text:
Sjógrælingur
Sjógrælingur (frøðiheiti - Calidris melanotos) er nakað sum stari til støddar, kýpin á vøkstri og krikastuttur. Á vetri er hann dimmgráur um høvur og háls, á bakinum næstan svartur við smølum ljósum smástrikum, í neðra hvítur við dimmum blettum. Á sumri er hann brún- og svartflekkutur omaná. Vetur, vár og heyst heldur hann seg í stórum flokkum niðri í fjøruni. Á flóð situr hann oman fyri sjóvarmálan og hvílir seg; men tá ið nakað er fjarað, titar hann um niðri á hellunum at leita sær eftir æti í gjarinum og taranum og veður so langt, sum føturnir grynna. Men vátur vil hann ikki vera — runar upp móti búkinum, er hann knappur at lætta sær á flog. Málið er eitt mjúkt "tviit", men tað hoyrist ikki ofta. Sera spakur er hann; tá ið fólk nærkast, verður hann ofta sitandi, um aðrir fuglar, hann er saman við, flúgva burtur; ja, stundum fer hann ikki á flog, fyrr enn tú ert bara favn frá honum. Um halvarðsøku rýmir hann úr fjøruni. Summir fara niðan í fjøllini her í Føroyum at fáa sær ungar. Men har síggjast so fáir, at summir fara ivaleyst til onnur lond, Íslands ella Grønlands kanska.
Eggini eru oftast 4, hendir seg 3. Tey eru morgrá, ofta við grønligum dámi, og hava dimmar blettir, so tey eru ring at skilja frá eyri ella mosa. Spøk sum hon er, verður bøgan liggjandi á reiðrinum, til tú ert nær hjá. Men tá lemjir hon seg illa, baksar fram eftir jørðini, flagsandi við øðrum veinginum, meðan hin hongur, sum hann skuldi verið snaraður úr lið ella avstøktur; illa haltar hon, og ofta dettur hon á aðra liðina, so tú ivast ikki í, at hon er bæði veingjabrotin og beinbrotin. Rennur tú eftir henni, fært tú hana skjótt aftur; men í tí tú rættir hondina til at taka hana, ger hon, við sama neyðarsliga lagi, eitt kvikt rensl nakrar favnar fram; og so byrjar sami leikur av nýggjum, til hon heldur seg vera komna nóg langt. Tá flýgur hon í loft frísk og ferðug, so tú sært, at hon hevur bara viljað lokkað teg burtur frá reiðrinum. Dúnungin er dimmur við hvítum prikkum. Í hoyna koma teir aftur oman í fjøruna, og tá ið so eisini hinir koma norðan úr londunum, hava vit aftur teir stóru flokkarnar, sum eru so hugnaligir at síggja her allan veturin, líka fúsir og raskir í øllum kavarokinum.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


c: text/html

text:
Dumbo
Dumbo er ein amerikanskur Walt Disney teknifilmur frá 1941. Filmurin er hin fjórði í røðini av teimum klassisku Disney teknifilmunum. Filmurin er gjørdur eftir barnabókini við sama heiti, sum Helen Aberson hevur skrivað. Høvuðsleiklutin hevur fílaungin Jumbo Junior, sum orsakað av sínum sera stóru oyrum fær eyknevnið Dumbo.
Innihaldsyvirlit
Røddir í donsku versjónini av Dumbo[rætta | rætta wikitekst]
- Tim: Jesper Klein
- Mamma Dumbo: Lily Broberg
- Cirkusstjóri: Poul Bundgaard
- Storkur: Claus Ryskjær
- Forteljari: Palle Huld
- Fílar:
- Krákur:
- Klovnir:
Heiðurslønir og tilnevningar[rætta | rætta wikitekst]
- 1942: Vann: "Best Music, Scoring of a Musical Picture" – Frank Churchill og Oliver Wallace
- 1942: Tilnevndur: "Best Music, Original Song" – Frank Churchill (tónleikur) og Ned Washington (tekstur), fyri sangin "Baby Mine".
- 1947: Vann: "Award Best Animation Design" (Upprunaligt heiti á heiðurslønini: 'Prix du meilleur dessin animé')
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Horsens kommuna
Horsens kommuna (Danskt: Horsens kommune), er ein kommuna í Región Miðjútlandi í Danmark.
Innihaldsyvirlit
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Borgarstjórar[rætta | rætta wikitekst]
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Í norðara parti av Horsens kommunu, sunnanfyri Mossø, er Danmarks næsthægsta náttúrliga hæddarpunkt, Yding Skovhøj, 170,77 metrar yvir havið, sum er beint vestanfyri tað hægsta náttúrliga hæddarpunkti í Danmark, Møllehøj, 170,86 metrar yvir havið, og triðhægsta Ejer Bavnehøj, 170,35 metrar yvir havið, bæåi tey síðstnevndu eru í Skanderborg kommunu.


text:
Kamehameha I
Kamehameha 1. var føddur á Hawaii, sonur Keōua, sum var ein av høvdingunum. Sum ungur var hann í 1770'unum í tænastu hjá faðirbróður sínum Kalaniopu'u, sum tingaðist við James Cook kaptein. Kamehameha helt tað vera fyrimun at savna oyggjarnar undir eitt meginstýri, og tíðliga í 1790-árunum gjørdi hann innrás á Maui, eina av størstu oyggjunum. Í 1795 hevði hann tikið flestu oyggjarnar. Tær, ið eftir vóru, vildu ikki lata valdið frá sær, helst Kauai, sum ikki gav seg undir fyrrenn í 1810. Tá hevði Kamehameha valdið yvir øllum Hawaiioyggjum. Eftir tað stýrdi hann friðarliga og gjørdi høvdingaráð, sum hann ráðførdi seg við regluliga. Hann stovnaði ríkisstýrdan einahandil fyri sandilviði, sum stórur eftirspurningur var eftir í øðrum londum. Eisini eggjaði hann øðrum tjóðum at vitja oyggjarnar, og hann stuðlaði heimaídnaði. Kamehameha 1. doyði í 1819.


text:
Íslendskt mál
Íslendskt er eitt indo-evropeiskt mál. Tað hoyrir til ta vesturnorrønu málættina saman við føroyskum, norskum og hinum nú útdeyða norn, sum norrøna málið í Hetlandi nevndist.
Innihaldsyvirlit
Málskyldskapur[rætta | rætta wikitekst]
Føroyskt og íslendskt eru grannamál. Hugsa vit um uppruna, stavseting ella orðatilfar, eru tey nær í ætt. Men munurin er á reglunum viðvíkjandi framburði. Tá ið landnámsmenn í 9. øld hildu vestur í hav úr Vesturnoregi, settu summir búgv í Íslandi, summir í Føroyum, og uppaftur summir funnu sær bústað í oyggjalondum sunnan fyri Føroyar. Hesir niðursetumenn vóru ættaðir av vesturstrond Noregs og bóru sjálvsagt við sær tey bygdamál, ið talað vórðu har um leiðir. Mál teirra kalla vit norrønt.
Fyrstu øldirnar hendir valla tað nógva málinum viðvíkjandi í hesum nýbygdu londunum. Føroyingurin, íslendingurin og hetlendingurin, sum hittust um ár 1000, mundu uttan størri tvørleika skilja hvør annan. Men sum øldir liðu fleiri, tók málið at broytast í ljóði, soleiðis at smátt um smátt sprettur íslendskt úr norrønum og føroyskt úr somu rót. Stóra broytingarskeiðið verður ofta sett til hvarvið 1300 til 1500. Kemur tú í einum teksti fram á orð sum til dømis "blað", "bátur" ella "vík", so heldur tú ivaleyst tekstin at vera føroyskan. Men tað er ikki vist, at hann er føroyskur. Hann kann eins væl vera íslendskur. Men biður tú eitt íslandskt og eitt føroyskt fólk lesa hesi 3 orðini upp, so hoyrir tú mun alt fyri eitt.
Málføri[rætta | rætta wikitekst]
Skulu vit tosa um bygdarmál (fø. málføri, ísl. mállýskur) í Íslandi, er fyrst at siga, at munurin á málinum í teimum ymsu pørtunum av landinum er lítil. Tann munur ið er, er fyrst og fremst í framburðinum. Skilt verður t.d. ímillum harðmæli á Norðurlandinum (frá Héraðsvötnum og eystur í Vopnafjörð) og linmæli aðrastaðni í landinum. Í harðmæli eru k, p og t fráblást í innstøðu aftan á langt sjálvljóð, meðan tey eru ófráblást í linmæli, ljóðskrivað ávíkavist [kʰ, pʰ, tʰ] og [b, d, g]. Ein partur av harðmælisøkinum, serliga Eyjafjarðarsýsla, hevur raddað ljóð undan p, k og t; dømi vanta [vantʰa], lampi [lampʰi], hjálpa [jaulpʰa], meginparturin av landinum hevur óruddaðan framburð, t.d. [vandta], [lambpi] og [jaulbpa].


text:
Klassiskur tónleikur
Klassiskur tónleikur rúmar klárleika, smidligheit og gjøgnumskygni. Hesin tónleikur bøtir um bindindi, minni og rúmligu kensluna.
Gransking[rætta | rætta wikitekst]
Kanningar hava víst, at klassiskur tónleikur hevur stóra ávirkan á intellektið og kreativu menningina hjá nýføðingum. Tónleikurin ger, at nýføðingarnir lættari kunnu tillaga natúrligu rytmuna í kroppinum; hann minkar um strongd og økir um auditiva og kensluliga intelligensin. Sagt verður, at vit bara brúka ein brotpart av kapasitetinum hjá heilanum. Tónleikur spælir ein avgerandi leiklut, tá ið innlæring verður til spæl, tí hann stimbrar høgru heilahálvu, og vit fáa ein størri part av okkara uppmerksemi og heilakapasiteti at ráða yvir. Og so verður tað stuttligt at læra nakað nýtt. [1]
Klassiskur tónleikur kann:
- vaksa um kreativitetin
- menna minnið og innlæring
- minka um óhugnalig ljóð og kenslur
- seta heilabylgjuferðina niður
- ávirka andadráttin
- ávirka hjartaslátt, puls, blóðtrýst og kropshita
- minka um vøddaspenningar og bøta um rørslur og vøddasamspæl - koordinatión
- hækka støðið á tí natúrliga morfininum kroppurin hevur, nevniliga endofin
- stýra teim hormonum, ið hava við strongd at gera
- styrkja immunverjuna
- broyta tíðar- og rúmfatanina
- menna ástarkensluna og seksualitetin
- bøta um sodningina
- vaksa um úthaldnið
- geva eina kenslu av tryggleika og vælveru
- bøta um ótilvitaðu evni okkara at fata tekn og symbolir
- fáa okkum at gera meira (vaksa um produktivitetin)
Kend fólk[rætta | rætta wikitekst]
- Wolfgang Amadeus Mozart
- Johann Sebastian Bach
- Antonio Lucio Vivaldi
- Ludwig van Beethoven
- Wilhelm Richard Wagner
- George Frideric Handel
- Franz Joseph Haydn
- Edvard Hagerup Grieg


text:
Foula
Foula (eldri nøvn Fugla, Fugløy, skotskt gæliskt Fughlaigh, eisini rópt Uttrie (Útriði) fyrr), er mest fjarskotna oyggin í Hetlandi, samstundis er hon tann hetlendska oyggin ið liggur nærmast Føroyum, 285 km (154 sjómíl) hiðani.
Innihaldsyvirlit
Landslag og djóralív[rætta | rætta wikitekst]
Oyggin er eyðkend av teim 5 tindunum: Soberlie 221 m, The Noup 248 m, Hamnafield 344 m, The Kame 376 m og The Sneug 418 m, sum er hægsta fjallið á oynni. Norðast á oynni er Gaada Stack ein kendur stakkur.
Sum navnið bendir á, er fuglalívið ríkt á oynni, fuglabjørgini vestantil og norðantil á oynni, eru upp í 370 m til hæddar.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Foula var helst tað staðið í Hetlandi, har málið norn var talað longst. So seint sum í 19'du øld, dugdu eldri fólk framvegis at siga setningar á norn, hóast nógv skotskt var blandað uppí málið tá.
Longsti tekstur á norn, Hildinakvæðið (Hildina Ballad) varð niðurskrivað á Foula av G. Low í 1774.
Íbúgvar[rætta | rætta wikitekst]
Foula hevur 26 íbúgvar í teimum báðum bygdunum, Hametoun og Ham á eystursíðuni.
Frá Ham er ferjusamband til Walls og Scalloway á Mainland. Oyggin hevur eisini ein flogvøll, haðani flogsamband er til Tingwall Airport á Mainland.


text:
Wikipedia:Núverandi hendingar
Her ber til at lesa um núverandi hendingar.
Innihaldsyvirlit
- 1 Mannagongdir
- 2 Hendingar í 2014
- 3 Hendingar í 2013
Mannagongdir[rætta | rætta wikitekst]
- Her kan lesast og skrivast um aktuellar hendingar ella hendingar ið nýliga hava verið.
- Minst til at slóða til greinir á Wikipedia, tá tú skoytir eina hending uppí.
- Nýt vinarliga ta lítlu rætta ella rætta wikitekst omanfyri tekstin, tá tú skalt rætta.
- Framtíðar hendingar verða ikki tiknar við her.
Hendingar í 2014[rætta | rætta wikitekst]
Januar[rætta | rætta wikitekst]
- 4. januar - Stór leiting varð sett í verk á sjónum við eystaru síðu av Eysturoynni og aðrar staðir har um leiðir, fyri at finna líkið av 20 ára gamla Rana í Billustovu úr Oyndarfirði, sum hvarv eftir eina ferðsluvanlukku hin 28. desember 2013. Roknað var við, at Rani var við í bilinum sum fór útav vegnum og koyrdi í Rættargjógv við Oyndarfjørð. Tað vóru sjálvboðin, ið tóku stig til leitingina henda dagin, men almennu bjargingarmyndugleikar úr Føroyum luttóku eisini í stóru leitingini. Leitingin gav eisini úrslit. Eitt lík varð funnið innast í Rættargjógv kl. 13.44 og leitingin helt tí uppat. Umleið 70 bátar og 400 fólk úr øllum landinum luttóku í leitingini. Brimil, Tjaldrið og Hvidbjørnen samskipaðu leitingina á sjónum við hjálp frá millum øðrum bjargningarbátunum Lív, Ziska og Sverri. Tyrla luttók eisini í leitingini.
- 10. februar - Lisbeth L. Petersen, fyrrverandi formaður Sambandsfloksins, boðaði frá alment, at hon hevði meldað seg úr Sambandsflokkinum, tí hon var ónøgd við fleiri viðurskifti, og at hon kendi so illa sín flokk aftur. Eitt nú meinti hon ikki, at ein maður sum hevur snýtt í tolli, skal vera landsstýrismaður.
Februar[rætta | rætta wikitekst]
- 10. februar - Gerhard Lognberg gjørdist limur í Sambandsflokkinum, eftir at hann hevur verið uttanflokka tingmaður í gott tríggjar mánaðar síðan Javnaðarflokkurin avgjørdi at koyra hann úr flokkinum. Harvið vaks Sambandsflokkurin frá 8 til 9 tingfólk, so nógv tingfólk hevði hann ikki havt síðan 1932.
- 14. februar - Føroyski stuttfilmurin Vetrarmorgun, sum Sakaris Stórá úr Skopun hevur leikstjórnað, vann altjóða filmsvirðisløn á Berlin Filmfestivalinum 2014 í bólkinum GENERATION 14PLUS, virðislønin verður á enskum nevnd The Special Prize of the Generation 14plus International Jury og var á 2500 Evro (umleið 18.000 krónur). Ingun í Skrivarastovu framleiddi filmin, Mikael Blak og Hanus G. Johansen gjørdu tónleikin, høvuðsleiklutirnir spældu Armgarð Mortensen og Helena Heðinsdóttir.
- 15. februar - Sjónleikurin Tóm rúm varð frumframførdur á Tjóðpalli Føroya. Marjun Syderbø Kjelnæs skrivaði leikhandritið, Eyðun Johannessen leikstjórnaði, tey leikandi vóru eitt nú: Annika Johannessen, Annika Hoydal, Annfinnur Heinesen, Hjálmar Dam og Nicolaj Falck. Tónleikin hevur Tróndur Bogason gjørt, sangin hava Eivør Pálsdóttir og Ólavur Jákupsson lagt rødd til. Tróndur Bogason, Jóhannes Andreasen, Ólavur Olsen, Angelika Nielsen, Andrias Restorff og Jón McBirnie hava spælt tónleikin inn. Vígdis Hentze Olsen stóð fyri koreografiini.
- 25. februar - Eitt óhapp hendi í Klaksvík. Slættaberg sigldi á Ågot, sum lá við bryggjuna við Norðborg við fullari last. Ongin persónskaði hendi. Ågot fór at leka illa, men tað eydnaðist at tetta lekan. Ågot og Slættaberg blivu liggjandi í nakrar dagar, har Slættaberg hevði stevni inni í lastini á Ågot, men dagin eftir eydnaðist tað at fáa skipini leys av hvørjum øðrum. Ågot bleiv seinni sleipaður til bedingina hjá Klaksvíkar Skipasmiðju.
Mars[rætta | rætta wikitekst]
- 1. mars - 22 ára gamli pianisturin Mattias Kapnas vann fyrstu Stella Polaris tónleikakappingina, sum Musikkskúlin skipaði fyri. Nummar tvey gjørdist guitarspælarin Alvi Joensen og nummar trý varð Heiðrun Petersen, violin. Fyrsta virðislønin er á 25.000 krónur, onnur á 10.000 krónur og triðja virðislønin er á 5.000 krónur. Eisini vóru virðislønir lætnar í aldursbólkinum upp til 12 ár og í aldursbólkinum upp til 18 ár. Kappingina fyri tónleikarar undir 18 ár vunnu Alda Sigurdsdóttir Lamhauge og Aksel Remmel. Vár Iversen Lindenskov varð nummar eitt hjá luttakarunum undir 12 ár.
- 12. mars - ES, Norra og Føroyar undirskrivaðu avtalu um at skipa fiskiskapin eftir makreli í Norðuratlantshavinum í fimm ár. Føroyar fingu 12,6 prosent av heildarkvotuni, sum svaraðu til 156 túsund tons.
- 28. mars - Mikkalina Norðberg vald sum ársins íverkseti á íverksetaradegnum í fabrikkini hjá Østrøm í Havn.
Apríl[rætta | rætta wikitekst]
- 4. apríl - Tey fýra sløgini hjá føroysku fyritøkuni Dism fingu øll heiðursmerkir á World-Spirits Awards 2014 í Eysturríki. Eldvatn fekk gull fyri vodka, Baraldur fekk gull í ginni og Lívsins Vatn og Havið fingu ávikavist gull og silvur í akvavitti.
- 10. apríl - Løgtingið samtykti einmælt uppskotið um at stovna eitt alment partafelag, sum skal byggja og reka Eysturoyartunnilin og Sandoyartunnulin. Tunnlarnir verða mettir at kosta góðar tvær milliardir krónur. Eysturoyartunnulin eina milliard og 50 milliónir krónur, og Sandoyartunnulin verður mettur at kosta 860 milliónir krónur. Sambært uppskotinum verður koyrandi bæði í Eysturoyartunlinum og Sandoyartunlinum í 2021. Eysturoyartunnulin verður bygdur fyrst.
- 16. apríl - Suðurkoreanska ferðmannaskipið Sewol við 476 fólkum umborð sakk 2,7 kilometrar frá Seogeochado-oynni í Suðurkorea. 325 av ferðafólkunum vóru 16-17 áragamlir skúlanæmingar, ið vóru á veg til oynna Jejo-do á eina 4-daga langa skúlaútferð. 150 fólk eru deyð, 152 ferðafólk eru ikki funnin eina viku eftir vanlukkuna og 174 fólk eru bjargaði á lívi.
Mai[rætta | rætta wikitekst]
- 25. mai - Arne Vatnhamar kom sum fyrsti føroyingurin nakrantíð upp á Mount Everest, sum er heimsins hægsta fjall.
- 28. mai - Andstøðuflokkarnir á Føroya Løgtingi við flokksformonnunum Høgna Hoydal úr Tjóðveldi, Aksel V. Johannesen úr Javnaðaflokkinum, Kára P. Højgaard úr Sjálvstýrisflokkinum og Poul Michelsen úr Framsókn, løgdu fram misálit á Jørgen Niclasen úr Fólkaflokkinum, sum var fíggjarmálaráðharri. Misálitið kom eftir at tað sonevnda Tollmálið í longri tíð hevði verið nógv frammi í fjølmiðlunum. Fjølmiðlar settu ljós á, hvat ið var farið fram fyri meira enn 20 árum síðan, tá Jørgen Niclasen var stjóri í familjufyritøkuni P/F N. NIclasen í Sørvági og seldi ótollaða vøru. Misálið fall við 16 atkvøðum fyri og 17 ímóti. Tríggir samgongulimir atkvøddu tó fyri uppskotinum, teir vóru sambandsmenninir Reimund Langgaard og Helgi Abrahamsen og formaður Miðfloksins Jenis av Rana.
Juni[rætta | rætta wikitekst]
- Í juni 2014 kom ein hópur av Seashepherd fólkum til Føroya fyri at forða føroyingum í at drepa grind, hetta gjørdu tey við átakinum Grindstop 2014.
- 11. juni - Avtað um sildakvotu kom í lag millum Føroyar og ES, og Maria Damanaki fiski- og vinnumálakommiserur kunngjørdi, at ES nú fór at enda handilsboykottið móti Føroyum, sum hevði vart síðan 28. august 2013. Sum partur í nýggju semjuni lovaði Jacob Vestergaard, fiskimálaráðharri Føroya, at Føroyar fóru at taka aftur stevningina í WTO móti ES.
- 16. juni - Jørgen Niclasen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, hevur hin 16. juni 2014, umvegis Christian F. Andreasen, advokat, stevnt Dia Midjord, stjóra fyri Kringvarpi Føroya, Liljuni Weihe, tíðindaleiðara fyri Kringvarp Føroya, Jan Lamhauge, tíðindamanni hjá Kringvarpi Føroya og Sveini Tróndarson, tíðindamanni fyri ærumeiðing. Hann ákærir tey fyri at hava sett fram ósannar og ærumeiðandi skuldsetingar móti sær. Tað eru skuldsetingarnar um, at Jørgen Niclasen skal hava snýtt landskassan fyri hundraðtals túsund krónir, at hann skal hava svikað í tolli og tilvitað brotið tolllógina, og at hann skal tilvitað hava áført landskassanum tap, sum Jørgen vil hava dómsvaldið at døma tey fyri.
- 17. juni - Nýggj farstøð verður tikin í nýtslu í Vága Floghavn.
- 19. juni - Marin Katrina Frýdal, býráðslimur í Tórshavnar býráð, varð koyrd úr býráðssamgonguni, eftir at hon fleiri ferðir var komin við atfinningum móti Heðini Mortensen, borgarstjóra. Hetta hendi stutt fyri miðnátt, og umleið hálvan annan tíma seinni kunngjørdi listin hjá Tjóðveldi, at hinir báðir limirnir fóru sama veg og tóku seg úr samgonguni.
Juli[rætta | rætta wikitekst]
- 30. juli - Ein grind varð funnin við Haraldsund, norðanfyri byrgingina um 8-tíðina um morgunin. Sýslumaðurin gav boð um at bíða við at reka grindina orsakað av vánaligum veðri. Grindin lá so og grindaði har, uttan at nakar gjørdi nakað við hana. Seinnapartin kom ein bátur frá Sea Shepherd og rak grindina norður gjøgnum Sundið og út á opið hav, uttan at nakar royndi at forða teimum. Dagin eftir meldaði sýslumaðurin í Norðoyggjum Sea Shepherd.
- 31. juli - Fiskvinnunevndin í ES samtykti at taka handilsforðingarnar móti Føroyum aftur. Í eitt ár bannaði ES øllum innflutningi av sild og makreli úr Føroyum, tí Føroyar høvdu ásett sær eina sildavotu, sum hini strandalondini ikki kundu góðtaka.
August[rætta | rætta wikitekst]
- 1. august - Pamela Anderson kom til Føroya á vitjan umboðandi Sea Shepherd djóraverndarfelagsskapin. Hon og onnur frá Sea Shepherd høvdu tíðindafund á Hotel Føroyum.
- 9. august - Løgleglan fór við tyrluni úr Havn til Hvalbiar, tí ein 36 ára gamal maður var deyður har, og talan var um illgrunasaman deyða. Løgreglan handtók tveir mans, ein 23 ára gamlan og ein 39 ára gamlan. Dagin eftir, hin 10. august, varð tann 39 ára gamli latin leysur, og tann 23 ára gamli varð skuldsettur fyri at hava dripið Hjalmar Holm við 3 knívstungum í hálsin.
- 14. august - Fyrsti arbeiðsdagur á nýggja uppsjóvarvirkinum Pelagos í Fuglafirði.
- 19. august - Boripallurin »West Hercules« kom inn á Skálafjørðin, har hann skuldi umvælast.
- 28. august - Fimm døglingar gjørdu landgongd í Hvalba tíðliga um mogunin, og mett varð at tað ikki bar til at fáa teir út aftur, og tí gav sýslumaðurin loyvi til at teir blivu avlívaðir og skornir upp til matna. Sea Shepherd fólkini ið sótu á vakt á Kolavegnum ta náttina vóru sovnaði í bilinum og komu tí ov seint til at royna at gera nakað við tað. Tveir dagar seinni legði Sea Shepherd út myndir av døglingaspiki, sum ikki er etandi, flótandi á sjónum vestanfyri Hvalbiareiðini. Sea Shepherd ákærdu føroyingar fyri at drepa døglingar til stuttleika og síðan blaka kjøt og spik burtur.
- 30. august - Hátíðarhald var í Skúvoy í samband við at nýggi Sildberin fór í sigling millum Skúvoy og Sandoynna.
- 30. august - Fyrsta grindadrápið í 2014 fór fram á Sandi, har 35 hvalir løgdu beinini. Fjúrtan Sea Shepherd limir vóru handtiknir í samband við drápið, av tí at teir royndu at forða fyri rakstrinum og drápinum, tað eydnaðist teimum eisini at forstýra og seinka tí nakað, men løgreglan og danska sjóverjan komu á staðið við tyrlu og skjóttgangandi bátum og handtóku tey seks fólkini á landi og tey átta í trimum skjóttgangandi bátum, og hald varð lagt á bátarnar.
Ítróttur í 2014[rætta | rætta wikitekst]
- 7. januar - 23. februar - Vetrar-OL í Sotsji í Russlandi.
- 2. februar - NFL-finalan í East Rutherford, New Jersey. Seattle Seahawks vann finaluna við 43-8 ímóti Denver Broncos.
- 12. juni til 13. juli 2014 er HM fótbóltur í Brasil.
Fótbóltur, menn[rætta | rætta wikitekst]
- 1. mars - Gibraltar - Føroyar 1-4. Málini hjá Føroyum gjørdu: Jóan Símun Edmundsson, Christian Lamhauge Holst, Hallur Hansson og Christian Lamhauge Holst.
- 2. juli - Champions League: HB - Lincoln úr Gibraltar 1-1, Levi Hanssen skoraði útjavnandi málið hjá HB í 71. minutti.
- 24. juli - Europa League : Víkingur vann seinna dystin í øðrum undanumfari í Europa League 2-1 móti Tromsø IL á útivølli og gjørdist harvið fyrsta føroyska liðið nakrantíð, ið megnaði at leika seg í triðja undanumfar til Europa League kappingina. Málini hjá Víkingi gjørdu Bárður Hansen og Hallur Hansson.
- 30. august - Víkingur vann finaluna um løgmanssteypið 3-0 móti HB.
Fótbóltur, kvinnur[rætta | rætta wikitekst]
- 5. apríl - Føroyska kvinnulandsliðið skrivaði søgu, tá tær spældu javnleik 1-1 á Tórsvølli móti Bosnia/Hersigovina og harvið fingu fyrsta stigið nakrantíð í einari HM-undankapping. Eyðvør Klakstein gjørdi málið hjá Føroyum í 78. minutti.
- 10. apríl - Føroyar - Norðurírland 0-0. Dysturin varð leiktur á Tórsvølli.
- 28. september - KÍ kvinnurnar settu heimsmet við at vinna FM 15. árið á rað.
Hondbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 8. januar - Kyndil vann báðar steypafinalurnar í hondbólti. Kvinnurnar vunnu 19-14 móti Neistanum og menninir vunnu 22-20 móti KÍF.
- 19. apríl - Kyndil vann finaluna hjá kvinnum móti VÍF, tær vunnu 14-12, meðan KÍF vann finaluna hjá monnum móti VÍF við 27-26 sigri.
- 25. mai - Føroyar U20 hondbóltslandsliðið hjá monnum vann finaluna í European IHF Trophy hondbóltskappingini í Andorra. Føroyar vunnu 34-25 móti Georgia.
Svimjing[rætta | rætta wikitekst]
- 7. mars, 8. mars og 9. mars luttók Krista Mørkøre á Danish Open 2014 fyri svimjarar ið bera brek, og har vann hon 1 gull, 2 silvur og 2 bronsu heiðursmerki og setti 7 persónlig met.
- 27. mars - Pál Joensen vann silvur í 400 m frí á langgeil á Danish Open við tíðini 3:51.45.
- 29. mars Cecilia Wigant Eysturdal setti nýtt føroyskt met í 1500 m frí á langgeil við tíðini 17:51.83 á Danish Open.
- 30. mars - Pál Joensen vann gull á Danish Open á langgeil í 1500 m frí við tíðini 15:12.20 min.
- 30. mars - Magnus Jákupsson vann gull á Danish Open á langgeil í 50 m rygg við tíðini 26.32 sek.
- 30. mars - Óli Mortensen úr Havn (føddur 1996) svam á Danish Open 1500 m frí við tíðini 15:59.02 min., sum var nýtt føroyskt juniormet, hann svam næstskjótast í riðlinum. Hann átti sjálvur gamla metið á 16:08.20. Í 1500 frí er beinleiðis finala, tvs. teir sum hava bestu tilmeldingartíðir svimja í skjótasta riðli sum nevnist beinleiðis finala, har eru 8 pláss. Óli svam ikki í skjótasta riðlinum, men hann svam somikið skjótt, at hann gjørdist nummar 6 av øllum.
- 30. mars - Astrið Foldarskarð svam 50 m firvald á Danish Open við tíðini 28.29, sum var nýtt føroyskt met
- 12. apríl - Pál Joensen vann gull í 1500 m. frí finaluni í Cup Eindhoven. Tíðin hjá Páli var 15.19.20
- 18. mai - FM í svimjing varð hildið í Havn. Ársins svimjari hjá monnum varð Pál Joensen, ársins svimjari hjá kvinnum var Emma Festirstein Nystrøm. Pál Joensen fekk flest FINA stig, 823 stig í 800 m frí. Sára R. Nysted varð kosin ársins stjørnuskot hjá kvinnum, meðan Róland Toftum varð kosin ársins stjørnuskot hjá monnum. Trý føroysk met vóru sett, Ásbjørg Hjelm, Emma Festirstein Nystrøm og Susvim Harrar settu metini.
- 7. juni - Pál Joensen vann silvur í 400 metrum frí á Mare Nostrum svimjikappingini í Monaco.
- 14. juni - Óli Mortensen setti nýtt føroyskt met í 200 m firvald á langgeil á Mare Nostrum stevnuni í Barcelona, tá hann svam teinin uppá 2:11.04.
- 15. juni - Pál Joensen vann silvur í 1500 metrum frí á Mare Nostrum svimjikappingini í Barcelona. Hann vann við tíðini 15:10.02. Óli Mortensen svam eisini 1500 m frí í somu kapping og setti nýtt føroyskt juniormet við tíðini 15:54.62.
- 20. august - Pál Joensen vann silvur í 1500 m frí á EM á langgeil í Berlin við tíðini 14:50.59. Vinnarin var italiumaðurin Gregorio Paltrinieri, ið setti nýtt evropeiskt met við tíðini 14:39.93.
- 22. august - Pál Joensen vann silvur í 800 m frí á langgeil í EM í Berlin við tíðini 7:48.49. Vinnarin var italiumaðurin Gregorio Paltrinieri, ið vann við tíðini 7:44.98.
Renning[rætta | rætta wikitekst]
- 3. august - Valborg Heinesen vann silvur á DM í 5000 metra renning við tíðini 17.30,22 min., sum var nýtt føroyskt met. Hon tók tvey ára gamle metið hjá Bjørk Herup Olsen.
- 29. mars - Valborg Heinesen setti nýtt føroyskt met í HM í hálvum maraton í Keypmannahavn, tá hon kom á mál við tíðini 1.21.19. Samlað gjørdist Valborg nummar 94 av fleiri enn 8.000 kvinnum og nummar fýra í sínum bólki kvinnur 25-29 ár.
- 29. mars - Marnar Djurhuus setti nýtt føroyskt met í HM í hálvum maraton í Keypmannahavn. Hann tók 25-ára gamla metið hjá Absalon Hansen.
- 28. september - Valborg Heinesen vann bronsu í DM maraton í Odense við tíðini 2.49.37, sum var nýtt føroyskt met. Gamla metið átti Joan Bláfoss.
Innirógving[rætta | rætta wikitekst]
- 12. apríl - Havnamaðurin Martin Berg gjørdist íslendskur meistari í inniróðri. Hann róði í bólkinum tungvekt, og kappaðist á 2000 metrum. Hann kom á mál við tíðini 6.08.5, sum var nýtt íslendskt met. Orsakað av, at Martin Berg hevur íslendskar røtur, verður metið skrásett.
Borðtennis[rætta | rætta wikitekst]
- 4. mai - Henrietta Nielsen, Anna Mikkjalsdóttir og Durita F. Jensen luttóku í HM-kapping í borðtennis fyri lið í japanska høvuðsstaðnum, Tokyo. Tær endaðu nummar 77 út av 96 luttakandi londum. Henrietta Nielsen, sum spælir við týska Flensborg TSB, vann sjey dystir. 15 ára gamla Durita F. Jensen vann tveir dystir, meðan eitt ár eldri Anna Mikkjalsdóttir ongan dyst vann, men tó var ógvuliga tætt við. Hetta var fyrstu ferð, at Durita og Anna vóru við í HM.
- 12. apríl - Durita Jensen vann FM í borðtennis, einmansleiki hjá kvinnum, bert 15 ára gomul. Hon vann finaluna móti Annu Mikkjalsdóttir 3-0, settmunurin var 14-12, 11-6 og 11-4.
- 12. apríl - Fróði F. Jensen úr Tvøroyrar Borðtennisfelag vann FM í einmansleiki hjá monnum. Hann vann finaluna móti Peter Niclasen, sum vann FM í 2013. Hann vann dystin 4-2. Settúrslitini vóru hesi: 12-10, 10-12, 8-11, 11-6, 11-8 og 12-10.
Judo[rætta | rætta wikitekst]
- 12. apríl - Regin á Rógvi úr Sunda Judofelag vann FM hjá ungum monnum. Hann vann finaluna á Ari Johannesen úr Havnar Judofelag.
- 12. apríl - Petur Sigurd Johannesen úr Sunda Judofelag vann føroyameistaraheitið hjá monnum móti Edvardi Johannesen, úr Sunda Judofelag.
Badminton[rætta | rætta wikitekst]
- 12. apríl - Nicolaj Gunnarstein vann FM í einmansleiki í badminton hjá monnum. Hann vann móti stórabeiggja sínum Benjamin Gunnarstein. Teir búgva niðri í Danmark og eru hálvir føroyingar. Nicolaj vann 2-0. Settúrslitini vóru 21-11 og 21-16.
- 12. apríl - Rannvá Carlsson er trífaldur føroyameistari triðja árið á rað. Í einmansleikinum spældi hon móti Kristinu Eriksen. Hon vann 2-0 við settúrslitunum 21-10 og 21-9.
- 19. mai - Mona Mikkelsen og Jensa Jacobsen úr Syðrugøtu vunnu gull og silvur á Danish Open í badminton fyri juniorar í Farum. Tær luttóku í A-rekkjuni, sum er triðbesta deildin fyri juniorar í Danmark.
Talv[rætta | rætta wikitekst]
- 18. apríl - Høgni Egilstoft Nielsen úr Sandavági vann FM í talvi bert 16 ára gamal. Tað gjørdist greitt, at hann hevði vunnið, longu tá eitt umfar var eftir, tí tá hevði hann 8 stig, meðan teir næstu eftir honum høvdu 6 stig. Hann er yngsti FM vinnari í talvi nakrantíð. Dagin eftir skrivaði hann artur føroyska talvsøgu, tá hann vann sín seinasta dyst og gjørdist tann higatil fyrsti og einasti, ið hevur vunnið FM í talvi við fullum stigatali. Bróðir hansara Rógvi Egilstoft Nielsen gjørdist nummar tvey, meðan Hans Kristian Simonsen gjørdist nummar trý.
- 2. august - Føroyar vunnu 3 ½ - ½ móti Pakistan á Talv-OL í Tromsø. Helgi Dam Ziska vann á Mahmood Lodhi á fyrsta borði, John Rødgaard leikti javnt móti Ahmad Alio Syed á øðrum borði, Olaf Berg vann á Muhammado Younus á triðja borði og Høgni Egilstoft Nielsen vann á Mudasiro Iqbal á fjórða borði.
- 3. august - Føroyar taptu ½ - 3 ½ móti Belgia á Talv-OL í Tromsø. Á føroyska liðnum vóru: Helgi Dam Ziska, Olaf Berg, Høgni Egilstoft Nielsen og John Arni Nielsen. Tað eydnaðist bara Helga Dam Ziska at fáa eitt hálvt stig henda dagin. Hinir tríggjur taptu.
- 5. august - Føroyar taptu 1 ½ - 2 ½ móti Nikaragua á Talv-OL í Tromsø. Einasti føroyingurin, sum vann fulla úrtøku, var Helgi Dam Ziska á fyrsta borði. Høgni Egilstoft Nielsen á fjórða borði telvaði remis, meðan fyrst Olaf Berg og síðani John Rødgaard taptu.
- 6. august - Føroyar vunnu 3 - 1 móti Sýria á Talvolympiaduni í Tromsø. Olaf Berg, Høgni Egilstoft Nielsen og John Arni Nilssen vunnu sínir dystir meðan John Rødgaard á 1. borði tapti.
- 9. august - Føroyar taptu ½ - 3 ½ móti Singapore á Talvolympiaduni í Tromsø. Helgi Dam Ziska megnaði at fáa hálvt stig ímóti GM Zhong Zhang, ið hevði so høgt styrkistal sum 2611. Olaf Berg, Høgni Egilstoft Nielsen og John Arni Nilssen taptu.
- 10. august - Føroyar leikti javnt móti Jemen á talvolympiaduni í Tromsø. Dysturin endaði javnur 2-2. John Rødgaard og John Arni Nilssen vunnu, men Helgi Dam Ziska og Olaf Berg taptu.
- 12. august - Føroyar vunnu 2 ½ - 1 ½ á Marokko í 10. og næstsíðsta umfarinum í OL í talvi í Tromsø. Olaf Berg vann á 3. borði. Høgni Egilstoft Nielsen tapti á 4. borði, meðan John Rødgaard á 2. borði megnaði at fáa javnleik. Helgi Dam Ziska vann á 1. borði, tað var samstundis fjórði OL-sigur hansara á hesum sinni.
- 13. august - Føroyar taptu ½ - 3 ½ móti Indonesia á Talv-OL í Tromsø. Høgni Egilstoft Nielsen vann á fjórða borði, meðan Helgi Dam Ziska, John Rødgaard og Olaf Berg taptu allir síni talv. Sostatt fingu Føroyar tilsamans 11 stig av 22 møguligum. Føroyar vunnu 4, leiktu 3 jøvn og taptu 4 talv. Føroyar vóru styrkismettar sum nr. 73 av teimum 177 luttakandi liðunum, og endaðu á einum 81. plássi sum næstaftast av norðurlendsku liðunum. Kina vann Talv-OL fyri fyrstu ferð.
Fitness[rætta | rætta wikitekst]
- 14. juni - Jórun Larsen Mørkøre vann donsku kappingina Natural Power Fitness, sum varð hildin í Randers. Nr. tvey hjá kvinnum gjørdist Árna Fjallstein og triðji føroyingurin ið luttók í kappingini fekk eisini eitt gott úrslit, tað var David Arge Galán, ið gjørdist nummar tvey hjá monnum.
Hendingar í 2013[rætta | rætta wikitekst]
- 15. apríl - Tvær bumbur brustu tætt við málstrikuna, meðan Boston Maraton var í gongd. Minst tvey fólk doyðu og fleiri vóru løstaði.
- 17. mai - Jacob Vestergaard, landsstýrismaður í fiskimálum, fær handa ætlanarskriv frá ES um ætlaðar handilsforðingar móti Føroyum.
- 28. august - Handilstiltøk hjá ES mótvegis Føroyum sett í gildi. Danskar havnir og aðrar ES havnir blivu stongdar fyri føroyskum skipum við sild og makreli og allur innflutningur av sild og makreli úr Føroyum er bannaður.
- 5. september valdi løgmaður, Kaj Leo Johannesen, at loysa Kára P. Højgaard úr starvinum sum innlendismálaráðharri, eftir at mikið rok hevði verið um Eysturoyartunnilin, sum Kári P. Højgaard hevði ætlanir um at lata danska felagið Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) gera fyri pensjónspening úr Danmark, frá PensionDanmark. Rokið stóðst eitt nú av, at sáttmálin var loyniligur, og av ymiskum upplýsingum, ið komu út til fjølmiðlarnar.
- 2. november - Gerhard Lognberg varð koyrdur úr Javnaðarflokkinum.
- 20. november - Ein 61-ára gamal maður í Havn varð funnin deyður, hann varð myrður. Ein 68-ára gamal maður varð skuldsettur fyri morðið.
- 26. november - Ein avgustur (spermur) varð tikin upp á land við Hvalastøðina við Áir, eftir at fýra avgustar høvdu svomið har nærhendis í nakrar dagar. Tveir av hvalunum doyðu, og tann eini av teimum varð so tikin upp við Hvalastøðina. Tá Bjarni Mikkelsen, lívfrøðingur, skuldi seta hol á avgustin, so brast hann. Bjarki Thomsen, sum starvast hjá Kringvarpi Føroya tók uppá film, sum seinni sama dag varð vístur í Degi og viku og lagdur á heimasíðuna hjá Kringvarpinum sama kvøld. Filmsbrotið ferðaðist kring heimin og sera nógv fólk hugdu at filmsbrotinum.
- 14. desember og 15. desember - Tvær ódnir raktu Føroyar innanfyri eitt døgn. Fyrra ódnin byrjaði um leygarkvøldið hin 14. desember, og longu dagin eftir herjaði ein onnur ódn, sum var uppaftur verri enn hin fyrra. Hon byrjaði seinnapartin sunnudag hin 14. desember og herjaði til miðnátt. Fleiri hundrað skaðfráboðanir vóru og streymurin fór nógvastaðni norðanfjørðs í fleiri tímar.
- 28. desember - Ein álvarsom ferðsluvanlukka hendi í Oyndarfirði onkuntíð millum kl. 6 og 10 um morgunin. Tveir ungir mans vóru við bilinum, 20 og 22 ára gamlir, báðir úr Oyndarfirði. Bilurin var farin útav vegnum og endaður á sjónum við Rættargjógv. Tann 22 ára gamli maðurin, Jens Pauli Juul, varð funnin deyður sama morgun, sum vanlukkan hendi. Leita varð eftir tí 20-ára gamla manninum í fleiri dagar, men hann varð ikki funnin fyrr enn eina viku seinni, tá umleið 400 fólk og 70 bátar luttóku í leitingini saman við Brimli, Tjaldrinum og Hvidbjørnen. Harumframt luttóku eisini eitt nú bjargningarbátarnir Lív, Ziska og Sverri. Líkið av Rana í Billustovu varð funnið hin 4. januar 2014 kl. 13.44.
Mentan í 2013[rætta | rætta wikitekst]
Mentanarvirðislønir[rætta | rætta wikitekst]
- 19. september - Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens og Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs vóru handaðar. Katrin Ottarsdóttir fekk virðislønina fyri fagrar bókmentir fyri yrkingasavnið Eru koparrør í himmiríki?, Poul Jespersen fekk virðislønina fyri yrkisbókmentir fyri skúlabókina Rúmdin. Turið Sigurðardóttir fekk virðislønina fyri Annað mentanarligt avrik, fyri hennara arbeiði við at týða bøkur til føroyskt. Rakel Helmsdal og Hilmar Joensen fingu Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs.
- 11. desember - Dávur Djurhuus fekk føroysku filmsvirðislønina Geytan fyri filmin Terminal, meðan Jónfinn Stenberg fekk Áskoðaravirðislønina fyri filmin Munch.
Ítróttur í 2013[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 4. apríl - Føroyar - Montenegro 3-3 (kvinnur), málini hjá Føroyum gjørdu Heidi Sevdal (2) og Íðunn Magnussen (1).
- 6. apríl - Føroyar - Litava 1-0 (kvinnur), málið hjá Føroyum gjørdi Rannvá B. Andreassen
- 9. apríl - Føroyar - Georgia 2-1 (kvinnur), málini hjá Føroyum gjørdi Heidi Sevdal.
Svimjing[rætta | rætta wikitekst]
- 14. desember - Pál Joensen vann silvur á 1500 metrar frí á EM á stuttgeil 2013 í Herning.
Renning[rætta | rætta wikitekst]
- 31. oktober til 5. november rann tá 50-ára gamli Marlon Kjærbo 133 km úr Klaksvík til Vágs, har hann vitjaði allir kappingarhylar í Føroyum, tók nakrir dropar úr hvørjum hyli, sum hann so skal stoyta í langhylin í Vági, sum væntandi skuldi byggjast liðugt í 2014. Talan var um stuðulsrenning. Marlon er formaður fyri Suðuroyar Svimjifelag (Susvim).
- 13. desember - Pól Sundskarð rann 118 km úr Gásadali til Viðareiðis, hann rann um náttina, veðrið var ikki til vildar, men hann gjøgnumførdi túrin. Næstu tveir dagarnar eftir túrin herjaðu tvær ódnir í Føroyum.


text:
Óndskapurin
Óndskapurin (upprunaheiti: Ondskan) er svenskur filmur frá september 2003. Filmurin byggir á bókina hjá Jan Guillou, sum eisini var upprunin til leikin "Óndskapurin", sum varð spældur á Gamla Meiarínum í 1999. Svenski filmurin fekk virðisløn í Svøríki og varð eisini innstillaður til ein Oscar. Leikrit: Hans Gunnarsson og Mikael Håfström eftir skaldsøgu hjá Jan Guillou. Leikstjórn: Mikael Håfström.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Svøríki í fimtiárunum. 16 ára gamli Erik Ponti verður illa viðfarin bæði heima og í skúlanum. Tá hann verður vístur úr skúlanum orsakað av bardaga, verður hann sendur á kostskúla. Nú heldur hann, at hann kann byrja av nýggjum, men so verður ikki. Á kostskúlanum er harðskapurin meira umfatandi, og hann er skipaður undir heitinum "kammeratuppaling".
Leikarar[rætta | rætta wikitekst]
- Erik Ponti: Andreas Wilson
- Pierre Tanguy: Henrik Lundström
- Otto Silverhielm: Gustaf Skarsgård
- Marja: Linda Zilliacus
- Dahlén: Jesper Salén
- Johan: Filip Berg
- Von Schenken: Fredrik af Trampe
- Karlberg: Richard Danielsson


text:
31 Uppskot til lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um skatt av kapitalvinningi
A.
Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Įlit
E. 2. višgerš (Einki oršaskifti)
F. 3. višgerš (Einki oršaskifti)
Įr 2002, 12. november, legši Karsten Hansen, landsstżrismašur, vegna landsstżriš fram soljóšandi
Uppskot
til
lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um skatt av kapitalvinningi
§ 1
Ķ lųgtingslóg nr. 164 frį 21. desember 2001 um skatting av kapitalvinningi (Kapitalvinningsskattalógin) verša gjųrdar hesar broytingar:
"Fyri vinningsbżti veršur roknaš alt, iš felag śtlutar partabręvaeigara, lutahavara o.ų.l. Śtlutan av frķpartabrųvum, frķlutaprógvum eins og śtlutanir, sum fara fram ķ tķ inntųkuįri, tį felag veršur endaliga avtikiš, eru ikki at rokna sum vinningsbżti. 1. pkt. er ikki galdandi, tį eitt felag heldur uppat sambęrt lóg um skattafrķar samanleggingar."
"Śtlutanir ķ tķ inntųkuįri, tį eitt felag veršur endaliga avtikiš, verša višgjųrdar eftir įsetingunum um sųlu og ašra avhending."
"Toll- og skattarįš Fųroya kann loyva, at śtlutanir ķ sambandi viš nišurskriving av partapeningi verša višgjųrdar eftir įsetingunum um sųlu og ašra avhending."
"Renta av ov nógv goldnum skatti og avgjųldum."
§ 2
Henda lóg fęr gildi dagin eftir, at lógin er kunngjųrd, og er galdandi frį 1. januar 2003.
Kap. 1 Almennar višmerkingar
Landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum leggur viš hesum fram broytingaruppskot til Kapitalvinningsskattalógina.
Kapitalvinningsskattalógin varš samtykt fyri jól ķ fjųr sum ein lišur ķ Vinnuskattareforminum. Hųvušsendamįliš viš lógini er, at skattingin av kapitalvinningi ikki virkar vinnuliga avlagandi, og at avkast av ųllum ķlųgum veršur skattaš eins (symmetriskt).
Harumframt var eitt av endamįlunum, at reglurnar um skatting av kapitalvinningi skuldi verša lęttari at skilja og umsita, og tķ varš nżggja lógin eisini ein samanskriving av Rentuskattalógini, Viršisbręvaskattalógini og įvķsum įsetingum śr Skattalógini. Hetta endamįliš tykist eisini vera rokkiš, tó at nżggj og umfatandi lóggįva sjįldan er lżtaleys.
Męlt veršur tķ til at gera hesar broytingar ķ serliga § 1 ķ Kapitalvinningsskattalógini:
Skotiš veršur eisini upp, at taš beinleišis kemur at standa ķ lógini, at śtlutan av frķpartabrųvum og frķlutaprógvum ikki er at meta sum vinningsbżti, men sum sųla.
Og nįgreinaš veršur, at taš bert eru tęr śtlutanir, sum fara fram ķ tķ inntųkuįri, tį felagiš er endaliga tikiš av, sum ikki skulu metast sum vinningsbżti.
Eisini veršur skotiš upp, at renta av ov nógv goldnum avgjųldum ikki skal roknast viš ķ skattskyldugu inntųkuna, tį hendan veršur gjųrd upp eftir Kapitalvinningsskattalógini.
Annars veršur greitt nęrri frį tilmęltu broytingunum ķ višmerkingunum til tęr einstųku broytingarnar.
Kap. 2 Avleišingar av lógaruppskotinum
Mett veršur ikki, at lógaruppskotiš hevur viš sęr stórvegis fķggjarligar avleišingarnar fyri landiš. Tį partapeningur veršur lękkašur, kann tó verša talan um eina įvķsa minni inntųku fyri landiš viš taš, at skotiš veršur upp, at taš skulu vera reglurnar um sųlu, iš verša galdandi. Ķ mun til reglurnar um vinningsbżti er taš tį mųguligt at draga śtveganarvirši av partabrųvunum frį. Broytingin kann vera fyrimunur fyri vinnuna og partabręvaeigarar. Torfųrt er tó at meta um hesa upphęddina. Somuleišis er torfųrt at meta um fķggjarliga fyrimunin fyri landiš av, at nįgreinaš veršur, at ųll śtlutan śr felųgum skal višgerast sum vinningsbżti.
Lógaruppskotiš hevur ta fyrisitingarligu avleišing viš sęr, at nįgreining og dagfųring av skattalóggįvuni ger taš lęttari hjį skattaborgaranum at skilja og lęttari og greišari hjį skattamyndugleikunum at umsita skattalóggįvuna.
Mett veršur ikki, at lógaruppskotiš hevur avleišingar viš sęr fyri umhvųrviš ella ķ mun til altjóša avtalur og reglur. Mett veršur heldur ikki, at uppskotiš hevur viš sęr sosialar avleišingar.
Kap. 3 Serligar višmerkingar
Til § 1:
Nr. 1
Vinningsbżti er viš hesi oršing ųll śtlutan til luttakarar ķ felųgum, lķka mikiš į hvųnn hįtt śtlutanin fer fram. "Felųgum" merkir ųll felųg, sum eru at meta sum sjįlvstųšug skattasubjekt eftir reglunum ķ § 1 ķ skattalógini.
Ętlanin viš broytingini er at nįgreina, at ųll śtlutan til partabręvaeigarar v.m. skattliga er at meta sum vinningsbżti, hetta antin talan er um vanligt vinningsbżti, sum veršur śtlutaš eftir reglunum ķ partafelagslógini, ella talan er um śtlutan, sum fer fram į annan hįtt. Allir fķggjarligir fyrimunir eru tķ at meta sum vinningsbżti, bert talan er um śtlutanir, sum falla til partabręvaeigarar v.m. ķ teirra eginleika sum partabręvaeigarar.
Eftir oršingini ķ nśverandi lóg kann įsetingin skiljast soleišis, at talan bert er um vinningsbżti, um taš, sum śtlutaš veršur, er avlop av rakstrinum hjį felagnum ella avlop viš sųlu ella uppskriving av felagsins ognum. Eitt nś kann oršingin skiljast soleišis, at um partabręvaeigari fęr pening ella onnur viršir śr felagnum, og taš ikki kann vķsast til, at talan er um avlop hjį felagnum, so kann śtlutanin ikki skattliga verša višgjųrd sum vinningsbżti. Hetta hevur ikki veriš meiningin viš lógini, og tķ veršur oršingin viš lógarbroytingini nįgreinaš soleišis, at alt, sum veršur śtlutaš einum partabręvaeigara ella lutahavara, skattliga skal višgerast sum vinningsbżti.
Sum nakaš nżtt veršur beinleišis įsett ķ lógini, at śtlutan av frķpartabrųvum og frķlutaprógvum ikki er at meta sum vinningsbżti. Frķpartabrųv eru partabrųv, sum frķtt verša tillutaš partabręvaeigarum ķ mun til teirra partabręvaogn ķ felagnum. Tį frķpartabrųv ikki skulu metast sum vinningsbżti, er hetta grundaš į, at talan ikki er um ein fķggjarligan fyrimun, sum veršur tillutašur partabręvaeigaranum, hetta grundaš į, at verandi partabrųv ķ felagnum minka ķ virši ķ sama mun, sum viršiš į frķpartabrųvunum.
Viš seinni sųlu av einum frķpartabręvi veršur vinningurin gjųrdur upp śt frį einum śtveganarvirši, sum er 0 kr., sambęrt § 4, stk. 4.
Śtlutanir ķ tķ inntųkuįri, tį felagiš er endaliga avtikiš, verša eisini undantiknar frį at verša roknašar sum vinningsbżti. Śtlutanir, tį felag veršur avtikiš, kunnu ikki metast sum leypandi avkast av partabręvinum, og mett veršur tķ, at hendan śtlutan ikki skal verša skattaš sum vinningsbżti, har ųll śtlutanin veršur tikin viš ķ skattskyldugu inntųkuni eftir Kapitalvinningsskattalógini.
Fyri at taš ikki skal verša mųguligt at koma uttan um reglurnar um vinningsbżti viš eini likvidasjón, sum kann sigast at vara ķ fleiri įr, eru taš bert tęr śtlutanir, sum fara fram ķ tķ inntųkuįri, tį felagiš er endaliga avtikiš, sum ikki eru at meta sum vinningsbżti.
Nr. 2
Śtlutanir, sum fara fram ķ tķ kalendaraįri, tį eitt felag veršur endaliga avtikiš, verša viš įsetingini ķ stk. 3 javnsettar viš avhendingarupphędd. Taš vil siga, at skattliga višgeršin veršur eins og skatting viš sųlu av partabrųvum. Hetta merkir, at um śtlutanin til partbręvaeigaran er minni enn śtveganarupphęddin, hevur partabręvaeigarin eitt hall, sum kann takast viš ķ uppgeršini eftir § 14. Um felagiš veršur avtikiš viš konkurs, so er ongin śtlutan til partabręvaeigararnar, og tį verša partabrųvini roknaš sum avhend fyri 0 kr.
Eftir oršingini ķ galdandi lóg eru śtlutanir ķ tķ inntųkuįri, tį felagiš veršur endaliga avtikiš, roknašar sum vinningsbżti, tó bert taš, sum veršur śtlutaš partabręvaeigarum meira enn av inngoldnum partapeningi. Um talan er um śtlutan, sum er stųrri enn śtveganarviršiš fyri partabręviš, er eingin munur į skattingini eftir uppskotinum og skattingini eftir nśverandi lóg, men ķ teimum fųrum, tį śtlutanin er minni enn śtveganarviršiš fyri partabrųvini, er stórur munur į, tį taš viš nśgaldandi oršing ikki er mųguligt at draga hall frį. Viš nżggju oršingini veršur śtlutanin višgjųrd eftir reglunum um sųlu og ašra avhending, og tį kann mųguligt hall dragast frį, eins og talan ķ nųkrum fųrum kann verša um skattafrķan vinning, um partabręviš er śtvegaš įšrenn 16. november 2001 og harviš kemur undir skiftisreglurnar ķ Kapitalvinningsskattalógini.
Eftir nśgaldandi oršing er mųguleiki at koma uttan um vinningsbżtisskattskylduna viš at selja partabrųvini til felagiš, įšrenn felagiš veršur avtikiš. Fer henda avhending fram ķ tķ kaldendaraįri, tį felagiš er endaliga avtikiš, so veršur avhendingarupphęddin višgųrd eftir vanligu reglunum um sųlu.
Nr. 3
Śtlutanir, ķ sambandi viš at partapeningurin veršur lękkašur, skulu sum śtgangsstųši višgerast sum vinningsbżti. Tó kann Toll- og skattarįš Fųroya sum nakaš nżtt loyva, at višgeršin fer fram eftir įsetingunum um sųlu og ašra avhending.
Lękking av partapeningi kann verša gjųrd viš, at ųll partabrųv verša įteknaš taš nżggja lęgra viršiš, ella at felagiš keypir egin partabrųv og fęr hesi ógildaš. Ķ seinna fųrinum skal śtlutanin višgerast eftir § 5 um sųlu til taš felag, sum hevur śtgiviš partabrųvini.
Um nišurskriving av partapeninginum fer fram, uttan at felagiš keypir egin partabrųv, men viš at hvųrt partabręv veršur įteknaš eitt lęgri virši, móti at partabręvaeigarin fęr śtlutaš eina upphędd śr felagnum, so er ųll tann śtlutaša upphęddin sum meginregla at meta sum vinningsbżti.
Toll- og skattarįš Fųroya kann loyva, at śtlutanin veršur višgjųrd eftir reglunum um sųlu og ašra avhending. Um slķkt loyvi fęst, veršur śtlutanin mett sum partvķs avhending av partabręvinum. Tann lutvķsi parturin, sum veršur nišurskrivašur, er at meta sum realiserašur. Vinningurin ella tapiš veršur tį gjųrt upp sum munurin millum śtlutanina og tann lutvķsa partin av śtveganarviršinum fyri partabrųvini. Tį partabręviš seinni veršur selt, veršur vinningur ella hall gjųrt upp śt frį einum śtveganarvirši, sum er tann eftirverandi parturin av upprunaliga śtveganarviršinum.
Tį avgerast skal, um undantaksloyvi skal gevast, skal dentur verša lagdur į, at śtlutanin ikki bert er eitt alternativ til vanliga śtlutan av vinningsbżti. Undantak skal tķ bert gevast, um nišurskrivingin bert er grundaš ķ felagsins vinnuligu višurskiftum, t.d. um felagiš hevur minkaš um virksemiš soleišis, at partapeningurin ikki longur svarar til felagsins veruliga fķggjarliga virksemi. Vanliga skal vera talan um eina įvķsa nišurgongd i virkseminum og ikki bert ein broyttan rakstur. Taš veršur gjųrd ein samlaš metan av ųllum umstųšum ķ mįlinum, har taš millum annaš skal takast atlit til, um lękkingin fer fram stutt eftir, at virksemiš er minkaš, vanliga ikki longur enn 1 įr, um śtlutanin į leiš samsvarar viš upphęddirnar, sum eru innkomnar viš einari sųlu, og um taš framvegis er eitt tżšandi virksemi ķ felagnum. Taš er eisini ein treyt fyri at fįa undantaksloyvi, at lękkingin įvirkar partaeigararnar lutfalsliga lķka soleišis, at sķnįmillum bżtiš millum partaeigararnar ikki veršur broytt.
Nr. 4
Henda broyting er bert ein fylgibroyting av, at eitt nżtt stk. 4 veršur sett inn ķ § 1.
Nr. 5
Undantakiš veršur vķškaš til eisini at fevna um rentur av ov nógv goldnum avgjųldum. Eitt nś ķ Tolllógini er ein įseting, sum gevur tķ, sum hevur goldiš ov nógvan toll og avgjųld, rętt til 1 % ķ rentu um mįnašin. Skotiš veršur upp, at rentuinntųka av ųllum skatti og avgjųldum ikki skal roknast viš, tį skattskylduga inntųkan veršur gjųrd upp eftir Kapitalvinningsskattalógini.
Nr. 6
Henda broyting er bert ein rętting av tilvķsingini ķ nśverandi § 13, stk. 7 til įsetingarnar ķ stk. 5. Tilvķsingin eigur at vera til stk. 6.
1. višgerš 20. november 2002. Mįliš beint ķ fķggjarnevndina, sum tann 16. desember 2002 legši fram soljóšandi
Į l i t
Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 12. november 2002, og eftir 1. višgerš tann 20. november 2002 er mįliš beint fķggjarnevndini.
Fķggjarnevndin hevur višgjųrt mįliš og hevur undir višgeršini havt fund viš Karsten Hansen, landsstżrismann, umboš fyri Fķggjarmįlarįšiš og Toll- og Skattstovu Fųroya.
Ein samd nevnd tekur undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum til at samtykkja uppskot landsstżrisins.
2. višgerš 18. desember 2002. §§ 1 og 2 samtyktar 29-1-0. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3. višgerš.
3. višgerš 19. desember 2002. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 30-1-0. Mįliš avgreitt.
Ll.nr. 109 frį 20.12.2002.


text:
OPCW
OPCW, sum er ein stytting av enska heitinum Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons, hevur síðani stovnanina í 1997 stríðst fyri at burturbeina evnafrøðilig vápn. Friðarheiðursløn Nobels í 2013 varð latin felagsskapinum til bann móti evnafrøðiligum vápnum. Hetta varð kunngjørt í Oslo í okt. 2013. Hetta er ikki fyrstu ferð, at friðarheiðurslønin verður latin einum felagsskapi heldur enn einum persóni. Altjóða Reyði Krossur hevur fleiri ferðir fingið heiðurslønina, UNICEF, ILO og Amnesty International hava eisini fingið hana, og so seint sum í fjør fekk ES friðarheiðursløn Nobels.
Felagsskapurin hevur høvuðsskrivstovu í Haag í Niðurlondum.


text:
Vatn
Vatn er ein kemisk sambinding, ið er flótandi við stovuhita og undir standarstýsti. Vatn hevur evnafrøðiliga formilin H2O, ið merkir, at eitt vatnmýl er samansett av tveimum brintatomum og einum ilt-atomi. Vatn er at finna næstan allastaðni á Jørðini og er neyðugt fyri øll kend sløg av lívi. Umleið 70% av fløtuni á Jørðini er dekkað av vatni (hav, vøtn og áir). Í einari frágreiðing í 2014 skrivar ST, at 768 milliónir fólk hava ikki atgongd til reint drekkivatn [1]. Har stendur eisini, at 2,6 milliardir fólk hava ikki umstøður til neyðugt reinføri orsakað av vatntroti, og at 1,3 milliard fólk hava einki elektrisitet. "Eftirspurningurin eftir feskvatni og orku fer at veksa tey næstu árini, tí vit verða fleiri ítali, búskapurin fer at menna seg, og fólk fara at broyta lívsstíl og nýtslu. Alt hetta fer at fleirfalda trýstið á tað frasmmanundan avmarkaða náttúrutilfeingið og vistfrøðina", skrivar ST. Heimsfelagsskapurin sigur, at eftirspurningurin eftir vatni fer at veksa eini 55 prosent hetta til 2050, og at tá fara meiri enn 40 prosent av heimsins íbúgvum at búleikast í økjum við vatntroti.


text:
6. desember
6. desember er dagur 340 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 341 um skotár er). 25 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast Niklasarmessa.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1917 - Tann 6. desember stoyttu franska ammunisjónsskipið Mont-Blanc og norska farmaskipið Imo saman í Halifax Havn. Í fyrsta umfari eydnaðist teimum 40 monnunum umborð á Mont-Blanc at sleppa av skipinum, men fáar minuttir seinni sprongdist ammunisjónsskipið. Umleið 2000 fólk lótu lív av spreingingini og um 9000 fingu skaða.
- 1921 - Írland (land) fekk fullveldi.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1874 - Andrias Christian Evensen (A.C. Evensen) føddur á Viðareiði.
- 1938 - Niels Pauli Danielsen, prestur og politikari.


text:
Sjampanja
Sjampanja kemur úr økinum Champagne, ið liggur 145 km. í ein landnyrðing úr París. Einki annað øki í heiminum hevur loyvi at kalla síni brúsandi vín fyri "champagne". Framleiðslan av sjampanju fer fram á henda hátt: Fyrst verður vanligt borðvín framleitt, og síðan verður sukur og ger latið í. Onnur gering fer nú fram í fløskunum, ið liggja á goymslu í minsta lagi 9 mánaðir. Eftir hesa goymslu, verða fløskurnar lagdar við hálsinum niðureftir í nakrar træbukkar við holum í, kallaðir "pupîtres", ið ger, at botnfallið rennur niður í fløskuhálsin. Hálsurin verður førdur niður í eina frostvesku, ið er minus 20 °C, so at botnfallið gerst til ein propp, ið verður tikin burturúr. Síðan verður sukur latið í, alt eftir, hvat slag av sjampanju framleidd verður. Einastu drúurnar, ið loyvdar eru at nýta í Champagne, eru Pinot Noir og Pinot Meunier, ið eru reyðar drúvur, og Chardonnay ið er ein hvít drúva.


text:
Wikipedia:OSS
Ofta settir spurningar (OSS) um Wikipedia verða svaraðir niðanfyri.
Um tú ert nýggj/ur, kanst tú hyggja á síðuna fyri nýbyrjarar. Hevur tú ein annan spurning, kanst tú skriva hann í Undirhúsið.
Hvat er Wiki?
- Ein Wiki er eitt savn av samanhangandi alnetssíðum, sum øll kunna síggja og rætta. Til dømis kanst tú rætta hesa síðu: Klikk á "rætta" (ovast)!
Hvat er endamálið við Wikipedia?
Nær byrjaði Wikipedia?
- 15. januar 2001. Føroyska Wikipedia byrjaði á sumri 2004.
Hvør eigur Wikipedia?
- Wikimedia Foundation.
Hvussu kann eg hjálpa?
- Tú kanst hjálpa við at skriva eina grein, rætta eina grein ella skriva meira í eina grein. At rætta eina grein er ógvuliga einfalt: tú klikkir bert á rætta ovast, og tá rættingin er gjørd, klikkir tú á Goym síðu. Um tú ynskir at stovna eina nýggja síðu, kanna so fyrst eftir, um ein líknandi síða longu er skriva, tað kanst tú gera við at skriva eitt leitiorð í leititeigin ovast til høgru og trýsta á enter. So koma leitiúrslit fram, ella kemur onki fram, um onki er skriva um júst tað, ið tú leitaði eftir. Tá tú skal stovna eina nýggja síðu, so kanst tú gera tað á tveir mátar. Antin finnur tú eina reyða slóð til eina síðu sum ikki er til og trýstir á hesa so ein nýggj tóm síða kemur fram, ella so skrivar tú ynskta síðuheitið í leititeigin ovast til høgru og trýstir á enter. So kemur at standa "Leitiúrslit" til vinstru á síðuni, og undir einum leititeigi við tí orðinum ella orðunum, ið tú hevur tastað inn, kemur at standa: "Stovna síðuna "..." á hesi wiki!" Nú kanst tú klikkja á ta reyðu slóðina (orðið ella orðini við reyðim liti), og so kemur tú til eina síðu, har tú kanst skriva eina nýggja grein, og heitið á greinini verður tað sum tú skrivaði í leititeigin. Best er at upprætta brúkara, áðrenn tú skrivar eina síðu, tá fært tú fleiri møguleikar, eitt nú kanst tú tá brúka "forskoðan", soleiðis at tú kanst síggja, hvussu síðan kemur at síggja út, áðrenn tú goymir hana. Síðan skal eisini leggjast í onkran bólk, men um tú ikki veit hvussu tú skal gera tað, ella ikki veit í hvønn bólk tú skalt leggja síðuna, so kanst tú tó goyma síðuna álíkavæl, onkur annar brúkari skal nokk hjálpa tær við at finna ein hóskandi bólk til síðuna. Um tú til dømis skrivar um ein føroyskan rithøvund, so skal síðan í bólkin "Bólkur:Føroyskir rithøvundar", síðan kann eisini leggjast í ein bólk fyri tað árið ið rithøvundurin var føddur og um hann ella hon ikki er á lívi longur, so kann síðan eisini leggjast í ein bólk sum eitur t.d. "Bólkur:Andlát í 2013", um persónurin doyði í 2013.
Hvussu kann eg tosa við onnur um Wikipedia?
- Hvør brúkari hevur eitt kjak, har spurningar kunnu setast til viðkomandi. Til dømis kanst tú klikkja á søgu fyri hesa síðuna, klikkja á ein, sum hevur rættað síðuna og síðan kemur tú inn á síðuna hjá brúkaranum. Her kanst tú klikkja á "kjak" og skriva tað, sum tú hevur at siga, til hann ella hana. Tú kanst eisini fara í Undirhúsið (sæst til vinstru) og seta ein spurning har, serliga um tað er ein generellur spurningur, ið fleiri ymisk kunnu svara uppá og sum aðrir brúkarir kunnu fáa gleðina av.
Hvat merkir orðið "Wikipedia"?


text:
Orknoyggjar
Orknoyggjar (Skotskt gæliskt: Arcaibh, enskt: the Orkney Islands) eru ein oyggjabólkur millum Hetland og skotska meginlandið. Oyggjabólkurin er ein av 32 skotskum regiónunum. Tað eru 200 smáar oyggjar 16km í ein norðan úr Caithness í Norðurskotlandi. Størsta oyggin kallast Mainland (sama orð sum føroyskt meginland). Fólk býr á umleið 20 oyggjum.
Orkney hevur umleið 20.100 íbúgvar, harav búgva 7000 í høvuðsbýnum Kirkwall. Í ferjubýnum Stromness búgva umleið 2000 fólk.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Longu í 8. øld settu fyrstu norðmenninir búgv her. Oyggjarnar komu sum frá leið undir norskt vald, og norsk mentan, mál og virksemi gjørdist ráðandi.
Skara Brae[rætta | rætta wikitekst]
Bygdin Skara Brae varð bygd í yngru steinøld um 3.000 f.Kr. Hon varð funnin av tilvild í 1850, tá ið sandurin, sum hevði fjalt bygdina øld eftir øld, feyk burtur í einum herviligum ódnarveðri. Í bygdini eru eini tíggju laðað hús. Veggirnir vóru laðaðir av fløtum hellum, gólvini vóru steinsett við stórum hellum. Innbúgvið var laðað av gróti ella høgt inn í veggin. Búnyttur og amboð vóru eisini av steini, sumt av beini. Viður var eingin, tí skógur veksur ikki í Orknoyggjum.
Skara Brae varð sett á heimsmentanararvslistan hjá UNESCO í 1999.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
- Auskerry er ein lítil oyggj við vita og fuglareservati.
- Burray er ein lítil oyggj, sum hevur eitt savn við steinrenningum.
- Eday
- Egilsay
- Eynhallow
- Flotta
- Graemsay
- Holm of Papa
- Hoy
- Mainland
- North RonaldsayMainland
- Papa Stronsay
- Papa Westray
- Rousay
- Sanday
- Shapinsay
- South Ronaldsay
- Stronsay
- Westray
- Wyre
Føroyar og Orknoyggjar[rætta | rætta wikitekst]
Tað er vorðið alt meira vanligt, at føroyingar vitja Orknoyggjar, hetta kemst millum annað av tí at stuttleikabátar eru vorðnir alramannaogn, og at nógvur av bátaeigarunum dámar væl at vitja næstu grannalondini.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
-
Magnuskirkjan í Kirkwall - hon er nøkurlunda javngomul við Magnuskirkjuna í Kirkjubø.
-
Útsýni frá Pentland Firth.
-
Útgrevstur av Skara Brae.
-
Steinsirkulin Ring of Brodgar á Mainland.


text:
Hiroshima
Hiroshima (japanskt mál: 広島) er ein býur á oynni Honshû í Japan. Í januar 2010 búðu 1.173.980 fólk har. Støddin á býnum er 741,63 km². Sum tann fyrsti býurin í søguni varð Hirshima raktur av fyrstu atombumbuni nakrantíð, tá USA hin 6. august 1945, undir Seinna heimsbardaga, slepti einari atombumbu yvir býin. Tað var bumbuflogfarið Enola Gay ið kastaði bumbuna. Bumban brast kl. 8.15, og fá sekundir seinni sást eitt kraftigt ljós, ein sjokkbylgja kom og so sást eitt risastórt skýggj, sum í formi líktist einum hundalandi. Hildið verður at millum 90.000 – 166.000 doyðu beinanvegin ella í einum 2-4 mánaða tíðarskeiði eftir at atombumban varð slept. Umleið helmingurin av hesum fólkum doyðu sama dag, sum bumban brast, hini í døgunum ella vikunum eftir. Tey flestu sum doyðu vóru vanlig sivil fólk, sjálvt um tað var ein hernaðarstøð í Hiroshima.


text:
Gongustjørnur
Jørðin er ein av átta stórum og næstan rundum klótum, sum mala um Sólina. Klóturnar eru gongustjørnur: stórar kúlur av metali, gróti og gassblendingum, sum ganga í ringrás um eina stjørnu. Tær fimm, sum eru næstar okkum (Saturn, Jupiter, Mars, Venus og Merkur) síggja vit við berum eygum. Tí vistu fólk í fornøld um tær.
Ikki fyrr enn kikarin varð uppfunnin í 17. øld, vórðu hinar gongustjørnurnar sæddar. Uranus varð funnin í 1781 og Neptun í 1846; Pluto, sum varð funnin í 1930 og undan henni Ceres, sum varð funnin í 1801, hava verið taldar millum gongustjørnurnar, men eru tað ikki longur (sí greinarnar Pluto og/ella Gongustjørnudvørgar).
Jørðin og hinar gongustjørnurnar ganga í eini mestsum rundari rás um Sólina, men tær snara eisini um seg sjálva. Tær lýsa ikki, men vit síggja tær, av tí at Sólin skínur á tær, og ljósið verður kastað aftur til okkara. Flestu gongustjørnur í sólskipan okkara hava mánar malandi í ringrás rundan um seg; bert Merkur og Venus tykjast bróta frá hesi meginreglu.


text:
Vesturevropa
Vesturevropa er vestasti partur av Evropa. Londini í Vesturevropa eru Bretsku Oyggjarnar, Frakland, Týskland, Belgia, Luksemburg, Niðurlond, Eysturríki, Sveis, Liktinstein og Monako. Hesi lond eru átøk hvørjum øðrum í landslagi, veðurlagi og livilíkindum. Ígjøgnum londini renna stórar og makar áir, har skip sigla í hópatali, og ímillum áirnar og út um landið er hópur av siglirennum. Meginparturin av Vesturevropa er láglendi. Suðuri í Fraklandi og Týsklandi er tó nakað av fjøllum og háslættum, men tey eru sjáldan hægri enn 1500 m. Láglendið er mest sum alt velt við tíðarhóskandi amboðum. Tann óvelti parturin av lágfjøllunum og láglendinum er vaksin við lyngi, grasi og skógi. Men fram um alt eru hesi lond av heimsins mætastu ídnaðarlondum, tí í jørðini er fullt av jarni, koli og alskyns metalum og ikki sørt av olju, vatn trýtur ikki at framleiða elmegi við, fólkið dugir eisini væl at handfara maskinur og er vant til allan ídnað.


text:
Caymanoyggjar
Caymanoygjar er eitt bretskt oyggjaland í Vesturkaribiska Havinum. Oyggjabólkurin fevnir um oyggjarnar Grand Cayman, Cayman Brac og Little Cayman. Oyggjarnar liggja sunnanfyri Kuba og í ein landnyrðing av Jamaika. Caymanoyggjar eru partur av Stóru Antilluoyggjunum og av Vestaru Karibisku Oyggjunum. Oyggjarnar hava altjóða frálandavinnu. Fólkatalið á Caymanoyggjunum er umleið 55.000. Høvuðsstaðurin eitur George Town, har búðu 27.704 fólk í 2010.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Oyggjarnar verða fyrstu ferð nevndar 10. mai 1503 á fjórðu ferðini hjá Christopher Columbus til Nýggja Heimin. Hann vendi oyggjarnar Las Tortugas eftir teimum nógvu skjaldbøkunum, ið hann sá har. Tann fyrsti onglendarin, sum man veit um, ið vitjaði oyggjarnar, var Sir Francis Drake í 1586. Hann nevndi oyggjarnar Cayman eftir caiman, sum er eitt Neo-Taino orð fyri "alligator". Oyggjarnar vóru stórt sæð óbygdar til 17. øld.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Cayman Islands luttaka í Oyggjaleikum eins og Føroyar, tær gjørdust limur í 1999 og hava luttikið síðan. Cayman Islands gjørdust nummar 6 á Oyggjaleikum 1999.


text:
Konsert í Havnarkirkju
Pianisturin Anna Guðný Guðmundsdóttir og operasangarin Gissur Gissurarson fara at hava eina konsert í dómkirkjuni í Havn í morgin, týsdagin kl 11.30.
Tórshavnar kommuna er vertur, tá ólavsøkugestirnir fáa eitt sjáldsamt tónlistarligt upplivilsi at hoyra tvey av fremstu nøvnum yvirhøvur á íslendska tónleikapallinum. Tey fara at framføra ymsar staðir á ólavsøku, m.a. syngja og spæla tey á Tórspalli ólavsøkukvøld kl. 20.30
Um Gissur Páll
Gissur Páll byrjaði sína yrkisleið sum sangari við høvuðsleiklutinum í Oliver Twist einans ellivu ára gamal. Frá 1997 las hann á Söngskólanum í Reykjavík. Undir vegleiðing Magnúsar Jónssonar Jafnhlið í sangnámi sang Gissur í Kóri Íslensku Óperunnar og kom fram sum solistur við ymisk høvi. Í 2001 byrjaði hann at lesa við Conservatorio G.B Martini í Bologna árið og luttók síðan í privatundirvísing hjá Kristjáni Jóhannssyni.
Fyrsti operaleikluturin hjá Gissuri í Italiu var sum Ruiz í operuni Il Trovatore í Ravenna. Veturin 2004 var Gissur Páll við í uppsetingini av Così fan tutte, undir stjórn Claudio Abbado, í Ferrara, Reggio Emilia og Modena. Summarið 2005 sang hann Danilo í Kátu einkjuni. Heystið 2005 umboðaði Gissur Páll Ísland á EXPO framsýningini í Nagoya í Japan. Árið 2006 tók Gissur Páll lut í sangkappingini Flaviano Labò og endaði á 3. plássi av 123 luttakarum.
Heystið 2006 helt Gissur sína fyrstu solista-konsert í Íslandi í Salinum í Kópavogi. Sama ár luttók hann í sangkapping í Brescia, og har vann hann tvær virðislønir. Árið 2007 sang hann í Rakaranum í Sevilla í Heidelberg. Heystið 2007 sang Gissur Páll í framførslum av Werther eftir Massenet og Les Mammelles de Tiresias eftir Poulenc á Sardiníu.
Heystið 2009 sang Gissur leiklutin Nemorino í uppseting hjá Íslensku operuni av Ástardrykkinum og í atventskonsertum hjá Sinfóníuhjómsveit Íslands. Og nú sleppa vit endiliga at uppliva hann í Føroyum.
Um Annu Gudny
Undirspælið hjá Gissuri kemur sanniliga ikki frá hvørjum sum helst. Anna Guðný Guðmundsdóttir er fødd í Reykjavík. Hon varð útbúgvin sum solistur á Tónlistarskólanum í Reykjavík í 1979. Hon helt fram við útbúgving síni í London á Guildhall School of Music and Drama, har hon tók Post Graduate-prógv við serligum denti á kamartónleik og sangir við fylgispæli.
Anna Guðný hevur starvast í Íslandi síðani. Hon hevur verið solistur hjá Symfoniorkestri Íslands og Reykjavíkar Kamarorkestri og hevur havt framførslur saman við ymiskum bólkum, orkestrum og sangarum. Hon hevur ferðast víða, bæði við Reykjavíkar Kamarorkestri og við sopransangkvinnuni Sigrun Hjalmtysdórrir, og hevur havt konsertir kring um í Íslandi, í Norðurlondum, nógvastaðni í Evropa, Japan, Canada, Kina og USA – og nú er hon endiliga í Føroyum eisini. Hon hevur spælt nógvar konsertir inn á fløgu.
Anna Guðný undirvísti á tónlistadeildini á Listaháskóla Íslands frá 2001 til 2005, tá hon varð sett sum pianistur hjá Symfoniorkestri Íslands. Hon fekk íslendsku tónlistavirðislønina 2009 fyri framførsluna av “Tuttugu tillit til Jesúbarnsins” (Vingt regards sur l´Enfant-Jésus) eftir Olivier Messiaen.


text:
Nobelvirðislønin
Nobelvirðislønin er ein heiðursløn, ið verðu latin einaferð um árið á deyðsdegnum hjá Alfred Nobel, hin 10. desember. Fyrstu ferð heiðurslønin varð latin var í 1901. Heiðurslønamóttakararnir í alisfrøði og evnafrøði verða valdir av Kungliga vetenskapsakademiens nobelkommitté, í fysiologi og medisini av Karolinska institutets nobelkommitté, í bókmentum av Svenska akademiens nobelkommitté og Friðarheiðursløn Nobels av Norske Stortings Nobelkomité. Allar hesar virðislønirnar verða lætnar av ognini hjá Nobel Stýrinum. Í 1968 kom ein eyka heiðursløn, sum Sveriges Riksbank setti á stovn, tað er Nobelvirðislønin í búskapi, sum eisini verður latin á hvørjum ári av Vetenskapsakademien.
Allar Nobelheiðurslønirnar verða lætnar í Stokkhólmi í Svøríki uttan Friðarheiðursløn Nobels, sum verður latin í Noregi. Orsøkin er tann, at Noreg og Svøríki vóru saman í einum felagsríki, tá Alfred Nobel andaðist hin 10. desember 1896, og Svøríki stýrdi uttanríkispolitikkin. Nobel meinti tí, at vandin fyri mutri var minni, um tað var Noreg, ið stóð fyri handanini av friðarheiðurslønini.
Ein uppgerð í 2014 vísir, at nærum triði hvør móttakari av teimum fimm Nobel-lønunum í heilivági, alisfrøði, evnafrøði, bókmentum, búskapi og við Friðarheiðurslønini koma úr USA. [1] Íalt hava 876 persónar fingið henda heiður. Av teimum eru 254 úr USA. Amerikanarar eru tí á fyrsta plássi yvir lond, sum hava fingið flestar Nobel-heiðurslønir, meðan Stórabretland og Týskland kappast um 2. og 3. plássið. Men um ein samanber talið av heiðurslønum við talið av íbúgvum í einum landi, sær listin munandi øðrvísi út. Tíðindafólk hjá JyllandsPosten hava gjørt eitt yvirlit, har ein sær, at um ein roknar Føroyar sum eina sjálvstøðuga tjóð, verða vit tað landið í heimi, sum hevur flestar Nobel-heiðurslønir fyri hvønn íbúgvan.
Nobelvirðislønir[rætta | rætta wikitekst]
- Nobelvirðislønin í alisfrøði
- Nobelvirðislønin í evnafrøði
- Nobelvirðislønin í fysiologi ella medisini
- Nobelvirðislønin í bókmentum
- Friðarheiðursløn Nobels
- Nobelvirðislønin í búskapi
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://jyllands-posten.dk/nyviden/ECE7088226/F%C3%A6r%C3%B8erne-og-USA-har-vundet-flest-Nobelpriser/


text:
Tær sjey deyðssyndirnar
Tær sjey deyðssyndirnar (peccatum mortiferum) vóru sjey lastir, sum tey kristnu í miðøldini funnu til tess at leiðbeina menniskjunum til æviga sælu. Tær sjey deyðssyndirnar eita:
- Leti (acedia)
- Erni (superbia)
- Vreiði (ira)
- Oyðslan (gula)
- Girnd (luxuria)
- Kraddan (avaritia)
- Øvund (invidia)
Fyri at slóða menniskjunum vegin til Gud varð roynt at gera tær lættar at minnast við at gera eitt akrostiskt orð úr teimum, nevniliga SALIGIA, sum er fyrsti bókstavur í teimum øllum á latínskum, tó í eini aðrari raðfylgju enn á føroyskum, týskum og hinum vanligu málunum, har tað hevði blivið ASIGLAI í staðin fyri
Rómversk-katólska kirkjan fann sjey dygdir, sum eru mótsettar syndunum. Hesar eita:
- Ídni
- Eyðmýkt
- Blídni
- Hógv
- Frómi
- Gávumildi
- Tol
Í 1589 fann Peter Binsfield ein demon til hvørja synd:
- Belfegor
- Lucifer
- Sátan/Amon
- Belsebubb
- Asmodeus
- Mammon
- Leviatan


text:
Jákup Mikkelsen (fótbóltsmálmaður)
Jákup Nolsøe Mikkelsen (føddur 14. august 1970 í Klaksvík) er ein føroyskur fótbóltsleikari, málmaður. Hann er landsliðsleikari og hevur spælt meira enn 70 dystir fyri Føroyar. Hann hevur sett heimsmet fyri at vera tann elsti fótbóltsálmaður í heiminum, sum hevur vart málið fyri sítt land í altjóða dysti.[1] Hetta hendi, tá hann vardi málið hjá Føroyum móti Íslandi í vinardysti hin 16. august 2012 á Laugardalsvøllinum, tá var Jákup 42 ár og ein dag gamal.[2] Hann er tann landsliðsleikarin hjá Føroyum, sum hevur spælt næst flestar A-landsdystir. Bara Óli Johannesen hevur spælt fleiri dystir enn Jákup.
Lívsleiðin í fótbóltsfeløgum[rætta | rætta wikitekst]
Jákup Mikkelsen byrjaði sum málmaður og miðvallaleikari hjá KÍ, har hann spældi vaknamannafótbólt frá 1988 til 1992. Hann spældi eisini 14 dystir fyri KÍ í 1993 og 15 dystir í 1994. Í 1990-árunum spældi spældi hann mest í Danmark og Noregi. Eitt stutt skiftið spældi hann eisini við skotska felagnum Partick Thistle[3] Síðan flutti hann heimaftur til Føroya, har hann fyrst spældi við KÍ í 2004, síðan við B36 frá 2005 til 2007. Í 2008 og 09 spældi hann aftur við barndómsfelagnum KÍ, og síðan 2010 hevur hann spælt við ÍF.[4] Tá Jákup spældi í Danmark spældi hann við Herfølge BK í fleiri ár. Í 1999/2000 tá Herfølge vann meistaraheitið spældi Jákup við allar dystir uttan tveir. Hann gjørdist tann fyrsti føroyingurin sum vann steypakapping uttanfyri Føroyar. Jákup spældi báðir dystirnir við Herfølge móti Rangers í 2000/2001 Champions League innleiðandi umfar og fýra dystir afturat í UEFA Cup tað kappingarárið. Hann spældi 136 dystir fyri Herfølge BK. Eftir at hava spælt við Herfølge í 5 ár vunnu hann og felag hansara danska meistaraheitið.[5]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Kringvarp.fo, Jákup Mikkelsen eigur metið
- ↑ Sportal.fo, IFFHS forsetin: Jákup er tann elsti
- ↑ News.BBC.co.uk
- ↑ Faroesoccer.com, Jákup Mikkelsen
- ↑ Sportal.fo, 15 ár siðani fyrsta Herfølge-dystin


text:
Västerbottens län
Västerbottens län er ein sýsla í Svøríki. Í norðri hevur Västerbottens län mark við Norrbottens län og í suðri við Västernorrlands län og Jämtlands län. Høvuðsstaðurin í Västerbottens län er Umeå.
Västerbottens län hevur umleið 260 501 íbúgvar (2013) og eina vídd við 58 872,2 km².
Kommunur[rætta | rætta wikitekst]
- Bjurholms kommuna
- Dorotea kommuna
- Lycksele kommuna
- Malå kommuna
- Nordmalings kommuna
- Norsjö kommuna
- Robertsfors kommuna
- Skellefteå kommuna
- Sorsele kommuna
- Storumans kommuna
- Umeå kommuna
- Vilhelmina kommuna
- Vindelns kommuna
- Vännäs kommuna
- Åsele kommuna


text:
Tadsjikistan
Tadsjikistan (ToҷиkиcToH) er eitt lýðveldi í MiðAsia. Til 1991 var tað kent sum tað tadsjikiska sovjettiska sosialistiska lýðveldi. Tadsjikistan var einaferð partur av Samanidiska Ríkinum (819–999). Landið hevur mark við Afghanistan í suðri, Kina í eystri, Kirgisistan har norðuri og Usbekistan í vestri. Teir størstu býirnir eru høvuðsstaðurin Dusjanbe, og síðan Khujand og Kulob. Tadsjikistan er fjallaríkt land, sum ikki liggur út til nakað hav ella størri vatn. 90 % av landinum er fjallalendi. Tey flestu av íbúgvarunum hoyra til persiskt talandi Tadsjik etniska bólkin, sum hevur nógv í felag við Afganistan og Iran viðvíkjandi máli, mentan og søgu. Eftir at landið fekk fullveldi frá Sovjetsamveldinum herjaði borgarakríggj í landinum frá 1992 til 1997. Síðan borgarakríggið helt uppat og landið fekk hjálp uttanífrá er fíggjarligur vøkstur aftur at síggja. Serliga eru tað náttúru ríkidømi við bummull, aluminium og uranium, sum eru við til at skapa henda vøkstur. Tó eru bardagar aftur byrjaðir í juli 2012.


text:
Summi barna- og ungdómsminni sita fastari enn onnur, og eitt av teimum, sum eg minnist serliga væl, var, tá ið danska “fregattin” Niels Ebbesen í 1961 skeyt eftir skotska trolaranum Red Crusader. Hendingin, sum fór fram norðan fyri Vágoynna, var serlig. Niels Ebbesen tók trolaran Red Crusader, sum fiskaði innanfyri føroyska seks fjóðringa fiskimarkið, sum var fiskimarkið í 1961. Manning frá verjuskipinum varð sett umborð á Red Crusader, men tá ið kósin skuldi setast ímóti Havnini, vórðu donsku vaktarmenninir stongdir inni í rúmi, og Red Crusader setti kós ímóti Skotlandi. … Les meira…
Tá ið eg í vikuni spákaði á sandinum í Sandagerði, kom eg knappliga, tá ið eg sá fossin í ánni, at hugsa um árini á Føroya læraraskúla. Vit høvdu Jeffrei Henriksen í føroyskum, og til próvtøkuna í fyrsta flokki í 1975 kom eg upp í stuttsøguni “Fossurin” eftir Jákup Dahl próst. Nú skjótt fjøruti ár seinni rennur fossurin har framvegis, og søgan er eins góð og viðkomandi, sum tá Jákup Dahl skrivaði søguna, tá vit lósu søguna á Læraraskúlanum, og nú eg í 2014 havi lisið søguna enn einaferð. “Fossurin” nemur við nakað í sálini, er av allar bestu stuttsøgum, og sum tú kanst lesa niðanfyri. … Les meira…
Tá ið eg ein morgun í kalda góðveðrinum kom oman Landavegin, sá eg løgna sjón uttan fyri hárfríðkanarstovu. Ein kona var farin út í tún á fáa sær ein royk beint úr hárfríðkanarstólinum.
Hon hevði silvurpappír í hárinum, tí hon óivað var ávegis at lita sær hárið, og hon hevði eitt slags fyriklæði um seg. Eg steðgaði á og spurdi kvinnuna, sum eg hevði sæð á ungum árum, um trongdin var so stór til sigarettina, at hon ikki megnaði at gera seg lidna í hárfríðkanarstovuni, áðrenn hon festi sær í.
Hon segði mær, at hon roykti meira enn ein pakka um dagin, og at hon ikki roykti á ungum árum, men var byrjað at roykja, tá ið hon kom í tretivu árini. Eg kendi andlitið aftur, tí hon gekk í skúlanum, har eg arbeiddi sum lærari, men eg kendi ikki kvinnuna. Hon var bæði blíð og týð og hevði einki ímóti, at mynd varð tikin, sjálvt um eg segði henni, hvat eg ætlaði at brúka myndin til.… Les meira…
Eg havi mangan hoyrt, at abbasystir mín Maria Mikkelsen var serlig kvinna, og sum eg bara ørminnist, tí hon andaðist í 1956. Serlig, tí hon var bersøgin í talu, roykti stóra sigar, og var vakt av tjóðskaparandanum á ungum árum.
Maria var bæði yrkjari og týðari, men kend gjørdist hon sum kvinna í Keypmannahavnartíð síni, tá hon lívgaði um alt, sum føroyskt var.
Eg havi funnið fram nakað av tilfari, sum er skrivað um Mariu Rebekku Mikkelsen fødd í Havn 1877 og andaðist í februar mánað 1956. Sagt verður um Mariu, at hon var vinsæl, blíð, hjálpsom og góð at hitta. … Les meira…
Míni barnaskúlaár vóru alt annað enn góð, tí eg tímdi ikki at ganga í skúla. Eg kom at ganga í realskúla í Hoydølum, men hugurin til skúlan var framvegis vánaligur. Ikki fyrr enn pápi mín gav mær loyvi at fara úr 2. real á jólum við treytunum, at eg fann mær arbeiði beinanvegin, merkti eg veruligt frælsi. Eg fór í Grótbrotið, har brandstøðin nú heldur til, at arbeiða í eitt ár. Hetta var spennandi tíð, har eg fyri tað mesta boraði hol í steinar, sum vóru ov stórir at koyra í knúsaran. Eisini hjálpti eg manni, sum ansaði stóra borivogninum. Í 1967 kom eg í læru sum bilmekanikkari hjá Vilhelmi Nielsen verkstaður í Jónas Broncksgøtu, har Smyril Line nú hevur kontórir. Nú byrjaði nýggj og spennandi tið.… Les meira…
Hondbóltur hevur djúpar røtur á Eiði, og tað var tann tíð, tá EB bæði hevði manslið og kvinnulið í bestu deildini. Í 1970-árunum gjørdist hondbóltur innanduraspæl, og tá kundi EB ikki fylgja við, tí tey høvdu onga høll. Nú er snotulig ítróttarhøll á Eiði, men tey vanta nóg góðar venjarar, tí tey nýggju ættarliðini hava ikki lært at spæla hondbólt. Jákup Hanusson er kendur og góður neistavenjari, og hann og Eyðun R. Jensen eru farnir norður til Eiðis at venja teirra ungdómslið. – Eg havi ofta hugsað um, at tað kundi verið stuttligt at roynt seg sum venjari hjá einum lítlum felag, og tá ið møguleikin beyðst, tók eg av, og so fáa vit at síggja, hvussu alt fer at laga seg.… Les meira…
Tá ið eg var í Vágum seinasta leygardag, steðgaði eg eitt bil við minnisvarðan til minnis um V.U. Hammershaimb faðirinum at føroyska skriftmálinum. Hesa løtuna leitaðu tankarnir aftur í 60-árini og 70-árini, tá ið vit spældu hondbólt á grúsvøllinum í Sandavági. Vit vórðu altíð botnir heim til spælararnar til drekkamunn bæði fyri dystin og eftir dystin. Eg koma altíð niðan á Steig, har sonur í húsinum spældi hondbólt. Húsfólkini vóru altíð blíð, fyrikomandi og bóðu okkum koma skjótt aftur. Hetta eru góðar hendingar at minnast aftur á. Men aftur til V.U. Hammershaimb… Les meira…
Spentur og við opnum sinni keypti eg Dimmalætting fríggjadagin seinnapart. Spentur at síggja og lesa nýútkomna blaðið, sum er ein roynd at endurskapa Dimmalætting, í fyrsta umfari sum eitt vikuskiftisblað. Havi áhuga í fjølmiðlum, serliga hvussu – í hesum førinum Dimmalætting – er sett upp, og hvussu blaðfólkini borðreiða tekstin til lesaran. Dimmalætting stóð fyrstu royndina við fleiri áhugaverdum greinum, men summar greinar eru ov langar, og onkur grein hoyrir slættis ikki heima í blaðnum.… Les meira…
Tá ið eg sá omanfyri myndina á Facebook, sveimaði tankarnir beinanvegin, og eg ímyndaði mær grindadrápinum, sum vóru á Eysturvág, tá ið eg var smádrongur og unglingi í Havn. Tá kundi grindin ikki fara upp á turt uttan nakrir fáir hvalir inni á sandinum við áarmunnan. Hvalirnir vórðu stungnir við hvalvákni, sum eru bannað fyri nú nógvum árum síðani. Nakrir hvalir vórðu eisini høgdir við sóknarongli og hálaðir upp á turt, har teir vórðu skornir á háls. Hátíðardagar vóru í Havn, tá ið grind legði beinini. Næmingarnir fingu frí úr skúla, og sannur veitslurómur var í býnum.… Les meira…
Tá eg eitt kvøldið las í bókini hjá Niels Juul Arge Stríðsárini – Føroyar bumbaðar, kom eg á síðu 67 til yvirskiftina Drelnes sprongt í luftina. Visti um hendingina, men ikki fingið við alla søguna. Sera áhugaverdur lesnaður, nú tey eru í gongd við at endurreisa saltgoymsluna á Drelnesi til stásiligt mentanarhús. Spennandi at fylgja hesi verkætlan. … Les meira…


text:
Dar es Salaam
Dar es Salaam er størsti býur og týdningarmesti havabýur í Tansania. Býurin hevur fyrr itið Mzizima. Hann var høvuðsstaður landsins, til Dodoma gjørdist høvuðsstaður í 1973. Tað almenna fólkatalið í Dar es Salaam er umleið 4,3 milliónir (2012), men harafturat eru nógv túsund fólk, sum ikki eru skrásett nakrastaðni. Býurin er handilsmiðdepil í Tansania, og meginparturin av útflutningi landsins verður avskipaður haðan. Tað eru nógv ídnaðarvirki í býnum, og nógv ferðafólk vitjar hagar á hvørjum ári.