text:
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
- Frida Fischer
- 1 år siden
- Visninger:
Transkript
1 Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
2
3 LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi Abrahamsen Kanningarráðgevi: Sigmund Poulsen August 2015
4 19 nevndin: Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum Løgtingið og 19 nevndin Umbrotið, prentað og heft: Føroyaprent Útgevari: Løgtingið 2015
5 INNIHALD KAPITTUL I: INNGANGUR I.1 Løgtingssamtyktin I.1.1 Stýrisskipanarlógin I.1.2 Alment umvarðandi I Føroyingar og virðisbrøv I Spekulantar og spararar I.2 Banki og grunnur I.2 Arbeiðssetningurin I.2.1 Avmarking í arbeiðssetningi I.2.2 Innihaldsskipan I.2.3 Fyrivarni I.3 19 nevndin og nevndararbeiðið I.3.1. Skjalatilfar I.3.2. Samrøður og samskifti I.4 Bakstøðið nærri lýst I.5 Høvuðsniðurstøða I.6 Tilmæli Tíðaryvirlit KAPITUL II: LÓGARGRUNDARLAGIÐ II.1 Yvirlit II.2 Sparikassa- og bankalóggáva søguliga II Føroya Sparikassi II.3 Føroya Sparikassi umskipaður til banka og grunn II.3.1 Grunnaleisturin II Grunnaleisturin og vinnugrunnalógin II.3.2 Hylkisleisturin II.3.3 Eftirlit
6 6 KANNING AV EIK GRUNNINUM OG GRUNNAEFTIRLITINUM II.4 Serreglur fyri sparikassagrunnarnar II.4.1 Nevnd II.4.2 Viðtøkur II.5 Er grunnaleisturin ein serregla fram um vinnugrunnalógina? II.6 Grunnar II.6.1 Ikki-vinnurekandi grunnar II.6.2 Vinnurekandi grunnar II.7 Vinnurekandi grunnar og onnur vinnufeløg líkskapur og frábrigdi II.7.1 Aðalfundur - eftirlit II.7.2 Leiðsluskyldur kapitalfeløg og grunnar II.8 Nærri um lógargrundarlagið undir grunnaeftirlitinum 56 II.8.1 Lýsing av ásetingum um grunnaeftirlitið II. 9 Fyrningarspurningar II.9.1 Revsirættarlig fyrning II.9.2 Privatrættarlig fyrning II Kundi Skráseting Føroya stevnt eftir endurgjaldi fyri Eik Grunnin? II.10 Niðurstøða um lógargrundarlagið KAPITTUL III: GRUNNA EFTIRLITIÐ III.1 Grunnaeftirlitið í praksis III.1.1 Grunnaeftirlitið hjá Erhvervs- og Selskabsstyrelsen 75 III Donsk mál um sparikassagrunnar III Mál viðvíkjandi Eik Grunninum III.1.2 Grunnaeftirlitið hjá Skráseting Føroya III Yvirtøka av grunnalóggávuni og grunnaeftirlitinum 88 III Vinnurekandi grunnarnir í Føroyum III Málsviðgerð viðvíkjandi vinnurekandi grunnum 92 III Mál viðvíkjandi Eik Grunninum... 93
7 INNIHALD 7 III Eitt serligt mál loyvi um at veita óavmarkaða trygd fyri Eik Banka III.2 Samsvar millum lógargrundarlag og framda eftirlitið við Eik Grunninum? III.2.1 Grunnamyndugleikans viðgerð av málum viðvíkjandi Eik Grunninum III.2.2 Mannagongdir hjá grunnamyndugleikanum III.3 Niðurstøða um grunnaeftirlitið KAPITTUL IV: EIK GRUNNURIN IV.1 Sambandið millum grunn og banka IV.1.1. Eigarapartur í P/f Eik Banka IV.1.2. Samvirkið millum grunn og banka yvirhøvur IV.2 Formligar reglur fyri Eik Grunnin IV.2.1 Viðtøkur IV.2.2 Umsitingaravtala við P/f Eik Banka IV.2.3 Íløgupolitikkur fyri Eik Grunnin IV.3 Virksemi og fíggjarviðurskifti yvirskipað. 131 IV3.1 Nevndararbeiði IV.3.2 Broyting í íløgupolitikki IV.3.3 Úrslit og eginogn IV.4 Grunsarbeiði í praksis IV.4.1 Um 21, stk IV.4.2 Løgfrøðilig meting um 21, stk IV.4.3 Mál, sum Eik Grunnurin sendi grunnaeftirlitinum. 141 IV.4.4 Konkurs IV.4.5 Mál sum Eik Grunnurin ikki sendi grunnaeftirlitinum 152 IV.4.6 Fíggjarvirksemi Eik Grunsins IV Útlánsvirksemi IV Útluting IV.4.7 Roknskaparligir ivaspurningar
8 8 KANNING AV EIK GRUNNINUM OG GRUNNAEFTIRLITINUM IV.5 Samsvar millum lógargrundarlag og virksemi Eik Grunsins? IV.6 Niðurstøða um virksemi Eik Grunsins KAPITTUL V: HVÍ FÓR EIK BANKI AV KNÓRANUM? 188 V.1 Gongdin V.2 Danskir myndugleikar V 2.1 Finanstilsynet V.2.2 Finansiel Stabilitet V.3 Føroyskir myndugleikar V.3.1 Fíggjarmálaráðið V nevndin V.4 Niðurstøða um Eik Banka KAPITTUL VI: SAMANUMTIKIÐ VI.1 Ørkymlandi lógarverk VI.2. Ásannaðir veikleikar VI.3 Dominoeffektin - lagnufelags skapurin Eik Grunnurin og Eik Banki VI.4 Orð at enda SKJALAYVIRLIT Skjal Skjal Skjal Skjal Skjal Skjal Skjal Skjal Skjal
9 Skjal Skjal INNIHALD 9
10
11 KAPITTUL I: INNGANGUR I.1 Løgtingssamtyktin Løgtingið samtykti tann 28. mai 2014 at seta nevnd av tingfólki eftir 19 í stýrisskipanarlógini til at kanna alment umvarðandi viðurskifti viðvíkjandi Eik Grunninum og eftirlitinum við grunninum (løgtingsmál 152/2013). Landsstýrismaðurin í vinnumálum legði málið fyri Løgtingið tann 8. mai 2014, málið fekk 1. viðgerð 9. mai 2014 og varð síðan beint í Vinnu nevndina. Vinnunevndin skrivaði álit 28. mai 2014, og Løgtingið samtykti sama dag uppskotið við einari broyting, sum Vinnunevndin skeyt upp. Í uppskotinum stóð, at 19 nevndin skuldi kanna virksemið hjá Eik Grunninum og eftirlitinum við grunninum í tíðarskeiðnum Vinnunevndin helt tað vera skilabetri at víðka tíðarskeiðið viðvíkjandi eftirlitinum soleiðis, at hesin parturin av kanningararbeiðnum skuldi umfata tíðarskeiðið frá 2002 og fram til mai Tann endaliga samtyktin er tískil henda: Løgtingið samtykkir at seta 3 manna tingnevnd sbrt. stýrisskipanarlógini 19 at kanna alment umvarðandi viðurskifti í sambandi við virksemið hjá Eik Grunninum í tíðarskeiðnum , og eftirlitinum við grunninum í tíðarskeiðnum 2002 til mai Arbeiðssetningurin fevnir ikki um agamáls- ella revsirættarviðurskifti hjá einstaklingum. Uppskotið varð samtykt við 31 atkvøðum fyri, ongari ímóti og ongari blankari. Í viðmerkingunum til uppskotið verður sagt, at høvuðsmálið við kanningini er at fáa til vega neyðugar upplýsingar, soleiðis at stig kunnu verða tikin til, at vit ikki endurtaka óhepnar mannagongdir og avleiðingar, sum hava verið av Eik-grunsmálinum. Skráseting Føroya setti annars í verk gransking av Eik Grunninum sbrt. 59 í anordning nr frá 20. september 2007 om ikrafttræden for
12 12 KANNING AV EIK GRUNNINUM OG GRUNNAEFTIRLITINUM Færøerne af lov om erhvervsdrivende fonde (vinnugrunnalógin). Hetta arbeið ið varð ikki gjørt liðugt. Løgd er fram ávegis frágreiðing, men játtan fekst ikki til at gera arbeiðið liðugt, soleiðis sum Skráseting Føroya og granskingarfólkið høvdu ætlað. Í staðin fyri at gera granskingina lidna, skeyt Vinnumálaráðið upp heldur at seta nevnd eftir 19 í stýrisskipanarlógini. Løgtingið tók einmælt undir við at seta eina 19 nevnd. Fleiri orsøkir vóru til hetta val. Føroya Landfúti hevði boðað frá, at møgulig revsiábyrgd í málinum var fyrnað, og sambært bústjóranum í trotabúnum eftir Eik Grunnin, var møgulig endurgjaldsábyrgd helst eisini fyrnað. Landið kundi í hvussu er einki krav seta fram móti Eik Grunninum ella Eik Banka, tí landskassin hevði einki mist. Ein eyðsýndur fyrimunur við at kanna málið eftir 19 í stýrisskipanarlógini var eisini soleiðis sum Vinnunevndin eisini viðmerkir at framhaldandi kanning eftir 59 í vinnugrunnalógini ikki eisini kundi umfata kanning av grunnaeftirlitinum, men bara av viðurskiftum í Eik Grunninum. I.1.1 Stýrisskipanarlógin 19 1 Í stýrisskipanarlógini 19 stendur: Løgtingið kann skipa nevndir av tingmonnum at kanna alment um varðandi mál. Nevndirnar hava rætt at krevja skrivligar ella munnligar upplýsingar frá einskildum borgarum eins væl og frá almennum embætismonnum. Tá álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya varð skrivað í 1994, var samsvarandi áseting í gomlu stýrisskipanarlógini 18 ongantíð brúkt; 1 Í Danmarks Riges Grundlov frá 5. juni 1953 er í 51 ásett: Folketinget kan nedsætte kommissioner af sine medlemmer til at undersøge almenvigtige sager. Kommissionerne er berettigede til at fordre skriftlige eller mundtlige oplysninger såvel af private borgere som af offentlige myndigheder. Í álitinum um stýrisskipan Føroya frá 1994 á síðu 183 stendur, at 19 í galdandi stýrisskipanarlóg er ein endurtøka av 18 í gomlu lógini, sum aftur er avrit av grundlógarinnar 51.
13 KAPITTUL I: INNGANGUR 13 men stutt eftir, at nýggja stýrisskipanarlógin varð sett í gildi, setti Løgtingið tingmannanevnd eftir 19 til at gera kanningar og at skriva Frágreiðing um 80-árini. Frágreiðingin kom í Eftir 25 í tingskipanini sita 19 nevndir, til arbeiðið er liðugt, tó ikki longri enn til eitt løgtingsval hevur verið 2. I.1.2 Alment umvarðandi Tey mál, sum kunnu kannast eftir 19 í stýrisskipanarlógini, skulu vera...alment umvarðandi mál. Móðurmálsorðabókin lýsir umvarðandi sum sera umráðandi, týðandi, týdningarmikil. Ivi er ikki um, at soleiðis verður orðið eisini fatað í sambandi við brúk av 19 í stýrisskipanarlógini. Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya frá 1994 nevnir einki beinleiðis um, hvussu alment í hesum sambandi skal skiljast, men tykist at leggja ta merking í tað, at talan skal vera um mál, sum hava stóran týdning fyri tað almenna, t.v.s. landið: Viðvíkjandi teimum privat settu kemur tað sjáldan fyri, at privat nokta at vera til hjálpar hjá nevnd, sum er sett at kanna almenn viðurskifti. Kanningin er ikki vend ímóti teim privatu, men heldur ímóti tí almenna 3 Í álitinum um stýrisskipanarviðurskiftini verður sagt, at reglan í 19 í stýrisskipanarlógini er...avrit av grundlógarinnar 51. Grundlógin Løgtingið kann seta aðrar løgtingsnevndir enn tær, sum nevndar eru í 24, at geva Løgtinginum tilmæli í ávísum málum. Hesar nevndir sita bara, til nevndin hevur avgreitt setning sín og í ongum føri longri enn, til tingsetan endar. Stk. 2. Nevndir, sum settar verða sbrt. stýrisskipanarlógini 19, sita, til tær hava avgreitt setning sín tó ikki longur enn til, at løgtingsval hevur verið. 3 Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya, Sjúrður Rasmussen, Annfinn V. Hansen, Bjørn á Heygum, Hans Trygvi Henriksen og Kjartan Hoydal, 1994, síða
14 14 KANNING AV EIK GRUNNINUM OG GRUNNAEFTIRLITINUM 51 brúkar orðið almenvigtige. 4 Tað kundi bent á, at talan er um eitt breiðari hugtak, sum eisini tekur atlit at almenninginum. Í viðmerkingum til 51 í grundlógini stendur í Karnov Lógasavninum m.a.: Det er overladt til tinget selv at afgøre, om en sag er almenvigtig. Tí má sigast, at tað er Løgtingið sjálvt, sum ger av, hvat er alment umvarðandi, og tingið hevur við sínari samtykt tann 28. mai 2014 samtykt, at málið um Eik Grunnin og grunnaeftirlitið er eitt slíkt mál. 19 í stýrisskipanarlógini er bert einaferð brúkt fyrr. Løgtingið setti í 1994 tingmannanevnd eftir 19 í stýrisskipanarlógini at kanna 80-árini. Tað, sum fór fram á tí politiska pallinum, í tí fíggjarliga geiranum og í fyrisiting hesi árini, er og verður fatað sum eitt serligt samfelagsfyribrigdi, sum Løgtingið í baksýni metti skuldi kannast sum alment umvarðandi. I Føroyingar og virðisbrøv Verður spekulatión allýst sum keyp og søla av virðisbrøvum við vinningi fyri eyga, er spekulatión í virðisbrøvum, herundir keyp og søla av partabrøvum, lutfalsliga nýggj siðvenja í Føroyum. Ikki fyrr enn føroyskir peningastovnar í 00-árunum vórðu skrásettir í virðisbrævaskálum, tók henda spekulatión dik á seg. Í seinnu helvt av 20. øld vórðu nógv flakavirki og fiskavirki sett á stovn í Føroyum. Ein vanligur leistur var, at bygdafólkið og arbeiðarafeløg, ofta saman við onkrum høvuðseigara, teknaðu partapening í einum felag, sum skuldi byggja og reka eitt fiskavirki. Hetta varð ikki gjørt fyri at selja partabrøvini aftur, men sum eitt slag av stuðli til eitt nýtt arbeiðspláss, har bygdafólkið síðani kundi fáa arbeiði. Í nýggjari tíð hava føroyingar teknað seg sum ábyrgdarar í sparikassum í stóran mun av somu grund: Fyri at stuðla lokalsamfelagið sum heild 4 Í donsku Undersøgelseskommissionsloven 1 stendur: Justitsministeren kan nedsætte en kommission til at gennemføre en undersøgelse af nærmere bestemte forhold af almenvigtig betydning. Í viðmerkingunum til hesa orðing stendur m.a : Som altovervejende hovedregel skal det forhold, der skal undersøges, have tilknytning til staten, f.eks. vedrøre statslige myndigheders sagsbehandling, herunder sager om anvendelse af statslige midler. Statslige aktieselskaber er utvivlsomt omfattet, men en undersøgelse af private forhold kan normalt alene tænkes, hvis den indgår som et integreret element i en undersøgelse af statslige myndigheders forhold.
15 KAPITTUL I: INNGANGUR 15 við at styrkja sparikassarnar. Har fólkini á staðnum ofta eisini høvdu síni húsalán og innlán. Helst hava føroyingar eisini í ávísan mun sett seg fyri ábyrgdarpening í sparikassa við vinningi fyri eyga, meðan onnur mest bara hava ynskt at stuðla. Undan fíggjarkreppuni í 2008 tók seg upp eitt nýtt rák á parta brævamarknaðinum í Føroyum. Fleiri føroyskar fyritøkur vórðu skrásettar á virðisbrævaskálum, og føroyingar valdu í stóran mun at seta pening í partabrøv í føroysku fyritøkunum, herundir í føroysk banka partabrøv. Eik Banki var ein av hesum. Um føroyingar og føroyskar fyritøkur valdu at keypa partabrøv í hesum bankanum. I Spekulantar og spararar Tann 30. september 2010, tá Finansiel Stabilitet yvirtók P/f Eik Banka, varð allur partapeningurin hjá eigarunum mistur, men viðskiftafólk, sum høvdu pening standandi á konto í bankanum, mistu einki. Tá P/f Eik Banki mátti gevast, og tað nýggja felagið hjá Finansiel Stabilitet, P/f Eik Banki Føroya tók yvir, átti Eik Grunnurin 53,8 % av partabrøvunum í P/f Eik Banka. Restina áttu aðrir partaeigarar, herundir umleið føroyingar og føroyskar fyritøkur. Hesi mistu øll tað, ið tey høvdu sett í partabrøvini. Tað vóru ikki bara royndir spekulantar, sum mistu pengar, men tað vóru í stóran mun vanlig fólk, ið lótu seg ríva við nýggja rákinum í Føroyum. Nøkur valdu eisini at nýta sína pensjónsuppsparing til at keypa partabrøv í Eik Banka við vón um lættan vinning. Partur av hesum partabrøvum varð enntá fíggjaður við lántøku. Bara í 2006 og 2007 metti Fíggjarmálaráðið, at fólk og fyritøkur í Føroyum tóku umleið 200 mió. kr. í lánum til at keypa virðisbrøv fyri. Nøkur av hesum virðisbrøvum vóru partabrøv í Eik Banka partabrøv, ið mistu alt virði. Samanumtikið hevur lagnan hjá Eik-samtakinum havt umfatandi ávirkan á føroyska samfelagið, og eisini av hesi orsøk hevur Løgtingið mett málið at vera alment umvarðandi.
16 16 KANNING AV EIK GRUNNINUM OG GRUNNAEFTIRLITINUM I.2 Banki og grunnur P/f Eik Banki var peningastovnur, sum varð rikin sum partafelag. Hann var sum peningastovnur undir eftirliti av tí danska fíggjareftirlitinum, tí føroysku bankarnir eru undir donskum lóggávuvaldi. Eik Grunnurin var ikki peningastovnur, men vinnurekandi grunnur. Hann var sum grunnur undir eftirliti av danska grunnaeftirlitinum fram til 31. desember 2007, og tí føroyska grunnaeftirlitinum eftir 1. januar Erhvervs- og Selskabsstyrelsen útinti tann danska grunnamyndugleikan, og Skráseting Føroya útinnir tann føroyska grunnamyndugleikan. Tey árini, grunnamyndugleikin var danskur, varð skrásetingarmyndugleikin fyri vinnurekandi grunnar tó í Føroyum. Vinnurekandi grunnar og grunnaeftirlit hava síðan 1. januar 2008 verið undir føroyskum lóggávuvaldi. Aftaná drúgvar kanningar av Eik Banka-málinum hava danskir myndugleikar reist sakarmál um endurgjald móti fyrrverandi leiðsluni í Eik Banka. Ikki er greitt, nær málið verður liðugt avgreitt. Eik Grunnurin er ikki partur av hesum sakarmáli, og viðurskifti millum bankan og grunnin eru heldur ikki partur av grundarlagnum undir endurgjaldskravinum. Eik Grunnurin var nógv størsti partaeigari í P/f Eik Banka, og tí slepst ikki undan, at í ávísan mun verður eisini komið inn á P/f Eik Banka. Í hesum kanningarmáli verður fyrst og fremst grunnurin settur undir sjóneyku saman við grunnaeftirlitinum m.a. fyri at staðfesta, hvørji stig eiga at verða tikin, so møguligar óhepnar mannagongdir og avleiðingar ikki verða endurtiknar. I.2 Arbeiðssetningurin Grundað á uppskotið til samtyktar, ið Løgtingið hevur samtykt, hevur 19 nevndin nágreinað arbeiðssetningin soleiðis:
17 KAPITTUL I: INNGANGUR 17 Í høvuðsheitum eigur kanningin av fevna um: GRUNNAEFTIRLITIÐ 1. Lýsa lógargrundarlagið fyri eftirlitið við føroyskum vinnurekandi grunnum í tíðarskeiðnum 2002 til mai Lýsa framda grunnaeftirlitið av Eik Grunninum í tíðarskeiðnum 2002 til mai Staðfesta um samsvar var millum lógagrundarlagið og framda eftirlitið av Eik Grunnninum, og við hesum vísa á, hvørji stig eiga at verða tikin til, at møguligar óhepnar mannagongdir og avleiðingar ikki verða endurtiknar. EIK GRUNNURIN 1. Lýsa viðtøkur og lógargrundarlag fyri Eik Grunnin í tíðarskeiðnum 2002 til og við Lýsa virksemið í Eik Grunninum í tíðarskeiðnum 2002 til og við Staðfesta um samsvar var millum viðtøkur, lógagrundarlag og virksemið hjá Eik Grunninum og við hesum vísa á, hvørji stig eiga at verða tikin til, at møguligar óhepnar mannagongdir og avleiðingar ikki verða endurtiknar. I.2.1 Avmarking í arbeiðssetningi Løgtingið samtykti uppskot til samtyktar frá Vinnumálaráðnum um at kanna alment umvarðandi viðurskifti í sambandi við virksemið hjá Eik Grunninum, og eftirlitinum við grunninum. Samtyktin hevði eisini ta viðmerking, at kanningin ikki skuldi fevna um agamáls- ella revsirættarviðurskifti hjá einstaklingum. Tí fevnir henda kanning ikki um agamáls- ella revsirættarviðurskifti hjá einstaklingum.
18 18 KANNING AV EIK GRUNNINUM OG GRUNNAEFTIRLITINUM I.2.2 Innihaldsskipan Frágreiðingin er skipað eftir hesum leisti: Kapittul II greinar lógargrundarlagið. Kapittul III viðger tann fyrra partin av sjálvum arbeiðssetninginum, t.e. grunnaeftirlitið og arbeiði tess, hildið upp ímóti lógargrundarlagnum. Kapittul IV viðger tann seinna partin av arbeiðssetninginum, t.e. virksemið hjá Eik Grunninum, hildið upp móti lógargrundarlagnum og viðtøkum grunsins. Kapittul V er ein roynd at greiða frá, hví P/f Eik Banki fór av knóranum. Hetta er grundað á, at meginparturin av ognum grunsins vóru partabrøv í Eik Banka Í kapittul VI verður tikið samanum grundleggjandi veikleikar í lógar- og regluverkinum við atliti at framtíðar ábótum fyri at forða fyri møguligum óhepnum mannagongdum og avleiðingum. 19 nevndin ger sína niðurstøðu her í endanum í hesum kapitli. I.2.3 Fyrivarni Nevndin hevur ikki fingið alt tað tilfar, sum hon hevur sóknast eftir. Tískil er skjalagrundarlagið ófullfíggjað. Tað kann hava ávirkað ávís viðurskifti í frágreiðingini, men ikki tær høvuðsniðurstøður, sum nevndin ger. I.3 19 nevndin og nevndararbeiðið Í 19 nevndina vórðu vald tingfólkini : Joen Magnus Rasmussen, Helgi Abrahamsen og Kristina Háfoss. Joen Magnus Rasmussen varð valdur til formann og Kristina Háfoss varð vald til næstforkvinnu. Nevndin valdi Sigmund Poulsen, advokat, til kanningarráðgeva. Rannvá Sólheim hevur verið skrivari hjá nevndini.
19 KAPITTUL I: INNGANGUR 19 I.3.1. Skjalatilfar 19 nevndin hevur fingið nógv skjalatilfar í sambandi við kanningina, m.a. frá Skráseting Føroya, Vinnumálaráðnum, Fíggjarmálaráðnum, Erhvervsstyrelsen, Kappingareftirlitinum, Odd A. Bjellvåg, Eyðfinni Jacobsen, Christian F. Andreasen og Eik Grunninum. Nevndin hevur eisini sjálv í neyðugan mun fingið til vega alment atkomiligt tilfar. Av tí, at ein munandi partur av hesum tilfari má metast at vera trúnaðarskjøl ella privat skjøl, hevur nevndin valt saman við samandráttum av frágreiðingum bert at leggja við nøkur yvirskipaði meginskjøl: 1. Samandráttur av frágreiðingunum, sum eru givnar nevndini 2. Uppskotið til samtyktar um at seta 19 nevnd at kanna málið 3. Álitið frá Vinnunevndini 4. Vinnugrunnalógin Anordning nr. 113 fra 20.september 2007 om ikrafttræden for Færøerne af lov om erhvervsdrivende fonde. 5. Kunngerðin um upploysn av vinnurekandi grunnum Bekendtgørelse nr fra 11. december 2007 for Færøerne om opløsning af erhvervsdrivende fonde (likvidation, konkurs, tvangsopløsning og fusion) 6. Lógarreglurnar um umskipan av sparikassa til banka Kapittul 12b í Lovbekendtgørelse nr. 182 fra 20 marts 1995 om banker og sparekasser m.v. som sat i kraft ved anordning nr. 168 af 22. marts Viðtøkur fyri Eik Grunnin 8. Búuppgerð fyri Eik Grunnin í konkurs 9. Frágreiðing frá Fíggjarmálaráðnum 18. mars 2015 um samskiftið millum Fíggjarmálaráðið og danskar myndugleikar í sambandi við at Eik Banki fór av knóranum. 10. Frágreiðing frá Fíggjareftirlitinum 4. juli 2013 um hví Eik Banki fór av knóranum 11. Skráseting Føroya Mannagongdir Skráseting av og eftirlit við vinnurekandi grunnum
20 20 KANNING AV EIK GRUNNINUM OG GRUNNAEFTIRLITINUM I.3.2. Samrøður og samskifti Nevndin hevur havt samrøður við hesar persónar: Jógvan Thomsen, stjóra á Skráseting Føroya Kristin Balle, fyrrverandi deildarstjóra á Skráseting Føroya Tommy Petersen, fyrrverandi stjóra á Skráseting Føroya Eyðfinn Jacobsen, granskingarfólk Jóhan Dahl, landsstýrismann í vinnumálum, herundir vinngrunnalóggávu Arna Poulsen, fyrrverandi aðalstjóra í Vinnumálaráðnum Sørin P. Sørensen, løgfrøðiligan ráðgeva í Vinnumálaráðnum Frithleif Olsen, fyrrverandi nevndarformann í Eik Grunninum og í P/f Eik Banka Odd Bjellvåg, fyrrverandi nevndarformann og næstformann í Eik Grunninum og P/f Eik Banka Marner Jacobsen, fyrrverandi forstjóri í P/f Eik Banka Hans Laksá, fyrrverandi grannskoðari hjá Eik Grunninum og P/f Eik Banka Jóannes Eidesgaard, fyrrverandi landsstýrismann í fíggjarmálum Petur Alberg Lamhauge, fyrrverandi aðalstjóra í Fíggjarmálaráðnum Harafturat hevur nevndin fyri at nágreina ymsar spurningar havt eftirfylgjandi skrivligt og munnligt samskifti við nakrar av nevndu persónum, serliga Kristin Balle frá Skráseting Føroya og Odd Bjellvåg, fyrrverandi næstformann og formann í Eik Grunninum. Nevndin hevur eisini fingið umbidna skrivliga frágreiðing frá Jørn Astrup Hansen, fyrrverandi stjóra í P/f Eik Banka Føroya. Eisini hevur nevndin havt samskifti við fleiri myndugleikar, nevnast kunnu: Skráseting Føroya Vinnumálaráðið Fíggjarmálaráðið Erhvervsstyrelsen Finanstilsynet Finansiel Stabilitet Rigsombudsmanden på Færøerne Kappingareftirlitið
21 KAPITTUL I: INNGANGUR 21 I.4 Bakstøðið nærri lýst Í 2002 varð Føroya Sparikassi umskipaður. Hetta varð gjørt eftir serligum reglum í tágaldandi lóggávu um umlegging av sparikassa til ein banka. Føroya Sparikassi legði sítt virksemi í eitt nýstovnað bankapartafelag. Eigari av partabrøvunum var ein grunnur, sum Føroya Sparikassi stovnaði til sama endamál. Grunnurin varð fyrst nevndur Sparikassagrunnurin, men broytti seinni navn til Eik Grunnurin. Fyri pengarnar, sum grunnurin setti í bankan, fekk grunnurin partabrøv í bankanum. Grunnurin seldi burtur av partabrøvunum í P/f Eik Banka, men hann var alla tíðina størsti partaeigari í P/f Eik Banka við meira enn helvtini av partabrøvunum. Atkvøðuavmarking var tó øll árini í viðtøkunum hjá P/f Eik Banka. Høvuðsendamál Eik Grunsins var at reka virksemið, sum var í Føroya Sparikassa, víðari í P/f Eik Banka, soleiðis at Eik Banki altíð skuldi vera ein kappingarførur og tryggur peningastovnur. Í lógarreglunum fyri umskipan av sparikassa til banka stóð, at nevndin í bankanum skuldi velja meirilutan av nevndini í grunninum millum limirnar í bankanevndini, og formaðurin í bankanevndini skuldi vera limur í grunsnevndini. Nevndin í Eik Grunninum var stórt sæð alla tíðina tann sama sum nevndin í P/f Eik Banka. Á heysti 2010 kláraði P/f Eik Banki ikki longur at lúka solvenskrøvini frá Fíggjareftirlitinum, og tann 30. september hetta árið varð avtala gjørd millum bankan og Finansiel Stabilitet, sum gjøgnum nýstovnað dótturfelag, P/f Eik Banki Føroya, yvirtók øll rættindi og allar skyldur hjá Eik Banka, uttan partapening og eftirstillaðan kapital. Staðfestast kundi tá endaliga, at partabrøv í P/f Eik Banka vóru virðisleys. Eik Grunnurin misti sostatt øll partabrævavirði í P/f Eik Banka og hevði upp á seg bert smávegis eftir av virðum. Grunnurin hevði tá eisini eina skuld til P/F Eik Banka upp á meira enn 400 mió. kr. Við avtalu dagfest seldi Eik Grunnurin P/f Eik Banka
22 22 KANNING AV EIK GRUNNINUM OG GRUNNAEFTIRLITINUM Føroya allar sínar ognir og fekk strikað alla skuld til Eik Banka Føroya, og tveir dagar seinni bað grunnurin grunnaeftirlitið, Skráseting Føroya, um loyvi at fara í likvidatión. Ført varð fram, at hetta var møguligt, tí at P/f Eik Banki Føroya, sum nú hevði yvirtikið kravið hjá P/f Eik Banka móti grunninum, var einasti kreditor hjá grunninum. Í hesum sambandi setti eftirlitið nakrar spurningar um fíggjarviðurskifti grunsins. Tá eftirlitið ikki í nøktandi mun fekk svar frá grunninum upp á hesar spurningar, varð í januar 2011 farið í gongd við at fyrireika gransking av viðurskiftum í Eik Grunninum eftir 59 í lógini um vinnurekandi grunnar. Granskingin skuldi serliga kanna og meta, um nevndin í grunninum hevði virkað í samsvari við lóggávuna, undir hesum um ognarumsiting og bókførsla grunsins vóru nøktandi í mun til lóggávu og viðtøkur. Nakað eftir hetta fekk skiftirætturin umbøn frá P/f Eik Banka Føroya, sum kreditorur hjá Eik Grunninum, umbøn um konkurs. Eik Grunnurin varð tikin undir konkursviðgerð í mars Granskingin helt tó fram og endaði við granskingarfrágreiðing, dagfest Granskingin endaði tá, men var sambært granskingarfólkinum ikki liðug. Granskingin helt ikki fram, tí Eik Grunnurin kundi ikki gjalda fyri gransking, sum annars ásett í lógini, og Skráseting Føroya sum grunnaeftirlit fekk ikki játtað pening til at gera granskingina lidna. Landsstýrið bað uttan úrslit um at fáa játtan til at gera 59 granskingina lidna. Tað endaði við, at landsstýrið í staðin legði fyri Løgtingið uppskot til samtyktar um at seta eina nevnd eftir 19 í stýrisskipanarlógini at kanna málið. I.5 Høvuðsniðurstøða Út frá teimum upplýsingum, sum 19 nevndin hevur útvegað í arbeiði sínum við hesum kanningaráliti, er tað nevndarinnar fatan og høvuðsniðurstøða, at orsøkin til, at Eik Grunnurin fór av knóranum,
23 KAPITTUL I: INNGANGUR 23 var fyrst og fremst, at P/f Eik Banki fór av knóranum. Størsti partur av ogn grunsins var partabrøv í P/f Eik Banka, og tá bankin mátti gevast, mistu partabrøvini alt virði. Sum steinur oman á byrðu kom eisini, at fastognarmarknaðurin, sum grunnurin eisini hevði gjørt íløgur í, var eina harðast raktur av fíggjarkreppuni í árunum frá 2008, til bankin og grunnur fóru av knóranum. Grunnurin misti tí eisini her ein meginpart av teimum ognum, sum ikki lógu í partabrøvum í P/F Eik Banka. *** 19 nevndin heldur, at hvørki arbeiðið hjá grunnaeftirlitinum ella hjá Eik Grunninum vóru nøktandi. Ein partur av orsøkini til hetta heldur nevndin tó vera ógreitt og inkonsekvent lógargrundarlag. Um lógargrundarlagið heldur 19 nevndin at lógarreglurnar um umskipan av sparikassum til bankar vóru ógreið ar og sampakkaðu illa við lóg um vinnurekandi grunnar, at lógarreglurnar um umskipan av sparikassum til bankar ava ikki verið nøktandi, tí tveir heilt ólíkir tulkingarmøguleikar hava verið fyri grunnaleistin, sum er grundarlagið undir samstarvi millum grunn og banka, at tað var eitt stórt og avgerandi mistak, at nevndin í banka partafelagnum skuldu velja meirilutan í grunsnevndini sínamillum, at tað var ein vansi, at skrásetingarmyndugleikin og grunnamynd ugleikin fram til 2008 vóru í hvør sínum landi, at tað er ein vansi at eftirlitini við banka og tilhoyrandi sparikassa grunni eru undir ymiskum myndugleikum og í ymsum londum, at bankar og sparikassagrunnar áttu at verið undir somu lóg og undir sama eftirliti,
24 24 KANNING AV EIK GRUNNINUM OG GRUNNAEFTIRLITINUM at eftirlitið við vinnurekandi grunnum eigur at verða neyvari ásett, styrkt og skipað, og ikki einans at vera eitt legalitetseftirlit, at eisini ikki-vinnurekandi grunnar eiga at verða skipaðir við lóg. Víst verður til útgreinaðu niðurstøðuna um lógargrundarlagið undir kap. II.10. Víst verður eisini til kap. VI.1 Ørkymlandi lógargrundarlag. Um grunnaeftirlitið heldur 19 nevndin at tað var skeivt, at Skráseting Føroya játtaði umsókn frá Eik Grunn in um um at sleppa at veita óavmarkaða trygd fyri Eik Banka fram til Nevndin metir, at Skráseting Føroya ikki framdi ta málsviðgerð, ið var neyðug, fyri at taka avgerð um óavmarkaða trygd, at óvist er tó, um avgerðin hevði verið øðrvísi, um nøktandi málsviðgerð varð framd í mars 2010, tí myndugleikarnir Finansiel Stabilitet og Finanstilsynet ið høvdu neyvt innlit í Eik Banka, boð aðu so seint sum 19. august 2010 føroyskum myndugleikum frá, at tað stóð væl til við Eik Banka, at grunnamyndugleikin og skrásetingarmyndugleikin longu beinan vegin áttu at verið varugir við og at átala, at Eik Grunnurin ongan tíð gjørdi konsernroknskap við bankan at tað er sera óheppið, at danski grunnamyndugleikin (sum tann føroyski fylgir) ikki fyrr enn í 2009 ger vart við, at sparikassa grunnar í sera stóran mun øll hesi árini hava tulkað sínar heimildir í ósam svari við lóg um vinnurekandi grunnar, at grunnaeftirlitið (danskt fram til 1. januar 2008, og føroyskt eftir hetta), hóast tað ikki er ella var lógarkravt, átti at framt neyv ari eftir lit við Eik Grunninum. Víst verður til útgreinaðu niðurstøðuna um grunnaeftirlitið undir kap. III.3.
25 KAPITTUL I: INNGANGUR 25 Um virksemið hjá Eik Grunninum heldur 19 nevndin at Eik Grunnurin í fleiri málum hevur virkað í ósamsvari við vinnugrunnalóggávuna, at í fleiri av hesum málum hevur grunsnevndin (= bankanevndin) ikki tikið nóg stór atlit til grunsins áhugamál, at Eik Grunnurin hevur útlutað til Eik Banka í ósamsvari við við tøkurnar og harvið eisini í ósamsvari við lóg um vinnurekandi grunnar, at grund er til at halda, at persónar í Eik Banka í veruleikanum hava tikið avgerðir, sum nevndin í Eik Grunninum átti at taka eisini sjálvt um nevndin fyri Eik Grunnin eftirfylgjandi hevur góð kent hesar avgerðir, at tað er brot á viðtøkurnar, at Eik Grunnurin ikki gjørdi konsernroknskap við bankan, at tað var brot á vinnugrunnalógina, at Eik Grunnurin ikki bað um loyvi frá grunnamyndugleikanum, áðrenn hann seldi P/f Eik Banka Føroya allar sínar ognir í desember Víst verður til útgreinaðu niðurstøðuna um virksemið hjá Eik Grunninum undir kap. IV.6. I.6 Tilmæli 19 nevndin mælir til, at lógarreglurnar um sparikassagrunnar og eftirlit við teimum verða endurskoðaðar, og at lóg um vinnurekandi grunnar verður dagførd, soleiðis at spurningar um konsernviðurskifti, eftirlit og skyldu altíð at arbeiða fyri grunsins besta verða greiðari. Mælt verður til, at lóggáva um sparikassagrunnar verður gjørd greiðari fyri at sleppa undan misskiljingum og skeivum tulkingum, at sparikassagrunnar koma undir meira útgreinað eftirlit, og
DOM. Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagt påstand om:
DOM Afsagt den 14. juni 2011 i sag nr. BS 1270/2010: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J og K mod TAKS Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagtLæs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
Nr. 323 Hósdagur 5. august 2004 12,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá AndrewLæs mere
HEILSUMÁLARÁÐIÐ. Til: hoyringspartar
HEILSUMÁLARÁÐIÐ Til: hoyringspartar Tórshavn, 01.06.2011.2011 Mál: 09/00691-6262 Tygara skriv: Viðgjørt: JS Viðvíkjandi uppskoti til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar lov om klage- og erstatningsadgangLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F
il Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2011 / Årsrapport for 2011 Ársfrásøgnn er góðkend á aðalfundi tann / Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den / - 2012 FundarstjóriLæs mere
Ársfundur hjá Landsneti
Fundarfrásøgn frá ársfundi hjá Landsneti á Hotel Føroyum, fríggjadagin 14. februar 2014 kl. 12.55 15.45 Ársfundur hjá Landsneti 1 ÁRSFUNDUR 2014 Hilmar Høgenni, formaður: Eg skal sum formaður í brúkararáðnumLæs mere
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens Átøkini, ið verða framd til tess at fyribyrgja spjaðing av MRSA (Methicillin resistente StaphylococcusLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F
Fundarstjóri / Dirigent: / Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den Ársfrásøgnin er góðkend á aðalfundi tann Skrás.nr. / Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2014 Innihaldsyvirlit / IndholdsfortegnelseLæs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr./Reg.no 4122
Skrás.nr./Reg.no 4122 Ársfrásøgn fyri 2012 Årsrapport for 2012 Avrit / Kopi Ársfrásøgnin er góðkend á aðalfundi tann Årsrapporten er godkendt på generalforsamlingen den Fundarstjóri / Dirigent: / InnihaldsyvirlitLæs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
OVERENSKOMST FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ FARMAKONOMFORENINGEN MELLEM
2010 OVERENSKOMST MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 Systemansvarlige og undervisere...Læs mere
OVERENSKOMST 2011 til 2015
OVERENSKOMST 2011 til 2015 MELLEM FÍGGJARMÁLARÁÐIÐ og FARMAKONOMFORENINGEN 1 Ansættelse... 3 2 Løn... 3 Farmakonomer og defektricer... 3 Mellemledere... 3 Ledende farmakonom/souschef... 3 SystemansvarligeLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið
Fylgiskjøl 2-11 til tilmælið 31 Fylgiskjal 2: Listi yvir OCN-gongdir á praktiska / vinnuliga økinum. INDHOLDSFORTEGNELSE 2 Catering 12 Catering Varm mad 12 Catering - Kold mad 13 Catering Maskiner og udstyrLæs mere
PISA Føroyar 2006. - Førleikar hjá næmingum í 9. flokki í Føroyum á vári í 2006. Niels Egelund. PISA samtakið
PISA Føroyar 2006 - Førleikar hjá næmingum í 9. flokki í Føroyum á vári í 2006 Niels Egelund PISA samtakið 1 Innihald Formæli - Mentamálaráðið Formæli - PISA-samtakið 1. Samandráttur av úrslitunum fráLæs mere
(Uppskot til)* Kunngerð. at gera upp grundarfæfeingi (basiskapital) (Bekendtgørelse om opgørelse af basiskapital)
(Uppskot til)* Kunngerð um at gera upp grundarfæfeingi (basiskapital) (Bekendtgørelse om opgørelse af basiskapital) Við heimild í 83, stk. 2, 83 a og 215, stk. 4, í løgtingslóg nr. 55 frá 9. juni 2008Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað SAMFELAG VIÐ GUD 1. Jóh.1,6-10: Um vit siga, at vit hava samfelag við hann, og ganga í myrkrinum, tá ljúgva vit og gera ikki sannleikan. Men um vit gangaLæs mere
færø_omslag.indd 1 05/09/14 13.17
færø_omslag.indd 1 05/09/14 13.17 Den Danske Kvalitetsmodel Akkrediteringsstandarder for de færøske sygehuse 1. version, 1. udgave Juni 2014 Den Danske Kvalitetsmodel Akkrediteringsstandarder for de færøskeLæs mere
Innihald / Indhold. Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr. / Reg.nr. 4122
Innihald / Indhold Suðuroyar Sparikassi P/F Skrás.nr. / Reg.nr. 4122 Hálvársfrásøgn 1. hálvár 2014 / Halvårsrapport 1. halvår 2014 1 Innihald / Indhold Leiðsluátekning / Ledelsespåtegning 3 LeiðslufrágreiðingLæs mere
Ferðaminni frá útróðrarhavnum
Nr. 299 Hósdagur 14. august 2003 10,- Síða 7 Hvar er poststemplið hjá Ruth? Saman við postverkinum eftirlýsa vit poststemplinum hjá "Ruth" og hava samstundis áhugaverda frásøgn frá fyrsta skipinum hjáLæs mere
Loyvisskipan í føroysku fskivinnuni eftir 2018
Loyvisskipan í føroysku fskivinnuni eftir 2018 Frágreiðing latin Jacob Vestergaard, landsstýrismanni í fskivinnumálum Tórshavn, 26. juli 2010 Hjalmar Hansen, vinnuløgfrøðingur Hjalti í Jákupsstovu, fskifrøðingurLæs mere
Tá møguleiki gerst veruleiki
4 Evropameistarin úr Vági vil umboða Føroyar í OL Summary, page 12 14 900 år gammel kulturskat og verdens bedste lammekølle 22 Føroyingar útflyta grønan sjómsskap Summary, page 28 30 Fjepparar á ævintýrferðLæs mere
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014 Góðu norðurlendsku vinir, Tórshavn hin 10 December 2013 Tað er okkum ein gleði at bjóða tær til Føroya í samband við Samnordisk PensionärskulturLæs mere
Dansk - føroyskur orðalisti í lógfrøðimáli
Dansk - føroyskur orðalisti í lógfrøðimáli Sigurð Joensen o.o. A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Æ Ø Å A a conto í avgjøldum a fortiori slutning, so mikið meira ab initio frá byrjan abLæs mere
Koltursætlan. Dagført 23. september 2014
Koltursætlan Dagført 23. september 2014 1 Innihald Inngangur... 3 Antikvarisk serskipan... 4 Stevnumið... 7 Skipanarlig viðurskifti... 8 Virksemi... 8 Musealt virksemi... 8 Granskingar- og listafólkasetur...Læs mere
Ebh-fonden Att.: Bestyrelsen. Granskning af ebh-fonden
Ebh-fonden Att.: Bestyrelsen 2. februar 2010 Sag 2009-0018916 /CDP Granskning af ebh-fonden Erhvervs- og Selskabsstyrelsen modtog den 16. oktober 2009 granskningsberetningen fra advokat Carsten Fode vedrørendeLæs mere
SORINSKRIVARIN Í FØROYUM
SORINSKRIVARIN Í FØROYUM DOM Afsagt den 25. februar 2015 i sag nr. BS 760/2014: Jørgen Niclasen Undir Bólheyga 13 380 Sørvåg mod Hans Andrias Midjord (Dia) Midjord Kristiansgøta 31 188 Højvig og LiljanLæs mere
Nr. 1 15. mars 2010. 3. Forsikringsselskaber skal udarbejde kapitaldækningsopgørelser i overensstemmelse med denne bekendtgørelse.
Nr. 1 15. mars 2010 Kunngerð um gjaldføri (solvens) og rakstrarætlanir hjá tryggingarfeløgum (Bekendtgørelse om solvens og driftsplaner for forsikringsselskaber) Við heimild í 12, stk. 1, 93, 151, stk.Læs mere
Årsblad 2010 FOKUS PÅ AUTISME
FOKUS PÅ AUTISME For fuld damp... 2 Landsforeningen Autisme... 4 Sekretariatet... 5 Socialrådgivning... 6 Bogholderi... 7 Projektleder... 8 Hovedbestyrelsens opgaver... 9 Ejendomsfonden... 9 Vejle, enLæs mere
ENDURSKOÐAN AV YRKISÚTBÚGVINGUNUM
ENDURSKOÐAN AV YRKISÚTBÚGVINGUNUM Undirheitið: Tekstur & Tøl (1. útgáva) Vitanarsavn við tekstum og tølum í sambandi við endurskoðanina Januar 2008 Tekstur & Tøl bls. 2 av 212 Fororð Tekstur & Tøl (1.Læs mere
Lov om statsligt kapitalindskud i kreditinstitutter og andre initiativer i kreditpakken
Lov om statsligt kapitalindskud i kreditinstitutter og andre initiativer i kreditpakken 1 Introduktion Den 10. oktober 2008 vedtog folketinget lov om finansiel stabilitet, der introducerer en garantiordningLæs mere
DEN ERHVERVSDRIVENDE FOND
DEN ERHVERVSDRIVENDE FOND Nye bøger fra Gjellerup Tilmeld dig vores nyhedsbrev på www.gjellerup.dk og få information om nye bøger. DEN ERHVERVSDRIVENDE FOND JYTTE HEJE MIKKELSEN & ERIK WERLAUFF GjellerupLæs mere
Indledning Fondsmyndighederne hilser nu investorerne velkommen Er alle uddelingsformål ligestillede?
FONDE April 2011 INDHOLD Indledning 1 Fondsmyndighederne hilser nu investorerne velkommen 2 Er alle uddelingsformål ligestillede? 4 Sparekassefondes støtte til sparekasseaktieselskaber 5 Kontakt 7 INDLEDNINGLæs mere
Viðm. til Tríggjar Kingomenn: s Símun Rasmussen, sang n Niels Midjord, sang l Petur Jacob Eliasen (Lylli) sang g Niels Midjord, gittar
1. Jeg vil mig Herren love. s 2d. O Menneske! Vil du betænke. 2f. Mansbarn, vilt tú av álvara grunda. lng 3. Herre Jesu Christ. sln 4. Vil Gud vor Herre ei med os stå. sln 5d. Som den gyldne Sol frembryder.Læs mere
FOKUS PÅ AUTISME. TEMA-ARTIKEL: Psykisk tilgængelighed Af Aage Sinkbæk... Sådan gør vi... 2 Præsentation af LA s organisation samt tillidsfolk...
FOKUS PÅ AUTISME Sådan gør vi... 2 Præsentation af LA s organisation samt tillidsfolk... 3 Sekretariatet... 5 Informations-afd.... 5 Socialrådgivning... 6 LA s næstformænd... 7 Redaktionen... 7 Journalist...Læs mere
Vedr. fusion mellem Vendsyssel Bank og Egnsbank Nord
Direktion Jernbanegade 4-8, 9900 Frederikshavn Tlf. 9921 2223, Fax 9921 2267 email@nordbank.dk SWIFT:EBANDK22 Københavns Fondsbørs Nikolaj Plads 6 1007 København K. Dato: 11.02.2002 Side: Vor ref.: 1JensLæs mere
VEJLEDNING OM REVISION OG KONTROL EFTER FONDSLOVGIVNINGEN AF IKKE-ERHVERVSDRIVENDE FONDE
VEJLEDNING OM REVISION OG KONTROL EFTER FONDSLOVGIVNINGEN AF IKKE-ERHVERVSDRIVENDE FONDE 1. Fondslovændringen pr. 1. januar 1992 Ved lov nr. 350 af 6. juni 1991 som ændret ved lov nr. 187 af 23. martsLæs mere
Den færøske befolknings holdning til. natur- og miljøforvaltning
Den færøske befolknings holdning til natur- og miljøforvaltning Kort udgave af Kristina Rørbo December 2004 Forord I slutningen af juni 2004 har Innleidismálaráðið givet penge frem til nytår 2004 til detteLæs mere
Vedtægter Vokslev Sparekasses Fond. CVR-nr. 24 25 60 73
Vedtægter Vokslev Sparekasses Fond CVR-nr. 24 25 60 73 Side 2 1 Navn og hjemsted 1.1 Fondens navn er Vokslev Sparekasses Fond. 1.2 Fondens hjemsted er Aalborg Kommune. 1.3 Fonden er stiftet ved omdannelseLæs mere
GRANSKNINGSBERETNING. - vedrørende visse forhold i ebh-fonden
GRANSKNINGSBERETNING - vedrørende visse forhold i ebh-fonden Advokat Carsten Fode Århus den 16. oktober 2009 INDHOLDSFORTEGNELSE INDLEDNING 1. GRANSKNINGSTEMA... 3 2. GRANSKNINGENS FORLØB... 4 3. ANTAGETLæs mere
GRANSKNINGSBERETNING. - vedrørende visse forhold i ebh-fonden
GRANSKNINGSBERETNING - vedrørende visse forhold i ebh-fonden Advokat Carsten Fode Århus den 16. oktober 2009 INDHOLDSFORTEGNELSE INDLEDNING 1. GRANSKNINGSTEMA... 3 2. GRANSKNINGENS FORLØB... 4 3. ANTAGETLæs mere
Granskningstema for ebh-fonden, CVR-nr. 15 63 60 84. 18. marts 2009 Sag 08-331.558 /cdp. Kampmannsgade 1 1780 København V
Granskningstema for ebh-fonden, CVR-nr. 15 63 60 84 18. marts 2009 Sag 08-331.558 /cdp Baggrund Erhvervs- og Selskabsstyrelsen har som fondsmyndighed for ebhfonden, CVR-nr. 15 63 60 84 foretaget undersøgelserLæs mere
Bekendtgørelse om prospekter ved første offentlige udbud mellem 100.000 euro og 2.500.000 euro af visse værdipapirer
Bekendtgørelse om prospekter ved første offentlige udbud mellem 100.000 euro og 2.500.000 euro af visse værdipapirer I medfør af 43, stk. 3, 44, stk. 6, 46, stk. 2, og 93, stk. 3, i lov om værdipapirhandelLæs mere
FUSIONSPLAN. Aktieselskabet Lollands Bank. Vordingborg Bank A/S FOR K Ø B E N H A V N. A A R H U S. L O N D O N. B R U X E L L E S ADVOKATFIRMA
K Ø B E N H A V N. A A R H U S. L O N D O N. B R U X E L L E S ADVOKATFIRMA SUNDKROGSGADE 5 DK-2100 KØBENHAVN Ø TEL. +45 70 12 12 11 FAX. +45 70 12 13 11 FUSIONSPLAN FOR Aktieselskabet Lollands Bank OGLæs mere
VEDTÆGTER FOR DEN ALMENNYTTIGE ERHVERVSDRIVENDE FOND DGI HUSET PANTEREN
VEDTÆGTER FOR DEN ALMENNYTTIGE ERHVERVSDRIVENDE FOND DGI HUSET PANTEREN 1. NAVN, HJEMSTED OG FORMÅL Stk. 1. Den Almennyttige Erhvervsdrivende Fonds navn er: Den Almennyttige Erhvervsdrivende Fond DGI HusetLæs mere
Uddelingspolitik Spar Nord Fonden
Uddelingspolitik Spar Nord Fonden December 2014 1 Spar Nord Fondens historie: Spar Nord Fonden oprindelig Nordjyllandsfonden er oprettet i 1990. Tilbage i 1980 erne var der et udbredt ønske fra mange sparekasserLæs mere
Garantkapital. Fakta om Garantkapital i Middelfart Sparekasse gældende fra 1. juni 2015.
Garantkapital Fakta om Garantkapital i Middelfart Sparekasse gældende fra 1. juni 2015. 02 // Garantkapital Garantkapital i Middelfart Sparekasse Alle har mulighed for at tegne garantkapital i MiddelfartLæs mere
Fundats for Poul Due Jensen s Fond
Fundats for Poul Due Jensen s Fond 1. Navn 1.1 Fondens navn er Poul Due Jensen s Fond. Fonden driver tillige virksomhed under binavnet Grundfos Fonden (Pouls Due Jensen s Fond). 1.2 Fonden er en selvejendeLæs mere
KAP. 10. Bókmentir um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
KAP. 10. Bókmentir um stýrisskipanarviðurskifti Føroya 397 Í hesum bókalista eru tiknar við føroyskar, danskar og týdningar-miklar útlendskar bøkur, próvritgerðir, tíðarritsgreinir og aðrar greinir, sumLæs mere
EFFATA. Nr. 2 April - juli 2012 31. årgang
EFFATA Nr. 2 April - juli 2012 31. årgang EFFATA Kirkeblad for døvemenighederne Udgiver Døvemenighederne i Danmark Ansvarshavende redaktører I samarbejde med de enkelte menighedsråd redigeres dette nr.Læs mere
VEDTÆGTER. for HÆRENS KONSTABEL- OG KORPORALFORENINGS BONUSFOND. Navn og hjemsted
Bonusfonden VEDTÆGTER for HÆRENS KONSTABEL- OG KORPORALFORENINGS BONUSFOND 1 Navn og hjemsted Fondens navn er Hærens Konstabel- og Korporalforenings Bonusfond, som har hjemsted i København. Fonden er enLæs mere
T IL L Æ G T I L V I L K ÅR F O R K AP I T AL B E V I S E R ( H Y B R I D K E R N E K AP I T AL )
T IL L Æ G T I L V I L K ÅR F O R K AP I T AL B E V I S E R ( H Y B R I D K E R N E K AP I T AL ) BELØB DKK 10.000.000 UDSTEDER Hvidbjerg Bank, Aktieselskab ARRANGØR OG FØRSTE KREDITOR Aktieselskabet ArbejdernesLæs mere
INNLENDISMÁLARÁÐIÐ. Ríkisumboðið Postboks 12 110 Tórshavn. Vegleiðandi fólkaatkvøða um kommunusamanlegging
Ríkisumboðið Postboks 12 110 Tórshavn 30. mars 2012 Mál: 11/00654-46 Málsviðgerð: HiH Vegleiðandi fólkaatkvøða um kommunusamanlegging Sambært kunngerð nr. 26 frá 23. mars 2012 um vegleiðandi fólkaatkvøðuLæs mere
Nye regler i selskabsloven er nu vedtaget
Nye regler i selskabsloven er nu vedtaget Af Henrik Steffensen og Martin Kristensen Den 16. maj 2013 har folketinget vedtaget en række ændringer i selskabsloven. De væsentligste ændringer af loven vedrører:Læs mere
2014 Udgivet den 25. april 2014. 23. april 2014. Nr. 393. VI MARGRETHE DEN ANDEN, af Guds Nåde Danmarks Dronning, gør vitterligt:
Lovtidende A 2014 Udgivet den 25. april 2014 23. april 2014. Nr. 393. Anordning om ikrafttræden for Grønland af lov om Institut for Menneskerettigheder Danmarks Nationale MenneskerettighedsinstitutionLæs mere
Selskabsreform. selskabsrådgivning
Erik Werlauff Selskabsreform g selskabsrådgivning (:i '"?$ THOMSON REUTERS Indhold Forkortelser 11 I. INTRODUKTION - reformen og dens baggrund 13 Fremstillingen i det følgende 15 Reformens baggrund 15Læs mere
Spørgsmål og Svar om Garantiformuen
Spørgsmål og Svar om Garantiformuen Emne Spørgsmål Svar Udbetaling / behandlingstid Institutter Hvor lang er behandlingstiden for anmodninger om udbetaling af dækning fra Garantiformuen? Tilskrives derLæs mere
VEDTÆGTER NRW II A/S
VEDTÆGTER NRW II A/S VEDTÆGTER 1. NAVN 1.1 Selskabets navn er NRW II A/S. 2. HJEMSTED 2.1 Selskabets hjemsted er i Gentofte Kommune. 3. FORMÅL 3.1 Selskabets formål er at investere direkte eller indirekteLæs mere
Vedtægt. Udgave 30. november 2009. Alm. Brand Bank A/S CVR-nr. 81 75 35 12
Vedtægt Udgave 30. november 2009 Alm. Brand Bank A/S CVR-nr. 81 75 35 12 Bankens navn er Alm. Brand Bank A/S. 1 Banken driver tillige virksomhed under binavnene SJL-banken a/s (Alm. Brand Bank A/S) ogLæs mere
V E D T Æ G T E R FOR VATTENFALL VINDKRAFT KLIM P/S
BILAG 1 København Sagsnr. 908404-0037 jkr/tkr/hpj V E D T Æ G T E R FOR VATTENFALL VINDKRAFT KLIM P/S København Langelinie Allé 35 2100 København Ø Danmark Aarhus Værkmestergade 2 8000 Aarhus C DanmarkLæs mere
1) fondens navn, 2) den kommune her i landet, hvor fonden skal have sit hjemsted (hovedkontor),(19)
Lovbekendtgørelse 1992-08-11 nr. 698 om fonde og visse foreninger, som ændret ved L 1994-06-01 nr. 442, L 1995-06-14 nr. 389, L 1997-12-17 nr. 980 og L 1999-03-24 nr. 166(*) Kap. 1. Lovens anvendelsesområdeLæs mere
Følgende dele af loven forventes sat i kraft
Følgende dele af loven forventes sat i kraft Kapitel 1 Indledende bestemmelser De nye definitionsbestemmelser, der bl.a. er konsekvens af, at reglerne for aktie- og anpartsselskaber samles i én lov ogLæs mere
Bekendtgørelse om udenlandske investeringsinstitutters markedsføring
Bekendtgørelse om udenlandske investeringsinstitutters markedsføring i Danmark1) I medfør af 18, stk. 2, 19, stk. 3 og 221, stk. 3, i lovbekendtgørelse nr. 935 af 17. september 2012 om investeringsforeningerLæs mere
F U N D A T S FOR INGENIØRFORENINGENS VIDENFORMIDLINGSFOND
F U N D A T S FOR INGENIØRFORENINGENS VIDENFORMIDLINGSFOND I FONDENS NAVN, HJEMSTED OG FORMÅL 1 Fondens navn, hjemsted (1) Fonden er stiftet af Teknisk Forlag A/S den 1. januar 1962, og fondens navn erLæs mere
Finansrådet er grundlæggende uenig i forslaget om at ophæve stemmeretsbegrænsningerne og ønsker forslaget taget af bordet.
Folketingets Erhvervsudvalg Christiansborg Lovforslag L 49 om ændring af lov om finansiel virksomhed, lov om forebyggende foranstaltninger mod hvidvask af udbytte og finansiering af terrorisme, lov omLæs mere
Rungsted Havn A/S 22. november 2006 J.nr.: 521361-MRP
Hørsholm Kommune Kommunalbestyrelsen v/borgmester Uffe Thorndahl Ådalsparkvej 2 2970 Hørsholm Lett Advokatfirma Rådhuspladsen 4 1550 København V Tlf. 33 77 00 00 Fax 33 77 00 01 lett@lett.dk www.lett.dkLæs mere
Banksektoren omvæltninger forude?
Store omvæltninger forude, når Bankpakke I udløber 30. september. Banksektoren omvæltninger forude? Den danske banksektor står over for omvæltninger. Politikere, teoretikere og erhvervsfolk fra banksektorenLæs mere
F U N D A T S VEDTÆGTER FOR FONDEN DEN SELVEJENDE INSTITUTION KOLDINGEGNENS LUFTHAVN, VAMDRUP
F U N D A T S Undertegnede: Vamdrup Kommune Kolding Kommune og Lunderskov Kommune er d.d. enedes om at skifte en fond med følgende vedtægter: VEDTÆGTER FOR FONDEN DEN SELVEJENDE INSTITUTION KOLDINGEGNENSLæs mere
Kendelse af 17. april 1996. 96-32.131.
Kendelse af 17. april 1996. 96-32.131. Hjemmel til fusion af to sparekasser, hvor en selvejende sparekasse var den fortsættende sparekasse, således at det ophørende sparekasseaktieselskab kunne opløsesLæs mere
VIRKSOMHEDSOMDANNELSE SOM LED I GENERATIONSSKIFTE
VIRKSOMHEDSOMDANNELSE SOM LED I GENERATIONSSKIFTE VIRKSOMHEDS- OMDANNELSE SOM LED I GENERATIONS- SKIFTE FORORD Dette er specialbrochure nr. 2 i serien Generationsskifte. Vi har valgt at give Dem denneLæs mere
Aktstykke nr. 17 Folketinget 2009-10. Afgjort den 5. november 2009. Økonomi- og Erhvervsministeriet. København, den 27. oktober 2009.
Aktstykke nr. 17 Folketinget 2009-10 Afgjort den 5. november 2009 17 Økonomi- og Erhvervsministeriet. København, den 27. oktober 2009. a. Økonomi- og Erhvervsministeriet anmoder om Finansudvalgets tilslutningLæs mere
BEKENDTGØRELSE NR. 856 AF 14. DECEMBER 1990 OM VISSE KREDITINSTITUTTER.1)
BEKENDTGØRELSE NR. 856 AF 14. DECEMBER 1990 OM VISSE KREDITINSTITUTTER.1) Bekendtgørelse nr. 856 af 14.12.1990 Kapitel 1 Indledende bestemmelser Kapitel 2 Tilladelse m.m. Kapitel 3 Ejerforhold KapitelLæs mere
NOTAT 1. marts 2010 SØREN THEILGAARD. Emne: Ændringer i selskabsloven 2010
SØREN THEILGAARD Advokat, møderet for Højesteret Søren Theilgaard Advokatanpartsselskab, CVR.nr. 16 93 63 08 H.C. Ørstedsvej 38. 2.th. 1879 Frederiksberg C e-mail: theilgaardlaw@gmail.com www.theilgaardlaw.dkLæs mere
Selskabsledelse i nødlidende banker. KRAKA Finanskommission. Onsdag den 7. maj 2014 Adm. direktør Henrik Bjerre-Nielsen
Selskabsledelse i nødlidende banker KRAKA Finanskommission Onsdag den 7. maj 2014 Adm. direktør Henrik Bjerre-Nielsen Dagsorden Finansiel Stabilitet A/S God selskabsledelse i banker Banksammenbrud ErstatningsansvarLæs mere
Lovendringer i Danmark hva og hvorfor? (næringsdrivende stiftelser)
Lovendringer i Danmark hva og hvorfor? (næringsdrivende stiftelser) Stiftelseskonference, Førde, den 22. april 2015 V/ Martin Poulsen Erhvervsstyrelsen Det danske fondssystem De erhvervsdrivende fondesLæs mere
VEDTÆGT. for BY- OG PENDLERCYKEL FONDEN. CVR-nr.. Stk. 3. Fonden er stiftet af Københavns kommune og Frederiksberg kommune.
VEDTÆGT for BY- OG PENDLERCYKEL FONDEN CVR-nr.. 1 Fondens navn og hjemsted Fondens navn er By- og Pendlercykel Fonden. Stk. 2. Fonden er etableret i henhold til bekendtgørelse af lov om erhvervsdrivendeLæs mere
VEJLEDNING OM. Udbytte i kapitalselskaber UDGIVET AF. Erhvervsstyrelsen. December 2013
VEJLEDNING OM Udbytte i kapitalselskaber UDGIVET AF Erhvervsstyrelsen December 2013 Denne vejledning er opdateret generelt efter evalueringen af selskabsloven og bekendtgørelse om delvis ikrafttræden afLæs mere
Vejledning om genoptagelse af kapitalselskaber under tvangsopløsning (ApS, A/S og P/S)
Vejledning om genoptagelse af kapitalselskaber under tvangsopløsning (ApS, A/S og P/S) ERHVERVSSTYRELSEN INDLEDNING... 2 1. GRUNDLÆGGENDE BETINGELSER FOR EN GENOPTAGELSE... 3 1.1. SELSKABER UNDER TVANGSOPLØSNING...Læs mere
Nye regler i selskabsloven
Nye regler i selskabsloven Af Henrik Steffensen og Martin Kristensen Kontakt Henrik Steffensen Telefon: 3945 3214 Mobil: 2373 2147 E-mail: hns@pwc.dk Martin Kristensen Telefon: 3945 3683 Mobil: 5120 6478Læs mere
Vedtægter for Det danske Hedeselskab 2012
Vedtægter for Det danske Hedeselskab 2012 Det danske Hedeselskab Vedtægter 2 1. Navne og hjemsted Selskabets navn er Det danske Hedeselskab. Det danske Hedeselskab ( Hedeselskabet ) er en selvejende institutionLæs mere
Vedtægter for. Royal UNIBREW A/S
Vedtægter for Royal UNIBREW A/S CVR-nr. 41 95 67 12 I. Selskabets navn, hjemsted og formål Selskabets navn er Royal UNIBREW A/S. 1. Selskabets hjemsted er Faxe Kommune. 2. 3. Selskabets formål er i ellerLæs mere
Sammenfatning af indholdet i loven om aktie- og anpartsselskaber. 1. Sammenfatning af lovens enkelte kapitler
15. september 2009 /adf/che Sag Sammenfatning af indholdet i loven om aktie- og anpartsselskaber 1. Sammenfatning af lovens enkelte kapitler Kapitel 1 - Indledende bestemmelser. Kapitlet indeholder enLæs mere
LOVFORSLAG OM ADM. LETTELSER
LOVFORSLAG OM ADM. LETTELSER Reduktion af revisionspligten og de selskabsretlige konsekvensrettelser Reduktion af revisionspligten Virksomheder er fritaget for revisionspligt, hvis de i to på hinandenLæs mere
VEDTÆGTER. For. Den sociale fond for børn og unge CVR-nr. KØBENHAVN ÅRHUS LONDON BRUXELLES
VEDTÆGTER For Den sociale fond for børn og unge CVR-nr. KØBENHAVN ÅRHUS LONDON BRUXELLES KROMANN REUMERT, ADVOKATFIRMA SUNDKROGSGADE 5, DK- 2100 KØBENHAVN Ø, TELEFON +45 70 12 12 11 FAX +45 70 12 13 11Læs mere
Bekendtgørelse af lov om en garantifond for skadesforsikringsselskaber
Lovbekendtgørelse nr. 419 af 1. maj 2007 Bekendtgørelse af lov om en garantifond for skadesforsikringsselskaber Herved bekendtgøres lov om en garantifond for skadesforsikringsselskaber, jfr. lovbekendtgørelseLæs mere
Paradise Lost og Slaget ved Slesvig. Oversættelse ved etableringen af færøsk litteratur
Turið Sigurðardóttir Færøernes universitet turids@setur.fo Paradise Lost og Slaget ved Slesvig. Oversættelse ved etableringen af færøsk litteratur Det er velkendt, at oversættelser er vigtige for sentLæs mere
FUNDATS FOR HOLBÆK FONDEN
Advokat Steen Marslew Sags nr. 800020.20.34 FUNDATS FOR HOLBÆK FONDEN 1 Navn Fondens navn er Holbæk Fonden. 2 - Hjemsted Fondens hjemsted er Holbæk kommune. 3 Stiftelse Fonden er stiftet den 17. novemberLæs mere
RIGSREVISIONEN København, den 12. februar 2002 RN C504/02
RIGSREVISIONEN København, den 12. februar 2002 RN C504/02 Notat til statsrevisorerne om Lønmodtagernes Dyrtidsfonds engagement i Sevryba International Shipping Ltd. (SISL) I. Indledning 1. StatsrevisorerneLæs mere
METTE LAURITZEN STEEN L. FREDERIKSEN
METTE LAURITZEN STEEN L. FREDERIKSEN ADVOKAT (H) ADVOKAT NYBROGADE 26 2 1203 KØBENHAVN K TLF 33 91 44 66 FAX 33 91 64 66 GIRO 617 5600 V E D T Æ G T E R for Opholdsstedet "Lille Valbygård" (selvejendeLæs mere
Fusionsredegørelse 27. marts 2014
Fusionsredegørelse 27. marts 2014 for fusion mellem Investeringsforeningen CPH Capital, Afdeling Globale Aktier - KL og Investeringsforeningen Absalon Invest, Afdeling Global Minimum Variance BestyrelsenLæs mere
Iværksætterselskaber og nedsættelse af ApS-kapitalkrav fra 1. januar 2014
Deloitte Iværksætterselskaber og nedsættelse af ApS-kapitalkrav fra 1. januar 2014 Fra 1. januar 2014 bliver det muligt at stifte et iværksætterselskab med en kapital på 1 kr. og stifte et anpartsselskabLæs mere
INFORMATION TIL INVESTORER I FORENINGEN FAST EJENDOM, DANSK EJENDOMSPORTEFØLJE F.M.B.A. VEDRØRENDE OMSTRUKTURERING
INFORMATION TIL INVESTORER I FORENINGEN FAST EJENDOM, DANSK EJENDOMSPORTEFØLJE F.M.B.A. VEDRØRENDE OMSTRUKTURERING VIGTIG MEDDELELSE Denne informationsskrivelse er udarbejdet af Foreningen Fast Ejendom,Læs mere
VEDTÆGTER FOR NATURGAS FYN I/S
VEDTÆGTER FOR NATURGAS FYN I/S 1. Navn og hjemsted 1.1. Selskabets navn er Naturgas Fyn I/S. 1.2. Selskabets hjemsted er Odense Kommune. 2. Formål 2.1. Selskabets formål er inden for den til enhver tidLæs mere
1.1 Fondens navn er Den erhvervsdrivende fond Dansk Kyst- og Naturturisme ( Fonden ).
28. november 2014 Vedtægt for den erhvervsdrivende Fond dansk kyst- og naturturisme 1. Fondens navn og hjemsted 1.1 Fondens navn er Den erhvervsdrivende fond Dansk Kyst- og Naturturisme ( Fonden ). 1.2Læs mere
VEDTÆGTER FOR DET DANSKE HEDESELSKAB
VEDTÆGTER FOR DET DANSKE HEDESELSKAB VEDTÆGTER FOR DET DANSKE HEDESELSKAB 3 1. NAVNE OG HJEMSTED Den selvejende institutions navn er Det danske Hedeselskab. Det danske Hedeselskab ( Hedeselskabet ) erLæs mere


c: text/html

text:
Líka sum fletting og grindadráp, er skjóting av haru og fugli eisini ein partur av føroysku matmentanini, og tí eiga umstøðurnar til byrsuskjóting at betrast, soleiðis at møguligt verður at skjóta alt árið.> Les meira
Í inniverandi setu hava undirritaði og Jógvan Skorheim myndað Sjálvstýrisflokkin í Klaksvíkar Býráð. Saman við hinum samgongufeløgunum hava vit í felag tikið nøkur góð tøk til frama fyri borgararnar í Klaksvíkar kommunu. Áralagið hevur verið framúr gott, og hava vit havt eitt fast stavnhald við vøkstri, framburði og trivnaði sum mið.> Les meira
Herfyri las eg valskránna hjá Fólkaflokkinum, har tey bæði siga seg hava lagt lunnar undir nýggju skúlabyggingina og vilja seta meira ferð á hana, men mínar royndir sum skúlastýrislimur seinastu 8 árini fortelja eina heilt aðra søgu.> Les meira
Stórar útlendskar kanningar vísa, at ráðgeving kann fyribyrgja hjúna- og parlagsskilnaði. Tað er við hesari vitan sum bakgrund, at vit í Klaksvíkar kommunu fara at bjóða foreldrum ókeypis parráðgeving> Les meira
Birgit Sivertsen er eitt av ungu valevnunum hjá Nýtt Sjálvstýri. Birgit er 21 ára gomul og er sera virkin í ungdómspolitikki. Hon lesur stjórnmálafrøði og arbeiðir í Fast. Hetta er fyrstu ferð, hon stillar upp. Vit hava sett Birgit nakrar spurningar.> Les meira
Framburður og fólkavøkstur vóru lyklaorðini, tá ið vit tóku við stýringini fyri fýra árum síðani. Í dag kunnu vit staðfesta, at vit fyri fyrstu ferð í 28 ár eru fleiri enn 5000 borgarar í Klaksvíkar kommunu, gjaldførið er hækkað úr 10 til 70 milliónir krónur og samstundis er skattaprosentið hitt lægsta í átta ár. Stutt sagt: allir pílarnir peika rætta vegin.> Les meira
Størsta avbjóðingin fyri trivnaðin í Klaksvík í løtuni eru væntandi bústaðarmøguleikar. Vit fegnast um fólkavøksturin og ynskja okkum altíð, at fleiri skulu velja Klaksvík sum heimstað, men hetta kunnu vit ikki vænta, um leitanin eftir bústaði er sum eftir einum húki á bládýpi.> Les meira
Nú val stendur fyri durum, skriva og tosa valevnini um mangt og hvat. Eitt evni, sum fleiri lata liggja, er okkara vegakervi og gongubreytir. Hví so er, vita vit óivað øll. Vegakervið og gongubreytirnar í Klaksvík eru eitt niðurraðfest og ótíðarhóskandi øki, sum eingin politikari kann vera stoltur av.> Les meira
Mítt dagliga arbeiði er í barnaverndartænastu og síggi eg nógv viðurskifti, sum kommunan kann bøta um. Serliga fari eg at arbeiða fyri at veita ráðgeving til foreldur, sum renna seg í trupulleikar.> Les meira
Fyri stuttum varð nýggjur faldari um familjupolitikk floksins kunngjørdur, og við hesum verður enn ein nýggjur faldari, ið á eina lættan hátt greiðir frá nøkrum av málunum, ið flokkurin arbeiðir eftir.> Les meira

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 9. september 2008.
“Eg uppreisnin og lívið eri.”
So ljóða Jesu lyftisorð.
Tey her til troystar okkum verði,
sum kenna deyðans beisku kor.
Tí ein og hvør, ið trýr á hann,
skal liva, um hann doyggja man.
Og tann, sum trýr og lívið hevur,
hann ei um ævir doyggja skal,
tí Jesus sigur greitt: hann svevur,
hann goymdur er hjá Gudi væl.
Guds sonar rødd úr svøvni glað
tey reisa upp skal evsta dag.*
Ei deyvt er mansins deyða oyra,
tann stundin alsamt nærkast her,
at Harrans rødd tey deyðu hoyra
og livna upp í nýggju verð,
har horvin eru jørð og hav,
og deyðin er um ævir av.
Gud, hjálpi okkum tí at vaka
og stríða trúarinnar stríð,
til Faðir tú vilt heim oss taka
í hvíta skaran – frelst og frí.
Har brúður Krists skal syngja sæl
um lambið, sum alt gjørdi væl.


text:
Most favoured nation-reglan
Endamálið við MFN-meginregluni (stytting fyri Most favoured nation, á føroyskum lond við størstum fyrimunum) er, at handil millum lond skal byggja á javnar kappingartreytir. Kjarnin í MFN-meginregluni er, at allar sømdir, eitt land veitir einum øðrum WTO-limalandi, skulu samstundis galda fyri hini WTO-limalondini. Fyri okkum merkir hetta, at eitt WTO limaland kann ongantíð veita Føroyum verri handilstreytir, enn tað veitir øðrum WTO-limalandi . Øll lond skulu hava somu treytir fyri marknaðaratgongd, sum tað landið, ið hevur bestu treytirnar. Undantøkini eru fríhandilsøki og tollsamgongur. Í slíkum førum kundu handilsforðingar millum luttakandi londini takast burtur, men varðveitast mótvegis restini av heiminum. Harumframt kundu menningarlond fáa serligar sømdir. Tey kundu eitt nú nýta handilsforðingar í størri mun enn ídnaðarlondini.
Kortini eru nøkur frávik í MFN-meginregluni. Eitt nú kunnu lond gera sínámillum fríhandilssáttmála fyri vørur, og harvið taka framum vørur frá øðrum londum. Eitt ítøkiligt dømi er okkara kappingarstøða við eitt land sum Turkaland. Sama um Turkaland er limur í WTO, eru føroyskar fyritøkur, sum vilja útflyta fiskavørur til Turkalands, noyddar at rinda hægri toll enn teirra kappingarneytar úr Noregi og Íslandi. Mismunurin letur seg gera, tí bæði Ísland og Noreg, gjøgnum sín EFTA-limaskap, hava ein fríhandilssáttmála við Turkaland.


text:
Orð: Lina Sandell
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 1978.
1. Harri, lat einki mær veingirnar binda,
lær meg at brúka ta gávu, tú gav,
so ikki trongdir mær heimvegin blinda,
– syngjandi stíga sjálvt grøvini av!
2. Verstur er vandin í fagrastu fellu;
loys meg, mín Frelsari, loys nú øll bond!
Við tína lið stendur hús mítt á hellu,
– lívsfarið stevnir mót´sælunnar strond!
3. Her hoyrast røddir, ið biðja meg hvíla,
dárandi rópa tær: “Kom nú, ver sæl!”
– Síggi eg bert teg, mín Frelsara, smíla,
himmalsins kreftir tá styrkja meg væl!
4. Loys av mær leinkjur og alt tað, ið steingir!
Harri, tú kennir tað fjøtrandi garn.
Hjálp mær at hevja teir ævigu veingir,
til tú, mín Jesus, kanst fevna títt barn!


text:
Kenja
Lýðveldið Kenja (enskt: Republic of Kenya, swahili: Jamhuri ya Kenya) er eitt land í Eysturafrika. Kenja hevur mark við Tansania í suðri, Somalia í eystri, Etiopia í norðri og í vestri við Uganda og Sudan. Høvuðsstaðurin í Kenja er Nairobi. Nairobi er eisini størsti býur og hevur uml. 2,94 millionar íbúgvar. Mombasa er á eysturstrondini og er næststørsti býur. Mombasa er størsti havnabýur í landinum, og frá hesum býnum liggur ein jarnbreyt sum gongur til høvuðsstaðin Nairobi og víðari inn í grannalandið Uganda. Almennu málini eru tvey í tali, enskt og swahili. Fólkatalið í landinum er 37,9 millionar. Arbeiðsloysið í januar 2009 var 40 prosent.
Síðan Kenja loysti frá Stóra Bretlandi í 1963, hava viðurskiftini í landinum verið rættiliga støðug og politiska stýrið mest sum fólkaræðiligt. Landið er eitt av ríkastu londum í Afrika. Revsifrælsi fyri løgregluharðskap er ein stórur trupulleiki.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Um 1905 høvdu bretar lagt alt Kenja undir seg. Hvít niðursetufólk úr Stóra Bretlandi og Suðuramerika fingu nógv dyrki- og graslendi í fruktagóða hálendinum, har Masai-, Nandi- og Kikuyufólkið helt til. Niðursetufólkið fekk skjótt stóra ávirkan á bretsku hjálandafyrisitingina. Um somu tíð búsettu mangir indarar seg í Kenja og fóru at fáast við handilsvinnu. Teir vórðu misnøgdir við, at tey hvítu sluppu at leggja ta bestu jørðina undir seg og fingu so stóra politiskan ávirkan. Bretska stjórnin varð hvørki sinnað at lata niðursetufólkið ella indarar fáa ov stórt vald, og í 1923 kunngjørdi hjálandaráðharrin, at krøv og áhugamál upprunafólksins áttu at verða tikin fram um alt annað. Men stjórnin gjørdi einki við ætlanina um at seta tiltøk í verk, sum kundu bøta um viðurskiftini og skapa framburð hjá afrikanarum, og hvíta niðursetufólkið setti seg harðliga upp ímóti øllum broytingum í jarðarbýtinum.
Fyrst í hesari øldini mistu neytahaldarar av Masaifólkinum, ið er flakkfólk, stórar víddir, tí at hvíta niðursetufólkið legði lendið undir seg til landbúnað. Mangir masaiar lótu seg ikki ávirka av mentan teirra hvítu og liva enn, sum forfedrarnir gjørdu.
Yvirgangur[rætta | rætta wikitekst]
2. apríl 2015 tóku fimm limir í muslimska yvirgangsfelagsskapinum al-Shabab seg inn í ein skúla í Kenja, har tey fleiri fólk til gísla. Álopið á lærda háskúlan í Garissa, nærhendis markið til Somalia, kostaði 147 mannalív og 79 vórðu særd. Somaliska mótmælisrørslan, al-Shabaab, ið hevur samband við Al-Qaeda, hevur tikið ábyrgd fyri gíslatøkuni. Sambært yvirgangsfelagsskapinum, ið hevur tosað við BBC, so leyslata tey muslimar, men drepa tey kristnu í skúlanum. Ein næmingur í skúlanum fortelur fyri BBC hvat hendi, tá yvirgangsmenninir tóku seg inn í skúlan, og byrjaðu at spyrja fólk, um tey vóru kristin ella muslimar: "Um tú vart kristin, so varð tú skotin á staðnum. Hvørja ferð eg hoyrdi eitt skot, væntaði eg, at eg fór at doyggja", segði Wetangula við BBC.[2] Wetangula varð bjargaður, tá trygdarfólk komu inn gjøgnum eitt vindeyga og hjálptu honum og øðrum næmingum til rýmingar. Fólk, sum sluppu við lívinum hava greitt frá, hvussu vápnaðu menninir háðaðu offrini, áðrenn tey vórðu dripin. Eitt nú vóru lesandi noydd at ringja heim til foreldrini fyri at biðja tey um at kenjanskir hermenn fóru úr Somalia. Síðan vórðu tey skotin. Fleiri yvirlivdu við at lata sum um tey vóru deyð, meðan vápnaðu menninir gingu runt á skúlanum og leitaðu eftir fólki at drepa. Hersetingin av skúlanum vardi allan dagin og endaði við at teir fýra gerningsmenninir drupu seg sjálvar við at útloysa sjálvmorðsbumbuvestarnar, teir vóru í.
Tað var eisini al-Shabaab, sum í september í 2013 leyp á Westgate-innkeypsskálan í kenjanska høvuðsstaðnum Nairobi og drap 67 fólk.[3] Westgate-keypsskálin er sera vælumtóktur millum útlendingar í Nairobi. Máld í mannalívum er blóðbaðið á universitetinum í Garissa tað ógvusligasta, sum hevur verið í Kenja síðan 1998, tá Al-Qaeda bumbaði amerikansku sendistovuna. Tá lótu 213 fólk lív orsaka av eini sterkari bumbu, sum var fjald í einum lastbili.[4]
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av fólkinum livir av jarðarbrúki og dýrahaldi til egna nýtslu. Fáastaðni í heiminum fjølgast fólkið so skjótt sum í Kenja, fólkavøksturin elvir til fátækradømi, stríð um rættindi til jørðina og ósemju ímillum fólkasløgini. Fleiri staðni í landinum verður boðað frá etniskum harðskapi.
Mong fólkasløg búgva í Kenja. Eitt av hesum fólkasløgum, kikuyufólkið, býr uppi í hálendinum undir Kenjafjalli. Gudur teirra, Ngai, verður hildin at hava bústað á fjallinum, og tí byggja teir altíð húsini soleiðis, at dyrnar venda ímóti fjallinum. Sum tveir triðingar av teimum 70 ættarbólkunum í landinum talar kikuyufólkið bantu. Ásiatar, arábar og evropearar - um enn fáir - búgva eisini í Kenja.
Pápin hjá Barack Obama er føddur í býnum Alego-Kogello í Kenja, men Obama hevur ongantíð búð í Kenja. Hann hevur tó vitjað landið tríggjar ferðir. Omma Obama, 87 ára gamla Sarah Onyango Obama, býr framvegis í Alego-Kogello í Vesturkenja.
Næstan allir kenjanar eru kristnar (78 prosent av fólkinum).
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Rennararnir á leiðini við Stóra Rivudal í Kenja eru av allar bestu langrennarum í heiminum. Í 3.000 metra forðarenning hava teir vunnið olympiskt gull fimm ferðir í sjey leikum. At teir eru so trystir at renna, kann vera av tí, at teir búgva í hálendi, og at teir frá barnsbeini renna langan veg í skúla og heim aftur. Kenjanski stórrennarin Móses Kiptanui (føddur 1. oktober 1970) hevur sett heimsmet á 3.000 metra teininum í renning og á 3.000 metra teininum í forðarenning.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Mesta landslagið í hesum parti í Afrika er slættar grasfløtur, nevndar savanna. Dýralívið á savannuni er tiltikið, og á hvørjum ári koma mong ferðafólk úr øllum heiminum at síggja tað. Hetta er vorðin týðandi vinna. Te og kaffi eru eisini vorðin góð inntøka. Námsvinna og smáir bóndagarðar hava altíð havt stóran týdning, og aðrar vinnur taka seg upp nú.
Tá ið Kenja var bretskt hjáland, var stórur dentur lagdur á at dyrka grøði til útflutning; hetta varð gjørt á stórum gørðum, og gott vegakervið við vegum og jarnbreytum varð lagt. Kenja er eitt av ríkastu londunum í Afrika. Nógv kaffi og te verða útflutt, og sjáldsomu dýrini í stóru tjóðargørðunum draga mong ferðafólk til landið.
Týdningarmesti útflutningur í Kenja er landbúnaðarvørur, men nógvastaðni er ov turt at dyrka jørðina. Í hálendinum - har meiri avfall er - verða dyrkað te, kaffi, hveiti, mais, sissal og sukurrør. Har turrast er, eru stórir neytagarðar, har teir halda mjólkneyt og sláturneyt. Nógv grønmeti verður eisini dyrkað, har tað ber til at veita vatn á lendið úr vøtnum og byrgingum; til dømis verða grønar bønir fluttar út við flogfari.
Tropiskar strendur og nakrir av bestu tjóðargørðunum í Afrika draga túsundtals ferðafólk til Kenja. Hetta er vorðin týdningarmikil vinna, og kenjansku myndugleikarnir hava gjørt stórar íløgur í vegir, flogvøllir og gistingarhús, til tess at gera Kenja til best umtókta ferðamannaland í Afrika. Flestu ferðafólkini koma higar at síggja dýrini í tjóðargørðunum; tí ger landið sítt ítasta at verja dýralívið og at jagstra og taka ránsveiðumenn.
Umhvørvisstøðan[rætta | rætta wikitekst]
Vatntrot[rætta | rætta wikitekst]
Í Kenja eru 1,6 milliónir íbugvar so meint raktir av manglandi reinum vatni, at teir hungra. Sambært ST-felagsskapinum UNESCO í mars 2015 hava heili 17 milliónir av kenjabúgvunum ikki atgongd til reint vatn. Nógvastaðni noyðast fólk at ganga nógvar kilometrar fyri yvirhøvur at fáa fatur á vatni.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://news.yahoo.com/nypd-report-kenya-attack-isn-39-t-us-151711825.html
- ↑ http://www.bbc.com/news/world-africa-32157342
- ↑ http://news.sky.com/story/1447917/nairobi-mall-attack-mastermind-killed-by-drone
- ↑ http://www.nbcnews.com/news/world/al-shabab-vows-more-attacks-turning-kenya-red-blood-report-n335601


text:
Seinni heimsbardagi
Seinni heimsbardagi (enskt: World War II, WW2) vardi frá 1. september 1939 til 2. september 1945. Eingi kríggj síðan hava verið so stór sum Seinni heimsbardagi. Seinni heimsbardagi kom í av ætlanum Hitlers at leggja onnur lond undir Týskland, í fyrsta lagi Eysturevropa.
Innihaldsyvirlit
Kríggið brestur á[rætta | rætta wikitekst]
Í 1936 tók Hitler avvápnaða Rínøkið. Í mars 1938 tvingaði hann Eysturríki at leggja saman við Týsklandi, og árið eftir tók hann fyrst landslutin Sudetaland í Kekkoslovakia. Seinni varð restin av Kekkia lagt undir Týskland, meðan Slovakia varð gjørt til sjálvstøðugt land. Bretland og Frakland róku eftirlætispolitikk, ið gav Hitler frið at gera hetta. 1. sept. 1939 leyp Hitler á Pólland. Frammanundan hevði hann gjørt sáttmála við Stalin um at býta Pólland teirra millum. Pólland hevði stóran her, men hann var ov illa útgjørdur og ov illa skipaður at standa seg ímóti týskarum. Hitler væntaði ikki, at Bretland og Frakland vildu koma Póllandi til hjálpar, men 3. sept. 1939 sendu tey Týsklandi krígsavbjóðing. Týskarar lupu á við stríðsvognadeildum og øðrum brynjaðum akførum, sum tóku seg langt inn í fíggindalandið. Í hølunum á teimum komu gonguherliðini, ið kringsettu stórar deildir av fíggindaherinum; álopsdeildirnar fingu stuðul frá stríðsflogførum. Hesin álopsháttur varð nevndur  > ella snarkríggj, og einki helt fyri týskarum í fyrstuni. Pólland gav seg undir seinast í september í 1939. Árið eftir leyp Hitler á Noreg og Danmørk í 9. apríl, og um somu tíð tók Bretland Føroyar og Ísland. Ein mánað seinni leyp Hitler á Niðurlond, Belgia og Frakland. Um miðjan juni 1940 høvdu øll hesi londini givið seg undir. Bretland var einsamalt eftir.
Hitler ætlaði at gera innrás í Bretlandi í 1940, og frá juli til september gjørdi hann áhaldandi loftálop á skip, flogvøllir, havnir og býir til tess at "lemja" bretska flogvápnið, Royal Air Force). Tað var nógv verri mannað enn týska flogvápnið Luftwaffe, men skeyt tvey týsk flogfør niður fyri hvørt bretskt flogfar, ið fórst, og noyddi Hitler at sleppa innrásini.
Beint fyri at Frakland gav seg undir, tóku bretskar og franskar herdeildir seg aftur til strondina við Dunkerque í Belgia, eftir tað at tær har vórðu vorðnar avbyrgdar í týska álopinum. Gjørt varð av at flyta tær um Ermarsund til Onglands. Hvørt einasta bretskt far varð nýtt at flyta 200 000 bretskar og 120 000 franskar hermenn í um sundið.
Um alt Evropa vórðu húski spjadd í allar ættir, og mangar milliónir gjørdust flóttafólk. Í Bretlandi vórðu børnini flutt úr býunum.
Í juni 1941 høvdu ásarveldini (Týskland og Italia) tikið Jugoslavia, Albania og Grikkaland og noytt Rumenia, Ungarn og Bulgaria at hjálpa sær. Og 22. juni leyp Týskland við allari megi á Sovjetsamveldið, hóast teirra ikki-álopssáttmála. Í september kringsettu týskar herdeildir Leningrad (nú St. Pætursborg), men megnaðu ongantíð at taka býin. Álopið steðgaði í desember, stutt frá Moskva, av harða vetrinum og russisku mótálopunum. Á fyrsta sinni vóru týskarar fyri øgiligum tapum.
USA kemur uppí[rætta | rætta wikitekst]
Samstundis lupu japanar á Pearl Harbour. Japan hevði ikki sent USA krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Pearl Harbor í Hawaii, sum var týdningarmesta herflotahavnin hjá USA í Kyrrahavinum. Fimm amerikonsk slagskip og 15 onnur skip vórðu søkt ella oyðiløgd. Beint eftir sendu Týskland og Italia USA krígsavbjóðing. Japan tók skjótt alt Landsynningsásia og hótti Avstralia og India.
Í 1940 hevði bardagin breitt seg til Norðurafrika, har italskar herdeildir í Libya lupu á Egyptaland, sum var undir bretskum yvirvaldi. Bretar róku italsku herdeildirnar aftur, og tað hevði við sær, at týskarar komu italiamonnum til hjálpar. Við Rommel herovasta á odda róku týskarar bretar aftur til Egyptalands. Bardagin stóð við, til bretskar herdeildir við Montgomery á odda vunnu avgerandi sigur í bardaganum við El Alamein í Egyptalandi í oktober-november 1942. Eftir tað tóku Montgomery og menn hansara seg skjótt tvørtur um Libya at sameina seg við amerikanskar og bretskar herdeildir, sum vóru farnar í land í Algeria og Marokko. Herurin hjá ásaveldunum varð avbyrgdur ímillum herar teirra sameindu og legði vápnini í mai 1943.
Í 1941 gjørdist Erwin Rommel (1891-1944) hægstur fyri týska herinum í Afrika. Hann gjørdist alt atfinningarsamari ímóti Hitleri og evnum hans at stíla fyri krígnum, og í 1944 stuðlaði hann samansvørjing ímóti Hitleri.
Í november 1942 høvdu Týskland og Italia tikið ræðið í meginpartinum í Evropa. Tað stóð nógv á Bretlandi og Sovjetsamveldinum, til USA kom upp í bardagan saman við teimum seinast í 1941.
Bardagin í Evropa gjørdi, at bretsk, fronsk og niðurlendsk hjálond í Asia og Kyrrahavi onga verju høvdu. Japanar lótu tað ikki fara aftur við borðinum, og í 1941 og 1942 tóku teir nógv lond og nógvar oyggjar í Kyrrahavi. Framgongdin hjá teimum sameindu á sjónavgerandi sigrar við Korallhav og við Midwayoy, báðir í 1942.
Holocaust[rætta | rætta wikitekst]
Árið 1943 gjørdist vanlagnuár fyri týskarar á næstan øllum hermótum, og tróttugu bumbuálopini á týskar býir og ídnaðarøki høvdu við sær, at teir viknaðu. Kortini hildu teir fram sum ongantíð áður at pína og myrða fangar í týningarlegunum í Týsklandi og í evropeisku londunum, teir høvdu hersett. Har sótu politiskir fangar úr øllum Evropa, og har vórðu jødar og aðrir fangar hóptýndir. Týningarlegurnar vóru miðdepil í nazistisku ætlanunum at týna jødarnar. Fleiri milliónir jødar vórðu noyddir at gera trælaarbeiði í týningarlegunum, har teir vórðu svøltaðir, píndir og at enda dripnir í gasskømrunum.
Týskarar tóku pólska høvuðsstaðin Warszawa í 1939. Jødarnir vórðu noyddir at búgva í einum lítlum býlingi í býnum, og hvønn dag gjørdu nazistarnir seg inn á teir. Í 1943 gjørdu jødarnir í Warszawa uppreistur ímóti týskarum. Næstan allir 40 000 jødarnir í býlinginum vórðu dripnir.
Kríggið endar[rætta | rætta wikitekst]
Í 1944 fóru týskarar at missa takið í Evropa. Sameinda innrásin í evropeiska meginlandið kom 6. juni í 1944, tá ið amerikanskar, bretskar, kanadiskar og aðrar herdeildir gjørdu landgongd á strondina í Normandínum undir amerikanska herovastanum Dwight D. Eisenhower. Eftir harðar bardagar fingu teir fótin fastan og brutu seg ígjøgnum týsku verndarvirkini. Meðan teir sameindu tóku seg fram í bardaganum, fingu teir dyggan stuðul frá mótstøðurørslunum í til dømis Belgia, Kekkoslovakia, Grikkalandi, Jugoslavia, Póllandi og handan hermótið í Sovjetsamveldinum. Í august gjørdu sameindar herdeildir landgongd í Suðurfraklandi og tóku seg norðureftir. Ein mánað seinni var næstan alt Frakland frælst. Í apríl 1945 høvdu herdeildirnar vestaneftir tikið seg so langt inn í Týskland, at tær møttu sovjetisku herdeildunum, ið komu eystaneftir. Týskland var fallið.
Í 1943 broyttist gongdin í Kyrrahavi, tá ið amerikanskar herdeildir tóku aftur nakrar oyggjar, og í 1944 tóku amerikanarar og bretar Filipsoyggjar og Burma aftur frá japanarum. Tíðliga í 1945 tóku amerikanarar japonsku oyggjarnar Iwojima og Okinawa. Hin 6. august tveitti eitt amerikanskt bumbuflogfar fyrstu kjarnorkubumbuna niður yvir japanska býin Hiroshima, og 80 000 menniskju lótu lív. Hitin frá spreingingini oyðilegði hús 7 km í radius úr spreingideplinum. Tríggir dagar seinni var aftur ein kjarnorkubumba tveitt, hesa ferð yvir Nagasaki. Harafturat sendi Sovjetsamveldið Japan krígsavbjóðing, og hetta noyddi Hirohito keisara at geva seg undir. 15. august 1945 løgdu japanarar vápnini. Annar heimsbardagi var av.
Eftir kríggið[rætta | rætta wikitekst]
Týskland gav seg treytaleyst undir teir sameindu 8. mai 1945. Eitt eftirlitsráð undir herovastunum hjá teimum trimum sterkastu sigursveldunum Eisenhower (USA), Montgomery (Bretland) og Sjukov (Sovjetsamveldið) tók valdið í Týsklandi. Týskland varð síðan býtt í fýra hersetingarøki, og USA, Bretland, Frakland og Sovjetsamveldið stýrdu hvør sínum øki. Ráðstevna í Potsdam í juli skuldi gera av framtíð Týsklands. Týski høvuðsstaðurin Berlin var fullkomiliga oyðilagdur, tá ið týskarar løgdu vápnini. Hitler hevði beint fyri sær í stjórnarskýli sínum. Sovjetisku herdeildirnar hersettu eystara part í Týsklandi, og USA, Bretland og Frakland hersettu vestara part. Berlin, ið er í eystara parti, varð býttur ímillum tey fýra sameindu veldini. Skjótt sást, at mótsetningarnir ímillum kommunistiska Sovjetsamveldið og vestanveldini var ógvuliga stórur.
Í november 1945 vórðu 21 av fremstu nazistisku oddamonnunum drignir fyri ein altjóða dómstól í Núrnberg í Týsklandi. Ákærurnar ímóti hvørjum einstakum vóru eitt ella fleiri av hesum málum: Krígssamansvørjing, krígsbrotsverk, brot á friðaravtalu og brotsverk ímóti mannaættini. Rættarmál vóru eisini ímóti nøkrum øðrum nazistaovastum afturat, helst ovastum í týningarlegunum og heryvirmonnum har. 11 av teimum 21 nazistunum vórðu dømdir til deyða og hongdir í Núrnberg. Aðrir fingu drúgva fongsulsrevsing, og bara tríggir vórðu fríkendir. Mangir nazistiskir krígsbrotsmenn flýddu.
Annar heimsbardagi kravdi um 50 milliónir mannalív. Sovjetsamveldið misti flest fólk - einar 20 milliónir (tíggju % av sovjetiska fólkinum). Fleiri milliónir sivilfólk doyðu í loftálopum og minst 10 milliónir í nazistisku týningarlegunum, av teimum vóru seks milliónir jødar. Uppaftur fleiri vórðu særd og gjørdust kryplingar bæði til likams og sálar ella mistu hús og heim og gjørdust flóttafólk.
Kríggið her heima[rætta | rætta wikitekst]
Annar heimsbardagi broytti fullkomiliga Føroya støðu politiskt og búskaparliga. Týskarar hersettu Danmark, og Føroyar vórðu hersettar av bretum, ið onkuntíð høvdu um 8000 hermenn her. Fleiri hundrað ára gamla sambandið við Danmark var nú púra kvett. Politiskar broytingar vóru neyðugar. Bráðfeingisstýrisskipan varð gjørd. Føroyar vórðu stýrdar av løgtingi og amtmanni í felag. Føroyska flaggið varð viðurkent. Búskaparligu broytingarnar vóru eisini stórar. Føroyski skipaflotin gavst í stóran mun at fiska og sigldi í staðin við ísfiski millum Íslands og Bretlands. Av tí sera lítla útboðnum á marknaðinum fleirfaldaðust prísirnir. Teir, ið sigldu við, vunnu gylt av pengum, og reiðararnir enn meir. Men sigling á krígshøvunum var vandafull, og 205 føroyingar lótu lív á krígsvøllum og vanlukkum á føroyskum og útlendskum skipum. At fiskurin ikki bleiv fiskaður og arbeiddur umborð og ikki kom upp á land í Føroyum til víðari virkingar, bar við sær stórt arbeiðsloysi. Bretska virksemið hjálpti tó nakað upp á tað. Bretar høvdu flotahavn á Skálafjørðinum og floghavn í Vágum. Sí eisini bretska hersetingin í Føroyum.


text:
Stonehenge
Stonehenge er eitt yngru steinaldar og bronsualdar fornminni tætt við Amesbury í enska enska landslutinum Wiltshire, umleið 13 km í ein útnyrðing úr Salisbury. Tað er uppbygt av vøllgørðum rundan um eina runda uppseting av stórum reistum steinum og er eitt hitt kendasta fyrisøguligu støðunum í heiminum. Fornfrøðingar halda steinarnar verða millum 2500 f.Kr. og 2000 f.Kr. tó, at umverandi rundu vøllgarðarnir og grøvin, sum eru eldsti parturin av fornminninum, eru tíðarfest til umleið 3100 f.Kr..
Stonehenge og tað, sum er rundanum, eru sett á listan hjá UNESCO sum eitt World Heritage Site í 1986, og er við lóg vart eftir bretskari lóg sum Scheduled Ancient Monument.
Stonehenge er statt á 51°10′43.9″ N 1°49′31.6″ W.
Innihaldsyvirlit
Upprunafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Stonehenge Complete eftir Christopher Chippendale sigur orðið Stonehenge koma frá angulsaksisku orðunum "stān", ið merkir "steinur", og annaðhvørt "hencg", ið merkir "hongsul" ella "hen(c)en", ið merkir gálgi ella píningartól. Miðaldargálgar vóru uppbygdir av tveimum lodrøttum pettum við einum petti omaná tey bæði, sum minnir um nakrar uppsetingar í Stonehenge, heldur enn at líkjast einum umvendum L-skapi, sum vit kenna betur í dag.
Ástøði um Stonehenge[rætta | rætta wikitekst]
Gamlar tulkingar[rætta | rætta wikitekst]
Nógvir søgufrøðingar eru ávirkaðir av sagnum í sínum frágreiðingum. Sambært summum sagnum læt gandakallurin Merlin ein risa byggja verkið fyri seg ella flutti tað við gandi frá Mount Killaraus í Írlandi, meðan aðrar siga Djevulin standa aftanfyri. Henry of Huntingdon var fyrstur at skriva um verkið umleið 1130, skjótt fylgdur av Geoffrey of Monmouth, sum var fyrstur at skriva hugfloygd sambond við Kong Arthur, sum gjørdi verkið til ein part av einum víðari evropeiskum romantikki.
Í 1615 vildi Inigo Jones vera við, at Stonehenge var eitt rómverkst tempul halgað Caelus, (latínskt navn fyri grikska Ouranos, og bygdi eftir tuskansku ordanini. Seinri viðmerkjarar hildu, at danir reistu tað. Sjálvt seint í nígjandu øld fingu saksar ella onnur lutfalsliga ung samfeløg heiðurin fyri verkið.
Tær fyrstu akademisku royndirnar at kanna og skilja fornminnið vórðu gjørdar umleið 1740 av William Stukeley. Sum hann var vanur, gjørdi hann tann feilin, at geva druidum heiðurin. Tó kom hann við teimum fyrstu tekningunum av staðnum, sum gjørdu fleiri lýsingar gjørligar av skapinum og týdninginum. Frá sínum arbeiði megnaði hann, at vísa á ein stjørnufrøðiligan ella tíðarteljingarligan leiklut av setanini av steinunum.
Tá ið nítjanda øld byrjaði, megnaði John Lubbock at tíðarfesta staðið til bronsuøld út frá bronsufundum nærhendis.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Atkinson, R J C, Stonehenge (Penguin Books 1956)
- Burl, A , Prehistoric Stone Circles (Shire 2001)
- Chippendale, C "Stonehenge Complete" (Thames and Hudson, London, 2004)
- Chippindale, C et al., Who owns Stonehenge? (London, Batsford 1990)
- Cleal, Walker, & Montague, Stonehenge in its Landscape (London, English Heritage 1995)
- Cunliffe, B, & Renfrew, C, Science and Stonehenge (The British Academy 92, Oxford University Press 1997)
- Hall, R, Leather, K, Dobson, G, Stonehenge Aotearoa (Awa Press 2005)
- Hawley, Lt-Col W, Report on the Excavations at Stonehenge during the season of 1923 (The Antiquaries Journal 5, Oxford University Press 1925)
- Hutton, R, From Universal Bond to Public Free For All, British Archaeology 83, July-August 2005 p11
- Mooney, J, Encyclopedia of the Bizarre (Black Dog & Leventhal Publishers, 2002)
- North, J, Stonehenge: Ritual Origins and Astronomy (HarperCollins, 1997)
- Pitts, M, Hengeworld (London, Arrow 2001)
- Pitts, M W, On the Road to Stonehenge: Report on Investigations beside the A344 in 1968, 1979 and 1980 (Proceedings of the Prehistoric Society 48, 1982)
- Stone, J F S, Wessex Before the Celts (Frederick A Praeger Publishers 1958)
Útvortis ávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- English Heritage guide to Stonehenge
- Stonehenge Laser Scans
- The Stonehenge Project
- Information and images of Stonehenge at the Modern Antiquarian website
- Supposed astronomical alignments at the monument
- Pagan views of Stonehenge
- Virtual Reality image of Stonehenge at Dawn
- Witcombe.sbc.edu's Earth Mysteries


text:
Hvat er Guds vilji?
Gud vil, at vit skulu vera glað og liva í friði í einum paradísi á jørðini um ævir!
Men tú hugsar kanska: „Hvussu skuldi tað kunnað borið til?“ Bíblian sigur, at Guds ríki fer at syrgja fyri tí, og tað er Guds vilji, at øll fólk skulu læra um hetta ríkið og hansara ætlan við okkum. — Sálmur 37:11, 29; Esaias 9:7.
Gud vil, at vit skulu hava tað gott.
Akkurát sum ein góður pápi ynskir tað besta fyri síni børn, vil okkara himmalski Faðir, at vit skulu vera lukkulig í allar ævir. (Esaias 48:17, 18) Hann hevur lovað, at „tann, ið ger vilja Guds, verður í allar ævir“. — 1 Jóhannes 2:17.
Gud vil, at vit skulu ganga á hansara gøtum.
Bíblian sigur, at Skaparin vil „læra okkum leiðir Sínar“, so vit kunnu „ganga á gøtum Hansara“. (Esaias 2:2, 3) Hann hevur ’tikið navni Sínum út fólk’ og skipað tað til at kunngera vilja hansara um alla jørðina. — Ápostlasøgan 15:14.
Gud vil, at vit sameind skulu tilbiðja hann.
Heldur enn at spjaða, sameinir reina tilbiðingin av Jehova fólk í sonnum kærleika. (Jóhannes 13:35) Hvør lærir menn og kvinnur í øllum heiminum at tæna Gudi í einleika nú á døgum? Vit bjóða tær at finna svarið í hesum heftinum.
LÆR MEIRA
Hvussu gongur eitt bíbliuskeið fyri seg?
Jehova vitni eru kend um allan heimin fyri at bjóða ókeypis bíbliuskeið. Hygg, hvussu tað gongur fyri seg.
Hví kanna Bíbliuna?
Bíblian gevur milliónum av menniskjum kring allan heimin svar upp á lívsins stóru spurningar. Kundi tú hugsað tær at verið ein av teimum?
Hvørja ætlan hevur Gud við jørðini?
Verður Guds ætlan um eitt paradís á jørð nakrantíð veruleiki? Nær, um so er?


text:
Janus Djurhuus var føddur í Áarstovu í Havn í 1881. Hann var eldri bróður Hans Andreas Djurhuus. Janus fór ungur á Borgundarhólm at ganga í studentaskúla og tók prógv í løgfrøði í Keypmannahavn 1911. Hann arbeiddi stundum í Danmark og stundum í Føroyum sum sakførari.
Janus var fyrsti føroyingur, sum gav út yrkingasavn á prenti. Tað var í 1914, men longu í 1901 sást hansara fyrsta yrking í Tingakrossi. Janus breyt upp úr nýggjum innan føroyska yrking og er ein av okkara mætastu yrkjarum. Umframt yrkingasøvnini, sum hann gav út, var hann framúr týðari. Hann týddi fornan grikskan skaldskap til føroyskt, eitt nú Ilionskvæði. Hann týddi yrkingar hjá mongum gitnum yrkjarum til føroyskt.
Lívssøga:
Hann varð borin í heim í Áarstovu í Havn í 1881. Hetta var skaldaætt, langabbin var Sjóvarbóndin, Jens Chr. Djurhuus.
Janus gekk í realskúla í Havn og tók prógv har í 1897. Seinasta skúlaárið var Jákup Dahl lærari hansara, og sjálvur hevur Janus greitt frá, at ávís hending gjørdi sítt til at vekja hann málsliga og tjóðskaparliga. Tað var, tá Jákup las upp yrking Jóannes Paturssonar »Nú er tann stundin komin til handa« fyri næmingunum.
Meðan Janus var skúladrongur í Havn var danin Emil Bruun prestur í Suðurstreymoy og búði í Sandagerði. Til hansara gekk Janus at læra latín og grikskt mál. Frálíka næmur var hann, áhugaður og spurin. Prestur vildi fegin, at hann skuldi lesa víðari, so tá Emil Bruun í 1897 fekk starv á Borgundarhólmi, bar hann tað so í bandi, at drongurin árið eftir varð skrivaður inn í Rønne latínskúla. Janus kundi so vitja prestafólkini, tá ein løta var.
Hann tók studentsprógv ár 1900 og tók sama ár upp lestur við lærda háskúlan í Keypmannahavn, las eitt skifti læknafrøði, annað skifti málfrøði, fór so 1904 undir lógfrøðislestur og tók lógfrøðisprógv í 1911. Eitt skifti arbeiddi hann í Danmark, flutti so heim til Føroya og setti seg niður sum sakførari.
Ymisk viðurskifti høvdu við sær, at hann í 1928 misti loyvi sítt at arbeiða sum sakførari, hann fekk dóm og leitaði tá aftur til Danmarkar, uttan iva við tí í kvittanum ongantíð at koma heim aftur. Tíðin lekti tó mong sár, góðir vinmenn veittu honum uppreisn, hann vann sakførararættindi síni aftur í 1938, og sama ár flutti hann heim til Føroya. Her búði hann seinasta tíggju-ára-skeiðið av lívinum til hann andaðist í 1948.
Bókmentaverk:
Fyrsta yrking Janusar kom á prent í Tingakrossi í 1901, og øll sóu brátt, at her steig fram ungur endurnýggjari í føroyska skaldaheiminum, bæði tá hugsað verður um snið og innihald.
Mál hansara var meira mergjað og vælljóðandi, hann legði stóran dent á fasta uppseting og nýtti nógv stavrím:
»Hevjið í homrum
harðmælta kvæðið, villu
valkyrjur, vetrarins børn,
tit mínar frælsu,
froysandi hvirlur, føddar
av ódn.
Hastið í hernað
hamranna døtur, vekið til
veldis vilt glaðustrok;
gravið frá grunni
goysandi orrusturok«.
Innihaldsliga nýskapanin er fleirtættað.
Janus er maðurin, ið førir forna grikska søgu og mentan inn í føroyskan skaldskap; — eitt dømi er »Kvæði til Apollon«, sum eisini í sniði fylgir fornum grikskum yrkingarhátti:
»Óhugnað barst tú mær, gudur
við silvurboga, Apollon, slongdi í
heim meg, har toka og
regn og Boreas valdar, stroyddi
mær iva í sál — hin
virðistýnandi tvídrátt — dró fram til
sjóndar sum skugga í
Hades hin høvding Akilleus.
Flytjast skal kortini lovkvæði tær
og vígd hekatomba. Fyrst, tí til
fosturland Føroyar tú
gavst — hinar tindfríðu oyggjar.
Harnæst, tí kørg Afrodite ei var,
ei heldur Athene. Allarmest tó, tí til
skaldskap og
streingjaleik alsk tú mær unti.
Tú grøddi lund við hábornu sjón og
marmor í Hellas«.
Í øðrum lagi er Janus í fosturlandsyrking ella lat okkum siga í politiskari yrking nýskapari. Hann lýsir fegin glæsiligu forntíðina, harmast myrku miðøldina, fegnast um tjóðskaparliga veking — hertil er hann ikki øðrvísi enn aðrir fosturlandsyrkjarar — men munurin er, at hann er víðskygdari. Hann hevur longu sæð ólívssárið, tjóðin fekk, tá klandur kom í tjóðskaparrørsluna og vit fingu politiskt floksbýti á tingi í 1906:
»Krúpandi er lívið mans,
ormatos í runudíki, ljótir troða
dvørgar dans, krátutir í
trælalíki.
Aldri reiggjast brandar meir,
steðgað er øll stórmanstala, Føroya
dalar, klettar teir nú bert tjúkkar
ormar ala.
Neyðars, neyðars Føroyaland, brunnið
tvøst, tað var títt merki! Nær vil
Sjúrður brýna brand, birta herróp,
kappin sterki?«
Men í svartskygninum livir vónin:
»Kanska tó onkra landnyrðings-
nátt aftur sæst oyggjalands ørn —
brynjaður statt tá á borgargátt, herróp
læt dynja í fjøllum hátt, ungdómur,
oyggjalands vørn!«
Í triðja lagi sæst nýskapanin í hansara persónliga merkta lyrikki: ástarkvæðunum, minniskvæðunum og yrkingunum, ið spruttu úr útlegdarárunum 1928-38.
Sum týðari var Janus framúr, og vit bíta alt fyri eitt merki í, at hann velur at týða yrkjarar, sum heima í egnum landi eru serliga kendir fyri vælljóð og rímsnildi: Poe úr USA, Baudelaire úr Fraklandi, Goethe og Schiller úr Týsklandi og Fröding úr Svøríki.
Fyrsta yrkingasavn Janusar — samstundis fyrsta yrkingasavn á føroyskum — kom út í 1914. Tað bar heitið »Yrkingar«, og Hitt føroyska studentafelagið gav út. Onnur og økta útgáva kom út í 1923, og tá vóru komnar aftrat fleiri av størstu yrkingum hansara, m.a. tær báðar »Móses á Sinaifjalli« og »Atlantis«.
Í 1938 komu »Nýggjar yrkingar«, í 1941 »Carmina« og í 1944 »Moriendo«. Í 1961 gav Studentafelagið út »Yrkingar í Úrvali«.
Høvuðstýðingarverk hansara er »Ilions kvæði«, ið ikki kom á prent fyrr enn í 1967. Harumframt týddi hann úr grikskum: »Verjurøðu Sokratesar — Kriton Faidon« 1931 og »Gorgias-Symposium« 1935.
Janus skald, hesin málsligi slóðbrótarin hevur verið mongum av teimum, ið seinni fóru at yrkja á føroyskum, lýsandi fyrimynd.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.
Yrkingarnar, føroyingar áttu undan aldaskiftinum, vóru rættiliga eintáttaðar, sum áður nevnt ein føgur mynd av føðilandsins náttúru, eitt lovkvæði til málið, ein eggjan til at bera seg at, soleiðis at móðurlandið fekk av tí frama.
Fyrsti yrkjari, ið trein fram sum endurnýggjari, var Janus skald, hann var samstundis fyrsti føroyingur, ið gav yrkingasavn út á prenti.


text:
Wien
Wien er høvuðsstaður í Eysturríki og mentanarligur og politiskur miðdepil í landinum. Hann var eisini høvuðsstaður í tí mikla keisararíkinum, og frá tí tíðini eru mikil minnismerki og prýðuligir bygningar. Í hesum býi búgva tvær milliónir av fólki. Wien er stásiligur býur við nógvum vøkrum kirkjum og borgum, gitnast av teimum er St. Steffanskirkjan. Dómkirkjan í Wien - St. Steffanskirkjan - er gitin fyri vakurleika. Úr kirkjutorninum sæst út yvir allan býin og yvir í Donau. Býurin stendur við Donau, og tað er stór skipaferðsla frá og til býin eftir ánni. Úr Donau hava teir grivið eina siglirennu inn í býin. Gjøgnum Wien ganga nakrir av teimum mætastu bilvegum og jarnbreytum, sum fara um Alpurnar úr Norðurevropa til Italia. Nógvar jarnbreytir ganga eisini út frá Wien.
Í býnum eru nógvar verksmiðjur, og tær gera m.a. møblar. Wien er stórur ídnaðarbýur; har eru stórar vevstovur, maskinvirki, møblavirki, leðurvirki og instrumentvirki. Vørurnar fara við skipum gjøgnum siglirennuna út í Donau og haðani út á marknaðin í Evropa. Eisini er hann kendur tónleikabýur. Wien hevur verið høvuðstónlistaborgin í Evropa, og har hava heimsins mætastu tónaskald hildið til.
Wien er heimsins besti býur at búgva í 2014, sambært Mercer [1]. Í árligu kanningini hjá I Mercer, "2014 Quality of Living rankings", sum samanber lívskorini í teimum ymisku stórbýunum, liggja teir norðurlendsku høvuðsstaðirnir Keypmannahavn 9, Stokkhólm 19, Oslo 31 og Helsinki 31 millum topp 50 av teimum 223 býunum sum vóru við í kanningini. Nummar tvey á listanum liggur Zürich í Sveis, nummar trý Auckland í Nýsælandi, týski München nummar fýra og kanadiski Vancouver nummar fimm.


text:
Fiskur
Fiskur er ryggdýr við fjaðrum og sterti ið livir í vatni el. sjógvi og andar vanliga við táknum. Fiskar eru ofta eitrandi. Tí eru fleiri sløg vandamikil at eta. Tann hættisligasti fiskurin er blásifiskurin, sum hevur eitt eitur, sum kallast tetrodoxin. Tað skal bert 0,1 gramm av eitrinum til at drepa eitt vaksið folk eftir 20 minuttum. Fiskurin sjálvur fær ikki skaða av eitrinum. Sjálvt um fiskurin er eitrandi, verður hann hildin at vera ein sannur leskibiti í m.a. Japan. Hesin serligi fiskarætturin kallast fugu. Kokkar eru fleiri ár um at læra seg at skera eitrandi partin av fiksinum burtur uttan at eitra restina av fiskakjøtinum. Hóast størt varsemi, verða fleiri fólk á hvørjum ári eitraði, tí tey eta fugu [1].