text:
Orð: Annie Munch
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 1990.
1. Kring Harrans himnatrónu stendur skrýtt hitt frelsta lið
av øllum tjóðum, fólkasløgum, tungumálum við.
Tey syngja: “Halgur, halgur, halgur er vár Harri, Gud!”
2. Og øll tey bera búnan tann, ið skínur eins og mjøll,
tí alt má vera lýtaleyst í himna halgu høll.
Tey syngja. “Halgur, halgur, halgur er vár Harri, Gud!”
3. Hvør er tó hesin skari tann, ið syngur sigursljóð:
Jú, tey, ið Jesus keypti leys við sínum dýra blóð´.
Tey syngja: “Halgur, halgur, halgur er vár Harri, Gud!”
4. Kring Harrans trónu savnast øll í himins mikla her
lovsyngjandi um ævir hátt, at Gud vár góður er!
Tey syngja: “Halgur, halgur, halgur er vár Harri, Gud!”


c: text/html

text:
Orð: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Yrktur 18. mars 2009.
Tú skapti okkum, himnafaðir,
og allan skapning foldum á.
Tú okkum føðir, okkum klæðir,
til vit her fara foldum frá.
Ja, fríska luft tú okkum gav
og fagurt land og fongríkt hav.
Her fedrar várir undan gingu,
teir veltu bø og bygdu garð.
Frá teimum alt til láns vit fingu,
– tað gáva Guds alt samalt var,
ið mær og tær var litin til
at røkta væl, sum Harrin vil.
Hjálp okkum, Harri, tí at nýta
várt vit og skil at tæna tær,
so at vit aldri næsta sýta
ta hjálp og troyst, ið tørvar har,
og at vit verja luft og hav
og landið alt, tú okkum gav.
Av mær og tær tað kravt skal verða,
tá lívssól vár til viðar fer,
at Gudi vit tá aftur bera
tann arv, ið okkum læntur er.
Gev Gud, tá heilsan ljóðar har:
tøkk, tænari, tú trúgvur var!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Íverksetan á ferð – í Vági 5. des.
NB! Tiltakið er flutt í Miðlatún, mánadagin 5. des. frá kl. 15.00 til kl. 17.00 Í sambandi við íverksetaravikuna fara Íverksetarahúsið og Vinnuframi á ferð runt landið við pop-up ráðgeving og kunning Les meira »
Próvtøka á Fjarlestrardeplinum
Tað gerst alsamt vanligari, at próvtøkur eru á Fjarlestrardeplinum í Vági. Hesar dagarnar er aftur próvtøka, hesaferð er tað løgfrøði-lesandi, sum er til próvtøku. Les meira »
Lesandi atgongd til hølir um jólini
Eins og undanfarin ár, kunnu lesandi um jólini ókeypis brúka hølini á Fjarlestrardeplinum í samband við lesnaðin. Les meira »
Lesandi atgongd til hølir í summar
Eins og undanfarin ár, kunnu lesandi í summar ókeypis brúka hølini á Fjarlestrardeplinum í samband við lesnaðin. Les meira »
Fjarlestrardepilin á norðurlendskari ráðstevnu
Tórsdagin 2. Juni var norðurlendsk ráðstevna á University College Sjælland í Roskilde, har evnið var Fremtidens Undervisning. Les meira »
Íverksetan á ferð – í Vági 5. des.
NB! Tiltakið er flutt í Miðlatún, mánadagin 5. des. frá kl. 15.00 til kl. 17.00
Í sambandi við íverksetaravikuna fara Íverksetarahúsið og Vinnuframi á ferð runt landið við pop-up ráðgeving og kunning um stuðulsmøguleikar.
Próvtøka á Fjarlestrardeplinum
Tað gerst alsamt vanligari, at próvtøkur eru á Fjarlestrardeplinum í Vági. Hesar dagarnar er aftur próvtøka, hesaferð er tað løgfrøði-lesandi, sum er til próvtøku.
Lesandi atgongd til hølir um jólini
Eins og undanfarin ár, kunnu lesandi um jólini ókeypis brúka hølini á Fjarlestrardeplinum í samband við lesnaðin.
Próvtøka á Fjarlestrardeplinum
Í hesum døgum eru fyrstu próvtøkurnar hjá námsfrøðingunum, sum eru fjarlesandi umvegis Fjarlestrardepilin.
Lesandi atgongd til hølir í summar
Eins og undanfarin ár, kunnu lesandi í summar ókeypis brúka hølini á Fjarlestrardeplinum í samband við lesnaðin.


text:
Óðinshani
Óðinshani (frøðiheiti - Turdus iliacus). Um várið, tá ið sólin hækkast á himli, so dagarnir leingjast, og veðrið verður lýggjari, tá koma nógvir fuglar heim aftur, sum flýddu burtur undan tí kalda vetri. Ein teirra er óðinshanin. Eftir mariumessu síggja vit hann í bønum, eyðkendur av einum stórum reyðum liti á síðuni niðan fyri veingin, og av einari bleikgulari striku yvir eyganum. Bringan er gullig, tætt sett við stórum morlittum blettum; búkurin er hvítur og hevur færri blettir; annars er hann mest brúnur. Til støddar er hann nakað sum stari og hevur longri vel. Fyrst síggjast teir einstakir ella fáir saman, seinni í flokkum so stórir sum staraflokkar. Helst eru teir á nýtaðaðum svørði, tí har er mest av ormi, sum teir liva av hesa ársins tíð. Raka teir við ein stóran urtagarð við trøum í, tá verða teir fegnir, tí óðinshanin er skógarfuglur og føðir seg um summarið av berum og fræ. Er veðrið gott, so láta og syngja teir, og vakurt er mál teirra; men er flokkurin stórur, og allir royna, hvør harðast kann syngja, verður tað sovorðin gangur, at oyrur okkara illa tola tað. Nógv fagrari ljóðar songur teirra ta tíðina, tá ið teir setast í búgv og hava ungar. Men tað hoyra vit einki til; um halvarðsøku leitar hann hiðani og norður til Íslands. Har reiðrast hann í skógum og frøir fólkið við songi sínum. Nú ið teir niðursettu skógirnir við Havnina og í Hoydølum eru uppvaksnir, hava nakrir fáir átt har. Eggini eru grøn við brúnum blettum. Um heystið koma teir aftur. Men tá steðga teir lítið her; flestallir halda leiðina fram til Suðurevropa.


text:
2. mars
2. mars er dagur 61 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 62 um skotár er). 304 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1855 - Alexander 2. gerst zarur av Russlandi eftir deyða Nikolaj 1. av Russlandi.
- 1970 - Rhodesia lýsir seg sum sjálvstøðug tjóð og kvettir harvið seinasta sambandið við bretsku trúnuna.
- 2014 - Marnar Djurhuus vann gull í DM fyri ung á 1500 metra teininum í bólkinum dreingir 18-19 ár við tíðini 4.05.85, sum var nýtt føroyskt innandura met.
- 2014 - Pál Joensen vann gull á Eysturdonsku Meistarastevnuni á langgeil í Ballerup í 1500 m frí við tíðini 15:26.86.


text:
10 mai 2012
Eftir tvær sera væleydnaðar Vendetta-konsertir í Sørvági og Klaksvík, fara Unga Tjóðveldið og 200 nú til Gøtu og Suðuroyðar! Vendetta’in skal røkka alt landið!
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
10 mai 2012
Hvat hava Harry Potter og Twilight filmarnir til felags? Teir eru allir gjørdir eftir eini røð av bókum, ið hava selt serstakliga væl. Av tí at filmarnir eydnaðust væl í biografunum, so gjørdust teir heimskendar filmsrøðir, sum altíð vunnu nógvir pengar í biografunum. Men nú er Harry Potter liðugt, og Twilight nærkast endanum. So nú hava vit fingið ein film, sum eftir ætlanini skal byrja eina nýggja filmsrøð. Hesin filmurin eitur The Hunger Games og eins og við Harry Potter og Twilight, so er hann ein filmatisering av eini væl umtóktari bók við sama heitinum.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Ummæli
10 mai 2012
Dugir tú at stappa eina søgu um teg sjálva/n, títt umhvørvi og tín hemstað í eina bingju? Dugir tú at skapa eina bingjusøgu, sum fólk aðrastaðni í Norðurlondum duga at lesa og skilja, soleiðis at tey fáa eina fatan av, hvussu tað er at vera ung/ur í Føroyum í 2012? Er svarið ja, so kundi hetta verið ein verkætlan til tín. Fram til 1. august fara nøkur ung at vera við í einum bólki, sum skal pynta og fylla eina bingju, sum so verður send til Grønlands og til ymiskar havnir í Norðurlondum, og endar í Helsinki.
Les alla greinina
Postað í Alt, Talubløðran, Tíðindaskriv, Tíðindi
10 mai 2012
Bloggur: Ein kavari kyssir ein grindaskølt. Hann grætur, og er skelkaður. Manningin umborð á Sea Shepherd er lamsligin. Kenslur eru høvuðsdrívmegin í ”Whale Wars – Viking Shores”, sum Animal Planet varpar um allan heim.
Les alla greinina
Postað í Alt, Bloggar, Samfelag
03 mai 2012
Hósdagin tann 3. mai kl 19.00 skipar Tórshavnar kommuna í sambandi við umhvørvisvikuna fyri grønari konsert á Vaglinum. Seks bólkar fara at framføra; alt frá poppdrotningunum í Divaz til punkrokkararnar í 200.
Les alla greinina
Postað í Mentan, Talubløðran, Tiltøk
03 mai 2012
Bólkurin Gipsy Train hevur nýliga verið í upptøkuhølum saman við framleiðaranum Benjamin Petersen og tikið nýggja staklagið "Run, Baby, Run" upp, sum tú kanst taka niður ókeypis her.
Les alla greinina
Postað í Alt, Ljómur, Mentan, Talubløðran, Upptøkur
03 mai 2012
Politiskt kjaftaslit, gestarøða við Sonju Jógvansdóttir og javnaðarball eru millum tættirnir á landsstevnu Javnaðarfloksins, "Vit síggja reytt", sum verður í Skopun um vikuskiftið.
Les alla greinina
Postað í Samfelag, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
03 mai 2012
Politiskt lesarabræv: Mótmælini frá Unga Tjóðveldi og Sosialistisk Ungdómi mótvegis samgonguni, har tey siga seg ikki vilja gevast, fyrr enn hon er koyrd frá, má metast sum størsta álopið á okkara fólkaræði í nýggjari tíð, sigur ungmannafelagið HUXA.
Les alla greinina
Postað í Alt, Lesarabrøv, Samfelag, Talubløðran
03 mai 2012
Politiskt lesarabræv: Aftaná at hava tryggjað sær sjálvum fleiri túsund krónur um mánaðin í skattalætta, skal enn ein útsettur bólkur skerjast. Hesaferð tey arbeiðsleysu, har hægsta útgjaldið nú minkar við 2500 kr um mánaðin, ella 12,5%, sum er eitt øðiligt høgg í einum, sigur Bjørt Samuelsen.
Les alla greinina
Postað í Alt, Lesarabrøv, Samfelag, Talubløðran
03 mai 2012
Seinasta vikuskifti var altjóða dansidagur kring heimin, eisini her í Føroyum. Í hesum sambandi hevur listakvinnan, koreografurin og dansarin, Jóna Kristin Thomsen, forvitnisliga innstallatións-framsýning í Norðurlandahúsinum hesa vikuna.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
03 mai 2012
Lesarabræv: So upplivdi mann eisini ein lærara, sum er beinleiðis ímóti innlæring. Rani byggir sína grundgeving á fólkaskúlalógina, har hann sigur, at um LGBT sleppa at upplýsa skúlabørn, so er tað brot á skúlalógina! Jamen lat okkum kanna málið nærri, skrivar Hergeir Staksberg.
Les alla greinina
Postað í Alt, Lesarabrøv, Mentan, Samfelag, Talubløðran
03 mai 2012
Politiskt lesarabræv: 3. Mai 2012 skal fólkaatkvøða vera um kommunusamanlegging. Tað er í øllumførum ætlanin, sum landsstýrismaðurin hevur hesum viðvíkjandi. Borgarar kring alt landið eru sera ørkymlaðir, tí satt at siga veit eingin, ella í besta føri sera fá, hvat hetta snýr seg um, skrivar Arne Winthereig vegna Ungmannafelagið Samband.
Les alla greinina
Postað í Alt, Lesarabrøv, Samfelag, Talubløðran
03 mai 2012
Seinasta sunnudag, 29. apríl, lat framsýning upp í Listasavninum við danska listamanninum Thomas Kluges, ið millum annað er kendur fyri at hava málað eina portettmynd av Drotning Margrethu.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
28 apríl 2012
Bólkurin Gipsy Train hevur nýliga verið í upptøkuhølum saman við framleiðaranum Benjamin Petersen og tikið nýtt staklag upp, sum teir geva út mikudagin í næstu viku. Lagið eitur "Run, Baby, Run", og ein forsmakkur av tí kann hoyrast her.
Les alla greinina
Postað í Alt, Sjónbond, Sjónnæmi
26 apríl 2012
Tann 21. apríl lat myndlistaframsýningin "Udvandring" upp á Norðuratlantsbryggjuni í Keypmannahavn við føroysku listafólkunum Erlu Maritu Askham, Jóhan Martin Christiansen, Heiðrik á Heygum, Jóannes Lamhauge, Halldis Joensen og Silju Strøm. Síggj myndir og les ummæli av framsýningini.
Les alla greinina
Postað í Alt, Bloggar, List, Ummæli
26 apríl 2012
"Góðu fundarfólk, mínir forbannaðu samsvíkar. Eg spyrji hvørjum ætla tit at Merkið skal flagga fyri í hesum tíðum, tá ið tey fýra opinberingarrossini: spilling, grammleiki, misjavni og skammloysi fara dundrandi gjøgnum samfelagið, kleyra vælferðina upp við hógvum sínum, hekla fyrisiting og vitanarstovnar undir, fretandi á allan sóma og alla samhyggju?" Les her hørðu og revsandi røðuna hjá, ið Carl Jóhan Jensen helt á Vaglinum í gjár í sambandi við flaggdagshaldið.
Hvørjum skal merkið flagga fyri, nú tey ungu velja Føroyar frá og rýma?
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Samfelag, Talubløðran
26 apríl 2012
Politiskt lesarabræv: "Um ein trúarbólkur vildi greitt frá, at tey, sum ein liður í teirra nýggju marknaðarføring, vilja sleppa inn á stovnar og skúlar at greiða frá teirra meining og trúgv, fyri at fáa nýggjar limir og stuðlar, vildi viðkomandi trúarbókur helst verið lagdur undir indoktrinering og gera seg inn á hesi børn og teirra ands- og trúarfrælsi. Hvat so nú, tá ið ein áhugabólkur beinleiðis í miðlunum hevur greitt frá, at tey vilja sleppa inn á stovnar og skúlar, vilja brúka børn sum mið fyri teirra marknaðarføring, helst longu í barnagarðinum, til tess at boða teirra meining og trúgv!?!" Rani Andrasson Skaalum skrivar vegna Ung fyri Miðflokkin aftursvar til ætlanina hjá LGBT um at fáa læru um samkyndleika inn í fólkaskúlan.
Les alla greinina
Postað í Alt, Lesarabrøv, Mentan, Samfelag, Talubløðran
26 apríl 2012
Seinasta leygarkvøld hevði bólkurin 200 útgávukonsert fyri seinastu útgávuna hjá sær, "Vendetta". Síggj her myndir frá konsertini, tiknar av Ditte M. Joensen og Philippe Carré.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Myndir, Sjónnæmi, Talubløðran, Tiltøk
26 apríl 2012
Leygarkvøldið 28. mars klokkan 20.00 hevur Edvard Nyholm Debess útgávukonsert í Perluni fyri seinastu fløguna hjá sær, Á Leið.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
25 apríl 2012
Fríggjakvøldið 27. apríl verður Perlan karmur um eina spennandi og intima dupultkonsert við ’Marius’ og Guðrun & Bartal. Dyrnar lata upp kl 22:00, og atgongumerki á 50,- kr fáast við dyrnar. Eisini verður okkurt selt til at sløkkja sær tostan við.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
25 apríl 2012
Nógv hava tey eftirhondini upplivað í Steinprenti av serstøkum listafólkaynskjum, men ynskið um at prenta ein heilan grindahval høvdu tey allíkavæl ikki hoyrt fyrr enn danska listakvinnan Pernille Kløvedal Helweg kom við tí. Fríggjadagin 27.apríl letur danska listakvinnan upp framsýningina HVALATEKIN/FELTGRAFIKKUR, í Norðurlandahúsinum og í Steinprent.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
24 apríl 2012
LGBT Føroyar – rørslan til frama fyri samkynd, tvíkynd og transpersónar - hevur havt aðalfund, og nýggj nevnd er farin til verka. Nevndin í LGBT Føroyar ætlar at byggja víðari á ta jaligu kós, sum varð sett, tá ið LGBT Føroyar var stovnað í fjør.
Les alla greinina
Postað í Alt, Samfelag, Talubløðran, Tíðindaskriv
23 apríl 2012
Fríggjadagin verður Dansidagurin 2012 hildin í Føroyum. Í fleiri vikur hava dansibólkar fyrireikað seg, og hendan dagin verða ymisk tiltøk í og kring gøturnar í Tórshavn umframt stóra heimsklassa breakdansisýningin, "Tribe", sum verður víst í Norðurlandahúsinum.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
23 apríl 2012
Frá mikudegi 25. apríl til hósdagin 3. mai verður filmsinstallasjónin "Lejlighedsminder" hjá møðgunum Katrini Ottarsdóttir og Hildigunn Eyðfinsdóttir sýnd í fyrrverandi tappihøllini Ny Tap á Carlsberg í Keypmannahavn.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
23 apríl 2012
Lesarabræv: "Vit ganga øgiliga høgt uppí at okkara samfelag skal verða modernisera. Nógv skal verða moderna men tíverri er vánaligur moralur næstan eisini modernaður. Okkurt er heilt galið við okkara vesturlendska samfelagi." Bergur Nónklett skrivar um modernaða samfelagið og moral.
Les alla greinina
Postað í Alt, Bloggar, Samfelag
23 apríl 2012
Nú, mikudagin 25. apríl, skipar Havnar Hornorkestur fyri flaggdagshaldi í Havn. Skrúðgongan byrjar klokkan 15, har Havnar Hornorkestur og skótarnir í Havn marsjera. Gingið verður frá Kommunuskúlanum oman á Vaglið, har Carl Jóhan Jensen heldur flaggdagsrøðuna.
Les alla greinina
Postað í Alt, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
23 apríl 2012
Bloggur: "200 er røddin, ið framum aðrar vísur okkum á órætt. Við skemtiligum rokkpunki, sum fangar, fær 200 boðskapin út um, hvør bestemmar í Leoland. Hesa røddina kunnu politikarar ikki fáa at makka rætt, hvørki við samanleggingum ella hóttanum um sparingar." Niels Uni Dam hugleiðir um útgávukonsertina hjá 200, sum var í Perluni leygarkvøldið.
Les alla greinina
Postað í Alt, Bloggar, Mentan, Talubløðran, Tiltøk, Tónleikur, Ummæli
19 apríl 2012
Leygardagin 14. Apríl spældi nýstovnaða RÓ liðið móti MB í Gundadali. Síggj myndir og les meira um liðið í hesi greinini.
Les alla greinina
Postað í Alt, Ítróttur, Mentan, Talubløðran, Tíðindi
18 apríl 2012
Fríggjakvøldið 20. apríl er ÜMLÄUT í Sirkus. Kvøldið byrjar kl. 22 við dupultari rokk konsert við kultarunum í Konqueror og sjórænarametlarunum Sails of Deceit. Tá konsertin er liðug á midnátt, diskar Ray Warhol restina av náttini.
Les alla greinina
Postað í Alt, Talubløðran, Tiltøk, Tíðindaskriv
18 apríl 2012
Bloggur" Hann bleiv handtikin, seinast hann var í Føroyum. Men nú svarar Paul Watson aftur. Og tað fara føroyingar at merkja. Fríggjadagin 27. apríl sendir stóra amerikanska sjónvarpsrásin, Animal Planet, fyrsta partin av ”Whale Wars – Viking Shores” við Paul Watson á odda." Høgni Reistrup bloggar um vantandi journalistisku idealini í sendingini Whale Wars, ið eftir hansara tykki kanska er størsta álopið nakrantíð á føroyskan samleika.
Les alla greinina
Postað í Alt, Bloggar, Samfelag


text:
Nha Trang
Nha Trang er ein býur í Vjetnam, høvuðsstaður í Khanh Hoas. Í býnum búgva umleið 392.000 fólk. Hetta talið væntast at hækka til millum 560.000 í 2015 og 630.000 íbúgvar í 2025. Eftir ætlan skal eitt øki á 12.87 km2 leggjast saman við býnum, hesi øki eru Diên An og Diên Toàn. Tað skal tó fyrst góðkennast av forsætisráðharranum í Vjetnam. Býurin er væl kendur fyri sínar strendur og dykking. Býurin er eitt ferðavinnumál hjá eitt nú fólkum ið ferðast við ryggsekki men eisini hjá vjetnamesarum úr øðrum pørtum av landinum. Býurin verður vertur fyri 2016 Asian Beach Games og var vertur fyri Miss Universe 2008 og Miss Earth 2010.
Søguliga hevur býurin verið kendur undir navninum Kauthara undir Champa. Í býnum ella tætt við býin er eisini tað elligamla tornið Po Nagar, ið er bygt onkuntíð áðrenn 781.
Nha Trang - Wikivoyage (Enskt)


text:
Landsskjalasavnið Faroese National Archives
Postboks 1155
FO-110 Tórshavn
T-postur: skjalasavn@savn.fo
Tlf: +298 340 500
Seinast dagført: 06-07-2016
Landsskjalasavnið hevur til endamáls at tryggja varðveitingina av savnindum og skjølum, ið hava søguligt virði ella hava fyrisitingarligan og rættarligan týdning fyri borgarar og myndugleikar. Landsskjalasavnið skal syrgja fyri, at varðveittu savnindini altíð eru tøk hjá myndugleikum og almenningi. Landsskjalasavnið ansar eisini eftir, at umsitingarligar skrásetingarskipanir og skjalagoymslur hjá almennum myndugleikum eru tryggar og lúka tær treytir, sum eru settar í lógum og fyriskipanum.
SAMBAND:
Tlf. 340 530
e-postur: samaltrondurj@savn.fo


text:
Vaktil
Vaktil (frøðiheiti - Coturnix coturnix) er til støddar sum ein lítil grælingur, men tjúkkari og bøllutari. Á liti er hann smátt flekkutur av brúnum, gulligum, reydligum og svørtum. Hann eigur víða um verð. Eini 50 (uml. ár 1900) ár herfyri søgdu gamlir føroyingar stundum frá einum fugli, sum allir høvdu hoyrt, men eingin hevði sæð. Millum jóansøku og ólavsøku hoyrdist hann í bønum láta: »pip, pip, pip« — tí varð hann summstaðni kallaður pippus — men eingin fekk eyga á hann. Tað var vaktil, málið er lætt at kenna. Í flokkum flýgur hann landanna millum; men har sum hann hevur tikið sær bústað fyri summarið, sæst hann ikki. Tú kanst ganga leingi eftir málinum og royna at reka hann á flog, men hann smýgur undan gjøgnum grasið, og veit altíð at taka leiðina hagar, sum tað er so sítt, at tað fjalir honum. Einir tveir vitast at vera funnir deyðir, og nakrar fáar ferðir eru reiðrini funnin í slóttutíð. Í seinnu tíðini er hann nógv fækkaður í Norður-Europa, og til Føroyar kemur hann bara okkurt hendinga summar.[1]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Halgidagur
Halgidagur er dagur til almenna gudsdyrkan, ofta til minnis um einhvørja átrúnaðarliga hending. Í kristindóminum er sunnudagur vikuligur halgidagur. Í jødadómi er leygardagurin (sabbat) vikuligur halgidagur. Islam heldur fríggjadagin sum vikuligan halgidag. Afturat vikuligu halgidøgunum hava ymsu átrúnaðirnir fleiri aðrar halgidagar, ið sum oftast eru til minnis um ávísar týðandi hendingar. Í kristindóminum eru jóladagur, páskadagur, Kristi himmalsferðardagur og hvítusunnudagur mest týðandi halgidagarnir.


text:
Orð: Jóannes Patursson
Lag: Langt burt frá øðrum londum
Viðmerking: Yrktur heim eftir gøtuni frá Reynsmúla.
1. Sjá hesi fjøll og tindar!
er hetta landið mítt?
Er hetta tað, sum fedrar várir nomu?
Og hava vit tað arvað væl eftir teimum frítt,
so her ráða slektirnar tær somu?
Og nei og aftur nei! tað er minni enn so,
tí heimarættur vár hann er rikin á flog.
– Sig so, her ráða føroyingar í Føroyum!
2. Tí annaðhvørt fjallið er farið undir kong,
latínskúli vár datt fyri bakka,
og løgtingið rykt er frá stýri aftan úr rong
og samankroyst á tvinnar danskar krakkar.
Várt móðurmál fekk læstan kjaft –
nú er ei annað tos
enn eingilskar rukkur og danskt dumbubos –
sig so her ráða føroyingar í Føroyum!
3. Ja, so er manna hugsan, og so er manna trú,
at heimaráð er einki uttan eiti;
tað tykist okkum fjálgast at vera eins og kú,
ið livir væl í sínum heimabeiti.
Men sáran hoyrast hvinini úr homrum hvølt og ørt:
“Á, neyðara landsmenn, hvat hava tit gjørt!
Tit dripið hava føroyingin í Føroyum.”


text:
Tuesday, September 16, 2008
Frá veiðusamfelag til vitanarsamfelag II
Eftir Elin Heinesen, stjóra í SamViti
Fyritreytirnar fyri at skapa kappingarføri snúgva seg í dag í høvuðsheitum um evnini hjá vinnulívinum til at skifta frá reinari rávøru- og ídnaðarframleiðslu sum fremstu búskaparligu drívmegi til meira fjølbroyttar og handilsligar tænastur – harímillum at draga skikkaða arbeiðsmegi til, sum hevur førleikar til at menna og marknaðarføra vørur.
Førleikar til at samskifta eru avgerandi fyri menningina av nýggjum vørum og vinnum. Førleikar til at savna og skifta um virðismikla vitan hava týdning fyri, at nýggj hugskot verða ment – t.d. hugskot til bíligari og burðardyggari framleiðsluhættir. Førleikar til at kunna, marknaðarføra og selja, hava týdning fyri, at vørurnar røkka einum so stórum kundaskara sum gjørligt. Tað er í hesi virðisskapan, at t.d. akademikararnir kunnu koma vinnuni til hjálpar.
At fáa fleiri skikkaði virðisskapandi fólk til at velja at búgva og arbeiða í Føroyum er ein av okkara allarstørstu avbjóðingum í løtuni. Vit mangla akademikarar, lesandi, granskarar og nýskapandi íverksetarar, umframt ikki minst kvinnur og barnafamiljur. At skapa eitt samfelag, sum kann draga at sær fólk uttanífrá – eisini vitjandi, sum leggja pengar eftir seg – er ein fyritreyt fyri búskaparvøkstri og fyri størri fjølbroytni í vinnuni. Men hvussu væl megna vit hesar avbjóðingar? Tað gongur heldur striltið í løtuni. Tí má ein sjálvrannsakan til.
Virða vit tey, ið skapa óítøkiligu virðini?
Vinnan spælir ein stóran leiklut – ikki minst fiskivinnan, sum eins og onnur vinna má viðurkenna, at tað kann loysa seg at gera størri íløgur í handilsliga, tænastuveitandi og akademiska arbeiðsmegi, hóast hon í fyrstu atløgu tykist dýr. Men sum er, leggur høvuðsvinna okkara enn fyrst og fremst áherðslu á tað siðbundna – at veiða og framleiða, har tað í stóran mun ræður um at fiska so nógv sum gjørligt so skjótt sum gjørligt og fáa sum mest fyri rávøruna. Vinnan tykist í ov lítlan mun at vilja hava brúk fyri tí, sum akademikarar kundu lagt aftrat – t.d. í mun til at fáa meira fyri minni.
Halda vit framhaldandi fast í einum ikki-burðardyggum hugburði, sum restin av heiminum er í ferð við at flyta seg burturfrá, kunnu vit bara rokna við at verða rakt av kreppu – ikki bara orsaka av høgum oljuprísum, men av svíkjandi fiskastovnum, av ov lágum prísum fyri okkara vørur, av manglandi arbeiðsmegi osfr. Hetta er spell, tá veruleikin er, at fleiri og fleiri føroyingar eru vælútbúnir og kundu givið sítt týðandi íkast til størri virðisskapan og til at skapa eina meira burðardygga vinnu. Men hetta virðismikla menniskjansliga tilfeingið tykist ikki at vera virðismett sum uppiborið og als ikki brúkt optimalt í Føroyum.
Ein kærkomin hjálpandi hond
Tey útbúnu ynskja sjálvandi at fáa høvi til at brúka sína vitan og førleikar. Men sum er nú, brúka nógv av okkara væl útbúnu fólkum sínar førleikar aðrastaðni. Mong hugsa enn ikki tankan, at tað ber til at koma heim, tí akademiskir førleikar verða lítið eftirspurdir í føroyskari vinnu – í øllum førum ikki í siðbundnu vinnuni. Teir verða næstan bara eftirspurdir í tí almenna. Hugburðurin hjá akademikarum og ikki-akademikarum er ofta ymiskur. Hetta er við til at skapa spenningar millum tað almenna og vinnuna, sum ofta tykjast nærmast at mótarbeiða hvørjum øðrum heldur enn at síggja seg sum eitt ískoyti til hvønnannan. Mong útbúgvin fólk, sum eru komin heim fyri at royna seg í vinnuni, siga seg uppliva at verða meira ella minni sæð sum ónyttur, ið ikki vita, hvat ‘veruligt arbeiði’ snýr seg um, so tí ber ikki til at lurta eftir teimum. Hetta ger tað ikki hugaligari at koma heim til Føroya at liva og virka.
Samstundis er lønarlagið væl lægri í Føroyum fyri akademikarar enn í londunum kring okkum, skattlig viðurskifti við flyting til Føroya ófyrimunarlig, umframt at tað er dýrt bæði at búgva og keypa vørur her. Ei undur í, at nógv aftra seg við at fara til Føroya at søkja sær arbeiði. Ístaðin fyri at mála fíggindamyndir og síggja útbúgvin fólk sum mótstøðufólk, ónyttur ella óneyðugar útreiðslur, átti vinnan at sæð tey útbúnu sum eina kærkomna hjálpandi hond til eina vinnu, sum er í kreppu og hevur hart brúk fyri hesi hjálpini.
Gamlir dreingir fáa ikki eftirkomarar
Hetta kundi samstundis eisini hjálpt uppá ójavnvágina millum kynini í Føroyum, har kvinnur eru í
undirskoti – av góðum orsøkum. Kvinnur eru í miðal betri útbúnar enn menn og arbeiða siðbundið eisini nógv í handils- og tænastuvinnu, men tað er ikki stórt útboð av teimum størvunum í Føroyum í mun til í økjum við størri fólkamiðsavnan uttanlands, sum virka sum magnetir uppá okkara kvinnur og lesandi. Vit síggja tí, hvussu nógvar kvinnur og lesandi ikki venda aftur til Føroya, um tey flyta av landinum, tí møguleikarnir eru betri hjá teimum í øðrum fólkaríkari økjum fyri meira lønandi, spennandi og avbjóðandi arbeiði og fyri at liva minni kostnaðartungt enn her.
Um vit ikki gera nakað nú við støðuna her heima, økist vandin fyri, at hetta landið endar við at vera eitt samfelag av ófaklærdum gomlum dreingjum, sum búgva á bygd og arbeiða í fiskivinnu. Alt gott um teir annars, men teir fáa ikki eftirkomarar. Vit síggja longu, fólkavøksturin er uppsteðgaður.
Mugu geva rúm fyri fjølbroytni
Um Føroyar skal vera eitt liviligt og spennandi samfelag við eins høgum livifóti sum t.d. í hinum Norðanlondunum, og við eini væl fjølbroyttari íbúgvarasamanseting, har lesandi, vælútbúgvin fólk og kvinnur, sum kunnu føða børn, eisini trívast – er tíðin komin til at hugsa í munadyggum vakstrarstrategium, sum vinnan og tað almenna mugu ganga saman um at skapa í felag, so allir partar hála somu línu og rudda vegin fyri hvønnannan.
Um ikki lívið skal bløða spakuligt út úr hesum samfelagnum, mugu vit syrgja fyri at draga nógv fleiri og meira virðisskapandi og reproduktivar kreftir til Føroya. Vit mugu hava fólkaríkari samanhangandi meginøki í Føroyum, sum geva rúm fyri størri fjølbroytni – og tí virka meira dragandi fyri fleiri. Vit hava nógvar avbjóðingar fyri framman, sum vit mugu møta og loysa.
Mugu raðfesta inntøkugevandi átøk
Spurningurin er, hví stórir partar av vinnuni og ávísir politikkarar ikki meta støðuna í mun til stóru myndina, men royna at trumfa áhugamál hjá lokalsamfeløgum ella ávísum pørtum av vinnuni ígjøgnum. Harvið halda tey fast í, at vit framhaldandi skulu hava eitt einstreingjað og siðbundið veiðusamfelag, sum í longdini kortini ikki er burðardygt og útihýsir so nógvum møguleikum, heldur enn at gera íløgur í virðisskapandi nýskapan, sum kundi stovnfest vinnuna betri og skapt nógv fleiri arbeiðspláss – m.a. til tey, sum nú búgva uttanlands, umframt nógv størri møguleikar fyri inntøkum og spennandi avbjóðingum – júst tað, sum okkara væl útbúna arbeiðsmegin eftirlýsir.
Tað gongur uttan iva út yvir samfelagsbúskapin í væl størri mun, enn vit geva okkum far um, um vinnan og tað almenna ikki hugsa meira yvirskipað og gera meira fyri at draga – og brúka – útbúnað ella akademiska virðisskapandi arbeiðsmegi, so vit kunnu styrkja vinnuna og fáa tann neyðuga búskaparvøksturin, ið t.d. skal bera tær vaksandi almennu útreiðslurnar til heilsuverk og tunnellir o.a.
Gransking, menning og marknaðarføring má til
Um politiska skipanin bara átekur sær ein reglubindandi eftirlitsleiklut og áleggur landskassanum fleiri og fleiri útreiðslur til ikki-inntøkugevandi íløgur, har øktu útreiðslurnar verða fíggjaðar við at leggja enn hægri skattir og avgjøld á fólk, uttan samstundis at gera kakuna størri – tvs. gera íløgur í átøk, sum geva samfelagnum sum heild størri inntøkur – so verður úrslitið eitt fíggjarligt trýst á vinnuna og á einstaka borgaran, ið sannlíkt útarmar gjaldførið og kvinkar príslagið enn longur uppeftir, sum aftur ger, at samfelagið gerst minni attraktivt fyri tey vælútbúnu at búseta seg og arbeiða í. Tað bítur seg sjálvt í halan.
Tí er tað altavgerandi, at politiska skipanin raðfestir íløgur í skilagóð átøk, ið mest sannlíkt økja samfelagsinntøkurnar og harvið gjaldførið skjótast gjørligt.
Hvørja nyttu kann tað almenna gera?
Ikki øll halda, at tað almenna eigur at blanda seg uppí vinnumenning. Í útgangsstøðinum er tað sjálvandi altíð sunnast, at vinnan megnar at standa á egnum beinum, men í ávísum førum kann tað almenna gera stóra nyttu í mun til at lata hurðar upp og lætta umstøðurnar fyri vinnu við vakstrar- og útflutningsmøguleikum. Spurningurin er, hvar tað almenna røkkur – ella hvat tað almenna kann, sum privata vinnulívið ikki kann ella ikki raðfestir, tí tað ikki hevur orkuna at gera íløgurnar í tað. Her kann tað almenna traðka til sum ein virðismikil sparringspartnari fyri vinnuna.
Tað almenna kann stuðla ella gera íløgur í virðisskapandi gransking, hagtalssavnan og onnur amboð, sum vinnan hevur fyri neyðini í mun til at fremja vørumenning og betri, meira samskipaða og effektiva marknaðarføring av Føroyum og føroyskum vørum og tænastum, har vinnan ikki einsamøll megnar at lyfta uppgávuna.Tað almenna kann lata hurðar upp á týðandi millumlanda og hægri politiskum stigi – t.d. ígjøgnum samstarv við útlendskar almennar stovnar sum hava týdning fyri fremjan av vinnumálum. Tað almenna gevur ofta eina ávísa tign til vinnulig átøk við, at almennir persónar/embætisfólk luttaka og lyftir harvið týdningin av átakinum í eygunum á útlendskum handilspartnarum og fjølmiðlum. Og tað almenna er meira óheft enn vinnan av serstøkum handilsligum áhugamálum, tí tað hevur skyldu til at tæna samfelagnum sum heild og kann tí spæla ein savnandi leiklut, har sum tað gevur eyðsæddar fyrimunir, at vinnan stendur saman.
Meira um, hvat skal til fyri at venda búskaparligu gongdini í næstu grein, sum kemur í morgin.
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Fyritreytirnar fyri at skapa kappingarføri snúgva seg í dag í høvuðsheitum um evnini hjá vinnulívinum til at skifta frá reinari rávøru- og ídnaðarframleiðslu sum fremstu búskaparligu drívmegi til meira fjølbroyttar og handilsligar tænastur – harímillum at draga skikkaða arbeiðsmegi til, sum hevur førleikar til at menna og marknaðarføra vørur.
Førleikar til at samskifta eru avgerandi fyri menningina av nýggjum vørum og vinnum. Førleikar til at savna og skifta um virðismikla vitan hava týdning fyri, at nýggj hugskot verða ment – t.d. hugskot til bíligari og burðardyggari framleiðsluhættir. Førleikar til at kunna, marknaðarføra og selja, hava týdning fyri, at vørurnar røkka einum so stórum kundaskara sum gjørligt. Tað er í hesi virðisskapan, at t.d. akademikararnir kunnu koma vinnuni til hjálpar.
At fáa fleiri skikkaði virðisskapandi fólk til at velja at búgva og arbeiða í Føroyum er ein av okkara allarstørstu avbjóðingum í løtuni. Vit mangla akademikarar, lesandi, granskarar og nýskapandi íverksetarar, umframt ikki minst kvinnur og barnafamiljur. At skapa eitt samfelag, sum kann draga at sær fólk uttanífrá – eisini vitjandi, sum leggja pengar eftir seg – er ein fyritreyt fyri búskaparvøkstri og fyri størri fjølbroytni í vinnuni. Men hvussu væl megna vit hesar avbjóðingar? Tað gongur heldur striltið í løtuni. Tí má ein sjálvrannsakan til.
Virða vit tey, ið skapa óítøkiligu virðini?
Vinnan spælir ein stóran leiklut – ikki minst fiskivinnan, sum eins og onnur vinna má viðurkenna, at tað kann loysa seg at gera størri íløgur í handilsliga, tænastuveitandi og akademiska arbeiðsmegi, hóast hon í fyrstu atløgu tykist dýr. Men sum er, leggur høvuðsvinna okkara enn fyrst og fremst áherðslu á tað siðbundna – at veiða og framleiða, har tað í stóran mun ræður um at fiska so nógv sum gjørligt so skjótt sum gjørligt og fáa sum mest fyri rávøruna. Vinnan tykist í ov lítlan mun at vilja hava brúk fyri tí, sum akademikarar kundu lagt aftrat – t.d. í mun til at fáa meira fyri minni.
Halda vit framhaldandi fast í einum ikki-burðardyggum hugburði, sum restin av heiminum er í ferð við at flyta seg burturfrá, kunnu vit bara rokna við at verða rakt av kreppu – ikki bara orsaka av høgum oljuprísum, men av svíkjandi fiskastovnum, av ov lágum prísum fyri okkara vørur, av manglandi arbeiðsmegi osfr. Hetta er spell, tá veruleikin er, at fleiri og fleiri føroyingar eru vælútbúnir og kundu givið sítt týðandi íkast til størri virðisskapan og til at skapa eina meira burðardygga vinnu. Men hetta virðismikla menniskjansliga tilfeingið tykist ikki at vera virðismett sum uppiborið og als ikki brúkt optimalt í Føroyum.
Ein kærkomin hjálpandi hond
Tey útbúnu ynskja sjálvandi at fáa høvi til at brúka sína vitan og førleikar. Men sum er nú, brúka nógv av okkara væl útbúnu fólkum sínar førleikar aðrastaðni. Mong hugsa enn ikki tankan, at tað ber til at koma heim, tí akademiskir førleikar verða lítið eftirspurdir í føroyskari vinnu – í øllum førum ikki í siðbundnu vinnuni. Teir verða næstan bara eftirspurdir í tí almenna. Hugburðurin hjá akademikarum og ikki-akademikarum er ofta ymiskur. Hetta er við til at skapa spenningar millum tað almenna og vinnuna, sum ofta tykjast nærmast at mótarbeiða hvørjum øðrum heldur enn at síggja seg sum eitt ískoyti til hvønnannan. Mong útbúgvin fólk, sum eru komin heim fyri at royna seg í vinnuni, siga seg uppliva at verða meira ella minni sæð sum ónyttur, ið ikki vita, hvat ‘veruligt arbeiði’ snýr seg um, so tí ber ikki til at lurta eftir teimum. Hetta ger tað ikki hugaligari at koma heim til Føroya at liva og virka.
Samstundis er lønarlagið væl lægri í Føroyum fyri akademikarar enn í londunum kring okkum, skattlig viðurskifti við flyting til Føroya ófyrimunarlig, umframt at tað er dýrt bæði at búgva og keypa vørur her. Ei undur í, at nógv aftra seg við at fara til Føroya at søkja sær arbeiði. Ístaðin fyri at mála fíggindamyndir og síggja útbúgvin fólk sum mótstøðufólk, ónyttur ella óneyðugar útreiðslur, átti vinnan at sæð tey útbúnu sum eina kærkomna hjálpandi hond til eina vinnu, sum er í kreppu og hevur hart brúk fyri hesi hjálpini.
Gamlir dreingir fáa ikki eftirkomarar
Hetta kundi samstundis eisini hjálpt uppá ójavnvágina millum kynini í Føroyum, har kvinnur eru í
undirskoti – av góðum orsøkum. Kvinnur eru í miðal betri útbúnar enn menn og arbeiða siðbundið eisini nógv í handils- og tænastuvinnu, men tað er ikki stórt útboð av teimum størvunum í Føroyum í mun til í økjum við størri fólkamiðsavnan uttanlands, sum virka sum magnetir uppá okkara kvinnur og lesandi. Vit síggja tí, hvussu nógvar kvinnur og lesandi ikki venda aftur til Føroya, um tey flyta av landinum, tí møguleikarnir eru betri hjá teimum í øðrum fólkaríkari økjum fyri meira lønandi, spennandi og avbjóðandi arbeiði og fyri at liva minni kostnaðartungt enn her.
Um vit ikki gera nakað nú við støðuna her heima, økist vandin fyri, at hetta landið endar við at vera eitt samfelag av ófaklærdum gomlum dreingjum, sum búgva á bygd og arbeiða í fiskivinnu. Alt gott um teir annars, men teir fáa ikki eftirkomarar. Vit síggja longu, fólkavøksturin er uppsteðgaður.
Mugu geva rúm fyri fjølbroytni
Um Føroyar skal vera eitt liviligt og spennandi samfelag við eins høgum livifóti sum t.d. í hinum Norðanlondunum, og við eini væl fjølbroyttari íbúgvarasamanseting, har lesandi, vælútbúgvin fólk og kvinnur, sum kunnu føða børn, eisini trívast – er tíðin komin til at hugsa í munadyggum vakstrarstrategium, sum vinnan og tað almenna mugu ganga saman um at skapa í felag, so allir partar hála somu línu og rudda vegin fyri hvønnannan.
Um ikki lívið skal bløða spakuligt út úr hesum samfelagnum, mugu vit syrgja fyri at draga nógv fleiri og meira virðisskapandi og reproduktivar kreftir til Føroya. Vit mugu hava fólkaríkari samanhangandi meginøki í Føroyum, sum geva rúm fyri størri fjølbroytni – og tí virka meira dragandi fyri fleiri. Vit hava nógvar avbjóðingar fyri framman, sum vit mugu møta og loysa.
Mugu raðfesta inntøkugevandi átøk
Spurningurin er, hví stórir partar av vinnuni og ávísir politikkarar ikki meta støðuna í mun til stóru myndina, men royna at trumfa áhugamál hjá lokalsamfeløgum ella ávísum pørtum av vinnuni ígjøgnum. Harvið halda tey fast í, at vit framhaldandi skulu hava eitt einstreingjað og siðbundið veiðusamfelag, sum í longdini kortini ikki er burðardygt og útihýsir so nógvum møguleikum, heldur enn at gera íløgur í virðisskapandi nýskapan, sum kundi stovnfest vinnuna betri og skapt nógv fleiri arbeiðspláss – m.a. til tey, sum nú búgva uttanlands, umframt nógv størri møguleikar fyri inntøkum og spennandi avbjóðingum – júst tað, sum okkara væl útbúna arbeiðsmegin eftirlýsir.
Tað gongur uttan iva út yvir samfelagsbúskapin í væl størri mun, enn vit geva okkum far um, um vinnan og tað almenna ikki hugsa meira yvirskipað og gera meira fyri at draga – og brúka – útbúnað ella akademiska virðisskapandi arbeiðsmegi, so vit kunnu styrkja vinnuna og fáa tann neyðuga búskaparvøksturin, ið t.d. skal bera tær vaksandi almennu útreiðslurnar til heilsuverk og tunnellir o.a.
Gransking, menning og marknaðarføring má til
Um politiska skipanin bara átekur sær ein reglubindandi eftirlitsleiklut og áleggur landskassanum fleiri og fleiri útreiðslur til ikki-inntøkugevandi íløgur, har øktu útreiðslurnar verða fíggjaðar við at leggja enn hægri skattir og avgjøld á fólk, uttan samstundis at gera kakuna størri – tvs. gera íløgur í átøk, sum geva samfelagnum sum heild størri inntøkur – so verður úrslitið eitt fíggjarligt trýst á vinnuna og á einstaka borgaran, ið sannlíkt útarmar gjaldførið og kvinkar príslagið enn longur uppeftir, sum aftur ger, at samfelagið gerst minni attraktivt fyri tey vælútbúnu at búseta seg og arbeiða í. Tað bítur seg sjálvt í halan.
Tí er tað altavgerandi, at politiska skipanin raðfestir íløgur í skilagóð átøk, ið mest sannlíkt økja samfelagsinntøkurnar og harvið gjaldførið skjótast gjørligt.
Hvørja nyttu kann tað almenna gera?
Ikki øll halda, at tað almenna eigur at blanda seg uppí vinnumenning. Í útgangsstøðinum er tað sjálvandi altíð sunnast, at vinnan megnar at standa á egnum beinum, men í ávísum førum kann tað almenna gera stóra nyttu í mun til at lata hurðar upp og lætta umstøðurnar fyri vinnu við vakstrar- og útflutningsmøguleikum. Spurningurin er, hvar tað almenna røkkur – ella hvat tað almenna kann, sum privata vinnulívið ikki kann ella ikki raðfestir, tí tað ikki hevur orkuna at gera íløgurnar í tað. Her kann tað almenna traðka til sum ein virðismikil sparringspartnari fyri vinnuna.
Tað almenna kann stuðla ella gera íløgur í virðisskapandi gransking, hagtalssavnan og onnur amboð, sum vinnan hevur fyri neyðini í mun til at fremja vørumenning og betri, meira samskipaða og effektiva marknaðarføring av Føroyum og føroyskum vørum og tænastum, har vinnan ikki einsamøll megnar at lyfta uppgávuna.Tað almenna kann lata hurðar upp á týðandi millumlanda og hægri politiskum stigi – t.d. ígjøgnum samstarv við útlendskar almennar stovnar sum hava týdning fyri fremjan av vinnumálum. Tað almenna gevur ofta eina ávísa tign til vinnulig átøk við, at almennir persónar/embætisfólk luttaka og lyftir harvið týdningin av átakinum í eygunum á útlendskum handilspartnarum og fjølmiðlum. Og tað almenna er meira óheft enn vinnan av serstøkum handilsligum áhugamálum, tí tað hevur skyldu til at tæna samfelagnum sum heild og kann tí spæla ein savnandi leiklut, har sum tað gevur eyðsæddar fyrimunir, at vinnan stendur saman.
Meira um, hvat skal til fyri at venda búskaparligu gongdini í næstu grein, sum kemur í morgin.
Elin Heinesen, stjóri í SamViti, sept. 2008
Posted by Elin Brimheim Heinesen at Tuesday, September 16, 2008
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
14. september
14. september er dagur 259 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 260 um skotár er). 106 dagar eru eftir av árinum.
Í Føroyum hevur eisini verið eitt tíðindablað við heitinum 14. september - sí 14. september (tíðindablað).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1752 - Bretland fer at brúka gregorianska álmanakkan. 52 ár eftir Danmark.
- 1901 - 42 ára gamli amerikanski varaforsetin Theodore Roosevelt verður 26. forseti í USA,
eftir at William McKinley doyði av skotunum, hann fekk vikuna fyri.
- 1911 - Russisk forsætisráðharrin Peter Stolypin verður myrdur.
- 1946 - Fólkaatkvøða er í Føroyum, um Føroyar skulu hava eina heimastýrisskipan ella loysing.
Flestar atkvøður vóru fyri loysing; 48,7%. Valluttøkan var 67,5%
- 1964 - Bretska dagblaðið The Daily Herald steðgar útgávuni og verður avloyst av The Sun.
- 1975 - Málningurin "Náttarvaktin" hjá Rembrandt verður karvalur sundur av einum vitjandi á savninum í Amsterdam.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1949 - Tommy Seeback, danskur tónleikari og tónasmiður (d. 2003)
- 1958 - Debbie Cameron, amerikansk/dansk sangari
- 1959 - Mary Crosby, amerikanskur sjónleikari
- 1959 - Morten Harket, norskur rocktónleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1927 - Amerikanski dansarin Isadora Duncan doyr í bili, tá ið hálsturriklæði hennara verður fast í hjólinum Bugatti bilinum.


text:
Glitnir
Glitnir er salur í norrønu gudalæruni. Um Glitnir stendur at lesa:
Forseti er sonur Baldurs og Nonnu Nepsdóttur. Hann eigur tann salin á himni, ið rópast Glitnir. Allir ið koma til hansara við rættartrætum, fara sættir haðani, og hesin dómstólur er tann besti hjá gudum og monnum. Tikið verður soleiðis til:
Glitnir eitur salur
stokkar av gulli,
og tektur við silvuri.
Har man Forseti
búgva flestar dagar
og loysa allar sakir.
Glitnir ímyndar týdningin av umrøðu heldur enn at brúka vald sum máti at loysa trætur í norrønari siðvenju.


text:
Mín bíbliusøgubók
HETTA er ein bók við sonnum søgum. Allar eru úr bestu bókini í heiminum, Bíbliuni. Tær greiða frá heimssøguni, frá Gud fór undir at skapa og heilt til okkara tíð. Tær siga eisini frá tí Gud lovar at gera í framtíðini.
Bókin gevur innlit í tað Bíblian snýr seg um. Hon sigur frá persónum í Bíbliuni og tí teir gjørdu. Hon greiðir eisini frá tí deiligu vónini um ævigt lív í einum paradísi á jørðini, sum Gud gevur menniskjum.
Í bókini eru 116 søgur. Tær eru býttar í átta partar. Á einari síðu framman fyri hvørjum parti er í stuttum greitt frá tí hesin parturin inniheldur. Sagt verður frá hendingunum í somu raðfylgju sum tær vóru. Tað hjálpir tær at læra, nær tær fóru fram í mun til aðrar hendingar.
Bókin brúkar eitt heilt einfalt mál. Nógv børn munnu sjálv duga at lesa hana. Og tit foreldur fáa at síggja, at tey smærru børnini fegin vilja hoyra tykkum lesa søgurnar aftur og aftur. Ja, í hesi bókini er nógv áhugavert fyri bæði ung og gomul.
Síðst í hvørjari søgu verður víst til tað í Bíbliuni, sum hon byggir á. Tað er gott at blaða upp í Bíbliuna og lesa hesi pettini.
Í hesari bókini eru bíbliuuppafturtøkurnar umskrivaðar til eitt mál sum er lætt at skilja hjá børnum. Aftan á hvørja søgu er víst til tað bíbilska keldutilfarið.


text:
Orð og lag: Karl David Wickberg
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: Du får lägga på Jesus din börda
1. Hygg á Jesus í skiftandi tíðum,
trúgvur vinur á leið tær hann er,
hann tær fylgir í brattastu líðum,
og í myrkri hann ljós til tín ber.
Niðurlag: Tínar byrðar hann lovar at bera,
sum við vin tín tú tala við hann,
tínar bønir har svaraðar verða,
aftur lívsvón hann birta tær kann.
2. Tá í ódnarnátt óttin teg nívir,
hann teg troystar og vakir við tær,
kveikir ljós, veitir skýli, sum lívir
mót teim brotum, ið hótta títt far.
3. Tá til freistingarleið tú tær hallar,
er hann nær – vend tær til hann í bøn.
Ei til fánýtis á hann tú kallar
– friður Guds tá skal verða tín løn.


text:
Høgni Reistrup
Hví hava vit bara mist 33 fólk til Svøríkis seinastu 30 árini og 6.746 fólk til Danmarkar sama tíðarskeið? Flytimynstrið millum Føroyar og londini kring okkum gevur okkum eina rættiliga greiða mynd av, hvussu føroyingar virka og hava virkað í heiminum undir donsku heimastýrisskipanini.
Kunnu vit hátíðarhalda altjóða útsýni ella avbyrging, nú 70 ár eru liðin síðani fólkaatkvøðuna um sjálvstøðu í 1946? Hetta er mest viðkomandi spurningurin at seta. Vit kunnu skjótt staðfesta, at okkara samfelag er ment við rúkandi ferð, men at brek eisini eru í skipanini. Mentanarliga eru vit knýtt óvanliga nær at bara einum øðrum landi, og búskaparliga er støðan tann sama.
Men veruliga vanlukkan er stóra fjøldin, sum er rýmd úr Føroyum til Danmarkar. Seinastu árini hava vit mist so nógv fólk til Danmarkar, at setur eru ikki á okkara flotta tjóðleikvølli, Tórsvølli, til allar føroyingarnar búsitandi í Danmark.
Vit hava góð hagtøl frá 1985 og fram um flytimynstrið millum Føroyar og onnur lond. Hetta eru góð 30 ár. Gongdin í fólkatalinum og mynstrið hjá fólki, tá ið tey flyta, vísir okkum, hvussu vit stjórna og hava stjórnað okkara egna fólki undir heimastýrisskipanini.
Hvat fáa vit burturúr?
Vit eru undir Danmark, tí vit fáa nakað burturúr tí. Soleiðis tekur afturhaldið til orða. Seinast tá ið ólavsøkurøða løgmans var til umrøðu í tinginum herfyri. Í løgtinginum, í talgildum og loftbornum miðlum. Allastaðni verður uppáhaldið endurtikið: Vit fáa so nógv afturfyri okkara ómyndugu støðu. Og so verður lagt aftrat, at vit byrgja okkum inni, tá ið vit verða sjálvstøðu tjóð.
Men tað er ein sannroynd, at bara seinastu 30 árini hevur henda skipanin flutt 6.746 fleiri fólk úr Føroyum til Danmarkar enn øvugt.
Kortini hoyra vit umaftur og umaftur hesar somu útsagnirnar. Vit hava tað betri undir verandi skipan, og tá ið vit eru vorðin fullveldi og hava tikið evsta valdið í egnum landi, kuta vit samstundis allar træðrir til útheimin.
Men latið okkum hyggja at tølunum heldur enn bara at hava eina meining. Meiningar kunnu øll hava. Og tær hava higartil verið hentar hjá afturhaldinum at dustað av hvørja ferð, vit føroyingar rætta ryggin og taka stig á leiðini at gera Føroyar til sjálvstøðuga tjóð.
Tá ið afturhaldið sigur, at vit ikki mugu missa ríkisborgararættindi, spyrji eg: Ber til at missa meira, enn vit gera undir verandi skipan? Hvat hava vit at missa?
Tað er sjálvsagt, at einki land soleiðis hissini letur øðrum landi pening á hvørjum ári uttan at fáa nakað afturfyri. Vit lata evstu løgfrøðiligu ábyrgdina frá okkum. Og so lata vit fólk. Nógv fólk.
Ongland, Írland og Holland
Flestu føroyingar hava ein óvanliga sterkan norðurlendskan samleika, sum tú ikki finnur aðrastaðni í Norðurlondum. Hann er kanska veikast í Danmark. Tí er tað ikki so løgið, at rættiliga fá fólk flyta til eitt nú Onglands, Írlands og Hollands, hóast høvuðsstaðirnir í øllum hesum londum eru nærri Tórshavn enn Keypmannahavn. Seinastu 30 árini hevur netto fráflytingin til Onglands verið 81 fólk. Netto fráflytingin til Hollands hevur verið 1 fólk. Og so eru 6 fólk fleiri flutt til Føroya úr Írlandi enn øvugt.
Hóast høvuðsstaðirnir í hesum londum eru landafrøðiliga nærri okkum enn Keypmannahavn, er tað øgiliga týðiligt, at vit ikki lata okkum ávirka av hesum londum, leita okkum íblástur haðani ella flyta stórvegis til hesi lond.
Okkara norðurlendski samleiki er enn so sterkur, at vit ikki gáa stórvegis um, hvat tey takast við í London, Dublin og Amsterdam. Fyribils kunnu vit bara siga, at hetta er orsøkin, og at soleiðis er tað bara. Vit eru fram um alt norðurlendingar.
Ísland, Noregi og Svøríki
Vit búgva í Norðurlondum. Við hesi staðfesting kunnu vit kanska eisini koma fram til ta niðurstøðu, at so flyta føroyingar til hesi londini. Fjarstøðan úr Tórshavn til Reykjavíkar er 797 km og til Oslo 973 km, og tað er væl styttri enn teir 1.311 km til Keypmannahavnar. Nakað longri er til Stokkhólmar. Men føroyingar fylkjast kortini ikki í stórum tali í øllum okkara norðurlendsku grannalondum.
Seinastu 30 árini eru 97 fleiri fólk flutt til Íslands úr Føroyum enn øvugt. Hyggja vit til Noregs, eru 380 fleiri fólk flutt hagar enn til Føroya í sama tíðarskeiði. Og Svøríki er ikki eitt land, sum dregur munandi fleiri fólk til sín úr Føroyum enn øvugt. Netto fráflytingin hevur seinastu 30 árini verið 33 fólk.
Munurin upp til tey 6.746 fólkini, sum vit hava mist til Danmarkar, er ikki bara stórur. Hann er ógvisligur.
Við støði í hesi sannroynd kunnu vit staðfesta, at tað hvørki er landafrøðiliga fjarstøðan ella norðurlendski samleikin, sum ger av, hvar fólk flyta úr Føroyum og úr útlandinum til Føroya. Tað er heimastýrislógin, sum knýtir okkum so tætt at bara einum øðrum landi, at vit nærum tykjast ikki at leggja til merkis, at ein stórur og fjølbroyttur umheimur er har úti, sum vit ikki røkka út til og ikki sýna stóran áhuga. Trupulleikin er, at vit enn eru undir donsku skipanini og ikki hava latið framtíðina upp í okkara egnu dugnaligu hendur at stjórna.
Tá ið manntal var í 2011, bleiv spurt um, hvar fólk í Føroyum eiga børn uttan fyri landoddarnar. Svarið endurspeglaði ikki fjølbroytni, tí 7.425 áttu børn í Danmark. Og bara 702 áttu børn í øðrum norðurlondum enn Danmark – tilsamans.
Hetta styðjar bara undir tann veruleika, at vit festa eygu okkara á eittans land úti í stóru verð.
Tá ið politikarar úr afturhaldsveinginum tosa um at taka burtur sokallaðar marknaðarforðingar ímillum Føroyar og Danmark, so er tað bara eitt annað orð fyri at vilja greipa Føroyar og Danmark enn tættari saman. Men vilja vit veruliga tað? Hevur søgan prógvað, at tað er ein góð loysn? Vísir flytingin millum londini, at hetta er rætt at gera? Eg haldi, at vit skulu líta á okkum sjálv og savna okkum um okkara egnu viðurskifti heldur enn at nýta orkuna til at fáa alt møguligt í lag við bara eitt annað land. Eg veit, at nógv eru samd við mær í hesum.
Hvat er at byrgja seg inni?
Vit fara sanniliga ikki at byrgja okkum inni í sjálvstøðum Føroyum. Vit skulu samstarva nógv meira við heimin rundan um okkum. Avbyrging hevur kanska verið einasta vissa trygdin, vit hava havt undir heimastýrisskipanini. Tá ið vit hava skift donsku heimastýrisskipanina út, skal okkara lutur í altjóða samfelagnum ikki liggja eftir. Og eg eri sannførdur um, at búskaparligu meiðslini verða ikki verri í einum sjálvbjargnum og sjálvberandi Føroyum. Tey fara at koma, men verða ikki verri enn búskaparligu omanlopini, sum vit kenna alt ov væl undir heimastýrisskipanini.
At vit ikki eru sjálvstøðugt land, er høvuðsorsøkin til stóra flytingina til bara eitt annað land. Eg eri sannførdur um, at tá ið vit stíga út í heimin sum føroyingar við sjálvsábyrgd og størri krøvum til okkum sjálv, tá ið vit gera okkum púra greitt, at eingin annar eigur land okkara, og eingin annar skal hava ræði á okkum, tá nýta vit orkuna rætt, tá ráða vit okkara egnu lagnu, og tá standa vit okkum sum onnur fólk í góðum og ringum tíðum.
Tá skilja vit av sonnum, at framtíðin er ikki bara nakað, sum hendir har úti og ikki viðkemur okkum. Framtíðina kunnu vit sjálv evna til.
Vit nærkast málinum um sjálvstøðugar Føroyar. Ferðin móti málinum er hugtakandi og eisini rættiliga sermerkt, tí tað eru í roynd og veru ikki so nógv lond, sum hava hetta eftir at avrika, nú vit eru komin væl inn í ein og tjúgundu øld.
Lat meg at enda siga, at eg eri fullveldismaður og harumframt hálvur dani. Henda stutta greinin hevur á ongan hátt til endamáls at vekja eina vreiði yvir fyri dønum. Men hon vísir á, at vit missa meira enn vit fáa undir heimastýrisskipanini.
Nettoflytingin seinastu 30 árini millum Føroyar og:
Danmark: -6.746 fólk
Noregi: -380 fólk
Ísland: -97 fólk
Ongland: -81 fólk
Svøríki: -33 fólk
Holland: -1 fólk
Írland: +6 fólk


text:
Danjal av Rana 10.01.2017 (14:31)
130 færri starvsfólk í fiskivinnuni
Hóast talið á løntakarum er voksið nógv, so vísa tølini eisini, at tað er stórur munur á gongdini í vinnugreinum. Í landbúnaðinum er vøksturin næstan 14%, meðan tað í ráevnisvinnuni er afturgongd uppá 20%. Men hetta eru smáar vinnugreinar, og tá er skjótt hvønn vegin. Í størru vinnugreinunum er størsta framgongdin í alivinnuni. Í oktober høvdu 1.074 fólk sína høvuðsinntøku í alivinnuni, 88 fleiri enn fyri einum ári síðani. Vøksturin er 8,9%.
Eisini í kommununum er stórur vøkstur, nú arbeiða 248 fleiri í kommununum ella hjá ríkinum í mun til í oktober 2015. Ein av orsøkunum til vøksturin man vera, at eldraøkið nú verður rikið av kommununum.
Byggivinnan hevur eisini ein vøkstur upp á yvir 100 løntakarar. Í oktober starvaðust 1.894 fólk í byggivinnuni, tað eru 101 fleiri enn sama tíðarskeið árið fyri, tá tey vóru 1.793. Vøksturin er 5,6%.
Afturgongdin rakar serliga fiskivinnuna og tað, sum hevur við sjógvin at gera. 26 færri vóru til fiskiskap, 34 færri í sjóflutningi og 70 færri í fiskavøruídnaðinum. Afturgongdin er millum 1,7 og 4,7%.
Í heilsu- og almannaverki eru stívliga 100 færri løntakarar, helst partvíst sum avleiðing av at eldrarøktin nú eru undir kommununum.


text:
Aalborg
Aalborg (Ålborg) er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 109.092 fólk, um Nørresundby verður taldur við, so er íbúgvaratalið 126.556, hetta fólkatalið ger Aalborg til tann fjórðstørsta býin í Danmark. Í Aalborg kommunu búgva 201.142 (2012)[1], hetta ger kommununa til ta trið størstu kommunu í Danmark, næst eftir Keypmannahavn og Århus. Hin 1. januar 2007 legði Aalborg kommuna saman við grannakommununum Hals, Nibe og Sejlflod.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Søgan hjá Aalborg býi fer meira enn 1000 ár aftur í tíðina. Alabu er tað fyrsta kenda navnið fyri Aalborg, tað er skrivað á pengamyntir sum eru frá 1040-árunum. Býurin fekk keypsrættindi í 1342.
Áðrenn Víkingatíð[rætta | rætta wikitekst]
Hildið verður, at býurin varð bygdur í Víkingatíðini, men prógv eru funnin um at fólk hava búð har í nógv longri tíð enn so. Orsøkin til at býurin er har ið hann er, er tann at staðið er eitt gott stað at ferðast yvir um Limfjørðin, sum er smalur á hesum staði, umframt at her vóru góðir havnamøguleikar har ið áin Eysturá (Østerå) rennur út í fjørðin.[2] Í Jarnøldini lógu fleiri bygdir á fleiri av kritheyggjunum, har núverandi Aalborg er bygdur. Teir týdningarmesti av hesum heyggjum vóru Lindholm Høje, Tranders og Hasseris. Á Lindhólm Heyggjunum er eitt gravarstað, sum var í nýtslu tíðarskeiðið 400 e.Kr. til 1000 e.Kr. enn sjónligt.
Víkingatíðin[rætta | rætta wikitekst]
Hildið verður, at tann fyrsta staðsetingin á Aalborg var við munnan á Eysturánni við Limfjørðin, í tí økinum har ið gøturnar Algade og Boulevarden møtast í dag. Áin virkaði sum havn eins og áir gjørdu í øðrum býum á handilsstøðum í Danmark í Víkingaøldini. Undir teimum eldstu húsunum hevur man funnið spor eftir landbúnaði. Eftir øllum at døma hevur ein bygd verið her frá umleið ár 800 e.Kr.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Aalborgkommune.dk
- ↑ Bergman Møller (2000) s. 38


text:
Orð: Axel Siljeholm
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í januar 1977.
1. Vit vita, at Jesus skal koma í ský
at savna úr bygd og úr bý
tann skara, sum veit, at straks koma hann skal
og taka oss heim í Guds sal.
Niðurlag: Sæla tá er, ja sæla tá er.
Brúður hans vorðin er sæl, ja so sæl.
Hon skoða tá son Guds í dýrdini skal;
tá stríðið er vunnið so væl.
2. So mangan vit stara mót hæddunum teim,
– vit hóma várt himmalska heim,
har sjúkur ei særa, og deyðin ei slær,
ei tár tú á kjálkunum sær.
3. Í himmalsins høllum til hørpunnar lag
vit lovsyngja lambinum glað;
vit syngja um blóðið, ið bjarging oss var
– ja, heilt inn í himmalin bar.
4. Vit gleðast tó mest, tí vit Jesus tá sjá,
– ja, liva í dýrd honum hjá.
Tá syngja tey frelstu við pálmum í hond
í sæla á himmalsins strond.


text:
Athen
Athen (grikskt: Aθήva; Athína) er høvuðsstaður Grikkalands og størsti býurin í landinum. Athen er ein av heimsins elstu býum, sum frá skrivligum keldum kann føra sína søgu umleið 3400 ár aftur í tíðina. Har búgva (2011) 664 046 íbúgvar í sjálvum býnum[1], (fólkatalið var 796.442 í 2004)[2] Stórbýurin Athen við forstøðum og upplandi hevði 3.074.160 íbúgvar í 2011,[3] á einum 412 km2 stórum øki. Sambært Eurostat er Athen tann stórbýurin í ES, sum hevur 7. flestar íbúgvar og 4. flestar íbúgvar av høvuðsstøðunum í ES í 2004, tá tað búðu 4.013.368 í Athen (við forstøðum og upplandi). Athen er tann syðsti høvuðsstaðurin í Evropa. Arvurin frá tí klassisku tíðini er enn sjónligur í Athen við minnisvarðum og ymiskum bygningum, sum eru listarverk, har tað kendasta nokk man vera Parthenon á Akropolis, sum av mongum verður hildið at vera týdningarmesta bygningsverkið í vesturlendskari mentan frá fornari tíð. Býurin hevur eisini fleiri fornminni frá rómverskari og bysantinskari tíð, og nøkur frá tí osmanniska tíðarskeiðnum. Athen hevur tveir heimsarvar, sum eru á listanum hjá UNESCO yvir heimsarvar, nevniliga Akropolis og Dafni Klostrið.
Miðdepilin í gamla høvuðsstaðnum í Grikkalandi var Akropolis, har 2500 ára gomlu toftirnar av Parthenontemplinum eru. Men meginparturin av býnum er nýggjur, tí at mong fólk av bygd eru flutt hagar at leita sær eftir arbeiði. Ein avleiðing av bráða vøkstrinum er, at fáastaðni í heiminum er luftin so dálkað sum í Athen. Til tess at minka um luftdálkingina er ikki loyvt at koyra bil inni í býnum summar dagar í vikuni.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tey eldstu prógvini frá menniskjum í Athen eru frá yngru steinøld. Í bronsuøldini uppstóð eitt meira skipað samfelag, ein partur av tí mykensku borgmentanini. Eftir at henda mentanin fall umleið ár 1200 á.Kr. komu tær myrku øldirnar (uml. 1200 til 900 á.Kr.). Frá hesi tíðini eru nøkur spor av aktiviteti í Athen, men tað sær ikki út til at hava verið eitt samfelag, ið var nakað serliga skipað.
Býurin fór at vaksa umleið 900 á.Kr. Fram til umleið 640 á.Kr. var Athen eitt kongadømi við einari aristokratiskari stýrisskipan. Athenbúgvar løgdu Attika undir seg hetta tíðarskeiðið. Meðan allir grikskir býarstatir høvdu ræði yvir eitt øki kring sjálvan býin, er tað annarleiðis við Athen, sum hevði valdið á einum rættiliga stórum øki. Undir tyraninum Peisistratos byrjaði býurin at markerað seg sum ein miðdepil fyri listahondverk og arkitektur.
Í 510 á.Kr. fingu tey ið vóru ímóti tyranstýrinum hjálp frá Sparta til at broyta stýrisskipanina. Tað athenska fólkaræðið var eitt demokrati, ið hevði beinleiðis fólkaræði við eini røð av sereyðkennum.
Síðan 558 á.Kr. høvdu persarnir víðka um land teirra. Persisk herlið komu til tað grikska meginlandið í 490 á.Kr.. Athen varð kringsett, og tvær ferðir noyddur fólk at rýma úr býnum. Men í 479 á.Kr. taptu persarnir við Plataiai, og uppgóvu royndina at vinna Grikkaland.
Athen var nú blivin tann valdmiklasti býarstaturin í Grikkalandi, og tað dámdu spartanarum ikki. Kríggini millum báðir býarstatirnir endaðu við at Athen tapti, og tá Filip II av Makedonia víðkaði um sítt økið og kom inn í Grikkaland, megnaði Athen ikki at standa ímóti. Filip II hevði ræði á Athen og sonur hansara Aleksander Mikli, staðfesti hetta.
Athen var framhaldandi ein týdningarmikil býur, eisini í hellenistiskari tíð, men var ikki longur ein sjálvstøðugur statur. Býurin bleiv førandi innan mentan og útbúgving, og teir filosofisku skúlarnir lokkaðu lesandi frá strórum pørtum av grikska heiminum, og so við og við eisini frá rómverska heiminum.
Grikkaland varð innlimað í Rómverjaríkið í 86 á.Kr.. Athen fikk enntá minni ávirkan politiskt sæð, men bleiv við at vera týdningarmikil miðdepil fyri lærdóm. Paulus ferðaðist eitt nú til Athen fyri at kynda um kristnu trúnna, og Grikkaland var eitt teimum fyrstu økjunum í Rómverjaríkinum, ið tóku nýggju trúnna til sín. Hetta tíðarskeiði bleiv endin á Athen sum lærdómsmiðdepli, men tað var ikki fyrr enn undir Justinian keisara, í 529 at lærustovnarnir vóru stongdir heilt.
Nýggjari søga[rætta | rætta wikitekst]
Í 1836 gjørdist Athen høvuðsstðaur í tí nýggja Kongaríkinum Grikkaland, og býurin mentist skjótt til ein nýmótans evropeiskan høvuðsstað. Í 1907 var fólkatalið 167.479.
Undir fyrra heimskríggi var hart stríð í gøtunum í Athen millum eitt stórt herlið sum var komið í land við Pireus, tað vóru 3000 franskir, italskir og ensk herlið sum stríddust móti grikska herinum og grikska fólkinum úr Athen. Teir sameindu noyddust at rýma úr aftur býnum, men í 1917 megnaðu fraklendingar at herseta býin.
Folkavøksturin í Athen var øgiligur eftir tað, sæð við grikskum eygum, katastrofala griksk-turkiska kríggið frá 1919 til 1922, tá yvir ein millión flóttafólk vóru tvangsflutt til Grikkalands eftir Lausannefriðin í 1923, tey vóru noydd at flyta frá heimum teirra í Lítla Asia, sum í dag hoyrir til Turkaland, av hesum mongu fluttu umleið 300.000 til Athen og forstaðir til Athen. Árini 1941 til 1944 var Athen eins og restin av Grikkalandi, hersett av Nasitýsklandi.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Summar OL hevur verið hildið í Athen tvær ferðir, 1896 og 2004. Býurin stóð eisini fyri teimum óalmennu leikunum sum vóru hildnir í 1906.
Athen hevur fleiri stór ítróttarfeløg, sum fótbóltsfeløgini AEK Athen FC, Panathinaikos FC og Panionios FC, kurvabóltfelagið Maroussi BC og hondbóltsfelagið Sony Athinaikos Athens.
Síðan 1983 hevur Athen Marathon verið fyriskipað í býnum.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ [Statistics.gr
- ↑ Athens Facts (2011 [last update]). "Athens Facts & Figures". aviewoncities.com. http://www.aviewoncities.com/athens/athensfacts.htm?tab=population. Heintað 17 June 2011. "796 442"
- ↑ "EAETAT AπoYpaφn 2011". www.statistics.gr. http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_01_F_GR.pdf. Heintað 22 August 2011.
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Almennar heimasíður
- Cityofathens.gr – City of Athens, almenn heimasíða
- Athens Almenna heimasíðan hjá the Greek National Tourism Organisation
- Søguligar
- EIE.gr – Heimasíða um fornaldarfrøði hjá býnum Athen, Heimasíða hjá the National Hellenic Research Foundation
- Rg.ancients.info/owls – Athenian Owl Coins Through the Ages
- Kronoskaf.com – Simulatión av Athens í 421 BC
- Athens Museums Information - Fullfíggjað vegleiðing til ferðafólk við myndum, viðmerkingum frá vitjandi og ummælir.
- Ferðing


text:
Basim
Basim (føddur Anis Basim Moujahid hin 4. juli 1992) er ein danskur sangari. Í sjónvarpsrøðini X Factor í 2008 tók hann pallin við stormi og brakaði ígjøgnum sjónvarpsskíggjan og út til danir og føroyingar, sum fylgdu við sangkappingini. Basim býr stutt uttanfyri Keypmannahavn. Hann hevur arbeitt á McDonald's í frítíðini, men frameftir verður alt meira tíð nýtt til tónleikin. Foreldrini hjá Basim eru úr Marokko, og tað verður sagt, at sangevnini eru í familjuni. Pápin hevur sungið bæði í heimlandinum og Spania.
Í 2014 vann hann Dansk Melodi Grand Prix sangkappingina og umboðaði Danmark í Eurovision Song Contest 2014 í Keypmannahavn, har hann endaði á 9. plássi við 74 stigum.
Innihaldsyvirlit
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
Fløgur[rætta | rætta wikitekst]
- Alt det jeg ville have sagt (2008)
- Befri dig selv (2009)
Stakløg[rætta | rætta wikitekst]
- 2008: "Alt det jeg ville have sagt" (#34)
- 2008: "Jeg vil" (#26) [1]
- 2009: "Baby, jeg savner dig"
- 2009: "Lad ikke solen gå ned" (#15)
- 2009: "Befri dig selv" [2]
- 2011: "Ta' mig tilbage" [3]


text:
Fjølmiðlar
Í P/F INNI eru vit altíð til reiðar at veita fjølmiðlunum eina hjálpandi hond og svara øllum viðkomandi spurningum, ið hevur við okkara øki at gera.
INNI varð stovnað í 1998, og vit hava tí drúgvar royndir og holla vitan um at meta og selja alla fasta ogn.
Vit umboða meira enn triðingin av øllum ognum, sum verða seldar í fríari sølu kring alt landið. Vit hava støðugt millum 150 og 200 ognir á sølulista. Tað ger, at vit hava fingurin á pulsinum á føroyska bústaðarmarknaðinum. Fjølmiðlunum stendur frítt at nýta myndir, logo, tíðindabrøv og aðrar upplýsingar av heimasíðuni hjá INNI, um víst verður til kelduna.
Somuleiðis eru fjølmiðlarnir altíð vælkomnir at venda sær til okkara við spurningum, og vit skulu royna at svara so skjótt, sum til ber.


text:
Second Life
Second Life er ein tykisheimur, sum bara slepst til um telduna og internetið. Umhvørvið og persónarnir eru gjørdir. Persónarnir verða nevndir avatar. Second Life er eitt tykisligt umhvørvi, har vit kunnu ferðast og reika og ikki eitt spæl, har vit kunnu vinna ella tapa. Rithøvundurin Julian Dibble hevur prentað eina skaldsøgu í Second Life, og tíðindastovan Reuters hevur skapað teirra egna umhvørvi her. Reuters hevur keypt seg inn í Second Life. Adam Reuters er redaktørur í Second Life. Í veruliga lívinum er hann Adam Pasick og skrivar um miðlar og tøkni.


text:
Kommunur í Føroyum
Kommunur í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Síðan 1. januar 2009 eru tað 30 kommunur í Føroyum:
Fyrrverandi kommunur[rætta | rætta wikitekst]
- 1. august 1948 fór Funnings sóknar kommuna sundur í Funnings kommunu og Gjáar kommunu
- 1. januar 1997 legði Argja kommuna og Kaldbaks kommuna saman við Tórshavnar kommunu.
- 1. januar 2005 legði Elduvíkar kommuna, Oyndarfjarðar kommuna og Skála kommuna saman við Runavíkar kommunu.
- 1. januar 2005 legði Gjáar kommuna, Haldarsvíkar kommuna, Hósvíkar kommuna, Hvalvíkar kommuna og Saksunar kommuna saman við Sunda kommunu.
- 1. januar 2005 legði Hests kommuna, Kirkjubøar kommuna og Nólsoyar kommuna saman við Tórshavnar kommunu.
- 1. januar 2005 legði Mikladals kommuna saman við Klaksvíkar kommunu.
- 1. januar 2005 legði Mykinesar kommuna saman við Sørvágs kommunu.
- 1. januar 2009 legði Funnings kommuna saman við Runavíkar kommunu.
- 1. januar 2009 legði Gøtu kommuna saman við Leirvíkar kommunu og varð til Eysturkommuna.
- 1. januar 2009 legði Miðvágs kommuna saman við Sandavágs kommunu og varð til Vága kommuna.
- 1. januar 2009 legði Svínoyar kommuna saman við Klaksvíkar kommunu.


text:
Orð: Edvard Lützen
Lag: Vísulag (Fruntatáttur)
Viðmerking: Yrktur til veitslu í Føroyingafelag 26. februar 1881.
1. Eina so vil eg vísuna kvøða,
ikki um framtíðar ljósa hop,
men til tey minni frá barnaárum
latum okkum gera eitt lítið lop.
2. Minnist tú, bróðir, teir piltarnar lítlar,
sum beistaðust úti við klássu um fót?
Tó kroppurin ofta var skirvisligur,
fattaðist teimum ei hjarta og mót.
3. Trongt var at siga í stovuni inni;
út mátti piltur, hann visti ei hví;
úti við brimið og fossadunið
grunar hann fyrstu ferð lívsins stríð.
4. Ruskuta veðrið kætið ei drepur,
stuttleika finnur hann, hvar ið hann kann,
stórt er ei neyðugt til hansara lukku,
at fegnast við lítlum tað lærdi hann.
5. Ljós eru minnini, lat tey ei slókna!
lýsa tey skulu sum stjørnan so klár;
minnast á mást tú, at gamal maður
gleðist við minni frá ungdómsins vár’.


text:
1. PARTUR
Hvussu lurta vit eftir Gudi?
Gud tosar við okkum, tá vit lesa í Bíbliuni. 2 Timoteus 3:16
Gud læt sínar tankar skriva í eina heilaga bók. Bókin er Bíblian. Í henni eru týðandi upplýsingar til tín frá Gudi.
Gud veit, hvat er best fyri okkum. Allur vísdómur kemur frá honum. Tann, ið lurtar eftir honum, fær vit og skil. — Orðtøkini 1:5.
Gud vil, at øll í heiminum skulu lesa Bíbliuna. Hon fæst á nógvum málum.
Vilt tú lurta eftir Gudi, mást tú lesa og skilja Bíbliuna.
Í øllum heiminum eru fólk, sum lurta eftir Gudi. Matteus 28:19
Jehova vitni kunnu hjálpa tær at skilja Bíbliuna.
Í øllum heiminum læra tey fólk sannleikan um Gud.
Undirvísingin er ókeypis. Tú kanst eisini læra um Gud í einum ríkissali hjá Jehova vitnum.
LÆR MEIRA
Hvussu vita vit, at Bíblian er sonn?
Er Bíblian frá Gudi, eigur hon at vera øðrvísi enn allar aðrar bøkur.
Hvør er høvundur Bíbliunnar?
Kunnu vit av røttum rópa hana orð Guds, tá ið tað eru menniskju, sum hava skrivað hana? Hvørs tankar standa í Bíbliuni?
Eru tey góðu tíðindini veruliga frá Gudi?
Hvussu kunnu vit vera vís í, at boðskapurin í Bíbliuni er sannur?


text:
Boðtænastan
Fá sms-boð ella teldubræv, tá løn er komin, flyting ikki framd
ella um saldu.
Fá samband
35 9870
ss@ss.fo
Starvsfólk
Snarvegir
Tvey kort geva tryggleika
Tað er skilagott at hava tvey ymisk kort hjá sær
– og serliga tá tú skalt ferðast.
Eitt kort kann brotna, verða stolið, ella nýtsluhámarkið nøktar ikki tørvin á ferðini.
Visa/Dankort hevur eitt nýtsluhámark á kr. 25.000 pr. leypandi 30 dagar í útlendskun valuta.
MasterCard Debitt kortsløgini hava í mun til Visa/Dankort hægri nýtsluhámark.


text:
Lívið er løtur, heilsa abba tínum!
Soleiðis segði Jens Dam Jacobsen við Eyðun Johannessen (við tveimum n-um og tveimum s-um), tá ið Eyðun var smádrongur.
Fríggjakvøldið stóð Eyðun Johannessen einsamallur á pallinum í Tjóðleikhúsi okkara og segði frá lívi sínum. The grand old man innan føroyska leiklist, og maðurin, ið hevur verið við til at ment leiklistina til ein vinnuveg hjá hesum djørvu fólkunum, sum hava nomið sær útbúgvingar innan sjónleikarayrkið, og sum virka undir arbeiðstreytum og arbeiðskorum, sum ongin annar samfelagsbólkur hevði tímað at virka undir. Einmansfrásøgnin eftir og við Eyðuni Johannesen kallast: Eitt lív sum apukattur.
Pallurin
Á pallinum stóðu ikki nógvir leikgripir. Ein leikstjórastólur, tvey stativ, einir fermingaskógvar, eitt runt borð og eitt flipover, har Eyðun hevði teknað á býlingin, hann vaks upp. Hetta var pallurin. Einfalt og neyðugt.
Fróðarmaðurin Eyðun
“Einusinni var tað ein …”. Við hesum ævintýriligu byrjunarorðum fór søgan hjá Eyðuni í gongd. Við yvirskriftini hjá Marvel Proust: Á slóðum av farnari tíð, bar Eyðun meg inn í sín heim, har veruleikin, soleiðis sum Eyðun valdi at sansa hann, varð fortaldur við slíkum yvirskoti og sannføring, at sannleikin sum faktum hvarv og sannleikin hjá Eyðuni var einasti áhugaverdi sannleikin, teir tríggjar tímarnar, eg sansaði løturnar í lívinum hjá Eyðuni Johannessen.
Frásøgnin var ein tráður, reyður var hann í støðum, frá føðing til dagin í dag. Barnaárini hjá Eyðuni í rabarbukvarterinum í Havnini vóru rík. Í hesum lívliga barnarúmi, myndaðist hugaheimurin og alskurin til skaldaheimar av ymsum slag, og sambært Eyðuni, er hvørt menniskja sín egni skaldaheimur. Ikki bara leiklistin sum skaldskapur, men eisini yrkingar og skaldsøgur, og ikki minst øll skøldini í Føroyum.
Tilvildin varð allatíðina løgd inn í frásøgnina. Tilvidin vildi tað soleiðis og soleiðis. Sambært veruleikanum hjá Eyðuni, hevur tilvildin leikstjórna lívi hansara við undarligum og undursomum løtum og upplivingum. At sansa Eyðun á pallinum, tulkandi sínar egnu løtur í lívinum, var ein stórfingin løta – ein ærlig løta, har óborðbærar søgur eisini koma fram. Hesar søgur vóru tó ikki um navnkend fólk, men meira um hugburðin og tvílyndið í tí snævurskygda føroyinginum. “At spæla sjónleik er ikki eitt starv. Tað er at spæla apukatt. Tú kann ikki liva av at spæla apukatt,” og so framvegis. Nógv hava sama hugburð enn, og kanska er tað tí, at vit ikki enn hava fingið ein veruligan Tjóðpall?
Gamalvísur
Eg hevði ein lærara á rithøvundaskúlanum, ið samlaði uppá yrkingar eftir aldrandi skøld, og eg minnist, tá ið eg vísti honum yrkingarnar í sanvinum Úr sjón og úr minni (1978) eftir Christian Matras, stóð hann málleysur. Tað er ein ávísur vísdómur í slíkum gamlamannaskaldskapi, sum ikki hevur hevd í nøkrum niðurskirvaðum heimspekiligum verki, men sum grør úr slóðum, ið viðkomandi hevur lagt eftir seg. Slíkur gamalvísdómur skein ígjøgnum frásøgnirnar, ið Eyðun bar fram. Ein persónlig grundan um, hvussu lívið hevur spælt sín leik við Eyðuni sum høvuðsleikara. Teir flestu persónarnir, ið hava givið Eyðuni sín persónliga grundvøll, eru persónar úr tí umhvørvi, hann vaks upp í. So segði hann maðurin: “allir originalarnir í Havn”. Allir persónar Eyðun hevur møtt, hava verið viðleikarar í lívi hansara. Nógvir vórðu nevndir. Væl dámdi mær, tá ið Eyðun greiddi frá um Rikard Long, ið fekk næmingarnar at fara heim at týða “Wandrers Nachthlied” eftir Goethe, og Rikard segði teimum, at yrkingin longu fanst á okkara fagra móðurmáli. So endurgav Eyðun “Náttarfriður”, í týðing eftir Janus Djurhuus:
Náttarfriður
Yvir hvørjum tindi
er ró,
av nøkrum vindi
valla ljóð
villist um vøll.
Blikurin blundar á sundi –
burtur í blundi
berast vit øll.
“Burtur í blundi / berast vit øll.” Av pallinum skulu vit øll einaferð. Men skaldaheimarnir halda fram við at liva í hvørjum einstakum okkara. Søgur fara altíð at verða sagdar og onkur fer altíð at lurta eftir, hvussu lívið hevur verið hjá øðrum enn tær sjálvum. Vit seta okkum sjálv í samband við søgurnar, sum verða sagdur okkum. Síðani kunnu vit meta um, hvussu okkara egna lív hevur hepnast sammet við frásøgumansins. Er okkara lív ikki á hædd, íðan, so kunnu vit altíð flíggja í skaldaheimin í hugflogið og prýða eitt sindur um veruleikan, men tað krevur ein góðan frásøgumann at prýða um sannleikan. Og í Eyðuni Johannesen býr ein slíkur frásøgumaður. Eyðun Johannesen segði okkum góðar søgur, sigandi søgur, (ó)sannar søgur, (ó)veruligar søgur um lív sít – eitt ríkt lív, sum hevur lagt sínar týðilig slóðir eftir seg í samfelagnum og øllum føroyingum at gagni.
omr


text: Tordur Niclasen á Eiði hevur fingist við mangt og hvat. Byrjaði sum sjómaður, verið pleygari og fyrsta mannliga sjúkraystir í Føroyum, løgtingsmaður og landsstýrismaður, leiðari á røktar- og ellisheimi og loksins ovasti fyri eldraøkinum við Skálafjørðin. Eisini starvast í Eysturgrønlandi fleiri skifti. Tordur er vágamaður, sonur Heina Martin Niclasen úr Sørvági og Valborg Thomassen úr Sandavági. Heina Martin plagdi at lýsa við, at hann var Føroya næstelsti barberur. Barna- og ungdómsárini í Vágum vóru hendingarík. Skúlárini vóru góð, um enn disciplinin setti síni krøv.


text:
Fráboða skaða
Hevur tú fingið skaða, kanst tú fráboða okkum skaðan niðanfyri, og vit venda aftur til tín so skjótt sum til ber. Eisini ber til at ringja tel 345 600 og fráboða skaðan.
Hevur tú brúk fyri bráðfeingis hjálp uttanfyri vanliga arbeiðstíð, sum hjá okkum er millum kl. 09.00-16.00 (mán-frí), so set teg í samband við okkara Skaðatænastu á tel 21 56 00.
Henda tænasta svarar alt samdøgrið - árið runt.
Um tær nýtist bráðfeingishjálp á ferðini uttanlands, kanst tú seta teg í samband við okkara altjóða samstarvsfelaga SOS International á tel +45 38 48 91 22.
Her fært tú atgongd til serkøna ráðgeving og hjálp uttanlands. Henda tænasta svarar eisini alt samdøgrið - 365 dagar um árið.


text:
Árni Gregersen, ting.fo 10.01.2017 (19:57)
Tingarbeiðið byrjar aftur týsdagin
Páll á Reynatúgvu, løgtingsformaður, fer at kalla tingið saman til fyrsta tingfundin í ár týsdagin í næstu viku.
Tingið er vanliga ikki saman fyrstu dagarnar í januar og soleiðis heldur ikki í ár.
-Eg haldi, tað er tí tey hava hildið, at tingfólk hava gott av at vera burtur frá hvørjum øðrum eina tíð, sigur tingformaðurin.
Men nú byrjar tingarbeiðiåð aftur. Fleiri nevndir hava longu ásett fundardagar, millum annað fíggjarnevndin, sum kemur saman hósdagin.
Mett verður, at nógv verður at gera í hesi tingsetuni. Samgongan hevur boðað frá, at uppskot um nýskipan av fiskivinnuni verður lagt fram áðrenn seinasta framløgudag og tað sama er ætlanin við uppskotinum til eina stjórnarskipan.
Aðalorðaskifti skal vera um heilsuverkið og kanska verður eisini eitt uppskot um nýggja pensjónsskipan lagt fram.
Tingið arbeiðir næstu viku, men so verður steðgur í tingarbeiðnum, tí tingfólk skulu luttaka í norðurlendskum fundum og fundum í sambandi við Útnorðurráðið.


text:
Chuck Norris
Chuck Norris (f. 10. mars í 1940 í Ryan, Oklahoma) var ein av størstu kampsport stjørnunum og -sjónleikarunum í 80unum. Var við í Bruce Lee filminum Way Of The Dragon og spældi ígjøgnum 90'ini rolluna sum The Walker í sjónvarpsrøðini Walker, Texas Ranger. Hann hevur vunnið sær eitt heilt serligt status sum ein av leiðandi kult-figurunum í nýggjari tíð. Hann gjørdist kendur um heimin sum sjónleikari og serfrøðingur í karate. Gjøgnumbrotið sum sjónleikari kom við at samantvinna sjónleik og karate í filmum saman við eitt nú Bruce Lee. Seinni spældi Chuck Norris í action-filmum sum "Missing In Action", "Delta Force" og "Invasion U.S.A.". Hann var eisini høvuðsleikari í sjónvarpsrøðini "Walker, Texas Ranger".
Hann stuðlaði John McCain (R) í 2008 [1].


text:
Wikipedia:VisualEditor
VisualEditor er eitt tól, ið gevur okkum møguleikan at skriva og rætta síður á Wikipediu uttan at brúka wiki-kotur. Bæði VisualEditor og tann gamli tekstrættarin eru sjálvvirkandi atkomuligir fyri allir skrásettir brúkarar á øllum greinasíðum. Fyri at rætta beinleiðis í wikitekstinum, brúka so í staðin "Rætta wikitekst" - ritstjórnaran.
Feilmeldingar eru vælkomnar á Wikipedia:VisualEditor/Afturmeldingar. Vit hava brúk fyri tínari hjálp fyri at finna fram til feilir og fyri at hjálpa nýggjum brúkarum.
VisualEditor er enn á fyrsta royndarstøði. Sjálvt um royndir brúkarar kanska føla seg tryggari við at rætta beinleiðis í wikitekstinum, eru tað fleiri av VE-eginleikunum, sum eru meira brúkaravinarligir enn teir gomlu mátarnir. Sum eitt dømi kann nevnast tað at rætta í kompleksum fyrimyndum (skapilónum) og keldum.
Internet Explorer (IE)-brúkarar: VisualEditor er í løtuni óvirkin á øllum Internet Explorer kagum. Viðvíkjandi IE9 og IE10 er meiningin, at hetta bert skal vera eitt styttri tíðarskeið. Men VisualEditor kemur ikki at virka saman við Internet Explorer 8 og eldri versjónum. Um tú brúkar eina eldri versjón av Internet Explorer og ynskir at brúka VisualEditor, so mást tú brúka ein annan internetbrovsara.
Tíðarætlan[rætta wikitekst]
Tað bar ikki til at halda tíðarætlanina til at íverkseta VisualEditor orsakað av ymiskum trupulleikum, eftir nýggjari tíðarætlan skal VisualEditor gerast møguligt fyri allar brúkarar á føroysku Wikipediu frá 2. desember 2013. Brúkarar ið ynskja at rætta ella skriva greinar á føroysku Wikipediu kunnu tó velja at rætta uppá tann gamla mátan, um tey heldur vilja tað. Tá velur man bara "Rætta wikitekst" í staðin fyri "Rætta". Um ein velur "Rætta" ovarliga til høgru á einari síðu, so verður rætta við tí nýggja VisualEditor rættaranum, sum minnir meira um mátan ið rætta verður á ymiskum brúkaravinarligum heimasíðum.
Sí eisini[rætta wikitekst]
- Hjálp:VisualEditor/OSS (Ofta spurdir spurningar)
- Wikipedia:VisualEditor/Brúkaravegleiðing


text:
Átrúnaður
Átrúnaður ella religión snýr seg um, at menniskjað á ein ella annan hátt stendur í samband við maktir uttanfyri menniskjað, sum hava ávirkan á lív og umstøður menniskjans. Menniskju hava til allar tíðir havt sinar átrúnaðir. Fra nátturureligion og persónligum spiritualiteti til trúnna á fleiri gudar til trúnna á ein Guð.
Fyri hvønn átrúnað sær kann ein hyggja at ymsum síðum, t.d. læru, ritualum, menniskjafatan, gudsfatan o.s.fr.
Dømir um átrúnaðir[rætta | rætta wikitekst]
- Ayyavali
- Ásatrúgv
- Bahá'í Trúgvin
- ☸ Buddisma
- ॐ Hinduisma
- ☪ Islam
- ࿗ Jainisma
- ✡ Jødadómur
- Klassiskar gudalærur
- Konfusianisma
- ✝ Kristindómur
- Rastafarilæran
- Shintoisma
- ☬ Sikhisma
- ☯ Taoisma
Átrúnaður í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Átrúnaður í Føroyum
Flestu føroyingar hoyra til fólkakirkjuna. Av teimum, sum hoyra til fólkakirkjuna, eru kanska umleið 10% knýtt at Heimamissiónini. Hin føroyska heimamissiónin er føroyska greinin av Dansk Indremission. Eini 12 % av føroyingum halda seg til Brøðrasamkomuna. Hesi standa fyri tað mesta uttanfyri fólkakirkjuna.
Í Føroyum eru fleiri trúarbólkar - nógv teir flestu kristnir.
Aðrir trúarbólkar í Føroyum eru:[rætta | rætta wikitekst]
- Adventistarnir
- Bahá'í
- Hvítusunnusamkoman - eisini nevnd "pinsarnir"
- Jehova Vitni
- Katólska kirkjan


text:
Skapanarlæra
Skapanarlæra er trúgvin uppá, at Guð skapaði heimin uppá 6 vanlig samdøgur fyri 6.000 - 10.000 árum síðan. Írski biskupurin James Ussher (4. januar 1581 – 21. mars 1656) helt seg kunna dagfesta skapanina til 23. oktober 4004 f.Kr.[1][2]
Fólk, ið trýr upp á skapanarlæru, heldur, at alt í Bíbliuni við denti løgdum á mósebøkurnar er sannleiki og veruligar hendingar. Skapanarlæra, sum vit kenna hana í dag (ungjarðarskapanarlæra), er sprottin frá adventistunum í USA í 1800-talinum, og síðan hevur læran breitt seg út og komið til aðrar evangeliskar kirkjur eftir 1960. Kristin skapanarlæra kom veruliga á politisku dagsskránna í USA í sjeytiárunum, tá konservativur kristindómur fekk vind í politisku seglini.
Í dag siga umleið 40 % av amerikanarum seg trúgva, at jørðin er 6 000 ára gomul og skapað eftir seks døgum. Hóast fleiri amerikanarar trúgva uppá kristna skapanlæru, trýr bert 2% av amerikonskum vísindafólki tað sama, og har ið støddfrøðingar og teldufrøðingar eru taldir uppí.[3]
Í nýggjari hami hevur skapanarlæran fingið heitið "intelligent design", ið merkir skynsom sniðgeving. Royndir hava verið í Amerika at fáa fingið "intelligent design" ístaðin fyri menningarlæru í almennum skúlum, men tað er ikki komið ígjøgnum, tí tað hevur verið mett at verið kristið og harvið ímóti amerikonsku grundlógini, viðvíkjandi skilnað millum kirkju og land.


text:
Mentanargrunnurin hevur býtt út tær árligu starvslønirnar. Carl Jóhan Jensen fingið eitt ára starvsløn. Síðsta ár fekk Tróndur Bogason 3 ár, men eingin hevur fingið 3 ár. Elsa Maria Bærentsen, dansilærari fær eisini stuðul í eitt ár, meðan Ole Wich, listamaður og Sámal Soll, rithøvundur og Bárður Oskarsson fáa eitt hálvt ár í part. Komandi dagarnir fara vit at viðgera føroyskan listastuðul á blogginum. Starvslønir eru latnar til 31 umsøkjarar í alt. Tilsaman 110 mánaðarlønir fyri góðar 2,7 milliónir krónur eru latnar til listaligt og mentanarligt arbeiði. Tilsamans vóru 98 umsøkjarar, sum søktu um starvsløn fyri góðar 38 milliónir krónur.
Hesi fingu starvsløn í 2011:
Aggi Á. Ásgeirsdóttir 3 mánaðir
Anker Mortensen 3 mánaðir
Bárður Jákupsson 2 mánaðir
Búi Egason Dam 3 mánaðir
Dánial Hoydal 2 mánaðir
Daniella Andreasen 3 mánaðir
Edvard Nyholm Debess 2 mánaðir
Eyðun Nolsøe 2 mánaðir
Gunnar G. Guttesen 2 mánaðir
Hanni Bjartalíð 3 mánaðir
Hans Tórgarð 2 mánaðir
Hanus G. Johansen 3 mánaðir
Jóhanna av Steinum 2 mánaðir
Katrin Ottarsdóttir 2 mánaðir
Katrina í Geil 3 mánaðir
Kristina Sundar Hansen 3 mánaðir
Ludvík Breckmann 3 mánaðir
Marianne Clausen 4 mánaðir
Martin Joensen 2 mánaðir
Niclas Heri Jákupsson 4 mánaðir
Páll Nolsøe 3 mánaðir
Sakaris Fríði Stórá 3 mánaðir
Sigri M. Gaïni 2 mánaðir
Sissal Kampmann 2 mánaðir
Stanley Samuelsen 2 mánaðir
Vígdis Hentze Olsen 3 mánaðir
Meira stuðulstíðindi frá heimasíðuni hjá mmr: Mentamálaráðið hevur gjørt av at lata trimum umsøkjarum stuðul av játtanini til yrkisleiklist til uppseting av leikverkum í 2011. Landsstýriskvinnan í mentamálum, Helena Dam á Neystabø, er fegin um, at vit við hesi játtan á fíggjarlógini kunnu stuðla upp undir og breiðka útboðið innan yrkisleiklistina, sum er ein sera týðandi táttur í okkara mentanarlívi. Tað er Leiklistaráðið, ið sambært lógini um Tjóðpall Føroya og stuðul til yrkisleiklist v.m. hevur gjørt tilmæli til Mentamálaráðið um stuðul. Játtanin til yrkisleiklist er 450.000 kr. í 2011. Umsøkjararnir, sum hava fingið játtað stuðul, eru:
Leikbólkurin Tvazz v/ Gunnvá Zachariasen til leikverkið “De onda” eftir Niklas Rådström. Stuðlað við 325.000 kr.
Leikbólkurin Grugg v/ Riu Tórgarð til leikverkið “Grumpy Old Women” eftir Alison Steadman, Judith Holder o.ø. Stuðlað við 75.000 kr.
Eyð Matras til leikverkið “Í tínum hondum” eftir Eyð Matras. Stuðlað við 50.000 kr.
Seks umsóknir vóru um stuðul
Tillukku øll somul og góðan arbeiðshug!
(KP)


text:
Storkur
Storkur (frøðiheiti - Ciconia ciconia) er millum hegra og trana til støddar, hálslangur og beinlangur. Liturin er hvítur við svørtum flogfjøðrum, bein og nev eru reyð. Hann eigur mest í Miðevropa, og kemur ongantíð norður um Danmørk. Tað er so sjaldsama fólkaalskin fuglur, at teir allarflestu eiga uppi á hústekjum. Bøndurnir leggja eitt gamalt vognhjól upp á mønina á fjósinum ella á sethúsunum, og storkarnir gera sær reiður í tí.
Um veturin eru teir suðuri í Afrika. Sum okkum her um várið leingist eftir tjøldrunum, so leingist donskum børnum eftir storkinum. So ein góðveðursdag síggja tey eitt koma høgt uppi í lofti, storkurin! Hann ringir seg niðureftir, og skjótt situr hann í sama reiðrinum, sum hann hevði í fjør. Hetta er storkapápin. Nú fer hann at reinsa reiðrið, og bøta upp á tað við greinum, sum hann brýtur sær úti á skóginum. Nakrar dagar seinni kemur kona hansara; og ei dáni í, at hon er blíð, nú hon finnur alt væl tilgjørt. Tey heilsa hvørjum øðrum við at ringla hart við nevinum, tí storkur hevur einki mál. Men er annað deytt, so fær hitt sær nýggjan maka; og menn vita vist, at sama reiðrið hevur verið íbygt í meir enn 100 ár. Fyri uttanhýsis fólki er storkur styggur, men húsfólkið kennir hann væl og leggur ikki í, um tey koma honum nær, tó letur hann seg ikki taka; fríur fuglur vil han vera.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
William Wordsworth (1770-1850). Hann var enskt skald, føddur og uppvaksin í náttúruvakra landspartinum Lake District í útnyrðingsonglandi. William Wordsworth, Robert Southey og Samuel Taylor Coleridge, kendir sum “the Lake Poets”, vóru undangongumenn í romantikkini í enskum bókmentum. Wordsworth var frá 1843 til sín deyð hirðskald (poet laureate) Onglands.
Tekstir í Vencili
Reglur settar saman nakrar fáar míl oman fyri Tintern Abbey, á ferð vitjandi aftur áarbakkarnar á Wye, 13. juli 1798 (yrking). Nr. 11/2012, s. 20-24.


text:
Brotini her eru úr Bíbliuni og eiga at lesast í sínum rætta høpi, har tað ber til.
1. Gud ELSKAR teg og hevur eina undurfulla ætlan við lívi tínum.
Kærleiki Guds:
"Tí so elskaði Gud heimin, at Hann gav Son Sín, hin einborna, fyri at hvør tann, sum trýr á Hann, skal ikki fortapast, men hava ævigt lív" (Jóhannes 3,16).
Ætlan Guds
[Her er tað Jesus, ið talar] "Eg eri komin, fyri at tey skulu hava lív og hava yvirflóð" [at lívið skal vera ríkt og hava innihald] (Jóhannes 10,10).
Hví kenna flestu fólk onki til eitt ríkt lív?
2. Menniskjuni hava SYNDAÐ og er SKILD frá Gudi. Tí kunnu tey ikki uppliva kærleika Guds og ætlan hansara við lívinum.
Menniskjuni hava syndað:
"Øll hava syndað, og teimum fattast dýrd Guds" (Rómbrævið 3,23).
Menniskjuni vórðu skapt til at hava samfelag við Gud; men av tí at tað altíð skal hava sín egna vilja, valdi tað at fara sína egnu leið, og samfelagið við Gud slitnaði. Hesin eginvilji, sum er merktur av uppreistri og líkasælu, er tekin um tað, sum Bíblian rópar synd.
Menniskjuni eru skild frá:
"Løn syndarinnar er deyði" [andaligur skilnaður frá Gudi] (Rómbrævið 6,23).
Henda tekning lýsir, at Gud er heilagur, og at menniskjuni hava syndað. Ein stór gjógv er millum Gud og menniskjuni. Pílarnir siga okkum, at menniskjuni royna alla tíðina at røkka Gudi og einum lívi í yvirflóð við egnari styrki, eitt nú við at liva eitt gott lív, við heimspeki ella átrúnaði - men tað ber ikki til.
Triðja lógin sigur okkum frá tí einasta, sum kann gera brúgv yvir um gjónna...
3. Jesus Kristus er tað einasta, sum Gud hevur givið til bót fyri syndir.Við Honum ber til hjá tær at kenna og uppliva kærleika Guds og ætlan Hansara við lívi tínum.
Hann doyði fyri okkum :
"Gud vísir kærleika Sín til okkara við, at Kristus doyði fyri okkum, meðan vit enn vóru syndarar" (Rómbrævið 5,8).
Hann reis upp frá deyðum :
"Kristus doyði fyri syndir okkara ... Hann varð jarðaður ... Hann reis upp triðja dagin, eftir skriftunum ... Hann varð sæddur av Kefasi og síðani av hinum tólv; síðani varð Hann sæddur av meir enn 500 brøðrum..." (1. Korintbræv 15,3-6).
Hann er einasti vegur til Gud :
"Jesus segði við hann, "Eg eri Vegurin, Sannleikin og Lívið; eingin kemur til Faðirin uttan við Mær"" (Jóhannes 14,6).
Henda tekning vísir okkum, at Gud hevur gjørt eina brúgv yvir um gjónna, sum skilir okkum frá Honum, við at senda okkum Son Sín, Jesus Kristus, at doyggja fyri okkum á krossinum fyri at rinda skuldina fyri syndir okkara.
Tað er ikki nóg mikið bert at kenna hesar tríggjar lógir ...
4. Vit mugu hvørt einstakt okkara TAKA ÍMÓTI Jesusi sum Frelsara og Harra okkara; Tá kunnu vit kenna og uppliva kærleika Guds og ætlan Hansara við lívi okkara.
Vit mugu taka ímóti Jesusi :
"So mongum, sum tóku ímóti Honum, gav Hann mátt at vera børn Guds - teimum, ið trúgva á navn Hansara" (Jóhannes 1,12).
Tað er við trúgv, at vit taka ímóti Jesusi :
"Tí av náði eru tit frelst, við trúgv - og tað ikki av tykkum sjálvum, tað er gáva Guds, ikki av verkum - fyri at eingin skal rósa sær" (Efesusbrævið 2,8-9).
Vit føðast av nýggjum, tá vit taka ímóti Jesusi (Les Jóhannes 3,1-8).
Vit eru persónliga boðin at taka ímóti Jesusi :
[Tað er Kristus, ið talar] "Hygg, Eg standi fyri durunum og banki! Hoyrir onkur rødd Mína og letur upp dyrnar, skal Eg fara inn til hansara og halda kvødmáltíð við honum - og hann við Mær" (Opinberingin 3,20).
Tá tú tekur ímóti Kristusi, vendir tú tær eisini frá tær sjálvum til Gud (tú vendir við), og tú letur Jesus koma inn í lív títt at fyrigeva tær syndir tínar og gera teg til tað, sum Hann ætlaði við tær. Tað er ikki nóg mikið bert við høvdinum at viðganga, at Jesus er Sonur Guds, og at Hann doyði fyri syndir okkara. Kensluligar upplivingar røkka heldur ikki. At taka ímóti Jesusi í trúgv er ein viljasøk.
Hesir báðir ringarnir umboða tvey lív:
-
Hvør teirra líkist meiri lívi tínum ?
-
Hvønn teirra hevði tær dámt at líkna við lív títt?
Hetta sigur tær, hvussu tú kanst taka ímóti Jesusi
Tú kanst taka ímóti Jesus í hesi løtu, við trúgv, gjøgnum bøn (Bøn er samtala við Gud)
Gud kennir hjarta títt og leggur ikki so nógv í orð tíni sum hugburð hjarta tíns. Hetta er ein bøn, sum tú kanst biðja:
"Harri Jesus, mær tørvar Teg. Takk fyri at tú doyði á krossinum fyri syndir mínar. Eg lati upp fyri tær dyr lívs míns og taki ímóti tær sum Frelsara og Harra. Takk at tú fyrigevur mær syndir mínar og gevur mær ævigt lív. Set teg í hásæti lívs míns. Ger meg til tað, sum tú vilt hava meg at vera."
Sigur hendan bønin frá tráanum hjarta tíns? Bið hana, um so er, og Kristus kemur inn í lív títt, sum Hann hevur lovað.


text:
Norðskáli
Norðskáli er ein bygd í Eysturoy. Norðskáli er rættiliga gomul bygd, helst gongur søgan nakað aftur í miðøldina. Hon er minsta markatalsbygd í landinum, bert 4 merkur. Hetta bar í sær, at í tí longu tíðini, meðan jørðin var avgerðandi lívsgrundarlagið, kundu bert fá fólk lívbjarga sær á staðnum. Ymiskt bendir á, at fyrstu, fáu, búfólkini bert hava støðast har í styttri tíð í senn, hava verið uppisitarar í nøkur ár, og eru so flutt aftur til heimbygdina. Tá loyvt varð at leggja inn gerði, gjørdist grundarlag fyri einum størri fólkatali.
Upprunaligi bøurin liggur frá Stórá og norður á Garðar. Í hesum samanhangi skulu vit eisini síggja elsta býlingin í bygdini, Reynið og Tøðuna. Navnið Garðsendi ber boð um, at hetta var markið norðureftir. Hetta sæst eisini týðiliga á eini tekning frá 1789, ið ein av luttakarunum á kanningarferðini hjá skotanum Stanley gjørdi ein summardag, tá ið teir róðu av Hvalvík og norður til Eiðis. Menn hava tó ikki bert dúvað uppá jørðina, men róð út við smærri bátum, tá ið líkindi vóru til tað. Seinni hevur bygdin breitt seg norðureftir og suðureftir, væl suður um hagamarkið móti Oyri.
Vøksturin í fólkatalinum má eisini her síggjast í mun til lívsgrundarlagið, sum av álvara batnar aftaná 1800. Nú verða gerðini løgd inn - gerði, ið ikki bara geva húsum navn, men sum eru støðið undir húsarhaldinum saman við útróðri og seinni skipsfiskiskapinum. Hesa tíðina er sostatt neyðugt at fáa inntøkuna frá fleiri síðum til lívsins uppihald. Vár og summar til skips og hitt hálvárið til at velta og annað landbúnaðararbeiði.
Handilsmenn hava hesa tíðina nógvar streingir at spæla uppá. Teir taka ofta ímóti fiski, eiga útróðrarbátar og skip, sum eru inntøkukelda hjá bygdafólkinum. Handilin hevði í nógvum førum postin um hendi, umframt ymsa frakt. Alt hetta gjørdi handilin til ein miðdepil í bygdini, har fólk savnaðist, ikki bert fyri at keypa, men eisini fyri at frætta tíðindi.
Við stóru útbyggingunum innan samferðsluna í 1970-árunum kom Norðskáli at liggja væl fyri í meginøkinum. Hetta hevur verið grundarlag undir nýggjum arbeiðsplássum í bygdini, so sum fiskavirki, stoypivirki, innan aling, eins og handils- og tænastuvirksemi. Norðanfyri brúnna um Streymin er vaksið fram eitt handilsøki, sum liggur sera væl fyri í mun til ferðsluæðrarnar í meginøkinum. Fólkatalið er vaksið rættiliga skjótt seinnu árini, og er komið upp um tey hálvttriðjahundrað.


text:
Danska krónan
Danska krónan (DKK ella kr.), danskt: dansk krone, grønlendskt: danskinut koruuni er mynteind í Danmark, Føroyum og Grønlandi. Føroyingar hava egnar pengaseðlar við føroyskum motivi, sum tó ikki er sjálvstøðugt gjaldoyra. 1 króna = 100 oyru.
Galdandi danskir myntir eru í hesum útgávum:
Galdandi danskir peningaseðlar eru í hesum útgávum:
Fyrr hava aðrir myntir og seðlar verið galdandi í danska ríkinum, sum nú bert hava áhuga hjá fólkum ið samla. Talan er um
myntir: 1 oyra, 2 oyra, 5 oyra, 10 oyra, 25 oyra og ½ kr. og seðlar: 1 kr., 5 kr., 10 kr. og 20 kr.
Tann fyrsta danska myntin við kongsins navni og navninum á landinum á var ein mynt hjá Sveini Tvískegg (Svend Tveskæg), sum var gjørd í 995. Í nógv ár hevði virði á myntini samband við tað tilfar, ið myntin varð gjørd av.
Krónur og oyru vóru innførd við lóg í 1873 og tikin í nýtslu 1. januar 1875, har ið hesi komu í staðin fyri ríkisdálaran. 1 dálari varð settur til virði av 2 krónum, 1 markur til 33 1/3 oyru og 1 skilling til 2 oyru.


text:
Her nógv er at gera, ein fær ikki frið,
Á landsbygd at vera nú leiðist mær við;
At sópa undan neytum og til at kryvja seið
Og bera tøð og tara, o nei! Og nei! O nei!
Men Havnin, men Havnin, tann deiliga havn!
So fegin eg gevi meg inn í tín favn;
Tú vermir mítt hjarta, eg verði so fjálg;
Á landsbygd alt stinkar av livur og tálg.
Til Havnar vit fara við tráð’ og við nál;
At seyma vit læra og til at taka mál,
Vit seyma um dagin, um kvøldið eru frí’ –
So út at “spasera” runt um tann heila bý.
Seks og sjey um kvøldið fer maskinan undir lás;
So fara vit í handlarnar at keypa okkum stás
Og tyggja sjokulátu, piparmúnt og bombom;
Á landsbygd tey eta sýrulegg og hvonn.
Á landsbygd har brúka teir kubbarnar enn;
Í havn ganga unglingar klæddir sum menn
Við hvítum mansjettum og gullknøppum í,
Á landsbygd! Á landsbygd, á fý! Fý! Fý! Fý!
Á keiini hjá Østrøm har síggja vit tá
Øll skipini, sum duffa á vestaru vág;
Skipsmennirnir teir ferðast við bátum út og inn,
Tá ræður um, tá ræður um at halda seg svinn.
So møtast vit, so heilsast vit og biðja góðan dag;
Um “fýrin” á borðuni – so “snakka” vit um tað;
Teir víða hava farið, teir vita alt so væl,
Og lagaligir eru teir í orð og í tal’.
So lið um lið vit fara ígjøgnum býin tá,
Har lyktirnar tær lýsa í myrkastu vrá;
“butikkirnar” um kvøldarnar tær skína sum sól,
Í mínum hjarta er tað, sum altíð tað var jól.
Ja, eru vit við handlarnar, vit biðja góða nátt,
So áarvegin taka vit, har vakurt er og gott,
Við Havnarskansa hvíla vit, tað “úndiga” stað,
Vit sita har so fegin til alljósan dag.
So seyma vit, so tæna vit, vit gera ditt og datt,
Vit gera einki annað, enn hvat vit finna rætt,
So hopa vit, so gleðast vit – tann sak er jú klár,
Vit sjálvar verða “frúur” um eini tvey, trý ár.
Ja, mínir tankar flúgva, teir flúgva víða fram,
Eg veit so víst, eg fái alt verðsins stás og kramm,
Ja, perlur og blomstur at seta í mítt hár
Og smáar spælidukkur hvørt einasta ár.
JPG, norskt lagGoym tekstin


text:
Orð og lag: Leonard Gunelius Gudmundsen
Týtt: Jákup Reinert Hansen
Upprunaheiti: Hjemme i himlen
1. Heima í Himli fer eingin at gráta,
Harrin skal turka av eygum hvørt tár.
Heima í Himli fer eingin at syrgja,
deyðin er horvin, og lekt eru sár.
Niðurlag: Har verður frøi, ja, har verður frøi,
tí at tey frelstu øll náddu í havn!
Har verður frøi, ja, har verður frøi!
Skarin skal lovprísa Frelsarans navn!
2. Heima í Himli hvør pína er farin.
eingin skal líða og stynja sum her.
Heima í Himli hvør klaga er tagnað,
fullkomin gleði í hjørtunum er.
3. Heima í Himli skal lovsangur ljóma,
duna, sum aldan mót klettinum slær.
Heima ger Gud allar lutirnar nýggjar,
klædningin hvíta hin bjargaði fær.
4. Verdigt er Lambið, ja, verdigt er Lambið,
leyskeypti okkum, tá lívið hann gav.
Heiður og æru vit Jesusi ofra,
heima vit eru, nú stríðið er av.


text:
Væleydnaður brekdagur
03.12.2016
Í dag, 3. desember, varð altjóða brekdagur hátíðarhildin í Norðurlandahúsinum. Í ár er evnið “17 mál at fremja fyri framtíðina vit ynskja okkum”…
Les meira »
Raðfesta at teksta føroyskar sendingar
01.12.2016
Í Sosialinum 30. november standa góð tíðindi at lesa í samband við, at Kringvarp Føroya og Mentamálaráðið nú gera nýggjan Public Service sáttmála, har de…
Les meira »
Altjóða brekdagur 2016: "Ver virkin!"
28.11.2016
Leygardagin 3. desember er altjóða brekdagur, og tá skipa Almannaráðið, Ráðið fyri brekað og MBF fyri tiltakinum "Ver virkin!" í Norðurlandahúsinum.
Skráin fyri dag…
Les meira »
Gerið kommunurnar atkomuligar
14.11.2016
Kommunuvalið 2016 er nú farið aftur um, og nú taka nýggju bý- og bygdaráðini við spenningi við ábyrgd. Ein av greiðu avbjóðingunum hjá teimum 29 føroysku kommu…
Les meira »
Les nýggja MBF blaðið
08.11.2016
Nýggja MBF blaðið varpar m.a. ljós á støðuna á serøkinum í føroyska fólkaskúlanum, og eisini eru myndir, framløgur og hugleiðingar frá 35 ára d…
Les meira »


text:
Jógvan Hugo Gardar
27.11.2016 - 14:06
1. desember leggja Aker og BP saman í Noregi, og vit fáa Aker BP. Samanleggingin merkir sambært leiðsluni í fyritøkuni, at eini 60 størv hvørva. Sambært kunningarmanninum Geir Bjørlo í Aker BP, so er ætlanin at royna at sleppa undan uppsøgnum, men at avtalur verða gjørdar, so folk fara sjálvi. Talan kann tá vera um antin at fólk fara í pensjón, ella at fólk finna nyggj størv at fara til aðrastaðni. Í Noregi er vanligt við "sluttpakkum" har arbeiðsgevarin rindar fólki løn í ávíst tiðarskeið aftana at tey gevast í einum starvi sum er til yvurs. Hesar avtalurnar kunnu innihalda punkt sum siga at fólk fáa løn og hjalp til at koma yvir i annað starv.
Orsøkin til at Aker BP nú minkar um starvsfólkahopin er at deildir verða stongdar, og uppgávurnar samlaðar á einum stað. Sum er hevur Aker BP deildir a Fornebu, Stavanger, Trondheim, Harstad og Sandnessjøen. Nú skal alt amlast í Stavanger, undantikið er rakstrardeildin fyri Ivar Aasen-økið, ið skal liggja í Trondheimi, sum í dag.
Í dag arbeiða 1355 fólk hjá Aker BP.


text:
Klokkan 19:30 tann 18.12.13 vóru minst 100 fólk, sum ikki komu at lýða á, tað ið Vencil fjúrtandi varð lagdur fram saman við yrkingasavninum Hvat hjálpir einum menniskja at vakna ein morgun hesumegin hetta áratúsundið (Mentunargrunnur Studentafelagsins, 2013) eftir Kim Simonsen og savnið 4D (Eksil, 2013) eftir Sissal Kampmann.
Vegna Vencil og Býarbókasavnið beyð Arnbjørn Ó. Dalsgarð áhoyrarunum, sum møttir vóru at vera vælkomnir.
Nøkur trúføst og hugsavnað fólk komu tó at lýða á seinasta brestin av eini bókaframløguna hesumegin jólini.
Kim Simonsen las upp úr nýggja savninum.
Rói Patursson, sum tykist vera komin afturíaftur, las upp tvær yrkingar, sum eru við í fjúrtanda nummarinum av Vencli. Eisini er ein jólakalendarayrking at síggja á listablogginum.
Sissal Kampmann las eisini upp. Her práta Sonne Smith og hon um mál.
Turið Sigurðardóttir og Roi Patursson á Byarbókasavninum.
Tveir hugsavnaðir høvundar leggja oyru til skaldskap.
Við hesi páskapermuni á Vencli fjúrtanda ynskja vit tykkum eini gleðilig jól.
OMR/AÓD