text:
Asbjørn Matras er næstelstur av fýra systkjum: Steinfinn, f. 1945, Asbjørn, f. 1947, Jákup, f. 1950, og Dagny, f. 1954. Foreldur teirra vóru Klæmint Juul Matras, f. 1907, og Maria, f. Joensen, 1923. Vanliga kallaðu vit hann Asbjørn hjá Mariu. Alt sítt vaksna lív hevur hann so at siga liva á og av sjónum. Hann býr á Sandi. Grannar vóru vit sum smádreingir, men av og á ger mann sær onkran túr til Gjáar. Nú ein dagin rópti hann meg inn til ein kaffimunn, og eg brúkti mær kjansin at hava bandupptakaran við mær. Mary, kona hansara, hevði gjørt kaffi og borðreitt, og skjótt fall prátið á barnaárini við Gjógv í 1950unum.
Tá ið prátið fall á sjólívið, settti eg upptakaran frá, og her hoyra vit ein part av upptøkuni: Eg ætlaði at fara til skips, tá ið eg var fjúrtan ára gamal, men soleiðis kom tað ikki at vera. Sum stórur smádrongur var eg ofta niðri hjá Stóra-Peturi (Petur P. Joensen, f. 1907) og hjálpti til. Hann hevði handil, so har var ymiskt at taka hond í, sum t.d. at rudda og tøma skrell. Lossingina hevði hann eisini, og so bað hann meg koma at hjálpa til har. Pól Jóhannes í Bíggjarlagnum (Poul Johannes Johannesen, f. 1888) og Stóri-Petur vóru ofta á Hestbakkanum við hýsulínu við "Lítla Hvíta", og tá plagdi eg at sleppa við. Eg konfirmeraðist 16. apríl í 1961, og 2. mai tað sama árið fekk eg skaða í hondina. Hendan dagin var eg - sum so ofta fyrr - og lossaði. Sofus í Fornanum (Sofus Sivertsen, f. ), Kristian í Lon (Kristian Olsen, f. ) og eg fóru umborð á "Pride". Eg sat afturi í rong og skuldi taka ímóti postinum og samstundis halda í endan, sum skuldi halda bátinum at skipinum. Eg tók eitt tørn um hondina, men sjálvur endin var farin fyri borð. Eg minnist, at eg sat og prátaði við Sámal í Hoygarðinum, úr Funningi. Hann var við "Pride". Vit tosaðu um lembing í "Líðini", tí eg hevði verið í haganum tveir dagar frammanundan, og tá vóru longu fleiri lomb at síggja. Meðan vit práta, hendir skaðin. Endin, sum hekk leysur, var komin um skrúvuna, og knappliga - nú sansar at, men tíbetur skar skrúvan endan av, annars hevði øll hondin farið - øll sum hon var. Tá ið eg so tók tørnini av, sá eg, at fleiri bein vóru í knúsi, og so fór tað at bløða. Tað bløddi einki at byrja við. Kristian í Lon skræddi seg úr skjúrtuni og vavdi hana um hondina. Vit sigldu so aftur inn í Gjónna, og tá ið okkurt feilti, so var tað fyrsta at fara til Stóra-Petur, tí hann var eitt slags heimadoktari, men tá ið hann sá hondina, segði hann bara: "Nei, hatta fái eg einki gjørt við!" Tummas í Ólastovu hevði tá fingið sær buss, og hann koyrdi meg til doktaran - Petur Reinert - á Eiði. Alexandra og mamma komu til Eiðis við mær, og tá hevði eg nógva pínu. (Pápi var ikki heima, men seinni fortaldi hann tað, at hann hevði verið úti fyri nøkrum sjáldsomum í einum dreymi ta vaktina, ið hetta hendi mær: Hann kom gangandi, og knappliga kom eitt lot, ið tók húgvuna av høvdinum á honum - og út í Ánna. Hann rann so oman við Ánni og fekk húgvuna aftur longri niðri, og tá var húgvan so karvað sundur. Hann bleiv við at hugsa um hendan dreymin, og tá ið hann so seinni fekk bræv heimanífrá, kundi hann týða dreymin. Tað var so lætt hjá honum at minnast dagin, tí Steinfinn, bróðir, fyllir 2. mai. Ja, mangt er løgið). - Ná, lat okkum nú koma víðari. Doktarin royndi at gera tað, ið hann kundi, m.a. at steðga bløðingini, og so sendi hann boð eftir "Doktarabátinum" at koma norð til Oyrar eftir mær. Eg kom so á Hospitalið, og har mundi eg liggja í eitt hálvt ár. Hondin bleiv seymað saman, og so varð hon gipsað bæði ein og annan veg. Tá vóru amboðini ikki so góð sum í dag, so tað gekk long tíð. Gipsið fór av og á í heilum, so í røntguna - so var okkurt komið skeivt fyri - tað tók bara ongan enda. Eg hevði tað ikki gott tá - longdist illa - mitt um summarið - kom ikki aftur fyrr enn til heystfjallið.
Tað vóru nógvir mans, ið arbeiddu veg ta tíðina. Tá ið eg var so frægur, at eg kundi gera okkurt, spurdi Stóri-Petur arbeiðsformannin, Brattaberg, um hann ikki hevði okkurt lætt arbeiði, ið eg kundi gera. Jú, tað hevði Brattaberg, og soleiðis kom eg at hjálpa Herluf. Hetta hevur verið tíðliga í 1962, og tá arbeiddu vit á Funningsvegnum. Herluf koyrdi eina gravkúgv, og so skuldi eg hjálpa honum við at flyta grevið, smyrja og ganga honum til handa. Hetta dámdi mær væl, men hugurin stóð til sjógvin, so tá ið eg hevði arbeitt har í eitt hálvt ár, fór eg mín fyrsta túr til skips - við "Reynsatindi" til Grønlands. Meinhard Djurhuus (á Skipinum) var skipari, og av gjáarmonnum vóru eisini pápi (Klæmint Juul) og Klæmint Joensen (Niðri í Geil) við. Eg var so við "Reynsatindi" í 1962, 1963, 1964 og ein túr í 1965, tá eg fór við "Ási". Tá royndu vit við kraftblokki. Vit mynstraðu fyrsta túrin við "Ási" 04.08.65, og var eg allar túrarnar í 1966, og mynstraði seinasta túrin 04.01.67 og var við, til "Ásur" sakk 16.02.1967. Meinhard var skipari, og umframt hann vóru Eyjolvur (á Skipinum), Jens (hjá Dalberg), Kristian í Lon, Pól Hans Jacob (í Ólastovu), pápi (Klæmint Juul) og eg frá Gjógv. Pætur í Ólastovu plagdi at vera við, men Pól Hans Jacob, beiggi hansara, var fyri hann hendan vanlukku túrin. Úr Funningi vóru Bjarni Juul og Magni Jóanesarson. Tað var hampuligt veður hendan dagin, og vit høvdu fingið eitt heilt stórt kast av sild. Ikki helt eg nakran vanda vera á ferð, tí skipið hevði ofta ligið líka nógv yvir, men, tað sum hendi, var tað, at sildin doyði í nótini. Hetta var gýtandi sild - hon kvaldist og sakk so niður. Vit høvdu ein hund umborð, og pápi, sum hevði sítt fasta pláss, tá ið vit kastaðu, fortaldi aftaná, at hundurin uppførdi seg so heilt merkiliga, tá ið vit kastaðu. Hann vildi ikki, at nótin skuldi fara út og bleiv við at toga í hana, og hann var tann einasti, ið ikki kom aftur. Ná, men vit royndu at fáa sildina inn, men slagsíðan bleiv størri og størri, og so koppaði hann. Tað mundi ganga eitt korter frá tí, hann legði seg, til hann koppaði. Eg stóð við blokkin og loraði út, tá ið hann koppaði, men tá høvdu teir longu sett bátin út í bakborð. Vit vóru sekstan mans tilsamans, og allir vóru uppi, tá ið tað hendi. Vit høvdu tveir bátar, og tá ið eg kom upp á brúnna, tá var annar báturin farin, og tá fóru vit at royna at fáa tann seinna bátin leysan. Hann lá í læborði, og tað var ikki so lætt at fáa hann leysan, tí hann lá mestsum undir í sjógvi. Tað gekst væl at fáa blást hann upp, og vit mundu vera einir fimm, ið vóru við tí bátinum. Eg visti einki um, hvør ið var í hinum bátinum, og vit róptu, um nakar var eftir, áðrenn vit kvettu bátin leysan frá skipinum. Eg haldi ikki, at tað var nakar panikkur, men eg stúrdi eitt sindur fyri, hvusu hetta fór at enda, tí eg dugdi ikki at svimja. Eg togaði so nógva línu inn undir meg, sum eg kundi, og so leyp eg, og teir fingu fatur í meg. Tað kom nakað av sjógvi inn í gummibátin, men eg man neyvan hava hugsað klárt, tí eg hevði ikki latið meg úr klovstyvlunum. Vit fóru við gummibátinum undir mastratoppinum, so flatur lá hann, men ikki sóu vit hann søkka, tí nú var blivið so mikið myrkt, at vit bara sóu, at ljósini hvurvu. Hetta hendi alt í skýmingini, og vit sóu ikki nakað til hin gummibátin. Ein russari kom tætt framvið okkum, og hann hevði sæð rakettirnar, men hann lætst ikki um vón. Meinhard hevði eisini havt samband við "Ísborg", áðrenn vit fóru av skipinum. Vit mundu hava verið umleið ein tíma í bátinum, tá ið vit sóu ljósini frá einum skipi, sum kom ímóti okkum. Tað var ein týskur trolari, ið so tók okkum upp, og teir vóru ógvuliga fittir og blíðir menn. Vit vóru teir fyrru, ið týskari tók upp, tí eg minnist tað, at teir spurdu, hvussu nógvir mans vit vóru. Eg dugdi einki av týskum, men har hekk ein álmanakki, og eg peikaði á talið 16. Síðani tóku teir hin gummibátin upp, og Pól Hans Jacob segði mær seinni, at hann sá, hvussu glaður pápi var, tá ið hann sá meg koma umborð á týskaran. Vit skuldu so setast av í Havn, men veðrið bleiv so ringt, at vit sluppu ikki at kei. Kanska var tað tí, at skiparin var fremmandur, men vit fóru so á Vestmanna, og eg minnist, at tað var ein buldrutur túrur um Kirkjubønes. Úr Vestmanna fóru vit so við bussi á Sjómansheimið í Havn, og síðani til "Kissa" at keypa okkum klæðir. Aftaná tað fór hvør til sítt, og vit fóru við postbátinum "Sigmundi" til Oyrar og haðani við rutuni (Benadikt) til Gjáar. Tað var ein góð kensla at koma heimaftur, og hetta var tann síðsti túrurin, ið pápi var til skips.
Í apríl mánaði fór eg so til Grønlands við "Nornagesti". Meinhard var skipari, og umframt hann vóru Eyolvur (á Skipinum), Julius (í Hoygarðinum), Kristian (í Lon), Pætur (í Ólastovu) og eg frá Gjógv. Hetta var saltfiskur, og tá var fiskurin farin at minka í Grønlandi, men vit fingu so upp í hann - yvir 200 tons. Um heystið 1967 fór eg á háskúla í Danmark og kom heim aftur í mars mánaði 1968. Tað summarið fór eg til Grønlands at rógva út við "Nordafar 15". Nordafar átti bátarnar. Vit róðu út frá Føroyingahavnini. Fiskaríið var minkað, men vit fingu eini 150 tons. Um veturin 1968/1969 var eg til ísfisk við "Búgvanum", ið Sigmund Dam, Norðskála, førdi. Um summarið 1969 róði eg aftur út í Grønlandi, men tað árið miseydnaðist, tí tað var so nógvur ísur. Vit fingu barar 50 tons. Veturin 1969/1970 var eg við "Columbusi", ið Jákup Andreas Vang, á Glyvrum førdi. Vit royndu undir Íslandi og undir Føroyum og fingu nógvan fisk. Summarið 1970 var eg so aftur og róði út í Grønlandi við "Nordafar 15", og fiskaríið var vánaligt. Í 1971 seldi Nordafar allar bátarnar, og svágur mín (Karstin Johannesen) og eg keyptu "Nordafar 15". Báturin kom heim við "Bamse Dan" (danskt farmaskip) , og vit fóru at rógva út við honum. Báturin fekk navnið "Sjóvarklettur". Í 1972 vóru vit m.a. noyddir at liggja í Havn og avreiða til "Bacalao", tí teir bygdu havnina í Skopun út, men fiskiskapurin var ikki góður. Í 1973 fór eg aftur til Grønlands at rógva út við "Nordafar 9". Tá fingu vit fisk og vóru næstbestir tað árið, men tað var einki aftur ímóti teimum góðu árunum. Veturin 1973/1974 róði eg út við "Sjóvarkletti" og fór við "Tummas T" á ísfisk í mars 1974, og Meinhard (á skipinum) var skipari. Summarið 1974 var eg aftur og róði út í Grønlandi. Einki serligt fiskarí og royndu líka til út í septembur. Meinhard (á Skipinum) og aðrir bygt nýtt skip í Noregi, og hann spurdi, um eg ikki kundi koma við sum stýrimaður, og tað játtaði eg. Skipið fekk navnið "Tórsbúgvin", og eg fekk serloyvi at mynstra sum 1. stýrimaður, og Jákup (bróðir) var meistari. Trettandag, 6. januar 1975, fóru vit undir Føroyar at royna. Í januar og februar royndu vit við gørnum eftir upsa, men seinni royndu vit eftir toski á Norðhavinum og á Sandoyar Bankanum og fingu bara væl av fiski - men ikki fult skip. Í mai mánaði fóru vit til Grønlands við gørnum, og vit royndu víða um - av Kappanum og norð í Diskovíkina - og fingu 210 tons. Í 1976 var eg alt árið við "Tórsbúgvanum". Eftir nýggjár fóru vit undir Føroyar at royna eftir upsa við gørnum og so á Norðhavið, tá ið várfiskurin kom. Tann túrin seldu vit fiskin í Portugál (í Aveiru) og vóru har eina viku. Síðani til Grønlands, og har fingu vit ein túr, men hann var langur. Í 1977 var eg aftur við "Tórsbúgvanum" - og royndu á teimum vanligu leiðunum undir Føroyum. Tá var fiskurin minkaður, og vit fingu ikki fulla last. Eg mynstraði av 25. mai 1977 og fór á skiparaskúla í Havn og var liðugur í juni 1978. Tá høvdu teir umbygt "Tórsbúgvan" til rækjur, so eg fór beinleiðis av skúlanum við flúgvara og umborð á "Tórsbúgvan" í Grønlandi at fiska rækjur og kom ikki heim aftur fyrr enn eftir nýggjár 1979. Tá hevði eg jú verið so leingi burturfrá. "Tórsbúgvin" var verandi har yviri, og vit skiftu manning so av og á, men skipið var ikki væl egnað at vera í Grønlandi um veturin, tí tað var ikki nóg væl bjálvað - tað var ógvuliga kalt. Eg skal siga tær tað, at um eg onkuntíð ikki hevði tikið dýnuna frá skottinum, so frysti hon føst. Heimafturkomin fór eg at rógva út við "Sjóvarkletti", og í 1980 var eg eina tíð við "Kvíggjarfossi", sum húsavíkingar áttu. Eisini var eg við snellu undir Íslandi við "Antares", ið hevði heimstað á Sandi. So var tað tað, at Meinhard (á Skipinum) og Jens Erik Nielsen, Sandavági, keyptu gamla "Reynsatind" og skrásettu hann til Grønland við heimstaði í Nanortalik. Tá fekk hann navnið "Kangeq". Vit fiskaðu við línu og gørnum og hildu jól í Nanortalik í 1980. Tað vóru nógvir grønlendingar við, ið búðu í Nanortalik. Í 1981 var eg so eisini við "Kangeq", og tá royndu vit við línu á Danabank, Navnleysa og Frederikshåbbankanum. Í oktobur 1981 fór eg av "Kangeq" og umborð á "Saarullik" úr Godthåb, sum hevði flekingarmaskinu. Tað var tann gamli "Gerðhamar", og eg fór umborð sum stýrimaður. Vit royndu við línu í Vesturgrønlandi. Eg kom heim við flogfari til jóla og fór av stað aftur eftir nýggjár. Tá mynstraði eg í Godthåb 04.01.1982. Tann túrin var eg burtur í góðar 7 mánaðir. Vit fóru fyrst á ísfisk og seinni á saltfisk og landaðu í Grønlandi. Í mai mánaði fór vit til Eysturgrønlands, og tann túrin landaðu vit á Eiði. Í septembur 1982 fór eg umborð á "Anso", ið var ein grønlendskur rækjubátur. Hann hoyrdi til tað sama reiðaríið. Manningin var mest grønlendingar, men har vóru eisini 3 norðmenn og 2 føroyingar. Vit komu heim í januar 1983, men tað bleiv ein ring reisa. Tað var ein ódn í Føroyum um ta tíðina, har m.a. ein rúgva av SEV-pelum datt niður á Sandoynni, og tá ið vit vóru tvørs av Vestmannaoyggjunum, fingu vit ein stóran sjógv, og tað endaði við tí, at vit fingu veirar um skrúvuna og fingu ikki siglt. Har lógu vit og slongdust í eini trý samdøgur og bíðaðu eftir "Tjaldrinum", ið kom okkum til hjálpar og sleipaði okkum á Havnina. Í 1983 vqr eg so flaggskipari á "Anso", og ein norðmaður var skipari. Vit royndu eftir rækjum bæði í Vestur- og Eysturgrønlandi og landaðu í Holsteinsborg, Godthåb og á Ísafjørðinum í Íslandi. Í 1984 var eg aftur við "Anso", men tá var tann skipanin komin, at vit vóru tveir mánaðir umborð og tveir heima. Tað var ein góð skipan, tí tá blivu túrarnir ikki so langir. "Anso" fór á beding í Noregi seinni tað árið, og tá bóðu teir meg fara til Grønlands á krabbaveiðu við "Saarulikk". Hetta var royndarfiskiskapur inni á firðunum frá Godthåb og norð um Disko. Eg fór heim í septembur tað árið, tí dóttir mín, Mayfrid, skuldi konfirmerast, og so róði eg út við "Sjóvarkletti, tað ið eftir var av árinum. Tann 06.01.1985 ringdi Demmus til mín og spurdi, um eg ikki kundi koma sum skipari við "Polli" at royna við línu undir Føroyum. So varð - og vit róðu út av Sandi, og egnt varð á landi. Tað var ein sera góður januar mánaði bæði til fisk og veður. Eg var skipari til hálvan februar, tá kom Demmus umborð aftur, og vit fóru á Norðhavið við gørnum. So var tað tað, at Jógvan Kjølbro, ið búði í Holsteinsborg, læt ein frystibát við egningarmaskinu byggja í Solstrand í Noregi, og hann spurdi, um eg kundi fara til Noregs at hava eftirlit við bygninginum. Báturin skuldi brúkast til svartkalvaveiðu í Grønlandi. Jú, eg fór og var so har yviri eina tíð, men tá ið eg so var heima ímillum, so var eg við "Granit", úr, Klaksvík, sum Pól Jóhan Joensen, átti. "Granit" hevði egningarmaskinu, og tá ið eg ikki hevði verið við egningarmaskinu, so var eg við har fyri at seta meg inn í egningarmaskinuna. Beint eftir nýggjár 1986 fóru vit yvir til Noregs eftir "Imaq Fisk". Stýrimaður var Suni ?, úr Húsavík, og Pólert? Fjalsbak, úr Klaksvík, var meistari. Jógvan Kjølbro var eisini við. Tað gekst væl at sigla til Føroyar, men tá ið vit fóru úr Føroyum, gekk sjálvstýrarin fyri, so vit máttu inn á Reykjavík at fáa hann at rigga. Vit komu so til Grønlands, men tað gekst ikki væl at fáa fiskiloyvi. Fyrst fingu vit eitt smávegis royndarloyvi at royna á firðunum í Vesturgrønlandi, men har var einki at fáa. Seinni fingu vit eitt loyvi frá føroyingum at royna eftir svartkalva við Labrador, og tá bar betur til. Vit fingu væl av fiski og gjørdu nakrar túrar, men eg fór ikki heim aftur fyrr enn í septembur. Tá hevði eg verið burtur í 8 mánaðir. Meðan eg var heima, var Suni skipari. Tá ið eg hevði verið heima ein mánað, var eg biðin at fara niður til Frederica at sigla ein línubát til Grønlands. Báturin æt "Jacob Nielsen" og hoyrdi heima í Sydprøven, men hvat - báturin var ikki klárur, tá ið eg kom niður, so eg bíðaði har í 3 vikur. Tað var nú komið út í oktobur, og vit fingu eina ringa ferð. Vestan fyri Reykjanes fekk kokkurin, ið var grønlendari, skaða í hondina. Ein stalkur? smekkaði á hondina, og hann misti tveir fingrar og tveir aðrir brotnaðu. Vit royndu at sigla so skjótt, sum vit kundu móti Prins Kristianssund, og tað var ein lætti at fáa kokkin í land í Nanortalik, tí hann hevði so nógva pínu. Haðani fóru vit til Sydprøven og so til Frederikshåb, har eg fór í land og umborð aftur á "Imaq Fisk". Trygvi Kallsoy, av Eiði, bleiv tá skipari á "Jacob Nielsen". Restina av 1986 - og til mars mánað í 1987 - var eg umborð, so eg var ikki heima um jólini. Meðan eg var heima, kom Sólvit Simonsen at spyrja meg, um eg ikki kundi koma 14 dagar við "Sildberanum", sum sigldi millum Sand og Skúvoy. Líka veit eg - hesir 14 dagarnir blivu til 30 ár. Eg fór umborð á "Sildberan" 14.03.87 og var í føstum starvi har til 14.03.2017. Tá var eg 70 ára gamal, men eg sigldi tó nakrar túrar eftir tað. Tilsamans hava tað verið ótrúliga nógvir túrar, men eg eri vælsignaður í tí, at tað er eingin skaði hendur øll hesi 30 árini. Tað hava sjálvandi verið nógvir góðir túrar, og so hava tað eisini verið fleiri ringir túrar. Undir vanligari sigling er ein eldri persónur deyður umborð, og ein annar er deyður undir sjúkraflutningi, so tað vóru eitt sindur óbehagiligar støður. Samanumtikið kann eg siga tað, at eg havi livað á og av sjónum meginpartin av lívinum. Ikki havi eg verið limur í nøkrum arbeiðsmannafelagi, so burtursæð frá tímalønini í vegarbeiðinum saman við Herlufi í 1962, havi eg ikki tjent nakað nevnivert uppi á landi.
Ringur túrur millum bygda
Hetta var um páskirnar 1966. "Ásur" var komin á Skála, har hann skuldi til garantieftirlit, og Pætur (í Ólastovu), pápi (Klæmint Juu) og eg skuldu so norð til Gjáar. Vit fingu bil til Funningsfjarðar, og Meinhard Hansen setti okkum við báti heim til Funnings. Tað var so dammstilli tann dagin, men tað kavaði illa, og eisini var tað blivið myrkt. Tá ið vit vóru komnir til Funnings, fór Pætur niðan til Lítl-Elspu (Elspa Petersen), sum hevði telefonstøðina. Hann skuldi ringja til Gjáar at siga frá, at vit komu. Tá ið Pætur kemur aftur, sigur hann, at Lítl-Elspa hevði sagt, at tit fara ongan veg til Gjáar í kvøld - tit skulu koma at gista her. Tað høvdu vit ongan hug til, tí tað var púra stilt, so vit fóru bara til gongu. Vit settu klæðini eftir, so vit vóru púra leysir. Vit komu so niðan um garðin og nakað niðan ímóti Hóvabrekku, tá brendi hann á sum úr byrsukjafti, so vit máttu halda í hvønn annan. Tað stóð alt sum ein múrur framman fyri okkum. Vit komu til ein SEV-pela og royndu at seta kós, men tað var vónleyst. At vit eru farnir yvir um Skarðánna uttan at hava merkt nakað til tað, tað er mær ein gáta. Ikki nokk við tað. Vit gingu eisini niðan um vegin uttan at merkja nakað sum helst, og teir høvdu enntá grivið fyri kava fyrr um dagin. Nú bleiv tað so bratt, og vit koma til eina brúgv, sum var Fossabrúgvin. Vit hildu tað vera Hvíthamar og gingu so undir brúnni. So komu vit til eitt stað, har tað bar til at fara uppá, men tað høvdu Pætur og eg ongan hug til. Vit gingu so víðari undir brúnni, og tá komu vit til eina á. Vit gera av at fylgja ánni oman aftur til Funnings. Vit vistu ikki, at vit vóru farnir niðan um vegin, og tá ið vit koma nakað oman, nú koma vit til eina brúgv, ið er tvørtur um ánna. Hetta var okkara bjarging, tí nú vistu vit, at vit vóru á vegnum undir Fossabrúnni. Høvdu vit verið farnir upp á Fossabrúnna og niðan undir Sandar, so doyðu vit úti. Vit sóu nú ein kant á vegnum, tí gravkúgvin hevði grivið har um dagin. Soleiðis fylgdu vit vegnum, men máttu steðga á í heilum, so vit ikki mistu kantin burtur. Eisini gingu vit runt um svingini á Skarðinum, tí vit vildu ikki sleppa vegnum. Tá ið vit komu á Skarðið, gramdi Pætur seg um krampa í beinunum. Har var kolandi stormur, og viit báðir vóru ógvuliga kaldir, men pápi var ikki so kaldur, tí hann var í ullintum klæðum. Síðani fylgdu vit kantinum út í gjøgnum Dalin, og tá ið vit komu út til garðin, møttu vit monnum, ið vóru farnir at leita eftir okkum. Menninir vóru Gubbi (Hans Edvard), Pætur í Stólpa og Steinfinn. Høvdu teir ikki gingið eftir vegnum, so høvdu vit ikki sæð teir, tí alt stóð í einum roki. Vit vunnu so upp hús, og nakað illa hava vit verið fyri, tí tá Pætur fór einsamallur um Heimaru Brúgv datt hann í fonnina, ið var undir Gamla Fløtti. So illa stóð til við honum, at hann mundi ikki komið á føtur aftur. Tað var skeivt av okkum at lata hann fara einsamallan, og eg tori ikki at hugsa tankan - doyði hann úti í millum húsini. Klæðini vóru øll tann beri ísur. Tá brúktu vit ulpu, so eg bað Gubba bara kvetta bondini. Sjálvandi vóru fólk bangin um okkum, tí tey høvdu fingið at vita úr Funningi, at vit vóru farnir til gongu. Eg má bara siga tað, at tað var eitt Guds undur, at vit komu vegin fram. Fóru vit upp á Fossabrúnna, so bóru vit ikki boð í bý. Húsini sóu ikki vøkur út dagin eftir - tey vóru so rokin til. Súsanna í Jógvansstovu fór tá yvir í Sofusa handil at keypa petrolium, og tá helt hon fyri, at hetta er tað sama veðrið, sum var tann dagin, ið fólkini doyðu úti á veg úr Sundalagnum í Funningsfjørð, og tá hevði hon einki frætt um okkum.
Elsebeth Dahl - dóttir Binu á Skipinum (Jacobina A. Dahl, f. Djurhuus, 1926) - hevur eitt fult skrivihefti, sum mamma hennara hevur skrivað í landalæru, meðan hon gekk í skúla hjá Kallsoy. Bina er dóttir Elspu í Stólpa, f. 1899 og Hans á Skipinum, f. 1905. Á permuni stendur, at Bina er 11 ár, so heftið er skrivað í 1937. Hetta er eitt sera áhugavert hefti, sum eisini viðger mangt og hvat áhugavert og bygdasligt, sum er nútíðarmenniskjanum púra fremmant og óviðkomandi. Bina hevur eina flotta hondskrift, og tekningarnar eru eisini fínar. Eg havi spurt onkrar javnaldrar hjá Binu, um tey eiga eina sovorðna bók - ella um tey minnast nakað til hetta. Jú, nøkur minnast hetta væl, men ikki eri eg komin fram á nakran annan, ið eigur eina slíka bók. Anna, f. Sivertsen (1925) í Fornanum, sum býr í Vestmanna og er eitt ár eldri enn Bina, minnist væl landalærutímarnar hjá Kallsoy, og at tey skrivaðu og teknaðu alt møguligt: bygdina, fuglar, fiskar og nógv annað. Anna fortaldi fyri mær, at Bina á Skipinum og Poula, f. Joensen (1926) hjá Onnu Malenu sótu saman í skúlanum. Tær vóru bestu vinkonur og spældu eisini altíð saman aftan á skúlatíð.
Hetta avritið, ið eg havi fingið frá Elsebeth, er heldur kámt í støðum, men við einum góðum vilja er tað mesta lesandi. Føroyar vera sera gjølla viðgjørdar. Allar bygdir vera nevndar við stuttum og - fyri nútíðina - eisini stuttligum viðmerkingum. Vit kunnu lesa um sýslurnar, fólkatal, stjórnarskipan, skúlaskipan, vegir, vitar, telefonlinjur, neyt og seyð, skipatal, toskaveiðu, grindavágir (ikki hvalvágir, ið nú verður sagt) o.m.a. Sjálvandi fær heimbygdin nakrar neyvari og drúgvari viðgerð. Her kanst tú hoyra sagnir, lesa um kirkjuna, bjargaferð og síggja kort av bygdini. Parturin, ið nevnist "Jørðin við Gjógv", er nakað fyri seg. Her sæst millum annað, at Gortra er størsti eigari í bygdini við 16 gyllum - stavnin framman fyri Rætt og Jógvansstovu við ávikavist 15 og 14 gyllum. Okkum menniskjum so líkt, so var eg spentur at vita, hvussu nógva jørð VIT áttu. Skuffandi úrslit, tí niðast á listanum, millum aðrar fæloysingar, stendur: Karl Jacob - 0 gyllin!!!
Skúlin og samfelagið eru ómetaliga nógv broytt,síðani hesir landalærutímarnir rungaðu í skúlanum hjá Kallsoy í 1930unum, og so mikið størri fongur er tað at kunna líta aftur um bak við hesi bókini á telduskíggjanum. Gev tær stundir at kaga í hana, tí uttan iva dettur tú niður á eitthvørt, ið hevur tín áhuga.
Áin hevði alt at siga fyri bygdina fyrr. Vatnvánirnar í húsunum vóru so vánaligar, at áin var álitið. Øll klæðini blivu skolað í ánni, og so fingust tey við fisk og grind og vembur – og eingin hugsaði um ella tosaði um, at áin var skitin, men nú skal alt vera so reint, at eingin brúkar ánna til slíkt longur. Skitin má hon hava verið – bygdin var full av opnum køstum, og rennurnar fór beint í ánna – tað er ikki meir at siga um tað. Eg veit einki navn uttan Stórá um ánna, sum rennur í gjøgnum bygdina. Eg havi sæð navnið Dalá á onkrum korti, men tað er ikki eitt navn, ið er brúkt millum gjáarfólk. Tann niðasti hylurin í ánni eitur Niðasti Hylur.
Tá ið tað var kyrt, og tað fløddi niðan í hylin, tá plagdu vit at fáa eyrriður har summarkvøldini. Tær komu niðan í tann lítla fossin, ið er har, og so kundu vit taka tær við glúpi. Í krókinum – har áin rennur norðurvið – har var eitt pláss, ið Fjørubátarnir plagdu at lata sær vatn upp í kaggarnar, og tá ið teir komu aftur av útróðri løgdu teir seg á knæ har at fáa sær ein vatnsopa. Teir niðastu løgarsteinarnir tvørtur um Grunnisakrógv lógu júst har niðri, so man leyp tvørtur um tað plássið, ið teir plagdu at fáa sær vatn úr. Har var so gott at koma um ánna, men nú er alt broytt har, tí tá ið vegurin kom í 1959, og gravkúgv var í bygdini, so var hildið, at klókast var at fáa hana at rudda ánna, tí hon var so ring at halda rein. Gravkúgvin var eisini her niðri í ánni, men eg haldi ikki, at tað var nakar bati. Nú er verri at koma um ánna á Grunnisakrógv. Eg kann ikki peika á nakað ávíst stað og siga, at har er Grunnisakrógv. Økið frá ruskplássinum og yvir um ánna verður kallað Grunnisakrógv. ”Hann fór um ánna niðri á Grunnisakrógv”, kundi vera tikið til. Tað var vanligt fyrr at tveita alt møguligt burturkast í ánna, og tað nógva endaði her niðri. Eg havi hugsað tankan, at kanska hava teir avhøvdað fisk í fjøruni og so laðað grót rundan um høvdini – sum kráir – og at navnið hevur okkurt við tað at gera. Hetta plássið, beint niðri undir ruskplássinum, kalla vit Niðri í Sandsgarði. Her er eisini nógv broytt – her var ein hampuligur hylur, og brimið legði nógvan sand niðan her, og navnið man hava okkurt við tað at gera. Sandurin var grovur, og lítil dugur var í honum, so hann var mest brúktur sum neyðhjálp, tá ið eingin annar sandur var við hondina. Nú eru vit á Hólmanum.
Áin rann fyrr fyri tað mesta norðan fyri Hólman, so tað var lítið meir enn ein grøv her niðanvið sunnan fyri Hólman. Eingin – ella øll – áttu Hólman, men hann hoyrdi til Suðurhelvt, av tí at tað var bara ein lítil grøv sunnanfyri. Hetta var geil, so neytini gingu oman og niðan her, og her var so mikið stórur sandur, at teir smíðaðu bátar her. Geilin gekk omanvið norðan fyri gomlu Jákupsstovu, og tá ið hon kom oman til Jógvansstovuhjallin, fór hon niðurav har og niður í ánna – oman við bakkanum – oman í fjøruna – eystur undir bakkanum – eystur mót Garðará – niðan við Garðará – og so tvørtur um ánna við Smiðjutoft - har Lena á Bø hevði rabarbugarð – og so út í hagan har. So er tað Høvdafossurin, og hann man hava fingið navn av hasum høvdanum, ið stingur út úr har. Vit høvdu onkur nøvn her rundanum. Undir sjálvur klettinum kalla vit undir Skørini. Har sóu vit sílini og eyrriðurnar liggja. Handari - undir tí norðara bakkanum – er ein lítil kneysi við eini vík innanfyri. Tað kallaðu vit yviri í Víkini. Yvir av fossinum kemur Ovari Hylur, so kemur Ovasti Hylur – yvir av hoyggjhúsinum hjá Óla. Tað plássið – har mann loypur um ánna – har gongur ein sloka niðurí – og tað róptu vit Slokan. Áh, tær eyrriður, ið eru tiknar her niðri við glúpi, tá ið áarføri var um heystarnar. Mann kundi t.d. síggja eina ella tvær, men so blivu tær burtur, og tá kundi mann fáa tær í Ovara Hyli ella í Ovasta Hyli. Uppi á fossinum – uppi á Høvdanum – har sum áin er smalst, var so grúiliga gott at leypa tvørturum um sumrarnar, har var einki hált, mosi báðumegin, so tað var púra vanligt at fara um ánna á Høvdanum, sum vit kallaðu tað. Tá ið vit í Nýggjustovu ella teir Niðri í Geil høvdu verið á útróðri, so plagdu vit at greipa fiskin og vaska hann í ánni. Har var ein so góður hylur á Høvdanum – og vit kallaðu tað at fara inn á Høvdan. Heiman fyri hetta lopið – á tí hægsta sunnan fyri ánna – var ein barkkulla, sum var blivin einar 8 cm djúp. Har bardu tey bark við einum blágrýtissteini, áðrenn barkið fór í pottin. Hesa barkkulluna brúktu tey Niðri í Geil, Nýggjustova, Jákupsstova, Jógvansstova og kanska eisini tey Inni í Stovu. Tann barkkullan sæst ikki, tí har er grót laðað, so áin, ið hevði so lætt við at koma upp á bakkan, ikki skuldi koma á hjallin Niðri í Geil. Her undir Jákupsstovu er Jákupsstovuáin, og hasin stóri steinurin í ánni eitur Steinurin í Jákupsstovuánni. Abbi (Jóhan í Nýggjustovu, f. 1858) hevði eisini eitt annað navn her. Hann kallaði tað inn í Guddá. Navnið kann vera komin av Guruni í Jógvansstovu (Guren Christine Knudsdatter , f. 1789). Handa hellan beint heiman fyri Jákupsstovuánna kallaðu vit Hellan í Jákupsstovuánni. Hesir steinarnir, sum standa á rað her yvir um ánna, síggja næstan út til at vera lagdir. Tað verður sagt, at her bleiv farið um ánna, áðrenn nøkur brúgv kom. Tað lógu rekatrø eftir steinunum. Undir Blásastovu verður kallað Blásastovuáin, og í helluni har eru eisini barkkullur, sum Blásastova, Sámalsstova og tey niðaru húsini norðanfyri brúktu. Tær kullurnar síggjast. Hasir kongarnir, sum síggjast yvir av Blásastovu, hava sína søgu. Teir settu fjalar ímóti hasum kongunum og veittu so vatnið úr Stórá í Myllánna, sum er norðan fyri hoyggjhúsini í Gortru og hjá Debusi. Tað vatnið brúktu teir til at dríva mylluna, ið stóð niðri í Tøðuni. Nokkso fitt av vatni rann har, tað eg minnist, tí tá ið tað var eldur í hoyggjhúsinum hjá Petur Juliusi, mannaðu vit okkum við spannum líka frá hoyggjhúsinum og oman í Myllánna og handaðu vatn úr einum hyli har – og hylurin minkaði ikki, so mikið nógv rann tá. Ikki minnist eg nakað til mylluna í brúki, men eg minnist, at abbi hjálpti upp á hana. Hann gjørdi ein nýggjan myllustokk og kubbaði einar tjúgu sentimetrar av honum, sum eg slapp at brúka til stabba at sita á – eg hevði hann í køkinum. Seinnu goymdu teir krút í mylluni, men ein dagin fór hon av vindi og endaði í ánni. Hesa helluna her kallaðu vit Grynkuna undir Brúnni. Eitt sindur frá tí sunnara bakkanum stóð ein steinur, hann var ikki lítil. Tað bar væl til at standa á honum, og hann róptu vit Kobbastein, men nú er hann burtur. Vit plagdu at byrgja ein góðan hyl har – byrgingin gekk yvir á Kobbastein og haðani yvir á Grynkuna. Undir brúnni lógu tveir stórir steinar, og fyrr var brúgv løgd yvirum eftir teimum steinunum, og tá rann áin eisini í tveimum her. Hendan nýggja brúgvin kom í 1939, og tá blivu steinarnir skotnir. Brúgvin er sera væl gjørd. Ein fuglfirðingur stóð fyri arbeiðinum, og hann búði á Tarafløtti. - Við tann sunnara bakkan var ein hylur, ið æt Kíkhylur. Flotini, sum teir brúktu til útróðrar – við línu – fingu teir úr hvalamagum. Teir fingu sær kík, tá ið teir vóru í grind. Tá ið teir komu til hús við kíkinum, gróvu teir hann gjarna niður í køstin, og tá ið hann hevði ligið har eina ávísa, varð hann tikin upp. Innan í maganum var eitt sovorðið skáld, og tað mátti rotast burtur, tí annars bleiv kíkurin ov tungur. Kíkurin bleiv so viðvendur, og skáldið skravað av. Kíkurin bleiv so blástur – og gjarna var tað við einum seyðaleggi. Tað var eitt ótespiligt arbeiði at blása ein rotnan kík – og so skuldi bindast fyri. Tá ið kíkurin var uppblástur, varð hann hongdur upp at turka, og tá ið hann skuldi gerast til, varð hann koyrdur í ánna til at bloyta uppaftur. Síðani fyltu teir hann við tjøru og gjørdu ein trætøpp við holi í, so hann altíð kundi blásast uppaftur. Kíkarnir plagdu at liggja bundnir í hesum hylinum, sum av tí sama æt fekk navnið Kíkhylur. Í hesum slætta steininum her norðan fyri Ánna er ein barkkulla, ið varð brúkt av nógvum húsum her norðanfyri, men eisini her er grót laðað, so hon er akkurát undir. So koma vit til Grynkuna í Gortruánni. Tey í Ytru Gortru gingu heim undir Heiðriksstovuhjallinum og heim á hesa grynkuna, og tað plássið kallast Gortruáin, og hon er mestsum beint undir Heimaru Gortru. Henda góða hylin uttan fyri grynkuna kallaðu vit Hylin í Gortruánni. Hvat skal eg siga um Steinin í Gortruánni? Tað hava verið ymsar sagnir at hoyrt, men eg veit ikki, hvat eg skal siga. Er hann komin rullandi út gjøgnum Ánna og klípið komið at liggja so væl undir honum av óvart? Hann kann vera lagdur, og er hann tað – so er tað fyri áarlop, og tað er ikki ótrúligt. Eg minnist sum smádrongur, at Sofus Debus gekk her heiman fyri Steinin við mastur og breyt gler. Áin kundi standa og svølla her, og glerið hópaði seg upp líka niður á botn, so at ein stórur hylur gekk langt niðan. Brast glerið so undan, so fór alt hetta vatnið við nógvari ferð omaneftir. Sofus og Gortra áttu hoyggjhús har niðri, og um áin leyp, so kundi hon taka hoyggjhúsini við sær - ella skaða tey. Tað kann væl vera, at steinurin er lagdur fyri at minka um skaða av áarlopi, og væl liggur hann. Tá ið áarførið er av tí allar grovasta, er hann undir í vatni. Á tí sunnara bakkanum – yvir av Steininum í Gortruánni – har sum grótveggur er laðaður – vóru eisini fleiri barkkullur. Tey Inni í Stovu áttu ein hjall, ið stóð so tætt at ánni, at ringt var at ganga niðan fyri hann. Tey plagdu at ganga fram her at berja bark – og so tey í Hoygarðinum og á Bø. Húsini Inni í Stovu stóðu á tí núverandi vegnum undir húsunum hjá Juliusi í Hoygarðinum – har brekkan byrjar. - So koma vit heim í Heiðriksstovuánna – her vóru løgarsteinar lagdir tvørturum, so har var lætt at leypa yvirum um summarið. Og so eru tað neytini – tað var púra vanligt, at tey vaðsaðu tvørturum her – og serliga tarvurin, tí tarvafjósið stóð her tætt sunnan fyri Ánna. Hetta plássið, her neytini fóru tvørturum, kallaðu tey á Kvíggj. Tikið kundi vera ti, atneytini fóru um ánna á Kvíggj. Hesin fossurin heim av hoyggjhúsinum hjá Pæturi á Bø (er nú niðurtikið) eitur Innistovufossurin. Innistova og Gamli Hoygarður hava verið tey heimastu húsini tá, og helst hevur Innistova átt hesa jørðina heim við Ánni, og tí eitur fossurin Innistovufossurin. Yvir av Innistovufossinumfossin – við tann norðara bakkan – er so Ólastovufossurin, og nú naærkast vit Ólastovuánni. Heim av Innistovufossinum var/er ein góð gongd tvørtur um Ánna. Her kanst tú leypa eftir berari hellu – eingir løgarsteinar. Á tí norðara bakkanum við hetta lopið er Ólastovuáin. So kemur Grynkan í Ólastovuánni, og ein fossur er beint heiman fyri hana, men eg veit einki am nakað navn á honum. Har plagdu vit ofta at fara um sumrarnar, tí har var so nógvur mosi. Vit royttu mosan og bóru hann oman í hyljar á grynkuni, og skóleysir vóru vit, og so stóðu vit har og tøvdu. Hetta var eitt arbeiði, sum vit høvdu tikið heimanífrá, tí vit sóu, hvussu tey vaskaðu ull – tey stóðu skóleys í pottum og tøvdu. Soleiðis stóðu vit í hyljunum, og tá ið vit hildu, at vit høvdu fingið sandin burturúr, skolaðu vit mosan og breiddu hann á helluna til turkingar, júst sum tey gomlu gjørdu við ullina. So koma vit til tann landskenda hylin – Lítlifløttur ella á Lítlafløtti, men Lítlifløttur var uppi á landi fyrr. Hylurin var so lítil, at bøurin gekk næstan út í hálvan hylin her sunnan fyri Ánna. Vit í Nýggjustovu áttu tað stykkið, og eg plagdi at sláa tað, men tað var ikki lætt at sláa, tí dunnurnar høvdu vavt alt grasið runt. Stykkið var fleiri teigar og nokkso stórt, so teir plagdu at býta seyð her á Lítlafløtti, tá ið teir høvdu verið á fjalli í Sáttarenni – hetta hevur verið í 1930unum. Stykkið gekk niðan ímóti húsunum hjá Klæmint Juul, og eg minnist væl, at Klæmint kom at spyrja abba, um hann kundi fáa ein metur av stykkinum, og hvat tað kostaði. Noysamir vóru teir gomlu. Abbi harkaði og svaraði Klæminti aftur, at fekk hann tilfar til eina rokkagjørð, so var alt í lagi. Anton á Klá smíðaði tá húsini hjá Klæminti, og hann valdi abba eina góða fjøl. Abbi tók so fjølina og kleyv hana sundur við eini bogasag og fekk soleiðis tvær rokkagjarðir burtur úr henni. Jú, hetta plássið nevndu tey Lítlafløtt, men Fløttahúsini eru norðan fyri Ánna, so tað er ikki so lætt at siga nakað avgerandi um upprunan til navnið. Tey ymisku nøvnini í sjálvum hylinum – sum t.d. Dímun – eru nýggj nøvn, sum børnini hava funnið uppá. Har er so nógv broytt, tí fyrr kundi tú stíga av tí sunnara bakkanum og út á steinin (Dímun). At byrgja hyl her er ikki gamalt. Tá ið eg var smádrongur, byrgdu vit altíð hyl niðan fyri Brúgv. Vit fóru oman í Tøðuna at grava bøkkar, tí har var fríland. Eisini reinsaðu og bustaðu vit hylin so væl niður á hellu , sum til bar, við spaka og kusti – allan sandin burtur. Tað var fast, at fann onkur eitt glaspetti, so skuldi hann taka tað upp og grava tað niður í onkran køst, tí allir gingu skóleysir. Vit brúktu ongar flakar at rógva á, men spældu mest við bátar og lapparar. Ein mastur stóð í bógbekki, og so høvdu vit nævur til segl, tí um vit brúktu papp, og báturin koppaði, so druknaði pappið og bleiv for tungt til segl. Men, men, tað var ikki altíð so væl umtókt av teimum gomlu, og mest gekk tað út yvir neystini – man lyftið flagið eitt sindur uppfrá og tók sær eina nævurskrukku nú og tá. Teir fínu bátarnir høvdu leyst róður, men sum oftast høvdu vit bara eitt trævel . Lappararnir vóru bara eitt fjalarpetti, sum bleiv spískað sum eitt skip framman - og so mastur og segl, men lappararnir høvdu gjarna eitt tyngri jarnróður, tí annars blivu teir ov rankir. Ikki tóku vit bátarnar til hús um kvøldið - nei, vit stoyptu okkum akker av blýggi, og so fortoyðau vit teir undir Brúnni. Tað var so vakurt at síggja teir liggja har og flóta, og einki minnist eg til, at teir ikki fingu frið. Norðan fyri Ánna – undir húsunum hjá Jóhannesi á Fløtti – lá ein nokkso stórur steinur við barkkullu í, men nú er laðað oman yvir hann. Heiman fyri tann steinin var gott at koma oman at Ánni, og tað kallaðu tey Sjúrðastovu ánna. Navnið kemur av Sjúrðastovu, ið stóð heiman fyri Rættarhúsini. Heiman fyri helluna – heim av Lítlafløtti – norðan fyri Ánna – tað nevndu tey Fløttánna, og á hasi helluni bardu tey eisini bark. Beint niðan av har er Gamli Fløttur, sum man hava verið tað elsta húsið har á leið. Fyrr rann Byrgisá oman í Stórá uttan fyri Bygdarhúsið – oman í Fløttánna – men tá ið so dansistovan bleiv bygd, so løgdu teir Byrgisá í rør, og nú rennur hon beint oman í Ánna heiman fyri Bygdarhúsið. Heiman fyri Heimaru Brúgv fara nøvnini at fækkast. Henda fossin her kallaðu vit bara Fossin Heiman fyri Brúnna. Myllan stendur so har, og yvir av henni hava vit so Myllufossin. Áin, ið rennur út í Stórá uttan fyri mylluna, eitur Miðáin. Navnið man koma av tí, at hon er millum Byrgisá og Sornhúsánna. So koma vit longri heim, og nú koma vit til tær somu umstøðurnar sum niðri í Tøðuni, tí her bleiv áin veidd í hasa slokuna oman til mylluna. Her síggjast eisini kongar, sum eru boraðir í helluna, og so settu teir brettir ímóti teimum fyri at veita vatnið. Myllan er óivað gomul, men Óli Andrias og Jóhan í Nýggjustovu stílaðu fyri at gera hana aftur undir Krígnum. Eg havi sjálvur sitið har á myllu og malið, og eg minnist eisini onkur funningsfólk, ið komu higar at mala. So koma vit heim á ”Svínsto” (Svínstøð - Svínstíg). Eg veit einki at siga um hatta navnið. Onkur sigur, at navnið hevur okkurt við svín at gera, men tað kenni eg so einki til. Tað var gott at sleppa um ánna á Svínsto, og í hoyggingini lá gjarna planki tvørtur um har – og eisini heimari, hjá Jógvan Sofusi. Har heimi kemur Sornhúsáin í Stórá. Navnið kemur av einum sornhúsi, ið stóð á leið har á leið, sum tað ytra hornið á garðinum hjá Kristiani í Gamla Pakkhúsi kemur oman ímóti vegnum. Tey á Rætt áttu eisini ein hjall har. Abbi plagdi at siga tað, at eina ferð bað Gamli Kristian á Rætt hann koma at vinda sær undir einum knívi, ið hann skuldi brýna. Hetta var ein fínur rakiknívur, og Kristian á Rætt var vælgerin maður, so abbi gjørdist móður av at vinda. Abbi segði tað, at hetta var ein fiskahjallur, og inni í hjallinum sat ein ketta, sum hevði naddar um hálsin. Naddar vóru fýra stykkir, ið vóru fest rundan um hálsin á kettuni og fullu so væl saman, at tey ikki gjørdu kettuni nakað, og ikki gliðu tey fram um høvdið heldur. Hetta var gjørt, fyri at kettan ikki skuldi sleppa út úr hjallinum - hon skuldi sita inni og verja fiskin fyri rottum. Nú flyta vit okkum heim til Smálambahylin. Navnið er sjáldsamt, men ikki veit eg, hvørjum tað kann vera koið av. Tað eru mong við mær, ið hava rík og góð minnir um Smálambahylin. Hann bleiv byrgdur á hvørjum sumri. Hylurin var djúpur, og ein stórur steinur stóð út úr tí syðra áarbakkanum. Vit plagdu at kava út av steininum, og tað ráddi um at nerta við botnin. Tann, ið ikki hevði sand í lógvanum, tá ið hann kom uppaftur, hevði ikki verið á botni. Onkur kundi snýta og hava sand við sær, tá ið hann kavaði. Kallsoy, lærarin, plagdi at koma heim at læra okkum at svimja. Hann hevði eina stong, sum ein fetil var festur uppí. Fetilin bleiv lagdur fram undir armarnar, og so helt hann okkum uppi. Tað var stuttligt, og har vóru nógv gníst at hoyra, tá ið hann slakkaði eitt sindur av. Tá ið ungmannfelagið ”Norðstjørnan” var stovnað í 1941, kom líkasum meira futtur í bygdina. Axel í Fornanum og Jákup Berhard Niðri í Geil vóru forsprákarar. Tá kom tað upp at fara at gera ein svimjihyl heimi í Smálambahylinum. Dia í Jákupsstovu átti stykkið sunnan fyri ánna, og tey í Uppi í Geil norðanfyri. Vit ungu laðaðu so ein vegg norðanfyri og eisini eitt sindur sunnanfyri. Eisini var ætlanin at stoypa eina byrging, men tað kom einki burtur úr tí. Tá ið tú so kemur heim um Smálambahylin – heim ímóti teimum stóru steinunum - kallaðu vit eitt fyri Lopið í Gamlagerði, men tað er burtur nú. Tað var eitt serliga gott lop, og har tvørturum er mangur torvleypur og mong byrða borin. Ein kelda, ið rennur oman uttan fyri Lambastøðheyggin, verður nevnd Varmakeldan. Hon kemur í Stórá eitt sindur heiman fyri Lopið í Gamlagerði. Eg haldi, at tað var á syftunsøku (2. juli), at tey fóru heim á Damm á Varmakeldu. Har hugnaðu tey sær, pyntaðu kelduna og høvdu ymiskt góðgæti við sær. Tey koyrdu m.a. kongabomm í eina fløsku við vatni og drukku so. Eitt sindur heimari – á tí syðra bakkanum – rennur Skrubbukeldan í Stórá. Navnið sigst vera komið av tí, at tey, ið høvdu skrubb og vaskaðu sær í kelduni, skuldu gerast frísk. Heimi á Rættini rennur ein lítil á út í ánna, og tann áin eitur Rættáin. Rættáin greinar seg í tvey, tá ið hon kemur niðan, og tann heimara greinin verður kallað Lítla Rættáin. Sjálv Rættáin fer niðan við Stólpagróthúsinum. Hetta minnir um Garðará; tá ið hon kemur niðan móti Lutastað, greinar hon seg í tvey, og tann eystara greinin verður kallað Lítla Garðará. Fert tú so longri heim, so er ein fossur har, ið eitur Ryssufossurin. Smolthylurin er bygdur uppi á Ryssufossinum. Abbi plagdi at siga, at tað vóru vill ross, sum teir høvdu runnið eftir. Teir vóru nógvir unglingar, og ein ryssa var serliga ring at fáa, men teir bastu henni í fossinum – Ryssufossinum. Heimeftir handan vegin er ikki so nógv at siga, fyrr enn vit koma heim til Stórafoss. Navnið sigur seg sjálvt, tí tað er ein tann størsti fossurin í Ánni. Hann var eisini eitt gott eyrriðupláss um heystarnar. So steðga vit við Funningsdjúptina. Tað er eitt sjáldsamt navn, sum man hava havt okkurt við Funning at gera – meira veit eg ikki at siga um tað. Tað var vanligt at byrgja Funningsdjúptina og spæla og svimja í henni. Hon var altíð full av smásílum. So fara vit heim til tann Ytra Hólman. Har er so nógv broytt. Tann áin, sunnan fyri Hólman, er so ógvuliga nógv vaksin í mínari tíð. Tá ið eg var smádrongur, var hatta bara ein lítil grøv, men áin hevur matað so nógv, at nú nú er ringt at sleppa tvørturum – yvir á Hólman – tá ið tað er áarføri. – Eitt sindur longri heimi er so tann Heimara Hólman. Eisini har er nógv broytt gjøgnum tíðina, men ikki so nógv sum har úti. Hylurin – fram við tí norðara moldbakkanum – verður róptur Stovugilshylurin. Ein góður sílahylur. Eitt sindur heimari er so Langhylur. Hetta er – sum navnið sigur – ein langur hylur. Her var altíð fult av sílum, og lá tað væl fyri, so kundi tú fáa fleiri síl í Langhyli. Tá ið vit koma heim um Marknagarðin fækkast nøvnini í ánni. Heimi við Gróthúsið hjá Olsen eru nakrir fossar, og teir kallaðu vit Fossarnar Heimi í Fúss. Pápi (Kristian Jacob) spurdi eina ferð Gamla Sjúrða (abba Sigurð í Hoygarðinum), hví ið tað mundi eita Heimi í Fúss. Pápi segði, at tá fór Sjúrður at herma eftir fossunum: fússj, fússj. Hann helt, at navnið mundi vera komið av ljóðinum frá fossunum: fússj, fússj. Eg havi lagt til merkis, at tá ið nógvur vindur er, hoyrir tú nógv til fossarnar, og teir geva ymisk ljóð frá sær. Víðari heimeftir er ikki tað nógv, fyrr enn tú kemur heim til Fríðagilsánna, ið rennur í Stórá eitt sindur uttan fyri Dalagarð. Eitt sindur heiman fyri Dalagarð er Neytavaðið. Her vaðsaðu neytini altíð um ánna, tá ið tey komu heimanífrá Dalamegin. Tað var soleiðis, at neytini blivu ongantíð løgd av liði norðan fyri ánna heimi í Dal. Eitt sindur heimari – heiman fyri ta oyruna – er so Fríðagilshylurin. Hann rennur fram við moldbakkanum, og fitt av sandi er í honum – hann er góður sílahylur. Longri heimi – heimi við Seyðabólið í Dalinum – rennur so Seyðabólsáin í Stórá, og uppaftur longri heimi er so Antaráin
Gjógvin
Nakað er skrivað um Gjónna, ótalligar myndir eru tiknar av henni – og bygdini hevur hon givið navn. Gjøgnum øldir hevur tíðarinnar tonn evnað hana til - skrætt bitar úr henni og flutt steinar higar og hagar. Á teimum elstu myndunum kunnu vit ímynda okkum, hvussu hon sá út, tá ið menn í smáum fóru undir at bøta um lendingarviðurskiftini. Vit síggja, hvussu torført tað man hava verið hjá teimum gomlu at røkt sjógvin, og vit skilja so sera væl, at teir hava lagt doyin á at fáa lendingarviðurskiftini so fræg, sum til ber, tí sjógvurin var sjálvt grundarlagið fyri, at nakað lív var í bygdini.
Seinnapartin í 20. øld fóru menn av álvara undir at bøta um viðurskiftini í Gjónni. Í tingtíðindum sæst, at í 1879 hevur tingið játtað studning til spæl at draga bátar við. Hetta spælið var eitt sonevnt "gangspæl" og stóð uppi á Gjónni. Til aksil varð akkersstokkurin av Saksunarskipinum brúktur. Jóan Jacob Olsen (vanliga nevndur Olsen), f. 1859, setti akkerstokkin upp av fyrstan tíð.
Í 1898 hevur tingið játtað studning til tilfar og formansløn at sprongja steinar burtur við lendingina, og í 1901 er aftur umsókn í tinginum um studning at bøta um lendingina.
Símun Jacob Joensen, f. 1882, úr Oyndarfirði, var arbeiðsformaður ta fyrstu tíðina, tá ið teir bøttu um viðurskiftini í Gjónni. Hann arbeiddi ikki leingi í Gjónni, men hann stóð fyri arbeiðinum, tá ið tann niðara kleivin norðanfyri var gjørd, og tí fekk hon navnið Oyndfjarðarkleivin (úttalað Oynnfarakloyvin).
Undir seinna heimsbardaga fór stórarbeiði fram í Gjónni, og tá var Anton á Klá formaður. Tá var Gjógvin "gjørd", sum eldri fólk taka til. Gjógvin varð slættað - fleiri kleivar gjørdar - nýggjar trappur og nýtt spælhús á Gjónni. Í 1949 kom motorspæl í húsið á Gjónni. Vognskinnarar vórðu lagdir oman í Gjónna, so tað skuldi vera so lagaligt sum gjørligt at flyta fisk og vøru úr Gjónni. Sivert Martin á Fløtti stóð fyri hesum partinum av arbeiðinum, og hann hevði essuna standandi á Gjónni og brúkti hana har til at boyggja skinnararnar við.
Seinni er nýtt hús við el-spæli sett í Øskuni, og eisini er nýtt prýðiligt spælhús við almennum wc komið á Gjónni.
Alt gott er at siga um hesar broytingar, men eitt stendur eftir: nátúran hevur goldið sín prís. Gamlir menn kunnu sita á trænum undir tí nýggjasta spælhúsinum og hyggja oman í Gjónna og greiða okkum frá ymiskum, men hetta verður ber myndatala, tí plássini eru burtur. Klovin, Myrkhelli, Tíggjundakrubban, Skúlakrubban, Kettuborðið og onnur liva bert í hugaheimi teirra. Vit skilja væl, at tey flestu plássini máttu dvína, men tað hevði t.d. borið til at varðveitt Tíggjundakrubbuna og Skúlakrubbuna?
Tað er trupult at staðfesta nøvnini á plássum, ið eru ruddað burtur. Kortini hava vit at royna at gera tað, tí staðfestingin kann so í øllum førum minna okkum á, hvar hesi plássini hava verið.
Tey einstøku nøvnini í Gjónni eru at finna í partinum Staðanøvn, og har eru eisini ymsar frágreiðingar at síggja.
Her fara vit at enda at siga eitt sindur um málbrúkið í sambandi við sjálvt navnið Gjógv/Gjógvin. Gjógvin hevur navngivið bygdina, og í tilknýti til bygdarnavnið verður sagt gjáarfólk - við Gjógv – frá Gjógv - og til Gjáar
Í tilknýti til Gjónna verður sagt - í Gjónni og úr Gjónni - á Gjónni og av Gjónni - oman í Gjógv ella oman í Gjónna - niðan á Gjógv ella "niðan á Gjónna - niðri í Gjógv ella niðri í Gjónni - uppi á Gjógv ella uppi á Gjónni ella bara á Gjónni.


c: text/html

text:
Her stendur tær í boði at fáa betur skil á, hvat ið er vanligt hjá øllum, sum eru ættleitt, og hvat er serstsakt við tínum barni. Her fært tú hjálp til at skilja, hvat tínum barni tørvar fyri at gerast so sterkt og heilt sum gjørligt.
Nýggj skipan
Øllum ættleiðingarfamiljum stendur í boði at fáa ráðgeving upp til 20 tímar hjá einum PAS-ráðgeva. Tilboðið er galdandi fyri allar ættleiðingarfamiljur í Føroyum, sum hava børn yngri enn 18 ár.
Ráðgevingin verður boðin tær sum ættleiðingarforeldur. Vit bjóða ráðgeving í 20 tímar fyri hvørt ættleitt barn. Hevur tú ættleitt saman við maka, verður ráðgevingin boðin tykkum báðum. Ráðgevingin kann verða skift tykkara millum, tó ikki meir enn 20 tímar samantalt.
Ráðgevingin verður boðin bæði, tá ið tað snýr seg um ættleiðingar innanlands og altjóða, og kann nýtast, til barnið fyllir 18 ár. Føðiland barnsins og nær, tit hava fingið tað, hevur ongan týdning.
Bert hendingaferð verður meiri ráðgeving enn teir 20 tímarnar givin.
Ráðgevingartilgongdin
Tú setir teg í samband við Gigni tlf. 562300, at avtala tíð um ráðgeving.
Tá ið ráðgevingin er liðug (ella steðgur kemur í), fært tú eitt eftirmetingarblað, sum vit vóna, at tú svarar. Eftirmetingarnar eru 100% navnleysar og verða brúktar til at skjalfesta týdningin av skipanini og til at menna og bøta um PAS-skipanina.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sverri Egholm
02.01.2015 - 17:52
Sjónvarpskappingin “Danmark har Talent” verður í hesum døgum send á TV2, og higartil hava tveir føroyingar luttikið.
Í fyrstu sendingini var tað 19 ára gamli hálvi føroyingurin Sigmund, sum luttók við dansi og kom víðari.
Í næstu sendingini, sum varð send á TV2 týsdagin, var tað Jórunn Gudmundsen, sum luttók við sangi og dómararnir sendu hana eisini víðari.
Fyrsta sendingin varð send mánadagin og tann næsta var týsdagin. Í morgin verður triðja sendingin av “Danmark har Talent” send á TV2 og framyvir verður sendingin á skránni hvønn leygardag.
Síggj framførsluna hjá Sigmundi við at trýsta á myndina niðanfyri:


text:
Ert tú nakrantíð bangin? Óivað svarar tú ja til tann spurningin, tí menniskju flest munnu í størri ella minni mun kenna ótta. Vit óttast fyri gerandisdegnum. Vit skulu kanska ígjøgnum okkurt í dag, sum vit hava eina stúran fyri og spyrja: “Man alt fara at ganga væl í dag?” Vit óttast fyri lívinum. Kanska ert tú stúrin fyri, um pínan er ein álvarsligur sjúkdómur. Ella ert tú bangin fyri, um hjúnalagið fer at halda. Kanska óttast tú fyri, um børnini fara at hava tað gott í framtíðini. Vit óttast fyri ævinleikanum. “Hvat kemur eftir hetta lívið? Er nakað eftir hetta, og um tað er, man tað tá verða gott?”
Jesu lærusveinar vóru menniskju sum tú og eg. Teir kendu eisini stúran og hugsaðu, um teir mundu fara at verða atsøktir eins og Jesus. Jesus svaraði teimum játtandi, men legði afturat: “Óttist ikki… Tað, sum eg sigi tykkum í myrkri, tað talið tit í ljósi; og tað, sum verður lýtt tykkum í oyra, tað kunngerið tit uppi á tekjunum”.
Tá ið onkur sigur tær, at hann ella hon er stúrin fyri nøkrum, er tað mest natúrliga svarið: “Ver ikki bangin!” Men hjálpa hesi orðini nakað í veruleikanum? Hjálpa Jesu orð um ikki at óttast nakað í veruleikanum?
1 av 5 persónum verða árliga rakt av angist í USA (Greinin kann lesast her). Á heimasíðuni ChurchLeaders stendur at lesa, at árliga hækkar talið av menniskjum, plágað av angist, við 30 prosentum (Greinin kann lesast her). Í 2008 skrivaði Berlinske, at 16,4 prosent líða av angist í Danmark (Greinin kann lesast her). Her er talan um ein ótta, sum hertekur lívið, friðin, frælsið og gleðina. Hetta er veruleikin hjá fleiri og fleiri av okkum menniskjum. Tað er sannlíkt, at hesi døpru tølini umfata teg ella onkran av tínum kæru.
Tað er sannlíkt at tú ella onkur av tínum kæru líður av angist.
Í juli mánaði 2018 var grein í blaðnum Trúboðin við yvirskriftini. Trúgvandi sova best. Millum annað stóð: Fólk, sum ganga í kirkju og biðja, sova betur enn ikki-trúgvandi. Tað vísir ein kanning, sum er gjørd av University of Texas í San Antonio. Niðurstøðan er, at átrúnaður kann minka sálarligar líðingar, misnýtslu og strongd, sum øll hava samband við ringt svøvnlag.
Átrúnaður kann minka sálarligar líðingar.
Sakin er, at Jesus ikki lat orðini Óttist ikki standa einsamøll. Jesus kom at taka óttan. Okkara ótta, sum hevur sína rót í syndafallinum og harvið deyðanum. Jesus vann við sínari uppreisn á deyðanum og sostatt eisini óttanum! Um Jesus er nær, er stúranin fjar!
“Hvat kann eg so gera?” spyrt tú kanska.
Flyt eyguni frá stúranini á Jesus! Soleiðis skrivaði Pætur, sum var ein av Jesu lærusveinum: Kastið alla [stúran] tykkara á [Jesus]; tí at hann hevur umsorgan fyri tykkum. Jesus kennir tínar umstøður og tína stúran. Hann vil hjálpa tær.
Ímynda tær eitt lív uttan ótta. Ein gerandisdag í friði: Tí Jesus fylgir tær á leið. Eitt lív í gleði: Tí Jesus ber teg ígjøgnum tað. Ein ævinleika í hvíld: Tí Jesus vann tær himmalin. Um Jesus er nær, er stúranin fjar!
Dagliga má eg flyta eyguni á Jesus! Men takk Gud, at eg havi hann at flyta eyguni á!


text:
Tummas Jacobsen greiddi frá nýggjari sendirøð í Lindini, har hann er vertur. Hann segði millum annað frá týdninginum av lovsangi – her syngja vit til Gud – vanliga syngja vit um Gud. Sendingin eitur “Lovsangsløtan” og er at hoyra her í Lindini annað hvørt mánakvøld kl. 22.00. Aftaná tosaði Preben Hansen við Jónar Jacobsen, ið býr við familju sínari í Kalundborg, har hann er leiðari í einari hvítusunnusamkomu. Hann segði frá fjølbroytta arbeiði sínum har. Millum annað er hetta ein multi-etnisk samkoma, og hetta ger tað bara enn meira spennandi.
Vertur: Preben Hansen
Um tú vilt taka sendingina niður, so høgraklikka slóðina og vel "Save link as…" ella "Gem destination som…"


text:
Orð og lag: Redd Harper
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Hvat var mítt lív uttan Jesus, mín vin?
Tá var eg jú glataður enn!
Hans blóð hevur loyst meg og frelst mína sál,
í mín stað Hann ofraði alt.
Niðurlag: Mín framtíð var myrk, tá Hann fann meg,
men eg, sum var blindur, fekk sjón!
Og nú er Hann ljósið, sum vísir mær veg,
so hvat var mítt lív uttan Hann?
2. Hvat hevur tú gjørt við Jesus, tín vin?
Hann sigur, tú venda mást við!
Um tú opnar hjartað, vil Hann koma inn
og umskifta synd við Sín frið!
Niðurlag: Í dag er ein frelsunnar dagur,
á, lat upp títt hjarta júst nú
og trúgv á Hans Navn, Hann vil frelsa teg nú!
Sig, hvat hevur tú gjørt við Hann?


text:
Fyrsti dystur gav eitt stig
TB | 02/03/15
TB byrjaði fótbóltsárið 2015 á heimavøllinum við Stórá, har KÍ var komið suður. Tá hugsað verður um at dysturin var leiktur longu 1 mars, so var veðrið útmerka til fótbóltsleik. Eitt lítið kalt lot var úteftir vøllinum.
Teir umleið 200 áskoðararnir sóu ein heldur taman dyst, har liðini áttu hvør sín hálvleik. KÍ var klárt betra liðið áðrenn hálvleikssteðgin meðan TB hinvegin var betra liðið eftir steðgin.
TB, sum í fyrra hálvleiki vardi eystara málið, byrjaði við Ivan í málinum, íslendinginum Andri á vinstra bakki, Teitur J. høgribakkur og Martin T. og Teitur O. í miðverjuni. Á miðuni vóru Heini M. M., Heine M. og Rógvi J., vinstri vongur var Eirikur M. meðan høgri vongur var Patrik J. Heilt fram lá so nýggi áleyparin Albert Adu.
Annar íslendingurin Reynir, sum hevði onkran smá snudd sat á bokninum saman við Carl B., Ragnar J., Arthur P. og Jákup T.
KÍ byrjaði dystin betri og hevði bóltin væl meira enn heimaliðið. Teir komu fleiri ferðir til baklinjuna og fingu nøkur vandamikil innlegg. Tó megnaðu teir ikki at koma fram til máltjansir. Tá virkaði sum um TB’arnir ikki høvdu fingið rætta beini úr songini og spæli hekk als ikki saman. Tað endaði oftast við einari langari avlevering fram eftir vøllinum og so varð vóna uppá tað besta. Samanum tikið hendi ikki serliga nógv í fyrra hálvleiki uttan tá KÍ legði seg framum 1-0. KÍ vann sær hornaspark sum endaði við, at Atli Danielsen gjørdist púra fríður og skallaði klaksvíksingar frammum. At Atli kundi standa so leysur við aftaru stong, og eini 3 m til nærmasta TB leikara, sá undarligt út. Stutt sagt sera vánaligt vart.
TB fekk ein risa møgulika at javna, tá sera kviki Adu bardi seg fram til ein dupult møguleika men KÍ málverjin Meinhardt Joensen vardi meistarliga og tí vóru klakvíksingar á odda 1-0, tá Petur Reinert floytaði til hálvleikssteðg.
Seinni hálvleikur var ikki meir enn byrjaður, tá dómarin hevði reyða kortið á loftið og vísti TB leikaran Adu av vøllinum og aftur í umklæðingarrúmi. Hvat Adu gjørdi og grundina til reyða korti er torført at skriva um, tí hvørki greinaskrivarin ella teir, ið stóðu rundanum sóu Adu gera nakað ólógligt.
Tey sum nú væntaðu at TB fór at fella í fátt, blivu helst bilsin, tí einasta reyða korti viðførdi var at TB sett ferðina upp og herjaðu frameftir í royndini at fáa javnandi málið. KÍ liðið tóktist heilt tikið av bóli av broytta TB liðnum og fekk onki at rigga. TB venjarin Páll Hagbert gjørdi eisini ein sera klóka avgerð, tá han valdi at seta Arthur P inn á miðvølllin og hatta ávirkaði dystin almikið. Maðurin, ið fyrr er samanborðin við Manfred úr Ice Age, sum uttan iva hevur nógv longsta innkastið í Føroyum, setti seg rættiliga ígjøgnum á miðvøllinum og KÍ leikarnir nærum fullu í fátt av prúa Sevmýrismanninum. Arthur kastaði hópin av innkøstum líka inn í brotsteigin hjá KÍ og hetta gav fleiri vandamiklar støður. Martin T bleiv fluttur úr verjuni og fram á miðvøllin, tá íslendski Reynir kom á vøllin við umleið 20 min eftir at leika. Martin T, sum jú kendur sum harður hundur legði tó so mikið fyri í sínum spæli, at dómarin metti at hann hevði uppborið tvey gul kort innan 2 minuttir og harvið mátti Martin sama veg sum Adu og í skiftirúmi áðrenn tíð.
TB fall tó ei heldur í fátt hesu ferð og kempaði víðari við lív og sál. Sjálvt um TB ikki megnaði at fáa bóltin í KÍ málið, so bleiv støðan 1-1 tá 10 min vóru eftir at leika. KÍ hevði bóltin tá verjuleikari legði bóltin aftur til málverjan. Sjálvt um eingin vandi var á ferð, so endaði avleveingin í KÍ meskunum, tí bólturin, ið uttan iva hevði sympati við TB liðnum, vildi ikki steðgast og hoppaði tí uppum fótin hjá Meinhardt og í málið. Ein sera løgin hending og heilt sikkurt eitt Youtube hitt í tunga klassanum, um onkur leggur tað á netið.
Eftir hetta royndi KÍ at trýsta longri frammi á vøllinum og kom eisini til onkrar hálv vandamiklar royndir, tó uttan at tað eydnaðist at fáa málið og tískil endaði dysturin við einum málið og einum stig í part.
Eitt sera flott avrik av heimaliðnum, tá hugsað verður um tey bæði reyðu kortini meðan nýggi KÍ venjarin, Mikkjal Thomasen, man ikki vera nøgdur við avrikið hjá sínum monnum í dag.
Eftir dystin vóru flestu áskoðararnir samdir um at hóast dysturin ikki var serliga hart leiktur, so gav dómarin heilt 9 gul og 2 reyð kort. Uttan at virka útspillandi móti dómarinum, so var hetta við til at skapa ein sera óneyðugan keðiligan stemmning rundanum vøllinum og serliga tá flestu kortini blivu givin til heimaliðið. Púra óneyðugt av dómarinum at seta seg sjálvan í fokus á slíkan hátt.
Um TB liðið hvønn dyst vísur slíkan vilja sum okur sóðu í dag, so fer liðið at standa seg væl í Effodeildini í ár, tað er heilt sikkurt.
Einaferð TB, altíð TB!
JRS
Myndina til greinina hevur fryntiligi klaksvíkingurin, Símun á Høvdanum lænt okkum.


text:
01. Sep 2014
Orsaka! á Tjóðpallinum Ein komisk tragedia ella ein tragisk komedia Gerandisdagurin fær eina vælmeinta skortfleingju, tá ið tær tríggjar sjónleikakvinnurnar Gunnvá Zachariasen, Beinta Clothier og Jensina Olsen tann 3. september fara á pall í...
28. Aug 2014
Góðu limir og øll sjónleikaraáhugaði! Frá 25. august verður Ingun Christensen dagligur leiðari á skrivstovuni hjá MáF. Hon avloysir Eir í Ólavsstovu í eitt hálvt ár.Ingun Christensen er útbúgvin korrespondentur í týskum og enskum og síðan hevur hon tikið BA (Bacherlor of modern Languages...
29. Apr 2014
SKEIÐ: At læra at brúka rødd og kropp er alfa og omega hjá einum sjónleikara. Tí skipar MáF nú fyri vikuskiftisskeiði í rødd og rørslu. Lærarar verða Ria Tórgarð og Súsanna Tórgarð.Skeiðið er eitt uppfylgjandi skeið fyrst og fremst fyri tey sum vóru á skeið í september í fjør, men pláss er fyri nøkrum afturat so ikki er at halda seg aftur um tú vilt á hetta skeiðið, tí eru tað nokk sum tekna seg so skipa vit fyri einum nýggjum skeiðið aftur í heyst.
14. Apr 2014
Í morgin kemur kendi danski drama- námsfrøðingurin Helle Hauger á vitjan á Dramaverkstaðnum í Havn , har ferð hon at greiða frá sínum royndum við at undirvísa børn og ung í drama. Øll eru hjartaliga vælkomin at lurta og spyrja hana spurningar. Tiltakið er ókeypis...
10. Apr 2014
Í hesum døgum er eldrabólkurin Drakomir og spælir sjónleik í Føroyum. Tey spæla í Nólsoy í kvøld. Í Spaniastovu í Klaksvík fríggjadagin kl 16.00 og í Mentanarhúsinum í Fuglafirði kl. 16.Tað kostar bert 50 kr at hyggja at leikinum so farið og hyggjið tí ...
04. Apr 2014
Í døgunum frá 8. apríl til fríggjadagin tann 11.apríl, kemur ein bólkur av eldri til Føroya at spæla sjónleikTey taka upp evnir og viðgera tað sum er átrokandi serliga fyri pensionistar men sum er viðkomandi fyri okkum øll. Sýningarnar eru hesar:Týsdagin kl. 16 á...
04. Apr 2014
Eitt ummæli frá Beate Samuelsen: Gysarin “Morð á Mýruborg” á Sandi65 ára føðingardagurin hjá harragarðseigaranum William Mýruborg fer ikki rættiliga fram sum ætlað. Okkurt fær detektivarnar George Garrvilt og Alex Torden heilt upp í tað reyða feltið.------Tey munnu vera fá, sum ikki fegnast yvir...
03. Apr 2014
Ummæli: Ein góður gøtudrongurSteintór Rasmussen ummælir leikin Oliver Twist, sum verður framførdur í Gøtu í hesum døgum. Leikurin er so væl umtóktur, at allar sýningar fram til seinastu sýning fríggjakvøldið í næstu viku eru útseldar Túrurin til Gøtu var øðrvísi. Har var hvørki fótbóltur...


text:
Medisinski depilin á Landssjúkrahúsinum søkir eftir fysioterapeuti til farloyvisstarv frá 01.11.2018 – 01.11.2019. Talan er um eitt partíðarstarv, á brøk 0,75.
Á Landssjúkrahúsinum eru medisinskar, psykiatriskar og kirurgiskar sergreinar, og er fysioterapi ein týðandi partur av viðgerð, sum er knýtt at hesum sergreinum. Somuleiðis er fysioterapi partur av at optimera og tryggja sjúklingagongd.
Á Fysioterapideildini er 1 leiðandi fysioterapeutur, 13 fysioterapeutar og 1 hjálparfólk.
Arbeiðsuppgávur í høvuðsheitum
- Kanning og viðgerð til børn innan sergreinina
Vit leggja dent á
- prógv og góðkenning sum fysioterapeutur
- fakligar royndir innan sergreinarnar
- royndir og áhugi fyri barnafysioterapi
- góðan hugburð og tvørfaklig samstarvsevni
- góðan telduførleika
- vilji og evni til at brúka reflektión sum lið í menningini
- undirvísa og miðla vitan skrivliga eins væl sum munnliga til starvsfelagar, sjúklingar, avvarðandi, aðrar samstarvspartar og primera sektorin
Vit bjóða
- eitt dynamiskt, avbjóðandi og fjølbroytt umhvørvi
- fakliga kompetentar og virknar starvsfelagar
- innleiðslu og upplæring
Lønar- og setanartreytir smb. sáttmála millum Fysioterapeutfelag Føroya og Fíggjarmálaráðið.
Umsóknarfreistin er 19. okt. 2018
Um viðkomandi sum settur verður, hevur starvast uttan fyri Norðanlond og/ella har útbrot av MRSA hevur verið á arbeiðsplássinum síðstu 6 mánaðirnar, skal MRSA skjalváttan vísast innan byrjað verður í starvinum.
Á okkara heimasíðu www.ls.fo kanst tú lesa um okkara visjón, missión og strategimál, undir leinkjuni “Leys størv”.
Upprunaprógv fyri útbúgving og viðmæli skula havast við til møguliga samrøðu.
Nærri upplýsingar um starvið fáast við at ringja til Álv Hansen, leiðandi fysioterapeut, tlf. 304500, lokal 5797, alvha@ls.fo
Arbeitt verður við at leggja fysio- og ergoterapideildinar saman og tískil skalt tú tola broytingar í starvinum.


text:
Maðurin, sum eigur meirilutan av partabrøvunum í Arsenal, ynskir nú at hava fult ræði á fótbóltsfelagnum. Tí hevur amerikanski ríkmaðurin Stan Kronke nú bjóða 1,8 milliardir pund fyri partabrøvini hjá minnilutaánaranum Alisher Usmanov úr Russlandi, sum eigur 30% av felagnum.
Keldur tætt at Usmanov siga við ESPN, at russiski ríkmaðurin hevur gingið við til søluna.
Kroenke eigur í løtuni 67% av partabrøvunum í felagnum, og um hann fær keypt tey 30% frá Usmanov, kann hann tvinga ánararnar av teimum síðstu trimum prosentunum at selja sín part.
Stan Kroenke og Alisher Usmanov hava fyrr roynt at keypa partabrøvini hjá hvør øðrum, men uttan eydnu. Júst hví Usmanov vil selja nú er ikki kent, men hann er blivin meiri og meiri ónøgdur við ikki at sita í nevndini í fótbóltsfelagnum og at hava meiri ella minni einki at siga í hvussu felagið verður rikið.
Fer sølan fram, verður hetta fyrstu ferð í søguni, at ein maður eigur alt fótbóltsfelagið.


text:
Tann Føroyski Jólabazarurin í Keypmannahavn
Tann Føroyski Jólabazarurin er ein sjálvstøðug eind, ið er eitt samstarv millum Kvinnufelagið, Føroyahúsið, tey ymsu føroysku feløgini og einstaklingar í og uttan fyri Keypmannahavn.
Endamálið er at savna pening til vælgerandi endamál. Alt yvirskot fer til kvinnur ig børn/ung í Føroyum, sum eru í torførum støðum. Umframt hetta stuðlar bazarurin mentunarligum tiltøkum úr Føroyum til gleði og gaman fyri føroyingar og onnur áhugaði í Keypmannahavn.
Jólabazarurin verður hildin í Føroyahúsinum í november mánaði á hvørjum ári. Á bazarinum kanst tú keypa dygdargóðar vørur so sum ymiskt føroyskt bundið, pútur, listahandverk, føroyskan mat, føroyskt øl og snaps og aðrar gloypubitar. Harafturat kanst tú hugna tær í kaféini, práta við fólk og hoyra góðan tónleik.
Ábyrgd av bazarinum hava Asley Højgaard, Katrin Nolsøe og Chirstin Plate.
Alt arbeiðið í samband við hetta verður útint av sjálvbodnum, og nógv stuðla tiltakinum við at binda, seyma ella lata lutir til jólabazarin. Kvinnur, sum í tíðarbilum búgva á Hotel Tórshavn, bæði sjúklingar og avvarðandi, hava í fleiri ár bundið til hetta tiltakið. Umframt hetta er tað ein rúgva av fólki sum, tá bazarur er, smyrja bollar, bryggja kaffi, servera, pynta hølini, pakka rullupylsu, baka drýl o.s.fr. Tónleikarar spæla og syngja ella á annan hátt stuðla tiltakinum.
Bazarurin hevur veitt stuðul til:
– Beran. “Berin” er eitt tiltak í Tórshavn ið millum annað skipar fyri sorgarbólkum fyri børn/ung og avvarðandi ið hava mist ein av sínum nærmastu.
– Deild 16 á Eirargarði í Tórshavn; til tól ið gagna búfólkunum á Eirargarði.
– Kvinnuhúsið í Tórshavn; til at fríðka um spælirúm hjá børnum.
– Leikin “Terry´sa saga” ið var framførdur í Føroyahúsinum í Keypmannahavn.
Um tú hevur hug at stuðla tann føroyska jólabazarin við at binda, seyma ella gera okkurt kreativt ella jólaligt kanst tú venda tær til:
Asley Højgaard. tlf: 20 75 47 67, mail: asley.h@live.dk
Katrin Nolsøe. tlf: 40 62 48 18, mail: kan@ungdomsskolen.kk.dk
Chirstin Plate: tlf: 28 43 65 32, mail: plate@webspeed.dk. Bistrup Park 101. 3460 Birkerød
Tíð: Eitt vikuskifti í novembur
Stað: Føroyahúsið
Samband: Asley Højgaard. tlf: 20 75 47 67, asley.h@live.dk
Katrin Nolsøe. tlf: 40 62 48 18, kan@ungdomsskolen.kk.dk
Chirstin Plate: tlf: 28 43 65 32, plate@webspeed.dk


text:
Ķ takt viš ųkta įhugan fyri mati og matgerš sum heild, og harviš eini skjótt vaksandi matvinnu, er įhugin fyri eitt nś tara ųktur nógv seinnu įrini. Tari hevur eisini vķst seg at hava eginleikar, iš kunnu vera įhugaverdir til ķdnašarendamįl. Eitt nś er stašfest, at taraslųg kunnu innihalda ymisk slųg av lķvvirknum evnum, iš hava heilsugóša įvirkan į bęši menniskju og djór.
Į Fiskaaling veršur taš sęš sum ein tżšandi uppgįva at vera viš til at menna aling sum heild. Her er taš, at aling av tara er ein upplagdur mųguleiki at royna at gera meira viš. Hetta viš tķ fyri eyga, at taraaling kann gerast ein veruligur vinnuvegur ķ Fųroyum.
Tari kann brśkast til nógv ymisk endamįl. Umframt at fara beinleišis til matna sum lišug ella hįlvlišug matvųra, eru evni ķ tara vęl egnaši at brśka ķ bęši djórafóšuri og eitt nś innan kosmetikk og heilivįg. Marknašurin er sostatt avgjųrt til stašar.
- Eins og Fiskaaling arbeišir ķ tųttum samstarvi viš felųgini, iš ala laks, arbeišir felagiš saman viš fyritųkum, iš ala tara, um ymiskar granskingar- og menningarverkętlanir. Til dųmis samstarvar Fiskaaling viš Sp/f Ocean Rainforest, har sųkt verur um granskingarstušul frį ES. Fiskaaling hevur eisini ķ fleiri įr samstarvaš viš Sp/f TARI um eitt nś verkętlanina Frį spora til boršisk, iš er stušlaš av Granskingargrunninum, har matmųguleikarnir ķ brśntaraslagnum, Alaria esculenta, verša kannašir, sigur Jóhanna Lava Kųtlum, stjóri ķ Fiskaaling.
SUREAQUA er ein onnur verkętlan, iš fokuserar į buršardygga aling, sum Fiskaaling og TARI samstarva um. Hendan verkętlanin er stušlaš av Nordforsk. Saman viš Luna arbeiša Fiskaaling og TARI viš at menna IMTA-aling (Integrated Multitrophic Aquaculture) ķ Fųroyum.
Agnes Mols Mortensen, granskari į Fiskaaling, sigur soleišis um mųguleikarnar innan taraaling.
- Eg sķggi fyri męr, at vit kunnu fįa taravirkir, eins og vit til dųmis hava fiskavirkir. Vit skulu tó minnast til, at tari ikki hevur sama virši per óvirkaš kilo, sum nógv fiskalųg hava. Tķ er sera tżdningarmikiš at fokusera upp į viršisųking ķ framleišsluni, so mest mųguligt fęst fyri vųruna, sigur Agnes Mols Mortensen.
Tey londini, sum eru fremst, tį ręšur um taraaling, eru Japan, Korea og Kina, har eftirspurningurin eisini er nógv stųrstur eftir taraśrdrįttum.
Um nakar ynskir at vita meira um hetta, kann viškomandi venda sęr til Jóhonnu Lava Kųtlum, stjóra į Fiskaaling, tlf. 774747.


text:
Í heyst skipar Miðnám í Vestmanna fyri førleikamennandi skeiði í enskum máli til ferðavinnuna.
Skeiðið er ætlað teimum, sum arbeiða innan vinnuna, ella á annan hátt eru knýtt at ferðavinnuni.
Endamálið við skeiðnum er at veita grundleggjandi førleikar, so tey lesandi á greiðan hátt kunnu samskifta við ferðafólk og samstarvsfelagar innan ferðavinnuna umframt at menna orðatilfeingið í enskum máli, sum serliga hevur týdning í ferðavinnuhøpi. Skeiðið leggur dent á, at tey lesandi loysa og lata inn smærri sjálvstøðugar uppgávur og venja framløgur við grundarlagi í ferðavinnuni.
Skeiðið byrjar tann 29. august við ástøðiligari undirvísing og endar um miðjan desember við próvtøku. Undirvíst verður hvørt mikukvøld kl. 18.00 - 21.15, og luttakararnir hava møtiskyldu til undirvísingina.
Treytin fyri upptøku er, at umsøkjari hevur staðið enskt á B-stigi í gymnasialu miðnámsskipanini. Í ávísum føri kann umsøkjari tó verða tikin inn, um hann á annan hátt kann prógva líknandi førleika í enskum máli.
Kostnaður fyri skeiðið er kr. 600 fyri hvønn umframt keyp av bók til undirvísingina. Undirvísari er Rannvá Mortansdóttir, miðnámslærari í enskum.
Umsóknarblaðið er talgilt, og er at finna á hesi leinkju: innskriving.fo. Har verður skjalið útfylt og sent saman við neyðugum fylgiskjølum. Umsóknarfreistin er 27. august kl. 12. Nærri upplýsingar um skeiðið fáast við at venda sær til Anniku L. Black, samskipara, Denne e-mail adresse bliver beskyttet mod spambots. Du skal have JavaScript aktiveret for at vise den..


text:
Talan er um eitt tíðaravmarkað starv til 31. august 2019 – við møguleika fyri leingjan. Starvið verður sett skjótast til ber.
Uppgávurnar eru m.a.:
· at samskifta við skúlar um próvtøkuviðurskifti
· at samskipa og fyrireika próvtøkur
· at arbeiða í próvtøkuskipanini WISEflow
· at samskifta við uppgávunevndir um uppgávugerð
· at umsita virkisøki, sum verða løgd til Próv-stovuna, t.d. samskifti við próvdómarar o.o.
· at avgreiða samsýning í sambandi við próvtøkur
Vit leita eftir persóni, ið hevur:
· fólkaskúlalæraraútbúgving ella aðra viðkomandi útbúgving
· arbeiðsroyndir frá fólkaskúlanum
· góðan telduførleika
· góðan málførleika, serliga í føroyskum men eisini norðurlendskum og enskum
· góð samstarvsevni og førleika at arbeiða sjálvstøðugt og undir tíðartrýsti
Setanarviðurskifti
Vit bjóða eitt spennandi starv við nógvum skiftandi uppgávum og við nógvum samskifti inn- og úteftir. Tað er eitt sjálvstøðugt starv við møguleikum fyri bæði persónligari og fakligari menning. Starvið verður sett sambært sáttmála millum Fíggjarmálaráðið og avvarðandi yrkisfelag.
Umsókn og samband
Meira fæst at vita um starvið við at venda sær til Helgu Foldbo, deildarleiðara á Próvstovuni, á tel. 555027 ella við telduposti á helga@provstovan.fo.
Umsókn við prógvum, CV og møguligum viðmælum skal vera okkum í hendi í seinasta lagi 22. oktober 2018, kl. 12.00 og skal sendast við telduposti á helga@provstovan.fo ella við brævi til Próvstovuna, Hoyvíksvegi 72, 100 Tórshavn.


text:
ABC á breddanum í barnagørðunum
Í dag er altjóða sálarheilsudagur, og í hesum sambandi verður nógv gjørt burturúr ABC-verkætlanini hesa vikuna.
Í Dr. Margrethu barnagarði høvdu tey felagssamling í morgun, har Marjun Lassen, leiðari greiddi børnunum frá um sálarheilsu og um ABC fyri sálarliga heilsu.
Høvuðsboðskapurin í ABC er at vera virkin, saman og hugbundin, og við útgansstøði í hesum, fingu børnini innlit í, hvat sálarheilsa er og hvussu ABC kann brúkast í barnagarðinum. Børnini í barnagarðinum tóku orðini til sín og dugdu væl at skilja týdningin av góðari sálarheilsu.
Gjøgnum dagin hava tey eisini verið røsk at vísa hvørjum øðrum áhuga og umsorgan, og starvsfólkini í barnagarðinum hava somuleiðis havt stóra gleði av eitt nú ABC-krabbagogguni, sum er góð at brúka til at seta hol á samrøður og hugnaliga samveru millum børn og vaksin.
Sjóneykan verður sett á ABC og sálarliga heilsu alla hesa vikuna, og leygardagin enda vit ABC-vikuna við tiltakinum "Gakk ella renn" fyri heilsuna, sum Treysti og Klaksvíkar kommuna skipa fyri saman. Tað tiltakið byrjar við Býráðshúsið á Nólsoyar Pálsgøtu 32 kl. 11 leygarmorgunin, og eftir túrin verður okkurt gott at fáa í Býráðssalinum. Øll eru hjartaliga vælkomin.


text:
Ribarhús
Fuglafjarður Heimavirkisfelag, sum varð stovnað á Grækarismessu í 1997, hevur nógv góð endamál - eitt av teimum er at skipa fyri sølu av heimavirkaðum lutum. Við vælvilja frá eigarunum av gamla handlinum fekst innivist her í hesum gomlum rúmum, sum við nakað av ábótum blivu sera vælegnað til alt virksemi, ið Heimavirkisfelagið umboðar. Í Piddasahandil hevur Heimavirkið húsast síðani í '97, og frá fyrsta degi hava øll, sum koma inn á gólvið, kunnað notið ein kaffimunn við onkrum »heimabakaðum« afturvið. Í Piddasahandli fæst eitt rættliga breitt útval av heimavirkaðum lutum, sum limir felagsins lata inn, tað vil siga, at limirnir eiga hesar lutir, inntil teir eru seldir. Her er eingin góðskumetan og einki MVG. Roynt verður eftir førimuni at brúka kundarnar sum »barometur« .
Flestu limir eru úr Fuglafirði og bygdunum her rundanum, men eisini fólk aðrastaðni úr Føroyum og føroyingar, sum búgva í útlondum, eru limir. Øll kunnu gerast limir, kostnaðrin er 150,- kr. um árið + 10% av tí, sum selt verður.
Tað eru fólk, sum eru rættliga ófør at leggja lutir í Piddasahandil at selja - og uttan tey var eingin handil. Fleiri av hesum og nøkur afturat vilja eisini fegin nýta ein ella tveir seinnapartar um mánaðin, soleiðis at Piddasahandil og Ribarhús kunnu hava opið hvønn dag. Eru hesi fólkini ikki tøk, so ber ikki til at selja tað, sum liggur á teimum gomlu hillunum.
Fuglafjarðar Heimavirkisfelag er áhugafelag burturav, tvs. at alt arbeiði verður gjørt sjávboðið og ólønt.
Virksemi hjá Heimavirkisfelagnum er ment so við og við - og í samstarvi við listarfólk í bygdini, varð í 2001 farið undir at skipa fyri listaframsýningum, og í juni sama ár læt Gallarí Ribarhús upp fyrstu ferð við eini framsýning. Nógv listafólk - kend og minni kend, hava sýnt fram í Ribarhús. Við góðum ljósviðurskiftum er Ribarhús sera væl egnað til framsýningar av ymiskum slag, og hølini kunnu eisini nýtast til smærri tónleikatiltøk.
Fólk sum hava hug at sýna fram í Ribarhúsi, eru vælkomin at seta seg í samband við Gallaríði á telefon 44 44 27 ella við at senda ein teldupost til ribarhus@ribarhus.com.
Til ber at lesa meir um Ribarhús á heimasíðuni www.ribarhus.com.


text:
Fýra umsóknir til tvey dekanstørv á Fróðskaparsetri Føroya
Freistin at søkja dekanstørvini til nýskipaðu megindeildir Fróðskaparsetursins var 16 desember.
Talan er um dekanstørv til ávíkavíst Megindeildina fyri náttúruvísindi og heilsuvísindi og Megindeildina fyri hugvísindi, samfelagsvísindi og námsvísindi.
Fýra umsóknir eru móttiknar, tvær til hvørt starvið.
Umsóknirnar verða nú viðgjørdar í eini setanarnevnd. Størvini verða sett skjótast til ber.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Eirikur Lindenskov 09.10.2018 (23:28)
Brúkti Danske Bank til svik fyri 111 mió krónur
Loynilig skjøl avdúka, at ein 64 ára gomul kvinna, sum er mistonkt fyri svik, flutti milliónahupphæddir til konto í Danske Bank, skrivar Ekstra Bladet.
Í minsta lagi 111 milliónir krónur eru sambært skuldsetingini frá løgregluni gjøgnum 16 ár fluttar til privata konto hjá eini 64 ára gamlari kvinnu, sum arbeiddi í Socialstyrelsen í Danmark undir Barna- og Socialmálaráðnum.
Nú avdkúka loynilig skjøl frá Børne- og Socialministeriet, sum Ekstra Bladet hevur fingið fatur í, at tann 64 ára gamla kvinnan brúkti Danske Bank til at flyta pengarnar. Í skjølunum stendur:
»Í sambandi við innhýsis kanning gjørdist stýrið varugt við, at tað eru útgoldnar stórar upphæddir til eina konto, sum eftir upplýsingum frá Danske Bank er ogn hjá privatpersóni. Socialstyrelsen bað í hesum sambandi um bankaskjøl og logfílar til tess at kunna eyðmerkja bæði flytingar og tað starvsfólkið, sum hevur flutt pengarnar«
»Mánadagin 24. september 2018 fekk stýrið ein logfíl, sum vísti, hvør hevði flutt pengarnar, og sum eisini vísti, at viðkomandi starvsfólk av órøttum hevði tilognað sær eina milliónaupphædd. Síðani hevur tað víst seg, at tann konto, sum pengarnir vórðu fluttir til, er ogn hjá viðkomandi starvsfólki, og at starvsfólkið eisini hevur flutt pengar til aðrar kontur hjá sær sjálvum.
Og tað kann vísa seg at gerast ein stórur trupulleiki fyri Danske Bank, sum frammanundan er partur í søguliga stóru skandaluni um hvítvasking av pengum.
Tað heldur óhefti hvítvasking-serfrøðingurin Jakob Dedenroth Bernhoft, sum Ekstra Bladet hevur tosað við.
– Tað er als eingin ivi um, at bankin skal lata við seg koma, um eitt starvsfólk hjá statinum brádliga fer at taka ímóti so stórum peningamongdum, tí talan er um óvanligar, misteinkiligar flytingar, sum bankin skjótt skal kanna – serliga, um upphæddirnar verða fluttar frá hennara egna arbeiðsgevara, sigur Jakob Dedenroth Bernhoft, sum er stjóri hjá Revisorjura.dk og serfrøðingur í hvítvasking, við blaðið.
Hvítvaskingarstjórin hjá Fíggjareftirlitinum, Stig Nielsen, er samdur.
– Við fyrivarni fyri at eg ikki kenni umstøðurnar, so eigur ein banki sjálvandi at lata við seg koma, um ein vanligur lønmóttakari fær eina upphædd í hasi støddini á sína konto, sigur hann við Ekstra Bladet.
Hjá Danske Bank vil miðlastjórin, Kenni Leth, ikki viðmerkja ítøkiliga málið, men skrivar í einum telduposti til Ekstra Bladet, at bankar fráboða misteinkiligar flytingar til myndugleikarnar. Um langa tíðarskeiðið, sum hesar flytingarnar eru framdar í, sigur miðlastjórin:
– Vit kunnu og mugu ikki viðmerkja ítøkiliga málið. Okkara ábyrgd er at eyðmerkja flytingar, sum kunnu tykjast misteinkiligar, og at fráboða myndugleikunum.
Tann mistonkta varð burturvíst av arbeiðsplássinum 26. september og er nú altjóða eftirlýst. Málið verður kannað av Statsadvokatinum for Særlig Økonomisk og International Kriminalitet (SØIK), eisini kent sum Bakmanspolitiið.
Ekstra Bladet kennir samleikan hjá mistonkta og hevur roynt at fingið fatur á viðkomandi á bústaðið hennara og við telefon, men uttan úrslit.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Eirikur Lindenskov 11.12.2016 (23:01)
Sjey filmar kappaðust um Geytan
Í kvøld vórðu sjey nýggir føroyskir stuttfilmar vístir í Norðurlandahúsinum, og eftir sýningarnar varð avdúkað, at filmurin »Et Knæk« hjá Andrias Høgenni bæði vann áskoðaravirðislønina og geytavirðislønina.
Andrias Høgenni vann harvið eisini tær 25.000 krónurnar frá Tryggingarsambandinum Føroyar sum geytavinnari og tær 15.000 krónurnar frá Tórshavnar kommunu fyri áskoðaravirðislønina.
Les eisini: Geytin 2016: Andrias Høgenni fór við øllum
Vinnarin fær eisini geytastandmyndina, ið Astrid Andreasen hevur sniðgivið.
Teir sjey føroysku stuttfilmarnir, sum kappaðust um um Geytan og Áskoðaravirðislønina, vóru hesir:
Hetta er fimtu ferð, at skipað verður fyri Geytahandan til føroyskar filmar.
Filmarnir, ið hava vunnið Geytan higartil, eru:
2012 Summarnátt (Sakaris Stórá)
2013 Terminal (Dávur Djurhuus)
2014 Skuld (Heiðrikur á Heygum)
2015 Stina Karina (Andrias Høgenni)
2015 Et knæk (Andrias Høgenni)
Filmarnir, ið hava vunnið Áskoðaravirðislønina higartil eru:
2012 Mist (Annika á Lofti)
2013 Munch (Jónfinn Stenberg)
2014 Skuld (Heiðrikur á Heygum)
2015 Tunnan (Jónfinn Stenberg og Jóannes Lamhauge)
2015 Et knæk (Andrias Høgenni)
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
- Denne begivenhed er allerede afholdt.
Línumenn – Saltfiskalínuskipini
19. marts @ 19:30 - 22:00| kr. 100
Sera vælumtókti filmurin hjá Zachariasi Hammer er bygdur upp av gomlum upptøkum, og hevur í fleiri førum seinastu dagarnar gingið fyri fullsettum sali í Atlantis í Klaksvík.
Í filminum siga fleiri menn part av sínu søgu, tá teir sum 14 – 17 ára gamlir fóru við teimum nýggju línuskipunum, sum avloystu sluppirnar. Filmurin er um línumennirnar, við teirra persónligu søgum og frásagnum. Forvitnisligar 8 mm upptøkur er reyði tráðurin í hesum dokmentariska filmi.
Zacharias Hammer hevur sett saman.


text:
Lyle Shelton vitjaði í Føroyum í desember, og undir vitjanini helt hann almennan fyrilestur um, hvat ein broytt hjúnabandslóg fer at føra við sær. Í fyrilestrinum vísti hann á, at í mannarættindasáttmálanum hjá ST grein 16 stk. 1 til 3 er hjúnabandið ein samansettur rættindapakki, ið m.a. umfatar giftu og tað at stovna familju.
“Forsprákararnir fyri samkyndum hjúnabandi siga ikki, at teir ynskja hjúnabandið uttan børn,” sigur Lyle Shelton. “Teir vita ógvuliga væl, at hjúnabandið gevur rætt til at fáa børn. Men av tí at kynsliga sameiningin millum tvey av sama kyni ikki kann skapa børn, er neyðugt við hjálp frá einum triðja og viðhvørt fjórða persóni.”
Hetta førir við sær, at sonevnd “javnrættindi til hjúnaband” í grundini ikki bert snúgva seg um at giftast, men eru ein heildarloysn við etiskum avbjóðingum.
Forsprákararnir fyri samkyndum hjúnabandi siga ikki, at teir ynskja hjúnabandið uttan børn. Teir vita ógvuliga væl, at hjúnabandið gevur rætt til at fáa børn.
“Um fyrimunirnir við ‘javnrættindum til hjúnaband’ skulu gerast til veruleika, mugu tveir menn fáa atgongd til eina vinnuliga skipan við burðarmammum, meðan tvær kvinnur mugu fáa atgongd til eina skipan við navnleysum sáðgevarum,” vísir Lyle Shelton á. “Ein vinnulig skipan við burðarmammum krevur, at kvinnur leiga sína lívmóður út og geva síni egg. Hetta er grov misnýtsla. Feministar kring heimin ynskja at banna vinnuligum skipanum við burðarmammum. Eitt átak er í gongd í løtuni. Eg taki undir við teimum. Tær ynskja at banna hesum fyri bæði samkynd og hinskynd, og tað haldi eg vera rætt. Ein skipan við burðarmammum tænir ikki tí besta fyri barnið og als ikki tí besta fyri kvinnur. Og sáðgeving tænir ikki tí besta fyri børn.”
Lyle Shelton minnir á, at hetta ikki bert er ein spurningur viðvíkjandi samkyndum. Tað er ein etiskur spurningur fyri alt samfelagið, og sambært Lyle er hesin spurningur ikki viðgjørdur nóg væl og nóg víða.
“Men um samkynt hjúnaband kemur inn í lógarverkið, verður tað ógjørligt at halda fram við kjakinum um eina skipan við tøkniligum gitnaðarinntrivum.”
At lóggeva soleiðis, at tvey av sama kyni kunnu gerast hjún, er at kynsneutralisera hjúnabandið. Tað hevur sínar avleiðingar.
Men um samkynt hjúnaband kemur inn í lógarverkið, verður tað ógjørligt at halda fram við kjakinum um eina skipan við tøkniligum gitnaðarinntrivum.
“At nýdefinera hjúnabandið er at nýdefinera foreldraleiklutin og at strika hugsanina um, at kyn hevur týdning í uppalingini av einum barni. Tað loyvir, at eitt barn verður noktað kennskapin til og kærleikan frá í minsta lagi einum av sínum foreldrum – ikki orsakað av sorgarleiki ella at annað av foreldrunum rýmir, men einans fyri at nøkta kenslubornu ynskini hjá einum vaksnum, sum ikki er foreldur at hesum barni,” sigur Lyle Shelton.
Her bresta rættindi hjá børnum og ynskini hjá vaksnum sostatt saman. Hvat er tá at gera?
“Tá eitt samfelag upplivir, at rættindi og ynski bresta saman, eiga rættindi hjá vaksnum at boyggja seg fyri rættindum hjá børnum, ið eru tey mest sárbæru,” slær hann fast. “At vit í dag eru til reiðar at møta teimum krøvum, sum samkynda ideologiin setur, og sum noktar teimum, ið onga rødd hava, síni grundleggjandi rættindi, er ein mátistokkur fyri, hvussu sjálvsøkið okkara samfelag er vorðið.”
Spurningurin, sum ofta verður reistur í hesum føri, er, um samkynd pør ikki kunnu elska eitt barn og uppala tað væl.
“Sjálvandi kunnu tveir menn elska eitt barn. Og sjálvandi kunnu tvær kvinnur uppala eitt barn við góðum úrslitum. Men at skriva hetta inn í lógarverkið bendir á, at kærleikslýsingin hjá the Beatles (“All you need is love”) er tað einasta, sum er neyðugt. Jú, kærleiki er neyðugur, men kærleikin hevur tørv á sannleika. Sannur kærleiki kann ikki liva lið um lið við lygnina. Tað er ein lygn at látast sum, at tveir menn kunnu røkja móðurleiklutin. Tað er ein lygn at látast sum, at tvær kvinnur kunnu røkja faðirleiklutin.”
Sokallað ‘javnrættindi til hjúnabandið’ eru ein heildarloysn, og um tú ikki ert til reiðar at góðtaka, at hesin pakki sigur satt um veruleikan, lat so vera við at taka undir við honum.
“Tað er bert elitan í okkara samfelag, sum er blind yvir fyri hesum og ikki dugir at skilja tað,” heldur Lyle Shelton á. “Tá eitt barn verður føtt, kennir tað bert eitt, og tað er sína mammu. Hvat fyri samfelag hevði skipað ein almannapolitikk, sum loyvdi, at eitt nýføtt barn varð tikið úr føvninginum á síni mammu og givið tveimum monnum? Hvat fyri samfelag hevði noktað einum barni at kent pápa sín, sum um einasti týdningurin, ið hesin maður hevði fyri hetta barn, var at framleiða sáð?”
Lyle Shelton biður tí politikkarar hugsa seg væl um, áðrenn teir atkvøða fyri, at tvey av sama kyni skulu fáa loyvi at giftast.
“Sokallað ‘javnrættindi til hjúnabandið’ eru ein heildarloysn, og um tú ikki ert til reiðar at góðtaka, at hesin pakki sigur satt um veruleikan, lat so vera við at taka undir við honum.”


text:
Nú hjúnabandslógin nokk nærkast enn eini tingviðgerð, verður sagt, at um §14 stk. 2 verður strikað úr lógini, verður bundið um heilan fingur í mun til møguleikan fyri kirkjuligari signing av borgarliga giftum samkyndum pørum. Tað er rætt, at møguleikin fyri at krevja signing fellur burtur. Men trýstið á kirkjuna – í fyrsta umfari fólkakirkjuna – er tó ikki burtur, um hjúnabandslógin verður broytt. Tvørturímóti. Tað vísir gongdin í “teimum londum, sum vit samanbera okkum við”.
Tað er ógvuliga trupult at skilja, hvussu forsprákarar fyri broyting av hjúnabandslógini kunnu tosa um at samanbera Føroyar við hesi lond uttan at nevna, hvat ein broytt hjúnabandslóg ger við kirkjurnar í hesum londum – um teir veruliga vilja kirkjuni væl. Fokus er bert á rættindi til samkynd. Fokus er als ikki á allar trupulleikarnar, ið kirkjurnar fáa av hesum. Ella – um tú ikki metir hetta vera trupulleikar – so broytingarnar, ið kirkjurnar eru farnar ígjøgnum. Hví verður onki sagt um hesi viðurskifti, ið heilt týðiliga hava samband við málið? Tað tykist eins og politikkarar, aktivistar og onnur tilvitað lata eyguni aftur fyri ella vilja flyta fokus frá tí, sum veruliga hendir. Um hetta er støðan, so merkir tað m.a., at politikkarar, ið eru fyri broyting, men ikki vilja seta hana í verk, so leingi §14 stk. 2 er í gildi, í grundini ikki vilja kirkjuni væl. Av onkrari orsøk vilja teir bert trýsta hetta mál ígjøgnum, líka mikið hvat hendir við kirkjuni. At vilja strikað §14 stk. 2 kann so bert vera fyri at gera tað lættari at svølgja hjá teimum, ið veruliga eru góð við kirkjuna.
Á árliga fundinum varð nærum samtykt, at øll, sum framyvir søkja um at gerast prestar, skulu vilja víga tvey av sama kyni. Í hesum spurninginum er tað tí vorðið ógvuliga trongt í svensku kirkjuni, og prestar tora ikki longur at siga alment, at teir halda hjúnabandið vera millum mann og kvinnu. Teir vilja ikki seta eitt eldfimt kjak í gongd.
Í Svøríki varð hjúnabandslógin broytt í 2009. Svenska kirkjan, ið gjørdist leys av statinum í ár 2000, ynskti ikki at missa rættin til at víga pør. Tað endaði við, at bert eitt hálvt ár eftir broytingina valdi leiðslan í svensku kirkjuni eisini at lata kirkjuligar vígslur fevna um samkynd pør. Meiningarnar innanhýsis í kirkjuni vóru tó ymiskar, tí bæði biskuppar og prestar vóru ímóti broytingini. Kortini varð broytingin samtykt, og hetta fekk avleiðingar – serliga fyri verandi og komandi prestar. Í byrjanini tryggjaði man prestum samvitskufrælsi, men so seint sum seinasta heyst var tað um reppið, at kirkjuliga leiðslan avtók hetta frælsið. Á árliga fundinum varð nærum samtykt, at øll, sum framyvir søkja um at gerast prestar, skulu vilja víga tvey av sama kyni. Í hesum spurninginum er tað tí vorðið ógvuliga trongt í svensku kirkjuni, og prestar tora ikki longur at siga alment, at teir halda hjúnabandið vera millum mann og kvinnu. Teir vilja ikki seta eitt eldfimt kjak í gongd.
Í dag hevur svenska kirkjan eina nýggja ritualbók, har parturin um vígslur er broyttur grundleggjandi. Øll ritual og orð í sambandi við vígslur eru nú kynsneutral. Tað merkir, at orðini maður og kvinna ikki longur verða nýtt í sambandi við vígslur innan svensku kirkjuna.
Í Danmark gekk tað øðrvísi fyri seg. Hjúnabandslógin varð broytt í 2012, og frá byrjan av varð møguligt hjá tveimum av sama kyni at velja millum at giftast kirkjuliga ella borgarliga. Serliga var tað kirkjumálaráðharrin Manu Sareen, sum legði trýst á biskupparnar um at fáa vígslu av samkyndum pørum inn í fólkakirkjuna beinanvegin. Ósemja var millum biskupparnar, og ein meiriluti – 6 av 10 – var argur um ætlanirnar hjá Manu Sareen, og umleið ein triðingur av prestunum vildi ikki víga tvey av sama kyni. Kortini varð hetta mál trýst ígjøgnum frá politiskari síðu á ein ógvuliga ódámligan hátt. Hetta førdi m.a. til, at orðini “maður” og “kvinna” eru strikað í ritualunum, meðan nýggja orðið er “hjúnafelagar”.
Avleiðingin var split í donsku fólkakirkjuni. Fleiri av teimum meira virknu limunum strikaðu seg av limalistanum hjá fólkakirkjuni og valdu í staðin at stovna fríkirkjur. At víga tvey av sama kyni var dropin, sum fekk bikarið hjá teimum at flóta yvir.
Hóast prestar (enn) hava frælsi til at bera seg undan at víga tvey av sama kyni, eru kirkjuráð byrjað at krevja, at nýggir prestaumsøkjarar skulu vilja víga samkynd. Afturat hesum kunnu prestar koma í eina løgna støðu. Fólkatingið samtykti í 2014, at persónar kunnu fáa eitt løgfrøðiligt kynsskifti. Tað merkir, at ein prestur, sum ikki vil víga tvey av sama kyni, kortini kann verða noyddur at gera tað. Um eitt par, har annar parturin hevur fingið løgfrøðiligt kynsskifti, ynskir at giftast, verður presturin noyddur at víga tey, hóast parið í prestsins eygum antin er tveir menn ella tvær kvinnur.
29. oktober síðsta ár segði íslendski biskuppurin Agnes Sigurðardóttir, at har er onki í lógini, sum gevur prestum loyvi til at bera seg undan vegna kynsligu sannføringina hjá fólki. Hetta var tað beint øvugta av tí, sum hon hevði hildið bert fá ár frammanundan.
Í Íslandi samtykti Altingið í 2010 at broyta hjúnabandslógina. Íslendska fólkakirkjan slapp í fyrsta umfari undan, men valdi tó sama ár at bjóða tveimum av sama kyni at vígast í kirkju. Tá segði lógin, at “prestar fara altíð at hava frælsi til at víga tvey av sama kyni, men fara ongantíð at hava skyldu til tað.” Men tíðirnar broytast skjótt, og 29. oktober síðsta ár segði íslendski biskuppurin Agnes Sigurðardóttir, at har er onki í lógini, sum gevur prestum loyvi til at bera seg undan vegna kynsligu sannføringina hjá fólki. Hetta var tað beint øvugta av tí, sum hon hevði hildið bert fá ár frammanundan.
Í Grønlandi varð hjúnabandslógin broytt fyri stuttum og sett í gildið frá 1. apríl í ár. Eins og í Danmark kundu tvey av sama kyni frá byrjan av velja millum at giftast borgarliga ella vígast í kirkju.
Noreg broytti hjúnabandslógina í 2009, men kirkjan valdi at bíða. Tó vóru kreftir í norsku kirkjuni, sum ynsktu at víga samkynd. Eftir langt og hart stríð millum lutfalsliga stóra konservativa veingin og tann liberala veingin, valdi kirkjuliga leiðslan tann 11. apríl at loyva tveimum av sama kyni at vígast í kirkjuni. Longu nú hava 233 prestar skrivað undir eitt mótmæli ímóti at víga tvey av sama kyni.
Allir okkara norðurlendska grannar víga sostatt tvey av sama kyni í kirkjunum. Í summum førum var tað í fyrsta umfari bert møguleiki fyri borgarligari vígslu. Men tað gingu bert fá ár, áðrenn samkynd pør fingu loyvi til at standa framman fyri altarinum. Í summum londum var tað hart innanhýsis stríð í kirkjuni, meðan tað í øðrum londum ikki merktist nakað serligt til tað. Í øðrum førum kundu samkynd velja ímillum at giftast borgarliga ella at vígast í kirkju frá byrjan av.
Um hjúnabandslógin verður broytt, verður stríðið við vissu flutt inn í kirkjuna. Teir politikkarar, sum av sonnum vilja føroysku fólkakirkjuni væl, áttu tískil ikki at atkvøtt fyri at broyta hjúnabandslógina.
Í Føroyum royna politikkarar nú av øllum alvi at forða fyri hesum seinna. Men gongdin í okkara grannalondum er greið: broytir tú hjúnabandslógina, kemur fólkakirkjan undir stórt trýst, og innan fá ár verða tvey av sama kyni vígd innan kirkjugátt. LGBT Føroyar tvíheldur tó um, at tey ongar ætlanir hava um at fara inn í kirkjuna, men hetta er bert ein partur av sannleikanum. Tað hevði verið rættari at sagt, at tey ikki hava nakrir ætlanir um at fara inn í kirkjuna nú. Í kjakinum í KVF týskvøldið 24. november 2015 segði nevndarlimur í LGBT Føroyar jú, at tað var eitt strategiskt val at lata kirkjuligu vígsluna fáa frið. Tað stríðið verður útsett til eina aðru ferð. Fyrst snýr tað seg um at fáa lut í hjúnabandinum, tí tað letur dyrnar upp fyri nógvum øðrum møguleikum – eisini kirkjuligari vígslu um nøkur ár. Um gongdin verður sum í grannalondunum, tosa vit um minni enn 10 ár.
LGBT Føroyar plagar at siga, at føroyska fólkið hevur talað, og at ein stórur meiriluti er fyri broyting. Men LGBT skal minnast til, at ein stórur meiriluti av føroyska fólkinum er ímóti kirkjuligari vígslu av samkyndum. Og hyggja vit eftir okkara grannalondum, so fer ein broytt hjúnabandslóg at leggja lunnar undir eitt langt, hart og oyðileggjandi føroyskt kirkjustríð – bert fyri at so fá sum 20-50 pør skulu sleppa at giftast, um samanborið verður við donsk hagtøl.
Í løtuni stendur fólkakirkjan so gott sum saman og stríðist ímóti trýstinum uttanífrá. Men um hjúnabandslógin verður broytt, verður stríðið við vissu flutt inn í kirkjuna. Teir politikkarar, sum av sonnum vilja føroysku fólkakirkjuni væl, áttu tískil ikki at atkvøtt fyri at broyta hjúnabandslógina.


text:
Orð: Lida Shivers Leech
Lag: Adam Geibel
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: Some day He’ll make it plain
1. So mong ein ætlan brestur her,
tí ivasamt er alt í verð.
Guds ætlan, sum mær ókend er,
skjótt ein dag eg skilja skal.
Niðurlag: Ein dag hann fer at vísa mær,
hvør stór Guds upphavsætlan var.
Tá eg hjá honum standi har,
til fulnar alt eg skilja skal.
2. Um ei eg skilji kærleik tann,
sum Guds, várs faðirs, hjarta vann,
at senda sonin – ofra hann –
skjótt ein dag eg skilja skal.
3. Ígjøgnum roynd sum tíðin fer,
mín muður honum lovsong ber.
Hví náði hans so stór mær er,
skjótt ein dag eg skilja skal.


text:
Heilsufrøði fyri børn og ung
Allir heilsufrøðingar í Føroyum eru skipaðir undir stovninum Gigni – heilsufrøði fyri børn & ung – ið er eitt tilboð til allar barnafamiljur.
Gigni virkar fyri, at børn fáa eina jaliga og mennandi lívsbyrjan og heilsugóð barna- og ungdómsár. Eisini verður dentur lagdur á at styrkja og menna foreldraleiklutin og økja tilvitanina hjá familjum. Gigni veitir heilsufrøðiliga tænastu til smábarnafamiljur eins og til skúlabørn.
Við barnsburð ella ættleiðing verða boð send til heilsufrøðingin. So skjótt sum til ber eftir heimkomu, setir heilsufrøðingurin seg í samband við heimið og avtalar eina heimavitjan. Familjur, ið flyta til landið í styttri ella longri tíðarskeið, eru eisini fevndar av skipanini og eru vælkomnar at seta seg í samband við Gigni.
Gigni veitir skúlunum heilsufrøðiliga tænastu. Heilsufrøðingurin ger funktiónskanningar og hevur persónligar samrøður, bólkasamrøður, floksundirvísing og foreldraviðtalur.
Í økinum starvast tveir heilsufrøðingar. Sólrun Foldbo (tlf. 562394, t-postur: solrunf@gigni.fo) er sett á smábarnaøkinum, og Klara í Túni Jacobsen (tlf. 562378, t-postur : klarat@gigni.fo) sett við skúlarnar. Gigni heldur til á Hornavegi 19 á Oyri.
Heilsufrøðingurin eru at hitta eftir avtalu, men annars eru fólk altíð vælkomin at spyrja seg fyri, um tey eru í iva um eitthvørt viðvíkjandi trivnaði og menning hjá teirra børnum.