga at 2 ferðir er tað komi fyri at eg næstan ikki fekk nakað uppá loggi, um eg ikki hevði rennibandi tá ja so var máli hjá mær ikki hildi. Tann eini dagurin var 18. januar tá eg sjálvur fylti 45 ár, og abbi mín fylti 90 ár. Eg hevði nógv jørn í eldinum tann dagin, og bleiv tað tí bert til 1 km á bandinum. Hin dagurin var 21. juni, tá ið Sólrun fekk handa prógv, tá strekti tíðin heldur ikki til, og tað bleiv til bert 1 km á bandinum beint áðrenn midnátt.
Til tíðir hevur tað verið ógvuliga strævi, men eftirhondini so er hetta vorðin ein vani, og tað hugaliga er eisini tað at Vera stuðlar mær. Tann dagin Sólrun fekk prógv var tað hon sum fekk meg á bandi beint áðrenn midnátt.
Tað hava verið dagar eg havi verið ógvuliga óhugaligur. Serliga óhugaligt er tað tá ið veðrið er keðiligt, og tað er tað ofta í Føroyum, men tá er tað gott at hava eitt renniband í kjallaranum til at taka, hóast eg helst vil út at renna.
Higartil í ár havi eg runnið 2.024,55 km við einari miðal ferð uppá 4:30 pr. km.
- Januar – 358,63 km
- Februar – 323,31 km
- Mars – 294,91 km
- Apríl – 328,85 km
- Mai – 325,15 km
- Juni – 261,34 km
- Juli – 132,36 km (14/07/2011)


text:
Thursday, March 14, 2013
Um list og líkislist á Boðanesheiminum
Tann tíðindafróði og -kviki Birkbloggur visti í dag at siga, at myndirnar hjá Per Arnoldi eru við at verða hongdar upp og harvið er prýðingin í Boðanesheiminum yviri við Strond í Havn nú við at vera komplett.
Tað má sigast at vera tveir royndir listamenn, sum Listabólkurin hjá Tórshavnar Kommunu avgjørdi skuldu fáa ta seinastu stóru kommunalu prýðisuppgávuna. Bæði Bárður Jákupsson (1943) og Per Arnoldi (1941) eru kendir ikki bara sum listamenn, men eisini innan listaformidling og administratión í ávikavist Føroyum og Danmark.
Bárður Jákupsson hevur málað fýra stórar kvadratiskar myndir, sum hanga inni í samkomuhøllini á Boðanesheiminum. Tær avmynda oyggjar, hav, fugl og seyð, sum verður lýst á abstraktan dekorativan hátt við einføldum strikutekningum, ið eru kombineraðar við lættar ljóssterkar litfarrar í gulum, violettum, grønum og bláum. Litflatarnir eru settir á løriftið við hvítum steðgum ímillum so at tað minnir um akvarel og klippmyndir. Millum málningarnar ganga nøkur strok á skák, ið eins og fjallaformar binda saman myndirnar. Sjónarringurin er høgur í myndunum við oyggjaskapum, sum vit kenna aftur og sum tykjast avmyndað við panoramiskari frástøðu, meðan myndaliðirnir sum heild tykjast meira abstraktir í forgrundini, har tað ordiliga gongur fyri seg við fýrisligum, rútmiskum strokum. Bárður Jákupsson kennir sítt myndevnið og sítt tøkni og myndirnar fungera væl í ljósu matarhøllini. Millumspælið millum myndirnar tykist óneyðugt og figurativu myndaliðirnir tykjast eitt sindur tvingaðir og yviridylliskir á sama hátt sum tað kundi gjørt um talan var um eina prýðing til børn. Nú er tað jú ikki óhugsandi, at eg fari at búgva á Boðanesheiminum, og tá fari eg møguliga at irriterast um, at listamaðurin hevur roynt at hugsa fyri meg, eina grannvaksna, gamla konu.
Samanumtikið rokni eg tó við, at eg fari at gleðast yvir litir og kompositión í myndunum hjá Bárði Jákupsson, tað gjørdi eg tann dagin herfyri, tá eg var til ervi í Boðanesheiminum. Tíverri kann eg ikki siga tað sama um prýðingina hjá Per Arnoldi, sum eg heilt erligt haldi minna um tað slagi av líkislist, mann plagdi at kunna finna í Idé ella Ilva undir einum skelti, har tað stóð "Ekta list". Plakatirnar, sum Per Arnoldi gjørdi í áttatiárunum vóru áhugavert design til tíðina tá. Myndirnar hjá honum á Boðanesheiminum við reyðum, bláum og gulum fýrakantum á svartari grund síggja út sum óelegantar pastisjur av 80´araplakatunum. Heitið "Færøsk Fantasi" er ein søga fyri seg. Kanska er tað ikki tilvitað og kanska hómast enntá ein heilsan til ta føroysku ekspressivu náttúrulistina í myndunum, men í grundini er heitið so uppblást og innbilskt, at tað minnir um føroyavinarligt koloniharrasnakk av tí ordiliga gamla slagnum. Ímyndið tykkum, at eitt føroyskt listafólk ger myndir til eitt danskt ellisheim og kallar tað "Dansk Fantasi". Nei, ikki ordiliga ha? - Aja, ljósmiklir grundlitir á veggjunum í einum ellisheimi kunnu neyvan skaða, kundi mann mótmælt, - nei men tá eg nú veit hvussu ómetaliga nógv gott finst av føroyskari list og av aðrari list, so er tað forargiligt at síggja hálva aðru milliónir krónur fara so. Boðanesheimið kostaði 100 milliónir og hálvtannað prosent, 1,5 mió krónur er ein heilt øgiliga stór upphædd í føroyskum listahøpi.
Tað var tann 22.februar í 2007, at góða avgerðin varð tikin í Tórshavnar Býráð, ið gekk út uppá, at allar byggiætlanir, sum verða framdar í kommununi skulu brúka hálvtannað prosent av byggikostnaðinum til listarligt prýði. Í reglugerðini sum varð samtykt, verður skilagóður dentur lagdur á, at listkøn mugu vera við í listabólkinum, sum skal avgera hvør skal prýða hvat. Listarligi førleikin hjá hesari nevndini hevur verið umrøddur áður, vit hava gjørt vart við vantandi førleikan og Felagið Føroysk Myndlistafólk hevur eisini mælt til, at listarligi førleikin í Listabólkinum hjá TK bleiv optimeraður. Eg helt, at hetta hendi av sær sjálvum av leiðaraskiftinum í Listasavni Føroya, har Nils Ohrt listfrøðingur varð settur, men nú ivist eg. Eg havi ilt við at finna upplýsingar um Listabólkin á heimasíðuni hjá Tórshavnar Kommunu og teir nýggjastu upplýsingarnar, sum eg finni um Listabólkin hjá Tórshavnar Kommunu eru frá 7.desember, har stendur : "Í listabólkinum eru Jákup Simonsen, mentadeildaleiðari, sum er formaður, Mikael Viderø, Helgi Fossádal og Jógvan Elias Winther Poulsen, sum er skrivari".
Um tað passar, sum her stendur, vantar listarligur førleiki í Listabólkinum og hervið manglar kommunuskattgjaldarin í Havn garanti fyri, at skatturin verður brúktur til dygdarbestu listprýðingina.
Reglugerð
1. Bygging av skúlum, dagstovnum, ítróttarhallum, ellis- og røktarheimum og øðrum
almennum bygningum, sum kommunan stendur fyri, skal fyrireikast soleiðis, at
listarligt prýði verður partur av byggingini.
2. Í byggiætlanini skal verða sett ein upphædd, hóskandi kundi verið 1½ prosent av
byggikostnaðinum, til listarligt prýði. Tó kann meir enn 1½ prosent játtast um tað
gerst neyðugt.
3. Listafólkini kunnu verða við í fyrireikingini av byggingini á sama hátt sum aðrir
ráðgevarar so sum arkitektar og verkfrøðingar.
4. Er talan um heildarveiting frá arbeiðstakara, skal veitarin í sínum uppskoti vísa,
hvussu ætlanin er at myndprýða byggingina, og hetta uppskot skal metast saman við
øðrum pørtum av veitingini, so sum prísi, tilfari og innrætting.
5. Til at ráðgeva býráðnum í spurninginum um list, verður ein listabólkur settur við
umboðum úr byggideildini, mentamáladeildini og listakønum fólki. Listabólkurin
ger uppskot til eina reglugerð at arbeiða eftir, sum verður góðkend av mentamálanevndini.
Fíggjarnevndin 16. februar 2007: Samtykt at mæla býráðnum til at taka undir við
mentamálanevndini.
Býráðið 22. februar 2007: Samtykt uttan atkvøðugreiðslu.
(KP)
Posted by Listin at 8:07 PM
Labels: Prýðisuppgávur, Ummæli


text:
Í dag gjørdust smádreingirnir hjá NSÍ føroyameistarar! Hetta hendi við 2-1 sigri móti B68 við Løkin.
Undan dagsins umfari lá NSÍ á odda, men við HB og B68 í hølunum. Øll trý kundu gerast meistarar, um úrslitini lagaðu seg til teirra fyrimun.
Tað var tó greitt undan dystinum við Løkin, at HB hevði vunnið 2-0 á KÍ og tískil lá fremst undan dystinum hjá NSÍ.
Heilt fitt av fólki var møtt til dystin, og var tað sera stuttligt at síggja so nógv fólk til ein smádreingjadyst. HB-smádreingirnir setta eisini sín dám á við at stuðla B68, fyri at HB skuldi enda ovast.
Sjálvur dysturin byrjaði nokkso javnt. Nógv stóð á, og bæði liðini løgdu nógv fyri. Miðskeiðis í fyrra hálvleiki legði Jannik NSÍ á odda. Tó fekk Leivur ein snudd, og tí mátti spælið hjá NSÍ umskipast. Hetta gav B68 betri pláss á miðvøllinum, og nýttu teir tað til at flyta spælið longur niðan.
Tíðliga í seinna hálvleiki javnaði Esmar fyri B68, og hevði tað við sær, at HB gjørdist meistarar, um støðan helt sær. Petur megnaði tó at leggja NSÍ á odda aftur, og megnaðu teir at halda leiðsluna til tað seinasta.
Dysturin var annars sera ferðmikil, og bæði liðini høvdu møuguleikar at fáa fleiri mál.
Eftir dystin handaðu Niclas Davidsen og Fríðin Ziskason gull-, silvur- og bronsuheiðursmerki til ávikavist NSÍ, HB og B68, og síðan vórðu myndir tiknar. Í kvøld hava føroyameistararnir bovla og síðan havt eina hugnaløtu.
HJARTALIGA TILLUKKU DREINGIR!
Niðanfyri eru nakrar myndir, ið Birita Hansen tók.


text:
Nr. 1819-542
Endamßl: Endamßli er, at luttakararnir, hv°r sŠr ella Ý lŠrugreinatoymi, vera f°rir fyri at rßleggja, fremja og eftirmeta eina undirvÝsingargongd, har kannandi st°ddfr°i er sn˙ningsßsin. Serligur dentur verur lagdur ß mßlsliga °ki og strategibr˙ki hjß nŠmingunum.
Innihald: Gj°gnum dagin fara vit at arbeia vi:
? ymiskum tilgongdum Ý kannandi st°ddfr°i
? hvÝ ta er umrßandi at leggja dent ß mßli Ý st°ddfr°iundirvÝsingini, og hvussu lŠrarin kann stula upp undir, at m°guligt er hjß nŠminginum at skifta millum dagligt mßl og yrkismßl og alsamt menna hetta
? at stula upp undir menningina av strategium Ý kannandi tilgongdum Ý st°ddfr°i
? formativari og summativari eftirmeting og afturboan
Skeissni: Skift verur millum framl°gu og venjingar.
Mßlbˇlkur: LŠrarar, sum undirvÝsa Ý st°ddfr°i.
UndirvÝsing: Marianne Thomsen, adjunktur ß K°benhavns Professionsh°jskole


text:
Orð: Hans Adolph Brorson
Týtt: Jógvan Nolsøe
Brót gjøgnum ský mær trongd at linna,
Guðs dýrdarmikla kærleikssól,
at alla tíð eg veg má finna
fram til tín ríka náðarstól,
lat ongan her í blindum ferðast,
sum fegin vil til ljósið berast!
Tú eina er, vil altíð vera
alheimsins troystarríki Guð,
tað vil hvør arma sál tær bera,
sum ríka hjálp tín fell í lut!
So stór er eingin neyð at finna,
at ei tín almakt hjálp kann inna.
Tú ger, at deyvur hoyrir aftur,
og blindur aftur ljósið sær,
hin halti fer á fótum lættur,
spitalskur reinsast, lívsmót fær;
tú deyðum lívið gav og anda
og neyðar sálir reis úr vanda.
Við tíni veldismakt í minni,
sum mangan fyrr tú sýndi her,
hví eri stúrin eg í sinni?
Mín Jesus, styrki tú mær ber!
Tú ert hin sami ævi alla,
sum Sátans vald fekk djúpt at falla.
Eg fátækur og veikur eri,
o, náðiríki Jesus, kom,
í sálardýpið tú mær beri
títt náðar evangelium,
at eg tað má í barmi bera
og tí um ævir sælur vera!


text:
Bogi Rasmussen úr Eysturoyar Motorsúklufelag leiður meg inn í motorsúklutjaldið í Tórsgøtu, sum er mentunargøtan í Havn, har motorsúklueigarar úr øllum landinum møttust í dag. Túsund motorsúkklur eru skrásettar og helst standa fleiri enn fimmhundrað uttan plátur kring landið, sigur Bogi, ið eigur eina Yamaha Wild Star XV1600, sum her sæst í Posthúsbrekkuni.
Her er Dánjal Pauli Poulsen úr Vatnsoyrum, við eini sama slag Yamaha Road Star XV1600 árgang 2001, sum hann hevur umbygt og vaksið, uppgraderað, til eina XV1800. Munurin er at Wild Star er bygd til evropeiska marknaðin og Road Star til amerikanska marknaðin. Henda Road Star er keypt úr California í februar í 2004, og Dánjal Pauli fór undir at byggja hana um á heysti í 2007, og varð liðugur í desember í 2009. Í fjør varð júst henda motorsúklan, Black Dazzle, kosin Føroya feitasta í kapping í SMS við trimum kvalifiseraðum dómarum, Maggi, Sofus og Óla. Eigarin er í dag Jóanes hjá Akku Hansen úr Miðvági, sum sæst niðanfyri. Dánjal Pauli eigur nú eina Suzuki Intruder, sum er ein vanligari motorsúkla, sigur hann. Aftur í dag varð Black Dazzle kosin Føroya feitasta motorsúkla.
Ove Ritter, sum hevur verkstað í Jónas Broncks gøtu og umboðar Harley Davidson, hevur sett kortterminalin á asfaltið, so klárt er at keypa eina brúkta Softtail Custom frá 2009, sum hevur koyrt 29.000 km. Nýggj kostaði hon 110.000 krónur. Ein Peter Fonda cruiser, sum stendur á søluseðilinum. Einaferð lat eg meg leiða í álvarsliga freisting, kanska høvdu Martin og Hans ein lut í tí eisini, men tað hasaði av og enn eri eg motorsúklufríur.
Dýrasta motorsúklan er helst henda Harley Davidson, sum Hilmar Johannesen í Søldarfirði og limur í Eysturoyar MC Felag eigur. Á reydliga tangan hevur fyrrverandi amerikanski forsetin, Bill Clinton, skrivað navn og ár. Tað hendi á Hotel Føroyum fyrsta oktober í 2007. Síðan hevur verið gjørligt hjá monnum og kvinnum at koyra reyða motorsúklu í Føroyum við Clinton millum beinini. Kanska ber ikki til at roykja sigar, tá ein koyrir motorsúklu, men til ber at hoyra útvarp og tónleik á hesari. Saktans.
Tá umráddi motorsúklur í fyrndini, fokuseraði eg bara á BSA og Triumph. Royndi at telgja heimin niður í tvey sløg. Eyðkennismerkini vóru enn tey flottastu í allari mentanargøtuni. BSA og Triumph.
Og so ein túr út Undir Bakka, fyrst inn í bókabúðina hjá Reyða Krossi, har eg fann eitt navn, sum í føroyskum almenni næstan er eins gamalt og BSA og Triumph, men einaferð stóð nógv sterkari enn hin feitasta motorsúklan. Richard Wurmbrand. Í dag púra gloymdur. Tað eru BSA og Triumph ikki. Hvat sigur tað ikki um lívið ein leygardag í Havn.
Tveir ungir menn selja náta, havhestaunga, á brettinum hjá Heðini. Góður biti, sum eg royndi í gjár. Ikki vakur á liti, men vælsmakkandi, eins og djúpljómin frá motorsúklu við stórum sylindara, serliga við brúnum sukuri, ikki á súkluna, men á fuglin í nátans tíð.
Longur úti liggur tjúgumannafarið, teinæringurin, Brandur Sigmundarson, sum Kaj Hammer bygdi og flotaði í fjør. Hann er kallaður eftir bygginummari 229 á Fredrikshavn Værft, sum Aksel Hansen og Bacalao fingu til Føroya í 1960. Poul Hansen, sonur Aksel, eigur teinæringin, sum skal brúkast til víkingagarðin í Kvívík. Kaj hevur eisini smíðað hin teinæringin, Royður.
Fái tann tanka, at royna iPhonina til nærfoto, nú eg ikki havi tikið Canon myndatólið við í býin í leygardagsgóðveðrinum. Meðan lítla telefonin er framúr til lummafilm, er hon ikki heilt so góð til stakmyndir soleiðis close up. Dýpd, kontrast og smálutir eru ikki tað allarbesta við eini flatari iPhone 6, men tað er á eini leið. Heilt okay, ja kanska tað. Framhaldandi gott vikuskifti, allir Wurmbrandlesarar, nátaseljarar, motorsúklueigarar og teinæringarógvarar við hesi mynd av Tinganesfestum bløðrutara.


text:
Beirut og vakurleiki - tey eru næstan synonym.
Libanesiskar kvinnur sigast at vera tær vakrastu í Miðeystri – ja, kanska í øllum heiminum, alt eftir hvussu patriotiskur og errin tann er, sum verður spurdur.
Og tað er eitt ummæli tær libanesisku kvinnurnar fegnar vilja varðveita. Spinningstímarnir eru fullir av teimum sum vilja forbrenna mest møguligt feitt, sjálvt um tær næstan ikki hava nakað. Til fríðkanarsalongirnar koma fransktalandi kvinnur sum síggja út, sum høvdu tær júst verið har. Til botox-salongirnar koma tær sum er yvir 30.
Nú summarið er komið verður alt meira intenst. Perfektir kroppar í bikini posera á lýsingum framvið vegnum út úr býnum.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Kasakstan
Kasakstan ella Kasakhstan er eitt lýðveldi í Asia. Landið var partur av fyrrverandi Sovjetsamveldinum til desember 1991. Kasakstan er eitt land, ið liggur mitt í Asia. Har búgva umleið 18 milliónir. Harav eru 63 % kasakstanar, 23,7 % russar, 2,9 % uzbekar, 2,1 % ukrainar, 1,4 % uyghurar, 1,3 % tatarar, 1,1 % týskarar, 4,5 % onnur fólkasløg. Millum annað komu fleiri jødar til Kasakstan undir øðrum heimsbardaga. Landið er níggjundastørsta landið í heiminum við eini vídd á 2 724 900 km2, hvar 1,7 % er vatn. Størsti býurin eitur Almaty, har búgva 1,3 miljónir. Almaty varð høvuðsstaður til 1997. Býurin er kendur fyri sínar flottu bygningar. Høvuðsstaðurin í Kasakstan eitur Astana, hann gjørdist høvuðsstaður í 1997. Grannatjóðirnar hjá Kasakstan eru: Russland, Kina, Kirgisia (Kyrgyzstan), Usbekistan og Turkmenistan. Harumframt liggur landið við Kaspiska Havið. Nógv kenna kanska Kasakstan frá skemtifilminum Borat. Men Landið er ikki júst sum tað er lýst í filminum. Tad er eitt rættliga reint og ríkt land.


text:
Skúlaskipanin
Tíð til næmingarnar
Frískúlin er ein heildagsskúli frá klokkan 8.00 til 14.45, umframt møguliga frítíðaransing til kl. 17.00, við hóskandi aktivitetum og avbjóðingum allan dagin. Hetta er tí, at okkara skúlaskipan krevur tíð til næmingarnar. Tey skulu hava stundir sjálvi at ogna sær vitan: eksperimentera og uppliva “aha løturnar”; arbeiða umaftur og umaftur fyri at umbyggja teirra fatan, so hon rúmar tí nýggja; venja og brúka teirra nýggju vitan í øðrum samanhangi.
Skulu næmingar læra at velja og leggja sína tíð til rættis á hóskandi hátt, krevst tíð til tess. Skal skúlans arbeiði fevna um menning og læring “av tí heila barninum” - kognitivt, sosialt/etiskt, fysiskt og musiskt /listarligt - krevst tíð.
Ein skiftandi skúladagur
Skúladagurin er uppbygdur við hóskandi skifti millum meira og minni fysiskan aktivitet og fer skúlaarbeiðið fram á ymiskan hátt:
- Allur flokkurin arbeiðir saman
- Næmingar arbeiða í bólkum
- Næmingar arbeiða saman tveir og tveir
- Næmingar arbeiða sjálvstøðugt.
Menningarstøðið í flokkinum/stovuni er avgerðandi fyri, hvussu dagurin verður uppbýttur.
Dagsskráin er í stóran mun tann sama hvønn dag. Hetta gevur tryggleika og lættir um tilrættaleggingina bæði hjá lærarum og næmingum. Eisini skapar tað rúm fyri fjølbroytni og spontaniteti innan kendar og tryggar karmar.
So hvørt sum næmingarnir gerast eldri, taka tey størri ábyrgd av tilrættaleggingini av teirra egna skúladegi og arbeiði.
Aktivt foreldrasamstarv
Skúlaskipanin hjá Frískúlanum leggur sera stóran dent á aktivt samskifti við heimini. Tað hevur sera stóran týdning, at foreldrini vita, hvat børn teirra gera í skúlanum, so tey kunnu stuðla teimum á hóskandi hátt. Eisini verða foreldur og onnur avvarandi inndrigin við teirra servitan í skúlans arbeiði.
Foreldraluttøka í Frískúlanum
Foreldur at børnum í Frískúlanum hava skyldur at gera ymiskt sjálvboðið arbeiði, og er hetta at rokna sum partur av skúlagjaldinum. Tað eru m.a. foreldrini, ið standa fyri reingerð á skúlanum, og skal hvør familja gera reint tvær ferðir um árið. Vanliga eru tvær familjur, ið gera reint hvørt vikuskiftið. Eisini eru arbeiðsbólkar, ið taka sær av ymiskum fyrifallandi og administrativum arbeiði, og hvør familja skal hava eitt umboð í einum tílíkum bólki. Hetta er samstundis ein stuttligur og sjálvsagdur partur av at hava børn í Frískúlanum.
Lærugreinabýti
Dagurin er settur saman av tvørgreinaligum arbeiði og grundtímum.
Í byrjunardeildini eru grundtímarnir føroyskt og støddfrøði. Restin er skipað undir tvørgreinaliga arbeiðinum. Ítróttur hevur sítt fasta pláss á vikuskránni.
Miðdeildin verður í høvuðsheitum skipað, sum byrjunardeildin, tó verða grundtímarnir víðkaðir, nú fleiri leirugreinar skulu við, t.d. fremmand mál og alis/evnafrøði.
Læraraskipanin
Hvør deildin hevur síni tvey akkersfólk, sum hava specialiserað seg innan júst hendan aldursbólkin, og eru hesi um bólkin.
Innskúling/byrjunarundirvísing
Tveir lærarar eru saman um stovuna so at siga allan skúladagin. Soleiðis kenna teir børnini væl, og kunnu fylgja børnunum allan skúladagin.
Hetta økir um møguleikan at arbeiða í bólkum og at taka sær av tí einstaka barninum. Tað gevur eisini lærarunum øktar møguleikar at eygleiða, og skapar eitt forum fyri, á høgum námsfrøðiligum støði, at tosa og meta um hvønn næming sær og um flokkin, og at leggja til rættis.
Miðdeildin
Eisini her eru tveir lærarar um stovuna. Teir eru akkersfólk og hava ábyrgd av at tilrættaleggja alt arbeiði og at samskipa deildina. Aðrir lærarar koma eisini inn at arbeiða, so hvørt sum lærugreinirnar verða fleiri.
Skúlabyrjan (næmingar í 1. fl):
Innskriving (januar)
Fyrsta foreldrasamrøða (januar)
Vitjan hjá heilsufrøðingi (jan/feb)
Vitjan (kl. 8 – 13 ein skúladag) (mars/apríl)
Næmingasamrøða (fyrstu skúlaviku í august)
Síðani byrjar vanlig skúlagongd.


text:
Guð er ikki til – Takk og lov fyri tað! – Endaligi partur.
Heimasíðan hjá Gudloysi varð um mánaðarskfiti apríl-maj 2013 strikað av Spacetown.org uttan ávaring. (Les nærri frágreiðing her.) Neyðugt var tískil at flyta til ein nýggjan netvert og at endurstovna síðuna frá einum gomlum trygdarriti. Tíverri mistu vit onkrar bloggupostar og tilhoyrandi viðmerkingar. Hesin blogguposturin varð endurstovnaður 17. juni 2013 frá Google cache. Tíverri er ikki gjørligt at endurstovna viðmerkingarnar. Vit her á Gudloysi eru framvegis ímóti at strika viðmerkingar, men tað sama kann ikki sigast um Spacetown. – Heini Reinert, skrivari
Nú er nakað síðani at eg skrivaði triðja part av hesari bloggrøðini, men tað at prioritera sum lesandi, aktivur tónleikari og freelance filmklippari, er ein avbjóðing av Abrahamskum proportiónum. Eg vil byrja við at takka Hera Joensen fyri at gera vart við mína málsligu villu í yvirskriftini og viðganga at eg veit av, at eg ikki skrivi feilfrítt føroyskt longur, og eg taki allar rættingar til mín sum hjálp.
Lat okkum so koma í gongd.
Tað var á einum býtúri at ein av mínum vinum kom við einum av teimum bestu argumentunum ímóti missionering eg havi hoyrt. Har kom ein maður og royndi at fortelja okkum at Jesus elskaði okkum og at vit skuldu bara biðja um fyrigeving fyri at uppføra okkum sum vit gjørdu ella okkurt líknandi fordømandi fjas. So spurdi vinmaðurin hjá mær: “Hví gongur tú her ímillum full fólk og ger hetta? Er tað ikki forbannað sjálvdan at nakar tímur at lurta eftir tær?” Trúboði: “Jú, men eg haldi at øll hava fortjent ein kjans, at hoyra um Jesus, soleiðis at tey kunnu vera frelst og koma til himmals.” Vinmaður: “Hvat heldur tú so hendir við øllum teimum fólkunum og børnunum í Afrika og aðrastaðni ið doyggja av svongd og sjúku áðrenn tey nakrantíð hava hoyrt um Jesus? Fara tey bara til helvitis tá tey doyggja?” Trúboði: “Nei, eg trúgvi at Guð tekur sær av teimum ið ikki hava hoyrt gleðisboðskapin.” Vinmaður: “Hví fanin gongur tú so her og prædikar fyri fólki ið týðiligvís ikki kenna Jesus og hava onga interessu fyri tí? Um tað var sum tú sigur, so hevði ‘Guð tikið sær av okkum’! Egentliga gert tú okkum yvirhøvur ikki nakra tænastu við at ganga her og oyðileggja okkara kjansir fyri at koma til himmals, nemliga við at upplýsa okkum um hendan ‘gleðisboðskapin’!” – Eg minnist hesa samtaluna sera væl, tí tað setti nógvir tankar í gongd hjá mær. “Ignorance is bliss” orðatakið fekk heilt nýggjan týdning fyri meg nú. Religión straffar teg fyri at vita, fyri at kunna hugsa logiskt og seta ting saman í høvdinum. Adam og Eva ótu nemliga av kunnskapar-trænum og vóru før fyri at hugsa. Tað er arvasyndin: Vitan. Ironiskt nokk er tað egentliga við hjálp av okkara fantastiska heila, at menniskja hevur funnið uppá gudar. Strembanin hjá menniskjanum eftir at forklára alt ið tað sær, blandað við sínum unikka hugflogið, hevur megnað at funnið fram til óteljandi upprunamytir, problemmytir og loysnarmytir. Eg vil gjarna leggja dent á orðið “myta” í hesum samanhangi og eg skal venda aftur til hetta seinni. Hetta eru nakrar av hugleiðingunum eg havi gjørt mær útfrá øllum mínum upplivingum:
Í modernaðari tíð eru tað fólk ið meina, at tað er okkara skylda sum menniskjur, at nýta tað fulla potentialið av okkara heila, okkara bevístheit, okkara fornuftið. At hetta eigur at koma fram um traditiónir, ritualir og avoldaðan skikk. At lýdni eigur ikki bara at verða tikið við meira enn bara einum grammi av salti, men at ein og hvør autorativur máttur skal verða avbjóðaður við kritiskari hugsan. Her má eg siga at eg eri sera samdur. Okkara vit og skil er tað ið skilur okkum frá djórum og hetta átti at verðið virðismett nógv meiri enn hvat tað verður. Vit øll hava ein heila ið ger okkum før fyri at hyggja at heiminum við umhugsni og hareftir basera okkara avgerðir og gerðir uppá royndir og avleiðingar. Vit hava leingi havt evnini til at máta tíð via observatión av broytingum í nátturuni og aldrandi menniskjum og djórum rundan um okkum. Undranin yvir hvat, hví og hvussu hevur djúpar røtur í okkara evni til at meta um tíð. Vit eru allarhelst tann einasta veran á hesari jørð, ið er bangin fyri at gerast gomul og doyggja. Tann óttin hevði ikki verðið har um vit ikki dugdu at síggja fram í tíðuna til okkara egnu lagnu. Hesin óttin og tað vónloysi ið fylgir við hesum lívinum, er til staðar í øllum menniskjasløgum runt um í heimunum. Vit síggja nógvar ymiskar hættir at viðgera deyðsóttan í teimum ymisku samfeløgunum, heilt frá innføddum stammifólki til tær Abrahamsku religiónirnar. Um vit so seta eitt senarie upp her:
Tú ert eitt menniskja í einari junglu og tú dugir at yvirliva uttan trupulleikar. Ein dagin tá tú situr pinnastillur á tíni grein í einum træðið og bíðar eftir einum villsvínið at koma framvið so tú kanst fáa døgurða, innsært tú knappliga nakað: “Øll fólk hava foreldur. Hvar komu so tey allarfyrstu foreldrini/fólkini frá? Hvør lærdi tey at yvirliva? Hvat hendir við tær tá tú doyrt? Livir tín bevístheit víðari?” Tú tosar kanska við onkran av tínum felags stammifólkum um hetta, men tey hava onki svar uppá tað. Tú verður forvirraður og leitar eftir svarum uppá hesar spurningarnar allastaðni rundan um teg. Í tínari søkn eftir svarum fert tú út at hyggja meiri eftir umheiminum. Eftir eina drúgva ferð hvílur tú teg, tú ert útkoyrdur av møði og svongd. Allan vegin ígjøgnum hesa ferðina hugsar tú um hvat hevur skapt menniskju og í møðini fara tankarnir og hugflogið at leika í. At vera einsamallur úti í hesari náttúruni gevur tær eina kenslu av at tú ert í kontakt við tann livandi heimin rundan um teg og at hann uppá ein máta tosar til tín. Tú merkir hvussu lítil tú ert í hesum heiminum. Heimspekiligir tankar um hvør tú ert og hvat tú mást gera fyri at halda tað risastóru megina rundan um teg glaða, byrja at vísa seg fyri tær. Hvat man skal gera fyri at liva ævigt, ella fyri at fara til eitt gott stað tá ein doyr verður svarað í form av lógum og reglum sum títt hugflog framleiðir. Tað er ein pátikin illusión av at tú hevur bara eitt sindur av kontrol á tínari lagnu og heiminum rundan um teg. Nú ert tú yvirbevístur um at tú hevur fingið eina opinbering um hvør hevur skapt teg og tað er allarhelst onkur náttúrugudur/gudar. So fert tú allan vegin heim og fortelur tínum felags-stammifólki um hetta. Stamman tekur hesi hugtøkini til sín og byrjar at fylgja øllum hesum lógunum og reglunum, tí knappliga eru øll, eins og tú, bangin fyri at doyggja. Fylgjurnar av at meirilutin í tínari stammu byrjar at tilbiðja onkran uppspunnan gud, eru útihýsan av teimum ið ikki trúgva uppá tað sum tú sigur og eventuelt ein offran av nøkrum djórum. Tú verður ein religiónsleiðari mitt í tí heila og fólk koma til tín um tey hava spurningar til lívið sum tú ikki longu hevur funnið svar til.
Tað ið eg havi júst lýst er byrjanin av nærum øllum teimum elstu religiónunum í heiminum. Tað byrjar við einum samanhangi, einum konteksti, í hesum førinum ein junglistamma, ið kanska júst er byrja at kommunikera á einum hægri støðið og teirra heilar eru blivnir størri og betri, tí teir hava klárað at liva í fleiri ættarlið og útvikla seg. So kemur ein krisa, ein identitetskrisa ið fær ein at ivast í hvar øll og alt kemur frá. Leitanin eftir svarum er næsta náttúrliga stigið her. Eftir eina tíð finnur man okkurt sum man kann nýta sum loysn til sína krisu. Tað er rímiliga tilvildarligt hvat tað er, men tað leggur seg kanska mest eftir hvat fyri slag av samfelagið ein er uppvaksin í og hvussu uppvøksturin var. Síðani kemur interaktión við hetta svarið, sum kann vera í form av bøn, offur ella okkurt líknandi sum kann styrkja sannføringina um at hetta er tað rætta. Eftir hetta kemur ein broyting í liviháttinum, nýggir reglar og lógir at fylgja fyri halda tí kósina man hevur sett, fyri góða eydnu og verju tá tað kemur til yvirliving og trivna, og eisini at tryggja sær eitt gott lív eftir deyðan. Konsekvensirnir ella fylgjurnar av øllum avgerðum higartil, eru í hesum førinum at fólk rundan um ein byrja at hyggja at einum uppá ein nýggjan máta, ein upphevjandi máta.
Tað er heilt náttúrligt at funderað um hvar menniskju og heimurin kemur frá, og í gamlari tíð brúkti man sítt hugflog saman við fundamentalari fornuft at greiða frá tingum. Nú hava vit, sum fylgi av at vit eru útviklaði meiri, serliga í vitan um náttúruna, funnið útav einari náttúrligari frágreiðing uppá lívið.
Upprunamytan í Kristindómi, Jødadómi og Islam er uppá ongan máta unik í mun til aðrar religiónir runt um í heiminum. Tað eru problemmyturnar og loysnarmyturnar ið eru øðrvísi frá religión til religión. Kristindómurin er tann sum er mest forskrekkjandi við hugskotinum um helviti eftir deyðan. Tað eru ikki nógvar religiónir ið lova at tú skalt brenna í allar ævir um tú ikki uppførir teg ordiligt í hesum lívinum. Tað er ikki undarligt at so nógv fólk eru kristin í dag, um man hugsar um tann óttan søgurnar hava birt í fólki og sjálvandi eisini alt hatta har við at tú misti høvdið um tú ikki tók ímóti Kristindómi sum religión.
Eg haldi at religiónir, allar religiónir eru nakað sum hoyrir fortíðini til, tá man ikki hevði annað at forklára heimin við, tá man hevði brúk fyri einari hóttan fyri at fáa fólk at uppføra seg ordiligt. Eg skilji væl at fólk vilja heldur hava eitt fundament at halda fast í enn fríar teymar at virka í, nakrar reglar ið eru settar har fyri teg, ein moralsk vegleiðing. Eg vildi ynskt at gloppið ímillum gudloysingar og trúgvandi kundi minka eitt sindur, men so leingi sum trúgvandi fólk gera krav uppá at restin av samfelagnum skal hava tí somu oldgomlu uppfatan av hvussu heimurin er komin til, so leingi tey halda at tey kunnu diktera yvirfyri restini av heiminum hvat moralur er, útfrá einari elligamlari bók skriva av homofobiskum mannchauvanistum í svartastu miðøld, men mest av øllum – so leingi trúgvandi fólk velja at uppala teirra børn við teirra heilagu bók, uttan at læra tey at hugsa kritiskt um nakað, so eru tey absolutt ikki til gagn fyri samfelagið uppá nakran máta. Tey skulu hava lov at hava sína trúgv, líka sum eg skal hava lov at liva sum eg vil og hugsa. At bíblian skal hava nakað sum helst ávirkan á hvussu eitt samfelag er stýrt, er fullkomiliga burturvið, og tað vita vit øll av um vit steðga á og hugsa okkum um. Hygg eftir øllum fjasinum Miðflokkurin kemur við og fortel mær við hond uppá hjarta at tú ert samdur, so skal eg lova tær fyri at vit hava okkurt at tosa um. Tað er mær ein gáta at vit hava ein heilan politiskan flokk í samgonguni ið heldur at teir hava monopol uppá moral. Tað líkist svartasta ongum.
Ongin skal avgera hvussu tú livir títt lív. Eitt menniskja við einum heila ið er førur fyri hugsa logiskt, konsekvensielt og við sympati fyri umheiminum skyldar ongum uttan sær sjálvum at liva upp til sítt fulla potentiali. Menniskja er ført fyri at síggja vakurleikan í náttúruni, í einum nýføðingi, í samkenslu, í gleðini av at geva, alt uttan at konstant hugsa um virðislønina ein fær tá man er deyður. Tað at gera gott fyri onnur fyri tína egnu skyld, er eitt slag av egoismu ið nørir tína psyku, og gevur í síðsta enda, nógv meiri meining enn at gera gott, orsaka av tí stóru sjóngáini uppi í luftini.
Eg eri ikki bangin fyri at doyggja so leingi sum eg veit at eg havi verið erligur yvirfyri mær sjálvum, og lova mær sjálvum at útviklast eftir mínum erfaringum. Eg havi enn ikki møtt einum persóni, ið ikki longu er sín egni gudur, ið ikki kan ráða yvir sínum egna lívið. Mín bevístheit er mín guður. Eg hugsi, tí eri eg. Eg eri.
Merki: John Ivar Venned


text:
- Publiceret den 14 mai 2012
- Víst: 2809
Tann árligi ruddingardagurin var leygardagin 12 mai. Havandi í huga, at seyðurin eigur bøin til tann 15., so hevði tað nokk verið betri at havt dagin eitt sindur seinni. Lat tað fara. Dagurin eydnaðist framúr væl. Veðrið var gott, og fólkið var nógv. Tað, ið sermerkti henda dagin, var tað, at fleiri av teimum, ið eiga summarhús í Fornagarði, vóru við í ruddingini. Tað gerst alt sjónskari og sjónskari, sum tíðin líður, at tað var ein røtt avgerð at fáa summarhús í bíggjarlagið. - At hugsa sær: fólkatalið liggur og buktast um tey 30. - Tað er umráðandi, at hesi "nýggju" fólkini luttaka í bygdarlívinum og teimum tiltøkum, ið eru í bygdini. Slíkt skapar samanhald og so við og við eina felags eind, ið kann útinna mangt og hvat bygdini at frama. Tann fyrsta veruliga royndin á hesi leiðini var nú leygardagin, og ásannast má, at hesi "nýggju" - saman við bygdarfólkinum - so ruddiliga stóðu royndina. - Hugaligt at síggja.
Dagurin byrjaði kl. 9.30 við morgunmati í fullsettum Bygdarhúsi, og síðani varð farið til verka. Høvuðsdenturin varð lagdur á Ánna, Gjónna og Fjøruna. Gingið varð eisini húsanna millum og rundan um bygdina, og nakrir fóru enntá út um eingjargarðin. Jú, bygdin fekk ein tiltrongdan umgang, men tann størsta umgangin fekk tó Bygdarhúsið. Bygdarfólk og Fornafólk hvørt um annað. Menn umvældu takið, loystu og bøttu um fastrustað vindeygu, skiftu handtøk og tettingarlistar, gjørdu nýggjar karmlistar, settu nýggjar eldávarar upp og ------- . Bygdin eigur jú góðar handverkarar, men teir fingu sera harða kapping frá teimum "nýggju". Innanveggja búleikaðust kvinnurnar, og teirra umrøða verður mangan umlopin, tá ið nakað skal festast á blað. Soleiðis verður ikki hesaferð. Tær endavendu øllum húsinum. Hvørt rúm, hvørt einasta skáp - ja, hvør loynivrá varð gjøgnumhugd, ruddað og vaskað - og nógv fór eisini oman til Kristian. Tær "nýggju" góvu okkara "ein skarpan gang", sum Jógvan Arge plagdi at taka til á vánaligum fótbóltsmáli, men úrslitið var stak gott. Bygdarhúsið er gullreint og í væl betri standi enn fyri viku síðani, og tað sama kann sigast um bygdina alla.
Út á seinnapartin stóð hann og hótti við regni, men tað var, sum Jákup í Horni plagdi at taka til: "So leingi ættin er í Foldarskarði, verður turt." Men um fýratíðina lækkaði hann niður í útsynning, og so loysti hann avfallið, men tá var eisini alt yvirstaðið, og fólk løgdu seg á liðina eina løtu at bíða eftir tí góða bitanum av Gjáargarði, ið koma skuldi um fimmtíðina. Gjáargarður slær ikki falska mentu; fólk lótu stak væl at matinum, sjálvt um lasagna ikki er lívsrættur Gjáargóma. Hetta gjørdist, sum vant, ein hugnalig kvøldarløta, har ymisk "bygdaslig" viðurskiftir komu upp at venda. So við og við tyntist í Bygdarhúsinum, og hvør í sínum lagi sjaggaði sær at húsum ásannandi, at hetta í allar mátar hevði verið ein sera góður ruddingardagur.
Myndir frá degnum: Myndasavn - Ruddingardagurin 12.05.12


text:
Triðja bókin í spennandi røðini um loyn...
Triðja bókin í spennandi røðini um loyndarmál er nú komin
Sjeynda bókin í røðini um listdetektiva...
Sjeynda bókin í røðini um listdetektivarnar.
Onnur bókin í røðini um listdetektivarn...
Onnur bókin í røðini um listdetektivarnar Dáva og systrina Sissal.
Fjórða bókin í røðini um listdetektivar...
Fjórða bókin í røðini um listdetektivarnar
Listdetektivurin Dávur hevur aftur fing...
Listdetektivurin Dávur hevur aftur fingið eitt mál at loysa. Hesa ferð er hann ikki og ferðast, men er heima við hús.
Fimta bókin í røðini um loyndarmálini, ...
Fimta bókin í røðini um loyndarmálini, ið Dávur og tey avdúka
Fyrsta bókin í spennandi røðini um list...
Fyrsta bókin í spennandi røðini um listdetektivarnar, sum fer fram í ymsum stórbýum. Hesaferð í Venezia.


text:
André Olsen 12.09.2017 (22:03)
Barcelona bankaði finalistarnar
Eftir ein summarsteðg byrjaði Champions League kappingin aftur í kvøld. Og longu í fyrsta umfarinum var eitt brak av einum dysti. Tað var á Camp Nou leikvøllinum í Barcelona, har Barcelona tók ímóti finalistunum frá í fjør, Juventus.
Hóast Juventus í fjør kom nógv longur enn Barcelona í Champions League kappingini, sást tað ikki aftur í dystinum í kvøld. Barcelona vann nevniliga sannførandi 3-0 sigur, har tað serliga var Lionel Messi, ið var avgerandi leikarin í dystinum. Lionel Messi skoraði tvey av málunum hjá Barcelona, umframt at hann legði upp til hitt málið, sum Ivan Rakitic skeyt.
Sum heild eyðkendu fleiri sannførandi sigrar fyrsta umfari av Champions League kappingini. Manchester United, Bayern Munchen, Chelsea og Paris Saint Germain vunnu øll sannførandi í sínum dystum, har einki av teimum liðunum fekk nakað mál skotið ímóti sær.
Úrslitini í Champions League í kvøld vóru hesi:
Bólkur A:
Benfica – CSKA Moskva 1-2
Manchester United – Basel 3-0
Bólkur B:
Bayern Munchen – Anderlecht 3-0
Celtic – Paris Saint Germain 0-5
Bólkur C:
Chelsea – Qarabaq 6-0
Roma – Atletico Madrid 0-0
Bólkur D:
Barcelona – Juventus 3-0
Olympiakos – Sporting 2-3
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Prinsendam hevur vitjað í dag
Vinna21-08-2017 - 22:43 -
Prinsendam kom á Havnina tíðliga í morgun, og fór seinnapartin avstað aftur kós móti Íslandi.
Skipið er bygt í Finnlandi og var tikið í sigling í 1988. Tað er 205 metrar langt og 28 metrar breitt.
Skipið tók fram til 2002 740 ferðafólk og fram til tá taldi manningin 460. Í 2002 var tað umbygt og fór tað tá at taka 835 ferðafólk og manning fór at telja 443 fólk.
Vit tóku hesar myndirnar í Vestmannasundi seinnapartin og tvær tær aftastu í Havn.


text:
Skrivstovustólar
Inventar Tænastan veitir skrivstovustólar frá tveimum ymiskum veitarum. Hesir veitarar nevnast Duba-B8, og RBM. Niðanfyri er ein stutt frágreiðing um hvønn av teimum báðum veitarunum.
Duba-B8
Duba-B8 framleiðir dygdar skrivstovustólar til tann kræsna kundan. Góðska, snið og komfort er í hásæti. Av tí at Duba-B8 framleiðir stólar í fleiri prísklassum, er tað gjørligt at nøkta tørvin hjá teim flestu.
RBM
RBM er ein av størstu norðurlendsku veitarunum innan skrivstovustólar v.m. Teir veita stólar har komfort og ergonomi eru í hásæti, og góðskan er sera góð.
Careline
_____________________________________________________________________________________________________________
Við at klikkja á ein av faldarunum niðanfyri kanst tú blaða ígjøgnum úrvælið. Allir upplýstu prísir eru vegleiðandi u/mvg.
Myndirnar ið vístar eru niðanfyri, vísa alt okkara úrvæl av skrivstovustólum ið eru á goymslu. Kundið tú hugsað tær okkurt annað, kanst tú seta teg í samband við Inventar Tænastuna. Allir upplýstu prísir eru u/mvg.
[Fyrivarni verður tikið fyri villum og prísbroytingum]
Trýst á mynd fyri fulla stødd.


text:
Eldri bilførarar
Eldri fólk eru vanliga betri bilførarar, enn tey bera orð fyri. Tey hava drúgvar royndir og eru ofta varin í ferðsluni. Tey verða eitt nú sjáldan tikin fyri rúsdrekkakoyring og fyri at koyra omanfyri hámarksferðina. Ofta laga tey eldru koyringina eftir egnum førleikum við t.d. at sleppa sær undan at koyra í tættari ferðslu, myrkri, vánaligum veðri og við sum heild at koyra minni.
Sjúka og viknan, sum ofta eru partur av at eldast, kunnu tó ávirka atburðin í ferðsluni.
Avbjóðingarnar hjá eldri bilførarum kunnu m.a. vera:
- Long viðbragdstíð (reaktiónstíð)
- Versnað evni at meta um ferð og frástøðu
- Viknað sjón og/ella hoyrn
- Minni liðileiki
- Versnað minni, serliga stutttíðarminni
Eldri fólk eru eisini meira viðbrekin og sostatt í størri vanda fyri at fáa mein, eru tey partur av ferðsluóhappi. Tí er skilagott at vísa atlit til eldri fólki í ferðsluni.


text:
Góð ráð
Myndir og kvittanir
Eitt gott ráð er at taka myndir av serligum lutum, sum t.d. málningum, smykkum, ektaðum teppum, designaramøblum og øðrum serligum lutum. Goym kvittanir fyri dýrar og serligar lutir í minsta lagi 5 ár. Avrit av myndum og kvittanum ber til at goyma í bankaboks, á persónligum goymslum á alnótini ella heima hjá familju ella vinfólki.
Tá tú teknar tær trygging fyri títt innbúgv, so minst til at boða Trygd frá, um tú hevur innbúgv á fleiri bústøðum.
List og aðrir serliga virðismiklir lutir
Vit mæla til, at tú boðar okkum frá, um tú eigur nógvar serligar lutir, so sum antikvitetir, designaramøblar, ektaði teppir, málningar, smykkir, nógv kjøt í frystara ella í hjallinum og aðrar lutir, ið hava stórt virði fyri teg og títt húski.
Set heldur tryggingarupphæddina eitt sindur hægri, enn tú metir virðið vera, so hevur tú tikið hædd fyri, at virðið av tínum innbúgvi kann hækka.
Hvítvørur og baðirúmsinnbúgv
Hvítvørurnar eru tryggjaðar undir Sethúsatrygd. Býrt tú til leigu, og eigur tínar hvítvørur, so skulu hesar teljast við í tínum innbúgvi.
Vask, WC og baðikar er tryggjað undir Sethúsatrygd. Býrt tú til leigu, so hygg í tín leigusáttmála, tí summir útleigarar áleggja leigaranum ábyrgdina fyri t.d. vask, WC og baðikar. Minst til at siga Trygd frá, um tín leigusáttmáli áleggur tær ábyrgdina fyri hesum.
Hetta er ikki ein fullfíggjað lýsing av Familjutrygd. T.d hava ávísar skaðaorsøkir, m.a. stuldur, við sær avmarkingar í endurgjaldinum fyri summar lutir. Tú kanst lesa meira í okkara tryggingartreytum um m.a. skaðaorsøkir, endurgjaldsupphæddir og avmarkingar í endurgjaldinum í høgra bredda.


text:
Ítróttur
Skjót ein hvítan (golf)bólt eftir Oyggjaleikunum
05. Okt 2013
Síðstu tíðina hevur fleiri ferðir verið frammi í fjølmiðlunum, at oyggjaleikirnir møguliga ikki kunnu haldast í Føroyum vegna trupulleikar av at fáa til høldar neyðugt øki til golfvøll, sum ivaleyst er eitt krav fyri at sleppa at hýsa oyggjaleikunum. Bæði ÍSF-formaðurin og borgarstjórin í Havn hava kært sína neyð, og leggja stórt trýst á myndugleikarnar um at loysa hendan trupulleika.
les meir
Faroe Pelagic heldur fram sum høvuðsstuðul hjá KÍF
25. Sep 2013
KÍF vil hervið boða frá, at felagið hevur gjørt nýggja avtalu við Faroe Pelagic um at vera høvuðsstuðul hjá besta mansliðnum í hondbólti hjá felagnum. Avtalan er galdandi fyri eitt ár.
les meir
Nýggja eftirlønarlógin fer eisini at ávirka virksemið hjá føroyska ítróttinum
12. Sep 2013
Nýggja eftirlønarlógin, sum kemur í gildi tann 1. januar 2014, fer eisini at ávirka virksemið hjá føroyska ítróttinum.
les meir
FM-heitið í einkultstarti!
31. Aug 2013
Í dag, verður kappast um FM-heitið í einkultstarti! Kappingin er fyri unglingar og vaksin - kvinnur og menn! Teinurin, ið verður koyrdur er: Hósvík, til...
les meir
ÍSF: Nýggj skrásetingarskipan tryggjar betri hagtøl
27. Aug 2013
Ítróttasamband Føroya er á gáttini at seta nýggju talgildu skrásetingarskipanina Ask í verk. Føroysk ítrótt hevur leingi havt stóran tørv á at bøta um sítt hagtalstilfar, og nýggja talgilda skrásetingarskipanin er eitt stórt fet rætta vegin.
les meir
Rørslutilboð til allar næmingar
27. Aug 2013
Ítróttasamband Føroya fegnast um, at tað gerst alsamt meiri vanligt, at skúlar kring landið bjóða næmingum í framhaldsdeildunum tilboðið at ganga á ítróttabreyt ella ítróttaflokki....
les meir
A-landsliðið til Íslands
04. Jul 2013
Í døgunum 4-7 juli fara bestu føroysku borðtennisleikararnir at royna seg í Arctic Open í Reykjavík. ** Kappingin er eitt alternativ til Oyggjaleikirnar, har borðtennis,...
les meir
GP2 rennikapping og motionist renning
14. Jun 2013
TÍÐINDASKRIV: Í samband við Sundalagsstevnuna, sum í ár verður hildin í Hvalvík/Streymnesi, skipar Bragdið fyri rennikapping. Kappingin er liður í Grand Prix renning, sum verður...


text:
Hagstovan: Framgongd í gistingarvinnuni í 2017
Gistingarnar á gistingarhúsunum, ból og bita, íbúð/hús og kamping, vóru í 2017 tilsamans útivið 175.000. Tað eru 15.000 fleiri enn árið fyri, svarandi til ein vøkstur á 9%. Innskrivingarnar tilsamans vóru í 2017 eini 14% fleiri enn í 2016.
Tað vísir ein uppgerð, sum Hagstovan hevur gjørt.
Innskrivingarnar á gistingarhúsunum vóru 62.000 í tali, einar 7.400 fleiri enn í 2016, svarandi til ein vøkstur upp á 14%.
Kømurini á gistingarhúsunum vórðu leigaði út 91.800 nætur í fjør, ein øking upp á 8.600 í mun til 2016 ella ein 10% vøkstur.
Persónsgistinæturnar á gistingarhúsunum vóru útivið 143.00 í 2017, einar 15.300 fleiri enn í 2016, svarandi til ein vøkstur upp á 12%.
Frásæð eina afturgongd í innskrivingunum í 2014, so hevur vøkstur sum heild verið í tølunum fyri gistingarhúsini øll árini síðan 2013, upplýsir Hagstovan.
Virksemið ein sætting minni um veturin
Gistingarhúsvinnan er sera árstíðarbundin.
Virksemið slaku vetrarmánaðirnir er bert er ein sætting av virkseminum í juli mánaða, har flestu gistingarstøð eru fullsett.
Í 2017 er ongin størri broyting í myndini í so máta, men sæð í mun til 2016 eru innskrivingarnar tó hægri allar mánaðir, sigur Hagstovan.
Fólk við bústaði í Føroym hava vanliga staðið fyri triðinginum av innskrivingunum á gistingarhúsunum. Parturin hjá útlendingum hevur tó sum heild verið vaksandi síðan 2013, og var parturin hjá teimum í 2017 komin upp á 70%.
Hvat er ein gisting og ein innskriving?
Viðvíkjandi uppgerðarháttinum, so verður ein ”persónsgistinátt” (ella gisting) tald sum hvør einstøk nátt, ið ein persónur gistir á gistingarstaði, ið skrásetir og letur Hagstovuni upplýsingar um gistingar.
Í hagtølunum eru eisini ”innskrivingar”, t.e. tal av fólki, sum skriva seg inn og ”kamarsnætur”, sum er talið á nætrum, eitt kamar er útleigað.
Gistingarstøðini verða flokkaði í gistingarhús, íbúð og hús, ból og bita ella kamping.
Hagstovan ger vart við, at tað ikki ber til hjá teimum at fáa upplýsingar um gistingar umvegis ‘Airbnb’ ella aðrar líknandi tænastur - heldur ikki ábendingar um, hvussu nógv hesin gistingarháttur vindur uppá seg og skeiklar myndina av gistingarvinnuni í Føroyum.
Mest lisið í farnu viku
Góð ráð til at eyðmerkja maktmenniskju
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Leopardsnigilin vinnur á morsniglinum
Tá fake gerst fakta
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Tvillingar doyðu av hita, tí pápin gloymdi teir í bilinum
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Vespureiðrið (76) - 14. mai 2018
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Fyrsti spakin settur í til nýggjan Hvalbiartunnil
Tíðindi frá Taekwondo felagnum Hwarang Føroyar
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Radiooperatørur roknaði positionina út, tað var bjargingin
Rák (6) - Urtagott
Prát við Regin Jacobsen, um at Bakkafrost hevur keypt sølufyritøku í USA
NOVA úr Suðuroynni - Sending 6
Hetta kann ikki góðtakast
2.400 pendla til Havnar hvønn dag
Løtan er ikki røtt
Doyði av e-sigarettini
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Eingi djór eiga at ganga leys á almennum økjum í kommununi.
Kommunan hevur aktingarmann at taka upp leys djór allar tíðir á samdøgrinum, og hetta verður gjørt í samstarvi við løgregluna. Fráboðanir um leys djór skulu gerast til løgregluna á tel. 35 14 48.
Hundar
Hundalógin ásetir, at hundar eldri enn 4 mánaðir skulu hava hálsband og spjaldur við navni og bústaði hjá eigaranum.
Hundar skulu havast í bandi á økjum, ið eru opin fyri vanligari ferðslu. Bandið skal vera so stutt, at leiðarin hevur hundin tætt inni at sær.
Gongur hundur leysur uttan leiðara, tekur løgreglan hann upp og boðar eigaranum frá. Hevur hundurin einki spjaldur, verður lýst eftir eigaranum, og hevur eigarin ikki innan 3 samdøgur verið eftir hundinum, kann løgreglan avlíva ella avhenda hann.
Eigarin hevur skyldu at tekna eina hundaábyrgdartrygging.


text:
Gjald skal eggja til meirgóðsking
Politikkur19-11-2017 - 11:04 - Jóanis Albert Nielsen
Viðmerking til grein hjá Pól Huus Sólstein, “Hjálp, eg eri hvørki frøðingur ella tónaskald”:
http://www.vp.fo/news-detail/news/news/detail/hjalp-eg-eri-hvoerki-froedingur-ella-tonaskald/
Góði Pól, tað fer altíð at loysa seg væl at meirgóðska fiskin. Tú tekur bert støði í avreiðingarvirðinum, og tí kemur tú til eina skeiva niðurstøðu.
Tað er rætt, at tá prosentsatsurin fyri veiðigjaldið, sum síðani verður umroknaður til kilogjald í krónum, verður roknaður út, er tað við støði í miðalavreiðingarprísinum fyri tann einstaka veiðigjaldsbólkin.
Men veiðigjaldið fyri tí einstøku laningina tekur ikki støði í avreiðingarvirðinum, men í avlopinum, t.e tað sum eftir er, tá allar rakstrarútreiðslur íroknað hýrur eru trektar frá umframt 10 prosent í avskrivingum og eitt normalavkast á 10 prosent.
Júst tað, at hýrurnar verða trektar frá, hevur sera stóran týdning fyri fabriksskipini, tí lønarparturin av framleiðslukostnaðinum er so stórur umborð á hesum skipum samanborið við virki á landi, sum hava sama slag framleiðslu.
Tað er bara, um tú kanst argumentera fyri, at normalavkastið í prosentum av umsetninginum er størri hjá fabriksskipum samanborið við skip, ið bert avreiða rundan fisk, at tú kanst siga, at fabriksskipini lyfta útrokningargrundarlagið uppeftir.
Mær vitandi er normalavkastið ikki størri hjá fabriksskipunum enn hjá øðrum skipabólkum. Tað er helst skiftandi, hvussu tað er við tí, onkuntíð er tað kanska størri. Men tað broytir tó ikki, at tað altíð fer at loysa seg at meirgóðska umborð.
Øll skip í sama veiðigjaldsbólki gjalda jú sama krónutal fyri kilo í veiðigjaldi. Tú hevur eitt dømi um eina góðskaða sild fyri 6 krónur kilo og eina ógóðskaða sild fyri 2,80 krónur kilo. Um veiðigjaldið til dømis er 1 króna kilo, ja so rindar tann ógóðskaða sildin 1/2,80 x 100 = 35,7 prosent í veiðigjaldi, meðan tann góðskaða rindar 1/6 x 100 = 16,7 prosent í veiðigjaldi.
So tað er eyðsæð, at meirgóðsking ongantíð verður revsað í veiðigjaldinum. Tvørturímóti eggjar veiðigjaldið til meirgóðsking, og tað er júst ætlanin.
Nú fer uppskotið um veiðigjaldið at verða viðgjørt niður í smálutir í vinnunevndini, har vinnuaktørarnir eisini fara at geva sítt íkast, bæði við hoyringssvarum og sum innkallaðir av nevndini.
Vit hava eisini títt almenna íkast in mente. Og vísir tað seg, at okkurt er, sum fær ótilætlaðar avleiðingar, so verða vit sjálvsagt fús at taka tað til eftirtektar og rætta uppskotið til eftir tí.
Ingolf S. Olsen
Tjóðveldi, framsøgumaður í fiskivinnumálum


text:
Trygging
Til øll foreldur at skúlabørnum í Tórshavnar kommunu.
Kunningarskriv um tryggingarviðurskifti hjá skúlanæmingum, 09/01/2006.
Fram til 1. august í 2004 høvdu land og kommunur felags vanlukkutrygging fyri skúlanæmingar, ið Mentamálaráðið stóð fyri. Mentamálaráðið segði hesa felagstrygging upp, tí at landið hevði gjørt av at verða sjálvtryggjað, og harafturat hevði Landsgrannskoðarin sambært Mentamálaráðnum boðað frá, at landið ikki hevði heimild til at lata næmingarnar vanlukkutryggja. Eftir nærri kanningar, hevur áhugafelagið hjá kommununum, Kommunusamskipan Føroya, staðfest, at kommunurnar ikki hava heimild til at taka á seg at vanlukkutryggja skúlanæmingar. Ein kommuna kann bert ábyrgjast fyri skaðar, kommunan sjálv hevur ábyrgd av, og hevur tískil eisini bert heimild til at tekna trygging fyri slíkar skaðar, og sum er, varða kommunurnar bert av tí partinum av skúlaøkinum, sum er bygningar og rakstur av hesum. At vanlukkutryggja skúlanæmingar er tí at rokna sum ein tænasta til ein ávísan part av borgarunum í kommununi. Uttan lógarheimild kunnu kommunur einans veita slíkar tænastur til borgarar, um tær eru av felags kommunalum áhuga, t.e. antin umfata allar borgarar í kommununi ella ein í mun til endamálið sakliga avmarkaðan bólk av borgarum.
Fatanin hjá bæði Kommunusamskipanini og Innlendismálaráðnum er, at vanlukkutrygging av næmingum í skúlunum ikki lýkur hesar treytir, og tí ikki kann verða veitt við heimild í kommunufulltrúini. Hetta ber í sær, at ein kommuna hvørki kann tekna vanlukkutrygging móti hendiligum óhappum á næmingar ella ábyrgdartrygging fyri skaðar, næmingarnir elva á fólk og lutir. Avleiðingin av hesum er, at tygum sum foreldur sjálvi hava ábyrgdina av, at tygara børn verða fevnd av slíkari trygging, um tygum ynskja hetta. Tað, ið er ført fram omanfyri, broytir ella avmarkar tó ikki ta endurgjaldsábyrgd, ið kommunan altíð hevur sambært vanligum endurgjaldsrætti. Stendst skaði sostatt av viðurskiftum, ið kommunan hevur ábyrgd av, verður endurgjald framhaldandi rindað viðkomandi.
Vinarliga
Gunnleyg Durhuus, trivnaðarstjóri
Jákup Simonsen, mentamálaleiðari


text:
annar partur av tveimum greinum, skrivaðar í sambandi við ráðstevnu um hvalaveiðu, hildin á Hotel Hafnia 5. juni 2012:
Spurningurin er, um nógv av tí vísdómi, vit hava fingið frá forfedrum okkara, ikki er nógv skilvísari og veruligari, enn nógv av tí hópmentanini, vit hava fingið t.d. við tí dreymakendu Hollywoodsku mentanarflóðaldu, sum floymir um heimin í dag, og sum eisini føroyingar so glaðbeintir tykjast vilja lata seg gloypa av. Men eg haldi ikki, vit skulu lata alt gamalt fara, bara tí tað er gamalt, og vit noyðast ikki at skifta alt út, sum vit hava, bara fyri at skifta út. Tað eigur at bera til at víðariføra tað gamla á ein nýggjan hátt, so vit ikki missa røturnar, men standa sterk.
Gott at líkjast øllum øðrum?
Hóast fólk í nógvum stórbýum kring heimin, sum føroyingar hámeta, hava eitt lutvíst stórt úrval av undirhaldstilboðum, líða nógv stórbýarfólk kortini av keðsemi, strongd og friðloysi, ið tey royna at 'lekja' við enn meira undirhaldi. Men tað tykist einans at skapa meira kenslu av einsemi, tómleika, týdningarloysi og meiningsloysi. Ikki harvið sagt, at tað ikki ber til at liva eitt gott stórbýarlív, men tað er eingin loyna, at tunglyndi er eitt serliga vanligt fyribrigdi júst í stórbýum. Byggja fólk sítt lív einans á eina grunna, innantóma og óstøðuga hópmentan, tykist hetta føra við sær, at fólk í stóran mun kenna, at tey missa grundfestið og kensluna av felagskapi. Tey missa síni sereyðkenni og sín serliga samleika – og tey leita tí ofta eftir onkrum øðrum at samkenna seg við – okkurt sum er heilt øðrvísi, enn tað, tey kenna til, og sum onkusvegnað kennist ektað og upprunakent.
Fólk fara í dag longur og longur út í ytstu mørk og til heimsins útjaðarar fyri at finna tað, tey sakna. Summi halda seg finna tað her, tí enn tykjast Føroyar at vera nógv øðrvísi enn tað, tey kenna til. Tey síggja Føroyar sum 'eksotiskar' og virða land okkara – ikki fyri tað, ið líkist tí, tey koma frá, men fyri tað, sum tey aldrin hava sæð fyrr, og sum sjálvt fyri tey kennist meira ektað og upprunaligt. Eg havi ikki tal á, hvussu ofta eg havi hoyrt utlendingar siga, at tað er sum at "koma heim", tá tey vitja Føroyar, hóast tey ongantíð hava verið her fyrr.
Men hvussu við føroyingunum sjálvum? Virða vit sjálvi okkara egnu serkenni?
Herma ístaðin fyri at vera egin
Fleiri og fleiri føroyingar – serliga yngri og havnarfólk – eru blivnir meira ella minni "dansk-amerikanarar", mentalt í øllum førum, tí vit verða ávirkað av tí somu amerikaniseraðu hópmentanini, sum floymir yvir heimin gjøgnum sjónvarp, tónleik, internet, spøl og aðrar miðlar. Mong okkara eru í dag nógv meira ávirkað av alheimsgjørdu mentanini, enn vit verða ávirkað av tí mentanini, sum vit sjálvi spruttu úr upprunaliga. Men hvussu gott er tað?
Tað er sjálvandi gott at fáa íblástur av tí fremmanda. Tað elur tolsemi millum fólkasløg. Eg haldi eisini, tað er spennandi t.d. at smakka fremmandan mat, og lati meg sanniliga eisini sjálv ávirka av útlendskari mentan. Eg eri helst millum tey allarmest kosmopolitisku, tá tað kemur til mín egna lívsstíl, og havi í ártíggjundi trivist væl við at liva í stórbýi. Eg haldi eisini, tað er sunt fyri føroyingar í heila tikið at lata seg íblása av tí fremmanda, og at taka tað besta við sær inn í føroyska samfelagið.
Men tað merkir ikki, at eg t.d. ynski, at Havnin skal vera eins og Keypmannahavn, tí tað verður hon kortini ongantíð. Hóast – ella kanska júst tí – at eg havi búð 26 ár av mínum lívi uttanfyri Føroyar, tey flestu í Keypmannahavn, síggi eg eisini virðini í at varðveita í øllum førum nakað av tí gamla, sum enn ger okkum føroyingar til nakað serligt í mun til onnur. Eg síggi onga orsøk til heilt at sleppa nøkrum, sum onnur øvunda okkum, og sum er við til at styrkja sjálvkensluna, skapanarlyndið og eitt innihaldsríkt lív hjá mongum føroyingi – enn í lutvíst stóran mun – bæði so og so. Tvørturímóti.
Onkur heldur kanska: Kom víðari! Hetta er órealistisk nostalgi. Men hví nú tað? Tað serføroyska lyndiseyðkennið finst enn í nógvum føroyingum. Og hetta eyðkennið er ikki meira fornaldarligt, enn vit sjálvi vilja gera tað til. Tann niðurarvaða mentanin anir í okkum og í tí umhvørvi, føroyingar hava skapt her á oyggjunum, men eg óttist fyri, at hon doyr út, um vit hugsa niðursetandi um hana og ikki læra okkara børn at virða hana heldur. Nógvir føroyingar lata seg heldur tøla av tí innantómu, glæsiligu, Hollywoodsku undirhalds- og actionmentanini enn at virða og hjúkla um okkara egnu mentan. Vit eru sostatt ringast at seta fótonglar fyri okkum sjálvi.
Føroyar ikki nakar stórbýur
Misskil meg ikki. Eg sigi ikki, at føroyingar skulu liva sum fyri 50-100 árum síðani. Íblástur uttanífrá er sunnur, sum sagt, menning skal til, og broyting er fín, um hon er til tað betra. Partar av tí menning, sum er farin fram í Føroyum seinastu árini – m.a. at tolsemi er við at vinna meira frama – er at gleðast um. Sjálvandi mugu føroyingar endurnýggja seg í ávísan mun allatíðina.
Men tað merkir tó ikki, at vit skulu taka frástøðu frá øllum føroyskum og taka alt útlendskt til okkum ístaðin – heilt ókritiskt. Ivasamt er, hvussu gott tað veruliga hevði verið fyri trivnaðin á hesum klettum, um vit gjørdu tað. Halda vit, at um vit umskapa Føroyar til nakað, sum líkist einum avriti av øðrum londum, so forðar tað fyri, at tey ungu flyta av landinum? Halda vit, at vit fáa fleiri fólk heimaftur á henda hátt? Hvør sigur, at føroyingar uttanlands tíma at flyta heim til Føroya, bara tí Føroyar eru farnar at líkjast tí, tey hava vant seg við aðrastaðni, um tey eins væl kunnu verða verandi uttanlands, har tey fáa nógv meira av tí sama? Kunnu allir føroyingar yvirhøvur liva í Føroyum, sum um vit livdu í einum og hvørjum øðrum útlendskum stórbýi?
Eg haldi heldur, vit eiga at spyrja okkum sjálvi: Missa vit ikki júst tað burtur, sum ger okkum føroyingar og land okkara serliga spennandi, um vit bara herma eftir øðrum? Ber ikki til at gera føroyska samfelagið dragandi á sín heilt egna hátt? Noyðast vit at vera so óoriginal, at vit bara herma eftir hinum? Hvørki føroyingar ella útlendingar verða drigin at Føroyum, tí Føroyar líkjast øðrum londum. Nei, tey verða drigin hendan vegin, tí Føroyar eru nakað serligt, sum ikki ber til at fáa aðrastaðni. Tað mátti borið til at skapt eitt livandi, frælst, tolsamt, fjølbroytt og opið samfelag, sum er føroyskt – og ikki bara meinlíkt øllum øðrum. Hevði tað ikki verið nógv kulari? Eg spyrji bara.
Er amerikaniserað hópmentan betri
Veruleikin er bara, at summi av okkum vilja næstan ikki kennast við tað føroyska longur, sum ofta fær spjaldrið "gamaldags", "bygdasligt" ella beint fram "fornaldarligt", bara tí tað er føroyskt, sama ger hvat. Um føroyskt snævurskygni fór í gloymibókina, er tað ikki at gráta um, men tað er so nógv annað, sum er vert at halda fast í. Mong tykjast kortini uttan himpr at lata alt, sum kemur uttanífrá, skumpa tað burtur, sum áður var egið fyri okkum føroyingar.
Alt fleiri eru so við og við farin at kenna seg meir ella minni fremmand fyri tí, sum fyrr var heilt náttúrligt á hesum klettum. Okkara viðurskifti við djór t.d. eru blivin "disneyfiserað" og sentimentaliserað. Fólk hava mist jarðfestið og kunnu ikki dálka hendur sínar við blóði longur. Vit skumpa hesa 'menning' enn meira fram fyri – í navni alheimsgerðarinnar – at laga okkum eftir øðrum londum. T.d. hevur verið roynt at innføra altjóða reglur, sum forða frælsinum hjá einstaklinginum t.d. at selja fisk á kaiini ella slakta ein seyð heima í kjallaranum. Tíbetur hevur tað ikki eydnast – enn.
Er "the American Dream" fyrimyndin, sum nógv okkara eru farin at stremba eftir, veruliga betri, tryggari og haldbærari, enn tað lívið, vit fyrr hava livað her á oyggjunum uppá gott og ónt við og av náttúruni? "Money makes the world go around" í dag. Nú er náttúran ikki ein partur av okkum longur, men er vorðin eitt tilfeingi, sum verður ognartikið av nøkrum fáum, ídnaðargjørt og umsett til pengar, sum síðani skal fíggja ein innfluttan, dýran lívsstíl við innfluttum, dýrum matvanum. Men hvussu leingi, hava vit ráð til ein slíkan lívsstíl? Hvussu haldbært er grundarlagið undir hesum lívsstíli? Tvs. hvussu leingi heldur náttúran til tað? Hvussu ynskiligt er tað at liva so atskild frá náttúruni kring okkum? Og hvussu gott er tað fyri CO2 útlátið, dálkingina og heimin sum heild, at vit liva eitt innflutt lív, fremmandagjørt frá okkara egna nærumhvørvi her mitt úti í Norðuratlantshavinum?
Tann ónda góðskan
Vilja vit heldur liva í eini Disney-kendari dreymaverð, har øll lýðin "fylgja EU-reglum" og eru so fitt og elskulig og professionelt fólkalig, at eingin drepur fitt og elskulig djór longur (í øllum førum ikki, har sum onnur síggja tað)? Og har tað at drepa tey fittu djórini er 'ónt' yvir ein kamb... líkamikið undir hvørjum umstøðum og á hvønn hátt, tey verða avlívað. Ja, hvat skulu vit gera við 'tey óndu', ha? Alt meðan vit lata eyguni aftur fyri, at ídnaður okkara rænir náttúruna og misnýtir djórini uppá tað grovasta handan glæsiligu leiktjøldini. Er tað ein slíkan falskan pyntidukkuheim, sum tey hava so nógva aðrastaðni, vit vilja vera við til at skapa? Hvar hevur hesin svart-hvíti Bambi-mentaliteturin í veruleikanum ført heimin – soleiðis grundarleggandi? Er heimurin blivin reinari og friðaligari av tí? Eru vit øll blivin betri av tí?
Fólk kunnu gerast so "góð" og so sjálvrættvís, at tey sígga ikki sítt egna sjálvrættvísi, og tí altíð halda, at tað eru hini, sum eru tey óndu – og at hetta tí gevur teimum rætt at berjast móti teimum "óndu". Tað óhugnaliga er, at tá menniskjan strembar eftir tí fullkomna, so megnar hon ikki at viðurkenna tað ónda í sær sjálvum, og tað er júst tá, hon veruliga megnar at gera óndar gerðir móti øðrum, kanska heilt uttan at varnast tað sjálv í síni sannførdu sjálvgóðsku. Eins og Sea Shepherd og allir sjálvrættvísir fascistoidir einaræðisharrar heimsins altíð hava gjørt.
Í mínum heimi er tað at lúgva fyri sær sjálvum at halda, at náttúran – eisini náttúran í okkum sjálvum – bara skal vera yang og ikki yin. Náttúran kann ikki vera í javnvág uttan bæði. Eg veit ikki, hvussu góðan hug, eg havi til at liva í tí surreella, glæsiliga, utopiska heimi, sum hesi fólkini tykjast droyma um at gera verðina um til, har menniskjan bert er vorðin hugtikin áskoðari til tað sindrið, sum er eftir av villari náttúru, og ikki partur av henni sjálv. Tí royni eg sum best at verja rætt okkara til enn at hava ein lívsstíl í samljóði við náttúruna, sum eg kenni sum nógv meira veruligan og ektaðan.
At blaka seg sjálvan burtur
Tað at eta fiskin, vit sjálvi fiska, seyðakjøtið av egnum seyði og grindina og spikið, vit sjálvi hava veitt, kann enn vera eitt nógv betri alternativ, enn at fáa sær hópframleiddan mat av verri viðfarnum djórum av handilshyllunum, fullan av íblandingarevnum. Útlendingar flest skilja væl, at vit sum egið fólk hava rætt til at hava valmøguleikar í egnum landi, ikki minst tí mong teirra sakna tað, vit enn hava møguleika til.
Hvussu ofta hoyrast fólk í ídnaðarlondunum tosa íheimliga um "okkara neyt", "okkara seyð" og "okkara kjøt"? Flest fólk í vesturheiminum hava lært at hugsað í smærri køssum heldur enn í heildum, og hava mist kensluna av at hoyra saman við tí, sum matur teirra kemur frá. Og samhaldsfesti – ja, hvat er tað? Men í føroyskari veiðu- og bygdamentan er sambandið millum fólk, djór, plantur, jørðina, vit liva á og luftina, vit í felag anda í okkum, enn til – ella er í øllum førum ikki heilt burtur enn. Enn kemur hesin gamli føroyski hugburðurin næstan av sær sjálvum inn við móðurmjólkini hjá mongum føroyingi.
Tí haldi eg, at tað er syrgiligt, at vit gerast alt meira fremmandagjørd í mun til tað, sum fyrr var náttúrligt og vanligt í Føroyum, og at vit gerast so ávirkað av býarmentanini í vesturheiminum, at partur av okkara unga fólki – umframt fólk í Havn og á stórplássunum – eru til reiðar at blaka alt tað burtur, sum fyrr hevur átt lívið í føroyinginum. Spurningurin er, um fólk gerast eydnusamari av tí – ella um tey ikki bara blaka seg sjálvi burtur.
Ein meira veruleikakend verð
Eftir mínum tykki ber illa til heilt at skilja mátan, vit liva í hesum samfelag, sundur frá mátanum, vit útvega okkum føði. Okkara siðbundna matmentan er enn ein íbúgvandi partur av mentan okkara sum heild – av góðum grundum. Tí tað er enn nógv gjøgnum matmentanina, vit víðariføra virði okkara til nýggju ættarliðini og gamla gagnliga vitan um, hvussu vit bera okkum at við at yvirliva her á klettunum.
Tá vit fara út við ommum, abbum, mammum, pápum, mostrum, fastrum, mammu- og pápabeiggjum okkara at fiska, at reka seyð, at handfara ullina, at dyrka jørðina, at veiða fugl og onnur djór, og at drepa grind, so læra vit heim okkara: føroysku náttúruna at kenna – luftina, luktirnar, vindin, streymin, og hvussu jørðin og havið broytist eftir árstíðunum. Tú lærir, hvat tú kanst fáa tær til matna, til klædna, og hvussu tú kanst liva í javnvág við náttúruna.
Er hetta vert at blaka heilt burtur bara í ótta fyri at vera "bygdasligur" og "gamaldags"? At liva so tætt at – og av náttúruni, hevur verið partur av lívi og mentan okkara her á oyggjunum alla ta tíð, fólk hava búð her – serliga í teim smærru bygdunum, har fólk enn ikki so lætt sleppa at gloyma, hvørjum náttúruumhvørvi, tey eru partur av. Á bygd eru fólk kanska eisini enn lutvíst tætt samanknýtt í mun til á størru plássunum. Tey luta í størri mun mat millum sín og gera hvørjum øðrum sínámillum tænastur uttan krav um gjald. Tey eldru og tey veiku verða vird, t.d. við at fáa part í matinum, sum bygdafólkini útvega til samfelag teirra.
Fólk eru takksom fyri tey djór, sum hava latið lív teirra, so vit menniskju kunnu liva. Fólk fáa eisini nógva heilsugóða kropsvenjing við at heysta teirra egnu føði. Tey fáa ágóðan av øllum teim sosialu aktivitetunum, ið fylgja við at útvega og býta føðina millum sín og hagreiða matin – og alla ta andaligu nøktan, ið eisini fylgir við hesum aktivitetum. Alt hetta fært tú sanniliga ikki, tá tú keypir tær liðugt pakkaðan mat í einum handli.
Mugu virða grundarlag okkara
Vit eru enn fólk í Føroyum, sum síggja virðið í at verja tað, sum eftir er av okkara gomlu bygdamentan. Tað er ígjøgnum gomlu bygdamentanina, at vitanin er varðveidd um, hvussu vit kunnu liva og arbeiða í hesum landi – eisini í smáum, fjarskotnum bygdum – í samljóði við náttúruna og so frælst og óbundið sum gjørligt av dálkandi flutningsskipanum og svikafullum alheims búskaparkervum.
Føroyingar hava sjálvandi gott av íblástri uttanífrá í ávísan mun og kunnu sameina seg við tað, sum hóskar inn í okkara mentan. Vit kunnu krydda lív okkara við at læna eitt sindur burtur av øllum tí góða, sum sjálvandi eisini er til í útlendskari vitan, mentanum og siðvenjum. Vit kunnu bjóða gestum uttanífrá vælkomnum. Og vit kunnu gera lívið makligari við tíðarhóskandi hentleikum. Men líkamikið hvussu vit bera okkum at, verða Føroyar aldrin til eitt annað Keypmannahavn, London ella New York.
So leingi vit liva í einum lítlum, fámentum landi mitt í Norðuratlantshavi, kunnu vit ikki renna undan, at vit mugu liva undir teimum treytum, sum náttúran gevur okkum her. Um vit ikki fara skynsamt við tí náttúru, sum vit í veruleikanum búgva mitt í (hóast onkur helst roynir at billa sær okkurt annað inn), so oyðileggja vit okkara egna lívsgrundarlag. Um vit ikki læra okkara ungu at vera errin av tí, sum vit fyrst og fremst mugu liva av, so kenna tey seg ikki aftur í tí. Hvussu kunnu tey læra at virða grundarlagið, tá ikki ein gang tey vaksnu gera tað sjálvi? Tey ungu missa virðingina fyri náttúruni og missa hugin at vera her. Og fara tey með alla, so verður einki eftir til okkara her í framtíðini.
Forfedrarnir virdu grundarlagið undir lívi okkara og góvu sína vitan víðari um, hvussu hetta grundarlagið kundi viðlíkahaldast. Men nútíðarinnar ættarlið er í ferð við at blaka tær gomlu dygdirnar fyri borð, og síggja ikki, at á tann hátt missa vit eisini grundarlagið undir samleika og lívið okkara í heila tikið her á klettunum. Hin vegin, um vit ikki nútímansgera okkum, so missa vit ungdóm okkara. Vit eru tí noydd onkusvegna at føra virðingina fyri hesum grundarlagi víðari til komandi ættarlið, men á ein hátt, sum hóskar betur inn í nútíðina, og sum tey ungu kunnu samkenna seg við eisini í eini alheimsgjørdari verð. Vit mugu fáa tey ungu at kenna seg heima í Føroyum aftur, hóast tað má vera undir teim treytum, sum oyggjaland okkara setur. Tað er sera týdningarmikið ikki at polarisera og seta mentaninar ov nógv upp móti hvørji aðrari sum mótsetningar. Vit mugu og skulu hava alt til at hóska saman onkusvegna. Annars verður okkum ikki lív lagað framyvir, og oyggjarnar verða avtoftaðar so við og við.
Til ber eisini at "'menna" seg sjálvan heilt út av eggini, men eydnast tað okkum at skapa eina menning, har vit fáa fortíð, nútíð og framtíð at ganga upp í eina hægri eind, so vit fáa trivnað aftur á oyggjunum bæði fyri ung og gomul í samljóði við hvønnannan og náttúruna, fer allur heimurin at hávirða okkum fyri lívsvilja og styrki okkara.
Til ber at lesa ta fyrru greinina í hesi røð av tveimum her.


text:
Hvør var besti filmur í 2010? Tann spurning sendi Eyðun á Sosialinum herfyri. “At síggja film í almenna rúminum er blivið so avmarkað” var mítt fyrsta svar, tí Havnar Bio, sum er einasti biografurin, vísir ikki teir filmar, eg oftast síggi. Teir eru á útlendskum sjónvarps- og filmsrásum, ella heima á DVDfilmi, keyptur frá Amazon.
Filmsýningar eru sum fótbóltur. Tað er ein almenn samkoma, har vit av fríum huga loysa bilett og møtast á jøvnum føti at kjakast, og afturvendandi staðfesta, at eingin dystur er betri enn hin seinasti. Í dag er almenna føroyska filmsrúmið eksproprierað. Hvør einstakur má leita upp og finna sína filmsuppliving.
Millum teir filmar, eg havi sæð til almenna føroyska sýning, eru tríggir, sum eru verdir at nevna. Tveir við Leonardo di Caprio Inception og Shutter Island, og ársins Polanskifilmur The Ghost Writer. Eg velji hendan seinasta. Orsøkin er at hetta er ein klassisk og elegant nøtrisøga, ið snýr seg um at skriva fyri onnur, og knappliga verða vundin inn í eina aðra søgu, sum ein heilt annar hevur pallsett og skrivað. Praktfull søga, sum eg taki til mín og fái nógv burturúr. Og so er henda filmaða søgan ikki so kompleks, sum hinar báðar. Her verður orðafellið hoyr um ein annan, hygg um teg sjálvan vent á høvdið. Boðskapurin í filmaðu søguni er heldur at læra seg at lesa millum reglurnar. Í hvussu er, um ein vil vera hulduhøvundur, sum er fyndarorð, tikið úr álinju orðabókini hjá Sprotanum.
PISA-kanningin bendir á, at føroyskir næmingar duga ov illa at lesa millum reglurnar. Kanska skulu teir ganga meir í biograf. Í skúlamyrkrinum kundi heilafimleikur verið nýggj kognitiv disiplin.
Fara vit inn í privata rúmið, so mann týski Michael Haneke vera upphavið til mest spennandi filmin, eg sá í ár. Das Weisse Band – Eine deutsche Kindergeschichte er heitið á søguni, sum er so gamaldags, at hon er strikað av í svørtum og hvítum og hevur ein turrisligan frásøgumann, ið var vitni til tað heila. Tað er óroyndi bygdalærarin, sum nú er gamal og roynir at greiða tíðina, sum er undan fyrra verðaldarbardaga.
Myndamaðurin er Christian Berger, ið bendir eins nógv til Bergman og navnið. Ein heilt serligur gimsteinur á løriftinum er eisini 14 ára gamli Leonard Proxauf, ið er hin knýtti Martin, sum sæst í endanum á hesum brellbita.
Das Weisse Band far meg at hugsa um søguna hjá Günter Grass Die Blechtrommel, sum Volker Schlöndorff gjørdi til film í 1979. Ein dagin í 80’unum beyð Pauli Nielsen okkum frustreraðu læraraskúlanæmingum í Sjónleikarhúsið at síggja henda filmin. Tað eri eg takksamur fyri. Onkursvegna leggur hesin nýggjari og stiliseraði filmurin seg í kjalarvørrin á fría og eldra litfilminum, í eini roynd at gera greitt, hvussu uppvaksandi ættarliðið, fyrst í tjúgindu øld, kundi tyktast og bendast at lýða boð og ordrar frá eini forstokkaðari yvirvøld. Úrslitið kundi staðfestast stutt eftir: fyrri og síðani seinni verðaldarbardagi. Tulkingin er mín, skal sigast.


text:
Vit bjóða einføld snið, uppseting av web, prent og foliu fílar.
Prísirnir eru einfaldir og uttan byrjunarkostnað.
Allar okkara einføldu vørur taka støði í, at búmerki, orð og myndir verða latnar av kundanum.
Arbeiðið kann eisini verða gjørt fyri tímaprís.
Allar okkara einføldu vørur innihalda (íroknað 3 tillagingar), rættlestur, uppseting og brúkbaran fíl.
* Haraftrat er hýsing á 100 kr um mánaðin íroknað back-up, dagføringar og viðlíkahald av skipanini.
Tað tekur bert nakrar fáar dagar at seta heimasíðuna upp við egnum ella altjóða domeni.
Eitt nýtt .fo domeni hevur 30 daga bíðitíð.
** fyri hvønn tíma


text:
Tað verður fyri fullum húsum, tá Tjóðpallurin leygarkvøldið 9. september klokkan 19 byrjar veturin við 43. leikverki, ið hevur fingið heitið Ómegd
. Grafiski plakatstílurin er svartur og hvítur, og pallmyndin er at síggja til eins strong og stringent. Hansina Iversen hevur staðið fyri pallmyndini.
Ómegd
er ein nýskrivaður leikur eftir Kristinu Sundar Hansen, ið byggir á veruligu søgurnar hjá tveimum kvinnum og einum manni, um tíðina í einum harðskapsraktum parlagi og um, hvussu tey funnu vegin út. Soleiðis skrivar Tjóðpallurin á Instagram
.
Leikarar eru Gunnvá Zachariasen, Kristina S. Ougaard og Hans Tórgarð.
Í tíðindaskrivi í morgun verður sagt, at leikurin er ein remediering, tað er ein endurnýtsla av innihaldi, sum er tikið úr einum miðli og flutt í ein annan, í hesum føri úr eini bók og einum blaði, sum aftur byggir á samrøður. Tað var í 2013 at Súsanna O. Skaale savnaði fimm frásagnir í Kvinnuhúsinum, sum komu út í bók Um bara hann sló meg. Tvær av hesum frásagnunum eru tiknar við, og søgan, sum maðurin í leikinum Ómegd sigur frá, byggir á eina grein í nýggja íslendska blaðnum Stundin frá desember 2015. So ikki kann sigast annað enn at tað er ein fleirmedial framførsla á Tjóðpallinum leygardagin 9. september, tá útselt er. Eftir frumsýningina eru sjey sýningar settar á skrá, hin seinasta 17. september. Á svørt-hvítu pressumyndini niðanfyri síggjast frá vinstru Hans Tórgarð, Hansina Iversen, Jenny C. Petersen, Barbara Hentze í Stórustovu, Súsanna O. Skaale, Kristina S. Ougaard, Kristina Sundar Hansen og Gunnvá Zachariasen. Øll eru tey hópurin handan nýskrivaða leikin Ómegd.


text:
Orð: Poul F. Joensen
Lag 1: Langt burt frá øðrum londum
Lag 2: Ack Värmeland, du sköna
Viðmerking: Annað heitið á sanginum er »Barnið á Klakksvíksgøtum«.
1. Á, neyðars barn, hví liggur tú á gøtuni í nátt,
hvar er tín faðir, og hvar er tín móður,
og eigur ongan góðan tú, lítli mín, á fold
og hevur hvørki systur ella bróður?
Kom, reis teg, góða barnið, og kom tú heim við mær.
Eg orki ikki, góði, so lat meg hjálpa tær,
eg geva skal tær alt, sum tú kanst líka.
2. Nú eru vit við hús; sig, hvat skal eg bjóða tær,
alt, sum tú peikar á, tað skalt tú fáa;
nú, et og drekk, mín vinur, og sig mær síðan frá,
hvat tær er hent. Eg tína sorg skal ráða.
Nei, aldri víkir frá mær tann heljargerð, eg sá.
Gud gævi, eg var stórur – hart hevnt eg skuldi tá,
at villmenn friðarfólk so bardu niður.
3. Eg fór við móður míni eitt ørindi í kvøld;
vit og mong onnur fylgdust har í friði;
tá herjar fram við blóðhundum, vápn og gassum hátt
av Krákuskipi danska nýhavnsliðið,
og uttan orð teir slógu øll niður, børn og sprund.
Og hevði eg havt byrsu, eg skuldi somu stund
sent hesar heidnu hundar heim til heljar!


text:
Einaferð sendi Karin Flodström meg at heinta Lasse Åberg, sum skuldi vísa film í Norðurlandahúsinum. Kendi ikki mannin og undraðist yvir, hví hann tosaði so nógv um ukulele og var farin í skeivar hosur, eina reyða og eina grøna. Stakkals maður.
Sum dagurin gekk, kom eg eftir at hetta var álvarsamasti skemtari í Norðanlondum og upphavsmaður til hópin av speiandi filmum um norðbúgvar, sum fara til Mallorka at dusa sær. Jazzfestivalur var samstundis í Klubbanum og uppslúktur av jazzi hjá Brandi, fortaldi hann mær um ukulele. Og hví hann var farin í hosur, skeivt uppá bein. Tað var fyri at læra seg munin á stýriborði og bakborði.
Eins og einfeldnið í skemtinum, hugtók hansara musikalska einfeldni meg. Ein kassi og fýra streingir. Júst sum í carpe diem, at grípa dagin. - Alt eru jú har framman undan. Tær tørvar bert at fanga sangin í vindinum og geva honum afturljóð, sum ein songcatcher ella dreamcatcher. Ljóðkassin ordnar restina.
Kom í tankar um Åberg, nú eg varnaðist at Eddie Vedder úr Pearl Jam er farin at brúka sama ljóðføri og hevur gjørt eina heila plátu við ukulele songum, Ukulele Songs, sum í skaldabornum einfeldni skaka hválvið. Til dømis sangurin Sleeping by Myself.
Far meg at minnast aftur á mest miskenda rokkara, sum í veruleikanum er skald og meistari á øllum streingjum, alrafremst, tá hann við ukulele í hond framførir Blue, Red and Grey, ein av fremstu carpe diem sangum í allari rokksøguni, every minute of the day.
Men partur av summarblandinum eru eisini fjarskotnar oyggjar í Kyrrahavinum, so sum sodavatnið hjá Restorff’s við langa heitinum Hawaii Dream Ananas Squash fyrigyklaði okkum í fyrndini. Á somu Hawaiioyggjum er Jake Shimabukuro føddur í 1976. Sum eingin annar, hevur hann í nýggjari tíð flutt hetta einfalda ljóðførið fram í ljósið við lagnum hjá George Harrison While My Guitar Gently Weeps.
Ukulele er summar. Frá lespandi George Formby til mishátta Tiny Tim og ikki minst popputu Train, sum við Hey Soul Sister hava gjørt ljóðførðið stovureint, uttan at blíva keðiligt. Catch it, every minute of the day.


text:
Tíðindaskriv
13.02.2018 - 11:58
Mentan > Mentan > Sjónleikur
Hóskvøldið 15. februar fara ungir fimleikarar á pall í Norðurlandahúsinum í sambandi við dansisýningina Redream.
Re-dream snýr seg um dreymanna tvístøður og vakurleika. Dreymar um framtíðina kunnu hjálpa okkum, men eisini forða okkum í at liva ta lívið, sum vit ynskja okkum.
Re-dream eru tvær sera persónliga dansi-soloir, sum arbeiða við einum almennum tema við einum tragikomiskum dámi.
Dansararnir eru Antoinette Helbing og Taneli Törmä. Afturat sær hava tey fimleikarar úr Havnar Fimleikarafelag. Taneli er í hesum døgum í Føroyum og hevur verkstovur og venjingar saman við føroysku fimleikarunum.
”Fólk hava ov nógvar dreymar – tey gerast jú bara ólukkulig” (Antoinette)
”Mínir barndómsdreymar vóru fullir av eldhugi – sum vaksin maður taki eg vakurleikan í teimum við í mítt lív” (Taneli)
Antoinette er týskur dansari og koreografur, sum býr í Keypmannahavn. Taneli er finskur dansari og videokunstnari, sum býr í Odense. Tey eru bæði sera skemtingarsom listafólk og teirr arbeiði er merkt av eini djúpari erligheit. Í Re-dream granska tey ymsu hættirnar, tey handfara dreymar á.
- Norðurlandahúsið í Føroyum


text:
Blíðar heilsanir
Friday, June 20, 2014
Listin takkar fyri seg
Í fýra ár hava vit hvønn dag havt innlegg um list og mentan. Tað er liðugt frá í morgin. Vit hava avgjørt at brúka summarið til at umhugsa listabloggin, og hetta er sostatt síðsta innlegg fyri hesa ferð. Møguliga venda vit aftur onkursvegna, alt stendur opið.
2337 innlegg og ein hálv millión av vitjandi bleiv tað til hesi fýra árini. Tað hevur verið ómetaliga stuttligt og avbjóðandi og vit eru ófatiliga stoltar av tí, sum vit hava fingið frá hondini. Vit føla, at vit hava víst, at tað kann lata seg gera at framleiða týdningarmikið mentanartilfar at kalla uttan pengar. Vit føla, at vit hava havt ein týdningarmiklan leiklut í mentanarlívinum.
Tá vit fyri fýra árum síðani avgjørdu at gera bloggin, varð hetta avgjørt í einari stuttari telefonsamrøðu. Tað tók heldur ikki meira enn 10 minuttir í telefon at avgera, at vit skulu lata bloggin í sínum núverandi skapi vera fortíð. Tí endurnýggjan hevur stóran týdning fyri okkum og aftan á fýra ár halda vit, at vit hava havt kvinnuvikur og listaverkfall, talleys ummæli, prik til politikarar, herðindi av forargilsi um heildarstøðið á mentanarlívinum, hugtikin útbrot um listina og yvirhøvur alt, mann kann ímynda sær - vit hava bara ikki havt nakra teinkipausu.
Vit eru spentar uppá hvat teinkipausan fer at føra við sær og hvat vit fara at finna uppá. Vit byrja hana við at fáa okkum ein bita og skála fyri blogginum, okkum sjálvum, listafólkunum og okkara kæra útgevara, John Dalsgarð, umframt tykkum kæru lesarum, sjálvandi.
Túsund takk, góðu tit øll fyri hesa fýra árini.
Blíðar heilsanir
Kinna og Inger
Posted by Listin at 8:50 AM


text:
Onnur inntøka
Um ein fyritíðarpensjónistur hevur inntøku, kann hettar ávirka pensjónsútgjaldið soleiðis at tað lækkar.
Grundupphædd, viðbót til hægstu og miðal fyritíðarpensjón og eykaviðbót til lægstu fyritíðarpensjón verða lækkaðar, um ársinntøkan hjá fyritíðarpensjónisti fer uppum árliga inntøkufrádráttin, sum verður ásettur í kunngerð. Lækkingin er 30 % av inntøku minus árliga frádráttin.
Inntøkufrádráttur fyri árið 2011 er kr. 90.600. Hetta merkir, at um samlaða inntøkan er lægri enn inntøkufrádrátturin, verður pensjónin ikki lækkað.
Dømi
Stakur miðal pensjónistur er í 2011skrásettur við eini skattskyldugari inntøku uppá kr. 120.000.
Árliga pensjónin minkar við
30% av 120.000 - 90.600 = 29.400 x 30/100 = kr. 8.820.
Full árlig grundupphædd + viðbót = 70.548 + 22.764= kr. 93.312.
Árligt útgjald við inntøku uppá 120.000 = 93.312 - 8.820 = kr. 84.492.
Mánaðarligt útgjald = kr. 7.041.
Harumframt avlamisviðbót kr. 2.743 og møgulig barnaviðbót, sum ikki verða ávirkaðar av inntøku.
Rætturin til fyritíðarpensjón - og onnur inntøka
Rætturin til fyritíðarpensjón kemur av einum skerdum arbeiðsførleika. Tí skal ein inntøka altíð verða samsvarandi tí skerda arbeiðsførleikanum. Almannaverkið fremur árligt inntøkueftirlit við øllum fyritíðarpensjónistum, har Almannaverkið metir um arbeiðið, sum liggur aftanfyri inntøkuna, er samanberligt við at fáa fyritíðarpensjón. Almannaverkið hevur skyldu til at taka mál upp til nýggja viðgerð, tá ið inntøkan gerst størri enn ein árlig dupult grundarupphædd fyri støk, sambært lóg um almanna-pensjónir. Tá Almannaverkið tekur eitt mál upp til nýggja viðgerð, verður dentur lagdur á, hvussu nógv viðkomandi arbeiðir.
Inntøka, sum liggur til grund fyri útrokning av pensjón
Sum inntøka verður vanliga roknað skattskyldug inntøka umframt kapitalvinningsinntøka, herundir rentuinntøka, inntøka av partabrøvum, lánsbrøvum o.a.
Almannapensjón verður ikki roknað uppí inntøkuna, heldur ikki almannapensjón (sosial pensjón) úr øðrum landi.
Tað er vanliga seinast uppgjørda skattskylduga inntøkan, sum liggur til grund fyri útrokning av pensjónini. Henda inntøka verður innsett í pensjónsskránna hjá Almannaverkinum eina ferð um árið. Av tí at inntøkan skal vera uppgjørd av skattamyndug-leikunum, er hon ikki heilt nýggj. Tað er sostatt inntøkan í 2011, sum liggur til grund fyri pensjónsútrokningini í 2012.
Fyrsta pensjónsútrokningin verður tó grundað á væntaða inntøku, um broytingar henda í inntøkuviðurskiftunum í sambandi við pensjónering t.d. tí, at viðkomandi gevst at arbeiða, fær tænastueftirløn ella annað.
Umrokning við inntøkubroytingum
Gevst ein pensjónistur at arbeiða, fer til arbeiðis ella broytist inntøka hansara av øðrum orsøkum, er tað møguligt at fáa pensjónina umroknaða í einum ári.
Pensjónin verður tá í staðin roknað eftir væntaðari inntøku framyvir. Fyrsta árið verður inntøkan fram til broytingarmundið og væntaða inntøkan árið út løgd til grund fyri útrokningini av pensjónini. Sostatt verður inntøkan tilsamans alt álmanakkaárið løgd til grund fyri útrokningini av pensjónini árið út.
Tað kann verða torført at meta um væntaða inntøku. Tí verður pensjón, sum hevur verið umroknað, altíð eftirroknað, tá inntøkan fyri broytingarárið er endaliga gjørd upp av skattamyndugleikunum. Um eftirrokningin staðfestir, at ov lítið ella ov nógv er útgoldið, verður munurin útgoldin ella kravdur aftur.
Dagført tann 04-09-2013