text:
Orð: Jacob Hansen
Lag: Vísulag (Om Danmarks kvide)
1. Á fjallalandi við grønari líð
býr Føroya tjóð,
har frælsið var heima í fornu tíð
og mentan góð.
Monnum ei skortaði nakað til fíggja,
men teir fingu tó annað at síggja,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
2. Døkk tokan seg breiddi um landið tá,
nívandi tung;
stúrandi eygað at øllum sá.
Gomul og ung
kærdu seg illa undan tí vanda,
kvíðandi fyri, hvar tey skuldu landa,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
3. Hvør fríborin kvinna stúrandi sat
í heimahøll;
ei seggur í stríði seg finna læt,
tey svóvu øll.
Børnini grótu av armóð í smáttu,
maður ei bita til heimið sítt átti,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
4. Í Føroyum mangur tá lítið fekk
til dagligt breyð,
biddandi trælur um bygdir gekk,
ja, stór var neyð;
leitaðu tey sær til strondina niður
at skera sær tang og stinga sær fliður,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
5. Long var leiðin til handils tá
í teirri tíð
hjá teimum, sum búðu langt burtur frá
Tórshavnar bý;
mangur misti tá lív og æru,
ið fór til Havnar at keypa sær varu,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
6. Bert danskir harrar tá ráddu har
við handilin,
tá føroyingur illa happaður var,
slapp valla inn.
Um Føroyingar vildu har avreiða nakað,
varð tað við háð og spotti vrakað,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
7. Tann vara, handilin teimum beyð,
varð lítið verd,
moðið var kornið og fúnað var breyð,
og vágin skerd.
Ofta ov lætt í býð varð vegið
– loddini høvdu mist sína megi -,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
8. Við handilin ofta eyktist sút
og mikið stríð,
og tómhentur mangur varð rikin út
í teirri tíð;
lamið var fólkið sum hundur í hafti,
ið heim verður rikin við tómum kjafti,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
9. Fólkið varð happað og illa lítt,
lagt undir fót,
hvør maður noyddist at lata sítt
til fútabót.
Tann, teimum talaði nakað at meini,
fjøtraður varð á Spískasteini,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
10. Tú fríborni sveinur og fríborna sprund,
hvar vart tú tá, –
tá prestar og fútar á tíni grund
frítt høvdu ráð?
Sum grenjandi garmar um landið teir fóru,
ránaðu til sín sum ófriðardjórið,
tá Gabel ráddi í Føroyum.
11. Tað var ikki løgið, um tú bart hat
á hevndar hátt
til teirra, sum soleiðis bóru seg at
við tína gátt;
útlendskir harrar við trælabandi
bundu teg í tínum egna landi,
tá Gabel ráddi í Føroyum.


c: text/html

text:
Tá ið Fólkafloksmaðurin Jákup Mikkelsen helt røðu, bleiv Poul Michelsen við at brúka kraft ímóti honum og svaraði til ferð aftaná ferð.
Jákup Mikkelsen bað formannin fleiri ferðir um at fáa Poul Michelsen at halda munn, men hesin bleiv við at órógva og tað var nær við at Jákup Mikkelsen fór av røðarapallinum, men tá helt Landsstýrismaðurin Poul Michelsen kjaft og Jákup Mikkelsen slapp at tosað.
Vemmilig framferð av einum Landsstýrismanni og hann skuldi verið koyrdur úr Løgtinginum fyri hansara sera ódámligu framferð.
SáH

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Stór ósemja millum donsku kommunurnar um útjavning
Kommunurnar í Danmark kunnu ikki semjast um, hvussu nýggja skipanin fyri útjavning teirra millum skal verða. Tískil tekur danska kommunufelagið (KL) seg nú úr nevndini, sum stjórnin hevur sett at hyggja at eini broyting av kommunalu útjavningini. Tað upplýsir KL-formaðurin fyri Ritzau.
- Hetta er eitt mál, sum vit ongantíð verða samd um, sigur hann.
Kommunala útjavningin er tann skipanin, sum býtir pengar millum kommunurnar eftir samansetingini av fólkatalinum og skattagrundarlagnum.
Men kommunurnar eru langt frá samdar um, hvør ið fær ov lítið og ov nógv.
Tildømis hava kommunur í Norðurjútlandi víst á, at tær eru snýttar fyri miljónir av krónum, tí útjavningin ikki tekur hædd fyri útbúgvingarstøðinum hjá útlendingum.
Tildømis er tað ikki rímiligt, halda hesar kommunurnar, at ein høgt útbúgvin útlendingur í Gentofte útloysir sama tilskot í útjavningarskipanini sum ein ófaklærdur útlendingur í Hjørring.
34 kommunur í høvuðsstaðarumráðnum er loddrætt ósamdar og hava sent eitt bræv til Fólkatingið, har tær gera vart við síni sjónarmið á hesum øki.
Standa langt frá hvør øðrum
Kommunurnar standa sostatt langt frá hvør øðrum, og hetta ger tað ómøguligt hjá KL at navigera í, sigur Kurt Houlberg, professari í kommunubúskapi, við Ritzau:
- Onki nýtt er í, at áhugamótsetningar eru millum kommunurnar, men kanska er meira upp á spæl hjá KL, nú ósemjan er størri enn fyrr.
- Kanska er tað eisini ein størri vanda fyri KL, um tey ikki verða tikin til inntøku fyri hjálpa til við eini ella aðrari broyting av útjavningarskipanini, sigur hann.
Stjórnin hevur áður boðað frá, at arbeitt verður við eini broyting av útjavningarskipanini í 2019.
Men tað verður sambært Kurt Houlberg ómøguligt at finna eina loysn, allar 98 kommunurnar verða nøgdar við.
- Komið verður ongantíð fram til eina skipan, sum allar kommunur halda vera rættvísa. Hetta er ein spurningur, sum fer at verða viðgjørdur í æviga tíð, sigur hann.
Mest lisið í farnu viku
Álvarsom lúgvisjúka stórtrívst millum ávísar journalistar í Føroyum
Norðoyggjar missa nógv orsaka av fiskivinnunýskipanini
Kristin Michelsen: Hetta er brot á lógirnar hjá Javnaðarflokkinum
Kristin Michelsen stillar uppaftur
Ætlar Bjørn at forkoma Sjálvstýrisflokkinum?
Alt hevur sína tíð her á fold
Jenis ætlar sær í landsstýrið
R7 og KvF samsenda
Kanning av kynsligari misnýslu av børnum í Føroyum
Fuglafjarðarsendingin (7) - 18. okt. 2018
Hugnaløtan (38) - Gestur: Karina Højgaard
Óreglusemi á fundarborði í fiskimálaráðnum
Ljóðbrot: Tá dunnan endaði undir sofuni
Líggjas Johannesen: Hvar eru pengarnir brúktir?
Sverri Hansen sagt seg úr búskaparráðnum
Hava lýst eftir stjóra fyri slakar 50.000 krónur
Metis - Øll sendingin - 16. oktober 2018
At lata Almannaverkinum fleiri íbúðir loysir sjálvandi nakað
Myndarøð: Café"in á Mølini í Skálavík
Myndarøð úr Føroyingahavnini: Tíðarinnar tonn er farin avstað við tí mesta.
Norðlysið gitar: Tummas Lervig fyri Hendrik Old
Saudi-Arabiski krúnprinsurin kann verða koyrdur frá
Eg gangi út frá, at Poul Michelsen hevur eina góða frágreiðing til vanliga skattgjaldaran
Sjálvstýri havt ársfund
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Tíðindaskriv
09.04.2018 - 15:32
Mentan > Mentan > Tónleikur
Í hesi vikuni, kemur út ein nýggj andalig fløga undir heitinum Tú Leitar.
Tað serstaka við hesi fløgu er, at hon er ókeypis og kemur sostatt ikki út í nakrar sølubúðir.
Tað er Eyðun Jacobsen sum er stigtakari og samskipari av fløguni.
Fløgan inniheldur 18 skeringar. Sangirnir vera sungnir av ymiskum bólkum og eistaklingum.
Tey sum luttaka á fløguni eru: Ólavur á Váli Olsen, Svein í Prestgarði, Kvartettin í Betesda, Petur Hans Hansen, Terje B Vestergaard, Tóra við Keldu, Oasubrøður, Hervør Sabina á Torkilsheyggi, Bill Justinussen, Pauli Høj, Torkil Mørkøre, Kristina N Hansen, Eyðun Jacobsen, Blátt Gras, Lisa Frederiksberg, Zamar, Vitin og Magni Cristiansen.
Tónleikurin er innspældur í Crossroads Studio, Arden NC í USA, meðan røddirnar eru innsungnar í Føroyum.
Í samband við fløguútgávuna, verður ein útgávuløta í Kelduni, Skálabotni, sunnukvøldið 15 apríl, har fleiri av teimum sum eru við á fløguni koma at luttaka.


text:
Fyrrverandi politikarin úr Kunoy, Heini O. Heinesen, sum fylti 80 ár mánadagin í síðstu viku, doyði seinnapartin í gjár.
Heini Oyolvur Heinesen var føddur 6. august 1938 í Kunoy.
Hann var sjómaður 1954–1955 og var síðan í snikkaralæru í Klaksvík til 1959. Hann starvaðist sum byggimeistari 1967–1977 og vegaformaður hjá Landsverkfrøðinginum 1978–1988.
Heini O. Heinesen hevði nógv álitisstørv, bæði í Norðoya Tjóðveldisfelag og í Tjóðveldisflokkinum. Hann var eisini formaður í Tjóðveldisflokkinum frá 1994–2000 og formaður floksins á tingi 1994–2004. Hann varð valdur á Føroya Løgting fyri Norðoya valdømi á løgtingsvalunum í 1984, 1988, 1990, 1994, 1998 og 2002.
Heini var aktivur í bæði kommunalpolitikki og landspolitikki. Hann var borgarstjóri í Kunoy frá 1977 til 2008, varaborgarstjóri frá 2009 til 2012 og aftur borgarstjóri frá 2013.
Seinastu árini búði Heini O. Heinesen á Norðoya Ellis- og Røktarheimi.
Niðanfyri sæst ein upptøka við Heina O. Heinesen, sum varð gjørd til valið í 2011.


text:
Seinastu tíðindi
Hans Jákup Rasmussen prógv sum krambakallur
Tann 3.ausep. 2018 fekk Hans Jákup Rasmussen prógv sum krambakallur.
Hann hevur staðið í læri í byggibúðini i …
Karstin Neshamar fingið prógv sum krambakallur.
Tann 9.aug. 2018 fekk Karstin Neshamar prógv sum krambakallur.
Hann hevur staðið í læri á timburdeildini í Klaksvík. …
Ársins XL-BYG Byggibúð kosin
Ársins XL-BYG® Byggibúð kosin
Ársins XL-BYG Byggibúð 2017 er júst kosin á einum stórum tiltaki í kendu byggiketuni. …
620 Runavík
700 Klaksvík
mán-frí 08.00 - 17.00
mán-frí 08.00 - 17.30


text:
Nýggj lærubókarøð við arbeiðsbók og lærarabók til lærugreinina alisfrøði og evnafrøði í 7. flokki. Pól Jespersen, studentaskúlalærari, hevur týtt og tillagað til føroysk viðurskifti úr bókarøðini »Ny fysik/kemi«, ið danska forlagið Gyldendal hevur givið út. Á lærarabókini eru nøkur orð um hvønn kapittulin í næmingabókini. Hetta kunnu vera hentar ávísingar viðvíkjandi royndum ella at ávíst evni er gjølligari viðgjørt. Harumframt eru undir heitinum »Tippa 12 røtt« smáar uppgávur, sum lærarin kann fjølrita til næmingarnar. Aftast í lærarabókini eru nakrar støðuroyndir. Her er ætlanin, at næmingarnir skulu vera virknari. Teir skulu sjálvir velja ella orða hóskandi uppgávusvar, sum teir hava høvi at bera fram próvgrundir fyri. Lærarin rættar og kann meta um støðuna í flokkinum.
Námsfrøðiligur stuðulsbólkur við Harriet Hansen, Selmar Jacobsen og Jacob Thomsen hevur viðgjørt handritið. �? lærarabókini eru nøkur orð um hvønn kapittulin í næmingabókini. Hetta kunnu vera hentar ávísingar viðvíkjandi royndum ella at ávíst evni er gjølligari viðgjørt. Harumframt eru undir heitinum »Tippa 12 røtt« smáar uppgávur, sum lærarin kann fjølrita til næmingarnar. Fyri hvørja uppgávu skulu næmingarnir velja rætta svarið ímillum tríggjar møguleikar. �? hvørjum uppgávuarki er rúm hjá næmingunum at skriva navn sítt. Næmingarnir kunnu so lata lærararanum uppgávubløðini at rætta. Aftast í lærarabókini eru nakrar støðuroyndir. Her er ætlanin, at næmingarnir skulu vera virknari. Teir skulu sjálvir velja ella orða hóskandi uppgávusvar, sum teir hava høvi at bera fram próvgrundir fyri. Lærarin rættar og kann meta um støðuna í flokkinum.
Nýggj lærubók við arbeiðsbók og lærarabók til lærugreinina alisfrøði og evnafrøði í 7. flokki. Pól Jespersen, ...
Nýggj lærubókarøð við arbeiðsbók og lærarabók til lærugreinina alisfrøði og evnafrøði í 7. flokki. Pól Jespers...


text:
Makao, sum altíð hevur staðið í skugganum av nógv ríkara og størra granna sínum fyri eystan, Hongkong, er eitt lítið útnes og tvær smáar oyggjar, ið eru bundnar saman av einari brúgv og einari byrging. Makao varð latið Kina aftur í 1999. Tá ið portugisar lótu valdið frá sær - eftir at hava verið har í næstan 450 ár - var tað endin á elsta evropeiska hjálandinum í Asia. Hóast Portugal læt Makao aftur til Kina í 1999, heldur kapitalistiska skipanin fram í 50 ár.
Býarmyndin í Makao er merkt av spælihúsum og gistingarhúsum. Spælihúsini draga mong ferðafólk hagar, tí kinverjum dámar ógvuliga væl at spæla, og ikki er loyvt at spæla um pening í Hongkong. Meiri enn triðingurin av allari inntøku í Makao er av spæli.
Makao ger alskyns vøru til útflutnings, t.d. klæði og elektróniskar lutir, fýrverk, leiku og kunstblómur. Hvønn dag koma láglønt verkafólk úr Kina at arbeiða í mongu verksmiðjunum í Makao.


text:
Djóni til Skopje við U20
Dagarnar 20. til 29. juli er Skopje í Makedonia karmur um EM-undankapping fyri U20 landslið í hondbólti hjá monnum. Føroyska U20 landsliðið er við í kappingini, og ein av leikarunum er okkara egni 18 ára gamli Djóni Jansson Petersen. Djóni og restin av ferðalagnum fóru úr Føroyum í gjár, 18. juli.
Føroyska liðið er í bólki við Hvítarusslandi, Finnlandi, Grikkalandi, Estlandi og Litava. Fyrsti dystur er móti Litava fríggjadagin kl. 13 føroyska tíð, sambært eurohandball.com
, og síðsti dystur er hósdagin 26. juli kl. 15. Allir dystir verða leiktir í Boris Trajkovski Arena, sum hevur pláss fyri 6.200 áskoðarum.
Vit ynskja Djóna og liðfeløgunum bestu eydnu við kappingini í Skopje og gleða okkum at fylgja við gongdini.
Til ber at fylgja við landsliðnum á instagram síðuni hjá Hondbóltssambandinum: handball_faroe_islands


text:
Jákup Olsen 18.07.2018 (10:13)
Poul Olsen í Vági 100 ár
Í dag er tað ein stórur dagur í Toftalíð, ja, í allari Vágs bygd, nú Poul Olsen, Poul hjá Lávusi, fyllur 100 ár. Tað er ikki einum og hvørjum lagað at fylla 100 ár og at vera so raskur og væl fyri sum Poul.
Poul býr heima einsamallur í stásiliga heiminum hjá bróðurinum Olivuri og konuni Ennu, sum nú bæði eru deyð. Enna var ættað úr Hvalba. Olivur og hon fingu tvær døtur, Ebba og Jonna, sum báðar búgva í Danmark.
Poul hevur klára seg sjálvan og ikki ligið øðrum til byrðu, men passað bæði hús og heim og alt, sum har tilhoyrur, gott gjørt av einum manni, sum nú verður 100 ár. Harafturat er Poul so klárur, at ein kann skifta orð við hann, bæði um familju og øll dagsins viðurskifti.
Poul er sera hugnaligur at vitja og tosa við, og hann er sera glaður fyri, at onkur kemur inn á gólvið, tí Poul er ein sera fittur og fryntligur, blíður og smílandi maður, og ein verður altíð í góðum lag við at tosa við Poul. Hann er púra klárur, og ein kann práta við hann, sum um hann var ein unglingi.
Tá eg skal skriva eitt sindur um Poul, má eg fyrst skriva eitt sindur um pápa hansara, og okkara viðurskifti við hann. Pápi Poul var rokskiparin Johan Olávus Olsen, Lávus úti í Stovu, sum var giftur við Elspu. Tey vóru bæði systkinabørn, og tey vóru bæði úr Porkeri.
Toftalíð var jú uttangarðs, tí bøgarðurin var tá heilt vesturi við núverandi kaiina, og tá ið vegurin seinni bleiv gjørdur, gekk hann ikki longur enn út til Vendingarplássið, og bert ein breið gøta gekk harfrá og út á Marknoyri. Olávus keypti grundstykkið, 100 metur ytri enn Vendingarplássið fyri 175,-kr. frá Alexandur Vilhelm, sum átti meginpartin av allari Toftalíð.
Seinni keypti hann alt stykkið fra húsunum og oman í mølina fyri 125,-kr, so hann fekk bygt sær neyst. Hetta vóru jarðarprísirnir tá í tíðini allar seinast í 1800.
Útímóti aldarskiftinum kom Olávus í samband við abba mín Óla Smið í Havnini. Teir vóru blivnir góðir vinir, og Olávus bað abban koma suður til Vágs við sær. Vágur hevði longu tá fingið skip og var í vøkstri. Tað var eisini tí, at Olávus var fluttur úr Porkeri og inn til Vágs, sjálvt um pápi Olávusar ráddi honum frá at flyta, tí tey vóru stóreigarar av jørð í Porkeri og annars væl fyri, so har var ríkiligt at liva av.
Jørðin var tá grundarlagið undir tilverðuni, men Olávus hevði júst tá lært til skipara og sá broytingartíðina fyri sær. Abbi mín bleiv faðirloysingur sum 15 ára gamal og var, tá íð pápin doyði, farin í læru sum jarnsmiður í Mikladali.
Tá lærutíðin var liðug, fór hann suður til Havnar og møtti tá Olávusi har, so tað passaði honum væl at fara suður við Olávusi. Olávus var júst tá fluttur í nýggj hús. Hann kom at búgva hjá Olávusi í fleiri ár, bæði meðan hann fyrst bygdi smiðju og so eisini nøkur ár seinni bygdi sær sethús á einum gyllin av jørð í Tofthaga, sum hann fekk frá verfaðirinum við Hvanndalsá.
Tað var eyðsæð, at Olávus skipaði fyri, at abbin keypti grundstykki frá Alexandur Vilhelm til smiðjuna, sum hann bygdi uttanvert húsini hjá Olávusi, men niðast á bakkanum, tí rógvast skuldi yvir á skipini, sum lógu har útfyri.
Olávus hevði gott vinalag við tann sera fitta mannin í hinum endanum av Vági. Tað var eingin kai í Vági tà, hon kom ikki fyrrenn fyrst í 20`unum. Smiðjan hjá abbanum var bygd í 1899/1900, tann allar fyrsta jarnsmiðjan í Vági.
Tað bleiv eitt lívlangt og sera gott granna- og vinalag ímillum húsini hjá Olávusi og abba mínum og í Toftalíð sum heild, og hetta hevur hildið fram hjá teimum næstu ættarliðunum til dagin í dag. Mamma mín var arbeiðsgenta hjá Palla og Metu í fleiri ár. Palli var sonur Olávus.
Umhvørvið um og í Toftalíð og á Marknoyri, sum Poul og brøður hansara vuksu upp í, var eitt sera virki og gott umhvørvi,har fólk gingu inn til hvønn annan. Hetta var eisini tann nýggi parturin av Vági. Tað var í Toftalíð, at teir flestu nýbyggjarar setti seg niður, og tí vitjaði nógv fólk úr smábygdunum rundan um Vág inn á gólvið, antin tað so var av Nesi, úr Porkeri,Lopra, Sumba ella av Øgrum, tá ið tey vóru í ørindum í Vági. Nógv fólk fluttu eisini til bygdina, sum var í stórari menning.
Synirnir hjá Olávusi vóru úrmælingar til hendurnar, handaligir, raskir, fittir og friðarligir og ógvuliga vælgjørdir.Til skips fór Poul ongantíð, og konu fekk hann sær ongantíð, men eftir vanliga fólkaskúla fór hann í realskúlan, sum tá var uppi í Avhaldshúsinum, vesturi við Gamla skúla. Lærubøkurnar vóru allar á donskum, bók á føroyskum fanst ikki, og tær komu ikki inn um skúlagátt fyrrenn u.l. 1930.
Tá íð Poul hevði gingið har í eini tvey ár, kom sjúka ella annað í vegin, og Poul fór ongantíð aftur í skúla.
Eftir hetta gjørdi Poul alt fyrifallandi arbeiði, og nakað seinni fóru pápin og brøðurnir undir at byggja 10 mannafarið “Ella” til útróður. Báturin bleiv uppkallaður eftir dóttur Palla. Við “Ellu” fór so Poul at rógva út. Poul minnist manga góða løtuna á útróðri við “Ellu”, á Dalagrynnuni ella uttan Stein. Men hann minnist eisini onkran ringan túrin sum t.d. tann dagin, tá ið teir vóru norðuri á sjónum eystur úr Dímun.
Teir høvdu sett línuna í allarfagrasta veðri.Tá ið línan hevði staðið ein tíma, varð farið at draga, og nógvur fiskur var á, tá brast hann á sum úr byrsuni, og sjógvurin østist upp, teir mundu hava einar 15 – 20 centnarar inni.
Allir bátar har um leiðir vóru farnir at sigla, og nú fóru teir eisini. Tá teir høvdu siglt nakað, steðgaði motorurin, og hvat teir so enn royndu, fingu teir ikki motorin í gongd aftur, og tí vóru teir í ringari neyð.
Langt um leingi bar ein maður á deksbátinum “Nolsoyar Páll” eyga við okkurt langt burturi, og fóru teir so at sigla ímóti hesum. Hetta var av berari tilvild, at teir komu teimum til hjálpar og tóku “Ellu” uppá sleip. Tá ið teir komu á Vág, lá “Norðfari” klárt at sigla og at fara at leita eftir teimum, men alt endaði tíbetur í øllum góðum.
“Ella” hevur roynst teimum góðar fjalar. Tvær ferðir havi eg verið á floti við “Ellu,” og tvær ferðir havi eg verið við “Ellu” úti í Stóru Dímun, og allar ferðirnar hevur tað verið sýslumaðurin Kjartan Midjord, sum hevur stílað fyri. Hetta komst av, at Kjartan var fostursonur Petur hjá Olávusi. Petur doyði av einari rakett um borð á “Elini” undir krígnum. Petur var giftur við Thomasiu mammu Kjartan.
Poul sigldi eitt skeið í 39/40 við Smyrli. Lønin var lítil 75,- kr. um mánaðin.
Undir og eftir kríggið gjørdi Poul alt fyrifallandi arbeiði, so sum betongarbeiði o.a. Poul kundi minnast eina lítla smágentu, sum altíð var í túnunum har vesturi hjá teimum, tá ið teir betongaði garðin frammanfyri húsini hjá Andreu og Semoni, og at hetta var Marna.
Marna sigur seg minnast frá óvita av, hvussu imponerað hon var sum smágenta yvir gongubreytina við betongkanti báðumegin, sum gekk frá portrinum á skák niðan gjøgnum garðin og niðan til trappuna við inngongdina til húsini. Hetta var óvanligt og vakurt í hennara eygum, og tað fríðkaði um garðin, havan og húsini, men “arkitekturin” til alt hetta var Poul Olsen, sum gjørdi hetta vakra betongarbeiðið, tí slíkum vakrum hevði Poul sans fyri.
Poul fekk so fast arbeiði á bedingini og var har í 18 ár. Poul segði, at har var mong hugnalig løtan og mangur tippur láturin, tí har treyt ikki við skemtarum og spilopmakarum.
Tá ið Morell fór úr Vági, fór Poul av bedingini og út á timburlagrið á Fløgulið at arbeiða. Hetta var í 62/63. Har var hann so eisini í 18 ár. At Poul kann átaka sær so ymisk arbeiði uttan nakað, sigur eitt sindur um, hvussu fjøltáttaður og dugnaligur handverkari Poul er.
Í 1963 komu Marna og eg heim til Vágs skúla, og vit minnast frá teirri tíðini Poul hendan fitta og altíð blíða mannin, hvønn dag koma súklandi til og frá arbeiði. Jú, súklan og Poul hoyrdu saman í býarmyndini, tey vóru líkasum eitt hvørt við annað.
Tá ið Poul hevði verið á Fløgulið í 18 ár, varð hann biðin um at koma í málingahandilin hjá Henning Joensen at arbeiða. Har dámdi honum so sera væl at vera, og virkaði hann har, til árini blivu so mong, at hann mátti leggja frá sær.
Barnaheimið hjá Poul var omanfyri vegin, har bróðurin Palli hevði bygt uppí. Palli var giftur við Metu, og har var mamma mín arbeiðsgenta í nøkur ár. Oluf og Hanna búðu í gomlu húsunum, og har kom Gustav eisini at búgva, tá íð hann gavst at arbeiða í Íslandi og kom heim.
Handalagið hjá Gustavi var einki minni enn hjá hinum brøðrunum, hann kundi gera tær allar vakrastu og flottastu lagkøkurnar, rein list at kalla. Bróðurin Olivur, sum var giftur við Ennu , bygdi niðan fyri vegin. Poul, sum var og er ógiftur kom at búgva hjá teimum og býr har enn. Einaferð vegurin millum húsini skuldi breiðkast til bilveg, koyruveg, mátti húsini hjá Olivuri flytast longur oman frá vegnum.
Hetta skipaðu so brøðurnir fyri og løgdu arbeiðið til rættis. Tá ið teir so fluttu húsini, tók tað teimum bert ein hálvan tíma at flyta øll húsuni uppá pláss. Seinni bygdi so Poul upp í húsuni, so tey blivu so stór sum tey eru í dag, og hann hevur eisini innrættað allan kjallaran, so hann er eins flottur og alt í erva. Handaligur, skilagóður og lagaligur í øllum arbeiði, tað var Poul eins og hinir allir brøðurnir.
Poul hevði m.a. eisini tað at vitja eldri menn, sum ringdi eftir honum fyri at fáa hann at klippa sær, og hetta lá væl fyri hjá honum, men handalagið hjá Poul og kanska ikki minst hjá Olivuri sást eina mest, tá ið teir gjørdu grindaknívar, ostaskerarar o.a. og felti smærri lutir, myndir av hvali, bátum og grindareiðsskapi inn í skefti á knívinum og á slíðranum.
Hetta er so nett og vælgjørt arbeiði, at eingin tekur tað úr hondum teirra, so hesir prýðislutir hanga í nógvum stovum og prýða mong heim í landinum. Hóast hetta vóru sera vælegnaðir og hárhvassir grindaknívar, fara menn neyvan í grind við slíkum flottum knívum.
Jú, okur hava við eitt sera friðarligt, hjartaligt og arbeiðssamt fólkaslag at gera, og eg fari enn einaferð at veita tær Poul og øllum tínum eina hjartans takk fyri, at Olávus pápi tín tók abban Óla Smið við sær til Vágs og hjálpti honum at seta føtur undir egið borð, og at tit í heila taki tóku hann til tykkara.
Eftir at Olávus var blivin eldri maður og givin við at hava skip og sum skipari fór hann til Danmarkar at læra seg at rætta kumpas. Hetta hevði hann til arbeiðis saman við at seyma segl á Marknoyri hjá Nolsøe monnunum.
Enn er ikki útkalt á grúgvuni, tí í vøkru og stásiligu tvíhúsunum oman fyri vegin búgva nù Britt og Andrass. Andrass er skrivstovumaður, men hann hevur sjálvur smíðað alt innan av nýggjum og nútímansgjørt bæði húsini.Tað sæst, at Andrass ikki bregður burtur úr ætt.- Andrass er langabbasonur Palla hjá Olávusi.
Góði Poul, tú hevur nú í so mong ár búð einsamallur, eftir at Enna og Olivur bróður eru farin. Tú hevur hildið heimið og passa tað, sum um tú átti tað sjálvur. Har skínur av hvørjum sprekið, sum tikið verður til.
Eg fari at ynskja tær Poul ein sera góðan føðingardag, og nógvar ríkar løtur framyvir og má Harrin signa teg ta tíð, ið eftir er.
Hjartaliga til lukku við 100 ára føðingardegnum.
Jákup Olsen
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Jan Müller
28.10.2017 - 13:27
Stóri franski bankin, BNP Paribas, ið er áttandi størsti bankin í heiminum, er nú farin í part við teimum, sum eru ímóti at leita eftir og framleiða kolvetni í arktiskum økjum.
Hetta skrivar Stavanger Aftenblad.
Bankin sigur seg fara at útiloka fígging av skiferolju og oljusandi umframt olju- og gassverkætlanum í arktiskum økjum. Hetta ger hann bæði av umhvørvisávum og fyri at skunda undir gongdina við varandi orku. Hetta fevnir eisini um leiting, framleiðslu og flutningi av olju og gassi í Arktis.
Um somu tíð sigur bankin seg vilja fíggja verkætlanir, sum kunnu vera við til at broyta orkusektorin. Bankin ætlar at brúka nógvan pening uppá verkætlanir, sum kunnu rudda slóð fyri varandi og burðardyggari orku. Herfyri segði nýggi franski orku- og umhvørvisráðharrin, at Frakland fer at banna leiting eftir olju og gassi frá 2040.


text:
Ein lekkur og løtt rullukøka slær ongantíð feil. Er tað kanska eitt sindur ommuligt at baka rullukøkur? Møguliga, men tað ger tað bara enn hugnaligari. Hendan er frísk og søt, júst sum okkum dámar tað. Tú kanst saktans koyra annað... Continue reading →
Nakað, ið eg ofta hoyri verða ein afturvendandi trupulleika hjá familjum, er tann vælsignaði døgurðin. Tað er sami spurningur hvønn dag: “Hvat skulu vit eta til døgurða í dag??” og samstundis gerst hesin posturin eisini alsamt dýrari, tí vit enda... Continue reading →
Nú er langt síðani eg havi givið tykkum eina dagføring, av hvussu tað gongur við graviditetinum. Hvar skal eg byrja? Mær hevur ongantíð dámað russjibanar.. Fyri meg kennist tað ikki væl, at ikki verða tilvitað um hvat er í væntu,... Continue reading →
Sum áður sagt, njóti eg at hava barnsburðarfarloyvi og hugni mær við ymsum kreativum verkætlaðum. Eitt nú er svøvnurin byrjaður at halta, og tískil eru mangar nætur farnar, við at finna íblástur á eitt nú Pinterest. (um tú ikki hevur... Continue reading →
Áhh sum eg havi glett meg at víst tykkum hesa uppskriftina. Hon hevur verið á mínum “to-do lista” alt ov leingi og fyri einari tíð síðani, fann eg endiliga eitt høvi, til júst hesa køkuna. Tað kravdi faktiskt ein innsats... Continue reading →
Tað er nokk so stuttligt við heimagjørdum leikum, bamsum og øðrum til børnini. Eg eri hvussu er viðhaldsfólk av kreativum “ger tað sjálv” verkætlaðum, og haldi tað verða so spennandi at skapa. Nú er eitt sindur síðani eg gjørdi hesa... Continue reading →


text:
Mikudagin var Joaquin Pujol, formaður í FINA Facilities Committee (nevnd í altjóða svimjisambandinum FINA) á fundi við Tórshavnar kommunu. Á skránni var viðgerð saman við bygginevnd og teknisku fyrisiting um staklutir í uppskotinum, og um atlit í mun til FINA reglur í sambandi við altjóða kappingar.
Ynskið er, at langhylurin og Svimjihøllin í Gundadali skal kunna vera karmur um eina røð av kappingum í føroyskum, norðurlendskum og altjóða høpi, umframt vera ein góð íløga í betri karmar fyri rørslu, ítrótt og svimjiundirvísing í áratíggju fram í tíðina.
Eisini var fundur við borgarstjóran Anniku Olsen og Gunvør Balle, forkvinnu í mentamálanevndini, har tikið var samanum málið, skrivar Tórshavnar kommuna. Samskiftið við FINA kemur at halda fram, og ætlandi verður farið undir projektering av verkætlanini í næstum.
Verkætlanin skal verða liðugt projekterað í 2019.
Ynski er at langhylurin skal verða karmur um altjóða kappingar
Tórshavnar kommuna var á fundi við formannin í FINA.
Frá vinstru: Sigurð Ó. Vang, mentamálaleiðari í Tórshavnar kommunu, Annika Olsen, borgarstjóri, Joaquin Pujol, formaður í FINA Facilities Committee, og Rókur í Jákupsstovu, forseti í Svimjisambandi Føroya
Mikudagin var Joaquin Pujol, formaður í FINA Facilities Committee (nevnd í altjóða svimjisambandinum FINA) á fundi við Tórshavnar kommunu. Á skránni var viðgerð saman við bygginevnd og teknisku fyrisiting um staklutir í uppskotinum, og um atlit í mun til FINA reglur í sambandi við altjóða kappingar.


text:
Á Kyndilsmessu verður bókin Mennandi sálarfrøði – sálarheilsa og trivnaður í verki løgd fram í Miðlahúsinum.
Gitte Klein og Ann-Britt Fríðheim Mortensen hava skrivað bókina, sum er tann fyrsta av sínum slagi á føroyskum. Bókin byggir á ástøði í positivari sálarfrøði, menningarsálarfrøði og neurosálarfrøði. Hon gevur boð upp á, hvussu til ber at arbeiða øðrvísi við sálarheilsu og trivnaði í verki og harvið betra trivnað og sjálvsvirði hjá børnum og ungum – geva teimum betri sálarheilsu.
Bókin er ætlað øllum, sum hava áhuga fyri trivnaði hjá børnum og ungum, foreldrum, námsfrøðingum, lærarum og øllum øðrum, sum eru um børn í tí dagliga.
Á framløguni fara høvundarnir at greiða stutt frá innihaldinum, somuleiðis fara landsstýriskvinnurnar Sirið Stenberg og Rigmor Dam at siga nøkur orð.
Høvi verður at keypa bókina fyri serprís og fáa hana signeraða av høvundunum.
Øll eru vælkomin til bókaframløguna, sum verður í Miðlahúsinum 2. februar kl. 16.00.


text:
Hevur landsstýrimaðurin ætlanir um at útiloka ávís reiðarí frá at bjóða á uppboðssølu
Politikkur17-09-2018 - 17:44 - Jóanis Albert Nielsen
Munnligur fyrispurningur
til
Høgna Hoydal, landsstýrismann
viðvíkjandi uppboðssølu av fiskirættindum
1.
Hevur
landsstýrimaðurin ætlanir um at útiloka ávís reiðarí frá at bjóða á uppboðssølu
av fiskirættinum
2.
Um, ja, ætlar landsstýrismaðurin
er gera tað umsitingarligt ella kemur landsstýrismaðurin í Løgtingið við
uppskoti um lógarbroyting?
Viðmerkingar:
Landsstýrimaðurin í Fiskivinnumálum hevur í
miðlunum boða frá, at hann ikki var nøgdur við seinastu uppboðssølurnar av
fiskirættinum. Hann gjørdist kløkkur av, at tey sterku reiðaríðini høvdu hægsta
boð og keyptu fiskirættindini á uppboðssøluni. Í miðlunum, hevur Høgni Hoydal
róð framundir, at ávís reiðaríðir skulu útilokast frá uppboðssølu av fiskirættindum.
Hvussu ein møgulig politisk útreinsan skal gerðast,
er tó ikki greitt. Tí verður spurt, hvørjar ætlaninir landsstýrismaðurin hevur,
hesum viðvíkjandi.
17.
september 2018
Jørgen Niclasen
løgtingsmaður


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Lag (2007): Knút Olsen
Viðmerking: Yrktur 27. mai 2007.
Hvør tann, ið trýr, tá ið hann hoyrir orðið,
ið kom frá Gudi, og sum hold er vorðið,
hann hevur ævigt lív, til dóms ei kemur,
tað undurverkið Kristus sjálvur fremur.*
Um tit mítt orð í hjørtum vilja bera,
so skal eg sjálvur her hjá tykkum vera,
tað lyftið Jesus børnum sínum gevur,
sum valdið alt á jørð og himni hevur.
Og hvønn tann, sum Guds orðið vil varðveita,
Gud elska vil og skal til hansar leita,
hann sjálvur vil hjá sínum barni búgva,
ið elskar Gud, og trygt á hann vil trúgva.
Tey vitug eru, ið seg lata leiða
av orði Guds, so tey ei fótin meiða
á heimsins breiða vandamikla vegi,
men roynast trúgv, til lýsir fyri degi.
O, styrk oss, Gud, hitt góða stríð at stríða,
í trúnni standa føst, nú dagar líða.
at stevna fram í Kristi kraft og Anda,
til stríð er av, og einki kann oss granda.


text:
Skráin fyri ABC vikuna 8.-14. oktober
Dan Klein --- 10.10.2018 - 08:00
Her er skráin fyri ymisku átøkini, sum eru í sambandi við ABC vikuna.
Mánadagin 8.
oktober
Fyrsti
ABC filmur við Róar Terjason Hansen verður almannakunngjørdur á sosialu
miðlunum og www.folkaheilsa.fo
ABC
kapping er frá 8. – 14. oktober á Facebook; ABC fyri sálarliga heilsu og
Instagram; Folkaheilsuradid. Vinnarin verður funnin mánadagin 15. oktober.
Týsdagin 9. oktober
Næsti
ABC filmur verður almannakunngjørdur á sosialu miðlunum og www.folkaheilsa.fo.
kl.19.00 “Opið hús á
psykiatriska deplinum”. Psykiatriski depilin tjóstartar altjóða sálarheilsudagin
10. oktober. Ymiskir áhugaverdir fyrilestrar eru og drekkamunnur er á
seingjadeildini. Meira kunning á facebook síðuni hjá Sinnisbata.
Stað: Eiragarður 9, Tórshavn. Fyriskipari: Psykiatriski depilin.
Mikudagin 10. oktober
Triði
ABC filmur verður almannakunngjørdur á sosialu miðlunum og www.folkaheilsa.fo.
Kl.13.00-18.00
“Altjóða sálarheilsudagur 2018”. Altjóða sálarheilsudagur verður hildin við áhugaverdum
fyrilestrum, básum, tónleiki og handan av sálarheilsuvirðisløn. Hesir ABC
samstarvsfelagar luttaka: Sinnisbati, Fólkaheilsuráðið, Almannaverkið og Blái
Krossur Føroya. Ein ABC básur verður við ABC virksemi.
Stað: Østrøm, Tórshavn. Fyriskipari: Sinnisbati.
Kl.
14.00-16.00 “Felags foreldrabólkur”. Øll foreldur við
børnum undir 1 ár eru vælkomin til felags foreldrabólk. Evnini eru: “Vel tað
besta – vel familjuna” við at vera virkin, hugbundin og saman sum
familja.
Stað: Skálin, Klaksvík. Fyriskipari: Gigni.
Hósdagin 11. oktober
Fjórði
ABC filmur verður almannakunngjørdur á sosialu miðlunum og www.folkaheilsa.fo
Kl.11.00-13.00 “Felags
foreldrabólkur”. Øll foreldur við børnum undir 1 ár eru vælkomin til felags
foreldrabólk. Evnini eru: “Vel tað besta – vel familjuna” við at vera virkin,
hugbundin og saman sum familja.
Stað: Veistluhøllin á Landssjúkrahúsinum, Tórshavn. Fyriskipari: Gigni.
Kl.15.00-17.00
“Verkstova á Reinsarínum”. Bergunn Kass setur verkstovuna, Fólkaheilsuráðið hevur framløgu
um ABC fyri sálarliga heilsu og Heilsu- og umsorganartænastan hevur framløgu um
at vera sjálvboðin. Reyði Krossur luttekur eisini. Evnið er “Hvussu kunnu fólk
síggja seg sum sjálvboðin innan eldraøkið í Tórshavnar kommunu”. Fólk eru
vælkomin við hugskotum til, hvussu ein kann vera sjálvboðin innan
eldraøkið.
Stað: Reinsaríið, Tórshavn. Fyriskipari: Tórshavnar kommuna.
Kl.15.00
“Hugnaløta” Greitt verður frá ABC fyri sálarliga heilsu. Eisini verður
drekkamuður og høvi til eitt gott prát.
Stað: Dagtilhaldið Blákollan á Hornavegi á Oyri. Fyriskipari: Sunda kommuna.
Fríggjadagin 12. oktober
Fimti
ABC filmur verður almannakunngjørdur á sosialu miðlunum og www.folkaheilsa.fo
Leygardagin 13. oktober
Kl.11.00
“Gakk ella renn fyri heilsuna” Fari verður frá býráðshúsinum. Fólk ganga ella renna í 15
min. og venda so við aftur. Klaksvíkar kommunan bjóðar fríska frukt omaná.
Stað: Býráðshúsið á Nólsoyar Pálsgøtu. Fyriskipari: Treysti og Klaksvíkar kommuna.
Innanhýsis tiltøk
Gjøgnum
ABC vikuna verða eisini ymisk innanhýsis tiltøk, sum leggja dent á evnið
sálarliga heilsa – hesi eru ikki almenn, men kunnu geva íblástur til onnur
eisini at taka evnið upp. ABC samstarvsfelagarnir Tórshavnar-, Klaksvíkar- og
Sunda kommuna arbeiða við evninum á t.d. skúlum, dagstovnum og innan eldraøki.
ÍSF skipar eisini fyri innanhýsis tiltaki á ellisheimi, og Blái Krossur Føroya
varpar ljós á týdningin av sjálvbodna arbeiðinum í klædnabúðunum.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 8. februar 2009.
Tú bart meg, o Gud, áðrenn ljósið eg sá
og síðan alt lív mítt á foldum.
Eg veit, tú meg verjir og verður mær hjá,
tá hvíla eg skal undir moldum.
Um aldur og ævir tú livir, o Gud,
og helheimsins lyklar tú hevur.
O Harri! av náði mær falli í lut,
at barn títt í trúgv hjá tær svevur.
Tí, frelsunnar Harri, tú eina mær ert,
lat einki ta trúgv frá mær taka!
Hjá tær, Harri, útgongd frá deyða er bert;
tú yvir mítt leiði vilt vaka.
Í varðveitslu tíni eg hvíla kann trygt,
um hylur enn mold meg sum tekja,
tí einans á náði er álit mítt bygt,
at tú meg úr deyða vilt vekja.
Gud gævi, vit øll mega hoyra ta rødd,
tá Kristus til lívs okkum kallar,
so livandi vit og av nýggjum tá fødd,
tú leiða oss skal heim til hallar.


text:
HvÝ tegir Gud?
28. november 2011
Ein frásøgn úr bókini "Gud ja! Men Jesus" eftir Wilhelm Busch.
Týski presturin Wilhelm Busch varð føddur í 1897. Hann las gudfrøði í Tübingen, og varð prestur í Bielefeld; aftraná tað varð hann prestur millum námsarbeiðarar; loksins varð hann ungdómsprestur í Essen í mong ár. Wilhelm Busch doyði í 1966 á veg heim frá møtum Sassnitz í Rügen. Hann skrivaði nógvar bøkur; millum aðrar bókina "Gud Ja! Men Jesus?" Úr hesi bók er henda frásøgnin:
Kjakast kann vera í tímavís um, hví Gud letur hetta ella hatta henda. Men spurningurin verður ikki rættiliga viðkomandi, fyrr enn tað rakar ein sjálvan. Mann ikki so vera? Í øllum teim døpru og ræðuligu tíðarskeiðum í lívi mínum havi eg bara havt Jesu kross at rætta meg eftir.
Herfyri segði ein ung genta við meg, heilt ólukkulig: “Eg orki ikki at liva longur." Tína støðu kenni eg ikki, men tá ið tað snýr seg um tað torskilda í lívi tínum, vil eg siga: Tað ræður ikki um at spyrja: "Hví? Hví? Hví?," men vit mugu spyrja: "Hvat vil Gud geva mær gjøgnum hetta?" Fyri at lýsa hetta, fari eg at siga tær frá einum tilburði:
Tá eg fyri mongum árum síðan var prestur í einum námsøki, vóru har ræðuligar hendingar. Ein dagin hoyrdi eg um ein arbeiðsmann, sum hevði fingið skaða í ryggin. Nú var undirparturin lammaður, og ongin vón var um bata!
Eg fór at vitja hann; men tann vitjanin var tann ringasta, sum eg hevði upplivað. Kroysan var full av vinmonnum hansara. Brennivínsfløskurnar stóðu á borðinum. Hin lamni maðurin sat í eini rullustóli. Tá ið eg steig inn um dyrnar hoyrdi eg eitt ýl: "Tú svarti prestur, halt teg burtur hiðani! Hvar var gudur tín, tá ið steinurin rakti meg? Hví tegir Gud?" Og so komu illbønirnar; tað var sum í helviti. Eg fekk onki sagt og fór sostatt avstað aftur. Eg átti nakrar vinir millum námsarbeiðararnar. Kvøldið eftir greiddi eg teimum frá hesi hending. Eina viku seinri, júst sum eg byrjaði eitt møti fyri hesum bólki av arbeiðsmonnum, reyk hurðin upp á bak við buldri og braki - og rullustólurin við lamna manninum varð koyrdur inn. Vinirnir millum námsarbeiðararnar høvdu beint fram verið eftir honum og høvdu tikið hann á møti. Eg veit ikki um teir høvdu spurt hann áðrenn - helst ikki. Har sat hann nú framman fyri mær. Og so talaði eg út frá orðunum: "So elskaði Gud heimin" - ikki fyri at vit skulu hava tað gott, men soleiðis "at hann gav son sín hin einborna". Eg talaði um Jesus, Guds livandi orð, sum vit mugu hoyra og helt fram: "Fyri at ein og hvør, sum trýr á hann, ikki skal glatast." Maðurin lurtaði. Hetta var fyrstu ferð hann hevði hoyrt eina sovornðna talu um Jesus. Knappliga sá hann ljós. Eg skal greiða frá tí í stuttum:
Nakrar mánaðir eftir hetta var hann vorðin ogn Harrans Jesusar. Eg dugdi ikki heilt at greina, hvussu alt var vorðið nýtt. Hann fekk skipað viðurskifti. Har, sum fyrr hoyrdust illbønir, hoyrdist nú sangurin um Jesus. Gomlu vinirnir hildu seg burtur, men nýggir vinir komu í teirra stað. Brennivínsfløskurnar vóru horvnar; í staðin fyri lá Bíblian á borðinum. Konan og børnini lívgaðust upp. Stutt áðrenn hann doyði, vitjaði eg hann aftur. Ta vitjanina gloymi eg ikki. Hann hevði eitt sjáldsamt navn: "Amsel" (kvørkveggja). Hann tekur tað ivaleyst ikki illa upp, nú hann er í ævinleikanum, at eg nevni navn hansara.
"Amsel," segði eg, "hvussu gongst?" "Jú, segði hann, síðan lív mítt kom at hoyra Jesusi til og síðani eg havi fingið syndanna fyrigeving, hevur hvør dagur í lívi mínum" - hann hugsaði seg um eitt sindur - "verið sum dagurin fyri jólaaftan". Var tað ikki vakurt sagt av námsarbeiðaranum? Og so kom tað, sum ikki gongur mær úr minninum. Hann segði: "Busch! Eg fari at doyggja skjótt, eg kenni tað á mær". Vit vóru vorðnir góðir vinir, og søgdu tú við hvønn annan. "Og so gangi eg inn um portrið og standi frammi fyri Gudi. Tað er heilt greitt fyri mær, at deyðin ikki skal vera hitt seinasta. Og tá ið eg standi framman fyri Guds trónu í ævinleikanum, vil eg falla niður fyri honum og takka honum fyri at hann - breyt ryggin á mær". "Amsel" segði eg undrandi, "hvat er tað tú sigur?" Og tá svaraði hann: "Eg veit hvat eg sigi. Um hetta ikki var hent, og Gud framvegis hevði latið meg liva í gudloysi, so hevði eg lopið eftir vegnum til helviti inn í æviga fordøming. Tí mátti Gud í sínum bjargandi kærleika taka so hart í meg og bróta ryggin á mær, fyri at eg kundi finna fram til Jesus, son hansara. Gjøgnum Jesus eri eg vorðin eitt lukkuligt Guds barn. Og tí vil eg takka honum fyri tað. Og so kom ein setningur, sum eg ikki gloymi: "Tað er betri at vera lamin og hoyra Jesusi til og vera eitt Guds barn, enn við tveimum frískum beinum at leypa beint í helviti!" Eg svaraði: "Kæri Amsel! Gud hevur sent tær tað, sum er ræðuliga tungt. Í fyrstuni vart tú illur: Hvar var Gud? Hví tegir Gud? Og nú skilir tú, hví Gud hevur sent tað: Hann vildi draga teg til sín!"
Vit áttu ikki at spurt: "Hví?", men staðinfyri "Hvat vil Gud geva mær gjøgnum hetta?" Og eg vil siga tær, at eg haldi at alt tað tunga í lívi okkara er har fyri, at Gud skal kunna draga okkum til sín gjøgnum Jesus! Mær dámar so væl at syngja hetta ørindi:
Nærri til tín, um enn leiðin ber
ígjøgnum myrkur á lívsins ferð
Hvat meg vil skaða, tað Harri tak
nærri til tín tú meg altíð drag.
Eg vildi ynskt, at tú kundi sungi við - biðjandi!
Wilhelm Busch úr bókini "Gud Ja! Men Jesus?"
Emma Jacobsen týddi.


text:
Samstarv millum filmsverkstaðið Klippfisk og Kvøldskúlan
Samstarv millum filmsverkstaðið Klippfisk og Kvøldskúlan
Í sambandi við at Martin Nolsøe Simonsen er settur sum dagligur leiðari á filmverkstaðnum "Klippfisk"er avtalað fingin í lag millum Kvøldskúlan og Klippfisk um, at kvøldskúlin skal bjóða fram nøkur kvøldskúlaskeið í vetur, sum hava við filmsframleiðslu at gera.
Skeiðini fevna m.a. um hesi evni: at skriva handrit; at klippa film; at taka upp film; ljós og skuggi, o.s.fr
Vit Ynskja Martini tillukku við starvinum og góða eydnu frammyvir.


text:
Listasavnið 25 ár sum sjálvsognarstovnur/
Sjálvsognarstovnurin
Listasavn Føroya
25 ár
Sunnudagin 16. november 2014 kl. 13-17
Skrá:
Kl. 13-15: Mítt yndislistaverk
Fólk, ið hava áhuga í list, siga frá sínum yndislistaverki
Kl. 15-16: Listasavn Føroya í framtíðini
Árni Winther Arkitektar greiða frá
Kl. 16-17: Tá Listasavn Føroya varð stovnað
Bárður Jákupsson, fyrrverandi leiðari, hugleiðir um, tá Listasavn Føroya gjørdist sjálvsognarstovnur
Vit bjóða lagkøku og kaffi. Øll eru vælkomin. Ókeypis atgongd.


text:
Jóannes Hansen 15.04.2018 (08:58)
Seytjan ár síðani seinast
Tað er stutt millum umførini í fremstu fótbóltsdeildini. Fimta umfar var hóskvøldið, og longu seinnapartin í dag verður aftur fult umfar í fremstu røð.
KÍ er topplið við fullum stigatali. Tað kemur meiri enn so fyri, at ovasta liðið ikki hevur tapt, tá ið fimm umfør eru avgreidd, men tað kemur ikki so ofta fyri, at toppliðið eftir fimm umfør hevur fulla úrtøku.
Seinasta dømið um hetta var fyri seytjan árum síðani. Í 2001 var einki felagslið hjá teimum í Leirvík og Gøtu. GÍ var partur av bestu deildini, og eftir fimm umfør hevði GÍ fimtan stig. Tá fevndi kappingin bara um átjan umfør, og harvið var vegurin frá fimta umfari og fram til kappingarlok væl styttri, enn hann er tað í 2018.
GÍ var topplið við fullum stigatali fram til og við tíggjunda umfar. Hóast úrtøkan eftir tíggju umfør var 30 stig, so eydnaðist tað ikki GÍ at vinna FM í 2001. B36, sum eftir fimta umfar var á øðrum plássi við tíggju stigum og harvið var fimm stig aftanfyri GÍ, vann FM við 46 stigum ella fýra fleiri enn GÍ, sum endaði á øðrum plássi og harvið bara vann tólv stig í átta teimum síðstu umførunum.
Undan sætta umfari er KÍ fremst við fimtan stigum – fimm fleiri enn bæði NSÍ og HB. So fæst at síggja, hvussu støðutalvan fer at síggja út í oktober, tá ið punktum verður sett eftir 27. umfar.
Sætta umfar verður seinnapartin. Felags fyri allar dystirnar er, at fyrsta bríksl verður klokkan 15, og merkisvert er tað, at einki felag í høvuðsstaðnum eigur heimavøll ídag.
EB/Streymur – Víkingur: Eiler Rasmussen
NSÍ – HB: Kári J. á Høvdanum
Skála – KÍ: Rúni Gaardbo
07 Vestur – B36: Bjarki Danielsen
Suðringar – AB: Jóhan Hendrik Ellefsen
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
4. september
4. september er dagur 247 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 248 um skotár er). 118 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2012 - Ein pólskur seglbátur, Rzeszowiak, kom í havneyð í ódnarveðri við Føroyar, norðanfyri Føroya Banka. Sendi út neyðarkall kl 7.41. Tey 10 fólkini umborð vóru øll bjargaði umborð á Brimil um kvøldið, og síðan vóru tvey av teimum flutt við tyrluni til Vága Floghavn og hagani til Landssjúkrahúsið. Dagin eftir frættist, at ein av manningini doyði av løstunum hann fekk, tá masturin brotnaði og rakti hann í høvdið.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1838 - William Gibson Sloan, trúboðari og stovnari av Brøðrasamkomuni í Føroyum.
- 1879 - Jógvan Waagstein í Klaksvík, tónasmiður og málari (d. 1949).
- 1934 - Eduard Khil, russiskur sangari (d. 2012).
- 1981 - Beyonce, amerikonsk songkvinna og sjónleikarinna.
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1907 - Edvard Grieg (f. 1843)
- 1914 - William Gibson Sloan, trúboðari og stovnari av Brøðrasamkomuni í Føroyum.
- 1989 - Georges Simenon (f. 1903)


text:
Virkislýsing
Sofus M. Jakobsen ráðgevandi verkfrøðingar er eitt virki við royndum innan prosjektering í nærum 40 ár.
Við støði í hesum royndum, hava vit førleikar til at loysa uppgávur av mestsum øllum slagi innan rørinnleggingar, hita, vatn, og ventilatión, sprinkling, neyðstreymsverk – og spesialiseraðar tekniskar uppgávur á sjúkrahúsum, umframt vatnveitingar og kloakeringsarbeiðir.
Vit hava samlað royndir og ment okkara vitan ígjøgnum nógvu verkætlanirnar vit hava luttikið í í Føroyum og uttanlands. Stór orka verður løgd í at vera við í fremstu røð, og hava dugnalig starvsfólk og gott samstarv við feløg bæði her og uttanlands.
Vit eru til reiðar at átaka okkum krevjandi uppgávur, har tørvur er á bæði serkunnleika og arbeiðsorku.


text:
Oktoberfest
Oktoburfestin (Oktoberveitslan), sum hevur sín uppruna í Týsklandi, hevur ment seg frá at vera ein brúðarveitsla til at verða ein av størstu og mest umtóktu hátíðarhaldunum í heiminum. Oktoberfest er árlig fólkaveitsla, ið er í 16 dagar, frá síðst í september til fyrsta vikuskifti í oktober. Oktoberfest hevur verið hildin í München í Týsklandi síðani 1810. Skipað varð fyrstu ferð fyri Oktoberfest í München 12. okt. í 1810. Sagt verður at hetta er heimsins størsta veitsla, og einar seks milliónir taka lut hvørt ár. Aðrir býir hava eisini tikið oktoberfest til sín. Vit kenna allarhelst í dag Oktoburfestina fyri teirra búnar. Kvinnurnar ganga í einari hvítari blus við puffermum og einum stuttum blomstrutum kjóla við hvítum pintaðum fyriklæði. Búnin hjá monnunum er samansettur av hvítari skjúrtu og eyðkendu skinnbuksunum við selum. Eitt annað týdningarmikið eyðkenni fyri Oktoburfestina eru ølirnar. Ein drekkur Oktoberfestbier, sum er ein sterk øl. Í gomlum døgum bryggjaði man hesa ølina í marts mánaði, tí enn var kalt nokk til at bryggja. Tá so oktobur nærkaðist var aftur kalt nokk at bryggja øl, so tí ballaðist man til restirnar frá martsmánað vóru uppi.


text:
Laksur úr øðrum norskum fylkjum er framegis loyvdur, men frá 18. apríl kann hesin laksur bert innflytast til Kina, um hann hevur eina váttan frá norsku myndugleikunum um, at fiskurin ikki hevur laksasjúkurnar PD og ILA. Norsku matvørumyndugleikarnir halda, at tað kann gerast torført hjá teimum at skriva slíka váttan.
Kina hevur eisini ávarað norsku myndugleikarnar um, at tey fara at økja um títtleikan av kanningum fyri ILA-virusinum í norskum laksi, sum verður innfluttur til Kina.
Kinesisku myndugleikarnir boðaðu eisini í fjør frá, at teir fóru at steingja fyri innflutningi av norskum laksi, frá 10. september 2014 at rokna. Hatta bannið varð tó ongantíð framt í verki, og innflutningurin av norskum laksi helt fram sum vanligt í Kina. Hóttanin um avmarkingar í innflutninginum er tó meira ítøkilig hesu ferð, tí boðini um partvísa stongsilin eru farin út til kinesisku tollmyndugleikarnar kring landið. Stjórin hjá Sjømatrådet í Kina, Sigmund Bjørgo, óttast at talan verður um ein fullkomnan stongsil, um ikki ein loysn finst í samrøðum millum norskar og kinesiskar myndugleikar.
Útflutningurin av norskum laksi til Kina hevur verið trupul seinastu árini, og er marknaðarparturin minkaður úr 90 % í 2010 til 30 % í 2014.
Kelda: Undercurrent news og ilaks.no


text:
Karl Marx
Karl Heinrich Marx (føddur 5. mai 1818, deyður 14. mars 1883) var ein prusslendskur samfelagsfrøðingur, politiskur búskaparfrøðingur og politiskur heimspekingur.
Karl Marx er (saman við Friedrich Engels) stovnarin av tí, ið hann sjálvur nevndi vísindalig sosialisma. Henda sosialisma tók hugsjónarliga støði í sonevndu utopisku sosialismuni, sum til dømis varð kend við hugsanum/hugskotum hjá Charles Fourier.
Karl Marx útgav í 1848 Hitt kommunistiska manifestið saman við Engels og Das Kapital (1867–1894) umframt fleiri aðrar bøkur.
Hann varð føddur inn í eina múgvandi miðstættarfamilju í Trier í Rinlandinum, tætt við markið til Eysturríki. Hann las á hægri lærustovnunum í Bonn og í Berlin, hiðani áhugin fyri hugsunarháttinum hjá Unghegelianarunum spratt. Eftir loknan lesnað ynskti hann at halda fram á akademisku leiðini, men hesum varð hann sýttur av prusslendsku stjórnini, sum burturbeindi allar umsóknir frá klassiskt liberalistum og unghegelianarum. Í staðin fór hann frá 1842 at skriva fyri víðgongda tíðarritið Rheinische Zeitung í Køln. Prusslendska stjórnin bannaði blaðið eftir áheitan frá russiska sarinum Nikolaj 1. Í 1843 flutti Karl Marx til París, har hann fór at arbeiða sum blaðfólk í víðgongda vinstrahalla blaðnum Deutsch-Französische Jahrbücher. Í París hitti hann hittinorðaða mannin Friedrich Engels, sum var ein múgvandi verksmiðjuánara úr ríka Rinlandinum. Teir gjørdist vinir, og Engels veitti fígging, so Karl Marx kundi halda fram við síni skriving.


text:
Danjal av Rana 10.01.2018 (18:00)
Fleiri stjóraskifti skrásett
Sambært Business Line eru fleiri stjóraskifti skrásett í partafelagsskránni seinastu vikuna.
Rúni Djurhuus, Petur Slyne og Bárður Brimvík keyptu herfyri P/F Wenzel og tað er nú eisini alment skrásett. Gunnar Justinussen og Rúni Lindberg eru farnir úr nevndini, Jógvan Emil Nielsen er nýggjur nevndarformaður, Rúni Djurhuus, Petur Slyne og Bárður Brimvík eru komnir í nevndina. Jógvan Debes Højgaard er farin frá sum stjóri og Rúni Djurhuus hevur tikið við.
Hallur Djurhuus er skrásettur sum stjóri í sp/f P.E. og í sp/f Fixa er Eyðun Berg vorðin stjóri og komin í nevndina, í staðin fyri Glenn Perdomo
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Granskingarstuðul til makrelverkætlan
Náttúruvísindadeildin (NVD) á Fróðskaparsetri Føroya hevur fingið játtað granskingarstuðul frá Granskingarráðnum. Fæið er kærkomið og NVD er takksamt fyri stuðulin.
Granskingarstuðul
Náttúruvísindadeildin (NVD) á Fróðskaparseturi Føroya hevur fingið játtað 600.000 Dkr í granskingarstuðuli til makrel- verkætlan frá Granskingarráðnum. Krónurnar eru kærkomnar og NVD er takksamt fyri stuðulin.
Stór verkætlan
Trý-ára langa verkætlanin við heitinum: ”Stock structure of the Atlantic Mackerel (Scomber scombrus L.). An ecological time scale approach to solve stock(s) management” kostar góðar 6 milliónir Dkr. Luttakararnir í verkætlanini eru úr Íslandi, Føroyum, Noregi, Canada og Írlandi. Granskingarstovnar, fróðskaparsetur og fiskivinna eru umboðað.
Náttúruvísindi og politikkur
Verkætlanin hevur millum annað til endamáls at finna út av stovnauppbýtinum av makreli í Norður-Atlantshavinum eins og veita fakliga grundaða ráðgeving um, hvussu hetta marina tilfeingið kann umsitast burðardygt. Eisini verður miðað ímóti at loysa stóra politiska trætumálið um býti og gagnnýtslu av makrelinum í Norður-Atlantshavinum skynsamt. Harafturat er ætlanin at nýta vunnu vitanina til at spáa um, hvussu makrelurin fer at ferðast í næstu framtíð orsakað av mannaelvdum og náttúrligum veðurbroytingum.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
LUFTDÁLKING
Fylgisskjal VI til MARPOL sáttmálan varð sett í gildi altjóða 19. maj 2005. Ásetingarnar eru galdandi fyri skip bygd 1. januar 2000 ella seinni, tó eru ávísar ásetingar eisini galdandi fyri eldri skip.
Niðanfyri er brot burtur úr ásetingum um luftdálking frá skipum (lógarteksturin er tó kapittul XXVI í Fráboðan frá Skipaeftirlitinium B, D, E og F):
Nitrogensúrevni (NOx) frá motorum og ásetingar um váttan:
Tey ásettu markvirðini fyri NOx frá útstoytinum sambært grein 13 í kapittul XXVI í Fráboðan frá Skipaeftirlitinum B, D, E og F, eru galdandi fyri allar motorar størri enn 130 kW settir í tann 1. januar 2000 ella seinni, umframt verandi motorar størri enn 130 kW, sum eru umvældir og munandi broyttir eftir 1. januar 2000. Ásetingarnar fevna tó ikki um neyð-dieselmotorar, motorar í bjargingarbátum, umframt aðra útgerð, sum einans verður brúkt í neyðstøðum.
IAPP váttan
Eitt og hvørt skip 400 bruttotons og størri í altjóða sigling, umframt flótandi boripallar í fremmandum sjógvi, skulu hava IAPP váttan um fyribyrging móti luftdálking. IAPP váttan givin skipum bygd 1. januar 2000 ella seinni, er grundað eina EIAPP váttan (Engine International Air Pollution Prevention) fra t.d. motorverksmiðjuni. Klassin ella ”Notifice Body”, kann eisini veita eina EIAPP váttan treytað av, at tekniskir upplýsingar um motorin og royndarúrslit eru til skjals í einum sokallaðum Technical File.
IAPP váttan verður eisini givin skipum 400 brutotons og størri, ið eru bygd fyri 1. januar 2000. Treytin fyri hesum er, at:
- skipið brúkar olju, sum uppfyllir krøvini um mest loyvda innihald av svávulsúrevni og øðrum evnafrøðiligum evnum
- váttan frá oljuveitara er til skjals um hesi viðurskifti, sí niðanfyri, og
- at skrivligar mannagongdir eru um handfaring av hesum viðurskiftum og goymslu av oljuroyndum, sum skulu varðveitast umborð.
Svávulsúrevni (SOx), góðska á brennoljuni og brennoljuváttan
Einki slag av brennolju má sambært grein 14 í kapittul XXVI í Fráboðan frá Skipaeftirlitinum B, D, E og F hava eitt størri innihald av svávulsúrevni enn
- 4,5 % (vektprosent) fyri 1. januar 2012; - 3,5 % (vektprosent) tann 1. januar 2012 ella seinni; og
- 0,5 % (vektprosent) tann 1. januar 2020 ella seinni.
Tá skip koma inn á serlig havøki, sum ásett í regluverkinum um luftdálking, eru hesi markvirði galdandi:
- 1,0 % (vektprosent) tann 1. juli 2010 ella seinni; og
- 0,1 % (vektprosent) tann 1. januar 2015 ella seinni.
Í løtuni eru Eystursjógvurin, Norðsjógvurin og Norðuramerikanska strondin roknaði sum serlig øki. Onnur øki kunnu koma til seinni.
Svávulsúrevni
Skip, ið nýta brennolju við ymiskum innihaldi av svávulsúrevni og sum sigla inn og út úr serligum havøkjum, skulu hava eina skrivliga mannagongd, ið vísur, hvussu skiftið millum tey ymisku sløgini av brenniolju er skipað soleiðis, at skipið fult út lýkur tey strangaru krøvini, tá tað er inni á serligum havøkjum. Øll tiltøk í hesum sambandi skulu skrásetast og vera til skjals umborð.
Umframt nevndu krøv til mest loyvda svávulsúrevni, eru eisini ávís onnur krøv til góðskuna á brennoljuni m.a., at hon ikki skal innihalda ólívrunnar sýrur og onnur evni, sum kunnu elva til skaða ella størri dálking.


text:
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Roknað verður við, at arbeiðið fer at taka einar seks vikur.
Arbeitt verður í løtuni við at reisa uppaftur kupilin á Sornfelli, sum brotnaði í ódnarveðrinum á jólum 2016.
Bogi Vinther hjá Landsverki sigur við R7, at arbeiðið byrjaði í fjør, men neyðugt varð at gevast orsaka av veðri, og eisini vóru trupulleikar av, at alt passaði ikki saman, sum tað skuldi.
Nýggi kupilin verður øðrvísi enn tann gamli. Hann er gjørdur av glasfipuri, meðan gamli kupilin var ein dúkur, sum varð plástur upp. Sostatt er nýggi kupilin sterkari enn tann gamli var.
Radarin sum var í kuplinum fekk eisini skaða í ódnarveðrinum, tá kupilin brotnaði, og hóast ein radari hevur verið tøkur seinasta árið, so hevur hann ikki verið brúktur.
“Radarin kann ikki verða brúktur, tá eingin kupil er, tí vandi er fyri, at klaki kann detta av mastrini, sum stendur við síðuna av, og tað kann skaða radaran,” sigur Bogi Vinther.
“Flogførini klára seg uttan radaran, men við radaranum kunnu tey flúgva tættari og tað sparir brennievni,” sigur hann.
Bogi Vinther roknar ikki við at nýggi kupilin fer at standa leingi á Sornfelli.
“Nú verður farið yvir til at nýta mastrar ístaðin, so tað er bara ein spurningur um tíð, til radarar ikki verða nýttir longur,” sigur hann.
Spurdur hvat hin kupilin á Sornfelli verður nýttur til, sigur hann, at hann verður ikki nýttur longur.
Tað er landið sum eigur støðina á Sornfelli, meðan danska Naviair stendur fyri kuplunum.
Roknað verður við, at arbeiðið við at reisa nýggja kupilin fer at taka umleið 6 vikur.
Mest lisið í farnu viku
Mentamálaráðharrin og ein løgtingslimur vilja innføra sensur av einstøkum privatum miðlum
Kristin Michelsen: Hetta er brot á lógirnar hjá Javnaðarflokkinum
100.000 í bót vegna manglandi trygd
Eingin makrelur í Føroyskum sjógvi
Jenis ætlar sær í landsstýrið
Alt hevur sína tíð her á fold
Feðgar lógu hvørjum øðrum eftir lívinum
R7 og KvF samsenda
Føroyar og Føroyingar... Ja, hvat er at siga um okkum?
Dennis og Jenis í sendingini NOVA. Lokalsending Nova úr Suðuroynni í dag frá klokkan 13.00 til 15.00
Vespureiðrið (93) - 15. okt 2018
Tað er ikki p-talið sum ger okkum til føroyingar
NOVA úr Suðuroynni - Sending 25 - prát við Jenis av Rana
Óttast Kinesiska 5G tøkni
Fuglafjarðarsendingin (7) - 18. okt. 2018
Islamar vildu hava australska rossaranch, og ánarin er tjóðarhetja
Óreglusemi á fundarborði í fiskimálaráðnum
Professari skotið seg í armin til at mótmæla Trump
Sosialt ólag millum svørt og ikki rasisma er orsøk til svarta mannfallið í USA
Kommunuskatturin minkar í Klaksvík og Runavík
Metis - Øll sendingin - 16. oktober 2018
Líggjas Johannesen: Hvar eru pengarnir brúktir?
At lata Almannaverkinum fleiri íbúðir loysir sjálvandi nakað
Eg gangi út frá, at Poul Michelsen hevur eina góða frágreiðing til vanliga skattgjaldaran
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Hvalbiar Kommuna søkir eftir einum arbeiðsfólki til bingjuplássið í Sandvík.
Arbeiðið umfatar:
At taka ímóti burturkasti, leiðbeina á bingjuplássinum og syrgja fyri at plássið verður hildið reint og ruddiligt.
Setanarviðurskifti:
Arbeiðstíðin er 6 tímar um vikuna.
Bingjuplássið er opið týsdag, hósdag og leygardag.
Løn sambært sáttmála millum Føroya Arbeiðarafelag og Føroya Arbeiðsgevarafelag.
Umsókn:
Umsóknir skulu vera Hvalbiar Kommunu í hendi í seinasta lagi hósdagin 18. oktober 2018 kl. 12.00.
Nærri fæst at vita um starvið við at ringja til Hvalbiar Kommunu tlf. 375033.
Hvalbiar Kommuna
Bíarvegur 2
850 Hvalba – tlf. 375033
T-post: hvalba@hvalba.fo


text:
Fyrilestur - Allýsing av børnum fyrr og nú
Skotski granskarin John M. Davies heldur almennan fyrilestur í Auluni á Føroya Læraraskúla fríggjadagin 14. januar klokkan 13.00 – 14.00
Í fyrilestrinum hyggur Davies at ástøðiligum lýsingum av børnum fyrr og nú. Hann
vísir á, hvussu siðbundnar fatanir av børnum eru avloystar av nýggjum allýsingum, ið
geva børnum egna mentan og valfrælsi. Eisini viðger hann samansetta
barn–foreldur–sambandið í dag. Fyrilesturin hyggur serliga at gransking av børnum
við menningartarni, ið vísir okkum hvussu samansettur samleiki teirra kann vera – og
eisini, at børnini ávirka umhvørvið hjá sær.
Dr. John M. Davies er lektari í CHILDHOOD STUDIES (barnagransking) á universitetinum
í Edinburgh og formaður í CHILDHOOD PRACTICE DEVELOPMENT-bólkinum í skotska
almannatænasturáðnum. Hann hevur fyrireikað og framleitt frágreiðingar, verkstovur,
ráðstevnur, undirvísingartilfar osfr. innan nógv ymisk øki: inklusión, sálarheilsa,
undirvísing, smábarnanámsfrøði, kvalitativ háttaløg og frítíðarlív. Hann luttekur í
Norðuratlantiska netverkinum fyri barna- og ungdómsgranskarar vegna Skotland &
Hetland.
-
16.10.2018 Til lesandi SetursskrivstovanÍslendskur lestrarstuðul 2019Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desembe...
-
12.10.2018 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiSigri M. Gaïni farin undir ph.d.-granskingarætlan á Setrinum um haturstaluSigri M. Gaïni fór í september 2018 undir ph.d.-lestur á Søg...
-
09.10.2018 Føroyamálsdeildin Til lesandiVísindalig grein um orðfeingið hjá føroyskum børnumGrein eftir Sissal Mariu Rasmussen í tíðarritinum First Lang...


text:
Seinast broytt:
Viðmerking:
Námsætlan sum Word-fíla:
Virkisbúskapur C • Virkisbúskapur B
1. Samleiki
Virkisbúskapur er samfelagsvísindalig lærugrein, har viðurskifti, sum hava við tilfeingi at gera, verða skipað og greinað. Sipað verður til tilfeingi í breiðari merking. Búskaparlig ástøði eru nýtilig á øllum økjum, har menniskjaligar gerðir eru avgerandi fyri, hvussu tilfeingi verður ella kann verða gagnnýtt.
Vanliga verður búskaparfrøðin skild sundur í makro- og mikrobúskap. Í makrobúskapi er heildin (samfelagið) greiningarevni, meðan einstaklingurin – virki ella persónur – er greiningarevni í mikrobúskapinum. Virkisbúskapur knýtir seg at mikrobúskapinum.
Virkisbúskapur gevur innlit í, hvussu tilfeingi verður nýtt og umsitið best møguliga. Harumframt gevur virkisbúskapur innlit í treytir og møguleikar at reka eitt virki skynsamt í einum altjóðagjørdum marknaðarstýrdum búskapi, og gevur førleikar at virka í hesum høpi.
2. Endamál
Í virkisbúskapi er endamálið, at næmingurin lærir at nýta virkisbúskaparligar fyrimyndir og arbeiðshættir og at skilja hugsanarháttin og ástøðini undir teimum.
Næmingurin lærir um virkið og samfelagsligar fortreytir fyri vinnuvirksemi, innan- og uttanhýsisviðurskifti hjá virkjum, at framleiða, greina og tulka búskaparligar upplýsingar um virkið, búskaparligar avgerðir og árin av hesum og at leggja til rættis ætlanir fyri virkið.
Fakið skal menna førleikarnar hjá næminginum at lýsa, greina, greiða frá, viðgera, meta um og miðla virkisbúskaparlig viðurskifti. Næmingurin lærir at hugsa um virkið sum eina heild, og at taka avgerðir út frá hesum.
Í fakinum verður næmingurin fyrireikaður til framhaldandi lestur, men fakið gevur eisini næminginum førleikar, sum beinleiðis kunnu brúkast innan vinnuvirksemi.
Virkisbúskapur er eitt fak, ið hevur tætt tilknýti til vinnulívið, og eigur hetta at síggjast aftur í undirvísingini við dømum, virkisvitjanum, simuleringum o.tíl. Undirvísingin eigur at geva næminginum hollan førleika at nýta tíðarhóskandi kunningartøknilig amboð í arbeiðinum við virkisbúskaparligum uppgávum.
3. Stig og tímatal
Undirvísingin í virkisbúskapi á A stigi fevnir um 125 klokkutímar, og er framhald av virkisbúskapi á B stigi.
4. Øki
Kjarnaøki
Virkisbúskapur A er býttur sundur í 6 kjarnaøki:
- Vinnulív og samfelag
- Virkisstrategi
- Roknskaparfrøði – búskaparlig upplýsing
- Búskaparlig greining
- Búskaparlig stýring – og avgerðir
- Fíggjarætling
Evni so sum virkið og umheimurin, strategi, fyriskipan og leiðsla, ársroknskapur, mikrobúskapur og logistikkur eru partar av fleiri av teimum nevndu kjarnaøkjunum.
Vinnulív og samfelag
Virkisbúskapur verður lýstur við vinnulívinum sum ein av búskaparligu geirunum í samfelagnum. Arbeitt verður søguliga við føroyska vinnulívinum, og hvussu tað hevur ment seg upp til dagin í dag. Etiskir spurningar verða tiknir upp í sambandi við virkisbúskaparligar avgerðir, sum hava ávirkan á onnur í samfelagnum enn virkið. Globalisering og altjóðagerð verða lýst við vinnubúskaparligum brillum. Munurin á makrobúskapi og mikrobúskapi verður tikin upp, og mikrobúskapurin verður sæddur úr einum virkisligum sjónarhorni.
Virkið verður lýst sum fyriskipan og samanborið við aðrar fyriskipanir. Skipanarástøði verða nýtt at lýsa virkið sum eina skipan, ið er sett saman av einari sosialari skipan, einari fyrisitingarligari skipan og einari tøkniligari skipan, og eisini sum partur av einari størri samfelagsligari heild.
Virkisstrategi
Virkisstrategi snýr seg í fyrstu atløgu at kanna strategisku støðuna, sum virkið er í; tað fevnir um heimin uttan um virkið, um strategisku førleikarnar í virkinum og um mál og endamál við virkinum. Við støði í strategisku støðuni verður mett um, hvørjar strategiskar møguleikar virkið hevur. Og út frá tí verða strategiskar avgerðir tiknar og settar í verk.
Strategiska arbeiðið hevur nógv samband við hini økini í fakinum. Heimurin uttan um virkið er samfelagið uttanum. Búskaparlig greining verður nýtt saman við strategiskari greining. Og strategiskar avgerðir eru partur av búskaparligari stýring og ávirka roknskap og fíggjarætlan.
Roknskaparfrøði – búskaparlig upplýsing
Roknskparfrøðin verður lýst søguliga sum eitt amboð, ið er ment av fyritøkum at halda skil á búskapinum. Roknskaparástøðilig sjónarmið verða gjøgnumgingin: tað skattliga, tað løgfrøðiliga, tað etiska, tað búskaparliga, tað atferðarliga og tað bygnaðarliga. Dygdarkrøv til roknskap, sum kunnu verða býtt sundur í trý, verða viðgjørd: at roknskapurin skal vera viðkomandi, álítandi og sambærligur.
Hugtøk ella spurningar í roknskaparpraksis verða viðgjørd: tann búskaparliga eindin, roknskapurin er um; peningaliga eindin, roknskapurin verður gjørdur í; spurningurin um framhaldandi rakstur; spurningurin um tíðarbýti; og spurningurin um varsemi. Spurningurin um avriksgrundað ástøði og virðisgrundað ástøði verður lýstur søguliga, hvussu roknskaparpraksis hevur skift millum hesi ástøði upp til dagin í dag, og hví so hevur verið. Sambandið millum bókhald og ársroknskap verður lýst við transaktiónssporinum og eftirlitssporinum, uppgerð og uppseting av roknskapi. Ársfrásøgnin hjá virkjum verður nýtt í undirvísingini. Roknskapurin verður nýttur í búskaparligari greining.
Búskaparlig greining
Roknskaparlig greining verður gjørd út frá lyklatølum innan renting, vinningsføri, fíggjarligan effektivitet, fíggjarliga gearing, partabrøv og gjaldføri. Roknskaparliga greiningin verður brúkt saman við øðrum greiningum í heildargreining av virkinum. Aðrar greiningar eru strategisk greining, greining av umheiminum sum heild, greining av marknaðinum, íløgugreining, kostnaðargreining og greining av logistiska effektivitetinum. Búskaparliga greiningin kann nýtast í búskaparligu stýringini.
Búskaparlig stýring og avgerðir
Búskaparlig stýring er um búskaparligar avgerðir. Ymisk sløg av avgerðargongdum verða lýst ástøðiliga og við tilvísingum til praksis. Bygnaður, leiðsla og ábyrgd verða lýst í sambandi við stýringina. Búskaparlig stýring verður býtt sundur í trý stig: strategiskt, taktiskt og operativt; og hon verður eisini býtt sundur í trý øki, sum hanga saman: virksemisstýring, kapasitetsstýring og fíggingarlig stýring. Avgerðir verða grundaðar útrokningar og metingar innan íløgur, dygd, umhvørvi, kappingarráð, keyp ella framleiðslu, framleiðslustýring, goymslustýring og distributiónsstýring. Búskaparliga stýringin er grundarlag undir fíggjarætling.
Fíggjarætling
Fíggjarætlingin byggir á forsagnir og avgerðir, ið eru tiknar í sambandi við búskaparligu stýringina, og virksemisætlan, framleiðsluætlan, kostnaðarætlan, íløguætlan og fíggingarætlan verða gjørdar. Hesar verða savnaðar saman í tríggjar høvuðsætlanir, sum eru rakstrarætlan, pengastreymsætlan og fíggjarstøðuætlan. Hesar verða so aftur savnaðar í eina heildarætlan.
Fíggjarætlanin er eitt amboð í fíggjarligari stýring. Tað krevur, at verulig avrik verða kannað, máld og samanborin við rakstrarætlanina. Kanningin skal vísa, hví tað ikki gekk sum ætlað, so at møgulig mistøk kunnu rættast. Vitanin, sum fæst úr eftirkanningini, kann brúkast í fíggjarstýring og fíggjarætlan fyri næsta tíðarskeið.
Ískoytisøki
Fyri at røkka fakligu málunum í virkisbúskapi er neyðugt, at næmingurin fær fakligt ískoytistilfar aftur at kjarnatilfarinum. Ískoytistilfarið skal dýpa og seta kjarnatilfarið í frásjón og vera við til at víðka sjónarringin hjá næminginum. Ískoytistilfarið kann vera greinar, framløgur um virki, vitjanir á virkjum, sjónvarpssendingar, upplýsingar frá heimasíðum v.m. Ískoytistilfarið skal eggja og kveikja áhugan hjá næminginum at arbeiða við fakinum virkisbúskapur.
5. Førleikamál
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg harumframt um at virða og menna støðið undir virkisbúskaparligum mannagongdum og reglum, sum undirvíst verður í. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga, at lesa, at skriva og at rokna. At samskifta snýr seg eisini um at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Í virkisbúskapi skal næmingurin fáa venjing í at seta spurningar, lýða á, próvføra, at samskifta og at gera framløgur um virkisbúskaparlig viðurskifti.
Førleikin at lesa verður mentur við, at næmingurin miðvíst skal tilogna sær nýggja vitan, skal læra at skyna á, greina og gagnnýta keldur, ið eru viðkomandi fyri at viðgera evni í lærugreinini. Næmingurin skal læra at lesa um, seta seg inn í og duga at viðgera virkisbúskaparlig viðurskifti. Keldur kunnu eitt nú vera fakbøkur, greinar, tíðarrit, hagtøl, heimasíður og annað skivligt tilfar.
Førleikin at skriva verður mentur við, at næmingurin skal læra at orða seg í skrivligum uppgávum, frágreiðingum, framløgum v.m um virkisbúskaparlig viðurskifti. Næmingurin skal læra at bera fram faktilfar klárt og týðiliga í einum logiskum samanhangi.
Førleikin at rokna verður mentur við, at næmingurin lærir at gera viðkomandi útrokningar og at seta upp talvur, myndir og grafar v.m. samsvarandi fakstigi. Næmingurin eigur at hava grundleggjandi talfatan og duga at fyrihalda seg til tøl og talstøddir og at skipa taltilfar. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til virkisbúskaparligar spurningar.
Førleikin at nýta tøknilig amboð verður mentur við, at næmingurin skal læra at brúka viðkomandi kunningartøknilig amboð so sum rokniark, tekstviðgerð, framløguforrit og internetið. Næmingur skal vera førur fyri at gera útrokningar, at skipa og viðgera taltilfar við tøkniligum amboði. Næmingur skal læra at brúka viðkomandi búskaparligar "funksjónir" í rokniarkinum og vera førur fyri at gagnnýta hesi amboð.
At kanna
At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um viðurskifti av týdningi fyri næmingin og hansara umhvørvi.
Í virkisbúskapi skal næmingurin læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan eitt nú frá fakbókum, fjølmiðlum, greinum, frá alnótini v.m. Næmingurin skal eggjast til at seta kritiskar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaligan framferðarhátt og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu virkisbúskaparlig tiltøk og menningarvirki hava verið við til at skapa samfelagið. Næmingurin skal læra, at tekst- og talframleiðsla er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið.
Fakligir førleikar
Vinnulív og samfelag
Næmingurin dugir
- at greiða frá virkinum sum búskaparlig eind í einum marknaðarbúskapi og tí, sum eyðkennir ein marknaðarbúskap, umframt at umrøða vinnulig viðurskifti í samfelagnum
- at greiða frá virkinum og virkisbúskapinum í mikrobúskapinum og í makrobúskpinum, har virkini verða lýst sum geiri í búskaparligu ringrásini
- at greiða frá hugtøkunum inntøka, inngjald, kostnaður, útreiðsla og útgjald
- at greiða frá vikissløgum og ognarformum
- at greiða frá íverksetan sum hugtaki, greina og kjakast um viðurskifti í samfelagnum, sum ávirka møguleikar og hug at fara undir egið virki
- at greiða frá, hvat eyðkennir eitt virki í vøkstri – bæði innan- og uttanhýsis viðurskifti, kjakast um hesi viðurskifti og meta um útlit fyri framhaldandi vøkstri
- at greiða frá, hvat eyðkennir eitt virki í búning, kjakast og meta um framtíðarútlit hjá tílíkum virki
- at greiða frá, hvussu viðurskifti og áhugabólkar uttan fyri virkið kunnu ávirka virkið búskaparliga, og í hesum sambandi at skilja ímillum nærumhvørvi og fjarumhvørvi
- at lýsa virkið sum eina heildarskipan út frá skipanarástøði, har sosiala skipanin, tøkniliga skipanin og fyrisitingarliga skipanin eru partskipanir.
Virkisstrategi
Næmingurin dugir
- at greiða frá hugtakinum strategi og innihaldinum í strategiskum greiningum og nýta búskaparliga greining saman við strategiskari greining
- at greiða frá myndlum til greining av uttanhýsis viðurskiftum hjá einum virki í samfelagnum og innan vinnugreinina: PESTEL, at lýsa makroumheimin og fimm-styrkis (five forces) myndilin at lýsa kappingarumheimin
- at nýta PLC-myndilin um lívsstigini hjá einari vøru at lýsa kappingarumheimin hjá einum virki
- at gera eina virðisketu at lýsa virksemi í einum virki og uttan um tað, sum skapar eina vøru ella tænastu
- at vísa á eginleikar við vørum, ið eru kritiskir suksessfaktorar (CSF), tí at kundarnir virðismeta hesar eginleikar
- at greiða frá, hvønn týdning, virðisgrundarlag, visjón, endamál (missión) og mál hava í strategiska arbeiðnum, og meta um hesi hugtøk í sambandi við ávíst virki
- at greina strategiskar møguleikar hjá ávísum virki
- at greiða frá myndlum í sambandi við greining av innanhýsis viðurskiftum, at gera innanhýsis greining av virkinum, og at meta um innanhýsis viðurskifti, sum hava týdning fyri menningina av virkinum
- at greina strategiskar møguleikar við myndli Porter um generiskar strategiir
- at greiða frá innihaldi í SWOT-greiningini, at gera SWOT-greining við støði í greiningum av innan- og uttanhýsis viðurskiftum, kjakast og meta um, hvussu SWOT-greiningin kann verða nýtt í strategiskum avgerðum
- at greiða frá hugtakinum strategisk menning, at gera virkisætlan, at viðgera og meta um kritiskar suksessfaktorar í virkisætlanini
- at nýta myndil Ansoff at taka avgerð um strategiska menning.
Roknskaparfrøði – búskaparlig upplýsing
Næmingurin dugir
- at greiða frá roknskaparligu sjónarmiðunum: tí skattliga, tí etiska, tí búskaparliga, tí atferðarliga og tí bygnaðarliga
- at skilja avriksgrundað og virðisgrundað átsøði og lýsa munin teirra millum
- at greiða frá dygdarkrøvum til roknskap, at hann er viðkomandi, álítandi og sambærligur, og greiða frá grundleggjandi hugtøkum í roknskaparpraksis, sum byggja á nevndu dygdarkrøv, t.d. framhaldandi rakstur, tíðarbýti og rættvísandi mynd
- at taka støðu til roknskaparligar spurningar við ávísing til grundleggjandi hutøk, lógir um roknskap, vegleiðingar, standardar ella til aðrar keldur
- at greiða frá, hvat eyðkennir eitt burðardygt virki, seta hetta í samband við áhugabólkar sum shareholders og stakeholders, og kjakast um áhugamálini hjá hesum bólkum í sambandi við burðardygd
- at greiða frá og meta um tørvin á búskaparligum upplýsingum um virkið í sambandi við búskaparstýring
- at skilja dupulta bókhaldsháttin, og greiða frá sambandinum millum bókhald og ársroknskap
- at greiða frá kontobygnaði og kontoskipan við støði í hugtøkunum “inntøka og kostnaður”, “ogn og eginpeningur + skuld”
- at greiða frá sambandinum millum bókhald og roknskap, og hvussu bókhald sum skrásetingarskipan er grundarlag undir roknskaparuppseting og -framløgu
- at seta rakstrarroknskap upp eftir slagbýtta háttinum og eftir funktiónsbýtta háttinum, og fíggjarstøðu eftir kontuháttinum út frá saldojavna
- at gera hesar notur til roknskapin: notu til framleiðslukostnaðin, støðisognarnotur til immateriella, materiella og fíggjarliga støðisogn, notu til eginpening í virkjum við avmarkaðari ábyrgd og í íognarvirkjum
- at brúka veitingarkriteriið sum inntøkutreyt í sambandi við tíðarbýti, og greiða frá, nær framleiðslukriteriið kann vera betur egnað
- at greiða frá, hvussu materiellar støðisognir verða virðismettar, og hvønn týdning avskriving hevur í hesum sambandi
- at kenna munin á immateriellu støðisognunum: (1) menningarkostnað, (2) patent, merkir og tílíkt, og (3) goodwill, hvussu tær verða virðismettar, og taka støðu til avskriving og niðurskriving
- at taka støðu til materiellu støðisognirnar (1) grundøki og bygningar, (2) tekniskan útbúnað og maskinur (framleiðslutól) og (3) annan útbúnað og maskinur (ikki framleiðslutól)
- at virðismeta fíggjarligar støðisognir, at brúka innanvirðisháttin, tá ið talan er um partabrøv og dótturvirki, og taka støðu til niðurskriving og uppskriving av hesum
- at greiða frá, hvussu goymslur verða virðismettar eftir kostvirði
- at arbeiða við útveganarvirði, kostvirði og nettorealiseringsvirði í goymslumetingum, og kenna til endurútveganarvirði
- at meta um skuldarar sum heildarmeting ella sum gjøgnumgongd av øllum skuldarum, seta av ímóti missi av skuldarum og taka støðu til skuldarar í fremmandum gjaldoyra
- at virðismeta virðisbrøv og partabrøv, sum standa undir ogn í umferð
- at greiða frá, hvussu virðismetingar av ognum ávirka úrslit og fíggjarstøðuna annars
- greiða frá prinsipiella muninum millum avseting og skuld
- at greiða frá, hvat avseting til útsettan skatt ella skattaáogn er; gera skattliga avskriving av rakstrargøgnum, sum einans verða nýtt vinnuliga, upp; rokna partafelagsskatt í einføldum dømum, har ið upplýst verður um møguligar útreiðslur, sum ikki kunnu dragast frá; gera sambandið upp millum ársins skatt og skatt at gjalda, og stemma tað av við broyting í útsettum skatti
- at greiða frá avsetingum til garantiskyldur, pensiónir og annað
- at greiða frá muninum millum stuttfreistaða og langfreistaða skuld og taka støðu til skuld í fremmandum gjaldoyra
- at gera notur uttan ávísing til rakstur ella fíggjarstøðu og gera av, hvat skal standa í partinum um nýttar roknskaparreglur
- at greiða frá muninum á roknskaparframløgu hjá virkjum við ymiskum rakstri, til dømis handilsvirkjum, framleiðsluvirkjum og tænastuvirkjum
- at greiða frá innihaldinum í einari ársfrásøgn, endamálinum og teimum einstøku pørtunum í ársfrásøgnini, og at vísa á viðkomandi lógarreglur um innihaldið í ársfrásøgnini
- at greiða frá veruligum roknskapum hjá føroyskum og útlendskum partafeløgum, harímillum samanhang millum rakstrarroknskap, pengastreymsroknskap og fíggjarstøðu
- at kenna onnur sløg av roknskaparframløgu, til dømis samfelagsbúskparligan roknskap, umhvørvisroknskap, etiskan roknskap og vitanarroknskap
- at skilja prinsipiella munin millum roknskap í virkjum og non-profit feløgum
- at kenna meginreglur í sambandi við grannskoðan av roknskapi.
Búskaparlig greining
Næmingurin dugir
- at greiða frá, hvussu lyklatøl verða nýtt í búskaparligari greining, kjakast og meta um, hvussu og nær ávís lyklatøl eru hóskandi í einari greining sum grundarlag undir frágreiðingum, alt eftir hvat endamálið er
- at kanna og greiða frá við lyklatølunum eginpeningsavkasti, ognaravkasti og skuldarrentu, hvussu nógv allur kapitalurin í virkinum kastar av sær, og hvussu nógv ávísir partar av kapitalinum kasta av sær
- at greina vinningsførið hjá virkinum við lyklatølunum rakstraravkasti, bruttoavkasti og vísitølum, og greiða frá, hvussu vinningsførið er partur av rentingarførinum.
- at greina fíggjarliga effektivitetin hjá virkinum við lyklatølunum ognarumferð, støðisognarumferð, vøruskuldaraumferð, goymsluumferð og goymslutíð, skuldaraumferð og kreditttíð til skuldarar og lønareffektiviteti, og greiða frá, hvussu fíggjarligur effektivitetur eisini er partur av rentingarførinum
- at greina rakstrarligu rentingina hjá virkinum við lyklatølunum ognaravkasti, rakstraravkasti, ognarumferð, bruttoavkasti, støðisognarumferð, vøruskuldaraumferð, goymsluumferð og vísitølum; at lýsa rakstrarligu rentingina við støði í ognaravkastinum sum samanseting av vinningsføri og fíggjarligum effektiviteti
- at skilja gearing sum fíggjarliga váðan í virkinum og duga at nýta lyklatølini: skuldarpart, eginpeningspart og gearingslutfall
- at greiða frá rentingini hjá eigarunum við lyklatølunum eginpeningsavkasti, miðal skuldarrentu, gearingslutfalli og ognaravkasti
- at kanna eginpeningsrentingina út frá eginpeningsavkastinum og lýsa hana sum samanseting av rakstrarligari renting, fíggjarligari gearing og skuldarrentu
- at lýsa partabrævavirði og –marknað í einføldum dømum við lyklatølunum: vinningi per partabræv (EPS), P/E-lutfalli, vinningsbýtisavkasti (dividend yield) ella vinningsbýti per partabræv (DPS) og vinningsbýtisdekning (dividend cover)
- at greiða frá gjaldførinum hjá virkinum sum evni at gjalda skuld, so hvørt sum hon fellur til gjaldingar, og meta um gjaldføri út frá einum pengastreymsroknskapi (gjaldførisroknskapi) og við lyklatølunum gjaldførislutfalli, arbeiðspeningslutfalli, fígging av rakstri og stuttfreistaðari skuld
- at gera kredittvirðismetingar í einføldum dømum um virki, sum verða kannað í einari heildarmeting.
Búskaparlig stýring og avgerðir
Næmingurin dugir
- at skilja samanhangið millum kostnaðarhugtøkini innan rakstarkostnað, bæði kostnað tilsamans og eindarkostnað, og greiða frá tí; skilja, hví allur rakstrarkostnaður verður býttur sundur í fastan og broytiligan kostnað, og greiða frá, hvat henda sundurbýting verður nýtt til, herundir, hvussu virki handfara óbeinleiðis broytiligan kostnað
- at greiða frá hugtakinum markkostnaði í sambandi við broytiligan kostnað
- at greiða frá muninum á ymiskum marknaðarsløgum, so sum fullkomnari kapping, monopoli og ófullkomnari kapping, og greiða frá, hvussu prísir verða til ella ásettir í ymiskum sløgum av marknaðum
- at greiða frá sambandinum millum prís, søluinntøku og markinntøku (ella munareindarinntøku)
- at gera útrokningar og metingar, sum kunnu vera grundarlag undir avgerðum um prísir og mongdir undir ymiskum marknaðartreytum
- at nýta heildarháttin og munareindarháttin til avgerðir um prísir og mongdir undir ymiskum marknaðartreytum
- at greiða frá prísgyrði í eftirspurningi eftir einari vøru
- at greiða frá ástøðiliga samanhanginum millum príselastisitet og munareindarinntøku
- at áseta prís, tá ið søluligt/marknaðarligt samanhang er millum vørur
- at áseta prís, tá ið kostnaðarligt samanhang er millum vørur
- at greiða frá, hvussu búskaparligar avgerðir verða tiknar fyrisitingarliga, og skilja leiklutin, sum leiðslan hevur í sambandi við avgerðir á taktiskum og strategiskum stigi
- at gera kostnaðarbýti/útrokningar eftir skiftisháttinum, har praktiski spurningurin um óbeinleiðis broytiligan kostnað verður tikin við; taka støðu til, nær fult kostnaðarbýti kann verða brúkt í praksis
- at rokna skiftispunkt við einari vøru og við fleiri vørum við miðal skiftisavkasti; herundir broytingar í føstum kostnað, broytiligum eindarkostnað og í søluprísi/søluprísum, og greiða frá, hvussu hetta verður nýtt í praksis
- at gera útrokningar og greiða frá, hvussu virki optimerar útboðið av vørum, tá ið framleiðsluorkan er avmarkað, ella tá ið fíggingin er avmarkað
- at skilja ímillum kostnað eftir nýtsludefinitiónini og offurdefinitiónini og brúka offurkostnaðarhugtakið at taka avgerðir eftir í ítøkiligum dømum
- at greiða frá logistikki sum partur av virkisbúskapinum annars og skilja logistikkin sum effektiva framleiðslustýring, goymslustýring og distributónsstýring og samskipan av teimum
- at greiða frá hugtøkunum veitingarketu og logistiskum effektiviteti
- at rokna optimalt keyp undir einføldum fortreytum, meta um hóskandi trygdargoymslu, rokna bíleggingarpunkt og rokna optimala seriustødd í framleiðslu eftir einføldum fortreytum
- at greiða frá, hvussu umferðir, virðisøkjandi tíð og framleiðslutíð kunnu optimerast við MUDA, og optimera keyp og val av flutningi
- at gera ABC-bólking og greina og meta um logistiska effektivitetin í einum virki
- at gera íløguútrokningar út frá givnum fortreytum við hugtøkunum núvirði, árligum íkasti, innanavkasti og afturgjaldingartíð
- at greiða frá, hvørjum viðurskiftum roknirentan verður ásett eftir í íløgurokning
- at kanna íløgur viðvíkjandi óvissu og viðkvæmi
- at gera samanberingar av íløgum og gera einfaldar útrokningar um útskifting
- at greiða frá, hvørja ávirkan inflatión hevur á íløgur
- at greiða frá stýring av arbeiðspeningi sum framhald av íløgurokningini, herundir goymslustýring, skuldarastýring og tøkum peningi
- at greiða frá rakstrarligari fígging og stuttfreistaðum lánum og rokna effektiva rentu av hesum
- at meta um hóskandi gjaldstreytir til skuldarar og velja gjaldstreytir frá vøruveitarum
- at greiða frá langfreistaðari skuld við ymiskum sløgum av afturgjalding og rokna effektiva rentu av hesum
- at lýsa fígging við eginpeningi sum sjálvfígging og sum inngjalding og rokna sjálvfígging út frá roknskapinum
- at rokna innanvirði á partabrøvum og greiða frá hesum.
Fíggjarætling
Næmingurin dugir
- at greiða frá fíggjarætling í einum strategiskum samanhangi og seta hana í samband við endamál og mál
- at greiða frá tørvinum á fíggjarætling sum eitt amboð í búskaparligari stýring
- at greiða frá innihaldinum í eini fíggjarætlan og seta upp rakstrarætlan og gjaldførisætlan (pengastreymsætlan) eftir virðisbroytingarháttinum
- at kjakast og meta um, hvussu eitt virki leggur arbeiði við fíggjarætling til rættis
- at seta upp ætlaða fíggjarstøðu í partafeløgum
- at gera stutttíðar gjaldførisstýring eftir inn- og útgjaldsháttinum og duga at meta um, hvussu egnaður inn- og útgjaldshátturin er, tá ið gjaldførisstreymurin er javnur, tá ið hann broytist við árstíðunum, og tá ið gjaldførið er kritiskt
- at greiða frá, at gjaldførisstýringin skal verða fatað sum ein háttur at lýsa pengaligt yvirskot í framtíðini ella vantandi gjaldføri, sum kunnu vera grundarlag undir avgerðum um íløgur ella fígging
- at greina frávik millum roknskap og fíggjarætlan, rokna mongdarfrávik, søluprísfrávik, nýtslufrávik, og kostprísfrávik fyri framleiðslufaktorar
- at gera uppsetingar, sum lýsa frávikini og greiða frá og samskifta um, hvat henda greining kann verða nýtt til.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin skal skjalfestast.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein skrivlig próvtøka og ein munnlig próvtøka.
Skrivliga próvtøkan
Skrivliga próvtøkan varir 5 tímar. Próvtøkuppgávurnar í próvtøkuraðnum verða settar innan kjarnaøkini í lærugreinini.
Til próvtøkuna er loyvt at hava allar hjálparmiðlar við, ið hava verið nýttir í undirvísingini.
Í dømingini verður dentur lagdur á, hvussu væl próvtakarin lýkur málini, sum eru sett í lærugreini. Próvtakarin skal vísa, at hann dugir at skipa og miðla tilfar og orða seg fakliga. Hann skal vísa fakligar førleikar og duga at nýta viðkomandi virkisbúskaparligt ástøði í viðgerðina av teimum spurningum, ið eru settir.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Munnliga próvtøkan
Próvtøkan tekur lutvíst støði í kravdu verkætlanini, sum er umrødd undir arbeiðshættum, og lutvíst í ókendum, veruleikakendum teksti við próvtøkuspurningum. Próvhoyringin varir í 30 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er umleið 30 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing. Próvtøkan er tvíbýtt.
Í fyrra parti leggur próvtakarin arbeiðið fram, ið er gjørt í sambandi við próvtøkuverkætlanina, har hann sjálvur velur evni at greiða frá og viðgera. Próvhoyrarin spyr út frá hesum.
Seinni partur tekur støði í ókenda tekstinum við próvtøkuspurningum, og er hann ein faklig samrøða millum próvtakara og próvhoyrara.
Próvtøkutíðin verður býtt líka millum fyrra og seinna part av próvtøkuni.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar í seinasta lagi 5 dagar, áðrenn próvtøkan verður. Sama próvtøkutilfar kann í mesta lagi verða nýtt tríggjar ferði í sama próvtøkubólki.
Hjálparmiðlar, sum eru neyðugir hjá næminginum til framløgu av verkætlanini skulu vera til taks.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvdómarans.
Dømingargrundarlag
Í dømingi verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur tey málini, sum eru sett í lærugreinini. Próvtakarin skal sýna, at hann dugir at skipa og miðla fakligt tilfar, orða seg fakliga um útflýggjaða tilfarið. Próvtakarin skal sýna fakligar førleikar í viðgerðini av próvtøkutilfarinum við støði í virkisbúskaparligum ástøði.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av heildaravriki próvtakarans.
Próvtalslýsingar
Skrivligt A-stig
Munnligt A-stig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Virkisbúskapur er lærugrein, har næmingurin lærir virkisbúskaparlig ástøði, umframt at meta um hesi í verkligum høpi. Grundleggjandi lærir næmingurin um ástøðiligar meginreglur í virkisbúskapi, og hvussu hesar verða nýttar í verki. Dentur verður lagdur á, at næmingurin stigvíst gerst førur fyri at greina, tulka og at seta spurningar á yvirskipaðum stigi. Undirvísingin skal vera heildarkend, og hon skal knýta saman ymisk øki innan lærugreinina og skal kunna verða sett í tvørfakligan samanhang.
Undirvísingin skal taka støði í fakliga førleikanum hjá næminginum, og dentur eigur at verða lagdur á heildarkenda undirvísing.
Í virkisbúskapa á A-stigi lærir næmingurin grundleggjandi meginreglur innan lærugreinina. Dentur verður lagdur á at læra amboð og teknikkir innan fakøkið at kenna, og at geva næminginum hollan førleika at brúka hesi. Næmingurin skal læra um ymiskar framferðarhættir og venja seg í at brúka hesar í einføldum og meira samansettum uppgávuloysnum. Næmingurin skal læra at rokna, greina, tulka og kjakast um virkisbúskaparligar spurningar.
Undirvísingin skal fremja tilvitanina hjá næminginum um ymiskar læringartilgongdir og -hættir. Í virkisbúskapi kann hetta gerast við t.d.vandamálsorðaðum uppgávum, har næmingurin verður tikin við upp á ráð og fær høvi at nýta ymiskar læringartilgongdir og læringarhættir.
Í undirvísingini skal næmingurin støðugt menna síni evni og førleikar at taka sjálvstøðugar og kritiskar avgerðir, so hann gerst tilvitaður um ábyrgdina fyri egnari læring. Einstaki næmingurin eigur at gerast tilvitaður um egin framstig og at eggjast til framhaldandi menning.
Í virkisbúskapi skal næmingurin taka virknan lut í undirvísingini, tað veri seg skrivliga og munnliga. Ástøðiligi parturin av undirvísingini er fast skipaður eftir ástøðiligum meginreglum, samstundis sum vandamálsorðaðu uppgávurnar geva næminginum góðar møguleikar at taka virknan lut í undirvísingini, umframt at ávirka valið av undirvísingarevnum og arbeiðsháttum.
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, at innan vinnubúskaparliga fakøkið støðugt fara fram broytingar. Undirvísingin skal gera næmingin sannførdan um týdningin av at fylgja væl við og vera dagførdur innan fakøkið, og at til ber at leggja nýggja vitan afturat á hesum fakøki gjøgnum alt lívið.
Munnliga og skrivliga arbeiðið skulu stuðla hvørt annað og verða ein natúrligur partur av undirvísingini og arbeiðsuppgávunum.
Arbeiðshættir
Í virkisbúskapi á A-stigi verður serligur dentur lagdur á skrivlig avrik, har grundleggjandi ástøðiligar meginreglur vera lærdar og vandar. Undirvísingin er at byrja við í stóran mun lærarastýrd. Sum frá líður og so hvørt sum fakligi førningurin økist, broytast undirvísingar- og arbeiðshættirnir. Farið verður frá deduktivum lærutilgongdum til eisini at brúka induktivar lærutilgongdir, har næmingurin fær møguleika at ávirka lærutilgongdir og val av arbeiðsháttum.
Umráðandi er, at undirvísingin er fjølbroytt, og at lagt verður upp til at brúka ymiskar undirvísingar- og arbeiðshættir. Læringarstílarnir hjá næmingunum eru ymiskir, og við fjølbroyttum arbeiðsháttum er møguleiki at náa flest næmingum. Eitt nú kann skiftast millum deduktivar og induktivar læringartilgongdir. Eisini kann verða skift ímillum einstaklingsavrik, bólkaavrik og verkætlanararbeiði.
Ein kravd próvtøkuverkætlan er partur av virkisbúskapi A. Hon verður løgd soleiðis til rættis, at hon er so autentisk, sum gjørligt, soleiðis at næmingurin fær høvi at nýta viðkomandi ástøði í fakinum, tá ið hann viðger og metir um virkisbúskaparligar spurningar í einum veruleikakendum samanhangi.
Samstarv við aðrar lærugreinar
Tá ið lærugreinin er partur av Búskaparbreytini saman við øðrum samfelagsvísindaligum lærugreinum, verður dentur lagdur á samstarv og heildarlæring innan búskaparligar og aðrar samfelagsligar spurningar. Eisini verður dentur lagdur á vinnubúskaparligar myndlar, tá ið støddfrøði er partur av útbúgvingini. Nevndu lærugreinar koma inn í undirvísing og læring, meðan arbeitt verður við kjarnaøkjunum, og tá ið ískoytisøki verða vald og arbeitt verður við teimum.
Samstarv við aðrar lærugreinar verður til dømis nýtt í evnislagaðari undirvísing, har næmingarnir fara í dýpdina við einum greiðsluevni, sum natúrliga fevnir um fleiri lærugreinar á breytini. Tá verða ástøði úr fleiri lærugreinum nýtt í tann mun, tey eru egnað at lýsa viðkomandi greiðsluspurning, ella í tann mun, lærugreinarnar eru egnaðar at loysa nevnda greiðsluevni.


text:
Orð: H. Rørdam
Týtt: Elsa Bærentsen
1. Tey siga, lívið er váðaferð,
um havsins dýpið er mangur vandi,
og óvist er tað, um leiðin ber
heim til tað himmalska landið.
2. Jú, stríða mugu vit mangan hart,
vit køva mugu mangt grimdarælið,
og sólin skínur ei hvønn dag bjart
og styðjar sangin og spælið.
3. Og smátt tað gongur, eg veit fullvæl,
at myrkum æli tað mangan dregur,
men brátt á máli vit standa sæl,
har friðin Guð okkum gevur.
4. Men verði okkum, sum Harrin vil!
Um sárt vit gráta og móð her níga,
vár hugur stendur tó altíð til
at hitta tey, okkum bíða.
5. Um væl vit vita, vit eru smá,
og er tað lítið, vit kunnu evna,
vár sál at Guði tó eigur trá,
so fram vit syngjandi stevna.
6. Tí hann er við okkum, Harrin Guð,
á arnarveingjum hann andan sendir,
hann styrkir okkum at halda út
og deyðan frá okkum bendir.
7. Guð havi lov, hóast tunggongt er,
og skaddan døkka kann káma leiðir,
at ferðin er eingin váðaferð,
tí Harrin ferðina eigur.
8. Hann vinum sínum ei sleppa vil
á jørð, ei heldur í deyðans dali,
og stað hann hevur oss búgvið til
hjá sær í himmalsins sali.


text:
oljuskift
Vit mæla kundum okkara, sum hava ognað sær nýggjan bil frá okkum, at skifta oljuna eftir teir fyrstu 5.000 km. Síðani mæla vit til, at skifta oljuna fyri hvørjar 7.500 km.
Umráðandi er, at peila oljuna javnan. Eru tygum í iva um, hvussu hetta verður gjørt, ber til hjá tær, at koma á verkstaðið og lata okkum gera tað. Hetta uttan kostna.
Tørvar bilinum at fáa oljuna skifta, hevur tú møguleika til, at venda tær til móttøkuna. Oljuskift verða vanliga avgreitt beinanvegin, um møtt er kl. 08.


text:
Steinar Patursson
15.09.2015 - 13:30
Tíðindi > Samfelag & Politikkur > Landspolitikkur
Nú landsstýrissessirnir eru býttir út og funnið er fram til hvørji varafólkini eru, so er áhugavert at síggja kynsbýtið bæði millum landsstýrisfólkini, men eisini tingfólkini hjá samgonguni.
Í landsstýrinum er støðan so jøvn, sum hon kann vera. Rigmor Dam, Eyðgunn Samuelsen, Kristina Háfoss og Sirið Stenberg eru allar komnar í landsstýrið saman við Aksel V. Johannesen, Høgna Hoydal, Henrik Old og Poul Michelsen. Tað gevur so fýra av hvørjum kyni.
Kanska enn meira áhugavert er at síggja, at hjá tingfólkunum hjá samgonguni teljast fleiri konufólk enn mannfólk.
Sonja Jógvansdóttir, Helena Dam á Neystabø, Kristianna Winther Poulsen, Annita á Fríðriksmørk, Katrin Kallsberg, Bjørt Samuelsen, Óluva Klettskarð, Ruth Vang og Hanna Jensen telja tilsamans níggju kvinnur, meðan Heðin Mortensen, Kristin Michelsen, Bjarni Hammer, Jónleif Johannesen, Djóni Nolsøe Joensen, Páll á Reynatúgvu, Magni Arge og Pauli Trond Petersen sum kunnugt bert eru átta menn.
Um Annika Olsen endar í Framsókn, sum er alt annað enn óhugsandi, so verður kynsbýtið soleiðis, at 10 kvinnur eru í mun til átta menn.
Tó er ikki sama mynstur galdandi, um alt tingið verður tikið við, tí eingin kvinna situr á tingi fyri Sambandsflokkin, og eftir at Annika Olsen takkaði fyri seg í Fólkaflokkinum, so er bert Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttir eftir.


text:
Sunnudagin byrjar Betri Deildin
Jan Smedemark | 07/03/18
Sunnudagin verður fyrsta umfar í Betri Deildini, hetta fyrsta umfarið er eisini fyrsta umfar við nýggja stuðlinum hjá bestu fótbóltsdeildini hjá monnum.
TB/FC Suðuroy/Royn byrjar á heimavølli við Stórá ímóti NSÍ. Runavíkingar leiktu leygarkvøldið ímóti Víkingi í stórsteypadystinum, sum Víkingur vann. Sostatt hevur fyrrverandi venjarin hjá TB/FC Suðuroy/Royn, Maurice Ross fingið sítt fyrsta steyp í Føroyum við nýggja felagnum.
Í fjør taptu TB/FC Suðuroy/Royn tveir dystir ímóti runavíkingum, tann triði endaði javnt. NSÍ endaði á einum fjórðaplássi í fjør, meðan TB/FC Suðuroy/Royn endaði nummar átta.
Bæði liðini hava fingið nýggjan venjara, TB/FC Suðuroy/Royn hevur sum kunnugt svian Glenn Ståhl og NSÍ settu Sámal Erik Hentze. NSÍ hevur millum annað styrkt seg við Øssuri Dalbúð, Fróða Benjaminsen og Johan Troest Davidsen. TB/FC Suðuroy/Royn hevur fingið útlendska tilgongd av Milos Budakovic, Dennis Nielsen, Ibrahim Arifovic og Isaac Shaze.
Dysturin sunnudagin verður klokkan 15:00 og dómari verður Eiler Rasmussen.