text:
Fílabeinsstrondin
Tjóðveldið Fílabeinsstrondin (alment franskt heiti: République de Côte-d'Ivoire) er eitt land í Vesturafrika. Í norðri hevur Fílabeinsstrondin mark við Mali og Burkina Faso, í eystri við Gana, og í vestri við Liberia og Guinea. Almenna málið er franskt.
Innihaldsyvirlit
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mannarættindabrot[rætta | rætta wikitekst]
Bæði deildir, sum stuðla fyrrverandi forsetanum á Fílabeinstrondini Laurent Koudou Gbagbo og núverandi forsetanum Alassane Ado Dramane Ouattara, framdu kríggsbrotsverk og brot á mannaættina, í blóðuga stríðnum, sum tók seg upp aftaná valið í desember 2010 [1]. Alassane forseti hevur higartil ikki fordømt hesum ræðugerðum. Hetta kann tulkast, sum tekin um, at hansara trygdardeildir og aðrir vápnaðir bólkar, hava fingið grønt ljós til at halda fram við bardøgunum. Heitt verður á Alassane, um alment at fordøma bardøgunum og at steðga øllum álopum á sivila fólkið alt fyri eitt. Mannarættindabrot verða framhaldandi framd mótvegis veruligum ella ímyndaðum stuðlum hjá fyrrverandi forsetanum Gbagbo. Mannarættindabrotini verða bæði framd í Abijan og í vestara partinum av landinum. Eitt kanningarlið hjá Amensty International hevur verið á Fílabeinstrondini, í gott tveir mánaðir, og samlað meira enn 100 frágreiðingar frá vitnum og fólki, sum hava yvirlivað massakrina, sum fór fram tann 29. mars 2011 í Duékoué, sum liggur umleið 500 km. vestan fyri Abidjan, og granna bygdinum. Allar frágreiðingarnar frá vitnum bera boð um, at drápini eru systematisk útvald og framd av hermonnum í FRCI (Forces Républicaines de Côte d'Ivoire), sum varð stovnað av núverandi forsteta Alassane tann 8. mars í 2011 [2]. FRCI herdeildin hevur dripið hundraðtals menn í øllum aldrum, vegna teirra politisku sannføring og etniska samleika.
Áðrenn menninir vóru dripnir, vóru teir bidnir um at upplýsa navn teirra og vísa samleikaprógv. Nøkur av samleikapróvnum vóru funnin undir liðini av líkunum. Frá 6. til 8. mai í 2011 vóru fleiri bygdir niðurbrendar og fleiri fólk dripin. FRCI rættvístgjørdi hesar gerðir við at siga, at teir leitaðu eftir vápnum. Síðan desember 2010 hava deildir, sum hava stuðla Gbagbo eisini hava framt kríggjsbrotsverk og brot móti mannaættini, harmillum morð, píning og neyðtøkur. Síðst í februar mánaði fóru deildir, sum stuðla Gbagbo, inn í eitt tætt bygt grannalag í Abijan, har fólk, sum stuðla Alassane hildu til, og drupu fleiri fólk. Stríðið, sum hevur valdað seinastu seks mánaðarnar hevur ført til, at túsundtals fólk eru flýdd og eru tramautiseraði.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fílabeinsstrondin sigst vera eitt tað tryggasta landið í Afrika, bæði politiskt og búskaparliga. Ein av atvoldunum er, at landið hevði sama forseta, Félix Houphouët-Boigny (f. 18. oktober 1905 – d. 7. desember 1993), í 33 ár, 1960 til 1993. Hann legði dent á, at landið skuldi flyta út ymiskar vørur, tí at tað er ein av fortreytunum fyri sterkum búskapi. Týdningarmestu landbúnaðarvørurnar eru kaffi og kakao. Bøndurnir dyrka eisini bummull, frukt og tubbak og hava eisini skógarvinnu.
Borið saman við flestu lond í Afrika er Fílabeinsstrondin rættiliga ríkt land. Ein ein av orsøkunum er, at myndugleikarnir hava lagt seg eftir, at bøndurnir dyrka ymiska grøði. Einki land í heiminum dyrkar so nógv kakao sum Fílabeinsstrondin - summi ár kemur 1/3 av øllum kakao haðan - men kapping úr Landsynningsásia kann fara at broyta hetta. Einki annað land í Afrika dyrkar so nógv kaffi, og teir dyrka eisini ananas og bananir.
Fyrr vóru stórir skógir á Fílabeinsstrondini. Har vaks nógvur dýrur viður, sum til dømis íbinholt og mahogni. Nú er næstan eingin skógur eftir. Í mong ár var skógarvinna álitið í búskapinum, og nógvur viðarútflutningur var hildin at vera ein av útvegunum at vinna á uttanlandsskuldini. Stórir skógir vórðu høgdir niður og lendið lagt inn til kaffi- og kakaolundir. Nú verður roynt at bjarga tí skógi, sum eftir er, og farið er eisini at gróðurseta trø.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri enn 60 fólkasløg eru á Fílabeinsstrondini, og samanumtikið liva tey friðarlaga saman. Eitt av hesum fólkum er danfólkið, djúpt inni í skógunum fyri vestan. Tey eru gitin fyri at duga væl at skera í træ og gera m.a. træskortar, sum limirnir í serligum loyniligum felagsskapum brúka, so at eingin skal vita, hvørjir teir eru. Bara limirnir í hesum felagsskapum sleppa at dansa styltudansin hjá danfólkinum.
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Kúpan á størstu kristnu kirkju í heiminum (La Basilique Notre-Dame de la Paix) dagar høgt upp um húsatekjurnar í lítla býnum Yamoussoukro, sum fyri stuttum varð gjørdur til høvuðsstað á Fílabeinsstrondini. Gamli forsetin, Boigny, hevði sjálvur eftirlit við arbeiðinum, kirkjan varð liðug í 1989. Hon var ovurdýr at byggja, men har eru 7 000 sessir, og í túninum fáa 350 000 fólk verið - tríggjar ferðir so nógv fólk, sum búgva í býnum. Funnist varð harðliga at forsetanum fyri at seta í verk so ræðuliga dýra bygging í einum landi, har enn er stórt fátækadømi.
Hagtøl[rætta | rætta wikitekst]
- Kristindómur: 37,5 %.
- Islam: 37,5 %.
- Afrikanskir átrúnaðir: 25,0 %.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Fílabeinsstrondin gjørdist sjálvstøðugt ríki í 1960, tá hevði landið verið franskt hjáland í 400 ár. Landið hevur enn nógv samband við Frakland. 240 km sunnanfyri høvuðsstaðin liggur Abidjan. Hesin nýmótans havnabýurin við glampandi háhúsum er størsti býur í landinum. Í Abidjan eru nógvir snøggir mótahandlar og fínar matstovur, ið eru merkt av franskari ávirkan og minna um, at landið hevur staðið undir Fraklandi. Mangir bankar í Abidjan og aðrar fyritøkur húsast í háhúsunum uppi á heygnum í býnum. Abidjan var høvuðsstaður á Fílabeinsstrondini til 1991, tá ið Yamoussoukro gjørdist høvuðsstaður.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://web.archive.org/web/20110912103014/http://amnesty.org/en/library/asset/AFR31/002/2011/en/bb769d9e-874f-442e-9454-993977a35f95/afr310022011en.pdf
- ↑ http://www.amanien.info/actualite-1860-colonel-kouassi-patrice-porte-parole-des-forces-republicaines-de-cote-d-ivoire-ordonnez-nous-obeirons-commandez-nous-executerons.html?PHPSESSID=99f4511af43df8d353be5e1306ccdf08


c: text/html

text:
1881
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 18. september - Eiðis kirkja verður vígd.
Ókend dagseting[rætta | rætta wikitekst]
- Nevtollurin verður avtikin. Hann er nevndur fyrstu ferð í 1539 og álegði hvørjum manni millum 15 og 55 ár at lata 1 ravnsnev ella 2 krákunev um árið – annars skuldi tollur, t.e. skattur, gjaldast.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 9. februar - Fjodor Dostojevskij
- 19. mai - Mustafa Kemal Atatürk
- 11. september - Asta Nielsen, donsk stumfilmssjónleikarinna

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tak niður
Eitt flott avrik ímóti Finnlandi í kvøld syrgdi fyri, at Føroyar hava spælt seg víðari í HM-endaspælið fyri U-21 landslið.
Undan dystinum var greitt, at Føroyar høvdu ráð at tapa dystin við tveimum málum og allíkavæl spæla seg víðari, men tað bleiv ikki aktuelt.
Føroyar vunnu 29-28, eftir at hava verið á odda 16-12 í hálvleikinum.
Ein leikari sum av álvara skaraði framúr var bara 17 ára gamli málverjin, Hørdur Trygvason, sum stóð sum ein múrur í føroyska málinum.
Føroyar vunnu allar tríggjar HM-undankappingardystirnar og hava við hesum tryggjað sær pláss í HM-endaspælinum og skrivað føroyska hondbóltssøgu.
HM-endaspælið verður í Algeria í juli mánaði.


text:
Uttanfyri Breiðáósan á Válinum stendur Heygaverkið.
Ein rørleiðing er løgd 305 metrar niðan og fer inn í fjallið, haðani ein tunnil er sprongdur góðar 1000 metrar inn í Heygadal, har byrging er, ið rúmar 2.100.000 m ³.
Um Heljareyga er gjørd ein 23 metrar høg betongbyrging.
Tunnil og veitir eru gjørdar suður til Gassadals fyri at økja um vatnnøgdina, sum rennur til Heljareygagoymsluna.
Mýruverkið
Innalaga í Heygadali stendur Mýruverkið.
Rørleiðing er løgd frá Mýruverkinum 490 metrar upp gjøgnum hamrarnar omanfyri verkið. Har fer leiðingin inn bergið, og síðani er tunnil 1.120 metrar til longdar sprongdur til byrgingina á Mýrunum, ið rúmar 4.100.000 m³.
Vatnið frá turbinuni á Mýruverkinum verður endurnýtt í turbinuni á Heygaverkinum.
Byrgingin á Mýrunum er 12 metrar høg og gjørd úr grótfyllu við einum betongveggi í miðjuni at tetta við.
Avfalsøkið er 8 km².
Eiðisverkið
Við sjóvarmálan millum Eiðisbygd og Ljósáir, við Brimnes, stendur Eiðisverkið.
Skamt frá verkinum er tunnil sprongdir inn í bergið. Úr honum er rørleiðing løgd 100 metrar oman til verkið. Tunnilin fer niðan í Eiðisvatn, sum rúmar 17.000.000 m³.
Tvær byrgingar úr gróti eru gjørdar við Eiðisvatn og tettar við asfalti á innsíðuni.
Vestursíðan um Breiðá er 22 metrar til hæddar og hin á suðursíðuni, 13 metrar til hæddar.
Vatnstøðan á Eiðisvatni er við hesum hækkað úr 129,5 metrum omanfyri sjóvarmálan upp í hægstu vatnstøðu, sum er 149,5 metrar, og rúmar við hesum 16.000.000 m³ afturat.
Fyri at leiða sum mest av vatni í Eiðisvatn, vórðu í fyrstu atløgu boraðir tveir tunlar. Annar Norður á Dal – fýra kilometrar til longdar við 8 áarinntøkum – og hin suður til Norðskála - 6,5 kilometrar til longdar við 31 áarinntøkum.
Annað byggistig, sum varð tikið alment í nýtslu hin 4. november 2000, leiðir vatnið frá Skarðánni norðanfyri Funning og frá Vesturdalsá vesturum í Eiðisvatn.
Í hesum sambandinum eru boraðir 14,3 kilometrar av tunli við 48 áarinntøkum.
Hetta seinna byggistigið fer væntandi at økja framleiðsluna á Eiðisverkinum við uml. 18 GWt/ár.
Avfalsøkið tilsamans er 42,6 km² til víddar.
Strond
Vatnorkustøðin á Strond var næsta elverk, sum framleiddi streym úr vatnorku í Føroyum.
Hetta verkið var tikið í brúk í 1931, og var tað Klaksvíkar Kommuna, sum stóð fyri hesum.
Afturat vatnorkuverkinum var diselverk útbygt. Í fyrsta umfari var tað bert Klaksvík, sum fekk streym frá elverkinum. Seinni var hetta útbygt til at lata streym til aðrar bygdir í Norðoyggjum.
Í 1960 yvirtók SEV elverkið.
Í 1998 vórðu turbinur og rør skift út. Ein peltonturbina á 1,4 MW varð sett upp í staðin fyri 0,6 MW turbinuna, ið fekk so stóran skaða undir einum rørbrotskaða, at hon ikki gjørdist aftur.
Turbinan framleiðir orku frá vatngoymsluni í Strandadali, ið rúmar um 40.000 m³.
Byrgingin er ein 20 sentimetrar betongkjarni fylt innan við gróti og uttan við moldfyllu. Vatnið verður veitt hiðani í tunli og rørum oman til orkustøðina.
Avfalsøkið er 3,7 km².
Í 2002 varð rørleiðing løgd úr Svartadali til byrgingina í Strandadali.
Henda økta vatntilrenning hevur økt árligu framleiðsluna við stívliga 1.000 MWh.
Økta avfalsøkið er ein km².
Botnur
Vatnorkustøðin í Botni var fyrsta elverk, sum framleiddi streym úr vatnorku í Føroyum.
Hetta verkið var tikið í brúk í 1921, og var tað Vágs Kommuna, sum stóð fyri hesum. Í fyrsta umfari var tað bert Vágur, sum fekk streym, men seinni var hetta útbygt til at lata streym til Tvøroyri og aðrar bygdir í oynni.
Í 1960 yvirtók SEV elverkið, sum tá hoyrdi til Suðuroyar Elverk.
Á vatnorkustøðini í Botni eru tvær turbinur – onnur ein 1,1 MW Pelton turbina, sum framleiðir orku úr Ryskivatni og hin ein 2,2 MW Fransisturbina, sum fær vatni úr Vatnsnesvatni.
Til Peltonturbinuna hoyra trý vøtn. Tað ovasta vatnið eitur Tindaliðvatn og goymir uml. 50.000 m³ vatn. Vatnið haðani rennur oman í Mittvatn, sum goymir o.u. 300.000 m³. Haðani rennur vatnið einar 100 metrar niður í Ryskivatn, sum tekur o.u. 400.000 m³.
Byrgingarnar eru gjørdar úr laðaðum gróti báðumegin við einum tetningskjarna í miðjuni úr leiri. Í 1994 fekk byrgingin um Ryskivatn ein 15 sentimetrar betongvegg móti vatnsíðuni. Vatnið úr Ryskivatni verður veitt í ein lítlan tunnil, sum er 1,5 metrar í tvørmáti – tann fyrsti, ið gjørdur er í Føroyum – síðan gjøgnum stálrør, sum vóru løgd í 2000, áðrenn tað fer inn í turbinuna.
Avfalsøkið er 2,4 km².
Tá ið Suðuroyggin var komin upp í SEV, varð elverkið víðkað til at taka vatn eystanfyri.
Ein nýggj orkustøð varð gjørd við sjóvarmálan við tveimum turbinum.
Ein byrging varð gjørd við Vatnsnesvatn í 180 metra hædd, hon tekur o.u. 1 mió m³. Byrgingin er úr betongi - betongvegg og -platu - móti vatnsíðuni og laða við gróti móti luftsíðuni.
Avfalsøkið er 4,7 km².


text:
Tak niður
Annar er viðurkendi rithøvundurin og skribenturin, Carl Jóhan Jensen. Hann er ein maður, sum ikki ræðist at leggja seg út í almenna kjakið, og hann hevur fleiri ferðir fingið sinnið í fólk, millum annað við sínum sera bersøgnu ummælum. Hann eigur tveir tannáringar og býr saman við avstralsku konuni, Kate.
Hin maðurin í sendingini er 52 ára gamli Jóhan Davidsen. Hann hevur seinastu 16 árini arbeitt sum ruskmaður í Havn, og hansara dagur byrjar tíðliga á morgni, áðrenn flestu okkara hava fingið eygu. Hann er ógiftur og eigur eingi børn, so aftaná arbeiðstíð dámar honum væl at spasera runt í býnum og práta við fólk. Tað bókliga hevur ongantíð havt hansara stóra áhuga, so aftan á sjey ára skúlagongd var hann glaður at sleppa til arbeiðis.
Sendingina, sum varð gjørd í 2006, hava Barbara Samuelsen, Hans Petur Hansen og Thomas Koba gjørt.


text:
KAPITTUL 10
Hjúnabandið – ein gáva frá Gudi
„Trífaldur tráður er ikki so góður at slíta.“ – PRÆDIKARIN 4:12.
1, 2. (a) Hvat hugsa vit kanska av og á um nýgift, og hví? (b) Hvørjar spurningar fara vit at viðgera í hesum kapitlinum?
DÁMAR tær at vera í brúdleypi? Tey flestu halda tað vera sera hugnaligt. Brúðarparið er í fínasta stási, og gleðin lýsir av andlitunum. Henda dagin eru tey serliga lukkulig, og framtíðin tykist bert at hava gott at bjóða.
2 Men vit mugu tó viðganga, at hjúnabandið sum heild er í eini syndarligari støðu í dag. Sjálvt um vit altíð ynskja nýgiftum tað besta, hugsa vit kanska av og á: ’Verða tey lukkulig? Fer hjúnabandið at halda?’ Svarini eru treytað av, um tey líta á og fylgja Guds leiðbeining um hjúnabandið. (Les Orðtøkini 3:5, 6.) Tað mugu tey gera, um tey skulu halda seg í kærleika Guds. Latið okkum kanna, hvussu Bíblian svarar hesum fýra spurningunum: Hví gifta seg? Um tú vilt giftast, hvønn skalt tú tá velja? Hvussu kanst tú fyrireika teg til hjúnabandið? Og hvat kann hjálpa hjúnum at verða verandi lukkulig?
HVÍ GIFTA SEG?
3. Hví er tað ikki skilagott at gifta seg á leysum grundarlagi?
3 Nøkur halda, at hjúnalag er ein fortreyt fyri at gerast lukkuligur, og at tað ikki ber til at finna nøgdsemi og gleði í lívinum uttan ein maka. Tað er púra skeivt! Jesus, sum var ógiftur, segði, at ógifta støðan er ein gáva, og hann eggjaði teimum, ið vóru før fyri tí, til at verða verandi støk. (Matteus 19:11, 12, NW) Paulus ápostul nevndi eisini fyrimunirnar við at vera stakur. (1 Korintbræv 7:32-35) Hvørki Jesus ella Paulus ásetti nakra reglu hesum viðvíkjandi. Í roynd og veru hoyrir tað at forbjóða fólki at giftast upp í „lærdómar ilra anda“. (1 Timoteus 4:1-3) At vera stakur hevur tó nógvar fyrimunir hjá teimum, sum óhindrað vilja tæna Jehova. Tí er tað ikki skilagott at gifta seg á leysum grundarlagi, eitt nú vegna bólkatrýst.
4. Hví er eitt gott hjúnaband besta grundarlagið fyri familjulívinum?
4 Men eru hinvegin góðar grundir til at gifta seg? Ja, hjúnabandið er eisini ein gáva frá Gudi. (Les Fyrstu Mósebók 2:18.) Tað hevur ávísar fyrimunir og kann gera ein lukkuligan. Til dømis er eitt gott hjúnaband besta grundarlagið fyri familjulívinum. Børn hava tørv á at vaksa upp í einum tryggum umhvørvi við foreldrum, sum elska, upplæra og leiðbeina tey. (Sálmur 127:3; Efesusbrævið 6:1-4) Men at fáa børn er ikki einasta orsøkin til at gifta seg.
5, 6. (a) Hvørjar fyrimunir hevur eitt tætt vinalag sambært Prædikaranum 4:9-12? (b) Hvussu kann eitt hjúnaband vera sum ein trífaldur tráður?
5 Legg til merkis, hvørjum samanhangi evnisskriftstaðið til henda kapittulin stendur í: „Betri er at vera sjálvurannar enn einsamallur, tí teir báðir fáa góða løn fyri strev sítt; og um annar fellur, kann hin reisa felaga sín upp aftur. Men vanlukkuliga er hin einsligi staddur; tí fellur hann, er eingin at reisa hann upp aftur! Somuleiðis, táið tveir sova saman, verða teir heitir; men hvussu kann hin einsligi verða heitur! Og um so onkur kann vinna hann, ið einsamallur er, kunnu tveir standa seg ímóti honum; og trífaldur tráður er ikki so góður at slíta.“ – Prædikarin 4:9-12.
6 Hesi ørindini snúgva seg fremst av øllum um gott vinalag. Og í hjúnabandinum ber til at fáa tættasta vinalagið yvirhøvur. Sum skriftstaðið vísir, kunnu hjúnafelagar hjálpa, ugga og verja hvønn annan. Eitt hjúnaband er serliga sterkt, um talan ikki bert er um tveir partar, ið eru knýttir saman. Ørindið rør fram undir, at tað ber til at slíta ein tvífaldan tráð. Men tríggir træðrir, sum eru tvunnir saman ella flættaðir, eru ikki so lættir at slíta. Hugsa bæði maður og kona mest um at gleða Jehova, er teirra hjúnaband sum ein trífaldur tráður. Tá ið Jehova er ein partur av hjúnabandinum, verður tað altso sera sterkt.
7, 8. (a) Hvørji ráð gav Paulus ógiftum kristnum, sum stríðast ímóti kynsligum lystum? (b) Hvørja sanna mynd gevur Bíblian okkum av hjúnabandinum?
7 Tað er eisini bert í hjúnalagnum, at tað er loyvt at nøkta tann kynsliga tørvin. Innan fyri hesar karmarnar kann kynsliga samlívið av røttum metast sum ein kelda til gleði. (Orðtøkini 5:18) Nøkur ógift, ið eru farin um tað, Bíblian nevnir „ungdómsárini“ – altso ta tíðina, tá ið kynsligi hugurin er serliga sterkur – stríðast kanska enn ímóti kynsligum lystum. Hava tey ikki tamarhald á hesum lystunum, kann tað føra til óreinan ella ósømiligan atburð. Paulus fekk íblástur frá Gudi til at geva ógiftum hesi ráð: „Kunnu tey ikki vera fráhaldandi, so giftist tey! Betri er at giftast enn at brenna av girnd.“ – 1 Korintbræv 7:9, 36; Jákup 1:15.
8 Uttan mun til hvat fær fólk at gifta seg, er tað gott at hava røttu myndina av hjúnabandinum. Tí sum Paulus orðaði tað, fáa tey, sum gifta seg, „trongd í holdinum“. (1 Korintbræv 7:28) Hjún fáa trupulleikar, sum støk ikki fáa. Um tú velur at giftast, hvussu kanst tú tá minka um trupulleikarnar og økja um gleðina og nøgdsemið? Tað kanst tú millum annað gera við at hugsa teg væl um, áðrenn tú velur ein hjúnafelaga.
HVUSSU VELUR TÚ EIN GÓÐAN HJÚNAFELAGA?
9, 10. (a) Hvørja mynd nýtti Paulus til at lýsa vandan við at gifta seg við einum, sum ikki tænir Jehova? (b) Hvussu verður úrslitið ofta, tá ið Guds leiðbeining um ’bert at giftast í Harranum’ verður skúgvað til viks?
9 Paulus fekk íblástur til at festa eina týðandi meginreglu á blað, sum vit eiga at fylgja, tá ið vit skulu velja ein hjúnafelaga: „Farið ikki undir ójavnt ok saman við vantrúgvandi.“ (2 Korintbræv 6:14) Myndin, hann nýtir, er frá landbúnaðinum. Verður eitt ok lagt á tvey kríatúr, sum eru sera ymisk til støddar ella í styrki, koma bæði at líða undir tí. Fara tí tvey, ein, sum tænir Jehova, og ein, sum ikki tænir honum, undir ok saman í hjúnalagi, koma tey uttan iva at uppliva ósemju og stríð. Vil annar av hjúnafelagunum fegin halda seg í kærleika Jehova og hin lítlan ella ongan hug hevur til tað, hóska teirra mál í lívinum ikki saman, og tað kann elva til nógvar trupulleikar. Tí eggjaði Paulus kristnum til ’bert at giftast í Harranum’. – 1 Korintbræv 7:39.
10 Í summum førum eru støk Jehova vitni komin til ta niðurstøðu, at eitt ójavnt ok er betri enn tað einsemið, tey í løtuni kenna. Nøkur velja at skúgva bíbilsku leiðbeiningina til viks og gifta seg við einum, sum ikki tænir Jehova. Hetta hevur ferð eftir ferð havt syrgiligar avleiðingar. Tey, sum hava valt hesa støðuna, koma at sanna, at tey ikki kunnu tosa við hjúnafelagan um tað týdningarmesta í lívinum. Einsemið, tey nú kenna, kann vera uppaftur størri enn tað, tey kendu, áðrenn tey giftust. Men tíbetur velja túsundtals støk at líta á og fylgja Guds leiðbeining hesum viðvíkjandi. (Les Sálm 32:8.) Hóast tey fegin vilja giftast, verða tey verandi støk, inntil tey finna ein hjúnafelaga, ið tænir Jehova Gudi.
11. Hvat kann hjálpa tær at velja ein góðan hjúnafelaga? (Sí eisini rammuna „ Hvørjum hyggi eg eftir hjá einum komandi hjúnafelaga?“)
11 Eitt og hvørt Jehova vitni er ikki av sær sjálvum ein hóskandi hjúnafelagi. Hugsar tú um at gifta teg, mást tú leita eftir einum, sum elskar Gud og hevur eginleikar og andalig mál, ið hóska til tín. Trúgvi og skilagóði tænarin hevur givið nógv tilfar út um hetta evnið. Tað er skilagott at hugsa um slíka bíbilska leiðbeining og at biðja til Jehova, tí so fer hann at hjálpa tær at taka hesa týðandi avgerðina. * – Les Sálm 119:105.
12. Hvør siður í sambandi við hjúnalag er vanligur í nógvum londum, og hvat dømi í Bíbliuni kann brúkast sum leiðbeining?
12 Í nógvum londum er tað siður, at foreldrini velja børnunum ein hjúnafelaga. Fólk í hesum mentanum eru sum heild samd um, at foreldur hava tann vísdóm og tær royndir, ið skulu til fyri at taka eina so týðandi avgerð. Eins og á Bíbliunnar døgum rigga fyriskipað hjúnaløg ofta væl. Dømið við Ábrahami, ið sendi tænara sín at finna Ísaki eina konu, kann vera sera læruríkt hjá foreldrum í dag, sum eru í eini líknandi støðu. Ábraham hugsaði ikki um pengar ella sosiala støðu. Men hann gjørdi nógv burtur úr at finna Ísaki eina konu, sum tænti Jehova. * – 1 Mósebók 24:3, 67.
HVUSSU KANST TÚ FYRIREIKA TEG, SO TÚ FÆRT EITT GOTT HJÚNALAG?
13-15. (a) Hvussu kann meginreglan í Orðtøkunum 24:27 hjálpa einum ungum manni, sum hugsar um at giftast? (b) Hvat eigur ein ung kvinna at gera, um hon hugsar um at giftast?
13 Gongur tú og hugsar um at giftast, eigur tú at spyrja teg sjálvan: ’Eri eg veruliga til reiðar?’ Svarið er ikki bert treytað av tínum kenslum viðvíkjandi kærleika, kynslívi, vinalagi ella at fáa børn. Ein komandi maður og ein komandi kona eiga eisini at hugsa um ábyrgdina, sum fylgir við.
14 Ein ungur maður, sum leitar sær eftir einari konu, eigur at hugsa gjølla um hesa meginregluna: „Fullfør verk títt harúti, ger teg lidnan á markini! So kanst tú byggja tær hús.“ (Orðtøkini 24:27) Hvat skulu vit læra av hesum? Tá í tíðini mátti ein maður, sum vildi giftast og hava familju, spyrja seg sjálvan: ’Eri eg til reiðar at syrgja fyri einari konu og børnunum, vit møguliga fáa, og vísa teimum umsorgan?’ Hann noyddist fyrst at arbeiða, altso taka sær av økrunum og grøðini. Sama meginreglan er galdandi í dag. Ein maður, sum fegin vil giftast, má hugsa um ábyrgdina, sum fylgir við. So leingi hann er førur fyri tí, má hann arbeiða. Guds orð vísir, at ein maður, sum ikki syrgir fyri familjuni likamliga, kensluliga og andaliga, er verri enn ein uttan trúgv. – Les Fyrra Timoteusbræv 5:8.
15 Ein kvinna, sum fegin vil giftast, má eisini vera til reiðar at átaka sær fleiri ábyrgdaruppgávur. Bíblian rósar dugnaskapinum og eginleikunum, sum ein kona má hava fyri at kunna stuðla manni sínum og syrgja væl fyri húskinum. (Orðtøkini 31:10-31) Menn og kvinnur, ið vilja giftast sum skjótast uttan at hugsa um ábyrgdina, eru í roynd og veru sjálvsøkin. Tey hugsa als ikki um, hvat tey kunnu bjóða einum møguligum hjúnafelaga. Tey, sum fegin vilja giftast, mugu fremst av øllum vera andaliga fyrireikað.
16, 17. Hvørjar bíbilskar meginreglur eiga tey, sum fegin vilja giftast, at grunda um?
16 At fyrireika seg til hjúnalag ber í sær at grunda um leiklutin, Gud hevur givið manninum og konuni. Ein maður má vita, hvat tað vil siga at vera høvd, ella at hava leiðsluna, í eini kristnari familju. Hesin leikluturin gevur ikki manninum loyvi at stýra familjuni við harðari hond. Hann skal heldur hugsa um, hvussu Jesus útinnir sína leiðslu og taka eftir honum. (Efesusbrævið 5:23) Ein kvinna má eisini skilja, at hon hevur ein týðandi leiklut sum kona. Er hon fús at vera manni sínum undirgivin? (1 Korintbræv 11:3) Hon er longu undir lóg Jehova og Kristusar. (Galatiabrævið 6:2) Men myndugleikin, maðurin hevur í húskinum, umboðar eina aðra lóg. Er hon eisini sinnað at stuðla og geva seg undir myndugleikan hjá einum ófullkomnum manni? Dámar henni ikki hesi útlitini, eigur hon ikki at gifta seg.
17 Haraftrat mugu báðir hjúnafelagar vera fúsir at vísa hvørjum øðrum umhugsni. (Les Filippibrævið 2:4.) Paulus skrivaði: „Ein og hvør tykkara [skal] elska konu sína sum seg sjálvan. Og konan skal vísa manninum virðing.“ Við íblástri frá Gudi skilti Paulus, at maðurin hevur serligan tørv á, at konan vísir honum djúpa virðing. Og konan hevur serligan tørv á at vita, at maðurin elskar hana. – Efesusbrævið 5:21-33.
Nógv pør, sum ganga saman, ansa eftir ikki at vera einsamøll
18. Hví skulu pør hava tamarhald á sær sjálvum, meðan tey ganga saman?
18 Tá ið tvey ganga saman, er tað ikki bara ein tíð at stuttleika sær. Tað er ein tíð, sum gevur teimum møguleika at læra hvørt annað væl at kenna og finna útav, um tað er skilagott hjá teimum at gifta seg. Tað er eisini ein tíð at læra sjálvstamarhald. Freistingin at gera nakað, sum bert hoyrir heima í hjúnalagnum, kann vera sera stór – tað er jú heilt natúrligt at kenna seg drignan at hvørjum øðrum. Men tey, sum veruliga elska hvørt annað, vilja ikki gera nakað, ið kann skaða hin andaliga. (1 Tessalonikabræv 4:6) So um tú gongur saman við einum, mást tú hava tamarhald á tær sjálvum. Hesin eginleikin kann gagna tær alt lívið, antin tú giftist ella ikki.
HVUSSU FÁA TIT HJÚNABANDIÐ AT HALDA?
19, 20. Hvussu eigur okkara áskoðan á hjúnabandið at vera øðrvísi enn tann, sum er vanlig í dag? Lýs við einum dømi.
19 Skal hjúnabandið halda, mugu maður og kona hava røttu áskoðanina á lyftið, tey hava givið. Skaldsøgur og filmar enda ofta við einum vøkrum brúdleypi, sum júst er tann lukkan, fólki leingist eftir. Men í veruliga lívinum er brúdleypið ikki ein endi, tað er ein byrjan – byrjanin til nakað, sum eftir Guds ætlan skuldi vara við. (1 Mósebók 2:24) Tíverri er hetta ikki vanliga áskoðanin í dag. Í summum mentanum verður sagt um fólk, ið giftast, at tey „knýta bond“. Tað er ikki vist, at tey, sum siga tað, hugsa um, hvussu væl henda myndin lýsir vanligu áskoðanina á hjúnabandið. Hvussu tá? Jú, ein góður knútur eigur at halda, so leingi tað er neyðugt, og hann skal eisini vera lættur at loysa.
20 Nógv í dag meta hjúnabandið sum nakað fyribils. Tey gifta seg við gleði, tí tey halda, at tað fer at nøkta teirra tørv, men tey vænta eisini at kunna fara frá hvørjum øðrum, so skjótt sum hjúnabandið gerst ov krevjandi. Til samanberingar kunnu vit hugsa um myndina, Bíblian nýtir til at lýsa hjúnabandið – trífaldaða tráðin. Í Prædikaranum 4:12 kann hebraiska orðið, sum er umsett „tráður“, eisini sipa til eitt reip. Reip, sum verða brúkt umborð á seglskipum, eru gjørd til at halda, soleiðis at tey sjálvt í ringasta ódnarveðri hvørki flosna ella slitna. Hjúnabandið er á sama hátt ætlað til at halda. Minst til, at Jesus segði: ’Tað, sum Gud hevur bundið saman, má menniskja ikki skilja sundur.’ (Matteus 19:6) Velur tú at giftast, mást tú hava somu áskoðan á hjúnabandið. Verður hjúnabandið ein byrða av hesum? Nei.
21. Hvørja áskoðan eiga maður og kona at hava á hvørt annað, og hvat kann hjálpa teimum í hesum sambandi?
21 Maður og kona mugu varðveita røttu áskoðanina á hvørt annað. Hugsa bæði mest um teir góðu eginleikarnar og gerðirnar hjá hinum, verður hjúnabandið gott. Ber tað yvirhøvur til at hava eina so jaliga áskoðan á ein ófullkomnan maka? Hjá Jehova ber tað væl til at hava eina jaliga áskoðan á okkum, og tað líta vit á, at hann hevur. Sálmaskaldið skrivaði: „Gavst Tú misgerðum gætur, HARRI, hvør varð tá standandi, Harri!“ (Sálmur 130:3) Maður og kona mugu á líknandi hátt hava eina jaliga áskoðan á hvørt annað og vera fyrigevandi. – Les Efesusbrævið 4:32.
22, 23. Hvussu eru Ábraham og Sára ein góð fyrimynd hjá hjúnum í dag?
22 Hjúnabandið kann gerast enn betri, sum árini ganga. Í Bíbliuni lesa vit um hjúnabandið hjá Ábrahami og Sáru, tá ið tey vóru blivin gomul. Tey høvdu eisini sítt at stríðast við. Hugsa tær, hvussu tað var hjá Sáru, sum møguliga var í trýssunum, at fara úr sínum trygga og góða heimi í ríka býnum Ur til at búgva í tjøldum restina av lívinum. Men hon læt mannin skipa fyri. Hon var ein góð kona, sum vísti manni sínum virðing og stuðlaði teimum avgerðunum, hann tók. Og hon gjørdi tað ikki bara av plikt. Sjálvt ’fyri sær sjálvari’ rópti hon mann sín harra. (1 Mósebók 18:12; 1 Pætur 3:6) Hennara virðing fyri Ábrahami kom frá hjartanum.
23 Tað vil tó ikki siga, at Ábraham og Sára altíð høvdu somu áskoðan. Einaferð kom hon við einum uppskoti, sum „gjørdi Ábrahami ógvuliga ilt“. Men eftir ávísing frá Jehova lurtaði Ábraham kortini eyðmjúkur eftir konu síni, og tað vísti seg at vera gott fyri familjuna. (1 Mósebók 21:9-13) Í dag kunnu hjún, sjálvt tey sum hava verið gift í fleiri áratíggju, læra nógv av Ábrahami og Sáru.
24. Hvørji hjúnabond æra Jehova Gud, og hví?
24 Í kristnu samkomuni eru túsundtals lukkulig hjúnabond, har konan hevur djúpa virðing fyri manninum, har maðurin elskar og ærir konu sína og bæði seta Jehova á fremsta plássið. Gert tú av at gifta teg, fert tú vónandi at velja ein góðan hjúnafelaga, at fyrireika teg væl til hjúnabandið og at arbeiða upp á at fáa eitt gott og varandi hjúnaband, sum ærir Jehova Gud. Tá hjálpir títt hjúnaband tær at verða verandi í kærleika Guds.
^ par. 11 Sí kapittul 2 í bókini Hemmeligheden ved et lykkeligt familieliv, sum Jehova vitni hava givið út.
^ par. 12 Nakrir trúfastir tænarar í forðum, eitt nú Ábraham og Jákup, høvdu meira enn eina konu. Tá í tíðini loyvdi Jehova hesum trúføstu tænarum og ísraelsmonnum fleirkonuhjúnalag. Hann stovnaði tað ikki, men hann lóggav um tað. Tó vita hansara tænarar í dag, at hann ikki longur loyvir fleirkonuhjúnalagi. – Matteus 19:9; 1 Timoteus 3:2.


text:
Lesoto
Kongsveldið Lesoto (enskt: Kingdom of Lesotho, sesotho Muso oa Lesotho) inni í Suðurafrika, er fjallaland, og tað er einasta land í Afrika, har alt lendið er hægri enn 1000 metrar oman sjóvar. 1. juli 2013 var fólkatalið 1,936,181 í Lesoto [1].
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Hóast Lesotho er eitt av minstu londunum í heiminum, bert 30 000 ferkilometrar til støddar, eru trupulleikarnir í landinum ómetaliga stórir. Høvuðsorsøkirnar til vánaligu støðuna eru nógvu tilburðirnir av eyðkvæmi, føðslutrot og fátækradømi. Harafturat eru inntøkurnar hjá stjórnini minkaðar nógv seinastu árini orsakað av altjóða fíggjarkreppuni. Landið er millum tey minst mentu londini í heiminum og sambært Global Hunger Index er føðslustøðan í landinum álvarsom [2]. Heimsmatvørufelagsskapin WFP hevur arbeitt í landinum síðani 1965 og samstarvar við stjórnina í Lesoto um at veita skúlanæmingum tvær ókeypis máltíðir um dagin. Familjurnar eru illa fyri fíggjarliga, og børnini verða tí noydd at arbeiða ístaðin fyri at ganga í skúla. Stjórnin í Lesotho hevur sett sær sum aðalmál at minka um hungurin í landinum og hevur somuleiðis nýtt nógva orku seinastu árini at økja um atgongdina til útbúgving. Fíggjarliga støðan í landinum ger tað tórført hjá nógvum børnum at sleppa í skúla.
Týdningarmesta tilfeingið er vatn; síðst í 1990-árunum var byrja at byggja stóra vatnorkuverkætlan, ið enn er í gerð, við tí endamálið at gera Lesoto sjálvbjargið við ravmagni og selja Suðurafrika nógv vatn. Til hon er liðug er Lesoto búskaparliga bundið at ríka grannalandi sínum. Væl ber til at halda geitir í hálendinum í Lesoto. Mest hava teir angorageitir, tí at angoraull er nógv eftirspurd, bæði til klæði og annan vevnað.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lt.html
- ↑ http://www.fao.org/docrep/014/am588e/am588e00.pdf


text:
(Grein um Allen Ginsberg og yrkingina Howl, sum varð prentað í føroyskari týðing eftir Gunnar Hoydal í Vencili #1/2006. Oddfríður Marni Rasmussen skrivaði greinina, sum stóð í Dimmalætting 25. mai 2007, og er hon her endurgivin við loyvi høvundans)
Ýl á føroyskum
50 ár eftir, at ein av týdningarmestu yrkingum, sum heimurin nakrantíð hevur hoyrt ella lisið, varð skrivað, er henda slóðbrótandi yrkingin nú týdd í føroyskt. Týðingina hevur Gunnar Hoydal meistarliga greitt úr hondum. Talan er um yrkingina “Howl, for Carl Solomon”, sum á føroyskum er týdd til “Ýl, til Carl Solomon”. Yrkingin stendur í fyrsta nummarinum av skaldskaparritinum Vencili. “Undirgrein til Ýl”, stendur í næsta nummarinum, og tað er eisini Gunnar Hoydal, sum hevur týtt hana í føroyskt. Tað er ikki á hvørjum degi, at ein yrking, sum hevur fingið menniskjað at síggja heimin í øðrvísi ljósi, stendur prentað á føroyskum. Tað er ongin annar enn yrkjarin, upptraðkarin og provokatørurin Allen Ginsberg, sum skrivað hevur yrkingina “Ýl”.
Baklandið
Allen Ginsberg varð føddur 3. juni í 1926 í Newark og doyði 5. apríl í 1997. Foreldrini vóru russiskir jødar, ið fluttu til USA fyri tveimum ættarliðum síðani. Bæði vóru tey radikal vinstrahall, áhugað í marxismu, nudismu, feminismu og øðrum nýggjum hugskotum, sum vóru frammi tá á døgum. Pápi Allen, Louis Ginsberg, ið varð føddur í 1875 og doyði í 1976, var lærari og yrkjari. Hann var limur í amerikanska yrkjaraakademinum. Tá ið Allen Ginsberg var smádrongur, fekk mamma hansara, Naomi Ginsberg, psykiskar trupulleikar. Hennara paranoia gjørdi, at hon varð innløgd á afturlatnari deild, og at enda fekk hon hvíta skurðin. Hon doyði í 1956. Í samfullar fjøruti tímar fyri jarðarferðina, skrivaði Allen yrkingina “Kaddish” til mammu sína. Presturin las hana við grøvina.
Í fjørutiárunum las Allen Ginsberg við Columbia College. Har hitti hann teir báðar William S. Burroughs og Jack Kerouac, sum seinni, saman við Allen Ginsberg, myndaðu bólkin, ið kallaðist beatnikkararnir ella The Beat Generation. At hesir tríggir møttust og vórðu vinir gjørdi, at eitt skaldskaparrák tók seg upp í USA, sum fekk allan ungdómin at mótmæla og seinni gera uppreistur móti McCarthyismuni, sum var ráðandi tá. McCarthy striddist fyri at reinsa USA fyri alt, sum var øðrvísi. Hann fongslaði fólk bara tí, at tey høvdu eina aðra meining enn hon, ið skuldi passa inn í kjarnufamiljumynstrið. Sjálvandi elvdi henda háðan móti persónliga frælsinum til mótstøðu.
Ýlið
Í 50 árunum gekk Allen Ginsberg á Columbia University. Hann las Franz Kafka og William Blake, og sat nógv á West End Café og skrivaði. Meðan hann gekk á hægri lærustovni, reikaði hann runt og var sjálvdan til undirvísing. Fleiri ferðir slapp hann fyribils ikki at vera við í undirvísingini millum annað tí, at hann hevði skrivað ókvæmisorð á veggirnar, har hann búði.
William Carlos Williams viðurkendi soleiðis í 1955 í einum brævi um Beat-rørsluna. Í desember mánaði skipaðu teir fyri eini upplestrarøð á Six Gallery í San Francisco. Six Gallery var ein stórur verkstaður, sum var gjørdur um til eitt myndlistasavn. Upplestrarøðin bar heitið “Happy Apocalypse”. Har las hann yrkingina “Ýl” við undirheitinum “til Carl Solomon”. “Ýl” fekk stóran týdning fyri alt samfelagið í USA. City Lights bókahandilin gav bókina út í 1956. Í 1957 var endin, at umstrídda innihaldið í bókini gjørdi, at Allen Ginsberg og Lawrence Ferlinghetti, maðurin, sum gav bókina út, og maðurin, ið átti City Lights Bookstore, vóru stevndir fyri rættin. Stóri almenni áhugin fyri málinum gjørdi, at báðir vórðu frídømdir.
Ýl gjørdist skjótt ein av mest slóðbrótandi yrkingunum í amerikanskari bókmentasøgu. Forleggjarin Lawrence Ferlinghetti varð handtikin og ákærdur fyri at geva út ósømiligar bókmentir. Sjálvur var Allen Ginsberg í Tanger og vitjaði vinmannin William S. Burroughs, so hann varð ongantíð handtikin. Tollarar løgdu hald á næsta upplagið. Hetta rættarmál varð blást upp í fjølmiðlum og bæði yrkjarar, ummælarar og bókmentafrøðingar á lærdum háskúlum mótmæltu málinum. 19. mai í 1957 stóð grein i The San Francisco Cronicle, ið vardi “Ýl”, sum rætturin í San Francisco frammanundan hevði dømt at vera so ónæriliga, at ungdómurin kundi taka stóran skaða av at lesa hana. Tað var serliga hesin setningurin, sum fekk statsákæran at melda yrkjaran, forleggjaran og yrkingina: … sum lótu seg mogga aftanífrá av heilagum motorsúkklumonnum og skríggjaðu av frøi.
Eftir at rættarmálið hevði vart í tríggjar mánaðir, avgjørdi rætturin at fríkenna bæði Lawrence Ferlinghetti og Allen Ginsberg fyri at hava útgivið og skrivað yrkingina, sum seinni skuldi vísa seg at verða yrkingin, sum broytti skriviháttin, sum fleiri yrkjarar nýttu. Tá ið dómarin las dómin, endaði hann við at siga: “Eitt gamalt slagorð ljóðar soleiðis: óndur veri hann, sum hugsar ónt, og fyri at endurgeva úr einari yrking hjá Allen Ginsberg, so eiga vit heldur at læra av hansara orðum: heilagur veri hann, sum hugsar heilagt.”
Orsøkin at yrkingin varð bannað, var tann, at hon var full av ónærisligum orðum, ið høvdu við kynslívið at gera. Orð, sum ikki hóskaðu inn í glæstrimyndina av tí samfelag, sum politikarar í USA royndu at skapa, og eisini runga ákærurnar frá Allen Ginsberg oman yvir samfelagið. Eyðsæð er, at hann vardi hin minnimenta – tann vanliga amerikanaran, sum altíð var bangin fyri at verða avlurtaður av McCarthy og hansara monnum. Sjálvur var hann gjeikari, og hann gav hesum samfelagsbólki, sum McCarthy og hansara menn fongslaðu, eina rødd, sum almenningurin og serliga tey ungu tóku til sín.
Michael McClure, ið var ein, ið las upp á Six Gallery, har “Ýl” á fyrsta sinni varð lisin, sigur soleiðis um upplesturin: “Allen byrjaði at lesa. Røddin var kløn, men brennandi klár. Av og á rópti Jack Kerouac: “kom nú!” í sama tónalagi og rútmu sum Allen las yrkingina. Tað, sum vit mintust, hevði ongin verið so óræddur og framligur í sínum yrkingum – nú var ongin vegur aftur – og vit vóru til reiðar ikki at venda aftur. Ongin okkara ynskti at venda aftur til tað gráu, køldu, herveldistøgnina, aftur til tann andliga tóman, aftur til landið við ongari poesi, til tann andliga livandi dapurleikan. Vit vildu gera alt av nýggjum, og vit vildu uppfinna tað sjálv. Vit ynsktu eina rødd, og vit ynsktu eina víðsjón.”
Henda útsøgnin er sera rámandi, og vísir hon á tað, sum Allen Ginsberg setti í verk. Hann var kanska ikki so tilvitaður um, hvørjar fylgirnar fóru at verða, tá ið hann skrivaði “Ýl”, men alt sítt lív royndi hann at fáa fólkið at vakna og gera uppreistur móti teimum, ið ráddu fyri borgum, og sum noyddu tey at liva soleiðis, sum tey ikki vildu liva.
Howl/Ýl
“Ýl”, hetta dantiska verkið hjá Allen Ginsberg, fer altíð at standa ovarliga á kanonlistanum yvir yrkingar. Seinnu árini av sínum ævisskeiði ynskti Allen Ginsberg, at hann kundi skrivað eina yrking, ið kundi verið eitt “Ýl II”. Hendan yrking skuldi mótmæla politikarum í nýggjari tíð. Gjøgnum yrkingar og mótmælisrøður sínar, ávirkaði Allen Ginsberg politikarar og samfelagsviðurskifti sum heild.
“Ýl” hevur undirheitið “til Carl solomon”. Hvør er hesin Carl Solomon, sum yrkingin er skrivað til? Jú, Allen møtti honum á Rockland sinnissjúkrahúsi, har teir fingu viðgerð. Carl Solomon var føddur í 1928 í The Bronx. Hann er mest kendur fyri at hava givið Allen Ginsberg íblástur til “Ýl, til Carl Solomon”. Hóast hann hevði nógv strið av sinnissjúku síni, var hann av vitugastu monnum, og Ginsberg og hann kjakaðust ofta um bókmentir. Áhugavert er, at allir tríggir, Ginsberg, Burroughs og Kerouac, høvdu ein “dupultgangara” ella ein spegil av sær sjálvum, sum teir brúktu í sínum verkum – ein spegil, sum livdi tað lívið saman við teimum, og sum teir skrivaðu í sínar bøkur. Burroughs hevði gøtudreingin og rúsevnismisnýtaran Herbert Huncke, Kerouac hevði hin sjarmerandi og karismatiska Neal Cassady, sum er høvuðspersónurin í “On The Road” og so Ginsberg, hann hevði Carl Solomon, ið altíð gav honum íblástur um ørskap.
Farbróðir Carl Solomon átti eitt forlag, ið nevndist A. A. Wyn, ið prentaði fikkubøkur. Allen Ginsberg trábað teir um at geva út tað, sum vinir hansara Jack Kerouac og William S. Burroughs høvdu skrivað. Forlagið gav út “Junky”, sum er fyrsta skaldsøgan eftir Burroughs, men vildi ikki geva út bókina “On The Road” eftir Kerouac – bókin, sum seinni skuldi seta Jack Kerouac í støðuna sum tann stóri uppreistrarmaðurin, sum vísti amerikumonnum á útjaðaran í USA. Solomon skrivaði ikki tað stóra sjálvur, sjálvt um tað kundi ljóðað so, tá ið ein lesur “Ýl”. Og tó. Seinni gav hann út tvær bøkur við elliptiskum, fróðum og løgnum ritroyndum. Aðra “Mishap, Perhaps” í 1966 og hina gav hann út í 1968 og kallaðist hon “More Mishaps”.
Mælt verður um
Í fororðunum til yrkingasavnið “Howl and other poems”, ið kom út í 1956, sigur William Carlos Williams: “Hann hevur bókstaviliga verið gjøgnum helvitið, og á vegnum møtti hann einum manni, nevndur Carl Solomon. Teir skiftu um tenn og skarn úr hesum lívi, ið ikki kann verða lýst uttan at brúka tey orð, ið brúkt vórðu at lýsa hetta.”
“”Ýl” er ógvuliga jødisk í sínum kenslum. Mállærulagið er bíbilskt í sinum endurtøkum. Howl er eitt ógvusligt ýl móti allari siðmenning, ið ikki dugir at hugsa, og, sum drepur andan, ið sigur, at tess harðari, tú rópar, tess minni verður tú hoyrdur,” segði Richard Eberhart, tá ið hann ummælti yrkingasavnið “Howl and other Poems” í New York Times Book Rewiew 2. september 1956.
Áðrenn Richard Eberhart ummælti “Ýl”, sendi Allen Ginsberg honum eitt bræv, har hann rættvísgjørdi sína poesi, kanska serliga yrkingina “Ýl”. Ginsberg vildi vera við, at hansara skaldskaparlæra var eitt fast tak um øll kenslulig virði í samfelagnum. Hann greiðir Eberhert frá um tann innara og tann ytra formin, hvussu yrkingin er bygd upp. At hann hevur funnið sær íblástur úr yrkingum eftir Walt Whitman sæst serstakliga í teimum longu reglunum og tí bólgnandi myndamálinum. Teknsetingin í “Ýl” er ikki sum hon, ið mállæran lærir okkum. Allen Ginsberg setir síni tekn inn í yrkingina, har hann skal anda inn, tá ið hann lesur hana hart. Hetta ger, at yrkingin hevur eina óvikiliga rútmu, ið meira og minni líkist tí mátanum rabbinarar endurtaka úr Toraini. Formurin er ein roynd – ein roynd, har Ginsberg dregur inn alt og øll, sum nakrantíð hava ávirkað hann. Sjálvur sigur hann, at yrkingin er “a brick shithouse“.
Yrkingin “Ýl, til Carl Solomon”, er býtt sundur í tríggjar partar. Fyrsti partur er tann kendasti av teimum trimum. Tað kemur meiri enn so fyri, at bara hesin parturin verður týddur, tá ið yrkingin verður flutt yvir í annað mál.
Fyrsti partur
Hesin parturin er um samveruna, sum Allen Ginsberg hevði við yrkjarar, listafólk sum heild, politisk virkin, sinnissjúk, jazztónleikarar og rúsevnismisnýtarar. Hesi fólkini, sum hann hitti í 40 árunum og 50 árunum, eru tey, sum mynda persónarnar í fyrsta parti av “Ýl”. Teimum møta vit í fyrstu regluni: Eg sá teir bestu heilarnar í mínum ættarliði týndar av ørskapi. Hann megnaði at geva teimum lægstu og útstoyttu í samfelagnum eina harðmælta rødd, ið vardi teirra lívsleið og teirra livihátt. Allen Ginsberg vísir á ymisleikan í tí menniskjaligu náttúruni og á, at øll samfeløg eiga at virða hesi menniskju, óansæð hvussu tey liva. Fyrsti partur endurgevur samfelagið, sum amerikanarar “livdu” í fyrst í 50 árunum. Sjálvandi er hesin parturin skrivaður á tann hátt, at hann er tíðarleysur, so at lesarin í dag, kann fáa eins nógv úr yrkingini, sum fyri 50 árum síðani.
Annar partur
Í øðrum parti verður ídnaðarliga siðmenningin lýst sum Molok. Molok ella Milkom, sum hann verður nevndur í Bíbliuni, er ein gudur, sum hevði mannakropp og tarvahøvur. Menn ofraðu børn til hansara. Hendur hansara gløddu og børnini kolaðust upp. Hann hevur nógvar týdningar. Orðið Molok merkir kongur. Í “Ýl” merkir Molok kensluloysi og er tí eitt orð, sum verður brúkt í staðin fyri USA. Men tað er eyðsæð, at Allen Ginsberg eisini dregur filmin “Metropolis” eftir týska filmsleikstjóran Fritz Lang fram. Í filminum er eitt skapilsi í líki av einum illum anda, ið nevndur er Molok.
Ginsberg skrivaði henda partin, tá ið hann royndi ymisk sløg av rúsevnum. Í eini dreymasjón sá hann framsíðuna á einum stórum hotelli, ið hann samanbar við Molok. Hotellið er ein mynd av tí amerikansku fremmandagerðini, ið nógv føldu.
Triði partur
Hesin parturin er beinleiðis stílaður til Carl Solomon. Teir báðir, Allen Ginsberg og Carl Solomon, vóru eitt stutt tíðarskeið innlagdir samstundis á Rockland sinnisjúkrahúsið. Vert er at minnast, at mamma Allen Ginsberg doyði í 1956, tá ið hann las “Ýl” fyri almenninginum á fyrsta sinni. Hesin parturin er eyðkendur fyri sína eyðsýndu endurtøku. Allen Ginsberg endurtekur: Eg eri við tær í Rocklandi. Tað er í hesum partinum at vent verður frá tí harðliga tónanum í partinum, har Molok verður lýstur.
“Undirgrein til Ýl”
“Undirgrein til Ýl” kom út samstundis sum “Ýl”. “Undirgrein til Ýl” hevur tað sermerkið, at orðið “heilagt” verður endurtikið í ymiskum fyribrigdum. Yrkingin er ein hálovan til alt, sum er heilagt, og tað eru ikki bara tey fyribrigdini, sum vit halda eru heilag, ið verða lýst sum heilag. Kropslutir, yrkjarar, sum mótmæltu McCharty tíðini og alt tað, sum verður lýst í fyrsta partinum í “Ýl”, verður lýst sum heilagt.
Eftirtíðin
Tað er ongin loynidómur, at “Ýl” er ein av týdningarmestu yrkingum, sum nakrantíð er skrivað. Hon byrjaði við, at ávirka amerikanska samfelagið, og spjæddi seg kring allan heimin. Yrkingin hevur havt stóran týdning fyri eftirtíðina. Hon var við til at eggja amerikumonnum at vísa størri tolsemi og at vísa á teir ymisleikar, ið vit menniskju hava. Tá ið USA fór í kríggj í Vietnam, varð yrkingin sjálvandi lisin hart allastaðni, sum eitt mótmæli móti øllum teimum ungu amerikansku hermonnunum, sum lótu lív ella komu heim kryplaðir úr krígnum í Vietnam.
Nú eru 50 ár liðin síðani “Ýl” varð útgivin í USA, og enn tann dag í dag eru rithøvundar, sum hava fingið íblástur úr hesari stóryrking.
Kendi ummælarin og yrkjarin T.S. Elliot segði, at allir høvundar skriva sín skaldskap á ryggin á undanfarnu høvundum. Tíbetur, kunnu vit siga. “Ýl” hevur havt so stóran týdning fyri eftirtíðina, at tað vildi verið ein stórur missur, um vit ikki høvdu hesa yrkingina at halda okkum til, at draga úr og hvørva í – og nú eisini á føroyskum.
Heimildir:
Ann Charter: Beat Down to your Soulr. Penguin Books, 2001.
Allen Ginsberg við formæli eftir William Carlos Williams: Howl and other Poems. City Lights Books, 1956.
Vencil: Fyrsta og næsta nummar av tíðarritinum fyri skaldskap á føroyskum. BFL, 2006, 2007.


text:
2. PARTUR
Hvør er Gud?
Bara ein sannur Gud er til, og hann eitur Jehova. Bíblian sigur: „Lat teir sanna, at eingin uttan Tú eitur HARRIN [„Jehova,“ NW] hin hægsti yvir allari jørðini!“ (Sálmur 83:19) Hann er ein ósjónligur andi. Hann elskar okkum og vil, at vit eisini elska hann. Somuleiðis vil hann, at vit skulu elska onnur. (Matteus 22:35-40) Hann er hin Alvaldi og hevur skapt alt.
Tað fyrsta, Gud skapti, var ein mektigur andaskapningur, ið seinni varð kendur sum Jesus Kristus. Jehova skapti eisini einglarnar.
Jehova skapti alt í himli . . . og alt á jørðini. Opinberingin 4:11
Jehova Gud skapti stjørnurnar og jørðina við øllum, sum er á henni. — 1 Mósebók 1:1.
Hann gjørdi Ádam, fyrsta menniskjað, úr mold. — 1 Mósebók 2:7.
LÆR MEIRA
Hevur Gud eitt navn?
Gud hevur nógv heiti, eitt nú hin Alvaldi, Skapari og Harri. Men Guds persónliga navn stendur meira enn 7.000 ferðir í Bíbliuni.
Hvør er Gud?
Hevur Gud eitt navn, og leggur hann nakað í okkum?


text:
Verkamannafylkingin
Verkamannafylkingin (VMF) var ein vinstrasinnaður politiskur flokkur í Føroyum. Hann var stovnaður av misnøgdum javnaðarveljarum úr fakfelagsrørsluni. Verkamannafylkingin var umboðað á løgtingi frá 1994 til 1998. Ingeborg Vinther frá Verkamannafylkingini var fyrsta kvinnuliga løgtingsumboð valt í Suðuroy.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Verkamannafylkingin fekk meiri enn 2 400 atkvøður í 1994, og tað rakk til at fáa 3 umboð á Ting. Verkamannafylkingin gjørdist soleiðis 5. størsti flokkur og fór fram um Sjálvstýrisflokkin. Verkamannafylkingin fór í samgongu við Sambandsflokkin, Javnaðarflokkin og Sjálvstýrisflokkin við Edmundi Joensen (B) sum løgmanni. Óli Jacobsen, formaður í Føroya Fiskimannafelag, gjørdist landsstýrismaður fyri Verkamannafylkingina í ídnaðar- og arbeiðsmarknaðarmálum. Axel H. Nolsøe tók við sessinum eftir Óla frá desember 1995. Tá landsstýrið í juni 1996 varð umskipað, helt Edmund fram sum Løgmaður, og Axel H. Nolsøe gjørdist landsstýrismaður fyri Verkamannafylkingina í arbeiðsmarknaðar, almanna- og heilsumálum. Í oktober 1996 loysti Kristian Magnussen Axel av, og í mars 1998 loysti Óli Jacobsen aftur Kristian Magnussen av til nýggj samgonga varð skipað í mei eftir valið 30. apríl 1998.
Landsstýrismenn[rætta | rætta wikitekst]
Løgtingslimir[rætta | rætta wikitekst]
- Óli Jacobsen, Eysturoy
- Karl Robert Johansen, Eysturoy (vara fyri Óla Jacobsen)
- Kristian Magnussen, Suðurstreymoy
- Ingeborg Vinther, Suðuroy


text:
eiti Marna og búgvi í Sørvági.
Búgvi í húsunum, har eg eri uppvaksin. Uttanfyri er ein lítil garður, har blómur, runnar, trø og kryddurtir stríðast fyri at koma fram um ókrútið.
Elski tað, sum veksur, tó ikki ókrút. Av tí at eg havi sum princip ikki at flyta meg longri enn 5 metrar á apostlunum, so er ein túrur niðri í garðinum, har friður valdur, nakað sum er neyðugt fyri at fylla sinnið við góðum lívgevandi tonkum.
Av tí at eg arbeiði í Havn og hati at ganga, eigi eg ein Splash. Hann er akkurát passaligur til mín tørv. Lítl og fittur og lættur at seta seg inn í.
Eg eigi fýra børn, sum øll eru vaksin, og sum eg elski yvir alt á jørð, sjálvt um eg altíð sigi teimum mína hjartans meining, bæði tá tey hava gjørt okkurt gott og okkurt minni gott. Eg eigi tvær ommudøtur og tveir ommusynir, og um tey hava eg bara gott at siga, tey eru feilfrí og fittast í allari verðini. Og so eigi eg ein verson og eina verdóttur, og tey eru øgiliga fitt, serliga tí at tey eisini eru góð við míni børn
Og eg elski at skriva og skræða meg um alt millum himmal og jørð – so hetta við bloggi er sum skraddarseymað til mín.
Eg havi sera avgjørdar meiningar serliga um politikk, bókmentir og feminismu. Og tað fái eg at hoyra fyri við hvørt, men tað leggi eg ikki petti í.
Eg haldi at tónleikur, telda, bøkur og øl er guds gáva til mannaættina. Tónleikur og bøkur kunnu njótast í óavmarkaðum mongdum, meðan hini bæði mugu nýtast (og njótast) við skili.


text:
Hevði tað so bara verið við tí. Nei, nýggjasti Vencilin, hin 16. í røðini, er so fullur av tramanskapi og øðrum vandamiklum tilfari, at ritstjórarnir, fyri fyrstu ferð síðan Vencil Nr. 4 kom út í 2008, hava kent seg noyddar sjálvir at ávara lesaran longu á permuni: hesin Vencil er stutt sagt skaðiligur!
Tað var annars ikki ætlanin, at Vencil 16. skuldi enda soleiðis. Satt at siga skuldi ongin Vencil 16. koma, tí avgerðin var tikin at leggja árarnar inn og gevast. Men so hendi tað, sum ongin hevði kunnað sæð fyri sær: við eitt stóðu tekstir í røð fyri at sleppa at verða lisnir í Vencili, og tá var onki annað at gera enn at rógva afturáaftur!
Sum hálvsagt longu er, so er hesin 16. í røðini fullur av tilfari, sum ikki so væl tolir dagsins ljós. Men dygdini feilar onki, og úrvalið av tekstum hevur ongantíð áður verið størri enn tað sama. Umframt søgur og yrkingar, eru eisini ein teknisøga, tvey kvæði, ein vísindagrein og ein sangur við í hesum 176 síður langa Vencli.
Snýt ikki teg sjálva/-n fyri nýggjan dygdarskaldskap á føroyskum, nú jólini royna at lokka teg við øllum hugsandi syndigum innstøkkum og umlopsgerðum. Halt fast! Halt Vencil! Ella halt tær oman/niðan/yvir/út/inn í nærmasta bókahandil at keypa tær hann, antin til tín sjálvs ella til gávu, men minst til, legg hann ikki ov nær jólatrænum.
Vencil Nr. 16/2015, Innihaldsyvirlit >>
AÓD/OMR


text:
Suðuroyar Musikkskúli ger vart við, at í løtuni eru tøk pláss til næmingar í hesum ljóðførum: Gittar, tvørfloyta, klarinett, trombone, saksofon, trumpet, kornet, althorn, baryton, euphonium, tuba.
Meira fæst at vita á heimasíðuni sumus.fo, har tilmelding eisini fer fram.
Suðuroyar Musikkskúli hevði eina stak hugnaliga og væleyðnaða jólakonsert í skúlanum í Trongisvági 6. desember. Okkara óføru næmingar spældu jólasangir av ymsum slagi, bæði sum solistar og í bólkum. Eisini áhoyrarnir fingu brúkt røddina í felagssangunum og aftaná var jólahugni við kaffi og køkum. Hjartans takk øll tit mongu sum komu at líða á, hjálpa til og syngja við, og ikki minst takk til okkara dugnaligu næmingar sum vóru røsk og fitt í allar mátar! 🙂
Fimm óførir næmingar og lærarar teirra framførdu ljómandi blásaratónleik í Sumba í dag, tá minnisvarði teirra sjólatnu varð vígdur og avdúkaður. Eitt hugnaligt og væleyðnað tiltak.
Suðuroyar Musikkskúli hevur sett Kára Jacobsen sum nýggjan leiðara. Kári er útbúgvin á Det Kgl. Danske Musikkonservatorium í Keypmannahavn og hevur drúgvar royndir sum tónleikalærari, tónasmiður, fyriskipari og framleiðari bæði í Føroyum, í Keypmannahavn og aðrastaðni uttanlanda. Hann starvast eisini m.a. sum klaverlærari í Suðuroy.
Í eina tíð hevur Suðuroyar Musikkskúli verið uttan leiðara, av tí at ivamál hava verið um setanartilgongdina. Men úr musikkskúlanevndini verður sagt, at nú verður hugt frameftir og at tey fegnast um at leiðaraviðurskiftini loksins eru komin í rætt lag.
Tey, ið ynskja at ganga til eitt ljóðføri, kunnu melda seg til á heimasíðuni hjá Suðuroyar Musikkskúla sumus.fo, sum í næstum verður dagførd.
Týsdagin 24. mei kl. 19 verður summarkonsertin hjá Musikkskúlanum í Suðuroy hildin á Seglloftinum á Tvøroyri. Fyri næmingar og familjur teirra er matur og hugni frá kl. 17.30, meldið tykkum til hetta við at ringja til Kára á 22 33 42. Næmingar eta ókeypis, fyri onnur er prísurin 70 kr. Tilmeldingarfreistin er fríggjadagin 20. mei. Sjálva konsertin kl. 19 er fyri øll og krevur ikki tilmelding.


text:
Íslendskt mál
Íslendskt er eitt indo-evropeiskt mál. Tað hoyrir til ta vesturnorrønu málættina saman við føroyskum, norskum og hinum nú útdeyða norn, sum norrøna málið í Hetlandi nevndist.
Innihaldsyvirlit
Málskyldskapur[rætta | rætta wikitekst]
Føroyskt og íslendskt eru grannamál. Hugsa vit um uppruna, stavseting ella orðatilfar, eru tey nær í ætt. Men munurin er á reglunum viðvíkjandi framburði. Tá ið landnámsmenn í 9. øld hildu vestur í hav úr Vesturnoregi, settu summir búgv í Íslandi, summir í Føroyum, og uppaftur summir funnu sær bústað í oyggjalondum sunnan fyri Føroyar. Hesir niðursetumenn vóru ættaðir av vesturstrond Noregs og bóru sjálvsagt við sær tey bygdamál, ið talað vórðu har um leiðir. Mál teirra kalla vit norrønt.
Fyrstu øldirnar hendir valla tað nógva málinum viðvíkjandi í hesum nýbygdu londunum. Føroyingurin, íslendingurin og hetlendingurin, sum hittust um ár 1000, mundu uttan størri tvørleika skilja hvør annan. Men sum øldir liðu fleiri, tók málið at broytast í ljóði, soleiðis at smátt um smátt sprettur íslendskt úr norrønum og føroyskt úr somu rót. Stóra broytingarskeiðið verður ofta sett til hvarvið 1300 til 1500. Kemur tú í einum teksti fram á orð sum til dømis "blað", "bátur" ella "vík", so heldur tú ivaleyst tekstin at vera føroyskan. Men tað er ikki vist, at hann er føroyskur. Hann kann eins væl vera íslendskur. Men biður tú eitt íslandskt og eitt føroyskt fólk lesa hesi 3 orðini upp, so hoyrir tú mun alt fyri eitt.
Málføri[rætta | rætta wikitekst]
Skulu vit tosa um bygdarmál (fø. málføri, ísl. mállýskur) í Íslandi, er fyrst at siga, at munurin á málinum í teimum ymsu pørtunum av landinum er lítil. Tann munur ið er, er fyrst og fremst í framburðinum. Skilt verður t.d. ímillum harðmæli á Norðurlandinum (frá Héraðsvötnum og eystur í Vopnafjörð) og linmæli aðrastaðni í landinum. Í harðmæli eru k, p og t fráblást í innstøðu aftan á langt sjálvljóð, meðan tey eru ófráblást í linmæli, ljóðskrivað ávíkavist [kʰ, pʰ, tʰ] og [b, d, g]. Ein partur av harðmælisøkinum, serliga Eyjafjarðarsýsla, hevur raddað ljóð undan p, k og t; dømi vanta [vantʰa], lampi [lampʰi], hjálpa [jaulpʰa], meginparturin av landinum hevur óruddaðan framburð, t.d. [vandta], [lambpi] og [jaulbpa].


text:
Orð: Robert Karlsson
Lag: Gunvor Haag
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Hevur perluna dýru tú funnið,
hennar’ æviga virði tú sæð?
Hevur Jesusi hjartað tú givið?
Kanst tú siga: Hann mín er í dag!
Niðurlag: Tann, sum leitar, hann finnur;
tann, sum biður, hann fær!
Syndabyrðan burt svinnur,
frið í hjartað tú fær!
2. Hevur selt alt í heimi, tú eigur,
vrakað hansara fáfongd og spæl,
fyri bert hesa perlu at ognast?
Tá av sonnum tín sál her gerst sæl.
3. Ert tú vaknaður úr tínum svøvni?
Vent tær burtur frá tómleika, synd?
Hevur vakra juvelin tú vunnið,
er væl Frelsarin dýrgripur tín?
4. Hesa perluna eg havi funnið,
havi virði og dýrd hennar’ sæð!
Nú mítt hjarta er Jesusi givið,
Hann er mín! – kann eg siga í dag!


text:
15. januar
15. januar er dagur 15 í árinum í gregorianska kalendaranum. 350 dagar eru eftir av árinum (351 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2001 - Wikipedia varð stovnað
- 2013 - Sif Gunnarsdóttir sett sum stjóri í Norðurlandahúsinum
- 2014 - Mentanarvirðisløn Landsins, Heiðursgáva landsins og Virðisløn til ungt listafólk fyri árið 2013 vóru handaðar í Stóra Pakkhúsi í Vági. Bjørn Kalsø, landsstýrismaður í mentamálum handaði virðislønirnar. Tróndur Patursson fekk Mentanarvirðisløn Landsins á 150.000 krónur, Árni Dahl fekk Heiðursgávu landsins á 75.000 krónur og Trygvi Danielsen fekk Virðisløn til ungt listafólk.
- 2015 - Kavaódn herjaði um alt Føroyar, tó kom ikki so nógvur kavi niður í Suðuroynni og Sandoynni, men í restini av landinum var ikki koyrandi, ringast var á Sandavágshálsi, á Vestmannavegnum, á Kvívíksvegnum og við Norðskálatunnilin. Fleiri bilar stóðu fastir í nógva kavanum. Summi noyddist at soca í bilinum. Nógv vóru veðurføst ymsastaðni. handanin av Mentanarvirðislønum Landsins varð útsett til dagin eftir.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1900 - William Heinesen, rithøvundur og listamaður.
- 1929 - Martin Luther King
- 1936 - Maud Heinesen, rithøvundur, fødd í Klaksvík (fødd Brimheim).


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 30. sept. 2008.
Sí, tað Guds lamb við barnaeygum blíðu!
tað Jesus er, sum tók teg í sín favn,
teg ritaði ta morgunløtu fríðu
í sína hond og nevndi tá títt navn.
Sí, tað Guds lamb í tínum ungdómsdøgum!
tá lívið blómar, og tú leggur leið.
Set mál títt hátt og lít mót hæddum høgum.
Fylg Jesusi her alt títt æviskeið.
Sí, tað Guds lamb í vaksnamannatali!
tá synd og skuld tær tyngja lívsins veg.
Um fallin tú enn ert á stríðsins vali,
sí tá Guds lamb, ið ber alt fyri teg.
Sí, tað Guds lamb, tá sól í vestri setur!
og myrkur legst um alt, títt eyga sá.
Ta stund tú Lambið Guds skalt kenna betur,
tá andlit tú til andlits Krist skal sjá.


text:
Orð: Jóannes Patursson
Lag: Vísulag (Svend Vonved)
Viðmerking: Yrktur til føstugangsdans í Keympannahavn í 1903.
1. Stígum sterkir og stígum við hógv,
stíggjar roynið og bláan sjógv,
mangt metar osum ímóti,
mennist tó menskir í hóti!
Fram, stígum føroyingar fremri!
2. Vesalur sigur: “Eg veit eingi ráð,
vandi er í hvørjari vrá;
føroyingar eru so smáir,
fjallmenn eru ov fáir.
3. Reka til spekingar duga vit ei,
reikar hvør á rangari leið;
vinnist tí vána bjargur,
alt verður rami vargur.”
4. Kappin kvøður, hann keksar av stað:
“Kann væl fáast eitt annað lag,
fjallmenn koma í vana,
teir nýliga fóru at tæna.
5. Ein fór fram við øgiligari skundan,
annar gánaði, hin triði legði undan,
hin fjórði helt í sunnan, hin fimti í vestan,
hin sætti í norðan, hin sjeyndi í eystan.
6. So ókønir fóru teir í fyrsta dyst,
so teir mundu alla gonguna mist,
men nú faram ætir hagan at kenna,
menn nema hógv til støðil at renna.
7. Tá gerast teir ikki ov fáir,
tó teir á tóni eru lágir;
halda teir saman hendur,
helst ikki verða teir bendir.
8. Um einhvør tá spjálkar burtur úr parti,
ja seks og sjey í sama darti,
tað verður tó nóg mikið eftir,
tað, svørji eg, ikki grettur.”
9. Eingin kann ætla, hvat ið smáir vinna:
alt, tá teir sannleikans vegin finna,
eingin, hvat teir kunna lyfta,
trú kann bjargið flytta.
Fram, stígum føroyingar fremri.Goym tekstin


text:
Orð: Mikkjal á Ryggi
Lag: Regin Dahl
1. Um summarið altíð
so nógv er at gera,
letingi einans fær lætta og frið,
er veltingin liðug, so torvið er at skera,
heiðarnir sortna nú so við og við,
í hvørji lág
eru at sjá
nýskornar gravir við móbakkum hjá.
2. Skóleysir dreingirnir standa á eyga,
streymar um andlitið sveittin so strítt;
torvu á torvu so kvikir teir laða,
ryggirnir rætta og kreppa seg títt.
Karbleytan mógv
bera um hógv
genturnar, dálkaðar frá høki til skógv.
3. Tungt fellur strevið á sólheitum degi,
lúgvaðum manni er hvílan so kær,
linkar hans hugur, so minkar hans megi,
mangur man ynskja, at kvøldið var nær,
ber tó ei til
at steðga eitt bil,
um millum teir røsku hann rokna seg vil.
4. Minkar títt lívsmót, lat barmin hin tóma
fylla seg aftur við fagurt at sjá.
Hygg, hvussu bláber um heyggjarnar blóma,
hygg, hvussu fípurnar veittra í lág.
Á tjørnini har
snákar nú sær
eitt yndisligt, elskandi stikkantarpar.
5. Við vanganum grønum
og reyðbrúnum nakka
hann kappast í litum við blomstur í líð.
At síggja tey svimja og hoyra tey kvakka
lyftir mítt sinni og lættir mítt stríð.
Føgur natúr
rekur út úr
slittyngdum manni hans møði og stúr.


text:
Smyril (fuglur)
Smyril (frøðiheiti - Falco columbarius subaesalon) er einasti ránsfuglur sum eigur í Føroyum í dag, men hildið verður at havørnin átti í Føroyum í gomlum døgum. Hann er av minstu falkum. Steggin er dimmgráur omaná, gulbrúnur við dimmum strikum í neðra og um hálsin; bøgan er smáflekkut av dimmum og ljósum brúnum. Ungfuglurin líkist bøguni, men dimmari. Smirilin er líka grammur sum veiðifalkurin. Starar, steinstólpur, títlingar og aðrar smáfuglar drepur hann í meingi. Leingi kann hann sita samanhoykin á eini túgvu og skimast — avbara væl skygdur er hann. Nú fær hann eyga á ein grátítling langt burtur. Lágt yvir jørðini flýgur hann — títlingurin støkkur upp, og kvikur sum ein hvirla er smirilin eftir honum. Men hin lítli er knappur í vendini, hvørja ferð hann kennir smirilin tætt at sær, snittar hann til viks, so smirilin verður áhaldsin í takinum. Men títlingurin møðist, og finnur hann ikki eitt friðskjól, so er deyðin vísur. Mót einum garði heldur hann ferðini, smýgur inn í eina holu og er bjargaður. Nipin setur smirilin seg uppiyvir at lúra, men títlingurin kemur ikki út, fyrr enn hann er farin.
Starar tyrpast tætt saman í flokk undan honum, og flúgva so høgt upp í loft — væl vita teir, at uttan hann er uppi yvir teimum, fær hann hvørki nev ella kløur í teir. Og onkursvegna munna teir eisini fáa ørkymlað hann í flognum, tí tá ið teir halda seg væl saman, má hann oftast fara frá við ongum. So ræddur kann stari vera, at hann flýgur undan inn í roykstovuna og ytst undir væðingina; og so morðgírugur er smirilin, at hann eltir; men tá ið hann sær fólkið inni, skundar hann sær út aftur. Eisini størri fuglar, sum lógv og snípa, mugu stundum lata lív fyri honum. Smiril eigur víða í norðanlondum, men einans í Føroyum er hann alt árið. Reiður tímir hann ikki at gera sær, tekur heldur eitt krákureiður; tá verður bardagi millum bæði, men knappur og knáur, sum smirilin er, má krákan oftast dvína, alt hon er nógv størri. Smiril verpur 4 reyðbrún egg, og 3 vikur seinni koma ungarnir út. Kemur tú at reiðrinum, so blaka teir seg á ryggin og høgga upp ímóti tær við klónum — teir eru av tí berginum brotnir — bregða ikki úr ætt. — Ljótt er at síggja, hvussu smiril drepur smáfugl, og ofta illskast vit inn á hann, men annars kann hann ikki liva. Hvat skulu vit tá siga um teir »sportsmenn«, sum mest til stuttleika drepa og særa hundraðtals av fuglum, særa teir so, at teir mangan fáa óreiðiligari deyða, enn tá ið smiril tekur teir.
Ránsfuglar, ið hoyra til falkaættina, kennast á flogi av sera spísku veingjabroddum teirra og heldur langa veli. Tætt hjá sært tú, at smyrilin hevur rættiliga tjúkt nev, ið beint aftan fyri niðurbenda oddin á yvirnevinum hevur eina "tonn", ið nevnist falkatonnin, ið fellur inn í samsvarandi foyru á undirnevinum. Í falkaættini (Falconidae) eru uml. 60 ymisk sløg, ið liva um meginpartin av heiminum. Smyrlarnir eru býttir sundur í 10-11 ymisk sløg, sum eiga norðalaga á norðurhálvu. Tað smyrlaslagið, ið sæst í Føroyum bæði sum búfuglur og sum flytifuglur, eitur á látíni Falco columbarius subaesalon, og eigur eisini í Íslandi og í Skotlandi. Tað eru serliga teir longu veingirnir á hesum slagnum, sum bróta frá slagnum aesalon, ið eigur norðalaga í Norðurlondum, heilt eystur í Siberia.
Innihaldsyvirlit
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Smyril er minsti falkur í Evropa. Hann er 25 til 30 cm til longdar og hevur eina veingjabreidd frá 50 til 60 cm. Stórur munur er á steggja og bøgu. Steggin er grábláur omaná og reyðbrúnur um búkin og hevur breiðar álir. Omaná er bøgan morreyð og um búkin er hon heilt ljósagul og hevur breiðar morreyðar álir. Teir ungu fuglarnir líkjast bøguni til fram ímóti vári, tá teir missa gomlu fjaðrarnar og grábláir fjaðrar vaksa fram á bakinum á ungu steggjunum. Bøgan vigar í miðal 210 gr, og er tí heldur størri og tjúkkri enn steggin, sum í miðal vigar 50 g minni.
Útbreiðsla og flyting[rætta | rætta wikitekst]
Í dag eiga uml. 25 – 50 pør av smyrlum í Føroyum. Stovnurin er í framgongd, eftir eina stóra minking miðskeiðis í farnu øld. Ein orsøk til framgongdina í dag eru teir rættiliga veðurgóðu vetrarnir, har starar og gráspurvar hava klárað seg væl, og tí eru eitt gott føðslugrundarlag hjá smyrlunum. Hildið verður, at ein partur av føroyska stovninum er búfastur. Íslendski stovnurin telir ímillum 1000 og 2000 pør, harav teir flestu eru flytifuglar. Nógvir av teimum eru í Føroyum á vári og heysti, á veg til vetrarbýli á bretsku oyggjunum og í Fraklandi. Nakrir av smyrlunum, sum eru í Føroyum um veturin, eru helst íslendskir. Bert teir norðastu smyrlarnir eru flytifuglar av teirri einfaldu orsøk, at smáfuglarnir, teir liva av, flyta suðureftir um heystið.
Føði[rætta | rætta wikitekst]
Smyril veiðir ofta har frítt og opið er, og ger ofta óvæntað snarálop. Flestu fuglar verða tiknir á jørðini ella nær við jørðina. Serliga er tað sjónin, ið ger smyril til ein framúr góðan ránsfugl. Sjónarkyknurnar í eygunum eru 1 mill. fyri hvønn mm². Til samanberingar hevur menniskjan bert 100 túsund. Í Føroyum er fongurin vanliga stari, títlingur, steinstólpa og spurvur, ja sjálvt vaðfuglur sum t.d. lógv og snípa má lúta. Tað er ótrúligt, at smyrilin er førur fyri at taka ein so stóran fugl sum lógvin, ið vigar uml. tað sama sum hann sjálvur.
Verping[rætta | rætta wikitekst]
Smyril velur sær øki, sum er nóg stórt til at føða ungarnar. Í Íslandi kann eitt tílíkt øki vera uml. 35 km² til støddar. Smyril eigur ofta í brøttum líðum, men hann byggir tó ikki reiður sítt sjálvur. Finnur hann eitt gamalt kráku- ella ravnareiður á hóskandi staði, er tað nóg gott. Viðhvørt verpir hann beint á bera hellu uttan nakað reiður. Verpingin byrjar í mai og eggini eru millum trý og seks í tali, men vanliga fýra. Eggini eru uml. 40 mm til longdar og rættiliga rund, tey eru morreyð við tøttum døkkum deplum. Klekingin tekur uml. fýra vikur og ungarnir eru floygdir eftir øðrum fýra vikum. Tá ungarnir eru klaktir, er tað steggin sum veiðir, og hann roytir ofta fongin, áðrenn hann verður givin bøguni á einum ávísum staði tætt við reiðrið við ungum. Bøgan skræðir fongin sundur í hóskandi bitar, sum hon gevur ungum sínum.
Slag[rætta | rætta wikitekst]
- Falco naumanni (Reyðsmyril)
- Falco tinnunculus (Grýtissmyril)
- Falco vespertinus (Kvøldsmyril)
- Falco subbuteo (Vákasmyril)
Ymiskt[rætta | rætta wikitekst]
Smyrilsnavnið er grógvið inn í føroyska gerandisdagin. Suðuroyarleiðin verður røkt av Smyrli og eitt skipafelag Smyril Line ber eisini smyrilsnavnið. Smyrilin er nevndur í Fuglakvæðinum, ið Nólsoyar Páll yrkti fyrst í nítjandu øld. Ein máliska, sum enn hoyrist, t.d. tá børn spæla væl saman og ein ótangi kemur og spillir spælið og friðin, er: "Nú kom smyril í staraflokk!".
111. ørindi í Fuglakvæðinum ljóðar soleiðis:
- Tutlaði tað við fuglarnar,
- sum vóru í míni trá:
- “Nú kemur smyril í staraflokk,
- pakkið tykkum herfrá”.
Myndarøð[rætta | rætta wikitekst]
-
-
-
Smyril, Porkeri.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
- Stamps.fo - Smyril (kelda, almenn ogn).
- FaroeNature.net > Smyril.


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 22. januar 2009.
Um stundum her á fold vit mega sanna,
at lívsins lagna mongum tykist vánd,
tá sjúka, sorg og deyði hvørt um annað,
her hylja Harrans mjúku kærleiks hond.
Tá myrkur sýgur seg um sál og sinn,
og sorgartár tey streyma stríð á kinn.
Í slíkum roynslum ilt ei er at skilja,
at skakað verður trúarinnar grund,
tí trúgvin veit ei tankar Guds og vilja,
og mangt eitt hví tá tyngir sál og lund.
Um svar ei finst, so skalt tú vita tær:
Gud agar hvørt eitt barn, hann hevur kær.
Vit trúgva tó, Gud børnum sínum gevur
bert tað, ið altíð tænir teimum best.
Er ókendur enn vilji hans og vegur,
so er tó tað, ið dugnar okkum mest,
tí alvit hans og forsjón vita alt,
og bert tað besta verður hvørjum valt.
Ein dag so allar gátur ráddar verða,
og hvør ein spurningur fær fullgott svar,
sum spyrjandi vit her í barmi bera
í hesum sorgardali víða hvar.
Tann dag hvørt tár á kinnum torna skal;
tá sanna vit, at Gud alt gjørdi væl!


text:
Páskaregg
Rulla páskaregg[rætta | rætta wikitekst]
Tað er føroyskur siður at rulla páskaregg annan páskadag. Hartkókað egg, sum ofta eru málað ella á annan hátt prýdd, verða rullað oman bakkan, til tey brotna, og síðani eiga tey at verða etin. Tað gerst tó alt vanligari, at eggini ikki verða etin. Tá koma átufreku likkurnar ístaðin.
Í Havn eru Gamla Hoyvíkin, Hoydalar og KFUK-bøurin (í Varðagøtu) populer støð at rulla páskaregg.
Ein sangur er gjørdur um at rulla páskaregg, hann eitur heilt einfalt "Rulla páskaregg".


text:
Finskt mál
Finskt mál er málið í Finnlandi og er minnilutamál í Svøríki. Um 5,2 milliónir fólk tala finskt [1], sum nú er, og støðan hjá finskum er betri enn nakrantíð áður. Nú á døgum verður finskt nýtt í øllum hugsandi viðurskiftum, bæði skipaðum og óskipaðum. Tá ið Finnland fór inn í ES, gjørdist finskt eitt av almennu málunum í Evropasamveldinum. Í Svøríki hevur finskt støðu sum alment viðurkent minnilutamál.
Finskt er av uralsku málættini, ein kløn og støkkin keta av málum, sum røkkur frá eystursjóvarstrondini heilt til Jenisej-ánna og Taimyrhálvoynna í Sibiria.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Søgugongdin í finskum eftir frumfinska tíð verður býtt sundur í fimm.
- Fyrsta skeiðið er fornfinskt frá fyrstu túsund árunum eftir okkara tíðarrokning. Longu tá verður støði lagt undir fyrsta málføraskilnaðin.
- Annað mentanarsøguliga týðandi skeiðið var tað miðaldarfinska. Miðøldin í Finnlandi verður roknað frá umleið 1150, haðani elstu skjølini eru um finsk viðurskifti. Finnland gjørdist í miðøldini ein partur av svenska ríkinum og varð lagt undir svenska lóg og svenskan stjórnarsið. Finskt hevði ikki støðu sum alment umsitingarmál og lógarmál, men hentari var í vissum førum at nýta finskt.
- Tað triðja menningarskeiðið, gamalt skriftfinskt, tók við í 1540-árunum, tá ið trúbótin kom til Finnlands. Við trúbótini fylgdi tann meginregla, at fólk skuldu kunna taka Guðs orð til sín á móðurmálinum, og var einki skriftmál frammanundan, mátti tað skapast nú. Mikael Agricola, sum seinni gjørdist biskupur í Åbo, týddi og læt prenta tær fyrstu finsku bøkurnar. Teirra millum var Nýggja Testamenti, sum kom út í 1548, tann týdningarmesta. Øll Bíblian varð týdd til finskt í 1642.
- Eitt nýtt skeið í søguni hjá finskum, tað eldra nútíðarfinska, tók við í 19. øld. Svøríki misti Finnland til Russlands í 1809 og Finnland gjørdist eitt sjálvstýrandi stórfúrstadømi undir Russlandi. Umsitingarmálið var framvegis svenskt. Men reist vórðu alt meira tilvitandi krøv um, at finskt skuldi hava størri rætt. Eisini sjálvum málinum varð litið at við øðrum eygum enn áður. Tey vesturfinsku málførini vórðu roknað sum oyðiløgd av sterku ávirkanini frá svenskum og leitað varð eftir nýggjum fyrimyndum fyri skriftmálinum í teimum reinaru eysturmálførunum.
- Fimta menningarskeiðið hjá finskum, nútíðarfinskt, verður roknað frá 1880-árunum og frameftir. Eftir tað eru ongar víðgongdar broytingar við atliti at bygnaðinum í finskum, men menningin hevur verið spøk og í samsvari við broytingar í umheiminum, tó er málnýtslan og áskoðanin á hana broytt munandi.


text:
Rafflesiablómur
Rafflesiablóman (frøðiheiti: Rafflesia arnoldii) - ein metur í tvørmál og størsta blóma í heminum - letur seg upp mitt um náttina og livir bara átta dagar. Hon rýkur ræðuliga illa, sum rotið rað, og verður tí eyknevnd raðblóma. Rafflesiablóman er ein kjøtátari og etur skordýr. Rafflesiablóman hevur hvørki greinar ella leyv. Hon er sníkur og tekur alt føðsluevni, henni tørvar, úr vertsplantuni. Rafflesiablóman veksur djúpt inni í regnskógunum í Suðuramerika. Tann ovurstóra rafflesiablóman er skíkjaraplanta. Hon sýgur eisini føðslu úr ávísum trøum. Blóman er 1 m. í tvørmál. Ringur roykur gongur at henni, hon verður tí eisini nevnd "stinkandi kempan".
Rafflesiablóman er kallað upp eftir Stamford Raffles, ið var bretskur landshøvdingur í økinum í 19. øld.


text:
Kongur (talv)
Kongur er mest umráðandi talvfólk í talvi. Hvør telvari hevur ein kong. Endamálið í talvi er at seta kongin hjá mótpartinum skák og mát, og tá er talvið vunnið. Kongurin kann fara eitt fet í allar ættir, tó er ikki loyvt at leika hann beinleiðis í deyða. Verður kongurin hóttur, soleiðis at ein maður hjá mótpartinum kann drepa kongin í næsta leiki, stendur kongurin í skáki. Tá skal kongurin leikast úr vanda ella annað fólk leikast ímillum, so hann ikki stendur í skáki longur.
Kongurin er við í serligum leiki, tá ið ein leypir í borg.
At leggja kongin merkir, at ein gevur upp. Ein kann velja at geva talvið yvir á ymiskan hátt, og tá er talvið liðugt og tapt. Ein kann leggja kong sín niður, ein kann steðga klokkuni, ella ein kann taka í hondina á mótpartinum og siga, at ein gevur talvið.


text:
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI | SÁLMARNIR 74-78
Minn teg á verk Jehova
At grunda um tað góða, Jehova hevur gjørt, hevur stóran týdning
74:16; 77:7, 12, 13
Grunda vit um tað, vit lesa í Guds orði, hevur tað stóra ávirkan á okkum, og vit fara at virðismeta ta andaligu føðina enn meira
Hugsa vit djúpt um Jehova, hjálpir tað okkum at minnast hansara undurfullu verk og vónina, hann hevur givið okkum
Verk Jehova fevna um:
74:16, 17; 75:7, 8; 78:11-17
Skapanarverkið
Meira vit læra um skapanarverkið, størri verður okkara ærufrykt fyri Jehova
Menn, sum hava fingið ábyrgd í samkomuni
Vit mugu akta teir, sum Jehova velur at ganga undan
Frelsugerðir
Minna vit okkum á frelsugerðir Jehova, styrkir tað okkara álit á, at hann fegin vil og er førur fyri at taka sær av sínum tænarum


text:
Búrfiskur
Búrfiskur (frøðiheiti - Hoplostethus atlanticus) verður til støddar uml. 70 cm. Hann er hávaksin við stórum høvdi, hægstur (1/3 av longdini) beint aftan fyri høvdið. Kjafturin er stórur, svartur innan og stendur á skák. Hann hevur fleiri píkar á høvdinum, og roðslan eftir strikuni er beinakend og á hesum fiskaslagi størri enn annars. Liturin á kroppinun er fagurt reyðgulur, og høvdið reytt. Í Norðuratlanshavi er hann undir Íslandi og suður til Biskayavíkina og við Azorurnar. Annars livir hann á sunnaru hálvu. Við New Zealand, Australia og Tasmania eru tað í fleiri ár fiskaðar stórar nøgdir av búrfiski. Á okkara leiðum er hann fyri tað mesta fingin djúpari enn 600 m og oftast fram við brøttum hellingum og fram við tindum í sjónum. Á sunnaru hálvu veksur fiskurin sera spakuliga, og í Australia rokna fiskifrøðingar við, at bert uml. 3% av samlaðu stovnunum kunnu fiskast árliga, uttan at stovnurin minkar.


text:
Vantandi rættindi og mismunur
Samkynd kunnu framvegis ikki gifta seg
Hvørki skrásett parlag ella kynsleyst hjúnalag er galdandi í Føroyum.
Ættleiðing
Fólk av sama kyni kunnu framvegis ikki ættleiða børn sum par. Einans sum støk.
Blóðgevi
Samkyndir menn kunnu framvegis ikki geva blóð í Føroyum.
Juridiskt kynsskifti
Tað er ikki loyvt at skifta kyn í Føroyum uttan at gelda.
Biologiskt kynsskifti
Atgongd til góða heilsuráðgeving viðvíkjandi kynsligum samleika og møguleika fyri biologiskum kynsskifti er ikki nóg góð í dag.
Harmonviðgerð
Harmonviðgerð fyri tvørkynd er ikki loyvd í Føroyum.
HPV-koppsetingin til drongir
HPV-koppsetingin til gentur, sum er at fyribyrgja lívmóðurhálskrabba hjá kvinnum, fyribyrgir eisini munnholukrabbamein, analkrabbamein og peniskrabbamein. Henda koppseting er í dag ókeypis fyri gentur, men ikki drongir í Føroyum.
Í Føroyum og í Danmark er ætlanin, at menn verða vardir við, at tær kvinnurnar, teir hava kynsligasamvera við eru longu koppsettar, og sostatt ikki smitta teir við HPV. Samkyndir menn, tvíkyndir menn og menn, ið hava sex við øðrum monnum, verða tí ikki vardir á sama hátt, umteir ikki eru koppsettir. Í eitt nú USA og Australia hava heilsumyndugleikarnir viðmælt samkyndum monnum at lata seg koppseta móti HPV. Mismunur skuldi tí ikki verið millum gentir og drongir á hesum økinum í Føroyum.
Antidiskriminatiónslóg
Vit hava ongar antidiskriminatiónslógir í Føroyum. Hvørki vegna kynsliga sannføring ella nakað annað.


text:
Persónlig røkt av tínari pensjónssamansparing
NordikPensjónsRøkt er til tín, sum ynskir at betra tínar fortreytir fyri størri avkasti av tínari pensjónssamansparing.
4 fyrimunir við NordikPensjónsRøkt
- Økir møguleikan hjá tær fyri at fáa størri avkast av tínari pensjónssamansparing
- Tú fært eina persónliga pensjónsskipan, ið verður lagað eftir tær og tínum íløguprofili
- Okkara serfrøðingar hava støðugt eftirlit við og røkta tínar íløgur
- Tú hevur fult yvirlit og gjøgnumskygni við Netbankanum
Stutt um NordikPensjónsRøkt
Okkara serfrøðingar seta tín pening í virðisbrøv og hava støðugt eftirlit við og røkta tínar íløgur, soleiðis at tín pensjónssamansparing altíð stendur har, sum hon hevur bestu møguleikarnar fyri at geva tær eitt størri avkast.
Við møguleikanum fyri størri avkasti økist váðin tó samsvarandi. Tí er tað umráðandi, at tín íløguprofilur er sambæriligur við títt váðafýsni og tín væntaða pensjónsaldur.
Við Netbankanum hevur tú altíð yvirlit yvir tína pensjónssamansparing - tað gevur tryggleika og gjøgnumskygni.
Tak niður faldara um NordikPensjón í høgra bredda.
- Tak niður produktblað um NordikPensjónsRøkt
- Les um NordikPensjónsRøkt benchmark
- Les meira um NordikPensjón heildarloysnina


text:
RMS Titanic
RMS Titanic var eitt bretskt ferðamannaskip, sum á jomfrúferð síni í 1912 sigldi á eitt ísfjall í norð atlantiska havinum morgunin tann 15. apríl. Stoyturin frá ísfjallinum hevði við sær, at skipið sakk. Við bæði manning og ferðafólki, tók RMS Titanic við sær 1.500 fólk til havs. Upprunaliga farleiðin hjá RMS Titanic var frá Southampton, Ongland til New York City, USA.
Tá ið pinkukavbáturin kom fram, kundi vrakið loksins kannast. Tað vardi næstan tveir tímar hjá Nautile at koma niður til vrakið. Kavbáturin Nautile kann fara niður á 6000 m. Í lítla kavbátinum er kavarin vardur fyri høga trýstinum í havdýpinum. Í 1912 var Titanic liðugt bygt og var ein av størstu og glæsiligastu damparum.
Í 1986 kannaði amerikanski kavbáturin Alvin vrakið av stóra ferðamannaskipinum Titanic. Strokkurin varð kannaður við kavtólmenni, nevnt Jason Jr. Tólmennið tók eisini myndir av skipinum innan.
Titanic liggur á stívliga 3000 m. dýpi.


text:
Orð og lag: Arnold Börud
Týtt: Kajfinn Hammer
Guð gav í heimin Sítt Ljós,
gav tað til tín og til mín!
Ljósið var Himmalsins svar
til hvønn ein longsul eg bar.
Frelsu og frið til hvørt heim
einglarnir sungu við gleim,
sungu um Betlehems fjós:
Jesus er Heimsins Ljós!
:,:Eitt Ljós hjá bæði tær og mær.:,:
Lat Jesus verða títt Ljós,
lýsa í myrkri tær kós;
Hann gevur hvílu og frið,
um tú til Hann vendir við!
Einglanna orð galda enn,
tí syngja glað vit tey enn,
tey kunnu tendra eitt ljós,
sum finnur veg til hvørt fjós!
:,:Eitt ljós hjá bæði tær og mær.:,:
Einglanna orð galda enn,
tí syngja glað vit tey enn
inn í hvørt slott, hvørt eitt fjós:
Jesus er Heimsins Ljós!
:,:Eitt ljós hjá bæði tær og mær.:,:


text:
Fable 2
Fable 2 er eitt telduspæl sum kemur út til Xbox 360 í oktober 2008. Fable 2 er eftirfylgjarin til Fable sum kom út á Xbox í 2004. Sum í tí fyrsta spælinum, so vera spælarar ein hetja sum broytist alt eftir hvat spælarin ger. Mann kan vera ein góð hetja, ein óndur brotsmaður, ella okkurt mitt ímillum. Nøkur nýggj ting koma til hesa útgávuna, so sum ein hundur, møguleikin at spæla sum maður ella kvinna, og ymiskt annað.
Fable 2 verður at fáa sum Limited útgáva, har mann fær ymisk eyka ting. Í henni er ein serligur diskil við eyka materiali, ein Hobbe-figurur, eitt eyka svørð og dungeon í spælinum og fimm "Fate Cards".
Tann 13. august kemur Fable 2 Pub Games. Hetta er eitt kasino spæl á Xbox Live Arcade sum kostar umleið $10 (50 kr). Peningur sum verður vunnin í hesum spælinum kann brúkast í Fable 2.
Fable 2 kemur út til Xbox 360 tann 21. oktobur. Tað kemur at kosta $60 (300 kr) fyri tað vanliga spælið, og $80 (400 kr) fyri Limited útgávuna.


text:
2013
2013 (MMXIII) byrjar ein týsdag.
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 15. apríl - Tvær bumbur brustu tætt við málstrikuna, meðan Boston Maraton var í gongd. Minst tvey fólk doyðu og fleiri vóru løstaði.
- 17. mai - Jacob Vestergaard, landsstýrismaður í fiskimálum, fær handa ætlanarskriv frá ES um ætlaðar handilsforðingar móti Føroyum.
- 28. august - Handilstiltøk hjá ES mótvegis Føroyum sett í gildi. Danskar havnir og aðrar ES havnir blivu stongdar fyri føroyskum skipum við sild og makreli og allur innflutningur av sild og makreli úr Føroyum er bannaður.
- 5. september valdi løgmaður, Kaj Leo Johannesen, at loysa Kára P. Højgaard úr starvinum sum innlendismálaráðharri, eftir at mikið rok hevði verið um Eysturoyartunnilin, sum Kári P. Højgaard hevði ætlanir um at lata danska felagið Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) gera fyri pensjónspening úr Danmark, frá PensionDanmark. Rokið stóðst eitt nú av, at sáttmálin var loyniligur, og av ymiskum upplýsingum, ið komu út til fjølmiðlarnar.
- 2. november - Gerhard Lognberg varð koyrdur úr Javnaðarflokkinum.
- 20. november - Ein 61-ára gamal maður í Havn varð funnin deyður, hann varð myrður. Ein 68-ára gamal maður varð skuldsettur fyri morðið.
- 26. november - Ein avgustur (spermur) varð tikin upp á land við Hvalastøðina við Áir, eftir at fýra avgustar høvdu svomið har nærhendis í nakrar dagar. Tveir av hvalunum doyðu, og tann eini av teimum varð so tikin upp við Hvalastøðina. Tá Bjarni Mikkelsen, lívfrøðingur, skuldi seta hol á avgustin, so brast hann. Kringvarpið tók uppá film og legði tað á heimasíðuna og vísti tað í Degi og Viku sama kvøld. Filmsbrotið ferðast kring heimin og sera nógv fólk hugdu at filmsbrotinum.
- 14. desember og 15. desember - Tvær ódnir raktu Føroyar innanfyri eitt døgn. Fyrra ódnin byrjaði um leygarkvøldið hin 14. desember, og longu dagin eftir herjaði ein onnur ódn, sum var uppaftur verri enn hin fyrra. Hon byrjaði seinnapartin sunnudag hin 14. desember og herjaði til miðnátt. Fleiri hundrað skaðfráboðanir vóru og streymurin fór nógvastaðni norðanfjørðs í fleiri tímar.
- 28. desember - Ein álvarsom ferðsluvanlukka hendi í Oyndarfirði onkuntíð millum kl. 6 og 10 um morgunin. Tveir ungir mans vóru við bilinum, 20 og 22 ára gamlir, báðir úr Oyndarfirði. Bilurin var farin útav vegnum og endaður á sjónum við Rættargjógv. Tann 22 ára gamli maðurin, Jens Pauli Juul, varð funnin deyður sama morgun, sum vanlukkan hendi. Leita varð eftir tí 20-ára gamla manninum í fleiri dagar, men hann varð ikki funnin fyrr enn eina viku seinni, tá umleið 400 fólk og 70 bátar luttóku í leitingini saman við Brimli, Tjaldrinum og Hvidbjørnen. Harumframt luttóku eisini eitt nú bjargningarbátarnir Lív, Ziska og Sverri. Líkið av Rana í Billustovu varð funnið hin 4. januar 2014 kl. 13.44.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Mentanarvirðislønir[rætta | rætta wikitekst]
- 19. september - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens og Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs vóru handaðar. Katrin Ottarsdóttir fekk virðislønina fyri fagrar bókmentir fyri yrkingasavnið Eru koparrør í himmiríki?, Poul Jespersen fekk virðislønina fyri yrkisbókmentir fyri skúlabókina Rúmdin. Turið Sigurðardóttir fekk virðislønina fyri Annað mentanarligt avrik, fyri hennara arbeiði við at týða bøkur til føroyskt. Rakel Helmsdal og Hilmar Joensen fingu Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs.
- 11. desember - Dávur Djurhuus fekk føroysku filmsvirðislønina Geytan fyri filmin Terminal, meðan Jónfinn Stenberg fekk Áskoðaravirðislønina fyri filmin Munch.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 4. apríl - Føroyar - Montenegro 3-3 (kvinnur), málini hjá Føroyum gjørdu Heidi Sevdal (2) og Íðunn Magnussen (1).
- 6. apríl - Føroyar - Litava 1-0 (kvinnur), málið hjá Føroyum gjørdi Rannvá B. Andreassen
- 9. apríl - Føroyar - Georgia 2-1 (kvinnur), málini hjá Føroyum gjørdi Heidi Sevdal.
Svimjing[rætta | rætta wikitekst]
- 14. desember - Pál Joensen vann silvur á 1500 metrar frí á EM á stuttgeil 2013 í Herning.
Renning[rætta | rætta wikitekst]
- 31. oktober til 5. november rann tá 50-ára gamli Marlon Kjærbo 133 km úr Klaksvík til Vágs, har hann vitjaði allir kappingarhylar í Føroyum, tók nakrir dropar úr hvørjum hyli, sum hann so skal stoyta í langhylin í Vági, sum væntandi skuldi byggjast liðugt í 2014. Talan var um stuðulsrenning. Marlon er formaður fyri Suðuroyar Svimjifelag (Susvim).
- 13. desember - Pól Sundskarð rann 118 km úr Gásadali til Viðareiðis, hann rann um náttina, veðrið var ikki til vildar, men hann gjøgnumførdi túrin. Næstu tveir dagarnar eftir túrin herjaðu tvær ódnir í Føroyum.


text:
1916
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - The British Royal Army Medical Corps nýtur fyri fyrstu ferð, givið blóð, sum hevur verið kølt niður og goymt til í neyðstøðu.
- 11. februar - Emma Goldman verður handtikin, fyri at halda fyrilestur um kynsliga fyribyrging í USA.
- 28. februar - Løgtingsval
- 7. mars - Týska bilverksmiðjan BMW verður sett á stovn.
- 21. mai - England flytur klokkuna til summartíð fyri fyrstu ferð.
- 15. juli - Flogfarsverksmiðjan Boeing verður sett á stovn undir navninum Pacific Aero Products.
- 21. august - Peru boðar frá neutraliteti í fyrra veraldarbardaga.
- 13. september - Mary, ein sirkusfílur, verður hongd í Tennessee í Amerika, fyri at óvart hava valdið deyða djórapassara síns.
- 16. oktober - Fyrsta kynsliga fyribyrgingarstovan opnar í Amerika.
- 7. november - Woodrow Wilson verður endurvaldur til forseta í Amerika.
Ókend dagseting[rætta | rætta wikitekst]
- apríl - Ljós sløkkjarin verður uppfunnin av William J. Newton og Morris Goldberg
- Summar OL í Berlin verður avlýst vegna fyrra veraldarbardaga.
List[rætta | rætta wikitekst]
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
A Portrait of the Artist as a young Man hjá James Joyce
Ítróttur


text:
Røðan, sum Jógvan Arge, formaður í mentamálanevnd Tórshavnar býráðs, helt, tá hann setti framsýningina hjá Birgit Kirke og Helle Bang:
Ein kona ringdi til mín nú ein dagin og spurdi, um eg hevði hug at seta eina listaframsýning í Smiðjuni í Lítluvík. Hóast eg eri formaður í mentamálanevndini hjá Tórshavnar býráð, var eg eitt sindur ovfarin, men eg var samstundis fegin – og tað var skjótt, eg játtaði.
Tað var ein føroysk listakvinna í Danmark, sum var í hinum endanum við ljósari rødd og greiðari talu. Tað var týðuligt, at hon visti, hvat hon vildi, og at hon var spent upp á framsýningina, sum hon skuldi hava saman við donsku listakvinnuni Helle Bang.
Hetta var Birgit Kirke úr Havn. Má viðganga, at eg visti ikki so nógv um hana, men tá vit skiltust, vóru vit blivin fermenningar gjøgnum eitt ættarsamband úr Gøtu til Rituvíkar. Eg plagi at taka til, at eg eri fermenningur við allar rituvíkingar av Olsen-ættini, sum eru nøkurlunda á sama aldri sum eg.
Ættarband av Húsgarði
Hetta kemur alt av Húsgarði í Syðrugøtu. Haðani var langomma mín Petra, sum giftist Gregersen, og haðani var eisini systir hennara Sára, sum giftist við elsta Magnusi Olsen í Rituvík. Nógv samband var millum hesi fólkini fyrr í tíðini. Gøtufólkini plagdu at ganga í flokki alla leiðina til Rituvíkar at vitja.
Abbi mín var sum ungur til skips við systkinabarni sínum yngra Magnusi í Rituvík. Og eg haldi, eg tori at siga, at slagið í Rituvík hevur ikki sligið falskar mentir. Eg havi sjáldan sæð eina ættartalvu við so barnaríkum húskjum sum júst hjá eftirkomarunum hjá Sáru og Magnusi í Rituvík.
Nógv felags, men ymiskar
Hesar báðar listakvinnurnar, sum lata framsýning upp í dag, hava nógv til felags, men eru eisini ymiskar. Tær virka báðar í Jyllandi – Herning og Skanderborg. Tær hava verið saman á framsýningum áður og hava báðar lisið í Århus. Tær mála og hava serligan áhuga fyri náttúru, ljósi, árstíðum, vatni, himmali og jørð.
Tær gera eisini skulpturar. Tá arbeiðir Birgit við pappírmassa og Helle við leiri og bronsu.
Hugtikin av náttúrini
Birgit er hugtikin av føroysku náttúruni, sum hon áhaldandi roynir at týða á naturalistiskin/abstraktan hátt. Uppvøksturin í Føroyum, tann stórslignma nattúran og skiftandi veðurlagið síggjast týðuliga aftur í hennara málningum. Tú kanst granska hennara málningar leingi, tí í teimum eru so nógv løg og aftanfyri tey koma nýggj landsløg undan kavi – eins og í føroysku nattúruni.
Sum myndahøggari er Birgit hugtikin av mannakroppinum. Skulpturarnir eru lívsmyndir, gjørdar úr pappírmassa, litevni, lími, steini, træ, jarni og endurnýtslutilfari.
Ansur fyri litum
Um Helle Bang verður sagt, at hennara serligi sansur er ansurin fyri litum. Hon er bæði ekspressiv og abstrakt og fyri hana er liturin avgerandi í hvørji einastu mynd. Tað, sum hugtekur hana, er tann serliga litpoesiin í nattúruni – og hana fangar hon og endurgevur við hepni.
Í nógv ár hevur hon fingist við skulpturar úr leiri og bronsu og myndevnið er oftast kvinnur, har andlitið er sum ein spegil, ið áskoðarin kann spegla sær í.
Júst í dag verður ein skulpturur frá hennara hond avdúkaður í nýggja rættinum í Herning. Hann eitur Himalaya – og ímyndar, at tú klárar at koma upp á fjøllini, um tú vilt tað nóg nógv.
Listafólk burturav
Bæði Birgit og Helle arbeiða sum listafólk burturav. Tær hava tilknýti til ymisk gallarí í Danmark og sambandið teirra millum er komið í gjøgnum Galleri St. Gertrud hjá Kurt Svendsen.
Skilji á teimum, at Smiðjan í Lítluvík er ikki bara kend í Føroyum. Alt fleiri fremmand, kanska serliga donsk, listafólk, nevna fegin framsýningar í hesi smiðjuni í sínum CV. Tað kunna vit bara fegnast um – tí ætlanin við hesum framsýningarhøli er júst at fáa list frá so nógvum sum gjørligt fram í ljósið at verða øðrum til íblásturs.
Hvussu ber tað so til, at tær báðar eru her? Birgit hevur verið her fyrr, og hon hevði bílagt sær tíð aftur nú. Tær báðar komu á tal og Helle nevndi, at hon so fegin vildi til Føroya. Jamen, kom tú bara, eg havi bílagt tíð til framsýning í Havn í apríl. Og her eru tær – og teirra forkunnugu listaverk.
Við hesum orðum er listaframsýningin hjá Birgit Kirke og Helle Bang latin upp.
---


text:
Tá ið KJ HYDRAULIK á Kambsdali í 2004 ynskti at fáa eitt búmerki og grafiskan samleika, ringdu teir til okkara. Upprunaliga var teirra búmerki blátt og gult, og navnið hevði HYDRAULIK sum part av tí, men í 2011 varð valt at einfalda búmerkið bert til KJ; soleiðis sum fyritøkan fyri tað mesta varð kallað á mannamunni.
Skriftin stendur væl inni í ringinum, sum er ímynd um rør, stempul, slangu og mangt annað. Blái liturin ímyndar stál.
Krea hevur havt gott samstarv við KJ øll hesi árini.
Um búmerkið
Búmerkið tekur støði í hinum undanfarandi. Orðið Hydraulik er tikið burtur, tí KJ er og ger so nógv meira enn bara hydraulik. Fólk hevur til dømis altíð sagt: “Eg fari inn til KJ”. Tí er tað ein náttúrlig tilgongd at man nú flytir seg eisini til at skriva bara KJ.
Búmerkið er vorðið reinteknað ørlítið. KJ og ringurin eru gjørd eitt lítið sindur tjykri, hetta tí at tað nú altíð skal standa einsamalt, og tí krevur meira styrki. Men henda broyting sæst ikki við berum eygum.
Nú eru altso búmerkið og navnið runnin saman í eitt; eina einfalda heild, sum nú stendur uttan avmarkingar; klárt til víðari útvíðkingar.
Nota Bene
Teir tveir uppsetingarhættirnir eru avgerandi og endaligir. Ein eigur ongantíð at flyta, minka ella vaksa merkið í mun til skriftina, ella øvugt.
At búmerkið hevur einans tveir uppsetingarhættir er ein styrki, tí jú meira monotont og sterkt verður eyðkennið.
Sjúrður Højgaard. Grafiskur sniðgevi. MHÍ 97.


text:
Søga 60: Abigajil og Dávid
HVØR man henda vakra kvinnan vera sum kemur at møta Dávidi? Hon eitur Abigajil. Hon er ein skilagóð kvinna, og hon forðar Dávidi at gera eina ónda gerð. Men áðrenn vit siga meira um tað, skalt tú hoyra hvussu Dávidi hevur gingist.
Eftir at Dávid er flýddur undan Saul, goymir hann seg í einum helli. Hagar kemur øll familjan hjá honum eisini. Okkurt um 400 menn savnast um hann, og Dávid verður leiðari hjá teimum. Hann fer til kongin í Móabslandi og sigur: ’Lat pápa mín og mammu mína búgva hjá tykkum, inntil eg fái at síggja hvussu tað skal gangast mær.’ Síðan goyma Dávid og hansara menn seg í fjøllunum.
Tað er eftir hetta Dávid hittir Abigajil. Maður hennara, Nabal, er ein ríkur góðseigari. Hann eigur 3000 seyðir og 1000 geitir. Nabal er óndur og gírigur. Men konan er vøkur og skilagóð. Ein dagin eydnast henni enntá at bjarga allari familjuni. Latið okkum vita hvussu.
Dávid og menn hansara hava gjørt væl og hjálpt Nabal at verja seyðin. Ein dagin sendir Dávid nakrar av monnum sínum til Nabal at biðja hann gera sær ein beina. Dávids menn hitta Nabal meðan hann og hjálparmenn hansara eru í ferð við at klippa seyðinum. Hetta er ein veitsludagur, og Nabal hevur ov mikið av góðum mati. Menninir hjá Dávidi siga: ’Vit hava verið vinaligir móti tær. Vit hava ongan seyð stolið frá tær, men hjálpt tær at ansa eftir honum. Gev okkum nú afturfyri burtur av øllum matinum tú hevur her.’
’Eg fari ikki at geva monnum sum tykkum matin hjá mær,’ svarar Nabal. Hann er óndur og gírigur og spillir Dávid út. Tá menninir koma aftur og greiða frá øllum, kemur ilt í Dávid. ’Takið svørð tykkara!’ sigur hann. Og so fara teir avstað at drepa Nabal og menn hansara. Men áðrenn teir koma so langt, hendir nakað annað.
Ein maður hjá Nabal hevur hoyrt tað ónda Nabal segði, og hann sigur Abigajil frá tí. Abigajil fer alt fyri eitt at gera mat til reiðar. Hon leggur hann á nøkur esil og skundar sær avstað. Skjótt hittir hon Dávid. Hon fer niður av eslinum, boyggir seg niður og sigur: ’Harri, tú mást ikki leggja í tað sum maður mín, Nabal, gjørdi. Hann er ein býttlingur og ber seg býttisliga at. Her havi eg eina gávu til tín. Tak hana, og fyrigev okkum tað sum er hent.’
’Tú ert ein klók kvinna,’ svarar Dávid. ’Tú forðaði mær at drepa Nabal afturfyri óndskap hansara. Far heim í friði.’ Tá Nabal seinni doyr, verður Abigajil ein av konum Dávids.
1 Sámuel 22:1-4; 25:1-43.
LÆR MEIRA
Abigajil ’var vitig kvinna’
Hvat kunnu vit læra av torføru hjúnastøðuni hjá Abigajil?


text:
Løgtingsvalið 2011
Løgtingsval varð hildið í Føroyum hin 29. oktober 2011, sum var ein leygardag.
Á vali vóru 30.713 út av 35.447 møguligum veljarum, og svarar hetta til eina valluttøku á 86,6 %. Hetta var ein greið lækking í mun til løgtingsvalið 2008, tá valluttøkan var 89,3 %.
Innihaldsyvirlit
- 1 Valúrslit
- 2 Topp 10 fyri persónligar atkvøður
- 3 Tingmannabýti bólkað eftir flokki og persónligum atkvøðum
- 4 Tíggju kvinnur valdar á Føroya Løgting
- 5 Bók um løgtingsvalið: "Valið og valdið"
- 6 Sí eisini
- 7 Keldur
Valúrslit[rætta | rætta wikitekst]
Topp 10 fyri persónligar atkvøður[rætta | rætta wikitekst]
- Kaj Leo Johannesen (SB) 1979
- Annika Olsen (FF) 1344
- Aksel V. Johannesen (JF) 1204
- Høgni Hoydal (T) 1054
- Jacob Vestergaard (FF) 1048
- Bárður á Steig Nielsen (SB) 872
- Bjørn Kalsø (SB) 704
- Poul Michelsen (FS) 581
- Rósa Samuelsen (SB) 480
- Alfred Olsen (SB) 473
Tingmannabýti bólkað eftir flokki og persónligum atkvøðum[rætta | rætta wikitekst]
Fólkaflokkurin 8[rætta | rætta wikitekst]
- Annika Olsen 1.344
- Jacob Vestergaard 1.048
- Jákup Mikkelsen 455
- Jørgen Niclasen 382
- Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur 344
- Jógvan á Lakjuni 341
- Bjarni Djurholm 328
- Hanus Samró 304
Fremstu varatingmenn fyri Fólkaflokkin:
- Rodmundur Nielsen 278
- Joen Magnus Rasmussen 255
- Brandur Sandoy 228
Sambandsflokkurin 8[rætta | rætta wikitekst]
- Kaj Leo Johannesen 1.979
- Bárður á Steig Nielsen 872
- Bjørn Kalsø 704
- Rósa Samuelsen 480
- Alfred Olsen 473
- Helgi Abrahamsen 404
- Johan Dahl 327
- Edva Jacobsen 311
Fremstu varatingmenn fyri Sambandsflokkin:
- Eivin Jacobsen 228
- Reimund Langgaard 168
- Jóna Mortensen 161
Javnaðarflokkurin 6[rætta | rætta wikitekst]
- Aksel V. Johannesen 1.204
- Kristin Michelsen 393
- Gerhard Lognberg 344
- Rigmor Dam 271
- Henrik Old 265
- Eyðgunn Samuelsen 261
Fremstu varatingmenn fyri Javnaðarflokkin:
Sjálvstýrisflokkurin 1[rætta | rætta wikitekst]
- Kári P. Højgaard 317
Fremstu varatingmenn fyri Sjálvsstýrisflokkin:
Tjóðveldi 6[rætta | rætta wikitekst]
- Høgni Hoydal 1.054
- Kristina Háfoss 451
- Bjørt Samuelsen 365
- Gunnvør Balle 358
- Páll á Reynatúgvu 332
- Sirið Stenberg 319
Fremstu varatingmenn fyri Tjóðveldi:
- Annita á Fríðriksmørk 270
- Óluva Klettskarð 223
- Hermann Oskarsson 183
Framsókn 2[rætta | rætta wikitekst]
- Poul Michelsen 581
- Janus Rein 250
Fremstu varatingmenn fyri Framsókn:
- Hanna Jensen 210
- Tróndur Djurhuus 169
Miðflokkurin 2[rætta | rætta wikitekst]
- Jenis av Rana 434
- Bill Justinussen 428
Fremstu varatingmenn fyri Miðflokkin:
- Karsten Hansen 416
- Vinjard Johansen 110
Tíggju kvinnur valdar á Føroya Løgting[rætta | rætta wikitekst]
Fyri fyrstu ferð nakrantíð kom talið av kvinnum, sum vóru valdar á Føroya Løgting upp á eitt tvísiffrað tal, nevniliga 10. Kvinnurnar sum vóru valdar vóru hesar (bókstavurin eftir nøvnini sipar til listan, sum tær vóru valdar inn á):
- Annika Olsen (A)
- Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur (A)
- Rósa Samuelsen (B)
- Edva Jacobsen (B)
- Rigmor Dam (C)
- Eyðgunn Samuelsen (C)
- Kristina Háfoss (E)
- Bjørt Samuelsen (E)
- Gunnvør Balle (E)
- Sirið Stenberg (E)
Bók um løgtingsvalið: "Valið og valdið"[rætta | rætta wikitekst]
Tann 3. desember 2011 varð bók um løgtingsvalið nevnd Valið og Valdið[1] givin út. Hetta var fyrstu ferð, at bók er útgivin um einstakt løgtingsval í Føroyum.
Bókin er ritstjórnað av Høgna Reistrup og Stefani í Skorini, og er í bókini greiningar av løgtingsvalinum gjørdar av seytjan serfrøðingum og viðmerkingarum. Greinirnar í bókini um m.a. um búskap, fiskivinnu, sosialmál, mentan, valskipanina, valstríð á netinum, útjaðaran og um valúrslitið.[2]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
- Løgtingsval - øll løgtingsval síðani 1906.
- Løgtingslimir í Føroyum 2011–2015 - løgtingslimir í valskeiðnum.
- Stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen II
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Høgni Reistrup og Stefan í Skorini (ritstj.): Valið og Valdð, Sprotin 2011, ISBN 978-99918-71-74-5
- ↑ Planet.fo: "Bók um løgtingsvalið 2011"
- logting.fo: "Løgtingsvalúrslit 2011"