text:
Námsætlan fyri spanskt á A stigi (byrjanarmál)
1. Samleiki
Fremmandamál eru portur út í heim og gera okkum før fyri at koma í samband við onnur menniskju, lond og mentanir og at skilja, hvussu onnur búleikast og hugsa. Kunnleiki til fremmand mál og fremmandar mentanir vekir og fremur tolsemi.
Samskifti og samvinna við evropeisku málsamfeløgini um samfelagslig, handilslig og mentanarlig viðurskifti eru sjálvsagd hjá føroyingum. Tí hava vit eina sterka siðvenju í at duga fremmandamál.
Altjóðagerðin myndar í dag samvinnu og samstarv kring allan knøttin, og førleikin at duga at samskifta bæði munnliga og skrivliga er av alstórum týdningi. Tí er umráðandi at læra nógv og ymisk fremmandamál og teir læringarhættir, ið stuðla undir samskiftið. Fremmandamál geva okkum fjøltáttaðar málførleikar og innlit í aðrar mentanir. Hetta stuðlar undir væleydnað samstarv á øllum økjum
Fremmandamál eiga rúmd og hava týðandi leiklut í evropeiskum høpi og á altjóða pallinum.
Kunnleiki til fremmandamál gevur okkum eisini innlit í okkara egna mál eins væl og onnur mál, alheims bókmentir, vísindi, fagrar listir og søgu og ger okkum soleiðis meira tilvitað um egnan samleika.
Spanskt er almenna málið í 21 londum kring allan heim. Harumframt verður nógv spanskt talað í USA og aðrastaðni í heiminum, har stórir hópar av spansktalandi fólki búgva og arbeiða. Í dag tala næstan 400 milliónir fólk spanskt. Spanskt er tað mál, sum verður talað fjórðmest í heiminum og er í støðugari menning.
Saman við enskum er spanskt eitt týðandi altjóðamál.
Spanskt hevur ein týðandi leiklut í evropeiskum høpi, og sum eitt av teimum latínsku málunum gevur tað innlit í hini latínsku málini og ger tað sostatt lættari at læra tey málini eisini.
Føroyar hava nógv samskifti við spanskmælta heimin gjøgnum ferðavinnu, fiskivinnu, oljuvinnu og aðra vinnu.
Dentur verður lagdur á at undirvísa í sponskum máli, mentan, søgu og samfelagsviðurskiftum. At læra spanskt er í fyrsta umfari at lesa, lurta, tosa og skriva, umframt at fáa innlit í aðrar mentanir, lívsáskoðanir og søguna hjá spansktalandi heiminum.
2. Endamál
Undirvísingin í sponskum hevur til endamáls:
- at menna førleikar næmingsins at ogna sær spanskt mál sum amboð og samskiftismiðil
- at menna málsligu vitan og tilvitan næmingsins til spanskt mál og spanska mentan
- at menna evni næmingsins at samskifta tvørtur um landamark um almenn og faklig viðurskifti á sponskum
- at menna lesi- og skriviførleikar næmingsins í sponskum
- at geva næminginum førleika at lesa, umrøða og viðgera tekstir á sponskum
- at geva næminginum innlit í mentanar- og samfelagsviðurskifti í londum og økjum, har spanskt verður talað og nýtt, og at geva honum innlit í millumtjóða sambond.
3. Stig og tímatal
Undirvísingin í sponskum byrjanarmáli á A stigi fevnir um samanlagt 325 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingurin fer til skrivliga próvtøku í kjarnaøkjunum og til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøki.
Kjarnaøki
Lærugreinin spanskt hevur 4 ymisk kjarnaøki, ið eru tey somu á B og A stigi. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini.
Talaða málið
Kjarnaøkið talaða málið snýr seg í sponskum um, at næmingurin mennir sínar samskiftisførleikar í sponskum, bæði tá ið tosað verður manna millum um viðurskifti, har spanskt mál verður talað, og í sambandi við spanskt sum millumtjóða samskiftismál. Hetta kjarnaøki fevnir tí um at lurta, tala og leggja fram í ymiskum felagsligum høpum. Í undirvísingini skal tí verða hugt eftir ymiskum samskiftisstrategium, hóskandi hjálparmiðlum og ymiskum lurti- og taliháttum. Tí er umráðandi, at næmingurin verður tilvitaður um egnan læringartørv og arbeiðslag, og um, hvussu hann í hesum sambandi best lærir spanskt mál.
Í sponskum byrjanarmáli A merkir hetta, at næmingurin skal læra:
- at samskifta á einum rímiliga flótandi og rættum máli og við greiðum framburði
- at orða seg og greiða frá evnum, tekstum og myndum, greina og tulka hesi og samanbera við aðrar tekstir við støði í fjølbroyttum orðatilfeingi á rímiliga flótandi sponskum máli
- at nýta fastar orðingar í mun til ymiskar samskiftisstøður
- at lurta eftir og skilja høvuðsinnihald og týðandi smálutir í ótillagaðari talu ella samrøðu, t.d. á fløgu, í sjónvarpi ella á internetinum um gerandisevni
- at leggja fram eitt fyrireikað evni á fakligan, kreativan og sjálvstøðugan hátt
- at nýta ymiskar samskiftissnildir at stuðla munnliga samskiftinum í ymiskum samskiftisstøðum
- at nýta sínar royndir úr móðurmálinum og øðrum málum til at menna spanska málið
- at vera tilvitaður um egnan læringartørv, seta orð á hann til at seta sær mál fyri læringini og betra um málførleikan.
Skrivaða málið
Kjarnaøkið skrivaða málið snýr seg um, at næmingurin mennir sínar lesi- og skriviførleikar, bæði tá ið tosað verður um viðurskifti í spanskmæltum økjum og í sambandi við spanskt sum millumtjóða samskiftismál. Hetta kjarnaøki fevnir tí um at lesa, fata, hoyra og skriva í ymiskum felagsligum høpi við støði í ymiskum tekstsløgum. Kjarnaøkið skrivaða málið snýr seg sostatt eisini um at víðka um orðatilfeingið, umframt greining og umrøðu av tekstum. Ymiskir undirvísingarmiðlar verða nýttir – eitt nú KT – umframt, at framløgur verða havdar. Næmingurin skal duga at seta sær mál, umframt meta um sítt arbeiðslag og avrik, einsæris og í samstarvi við onnur. Í hesum sambandi verður hugt eftir ymiskum samskiftisstrategium, eitt nú við at umskriva hugtøk og finna samheiti, hóskandi hjálparmiðlum, t.d. orðabókum og mállæru, og ymiskum lurti- og lesiháttum, eitt nú tilætlað at lesa við ymiskum endamáli. Næmingurin skal vera tilvitaður um egnan læringartørv og arbeiðslag og um, hvussu hann í hesum sambandi best lærir spanskt mál. At lesa og skriva á sponskum er partur av praktiska málførleikanum og ger, at næmingurin skilir tað, hann lesur, kannar eftir og hugsar seg um, tá ið teksturin so líðandi gerst torførari. Skrivligu uppgávurnar í sponskum eiga at vaksa, so hvørt læringin verður framd, og dentur verður lagdur á, at uppgávurnar eru ymiskar og læringarhættirnir ymiskir.
Í sponskum byrjanarmáli A merkir hetta, at næmingurin skal læra:
- at lesa og skilja innihaldið í ymsum sløgum av nýggjari og eldri ótillagaðum tekstum
- at umseta algongdar tekstir til spanskt og úr sponskum
- skrivliga at greiða frá og greina og viðgera ymisk evni og ymiskar tekstir á einum rímiliga rættum og fjølbroyttum sponskum máli
- at samskifta skrivliga, t.d. við KT, um gerandisevni og viðgjørd evni
- at nýta tvímálsligar orðabøkur og aðrar viðkomandi handbøkur ella onnur hjálparamboð
- at nýta KT og aðrar miðlar, tá ið arbeitt verður við tekst og evni, til framløgur og samskifti, og tá ið tilfar skal fáast til vega
- at nýta rættiforrit eins og forrit til teksviðgerð í mun til lærugreinina og stigið
- at nýta sínar royndir úr móðurmálinum og øðrum málum til at menna førleikan í franska málinum
- at nýta sín kunnleika um egnan læringartørv til at seta sær mál fyri læringini og betra um málførleikan.
Málkunnleiki
Kjarnaøkið málkunnleiki snýr seg um, at næmingurin fær innlit í og lærir seg spanska ljóðlæru, formlæru, orðalagslæru, týdningslæru, og at víðkað verður um orðatilfeingið í sponskum til at stuðla uppundir samskiftið. Umráðandi er, at talað verður á sponskum máli í undirvísingini.
Í sponskum byrjanarmáli A merkir hetta, at næmingurin skal læra:
- at tosa við góðum tónalagi og brúka ljóðlig sereyðkenni í málinum
- flestu bendingar og formar av vanligum orðum í øllum orðaflokkum
- í stóran mun at brúka sína málsligu vitan aktivt
- vanligan setningsbygnað við høvuðs- og eykasetningum
- at greina algongdar og flest allar setningar
- at nýta sínar royndir í mállæruni úr móðurmálinum og øðrum málum til at menna nýggja málið.
Mentan og samfelag
Kjarnaøkið mentan og samfelag snýr seg um, at næmingurin fær eina tilvitaða fatan av mentan og samfelag í londum, har spanskt er høvuðsmál. Í hesum kjarnaøki verður sostatt arbeitt við hóskandi evnir, sum eyðkenna mentan og samfelag í spanskmæltum londum og økjum. Undirvíst verður tí í tekstum frá nýggjari og eldri tíð, einum breiðum úrvali av øðrum enn bókmentaligum tekstum á ymiskum torleikastigum frá nýggjari og eldri tíð um almenn, mentanarlig og samfelagslig evni. Týðandi mentanarlig og samfelagslig viðurskifti í sponskum máløkjum verða tikin við upp í undirvísingina.
Í sponskum byrjanarmáli A merkir hetta, at næmingurin skal læra:
- at brúka sítt innlit í mentan, søgu og samfelagsviðurskifti í londum og økjum, har spanskt verður talað, til at samrøða um og viðgera almenn evni og evni, sum hava verið viðgjørd í undirvísingini
- at bera saman við føroysk viðurskifti
- at kjakast um, hvussu vitan um mál og mentan kann ávirka tvørmentanarliga fatan og tvørmentanarligt samstarv
- sosialar normar og atferðarreglur í spanskmæltu økjunum.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleika næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum
5. Førleikamál
Í lærugreinini sponskum eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg í sponskum um at virða spanskt mál sum samskiftismiðil og mentanarbera. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, eins og hann skal hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. At samskifta á sponskum máli snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga á sponskum verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. At duga at orða seg munnliga á sponskum máli gevur næminginum harumframt betri møguleika at taka virknan lut í millumtjóða samskifti. Munnlig framsagnarevni fevna bæði um at lurta og at tosa.
Førleikin at lesa og skriva á sponskum skal mennast og stimbrast gjøgnum alla undirvísingina, so at næmingurin kann ogna sær vitan, upplýsingar og upplivingar. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. At menna lesiførleikan í sponskum merkir, at næmingurin sum heild mennir lesiførleikan. At skriva á sponskum er partur av undirvísingini í sponskum frá byrjan. At bera fram sínar meiningar skrivliga og munnliga er av stórum týdningi, tá ið mál verður lært. Munnligi og skrivligi førleikin er eitt týðandi amboð í tilgongdini at skilja og nýta tað nýggja málið í alt meira fjølbroyttum og krevjandi samanhangi, tvørfakliga og mentanarliga. Dentur verður lagdur á at gera samskiftið natúrligt og flótandi, heldur enn málsliga lýtaleyst. Skrivligi førleikin leggur størri dent á málsligan rættleika.
Førleikin at rokna snýr seg í sponskum um at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir, og tí hevur undirvísingin í sponskum sín lut í hesi menning. Rokniførleiki er tí gerandisligur partur av undirvísingini í fremmandamálum. Grafiskar myndir, útrokningar og mátingar geva eina breiðari mynd av viðurskiftunum innan handil, samfelag og tøkni í spanskmæltum økjum. Soleiðis eru náttúruvísindi við til at geva sponskum eina eyka dimensión. Harumframt er tann matematisk-logiska og struktureraða tilgongdin til læring ein hollur stuðul undir eitt nú tekstagreining, -tulking og ástøðiligari mállæru.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í sponskum at duga at nýta teir møguleikar, sum kunningartøknin gevur, so sum tekstviðgerðarforrit og samskiftisforrit. Teldan gevur atgongd til at hoyra autentiska talu á sponskum. Tey mongu elektronisku uppgávusøvnini eru hent í sambandi við at gera undirvísingina fjøltáttaða. Næmingurin skal eisini duga at velja og meta um tær upplýsingar, hann fær. Við at nýta tøknilig amboð kann næmingurin samskifta og samstarva uttan mun til tíð og stað.
At kanna
Vit kanna umhvørvi fyri at klára okkum í lívinum. At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin At kanna snýr seg í sponskum um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara til at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um mál og bókmentir á sponskum máli. Næmingurin skal læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg í sponskum um, at næmingurin skal verða tilvitaður um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu bókmentalig og listarlig nýbrot hava broytt lívsáskoðanir og mentan. Næmingurin skal læra, at tekstframleiðsla er ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Talaða málið
Næmingurin dugir
- at samskifta á einum rímiliga flótandi og rættum máli og við greiðum framburði
- at orða seg og greiða frá tekstum og evnum, greina og tulka hesi og samanbera við aðrar tekstir við støði í fjølbroyttum orðatilfeingi á rímiliga flótandi sponskum máli
- at nýta fastar orðingar í mun til ymiskar samskiftisstøður
- at lurta eftir og skilja høvuðsinnihald og týðandi smálutir í ótillagaðari talu ella samrøðu, t.d. á fløgu ella í sjónvarpi um gerandisevni
- at leggja fram eitt fyrireikað evni á fakligan, kreativan og sjálvstøðugan hátt
- at nýta ymiskar samskiftissnildir at stuðla munnliga samskiftinum í ymiskum samskiftisstøðum
- at nýta sínar royndir úr móðurmálinum og øðrum málum til at menna spanska málið
- at vera tilvitaður um egnan læringartørv, seta orð á hann til at seta sær mál fyri læringini og betra um málførleikan.
Skrivaða málið
Næmingurin dugir
- at lesa og skilja innihaldið í ymsum sløgum av nýggjari og eldri ótillagaðum tekstum
- at umseta algongdar tekstir til spanskt og úr sponskum
- skrivliga at greiða frá og greina og viðgera ymisk evni og ymiskar tekstir á einum rímiliga rættum og fjølbroyttum sponskum máli
- at samskifta skrivliga, t.d. við KT, um gerandisevni og viðgjørd evni
- at nýta tvímálsligar orðabøkur og aðrar viðkomandi handbøkur ella onnur hjálparamboð
- at nýta KT og aðrar miðlar, tá ið arbeitt verður við tekst og evni til framløgur og samskifti, og tá ið tilfar skal fáast til vega
- at nýta rættiforrit eins og forrit til teksviðgerð í mun til lærugreinina og stigið
- at nýta sínar royndir úr móðurmálinum og øðrum málum til at menna førleikan í spanska málinum
- at nýta sín kunnleika um egnan læringartørv til at seta sær mál fyri læringini og betra um málførleikan.
Málkunnleiki
Næmingurin dugir
- at tosa við góðum tónalagi og brúka ljóðlig sereyðkenni í málinum
- flestu bendingar og formar av vanligum orðum í øllum orðaflokkum
- í stóran mun at brúka sína málsligu vitan aktivt
- vanligan setningsbygnað við høvuðs- og eykasetningum
- at greina algongdar og flestallar setningar
- at nýta sínar royndir í mállæruni úr móðurmálinum og øðrum málum til at menna nýggja málið.
Mál og mentan
Næmingurin dugir
- at brúka sítt innlit í mentan, søgu og samfelagsviðurskifti í londum og økjum, har spanskt verður talað, til at samrøða um og viðgera almenn evni og evni, sum hava verið viðgjørd í undirvísingini
- at bera saman við føroysk viðurskifti
- at kjakast um, hvussu vitan um mál og mentan kann ávirka tvørmentanarliga fatan og tvørmentanarligt samstarv
- sosialar normar og atferðarreglur í spanskmæltu økjunum.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingarnar verða skjalfestar.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein skrivlig og ein munnlig próvtøka.
Skrivliga próvtøkan
Skrivliga próvtøkan varir 4 tímar, og uppgávurnar í próvtøkuraðnum verða settar innan kjarnaøkini í lærugreinini.
Próvtøkan fevnir um eitt tekstabrot, sum verður týtt til spanskt og eina uppgávu í einum nútíðarteksti á sponskum, sum próvtakarin skal viðgera skrivliga á sponskum. Allir hjálparmiðlar kunnu nýtast, tó ikki umsetingarforrit, hvørki á teldu ella á interneti, sum kunnu umseta heilar setningar úr einum máli í annað.
Munnliga próvtøkan
Próvhoyringin varir 30 minuttir, íroknað próvdøming.
Uppgávuspurningarnir verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnatilfari og ískoytistilfari.
Munnliga próvtøkan er tvíbýtt:
- Framløga av einum ókendum, ótillagaðum teksti á sponskum, ið er uml. 4 ns. í vavi. Mynd kann vera partur av ókenda tekstinum. Síðani verður ein samtala millum próvtakara og próvhoyrara um tekstin og evnið. Ókendi teksturin skal hava samband við eitt evni, sum hevur verið viðgjørt í undirvísingini. Ókendi teksturin kann hava einstakar orðatýðingar. Tekstatilfarið til henda próvtøkupartin verður útflýggjað 24 tímar undan próvtøkuni. Allir hjálparmiðlar eru loyvdir.
- Týðing og endurgáva við støði í einum ókendum, ótillagaðum prosateksti á sponskum, ið er uml. 1 normalsíða í vavi. Lærarin velur tekstin og flýggjar próvtakaranum hann, áðrenn hann fer til fyrireiking próvtøkudagin. Fyrireikingartíðin er 30 minuttir íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing. Próvtakarin skal týða ein greitt tilskilaðan 1/3 av tekstinum úr sponskum til føroyskt og endurgeva restina av tekstinum á føroyskum. Allir hjálparmiðlar kunnu nýtast, tó ikki umsetingarforrit – hvørki á teldu ella interneti – sum kunnu umseta heilar setningar úr einum máli í annað.
Próvtøkutilfarið kann í mesta lagi verða nýtt tríggjar ferðir í sama flokki ella valbólki.
Ein normalsíða er fyri prosa 1300 bókstavir, fyri lýrikk 30 reglur.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar í seinasta lagi 5 dagar undan próvtøku.
Dømingargrundarlag
Skrivlig próvtøka
Í dømingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin lýkur tey málini, sum eru sett í lærugreinini. Dentur verður lagdur á, at próvtakarin dugir at taka týdningarmestu tættirnar burtur úr tekstatilfarinum, at orða seg skrivliga á sponskum og at skipa og leggja fram eitt innihald. Próvtakarin skal harumframt vera stinnur í formlæru og orðalagslæru, og hava tamarhald á almennum orðatilfari og týdningslæru.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Munnlig próvtøka
Próvhoyrt verður í ókendum, ótillagaðum tilfari, og tilfarið skal vera valt, so at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í einari fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og evnar at síggja próvtøkutilfarið í frásjón.
Dentur verður eisini lagdur á samtalufimi og tekstfatan. Samanhangandi málburður er meira umráðandi enn lýtaloysi í smálutum. spanskmælti parturin av próvtøkuni verður vektaður hægst.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsing
Skrivligt A-stig byrjanarmál
Munnligt A-stig byrjanarmál
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera talaða málið, skrivaða málið, málkunnleika ella mál og mentan.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum málkunnleiki verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum skrivaða málið.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingargongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á sína egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so at næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so at næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut, hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av lærugreinini spanskt. Tá ið arbeitt verður við ymisk sløg av tekstum, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast, so at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis, so at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður.
Í sponskum skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir, so at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingarnir búnast og gerast meira sjálvstøðugir, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymisku arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin spanskt er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú at menna skapandi evnini og KT-førleikarnar, undirvísing í søgu, í tekstgerð, í bókmentaligum hugtøkum og í almennari málfrøði og málsøgu.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Umframt tvørfakligt samstarv er samstarv vid spansktalandi úti í heimi ein stimbrandi møguleiki, ið eisini kann knýta bond, sum næmingurin kann fáa gleði av í framtíðar málmenning síni og í framhaldandi útbúgving síni.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í teirri eini lærugreinini, kann ístaðin verða latið upp fyri tvørfakligum samstarvi, t.d. at stíla fyri einari blaðútgávu ella gera eina heimasíðu.
Ein grundgeving fyri, at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi, er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur er eitt krav í øllum lærugreinum, og sum er knýtt at øllum skrivligum samskifti.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva, so at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin menna seg til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri talaða málinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast, so at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesivanum er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið og lesiumhvørvið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Útgerð til aling á harðbalnum økjum
Endmálið er at menna aliútgerð, sum økir um møguleikarnar at ala á streymasjógvi og í økjum, sum ikki eru vard fyri aldu. Hettar verður gjørt við numeriskari simulering, model royndum í tanga og við at máta úti á alibrúkum.
PhD-verkætlanin byggir á verkætlan, sum Fróðskaparsetrið gjørdi saman við netavirkið Vónina og Fiskirannsóknarstovuna í 2002-03. Í tí verkætlanini vórðu royndir gjørdar í brunninum hjá Vónini í Fuglafirði, sum góvu eina klára ábending um, at rúmi í einari alinót verður nógv ávirka av rákinum. Seinni eru fleiri mátingar gjørdar á alinótum, sum vátta hesi úrslitini.
Ph.D. verkætlanin byrjaði í 2003 og verður framd í samstarvi millum Fróðskaparsetrið og University of New Hampshire, USA, umframt at samstarvað verður við bæði virkir og stovnar í Føroyum. Model royndir eru gjørdar í brunnunum hjá University of New Hampshire og eisini í brunninum hjá US Navy Academy í Baltimore.
Ph.D. verkætlanin verður fíggjað av Statoil-bólkinum (Statoil, Phillips, Enterprise og Veba)
Ábyrgd av verkætlanini hava
Øystein Patursson, PhD-lesandi
Knud Simonsen, lektari, vegleiðari

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hví skulu fyritíðarpensionistar bíða, var tað meiningin ??
Hví hevur Almannaráði ikki saman við TAKS gjørt eitt upplýsandi arbeiði beinan vegin til fyritíðarpensionistar um at útfylla fyribilsskattaskrá fyri 2018 við broytingum, tvs útfylla hvussu nógv A-skattainntøkan pr. mðr. er aftaná broyting og lata tað inn til TAKS?
Hví ikk fáa fullan ágóða fyrr enn í April?
Tá Almannaráði saman við Fíggjarmálaráðnum velur at geva hækkan til fyritíðarpensionistar við at broyta skattagrundarlagið á pensónini, so MÀ brúkarin blíva upplýsur um hvussu hann skal fyrihalda seg.
Tekniskur feilur ?
Her er neyvan tekniskur feilur sum Almannaráðharrin sigur, her er heldur manglandi upplýsing millum ráðini um hvussu fyritíðarpensionisturin skal fyrialda seg tíannverri!!
Edva Jacobsen
Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í hesum lesarabrævið, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.
Mest lisið í farnu viku
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Rák (6) - Urtagott
Løtan er ikki røtt
Gjørd av byggiblokkum
Doyði av e-sigarettini
Hetta kann ikki góðtakast
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Forða fyri at manningarnar koma at bera kostnaðin
Opið hús á Kambsdali í sambandi við at FabLab verður alment tikið í nýtslu
Konsert við Siloakórinum
So ymisk og tó
Reyðmaðkurin hvørvur úr troyttari jørð
Hamas: 50 av teimum sum mánadagin lótu lív í Gaza, vóru okkara limir
Nær var tað?
Leivur Frederiksen tippar
Mikkel skal føða
Naddoddur, eitt virkið bátafelag
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Eyðun Gaard er 52 ára gamal og útbúgvin fólkaskúlalærari frá Føroya Læraraskúla í 1994. Harumframt hevur hann nomið sær fleiri eftir- og víðariútbúgvingar. Hann hevur masterútbúgving innan námsfrøðiliga menning frá Danmarks Pædagogiske Universitet frá 2008 og Masterútbúgving í løgfrøði frá Fróðskaparsetri Føroya í 2017.
Eyðun Gaard hevur starvast sum fólkaskúlalærari í fleiri skúlum í Føroyum og Danmark. Í 2004-05 var hann virkandi leiðari í skúlanum á Trøðni, sum tá æt Sernámsdepilin.
Seinastu 10 árini hevur Eyðun Gaard starvast sum leiðari í Yrkisdeplinum undir Mentamálaráðnum, har hann hevur havt ábyrgd av at skipa og fyrisita yrkisútbúgvingarøkið.
Tórshavn, 17. oktober 2017
Mentamálaráðið


text:
Argja skúli
Olaf Sverri Petersen, ið varð føddur í Saltnesi í 1902, var fyrsti lærari í Argja skúla. Hann tók við hesum starvið á heystið í 1952. Áðrenn skúlin varð bygdur á Argjum, gingu argjabørn í skúla heimi í Havn.
Skúlin varð vígdur sunnudagin 5. oktobur í 1952. Olaf flutti inn í nýggja íbúð, sum var áføst við skúlan og bert ein skúlastova var gjørd. Skúlastovan var mett at rúma 36 næmingum. 18 trýmansborð við stólum, 9 borð til tey yngru og 9 borð til tey eldru. Eisini var eitt læraraborð við stóli og ein heimagjørd veggjatalva í skúlastovuni. Einki annað var inni í stovuni, ikki so mikið sum eitt bókaskáp ella bókareol.
Á einum fundi 2. oktobur í 1952, har skúlanevndin, lærarin og sóknarstýrið vóru hjástødd, varð avgjørt, at skúlin skuldi skipast sum ein bygdarskúli eftir tágaldandi bygdaskúlalóg. Skúlaárið byrjaði 16. septembur og endaði 15. juli. Viðtikið varð at hava skúlagongd hvønn dag við tveimum flokkum, 36 tímar um vikuna á 50 min, hin eldri 24 tímar og hin yngri 12 tímar. Tímatalvan fyri eldra flokkin var henda: rokning 5 tímar, føroyskt 5 tímar, danskt 5 tímar, kristini 3 tímar, søga 2 tímar, landalæra 2 tímar, fagurskrift 1 tíma og 1 felagstíma við yngra flokkinum.
Mánadagin 6. oktobur 1952 vóru boð send, at børnini skuldu innskrivast. 51 børn vórðu innskrivaði. Hetta metti lærarin at vera so torført at skipa í tveir flokkar, at hann søkti skúlamynduleikarnar um loyvi frá 1/1/1953, at býta í tríggjar flokkar soleiðis, at 3. flokkur var í skúla mána-, miku- og fríggjadag og 2. og 1. flokkur í skúla týs-, hós- og leygardag. tímatalvan segði 18 tímar til hvønn flokk, umframt at felagstímar vóru fleiri. Kjallararúmið skuldi nýtast til skúlastovu og fekk fyribils góðkenning í 2 ár, men var kortini nýtt í 14 ár. Vikarur varð seturr f´ra 1. januar 1956, og annað læraraembætið lýst leyst. Fyrst tá var varð skúlin skipaður sum vanligur skúli á bygd við tveimum lærarum. Børnini gingu í skúla hvønn dag og vóru býtt í 4 flokkar. Ásmund V. Johannesen arbeiddi á skúlanum til 1. oktobur 1964, tá hann fór niðan í stundentaskúlan at arbeiða. Henry Debes Joensen var settur sum lærari 1. august 1965.
Frá 1. august í 1962 kom ein nýggj føroysk skúlalóg í gildi fyri bygdaskipaðar skúlar. Hetta innibar, at børn úr 12 ára aldri skuldu flytast til teir størru skúlarnar. Argja skúli misti av hesum 2 teir elstu árgangirnar til Havnar. Barnatalið kom niður á 50 børn.
Barnatalið var støðugt veksandi á Argjum og tí varð skúlin bygdur størri. Byggifelagið Lamhauge & Waagstein fingu arbeiðið at gera og stóð hetta liðugt á Vári í 1971. Skúlin hevði nú 5 rúmligari skúlastovur og eitt rúm til serundirvísing. Skúlastovan í kjallaranum í gamla skúla var innrættað til lærarastovu, køk, skrivstovu til fyrstalærara og vesi til lærarafólki. í 1972 vóru 88 skúlabørn og 5 lærarar við skúlan.
More to come...


text:
Promilla
Tá tú drekkur rúsdrekka, verður tú rúsað/ur. Rúsurin valdast, alt eftir hvussu høg promillan er. Promillan vísir, hvussu nógv alkohol tú hevur í blóðinum. Promilla merkir túsundapartur og verður skrivað ‰. Er tín alkoholpromilla 0,5, merkir tað, at tú hevur 0,5 ml av alkoholi í hvørjum litri av blóði.
Promillan er tongd at ymsum viðurskiftum hjá tí einstaka, m.a.:
- Vekt – Tess størri vektin er, tess meira alkohol skal til fyri at ávirka promilluna.
- Kyni – Promillan hjá kvinnum ávirkast vanliga skjótari enn hjá mannfólki.
- Alkoholniðurbróting – Hvussu væl megnar livurin at niðurbróta alkoholið. Evnisbrenningin hjá fólki er ymisk.
At máta promillu
Mest nágreiniliga mátið fyri alkoholpromilluna hjá einum persóni fæst við eini blóðroynd. Hevur løgreglan illgruna um, at ein persónur hevur drukkið ov nógv til at kunna koyra bil, verður blóðroynd tikin.
Í ferðsluni nýtir løgreglan tó eitt tól, eitt alkometur, sum kann máta, hvussu nógv alkohol er í útandingarluftini. Alkometrið kann vísa, hvør promillan hjá persóninum sannlíkt er. Vísir mátingin eina ov høga promillu, skal blóðroynd takast, sum kann vísa nágreiniligu promilluna.
Vanliga gongur ein løta, frá tí at løgreglan hevur mátað útandingarluftina, til blóðroyndin verður tikin á sjúkrahúsinum ella hjá læknanum. Tí verður skrásett, nær mátingin við alkometri varð gjørd. Tá blóðroyndin verður tikin, verður roknað út, hvussu nógv alkohol persónurin hevur brent, síðani hann blásti í alkometrið. Soleiðis kann promillan við handtøku ásetast.


text:
Oda Strøm
16.05.2018 - 08:55
Mentan > Mentan > Barna- og ungdómsmentan
Sum ein lið í arbeiðinum við Barnasangbók Føroya hevur Mentamálaráðið skrivað til barnagarðar og vøggustovur kring landið og biðið tey skotið góðar og vælumtóktar barnasangir upp.
- Tá vit nú skulu gera eina almenna barnasangbók, er skilagott at biðja børnini um ráð, tí eingin veit betur enn tey, hvørjar sangir teimum dámar best at syngja, sigur Rigmor Dam, landsstýriskvinna í Mentamálum, sum varðar av Barnasangbók Føroya.
Og svarið frá børnunum kring landið er púra greitt. Klárt á odda er "Dukka mín er blá", sum Hans Andrias Djurhuus hevur yrkt.
Hóast sangurin eftirhondini er vorðin gamal, fekk hann næstan tvífalt so nógvar atkvøður, sum næstvaldi sangurin.
Í síni áheitan bað Mentamálaráðið stovnar kring landið senda inn uppskot við fimm teimum best umtóktu sangunum. Stovnarnir gjørdu sjálvir av, hvørt øll børnini í felag sendu eitt samlað uppskot inn – ella um børnini á hvørji stovu sær sendu inn.
- Freistin var stutt, men kortini komu nógv uppskot inn úr øllum landinum, og vit hava fingið eitt áhugavert innlit. Tað vísir seg, at nógvir av teimum góðu, gomlu sangunum ganga aftur. Til dømis eru fleiri hjá Hans Andriasi á topp 5 listanum. Samstundis eru eisini uppskot um nýggjari sangir – til dømis hjá Kulumrótum, Bubu og Jensinu. Vit síggja eisini, at fleiri stovnar eru óførir at yrkja sjálvir og at taka útlendskar sangir inn eisini, sigur landsstýriskvinnan og takkar hjartaliga øllum børnum, sum hava hjálpt til við at velja sangir út.
Uppskotini frá børnunum verða nú latin nevndini, sum arbeiðir við Barnasangbók Føroya.
Bókin skal ætlandi latast fyrstu nýføðingunum seinni í ár.
Topp 5 listin yvir sangirnar, sum barnagarðs- og vøggustovubørn hava viðmælt, sær soleiðis út:
(nakrir sangir vóru javnir í atkvøðum, og tí eru fleiri sangir á nøkrum plássum)
Nr 1: Dukka mín er blá
Nr 2: Eg banki, eg buki
Nr 3: Ein lítil laksur eri eg
Mala henda veg
Nr 4: Lítla Elsa
Mítt lítla fitta lambamæ
Másin sigur pli pli pli
Vilt tú, vilt tú
Nr 5: Kúgvin hjá Petur hevur horn
Vestan fyri Mykines


text:
Áki Bertholdsen 23.08.2017 (08:08)
Mest yngri kvinnur fáa fosturtøku í Føroyum
Nú eru tað mest yngri kvinnur, sum fáa fosturtøku í Føroyum.
Tað vísir ein uppgerð hjá Hagstovuni.
Sum vit lósu fyrr í dag, er talið á fosturtøkum í Føroyum, rættiliga lágt. Les meiri um tað við at trýsta her HER
Men umframt at talið á fosturtøkum í Føroyum, er alsamt fallið hesi seinastu 30 árini, er aldursbýtið á teimum, sum fáa fosturtøku, eisini nógv broytt.
Fram til 1990-ini vóru tað javnt nógvar kvinnur, sum fingu fosturtøku í øllum aldursbólkinum frá 20 ár til 40 ár, men kortini vóru tær flestu kvinnurnar, sum fingu fosturtøku yvir 25 ár.
Men nú eru tað mest ungar kvinnur í aldrinum 20-24 ár, sum fáa fosturtøku, samstundis sum at talið á eldri kvinnum, sum fáa fosturtøku, er nógv lækkað.
Í Føroyum eru tað annars 39 fosturtøkur fyri hvørji túsund børn, sum verða fødd og tað er nógv lægst í øllum Norðurlondunum. Næst eftir okkum er Finnland, har talið á fosturtøku er 170 fyri hvørji túsund børn, sum verða fødd og í Danmark eru 264 fosturtøkur í Danmark fyri hvørji túsund børn, sum verða fødd. Sostatt er talið sjey ferðir so høgt í Danmark sum í Føroyum.
Í Svøríki, har tað er hægst, er talan um 331 fosturtøkur fyri hvørji túsund børn. Her er Grønland ikki talt við, tey eru í eini serstøðu, tí har eru líka nógvar fosturtøku sum tað vera fødd børn.
Men vit hava ikki bara lægsta talið á fosturtøkum í Føroyum, tí føroyskar kvinnur fáa eisini flest børn av øllum kvinnum í Norðurlondum.
Ein kvinna í burðarførum aldri í Føroyum fær 2,6 børn í miðal, men ein kvinna í Danmark fær 1,8 børn og í Noregi fær hon 1,7 børn. Og tey, sum eru tald við í hesum føri, eru kvinnur ímillum 15 og 49 ár.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Tá nevndarsessirnir í tingbólki Javnaðarfloksins vórðu býttir, eftir at samgongan varð skipað 14. september 2015, varð avtalað í tingbólkinum at býta sessin sum tingbólkaformaður ímillum Jónleif Johannesen og Helenu Dam á Neystabø.
Komandi 14. september hevur Jónleif Johannesen verið tingbólkaformaður helvtina av valskeiðinum, og tá tekur Helena Dam á Neystabø við sum tingbólkaforkvinna.
Sambært lógini hjá flokkinum, so er formaður tingbólksins eisini 1. næstformaður í flokkinum. Hetta inniber so, at Helena nú eisini verður 1. næstforkvinna í Javnaðarflokkinum,
Helena Dam á Neystabø hevur sera drúgvar royndir í politikki bæði sum løgtingskvinna, sum landsstýriskvinna og sum býráðslimur.
Javnaðarflokkurin
Tá himmalin er myrkast síggjast stjørnurnar best
Tað eru ikki nógv, sum í friðartíð hava upplivað so stóra sorg, sum Fríðbjørg Jensen. Av sjey børnum hevur hon lagt fýra í...


text:
At arbeiða fram ímóti, at menniskja gerst sjálvbjargið, er ein av høvuðs setningunum í allari námsfrøðini.
Hetta tó at vit eru vitandi um, at einki menniskja kann vera annað menniskju fyriuttan. Sum kenda reglan í einari yrking hjá John Donne sigur “No man is an island” (Ein maður er ikki ein oyggj).
Tó verður lívið ikki altíð lættarið, av at vera sjálvbjargin - tí tá er menniskja tvungið at gera, handla ella hugsað sjálvt.
Eitt samfelag, ið ikki eigur sjálvbjargnar borgarar, gongur helst til grundar. Spurningurin er so eisini, um tað ikki er lagnan, tá eitt samfelag ikki er sjálvbjargið?
Tað kann vera eg taki feil, men eg haldi meg síggja tað í minkandi virðing fyri málinum, minkandi fatan av siðum og mentanini. At hava virðing merkir ikki at alt stendur í stað. Onkur vil halda, hetta eru treytirnar fyri alheimsgeringina. Eg haldi tað er eitt tekin, um eina politiska skipan ið er brotin.
At vera sjálvbjargin gevur mót, gevur virðing og gevur styrki.
Tá tú er sjálvbjargin ber til at møta heiminum og siga “góðan dag hetta klári eg og hetta taki eg avleiðingarnar av.” At vera sjálvbjargin merkir, at tú ikki bíðar eftir at onnur siga hvat tú skal ella ikki skal, men at tú sjálv/ur ger og góðtekur tær avtalur, sum skulu gerast.
Eitt samfelag í menning, er eitt samfelag, har hvør einstakur strembar móti, at gerast meira sjálvbjargin - eins og samfelagið strembar sama veg.
Sum Nike-lýsingin sigur “Just do it”


text:
Seks sangarar á Summar Festival
Summar Festivalurin kunnger í dag seks sangarar til ársins festival
Summar Festivalurin er í summarhýri og kunnger í dag seks sangarar, sum skulu spæla á festivalinum í august.
Tey seks eru: Guðrun Sólja Jacobsen, Ingi Poulsen, Ólavur á Váli Olsen, Ingibjørg Hansen, Sámal Ravnsfjall og Kim Hansen
Guðrun Sólja Jacobsen vann øll hjørtu, tá ið hon í 2003 vann sangkappingina Stjerne for en aften, sum Danmarks Radio skipaði fyri. 15 ár seinni er Guðrun Sólja aftur búsitandi í Føroyum, her hon serliga fæst við sangfrálæru. Hon framførir eisini javnan til ymisk tiltøk, og nú kemur hon á Summar Festivalin at syngja.
Dugnaligi countrysangarin Ólavur á Váli Olsen hevur sungið og spælt alment í nógv ár, og í fjør gav hann sína fyrstu útgávu út. Ólavur syngur countrysangir, andaligar sangir og fosturlandssangir, og hann syngur á bæði enskum og føroyskum máli.
Sámal Ravnsfjall er av mest royndu føroysku tónleikarunum. Hann hevur spælt í bólkum, og hann hevur havt óteljandi framførslur sum solistur. Sámal hevur spælt á mest sum hvørjum tanga, og eisini í útlandinum hevur hann ferðast sum tónleikari.
Ingibjørg Hansen úr Mikladali er ein sera evnarík songkvinna, sum hevur verið við á Summar Festivalinum nakrar ferðir. Hennara framførslur hava verið hugtakandi, og í miðdeplinum er tann framúr góða røddin hjá ungu kvinnuni.
Nólsoyingurin Kim Hansen er millum størstu profilarnar í føroyskum tónleiki. Dugnaligi klaverspælarin og sangarin hevur framført nógv sum solistur og í skiftandi bólkum. Hann er ein av teimum, sum fær alt at rigga og dugir at lofta løtum og tiltøkum.
Ungi vágbingurin Ingi Poulsen hevur við sínum fangandi sangum og eyðkendu suðuroyarrødd sungið seg út millum føroyingar. Sangurin »Tann fittasta« gjørdist risahitt, og í hesum døgum verður sangurin »Tá ið eg síggi teg« nógv spældur.
Summar Festivalurin verður hildin í døgunum frá 9. til 11. august.


text:
Verkætlan í 9. flokki liðug
08. Okt 2009
Hósdagin 8. oktobur var 9. flokkur uppi í endaligu verkætlanini. Her eru nakrar myndir frá verkætlanini, og aðrar kunnu tit síggja her ...
les meir
læraraskúlanæmingar í starvsvenjing
29. Sep 2009
Í hesi vikuni og síðstu viku hava tríggjar lesandi á Føroya Læraraskúla verið í starvsvenjing í Kollafjarðar skúla. Tær eru Randi, Guðrið og...
les meir
Sangløturnar á skúlanum
28. Sep 2009
Skúlin hevur nú í nøkur ár skipað fyri felags sangløtu á skúlanum. Sangløturnar eru fast hvønn 6. skúladag, og eru tær rættiliga væl umtøktar millum...
les meir
Skúlarenningin hjá teimum yngru
24. Sep 2009
Í besta veðri runnu børnini í teimum yngstu flokkunum sína skúlarenning mikudagin 16. septembur. Tað vóru aftur Maria og Iris, sum stóðu fyri upphitingini, áðrenn...
les meir
4. flokkur vitjar vinaflokk
24. Sep 2009
Mánadagin í hesi vikuni var 4. flokkur og vitjaði sín vinaflokk á Tvøroyri. Farið varð av Havnini kl. 8.30 og var flokkurin allan dagin har...
les meir
Landsroyndir 2009
21. Sep 2009
Úrslitið av landsroyndinum í 4. og 6. flokki er komið til skúlan og verður sent foreldrunum mikudagin 23. septembur. ...
les meir
Fyrilestur um málmenning
15. Sep 2009
Fyrilestur um málmenning verður fyri foreldrum, ið hava børn í dagrøkt, vøggustovu, barnagarði og frítíðarskúla í Tórshavnar kommunu. Fyrilesturin verður hósdagin 24. septembur kl. 1930...
les meir
9. flokkur á Dimmalætting
07. Sep 2009
9. flokkur hevur í dag, 7. septembur, verið á vitjan á Dimmalætting. Flokkurin arbeiðir í hesum døgum við eini verkætlan at gera eitt ungdómsblað, og...


text:
Jugoslavia
Jugoslavia (slovenskt, makedónskt, serbiskt og kroatiskt: Jugoslavija, albanskt: Jugosllavia) var sameint sosialistiskt sambandslýðveldi, ið var sett saman av seks lýðveldum og tveimum sjálvstýrandi landspørtum. Báðir teir sjálvstýrandi landspartarnir vóru í serbiskum øki: Kosovo sunnanfyri og Vojvodina norðanfyri. Umleið 42 % vóru griksk-katólsk, 32 % rómversk-katólsk og 13 % muslimsk. Týdningarmestu málini vóru slovenskt, makedónskt, serbiskt og kroatiskt. Harafturat vórðu talað 12 onnur mál. Gamla Jugoslavia fór sundur í hesi sjálvstøðugu ríkini: Makedónia, Slovenia, Bosnia-Hersigovina, Kosovo, Montenegro, Serbia og Kroatia.
Londini[rætta | rætta wikitekst]
Lýðveldini í gamla Jugoslavia (eftir 17. februar 2008 sjey óheft ríki).


text:
Tíðindi
15. mai 2018
Avleiðingarnar av stóru spjaðingini millum flokkarnar í stóru kanningini av lesivanum kunnu vera, at vit fáa eitt a-lið og eitt b-lið av næmingum, ikki minst av teirri sannroynd at dreingirnir sambært kanningini lesa nógv minni og fáa nógv minni hjálp til skúlating enn gentur. Tað heldur Herálvur Jacobsen, formaður Føroya Lærarafelags.
- Vit síggja tað longu og fara í størri mun at síggja, at a-liðið, tey sum lesa og fáa eina góða skúlagongd, koma á ovastu rók í samfelagnum og fara at sita við valdinum, meðan b-liðið hevur nógv verri fortreytir at gera vart við seg og luttaka konstruktivt. Hetta byrjar, áðrenn børnini koma í skúla; tað má størri tilvit um málmenning og týdningin at lesa út í samfelagið, í skúlar, millum foreldur og á dagstovnar. Vit mugu hava nógv fleiri bøkur á føroyskum innan øll tekstsløg, og bókasøvnini mugu raðfestast nógv hægri.
At raðfesta skúlabókasavnið hægri er eitt tað fyrsta, sum eigur at verða gjørt, heldur Herálvur Jacobsen.
- Bókasavnið eigur at vera ein integreraður partur í øllum skúlum, sama hvussu stórur skúlin er. At lærarar á øllum floksstigum fara á bókasavnið við næmingunum at læna fagrar bókmentir og yrkisbókmentir eigur at vera ein partur í undirvísingini hjá øllum lærarum. Vit mugu hava fleiri skúlabókavørðir og útbúnar skúlabókavørðir í øllum skúlum; lærarar mugu vita, hvørjar bøkur koma út, fylgja við og á tann hátt stuðla næmingunum í at lesa. Kanningin av lesivanunum vísir, at atgongdin til bøkur hevur týdning fyri, um barnið lesur ella ikki; tað hevði verið áhugavert, um vit í kanningini høvdu kunnað sæð, um tað er munur á lesivanunum hjá næmingunum, ið ganga í skúlum við góðum bókasavni og har skúlabókavørður er tøkur stóran part av tíðini samanborið við skúlar við minni sjónligum bókasavni, og har bókavørðurin bert hevur einstakar tímar til at røkja uppgávuna. Tað hevur ongantíð havt so stóran týdning sum nú, at vit fáa fleiri útbúnar skúlabókavørðir og somuleiðis kt-vørðir, sum eisini hava námsfrøðiliga tænastudepilin sum virkisøki.
Les samrøðu við Herálv Jacobsen í komandi Skúlablað.
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshavn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Perspektiv í 2.a
Í viku 15 hava vit í 2.a arbeitt við perspektiv. Vit halda, at tað er komið bara væl burturúr :)
Væntandi koma fleiri myndir seinni.
Evnisdagar 4. - 6. oktober 2017
Martin Luther - 500 ára hald fyri trúbótini.
2. flokkarnar eru til ein verkstað hvønn dag. 2.a byrjaði mikudagin við at gera eitt kirkjuvindeyga.
Eitt stykki av bókaplastikki varð lagt á borðið hjá hvørjum næmingi sær við límsíðuni uppeftir og fest við máliklistur. So vórðu petti av silkipappíri løgd niður á plastikkið. Tá ið tað var gjørt, vórðu rammi og krossur kliptir og límaðir á báðar síður.
Nú hanga kirkjuvindeyguni so vøkur og prýða vindeyguni í stovuni.
Hósdagin var 2.a á einum øðrum verkstaði, har tey litaðu og kliptu Luther-rósuna, og gjørdi teknirøð um lívið hjá Luther. Rósurnar eru eisini komnar upp at hanga.
Á triðja verkstaðnum høvdu næmingarnir um tesurnar, sum Luther hongdi á kirkjudyrnar í Wittenberg 31 oktober í 1517. Her fingu vit eina hurð í natúrligari stødd úr flamingo frá Looknorth, sum so varð málað. Næmingarnir skrivaðu so sínar tesur - setningar, skriftstøð, brot úr skriftstøðum og onnur brot - á smáar pappírslepar, sum vórðu hongdir upp á hurðina, sum nú stendur á vegginum í Miðhøllini.
(Tíverri fekk eg tað ikki at bera til at fáa allar myndirnar at venda rætt, men eg haldi, tað sæst, hvat vit takast við, og at næmingarnir hugna sær)
Jólahugni
Hóskvøldið 8. desember hevði 1.a jólahugna saman við foreldrunum.
Næmingarnir kliptu og límaðu jólapynt, drekkamuður var at fáa, og at enda koma jólamaður á vitjan.
Øll hugnaðu sær óført.


text:
14. juli
14. juli er dagur 195 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 196 um skotár er). 170 dagar eru eftir av árinum.
Tjóðardagur Fraklands (Bastilludagur).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1789 - Franska kollveltingin: Bastiljan í Paris verður stormað.
- 1933 - Nazistiska stjórnin bannar allar andstøðuflokkar í Týsklandi.
- 1976 - Deyðarevsing verður avtikin í Kanada.
- 2013 - Ein 18 ára gamal maður stingur fýra fólk við knívi í Norðdepli, fyrst tvey ung fólk og síðan ommu og abba tann unga mannin. Maðurin verður handtikin, og tey fýra offrini innløgd á Klaksvíkar Sjúkrahús.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1858 - Emmeline Pankhurst, ensk stríðskvinna fyri kvinnurættigheitum (d. 1928)
- 1913 - Gerald Ford, amerikanskur forseti (d. 2006)
- 1918 - Ingmar Bergman, svenskur leikstjóri (d. 2007)
- 1974 - David Mitchell, enskur skemtari og sjónleikari
- 1977 - Victoria av Svøríki, svensk krúnprinsessa
- 1980 - Rasmus Rasmussen, føroyskur tónleikari (d. 2012)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1881 - Billy the Kid, amerikanskur brotsmaður (f. 1859)


text:
Page - Forsíða
Salong Fríðgerð
At missa hárið...
Øll menniskju kunna uppliva at missa hárið í longri ella styttri tíðarskeið, so sum av kemo, alopecia, hormonbroytingum o.ø. Um tú fær hendan trupulleikan, so kann eg hjálpa tær.
Eg leggi meg eftir, at geva tær bestu vegleiðingina, soleiðis at tú fær tí røttu loysnina, ið hóskar best júst til tín. Eg havi eitt stórt og gott úrvæl av hárkollum og tí vælumtóktu loysnina, ið verður nevnd "hár alt lívið".
Tygum er altíð vælkomin at seta tygum í samband við meg, og eg lovi tær eina góða viðgerð í trúnaði.


text:
Útleiguamboð
Hví eiga, tá ið tú kann leiga ?
Kaj Andreasen & Co selur eitt breitt úrval av tólum, amboðum og útgerð.
Tað er tó ikki altíð so, at tørvur ella møguleiki er at ogna sær útgerð til eina einkulta uppgávu.
Við at leiga amboð, slepst undan at binda seg til at gjalda til eitt amboð sum bert skal brúkast til eina uppgávu, samstundis slepst undan regliligum kravdum viðlíkahaldið og harvið binda seg til fastar útreiðslur og skula gera eina íløgu.
Vit bjóða :
- Arbeiðsskúrar
- Gravimaskinur
- Lyftur til øll endamál
- Dumparar og lessumaskinur
- Fasadu- og rullustilass
- Forskalling & forskallingsútgerð
- Luftkompressarar, luftamboð og boriútgerð til grundstykkir o.a.
- Ymisk EL-amboð og motordrivin amboð
- Amboð og útgerð uppá fyrispurning. Vit samstarva við veitarar uttanlanda sum hava eitt breitt úrval av útgerð.
Seti tykkum í samband við Kaj Andreasen & Co á telefon 31 56 00 ella á info@andreasen.fo um áhugi er, ella um tykkum tørvar meira kunning um hesa tænastu.
- Upplýstu prísirnir eru uttan flutningskostnað, brennievni og dagsprísur er fyri 8 tímar arbeiðsdag
- Nærri kunning sæst undir sølu-, gjalds- & leigutreytir


text:
Seinrapartin mánadagin var samkoma hildin í Barnagarðinum á Mýrunum. Høvið var, at tær báðar Jastrid Weihe og Sólgerð Joensen, sum búgva ávikavíst í Runavík og í Lamba, í hesum døgum hava virkað á ansingarøkinum fyri Runavíkar kommunu í fjórðingsøld – í hálva øld tilsamans. Tað var Kongshavnar Kvinnufelag, við hini eldhugaðu Elsu Súsonnu Jacobsen sum forkvinnu, og mongum øðrum kvinnum her um leiðir, sum loysti ansingarmálið úr lagdi frá byrjan. Tær bygdu hitt trivaliga húsið – sum seinri er mest kent sum Posthúsið í Heiðunum – og í kjallaranum høvdu tær vøggustovu og barnagarð. Kongshavnar Barnagarður. Seinri tók Runavíkar kommuna yvir, Kvinnufelagið seldi húsini, og keypti eini onnur, eini sethús, ímillum Glyvra Bio og Missiónshúsið á Glyvrum. Har húsast tær framvegis.
Jastrid og Sólgerð hava verið somikið leingi í starvi, at tær báðar hava virkað í kjallaranum, har sum Kongshavnar Barnagarður einaferð helt til, - har sum Posta nú heldur til við sínum virksemi. Eftir okkurt rend, m.a. í Dagrøktini, hava báðar í mong ár virkað í Barnagarðinum á Mýrunum. Jastrid Weihe sum leiðari og Sólgerð sum námsfrøðingur.
Trivnaðarleiðarin hjá Runavíkar kommunu, Jákup Foldbo, flutti fram røðu teimum til heiðurs, og borgarstjórin heilsaði teimum báðum og handaði teimum gávur í sambandi við merkisdagin. Síðani vóru køkur og kaffi at fáa hjá øllum teimum, ið høvdu leitað sær inn á gólvið at heilsa uppá tær báðar. Tað borgar fyri stabiliteti, í hesum neyðturviligu størvum, skal vælferðarsamfelagið virka til fulnar, at starvsfólkið trívist so væl, sum tær báðar Jastrid og Sólgerð hava gjørt øll hesi árini. Jastrid hevur nú sjálv valt at fara úr leiðarastarvinum, saknur verður í henni, men hon ætlar at royna okkurt annað, tey árini hon hevur eftir á arbeiðsmarknaðinum. Runavíkar kommuna takkar teimum hjartaliga fyri hesi 25 árini tær hava dugnað henni og foreldrunum at øllum teimum børnum, tær so frágera væl hava havt undir hond øll hesi árini.


text:
- Vit fara ikki at góðtaka at virkir í Suðruoynni verða niðurlaðað, sigur Kristin Michelsen í stuttari viðmerking til, at eingin semja fekst um fiskivinnuuppskotið í Suðri, sum løgmaður so hugagóður boðað frá í Norðlýsinum, fór at fáast.
Sambært Kringvarpinum var orsøkin tíðarneyð, tí samgongufólkini, ið síðstu tveir dagarnar hava samráðst um nýggju fiskivinnunýskipanina, náddu ikki gjøgnum øll málini, sigur Høgni Hoydal.
Kristin Michelsen sigur seg ikki fáa sagt meira frá samráðingunum, tí tað er semja um í samgonguni.
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Brahms Trio í Sandavágs Kirkju
mentan11-02-2018 - 09:27 - Jóanis Nielsen
Týskvøldið 13. februar kl 19.30 framføra Niklas Mouritsen, Anna Egholm og Mattias Kapnas verk eftir Johannes Brahms.
Anna Egholmer virkin tónleikari bæði í Danmark og aðrastaðni. Hon hevur verið solistur við m.ø. DR Symfoniorkestret, Bergen Filharmonikerne og Malmø Symfoniorkester, og hevur luttikið á fleiri masterclasses hjá altjóða viðurkendum violinistum.
Í løtuni tekur Anna masterútbúgving í Lausanne í Schweiz, har hon frammanundan hevur gingið 1 ár á bachelorutbúgvingini. Hini fyrru 2 bachelorárini tók hon á Det Kongelige Danske Musikkonservatorium (DKDM) hjá Alexandre Zapolski.
Anna hevur vunnið fleiri danskar og norðurlendskar violinkappingar, t.d. Jacob Gades violinkonkurrence, De Unges Konsert, Øresunds Solist, Berlingske Tidendes Musikkkonkurrence og Spil for livet, og í novembur 2017 vann hon altjóða violinkappingina ”Ginette Neveu” í Avignon í Frankaríki.
Harumframt hevur Anna fingið fleiri legat m.o. Jacob Gades Legat og Copenhagen Summer Festivals Talentpris, og hon spælir á eina Gagliano violin frá 1763, sum hon lænir frá Augustinusfonden.
Mattias Kapnaser útbúgvin klassiskur klaverleikari við ymsum royndum. Á vári í 2014 fekk hann 1. virðisløn í Stella Polaris kappingini í Føroyum. Hetta viðførdi at hann í mars 2015 fekk møguleikan at framføra 3. klaverkonsert eftir Bela Bartok við Føroya Symfoniorkestri.
Í januar 2015 fekk hann handað mentanarvirðisløn landsins til ungt listafólk, og á sumri 2015 tók hann prógv sum klassiskur klaverleikari á masterútbúgvingini hjá DKDM. Sama árið fekk hann 1. virðisløn í legat-kappingin fyri klaverleikarar á DKDM.
Mattias gav í 2017 sína debut plátu út við tónleiki eftir Kristian Blak.
Niklas Mouritsener sera virkin orkesturtónleikari og spælir javnan viđ DR Symfoniorkestret, Copenhagen Phil, Det Kongelige Kapel, DR Underholdningsorkestret, Odense Symfoniorkester, Malmø Symfoniorkester og Føroya Symfoniorkestur.
Hann tók bachelor- og masterútbúgving frá DKDM frá 2009 til 2015 viđ lærarunum Jakob Keiding og Ola Nilsson.
Á vári 2017 vann Niklas eina kapping um einasta praktikumplássiđ í Orchestre de la Suisse Romande í Schweiz, sum fevnir um eina kontrakt á eitt ár í hesum symfoniorkestri og lestur á konservatoriinum í Genève, har hann nú er staddur.
Niklas tekur støðugt tímar í Wien hjá prof. Raimund Zell, sum er fyrrverandi limur í Gewandhausorkestrinum í Leipzig. Niklas hevur eisini verið á nógvum masterclasses við heimskendum hornspælarum eitt nú Radek Baborak, Radovan Vlatkovich og Sarah Willis.
Øll eru hjartaliga vælkomin!


text:
Kundaviðmerkingar
Her kanst tú koma við tínum viðmerkingum til apotekini. Er tað okkurt, tú er vælnøgd/-ur við, ella er okkurt, tú heldur kundi verið gjørt betur ella beinleiðis er misnøgd/-ur við, er tú vælkomin at skriva tað her.
Hetta verður síðani tikið upp og mett, um vit kunnu gera tað betur í framtíðini. Apotekini leggja dent á góðsku, og tískil stremba vit alsamt eftir at betra um tænastuna.
Hugskot/ynskir til heimasíðuna eru eisini vælkomin.
Fyri at vit kunnu gera mest brúk av tínum viðmerkingum, er neyðugt at vera neyvur í tínari lýsing og at vísa á, er talan um eitt ávíst apotek.
Neyðugt er eisini at viðmerkja navn títt, hetta verður sjálvandi viðgjørt í trúnaði. Tú er vælkomin at skriva tína teldupostadressu eisini. Verður mett, at neyðugt er at svara, skriva vit aftur til tína teldupostadressu.
Skriva í teigarnar niðriundir og trýst “send.” Teigarnir merktir við stjørnu skulu útfyllast:


text:
Fýra úrtøkur frá skeiðinum Námsfrøðilig leiðsla, starvsfólkaleiðsla og strategisk leiðsla
Í linjugreinini "Námsfrøðilig Leiðsla” til námsfrøði- og læraralesandi á Námsvísindadeildini er eitt skeið á 15 ECTS júst endað, ið bar heitið...
Førleikamenning á altjóða støði
Tað er ikki á hvørjum degi, at altjóða ráðstevnur innan námsvísindi, hugvísindi og samfelagsvísindi verða hildnar í Føroyum.
Samstarvsavtala við Universitetið í Modena og Reggio Emilia um gransking og útbúgving
Í farnu viku kom í gildi samstarvsavtala millum Fróðskaparsetur Føroya og Universitetið í Modena og Reggio Emilia.
Málførleiki og lesivanar
Nýggj kanning av lesivanunum hjá næmingum í 4., 6. og 9. flokki er nú tøk.
Poul F. Guttesen nýggjur útbúgvingarleiðari á Námsvísindadeildini
Poul F. Guttesen er settur sum nýggjur útbúgvingarleiðari fyri læraraútbúgvingina á Námsvísindadeildini á Fróðskaparsetri Føroya.
Kvotu 2 umsóknarfreist 15. apríl
Nú nærkast umsóknarfreistin at søkja inn til lestur á Fróðskaparsetrinum gjøgnum kvotu 2.
Vegleiðing til kvotu 2 umsóknir á Setrið
Fróðskaparsetur Føroya hevur kunningarfund um kvotu 2-umsóknir mikudagin 21.mars frá kl.16.15 til 17.45.
Læraralesandi á SPICA-skeiði í Malmø
Lesandi og undirvísarar á læraraútbúgvingini á Námsvísindadeildini luttóku í síðstu viku á SPICA-skeiði í Malmø.
Kom og les á Setrinum
Nú er klárt at søkja inn til lestur á Fróðskaparsetrinum, at byrja eftir summarfrítíðina.


text:
Í dag kemur út bókin ”Havnarmađur og gřtuskuri” eftir Jógvan Arge. Hon er ein krýnika um barna- og ungdómsárini, sum er skrivađ á leikandi lřttum máli.
Hetta er 20. bókin, Jógvan letur úr hondum. Hesaferđ er pallurin umhvřrviđ, sum hann vaks upp og ferđađist í. Pápin var havnarmađur viđ stórum H, og mamman er av tí, tey rópa stóra G í Syđrugřtu.
Jógvan er úr einum býarparti í Havn, sum tók dik á seg eftir seinna heimsbardaga. Har vóru břrnini mong og rćsurnar víđar. Í grannalagnum vóru Telegrafstřđin, Húsagarđsbřurin, Viđarlundin og allir ítróttavřllirnir í Gundadali.
Hann gekk í katólskan barnagarđ og skúla. Fór úr realskúlanum í Hoydalar og var longu giftur og pápi, tá hann tók studentsprógv í 1966. Brúdleypiđ mátti í fyrstu syftu avlýsast í síđstu lřtu, tí hann fekk ikki kongabrćviđ.
Krýnikan er ein ferđ hús úr húsi í stóra grannalagnum viđ sřgum um břrn og vaksin. Hon er eisini sřga um foreldur, ommur og abbar í Havn og í Syđrugřtu. Í Havn hřvdu tey stórt virksemi viđ bussum, bilum og kiosk. Í Gřtu hřvdu tey handil, bindistovu og ráfiskakjallara.
Kapitlar eru um ćttarbond og ćttfólk hjá bćđi Jógvani og konuni Maritu úr Hvalba. Hansara eru serliga norđanfjřrđs, hennara burtur av sunnanfjřrđs.
Í 60unum stovnađi Jógvan saman viđ vinmonnum egiđ ítróttafelag, var formađur í Nćmingafelagnum í Hoydřlum, limur í Unga Tjóđveldinum og í blađstjórnini á ALT um ítrótt.
Tađ setti sín dám á heimiđ á Tinghúsvegnum, at pápin Niels Juel Arge í 1957 varđ settur í starv á tí nýggja Útvarpi Fřroya. Jógvan tók síni fyrstu fet í útvarpsarbeiđi í barnaútvarpinum fyri skjótt 60 árum síđani.
Bókin er góđar 200 síđur og prýdd viđ mongum myndum, sum lýsa umhvřrvi og ćttfólk, vinfólk og grannalřg. Nřvnini í navnalistanum tátta í 2000.
”Havnarmađur og gřtuskuri” er umbrotin, prentađ og innbundin á Fřroyaprenti. Bókin er í bókabúđunum í Havn og verđur at fáa á bókadegnum nú um vikuskiftiđ. Krýnikan ”Havnarmađur og gřtuskuri” verđur eisini at fáa kring landiđ. Hon kostar kr. 299/-
---