text:
Skúlabygnaður
Sørvágs skúli rúmar øllum skúlanæmingunum í Sørvágs kommunu.
Hann er nútímansgjørdur og lýkur øll nútímanskrøv.
Skúlaárið 2019/20 ganga 162 næmingar á skúlanum umframt 9 næmingar á Pallinum. 3 dagar um vikuna eru næmingarnir í 10. flokki á skúlanum.
Her starvast 23 lærarar, 2 námsfrøðingar, 1 telduvørður, 1 skrivari, 4 húsavørðar og 4 vaskikonur.
Sørvágs Skúli er skipaður sum skúli við einum flokki á hvørjum aldurstigi.
Pallurin er skipaður saman við skúlanum á Giljanesi.
10. floks samstarvið við skúlan á Giljanesi heldur áfram.
- Innskúling: 1.-3.flokk
- Miðdeild: 4.-7.flokk
- Framhaldsdeild: 8.-10. flokk
Møguleiki er í framtíðini at forskúli kann vera ein partur av skúlanum.
Nýggir lærarar
Við skúlaársbyrjan verður kunnandi fundur saman við leiðslu og lærarum. Høvið verður at bjóða nýggju starvsfeløgunum vælkomnum.
Stuttur kunnandi fundur verður hildin saman við leiðslu og starvsfólki, har kunnað verður um nýggju lærararnar. Høvið verður sjálvsagt her, at bjóða nýggju starvsfeløgunum vælkomnum.
Um ynski er, fær nýggi lærarin eitt akkersfólk at halda seg til fyrstu tíðina av starvstíðini.
Leiðslan tekur atlit til nýggja læraran fyrstu tíðina, við at veita honum sersømdir tvær tær fyrstu vikurnar. T.d. kann hann verða frítikin fyri garðvaktir og aðrar bundnar uppgávur.
Nýggir næmingar
Skúlans leiðsla heilsar uppá næmingin fyrsta dagin og bjóðar honum vælkomin.
Flokslærarin tekur so ábyrgdina av næminginum og kunnar hann um umstøðurnar og arbeiðsgongd á skúlanum.
Flokslærarin setur ein ella tveir næmingar at vera kontaktpersónar hjá nýggja næminginum.
Uppgávan hjá leiðslu, flokslærara, lærarum og næmingum er, at fáa nýggja næmingin at kenna seg væl, so læring og trivnaður kunnu eydnast.
Próvhandan
Próvhandan framyvir verður í Matarhøllin kl. 17.00-19.00.
Innihald:
- Stjórin bjóðar vælkomin
- Matur (Sjálvtøkuborð, bílagdur matur, næm. úr 8. og 9. flokki hjálpa til)
- Tónleikaframførslur
- Talur
- Felagssangur
- Próvhandan
- Endi
Umsjónarmenn rigga til og rigga av. Næmingar í 8. og 9. flokki pynta, dekka borð og rudda av. Skrivarin hjálpir eisini til.
Fartelefonir
Í Sørvágs skúla er ikki loyvt at brúka fartelefon.
1.-7. flokkur seta fartelefonina í svarta kassan, sum stendur í floksstovuni.
8.-9. flokkur leggja fartelefonina í skápið hjá læraranum inni á stovuni
Í ávísum tímum, við lærarans loyvi, kann fartelefonin brúkast sum undirvísingaramboð.
Verður henda regla ikki fylgd, verður telefonin tikin og løgd inn til flokslæraran. Foreldur ella avvarðandi kunnu heinta telefonina, meðan flokslærarin er til arbeiðis.
Lærarar eiga ikki at brúka telefonina í tímunum, uttan so at hetta er í sambandi við undirvísingina/skrásetingina.
Royking
Sørvágs skúli er ein roykfríur skúli.
Tað er strangliga bannað at roykja á skúlans øki.
Brot á hesa mannagongd verður fráboðað leiðsluni.
Matur - matarsteðgurin
Sunnur kostur er grundarlagið undir góðari innlæring. Tí skal skúlin virka fyri, at sukur og feitt ikki er dagligur kostur hjá næmingunum. Næmingar hava ikki loyvi til at keypa bomm o.a. í skúlatíðini.
Matarhøllin er matarstaðið. Miðjað verður ímóti, at næmingar kunnu tekna seg til sunnan kost úr skúlakøkinum 2-3 ferðir um vikuna.
Matarsteðgurin er eftir 4. tíma og varðar í 15.min. Allir næmingar fara yvir í matarhøllina í matarsteðginum. Skúlastovurnar verða læstar í matarsteðginum.
Næmingarnir sita saman soleiðis:
- 1.-3. flokkur
- 4.-6. flokkur
- 7.-9. flokkur
Ein lærari er bundin at hvørjum flokki í matarsteðginum, sambært skipan, ið verður gjørd við skúlaársbyrjan.
Næmingarnir sita við borðini og hvør ruddar upp eftir sær, tá farið verður frá borðinum. Ruskspannirnar standa klárar á ávísum støðum.
Næmingar kunnu tekna seg til mjólkaskipan og matarskipan.
Miðjað verður ímóti, at dunkar við køldum vatni verða settir upp ávísum støðum.
Fríkorter
Fríkorterini eru 10 minuttir eftir hvønn undirvísingartíma.
Fýra garðvaktir eru til hvørt fríkorterið, sambært skipan, ið verður gjørd við skúlaársbyrjan.
Øll børnini frá 1.-7. flokk skulu út í fríkorterinum, og garðvaktirnar fylgja við.
Um veðrið er ringt, eru børnini inni. Tá standa garðvaktirnar soleiðis:
- Í marghøllini
- Í gongini í ovaru lon
- Í gongini í niðaru lon
- Úti í skúlagarðinum
Allir næmingar skulu vera á skúlans øki í fríkorterinum.
Allir næmingar skulu vísa sømiligan atburð.
Tað er bannað at keypa í skúlatíðini.
Skúlagarðurin
Skúlagarðurin skal vera eitt trygt stað hjá børnunum at spæla í.
Kalendari
Leiðslan setur í kalendara, hvat verður stavnhaldið gjøgnum skúlaárið. Ein eksternur kalendari verður lagdur á heimasíðuna og ein internur lagdur á innhýsisstevnuna.
Leiðslan hevur sín egna innanhýsiskalendara.
Dagfesting verður gjørd fyri fundirnar. Talan er um námsfrøðiligar fundir og toymis-/ráðleggingarfundir.
Dagfestingar verða eisini gjørdar fyri royndir, aðrar fundir, tiltøk, verkætlanir, starvsvenjing o.a.
Javnan verða dagføringar gjørdar.
Morgunløtan
Kl. 09.40 hvønn morgun er morgunløta í matarhøllini. Allir næmingar á skúlanum samlast til eina andakt við bøn og sangi. Lærarnir, ið hava flokkin tíman áðrenn løtuna, ansa eftir og fylgja næmingunum oman til morgunløtuna.
Lagt er upp til at morgunløtan eisini er ein kunningarløta, har næmingar fáa nýggjastu kunningina um skúlagongdina o.a.
Hvønn fríggjadag, ella eftir ynski, er lagt upp til, at flokkar, ella næmingar sjálvir, saman við lærara skipa morgunløtuna. Annars skipar skúlastjórin morgunløtuna.
Merkisdagar kann morgunløtan brúkast sum upplýsingløta og hugnaløta.
Jólahald
Jólamánaðin hava eldru flokkarnir jólaroynd. Hinir flokkarnir hava lesiátak (lesiviku).
Stovurnar verða prýddar saman við flokslæraranum. Matarhøllin, gongirnar og vindeygu verða prýdd sambært einum árligum tema. Einglar, nissur, hjørtu, stjørnur v.m.
Morgunløturnar í jólamánaðinum: Næmingarnir kunnu hava eina morgunløtu. Tað kann vera sjónleikur, tónleikur, upplesing, sangur o.a.
Jólahaldið er hósdagin áðrenn jólafrí. Allir flokkar hava eina uppgávu: 6.flokkur spælir sjónleik. Annars hinir: tónleik, lucia, jólaevangeliið, bjóða vælkomin, gera klárt, pynta jólatræið, seta stólar upp, spæla jólamenn o.a.
Foreldur eru vælkomin. Tí kunna vit um jólahaldið í góðari tíð.
Framførslurnar vera fyribils í fimleikarhøllini. Men kaffi og prátið verður uppi í Matarhøllini.
Tað stendur lærarum frítt, at fara inn í stovurnar við næmingunum og foreldrunum. Her hava tey eina hugnaligaløtu saman, áðrenn øll fara heim.
Ynskiligt hevði verið um lærararnir kundu framført okkurt til jólahaldið. Eitt lærarakór hevði verið ein møguleiki.
Páskir
Vit arbeiða við páskaprýði, og morgunløturnar brúka vit til at greiða frá kristnu páskunum.
Grækarismessa
Onkra morgunløtu verður kunnað um okkara tjóðfugl, og vit syngja tjaldurssangir.
Flaggdagur
Ávísa morgunløtu kunna vit næmingarnar um merkið og syngja flaggsangin.
Um skúlin framhaldandi skal taka sær av flaggdagshaldinum, eiga lærarar at møta upp til haldið.
Mannagongd:
- Umsjónarmenn gera klárt
- Skrivstovan gevur boð, lýsir, ger kaffi til tey, sum framføra, prenta sangir, boðar tóleikarfelagnum, ríðingarfelagnum, skótum o.ø. frá
- Skúlarnir í Vágum avgerða, hvør skal røða
- Vit flyta tiltakið niðan í Matarhøllina
- Skrúðgongan byrjar í skúlagarðinum
- Gingið verður út til gamla Føroya Banka og heim aftur, runt kirkjugarðin til høvðusdyrnar
- Lagt verður upp til, at børnini møta upp í ítrótta- ella skótabúnum
- Er gott veður, kann haldið verða uttandurða.
Føstulávintshald
Haldið er føstulávintsmánadag, men um hesin dagur er lagdur til frídag, er haldið fríggjadagin undan føstu.
Smíðlærarin saman við húsavørðum og næmingum gera tunnurnar til. Eina lítla tunnu (ella fleiri) til 1.-4. flokk og eina størri tunnu til 5.-10. flokk. Tunnusláingin er í skúlagarðinum.
Vanlig skúlagongd er til tunnusláingin byrjar klokkan 09.30.
Heiðursgáva verður latin vinnarunum.
Tá tunnusláingin er liðug, er stuttur steðgur, og næmingarnir fáa frukt.
Eftir tað verður farið upp á gólv. Undan føstulávint hava næmingarnir lært seg ávíst kvæði. Eitt høvðuskvæði er fastur táttur. Annars eiga vit at kvøða tað "lætta" eisini.
Morgunløturnar eru góðar at venja í.
Ynskiligt var um øll komu grýluklødd til tunnusláing.
Øll eru hjartaliga vælkomin til tunnusláing. Kunngjørt verður fyri foreldrum o.ø.
Dagsbyrjan
Skúlin er opin klokkan 7 á morgni. Klokkan 07.50 er leiðslan í durunum. Næmingarnir stilla skógvarnar við høvðusinngongdina til skúlan og ganga inn til sína skúlastovu. Tá skúlaklokkan ringir byrjar undirvísingin. Næmingarnir eru eisini væl fyrireikaðir til dagin og hava etið ein góðan sunnan morgunmat. Klárt er nú til ein góðan skúladag.
Næmingafrávera
Ynskja næmingar frí, kann flokslærarin geva frí í 2 skúladagar. Ynskir um frí meira enn 2 dagar, skal avgreiðast í samráð við leiðsluna.
Ynskja foreldur, at næmingurin fær frí, er tað upp til foreldrini. Týdningamikið er tó, at lærarin sigur sína hugsan og boðar leiðslu og foreldrum frá hesari.
Serligar hendingar – grindaboð
Tá næmingar skulu eitthvørt, í grind, á fjall, til lækna o.a. eiga tey at hava loyvi frá foreldrunum. Foreldur boða skúlanum frá og skipa soleiðis fyri, at barnið verður avheintað í góðari tíð.
Samskifti gongur ígjøgnum flokslæraran.
Næmingaheimasíðurnar
Næmingaheimasíðurnar verða brúktar so nógv sum tilber. Lærarar geva fyri heima á heimasíðuni. Hvør flokkur hevur sína vikuætlan, sum lærarar brúka til boð og heimarbeiði.
Tað er eisini av týdningi, at næmingar saman við lærara leggja ymiskt viðkomandi út á heimasíðurnar, soleiðis at foreldur kunnu fylgja skúlagongdini hjá barni teirra.
Heimasíðan er ein týðandi partur í arbeiðinum at styrkja um sambandi millum heimið og skúlan.
Samstarv millum skúla og heim
Tað er av stórum týdningi fyri skúlagongdina hjá barninum, at heim og skúli draga somu línu – samstarva.
Skúlin hevur ábyrgd fyri innlæring næminga, men uttan hjálp frá heiminum er torført at røkka málunum. Skúlin eigur tí at vera opin fyri, at foreldur koma inn í skúlan og spyrja til skúlan. Hetta styrkir bæði fakliga og trivnaðarliga partin av skúlagongdini.
Í Sørvágs skúla hava vit ein felags foreldrafund í byrjanini av skúlaárinum. Seinni í skúlaárinum er foreldraviðtala við øll foreldur í flokkinum. Hetta skipar flokslærarin. Lærarnir, ið hava høvðuslærugreinar í flokkunum, eiga at møta til foreldrafundir og viðtalu hjá flokkinum.Møgulleiki er eisini fyri at hava fleiri viðtalur um neyðugt, ella um foreldur krevja tað.
Skúlin leggur eisini upp til, at flokslærarin saman við foreldraráðnum í flokkinum, skipar fyri felags trivnaðartiltøkum í flokkinum. Hetta fyri at skapa samanhald í flokkinum.
Skúlin eigur at vera opin fyri øllum. Tí skal skúlin virka fyri, at foreldur o.o. lokal fólk, vinnan o.a. verða drigin við í undirvísingarætlanir og í øllum dagligum virksemi.
Floksráð
Á fyrsta foreldrafundi, í september/oktober, velja foreldrini í hvørjum flokki trý foreldur í flokkinum í eitt floksráð. Í floksráðnum skulu bæði kynini vera umboðað.
Floksráðið verður valt fyri eitt ár í senn og velur sjálvt sín formann/kvinnu.
Uppgávurnar hjá floksráðnum eru:
- At hjálpa til við trivnaðinum í flokkinum.
- At hjálpa til við felags tiltøkum.
- Skapa samanhald millum foreldrini.
- Virka fyri, at foreldur átaka sær virknan lut í skúlans arbeiði.
Samskiftið millum floksráð og skúla gongur ígjøgnum flokslæraran.
Viðmerkingar:
Dentur skal leggjast á punkt 4, so ikki bert valda floksráðið, men øll forledrini, eru virkin.
Tá floksráðini eru komin at virka, verður skipað eitt aðalfloksráð við einum umboð úr hvørjum floksráð. Aðalfloksráðið skal verða ein samskiftismøguleiki og sambindingarlið millum floksráðini. Samskiftið millum aðalfloksráð og skúla verður gjøgnum skúlastjóran.
Hesar ætlanir og kunngerðir eru tøkar á SOR stevnuni:
Sor-lærarastevnan
Sor-lærarastevnan er innanhysisstevna, sum lærarar og leiðsla samskifta ígjøgnum innanhysis. Tað er týdningarmikið at vit lesa/hyggja hvønn dag um eitthvørt er vit skulu vita/kunnast um.
Ynskiligt er at lærarar nýta hesa stevnu so nógv sum gjørligt, sjálvt um facebook o.a. eisini verður brúkt.
Skúlastovurnar
Lærarin skal syrgja fyri, at skúlaborðið er ruddað áðrenn farið verður í fríkorter, so klárt er hjá næsta lærara at byrja sín tíma. Næmingarnir skulu ikki hava leikur frammi á borðinum í tímanum.
Eftir seinasta tíma, fer eingin út úr skúlastovuni fyrr enn alt órudd er tikið upp.
Sum heild eiga vit at leggja dent á, at tað er ruddiligt allastaðni á skúlanum.Vit eiga at minna næmingarnar á og vísa teimum, at tað hevur týdning fyri trivnaðin hjá okkum øllum, at tað er ruddiligt og hugnaligt í skúlanum og rundan um skúlan.
Røklaskipan
Ynskiligt er at hvør flokkur, saman við flokslærara, skipar eina røklaskipan. Tankin er at næmingar sjálvir ábyrgdast floksuppgávur og hava eftirlit við at avtalur verða hildnar. Hetta mennir næmingarnar til at taka ábyrgd.
Tekningarnar til skeiðini
Eftirútbúgving og skeiðsvirksemið eru liður í at menna starvsfólk á einum arbeiðsplássi. Leiðslan leggur upp til at vit her á Sørvágs Skúla halda okkara starvsfólk "up to date" og menna tey til at gera tey uppaftur betur til teirra arbeiði.
Vanligt er at nám bjóðar skeiðir út til lærarar hvørt hálvár. Ynskiligt er at lærarar tekna seg til viðkomandi skeiðir. Hetta tí at tað kann menna og opna eyguni upp fyri øðrum, enn tí ein tekst við dagligta. Eisini brýtur skeiðsdagur/dagar frá vanligu døgunum. Tað kann vera sunt fyri læraran.
Avmarkingar eru tó fyri hvussu nógv skeiðir hvør einstakur lærari sleppur á. Hetta er ein meting leiðslan tekur. Er onkur lærari, sum als ikki teknar seg til skeið, fær viðkomandi áheitan um at melda seg til ávís skeið, sum leiðslan metir eru viðkomandi fyri læraran.
Tá lærari er á skeið, verða vikartímar nýttir ístaðin.
Seturskúli
Flokslærarin ger sjálvur av, um, ella nær hann fer á seturskúla við flokkinum. Hann ger eisini av, hvussu ofta hann fer, men mælt verður til, at øll sleppa minst einaferð á seturskúla, meðan tey ganga í barnaskúlanum, t.v.s. frá 1.-7. flokk.
Leiðslan ger á hvørjum ári av, hvussu nógvan pening hon vil gjalda fyri hvønn næming og boðar lærarum frá hesum. Goldið verður bert fyri 1. seturskúla pr. flokk pr. ár. Skúlin ber kostnaðin fyri læraran.
Flokslærarin ger sjálvur av, hvussu leingi hann er á seturskúla, men mælt verður til at 3 dagar er toppurin.
Mælt verður til, at tað í mestan mun eru 2 lærarar við flokkinum á seturskúla.
Útferðir
Lærarin saman við leiðsluni avgera nær, og hvar teir fara dagstúr við sínum flokki. Túrarnir skulu í mesta mun hava samband við undirvísing - undirvísingargongd.
Skúlin kann gjalda ein part av dagstúrum. Hetta avgerð leiðslan saman við lærara.
Uttanlandsferðir
- Leiðslan, saman við skúlastýrinum ynskir, at Ísland, Hetland, Noreg og Skotland eru aðalferðamál okkara
- Innsamling av peningi skal ikki ganga útyvir skúlagongd og undirvísing
- Allar uttanlandsferðir skulu hava ein undirvísingarligan leist
- Allur peningurin skal helst vera samlaður inn áðrenn fráferð
- Tað er ikki eitt krav at fara námsferð, men eitt val - lærarin avgerð sjálvur um hann vil
- Skúlastýrið, saman við leiðsluni hevur avgjørt, at allar uttanlandsferðir steðga frá 2020. Vit skulu heldur brúka møguleikarnar at ferðast í Føroyum.
Evnisvikur
Evnisvikur skapa ein øðrvísi arbeiðshátt á skúlanum. Tí hava tær týdning fyri næmingin og læraran.
Miðjað verður ímóti at hava eina evnisviku hvørt skúlaár. Evnisvikurnar kunnu vera fyri allan skúlan ella skipað í árgangum.
Morgunbreyð
Lærarar skiftast um at stíla fyri morgunmati á lærarastovuni. Hvønn fríggjamorgun sita lærarar og hugna sær í teirra fríkorteri. Tó eiga vit at ansa eftir, at garðvaktir verða hildnar og at stundisliga verður møtt til tíma.
Undirvísingartímar
Undirvísingartímarnir eru 45 min. Ringiklokkan boðar frá nær fríkorter byrjar og endar. Lærarar og næmingar møta stundisliga til hvønn undirvísingartíma. Stundvísið er ein dygd.
Tímarnir verða lagdir í modul, soleiðis at næmingarnir hava 2. fylgjandi tímar í høvðuslærugreinunum.
Í øllum tímum skal vera undirvísingarfriður. Undirvísingin eigur at vera áhugaverd og leggja upp til at stimbra allar sansir hjá barninum.
Súkkling/skutarar
Loyvt er at súkkla í skúla frá 3. flokki. Kravið er tó, at súkklan og næmingurin lúka ferðslutrygdarreglurnar. At súkklan er í góðum standi, og at næmingurin nýtir hjálm.
Ikki er loyvt at súkkla í skúlatíðini.
Loyvt er at koyra í skúla á skutara, tá næmingarnir hava fingið koyrikort. Kravið er tó, at skutarin og næmingurin lúka ferðslutrygdarreglurnar. At skutarin er í góðum standi, og at næmingurin nýtir hjálm. Tað er ikki loyvt at koyra á skutara í skúlatíðini.
Matpakkin
Tað hevur týdning, at matpakkin er sunnur og góður.
Góður matur og svøvnur eru avgerandi fyri læring.
Skógvafríur skúli
Vit ganga inni á leistum ella í innanduraskóm/inniskóm.
Handaligar lærugreinar
Smið, handverk og list, tónleikur, motorlæra, køkur o.a. eru handaligar lærugreinar. Framsýningar og framløgur eru ein partur av lærugreinini. Vit eggja næmingum til at vísa tað tey hava gjørt. Framsýningarborð verða sett upp í Matarhøllini.
Lærarin skipar framsýningina saman við næmingum og húsavørðum.
Royndir
Sørvágs Skúli hevur skrivliga jólaroynd, páskaroynd og summarroynd. 8.,9.,10. flokkar eru til royndirnar.
Leiðslan samskipar saman við telduvørðinum royndirnar. Lærarar, sum hava 8.,9.,10. flokk ganga vakt ella taka aðrar tímar, sum tørvur er á.
Lærari, ið hevur royndarflokkar, flokkar, sum eru til starvsvenjing ella gera verkætlan, hava ikki frí, men hjálpa á skúlanum og lesa aðrar tímar.
Verkætlan
Verkætlan er krav í 8.,9.,10. flokki. Hesar leggja flokslærarin saman við leiðslu, tá ið best liggur fyri hjá øllum.
3. mánaðir undan verkætlan verður høvðusspurningurin valdur saman við næmingunum. Hetta skal flokslærarin syrgja fyri.
Sí: Mannagongdir at gera verkætlan.
Ynskiligt hevði verið, at vit gjørdu verkætlan á øllum aldurstigum. Tí miðja vit ímóti at læra næmingarnar á øllum aldurstigum verkætlanararbeiðsháttin.
Lærarar, sum hava flokkar, ið arbeiða við verkætlan, eru tøkir til undirvísing.
Starvsvenjing
Næmingar í 9 og 10 flokkunum eru í starvsvenjing hvørt skúlaár. Lesivegleiðarin skipar saman við næmingunum starvsvenjingina. Flokslærarin verður upplýstur um gongdina.
Leiðslan skal kunnast um starvsvenjingartíðina og gongdina annars.
Lærarar, sum hava flokkar í starvsvenjing eru tøkir til undirvísing.
Flokslærarin
Flokslærarauppgávan er ein sera tíðandi uppgáva í fólkaskúlanum.
Samb. Fólkaskúlalógini er flokslærarin bindiliðið ímillum heim og skúla. Flokslærarin skipar flokstoymið. Flokslærarin ábyrgdast fyri innlæring og trivnaði í flokkinum. Tí er tað av týdningi at henda uppgáva verður tikin í størsta álvara.
Leiðslan hevur tað endaligu námsfrøðisligu ábyrgdina. Og tí er tað hon, sum setur flokslæraran.
Flokslærarin eigur at virka fyri at øll í flokkinum trívast í skúlanum. Hann skal skipa eitt foreldraráð, sum saman við flokslæraranum skipar ymisk trivnaðartiltøk og skapar kjak um undirvísing og skúla.
Flokslærarin er altíð til at heita á, um spurningar viðkomandi flokkinum. Hann er bindilið ímillum flokk og førleikastovuna, leiðsluna, foreldrini, lærarar o.o.
Ein góður flokslærari er við til at skapa ein góðan skúla.
Førleikastovan
Førleikastova er á Søvágs Skúla. Í hesum hølum virka akt-lærarin og serlærarin.
Førleikastovan er sett á stovn, sum liður í at arbeiða við og loysa trivnaðarviðurskiftir og sertilboð til næmingar við serligum avbjóðingum.
Førleikastovan samstarvar við heilsusystir, lærarar og sernám. Leiðslan hevur javnan samband/fundir við førleikastovuna.
Happing
Hví vilja vit hava ein happingarfrían skúla?
Bert á einum happingarfríum skúla ber til at trívast! Vit læra bert, tá vit trívast! Og tá vit trívast er tað gott at vera til!
Hvat er happing?
Happing er tá ein ávísur persónur er fyri áhaldandi ágangi. Persónarnir eru ikki líka sterkir. Tann, sum líður undir hesum ágangi, hevur ilt við at verja seg og er hjálparleysur mótvegis teimum, sum fremja ágangin.
Mannagongd
Á okkara skúla hava vit eina mannagongd tá trupulleikar viðvíkjandi happing skulu loysast.
- Flokslærarin fær fyrstu fráboðanina.
- Flokslærarin tosar við teir næmingar og lærarar, sum hava við málið at gera.
- Leiðslan verður kunnað.
- Flokslærarin roynir at loysa málið.
- Flokslærarin og leiðslan seta seg í samband við foreldrini.
- Leiðslan fer, saman við avvarðandi myndugleikum, víðari við málinum.


c: text/html

text:
Bú- og Heimatænastan í Suðuroy umsitur eldrarøkt og heimatænasturnar.
Eftir at eldraøki frá 1. januar 2015 við lóg er lagt út til kommunurnar at umsita og reka, hava kommunurnar í Suðuroy– stovnað samstarvið Bú- og Heimatænastan í Suðuroy, ið vegna kommunurnar nú umsitur alla eldrarøkt og heimatænstu í Suðuroy.
Tænasturnar hjá Bú- og Heimatænastan í Suðuroy fevna um:
- Umlætting og bústað á røktarheimi/sambýli
- Heimahjálp
- Heimasjúkrarøkt
- Venjingar / ergo- og fysioterapi
- Matútbering
- Fyribyrgjandi heimavitjan til 75 ár og eldri.
Arbeitt verður við framhaldandi menning av tænastum.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Flogbóltssamband Føroya hevur undirskrivað sáttmála við CEV – Evropeiska Flogbóltssambandið – um stuðul í sambandi við størstu verkætlanina nakrantíð hjá Flogbóltssamband Føroya: Flogbørn.
Avtalan hevur við sær, at CEV letur útgerð og bóltar, sum Flogbóltssamband Føroya kann brúka í sínum samstarvi við skúlar og onnur.
Verkætlanin hevur nú verið í tvey ár, og hevur verið í samstarvi við Evropeiska Flogbóltssambandið, Altjóða Flogbóltssambandið, Danska Flogbóltssambandið og Flogbóltssamband Føroya.
„Hesi tvey kappingarárini, verkætlanin hevur verið, hava vit verið úti a nærm øllum skúlum í Føroyum og havt undirvísingargongdir“, sigur verkætlanarleiðarin Peter Morell. „Málbólkurin hevur serliga verið 2., 3. og 4. flokkur, og vit hava verið ómetaliga væl móttikin bæði millum børnini og lærararnar“. Ein grundleggjandi táttur í arbeiðinum í skúlunum hevur verið at skipa fyri skúlakappingum. Tá hittast skúlarnir í økinum, og øll liðini úr ymisku flokkunum kappast í 3 tímar fyri at vinna steyp og heiðursmerki, sum vísa, at flokkurin er tann besti í Flogbørnum í økinum.
Í sambandi við verkætlanina hevur Magnus Tausen havt fyrilestur á aðalfundinum hjá CEV eins og Peter Morell hevur verið á fundi í Marokko við alheimsleiðsluna í FIVB, fyri at greiða frá um tiltakið.
“Hetta hevur verið ein drúgv og væl tilrættaløgd tilgongd, og seinastu 3 vikurnar hava vit havt omanfyri 700 børn í Tórshavnar kommunu til kappingar í nýggju stórhøllini á Hálsi”, sigur Magnus Tausen, formaður í Flogbóltssambandi Føroya. “Verkætlanin heldur eisini fram næsta ár.”
Í sambandi við sáttmálan við CEV, hava forsetin í ÍSF, Elin Heðinsdóttur Joensen, og Magnus Tausen í dag undirskrivað skjal, sum váttar, at Flogbóltssamband Føroya eisini í framtíðini verður partur av ÍSF.


text:
ALMENNUR FØROYSKUR DANSUR
FØROYAHÚSIÐ 29. SEPTEMBER KL. 20.00
Dansifelagið Fótatraðk og Føroyahúsið bjóða til almennan føroyskan dans.
Dyrnar opna kl. 20.00 og
dansað verður alt kvøldið, so leingi hugur og fólk eru til tess.
Kostnaðurin við dyrnar
er kr 60,- og skonkt verður í
ringinum.
Skráin er opin, og øllum
verður loyvt at skipa.
Dansifelagið Fótatraðk
og Føroyahúsið skipa fyri saman við, Janusi Kamban og Heina Mortensen úr Havnar
Dansifelag.
Gestir, ið hava eitt
ynski til hvat skal kvøðast, eru vælkomin til at spyrja skiparnar hetta kvøldið.
Til ber at fylgja við
upp til tiltakið á Facebook – sjá eventið “HEYSTDANSUR”.
Allur peningur, ið kemur inn, fer til
Landsdansistevnutúrin hjá Fótatraðk, sum verður 11 mai 2013 í Føroyum.
Tiltakið verður stuðlað
av ATLANTIC AIRWAYS og landsdansifelagnum SLÁIÐ RING.
ØLL ERU HJARTALIGA VÆLKOMIN


text:
85% hava ikki nóg gott innlit í síni pensjónsviðurskifti
Sambært nýggjari kanning, sum Spyr.fo hevur gjørt fyri BankNordik, hava góð 85% av føroyingum ikki nóg gott innlit í síni penjónsviðurskifti og sínar lívstryggingar.
Pensjónssamansparing og lívstryggingar hava stóra ávirkan á lívið og fíggjarstøðuna hjá tí einstaka, og tí er tað merkisvert, at innlitið í hesi viðurskifti er so lítið, sum kanningin vísir.
Spurdir eru 500 føroyingar, ið koma úr øllum landinum, og sum umboða bæði kyn í aldrinum 18-59 ár. Í stuttum lýsir kanningin innlitið hjá teimum spurdu í síni pensjóns- og lívstryggingarviðurskifti soleiðis:
Tey yngru vita minst
Tað er rættiliga stórur munur á, hvussu nógv, tey spurdu í hvørjum aldursbólki, siga seg vita um síni pensjónsviðurskifti. Sum heild siga tey yngru seg vita minni enn tey eldru. Til dømis siga 56% av teimum spurdu, sum eru millum 18-29 ár, seg einki vita um síni pensjónsviðurskifti. Fyri tey 50-59 ára gomlu er talið 16%.
Harafturat er eisini munur millum kvinnur og menn. 37% av teimum spurdu kvinnunum siga seg einki vita um síni pensjónsviðurskifti, meðan knapt 30% av spurdu monnunum siga tað sama.
Hyggja vit samlað eftir tølunum, so svara gott 43% av teimum spurdu, at tey ongantíð hava fingið ráðgeving um pensjón og tryggingar. Eisini siga tey seg tosa lítið um hesi viðurskifti við síni nærmastu.
Tey spurdu vórðu eisini spurd um sínar lívstryggingar. Sambært kanningini siga 58% seg hava fingið nýtt starv, broytta hjúnastøðu, fingið børn, nýtt starv ella keypt hús seinastu trý árini, men helmingurin av hesum sigur seg ikki hava tillagað síni tryggingarviðurskifti til broyttu støðuna.
Umráðandi at kenna síni støðu
Tey flestu fara gjøgnum fleiri broytingar í lívinum, og tað er júst í hesum støðum, at pensjóns- og lívstryggingarviðurskifti eiga at verða endurskoðað. Tá ið fólk fáa maka, flyta saman, fáa børn, skiljast, verða pensjóneraði o.s.fr., hugsa tey flestu kanska ikki so nógv um pensjónssamansparingina og lívstryggingar. Men tað kann fáa avleiðingar – og fyri summi stórar fíggjarligar avleiðingar – um pensjónssamansparingin er ov lítil, ella um ein ikki hevur tær røttu tryggingarnar.
Tí er tað umráðandi at tosa við sín pensjóns- og lívstryggingarveitara av og á til tess at tryggja, at viðurskiftini samsvara við verandi tørv og lívssstøðu.


text:
Skrivar tú trygging verður eisini leitað eftir øðrum endingum av orðinum sum t.d. tryggingar og tryggingarvirksemi.
Skrivar tú ?trygging verður leitað eftir orðum sum t.d. lívstrygging og lívstryggingar.
Skrivar tú ”trygging” verður einans leitað eftir júst hesum sniðnum av orðinum.
Kunngerð nr. 60 frá 16. mai 1986 um ræning av lomvigaeggum.
Við heimild í løgtingslóg nr. 27 frá 9. september 1954 um fuglaveiðu v.m., sum broytt við løgtingslóg nr. 33 frá 16. apríl 1986, § 18, stk. 2, hevur landsstýrið fyrisett:
§ 1. Føroya Náttúrugripasavn kann veita loyvi til at ræna lomvigaegg í fuglabjørgunum á Sandoynni, Skúvoynni, Stóru Dímun og Suðuroynni til og við 8. juni á hvørjum ári.
§ 2. Treytirnar, fyri at loyvi kann veitast eftir § 1, eru:
1) at umsókn verður send náttúrugripasavninum innan 20. mai, á hvørjum ári, í 1986 tó 1. juni,
2) at upplýst verður, hvørji fara til ræningar, nær og hvar,
3) at náttúrugripasavnið metir, at ræningin ikki skaðar stovnin munandi,
4) at ræningin ikki forðar vísundaligum kanningum, og
5) at fráboðað verður náttúrugripasavninum, tá ræningin er at enda og talið av rændum eggum.
§ 3. Avgerðin hjá náttúrugripasavninum kann kærast til landsstýrið innan eina viku eftir, at hon er umsøkjaranum kunnug.
§ 4. Kunngerðin kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.


text:
Høgni Hoydal, fiskimálaráðharri, hevur í dag verið á vitjan í Brússel. Á ferðini nýtti hann millum annað høvi at vitja á stóru fiskivinnumessuni í Brússel, har hann vitjaði føroysku básarnar og hitti umboðini fyri føroyskar fiskivinnufyritøkur.
Ferðin til Brússel var eisini løgd til rættis soleiðis, at skipað var fyri fundi millum Høgna Hoydal, fiskimálaráðharra, og russiska fiskimálaráðharran Ilya Shestakov.
Ráðharrarnir umrøddu fiskivinnusamstarvið millum Føroyar og Russland, sum í ár hevur fýrati ár á baki. Teir viðgjørdu eisini áleikandi mál í fiskivinnusamstarvinum millum Føroyar og Russland, serliga viðurskiftini hjá føroyskum rækjuskipum, sum fiska í russiskum sjógvi.
Høgni Hoydal sigur, at fundurin gekk sera væl og váttaði góða samstarvið millum Føroyar og Russland.
Í Brússel tók føroyski fiskimálaráðharrin eisini lut í tiltakinum Seafood from the High North, sum Sendistova Føroya skipaði fyri saman við umboðsstovuni hjá Norðurnoregi í Brússel. Á tiltakinum hevði Høgni Hoydal framløgu um framtíðar føroyskan fiskivinnupolitikk og týdningin av marknaðaratgongd fyri fiskavørur til ES marknaðin.


text:
Havnar kirkja (Dómkirkjan)
Fyrsta kirkjan varð bygd í 1609 Úti á Reyni, tann næsta í 1788 við Bryggjubakka, tað er sama kirkjan, sum enn stendur, men hon varð heilt umbygd í 1865.
Árið 1780 verður Rasmus Jørgen Winther prestur í Havn. Í 1782 varð nýggjur kirkjugarður gjørdur úti á Svínaryggi og verður vígdur Kristi Himmalferðardag sama ár. Nakað um somu tíð kallaði Winther, prestur, nógvar góðar menn í Havn saman og fekk teir til at lata pening at byggja nýggja kirkju fyri.
Nýggj kirkja varð gjørd tá, men tá varð hon flutt uttan av Reyni á tann staðin, har hon síðan hevur staðið, á Bryggjubakka. Ikki var Havnarbýur tá størri enn so, at kirkjan tá varð bygd nordenfor Byen.
1788-kirkjan varð heilt umbygd í 1865. Byrjað hevur verið tíðliga á sumri, og longu í desember var arbeiðið frá hondini. Fyristøðumaður var íslendingurin, Gudmundur Sigurðsson, Tórshavn.
Tað, sum gjørt varð, er m.a. hetta: Den er udvidet med en Tilbygning mod Øst 3½ Alen lang og 12 alen bred. Den er blevet forsynet med nye Vinduer, hvælvt, malet ud- og indvendig. Taarnet er forhøjet og bestaar af to Etager, den nederste for Kirkeklokkerne, den øverste for Kirkeuhret.
Hesa frásøgnina gevur Andreas Djurhuus próstur, hin yngri. Hann vígdi kirkjuna aftur triðja sunnudag í advent, 17. desember 1865.
Við uppíbyggingini til kórið, sum er eitt sindur lægri enn sjálv kirkjan, er hon 25.34m long, 9.12m breið innan og 6.3 m høg millum gólv og hválv. Síðan tá er kirkjan fleiri ferð um- og uppíbygd.
[KELDA: J. P. Gregoriussen, Eldru Hválvkirkjurnar]


text:
Góða samkoma – góði Heðin
Eitt tíðarskeið er runnið, ein epoka er farin, nú Heðin leggur frá sær. Eitt tíðarskeið, sum hevur verið merkt av framtøkum fyri føroyskan ítrótt. Eitt tíðarskeið upp á 28 ár, har mangt er hent, og har mangt er broytt. Heðin tú hevur sett tíni spor. Heðin tú hevur gjørt ein mun.
Føroyski ítróttaheimurin er mentur sera nógv hesi 28 árini. Tá ið Heðin tók við í 1980, vóru níggju ítróttagreinar umboðaðar í ÍSF, nú er talið 24. Og í formanstíð hansara er talið á ítróttafeløgum økt úr 71 upp í 110.
Í 1980 var bert tað eina sersambandið í føroyskum ítrótti, FSF, sum varð stovnað í 1979. Hetta var ein nýskipan av føroyskari ítrótt, ið førdi til, at sersambond komu. Longu hálvt ár eftir, at Heðin varð valdur til forseta, vóru seks sersambond komin aftrat. Og í dag eru 15 ser- og deildarsambond í ÍSF.
Hendan nýmenning hevur merkt, at ábyrgdin av rakstrinum varð latin upp í hendurnar á sersambondunum. Meðan ÍSF, sum meginfelagsskapur, hevur røkt samstarvið við myndugleikarnar og umboðað Føroyar í ítróttaviðurskiftum við aðrar tjóðir.
Tað er serstakliga ein altjóðagerð, sum hevur merkt føroyskan ítrótt hesi 28 árini. Í dag umboða føroysk ítróttafólk Føroyar við eitt nú oyggjaleikir, smálandakappingar, kappingar og undankappingum um EM- ella HM-heiti. Ein sera virkin tíð, og øll hesi árini hevur Heðin verið ímyndin av ÍSF.
Góði Heðin
28 ár er long tíð í einum starvi. At tín starvstíð er blivin so rúm, eigur at verða tær til rós. Tú ert hugagóður og hevur serstøk evni at tillaga teg umstøðurnar. Tú ert ágrýtin og arbeiðssamur. Tú ert og hevur ongantíð verið bangin fyri at hugsa stórt. Og fáur hevur virkishug og evni at gera orð til veruleika, sum tú. Men fram um alt bera viljin og hugurin verkið. Tí starvið, sum ÍSF forseti, hevur altíð og er enn ólønt.
Tú fert heilhjartaður uppí alt, sum tú tekst við. Sum borgarstjóri í Havn ert tú vorðin ein ímynd av Havnini – mestsum ein Havnarmaður við stóra H. Men kann tað kennast, sum ein andsøgn, tí mong, serliga tey yngru ættarliðini, neyvan geva sær far um, at tú ert tvørámaður.
Góða samkoma
Ítróttur hevur stóran týdning fyri eitt hvørt samfelag. Ikki bert sum undirhald, tí motión er góð fyri heilsuna, og ítróttur er avgerandi fyri fólkaheilsuna. Og neyvan kann nakað savna fólk, sum ítróttur – savna eitt fólk, sum eina tjóð.
Nú Heðin fer frá, letur hann frá sær eitt gott og vælskipað ítróttasamband. Føroyski ítrótturin hevur ongantíð havt so góðar karmar, við kappingum alt árið og góðum umstøðum, at íðka ítrótt kring landið. Og avbjóðingarnar hjá okkara ítróttafólki hava ongantíð verið so stórar.
Yvir 15.000 íðkandi limir eru í dag skrásettir í ÍSF. Ítróttur er ein fastur partur av føroyska gerandisdegnum, og nærum allir føroyingar onkursvegna hava tilknýti til ítróttina.
Tað er eitt framúr fundament hjá komandi ÍSF forseta at arbeiða víðari við. Menningin av føroyskum ítrótti hevur allar fyritreytir at halda fram. Og lunnar eru lagdir undir dreyminum um, at Føroyar fáa olympiskan limaskap og føroysk ítróttafólk kunnu umboða Føroyar við olympisku leikirnar.
Ofta verður tikið til, at aftan fyri ein sterkan mann, stendur ein enn sterkari kvinna. Soleiðis hevur verið hjá Heðin, øll hesi árini hevur hann verið sera væl stuðlaður av Hjørdis.
At enda vil eg ynskja tær Heðin til lukku við einum góðum avriki og ynskja tær og familjuni alt tað besta framyvir.
Jóannes Eidesgaard
løgmaður


text:
Ongin persónur kann vera handhavi av meira enn einum koyrikorti.
Koyrikort kann verða givið persóni, ið við eini roynd vísir at hava nóg góð koyrievni og neyðugan kunnleika til akfarið og tess viðferð, umframt neyðugan kunnleika til ferðslureglurnar. Koyrikort kann bert verða givið persónum, sum hava vanligan bústað í Føroyum.
Koyrikort kann verða givið til hesar bólkar:
AM-kota 175: Lítið prutl
AM: Stórt prutl
Bólkur A
AL: Lítil motorsúkkla
AS: Stór motorsúkkla
Harafturat motorsúkkla við síðuvogni
Bólkur B
Vanligur bilur.
Bólkur C
Lastbilur.
Bólkur D
Stórur persónbilur. (bussur)
Bólkur E
Stórt viðfestisakfar.
a) Bólkur B við stórum viðfestisakfari (bólkur B/E).
b) Bólkur C við stórum viðfestisakfari (bólkur C/E).
c) Bólkur D við stórum viðfestisakfari (bólkur D/E).
Bólkur BV
Vinnuligur fólkaflutningur til vanligan bil.
Bólkur DV
Vinnuligur fólkaflutningur til stóran persónbil (buss).
Traktorur/motoramboð


text:
Fyrr í vikuni skrivaði eg grein har eg metti, at eg var ársins ljósasløkkjari. Men greinin elvdi eisini til skammlop í ávísum støðum. Serliga á Fjesbókini gjørdi hetta seg galdandi. Nógvir kendir menn lupu á sjógv. Ja teir vassaðu sera langt út. Teir fingu reiðiliga upp í stivlarnar. Sjálvt um onkur av teimum hevur hoyrt um klovstivlar, so høvdu teir heldur ikki hjálpt.
Tað tykist undarligt, at hesir sokallaðu frøðingar, sum enntá ganga fyri at hava eina fagliga meining, nú leypa á bláman og avdúka seg sum einfaldar taskuberarar fyri ávís sjónarmið. Hesir somu, sum hava ákært reiðarar fyri einans at hugsa um sjálvan seg og samstundis latið okkum onnur trúgva, at teir hava eina fagliga meining, til gangs fyri okkum øll.
Uppaftur verri er, at hesir somu menn eru teir einastu, sum hava atgongd til KVF. Havandi í huga, at hugsanin í KVF tykist verða tann sama, sum tað hesir sjálvútnevndu sakligu frøðingar hava boða í nógv ár, er nærliggjandi at hugsa, at talan er um dulda dagsskrá. Í øllum førum er tað ikki plausibult at siga at hetta er tilvildarligt.
Somuleiðis er greitt, at seinastu dagarnar eru stóru kanónirnar brúktar. Tað sum kann krúpa og stuðla uppundir verður drigið fram á torg.
Men tað undrar, at ongin roynd verður gjørd at finna feilir í roknistykkinum! Tað undrar almikið. Hvat er endamálið við at tosa um onkra aðra detalju? Hvat er endamálið við at citera eitt svar, tá ein ikki vil vísa spurning og svar? Er endamálið at krógva tað teir vita, men ikki ynskja at vit skuldu vita?
Vit hava nú í fleiri ár lagt merki til taktikkin. Uttanumtos og persónlig útspilling, tá onnur argument mangla. Teori tikin úr bókum verður citera, samstundis sum nokta verður at samansjóva teori og veruleika. Búskaparfrøði verður førd fram sum exact vísindi. Tað verður latið sum um allir búskaparfrøðingar hava eina og somu meining.
Men alt hetta letur seg bara gera við hjálp frá KVF. Við vilja ella ikki. Úrslitið er tað sama.
Tá teir nú hava brúkt 4 dagar at spotta og flenna, so skal eg rokna fyri teir og vísa hvar tølini koma frá og avdúka at teir ikki argumentera sakliga, men í staðin manipulera. At teir ikki duga at lesa tøl er óhugsandi.
Tí er upp á pláss at greiða nærri frá. Øll tøl eru úr øll tøl tikin úr uppriti um búskaparretnu og tilfeingisrentu, sum búskaparráðið gjørdi í 2014. Uppritið sæst á heimasíðuni hjá Búskaparráðnum.
Heit luft heimaflotin 341 (a)
Tilfeingisrenta av hýrum 396 (b)
Tilfeingisrenta reiðarar 76 (c)
Tilfeingisgjald goldið 70 (d)
Sambært Búskaparráðnum 883 (e)
Bara reyp 117 (f)
Búskaparfrøðiligt reyp 1.000 (g)
- Á síðu 30-38 verður heimaflotin umrøddur. Á síðu 36 sæst talið 341. Og tað sæst eisini, at útrokningar v.m. ikki geva meining. Tí er hetta talið reinur heilaspuni og stendur ongi akademisk mát.
- Á síðu 16,18,20,22 og 24 er tilfeingisgjald gjørt upp pr. skipabólk deilt millum hýrur og avlop reiðarans. Har sæst at lønir á 396 mió. eru tilfeingisgjald.
- Sama sum undir b. Har sæst at avlop reiðarans, sum er tilfeingisgjald er 76 mió.
- Talva 8, síða 27 Tilfeingisgjald í 2012 á 70 var goldið landskassanum.
- Samanteljing av a til d
- Munur millum samanteljing hjá búskaparráðnum og tað búskaparfrøðingar hava ført fram
- Samanteljing av e+f. Milliardina hevur Flóvin nevnt á Facebook og Jóannes og Hermann hava ofta tosa um stór tøl og milliard, tó at teir nevna fleiri ymisk tøl. Herman fyrihelt seg til eina frágreiðing segði hann í KVF.
Vit síggja, at man skal minst verða búskaparfrøðingur fyri at rokna so skeivt og kreativt.
Síðan rokna við hinvegin, fyri at finna tað talið, sum landskassin kann fáa.
Búskaparfrøðiligt reyp 1.000 (g)
Bara reyp 117 (f)
Sambært búskaparráðnum 883 (g)
Heit luft heimaflotin 341 (a)
Goldin skattur av hýrum 141 (h)
Partafelagsskattur 33 (i)
Tilfeingisgjald goldið 70 (j)
Úrslit higartil 298 (k)
Av hesum manning góðskriva 255 (l)
Eftir til reiðara at gjalda 43 (m)
- Á síðu 28 ovast stendur at av tilfeingisgjaldinum á hýrum er skattur á 141 mió. goldin
- Á síðu 28 ovast stendur, at reiðarí hava goldið 33 mió. Í pf skatti
- Á síðu 28 og í talvu 8 á síðu 27 stendur at 70 mio. eru goldnar í tilfeingisgjaldi.
- Samanteljing av tølum
- Tað framgongur av uppboðssølum og teimum uppskotum sum hava sæð dagsins ljós, at ætlanin er at manningar skulu ikki gjalda tilfeingisgjald. Tilfeingisgjald sum manningar skuldu gjalda var 396 milliónir. Skattur av hesum sambært (h) er 141 mió. Tí er manningin netto góðskriva fyri 255 milliónir
- Tilsamans skuldu reiðarar gjalda 76 mió. í tilfeingisgjaldi. Teir hava goldið 33 mió. og tí mangla teir sambært útrokning hjá búskaparráðnum at gjalda 43 milliónir.
Tað er sera harmiligt at ráðgevi hjá Løgmanni og Lærarin í Búskapi á Setrinum skulu tileinkisgera slíka útrokning. Sum sæst her, so eru øll tøl tikin úr uppriti um búskaparretnu og tilfeingisrentu, sum búskaparráðið gjørdi í 2014. Alt almenn tøl, sum tað er púra óhugsandi at menn ikki hava lisið.
Onki tal, ikki eitt einasta tal, havi eg rokna ella mett sjálvur.
Tað er rættuliga alvorligt, at ódokumenteraða ráðgeving løgmans er ca. 950 mió. ov høg. Ráðgevingin skal lækka 95% fyri at verða røtt. Tað sum er goldið, er 244 milliónir. Umframt kunnu vit siga at tær 43 milliónirnar skulu við. Tí er tilfeingisrentan fyri 2012 287 milliónir. Framvegis skal ráðgevingin lækka. Um vit pynta tølini við hesum, so er ráðgevingin bara 70% skeiv.
Ongin hjálp er at heinta frá Búskaparprofessaranum á Setrinum. Eisini hann brúkar ódokumentera tøl. So skilið er ringt. Út av lagið vánaligt. Og public service alarmurin tykist royna, eftir besta førimuni, at ganga á tá, soleiðis at vit framhaldandi sova okkara Tornerosu-svøvn.
Og soleiðis hava Høgni og Aksel frítt slag at manipulera fjøldina, sum framvegis trýr at fiskivinnunýskipan viðførur skattalætta á 2 x flatskattin. Og tað ringasta er sjálvandi at teir trúgva sær sjálvum, tí at teir, sum eiga at veita teimum sakliga ráðgeving, ikki røkja sína uppgávu á fullgóðan hátt.
Eivind Jacobsen
Strendur
P.S. Veiðan av makreli er 1,2 mió. tons. Miðal ár er 716.000. Somuleiðis var veiðan í 2006, sum er vánaligasta árið sambært hagtølunum einans 454.000 tons. Tí er tilfeingisgjaldið hægri nú. Hýruprosent liggur um 30 og skattaprosent um 50. Prísur á makreli er 6 krónur. Vit halda okkum eiga 12% av totalinum. Skipini klára at gjalda rakstarútreiðslur eitt miðal ár. Hvussu nógv minni fær landskassin eitt miðal ár og hvussu nógv minni fær landskassin tað ringasta árið? Kanska tit duga at rokna tað? Hóast hesar upplýsingar er úrslitið rættuliga variabult og tá brúka vit fastan søluprís.


text:
Søgan hjá Sp/f Framherja byrjar í 1994, tá ið Beinir, áður Skálafjall, skuldi seljast á tvingsilssølu 10. november 1994. Skipið, sum var lutfalsliga nýtt, varð bygt í 1987.
Íslendingarnir høvdu verið umborð og hugt at skipinum fleiri ferðir og vístu áhuga at keypa skipið. Danmarks Skibskreditfond hevði 1. veðrætt í skipinum. Anfinn kendi fólkini, ið umboðaðu Danmarks Skibskreditfond, og skipaði fyri einum fundi millum partarnar.
Á fundinum nevndu umboðini hjá danska fíggingarstovninum á fyrsta sinni, at tað kanska var ein møguleiki at stovna eitt føroyskt felag, sum kundi reka skipið í Føroyum, saman við íslendingunum, sum áttu íslendska felagið Samherja HF. Samherji hevði tá loyst knútin við framleiðslu umborð av kongafiski í Irmingarhavinum. Tað var stutt millum hugskot og gerðir, og Sp/f Framherji varð stovnað. Felagið átti hægsta boðið á tvingsilssøluni, og samstarvið millum Samherja HF og Sp/f Framherja bleiv til veruleika. Skipið, ið fekk navnið Akraberg, fór í vinnu í februar í 1995 eftir umbygging.
Í dag er hesin ognarluturin hjá Samherja áleið 24% av felagskapitalinum. Útlendsk feløg og persónar kunnu í mesta lagi eiga 33% av felagskapitalinum í einum føroyskum felagi, sum eigur veiðu- og fiskiloyvi. Hetta markið hava íslendingarnir alla tíðina hildið seg væl innanfyri.
Ein er tíðin fyri 1994
Grundarlagið fyri áhuganum í fiskivinnu og skipum er lagt frá barnsbeini hjá bæði Elisabeth og Anfinni. Elisabeth vaks upp í Fuglafirði, har nógv vinnulívsvirksemi var á sjógvi og landi.
Á Toftum, í barnaheiminum hjá Anfinni, stovnaðu pápi Anfinn, Jógvan Ingvard Olsen - saman við øðrum toftamonnum - P/F Regn í 1968, og longu í 1969 fór nýbygdað línuskipið hjá felagnum, Stapin, í vinnu.
Elisabeth og Anfinn lósu bæði fiskifrøði á lærda háskúlanum í Tromsø í Noregi í 1980’unum. Lívsleiðin hevur lagað seg so, at felags áhugamálini hava samantvinnað teirra heima- og vinnulívsvirksemi soleiðis, at tey í felag reka Sp/f Framherja og tess dótturfeløg. Íslendsku vinarbondini frá lestrartíðini blivu til ítøkilig átøk, tá samstarvið við Samherja HF bleiv til Sp/f Framherja í 1994. Síðani hevur felagið ment seg til eitt av størstu samtøkunum í føroyska vinnulívinum.
Fyrst í 1990’unum høvdu Føroyar nógvar avbjóðingar. Arbeiðsloysið var stórt, og fólkaflytingin gjørdi stór inntriv í alt virksemið á sjógvi og landi. 1990’ini vera enn í dag mint sum ein døpur tíð hjá mongum føroyingum, ið mistu bæði ognir og arbeiði.
1995 - Akraberg fyrsta túr
Hóast samfelagskreppan rakti alt landið, so vóru glottar at hóma. Ein av hesum var hjá Sp/f Framherja, tá Akraberg fór sín fyrsta túr í Barentshavið í februar hetta árið. Akraberg átti tó bert 0,6 kvotu av einari vanligari kvotu í norskum og russiskum sjógvi. Afturat hesum átti Akraberg atgongd til felagskvotuna av kongafiski í Irmingarhavinum.
1996 - Stovna sølufelag
Leiðslan í Sp/f Framherja sá beinanvegin, at tað var sera týdningarmikið at hava eitt gott sølulið til lidnu vørurnar, sum Akraberg landaði. Tí bleiv støða tikin til, at felagið, saman við Samherja HF, skuldi seta eitt sølufelag á stovn í Onglandi, har týðandi nøgdir at toska- og hýsuflakinum bleiv selt. Sølufelagið fekk navnið Seagold og enn í dag er høvuðsvirksemið hjá felagnum at selja fisk í Onglandi. Framherji seldi uml. 15% av sínari flaka framleiðslu gjøgnum dótturfelagið í Onglandi, áður var hesin luturin væl hægri.
1997 - Keyp av uppsjóvarkvotu
Hetta árið var eitt føroyskt smápartafelag til sølu. Felagið átti eitt verksmiðjuskip, sum var lagt, tí tað bar seg ikki. Men nakrar kvotur hoyrdu til skipið, og í 1997 keypti Sp/f Framherji felagið, ið kallaðist Sp/f EM-Shipping. Við keypinum fylgdu loyvi at fiska svartkjaft, sild, makrel og lodnu. Stálið bleiv selt fyri nærum ongan penga, men nú átti Sp/f Framherji lut í uppsjóvartilfeinginum, sum seinni skuldi vísa seg at fáa størri týdning enn væntað.
1998 - Keyp av uppsjóvarskipi
Sp/f EM-Shipping keypti uppsjóvarskipið Jón Sigurðsson úr Íslandi. Skipið var í felagnum fram til 2003.
2003 - Høgaberg keyptur og P/f Regn kemur inn í felagið
Jón Sigurðsson var ov lítil at sigla langa teinin suður á svartkjaftaleiðirnar vestanfyri Írland, tí rávøruprísirnir vóru ov lágir at sigla so langan tein at fiska lutfalsliga smáar nøgdir. Tí keypti felagið í 2003 tað norska skipið Store Knut, sum fekk navnið Høgaberg. Hetta skipið var áður kent í Føroyum, tá vestmenningar í 1980’unum áttu tað undir navninum Gulfinnur.
Sp/f Framherji yvirtekur partar av virkseminum hjá P/f Regn í 2003. Anfinn hevur tá virkað sum stjóri í felagnum P/f Regn í fleiri ár. Sama árið keypti P/f Regn eitt frystilínuskip úr Íslandi, og fyrsti Stapin frá 1969 bleiv seldur til Danmarkar. Frystilínuskipið landaði bæði feskan og frystan fisk. Skipið bleiv selt til Norra í 2009.
2005 - Felagið umskipað og P/f Vesturvón verður keyptur
Í 2005 seldi felagið Akraberg til Pólands. Orsøkin til at Akraberg bleiv seldur var, at kvoturnar minkaðu og at skip kundu ikki vera í drift meir enn nakrar mánaðir um árið.
Virksemið í Sp/f Framherja øktist, og støða bleiv tikin um at umskipa felagið soleiðis, at upprunafelagið Sp/f Framherji skifti navn til Sp/f Framinvest. Endamálið hjá íløgufelagnum hevur síðani verið at eiga kapitalpartar í øðrum feløgum, herundir Sp/f Framherja, sum nú er felagið, ið áður æt Sp/f EM-Shipping.
Í 2005 gjørdi Sp/f Framherji eina stóra íløgu, tá felagið keypti P/f Vesturvón, sum átti verksmiðjuskipið Vesturvón. Við í keypinum fylgdu eisini fýra partrolarar, bygningar o.a.
Partrolararnir og bygningarnir blivu seldir úr felagnum stutt eftir keypið, tí felagið valdi at savna sítt virksemi um Barentshavið og valdi at útgera Vesturvón í staðin. Kvotan hjá Akraberg bleiv løgd afturat kvotuni hjá Vesturvón, sum bleiv til 1,6 kvotapartar í Barentshavinum.
2006 - Fagraberg kemur inn í felagið
Í 2006 gjørdi felagið sína higartil størstu íløgu, tá felagið keypti uppsjóvarskipið Krúnborg frá P/f Krúnborg. Skipið fekk navnið Fagraberg.
2009 - Minka um flotan
Høgaberg var í felagnum fram til 2009, tá skipið bleiv selt aftur til Noregs, tí raksturin gav hall vegna lítlar kvotur og høgan oljuprís. Kvoturnar hjá Høgaberg blivu lagdar afturat kvotunum hjá M/S Fagraberg, sum hevur roynst felagnum serstakliga væl.
2011 - Faroe Origin
Saman við P/f Varðanum í Gøtu og Samherja HF í Íslandi keypti Sp/f Framherji stóran part av búnum eftir fyrrverandi P/f Føroya Fiskavirking. Nýggja felagið fekk navnið Faroe Origin og rekur í dag 6 ísfiskatrolarar, saltfiskivirki á Toftum og upsavirki í Runavík. Skipini eru Rókur, Lerkur, Falkur, Stelkur, Bakur og Heykur.
P/f Regn keypti feskfiskalínuskipið Eystnes, ið fekk navnið Stapin. Í 2016 skifti skipið navn til Skørin.
2011 og 2012 - Verksmiðjuskipini Høgaberg
Uppsjóvarkvoturnar øktust munandi í 2011. Av tí sama bleiv grundarlag at keypa eitt verksmiðjuskip at fiska og framleiða veiðuna umborð. Verksmiðjutrolarin Høgaberg bleiv keyptur og seldur aftur av landinum sama ár. Í 2012 endurtók støðan seg.
2013 - Ein nýggjur Akraberg
Felagið seldi Vesturvón til Spania og keypti núverandi Akraberg úr Týsklandi. Farið var frá flaka framleiðslu til rundan fisk.
2013 er eisini árið, tá ið felagið saman við P/f Havsbrún, P/f Palla hjá Mariannu og P/f Enni stovnaðu uppisjóvarvirkið P/f Pelagos í Fuglafirði.
2014 - Pelagos byrjar sína framleiðslu
P/f Pelagos byrjar at taka ímóti fiski.
2015 - Línuflotin øktur
Hetta árið keypti Sp/f Framherji allan felagskapitalin í P/f Eysturoy, sum átti trý línuskip, nevniliga Eysturoying, Sigmund og Mascot. Sostatt keypti Sp/f Framherji eitt felag við trimum skipum og 4,5 loyvum. Galdandi lóg um vinnuligan fiskiskap eggjar til samanleggingar av loyvum fyri at bøta um skiparaksturin.
2016 - Nýggjur Stapin
Frystilínuskipið Husby Senior bleiv keypt úr Noregi í 2016. Skipið fekk navnið Stapin, og er tann fjórði í røðini av línuskipum. Stapin, ið bleiv keyptur í 2011, fekk nú navnið Skørin.
2017 - Nýggjur Høgaberg
Kvoturnar fyri sild og makrel eru nógv øktar tey seinastu árini. Fyri at fáa betri prís fyri rávøruna keypti felagið í januar 2017 tað norska uppsjóvarskipið Torbas, ið nú eitur Høgaberg. Skipið er bygt í 2015 og lastar 2.100 tons í kølitangum. Skipið hevur størri køliorku enn onnur skip og er eisini væl egnað at fiska við nót. Hetta gevur eisini hægri góðsku og betri prís fyri fiskin.
Línuskipið Mascot hevur ligið í nøkur ár, men á heysti 2017 bleiv skipið riggað um til krabbafiskiskap og er farið í vinnu.
2018 - Sp/f Framherji
Sp/f Framherji eigur nú 2 uppsjóvarskip, 1 verksmiðjuskip, 2 línuskip, saman við øðrum 2 fiskavirkir og 6 partrolarar, harumframt minniluta kapitalpartar í øðrum feløgum. Í 2018 er Mascot seldur til eitt felag í Klaksvík.
2019 - Jógvan I. keyptur
P/f Eysturoy keypir frystilíniskipið Atlantic úr Noregi og far navnið Jógvan I. Skipið kemur inn fyri Sigmund, sum er lagdur.
2020 - Nýbygningur undirskrivaður og skrivstovan flytur
Sáttmáli um at byggja nýggjan Akraberg verður undirskrivaður. Verksmiðjutrolarin kemur á sumri 2022.
Skrivstovan hjá Framherja flytur í gamla bygningin hjá Vónini á havnalagnum í Fuglafirði. Bygningurin er nýumvældur, og tað er Ósbjørn Jacobsen, arkitektur, ið hevur staðið fyri verkætlanini.


text:
Løgmansdóttirin á Steig
Bókaklubbin
- Síður: 84
- Útgávuár: 2019
- Upprunamál: føroyskt
- Innbinding: innbundin
- Rithøvundur: Ingun Christensen
- Myndir: Bjørk Jónheðinsdóttir Tróndheim
Ein sjórænaraskipari vil giftast við Elin Katrinu og hóttir við at leggja alla bygdina í oyði, um hann ikki fær sín vilja. Elin Katrina letur seg í mannfólkaklæðir og krógvar seg í eini smáttu haganum.
Tá ið løgmaður kom av aftur skipinum, var hann ógvuliga fáorðaður og fór beint inn á skrivstovuna hjá sær. Tá ið hann eftir drúgva løtu kom út aftur, fortaldi hann, at fransaskiparin hevði borið upp bønarorð. Hann vildi hava Elin Katrinu til konu. Løgmaður hevði roynt at greitt frá, at dóttirin var trúlovað øðrum manni.
"Men tað var sum at sletta vatn á gás," suffaði hann. "Eg fekk bjóðað bæði gull og silvur. Ja, eg hevði verið ríkasti maður í Føroyum, um eg seldi teg, Katrinna góða." Løgmaður sendi dóttrini eitt sorgblítt smíl. "Hetta boðar ikki frá góðum," mutlaði løgmansfrúan og bant bundna turriklæðið tættari um seg.
Skaldsøgan Lømansdóttirin á Steig byggir á sagnirnar Løgmansdóttirin í Vágum, Seyðamaðurin á Sondum og Trøllkonurnar við Fjallavatn umframt annað søguligt skjalatilfar. Søgan gongur fyri seg í fyrru helvt av 18. øld.
Bláur krossfiskur.


text:
Heimurin er áhugaverdur, og heimið er best. Endamálið við SVEIGGJ-ferðaseðlunum er at knýta lesandi og ungdóm, sum búgva uttanlands nærri Føroyum, umframt at gera tað meiri áhugavert hjá ungum føroyingum at búgva og nema sær útbúgving í Føroyum. Tí bjóðar Atlantic Airways ungdómi og lesandi at flúgva fyri serprís.
SVEIGGJ-ferðaseðlar eru til øll ung undir 26 ár og føroysk fulltíðarlesandi 26 ár og eldri, ið fáa lestrarstuðul ella ferðastuðul frá Studna.
Fyri at kunna bíleggja SVEIGGJ ferðseðlar beinleiðis á atlantic.fo mást tú fyrst verða Súlubonuslimur. Søk um SVEIGGJ við at innrita teg á Súlubonusvangan og trýsta á "MÍN VANGI". Trýst síðani á "Ert tú góðkend/ur at Sveiggja?" og fylg mannagongdini á síðuni.
Øll ung millum 12 og til og við 25 ár kunnu keypa SVEIGGJ-ferðaseðlar
Fyri at bíleggja SVEIGGJ-ferðaseðlar beinleiðis á atlantic.fo er neyðugt at stovna ein vanga á atlantic.fo og viðfesta eitt samleikaprógv við mynd (koyrikort ella pass). Ung undir 26 kunnu eisini bíleggja SVEIGGJ-ferðaseðlar við at ringja til Kundatænastuna hjá Atlantic Airways ella eina ferðaskrivstovu.
Atlantic Airways skal góðkenna samleikaprógvið, áðrenn tú kanst bíleggja ferðaseðlar á atlantic.fo
Atlantic Airways tilskilar sær rætt at tryggja, at ferðandi við SVEIGGJ lúka treytirnar. Vit kunnu tí biðja um samleikaprógv, áðrenn tú skalt umborð. Minst tí altíð til samleikaprógv, tá tú ferðast við SVEIGGJ.
Føroysk fulltíðarlesandi 26 ár og eldri, ið fáa lestrarstuðul ella ferðastuðul frá Studna, kunnu eisini keypa SVEIGGJ ferðaseðlar. Fyri at kunnu bíleggja SVEIGGJ-ferðaseðlar skalt tú stovna ein vanga á heimasíðuni hjá Atlantic Airways.
Umframt samleikaprógv skalt tú viðhefta eina váttan frá lærustovninum, ið prógvar, at tú ert fulltíðarlesandi. Tað er ein treyt, at lærustovnurin er góðkendur av Studna ella SU. Váttanin er galdandi eina lestrarhálvu (semester). Atlantic Airways skal góðkenna samleika- og lestrarprógvið, áðrenn tú kanst bíleggja ferðaseðlar á atlantic.fo.
Tú skal kunna prógva, at tú í inniverandi lestrarhálvu fært lestrarstuðul frá t.d. Stunda ella SU.
SVEIGGJ-ferðaseðlar eru til taks á "EVROPA" og "NORÐ"-leiðunum hjá Atlantic Airways.
SVEIGGJ-ferðaseðlar kunnu ikki setast saman við øðrum ferðaseðlasløgum, hvørki tá tú keypir ella møguliga broytir ferðaseðilin.
Við SVEIGGJ-ferðaseðlum kanst tú broyta ferðadag, farleið og navn. Hvør broyting kostar DKK400 + møguligan prísmun. Navnabroyting kostar DKK 500. Tvs. broytir tú t.d. navn og ferðadag kostar hetta DKK 900 í broytingargjaldi + møguligan prísmun.
Um navn verður broytt á einum SVEIGGJ ferðaseðli, skal tann nýggi ferðandi eisini lúka treytirnar fyri SVEIGGJ ferðaseðlum. Ung undir 26 ár kunnu broyta navn á SVEIGGJ-ferðaseðlinum við at ringja til Kundatænastuna hjá Atlantic Airways ella ferðaskrivstovuna, har tú hevur bílagt ferðaseðilin.
Lesandi 26 ár og eldri kunnu bert broyta navn á SVEIGGJ-ferðaseðlinum við at ringja til Kundatænastuna hjá Atlantic Airways.
Vit bjóða møguleika at angra keypið innanfyri 24 tímar, frá keypið er gjørt og fáa allan peningin endurgoldnan.
SVEIGGJ-ferðaseðilin kann ikki endurgjaldast (tó við undantaki av 24-tíma tíðarfreistini)
Útboðið av SVEIGGJ ferðaseðlum kann verða avmarkað á útvaldum ferðum.
Hvør einstakur persónur kann bara hava ein vanga á atlantic.fo. Bara brúkarin sjálvur kann bíleggja SVEIGGJ-ferðaseðlar til sín sjálvs á atlantic.fo.
Tá tú stovnar ein vanga, váttar tú, at øll kunningin á vanganum er røtt og dagførd. Um tú t.d. gevst við lesnaðinum, skalt tú beinanvegin dagføra tín vanga á heimasíðuni ella geva Atlantic Airways boð um hetta við at senda teldupost til [email protected].
Tá ið tú stovnar ein vanga, gerst tú samstundis limur í trúfestisskipanini hjá Atlantic Airways, Súlubonus.
Við at stovna ein vanga loyvir tú Atlantic Airways at senda tær kunning við tíðindum og tilboðum.
Atlantic Airways tilskilar sær rætt at tryggja, at ferðandi við SVEIGGJ lúka treytirnar. Vit kunnu tí biðja um samleikaprógv, áðrenn tú skalt umborð. Minst tí altíð til samleikaprógv, tá tú ferðast við SVEIGGJ.
Verður ferðaseðilin keyptur við at ringja ella skriva til Kundatænastuna hjá Atlantic Airways, er avgreiðslugjaldið DKK 240 fyri hvønn t/r ferðaseðil.
Brot á treytirnar t.d. skjalafalskan verður meldað til løgregluna.
Atlantic Airways kann til eina og hvørja tíð broyta treytirnar ella avtaka SVEIGGJ-ferðaseðlar.


text:
Arkansas
Staturin Arkansas (enskt: State of Arkansas) er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 2,9 mió. íbúgvum. Little Rock er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Í norðri hevur staturin mark við Missouri, í eystri við Tennessee og Mississippi, í suðri við Louisiana, og í vestri við Oklahoma og Texas. Eyknevni er Náttúrustaturin (enskt: The Natural State). Økið er eitt tað týdningarmesta, har m.a. rís verður dyrkað í USA. Til støddar er Arkansas sum Ongland, men fólkatættleikin er lítil, bert 22 íbúgvar/km².
Fleiri kend fólk hava búð í Arkansas; t.d. eru bæði Johnny Cash og Bill Clinton úr Arkansas.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Veðurlagið í Arkansas er fyri tað mesta meginlandsveðurlag. Her er summarið heitt. Veturin er ofta ógvuliga kaldur og turrur, tí langt er til varman og vætuna í sjónum. Meginlandsveðurlagið er sostatt eyðkent av heitum sumrum og køldum vetrum. Har eru langar fjallarøðir, skógir, víðar fløtur, háslættar og stórar áir. Norðari partur av statinum er eyðkendur av fleiri fjallarøðum, m.a. Ouachita Mountains og Ozark Mountains. Fjøllini, ið eru klødd við stórum skógum, gera tað til eitt stað við einastandandi náttúru. Tann hægsti tindurin, Mount Magazine, er 839 metrar høgur. Meiri enn 23 % av Arkansas eru berlig fjøll, og næstan alt, sum eftir er, er skógur. Grasfløturnar í Eystur-Arkansas eru týdningarmesta landbúnaðarlendið.
Sæð undir einum er Arkansas eitt sera strálbygt stakríki. Tað vil siga, at miðaltalið av fólki fyri hvønn km² er sera lágt. Fólkatættleikin er í miðal um leið 22 fólk fyri hvønn km². Tað vil siga, at um alt slag av lendi verður tikið við, so hevur hvørt fólk so nógv pláss í part, sum svarar til um leið fimm fótbóltsvøllir. Men tað er misjavnt, hvussu nógv pláss er í part kring stakríkið. Eini 56 % búgva í býum ella í øðrum tættbygdum økjum. Góð 44 % búgva í fámentum økjum í 2010.[1] Hóast samlaða nettotalið sigur, at Arkansas spakuliga verður urbaniserað, so er staturin framvegis sera ruralur. Tað er ikki bara í Little Rock, at urbaniseringin er farin fram, men eisini úti á bygd.
Størsta vatnið í Arkansas er í Hot Springs. Tað verður nevnt Lake Ouachita. Vatnið verður nýtt sum drekkivatn og er sostatt størsta drekkivatnsgoymsla í statinum. Mississippi River er tann longsta áin í Arkansas (3734 km). Áin Arkansas River er næstlongsta, hon er 2364 km.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Landbúnaðurin hevur alstóran týdning í Arkansas; umleið 43 % av landjørðini eru velt.[3] Veðurlag og jørðildi hava nógv at siga fyri, hvussu jørðin verður brúkt. Í statinum er nógv fjøll og stórur skógur, og tað er sera ótætt bygt. At kalla allur norðari partur av Arkansas er fjallalendi, høgar eggjar við djúpum dølum ímillum. Tey størstu dyrkilendini eru at finna sunnarlaga í Arkansas. Her velta tey m.a. rís, hveiti, mais og bummull. So hvørt sum maskinurnar gera meiri og meiri av arbeiðinum í landbúnaðinum, skulu alt færri fólk til at framleiða tann matin, sum okkum tørvar. Við at nýta maskinur kann ein einsamallur bóndi tí arbeiða stórar víddir. Í Arkansas arbeiða 287 000 (uml. 20 %) fólk í landbúnaðinum.[4]
Í Arkansas verður nógv kjøt framleitt.[5] Fenaðurin, sum gongur á beiti, kann vera neyt, seyður, geitir, jakkneyt ella lamur. Kjøt, ull og mjólk hevur mest at siga av tí, sum fæst burtur úr húsdýrahaldi. Leingi var tað soleiðis, at bara í Arkansas lógu næstan tvey prosent av allari landbúnaðarjørð óbrúkt vegna sonevnda ovframleiðslu. Av og á vórðu stórar rúgvur av korni brendar. Nú á døgum verður alsamt størri partur av landbúnaðarjørðini brúkt til grøði, sum til ber at vinna etanol úr. Tað verður brúkt sum brennievni til bilar í staðin fyri bensin. Tað ber til at velta hesa grøðina umaftur og umaftur, og tí er etanol ein rávøra, sum kann verða endurnýggjað. Eingin semja er um, at etanol sum brennievni til bilar er gott fyri umhvørvið. Ein orsøk er, at tað fer so nógv orka til at gera etanolið. Verður tað gjørt úr til dømis hveiti, so skal nógv orka verða brúkt til handilstøð, til maskinurnar, sum skera akurin, og til verksmiðjurnar, sum gera etanolið. Tað skulu stórar nøgdir av rávøru til at útvinna etanol. Tað vil siga, at har skulu stórir akrar til.
Hóast landbúnaður er høvuðsvinnuvegurin, so hevur ídnaðurin eisini nógv at týða fyri Arkansas.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
- Um 7 500 f.Kr. - Elsti gravstaður, fólk vita um, funnin í Arkansas.
Rasuófriður[rætta | rætta wikitekst]
Í 1954 eydnaðist teimum, sum stríddust søk teirra svørtu, at fáa hægstarætt at viðurkenna, at svørt og hvít børn skuldu ganga í sama skúla í USA. Í Little Rock í Arkansas setti statsovastin statshirðina at halda skil á og vísti 9 svørtum næmingum úr skúlanum. Forsetin í USA sendi samveldisherdeildir til Little Rock at ansa eftir, at svartir næmingar sluppu í skúla.
Størstu býir[rætta | rætta wikitekst]
Teir 10 størstu býirnir eftir íbúgvatali vóru í 2019 í Arkansas hesir:[6]
- Little Rock - 197 312
- Fort Smith - 87 891
- Fayetteville - 87 590
- Springdale - 81 125
- Jonesboro - 78 394
- Rogers - 68 669
- Conway - 67 638
- North Little Rock - 65 903
- Bentonville - 54 909
- Pine Bluff - 41 474
Kend fólk úr Arkansas[rætta | rætta wikitekst]
- Scott Joplin (1868-1917), klaverleikari og tónaskald
- Sonny Liston (1932-1970), heimsmeistari í tungvekt í nevaleiki
- Johnny Cash (1932-2003), countrysangari
- Glen Campbell (1936-2017), country- og poppsangari
- Bill Clinton (* 1946), fyrrverandi forseti í USA
- Barbara Hendricks (* 1948), operasangarinna
- John Grisham (* 1955), rithøvundur
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Heimasíða hjá stjórnini: arkansas.gov
- Arkansas, wikivoyage (á enskum)
Coordinates: 35°1′44.4″N 92°17′16.8″W / 35.029000°N 92.288000°W
Keldutilfar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-5.pdf
- ↑ Watkins, Bradley K., Merle M. Andres and Tony E. Windham, "An Economic Comparison of Alternative Rice Production Systems in Arkansas." Journal of Sustainable Agriculture Vol. 24. Issue 4 (2004): S. 57-78
- ↑ http://stuffaboutstates.com/agriculture/farm_by_percent.htm
- ↑ http://lawcochamber.org/wp-content/uploads/2014/07/AgricultureWorksForArkansas.pdf
- ↑ http://www.arfb.com/for-consumers/arkansas-ag-facts/
- ↑ City and Town Population Totals: 2010-2019 - Arkansas, citypopulation.de


text:
Myndasavn
Myndasavn: Flaggdagur 202125/04/2021 | Gunn Zachariasen
Sunnudagin hin 25. apríl var flaggdagur, har føroyingafelagið skipaði fyri einum flaggdagshaldi uttanfyri nýggju hølini á Mylius Erichsens Vej 165A. Sólin kagaði fram, og vinir og kenningar hugnaðu sær til ein lekkran drekkamun og ein køkubita úti í góðveðrinum.
Nevndin … Les meira...
Myndasavn: Jólamaðurin vitjar17/12/2020 | Gunn Zachariasen
Leygardagin tann 12. desember kom jólamaðurin á gátt hjá nógvum fittum føroyskum børnum í Aalborg.
Í hesum Korona-tíðum hevur tað verið ein avbjóðing fyri felagið at halda tiltøk. Hettar hevur eisini verið galdandi fyri barnatiltøkini, og av somu grund var … Les meira...
Myndasavn: Jólagudstænasta 202010/12/2020 | Gunn Zachariasen
Traditionen tro var føroysk jólagudstænasta sunnudagin tann 6. desember. Prestur, Lisbeth Solmunde Michelsen, fekk avtalu í lag, so at gudstænastan í ár kundi haldast í rúmligu dómkirkjuni í Aalborg, Budolfi Kirke.Pláss var til heili 120 syngjandi gestir. Mett verður, at … Les meira...
70-ára hátíðarhald fyri Lisbeth Solmunde Michelsen04/09/2020 | Gunn Zachariasen
Mikudagin tann 2. september var 70-ára hátíðarhald fyri heiðurslimi felagsins, Lisbeth Solmunde Michelsen. Hátíðarhaldið var hildið í Kleysturkirkjuni, har føroyskar gudstænastur vanliga verða hildnar. Skipað var fyri eini sangløtu, har Jóannes Nolsøe, heiðurslimur og organistur, og føroyska songkvinnan, Daisy Johannesen, … Les meira...
Myndasavn: Fastalávint 202015/03/2020 | Brynhild Dam
23. Februar skipaði Álaborg fyri Fastalávintshaldi við tunnusláttri og skattaveiðu fyri føroysku børnunum í Aalborg.
Tá ið kattakongurin var funnin, funnu vit útav, at bommið var stolið. Børnini fóru so á skattaveiðu við Skipara Garðshorn, har ið tey fyrst … Les meira...
Jólaveitslan: Myndasavn04/12/2019 | Brynhild Dam
23. Novembur skipaði føroyingafelagið í Aalborg fyri jólaveitslu fyri 120 føroyingum í Norðurjútlandi. Mikkjal Olsen tók myndir.
Ársins Jólaveitsla hjá Álaborg var hildin í Viva Bolig á Kayerødsgade fyri 120 veitsluglaðum føroyingum.
Undir veitsluni var Regin Hjelm Joensen borðfúti, Birgir … Les meira...
Flaggdagshald: flaggrøða og myndir25/04/2019 | Brynhild Dam
Tór Marni Weihe helt flaggrøðuna í Álaborg, 25. apríl 2019 :
Góðu áhoyrar, útisetar, góðu føroyingar!
Eg havi eftirhondini hildið nakrar røður í gjøgnum ár og dag, ymsa staðni í heiminum og í ymiskum høpi, men hetta er kortini fyrstu … Les meira...
Myndir: Ræstkjøtaveitslan 201928/03/2019 | Martin Didriksen
Leygarkvøldið 16. mars var árliga ræstkjøtaveitslan í føroyingafelagnum og meira enn 50 føroyingar í veitsluhýri vóru savnaðir til fullsettu veitsluna á Forchhammersvej 5 í Aalborg. Borðhaldið byrjaði kl. 19.00 og forkvinnan, Bryndis í Dali, bjóðaði vælkomin. Til veitsluna kokkaðist hovmeistarin, … Les meira...
Myndir og framløgur frá Tórskvøld11/03/2019 | Brynhild Dam
Fríggjakvøldið 1. mars skipaðu Tórshavnar kommuna, Hugskotið og føroyingafelagið í Aalborg fyri Tórskvøld 2019. Áður hevur Tórskvøld verið í Keypmannahavn, men hetta var fyrstu ferð, at tiltakið var hildið í Aalborg. Á Tórskvøld 2019 vóru borgarstjórin, Annika Olsen, og umboð … Les meira...
Myndir: Álastevnan 201828/09/2018 | Martin Didriksen
Nakrar myndir frá ársins Álastevnu. Vit vilja takka øllum, sum løgdu leið sína framvið stevnuni.
Myndamaður: Tróndur Fuglø


text:
Myndlist
Til myndlistina verða vanliga roknað málningar, tekningar og grafikk, men eisini t.d. fotomyndir, høggmyndir, installatiónir og performance kunnu roknast til myndlistina. Í Føroyum er eitt ríkt myndlistaumhvørvi við fleiri virknum yrkislistafólkum.
Myndlistafólk kunnu søkja sær stuðul av játtanunum til mentanarlig tiltøk, men hava haraftrat møguleikan at søkja stuðul til námsferðir, skeið og eftirútbúgving, t.e. næmingastudningur til myndlistafólk.
Myndlistafólkini í Føroyum eru skipað í felagnum Føroysk myndlistafólk og í Myndlistasambandinum.
Stovnar
Listasavn Føroya
Slóðir
Føroysk myndlistafólk
Galerie Focus
Leikalund
Listagluggin
Listasavn Føroya
Oyggin
Steinprent


text:
Umframt at veita føroyingum tey nýggjastu tíðindini, fer sendingin eisini í dýpdina við tí núliga. Hetta verður gjørt við temasendingum, har eitt evni verður viðgjørt frá ymiskum vinklum.
Meginparturin av tíðindunum eru føroysk, men fer ein stórhending fram úti í heimi, verður hon sjálvsagt fylgd í Degi og viku. Harafturat er Kringvarp Føroya í tøttum samstarvi við hinar norðurlendsku public service-rásirnar, og kann tí veita tað nýggjasta úr øllum Norðanlondum.
Stjórnin handan Dag og viku leggur seg eftir at røkka einum breiðum málbólki, og snúgva innsløgini seg tí um evni bæði í tyngra og lættara endanum. Dagur og vika er tí alt frá politikki og búskapi til prát við fólk á gøtuni.


text:
Nú verður tað !
Í Margarinfabrikkini fara vit komandi vikuskiftið, at hava boys night 9. feb. kl. 19- 01, har vit fara at hugna okkum MAX.
Á skránni verður m.a. heitur pottur, sauna, og ísakalda karið, sum er eitt “must” at royna.
Til matna fara tit at gera og grillað tykkara egna burgara, og kemur trongdin til okkurt søtt, kunna vit altíð baka pannukøkur.
Vit kynda bál uttan fyri og hugna okkum uttandura í vetrarkuldanum.
Eisini fara vit at skipa fyri ymiskum kappingum innandura, so sum Fifa, borðfótbólt, borðtennis o.a.
Um tit hava hug at vera við, skulu tit senda sms ella ringja til tlf. 292117 og viðmerkja navn.
Komið við !


text:
Dagurin í dag fer uttan iva í søgubøkurnar hjá FÍF. Innandurakappingin Stórmót IR í Reykjavík byrjaði í dag, og íðkarar úr Treysti, Bragdinum og Hvirluni eru farnir yvir at kappast. Kappingarnar eru leygardag og sunnudag.
Tað undrunarsama hendi í dag, at heili 15 nýggj innanduramet blivu sett. Nakað sum aldrin er hent fyrr, og sum neyvan nakrantíð fer at henda aftur. Hugaligt er at síggja framgongdina, og ikki minst at síggja ungar spelknar føroyingar við heiðursmerki um hálsin í stásiligu høllini í Reykjavík. Okkara fólk vunnu ikki færri enn seks kappingar, blivu fýra ferðir nummar tvey og átta ferðir nummar trý!
Sjálvandi er eisini eitt stórt tal av bólkametum fallin. Men lat okkum tríva í føroysku metini:
Longdarlop kvinnur:
Í morgun stóð metið at vera 4.40 m. Birita Ryan úr Treysti kappaðist við gentum 14 ár. Hon betraði tvær ferðir føroyska metið. Fyrst til 4.49 og síðani til 4.59. Seinni á degnum kappaðist Margit W. Fríðmundsdóttir við gentum 16-17 ár. Hon flutti fyrst metið út á 4.75, síðani 4,81 og at enda leyp hon 4,93 metrar, sum nú er galdandi innanduramet. Hetta er 8 cm longri enn uttandurametið, sum Margit sjálv setti í Kópavogi í summar.
Hæddarlop kvinnur
Í morgun stóð metið at vera 1,40 m. Tær báðar evnaligu Bragdargenturnar, Bára Jógvansdóttir Glerfoss og Hervør Niclasen stóðu seg sera væl í kappingini hjá gentum 13 ár, har tær endaðu sum nummar tvey og trý. Undir kappingini settu tær báðar tríggjar ferðir føroysk met fyri vaksin! Hervør var tann fyrra at leypa 1,44 og 1,47, sum eisini gjørdist hennara endaliga úrslit. Men Bára megnaði eina hædd afturat, og kom uppum 1,50 m í triðju og seinastu royndini. Sostatt eigur hon nýggja føroyska innandurametið uppá 1,50 metrar. Hetta er tveir sentimetrar hægri enn uttandurametið hjá Ednu Mariu Debes.
60 m kvinnur
Í morgun var hetta metið 8,51 sekund. Elisabet Holm Simonsen, sum kappast við gentum 15 ár, vann í dag bronsu og setti samstundis nýtt føroyskt met við 8,50 sekund. Síðani runnu kvinnurnar. Í fyrra riðilinum var Hildur Poulsen, sum átti metið frammanundan. Hon tók metið aftur við 1/100 sek tá hon rann 8,49 sekund. Men bert løtu seinni var tað Alda Sigurðardóttir Lamhauge, sum endaliga tók metið við 8,41 sek.
200 m kvinnur
Margit Weihe Fríðmundsdóttir tók ikki bara metið í longdarlopið. Eisini á 200 m megnaði hon at fáa føroyskt met við at renna 27,53 sek. Margit eigur eisini uttandurametið á 200 m
1500 m kvinnur
Mong okkara minnast íslendsku sjónvarpsmyndirnar, tá Bjørk Herup Olsen vann Reykjavík International í 2010 á 1.500 metrum, tá hon eftir at hava verið væl aftanfyri at enda vann við nøkrum heilt fáum 100-pørtum, og setti eitt dygt føroyskt met. Hetta metið slapp so at standa til í dag, tá Rebekka Fuglø staðfesti sera góðan form. Í solorenning allan vegin vann hon gull og nýtt føroyskt met við 4.36,19 – umleið 1 sekund verri enn hennara egna uttanduramet. Hetta er fyribils næstbesta tíð í kongaríkinum í 2016!
Trístøkk menn
Hvat skal man siga?? Metið í morgun átti ítróttarúrmælingurin Øssur Debes Eiriksfoss og var 14,05 metrar. Men nú í kvøld skriva vit 14,45 metrar!! Tað er tann bert 17 ára gamli Tórur Mortensen, sum í dag hevur lopið longri trístøkk enn nakar annar føroyingur hevur lopið, tí hetta var eisini longri enn uttandurametið hjá Øssuri. Tað metið setti Øssur, tá hann vann silvur til oyggjaleikirnar á Bermuda. Tórur setti í veruleikanum tvey met, tí áðrenn 14.45 leyp hann eisini 14,12 metrar.
Tórur vann silvur bæði til DM og ÍslM fyri vaksin í summar. Her vinnur Tórur gull til DMU síðsta summar.
Við hesum ótrúliga úrslitið endaði Tórur næstan ein heilan metur frammanfyri besta íslendingin! Og eisini hevur hann lagt næstan ein heilan metur afturat sínum besta lopi í 2015. Og tá var hann enntá tikin út at umboða danska U20-landsliðið. So tað er lítið at ivast í, at tað verður bitið merki í hetta úrslitið aðrastaðni enn í Føroyum og Íslandi. Fyribils er hann nummar eitt á danska styrkilistanum í 2016!
Sum altíð hevur venjari Tórar tikið film av lopinum, sum sæst á hesi youtube-slóð:
Gullvinnarar í dag:
Tórur Mortensen, trístøkk
Rebekka Fuglø, 1.500 m
Oddvør Josephsen, 800 m
Maria Biskopstø, 1.500 m
Vibeka Sivertsen, 600 m
Julian Gregersen, 1.500 m
Silvurvinnarar í dag:
Óluva Allansdóttir Joensen, kúluvarp
Bára Jógvansdóttir Glerfoss, hæddarlop
Hans Sivertsen, 800 m
Gunnar Sivertsen, 1.500 m
Bronsuvinnarar í dag:
Birita Ryan, longdarlop
Hervør Niclasen, hæddarlop
Elisabet Holm Simonsen, 60 m
Jan Elmar Sørensen, 1.500 m
Hans Erland Thomsen, 600 m
Andreas Bjarnastein Antoft, 60 m
Andreas Bjarnastein Antoft, longdarlop
Sára Debesardóttir, trístøkk
Kappingarnar halda fram sunnudagin, og vit ynskja øllum góða eydnu!


text:
3 ár
August
Kvota 2 - 15. apríl
Kvota 1 - 1. juli
12
Ókeypis fyri borgarar í danska ríkinum og norðurlondum. Staklærugreinar kosta 200 kr. fyri hvørt ECTS
Endamálið við útbúgvingini er at geva teimum lesandi kunnleika og førleikar til, at arbeiða innan lívfrøði ella halda fram við víðari lestri uttanlands.
Filmur har lívfrøðilesandi greiðir frá er her.
Dentur verður lagdur á føroyska lívfrøði við sínum serstøku fyribrigdum. Tú lærir um plantur og djór, um hvussu hesi liva og hava tillagað seg
umhvørvið. Eisini verður hugt at, hvussu plantur og djór verða ávirkað av menniskjum t.d. við dálking, veðurlagsbroytingum og fiskiskapi.
Útbúgvingin er skipað sum 3-ára bachelorútbúgving eftir altjóða leisti, men tekur støði í føroysku náttúruni og teimum plantum, djórum og fólkum, sum liva í Føroyum. Útbúgvingin gevur hollar lívfrøðiligar førleikar.
Fyrstu tvey árini hava tær báðar útbúgvingarnar B.Sc. í lívfrøði og B.Sc. í mýlalívsvísindum felags undirvísing.
Tað seinasta árið verða tær báðar útbúgvingarnar skildar sundur í lestrarleiðir við hvør sínum fakliga serøki. Síðstu lestrarhálvuna er 3/4 av tíðini sett av til at skriva bachelor-ritgerð.
Fleiri skeið eru løgd soleiðis til rættis, at tú skiftir ímillum ástøði, starvsstovuvenjingar og at fara út í náttúruna.
Til at vera upptikin krevst bókligt (t.e gymnasialt) miðnámsprógv við:
Miðaltalið í hvørjari av nevndu lærugreinum skal vera í minsta lagi 4 eftir 7-talsstiganum ella 7 eftir 13-talsstiganum. Miðaltalið verður roknað av skrivligum og munnligum próvtalsúrslitum og av endaligum ársmetum.
Um miðalpróvtalið ikki er nóg høgt, ber til at søkja um upptøku gjøgnum kvotu 2, har aðrar fortreytir á javnsettum kunnleikastigi kunnu góðtakast eftir nærri meting.
Við hesi útbúgvingini fært tú møguleika at arbeiða í tí almenna ella tí privata, í alivinnu, í fyrisiting, á granskingarstovnum, í ráðgevingarfyritøkum og í undirvísing.
Sum B.Sc. í lívfrøði hevur tú eitt fakligt grundarlag til framhaldslestur á master- ella kandidatstigi uttanlands.
Tað er lærustovnurin, sum søkt verður inn á, sum avger upptøkutreytirnar.
Meiri kunning fæst við at venda sær til Johonnu Lindenskov Joensen, lestrarvegleiðara, johannaj@setur.fo, +298 292526 ella til Jónrit Halling, útbúgvingarleiðara, jonrith@setur.fo, +298 292554.
Les meiri her.
3 ár
August
Kvota 2 - 15. apríl
Kvota 1 - 1. juli
12
Ókeypis fyri borgarar í danska ríkinum og norðurlondum. Staklærugreinar kosta 200 kr. fyri hvørt ECTS


text:
Nes-, Sjóvar- og Runavíkar kommuna umsita í felag barnaverndina í økinum við Skálafjørðin. Nú húsast barnaverndin í húsunum, sum Símun í Bakkanum og konan Karla í sínari tíð bygdu úti við Toftavatn. Roðin, sum er eldrasamtakið hjá somu kommunum, eigur húsini.
Ingrid Jensen, sum hevur verið leiðari í barnaverndini í nøkur ár, hevur valt at taka við øðrum avbjóðingum. Tí varð neyðugt at søkja eftir nýggjum leiðara. Setanarnevndin, ið er mannað av borgarstjórunum, innstillaði einmælt Jenny Petersen. Hesum tóku bý- og bygdaráðini einmælt undir við. Jenny Petersen varð sett sum leiðari frá 1. mai 2021.
Jenny Petersen er 46 ár, útbúgvin sosialráðgevi og hevur seinastu 15 árini starvast í Barnaverndini við Skálafjørðin. Fyrstu árini eftir lokna útbúgving starvaðist hon sum sosialráðgevi í Danmark. Komin aftur til Føroya, var hon í starvi á Almannastovuni. Jenny hevur verið á fleiri fakligum skeiðum og luttikið á viðkomandi ráðstevnum. Fjølbroyttu royndir hennara eins og skipað samstarv við stovnar og myndugleikar er sera týðandi fyri starvið.
Í samband við vaktarskiftið varð skipað fyri hugnaligari samkomu seinast í apríl. Her nýttu fleiri høvi at takka Ingrid Jensen og ynskja nýggja leiðaranum hepna hond við starvinum.
Vegna kommunurnar í samstarvinum takkaði Tórbjørn Jacobsen, borgarstjóri í Runavíkar kommunu, Ingrid Jensen fyri trygga leiðslu og gott samstarv. Samstundis ynskti hann vegna kommunurnar Jenny Petersen blíðan byr í nýggja og ábyrgdarfulla starvinum.


text:
Snapshots from Team Rynkeby's trip to Paris 2019 - new snapshots every day.
Søk um at sleppa við í 2023
Um tú hevur hug til at verða ein partur av Team Rynkeby í 2023, skalt tú skriva eina væl grundaða umsókn. Tú kanst antin søkja um luttøku sum súkklari ella sum tænastufólk. Liðini verða vald út eftir teimum 10 fyritreytunum.
Gevi gætur, at súkklarar og tænastufólk sjálvi gjalda fyri egna luttøku. Í 2022/2023 er prísurin fyri at luttaka umleið 21.700 krónir fyri súkklarar. Í hesum er íroknað nýggja súkklu, súkkluklæðir, súkkluhjálm, ferðina til Danmarkar, gisting og fult vistarhald. Um tú ikki hevur súkkla áður, krevst grundleggjandi útgerð so sum vetrarklæði, hjálmur, súkkluskógvar, pulsmátari og súkklupumpa. Fyri tænastutoymi er luttøkugjaldið umleið 6.600 krónur fyri ferðina til Danmarkar, gisting og fult vistarhald. Ferðaútreiðslurnar til heimferðina úr París er ikki íroknaðar. Her finnur tú svarið til teir vanligastu spurningarnar.
Tín umsókn skal verða skrásett í seinasta lagi 1. september 2022, og tú fært svar hin 7. september 2022. Hevur tú longu skrivað eina umsókn og vilt dagføra/broyta hana, ber tað til við at innrita her.
Team Rynkeby will be cycling to Paris in week 27 or 28, 2023.


text:
Húsvognar og trygging
Um summarið verða húsvognarnir serliga nógv brúktir - eitt nú til festivalar og uttanlandsferðir. Eigur tú ein húsvogn, er tað umráðandi, at tú minnist til at tryggja teg í sambandi við innbrot og skaða á húsvognin.
Okkara trygging til húsvognar fevnir bæði um skrokk- og ábyrgdartrygging. Skrokktryggingin veitir endurgjald fyri skaðar, ið henda á sjálvan húsvognin (umframt stuldur og rán av húsvogninum), meðan ábyrgdartryggingin fevnir um ta ábyrgd, tú sum eigari av húsvogninum kanst verða álagdur, tá húsvognurin stendur parkeraður. Tá húsvognurin er festur á krókin á tínum bili, er tað ábyrgdartryggingin hjá bilinum, sum er galdandi.
Umframt hetta er innbúgv, ið vanliga liggur í húsvogninum, tryggjað upp til 20.000 kr. ímóti skaðaorsøkunum: Eldur v.m., útstreyming av vatni, olju og køliløgi, glopraregni, toybili, stormi, kavatrýsti, ferðsluóhappi, tjóvaríi, herverki, ráni og álopi. Nærri frágreiðing og undantøk til dekningarnar síggjast í treytunum fyri húsvognar.
Viðmerkjast skal tó, at skaði orsakað av stormi, ódn, melduródn og líknandi á fortjøld bert er fevndur í tíðarskeiðinum 1. apríl til 30. september.
Innbrot
Um talan er um stuldur úr húsvogninum, skalt tú leggja til merkis, at ávísar treytir eru galdandi fyri hesa trygging, m.a. verða pengar, prýði og lutir úr gulli og silvuri ikki endurgoldið. Vit mæla tær tí til at lata virðismiklar lutir vera eftir við hús. Minst eisini altíð til at lata øll vindeygu aftur og steingja hurðina, tá tú fert frá húsvogninum.
SOS International til húsvognar
Um tú fert uttanlands at ferðast, og hevur skrokktryggjað húsvognin hjá okkum, so fevnir tryggingin eisini um tryggingina frá SOS International. Tí skalt tú altíð minnast til at taka reyða tryggingarkortið við tær. Tryggingin frá SOS International fevnir um flutning til verkstað. Um tað ikki er gjørligt at umvæla skaðan beinanvegin, so hjálpir SOS International, soleiðis at ferðin kann halda fram.
Tað reyða tryggingarkortið fæst við at venda sær til Trygd á 358100.


text:
Fyrstahjálp við Trygd
Veitst tú, hvussu tú hjálpir einum persóni, sum hevur sett okkurt í hálsin? Dugir tú at brúka ein hjartastartara, og veitst tú, hvat tú skalt gera, um tú kemur á eitt vanlukkustað?
10 filmar um fyrstuhjálp
- Rógvi Dam, lærari í fyrstuhjálp hjá Ansni, vísir, hvussu tú kanst hjálpa øðrum í neyðstøðu.
- Vegleiðingarnar í filmunum eru gjørdar sambært leiðreglunum hjá Dansk Førstehjælpsråd.
Rógvi lærir børnini at ringja 112
Veit títt barn, hvussu tað skal bera seg at í neyðstøðu? Rógvi Dam, lærari í fyrstuhjálp hjá Ansni, lærir børnini at ringja 112.
Soleiðis brúkar tú hjartastartaran
Dugir tú at brúka ein hjartastartara? Rógvi Dam, lærari í fyrstuhjálp hjá Ansni, vísir tær, hvussu tú gert.
Hjartamassasja
Visti tú, at møguleikin fyri at yvirliva eftir ein hjartasteðg minkar við 10% fyri hvønn minutt, um eingin fyrstahjálp verður givin? Rógvi Dam, lærari í fyrstuhjálp hjá Ansni, vísir, hvussu tú kanst geva einum persóni, sum er uttan vit, fyrstuhjálp.
Brandsár
At brenna seg munnu tey flestu hava roynt. Síggj Rógva Dam, lærara í fyrstuhjálp hjá Ansni, greiða frá, hvussu tú eigur at bera teg at, um tú ella onnur eru óheppin og brenna tykkum.
Trygg liðlega
Síggj Rógva Dam, lærara í fyrstuhjálp hjá Ansni, leggja Magna - sum er uttan vit, men andar - í trygga liðlegu.
Tey 4 høvuðspunktini
Rógvi Dam, lærari í fyrstuhjálp hjá Ansni, greiðir frá teimum 4 høvuðspunktunum í fyrstuhjálp, sum eru:
1. Steðga vanlukkuni
2. Lívbjargandi fyrstahjálp
3. Fráboðan
4. Halt fram við fyrstuhjálp
Tá ið onkur sker seg
Rógvi Dam, lærari í fyrstuhjálp, vísir, hvussu tú kanst hjálpa, tá ið onkur hevur skorið seg.
Tá ið børn seta í hálsin
Veitst tú, hvussu tú skalt bera teg at, um eitt barn setur í hálsin? Rógvi Dam, lærari í fyrstuhjálp hjá Ansni, vísir tær, hvussu tú kanst hjálpa.
Tá ið onkur setur í hálsin
Veitst tú, hvussu tú hjálpir einum persóni, sum hevur sett okkurt í hálsin? Rógvi Dam, lærari í fyrstuhjálp hjá Ansni, vísir tær, hvussu tú kanst hjálpa.
Rógvi lærir børnini at hjálpa
Rógvi Dam, lærari í fyrstuhjálp hjá Ansni, fortelur børnunum, hvussu tey kunnu hjálpa, um t.d. mamman ella systirin hava tørv á hjálp.


text:
Samstarvsfelagar hjá Føroya Fornminnissavni skapa stórtíðindir
Uttan at seta spakan í moldina, men við at nýta loftmyndir og georadar, er tað eydnast einum toymi av granskarum at finna ein rómverskan gladiatorskúla 20 km eystan fyri Wien. Hetta er einasti av sínum slag í Norðureuropa.Eftir innbjóðing frá Føroya Fornminnissavni hevur Wolfgang Neubauer, professari við lærda háskúlan í Wien og leiðari fyri altjóða granskingartoyminum aftanfyri henda týdningarmikla fund, verið í Føroyum í summar og kannað møguleikarnar fyri einum verkætlanarsamstarvi við atliti at at nýta framkomna tøkni her í oyggjunum. Arbeitt verður í løtuni við at fáa við at fáa samstarvsverkætlanina formliga upp á pláss.


text:
Hósdagin 14. oktober fer Beinir Bergsson at lesa yrkingar á yrkingafestivalinum Transpoesie, har yrkjarar úr øllum Evropa taka lut. Á tiltakinum hósdagin verða eisini yrkjarar úr Ísrael, Lettlandi, Frísalandi, Kekkia og Rumenia.
Transpoesie er ein árligur yrkingafestivalur, sum hevur til endamáls at varpa ljós á málsligt fjølbroytni í Evropa. Í ár eru seks tiltøk í tíðarskeiðinum 23. september til 21. oktober, har yrkjararnir lesa yrkingar á sínum móðurmáli. Eisini eru yrkingarnar at síggja í almennu ferðsluni í Brússel á upprunamáli við týðingum á fronskum og hollendskum.
Tað er felagsskapurin EUNIC Brússel, sum skipar fyri Transpoesie.
EUNIC Brússel er eitt mentanarligt samstarv, har føroyska sendistovan hevur atlimaskap. Endamálið við limaskapinum er at seta føroyska list og mentan á breddan í Evropa.
Rithøvundafelagið avger, hvør yrkjari skal umboða Føroyar á Transpoesie. Undanfarnu árini hava Kim Simonsen, Lív Maria Róadóttir Jæger, Vónbjørt Vang, Carl Jóhan Jensen, Sissal Kampmann, Tóroddur Poulsen og Oddfríður Marni Rasmussen umboðað Føroyar.
Sí meira um Transpoesie her.


text:
– Ítrótturin er eitt stað, har vit læra at umgangast í einum sosialt ábyrgdarfullum felagsskapi, og í síðsta enda fært tú betri samfelagsborgarar burtur úr at tosa um etikk og virði í ítróttarfeløgunum, sigur Jens Evald, sum í gjárkvøldið tosaði um etikk og virði á evniskvøldi í Miðlahúsinum
Tak framløguna niður her (6,73 mb pdf)
Eini 60 fólk vóru savnað í Miðlahúsinum í gjárkvøldið, har Ítróttarsambandið hevði evniskvøld um etikk og virði í kappingarítrótti. Til staðar vóru umboð fyri fleiri ítróttargreinar, so sum fótbólt, súkkling, judo, svimjing, badminton, frælsan ítrótt og aðrar.
Uppleggið, ið legði lunnar undir evniskvøldið, kom frá danska professaranum í løgfrøði, Jens Evald, sum er nevndarformaður í Anti Doping Danmark, umframt at hann hevur verið við til at skrivað etisku leiðreglurnar fyri danskan kappingarítrótt. Hann legði fyri við einum fyrilestri um evnið, og síðani kundu áhoyrararnir koma við spurningum og viðmerkingum.
Jens Evald heldur tað hava stóran týdning, at bæði ítróttarfeløg og Ítróttarsambandið finna útav, at tað hevur týdning at hava etiskar leiðreglur, sum kunnu vísa, hvat tað eru fyri virði, ið longu frammanundan eru galdandi í ítrótti.
– Vit skulu ikki hava leiðreglur, tí vit vilja harta fólk ella útihýsa fólki frá ítrótti, um tey ikki fylgja reglunum. Reglurnar skulu hinvegin vísa, hvørja leið vit ynskja at ganga og hvør tann positivi og góði atburðurin í einum ítróttarfelag er. Hinvegin mugu etisku leiðreglurnar mugu ikki standa í vegin fyri, at aðrar reglur verða hildnar og fylgdar, sigur danski professarin.
Krevja fyrimyndir
Ein partur av kappingarítrótt er, at vit vænta av okkara fremstu ítróttarfólkum, at tey eru fyrimyndir uttan fyri vøllin, eins væl og innanfyri. Hetta heldur Jens Evald eisini vera eitt rímiligt krav at seta.
– Tann parturin, sum er uttan fyri kapping, hevur sjálvandi einki við sjálvar spælireglurnar at gera, men hinvegin hevur tað avgjørt nakað við etikkin at gera, hvussu tú bert teg at uttan fyri kapping. Og eg haldi eisini, at vit saktans kunnu krevja av ítróttarfólkunum, at tey eru fyrimyndir, fyri tað um tey ikki eru mitt í einari kapping, sigur hann.
– Men fyrst og fremst er endamálið við etiskum leiðreglum, at vit kunnu tosa um ting +ini, óansæð um vit eru spælari, venjari, formaður, foreldur ella okkurt annað. Leiðreglurnar kunnu vit brúka til at gera vart við, at hetta ella hatta góðtaka vit ikki, tí tað etiskt ikki kann verjast, sjálvt um tað ikki beinleiðis er ímóti nøkrum reglum, vit annars knýta saman við ítróttin.
Jens Evald undirstrikar, at meiningin er, at etisku leiðreglurnar skulu elva til orðaskifti innan ítróttin, sum við hesum reglum hevur eitt gott amboð.
– Etikkurin er ikki leysur av praktiska lívinum, tí allur ítróttur er grundaður á nøkur virði. Ítrótturin er eitt stað, har vit læra at umgangast í einum sosialt ábyrgdarfullum felagsskapi, og í síðsta enda fært tú betri samfelagsborgarar burtur úr at tosa um etikk og virði í ítróttarfeløgunum.
Ikki blandast saman
Fleiri ferðir vísti Jens Evald á, at umráðandi er ikki at blanda etikk og reglur annars saman, og hann nevndi eisini eitt dømi um, at tá reglurnar í sjálvum ítróttinum verða fylgdar, so kann tað eisini beina fyri etiskum trupulleikum. Hetta var hendingin í HM-finaluni í fótbólti í 2006 millum Frakland og Italia, tá franska heimsstjørnan, Zinedine Zidane, brádliga stútaði italska spælaran, Marco Materazzi, í bringuna og afturfyri varð útvístur.
– Hetta var uppgjørt á vøllinum, tí Zidane varð jú vístur út. Óansæð, hvat Materazzi segði við hann, so rættvísgjørdi tað ikki gerðina hjá Zidane, sum stútaði hann í bringuna. Av tí at sjálvar spælireglurnar loystu trupulleikan, var talan ikki um nakran etiskan trupulleika, sigur Evald.
– Ikki fyrr enn nógv seinni fingu vit at vita, hvat Materazzi hevði sagt við Zidane, so har er einki at gera við tað. Men givið er, at skal henda hendingin síggjast í ljósinum av etisku reglunum, so kundi tað sjálvsagt ikki góðtakast, sum Materazzi gjørdi.
Danski professarin vísir á, at nógv av tí, sum ikki verður dømt, er ofta sovorðið, sum dómarin ikki sær ella hoyrir. – Men fyri tað er talan ikki um, at etiskar reglur verða brotnar. Tað er sera umráðandi, at vit ikki blanda etikk og reglur saman, tí tá kann tað fáa óhepnar avleiðingar, sigur hann.
ÍTRÓTTASOSIALURIN
Álvur Haraldsen, alvur@sosialurin.fo
Eirikur í Jákupsstovu, eij@sosialurin.fo
Hilmar Jan Hansen, einslistir@kallnet.fo
[nggallery id=26]


text:
Eg hugdi eftir Chris Stuckmann, ið er film ummælari á youtube, hendan dagin. Hann tosaði um ein film hann helt vera gloymdan burtur. Nevniliga avstralski horror/mystery fimurin, Lake Mungo frá 2008. Ì mínum føri hevði hann í hvørtfall rætt. Eg havi aldrin hoyrt um hendan filmin. Men eg bleiv forvitin tá hann tosaði um hann.
Lake Mungo er ein sokallað mockumentar. Tað er ein fiktiónssøga, ið er upptikin í dokumentarstíli.
Ummæli
Vit fylgja familjuni Palmer eftir at dóttir teirra, Alice, verður funnin druknað í Lake Mungo. Beiggi Alice, Matthew, byrjar at uppliva óvanligar hendingar í heimi teirra og setir kameraðir upp fyri at vita um hann fangar nakað á video.
Hetta ljóðar kanska alt eitt sindur ov nógv sum Paranormal Activity ella aðrir found footage filmar. Men dokumentarstílurin gevur Lake Mungo ein eyka substans, sum found footage filmar ikki kunnu. Vit síggja beinleiðis samrøður við tey avvarandi. Hetta ger at søgan er líka nógv ein lýsing av einari familju í sorg, sum tað eisini er ein gysari.
Øll fólkini ið spæla við í filminum eru so sannførandi, at tað er ringt at trúgva at hetta ikki er ein vanligur dokumentarfilmur.
Nú vikuskifti er í hondum og tað byrjar at skýma vil eg viðmæla tær at hyggja eftir hesum filminum.
Eg gevi Lake Mungo 4/6 sofum:
Nú var eg eisni so heppin finna at eina beinleiðis leinkju til filmin á Youtube:


text:
ÍSF hevur heitt á politisku flokkarnar um at koma við sínum ítróttapolitiska
íkasti
Politisku flokkarnir hava í dag fingið áheitan frá ÍSF-húsinum um at greiða
frá hvørjar hugsjónir teir hava í samband við ítrótt í Føroyum. Svarini
kunnu síggjast her á www.isf.fo so hvørt, sum tey koma inn.
– Okkara vón er, at flokkarnir vilja greiða frá teir leggja í tað arbeiði,
ið verður gjørt í ítróttafeløgunum, og hvørjar framtíðarætlanir teir hava
við ítróttinum. Kanska teir harvið kunnu hjálpa veljarum við áhuga fyri
ítrótti at gera av, hvar krossurin skal setast 29. oktober, sigur Petur
Elias Petersen, ÍSF-forseti.
Áheitanin til flokkarnar er soljóðandi:
Ítróttarrørslan er størsta sjálvbodna rørslan í Føroyum. Sum aktiv
ítróttafólk, venjarar og leiðarar, ella sum foreldur eru vit øll við í tí
ítrótti, sum dagliga verður gjørdur innan- og uttandura.
Nú Løgtingsval er útskrivað, vil Ítróttasamband Føroya fegið geva politisku
flokkunum høvi at greiða føroya fólki frá, hvørjar hugsjónir teir hava í
samband við ítrótt í Føroyum.
Ítróttasamband Føroya bjóðar tí politsku flokkunum at greiða frá sínum
ítróttapolitisku ætlanum á heimasíðuni hjá Ítróttasamband Føroya.
Flokkarnir kunnu sjálvur skipað síni innlegg, men tað hevði i øllum førum
verið áhugavert at hoyrt teirra meiningar um hesi viðurskifti:
-Yvirskipaði týdningurin av ítrótti fyri føroyska samfelagið og einstaka
borgaran
-Hvønn týdning hevur úrvalsítrótturin, og hvussu vilja tit stuðla honum?
-Hvønn týdning hevur breiddarítróttur, og hvussu vilja tit stuðla honum?
-Hvønn týdning hevur ítrótturin í umboðan og marknaðarføring av Føroyum úti
í heimi, og hvussu vilja tit stuðla hesum virksemi?
-Hvønn týdning hevur tað at vit skipa fyri altjóða ítróttartiltøkum í
Føroyum?
-Hvørji ítróttarverkløg vilja tit byggja?
-Hvussu vilja tit lætta um fíggjarligu korini hjá sersambondunum og hjá
einstøku feløgunum?
Flokkarnir verða bidnir um at senda sínar greinar til isf@isf.fo, og verða
tær lagdar út á heimasíðuna í teirri røð, sum tær eru komnar inn.
ÍSF-húsið, 29. sept. 2011
Petur Elias Petersen, ÍSF-forseti


text:
Beinir var sonur Sigmund (Gøtuskeggja). Hann var líkur bróðurinum Bresti, men kundi tó ikki meta seg javnan við hann. Hann hevði frilluna, Tóru, og saman áttu tey sonin, Tórir, ið var tvey ár eldri enn Sigmundur Brestisson (s. 6-8 VUH, s. 10-12 BN).
Hann og bróðirin Brestir vóru viðgitnir menn og vóru høvdingar yvir helvtini av oyggjunum og høvdu hana í len frá Hákuni jalli Sjúrðarsyni (935-995), sum sat við valdinum til 995, sum tá hevði ríki inni í Tróndheimi. Báðir vóru hirðmenn jalsins og kærstu vinir hansara. Teir høvdu høvdingasetur í Skúvoy og eitt minni búgv í Dímun.
Leikluturin hjá Beinir eins og hjá soninum Tóri er at líkna við skuggapersónar, hvørs endamál er at hevja tann, ið teir standa í skugganum hjá, ávikavist Brestir og Sigmundur.


text:
Sangur 112
Stóri Gud okkara, Jehova
1. Stóri Jehova, ríkur í miskunn,
øll tín gerð er røtt og vís,
tú ert verdur allan prís.
Hásæti títt er grundað á rættferð,
Faðir, okkum veg tín lýs!
2. Tú fjalir misbrot, tú strikar syndir,
Gud, lat okkum líkjast tær,
fyrigeva hvørjum sær.
Kongliga rættferð, náði og miskunn
legði tú tær altíð nær.
3. Skapningur tín skal takksamur syngja
um títt navn, sum heilagt er,
navnið, sum av øllum ber.
Skjótt skal títt ríki fremja tín vilja,
skapa okkum nýggja verð.
(Sí eisini 5 Mós. 32:4; Orðt. 16:12; Matt. 6:10; Op. 4:11.)


text:
Ein annar er gull
Ein annar er gull
DKK 348,00
DKK 348,00
- Lýsing
- Additional information
Lýsing
Ein annar er gull er framhald av sera vælumtóktu skaldsøguni Ein táttur er silvur.
Fyrra bókin endar við, at ein slupp varð skotin á Føroya banka. Allir menninir, sum vóru við sluppini, komu aftur í øllum góðum.
Tey bæði og børnini fara undir gerandisdagin aftur, men hann hevur fingið sálarligt mein av tilburðinum. Tilveran, ið var stríggin frammanundan, verður nú uppaftur strævnari.
Sólrún lýsir korini hjá vanligum fiskimannahúskjum í hesum tíðum í gerandisdegnum, og tá ið hóttafall kemur á.
Kríggið endar, og skaldsøgan leiðir okkum ígjøgnum nakrar lagnur beint sum spanska sjúka og tuberklasjúkan taka seg upp.
Tann eini tátturin er hjúnalag, sum er grundað á tryggleika heldur enn kærleika, og hvussu hesin kærleikin losnar í bondunum, tá ið sannur kærleiki við sonnum erotikki trokar seg á. Ring samvitska um at bróta heilagar reglur.
Kanst tú vera heil kvinna, kona og mamma, um tú verður ásttikin í einum manni, meðan tann, tú ert gift við, liggur sjúkur?