text:
Leygardagurin 29. mars 2014 verður søguligur dagur. Fyri frælsan ítrótt í Danmark, frælsan ítrótt í Føroyum og kanska eisini fyri teg. Hendan dagin verður HM í ½ maraton hildið í Keypmannahavnar gøtum, og verður hetta størsta tiltak innan frælsan ítrótt í Danmark nakrantíð.
Á fyrsta sinni sleppur almenningurin at renna við til eitt slíkt tiltak, og Dansk Atletikforbund hevur fingið loyvi at lata 25.000 rennarar halda til beins saman við heimselituni. Frælsur Ítróttur Føroya hevur sett seg í samband við DAF, og fingið tillutað 100 startnummur til útbreiðslu millum rennarar í feløgunum undir FÍF.
Ætlanin er at gera eina pakkaferð í samstarvi við Atlantic Airways. Fráferðin verður fríggjadag, renning leygardag, og heimferð sunnukvøld. Hetta er so nýtt enn, so enn hava vit ikki fingið nakra kostnaðarmeting frá AA. Sjálv renningin kostar 595 kr. Fyri at fáa hendur á einum av teimum 100 startnumrunum, skulu hesar 595 kr. gjaldast á konto hjá FÍF – konto nr. 9865 – 102.597.4 í Norðoya Sparikassa. Tilmeldingin letur upp mánamorgunin 26. november kl. 8.00!!
Vanliga hevur HM í ½ maraton verið hildið á hvørjum ári, men frameftir verður hetta bert annað hvørt ár. Rutan verður skjót og fløt við ongari ferðslu. Startur og mál verður á Christiansborg Slotsplads, og meiningin er at gista so nær við sum gjørligt. Í sjálvari renningini verður tað kvinnu-elitan, sum leggur fyri. Hálvan tíma seinni fara menninir. Motiónsrennararnir byrja samstundis sum menninir!
Rutan verður skjót og fløt! Enn kunnu broytingar væntast.
HETTA ER EIN EINASTANDANDI MØGULEIKI, AT SLEPPA AT RENNA VIÐ TIL EITT HEIMSMEISTARASKAP – so gerið skjótt av og gjaldið fyri startnummarið. Minnist til: Keyp av startnummari frá FÍF er samstundis tilmelding til pakkaferðina við Atlantic Airways.
Meira kunning verður skjótast gjørligt!
DAF hevur gjørt eina serliga heimasíðu til hetta tiltakið. Hon eitur: http://www.copenhagen2014.dk/cms/?cmsid=443&pageid=8996
Rúgvan av rennarum á Slotsplássinum í Keypmannahavn verður helst størri enn til ½ maraton í Eysturoynni í ár 2000.


c: text/html

text:
Kuldi, regn og vindur er ikki nøkur spennandi kombinatión, tá hon kemur so ofta fyri sum hesa seinastu tíðina. Og tó, at Mentanarheiðurslønir og kjakið um býtið av starvslønunum er undirhaldandi á hvørjum ári, so havi eg saknað at uppliva nýggjar listaframsýningar. Tessvegna var tað ein góð kenla at koma til hús í dag og hyggja í postkassan, tí har lógu heilar tríggjar ferniseringsinnbjóðingar. Og um framsýningarnar vístu seg at vera bert tvær í tali, so ljóða tær áhugaverdar báðar tvær. Onnur er føðingardagsframsýningin hjá Bárði Jákupsson, sum letur upp fríggjadagin klokkan fýra. Ta herligu Bon vivant sjálvsmynd hansara her niðriundir hevur hann gjørt til høvið, linoleumsskurðurin er prentaður í Steinprenti.
Hina framsýningina gleði eg meg ikki minni til, hon er finsk og letur upp sunnudagin klokkan fimm. Har verður installatiónin "Community" hjá heimskendu listakvinnuni Terike Haapoja at síggja, umframt eitt høvuðsverk hjá Titu Vinther, "Mítt segl" og prent hjá finskum listafólkum Outi Heiskanen, Anna Seppälä og Ilona Raipala, sum øll eru framleidd í Steinprenti. Báðar upplatingarnar eru almennar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Archive for juni, 2012|Monthly archive page
Hørputónar
Eg var millum teirra, sum vóru so heppin at sleppa til eykakonsertina fríggjakvøldið, 22. juni í ár, við Jethro Tull í Hørpu í Reykjavík. Onkur har helt meg vera ein ordiligan Tull-fjeppara, at eg var komin heilt úr Føroyum á konsert í Reykjavík. Og tað nyttaði lítið hjá mær at halda uppá, at tað nú var av tilvild. Eg var har nakrar dagar í arbeiðsørindum og hevði lovað mær sjálvum, at eg skuldi ein túr í Hørpu. Og hvat síggi eg ikki, tá ið eg fari at kanna skránna fyri tiltøk har hesar dagarnar? Jú, onki minni enn, at Jethro Tull júst eru farnir undir sína Thick as a Brick konsertferð 2012, og at teir spæla í býnum, har eg eri staddur, og í hølunum, sum mær longdist so eftir at skoða.
So heppin kann man vera.
Í ár eru júst 40 ár síðan LP’in Thick as a Brick hjá Jethro Tull kom út. Talan er um eitt av meistaraverkunum í rock-tónleikasøguni, eitt konseptalbum, sum vit og bransjan kallaðu tað.
Ian Anderson, ímyndin av Jethro Tull skal hava sagt, at teir við Thick as a Brick hermdu eftir LP-útgávum hjá listrockbólkum sum Yes og Emerson, Lake & Palmer, sum um hetta mundið góvu út LPir, sum vóru konseptalbum, ávikavist The Yes Album og Tarkus í 1971. Heilt nýtt var hetta kortini ikki, tí bólkurin The Who gav út rockoperuna Tommy í 1969. Men Jethro Tull vildu so eisini teljast ímillum tey fínu.
Konseptlist, ella hugskotslist er, sambært orðabókunum hjá Sprotanum, “listastevna, ið tók seg upp fyrst í sekstiárunum, og sum hevur ta listfatan, at sjálvt listaverkshugtakið er týdningarmeiri enn sjálvt úrslitið. Tað `veruliga´ listaverkið er ikki luturin, ið listamaðurin skapar, men sjálvt hugtakið aftan fyri verkið.”
Tað sermerkta við Thick as a Brick er, at har eru bara tveir sangir, sum fylla hvør sína plátusíðu, 1. og 2. partur. Tónleikurin er eitt bland av rock, fólkatónleiki og jazz, og hann hevur eisini greiðan dám av klassiskum tónleiki, og hann fellur væl í oyrað. Tvørfloytan hjá Ian Anderson ger eisini allan munin. Hon varð sum kunnugt sýnislutur ella eygnariv og peikipinnur, og hon varð mangan brúkt at reiggja við sum við einum svørði, tá rættiligur futtur var í.
Eitt annað sermerkt og óvanligt var, at teksturin til plátuna, eftir tí, sum stóð at lesa á plátuhúsanum, var skrivaður av einum 8 ára gomlum dreingi, Gerald Bostock, og bólkurin hevði so sett løg til. Og tað var ikki hissini tekstur, torførur at skilja og skrivaður í stream of consciousness stíli. Jethro Tull hava gjørt vart við, at tú skilti ikki tekstin, um tú ikki hevði upplivað øra skemtið hjá Monthy Python fyrst í 1970’unum.
Fólk kjakast enn í dag um, hvat hugtakið Thick as a Brick merkir. Beint fram merkir tað, tá tað verður sagt um fólk, at tey eru Thick as a Brick, at tey eru kúbýtt. Eg minnist at stórilærari D.D., eisini róptur Stóri, plagdi at kalla meg og mínar líkar fyri greytaheilar, og tað man helst vera nakað tað sama.
Fyrsta ørindi í 1. parti endar við hesum orðum:
But your new shoes are worn at the heels and
your suntan does rapidly peel and
your wise men don’t know how it feels to be thick as a brick.
Fólk spyrja enn í dag, hvørjir hesir vísu menn eru, sum ikki vita, hvussu tað kennist at vera kúbýttur. Men tulkingin kann eisini vendast á høvdið, at tað eru teir vísu menninir, sum bara fjasast við veruleikafjara teori, og sum kalla hini kúbýtt, sum í veruleikanum eru Thick as a Brick. Og nú peikar kumpassin knappliga meira í vestan, vit renna okkum í diskursteori og Foucault, og hvør hevði væntað at funnið slíkt í einum fólksligum tónlistaverki. Men sum so mangan sannað áður: tú skalt ikki skoða hundin á hárunum.
Hesin, sum verður skýrdur Thick as a Brick er nú, tá samanum kemur ikki annar enn miðal hampamaðurin, tey, sum liva í veruliga veruleikanum, hann, sum hevur pissað í saltsjógv, ja, og hvør veit, kanska sjálvur Palleba?
Thick as a Brick var eitt rættiligt gjøgnumbrot hjá Jethro Tull, og tað undrar ongan. Hesin bólkur byrjaði sum tungrock-bólkur, sum eisini hevði gott eyga á tí tá populera folk-rock-tónleikinum, og hann fór sum frá leið meira tann vegin. Eg og mong við mær vórðu bergtikin av hesum rokmikla bólkinum, sum fekk fólk at slota og leingjast eftir meira. LPin Stand up kom í 1969 við sermerktum løgum sum A New Day Yesterday, We Used to Know, Reason For Waiting og Nothing Is Easy. LPin Benefit kom árið eftir, m.a. við sanginum Inside, sum útvarpsmaðurin Sonne Smith gjørdi til eitt heimshitt í Føroyum. Longu aftur árið eftir kom Lpin Aqualung við tittullagnum, klassikaranum, við sama heiti og við rockaranum Locomotive Breath og øðrum góðum. Og so sum nevnt í 1972 Thick as a Brick.
Hesi 4 árini vóru eisini besta tíðin hjá Jethro Tull, sum nú høvdu nógv og góð løg at framføra á konsertum.
Eg var á konsert hjá Jethro Tull í 1971, haldi eg tað var, og aftur, tá ið teir vitjaðu í Føroyum fyri nøkrum árum síðan.
Herfyri fóru tíðindi at ganga, at Jethro Tull høvdu ætlanir at gera vart við, at tað vóru liðin 40 ár, síðan Thick as a Brick kom út. Teir ætlaðu sær á konsertferð, og teir ætlaðu eisini, hann náði meg, at gera eitt framhald av Thick as a Brick, nr. 2 sjálvandi. Framhaldið kom í apríl 2012, og tað var hetta framhaldið eg hoyrdi sum annan part av konsertini í Hørpu hetta fríggjakvøldið. Og eg má siga, at eisini her hava Jethro Tull skapt eitt megnarverk. Mær hevur so seinni eydnast at hoyra ‘studioútgávuna’ av Thick as a Brick 2 (ein hevur jú Spotify). Og eisini hesaferð varð eg hugtikin.
Í 2aranum er Gerald Bostock ein maður, sum nærkast teimum fimti. Hann kann nú við sorgblídni hyggja aftur á og meta um, hvussu tað gekk. Ella sum tað verður sagt so beinrakið í fyrsta ørindi:
We all must wonder, now and then,
if things had turned out – well – just plain different.
Chance path taken, page unturned or brief encounter, blossomed, splintered.
Might I have been the man of courage, brave upon life’s battlefield,
Captain Commerce, high-flown banker, hedonistic, down-at-heel?
A Puritan of moral fibre, voice raised in praise magnificent?
Or rested in assured repose, knowing my lot in quiet content.
What-ifs, Maybes and Might-have-beens fly, soft petals on a breeze.
What-ifs, Maybes and Might-have-beens.
Why-nots, Perhaps and Wait-and-sees.
Vit sum hava fylgst við Gerald Bostock kenna hetta aftur. Verðin er ein onnur, trupulleikarnir av øðrum slagi, og vit hava notið gleðina og smakkað sorgina. Tónleikurin á 2aranum ber á sama borðið og er meiri sissaður, friðsamur og stílfastur.
Í okkara tíð við politiskum ørskapi og valdsgerðum er tað eisini vert at taka við hetta statementið hjá Geraldi á 2aranum:
From playing fields to killing fields: just one small step of madness.
Officer training, uniform, boys together shower together.
Rank and file can be just fine but that’s not what we’re here for.
Konsertin hjá Jethro Tull hetta kvøldið í Hørpuni í Reykjavík var av sonnum lívsjáttandi og uppliving, sum tú goymir og minnist.
Men nú mundi eg gloymt nýggja tónlista- og ráðstevnuhúsið hjá íslendingum, Hørpu. Hetta er ikki minni listaverk og dømi um, at íslendingar, ólíkt okkum, hugsa stórt.
Harpa er 28.000 m2 til støddar og liggur niðri við keiina í Reykjavík. Bygningurin er út betongi og glasi og skal lýsa sermerktu náttúru Íslands. Meginhugmyndin eru ymisk krystallskap í ymsum litum, sum skulu hvessa hugin. Tað er teknistovan hjá Henning Larsens í Keypmannahavn, sum hevur teknað húsið saman við arkitektavirkinum Batteríið í Hafnarfirði. Listamaðurin Ólafur Elíasson hevur verið við til at geva glasinum skap. Byggingin byrjaði í 2007, men varð so rakt av bankaskrædlinum. Semja var tó um at halda fram við byggingini, tí eitt hús sum hetta fór at vera nógv vert fyri tjóðina og álitið á framtíðina. Og húsið lat so upp alment í maj 2011.
Og her í stórslignum umhvørvi komu til mín aftur minni frá mínum ungdómsárum. Nú nakað eldri enn Gerald má eg sum hann lata oyruni lurta og tankarnar fjakka og í sorgblídni geva vónini enn ein kjans.
Jú, vit hava nógv at læra av íslendingum og Jethro Tull.


text:
Í gjár útskrivaði Aksel V. Johannesen løgmaður val. Løgtingsvalið verður leygardagin 31. august, og fyrireikingarnar eru farnar í gongd.
Nøkur praktisk viðurskifti skulu uppá pláss í samband við eitt val, og í hesum førum er tað áhugavert, at tveir nýggir flokkar eru við. Framtakið og Føroyaflokkurin stilla upp á fyrsta sinni, og harvið eru 9 ymsikir flokkar.
Les eisini: Enn er tíð at boða frá nýggjum flokki
Flokkarnir skulu hava bókstav. Hetta er nú komið uppá pláss. In.fo skrivar, at Framtakið - fyri rættinum at velja kannabis - fær bókstavin K, ið seinast varð nýttur í samband við løgtingsval var í 2004, tá Hin Stuttligi Flokkurin stillaði upp.
Hetta hevur verið greitt í eina tíð, men nú er tað sambært R7 greitt, at Føroyaflokkurin fær bókstavin L til valið. Í 2008 hevði Miðnámsflokkurin hendan bókstavin.
Sostatt eru bókstavirnir hesir:
A: Fólkaflokkurin
B: Sambandsflokkurin
C: Javnaðarflokkurin
D: Sjálvstýri
E: Tjóðveldi
F: Framsókn
H: Miðflokkurin
K: Framtakið
L: Føroyaflokkurin
Framtakið fær K - Føroyaflokkurin fær L
Nýggju flokkarnir hava fingið bókstavir til løgtingsvalið
Hjalmar Zachariassen - stovnari av Føroyaflokkinum ið hevur eitt L knýtt at sær nú (Mynd: Sverri Egholm)
Í gjár útskrivaði Aksel V. Johannesen løgmaður val. Løgtingsvalið verður leygardagin 31. august, og fyrireikingarnar eru farnar í gongd.


text:
Nýggjur Hvalbiartunnil hevur leingi verið ávegis, og nú verður hol sett á. Verkætlanin við tilhoyrandi vegagerð er komin so væl áleiðis, at fyrsta skotið nú verður latið av.
Hetta fer framhósdagin 27. juni klokkan 15 nærhendis tunnilsmunnanum hvalbiarmegin. Ein tekning, sum vísir, hvar hátíðarhaldið fer fram, kann takast niður her.
Tað verður Árant Andriasson, virkandi stjóri á Landsverki, sum fer at bjóða vælkomin úti í Nesi nærhendis, har skotið skal latast av. Síðani verður tað borgarstjórin í Hvalba, Janus Thomsen, sum fær orðið. Aftan á hann fer Kristin Michelsen, borgarstjórin á Tvøroyri, eisini at bera fram eina heilsan.
At enda fær landsstýrismaðurin í samferðslumálum, Heðin Mortensen, uppgávuna at lata fyrsta skotið av, og hann fer í hesum sambandi eisini at siga nøkur orð, skrivar Landsverk á heimasíðuni.
Aftan á hetta bjóðar Landsverk øllum væl komin til kaffi og lætt ábit inni í Roynhøllini, har møguleiki eisini verður at taka orðið. Jón Sigurdsson, stjóri á Articon, fer millum annað at hava eina stutta kunning inni í Roynhøllini um arbeiðið á staðnum og um, hvørja árvirkan hetta fer at hava fyri økið.
Fakta um nýggjan Hvalbiartunnil
Tunnilslongdin verður 2,5 kilometrar, tilkoyringarvegurin trongisvágsmegin 0,9 kilometrar, og hvalbiarmegin 2,3 kilometrar. Samlaði kostnaðurin er sambært verklagslógini 272 milliónir krónur. Umframt arbeiðstakaraútreiðslur fevnir samlaða játtanin eisini um prosjektering, prosjektleiðslu, ráðgeving, eftirlit, el-arbeiðstøku og annað.
Fakta um verandi Hvalbiartunnil
Hvalbiartunnilin, sum var tikin í nýtslu í 1963, er elsti tunnil í Føroyum. Nakrar dagføringar eru gjørdar, men tunnilin er lágur og einbreytaður. Bæði tunnil og vegur liggja høgt, eins og vegurin eru smalur og í brattara lagi. Tunnilin lýkur ikki dagsins krøv til trygd, dygd og ferðslu, eins og farleiðin er ein forðing fyri vinnumenning og útbyggingum í bygdunum norðan fyri tunnilin.


text:
Tørvar tær fíggjarligan stuðul til tína verkætlan?
Hevur tú umhugsað at granska eftir lesnaðin? Ella ert tú bara forvitin at vita meira um, hvørjar møguleikar tú hevur at fara undir nýggjar verkætlanir?
Mánakvøldið 6. mars verður kunningartiltak í Føroyahúsinum í Keypmannahavn um møguleikar fyri at søkja um fíggjarligan stuðul til gransking og menning. Tað eru MFS og Granskingarráðið, sum skipa fyri.
Á tiltakinum verður kunnað um møguleikar fyri at søkja um stuðul úr Granskingargrunninum til verkætlanir, sum hava tilknýti til Føroyar ella sum hava týdning í føroyskum høpi. Eisini verður kunnað um møguleikarnar fyri at søkja um stuðul úr Horizon 2020, sum er granskingargrunnurin hjá ES kommissiónini. Føroyar hava atlimaskap í Horizon 2020 og gevur hetta góðar møguleikar t.d. at koma til Føroya við fíggjarligum stuðli úr Horizon 2020.
Á skránni verða framløgur við Anniku Sølvará, stjóra í Granskingarráðnum og Mariu Húsgarð, NCP-samskipara.
Eisini verður høvi at hoyra um ítøkiligar royndir við at søkja stuðul og at vera ph.d.-lesandi frá Louise Meier Carlsen, sum er innskrivað til ph.d.-lestur á Københavns Universitet, og undirvísir og granskar á Fróðskaparsetrinum.
Aftaná verður møguleiki at seta spurningar og at umrøða ítøkiligar ætlanir.
Tiltakið er ókeypis!
Tú kanst siga frá, at tú er áhugað/ur í tiltakinum her
MFS og Granskingarráðið


text:
Lyftuútbúnaður skal gerast soleiðis, at trygdin er nøktandi.
Vísast kann til kunngerð um lyftir og til donsku kunngerðina ”Bekendtgørelse om anvendelse og opstilling af elevatorer m.v.”
Víst verður somuleiðis til kap. 3.2.2, stk. 6 um atkomuviðurskifti.
Ásetingin er galdandi í sambandi við nýbygging og innlegging av nýggjum lyftuútbúnaði í verandi bygning.
Natúrligt luftskifti ella mekanisk útsúgving skal vera frá lyftuslokum. Maskinrúm skulu hava luftskifti.
Mekaniskt luftskifti kann vera útsúgving ella javnviga mekaniskt luftskifti.
Væntaða nýtslutíðin í tímum um samdøgrið ella væntaði nýtsluflokkur verða lýst av eigaranum av bygninginum.
Ravmagnsnýtslan til lyftur, grundað á væntaðu nýtslutíðina í tímum um samdøgrið, skal upplýsast.
Aninýtslan skal eisini upplýsast.
Nýtslan skal kunna mátast.
Ravmagnsnýtslan til lyftur fevnir ikki um orkunýtsluna til upphiting og møguliga køling av lyftuslokum og orkunýtslu til luftskifti av slokum. Henda orkunýtsla er fevnd av hinum ásetingunum í kap. 7, Orka og kap. 8, Innleggingar. Ravmangsnýtslan fevnir heldur ikki um ljós við slokuhurðarnar á hæddunum.


text:
Basim á Summar Festival
Basim er nógv meira enn ein klisjé kærleikssangur.
Basim er føddur og uppvaksin í Danmark, men hevur marrokanska bakgrund. Evnini at syngja og spæla tónleik komu tíðliga til sjóndar, og tá ið Basim sum 15 ára gamal luttók í X Factor, gjørdist hann ein av størstu profilunum, sum hevur verið í donsku kappingini.
Basim hevur eisini dugað væl at fóta sær eftir kappingina. Hann hevur gjørt tvær tónleikaútgávur, umframt at hann hevur skrivað sangir og luttikið í eitt nú sangleiki. Í vár var Basim við í Grand Prixnum, og umboðaði Danmark í europeisku kappingini við frálíka sanginum Cliche Love Song. Hesin sangur kom so væl frá kappingini, at hann hevur verið at finna á hitlistum kring Europa.
– Skuba duba dabda dididaj, syngur Basim, og hóast røttu orðini kanska eru trupul at finna, er sangurin lættur at verða tikin við av.
Basim spælir í summar og í heyst yvir 50 konsertir í Danmark og aðrastaðni, og í august verður hann við á Summar Festivalinum.


text:
Tveir útlendskir bólkar afturat á Vágsbø
Nú leggur Summar Festivalurin tveir útlendskar bólkar afturat skránni, har poppikonið Cliff Richard og veitslubólkurin Hermes House Band longu eru kunngjørd sum tvey av høvuðsnøvnunum.
Úr Noregi kemur glóðheiti bólkurin HighasaKite, sum spælir nýskapandi og hugtakandi popptónleik. HighasaKite skal spæla á stóru europeisku festivalunum í summar, og í heyst skulu tey á konsertferð í USA.
– Í fjør bjóðaðu vit okkara gestum Lukas Graham, sum síðani er blivin ein heimsstjørna. Nú kunnu fólk uppliva tað næsta stóra, HighasaKite úr Noregi, siga fyrireikararnir av Summar Festivalinum.
Úr Írlandi kemur nýggi bólkurin Boyzlife, sum er mannaður við Brian McFadden úr Westlife og Keith Duffy úr Boyzone. Teir hava gjørt nýggjan bólk og framføra tað besta hjá dreingjabólkunum Westlife og Boyzone.
Brian McFadden er gamal kenningur hjá Summar Festivalinum, tí í 2005 hevði hann eina framúr konsert á Vágsbøi. McFadden tók festivalin og føroyingar við stormi, og síðani framførsluni hevur hann ynskt at sleppa aftur til Føroya at vitja.
HighasaKite og Boyzlife spæla við fleiri enn 30 øðrum bólkum á SummarFestivalinum, sum verður hildin í døgunum frá 4. til 6. august.


text:
Róðrarsamband Føroya hevur avgjørt, at skipað verður ikki fyri FM kappróðri í ár. Róðrarsamband Føroya hevur í kvøld kunnað kappróðrarfeløgini um avgerðina, og kappróðrarfeløgini taka undir við avgerðini hjá Róðrarsambandi Føroya.
Róðrarsamband Føroya gjørdi saman við kappróðrarfeløgunum eitt uppskot um, hvussu venjing kann skipast, og hvussu kappróður kann avgreiðast við atliti at tilmælunum frá myndugleikunum um smittufyribyrging.
Koronaráðgevingin hevur mett um uppskotið, sum varð gjørt um skipan av kappróðrinum í ár.
Koronaráðgevingin metir ikki, at tað er møguligt at rógva kapp á tryggan hátt út frá einum heilsufrøðiligum sjónarmiði í koronatíðum. Fjarstøðan millum bekkirnar er ov stutt og andingin hjá rógvarunum av góðum grundum stór og kraftmikil. Hetta hevur við sær, at eitt felags útandingarsirm vil liggja um bátin, so allir rógvarar eru í smittuvanda. Mett verður ikki, at møguleikar eru fyri verndarátøkum so sum maskum og handskum. Koronaráðgevingin mælir tí frá at rógva kapp í ár.
Vísandi til greiðu boðini frá Koronaráðgevingini, mælir Róðrarsamband Føroya somuleiðis frá, at vant verður í bátunum.
Róðrarsamband Føroya harmast um støðuna, men vit meta ikki, at vit kunnu víkja frá greiðu niðurstøðuni hjá Koronaráðgevingini


text:
Kiel
Kiel er havnarbýur í Norðurtýsklandi. Hann liggur báðumegin Kielarfjørðin við Eystrasaltið.
Býurin er høvuðsstaðurin og størsti býur í týska stakríkinum Schleswig-Holstein. Hann er týdningarmesta herflotahavnin í Týsklandi.
Í 2018 búðu í Kiel uml. 247.500 fólk.
Kiel er universitetsbýur. "Christian-Albrechts-Universität" varð sett á stovn í 1665 og var um hetta mundið norðasta universitetið í tí Heilaga rómverska ríkinum.
SøgaEdit
Kiel varð grundlagdur í 13. øld. Upprunaliga navnið á miðlágtýskum var Holstenstadt tom Kyle
- Í 1242 fekk Kiel býarrættindi.
- Í 1283 gjørdist býurin limur í Hansa-samgonguni.
- Í 1518 varð býurin útihýstur frá samgonguni.
- Í 1665 varð lærdi háskúlin settur á stovn.
- Í 1773 gjørdist Kiel danskur býur.
- Í 1813 hersetti Svøríki býin.
- Í 1864 hersettu Eysturríki og Prussland býin.
- Í 1866 verður Schleswig-Holstein landslut í Prusslandi og Kiel gerst høvuðsstaðurin.
- Í 1946 gerst Schleswig-Holstein stakríki við Kiel sum høvuðsstaður
KielarfriðurinEdit
Friðarsáttmálin millum Danmarkar og Svøríkis: Eftir samráðingar í fýra dagar varð friðarsáttmáli undirskrivaður í Kiel í Holsteini 14.-15. januar 1814 - á tí sonevndu Kielar-náttini.[1][2][3]
MyndirEdit
Sí eisiniEdit
Ávísingar úteftirEdit
- Almenna heimasíða, kiel.de
- Kiel, wikivoyage.org (á týskum)
- Kiel, wikivoyage.org (á enskum)
KeldurEdit
- ↑ Helgoland og Norðurhavsoyggjar, fsj.fo
- ↑ Ljónið út, veðrurin inn, Norðlýsid Nr. 18 - 28. mai 2014, bls. 8
- ↑ Kielfreden, kongehuset.no


text:
Heilsufrøðingur
Heilsufrøðingurin í Sandoynni
Elsa Vest er heilsufrøðingur í Sandoynni. Hon arbeiðir 30 tímar um vikuna, sum er býtt soleiðis:
Mána- og fríggjadag arbeiðir hon við pinku- og smábørnum og familjum teirra.
Týsdagar er hon á Meginskúlanum og arbeiðir við teimum størru børnunum.
Hósdagar er hon í bygdaskúlunum.
Mammubólkar eru fríggjadagar eftir tørvi.
Arbeiðsøki og uppgávur hjá heilsufrøðinginum síggjast á heimasíðuni hjá gigni – www.gigni.fo
Elsa Vest
tlf 562334
teldupostur: elsav@gigni.fo
Gigni - Heilsufrøði til børn & ung, er ætlað øllum barnafamiljum í Føroyum.
Stovnurin veitir heilsufrøðiliga tænastu til smábarnafamiljur eins og til skúlabørn/tannáringar.
Stovnurin virkar fyri, at børn fáa eina jaliga og mennandi lívsbyrjan og heilsugóð barna- og ungdómsár. Eisini verður dentur lagdur á at styrkja og menna foreldraførleikan og økja tilvitanina um leiklutin sum familjan hevur.
Familjur, ið flyta til landið í styttri ella longri tíðarskeið, eru eisini umfataðar av skipanini og eru vælkomnar at seta seg í samband við Gigni, annaðhvørt við at ringja til skrivstovuna í Tórshavn ella til heilsufrøðingin í økinum. Yvirlit finst undir teiginum starvsfólk. Meira kann lesast um Gigni HER


text:
Fyri at kalla seg “Six Major’s finisher” so er neyðugt at fáa lagt Tokyo Marathon undir sínar føtur, og tá ið hetta er eitt av mínum málum so varð avgjørt longu í mars mánað í 2018 at vit skuldu til Tokyo at renna marathon í mars 2019. Tað er trupult at fáa startnummar til Tokyo Marathon tí mátti meldast til í góðari tíð.
Hópurin hjá okkum, sum hevði valt at melda seg til hesa marathon renning taldi 7 pør, men tíverri so mátti eina pari bert fáar dagar áðrenn fráferð, melda avboð.
Tá ið tað var melda til so langt frammanundan, hevði eg líkasum hug at útskjóta seriøsa venjing. Eg hugsaði eg havi góða tíð, men tíðini líkt so gongur hon skjótt og áðrenn eg vistu av, so var næstan ov seint at fáa gongd á venjingini. Ofta verður tikið til at tað skal vera pláss fyri einari punktering, altso ein skaði kann gott stinga seg upp, og so var eisini hjá mær.
Eg byrjaði mína marathon venjing í oktober. Frá at hava runnið lítið mánaðarnar frammanundan so økti eg venjingina til heilar 350 km í oktober, og mín sann um eg ikki punkteraði, fyrst í november mánað fekk eg skinnabeinsbruna, og hetta gjørdi at eg ikki rættuliga fekk gongd aftur á vengjingina fyrr enn í desember. Og mítt sera amitiøsa mál um at koma undir 3 tímar var nú veruliga í vanda.
Eg fekk tó vant væl, og kom yvir skaðan, og faktiskt hevði eg góðar vónir um at eg fór at klára at koma undir 3 tímar.
Vit fóru úr Danmark seinnapartin mikudagin 27. febuar, og lendu í Tokyo 11 tímar seinni, og tá ið klokkan skuldu flytast fram 8 tímar var tað longu blivi hósdagur, og ein heilur dagur lag fyri framman. Eg fekk ikki sovi nógv í flogfarinum, sum annars ein skilamaðurí Havn, sum hevði roynt Tokyo Marathon, legði mær eina við, at tað var gott at fáa nakrar tímar í flogfarinum fyri ikki at vera so troyttur tá ið vit komu til Japan.
Um túrin sum heild kann eg siga at hann var eitt satt upplivilse, og heilt sikkurt kunnu vit millum annað takka okkara super góða ferðaleiðara Ethan fyri tað. Hann er upprunaliga amerikanari, men flutti sum smádrongur til Danmarkar, er giftur japnaskari kvinnu og tosar japanskt flótandi. Hann segði okkum at hann hevði verið trummusláari í Danmarks Radio Big Band í heili 27 ár, og hevði í sínum ungu árum verið í Føroyum og spælt jazztónleik. Stuttligt at hoyra hann siga frá um Japan, eisini eitt fornoyilse at vitja ymisk japansk matstøð, hann hevði valt út. Vit veruliga upplivdu Japan saman við einum Japan kennara.
Vit høvdu nakrar dagar at fáa døgnrytmuna uppá pláss, so tá ið sunnudagurin kom vóru vit mentalt til reiðar at leggja gøturnar í Tokyo, heimsins stórsta býi, undir okkara føtur. Men veðurguðarnir vóru ikki á okkara síðu, so tá ið vit koyrdu til startin, og meðan vit bíðaðu at vera sett í gongd, regnaði tað illa og tað var nokkso kalt, einar 6 gradir. Ikki júst bestu umstøður at renna eina góða tíð.
Eg og Henry Olsen skuldu starta saman, so vit fylgdust til startin, tá ið eg hevði ynskt honum góðan túr og startskoti var lati, sá eg ikki í halaferðina á Henry, og hann kláraði eisini at renna eina fína tíð, so mikið góða at hansara six major í snit er undir 3 tímar, tað er sera flott. Hjá mær gekk fínt, helt eg, inntil eg legði til merkis at mítt ur slettis ikki gav mær røtt data at renna eftir. Tá ið eg kom í mál hevði eg sambært urinum runnið 44 km. Eg skuldi heldur havt sligi autolap frá og hildi meg til km skeltini. Hetta er so eina áminning til næstu ferð. Mítt garmin toldi nokk ikki øll háhúsini og øll fólkini.
Men hóast alt so eri eg sera væl nøgdur við mítt avrik, eg rann nokkso stabilt, burtursæð frá teimum seinastu 5 km, tá ið eg nokk innsá at tað ikki fór at eydnast mær at røkka málinum eg hevði sett mær. Eg kom í mál við tíðini 3 tímar 4 minuttir og 37 sekund (3:04:37) og eg eri nøgdur.
Tað regnaði illa tá ið vit komu í mál, og vegurin eftir posanum við skiftuklæðum, vit høvdu lati inn, var ein sonn marra, sera kalt og langt at ganga. Tíbetur so fann eg ein ovurfegna Henry við sínari six star medalju, vit fylgdust til stóra høll har vit fingu okkara skiftuklæðir. Vit høvdu á orði hvussu stóran týdning veðrið hevur, um tað hevði verið sól og einki regn so hevði tað verið eitt spæl at ganga eftir klæðunum. Eg fari tó ikki so langt at siga at eg hevði komi undir 3 timar um veðrið hevði verið betur, men kanska hevði eg runnið 1 minutt betur. Mín venjingarstøða var ikki til eina tíð undir 3 tímar má eg bara ásanna.
Nú er so Tokyo Marathon avgreitt, og manglar mær bert 2 fyri at eg kann kallað meg Six Star Finisher. Um lív og heilsa vil tað, so renna vit Chicago Marathon 13. oktober í ár og ætlandi so renna vit Boston Marathon í 20. apríl 2020.
Restina av túrinum í Japan vóru vit vanligir turistar og undir kønari leiðslu av Ethan, vitjaðu vit gamla høvuðsstaðin Kyoto við sínum túsundtals templum, vit sóu eisini Hiroshima, har sóu vit einastu veitveittu húsatoftini eftir atombumbuna, og vit vitjaðu eisini eina heilaga oyggj.
Vit høvdu ein fínan túr í Japan og Tokyo marathon var bara heilt ok, rutan er fløt og góð, men veðrið má sær sjálvum ráða.


text:
HB vann sum væntað stórt á Sandi í útsettu fjórðingsfinaluni, men tað var ikki fyrrenn í 64. minutti, at steypavinnararnir øktu.
Tá var tað Jákup Thomsen, ið sló til. 23-ára gamli áleyparin hevur verið ógvuliga nógv skaddur seinastu árini, og hetta var hansara fyrsta mál fyri besta liðið hjá HB, síðani hann kom aftur í fjør. Jákup Thomsen hevur skorað seks mál fyri næstbesta liðið hjá HB - í samanlagt 15 dystum í ár og í fjør - og í sínum tíggjunda skrásetta dysti fyri besta liðið hjá barndómsfelagnum, og sínum fyrsta steypadysti, skoraði Jákup Ludvig Thomsen tvey mál.
Málini síggjast ovast í greinini
Jákup L. Thomsen er nú av álvara á veg aftur eftir lang tíðarskeið úti við skaða (Mynd: Sverri Egholm)
HB økti tvær ferðir afturat, har liðformaðurin og miðverjin Hørður Askham eisini kom á máltalvuna. Úrslitið merkir, at HB og NSÍ hittast í aðrari hálvfinaluni í kappingini um Løgmanssteypið. Í hinari eru tað Víkingur og B36. Fyrru hálvfinalurnar verða leiktar 20. ella 21. november, meðan seinnu verða leiktar 27. ella 28. november.
FInalan um løgmanssteypið verður 4. desember.
B71 - HB 0-5 (0-1)
17’ Steffan Radosaljevic 0-1
64’ Jákup L. Thomsen 0-2
70’ Jákup L. Thomsen 0-3
75’ Michal Przybylski 0-4
77’ Hørður Askham 0-5
Les eisini: HB spældi seg í hálvfinaluna
Tøl: Faroesoccer
Sjónband: FSF Varpið


text:
Eftir at seinasta tunnilsskotið í Rókini var latið av, var alment hátíðarhald í Løkshøll, har talur blivu hildnar og fólk fingu kaffi og kaku.
Fyrst helt Heðin Mortensen, samferðslumálaráðharri, røðu. Eftir tað hildu teir tríggir borgarstjórarnir við Skálafjørðin røðu hvør eftir annan. Niðanfyri er røðan hjá borgarstjóranum í Nes kommunu, Jóhannus Danielsen, endurgivin.
—
Góðan dag øll somul. Hetta er ein hugaligur og søguligur dagur hjá okkum øllum, nú vit fara um ein av varðunum í hesi stóru verkætlan, og skotið er ígjøgnum Í Rókini og tunnil er millum armarnar báðar, á Skálafjørðinum, og bert gott 300 m eru eftir, til Eysturoyartunnilin er liðugt borðaður, um 3 vikur ella so.
Fyri uml. 100 árum síðani kom maður við leypi norðan úr Gjógv, leiðin gekk út á Nes. Í leypinum hevði hann sína 2 ára gomlu dóttir, sum hann skuldu lata til fosturs, hjá ommuni og abbanum. Kona hansara, og mamma dóttrina, var júst deyð, og hann sat eftir við 5 smáum børnum. Vegastrekkið úr Gjógv út á Nes er uml. 40 km eftir landsvegnum. Vit kunnu ikki ímynda okkum, hvussu hart tað hevur verið fyri pápan at lata dóttrina verið eftir á Nesi. Tung hevur gongan verið, við leypi á bakinum, yvir fjøll og gjøgnum dalar út á Nes, men enn tyngri má ferðin heimaftur hava verið, við tómum leypi.
2 ára gamla dóttirin var Malla Olsen á Toftum, sum í dag er elsta fólk í Føroyum, 104 ára gomul.
Fyri 100 árum síðani vóru eingir vegir og næstan einki regluligt samband sjóvegis. Skuldi ferðast, ella postur førast bleiv skjútsa, og skjútsskipanir vóru í gildi, bæði á sjógvi og landi.
Tá, og í tíðini aftureftir, var nógv sjóvegis samband við Skálafjørðin og høvuðsstaðin, umvegis Nes. Á Nesi sat prestur, sum næstan altíð eisini var próstur. Prestar og próvstar høvdu javnan ørindi í Havn, bæði í prestaørindum, men eisini í politiskum ørindum, eftir at próstur gjørdist fastur limur í løgtinginum. Sambært bygdasøguni Nes, Toftir, Saltnes, sum kom út í 2017, og sum rithøvundurin Helgi Jacobsen hevur skrivað, lýsir hann sera væl gomlu skjútsskipanina. M.a. verður greitt frá skylduni at skjútsa, og at skipanin var illa lýdd, serliga hjá teimum, sum búðu nær Havnini, og annars nærhendis har prestar og embætisfólk búðu.
Sum nevnt hevur tað altíð verið nógv samband millum Skálafjørðin og Havnina, og í 90 ár var regluligt samband við ferðamannabáti. Tað byrjaði við Ruth hjá Mjólkarforsýningini í 1908, sum sigldi regluliga inn á Skálafjørðin og norður í Sundalagið. Tá kostaði ferðaseðilin inn á Toftir 50 oyru. Síðani kom Tróndur í 1926. Hann var at meta sum luksusbátur við salong niðriundir og roykisalong.
Í 1939 fekk løgtingið allan rætt til strandfarasigling, og yvirtók seinni eisini Skálafjarðaleiðina frá Mjólkaforsýningini. Tað komu onnur skip, Sigmundur í 1950 og ein nýggjur Tróndur kom í 1967, sum eisini kundi føra bilar. Hann minnast fleiri okkara. Eftir at ferjulegan á Toftum var liðug fyrst í 70´inum, bleiv Tofta havn føst havn hjá Strandafaraskipunum á eystara armi á Skálafjørðinum. Vit minnast allar rutubilarnar, sum savnaðust á Toftum fyri at flyta fólk og post inneftir eystara armi, og um Gøtueiði til bygdirnar í Gøtu, Fugafjarðar og Leirvíkar, har Ternan flutti ferðafólkini víðari til norðoyggjar. Eftir Trónda kom Dúgvan í 80´inum, sum var eitt uppaftur størri skip, sum kundi taka størri bilar og trailarar. Seinni, í 90´inum, eftir at tunnilin millum Kollafjørð og Kaldbak var liðugur, sigldi Ternan I og tá Skálafjarðasiglingin bleiv niðurløgd beint undan aldarskiftinum, sigldi Pride í eina stutta tíð. Virksemið hjá Strandferðsluni hevði stóra ávirkan á dagligdagin á Toftum.
Umframt at flyta fólk og farm, so blivu tíðindir eisini flutt millum bygdirnar við ferðamannaskipunum. Eg gekk í skúla og arbeiddi í Havn í uml 12 ár, og sigldi tá fast við strandfaraskipunum til siglingin helt uppat. Eg minnist, at abbi mín á Nesi plagdi at spyrja meg um nýggjheitir úr Havn. Eg hevði ongantíð nakað at siga frá, tað skilti hann einki av. Men eg skilti tá, hvønn týdning sjóvegis sambandið gjøgnum tíðina, eisini hevur havt á tíðindaflutningin.
At missa sjóvegis sambandið við høvuðsstaðin var ein stórur missur fyri okkum á Skálafjørðinum, ikki minst fyri okkum í Nes kommunu.
Tá strandferðslan legði Skálafjarðarsiglingina niður, vístu teir til bussleiðina. Frá sigling uppá ein góðan hálva tíma, til koyring uppá ein góðan fullan tíma hvønn vegin. Nógv fólk ferðaðust eisini um tað mundi úr Nes kommunu til høvuðsstaðin til arbeiðis, og vit vóru 4, sum avtalaðu at koyra saman í privatbili. Nógv verður sjálvandi práta á tílíkum túrum, men eg kann minnast, at afturvendandi evnið var ger av undirsjóvartunli millum Streymoynna og Skálafjørðin.
2 av teimum sum eg koyrdu saman við, vóru Martin V. Heinesen og Tummas Eliasen, 2 av pionerunum aftan fyri hesa verkætlan, sum vit hátíðarhalda í dag.
Sum jarðfrøðingur var Martin V. Heinesen við í jarðfrøðisliga arbeiðinum av Vágatunlinum. Hann kendi tí sera væl tað verkætlanina, bæði tekniskt og fíggjarliga. Vit kunnu siga, at Martin kastaði fyrsta steinin. Eitt heystarkvøld í 2002 setir hann seg í samband við nærmasta grannan, Símun Johannesen, sum tá var bygdarráðslimur og seinni borgarstjóri í Nes kommunu, og vísur honum eina ætlan um at gera ein Skálafjarðartunnil. Við sínum drúgvu royndum innan jarðfrøði og Vágatunnilsprojektinum sum grundarlagi, hevði Martin V. Heinesen gjørt uppskot um ger av undirsjóvartunli, sum eisini innihelt eina kostnaðarmeting. Við almennnum ferðslutølum hevði hann rokna út, hvussu íløgan kundi rindast aftur við brúkaragjøldum.
Teir báðir vóru sannførdir um, at talan var um eina so góða verkætlan, ikki minst fíggjarliga, og at arbeiðast mátti meðan jarnið var heitt. Teir kontaktaðu síðani fíggjarmannin Tummas Eliasen og verkfrøðingin Niclas Foldbo, sum hevur nógvar royndir við tunnilsverkætlanum. Teir fóru í holt við at arbeiða meira við hugskotinum, gjørdu kanningar og útvegaðu ymiskt tilfar. Á einum almennum fundi á Svangaskarði tíðliga í 2003, bleiv ætlanin løgd alment fram á fyrsta sinni, har kommunu- og landspolitikkarar vóru bondir við. B68 húsið var fullsett av fundarfólki. Undan fyrstu framløguni hevði fundur verið millum stigtakararnar og teir 4 borgarstjórarnar á Skálafjørðinum (tá var Skála kommuna framvegis ein kommuna). Borgarstjóranir stuðlaðu ætlanini, og vóru seinni við til at fíggja part av kanningararbeiðnum.
Ætlanin á fyrsta almenna fundinum var væl móttikin. Fyrireikarnir fóru nú av álvara undir nærri kanningar og høvdu fleiri útlendskar ráðgevarar á vitjan, m.a. íslendska stjóran í undirsjóvartunnilsfelagnum á Hvalsfirði í Íslandi, sum eisini helt, at hetta var ein sera góð og burðadygg verkætlan. Eftir fyrstu almennu framløguna kom løgfrøðingurin, Ingi Højgaard, uppí arbeiðsbólkin.
Arbeitt var við ætlanini frá 2003 til 2005, og í 2005 bleiv umsókn handað landsstýrinum, frá P/F Skálafjarðatunnilinum, um loyvi til at gera tunnilin. Tað vóru kommunurnar við Skálafjørðin og Kaupthing, sum varaðu av P/F Skálafjarðartunlinum.
Nógv hildu, at hetta var ein óneyðug ørvitis verkætlan, og nógv yvaðust, um hetta nakrantíð fór at verða til verunleika.
Føroyski fjølmiðlaheimurin hevði eisini stóran áhuga í hesi spennandi verkætlan. Nógvir spurningar og yvamál vóru viðgjørd, t.d. var nógv kjak um linjuføring, kostnað, tíðarætlan, fígging v.m. Ein kritiskur tíðindamaður setti m.a. einum verkfrøðingi, sum hevði nógvar royndir í tunnilsarbeiði, einaferð spurningin, hvat hann helt um hesa verkætlan, sum 5 tilvildarligir Toftamenn høvdu skotið upp og fyrireikað. Hann svaraði, at hann hevði fult álit á teimum upplýsingum, sum komu fram um verkætlanina, tí fyrireikarnir vóru sera væl kvalifiseraðir til tílíka verkætlan, tí teir høvdu nógva og viðkomandi vitan innan jarðfrøði, verkfrøði, løgfrøði, búskaparfrøði og politik.
Men, m.a. av politiskum orsøkum og av fíggjarkreppuni, sum rakti allan heimin í 2008, dróg tað út við verkætlanini. Ikki fyri enn í 2012, tá Kári P. Højgaard var blivin landsstýrismaður í innlendismálum, bragdaði aftur. Hann staðfesti, at áhugi ikki var fyri, at almennu Føroyar fóru undir tunnilsverkætlanina og fór tískil at kanna um privatir íleggjarar høvdu áhuga fyri verkætlanini. Hetta er helst ferskt í minninum hjá okkum flestu, og vit minnast, at avtala var klár at undirskrivað við CIP (Copenhagen Infrastructure Partners), fyrst tann 27. Juni 2013, og sum bleiv útsett til 31. August 2013.
Undirskrivngarstaðurin skuldi verða her í Løkshøll, og songkvinna var bíløgd, sum skuldi syngja til tiltakið. Nú eru vit so her, 6 ár seinni. Øll minnast piparnøturnar og politiska rokið, og tann søgan endaði við, at Kári P. Højgaard mátti takka fyri seg sum Innlendismálaráðharri.
Men eldur var komin í kyndilin aftur, tí minni enn eitt ár seinni, á summarmála 2014, samtykti eitt einmælt løgting at stovna eitt partafelag, at byggja og reka ikki minni enn 2 undirsjóvartunlar, Eysturoyartunnilin og Sandoyartunnilin. Hugskotið til verkætlanina, sum teir 5 toftamennirnir høvdu byrjað uppá og arbeitt við, var nú so gott, at tað kundi fíggja 2 undirsjóartunlar. Upprunaliga verkætlanin er tó nakað broytt, t.d. viðv. linjuføring og tunnilsmunnum.
Ein stórur partur av kostnaðinum, á so stórari verkætlan sum hesari, er fíggjarkostnaður. Í fyrstu kostnaðametingunum var fíggingin mett at kostað 7 prosent, og tá avtalan verður undirskrivað, gott 10 ár seinni, er fíggjarkostnaðurin gott og væl helvtina minni. Hetta hevur stóran týdning fyri burðardygdina í verkætlanini, og man kan siga, at tað tískil var heppi, at tað dróg út við at koma ígongd við arbeiðnum.
Nú 5 ár eftir samtyktina í løgtinginum, er boringin skjótt liðug, og tunnilin kann takast í nýtslu komandi ár. Fari at takka fyrireikarunum, sum eg havi nevnt frammanfyri, og politisku skipanini, fyri at Eysturoyartunnilin verður verunleiki.
Síðstu árini eri eg ofta spurdur, hvønn týdning og hvørja ávirkan tunnilin kemur at hava á Nes kommunu, Skálafjarðarøkið ella alt meginøkið sum heild. Eingin kann hava nakað endaligt svar, men eingin yvi er um, at tunnilssambandið millum Skálafjørðin og høvuðsstaðin, eitt økið sum íalt fer at telja helvtina av landsins íbúgvum, við føroya bestu náttúruhavn, fer at skapa ein dynamik, sum fer at hava góðar ringvirkningar við sær fyri alt meginøkið, ja allar Føroyar.
Fyrimunirnir við tunnlinum eru nógvir, vit koma spara tíð í ferðing, brúka minni brennievni til akførini, harvið minni CO2 útlát, tryggari ferðslu á vetrartíð, styttri teinar til handlar og tænastu osfr.
Stutti teinurin millum Skálafjørðin og Høvuðsstaðin ger, at áhugin fyri at búseta seg á Skálafjørðinum hevur verið vaksandi seinastu árini. Tá fyrsta skotið fyri tunlinum bleiv loyst av 21. Febr í 2017, búðu 1240 fólk í Nes kommunu, ídag, 2 ár seinni búgva 1337 fólk í kommuni, ein vøkstur uppá 100 fólk í 2 ár, ella knapt 8 prosent.
Vit í Nes kommunu hava alla tíðina stuðla undir hesa verkætlan og gleða okkum til koyrandi verður gjøgnum tunnilin næsta ár.
Ein tílík verkætlan, sum verður framd so tætt uppat øllum 3 kommununum, krevur nógv samstarv og gott samskifti. Nógvir hava fundirnir verið og nógv samskifti, og eg ynski at takka Teiti Samuelsen frá Tunnilsfelagnum, Torbjørn Jacobsen frá Runavíkar kommunu og Artur Johansen frá Sjóvar kommunu fyri gott og fyrimyndarligt samstarv.
Skaldið Hans Andrias Djurhuus skrivaði á sinni um okkum føroyingar – Saman at standa var ei okkum givið. Men tað kunnu vit ikki siga um hesa verkætlanina, síðani hon fór av bakkastokki fyri 5 árum síðani.
Til Tunnilsfelagið og NCC, til lukku við síðsta skotinum móti Rókini ídag og góða eydnu við tunnilsarbeiðnum frammyvir.
Takk fyri.


text:
Føroysk dokumentarsending um mutursgøluna hjá Samherja í Namibia og um søguna hjá Samherja í Føroyum
Føroysku feløgini blivu brúkt til at sleppa undan skatti í Namibia, sigur Jóhannes Stéfansson, sum var stjóri fyri Samherja í Namibia, og sum er blivin heimskendur sum varskógvari í gøluni, sum løgreglur í fleiri londum nú kanna.
Í sendingini verður farið aftur um stóru mutursgøluna hjá Samherja í Namibia og um søguna hjá Samherja í Føroyum.
Lagt til rættis: Jan Lamhauge saman við Barbaru Holm, Una Holm Johannesen, Jógvan Eli Dam og Georg L. Petersen.


text:
Seinnapartin í dag var lutakast á Rás 2 um VFF Cup, sum er kapping, ið Fótbóltsvenjarafelag Føroya skipar fyri. Í ár vera øll Effodeildarliðini uttan KÍ við í kappingini, sostatt eisini TB. Í staðin fyri KÍ er ikki komið eitt annað lið, so tí eru bert níggju lið.
Í ár verður kappingin 31. januar, sum er næsti leygardagur. Kappingin verður í Gundadali, har allir tríggir vallirnir verða tiknir í brúk – Tórsvøllur, ovari og niðari vøllur.
Í dag á Rás 2 var Frankie Jensen inni og har var lutakast fyri hvørji lið skuldu mannað teir tríggjar bólkarnar í kappingini.
Dystirnir sum verða leiktir eru styttri dystir, 30 minuttir, og sostatt verður kappingin ikki so drúgv, men gevur venjarum møguleika fyri at royna sínar leikarar. Í mun til onnur ár verða nú tríggir bólkar og so ein finalubólkur.
Bólkur A (Tórsvøllur): Víkingur, NSÍ og TB
Bólkur B (Ovari vøllur): B36, EB/Streymur og AB
Bólkur C (Niðara vøllur): HB, ÍF og FC Suðuroy
Kappingin byrjar klokkan 13:00


text:
Vegna misskiljingar og tíðartrýst hepnaðist ikki at gera eina forsøgn til annað leikumfar. Men tykur skulu ikki svíkjast aftur!
Seinast gekst rímuliga væl hjá bæði Jákup Ósá og Mortani. Jákup fekk ongan fulltreffara, men hann tippaði rætta vinnaran millum NSÍ og FCS og fekk eisini javnleikin millum TB og KÍ. Mortan fekk eisini eitt stig fyri NSÍ og FCS, men eisini ein fulltreffara í javnleikinum millum B36 og EB/Streym.
Mortan fekk 4 stig og Jákup fekk 2 stig.
Samanlagt
Mortan 4 stig
Vinir 2 stig
Eg havi bjóðað gomlu VB-kempuni og FM-legenduni, Janus Mohr Kjærbo av. Janus var best kendur sum ein no nonsense leikari, við hørðum taklingum og beinleiðis spæli. Hann spældi fyri tað mesta í miðverjuni, men tá brúk var fyri einum bóltvinnara og uppruddara á defensiva miðvøllinum, var Janus eisini tøkur har. Vágbingurin fekk sína fótbóltsuppaling á skúlalagnum í Vági og á grúsvøllinum á Eiðinum. Tað var ikki fyrrenn at graslíki bleiv lagt á vøllin í Vági, at fótbóltsevnini tóku dik á seg. Tað gekst so mikið væl í hond, at hann var úttikin til NM fyri U-16 lið í 1993, har hann bleiv innskiftur 3 ferðir.
Janus hevur spælt ein hóp av dystum fyri VB og øll av samanløgdu feløgunum, sum sunnanmenn hava havt. Hansara stórheitstíð var frá 1996-2003, tá hann spældi á hægsta stigi í Føroyum. Janus var ein av berandi kreftunum á sterka VB-liðnum, sum vann FM um aldarskiftið, og fekk fleiri góð úrslit um tað mundið.
Hann hevur eisni altíð verið til dystin fús til at hjálpa sínum bygdarmonnum, tá brúk er fyri honum í lægru deildunum. Og hann er til dystin fús enn, tað hevur hann sjálvur sagt mær!
EB/S – ÍF
Janus
Sundalagsmenn repa seglini eftir stórar útskiftingar á liðnum, men ímóti B36 vístu teir góðan vilja og fingu eitt stig við sær frá FM vinnarunum. Trøini veksa sum kunnugt ikki inn í himmaríkið, og ímóti NSÍ blivu teir væl og virðiliga settir uppá pláss, og manglandi rutinan kom til sjóndar. ÍF hevur fingið stig í báðum sínum dystum ímóti góðum liðum, og leygardagin vænti eg 3 stig til ÍF, sum er eitt betri lið í ár enn í fjør.
Úrslit 0-2
Mortan
EB/S hevur havt tveir truplar útidystir. Teir fingu ein javnleik á Tórvølli móti B36, og ein avsmurning í Runavík. Í báðum dystunum kundi EB/S bøtt um sínar fyritreytir, men teir tóku ikki av møguleikanum, tá hann var har. ÍF hevur fingið tvey remis móti enn truplari mótstøðu enn EB/S. À útivølli móti Víkingi og heima móti HB, samanumtikið er ÍF ivaleyst fegnari at fáa stigini enn HB og Víkingur, tí teir vóru undir ávísum trýsti undir dystunum. Eg vænti, at ÌF hevur spælt seg heittt nú, og við at fáa Karl Løkin aftur á liðið, fer hetta at geva teimum eitt eyka gear móti einum EB/S-liði, í liggur langt afturi á vøllinum og verjir.
Úrslit: 1-3
KÍ – HB
Janus
KÍ ætlar okkurt í ár, siga teir sjálvir. 4 stig eru komin á kontuna, men sunnudagin møtir KÍ stinnastu mótstøðuni higartil í ár. KÍ hevur fingið fleiri mans afturat og hevur eisini ein nýggjan venjara. Hvørt teir eru samanspældir nokk til at koppa HB, er ilt at siga. Eg vænti, at tað fer at taka nakrar dystir afturat, áðrenn KÍ er uppi í fullum umdreyningum. HB spældi sera væl í Fuglafirði, men megnaði ikki at umseta allar møguleikarnar til mál. Teir eru væl samanspældir og Fróði er aftur á liðnum. Hann fer at gera munin í Klaksvík.
Úrslit: 0-1
Mortan
HB eru særdir. Tveir javnleikir í teimum fyrstu dystunum er ikki nakað, teir høvdu ynskt sær, og so at vinna sær fong í Klaksvík omaná tað heila, er ikki ein ynskistøða. Úrslitini hava lagað seg so, at tað er til at liva við hjá HB. Optimisman í KÍ-leguni er at hóma, eftir at teir vunnu móti FCS og at onkrir lokalir leikarir komu á liðið aftur. Onki er størri í KÍ enn tá HB kemur á vitjan, og KÍ plagar at byrja væl í landskappingini, og tað fara teir í Havnini at merkja sviðan av.
Úrslit: 2-1
B36 – NSÍ
Janus
Áðrenn kappingina var B36 mítt besta boð uppá at vinna FM. Teir hava eitt sera gott lið, men mugu vera teirra besta offensiva kort fyriuttan, eftir at Lukasz fekk 3 dagar leikbann. Camara hevur fingið mál í báðum dystunum higartil og kann allarhelst lyfta arvin eftir pólska vágbingin. Eisini er B36 verjan tann besta í landinum, og er besta boðið uppá at støðga føroya besta málskjútta, sum longu hevur skotið 5 mál higartil. Klæmint er væl fyri, og hann kemur eisini at vera týdningarmikil í Gundadali sunnudagin. Men eg vænti ikki, at tað fer at strekkja til. B36 fer sum tað fyrsta liðið í ár, sum fer at seta NSÍ verjuna undir trýst, og tann verjan er til at tosa við.
Úrslit 2-1
Mortan
B36 hevur latið fýra mál inn í tveimum dystum, og við einum glóðheitum Klæmint A. Olsen ímóti sær, hevur Eyðun Klakstein nokk fingið skil á verjuspælið hesa vikuna. B36 hevur ein sera sterkan og breiðan hóp og eigur at vinna móti NSÍ á heimavølli. Hóast NSÍ hevur fingið eina dreimabyrjan, fara teir at verða ov stuttir í vikuskiftinum.
Úrslit: 2-0
AB – Víkingur
Janus
Aftur tvey lið, sum hava fingið 2 stig tvey tey fyrstu umførini. AB liðið er betri í ár enn í fjør, og serliga miðvøllurin við rutineraðu Bárði Olsen, Kára Nielsen og Jobin Drangastein sær spennandi út. Teir vóru sera skilagóðir ímóti HB. Ein vælspælandi Dmitri er sera týdningarmikil fyri AB-verjuna, og fáa teir tað at rigga, kunnu teir spæla Víkingi eitt puss. Hinvegin er Víkingur besta boðið hjá nógvum til FM, og Andreas Lava Olsen var í støtinum sunnudagin. Tað gevur Víkingi ein eyka trumf í strembanini eftir FM. Eisini Filip hevur verið sera eyðsýndur hesar fyrstu dystirnar og skapar nógv fyri frammeftir. Víkingur fer av Argjum við 3 stigum, tí teir eru tað betur.
Úrslit 1-3
Mortan
Víkingur má vinna dystin, teir skulu vinna dystin, og tað eiga teir eisini at gera, hóast teir eru á útivølli móti einum sterkum AB-liðið. Víkingar vóru óhepnir bæði móti ÍF og B36, og sunnudagin hava teir ivaleyst løtt kanónina, og AB fer ikki at megna at standa í móti trýstinum, hóast teir spældu ein sera góðan dyst í Gundadali móti HB. TB-dystin kann ein ikki taka fyri fult, tí umstøður til fótbólt vóru ikki til staðar.
Úrslit 0-1
FC Suðuroy – TB
Janus
FCS er komið illa frá landi í ársins kapping. 0 stig og -8 mál boða ikki frá góðum. Men leygardagin vera teir 3 útlendingarnir við, og tað skuldi styrkt um. TB er hinvegin komið fínt frá landi og hava fingið stig í báðum sínum dystum. Harafturat hevur TB víst góðan vilja at stríðast fyri stigunum, sum er rætta uppskriftin at fáa stig fyri eitt lið, sum væntast at vera í botninum. Oyggjauppgerðin leygardagin verður intens og spennandi og jøvn, og liðini fara at geva alt fyri at vinna. Man kann vænta sær meira kríggj enn fótbólt. Men eg vænti ikki nakran vinnara av dystinum.
Úrslit 1-1
Mortan
Morgunfimleikur, brunsj, felagsspøl á vøllinum og eitt MEGA STÒRT páskareggjatombola, hetta er nakað av tí, sum er í dystarupphitingini á Eiðinum leygardagin. Við átakinum er onki at ivast í, hvat vágbingar ætla sær móti TB. FCS hevur allar útlendingar tøkar og teir fara harvið at tevja blóð sunnan Hovsegg, tá tvøramenn koma á vitjan, tí nú er tann fyrsti sigurin í eygsjón. Tá grannauppgerðin er í Suðuroynni, er tað ikki altíð vakurt fólbóltsspæl, ið tølir áskoðaran. Heimaliðið dregur longra stráðið í einum jøvnum dysti, har eg vóni, at dómarin er sína uppgávu vaksin (uttan so at TB dregur fyrimun av hansara avgerðum).
Úrslit 1-0
Eg takki Janusi fyri luttøkuna.


text:
Grindafossur til sølu
Vegna eigarnar, verður útróðrarbáturin M/B Grindafossur (kallimerki OW2321) við fiskiloyvi í bólki 5A hervið lýstur til sølu.
Hetta skrivar ogn.fo
Talan er um útróðrarbát av merkinum Hustler og sambært teyggjuni er báturin 13,76 m til longdar og 4,45 m breiður. Báturin er umbygdur, soleiðis, at dekkið er hækkað og lúkukarmur gjørdur rundan um lastina og tekur lastin 15 kør á 380L, umfram at kør kunnu standa á dekkinum.
Sambært eigarunum er báturin væl hildin, sera væl útgjørdur til útróður og er báturin klassaður í novembur 2018.
Lýsingin kann lesast her.


text:
Made in Vietnam
Bókadeild Føroya Lærarafelags
- Síður: 136.0
- Útgávuár: 2011
- Upprunamál: týskt
- Innbinding: heft við klaffum
- Rithøvundur: Carolin Philipps
- Myndir: Perma: Ursula Kothgasser
- Týðari: Tina K. Jakobsen
Familjan hjá 14 ára gomlu Lan hevur tað fátæksligt og er eisini nógv merkt av krígnum, sum verið hevur í Vietnam, har amerikanarar hava blakað eitraðar kemikaliur yvir akrar og skógir, sum hevur havt avleiðingar fyri heilsuna hjá fólki.
Lan og systirin noyðast báðar at arbeiða á verksmiðju, har tær stríðast fyri, at familjan skal fáa mat í munnin.
Ein dagin koma týskir keyparar at hyggja at viðurskiftunum á verksmiðjuni, og tá noyðist stjórin at káva út yvir vánaligu viðurskiftini fyri ikki at missa sínar keyparar og tað elvir til øsing millum teirra, sum arbeiða.


text:
Alzheimerfelagið, Deildin fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu og Fróðskaparsetrið hava almannakunngjørt úrslitini av landsumfatandi kanning av demensi á eldrabýlum. Meginúrslitini eru hesi:
Stívliga 2/3 av einum tilvildarliga valdum bólki av búfólkum vístu tekin til demens
Stívliga 2/3 av øllum, sum búgva á føroyskum eldrabýlum, hava tekin til viknaði andsevni
Helvtin av øllum teimum, sum hava tekin til viknaði andsevni, høvdu ikki fingið tað staðfest, áðrenn hesa kanning.
Vit meta, at ein stórur partur av teimum við tekin um demens kundu havt gagn av nærri greining
Mangan verður sagt, at stórur partur av teimum, sum búgva á eldrabýlum, hava viknaði andsevnir. Men er tað veruliga so? Tað vildi Alzheimersfelagið og Maria Skaalum Petersen, granskari á Deildini fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu og Fróðskaparsetrinum, fegin hava kannað. Hetta tí tað er av stórum týdningi at hava góð hagtøl til politiskar raðfestingar á eldraøkinum. Endamálið við kanningini var at kanna títtleikan av demensi á eldrabýlum í Føroyum. Kanningin fór fram í 2017. Búfólk á øllum eldrabýlum í Føroyum fingu innbjóðingarbræv, har kunnað varð um verkætlanina og spurt, um tey vildu luttaka. Farið var síðani á øll heim, har kanningarnar vórðu framdar hjá teimum, sum góvu samtykki at luttaka. Av 590 búfólkum luttóku 232 búfólk; tey, sum búðu á demensdeildum, tey, sum høvdu staðfestan demens og tey, sum ikki vóru før fyri at geva samtykki kundu ikki luttaka. Luttakararnir vórðu kannaðir við hjálp av Mini Mental State Examination (MMSE) og klokkukanning, sum eru amboð til at meta, um ein persónur kann hava demens. Eisini vórðu avvarðandi biðin um at svara spurnablaðnum Informant Questionnaire on Cognitive Decline in the Elderly (IQCODE) um, hvussu støðan hjá búfólkinum var nú, samanborið við fyri tíggju árum síðani. Eisini vórðu luttakararnir spurdir um hýrin við Geriatric Depression Scale (GDS-15), tí tunglyndi kann ávirka andsevnini. Út frá hesum kanningum kundu vit gera eina meting av andsevnunum hjá teimum 232 luttakarunum. Gevið gætur, at ein kann ikki seta eina diagnosu við hesum amboðum, men hesar kanningar kunnu geva ábending um møguligan demens. Úrslitið vísti, at uml. 70% av búfólkunum, sum luttóku í hesi kanning, møguliga hava demens mett við standardiseraðum amboðum. Ein yvirskipað meting av øllum búfólkunum gevur somu mynd, nevniliga at 72% av øllum teimum, sum búgva á eldrabýlum, møguliga hava demens. Helvtin av hesum høvdu ikki demensdiagnosu ella búðu á serstøkum demenseindum. Sostatt vísir kanningin eisini, at bert ein brotpartur av teimum, sum væntandi hava demens, eru útgreinað av serlækna. Vit meta, at hendan kanningin gevur týðandi vitan, sum politiska skipanin eigur at hava í huga, tá raðfestingar verða gjørdar á eldraøkinum. Grundað á hesa kanning verða hesi tilmæli givin:
Øll starvsfólk á eldrabýlum eiga at fáa holla undirvísing innan demens og demensrøkt.
Talið av plássum, sum er sett av til fólk við demensi, eigur at verða hækkað munandi og/ella starvsfólkanormeringin hækkað svarandi til lutfallið av fólki við demensi, sum búgva á eldrabýlum.
Fleiri búfólk eiga at verða send til útgreining av demens
Maria Skaalum Petersen, granskari, hevur staðið fyri kanningini, Anna Rubeksen, sjúkrarøktarfrøðingur, kannaði luttakararnar, og Sofus Joensen, psykiatari, var fakligur ráðgevi. Sjúkrakassagrunnurin hevur fíggjað kanningina. Sjálv kanningin kann lesast á: www.alzheimer.fo og www.health.fo Samband fæst við Mariu Skaalum Petersen á tlf. 216695 ella maria@health.fo


text:
Tað, ið vit lesa, hoyra og síggja í miðlunum, er tíðarbundið. Eins og kronos merkir klokka, so er ein kronikkur ein tíðargrein. Greinin skal fanga okkurt, sum er í tíðini í tí landinum, har vit búgva. At vera journalistur merkir at vera ajour, tað er altíð at vera dagførdur, sama hvør miðilin er.
Umframt at lesa, fara vit í hesum tema eisini at spæla journalistar ella tíðindafólk, sum tað eisini nevnist á føroyskum. Við støði í galdandi námsætlanum fara vit at skriva og læra okkum ymsu sløgini av miðlatekstum og at brúka keldur.
Tíðindamaðurin, Thomas Ravn-Pedersen, stjórnar Heimsins bestu tíðindum, sum Dimmalætting hevur endurgivið í sambandi við Heimsmálini hjá ST. Til tess at skapa góð og uppbyggjandi tíðindi, vísir Thomas á fleiri onnur mið enn bara tvístøðuna at arbeiða eftir. Tað er, sum tá útróðrarmaðurin brúkar fleiri mið til at raka rætta fiskigrunnin. Her eru fimm uppskot úr tankunum hjá Thomas til ymisk arbeiðsmið, ið kunnu brúkast, tá vit skriva tíðindi:
Týdningarmesta arbeiðsmiðið hjá tíðindafólkinum er at vera vitandi um nýggjastu hendingarnar og at kunna siga frá tí, sum fer fram í samfelagnum beint nú. Annað arbeiðsmið er, at tíðindafólkið spyr seg sjálvt, um nýggja evnið er viðkomandi hjá fólkum flest í samfelagnum. Triðja arbeiðsmið er at spyrja um søgan, sum tíðindafólkið nú skrivar, kann skapa innliving hjá lesarunum kring landið. Fjórða arbeiðsmið, er at royna at spyrja seg sjálvan sum virkandi tíðindafólk um tey tíðindini, sum tú borðreiðir við í dag, vekja ans í samfelagnum. Í fimta lagi kunnu vit spyrja okkum sjálv, um tíðindini byggja á eina tvístøðu, sum ger tíðindini løtt at selja, av tí at flestøllum dámar so væl at hoyra og lesa í miðlunum um kend fólk, sum klandrast.
Fleiri onnur arbeiðsmið kunnu vera viðkomandi at byggja tíðindini á. Hesi fimm nevndu er tey, sum semja oftast er um at byggja eini góð og uppbyggjandi tíðindi á.
Tíðindarenslið er sum ein verksmiðja, har øll arbeiða. Men er alt renslið tíðindi?
Brúka vit miðlarnar, so síggja vit skjótt, at hvør dagur ber okkurt nýtt í sær. Aðalendamálið við tíðindaflutninginum hjá einum miðli er at vísa okkum á tað nýggja, sum var tað ein vøra, og bera hana fram fyri okkum sum vørukunning, helst í eini greining, ið til ber at skilja hjá teimum, sum vanliga lesa og brúka miðilin.
Endamálið við hesum tilfari er, at vit skulu vera kræsin, tá vit taka vøruna til okkara. Umframt at viðurkenna, at talan er um tíðindi, sum vit skifta orð um, skulu vit eisini læra okkum at fata tíðindini sum vøru.
Tilfarið um miðlar er býtt í smáar stubbar við kjakevnum at taka upp í flokkinum. Lagt verður upp til at brúka og fata miðlarnar, og at næmingurin er virkin við egnum amboðum ella við útgerð, sum skúlin útvegar. Øðrumegin er tað sostatt umráðandi at halda og lesa bløð, lurta eftir útvarpi og hyggja eftir Degi og Viku. Hinumegin er tað ikki minni umráðandi, at næmingurin sjálvur brúkar amboð sum fartelefon og teir skiftandi møguleikarnar, sum eru á sosialu miðlunum, fyri at skapa egin tíðindi og senda tey í umfar.
Eisini er umráðandi at kunna seg við pressufrælsi, her og úti í heimi, um keyp og sølu av lýsingum í miðlum, og um miðlar sum málgagn at skapa sær politiska ella aðra makt. At miðlar verða nevndir fjórða samfelagsmaktin, og hví so er, skal eisini gerast púra greitt.
Hetta tilfarið um fjølmiðlar er fyrst og fremst ætlað at brúka í vallærugreinini, fjølmiðlar, í 8.-10. flokki sum lýst í námsætlanini. Tilfarið kann eisini brúkast á miðlabreyt, í samfelagsfrøði og í føroyskum í hádeild. Tilfarið byggir á skúlabókina Fjølmiðlar, sum Birgir Kruse skrivaði fyri Føroya Skúlabókagrunn, ið fyrstu ferð gav bókina út í 2007. Grafikkin í bókini og á hesi temasíðuni gjørdi Ole Wich.
Teksturin kann lættliga dagførast, rættast og víðkast í samráð við ritstjórnina á Snar, sum hevur gjørt hetta tilfarið um miðlar til undirvísing. Rætturin at broyta tilfarið er soleiðis ikki bundin, men fríur og opin at brúka hjá lærarum og næmingum í føroyska fólkaskúlanum, so leingi tilfarið ikki verður gjørt til søluvøru ella sett inn í annan samanhang enn undirvísing í miðlum.


text:
a. Uppskrift úr Fugloy
Eina ferð vóru tað eini fátæk hjún, sum einki áttu uttan eina kúgv. So ein dagin bað konan mannin fara við kúnni at selja - annars doyðu tey í hungri, segði hon.
Sum hann nú fer leiðandi kúnna, møtir hann einum gomlum manni við einum krússapotti undir hondini. Hesin gamli steðgar og spyr hin fátæka, hvar hann fer við kúnni.
Hann fer at selja hana burtur, sigur hin fátæki: tí tey eiga einki at liva av heima hjá honum. Hin gamli biður hann selja sær kúnna:
”tú skalt fáa henda krússapottin afturfyri,” og vísir honum.
”Nei,” sigur hin; ”eg kann ikki lata kúnna fyri ein krússapott.”
”Tað vil koma tær væl við, um tú gert hetta býti við meg,” sigur hin gamli: ”hesin krússapottur vil kunna veita tær tað, ið er meira vert enn ein kúgv.”
Hin fátæki umræður seg: hann ræðist, hvat ið konan vil siga; men góðan hevur hann hugin til henda undarliga krússapott, og keypið verður gjørt. Hann fær manninum kúnna, tekur krússapottin og fer heim við honum.
Tá ið konan sær krússapottin og hoyrir, at hann hevur einki annað fingið fyri kúnna, er hon um at gráta av illsinni, skammar hann út, hvussu tápuligur hann er, og sleingir so krússapottin inn undir songina, so hann mundi brotnað; men heilur varð hann verandi kortini. So fór hon beint í songina av berum illsinni.
Um morgunin, tá ið hjúnini eru uppfarin, kemur potturin út undan songini og sigur:
”Jeg vil gå.”
”Gakk í hundsreyvina við tær!” hvessir konan í.
Potturin loypur av durunum og heldur kósina inn í eitt kvørnarhús. Har standa tvær gentur og mala korn. Tá ið tær eru lidnar, sigur onnur:
”Dekansett! nú hava vit einki at bera mjølið út í.”
”Hygg!” sigur hin: ”har stendur ein krússapottur á gólvinum; best er at bera mjølið út í hann.”
Tær so gera og fylla pottin fullan við mjøli.
”Jeg vil gå,” sigur potturin og er við tað sama av durunum. Tær skríggjandi aftaná og skuldu taka hann; men potturin feyk so skjótt avstað, at tað var ikki hugsingur um at fáa hann aftur; tær mistu hann brátt úr eygsjón.
Potturin loypur heim til konuna við mjølinum, og nú ið hon sær, hvat tað er, hann kemur við, er hon heldur blíðari við hann enn fyrr, fer í stundini at knoða og baka drýl, og síðan, tá ið tey fara niður um kvøldið, setur hon pottin nakað varliga inn undir songina: hon hevði gjørt synd við hann í gjárkvøldið.
Morgunin eftir kemur krússapotturin út aftur undan songini:
”Jeg vil gå.”
”Gakk, olmussudýrið!” sigur konan.
Potturin av durunum og fer inn hjá einum bakara. Bakarin stríðist við at taka breyð út úr bakarovninum og sigur við ein av dreingjunum, ið har standa:
”Óreinsett! nú veit eg ikki, hvat eg skal gera við hesi breyðini; her er einki at leggja tey í.”
”Jú; har stendur ein stórur krússapottur á gólvinum,” sigur drongurin; ”best er at leggja tey í hann.”
Bakarin heldur so við og fyllir pottin fullan við breyði. Tá ið liðugt er, sigur potturin:
”Jeg vil gå” og loypur á dyr.
Báðir, bakarin og drongurin, tóku at renna sum skjótast eftir honum til at fáa hann aftur; men tað var ikki so skapað: teir sóu ikki halaferðina aftur úr honum, og við tí skili vóru teir at venda heim aftur so nakkalangir.
Tá ið krússapotturin kemur heim til konuna við øllum breyðunum, var hon hvaðna blíðari enn fyrr, og um kvøldið setur hon hann so ógvuliga varliga inn undir songina, at hann skal ikki brotna. Nú hava tey nóg mikið av breyði fyri eina tíð.
Morgunin eftir kemur krússapotturin aftur út undan songini:
”Jeg vil gå!”
”Gakk, søti mín!” sigur konan.
Potturin heldur kósina til ein prestagarð og sleppur sær inn í svøvnhúsið til prestafólkini. Tað er nakað tíðliga á morgni, og prestur og prestakona liggja bæði í songini enn; tey vóru ikki von at fara so tíðliga upp. Presturin hevur sitið og talt pengar kvøldið fyri, men er ikki sloppin við at telja: nógv er eftir enn, og allir pengarnir liggja á borðinum. Hann hevur onga rógv á sær, fyrr enn hann hevur fingið gjørt hetta burtur av sær, fer fram um stokkin og so í lag við at telja uttan at geva sær tíð til at lata seg í klæðini.
”Hevði eg nú havt okkurt ílat! hvat skal eg taka allar hesar pengarnar niðurí?” sigur hann við konuna. Tá sigur hon:
”Ein stórur krússapottur stendur har við dyrnar - eg veit ikki, hvussu hann er komin at standa har; men best er at telja niður í hann.”
So telur presturin pengarnar niður í pottin, og ikki var tað eiti av pengum.
”Jeg vil gå!” sigur potturin og loypur so knappliga av durunum.
Presturin og konan avstað eftir honum í ein dýran hast, hann undan og hon aftaná - bæði brókaleys; men tað var ikki so skapað: tey sóu aldri halaferðina aftur úr honum, og tað var so eiðasørt, at tey vistu, hvørja leið hann tók. Bæði noyddust aftur til húsa við gráin takk og vóru útflent av fólki.
Potturin leyp heim til ta fátæku konuna við pengunum. Tá var hon findarblíð og segði, at nú skuldi hann aldri fara úr húsinum meira; tað nýtti teimum ikki, tí nú vóru tey rík.
Undir songina varð potturin ikki krógvaður oftari; hjúnini høvdu hann eftirsíðani bert til prýðis í húsinum og nýttu hann ongantíð til nakað. Av pengum áttu tey nóg mikið alla teirra tíð, og nú er úti um krússapottin.
Frásøgn: Jóhan Hendrik Matras, Kirkju
b. Uppskrift úr Sørvági
Ein fátæk kona sendi dóttur sína út at selja einastu kúgv teirra.
Sum hon gongur, møtir hon einari kelling við einum krússapotti undir hondini. Kellingin biður gentuna lata seg fáa kúnna fyri henda pott: hon skal ikki koma til at iðra seg eftir keypinum. So verður keypið gjørt; men tá ið gentan kemur heim við ongum pengum og ongari kúgv, er mamman fúkandi ill. Krússapottin leggur eingin lag í; hann verður standandi á borðinum.
Dagin eftir letur í pottinum:
“Nu vil jeg gå!”
“Gakk í hundareyvina!” sigur konan.
Krússapotturin fer til ein bakara og setur seg á borðið. Tá ið breyðini eru bakað, sigur bakarin:
“Hvat skal eg fáa at leggja breyðini uppí?”
Tá svarar eitt:
“Har stendur ein krússapottur.”
“Lítið er tað av mínum breyðum, ið gongur í ein krússapott,” sigur bakarin; men hini biðja hann leggja upp í pottin fyrst.
“Nu vil jeg gå!” sigur krússapotturin.
”Gå ikke med mine brød!” rópar bakarin; men potturin er av durunum við tað sama, fer heim til ta fátæku konuna og setur seg á borðið. Nú gerst hon blíð og kallar hann góðan pott.
Annan dagin fer hann avstað aftur:
”Nu vil jeg gå!”
”Gakk í Guds navn!” sigur konan.
Krússapotturin fer til ein bryggjara og setur seg upp á borðið.
”Hvat skal eg lata ølið uppí?” spyr bryggjarin.
”Har stendur ein krússapottur,” sigur eitt, ið inni er.
”Lítið er tað av mínum øli, ið gongur í ein krússapott,” heldur bryggjarin; men tá ið ølið varð latið í pottin, gekk alt í hann kortini.
”Nu vil jeg gå!”
”Gå ikke med mit øl!” rópar bryggjarin; men krússapotturin sást ikki aftur: hann feyk heim til konuna og upp á borðið.
”Sí nú, hvat hann hevur veitt í dag! nú hava vit øl afturvið breyðinum,” sigur gentan við mommuna.
Triðja dagin fer potturin avstað aftur:
”Nu vil jeg gå.”
”Gak í Guds navn!” sigur konan.
Hann fer til ein prestagarð og setist upp á borðið hjá prestinum. Presturin sigur við konuna:
”Eg átti at farið og talt pengarnar; men her er einki at telja uppí.”
”Har stendur ein krússapottur,” sigur prestakonan.
”Lítið er tað av mínum pengum, sum gongur í ein krússapott,” heldur presturin.
”Tel uppí hann fyrst!” sigur konan, og tá ið talt varð, gingu allir pengarnir í pottin.
”Nu vil jeg gå!”
”Gå ikke med mine penge!” rópar presturin; men tá var potturin longu uttandura.
Tá ið hann kom heim við øllum pengunum, helt dóttirin við mommuna, at krússapotturin var tó betri at hava enn kúgvin; og so var alt.
Frásøgn: Lovisa Djonesen, Sørvági (eftir Jóhonnu Jógvansdóttur, Kvívík)
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Ævintýrið er her endurgivið við stavseting Hammershaimbs.
28 AT 591


text:
Hey tit!
Vælkomin til trúarverju bloggin.
Eg havi leingi hugsa um at byrja ein trúarverju blog – um tú vilt vita hví so tryst her. Eg eri glaður fyri at bloggurin er komin upp at koyra. Nú manglar bara inni haldi – tað kemur skjótt. Eg veit ikki hvussu ofta eg skrivi nakað, men tað er ikki nøgdin í telur. Um tú ert áhugaður í at fáa updates, so ert tú væklomin at melda til via email, ella at melda til RSS fyri at fáa updateringar. Í meðan eg komi í gongd, so eru tit væl komin til at tjekka bloggarnar her til høgru.


text:
Komandi vikuna luttekur Áki Joensen í EM kapping í boccia sum verður í Portugal.
Áki býr og venur í Danmark, og hevur sett sær mál at sleppa við til Paralympisku leikirnar í 2020.
Fyri at vinna sær rætt til luttøku í PL er neyðugt at savna sær stig, og er kappingin í Portugal liður í hesum.
Eisini danskarar hava lagt merki til føroyingin ið venur til PL, og er grein í lokalavísini um Áka https://aalborgnu.dk/nyheder/boccia-spiller-traener-i-selskabslokale/e02030a6-4cfa-45f1-92c1-516ebc022439
Heimasíðan hjá Parasport fer sjálvandi at hava dagføringar um hvussu tað gongur við kappingini hjá Áka, og vilja vit ynskja honum bestu eydnu.


text:
06-05-2020
Tann 12. apríl, skrivaðu vit soleiðis her á síðuni: "Tað var ein stór løta, tá ið Stril Merkur kom til Føroyar á fyrsta sinni. Stril Mariner mátti tíverri hinvegin verða 4 vikur afturat á norðsjónum. Vónandi fáa vit Stril Mariner at síggja í Føroyum einaferð"
Mikudagin tann 6/5 hendi júst tað, sum vit vónaðu. Stril Merkur kom fyri aðru ferð og Stril Mariner á sínum fyrsta sinni. Bæði skipini komu til Føroyar, at skifta manning, bunkra og taka proviant. Alt gekk sera væl og skjótt. Flott! 💪
Vit ynskja manningunum vælkomnum heim og góðan túr til teir, sum fóru aftur til arbeiðis. 🇫🇴🛳
Vit takka fyri myndirnar, sum fleiri hava sent okkum í hesum sambandi og ynskja øllum ein góðan dýra biðidag


text:
Tað verður hervið gjørt kunnugt, at býráðsfundur verður hildin í Mentanarhúsinum hósdagin tann 28. mai kl. 19.00 við niðanfyri standandi dagskrá:
- Umsókn frá Teknistovan Gøta fyri P/F Sandgrevstur um byggiloyvi til bygning á matr. nr. 239a millum verandi bygning á matr. nr. 239n og stuðlamúrin fram við høvuðsvegnum og tilmæli frá teknisku nevndini í málinum.
- viðgerð av uppskot til broyting av ”Kommunustýrisskipanini fyri Fuglafjarðar kommunu” umfatandi § 24 og § 26 um heimildir til vinnunevndina at umsita byggimál á havna- vinnu- og ídnaðarøkjum, eins og heitið á vinnunevndini verður broytt til vinnu- og havnarnevndin og tilmælir frá vinnunevndini og teknisku nevndini í málinum.
Fuglafjørður 22. mai 2020
Fuglafjarðar býráð
Sonni á Horni
borgarstjóri


text:
Seyðahundakapping í Saksunardali
Seyðahundakapping verdur í Lógardalsgarði í Saksunardali hjá Tummas Jacobsen tann 23 nov. kl. 09:00. Kappast verdur í klassa 3, 2 og 1. Luttakaragjald fyri hvønn hundin er 150 kr.
Dómari til kappingina, er ikki endaligt avgjørt og verður lýst seinni.
Kaffi og kaka verður at fáa til kappingina. Annars mugu luttakararnir sjálvir taka við sær matpakka.
Luttakarar skulu melda seg til kappingina innan hósdagin 21. Novembur, til Steinur Poulsen á telefon 730027 ella e.post minhundur@gmail.com
Vit síggjast.
Seyðahundasamband Føroya


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Altingsvalið: Stjórnarflokkarnir fáa 43 prosent
Stjórnarflokkarnir fáa tilsamans 43 prosent av atkvøðunum, vísir nýggj veljarakanning, sum Prósent hevur gjørt fyri Fréttablaðið upp undir altingsvalið í Íslandi leygardagin.
Framsóknarflokkurin fær 12,2 prosent, Vinstri Grønu 10,7 prosent og Sjálfstæðisflokkurin 20,1 prosent. Undirtøkan hjá Sjálfstæðisflokkinum er minkað eitt prosent samanborið við eina veljarakanning, sum varð gjørd í síðstu viku.
Sambært kanningini verður Samfylkingin næststørsti flokkur í Íslandi við 14,7 prosentum. Síðani koma Piratarnir, sum hava framgongd, teir fáa 13,1 prosent. Í veljarakanningini í síðstu viku fingu Piratarnir 11,5 prosent, og flokkurin Viðreisn fær 9,3 prosent.
Níggju flokkar fáa umboð
Kanningin visir, at níggju flokkar fáa sæti í Altinginum eftir valið.
Sosialistarnir fáa 6,9 prosent, Miðflokkurin 6,6 prosent og Fólksins flokkur 5,2 prosent.
Verri stendur til hjá flokkinum, Frælsum fullveldi. Hann fær 1,1 prosent av atkvøðunum, vísir veljarakanningi, sum varð gjørd frá 17. til 21. september.
2.500 veljarar vórðu spurdir, og 1.244 svaraðu, skrivar íslendska kringvarpið, RÚV.
Sí eisini


text:
CCF 133 A
TSB A 73
1 Gullsteinur stendur í høgaloft,
og ristir hann sínar ransar,
bóndin stendur og lýðir á,
hann hoyrir, hvussu rúnir dansa.
Lítið nú á bóndan,
meðan hann dansar í ríman!
2 “Hoyr tú, ríki bóndi,
tú vakta væl dreingi tínum,
tað er á hvørjari jólanátt,
teir eru í stovu míni.
3 Teir góvu mær so vánt eitt slag,
alt av eini silvurskál,
hevði eg ikki gjørt fyri bóndans skuld,
skuldi eg krongt teirra mál.
4 Teir góvu mær so vánt eitt slag
alt av eini silvurkannu,
hevði eg ikki gjørt fyri bóndans skuld,
so sjálvir skuldu teir tað sannað.
5 Eg havi aktað seyði tínum
frá bjørgum og bláum skorum,
gev mær tann hin lítla veður,
sum spælir í reyðum koti!”
6 “Tú hevur siglt í fimtan ár
á teim fálkanum fríða,
onga hevur bóndin skipaleigu fingið,
so langt tykir honum at bíða.”
7 “Gakk tú tær til strandar oman,
tú hav ei við tær fleiri,
stíg so inn á snekkjunnar borð,
har finnur tú skipaleigu!
8 Gakk tú tær til strandar oman,
fátt verður tær á vási,
tak tú tað hitt lítla skrín,
sum lykilin stendur í lási!
9 Har liggur í ein silkidúkur,
ongan eigur tú slíkan,
tað seymaði hon Lindin, dóttir mín,
tá ið hon sat heima píka.
10 Har stendur í eitt silvursteyp,
tað stendur á fýra føtur,
svørji tann eið á mína trú,
tað gongur tær væl í bøtur.
11 Niklas heitur mágur mín,
hann býr tar skamt ífrá,
hann hevur verið mær góður granni,
so væl kann eg tað sjá.
12 Málfrú heitur kona mín,
tað hitt væna vív,
sjálvur heiti eg góði Gullsteinur,
og garðurin heitur í Líð.
13 Málfrú heitur kona mín,
tað hitt væna sprund,
sjálvur heiti eg góði Gullsteinur,
og garðurin heitur í Lund.”
Lítið nú á bóndan,
meðan hann dansar í ríman!
CCF 133 A
TSB A 73
Handrit: Savn Hammershaimbs (AM, Access. 4)
Útgávur:
1. Føroya kvæði, (N. Djurhuus greiddi til útgávu 1972), Band VI, s. 92.
2. Føroya kvæði (Inngangur og úrtøk eftir Dánjal Niclasen, 2003) 30. bind, s. 210.
Heimild: Úr Suðuroy: Johannes Joensen í Ábrahamsstovu (1795-1865), Sumba, 1847.
Jólaaftan hittir ein bóndi ein fjallatussa, Gullstein, sum býr á bóndans jørð. Gullsteinur gremur seg um, at húskallar bóndans gera honum ónáðir. Bóndin svarar, at Gullsteinur hevur nýtt skip hansara í nógv ár uttan at rinda nakað afturfyri. Gullsteinur biður hann fara til skipið, og umborð fer hann at finna fínar gávur.
á føroyskum: CCF 133 (eisini á norskum)


text:
Vitja Hest ella Koltur.
Vit sigla av Gomlurætt út í Hest og Koltur.
Hesti er møguleiki fyri at spáka sær ein túr millum hugnaligu húsini í bygdini ella at ganga sær ein túr niðan á oynna. Eisini verður høvi at keypa sær kaffi og onkran heimabakstur í bygdarhúsinum (kontant gjald). Hava fólk hug til at svimja ber eisini til at vitja hugnaliga svimjihylin í bygdini (kostnaður kr. 20,-) og verður goldið á staðnum.Túrurin er 3 tímar.
í Koltri er møguleiki fyri at spáka sær ein túr í vøkru náttúruni. Vitja lítla hugnaliga sandin ella spáka sær niðan á fjallatindarnar á oynni. Høvi er eisini til at vitja savnahúsini Heima í Húsi (kostnaður er kr 60,-) og verður goldið kontant á staðnum. Kaffi og heimabakstur kann keypast á staðnum (kontant gjald). túrurin er 3 tímar .


text:
HM/EM landsliðið: Klaksvík væl umboðað
Mynd: Frá vinstru: Elisabeth Purkhús, Sofía Purkhús og Eina Kalsø (Birgit Guttesen manglar á myndini).
Tað eru fýra leikarar úr Mjølni við á landsliðnum í ár. Og hetta eru royndir leikarar, sum seinastu árini hava slitið sínar flogbóltsskógvar í Danmark; harav tær í ár m.a. vunnu bronsu í donsku kappingini.
Hóast sín unga aldur, so hava tær longu nógvar landsdystir í kroppinum, tí m.a. Birgit Guttsen, sum kanska ikki er ektaður klaksvíksingur, longu skal nú skal spæla sín 47. landsdyst. Birgit hevur upprunaliga spælt við SÍ og er ættað úr Bø, men seinastu árini, áðrenn hon fór til Danmarkar, leikti hon við Mjølni.
Teir “ektaðu” klaksvíkingarnir eru Purkhús-systrarnar Elisabeth og Sofía Purkhús og Eina Kalsø.
Hvør minnist ikki, tá tað var kunngjørt, at tað var Sofía Purkhús, sum var vald til besta flogbóltsleikara í kongaríkinum – hetta hevur ikki nøkur onnur føroysk ítróttagrein megnað.
Systurin Elisabeth hevur eisini havt eitt gott kappingarár, og var eisini ovaliga millum teir bestu miðblokkarnar í Danmark. Sofía og Elisabeth leika ávikavist sín 32. og 14. landsdyst mánakvøldið.
Eina Kalsø er ein tann mest royndi hevarin vit hava í løtuni. Hon skal nú leika sín landsdyst nr. 32, men enn er langt á mál, um hon skal røkka metinum hjá mammuni Marjuni Kalsø, sum leikti omanfyri 100 landsdystir.
Nærri lýsing av leikarunum:
Føroyar spæla sín fyrsta landsdyst í kappingini ímóti Írland mánakvøldið kl. 20.00.


text:
Ingilín D. Strøm valevni javnaðarfloksins
Vit eru errin av at avdúka, at gløgga, unga kvinnan Ingilín D. Strøm ætlar sær á valevnislistan hjá Javnaðarflokkinum komandi løgtingsval.
Ingilín er 27 ára gomul og er úr einum blóðreyðum javnaðarheimi, har politiski áhugin og ábyrgdarkenslan fyri umheiminum hevur verið ein stórur partur av uppvøkstrinum og lívinum sum heild. Á altjóða studentaskúlanum United World College búði og las Ingilín saman við menniskjum úr øllum heiminum, og varð hetta ein grundleggjandi áminning um, at rættvísi og virðing ikki er nakað, ið kemur av sær sjálvum, og heldur ikki nakað, ið vit kunnu taka fyri givið. Eftir at hava búð og arbeitt í Addis Ababa, Keypmannahavn og øllum har ímillum, flutti hon við manninum Teiti Lassen og soninum Una Halgir heim til Føroyar og tók prógv í føroyskum á Fróðskaparsetrinum.
Í frítíðini fyllir familja og vinir nógv, men eisini sjálvbodna arbeiðið, ið virkar til frama fyri einum rættvísum samfelag. Eitt nú í Amnesty, Ráð Teirra Lesandi, Býarfesti og Vistgrøði. Hon elskar at gera tingini sjálv, bæði tá tað kemur til at velta egið grønmeti, gera hondsápu, sprinklaravesku og músli. Harumframt eru gongutúrar við soninum og hundinum, Dexter, nakað ið eyðkennir gerandisdagin.
Serliga brennir hon fyri at seta umhvørvið hægst á breddan og at tryggja sterkar sosialar skipanir, har eingin kann detta niðurímillum. Har tey, ið verða sjúk, hava møguleika at fáa skjóta og nøktandi viðgerð, tí nóg nógvar hendur eru um tey, har hjálpin er at finna. Har skapanarhugur hjá listafólki verður kveiktur heldur enn køvdur, og har bæði kyn arbeiða undir somu treytum.
- Vit síggja sjón fyri søgn í dag, at jørðin klárar ikki at fylgja við í okkara ovurnýtslu og einsporaðu leið mótvegis óendaligum vøkstri. Halda vit á fram á somu leið verður grundarlagið fyri sosialu og samfelagsligu skipanunum skrykt undan okkum, tí hesar byggja á verandi veðurlagsskipan. Hetta kunnu, og mugu vit gera nakað við. Tá vit sum samfelag, og sum einstaklingar, brúka minni, hava vit tørv á minni, og hetta kann geva okkum møguleikan at leypa úr hamstarahjólinum og liva eitt lív, har búskaparligur vøkstur ikki longur er týdningarmiklari ella neyðugur fyri at hava tíð og umstøður til sosiala samveru, kropsliga og sálarliga heilsu, sigur Ingilín D. Strøm og heldur fram:
- Eg stilli upp, tí eg vil arbeiða fyri einum samfelag, ið flógvar um solidaritet og arbeiðir í felag um felags, rættvísar, burðardyggar og innihaldsríkar loysnir fyri náttúru og fyri menniskju.


text:
Aðalfundur á Panorama á Hafnia Hósdagin 6. mai kl. 17 Eftir ein langan koronusteðg ber endiliga til at halda aðalfund fyri Leiðandi Kvinnur í Vinnu. Umframt tað formliga sum ein aðalfundur eigur at hava, er høvi at netverka og sparra innan okkara fak og framløgur frá...
Aðalfundur á Hilton Garden Inn Árligi aðalfundurin hjá Leiðandi kvinnur í vinnu verður hildin á nýggja hotellinum Hilton Garden Inn Faroe Islands. Eftir fundin fáa vit eina eksklusiva undansýning av hotellinum og vit enda dagin við einum betri bita frá høvuðskokkinum...
Íløgutiltak og aðalfundur Hósdagin 20. juni kl. 16 skipa BankNordik og ”Leiðandi kvinnur í vinnu” fyri almennum íløgutiltaki í høvuðssætinum hjá BankNordik. Tað kann ofta tykjast torført at fara í holt við at gera íløgur á altjóða marknaðunum. Kom og hoyr nærri um...
Virkisvitjan hjá BAKKAFROST 28. november 2018 kl. 13.00-20.00Góðu tit allar!Nú er aftur virkisvitjan á skránni, og hesa ferð fara vit at vitja Bakkafrost á Glyvrum. Vit leggja eisini leiðina framvið Runavíkar kommunu, har Torbjørn Jacobsen, borgarstjóri m.a. fer at...
Virkisvitjanina hjá P/F Poul Michelsen 9. mai 9. mai fara vit á virkisvitjan hjá P/F Poul Michelsen Skráin verður hendan: Kl.16.00 Vælkoma – vit savnast á Hoyvíksvegi 74Kl.16.15 Rundvísing PM, PM Pluss og veitsla.foKl.16.45 Stutt framløga um fyritøkunaKl.17.00...
Aðalfundur 22. mars 2018 umborð á Norrønu Hesaferð er aðalfundurin umborð á Norrønu Fyri at koma umborð, skulu tit, tá tit tekna tykkum, upplýsa navn, eftirnavn og føðingardag. Tilmelding er umvegis Facebook síðuna hjá felagnum. Eisini verður spennandi framløga á...


text:
Hvassasprek, stórikjaftur (flundruættin)
Hippoglossoides platessoides
(Fabricius, 1780)
Stødd: Hvassasprek verður upp í 50 cm langt. Eitt undirslag við Norðuramerika verður upp í 82 cm.
Dýpi: Vanligasta dýpi hjá hvassaspreki er úr 10 m niður á 200-300 m, men tað er eisini út á meira enn 650 metra dýpi.
Litur: Oftast er hvassasprek myrkabrúnt/ reyðgrátt um bakið og gráhvítt á blindusíðu. Ofta við einstøkum dimmum blettum um bakið.
Lýsing: Hvassasprek er høgravendur flatfiskur. Tað hevur eina ryggfjøður úr klingruni fram í nakkan. Tað hevur eina gotfjøður úr klingruni fram til gotið. Strikan er næstan bein, bert eitt lítið sindur bogin oman fyri uggafjøðurina. Roðslan á bakinum er nakað hvøss at føla. Tað hevur stóran kjaft, stór eygu, og vinstra eyga situr eitt sindur aftari enn høgra.
Eyðkenni: Stóri kjafturin. Sterturin gongur eitt sindur aftur í ein spíss. Næstan beina strikan. Hvassa roðslan.
Týdningur: Í Føroyum hevur hvassasprek ikki verið avreitt, men er góður matfiskur.
da: Håising, en: Rough dab – American plaice, fr: Balai, ís: Skrápflúra, no: Gapeflyndre, tý: Doggerscharbe
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Flatfiskar Pleuronectiformes
14 ættir eru í flatfiskahópinum við 134 slektum og 678 sløgum.
Av hesum eru undir Føroyum 2 ættir við tilsamans 11 slektum og 11 sløgum:
Flatfiskarnir eru eyðkendir við teirra flata og asymmetriska kropskapi, har onnur síðan vendur upp og hin niður. Nýklakt yngul, ið livir uppi í sjónum, hevur vanligt fiskaskap, men eftir eina tíð sum yngul byrjar annað eygað at flyta seg yvir á hina síðuna, og fiskurin fær sítt flata skap. Á onkrum av flatfiskunum verður tó annað eygað verandi á kantinum á høvdinum. Yngulin byrjar nú at svimja á síðuni. Umleið samtíðis fer fiskurin niður á botnin at vera. Eygnasíðan fær dimman lit, og blindasíða ljósan. Teir hava eina langa ryggfjøður og eina langa gotfjøður. Fyri tað mesta liva teir sum botnfiskar, men eru tó uppi í sjónum viðhvørt, onkur sløg regluliga.
Í útheiminum eru onkur sløg, sum liva í feskum vatni. Við Føroyar er okkurt slag, sum fyri ein part er í feskum vatni og í blandingsvatni, men annars livir flatfiskur í sjónum.
***
Eitt sindur um flatfiskarnar
Undir Føroyum eru bæði vinstravendir og høgravendir flatfiskar.
Á vinstravendum flatfiski vendir vinstra lið upp, og á høgravendum flatfiski vendir høgra lið upp.
Allar kvoysurnar, glaskvoysa, norskakvoysa og hvasskvoysa, eru vinstravendar.
Allir hinir flatfiskarnir, hvassasprek, kalvi, svartkalvi, lálla, skrubba, tunga, ósaskrubba og reyðsprøka, eru høgravendir.
Eyguni eru tímegin, sum vendir upp.
Tann síðan, sum vendir upp, er altíð dimmari enn hin, og hon verður ofta nevnd bakið, hóast hon í veruleikanum er síða.
Onkuntíð hendir tað, at flatfiskur ikki vendir røttu síðuna upp, t.d. at ein kalvi vendir vinstru lið upp. Ein slíkur kalvi nevnist „rangur kalvi“.