text:
Pink Gøta - Kristni
Næstin
Hugleiðing
At vera góður við næsta sín er eitt av grundleggjandi virðunum í okkara samfelag, og sum skótar er tað okkara ábyrgd at virða hetta. Henda gøtan gevur innlit í tað, at vera góður við næsta tín.
Gøtan
Hugskot til fundir
Vera við í hjálpararbeiði:
Um úlva/títlingaliðið luttekur í Christmas Child átakinum, kann leiðarin gera eitt diplom til hvørt luttakandi barn. Sí link http://www.christmaschild.fo/
Umráðandi er, at tað ikki skal vera kostnaðarmikið hjá úlvunum/títlingunum at luttaka, so tí ræður um at vera kreativur og fáa børnini at framleiða ymiskt til eskjuna.
Geva eina gávu, sum úlvurin/títlingurin hevur gjørt:
Til Jólahald: Øll hava innpakkaða gávu við við onkrum, tey sjálvi hava gjørt. Gávurnar vera lagdar í ein posa, og so fáa øll børnini eina gávu við heim frá einum skótavini. Hetta kunnu vera tekningar, armbond, hálsketur, knútaband, jólakalendari, perlumynd, smákakur, bundið turriklæð, turriklæðsringar og lyklaringar.
Gávan kann vera virksemi, sum inngongur í øðrum gøtum, t.d. gera prýði við tilfari í fjøruni, telgja okkurt, gera drekar, bregda armbond o.a. Fundurin kann enda við at pakka gávuna inn og skriva til og frá seðil á.
Læra um álit (hjálpast í liðnum):
Àlit: Spæla Bumbuøkið: Ymiskir lutir vera lagdir út innandura ella uttandura. Úlvarnir/títlingarnir luttaka í pørum, har annar hevur bind fyri eyguni og verður ‘leiddur’ gjøgnum ‘minu-økið’, við at hin fortelur honum, hvussu hann skal ganga.
Álit: Spæla Leni-spæl: Úlvarnir/títlingarnir við líknandi stødd luttaka í pørum. Annar skal detta og hin skal lofta. Tann, sum dettur, skal standa við rygginum til hin. Byrjast má í smáum, soleiðis at álitið hjá ‘dettaranum’ á ‘loftaranum’ spakuliga verður uppbygt. Leiðarin má fylgja við, soleiðis at ‘dettarin’ alla tíðina er tryggur. Um hann dettur á gólv, so er onki álit uppbygt.
Álit: Strá í vindinum. Úlvarnir/títlingarnir standa í rundingi og mitt í stendur ein úlvur/titlingur við bindi fyri eygunum. Hann skal standa sum strá í vindinum og ‘fúka’. Tey í rundinginum kunnu varliga skumpa undir tann í miðjuni, soleiðis at hann dettur út móti ringinum og verður skumpaður víðari. Leiðarin má halda væl eyga við, at rundingurin er passaliga lítil og tættur, so tann í miðjuni er tryggur.
Álit: Rennipar: Úlvarnir/títlingarnir luttaka í pørum og leiðast. Annar hevur bind fyri eyguni. Fyrst ganga tey spakuliga, men ferðin skal setast upp líðandi. Endamálið er at fáa ferðina so langt upp sum gjørligt, helst renna. Síðani skifta tey um.
Álit: Stólaumfar: Tríggir ella fleiri stólar vera settir út á eitt økið. Ein úlvur/títlingur skal ganga runt um allar stólarnar við bind fyri eygunum. Hini í patruljuni hava ikki loyvi til at vera inni á økinum og mugu vegleiða tann blinda frá kantinum av økinum. Tá úlvurin/títlingurin hevur gingið runt um allar stólarnar gongur hon/hann aftur til útgangsstøðið og tann næsti í patruljuni fær bind fyri eyguni, og skal nú runt um allar stólarnar. Leiðarin kann flyta stólarnar, so at tey ikki bara kunna ganga eftur minninum hjá sær. Kann gerast torførari við, at tey ikki hava lov til at siga, “vinstra, høgra, aftur, fram ella steðga”, men mugu sjálvi finna orð sum umboða hesar rætningarnar.
Álit: Blindi ormurin: Patrúljan stillar seg í eina rekkju við hondunum á herðunum á persóninum frammanfyri. Øll hava bind fyri eyguni undantikin aftasti persónurin. Aftasti persónurin skal nú stýra slanguni við at klappa ávikavist á vinstra og høgru øksl og síðani klappa øll frameftir, soleiðis at fremsti persónurin vendir tann vegin, klappa verður á.


c: text/html

text:
Eplaprent til vimplar og jólakort
Tilfar og amboð
Epli
Blekk – fæst í ítrivshandlum
Hobbyknív
Penn
Kartong
Soleiðis gert tú
1 | Sker eplini í helvt og tekna motiv á.
2 | Sker út, so motivið situr eftir.
3 | Turka eplið við pappíri og dyppa varliga í blekk
4 | So er klárt at stempla á kartong
Prei!
Tað er stuttligt og sera lætt at gera tínar egnu vimplar. Til vimplarnar hava vit brúkt kartong, holara og band.
Heimagjørd jólakort eru hugnalig. Vit hava klipt okkara egnu úr kartongi og stemplað við eplum.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sundalagsróður verður í Runavík leygardagin, 19. juni 2021.
Í samráð við koronuráðgevingina verður gjørligt hjá áskoðarum at fylgja við róðrinum á økinum, har róðurin verður hildin, við tí treyt at tilmælini verða fylgd.
Fyrireikarar:
- Tveir ella fleiri dráttir skulu vera tøkir – ein til 5-mannafør og ein til 6- 8- og 10-mannafør.
- Bert kappróðrarfólk og teirra egnu hjálparfólk hava atgongd til økini við dráttirnar. Fyriskiparar skulu syrgja fyri, at vesir vera reingjørd og sóttreinsa vit stuttum millumbilum, og at nóg mikið av vesum eru til róðrarfólkið.
- Fyriskipararnir kunnu skipa fyri stroyming av barnaróðrunum.
Rógvarar:
- Meginreglan er, at manningarnar koma sjálvar á stevnu uttan hjálparfólk. Tær
manningar, sum hava tørv á tí – her verður serliga hugsað um 5-mannafør við barnamanningum og gentu/dreingjamanningum – kunnu hava í mesta lagi 2 hjálparfólk við per manning.
- Manning kemur á økið í mesta lagi ein tíma áðrenn flaggtíð og fer av økinum við dráttin beint eftir róðurin.
- Manningar og hjálparfólk, sum frammanundan hava hildið til í eini og somu “boblu” skulu royna at yvirhalda tilmælini, um ikki at blanda seg í størri fólkamongdir.
- Í sambandi við manningarskift kemur fyrra manningin upp á land við bátinum og sóttreinsar bátin, áðrenn næsta manningin tekur yvir.
- Hvør bátur hevur evnir til sóttreinsan við til at sóttreinsa bátin millum róðrarnar.
- Einki ábit verður til rógvarnar.
- Eingin heiðursmerkjahandan verður fyriskipað. Eitt umboð fyri hvørja manning fær
handað heiðursmerkini eftir róðurin.
Áskoðarar:
Áskoðarir vera bidnir um at halda seg frá økinum við dráttin og har manningarnar halda til, umframt at halda tilmæltu frástøðuna og ikki savnast í trunkum á bryggjuni
Endamálið við at skipa fyri róðrinum á henda hátt er, at verja róðrarfólknin fyri smittu.


text:
Føroyskt - Landspítali
Landspitalin er meginsjúkrahúsið í Íslandi við umleið 682 seingjarplássum. Á Landspítalinum eru umleið 5.200 starvsfólk og er tað størsta einstaka arbeiðsplássið í landinum.
Upplýsing
Landspitalin er eisini frálæru sjúkrahús við høgum yrkisligum førleikum ið veitir sjúklingum eina góða heilsutænastu á høgum stigi.
Landspitalin leggur seg eftir at gera eitt dygdargott arbeiði, eitt trygt og virðiligt umhvørvi fyri sjúklingar, avvarðandi og starvsfólk.
Sjúkrahúsið liggur miðskeiðis í Reykjavík og tí er stutt til alla tænastu.
Sjúkrahúsleiðsluni er mannað við sjúkrahússtjóra, varastjóra og fyrisitingarstjórum.
Sjúkrahússtjóri er Páll Matthíasson.
Á heimasíðini hjá Landspitalinum www.landspitali.is finnur tú m.a. upplýsingar um viðgerð, deildir og praktisk viðurskifti í samband við innlegging.
Telefon
- Telefonnummar er 543 1000
- Tá ringt verður á 543 1000 er møguleiki fyri ummstilling til allar deildir.
Leiðbeining á Landspitalinum við Hringbraut og Fossvogi
- Leiðbeiningin við høvuðsinngongdina tekur sær av, at leiðbeina sjúklingum og avvarðandi á Landspitalinum.
- Leiðbeiningin er opin kl. 08:00-20:00 í Fossvogi
- Leiðbeiningin er opin kl. 08:00-21:00 við Hringbraut
Vitjunartíð
Vitjunartíð er hvønn dag kl. 15:00-20:00. Kvinnudeildin kl. 18:30-20:00. Er tørvur á tí ber til at vitja sjuklingar aðrar tíðir.
Royking
Tað er ikki loyvt at roykja á sjúkrahúsinum.
Sølubúðir hjá Reyða Kross
Kvinnudeildin hjá Reyða krossi hevur tvær sølubúðir. Onnur er í forhøllini á sjúkrahúsinum í Fossvogi og hin í forhøllini á sjúkrahúsinum við Hringbraut (Kringlan).
Sølubúðinar selja allar vanligar kioskvørður ymisk breyð við viðskera gávur og blómur.
Upp og afturlatingartíðir:
- Gerandisdagar kl. 10:00-16:00
- Leygar og sunnudagar kl. 14:00-16:00
Sjálvsøla:
Kvinnudeildin hjá Reyða krossi hevur nakrar sjálvsølur í forhøllini á sjúkrahúsinum í Fossvogi og sjúkrahúsinum við Hringbraut (Kringlan) har ein kann keypa breyð, drykk og góðgæti.
Altjóða ávísan til heilsustarvsfólk
BRÁÐFEINGISHJÁLP:
Tá tørvur er á bráðfeingishjálp. Ringið til:
Tel. + 354 825 3536 Álvarsliga sjúk børn
Tel. + 354 543 2011 Bráðfeingismóttøka
Læknahjálp, ið roknast at vera neyðug innan 1-3 dagar
Tá talan er um brádliga og versnaða sjúku, og tørvur er á læknahjálp innan 1-3 dagar, skal ein venda sær til Flæðisdeild E2. Starvsfólkið fær neyðugar upplýsingar um sjúklingin, hvørju sjúkueyðkenni sjúklingurin hevur og stutta sjúkrasøgu. Síðani fara boðini beinleiðis til vaktlæknan, ið tekur støðu til um framhaldið.
Kanning fyri MRSA
Allir sjúklingar, ið skulu til kanningar og viðgerð / innlegging á Landspitalinum skulu kannast fyri MRSA.
Sjúkraflutningstænastan
Tá ið sjúklingar skulu flytast til og frá flogfari, skal flutningur bíleggjast úr Føroyum.
Ringjast skal til Sjúkraflutningstænastuna í Reykjavík.
Tlf. 00 354 5702080
Opið er alt samdøgrið, halgidagar og um vikuskiftið.
LÆKNAHJÁLP, gerandisdagar:
1. Ringjast kann, ella við at senda ávísingarseðil. Skrivið navn, føðingardag, bústað, telefon og ávísandi lækna á ávísingarseðilin. Eisini hvørji sjúkueyðkenni sjúklingurin hevur, sjúkrasøgu, ella hvat slag av kanning ynskt verður. Síðani verður ávísingarseðilin sendur til Flæðisdeildina (sjúklingaskrivstovan).
Tá ið Flæðisdeildin E2 hevur móttikið ávísingarseðilin, fara boðini beinleiðis til ávísta serlækna, ið tekur støðu til nær sjúklingurin skal kallast inn. Síðan verður innkallingarbræv sent umvegis teldupost til Uttanlandstænastuna á Landssjúkrahúsinum, ella fyristøðukvinnuna á Klaksvíkar ella Suðuroyar Sjúkrahúsi við upplýsingum um, nær sjúklingurin hevur fingið tíð til samrøðu, kanning og viðgerð/ innlegging. Hetta verður so sent til sjúklingin saman við vegleiðing og kunning. Tá ið sjúklingurin hevur gjørt avtalu við Uttanlandstænastuna á Landssjúkrahúsinum, Klaksvíkar ella Suðuroyar Sjúkrahús, um nær hann ynskir at ferðast, skulu øll kanningarúrslit, so sum avrit av journal, skanning, mikrosvar, patologisvar, røntgenmyndir, blóðroyndir og MRSA, sendast umvegis faks til Flæðisdeildina E2, Sléttuvegi 2, 105 Reykjavík.
2. Ringjast kann beinleiðis, ella við at senda teldupost til ávísta serlæknan (mánadag til fríggjadag 08:00-16:00)
Innkallingarstjórar
Skurðdepilin
- Gunnjóna S. Jensdóttir, teldupostur: gunnjona@landspitali.is
Æðraskurðviðgerð
- Marta K. Pétursdóttir, teldupostur: martakpe@landspitali.is
Hjartamyndatøka.
- Sigurlaug Magnúsdóttir, teldupostur: sigurlma@landspitali.is
Stráluviðgerð
- Svandís Matthíasdóttir, teldupostur: svandism@landspitali.is
Kvinnuskurðviðgerð
- Majbritt Vestergaard, teldupostur: majbritt@landspitali
Kanning fyri MRSA av sjúklingum, ið skulu í viðgerð á Landspítalinum í Reykjavík
Sum áður kunnað, verða sjúklingar, ið skulu í viðgerð á Landspítalinum í Reykjavík kannaðir fyri Meticillin resistentar Staphylococcus aureus (MRSA).
Sjúklingurin fær soljóðandi bræv frá ávísandi lækna:
Kanning fyri MRSA
Vit skriva til tygum fyri at siga frá, at allir sjúklingar, ið skula í viðgerð á Landspítalinum í Íslandi, skulu kannast fyri eina bakteriu, ið hevur heitið MRSA.
Fyri at tryggja, at Landspítali fær kanningarúrslitini í góðari tíð, heita vit á tygum, um at fara til komunulækna at blíva potað. Potingarnar verða gjørdar við vattpinnum í næsagluggunum, svølginum, aftanfyri kynsgøgnini og frá eksemi, um tygum hava tað. Er okkurt ólekt sár, verður potað frá tí eisini.
Kommunulæknarnir eru kunnaðir um mannagongdina, so tað er nóg mikið, at tygum upplýsa fyri læknanum, at tit skulu kannast fyri MRSA, tí at tygum skulu í viðgerð á Landspítalinum í Íslandi.
Um tygum eru í ambulantari viðgerð, verða potingarnar gjørdar í ambulatoriinum.
MRSA eru stafylokokkar, ið hava mótstøðuføri fyri tí antibiotikanum, ið vanliga verður brúkt til viðgerð av bruna, ið stavar frá stafylokokkum. MRSA er sera sjáldsom bæði í Íslandi og í Føroyum, og tað er just fyri at forða, at hon verður spjadd, at íslendsku heilsumydugleikarnir krevja, at fólk verða potað.
Tað er lítið hugsandi, at tygum hava hesa bakteriuna, men skuldi tað víst seg, er hon løtt at týna, men avleiðingin kann verða, at viðgerðin á Landsspitalínum verður útsett nakað.
Vit fara at heita á tygum um at gera hesar kanningarnar. Potað verður frá næsagluggum, svølgi, perineum, eksemi um tað er og frá sárum. Kolpotipinnar skulu brúkast. Ein seðil skal verða fyltur út fyri hvørt potingarstað. Tað mýkir munandi um mannagongdina í rannsóknarstovuni um skriva verður á seðlarnar: Til kanning fyri MRSA.
Utanlandstænastan á Landssjúkrahúsinum
Í juni 1926 varð grundarsteinurin lagdur til sjúkrahúsið (Landspitalin) í Reykjavík, og var bygningurin liðugur 20. desember 1930.
Tað var Guðjón Samúelson byggimeistari, ið teknaði og stóð fyri byggingini. Tað tók umleið 4 ár til tað stó liðugt.
Í fyrstuni vóru bert tvær deildir, skurð- og heiliráðdeild . Tá ið sjúkrahúsið byrjaði sítt virksemi í 1931 vóru bert 92 seingjarpláss, 46 pláss á skurðdeildini og 46 pláss á heilliráðdeildini. 12 av hesum seingjarplássum vóru nýtt til barnakonur.
Í ár 2000 vóru Landspítalin og sjúkrahúsini í Reykjavík samanløgd í eitt meginsjúkrahús, Landspítalin.
Landspitalið er frálærusjúkrahús, og lesandi í sjúkrarøkt fáa ein part av læru síni í har.
Lesandi taka lut í dagligu viðgerðini av sjúklingum, og eru altíð undir ábyrgd og fáa vegleiðing frá leiðbeinara sínum. Landspítalin er, við umleið 682 seingjarplássum og við sínum 4.500 starvsfólkum, størsta einstaka arbeiðspláss í landinum.
Landspítalin hjá lærda háskúlanum er eitt vælvirkandi og nútímans sjúkrahús, ið tekur ímóti sjúklingum úr øllum Íslandi.
Ein stórur partur av virkseminum er á Landspítalinum við Hringbraut og Landspítalinum í Fossvogi. Harumframt eru 15 starvsøki aðra staðni í Reykjavík.
Arbeitt verður fyri løtuni við at leggja saman bráðøkið og rannsóknarøkið í nýggja Landspitalinum við Hringbraut.
Tað eru góð útlit fyri einum nýggjum sjúkrahúsi í 2023.
Faldarar við kunning um ymsar skurðviðgerðir og eftirfylgjandi venjingar. Faldararnir veita kunning um millum annað, bróstskurðviðgerð, lívmóðurtöku við undirlívskurði, hjartaskurðviðgerð, æðraskurðviðgerð og venjingar eftir skurðviðgerð á brósti.
Faldarar til sjúklingar
Upplýsingar um tónleikaframførslur, frítíðarítriv, vitjunarverd støð, útferð, handlar, peningastovnar, biograf, miðlar, veðrið, gisting, feløg og ymiskt annað.
Feløg
Føroyingafelagið í Reykjavík
Tlf: 866 2321 ella 863 8905
forrek@visir.is
Krabbameinsfélag Íslands
Skógarhlíð 8
105 Reykjavík
Tlf: 543 1900
www.krabb.is
Norðurlendskt samstarv
Sendistovan í Reykjavík
Austurstræti 12
3 hædd
101 Reykjavík
Tlf: 511 3200.
Tíðindatænasta á heimasíðuni hjá Sendistovuni
www.faroes.is
elsbah@tinganes.fo
Norræna húsið
Sturlugötu 5
101 Reykjavík
Tlf: 551 7030
www.norraenahusid.is
nh@nordice.is
Ferðasamband / Útferðir
Taxi:
Hreyfill - tlf: 588 5522
BSR - tlf: 561 000
Bygdarleiðir:
www.straeto.is
Kunning um ferðir og ferðatænastu á Íslandi:
www.visiticeland.com
Bussar:
Umferðarmiðstøðin (BSÍ)
Vatnsmýravegi 10
101 Reykjavík
www.bsi.is
Posthús
Íslandspóstur hf
Stórhöfða 29
Reykjavík
www.postur.is
posta@posta.is
Telefon
Leita eftir navni, tlf, nummari. bústaði, bygd/býli:
www.ja.is
!!! Ney/Hjálp - tlf: 112
Menning og list
Her kanst tú keypa atgongumerki til tónleik og onnur tiltøk:
www.midi.is
Harpa (tónleikahús)
www.harpa.is
Reykjavíkar kommuna
www.reykjavik .is
Peningastovnar
Landsbankinn
Austurstræti 11
Kundatænastan, tlf: 410 4000
www.info@landsbanki.is
Íslandsbanki
Kundatænastan, tlf: 440 4000
www.islandsbanki@islandsbanki.is
Arion banki
Borgartúni 19
Kundatænastan, tlf 444-7000
www.arionbanki@arionbanki.is
Frítíðarítriv
Svimjing
www.sundlaugar.is
Handlar
Ein røð av handlum, ið selja alt frá gerandisvørum, og klæðum á alla familjuna:
Smáralind
Hagasmára 1
Kópavogur
www.smaralind@smaralind.is
Kringlan
Kringlunni 4-12
Reykjavík
www.kringlan@kringlan.is
Miðbýurin í Reykjavik: Laugavegur / Skólavörðustígur o.a.
Fjølmiðlar
www.visir.is
www.mbl.is
www.ruv.is
Veðrið og koyrilíkindi
www.vedur.is
www.vegir.is
Flogferðsla (komur / fráferðir)
Reykjavík - www.textavarp.is (bls. 422-423)
Keflavik - www.textavarp.is (bls. 420-421)
Stjórnarráð Ísland
Gott at vita
Tygum fáa bræv sendandi ella teldupost frá Uttanlandstænustuni í Tórshavn, har boðað verður frá, nær tygum skulu møta til samrøðu og kanningar.
Tygum møta síðani á Innskrivingarmiðstøðina 10E við Hringbraut ella á innskrivingarmiðstøðina í Fossvogi B3 har tygum tosa við ein hjálparlækna.
Hann fær upplýsingar frá tær um heilsu tína gjögnum tíðina, og journalførir teir. Hann greiðir tær frá skurðviðgerðini, og hvat tú kanst vænta tær. Neyðugar kanningar verða somuleiðis gjørdar til at meta um heilsustøðu tína.
Ein sjúkrarøktarfrøðingur greiðir frá, um fyrireiking og innlegging.
MINST TIL samleikaprógv. Taka tygum heilivág, verða tygum biðin um at taka hann við.
Tá tygum møta til innlegging
Á deildini tekur ein sjúkrarøktarfrøðingur ímóti tygum, og vísar tygum til rættis á stovuni.
Síðani fært tú vegleiðing um, hvussu tú kanst fyrireika teg til skurðviðgerðina og hvat tú kanst vænta tær í sambandi við hana. Tygum eru vælkomin at spyrja um øll ivamál.
Allir sjúklingar verða kannaðir fyri blóðtrýst, puls og fepur.
Innskrivingarmiðstøðin við Hringbraut
Fyrireiking til skurðviðgerð er umráðandi. Starvsfólkið á Innskrivingarmiðstøðini fær upplýsingar um teg frá tær og upplýsir teg um viðgerðina. Neyðugar kanningar verða somuleiðis gjørdar til at meta um heilsustøðu tína og fyrireika uppihald títt á sjúkrahúsinum.
Móttøkan av innkallaðum sjúklingum fer fram á Innskrivingarmiðstøðini 10E, sum heldur til í kjallaranum á sjúkrahúsinum.
Miðstøðin er opin gerandisdagar kl. 08:00-16:00.
- Tlf. á miðstøðini er 543 2039.
Deildarleiðari 10E er Hrafnhildur Baldursdóttir, sjúkrarøktarfrøðingur, teldupostur: hrafnhba@landspitali.is.
Innskrivingarmiðstøðin í Fossvogi
Móttøkan av innkallaðum sjúklingun fer fram á Innskrivingarmiðstøðina B3, sum liggur á 3. hædd.
Miðstøðin er opin gerandisdagar kl. 08:00-16:00.
- Tlf. á miðstøðini er 543 2060
Deildarleiðari B3 er Sólveig Sverrisdóttir, sjúkrarøktarfrøðingur.
Teldupostur: solveig@landspitali.is
Klæði
Alt til persónligt reinføri, inniskógvar, morgunkápu og lættar buksir skulu tygum hava við. Sjúkrahúsið letur undirklæðir og skjúrtur.
Pengar og virðislutir
Landspitalin kann ikki átaka sær ábyrgd av peningi og virðislutum hjá sjúklingum og avvarðandi.
Heilivág
Um tygum nýta heilivág, verða tygum biðin um at taka hann við.
Telefon
Tygum er vælkomin at hava fartelefon við. Hon skal tó vera ljóðleys og ikki til ampa fyri onnur. Tá tygum ringja til Føroyar, ringja tygum +00298.
Atgongd til Internet
Tað ber til at koma út á netið ókeypis, hevur ein eina farteldu við tráðleysum internetið, ber til at brúka okkara atgongd.
Sjónvarp og útvarp
Sjónvarp er á flestum stovum og útvarp á hvørjari stovu.
Tagnarskylda
Øll starvsfólk á Landspítalinum hava tagnarskyldu í málum, sum snúgva seg um sjúklingar.
Tygum kunna tí trygt venda tygum til starvsfólkini, um tað er nakað, sum tygum vilja tosa um.
Vegna tagnarskylduna ber ikki til hjá starvsfólkunum á Landspítalinum at svara øllum spurningum frá teimum avvarðandi.
Útskriving og eftirviðgerð
Eftir útskrivingina fær lækni tygara útskrivingarbræv í THS-skipanini við frágreiðing um sjúku og viðgerð tygara, treytað av tygara tilsøgn.
Um mett verður, at tygum hava tørv á eftirviðgerð, verða tygum kunnaður um hetta innan útskriving.
Vit skriva til tygum fyri at siga frá at allir sjúklingar ið skula í viðgerð á Landspítalinum í Íslandi skulu kannast fyri eina bakteriu ið hevur heitið MRSA.
Fyri at tryggja, at Landspítali fær kanningarúrslitini í góðari tíð, heita vit á tygum um, at fara til komunulækna at blíva potað.
Potingarnar verða gjørdar við vattpinnum í næsagluggunum, svølginum, aftanfyri kynsgøgnini og frá eksemi, um tygum hava tað.
Er okkurt ólekt sár, verður potað frá tí eisini.
Kommunulæknarnir eru kunnaðir um mannagongdina, so tað er nóg mikið, at tygum upplýsa fyri læknanum, at tit skulu kannast fyri MRSA, tí at tygum skulu í viðgerð á Landspítalinum í Íslandi.
Um tygum eru í ambulantari viðgerð, verða potingarnar gjørdar í ambulatoriinum.
MRSA eru stafylokokkar, ið hava mótstøðuføri fyri tí antibiotikanum, ið vanliga verður brúkt til viðgerð av bruna, ið stavar frá stafylokokkum.
MRSA er sera sjáldsom bæði í Íslandi og í Føroyum, og tað er just fyri at forða, at hon verður spjadd, at íslendsku heilsumydugleikarnir krevja, at fólk verða potað.
Tað er lítið hugsandi, at tygum hava hesa bakteriuna, men skuldi tað víst seg, er hon løtt at týna, men avleiðingin kann verða, at viðgerðin á Landspítalinum verður útsett nakað.
Fysioterapeutur
Tað hevur stóran týdning, at tygum koma í gongd við venjingar beinavegin aftan á skurðviðgerðina. Meðan tygum eru innløgd/innlagdur kemur ein fysioterapeatur at hjálpa tygum við venjingum.
Máltíðir
Kroppurin hevur tørv á fjølbroyttum og sunnun kosti. Við sjúku missa nógv fólk matarlystin, og tí er tað umráðandi at eta og drekka. Landspitalin leggur stóran dent á, at maturin er fjølbroyttur, smakkar væl og er føðsluríkur.
Morgunmatur fyri sjúklingar verður borðreiddur kl. 08:00, døgurði kl. 12:00 og nátturði kl. 17:00. Eisini fæst kaffi og te seinnipartin og á kvøldi.
Avvarðandi kunnu eisini keypa sær heitan mat og breyð við viðskera í matstovuni, sum er á 2. hædd í húsið 13 við Hringbraut. Matstovan hjá Landspitalanum í Fossvogi er á fyrstu hædd A1.
Matstovurnar eru opnar fyri starvsfólk og vitjandi gerandisdagar kl. 07:30-19:30.
Um vikuskifti kl. 08:45-19:30
Upp og afturlatingartíðir gerandisdagar:
Upp og afturlatingartíðir um vikuskifti:
Tulkatænasta
Sambært rættindi sjúklingsins, sum ikki tosar íslenskt, hevur hann rætt til tulking av upplýsingum um heilsustøðu og ætlanum viðvíkjandi viðgerð, kanning og innlegging.
Landspitalin samstarvar við tulkatænastuna Alþjóðasetur, telf. 530 9300 / 530 9304, teldupostur www.tulkun@asetur.is.
Bíðleggingar av tulki, skal verða inni í seinasta lagi í vikuni frammanundan, tulkað verður.
Tulkur skal bíleggjast á Uttanlandstænastuni.
Útskriving
Ein sjúkrarøktarfrøðingur gevur tær upplýsingar og leiðbeiningar viðvíkjandi heimferð. Tørvar tygum heilivág, fáa tygum ávísing til heilivág og somuleiðis ráðgeving um kost, rørslu og venjingar.
Í ávísum førum skal eftirviðgerð veitast ambulant. Um mett verður, at tygum hava tørv á eftirviðgerð, verða tygum kunnaður um hetta innan útskriving.
Minst til at biðja um læknaváttan,um tú hevur brúk fyri henni.
Sálarrøkt og trúgv
Á Landspitalinum starvast nakrir sjúkrahúsprestar / kirkjutænarar. Hvør prestur/kirkjutænari er tilknýttur einari deild.
Teirra uppgáva er at veita andligan og trúgarligan styrk til sjúklingar og avvarðandi. Ynskja tygum at tosa við prest, kann sjúkrarøktarstarfólkið á deildini skipa fyri hesum.
AndlátVið deyða og og jarðarferð er so mangt, sum avvarðandi hava at hugsa um. Um tygum ynskja bønarhald ella hjálp til á annan hátt, skulu tygum tosa við sjúkrarøktarstarvfólk á deildini, um at tygum ynskja at tosa við prest, og saman avgera tit nær bønarhaldið skal verða.
Íslendska krabbameinsfelagið eigur 8 íbúðir á Rauðarárstíg 33 í Reykjavík.
Landspítalin leigar og rekur íbúðirnar. Nútímans innbúgv og hentleikar eru í íbúðunum, so sum vaskimaskina, køliskáp við frystiboks, kaffimaskina, køksútbúnaður, dýnur, seingjarklæðir, handklæðir, dustsúgvari, sjónvarpi, útvarpi og tráðleyst internet.
Íbúðirnar eru innrættaðar við køki og stovu í einum, wc/ bað, duri, hjúnarúmi og gestarúmi.
Íbúðirnar eru nærhendis Landspítalinum og miðbýnum, tekur uml. 20-30 min. til gongu.
Leiðari er Steinunn Friðriksdóttir, ráðgevi, frá Íslendska krabbameinsfelagnum, tlf. 896 5808, teldupostur: 552 5058@internet.is.
Upplýsingar
Nærri upplýsingar fáast við at venda sær til Geisladeildina 10 K á Landspitalið við Hringbraut.
Tlf.: 543 6800 ella tlf.:543 6801.
Les meira um íbúðirnar her (pdf)
Við Landspítalin starvast ein sjúklingavegleiðari.
Sjúklingavegleiðarin hjálpir og vegleiðir sjúklingin og fylgjara.
Fartelefon: 824 5495
øroyska Heilsumálaráðið hevur gjört ein bókling, ið m.a. greiðir frá gjaldinum fyri ferða- og uppihaldsútreiðslur hjá sjúklingum, sum verða vístir til sjúkraviðgerð uttanlands.
Ferðaseðil
Ferðaseðilin til Ísland og heim aftur fáa tygum ókeypis. Fyri børn undir 17 ár, fær annað foreldur somuleiðis ókeypis ferðaseðil.
Fylgjara við til sjúkuviðgerð
Sjúklingurin ferðast vanliga einsamallur til viðgerðarstaðið.
Um yvirlækni metir, at støðan hjá sjúklinginum av heilsuávum viðførur, at hesin ikki kann ferðast einsamallur, verður heilsustarvsfólk send við sjúklinginum sum fylgjara til viðgerðarstaðið.
Gera heilt serlig viðurskifti seg galdandi, kann ein persónur- vanliga avvarðandi- verða ávístur at fara við sjúklinginum sum fylgjara.
Sjálvboðin fylgjari
Sjúklingar kunnu tó altíð taka fylgjara við, og sjálvi bera kostnaðin. Í slíkum føri ber til at bóka ferðaseðil saman við sjúklinginum hjá Uttanlandstænastuni á Landssjúkrahúsinum.
Til ber hjá sjálvbodnum fylgjarar at bóka bústað á sjúklingahotellinum Park- inn hotell, við sjálvi at seta seg í samband við sjúklingahotellið á tlf: +354 543 6371/6372
Um tygum ynskja at búgva hjá familju ella øðrum, er eingin møguleiki at fáa endurgjald fyri hetta, heldur ikki fyri hýruvogn ímillum bústað og viðgerðarstaðið.
Landssjúkrahúsið hevur avtalu um shuttle service til og av flogvøllinum, galdandi fyri sjúklingar og avvarðandi sum sjúkrahúsið hevur játtað sum fylgjara. Fólk verða heinta á teirra bústaði. Sí faldara her.
Koyring til og av flogvøllinum (pdf)
Um ein ynskir at brúka bygdaleiðir, endurrindar Landssjúkrahúsið rutugjald frá busssteðgiplássi næst heimstaðnum til flogvøllin og heim aftur.
Heimferð
Um gjørligt verður heimferðadagur ásettur áðrenn fráferð úr Føroyum. Er ferðaseðilin opin, skal heimferð avtalast við Uttanlandstænastuna.
Uttalandstænastan
Tlf. 304500 lokal 1150, 1151, 1152
Telefontíð er mánadag til fríggjadag kl. 08:00-12:00
Leiðari er Hergerð Heldarskarð, sjúkraröktarfrøðingur hergerd@ls.fo
Klaksvíkar Sjúkrahús
Skrivstovan hjá fyristöðukvinnuni
Tlf. 454545
Telefontíð er mánadag til fríggjadag kl. 09:00-15:00
Leiðari er Jona Nielsen, sjúkraröktarfrøðingur.
Frá Vágum til busstaðin
Landssjúkrahúsið endurrindar ferðaseðil frá Vágunum til busssteðgipláss næst heimstaðnum.
Endurgjald
Tá tú ert komin heimaftur, skal tú senda ferðaseðlar/kvittanir við flutningsseðlinum til Fíggjardeildina á Landssjúkrahúsinum. Bókhaldið sendir tær peningin ið lóg/kunngerð heimilar.
At hugsa um innan fráferð
Áðrenn tygum fara til Ísland er gott at hugsa um:
- sjúkraváttan til arbeiðsstað ella Almannastovuna
- útreiðslur, ið skulu gjaldast hvønn mánað, t.d. olja, SEV, termin, o.fl.
- pass ella koyrikort (um tygum hava tørv fyri at fara í peningastovn)
Apotek og endurgjald fyri heilivág
Apotekið í Føroyum samstarvar við Landspitala apotekið, sum liggur í kjallarinum á sjúkrahúsinum. Tygum skulu brúka hettar apotekið, um eingin onnur avtala er. Almannastovan kann lata stuðul til heilivág og líknandi.
Er tað so, at sjúklingar mugu keypa heilivág uttanlands, sum stuðul longu er játtaður til, so fáa tey kostnaðin endurrindaðan.
Apotekið er opið kl. 08:00-15:30.
Uttanlandstænastan (sjúklingaskrivstovan)
Landssjúkrahúsið
JC. Svabosgøta
100 Tórshavn
Føroyar
Tlf. 304500, lokal 1150/1151/1152
Teldupostur: hergerd@ls.fo
Klaksvíkar Sjúkrahús
Sniðgøta 1
700 Klaksvík
Tlf. 454545
Fax: 457824
T-Post: ks@ks.fo
fyristodukvinna@ks.fo
Føroya Felag móti Krabbameini
Grønlandsvegur 58.
Tlf: 317959
www.krabbamein.fo
ffk@olivant.fo
Hjartafelagið Føroyar
www.hjartafelag.fo
Atlantic Airways
Vága Floghavn
Tlf: 341010.
booking@atlantic.fo
www.atlantic.fo
Deildir
Kvinnudeildin er ein fjølbroytt deild við ymiskum skurðviðgerðum. Deildin er ein skurðdeild við serkunnleika í gynækologi, onkologi og endokrinologi. Deildin er eisini ein serdeild í bróstskurðviðgerðum, skurðviðgerð fyri bróstkrabba, plastikskurðviðgerð, uppafturbygging av brósti og aðrar bróstatrupulleikar. Deildin er seingjardeild, sum veitir kanning, viðgerð og røkt til sjúklinga, sum verða innlagdir ella bráðfeingishjálp.
Á deildini er eisini ein bráðfeingis móttøka, sum tekur sær av ambulantum viðgerðum, kanning og eftirviðgerð. Móttøkan heldur til í forhøllini á Kvinnudeildini, hon er opin gerandisdagar kl. 08:00-16:00.
Tlf. á deildini er 543 3266/3265.
Kvinnudeildin 21A leggur stóran dent á at veita frálæru, stuðul og umsorgan til bæði sjúklingin og tey avvarðandi.
Kvinnudeildin veitir viðgerð, kanning og røkt innan hesar sergreinar:
- Bróstaskurðviðgerð
- Lívmóðurtøku
- Kílaskurðviðgerð
- Kikaraskurðviðgerð
- Kikarakanning
- Útskraving
- Framfall
- TVT
Deildin hevur 24 seingjarpláss. Hon er opin alt samdøgrið frá mánamorgun kl. 08:00 til fríggjakvøld kl. 20:00.
Tlf. á deildini er 543 3263 / 543 3264.
Kvinnudeildin er tann hvíti bygningurin við síðuna av høvuðsbygninginum við Hringbraut. Deildin liggur á 1. hædd.
Deildarleiðari er Hrund Magnusdóttir, sjúkrarøktarfrøðingur, teldupostur: hrundmag@landspitali.is
Tlf. 543 3041.
Yvirlækni er Kristín Jónsdóttir, teldupostur: kjonsd@landspitali.is
Vitjunartíð er kl. 18:30-20:00
Á bróstkrabbaambulatoriinum 10E, sum heldur til í kjallarinum á sjúkrahúsinum, verður ein stórur partur av tí endanliga arbeiðinum við endurgerðini, so sum ífyllan av saltvatni í bróstprotesur, nýggjar bróstvørtur við húð ella við øðrum vevnaði og litprikan/tatovering.
Ein sjúkrarøktarfrøðingur, við serkunnleika innan litprikan/tatovering, litprikar húðina kring vørtuna.
Vegleiðing um eftirviðgerð á litprikan / tatovering kring bróstvørturnar (pdf)
Krabbameinsdeild 11B er ein fjølbroytt deild, sum tekur sær av sjúklingum, ið ikki skulu innleggjast, men koma til eina ambulanta viðgerð.
Hetta eru sjúklingar sum koma til eftirviðgerð aftan á innlegging. Deildin hevur serkunnleika inna krabbameinssjúkur og blóðsjúkur.
Á deildina koma sjúklingar til kemoviðgerð, trupulleikar við pínu, blóðmangul ella mangul uppá vætu.
Á deildini starvast serlæknar í krabbameins- og blóðsjúkum, sjúkrarøktafrøðingar, sjúkrahjálparar og skrivarar.
Deildin hevur gott samstarv við presta/kirkjutænara og sálarfrøðinga. Teirra uppgáva er at veita andliga- og trúarliga styrki til sjúklinga og tey avvarðandi.
Á krabbameinsdeildini er stórur dentur lagdur á, at sjúklingurin og avvarðandi fáa eina góða og trygga tænastu, at sjúklingurin fær bestu viðgerð, verður kunnaður um sjúku og trupulleikar, ið kunna standast av viðgerðini, og at sjúklingurin og avvarðandi er miðdepilin í arbeiðinum á deildini.
Um trupulleikar taka seg upp, ella tygum ivast í onkrum, eru tygum vælkomin at ringja á deildina.
Krabbameinsdeildin 11B heldur til á 1. hædd í høvuðsbygninginum við Hringbraut, í C og B vongi. Deildin er opin gerandisdagar kl. 08:00-16:00.
Tlf á deildini er 543 6130 og 543 6100
Deildarleiðari er Þórunn Sævarsdóttir, sjúkrarøktafrøðingur, teldupostur: torunnsa@landspitali.is
Yvirlækni í krabbameinssjúkum er Helgi Sigurðsson, teldupostur: helgisi@landspitali.is
Yvirlækni í blóðsjúkum er Sigrún Reykdal, teldupostur: sigrunre@landspitali.is
Geisladeildin 10K er ein fjölbroytt deild, við serkunnleika innan stráluviðgerð. Deildin tekur sær av sjúklingum, ið ikki skulu innleggjast, men sum koma til eina ambulanta viðgerð.
Geisladeildin er ein sera týdningarmikil partur av krabbameinsviðgerðini. Umleið 50% av teimum, ið hava fingið krabbamein fáa stráluviðgerð onkutíð í viðgerðartíðini.
Á Geisladeildini taka tey sær av allari fyrireiking áðrenn geislaviðgerðina, sjúkrarøkt og vegleiðing frá læknanum, har sjúklingurin er í viðgerð.
Sjúkrarøktarfólkið leggur stóran dent á sjúkrarøktina hjá hvørjum einstøkum sjúklingi. Hvør sjúkrarøktarfrøðingur hevur ávíst tal av sjúklingum at taka sær av, og fylgir sjúklingi frá fyrsta degi til seinasta dag.
Sjúkrarøktarfrøðingurin vegleiðir og kunnar sjúkling um alt, ið hann hevur tørv á at vita, viðgerðina og trupulleikar ið kunna standast av viðgerðini.
Sjúklingurin og avvarðandi eru miðdepilin í arbeiðinum á deildini.
Um trupulleikar taka seg upp, ella tygum ivast í onkrum, eru tygum vælkomin at ringja á deildina.
Geisladeildin 10K heldur til í K-bygninginum við Hringbraut.
Deildin er opin gerandisdagar kl. 08:00-15:30.
- Tlf á deildini er 543 6800 og 543 6801
Deildarleiðari er Guðrún Sigurðardóttir, sjúkrarøktarfrøðingur, teldupostur: gudrusig@landspitali.is
Yvirlækni er Jakob Jóhannsson, teldupostur: jakobjoh@landspitali.is
Vanligasta hjartasjúkan kemur av æðrakálking i krúnulívæðrunum, sum veita blóð til sjálvan hjartavøddan. Um blóðrenslið tippist í einari krúnulívæðr, fær ein blóðtøpp í hjarta.
Á hjartatræðingarstovuni eru gjørdar kanningar og viðgerð á krúnulívæðrunum. Deildin tekur sær eisini av sjúklingum ið skulu innleggjast.
Hjartatræðingarstovan veitir viðgerð, kanningar og røkt innan hesar sergreinar:
- Myndatøka af krunulívæðrum
- Ballón víðkan
- Ísetan av hjartakvikil
Hjartatræðingarstovan 10W heldur til í kjallaranum á sjúkrahúsinum við Hringbraut.
Deildin er opin alt samdøgrið.
Tlf. á deildini er 543 8085
Deildarleiðari er Edda Traustadóttir, sjúkrarøktarfrøðingur, teldupostur eddatrau@landspitali.is
Yvirlækni er Ingibjörg Jóna Guðmundsdóttir, teldupostur ig@landspitali.is
Fyri at koma til kanning ella viðgerð, krevst ávísan frá sjúkrahúslækna, serlækna ella kommunulækna.
Innkallingarstjórar innkalla sjúklingar.
- Telefontíðin er mikudag og fríggjadag kl. 13:00-15:00
- Tlf. er 543 6422
Æðraskurdeildin A4 í Fossvogi er ein fjølbroytt deild við serkunnleika innan blóðrenslusjúkur.
Deildin tekur sær av sjúklingum ið eru innkallaðir, og sjúklingum sum gerast brádliga álvarsliga sjúkir.
Æðraskurðdeildin kannar, viðgerð og røktar sjúklingar innan hesar sergreinar:
- Æðraskurðviðgerðir t.d. æðraknútaskurðviðgerð og viðgerð á æðrum í hálsi
- Æðrakaterisation (Angiografi)
Æðraskurdeildin A4 heldur til á 4. hædd á sjúkrahúsinum í Fossvogi. Deildin er opin alt samdøgrið.
Deildarleiðari er Ingibjörg Nielsen, sjúkrarøktarfrøðingur, teldupostur: ingibnie@landspitali.is
Yvirlækni er Lilja þ. Bjørnsdóttir, teldupostur: liljabjo@landspitali.is
Skurðambulatoriið A5 í Fossvogi:
Skurðambulatoriið tekur sær av ambulantum viðgerðum.
Deildin heldur til á 5. hædd á sjúkrahúsinum í Fossvogi.
Deildin er opin alla gerandisdagar kl. 07:00-22:00
Hjartagátt er ein fjølbroytt deild við serkunnleika innan hjarta-og blóðsjúkum.
Deildin er ein bráðfeingisdeild og eitt Ambulatoriium fyri hjartasjúklinga, har sjúklingurin fær viðgerð røkt og upplýsingar um fyribyrgingar av hjartasjúkum.
Á deildin er eisini ein innskrivingarmiðstøð, ið tekur sær av sjúklingum ið skulu innleggjast í myndatøku á krúnulívæðrum.
Hjartagátt 10D heldur til í kjallaranum á sjúkrahúsinum við Hringbraut.
Deildin er opin alt samdøgrið frá mánamorgun kl. 08:00 til fríggjakvöld kl. 20:00
- Tlf. á deildini er 543 2050
Deildarleiðari er Björg Sigurðardóttir, sjúkrarøktarfrøðingur, teldupostur: bjorgsig@landspitali.is
Yvirlækni er Karl Andersen, teldupostur: andersen@landspitali.is


text:
Køn og identitet
Rættar kvinnur eru lítillætnar og undirbrotligar.
Rættir menn vísa ikki kenslur og hava hár á bringuni.
Tann bleyti maðurin og karrierukvinnan eru ikki til at vera saman við. Tað er tann kaldi maðurin og tann ósjálvstøðuga kvinnan heldur ikki!
Hvussu yvirhøvur finna seg sjálvan og sín kynssamleika?
“Køn og identitet – essays om manden, kvinden og Bibelen” eru persónlig og avbjóðandi íkøst til tað altíð aktuella kjakið um kvinnulyndi, manslyndi, leiklutir og funktiónir. Bókin umrøður eisini tað, sum Nýggja Testamenti sigur um at vera undirgivin, og hon umrøður eisini uppgávurnar hjá monnum og kvinnum í meinigheitini.
Rithøvundur: Ymiskir
Forlag: Credo
Útgivin: 1996
Blaðsíður: 175


text:
Í dag var konsert við Tórshavnar kamarkóri í Gøtu kirkju. Konsertirnar hjá Tórshavnar kamarkóri eru altíð verdar at lurta eftir. Bernhardur Wilkinson dugir ótrúliga væl at fáa óskúlað fólk (ikki at blanda við óroynd fólk) at syngja, sum vóru tey skúlað. Hann hevði sum onki fingið ein motor við einum sylindara at ljóða sum ein […]
UNESCO, alheimsstovnur Sameindu Tjóða fyri útbúgving, vísindi og mentan, hevur síðan 1995 hátíðarhildið 23. apríl sum alheimsbókadag. Hesin dagur er eitt sindur sermerktur í bókmentasøguligum høpi, tí nógvir kendir rithøvundar eru antin føddir ella deyðir – ella bæði tvey – 23. apríl. William Shakespeare varð føddur 23. apríl 1564 og doyði 23. apríl í 1616 […]
Árligi bókadagurin er farin aftur um bak, og tíð er at verða bakklókur. Tað er ein frægd, at bøkur og tey, ið eru um bøkurnar (hetta skal ikki skiljast sum um bøkurnar liggja fyri deyðanum) kunnu savnast í einum so stásiligum bygningi sum Norðurlandahúsið er. Tiltakið vardi ein heilan seinnapart. Tiltøkini vóru býtt sundur í […]
Aftur í ár verður bókadagur. Hesa ferð verður bókadagurin hildin í Norðurlandahúsinum hin 13. november. Vanligt er í Føroyum, at flestu bøkurnar koma út til jóla. Føroyski bókamarknaðurin er ógvuliga lítil, og tí hevur ein slíkur bókadagur ógvuliga stóran týdning fyri føroyskar bókmentir. Hetta er dagurin, tá ið føroyskar bókmentir eru sjónligar, har rithøvundar savnast […]


text:
Býlingurin Inni á Gøtu er tætt bygdur og eitt sum eyðkennir býlingin er, at her hevur altíð verið ótrúliga gott samanhald. Tað hava ígjøgnum árini verið nógvar góðar kreftir, sum hava arbeitt fyri hesum við at skipa fyri ymiskum tiltøkum. Her kann t.d. nevnast: fótbólt, ársveitsla, ruddingardagur, nýggjársbál og mangt, mangt annað sum hevur verið við at samansjóva fólk.
Vit vilja eggja tykkum framhaldandi at koma við góðum hugskotum og siga okkum frá um tit kundu hugsað tykkum at skipa fyri onkrum tiltøkum.


text:
22. apríl hevði FÍF ársaðalfund í ÍSF-húsinum. Skráin fyri fundin var sambært lógum felagsins. Til fundarstjóra bleiv valdur Niels Jákup Jakobsen.
Formansfrágreiðingin
Í frágreiðingini fegnast Heri um, at ein føroyingur loksins hevur greitt úttøkukravið til eina undankapping til ungdóms –OL. Samstundis fegnast hann um, at aftur í 2009 stóðu fleiri av ungdómsmetunum fyri falli. Eisini fegnast hann um økta aktivitetin, og nevndi her, at heilar 42 kappingar eru komnar á breddan á kalendaranum, sum longu í oktobur varð lagdur fyri eitt heilt ár fram. Hinvegin harmast hann, at tað hevur gingið striltið at dagføra øll tey mongu nýggju metini, og at trý av teimum seks skrásettu feløgunum nærmast liggja í andaleypi. Viðvíkjandi landsliðsarbeiði varð m.a. nevnt, at talentbólkurin er komin í fasta legu, og at rættiliga góð úrslit eru rokkin til kappingar uttanlands. Eisini nevndi hann, at krøvini til Elitubókin nú eru kunngjørd, og at krøvini fyri oyggjaleikaluttøku 2011 eru klár at leggja út innan stutta tíð.
Endalig associerings-avtala við Dansk Atletikforbund er nú fingin til sættis, soleiðis at føroyingar nú uttan trupulleikar kunnu kappast uttanlands. Við hesari avtalu kunnu eisini úrslit frá kappingum her heima blíva viðurkend hjá DAF. Hetta krevur góðkendan dómara, og tí er eisini dómaraskeið sett á skrá nú komandi mánaðin.
Eisini hevur verið arbeitt við at fáa altjóða viðurkenning. Enn liggur óavgreidd umsókn um atgongd til norðurlendskar kappingar, men nógv positiv afurljóð hava verið. Arbeitt verður eisini við at vinna okkum fullan limarætt hjá IAAF. Útilitini fyri hesum eru minni góð, men allir møguleikar eiga at verða troyttir.
At enda takkaði Heri fyri síni fýra ár sum formaður. Eittt spennandi fýra-áraskeið, har nógv er hent og nógvar broytingar eru gjørdar.
Roknskapur
Nógvar stórar útreiðslur vóru í 2009. Bæði oyggjaleikir og tíðtøkutólið kostaðu væl omanfyri kr. 100.000 kr í part. Av tí at tíðtøkutólið verður niðurskrivað yvir áramál, gjørdist úrslitið eitt lítið yvirskot. Ein postur, sum fekk onkrar viðmerkingar, var leigan av bingju í Runavík. Loysn má finnast á tí. Kassameistarin skal eisini útvega FÍF eitt V-tal, soleiðis at rætt kann farast fram, tá samsýningar verða útgoldnar.
Val av nevnd og eykalimum
Fyri vali stóðu formaðurin Heri Ziska og nevndarlimurin Guttorm Sørensen. Guttorm valdi at stilla upp aftur, meðan formaðurin ikki stillaði upp aftur. Eittans uppskot er til nýtt formansevni: Hallur Holm, sum bleiv valdur uttan atkvøðugreiðslu. Heldur einki mótvalevni er til nevndarsessin hjá Guttormi, sum tí eisini bleiv afturvaldur uttan atkvøðugreiðslu. Eftir at Hallur nú er vorðin formaður, stendur nevndarsessur hansara tómur. Í uppskoti til hansara sess verður Heini Hátún skotin upp. Einki mótvalevni er, og verður hann tí valdur uttan atkvøðugreiðslu.
Síðani blivu valdir tveir eykalimir. Fyrri og annar. Til 1. eykalim varð valdur Josvein Herup Olsen og til 2. eykalim varð Ási Mikkelsen. Nýggja nevndin sær tí soleiðis út:
Hallur Holm, formaður
Niels Jákup Jakobsen, varaformaður
Guttorm Sørensen, nevndarlimur – kassameistari
Jonhard Larsen, nevndarlimur
Heini Hátún, nevndarlimur
Nýggi formaðurin Hallur Holm og fráfarandi formaðurin Heri Ziska
Hóast kostnaðurin fyri grannskoðan er farin upp, bleiv grannskoðarin afturvaldur.
Innkomin uppskot
Eingin innkomin uppskot.
Ymiskt
Tosað varð leingi um komandi Grand Prix kappingina fyri ung á breyt. Bæði um kappingargreinar, men serliga um hvørjar vikudagar kappingin skuldi leggjast. Eingin endalig niðurstøða varð gjørd, og avgjørt varð, at tosa meira við feløgini um hetta, áðrenn kappingarnar byrja.
Síðani varð tosað um dómaraskeiðið, sum verður í mei. Her er tað umráðandi, at feløgini longu nú kunna sínar limir, og byrja at “reka fólk til”. Tí tað er sera umráðandi at vit eru so nógv sum gjørligt, sum kunnu taka ábyrgd, tá kappingarnar eru. Eisini havandi í huga, at úrslitini skulu kunna góðkennast hjá DAF.
Eisini bleiv prátað um, hvussu vit frægast fáa hjálpt teimum trimum smærru feløgunum í gongd. Ilt var at fáa eyga á góðar loysnir, tí tær eldsálir, ið einaferð vóru í hesum feløgum, ikki eru har longur. Við til hetta prátið hoyrir eisini, at FÍF aftur skal hava yvirskipað venjaraskeið, og at mann tá skal royna at fáa fólk frá smærru feløgunum við. Eisini var Skúla-FM nevnt, sum eitt tiltak, sum kann økja um áhugan fyri frælsum ítrótti úti um landið alt.
FÍF hevur í løtuni ongan stuðul. Tað er ein uppgáva hjá nevndini antin at finna ein høvuðsstuðul, ella at selja tær ymisku kappingarnar hvør sær. Í hesum tíðum eingin løtt uppgáva, men her mugu allir møguleikar troytast.
Eisini var tosað um at FÍF eigur at gera meira vart við seg hjá fjølmiðlunum eins og størri aktivitetur átti at verðið á heimasíðuni.
FM fyri vaksin á breyt er (ella átti at verið) størsti sýnisgluggin hjá FÍF. Hvussu peppa vit FM upp til nakað stórt?
Beint fyri fundarlok gav orðstýrarin nýggja formanninum orðið. Hallur takkaði so miriliga fyri stóra álitið, og sleit fundin við áminningini um at tað eru ikki feløgini, sum eru til fyri FÍF, men FÍF, sum er til fyri feløgini!
Niels Jákup handaði Hera gávukort frá FÍF,
og takkaði honum fyri tíðina sum formaður


text:
FYRI ELLIVTU FERÐ
Tilmelding
Tilmelding til svimjingina á ólavsøku fer fram í seinasta lagi 26. juli við at flyta kr. 250,- á kontu hjá Havnar Svimjifelag 9181-374.480.0. Viðmerk NAVN á svimjara og FØÐIÁR. Vit skulu brúka føðiárið til at bólkabýta úrslitið.
Kunningarfundur um trygd, atgongumerki og hetta
Í svimjihøllini í Gundadali 27/7 kl. 20.30 verður kunning. Talmerkt hetta og atgongumerki, ið gevur atgongd til kappróðrarøkið, verða latin tilmeldaðum luttakarum. (Um høvuðsinngongdin er stongd, farið so inn gjøgnum síðudyrnar).
Atgongd til kappróðrarøkið og skiftiumstøður
Atgongumerkið gevur atgongd inn á kappróðrarøkið umvegis rundkoyringina við Skansan. Tað eru bara vaktir við hesa inngongd, ið eru vitandi um og taka ímóti okkara atgongumerki.
Til ber at skifta í hølum hjá Skipafelagnum (pakkhús) frá kl. 16.00. Tá ið svimjingin er liðug, sleppa vit at spula draktirnar har. Vaktir vera við hurðina til tiltakið er liðugt, so klæðini eru trygg og vit sleppa altíð inn.
Kapping
Kappingin er skipað í seks bólkar:
– Kvinnur Opin bólkur
– Kvinnur Masters – kvinnur, sum eru 25 ár og eldri
– Kvinnur Masters – kvinnur, sum eru 50 ár og eldri
– Menn Opin bólkur
– Menn Masters – menn sum eru 25 ár og eldri
– Menn Masters – menn sum eru 50 ár og eldri
Hóast svimjingin verður bólkað sum kapping, so verður dentur lagdur á, at hetta er eitt tiltak fyri øll, ið duga og dáma at svimja – um tað er fyri at kappast ella ei. Høvuðsendamálið er at luttaka, at røkka málinum og fáa eitt gott upplivilsi á sjónum.
Svimjing
Svomið verður frá rampuni ytst á Molanum og inn í Krókin við Havnarskrivstovuna. Teinurin, ið svomin verður er 400 metrar.
Svimjarar skulu ganga út á endan á Molanum og vera har í seinasta lagi tá ið triðseinasti róður byrjar. Svimjarar skulu allir vera í talmektu hettuni, ið teir fáa útflýggjaða.
Startað verður í sjónum. Málið er allur bryggjukanturin í Krókinum (tann, sum skipini bakka ímóti). Nert við betongið. Rópa navnið og royn og gev teg til kennar við at hyggja upp, so vit fáa andlitið á video.50 og 100m merkir eru allan vegin.
Trygd og ábyrgd
Lækni, sjúkrasystrar og hjálparfólk eru á landi og í bátum. Tey eru í HS eyðkennisvestum. Bátar tryggja, at óviðkomandi bátar verða hildnir vekk.
Hóast vit seta trygdina í hásæti, so eru viðurskiftir á sjónum, ið vit ikki fáa stýrt, og sum kunnu vera vandamikil. T.d. kemur fyri, at bátar sigla skjótari enn loyvt er og harvið gera stórar aldur. Neyðugt er tí, at hvør einstakur syrgir fyri at hava nóg stóra frástøðu til keiina. Umráðandi er, í heila tikið, at vera umhugsin á sjónum.
GG! HEVUR TÚ TØRV Á HJÁLP, SO SIGNALERAR TÚ HETTA VIÐ AT LEGGJA TEG Á RYGGIN OG VEIPA VIÐ ØRMUNUM!
Tá tú velur at luttaka, so gert tú tað undir egnari ábyrgd. Fært tú skaða í hesum sambandi, so taka vit sostatt ikki ábyrgd av skaðanum.
Steypa- og heiðursmerkjahandan og annað
Steyp og heiðursmerkir verða handað so skjótt sum úrslitið fyriliggur. Tá verða eisini øl, vatn og okkurt sterkari.…
Ólavsøkusvimjingin úr einum søguligum sjónarhorni
Við ólavsøkusvimjingini í 2010 tók Havnar Svimjifelag upp aftur gamla siðvenju. Fyrstu ferð fyriskipað kappsvimjing var á sjónum á ólavsøku var í 1912. Fram til 1934, tá ið fyrsti hylurin í Gundadali stóð liðugur, varð av og á svomið kapp á sjónum á ólavsøku. Tá ið hesin fyrsti hylurin varð niðurlagdur í 1949 og fram til 1961, tá ið nýggi hylurin í Gundadali stóð liðugur, hevði Havnin ongan hyl. Í 1951 varð tí aftur farið á sjógv at svimja kapp. Seinastu ferð, áðrenn 2010, fyriskipað kappsvimjing var á sjónumn á ólavsøku var á Vestaru Vág í 1954.
HAVNAR SVIMJIFELAG
Sí eisini Havnar Svimjifelag á Facebook


text:
Prísur
Prísur fyri hvønn persón, tá ið tvey vaksin ferðast saman úr kr. 9.250,-
Íroknað pakkanum
Hotellið
Hetta deiliga All Inclusive familjuhotellið liggur beint við fínu sandstrondina á Alcudia og einans fáar minuttir frá lokala sentrum, Playa de Muro. Á hotellinum eru hópin av aktivitetum og hentleikum til alla familjuna, sum t.d beach volley kappingar, undirhald um kvøldanar, barnaklubbar til tey smærru og mangt annað.
Á økinum á Hotel Condesa eru tveir stórir og deiligir svimjihyljar og ein barnasvimjihylur. Harumframt er eitt lítið vatnland við smáum rusjubanum, spælipláss, miniklubb og burgarabar.
GG! Prísurin avhongur alt av nær ferðast verður. Um ferðast verður í háárstíð ella um lítið pláss er umborð á Atlantic kann prísurin verða nakað hægri.


text:
Leiðari til Á handilin við Sundsvegin
Vit leita eftir einum ágrýtnum leiðara, ið ynskir at gera upplivingina hjá kundum okkara enn betri. Her hevur tú møguleikan at blíva partur av eini handilsfyritøku í vøkstri og sum tekur ábyrgd og raðfestur góða kundatænastu. Um tú ert til reiðar at bretta upp um armar og ynskir ein fjølbroyttan arbeiðsdag, ja so hóska vit møguliga væl saman.
Tú hóskar væl til starvið, um tú:
- Tekur ábyrgd og hevur hug og vilja at betra um avrikið hjá handlinum
- Hevur eitt skipað arbeiðslag og altíð ger tingini ordiligt
- Ert smílandi og altíð fús/ur at leypa til um kundarnir hava tørv á hjálp
- Kanst taka undir við grundhugsjónini um at minka um matoyðsl og at verja umhvørvið
- Ert ein góður leiðari og stuðlar undir góðum samanhaldi
Um spurningar eru til starvið, ber til at ringja til Bassa Haraldsen, á tlf. 214005.
Starvið verður lønt sambært avtalu og talan er um eina kappingarføra løn.
Skrivlig umsókn skal sendast umvegis heimasíðuna. Avrit av prógvum, CV, viðmælum o.a. skal eisini viðfestast.
Umsóknir skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi sunnudagin 24. mai 2020.


text:
07. desember 2020
Nú kemur gongd í málinum at betra um fysisku karmarnar hjá Kriminalforsorgini. Harafturat kemur ein føroysk-grønlendsk orðabók, og ein filmspulja, ið hevur til endamál at upplýsa um ríkisfelagsskapin verður sett á stovn. Hetta hevur Sambandsflokkurin avtalað við Nicolai Wammen, fíggjarmálaráðharra, í samband vid fíggjarlógina 2021. Harafturat eru 600.000 settar av til nýggjan buss til Trivnaðargrunnin hjá sjúklingahotellinum Tórshavn í Keypmannahavn í SSA-reservuni, eisini kend sum satspuljan. Hendan puljan er eisini umfatað av fíggjarlógini. Øll ynskini hjá Sambandsflokkinum blivu útflíggjað.
Fysisku karmarnir hjá Kriminalforsorgini í Føroyum eru als ikki nøktandi, men nú kemur gongd í málinum um at betra teir. Eftir umboðan frá Sambandsflokkinum eru 1,5 mió. krónur settar av til at kanna møguleikarnar til at betra um teir fysisku karmarnar hjá Kriminalforsorgini í Føroyum. Hetta forarbeiðið er hart tiltrongt, og nú kemur endiliga gongd í málið.
Sambandsflokkurin hevur, saman við grønlendsku IA umbiðið 2 mio. krónur tey næstu tvey árini til at enda verkætlanina um eina føroyskt-grønlendska orðabók. Tann grønlendskt-føroyska orðabókin bleiv útgivin fyrr í ár, og hon er atkomulig á Sprotin.fo. Hetta verður sjálvandi eisini galdandi fyri ta føroyskt-grønlendsku orðabókina. Sambandsflokkurin saman vid IA gleðist stórliga um hetta initiativið, ið kemur at virka fyri, at málsligu markaforðingarnar Grønland og Føroya millum minka.
Harafturat er Sambandsflokkurin við í avtalu, sum øll tey norðatlantisku umboðini, hava umbiðið saman - nevniliga at seta á stovn eina filmspulju, ið hevur til endamál at upplýsa um ríkisfelagsskapin. Puljan byggir víðari á góðar royndir við tí fyrrverandi Norddok-puljuni, soleiðis at tað framvegis kunnu gerast dokumentarfilmar, ið økja um vitanina um Føroyar, Grønland og Danmark.
Vit gleðast um, at øll tey norðatlantisku umbodini kunnu standa saman um hetta átakið. Í alt snýr tað seg um 26,8 mió. kr. yvir fýra ár.
Í november gekk stjórnin harafturat ynskinum hjá Sambandsflokkurin á møti og játtaði 600.000 kr. til ein nýggjan Sóljubuss til Trivnaðargrunnin fyri Sjúklingahotellið Tórshavn í Keypmannahavn úr SSA-reservuni. Hendan puljan liggur eisini undir fíggjarlógini. Bussurin hjá Sjúklingahotellinum er niðurslitin, og Trivnaðargrunnurin hevur tí leingi savnað inn pening til ein nýggjan buss. Hesin bussur er mannaður av sjálvbodnum og verður nýttur til útferðir fyri sjúklingar og avvarðandi.
Í alt hevur Sambandsflokkurin gjørt avtalur við donsku stjórnina fyri 30,9 mió. kr.


text:
Tvær tær síðstu vikurnar havi eg havt eina løgna kenslu. Ein sórnan ófrið. Eg plagi altíð at kunnað vita akkurát hvat tað er sum ger at eg havi hendan ófriðin, tað kann vera ein tanki, okkurt sum eg stúri um, ella okkurt sum er hent, men hesaferð kláraði eg ikki at finna útav, hvar hetta kom frá. Tað føldist sum um onkur hevði verið og óruddað inni í mínum høvdi, kláraði ikki ordiliga at hugsa klárt, føldi meg ókonsentreraða og irritabla.
Sjálvsagt skal eg líka venja meg við at vera í einari skiftistíð. Vit eru akkurát liðug við eina langa summarferiu, har vit øll hava verið heima og hugna okkum. Nú er Ólavur byrjaður til arbeiðis, Olivia er farin aftur í barnagarð og Eli byrjar í vøggustovu aftaná at hava verið heima hjá mær í næstan 2 ár. Eg havi følt meg ordiliga spenta og klára til at koyra hann á stovn. Eg havi eisini hugsað, at hann er klárur, og havi verið glað um tað. Um tú hevði spurt meg fyri einum hálvum ári síðani um eg var klár, so hevði eg svarað eitt greitt ”nei”.
Men hví havi eg so verið so órólig? So ta einu náttina hevði eg ein dreym. Vit vóru á onkrum slag av stovni, barnagarði ella skúla. Vit vóru øll har, og so nøkur aftrat í mínari familju. Men í dreyminum føldi eg allatíð ein lítlan ótta, sum um at okkurt lúrdi í bakgrundini. So knappliga hoyri eg eitt ljóð. Og fram kemur ein dinosaurur. Ein av teimum heilt vemmiligu, teir sum man sær í Jurrasic Park filminum. Hann kemur fram. Børnini spæla eitt sindur frá mær. Eli rennur og er glaður. Og eg blívi ræðslusligin og biðjið Ólavur taka børnini. Men tað er bert eg sum eri bangin. Øll hini, børnini eisini, taka tað heilt róligt. Og tað var tað. Tann dreymurin var liðugur. Og meðan eg um morgunin fortaldi Ólavur um dreymin eg hevði havt, var tað líkasum eitt ljós sum tendraðist í høvdinum.
Eg visti hvat dreymurin merkti. Vit vóru á einum stovni, sum symboliserar vøggustovuna, sum eg skal til at koyra Eli í. Og dinosaururin symboliserar starvsfólkini, sum skulu passa hann. Mítt innara mammu instinkt og mín undirbevístheit hevur dominera mínar dreymar, tí veruliga havi eg tað sera torført við at sleppa mínum barni. Mín undirbevístheit er sera kreativ og ógvuslig, haha. Uttan at vita tað, hevur ein ótti ulma undir øllum rokinum í dagligdegnum, og havi simpulthen ikki lagt merki til hann. Ikki fyrr enn hasin dreymurin kom. Tá merkti eg, at tað var tað eg hevði verið órólig um. At Eli skal byrja í vøggustovu. Kanska var tann kenslan eisini spot on, tí tað hevur gingið simpulthen so illa. Og álvara slett ikki sum eg hevði væntað.
Tað er ikki tað, at eg ikki havi verið klár at sleppa honum. Tí eg havi veruliga glett meg at koma aftur til arbeiðis, og at byrja við innkoyring. Men frá fyrsta degi hevur Eli verið sera smæðin og hangutur. Og um tað er nakað, sum eg ikki megni, so er tað at fara frá mínum barni og vita tað, at tað ikki trívist, og ei heldur hevur knýtt seg til nakran persón á stovninum. Tað, at tað hevur gingið so ringt við innkoyring, hevur gjørt, at eg havi bara verið meira og meira frustrera, og havi havt hug at bara taka Eli heimaftur, og slett ikki koyra hann á stovn.
Men fakta er, at eg má til arbeiðis, og einki annað er at gera. Men tað hevur virkuliga verið torført at vita at Eli grætur og ikki vil frá mær. Eg havi fingið so ilt í hjarta av tí. Tí tað er virkuliga torført tá ið børnini gráta og leingjast, ella ikki trívast. Og eg haldi tað hevur so stóran týdning at vit sum mammur stuðla hvørjum øðrum í hesum sambandi. Sjalvt um eg veit, at gráturin gongur yvir, og at børn gráta altíð í fyrstani, fer tað ongantíð at vera lætt fyri meg at hoyra Eli gráta, tá ið eg farið frá honum. Ongantíð.
Tað eru allarhelst nógvar mammur, sum eru farnar grátandi frá einum stovni, tá ið teirra barn hevur gráti illa og ikki vilja á stovn tann dagin. Og skal man so hyggja niður uppá tað, at mamman ikki klárar at “sleppa”? Nei, absolut ikki! Hetta er mammuhjarta, tá ið tað er best. Ein mamma, sum frá fyrsta degi, at barnið er komið til verðina, lúkar teirra tørv, og reagerar uppá teirra grát. Ikki at siga, at tað so er vánaligt, tá ið man ikki grætur, tí børn eru ymisk, og summi børn trívast lættari enn onnur. Olivia, okkara elsta, treivst so væl, og hevur aldrin gráti ein dag á stovni. So eg eri slett ikki von við at hava eitt barn sum Eli byrja á stovni.
Nú tá ið eg hyggi aftureftir, hugsi eg um nøkur ting, sum hava gjørt innkoyringina hjá Eli lættari.
-Lata pápan orðna innkoyring.
Í okkara føri hevur tað riggað betri, tá ið Ólavur hevur verið við Eli. Tí Ólavur er bara meira kul við øllum, og Eli er nógv meira mammutur, so tá ið eg eri við hevur hann kanska meira tendens til at hanga. Og tað verið eg so eisini ávirka av, og tað ávirkar aftur hann, og so koma vit í eina ringrás. Tí tá ið eg merki, at Eli er smæðin, og tað kanska ikki gongur soleiðis, sum eg hevði vónað, blívi eg kanska eyka kedd, og tað merkir Eli eisini.
-Sjálv taka stig til samskifti og ætlan beinanveg
Eg haldi ikki, at eg havi duga at seta krøv og samskifta um hvussu eg vóni, at tað fer at ganga. Hvat eg forvænti av starvsfólkunum osv. Eg haldi eg havi bíða til at Eli skuldi blíva meira tryggur og knýta seg til okkurt starvsfólk, áðrenn eg havi gjørt nakra ætlan. So eg hugsi um hetta eins og tá ið eg fari til læknan (og eg sigi hetta altíð eisini við onnur sum fara til lækna). ”tú skalt siga beinanveg akkurát hvat tú vilt hava, blóðprøvar, heiligvág, kanning osv.”
-Byrja at fyrireika barnið uppá at fara á stovn ein mánaða áðrenn tað byrjar.
Eitt sum vit gjørdu við Oliviu áðrenn hon byrjaði, var at siga tað við hana, at ”nú fert tú skjótt í vøggustovu, meðan mamma og babba fara til arbeiðis, tað verður so stuttligt” osv. Men hesaferð haldi eg ikki at vit hava lagt eins stóran dent á tað, sum vit gjørdu tá. Eg veit ikki um tað hevði gjørt tann stóra munin, men tað hevði so fyrireikað okkum øll eitt sindur mentalt uppá eina broyting. Eitt annað man kann gera í summarferiuni, er at fara á stovnin og spæla úti í garðinum har, soleiðis at barnið kemur at kenna staðið.
Tað týdningarmesta er at ikki missa vónina, og gera tað sum følist rættast fyri teg. Vit eru øll ymisk, og hava ymiskar prioritetir og ynskir her í lívinum. Og eg havi lært tað, at tann “gut” kenslan innast inni, rakar nokk so beint tað mesta av tíðini. Hon fortelur okkum akkurát, hvat er tað rætta at gera í støðuni.
Aftaná góðan hálvanannan mánaða við innkoyring, er Eli endiliga byrjaður at vera tryggur við starvsfólkini, og byrjar so spakuliga at vera ok við at siga bei um morgunin. Hendan mamman er hundrað ferðir glaðari enn hon var fyri einum mánaða síðani, og kann nú róliga við góðari samvitsku fara til arbeiðis.


text:
Sjúkrahúsverkið fer nú undir at bjóða búfólki á røktarheimum og fólki við serliga vánaligari immunverju triðja prik.
Kaj Leo Holm Johannesen, landsstýrismaður í heilsumálum, hevur góðkent tilmælir frá koppsetingarbólkinum um at bjóða fólki við nógv niðursettari immunuverju eina triðu koppseting fyri koronu og somuleiðis teimum, sum búgva á ellis- og røktarheimum og eldrasambýlum.
Tey fyrstu hava longu fingið innkalling, og Sjúkrahúsverkið fer í næstum at seta seg í samband við eldrasamstørvini um at fáa koppsett tey búfólk, sum ynskja tað.
Talan er um fólk, sum frammanundan eru fevnd av koppsetingarkunngerðini, og nóg mikið av koppingarevni er í landinum til bæði at liðugtkoppseta øll, sum skulu hava tvey prik, og geva hesum avmarkaða bólki eitt triðja prik. Tískil ber til at fremja hesar eyka koppsetingarnar beinanvegin.
Við tilboðnum um triðja prik, fylgir føroyska heilsuverkið leistinum hjá tí danska heilsustýrinum. Har eisini verður mælt til eitt triðja prik til fólk við nógv niðursettari immunverju og búfólk á landsins ellis- og røktarheimum og øðrum eldrabústovnum.
Í fyrra bólkinum eru tað serliga fólk við ávísum illkynjaðum blóð- og mergsjúkum, fólk, sum hava fingið transplantasjón, dialysusjúklingar og fólk, sum eru viðgjørd við heilivági, ið tálmar immunverjuna, ella sum hava fingið kemoviðgerð í ár. Harafturat fara sjúklingar við ávísum álvarsomum giktasjúkum eisini at fáa tilboðið.
COVID-19 koppsetingarbólkurin


text:
Í morgun varð ráðstevna sett í Norðurlandahúsinum, nú Alzheimerfelagið fyllir 20 ár.
Ráðstevnan verður bæði mánadag og týsdag og nógv spennandi er sett á skrá. Heitið fyri ráðstevnuna er "Alzheimerfelagið 20 ár, hvar eru vit, og hvagar fara vit?".
Til setanina helt Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinna, røðu, har hon millum annað segði:
Les alla røðuna her:
Góðan morgun, øll somul.
Takk fyri, at eg varð boðin við her í dag og at bera fram hesa kvøðu, nú Alzheimerfelagið fyllir 20 ár.
Við at skeita í skránna sæst beinanvegin, at her er veruliga eitt felag, við kompetansu, visiónum og eini greiðari framtíðarætlan. Og hóast søga felagsins ikki er longri enn 20 ár, so endurspeglar innihaldið sanniliga, at her eru fólk, sum veruliga hava lagt lív og sál í, at flyta økið fram á leið.
Sjúkan demens kann raka okkum øll og spyr ikki eftir, hvørji vit eru. Vitanin um bæði sjúkuna og kringumstøður hevur manglað her á landi. Men tíbetur hevur tað seinastu árini verið granskað og ment munandi innan økið. Hetta er við til at varpa ljós á økið og ger okkum øll sum borgarar, betri ílatin til at skilja sjúkuna og avleiðingarnar av henni.
Ikki tykkum at siga, so hava menniskju við demensi eins og øll onnur tørv á at kenna seg sum part av familjuni, av vinaflokkinum, av arbeiðsmarknaðinum og av samfelagnum sum heild. Vit mugu ásanna, at demens er annað og meira, enn ein diagnosa.
Staðfestingin av demenssjúku hevur stórar avleiðingar við sær, ikki bara fyri sjúklingin, men eisini fyri tey, sum varða av. Sjúkan ávirkar eisini í stóran mun familju og vinfólk, sum brádliga koma í eina nýggja og higartil ókenda støðu.
Talið av eldri fólki í Føroyum fer at vaksa í framtíðini, og tí kunnu vit eisini vænta, at talið av føroyingum við demensi veksur við.
Hetta krevur, at vit tryggja okkum, at vit hava neyðug amboð og fakligt tilfeingi til at handfara eitt vaksandi tal av føroyingum við demensi.
Sjálv havi eg nú sitið sum landsstýriskvinna í meira enn tvey ár, har eg varði av almannamálum og tí partvís eisini demensøkinum.
Tað er ongin loyna, at eitt av aðalmálunum hjá mær var at skipa fleiri tilboð til fólk, sum eru yngri enn 67 ár, og sum hava fingið staðfest demens. Tí var tað eisini ein stórur dagur, tá nýggja og heilt serliga Dagtilhaldið á Glyvrum, lat upp á sumri 2020.
Saman við Dagtilhaldinum Skotarók, er hetta við til at tryggja, at fólk kunnu halda fram við sínum virkna gerandisdegi so leingi, sum til ber.
Eg ætli mær, eisini frameftir, at arbeiða fyri, at hesin bólkur av fólki ikki dettur niður ímillum.
Somuleiðis fegnist eg stórliga um, at fólk, sum hava demens, nú eisini hava møguleika at fáa arbeiðstilboð frá Dugna. Á henda hátt royna vit eisini at breiðka um útboðið av dagtilboðum kring landið.
Tað er av sonnum umráðandi, at vit sum samfelag skapa karmar, sum gera, at familjan megnar at taka sær av teimum, sum tørva.
Og - í framhaldi av hesum - at maki og børn kunnu halda fram at liva eitt so vanligt lív, sum gjørligt – eisini tá sjúka hevur rakt.
Vit hava oftani sæð og hoyrt um, at tað er familjan, sum traðkar til, tá sjúka rakar. Í okkara lítla samfelagi, liggur tað djúpt í okkum, at vit taka okkum av okkara næstringum. Tað er gott, og eg haldi als ikki, vit skulu sleppa hesum.
Men í einum framkomnum samfelagi, er tað eisini ein sjálvsagdur lutur, at vit megna at rúma øllum borgarum, eisini tá sjúka rakar.
Til tykkum í Alzheimarfelagnum, hjartaliga til lukku við 20 ára degnum!
Ein liður í tilgongdini, at menna eitt demensvinarligt samfelag, er at skapa opinleika. Tað er hendan ráðstevnan eisini ein týdningarmikil lutur í. Øll tit, ið hava skipað fyri og havt ábyrgd av hesi ráðstevnu, stóra takk skulu tit øll hava fyri tað!
Tað skal verða mítt ynski, at vit øll taka av tí góða førningi, sum verður borðin okkum á hesi ráðstevnu í dag og í morgin.
Takk fyri!


text:
Virðir og virðisskapan
Vinnulívið veitir materiell virðir so sum vørur, tænastur og fíggjarligan vøkstur, og tað veitir eisini onnur virðir sum eitt nú tryggleika, persónligar menningarmøguleikar og tilknýti.
Vinnulívið kann ikki nøkta allan tørv hjá menniskjanum, men einki samfelag kann standa seg uttan eina lívsterka vinnu.
Uppgávan hjá vinnuni
Uppgávan hjá vinnuni er at tilvirka og bjóða fram vørur og tænastur á ein slíkan hátt, at fíggarligur vinningur liggur eftir. Vinningur kemur eigarunum og starvsfólkinum til góðar, og ger tað møguligt hjá vinnuni at gera nýggjar íløgur umframt er fortreytin fyri nýskapan í vinnuni.
Uppgávan hjá einstaka virkinum
Tað einstaka virkið kann einans uppfylla sín leiklut, um tað er framsøkið og lønandi. Endamálið er tí at framleiða og selja vørur og tænastur á munadyggasta hátt, so at virkið yvir tíð kann skapa størst møguligt yvirskot. Í einari tíð við nógv øktari kapping merkir hetta, at virkið áhaldandi skal gerast effektivari og menna sínar førleikar. Á henda hátt er vinnulívið grundstuðulin fyri nýskapan og menning í øllum samfelagnum.
Ábyrgdin hjá virkinum
Skal virksemi løna seg yvir tíð, er treytin, at umheimurin hevur álit á einstaka virkinum. Virkini vinna álit við at virka innan tær lógir og reglur, sum samfelagið setur, og við at vísa fyrilit fyri áhugamálinum hjá starvsfólkinum, kundunum og umheiminum sum heild. Innanveggja hevur virkið eina ábyrgd av trivnaði og trygd á arbeiðsplássinum, umframt av virðiligari framferð og menningarmøguleikum. Úteftir hevur virkið eina ábyrgd, sum merkir umhugsni og virðiliga framferð, millum annað í mun til umhvørvi og mannarættindi.
Ábyrgdin hjá samfelagnum
Ein fyritreyt fyri at virkini kunnu røkja sína uppgávu til lítar er, at samfelagið kennir ábyrgd av at tryggja røttu karmarnar. Vinnan trívist best í einum vælvirkandi og opnum marknaðarbúskapi, har vinnukarmarnir eru kappingarførir og á altjóða støði. Eisini er neyðugt, at samfelagskarmarnir hjá tí einstaka menninskjanum stimbra skaparaevnir, framfýsni, kapping og privatu ognarviðurskiftini.
Felags áhugamál
Samfelagið og vinnan eru so statt knýtt hvør at øðrum og bundin av felags áhugamálum. Virkini veita gjøgnum virksemi sítt sjálvt grundarlagið undir vælferðarsamfelagnum og einum góðum almennum sektori. Samstundis er ein effektivur almennur sektorur og eitt dynamiskt og sosialt heilskapað samfelag ein fyritreyt fyri, at vinnan virkar væl.


text:
Alt tilfeingisgjaldið er langt síðani brúkt
30. januar 2019
Nú eru nøkur ár síðani vit byrjaðu at hoyra ymiskar røddir siga, at um landskassin fekk eina milliard um árið frá reiðaríunum fyri rættin at fiska, so var leyst og liðugt. So fór landskassin at klára seg uttan ríkisveiting, ella fór lívið hjá túsundtals føroyingum at verða nógv betri. Málið skuldi vera at fáa pengarnar úr ”lummunum hjá teimum fáu”, soleiðis at ”tey nógvu” fingu nyttuna av teimum.
Tá tosaði eingin um alivinnuna, tí hon var meira ella minni farin fyri bakka, men ein milliard av ”ónormalum vinningi” frá fiskivinnuni fór at broyta alt.
Tað er einki at ivast í, at hugburðurin viðvíkjandi gjaldi frá vinnuni er nógv broyttur tey seinnu árini, og í dag hoyri eg nógv vinnulívsfólk siga, at tey taka fult undir við, at vinnan rindar eitt gjald til almennu Føroyar. Stór ósemja er tó framvegis um støddina á gjaldinum, og um hvussu hetta skal verða kravt inn.
Gjaldið nærkast milliardini
Um vit hyggja eftir hvussu nógv alivinnan og fiskivinnan hava rinda beinleiðis til landskassan (í felagsskatti, kapitalvinningsskatti, uppboðssølu, avgjaldi á fiskatilfeingi og loyvisgjaldi/tøkugjaldi), so lá samlaða talið fyri øll hesi gjøldini í nógv ár niðanfyri 30 mió. krónur, men síðani 2010 er tað hækkað rættiliga nógv, og í 2017 var tað komið heilt uppá 789 mió. krónur. Vit kunnu siga, at landskassin fær nú næstan milliardina, sum tosað varð um.
Men hvussu sæst hetta aftur í almenna roknskapinum? Er ríkisveitingin blivin óneyðug, ella er lívið hjá túsundtals føroyingum blivið nógv betri?
Lívsgóðska er ikki løtt at máta, men støðan hjá landskassanum er hendan:
750 mió. krónur eru komnar afturat frá fiskivinnuni og alivinnuni. Framvegis fær landskassin 650 mió. krónur í ríkisveiting úr Danmark. Forskattingin av pensjónum (sum sambært Kristinu Háfoss ikki eigur at teljast við sum inntøka, tí hon er ”lán frá okkara eftirkomarum”) gevur framvegis landskassanum einar 300 mió. krónur um árið. Vit hava hákonjunktur við ongum arbeiðsloysi, og vit mugu innflyta fremmanda arbeiðsmegi, tí búskapurin rennur í løtuni skjótari enn vit klára at fylgja við.
Við øllum hesum 750 + 650 + 300 milliónunum á inntøkusíðuni hjá landskassanum siga forsøgnirnar, at avlopið í 2018 (við ongum arbeiðsloysi) fer at liggja um 300 mió. krónur. Tað vil siga, at alt tilfeingisgjaldið er brúkt, øll ríkisveitingin er brúkt, og tað einasta sum loypur av er forskattingin av pensjónunum (lánið frá okkara eftirkomarum).
Hetta er í bestu tíðum nakrantíð. Hvussu man so fara at verða um makrelurin hvørvur aftur úr føroyskum sjóøki og búskaparliga rákið vendir, meðan loysingarflokkarnir aftur fara at tosa um ”sjálvberandi búskap”? Milliardin, sum skuldi koma ístaðin fyri ríkisveitingina er langt síðani brúkt.
Helgi Abrahamsen
RN
Aftur


text:
Grýtissmyril
Grýtissmyril ella Tornfalkur (frøðiheiti - Falco tinnunculus) líkist nógv smirli, menn kennist frá honum av tí, at hann er meira reyðbrúnur omaná og hevur longri vel. Flogið hevur hann lætt og vakurt; ofta hongur hann stillur og veipar í luftini. Sjáldan gevur hann seg eftir fuglum; mest etur hann mýs og ormar. Í Føroyum vita menn hann sera sjáldan vera sæddan; men vist er tað, at hann fleiri ferðir hevur verið kendur fyri smiril.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Í seinasta vikuskiftissosialinum, heitti Bárður á Steig Nielsen, Føroya løgmaður, á allar føroyingar um at standa saman um Føroyar og føroyskt vinnulív í summar.
Fyri okkum sum prentsmiðja og grafiskt framleiðsluvirki, er hetta einki minni enn eini gleðiboð. Í Føroyum eru bara einar tvær prentsmiðjur eftir og umframt at kappast hvør móti aðrari, á jøvnum føti, kappast tær eisini í móti útlendskum prentsmiðjum.
Nógvar av útlendsku prentsmiðjunum, hava munandi lægri lønarlag enn Føroyar, men tað hevur ikki forðað okkum í at trúgva uppá, at føroyskir prentlutir, á føroyskum máli, skrivaðir og sniðgivnir av føroyingum, eiga sjálvandi at verða prentaðir í Føroyum.
Er talan bara um prís, er ikki vist, at nakar í Føroyum sleppur aftur til arbeiðis. Tað fara helst altíð at verða lond, ið veita vørur og tænastur, sum eru bíligari enn vit sjálvi.
Boðskapurin frá løgmanni ein kærkomin áheitan á okkum øll. Tað besta sum kann henda er, at vit gerast meira tilvitaði um hvat vit keypa og hvør ið upprunin er. Tí nú er tann stundin komin til handa.
Jon Hestoy, stjóri
Føroyaprent


text:
Leygardagin var fyrsta vetrarkappingin 2016/17. Sum vanligt var runnið á Toftum, runt Agnið. Og uppmøtingin var so mikið góð, at aftur í ár var luttøkumet ! 110 startnummur vóru latin út, so tað sær út til at sjálvt um hendan tíðin er myrk og køld, so liggur renningin ikki í dvala. Bragdið var væl umboðað aftur hesa ferð og vit vóna sjálvandi at so nógv sum gjørligt, geva sær tíð at møta upp til kappingarnar. Hesu megin jól eru tvær kappingar afturat, báðar í Havn, og so eru hinar fimm aftaná jól. Felagsbussur er til allar kappingarnar á bygd.
Úrslitini eru niðanfyri og myndir eru at finna á Facebookvanganum hjá Roysni.
Næsta kappingin verður 19.november, Kerjarenningin.


text:
Runt Ísland við gisting á hotellum og gistingarhúsum
Njótið ein frálíkan túr runt Ísland, har 95% av vegunum eru asfalteraðir og atkomiligir við vanligum familjubili ella motorsúkklu. Vit hava gjørt serligar leiðir, ið vara í eina ella tvær vikur, hetta fyri at tryggja okkum, at tú upplivir tey mest áhugaverdu støðini í Íslandi: hugtakandi landsløg, klettar, fossar, lava landsløg, og eisini sjarmerandi náttúruvakrar bygdir.
Og einki er sum at enda ein hendingaríkan dag í einum av teimum mongu varmakeldum. Tú gistir á ymsum hotellum, gistingarhúsum og bóndagørðum á leiðini íroknað morgunmat.


text:
Ein stolt skúta: Norðlýsið skjótt klár aftur eftir umfatandi umvæling — nú undir leiðslu av Frank Djurhuus Jacobsen
Tann væl umtókta skonnartin Norðlýsið hevur verið til høvuðsumvæling, samstundis sum tann navnframi skiparin og fyristøðumaðurin Birgir Enni er farin í pensión. Ein nýggjur útgerðamaður er settur at standa fyri arbeiðinum við sølu, marknaðarførslu og víðari menning, og tað er Frank Djurhuus Jacobsen, ein rættiliga væl kendur sølumaður ikki minst frá tíðini hann arbeiddi innan skrivstovu- og telduútgerð men eisini eitt nú innan miðlar. Hann hevur tó altíð havt eitt bein á sjónum og sleppur nú at royna seg í nøkrum hann sjálvur kallar eitt dreymastarv. Hann greiðir frá umvælingini av Norðlýsinum og ætlanunum fyri framtíðina umframt tí áhugaverdu søguni hjá skútuni, sum nýliga varð flotað aftur eftir at hava ligið á beding í nógvar mánaðir. Sum skilst verður nú síðsta hond løgd á arbeiðið at umvæla, og væntandi verður alt klárt til ferðavinnu sesongina í ár fyrst í apríl mánað.


text:
Tað bleiv til eitt bronsuheiðurmerki í borðtennis. Hetta varð greitt eftir, at systrarnar Anna og Rakul Mikkjalsdóttir taptu hálvfinaluna í tvímansleiki í morgun.
Tær báðar tvøradamurnar eru tó væl nøgdar hóast tapið.
- Vit høvdu ikki væntað bronsuna áðrenn kappingin byrjaði, og vit hava eisini tapt móti teimum (Gotlandi, red.) fyrr í hesari kappingini, so vit høvdu ikki væntað at vunnið í morgun, søgdu tær aftaná dystin.
- Vit kundu bara yviraska, søgdu Anna og Rakul Mikkjalsdóttir.
Rakul Mikkjalsdóttir (Mynd: Sverri Egholm)
Anna Mikkjalsdóttir (Mynd: Sverri Egholm)
Tapið gjørdist 3-0, men tey bæði seinnu settini gjørdust jøvn, og systrarnar høvdu fleiri ferðir møguleika at fara avstað við onkrum setti. Tað eydnaðist tó ikki.
- Vit komu ov seint í gongd, og ætlaninar vit høvdu lagt áðrenn dystin hildu ikki. So tað gekk ikki.
Við bronsuni í tvímansleiki hjá kvinnum í dag, er borðtennis liðugt fyri okkara viðkomandi á oyggjaleikunum á hesum sinni. Tað eydnaðist Fróða Fríðason Jensen og Annu Mikkjalsdóttir at vinna seg í fjórðingsfinaluna í blandaðum tvímansleiki, men har taptu tey 3-1 móti Isle of Wight.
Sí myndir úr borðtennishøllini í morgun


text:
Her eru úrslitini frá svimjistevnuni í Páls Høll í Vági, nú leygardagin 7. og sunnudagin 8. apríl 2018, sum Suðuroyar Svimjfelag skipaði fyri. Ein stevna har vit millum annað fingu eitt nýtt føroyskt met og tvey føroysk juniormet.
- Úrslit í html-sniði: susvim-stevna-apr-2018-urslit.html
- Úrslit í txt-sniði: susvim-stevna-apr-2018-urslit.txt
- Úrslit í lef-sniði: Results_Vagur_2018-04-07.lef
- Úrslit í RE-sniði: RE180407.txt
Úrslitini síggjast eisini her á livetiming.se, og her á SwimRankings
Hagtøl
Tilsamans vóru tey 85 svimjarar og 28 lið úr 5 feløgum sum kappaðust 484 ferðir í 34 kappingum, hesar báðar dagarnar í Vági.
Føroyskt met
Signhild Joensen (2000), Ægir setti við tíðini 1:03.34 føroyskt met í 100 metra ryggsvimjing. Hon átti sjálv føroyska metið á 1:03.38, frá Danish Open í 2017, sum verður verandi føroyskt juniormet, við tað at Signhild nú er seniorur.
Føroysk juniormet
SuSvim-dreingir settu føroyskt juniormet í 4×100 frí, við tíðini 4:03.19. Ægir-dreingir áttu nú farna metið, á 4:07.21 frá FM á langgeil í fjør.
HS-dreingir settu føroyskt juniormet í 4×100 blandað, við tíðini 4:27.12. SuSvim-dreingir áttu nú farna metið, á 4:32.57 frá SuSvim-stevnuni í februar mánaða.
Bestu avrik í FINA-stigum
Signhild Joensen (2000), Ægir framdi besta avrik á stevnuni yvirhøvur, tá ið hon í 100 metra ryggsvimjing setti nevnda føroyska met, við tíðini 1:03.34 sum gevur 772 FINA stig.
Róland Toftum (1998), SuSvim framdi besta avrik hjá monnum, tá ið hann í 50 metra bringusvimjing svam seg til 664 FINA stig, við tíðini 30.27.


text:
SŲGA
Argir
Andras Mortansson 1794-1875
Andras var yngri sonur Mortans, fųddur ķ 1794. Vit vita einki at siga um hann, fyrr enn hann er komin til mans. Ķ sķnum dreingja- og ungdómsįrum veršur kol flutt śr Hvalba til Bergens og Keypmannahavnar og soleišis koma fleiri skip hagar.
Nólsoyar Pįll keypti rovini av einum skipi, sum strandaši ķ Hvalba, flotaši taš sušur til Vįgs og kallaši taš Royndina Frķšu, tį iš taš aftur fór at sigla yvir hųv.
Danmark lį ķ krķggi viš Ongland og tķskil kom lķtiš av neyšsynjarvųru til Fųroya. Tį var taš, at loyniskeypmenn komu til Fųroya at selja ymiskt, og hetta hevur óivaš sett ein neista ķ Andras.
Argir seldar į uppboši ķ Saksun
Argir vóršu mettar til 800 rķkisdįlar. Viš fylgdu seks neyt og torvskuršarręttur.
9. mai 1828.var uppboš yvir Argja hospital hildiš ķ Saksun.
Tį iš uppbošssųlan var, var vešriš av tķ allarbesta. Nógv fólk vóru mųtt upp, einir 500 mans, ikki til at keypa Argir, men til at keypa stokkar śr pommerskum viši. Hetta var višur frį einari skotskari skonnart, sum var gingin burtur og var strandaš į lónni.
Amtmašurin og fleiri onnur vóru har noršuri, men taš var sorinskrivarin, sum stóš fyri uppbošnum. Taš vóru ašrir enn Andras, iš bjóšašu uppį Argir, og hann gjųrdist skakkur, tį iš bošini fóru vęl upp um taš, sum mett var. Hetta var óvanligt ķ teirri tķšini. Tį iš so bošiš var komiš upp um 1000 rķkisdįlar, vóru teir tveir um bošiš. Til seinast įtti Andras bošiš; hann mįtti av viš 1005 rķkisdįlar. Aftrat hesum keypti hann ein stokk fyri 3 dįlar og tvey skinn.
Elspa og bųrnini vóru glaš, tį keypiš eydnašist.
Men soleišis, sum taš kemur til sjóndar ķ frįgreišingini um hospitališ, er greitt, at bśstašur var her į Argjum um trśbótarmundiš, t e.: o. u. 1540. Ķ endanum av 16. ųld kundi argjabųur fųša: 5 kżr, 2 kvķgur og 1 hest. Eftir hesum at dųma er ikki ringt at gita, at taš hevur tikiš langa tķš at bróta upp śr nżggjum.
Ein góšan seinnapart ķ februar 1829 lųgdu tvey įttamannafųr frį landi į Kjalnesi. Andras, konan,vermóširin og bųrnini vóru viš. Bųrnini vóru so spent uppį at skula flyta, men taš var ikki sųrt av sorgblķdni, tęr bįšar, konan og vermóširin kendu; tęr vóru fųddar į Kjalnesi.
Bųurin varš mettur til 4 merkur, vķdd 468 alin undir ķ nešra, 456 alin ķ erva, oman og nišan fyri sunnan 216 alin og fyri noršan 141 alin, ella 82000 feralin.
Argir voršin bygd
Hóast fólk hųvdu bśš her į Argjum ķ ųldir, so įtti hesin stašurin ikki taš sama, sum tann vanliga fųroyska bygdin įtti. Andras Mortansson, iš keypti Argir fyri hundraš og sjeytiįtta įrum sķšani, var hin fyrsti fręlsi bśreisingurin her į stašnum, sum sųgan veit um at siga. Į Hólalagnum ķ Hvalba varš Andrass fųddur. Foreldur hansara vóru Morten Andersen, f. o. u. 1765 og Anna Jacobsdatter, f. o. u. 1762, ęttaš sunnan śr Vįgi. Ķ hjśnalagnum vóru bara teir bįšir synirnir: Andras og Niclas, iš var hin yngri. Niclas gekk burtur 27. mai 1835 viš Eggistoftabįtinum.
Bygdarnavniš
Ķ jaršarbókini frį 1584, iš skrivaš er į donskum, veršur bygdarnavniš stavaš Arge. Elsta navniš, iš tingbųkurnar hava, er frį 1616, har veršur navniš stavaš: Argie.
Schrųter, prestur, og N.Andersen, sorinskrivari, hava ikki dugaš fųroyskt mįl, og tķ hevši bygdin danskt navn. Seinni fekk bygdin navniš Argir.
Argjamenn dugnaligir smišir!
Allastašni var boš eftir argjamonnum. Skuldu fólk brśka jarnsmiš, hśsasmiš, bįtasmiš ella ein grótmann ja so var boš eftir teimum. Eisini kirkjubųmenn heittu į argjamenn. Fólk gleddu seg til vitjan av Andrasi, og hann plagdi eftir loknan arbeišsdag at hava kvųldsetu, har hann segši frį og las sųgu; hann dugdi eisini sera vęl at kvųša. Hann var eisini sera skemtingarsamur, kundi vera speiskur og spardi ikki seg sjįlvan.
Argjaboši
Tey fyrstu, vit vita um, iš hava sett bśgv śti į Argjaboša, vóru hjśnini Rachel Joensdatter śr Hósvķk og Isak Eriksen, ęttašur uttan av Bų sunnan fyri Kirkjubų.
Hospitališ
Endamįliš viš hospitalinum var eisini eftir ųllum at dųma at hżsa fįtękum og neyšardżrum. Hetta vita vit, tķ at ferš eftir ferš verša bśfólkini į hospitalinum nevnd
de fattige vdj hospitalet. Mašurin, sum hevši ta dagligu leišsluna um hendi, var eisini spķsimeistari. Hann skuldi vera um tey dagliga. Umsjón av olmussutrišinginum hevši spķsimeistarin, sum haraftrat fekk annan trišing av peningi av kongsins styrki.
Svarti deyši
Vit vita ikki viš vissu, um svarti deyši, sum herjaši uttanlands ķ mišju 14. ųld, eisini herjaši her ķ oyggjunum. Men vit vita viš vissu, at um hetta mundiš herjaši spitalskan her ķ Fųroyum. Vit vita um sjśkrarųkt av teimum spitųlsku ķ mišųldini. Serliga er įhugavert at hoyra, at taš var hin katólska kirkjan sum tók sęr av teimum spitųlsku.
Argir eru helst ķmillum elstu bygdir okkara. Sverri Dahl, fornfrųšingur, heldur ivaleyst, at her hevur veriš garšur ķ vķkingaųldini ( 800 1035). Hann byggir sķna hugsan į taš śrslit, sum Chr. Matras er komin til višv. sjįlvum navninum. Hann heldur navniš vera komiš śr gęliskum, og at taš varš nżtt um įr 900 av norrųnum monnum og ķ teimum londunum, teir bygdu fyri vestan. Christian Matras heldur taš ķ Fųroyum hava somu merking sum norska oršiš sęter.
Hvat iš hevur fyrifarist į Argjum śr vķkingaųld til 16. ųld, vita vit einki um. Ķ 1547 fįa vit at vita, at har er eitt hospital fyri spitųlsk. Taš eru leivdirnar av hospitalinum og jųrš tess, iš Andras Mortansson keypti.
Minnisvaršin
Sjįlvan stórthundraš įra dagin eftir taš, at Andrass keypti sęr lunnindi her į Argjum, reistu ęttmenn hansara honum minnisvarša ķ bygdini. Dagurin, iš fell į ein sunnudag, varš hįtķšarhildin burturav. Ųll bygdin var flaggskrżdd, og viš garšališiš stóš skelti viš heilsanini: Vęlkomin til Argir Ein mongd av fólki kom til gongu śt į Argir hendan góšvešursdag. Dagblašiš hevši frįsųgn um avdśkingina ķ blašnum 14/5-1948.
Argir oktobur 2006
Fyrsta mįliš į dagsskrįnni, višvķkjandi Argjum, ķ teirri nżggju kommununi, snśši seg um vegagerš millum Argir og Tórshavn. Mįliš, sum įriš fyri hevši veriš til višgeršar ķ teirri gomlu sameindu kommununi, veršur nś aftur havt į lofti į fyrsta fundi ķ Tórshavnar uttanbķggjar kommunu hin 12 . januar 1930. Seinni ķ įrinum hevur kommunan fingiš sįttmįla ķ lag viš jaršareigararnar į Argjum um, at teir vilja lata jųrš til endamįliš uttan samsżning.
Av samtyktum mįlum 1937 vóru m.a. hesi bęši : Mortan J. Mortensen į Argjum fęr eftir umsókn loyvi at gera revagarš į Argjum. Ģ hinum fųrinum veršur męlt lųgtinginum til at veita Jógvani Paula Dam į Argjum studning til lending.
Į fundi ķ 1938 veršur m.a. vištikiš at sųkja amtiš um loyvi at taka 2000 kr ķ studningslįni til lending į Argjum.
Į fundi viš Tórshavnar Bżrįš sama įriš, veršur avgjųrt at gera brśnna um Sandį av nżggjum.
Kostnašurin hjį Tórshavnar uttanbķggjar kommunu fyri hetta arbeišiš varš settur til 150 kr.
Ikki kann sigast, at teir hųvdu nógv um at vera; okkurt įriš varš ein fundur og onkuntķš ongin. Dagsskrįirnar vóru ofta lķkar įr eftir įr. Val av nevndum var fast į skrįnni.
Av mįlum, iš vóršu til višgeršar, kann nevnast, at ķ 1927 varš skśli į Argjum umrųddur į sóknarstżrisfundi. Sama įriš veršur samtykt at ognartaka eitt stykki oman fyri lendingina į Argjum. Ķ 1929 er sattmįli viš V.B.V. um argjavegin į skrįnni, taš var vištikiš at undirskriva sįttmįlan.
17 juni 1927 veršur spurningurin um sundurbżting av sóknunum lagdur fram. 1. novembur sama įr verša listar sendir runt, og ķ 1929 veršur kommunan skild sundur, og seinasti fundur ķ sameindu kommununi veršur hildin 29. desembur sama įr.
Uppgįvurnar hjį kommununi vóru: skślin, sjśkrakassin og vegagerš.
Trśarlķviš
Eitt lķtiš rśm var ķ spitalskusjśkrahśsinum, sum bar kirkjunavn. Her hava gušstęnastur veriš hildnar fyri sjśklingum og bśfólki.
J. A. Arge nevnir ķ einari grein, at hann minnist ein góšan siš, iš fašir hansara hevši. Hetta var at samla allar ķbśgvarnar į Argjum til gušstęnastu ķ heimi sķnum nżggjįrsmorgun kl. 07.00 ; tį hųvdu tey bųn og lestur. Hetta er hitt fyrsta, vit hoyra um, at bygdarfólkiš savnast ķ einstųkum heimi at vera saman um Gušs orš.
Ķ 1935 kom hitt fyrsta samkomuhśsiš av sķnum slagi ķ bygdini. Hetta var Hebron, sum fólk hišani śr brųšrasamkomuni lótu byggja. Henda samkoma hevur lķka til henda dag havt kristiligar fundir, bķbliutķmar og sunnudagsskśla, fyrst ķ gamla Hebron, so bygdu tey eitt nżtt ķ hśs 1993, har bśleikast tey nś.
Tį skślin var bygdur ķ 1952, opnašist eisini fyri kristiligum fundum ķ skślastovuni. Eftir fįum įrum hųvdu hesi, iš hųvdu fundir ķ skślanum, savnaš 87000 kr., og tį varš ein fimmmannanevnd sett, og byggingin av kirkju-og missiónshśsinum į Argjum varš veruleiki.
http://old.kort.fo/fsg/Bolkur2/50.PDF


text:
Aserbadsjan
Aserbadsjan er eitt lýðveldi í Asia. Aserbadjan gjørdist fyrsta frælsa lýðveldi í muslimska heiminum í 1918, men tvey ár seinni, í 1920 gjørdist landið partur av Sovjetsamveldinum til 1991. Fólkatalið er 9.165.000 fólk (í 2011). Asejbadjan er tað størsta landið í Kaukasus regiónini í Evrásia. Grannalondini eru: Russland fyri norðan, Georgia mót útnyrðingi, Armenia mót vestri og Iran móti suðri. Hetta heita, turra landið er við Kaspiska Hav. Í 8. øld kallaðu persar hetta landøkið Aserbadjan, "eldslogalandið", tí at brennandi gass setti upp úr jørðini. Aserbadjanar eru turkiskir muslimar, sum hertóku landið í 11. øld. Seinastu árini hevur drúgvt tjóðskaparstríð verið ímillum ymisk fólkasløg í landinum. Eisini hevur blóðugt marknastríð verið ímillum Aserbadjan og Armenia.
Landafrøðiliga er Aserbadjan partur av Asia, men mentanaliga er landið, umvegis Sovjetsamveldið, vorði alt meira evropeiskt. Sum dømi um hetta kann nevnast, at Aserbadjan síðan 2008 hevur luttikið í Eurovision. Í 2011 vann Aserbadjan kappingina við sanginum Running Scared. Eldar og Nigar eita tey bæði úr Aserbadjan, sum vunnu Grand Prix kappingina 2011. Saman kalla tey seg Ell/Nikki.
Fyri tað, at olja varð funnin í londunum við Persaflógva, kom helmingurin av allari olju í heiminum úr ovurstóru oljukeldunum tætt við aserbadjanska høvuðsstaðin Baku. Nú á døgum bora aserbadjanar eftir olju av boripallum í Kaspiskahavi. Vegakervið og ravmagnsorkuverkini til oljuídnaðin hava verið við til at menna annan ídnað, t.d. klædnaídnað.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Keldan (samkoma)
Keldan er ein karismatisk samkoma, stødd mitt í Skálafirði. Keldan hevur nógv tiltøk gjøgnum vikuna, millum annað sunnudagsmøtir, Ungdómsmøtir, Bønardagar, Bønarmøtir, og nógv fleiri við. Keldan hevur umleið 400 limir í samkomuni. Eisini hevur Keldan ein frískúla, Frískúlin Keldan, ið hevur upp ímóti 100 næmingum í 7 ymiskum flokkum. Teir flokkarnir strekkja seg frá forskúla til 6. flokk, og legst ein flokkur til hópin hvørt ár, tað vil siga, at í 2016 gongur tað upp til 7. flokk.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tann karismatiska vekingingin floymdi yvir Føroya land í 1970unum og í 1980unum.
Tá tjaldmøtini á Gøtueiði nærkaðust endanum, tóku nakrir mans stig til at keypa eini hús í Skálafirði, sum skuldi verða savningarstað fyri karismatisku rørsluna, sum var sprottin fram í Eysturoynni. Samkomuarbeiðið í Kelduni byrjaði í 1987.
Nakrir av teimum leiðandi í hesi veking savnaðust saman í eitt elstaráð, sum so byrjaði at skipa fyri regluligum møtum.
Sum frá leið, hevur hetta virksemið ment seg við ymiskum broytingum. Í fyrstuni leiddi hvør elsti ein mánað í senn, og Harrin virkaði við tí við Sínum Anda. Sum tíðin gekk, gjørdist greitt, at tørvur var á at seta ein leiðara. Tað varð lagt fram fyri samkomufólkið at biðja fyri hesum, at Harrin skuldi kalla fólk til at standa fyri og leiða hetta arbeiðið. Onkur varð spurdur og eggjaður til uppgávuna at leiða samkomuna, men tað gekk tó ein tíð, áðrenn nakar varð settur.
Í 1997 vórðu Pauli og Jastrid Høj sett í tænastu sum leiðarapar eftir at hava kent Harrans kall til hesa tænastu.
Síðan henda tænastan við samkomuleiðara, ella pastori, er komin, er samkomubygnaðurin nakað broyttur. Í dag verður samkoman leidd meira miðvíst sum ein lokalsamkoma, har hvør einstakur er ein limur á likaminum og kennir ábyrgd fyri samkomuni.
Sum tíðin er gingin, er samkoman vaksin í stórum, og einleikin og samanhaldið er vorðið sterkari. Samkoman er grundað á egnar visiónir og er ein sjálvstøðug og sterk lokalsamkoma við fjølbroyttum virksemi fyri allar aldursbólkar. Virksemið hjá Kelduni verður fíggjað við tíggjund og gávum.
Longu fyri nógvum árum síðan tendraðist visiónin um, at Keldan skuldi gerast ein andaligur miðstaður í Føroyum. Henda visiónin byrjaði at taka skap, tá ið farið varð í holt við at byggja nýggja samkomubygningin.
Tann nýggi salurin, sum varð tikin í nýtslu í 2004, hevur fleiri enn 800 sitipláss og allar nýmótans hentleikar, ið skulu vera í einum tílíkum møti- og konsertsali. Í bygninginum er stórur matarsalur og stórur køkur og fleiri skúlastovur. Eisini er barnasalur við plássi fyri á leið 150 fólkum.
Í nøkur ár hevur verið arbeitt við visiónini um ein kristnan frískúla. Í 2010 gjørdist visiónin til veruleika og Frískúlin, Keldan varð settur á stovn. Umframt frískúlan er frítíðarstova og forskúli í Kelduni.
Í Føroyum eru frísamkomurnar væl kendar og væl vitjaðar. Tað samkomulívið, sum vit praktisera í Kelduni, er at finna allastaðni í heiminum. Tann sokallaða karismatiska rørslan, sum vit eru ein partur av, telir í dag fleiri enn 600 mió. menniskju og er tann skjótast vaksandi rørslan ídag.
Sum ein evangelisk frísamkoma grundar Keldan teirra virksemi og læru á ta klassisku kristnu trúarlæruna. Keldan er sjálvstøðug og ikki formliga partur av einum ávísum trúarbólki. Keldan hevur eitt opið og tvørkirkjuligt sinnalag og samstarvar við aðrar samkomur og kirkjur um at fremja Guds verk her á jørð.
Keldan trýr uppá tað klassiska evangeliið um frelsu við trúgv á Jesus Kristus; tað, sum hevur verið grundarlag teirra kristnu til allar tíðir.


text:
Í mong mong ár hevur verið eitt sindur ivasamt, hvør eigur skjótastu tíðina Runt Agnið. Á pappírinum var yvirritaði skjótastur við 36.19 í 2001. Men Niels Jákup Jakobsen sigur seg eiga metið frá einum av teimum allarfyrstu rennikappingunum. Men tað úrslitið hevur eingin sæð á prenti. Um kappingin er so gomul, at pappírið er farið í upploysn er tó meira ivasamt.
Men hetta trætumálið fer nú tíbetur í søguna. Tí í fyrsta umfari av TF Vetrarkappingini 2016-17 fóru heilir tríggir menn undir gamla metið. Marnar Djurhuus og Jan Elmar Sørensen runnu báðir beint undir 35 minuttir og Andrias Hansen rann 36.16.
Av sonnum sterkar tíðir. Andrias hevur ikki, eins og Jan Elmar og Marnar, rokkið oyl-kravinum, men við forminum hann vísti í dag, sær gott út hjá honum.
Krútsterk og beinhørð kapping millum Marnar Djurhuus á fyrsta og Jan Elmar Sørensen á øðrum plássi. Andrias Hansen rann eisini eina fantastiska tíð.
Sterkastu herbúgvandi kvinnurnar seinastu árini, gramdu seg báðar um skaðar undan kappingini í dag, og vóru eitt sindur ivandi, um tær yvirhøvur fóru at luttaka. Men tá tað til stykkis kom, var alt sum tað plagar at vera. Rebekka Fuglø nummar eitt og Rigmor N. Arge nummar tvey. Beinta Hoydal Joensen hevur tikið seg fitt fram seinasta hálva árið, men í dag gjørdi hon einki við tær fremstu, men vann tó eitt nøktandi triðjapláss.
Business as usual. Rebekka Fuglø vann og Rigmor N. Arge nummar tvey. Beinta Hoydal Joensen gjørdist nummar trý.
Tað var alvorliga stuttligt at síggja so nógvar rennarar leggja fyri í ársins TF Vetrarkapping. Enn einaferð luttakaramet og 110 starnummur býtt út! Vit kundu sjálvandi ynskt, at fleiri av teimum yngru luttóku, men kunnu tó samstundis fegnast um, at tey í elstu aldursbólkunum eru røsk at halda seg til. Í dag vóru 20 superveteranar við – 13 menn og 7 kvinnur!!
Runt Agnið er altíð kappingin, tá fólk rykkja upp í aldursbólki. Her eru tveir nýggir superveteranar. Heldur ikki teir megnaðu at koppa miraklinum úr Sørvági, Jens Weihe, sum enn einaferð vann superveteranbólkin. Páll Vesturbú t.v. og John Egholm t.h. gjørdust tó nummar tvey og trý. (John nr. 2 og Páll nr. 3)
Um nakar heldur at vetrarrennarar liggja í dvala, meðan kappingin liggur í dvala, mugu tey halda umaftur. Fleiri rennarar vístu heilt góðan form, og nógv runnu eisini væl skjótari enn í fjør.
Fyriskipararnir úr Roysninum eiga stóra tøkk uppiborna fyri væl avgreidda kapping og stóran blíðskap.
Eitt ótal av myndum er at finna á her
Úrslitini síggjast á her:
PDF_urslit_agnid2016


text:
Ekvador
Tjóðveldið Ekvador (upprunaheiti: República del Ecuador) er eitt land í Suðuramerika. Í norðri hevur Ekvador mark við Kolumbia, í vestri við Kyrrahav, og í suðri við Perú. Til Ekvador hoyra eisini Galapagosoyggjar, tær eru 1.000 km úti í Kyrrahavi. Fólkið í Ekvador er nógv blandað, tíggjundaparturin er hvítur, hitt eru mesitzar, blámenn og indiánar. Tó at hvítu eru so lítil partur av fólkinum, sita teir kortini við ræði, og stýrislagið er tað sama sum í hinum londunum í Suðuramerika.
Bruttotjóðarúrdrátturin fyri hvønn íbúgva: 3 300 USA dollarar (17 000 DDK) [1].
[rætta | rætta wikitekst]
Landið eitur eftir miðkringi, sum verður nevndur "ekvador" á fremmandum málum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Áðrenn spaniólar komu[rætta | rætta wikitekst]
Í árinum 1400 e.Kr. tóku inkarnir landaøkið. Aymaraindiánar vórðu limaðir í stóra inkraríkið, Tawantinsuyo, sum í stórveldstíð síni rakk frá Kili í suðri til Ekvador í norðri. Politiski og samfelagsligi bygnaðurin hjá inkum og aymarum var sera líkur. Aymarar vóru einastu av mongum fólkasløgum, ið inkar tóku, ið varðveittu mál sítt og politiskan bygnað.
Spanska hertøkan[rætta | rætta wikitekst]
Tað, at evropearar funnu Ekvador, bar í sær spanska hertøku og harðan ágang á fólkið har. Í allari hjálandatíðini var ræði kirkjunnar ovurstórt. Kirkjan legði undir seg stór jarðarlendi og eisini indiánska arbeiðsmegi, og hon gekk undan í tøku av jørð. Sløk hundrað ár eftir, at spaniamenn komu til Ekvador, vóru 90 % av indiánska fólkinum deyð. Høvuðsatvoldin var sjúkur, ið evropearar bóru við sær, til dømis meslingar og pokur [2].
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Politiska støðan[rætta | rætta wikitekst]
Nógv umhvørvisstríðsfólk hava fingið deyðshóttanir og eru álopin av vápnaðum monnum, í nøkrum førum av vápnaðum herliðum. Tíðliga í 2008 bleiv ein bólkur handtikin og ákærdur fyri atsóknir og harðskap móti vápnaðu herliðunum, men øll vórðu seinni latin leys orsakað av vantandi prógvum.
Esther Landetta hevur verið oddakvinna í tveimum bólkum, sum stríðast fyri at verja áirnar Gala, Chiko, Tenguel og ánna Siete í Guayas-landspartinum við at skjalprógva og almannakunngera dálkingina av hesum áum [3]. Landetta er eisini limur av einum kvinnubólki fyri mannarættindi - Women Defenders of the Pachamama Front. Landetta, sum er leiðandi limur av tveimum felagsskapum, sum finnast at óregluligum minuvirksemi, ið hótta heilsuna og vinnumøguleikarnar hjá fólki á staðnum, hevur orsakað av deyðshóttanum verið noydd at goyma seg saman við børnum sínum.
Orsakað av hesum hava myndugleikar á staðnum byrjað kanningar av m.a. dálking, sum námsrakstur hevur havt á áirnar í apríl í 2008. Síðani tá hevur Landetta verið fyri grovum hóttanum og eini deyðshóttan 12. juli í 2008. Hon hevur søkt um almenna verju.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Ekvador er lítið land í Suðuramerika, og landslagið er ógvulig fjølbroytt. Á eini ferð bara 200 km. inni í landinum fert tú úr láglendinum við strondina, har nógv avfall er, upp í kalda hálendið í Andesfjøllum og oman aftur í tropiskar regnskógir eystan fyri fjøllini. Fram við strondini eru mýrar, har vaksa mangrovutrø, sum tola sjógv. Hetta gróðrarlendið gagnar fólkinum væl, úr mangrovutrøunum fæst viður til brenni og byggitilfar, og fiskur, krabbadýr og skeljafiskur, ið liva her, eru týdningarmikil føði hjá fólkinum.
Býir[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsstaðurin eitur Quito, hann er beint undir ekvator (miðkring), men av tí hann stendur so høgt, 2850 m. yvir havinum, kennist veðurlagið rættiliga svalligt. Í býnum møtast nýggja og gamla tíðin. Nógv av húsunum eru elligomul, og vegirnar eru krókutir og smalir, men har koyra bussar, bilar og sporvognar, og tey sum hava ráð hava somu hentleikar sum fólk á okkara leið. Størsta skipahavnin eitur Gayaquil, har verður meginparturin av tí, landið hevur at selja, fermdur.
Galapagosoyggjar[rætta | rætta wikitekst]
Langt úti (umleið 1000 km.) í vesturi í Kyrrahavi eigur Ekvador nakrar oyggjar, sum nevnast Galapagosoyggjar. Har er eitt so óføra stórt skjaldbøkuslag. Tær størstu kunnu viga upp í 500 kg., og summar verða 400 ára gamlar. Ovurhonds stóra skriðdjórið hevur verið illa fyri, tí sjófólk hevur havt hund, rottu og onnur djór við sær á Galapagosoyggjarnar, eystarlaga í Kyrrahavi. Hon er nú alfriðað. UNESCO hevur koyrt Galapagos á listan yvir støð í vanda fyri umhvørvisoyðilegging.
Gosfjøll[rætta | rætta wikitekst]
Í Ekvador eru fýra kendar gosfjallarøðir, sum allar eru partur í Andesfjøllum. Minst tíggju fjøll í hesum røðum goysa enn. Eitt hitt kendasta er Cotopaksifjall, tað er 5897 metrar høgt og er ímillum hægstu gosfjøll í heiminum. Seinast, tað goysti, var í 2010 [4].
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Ídnaður[rætta | rætta wikitekst]
Nógv olja og gass eru í Ekvador, og næstan helvtin av útflutningsvirðinum er av hesari vinnu.
Landbúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Fyrst í 1980-árunum bygdi búskapurin í Ekvador á tríggjar landbúnaðarvørur - kakao, kaffi og bananir. Nú er vinnuvegurin ikki so eintáttaður longur, men enn arbeiðir ein triðingur av fólkinum í landbúnaðinum.
Fiskiskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fiskivinna er týðandi vinnuvegur, mest verður veitt av sardinum, rækjum og tunfiski. Rættiliga nýggj útflutningsvøra eru nývaksnar blómur, til dømis nelikar, rósur og statisur, ið verða fluttar út til Evropa og USA. Rækjur eru vorðnar týðandi útflutningsvøra, og stórar rækjualistøðir hava veitt túsundtals fólki arbeiði. Men vansin við alingini er, at hon fer illa við viðbrekna mangrovulendinum.
Panamahattur[rætta | rætta wikitekst]
Kendi panamahatturin hevur ongantíð verið gjørdur í Panama. Hann er úr Ekvador, men var í fyrstuni gjørdur sum søluvøra til Panama, av tí er navnið komið. Tríggjar mánaðir varir tað at gera ein fyrsta floks hatt [5].
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið kann býtast í tríggjar høvuðsflokkar - upprunaliga indiánska fólkið, efitkomarar hjá evropeiskum niðursetufólki og fólk av ymiskum uppruna (mestizar). Í seinni árunum hava teir lagt vegir um Suður- og Norðuramerika, og fleiri av hesum vegunum ganga um Ekvador. Annars er tað líka vanligt ella vanligari, at fólk í Ekvador ferðast við flogfari enn við bili ella toki.
Upprunafólkið[rætta | rætta wikitekst]
Upprunafólkið í Ekvador er indiánar. Nú eru fjarskotnir og fáir ættflokkar eftir, sum liva eins og fedrar teirra gjørdu.
Á skógunum á eystursíðuni á Andesfjøllunum livir eitt indiánafólk, sum kallast jivaroindiánar. Teir hava verið grummir av skapi, og hini indiánafólkini hava ræðst teir. Sum vápn brúktu teir blásirør og nálir við eitrandi oddi. Høvdini av teimum, teir drupu, turkaðu teir og viðgjørdu, so tey vóru sum stór dukkuhøvd, teyggjaðu tey so upp undir beltið sum sjónligt prógv um, hvat dugur var í manninum [6].
Í býnum Otavalo, høgt uppi í Andesfjøllum, býr tað indiánska fólkið, ið er eina best fyri í Suðuramerika. Otavaloar veva teppi, regnkápur, nevndar ponchoir, máttur og mangt annað, sum teir selja ferðafólki og flyta út til alt Evropa, USA og Suðuramerika. Eftirspuringurin eftir hesum vovnu vørum er so mikil, at nú verður nógv hópvirkað, og teir nýta tilgjørdan tráð, tilgjørt litevni og maskinvevar. Inntøkurnar hava við sær, at otavaloindiánarnir kunnu verja mentan sína og liva, sum teir hava gjørt leingi. Ferðafólki dámar so væl marknaðin í Otavalo, at hann nú er á øllum fimm torgunum í miðbýnum [7].
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Ekvador er eitt katólskt land, men hevur ikki altíð verið tað [8]. Hóast Ekvador er katólskt land, eru gamlir átrúnaðarsiðir ikki heilt gloymdir.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://snl.no/Ecuador/n%C3%A6ringsliv
- ↑ http://www.centerforabetterlife.com/eng/magazine/article_detail.lasso?id=100
- ↑ http://www.amnesty.org/en/library/asset/AMR28/002/2008/en/47763cbe-a1b0-11dd-aa42-d973b735d92e/amr280022008eng.pdf
- ↑ http://aktuelt.dev.mashema.com/grein/eldgos_i_ekvador_og_guatemala
- ↑ http://hubpages.com/hub/Panama-Hats
- ↑ http://www.head-hunter.com/jivaro.html
- ↑ http://gosouthamerica.about.com/cs/southamerica/a/EcuOtavalo.htm
- ↑ http://www.sim.org/index.php/country/EC


text:
Maðurin, okkum dámar í nýggjastu Kvinnu, sum fæst í sølubúðunum nú, er Marnar Fríðheim Kristiansen. Marnar, sum er lækni og phd. lesandi, fekk seinasta fríggjadag miðlavirðisløn Granskingarráðsins í sambandi við Vísundavøkuna, sum hevur verið.
Hjartaliga til lukk við heiðrinum, Marnar!
Her fáa tit ein brellbita úr greinini, sum annars kann lesast í fullum líki í nýggjasta blaðnum.
--
Hvat mótarák fert tú ongantíð at hoppa á aftur?
– Tá eg var tannáringur, var eg glaður fyri mítt síða krúlluta hár, sum eg fyri tað mesta hevði leyst. Hvønn november mánað fái eg mær yvirskegg fyri at varpa ljós á mannfólkasjúkur. Tað hevði konan ivaleyst verið glað fyri, at eg læt vera við. Men tað hevur ein týdningarmiklan boðskap, sum eg fegin vil stuðla.
– Men síða hárið kemur ikki aftur. Eg minnist ikki, um tað síða hárið var á móta, men eg minnist, at beiggi mín hevði langt hár, og eg havi altíð sæð nógv upp til hansara, so tað skuldi eg eisini hava.