text:
IKKI MEIRA ENN RÍMILIGT VIÐ SOLIDARISKARI GJALDSKIPAN
Skrivað hevur Lasse Klein 10.01.2017 - 16:42
... eiga at verða takksom fyri at solidariska skipanin hevur staðið sína roynd og skapt so stóran framburð. Solidariski íløguhugurin hjá tí almenna í Vágum er eitt gott dømi.
Lógin um gjald av nýtsluni av undirsjóvartunlinum um Vestmannasund, byggir á uppruna lógina frá 1988. Har var eingin ivi um at gjald skuldi takast fyri koyring. Tað var heldur eingin ivi um at tað var hetta sum vágafólk ynsktu, og tað lá eisini í kortunum, at hetta var hátturin slíkar íløgur skuldu fíggjast eftir í framtíðini. Mett var at tað lat seg ikki gera á annan hátt. Ein sokallað solidariskt skipan, sum skuldi galda fyri alt samfelagið. Hetta var leisturin. Øll góðtóku hann. Eisini fólk úr Vágum og Norðoyggjum.
Teir steðgaðu og gykla ókeypis
Tá uppskotið um tunnil um Vestmannasund upprunaliga sá dagsins ljós, lógu Fólkaflokkurin og Sambandsflokkurin í Vágum og snork svóvu, og vaknaðu ikki upp fyri enn onnur høvdu serverað teimum ein undirsjóvartunnil á einum silvur fati tann 17. mars 1988, men hóast hetta, eydnaðist tað Fólkaflokkinum og Sambandsflokkinum, sum seinri komu í samgongu, at steðga tunnilsarbeiðinum um Vestmannasund, eftir at tað almenna samb. óváttaði tíðindi hevði brúkt einar 50 mió. kr., uppá hetta arbeiði við lántøku frá útlendskum lánistovnum. Nøkur ár seinri løgdu teir nýtt uppskot á ting, og fyri gykla í dag fólki, at ætlanin var tey skulu sleppa at koyra ókeypis, tá “bert” nýggja lánið var útgoldið. Ikki eitt orð verður tá nevnt um allar hinar milliónirnar, sum tað almenna við lántøku og kontantum inngjaldið, hevði brúkt áðrenn arbeiði í seinra umfari var uppafturtikið.
Politiskt afturúr sigldir
Hetta hongur ikki rættiliga saman. Einki er ókeypis, og skulu vit byggja land, og tað skulu vit, so mugu vit øll vera við til at gjalda kostnaðin. At fyri gykla fólki, at tá eitt lán er útgoldið, so er alt ókeypis, er at kasta torvmold í eyguni á teimum. Hetta er bara ikki so einfalt.
Tey flestu eiga at minnast, at Vágarnar, áðrenn 1985 vóru politiskt afturúrsigldar á rættiliga nógvum økjum í mun til støðuna á t.d. meginøkinum, og at hetta hendi meðan Fólkaflokkurin og Sambandsflokkurin høvdu umboða øki í mong ár. Ætli á ongan hátt við hesum, at niðurgera ella finnast at teirra leikluti, men bert lýsa støðuna á ein objektivan hátt. Til teirra rós kann kortini leggjast aftrat: “Gott fyri tey, hevur veljarin stutt minni”, og at teir hava dugað væl at gjørt sær dælt av politiska arbeiðinum hjá øðrum samgongum.
Solidariska menningin
Almennu Føroyar hava solidariskt síðani 1985 við sínum íløgu áhuga, verið beinleiðis orsøkin til, at kommunurnar í Vágum eru sera væl fyri fíggjarliga: orsaka av undirsjóvartunlinum um Vestmannasund, bygging av hangari á flogvøllinum, goymsluhøll til SL á flogvøllinum, arbeiðsskapandi tiltøkini í sambandi við stovnsetingina av Atlantic Airways, flyting av tyrlutænastuni til Vágarnar, yvirtøka av teknisku og oprerativu umsitingini av tyrlutænastuni, keyp av tyrlu, keyp av ferðamannabáti til Mykinesar og útbygging av flogvøllinum. Hetta hevur beinleiðis verið orsøkin til, at kommunurnar í Vágunum hava havt ráð at gjalda fyri: nýggjar skúlar, vøggustovur,- barnagarðar, eldrasambýlið, sethúsaøkir, ídnaðarøkir, ítróttarøki, vegir og havnir og økt um fólka grundarlagið, so at fólk trívast. Hugtakandi solidarisk menning.
Tað er skjótt at gloyma, men tað er ikki meira enn rímiligt, at vit øll kunnu verða takksom fyri at solidariska skipanin hevur staði sína roynd, og hevur verði orsøk til so stóran framburð. Tað eiga vit at verða takksom fyri, og vóna at eisini onnur økir í landinum kunnu fáa gagn av hesum framburði. Bert soleiðis menna vit Føroyar. Vágarnar er eitt gott dømið.
Lasse Klein,
fyrrv. landsstýrismaður
í samferðslumálum


c: text/html

text:
Orð og lag: John W. Peterson
Týtt: Flóvin Tyril
Upprunaheiti: It’s not an easy road
1. Ei lættfør leiðin er, vit mót Himlinum halda,
tí óslætt er og skursl víða hvar.
Ei lættfør leiðin er, men við okkum er Harrin,
tað gleðir, at hann okkum er nær.
Niðurlag: Nei, nei, ei lættfør leiðin er,
áh, nei, ei lættfør leiðin er,
men Jesus gongur undan og gøtuna javnar
og lættir hvørja mótbrekku her.
2. Ei lættfør leiðin er – mangan møðsom og trupul,
og ikki helma vandarnir í,
men Jesus okkum verjir, so einki skal saka,
og førir gjøgnum vandar og stríð.
3. Tó ferðamóður mangan og sárur í fótum,
um byrðaður av stúran og sorg,
veit eg, ein betri dagur við dýrd stendur fyri,
ein hvíld framúr í himmalsku borg.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
20-01-2017
Enn kunnu vit staðfesta, at vit eru eftirbátar. Fólkaskúlin átti at staðið fremst í talgildum átøkum, men vit hoppa eftir øllum møguligum faktorum at ...
20-01-2017
SSP hevur latið gera undirvísingargongdir í tí at ferðast á netinum ...
19-01-2017
Ítrótturin í Føroyum hevur nøkur einastandandi tilboð til ítróttarfólk. Kortini átti ítrótturin eisini í størri mun at havt møguleika til at bjóða ser...
16-12-2016
Samanlagt tóku 1059 lut í kanningini umboðandi tríggjar skúlar; 195 næmingar í innskúlingini, 357 í miðdeild, 442 í hádeild og 65 lærarar.
18-01-2017
Føroyskir næmingar fáa undirvísing í svimjing í skúlunum, og tað er gott. Svimjiførleikarnir, næmingarnir fáa, eru til stóra gleði hjá teimum og ku…
17-01-2017
Í Mentamálaráðnum verður arbeitt við eini vegleiðing til dagstovnar um, hvussu starvsfólkini kunnu stuðla heildarmenningini hjá tvímæltum børnum.
16-01-2017
Stórur tørvur er á eini integratiónsætlan fyri dagstovnaøkið; tað halda tær tríggjar, Hjørdis Maria Henrysdóttir, Katja Frederiksberg og Sunnvør Pa…
13-01-2017Áhugaverdir fyrilestrar
13-01-2017Bólkatilboð hjálpir strongdum lærarum
12-01-2017Krúnan á skúlaverkið
11-01-2017Evnisdagur um skúlastýrisarbeiði
11-01-2017Tvey føroysk dømi upp á námsfrøðiliga leiðslu
10-01-2017At menna mótstøðuførið hjá næmingum
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshvn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
UPPÍSKOYTI
Kvøldmáltíð Harrans — ein høgtíð Gudi til heiðurs
KRISTIN hava fingið boð um at halda eina høgtíð til minni um deyða Jesusar. Henda minningarhøgtíðin verður eisini nevnd „kvøldmáltíð Harrans“. (1 Korintbræv 11:20) Hví hevur hon so stóran týdning? Nær og hvussu skal hon haldast?
Jesus Kristus stovnaði høgtíðina sama kvøldið, sum jødisku páskirnar í ár 33 vórðu hildnar. Páskirnar vóru ein høgtíð, sum bert varð hildin eina ferð um árið — 14. dagin í jødiska mánaðinum nisan. Fyri at rokna seg fram til rætta dagin tóku jødarnir støði í vársjavndøgninum, tá dagur og nátt eru líka long. Nisan mánaður byrjaði, tá tann nýmánin, ið er næstur vársjavndøgnið, var at síggja. Páskirnar vóru 14 dagar seinni, eftir sólsetur.
Jesus helt páskir við ápostlum sínum, sendi Judas Iskariot burtur og stovnaði síðani kvøldmáltíð Harrans. Henda høgtíðin kom í staðin fyri jødisku páskirnar og skuldi tí bert haldast eina ferð um árið.
Matteusar evangelium sigur frá: „Jesus [tók] breyð, signaði og breyt tað, gav lærisveinunum tað og segði: ’Takið, etið! Hetta er likam Mítt.’ So tók Hann kalik, takkaði, gav teimum hann og segði: ’Drekkið allir av honum! Tí hetta er blóð Mítt, sáttmálablóðið, ið úthelt verður fyri mong til syndafyrigeving.’“ — Matteus 26:26-28.
Nøkur trúgva, at Jesus umskapaði breyðið til sítt bókstavliga hold og vínið til sítt blóð. Men holdliga likamið hjá Jesusi var framvegis heilt og óskatt, tá hann bjóðaði ápostlum sínum hetta breyðið. Ótu ápostlarnir veruliga bókstavliga kjøt Jesusar og drukku hansara blóð? Nei, tí tað hevði verið mannaát og brot á Guds lóg. (1 Mósebók 9:3, 4; 3 Mósebók 17:10) Sambært Lukas 22:20, segði Jesus: „Hesin kalikur er hin nýggi sáttmálin í blóði Mínum, sum verður úthelt fyri tykkum.“ Gjørdist kalikurin bókstavliga til ’nýggja sáttmálan’? Tað ber ikki til, tí sáttmálin er ein avtala og ikki nakar ítøkiligur lutur.
Breyðið og vínið eru altso bara ímyndir. Breyðið ímyndar fullkomna likamið hjá Kristusi. Jesus brúkti eitt breyð, sum var eftir av páskamáltíðini, og sum varð bakað uttan súrdeiggj ella ger. (2 Mósebók 12:8) Í Bíbliuni verður súrdeiggj ofta brúkt at ímynda synd ella spillu. Breyðið umboðar tí tað fullkomna likamið, sum Jesus ofraði. Tað var uttan synd. — Matteus 16:11, 12; 1 Korintbræv 5:6, 7; 1 Pætur 2:22; 1 Jóhannes 2:1, 2.
Reyða vínið umboðar blóð Jesusar. Hetta blóðið setir nýggja sáttmálan í gildi. Jesus segði, at hansara blóð varð úthelt til „syndafyrigeving“. Menniskju kunnu tí gerast rein í Guds eygum og verða tikin upp í nýggja sáttmálan við Jehova. (Hebrearabrævið 9:14; 10:16, 17) Hesin sáttmálin, ella avtalan, ger tað møguligt, at 144.000 trúføst kristin kunnu koma í himmalin. Har skulu tey tæna sum kongar og prestar og vera allari mannaættini til signing. — 1 Mósebók 22:18; Jeremias 31:31-33; 1 Pætur 2:9; Opinberingin 5:9, 10; 14:1-3.
Hvør skal eta og drekka ímyndirnar á minningarhøgtíðini? Tað skulu vituliga bara tey, sum eru við í nýggja sáttmálanum — altso tey, ið hava vón um at koma í himmalin. Guds heilagi andi sannførir tey um, at tey eru útvald at vera kongar í himli. (Rómbrævið 8:16) Tey eru eisini við í sáttmálanum um eitt ríki við Jesusi. — Lukas 22:29.
Hvussu við teimum, sum hava vón um at liva æviga í einum paradísi á jørðini? Tey gera eftir boðum Jesusar og eru hjástødd á kvøldmáltið Harrans, ikki sum luttakarar, men sum virðiligir eygleiðarar. Jehova Vitni halda hesa minningarhøgtíðina eina ferð um árið, eftir sólsetur hin 14. nisan. Hóast bara nøkur fá túsund í øllum heiminum hava himmalsku vónina, hevur henda høgtíðin stóran týdning fyri øll kristin. Hon er eitt høvi, har øll kunnu hugsa um tann einastandandi kærleikan, sum Jehova Gud og Jesus Kristus hava. — Jóhannes 3:16.
Kvøldmáltíð Harrans — ein høgtíð Gudi til heiðurskvøldmáltíð-harrans-ein-høgtíð-gudi-til-heiðursKvøldmáltíð Harrans — ein høgtíð Gudi til heiðurs | Bíblian lærirKristin hava fingið boð um at halda høgtíðina til minnis um deyða Kristusar, sum eisini verður rópt kvøldmáltíð Harrans. Nær og hvussu skal hon haldast?høgtíð, kvøldmáltíð harrans, halda, kvøld, máltíðUPPÍSKOYTIKvøldmáltíð Harrans — ein høgtíð Gudi til heiðursKvøldmáltíð Harrans — ein høgtíð Gudi til heiðursKristin hava fingið boð um at halda høgtíðina til minnis um deyða Kristusar. Nær og hvussu skal hon haldast?Kvøldmáltíð Harrans — ein høgtíð Gudi til heiðursKvøldmáltíð Harrans — ein høgtíð Gudi til heiðurs


text:
Nýggjasta
Les eisini
Væl umtókt
Les eisini
Les eisini
Gerandisdagar: Mánadag – fríggjadag, 11 sendingar frá klokkan 7:00 – 21:00 Vikuskifti: Leygardag og sunnudag tríggjar sendingar frá kl. 10:00 - 18:00
Tíðindasendingin í útvarpinum varpar ljós á samfelagið, og tíðindaflutningurin greinar og perspektiverar núlig evni í einum samansettum heimi.
Slag av sending: Tíðindi
Málbólkur: Allir føroyingar
Sendilongd: 3-15 min.
Vertir: Skiftandi
Tíðindaflutningurin hjá Kringvarpi Føroya er óheftur av politiskum, handilssligum, átrúnaðarligum og øðrum seráhugamálum.


text:
Djevulin
Djevulin, ella devulin, komið av grikskum AιάBoλoς diabolos (føroyskt: ákæri). Í Nýggja Testamenti sama vera sum í Gamla Testamenti verður nevnd Sátan. Orðið „djevul“ merkir ein, ið sigur óndar lygnir um ein annan. „Sátan“ merkir fíggindi ella mótstøðumaður. Soleiðis varð størsti fíggindi Guds nevndur. Í fyrstuni var hann ein fullkomin eingil hjá Gudi í himli. Men sum frá leið, fór hann at halda ov nógv um seg sjálvan og ynskti sær ta tilbiðjanina, sum bara Gud eigur at fáa (Matteus 4:8-10).
Bíblunnar tala um Djevulin, "allar gerningar hans og allan atburð hans" tekur tað ónda í djúpum álvara. Hon avdúkar tað ónda uttan at demonisera menniskjuna. Og í hesum sambandi boðar evangeliið frá, at tað góða hevur sigrað á tí ónda við Jesusi Kristi. Í Bíbliuni eins væl og manna millum hevur tað ónda nógv nøvn. Djevulin, Sátan, Beelsibul, Antikrist, o.sfr. Felags fyri tey mongu nøvnini er tó sami týdningur: Tað ónda baktalar (Djevulin) sannleikan, tað syndrar (Sátan) tað góða, tað hersetur menniskju við sínum hervaldi (Beelsibul), og rænir ognir sum tað ikki eigur og noktar, at Jesus er Kristus (Antikrist). Tað ónda er sostatt til sum ein megi, ið týnir og leggur í oyði.


text:
Ein tøkk til tilbúgvingina
12-01-2017 - 10:43 - Jóanis Albert Nielsen
Í samband við bjargingina av manningini á Vesturland ynskir reiðaríðið at takka øllum pørtum, sum vóru við í hesum arbeiðinum.
Bjargingin var framúr professionell.
Hetta vísur, at bjargingartyrlan hjá Atlantic klárar eina uppgáva sum hesa og er hetta eitt staðfest dømi, um trygdina hjá sjómonnunum í føroyskum sjógvi.
Vit takka tyrlumanningini fyri teirra bragd og eisini ein tøkk til MRCC, Vørn og Arktisk kommandu og brandmonnunum á Skála.
THOR


text:
Orð: Símun av Skarði
Lag 1: Regin Dahl
Lag 2: Ludvig Mathias Lindeman
Viðmerking: Yrktur 22. februar 1913.
1. Undir tungum trælaoki
fólk í Føroyum leingi var,
hatrið heitt seyð undir loki,
tordi tó ei geva svar.
Fyri mongum donskum fúta
máttu Føroya bøndur lúta
her á síni egnu jørð.
2. Besta ogn, sum fólkið átti:
móðurmálið dýrt og kært,
úr hásætu víkja mátti,
valdsmenn trokaðu so hart.
Føroya tunga gamla, góða,
ei í kirkju mátti ljóða;
danska málið sessin tók.
3. Minnist eg á sorgartíðir,
tá ið fólkið trælkað lá,
tá ið valdsmenn illir, stríðir,
settu hælin omaná -,
tá ið fólk í eymd her bløddu,
meðan útlendingar gøddu
seg av fólksins dýru ogn.
4. Horvið er nú reystmans dirvi,
sum í fornøld treivst so væl.
Ei er løgið alt er stirvið;
lívið beyð ei leik og spæl.
– Tó sæst tjóðin enn at bragda,
og vit síggja gøtu lagda,
sum ber fram á ljósa leið.
5. Tungt mangt takið enn er eftir,
mangt eitt sár má verða grøtt,
ruddast burt má mangur klettur,
áðrenn gøtan verður sløtt –
gøtan, sum vit mugu ganga,
um vit eftir ótið langa
vilja vinna fullan rætt.
6. Fullur rættur er fyrst vunnin,
tá ið Føroya tunga hvøll,
upp úr sálardýpi runnin,
ljómar rein í kirkjuhøll,
– ljómar rein í skrift, í orðum,
so hon nú eins og í forðum
hásæti her skipa má.
7. Vilja vit í semju møtast
til at verja væl várt mál,
tá kann gamal skaði bøtast,
tá kann birtast upp eitt bál,
sum skal lýsa bjart í Føroyum
fyri frælsum manni hvørjum,
ið vil vera føroyingur.


text:
Hvar vitja føroyameistararnar
TB | On 11, Apr 2012
Sunnudagin skal TB taka móti B36, í fjórða umfari av Effodeildini. Flest øll vóna, at nýggi vøllurin, sum nú er liðugur, kann hýsa hesum spennandi dysti. Arbeiðið at gera húsið við vøllin byrjar skjótt, og Tvøroyrar Bóltfelag vónar, at stoltleiki teirra sleppur at innvíga nýggja vøllin sunnudagin. Dystast skal móti Føroyameistarunum úr Havn, og tað hevði verið ein heiðurlig byrjan, á hendan nýggja kapittilin í ríku søguni hjá TB. Skal tað spælast við Stórá, so er kravið tó, at Fótbóltsambandið vísir góðvilja, og gevur undantaksloyvi, til húsið og sitipláss standa klár. Kemur onki undantaksloyvi, noyðist TB framhaldandi at spæla í Vági, hóast teir hava nýggjasta og besta vøllin í landinum.
Vøllurin verður handaður S.Í.D. í morgin
Nýggi fótbóltsvøllurin við Stórá í Trongisvági er liðugt bygdur, og í morgin verður hann handaður Suðuroyar Ítróttardepli. Besta TB liðið hevur tó í kvøld verið til fyrstu venjingina á nýggja vøllinum, og teir lata allir sera væl at honum. Vøllurin er bæði bleytari, breiðari og longur enn hin gamli vøllurin á Sevmýri, og leikararnar siga, allir sum ein, at tað er besti vøllur, teir hava spælt á í Føroyum. Teir meta tó eisini, at man skal venja seg við vøllin, sum er so øðiliga nógv ørðvísi, enn vallirnar teir hava kallað heimavøll seinastu árini.
Ikki átt heimavøll síðan í 2010
TB hevur ikki havt møguleika at nýta egnan heimavøll síðan í 2010, tá Fótbóltsambandið endaliga kolldømdi søguríka leikvøllin á Sevmýri. Avtala kom tíbetur skjótt í lag við Bóltfelagið ROYN í Hvalba, um at leiga seg inn á teirra grasvøll í Skørðunum. Hvalbingar vóru skjótir at veita okkum eina hjálpandi hond, og fyri tað eru vit sera takksom.
Sum kunnugt, so vunnu TB sær uppflyting til Effodeildina, við síðsta sparki í kappingarárinum, og tá kom verulig ferð á ætlanirnar um gerð av nýggjum vølli í Trongisvági. Í dag stendur vøllurin við Stórá liðugur, men enn er ikki greitt, hvar TB spælur sín næsta heimadyst. Fyrstu dystirnar í ár, hevur TB verið noyddir til at spyrja Vágs Kommunu, um at leiga seg inn vesturi á Eiðinum. Men nú vøllurin við Stórá er liðugur, sigur tað seg sjálvt, at felagið ynskir at nýta sín egna vøll.
Tvøroyrar Bóltfelag vónar, at vøllurin skjótast gjørligt verður góðkendur av Fótbóltsambandinum, og at hann kann takast í nýtslu alt fyri eitt. Samstundis ynskir felagið, at takka vágbingum fyri blíðskapin, sýndur er teimum á Eiðinum.
Skøtil er settur á nýggjan kapittil
Vøggan, har alt byrjaði, og har at kalla øll børn í Froðbiar Sókn hava spælt frá morgni til myrkurs, skal nú endaliga skiftast út, við nýggjan vøll inni í Trongisvági.
Sevmýrisvøllurin, sum hevur verið trygga og verjandi spæliplássið hjá børnum og ungdómi á staðnum í yvir hundrað ár, verður nú ikki nýttur longur. Tað er ikki sørt við sorgblídni, at undirritaði í skrivandi stund hyggur oman á vøllin, sum gav honum, og ger
tað enn, so ómetaliga nógvar góðar løtur. Men tíðirnar broytast, og vit broytast við, og nú vit við sorgblídni flyta vestur til nýggja vøllin við Stórá, goyma og minnast vit allar tær góðu løtur frá Sevmýri, og seta leiðina inn til Trongisvágs, har fyrsta blað, í nýggja kapitlinum hjá aldursforsetanum, vónandi skjótt verður skrivað.
Vit eru sannuliga á einum vegamóti, og framtíðin sær sera spennandi út.
TILLUKKU við nýggja vøllinum, og blíðan byr framyvir
Allir eru tøkir
Eftir dystin móti HB í Løgmansteypakappingini mánadagin, er tað aftur stundir til at hugsa um Effodeildina. Fjórða umfar verður sunnudagin, og leikararnar eru sera uppsettir, til at levera ein kanón innsats móti Føroyameistarunum úr B36.
Eins og TB, mátti ártalsfelagið úr Havn ásanna, at teir ikki verða steypavinnarar í 2012. Havnamenn taptu nevnuliga í Gøtu, og hava sostatt bert Effodeildina at spæla fyri.
Hópurin hjá okkum sær rættuliga góður út, og leggja menn somu arbeiðsorku fyri dagin, so fáa eisini B36 eina sera trupla uppgávu.
Higartil hevur spælið gliðið væl í øllum dystunum hjá TB, og fáa vit so eisini sent skotini eitt sindur neyvari, so fáa øll lið eina trupla uppgávu.
Vit koma fram til stórar møguleikar hvønn dyst, og nú er so bara eftir at gagnýta teir. Hetta vísti HB so fyrimyndarliga í Vági mánadagin, og har kundu vit fingið okkara iblástur.
Drívið á dreingir
Viðmerkingar
Hjartaliga til lukku við nýggja vøllinum við Stórá – og takk fyri manga ógloymandi løtu á Sevmýru. Vit gleða okkum at fáa lív aftur í stórdystin millum HB og TB á nýggja grasinum í Trongisvági.


text:
- Hvussu gerist eg ver-kundi?
- Hvussu long er bindingstíðin, um eg fái mær hald frá ver?
- Kann eg brúka mítt gamla fartelefonnummar?
- Hvør kann gerast kundi hjá ver?
- Kann eg hava fleiri hald knýtt at sama gjaldkorti?
- Hvussu rindi eg sjálvvirkandi fyri mítt hald hvønn mánað?
- Hvussu skifti eg ver-hald?
- Hvat inniheldur mítt ver-hald?
- Hvat verður av óbrúktari nýtslu?
- Kann eg tosa, so nógv eg vil, út í eitt?
- Hvat er ein ver-konta?
- Kann eg senda óavmarkað sms í øllum haldum?
- Hvussu seti eg pening á mína ver-kontu?
- Hvussu sigi eg mítt ver-hald upp?
- Kann eg nýta data uttanlands?
- Hvussu leingi standa pengarnir á míni ver-kontu?
- Hvussu fái eg eyka data?
- Hvussu nógvum data havi eg brúk fyri?
- Hvat geri eg, um eg havi mist atgongd til mína ver-síðu, t.d. gloymt loyniorð?
- Eg havi gloymt mína PIN/PUK kotu?
Mest lisið
80 19 90


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Harrin er mín Hirði, alt ger Hann væl,
leiðir meg út á hvíldarong;
har við vatnið stilla sál mín gerst sæl,
Honum syngur takkarsong.
Niðurlag: Tí vil eg elska Jesus Krist,
Hann er hin besti, tað er vist.
Trúfast Hann meg elskar eymliga, milt,
tí gerst hjartað nøktað, stilt.
2. Við tí góðu olju salvar Hann meg,
so mítt bikar gerst yvirfylt.
Bara gott og miskunn gyllir mín veg,
náðin flýtur til mín milt.
3. Og tá eg skal fara um deyðans dal,
einki ónt eg tó óttist har.
Uggari mín er Hann, alt ger Hann væl,
borð Hann reiðir fyri mær.


text:
Í landbúnaðinum er vøksturin næstan 14%, meðan afturgongdin í ráevnisvinnuni var næstan 20 prosent. Men hetta eru smáar vinnugreinar, og tá er skjótt hvønn vegin.
Tøl frá Hagstovuni vísa, at í størru vinnugreinunum í landinum er størsta framgongdin í alivinnuni. Í oktober høvdu 1.074 fólk sína høvuðsinntøku í alivinnuni.
Greinin heldur fram niðanfyri
Hetta eru 88 fleiri enn fyri einum ári síðani. Vøksturin er 8,9 prosent. Eisini í kommununum er stórur vøkstur, nú arbeiða 248 fleiri í kommununum ella hjá ríkinum, sammett við oktober 2015.
Ein av orsøkunum til vøksturin í kommununum man vera, at eldraøkið nú verður rikið av kommununum, skrivar Hagstova Føroya á heimasíðuni.
Færri løntakarar í fiskivinnuni
Byggivinnan hevur eisini ein vøkstur upp á yvir 100 løntakarar. Í oktober starvaðust 1.894 fólk í byggivinnuni, tað eru 101 fleiri enn sama tíðarskeið árið fyri. Hetta er 5,6 prosent í vøkstri.
Í fiskivinnuni er ein afturgongd í talinum á løntakarum. 26 færri fingu sína inntøku frá fiskiskapi, 34 færri frá sjóflutningi og 70 færri frá fiskavøruídnaðinum. Afturgongdin er millum 1,7 og 4,7 prosent.
Í heilsu- og almannaverkinum eru stívliga 100 færri fólk til arbeiðis, helst lutvíst av, at eldrarøktin nú eru undir kommununum.
Les eisini
Handilin millum Atlantic Petroleum og norska M Vest Energy er nú avgreiddur
Tíðindi
Tað er tætt samband millum Andras Mortensen og Jóan Paula Joensen, sum fyri jól metti um tvær kærur um Andras Mortensen.
Hópurin er styrktur og NSÍ hevur sett sær høg mál fyri komandi kappingarár
Hóast Sveinur Justinussen fekk beinleiðis reytt kort í fyrra hálvleiki, so stríddi StÍF seg til sigur á Kyndli í fyrsta umfari í steypakappingini
Bretski forsætisráðharrin Theresa May er komin undir trýst at fortelja, hvussu nógv hon visti um eina kjarnorkurakett, sum fór av kós í summar.


text:
Eyðun Klakstein 10.01.2017 (23:05)
Pápin drap familjuna í Ulstrup
Í gjár vórðu seks fólk funnin deyð í einum húsum í Ulstrup nakað sunnan fyri Randers í Danmark. Deyðu fólkini vóru eini hjún og teirra fýra børn, sum vóru í aldrinum frá 3 til 16 ár.
Løgreglan hevur síðani kannað hendingina, og í kvøld segði løgreglan í fráboðan, at alt bendir á, at tann 45 ára gamli pápin hevði tikið lívið av allari familjuni og síðani sær sjálvum.
Maðurin var giftur einari 42 ára gamlari kvinnu, og tey áttu tvær gentur á 3 og 11 ár og tveir dreingir á 6 og 16 ár.
Anders Uhrskov, varapolitiinpektørur, sigur við Ekstrablaðið, at tey upplýsa sum er ikki, hvussu tey fimm fólkini vórðu funnin dripin.
Miðlar hava nevnt, at tað tóktist verða gassluktur í grannalagnum, men løgreglan sigur, at um ein gassleki var, er tað ikki hann, sum hevur gjørt av við fólkini.
Sí fleiri myndir frá Polfoto niðanfyri.


text:
Altjóða Dómstólurin
Altjóða Dómstólurin er einasti av seks høvuðstovnum Sameindu Tjóða, sum ikki heldur til í New York. Hann heldur til í Haag í Niðurlondum. Altjóða Dómstólurin er rættarligi høvuðstovnurin í ST skipanini. Ósemjur landanna millum kunnu verða lagdar fyri dómstólin, ið eisini er hægsti løgfrøðiligi myndugleikin í ST. Rætturin loysir løgfrøðiligar trætur millum lond og ráðgevur ST og serstovnunum í ST skipanini. Úrskurðir hjá dómstólinum eru endaligir og bindandi fyri avvarðandi lond og kunnu ikki kærast. Dómstólurin viðger mál, sum lond í semju leggja fyri hann, men kann ikki taka mál upp hjá einstaklingum, vinnufeløgum ella felagsskapum. Dómstólurin kann heldur ikki viðgera brotsverk ímóti mannaættini. Til hetta eru settir á stovn serdómstólar.
Dótturfelagsskapir : Altjóða verkamannafelagsskapur Sameindu Tjóða (ILO) | Undirvísingar-, Vísinda- og Mentanarstovnur Sameindu Tjóða (UNESCO)
Barnagrunnur Sameindu Tjóða (UNICEF) | Matvørufelagsskapur Sameindu Tjóða (WFP) | Heilsufelagsskapur Sameindu Tjóða (WHO)
Høvuðsstovnar: Aðalsfundurin • Trygdarráðið • Búskapar- og Almannamálaráðið • Altjóða Dómstólurin • Aðalskrivstovan • Tilsjónarráðið


text:
Wikipedia:Hvat er ein grein
Tað eru nógvar síður í Wikipedia-dátagrunninum, nógv fleiri enn vit í roynd og veru rokna sum greinar. Ein Wikipedia-grein verður allýst sum ein síða við alfrøðiligum innihaldi.
Her undir koma tískil ikki síður sum eru í serstøkum navnarúmum, so sum:
- Wikipedia:-navnarúmið, sum inniheldur síður um hvussu Wikipedia virkar.
- Onki av Kjak:-navnarúmunum, sum innihalda kjak um innihaldið av ymsu síðunum.
- Serstakt:-navnarúmið, sum inniheldur síður forritið ger við serstøkum innihaldi.
- Brúkari:-navnarúmið, ið inniheldur brúkarans egnu síður.
- Mynd:-navnarúmið, sum inniheldur frágreiðingar av myndum sum verða brúktar í Wikipedia.


text:
Hongdur á kross í svárari neyð
tó tað var ei hetta, ið voldið Hansar’ deyð,
Hann gav seg so, tú kenna kundi sannleikan.
Kanst tú fáa teg at siga nei til tann mann?
Um Harrin Kristus kom og stóð her hjá tær,
Hansar’ táravættu kærleikseygu tú sær,
og rætti naglamerktu hond móti tær.
Hvat kundi fingið teg, at sagt nei til henda mann?
Kundi tú litið inn í eygu Hans,
tá tú veist, at Hann hugsar kært um teg
sagt eg eri ei til reiðar at geva Tær alt
eg vil fara mín egna veg.
Jesus er her, tú Hann síggja kanst,
um tú bert blundar í hjartanum sæst Hann
nú er tað bert upp til tín, Hann hevur gjørt alt Hann kann.
Hvat er tað, sum fær teg at siga nei til tann mann?
Hongdur á kross har Hann sigurin vann
Kanst tú fáa teg at siga nei til tann mann?
Áh, hvat er tað sum fær teg at siga nei til tann mann?


text:
Nú veturin hevur fastatøkur á okkum, og skiftandi veðurløg leggja løgnar tankar í sinn, tá er gott at hava eina góða bók at lesa. Tú veitst ongantíð, hvat kann henda!
”Tað var ein tíð, tá ið eg hugsaði nógv um axolotlar. Eg vitjaði teir í sjósavninum í Jardin des Plantes og varð standandi í tímar og eygleiddi teir, teirra døkku rørslur, teirra óvirksemi. Nú eri eg ein axolotlur.”
Soleiðis byrjar søgan, ”Axolotlur”, sum Julio Cortázar hevur skrivað, og sum eisini er myndevnið á permuni, sum Bárður Oskarsson hevur gjørt.
Tað umskapandi lívið er evnið í hesum Vencli, eisini tekstaslagið, sum ikki er sum tað er, yrking, sum er fleiri brøv, yrking, sum er ritroynd, aftursvar til klummur, ummæli, sussmæli, ferðir, ið umskapa lív. Tekstirnir spenna seg frá gylta romantikkinum og til samtíðina. Orð verða sett á terror í Evropa og vónloysi í einstaka menniskjanum. Tekstir eru, sum royna at fáa okkum at sættast við tilveruna sum hon er, og ikki royna at gera hana til okkurt annað, okkurt, sum vit ikki kenna.
Høvundarnir, sum hava skrivað hesar góðu tekstir eru: Iosif Brodskij, Adam Oehlenschläger, Alexandur Kristiansen, Annika Skaalum, Bodil Malmsten, Arnbjørn Ó. Dalsgarð, Oddfríður M. Rasmussen, Ebba Hentze, Elise Cowen, Heðin M. Klein, Jón R. Thorsteinsson, Julio Cortázar, Malan Poulsen, Rebekka Eliasen, Tove Ditlevsen, Turid Thomsen, Vagn Steen, Vagnur Streymoy, Villy Sørensen, Rannvá Næs Hoydal, Rønn Eliasen, Torgny Lindgren, Bárður Persson, Tóroddur Poulsen, Hans Erik Hansen, Jensina Olsen, Marjun Syderbø Kjelnæs, Paul Éluard, Yahya Hassan og Wisława Szymborska.
Hetta er tíggjunda árið, Vencil kemur út. Hesi tíggju árini hevur Vencil givið Føroya fólki 1.681 síður við upprunaligum føroyskum tekstum og tekstum, sum eru fluttir í føroyskt beinleiðis úr málinum, sum teksturin er skrivaður á. 1.681 blaðsíður við dygdargóðum skaldskapi. Seytjan permur, av teimum eru trettan orginalprent, sum Jan Andersson og Fríða M. Brekku so meistarliga hava greitt úr hondum. Føroysk listafólk hava gjørt allar permurnar, tó hevur Claus Carstensen gjørt eina. Ein enskur Vencil er eisini, sum ikki er taldur við í teimum 1.681 blaðsíðunum. Í honum eru tekstir úr Vencli, sum eru týddir til enskt.
Blíðastu heilsanir
Vencil


text:
Síðani týsdagin klokkan fimm, tá ið bókamessan í Frankfurt varð sett, hevur føroyski básurin, ið fekk pláss við síðuna av heiðursgestunum úr Íslandi, fingið rúgvur av vitjandi úr øll heiminum.
Um eg skal lýsa stórleikan og forvirringin á einari slíkari messu, sum bókamessuni, so kann tað bara gerast við at tveita nøkur tøl út í luftina. Á bókamessuni eru 10 hallir, har hvør síni mál og heimspartar eru spjaddir um eitt øki, ið er so stórt, at smábussar koyra millum teir 10 bygningavengurnar, sum eru. Roknað verður við, at eini 250.000 fólk eru á messuni og selja og keypa bøkur. Hetta er størsta bókamessa í heiminum.
Á føroyska básinum royndu øll at selja bøkur, selja høvundar og nógv varð prentað av ymiskum, ið varð handað teimum nógvu gestunum, ið komu inn á básin at vitja.
Bárður Oskarsson og bókin, hann vann Barnabókmentaheiðursløn Útnorðurráðsins fyri, bókin kallast Ein hundur, ein ketta og ein mús, varð prentað í einari einklari útgávu á enskum og á týskum. Bókin varð handað teimum, ið løgdu leiðina inn á føroyska básin. Orðini í bókini hjá Bárði, vórðu býtt út millum fleiri hundrað fólk frá øllum londum, og teimum dámdu væl. Bárður signeraði bøkurnar, tá ið høvið var til tess.
Hesi orðini, ið Bárður hevur skrivað, fara út í heimin. Á bókamessuni vóru bara vaksin fólk, men flest teirra hava børn ella ommu- og abbabørn. So orðini hjá Bárði fara út um allan heim og vónandi bera tey frukt, og verða givin út á einum øðrum máli.
OMR
Veðurfastur í Keypmannahavn


text:
Viðrar, ætlar kirkjuliðið við Gjógv at ganga ta gomlu kirkjugøtuna frá Gjógv til Funnings sunnudagin 28. august 2016.
Byrjað verður við kirkjuna við Gjógv kl. 15.00.
Gingið verður eftir gomlu kirkjugøtuni heim gjøgnum dalin, har fyrsti steðgurin er Heimi undir Skarði, við Líkstein, har teir plagdu at hvíla, tá teir bóru lík heim til Funnings til gravar. Her verður greitt frá, eins og prestur biður eina bøn.
Eftir steðgin har verður gingið víðari móti Funningi. Næsti steðgur er við Kirkjustein uppi á Hóvabrekku. Har kemur kirkjan í Funningi undan, og tey, sum ikki orkaðu at ganga oman til Funnings og niðan aftur, plagdu at steðga har. Við Kirkjustein verður eisini greitt frá, eins og prestur biður eina bøn.
Síðani verður gingið oman til Funnings. Niðan fyri bøgarðin er eisini ein steinur, ið kallast Líksteinur, har hvílt varð seinastu ferð, tá lík varð borið heim til Funnings, og vit leggja leiðina fram við hesum steininum eisini á veg oman til Funnings.
Í Funningi verður andakt í kirkjuni. Um tað eru so nógv fólk, at ikki øll rúmast í kirkjuni, verður andaktin uttanfyri.
Øll eru vælkomin til hetta tiltakið!


text:
Ein neyv kostnaðarmeting skal gerast fyrst, áðrenn Løgtingið verður biðið um pengar. Hetta hevur Landsverk víst á í nógv ár. Nú sigur Henrik Old, landsstýrismaður, tað sama í svari til Hilbert Elisson, løgtingsmann.
Hilbert Elisson spurdi, um landsstýrismaðurin hevur nakra ætlan um at broyta háttin at stýra byggiverkætlanum, sum Løgtingið hevur samtykt við verklagslóg.
SÍ EISINI Verklagslóg eingin trygd fyri at játtan heldur
Henrik Old sigur, at sambært kunngerð um íløgujáttanir skal verklagslóg vera samtykt og játtan tøk, áðrenn farið verður undir at byggja.
Men ikki fyrr enn arbeiðið er boðið út og tilboðini eru komin, ber til at siga, hvussu nógv byggingin kostar. Ofta samsvara játtan og kostnaður ikki.
Glasir eitt »gott« dømi
Høvuðsorsøkin til ósamsvarið er, at verklagslógir verða gjørdar, áðrenn ein faklig kostnaðarmeting er gjørd, sum byggir á veruligu krøvini til verkætlanina.
Dømi eru um, at kostnaðarmetingar, sum verða gjørdar, áðrenn forprosjektið er gjørt, eru upp í helvtina bíligari ella dýrari enn veruligi kostnaðurin er. Glasir er dømi um ósamsvar millum byggikostnað og játtanarkarm.
Verklagslógin varð samtykt politiskt, og kostnaðarætlanin varð fastløgd, áðrenn byggiskráin, sum lýsir krøv, ynski og tørv hjá ánaranum og brúkaranum, varð gjørd.
SÍ EISINI Radarin: Óvist nær skúladepilin verður liðugur
Tá so verkætlanin varð boðin út og tilboðini komu inn, vóru lægstu boðini 155 milliónir krónur hægri enn játtanin.
Eitt annað dømi er Viðareiðistunnilin, sum Landsverk metti fór at kosta 187 milliónir krónur. Løgtingið játtaði 162 milliónir.
Ein annar trupulleiki er, sigur Henrik Old, ósamsvar millum tíðarætlan og íløguætlan.
Ikki grundast á politiskar avgerðir
Hetta tarnar byggingini, tí játtanin ikki fylgir gongdini í byggitíðarskeiðinum. Byggingin verður órógvað og byggitíðin brotin.
Játtanin til bygging hjá landinum má fyrst og fremst byggja á byggifakligar metingar og ikki vera grundað á eina politiska avgerð, sum bara hevur atlit at fíggjarlógini.
Henrik Old mælir til, at pengar verða játtaðir í fíggjarlógini, so verkætlanin kann fremjast uttan steðg yvir fíggjarár, at játtan og bygging fylgjast til liðugt er at byggja.
Les eisini
Handilin millum Atlantic Petroleum og norska M Vest Energy er nú avgreiddur
Tíðindi
Tað er tætt samband millum Andras Mortensen og Jóan Paula Joensen, sum fyri jól metti um tvær kærur um Andras Mortensen.
Hópurin er styrktur og NSÍ hevur sett sær høg mál fyri komandi kappingarár
Hóast Sveinur Justinussen fekk beinleiðis reytt kort í fyrra hálvleiki, so stríddi StÍF seg til sigur á Kyndli í fyrsta umfari í steypakappingini
Bretski forsætisráðharrin Theresa May er komin undir trýst at fortelja, hvussu nógv hon visti um eina kjarnorkurakett, sum fór av kós í summar.


text:
Aasmund Olavsson Vinje
Aasmund Olavsson Vinje (føddur 6. apríl 1818 í Telemark fylki, Noreg, deyður 30. juli 1870 í Hadeland) var ein norskur rithøvundur og blaðmaður. Kendar yrkingar eftir Vinje eru «Våren», «Ved Rundarne», «Den dag kjem aldri» og «Blåmann». Hann vaks upp í Vinjestoga í Telemark fylki. Hóast familjan var fátøk var áhugin fyri bókmentum stórur, og Vinje fekk skjótt alsk til bókina.
Han gekk á Heltbergs studentfabrikk og las seinni til jurist. Han var politiskt aktivur og varð koyrdur úr starvinum sum statsgóðkendur juristur tá hann fanst at uttanríkispolitikkinum hjá stjórnini. Vinje verður roknaður sum ein undangongumaður í norskum journalistikki við vikublaðnum Dølen frá 1858. Áðrenn hann skrivaði Dølen var han blaðmaður, í gjøgnum 8 ár skrivaði hann heilar 700 greinar í Drammens Tidende. Sum rithøvundur skrivaði hann yrkingar og ferðafrásøgnir. Skrivistílurin hjá honum var eyðkendur av hansara evnum at síggja eina sak frá fleiri síðum, og sýndi ofta eitt tvísýni, millum annað tá tað galt norskan nasjónalromantikk. Vinje var ein av teim fyrstu ið aktivt nýtti landsmálið hjá Ivar Aasen.
Vinje doyði á Hadeland, Oppland fylki og varð jarðaður við Søsterkirkene á Gran.


text:
Alphabeat
Alphabeat er ein danskur tónleikabólkur. Alphabeat hevur sín uppruna í danska býnum Silkeborg. Fyrstu árini spældu tey undir navninum Sodastar, men skiftu so til núverandi navn. Alphabeat gav í 2007 sína fyrstu fløgu út, og hon fekk sera góð ummæli í donskum miðlum. Ummælarar vóru ovurfegnir um tann glaðan og fangandi popptónleikin hjá bólkinum. Sangir sum 10.000 Nights Of Thunder og Fascination hava verið stór hitt. Í 2007 flutti bólkurin til London, og har skuldi grundarlag skapast fyri einum størri evropeiskum gjøgnumbroti. Og tað er væl ávegis. Alphabeat stormar fram, fólk flokkast á konsertunum hjá teimum. Tónleikarásin MTV roknar við, at Alphabeat fer at gerast eitt av teimum heilt stóru nøvnunum í Evropa í 2008.
Limir[rætta | rætta wikitekst]
- Anders SG - Sangur
- Stine Bramsen - Sangur
- Anders B - Gittar
- Rasmus Nagel -Keyboard
- Anders Reinholdt - Bass
- Troels Hansen - Trummur


text:
KAPITTUL 5
Hvussu vísa vit, at vit ikki eru av heiminum?
„Tit eru ikki av heiminum.“ – JÓHANNES 15:19.
1. Hvat legði Jesus dent á seinasta kvøldið, hann var á jørðini sum menniskja?
SEINASTA kvøldið Jesus var á jørðini sum menniskja, setti hann orð á sína stúran fyri, hvussu tað skuldi gangast hansara lærisveinum í framtíðini. Hann nevndi tað enntá fyri Faðir sínum í bøn: „Eg biði ikki, at Tú skalt taka tey úr heiminum, men at Tú skalt varðveita tey frá illum. Tey eru ikki av heiminum, eins og Eg eri ikki av heiminum.“ (Jóhannes 17:15, 16) Henda inniliga bønin vísti, at Jesus veruliga elskaði sínar lærisveinar, og hon legði eisini dent á týdningin av tí, sum hann sama kvøldið hevði sagt við nakrar av teimum: „Tit eru ikki av heiminum.“ (Jóhannes 15:19) Tað hevði eyðsæð nógv at siga hjá Jesusi, at hansara lærisveinar ikki vóru av heiminum.
2. Hvat er ’heimurin’, sum Jesus nevndi?
2 Tá ið Jesus brúkti orðið ’heimur’, sipaði hann til tann partin av mannaættini, ið er fremmandur fyri Gudi, og sum verður stjórnaður av Satani og letur seg leiða av sjálvsøkna og stolta andanum, ið stavar frá honum. (Jóhannes 14:30; Efesusbrævið 2:2; 1 Jóhannes 5:19) Jákup brúkti orðið ’heimur’ á sama hátt, tá ið hann segði, at „vinskapur við heimin er fíggindskapur móti Gudi“. (Jákup 4:4) Men hvussu kunnu tey, sum fegin vilja halda seg í kærleika Guds, liva í heiminum og kortini ikki vera av heiminum? Vit fara at kanna fimm dømi um hetta. Vit kunnu vísa, at vit ikki eru av heiminum við at vera trúføst móti Guds ríki undir Kristusi og uttanveltað í politikki, við at standa ímóti heimsins anda, við at vera nosslig og sømiliga ílatin, við at liva eitt einfalt lív og við at lata okkum í tey andaligu herklæðini.
VIT MUGU VERA TRÚFØST OG UTTANVELTAÐ
3. (a) Hvussu metti Jesus politikk? (b) Hví kunnu vit siga, at salvaðu lærisveinarnir hjá Jesusi tæna sum sendiharrar? (Sí eisini undirgreinina.)
3 Heldur enn at taka lut í politikki legði Jesus dent á at boða um Guds ríki, framtíðar stjórnina í himli, sum hann skuldi verða kongur í. (Dániel 7:13, 14; Lukas 4:43) Tá ið Jesus stóð framman fyri rómverska landshøvdinganum Pontiusi Pilatusi, kundi hann tí siga: „Ríki Mítt er ikki av hesum heimi.“ (Jóhannes 18:36) Jesu lærisveinar taka eftir honum við at vera trúfastir móti honum og hansara ríki og við at boða um hetta ríkið í øllum heiminum. (Matteus 24:14) „Vit eru tá sendiboð [sendiharrar, NW] í stað Kristusar,“ skrivaði Paulus ápostul. „Vit biðja í stað Kristusar: Verðið sátt við Gud!“ * – 2 Korintbræv 5:20.
4. Hvussu hava øll sonn kristin verið trúføst móti Guds ríki? (Sí rammuna „ Tey fyrstu kristnu vóru uttanveltað“.)
4 Av tí at sendiharrar umboða ein fremmandan stjórnarharra ella eitt fremmant land, blanda teir seg ikki upp í innanhýsis mál í landinum, sum teir eru sendir til; teir eru uttanveltaðir. Men sendiharrar fremja áhugamálini hjá stjórnini í tí landinum, teir umboða. Tað sama er galdandi fyri salvaðu lærisveinarnar hjá Kristusi, sum hava ’borgaraskap í Himlunum’. (Filippibrævið 3:20) Í roynd og veru hava teir vegna sítt ídni í boðanini hjálpt milliónum av ‘hinum seyðinum’ hjá Kristusi at ’verða sáttar við Gud’. (Jóhannes 10:16; Matteus 25:31-40) Teir síðstnevndu stuðla salvaðu brøðrum Kristusar. Sum eitt sameint fylgi, ið boðar um Messianska ríkið, eru báðir bólkar púra uttanveltaðir í heimsins politisku málum. – Les Esaias 2:2-4.
5. Hvør munur er á kristnu samkomuni og fortíðar Ísrael, og hvussu sæst hesin munurin?
5 Trúfesti móti Kristusi er ikki einasta orsøkin til, at sonn kristin eru uttanveltað. Guds fólk í forðum búði bert í einum landi, men í dag eru vit partur av einum altjóða brøðralagi. (Matteus 28:19) Um vit stuðlaðu politiskum flokkum í heimlandinum, høvdu vit ikki kunnað boðað um Guds ríki við dirvi, og haraftrat hevði okkara kristni einleiki liðið stóran skaða. (1 Korintbræv 1:10) Og um kríggj brast á, skuldu vit kanska barst ímóti okkara trúarfelagum, sum vit hava fingið boð um at elska. (Jóhannes 13:34, 35; 1 Jóhannes 3:10-12) Tí var tað við góðari grund, at Jesus segði við lærisveinarnar, at teir ikki skuldu taka til svørð. Og hann segði enntá, at teir skuldu elska sínar fíggindar. – Matteus 5:44; 26:52; sí rammuna „ Eri eg uttanveltaður?“
6. Hvussu verður títt samband við verðsligu myndugleikarnar ávirkað av, at tú hevur vígt títt lív til Gud?
6 Sum sonn kristin, hava vit vígt okkara lív til Gud, ikki til nakað menniskja, nakran stovn ella nakra tjóð. Í Fyrra Korintbrævi 6:19, 20 stendur: „Tit eru ikki tykkara egnu. Tit eru dýrt keypt.“ So hóast tey, ið fylgja Jesusi, geva verðsligu myndugleikunum tað, sum teir skulu hava, við at lata skatt, vísa æru og vera lutfalsliga undirgivin, geva tey eisini „Gudi tað, ið Guds er“. (Markus 12:17; Rómbrævið 13:1-7) Tað fevnir um tilbiðing, trúfesti, lýdni og kærleika. Skuldi tað verið neyðugt, eru tey villig at lata lívið fyri Gud. – Lukas 4:8; 10:27; les Ápostlasøguna 5:29; Rómbrævið 14:8.
VIT MUGU STANDA ÍMÓTI „ANDA HEIMSINS“
7, 8. Hvat er ’andi heimsins’, og hvussu „virkar“ hesin andin í ólýdnum menniskjum?
7 Eitt annað, vit kunnu gera fyri ikki at vera av heiminum, er at standa ímóti heimsins ónda anda. „Vit hava ikki fingið anda heimsins, men Andan, ið er frá Gudi,“ skrivaði Paulus. (1 Korintbræv 2:12) Við tey í Efesus segði hann: ’Tit livdu áður í hesum heimi, eftir høvdinganum yvir hervaldinum í luftini, andanum, sum nú virkar í børnum ólýdnisins.’ – Efesusbrævið 2:2, 3.
8 Heimsins ’luft’, ella andi, er ein ósjónlig kraft, sum eggjar til ólýdni móti Gudi og fremur ’lyst holdsins og lyst eygnanna’. (1 Jóhannes 2:16; 1 Timoteus 6:9, 10) Heimsins andi hevur ’hervald’ í teirri merking, at hann talar til syndiga holdið, er sniðfundigur, áhaldandi og sleppur eins og luft inn allastaðni. Hann „virkar“ í ólýdnum menniskjum soleiðis at skilja, at hann fremur ringar eginleikar í teimum, eitt nú sjálvsøkni, hugmóð og ærusjúku. Hann gevur teimum hug at áseta sínar egnu siðareglur og at gera uppreistur ímóti myndugleika. * Stutt sagt fær heimsins andi so líðandi eginleikar Djevulsins at vaksa í hjarta menniskjans. – Jóhannes 8:44; Ápostlasøgan 13:10; 1 Jóhannes 3:8, 10.
9. Á hvønn hátt kunnu okkara sinni og hjarta verða ávirkað av heimsins anda?
9 Kann heimsins andi festa rót í tínum sinni og hjarta? Ja, tað kann hann, men bara um tú ikki ert á varðhaldi. (Les Orðtøkini 4:23.) Ávirkanin kemur ofta sníkjandi, til dømis tá ið tú kemur saman við nøkrum, sum sýnast hampilig, men í royndum ikki elska Jehova. (Orðtøkini 13:20; 1 Korintbræv 15:33) Heimsins andi kann eisini ávirka okkum, um vit lesa óhóskandi lesnað, hyggja at pornografi, fara inn á heimasíður hjá fráfalnum, fáast við niðurbrótandi undirhald ella ganga upp í sera kappingarkendan ítrótt. Ja, heimsins andi er í øllum, sum speglar hugsanarháttin hjá Satani ella hansara skipan.
10. Hvussu kunnu vit standa ímóti heimsins anda?
10 Hvussu kunnu vit standa ímóti sníkjandi ávirkanini frá heimsins anda og halda okkum í kærleika Guds? Tað kunnu vit bara, um vit taka ímóti teimum andaligu gávunum frá Jehova og støðugt biðja um heilagan anda. Jehova er nógv størri enn Djevulin og hansara óndi heimur. (1 Jóhannes 4:4) Tað er ógvuliga umráðandi, at vit halda okkum nær til Jehova í bøn.
VIT MUGU VERA NOSSLIG OG SØMILIGA ÍLATIN
11. Hvussu hevur heimsins andi ávirkað støðið fyri klædnabúna?
11 Klæði, útsjónd og reinføri siga nakað um, hvussu ein persónur er. Í nógvum londum er støðið fyri klædnabúna vorðið so lágt, at ein sjónvarpsviðmerkjari róði fram undir, at skjótt eru eingi klæði eftir, sum kunnu eyðmerkja skøkjur. Sjálvt gentur, sum ikki eru tannáringar enn, fylgja rákinum at „vísa nógva húð, men lítlan sóma“, stóð at lesa í einum tíðindablaði. Eitt annað rák er ein ófantaligur klædnastílur, sum speglar uppreistraranda og vantandi tign og sjálvsvirðing.
12, 13. Hvørjar meginreglur eiga at eyðkenna okkara klæði og útsjónd?
12 Sum tænarar Jehova vilja vit síggja so væl út sum gjørligt, og tað merkir, at okkara klæði mugu vera nosslig, rein, sømilig og hóskandi til høvið. Okkara útsjónd eigur til eina og hvørja tíð at spegla „blúgv og heiður“, sum saman við „góðum verkum“ hóskar til øll – menn og kvinnur – „ið játta seg undir gudsótta“. Tað, sum hevur mest at siga, er sjálvsagt ikki at gera vart við okkum sjálv, men at vit ’halda okkum í kærleika Guds’. (1 Timoteus 2:9, 10; Judas 21) Ja, vit vilja, at okkara størsta prýði skal vera „dulda menniskja hjartans ..., sum er Gudi ógvuliga dýrabart“. – 1 Pætur 3:3, 4.
13 Minst eisini til, at okkara klædnastílur og útsjónd annars kunnu ávirka, hvussu onnur meta sanna tilbiðing. Tá ið grikska orðið, ið er umsett „blúgv“, verður nýtt í siðiligum høpi, lýsir tað hávirðing, ærufrykt og virðing fyri kenslum og meiningum hjá øðrum. Vit mugu tí leggja okkum eftir at hugsa meira um samvitskuna hjá øðrum enn um rættindini, vit kanska sjálv halda okkum hava í sambandi við klædnastíl. Fram um alt vilja vit æra Jehova og hansara fólk og vísa, at vit eru tænarar Guds við at ’gera alt Gudi til dýrd’. – 1 Korintbræv 4:9; 10:31; 2 Korintbræv 6:3, 4; 7:1.
14. Hvørjar spurningar eiga vit at seta okkum sjálvum viðvíkjandi klæðum og reinføri?
14 Tað hevur enn størri týdning, at vit eru sømiliga ílatin, nosslig og rein, tá ið vit eru í boðanini ella á møti. Spyr teg sjálvan: ’Eru míni klæði og mítt persónliga reinføri óhóskandi? Verða onnur illa við av mær? Meti eg míni rættindi á hesum økinum at hava størri týdning enn tað at gerast skikkaður at fáa tænastuforrættindi í samkomuni?’ – Sálmur 68:7, Dahl/Viderø; Filippibrævið 4:5, NW; 1 Pætur 5:6.
15. Hví er eingin listi við reglum um klæði, útsjónd og reinføri at finna í Bíbliuni?
15 Eingin listi er at finna í Bíbliuni við reglum um klæði, útsjónd og reinføri hjá kristnum. Jehova hevur ongan áhuga í at taka okkara frælsi at velja og hugsa sjálv frá okkum. Tvørturímóti vil hann, at vit skulu gerast búgvin menniskju, ið grunda um bíbilskar meginreglur, og sum við at „nýta sansarnar hava vant teir at skilja millum gott og ilt“. (Hebrearabrævið 5:14) Mest av øllum vil hann, at vit skulu lata okkum leiða av kærleika – kærleika til Gud og næstan. (Les Markus 12:30, 31.) Innan fyri hesi mørk er møguleiki fyri stórum fjølbroytni í klæðum og útsjónd. Hetta kemur týðiliga til sjóndar í ymiska klædnastílinum hjá tænarum Jehova, uttan mun til hvar í heiminum teir savnast.
VIT MUGU LIVA EITT EINFALT LÍV
16. Hvussu er heimsins andi í stríð við Jesu læru, og hvørjar spurningar eiga vit at seta okkum sjálvum?
16 Heimsins andi er svikaligur og fær milliónir av menniskjum at halda, at pengar og materiellar ognir kunnu gera tey lukkulig. Men Jesus segði: „Lívið hjá ongum stendur í tí, sum hann eigur, um hann so hevur almikið góðs.“ (Lukas 12:15) Jesus, sum ikki talaði fyri sjálvsnoktan ella strangari og fráhaldandi lívsførslu, lærdi, at tey, sum „ásanna, at tey hava ein andaligan tørv“ og liva eitt einfalt lív, ið er savnað um tað andaliga, finna sanna lukku. (Matteus 5:3, NW; 6:22) Spyr teg sjálvan: ’Trúgvi eg veruliga tí, sum Jesus lærdi, ella lati eg meg ávirka av „faðir lygnarinnar“? (Jóhannes 8:44) Hvat vísir mín tala, míni mál, mínar raðfestingar og mín lívsførsla?’ – Lukas 6:45; 21:34-36; 2 Jóhannes 6.
17. Nevn nakrar av fyrimununum, sum tey, ið liva eitt einfalt lív, kunnu gleðast um.
17 Bíblian sigur: „Verið gerarar orðsins!“ (Jákup 1:22) Hugsa um nakrar av fyrimununum, sum tey, ið liva eitt einfalt lív, kunnu gleðast um. Tey fáa nýggja styrki í tænastuni fyri Guds ríki. (Matteus 11:29, 30, NW) Tey sleppa undan óneyðugari stúran og harvið eisini nógvari sálarligari og kensluligari pínu. (Les Fyrra Timoteusbræv 6:9, 10.) Tey eru nøgd við tað, sum er neyðugt til lívsins uppihald, og tí hava tey meira tíð til familju og vinir. Hetta ger helst, at tey sova betur um næturnar. (Prædikarin 5:11) Tey uppliva gleðina, tað hevur við sær at geva eftir førimuni. (Ápostlasøgan 20:35) Og tey eru „rík í vónini“, nøgd og gleðast um at hava frið í sinninum. (Rómbrævið 15:13; Matteus 6:31, 32) Er tað ikki einastandandi?
VIT MUGU LATA OKKUM Í „ØLL HERKLÆÐI GUDS“
18. Hvussu lýsir Bíblian okkara fígginda, hansara framferðarhátt og tað slagið av ’bardaga’, vit eru í?
18 Tey, sum halda seg í kærleika Guds, verða eisini andaliga vard móti Satani, ið ikki bert vil taka gleðina, men eisini æviga lívið frá teimum. (1 Pætur 5:8) Paulus segði: „Hjá okkum stendur bardagin ikki við blóð og hold, men við tignirnar og veldini, við harrar heimsins í hesum myrkri, við andaher óndskaparins í himmalrúminum.“ (Efesusbrævið 6:12) Grikska orðið, sum her er umsett ’bardagi’, sipar ikki til eitt stríð, har stríðandi partarnir standa langt frá hvørjum øðrum – í fjaldum bumbuskýlum so at siga – men til ein bardaga mann móti manni. Haraftrat vísa orðini „tignirnar“, „veldini“ og „harrar heimsins“, at álopini úr andaheiminum eru nágreiniliga skipað og tilætlað.
19. Lýs andaligu herklæðini.
19 Hóast menniskjaligar veikleikar og avmarkingar kunnu vit kortini vinna sigur. Hvussu? Við at lata okkum í „øll herklæði Guds“. (Efesusbrævið 6:13) Í Efesusbrævinum 6:14-18 verða hesi herklæðini lýst soleiðis: „Standið tá gyrd um lendar tykkara við sannleika og latin í brynju rættvísinnar! Havið sum skógvar á fótunum bardagahugin, ið evangelium friðarins gevur! Og lyftið umframt alt hetta skjøld trúarinnar! Við honum skulu tit vera ment at sløkkja allar gløðandi pílar hins ónda. Takið hjálm [ella vón] frelsunnar og svørð Andans – sum er orð Guds, biðjandi í Andanum eina og hvørja tíð við allari ákallan og bøn.“
20. Hvussu er okkara støða øðrvísi enn tann hjá einum bókstavligum hermanni?
20 Av tí at hesi andaligu herklæðini eru frá Gudi, kunnu tey altíð verja okkum, um vit væl at merkja altíð eru í teimum. Í mun til bókstavligar hermenn, sum ikki altíð eru í bardaga, stríða vit eitt stríð um lív og deyða, sum ikki endar, fyrr enn Gud hevur oyðilagt heimin hjá Satani og kastað allar teir óndu andarnar niður í avgrundina. (Opinberingin 12:17; 20:1-3) Gev tí ikki uppat, um tú hevur veikleikar ella skeiv ynski at stríðast við, tí vit mugu øll ’kúga’ okkum sjálv fyri at vera trúføst móti Jehova. (1 Korintbræv 9:27) Tað er, tá ið vit ikki stríðast, at vit skulu vera stúrin!
21. Hvussu kunnu vit vinna sigur í okkara andaliga bardaga?
21 Haraftrat kunnu vit ikki vinna hetta stríðið í egnari megi. Tí minnir Paulus okkum á, at vit mugu biðja til Jehova „í Andanum eina og hvørja tíð“. Vit mugu eisini lurta eftir Jehova við at kanna hansara orð og koma regluliga saman við teimum, sum ’stríðast saman við okkum’, tí vit eru ikki einsamøll í hesum bardaganum. (Filemon 2; Hebrearabrævið 10:24, 25) Tey, sum eru trúføst á øllum hesum økjum, vinna ikki bara sigur, men verða eisini før fyri at verja sína trúgv, tá ið hon verður roynd.
VIT MUGU VERA TIL REIÐAR AT VERJA OKKARA TRÚGV
22, 23. (a) Hví skulu vit altíð vera til reiðar at verja okkara trúgv, og hvørjar spurningar kunnu vit seta okkum sjálvum? (b) Hvat verður viðgjørt í næsta kapitli?
22 „Við tað at tit eru ikki av heiminum,“ segði Jesus, „hatar heimurin tykkum.“ (Jóhannes 15:19) Tí mugu vit altíð vera til reiðar at verja okkara trúgv og samstundis vera mild og vísa virðing. (Les Fyrra bræv Pæturs 3:15.) Spyr teg sjálvan: ’Skilji eg, hví Jehova vitni av og á taka eina støðu, sum er øðrvísi enn tann, tey flestu taka? Tá ið eg skal taka eina slíka støðu, eri eg tá sannførdur um, at tað, sum Bíblian og trúgvi og skilagóði tænarin siga, er satt? (Matteus 24:45; Jóhannes 17:17) Og tá ið eg skal gera tað, sum er rætt í eygum Jehova, eri eg so til reiðar at vera øðrvísi og eisini errin av tí?’ – Sálmur 34:3; Matteus 10:32, 33.
23 Okkara ynski um ikki at vera av heiminum verður ofta roynt á ein meira sniðfundigan hátt. Sum áður nevnt, roynir Djevulin til dømis við undirhaldi at lokka tænarar Jehova at blíva ein partur av heiminum. Hvussu kunnu vit velja gagnligt undirhald, ið er uppbyggjandi, og sum vit kunnu njóta við góðari samvitsku? Tað verður viðgjørt í næsta kapitli.
^ par. 3 Síðani hvítusunnudagin í ár 33 e.o.t. hevur Kristus verið kongur yvir samkomu síni av salvaðum lærisveinum á jørðini. (Kolossebrævið 1:13) Í 1914 fall „kongadømi heimsins“ Kristusi í lut. Tí tæna salvað kristin í dag eisini sum sendiharrar fyri Messianska ríkið. – Opinberingin 11:15.
^ par. 8 Sí Lad os ræsonnere ud fra Skrifterne, síðurnar 419-423, sum Jehova vitni hava givið út.
^ par. 65 Sí uppískoytið „At heilsa flagginum, fara á val og gera borgaraliga tænastu“.


text:
DÝRGRIPIR ÚR GUDS ORÐI | ESTER 6-10
Ester hugsaði meira um Jehova og hansara fólk enn um seg sjálva
Ester var djørv og ósjálvsøkin, tá ið hon vardi Jehova og fólk hansara
8:3-5, 9
Ester og Mordokai vóru trygg. Men boðini hjá Hamani um at beina fyri øllum jødum vóru borin út í hvørt heraðshorn í ríkinum
Ester setti aftur lív sítt í váða við at stíga fram fyri kong uttan at vera boðsend. Hon græt um fólk sítt og bønaði kongin um at taka ræðuligu boðini aftur
Lógir, sum vóru gjørdar í navni kongsins, kundu ikki takast aftur. So kongurin gav Ester og Mordokai heimild til at gera eina nýggja lóg
Jehova læt fólk sítt vinna stórsigur
8:10-14, 17
Ein onnur kunngerð varð gjørd, sum gav jødunum loyvi at verja seg sjálvar
Reiðmenn skundaðu sær út í allar partar av ríkinum, og jødarnir fyrireikaðu seg til bardaga
Nógv sóu, at Gud var við jødunum, og tóku við jødiskari trúgv


text:
Tað, sum loftferðslumyndugleikar um allan heimin óttast skal henda, hendi í Eysturafrika hósdagin í síðstu viku, tá eitt flogfar skuldi seta seg.
Eitt Boeing 737-flogfar við 80 ferðafólkum fleyg inn í eina dronu beint áðrenn flogfarið lendi í Mosambik hósdagin, skrivar The Aviation Herald á netinum.
Trupulleikin kendur í økinum
Flogskiparin helt í fyrsta umfari, at flogfarið hevði rakt fugl undir innflúgvingini. Tá flogfarið varð kannað, vísti tað seg, at tað hevði rakt eina dronu.
Trupulleikin við dronum, sum órógva flogferðsluna í økinum, byrjaði í fjør, tá eitt stórt kolanám varð funnið. Kolanámið verður kannað úr erva við dronum.
Bara í USA vórðu 650 tilburðir skrásettir í 2016, tá ferðafólkaflogfør bóru eyga við dronur, sum flugu ov tætt við sivil flogfør, skrivar danska blaðið, Check-In.
Les eisini
Bretski forsætisráðharrin Theresa May er komin undir trýst at fortelja, hvussu nógv hon visti um eina kjarnorkurakett, sum fór av kós í summar.
Tíðindi
Tað er tætt samband millum Andras Mortensen og Jóan Paula Joensen, sum fyri jól metti um tvær kærur um Andras Mortensen.
Hópurin er styrktur og NSÍ hevur sett sær høg mál fyri komandi kappingarár
Hóast Sveinur Justinussen fekk beinleiðis reytt kort í fyrra hálvleiki, so stríddi StÍF seg til sigur á Kyndli í fyrsta umfari í steypakappingini
Bretski forsætisráðharrin Theresa May er komin undir trýst at fortelja, hvussu nógv hon visti um eina kjarnorkurakett, sum fór av kós í summar.


text:
Í sambandi við, at tað eru 20 ár síðani ræðuliga borgararkríggið byrjaði í fyrrverandi Jugoslavia, fara vit at leggja út her seks yrkingar eftir Charles Simic.
Í Sarajevo hava tey sett upp 11.542 reyðar stólar á eina gøtu. Hesir súmbolisera tey plássini, sum eftir blóðugua bardagan síta tóm.
Charles Simic (f. 1938) føddur og uppvaksin í Beograd í fyrrverandi Jugoslavia. Rímdi til USA í 1958, har hann býr. Hann hevur givið út fleiri enn 60 bøkur, og hevur hann fingið tær flestu virðisløniranr, ið eru í USA. Millum aðrar vann hann Pilitzer virðislønina í 1990.
Yrkingarnar hava staðið í 9. Vencli.
Oktober kemur
Eg havi bara eina lítilsverda meyru
At hugsa við í dag.
Onnur hava myndir av halgimennum,
Onnur hava skýggj á himmalinum.
Veturin stendur møguliga fyri durum,
Tí hann er púra einsamallur
Og í skundi at krógva seg.
Tó ikki førur fyri at avgera
Gongur hann aftur somu leið
Fleiri ferðir og finnur seg sjálvan
Á einum stórum blonkum veggi
Ið ikki hevur vindeygu.
Døkkar nøgdir av trøum
Leggja sínar villinuborgir fram fyri hann
Bara fyri síðani at viska tær
Við listilærdum ljóði av brotasjógvi.
Heimsveldið úr dreymum
Á fyrstu síðu í dreymabók míni
Er altíð kvøld
Í einum hersettum landi.
Tími áðrenn útigongubannið.
Ein lítil landspartabýur.
Húsini eru øll myrk.
Framsíðurnar á handlunum oyðilagdar.
Eg standi á einum gøtuhorni
Har eg ikki átti at verið.
Einsamallur og frakkaleysur
Eg eri farin út at leita
Eftir einum svørtum hundi sum svarar mínum bríksli.
Eg havi okkurt sum líkist einum føstulávintsskorti
Sum eg ikki tori at lata meg í.
Skógvar mínir
Skógvar, loyndarfulla andlitið í innara lívi mínum:
Tveir gapandi tannleysir munnar,
Tvey lutvíst upployst djóraskinn
Ið lukta av músareiðrum.
Beiggi og systir mín ið doyðu við føðing
Halda fram at liva í tykkum,
Leiðbeina lívi mínum
Fram móti teirra ófatiliga sakloysi.
Hvat skal eg brúka bøkur til
Tá ið tað í tykkum er gjørligt at lesa
Gleðiboðskapin um lív mítt á jørð
Og eisini handan tað sum koma skal?
Eg ynski at kunngera átrúnaðin
Eg havi ráðlagt til tykkara fullkomnu eyðmýkt
Og hina løgnu kirkju eg byggi
Við tykkum sum altar.
Sjálvsagandi og móðurligir halda tit á:
Skyldskapur er við oksan, við halgimenni, við glataðar menn,
Við tykkara kvirru langmóð, skapandi
Einasta trúliga líkskap við meg sjálvan.
Eygu fest við pinnum
Sum deyðin arbeiðir nógv,
Ongin veit hvussu langan
Arbeiðsdag hann hevur. Lítla
Konan altíð einsamøll
Strýkur vaskaðu klæði deyðans.
Tær vøkru døturnar
Borðeiða deyðanum nátturða.
Grannarnir ið spæla
Melda Kríggj í urtagarðinum
Ella ið bara sita á trøppunum
Og drekka øl. Ímeðan
Deyðin, í einum løgnum
Býarparti leitar eftir
Onkrum sum hostar illa,
Men adressan er onkursvegna skeiv,
Sjálvt deyðin dugir ikki at rokna tað út
Ímillum allar tær læstu hurðarnar …
Og tað fer at regna.
Ein long og vindhørð nátt fyri framman.
Deyðin ið ikki hevur so mikið sum eina avís
At verja høvdið við, ikki so mikið sum
Eitt oyra at ringja til hann ið hjánar burtur,
Letur seg spakuliga úr, linur,
Og strekkir seg nakin
Á deyðans síðu av seingini.
Á bókasavninum
til Octavio
Tað finst ein bók nevnd
“Einglanna orðabók.”
Ongin hevur lætið hana upp í fimmti ár,
Eg veit, tí at tá ið eg læt hana upp,
Ríkti perman, síðurnar
Molnaðu sundur. Tá varnaðist eg
At einglarnir einaferð vóru eins ríkiligir
Sum tað vóru flugusløg.
Í skýminginini plagdu skýggini
At yðja við teimum.
Tú var noyddur at veittra við báðum ørmum
At halda teimum burtur.
Nú skínur sólin
Gjøgnum tey høgu vindeyguni.
Bókasavnið er eitt friðarligt stað.
Einglar og gudar flokkast
Í døkkum óupplatnum bókum.
Hitt stóra loyndarmálið liggur
Á onkrari hill sum Miss Jones
Hvønn dag gongur framvið á sínum vanligu gongdum.
Hon er ógvuliga stór, so hon hellir
Høvur eins og lurtar hon.
Bøkurnar teska.
Eg hoyri onki, men hon hoyrir.
Dúgvur um morgunin
Óvanliga nógv hevur verið roynt
At fjala ymiskt fyri okkum, mín vinur.
Summi eru uppi til seint um morgunin
Og leita í sálini.
Onnur læta hvønn annan úr í myrkum rúmum.
Ríkjandi gamla liftin
Loraði okkum fyrst niður í ískalda kjallaran
At vísa okkum eina tvøgu og eina spann
Áðrenn vit vórðu hird uppaftur
Suffandi og grenjandi.
Undir tí ómetaligu morgunskýggjunum
Liggur býurin friðarligur fyri okkum.
Alt bíðar:
Tøk og vatntorn,
Skýggj og hvítir roykflókar.
Vit mugu vera tolin, søgdu vit við okkum sjálv,
Lurta um dúgvurnar fara at kurra
Fyri henni ið kemur fram í vindeygað
At geva teimum einglakøku,
Næstan ósjónlig, men ikki fyri klæna armi hennara.
Charles Simic
Oddfríður Marni Rasmussen týddi


text:
Romafólkið
Sigoynarar (ella rómanar [1]) eru eitt fólk, sum í nógvum førum verður sætt niður á í Evropa. Sigoynarar hava lívliga mentan, og teimum dámar væl dans og tónleik. Tey koma upprunaliga úr India, og fram til 19. øld vóru tey meir ella minni trælir fyri aðalstættina og kleystrini í Evropa [2]. Tá demokratiið tók dik á seg, sluppu tey leys. Men tey áttu onga jørð og einki land, høvdu onga útbúgving og myrkan húðarlit, so framtíðarútlitini vóru einki serlig. Mannarættindafólk siga, at romakvinnur ofta verða sendar til serligar føðideildir at eiga. Og tá børnini hjá teimum fara í skúla, enda tey ofta í flokki saman við menningartarnaðum børnum. Ein fólkateljing í Rumenia í 2013 vísti, at har búðu 500 000 romafólk. Men summi siga, at rætta talið er nærri tveimum milliónum. Tey, sum sleppa burtur úr fátækradøminum, viðganga sjáldan sínar røtur, og tað ger tað eisini truplari hjá romafólkinum at stríðast móti tí mismuni, teimum er fyri. Í árunum, tá Rumenia samráddist við ES um limaskap, gav rumenska stjórnin lyfti um at gera ætlanir, sum skuldu samansjóða ella integrera romafólkið við restina av rumenska samfelagnum. Í Rumenia eru mong ymisk fólkasløg; fjølmentastir eru rumenar, men har eru eisini sigoynarar, ungarar og týskarar, og við strondina við Svartahav, har ið nú eru mangir frítíðarstaðir, hava turkar og ukreinar búsett seg. Fyrr búði mesta fólkið á bygd og livdi av landbúnaði, men so hvørt ídnaðurin hevur ment seg, eru alt fleiri og fleiri fólk flutt til býirnar at búgva. Nógv fólk í Rumenia liva undir sera vánaligum umstøðum. Rumenia er tað landið í Evropa, sum hevur tað størsta fátækradømi.
Serfrøðingar siga, at romafólkið hevur havt fleiri bakkast seinastu tíðina av ymsum orsøkum. Vinnuvegir, sum fólkið fyrr livdi av, eitt nú at stoypa messinggrýtur og skógva ross, eru ikki eftirspurdir longur. Og nýggjar evropeiskar reglur um sølu av livandi kríatúri, sum romafólkið fyrr gjørdi nógv av, hava gjørt tað truplari hjá teimum at fylgja við, tí tey megna ikki at taka sær av øllum pappírsarbeiðnum, sum nú fylgir við hesi vinnuni. Og sjálv sigoynaramentanin hevur heldur ikki gagnað romafólkinum, siga serfrøðingar [3]. Hetta er eitt klikut, sera patriarkalskt samfelag, har fólk verða noydd til at gifta seg á ungum aldri, og virðingin fyri útbúgving hevur ongantíð verið stór. Romafólkini, sum í flestu førum ikki hava útbúgving og bert fáar arbeiðsroyndir, hava fyri tað mesta fingið eina vánaliga móttøku í Vesturevropa. Summi hava funnið okkurt fyrifallandi arbeiði, eitt nú at savna gamalt jarn ella mála hús. Men onnur hava skrivað seg upp til almannaveitingar ella bidda á gøtuni og stjala úr handlum. Tey hava sett kósina vestur eftir til tey ríkaru ES-londini, og nú hava tey eisini íbirt eitt kjak í Evropa um, hvussu opin tey ”opnu ES-landamørkini” í veruleikanum eru.


text:
Eg eiti Súsanna Ziska, eri fødd 19.03.1959 í Klaksvík, har eg eisini havi búleikast tað mesta av míni livitíð.
Á sumri í 1985 bleiv eg úbugvin námsfrøðingur frá Hjørring Seminarium.
Eg arbeiði í Drotning Margrethu barnagarði
http://margretha.fo
sum varðaleiðari, við 6 leiðslutímum um vikuna og sum Stuðul 25 tímar um vikuna. Eitt deiligt arbeiðspláss.
Mína frítíð havi eg brúkt til mangt og hvat, men í oktober 2010 var eg á einum glasskeiði, hetta helt eg vera spennandi. Keypti mær ein glasovn, eksperimenteraði eitt sindur, meldaði meg til eitt skeið í Danmark í apríl mána í ár og síðani tað, havi eg brúkt tað mesta av míni frítíð í kjallarinum. Hettar er tað eg ætlaði at brúka hesa heimasíðu, íð eg havi givið navni Fløskuglas, til .


text:
Mötley Crüe
Mötley Crüe er ein Grammy-útnevndur amerikanskur hard rock bólkur stovnaður í Los Angeles, Kalifornia í 1981.
Bólkurin var stovnaður av bassleikaranum Nikki Sixx, sum tá var limur í heavy metal bólkinum London og trummuspælaranum Tommy Lee. Síðani komu guitarspælarin Mick Mars og sangarin Vince Neil uppí bólkin.
Motley Crue hevur selt yvir 80 mió. eintøk kring allan heim. [1] [2] írokna 23,5 mió. í USA [3]
Limirnir í bólkinum eru kendir fyri sín harða og villa lívsstíl; Fleiri av limunum hava verið í fongsul og verið misnýtarar av bæði rúsdrekka og rúsevnum. Nýggjunda útgávan við heitinum Saints of Los Angeles kom út 24. juni í 2008. Í løtuni (2011) skriva teir tónleik til komandi fløguna.
Plátuskrá[rætta | rætta wikitekst]
- Too Fast for Love (1981)
- Shout at the Devil (1983)
- Theatre of Pain (1985)
- Girls, Girls, Girls (1987)
- Dr. Feelgood (1989)
- Decade of Decadence (1991)
- Mötley Crüe (1994)
- Generation Swine (1997)
- New Tattoo (2000)
- Saints of Los Angeles (2008)


text:
Innskrivning
Tygum fáa bræv sendandi ella teldupost frá Uttanlandstænustuni í Tórshavn, har boðað verður frá, nær tygum skulu møta til samrøðu og kanningar.
Tygum møta síðani á Innskrivingarmiðstøðina 10E við Hringbraut ella á innskrivingarmiðstøðina í Fossvogi B3 har tygum tosa við ein hjálparlækna. Hann fær upplýsingar frá tær um heilsu tína gjögnum tíðina, og journalførir teir. Hann greiðir tær frá skurðviðgerðini, og hvat tú kanst vænta tær. Neyðugar kanningar verða somuleiðis gjørdar til at meta um heilsustøðu tína. Ein sjúkrarøktarfrøðingur greiðir frá, um fyrireiking og innlegging.
MINST TIL samleikaprógv. Taka tygum heilivág, verða tygum biðin um at taka hann við.
Tá tygum møta til innlegging
Á deildini tekur ein sjúkrarøktarfrøðingur ímóti tygum, og vísar tygum til rættis á stovuni. Síðani fært tú vegleiðing um, hvussu tú kanst fyrireika teg til skurðviðgerðina og hvat tú kanst vænta tær í sambandi við hana. Tygum eru vælkomin at spyrja um øll ivamál.
Allir sjúklingar verða kannaðir fyri blóðtrýst, puls og fepur.
Innskrivingarmiðstøðin við Hringbraut
Fyrireiking til skurðviðgerð er umráðandi. Starvsfólkið á Innskrivingarmiðstøðini fær upplýsingar um teg frá tær og upplýsir teg um viðgerðina. Neyðugar kanningar verða somuleiðis gjørdar til at meta um heilsustøðu tína og fyrireika uppihald títt á sjúkrahúsinum.
Móttøkan av innkallaðum sjúklingum fer fram á Innskrivingarmiðstøðini 10E, sum heldur til í kjallaranum á sjúkrahúsinum.
Miðstøðin er opin gerandisdagar kl. 08:00-16:00.
Tlf. á miðstøðini er 543 2039.
Deildarleiðari 10E er Brynja B. Gunnarsdóttir, sjúkrarøktarfrøðingur, teldupostur: brynjagu@landspitali.is
Innskrivingarmiðstøðin í Fossvogi
Móttøkan av innkallaðum sjúklingun fer fram á Innskrivingarmiðstøðina B3, sum liggur á 3. hædd.
Miðstøðin er opin gerandisdagar kl. 08:00-16:00.
Tlf. á miðstøðini er 543 2060
Deildarleiðari B3 er Sólveig Sverrisdóttir, sjúkrarøktarfrøðingur.
Teldupostur: solveig@landspitali.is
Klæði
Alt til persónligt reinføri, inniskógvar, morgunkápu og lættar buksir skulu tygum hava við. Sjúkrahúsið letur undirklæðir og skjúrtur.
Pengar og virðislutir
Landspitalin kann ikki átaka sær ábyrgd av peningi og virðislutum hjá sjúklingum og avvarðandi.
Heilivág
Um tygum nýta heilivág, verða tygum biðin um at taka hann við.
Telefon
Tygum er vælkomin at hava fartelefon við. Hon skal tó vera ljóðleys og ikki til ampa fyri onnur. Tá tygum ringja til Føroyar, ringja tygum +00298.
Atgongd til Internet
Tað ber til at koma út á netið ókeypis, hevur ein eina farteldu við tráðleysum internetið, ber til at brúka okkara atgongd.
Sjónvarp og útvarp
Sjónvarp er á flestum stovum og útvarp á hvørjari stovu.
Tagnarskylda
Øll starvsfólk á Landspítalinum hava tagnarskyldu í málum, sum snúgva seg um sjúklingar. Tygum kunna tí trygt venda tygum til starvsfólkini, um tað er nakað, sum tygum vilja tosa um. Vegna tagnarskylduna ber ikki til hjá starvsfólkunum á Landspítalinum at svara øllum spurningum frá teimum avvarðandi.
Útskriving og eftirviðgerð
Eftir útskrivingina fær lækni tygara útskrivingarbræv í THS-skipanini við frágreiðing um sjúku og viðgerð tygara, treytað av tygara tilsøgn.
Um mett verður, at tygum hava tørv á eftirviðgerð, verða tygum kunnaður um hetta innan útskriving.


text:
Teldur
Ein telda er ein (vanliga elektronisk) maskina, sum handfer dátu og upplýsingar, hon fær frá brúkarum ella forritum ella báðum. Hetta merkir fyri ein vanligan brúkara, at teldan hevur eina stýriskipan og so nøkur forrit omaná, sum hon nýtir til at loysa ymsar uppgávur við. Í fyrstuni var teldan mest nýtt sum hjálpartól til talfrøðiligar uppgávur, men í dag er hon vorðin ein partur av okkara lívsstíli og er at finna í teimum flestu umhvørvunum, til dømis í fartelefonum, bilum, ídnaðarmaskinum og øðrum.
Fyrstu teldurnar vórðu bygdar í USA, Bretlandi og Týsklandi, millum 1940 og 1950. Tær vóru sera stórar, men tey seinastu árini hevur menningin gingið sera skjótt. Í dag eru teldur eisini rættiliga bíligar í mun til, hvat tær kostaðu til dømis fyri bert fáum árum síðani.
Sløg av teldum[rætta | rætta wikitekst]
- Ertelda
- Fartelda
- Kvanttelda
- Ovurtelda
- PC (en: Personal Computer)
- Pulstelda
- Samgildistelda
- Snildfon
- Stórtelda
- Teldil


text:
Orð: J. M. Harris
Lag og týtt: Kajfinn Hammer
1. Eg havi sagt farvæl til Egyptalandsins sand,
og flutt eg havi inn í hitt fagra Kána’ans Land;
við sigri leiddi Frelsarin meg gjøgnum eld og hav,
tí endurloystur syngi eg um frelsuna Hann gav.
Niðurlag: :,:Leita ikki eftir mær um Egyptalandsins sand,
tí flutt eg havi tjald mítt langt inn í Kána’ans Land!:,:
2. Um Havið Reyða fór eg við fólki Guðs við skund,
eg doyptur varð til Kristus á Orðsins tryggu grund!
Eg grivin varð við Honum, men reistur upp eg varð,
Guðs stóra ráð og vilji tá framdur varð við mær!
3. Eg helt meg nær at Honum og málið klárt eg sá,
av vegnum veik eg ikki, til Kána’an hugur lá!
Sín arvalut Hann gav mær, eg náddi fram á mál,
eg rópti: Halleluja, nú fríað er mín sál.
4. Eg gekk um Tabors hæddir har fruktin megi gav,
við Hebron Esjkols drúvur eg etið havi av;
har sál mín mjólk og hunang og Kána’ansvínið fær!
– Mítt hjarta fyri Egypt nú aldri aftur slær!
5. Frá tómum ritualum mítt hjarta nú er loyst,
um náði Guðs eitt lovsangslag í hjarta er útoyst;
eg glaður ferðist framá til ævinleikans heim,
Jeru¬salem hitt nýggja í sælu, dýrd og gleim.


text:
Hetta bjóða vit tær sum Private Banking-kunda
Sum Private Banking-kundi fært tú m.a.:
- Beinleiðis samband við tín persónliga Private Banking-ráðgeva og atgongd til aðrar serfrøðingar í bankanum
- Persónliga og serkøna ráðgeving í ognar- og pensjónsrøkt
- Holla ráðgeving í sambandi við keyp av bústaði (t.d. foreldrakeyp) í Danmark og atgongd til okkara bestu og bíligastu fígging
- Innbjóðing til faklig og sosial tiltøk
- Fleiri aðrar fyrimunir, m.a. okkara bestu rentu og lægstu gjøld
Tað gevur tær trygd og vissu fyri, at tín fíggjarstøða er í bestu hondum, tá tú velur okkum sum fíggjarligan sparringspartnara.
Soleiðis gerst tú Private Banking-kundi
Tá ið tú verður Private Banking-kundi, gera vit eina individuella meting og gjøgnumgongd av inntøku, ognum og øðrum fíggjarviðurskiftum millum teg og bankan. Private Banking er eitt úrvalstilboð til tín og familju tína, og tí mugu tíni samlaðu fíggjarviðurskifti við bankan sum útgangsstøði vera peningaognir á 3 mió. kr. at gera íløgur fyri ella ein ársinntøka á 1,5 mió. kr. fyri húskið.
Vit gleða okkum at bjóða tær vælkomnum til Private Banking í BankNordik.


text:
Tak niður
Í summar arbeiddi nýútbúni læknin, Haifaa Awad, á einum lítlum krígshospitali á hermótinum har norðuri í Sýria. Í ein mánaða viðgjørdi hon tey mongu sivilu offrini, sum verða særd og lata lív í borgarakrígnum, sum byrjaði í mars 2011.
Haifaa Awad er ein av teimum fáu vesturlendsku eygnavitnunum í einum landi, sum eftirhondini er ov vandamikið hjá journalistum at ferðast í. Hví fór hon avstað? Hvat upplivdi hon á hermótinum? Hvussu hava upplivingarnar broytt hana? Og hví ætlar hon sær avstað aftur?


text:
Orð og lag: Árni Jacobsen
1. Eg tær takki, Jesus, fyri,
tú av náði frelsti meg,
loysti meg frá míni byrði,
vendi andlit mítt á teg.
Eg, sum var ein syndatrælur,
gjørdist frælsur, loystur varð,
eg í ævir eri sælur,
tí tú mínar syndir bar.
2. Fjøtraður av deyðans bondum
var eg, nú er sál mín frí,
eg, sum tínum egnu hondum
ævigt standi ristur í.
Blint var eygað, deyvt var oyrað,
tyngdur gekk eg deyðans veg,
nú eg síggja kann og hoyra,
hvørja leið tú beinir meg.
3. Hvør at tær kann draga nærri
enn tann hond, tú rætti mær?
Hvør sum tú er mentur, Harri,
meg at leiða inn hjá tær?
Tú – tann stóri seyðahirði –
ongantíð tú spardi teg.
Eg tær takki, Jesus, fyri,
tú av náði frelsti meg!


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Í Galilea við vatnið stilla
ein fremmandur gekk í sól og regn’,
sum Hann ei talaði nakar annar,
og eingin gjørdi so mikil tekn!
Niðurlag: Hin sami Jesus enn valdið hevur,
Hann frelsa kann tað, sum glatað var.
So kom og móttak Guðs stóru gávu,
Guðs kraft og frelsu tú kenna fær.
2. Hann Orðið talar til lívstroytt hjørtu,
teim blindu sjónina aftur gav!
Tey lamnu gingu, tey deyvu hoyrdu,
burtvilstum sálum Hann frelsu gav.
3. Hans kraft og almakt er ikki minkað,
enn hjørtum móðum er hvíldarhavn.
Tað finnist frelsa og lív og heilsa
og alt tær tørvar í Jesu Navn’.


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Jesus aftur kallar á teg, burturvilsta barn,
sum alt meir her fløkt varð inn í syndarinnar garn;
kvika tær, nú Harrin kallar, sál tín verður frí,
frí frá øllum, tú ert bundin í.
Niðurlag: Nú Jesus aftur kallar teg,
Hann kallar teg, Hann kallar teg.
Nú Jesus aftur kallar teg:
Stíg inn á lívsins veg!
2. Aldri hesin heimur gevur frið í tína sál,
hvar tú leitar, gerst tín gøta einans meira hál.
Fastari gerst leinkjan, sál tín ongan útveg sær;
ein bert finst, sum nú kann bjarga tær!
3. Tá títt lív so farið er, sig, hvussu verður tá?
Kanst tú uttan Jesus hesum heimi fara frá?
Tá til einkis livdi tú títt lív á hesi fold,
grøv tín døpur, tá tú legst í mold.


text:
Andrea Doria
Andrea Doria var eitt vakurt ferðamannaskip. Fyri italiumenn var hon ein ímynd av endurføðingini av italska flotanum eftir Seinna Heimsbardaga. Um náttina tann 25. juli 1956 var Andrea Doria á veg um Atlantshav og skuldi sigla inn í New York morgunin eftir. Kjaftsvart var í mjørka. Nakrar sjómíl frá var svenska ferðamannskipið "Stockholm" á veg til Evropa. Eisini "Ile de France", eitt gamalt franskt ferðamannaskip, var á somu leið. Uttan at vita av nøkrum sigldu hesi trý skipini við skiparunum Piero Calamai, Harry Gunnar Nordenson og Raoul de Beaudéan á brúnni við beinari kós móti hvørjum øðrum. Hálvtrýss ár seinni koma hendingarnar fram í ljós.


text:
Burma
Burma (burmesiskt: Pyi-daung-zu Myan-ma Naing-ngan-daw), eisini nevnt Myanmar, er eitt land í Suðurasia við umleið 55 millionum íbúgvum. Burma hevur mark við 5 lond: Í vesturi hevur Burma mark við Bangladesj og India, í norðri við Kina, í eystri við Laos og Teiland. Burma er sera fátækt land, sjálvt um tað hevur náttúruríkidømi, so er tað eftirland á næstan øllum økjum. Heilsuskipanin í Burma er tann ringasta í heiminum, WHO setti Burma sum nummar 190 á einum lista yvir lond bólkað eftir hvussu góða heilsuskipan tey høvdu. ST hevur boðað frá barnaarbeiði, sølu av menniskjum og manglandi tælufrælsi. Umheimurin veit lítið um Burma, sum hevur staðið í skugganum av máttmiklu grannalondum sínum Fólkalýðveldi Kina, India og Teilandi. Høvuðsstaður er Naypyidaw og høvuðsmálið er burmesiskt. Størsti býur er Rangoon. Við eini vídd á 676 578 km2 er Burma 40. størsta landi í heiminum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í 16. øld royndu tveir sterkir valdsharrar at byggja eitt stórt ríki í Burma. Fyrst í 16. øld var Burma í nógvum smáríkjum. Í 1531 gjørdist Tabinshwehti (1512 - 1550) kongur í einum ríki, nevnt Toungoo, sunnarlaga í landinum. Frá 1535 tók hann valdið yvir fólkinum, sum helt til á Irrawaddy-oyrunum, og hann tók eisini Pegu, høvuðsstaðin í kongsríkinum Mon fyri sunnan og gjørdi hann til høvuðsstað í ríkinum. Stutt eftir tók hann kongsríkið Pagan fyri norðan, men kom ikki so langt, at hann fekk lopið á Teiland, tí hann doyði í bardaga við monfólkið, sum hevði gjørt uppreistur. Í 1551 bardi svágur hansara Bayinnaung uppreisturin niður og arvaði trúnuna. Hann var mætastur av øllum burmesiskum hertakarum og tók Teiland; men meðan hann var á herferð, gjørdu fólk í høvuðsstaðnum Pegu uppreistur og løgdu stórar partar av býnum í oyði. Heimafturkomin knústi hann uppreisturin og endurreisti býin í miklari dýrd.
Tá ið landið fekk sjálvræði frá Stóra Bretland í 1948, løgdu myndugleikarnir seg eftir at føra ein politiskan og búskaparligan avbyrgingarpolitikk, sum hevur gjørt Burma, ið áður var so ríkt, til eitt av fátækastu londum í heiminum. Drúgvi uppreistur fjallafólksins og eirindaleyst hernaðarstýri síðan 1962 hava hildið burtur alla útlendska ávirkan. Hernaðarstýrið var frá 1962 til 2011.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Than Shwe var oddamaður í hernaðarliga einaræðisvaldinum í Burma. Burma var eins og Norðurkorea eitt serstakliga lukkað land. Tað kom serstakliga til sjóndar í 2008, tá ið ein ódn jarðlegði stórar partar av landinum. 100 000 fólk lótu lív, m.a. tí hernaðarvaldið ikki vildi loyva neyðhjálparfelagsskapum inn í landið. Than Shwe og stýrið hansara forfylgdi fleiri fólkasløgum í Burma. Fólk í vesturheiminum kenna kanska best Aung San Suu Kyi, ið vann friðarheiðursløn Nobels í 1991 fyri stríð sítt fyri frælsi í Burma. Sjálvt um flokkurin hjá Aung San Suu Kyi NLD vann valið í 1990, gjørdist hon ongantíð forseti í landinum. Tað forðaði herurin fyri. Herurin tók valdið í landinum, broytti navnið frá Burma til Myanmar og flutti høvuðsstaðin frá Yangon til Naypyidaw. Í 2011 var hernaðarstýrið koyrt frá, eftir at val hevði verið í 2010. Enn hevur herurin grundlógartryggjaðan rætt til sína umboðan í tjóðartinginum, og Aung San Suu Kyi er enn ikki sannførd um, at fólkaræði enn er á veg í landi hennara.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Í hálendinum fyri norðan, vestan og eystan búgva mong fólkasløg, til dømis shan-, akha-, karen- og kachinfólkið. Hesi fólk eru meiri enn fjórðingurin av fólkinum í Burma. Flestu teirra búgva í smáum bygdum og liva av sviðjubúnaði. Tey vilja ikki vita av, at fremmand leggja seg uppí, hvussu tey liva. Tað hevur havt við sær, at yvir 200 000 fólk (karenar og onnur fólkasløg) á hesum leiðum hava latið lív í frælsisbardaganum ímóti burmesiska stjórnarherinum.
Miðallívsævin í landinum er 65,28 ár. 10,1 % av fólkinum eru ikki lesifør.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Nógv náttúrutilfeingi er í Burma; har er ríkiligt av vatni, tí stóra áin Irrawaddi rennur suður ígjøgnum næstan alt landið, og lendið fram við henni er óføra fruktagott. Landaøkið á markinum ímillum Burma, Teiland og Laos verður nevnt Gylti Trýkanturin. Har dyrka fólk dreymsólju, sum er ein av fáu inntøkum teirra. Úr dreymsóljuni verður gjørt opium, sum er virðismikið evni, ið linnar pínu; men tað verður eisini nýtt til at gera harðvunnin drøgg. Tveir triðingar av øllum heroini í heiminum kemur úr Gylta Trýkanti. Dreymsóljan hevur hvítar, ljósareyðar ella purpurlittar blómur og kann gerast einar 120 cm høg. Opium verður gjørt úr plantusevjuni, ið rennur úr fræhylkinum, tá ein flika verður skorin í tað.
Rubinar og safirar eru ímillum mongu aðalsteinarnar, sum verða vunnir út í Norðurburma. Mong halda burmesisku rubinarnar vera teir fagrastu í heiminum, tí at teir hava ein so vakran djúpreyðan lit. Krystallrubinar eru ofta í kálkspatti. Í Burma er eisini nógv silvur, kopar, játa, blýggj, sink og tin, og har er nógv olja og gass.
Tekk er harður viður, men góður at arbeiða og tí nógv eftirspurdur og væl egnaður til dømis til hurðar og vindeygu, húsbúnað og gólv. Í tekktrænum er olja, ið stendur ímóti vatni og verjir væl fyri rusti. Um 70 % av øllum tekkskógi í heiminum veksur í hálendinum í Burma; men so nógv trø verða feld, at verður ikki farið at gróðurseta av nýggjum, er tekkskógurin næstan týndur um 2010.
Handil[rætta | rætta wikitekst]
Inn- og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2006, sær soleiðis út sambært CIA Factbook:


text:
Frankur
Frankur (franskt: Franc) var fyrrverandi heitið á gjaldoyranum í Frankaríki, Belgia og Luksemburg. Í dag verður evran nýtt sum gjaldoyra í hesum londum. Í Sveis og Liktinstein verður frankur framvegis nýttur – her eisini kallaður sveisarfrankur. 1 frankur í teim franskmæltu londunum svaraði til 100 centimar. Í Sveis svarar ein frankur til 100 Rappen (á týskum), Centimes (á fronskum) ella Centesimi (á italskum).
Fjúrtan lond í fronskum Vestur-Afrika og fronskum Ekvatorialafrika brúka gjaldoyrað CFA-franc, meðan trý landaøki í Kyrrahavinum brúka gjaldoyrað CFP franc.


text:
Fyri okkurt um einum mánaði síðani ringdi Jóanes Nielsen til mín og spurdi, um eg kundi taka hann upp á band, meðan hann las nakrar yrkingar. Ein japansk kvinna, Chiako Kaiho nevnd, hevði týtt nakrar yrkingar til eitt japanskt tíðarrit, og hon vildi hava eina ljóðfílu við, har Jóanes las tríggjar yrkingar. Eg fór við míni iphone í lummanum oman til Jóanes at taka hann uppá. Úrslitið er nú at finna á netinum.
Turið Sigurðardóttir skrivar soleiðis á heimasíðuni hjá Fróðskaparsetrinum.
Japanska tíðarritið Japanese Contemporary Poetry Magazine/ Gendaishi Techo, nr. 3, mars 2013, hevur eitt úrval av norðurlendskum yrkingum í japanskari týðing.
Jóanes Nielsen umboðar føroyskan skaldskap við yrkingunum Telefonboksin, Pest og Draga millum árstíðir.
Í ritinum er tilskilað, at hetta er fyrstu ferð, at føroyskar yrkingar eru týddar til japanskt. Ritið verður sent til norðurlendskar sendistovur í Japan, Norðurlandaráðið o.o. viðkomandi.
Umframt yrkingarnar er grein um Jóanes Nielsen eftir Turið Sigurðardóttur í ritinum.
Chiako Kaiho hevur týtt yrkingarnar og greinina til japanskt. Chiaki hevur MA-prógv frá Tokyo universiteti við MA-ritgerð um málstøðuna í Føroyum. Chiaki, sum hevur lisið danskt í Danmark og føroyskt á Fróðskaparsetri Føroya, kom fyrst á norðurlendskt, síðan á altjóða summarskeið og las harnæst eitt ár á Fróðskaparsetrinum. Hon undirvísir, týðir og skrivar um norðurlendsk og føroyskt mál og mentan. Chiaki arbeiðir nú fyri norska sendiráðið í Tokyo.
Jóanes Nielsen lesur yrkingarnar her:


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Í Jerusalem hin Hvítusunnudag tá Andin fall,
Pætur stígur fram og talar, ja, har ljóðaði Guðs kall:
Ikki eru hesi drukkin, ikki full av søtum vín,
nei, tey tala Andans talu, – vinur, kom, tað er til tín!
Niðurlag: Her er tungutala, profeti og hallelujaróp,
og her prædika vit Kristus*, doypa Harrans egna dóp!
Og tú sannar, at her pakka vit ei nakað inn í vatt,
men her elska vit Guðs klára Orð, tað tala klárt og rætt!
2. Hetta er hin Andans úthelling, sum Jóel talar um,
tá Guð sigur: Eg skal hella út av Anda Mínum, sum
aldri áður sæð tit hava, – dreymar, sjónir, profeti
skulu ungmenni og gamalmenni, trælir koma við!
3. Einsamallur yvir fjøll og dalar Paulus bróður fer,
tí tað brennur í hans hjarta, – fylt við Andans víni er!
Hann í skundi fram seg tekur til hann stendur í Korint,
talar har við Andans glóð um tað, Guð á hann hevur mint:
4. Og hann sigur: Hvat eg ynski, at tit her á hesum stað
víst øll talaðu í tungum, ja, at hvør í Anda bað!
At tit talaðu profetiskt, týddu tað, tit hava sæð,
so hvør syndari ein sting í hjartað fekk, sum hoyrir tað!
5. Á, mín vinur, tú sum søkir, leitar eftir einum stað,
har tú uppliva kann aftur fyrsta Hvítusunnudag!
Kom, við opnum ørmum bjóða vit tær nú til Andans borð,
við Guðs fólki her at njóta Andans rættir, – alt Guðs Orð!


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Eg glaður vakni á morgni til ein nýbornan dag,
søt kennist hvíldin eftir svøvnsælu nátt;
hvør spong og liður úthvíldur og eg spenni avstað,
lívið kenst undurfult og gott.
Niðurlag: Mín sál seg frøir í Guði yvir lívið Hann mær gav,
meg lyftir upp um alt tað, sum er smátt.
Frá morgni árla eg takki heilt til sólin fer í kav
og kenni lívið er undurfult og gott.
2. Eg hoyri fuglarnar láta, síggi blómur á ong,
smálomb so lívsglað spæla, hugna sær hátt,
á vágni sjósíl sær kasta, vágin syngur sín song,
lívið kenst undurfult og gott.
3. Og tó at mangt kann mær darva, brekkan tyngja um spor,
skýggj fjala sólina og hválvið gerst grátt,
tú blítt mær heilsar og sigur hesi jaligu orð:
Lívið er undurfult og gott!
4. Av øllum tí, tú mást varða um, er lív títt á fold,
lat tað ei fara uttan ævinlig mál;
skjótt er tað liðið, tú kaldur verður lagdur í mold,
– sig, fyllir tá lívið tína sál?


text:
Frankar
Frankarnir (latín: Franci ella gens Francorum) var ein samgonga av fleiri vesturgermanskum ættbólkum. Teir koma fyrst í ljósmála í triðu øld, har teir verða sagdir at halda til fyri eystan Rínánna. Tey næstu túsund árini víðkaðu frankarnir landaøki sítt, serliga undir teim merovingsku og karolingsku kongsættunum, til at umfata stórar partar av Europa.
Tann víðagitnasti karolingski kongurin var Karlamagnus.
Heitið "frankar" er upphavið til landanavnið Frankaríki, og týddi 'fríur' á frankiskum. Orðið livir víðari í mansnavninum Frank, og í enskum er orðið sýnonymt við orðini 'líkafram' og 'erligt'. Orðið hevur sostatt fleriri týdningar. Tað núlivandi tungumálið ið ætlandi er nærmast í slekt við frankiskst er hálendskt.


text:
Wilhelm II
Wilhelm II (27. januar 1859 – 4. juni 1941) var týskur keisari 1888-1918. Tann 27. januar 1859 var seinasti týski keisarin, Wilhelm II, borin í heim. Føðingin var ikki uttan trupulleikar, og hóast har vóru bæði jarðamøður, týskir og enskir læknar til staðar, bíðaðu tey til síðstu løtu at hjálpa til við burðinum. Í verðina kom tann lítli prinsurin við einum lamnum armi – eitt brek, ið hann bar bæði sum barn og tilkomin. Ikki ein forðing kortini tá talan var um vald og mæti.
Barnaár Wilhelms vóru serstøk. Og helst einki undatak, tí tað munnu tey helst hava verið hjá flestu børnum í slíkum mæti. Prinsurin fekk lærdóm og uppaling hjá einum ógvuliga striksum húslærara, sum ikki einans gav bókligan lærdóm, men eisini royndi at lekja lamna armin. Og tað fór ikki altíð tespiliga fram fram. Ein vavstur av venjingum, heilivági og pátrúgv. M.a. kann nevnast, at prinsurin hvønn dag skuldi stinga armin inn í eina nýfletta kanin.
Wilhelm fær útbúgving sum heryvirmaður og verður vandur saman við hinum meinigu hermonnunum. Og tað var ikki lætt, tá ein er smádrongur um tíggju ára aldur. Sjálvsálitið var ikki stórt heldur orsakað av viðfødda brekinum og haraftrat gremjing frá móðurini, at tað skuldi vera hon, sum hevði sett hann í verðina. – Hann fekk seinni eisini lærdóm í rættar- og samfelagsvísindi. Wilhelm giftist í 1881 við Augustu Victoriu av Slesvík-Holstein-Sønderborg-Augustenborg. Hon var dóttir Ernst Günther hertoga, sum var við at íbirta slesvíkska-holsteinska kríggið í 1848. Týsku keisararnir eins og onnur kongs- og fúrstahús í Evropa vóru av Hohenzollern-ættini.
Í 1888 doyr Wilhelm keisari I, ið var abbi Wilhelm II. Faðirin, Friedrich III, verður nýggjur týskur keisari. Men Friedrich var heilsuveikur. Hann hevði krabbamein í barkanum. Og hóast vermóðirin, Victoria drotning í Bretlandi, royndi at hjálpa honum við sínum kønastu læknum, doyr hann eftir einans 9 mánaðir á trónuni.
Wilhelm II setist á trónuna í 1888 sum keisari av Týsklandi og kongur av Proysen. Henda stjórnartíðin var nógv merkt av politikkinum hjá Otto von Bismarck, kanslara – bæði innanríkis og uttanríkis. Men Wilhelm keisari skúgvar hann til viks og heldur seg vera føran fyri at ráða einsamallan. Ein kend tekning lýsir hesi viðurskiftini: »Loðsurin leggur frá borði«. Loðsurin er Bismarck. Fram á lúnningina hellir seg kapteynurin – keisarin sjálvur. Hetta gekk tó ikki sum fótur í hosu hjá Wilhelm. Fleiri mistøk vórðu gjørd, men tað, sum bjargaði Týsklandi, var at ídnaðurin var í stórari menning um hetta mundið. Tað, sum fólk mintust Wilhelm best fyri, var stremban hansara eftir at menna og nýtíðargera týska herflotan. Ongland var tað landið, sum ráddi á heimsins høvum, men Wilhelm vildi, at Týskland skuldi vera fremri. Og haraftrat hava fleiri hjálond enn Ongland. Sum heild metti Wilhelm Ongland vera tann kappingarneytan, ið tað ráddi mest um at vinna á. Hetta hóast hann hámetti Ongland og ofta vitjaði skyldfólkini í enska kongshúsinum. Victoria drotning var omma hansara.
Á sumri 1914 brast krúttunnan, sum setti eld í Evropa. Morðið í Sarajevo á eysturríkska-ungarska trónarvingin, Franz Ferdinand av Habsburg, var tann hendingin, sum festi í fjúsið. Wilhelm keisari stuðlaði Eysturríki-Ungarn. Og hann varð seinni lagdur undir at hava høvuðsábyrgdina av teim ræðuligastu hendingunum, heimurin inntil tá hevði sæð. Um hann vildi kríggj beint tá, verður enn nógv kjakast um, men 1. veraldarbardagi varð ein veruleiki.


text:
14. februar
14. februar er dagur 45 í árinum í gregorianska kalendaranum. 320 dagar eru eftir av árinum (321 dagar um skotár er).
Í dag er sankta Valentinus dagur.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1919 - Fólkasamgongan verður stovnað; Bolsjevikkar gera innrás í Estlandi.
- 1952 - Vetrar Olympiada byrjar í Oslo í Noregi.
- 1966 - Avstralia innførir decimalsskipanina.
- 1970 - Talvsamband Føroya varð stovnað.
- 1989 - Ayatollah Khomeini sendir út eina fatwa móti høvundinum Salman Rushdie.
- 2014 - Føroyski stuttfilmurin Vetrarmorgun, sum Sakaris Stórá úr Skopun hevur leikstjórnað, vann altjóða filmsvirðisløn á Berlin Filmfestivalinum 2014 í bólkinum GENERATION 14PLUS, virðislønin verður á enskum nevnd The Special Prize of the Generation 14plus International Jury og var á 2500 Evro (umleið 18.000 krónur). Ingun í Skrivarastovu framleiddi filmin, Mikael Blak og Hanus G. Johansen gjørdu tónleikin, høvuðsleiklutirnir spældu Armgarð Mortensen og Helena Heðinsdóttir.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 2015 - Kári á Rógvi (f. 1973)
- 1824 - Jens Christian Svabo (f. 1746).


text:
1923
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 4. apríl - Filmverksmiðjan Warner Bros. verður stovnað í USA.
- 12. apríl - WOSM, World Organisation of the Scout Movement, fær sítt fyrsta altjóða skótasentur, Kandersteg, í Sveis.
- 18. juni - Gosfjallið Etna goysir í Italia og hevur við sær at 60.000 verða heimleys.
- 10. juli - Stórheglingur hevur við sær, at 23 lata lív av kavasteinum í núverandi Russlandi, táverandi Sovjetsamveldinum.
- 13. juli - Heimskenda Hollywood skiltið kemur upp at standa. Teksturin á skiltinum sigur Hollywoodland, og eftir ætlan skal skiltið bert standa uppi í 18 mánaðir. Núverandi Hollywood skiltið við tekstinum Hollywood er frá 1978, tá fyrra skiltið varð útskift.
- 2. august - Amerikanski forsetin Warren G. Harding doyr av hjartaslagi. Varaforsetin Calvin Coolidge tekur yvir embæti forseta.
- 1. september - Jarðskjálvti rakar Japan, og verður roknað við at 142.807 fólk hava lata lív. Ein japonsk rannsókn í 2005 staðfestir at 105.000 lótu lív.
- 7. september - Interpol, International Criminal Police Commission, verður sett á stovn.
- 18. - 26. september - Amerikanskir dagblaðsprentarir fara í verkfall.
- 13. oktober - Ankara verður høvuðstaður Turkalands. Fyrrverandi høvuðstaður var Konstantinopel.
- 16. oktober - Roy og Walt Disney stovna Walt Disney Company.
- 29. oktober - Turkaland verður ein republik, tá Ottoman Keisaradømið fellur.
- 1. november - Finska flogfelagið, Finnair, verður stovnað.
- 12. desember - Ein byrging í italsku ánni Po gevur seg, og hevur við sær at 600 lata lív.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 22. apríl - Bettie Page, amerikonsk modell (d. 2008)
- 29. august - Richard Attenborough, enskur filmleikstjóri og sjónleikari (Jurassic Park) (d. 2014)
- 8. september - Petur Reinert, reiðari og politikari. (d. 1991)
- 17. september - Hank Williams
- 22. september - Peter F. Christiansen, stjóri og politikari. (d. 2012)
- 4. oktober - Charlton Heston, amerikanskur sjónleikari (The Ten Commandments) (d. 2008)
- 4. desember - Demmus Hentze, advokatur og politikari.


text:
DNA
DNA ella DNS er stytting fyri deoksyribonukleinsýra (sýra = acid á enskum). DNA er ein nukleinsýra sum goymir arvfrøðiligu leiðbeiningarnar fyri menningina av eini kyknu ella virusi. DNA er ein long røð av nukleotidum sum stýra raðfylgjuni av aminosýrum í proteinum ígjøgnum arvfrøðiligu koduna.
DNA er, sum sagt, ein røð av nukleotidum. Hvør nukleotid inniheldur ein nukleinbasa, ein sukurbólk (2'-deoxyribosa) og ein phosphatbólk. Nukleinbasin kann vera adenin (A), guanin (G), sytosin (C) ella thymin (T).
DNA er uppbygt sum ein dupultur snyril (spiralur), við eini breiðari kloyvu og eini smalari.
DNA verður margfaldað í eini prosess nevnd replikatión, avritað til RNA í eini prosess nevnd transskriptión, og síðani verða protein framleidd út frá RNA í eini prosess nevnd translatión.


text:
World of Warcraft
World of Warcraft er eitt telduspæl, sum fyrigongur online á ambætarum. Har hittast fleiri milliónir fólk. Fleiri kennast heilt væl og fylgjast í ættum (klanum).
World of Warcraft hevur verið ein sonn peningamaskina hjá felagnum Blizzard. Yvir 10 milliónir brúkarar gjalda fyri at vera við í hesum spæli, sum verður spælt umvegis alnetið.
Tað skuldi upprunaliga vera ókeypis, men so varð ikki. T.e., at tey einans skuldu keypa fløguna, og so var frítt at spæla á alnetinum. Eftir kanningum á marknaðinum kom Blizzard fram til, at tað ikki loysti seg fíggjarliga at lata brúkarar spæla ókeypis.


text:
Stóra Bretland
Stóra Bretland ella Hitt Sameinda Kongsríki Bretlands og Norðurírlands (enskt: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, United Kingdom ella Great Britain) evnir um tey fýra londini Ongland, Wales, Skotland og Norðurírland. Hóast Bretland ikki er so stórt land, hevur tað havt ógvuliga stóra ávirkan á allan heimin. Einaferð var tað ovurstórt heimsveldi, og tí er enskt eitt heimsmál. Høvuðsstaður er London og høvuðsmálið er enskt. Í Stóra Bretlandi búgva umleið 63,3 milliónir fólk (2013) á einum øki, ið er 242.910 km² til støddar.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Stóra Bretland er í søguligum høpi eitt av heimsins størstu og mætastu londum. Bretska kongaríkið fevndi eitt skiftið um meira enn ein fjórðapart av heiminum, og seinast í 19. øld hevði ríkið lagt seg á odda á fleiri økjum, til dømis innan ídnað, sjóvegis flutning og altjóða handil. Í seinastu øld førdi afturgongd á ídnaðarøkinum til, at kappingarførið innan bretsku handilsvinnuna versnaði, samstundis sum sosialir trupulleikar fóru at gera vart við seg. Seinastu árini hevur aftur gingið framá. Við aldarmótið er Stóra Bretland í ferð við at staðfesta seg sum ein av týdningarmiklastu tjóðunum í Evropa við stórari ávirkan á politiska, handilsliga, búskaparliga og mentanarliga økinum, og London er ein av týdningarmestu miðdeplum í heiminum.
Írar vildu ikki vita av enska yvirvaldinum, og í 1922 vóru teir komnir so langt í frælsisstríði sinum, at stórar partur av Írlandi fekk sjálvstýri í Bretska Heimsveldinum. Í 1949 gjørdist Írland óheft lýðveldi.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Síðan 1950-árini er Bretland vorðið alt meiri fjølmentað samfelag. Mong fólk úr gomlu bretsku hjálondunum í Karibia, Afrika og India hava búsett seg í Bretlandi og ríkað bretskt andslív við fremmandu mentanum sínum.
Mangir bretar búgva í býarforstøðum, tí har er reinari og rúmligari og góðir samferðslumøguleikar inn í miðbýirnar, har nógv fólk starva. Bretar eru heimkært fólk, og teir flestu seta sær fyri at eiga egin hús. Bretum dámar betur at búgva í vanligum sethúsum og raðhúsum enn í stórum íbúðarhúsum, og í frítíðini dámar teimum væl at røkja urtagarðin og væla um uttandura og innandura. 89 % búgva í býum og 11 % búgva á bygd.
Bretar eru ítróttahugað fólk. Um veturin spæla teir fótbólt og rugby, og krikket og golf um summarið. Bæði rugby, krikket og golf - ítróttargreinir, sum nú verða spældar um allan heimin - tóku seg upp í Bretlandi, og fótbóltsspælið spratt úr spølum, spæld vórðu á enskum dreingjaskúlum.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Bretska stjórnin situr í London í Onglandi; men tað eru sterkar frælsisrørslur bæði í Skotlandi, Wales og Norðurírlandi. Norðurírar hava sítt egna ting, og tað fáa skotar og valisar um stutta tíð. Tjóðskapareyðkennini í hesum londum verða goymd í sermerktum handverki og siðum. Til dømis eru enn mangir skotar, sum serligar hátíðardagar lata seg í puntuta skjúrt sítt.
Uttanríkispolitikkur[rætta | rætta wikitekst]
Trý viðurskifti eyðkenna serliga bretskan uttanríkispolitikk. Tey eru tætta sambandið við USA, tilknýtið til tey mongu londini, sum eru við í Bretska Samveldinum (The Commonwealth) og sambandið við Evropa, serliga við Evropeiska Samveldið. Eftir valið í 2001 fór Robin Cook frá sum uttanríkisráðharri, og Jack Straw, sum tók við starvinum, gjørdi beinanvegin vart við, at góða sambandið við bæði USA og ES skuldi varðveitast. Bretsku myndugleikarnir eru greiðir yvir, at globaliseringin og teir ágóðar og vansar, hon hevur við sær, á mangan hátt ikki akta vanlig landamørk. Tá ið tað ræður um umhvørvisspurningar, narkotikatrupulleikar og størri samskipaðan kriminalitet, er fragasta loysnin ofta at loysa trupulleikarnar í ymiskum altjóða felagsskapum. Yvirgangsatsóknirnar 11. september 2001 hava tó havt við sær, at meginparturin av bretska uttanríkispolitikkinum seinastu tvey árini hevur staðið í skugganum av hesari hending og bardaganum ímoti altjóða yvirgangi, har Bretland hevur verið hollasti stuðulin hjá USA.
Føroyar og Stóra Bretland[rætta | rætta wikitekst]
Føroyar og Stóra Bretland eru grannatjóðir og hava í mong ár samstarvað væl. Í søguligum høpi hevur leingi verið samstarvað landanna millum á fiskivinnuøkinum, men seinastu tíðina er samstarv eisini fingið í lag til dømis í oljuvinnu, útbúgving, ferðing og mentan. Seinastu árini, hava ávísar broytingar eisini havt við sær, at møguleikarnir fyri meira samstarvi eru mentir. Í Stóra Bretlandi er ein av stóru broytingunum til frama fyri meira politiskum samstarvi helst, at skotska heimastýrið varð stovnsett; men eisini oljuleitingarvirksemið á føroyskum havleiðum, øktir útbúgvingarmøguleikar og betri ferðasamband til grannan fyri sunnan munnu vera atvoldin til, at føroyska-bretska samstarvið er ment.
Samkynd[rætta | rætta wikitekst]
Samkynd í Stóra Bretlandi kunnu skráseta seg í parlagi, men tey verða ikki viðurkend sum hjún; í 2005 varð lógarbroytingin um skrásett parlag samtykt í Bretlandi. Í 1988 setti konservativa stjórnin við Thatcher á odda í verk Section 28. Section 28 var ein reglugerð, sum bannaði lokalum myndugleikum at kunna um samkyndleika, eins og sýna viðurkenning mótvegis samkyndleika [2]. Í 2003 varð Section 28 reglugerðin strikað sambært kongaligari staðfesting. Fram til 2001 hevði Stóra Bretland eisini ein høgan kynsligan lógaldur fyri samkynd. Hann var 21 ár fram til 1994, meðan hann var 16 fyri hinar íbúgvarnar. Í 1994 varð kynsligi lógaldurin fyri samkyndar menn settur niður, men var millum 1994-2001 tvey ár hægri enn fyri helmingin av bretsku íbúgvunum. Í 2005 kundu samkyndir bretar frøðast um, at teir kundu ganga saman í skrásett parlag, og 17. juli í 2013 varð eitt lógaruppskot samtykt, sum loyvir samkyndum bretum og walisarum at giftast tann frá 29. mars 2014. Talan er tó bert um borgarligar vígslur.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Leys av meginlandinum, í útnyrðingspartinum í Evropa, eru Stóra Bretland. Í Sameinda Kongsríkinum eru Skotland, Ongland, Wales, Norðurírland umframt oyggjar og oyggjalond fyri sunnan, vestan og norðan.
Landslagið í Bretsku Oyggjunum og Írlandi er ógvuliga fjølbroytt, og stórur munur er á høgu, grýtutu fjøllunum í Norðuronglandi, Skotlandi og Wales og flata mýrlendinum, nevnt "the fens", í til dømis East Anglia og fruktagóða slættlendinum í Suðuronglandi. Tríggir fjórðingar av lendinum eru dyrkaðir; ógvuliga ymiskt er, hvat velt verður, tað veldst alt um veðurlag, og hvussu jørðin er.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Í Bretlandi tóku fyrst landbúnaðarkollveltingin og síðan ídnaðarkollveltingin seg upp í 18. øld og breiddi seg so um allan heimin. Nú á døgum er tungídnaðurin, sum áður var álitið, ikki so týdningarmikil longur. Tænastuvinnan er tann vinnugreinin, ið mennist mest, til dømis banka- og tryggingarvirksemi. Bretland er sjálvbjargið við olju og gassi, tí landið eigur stórar oljukeldur í Norðsjónum og á markinum ímillum Hetlands og Føroya.
Tungídnaðurin var einaferð stór og týdningarmikil vinna í Bretlandi, men soleiðis er ikki longur. Nú er løtt maskintøknilig vøra, sum maskinur, amboð, bilar og vápn, týdningarmesta útflutningsvøran, og ógvuliga mong fólk starvast í fíggjar- og tænastuvinnuni. Hesar vinnur hava bøtt um bretska búskapin, ið ikki hevur verið væl fyri, mest tí at Bretland má flyta inn nógvar matvørur og rávørur.
Mest eru tað banka- og fíggjarvirksemi, sum hava fingið ferð á aftur bretska búskapin. Prísstøðið í Stórabretlandi er væl lægri enn í Føroyum.