text:
- Publiceret den 24 mai 2011
- Víst: 22768
Tað er so upplagt, at hagaparturin hevur fingið navn av tí vøkru líðini.
Hagaparturin
Líðin var ein partur av Suðurhelvt, til útskift var í 1990. Víddin var 129 ha, og markið móti Funningslíð er Skarðskriðuá.
Áseyðatalið í tí nýggja haganum (1990) var uppgivið at vera 184.
Marknahegn er uppsett fram við Skarðsskriðuá, og í erva stendur hegnið eftir Tunguni og so heilt niðaná, men hesin ovari parturin av hegninum er yngri enn tann niðari.
Marknahegnið niðan ímóti Tunguni er uppsett í 1924 ella har á leið, men í mei mánaði í 1916 varð viðtikið á grannastevnu í Funningi at seta hegn upp millum hagapartarnar, um hetta vísti seg at vera neyðugt. At standa fyri uppsetingini vórðu valdir Hans Johannesen, Andr. Frederik Johannesen, úr Funningi, og Sofus Debes, frá Gjógv.
Seyðurin í Gjáarlíð trongdi seg meira heim í Funningslíð enn øvugt, so tað vóru funningsmenn, ið strongdu meira á fyri at fáa marknahegnið uppsett.
Undir Sniðunum og niðan ímóti Tunguni stendur hegnið heiman fyri Skarðskriðuá, og tá ið teir so hegnaðu frá Tunguni og niðaneftir, settu teir hegnið eitt sindur uttan fyri markið í Skarðinum, soleiðis at tað, sum funningsmenn mistu undir Sniðunum, skuldu teir fáa aftur í erva.
Fitt av líra átti í Funningslíð - heim av Tunguni - men hann hvarv, tá ið hegnið kom. Hildið verður, at hann rýmdi, av tí at hann rendi seg í hegnið í myrkrinum.
Móti Fløtum er einki skarpt mark, tí báðir hagarnir hoyra til somu helvt, men tó verður Stígsgil roknað sum mark í Hjøllunum. Heimanfyri í Tyrli gongur fyri tað mesta bara flatnaseyður, meðan líðarseyður harafturímóti liggur hægstur í Teigunum.
Fylgir
Niðara fylgið í Kinnini: Lá frá Kinnini og omaneftir.
Ovara fylgið í Kinnini: Lá frá Kinnini og niðan ímóti Niðara Fylgi í Breiðhjalla.
Niðara fylgið í Breiðhjalla: Lá frá Breiðhjalla og oman ímóti teimum ovastu úr Ovara Fylgi í Kinnini.
Ovara fylgið í Breiðhjalla: Lá frá Breiðhjalla og niðaneftir. Líðærnar: Tær lógu í Ritudali, í Middagsfjalli og Heimi í Skriðum. Leggjast kann aftrat, at einki fylgi var undir Sniðunum og Úti á Múla - har sløddust bara onkrar ær.
Feli
Í skjali frá 1758 (Føroya Landsskjalasavn) sæst, at tá var Líðin feli, og tað er alt, sum talar fyri, at hagaparturin frá avgamlari tíð hevur ligið í fela. Vetrarhagin er so góður, at teir gomlu plagdu at siga, at á kyndilsmessu er sólin komin so mikið høgt á luftina, at Líðin er undansloppin.
Ból
Bólið Oman fyri Gomlurætt
Bólið millum Ferjá og Álkinsá
Bólið við Ferjá
Bólið á Fuglhelluni
Bólið við Steini
Bólið Uttan fyri Bólið við Steini
Bólið upp av Láturgjónni
á Sniðunum:
Bólið á Stóraryski. Tað fór av skalvi - alt sum tað var - men farvegur sæst til tað enn. Ta fyrstu tíðina, eftir at bólið var farið, samlaðist seyðurin framvegis á bólstaðnum.
Bólið í Kinnini
Bólið Heiman fyri Kinnina. Hetta bólið gjørdu Jákup í Stólpa (Gamli Jákup) og Sjúrður á Rætt.
Rættir
Gjáarrættin í Funningi
Tann Gamla Funningslíðarrætt, sum sæst ovarlaga í Funnings bygd, var brúkt líka til tann nýggja rættin oman fyri bygdina varð tikin í brúk til vársfjallið 2.juli 1987.
Beint oman fyri Ta Gomlu Funningslíðarrættina sæst dagin í dag farvegur til eina aðra rætt, ið nevnd verður Gjáarrættin. Tað sæst, at hon hevur verið fitt minni enn Funningslíðarrætt, og hartil hevur hon eisini verið nógv rundari í skapi.
Í gomlum døgum lógu Líðirnar báðar (Funningslíð og Gjáarlíð) og hagapartarnir Fløtur og Sáttarenni, við Gjógv, saman og myndaðu Suðurhelvt í gomlu Funnings sókn. Hildið verður, at Suðurhelvt er sundurbýtt bygdanna millum í 1812, og Líðin kom at liggja í tveimum pørtum: Funningslíð og Gjáarlíð.
Heimildarfólk við Gjógv siga fyri púra vist, at Gjáarrættin í Funningi er komin aftaná, at Funningslíð og Gjáarlíð gjørdust sjálvstøðugir hagapartar umleið 1833. Sagt verður, at í sambandi við býtið varð tann (skrivliga) avtalað gjørd bygdanna millum, at gjáarmenn skuldu hava lov at reka Gjáarlíðarseyð heim eftir bakkanum - í gjøgnum Funningslíð - til Funnings. Tann treyt fylgdi tó við avtaluni, at gjáarmenn máttu ikki brúka hund undir rakstrinum.
Út frá hesum fara vit neyvan skeiv, tá ið vit skjóta uppá, at Gjáarrættin í Funningi helst er gjørd stutt eftir 1833. Hvussu leingi, ið gjáarmenn hava brúkt hana, veit neyvan nakar frá at siga.
Í Líðini hava verið tvær rættir.
Eitt sindur uttan fyri Skarðskriðuá er Gamla Líðarrætt. Navnið Gamlarætt er ikki gamalt. Fyrstu ferð, ið tað hevur verið brúkt, man hava verið í 1950unum, tá ið rættin í Teistaurðini kom. Rættin er gomul, og hon er óivað einasta rætt, ið verið hevur í Líðini, til rættin í Teistaurðini óvarð gjørd.
Eingin veit, hvussu gomul hon er, hóast vit vita, at hon er gjørd aftan á Gjáarrættina í Funningi, ið helst varð tikin í brúk í seinnu helvt av 1830unum.
Líðarrætt er á tí frægasta slættanum í haganum - og stutt frá sjónum - so tað er eyðsýnt, at teir gomlu hava valt júst hetta plássið at seta hana á.
So nær stendur hon sjónum, at í uppgangi í brimi kundu partar av henni fara.
Rættin í Teistaurðini kom ikki av tí, at Gamlarætt var ónýtilig ella lá illa fyri. Nei, seyðurin var vorðin so styggur, at lítið kom í rætt, og serliga ringur var bakkaraksturin av Múlanum og heim í rættina. Høvuðsgrundin fyri at gera hesa rættina var, at tað fór at gangast betur at reka, nú tað slapst undan tí langa bakkarakstrinum.
Í 1953, tá ið rekast skuldi í Teistaurðina fyri fyrstu ferð, vóru menn spentir, og tað vísti seg, at rættin riggaði væl - nógvur seyður kom í hana. Men gleðin var stokkut. Longu aðru ferð, teir róku, gekst verri, og sum tíðin leið, var als eingin munur á rakstrinum í hesa rættina og í Gomlurætt. Royndin við rættini í Teisturðini kundi bara staðfesta eitt: vargur letur seg ikki lumpa fleiri ferðir.
Rakstur
Tann gamli raksturin
Ein heimildarmaður greiðir frá, hvussu teir róku í 1927: Riknar vórðu tvær gongur, og fyrru gongu varð gingið niðan í Tjørnudal. Nakrir fóru heim um Klubban, heim í Grønadal og upp gjøgnum Gjótuna í Grønadali. Haðani bleiv so mannað av oman á Skridnabrúgv, og seyðurin varð so rikin út um Klubban, gjøgnum Ovara Tjørnudal, gjøgnum Teigarnar og eystur á Skúvadalsskarð.
Nú bleiv mannað av út móti Stapa, og tríggir av fjallskipanini vóru komnir heim við bát, og teir vóru undir Sniðunum. Nakað av seyði setti niður í Fløtusniðunum, men meginparturin varð rikin út eftir Sniðunum og stoyttur niður í Gamla Stoyti og Arvastígnum og rikin heilt út á Múla, har øll gongan varð samlað. Síðani varð alt rikið heim eftir Líðarbakka og í rættina.
Jákup í Stólpa (Gamli Jákup) og Sjúrður á Rætt funnu upp á henda raksturin. Tað gamla hevði verið at rikið út í Gamla Stoyt og so heim móti rættini undir Sniðunum, men nú skuldi alt rekast heilt út á Múla og so heim eftir bakkanum. Hesin raksturin riggaði heilt væl í fyrstuni, men tað var so skjótt, at seyðurin leyp á allan vegin úteftir, og nógv endaði í Hjøllunum. Tann langi bakkaraksturin var heldur ikki góður.
Seinnu gongu varð so farið runt um Tyril heimanífrá. Nakrir fóru gjøgnum Hjallarnar: ein gjøgnum Rók, ein ella tveir gjøgnum Breiðhjalla og nakrir gjøgnum Kálvhjalla. Restin skipaði seg so Líðarmegin líka á toppin á Tyrli. Síðan varð tikið samanum, og tá ið Hjallamenninir vóru komnir, varð seyðurin stoyttur gjøgnum Gamlastoyt og Arvastíggin og rikin heim eftir bakkanum og í rættina.
Hjallaraksturin
Fyrrapartin í 1970unum fóru røktingarmenninir (Jógvan Nónsgjógv og Andor Sivertsen) at tosa um at royna at reka líðarseyð gjøgnum Hjallarnar og í Flatnarætt (oman fyri garðin). Hetta hevði verið ein rimmar lætti, men menn vóru sjálvandi ójavnir á máli, tí teir ræddust eina mest fyri, at seyðurin fór at seta í bakkan í Hjøllunum. Men fyrireikingarnar fóru kortini í gongd. Hegn varð sett úr Teistaurðini og niðan á Rásina í Kálvhjalla. Eisini varð hegnað úr Rókarbrúnni og oman í seyðagerðið hjá Fløtum - heiman fyri Gjógv. Royndin varð síðani sett í verk, soleiðis at á várgongu í 1975 var síðstu ferð, at regluligur rakstur var í Gomlu Líðarrætt.
Á skurðfjallinum í 1975 varð líðarseyður á fyrsta sinni í søguni rikin í gjøgnum Hjallarnar og í Flatnarætt. Royndin eydnaðist sera væl, og menn vóru væl hýrdir. Líðarfjallið, ið saman við Sáttarennisfjallinum hevði verið strævnasta fjall við Gjógv, gjørdist við hesi broyting kanska tað lættasta.
Sum áður nevnt, stúrdu menn eitt sindur fyri rakstrinum í Hjøllunum. Teir vóru bangnir fyri, at seyðurin kundi fara at seta í bakkan, og at undir rakstrinum fór grót at rapa niður í Kálvhjalla undan seyðinum í Breiðhjalla. Men tað hevur eydnast væl at hildið seyðin burtur frá bakkanum, og menninir í Breiðhjalla royna at ganga so mikið fremri enn teir í Kálvhjall, at skuldi grót rutt undan fótunum, so skal tað ikki vera til vanda fyri menninar í Kálvhjalla.
Samanumtikið kann sigast, at hesin raksturin er eitt sera stórt framstig fyri hagan.
Hvat hevur henda Gjáarrættin so verið brúkt til? Tað veit helst eingin í dag. Ymsar gitingar eru, hóast full semja er um, at hon hevur verið brúkt í sambandi við Líðarseyð og hevur einki við Á hagastevnu fyri Suðurhelvt, sum varð hildin í Samkomuhúsinum í juli mánaði 1978, varð avgjørt at gera eina nýggja felagsrætt fyri Fløtur og Líðina eysturi í Neytageilini. Rættin skuldi gerast úr betongelementum. Ætlanin bleiv sett í verk, og var hetta samstundis startskotið til Elementvirkið við Gjógv.
Í 1979 stóð henda snotuliga rættin so liðug, og á várgongu hetta sama árið, varð líðarseyður fyri fyrstu ferð rikin í rættina eysturi í Neytageilini.
Seyðagerðið á Múlanum
Á hagafundi 25.09.75 varð viðtikið at gera eitt seyðgerði á Múlanum.
Ódnir
Eingin núlivandi kann nágreiniliga greiða frá, hvussu tær ymisku ódnirnar hava verið skipaðar, men nakrar fáar eru tó eftir, ið enn óikki eru farnar í søguna.
Tað var, sum aðrastaðni nevnt, ein hálvmørk til hvørja ódn. Alt seyðabýtið hevur frá gamlari tíð verið fimtingsbýtið. Fimtingarnar vóru upprunaliga uppkallaðir eftir teimum størstu ognarhúsunum í bygdini. Á Suðurhelvt nevndust fimtingarnir Ólastovufimtingurin, Jákupsstovufimtingurin, Sjúrðarstovufimtingurin, Fløttafimtingurin og Ormurin.
Tað hevur bara eydnast okkum at fáa uppspurt ódnirnar í Ólastovu- fimtinginum, og tær vóru hesar:
Teir á Rætt vóru eftir Skarðbrúnni, Sámalsstova (og seinni teir hjá Petur Kristiani) í Heyggi, meðan Ólastova (og seinni Gortra) var á toppinum á Tyrli. Yviri í Stovu (hjá Debusi) eystur í gjøgnum Breiðhjalla í Hjøllunum og Pól Jóhannes á Bø í Rók.
Ódnirnar í hinum fimtingunum eru tíverri farnar í søguna, men eftir stendur tó, at Jógvansstovuódnin var næstlægst út eftir Sniðunum. Ódnin út eftir Sniðunum var einki serlig, tí seyðurin var styggur og leyp ofta niður í Sniðini og bleiv standandi. Tá var mangan ringt at fáa gongd á hann aftur.
Í sambandi við ódnir kunnu vit leggja aftrat, at Jógvansstovuódnin er einasta ódn í bygdini, ið kann staðfestast í øllum hagapørtunum. Fyri Oman Rætt var Jógvansstovuódnin eftir Fjallinum, Heimi í Dal var hon lægst í Ryggjunum, í Sáttarenni næsthægst á Oknadali, í Líðini næstlægst á Sniðunum og á Fløtum eysturi á Fossi.
Tað hava helst altíð verið tveir røktingarmenn í Líðini, og kanska hava teir havt fasta ódn. Tá ið Sjúrður á Rætt og Klæmint Juul røktaðu, var Klæmint altíð á toppinum á Middagsfjalli og síðani út eftir Sniðunum, meðan Sjúrður altíð fór eystur í gjøgnum Kálvhjalla. So langt aftur, sum nakar minnist, hava røktingarmenninir havt hesar ódnirnar.
Samgonga
Sjúrður á Rætt og Klæmint Juul plagdu at vera til samgongu í Funningslíð, og sjálvt um seyðurin viðhvørt hevði lyndi at fara heimeftir, var lítið av seyði heimanfyri. Tá gekk hegnið heldur ikki so langt niðan, sum tað ger nú.
Bátsveður
Lat tað fyrst verða sagt, at gjarna fóru allir menninir á fjall, og sjálvandi visti man, hvussu líkindini vóru, áðrenn man fór. Var framvegis bátsveður, tá ið komið var í rætt, so fór maður av rættini eftir bát, og sum oftast varð farið um Skúvadalsskarð. Maðurin kom so við bátinum heim aftur undir Líð, og so bleiv seyðurin førdur oman til Gjáar.
Meðan maðurin var eftir bát, royndu teir, ið eftir vóru, at bera seyðin oman, so at klárt var at skipa inn, tá ið báturin kom. Mangan gekst illa at reka, og fleiri tóku uttanrætta, so tað var ikki altíð so góð manning eftir á rættini.
Viðhvørt kundi man skipa inn niðan fyri Líðarlopið, men fyri tað mesta varð skipað inn á tanganum uttan fyri ta lítlu gjónna, ið er uttan fyri rættina. Tað er nokkso fitt at ganga við byrðu, og í regni og vánaligum líkindum kundi vætan úr ullini seta í bein, tí oljuklæði verða ikki brúkt í brattlendi.
Allur seyðurin lá niðurbundin í bátinum, men hann varð loystur upp, tá ið hann kom í Gjónna, og tá plagdu smábørnini og eldri menn at standa fyri í Ljóshelli, til alt varð rikið ella leitt niðan.
Tað er kanska vert at leggja til merkis, at sagt verður, at teir fóru eftir "bát" (ikki báti). Tá bygdarfólkið sá mann daga á Eggini, søgdu tey: "Nú koma teir eftir bát!"
Haftseyður
Tað var sjálvandi ikki altíð bátsveður, og so mátti haftseyður rekast. Tá ið allur seyðurin var útbundin, so varð alt borið heim um hegnið og lagt har. Hegnið stendur heiman fyri Skarðsskriðuá, og rættin stendur eitt fitt petti uttan fyri ánna, so tað var ikki so stutt at bera. Tá ið alt var heimkomið, so varð farið at binda upp í haft, og teir ungu blivu lærdir at binda tað beinið upp í haft, ið vendi ímóti brekkuni, tí annars fekk seyðurin ikki gingið. So man mátti minnast til at binda høgra bein upp í haft. Ærseyðurin bleiv hábundin (seyðbandið varð rubbað so fast oman fyri vaðhornið, at beinið bleiv stívt, so ærin gekk bara og hoppaði), og var tað ein stygg ær, so blivu bæði beinini hábundin. Man royndi eisini sum frægast at hava seyðin liggjandi, til alt varð bundið upp í haft.
Tá ið farið varð til gongu, mátti ansast væl eftir, so ikki okkurt legðist fyri. Tað var nógv stumping í fyrstani, men tá ið man hevði gingið eina góða løtu, loysti man fyrst veðurlombini burturúr, so seyðbandið hekk bara leyst um hálsin, og var onkur ær hábundin á báðum beinum, so loysti man annað beinið burturúr fyrst. Teir vóru altíð varnari við gimburlombini og ærsseyðin enn við veðurlombini. Tað vísti seg soleiðis, at bagdi onkrum seyði okkurt, so skuldi hann altíð á hallið - omaneftir. Tað bleiv rikið ein ávísan veg, og teir fremstu menninir stýrdu gonguni. Tað varð farið heim í gjøgnum tann ovara partin undir Sniðunum, og kósin var móti tí plássinum, har man skuldi uppum heimi í Enni. Tað var ikki so stórt pláss, sum man kom uppá, tá man fór heimum, og man var nokkso niðarlaga staddur niðri í Brekkum heimi í Funningi. So varð rikið niðan heimeftir, og gjarna vildi man verða komin heim móti Skarðánni, tá ið man kom niðan á Hóvabrekku. Síðan varð farið uttan fyri Skarðánna allan vegin niðan á Skarð, og síðani eftir Mannavegnum, út við Stóruá, og vanliga varð seyðurin niðurbundin á fløttinum oman fyri húsini hjá Kristiani á Rætt.
Røkt
Vit vita við vissu, at í gomlum døgum røktaðu teir í Jákupsstovu og teir í Gortru Líðina. Úr Jákupsstovu kom røktin í Sjúrðastovu, meðan røktin í Gortru væl kann hava verið í húsinum í mong ár. Við at samanbera við aðrar hagapartar loyva vit okkum tí at gita, at røktin hevur hoyrt til Jákupsstovu og Gortru langt aftur í tíðina, og at tað hava verið tveir røktingarmenn.
Røktingarmenn
Sjúrðastovurøktin:
Jóhan í Geil ( Johan Klein, f. 1839). Jóhan doyði við áttamannafarinum "Samløguni" í 1884.
Óla Kristian í Geil ( Ole Christian Klein, f.1871) fór at røkta aftan á Jóhan, pápa sín.
Óla Kristian var bara 12 ára gamal, tá ið pápi hansara doyði í 1884, men kortini fór hann at ganga burtur í haga í Líðini. Fyrsta dagin var Poul Klein ( f. 1861) við honum.
Jóan Magnus í Trøðni ( Joen Magnus Joensen, f. 1849), sum var húskallur í Sjúrðastovu, gekk nógv burtur í haga Heimi í Líð, hóast hann ikki var valdur til røktingarmann.
Dánjal Klein ( f. 1883) røktaði aftan á Óla Kristian. Óla Kristian doyði av meslingum í 1905, so tað er hugsandi, at Dánjal Klein er farin at røkta í 1905, og hann røktaði til 1916 ella 1917.
Sjúrður á Rætt ( Sivert Christiansen f. 1887) fór at røkta í 1916 ella 1917 - aftan á Dánjal Klein. Sjúrður segði seg frá í 1951, og er helst farin frá í 1952.
Ein av mongu uppgávunum hjá teimum gomlu røktingarmonnunum var at grava rásir (ræsur). Tað varð gjørt á tann hátt, at ein bøkkur varð grivin - ikki loystur - og boygdur undan brekkuni. Sjúrður gróv rásina frá Stapa og út í gjøgnum Breiðhjalla.
Jákup í Stólpa ( Jacob Matras, f. 1929) fór at røkta aftan á Sjúrð á Rætt í 1952 og røktaði hann til 1963, tá ið hann segði seg frá.
Jógvan Christiansen, f. 1919, sonur Sjúrða á Rætt, røktaði fyri pápa sín saman við Gamla-Jákupi í 1933 og 1934 - serliga um várið, meðan Sjúrður var til skips.
Gortrurøktin Jóhannes í Gortru ( Johannes Johannesen, 1854). Óvist er, nær hann er farin at røkta, men hann segði seg frá um ár 1900. Meðan Jóhannes í Gortru røktaði, tóku teir Líðina niður, tí alt var vargur. Ta síðstu ærina fingu teir Uppi við Hurð, og tá skuldi Jóhannes taka soleiðis til: "Tú hevur volt mær manga møðina!"
Jákup í Stólpa ( Jacob Matras, f. 1873). Jákup í Stólpa, vanliga nevndur Gamli-Jákup, fór at røkta eftir Jóhannes í Gortru um ár 1900, og hann røktaði til einaferð í seinnu helvt av 1920unum.
Tá ið Jákup tók við, var eisini nógvur vargur í Middagsfjalli. Teir tóku vargin niður, og tann síðsta vargin fingu teir í Ryssufossinum. Jákup gróv rásina í Kálvhjalla frá Stígsgili og heimeftir. Heiman fyri Stígsgil er rættuliga bratt, og hann plagdi at siga, at har mátti gravast, tí tann, sum fór á bólt har, steðgaði ikki aftur.
Klæmint Juul ( Klement Juul Matras, f. 1907) tók so við aftan á pápa sín, Jákup, í seinnu helvt av 1920unum og røktaði til 1963, tá ið hann segði seg frá.
Tá ið tosað varð um veður og vind, plagdi Klæmint at taka til: Útnyrðingur er so ringur í Líðini, at hann holar hvørt gil".
-----
Jógvan Nónsgjógv, f. 1931, varð valdur til røktingarmann í 1964, og hann røktaði til 1976.
Sigurd Niclasen, f. 1933, varð valdur til røktingarmann 1964, men hann segði seg frá longu í 1965, soleiðis at hetta árið røktaði Jógvan Nónsgjógv einsamallur.
Í 1966 varð so Andor Sivertsen, f. 1932, valdur til røktingarmann. Teir báðir røktaðu saman, til Jógvan gavst 1975. Frá 1975 til 1990 røktaði Andor Líðina einsamallur.
Røktingarløn
Ta tíðina, Sjúrður á Rætt og Klæmint Juul røktaðu, var lønin fýra ær og tvey tey bestu lombini av haganum, tá ið veðragjólingarnir vóru uppgjørdir. Hagalombini vóru vanliga stak góð og vigaðu væl oman fyri fjørurti pund.
Sjúrður hevði tríggjar røktingarær gangandi heimi í Líð og eina á Fløtum, men hann tók tær ongatíð inn. Ærnar hjá Klæminti lógu uppi í Ovara Tjørnudali og heimi í Grønadali.
Tá ið Sjúrður á Rætt fór burtur í haga, fór hann sum oftast eystur í gjøgnum Kálvhjalla. Av Múlarustini sæst niður yvir seyðin á Flatinum. Gingið varð síðani heim eftir Sniðunum, og vanliga varð farið niður um Sniðini undir Stóraryski.
Haðani gekk leiðin út á Múla og so allan vegin heim aftur eftir bakkanum (Líðarbakka). So varð farið upp á aftur Sniðini. Av Sniðunum sæst væl niðan móti Skúvadalsskarði, niðan í Kinnina og Breiðhjalla. Leiðin gekk so út eftir Sniðunum, gjøgnum Kálvhjalla og til hús.
Hetta var tann vanliga gongdin, men sjálvandi vórðu aðrir túrar gjørdir niðan í Middagsfjall og í Tyril, men tað lá lítið av seyði í Rók og í Breiðhjalla í Hjøllunum.
Deyðseyður
Røktingarmenninir í Líðini funnu ofta nógvan deyðseyða, tí at har datt ofta oman, og eisini doyði í bráðsótt.
Deyðseyðurin varð býttur til jørðina, um fimm stykkir vóru heil í honum, men tað kom mangan fyri, at hann ikki varð býttur, sjálvt um nógv var heilt. Tann, sum fann deyðseyðin og fletti hann, átti øll avroðini uttan tálgina, og hann gav deyðseyðaboð til allar eigararnar. Við Gjógv hevur verið vanligt at býta í fimtingar, og so skiftist hvør fimtingur um at býta, soleiðis at eigararnir í einum fimtingi býta 5. hvørt ár.
Krovið og tálgin vórðu býtt, meðan skinnið varð hongt upp at turka til veðragjólingar (á trettanda - 6. januar). Flett varð soleiðis, at oyruni hingu uppi í skinninum fyri at síggja, hvørjum hagaparti deyðseyðin var úr. Tá ið so veðragjólingarnir vórðu býttir á trettanda, vórðu skinnini býtt upp ímóti teimum. Tað fóru eini trý skinn ímóti einum veðragjólingi, og tað vóru fleiri, ið heldur vildu hava skinnini enn veðragjólingin. Hetta var í teirri tíðini, tá ið eingin føddi veðragjólingar um veturin, men drupu og ótu teir aftan á brundtíðina. Seinni vórðu veðragjólingarnir so føddir inni um veturin, og tá vórðu deyðseyðaskinnini býtt saman við várullini aftan á várfjøllini.
Deyðseyðin kundi vera ymiskur, alt eftir um hann var deyður í raki, av sjúku ella omandottin. Var mergurin harður, varð sagt, at hann var mergjaður, og tann mergurin smakkaði væl. Var mergurin harafturímóti bleytur og smakkaði saltur í munninum, var seyðurin ikki mergjaður. - Einki fór til spillis hjá teimum gomlu, og alt var nóg gott. Viðhvørt kundu tey yngru grenja um rakdeyðseyðakjøtið, men tá læt í teimum eldru: "Etið tit bara, gott hevur verið!".
Eitt heimildarfólk greiðir frá:
Pápi røktaði í Líðini, og vit systkini vóru mangan spent, um deyðseyðin skuldi býtast ella ikki. Tað besta, ið vit fingu, var bráðsóttakjøt og bráðsóttafløt.
Eg minnist eisini, at Dávur Juul (f.1875), sum røktaði í Sáttarenni, kom oman úr Funningi við deyðseyðakjøti til at býta.
Felli
Fellisár hava verið av og á um allar oyggjarnar. Vit kunnu lesa um hetta í gomlum skjølum, og tey eldru fólkini minnast eisini ring felli. Líðin er brøtt, so tá ið stórkavi legst, er tað so skjótt, at skalvur kann leypa og taka seyð við sær út á sjógv. Um veturin kann tað verða langt ímillum, at tað er farandi í hagan hjá fólki, so seyðurin má royna at klára seg sum frægast.
Sjúrður á Rætt plagdi at siga, at undir annars vanligum umstøðum kundi roknast við, at tað fóru einar 10 ær fyri einki um árið. Í nýggjari tíð vita vit um, at fýra ferðir er serliga nógvur seyður deyður. Í 1927 kom nógvur kavi seinast í apríl mánaði, og tá doyði nógvur seyður. Lembingin var so smátt byrjað, og okkurt lambið kláraði tann nógva kavan.
Veturin 1935 ella 1936 var ringur, og tá doyðu 20 gjólingar. Vanliga vórðu eini 30 lomb slept upp um heystið, so henda veturin fóru tveir triðingar av gjólingunum fyri einki.
Tey flestu hava óivað hoyrt um stórkavan í 1947. Tá fór seyður í øllum høgum í bygdini, og í Líðini fóru einar 40 ær tað árið.
Ringasta fellið, sum nakar veit um í Líðini, var í 1962. Um heystið í 1961 vóru 183 seyðir í haganum, men seinast í mars mánaði 1962 legðist stórkavi. Skalvur leyp fleiri staðni, og nógvur seyður doyði. Á Skúvadalsskarði legðist eisini stórur skalvur. Hesin skalvurin leyp eisini og tók nógvan seyð við sær. Her kann leggjast aftrat, at tað man vera sjáldan, at skalvurin loypur av Skarðinum, tí Sjúrður á Rætt, ið røktaði frá 1917 til 1952, segði, at skalvurin á Skarðinum ongatíð hevði lopið, meðan hann røktaði.
Kavin legðist, sum áður nevnt, seinast í mars, men ikki slapst heim í Líð fyrr enn um hálvan apríl. Tað var eingin stuttleiki at koma aftur í hagan. Allastaðni lá deyðseyður, og bólini vóru eisini full av deyðum seyði. Allur deyðseyðurin skuldi flettast, tí skinnini skuldu býtast saman við várullini, so hetta var eitt rættuliga ótespiligt arbeiði hjá røktingarmonnum og øðrum at taka sær av.
Tá ið alt var uppgjørt, vísti tað seg, at tað doyðu umleið 120 seyðir í hesum kavanum. Hetta var 2/3 av allari skipanini, og tá ið nú so lítið var eftir, og seyðurin haraftrat var styggur, fóru menn so smátt at tosa um at taka allan seyðin av og fáa "nýggjan" og spakan seyð ístaðin.
At taka vargin niður
Áðrenn menn regluliga fóru at geva seyðinum hoyggj úti, var styggur seyður uppií í øllum høgum við Gjógv. Hesin styggi seyðurin gjørdi sjálvandi mest um seg í Líðini, tí mangastaðni er so bratt, at tað er torført at reka, um seyðurin ikki er spakur. Sum áður nevnt tóku teir Líðina niður, tá ið Jóhannus í Gortru røktaði, seint í 19. øld.
Mangan vóru tvær fjallskipanir - 30 mans - og róku, men kortini rakst ongatíð nóg væl. Í 1950unum varð avgjørt at gera eina nýggja rætt í Teistaurðini, og fyrstu ferð, ið hon var roynd, gekst nógv betur at reka, enn nakar hevði væntað. Men teir gomlu plagdu at siga, at vargur letur seg ikki lumpa meir enn eina ferð, og rætt fingu teir, tí tá ið rikið varð í rættina í Teistaurðini aðru ferð, var sama ringa skilið aftur - bara nakrir heilt fáir seyðir komu í rætt.
Hetta ringa skilið helt so fram, og menn fóru so smátt at tosa um at taka allan seyðin niður og sleppa spøkum fremmandum seyði aftur í hagan. Í 1962 doyði, sum áður nevnt, ein stórur partur av seyðinum, og hetta mundi vera ein av grundunum til, at tosið, um at taka allan seyðin av, kyknaði upp av álvara.
Sjálvandi vóru menn ymiskir á máli um, hvat ið rættast var at gera, men endin var so tann, at í 1964 varð avgjørt á fundi í Samkomuhúsum "at taka Líðina niður".
Ein góðan dag seinnapartin í september mánaði fóru so tvær fjallskipanir at reka, og ein heimildarmaður sigur soleiðis frá:
Vit róku tvær gongur. Fyrru ferð varð rikið í rættina í Teistaurðini, og seinnu ferð í Gomlurætt. Vit fingu rættuliga nógvan seyð tilsamans henda dagin, og alt varð skipað umborð í ein motorbát, ið førdi seyðin til Klaksvíkar. Kjølbro hevði keypt allan seyðin fyri kjøtprís, men var tað onkur, ið vildi hava seyð, so fekk hann hann eisini fyri kjøtprís. Vit skipaðu umborð bæði undir rættini á Teistaurðini og á tí vanliga plássinum uttan fyri Gomlurætt.
Tá ið allur seyðurin var fingin umborð í motorbátin, varð farið til hús, men vit tóku eisini seyð uttanrætta á vegnum.
Hetta var ein strævin dagur. Eg minnist, at eg var í millum Jógvan Sofus Ferjá og Jógvan Hansen, úr Fugloy, oman í gjøgnum Ritudal. Vit stríddust leingi við eina pesjuær við lambi, og endin var tann, at vit fingu bæði ærina og lambið har og bundu tey niður, og síðani helt raksturin fram.
Tá ið komið var í rætt, fóru Erling í Nýggjustovu og Jógvan Sofus niðan í Ritudal eftir ærini og lambinum, tí tey kundu ikki verða liggjandi bundin har uppi. Erling gekk undan, og hann tók lambið og leiddi tað um Skarðið, meðan Jógvan Sofus skuldi leiða ærina. Hetta var lættari sagt enn gjørt - hon vildi ikki ganga, so tað gekk meira omaneftir enn niðaneftir. Hann varð tí noyddur at binda ærina niður og taka hana upp á ryggin. Tað hevur verið ein tung byrða, og hartil er bratt upp fyri Skarðið.
Seinni um dagin komu vit so saman eysturi undir Rók. Tá læt í Jógvan Sofusi, ið altíð hevur dugað so væl at tikið til: "Erling, kom og føl, hvussu djúpt beinini eru farin inn í høvdið á mær!"
Eg haldi næstan, at vit róku tríggjar vanligar fjalldagar, og tann seinasta fingu vit 17 seyðir. Nú varð tosað um, at hetta bar ikki til - tað var ov dýrt at biðja fólk til hetta, og so varð fundur hildin í samkomuhúsinum, og á tí fundinum varð viðtikið, at um tað var nakar, sum vildi taka upp á seg at royna at taka tað, ið enn gekk eftir, so skuldi hann eiga tað, ið hann fekk.
Spurt varð, um nakar vildi melda seg til, og vórðu vit seks, ið bjóðaðu okkum fram: Jógvan Sofus Ferjá, Jákup Matras (í Stólpa), Kristian í Lon, Jógvan Nónsgjógv, Sigurd Niclasen og Hans Edvard Joensen.
Vit valdu okkum so ein góðan dag, og fylgdust allir eystur á Skarð. Hetta varð, sum roknast kundi við, eingin lættur dagur. Vit stríddust allan dagin og fingu tólv seyðir. Okkurt varð tikið heilt heimi í Fúss, okkurt á Fuglhelluni og Eysturi á Dal. Tað vísti seg soleiðis, at fekst tú vargin oman á bleytari haga - sum t.d. á Skúvadal - so var undansloppið, tí her var hann ikki so fimur sum í brattlendinum.
Vit fingu, sum sagt, 12 seyðir tann fyrsta dagin, og annan dagin fingu vit 2 seyðir. Tá ið vit so fóru triðja dagin, var ikki ein kleyv at síggja. Vit gingu allir eystur á Skarð og fylgdust út eftir rásini yvir Stapa - eg gekk fremstur. Tað hevði regnað nakað illa um náttina, so rásin var eitt sindur runut.
Eg minnist, at eg orðaði við teir afturu, at eg helt meg síggja kleyvar í rásini. Tá læt í Jógvan Sofusi:
"Robinson sær mannaspor!" Góð samanlíkning - har var líka oyðið sum á oynni hjá Robinson - vit sóu ongan seyð - Líðin var tóm - ein sjáldsom sjón.
Tilsamans fingu vit 14 seyðir, men tveir hoyrdu til Fløtur, so 12 komu til býtis, og vit fingu sostatt 2 seyðir í part. Alt varð flett upp, og øll krovini vórðu hongd í kjallaran hjá Jógvani á Fløtti, og seinni vórðu tey so býtt sundur okkara millum. Tað vóru góð krov; t.d. fingu vit eina ær við lambi á Múlanum, og tað vóru 15 merkur í tálg í lambinum og 14 í ærini.
Tá ið allur seyðurin var avtikin, so skuldi sjálvandi annar seyður sleppast í hagan. Tann "nýggi" seyðurin varð fyri tað mesta keyptur úr Mikladali, Hvalvík og Kollafirði. Tað vóru næstan bara lomb keypt, men nakrar ær komu tó eisini úr Kollafirði. Tilsamans vórðu 86 seyðir sleptir í hagan.
Mikladalslombini vórðu førd beinleiðis úr Mikladali og - eins og hini - slept upp við Rættina, á Fuglhelluni og úti á Múla, og fyri at síggjast væl vórðu tey málað við ymsum litum.
Sjálvandi fóru nakrir av hesum fremmandu seyðunum av haga, men samanumtikið má sigast, at tað heftist rættuliga væl. Avgjørt varð, at tað fyrsta árið skuldi eingin veðragjólingur sleppast í hagan. Leggjast kann aftrat, at tann "nýggi" seyðurin var rættuliga spakur, og tað gekst væl at reka. Væl varð ansað eftir, at um onkur seyður var uppií, ið ikki rakst nóg væl, so varð hann tikin av.
Í 1979 kom, sum áður nevnt, tann nýggi raksturin gjøgnum Hjallarnar, og í stuttum kann sigast, at hann hevur riggað so mikið væl, at nú kemur mestsum hvør kleyv í rætt".
Tað er góður hagi í Kinnini og allan vegin út eftir Sniðunum. Eisini plagdu teir at siga, at tað var hagagott úr Middagsfjalli, og haraftrat var seyðurin góður.
Ofta komu serliga stór gimburlomb undan Sniðunum, men tey blivu gjarna ikki slept. Tað var mestsum ein regla ikki at sleppa undan Sniðunum, tí teir plagdu ar siga, at seyður "datt" oman hagar av sær sjálvum, og so doyði tað eisini so illa í grasloysi undir Sniðunum og út á Múla - og Múlin er ringt skræpupláss.
Teir kallaðu tað fyri grasloysi, og navnið mundi koma av tí, at lombini hildu uppat at eta, og so doyðu tey, men tey kundu vera full av tálg kortini. Tá ið heilivágurin kom, doyði tann sjúkan út.
Gamli-Jákup plagdi at siga, at Tyrlaseyðurin var altíð smærri enn annar seyður í Líðini.
Sjúrður á Rætt plagdi at taka til, at ær við stuttum hálsi mjólkaði ikki væl.
Máliska: Eldri maður, ið hevði tikið uttanrætta í Líðini og at enda fekk eitt veðurlamb uppi í Kjálkanum (Fyri oman Rætt), tók soleiðis til: "Eg átti ein dropa, men eg var so móður, at eg fekk hann ikki attratt (aftrat) mær!"
Fyrr vóru altíð tvey fjøll gingin um heystið: skurð og klipping. Klippingin var gjarna gingin aftan á 20. november, og longu tá var fótamørurin frá skurðfjallinum so mikið turrur, at menn plagdu at hava eitt petti av føtamøri og eitt drýlpetti úti í ermuni til at ganga á um dagin.
1929 var eitt sera gott seyðaár. Tað árið komu 2 og 1/4 til býtis upp á gyllinin á Suðurhelvt. Úr Líðini komu 120 - av Fløtum 118 - og 32 úr Sáttarenni. So nógv hevði ikki verið til býtis á Suðurhelvt fyrr.
Hetta sama árið kom eitt 40 punds lamb úr Líðini - Jóhan í Blásastovu fekk tað. Teir gomlu søgdu, at hetta var fyrsta 40 punds lamb, ið komið var úr Líðini.
Taka vit harafturímóti tað stóra fellisárið 1947, so kom bara ½ til býtis upp á gyllinin á Suðurhelvt tað árið. Úr Líðini komu 30 - av Fløtum 25 - og 5 úr Sáttarenni.


c: text/html

text:
Fyri stuttum kunngjørdi katalanska tingið loysingina frá Spaniu. Spanska tingið skuldi atkvøða um at taka fult ræði á katalanska landspartinum.
Fyri fáum minuttum síðan skrivaði BBC, at katalanska landspartatingið hevði staðfest fólkaatkvøðuna frá 1. oktober og sett loysingina frá Spaniu í verk.
Í dag skuldi spanska tingið atkvøða um ætlanna at seta §155 í verk og geva sponsku stjórnini rætt at taka ræðið av katalanska landspartatinginum. Sum skilst er viðger tingið í Spaniu enn málið.
Tað má sigast at vera óvist, hvat fer at henda nú. Spanski forsætismálaráðharrin hevur sagt, at um Katalonia loysir, verður Spania noytt at taka ræðið á landspartium, ímeðan forsetin í Katalonia hevur heitt á sponsku stjórnina um at koma til samráðingarborðið.
Í gjár útilokaði Charles Puidgemon, forsetin í Katalana at útskriva nýtt val til landspartatingið, men tað er allarhelst ætlanin hjá forsætismálaráðharranum í Spania at gera júst tað.
Dagført: Spanski forsætismálaráðharrin bað spanska fólkið um ikki at leypa framav, tí stjórnin fór at endurskapa fólkaræði, lóg- og landaskil í Kataloniu.
Í katalanska tinginum var stórur meiriluti fyri loysing. 70 atkvøður vóru fyri 10 ímóti, men allir flokkar vóru ikki í tinginum, tá ið avgerðin varð tikin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bygdagøturnar
Bygdagøturnar, sum ættarlið aftan á ættarlið undan okkum hava traðkað og tillagað ígjøgnum øldir, og sum í gomlum døgum vóru samferðsluleiðirnar ímillum bygdir, verða nú settar á breddan í Tórshavnar kommunu.
Fyri nøkrum árum síðani var nakað av kjaki um, hvør hevur ábyrgdina av at halda bygdagøturnar viðlíka, og løgfrøðiligt álit kom til ta niðurstøðu, at tað var ivasamt, um hetta var ábyrgd kommunurnar. Stígur kom í málið, og hildið varð, at býráðið átti at hugsavna seg um egin økir, og tey, sum kommunan hevur fulla ábyrgd av. Men bygdagøturnar hava við jøvnum millumbili verið tiknar fram til viðgerðar, og nú tykist í hóming bæði vilji og áræði í býráðnum at fara undir hesa verkætlan.
Nógvar bygdagøtur í kommununi
Bygdagøturnar eru nógvar í kommununi; úr Havnini er gøta til Kirkjubøar, Velbastaðar, Syðradals, Norðradals, inn á Sund og norður eftir oyggj. Harumframt vóru eisini tær gomlu gøturnar millum Havnina og ávikavist Hoyvík og Argir, men her er at kalla vorðið samanvaksið millum bý og bygdir. Umframt omanfyri nevndu gøtur úr Havnini, eru eisini gøtur ímillum bygdirnar; av Argjum yvir Reynið til Kirkjubøar, úr Kirkjubø inn til Velbastaðar, av Velbastað til Syðradals, úr Syðradali til Norðradals, úr Hoyvík á Hvítanes og inn í Kallanes, úr Kollafirði til Kaldbaks, av Sundi í Kaldbaksbotn og til Kaldbaks.
Í Nólsoy er gøta úr bygdini og út á Borðuna, og í Hesti er gøta úr bygdini og suður á Hæl.
Bygdagøturnar stóran týdning
Hesar gøtur hava sera stóran týdning fyri okkum nú á døgum, men ein annan týdning, enn tá ið tær vóru lívsneyðugar farleiðir millum bygdir í handils- ella læknaørindum, í kirkju, eftir ljósmóðir ella við kistuni á tí síðstu ferðini. Umframt tað, at bygdagøturnar hava bæði siðsøgulig og mentanarlig virðir, so geva tær eisini okkum møguleikan á bæði lættligan og lógligan hátt at koma út í vøkru og fríðu náttúruna, eins og tær eru við til at avmarka slitið á náttúruna. Gongutúrar í haganum eru bæði heilsu- og sálarbót fyri okkum, har vit kunnu njóta friðsælu, náttúruna og ríka djóralívið. Stutt er til stórsligna og óspilta náttúru, og nógv støð hava eisini bæði áhugaverdar søgur og sagnir at siga frá, ið vit eisini hava ábyrgdina av at bera víðari til okkara eftirkomarar. Tað hevur týdning, at vit í øllum lutum hjúkla um okkara søguligu og siðsøguligu virðir, tí vavið á einum landi er eisini søgan aftur í farnar tíðir, og hetta er við til at evna tað lívið og tann samleika, vit hava í okkara gerandisdegi nú á døgum. Tað er avgerandi neyðugt fyri okkum sum land og tjóð, at vit ikki lata søguna doyggja.
Rørsla og náttúran
Nútíðar gerandisdagurin krevur sera nógv av okkum, og tey allarflestu av okkum sita niðri og arbeiða allan dagin. Henda gongd hevur elvt til, at sokallaðu vælferðarsjúkurnar eru vorðnar ein trupulleiki fyri samfelagið. Vit mugu tí royna at fáa tær rørslur, sum skulu til, uttanfyri arbeiðstíðina. Og her er tað, at kommunan eisini hevur tikið sína ábyrgd í hesum máli við at gera gøtur ímillum býlingar í býnum og í bygdunum, eins og súkklubreytir eru settar á dagsskránna í kommununi. Tað er at gleðast yvir, at fólk eru farin at virðismeta og geva føroysku náttúruni meira ans enn nakrantíð, og tað er vorðin ein sportur at koma uppá so nógvar fjallatindar sum møguligt. Men vit mugu ongantíð gloyma, at tað eru ikki øll, sum náa uppá tindarnar, og tí skal kommunan syrgja fyri, at gøturnar verða gjørdar góðar og slættar at ganga eftir, og væl merktar við varðum. Eisini er hetta kærkomið hjá vaksandi hópinum av ríðingarfólki og teirri nýggju ítróttini við fjallasúkklum.
Bygdagøturnar fara at verða meira brúktar, eins og tær fara at vísa okkara borgarum á enn fleiri náttúruperlur, og hetta fer somuleiðis at betra um fólkaheilsuna. Endamálið er at geva øllum – yngri sum eldri – eitt gott og hugnaligt høvi at røra seg og at uppliva náttúruna. Tað er ein sannroynd, at tá ið kommunan betrar um karmarnar og ger umstøðurnar lokkandi, so dregur hetta brúkarar at sær tí borgarin tekur hesar møguleikar til sín. Eitt av nógvum dømum um hesa gongdina er gøtan kring Vesturvarða, sum varð gjørd fyri nøkrum árum síðani. Har ganga, renna, ríða, súkkla í hundraðtali av fólki hvørja viku, í øllum veðrið og árið runt.
Kærkomið fyri ferðavinnuna
Ætlanin er í fyrstu atløgu at gera eina skipanarætlan fyri bygdagøturnar í allari kommununi. Síðani er mín vón, at tað fer at eydnast at fáa undirtøku millum býráðslimir at fáa ætlanina á langtíðar íløguætlanina, ið er til viðgerðar í býráðnum í hesum døgum. Soleiðis kunnu allar bygdagøtur í kommununi eftir nøkrum fáum árum gerast góðar at brúka og verða væl merktar. Niðurrapaðir varðar verða laðaðir uppaftur, og við hesum gerast bygdagøturnar aftur kærkomnar og tryggar farleiðir hjá borgarunum. Henda ætlan hevur stóran týdning fyri ferðavinnuna, tí her verður talan um skipaði viðurskiftir, har náttúra, søga, rørsla og mentan renna saman í eina eind, ið er ein søluvøra sum føroyska ferðavinnan spyr eftir.
Alt málið eigur sjálvsagt at verða framt í verki í góðum samstarvi við lendisánarar og viðkomandi myndugleikar.


text:
10. september 2019
Tað er umráðandi, at varpa ljós á alkoholnýtslu, tí kanningar vísa, at høg nýtsla av alkoholi í langa tíð førir til medisinskar sjúkur, og at fyllskapur ofta førir til akutta vanlukkur og skaðar, sum so frá líður ofta ger fólk sjúk.
24 umboð frá NRS felagsskapinum saman við umboðum í Grønlendsku landsumsitingini og starvsfólkum, sum arbeiða á rúsevnisøkinum í Grønlandi tóku lut á seminarinum.
Tað er umráðandi, at varpa ljós á alkoholnýtslu, tí kanningar vísa, at høg nýtsla av alkoholi í langa tíð førir til medisinskar sjúkur, og at fyllskapur ofta førir til akutta vanlukkur og skaðar, sum so frá líður ofta ger fólk sjúk.
Tað er prógvað, at avmarkað atgongd minkar um rúsdrekkanýtsluna. Øll londini í NRS samstarvinum, uttan Danmark og Grønland hava einkarsølu. Aldursmarkið fyri at keypa øl og vín í londunum, sum eru við í NRS samstarvinum liggur millum 16 og 18 ár, meðan aldursmarkið fyri at keypa spiritus liggur millum 18 og 20 ár. Í Føroyum er aldursmarkið í báðum førum 18 ár, men kanska átti markið fyri spiritus verið sett upp til 20 ár.
Tað var áhugavert at hoyra, hvussu íslendingar hava fingið broytt alkoholnýtsluna munandi millum ung. Í 90inum lógu ung í Íslandi á sama høga støði sum danskur ungdómur, tá ið tað kom til alkoholnýtslu, og tí byrjaðu Íslendingar at seta inn á fleiri økjum. Tey fóru undir at kanna, hvat tey, sum ikki drekka, hava í felag. Tað vísti seg, at hesi høvdu góð familjusambond, góðar vinir, góða heilsustøðu og virkið frítíðarlív. Hetta er m.a. í tráð við høvuðsboðskapin í ABC fyri sálarliga heilsuverkætlanina og nýggja ABC áktakið “Kveik Ung” hjá Fólkaheilsuráðnum.
Íslendingar fóru m.a. eisini undir at organisera ítróttin betur, settu útgongubann inni á ávísum støðum ávísar tíðir og styrktu foreldra samstarvið. Foreldraumboð skuldu m.a. vera í skúlastýrinum eisini á miðnámi, sum vit kanska skulu arbeiða fyri í Føroyum. Ongar barnaveitslur uttan tilsýn av vaksnum og promillumarkið fyri at koyra bil bleiv sett til 0,2. Íslendsku kommunurnar geva øllum møguleika ókeypis at taka lut í frítíðarvirksemi, sum er upplagt at føroysku kommunurnar eisini gera.
Øll londini banna lýsingar við rúsdrekka, uttan Danmark og Grønland, har tað bert er bannað at rætta lýsingar við alkoholi til børn og ung.
Vegleiðingar hjá NRS londunum minna nakað um hvørt annað. Norra brúkar tó ikki vegleiðingina 7/14 alkohol eindir longur, hetta tí tey meta, at gransking ikki vísir nóg týðiligt, at ein ávís nøgd hevur heilsuligan virknað. M.a. vísir nýggj gransking eisini at lægri nøgdir enn 7/14 eisini kunnu vera heilsuskaðandi. WHO hevur sum so onga beinleiðis vegleiðing, men 7/14 er mark í sambandi við munandi økta vanda fyri heilsuskaðum, og tað hevur ikki verið ætlanin hjá WHO at brúka 7/14 alkohol eindir, sum mark fyri, hvat tú kanst drekka. Fólkaheilsuráðið fer nú at umrøða, hvørt tilmælið í Føroyum skal broytast til drekk minst møguligt, men við tilvísing til nøgdir, har vandin fyri heilsuskaðum økist hagfrøðiliga.
Vit gerast alsamt eldri og spurningurin er, hvussu vit skulu fyrihalda okkum til alkoholnýtsluna hjá eldri borgarum, og hvussu skulu røktarfólk fyrihalda seg á røktarheimum, har alkohol fyllir meir og meir, og hvussu skulu heimahjálparstarvsfólk fyrihalda seg til tey, sum búgva heima. Fólkaheilsuráðið fer eisini at koma við átøkum, sum viðgera alkoholnýðslu og eldri.


text:
Heilsuhjálpari - umsóknarblað
Byrja í august: Freist 15. mars.
Vit vilja helst at tú søkir inn við UMSÓKNARBLAÐ TIL MIÐNÁM
Er tøkt millum 15. feburar og 15. mars. Viðheft skjøl við umsóknini, sum tú sendir elektroniskt.
Um tú søkir uttan fyri hetta tíðarskeið eru hesir møguleikar:
UMSÓKNARBLAÐ í excel, útfyll og send við teldu ella
UMSÓKNARBLAÐ at prenta út
Byrja í januar, freist 1. novembur:
UMSÓKNARBLAÐ í excel, útfyll og send við teldu ella
UMSÓKNARBLAÐ at prenta út
Útfylt umsóknarbløð kunnu sendast skannaði, við telduposti, til Heilsuskúlan.
Tryggja tær at dygdin av viðfestum skjølum er nøktandi, soleiðis at skjølini kunnu lesast.
Teldupostadressa: heilsuskulin@skulin.fo


text:
Djórametbókin
HVUSSU HØGT BER TAÐ TIL AT LEYPA? HVØR SLANGA HEVUR STERKASTA EITUR? HVØR HEVUR HEIMSMET AT PISSA?
Náttúran er full av fantastiskum djórum, sum eru serfrøðingar í teimum løgnastu tingunum. Í bókini kanst tú lesa um fiskin, sum dugir at spáa um veðrið, froskin, sum luktar jarðnøtasmør, og ormin, sum er longri enn ein bláhvalur! Hetta er bókin til tín, sum vilt vita alt um tey ótrúligastu djórini á jørðini.
Katharina Vestre hevur skrivað, og Linnea Vestre hevur myndprýtt. Guðrun Gaard og Jens Petur Gaard hava týtt úr norskum. Bókin er innbundin og 85 bls.
Aftur


text:
P/f Næraberg hevur gjørt avtalu við útlendskan keypara at selja Næraberg av landinum.
Størsti parturin av kvotuni hjá felagnum er svartkjaftur og felagið hevur síðani tað varð stovnað fyri meira enn 20 árum síðani roynt at virðisøkja svartkjaftin umborð og at framleiða hann til matna.
Hetta arbeiðið hevur verið spennandi og hevur skapt nógv føroysk arbeiðspláss, men tað hevur tíverri ikki eydnast at fáa lønandi vinnu burturúr, sigur reiðaríið.
Mett verður ikki at tað er fíggjarliga forsvarligt fyri felagið at halda áfram við hesi verkætlan at framleiða til matna umborð.
Felagið hevur tí tikið støðu til fyribils at støðga at framleiða svartkjaft umborð og tí verður Næraberg seldur.
Kvoturnar verða framyvir fiskaðar av Norðingi og Borgaranum, sum felagið eisini eigur.


text:
Myndasavn
Myndir av heilsuhjálparum og heilsurøktarum, ið hava lokið prógv á Heilsuskúlanum
10 heilsuhjálparar hava 18. mars 2020 lokið prógv á Heilsuskúla Føroya.
Vit ynskja teimum hjartaliga tillukku!
Aftast frá vinstru: Tanja A. Poulsen, Signabø, Gudrun Olsen, Tórshavn, Sylvia Klakstein, Tvøroyri.
Í miðjuni frá vinstru: Alexia Hentze, Sørvágur, Laila Egholm, Tórshavn, Ella Poulsdóttir, Hvalba.
Fremst frá vinstru: Leila Dam, Oyndarfjørður, Guðrun í Válgaravík, Vestmanna, Vinny M. Jacobsen, Vágur, Beinta Dahl, Streymnes.
Myndin er tikin í farnu viku, tá tær fingu uppgávuna til endaliga próvtøkuna. Vegna serligar umstøður, ið gjørdu at ikki fleiri enn 10 fólk skuldu samlast í einum, varð ongin próvhandan hildin hendan dagin og ongin felagsmynd tikin.
-
11 Heilsurøktarar hava 23.10.2020 lokið prógv á Heilsuskúla Føroya.
Tey eru 4 úr norðoyggjum, 3 úr Tórshavn, 1 úr norðstreymoy, 1 úr eysturoy, 1 úr Sandoynni og 1 úr Suðuroy.
Aftast frá vinstru:
Amanda Askham Norðoyri, Silja Sivertsen Norðdepil, Noomi Poulsen Hvannasund, Marianna Eið Jensen Skopun, Helen Dam Vágur og Marta Summer Tausen Tórshavn.
Fremst frá vinstru:
Kristina Sundar Hansen Vestmanna, Gunnvá M. Absalonsen Viðareiði, Ragnar Petersen Tórshavn, Lillian Poulsen Tórshavn og Dagunn Hansen Saltangará.
Prógv sum heilsuhjálpari
Ena Dahl Olsen, úr Streymnesi, hevur, 22. januar 2020, lokið prógv sum heilsuhjálpari á Heilsuskúla Føroya. Hjartaliga tillukku við útbúgvingini.
13 Heilsuhjálparar hava 05.12.19 lokið prógv á Heilsuskúla Føroya. Vit ynskja tykkum hjartaliga til lukku við útbúgvingini.
Aftast frá vinstru: Marta S. Dam Vágur, Ragna Vilhelmsdóttir Klaksvík, Katrin Syderbø Klaksvík, Rannvá B. Dalá Vágur, Joan Højgaard Leirvík og Heidi Kilgour Vágur.
Fremst frá vinstru: Elin Maria S. Rasmussen Eiði, Heidi Johannesen Kalbak, Britt Hovgaard Tvøroyri, Berit R. Midjord Froðba, Jónfríð Højgaard Leirvík og Noomi R. Midjord Vágur.
Á myndini vantar Annette Gaardlykke Saltangará.
24.06.2019 hevur Marian Christiansen, Klaksvík, lokið prógv sum heilsuhjálpari á Heilsuskúla Føroya. Vit ynskja Marian hjartaliga til lukku við útbúgvingini.
13 heilsuhjálparar hava 20.03.19 tikið prógv á Heilsuskúla Føroya. Hjartaliga tillukku ynskja vit tykkum.
HHJ jan18
Fremst frá Vinstru: Harriet Absalonsen Jacobsen Klaksvík, Laila Reginsdóttir Djurhuus Leynar, Katla Henriksen Sørvágur, Birita Ellingsgaard Sørvágur, Heidi Ellevang Tórshavn og Liss Falkvard Miðvágur. Aftast frá vinstru: Marin Olsson Djurhuus Tvøroyri, Anja Eysteinsdóttir Lyngvej Froðba, Marita Magnadóttir Fuglafjørður, Anita Jarlesdóttir Midjord Tvøroyri, Katrina á Løðhamri Vágur, Miriam Borg Vágur og Johnhild á Løgmansbø Midjord Miðvágur.
Heilsurøktaraflokkur MARS17
24.01.19 tóku 15 heilsurøktarar prógv á Heilsuskúla Føroya.
Hesaferð vóru 7 úr Tórshavnar kommunu/Suðuroystreymoy, 4 úr Suðuroy, 2 úr Eysturoy, 1 úr Vágoy og 1 úr Norðoyggjum
Aftast frá vinstru : Turid Bærentsen Argir, Súnbjørt Christiansen Hoyvík, Kirstin S. Hjalt Vágur, Marta Johannesen Signabø, Sigrid D. Kærbech Vágur, Sigrid Frisdahl Tórshavn, Aimi M. Joensen Miðvágur og Kristina Hansen Haraldsund.
Fremst frá vinstru: Randi L. Hansen Glyvrar, Anita E. Olsen Tórshavn, Erna Katrin Olsen Porkeri, Mariane Haraldsen Argir, Anna-Nadija Berg Hvalba, Tóra Maria Jacobsen Toftir og Hervør Hermansen Signabøur.
6. desembur 2018 tóku 15 heilsuhjálparar prógv á Heilsuskúla Føroya.
14 kvinnur og 1 maður. 6 úr Eysturoy, 3 úr Vágum, 3 úr Suðuroy, 1 úr Klaksvík, 1 úr Tórshavn og 1 úr Sandoy.
Aftast frá vinstru: Judith Lisberg Leirvík, Beinta Mohr Fuglafjørður, Beinta Simonsen Vatnsoyrar, Turid Andreasen Miðvágur, Eimee Mohr Toftir, Martha Petersen Froðba, Maria Kristina Johansen Sandavágur og Sólvá Syderbø Anthoniusen Klaksvík.
Fremst frá vinstru: May-britt Hansen Leirvík, Asta Jenni Bára Sørensen Vágur, Annika Siri Nicolajsen Skopun, Jógvan Sakaris Midjord Glyvrar, Beinta Thorleifsson Fuglafjørður, Dania Elin Noomi Eyðunsson Vágur og Elisa Kvilt Lindberg Tórshavn.
Tórsdagin 22. mars 2018 fingu 7 nýggir heilsuhjálparar, prógv á Heilsuskúla Føroya.
Á myndini eru:
Aftast frá vinstru: Helen Dam Vágur, Amanda Askham Norðoyri, Óluva Samuelsen Kollafjørður, Erla Vestergaard Tvøroyri.
Fremst frá vinstru: Maibritt Wenningstedsdóttir Miðvágur, Christel Christophersen Tórshavn og Silva Nygaard Argir.
8 næmingar sum byrjaðu í flokkinum, tóku stytta útbúgving, og vóru liðug í desembur 2017. Onnur í flokkinum hava farloyvi, og vera liðug seinni.
Flokkur HRØ MARS16
Í januar 2018 fingu 20 heilsurøktarar prógv á Heilsuskúla Føroya.
7 úr Tórshavn, 7 úr Eysturoy, 2 Norðstreymoy, 2 úr Norðoyggjum, 1 úr Vágunum og 1 úr Suðuroy.
Ovast frá vinstru: Mirjam H. Johansen, Strendur, Rósa Maria Hammer, Tórshavn, Sólvá í Válgaravík, Vestmanna, Helga Guttesen, Bøur, Marianne Berg Hammer, Tórshavn, Malfrid M. Lamhauge, Porkeri, Una S. Willumsen, Tórshavn, Irena D. Holm, Vágur, Hanna Mørkøre, Leirvík, Herfríð Niclasen, Norðoyri og Guðrið Hentze, Tórshavn.
Niðast frá vinstru: Noomi Thomsen, Strendur, Jóna Lyngvej, Tórshavn, Dinna T. Jacobsen, Fuglafjørður, Annika E. Breiðaskarð, Fuglafjørður, Katja G. Vilhelmsen, Hoyvík, Erna T. Sigurðsson, Klaksvík, Halla Kartinsdóttir, Kvívík og Helena Hammer, Tórshavn
Einsamøll mynd: Rut S. Kjærbo Strendur.
HHJ flokkur sep16.
20 heilsuhjálparar, 19 kvinnur og ein maður tóku prógv í desembur 2017. Herímillum 8 næmingar sum tóku stytta útbúgving, vegna nógvar arbeiðsroyndir innanfyri heilsurøkt, og fluttu yvir í ein eldri flokk á hálvari leið: Hesi vóru 5 úr Tórshavn, 1 úr Sørvági, 1 úr Klaksvík og 1 av Morskranesi.
Í flokkinum vóru hesi økir umboðaði: 8 úr Tórshavn, 5 úr Suðuroy, 2 úr Vágum, 2 úr Eysturoy,1 úr Sandoy, 1 úr Norðoyggjum.
Hesi eru:
Aftara rað frá vinstru: Ann Mari Wesenberg Sivertsen Hoyvík, Kristina Hovgaard Bergsdóttir Hoyvík, Silja Sivertsen Norðdepil, Guðrun Heðinsdóttir Mortensen Tórshavn, Annika Rasmussen Sørvágur, Hedvig Dalsá Saltangará, Barbara Ákadóttir Lava Tórshavn, Daniella Hovsgarð Tvøroyri, Daysy Hammerfoss Froðba, Marta Summers Tausen Tórshavn og Lissy Zachariasen Morkranes.
Fremra rað frá vinstru: Birgith Hovgaard Oskarsdóttir Hoyvík, Olga Jensen Klaksvík, Elly Samuelsen Miðvágur, Rebekka Heradóttir Silvurdal Vágur, Ragnar Petersen Tórshavn, Barbara Jacobsen Sumba, Teresa Heradóttir Silvurdal Vágur, Marianna Eið Jensen Skopun og Sunnuva Olsen Tórshavn.
23.03.17 tóku 13 heilsuhjálparar prógv á Heilsuskúla Føroya.
Úr Eysturoy 4, Vágoy 2, Suðuroy 2, Norðsstreymoy 2, Norðoyggjar 1, Suðurstreymoy 1, Sandoy 1.
Aftast frá vinstru :
Hervør Hermansen Signabøur, Alis Jacobsen Vígdá Toftir, Jastrud Hanusardóttir Mohr Klaksvík, Súna Bárðardóttir Nielsen Vestmanna, Anita Dam Leirvík, Ragna á Plógv Thomassen Sandavágur og Birna Tórhalsdóttir Vestmanna.
Fremst frá vinstru:
Silja Davidsen Sørvágur, Tóra Maria Jacobsen Toftir, Randi Lamhauge Hansen Glyvrar, Bergtóra Bergsdóttir Mittelstein Skopun, Erna Katrin Olsen Porkeri og Kirstin Sundberg Hjalt Vágur.
26.01.17 tóku 18 heilsurøktarar prógv á Heilsuskúla Føroya.
7 úr Eysturoy, 6 úr Suðuroy, 2 norðoyggjar, 2 Suðurstreymoy, 1 Sandoy.
Jónfríð Ovadóttir Borgardal Tvøroyri, Durita Vest Klaksvík, Sólgerð á Reynatrøð Leirvík, Vivian Kjærbo Vágur, Anna Petra Aagaard Winther Tórshavn, Siri Sigurdsdóttir Vágur, Lovisa við Kykslið Klaksvík og Evi Virgarsdóttir Eiði. Anna Ørvarodd Hentze Sandoy, Helga S. Mikkelsen Norðragøta, Sára Joensen Tvøroyri, Ann Sofía Gullstein Syðrugøta, Allan B. Finnsson Porkeri, Axelina Jacobsen Norðskála, Sarina Thomsen Vágur, Meriam Yacob Norðagøta, Dina Yacob Norðragøta og Fríðgerð W. Finnsdóttir Tórshavn.
Heilsuhjálparar septembur 2015
Heilsuhjálparar januar 2015
Heilsuhjálparar septembur 2014
3. desembur 2015 tóku 22 heilsuhjálparar prógv á Heilsuskúla Føroya.
9 úr Suðurstreymoy, 6 Eysturoy, 2 Norðoyggjar, 2 Norðstreymoy, 1 Sandoy, 2 Vágoy.
Aftast frá vinstru:
Noomi Thomsen Strendur, Astrid Midjord Sandur, Petra Michala Olsen Kaldbak, Halla Jónsdóttir Klein Argir, Rakul Dahl Hoyvík, Marita R. Olsen Haldórsvík, Eva Nattestad Miðvágur, Margit Knudsen Leirvík, Etly Berthelsen Strendur, Annika Mortensen Tórshavn, Betina Haraldsen Sørvágur, Selma Mikkjalsdóttir Klaksvík, Lydia Juul Tórshavn, og Guðrið Hentze á Hvítanesi.
Fremst frá vinstru:
Mathea Laksafoss Tórshavn, Annika Eliasen Breiðaskarð Fuglafjørður, Anna Kjærbæk Rasmussen Skála, Katja Gilsstein Vilhelmsen Hoyvík, Jóna Djurhuus Hoyvík, Sólvá Højgaard Vestmanna og Drós Reinert Joensen Innan Glyvur.
Sonja Glerfoss Klaksvík er ikki við á myndini.
Heilsurøktarar mars 2014
Heilsuhjálparar januar 2014
Fríggjadagin fingu 16 heilsuhjálparar prógv á Heilsuskúla Føroya.
6 úr Eysturoy, 5 úr Suðuroy, 3 Norðoyggjar, 2 Suðurstreymoy.
Aftara rað frá vinstru eru tær Kirstin Ellingsgaard Eiði, Ann S. Gullstein Syðrugøta, Daisy Jakobsen Klaksvík, Sólgerð á Reynatrøð Leirvík, Majbrit Gade Nólsoy, Nikolina S. Nielsen Skála, Katrin Joensen Hvalba og Vivian Kjærbo Vágur.
Fremra rað frá vinstru sita Sólrun Poulsen Hoyvík, Anna S. Absalonsen Klaksvík, Hanna Justinussen Tvøroyri, Hallgerð G. Olsen Saltangará, Anja K. Nielsen Froðba, Gunnvør Isaksen Klaksvík og Irena D. Holm Vágur.
Harriet Højgaard Søldarfjørður manglar á myndini.
Heilsuhjálparar septembur 2013
Desembur 2014 tóku 17 heilsuhjálparar prógv á Heilsuskúla Føroya í Suðuroy.
6 úr Suðurstreymoy, 7 Eysturoy, 2 Norðoyggjar, 1 Suðuroy, 1 Sandoy.
Aftara rað frá vinstru, eru tey Katrin Joensen Norðragøta, Ingunn Sivertsen Argir, Marta Johannesen Signabø, Joan Hansen Glyvrar, Molly Jacobsen Skopun, Høgnina Bech Vágur, Elin Maria Højgaard Rituvík, Thorleina Hansen Norðoyri, Malfrid Lamhauge Leirvík og Liss Rasmussen Hoyvík.
Fremra frað frá vinstru eru tað Anna Kristina Høgnesen Norðoyri, Rut Olsen Strendur, Anita Ellingsgaard Eiði, Ester Mohr Hoyvík, Nelsi Nilssen Strendur, Eva á Bøgarði Kalbak og Anna Petra Winther Tórshavn.
Heilsurøktarar mars 2013
Heilsuhjálparar januar 2013
Í mars 2014 tóku 14 heilsuhjálparar prógv.
4 úr Streymoy, 4 úr Klaksvík, 3 Suðuroy, 2 Eysturoy, 1 Sandoy.
Teir eru Jenny Hansen Skálafjørður, Irdi E. Andreasen Hósvík, Linda Kay Hansen Klaksvík, Jenny M. Lundsbjerg Leirvík, Astrid Lützen Klaksvík, Anna-Nadija Midjord Hvalba, Anna Djurhuus Vágur, Eyðna Hammer Hósvík, Allan B. Finnsson Porkeri, Anna Ørvarodd Hentze, Sandoy, Linda Helen Olsen Argir, Heidi Kjelnes Klaksvík og Joan F. Isaksen Klaksvík. Elkin Hammer Tórshavn er ikki við á myndini.
Heilsuhjálparar septembur 2012
Fríggjadagin tóku 18 heilsuhjálparar prógv á Heilsuskúla Føroya.
6 úr Tórshavn, 5 Eysturoy, 5 Suðuroy, 2 Norðstreymoy.
Teir eru, aftast frá vinstru: Judit S. Nolsøe Hoyvík, Sigrid Nolsøe Hoyvík, Eydna R. Kjeld Saltnes, Maibritt Ingebrigtsen Válur, Margaret Sevdal Leirvík, Sólbjørt Olsen Skála, Katrin J. K. Gregersen Syðrugøta, Jóna Maria Vestergaard Tórshavn, Karolina Danielsen Tórshavn og Mildrid Jespersen Tvøroyri.
Fremst frá vinstru: Ann Erla Pauladóttir Tórshavn, Mona M. Lisberg Akrar, Rósa Maria Johannesen Tórshavn, Barbara Hovgaard Tvøroyri, Nicolina M. Lamhauge Toftir, Lóa Mikkelsen Vágur, Eva N. Hammer Hvalba og Vónbjørt B. Jacobsen Hósvík
Heilsurøktarar mars 2012
Heilsuhjálparar januar 2012
Heilsuhjálparar septembur 2011
Í desembur 2012 tóku 23 heilsuhjálparar prógv á Heilsuskúla Føroya.
8 Streymoy, 7 úr Eysturoy, 5 Suðuroy, 2 Klaksvík, 1 Vágoy.
Aftara rað frá vinstru eru tey Helga Guttesen, Fuglafjørður, Brynhild Nielsen, Saltangará, Ása Jacobsen, Syðrugøta, Margit Mortensen, Streymnes, Maiken Michaelsen, Tórshavn, Irena Jacobsen, Hvalvík, Joan Jensen, Tórshavn, Diana Nygaard, Tvøroyri, Elsa Egilsnes, Vestmanna, Rakul Hauritz, Vágur, Heri Beck, Lopra, Dagmar Jacobsen, Norðragøta, Eline Hammer, Tórshavn og Lea Johannesen, Miðvágur.
Fremra rað frá vinstru eru tey Kathe Klakstein, Klaksvík, Sigrun Leo, Vágur, Meigin Bertholdsen, Hvalba, Elin Eginsdóttir, Klaksvík, Miriam Dam, Kollafjørður, Monika Kristiansen, Hoyvík, Axelina Jacobsen, Norðskála, Oda Samuelsen, Klaksvík og Jonna Jacobsen, Skálafjørður.
Heilsurøktarar mars 2011
Heilsuhjálparar januar 2011
Heilsurøktarar mars 2010
Heilsuhjálparar septembur 2010
Heilsuhjálparar januar 2010
Heilsuhjálparar august 2009
Heilsurøktarar mars 2009
Heilsuhjálparar januar 2009
Í mars 2010 vóru 18 heilsuhjálparar liðug.
7 úr Suðuroy, 4 Suðurstreymoy, 4 Sandoy, 3 Eysutroy.
Aftast frá vinstru: Margretha Petursdóttir, Argir, Harriet Anthoniussen, Húsavík, Hansina Eliasen, Kollafjørður, Dairis Jakobsen, Skálavík, Maiken í Lágabø, Vágur, Eyðdis Vestergaard, Sumba, Sunneva Larsen, Dalur, Malan Christiansen, Tvøroyri og Johan á Kák, Tórshavn.
Fremst frá vinstru: Malbjørg Thomsen, Skopun, Bjarta Hansen, Norðagøta, Sólfríð Christiansen, Skáli, Jórun Poulsen, Vágur, Marjun Djurhuus, Selatrað, Anna Maria Thorsen, Vágur, Poula Mortensen, Hovi, og Karin Súsanna Tausen, Tvøroyri. Turid Bærentsen, Argir, vantar á myndini.
Heilsuhjálparar august 2008
Heilsurøktarar mars 2008
Heilsuhjálparar januar 2008
Heilsuhjálparar august 2007
Heilsurøktarar mars 2007
Heilsuhjálparar februar 2007
Heilsuhjálparar septembur 2006
Her mangla nakrar myndir
HHJ Nov 2004
19. mai 2005 tóku 21 heilsuhjálparar prógv á Heilsuskúla Føroya á Tvøroyri.
Aftara rað f.v.: Petrea Poulsen, Porkeri, Ingrid Nielsen, Sandvík, Tóra Christiansen, Fuglafjørður, Mary Nielsen Argir, Herluffa Traber, Vestmanna, Marjun Tjørnudal, Tjørnuvík, Jonna Nielsen, Kvívík, Bergtóra Christiansen, Strendur, Beinta Bárðalíð Vágur, Fríðhild Winther, Skopun, Sigrid Mørkøre, Eiði, og Hanna Berg Hvalba
Fremrað f.v.: Andrea Mourtitsen, Tórshavn, Jórun Eyðunsson, Porkeri,
Ruth Løvhoyten, Toftir, Iris Haldansen, Vestmanna, Jórun í Løðu, Miðvágur, Hjørdis á Lakjuni, Fuglafjørður, Anna Elisabeth Krog, Sandur, Agnas Højgaard, Glyvrar, og Anna Maria Gudmundarson, Tórshavn
Heilsuhjálparar uppskúling apríl 2004
Heilsuhjálparar uppskúling novembur 2003
Heilsuhjálparar uppskúling apríl 2003
Heilsuhjálparar septembur 2003
Heilsuhjálparar uppskúling novembur 2002
Heilsuhjálparar septembur 2002
Heilsuhjálparar uppskúling apríl 2002
Heilsuhjálparar septembur 2001
Heilsuhjálparar uppskúling mai 2001


text:
Granskingarverkætlanir
Á Føroyamálsdeildini eru 10 vísindafólk í starvi sum virka innan fleiri granskingarøki. Í leinkjunum niðanfyri ber til at lesa meira um tær granskingarverkætlanir, sum í løtuni er knýttar at deildini.
- Orðabókaarbeiði
- Barnabókmentir
- Føroysk bókmentasøga
- Máltøka hjá føroyskum børnum
- Lærubók í málfrøði
- Dialektverkætlanin 2015: Broytingar av føroyskum málførum gjøgnum trý ættarlið. Hvussu, hvussu skjótt og hví?
- Føroysk gøtunøvn
- Mentanarflutningur millum ættarlið - Føroysk kvæðamentan í nútímans føroyska samfelagnum
- Heima er ikki til - ferðafrásagnir K. O. Viderøs
- “Álvaratos, who cares? Ein samfelagsmálvísindalig kanning av hugburði og nýtslu av tøkuorðum og nýggjum orðum í føroyskum”.
- FOL Faroese Online - Bjargni
- K8: Frábrigdi í fleirmæli í Føroyum


text:
Leirvík
Leirvík er ein bygd í Eysturoynni, frá 1. januar 2009 partur av Eysturkommunu. Leirvík er gomul bygd. Hildið verður at hon er millum tær elstu í Føroyum. Í útgrevstinum á Toftanesi er ymiskt funnið, sum prógvar, at bygdin stavar frá víkingatíðini. Leirvík fekk ikki kirkjugarð fyrr enn í 1900 og kirkju í 1906. Í eini 4-500 ár vóru Leirvík og Fuglafjørður ein sókn við sóknarkirkju og kirkjugarði í Fuglafirði.
Leirvík er gomul bygd, sum liggur við Leirvíksfjørð, og frá gamlari tíð hava verið tríggir býlingar har, uttan Á, á Toftanesi og við Garð. Í sambandi við útbygging av havnarlagnum og vegføringini til ferjuleguna varð neyðugt at gera fornfrøðiligar kanningar av økinum á Toftanesi. Stórur útgrevstur fór fram, og lutir og húsatoftir komu fyri ein dag sum prógvaðu, at bygdin er frá víkingatíð. Hesar toftir eru nú friðaðar.
Í sagnatilfarinum er Leirvíks-Páll kendur, og táttur var yrktur um hann, tá ið hann fór til Velbastaðar at hitta Ellint bónda. Tað kom til bardaga teirra millum, og við snildum fekk Páll beint fyri Ellinti. Í 1725 kom loynikeypsskip til Leirvíkar, og menn fóru umborð at keypa frá teimum. Tíverri vóru teir smittaðir av pokum. Stutt eftir var brúdleyp í bygdini, og tá varð øll bygdin smittað. Stórur partur av leirvíkingum doyði. Bygdin mentist tó skjótt eftir henda skaða, tí fólk úr øðrum bygdum fluttu á kongsgarðarnar, sum vóru mannleysir. Meginparturin av jørðini í Leirvík er kongsjørð. Manntalið í bygdini var í 1801 komið uppá 85, og nú, 200 ár seinri, er talið 10 ferðir so høgt, ella 853 (2005).
Leirvík er gott útróðrarpláss, tí lætt er at rógva út bæði norðureftir og suðureftir. Eisini hevur farleiðin úr sunnaru oyggjunum til Norðoyar frá gamlari tíð ligið um Leirvík, men nú er tunnil gjørdur undir Leirvíksfirði, so koyrandi er til Klaksvíkar og stóran part av Norðoyum.
Fyri nøkrum árum síðani læt kendur leirvíkingur gera bátasavn, sum sýnir gamlar bátar frá fyrra parti av farnu øld. Í sama bygningi er eisini eitt málningasavn, sum fyrst og fremst umboðar kenda listamálaran úr Leirvík, Jóannis Kristiansen.
Tónleikarin Høgni Lisberg er eisini úr Leirvík.


text:
Anna Malan Jógvansdóttir fekk sunnudagin 27. juli handað EBBU-virðislønina, sum Rithøvundafelag Føroya handar ungum rithøvundi, ið hevur sýnt serligar gávur.
Niðanfyri kunnu tit lesa røðuna, sum Vónbjørt Vang, næstforkvinna Ritøvundafelagsins helt til handanina, sum var hildin á hugnaligar samkomu úti í Nólsoy:
“Vit yvirliva bert, tí at vit brúka orð.”
Orðini eigur danski yrkjarin Inger Christensen og eru úr yrkingasavninum Det frá 1969. Inger Christensen knýtir við hesi útsøgn lívið og sjálvan eksistensin tætt uppat tí at skriva, at yrkja og tað at brúka orðini. Tí tað er við orðunum, at vit skapa heimin, tað er við skaldskapinum, at vit til tíðir kunnu finna leking. Tí yrkingin kann vera heilivágur fyri sálina, eitt friðskjól og eitt stað, har vit verða mint á, at vit ikki eru einsamøll í verðini. Ja, eitt slag av fyrstihjálparkassa til tey, sum hava meiðslað seg; eitt rúm, vit kunnu trína inní einsamøll við einum koppi av te, meðan vit av og á hyggja út til havs.
Eg kom at hugsa um orðini hjá Inger, tá eg fekk til uppgávu at halda hesa røðu, nú vit fagna Onnu Maluni við EBBU-viðislønini 2020.
Tí onkursvegna tykjast skrivingin og orðini lívsneyðug hjá Onnu Maluni:
Eg droymdi, at eg druknaði.
Eg sá geislarnar spríkja gjøgnum vatnskorpuna,
men kroppurin sakk bara longur og longur niður.
Ímeðan toygdu æðrarnar seg út
og boraðu seg djúpt niður í havsins botn,
so eg hekk føst.
Meðan havið streymaði gjøgnum mínar æðrar,
sprændi ein kensla av longsli inn í hjartað,
sum seigliga bleiv fjalt av gjari,
so eingin kundi síggja tað.
Soleiðis ljóðar yrkingin Gjarhjarta úr debutsavninum Undirfloyma frá 2015.
Anna Malan hevur hóast ungu árini longu útgivið trý verk. Í teimum hitta vit fyrst ein yrkjara, við serligum ansi fyri orðunum og náttúruni, eisini tí viðbrekna í menniskjalívinum, eins væl og í náttúruni, men eisini styrkina í skaldskapinum, og máttin í orðunum, sum sýnast alneyðug fyri Onnu Maluna.
Í savninum Korallbruni frá 2017 gerst egið í yrkingini enn meir við eitt við náttúruna, meira spesifikt við havið:
“eg lovi tað
leggur tú mín skølt
móti oyranum
hoyrir tú havið suða”
Hesin serliga lekjandi mátturin í skaldskapi kemur allarmest til sjóndar í hybridbókini Psykosudrotningin sigur frá frá 2019, sum byggir á egna sjúkrasøgu, ið á skaldsligan hátt lýsir gongdina eftir at høvuðspersónurin fær eina psykosu, verður innløgd á psykiatriskari deild og at enda hvussu høvuðspersónurin, við at taka ræði av síni egnu søgu, eisini kemur fyri seg aftur. Hin máttmikla psykosudrotningin er fødd og hon gevur øllum óndum drekum banasár. Hon er ímyndin av styrki og vreiði og við at geva júst henni rúm og legitimitet, gevur bókin eisini rúm og legitimitet til psykotiskar upplivingar, sum ikki skulu doyvast burtur við heilivági, men sum skulu síggjast sum náttúruligar reaktiónir uppá lemjandi hendingar í lívinum.
“Góða psykiiatri,
Tak ikki tað, sum er psykotiskt frá mær.”
....bønar høvuðspersónurin.
Skaldskapurin gerst her bæði lekjandi fyri tann skrivandi, men eisini tann lesandi, ið fær eitt súmbolskt rúm at trína inní, har drekar og drotningar stríðast um valdið, eitt frírúm, har høvundurin skrivar og teknar seg burtur úr eini psykosu, har skaldskapurin bæði gerst list og sálarbót.
Soleiðis kann skaldskapur geva okkum linna og lívsmót, tí onkursvegna kunnu øll verða hart rakt av lívinum, og tá hevur skaldskapurin máttin at endurganda verðina fyri okkum. Tað er eksistentielt at fortelja søgur og samleikaskapandi. Eins og náttúran, eru eisini vit viðbrekin – vit øll hava brúk fyri bjargingarflakum at flóta á av og á, vit hava øll brúk fyri skaldskaparinnar lekjandi megi og fyri at tríva í orðini hjá Inger Christensen aftur, so hava vit brúk fyri orðunum fyri at yvirliva.
Tí er tað gleðiligt, at hava heiðurin av at handa Onnu Maluni Jógvansdóttir EBBU-virðislønina 2020, ið verður latin ungum rithøvundi, ið hevur sýnt serligar gávur.
Góða Anna Malan, blív við við at brúka orðini, kasta tey út til okkum sum lívlínur, lat orðini mana fram psykosudrotningar við svørði í hendi, gjarløgd hjørtu, og drekar, sum eisini kunnu doyggja, tí tað er bert við orðunum, at vit yvirliva...
Hjartaliga til lukku, Anna Malan, og blíðan byr við tínum framtíðar rithøvundavirki.
EBBA Á TRIÐJA SINNI
Tað er Rithøvundafelag Føroya, sum handaði virðislønina á triðja sinni. Vanliga hevur virðislønin verið handað 20. mai, á deyðsdegi Ebbu Hentze, men orsaka av Corona-smittuni, varð hon handað í dag úti í Nólsoy.
Virðislønin, sum verður handað ungum rithøvundi, ið hevur sýnt serligar gávur, er uppkallað eftir Ebbu Hentze (25. sep.1929 – 20. mai 2015).
Virðislønin er 25.000 kr.
Ebba Hentze var ein fjølltáttaður og viðurkendur høvundur, sum skrivaði bæði barnabøkur, stuttsøgur og yrkingar. Mest kend var hon tó fyri sítt virki sum týðari. Gjøgnum árini hevur Ebba Hentze umsett eitt ótal av bókum til danskt úr enskum, týskum og svenskum, men mest úr føroyskum. Hennara íðna virki við at umseta føroyskar bøkur hevur havt ómetaligan týdning fyri kunnleika til og útbreiðslu av føroyskum bókmentum í Danmark og hinum norðurlondunum.
Umframt sítt víðfevnda virksemi sum rithøvundur og týðari legði Ebba stóran dent á at veita yngri høvundum ráð og vegleiðing. Tá ið hon skrivaði testamenti, hevði hon eisini rithøvundar og serliga teir yngru rithøvundarnar í huganum. Í testamentinum stendur soleiðis skrivað:
“Eftir mín deyð skal Listasavn Føroya arva málningar og onnur mynd¬listaverk, sum eftir meg eru. Annað, sum er eftir meg, herundir pengar, bøkur og allar aðrar ognir, skal Rithøvundafelag Føroya arva at nýta til stuðul til ungar rithøvundar, ið hava sýnt serligar gávur. Somuleiðis skal Rithøvundafelag Føroya til sama endamál arva øll rættindi míni sum rithøvundur, herundir framtíðar inntøkur frá danska bókasavns¬grunninum.”
Við hesum í huga setti nevndin fyri Rithøvundafelag Føroya 26. november 2017 á stovn Ebbu-virðislønina, við krónum 570.155,54 á konto.


text:
BN Cup 2012: Sera væl eydnað innandurakapping
Gott 350 leikarar úr 62 liðum myndaðu ta sera væleydnaða innandurakpappingina BN Cup 2012, sum varð hildin í Ítróttarhøllini í Runavík leygardagin.
Lagt var til brots leygarmorgunin kl 09.00 og hildið varð fram til leygarkvøldið kl 22.00.
Kappingin gekk skjótt og væl og ein rúgva av foreldrum, systkum, ommum og abbum og øðrum avvarðandi at leikarum, fingu eia góða løtu saman bæði til álvara og gaman.
Leikarnir komu úr/av Havn, Argjum, Sundalagnum, Eiði, Eysturkommunu, Klaksvík, Fuglafjørði, Toftum og Runavík og spælt var í hesum kyns/aldursbólkum: Pinkur, G.10-12 ár, g.12-14 ár, pinkulingar, smápiltar,piltar og smádreingir.
Tey liðini sum vunnu gull, silvur og bronsu í teimum ymisku aldursbólkunum vóru
Pinkur:
1. FC Sankta Frans 2. Víkingur 3. AB og 4. Bieber Girls
Gentur 10-12 ár:
1. Víkingur 2. B36 3. Havnagellurnar
Gentur 12-14 ár:
1. FC Gøta, 2. B68 3. Red Tigers
Pinkulingar:
1. Barcelona 2. FC Kambur 3. EB/S
Smápiltar:
1. Manchester United 1. 2. KÌ 3. Víkingur 1
Piltar:
1. ÌF 2. KÌ 01 3. Alfa
Smádreingir:
1. Ajax WC Reins 2. FC Eikin 3. NSÌ
Høvuðsstuðul til kappingina var Bank Nordik. Ungdómsdeildin hjá NSÌ takkar Bank Nordik hjartaliga fyri stuðulin.
Stór tøkk til tey sum hjálptu so væl til, tey sum gjørdu mat, dómarir, klokkufólk, fólk til uppsetan/niðurtakan av girðingum og annars øllum sum rættu eina hjálpandi hond. Uttan tykkara góðu hjálp ber illa til at skipa fyri eini so stórari kapping.
Næsta innandurakapping sum ungdómsdeildin skipar fyri verður í fyrstu viku í november í ár.
Øllum verður ynskt eitt framhaldandi gott kappingarár.
Vegna ungdómsnevndina hjá NSÌ
Egil Olsen formaður


text:
Hann er føddur á Strondum í 1913 og fekk sín barnalærdóm í heimbygdini. Fjúrtan ára gamal fór hann til skips og var sjómaður í átta ár, til hann í 1935 leitaði á tvey ára háskúlaskeið í Haslev.
Liðugur á háskúlanum gjørdist hann í 1937 trúboðari hjá donsku »Indre Mission« og virkaði sum slíkur skiftandi tíðarskeið á Bornholm, í Bramminge, Stege, Køge, Glostrup og Karise.
Umframt søgusøvn, *ritroyndasøvn og barnabøkur hevur Adrian skrivað trettan skaldsøgur, har av hesar seks eru lagdar til føroyskt umhvørvi: »Elven fosser«, 1953, »Det stormer fra nord«, 1954, »Havets sønner«, 1956, »Stærke viljer«, 1958, »Underlige veje«, 1961, »Vindstyrke 12«, 1967. Alt, ið hann skrivaði, er merkt av trúboðaravirki hansara.
Hann doyði í 1980.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83.


text:
Steypavinnararnir í føroyskum hondbólti hava valt at tikið av avbjóðingini at spæla Europa Cup-dystir - tey vunnu sær rættin til tað við at vinna grundspælið.
Menninir hjá H71 spældu í tí triðsterkastu av teimum evropeisku kappingunum - EHF European Cup - í 2019 og vunnu fyrra dystin móti Maribor Branik. Í seinna dystinum, ið eisini varð leiktur í høllini á Hálsi, vunnu slovenar tó við sjey málum.
Kyndil umboðaði fyri nøkrum árum síðani Føroyar í evropeiskum hondbólti, og nøkur ár frammanundan tað Neistin, men hetta verður fyrstu ferð í longri tíð, at eitt føroyskt kvinnulið spælir slíkar dystir og fyrstu ferð yvirhøvur hjá H71.
Kvinnurnar spæla báðar dystirnar í Føroyum - menninir til Noregs at spæla móti stórliðið
Menninir spæla aftaná kvinnurnar leygarkvøldið, har fyrsta bríksl verður klokkan 20. Drammen er mótstøðuliðið, og júst í Drammen skulu hoyvíkingar spæla seinna dystin. Heimadysturin hjá monnunum verður leygarkvøldið kl.20. Drammen er vanliga partur av oddastríðnum í sterku norsku deildini, og soleiðis var eisini síðsta kappingarár.


text:
Legg tína fyrstu fíggjarætlan
Tað er týdningarmikið at hava neyðuga yvirlitið yvir tínar pengar, soleiðis at tú veitst, hvørjar inntøkur (studningur, løn v.m.) og útreiðslur (húsaleiga, trygging, telefon o.a.), tú hevur hvønn mánað.
Her kann ein fíggjarætlan vera eitt sera hent amboð til at geva samlaðu myndina, so tú altíð hevur pengar tøkar - eisini seinast í mánaðinum.
Um tú heldur, at tað virkar trupult at leggja fíggjarætlanina, hjálpa vit tær fegin við øllum tí turra og praktiska. So kanst tú brúka tíðina til tað, ið hevur meira týdning fyri teg.


text:
EVANGELISTURIN LUIS PALAU - ein rødd er tagnað
Tá eg setti meg við telduna fríggjamorgunin, Grækarismessudag, var tað fyrsta eg frætti, at heimskendi evangelisturin Luis Palau er deyður, ella sum tað eitur á enskum “has passed away!” Hansara heimstaður var í býnum Portland í statinum Origon í USA. Hann er føddur og vaksin upp í Argentina, men flutti sum ungur maður til USA. Í 1962 fekk hann Amerikanskan ríkisborgaraskap; tá var hann 28 ára gamal.
12 ára gamal var hann á eini summarlegu, har hann játtaði Jesus sum Harra og frelsara. Hendan summarlegan setti hansara lívskós, sum kom at vera milliónum av menniskjum til signing. Hann halgaði sítt lív at kunngera evangeliið, og hann náddi langt út um Argentinsku landamørkini við evangeliinum. Hann varð skjótt ein víðakendur evangelistur, ikki minst í tí spanskt talandi heiminum, har hann mangan varð nevndur tann Suðuramerikanski Billy Graham.
Í 1960 fór hann á bíbliuskúla í USA, har møtti hann gentuni Patricia Scofield, vanliga rópt Pat, sum hann giftist við í 1961. Tey búsettust í Oregon í statinum Portland, har tey hava búleikast til dagin í dag.
Vit hava vitað, at hann hevur borið upp á krabbamein seinastu trý árini. Familjan hevur verið dugnalig at fylgja sjúkuni upp og kunna almenningin um heilsustøðuna seinastu trý árini. Hann hevur kortini havt tað rímiliga gott til tíðir, og hevur undir sjúkratilgongdini enntá havt orku at talað á onkrum stórmøti. Fyri einum lítlum mánaða síðani kom hann heim eftir kemoviðgerð og ymsar kanningar á sjúkhúsinum, og familjan skrivaði á facebook, “at hann hevði tað betur, men at orkan er lág!”
Fyri umleið tveimum vikum síðani søgdu læknarnir, at har var einki meir at gera, og tí fekk hann pláss á einum Hospice, har hann hevur verið seinastu tíðina, men nú hann andaðist var hann saman við familjuni í heimi teirra í Portland í Origon. Eftir Luis Palau sita konan Pat, fýra synir við konum og 12 barnabørnum.
Í FØROYUM
Nú hevur Luis Palau talað evangleiið fyri seinastu ferð, og milliónir av menniskjum um allan heim hava hoyrt gleðiboðskapin av hansara munni – eisini í Føroyum! Man hoyrir ikki so sjálvdan frá fólki, sum siga, at tey komu til trúgv ella vóru vakt andaliga á møtunum hjá Luis Palau í Ítróttarhøllini í Havn í apríl 1988; og tey eru mong, sum minnast hesi møtini við stórari gleði. Vit høvdu tað gleði og framíhjárætt í Føroyum, at hann, saman við konuni Pat, vitjaði í apríl í 1988. Tað ber til at hoyra og síggja møtini við at fara inn á EVR.FO
Tað var í ítróttarhøllini Kelvin Hall í Glasgow, at hann fyrstu ferð fekk fyrispurningin um eina møguliga møtivitjan í Føroyum. Nøkur ár seinni møtti Svenning av Lofti honum á eini stevnu í Amsterdam, har spurningurin um Føroyar aftur varð reistur; tá svaraði Luis, at hann og konan hava biðið fyri Føroyum síðani tey fingu fyrsta fyrispurning í 1981.
Tá kom rættulig gongd í at fyrireika vitjanina, sum gjørdist veruleiki hósdagin 14. apríl, táið umboð fyri nevndina vóru á flogvøllinum og tóku ímóti Luis Palau og fylgi. Fríggjakvøldið 15. apríl var fyrsta stórmøti. Ítróttrahøllin var fullsett, og Gundadalshøllin var eisini fullsett, har stórskýggi var settur upp.
Konan Pat og elsti sonurin Kevin vóru við í fylginum. Pat talaði á einum kvinnumøti, sum varð fyriskipað á Hotel Føroyum. Eisini vóru møtir skipaði fyri politikarar og samkomu- og kirkjuleiðarar, sum vóru serdeilis væl vitjaði. Møti fyri politikarar varð skipað á hotel Hafnia. Atli Dam var løgmaður tá, og hann gav sær stundir at vera við og hava eina røðu til heiðurs fyri útlendsku gestirnar.
ARVURIN EFTIR LUIS PALAU
Hann vitjaði um allan heimin, sum bleiv til meira enn 500 stórmøtir í meira enn 80 londum, har hann kunngjørdi evangeliið fyri fullsettum hallum og ítróttarstadium.
Við tveimum dagligum radiosendingum á sponskum máli hevur Luis Palau í fleiri áratíggir nátt milliónir av spanskt talandi fólki í Mið- og Suðurameruika.
Hann hevur lati eftir seg ein óvikiligan vitnisburð um evangeliið millum høgt standandi fólk í Latínamerika, har ímillum forsetar og einaræðisharrar.
Luis Palau var ein av teim allar fyrstu stórevangelistunum, sum í sjeyti- og áttatiárunum, meðan komunisman enn var í hásæti, fingu loyvi at hava evangelisk stórmøtir í Sovjetsamveldinum.
Í dag eru tríggjar altjóða radiosendingar á enskum máli, sum altjóða felagsskapurin hjá Luis Palau hevur bygt upp, og sum hoyrist í meira enn 48 londum.
Luis Palau hevur eisini verið ein skrivandi maður, sum megnaði í síni lívstíð at geva út hópin av bókum, m.a. eina bíbliukommentar á sponskum. Hansara best kenda bók er: What is a real Christian?, sum kom út í 10 millióna-upplagi, og týdd til fleiri mál. Í 2019 gav hann út sína lívssøgu: Palau: A Life in Fire. Í 2019 kom eisini út ein filmur um hansara hendingaríka lív.
Triðelsti sonurin, Andrew, er stigin í fetini hjá pápanum. Hann hevur virkað sum fulltíðar evangelistur innan Luis Palau Evangelistic Association (LPEA) í fleiri ár, og er í dag ein væl kendur og høgt mettur evangelistur, sum heldur líknandi stórmøtir eins og pápin gjørdi.
Enn er jarðarferðin ikki alment kunngjørd, sum verður hildin á privatum støði í heimbýi teirra, Portland. Stroymingin kann fylgjast á www.luispalau.org
Kristiliga Tíðindatænastan ynskir Guds signing yvir tænastuna og minnini eftir Luis Palau.
Kristiliga Tíðindatænastan
v/poul jóhan djurhuus, Glyvrar
Tlf: +298 228314
gjaranes@gmail.com
Mest lisið í farnu viku
Skráin hjá IKTUS Sjónvarp, sunnudag 17. oktober 2021
Forfylgingarvanvid í Posta
Oljuprísirnir halda fram at hækka
Álitið á politikarar er lágt millum manna
Týr - útgávukonsert og 20 ára hátíðarhald
Rósa Samuelsen spyr um bíðilistar í sjúkrahúsverkinum
Venzel Olsen 100 ár
Eitt talv fyri deyðan
Føroyar skulu hava virknari samstarv við ES
Stórt tónleika tiltak á Ljósfestini í Vági
Thor keypt nýtt skip
Undantaksloyvi givið til taðing í fleiri hagapørtum
Nokk er nokk í Bústøðum
Skrúva fyri vatninum í Djóna í Geils gøtu og síðugøtum mánadagin 18. oktober
Barnabókaupplestur í Suðuroy leygardagin 16. oktober
Nýtt átak hjá Ferðslutrygd: Koyr. Bara.
Føroysku bankarnir lúka øll markvirðini í eftirlitsdiamantinum
Okkurt má gerast fyri heilsustarvsfólkini
Savnandi Savnsdagur í Kringvarpi Føroya
Vit mugu verja Bústaðir
Vøkstur og grøna kósin ganga hond í hond
Afturvendandi avbjóðingarnar mugu loysast
Bankarnir hava havt positiv eginpeningsavkast síðani 2016
Bókadeildin á heimspremieru við nýggjari barnabók eftir J.K. Rowling!
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Kanna orkumøguleikar úr undirgrundini
Seinastu árini hava nógv húsarhald skift orkukeldu til jarðhita, og hetta vísir seg at vera eitt gott stig í grøna orkuskiftinum.
Møguleikarnir at gagnnýta orku úr undirgrundini eru tó nógv størri enn so. Seinnu árini eru fleiri flógvar keldur funnar, sum kunnu geva enn meira orku enn vanligar jarðhitaboringar. Áhaldandi tøkniliga menningin, við m.ø. djúpboringum, letur upp fyri eisini at gagnnýta hesar orkukeldur til størri fjarhitaskipanir.
Tørvur er tí á størri vitan um, hvussu best verður fingið burtur úr hesum tilfeinginum, sigur Magnus Rasmussen, landsstýrismaður. Tí gera vit nú eina nýggj stuðulsjáttan, sum kann veita stuðul til praktiskar royndir, og til at skjalfesta orkumøguleikar kring um í landinum.
Ætlanin er at Jarðfeingi og Umhvørvisstovan skulu gera verkætlanir saman við m.ø. kommunum, felagsskapum og privatum feløgum.
Í fyrstu atløgu verður tað Umhvørvis- og vinnumálaráðið sum situr fyri játtanini, og reglugerð verður gjørd fyri stuðulin.


text:
Øll, ið hava veika immunverju, sum eru liðugt koppsett móti koronu eiga at fáa tilboð um eina triðju koppseting eisini, óansæð hvørjum koppingarevni tey eru koppsett við, sigur serfrøðingabólkur hjá Heimsheilsustovninum, WHO.
Amerikanska heilivágsstýrið, FDA hevur longu gókent triðja prikið við koppingarevninum hjá Pfizer/BioNTech til persónar yvir 65 ár umframt fólk í serligum vandabólki – fólk, ið kunnu gerast álvarsliga sjúk, ella fólk, sum hava arbeiði, ið setur tey í serligan vanda.
Serfrøðingabólkurin hjá WHO mælir eisini til, at øll yvir 60 ár, sum eru koppsett við kinesisku koppingarevnunum Sinopharm og Sinovac, fáa tilboð um eitt triðja prik, skrivar Ritzau.
Bólkurin mælir tó ikki til at geva øllum eitt sonevnt "booster-prik", og hann undirstrikar, at hvørt einstakt land eigur at leggja dent á at geva so nógvum sum gjørligt seinna prikið, og hareftir kunnu tey geva eldru borgarunum triðja prikið.


text:
Námsfrøðihjálpari
Lær at arbeiða sjálvstøðugt við námsfrøðiligum og umsorganarligum uppgávum. Arbeið innan dagstovna- skúla og almannaøkið við mennandi og stimbrandi virksemi, sum styðjar upp undir menningina, trivnaðin og læringina hjá børnum, ungum og vaksnum.
Skiftur ímillum skúlagongd í Suðuroy og starvsvenjing kring landið.
Upptøkutreyt: 9. flokkur og eitt ára skúlagongd, ella arbeiðsroyndir av onkrum slagi. Ella 10. flokkur. Varir 24 mánaðir. Freist 15. mars.
Byrjar í august hvørt ár.
Gevur atgongd til miðallangar útbúgvingar.
Innihald
Lærugreinar
Námsfrøði
Sálarfrøði í námsfr. verki
Samskifti í námsfr. verki
Heilsa í námsfr. verki
Rørsla og ítróttur
Náttúra og útilív
Talgild mentan
Mentan og virksemi
Arbeiðsumhvørvi
Føroyskt C
Samfelagslæra C
Enskt C
Danskt C
Ymisk valfak 1-2 vikur.
Rytma, máltíðin, trivnaður, sernámsfrøðiligir hættir, netverk v.m.
Bøkur í útbúgvingini.
Námskipan og námsætlanir sí her
Próvtøkur
Í námsfrøðiligu hjálparaútbúgvingini skal næmingurin til próvtøku í 3 lærugreinum. Einstaki næmingurin skal til munnliga próvtøku í verkætlan og munnliga próvtøka í einari yrkislærugrein. Harumframt munnlig ella skrivlig próvtøka í føroyskum ella munnlig próvtøku í enskum ella samfelagslæru, sum Mentamálaráðið tekur út.
Frávik og avriksflutningur
Næmingur kann søkja um avriksfluting (arf) í lærugreinum, ið hann hevur tikið á sama støði ella á hægri støði, enn undirvíst verður í á viðkomandi útbúgving. Søkjast skal um avriksflutning við útbúgvingarbyrjan og áðrenn 14. dagar eru farnir. Næmingur kann fáa avriksflutning fyri eindir ella partar av eindum í starvsliga útbúgvingarpartinum, um hann/hon kann skjalprógva samsvarandi kunnleika á yrkisøkinum. Skúlin metir um og vegleiðir um avriksflutning við skúlabyrjan og næmingurin fyllir út umsóknarblað um avriksflutning, tá útbúgvingin byrjar.
Næmingur, ið hevur avriksflutning í einari ella fleiri lærugreinum, skal fyri at fara í starvsvenjing og til próvtøku, hava í minsta lagi 02 í meðal í øllum lærugreinum.


text:
Danska Pernille Blume kláraði í morgun at kvalifisera seg Olympisku Leikir í Tokyo, tá ið hon í innleiðandi riðlunum á Golden Tour stevnuni í Marseille svam 50 frí skjótast av tilmeldaðu kvinnum, 24.31 har kravtíðin er 24.71. Hetta er sambært SwimNews.dk skjótari enn nøkur onnur donsk kvinna nakrantíð hevur svomið, og er hon tí eisini rættiliga vís í at sleppa at forsvara sítt olympiska meistaraheiti í hesari grein, tá og um vit koma so langt sum til OL í Tokyo.
Í gjár kvalifiseraði Pernille Blume seg eisini á dupulta teininum, við at svimja fyrst 53.73 í innleiðandi og síðani 53.89 í A-finaluni, har hon endaði sum nr 5 av teimum tilsamans 43 tilmeldaðu. Danska kravtíðin er her 54.38 sekund, og eru tað nú hon umframt Signe Bro sum hava klárað hesa tíð, Signe við 53.83 frá OL-úttøkustevnuni í Vejle herfyri. Sí swimnews.dk


text:
JÓLATOMBOLA
Leygardagin 21. november kl. 16:00 verður jólatombola í AB húsinum
- Detaljer
- Skrevet af AB
-
Komandi dystir
FSF hevur boðað frá, at dysturin millum AB og B68 um upp- og niðurflyting millum Betrideildina og 1. deild verður spældur leygardagin 28. november kl. 19.00 á Tórsvølli.
Komandi dystirnir hiá AB eru hesir:
Sunnudagin 22. november
Kl. 16.00 Dr. U21 semifinala í steypakappingini Víkingur - AB í Gøtu.
Mikudagin 25. november
Kl. 19.00 Løgmanssteypið B36 - AB á Tórsvølli. (flutt frá 21. nov.)
Fríggjadagin 27. november
Kl. 19.30 Dr. U21 finala í steypakappingini AB - B36 á Tórsvølli 2-1
Sunnudagin 29. november
Kl. 19.00 Dystur um upp- og niðurflyting B68 - AB á Tórsvølli.
- Detaljer
- Skrevet af Kristian Dahl
-
Dreingir U21 í semifinaluna
AB dreingir U21 spældu í kvøld fjórðingsfinalu í steypakappingini norðuri á Eiði ímóti EB/Streym. AB vann ein tryggan 4-1 sigur. Harvið er AB komið víðari til semifinaluna.
Víkingur vann í kvøld 7-1 á FC Hoyvík í aðrari fjórðingsfinalu. Sambært lutakastið um semifinaludystirnar skulu Víkingur og AB møtast í semifinalu á heimavølli hjá Víkingi.
Semifinalurnar vera spældar sunnudagin 22. november.
- Detaljer
- Skrevet af Kristian Dahl
-
Gott lag á Argjum
Lagið er gott á Argjum. Hóast tað hevur gingið nakað striltið hjá AB hetta kappingarárið, so var seinasti dystur í kappingarárinum ein staðfesting av, at tað ber til, bara vit hava viljan. Ein 4-0 sigur á EB Streym var ikki so galin at enda árið við. Og tá TB vann á Skála, so eru vit klárir til at spæla ein branddyst ímóti B68 um at varðveita plássið í Betrideildini.
Dysturin ímóti B68 verður leygardagin 28. november kl. 19.00 á Tórsvølli.
Vit síggja í spenningi fram til dystin :-)
- Detaljer
- Skrevet af Kristian Dahl
-
AB takkar Símuni fyri samstarvið
Nevndin hevur avgjørt at steðga samstarvið við Símun Samuelsen. Nevndin hevur bert gott at bera Símuni. Hann hevur staðið fyri framgongd og menning av ungum leikarum. Men tað er eingin loyna, at úrslitini hava verið ímóti okkum í ár. Tað eru tveir dystir eftir, og vit stríðast fyri at yvirliva í deildini.
Rógvi Poulsen, høvuðsungdómsvenjari, tekur yvir tað, sum eftir er av kappingini. AB møtir KÍ á útivølli mikudagin og EB/Streymi á heimavølli á síðsta leikdegi.
Nevndin takkar Símuni fyri gott samstarv og ynskir honum bestu eydnu framyvir.
Nevndin hevur ikki fleiri viðmerkingar hesum viðvíkjandi.
- Detaljer
- Skrevet af AB
-
Side 9 ud af 32


text:
Tað hevur verið stak friðarligt í nátt. Tað sigur løgreglan í morgun. Men nakrar ferðir eru tey kortini boðsend tí at fólk ikki dugdu sær hógv.
Fyrstu ferð var, tá ið ein maður var so ólátaður við eitt skeinkistað í Havn, at tey ringdu eftir løgregluni. Tað hendi ikki meir, men maðurin fekk bót fyri at bróta skilhaldsreglurnar, tað er tað, sum fyrr kallaðist politiviðtøkurnar.
Løgreglan varð eisini boðsend, tí fólk vóru so ófriðalig uttan fyri ein bilstøð í Havn, at tey stúrdu fyri, at tað kundi enda við harðskapi, men tá ið løgreglan kom fram, vóru tey kólnað aftur.
Og løgreglan varð eisini boðasend, tí ungdómar vóru farnir at flyta vegskeltini í Steinatúni. Tað hendi ikki meiri enn tað, men løgreglan fekk tey upp á pláss aftur, og so var friður av tí.


text:
Múli
Múli er ein bygd á Borðoynni. Múli er ein gomul og søgulig bygd, sum hevur verið búpláss í miðøld. Hetta vita vit, tí hon er nevnd í Hundabrævinum. Hon liggur norðan til á Borðoynni. Har búði m.a. kendi gandakallurin Guttormur í Múla. Hóast tað ongantíð hava búð nógv fólk í Múla, er bygdin væl kend - ikki minst frá Guttormi í Múla. Hann skuldi vera lógkønur, men eisini duga gand. Seinastu ártíggjuni er fólkatalið støðugt minkað. Seinastu fastbúgvandi fólkini, Andrea- og Hans Jacob Frederiksen, fluttu úr bygdini í 1992. Í Múla eru fýra hús, men tey standa øll tóm.
Í 1950 gjørdust tær seks bygdirnar við Hvannasund til Hvannasunds kommunu. Hesar seks bygdirnar eru Múli, Hvannasund, Norðdepli, Fossá, Norðtoftir og Depli. Hvannasunds kommuna hevur í 2007 fingið veganøvn og húsanummur. Av hesi orsøk er eisini staðfest, at í Múla eru fýra hús, sum hava hvør sítt húsanummar. Ikki óvæntað verður tann átta kilometrar langi vegurin úr Norðdepli og norður til Múla kallaður Múlavegur. Endamálið við at hava allar hesar adressurnar er, at tað skal vera bæði lætt og skjótt at finna vegin fram um hetta gjørdist bráðneyðugt. Her kann til dømis verða talan um brandbil, sjúkrabil ella løgreglu, men eisini hjá hýruvognum, lækna og vanligum fólki.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Sjálvt um roynt varð at stovna skúla eystan Múla í 1737, kom ikki gongd á fyrr enn í 1835. Tá fór viðingur, giftur á Norðtoftum, at lesa við børnunum á Toftum, Depli og Múla.
Á vegnum til Múla eystanfyri á Borðoynni hendi eitt skriðulop í sambandi við ógvisligt avfall í august 2008. Hetta skriðulopið gjørdi skaða á vegin og bilaverjuna. Hetta viðførdi, at Múli misti vegasamband eitt tíðarskeið.
Sagnir úr Múla[rætta | rætta wikitekst]
Guttormur í Múla[rætta | rætta wikitekst]
Kendasti múlamaðurin man vera Guttormur í Múla (1657 til 1739). Guttormur í Múla varð føddur í Haraldssundi uml. 1657, yngsti sonur Rasmus Magnusson. Tíverri eru ongar skrivligar keldur, hvørki kirkjubøkur ella skiftibøkur, íð røkka so langt aftur. Gutormur í Múla var tiltikin at duga gand, hann var yngsti sonur Rasmusar í Haraldssundi, ið var sonur Magnus Heinasonar. Fleiri sagnir eru um Guttorm í Múla, ein teirra hevur samband við Mykinesfjørð. Guttormur hevði konu úr Mykinesi. Hon æt Billa. Ikki hevði hann verið vestan fyri Leirvíkarfjørð, fyrr enn hann fór at fríggja. Vágamenn førdu hann um mykinesfjørð. Tá ið teir vóru komnir mitt á fjørðin, bóru teir eyga við eitt stórt rekatræ og vildu fegnir fáa tað til sín; men heldur vildi hann sleppa ferðina fram til Mykines alt fyri eitt, og so varð. Hann bað teir miða væl, hvar træið lá, tað kundi vera, teir funnu aftur á tað, tá ið teir fóru úr Mykinesi aftur í Vágar. Ikki hildu teir líkindi verða til tess, tí Mykinesfjørður er óføra streymharður. Men tá ið teir vóru á leiðini heim, vórðu teir meira enn bilsnir, tí tá lá træið í sama stað og andøvdi.
Guttormur í Múla kom til garðin í Múla norðuri á Borðoynni. [2] Hann sigst at hava verið hin ramasti gandakallur í Føroyum. Han nýtti ikki kynstur síni at gera ónáðir, men heldur til at hjálpa. Gandakellingin Barbara við Kvíggjá í Sumba hevði frætt, hvussu væl Guttormur dugdi at ganda, og fór norður einaferð at kappast ímóti honum. Tá ið hon kom, var Guttormur til útrógvar. Hon settist at bryggja og blanda, floytti fliðuskeljar oman eftir ánni og segði, at so nógvar skeljar, sum sukku, so nógvir bátar skuldu søkka. Hon gjørdi rættuligt illveður, at tað var ikki meira enn, at Guttormur og synir hansara kláraðu at koma aftur til lands. Tá Guttorm og synirnir róðu heim, rópaði ein sonur: “eldur er í sjónum! Hvat er hetta?”. “Eg veit, hvat tað er”, svaraði Guttormur. Hann visti nevniliga, at tað var gandakellingin. Tá ið hann kom til Múlahúsini, sá hann Barbaru sita undir húsunum við útslignum hári. Guttorm kom so heim og fór at ganda, so kellingin misti alla kraftina. Eftir hetta var ikki nógv um kellingina og flýgdi hon undan Guttormi.
Hanus[rætta | rætta wikitekst]
Í eldri tíðum skuldi ein av húsabóndunum, ið æt Hanus, vera sera hegnigur. [3] Hann var ein av Føroya bestu monnum, bæði sum bóndi, útróðrarmaður og smiður. Men hansara ídni til alt slíkt førdi við sær, at hann ikki virdi seg sjálvan at vera minni, enn hann var. Teir, ið øvundaðust inn á hann, eyknevndu hann Óða Hanus. Í hansara tíð gjørdu fólk lítið av at hava nógvan pening við, tá ið tey fóru til handils; men javnliga var tað troyggjur, hosur, lýsi, stokkfiskur og tálg og tílíkt, ið brúkt varð í staðin fyri pening. Hanus legði stóran dent á, at hann hevði mest av hesum lutum við sær, tá ið húsamenn fóru til handils. Einaferð hann saman við bygdarmonnum var á handilsferð til Havnar, varð tosað mann og mann ímillum um mangt og hvat. Og at enda kom upp í tosið, hvør av bátsskipanini ið mundi hava virkað flestar lutir til hesa ferð. Her fekk Hanus at frætta, at ein annar í ferðalagnum hevði ein part av hosupørum meira enn hann. Illsinni spann í hann, og meðan báturin fór fram við Lambavík, tveitti hann øll síni hosupør yvir borð.
Hanus var av bestu seyðamonnum. Saman við húskøllum sínum røktaði hann í øllum hagapørtum á Húsum. Og hvat ið var meira sjáldsamt, húskallarnir hildu nógv av honum. Men sera margháttligur maður var Hanus. Ein morgun um várið, tá ið hann á eini ferð í haganum var komin norður á Mjóá, stóðu í einum bóli fimm seyðir, hóast veðrið var at kalla gott. Slíkan seyð vildi hann ikki eiga. Hann dró knív úr slíðra, og alt fyri eitt svævaði hann teir allar fimm. Dósi, Pætur og Hanus ætlast at hava livað samtíðis, stutt fyri ár 1700; sonur Hanus giftist nevniliga um ár 1720 við dóttur múlabóndans (Guttorm); hon var annars so gávumild og blíð, at hon kom at ganga undir navninum Góðakona.
Postur[rætta | rætta wikitekst]
Í fyrstuni varð posturin til Múla lagdur til heintingar inni í Hvannasundi. Tann 1. oktober 1926 verður Olaf Andreasen settur sum postskiftismaður í Múla. Tann 7. oktober 1968 fær aðalstýrið boð um, at Olaf Andreasen er deyður, og at bróður hansara, Eliesar Andreasen, fyribils hevur tikið sær av postinum, men av tí at hann ikki er sinnaður at halda fram, verður Gunleyg Ritter sett sum postskiftiskvinna í Múla frá 1. august 1968. Ritter er dóttir Andreu og Hans Jacob Fredriksen í Múla. Seinast í 1970-árunum flytur hon úr Múla inn í Norðdepil at búgva. Eftir hetta tekur móðir hennara, Andrea Fredriksen sær av postinum og í mars 1984, verður hon formliga sett sum postskiftiskvinna í Múla. Sambært skjølum hjá postverkinum fær Andrea Fredriksen farloyvi frá postinum 1. februar 1988 og árið út. Hon fær aftur farloyvi frá 1. januar til 31. desember 1989.
Posthúsið í Múla letur aftur í 1992. Tá býr ongin í Múla longur. Skjølini hjá postverkinum siga onki um, hvør hevur havt ábyrgdina av postinum frá 1. januar 1990 til posthúsið verður latið aftur í 1992.
Keldulisti[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Hagstova.fo
- ↑ http://snar.fo/sagnir/muli/guttormur/
- ↑ Andreas Weihe. 1933. Søga og søgn.
Depil | Fossá | Hvannasund | Múli | Norðdepil | Norðtoftir


text:
Treytir fyri myndakort
Nakrar treytir viðvíkjandi myndatilfari o.ø. skulu haldast fyri at fáa myndakort frá BankNordik.
Búmerkið hjá BankNordik skal verða týðiliga sjónligt á kortinum. BankNordik tilskilar sær rættin til at avvísa umsóknir um myndakort um búmerkið ikki sæst nóg væl.
Myndaformat
Myndaformatið skal vera jpeg, tiff ella png, og støddin skal vera 1020 x 640 pxl. Myndin má ikki fylla meira enn 3 MB.
Her eru nøkur nágreinilig dømi um myndir og tekst, ið ikki verða góðtikin:
-
Búmerki ella vørumerki hjá fyritøkum, ella tekstir og myndir, ið vísa til felagsskapir, vørumerki og ítróttarfeløg
-
Slagorð, nøvn ella ímyndir, sum kunnu minna um fyritøkur
-
Myndir, sum eru vardar av upphavsrætti
-
Myndir av persónum krevja loyvi frá persóninum ella næsta avvarðandi. BankNordik gongur út frá, at slíkt loyvi fyriliggur, men BankNordik kann til eina og hvørja tíð krevja at fáa skrivligt loyvi
-
Figurar úr teknirøðum ella skemtitekningar
-
Telefonnummur, teldupost- og heimasíðuadressur
-
Pengaseðlar
-
Útsagnir ella ímyndir, ið eru rasisitiskar
-
Myndir, ið kunnu órógva trygdarmerkið á kortinum
-
Átrúnaðarligar útsagnir, felagsskapir ella flokkar
-
Politiskar útsagnir
-
Myndir av harðskapi ella vápnum
-
Kynslig evni, bæði av listarligum og pornografiskum slagi
-
Metalliskur bakgrundslitur
-
Olympisk búmerki og líknandi
-
Myndir, ið kunnu fáa myndakortið at líkjast einum samleikakorti
BankNordik ger av, um tann innsenda myndin kann góðtakast, og kann velja ikki at góðtaka myndir uttan at hava skyldu at grunda fyri avgerðini. Roynir onkur at senda somu avvístu mynd inn fleiri ferðir, kann BankNordik syrgja fyri, at viðkomandi verður útihýstur frá skipanini.


text:
Ansa eftir følskum teldupostum
Vit uppliva javnan, at svikarar senda sokallaðar phishing-teldupostar til vanligar føroyingar og royna at fáa móttakaran at geva persónligar upplýsingar, kortupplýsingar og loyniorð frá sær. Svikararnir látast oftast at vera frá Nets, Visa, Mastercard, tínum peningastovni ella líknandi stovni.
Vit heita á teg um undir ongum umstøðum at geva tínar kortupplýsingar, loyniorð ella persónligar upplýsingar frá tær, eftir at hava fingið eina tílíka áheitan í telduposti.
Soleiðis skalt tú bera teg at
-
Lat vera við at skriva tínar kortupplýsingar, loyniorð ella aðrar persónligar upplýsingar
-
Lat vera við at svara teldupostinum
-
Lat vera við at opna nakað viðlagt skjal
-
Um tú longu hevur givið upplýsingar um títt gjaldskort víðari, skalt tú sperra kortið beinanvegin


text:
Skeið
Movera bjóðar skeið innanfyri hesi høvuðs-fakøkini Leiðsla, Samskifti og Innovatión
Undir hesum fakøkunum ber til at seta skeiðið saman soleiðis at høvuðsdentur t.d. verður lagdur á assertivt samskifti, kundarelatiónir, samráðingartøkni, sølu og tænastu, motivatión, strategi og innovatión. Skeiðið verður sett saman eftir tykkara faktisku umstøðum og mál fyri framman, t.e. eftir tykkara tørvi.
Undirvísingarhátturin er eyðkendur við samanrenning millum ástøði og praksis, "learning by doing", ítøkilig dømi og amboð. Skift verður ímillum ymsar frálæruhættir so sum framløgur, filmar og fjølbroyttar venjingar; persónligar og í smærri og størri toymi. Venjingarnar eru í t.d. hugsaði dømi og dømi, sum taka ítøkiliga støði í tykkara fyritøku ella stovni. Movera brúkar ymisk amboð t.d. lego og ymisar arbeiðshættir til t.d. leiðsluvenjingar og hvussu ein fyrireikar seg til eina uppgávu, megnar kreppustøður og at umstilla seg til at arbeiða undir óvæntaðum umstøðum og avbjóðingum.
Við at trýsta á knøttin "les meira her" sæst yvirlit við dømum um evni, sum Movera bjóðar.
Leiðsla
Leiðaraskeiðið verður sett saman í mun til tykkara avbjóðingar og tørv. Støði verður tikið í hvørt skeiðið er t.d. til leiðslubólkin, millumleiðarar/formenn og verkætlanarleiðarar.
Eisini verður atliti tikið til m.a., um hvørt talan er um privata fyritøku, almennan stovn e.a., vinnugrein, kappingarumhvørvi, kundans tørvur og hvørjar royndir og førleikar leiðararnir hava frammanundan og avbjóðingar fyri framman.
Saman við leiðsluni verður soleiðis funnið fram til høvuðsavbjóðingarnar og mett um, hvørji skeiðsevni ynski er um at raðfesta. Á hendan hátt verður skeiðið sett saman og skipað so at fyritøkan og luttakararnir fáa optimala úrtøku.
Samskifti
Samskifti er altavgerandi fyri fyritøkur og samskifti innanhýsis verður endurspeglað í samskiftinum við kundan. Samskifti eigur at hava hægstu raðfesting - samskifti við fokus uppá úrslit og at skapa virði, at veruliga skilja og hoyra, taka atlit fyri ymsikleika, tilvitan um kropsmál og fremja beinleiðis og opi samskifti, har eingin góð hugskot fara fyri skeyti.
Saman við leiðsluni verður funnið fram til høvuðsavbjóðingarnar og mett um, hvørji skeiðsevni ynski er um at raðfesta. Á hendan hátt verður skeiðið sett saman og skipað so at fyritøkan og luttakararnir fáa optimala úrtøku.
Innovatión
Skeiðið verður sett saman av evnum, sum hava týdning fyri tykkara fyritøku. Møguleiki er fyri at arbeiða við einari ella fleiri ítøkiligum avbjóðingum í fyritøkuni.
Skeiðið gevur tínari fyritøku eitt lyft innan innovatiónsførleikar so at fyritøkan er meiri responsiv í mun til umhvørvi, kundan og marknaðin. Eisini at einstaki leiðarin og starvsfólki hava ítøkilig amboð og tilvitan um innovatión, so tey longu dagin eftir skeiðið kunna gagnnýta óendaliga rúmið av ónýttum møguleikum.
Luttakararnir siga soleiðis
"At opna fyri dialogi –
at vit øll megna at viðgera
ting frá ymsum sjónarhornum"
"Stuttligt, øðrvísi hugsunarháttur,
lært starvsfelagar at kenna
frá øðrum síðum"
"Gevandi, áhugavert og strævið""
Skeið í samskifti -
Luttakararnir siga soleiðis
"Skilji meg sjálvan og samstarvsfelagarnar
betri – hvussu eru teir sum týpur,
hví so stirvnir, fleksiblir,
lukkaðir/opnir osfr."
"Hvussu tú fært fólkið við tær"
"Hevur givið mær amboð,
sum eg kann brúka"
- Leiðaraskeið -
Luttakararnir siga soleiðis
Læruríkt, Mennandi, Áhugavert. Áhugavert. Spennandi. Gevandi.
Stuttligt. Hugni. Vilji. Mál. Úrslit.
Takk fyri dugnaligar væl upplagdar skeiðshaldarar. Fantastiskt.
- Skeið í innovatión -