text:
Hvat hendi við russarunum?
- Birthe Nøhr
- 10 måneder siden
- Visninger:
Transkript
1 Nr. 280 Hósdagur 7. november ,- Kennir nakar klippfiskamerkið? Vit hava frásøgn um "klippfiskamerkið" frá 1931, men vilja fegin frætta meira. Síða 18 Síða 4 Síða 14 Samrøða við gamla landsdjóralæknan Noktað verður fiskimonnum at mynstra sum eygleiðarar Baksíðan Frásøgnin hjá Sigurd Simonsen heldur áfram Síða 10 Hvat hendi við russarunum? Vit greiða frá, hvussu tað gekst teimum fimm av manningini, sum yvirlivdu ta syrgiligu vanlukkuna við Mekanik Tarassov. Vit hava frásøgn um minningarhaldið á sjómansheiminum 1. november. Vit hava eisini frásøgn um sjómanskvinnuringarnar. Minningarhald á sjómansheiminum Síða 16 Høgni H: "Brot á siðvenju í rættarsamfelag ikki so nógv at týða" Nú er alment váttað, at rættartrygdin má víkja fyri politiskum áhugamálum. Síða 17
2 Í samband við umrøðuna av sjómanskvinnuringunum aðra staðni í blaðnum halda vit tað vera viðkomandi at endurgeva hesa greinina, sum hevur staðið í blaðnum hjá Indenlandsk Sømandsmission í Danmark um teirra luttøku á stevnu hjá føroysku sjómanskvinnuringunum. Minnisvarðin á Strondum Af Per Kristensen, Sømandsmissionær I dagene maj deltog Benedikte og jeg i det årlige kvindekredsstævne i Nesvík på Færøerne, vi havde naturligvis glædet os meget til turen. Forventningerne blev indfriet, og endnu en gang fik vi lov til at opleve Guds storslåede skaberværk. En række af små øer i det nordatlantiske, på den ene side langt borte, men på den anden side et folk med meget stærke relationer til os i det syddanske. Naturen er barsk, men alligevel meget imødekommende lige som menneskene deroppe. Det blev en dejlig oplevelse at møde disse mange færinger i forbindelse med stævnet. Der deltog 220 kvinder (sømandskredsdamer) i stævnet og min opgave var at holde talen fredag aften og bibeltime lørdag morgen. Jeg vil godt indrømme, at jeg rystede lidt på hænderne, da jeg gik på talerstolen fredag aften, men den afslappede stemning gjorde vel, at jeg også tog det med ro i sindet. Det blev en fantastisk oplevelse at tale med disse mange færøske kvinder, og det gør et stort indtryk at møde mennesker med så stort et hjerte for vore søfolk og fiskere. Under beretningen fra de forskellige sømandskredse blev der også aflagt mange personlige vidnesbyrd, som dels vidnede om Kristus, og hans betydning for os mennesker men også et vidne om den barske virkelighed, det er at være fisker eller sømand i Færinger har gennem mange århundreder erfaret at havet ta'r mennesker, og denne barske virkelighed har helt sikkert været med til at præge troslivet på øerne. Færingerne ved, at havet er usikkert og at fiskerne ofte bliver derude, og vi oplevede det meget stærkt, da vi sammen med den færøske indremissionær så mindesmærket ved Strendur. Vi var på Færøerne en uge, og efter weekenden fik vi lejlighed til at køre rundt for at se den skønne natur og det flotte færøske vejnet, samt en bil til låns, gjorde at vi nåede at se det meste af Eysturoy. Vi boede på sømandshjemmet i Runavík, og den centrale beliggenhed gjorde, at vi ikke Innandura fótbóltskapping fyri sjómenn skulle køre særligt langt for at se de små bygder på øen. En af de smukkeste ture gik til Gjógv, hvor vi bl.a. kunne opleve en af de mange naturhavne på Færøerne, og vejret var virkelig flot.solen skinnede fra en næsten skyfri himmel, og folk sad på klipperne i korte bukser og nød naturen, mens andre brugte tiden til fotografering. Aldrig har jeg taget så mange lysbilleder, 120, på så få dage, men jeg brænder allerede efter at komme rundt i vore egne sømandskredse for at berette om turen, som har gjort et stort indtryk på Benedikte og mig. Den største oplevelse i forbindelse med turen var samtalerne med de mange mødre og bedstemødre Hjúnini Benedikte og Per til de færøske fiskere i Grønland, de fiskere som vi lærte at kende gennem vores arbejde på sømandshjemmet i Nuuk gennem 3 år fra Disse kvinder understregede vigtigheden af at have sømandshjem i Grønland, og det understreger blot det hav af opgaver der er lagt hen til os i Indenlandsk Sømandsmission. En stor tak skal lyde til den færøske sømandsmission og må Gud velsigne arbejdet blandt vore søfolk og fiskere. Aftur í ár verður skipað fyri innandura kapping í fótbólti fyri sjómenn í Klaksvík. Kappingin verður leygardagin 28. desember í KÍ-høllini. Eftir kappingina verður borðhald í skúlaheiminum í Klaksvík. Eins og undafarin ár er luttøkugjaldið sett til kr ,- fyri hvørt liðið, og kunnu 8 persónar luttaka á hvørjum liði. Heitt verður á manningarnar um at boða frá luttøku ikki seinni enn 15/12 á telefon ella fax Eisini kann teldupost adressan: brúkast.
3 Nr november 2002 Áheitan á fiskimenn: Ansið eftir at sáttmálin verður hildin Sum kunnugt, varð nýggjur sáttmáli gjørdur í mai. Sum tit vita, varð í seinasta sáttmála lagdur serligur dentur á trygdarviðurskifti. Broytingarnar eru fyrr lýstar í blaðnum, men vit endurgeva tað, sum viðvíkir hesum øki. Í hesum sambandi vilja vit leggja dent á og minna um fylgjandi: a. Val av trygdarumboðum.har,sum tað ikki er gjørt, verður heitt á tykkum um at fáa hetta gjørt og at siga okkum frá. b. Mint verður eisini á reglurnar fyri royking. Tað verður meira og meira ásannað, hvussu skaðilig royking er - eisini fyri tey, sum ikki roykja. Tí er bann fyri royking í felagshølum væl grundað. c. Mint verður eisini á regluna um, at útvegast skulu møguleikar at hoyra útvarp v.m. umvegis serligar hoyriverndarmóttakarar. Vit hava ikki møguleika fyri sjálvir at kanna, um hetta er fylgt. Í tann mun, tað ikki er hent, vilja vit fegin frætta. Onnur mál Av øðrum málum, sum verða reist av fiskimonnum, kann nevnast spurningurin um at taka ís. Hertil er bert at siga, at sáttmálin ásetur heilt greitt, at hetta er eitt arbeiði, sum løn skal gjaldast fyri. Um nakar trupulleiki er her, sum ikki kann greiðast beinleiðis við reiðaran, vilja vit fegin frætta. Ein annar spurningur, sum vit fáa viðhvørt, er viðvíkjandi reingerð. Her verður sagt í sáttmálanum, at tað skal gerast høvuðsreint umborð minst eina ferð árliga. Av øðrum málum verður víst til FF-blaðið og til heimasíðuna hjá felagnum: Hava menn onnur mál, vilja vit sera fegin frætta. Vit hava landsfund í Norðurlandahúsinum mánadagin 30. desember, og vóna vit tá, at menn nýta høvið at møta. Sáttmálareglur um trivnaðarmál: 1. Reglurnar í sáttmálanum um túralongd verða broyttar soleiðis: Fiskimenn hava krav uppá at sleppa heim eftir 3½ mánaðum umborð. Frá 1. jan verður tíðarskeiðið lækkað til 3 mánaðir. Tað kann í ávísum førum farast út um hetta tíðarskeið, um t.d. fiskiskapurin er sera góður, ella um túrur kann gerast liðugur eftir fáum døgum. Hetta skal tó gerast eftir samráð við manningina. Fiskimaður, sum ikki ger nýtslu av sínum rætti at sleppa heim, heldur áfram so leingi tørvur er á tí eftir meting hjá skipara og reiðara, men skal tá hava rætt til heimferð eftir í seinasta lagi 3 mánaðum afturat. 2. Veljast skal trygdarumboð á hvørjum skipi, ið eru umfatað av hesum sáttmála. Vald umboð skulu umframt at lúka øll trygdarskeið, hava nøktandi kunnleika og royndir á sjónum. Fiskimannafelagnum verður álagt at fáa manningina at taka hetta stig. 3. Royking skal verða bannað í felagshølum umborð. 4. Føroya Reiðarafelag og Føroya Fiskimannafelag vilja samstarva - eisini í skipaeftirlitsráðnum - fyri at bøta um arbeiðsog liviumstøður umborð. Hetta umfatar eisini fyribyrging av skaða av gangi. Útvegast skulu møguleikar til at hoyra t.d. útvarp v.m. umvegis serliga hoyriverndarmóttakarar. Sjálvar hoyriverndirnar skal hin einstaki útvega, gjalda og hava ábyrgd av. Kollvelting í Noregi við ísing av fiski Í norskum bløðum verður greitt frá einum kollveltandi nýggjum hátti at ísa og køla fisk, sum ger tað, at goldið verður einar 5 krónur pr. kg. omanfyri minstaprísin, og verður hetta roknað sum ein rættiliga kollvelting. Royndirnar eru gjørdar umborð á línubátinum Vikingfjord, ið er útgjørdur við egningarmaskinu. Tá fiskurin verður landaður, er hann framvegis deyðsstívur, og henda støða heldur sær, til fiskurin er komin fram á fiskamarknaðin í Europa. Keypararnir eru grammir eftir at fáa júst hendan fiskin. Talan er um eina tøknifrøði, sum er ment av einum oljufelagi. Hon er grundað á eitt serligt slag av ísi, har kuldin er heili 70 kuldastig. Hesin ísur verður blandaður í vanligan ís.hetta merkir, at fiskurin verður sera skjótt køldur niður, og tekur tað bert hálvan tíma til fiskurin kemur niður móti frostmarkinum, tó uttan at hann verður frystur. Aftaná at Síða 3 fiskurin er køldur niður, verður hann ísaður í køssum við sama ísblandingi. Og her kann hann liggja í upp til 14 dagar í sama kulda uttan at broyast. Men teir leggja dent á, at tað er ikki bert talan um køling. Fiskurin fær bestu viðgerð frá fyrstu løtu, hann er veiddur. At gágga fiskin kemur næstan ikki fyri. Og fiskurin verður bløðgaður beinanvegin. Hann verður heldur ikki avhøvdaður, sum annars er tað vanliga í Noregi. Alt hetta merkir, at manningartalið, sum vanliga er 5 mans, má økjast við einum. Men henda útreiðsla kemur væl og virðiliga inn aftur. Hendan nýggja skipanin er roynd í eitt heilt ár, og eingin ivi er um, at hetta riggar. Tøknin er einføld, og íløgan, ið skal til, kostar bert kr. Afturat hesum rúgvar ísurin, sum verður tikin við frá byrjan á túri, munandi minni enn vanligt. Hetta má eisinui ljóða áhugavert fyri føroyskar fiskimenn. Tíðindabræv frá Brúkarasamtakinum: Mikukvøldið hin 30. oktober 2002 var stovnandi aðalfundur hjá Brúkarasamtakinum, felag fyri brúkarar í Føroyum. Orsøkin til hetta tiltak var,at rættindi brúkarans í Føroyum ikki eru nóg væl vard, lutvís tí at myndugleikar í ov lítlan mun tykjast at hava brúkaraviðurskifti í huga. Mett var tí neyðugt, at brúkararnir í Føroyum sjálvir taka seg saman í felagsskap við tí endamáli at bøta um viðurskiftini. Ætlanin við samtakinum er fyrst og fremst at virka fyri almennum brúkarapolitikki við dagførdari lóggávu í Føroyum, umframt at gera vart við brúkarasjónarmið í dagliga orðaskiftinum. Eisini er ynski, at Brúkarasamtakið á ein positivan hátt verður málgagn fyri brúkaraáhugamálum, tá ið hesi skulu berast fram í konstruktivum kjaki við politisku myndugleikarnar. Á stovnandi aðalfundinum vóru viðtøkur brúkarasamtaksins samtyktar, og vóru fimm nevndarlimir valdir. Hesir vóru Ingun Simonsen, Hans Pauli Strøm, Gunnleivur Dalsgarð, Høgni Debes Joensen og Kristina Samuelsen. Sum varalimir vóru vald Kate Sanderson og Edvin Joensen. Nevndin hevur skipað seg við Ingun Simonsen sum forkvinnu, Hans Paula Strøm sum skrivara og Gunnleivi Dalsgarð sum kassameistara. At enda skal verða nevnt,at talan er um sjálvbodnan felagsskap, at arbeiðið sum nevndarlimur er ólønt, og at virksemi ikki fevnir um persónsella einstaklingamál. Longu á stovningarfundinum vóru einir 30 einstaklingar og 5 av teim størstu fakfeløgunum, ið teknaðu seg sum lim í Brúkarasamtakinum. Limagjaldið er sett til 100 kr. um árið - tað sama bæði fyri einstaklingar og feløg. Tað fer sjálvandi at styrkja virkið hjá samtakinum almikið, at so nógvir einstaklingar, feløg og stovnar sum møguligt eru við í felagnum, og verður tí heitt á hesi um at tekna seg sum limir. Limir kunnu tekna seg á hesi adressu: Brúkarasamtakið, Postsmoga 165, 110 Tórshavn, ella við at venda sær til ein av nevndarlimunum: Ingunn Simonsen, tlf /211696, Hans Pauli Strøm, tlf /221919, Gunnleivur Dalsgarð, tlf /311210, Høgni Debes Joensen, tlf , Kristina Samuelsen, tlf /211883, Samtakið er óheft av øllum partapolitikki, eins og tað er óheft av fíggjarligum ella øðrum seráhugamálum, men harafturímóti sum eitt aðalmál hevur eitt gott samstarv við feløg, politikkarar og stovnar. Hóast sjónarmið kunnu verða ymisk, so ynskir samtakið at skifta orð um slík í einum góðum anda. Tórshavn, hin 31. oktober 2002 BRÚKARASAMTAKIÐ
4 Síða 4 Nr november 2002 Sá ikki gentuna í 5 ár! FF-blaðið hevur hitt gamla landsdjóralæknan, Dánjal J. Bærentsen, á máli. Hann hevur livað eitt spennandi lív, og væl dugir hann at greiða frá: Tey, sum kenna Dánjal, vita, at hann er sera fyrikomandi og fryntligur at koma á tal við. Hann veit ein hóp, og dugir sera væl at greiða frá. So tað, sum vit kunnu hava í eini slíkari grein sum hesi, er bert ein partur av tí, sum hann kundi fortalt.vónandi eru tað tey, sum kunnu taka upp og skriva niður, so vitanin hjá Dánjali ikki hvørvur við honum. Dánjal J. Bærentsen er føddur 8. oktober 1916, og hann er tískil júst fyltur 86 ár. Pápi Dánjals var Hans Bærtensen, sum var av Sundi, og mamma Hans var bóndadóttir úr Kvívík. Tí varð pápin sendur norður til Kvívíkar longu sum 2 ára gamal,har hann skuldi búgva hjá abbanum við tí endamáli, at hann skuldi yvirtaka garðin. Men longu tá Hans var 7 ára gamal, doyði abbin, og Hans fekk meira og minni ábyrgdina av garðinum, áðrenn hann gjørdist tilkomin, so hansara barndómur gjørdist heilt øðrvísi enn hjá børnum annars. Dánjal fortelur, at pápin sum 12 ára gamal bað onkran stinga eina kúgv fyri seg.viðkomandi svaraði aftur, at tað mátti hann kunna klára sjálvur - og tað gjørdi hann eisini! Pápin gekk í skúla ein mánað Skúlagongdin gjørdist tí eisini sum best bar til. Hans fór í skúla 1. apríl 1905, sum 14 ára gamal, men hann mátti fara úr skúlanum longu 1. mai, tí hann mátti sáa korn. Skúlagongdin gjørdist tískil bert ein mánaður. Men tað vísti seg, at hóast fólk ikki gingu í skúla, so kláraðu tey seg merkiliga væl kortini. Eitt dømi er kvívíkingurin Hans Iversen, sum gjørdist framstandandi politikari. Afturat hesum gjørdist hann undir krígnum limur í tí landsrætti, sum varð skipaður tá. So Hans man vera einasti landsrættardómari, kanska í heiminum, sum als ikki hevur gingið í skúla. Mamma Dánjals, sum var úr Kaldbak, gekk als ikki í skúla. Í Kaldbak kom skúli ikki fyrr enn í Pápin lærdi tey at lesa og skriva og so sjálvsagt barnalærdómin. Dánjal greiðir frá, at hann átti eina mostir, Matilda, í Århus. Tá hon doyði, tók hann sær av skiftinum. Tá fann hann 21 brøv frá mammu síni til mostrina, og tey vóru skrivað á donskum. Mostirin bleiv fyristøðukvinna á einum barnaheimi. Hon vildi fegin hava børnini fram í verðini, og fleiri blivu akademikarar. Dánjal glósaði eina ferð mostrina við, hví hon endiliga vildi hava børnini at fara undir lesnað, tá hon sjálv kundi klára seg so væl uttan skúlagongd yvirhøvur. Mostirin legði eina við, at hetta máttu børnini ikki fáa at vita, tí so kundi hon missa respektina hjá børnunum. Sjálv vildi hon tó læra, og hon gekk á háskúla í tvey summar. Fleiri av dreingjunum á barnaheiminum vóru við í mótstøðurørsluni móti týskarum undir hersetingini. Sjálv segði hon seg einki vita. Men okkurt ánilsi mundi hon hava, tí hon fór ikki til songar fyrr enn allir vóru heima aftur, og tað kundi stundum vera leingi at bíða. Festi undir formyndaraskapi Hans festi sum 18 ára gamal undir formyndaraskapi í Myndugleikaaldurin var jú 25 ár. Hann fekk húshaldirsku, Kristionnu, sum helt hús hjá honum í uppvøkstrinum til um 1908/09. Í 1915 giftist Hans við Angeliku Jacobsen úr Heimistovu, Kaldbak, og árið eftir varð Dánjal føddur. Hon hevði havt tuberklar, sum nú vóru innikapslaðir, og hildu tey tí, at hon var frísk. Men tá hon stutt eftir fær dóttrina Bodil, bróta tuberklarnir út, og tað gekk bert stutt tíð til mamman doyði. Tá var Dánjal bert fýra ára gamal. Systirin, Bodil, fór niður fyri kríggið. Hon fór á vevskúla, og vegna bardagan slapp hon ikki heim aftur. Hon giftist við danskara og varð verandi í Danmark. Eftir at Angelika var deyð, kom systir hennara, Jacobina, at halda hús, og tað endaði við, at Hans giftist við henni. Tey fingu tveir synir, Tummas, sum tók við garðinum, og Hanus, ið gjørdist lækni. So umframt at vera beiggjar Dánjals eru teir eisini systkinabørn. Í 1934 kom franska skipið,pourquoi Pas,inn á Kvívík. Skiparin, Chateau, kom niðan á telefonstøðina at senda telegramm. Tann, sum var á støðini, dugdi hvørki franskt ella enskt. Men Dánjal dugdi fitt av enskum, so hann kom upp í leikin sum tulkur. Skiparin spurdi Dánjal um støðuna hjá honum. Jú, hann var 17 ár, arbeiddi hjá pápanum. Tey høvdu 7 kýr og ungneyt, 160 seyðir, og hesum livdu tey av. Sjálvur var hann elsti sonur og stóð til at taka við øllum. Skiparin helt við Dánjal, at hann var væl fyri. Hevði eg verið borin til hetta, hevði eg ikki farið av festinum. Skiparin segði seg ikki hava sæð nakað so grønt land. Hetta var í juni, tá gróðurin er bestur. Sum elsti sonur var Dánjal borin til garðin, men bóndaskapur hevði ikki hansara áhuga. Hann kendi snøgt sagt ikki seyð, meðan beiggin, Tummas, kendi hvørja kleyv. Hetta skilti pápin als ikki, og tað tók honum dygt, at Dánjal ikki vildi taka við fedranna arvi. Og á Hellu var so avgjørt besta stað á jørð, sum hann elskaði, og hann kundi ikki skilja, at nakar kundi fara av hesum bletti. Fór til Noregs Í 1938 fór Dánjal á háskúla í Noregi. Aftaná háskúlan gjørdist hann húskallur á einum garði í Olden. Men ófriðarligt var í Europa, og 2. veraldarbardagi byrjaði í september í So Dánjal helt, at tað mundi vera frægast at fara aftur til Føroyar. Hann kom heim í oktober 1939 við Lyru. Dánjal og Elsa vóru tá blivin trúlovað. Elsa var eisini á einum garði. Hon vildi eisini sleppa heim, men vildi fara heim úr Danmark. So hon fór til Falster at vera hjá Zakariasi Brimnes, presti, ið var pápabeiggi Elsu. Tískil var Elsa stødd í Danmark, tá landið varð hersett í apríl Hetta var ein strika í rokningini, tí nú slapp hon ikki heim aftur.tað var ikki bert tað, men sambandið á annan hátt var meira enn trupult. Tey fyrstu árini kundu tey bert frætta sínámillum við Reyðakross brævi. Eitt slíkt bræv var avmarkað til 20 orð, og tey skuldu sensurerast, so tað tók fleiri mánaðir at fáa boð ímillum. Fríggjarabrøvini máttu um Svøríki og Portugal Tað var ikki møguligt at senda brøv beinleiðis millum Føroyar og Danmark, tí bæði londini vóru jú hersett av fíggindum undir krígnum. Men tað kundi tó sendast brøv úr og til Danmarkar frá uttanveltaðum londum. Elsa hevði samband við eina svenska sjúkrasystir, ið eisini búði í Svøríki. So tær fingu uppí lag ta skipan, at fríggjarabrøvini vórðu send til hesa sjúkrasystrina. Hon koyrdi tey so í ein brævbjálva og sendi tey víðari. Hetta var sjálvsagt nógv øðrvísi enn Reyða Kross brøvini, men tók framvegis tíð, tí brøvini skuldu vist sendast umvegis Portugal. Sum tað skilst, var hetta áðrenn SMS var uppfunnið! Annars nýtti Elsa tíðina niðri til at læra til sjúkrasystir á Diakonissestiftelsen, og hon tók prógv sum slík júst 5. mai 1945, frælsisdagin hjá Danmark. Hon arbeiddi sum sjúkrasystir inntil hon byrjaði at fáa børn í Gjørdist maskumaður Dánjal valdi at fara á studentaskúla í Havn í 1940, og hann var liðugur í Í Havn búði hann hjá Johannu Matheu og Sigfred Skaale. Her var eitt Angelika saman við soninum Dánjali. Myndin er tikin á sumri 1918, tá Dánjal var knappliga tvey ára gamal. Tvey ár seinni gjørdist Dánjal móðurloysingur. Hans Bærentsen, pápi Dánjals. Hann kom longu sum smádrongur at fáa ábyrgdina av festinum á Hellu. Tí hevði hann bert tíð at ganga í skúla ein mánað tilsamans. Hann kundi ikki skilja, at Dánjal ikki vildi taka við festinum, hann var borin til. Ein troyst var tað tó, at yngri sonurin Tummas tók við í staðin.
5 Nr november 2002 Síða 5 serlig vinarlag. Omma Sigfred var úr Kaldbak, og hon var fastir mammu og stjúkmammu Dánjals. Her var so væl ímillum, at børnini hjá Sigfred kallaðu pápa Dánjal fyri Hans abbi og stjúkmammuna fyri Bina omma. Húsmóðurin Johanna Mathea livir framvegis 96 ára gomul. Hon minnist Dánjal sum ein dámligan ungling við humoristiskum sansi. Aftaná at Dánjal hevði fingið studentsprógv, stóðu honum ymisk arbeiði í boði. Hann valdi at taka við einum arbeiði at býta gassmaskur út. Bretar óttaðust fyri, at týskarar fóru at seta í verk eitt álop við gassi móti Føroyum, og tí skuldu allir føroyingar útgerast við gassmasku. Í hesum arbeiði skuldi Dánjal - saman við øðrum - ferðast kring alt landið. Í fyrsta umfari skuldu gassmaskurnar setast saman, síðani skuldu tær býtast út til fólk, og tey skuldu lærast, hvussu tær skuldu brúkast. Hetta minnist Jógvan á Trøllanesi væl. Her var Dánjal bert nevndur maskumaðurin. At tey á Trøllanesi skuldu koma at síggja hann ofta seinni sum djóralækni, vistu tey ikki tá. Tað vóru tríggjar støddir umframt ein stødd Hetta er Mathilda, mostir Dánjals. Hon gekk ongantíð í skúla yvirhøvur, tí eingin skúli var í Kaldbak, tá hon var ung. Men hetta var ikki nøkur forðing fyri, at hon kundi gerast leiðari á einum barnaheimi. Hon vildi hava síni børn at fáa eina útbúgving. Tí mátti tað ikki frættast millum børnini, at hon sjálv onga skúlagongd hevði havt. Tað kundi jú brúkast ímóti henni! til børn frá 1-5 ár. Barnamaskurnar vóru eitt sindur pedagogiskar. Tær høvdu reyða nøs, so børnini ikki skuldu ræðast tær. Síðan var ein serlig maska til heilt smá børn. Hesa skuldu børnini fara í, og so skuldu mammurnar pumpa luft til barnið. Góðar at reinsa spritt við Tíbetur kom tað ongantíð til ta ætlaðu nýtsluna av gasmaskunum. Týskarar høvdu jú annað at nýta sítt gass til! Tann týdning, tær komu at fáa, var, at menn skjótt funnu útav,at tað bar til at reinsa spritt, so tað væl gjørdist drekkandi við at lata tað renna gjøgnum filtrið á maskunum, ið annars var ætlað at reinsa luftina fyri gass. Hetta arbeiðið fekst Dánjal við fram til Annars arbeiddi hann á garðinum hjá pápanum. Í 1944 gjørdist læraraloysi í Kvívík. Dánjal lovaði at taka sær av hesum vetrarmánaðirnar, men tá tað fór at vára í 1945, fór hann aftur at velta. Kríggið gjørdi, at Dánjal og Elsa ikki sóust í heili 5 ár. Men endiliga í 1945 kundi Elsa koma heim aftur, og ein kann bert ætla, at tað hevur verið eitt klemm! Hetta er eisini ein søga um trúfesti, sum als ikki er nøkur sjálvfylgja. Tey bæði fóru longu niður aftur í 1945, tá Dánjal fór at lesa til djóralækna. Og tey giftust í 1946 í Kvívík. Hann varð liðugur í 1952, og arbeiddi í eini 10 ár í Jyllandi. Til Føroyar at vera djóralækni Í 1962 kemur Dánjal til Føroya at vera djóralækni. Carl Johan Bech, sum hevði verið djóralækni í ein mansaldur, var farin frá, og tí var eingin djóralækni í landinum. Hetta hevði eina serliga søgu. Tað varð gjørd ein nýggj tænastumannalóg, og her hevði djóralæknaembætið fingið eina raðfesting, sum Carl Johan metti sum eina undirmeting av starvinum, og hann hevði tikið avleiðingarnar av hesum í stundini. Alt hetta merkti, at Dánjal ikki kundi koma, fyrr enn greiða var fingin á hesum viðurskiftum, men hetta eydnaðist so, m.a. við at Dánjal gjørdist landsdjóralækni.tey bæði, Dánjal og Elsa, komu heim við teirra 4 børnum og búsettust í gomlu skúlastjórahúsunum í Gr. Kambansgøtu. Seinni fluttu tey yvir á Frúutrøð. Mátti ikki forsøma sjúkt djór Dánjal skuldi arbeiða eftir eini reglugerð, sum varð gjørd av landsstýrinum. Í henni stóð m.a., at hann eina ferð um árið skuldi vitja í hvørjari bygd. Hetta helt Dánjal vera nóg so umstendiligt. Hann helt ikki tað vera nakra grund at fara t.d. til Húsar, um eingi ørindi vóru hagar. Dánjal gjørdi í staðin ta praktisku loysn, tá hann ferðaðist kring landið, at lýsa í útvarpinum, at tá og tá kom djórlæknin har og har.tann, sum hevði ørindi til djóralæknan, kundi so leggja boð á telefonstøðirnar. So fór hann hagar, sum boð vóru eftir honum. Ein áseting í reglugerðini segði, at hann ikki mátti forsøma eitt sjúkt dýr. Hann mátti spyrja løgmann,sum tá var Petur Mohr Dam, hvussu hetta skuldi skiljast. Teir samdust um, at hann skuldi ikki noyðast av húsum fyri tað, um ein ketta í Kunoy var sjúk. Men her varð so eisini funnin ein praktisk loysn. Har tað bar til, skuldu fólk koma til djóralæknan. Hetta kundi gerast við kettum og hundum og eisini partvíst við seyði. Men tað var øðrvísi við eini kúgv. Her mátti hann ferðast, tá okkurt var akutt.tað, sum lætti um, var, at hann hevði heimild til at leiga sær fart. Og, sum Dánjal sigur, tá hansara sjúklingar vóru sjúkir, so vóru teir eisini veruliga sjúkir. Hann kundi ikki, sum aðrir læknar, spyrja sjúklingarnar, hvar teir høvdu ilt.tí mátti hann vitja teir á staðnum. Viðtalurnar kostaðu, men tað var ásett, at øll skuldu gjalda eins, um tað so var ein ketta í Havn, sum kundi viðgerast á staðnum, ella farast mátti til eina kúgv í Svínoy, ein ferð sum kundi taka fleiri dagar. Dánjal sigur eisini, at í hvørjari bygd vóru menn, sum høvdu skil á at viðgera kríatúr, tá tey vóru sjúk, og hann hevði nógv samstarv við slíkar skilamenn. Ganir Øll hava vit hoyrt um ganir, men tey fægstu vita, hvat tað veruliga er fyri nakað. Samb. Dánjali so hava ganir als ikki verið til, í hvussu er ikki sum nakar trupulleiki. Tá neyt og seyður skifta tenn, fáa tey lítið og einki etið í nakrar dagar, og tey kunnu tí verða hildin at vera sjúk. Samstundis kann so koma fyri, at jótrini, nakrir tindar í kjálkunum, tykjast heldur síð, so fólk trúðu uppá, at hetta var orsøkin til sjúkuna, og at tað tí var neyðugt at taka hesar ganirnar burtur, og tað vóru menn, ið ferðaðust runt at gera hetta arbeiði. Tað sá út, sum tað hjálpti, tí stutt eftir fóru dýrini aftur at eta.hetta hevði tó einki við ganirnar at gera, men var tí, at tonnin var dottin úr. So viðgerðin var púra óneyðug, Tá Angelika doyði frá sínum smáu børnum, kom systirin Bina at halda hús. Seinni giftust Hans og Bina, og fingu tey tveir synir, Hanus og Tummas. afturat tí at hetta var djórapínsla. Men Dánjal er fegin um, at tað eydnaðist honum at forða fyri hesi mannagongdini. Heilsufrøðisliga Starvsstovan Sum frá leið gjørdust uppgávurnar hjá djóralæknaembætinum størri og størri. Í 1966 kom fiskamjølsvirkið Havsbrún í Fuglafirði. Fyri at sleppa at útflyta framleiðsluna, var neyðugt við heilsuváttan. Hetta mátti gerast við at taka royndir, og at fáa tær kannaðar niðri. Eisini var neyðugt at hyggja at umstøðunum á staðnum í Fuglafirði. Tað sama mátti gerast, tá Fiskasølan hevði selt saltsild til Pólands. Hann mátti spyrja polakkar, hvat teir vildu hava váttan fyri. Svarið var, at sildin skuldi vera frí fyri parasittar - og tað var hon eisini,tá sildin hevði verið saltað í tungum laka í 3 vikur. Í 1970 varð løgtingið sannført um at seta á stovn Heilsufrøðiligu Starvsstovuna. Hon var liðug í 1975, og var Dánjal stjóri her til í Krøvini eru vaksin so skjótt, at meðan tað fyrr bert var neyðugt við einum djóralækna, eru teir 10 í dag og hava ivaleyst at gera. Hetta við fiskinum førdi til, at Dánjal fekk heitið av at vera Fiskapatologur. Á tí almenna listanum hjá ST yvir slíkar vóru bert 16 í øllum heiminum. Onkur spurdi Dánjal, hvussu hann hevði komið sær uppí eitt slíkt fínt selskap. Hann svaraði skemtiliga aftur, at kanska vóru teir dottnir á reyvina av, at hann var sonur ein kongsbónda. Semingsmaður Dánjal varð valdur til varasemingsmann, saman við Bjarna Niclasen, á vári í Hann segði kortanei. Men hann fekk at vita, at hetta var borgarligt umboð, sum tað ikki bar til at siga nei til.seinni legði Bjarni frá sær, og tá gjørdist Dánjal semings- Her síggjast teir tríggir beiggjarnir, frá høgru Dánjal, Tummas og Hanus sum spelknir ungdómar.
6 Síða 6 Nr november 2002 maður við Sverra Egholm sum varamanni, og hevði hann hetta starv fram til Dánjal sigur, at í fyrstuni var hann eitt sindur nervøsur men eg gjørdist so við og við ráðaríkur til endan. Hetta var eisini ein neyðugur eginleiki hjá einum semingsmanni. Dánjal hevði tað prinsipp, at hann legði bert eitt semingsuppskot fram. Tað skuldi eingin kunna siga nei til eitt semingsuppskot í vónini um, at tað næsta vildi so koma á borðið eina løtu seinni. Hetta legði so eyka trýst á partarnar, áðrenn teir avgjørdu at vraka eitt semingsuppskot, tí tað kundu ganga dagar og kanska vikur, áðrenn næsta uppskot kom. Dánjal minnist ikki minst samráðingarnar millum FF og Reiðarafelagið í 1968/69. Tá var Erlendur Patursson júst afturvaldur til formann, eftir at hann var farin frá, eftir at vera farin í sjálvstýrislandsstýrið í Sáttmálin varð uppsagdur við sera stórum krøvum um hækkingar í sáttmálanum. Sum ikki eina ferð, var kreppa í fiskivinnuni. Løgtingið hevði gjørt nakrar batar í inntøkutrygdini hjá fiskimonnum. Stjórnin í FF helt hetta ikki vera nóg mikið, so tað var lagt upp til verkfall. Samstundis hevði verið stjórnarval í FF, har meirilutin av nevndini varð skift út mitt í samráðingunum. Hetta vóru langar samráðingar, og tá tær slitnaðu, og verkfall varð lýst, sendi Dánjal uppskotið til uratkvøðu millum limirnar í feløgunum. Hetta er annars seinasta ferðin, at heimildin hjá semingsstovninum at senda uppskot til uratkvøða er nýtt. Tað tók so sína tíð, og uppskotið varð felt. Dánjal kallaði so partarnar saman aftur og legði fram eitt nýtt semingsuppskot, sum var eitt sindur frægari enn tað fyrra. Meðan Dánjal situr í forstovuni á Parnassinum og bíðar eftir beskeð frá pørtunum, kemur Erlendur út og fer til hús - uttan at geva nøkur beskeð. Hetta var rættiliga løgið. Løtu seinni kemur skrivarin, Jákup í Jákupsstovu, við einum lítlum lepa, har tað stóð ja á, og hann sigur,at hetta gjørdist eitt pinkalítið ja. Tá var hent tað, at Erlendur var blivin niðurstemmaður av nýggju nevndarlimunum, og uppskotið varð samtykt við 4 av 7 atkvøðum. Men Dánjal var líkaglaður við, um tað var eitt stórt ella lítið ja. Fyri hann var tað avgerandi, at tað var eitt ja, tí hetta merkti, at semjan var bjargað og verkfallið var av. Datt niður í flogfarinum í 1970 Í 1970 kom Dánjal út fyri eini dramatiskari hending. Hann var við í flogfarinum, sum datt niður í Mykinesi í Hann minnist alt, sum gekk fyri seg. Tá hann sá moldrokið, helt hann, at teir vóru farnir av breytini. Hann breyt tríggjar geislar, og tað gekk eitt ár, áðrenn hann kom fyri seg aftur. Meðan hann var innlagdur, mátti hann røkja starvið frá sjúkraseingini. Hetta dámdi ikki sjúkrasystrunum. Men hann var einsamallur í starvi, so hetta mátti so vera. Dánjal tosar ikki so nógv um hetta sjálvur. Men í bókini hjá Grækarisi Djurhuus Magnussen, S0S Knúkur, verður meira greitt frá leiklutinum hjá Dánjali. Dánjal endar á vøllinum og følir seg so illa, at hann heldur seg vera við at doyggja. Men tá hann so kemur eftir, at tað er ikki so illa statt kortini, er hann ein tann fremsti at hjálpa teimum, sum vóru verri stødd. Og her kom tað eisini stak væl við, at ein lækni, hóast bert djóralækni, var við flogfarinum. Hann visti jú, hvat medisinið umborð kundi brúkast til. Og hann gav tá fyrstuhjálp, og legði tær neyðturviligu umbindingar, sum hann kundi. Fastur í undirhúsinum Dánjal er altíð komin í Undirhúsið í Vágsbotni, og síðan hann fór frá við eftirløn, er hann komin hagar hvønn dag, sum hann hevur kunnað, at spæla kort og at hugna sær. Men nú liggur ikki so væl fyri við hesum longur. Sjónin er vánalig, og tað sama er við gongulagnum. Nú er Dánjal fluttur av Frúutrøð heim til sonin Jógvan, og húsast hann í kjallaranum. Han letur væl at almennu tænastuni, ið hann heldur vera vælvirkandi. Hann fær regluliga heimahjálp, sum heldur ordan í tingunum. Hon ger døgurða og smyr nátturða. Heimasjúkrasystir er eisini, sum røkir skroypiligheitirnar, og so ringir hon aftur og spyr, um alt er í lagi. Og hjálpitólamiðstøðini letur hann væl at. Aftaná, at tey ikki høvdu sæð ella hoyrt málið á hvørjum øðrum í heili fimm ár , kundu tey bæði Elsa og Dánjal endiliga giftast í Her eru tey giftu á veg niðan á Hellu í brúðleyp. Sum sæst, hevur verið talan um eina víglsu við maner. Her síggja vit alla familjuna um ta tíðina, tey koma til Føroya at vera. Børnini eru frá vinstru: Jógvan, Annika, Høgni og Ata, sum doyði 20 ára gomul. Og hetta er myndin frá gullbrúðleypinum.
7 Nr november 2002 Er tørvur á nøkrum, so verður alt orðnað í stundini. Dánjal og Elsa fingu børnini Annika í 1950, Høgni í 1952 og tvíburarnar Jógvan og Atu í Ata doyði 20 ára gomul. Síðan eru komin 6 abbabørn og 4 langabbabørn. Elsa Hendan frásøgn skal enda við nøkrum orðum um Elsu, og eru tey tikin úr minningargrein, ið grannin, Óluva Húsgarð, hevði í bløðunum, eftir at hon var farin. Elsa var úr Nýggjustovu í Kvívík. 17 ára gomul fór hon til Kirkjubøar at tæna. Síðani var hon hjá Dennu og Kjartan Mohr eina tíð, inntil hon, sum umrøtt, fór til Noregs á háskúla. Óluva skrivar m.a.: Andaliga støðið, ið varð kveikt í barnaheiminum í Kvívík,á háskúla í Noregi, á prestagørðum og á Diakonissestiftelsen í Keypmannahavn, hevur uttan iva birt upp undir tað, sum Elsa á mergjaðum máli hevur skrivað, yrkt, umyrkt og hevur umsett eftir stór sálmaskøld. Sálmur nr. 35 í sálmabókini, Tey siga lívið er ein váðaferð, sum Elsa hevur umsett eftir R. Rørdam, varð sungin í Havnar kirkju, tá kistan varð borin út. Hon hevur yrkt og umsett fleiri aðrar sálmar í sálmabókini. Elsa var eitt sinniligt, fyrigevandi og friðsælt fólk, ið ikki læt seg dríva av tíðarandanum. Lyftið, Elsa gav, tá hon fekk prógvið handað sum sjúkrasystir, var: Trøste, lindre og helbrede.hetta lyfti helt Elsa.Tað kann eg sanna, tá eg við sjúku í heiminum ikki fekk læknahjálp, tí bilar fingu ikki koyrt fyri kava. Tá var vælsignað at hava granna sum Elsu, ið á miðari nátt í stórkava kom til hjálpar. Við sínum sjúkrasystraroyndum dugdi hon at meta um sjúkrastøðuna. Elsa var virkin í Heimavirkinum. Tað var hon, sum kom við uppskoti um, at Føroyskt Heimavirki skuldi venda sær til H. M. Debes um at keypa rættindini til bindibókina, fyri at hon ikki skuldi fara á útlendskar hendur. Harafturat var tað hon, sum gjørdi tær fyrstu og nógvar av uppskriftunum til Føroyskt Bindingarmynstur Bundnaturriklæðið, sum fer at standa sum ein mentunarvarði eftir hana. Sum Óluva nevnir, skrivaði Elsa ein heilan hóp og um alt møguligt. Hon luttók í ritgerðarkappingum hjá Fróðskaparsetrinum, m.a. um brúðleypssiðir, og fekk hon eisini her virðisløn. Hon var eisini sera áhugað í ætt,og hetta hevur hon eisini skrivað um. Tað er eingin ivi um, at Elsa var ein merkiskvinna. Tað kann sigast um tey bæði! Vit takka fyri samrøðuna og ynskja Dánjali og hansara alt tað besta. Seinastu árini hevur Dánjal havt manga hugnaliga løtu í Undirhúsinum. Kvívík umleið Handilin í Nýggjustovu, hagani Elsa er ættað, er húsið nr. 2 frá vinstru fremst á myndini. Eitt sindur um ættina hjá Elsu Elsa, kona Dánjals, hevði ein rættiliga sjáldsaman oldurabba, sum tað kundi verið stuttligt at greitt eitt sindur frá. Hesin var Andrass Hanusarson úr Skúvoy, føddur 2. desember Hann hevur havt ein serligan útlongsul, sum má hava verið eitt sindur sjáldsamt fyri ein bygdardrong tá í tíðini. Í 1817 fær hann loyvi frá fútanum at fara til Noregs, har hann fór við einum hvalastingara. Hann búði á oynni Guldbrandsø og arbeiddi sum uttanbudamaður. Sagt verður eisini,at hann fór við einum skipi, sum royndi at náa Norðpólin. Skipið fór á land, men teir sluppu av aftur í øllum góðum. Hildið verður, at hetta var ein rannsóknarferð hjá onglendinginum W. E. Parry, sum í 1827 royndi at náa til Norðpólin frá Spitsbergen. Men aðrar ábendingar eru tó um, at hendan søgan neyvan er røtt. Men í 1824 er Andrass staddur í Keypmannahavn og kemur til Føroya við sluppini Thorshavn, sum var nýbygd til amtmannin Løbner, sum skuldi brúka skipið til embætisferðir. Og framvegis verður skip av sama navni nýtt til hetta endamál. Andrass kemur aftur til Skúvoyar í Hann fer aftur at sigla í 1828, men kemur aftur til Skúvoyar í Árið eftir fer hann aftur av oynni til Selatraðar at læra jarnsmíð. Hendan ferðingin aftur og fram gevur honum eyknavnið omløber. Í Skúvoy leggur hann ástir saman við Marjun niðri í Stovu, sum stóð til at arva festið. Men hann átti onga jørð, og hetta var nóg mikið til, at hann ikki var dámdur sum versonur. Men ráð vóru fyri tí. Marjun varð send norður til Norðragøtu saman við eini arbeiðskonu. Og væl bar til. Marjun fall fyri soninum í húsinum, Óla Jákupi. Tey giftust og fluttu til Skúvoyar aftur. Hetta var byrjanin til eina sanna innrás til Skúvoyar úr sama húsi. Tilsamans fluttu 5 systkin og eitt dupult systkinabarn úr Lorvík til Skúvoyar, og munnu flestu skúvoyingar vera ættaðir frá teimum. Tann svikni Andrass fór so aftur av landinum og aftur til Noregs. Hann hevði fingið gott eyga á eini gentu í Vágunum, áðrenn hann fór avstað. Tá hann kom aftur, hevði hon bundið seg til ein annan. Hann fór í ringum skørum aftur av oynni, og hann slapp við einum prestaflutningi av Fútakletti til Kvívíkar.Á ferðini opnaði hann seg fyri prestinum Holm. Hesin ræður honum til at fara til Skælings,tí her sat ein ung bóndaeinkja, Súsanna Sørinardóttir, og hon hevði brúk fyri einum dugna manni. Hetta eydnaðist væl og tey giftust í Síða 7 Tann 4. juni 1837 fingu tey tvíburar og vóru tær Ellen Marie og Anne Malene Hansen Guldbrandtsøe, og er eftirnavnið eftir norsku oynni, har Andrass hevði tænt sum ungur. Sagt varð um Andrass, at hann var ein skilamaður.alt, sum hann fór í holt við, vignaðist væl. Men longu í 1839 doyði hann, 46 ára gamal. Navnið er enn til í ættini, og eisini eitt kent skipsnavn, Gamli Andrass, stavar frá honum. Dóttirin, Elin, giftist til Selatraðar við Eliasi Joensen, sum var ættaður av Trøllanesi. Tey áttu tveir synir. Ein langommusonur hennara giftist í 1963 við systkinabarni kongin í Thailandi. Tey fóru tó seinni frá hvørjum øðrum. Anna Malena giftist við Christian Didrik Jensen, Díriks Kristian, ættaður av Stykkinum. Tey fingu 8 børn. Eitt teirra var Jens S. Jensen, pápi Brimnes prest.jens var limur í fyribilsnevndini hjá FF í stovningarárinum Ein annar sonur var Jógvan, sum giftist inn í Nýggjustovu við Atu Mariu, og tóku tey handil og posthús upp eftir foreldur hennara. Tey fingu 10 børn, og eitt av teimum var Elsa.
8 Síða 8 Nr november 2002 Tá "Sigurfari" bjargaði russiskum sjómonnum - deyðum og livandi Vit hava í seinastu bløðunum havt frásagnir frá myndaframsýningini í Oslo, har myndirnar hjá Rógva Johansen frá minniliga túrinum hjá Sigurfarinum í 1982, vórðu føroyski parturin av framsýningini. Vit fara seinni at endurgeva hesar myndir í síni heild. Her fara vit at endurgeva frásøgnina hjá Rógva, soleiðis sum hon er lýst í seinnu bókini hjá Erlingi Poulsen um Bjargingarbrøgd og við einstøkum rættingum hjá Rógva sjálvum. Rógvi Johansen í Vági greiðir frá, at tann 16. februar 1982 stendur rimmar fastur í minni hansara. Hann var 17 ára gamal og á sínum næsta túri við línuskipinum Sigurfarinum úr Klaksvík undir Nýfundlandi, tá ið skipið í ódnarveðri og nógvum ísi miðskeiðis á nátt rakti við eitt russiskt bingjuskip, Mekanic Tarasov, sum var í havsneyð. Skipið lá bakk, so stilt sum tað nú eina ferð ber til at liggja í ódnarveðri. Mikkjal Olsen, ið var skipari á Sigurfarinum, varnaðist eitt stórt útslag á radaranum. Hann sigldi nærri at fáa at vita, hvat tað var. Á radaranum sá hann, at útslagið stóð í stað, og tað er jú rættiliga óvanligt,at stór skip liggja still. Komin nærri sá skiparin, at talan var um stórt russiskt bingjuskip, sum hevði fingið slagsíðu. Vildu bert hava hjálp frá sínum egnu Manningin á Sigurfarinum, sum var 26 mans, Manningin á Sigurfarinum hendan túrin: varð útpurrað, og skjótt varð sjón fyri søgn fyri allar, at rættiliga illa stóð til umborð á russiska skipinum.vit sóu beinanvegin, at skipið fór ikki at klára ódnarveðrið. Av og á sóu vit fólk á dekkinum og brúgvaveingjunum. So við og við duttu bingjur av skipinum í havið. Skiparin rópti á skipið at vita, hvussu vorið var, og um teimum nýttist hjálp, men boðini vóru greið. Teir vildu hava hjálp frá sínum egnu. Russiski skiparin segði, at teir høvdu samband við russiskan trolara. Men hann var fleiri tímar burtur. Hetta var jú tíðin, tá ið Bresnjev sat við valdinum, og landið var væl meira afturlatið enn nú. Umborð á Sigurfarinum kundi manningin einki gera. Skiparin hevði sett seg í samband við kanadisku bjargingartænastuna, sum setti kósina ímóti skipinum beinanvegin, og tyrla var eisini á veg út. Vit hildu okkum so tætt at russiska skipinum, sum Rógvi Johansen til bar, tí vit sóu, hvussu stórari neyð tað var í, og eina ferð komu vit so nær, at vit vóru um at koma í trupulleikar. Tað var líkasum, at skipið varð sogið inn at bingjuskipinum, men tíbetur eydnaðist okkum at sleppa burtur aftur. Sum fráleið, duttu fleiri bingjur av skipinum. Lupu á sjógv Saman við bingjunum fóru bjargingarbátarnir í havið. Hví teir sleptu bátunum í havi, veit eg ikki. Skipið legði seg meir og meir á liðina, og tað fór at søkka framman. Tá sóu vit, at lív kom í fólk umborð, og fleiri lupu á sjógv. Øll uttan skiparin, sum vit framvegis hoyrdu tosa í telefonini á russiskum. Hvønn hann tosaði við, veit eg ikki. Hann brúkti sína síðstu orku at tosa í telefon, til skipið fór undir. Rógvi minnist týðiliga, tá ið skipið fór undir. Fyrst fór tað við gronini heilt undir, so knappliga kom tað undan aftur, akkurát sum ein proppur, ella sum eg ímyndi mær, at Titanic fór. Manningin á bingjuskipinum var farin í bjargingarvestar, sum høvdu ljós fest á økslini. Veðrið var framvegis ógvuliga ringt. Men tað var bara eitt at gera, og tað var at fáa neyðars russisku manningina umborð. Sigurfari var als ikki útgjørt til at bjarga fólki. Einasti møguleiki, vit høvdu, var dragiholið, har vit tóku línuna inn. Tað var eisini avmarkað, hvussu nógvir av manningini hjá okkum kundu standa í dragiholinum. Vit sigldu so tætt at monnunum í sjónum, sum til bar.ringt er at draga vátar menn innanborða, ikki minst, tá ið menn eru ræðsluslignir, men eitt, sum gjørdi tað enn verri, var, at russararnir høvdu bundið seg saman, fimm og fimm.tí høvdu vit eitt bunti av fólki og máttu tí skera hvønn einstakan leysan at taka teir inn. Setti sítt egna lív í vága Dragiholið á línuskipum 1. rað frá vinstru: Mikkjal Olsen...skipari...Klaksvík Hans Sofus Joensen...dekkari...Nólsoy Palli Poulsen...dekkari...Klaksvík Sólarin Isaksen...2. meistari...klaksvík Óli Olsen...1. stýrimaður...klaksvík Árni Magnussen...dekkari...Haraldsund Heri Olsen...dekkari...Klaksvík Sonni Vitalis...dekkari...Klaksvík 2. rað frá vinstru: Óli Hans Johannesen...dekkari...Klaksvík Jacob Mathias Petersen...1. meistari...klaksvík Villy Joensen...dekkari...Nólsoy Ingvi Ragnarsson...dekkari...Klaksvík Jaspur Hjelm...kokkur...Viðareiði Árni á Dul...dekkari...Tórshavn Poul Sofus Eysturdal...dekkari...Klaksvík Ivan Thorgeirsson...dekkari...Klaksvík 3. rað frá vinstru: Heðin Vágstún...2. stýrimaður...klaksvík Janus Sørensen...messur...Viðareiði Kjartan Petersen...dekkari...Norðdepli Rógvi Johansen...dekkari...Vágur Johan Joensen...dekkari...Saltangará Óli Martin Christiansen...dekkari...Klaksvík Heini Gregersen...dekkari...Klaksvík Ronny Rasmussen...dekkari...Klaksvík Hesir báðir eru ikki við á myndini: Jónsvein Borgardal...dekkari...Sandvík Janus Tórarenni...dekkari...Skúvoy
9 Nr november 2002 Síða 9 Øll manningin á Sigurfarinum fekk heiðursmerki og heiðursbræv frá ovastu sovjettini sum viðurkenning fyri bjargingina. er í stýriborðssíðu, og tí bar bara til at fáa fólk innanborða teirri megin. Í bakborðssíðu lógu fleiri av sjófólkunum og róptu um hjálp. Men har var einki at gera, tí tað var so høgt av bátadekkinum niður í havið. Tá gjørdu nakrir av manningini, Heri Olsen úr Klaksvík var ein, ikki mætari enn at krøkja seg í lúnningina uttanborða í stýriborðssíðu. Teir settu sítt egna lív í vanda og fingu bjargað einum. Tað eydnaðist manningini á Sigurfarinum at bjarga 19 sjófólkum umborð. Við Mekanic Tarasov var manningin 37, av teimum tvær kvinnur. Av teimum, ið vórðu bjargað, doyðu 14. Báðar kvinnurnar lótu lív, onnur teirra varð ongantíð funnin. Ein teirra, sum kom umborð á lívi, men doyði løtu seinni á messugólvinum, var ein ungur maður, sum fylti 21 ár hendan dagin. Tað hevur verið so mikið kalt í sjónum, fleiri kuldastig vóru, at teir høvdu ikki nakran møguleika at koma undan. Hvussu leingi teir lógu í sjónum, minnist eg ikki, men tað kendist ógvuliga leingi. Hini sóu vit ongantíð, men vit frættu, at russiski trolarin, sum Mekanic Tarasov hevði samband við, kom fram á fimm lík. Skiparin fór til botns við skipinum. Lík alla staðni Um borð á Sigurfarinum lógu lík alla staðni. Teir, sum vóru á lívi, vóru ógvuliga illa fyri. Vóru ræðuliga kaldir og skelkaðir. Vit gjørdu alt at fáa lív í teir aftur, fingu teimum turr klæði, gníggjaðu hita í teir og góvu teimum heita súpan. Tað hevur jú verið ræðuligt hjá teimum at sæð vinir og starvsfelagar liggja lík alla staðni, men vit royndu at spara teir fyri tað, og máttu tí goyma líkini ymsa staðni. Minnist eina ferðina messudrongurin skuldi eftir eplum har frammi í skipinum. Eg hevði verið messudrongur á fyrsta túrinum, og tí bað hann meg koma við sær eftir eplunum. Vit máttu gleiva uppum fleiri lík at sleppa fram at eplunum. Hálvt annað samdøgur eftir, at russiska bingjuskipið sakk, kom kanadiska bjargingartænastan fram. Tá var ódnin avhæsað, og tey 14 líkini og teir fimm, sum vóru á lívi, vórðu fluttir yvir á kanadiska skipið í gummibáti. Gott veður var í tríggjar tímar, og tá ið tann seinasti var fluttur umborð á kanadiska skipið, herjaði illveðrið á aftur. Hart hjá øllum Gerandisdagurin byrjaði so aftur umborð á Sigurfarinum, sum helt fram við fiskiskapinum. Rógvi sigur, at tað var hart hjá teimum øllum. Nú høvdu vit allir fingið tilboð um kreppuhjálp, men so var ikki tá. Hinvegin tosaðu vit nógv umborð um, hvat var hent, og allir høvdu tamarhald á støðuni. Ræðuliga hendingin varð als ikki tagd burtur. Hevði skiparin á russiska skipinum ikki sýtt fyri at taka ímóti hjálp, vænti eg, at vit høvdu kunnað bjargað nógv fleiri av manningini á lívi. Russiska samfelagið var jú ógvuliga afturlatið tá. Nú kunnu vit ikki ímynda okkum, at tað sama hevði hent, men hinvegin er ein feril eftir frá teirri tíðini. Vit minnast jú, tá ið kavbáturin Kursk fór, og russar sýttu at taka ímóti hjálp. Á norðoyastevnu í 1982 legði Sigurfari at bryggju í Klaksvík. Á bryggjuni var stúgvandi fult av fólki, hornorkestrið spældi, og røður vórðu hildnar. Frá Klaksvíkar kommunu fekk manningin heiðursbræv. Seinni kom heiðursbræv frá russisku sendistovuni í Danmark. Heiðursbrævið og heiðursmerkið til hvønn einstakan kom frá ovastu sovjettini. Hetta var ein viðurkenning fyri bjargingina, sum russar lata uttanlands og innanlands. Heiðursbrævið ljóðar soleiðis í danskari týðing: Uddrag af forordningen for medaljen For redning af druknende. (Vedtaget af USSR's Øverste Sovjets Præsidium ved forordning af 16. februar 1957.) Med medaljen For redning af druknende belønnes redningstjenestens arbejdere og andre USSRborgere, samt ligeledes udlændinge for udvist vovemod, tapperhed og selvopofrelse ved redning af mennesker til vands, for stor årvågenhed og snarrådighed hvorved ulykkelige hændelser med mennesker til vands blev forebygget, samt ligeledes for forbilleder for redningstjenestens organisation. Medaljen For redning af druknende bæres på venstre side af brystet, ved bæring af USSR-ordener og andre medaljer anbringes den efter Arbejdsudmærkelsesmedaljen. Medaljen For redning af druknende overgives efter den belønnedes død til dennes familie til opbevaring som minde. Statsordensvæsenet 1972 Bekræftelse Johansen, Rógvi er ved USSR's Øverste Sovjets Præsidiums forordning af den 11. maj 1982 blevet udmærket med medaljen For redning af druknende. Slíkt heiðursbræv fingu allir, sum vóru við Sigurfarinum. At uppliva ein slíkan lagnutúr seytjan ára gamal festir seg fast og varandi í minnið. Tað var ein ógvuliga óhugnaligur og ræðuligur túrur hjá okkum við Sigurfarinum, men nógv ræðuligari hjá russum. Eg hugsi ikki hvønn dag um hendan túrin,men av og á og hvørja ferð eg hitti onkran av manningini, sum var við, kemur prátið inn á hetta. Tað er syrgiligt, hvørja ferð at hugsa um, men eg meini ikki, at eg havi fingið mein av hesum. Heldur hinvegin haldi eg, at eg eri vorðin sálarliga sterkari. Eg havi havt gagn av tí sum súkklari.tað krevur nógv sálarliga at vera á odda í einari ítróttagrein. Eftir minniliga túrin á vetri í 1982 var Rógvi Johansen fleiri túrar við Sigurfarinum. Í 1984 fór hann av og við trolara. Rógvi lærir til myndamann í Århus. Hugtiknir gestir á framsýningini í Noregi, sum varð umrødd í seinasta blaði.
10 Síða 10 Nr november 2002 "Vón" í krígssigling, árini Sigurd R. F. Simonsen sigur frá - 4. partur Sigurd og Martha á 70 ára føðingardegi Sigurdar í Vón er enn í Djúpuvík í Íslandi, einari lítlari bygd á Suðurlandinum, í samband við sildafiskiskap, her koma teir í samband við manningina á farinum Selós Men so einaferð komu teir við bátinum, og so fekk manningin á Selós nógv agn frá okkum. Selós var ein góð slupp men heldur lítil. Skiparin á Selós spyr, um vit á Vón høvdu kunnað tikið fiskin hjá teimum við heim. Hesum játtaði eg, og manningin á Vón hjálpti teimum at fáa fiskin umborð til okkara. Eg minnist kokkin hjá honum, sum var fuglfirðingur, hann var nevndur Dánjal Jákup - ein óføra raskur maður - hann var ikki einans ein framúrskarandi kokkur, men tók eisini eina hond í, tá menn skuldu ríva um. Sonur Dánjal Jákup, Hjalmar, sigldi eisini við mær í nógv ár. Jóan Jacob Simonsen ( ) var næstyngstur av brøðrunum hjá Sigurdi. Jóan Jacob var skipari umborð á skonnartini Sólarris, tá Sigurd var við har. Jóan Jacob var eisini við "Vón" krígsárini. Tá Sigurd var heima, plagdi Jóan Jacob onkuntíð at føra "Vón". Jóan Jacob var løgtingsmaður fyri Sjálvstýrisflokkin, árini Spældu fótbólt Ein sunnudag, sum vit liggja har í Djúpuvík, koma íslendingar umborð og bjóða okkum av at spæla fótbólt. Eg segði: Tit vága tykkum at bjóða okkum av at spæla fótbólt ímóti tykkum! Talan var bæði um íslendskar sjómenn og menn, sum arbeiddu á fiskavirkinum. Nógvir trolarar lógu inni, og teir høvdu so samlað eitt lið við teimum frægastu monnunum. Vit tóku av avbjóðingini. Eg vildi hava ein, sum æt Otto at vera back á okkara liði. Jóan Jacob, bróðir, var eisini ein framúrskarandi fótbóltsspælari, hann var centre-forward (Jóan Jacob Simonsen leikti við meðaldeildini hjá SÍF, líka til hann var langt yvir 50 ára aldur!). Vit vunnu 4-0, og minnist meg rætt, so skeyt Jóan Jacob, bróðir, øll málini. Íslendingar sluppu ikki aftur um verjuna hjá okkum. Vøllurin, vit leiktu á, var heilt góður, tá vit hugsa um, at Djúpuvík til tað var ein fjarskotin lítil bygd. Men tað stuttliga í hesum er, tá vit royndu at fáa hendan Otto á liðið at vera back saman við mær - vit komu at kenna Otto, tá vit bøttu nótina.ta einu ferðina var so illa skrætt hjá okkum, og tað gekk stak illa í hond hjá okkum uppá allar mátar. Tá sigi eg við trolbassan, at vit skuldu leggja nótina í land og strekkja hana yvir fótbóltsvøllin, tí tað var kýsi í nótini. Hann hyggur uppá meg: Hvat heldur tú Jón, gamli, (stjórin í Djúpuvík) fer at siga til tað? Eg svaraði bert: Jón, gamla, skal Jóan Jacob skeyt øll 4 málini, tá føroyskir sjómenn vunnu 4-0 á íslendskum sjómonnum og arbeiðsmonnum úr Djúpuvík.Jóan Jacob var tiltikin ítróttarmaður, leikti við SÍF til hann var yvir 50 ár, og var ein av stovnarunum av hondbóltsfelagnum Sóljuni í Sandavági. eg nokk taka mær av! Trolbassurin var óttafullur um, at hetta fór at falla í ringa jørð hjá íslendingum.tá vit so høvdu breitt nótina út, sóu vit, at tað var ein kýsi upp á 30 favnar í nótini. Og ikki var tað altíð lætt at manurera við hesum stóru nótunum. Droymdi ófrættakendan dreym! So er tað, at fótbóltsdysturin stendur fyri durunum, men eg havi stórar trupulleikar við at yvirtala henda vælsignaða Otto at koma við á liðið hjá okkum. Eg segði við hann, at hann mátti vera við, men nei, tað vildi hann ikki. Tá tók Sámal í Lambanum meg til síðis og sigur: Sigurd! Otto hevur droymt ein ófrættakendan dreym! Tá sigi eg so við Otto: Otto! Hevur tú droymt ófrættakendan dreym? Men Otto ønti mær ikki aftur. Vit lovaðu Otto, at vóru vanlukkur okkum fyri, meðan vit leiktu dystin, so skuldi tann ófrættakendi bøta fyri hetta, tá vit komu aftur til Føroya! Viðkomandi skuldi fáa tað, um nakað ófrættakent hendi okkum. Nú er tað, at dysturin skal í gongd, og eg sigi við kokkin, at hann skuldi bíða við døgurðanum, inntil vit vóru lidnir við dystin. Hetta fyri at vit ikki skuldu vera tyngdir av døgurðanum. Og sum fyrr sagt, so gekk væl, og tá vit fóru at skaffa, var av fagrasta veðri, har var ikki ein ond í luftini. Knappiligt ódnarveður Meðan vit sita og skaffa, gerist eg heilt skelkaður: Hvat er tað eg hoyri, er hetta ikki vindur? Jú, vindur var tað, eg loypi so upp á dekkið, eg var langt frá liðugur við súpanina. Nú var tað so nógvur vindur, at vit máttu gera skjótt av og loysa skipið. Vit lógu illa har í Djúpuvík, vit lógu ytst við eina lítla brúgv. Tá høvdu vit lastað tað mesta, sum skuldi umborð, tó var okkurt smávegis eftir frá reiðaríinum Allianse, sum eisini skuldi umborð. Eg biði teir gera skjótt av og koma upp og loysa beinanvegin. Tá stóð monnunum greitt, at ófrættakendi dreymurin, Otto hevði havt, var vorðin veruleiki. Vit sigla so yvirum, men Reykjafjørðurin er ein so merkisverdur fjørður; har er einki undirlendi, og síðirnar eru brattar, tað er bládýpi heilt close í land. Vit ankra so einar tvær ella tríggjar ferðir, men hvat? Vit drivu líka skjótt, so hetta var vónleyst. Umborð høvdu vit tvey stokk-akker frammi á bakkanum. So vit at stríðast við at rigga stokkakkerið til við 15 favna ketu, og so veiara uppí! So sigi eg við manningina: Tá eg gevi boðini, so skulu tit lata bæði akkerini fara - samstundis! Og eg setti spakuliga inn ímóti, og bæði akkerini á bláman, tá fingu vit Vón hefta so mikið, at vit lógu. Motorurin steðgaði Hesa náttina steðgaði motorurin, og ikki skilji eg, hví so var. Ófriður var á mær, eg vakti flestu tímarnar í samdøgrinum, so eg var við í næstan øllum, sum gekk fyri seg. Nú hoyri eg knappliga, at róðrið liggur og sleingir aftur og fram! Og samstundis var motorurin steðgaður.eg hevði júst tá hvílt meg nakrar tímar, og tá eg tørnaði inn, gekk motorurin. Har var stutt yvirum, ikki breiðari tvørturum enn úti á Pállinum her í Fuglafirði - ein góðan fjórðing, ikki meir! Eg loypi avstað og upp á dekkið.tveir av manningini áttu at halda vakt tá.eg fór fram á bakkan beinanvegin, men har var eingin maður. Eg rópi so niður gjøgnum luftventilin: Hvør hevur vakt?, men nú var onkur misskiljing hend, tí hesir báðir, sum áttu at hava vakt, høvdu roynt at purra kokkin út og vóru so tørnaðir inn. Men kokkurin var ikki komin upp, og hevði tí ikki purrað
11 Nr november 2002 Síða 11 nakran út! Teir báðir, sum áttu at hava vakt, komu grøvandi upp, men tá hevði eg purrað meistaran út og givið honum boð um at starta motorin. Hetta bleiv so gjørt beinanvegin, og síðani fór eg upp á brúnna. Tá høvdu vit nærum rent á land, men tað var eitt, sum bjargaði okkum, og tað var, at vindurin var blivin burtur við hitt landið, og bakkslátturin av sjónum gjørdi, at vit ikki fóru á land. Annars høvdu vit rent so loðandi á land. Og akkerini hingu niðurfyri, um so ikki tey tóku botn. Hesar tímarnar vóru vit riknir tvørtur um fjørðin. Tað er ræðuligt at hugsa sær, at allir 14 mennirnir - sovandi - høvdu latið Vón rikið á land! Og tá var ikki frítt, at eg var óður. Eg gav monnunum ein ordiligan uppsang, so teir ikki gloymdu tað aftur í lívinum.tað er ikki frítt, at eg mangan havi glósað teir um hesa hendingana. Dámdi væl sildafiskiskap Tá veðrið so batnaði, fóru vit norður um Kappan, og fóru niðureftir eftir Vesturlandinum. Hóast vandastøðurnar vit tíðum vóru í, so má eg siga, at mær líkaði ógvuliga væl at fiska sild; satt at siga hevur tað verið tann fiskiskapurin, mær hevur líkað best. Og aloftast gekk eftir vild og tað eydnaðist bara framúr væl. Eg má siga sum er, at sildafiskiskapurin royndist okkum góður. Væl líkaði mær at fáast við hendan fiskiskap. Jacobina ( ), systur Sigurds og maðurin Tummas (í Gerðinum) Gudmundsen ( ), sum var bestimaður hjá Sigurdi umborð á Vón. Vunnu hvør øðrum neisur! Viðhvørt kundi eisini verða stuttligar løtur. Ta einu ferðina, vit skuldu seta - vit høvdu ein rættiliga fittan stima - tá kemur ein íslendskur bátur, ið gekk líka skjótt sum Vón. Hesin var bygdur á Akureyri. Tá vit skulu seta, seta menninir á íslendska bátinum inni í nótini hjá okkum. Tá segði eg við meg sjálvan: Um tað eina ferð liggur fyri, so skal eg lumpa teir afturfyri hetta her!. Eg stóð sum kánus og mátti draga nótina inn aftur. Men nakað seinni bera vit aftur eyga við hendan bátin við Grimsoynna. Tað vóru bara vit báðir á teimum leiðunum tá; íslendski báturin var á somu stødd sum Vón. Vit leita eftir sild har við Grimsoynna, og bera so eyga við ein stima.vit seta fullspeed á kassan, men nú kemur hesin íslendski báturin mótsetta vegin - ella vinkulrætt inn á okkum. Eg biði hinar vera klárar at fara í bátarnar og halda seg á síðuni. Allir lupu so í bátarnar, og eg seinastur! Bert ein maður bleiv eftir á skipinum, og tað var Sofus. Men nú síggja vit, at íslendski báturin er byrjaður at seta, hann hevði sett nokk so langt. Eg hugsaði, at eg skuldi bara lata hann seta og so fara inn í ringin hjá honum. Vit fóru so eisini at seta! Eg bað mennirnar rógva alt tað, teir vóru mentir, og vit fingu stiman inni í nótini hjá honum. Tá bannaði íslendski skiparin alt ilt yvir føroyingar. Anskoðan ljóðaði frá hvørjum manni umborð á íslendska bátinum. Eg legði mínum monnum eina við, at munnar okkara ikki skuldu tala eittans orð, men Petur Henzar, bróðir, byrjaði at brumma um, hví eg ikki svaraði honum aftur. Eg segði: Nei, vit skulu ikki tala eitt orð!. Nú byrjaðu íslendingarnir at kasta eftir okkum, grót, skeklar og ymist annað endaði í nótini hjá okkum. Men hvussu var og ikki, vit fingu allan tann stóra stiman, eini 500 mál, og teir fingu einki. Hann rópti yvir telefonina, men eg legði eina við, at vit skuldu ikki svara eitt orð. Hann hevði longu gloymt, at hann hevði gjørt júst tað sama ímóti okkum.tó var tað ein lítil stimi, hann hevði tikið frá okkum. Hesin vit fingu her var væl størri! Keypa fisk um heystið! Hetta heystið fóru vit so aftur at keypa fisk. Eg fór so ikki við sjálvur. Eg haldi, at Jóan Jacob førdi Vón hesa tíðina. Væl gekk og Vón seldi altíð væl niðri í Aberdeen. Vit fingu ongantíð fisk kolldømdan. Leigusáttmálin var soleiðis háttaður, at eg hevði einki við hvørki skip ella manning at gera hesa tíðina, sjálvur fekk eg eina ávísa upphædd um mánaðin fyri at leiga skipið út. Tað gav góðar pengar at selja ísfisk niðri í Aberdeen, men tað gav ikki nær námind so nógvar pengar, sum tað gav at fiska.vit fingu altíð góðan fisk, tá vit vóru í fiskiskapi, tað vóru onkrir túrar, har vit fingu upp í skipið eftir 3-4 samdøgrum. Tað vóru, sum vitiligt er, væl færri menn umborð á Vón, og tí fingu teir væl meira í sín part, enn allir teir mongu menninir, sum t.d. vóru við til at manna trolararnar. Tá menninir komu upp aftur til Føroya, skrivaði eg ein kekk til hvønn mannin! So vit kunnu siga, at tað gekk framúrskarandi væl. Fuglafjørður slapp væl! Fuglafjørður slapp væl undir krígnum, her bleiv lítið bumbað. Her var kanska ikki so nógv, sum týskarnir løgdu í at bumba. Eingin verulig bryggja var tá, bert ein lítil træbrúgv, har sum vit kundu leggja at. Hendan træbrúgvin bleiv brúkt líka fram til Í 3 ár leigaði eg eik frá S. P. Petersen fyri at leggja oman eftir Stórubrúgv fyri at fáa fiskin upp á land. Hetta kom eisini væl við fyrstu árini aftaná, at kríggið var liðugt. Sóu týskan flúgvara! Tíðliga í 1943 fóru vit til Íslands. Sigast má, at 1943 gjørdist eitt rokár bæði til fisk, og til pengar! Vit sigldu alla tíðina. Av Guds náði blivu vit spardir fyri teir vandar, kríggið hevði við sær. Vit sóu nógv ófrættakent, men sjálvir blivu vit ikki raktir av nøkrum. Eina ferð sóu vit ein flúgvara. Tað var fínasta veður, vit mundu tá hava einar 90 fjórðingar eftir í Mykines. Eg sat akkurát og skaffaði døgurða,tá kemur róp í,at teir síggja ein týskan flúgvara! Eg leyp upp á dekkið og inn í bestikkhúsið, har eg rópti hart til Harran, so allir hoyrdu, og bað hann verja okkum! Tað var ikki smávegis hesin flúgvarin var stórur, og eg sá bumburnar, ið hann hevði fest fastar í skrokkin við mínum beru eygum, so lágt fleyg hann. Eg snaraði hart á stýriborð, og væl mól hon Vón, og samstundis bað eg til Harran. Eg hevði tá biðið alla manningina fara niðurundir, tí eg roknaði við, at hann fór at skjóta eftir stýrhúsinum. Men eisini hesa ferðina blivu vit varðveittir frá einum ræðuleika.vit vóru einasta skip í Føroyum, sum einki bumbuskýli hevði undir krígnum. Vit litu okkum bert á Harran. Øll hini føroysku skipini høvdu klætt stýrhúsið og stýrhústakið. Við krígsbyrjan fingu vit mest sum ordrar um at klæða stýrhúsið. Vit fóru so í holt við at stoypa rundanum. Sjálvur hevði eg ringan hug til tað! Komnir í helvt við at stoypa stýrhúsið, legði eg meg til hvíldar. Hesa náttina droymdi eg ein so ringan dreym, at eg kendi hetta sum eitt tekin, og tíðliga morgunin eftir bað eg menninar koma við mær og bróta alt tað stoypta niður aftur. Eitt orð úr Bíbliuni kom til mín, sum eg sat og las, og hetta orðið kom eisini til mín í dreyminum. Hetta var eitt skriftstað úr Sálmunum. Vit fóru umborð aftur, men tá hildu flest allir, at eg var púra vitleysur at gera so.tá mátti eg siga sum Símun á Polo, at tað var bara ein skipara umborð, og komu teir ikki við at bróta tað stoypta niður, so mátti eg biða aðrar menn! 1943 royndist eisini væl Vit vóru einar 8 túrar til ísfisk í túrar á Suðurlandinum og 4 túrar á Norðurlandinum. So fóru vit á sild, og har gjørdu vit eisini eitt gott ár. Minnist meg rætt fingu vit mál av sild hetta árið. Sjálvur var eg bassur og fekk soleiðis nógv burturúr. Um heystið aftur fór Vón at sigla fisk niður til Aberdeen. Hetta heystið var eg heldur ikki við, tí húsini hjá okkum blivu gjørd liðug. Vón fekk tvær premiur hetta árið fyri at vera besta skip; eina á Ingólfsfjørðinum og eina á Reykjafjørðinum. Eg fekk loyvi at fara í rættina hjá einum íslendskum bónda og velja mær tey bæði lombini burturúr, sum mær dámdi best. Hesar vóru premiurnar, vit á Vón fingu, fyri at vera besta skipið. Vit fóru yvir á Engilshöfd, sigldu síðani 3 fjórðingar úr Engilshöfd, og so smekkaði eg eina boyu niður. Eg hevði altíð tvær boyur við. Mær dámdi so væl at brúka boyu, tí tað var so gott og trygt at meta seg eftir, at toga frá og toga til! Vit hálaðu so altíð aftur við boyuna, og har við Engilshöfd er góður botnur, tá tú ert kunnigur við hesa leiðina. Men harafturímóti ringur, um tú ert ókunnigur bretsk pund! Júst hetta árið, tá høvdu vit gjørt ein rimmartúr, eingin fiskur var á marknaðinum í Aberdeen, og vit høvdu selt fyri bretsk pund (pundið var tá 22,40 kr.), og sum áður sagt, so høvdu vit tann fyrimunin umborð á Vón, at hon gekk so skjótt. Vit fóru ongantíð undir 8-9 míl. Tað skuldi vera ódnarveður, um vit skuldu fara niður um 8 míl. Vit forvunnu kr.hendan túrin, og útreiðslurnar lógu um tær kr.,og sovorðið sum tollur var mest sum ókent tá. Siður á sluppunum og skonnartunum tá var, at skiparin fekk upp í 10 manningarpartar, men um borð á Vón fekk eg 3 manningarpartar. Bestimaðurin og fyrsti meistarin fingu 11%, annar stýrimaður og annar meistari fingu 9%. Framhald í næsta blaði
12 Síða 12 Nr november 2002 Lógin um barsilsskipan Fiskimannafelagið tekur undur við ætlaða broyting - men við treytum Føroya Fiskimannafelag og Føroya Reiðarafelag góðkenna ikki longur viðferðina av eygleiðarum Tað er viðurkent av teimum flestu, at nýggja barsilsskipanin er eitt stórt framstig. At hon er so snildisliga fíggjað av ALS-gjaldinum, er so ein onnur søk. Høvuðsinnihaldið í lógini er: Kvinnan fær barsilspengar upp til 4 vikur undan føðing og 24 vikur aftaná.av hesum kunnu tær síðstu 10 vikurnar flytast til mannin. Pápin fær samsýning fyri 2 vikur. Hetta merkir, at ein pápi kann fáa barsilsveiting í upp til 12 vikur tilsamans. Grundarlagið fyri veitingini er inntøkurnar seinastu 12 mánaðirnar, tó hægst kr um mánaðin, og grundarlagið er teir 6 bestu mánaðirnir í tíðarskeiðnum. Maðurin fær goldið eftir egnari inntøku, eisini um hann yvirtekur vikur frá konuni. Skipanini verður fíggjað við ½% av inntøkuni, helvt um helvt frá arbeiðsgevara og løntakara. Upphæddin verður reelt tikin av verandi inngjaldi til ALS. Seinni heur tað víst seg, at skipanin við, at grundarlagið fyri veitingini er lønin fyri teir bestu 6 av teimum seinastu 12 mánaðunum í staðin fyri miðaltaliðnum, kostar landskassanunm meira enn mett. Tí hevur landsstýrismaðurin á økinum ætlanir um at leggja fyri tingið uppskot um at fara aftur til upprunaorðingina. Samstundis skal heimild fáast fyri at leingja farloyvið til eitt ár, men fyribils uttan lønarendurgjald. Hetta uppskot er sent viðkomandi feløgum til ummælis. Taka undir men við treytum Føroya Fiskimannafelag hevur viðgjørt lógaruppskotið um broytingar í lógini um barsilsskipan. Okkara støða er, at vit kunnu takað undir við uppskotinum treytað av, at tann spardi peningurin kemur skipanini til góðar. Hetta skal lutvíst henda við, at tey, sum í løtuni ikki fáa ágóða av skipanini vegna manglandi inntøkugrundarlag, skulu fáa somu sømdir sum hini. Og lutvíst skal spardi peningurin nýtast til at fíggja tað longda tíðarskeiðið, sum liggur í uppskotinum. Vit duga nevniliga illa at síggja logikkin í at geva eina slíka heimild, samstundis sum verandi skipan skal skerjast fyri at spara pening á fíggjarlógini. Bæði foreldrini skulu hava farloyvi í senn Vit hava eisini eitt annað uppskot til broytingar. Fiskimenn halda tað vera sera stirvið, at ikki bæði foreldrini kunnu hava hava farloyvi í senn í hvussu er ein part av skeiðinum. Og tað er eisini ringt at síggja, hví ein slík avmarking skal vera, um tað ikki heur fíggjarligan týdning fyri skipanina. Vit vilja tískil mæla til, at lógin verður broytt samsvarandi hesum sjónarmiðum. ALS má takast upp í stundini Fiskimenn mugu sleppa úr støðuni, har teir bert gjalda inn og ikki fáa úr skipanini Føroya Fiskimannafelag og Føroya Reiðarafelag hava viðgjørt spurningin um eygleiðarar, ið fleiri ferðir er umrøddur her í blaðnum. Feløgini eru samd um, at tey ikki kunnu bjóða fiskimonnum ta óvirðiligu viðferð, sum Fiskimálaráðið gevur teimum. Nevniliga at nokta monnum, ið átaka sær eina uppgávu fyri ráðið tann grundleggjandi rættin til sjúkraviðbót, sum øll onnur í samfelagnum hava. Og tað enntá við teirri grundgeving, at viðkomandi hevur átikið sær eina uppgávu fyri tað almenna. Hevði viðkomandi noktað fyri hesum, hevði hann ongan trupulleika havt. Hetta er so langt úti, at eingin skilir,at slíkt kann fara fram í einum samfelagi, ið ger krav uppá at vera skipað. Men feløgini halda, at nú skal tað vera nóg mikið. Tey sendu tískil tann 25. oktober soljóðandi bræv til Fiskimálaráðið: Viðvíkjandi sjúkraviðbót hjá eygleiðarum Víst verður til henda trupulleika, sum Fiskimálaráðið má roknast at vera væl kunnað um, ikki minst tí sakarmál er móti stýrinum um hetta mál. Feløgini bæði er samd um, at tað ber ikki til at seta menn í eina so vanæriliga og ótrygga støðu, sum her er talan um. Eftir okkara meting er ikki minsta løgfrøðisliga grundarlag fyri at sýta hesum monnum sjúkraviðbót. Í hvussu er, so eru feløgini ikki kunnað um nakað slíkt grundarlag. Og sjálvt um eitt slíkt grundarlag skuldi verið, so skuldi tað ligið á Fiskimálaráðnum at fingið eina loysn á málinum, tá tað jú er tænastan hjá monnunum hjá tykkum, sum hevur sett teir í eina slíka støðu. Feløgini eru samd um, at fyri at kunna halda áfram við at hava eygleiðarar umborð, er neyðugt at fáa málið um sjúkraviðbót avgreitt ikki seinni enn seinast í komandi viku. Kann tað gagna málinum, og um áhugi er fyri tí, eru vit til reiðar at koma á fund at greiða nærri frá. Bjarni Djurholm, landsstýrismaður í vinnumálum Fiskimenn mugu sleppa úr støðuni, har teir bert gjalda inn og ikki fáa úr skipanini. Saman við ummælinum av lógini um barsilsskipan heitti Fiskimannafelagið eisini á Vinnumálaráðið um at taka ALS málið upp. Sum kunnugt skal ALS skipanin endurskoðast samb. samgongugrundarlagnum hjá nýskipaðu samgonguni, og vit fara at mæla til, at hetta arbeiðið byrjar sum skjótast. Tað er ikki nakað dulsmál, at fiskimenn eru sera illa nøgdir við verandi skipan. Teir føla tað, sum at teir bert gjalda inn,meðan allar møguligar forðingar eru fyri, at teir skulu fáa út, tá teir hava tørv fyri tí. Vit hava lýst okkara sjónarmið í hvørjari ársfrágreiðing, og vístu vit til tað, sum vit førdu fram um hetta mál í seinastu ársfrágreiðing. Í samband við málið hjá Føroya Skipara- og Navigatørfelag, sum hevði vunnið eitt sakarmál um nær fiskimenn kundu roknast fyri at vera arbeiðsleysir, og sum ALS hevði kært, søgdu vit: Skuldu havt lurtað eftir feløgunum heldur enn at kært! ALS hevur kært málið til landsrættin, har dómur ikki er fallin enn. Men ALS skuldi, heldur enn at kært, roynt at funnið eina rímiliga skipan fyri fiskimenn, sum kann taka hædd fyri teimum viðurskiftum hjá teimum, sum bróta av við viðurskiftini hjá starvsfólki. Og her kann verða víst til uppskotið hjá FF, sum stutt sigur, at fiskimenn kunnu koma undir ALS, tá: 1. skip av eini ella aðrari orsøk liggur meira enn ein mánað, 2. og miðal dagatalið hjá manningini umborð hevur verið minni enn 227 seinastu 12 mánaðirnar. Orsøkin til talið 227 er, at hetta verður roknað sum eitt normalt árligt arbeiðsdagatal hjá fólki á landi. Vit halda hetta uppskotið vera eitt gott grundarlag fyri eini rímiligari skipan fyri fiskimenn.
13 Nr november 2002 Síða 13
14 Síða 14 Nr november 2002 Hvat hendi við bjargaðu russarunum? Hendan myndin varð tikin eftir eitt hugnakvøld í sjómansklubbanum, saman við familjunum. Vit rokna við, at tað kann hava áhuga hjá okkara lesarum at fáa at vita, hvussu tað mundi gangast teimum fimm av manningini, sum yvirlivdu ta syrgiligu vanlukkuna við Mekanik Tarassov. Hetta kunnu skiparin, Mikkjal Olsen, og kona hansara, Hanna Dalsenni, greiða frá. Tey hava meira og minni havt samband við menninar. Tey hittust í fýra ár eftir vanlukkuna. Tá høvdu russisku myndugleikarnir bjóðað Mikkjali Frá vinstru: 3. meistari, Yurd Khapilov, hesin doyði fyri uml. tveimum árum síðani, Mikkjal, 1. meistari, Alexandr Zakharov, stýrimaðurin Viatcheslav Kozhukov og 2. meistari, Alexandr Aksjonov, frammanfyri skrivstovuni hjá BALTIC SHIPPING COMPANY. Andre Shvedov, ein ungur drongur, sum eisini bleiv bjargaður, var ikki heima, tá vit vitjaðu har. við allari familjuni til Moskva og Leningrad, har tey vóru saman við bjargaðu manningini. Tó var ein, sum ikki var heima. Hetta gjørdist ein stór uppliving hjá teimum. Russarar vóru so sera blíðir, og tey vórðu móttikin sum greivar. Vit hava frá Honnu fingu myndir frá hesi ferðini, og halda vit tað vera stuttligt at kunna endurgeva tær nú 20 ár eftir vanlukkuna. Mikkjal og Hanna hava longst hildið samband við Slava, sum var stýrimaður umborð. Í 1990 vóru tey í Italia og vitjaðu Slava og hansara húski. Slava arbeiddi tá í Genova.Vit hava eisini onkra mynd hagani. Annars hevur Hanna, í samband við at 20 ár eru liðin síðani hendingina, arbeitt fyri, at fáa teir bjargaðu russararnar við húski at koma til Føroyar, har báðar manningar kunnu hittast at práta um ta ræðuligu hending, sum bindur teir saman. Tað hevur gingið tungt at fáa hetta í lag, men arbeitt verður framvegis við málinum, og vónandi fer tað tað eisini eydnast. Hetta er ein heilsan til Mikkjal frá 1. meistaranum Alexandur, saman við konuni, dóttrini og soninum. Mikkjal v/fam. saman við stýrimanninum, vanliga nevndur Slava, reiðaranum á Baltica, og tveimum, sum hoyrdu til reiðaríið, eftir eina sera góða máltíð, við øllum tí besta, russara kunnu bjóða.
15 Nr november 2002 Síða 15 Í Russlandi er siður at skála við heiðursmerkinum í glasinum.tað er tað, Mikkjal ger saman við russarunum inni á hotellinum. Meðan vit vóru í Genua, vórðu vit bjóðað umborð á hetta stóra russisaka farmaskipið. Hann, sum hevði verið 1. meistari umborð á MECHANIK TARAS- SOV, Alexandur, sigldi nú við her. Mikkjal og dótturin, Sólva, saman við Slava og Tanju í Rom. Vinstrumegin síggjast Slava og Tanja. Hetta er frá túrinum í Moskva. Mikkjal, Hanna, John, Símun og Sólva
16 Síða 16 Nr november 2002 Minningarhald á Sjómansheiminum Sum vanligt var minningarhald um alt landið hin 1. november, allahalgannadag, sum er minningardagur fyri tey, sum eru farin í sínum starvi á sjónum. Tað ber væl til at siga at "almenna" minningarhaldið, umframt gudstænastuna í Dómkirkjuni, er tað, sum verður hildið á Sjómansheiminum í Havn. Hetta er eisini tað elsta. Byrjað varð við tí, aftaná at "Stella Argus" gekk burtur í Um vit rokna við, at byrjað var við hesum minningarhaldi í 1958, so var haldið í ár nr. 45 í røðini. Minningarhaldið byrjaði sum vanligt kl. 10. Fyrst varð sungin sangurin "Eg sigla man yvir lívsins hav". Síðan talaði Annfinn Kallsberg, løgmaður. Aftaná løgmann varð sangurin "Jesus kæri, før tú meg" sungin, og tá hevði Sonja Klein, prestur, eitt orð. At enda varð sungin sangurin "Jesunavnið aldri bliknar". navn" sungin. Síðan legði løgmaður krans. Fyrr vórðu kransar eisini lagdir vegna stovnar og feløg. Men fyri nøkrum árum síðan varð avrátt, at bert løgmaður skuldi leggja krans, sum so skuldi umboða alt fólkið. Onnur vórðu biðin um at stuðla Hjálpargrunnin fyri Óarbeiðsførar Fiskimenn í staðin, og kemur hesin stuðul eisini væl við, tá býtast skal út til jóla. Aftaná kransaleggingina var bøn og signing, og at enda varð sungin sangurin "Ja, skjótt vil Jesus nú aftur koma". Kl. 20 var so minningargudstænasta, har Hans Eiler Hammer, prestur, talaði. Og aftaná vóru fólk boðin á Sjómansheimið til ein góðan drekkamun, har tað eisini var rættiliga fitt av fólki. Vit hava eina myndafrásøgn frá minningarhaldinum: Sonja Klein, prestur, heldur røðu. Løgmaður heldur røðu. Jeffri Johannesen, stjóri á sjómansheiminum, bjóðar vælkomin. Síðan var farið niðan til minnisvarðan. Har varð fyrst sangurin "Jesu dýrabara Á minningarhaldinum síggjast nógv umboð fyri almennar stovnar og feløg, sum hesa løtuna vilja minnast teir, sum eru farnir. Ein partur av teimum, sum vóru komin saman á Sjómansheiminum. Fremstur er Bjarni Djurholm, landsstýrismaður. Næstur honum sæst Jona Henriksen, sum í ein mansaldur var KFUK skrivari, umframt at hon hevur verið í býráði og tingi. Nakað aftarlaga sæst Aksel Hansen, sum hevur nakað við søguna hjá minningarhaldinum at gera. Tí tað vóru teir hjá Poul Hansen, sum áttu Stella Argus, og teir hava altíð verið við til minningarhaldið. Rættiliga fitt av fólki var á Sjómansheiminum til drekka aftaná gudstænastuna. Á hesi myndini síggja vit frá vinstru Hera Joensen, kendur prestur úr Svínoy, Juliu Ørvarodd, og Jákup Nielsen, sum er løgfrøðingur hjá bispi. Julia er grønlendsk, men hevur verið fiskimannakona í Føroyum stóran part av lívinum. Hon er systkinabarn Jonathan Motsfeldt, tann kenda grønlendska politikkaran, sum fyri kortum tapti dyggiliga formansvalið í flokki sínum Siumut. Meðan tað gongur niður á bakka hjá systkinabarninum, so er Julia "still going strong"! Fitt av fólki var eisini uppi við minnisvarðan.
17 Nr november 2002 Nýggj váttan um serføroyska løgfrøði: "Brot á siðvenju í rættarsamfelag ikki so nógv at týða" Høgni Hoydal váttar, at rættartrygdin má víkja fyri politiskum áhugamálum. Hetta eru eisini royndirnar hjá FF Samstarvið hjá Elektron við Pengeinstitutternes Betalingsservice (PBS) verður steðgað longu í hesum árinum. Landstýrismaðurin í lógarmálum, Høgni Hoydal, er ávegis við eini væl strangari kunngerð um privatar upplýsingar. Elektron má síggja í eyguni, at samstarvið hjá teimum við PBS í Danmark, sum Dátueftirlitið longu hevur góðkent, neyvan verður lógligt, tá nýggja kunngerðin um persónsupplýsingar verður kunngjørd seinni í ár. Landsstýrismaðurin í lógarmálum sigur, at hann við kunngerðini fremur bara tað í verki, sum løgtingið hevur samtykt við lógini um persónsupplýsingar. Landsstýrismaðurin í lógarmálum heldur ikki, at eitt brot á siðvenju í rættarsamfelagnum, sum Elektron vísir á, hevur so nógv at týða í hesum sambandi.tað hevur størri týdning at virða lógirnar, ið løgtingið hevur samtykt. (okkara undirstriking) Tann, sum fylgir við í føroyskari lógarumsting,kann eftirhondini ikki undra seg yvir nakað. Men ein nýggjur vinkul fekst á hesum øki við tíðindunum um, at útflutningur av persónsupplýsingum verður steðgaður. Tað, sum er áhugavert, er, at hetta er sjálvur løgmálaráðharri okkara, sum stendur aftanfyri hesi sjónarmið, ið mugu metast at vera eitt stig á leiðini at avtaka Føroyar sum rættarsamfelag. Hetta verður gjørt við at avtaka tað greiða býti, sum annars skuldi verið millum lóggevandi og útinnandi vald, t.v.s. løgting og landsstýri. Skipanin er grundað á, at tað er løgtingið, sum ger lógirnar. Og tað er eisini galdandi fyri lógina um viðgerð av persónsupplýsingum. Í hesi lóg er ásett, at tað er Dátueftirlitið, sum umsitur lógina, ella í hvussu er tann spurning,sum er umrøddur í hesi grein. Myndugleikin her er eitt ráð við trimum limum, sum eru settir av landsstýrismanninum. Formaðurin skal vera løgfrøðingur. Ráðið hevur enntá stjóra. T.v.s. at tað er hetta ráð, sum umsetur tingsins vilja í verki. Hetta hevur ráðið gjørt við at hava givið Elektron umrødda loyvi. Skuldi tingið mett, at hetta ikki er í samsvari við tingsins vilja, er tað upp til tingið at taka málið upp á røttum stað og møguliga broyta lógina samsvarandi. Men hetta er ikki hent. Tí má tingið Tíðindi í útvarpinum 29.oktober. metast at hava tikið umrøddu avgerð hjá Dátueftirlitinum til eftirtektar og harvið hava góðkent, at lógin verður umsitin sambært tess vilja. Men nú átekur Høgni Hoydal sær tann myndugleika, at tað er hann, sum umboðar tingsins vilja, og nú skal hann leggja seg út í virksemið hjá einum óheftum ráði við grundgevingum, sum neyvan kunnu sigast at vera haldbarar. Kann ein kunngerð broyta innihaldið í eini lóg? Tað, sum skurrar í oyrunum, er annars mátin, sum hetta skal gerast uppá. Í fyrsta umfari varð hetta gjørt við eini kunngerð. Og tað er grundað á galdandi lóg, at Dátueftirlitið er komið til sína niðurstøðu og hevur givið loyvið til Elektron. Tað er óneyðugt at siga, at tað er sjálv lógin, sum er avgerandi. Ein kunngerð kann bert vera ein útgreining av tí, sum stendur í sjálvari lógini. Nú heldur Høgni seg kunna broyta útleggingina av lógini við eini nýggjari kunngerð, og tískil er tað ein kunngerð, sum skal avgera um ein mannagongd er lóglig ella ikki. Hetta er tað sama, sum vit hava sæð so ofta. Um ein lóg ikki passar í krammið hjá makthavarunum, so uppfinna teir bert eina nýggja tulking, sum passar teimum. Tað, sum Høgni er við at gera nú, minnir ikki sørt um málið, tá Helena Dam á Neystabø fiksaði ófullfíggjaðar lógir við kunngerðum. Hvussu tað gekk, vita øll. Kann givin tilsøgn takast aftur? Áðrenn farið verður víðari við hesum máli, skal verða greitt frá einum máli, sum eg rendi meg á í landsstýrinum í 1995.Tá var gjørd ein lóg, sum gav landsstýrinum heimild at geva ymsum bólkum av skipum íløgustuðul. Landsstýrið hevði gjørt eina samtykt um, hvørji skip skuldu fáa, og hvørji ikki skuldu fáa. Nøkur av skipunum í hesum seinna bólkinum fingu kortini - orsakað av einum mistaki í umsitingini - bræv um, at tey skuldu fáa stuðul við heimild í hesi lógini. Tá mistakið var staðfest, fingu hesi skip eitt nýtt bræv um, at skipini kortini ikki fingu stuðul, og merkti hetta, at stuðulin var afturtikin. Hetta reisti so spurningin, um tað veruliga kundi bera til, at borgarar, sum vóru ósekir í hesum mistaki hjá umsitingini, nú skuldi missa rættindi, sum teir høvdu fingið bræv uppá. Hetta var í stríð við ta rættarfatan, sum ein vanligur borgari mátti hava. Men løgfrøðingar í landsstýrnum tvíhildu um, at hetta var í lagi løgfrøðisliga. Eg fór so at kanna málið, m.a. við at spyrja meg fyri hjá advokatum, sum eg hevði álit á. Hetta var ikki væl upptikið í landsstýrinum. Minnist at ein av landsstýrismonnunum helt hesa framferðina vera so óhoyrda, at eg skuldi verið blakaður úr landsstýrinum afturfyri. Men eg var so sannførdur um, at her ikki ruggaði rætt, og at hetta mál skuldi hava eina avkláring. Aftaná boksing aftur og fram endaði tað við, at eg fekk viðhald í landsstýrinum og skipini fingu ta sømd, sum teimum var játtað. Men sum teimum ikki var ætlað! Hervið var staðfest, at ein tilsøgn frá landsstýrinum ella almennum myndugleika var bindandi, sjálvt um hon var grundað á eina misskiljing. Skuldi nakar svíða fyri hesum, so mátti tað vera tann,sum hevði gjørt mistakið. Skuldi tað verið gjørt, sum upprunaliga ætlað, og sum nú er ætlanin við Elektron, so er talan um lóggávu/umsiting við afturvirkandi gildi, sum ikki hoyrir heima í einum rættarsamfelag, í hvussu er ikki tá talan er um at taka rættindi frá fólki. Hetta vil í minsta lagi føra til endurgjaldskrav. Er nakar trupulleiki, liggur hann hjá Høgna Støðan er nakað tann sama í hesum málinum. Elektron hevur fingið eitt loyvi, grundað á verandi lóg og kunngerð frá teirri nevnd, sum hevur fingið heimild at taka slíkar avgerðir. Og her kann eingin myndugleiki koma aftur um aftur,hvørki so ella so. Høgni Hoydal hevur ábyrgdina av teirri kunngerð, sum loyvið er givið eftir. Um hetta loyvi ikki er í samsvari við tingsins vilja, so er tað ein trupulleiki hjá Høgna sjálvum mótvegis tinginum. Og so má tingið taka tær neyðugu avleiðingarnar mótvegis landsstýrismanninum, sum ikki hevur gjørt sítt arbeiði til lítar. Tað sama við Snodda/Rasmus Effersøe Her skal komast inn á málið um Snoddið/Rasmus Effersøe. Tíðindini hava verið borin, sum at tað er av vælvild frá myndugleikinum, at eitt møguligt brot á lóggávuna ikki skal fáa avleiðingar fyri reiðarí og skip. Hetta er als ikki nøkur vælvild, tí við enn verandi rættarskipan er reiðaríið vart móti slíkum avleiðingum.tann einasti, sum málið skuldi fingið avleiðing fyri, skuldi verið landsstýrismaðurin, sum hevði ábyrgdina. Eitt møguligt brot á siðvenju í einum rættarsamfelag hevur ikki so nógv at siga. (Høgni Hoydal í útvarpinum) Annars váttar Høgni tað, sum vit hava vitað leingi, at tað verður ikki tikið so tungt við siðvenjuna í einum rættarsamfelag. Hetta kenna teir borgarar ið hava nakað sum helst samskifti við myndugleikarnar. Men tað søguliga er, at hetta nú er alment vátttað frá hægsta staði. Men hetta skuldi annars verið eitt skakandi úttalilsi frá einum persóni, sum ætlandi skal mynda okkara rættarskipan komandi árini. Tað er júst siðvenjan í einum rættarsamfelag, sum er grundarlagið fyri at vit hava lóg og rætt í landinum. Men tað mest ó- hugnaliga er, at slíkt kann verða sagt og enntá framt í verki, uttan at nakar letst um vón. Men føroyingar eru farnir at venja seg so við roykin í bakarínum, at einki kann fáa teir at ógvast longur. Skal løgmálaráðið enda sum landsstýrismálanevndin? Skala takast saman um kann sigast, at Høgni Hoydal í hesum máli er við at fremja tvey heilt greið brot á tey mest grundleggjandi prinsippir í einum rættarsamfelagi. Í fyrsta umfari átekur hann sær við dekretum at útgreina, hvat løgtingið hevur samtykt, ein uppgáva sum innlýsandi hoyrir heima hjá løgtinginum sjálvum. Í næsta umfari leggur hann seg úti avgerðina hjá eini nevnd, sum løgtingið hevur sett at taka hesar avgerðir. Nakað tað sama sum annars Torbjørn Jacobsen leggur Bjarna Djurholm undir at gera. Í triðja umfari vil hann umsitingarliga taka eina lógliga givna tilsøgn til borgarar aftur sum greitt frá. Hetta váttar eisini tað, sum vit vita, at borgarin í Føroyum skal vera púra rættarleysum, soleiðis sum vit hava royndir av í Fiskimannafelagnum. Borgarin skal ikki vita, um hann er keyptur ella seldur! Sigast skal annars, at tað vil vera ein vána byrjan hjá nýggja aðalstýrinum at lata seg brúka politiskt, sum tað er lagt upp til her. Tá kann tað skjótt koma í somu støðu sum løgfrøðingarnir í landsstýrismálanevndini, sum so dyggiliga hava beint fyri sínum egna trúvirði, og sum eingin tekur í álvara longur. Óli Jacobsen Flutningur av upplýsingum til útlond Grundleggjandi krøv 16. Meginreglan er, at persónsupplýsingar, sum koma undir hesa løgtinslóg, skulu varðveitast og viðgerast í Føroyum. Persónsupplýsingar kunnu bert flytast til útlond, sum kunnu tryggja eina fullgóða viðgerð av upplýsingunum. Í metingini av hesum skal, umframt at metast um viðgerðina sum heild, dentur leggjast á, hvat endamálið er við viðgerðini, slagið av upplýsingum, viðgerðartíðina, galdandi rættarreglur, siðvenjur og galdandi reglur um trygdartiltøk á staðnum. Loyvi krevst frá Dátueftirlitinum, sbr. 35, stk. 6. Hetta er tað, sum lógin um flutning av persónsupplýsingum sigur um tann spurningin, sum er umrøddur í hesi grein. Her er møguleikin opnaður fyri, at slíkar upplýsingar kunnu flytast uttanlands við ávísum treytum. Men tað, sum er avgerandi, er, at Dátueftirlitið við sínum serfrøðingum, sum eisini umfata løgfrøðing, skal geva endaliga loyvið, og tað er hetta, sum eisini er gjørt í brævi 13. juni Roknast má við, at umrødda eftirlit við sínum serfrøðingum er ført fyri at lesa eina lóg og at taka støðu út frá henni. Hesum hevur so Elektron arbeitt eftir, sum er ein sjálvfylgja í einum rættarsamfelagi. Brot úr kunngerð Síða 17 2.Viðgerðarskipanir, ið nýta elektroniska Dátu viðgerð av persónsupplýsingum, sum koma undir Løgtingslóg um viðgerð av persónsupplýsingum, kunnu ikki flytast av landinum. Í grein 16 í lóg um viðgerð av persónsupplýsingum verður sagt, at landsstýrismaðurin kann áseta reglur um flutning av persónsupplýsingum til útlond, herundir at steðga ella avmarka flutning til útlond. Tað er grundað á hesa lógargrein at henda kunngerðin er gjørd. Dátunevndin við síni serfrøði hevur viðgjørt hetta gjølla og er komin til ta niðurstøðu, at umsóknin hjá Elektron viðvíkir ikki viðgerðarskipanir. Og nevndin hevur tikið støðu út frá hesum. Tí er loyvið hjá Elektron givið fult út samb. verandi lóg. Tí ber tað sjálvsagt ikki til við nýggjari kunngerð/útlegging av somu lóg at taka hetta loyvi aftur.
18 Síða 18 Nr november 2002 Kennir nakar hesi merkini? So við og við koma brot úr okkara søgu, eisini fiskivinnusøgu, undan kavi - meira ella minni av tilvild. Um dagarnar kom Álvur Danielsen úr Havn inn á gólvið. Hann arbeiðir á posthúsinum og hevur tí eisini áhuga fyri ikki bert frímerkjum, men eisini øðrum merkjum, sum hava verið ætlað at seta á brøv. Í hesum sambandi er hann í einum arbeiðsbólki hjá Føroya Filatelistfelag saman við Suna Vinther og Gunnari Lützen. Hann hevur gjørt kanningar av tí merki, sum er avmyndað og umrøtt í hesi grein. Merkið finst í frímerkjakatalogi hjá Wowern, og er Suni keldan til hetta. Álvur hevur gjørt víðari kanningar m.a. á Landsbókasavninum, í arbeiðsbókunum hjá prentsmiðjuni hjá H. N. Jacobsens Bókahandli, og hann hevur roynt ymskar keldur fyri at finna meira av søguni aftanfyri merkið. Nakrir spurningar eru svaraðir, meðan framvegis verður leitað eftir øðrum svørum. Tað er tó greitt, at merkið lýsir ein part av sovæl fiskivinnusøguni, sum søguna hjá føroyingum yvirhøvur, tá almannaforsorgin var sera avmarkað. Merkið stavar frá 1931, og er tað prentað á prentsmiðjuni hjá H. N. Jacobsens Bókahandli. Prentað vórðu ørk við 10 merkjum í hvørjum. Sum tað sæst, er her talan um eitt sølutiltak fyri føroyskan klippfisk. Byrjanin av 30-unum var jú ein tung tíð hjá okkara útflutningi. Men í tí sambandi hevði merkið bert týdning fyri post, sum fór av landinum. Slíkur postur hevur verið avmarkaður tá í tíðini. Eitt stuttligt er at leggja til merkis, nevniliga at á brøvum til útlandið skuldi merkið setast aftanfyri á brævbjálvan. Tað má so eisini hava avmarkað týdningin av tí. Stuðul til tuberklasjúk børn Tískil hevur høvuðsendamálið verið at útvega pening til Føroya felag móti tuberklasjúku til frama fyri tuberklasjúk børn í Føroyum. Hetta tiltakið man hava verið sera tiltrongt, tá hugsað verður um ta sótt, sum tuberklarnir vóru. Trupulleikin er bert tann,at tað er so sera lítið, sum fæst at vita um hetta merki. Vit vita, at tað var danski handilsmaðurin Wellejus, ið teknaði merkið, men meira vit vit ikki um upprunan. Tað sæst ikki eingang, hvør hevur goldið prentrokningina. Hetta er eitt ásett ark av umrødda merki, sum varð selt til frama fyri tuberklasjúk børn. Merkini vórðu seld fyri 25 oyru arkið ella 2,5 oyra pr. stk. Endurgevingin er í broyttari stødd. Tað, sum hevur serligan áhuga her, er at fáa at vita, um øll ørkini hava verið prentað úti í marginini, sum tað er greitt frá í sjálvari greinini.vit vita, at fyri ein part av upplagnum er teksturin í margini prentaður á donskum og á einum øðrum arki á føroyskum. Hetta vil siga okkum, um merkið er prentað í fleiri umførum, ella um teksturin er prentaður seinni, sum onkur munnlig kelda vil vera við. Hetta kann hava verið gjørt á aðrari prentsmiðju, tá einki sæst til hetta í arbeiðsbókini hjá H. N. Jacobsen.Tað hevur eisini áhuga at vita, hvar merkini eru seld.vit vita, at tey vórðu seld hjá Wellejus og í H. N. Jacobsens Bókahandli. Men tey mugu hava verið seld aðra staðni eisini. Men so løgið tað ljóðar, hava tey neyvan verið seld á posthúsunum. Her síggja vit eina lýsing fyri merkið, og hevur hon staðið í Sosialinum Teksturin var á donskum, enskum og sponskum. Her er skjalprógvað, at merkini høvdu tvinni endamál: at reklamera fyri klippfiski og at útvega pening til tuberklafelagið. Hendan myndin vísir handilin hjá Wellejus, soleiðis sum heldur tilkomin kenna hann. Um Wellejus kann stutt sigast, at hann var dani. Hann var útbúgvin verkfrøðingur og kom tíðliga í farnu øld til Føroya í arbeiðsørindum. Kom aftur seinni og fekk handilsloyvi í Í 1920 byggir Frithiof Wellejus eitt lítið motororkuverk í bakarínum hjá Frants. Í fyrstuni helt hann til niðri í Tórsgøtu á leið har, sum Frants Restorff er í dag. Egil Restorff minnist, at Wellejus hevði eitt koyrandi modelltok í framsýningarglugganum, og var hetta sjálvsagt sera spennandi tá á døgum. Umframt at keypa fisk uppá rokning og selja gjøgnum postordra, handlaði og lýsti hann m.a. við: Elektriske Artikler - Philips Radio - Varta Akkumulatorer - Ladeastation - Hellesens Batterier.Tey eldru í dag minnast væl battaríini, sum vórðu send við mjólkarbátinum til Havnar at verða ladað upp hjá Wellejus fyri síðan at verða send heim aftur. Frá 27/ flytur hann oman í gomlu Kristnastovu niðri í Gongini, og har var hann til 1964, tá Marstein brøðurnir keyptu fyritøkuna hjá Wellejus. Eisini keyptu teir húsini hjá honum á Tinghúsvegi 57. Hákun Marstein sigur um Wellejus, at hann hevði góðan ordan, og hann var egin og vitugur.
19 Nr november 2002 Síða 19 Her sæst brot úr arbeiðsbókini hjá prenstsmiðjuni í H. N. Jacobsens Bókahandli. Tað má sigast, at teir vita, hvat teir hava gjørt! Tað sæst ikki, hvør hevur bílagt ella hevur fingið rokningina. Kanska er tað onkur vælgerari. Men tað áhugaverda við hesum skjali er bíleggingin niðriundir. Hon er nevniliga gjørd av Føroya Fiskimannafelag, og er hetta Cirkulære ang. Formandsvalg. Spurningurin í dag er, um nakað restupplag er, hvussu nógvur peningur kom inn, søgan um Føroya felag móti tuberklasjúku, fyri at nevna nøkur dømi. Orsøkin er sjálvsagt tann, at hetta er so langt síðani, at neyvan nakar er á lívi, sum hevur verið við í hesum tá. Men fyri tað kann tað saktans vera, at onkur kennir málið og hevur næstuhonds vitan um hetta. Tuberklarnir mundu koma í samband við hvørt húski í Føroyum.Tí er væl hugsandi, at onkur veit um hetta. Kanska eisini eftirkomarar hjá onkrum av teim mongu klippfiskaframleiðarum kann vita okkurt. Um hetta er so, vija vit fegin frætta. Um tuberklafelagið Her skal verða sagt eitt sindur frá Føroya Felag móti Tuberklasjúku: Í 50 ára ritinum hjá Havnar Sjúkrakassa verður greitt frá um tær innleggingar, sum sanatoriulæknin ella sjúkrasystirin gjørdu - ofta vóru tað sjúklingar av bygd: "Ofte manglede folk det nødvendige Tøj, eller naar det var Familieforsørgeren eller Hustruen, kunde Frygten for, hvordan det skulle gaa den øvrige Familie økonomisk i den Tid, Sanatorieopholdet varede, bevirke, at Patienten undslog sig for at forlade Hjemmet. I saadanne Tilfælde hjalp Foreningen dem med det nødvendige Tøj eller ydede en maanedlig Understøttelse til Familien eller hjalp paa anden Maade, alt efter som de særlige Forhold i hvert enkelt Tilfælde krævede. Tuberklafelagið varð avtikið í Hetta var ein gleðilig hending, tí hetta hevur merkt, at nú var ikki longur brúk fyri felagnum. Meðan eitt slíkt bræv í dag verður kopierað eftir lítlari løtu, so var neyðugt tá í tíðini at fara á prentsmiðju, um brúk var fyri 60 eintøkum. Men formansvalið, sum her verður víst til, gjørdist søguligt. Tann ungi gøtumaðurin, Hans Jacob Havstreym, varð valdur og vann á veteraninum Gunnari Vinther. Men hann fór til skips við Immanuel várið eftir og kom ikki heim aftur. Meira verður at frætta í Tilhaldinum Her skal verða nevnt, at Álvur Danielsen og Suni Vinther fara at greiða frá tí, sum teir vita um hetta merki og um onnur vælgerðarmerki í Tilhaldinum í Tórsgøtu 21 tann 19. november kl. 15. Kanska verður meira at frætta eftir hendan fundin. Fyri at stimbra eftirspurningin eftir klippfiski gjørdi Wellejus eisini eitt hefti, sum var kókibók við ymiskum uppskriftum av klippfiski, prentað hjá B. Z. Jensen. Vit koma seinni at taka allar uppskriftirnar, men vit endurgeva í hesum umfarinum innleiðingina og fyrstu uppskriftina. Kókibókina hevur Suni Vinther funnið fram á landsskjalasavninum. Sagt verður at uppskriftirnar eru gjørdar av Honnu Brend, sum fekk virðisløn fyri tær. Men sagt verður: Forlang altid færøsk Klipfisk - det er den fineste i Verden, - den fanges paa Haandsnøre og slagtes straks - paa Skibets Dæk - derfor er den fri for Blod og kan holde sig frisk. Da Salt jo tiltrækker Fugt, opbevarer man bedst Klipfisk ved at binde Sejlgarn stramt om Halen og hænge den op i et tørt, men køligt Rum - gerne hvor der er lidt Træk. Udvanding af Klipfisk maa foregaa under hensyn til Tykkelsen.Tykke stykker kan kræve op til 2 Døgns Udvanding. Vandet skiftes flere Gange - i rindende Vand foregaar Udvandingen naturligvis hurtigere - tynde Stykker kan som Regel nøjes med Udvanding fra om Aftenen til Middagen. Interessante Retter af Færøsk Klipfisk. (Hæft disse Opskrifter ind i Deres Kogebog). 1 Kilo tør færøsk Klipfisk indeholder ca Kalorier. Bacalao. 750 gram færøsk Klipfisk udvandes i 1 á 2 døgn gram Kartofler, 200 gram Tomatpuré eller Tomater, 1 Løg, 1 spansk Peber, 75 gram Margarine, 1 Kop Salatolie, 1 Kop Vand. Merkið kundi eisini fáast sum stempul, og her var kostnaðurin rættiliga høgur, nevniliga 6 kr.til sammetingar kann nevnast, at hetta var umleið 1% av eini fiskimannaársløn. Meira ítøkiliga kann sigast, at tímalønin tá í tíðini var hægst 50 oyru. Í dag er hon umleið 200 ferðir størri.tískil svarar prísurin í dag til í minsta lagi kr Tað man hava verið ætlað teimum, sum vildu stuðla í stórum.tað kann staðfestast, at klisjein til stemplið er ein onnur enn tann, sum varð nýtt til prentingina av merkinum. Sum tað sæst, er tað Wellejus, sum ein skal venda sær til, og bendir hetta á, at hann man hava verið ein av monnunum aftanfyri tiltakið. Tað var hann, sum teknaði merkið. Frithiof Wellejus var ein vælkendur persónur í Føroyum í ártíggir. Hann var dani og hevði radiobúð í Havn. Hann man hava selt meginpartin av teimum radiotólum, sum eru seld í Føroyum frá byrjan av, og inntil hann fór av landinum aftur í Men hann hevur so ikki bert hugsað um egnan vinning. Den udvandede Fisk skæres i stykker og koges, hvorefter man fjerner Skind og Ben. De skrællede Kartofler skæres i tynde Skiver, Løget hakkes og Peberet skæres i meget tynde Strimler. Fisk, Løg, Peber og Kartofler lægges nu lagvis i et Gratinfad (eller en Gryde), hvori Margarinen er smeltet. Derefter dækkes det hele med et Lag Tomatpuré eller Tomatskiver og overhæld med Olie og Vand. Bages i Ovn (eller koges i Gryde) under Laag i ca. 3 Kvarter ved svagt Blus.
20 Síða 20 Nr november 2002 Hvat enn kann sigast um Framtaksgrunninum: Fiskivinnan er so umboðað Tað er neyvan nakar løgtingsmaður, sum so greitt sum Torbjørn Jacobsen lýsir føroyskan politikk á ein slíkan hátt, at øll kunnu skilja hann. Tað seinasta dømi er fyrispurningurin, ið hann hevur sett Bjarna Djurholm, landsstýrismanni, viðvíkjandi vali av nevndarlimum í Framtaksgrunnin. Grundin fyri fyrispurningin skal vera, at Bjarni Djurholm bert hevur valt sínar egnu í nevndina, og tí skal Bjarni kunna stýra eini nevnd, ið samb. viðtøkum v.m. skal arbeiða óheft av politisku myndugleikunum. Nú er so svarið komið frá landsstýrismanninum, og tað er ringt at síggja, at tað skal vera nakað sum helst aftanfyri hetta páhald hjá TJ. Og sjónarmiðið, um at okkurt rot skal vera í, tí landsstýrismaðurin skal hava valt limir eftir síni egnu sannføring, heldur enn henni hjá umsitngini, er rættiliga langt úti.hetta sjónarmið rakar so flokkin hjá TJ sjálvum sum ein boomerang, tá hugsað verður um setan av aðalstjóra í løgmálaráðnum uttan annars at taka støðu til hesa starvssetan. BD hevur valt fýra limir, og tað er eingin av hesum, sum hevur alment gjørt seg galdandi politiskt. Um teir eru limir í fólkaflokkinum, kann so eingin vita. Men skal gangast eftir tí genetiska, so skuldi formaðurin verið forstokkaður sjálvstýrismaður! Um hann ikki, eins og nógv onnur, hevur fingið nóg mikið av føroyskum politikki. Uttan at taka støðu til nakað sum helst í hesum máli, skal í hvussu er eitt gott sigast um hesa nevndina. Sum kunnugt velur landsstýrismaðurin fýra nevndarlimir, og hesir velja so sjálvir ein afturat. Tey landsstýrisvaldu hava so verið so realistisk at velja ein persón úr fiskivinnuni. Hesin er Árni M. Dam frá Norðskála, sum hevur verið fiskimaður, og nú er reiðari. Hann er ein dugnaligur vinnulívsmaður og er kendur sum ein skilamaður. Tað er fáur, sum kennir fiskivinnuna so væl sum Árni. Hann var m.a.ein av lyklapersónunum í arbeiðinum at gera fiskidagaskipanina. Árni hevur onkuntíð verið uppstillaður fyri fólkaflokkin. Men sigast kann við vissu, at fyri tað fer hann ikki at renna ørindi fyri nakran landsstýrismann hjá fólkaflokkinum.tað hevur hann fyrr prógvað mótvegis Jørgen Niclasen! Ein relevantur spurningur Ein av spurninginum hjá TJ var í hvussu er relevantur, og var tað hesin: Hevur nevndin rætt til at skipa seg, uttan at allir nevndarlimirnir eru valdir ella hava havt møguleika fyri at luttikið í hesi avgerð? Her verður víst til, at tann landsstýrisvaldi parturin av nevndini skipaði seg, áðrenn fimti limurin varð valdur. Hesin spurningur skuldi verið sera lættur at svara, hóast tað ikki eru niðurskrivaðar reglur um hetta. Vanligt vit og skil sigur, at hetta ber ikki til. Sjálvsagt skulu allir limirnir verða til staðar, tá ein nevnd skipar seg. Tann danski myndugleikin á økinum, Erhvervsog Selskabsstyrelsen, ið hevur umsjónina við slíkum grunnum, hevur eisini átalað hesi mannagongd. Hetta er greitt í samsvari við røttu mannagongdini í einum skipaðum samfelagi við ikki bert skrivaðum og eisini óskrivaðum reglum á øllum økjum. Men eftirsum vit tosa um Føroyar, er tað als ikki givið, at reglur eru til fyri at tær skulu haldast. Tað er jú almennur politikkur, at tað skulu ikki vera fastar mannagongdir á nøkrum øki. Øll mannagongd valdast, hvønn og hvat málið snýr seg um. Almenn føroysk løgfrøði hevur staðfest, at um úrslitið kortini kann gera tað sama, so hevur tað ongan týdning fyri úrslitið av eini tingviðgerð, um t.d. landsstýrismaður gevur tinginum skeivar løgfrøðisligar upplýsingar. Tískil hevur Framtaksgrunnurin skipað seg júst eftir hesum reglum, sum eru góðkendar av samdum tingi. Tí kann tað ikki takast so tungt, um tingmaður, sum hevur góðkent hetta prinsipp í einum einstøkum máli, skal hava slíka umsorgan fyri, um alt hevur gingið fyri seg sambært reglunum í einum rættarsamfelagi. KLAKSVÍKAR SJÓMANSSKÚLI - ein virkin skúli Í januar 2003 byrja hesi skeið á Klaksvíkar Sjómansskúla. HEIMASKIPARAR: Útbúgvingin til heimaskipara varir 1 ár. Upptøkutreytir til heimaskipara er treytað av víðkaðari fráfaringarroynd fólkaskúlans í lærugreinunum føroyskt, danskt, enskt, rokning/støddfrøði, alis- evnafrøði við próvtali í minsta lagi 6 ella javnmett hægri prógv. Ella hevur gingið á sjóvinnuskúla og staðið dugnaskaparskeið í sigling. Kravda siglingartíð til heimaskipara er 12 mánaðar, herav skulu 6 mánaðir vera við fiskiskipi yvir 20 t. Við framhaldandi lestur í ½ ár afturat kann takast prógv sum skipari. SJÓVINNUFLOKKUR: Við hesum skeiði fæst atgongd til framhaldandi lestur til heimaskipara, um tygum eisini hava ta neyðugu siglingartíðina. Nærri upplýsingar hesum viðvíkjandi fáast við at venda sær til skúlan. Møguleiki verður eisini at taka dugnaskaparskeið í sigling, ið gevur rætt til at føra skip upp til 100 tons út á 30 fjóðringar úr landi. Í lærutíðini verða skeið tikin innan trygd og fyrstuhjálp. Skeiðið varir 20 vikur. Tað eru ongar upptøkutreytir til at sleppa inn í sjóvinnuflokkin. Fyri teir, sum seinni ætla sær til heimaskipara og víðari, er tað ein stórur fyrimunur at hava gingið í sjóvinnuflokkinum áðrenn, tí her verður grundarlagið til fleiri tíðandi lærugreinir lagt. SKIPSKOKKASKEIÐ: Útbúgvingin gevur øktan førleika at virka sum skipskokkur á føroyskum fiskiskipi. Kokkaútbúgvingin leggur m.a. dent á, at næmingar læra føðslulæru og reinføri, at proviantera, matgera, baka og borðreiða. Í lærutíðini verða skeið tikin innan trygd og fyrstuhjálp. Skeiðið varir 20 vikur. Skeiðið, ið byrjar í januar 2003, er fullteknað, men nýtt skeið byrjar aftur í august 2003.
21 Nr november 2002 Síða 21 JOHN WARD AGENCY (FLEETWOOD) LTD. Director: K. P. Hayton Fishing Vessel Agents and Fishsalesman Unit 1, Fish Dock, Herring Arm Road, Fleetwood FY7 6PN Telephone: Facsimile: FISHING VESSEL AGENT BASED IN FLEETWOOD ENGLAND WOULD LIKE TO MAKE CONTACT WITH INSHORE TRAWLER OWNERS FISHING FAROE GROUNDS WITH THE POSSIBILITY OF MARKETING FISH DIRECT ON FLEETWOOD MARKET. TOP PRICES PAID FOR TOP QUALITY FISH COD, HADDOCKS, LEMONS, HALIBUT. ALL ENQUIRES TO: TEL FAX
22 Síða 22 Nr november 2002 Á vitjan hjá sjómanskvinnuringinum í Havn Tað kunnu vera fleiri vansar við at balast á sjónum, men hetta skapar eisini fleiri forrættindini. Eitt av hesum eru tey mongu, sum av einum góðum hjarta vilja stuðla og fjálga um teir siglandi. Og her eru tað sjómansmissiónirnar, sum koma í fremstu røð. Tað ber ikki til í stuttum at útgreina alt tað arbeiði, sum verður gjørt fyri sjófólkið, men tað mest ítøkiliga eru sjómansheimini víða hvar, og tað arbeiði, sum verður gjørt út frá teimum. Tá Dia ikki fekk pláss á Sjómansheiminum Í hesum sambandi fara vit at fortelja eina søgu um Dia í Vestmanna, sála, sum var stjórnarlimur í FF í ártíggir.hann dugdi so ótrúliga væl at taka til. Einaferð kemur hann inn á Sjómansheimið í Havn og biður um gisting. Nei, her var fullsett var svarið, hann fekk. Jú, men eg komi á fiskimannafelagsfund. Tað segði alt tað sama. Men, sigur Dia, so má eg siga, sum tað stendur í skriftini: Han kom til sine egne, men hans egne tog ikke imod ham. Tá var sloppið, og Dia fekk pláss bæði tá og seinni! Við nútíðar samferðslumøguleikunum er tørvurin kanska ikki júst tann sami sum fyrr, men uppgávurnar eru hóast alt har. Tað koma jú nógv skip til tær stóru havnirnar,og her er uppgávan at vitja hesi. Her er tað at Torleif Johannesen, sjómanstrúboðari hevur sítt arbeiði. Av avgerandi týdningi fyri arbeiðið hjá sjómansmissónum eru sjómanskvinnuringarnir. Hetta eru bólkar av kvinnum, sum kring landið savnast við tí einasta endamáli at fjálga um hjá sjófólkinum. Hetta arbeiði, og ikki minst hugsanin sum liggur aftanfyri, kann ikki metast ov høgt. Hittast hvønn mánað FF-blaðið var nú um dagarnar inni á Sjómansheiminum í Havn og vitjaði sjómanskvinnuringin. Hann hevði lýst í bløðunum, at tær skuldu hittast hetta kvøldið. Tað var hugaligt at síggja hesar 15 kvinnurnar sita og binda.tað,sum nú er á skránni, er jólapakkar til sjómenn, og hvat kann koma betri við enn einar bundnar føroyskar hosur! Men tað liggur eitt stórt arbeiði aftanfyri hesar jólapakkar, sum teir siglandi eru so fegnir um. Tað merkist ikki minst á kvøðuljómunum aftaná jólini. At jólapakkarnir hava havt týdning verður eisini prógvað av, at okkurt hjúnarlag er komið burtur úr. Ein ungur fiskimaður úr Fuglafirði fór inn ein handil í Havn at takka henni, sum arbeiddi har, fyri jólapakkan. Hetta endaði við hjúnarlagi. Sjómanskvinnuringurin í Havn hittist eina ferð um mánaðin, og tær plaga at vera einar 20, so hendan dagin vóru tær eitt sindur færri. Tað er eisini ein sjómanskvinnuringur á Argjum, og eru tær um 15. Viðhvørt savnast tær allar saman. Tað var stuttligt at hitta hesar kvinnur, sum vilja brúka sína tíð upp okkara siglandi fólk. Ein gongur teimum neyvan ov nær at siga, at hetta ikki beinleiðis er ein ungdómsflokkur, sum hittist. Og tær viðurkenna sjálvar, at unga ættarliðið manglar. Hetta er Høvuðsendamálið hjá sjómansheimunum er framvegis at virka fyri teir, sum sigla. Í dag er Tórshavnar Sjómansheim eisini eitt nútímans gistingarhús. Paula Joensen, Trina Viderø, Karin Johannesen, Kristina Jacobsen, Ida Kálvslíð. Karin Johannesen, Hanna Danielsen, Bergtóra Jacobsen, Jensa Heinesen, Emmy Poulsen, Rigmor Mortensen spell og er eisini ringt at skilja. Nógvir siglandi eru ungir og hava tí eisini ungar konur, har tað skuldi verið nærliggjandi at verið við í hesum arbeiðinum. So tær gomlu vilja fegnar hava tann boðskapin út, at tær gjarna vilja síggja fleiri ungar kvinnur. Undir øllum umstøðum vilja vit frá Fiskimannafelagnum takka fyri teirra umsorgan. Sum tað fyrr hevur verið sagt á hesum stað, er tað er hugaligt og trygt hjá okkara siglandi fólki at vita,at tá á stendur, og tá stuðulin frá restini av samfelagnum kanska rillar, so hava vit í hvussu er sjómanskvinnuringarnar eftir! Søgan um sjómanskvinnuringarnar Í 50 ára minngingarritinum hjá Tórshavnar Sjómansheimi, sum kom út í 1973 hevur Sofus Sivertsen eina frásøgn um sjómanskvinnuringarnar, og kann tað vera av áhuga at endurgeva hana. Sofus skrivar: Seinast í 1920-unum stovnaðu nakrar kvinnur ein sjómanskvinnuring fyri alt landið. Tær vóru stuðlaðar til hetta av trúboðarum hjá heimamissi-
23 Nr november 2002 Síða 23 Trina Viderø, Karin Johannesen, Kristina Jacobsen. Frá vinstru: Godtbjørg Brekká, Frida Petersen og Petra Danielsen. ónini. Hesir ringar skuldu eita Sjómansmissiónar Kvinnuliga Arbeiði.(S.K.A.) Ein 12 mannanevnd við Sofíu Højgaard Ellefsen (mamma Paula) úr Miðvági sum formanni, varð sett at leiða arbeiðið. Ætlanin var, at hesin ringur skuldi framvega sjómansmissiónini pening at arbeiða við, men lítil peningur kom kortini inn - eitt tað frægasta árið komu umleið 500 kr. Kvinnurnar vóru ov spjaddar, og arbeiðið fall tí ov tungrógvið. Nakað seinni varð uppskot viðtikið í Samfelagsráðnum um at stovna kvinnuringar í ymsum bygdum fyri seg. Hesir ringar skuldu standa beinleiðis undir stýrinum fyri Hini føroysku Sjómansmissiónini, sum so skuldi fáa tann innkomna peningin at arbeiða við. Trúboðararnir fóru so undir at stovna sjómanskvinnuringar, og hetta tiltakið eydnaðist rættiliga væl í fyrstani, men ikki komu ringar í øllum bygdum. Seinast í 40-unum og fyrst í 50-unum tóktist lítið lív í summum av hesum ringum. Men tá tekur Petur Johannesen (pápi Jonsigurd), stjóri á Sjómansheiminum í Tórshavn sær um reiggj og ferðast um oyggjarnar fyri at stuðla arbeiðinum í gomlu ringunum og fyri at stovna nýggjar. Hetta arbeiðið eydnaðist honum sera væl. Í dag eru hesir sjómanskvinnuringar ein ógvuliga týdningarsamur táttur í øllum sjómansmissiónsarbeiðinum í Føroyum. Í ringunum virka kvinnurnar pløgg, sum so verða seld á útsølum. Fitt av peningini kemur eisini inn við sparing (byssum). Peningurin verður sendur sjómansmissiónini. Ringarnir gera eisini ein hóp av jólapakkum, sum verða sendir til Tórshavnar Sjómansheim, ið síðan eftir førimuni sendir teir út til føroyskar sjómenn, sum eru burturstaddir frá heimi sínum um jólini - ein vakur og góður siður, sum nógv gott og gagnligt er komið burturúr. Sofíu Højgaard Ellefsen var fyrsti formaður í einum sjómanskvinnuringi Teir fyrstu jólapakkarnir vóru sendir sjómonnum í 1948, og summi ár eru sendir meira enn 2000 pakkar. Einaferð um árið halda sjómanskvinnuringarnir landsstevnu, har talað verður um arbeiðið, og har Guds orð verður hildið fram sum tað ljós, ið skal lýsa fyri fótum okkara, og tann viti, ið skal vísa okkum leiðina í Jesu fótasporum bæði á landi og sjógvi. Soleiðis sá Sjómansheimið út, tá tað var nýbygt í 1923.
24 Síða 24 Nr november 2002 J. Paturssonar gøta 18
25 Nr november 2002 Javnaðarflokkurin á einum vegamóti Hevur hvørki verið andstøðuflokkur ella verji hjá borgarum Komandi vikuskifti hevur Javnaðarflokkurin landsfund. Hetta er neyvan ein gleðisfundur, men heldur ein fundur til sjálvrannsakan. Tað hevur nevniliga gingið illa hjá flokkinum seinasta árið. Fyrst tapti flokkurin fólkatingssessin seinasta heyst. Og hóast andstøðuflokkur í 6 ár kláraði flokkurin ikki at halda tørn til løgtingsvalið í vár.við neyð og deyð varðveitti hann sínar sjey sessir, og samb. meiningakanningum er støðan einki batnað síðan valið. Tað er náttúrligt at seta sær spurningin, hvat tað er, sum er galið. Nú skal sigast her, at hetta ikki á nakran hátt er ein partapolitisk grein. Hon er skrivað av einum við ongum tilknýti til nakran flokk. Men uttan mun til flokstilknýti ella ikki, so er tað ein fyritreyt fyri einum virkandi fólkaræði, at tað eisini er ein virkin og effektiv andstøða. Allar royndir vísa, at uttan mun til hvussu vælmeinandi og heiðurligur ein politikkari við makt er, so kann hann heilt skjótt fara av leið, um eingin andstøða er, sum viðhvørt kann siga, hvar markið er. Tá prinsippið er: Går den så går den Hetta er ikki minni galdandi í Føroyum við tí ullintu støðu, sum teir ráðandi hava til lóg og rætt. Vit vita øll, at verandi løgmaður hevur bert eitt prinsipp í sovæl vinnu sum í politikki, og tað er: Går den, så går den. Og går den, er stórt sæð einki mark! Í vinnuni hava vit m.a. grannskoðarar, sum skulu forða fyri, at eitt slíkt prinsipp fær avleiðingar. Í politikki er tað løgtingið og ikki minst andstøðan. Vit hava eisini sæð, at fyri at ein flokkur skal fáa undirtøku, so skal hann kunna identifiserast við eini sak. Hetta er orsøkin til, at sambandsflokkurin og tjóðveldisflokkurin eru størstu flokkar í landinum. Høvuðsmálið: At tekkjast verandi samgongu Og her er støðan tann, at javnaðarflokkurin virkar hvørki sum ein andstøðuflokkur, ei heldur hevur hann nakran holdning ella hugburð, sum kann sannføra stóran part av veljarunum um, at her er talan um eitt alternativ til hinar flokkarnar. Sum andstøðuflokkur er javnaðarflokkurun so púra eiðasørur. Tað tykist, sum hann hevur havt tann taktikk bert at tekkjast verandi samgonguflokkum fyri at kunna gera seg kvalifiseraðan at sleppa uppí part hjá teimum.tí hevur rátt um ikki at traðka nakran á tærnar. Hvussu hetta eydnaðist, sóðu vit aftaná seinasta løgtingsval, har flokkurin var hildin til ta turru rukku. Skuldi verið nóg mikið at gjørt sum andstøðuflokkur Sum andstøðuflokkur skuldi tað verið nóg mikið at tikið sær av hjá javnaðarflokkinum. M.a. at røkt sína uppgávu sum verji av rættarsamfelagnum og stýrisskipanini. Tað kundu verið nevnt eitt ótal av dømum um, hvussu føroyska rættarsamfelagið verður undirgrivið. Her kann bert verða nevnt eitt dømi, sum vit umrøddu í seinasta blaði og hava tikið við aftur í hesum blaðnum. Tað er málið um, hvussu løgmaður við hjálp av einum privatum advokati setur løgtingsins eftirlit av landsstýrinum til viks. Hetta er bert seinasta stig í eini longri prosess við at undirgrava stýrisskipanina, so Føroyar, í mun til eitt rættarsamfelag sum t.d. tað danska, er eitt minus menningarland. T.v.s. at menningin gongur skeiva vegin. Hendan gongdin er farin fram nú í fleiri ár, stuðlað av løgfrøðingum hjá løgtinginum, uttan at javnaðarflokkurin hevur rætt hond frá síðu. Fá lond við so vánaligari andstøðu Nú er tað hent fyrr, at ein stjórnarleiðari ikki heldur seg á smala vegnum. Tað er eisini hent fyrr, at almennir løgfrøðingar hava runnið politisk ørindi. Hetta er enntá hent í danska ríkinum. Víst var tað undir týsku hersetingini, tá hægstarættarforsetin Troels Jørgensen bar í bøtuflaka fyri einum greiðum grundlógarbroti, men kortini... Men tað eru fá lond, har demokratið er so vánaligt, at tað ikki finst nøkur veruliga andstøðu, sum til eina og hvørja tíð vil berjast ímóti brotum á demokratiskum grundreglum. Men tað hava vit í Føroyum, har vit enntá hava sæð sokallaðu andstøðuna medvirka til slík brot. Tað er alt í lagi, at javnaðarflokkurin hevur eina moderata støðu til fullveldismálið. Men hann hevði so kunnað funnið sær eina sak, sum kundi gjørt tað møguligt hjá fólki at tikið eina støðu til flokkin. Kundi verið verjan av rættartrygdini hjá minna manninum Javnaðarflokkurin kundi t.d. gjørt seg til verju av rættartrygdini hjá palleba. Hann, sum fylgir tað allarminsta við, veit, at hugburðurin hjá almennu umsitingini er, at borgarin hevur altíð órætt. Og tað er stórt sæð ómøguligt hjá borgaranum at fáa sær tey rættindini, sum hann eigur. Umsitingin er stórt sæð sum betong, sum vit hava ávíst nógv dømi um her í blaðnum. Hetta ger tað, at borgarin lættliga kann verða settur uttan fyri lóg og rætt uttan frágreiðing og undirbygging.tað grovasta má vera, tá umsitingin knappliga noktar fólki lógásetta sjúkraviðbót uttan at rætta hond frá síðu at fáa viðurskiftini í rættlag. Og tað er stórt sæð ógjørligt hjá borgarum, ella umboðum fyri teir enntá, at fáa staðfest, um teir hava rætt ella órætt. Hetta mátti verið sakir hjá einum socialdemokratiskum flokki at tikið sær av og harvið kunnað skapt sær ein profil, sum vildi gjørt flokkin viðkomandi hjá breiðu fjøldini av Føroya fólki. Men sigast kann, at javnaðarflokkurin, sjálvt á einum slíkum øki, ikki hevur rætt hond frá síðu. Úslitið er, at sjálvt tey, sum fylgja við, illa kunnu seta orð á, hvørjum javnaðarflokkurin stendur fyri, og tá er heldur eingin grund til at stuðla honum. Tað, sum gjørdi valið so frægt, sum tað gjørdist, til seinasta løgtingsval, var, at valið varð gjørt til eina fólkaatkvøðu fyri ella ímóti fullveldi.tá vóru tað tey, sum valdu flokkin sum tað frægara av tveimum illum ímóti fullveldinum. Men hetta verður so ikki grundgevingin næstu ferð, eftir sum umrøddi spurningur nærmast er burturdottin. Høvdu hesi sjónarmið verið førd fram á landsfundi hjá flokkinum, høvdu tey uttan iva verið avvíst. Fyrst og fremst av leiðsluni. Men helst eisini av fundinum sum heild. Tey, sum hava sjónmarmið sum hesi, hava langt síðani lagt frá sær í flokkinum. Men tíverri fyri flokkin vísa tølini fyri undirtøku, at kanska er hetta rætt kortini! ó. Síða 25 Hermann kundi spurt: Hví verður ikki lurtað eftir ráðgeving? Skalt tú ráðgeva føroyskum myndugleikum,skalt tú hava gott tol og stóran áhuga í evninum.tí tað er rárasta hending, at nakar lurtar eftir ráðunum, vit koma við, sigur Hermann Oskarsson, formaður í Búskaparráðnum. Eisini Fiskirannsóknarstovan talar fyri deyvum politikaraoyrum, sigur hann. Hermann Oskarsson var ein av luttakarunum í pallborðsorðaskiftinum um kreppuna í 90-unum, sum útvarpið sendi týskvøldið í næstseinastu viku. Hann segði, at í Føroyum er nærum ikki loyvt at kjakast um fiskivinnupolitikk, uttan at man er limur í einum politiskum flokki, ella reiðari. Og at lurtað verður eftir ráðum, sum koma uttanifrá, er rárasta hending. Tað er Fiskirannsóknarstovan helst besta dømi um, segði hann. Hermann Oskarson minnir á, at føroyingar lurtaðu heldur ikki eftir ráðgevandi nevndini viðvíkjandi Føroyum hjá forsætisráðharranum í áttatiárunum, beint áðrenn kreppan kom. - Vit mugu ikki vera so bláoygd at halda, at tað ikki eisini kann fáa álvarsligar avleiðingar, lurta vit ikki eftir, hvat eitt nú fiskifrøðingarnir siga, heldur Herman Oskarsson. Formaðurin í Búskaparráðnum sigur, at tað eisini eru royndirnar hjá ráðnum, at lítið ella onki verður lurtað eftir tí, ráðið kemur við, og tí verður arbeiðið gjørt mest sum av berum áhuga. Bæði rætt og ikki Sjálvsagt hevur Hermann fyri ein stóran part rætt í tí, hann sigur. Men tá hann tekur til fiskifrøðingar sum dømi um, hvussu vánalig støðan er, so er hetta bæði eitt gott og vánaligt dømi. Hermann kundi eisini spurt, hví tað ikki verður lurtað eftir fiskifrøðingum. Tað er óneyðugt at útgreina hetta meira, tí tað er gjørt so væl her í blaðnum. Men orsøkin er tann, at tilráðingar hjá fiskifrøðingum hanga ikki saman og tí ikki eru trúverdigar. Og tá Hermann sigur, at eingin kann kjakast um fiskivinnupolitikk uttan reiðarar og poltikkarar, so er hetta spell. Men tað er ikki mætari við fiskifrøðini. Hana kann eingin kjakast um uttan "frøðingar". At seta spurningar til ella við fiskifrøði verður tikið sum eitt fornermilsi, sum gevur avleiðingar á øðrum økjum, sum tað eisini er greitt frá her í blaðnum fyrr, har teir, sum siga sína hugsan, verða svartlistaðir. Trupulleikin við hesum ymsu frøðingunum er, at teir eins og pávar meta seg at umboða einasta sannleikan á hvørjum sínum øki. Og teirra sjónarmið verða eisini førd fram samsvarandi hesi meting, sum eisini merkir, at eingin annar veit nakað um teirra "frøði" enn teir. Tá verður úrslitið tað, sum Hermann greiðir frá.
26 Síða 26 Nr november 2002 GUÐS ORÐ Torleif Johannesen Tú gert mun Hvør tykkara, sum hevur hundrað seyðir og hevur mist ein teirra, letur ikki teir níggju og níti vera eftir í haganum og fer at leita eftir tí burturmista, inntil hann finnur hann? Luk. 15,4 Hjálpargrunnurin fyri óarbeiðsførar fiskimenn Umsóknarbløð til grunnin fáast við at skriva til: Postboks 2114, FO-165 Argir, ella at ringja á tlf (svarar eftir arbeiðstíð) ella leggja boð á telefonsvararan. Umsóknir til hjálpargrunnin mugu vera grunninum í hendi í seinasta lagi mánadagin 9. desember Hjálpargrunnurin Á ársfundinum hjá donsku Sjómansmissiónini í ár var eitt evni á skránni, sum kallaðist: Gert tú nakran mun? Trý starvsfólk skuldu svara uppá spurningin - í ljósinum av teirra arbeiði í og fyri Sjómansmissiónina. Í lítillátni svaraðu øll trý ja, og grundgóðu fyri svarinum. Spurningurin, Gert tú nakran mun?, føddi ein annan spurning í huga mínum: Geri eg nakran mun fyri Jesus? Hartil svarar bíblian ja. Nógv bíbliuorð kunnu leggjast til grund fyri svarinum. Millum tey er orðið úr líknilsinum omanfyri hesa andakt. Tann góði hirðin kennir seyðirnar, og veit hvussu nógvar hann eigur. Hvørt kvøld telur hann seyðirnar. 1,2,3.97,98,99. Við sorg og trega ásannar hann, at ein vantar. Kanska hann hevur talt skeivt. Hann telur umaftur, men kemur sorgarbundin til somu niðurstøðu. Ein vantar! Tann góði hirðin slær seg ikki til tols við at hava 99 seyðir. Hann má finna tann eina, sum er blivin burtur. Hann fer at leita - og leitar inntil hann er funnin. Seyðin leggur hann fegin á herðarnar, og ber hann heim. Heimkomin kallar hann vinmenn og grannar saman og sigur við teir: Samgleðist við mær, tí at eg havi funnið seyð mín, sum burtur farin var. Tann eini seyðurin gjørdi stóran mun fyri hirðan. Hetta er ein vøkur og rámandi mynd av Guðs ríki, har Jesus er tann góði hirðin, sum leitar eftir tí burturmista. Hóast uml. 6 milliardir menniskju eru í heiminum, so er tann einstaki dýrabarur fyri honum. Ein og hvør ger mun og hevur stóran týdning fyri Jesus. Evangeliini siga frá, at Jesus sá fjøldirnar og tók hjartaliga synd í teimum, tí tær vóru sum seyðir, sum ongan hirða hava. Samstundis sá hann tann einstaka, mitt í fjøldini. Fjøldin er jú sett saman av einstaklingum. Eisini tú ert dýrabarur fyri Jesus. Ert tú ikki í fylgi hansara, so leingist og leitar hann eftir tær nú. Tú fyllir nógv í hjarta hansara og gert tí stóran mun hjá honum. Tú gloymdi ikki hin vilsta seyðin, tú legði lívið á at finna hann, tú gavst tó ikki, um hørð var neyðin, tú stríddist, inntil hjartablóð títt rann. Ms.350
27 Nr november 2002 Síða 27
28 Síða 28 Nr november 2002 Skulu vit spæla kommunuarbeiðarar? - Tann, sum rørir seg fyrst, hevur tapt! ***** Mamman: Er tað ein skikkiligur drongur, tú hevur fingið tær? Gentan: Ja, í gjárskvøldið sótu vit bara inni og spældu Tchaikovsky! Mamman: - Men ikki um pengar, ha? ***** Røntgan er eitt undarligt uppfinnilsi - Tá tú fotograferar armarnar, sært tú beinini! ***** Løgreglan hevði fangað ein biltjóv. - Hví stjólst tú bilin? - Eg skuldi skunda mær til arbeiðis. - Men tú kundi havt tikið bussin? - Nei, eg havi bara koyrikort til persónbil! Noktað verður fiskimonnum at mynstra sum eygleiðarar! Orsøk: Jørgen Niclassen setur - uttan grundgeving - sjúkar fiskimenn í síni tænastu uttanfyri lógina. Vit hava fyrr greitt frá málinum um eygleiðarar, sum eftir okkara meting er eitt typiskt dømi um rættarloysi og væntandi virðing fyri borgarum hjá landsfyrisitingini. Hóast allar treytir eru loknar, noktar Jørgen Niclassen, landsstýrismaður, at lata monnum, sum gera landsstýrinum tann beina at vera eygleiðarar t.d. við rækjuskipum, sjúkraviðbót, tá teir gerast sjúkir. Hetta verður gjørt, uttan at tað er møguligt at fáa nakra grundgeving yvirhøvur. Heldur ikki er ein løgfrøðisliga grundgeving, sum so støða kundi verið tikin til. Sannleikin er, at tað finst eingin slík. Tað einasta, sum líkist eini grundgeving, er, at hetta er lønin fyri at hava tikið uppá seg eina almenna uppgávu. At menn kunnu koma í dýrastu neyð av eini slíkari framferð er eyðvitað. Tað skuldi verið eyðsæð, at tað ber ikki til at útihýsa monnum frá sjúkraviðbót, ikki minst við teirri grundgeving, at teir hava verið í almennari tænastu. Hesi eru jú væl og virðiliga tryggjað júst í eini slíkari støðu. Hóast hetta hava Jørgen Niclassen - ella hansara umsiting - ikki rætt ein fingur fyri at fáa hesi viðurskifti í rættlag. Sum greitt er frá aðrastaðni í blaðnum handaðu Fiskimannafelagið og Reiðarafelagið tann 25. oktober Fiskimálastýrinum skriv, har kravt varð, at hesi viðurskifti komu í rættlag í seinasta lagi í farnu viku. Svarað er ikki til hetta.tískil verður noktað fiskimonnum at mynstra sum eygleiðarar. Fiskimannafelagið kann ikki forsvara, at lata fiskimenn koma í ta støðu, at teir vegna ta tørvandi rættarfatan í landsstýrinum skulu koma í eina støðu, har teir standa á berum, um teir gerast sjúkir. P.S. Beint áðrenn blaðið fór prentingar, kom bræv frá Fiskimálastýrinum, ið kanska kann skiljast, sum at vilji er at greiða málið. Hetta var tó uttan nakra tíðarfreist, sum vit ikki kunnu liva við. Tí verður eitt bann fyri mynstring útsett til komandi fríggjadag, tá vit krevja at málið verður loyst. Lýst verður fríggjakvøldið, hvussu verður. Landsfundur 30. desember 2002 Í ár verður landsfundur Føroya Fiskimannafelags mánadagin 30. desember í Norðurlandahúsinum. Byrjað verður kl. 10, og skráin verður tann vanliga til ein landsfund, ársfrágreiðing, roknskapur v.m. Gestur á fundinum verður Óli Hans Hammer Olsen, stjóri á Skipaeftirlitinum. Hetta gevur fiski- og sjómonnum møguleika fyri at hitta rætta mannin hvat trygd á sjónum viðvíkir. Umleið á miðdegi verður ein góður biti. Landsfundurin er skipaður av sóknarformonnum og øðrum umboðum fyri sóknirnar, men allir fiski- og sjómenn eru vælkomnir á fundin, og vóna vit at síggja so nógvar sum gjørligt. Óli Hans Hammer Olsen, stjóri á Skipaeftirlitinum, verður gestur á landsfundinum hjá Føroya Fiskimannafelag. ***** Ein maður kemur inn í ein klædnahandil: - Hvat kosta slipsini? - 50 kr. fyri tvey! - Hvussu nógv kostar tað eina av teimum so? - 35 kr.! - Fínt, lat meg so fáa hitt! ***** Tann sjálvsikri:"eg havi bara tikið feil eina ferð - tað var tá eg helt,at eg hevði tikið feil!" Sniálvur Røvilsberg av Sandi sigldi í oljuvinnuni fyri nøkrum árum síðani. M.a. sigldu teir út frá Angola, har tað var ein hópur av flúgvifiski. Og her nýtist eingin reiðskapur, tí fiskurin flýgur sjálvur umborð! Her sæst Sniálvur við nøkrum teirra. Hann sigur at teir eru um 30 cm. til longdar og smakka nakað sum sild, men tað er nógv av beinum í fiskinum. Sniálvur turkaði ein flúgvifisk og lat hann til Meginskúlan á Sandi.
Søgan um "Vesturhavið Blíða"
Síða 28 Nr. 284 Hósdagur 9. januar 2003 10,- Føroysk kirkjufólk á Filippinunum Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Gamlar Havnarmyndir Carolina Heinesen greiðir m.a. frá, tá gamli Rubek, f. 1816,Læs mere
http://www.vagaportal.fo/pages/posts/oli-jacobsen-skrivar-v...
Page 1 of 9 Mikudagur 26 August 2009 Set til startsíðu Lýsingar Um Vágaportalin Forsíða Vágatíðindi Onnur tíðindi Mentan Bøkur Tónleikur Framsýningar Ólavur í Beiti tann 06/06/2009 kl. 18:34 Tiltøk KrutlLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi
Síða 4 Ættarliðsskifti í Realinum Nr. 344 Hósdagur 9. juni 2005 12,- Mynd: Kristian M. Petersen Síða 9 Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi Sigurd Joensen sum umboðar FF við Johannu, fekkLæs mere
Sagsøgeren har påstået sagsøgte dømt til at betale 42.400 kr. med procesrente fra den 26. juni 2003, subsidiært procesrente fra den 22. april 2008.
DOM Afsagt af retten på Færøeme den 22. december 2009 IBS-sagnr. 619/2008 Skatteyderi mod TAKS Samandráttur: Málið snýr seg partvís um saksøkjarin, skattagjaldari, skal rinda mvg av skrásetingaravgjaldinumLæs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
Námsferð 25. mai 5. juni 2017
Námsferð 25. mai 5. juni 2017 7.a og b - Sankta Frans skúli Foreldrakunning 10. mai 2017 ...líka... Tá ið vit eru liðug í kvøld stápla stólarnar saman Hettutroyggjur við prent Myndatøka juni floksmyndLæs mere
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging Galdandi frá 1. januar 2016 1. Tryggingaravtalan Stk. 1. Tryggingaravtalan fevnir um bólkalívsavtaluna og niðanfyristandandi tryggingartreytir. Stk. 2. Frávik tilLæs mere
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin. Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014 Integration og eksklusión versus inklusión Integratión merkir at vera so normalur, sum gjørligt,Læs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2011 64. árið Kirkjuligt Missiónsblað BØNARLÍV Í Jóh. 2,1-11 læra vit nógv av Mariu um bøn. Maria fer beina leið til Jesus við síni bøn. Hon sigur Jesusi frá, hvat vertsfamiljuni tørvar. BønLæs mere
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland I medfør af 41, stk. 6, 53, stk. 8, og 95 i lov om arbejdsløshedsforsikring m.v., jf. lovbekendtgørelseLæs mere
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim John Drane prestur segði frá lívssøgu síni í God Channel. Hann kom ikki úr einum kristnum heimi. John var nógv hjá abba sínum, sum heldur ikki var trúgvandi.Læs mere
Fólkaheilsukanning Hvussu hevur tú tað 2015
Fólkaheilsukanning 2015 - Hvussu hevur tú tað 2015 Fólkaheilsuráðið juni 2016 Sálarheilsa Sálarheilsa Perceived Stress Scale Í hesi kanningini verður PSS (Perceived Stress Scale) nýtt fyri at meta um sálarheilsunaLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað BÍBLIAN - KELDA TIL LJÓS OG FATAN Tá ið Sun Yat-sen, sum var ein politiskur oddamaður í Kina í 1912, einaferð varð spurdur, nær stóra vekingin í Kina byrjaði,Læs mere
Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomilig umskipan av fiskimálaráðnum.
Nr. 285 Hósdagur 23. januar 2003 10,- Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Síða 21 Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomiligLæs mere
forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.
Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelingerLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað VIT MUGU HAVA HEILAGA ANDAN. Uttan halgan skal eingin síggja Harran! (Heb.12,14) Tað er ein sannleiki, sum nógv kenna, men sum fá veruliga hugsa um. HvussuLæs mere
Svenskur elitusvimjivenjari
Síða 26 Nr. 275 Hósdagur 15. august 2002 10,- Svenskur elitusvimjivenjari til Føroya Svenski Mats fann kærleikan í Føroyum So nú liggur fyri hjá okkara svimjarum Fiskiskapur: Meira av tungu og størri upsiLæs mere
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
Nr. 323 Hósdagur 5. august 2004 12,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá AndrewLæs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
Gamlar myndir úr Norðuroyggjum
Nr. 289 Hósdagur 20. mars 2003 10,- Síða 20 Símun Johan Wolles 70 ár Løgtingsmál viðvíkjandi fiskivinnu og -monnum Vit greiða frá teimum framløgdu tingmálunum, sum viðvíkja fiskimonnum. Síða 6-9 FF hevurLæs mere
Fiskimaðurin Andrias í Tarti. Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a. eru vit í barsil hjá Georg L. Samuelsen í 1911.
Nr. 379 Hósdagur 23. november 2006 15,- Síða 6 Søgan um Coronet Frásøgn frá samkomuni í Klaksvík Fiskimaðurin Andrias í Tarti 100 ár Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a.Læs mere
Grindadráp í Tjukotka í Siberia
Nr. 315 Hósdagur 8. apríl 2004 12,- Síða 11 Pavel í Moskva Vit hava hitt Pavel, sum nýtir allar sínar kreftir at hjálpa illa støddum børnum. Síða 7 Vit hava myndafrásøgn frá hvalaveiði í Tjukotka. GrindadrápLæs mere
ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN. Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin
KAPPINGARÁRIÐ 2014-15 HEIMA Í HOYVÍK ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin Pensjón Betri at hava gott í væntu 1. januar 2014 kemur nýggja pensjónslóginLæs mere
"Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Sigmund verður 75. Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp. Úr Syðrugøtu til Aberdeen
Nr. 352 Hósdagur 6. oktober 2005 12,- "Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Síða 3 Sigmund verður 75 Fupp og fakta um tilfeingisgjald og -rentu Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp Síða 6Læs mere
Heilsan hjá langfarafiskimonnum
Nr. 307 Hósdagur 11. desember 2003 10,- Síða 3 Søgan um John Dam John Dam var ein megnarmaður. Vit ummæla bókina og hava frásøgn frá móttøkuni, tá bókin varð handað. Bátasøgan á Eiði Vit hava fyrsta avLæs mere
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag?
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag? Titus 2, 11-15 Haldi tað er eitt sindur ymiskt, hvat hugtekur okkum mest, tá ið tað kemur til evni í sambandi við okkara kristinlív. Summum dáma væl bíbliusøgurnarLæs mere
Altjóða fiskivinnuserfrøðingurin Ben Yami kemur aftur Vænta at fáa íkast til at meta um okkara fiskivinnuskipanir.
Síða 11 Nr. 365 Hósdagur 20. apríl 2006 15,- 120 ára gamli handilin við Gjógv opnar aftur Kanska eru glottar fyri Gjógv. Síða 9 Síða 6 Tummas fór til Suðurgeorgia Tummas á Skipanesi fór til heimsins endaLæs mere
Skipari kláraði tað, sum læknar ikki kundu! Læknarnar vildi taka beinið av Palla, men hann noktaði.
Nr. 357 Hósdagur 22. desember 2005 12,- FF-blaðið og Føroya Fiskimannafelag ynskja øllum okkara sjófólki, lesarum og føroyingum annars ein gleðilig jól og eitt av Harranum signað nýggjár. Síða 14 AtlanticLæs mere
Søgan hjá einum krígssiglara. 75 ár liðin síðan sorgarleikin við "Riddaranum" Síða 2. Síða 13. Síða 22
Síða 2 Nr. 277 Hósdagur 26. september 2002 10,- Eingin hummari á Skeiva Banka Síða 13 Søgan hjá einum krígssiglara Sigurð Simonsen í Fuglafirði greiðir frá síni sigling undir krígnum. Síða 22 75 ár liðinLæs mere
Bakstøði Ynski var: - At lýsa teir møguleikar og tær treytir eldri fólk í Føroyum hava fyri einum góðum lívi í eldri árum - At lýsa hvørji átøk kunnu
URININKONTINENS HJÁ KVINNUM MILLUM 60 OG 65 ÁR Í FØROYUM Títtleiki og ávirkan á gerandislivið Ása Róin, Sjúkrarøktarfrøðingur og Master í professiónsmenning Hildur við Høgadalsá, SjúkrarøktarfrøðingurLæs mere
Nýggj skip. 70 ár síðan Nólsoy gekk burtur Søgan um ringin sum kom aftur. Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár
Síða 21 Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Tann sum ikki hevur verið í Fugloy hevur ikki verið í Føroyum! Á ferð í Fugloy Síða 11 70 ár síðan Nólsoy gekk burturLæs mere
Føddur undir Hitler, vaksin upp undir Stalin
Nr. 291 Mikudagur 16. apríl 2003 10,- "Smyril/Dúgvan" í Afrika Ungur føroyskur sjómaður hevur hitt "Smyril/Dúgvuna" í Afrika. Síða 25 Ballónin hjá Fíggjarmálaráðnum brostin Grundarlagið fyri "kapringini"Læs mere
Kreppa í norska fiskiídnaðinum. Gretha á Malta verður 70 ár. Føroyskar skipasmiðjur eru kappingarførar. Íslendskt reiðarí:
Síða 9 Nr. 278 Hósdagur 10. oktober 2002 10,- Gretha á Malta verður 70 ár Síða 16 Sat í fongsli fyri fakfelagsvirksemi Vit hava hitt samstarvsfelaga hjá Lech Walesa, sum á egnum kroppi hevur følt, hvatLæs mere
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens
Mikudagin TANN 15. apríl verður ráðstevna á Hotel Føroyum um multiresistentar bakteriur og antibiotikaresistens Átøkini, ið verða framd til tess at fyribyrgja spjaðing av MRSA (Methicillin resistente StaphylococcusLæs mere
HAVNAR KLUBBI oktober Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár.
Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár. 1799-27.oktober - 1959 Teksturin er ikki broyttur, bert innskannaður, og tí sæst týðiliga, hvussu nógv skriftmálið hevur broytt seg tey seinastuLæs mere
FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn
Nr. 350 Hósdagur 8. september 2005 12,- FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn Síða 11 Petrea: Droymdi lagnuna hjá manningini á Nólsoynni VístLæs mere
Framleiðsla av salti
Síða 2 Nr. 329 Hósdagur 5. november 2004 12,- Sámal Jákup farin í land Aftaná 50 ár á sjónum er Sámal Jákup givin. 100 ár síðan fyrsta Gøtuskipið fórst Tað gekk illa hjá fyrstu gøtumonnum, sum fingu særLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað BJARGING FYRI ØLL! Men alt er frá Guði, sum gjørdi okkum sáttar við seg við Kristi og gav okkum sáttargerðartænastuna, við tað at tað var Guð, sum í KristiLæs mere
Enok maðurin, sum gekk við Gudi
Enok maðurin, sum gekk við Gudi Les ið: 1. Mós. 5,21-23; Hebr. 11,5-6 og Judas v. 1-1 UMSKIFTIÐ. Bíbliulesarar kenna helst Enok sum mannin, sum gekk saman við Gudi. Eitt umskifti kom í lívi Enoks, tá iðLæs mere
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING - nú talan um synd og frelsu er avoldað? Missiónsvika á Argjum 13. februar 2016 Alt hevur hann gjørt lagaligt til sína tíð, eisini ævina hevur hann lagt í hjørtu teirra, menLæs mere
samstarva At veita eina um skjóta hettar og tilboðið: goða viðgerð til kvinnur við burðartunglyndi.
November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum Viðgerðartilboð til kvinnur við burðartunglyndi - Psykiatriski depilin Viðgerðartilboð Hettar brævið er tilLæs mere
Smiðjan á Skipanesi Brot úr okkara smiðjusøgu. Okkara maður í Nambia. Er prískappingin í vanda? Børn á Sanatoriinum
Síða 4 Nr. 372 Hósdagur 27. juli 2006 15,- Hvussu minka við gapið millum fiskimenn og fiskifrøði? Frásøgn frá fundi við Menakhem Ben Yami Eru vit við at fara aftur í 80-ini? Síða 26 Er prískappingin íLæs mere
Trupulleikar og møguleikar við upsanum. Upsaátakið vísti, at møguleikar eru fyri upsanum, men teir koma neyvan av sær sjálvum.
Nr. 334 Hósdagur 20. januar 2005 12,- Síða 18 FF bjargaði føroyskum sjálvsavgerðarrætti Vitjanin hjá donsku fíggjarnevndini váttaði, at tað var FF, sum í summar bjargaði Føroyum undan danska uppíleggingLæs mere
11. december (Indsendelsesbekendtgørelsen) Kapitel 1 Anvendelsesområde
Nr. 1385 11. december 2007 Bekendtgørelse for Færøerne om indsendelse og offentliggørelse af årsrapporter m.v. hos den færøske registreringsmyndighed, sum broytt við kunngerð nr. 32 frá 22. apríl 2014Læs mere
Vinnan í Gøtu 20 ár. Landsfundurin 2006
Síða 23 Nr. 382 Hósdagur 11. januar 2007 15,- Av "Atlantic Navigator" út á Stóru Dímun Síða 4 Landsfundurin 2006 Vit hava nógv tilfar frá landsfundinum. Hvalaveiðan í Suðuríshavinum Hesa ferð hava vitLæs mere
Almannastovan. Almannastovan. Skjal 11. Dagur J. nr I. Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður Tórshavn
Skjal 11 Dagur 28-11-99 J. nr. 95.50.I Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður 2 100 Tórshavn Hjálagda tilfar verður við hesum sent til stýrið sum Almannastovunar viðmerkingar til ætlanirnarLæs mere
Málsgongd Við skrivi, dagfest 12. desember 2008, sendi Mentamálaráðið soljóðandi uppsøgn til klagaran:
Tórshavn, tann 23. apríl 2013 J.Nr.:28/ 201200015 / 13 (at tilskila í svari) Tykkara J.nr. Álit viðvíkjandi klagu um skikkaða eftirløn hjá tænastumanni Við skrivi, dagfest 6. februar 2012, hevur A sentLæs mere
hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin
Fjarlestur frá topp 16 til 100 hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? g Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin 2 Fjarlestur skrá Evnir Hví fjarlestur? FjarlesturLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað SAMFELAG VIÐ GUD 1. Jóh.1,6-10: Um vit siga, at vit hava samfelag við hann, og ganga í myrkrinum, tá ljúgva vit og gera ikki sannleikan. Men um vit gangaLæs mere
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26 Joh. 17, 20-26 er endin á høvuðsprestabønini, sum Jesus bað áðrenn hann var tikin til fanga. Her biður Jesus fyri øllum komandi trúgvandi, teimum sum skulu koma tilLæs mere
90 ár síðani skaðagrindina. í Sandvík
Síða 11 Nr. 335 Hósdagur 3. februar 2005 12,- Ran farin fyrsta túrin Enn eru knotur í føroyingum 90 ár síðani skaðagrindina í Sandvík 13. februar eru liðin 90 ár síðani ringastu skaðagrind í søguni. VitLæs mere
Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012
ISSN 0903-7772 Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012 Greitt úr hondum hevur Høgni Debes Joensen, landslækni Medical Report 2011-2012 from the Chief Medical Officer in the Faroes 1 2 Heilsulýsing LandslæknansLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2008 61. árið Kirkjuligt Missiónsblað JESU FANGI Tá ið Jesus varð tikin uttanfyri Getsemane urtagarð, varð hann førdur til Kaifas, høvuðsprestin, har hann varð avhoyrdur og sat fangi nakrarLæs mere
Ben Yami: Skerjið ikki línuveiðuna! Seinastu kundarnir í 100 ára søguni hjá Frants Restorff. Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu
Nr. 371 Hósdagur 13. juli 2006 15,- Vit hava hitt stjóran Gunnar Tómasson Síða 3 Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu Frágreiðing frá vitjanini hjá Ben Yami. Hann sigur nógvar óvissur vera við fiskifrøði.Læs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan
Síða 1 av 5 Til Brunaumsjón landsins, Tinghúsvegi 5, 100 Tórshavn Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan Anleggseigari Navn: Bústaður: Att.: Anlaggsadressa Navn: Bústaður: Kontaktpersónur:Læs mere
Givið út 30. mai 2017
Givið út 30. mai 2017 Nr. 78 29. mai 2017 Løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) Samsvarandi samtykt LøgtingsinsLæs mere
Fiskivinnufróðskaparsetur
Nr. 368 Hósdagur 1. juni 2006 15,- Síða 21 Løgmaður fremur sensur Lýsir bert sjónarmið hjá sínum fjølmiðlum á heimasíðu. Fiskivinnufróðskaparsetur í Scalloway Síða 6 Hevur næmingar úr FalklandsoyggjunumLæs mere
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1 Snorri Fjallsbak 2 Tað er stórur munur á einari kanin og einari kanón. Tí er tað sera umráðandi, at vit gera okkum ómak, tá ið vit skriva orðini, og at vit stavaLæs mere
Andras á Forunum og Ríki-Rasmus við Sjógv
Gentan hjá Ríka-Rasmusi doyði dagin fyri brúdleypið Andras á Forunum og Ríki-Rasmus við Sjógv Bæði Andras Poulsen og pápabeiggin Rasmus vóru nógv ár til lands í Íslandi Andras Inni í Húsi við Sjógv verðurLæs mere
Bjørn kann ikki nokta fiskimonnum at kryvja við maskinu
Nr. 359 Hósdagur 26. januar 2006 15,- Síða 18 Tíðindi frá Gianfranco Gjørdi orðabók og mátti av landinum. Men vit hava frætt frá honum Karl Johan Joensen: Av Eiði til Esbjerg Droymdi at hann fór at verðaLæs mere
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi AbrahamsenLæs mere
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.:
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.: 200900059 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 149/2008: Uppskot til løgtingslóg um at broyta ymsar vinnufelagalógir (fylgibroytingar til grannskoðaralógina)Læs mere
Verkið liðugt hjá Líggjasi
Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Síða 9 Barbistovusøgan Naena Danielsen skrivar um Barbistovuættina í Syðrugøtu. Í Lopra hittu vit Jákup Joensen, sum ikki hevur givið skarvin yvir hóast pensjónistaaldur.Læs mere
Nr. 321 Hósdagur 8. juli ,- Síða 17 Baksíðan Síða 9 Síða 3 Síða 14
Nr. 321 Hósdagur 8. juli 2004 12,- Karl verið í sama reiðarí í 25 ár Góð reiðarí fáa fiskimenn at støðast. Karl hevur verið í sama reiðarí í 25 ár. Síða 17 Lorraine við skriviborðið hjá Anettu, har honLæs mere
Men størstur av teimum er kærleikin
Nr. 19 17. september 2017 77. árg. Men størstur av teimum er kærleikin 1. Kor.13,13. Vitið góðtekur ikki altíð arbeiðsháttin hjá kærleikanum, og lívið hevði verið fátækt, um tað var soleiðis. Meðan vitiðLæs mere
Fiskidagaskipanin í Ísrael
Nr. 378 Hósdagur 9. november 2006 15,- Síða 3 Bók um Jóan Petur hjá Mouritsi Minnisvarði settur einum av okkara bestu fiskimonnum. Ísrael hevur best hugsandi fiskiveiðiskipanina. Síða 6 FiskidagaskipaninLæs mere
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG Ein var maður, ið úti stóð Handverkarar sunnan fyri Hórisgøtu Síðani 1997 hava umleið 2 /3 av føroyskum handverkarum verið hildnir uttanfyri allaLæs mere
Hugburður til føroysk yrkisorð
JÓGVAN Í LON JACOBSEN Hugburður til føroysk yrkisorð Endamálið við hesi grein er at siga eitt sindur um hugburð føroyinga til føroysk yrkisorð og um yrkisorðafrøði yvirhøvur. Grundarlagið undir greininiLæs mere
Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg. U p p s k o t. til. ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg
Sambandsflokkurin Løgtingið Løgtingsmál nr. 78/2000: Uppskot til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg U p p s k o t til ríkislógartilmæli um fjølmiðlaábyrgdarlóg Mælt verður ríkismyndugleikunum tilLæs mere
Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini
Tórshavn 22. august 2007 Innlendismálaráðið Postboks 159 FO-110 Tórshavn Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini Samandráttur Fakfeløgini eru sera ivasom um ætlaðu broytingarnar í útlendingalógini,Læs mere
SVEINASTYKKIÐ HJÁ NIELS CHRISTOFFER DEBES
BLAÐ NR. 51 HAVNAR HANDVERKARAFELAG SVEINASTYKKIÐ HJÁ NIELS CHRISTOFFER DEBES ODDAGREIN SJÓNARHORNIÐ: TORKIL SØRENSEN Umbygging av ogn felagsins í Stoffalág Sum samtykt á aðalfundi varð útbjóðingar tilfarLæs mere
Søgan um ein heiðursmann og ein gravstein við Havnar Kirkju
Nr. 281 Hósdagur 21. november 2002 10,- Síða 8 Tað skal valdast blankt pappír Fundurin, sum løgmaður kallaði partarnar á arbeiðsmaknaðinum inn til, gjørdist fundur uttan pappír Søgan um ein heiðursmannLæs mere
Aðalfundur í Realinum
Síða 11-12 & 17 Nr. 271 Hósdagur 20. juni 2002 10,- Skiparin á Jóhannu, sum endaði í Esbjerg Samrøða við Joen Jakku Justinussen, sum hevur roynt fiskiskap í Danmark sum fáur annar Tá tipoldurabbi FinnbogaLæs mere
Álit. viðvíkjandi klagu um handfaringina hjá Hvalbiar kommunu av eini innlitsáheitan
Tórshavn, tann 10. september 2010 J.Nr.: 201000034 / 27 Álit viðvíkjandi klagu um handfaringina hjá Hvalbiar kommunu av eini innlitsáheitan Við skrivi, dagfest 27. februar 2010 hevur A sent umboðsmanninumLæs mere
Nr. 1 Februar árið
Fællesbrev nr. 126 Arusha 20/1 2016 1 Når vi det? Julebrevet blev skrevet, men sidste fællesbrev har et stykke tid på bagen. I december tog vi endnu en tur til YMCA i Moshi, hvor vi tog en uges ferie.Læs mere
Laksur frá veiðu í Alaska til sølu av føroyingi í USA
Nr. 303 Hósdagur 16. oktober 2003 10,- Síða 25 Dýpið skuldi loddast eftir fólkaatkvøðuna í 1946 Vit hava eitt higartil ókent ískoyti til søguna aftaná fólkaatkvøðuna. Framstig í Fugloy: Kundu rógva tilLæs mere
Bartal Andersen á Dunganum í Gerðum og havnarmaðurin Magnus hittast
Bartal Andersen á Dunganum í Gerðum og havnarmaðurin Magnus hittast Tað vóru ringar tíðir í Føroyum fyrst í 1800- talinum, tá Napoleonskríggini herjaðu. Danmark fór í parti við Fraklandi ímóti OnglandiLæs mere
Ríki maður og Lázarus Luk. 16,
Ríki maður og Lázarus Luk. 16, 19-31. Úr bókini Sæden er Guds ord Øivind Andersen Hetta líknilsið er av øðrum slag, enn tað vit hava sæð í Matteus Evangeliinum. Her snýr tað seg ikki um myndatalu ellaLæs mere
Frá elstu døgum H A V N A R K L U B B A
Frá elstu døgum H A V N A R K L U B B A Árið 1974 er eitt merkisár í søgu Havnar Klubba: Klubbin hevur 175 ár á baki, stovnaður sum hann var í oktober 1799. Sjálvur stovningardagurin er eftir sum mennLæs mere
Blað Føroysku Sjúkrarøktarfrøðinga Nr
Blað Føroysku Sjúkrarøktarfrøðinga Nr. 2 2008 Útgevari og ábyrgd: Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar INNIHALDSYVIRLIT 03 Oddagrein: Vár í Gong Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar Lucas DebesargøtuLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 8 15. desember 2007 60. árið Kirkjuligt Missiónsblað JESUS, FRELSARI OKKARA Hvat ynskir tú tær til jóla? Hetta er ein sera vanligur spurningur, ið vit fáa settan hesa tíð av árinum. Tað verður baraLæs mere
Jarðarferðin hjá Morning Star
Nr. 313 Hósdagur 11. mars 2004 12,- Síða 8 & 14 Nýggjur sáttmáli hjá Fiskimannafelagnum: Hvíldartíðin skal haldast Malmberg: Var á veg til botns á fleiri hundrað favna dýpi Síða 9 Áheitan á ALS: AvgreiðiðLæs mere
Samkoma fyri manningina á
Baksíðan Ben-Yami á Fiskimannafelagnum Nr. 319 Hósdagur 3. juni 2004 12,- Samkoma fyri manningina á Síða 4 Sigurfarinum og Mekanik Tarassov Hugtakandi samkoma millum teir, sum bjargaðu, og teir bjargaðu.Læs mere
Føðingardagurin hjá Haldor
Nr. 355 Hósdagur 24. november 2005 12,- Føðingardagurin hjá Haldor Síða 12 Fyritíðarpensjónin afturútsigld Síða 3 Ein "ræðusøgu" um serføroyska løgfrøði Síða 4 Sofus Poulsen 4.partur: Nógvar uppgávur íLæs mere
Til minnis um tríggjar brøður
Nr. 298 Hósdagur 24. juli 2003 10,- Síða 2-3 Til minnis um tríggjar brøður Anna Evensen 5. partur Baksíðan Síða 11-12, 17-18 Spurnartekin við ICES Vit seta enn eina ferð spurnartekin við ICES, nú tað vísirLæs mere
Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar
Bjarni Mortensen Bygnaðarbroytingar, tænastumenn og grundgevingar Bjarni Mortensen 1 Úrtak. Greinin er skrivað sum partur av próvtøkuni á skeiði í føroyskum kollektivum arbeiðsrætti. Greinin viðger støðunaLæs mere
Trøllanesgenta hevur ansað eftir drotningini
Nr. 268 Fríggjadagur 10. mai 2002 10,- Baksíðan Trøllanesgenta hevur ansað eftir drotningini Síða 9 Mánadagin skrivaðu Føroya Fiskimannafelag og Føroya Reiðarafelag undir ein nýggjan sáttmála. Tað mestLæs mere
Ársfundur hjá Landsneti
Fundarfrásøgn frá ársfundi hjá Landsneti á Hotel Føroyum, fríggjadagin 14. februar 2014 kl. 12.55 15.45 Ársfundur hjá Landsneti 1 ÁRSFUNDUR 2014 Hilmar Høgenni, formaður: Eg skal sum formaður í brúkararáðnumLæs mere
Skotin niður av torpedo!
Baksíðan Nr. 313 Hósdagur 11. mars 2004 12,- 103 ára gamal fótbóltsspælari Í næsta mánað fyllir Anna Askham, elsti føroyingur, 103 ár. Umskipanin av fiskamarknaðinum er byrjað Síða 4 Okkurt hevur nýggiLæs mere
Tá møguleiki gerst veruleiki
4 Evropameistarin úr Vági vil umboða Føroyar í OL Summary, page 12 14 900 år gammel kulturskat og verdens bedste lammekølle 22 Føroyingar útflyta grønan sjómsskap Summary, page 28 30 Fjepparar á ævintýrferðLæs mere
Kirsten Jacobsen og Fisker-Kaj
Nr. 293 Hósdagur 15. mai 2003 10,- Fiskimenn í Hirtshals: Vilja hava okkara fiskiskipan Vit hava vitjað fiskimannafelagið í Hirtshals. Teir hava sítt at dragast við og vilja hava fiskidagaskipan. SíðaLæs mere
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014
SAMNORDISK PENSIONÄRSKULTUR Tórshavn, Føroyar 3-10 august 2014 Góðu norðurlendsku vinir, Tórshavn hin 10 December 2013 Tað er okkum ein gleði at bjóða tær til Føroya í samband við Samnordisk PensionärskulturLæs mere
LØGTINGIÐ 150 Løgtingssøgan 1. bind.umbr 1 10/07/02, 17:16
LØGTINGIÐ 150 LØGTINGIÐ 150 HÁTÍÐARRIT 150 ár liðin, síðani Løgtingið varð endurstovnað 1 4 Løgtingið 150 2002, Løgtingið og høvundarnir Greitt til prentingar: Erling Isholm Perma: Ingi Joensen Umbróting,Læs mere
Nýggju og stásiligu skipini hjá p/f Polarstjørnuni komu til Leirvíkar seinasta týskvøld. Endurtekur ítøkiligar skeivar grundgevingar.
Síða 21 Nr. 331 Hósdagur 2. desember 2004 12,- Nýggja uppboðssølan skipað Byrjað verður 1. januar Nýggju og stásiligu skipini hjá p/f Polarstjørnuni komu til Leirvíkar seinasta týskvøld. Nýggju LeirvíkstrolararnirLæs mere