text:
Námsætlan sum Word-fíla:
Námsætlan fyri hugmyndasøgu á B stigi
1. Samleiki
Í hugmyndasøgu verður arbeitt við broytingini í menniskjans hætti at fyrihalda seg til heimin, soleiðis sum hon hevur gjørt ígjøgnum heimspeki, vísindi, politik, búskarfrøði, religión, fagurfrøði og tøkni. Dentur verður lagdur á at skoða hugmyndalig nýbrot í einum søguligum, samfelagsligum og mentanarligum samanhangi, so at góður møguleiki er fyri at grunda yvir, perspektivera og at taka støðu til spurningar, hugsjónir og ástøði í samtíðini. Hugmyndasøga knýtir saman hugsan og hugskot av ymiskum slag og eggjar til kjak við hinar lærugreinarnar við at seta spurningar og við líta á umrøðuevni frá ymiskum sjónarhornum tvørtur um námsgreinar og vísindaøki.
2. Endamál
Endamálið við Hugmyndasøgu er at geva næminginum eina holla vitan um hugsjónarligu fortreytirnar fyri nútíðarsamfelagnum, soleiðis sum tær hava víst seg ígjøgnum evropeiska heimspeki, vísindi, tøkni, religión og fagurfrøði. Næmingurin skal duga at viðgera ymisk umrøðuevni innan hugmyndasøgu við einum søguligum og perspektiverandi sjónarhorni, eins og hann skal duga at vísa á líkleika og frávik í teimum ymisku hugmyndasøguligu spurningunum.
Arbeiðið við hugmyndasøguligum keldum og umrøðuevnum skal styrkja førleikarnar hjá næminginum at grunda yvir ymiskar hugsjónir, hugmyndir og virði, sum hann møtir og fæst við í útbúgvingini og í samtíðini annars, og styrkja førleikarnar til at kjakast við støði í vitan og kunnleika.
Samanumtikið skal frálæran fyrireika næmingin til víðari lestur.
3. Stig og tímatal
Undirvísingin í hugmyndasøgu B fevnir um 125 klokkutímar og byggir á undirvísingina í søgu á C stigi.
4. Øki
Arbeiðið við hugmyndasøguligum teksti við støði í ymiskum hugmyndasøguligum tíðarskeiðum, har tey ávísu umrøðuevnini verða viðgjørd við støði í ymiskum sjónarhornum.
Yvirlit yvir kjarnaøki (eisini nevnd hugmyndasøgulig tíðarskeið)
Ymisk sjónarhorn
Tey ymisku hugmyndasøguligu evnini verða viðgjørt við støði í oman fyri nevndu kjarnaøkjum og tíðarskeiðum. Undirvísingin tekur støði í hesum sjónarhornum:
A) Sannkenning, vísindi og tøkni
- Upprunin og menningin av hugmyndini um vísindi og tøkni
- Samanspælið millum teir mest týðandi vísinda- og tøknistovnarnar og ymisku vísindagreinarnar og tøkniformarnar
- Grundleggjandi fatanir um eyðkennini við sannkenning
- Sannkenningarlig og vísindalig eyðmerki av tøknifrøði
B) Fagurfrøði, list og snið
- Menningin av hugmyndunum um tað vakra í náttúruni, tøkni og list
- Menningin av ymiskum listagreinum og formlist og teirra berandi stovnar
- Ymiskar fatanir av tí fagurfrøðiliga
C) Samfelag, búskapur og politikkur
- Menningin av teimum politisku og búskaparligu hugmyndunum og týdningurin av tøknifrøði í hesi menningini
- Ymiskar fatanir og sjónarmið um stýriskipanir
- Politisk hugmyndafrøði (ideologi) og ósemjur millum tær
- Tøkniligt skil og búskaparligar meginreglur
D) Siðafrøði og eksistentialisma
- Menningin av grundleggjandi siðafrøði- og tilverufatanum
- Týdningurin av siðafrøði og eksistentialismu í gerandisdegnum
- Siðafrøðilig og eksistentiellir spurningar í mun til menningina og nýtsluna av tøkni
E) Trúgv og skil
- Upprunin til trúarskipanir, frumsøgur, heimsfatanir og aðrar metafysiskar fatanarskipanir og sannføringar
- Andstøða og ósemjur millum trúgv og vitan
- Verðslig og átrúnaðarlig rák í nútíðini
- Heilagransking og religión
Lýsing av økjum
Her verða givin dømi, sum lýsa tey ymisku økini. Dømini eru bólkað eftir kjarnaøkjum ella hugmyndasøguligum tíðarskeiðum. Hesi dømini verða nevnd hugmyndasøgulig umrøðuevni.
1. Fornøld og eldri tíð
- fyrstu menniskjuni: samlarar, veiðufólk og fyrstu amboðini
- tey fyrstu samfeløgini
- frá mytos til logos, presokratikararnir
- metafysikkurin hjá Platon og Aristoteles
- religión: jødadómur, kristindómur og mystikkur
- epikurerar, stoikarar og rómversk hugsan
2. Miðøld
- myndugleikin hjá katólsku kirkjuni
- fyrstu universitetini
- skúlaspeki (skolastikkur)
- framstig við bóndasamfelagnum og onnur tøkni
- brillur, ur, ull og flutningur
- prógv um gud
3. Renessansa
- uppgerð við skúlaspeki
- endurveking
- Kopernikus – ein nýggjur alheimur
- tey tvey svørini – verðslig og andalig makt
- siðaskifti, trúbót
- sjókort, kanónir og bøkur
4. Nútíðarhugsan tekur seg upp og náttúruvísindaliga kollveltingin
- náttúruvísindaliga kollveltingin og miðaldar kirkjan
- mekanisk heimsfatan
- nátúrurættindi
- kollvelting í heimspeki – eg hugsi, tí eri eg
- mót-trúbót
5. Upplýsing, romantikkur og ídnaðarkollveltingin
- hugmyndin um upplýsing
- mannarættindi og upplýsing
- etik og moral (siðafrøði og siðalag)
- ravmagn og ravmagnsstreymur
- evnafrøðiliga kollveltingin
- tjóðskaparkensla
6. 19. øld og ídnaðarsamfelagið
- frá empiri til vísindaborna tøkni
- menningnarlæran og kristindómur
- positivisman
- Vísindaliggerð av framleiðslufaktorum (Taylorisma)
7. Rák og lyndi í nútíðini
- biotøkni
- mørk fyri vísindi og tøkni (vápnatøkni, gentøkni o.s.fr.)
- eftirgjørt skil
- tekniskt skil
- menniskjað – einstaklingur ella flokkdjór
- intelligent design
- tvær veruleikafatanir: positivisma og fyribrigdafrøði (fenomenologi)
- tilverustevna (eksistentialisma)
- mentanarlig pluralisma
- átrúnaður og heilagransking
- new age
Ikki er neyðugt at viðgera øll evnini, ið eru nevnd omanfyri. Hartil eru eisini evni, sum ikki eru nevnd, og sum hóska seg væl í frálæruni í hugmyndasøgu.
Lærarin kann taka eitt evni og viðgera tað ígjøgnum fleiri tíðarskeið.
5. Førleikamál
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at granska
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg um at virða tær reglur og mannagongdir, ið eru galdandi fyri tað fakliga arbeiðslagið í lærugreinini, tað veri seg ástøði, háttaløg o.tíl. Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, eins og hann skal hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
Førleikin at samskifta snýr seg um førleikan at bera fram sína hugsan og sína vitan munnliga og skrivliga og at lesa. Lærugreinin hugmyndasøga hevur ein týðandi leiklut í at menna førleika næmingsins at nýta tøknilig hugtøk um samfelagsmál. At samskifta um samfelagsmál snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna sum heild.
Munnliga skal næmingurin duga at brúka tey ymisku hugmyndasøguligu hugtøkini í framløgum, samtalum og kjaki. Hetta merkir, at næmingurin skal munnliga duga at viðgera hugmyndasøgulig evni og lýsa tey frá ymiskum sjónarmiðum eins og næmingurin skal duga at greiða frá fakligum fyribrigdum á ein greiðan og sakligan hátt.
Skrivliga skal næmingurin duga at orða og viðgera hugmyndasøgulig umrøðuevni, so tey gerast greið fyri hann og onnur, ið lesa tekstin.
Næmingurin skal duga at lesa hugmyndasøguligar tekstir, so at hann kann hugsa um innihald og grunda yvir hugmyndasøgulig umrøðuevni í skrivligum tilfari. Næmingurin skal duga at fata ymisk umrøðuevni, vísa á próvførslu og eyðmerkja høvuðssjónarmið, umframt at viðgera og meta um skrivliga tilfarið.
Næmingurin skal duga at brúka hagfrøðiligt tilfar og lesa ymiskt annað tal-grunda tilfar: tabellir, diagrammir o.s.fr.
Næmingurin skal duga at brúka kunningartøkni í arbeiðinum við hugmyndasøgu. Eitt nú tá hann leitar eftir keldum, tilfari og við framløgum. Hetta merkir, at næmingurin skal vísa keldukritiskan hugburð í nýtsluni av kunningartøkni.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga og skrivliga snýr seg um at greiða frá nútíðarhendingum og viðurskiftum, at nýta allýsingar, hugtøk, ástøði og yrkismál til at greiða frá orsøkum og ávirkanum í samfelagnum. Tað merkir at duga at leggja fram úrslit av egnum arbeiði týðiliga og skilliga fyri øðrum, at duga at samskifta um egnar og annara framløgur. Evni at orða seg skrivliga og munnliga merkir at duga at gera sær tankar um áskoðanir í tekstum og øðrum miðlum, umframt at próvføra og kjakast um virði í upplýsingum og keldum, tilgitingum (hypotesum) og myndlum.
Førleikin at lesa snýr seg um at seta seg inn í, granska, tulka og grunda um fakligar tekstir við vaksandi torleikastigi. At duga at lesa snýr seg eisini um at viðgera og nýta fjølbroytta vitan, ein hevur ognað sær úr filmum, ritmyndum, talvum o.s.fr. Fyri at skilja og virkin taka lut í egnum samfelagi, er eisini neyðugt at duga at lesa og leita sær vitan í handbókum, skrivligum keldum (bløðum, tíðarritum) og interneti og meta vandaliga um hesi.
Førleikin at rokna snýr seg um at viðgera og samanbera taltilfar um faklig høvuðsevni og at nýta, tulka og gera talvur og ritmyndaligar framløgur. Rokning merkir eisini at gera nøgdarligar kanningar og viðgera taltilfar hagfrøðiliga.
Førleikin at nýta KT snýr seg um at gera útrokningar, leita sær vitan, kanna heimasíður og kelduvirði teirra og velja út viðkomandi vitan um yrkislig evni/temu. KT-førleikar merkir eisini at kenna persónsvernd og upphavsrættindi og duga at nýta og fylgja reglum og mannagongdum fyri samskifti á internetinum. At nýta talgild samskiftis- og samstarvstól merkir at tilevna, vísa og útgeva egna og felags margmiðlaframleiðslu.
At kanna
At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara til at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um samfelagslig viðurskifti. Næmingurin skal læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan og kunnleika í bókmentum, handbókum, tíðarritum, á internetinum, umframt at gera verkligar uppgávur.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so at hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin skal læra, hvussu tøknin saman við samskiftisloysnum hevur verið við til at broytt lívsáskoðan, mentan og samfeløg.
Næmingurin evnar at orða spurningar og at seta fram tilhugsanir, sum kunnu verða kannaðar, próvføra og skifta orð um hetta við atliti at øðrum tilhugsanum. Tað merkir, at næmingurin skal vera við í samrøðum, samskifta um hugskot og tosa um spurningar og hugsandi loysnir við onnur.
Næmingurin skal læra, at verkligar royndir og frágreiðingar um tøknilig viðurskifti eru ein partur av skapandi tilgongdini, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflog. Við at arbeiða við myndlum lærir næmingurin at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Fakligir førleikar
Næmingurin dugir
- at vísa, at hann hevur kunnleika til menningina av grundleggjandi hugmyndum, tøkniformum og liviumstøðum í teimum ymisku tíðarskeiðunum og mentanunum
- at greiða frá týðandi hugmyndafrøðiligum ósemjum í teimum ymisku tíðarskeiðunum
- at greina og skilja høvuðsorsøkirnar og sambondini í menningini av hugmyndum og tøkniformum
- at samanlíkna ymiskar grundleggjandi hugmyndir og tøknifrøðiligar fatanir.
- at greina samanspælið millum menningina av hugmyndum, tøkniligu fortreytum og lívskorum
- at greina ítøkiliga hugmyndasøguligar og tøknifrøðiligar spurningar
- at vísa yvirlit yvir menningina av hugmyndum í kjarnaøkjunum
- at kjakast um og perspektivera nútíðar spurningar innan tøkni, vísindi, politikk, list og siðafrøði við støði í einum hugmyndasøguligum sjónarhorni.
Skrivlig avrik
Næmingurin skal arbeiða skrivligt við øllum tíðarskeiðunum. Tó er ikki ásett, hvussu nógvar uppgávur næmingurin skal skriva. Næmingurin kann sostatt skriva um ávíst evni, sum fevna um fleiri ymisk tíðarskeið. Eitt nú kann arbeiðast við ‘fólkaræði’ í fornøldini, miðøldini og í nýggjari tíð.
Arbeiðast kann við uppgávunum í bólkum. Tað er tó neyðugt at skipa soleiðis fyri, at tann einstaki næmingurin skal kunna greiða frá teimum ymisku niðurstøðunum, sum verða náddar í uppgávunum. Uppgávurnar kunnu latast inn í ymiskum formum: eitt nú í pappíri, sum Power Point framløga ella sum t-postur til læraran.
Endaliga uppgávan verður sett av læraranum í samráð við næmingin. Endaliga uppgávan skal vera um 3-4 síður og skal brúkast til at gera eina synopsis úr. Synopsis skal nýtast til eina møguliga próvtøku.
Til endaligu uppgávuna kann lærarin geva næminginum nakrar yvirskipaðar karmar, sum kunnu fevna um fleiri umrøðuevni og tíðarskeið. Við støði í hesum kann næmingurin (ella ein bólkur við upp til trimum næmingum) velja yvirskipað evni. Endaliga uppgávuorðingin skal setast av læraranum. Karmarnir fyri uppgávuna og endaliga orðingin eins og tilhoyrandi synopsis skulu tryggja, at tann einstaki næmingurin til próvtøkuna hevur møguleika fyri at greiða frá og argumentera fyri einum hugmyndasøguligum umrøðuevni, arbeiðshátti og at perspektivera við støði í teimum ymisku sjónarhornunum.
Til endaligu uppgávuna skal hvør einstakur næmingur gera eina synopsis, sjálvt um uppgávan er gjørd saman við øðrum. Synopsis skal vera umleið 1 síðu og kann við fyrimuni brúkast til at skipa framløguna hjá næminginum til endaligu próvtøkuna.
Tvørfrøðiligt samstarv
Tá hugmyndasøga B er søguligi parturin av HT-útbúgvingini, so er neyðugt, at lærugreinin gevur góðar møguleikar fyri søguligum perspektivi í mun til náttúruvísindaligu, tøkniligu og hugvísindaligu økini í útbúgvingini.
Tað er tí av stórum týdningi, at hugmyndasøga virkar fyri at geva næmingunum eina tilvitan um, at nútíðarfatanir innan t.d. vísindi og tøkni ikki altíð hava verið galdandi. Hetta eggjar til søguliga perspektivering við onnur fakøki, so at næmingurin kritiskt kann fyrihalda seg til vitan og ástøði, sum hann møtir í frálæruni á HT.
6. Eftirmeting og próvtøka
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Próvtøka
Við støði í einari endaligari uppgávu verður ein munnlig próvtøka hildin. Í sambandi við uppgávuna skal næmingurin gera ein samandrátt (í punktformi), sum verður send próvdómara áðrenn próvtøku.
Endaliga próvtøkan er 30 min. Fyrireiking til sjálva próvtøkuna er somuleiðis 30 min.
Til próvtøkuna skal næmingurin hava samandráttin við. Frálærutilfar, skrivligar uppgávur og annað tilfar kann eisini takast við til próvtøkuna. Til fyrireikingina fær næmingurin ein ella fleiri spurningar, sum eru orðaðir við støði í samandráttinum. Til sjálva próvtøkuna hevur næmingurin einans loyvi at hava við sær samandráttin og skrivligt tilfar frá fyrireikingini.
Próvtøkan tekur støði í framløgu hjá næminginum og teimum svørum, næmingurin hevur svarað í sambandi við spurningarnar. Hareftir verður próvtøkan merkt av eini útgreinandi samtalu, sum kann snúgva seg um evni innan og uttanfyri kjarnaøkið.
Ein heildarmeting verður gjørd av próvtøkuni, og eitt próvtal verður givið.
Próvtalslýsingar
Munnligt B-stig
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini verður dentur lagdur á samanspæl millum greining av søguligum evnum og yvirlitsskapandi frálæru og ástøði. Vanliga veður gjølla arbeitt við einum hugmyndasøguligum tíðarskeiði ella einari ósemju, har hugt verður eftir teimum sosialu, politisku, mentanarligu ella tøkniligu fortreytunum. Dentur eigur at vera lagdur á at viðgera ymiskar trupulleikar í teimum ymisku tíðarskeiðunum, sum verður styðjað við søguligari greining.
Undirvísingin verður skipað eftir teimum ymisku umrøðuevnunum, soleiðis at tey ymisku tíðarskeiðini verða tikin við. Tey einstøku hugmyndasøguligu umrøðuevnini kunnu sostatt viðgerast søguliga við at hyggja nærri eftir eitt nú mentanarliga, søguliga og búskaparliga týdningin við evninum í ávísum tíðarskeiði, eins og møguleiki er at viðgera evnið í einum størri sjónarhorni tvørturum hugmyndasøgulig tíðarskeið.
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum, tað kann vera søga í fortíð og samtíð, tíð og rúm ella altjóða tulking og miðling.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kundu partar úr kjarnaøkinum tíð og rúm verið samskipaðir við pørtum úr kjarnaøkinum tulking og miðling. Á tann hátt kundi vitan um hendingar og søgulig tíðarskeið úr einum hugmyndafrøðiligum og samfelagsligum sjónarhorni verið við til at gjørt fatanina av søgufrøðini meira fjøltáttaða.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingartilgongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini hugmyndasøgu. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av týdninginum, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á sína egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram móti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur verður eisini lagdur á heimaarbeiði og tann týðandi leiklut, hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av lærugreinini hugmyndasøgu. Tá ið arbeitt verður við ymiskum táttum í lærugreinini, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í hugmyndasøgu skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og sjálvstøðugt. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini hugmyndasøgu mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum tekstsløgum og samskiftisstøðum.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í hugmyndasøgu skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgur, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingurin búnast og gerst meira sjálvstøðugur, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingurin skal ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin hugmyndasøga er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn ella hava framløgu bara í hugmyndasøgu, kann talan verða um tvørfakligt samstarv.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva, so at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Arbeitt verður við uppgávum og verkætlanum, har dentur bæði verður lagdur á arbeiðsgongd og úrslit. Hetta verður samlað í skjalamappu (portfolio) hjá hvørjum einstøkum næmingi, so at undirvísingargongdir og fakliga menningin hjá næminginum verða skjalfest.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Arbeiðast skal við tí at lurta og tí at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðaval og talugávur mennast. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Hernaðarliga verjan
Hernaðarliga verjan skal við vápnum loysa hernaðarligar uppgávur. Hernaðarliga verjan er í trimum deildum: herurin, loftverjan og sjóverjan. Harumframt er eisini t.d. heimaverja. Hernaðarliga verjan er undir verjumálaráðharranum og verjumálaráðnum. Ovasta hernaðarliga stýrið er verjuovastin og verjuyvirmannaráðið. Øll lond hava sína landsverju at verja seg fyri ágangi uttaneftir. Eisini hernaðarliga eru Føroyar partir í danska ríkinum, so í verjuni hava vit ikki so nógv at siga. Vit hava ikki føroyska landsverju, men Vaktar- og Bjargingartænastan og vaktarskip hennara verja t.d. fiskiøki okkara fyri ránsveiðu. Tey, ið starvast í landsverjuni, eru fólk í føstum starvi og verjuskyldug. Ovastarnir hava sersjantar undir sær. Nógv fólk við vanligari útbúgving eru eisini í føstum hernaðarligum starvi. Undirhermenn í føstum starvi, kostáplar, hava um hendir serliga ta dýru útgerðina. Tey verjuskyldugu verða innkallað og útbúgvin. Summi av teimum innkallaðu verða eykaovastar og sersjantar. Almenna fyrireikingin skal síggja til, at samfelagið er til reiðar til kríggj, og at útgerð fæst til vega. Tíðindi skulu verða send ótarnað og skjótt, og ósonn tíðindi ikki koma út í orð og loypa ótta á fólk. At fólkið er róligt og vil varðveita samfelagið, er grundarlagið undir verjuni. Almenna verjan bjargar eisini mannalívum og ognum. Hon hjálpir fólki úr vanda, sløkkir eldar, o.a.
Herurin arbeiðir á landi. Hermenninir eru í grønum og døkkum eyðkennisbúnum. Herurin hevur ymiskar eindir. Stríðshermenn og gonguhermenn (infanteristar) eru saman við stríðsvognunum í sjálvum bardaganum. Skotherdeildirnar, artillari, skjóta við kanónum. Verkfrøðingar byggja vegir, forðingar, brýr og støðir. Útgerðarliðini fáa útgerð til hermótini og taka særdar aftur við sær.
Sjóverjan verjir sjóøkið. Fólkið er í myrkabláum eyðkennisbúna. Sjóverjan nýtir skip. Á skipunum eru t.d. rakettir. Korvettirnar eru so stórar, at tær sigla í øllum veðri. Torpedobátar eru smáir og ganga skjótt. Kavbátar kunnu sigla niðri í sjónum. Minuleggjarar og minustrúkarar leggja og taka upp minur. Verjuskipini ansa eftir sjóøkinum. Tey eru eisini undir Grønlandi og Føroyum.
Flogvápnið verjir loftrúmið og hjálpir hinum verjueindunum. Fólkið er í ljósabláum eyðkennisbúna. Ymisk flogfør eru. Stríðsflogfør ella tyrlur flyta útgerð og fólk. Tyrlurnar verða eisini brúktar í bjargingartænastuni. Á jørðini hevur flogvápnið rakettir, sum kunnu skjóta flogfør niður.
Heimaverjan gongur hinum verjueindunum til handa við løttum, men týðandi uppgávum. Nøkur fá teirra hava fast starv. Flestu eru sjálvboðin, sum í frítíðini fáa stutta útbúgving, og sum kunnu møta við stuttum skotbrái.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Felagsverklóg er lærubók skrivað í føroyskum høpi. Bókin greinar mest týðandi ásetingar fyri kollektiva arbeiðsmarknaðin í Føroyum, og nertir eisini við søgu, mál og aðrar fortreytir fyri felags treytum í føroyskum arbeiðsrætti, sum hevur týdning fyri flestu løntakarar og flestu arbeiðsgevarar í Føroyum.
Bókin greinar, hvussu partarnir á arbeiðsmarknaðinum skipa sáttmála, hvussu vit tulka sáttmála, hvussu felagssáttmálar seta treytir fyri at leiða og løna, hvussu til ber at stríða um nýggjan ella broyttan sáttmála, hvørjir karmar eru um trætur um sáttmálar, umframt at nakað er tikið við av skjølum, serliga um nýggju skipanina við Fasta Gerðarrætti.
Tørvurin á lærubók í felagsverklóg er eyðsýndur. Sáttmálar, lógir, reglugerðir og aðrar ásetingar galda serliga fyri føroyska løgdømið; boð, umsóknir, avgerðir, úrskurðir og onnur venja eru egin; men kortini eru ástøði og hugtøk enn ikki nógv ment á skipaðan hátt út frá føroyskum dømum.
Bókin skiftir millum siðbundna frálæru og nærri frágreiðing í serligum skorum, umframt at leggja dent á umhugsan ið lesarin kann fara undir til tess at hvessa sær førleikar. Bókin hevur margutekst og mong leitorð ið lætta um lesnaðin og teingja saman fakorð og frágreiðing.
Høvundur starvast sum lektari á Fróðskaparsetrinum umframt at vera formaður í nevndini í Fasta Gerðarrætti, var formaður í nevndini ið evnaði til nýggju skipanina í rættartrætum og gjørdi fyrireikingar ið gjørdust grundarlag undir nýskipan av áhugatrætum.
Bókin kemur fyrst í fyribils útgávu ætlað fakfólki til hoyringar og sum frálærutilfar. Ætlandi kemur onnur økt útgáva eftir at bókin er umrødd og roynd í verki.
Bókin er umrødd á setursheimasíðuni
Bókin fæst eisini frá HNJs Bókhandli


text:
Bíblian endurprentast
Hin Føroyski Bíbliugrunnurin: Tað er nakað síðani, at nevndin í Bíbliugrunninum samtykti at endurprenta Bíbliuna í meðalstødd. Hon er nú útseld frá forlagnum.
Hin Føroyski Bíbliugrunnurin: Tað er nakað síðani, at nevndin í Bíbliugrunninum samtykti at endurprenta Bíbliuna í meðalstødd. Hon er nú útseld frá forlagnum.
- Henda útgávan verður ikki sum hinar endurprent av gomlum prenti, men verður sett og umbrotin av nýggjum. Í tí sambandi hevur Bíbliugrunnurin fingið arbeiðshøli í Sloans húsi í Havn, sigur Hin Føroyski Bíbliugrunnurin í tíðindaskrivi.
- Tú hevur møguliga gáað eftir onkrari seti/stavivillu, tá tú hevur lisið í bíbliuni, sum nú kundi verið rættað, ella eina orðing, ið hevði verið hepnari ella greiðari. Hevði tú viljað gjørt okkum tann beina at sent okkum tínar viðmerkingar við telduposti til adressuna This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.? Eisini er møguligt at senda tær við vanligum brævi. Kanst tú gera tað innan 1. Mars 2010, so allar rættingarnar kunnu verða gjørdar, áðrenn vit byrja at bróta um?
- Tú ert eisini vælkomin at hjálpa okkum longu nú við slíkum, sum møguliga hoyrir undir eina endurskoðan (revidering), tí eisini hesa tilgongd vilja vit byrja nú. Her er skotbráið ikki so stutt. Onkuntíð er ikki lætt at vita, hvar markið er, so send okkum heldur í meira lagi!
- Vit taka eisini fegnir ímóti ráðum viðvíkjandi sniði, stødd, uppseting, pappíri, innbinding og øðrum í tí sambandi, verður sagt í tíðindaskrivinum.
Tað verður Erla Berghamar, sum kemur at gera arbeiðið, og Páll Poulsen, skrivari í starvsnevndini, kemur at ganga henni til handa.
Og boðið verður eisini inn á gólvið í Sloans húsi, tá ið arbeiðið er farið í gongd.
kelda: vagaportal.fo


text:
FK kapping verið í allari Havnini leygardagin
Ungdómsflogbóltur hevur verið í øllum ítróttarhallunum í Havn í dag.
Fleyr er fyrireikari av FK-kappingini, sum í ár hevur met-luttøku.
138 lið vóru tilmeldað, og uppmøtingin hevur verið frálík, so stórt trýst hevur verið á hallunum. Serliga eru tað Flogbørn, sum hava havt stóra tilgongd frá øllum landinum, og Christina Nolsøe fyrireikari frá Fleyr gleðist um framgongdina í tilmeldaðum liðum, og at støðið er hækkandi.
Kappingin endaði um sjey-tíðina leygarkvøldið.
Kappast varð í Gundadalshøllini, Høllin á Hálsi og Hoyvíkshøllini. Roknað varð við omanfyri 900 luttakarum og spældir vóru umleið 475 dystir. Kappingin endaði um sjey-tíðina.
Her eru nøkur frá Level 0 og Level 1 frá FK-kappingini eftir lokna kapping.
Her eru nøkur frá Level 2 flogbørnunum frá FK-kappingini eftir lokna kapping.
Her eru nøkur frá Level 3 flogbørnunum frá FK-kappingini eftir lokna kapping.


text:
‘Tjóðsavnið' er navnið á nýggja stovninum, sum savnar, skrásetir, granskar og miðlar vitan um føroyska náttúru, mentan og søgu.
Í sambandið við at Søvn Landsins eru farin í søguna, er Tjóðsavnið vorði sjálvstøðugur stovnur við egnum navni, samleika og endamáli. Í hesum sambandi verður almenn móttøka á Tjóðsavninum hósdagin 15. mars kl. 10.00 í framsýningarhølunum í Brekkutúni 6 í Hoyvík.
Greitt verður millum annað frá spennandi framtíðarætlanum hjá Tjóðsavninum, nýggjari heimasíðu og grafiskum samleika. Harumframt verða forkunnugir lutir, sum eru komnir undan kavi í grevstrinum á Velbastað, sýndir fram fyrstu ferð nakrantíð.
Landsstýriskvinnan í mentamálum heldur røðu.
Øll eru vælkomin


text:
Fá hjálp
Ein sálarfrøðingur kann vera ein hjálp, tá lívið av einhvørjari orsøk gerst torført ella avbjóðandi. Tað er sostatt ikki neyðugt at kenna seg sjúka/n fyri at søkja sær sálarfrøðiliga hjálp.
Sálarfrøðingurin og tú finna í felag fram til tann arbeiðsháttin, ið hjálpir tær best. Tað er ógvuliga ymiskt, hvussu langa tíð ein slík prosess tekur; summar broytingar taka stutta tíð, meðan aðrar kunnu taka longri tíð.
Sálarfrøðingurin hevur tagnarskyldu, og er hon avgerandi fyri at byggja upp álit millum sálarfrøðingin og viðkomandi, ið søkir sær hjálp. Í heilt serligum førum, har sálarfrøðingurin gjøgnum samrøðurnar fær vitan um, at fólk eru í vanda, ella lógarbrot verða framd, hevur sálarfrøðingurin skyldu til at gera avvarðandi myndugleikar varar við hetta.
Hvussu komi eg í samband við ein sálarfrøðing?
Vit mæla tær til at venda tær beinleiðis til almennu stovnarnar fyri at kunna teg um mannagongdir á viðkomandi stovni, t.d. um ávísing frá kommunulækna krevst fyri at fáa sálarfrøðiliga viðgerð.
Tú kanst altíð venda tær beinleiðis til sjálvstøðugt starvandi sálarfrøðingarnar fyri at kunna teg nærri um møguleikarnar fyri samrøðum ella øðrum tænastum. Yvirlit yvir limir felagsins er at finna her.
Tú ert sjálvandi eisini vælkomin at seta teg í samband við felagið á mail@psykolog.fo. Vit kunnu vegleiða tær yvirskipað, tó uttan at vísa til ein sjálvstøðugt starvandi sálarfrøðing fram um aðrar.


text:
Áhugaverd framløga um støðuna í Ísrael
mentan03-03-2017 - 09:46 - Jóanis Nielsen
Sera áhugaverd framløga um støðuna í Ísrael verður í Miðvágs Missiónshúsið í kvøld kl. 20.00.
Jødin Shay Attias greiðir frá lívi sínum og hvussu tað er at liva sum jødi í einum heimi, sum gerst meiri og meiri jødahatandi. Eisini kemur hann inná tað arbeiði sum felagsskapur hansara Shuva Globe gerð fyri at knýta bond við kristnar samkomur kring um í heiminum.
Shay Atias hevur skifti arbeitt í UN sum diplomatur fyri stjórnina hjá Benjamin Netanyahu.
Øll eru hjartaliga vælkomin.
Fyrireikararnir


text:
Jóannes Hansen 20.04.2017 (15:00)
Helgi setti mótstøðumannin skákmát
Tað gekk, sum tað kundi roknast við, tá ið GM Helgi Dam Ziska fyrrapartin telvaði ímóti italiumanninum Pietra Della. Telvararnir settust við borðini klokkan níggju íslendska tíð (klokkan tíggju føroyska tíð), og fýra tímar og 46 leikir seinni var tað greitt, at Helgi Dam Ziska hevði vunnið.
Helgi vísti meistaraspæl, tá ið hann stongdi frúnna hjá mótstøðumanninum frá ávirkan og í handavend fekk støðu, sum bar við sær, at mótstøðumaðurin einki hevði at velja í uttan at leggja kongin. Tá var mátstøðan bara tveir leikir burtur.
Margar M. Berg (1813) vann í øðrum umfari ímóti íslendska Batel Goitom Haile (1197). Hann er tann einasti føroyingurin – burtursæð frá Helga Dam Ziska – sum hevur vunnið úrtøku ídag. Onkrir av føroysku telvaranum sita framvegis í búnum talvi.
Tað verður farið undir triðja av tíggju umførum klokkan 17 íslendska tíð.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Ólavsøkan 2016
Gamalt er, at tað at vinna ólavsøkuróðurin er sum at vinna føroyameistarheitið. Um tað er so,
kann hvør einstakur meta um; men nógv verður ið hvussu er lagt fyri til at vinna ólavsøkusteyp,
tí so er heiðurin komin í hús og søkan bjargað.
Við hesum bjóða vit øllum hjartaliga vælkomnum til ólavsøkuróðurin 2016
Róðurin verður á Havnarvág hósdagin, 28. juli. Byrjað verður klokkan 15 við barnaróðri. Kappróðrarbátar
skulu vera á bátaøkinum ein tíma innan byrjað verður. Víst verður til reglugerðina
hjá RSF.
Bilar, sum koma við bátum til kappróðurin, verða beindir til og frá við rundkoyringarnar við
Skansan, har vegurin Yviri við Strond og J. Broncks gøta møtast. Bilar og vognar kunnu síðan
setast á fráfaringarøkið við farstøðina. Smyril Line skal brúka økið eftir róðurin; tí mugu bátar
og vognar flytast av økinum eftir steypahandanina.
Bátaøkið fevnir um parkeringsøkið á Bursatanga og økið við rampuna, har Norrøna leggur at.
Økið eru frámerkt á hjálagda korti yvir bátaøkið o.a. Tá ið komið verður á økið, verður víst á,
hvar ymsu bátastøddirnar skulu standa.
Drátturin er á rampuni hjá Norrønu. Rampan verður lækkað niður ímóti sjónum, og ein flótibrúgv
verður løgd frammanfyri, so skjótt Smyril loysir klokkan 13. Manningaskifti kann síðan
gerast á flótibrúnni.
Á hjálagda korti yvir róðrarøkið er frámerkt, hvussu bátar rógva til og frá økinum. Heitt verður
á manningar um at halda seg burtur frá kappróðrar økinum, meðan kappróður er.
Ein drona fer at flúgva við róðrarøkið og fer at taka myndir av róðrinum. Hetta verður við
startin og áraka ískaiina. Hon fer at halda neyðuga fjarstøðu, so at hon ikki órógvar róðurin.
Seinni verður møguleiki at síggja myndir og filmsklipp á Facebook. Leinki verður lagt út á
facebook-bólkin Kappróðrarkjak.
Manningar, ið vilja hava ein breyðbita í sambandi við róðurin, skulu melda seg til við at maila
til olavsokurodur@gmail.com í seinast lagi sunnukvøldið, 24. juli klokkan 20. Tilmeldaðar
manningar fáa boð eftirfylgjandi um nær og hvar.
Steypahandanin verður sum vanligt beint við bátaøkið á Bursatanga eftir róðurin. Feløg, sum
hava ferðasteyp frá ólavsøkuróðrinum í varðveitslu, verða biðin um at lata tey aftur. Avtalað
er gjørd við RSF um, at tey kunnu latast aftur hjá RSF sunnudagin tann 24. juli klokkan 19. Tey,
sum eisini hava FM-ferðasteyp, fáa soleiðis gjørt alt um eina leið.
Hjáløgd eru startrøð, kort yvir róðrarøkið og kort yvir bátaøkið o.a.
Góðan ólavsøkuróður
ynskir Áhugafelagið ólavsøkuróður


text:
Hard rock
Hard rock ella heavy rock eru undirbólkar av rokktónleiki, sum miðskeiðis í 1960'unum festi røtur gjøgnum "garage" og "psykodeliskum rocki" og er munandi harðari enn vanligur rokktónleikur. Tað er sermerkt av ovurnýtslu av "reingjaðum " el-guitarum, bass guitara, trummum og syntesaisarum.
Eyðkenni[rætta | rætta wikitekst]
Hard rock er sterkt inspirerað av bluestónleiki; Mest nýtti tónaskalin er tí hin pentatoniski, sum er vanligur í blueshøpi. Eldri bluestónleikur var akustiskt grundaður. Hard rock tekur harafturímóti nýtslu av nýmótans ljóðførum, so sum elguitarum, trummum og bass. Ein merkisverdur munur frá tí traditionella bluestónleikinum er, at hard rock sjáldan er bundið at akkordgongdini I, IV og V, sum síðani er bygd á 12 ella 16 taktum. Harafturímóti eru nógvar ymsar akkordir nýttar í hard rock-tónleiki.


text:
Tey trúgvandi verða í Guðs orði kallað, “tey heilagu”.
Paulus byrjar heilasan sína til Corinthmanna soleiðis:
.. til teirra sum eru halgaðir í Christi Jesusi, kallaðir at vera heilagir, ..
( I. Cor. 1:2 FKJ )
Og seinni í sama brævi skrivar hann:
.. men tit eru tváaðir, men tit eru halgaðir, men tit eru rættvísgjørdir í navni Harrans Jesu, og við Anda Guðs várs.
( I. Cor. 6:11 FKJ )
Hann endar II. Corinthbræv við hesum heilanar-orðum:
.. Allir hinir heilagu lata heilsa tykkum.
( II. Kor.13:13 FKJ )
Hann ávarpar Ephesusmenn við hesum orðum:
Paulus, ein apostul Jesu Christs við vilja Guðs, til hinna heilagu sum eru í Ephesus, og til hinna trúføstu í Christi Jesusi: ..
( Ephesus. 1:1 FKJ )
Og til Colossumanna ljóðar heilsanin:
Til hinna heilagu og trúføstu brøðra í Christi sum eru í Co-los´-se : Náði veri innat tykkum, ..
( Col. 1:2 FKJ )
Og í Hebrearabrævinum sigur Paulus:
Við hvørjum vilja vit eru halgaðir gjøgnum ofringina av likami Jesu Christs eina ferð fyri allar.
( Hebr. 10:10 FKJ )
Judas sigur tað sama:
.. sum varð eina ferð fingin hinum heilagu.
( Judas v. 3 FKJ )
Hjá hinum frelsta er halganin nakað, sum longu er hent. Vit vóru einaferð vanheilag, men eru nú halgað; vit vóru vantrúgvandi, men tóku við trúnni á Harran Jesus Christ. Vit vóru langt burtur frá Guði, men komu nær til hansara við blóði Christs, ( Ephes. 2:13 ).
Tá ið vit tóku við trúnni á Jesus Christ, – tá ið vit trúði tí, sum Heilagi Andin vitnar um hann, at hann gjørdi fullkomna sáttargerð fyri Guði okkara vegna, tá ið hann tók okkara syndir upp á seg og bar revsingina, sum vit høvdu uppiborið, – tá vórðu vit gjørd heilag. Ja, vit vórðu gjørd líka heilag sum Guðs Sonur var og er, tí hann tók syndafríur okkara skuld upp á seg og tók revsingina, sum vit skuldu havt fingið fyri okkara syndir. Tann einstaki og Jesus býttu um pláss, tá ið Jesus leið og doyði á krossinum fyri okkum. Hann varð banning fyri okkum, tí at skrivað er: “Bannaður er hvør tann sum hongur á einum træi” (Gal. 3:13 FKJ).
Legg til merkis tað, sum vit lósu í I. Cor. 6:11: vit eru halgaðir. Setningurin stendur í nútíð.
Altso er hetta nakað, sum er gjørt! Og við hvørjum er hetta møguligt? Jú, “…í navni Harrans Jesu, og við Anda Guðs várs.”
Okkara halgan hevur við navnið hjá einum øðrum enn okkum sjálvum at gera. Tað er ikki tí, at vit sjálvi eru so heilag, at vit kunnu vera heilag, og kallað heilag, men tí Jesu Christs navn er heilagt. Navnið hjá einum hevur við sjálvan persónin at gera, og vísir til, hvør gjørdi tað. Í okkara føri var tað altso Jesus Christus, sum útførdi halganina av okkum. Tað var hansara offur, sum halgaði okkum.
“…og við Anda Guðs várs.”
Andi Guðs ger okkum heilag. Ta løtu, vit taka við trúnni á Jesus Christ sum okkara Frelsara, tá kemur Heilagi Andin í hjarta okkara; vit verða hansara tempul, hansara bústaður, og vit kunnu siga, at húsið halgast av tí ovurheilaga, sum tá býr í tí.
Býr Andi Guðs og Christs í okkum, tá er tað ómøguligt annað, enn at vit verða nýggj, – vit verða onnur enn vit vóru áður.
Tessvegna um nakar maður veri í Christi, hann er ein nýggjur skapningur: gamlir lutir eru
farnir burtur; sí, allir lutir eru vorðnir nýggir.
( II. Cor. 5:17 FKJ ).
Hóast vit enn stríðast við holdið og stundum kunnu verða við undirlutan, so broytir hetta ikki tann sannleika, at vit eru heilag fyri Guði, so framt sum vit standa føst í trúnni. Vit vórðu halgað við ofringini av likami Jesu Christs eina ferð fyri allar. Guð sær okkum nú í Syni sínum Jesusi Christi, – líka heilag sum Jesus Christus sjálvur er. Vit eru fjald við Christi í Guði, smb. Col. 3:3 FKJ.
Heilagi Andin halgar okkum á tveir mátar:
1) Hann vaskar okkum (innara menniskjað)
( Titus 3:4-6 FKJ )
2) Hann halgar okkara ytra lív (okkara gerningar)
( I. Pæt. 1:2 FKJ )
Halganin hevur altso tvær síður. Fyri tað fyrsta er hjartað vorðið reint við trúnni á hin krossfesta, men tínæst væntar Guð av okkum, at vit skulu liva eitt heilagt lív; eitt lív, sum er reinsað og upplýst av hansara orði. Guð nevnir okkum heilag, og biður okkum síðan liva sum tað, sum hann av síni náði hevur gjørt okkum til. Men, vit eru av sonnum heilag, tí Guð sigur tað jú sjálvur. Men í grundini er hetta ein gáva. Hetta er ikki av okkum sjálvum, (sí. Eph. 2:8-10).
Tí við einum ofri hevur hann fullkomingjørt um ævir teir sum verða halgaðir.
( Hebr. 10:14 FKJ )
Legg til merkis tað, vit lósu, at vit eru fullkomingjørd í Jesu ofri, men samstundis verða vit støðugt halgað, dag fyri dag, so framt sum vit eru lýðin og hoyrilig, so sum Guð vil og ynskir.
Tí ei hevur Guð kallað oss til óreinleiks, men til heilagleiks.
( I. Thess. 4:7 FKJ )
Um lívið í halgan sigur Paulus soleiðis til Romverjanna:
19 Eg tali eftir háttalagi manna
vegna veikleika kjøts tykkara: tí
eins og tit hava undirgivið limir
tykkara tænarar hjá óreinsku og
hjá misgerð at misgerð; enntá
soleiðis nú undirgevið limir tykkara
tænarar hjá rættvísi at heilagleika.
20 Tí tá ið tit vóru tænararnir
hjá synd, vóru tit fríir frá rættvísi.
21 Hvønn ávøkst høvdu tit tá
í hasum lutum við hvørjar tit nú
skammast? tí endin á hasum lutum
er deyði.
22 Men nú verandi gjørdir fríir
frá synd, og vorðnir tænarar fyri
Guði, hava tit ávøkst tykkara at
heilagleika, og endin ævigt-varandi
lív.
( Rom. 6:19-22 FKJ )
Vit mugu liva so sum Guð, við fullgjørda verki Jesu Christs á Golgata, av síni náði, við trúnni hevur gjørt okkum til: vit eiga at liva sum heilag. Og tað er júst soleiðis, sum Guð longu sær okkum, tí vit eru fjald í Christi.
2 Setið alsk tykkara á lutir fyri
oman, ikki á lutir á jørðini.
3 Tí tit eru deyðir, og lív tykkara
er fjalt við Christi í Guði.
4 Tá ið Christus, hvør er lív okkara,
skal birtast, tá skulu tit eisini
birtast við honum í dýrd.
( Col. 3:2-4 FKJ)
Av tí at vit eru heilag, latum okkum tí eisini liva sum heilag.
(Sitatini eru úr fyrstu útgávu av FKJ. N.T.)


text:
Landsstýrisfundur mánadagur 5. september 2016 (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
05.09.2016
Á landsstýrisfundi í morgun vóru m.a. hesi mál fyri:
Upprit um at endurskoða alilógina
(landsstýrismaðurin í uttanríkis- og vinnumálum)
Upprit og uppskot til løgtingslóg um broyting í broyting í djórasjúkulógini
(landsstýrismaðurin í
Related News
Landsstýrisfundur mánadagin 9. mai 2016 (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 13.05.2016 Á landsstýrisfundi í dag vóru hesi máli fyri Upprit og frágreiðing um skapandi vinnur (Landsstýrismaðurin...Public Technologies 2016-05-13
Landsstýrisfundur mánadagin 8. februar 2016 (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 08.02.2016 Á landsstýrisfundi í dag vóru hesi máli fyri Støðulýsing viðvíkjandi lógaruppskotum í hesi tingsetu...Public Technologies 2016-02-16
Landsstýrisfundur mánadagin 18.apríl 2016 (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 18.04.2016 Á landsstýrisfundi í dag vóru hesi máli fyri: Upprit og uppskot um kunngerð um serundirvísing, serligan...Public Technologies 2016-04-18
Landsstýrisfundur 15.mars 2016 (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 15.03.2016 Á landsstýrisfundi vóru hesi máli fyri Upprit um grønari vegskatt á motorakfør (Landsstýriskvinnan í...Public Technologies 2016-04-07
Landsstýrisfundur mikudagin 16 desember 2015 (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 17.12.2015 Á landsstýrisfundi mikudagin 16. desember 2015 vóru hesi máli fyri: Upprit um at dagføra kap. 24 í...Public Technologies 2015-12-17
Landsstýrið latið Løgtinginum 17 uppskot (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 29.02.2016 Landsstýrið hevur latið Løgtinginum í alt 17 uppskot, nú freistin at lata Løgtinginum uppskot er farin....Public Technologies 2016-02-29
Popular News Stories
U.S., Europe 'Don't Share Certain Values' On Migrants, French Government Spokesman Says
WorldNews.com
London Man Goes On Trial For Alleged Plot To Kill British Prime Minister In Suicide Attack
WorldNews.com
Russia vs Egypt: Mohamed Salah unable to save Pharoahs from heavy defeat on his much-anticipated ...
The Independent
Related News
Landsstýrið latið Løgtinginum 17 uppskot (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 29.02.2016 Landsstýrið hevur latið Løgtinginum í alt 17 uppskot, nú freistin at lata Løgtinginum uppskot er farin. Uppskotini eru fjølbroytt og stava frá fleiri stjórnarráðum. Millum uppskotini, sum Landsstýrið hevur latið Løgtinginum, eru: Uppskot til broyting í matvørulógini, uppskot til broytingar í løgtingslóg um...Public Technologies 2016-02-29
Føroyar og Hetland kunnu læra av hvørjum øðrum (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 13.09.2016 Føroyar og Hetland hava felags avbjóðingar, og tí kunnu londini læra av hvørjum øðrum. Tað var ein av niðurstøðunum á fundinum fyrrapartin í Tinganesi millum Aksel V. Johannesen, løgmann, og Malcolm Bell, convener (stjórnarleiðara) í Hetlandi. 'Føroyar og Hetland hava sterk søgulig bond. Á fleiri økjum eru...Public Technologies 2016-09-13
Aðalstjórastarv verður lýst av nýggjum (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 03.06.2016 Løgmaður hevur gjørt av at lýsa aðalstjórastarvið í Uttanríkis- og vinnumálaráðnum av nýggjum. 'Hóast skikkaðir umsøkjarar eru til starvið, eri eg, út frá einari heildarmeting, komin til ta niðurstøðu, at best er at lýsa starvið av nýggjum. Vónandi fara nógvir umsøkjarar at halda seg fram at...Public Technologies 2016-06-03
Røða: Bragdið í Baku (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 15.09.2016 Tað er mín vón, at frálíka úrslitið hjá Helga Dam Ziska í Baku slóðar fyri enn einum frambroti í føroyskari telving. Vit hava sæð í øðrum ítróttagreinum, hvussu sterk og sannførandi einstaklingaavrik kunnu menna eina heila ítróttagrein. Tað segði løgmaður millum annað á hátíðarløtu seinnapartin í Tinganes fyri...Public Technologies 2016-09-15
Uppskot um samhaldsfasta samferðsluloysn nærkast (Prime Minister´s Office of the Faroe Islands)
(Source: Prime Minister´s Office of the Faroe Islands ) 21.12.2016 Arbeiðið við at finna eina samhaldsfasta fígging av samferðslukervinum, sum javnsetur øll øki í landinum, verður væntandi liðugt fyrst í komandi ári. Tað svarar løgmaður millum annað Jørgeni Niclasen, tingmanni, í einum § 52a fyrispurningi um Vágatunnilin. Løgmaður vísir á, at so skjótt sum...Public Technologies 2016-12-21


text:
SKURÐFJALL 2015
Týsdagin 22. september vóru vit á fjalli í Heygshaga. Veðrið var gott og raksturin gekk væl. Øll tøkulomb, sleppingarlomb, veðrar og ær blivu vigað, eins og øll sleppingarlomb blivu koppsett.
Komandi dagarnar verður flett, og vit koma at skráseta nágreiniliga hvørt lamb, fyri at fáa so fullført hagtalsyvirlit sum til ber.
Sláturvektirnar verða lagdar út á heimasíðuna, tá liðugt er at fletta. Inntil tá, kunnu tit sammeta livandi heystfjallsvektirnar tey seinastu fýra árini, á talvuni niðanfyri.
« Aftur


text:
Fyrispurningur settur landsstýriskvinnuni í mentamálum, Rigmor Dam, viðvíkjandi sølu av gamla bygninginum hjá Havnar Sjúkrakassa, sum Granskingarráðið umsitur.
Er hesin bygningur seldur?
Hevur hann verið alment lýstur til sølu, hvar og nær?
Um so er, hvussu nógv er hann seldur fyri?
Hvat hendir við leigumálinum hjá Barnahúsinum, sum Barnaverndarstovan umsitur?
Hvussu nógv fær Granskingarráðið burtur úr hesi sølu?
Viðmerkingar:
Havnar Sjúkrakassi, sum var elsti sjúkrakassi í landinum, bygdi bygningin í Magnus Heinasonargøtu í 1960 og hevði sítt virksemi har, til sjúkrakassin varð niðurlagdur í 2010.
Bygningurin er í fýra hæddum og liggur í miðbýnum.
Løgtingið gjørdi av, at fæið hjá avtiknu sjúkrakassunum skuldi koma øllum fólkinum til gagns. Tað skuldi gerast við at lata stuðul til átøk og verkætlanir, ið kunnu menna heilsuverkið í Føroyum, men sum ikki eru partur av rakstrinum av heilsuverkinum.
Tá løgtingið gjørdi av at taka av sjúkrakassanar í 2009, vóru 11 sjúkrakassar í landinum, ein fyri hvørt læknadømi. Í staðin fyri sjúkrakassarnar varð Heilsutrygd sett á stovn at umsita almennu heilsutrygdina.
Sum størsti sjúkrakassin í landinum, hevði Havnar Sjúkrakassi við sínum ognum og bygningum eisini nógv tey størstu virðini.
Ætlanin var, at bygningurin hjá Havnar Sjúkrakassa kundi brúkast til almannagagnlig endamál, og var millum annað Tórshavnar kommuna áhuga í hesum til dagtilhald á eldraøkinum, tí bygningurin lá serliga væl fyri mitt í býnum.
Kommunufelagið, Almannamálaráðið og Heilsumálaráðið settu Barnahúsið á stovn og fekk tað innvist í bygninginum. Eisini heldur Stuðulsskipanin til í hesum húsi.
31. mars 2014 varð fæið hjá sjúkrakassanum handa Granskingarráðnum at umsita í samsvari við leiðreglurnar, ið nevndin fyri Sjúrakassagrunnin hevði ásett.
Nú frættist, at húsini eru seld, og tí seti eg fram henda fyrispurning, tí bygningurin hevur bæði søguligan og almennan áhuga.
Á løgtingi 12. oktober 2017
Heðin Mortensen
Um tú veitst okkurt, sum VP ikki veit - skriva so til vp@vp.fo


text:
Fríggjadag og leygardag 18. til 19. desember verður forkunnugur landsdystur millum USA og Evropa í Manchester, har bestu svimjarar úr USA og Bretlandi, Týskalandi og Italiu møtast til holmgongu. Eftir ætlan skuldi Evropa umboðast av Bretlandi, Fraklandi og Russlandi, men fraklendingar hava meldað avboð vegna sponsor-trupulleikar, og russarar hava sjálvir onkra týðandi stevnu kallað “Salnikov Cup” í Skt. Pætursborg um somu tíð, har týski Biedermann forrestin eisini skal luttaka. Hann møtir tí ikki í Manchester.
Upprunaliga skuldi hendan stevna verða sambært nýggju reglunum um svimjidraktir; tað vil siga at einans tekstil-draktir uttan lynlás kundu brúkast, hjá kvinnum niður á knæ og hjá monnum bara sum stuttibuksur. Men tá ið Frakland og Russland vórðu skift út við Týskaland og Italia, bóðu italiumenn um at sleppa at brúka draktir frá sínum sponsori Jaked, sum til nú einans hevur framleitt ‘superdraktir’, og altso onga enn sum kann brúkast í 2010.
Sponsor-trupulleikin hjá Fraklandi var, at teirra høvuðssponsor EDF er kappingarneyti við høvuðssponsorin hjá Bretlandi, British Gas. Ein “Coke versus Pepsi” trupulleiki, sum viðførir at hesi bæði liðini ikki kunnu stilla upp saman.
Hin vegin, so møtir USA við sínum bestu: Michael Phelps, Ryan Lochte, Aaron Piersol, Ariana Kukors, Rebecca Soni osfr.
Stevnan verður sambært www.reachforthewall.com sjónvarpað og víst á NBC í USA, so har skuldi verið møguleiki fyri at sæð stevnuna eisini í Føroyum.


text:
Í sambandi við Summarframsýningina 2010 í Norðurlandahúsinum fer listakvinnan Rannva Kunoy at halda fyrilestrar í Norðurlandahúsinum í august. Eftir ætlan verður talan um tveir fyrilestrar, sum fara at snúgva seg um sermerktu og enigmatisku verkini hjá Rannva Kunoy, sum á ein hátt tykjast eins fremmand og eksotisk og kundu tey stavað frá eini heilt aðrari planet enn okkara. Í mun til føroysku myndlistina - ið á so mangan hátt er av hesari verð, gróðursett sum hon er á klettunum av okkara til tíðir ógvusligu náttúru, fólkinum her býr og europeiskari modernismu - bera luftigu, ljóst sveimandi myndirnar hjá Rannva Kunoy brá av eini heilt aðrari verð, sum heldur leitar sær íblástur úr nýggja enn gamla heiminum. Síðan gjøgnumbrotið við serframsýningini í Listasavni Føroya í 1999 hevur Rannva Kunoy eksperimenterað við sera ymsum stílum, men í nýggjaru myndunum hómast ein búgvin tóni frá eini listakvinnu, sum hevur funnið seg sjálva. Hesar nýggju myndirnar eru bygdar upp av nógvum elatunnum litløgum, sum tilsamans mynda gjøgnumskygdar formar, ið eins og óítøkiligur roykur ella skýggj seta ferð á hugmyndir áskoðarans, tó at myndirnar eru grundleggjandi nonfigurativar.
Innan heimslistina hevur málningurin sum kunnugt verið deyðadømdur fleiri ferðir. Men hóast minimalisma, installatiónslist, bad painting og hvat tað eitur alt, eru heiti á myndlistarákum, ið hava verið tekin um eitt slag av myndakreppu, er myndin í dag eins livandi partur av myndlistini sum nakrantíð. Hetta síggja vit í føroysku listini og vit kunnu eisini vissa okkum um tað á framsýningini hjá Rannva Kunoy, at myndin er spillivandi samstundis sum vit kunnu ásanna, at myndlistin als ikki hevur staðið í stað í teirri konseptlistarligu menningini. Samtíðarlistin er sum heild vorðin heldur torfør at fata, tí hon er kontekstuell, tá hon relaterar, kjakast og finnst at samstundis sum hon er tung av týdningum innan sera ymisk øki, antin tað er politiskt, sosialt, lingvistiskt, filosofiskt, semiotiskt ella okkurt heilt annað. Í amerikanskari fagurfrøði hevur ljóðað: What you see is what you get, men nú er í mongum føri beint tvørturímóti. Um tú t.d. hyggur eina løtu at einari av myndunum hjá Rannva Kunoy sært tú tað, sum tú ikki sást fyri løtu síðan eins og tú kanska sært tað, tú í grundini ikki sært, meðan tú møguliga ikki ert vís í, at tú sært tað, sum tú í veruleikanum sær.
Men ikki krevst nakað nakað doktaraheiti til tess at kunna uppliva myndirnar hjá Rannva Kunoy, ið rúnarbinda áskoðaran við teirra vakurleika og teirra illusionistiska rúmi, ið at byrja við tykist endaleyst. Listakvinnan bjóðar eisini áskoðaranum at vera vælkomin til at møta hennara myndum við teirra egnu upplivingum: ”Tað, sum áskoðararnir bera við sær í teirra tulking av myndunum, er eins umráðandi sum tað, eg geri við løriftið”. Og tað er veruliga ein sannroynd, at myndirnar broytast, gevur tú teimum gætur eina løtu. Sum skýggjkendar formatiónir spreiðast og savnast tær í huga áskoðarans til alskyns myndevni; ein kanin, ein kona og eitt høvd umbroytast meðan tú hyggur og brádliga síggjast eisini í summum myndum bókstavir og brot av orðum, ið daga fram úr myndarúminum. Tú fært kenslu av einum stórslignum og djúpum metafysikki, samstundis sum ymsir staklutir í myndunum minna teg á, at hetta eru bert myndir, eins flatar og tær allarflatastu myndirnar, ið komu úr fabrikkini hjá Andy Warhol.
Til ber at síggja framsýningina hjá Rannva Kunoy alt summarið á tamb inntil síðst í august. Av tí at ymisk tiltøk vóru í Norðurlandahúsinum í juni, stóðu stólar, borð og annað í framsýningarhølinum, sum ørkymlaði listaupplivingina, men nú eru hølini tóm fyri annað enn tað, sum hevur týdning: listaverkini og tað ber eisini til at biðja teir fryntiligu handverkararnar um at skrúva fyri útvarpinum, so at heldur ikki tað sleppur at ørkymla løtuna. Og tí kann tað viðmælast øllum at fara niðan í Norðurlandahúsið at hyggja at Summarframsýningini 2010 í friði og náðum. Nærri fæst at vita um fyrilestrarnar hjá Rannva Kunoy her á listablogginum og á heimasíðuni www.nlh.fo seinni í summar.


text:
Havstovan mælir til stóran niðurskurð eftir tosk og hýsu fiskiskapinum meðan upsafiskiskapurin kann halda áfram á sama støði sum nú.
At taka allar óbrúktar dagar fyri Bólk 3, 4 og 5 úr skipanini. Í øðrum lagi verður mælt til at skerja teir brúktu dagarnar við 50 %.
Fyri bólk 3, 4 og 5, ið serliga veiða tosk og hýsu, verður mælt til ein stóran niðurskurð. Í fyrsta lagi verður mælt til at taka allar óbrúktar dagar fyri Bólk 3, 4 og 5 úr skipanini. Í øðrum lagi verður mælt til at skerja teir brúktu dagarnar við 50 %.
Hetta verður gjørt fyri at fáa toska- og hýsustovnin at koma á føtur aftur. So hvørt sum stovnarnir vaksa, kann eitt samsvarandi tal av hesum niðurskurðinum av teimum brúktu døgunum loyvast aftur í skipanina. Upsastovnurin er hampuliga væl fyri, og vegna góða tilgongd, sum nú er á veg inn í stovnin, er stovnurin í vøkstri. …… Verður tí mælt til at halda fram við sama tillutaða dagatali sum fyri verandi fiskiár. (redigera úr tilmælinum hav.fo)
Tilmæli 2016 frá Havstovuni
Havstovan letur tann 15. juni á hvørjum ári eitt tilmæli um fiskiskapin eftir toski, hýsu og upsa í føroyskum sjógvi fyri komandi fiskiár (1. september 2016 til og við 31. august 2017).
Upsastovnurin er hampuliga væl fyri, og vegna góða tilgongd, sum nú er á veg inn í stovnin, er stovnurin í vøkstri. Hinvegin eru toska- og hýsustovnarnir á Landgrunninum illa fyri. Báðir stovnarnir eru væl undir støddirnar, sum í longdini verður mett at geva bestu úrtøku og beint undir minstamarkinum fyri, hvat verður mett at vera ráðiligt. Ábendingar eru um, at 2015-árgangurin hjá hýsu er rættiliga góður, og nakað av hesum kemur til gýtingarstovnin komani ár. Hinvegin eru eingi tekin um góða tilgongd hjá toski, hvørki á Landgrunninum ella á Føroyabanka.
Veiðutrýstið á upsastovnin (t.e. tann parturin av stovninum, ið verður veiddur um árið) er í lagi, samstundis sum støddin á upsastovninum er oman fyri minstamarkið. Fyri bólk 2 (ið serliga veiðir upsa) verður tí mælt til at halda fram við sama tillutaða dagatali sum fyri verandi fiskiár.
Hesi seinastu árini hava teir brúktu dagarnir givið eitt veiðutrýst á toska- og hýsustovnin, ið er nakað yvir ella tætt við langtíðarmálið, sum er at fiska ávikavist 25% og 20% í tali úr stovnunum úr árið. Tí eru teir óbrúktu dagarnir (umleið 40% av teimum tillutaðu døgunum til bólk 3, 4 og 5) ov nógvir í skipanini, og tá/um teir verða virknir aftur, fer veiðutrýstið langt upp um langtiðarmálið.
Fyri bólk 3, 4 og 5, ið serliga veiða tosk og hýsu, verður mælt til ein stóran niðurskurð. Í fyrsta lagi verður mælt til at taka allar óbrúktar dagar fyri Bólk 3, 4 og 5 úr skipanini. Í øðrum lagi verður mælt til at skerja teir brúktu dagarnar við 50 %. Hetta verður gjørt fyri at fáa toska- og hýsustovnin at koma á føtur aftur. So hvørt sum stovnarnir vaksa, kann eitt samsvarandi tal av hesum niðurskurðinum av teimum brúktu døgunum loyvast aftur í skipanina.
Fyri tosk á Føroyabanka verður framvegis mælt til, at eingin fiskiskapur verður komandi fiskiár.
Tilmælið frá Havstovuni er í tráð við tilmælið frá Altjóða Havrannsóknarráðnum (ICES).
Afturat hesum hevur Havstovan m.a. mælt til tiltøk fyri at verja ungfisk og broytingar i gýtingarfriðaðu økjunum hjá toski.
Skjal 1. Report of the North-Western Working Group (NWWG) 2016
Er ikki leysgivið frá ICES enn. Verður lagt út her skjótast gjørligt.
Skjal 2. The Faroe Plateau Ecosystem
Skjal 3. Ávirkan av skiljirist og friðing á upsaveiðu hjá partrolarum
Skjal 4. Meting av friðaðum og stongdum økjum
Kelda: hav.fo 16-06-2016 tilvildarligar savnsmyndr: 24.fo


text:
MEST marknaðarførir Føroyar í kendum altjóða tíðarriti
Eftir at føroyska fyritøkan MEST hevur luttikið á messu í Aberdeen og hevur lagt seg eftir at gerast meira sjónlig á altjóða marknaðum, eitt nú eftir væleydnaðu “West Hercules” verkætlanina, hevur ein ávísur áhugi verið í at lýsa og kunna um føroyska skipasmiðju- samtakið í Norðurhøvum umframt at varpa ljós á Føroyar sum tænastudepil.
Eitt nú hevur altjóða tíðarritið “Inside Marine”, ið er eitt av heimsins fremstu og mest viðurkendu á økinum, sett 4 síður av til eina samrøðu við Mouritz Mohr, CEO í MEST Shipyard. Tíðarritið viðger tann maritima sektorin sum heild og her ikki minst tey mongu tøkniligu framstigini, sum henda á økinum.
Í samrøðuni við MEST-stjóran verður ymiskt um fyritøkuna MEST tikið fram og eisini okkurt av eitt sindur lættari slag. Eitt nú nevnir Mouritz, at abbi hansara, Kjartan Mohr plagdi at siga: “Um tú ert nøgdur við tænastuna hjá okkum, fortel so øllum tað. Men um tú ert ónøgdur lat meg frætta frá tær”. Og hetta er nakað, sum Mouritz sjálvur hevur roynt at lagt seg eftir sum ovasti á skútuni og føroyska vinnuflaggskipinum MEST. Í samrøðuni nýtir skipasmiðjustjórin høvi til at kunna um ikki bara MEST men eisini teir mongu møguleikarnar, sum Føroyar hava at veita kundum í Atlantshavinum og um alt Norðurevropa. Sum nakað heilt nýtt fær Mouritz Mohr høvi at kunna um útbyggingina av turrdokkini á Skála, sum nú kann taka ímóti nærum øllum sløgum av skipum, eisini frálandsskipum.
MEST er so eisini farið út á barrikadurnar á fleiri útlendskum marknaðum. Umframt at fyritøkan roynir at marknaðarføra seg í Bretlandi, so ger hon eisini alt hon kann fyri at varðveita og menna sína hjáveru á stóra norska marknaðinum.
Hetta kom so eisini til sjóndar nú um dagarnar, tá fyritøkan hevði lýsing um sítt virksemi ovast á bjálkanum í norska “Skipsrevyen”.
MEST er eisini ein sera virkin partur í royndunum hjá føroyingum at marknaðarføra Føroyar sum maritiman tænastudepil í Norðuratlantshavi, eitt arbeiði, sum Oljuvinnufelagið í Vinnhúsinum m.a. hevur arbeitt við og sum nú fer at verða ment uppaftur víðari, nú nýggi vinnumálaráðharrin nú um dagarnar kunngjørdi, at landsstýrið hevur sett av 800.000 kr. á fíggjarlógina nettupp í sambandi við menning og marknaðarføring av maritima partinum av vinnuni.
Nýggjasta greinin og umrøðan av MEST og Føroyum í einum av heimsins fremstu maritimu tíðarritum má tí sigast bæði at koma á rætta stað og til røttu tíð.


text:
Grøna gávan ger Føroyar grønari
Grøna gávan frá etika var í ár latin fyri níggjundu ferð og var tað Diskosuppan - Slow Food Føroyar, ið fekk gávuna. Slow Food Føroyar er ein altjóða felagsskapur, ið varpar ljós á tørvin á, at øll fólk hava atgongd til mat, sum er góður fyri fólk og góður fyri jørðina. Diskosuppan skipar fyri suppu-tiltøkum, har allur maturin, ið verður nýttur í suppuni er fingin ókeypis frá handlum og heilsølum eitt leygarkvøld, og sum annars hevði verið tveittur burtur.
Grøna gávan 2017 hevur gjørt mun
Í 2017 var Grøna gávan latin Ringrás, ið er ein felagskapur ið varpar ljós á plastdálking - bæði her heima í Føroyum og aðrastaðni í heiminum. Alt arbeiðiðhjá Ringrás er sjálvboðið, og tá ið ongir pengar eru, er tað trupult at keypa neyðug ruddingaramboð sum handskar og ruskposar.
Ætlanin er eisini at brúka ein part av pengunum til at framleiða kunnandi tilfar. Men tað er ikki nokk bara at varpa ljós á trupuleikan, tey í Ringrás vísa eisini á loysnir. Millum annað hava tey skipað fyri stórum ruddingartiltøkum.
Ruddingin í Trongisvágsbotni
Ringrás skipaði í fjør fyri rudding av Trongisvágsbotni. Hetta er størsta einstaka rudding, sum nakrantíð hevur verið í Føroyum. Trongisvágsbotnur er rekapláss og gjøgnum áratíggju var ein øgilig mongd av ruski rikin upp á land. 20 tons av ruski vórðu hendan dagin savnað av 45 sjálvbodnum í samstarvi við áhugabólkin Rudda Trongisvágsbotn, Ítróttarháskúlan í Suðuroy, Tvøroyrar Kommunu, IRF, MRCC og Vónina, sum tók í móti einum parti av plastinum til endurnýtslu. Sí myndir her
Eisini fyriskipaði Ringrás í apríl føroysku luttøkuna í Norðurlendsku Strandaruddingini 2017
Ruddingarævintýr í Víðvík 2018
Ringrás samstarvar í ár við Útilív Adventure Festival, sum verður í september. Á síðsta festivaldegnum fáa luttakararnir møguleika at vera við til at rudda Víðvík - sum ongantíð áður er ruddað, so har man vera mangt og hvat at finna. Hvør veit, um kanska onkur skattur er millum alt burturkastið.
Tey sum ikki luttaka á Útilív Adventure Festival sleppa tó eisini upp í part. Í september er World Clean Up day, og tá eru øll boðin við at rudda.
Fylg Ringrás á facebook, instagram og á youtube. Har ber millum annað til at halda seg kunnaða um komandi ruddingartiltøk.
Hesi hava fingið Grønu gávuna frá etika:
2018 Diskosuppan – Slow Food Føroyar, kr. 44.345
2017 Ringrás, kr. 44.120
2016 Ævintýraheimurin við Biritu Arge, kr. 45.165
2015 Føroya Sjósavn, kr. 47.450
2014 Spískamarið, kr. 46.970
2013 Reinhaldið í Tórshavn, kr. 46.094
2012 Anna Louisa Joensen, kr. 45.644
2011 Føroya Prent, kr. 42.320
2010 Finnbogi Joensen, kr. 33.088


text:
§ 1. Lógin fevnir um bjargingarútgerð, sum skal vera umborð á førum.
Stk. 2. Útgerð, sum umframt er kravd av Skipaeftirlitinum, skal eisini vera umborð.
§ 2. Á opnum bátum frá áttamannafari (24 fót/7,44m) og uppeftir og deksførum undir 20 tons (BT), skal henda útgerð vera umborð, tá ið lagt verður frá landi: 1) Kumpass, sum á deksførum skal vera føst uppsett
2) Floyta, tó soleiðis, at um báturin er styttri enn 12 m, floyta ella blásilúður.
3) Mastur, segl, árar og bátshaki, har hetta er verkliga gjørligt.
4) Eldsløkkjari, 6 kg pulvur.
5) Minst 2 pøsir.
6) 3 neyðrakettir, 3 neyðbluss og lumma-lykt.
7) Varp við ílatogi.
8) Bjargingarbelti, -vestur ella bjargingar-búni til hvønn persón.
9) Neyðsendari av VHF slagi, ikki berbarur, men fastgjørdur umborð.
10) Siglingarljós.
11) Radarreflektor.
12) Skipsskjøl, vegleiðingar og uppsløg, sum eru kravd. Føroyskur álmanakki og sjókort yvir sigliøki.
13) Bjargingarkransur við línu, sum er 27,5 m.
§ 3. Bátar, minni enn áttamannafar (24 fót/7,44m), men størri enn 20 fót/6,20m, skulu hava hesa útgerð umborð, tá ið lagt verður frá landi: 1) Kumpass.
2) Blásilúður ella floytu.
3) Mastur, segl, árar og bátshaka, har hetta er verkliga gjørligt.
4) Føroyskan álmanakka.
5) Pøs.
6) Bjargingarbelti ella -vest til hvønn persón.
7) Neyðrakett ella neyðbluss og lummalykt.
8) Varp við ílatogi.
9) Radarreflektor.
§ 4. Bátar, minni enn 20 fót (6,20 m), skulu hava hesa útgerð umborð, tá lagt verður frá landi: 1) Bjargingarbelti ella -vest til hvønn persón.
2) Árar.
3) Pøs.
§ 5. Kappróðrarbátar koma ikki undir reglurnar í §§ 2, 3 og 4 í hesi lóg. Landsstýrismanninum verður heimilað at áseta nærri reglur um útgerð á kappróðrar-bátum, umframt reglur um nýtslu av útgerðini.
§ 6. Før, sum verða nýtt til ferðafólka-flutning, skulu hava útgerð sum ásett í reglunum hjá Skipaeftirlitinum.
§ 7. Fiskiveiðieftirlitið hevur eftirlit við, at lógin verður hildin og hevur rætt til uttan rættarúrskurð at fara umborð á før at gera neyðugar kanningar.
§ 8. Landsstýrismanninum verður heimilað at áseta nærri reglur um nýtslu og burturbeining av neyðrakettum og um keyp og sølu av slíkari útgerð.
Stk. 2. Landsstýrismanninum verður heimilað at áseta nærri reglur um bjargingarútgerð á førum, sum ikki koma undir reglur, ásettar av Skipaeftirlitinum.
§ 9. 1) Brot á §§ 2-4 verða revsað við bót. Fyri brot á reglur, settar í gildi við heimild í lógini, kann verða ásett, at hesi verða revsað við bót.
§ 9 a. 1) Fiskiveiðieftirlitið kann, í málum um brot á hesa lóg og reglur, settar í gildi við heimild í lógini, í einum sektaruppskoti boða frá, at málið kann verða avgjørt uttan rættarviðgerð, um tann, ið hevur framt brotið, játtar seg sekan í brotinum og váttar at vera til reiðar at gjalda bótina sambært sektaruppskotinum innan nærri ásetta freist. Eftir áheitan kann Fiskiveiðieftirlitið leingja freistina.
Stk. 2. Reglurnar í rættargangslógini um krøv til innihaldið í ákæruritum og reglurnar um, at ein ákærdur ikki hevur skyldu at geva frágreiðing, verða samsvarandi nýttar viðvíkjandi sektaruppskotum.
Stk. 3. Góðtekur tann, ið hevur framt brotið, bótina, fellur rættarsóknin burtur.
§ 9 b. 1) Verður brot framt av løgfrøðiligum persóni, undir hesum partafelagi, smápartafelagi, lutafelagi, íognarfelagi, felagsskapi, grunni, búgvi, kommunu, øðrum føroyskum myndugleikum ella ríkismyndugleikum, kann løgfrøðiligi persónurin verða revsaður við bót.
§ 10. Henda løgtingslóg kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd. Samstundis fer úr gildi løgtingslóg nr. 72 frá 13. mai 1992 um bjargingarútgerð á opnum bátum og førum undir 20 tons (BRT/GT), sum broytt við løgtingslóg nr. 79 frá 13. november 1998.


text:
Orð: Joseph Hoskins
Lag: Daniel F. Auber
Týtt: Victor Danielsen
1. Kom, síggj Guds Lamb, áh, síggið hann
krossi á, krossi á!
Hans blóð har fyri okkum rann
krossi á, krossi á;
áh, hoyr, áh, hoyr hann rópa har:
Mín Gud, áh, hví fórt tú frá mær?
Ja, kom og síggj ta kvøl, hann bar
krossi á, krossi á!
2. Kom, síggj hans hendur negldar fast
krossin á, krossin á!
Í deyðanum hans hjarta brast
krossi á, krossi á;
og sólin misti ljós sítt tá,
ein døpur nátt á øllum lá,
og Jesus eina stríða má
krossi á, krossi á.
3. Upp lyftan har vár trúgv hann sær
krossin á, krossin á,
vár beiska kalik drekka har
krossi á, krossi á;
og jørðin skalv, og ljósið svann,
og Jesus stríddi út og vann,
skuld vára alla greiddi hann
krossi á, krossi á.
4. Hitt stóra verkið er nú gjørt
krossi á, krossi á;
mær lívið vann hitt stríðið stórt
krossi á, krossi á;
Guds Sonur móti Himli sær,
tað fullgjørt er! hann rópar har
og boygdi høvd og deyður var
krossi á, krossi á.


text:
Argentina
Argentina (Spanskt: República Argentina) er eitt land í Suðuramerika. Í vestri hevur Argentina mark við Kili, í norðri við Paraguei, Bolivia og Brasil, í eystri við Uruguei. Høvuðsstaður er Buenos Aires, og landið hevur umleið 40 milliónir íbúgvar.
Argentina hevur kravt rættin til Falklandsoyggjar síðan bretar hertóku tær í 1833. Í 1982 gjørdu argentiskar herdeildir innrás á oyggjunum, men vórðu riknar avstað aftur av bretum eftir kríggj í tveir mánaðir.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tann 24. mars 1976 tók herurin í Argentina valdið við eitt kvett og fór undir at forfylgja politiskum mótstøðufólkum við harðari hond. 30 000 fólk vórðu dripin ella hvurvu. Tjúgu ár seinni stovnaðu synir og døtur hjá teimum horvnu felagið Hijos, sum stríðist fyri at fáa tey, sum høvdu ábyrgdina av drápunum at standa til svars fyri sínar gerðir. Hernaðarstýrið hevði vanrøkt landið. Búskapurin lá í skeljum, og royndirnar hjá Alfonsin at endurreisa hann miseydnaðust. Í 1989 var javnan ófriðarligt, tí at mattrot var, og virðisminkanin var 200 % um mánaðin. Í mai 1989 varð Peronisturin Carlos Menem (f. 2. juli 1930) valdur at taka við eftir Alfons. Hann setti strong búskapartiltøk í verk, seldi tjóðarrikin ídnaðarvirki og mangt annað, ið tyngdi búskapin. Menem varð aftur valdur sum forseti í 1995.
Meðan Alfonsin var forseti, vórðu mangir oddamenn fyri gamla hernaðarstýrinum ákærdir fyri at hava brotið mannarættindini. Fleiri kvettroyndir vórðu gjørdar ímóti Alfonsin sum hevnd fyri, at hann dró mangar teirra til svars, tá ið hernaðarstýrið hevði valdið.
Í mong ár hevði Argentina kravt yvirvaldsrættin yvir Falklandsoyggjum, har bretar ráða, og í 1982 tóku argentinskar herdeildir oyggjarnar. Eftir stutt, men hart kríggj, tóku bretar oyggjarnar aftur. Forsetin í Argentina, Galteri herovasti, legði frá sær, og stutt eftir loyvdi hernaðarstýrið størri frælsi. Politiskar rørslur fingu loyvi at virka og í 1983 varð frælst val í landinum. Og á fyrsta sinni í 17 ár tók ein fólkavald stjórn við valdinum í landinum. Nývaldi forsetin, Raúl Alfonsin (f. 13. mars 1927), setti strong búskapartiltøk í gildi til tess at vinna á ovurstóru virðisminkanini.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Argentina hevur eina vídd á umleið 2,8 milliónir kvadratkilometrar, og er harvið tað næststørsta landi í Suðuramerika. Landið strekkir norður-suður og er eftir longdini 3 694 km, meðan strekkið frá vestri til eystur á tí breiðasta staðnum er umleið 1 423 km. Landið hevur í eystri mark til Atlantshavið, í vestri til Kili, í norði til Bolivia og Paraguai, og í ein landnyrðing til Brasil og Uruguai.
Fjallalandslag og kend fjøll[rætta | rætta wikitekst]
Í argentinsku Andesfjøllunum eru fleiri sera høg fjøll, ið eru yvir 6.000 m – eitt nú Amerikas hægsta fjall, Aconcagua ið er 6 962 m høgt, umframt tvær tær hægsu vulkanirnar á jørðini, Ojos del Salado á 6 880 m og Monte Pissis á 6 795 m. Í syðra parti av Andesfjøllunum eru fjøllini minni, og fleiri teirra eru fjald í kava orsakað av tí slavna og kalda veðurlagnum.
Í Sierras Pampeanas eru høg punkt sum Sierra de Famatina í landslutinum La Rioja ið er yvir 6.000 m.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fyri aðru ferð í 13 ár hevur Argentina ikki hildið krøvini um at rinda aftur statslánsbrøv til íleggjararnar, og tað er orsøkin til at Standard & Poor’s í juli 2014 metti landið at vera farið á húsagang. Talan er um eina lutfalsliga lítla upphædd upp á $539 milliónir dollarar í rentum – umleið tríggjar milliardir krónur – sum amerikanski hægstirættur hevur avgjørt skuldi verið goldið á midnátt. Dómstólurin staðfesti, at Argentina ikki kann rinda pengar til teir íleggjarar, sum vóru við í skuldarsaneringini, uttan eisini at rinda til teir íleggjarar, ið sýttu fyri at vera við í avtaluni. Málið var fyri í amerikanskum dómstólum, tí at lánsbrøvini vórðu útskrivað sambært amerikanskari lóg. Í 2002 fór Argentina eisini á húsagang. Tá fekk landið eina skuldarsanering - ta størstu av slíkum slag, sum nakrantíð er givin. 70 prosent av skuldini varð avskrivað, men einstakir íleggjarar hava stríðst ímóti, og hava við amerikanskar dómstólar vunnið rættin til teirra pengar [2].
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Útbúgving[rætta | rætta wikitekst]
Sagt verður at Argentina hevur tí bestu útbúgvanarskipanina í Suðuramerika. Tey størstu liggja í Buenos Aires, Cordóba, Mar del Plata og Mendoza. Serligani er tað væl umtókt hjá amerikumonnum at fara og fáa sær útbúgvin í Argentina, av tí hon er ókeypis. Eisini fleiri evropear nema sær útbúvin í Argentina.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Argentinska grundlógin nevnir ikki neyvt, um tað er ein treyt, at hjúnarbond eru millum mann og kvinnu. Tí er tað upp til hvønn einstakan landslut, um tey loyva samkyndum pørum at giftast, ella ei.
Landslutir[rætta | rætta wikitekst]
Argentina er býtt sundur í 23 landslutir (provincias, eintal – provincia), og eitt føderalt distrikt (distrito federal).
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Argentina er ein av heimsins størstu fótbóltstjóðum og Fótbóltslandsliðið hjá Argentina hevur vunnið HM í fótbólti tvær ferðir (1978, 1986) og hevur harafturat verið í finaluni tvær ferðir. Teir vunnu enntá OL-gull í mansfótbólti á Summar-OL 2004 í Athen í Grikkalandi og í 2008 í Peking, Kina. Argentinsk fótbóltsfeløg sum CA Boca Juniors og CA Independiente hava havt stóra altjóða framgongd og eru saman við CA River Plate, sum er tað felagið ið hevur vunnið argentinska meistaraheitið flestar ferðir, millum tey kendastu og best umtóktu fótbóltsfeløg í Suðuramerika. Fótbóltsstjørnan Diego Maradona er sera kendur og vælumtóktur, men listin yvir framstandandi argentinskar fótbóltsleikarar gjøgnum árini er stórur og hevur nøvn sum t.d. Alfredo Di Stefano, Enrique Omar Sivori, Antonio Sastre, Guillermo Stabile, Amadeo Carrizo, Ernesto Grillo, Omar Oreste Corbatta, Adolfo Pedernera, Mario Alberto Kempes, Angel Amadeo Labruna, Daniel Alberto Passarella, Ricardo Enrique Bochini, Gabriel Omar Batistuta, Juan Sebastián Verón, Lionel Messi og Gonzalo Higuaín .
Argentina hevur eisini klárað seg væl innan kurvabólt og vann OL-gull í kurvabólti hjá monnum á Summar-OL 2004 í Athen í Grikkalandi.
Aðrar vældámdar ítróttagreinar í Argentina eru: Tennis, hestapolo, rugby, landhockey, nevaleikur og golf.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Quelle: Instituto Geográfico Militar
- ↑ http://www.usatoday.com/story/money/business/2014/07/31/countries-near-bankruptcy/13435097/
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Ávísingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Frágangurin av ungum gentum í besta hondbóltsaldri er stórur. Summar fara fyrst á eftirskúla úr 9. flokki, og eftir loknan miðnámsskúla fara nógvar fyrst at fjakka og síðani av landinum til víðari lestur. Tí mugu feløgini mangan dúva á ungar spælarar í bestu deildini, onkur sigur mangan ov ungar spælarar. Spælarar frá tjúguárum og uppeftir eru alt ov fáir í føroysku kappingini. Tí eru liðini mangan mannað við ungum spælarum, nøkrum útlendingum og so nøkrum eldri føroyskum spælarum. Lættari er sagt enn gjørt hjá ungum spælarum um átjan, tjúgu ára aldur at fóta sær í bestu deildini. Royndirnar vanta, teir eru ov kropsveikir, og so er tað sálarligi parturin, tá ið gongur minni væl á vøllinum. Eg havi hitt átjan ára gamla kyndilsspælaran Turið Arge, sum kláraði seg ótrúliga væl øllum trimum FM-finaludystinum. Les meira…
Neistaspælarin Barbara Brauer er ikki at síggja á neistaliðnum komandi kappingarár, og tað er við sorgblídni, at eg og onnur siga Barbaru farvæl, tí umframt, at hon hevur vunnið trý FM-heiti og eina steypakapping við neistakvinnum, so hevur hon við sínum “professionella! hugburði givið neistakvinnum vinnaramentalitetin, sum skal til til tess at koma upp á tindin í føroyskum hondbólti.
Neistin var heilt aftur til 1997 í skugganum av hinum liðunum, tá ið talan var um FM-heiti, tí tað eydnaðist hinum liðunum at útvega góðar útlendskar spælarar, sum gjørdu so stóran mun í føroyskum hondbólt. Les meira…
Tað er einki dulsmál, at neistaspælarar, neistaáskoðarar og øll, sum stóðu um neistakvinnur, fingu ein hvøkk leygarkvøldið, tá ið kyndilskvinnur vunnu uppiborið á neistakvinnum. Kyndilskvinnur vildu meira, høvdu meira stríðsanda enn Neistin, og høvdu annars viðvind í dystinum við Tommu Petersen á odda í kyndilsmálinum. Kanska høvdu neistakvinnur vunnið dystin, áðrenn tær fóru á vøllin. Kyndilsvenjarin Geir Wardum segði um Neistan við fjølmiðlarnar, at nú var “fuglurin særdur”, og rætt hevði hann. Men neistafuglurin var ikki so mikið nógv særdur, at hann ikki kundi lekjast aftur, so hann var til reiðar at spæla triðja og seinasta FM-finaludystin. Og vit sóu ein heilt annan dyst, har Neistin hevði heilt annan hugburð og stríðsandi, har allir spælarar vildu vinna dystin. Les meira…
Eg skal vera tann fyrsti at taka í meg aftur tað, eg skrivaði um fyrra finaludystin millum Neistan og Kyndil. Har segði eg, at eg trúði ikki uppá, at Kyndil við mansverju av tveimum neistaspælarum megnaði at vinna á Neistanum, og at Kyndil mátti skjóta minst 25 mál, skuldi Neistin basast. Hesi orðini má eg taka í meg aftur, tí kyndilskvinnur hava prógvað júst tað mótsatta í kvøld. Og eingin ivi er um, at Kyndil hevur gjørt sítt heimaarbeiði til dystin nógv betur enn neistalegan, og í kvøld lumpaði tann klóki tann minni klóka. So einfalt er tað. Kyndil vildi meira og hevði nógv betri stríðsanda. Les meira…
Vit eru nógv hondbóltsfólk og onnur fólk, sum inniliga ynskja KÍF hjartaliga til lukku FM-heitinum, tí KÍF hevur í tvey ár ligið á odda í grundspælinum, og tað hevði ikki verið at borið hjá KÍF spælarum og allari bygdini, um tað ikki eydnaðist í ár. Søguliga og fyrsta meistaraheitið til Kollafjarðar Ítróttafelag er uppiborið, men KÍF spælararnir skuldu ígjøgnum sat ódnarveður fyrsta korterið, har Ári Dam vísti meistaraspæl í H71 málinum, og sum førdi til, at KÍF var aftanfyri við seks málum eftir korter spæl. Les meira…
Nú eru FM-finalurnar av, men eina viðmerking havi eg aftrat til FM-finalurnar, sum ikki skal fara aftur við borðinum. Klokkan 19 leygarkvøldið, tá ið triði finaludysturin byrjaði millum kvinnuliðini hjá Neistanum og Kyndli, sat eg við telduna og legði seinasta tilfarið á heimasíðuna frá finaludystinum í Kollafirði millum KÍF og H71. Eg tendraði fyrst fyri Rás 2, har Hilmar Jan segði frá dystinum. Og eg øtaðist um framferðina hjá Hilmari Jan, tí frá fyrsta brígsli jarðlegði hann dómararnar Karstin Joensen og Tummas Juul Thomsen, har hann beinleiðis segði, at dómararnir bara dømdu til Neistans fyrimun. Les meira…
Neistakvinnur hava vunnið allar dystirnar í vetur bæði í landskappingini og steypakappingini, og hetta sigur so mikið, at liðið er eitt betri lið enn hini liðini í deildini. Hetta vísti eisini fyrsti FM-finaludysturin. Dysturin var varpaður út bæði í Rás 2 og Kringvarpinum, tí er ikki so nógv at leggja aftrat uttan at bíða til leygardagin, tá ið seinni dysturin verður spældur. Eg havi ongantíð trúð uppá, at Kyndil vinnur dyst ímóti Neistanum, tí tær mansverja ein og fleiri neistaspælarar. Skal Kyndil vinna á Neistanum, so má kyndilsliðið fyrst og fremst skjóta fleiri enn hesi vanligu um tjúgu málini, hetta er grundtrupulleikin hjá Kyndli, so einfalt er tað. Les meira…
Eg havi skrivað tað áður, at nevndin í Bragdinum er ótroyttulig og hevur framt dygdar arbeiði, síðani felagið byrjaði at skipa fyri flaggdagsarbeiði í Havn. Felagið skipar eisini fyri Marathon renning, ólavsøkurenning, og annars stuðlar øðrum rennitiltøkum kring landið. Seinnapartin í dag var eg enn einaferð vitni til frálíka og væl fyriskipaðari flaggdagsrenning. Áðrenn startsskotið small klokkan 16.00, hugleiddi ein av eldsálunum í Bragdinum Niels Jákup Jacobsen um søguna hjá flaggdagsrenningini. Niels Jákup Jakobsen vann sjálvur fyrstu flaggdagsrenningina í 1987. Les meira…
Fyrri FM-finaludysturin millum H71 og KÍF gjørdist eins spennandi, sum vit øll roknaðu við, og liðið, sum vinnur í Kollafirði leygardagin, vinnur FM-heitið 2013. Sjálvt um H71 haltaði eftir í fyrra hálvleiki, har H71 spælarar gjørdu flestu villurnar, sá út, sum KÍF fór at vinna dystin. Men stórt herðaklapp til H71, at liðið megnaði at koma aftur í dystin. Hetta er ein dygd, og hetta vísti H71 eisini seinasta kappingarár ímóti KÍF, har liðini spældu tríggjar javnar og spennandi finaludystir, har bara eitt mál var á muni í øllum trimum dystunum. Les meira…
Tað hevur sína orsøk, at Gurið Mortensen í morgun hevði góðar stundir at tosa við meg um grundspælinum í bestu kvinnudeildini, tí Gurið er júst skurðviðgerð og spælir óivað ikki aftur fyrr enn í seinni hálvu næsta kappingarár. – Eg havi spælt við slitnum krossbandi og slitnum vødda í knænum í tvey ár, og nú havi eg verið undir skurði. Um bestu kvinnudeildina er stutt at siga, at neistakvinnur saman við kyndilskvinnum vóru nógv best fyrireikaðar til kappingarárið, og at VB og Stjørnan hava havt vánaligt kappingarár, sigur Gurið millum annað niðanfyri. Les meira…


text:
B1 venjaraskeið við Stórá
TB | 13/11/17
Ein týðandi partur av okkara arbeiði at menna ungdómsfótbóltin í felagnum, er at fáa fleiri fólk at hjálpa til við venjingunum, og ikki minst at okkara venjarir fáa tær neyðugu venjaraútbúgvingarnar.
Í vikuskiftinum var so B1-venjaraskeið hildi við Stórá.
B1-venjaraskeiði er fyrsta av íalt 4 stigum í UEFA B-venjaraútbúgvingina, ið FSF bjóðar út.
FSF høvdu sent Janus Rasmussen og Svenn Olsen suður at undirvísa teir 12 luttakarirnir á skeiðinum. Talan var um seks luttakarir frá TB, fýra frá Royn og tveir frá AB.
Talan var um eitt skeið á 20 tímum, deilt yvir alt vikuskifti. Byrja var fríggjakvøld kl 18:00, og skeiði endaði sunnudagin kl 16:30.
Sigast skal at tað var eitt gott og mennandi skeið, og tá luttakarirnir fóru heim aftur sunnudagin, vóru tey full av nýggjum íblástri, og hvussu ein venjari skal fyrihalda sær til venjingar í barnafótbólti.
Evni, sum m.a. vóru viðgjørd á B1-skeiðunum:
- Fótbóltur, foreldur og felag
- Leikarin/barnið
- Venjing og dystur
- Venjarin/ungdómsleiðarin
- Fyrsta hjálp og fótbóltsskaðar
- Etikkur og virðisgrundarlag
Frá TB luttóku:
- Martin Bogi Einarsson
- Teitur Rasmussen
- Niels Hammer
- Júst Johannesen
- Stefan Joensen
- Elisabeth Hammerfoss
Ætlanin er eisini at fáa eitt B2-venjaraskeið her suðri í vetur, og verður kunnað um tað seinni.
Takk til allar luttakarirnir, og ikki minst til undirvísarirnir, Janus og Svenn fyri eitt gott og læruríkt vikuskifti inni við Stórá.


text:
Børn hava rætt til verju ímóti øllum sløgum av ágangi, vanrøkt ella misbrúki
Lógargrein 19 í Barnarættindasáttmálanum sigur, at børn hava rætt til verju ímóti øllum sløgum av kropsligum og sálarligum ágangi og harðskapi, vanrøkt ella misbrúki. Tað eru fleiri sløg av harðskapi.
Kropsligur harðskapur er til dømis ein lúsingur, fleingja, slag, klíping, spark, kvørkratak brenning við sigarettum ella neyðtøka.
Sálarligur harðskapur er, tá børn verða hótt við harðskapi ella revsing ella fáa at vita, at tey einki duga. Eisini happing er sálarligur harðskapur. Sálarligur harðskapur er eisini, at børn síggja foreldur berjast.
Kynsligur harðskapur er øll sløg av kynsligum ágangi. Ofta er tá talan um bæði kropsligan og sálarligan harðskap.
Fíggjarligur og materiellur harðskapur er at nokta pengar, mat ella onnur ting fyri at revsa og hava ræði á.
Øll sløg av harðskapi gera skaða. Kortini eru vaksin, sum halda, at tað er neyðugt at brúka harðskap og sláa, tá tey uppala børn síni, men hetta er ikki loyvt. Í 2007 bleiv bannað við lóg at sláa børn. Heldur ikki lærarar og námsfrøðingar mugu brúka harðskap yvir fyri børnum og ungum. Á stovnum er bara loyvt at brúka kropsliga makt yvir fyri børnum og ungum, um tey eru til vanda fyri seg sjálvi ella onnur.
Man kann eisini sláa við orðum. Tað eitur sálarligur harðskapur. Tað er torført at máta styrkina av sálarligum harðskapi, tí grov orð og hóttanir vísa seg ikki sum blá merki. Hóast hetta kann sálarligur harðskapur verða minst líka skaðiligur sum kropsligur harðskapur.
Øll børn hava rætt til at liva eitt lív uttan happing. Tað er týdningarmikið at støðga happing, tí happing er álvarslig, bæði í skúlanum og aðrastaðni, t.d. á netinum. Tað er eisini galdandi, tá happingin gongur út yvir onnur. Ert tú fyri happing ella vitni til happing, hevur tú krav uppá, at tey vaksnu taka sær av tí.
Børn, sum liva í familjum við harðskapi, liva í óvissu, ótryggleika og ótta. Børnini brúka orku og uppmerksemi uppá at sleppa undan, at foreldur ella onnur í familjuni fáa gron og verða óð. Børnini seta tí síni ynski og sín tørv til síðis, soleiðis at tey ikki føra til kjak og kegl, sum kann føra til meiri harðskap.
Ert tú úti fyri harðskapi, eigur tú at siga tað fyri einum vaksnum, sum tú hevur álit á. Bæði skúlin og kommunan kunnu hjálpa børnunum og familjunum, men fyritreytin er, at tey mugu fáa tað at vita, tá børn ikki hava tað gott. Í familjum við harðskapi, hava øll í familjuni brúk fyri at læra at loysa ósemjur og stríð á annan hátt enn við harðskapi. Lærarar og skúlastjórar, sum fáa at vita um happing, hava skyldu at gera nakað við tað.
Dømi:
Tá eg var yngri gekk eg í slitnum gentuklæðum, hóast eg eri ein drongur. Eg hevði ikki matpakka við í skúla og skuldi altíð hjálpa til heima. Tá familjan át døgurða um kvøldið, bleiv eg ofta blakaður í song. Ofta fekk eg bara rugbreyð við margarini og varð sendur útum at eta. Pápi mín tosaði ongantíð við meg, og kona hansara kallaði meg “títt andstyggiliga djór” og segði, hvussu ljótur eg var. Tá hon bleiv ill, sló hon meg og kastaði ting eftir mær.
Soleiðis var mítt lív frá eg var 9 ár til eg var 14 ár. Mamma mín doyði av krabbameini, tá ið eg var 4 ár, og eg flutti til ommu mína at búgva. Men hon bleiv sjúk, so eg mátti flyta inn til pápa mín, nýggju konuna hansara og dóttir hennara, tá ið eg var 9 ár.
Vit búðu í einum stórum og flottum húsum. Hóast eg var klænur og skitin og líktist burturúr hinum børnunum í grannalagnum, so blandaði eingin seg uppí, tí øll hildu, at pápi mín og kona hansara vóru góð foreldur.
Ein av teimum verstu hendingunum var ein nýggjársaftan. Konan hjá pápa mínum tók meg við út í baðirúmið, opnaði vindeyga og bað meg lata meg úr. So gav hon mær eina uppvaskibust og bað meg vaska allar flísarnar í baðirúminum. Eg var nakin, ísakaldur, keddur og bangin. Ikki fyrrenn einir tveir tímar vóru farnir, slapp eg útaftur.
Tað er torført at vita, hvat normalur atburður er, um eingin sigur tær, hvat er rætt, og hvat er skeivt. Ikki fyrrenn eg var 14 ára gamal, fortaldi eg alt fyri einum lærara. Barnaverndin kom, og eg flutti til eina fosturfamilju at búgva.
Nú havi eg tað gott, men eg angri, at eg ikki nógv fyrr fortaldi fyri einum vaksnum, hvussu eg hevði tað heima.
Drongur 17 ár


text:
Tvær kvinnur hittast í Mykinesi, báðar brenna fyri listini. Vár Berghamar Jacobsen og Delia Ciccarelli. Delia minnist, at hon var ávegis oman rásin…
So kom hann afturíaftur - dunnuungin Pu - nógv hava spurt eftir honum, tí hann er so ómetaliga fittur. Søguna eigur Jógvan Edmund á Geilini, og myndir…
Ein sera viðkomandi grønur faktakrabbi er júst útkomin: Soleiðis skrivar tú tína allarbestu søgu! eftir Christopher Edge. Bergljót av Skarði hevur týt…
Nýggjasta ungdómsbókin hjá Bókadeildini er So vøkur tú ert eftir Brynjulf Jung Tjønn. Heðin M. Klein hevur týtt til føoyskt. Mammubeiggin, Símun, f…
Onnur bókin í røðini um træhúsið. Nú eru vit farin 13 hæddir upp aftrat. Andy og Terry hava skrivað og teknað eina stuttliga bók um upplivilsini uppi …
Tríggjar góðanáttsøgur eftir kenda myndprýðaran Kitty Crowther. Lítlabjørn skal sova og vil hava mammuna at fortelja sær tríggjar søgur. Tær trí…
21-06-2018
Flata kaninin, sum kom út hjá okkum í 2011, er nú á tíggju málum. Vit hava júst fingið mynd frá fólk…
02-03-2018
Countrysangarinnan, Dolly Parton, er annað enn bara sangarinna. Hon hevur eisini sett á stovn eitt b…
26-02-2018
Skúlabókavørður, Paulina Slættanes, er hugtikin av nýggju myndabókini um haruungan Nelus, sum Jógvan…
15-12-2017
Klassiska søgan um tarvin Ferdinand, sum ikki vildi berjast, men heldur kenna angan av blómum, er nú…
Eg minnist eina rúgvu av bókum og bløðum úr mínum barndómi. Bæði danskar og føroyskar barnabøkur. Tæ…
Fyrst vóru Glæstribøkurnar. Dunnubilla horvin, sum eg “las” fyri lítlu systur míni, sum lá í vøgguni…
Í Míni jólabók 1950 hava hesi skrivað søgur og sangir: Jákup M. Kjeld, Marius Johannesen, Samuel Joh…


text:
Pensjónsnýskipan løgd fram
Vit eru ikki sørt errin av at kunna leggja fram nýggju pensjónskipanina í dag. Hetta hevur verið drúgt og rúgvismikið arbeiði, sum hevur vart í skjótt fleiri áratíggju.
Loksins at koma á mál við einum samlaðum uppskotið kennist ómetaliga væl.
Talan er um eitt stórmál hjá samgonguni, sum arbeitt hevur við frá fyrsta degi í einum breiðum politiskum forumi til tess at fáa eina góða loysn.
Hjá okkum í Framsókn er eisini talan um ein varða, tí sum flokkur hava vit lagt størsta dentin á at fáa loyst stórmálini, ið hava bíðað í politisku skipanini alt ov leingi - skipanir og mál, sum øll vita skulu dagførast ella nýskipast.
Pensjónsskipanin er eitt teirra – kanska tað týdningarmesta og mest átrokandi. Eitt mál, sum skiftandi samgongur hava havt sum sjálvsagdan part í sínum arbeiðssetningum, og sum eingin sleppur undan, fyrrenn tað er loyst.
Hetta gjørdu vit okkum sum flokkur greitt beinanvegin og atkvøddu, sum einasti flokkur í táverandi andstøðu fyri eftirlønarlógini í 2013, hóast vit átalaðu harðliga, at bert inngjaldsparturin kom á tingborð. Vit ásannaðu, at tað var neyðugt, at hvør einstakur byrjaði at spara upp til egna pensjón. Men avbjóðingarnar um vantandi haldføri í føroyska samfelagnum vórðu ikki loystar við hesum átaki eina, og tað hevur ikki skortað við ávaringum um, at vit mugu kjølfesta øll pensjónsviðurskfti fyri okkara land við eisini at gera nýskipan fyri sokallaða útgjaldspartin og fáa eina heila skipan – har eisini aðrir viðkomandi tættir gjørdust partur.
Og tí fóru vit eldhugað inn í hetta pensjónsarbeiðið og hava í okkara tilgongd lagt áherðslu á at gera munandi átøk fyri haldførið og á eina skipan, sum er individuell í so stóran mun gjørligt/sum semja fæst um, har drívmegin hjá tí einstaka at spara upp og styrkja seg til komandi tíðir er berandi, og har vit tryggja virkisfrælsið í størst møguligan mun – samstundis sum vit taka rætta sosiala ábyrgd. Og lat meg gera greitt, at allir flokkar hava givið seg, fyri at finna røttu loysnirnar til at gera eitt gott kompromis – eisini Framsókn.
Pensjónssemjan, sum vit í felag hava lagt fram í dag, fevnir um seks lógaruppskot – trý frá Almannamálaráðnum og trý frá Fíggjarmálaránum, sum verða send til hoyringar alment í dag.
Avvarðandi landsstýriskvinnurnar í ávíkavist almannamálum og fíggjarmálum løgdu hvør sín part av innihaldinum fram, men eg kann siga, at semjan er grundað: á haldføri – fyri at tryggja okkara samfelag framhaldandi, á prinsippið um at tað skal løna seg betri at arbeiða eftir pensjónsaldur og á tað, at lág- og miðallønt fáa hægri pensjón. Harafturat er dentur lagdur á smidliga skipan. Umframt hesi eru eisini atknýttir tættir við í semjuni, so sum pensjónsgjald oman á lønarlíknandi veitingar og at strika mótrókning millum hjún.
Og eg fari at takka landsstýrikvinnunum fyri áhaldni, dugnaskap, tol og vilja fyri at fáa hetta á mál. Og takka øllum teimum, sum hava lagt orku í at vit í felag kunnu náa úrslitum.
Tað er heldur sjáldsamt at gera reformar um slík stórmaál í góðum tíðum, og tí var tað ein serlig gleði í dag at leggja fram eina heilstoypta loysn fyri føroyska samfelagið um, hvussu vit í felag tryggja okkara eldru dagar – yvir um floksmørk, yvir um samgongu- og andstøðumørk og yvir um hugsjónarlig mørk – og hervið geva Føroya løgtingi høvi at samtykkja eina varandi skipan einaferð fyri allar.
Hanna Jensen,
tinglimur