text:
Tuesday, November 30, 2010
Gløgg list
Snilda heitið sipar sjálvandi til tvítýdda orðið, sum umframt at sipa til klókskap, eisini er heitið á flógva, svenska kanelkryddaða reyðvínspunsjinum, ið er vælumtóktur norðurlendskur jóladrykkur. Men í veruleikanum snýr tað seg bara um eina hugnaliga løtu í Steinprenti í Havn fyri tey, sum eitt lítið bil hava hug at gevast við materialistiska jólaresinum fyri í staðin at miðsavnast um mentanina. Afturvið gløgginum verður framløga av tíðarritinum Listin 2010, sum Inger Smærup Sørensen og Kinna Poulsen ritstjórna og skriva og sum inniheldur listkjak og listkunning av ymsum slag. Listafólkini koma eisini sjálvi til orðanna í hesum tíðarriti bæði við tekstum, samrøðum og myndum, sum eisini verða at síggja á framsýningini í Steinprenti. Listin 2010 er einasta føroyska mentanartíðarrit av sínum slag í løtuni og inniheldur ritið tekstir í úrvali av internetblogginum www.listinblog.blogspot.com
Á framløguni fer Inger Smærup Sørensen at greiða frá mentanarhugsjónum politisku flokkanna, meðan uppleggið hjá Kinnu Poulsen fer at snúgva seg um myndlistina hjá Tóroddi Poulsen. Harumframt fer Hitt føroyska skjaldraveldi at lesa upp onkur av sínum nógv umhildnu skjaldrum, ið eisini eru at lesa í tíðarritinum Listin 2010. Tað er Forlagið í Støplum hjá John Dalsgarð, ið gevur tíðarritið út. Eisini verður høvið at síggja framsýningina Myndaódnin 2010 við myndum, ið eru framleiddar í Steinprenti í ár. Spildurnýggjastu myndirnar á framsýningini gjørdi Torbjørn Olsen, ið enn einaferð prógvar hvussu ómetaliga væl hann meistrar psykologisku portretttekningina. Gløgglistaløtan verður leygardagin 11.des klokkan 16.00 í Steinprenti á Skálatrøð og øll eru hjartaliga vælkomin.
Posted by Listin at 6:10 PM
Jólakalendarin 2010
Peter Carlsen: Jeres jul er pervers. 2007
Í morgin er fyrsti desember og vit eru um at bresta so spentar eru vit, tí tað merkir, at vit sleppa at lata upp fyrstu lúkuna í jólakalendaranum 2010.
Verða jólini bjargaði og vóru tey nakrantíð í nøkrum vanda? Vit vita tað ikki, men jólahýrurin er í øllum førum tryggjaður, tí tað er Carl Jóhan Jensen himself, ið ger jólakalendaran 2010 .
Vit ætla ikki at avdúka ov nógv, men tað verður garvillt, markleyst og fyrst og fremst verður tað fantastiska jólaligt. Gleði tykkum og fylgið við her á listablogginum frá í morgin og til 24. desember. Gleðiligan desember.
(IS)
(IS)
Posted by Listin at 8:13 AM
Labels: Jólakalendarin 2010
Monday, November 29, 2010
Steffan Danielsen - myndir
Framsýningin Tomhedens poesi - Steffan Danielsen læt upp á Norðuratlantsbryggjuni í Keypmannahavn fríggjadagin. Undirritaða helt røðu og tað var hugaligt at síggja hvussu nógv fólk møttu upp, tó at nógvur kavi var. Eg tók ikki so nógvar myndir, meðan fólkini vóru, men í gjár, tá eg aftur var á Bryggjuni fyri at halda fyrilestur við sama heiti, eydaðist at taka nakrar myndir.
Framsýningin er eksklusiv og lítil, men úrvalið hjá Aðalsteinn Ingólfsson er gott. Framsýningin er fyriskipað í samstarvi við ymsar myndaeigarar harímillum Listasavnið, sum eigur ta fínu kirkjumyndina og Emil Thomsen, sum eigur fleiri av myndunum. Hann gav í fjør út bókina um Nólsoyarmálaran, sum John Dalsgarð skipaði fyri. John er eisini fyriskipari av framsýningini og var við í ferðalagnum í Keypmannahavn um vikuskiftið. Framsýningin er enn ikki ummæld, men av tí, at Emil Thomsen fyllti 95 í gjár, var føðingardagsgrein í Politiken, har framsýningin var nevnd, so eitt sindur av reklamu hevur verið. Framsýningin er opin inntil 27.mars í 2011. (KP)
Posted by Listin at 9:01 AM
Labels: Framsýningar
Og mentanarvirðisløn landsins fer til...
Gleðiligu heysttíðindini eru, at mentanarvirðisløn landsins og heiðursløn landsins ikki verða avtiknar kortini. Hetta er sjálvandi ikki meir gleðiligt enn tað er syndarligt, at tað yvirhøvur hevur verið talan um at avtaka so umráðandi virðislønir innan mentanarøkið, sum frammanundan er fíggjarliga niðurpínt. Summi halda, at eingin samsýning er eins stór og kærleikin og lønin pá tann eina dag, men pengar eru ikki so galnir og á listablogginum eru vit av teirri sannføring, at reiður peningur er einasti ordiligi máti at fagna einum listafólki.
Tessvegna geva vit komandi 3 dagarnir okkara meining til kennar um hvørji 3 myndlistafólk áttu at fingið mentanarvirðisløn landsins skjótast gjørligt. Tita Vinther og Zacharias Heinesen eru ikki við, tí tey tíbetur hava móttikið mentanarvirðisløn landsins.
Nummer trý er Bárður Jákupsson, sum eisini er við at vera millum tey eldru listafólkini. Hann átti at fingið mentanarvirðislønina, ikki bara fyri sína list, men eisini fyri tann stóra týdning, hann hevur havt og hevur fyri føroyska mynd list sum listmiðlari, fyriskipari osfr.
Bárður Jákupsson (1943)
Okkurt í verkunum hjá Bárði Jákupssyni ger tey torgreidd at tulka. Kanska er tað tí, at listamaðurin arbeiðir bæði við naturalismuni og við abstraktiónini og skiftir millum hesi bæði fyribrigdi, so tað ongantíð er heilt greitt, hvat er veruleiki og hvat ikki er. Kanska eru tað tey enigmatisku, kalligrafisku teknini, sum listarmaðurin nýtir umaftur og umaftur. Tekin, sum kunnu minna um eitt loyndarfult mál, ein koda, ið eg ikki dugi at loysa. Kanska er tað tónleikurin í myndunum, sum heilt einfalt er ov torgreiddur til, at mítt oyra kann viðgera hann, ella eisini eru eygu míni ikki heilt í lagi. Tí myndirnar hjá Bárði Jákupssyni eru sera litríkar, men tær kunnu onkuntíð tykjast ov einlittar. Verkini hjá Bárði Jákupsyni hugtaka meg, men kunnu eisini onkuntíð undra og ræða meg. Tað tykist sum um listaverkini gera mótstøðu ímóti at verða tulkað.
Tíbetur seta tey seg ikki ímóti at verða upplivað.
Bæði Marx og Freud hava lært okkum, at alt kann tulkast. Í listasøguligum høpi hevur avleiðingin verið, at listaverk í veruleikanum ongan týdning hava, fyrr enn tey verða tulkað. Upplivingin av listaverkum hevur minni týdning. Tá eg so havi so trupult við at tulka verkini hjá Bárði Jákupssyni, eri eg noydd til kortini at royna at uppliva tey.
Men áðrenn eg royni at uppliva verkini hjá Bárði Jákupssyni, má eg umbera mangar ferðir. Tí fyri at uppliva krevur tað, at man fer aftur í tíð til tíðina fyri Marx og Freud, ja, tað krevur óivað eitt sindur av reinleika, sum eg havi mist fyri langari tíð síðan. Eg má eisini umbera, at um eg skal uppliva heldur enn at tulka, má eg royna at skumpa ta analytisku síðuna til viks, so sansaliga síðan sleppur framat. Og eg havi ikki ment nakað mál fyri tí sansaliga, men bert fyri tí analytiska.
Tá eg nú skal royna at uppliva verkini hjá Bárði Jákupssyni, kann eg tí bert nýta einstøk orð og ikki heilar setningar. Eg haldi, at tað má geva tí analytiska ein enn minni leiklut.
Krossøki, týðiligt, drúgt, beinleiðis, blikalogn, kropsligt, støkkið, fjølbroytni, sál, gløðandi, samansett, samljóð, grundvøllur, tyngd, mildni, snipst, afturljóð, vektloysi, ógreitt, háfloygt, ørkymlandi, máttmikið, nærsýnt, reflekterandi, sjálvberandi, autonomt.
Ætlanin eydnast mær ikki. Orðini bera á brá at tykjast sum skeivar tulkingar uttan mun til, hvussu nógv eg royni at uppliva. Upplivingin yvirlivir ikki orðini.
“Tað eru ongir sannleikar, einans tulkingar,” segði Nietzsche, og tá vit nú eru í ferð við at endurgeva, so hevur amerikanski rithøvundurin og essayisturin Susan Sontag sagt, at “tulking er hevndin hjá intellektinum mótvegis listini,” og eg ætli mær als ikki at hevna meg inn á verkini hjá Bárði Jákupssyni.
Lat meg so í friði og náðum sleppa at uppliva í tøgn og vóna, at lesarin fer at leita eftir verkunum hjá Bárði Jákupssyni, tí tey eru ein stór uppliving.
Úr Bókini Livandi List
(IS)
Tessvegna geva vit komandi 3 dagarnir okkara meining til kennar um hvørji 3 myndlistafólk áttu at fingið mentanarvirðisløn landsins skjótast gjørligt. Tita Vinther og Zacharias Heinesen eru ikki við, tí tey tíbetur hava móttikið mentanarvirðisløn landsins.
Nummer trý er Bárður Jákupsson, sum eisini er við at vera millum tey eldru listafólkini. Hann átti at fingið mentanarvirðislønina, ikki bara fyri sína list, men eisini fyri tann stóra týdning, hann hevur havt og hevur fyri føroyska mynd list sum listmiðlari, fyriskipari osfr.
Bárður Jákupsson (1943)
Okkurt í verkunum hjá Bárði Jákupssyni ger tey torgreidd at tulka. Kanska er tað tí, at listamaðurin arbeiðir bæði við naturalismuni og við abstraktiónini og skiftir millum hesi bæði fyribrigdi, so tað ongantíð er heilt greitt, hvat er veruleiki og hvat ikki er. Kanska eru tað tey enigmatisku, kalligrafisku teknini, sum listarmaðurin nýtir umaftur og umaftur. Tekin, sum kunnu minna um eitt loyndarfult mál, ein koda, ið eg ikki dugi at loysa. Kanska er tað tónleikurin í myndunum, sum heilt einfalt er ov torgreiddur til, at mítt oyra kann viðgera hann, ella eisini eru eygu míni ikki heilt í lagi. Tí myndirnar hjá Bárði Jákupssyni eru sera litríkar, men tær kunnu onkuntíð tykjast ov einlittar. Verkini hjá Bárði Jákupsyni hugtaka meg, men kunnu eisini onkuntíð undra og ræða meg. Tað tykist sum um listaverkini gera mótstøðu ímóti at verða tulkað.
Tíbetur seta tey seg ikki ímóti at verða upplivað.
Bæði Marx og Freud hava lært okkum, at alt kann tulkast. Í listasøguligum høpi hevur avleiðingin verið, at listaverk í veruleikanum ongan týdning hava, fyrr enn tey verða tulkað. Upplivingin av listaverkum hevur minni týdning. Tá eg so havi so trupult við at tulka verkini hjá Bárði Jákupssyni, eri eg noydd til kortini at royna at uppliva tey.
Men áðrenn eg royni at uppliva verkini hjá Bárði Jákupssyni, má eg umbera mangar ferðir. Tí fyri at uppliva krevur tað, at man fer aftur í tíð til tíðina fyri Marx og Freud, ja, tað krevur óivað eitt sindur av reinleika, sum eg havi mist fyri langari tíð síðan. Eg má eisini umbera, at um eg skal uppliva heldur enn at tulka, má eg royna at skumpa ta analytisku síðuna til viks, so sansaliga síðan sleppur framat. Og eg havi ikki ment nakað mál fyri tí sansaliga, men bert fyri tí analytiska.
Tá eg nú skal royna at uppliva verkini hjá Bárði Jákupssyni, kann eg tí bert nýta einstøk orð og ikki heilar setningar. Eg haldi, at tað má geva tí analytiska ein enn minni leiklut.
Krossøki, týðiligt, drúgt, beinleiðis, blikalogn, kropsligt, støkkið, fjølbroytni, sál, gløðandi, samansett, samljóð, grundvøllur, tyngd, mildni, snipst, afturljóð, vektloysi, ógreitt, háfloygt, ørkymlandi, máttmikið, nærsýnt, reflekterandi, sjálvberandi, autonomt.
Ætlanin eydnast mær ikki. Orðini bera á brá at tykjast sum skeivar tulkingar uttan mun til, hvussu nógv eg royni at uppliva. Upplivingin yvirlivir ikki orðini.
“Tað eru ongir sannleikar, einans tulkingar,” segði Nietzsche, og tá vit nú eru í ferð við at endurgeva, so hevur amerikanski rithøvundurin og essayisturin Susan Sontag sagt, at “tulking er hevndin hjá intellektinum mótvegis listini,” og eg ætli mær als ikki at hevna meg inn á verkini hjá Bárði Jákupssyni.
Lat meg so í friði og náðum sleppa at uppliva í tøgn og vóna, at lesarin fer at leita eftir verkunum hjá Bárði Jákupssyni, tí tey eru ein stór uppliving.
Úr Bókini Livandi List
(IS)
Posted by Listin at 8:25 AM
Sunday, November 28, 2010
Og mentanarvirðisløn landsins fer til...
Gleðiligu heysttíðindini eru, at mentanarvirðisløn landsins og heiðursløn landsins ikki verða avtiknar kortini. Hetta er sjálvandi ikki meir gleðiligt enn tað er syndarligt, at tað yvirhøvur hevur verið talan um at avtaka so umráðandi virðislønir innan mentanarøkið, sum frammanundan er fíggjarliga niðurpínt. Summi halda, at eingin samsýning er eins stór og kærleikin og lønin pá tann eina dag, men pengar eru ikki so galnir og á listablogginum eru vit av teirri sannføring, at reiður peningur er einasti ordiligi máti at fagna einum listafólki.
Tessvegna geva vit komandi 3 dagarnir okkara meining til kennar um hvørji 3 myndlistafólk áttu at fingið mentanarvirðisløn landsins skjótast gjørligt. Tita Vinther og Zacharias Heinesen eru ikki við, tí tey tíbetur hava móttikið mentanarvirðisløn landsins.
Nummar tvey er Torbjørn Olsen, sum eftirhondini hevur nátt hóskandi aldur til at verða fagnaður av landinum
Torbjørn Olsen (1956)
Í fleiri tíðarskeiðum seinastu fimmti árini hevur málningalistin verið sera illa lýdd. Í 1960-unum, 1970-unum og aftur í 1990-unum hava fleiri leiðandi listafólk og ummælarar nærum gjørt tað til eitt tabu at mála. Í hvussu so er varð tað mett at vera ein sera afturhaldssinnað og óelegant list.
Listamálarin Torbjørn Olsen tykist tó kortini at vera púra óávirkaður av hesum kreppum í málningalistini. Hann fór undir sína listarligu yrkisleið í 1970-unum og hugsaði yvirhøvur ikki um, at tað ikki var kul at mála. Eisini í 1990-unum málaði hann uttan eina løtu at drála.
Helst hevur Torbjørn Olsen longu sum heilt ungur listamaður í 1970-unum vitað, at talan var einans um mótafyribrigdi, ið málningalistin heilt víst fór at vinna á. Í 1990-unum hevur sami búni listamaðurin óivað rist á høvdinum, tá onnur hava sagt, at málningalistin var eitt ov kenslusamt og avoldað listaslag. Tí í hvørgari kreppuni veik Torbjørn Olsen frá síni málningalist. Í staðin hevur hann víst okkum, at málningalistin er ein sera viðkomandi listagrein, og vit kunnu nýta hansara málningar til at viðgera megina í einum málningi.
Málningarnir hjá Torbirni Olsen vísa okkum, at megin í einum málningi er í litunum; styrkin í litunum, tað viðkvæma í litunum og í teimum pinkalítlu skiftunum millum litir, sum málningurin betur enn nøkur onnur listagrein megnar at vísa. Megin í málninginum er eisini í tí tóma rúminum, sum er at síggja tey støð, har løriftið er órørt, har rúmið knappliga gerst undarligt, uppbýtt, ambivalent, og tað er í linjuni, sum ta einu løtuna er dynamisk og tykist at liva sítt egna lív og í eini aðrari løtu er konstruktiv og byggir upp rationell skap og rúm.
Og Torbjørn Olsen spælir alla tíðina við hesi skift í litunum, rúminum, ljósinum og linjunum, sum einans letur seg gera í málninginum. Haraftrat evnar hann at nýta hesi skift til at skapa fleiri veruleikar í senn. Fáa fleiri heimar, objekt og menniskju til at liva á sama flata. Fáa iva, ótryggleika og veikleika til at liva saman við skapanarmegi, lívsmegi og viljastyrki. Hann evnar at finna rørslu í einum heimi, ið samstundis er fullkomiliga lammaður, og hann finnur ræðuligan larm í einum rúmi, har tað samstundis er pinnastilt. Og hann kann ta einu løtuna siga eina søgu, og so løtu seinni sleppa søguni og so burturav vera beint her. Talan er um lag oman á lag av máling, tilvitskustigum, rúm- og tíðarfatanum.
Sagt í stuttum dugir Torbjørn Olsen málið í málninginum. Hann megnar at nýta tað, sum einans málningurin kann. Hann skilir fult og heilt megina í málningalistini, og tað ger øllum atfinningunum móti málningalistini sum listagrein til skammar. Ja, Torbjørn Olsen hevur so serliga væl megnað at steðgað modernistisku leysasøguni, at málningurin er deyður. Fyri mín part í hvussu so er, tí enn eru tey, ið siga, at málningalistin onki hevur at siga okkum.
Kanska hava tey ongantíð sæð málningarnar hjá Torbirni Olsen.
Úr Bókini Livandi List
(IS)
Tessvegna geva vit komandi 3 dagarnir okkara meining til kennar um hvørji 3 myndlistafólk áttu at fingið mentanarvirðisløn landsins skjótast gjørligt. Tita Vinther og Zacharias Heinesen eru ikki við, tí tey tíbetur hava móttikið mentanarvirðisløn landsins.
Nummar tvey er Torbjørn Olsen, sum eftirhondini hevur nátt hóskandi aldur til at verða fagnaður av landinum
Torbjørn Olsen (1956)
Í fleiri tíðarskeiðum seinastu fimmti árini hevur málningalistin verið sera illa lýdd. Í 1960-unum, 1970-unum og aftur í 1990-unum hava fleiri leiðandi listafólk og ummælarar nærum gjørt tað til eitt tabu at mála. Í hvussu so er varð tað mett at vera ein sera afturhaldssinnað og óelegant list.
Listamálarin Torbjørn Olsen tykist tó kortini at vera púra óávirkaður av hesum kreppum í málningalistini. Hann fór undir sína listarligu yrkisleið í 1970-unum og hugsaði yvirhøvur ikki um, at tað ikki var kul at mála. Eisini í 1990-unum málaði hann uttan eina løtu at drála.
Helst hevur Torbjørn Olsen longu sum heilt ungur listamaður í 1970-unum vitað, at talan var einans um mótafyribrigdi, ið málningalistin heilt víst fór at vinna á. Í 1990-unum hevur sami búni listamaðurin óivað rist á høvdinum, tá onnur hava sagt, at málningalistin var eitt ov kenslusamt og avoldað listaslag. Tí í hvørgari kreppuni veik Torbjørn Olsen frá síni málningalist. Í staðin hevur hann víst okkum, at málningalistin er ein sera viðkomandi listagrein, og vit kunnu nýta hansara málningar til at viðgera megina í einum málningi.
Málningarnir hjá Torbirni Olsen vísa okkum, at megin í einum málningi er í litunum; styrkin í litunum, tað viðkvæma í litunum og í teimum pinkalítlu skiftunum millum litir, sum málningurin betur enn nøkur onnur listagrein megnar at vísa. Megin í málninginum er eisini í tí tóma rúminum, sum er at síggja tey støð, har løriftið er órørt, har rúmið knappliga gerst undarligt, uppbýtt, ambivalent, og tað er í linjuni, sum ta einu løtuna er dynamisk og tykist at liva sítt egna lív og í eini aðrari løtu er konstruktiv og byggir upp rationell skap og rúm.
Og Torbjørn Olsen spælir alla tíðina við hesi skift í litunum, rúminum, ljósinum og linjunum, sum einans letur seg gera í málninginum. Haraftrat evnar hann at nýta hesi skift til at skapa fleiri veruleikar í senn. Fáa fleiri heimar, objekt og menniskju til at liva á sama flata. Fáa iva, ótryggleika og veikleika til at liva saman við skapanarmegi, lívsmegi og viljastyrki. Hann evnar at finna rørslu í einum heimi, ið samstundis er fullkomiliga lammaður, og hann finnur ræðuligan larm í einum rúmi, har tað samstundis er pinnastilt. Og hann kann ta einu løtuna siga eina søgu, og so løtu seinni sleppa søguni og so burturav vera beint her. Talan er um lag oman á lag av máling, tilvitskustigum, rúm- og tíðarfatanum.
Sagt í stuttum dugir Torbjørn Olsen málið í málninginum. Hann megnar at nýta tað, sum einans málningurin kann. Hann skilir fult og heilt megina í málningalistini, og tað ger øllum atfinningunum móti málningalistini sum listagrein til skammar. Ja, Torbjørn Olsen hevur so serliga væl megnað at steðgað modernistisku leysasøguni, at málningurin er deyður. Fyri mín part í hvussu so er, tí enn eru tey, ið siga, at málningalistin onki hevur at siga okkum.
Kanska hava tey ongantíð sæð málningarnar hjá Torbirni Olsen.
Úr Bókini Livandi List
(IS)
Posted by Listin at 11:17 AM
Saturday, November 27, 2010
Og mentanarvirðisløn landsins fer til…
Gleðiligu heysttíðindini eru, at mentanarvirðisløn landsins og heiðursløn landsins ikki verða avtiknar kortini. Hetta er sjálvandi ikki meir gleðiligt enn tað er syndarligt, at tað yvirhøvur hevur verið talan um at avtaka so umráðandi virðislønir innan mentanarøkið, sum frammanundan er fíggjarliga niðurpínt. Summi halda, at eingin samsýning er eins stór og kærleikin og lønin pá tann eina dag, men pengar eru ikki so galnir og á listablogginum eru vit av teirri sannføring, at reiður peningur er einasti ordiligi máti at fagna einum listafólki.
Tessvegna geva vit komandi 3 dagarnir okkara meining til kennar um hvørji 3 myndlistafólk áttu at fingið mentanarvirðisløn landsins skjótast gjørligt. Tita Vinther og Zacharias Heinesen eru ikki við, tí tey tíbetur hava móttikið mentanarvirðisløn landsins.
Tann fyrsti er Tróndur Patursson. Tað er fullkomiliga ófatiligt, at hann ikki enn hevur fingið mentanarvirðislønina.
Tróndur Patursson (1944)
Tá listin hjá Tróndi Paturssyni verður søgd at vera spontan, er tað óivað rætt. Drívmegin í hansara list er partvíst spontanitetur og hansara list er á ein hátt eitt framhald av listini hjá tachistunum og abstraktu ekspressionistunum í Amerika. Tað hevur kortini stóran týdning, at orðið spontant ikki kemur í bland við orðini naivt ella ótilvitað. Tí eg veit ikki um nakað listafólk, sum í arbeiði sínum er so tilvitaður og kønur í sínari list sum Tróndur Patursson. Millum annað er hann sera tilvitaður um, at tað vakra og tað undurfulla ikki skal fáa ræðið á listini. Og hansara listaverk eru hvørki vøkur ella føgur. Tey eru stórfingin, soleiðis sum náttúran eisini eru stórfingin.
Tað er ein stórfingin uppliving at koma inn í bingjuna hjá Tróndi Paturssyni ’Kosmiskt rúm’. Tað er ein stórfingin uppliving at koyra gjøgnum Norðoyatunnilin, og tað er ein stórfingin uppliving at standa framman fyri einum av málningunum hjá Tróndi Paturssyni. Ta stórfingnu heildarupplivingina fáa vit ikki bara tá hansara totalinstallatiónir ringja seg um okkum og yvirtaka allan kroppin. Vit fáa somu stórfingnu heildaruppliving í hansara málningum. Tað stórfingna er heldur ikki einans í teimum stóru verkunum hjá Tróndi Paturssyni. Stødd, vídd og dimensjónir tykjast at hava ein leiklut í hansara list, ella heldur sagt, sjálvandi hava tey ein stóran leiklut, tí hann hevur arbeitt nógv við at gera list í støddini eitt til eitt. Kortini haldi eg ikki, at stødd hevur avgerandi orðið at siga. Tí tað stórfingna er eisini í einum grafiskum verki ella í eini lítlari akvarell hjá Tróndi Paturssyni.
Tað er ov lætt at siga, at tað stórfingna við listaverkunum er, at listaverkini hjá Tróndi Paturssyni ringja seg um teg ella, at hansara listaverk eru so ómetaliga stór. Tí tað stórfingna er eitt meira grundleggjandi lyndiseyðkenni í hansara list, sum er torførari at greiða frá. Eg haldi, at tað stórfingna er partur av eini sterkari kenslu av nærveru. Vit verða heilt burtur í verkunum hjá Tróndi Paturssyni, tí tey eru her og eru hjáverandi á ein sjáldsaman og óskiljandi hátt. Orsøkin er óivað, at verkini hjá Tróndi Paturssyni seta okkum andlit til andlits við tað, ið vit ikki fata og skilja. Ein serligur mystikkur er í hansara myndum, og tað er ein bæði stórfingin og uppskakandi uppliving.
Kanska gera verkini hjá Tróndi Paturssyni okkum var við ókendar síður av veruleikanum. Hann ger okkum var við okkurt, sum er okkum eins fremmant sum alheimsins endaloysi er okkum fremmant. Eg veit ikki, men í hvussu so er, er tað stórfingna til staðar, tí vit kunnu ikki stýra okkara egnu hugsanum og kenslum, tá vit standa í ella framman fyri einum av listaverkunum hjá Tróndi Paturssyni, og á tann hátt fer hansara list nærum út um alt listarligt mark.
Verkini hjá Tróndi Paturssyni eru ikki objekt, ið vit kunnu hyggja at, hava yvirlit yvir og leggja undir okkum. Tey eru fenomen, sum taka okkum á bóli og yvirtaka okkum.
Úr Bókini Livandi List
Tessvegna geva vit komandi 3 dagarnir okkara meining til kennar um hvørji 3 myndlistafólk áttu at fingið mentanarvirðisløn landsins skjótast gjørligt. Tita Vinther og Zacharias Heinesen eru ikki við, tí tey tíbetur hava móttikið mentanarvirðisløn landsins.
Tann fyrsti er Tróndur Patursson. Tað er fullkomiliga ófatiligt, at hann ikki enn hevur fingið mentanarvirðislønina.
Tróndur Patursson (1944)
Tá listin hjá Tróndi Paturssyni verður søgd at vera spontan, er tað óivað rætt. Drívmegin í hansara list er partvíst spontanitetur og hansara list er á ein hátt eitt framhald av listini hjá tachistunum og abstraktu ekspressionistunum í Amerika. Tað hevur kortini stóran týdning, at orðið spontant ikki kemur í bland við orðini naivt ella ótilvitað. Tí eg veit ikki um nakað listafólk, sum í arbeiði sínum er so tilvitaður og kønur í sínari list sum Tróndur Patursson. Millum annað er hann sera tilvitaður um, at tað vakra og tað undurfulla ikki skal fáa ræðið á listini. Og hansara listaverk eru hvørki vøkur ella føgur. Tey eru stórfingin, soleiðis sum náttúran eisini eru stórfingin.
Tað er ein stórfingin uppliving at koma inn í bingjuna hjá Tróndi Paturssyni ’Kosmiskt rúm’. Tað er ein stórfingin uppliving at koyra gjøgnum Norðoyatunnilin, og tað er ein stórfingin uppliving at standa framman fyri einum av málningunum hjá Tróndi Paturssyni. Ta stórfingnu heildarupplivingina fáa vit ikki bara tá hansara totalinstallatiónir ringja seg um okkum og yvirtaka allan kroppin. Vit fáa somu stórfingnu heildaruppliving í hansara málningum. Tað stórfingna er heldur ikki einans í teimum stóru verkunum hjá Tróndi Paturssyni. Stødd, vídd og dimensjónir tykjast at hava ein leiklut í hansara list, ella heldur sagt, sjálvandi hava tey ein stóran leiklut, tí hann hevur arbeitt nógv við at gera list í støddini eitt til eitt. Kortini haldi eg ikki, at stødd hevur avgerandi orðið at siga. Tí tað stórfingna er eisini í einum grafiskum verki ella í eini lítlari akvarell hjá Tróndi Paturssyni.
Tað er ov lætt at siga, at tað stórfingna við listaverkunum er, at listaverkini hjá Tróndi Paturssyni ringja seg um teg ella, at hansara listaverk eru so ómetaliga stór. Tí tað stórfingna er eitt meira grundleggjandi lyndiseyðkenni í hansara list, sum er torførari at greiða frá. Eg haldi, at tað stórfingna er partur av eini sterkari kenslu av nærveru. Vit verða heilt burtur í verkunum hjá Tróndi Paturssyni, tí tey eru her og eru hjáverandi á ein sjáldsaman og óskiljandi hátt. Orsøkin er óivað, at verkini hjá Tróndi Paturssyni seta okkum andlit til andlits við tað, ið vit ikki fata og skilja. Ein serligur mystikkur er í hansara myndum, og tað er ein bæði stórfingin og uppskakandi uppliving.
Kanska gera verkini hjá Tróndi Paturssyni okkum var við ókendar síður av veruleikanum. Hann ger okkum var við okkurt, sum er okkum eins fremmant sum alheimsins endaloysi er okkum fremmant. Eg veit ikki, men í hvussu so er, er tað stórfingna til staðar, tí vit kunnu ikki stýra okkara egnu hugsanum og kenslum, tá vit standa í ella framman fyri einum av listaverkunum hjá Tróndi Paturssyni, og á tann hátt fer hansara list nærum út um alt listarligt mark.
Verkini hjá Tróndi Paturssyni eru ikki objekt, ið vit kunnu hyggja at, hava yvirlit yvir og leggja undir okkum. Tey eru fenomen, sum taka okkum á bóli og yvirtaka okkum.
Úr Bókini Livandi List
(IS)
Posted by Listin at 7:21 AM
Friday, November 26, 2010
10 jólagávuhugskot
Hetta er tíðin, bløðini eru á tremur við góðum jólagávuhugskotum og Listin vil í kapitalismunnar navni ikki vera øðrvísi enn hinir miðlarnir. Tí koma vit her uttan skomm við tíggju boðum uppá nakrar jólagávur, sum vit sjálvar høvdu ynskt lógu undir okkara jólatrøum jólaaftan. Allar jólagávurnar eru til sølu á einum staði, nevniliga í Steinprenti á Skálatrøð 16 í Havn.
1. Einfalda og kompleksa steinprenti hjá Hanna Bjartalíð er upplagt gávuhugskot til bæði vaksin og børn. Prentið fæst fyri 2600 krónur.
2. Raffineraða, erotiska prentið hjá Peter Carlsen er perfekt gáva til konuna ella unnustuna og hetta prentið fæst fyri 1.200 krónur.
3. Marius Olsen eigur at liggja undir einum og hvørjum jólatræi. Har eru nógvar myndir í at velja og allar eru tær góðar. Hetta prentið fæst fyri 2.600 krónur.
4. Á undrunarverdan hátt veita tey smáu prentini hjá Tróndi Patursson eina líka stórbæra uppliving sum hansara veldugu totalinstallatiónir. Hetta prentið kostar 2.600 krónur.
5. Verkið hjá Rannvá Kunoy rúmar óendaligum assosiatiónsmøguleikum, men kostar bert 9.000 krónur.
6. Tú fert ongantíð skeivt í býin, tá tú velur eitt verk hjá Zachariasi Heinesen. Hetta prentið, sum øll høvdu verið glað at fingið, fæst fyri 2.800 krónur.
7. Frálíka prentið hjá Hansinu Iversen er leikandi lætt og óendaliga djúpt og fæst fyri 2.400 krónur.
8. Lítla gula myndin hjá John Kørner er heimslist við heimligum myndevni fyri 3000 krónur
9. Fantastiska tostatræið hjá Tóroddi Poulsen bjargar jólunum og fæst fyri 1.600 krónur
10. Poetiska og inntonkta prentið hjá Onnu Seppälä fæst fyri bert 2.600 krónur.
(IS)
1. Einfalda og kompleksa steinprenti hjá Hanna Bjartalíð er upplagt gávuhugskot til bæði vaksin og børn. Prentið fæst fyri 2600 krónur.
2. Raffineraða, erotiska prentið hjá Peter Carlsen er perfekt gáva til konuna ella unnustuna og hetta prentið fæst fyri 1.200 krónur.
3. Marius Olsen eigur at liggja undir einum og hvørjum jólatræi. Har eru nógvar myndir í at velja og allar eru tær góðar. Hetta prentið fæst fyri 2.600 krónur.
4. Á undrunarverdan hátt veita tey smáu prentini hjá Tróndi Patursson eina líka stórbæra uppliving sum hansara veldugu totalinstallatiónir. Hetta prentið kostar 2.600 krónur.
5. Verkið hjá Rannvá Kunoy rúmar óendaligum assosiatiónsmøguleikum, men kostar bert 9.000 krónur.
6. Tú fert ongantíð skeivt í býin, tá tú velur eitt verk hjá Zachariasi Heinesen. Hetta prentið, sum øll høvdu verið glað at fingið, fæst fyri 2.800 krónur.
7. Frálíka prentið hjá Hansinu Iversen er leikandi lætt og óendaliga djúpt og fæst fyri 2.400 krónur.
8. Lítla gula myndin hjá John Kørner er heimslist við heimligum myndevni fyri 3000 krónur
9. Fantastiska tostatræið hjá Tóroddi Poulsen bjargar jólunum og fæst fyri 1.600 krónur
10. Poetiska og inntonkta prentið hjá Onnu Seppälä fæst fyri bert 2.600 krónur.
(IS)
Posted by Listin at 7:40 AM
Thursday, November 25, 2010
Markleys list - Anker Mortensen
Vit leggja í eini greinarøð dent á list, sum bæði er visuel og poetisk og sum ofta kemur frá listafólkum, ið bæði duga at úttrykkja seg skrivliga og myndaliga. Í hesi røð við heitinum Markleys list eru vit komin til málaran og grafikaran Anker Mortensen (f.1961). Hann er limur í Heystframsýningini og sýnir har fram sínar serstøku, poetisku og sveimandi myndir. Hansara myndir prýða permurnar á bókum hjá t.d. Tóroddi Poulsen (Steðgir og Sót og søgn) og teir báðir hava samstarvað áður, m.a. hava teir saman við Bjarne Werner Sørensen havt eina felags framsýning Corda Atlantica, har Tóroddur Poulsen skrivaði yrking sína IKON á eina av ikonunum hjá Anker. Hann prýddi eisini permuna á fløguútgávuni "September í bjørkum sum kanska eru bláar" hjá Carl Jóhan Jensen.
Myndirnar hjá Anker Mortensen er abstraktar og hava ofta poetisk heiti sum t.d. "Bræv til Janus Ega", "Dukka mín er blá" og "Skýggini ganga tvørturum verðina" og "Sum í gjøgnum sortar skýggja", ið øll taka støði í littererum keldum. Men Anker Mortensen dugir sanniliga eisini sjálvur at skriva og í bókini um hann, sum varð givin út á egnum forlagi í 2001 eru fleiri av hansara frálíku tekstum, t.d. hesin:
...Og havið, tað fer eisini inn í oyrað. Havið nertir við sandin. Viðhvørt sigli eg á havinum í báti. Onkuntíð sovi eg á einum skýggi. Ein likka. Nú sigli eg til gongu á sandinum og í lynginum fram við havinum. Ikki fram við landinum. Tá ið eg gangi uppi á Reynsmúla, letur láin. Yviri við Strond, gullkálvarnir. Er tað sami vindur sum í gjár, ið blæsir í dag, ella hoyrir vindurin, eg hoyrdi í gjár, degnum í gjár til. Tað veit vindurin. Hann ger, sum hann vil. Ikki kann eg telja sand í ein dag, tá ið dagarnir hava hvør sítt navn. Hvørva tárini í sandin. Og so øll eyguni. Fet fyri fet. Men bara eitt í senn ella tvey. Ein bunki í alt. Uttan at renna. Onkuntíð korkalitt fet. Fetini bera sinnið. Lyngurin berini. Hvør ber skýggini. Havið bátin. Stundum eru tankarnir ikki so tætt við sandin, men í fjøllunum, sjálvt um lotið kínur pannuna, og sólin skínur á hondina. Tað er ikki so langt frá hondini upp til pannuna. Røkkur hondin sólina. Beinina ganga. Sólin er í pannuni.
Teksturin "Sólin aftanfyri skýggj" var upprunaliga prentaður í einum katalogi, sum Norðurlandahúsið gav út í sambandi við eina framsýning hjá Amariel Norðoy í 1997. Umframt, at teksturin í sær sjálvum er eitt fantastiskt verk í sær sjálvum, er hann eisini eitt slag av listarligum credo, sum ikki sigur so lítið um listarligu hugsjónirnar hjá Anker.
Sólin aftanfyri skýggj
Sum tá ið sinnið flytur seg, sum tá ið tankin loysnar og hvørvur er skýggj, ið dettur í á og rennur oman í havið, og ein dropi søkkur niður á botn og verður ein perla í goggu. Ljósið í rúminum í høvdinum. Og so tað at tveita andlitið niður í bøin og myndin stillisliga byrjar at tosa. Ferðin og tankar, ið flyta seg frá einum tanka yvir í ein annan tanka, frá einum plássi yvir á penapláss, frá fløkju til ró. At nærkast tí andaliga sum allatíðina er har. Stjørnur sum lýsa hóast eygu blunda. Vindurin sum boyggir gras í rúminum í høvdinum, tá ið tað lotar. eisini havið. Tað ljósið, ið býr í list og í rúmum í hjørtum. Og aftanfyri eygnalok. Tá ið skýggj er frammanfyri eygað og skýggj er aftanfyri eygað, er eygað mitt í millum. Tá ið skýggj hvørvur er eygað sól.
Posted by Listin at 7:11 AM
Labels: KP, Myndlist, Skaldskapur
Wednesday, November 24, 2010
Markleys list - Øssur Johannesen
Øssur 40 ár
Myndina havi eg júst tikið her, sum eg siti og skrivi, í stovuni. Umframt órudd og leikur er eisini eitt listaverk á myndini, sum Øssur Johannesen hevur málað. Hann fyllir í dag fjøruti ár. Í einum ummæli, sum eg skrivaði um eina framsýning hjá honum í 2008 varð sagt um hansara list, at hon er anti-borgarlig ella anti-sofalist og at listamaðurin sjálvur er vorðin partur av listaverkinum: "Hóast síða hárið er demonstrativt ófriserað og stendur í allar ættir og bukssurnar eru skræddar, so at knæskelin, tann eina, er úrlatin, er okkurt fullkomiliga tilvitað yvir svarta og reyða litavalinum og stílinum sum heild, ið hóskar, nei er ein partur av av einum stórum outsider-art-heildarlistaverki, sum er Øssur Johannesen. Og hetta er óansæð, hvørt talan er um hansara tónleik, tær mongu fløgurnar og myndirnar, yrkingarnar, greinarnar ella øll brøvini, sum eru skrivað við stórum blokkbókstavum við sprittusj. Tað er eisini klæðini, gittarin, mátin,hann stillar upp til fotografering og mátin, hann á síni myspace heimasíðu greiðir frá sínum hetjum og sínum egna persónliga, viðkvæma sinni...".
Síðan hesa greinina hevur Øssur m.a. givið eina frálíka stemningsfulla fløgu út við improvisatiónstónleiki saman við basspælaranum Agnar Lamhauge og so hevur hann á sama hátt og øll onnur fingið sær eina vangamynd á facebook. Hansara støðulýsingar líkjast tó ikki nøkrum øðrum og summar teirra eru ómetaliga originalar og á sama hátt sum yrkingar hansara ein fragd at lesa. Listin ynskir Øssur hjartaliga tillukku á fjøruti ára føðingardegnum við tveimum av hansara facebookperlum.
(KP)
GÓDAN DAG ØLL SOMUL VINDURIN BLÆSIR Í GJØGNUM OKKUM ØLL SÓLIN SKÍNUR FYRI ØLLUM HEIMLEYSUM BUMSUM Í FRELSUNARHERINUM TIL MULTIMILLIONERIN MEN Í DAG ER SO DEILIGA FRIÐSÆLUR MJØRKI OG REGN EG ELSKI LJÓÐIÐ AV REGNI EG FARI ÚT Í REGNIÐ AT GANGA UM EINA LÍTLA LØTU DREKKI KAFFI VIÐ SUKUR OG MJÓLK OG VATN EG HAVI IKKI RÁÐ TIL TAXA Í DAG MÁ GANGA ØSSUR
DEILIGI NEPTUNSKI MJØRKIN VIRKAR BERÓLIGANDI OG SPENNANDI OG DRAMATISKUR VINDUR FARI ÚT AT GANGA EIN TÚR EIGI ONGAN BIL HAVI IKKI RÁÐ TORI HELDUR IKKI AT KOYRA BIL OG TÁ EG IKKI TORI ORKI TÍMI AT GANGA BRÚKI EG TAXA OG KOYRI SIOUXSIE AND THE BANSHEES GRAHAM BOND LED ZEPPELIN FOR FRÁ TAÐ MÁ TAXASJAFØRURIN FINNA SEG Í TÍVERRI EG BETALI FYRI TAÐ EG HAVI ONGAR VEINGIR TÁKNIR ELLA TELDUSTÝRD HJÓL UNDIR FÓTUNUM HEVUR TÚ TAÐ ØJ
Posted by Listin at 7:37 AM
Labels: KP, Myndlist, Skaldskapur
Tuesday, November 23, 2010
Myndaódnin 2010 í Steinprenti
Hetta er aðru ferð, at ein myndaódn herjar í Steinprenti við jólaframsýningini, sum í høvuðsheitum bjóðar uppá verk, ið eru framleidd í Steinprenti í ár. Umframt tær nýggju myndirnar eru eisini einstøk eldri verk við á framsýningini, m.a. poetiska prentið, sum Marius Olsen gjørdi til ta fyrstu Heystframsýningarplakatina. Eins og heitið gevur varhugan av, fevnir framsýningin um eina rúgvu av myndum, ið allar eru ógvuliga ymiskar. Danski listamaðurin, Jonas Hvid Søndergaard var á verkstaðnum í vár og fekk tríggjar myndir burturúr, ið hanga sum ein dynamisk røð í lýsandi grønum, reyðum og bláum, abstraktum kompositiónum. Fleiri onnur týdningarmikil donsk listafólk hava vitjað í Steinprenti í ár, m.a. Claus Carstensen, Peter Carlsen, Knud Odde og Toni Larsen og verða fleiri av hesum eisini umboðað á framsýningini. Tey bæði síðstnevndu vóru í Steinprenti eftir umbøn frá Statens Kunstfond sum liður í eini størri grafiskari verkætlan. Stílurin hjá Knud Odde er eyðkendur og hevur tú t.d. sæð plakatina, sum hann gjørdi til Tivoli, kennir tú aftur ta bylgjandi, dekorativu strikuna. Portrett hansara av Steffani Danielsen er rørandi og sterkt á sama hátt sum lýsingin av eini undurvakrari kvinnu í stórum hatti, sum hongur í tveimum avbrigdum í ávikavíst grønum og orange, sum ein portalur inn í Myndaódnina 2010
Zacharias Heinesen arbeiðir í løtuni á verkstaðnum og er ætlanin er sýna fram onkra spildurnýggja mynd hjá honum á Myndaódnini, sum harumframt inniheldur verk hjá Tóroddi Poulsen, Anker Mortensen, Bárði Jákupsson, Rannvá Kunoy og Fríðu Matras Brekku. Í sambandi við, at hann var heima og tók í móti bókmentaheiðursløn M.A.Jacobsens, var Tóroddur Poulsen ein svipp á verkstaðnum og verður frálíka og rúgvusmikla úrslitið av hesi vitjan at síggja á Myndaódnini. Meginparturin av tí, vit hava sæð av grafisku framleiðsluni hjá Tóroddi Poulsen er steinprent, men hann er eisini í størri mun farin at fáast við onnur sløg av grafikki, t.d. kopar- og linoleumsprent. Stórur munur er á steinprenti og linoleumsprenti, ið líkist negativum myndaavbrigdum, har sjálv tekningin sæst litleys, hvít á svartari ella littari grund. Henda tøknin hevur víst seg at vera serliga væl hóskandi til tað snerkjandi anarkistiska úttrykkið, sum hevur verið partur av tí serstakliga fjølbroytta, listarliga úttrykksøkinum hjá multilistamanninum og slóðbrótaranum, Tóroddi Poulsen.
Meðan Zacharias Heinesen (f.1936) telist millum okkara bestu og mest viðurkendu listafólk, eru eisini luttakarar á framsýningini við minni royndum. T.d. er Herdis Jacobsen (f.1987) umboðað við eini manga-kendari mynd, sum hon gjørdi saman við prentarunum Jan Andersson og Fríðu Matras Brekku, tá hon var í starvsvenjing í Steinprenti í summar. Samanumtikið er talan um eina sera fjølbroytta framsýning við inniligum, stuttligum, løgnum, óhugnaligum, sofistikeraðum, speiskum og hugtakandi myndum, ið allar sum ein eru á hægsta góðskustigi. Framsýningin letur upp í Steinprenti á Skálatrøð 16, fríggjadagin 26. november klokkan 16-18. Øll eru hjartaliga vælkomin. Framsýning er opin inntil 15. januar.
Posted by Listin at 10:02 PM
Labels: Myndlist
Nakrar hugleiðingar, nú tónaskaldið Knút Olsen fylti 65 ár
eftir Hera Eysturlíð
Hvørt einasta ættarlið man uppliva, at tey vóru børn í steinøldini. Hvussu ber tað til? Vit, sum trúðu, at vit vuksu upp í tí mest modernaða av tí modernaða. Og tað var tað eisini – tá. Men munnu ung í dag duga at hugsa sær eina tilveru uttan sjónvarp, video, teldur, geymar, alnót og fartelefonir? At Útvarpið bert sendi nakrar fáar tímar um dagin, og Kvøðuljómar (4 tímar), ferðafrásagnir úr Noregi (14 partar), Eystmannabrøv v/Kaare Bjørlykke og hugleiðingar hjá Andr. E. Joensen, Chr. N. Chr., Gl. Løgtingsmanni og Óla Andnegl vóru okkara mentannarliga barlast?
Nei einki er at siga til, at tað festligasta ið vit børn kundu finna uppá sunnumorgnar var at ganga í kirkju. Men tað var nú heldur ikki tað ringasta! Prestarnir í Føroyum eru slett ikki so galnir, og eg má ásanna, at mangir organistar kring oyggjarnar vóru og eru óførir eftir umstøðunum.
Vit vóru nakrir dreingir í grannalagunum, ið hvønn sunnumorgun brynjaðu okkum út at fara í kirkju. Og so settust vit so nær orglinum, sum til bar. Vit gingu allir til klaverundirvísing, og mangt forvitnisligt var at síggja og hoyra á orgulloftinum. Í Havnar kirkju funnu vit okkara fasta pláss uppi á sangaraloftinum, har børn annars ikki høvdu atgongd (men tann lepin á hurðini var so ótýðiliga skrivaður, at tað dugdu vit dreingir sjálvsagt ikki at lesa).
Haruppi á loftinum høvdu vit eitt praktfult útsýni yvir kirkjuna og orglið. Sótu har á ”okkara” balkong, eins og teir báðir gomlu stavnarnir í Muppet show. Har kundu vit eygleiða í fuglaperspektiv, hvussu organisturin brúkti bæði hendur og føtur, tveir manualir, pedal, koblingar og registar.
Eyðvitað rein okkurt av tí, ið prestur segði, eisini við okkum piltar. Enn tann dag í dag minnist eg Paulusar orð um forgeingiligleika og óforgeingiligleika, eins og nakrar av teim mongu krønikunum hjá Axel Tórgarð.
Ein teirra, ið spældu í Havnar kirkju um tað mundið, var tónaskaldið Knút Olsen. Eitt, ið eg serliga legði til merkis við hansara spæli, vóru teir sermerktu harmoniirnir. Mangan brúkti hann Bielefeldt, ið er ein góður skúli í romantiskum koralharmonikki. Og mangan brúkti hann sínar egnu harmoniir. Sjáldan var nøkur koralbók at síggja, so eg gangi út frá at hann dugdi Bielefeldt meir ella minni uttanat.
Hetta var frægd at hoyra hjá ungum alva, ið langt síðani hevði droppað allar dreymar um fótbótskarrieru, og sum plagdi at sníkja seg út úr fimleikarhøllini, inn í sangstovuna og setast við klaverið at spæla úr einum slitnum eintaki av Folkehøjskolens melodibog (koralnótar vóru ikki so lættir at fáa fatur á). Skjótt var eg fastur gestur uppi á sangaraloftinum í Havnar kirkju. Tøkk fái organistarnir og sangararnir, ið høvdu tol við okkum dreingjum og ikki róku okkum niður av aftur loftinum, tí mangan var trongligt haruppi.
Í Kommunuskúlanum skiftust Jóannes Nolsøe og Knút Olsen at spæla til morgunsang. Tað var frálíkt at byrja ein langan og strævnan skúladag við at hoyra, hvussu Knút spældi sær við harmonium. Mangan skiftu vit báðir orð um sálmaløg og harmonilæru. Knút er natúrtalent á hesum øki, og hevði hann fingið konservatoriiútbúgving á ungum árum, ivist eg ikki í, at hann hevði sett síni spor í norðurlendskt tónleikalív.
Jóannes Nolsøe fluttu suður til Vágs í 1983, og tá tóku vit báðir Sámal Andrias Weihe yvir í Havnar kirkju. Eg minnist, at Knút var mangan góður í ráðum og góður stuðul hjá einum ungum, ótolnum organisti. Tá ið vit á sinni fingust við føroyska koralbók, kom Knútsa framúr góða tónleikaoyra og holli kunnleiki til sálmaløg og koralharmonikk væl við.
Eitt annað føroyskt tónaskald, Kári Bæk, lýsir løgini hjá Knút Olsen soleiðis:
”Tey eru leikandi løtt, ljós og so einføld, at tað er sum at tú altíð hevur kent tey. Løgini hjá Knút Olsen eru lívsjáttandi. Tú kanst ikki hugsa tær, at nøkur onnur løg hóska betri til hesar yrkingar. Og tað er ikki einfalt at gera slík løg!”
Skal eg taka tvey føroysk løg burtur úr allari rúgvuni – eitt sálmalag og eitt profant lag – ið eru á altjóða støði, so velji eg Í búri (J. Waagstein) og Dagsins eyga sloknar nú (K. Olsen). Tann mæti danski urguleikarin Peter Weiss segði um Dagsins Eyga, at lagið hjá Knút var tað besta av teimum løgum í Den Danske Koralbog, ið ganga til tann versafótin. ”Og jeg burde vide, hvad jeg taler om”, legði hann aftrat.
Eg fari at enda hesa føðingardagsheilsan við einari fittari søgu um hetta lagið:
De Kongelige Svende, ein mansoktett frá Tí kongaliga danska operakórinum, hevði nakrar kirkjukonsertir á Summartónum 1988, m.a. í Fuglafjarðar kirkju. Tann danski organisturin og kórleiðarin Steen Lindholm stjórnaði. Sum siður er í Fuglafirði, varð endað við felagssálmi, og til hesa konsertina var Dagsins eyga sloknar nú valdur. Eingin føroysk koralbók var komin enn, føroysk sálmaløg vóru at finna í ymsum sangbókum og nótaheftum, og mong løg vóru ikki á prenti. Fáar vóru teldurnar, alnót var eingin, og kórsatsir sløddust víða hvar, men sjáldan í kirkjunum. Haraftrat var bæði Útvarpið og kanska serliga kirkjuliðini trek og konservativ, so øll føroysk løg fingu ikki innivist. Tey sálmaløg, ið ikki stóðu í Den Danske Koralbog, vóru onkursvegna ikki nóg góð (til alla lukku er hetta broytt).
Eg spurdi organistin Helga Breiner, sum tá var blaðungur, um hann kendi lagið hjá Knút Olsen til Dagsins eyga. Nei, tað gjørdi hann ikki - lagið var ikki líka kent tá í tíðini. Eg tók so eitt nótaark og skrivaði satsin niður eftir minninum (og har fari eg at skoyta upp í tað, sum Sunleif Rasmussen segði í útvarpssendingini In Mente Mikudagin 17. Novembur, um at løgini hjá Knút Olsen hava ein innbygdan logikk: tað hava satsirnir hjá honum eisini. Teir eru sera væl úr hondum greiddir og lættir at minnast).
Jú, Helgi var við upp á tað. So vit endaðu konsertina hjá De Kongelige Svende við at syngja Dagsins eyga sloknar nú, við lagnum hjá Knút. Møguliga var tað fyrstu ferð, at tað lagið varð sungið í Fuglafjarðar kirkju.
Dagin eftir skifti eg orð við Ólav Hátún í heilt øðrum sambandi. Hann var vesturi í Bø saman við teimum kongaligu sveinunum.
”Forrestin”, segði Ólavur, ”hvat var tað fyri sálmur, ið tit sungu í Fuglafirði í gjárkvøldið?” Serliga forvitin var Ólavur eftir at fáa at vita, hvat lag ið varð brúkt. Tí, greiddi Ólavur frá, teir kongaligu sveinarnir vóru komnir vestur til Bíggjar eftir konsertina í Fuglafirði og vóru sera hugtiknir av einum sálmalagi, ið kirkjuliðið hevði sungið. Eitt einastandandi vakurt lag, ið eingin teirra hevði hoyrt áður. Teir høvdu tikið til, og tað fleiri ferðir, hvussu ómetaliga flott hetta sálmalagið var.
Knúti verður ynskt hjartaliga til lukku við teim 65 árunum, og vónandi fáa vit fleiri løg frá honum framyvir!
Posted by Listin at 5:11 PM
Labels: Tónleikur
Markleys list - grafitti í Havn
GRAFITTI
Í almenna rúminum síggja vit ógvuliga nógv ymisk úttryk og sumt av hesum eru alment fíggjað listaverk, t.d. tey ófúsu ella lítið springandi springvøtnini niðri í miðbýnum og tær ymisku standmyndirnar. Meðan tann alment fíggjaða listin kann bera á tann konservativa og heldur tunga bógvin, er eitt annað úttrykk, sum er væl lættari, frítt hugsað og frekt og sum hendingaferð eisini nær listarligar hæddir.
Grafitti verður allýst sum ein serstøk mentan, ið fevnir um at mála og skriva á veggir í almenna rúminum. Oftast er grafittimálarí ólógligt av tí, at tað verður gjørt uttan nakrar avtalur við tey, ið vara av bygningunum, sum málað verður á. Fleiri grafittimálarar hava eitt ávíst undirskriftarmerki, ið verður nevnt "tag", sum eyðmerkir teir. Annars eru grafittimálarar ofta anonymir. Grafitti hevur verið til í øllum samfelagum, men modernaða grafittilistin varð grundað í USA av fólkum sum TAKI 183, sum er ein av teimum fyrstu graffitimálarunum, sum síðst í 60´unum og tiðliga í 1970'unum málaði sítt "tag" TAKI 183 allastaðni i New York. TAKI 183 var grikskur og æt Demetrios og var TAKI eitt slag av stytting av navni hansara, eins og talið 183 heilt einfalt var gøtunummarið har hann búði. Ein av teimum kendastu núlivandi graffitilistamonnunum nevnir seg Banksy og eru hansara verk eisini dømi um, at gøtulistin ofta er politisk og samfelagsatfinnandi.
Myndlistin hevur ofta fingið íblástur frá grafittilistini. Listamaðurin Jean Michel Basquiat byrjaði sum grafittimálari áðrenn Andy Warhol og heimslistin bóru eyga við hann. Men eisini núlivandi listafólk sum t.d. Christopher Wool brúka grafittimál í teirra verkum.
Í Føroyum hevur ikki verið tað nógva av grafitti og hongur hetta helst saman við, at vit ongan stórbý hava, tí grafitti hoyrir fyri tað mesta stórbýnum til. Men í barrini Sirkus í Vágsbotni í Havn er nógv grafitti at síggja, bæði sum partur av upprunaligu prýðingini av barrini, men eisini er hópin av viðmerkingum frá barrgestum at lesa sum grafitti á vesunum. Tann 13 desember koma tveir grafittilistamenn, Alexander og Rasmus til Føroya í sambandi við live aRTfestivalin, har skipað verður fyri workshop o.ø http://www.facebook.com/group.php?gid=119853354702170&ref=ts#!/group.php?gid=119853354702170&v=info
Fyri tíðina er heilt nógv av áhugaverdari grafitti at síggja í Havn, sum ger gongutúrar sum tann hjá mær í dag úr Hoydølum oman í býin til eina hugfarsliga uppliving.
Á grundini á einum ølklubba stendur skrivað speiska viðmerkingin: "NOWHERE PLANS / FOR NOBODY!" við einum píli upp móti einum vindeyga í ølklubbanum. Men flogvitið dugir eisini uttan hjálp frá beatlunum. Á einum portri uttan fyri sama ølklubba er við somu skrift skrivað nøkur orð, ið sum heild minna um eina væl eydnaða modernistiska yrking við konkretum útgangsstøði í portrinum, hon er skrivað á.
Posted by Listin at 7:41 AM
Labels: KP, Skaldskapur
Monday, November 22, 2010
Markleys list - J.P.Jacobsen
Hugborna aldan
Tá eg fyri skjótt fleiri árum síðani hevði mín fyrsta tíma í Hoydølum sum lærari í donskum, var ikki sørt av fjálturi á mær. Eg hevði ikki tikið námsfrøðiliga partin av útbúgvingini og stúrdi fyri at standa framman fyri øllum næmingunum og kanska ikki vita mær nakað svar uppá allir teirra spurningar. Av tí, at eg kendi føroysktlæraran hjá flokkinum visti eg, at næmingarnir í hesum flokki vóru sera skilagóðir og fittir og avgjørdi tessvegna at byrja við eini einastandandi góðari, men ikki heilt lættari yrking, sum danski yrkjarin Jens Peter Jacobsen, vanliga nevndur I.P. Jacobsen (1847-1885)byrjaði at skriva fyri 140 árum síðani fimtan ár áðrenn hann doyði av tuberklasjúkuni.
Ikki var tað nógv, næmingarnir søgdu hesar fyrstu tímarnar, meðan lærarin í sjálvdrátti østi seg upp í skúm yvir Arabesk, hesa skelkandi góðu yrkingina og eg havi síðan fingið at vita frá einum høviskum ungum manni, ið taldist millum mínar fyrstu næmingar, at tað var ein blandað uppliving ta ferðina, tá nýggja lærarinnan byrjaði undirvísingina við fýrisliga at skriva á talvuna spurningin TOG BØLGEN LAND? Og eg greinaði og greinaði og tulkaði og skrivaði og bankaði við kritinum á talvuna, so at oyru umframt muður og nøs vóru um at detta av næmingunum Allíkavæl, helt tann høviski fyrrverandi næmingur mín uggandi fyri, var tað sera inspirerandi at uppliva tílíkan eldhuga í sambandi við yrkingagreining.
Arabesk. Til en Haandtegning af Michel Angelo er ein av mínum yndisyrkingum, sum ikki verður minni áhugaverd av, at hon er skrivað av einum skaldi, sum óvanliga tíðliga dugdi at skilja í millum náttúruvísundaliga og samfelagsliga naturalismu og lyriska symbolismu ella modernismu. Hann er slóðbrótari innan bæði hesi sera ymisku rákini. J.P.Jacobsen var Brandes´sa maður og fleiri av hansara stuttsøgum og skaldsøgum eru høvuðsverk í tí nýbroti, sum Brandes orkestreraði við fyrilestrum og útgávum sínum "Hovedstrømninger i det 19. Aarhundredes Litteratur" har hann proklameraði, at bókmentir skulu seta spurningar og leggja upp til kjak heldur enn at durva í romantiskari, innfjarari estetisismu. J.P.Jacobsen týddi longu í 1872 kollveltandi útgávu Darwins On the origin of the Species (1859) - Om arternes oprindelse. Menningarlæraran er ein grundtanki í fleiri verkum hjá J.P.Jacobsen, m.a. í høvuðsverkinum Fru Marie Grubbe. Skaldsøguna skrivaði hann við støði í óvanligu lagnuni hjá aðalsfrúnni Marie Grubbe, sum livdi í 17.øld og sum var gift tríggjar ferðir, fyrst við Ulrik Frederik Gyldenløve, ið var sonur Fríðrik III og sum at enda giftist Søren Sørensen, ið arbeiddi innan landbrúk.
Samstundis sum J.P.Jacobsen á ymsan hátt gerst talsmaður fyri ta pragmatisku náttúruvísundina, fæst hann við yrkingar, sum tykjast beint í móti teimum hugsanum, sum Brandes m.a. kemur við. Yrkingarnar eru sum heild gátuførar, torskildar, innfjarar, estetiskar, men kortini eru tær avgjørt ikki afturlítandi romantiskar. Heldur vera tær hildnar at hava verið til íblástur hjá yngri yrkjarum og tað vil t.d. siga, at J.P.Jacobsen hevur verið ein undanmaður hjá symbolismuni, sum tók seg upp í 1890´unum. Í dag eru hesar yrkingar víða viðurkendar sum modernistisk meistaraverk.
Arabesk til eina tekning hjá Michelangelo er ein yrking, sum í stuttum snýr seg um hugleiðingar um tað, sum er farandi og varandi, um stokkuta lívið og ævigu listina. Retoriski byrjanarspurningurin tekur støði í eini náttúruligari, fysiskari sannroynd um alduna í hennara støðugu rørslu. Men í staðin fyri sum vant at venda út aftur í havið, fer henda aldan á flog. Umbroytingin verður lýst á fantastiskan hátt; í glitrandi sjóroki verður aldan fyrst til ein gangara, síðan til ein svana, ið flýgur í sólarljósinum. Í øllum rokanum hóma vit nú sjálvan Pegasus hevja seg uppfrá. Nú skal lesarin sjálvur sleppa at uppliva hesa yrking uttan nakran darrandi lærarapeikifingur, men leggið til merkis, at maðurin veit nógv um blómur og at tær, ið verða nevndar eru serstakliga angandi blómur.
Yrkingin er ómetaliga sterk innihaldsliga, formliga og visuelt. Arabeskskapið stavar frá listini og arkitekturinum, har tað verður nýtt um eitt yndisligt ornament, ið er átøkt einum buktandi flættiverki. Tað er áhugavert, at myndlistin yvirhøvur tykist at hava havt sera stóran týdning fyri J.P.Jacobsen, sum ikki bara skrivaði sonevndar arabeskir, men sum eisini hevur "portrett", "landslagsmálarí", "sjangrumyndir" og "skitsur" á skránni í ritverki sínum. Um tað er av tilvild veit eg ikki, men tað vísir seg, at fleiri av mínum yndislistaverkum onkursvegna eru merkt av synestetiskum fyribrigdum. Tey kunnu vera visuel og poetisk í senn og koma eisini ofta frá multilistafólkum, ið bæði duga at úttrykkja seg skrivliga og myndaliga. Komandi tíðina fara vit at viðgera nøkur sera ymisk verk undir felagsheitinum Markleys list.
(KP)
Arabesk. Til en Haandtegning af Michel Angelo.
Kvindeprofil med sænkede Blikke i Gangen mellem Pitti og Ufficierne
Tog Bølgen Land?
Tog den Land og sived langsomt,
Rallende med Grusets Perler,
Atter ud i Bølgers Verden?
Nej! den stejled som en Ganger,
Løfted højt sin vaade Bringe;
Gjennem Manken gnistred' Skummet
Snehvidt som en Svanes Ryg.
Straalestøv og Regnbu'taage
Sitred op igjennem Luften:
Ham den kasted',
Ham den skifted',
Fløj paa brede Svanevinger
Gjennem Solens hvide Lys.
Jeg kjender din Flugt, du flyvende Bølge;
Men den gyldne Dag vil segne,
Vil, svøbt i Nattens dunkle Kappe,
Lægge sig træt til Hvile,
Og Duggen vil glimte i hans Aande,
Blomsterne lukke sig om hans leje,
Før du naa'r dit Maal.
— Og har du naa't det gyldne Gitter
Og stryger tyst paa spredte Vinger
Henover Havens brede Gange,
Henover Laurers og Myrthers Vover,
Over Magnoliens dunkle Krone,
Fulgt af dens lyse, roligt blinkende,
Fulgt af dens stirrende Blomsterøjne,
Nedover hemmeligt-hviskende Iris,
Baaret og dysset i graadmilde Drømme
Af Geraniernes Duft,
Af Tuberosers og Jasminers tungtaandende Duft
Baaret mod den hvide Villa
Med de maanelyse Ruder,
Med dens Vagt af høje, dunkle,
Høje, trolige Cypresser,
Da forgaar du i Anelsers Angst,
Brændes op af din skjælvende Længsel,
Glider frem som en Luftning fra Havet,
Og du dør mellem Vinrankens Løv,
Vinrankens susende Løv,
Paa Balkonens Marmortærskel,
Mens Balkongardinets kolde Silke
Langsomt vugger sig i tunge Folder,
Og de gyldne Drueklaser
Fra de angstfuldt-vredne Ranker
Fældes ned i Havens Græs.
Glødende Nat!
Langsomt brænder du henover Jorden;
Drømmenes sælsomt skiftende Røg
Flakker og hvirvles afsted i det Spor,
Glødende Nat!
— Viljer er Voks i din bløde Haand,
Og Troskab Siv kun for din Aandes Pust!
Og hvad er Klogskab lænet mod din Barm?
Og hvad er Uskyld daaret af dit Blik,
Det intet ser, men suger vildt
Til Stormflod Aarens røde Strøm,
Som Maanen suger Havets kolde Vande?
— Glødende Nat!
Vældige, blinde Mænade!
Frem gjennem Mulmet blinker og skummer
Sælsomme Bølger af sælsom Lyd:
Bægeres Klang,
Staalets hurtige, syngende Klang,
Blodets Dryppen og Blødendes Rallen
Og tykmælt Vanvids Brølen blandet
Med purpurrøde Attraas hæse Skrig ...
— Men Sukket, glødende Nat?
Sukket, der svulmer og dør,
Dør for at fødes paany,
Sukket, du glødende Nat!
Se, Gardinets Silkevover skilles,
Og en Kvinde høj og herlig
Tegner mørk sig mod den mørke Luft.
— Hellige Sorg i dit Blik,
Sorg, der ej kan hjælpes,
Haabløs Sorg,
Brændende, tvivlende Sorg.
— Nætter og Dage summer over Jorden,
Aarstider skifte som Farver paa Kind,
Slægter paa Slægt i lange, mørke Bølger
Rulle over Jord,
Rulle og forgaa,
Medens langsomt Tiden dør.
Hvorfor Livet?
Hvorfor Døden?
Hvorfor leve, naar vi dog skal dø?
Hvorfor kæmpe, naar vi veed, at Sværdet
Dog skal vristes af vor Haand en Gang?
Hvortil disse Baal af Kval og Smerte:
Tusind Timers Liv i langsom Liden,
Langsom Løben ud i Dødens Liden
Er det din tanke, høje Kvinde?
Tavs og rolig staar hun paa Balkonen,
Har ej Ord, ej Suk, ej Klage,
Tegner mørk sig mod den mørke Luft
Som et Sværd igjennem Nattens Hjærte.
(1874)
Posted by Listin at 8:15 AM
Labels: KP, Skaldskapur
Sunday, November 21, 2010
Væleydnað MenTón-konsert
Ein væleydnað konsert
MenTón konsertin í Reinsarínum í gjárkvøldið staðfesti, at vit eiga nógvar hugagóðar og dugnaligar tónleikarar og sangarar, men at okkum veruliga vantar eina spælistaðsmentan umframt spælistað. Við stóru konsertini prógvaði MenTón felagsins tilverurætt, tí eitt av endamálum teirra er júst at fáa eitt spælistað. Í skrivi frá felagnum stendur m.a:
Vit í felagnum Mentón eru sera fegin um, at so stór undirtøka millum tónleikarar og áhugað er fyri felagnum. Vit vóna eisini, at fleiri fara at tekna seg sum lim, og at fleiri sjálvboðin vilja hjálpa til við tí, sum felagið arbeiðir við. Tekningarbløðini fara at liggja frammi undir konsertini. Endiliga kunnu tónleikarar og áhugað savnast í eitt felag - eitt felag, sum virkið arbeiðir við at bøta um viðurskiftini hjá tónleikinum um alt landið.
Nøkur av málunum eru:
- betri (professionellari) umstøður til konsertframførslur
- at fáa tónleikin út um alt landið, ikki bara høvuðsstaðnum
- at fáa sett í verk ein kunningarstovn fyri tónleikarar
Vit halda annars, at eitt gott tónleikastað skal hava:
- góðan akkustikk
- góð pallviðurskifti
- gott backstage høli
- góða ljóð- og ljósútgerð
- gott pláss til áhoyrarar
- rúmliga barr við køksfasilitetum
- billettsølu
- garderobu
- góð saniter viðurskifti
- hugnaligan stemning
Nøkur slík støð eru runt um í landinum. Men tað er pláss fyri fleiri, og tað manglar t.d. eitt í Havn. Hesum arbeiðir felagið eisini við
Hugnaligt og kalt
Reinsaríið er sera hugnaligur karmur kring eitt tílíkt tiltak, men har er ov kalt og tá eg sigi ov kalt hugsi eg um ísakaldasta innikulda av tí slagnum, tú gerst sjúk av. Kann hiti ikki vera lagdur inn í hølini? Kuldin nervaði serliga fyrstu tímarnar, tá eg hevði ilt við at sita still og miðsavna meg um tónleikin og tað var spell, tí tónleikurin var ómetaliga góður.
Íborin
Skrivarin í MenTón, Leivur Thomsen spældi saman við Kim Kristensen, Bjarka Meitil og Rógva á Rógvu, ið allir eru framúrskarandi tónleikarar. Teir spæla eitt slag av stemningsmettaðum ljóðmálningum í eini fusión av jazzi við íblandaðum strokum av ráari rockmegi. Tað er sagt áður, men eg má bara endurtaka, at Leivur Thomsen eftir øllum at døma er føddur við gittara í hond. Eg blívi bilsin hvørja ferð yvir hvussu organiskt og hvussu virtuost hann spælir og tað merkist, at hann hugnar sær í tónleikaliga selskapinum saman við Kim Kristensen, ið er ein veruligur kapasitetur hjá tónleikinum.
Tað vóru rættiliga fáir áskoðarar teir fyrstu tímarnar og tað er m.a. hetta, eg sipi til við vantandi spælistaðsmentan. Vit hava enn eitt heldur primitivt lyndi til at fata rútmiska tónleikin sum hugnaliga bakgrundsteppið, ið fjálgar um ein festligan býartúr. Men tað tóktist heldur syndarligt í byrjanini av konsertini, at allur tann frálíki tónleikurin floymdi út yvir tómar stólar. Tað undraði meg eisini, at tónleikararnir sjálvir ikki í størri mun møttu upp at lurta eftir hvørjum øðrum, men teir sótu eyðsýniliga í hitanum í Perluni, har teir umframt hita høvdu stórskíggja við beinleiðis sending frá konsertini. Eg havi besta forstáilsi fyri, at tónleikarar skulu hava góðar umstøður, men tað kendist altso eitt sindur nøs at fara á ves skelvandi av kulda og merkja heita hugnan í backstageøkinum yviri í teirri láturliga miseydnaðu, men framúr fjálgu betongperluni.
Fjølbroytt konsert
Eg skal yvirhøvur ikki koma ov gott í gongd, tí vit komu sjálvar tjúgu minuttir ov seint og hoyrdu tessvegna ikki framførsluna hjá Terja Rasmussen, sum vit annars høvdu glett okkum til. Av tí, at so nógvir tónleikarar vóru við í konsertini, var tað sera skilligt, at tónleikararnir máttu yvirhalda tíðina. Orsakað av kuldanum vóru vit eisini fleiri ferð og hitaðu okkum inni á Hvonn og aðrastaðni. Vit hoyrdu tískil ikki alt, men vóru allíkavæl imponeraðar av hvussu fjølbroytt konsertin var; frá virtuosum fusiónsjazzrokki til ráa kvinnupower í bulgarskum kórtónleiki til kenslubornan singersongwriter og vágasound osfr. Inniliga framførslan hjá Guðrið Hansdóttir hevði við sær, at eg gleði meg til hennara nýggja fløga kemur. Eg fór heim áðrenn Bendar Spónir og Gypsy Train, men fólk lata eisini sera væl at teimum framførslunum.
Konsertin gjørdist og heitari so hvørt sum fleiri fólk komu og tá Elin Heinesen sang saman við Ad Libitum var serstakliga hugnaligt á Reinsaríinum og áhoyrararnir vóru nógvir. Sambært facebookprofilinum hjá MenTón gekk konsertin væl: Vit í felagnum Mentón eru SERA fegin um, at kvøldið í Reinsaríinum 20. novembur 2010 var so væleydnað. Alt gekk frálíka væl. Vit vóna, at tónleikarar og áhoyrarar hava somu fatan sum vit. Hatta var onki minni enn FANTASTISKT!
Skrá fyri MenTón-konsert
19:00 Terji Rasmussen
19:20 Jarnbrot
19:40 Líggjas Olsen
20:00 Rókur Jákupson
20:20 Petur Háberg
20:40 Tróndur Enni
21:00 Lost in France
21:20 Elin Heinesen
21:40 Kata
22:00 Jóan Petur á Stongunum
22:20 Guðrið Hansdóttir
22:40 Debess Blues Station
23:00 Sámal&Ronni
23:20 Lív Næs
23:40 Kim Hansen
24:00 Katrina Petersen
24:20 Marius
24:40 Jewmanji Exorcism
01:00 Uni Arge
01:20 Lyon Hansen
01:40 Petur Pólson
02:00 Bendar Spónir
02:20 Gipsy Train
02:40 Dj Spazi
(KP)
Posted by Listin at 4:00 PM
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Børn og ung
Her finnur tú eitt yvirlit yvir møguleikar og tænastur til børn og ung í Hovs Kommunu. Her eru upplýsingar um skúla, barnaansing, heilsusystir og tannrøkt.
Undir barnaverndini eru upplýsingar um, hvørjar skyldur ein, sum borgari, hevur og hvussu, tú boðar frá barnamisrøkt.
Hovs Kommuna hevur ikki nakra barnaansing, og tað er ongin undirvísing til fólkaskúlanæmingar í Hovs Skúla.
Hovs Kommuna hevur samstarvs avtalur við tær størri kommunurnar í Suðuroy, um barnaansing og undirvísing til fólkaskúlanæmingar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TALVSAMBAND FØROYA 40 ÁR !
Á stovnandi aðalfundinum vórðu valdir í nevnd: Jákup Thomsen, Tórshavn, Hanus Joensen, Kollafirði, Sjúrður Lómstein, Gøtu og Samson Højgaard og Hans Petersen, báðir úr Vestmanna. Nevndin skipaði seg 1. mars við Jákup Thomsen sum fyrsta formanni Talvsambandsins og Samson Højgaard (sála), sum varaformanni. Hanus Joensen og Hans Petersen vórðu valdir ávikavíst kassameistari og skrivari.
Talvsamband Føroya var nú vorðin veruleiki, og fyri føroyska telving var hetta onki minni enn ein kollvelting.
Farið varð til verka beinanvegin og nakrir av fyrstu setningunum vóru:
- at fara undir føroyameistarakapping fyri lið,
- at søkja um limaskap í FIDE (altjóða talvsambandið) og
- at boða frá luttøku til talvolympiaduna í Siegen, Vesturtýsklandi, sama ár.
Og væl gekst í hond. Føroyar blivu viðurkendar sum sjálvstøðugur limur í FIDE í september mánað 1970, tá vit eisini á fyrsta sinni luttóku í OL í talvi. Trúliga hava vit síðani luttikið til OL við góðum úrslitum. Landskappingin fyri lið fór av bakkastokki 18. oktober 1970.
Hóast Talvsamband Føroya hevur 40 ár á baki, er tað gamalt at telva – eisini í Føroyum. Bæði frá mannafrásagnum og í kvæðum okkara verður røtt um talv. Og talv eru funnin víðahvar um Norðurlond í fornfrøðiligum útgrevstrum. Í Føroyum eru eisini funnin talvfólk og borð. Men verulig gongd kemur ikki á telvingina í Føroyum fyrr enn talvfeløg verða stovnað. Fyrsta føroyska telvingarfelag man ivaleyst vera Havnar Telvingarfelag, ið er stovnað í 1923 og sum í mong ár var einsamalt felag her á landi.
40 ára stovningardagurin verður hátíðarhildin seinni í ár.
Sitandi nevnd í Talvsambandi Føroya vil nýta høvið at takka øllum teimum, sum undan gingu og teimum, sum framhaldandi halda fast um visiónirnar, sum lagdar vórðu fyri dagin, minniliga stovningardagin, hin 14. februar 1970. Úrslitini tala fyri seg.
Ein serlig heilsan og tøkk verður latin fyrstu nevnd Talvsambandsins, við Jákupi Thomsen á odda, sum borið fram hava heilsan og blómur:
“14. februar 2010
Til: Talvsambandið
Á 40-ára stovningardegnum ynskja vit okkum alt tað besta – bara tað besta – og góðan byr frameftir.
Heilsan
[Undirskrivað]
Hans, Sjúrður, Jákup og Hanus”
“Dreymur til veruleika”: Handan heilsanina frá fyrstu nevnd TSF er steypið frá feskasta avrikinum: Besta talv-smátjóðin í Evropa 2009 !
(Søgulig kelda til greinina: Suni Merkistein, Føroysk Telving í 20. øld.)


text:
Thursday, June 30, 2011
At fáa síðsta orðið...
Tey eru mong, sum hava list hangandi hjá Listasavni Føroya. Nógv leiga (og savnið er hervið í harðari kapping í móti føroyskari samtíðarlist) og summi eiga ella halda seg eiga verk. Hetta seinasta hevur eina frágreiðing, sum er ein partur av hvussu savnið er vorðið til, við áhuga sum drívmegi. Onkur hevur kanska fingið eina mynd fyri at arbeiða uttan at hugsað hevur verið so nógv um framtíðina og tí er kanska einki fest á blað um hetta. Í nógvum førum er støðan tann, at fólk hava arvað verkini og halda seg eiga tey og vilja tá sjálvandi sera ófegin av við tey. Tá tað sum í hesum førinum júst snýr seg um myndir, sum hanga ella hava hingið í húsunum hjá Williami og Lisu Heinesen, sum av arvingunum verður hildið í upprunaligum standi (takk fyri tað - gott, at onkur hugsar um framtíðina), so unni eg Williami og húsunum tær túsund ferðir fyri alt tað, hann gjørdi. Men tað er summar og feria og eg eri als ikki vís í hvat er rættast at gera við horvnar og óhorvnar myndir hjá Listasavni Føroya, men at heingja Heinesenfólkini út er neyvan rætta loysnin. Eg skilji so sera væl hugin hjá fyrrverandi stjóra í Listasavni Føroya til at fáa síðsta orðið, men havi hinvegin ilt við at góðtaka, at nevndin í Listasavninum hevur skrivað undir uppá frágreiðingina í verandi líki, nú listastríðið endiliga er av. Heilt erligt!
(KP)
Posted by Listin at 5:04 PM
Labels: KP
Listasavn Føroya: Ársfrágreiðing og roknskapur
kelda: http://art.fo/pdf/LF_arsfragreiding_og_roknskapur_2010.pdf
Brot:
"Bókaútgávur okkara hava m.a til endamáls at kveikja lív aftur í listafólk, sum vóru um at vera gloymd, og at varpa ljós á virkandi listafólk. Hesi 7 árini hava vit givið út 30 bókaverk og katalog. Seinasta bókin í røðini er “Sekel”, sum er um føroyska list í 100 ár, sum kemur út 29.04.11. Við hesi bók er ein varði í føroyskari listasøgu rokkin. Mikael Wivel doktari í listfrøði hevur skrivað bókina. Hann hevur stóra vitan á hesum øki, og ikki minst hevur hann stóra vitan um føroyska list. Við bókini fáa vit eisini eina mynd av, hvussu ein fremmandur sær føroyska list.”
”Hesi árini hava vit havt “67” framsýningar, harav 25 við útlendskum listafólkum og 42 við føroyskum listafólkum. Umframt hava vit skipað fyri 8 framsýningum við føroyskari list í útlondum. Her kann m.a.nevnast Mikines framsýningin í Danmark og Íslandi, Ruth Smith framsýningin í Danmark, Ingálvur av Reyni framsýningin í Danmark og framsýningin við 34 føroyskum listafólkum á Leopold Museum í Wien og við 15 listafólkum í Ribe Kunstmuseum. Tílíkar framsýningar uttanlands eru sera kostnaðarmiklar, og tað tekur tíð at skapa tey neyðugu sambondini uttanlands.”
”Listaligur sakkunnleiki: Hesu árini hava vit brúkt hesar listfrøðingar sum konsulentar í listfrøðiligum spurningum: Dagmar Warming cand.mag MA, Eva Furseth cand.philol, Ingeborg Bugge MA og Mikael Wivel Dr.Phil. Henda loysnin hevur verið góð og fjølbroytt og tænt Listasavninum væl.”
”Standurin á og viðurskiftini kring Bládýpið: Verkið var í einum standi, har tað ikki virkaði sum eitt verk. Glasið brotnaði, og hvøssu glaskantarnir vóru beinleiðis vandamiklir fyri vitjandi, ikki minst fyri børn. Tí var hetta eisini ein spurningur um, hvør ið hevði ábyrgdina, skuldi onkur fingið skaða. Listamaðurin hevði umvælt onkrar skaðar, men royndirnar søgdu, at aðrir skaðar fóru at koma. Speglgólvið var vorðið so slitið og skeinut, at ætlaða speglingin als ikki longur var optimal. Hetta kravdi at gólvið varð skift. Harumframt komu skaðarnir á málaðu glasveggunum leypandi so hvørt, og tað merkti enn meiri viðlíkahald av verkinum. Men standurin á verkinum og óhepna staðsetingin bæði fyri verkið sjálvt og fyri Listasavn Føroya vóru ógvuliga trupul. Verandi staðið hjá bingjuni var sera óheppið. Hetta var við bakdyrnar savnsins og á parkeringsøkinum, har stórir trupulleikar stóðust av at flyta framsýningar til og frá savninum. Ongi formlig viðurskifti millum listamannin og Listasavnið høvdu áður verið. Tí var neyðugt, um listaverkið skuldi standa á øki savnins, at fáa greiði á viðurskiftinum partanna millum. Hetta kom í lag fríggjadagin 28. mai 2010, tá ið avtala um listaverkið varð undirskrivað av listamanninum og savnsleiðaranum. Avtalað var, at savnið skuldi taka ímóti listaverkinum sum gávu frá listamanninum, eftir at tað hevði verið til høvuðsumvælingar. Verkið varð flutt av øki savnsins til umvælingar týsdagin 22. juni 2010. Í hesum sambandi varð bjóðað til tíðindafund í Listasavninum fyrrapartin sama dag kl. 10.00. Listamaðurin var hjástaddur í sambandi við tíðindafundin”
”Eftir at Steinprent (fyrr Grafiski Verkstaður Føroya) í september enn ikki var komið við teimum grafisku prentunum, sum Listasavnið átti til góðar sambært avtalu við Steinprent, og at Steinprent harvið í heili sjey ár ikki hevði hildið treytirnar sambært avtaluni, hóast bæði savnsleiðarin og stýrisformaðurin fleiri ferðir høvdu biðið um tey, avgjørdi stýrið, at formaðurin skuldi krevja prentini. Leyk Steinprent ikki hetta krav, mátti tað tískil skiljast sum avtalubrot, og stýrið máttu tí taka allar prentognir savnsins heimaftur. Hetta fekk endiliga Steinprent at geva seg og ganga avtaluni á møti. Avtalað var tí, at Steinprent skuldi gera prentini til reiðar, og savnið sendi tvey umboð oman á Skálatrøð at heinta tey. Fyri at rætta eina villleiðing skal nevnast, at stutt undan, at umboðini komu frá Listasavninum at heinta prentini, lýsti Steinprent í miðlunum við tíðindafundi, at Steinprent hevði avgjørt at handa savninum prentini sum gávu. Savnið gjørdi síðani miðlarnar vart við, at talan altso ikki var um eina gávu, men um eitt sjey-ára seinkað leigugjald. Eftir at prentini vóru komin heim á savnið, samtykti stýrið, at tey bestu prentini skuldu veljast burturúr og skrásetast sum ogn savnsins, meðan restin skuldi seljast.”
”Burturmist verk Í búnum eftir William Heinesen vóru tríggjar vatnlitsmyndir eftir Sámal Joensen-Mikines, sum savnið bað um at fáa aftur frá arvingunum. Savnið hevði síðan 2005 fregnast um myndirnar, og arvingarnir váttaðu, at myndirnar vóru í Williams húsi. Tó at hetta var lovað okkum, hendi onki víðari í málinum. Í ár vendi savnið sær einaferð enn til arvingarnar fyri at fáa tær tríggjar myndirnar heim, men tá vóru boðini frá arvingunum, at myndirnar vóru horvnar! Savnið bað arvingarnar um at greiða frá hesum tilburði í einum brævi, men onki er enn komið.”
”Listasavn Føroya lænir í løtuni 525 listaverk út til almennar stovnar. Tryggingarvirðið á øllum listaverkunum er slakar kr. 48 milliónir.”
”Keypt, givin og latin í varðveitslu
Keypt í árinum yvir játtanarroknskapin hjá Føroya Gjaldsstovu
Inv. nr.: Listafólk: Ár: Prísur:
1366 Thomas Arge - Dysjar 1973 35.000
1367 Thomas Arge - Kvinnurýma 1975 30.000
1368 Hans Glerfoss - Menn egna 1975 20.000
1383 Sigrun Gunnarsdóttir Niclasen - Betlehemsferðin 2006 13.000
81 Thomas Arge - Fraser 1977 23.000
152 Ingálvur av Reyni - Fraser 1957 2.000
Íalt 123.000"
Posted by Listin at 7:57 AM
Wednesday, June 29, 2011
Útlendsk føroysk list
Nakað av kjaki hevur verið á Facebook. Ónøgdin gnagar, tað skilst, og eg skilji tað.
Summarið hevur verið nýtt til føroyska list, verið nýtt til at vísa fram fyri ferðafólkum alla ta framúrskarandi list, sum verður gjørd her á landi. Og í summar hevur Norðurlandahúsið so eina útlendska framsýning.
Mentanarstovnarnir hava tríggjar uppgávur. Ein er at sýna fram føroyska list her á landi, onnur er at gera føroyska list kenda uttanlands og triðja er at sýna fram útlendska list í Føroyum. Hvør av hesum uppgávum hevur størsta týdning, ber ikki til at siga, men vanliga hevur mest verið gjørt við ta fyrstu uppgávuna.
Sjálvt um eg væl skilji, at ferðafólkini skulu sleppa at síggja føroyska list, so haldi eg ikki, at tað er tað einsta tey skulu hava. Í summar eru fleiri føroyskar framsýningar, og ferðafólkini mugu eisini gjarna síggja, at vit hava áhuga í útlendskari samtíðarlist – og harafturat snýr tað seg ikki bara um ferðafólk. Fyrst og fremst snýr tað seg um okkum sum búgva her. Vit skulu hava inspirasjón, íkast og eggjan uttanifrá, annars køvist alt.
Tá útlendsk listafólk koma henda vegin, kyknar eitt samskifti við føroyska list og føroysk listafólk. Listafólk skapa list, sum er ávirkað av umstøðunum og listin her á landi og føroysku listafólkini verða eisini ávirkaði av teimum. Útlendsku listafólkini eru eisini við til at skapa eitt umhvørvi, tey hava tankar við sær um list og listaástøði, sum birtir til listakjak her, og tey taka føroysku listina við sær heimaftur.
Eitt av støðunum, sum so sanniliga hevur gjørt nógv fyri hetta listasamskiftið, er Steinprent, ið hvørt ár fær nógv útlendskt listafólk hendanvegin. Eg dugi ikki orð fyri, hvussu stóran týdning tað hevur fyri okkum, sum arbeiða við list í Føroyum. Men tað nýtist mær heldur ikki, tí eg havi funnið fýra fantastiskar myndir, sum allar eru skapaðar á Steinprent og sum allar vísa, hvussu nógv gott kann spyrjast burturúr, at alt ikki bara er føroysk list.
Tað er ”Villy í Føroyum” eftir Peter Carlsen, ”Mr. Walker í Føroyum” eftir Jan Håfström, ”Klaksvíks tilburðir” eftir Claus Carstensen og “Tinganes” eftir John Körner.
Summarið hevur verið nýtt til føroyska list, verið nýtt til at vísa fram fyri ferðafólkum alla ta framúrskarandi list, sum verður gjørd her á landi. Og í summar hevur Norðurlandahúsið so eina útlendska framsýning.
Mentanarstovnarnir hava tríggjar uppgávur. Ein er at sýna fram føroyska list her á landi, onnur er at gera føroyska list kenda uttanlands og triðja er at sýna fram útlendska list í Føroyum. Hvør av hesum uppgávum hevur størsta týdning, ber ikki til at siga, men vanliga hevur mest verið gjørt við ta fyrstu uppgávuna.
Sjálvt um eg væl skilji, at ferðafólkini skulu sleppa at síggja føroyska list, so haldi eg ikki, at tað er tað einsta tey skulu hava. Í summar eru fleiri føroyskar framsýningar, og ferðafólkini mugu eisini gjarna síggja, at vit hava áhuga í útlendskari samtíðarlist – og harafturat snýr tað seg ikki bara um ferðafólk. Fyrst og fremst snýr tað seg um okkum sum búgva her. Vit skulu hava inspirasjón, íkast og eggjan uttanifrá, annars køvist alt.
Tá útlendsk listafólk koma henda vegin, kyknar eitt samskifti við føroyska list og føroysk listafólk. Listafólk skapa list, sum er ávirkað av umstøðunum og listin her á landi og føroysku listafólkini verða eisini ávirkaði av teimum. Útlendsku listafólkini eru eisini við til at skapa eitt umhvørvi, tey hava tankar við sær um list og listaástøði, sum birtir til listakjak her, og tey taka føroysku listina við sær heimaftur.
Eitt av støðunum, sum so sanniliga hevur gjørt nógv fyri hetta listasamskiftið, er Steinprent, ið hvørt ár fær nógv útlendskt listafólk hendanvegin. Eg dugi ikki orð fyri, hvussu stóran týdning tað hevur fyri okkum, sum arbeiða við list í Føroyum. Men tað nýtist mær heldur ikki, tí eg havi funnið fýra fantastiskar myndir, sum allar eru skapaðar á Steinprent og sum allar vísa, hvussu nógv gott kann spyrjast burturúr, at alt ikki bara er føroysk list.
Tað er ”Villy í Føroyum” eftir Peter Carlsen, ”Mr. Walker í Føroyum” eftir Jan Håfström, ”Klaksvíks tilburðir” eftir Claus Carstensen og “Tinganes” eftir John Körner.
Posted by Listin at 8:03 AM
Labels: IS, list og samfelag, Myndlist
Tuesday, June 28, 2011
Røða og filmur
Lotta Melin og Staffan Julén
Tale til Jan Håfström og Knud Odde:
Her står vi så – midt i en billedrig udstilling med to nordiske kunstnere, der hen over sommeren forvandler det smukke Nordens Hus til en kunsthal for samtidskunst. Nu er denne Elverhøjlignende bygning indvortes blevet til en fortælling om skønheden, barndommen og hjertets mørke. I tilfældet Håfström/Odde kan man lægge sig situationisternes gamle slogan på sinde: Expect everything, fear nothing. De går planken ud på hver sin måde, og de er sig selv tro på hver sin måde. De er begge eksistentielt søgende kunstnere, for hvem billedet er en projektionsflade for drømme og mareridt, længsler og angst.
De to kunstnere har desuden det til fælles rent stilistisk, at de arbejder figurativt og i krydsfeltet mellem lav og høj kultur – mellem tegneserie, film og massemedierede ikoner, hvoraf de skaber figurer, som vækker genkendelse hos mange. De indfører derved nye, opsigtsvækkende billeder i kunstrummet. Herudover deler de en litterær interesse: nemlig en kærlighed til den svenske digter Gunnar Ekelöf. Ekelöf kaldes af nogle litteraturkritikere og digtere for den største nordiske digter i det 20. århundrede, andre sammenligner ham med Bob Dylan, fordi hans lyrik lige som den amerikanske rockpoet kredser om ensomhed og ekstase. Samtidig med at Ekelöf kendte den europæiske tænknings historie for ikke at glemme litteraturen, som han færdedes hjemmevant i, så inddrog han også visdom fra og skrev sig ind i den orientalske tænkning. Gennem sine originale ordbilleder træffer han det punkt, hvor poetisk klarhed mødes med bevidstheden om det, vi måske lige akkurat aner i drømme eller i lysende øjeblikke, men som vi ikke ved. Det er poesiens nerve. Og det er der, han mødes med Jan Håfström, der er født i 1937 i Sverige og Knud Odde, der er født i 1955 i Danmark.
Udstillingen bærer titlen ’Kosmisk søvngænger’, som er hentet fra Ekelöfs digt af samme navn. Det indgår i hans digtsamling Sent på jorden fra 1932. Her fremskriver han – jeg citerer fra kataloget, som er redigeret af udstillingens kurator Inger Smærup Sørensen - stærke billeder som ’solnedgangens blodskam’. Ekelöf ser således Jorden og solen som kopulerende familiemedlemmer. Det er hele tilværelsen, kosmos og alle tider og steder, som han oplever som en stærk og vemodig enhed en efterårsaften på stranden, hvor han lytter til ”de smukke bølger som brister i gråd mod strandenes blinde sten.” Han mindes barndommen og skriver ”drømmene forvandler mig atter til et barn/som leder efter snegle med lys og lygte i skumringen”.
På udstillingen ser vi tilsvarende Jan Håfström gribe tilbage til sin barndoms tegninger, som han betragter som startskuddet på sin kunstnerkarriere. Udstillingen viser flere, meget dramatiske og bloddryppende tegneserier, fyldt med slåskampe, mord, henrettelser, korporlig afstraffelse og smerte. Det er nemlig dér, i barndommen, at vi sanser stærkest og drømmer vildest. I 1962 færdiggør Håfström en magistergrad i filosofi på Lunds Universitet, men i 1963 bliver han optaget på Kunstakademiet i Stockholm og skifter derved humanvidenskaben ud med kunsten, som også er en videnskab, hvis man dyrker den på Håfströms niveau.
I 2000 laver han endnu en kovending: Han skifter sine mange dristige og altid overraskende formeksperimenter, ready mades, stedsspecifikke installationer i forladte bygninger ud med dette ikoniske, tegneserieprægede sprog, som han henter i barndommen. Fra nu af slipper han en rygvendt, i hat og briller delvis formummet mand løs på nye eventyr i billede efter billede. Denne ”Walker” er Håfströms alter ego eller måske snarere en faderfigur, der hele tiden løber af sted på nye eventyr, og nu er han så nået til Færøerne. I sine værker efter 2000 vender Håfström tilbage til fremtiden. Dengang verden lå åben for ham, dengang alt var muligt, og han endnu ikke havde opbygget nogen forsvarsværker. ”For mig er barndommen den tid i mit liv, da jeg opdagede ensomheden. Den blev et beskyttelsesrum, hvor alle fortællinger kunne begynde,” siger han. Håfström, der i dag betragtes som en af Sveriges største kunstnere, viser os mandlighedens dræbende ritualer, igen og igen i sine tegninger fra 8-10 årsalderen. Disse tegninger ville – hvis de blev underkastet en psykoanalytisk fortolkning - afsløre et barn i dyb krise. De er nedfældet på det hotelpapir, som hans far hjembragte fra sine mange forretningsrejser. Han tegnede således symbolsk på faderens fravær og kaster i dag nye, smertefulde oplevelser og sansninger i hovedet på os enten som ord – fra Marguerite Duras, Joseph Conrad over Maurice Blanchot til nazikrigsskibet Graf Spee og Döden, döden, döden, döden, den altid lurende død. Disse ordbilleder er associationsskabende og lader os danne os billederne inde i vores eget hoved. Ligesom Håfströms billeder er de skåret ud i træ og fremstår objektagtigt på væggen. Billederne er derimod tydelige og signalkraftige med kutteklædte munke, der bærer på barnekister – her har vi det døde barn igen – og en Messerschmidt fra 2. verdenskrig, der flyver af sted på væggen mod nye bombemål. Værkerne virker suggestive, fordi de netop hænger dér isoleret og blinker som alarmer på væggen. Håfström forsøger herved at genindføre barnets stærke sansninger, dets energi og oplevelsessensitivitet i sin kunst.
Mårten Castenfors, direktør for Liljewalchs Konsthal i Stockholm, som i 2009 viste den store, retrospektive udstilling ’Mørkets hjerte’ med henvisning til Joseph Conrads roman af samme navn, skriver om Håfström: ”Jan Håfström er noget af en dobbelt natur. På den ene side er han et legende og spørgende barn, og på den anden side er han en intellektuel og lærd, der kontemplerer, dødsensalvorlig og rationel – og det er takket være denne dobbelthed, at han har kunnet berige svensk kunstliv i mange årtier.” Om lidt vil vi så oven i købet se den svenske performancekunstner Lotta Melin og sine medaktører levendegøre dele af Jan Håfstrøms mytologiske og dramatiske figurgalleri. En performance, der også er optaget ude i den færøske natur, og som kan ses på video i udstillingssalen nedenunder.
Hvad angår Knud Odde, så er også han en overløber, idet han først uddannede sig som bibliotekar. Dernæst var han i næsten 25 år en af drivkræfterne i kultrockbandet Sort Sol. Her leverede han den dramatisk-dystre, aggressivt vemodige bastone og skrev samtidig mange af bandets numre. Inden for malerkunsten er han autodidakt, men han har altid malet og tegnet. Han maler på sin helt egen måde med inspiration hentet fra jugendstil, ekspressionisme og popkunst. Man er aldrig i tvivl, når man står over for et Knud Odde-billede, det være sig et grafisk tryk – Odde er en mesterlig grafiker - et maleri eller en papircollage - som det fremgår, er der et helt rum med disse fine og yderst delikate papirarbejder - at det er en Odde. Der er en dekadent tone og et drag af vemod i hans billedunivers med interesse for kønnet, det androgyne, det kinky og skæve, ligesom billederne ofte er ladet med en erotisk spænding. Hans palet er brækket med hvid eller sort og fremstår derfor lidt grumset, som I kender det heroppe fra malerne Steffan Danielsen og Thomas Arge for eksempel - og hans figurer fremstår silhuetagtigt flade, og er ofte rigt ornamenteret som feticher, og så har de disse sorte konturlinjer og undertiden også en gul aura omkring sig i lighed med de hellige personer i russisk eller byzantinsk ikonmaleri.
De nye papirarbejder, der bærer titlen Luna Convento efter et gammelt kloster, er blevet til i det danske refugium for kunstnere og videnskabsmænd, San Cataldo, ved Amalfi-bugten i Syditalien, hvor Odde opholdt sig sidste forår Oddes persongalleri er denne gang især de lærde kinesiske literari-skikkelser, dvs. embedsmænd fra tusind år siden og frem, der når de gik på pension som 50-årig hengav sig til at spille på strengeinstrumenter eller at digte, filosofere og skrive breve med deres ligesindede og kalligrafere. Parallelt hermed hengiver også Odde sig til skønheden, som han ikke længere frygter. I papirarbejderne har han integreret materiale, som han fandt i det kapel, hvor han arbejdede. Mellemlagspapir, indpakningspapir, wunderbaums approprieres med et sakse-mesterskab, der giver Edward Scissorhands baghjul og danner sammen med de malede figurer en ny, æstetisk, spændingsfyldt helhed. Hvorfor virker Oddes værker så stærkt? Det hænger sammen med, tror jeg, at han maler det, han beundrer og fascineres af ligesom Matisse, der kun ville male østers, der var så friske, at han kunne spise dem, ligesom han skulle attrå sine kvindelige modeller for at kunne male dem – netop attråede. Hans credo var Luxe, calme et volupté – overflod, ro og vellyst. Og det ser ud til, at Odde er ved at gøre disse ord til sine.
I sine værker arbejder Odde desuden med nogle dristige beskæringer og en rig ornamentik. Men samtidig ser Knud Odde ser tilværelsen gennem en tvetydighedens linse, så publikum oplever det skildrede på en og samme gang pirrende og frastødende, vemodigt og humoristisk, ligesom han får fin- og populærkulturen til at clashe imod hinanden i sine papirarbejder, så nye visualiteter opstår. Der er altid en stærk personlig involvering fra Oddes side – en undersøgelse af et eller andet eller en eller anden, som han vender og drejer og stiller til skue i sit billedrum. Før i tiden handlede det om fallerede filmskuespillere og berømte kunstnere, der gav malerierne deres aura. Det gjaldt Erich von Stroheim, Patti Smith, Rainer Maria Rilke og andre, som inspirerede ham. Disse portrætter mindede om Andy Warhols silketryk fra 1960’erne og frem. Men i de senere år har han frigjort sig fra et fotografisk forlæg og arbejder i højere grad på sine indre billeder. At de to kunstnere klæder hinanden, derom kan der ikke herske tvivl, synes jeg, men døm selv.
Og lad os så her til slut lade Per Højholt få et ord at skulle have sagt. Han skrev i 1969 i tidsskriftet Mak, at ”politik det muliges kunst og kunst det umuliges politik. Man må have nogen til at håndtere det umulige. Ellers forfalder det og bliver muligt.” Heldigvis har vi sådan nogle kosmiske søvngængere som Jan Håfström og Knud Odde til at prøve kræfter med det umulige, så vi bliver mindet om det, hvis vi skulle have glemt det. Hermed erklærer jeg sommerudstillingen i Nordens Hus for åben.
Lisbeth Bonde
Juni 2011-06-26
Posted by Listin at 8:52 AM
Labels: Filmslist, Framsýningar, Myndlist
Monday, June 27, 2011
Summarframsýningin 2011 - fernisering við performance
Fernisering var 26.juni í Norðurlandahúsinum
Niels Halm beyð vælkomin og greiddi frá hugskotinum
Lisbeth Bonde, listaummælari helt upplatingarrøðuna
Og síðan fóru vit út at uppliva performance
Eitt sindur óhugnaligur sjónleikur...
..men absurdur og stuttligur eisini
...og vandin fyri ferðsluvanlukkum var stórur eina løtu á Ringvegnum
Leikararnir á veg inn aftur
Tey dugdu væl at brúka rúmið
og inni í Klingruni framførdu tey eisini
Fantastiska verkið hjá Knud Odde í forhøllini
Jan Håfstrøm og Knud Odde
Úr frálíka verkinum hjá Jan Håfstrøm
Nógv fólk vóru til fernisering
ein annar Jan Håfstrøm
Framsýningin hongur væl og tað hevur m.a. Inger syrgt fyri
Barnatekningar hjá Jan Håfstrøm, sum eru hansara listaliga megi
Performance í dansistovuni
Performance í forhøllini
Knud Odde og Niels Halm, aftan fyri sæst Kristian Blak
Performance í Klingruni
Framsýningargestir skoða og práta
Mr Walker í Føroyum
Verk hjá Knud Odde
Framsýningargestir
Kanska práta teir um vinyl
Gestir
Verk hjá Jan Håfstrøm
(KP)
Posted by Listin at 9:44 AM
Labels: Framsýningar
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Kræklingur situr fastur í rivum millum steinar í sjóvarmálanum. Hann er eisini vanligur inni á firðunum niður á 30-40 m dýpi.
Kræklingur situr fastur á t.d. steinum við festitræðrum, sum verða gjørdir innan í honum. Tá ið træðrirnir koma í sjógvin, storkna teir og verða ógvuliga sterkir.
Kræklingur tolir væl at vera uppi á turrum. Tá letur hann skelina fast aftur.
Øða líkist nógv kræklingi, og ofta er ringt at síggja mun. Tó verður øða størri enn kræklingur. Hon tolir ikki at liggja turr, og tí er hon ikki í sjóvarmálanum. Bæði øða og kræklingur eru góð til matna.
Hvør livir millum kræklingarnar?
Kræklingur situr ofta saman í tyssum ella trunka. Í trunkanum er gott hjá smáum dýrum at vera. Fert tú at grópa og leita í kræklingatyssum finnur tú nógv ymisk dýr, eitt nú marflugur, ymiskir ormar, bustmaðkar og gággur.
Ein perla verður til
Uttast er skelin á kræklingi morreyð og líkist horni. Innan er hon perlumóðir og skyggir í vøkrum litum. Í perlumóðurini eru viðhvørt perlur, men tær eru ikki virðismiklar.
Ein perla verður til, tá ið eitt sandskorn kemur í kræklingin. Kræklingurin fær ilt av sandskorninum. Fyri at sleppa undan pínuni, leggur hann perlumóður uttan um sandskornið og festir tað at skelini.


text:
Eitt gott tilboð til fólk við Parkinson!!
Eftir áheitan frá fleiri Parkinsonsjúklingum og kommunulæknum fara vit á Havnar Fysioterapi, at bjóða bólkavenjingar til Parkinsonssjúklingar.
Á Havnar Fysioterapi eru fysioterapeutar, sum á universitetsstøði hava nomið sær serútbúgving innan venjing og motivatión. Vit hava í fleiri ár skipað fyri heilsufremjandi venjingum til fólk við lívsstílssjúkum.
Venjingarnar fara fram í hølunum hjá Havnar Fysioterapi.
Har eru pláss fyri 6 á hvørjum liði. Venjingarnar verða tillagaðar tann einkulta og fara fram undir kønari vegleiðing. Dentur verður serliga lagdur á konditión, styrki, smidligheit og balancu.
Um hetta hevur tygara áhuga, kanst tú ringja 312131.


text:
Forvitnislig konsert við fólkatónleiki
mentan06-06-2017 - 14:31 - Jóanis Nielsen
Um tær dámar fólkatónleik verður møguleiki at lurta eftir ágrýtna og nýskapandi bólkinum Rend Collective úr Írlandi, sum í løtuni eru á konsertferð í Evropa.
Rend Collective er ein norðurírskur bólkur, ið spælir nýskapandi fólkatónleik. Síðan 2010 hevur bólkurin verið sera virkin á altjóða pallinum og útgivið 7 útgávur umframt fleiri stakløg.Eisini hava tey verið í uppskoti til fleiri virðislønir, m.a. á kendu amerikansku útvarpsstøðini K-love.
Bólkurin hevur áður verið á konsertferð við eitt nú Chris Tomlin, Christy Nockels og Kari Jobe, ið eru kend nøvn innan kristna tónleikapallin.
Heili 12 fólk eru við í ferðaliðnum, ið verður í Føroyum longu 6. juni. Konsertin verður 8. juni í Kelduni í Skálafirði og vænta fyrireikarnir nógv fólk. Dyrnar lata upp kl.18 har møguleiki er at keypa atgongumerki, umframt at matstovan verður opin.


text:
Orð og lag: Finnur Koba
Norðanfyri Válin – eitt serligt fólkaslag
so leikandi lætt eitt lyndi hevur tað
fitt sum eitt smálamb og tolið sum eitt træ
til hondbóltsdyst trúfast avstað
Sum Fossá mussaskøðið ein turran summardag
vit lata armar og beinini heldur siga tað:
Vit eru grótharðir vestmenningar
at vinna dyst er okkar’ felags mið
Vit eru grótharðir vestmenningar
og VÍF er okkar’ blá gula lið
Skjótari enn haran; tað er ikki at standa fyr’
vit fáa bert frið í fimta gear
eitt álop uttan náði, og verjan er massiv.
Síðsti skansin hevur stongt sínar dyr
vit berjast fyri lívinum – stig fyri stig.
Men gleppur eitt úr hondunum, so gerst ikki við.
Vit eru grótharðir vestmenningar….
Er fótbóltur á skránni, fer bygdin øll í svart
ein bóltur skal kastast, tað hava vit jú lært.
Í hjørtunum býr liðið, ið okkum er so kært
í høllini rópa vit hart.
tá dysturin er liðugur, fara vit raggandi avstað
við okkar’ seiðbundna vinnandi gongulag
Vit eru grótharðir vestmenningar…Goym tekstin


text:
Øll børn hava rætt
til uppvøkstur í ró
Øll børn hava rætt
at vera saman góð
At búgva við familju
eitt stað so trygt og gott
Øll børn ein rætt
at liva frítt í semju og sátt
Verðin skal ei gloyma, at vit eru fødd (nei, nei)
vit eru børn og hava okkara egnu baaarna rødd
: Øll børn ein rætt
at byrja lívið gott :
Øll børn hava rætt
at hava tað so gott
Øll børn hava rætt
at deila stórt og smátt
Eingi børn - eiga at hungra
eingi børn við sorg og sút
Øll børn ein rætt
at síggja ymisk út
Verðin skal ei gloyma, at vit eru fødd....
Øll børn hava rætt
at læra um vár heim
Øll børn hava rætt
at liva í gleði og gleim
Vita um fólk í øðrum londum
at vit verða fleir og fleir
Øll børn ein rætt
at læra nógvar ferðir meir
Verðin skal ei gloyma, at vit eru fødd...
Orð og lag: Kim Larsen Týtt: Terji Rasmussen


text:
Dagpening
Sjúkradagpengar
Sjúkradagpeningur er ein fyribils veiting, sum tú kanst søkja, um tú vegna sjúku ella skaðatilburð ikki kanst røkja títt starv og tí missir arbeiðsinntøku. Tú kanst eisini søkja, um tú ert við barn og ymisk árin gera, at tú gerst óarbeiðsfør ella ikki fært røkt títt starv. Somleiðis kanst tú fáa rætt til dagpening, um tað gerst alneyðugt at verða um álvarsliga sjúkan hjúnafelaga ella barn. Hevur tú rætt til løn undir sjúku, kannst tú ikki fáa dagpening.
Fyri at fáa sjúkradagpening skalt tú senda Almannaverkinum umsókn. Serligt umsóknarblað skal nýtast, tá søkt verður um sjúkradagpening. Tú hevur rætt til dagpening frá 1. fráverudegi, um Almannaverkið hevur móttikið fráboðan um sjúkuna við umsókn í seinasta lagi 60. dagin eftir 1. fráverudag. Verður umsóknin móttikin á Almannaverkinum seinni, verður dagpeningur veittur frá tí degi, umsóknin er móttikin á Almannaverkinum.
Sí umsókn: Umsókn um dagpening


text:
27. Jun 2011
Eftir 12 tímar í Ryde School fyrsta kappingardagin eru vónirnar góðar, at vinna seg víðari úr bólkaspælinum. Vit vunnu ímóti Ålandi og taptu ímóti Gotlandi. Nøkur iðra seg um tapið, tí sigurin var á stokkinum, men vit mistu. Hinvegin kom sigurin ímóti Ålandi í...
26. Jun 2011
Eftir at hava havt frí fyrsta umfar vunnu vit seinnapartin 4-3 á Ålandi. Ålendska liðið hevur millum annað Johann Petterson, ið vann einstaklingakappingina hjá monnum á seinastu oyggjaleikum, á liðnum. Liðkappingin er skipað soleiðis, at fýra einstaklingadystir eru hjá monnum, ein einstaklingadystur er hjá kvinnum,...
25. Jun 2011
Seinnapartin komu vit loksins á pláss Appley-Manor Hotel í Ryde. Ferðin úr Føroyum gjørdist heldur drúgv eftir at bussur úr Southampton út á Isle of Wight steðgaði upp á motorvegnum millum Southampton og Portsmouth. Umframt føroyskar borðtennisleikarar fevndi ferðalagið um fræls ítróttarfólk, fjølmiðlafólk úr KVF...
24. Jun 2011
Sum kunnugt eru Oyggjaleikirnir 2011 á Isle of Wight á gáttini. Leikirnir verða settir í Ryde í morgin. Tað er eisini í Ryde, at borðtenniskappingarnar verða avgreiddar. Borðtennislandsliðið, við fylgi, kemur at búleikast í Ryde og fara vit, eftir førimuni, at varpa nýggjastu tíðindini...
11. Jun 2011
Landsliðsvenjarin Jan Berner er á vitjan um Hvítusunnuna. Við sær hevur hann ein kvinnuligan leikara - Sonja Obradovic - ið er sera góður leikari og liggur sum nr. 1 á norska raðlistanum fyri kvinnur.Eisini eru ungir leikarar við til venjingarnar - leikarar, ið Borðtennissambandið væntar...
11. Jun 2011
Starvsnevndin í Borðtennissambandi Føroya hevur havt sín fyrsta fund eftir aðalfundin.Fyrst á skránni var at skipa nevndina. Jóannes Guttesen er nýggjur formaður, eftir at Ivan Niclasen ikki tók við afturvali á aðalfundinum 3. juni.Rógvi Thorsteinsson heldur fram sum kassameistari, og Jens Pauli Nolsøe heldur fram...
08. Jun 2011
Borðtennissamband Føroya hevði aðalfund fríggjadagin 3. juni. Fyri vali stóð formaðurin í starvsnevndini, Ivan Niclasen, og Vagnur Nolsøe og Mariann Mikkjalsdóttir í kappingarnevndini. Hesi bæði seinast nevndu tóku við afturvali, og halda sostatt fram í kappingarnevndini.Hinvegin boðaði formaðurin í Borðtennissambandinum seinastu árini - Ivan Niclasen...
08. Jun 2011
Nú er greitt, hvørjum liðum Føroyar møtir í innleiðandi bólkinum í liðkappingini í borðtennis við oyggjaleikirnar á Isle of Wight, ið byrja 25. juni.Leikskráin er henda:Sunnudagin 26. juni kl. 14.00: Føroyar-ÁlandSunnudagin 26. juni kl. 17.00: Føroyar-GotlandMánadagin 27. juni kl. 09.00: Føroyar-MenorcaMánadagin 27. juni kl. 13.00:...