text:
Í september vóru gistinæsturnar stívliga 20.600 í tali. Tað er met fyri septembermánað. Gistinginæturnar vuksu 94% samanborið við sama mánað í fjør ella 30% í mun til 2019.
Tíðindi
Yvirlit yvir tíðindi. Eldri tíðindi síggjast á gomlu heimasíðuni.
Fyrstu 8 mánaðirnar í ár hava vit útflutt fiskavørur fyri 7% meir enn somu mánaðir í fjør.
Fyrstu 8 mánaðirnar í ár varð innflutt fyri 5,7 milliardir krónur. Ongantíð fyrr er meira innfutt enn í ár.
Nýggjasta uppgerðin av brúkaraprístalinum fyri triðja ársfjórðing vísir, at í miðal eru prísirnir tætt við teir somu sum annan ársfjórðing í ár og 3,1 prosent hægri í mun til sama ársfjórðing í fjør. Prísvøkstur á brennievni til upphiting av býlum og til flutning er høvuðsorsøkin til samlaðu broytingina í prístalinum.
Í september vórðu góðar 910 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru stívliga 30 milliónir fleiri í mun til sama mánað í fjør.
1. september búðu 53.498 fólk í Føroyum. Tað eru 854 fleiri enn somu tíð í fjør, og tað er ein vøkstur á 1,6%.
Tað vóru góð 27.400 í løntakaraskaranum í september. Tað eru stívliga 500 fleiri enn í september í fjør.
Í ár er næmingatalið í fólkaskúlanum 7.300. Fyri fimtan árum síðani var tað útvið 7.600. Størsta minkingin er í framhaldsskúlunum. Í barnaskúlanum er talið eisini minkað munandi. Í sama tíðarskeiði var stórur vøkstur í forskúlaflokkum og serflokkum.
Tað er met fyri augustmánað. Gistingingarnar eru vaksnar 73% samanborið við august í fjør. Í mun til august í 2019 er vøksturin 20%.
Á Hagstovuni byggja vit skipanir, so hagtølini um føroyska samfelagið kunnu framleiðast so smidliga sum til ber. Vit hava júst sett ein mennara og nú søkja vit eftir einum afturat. Saman við tær verða vit seks fólk í KT-toyminum.
Uppgerðin av smásølu fyri 2. ársfjórðing 2021 vísir m.a., at vøksturin í sølu av mati og alkoholfríum drykkjuvørum er lækkaður samanborið við sama tíðarskeið í fjør, og hóast søla av húsbúnaði og húsarhaldsútgerð í miðal er hækkað seinastu 10 árini, so er umsetningurin av hesum vørubólki minkaður við 12,7% frá 2. ársfjórðingi 2020 til sama ársfjórðing í ár
Fyrstu 7 mánaðirnar í ár hava vit útflutt fiskavørur fyri 5% meir enn somu mánaðir í fjør.
Fyrstu 7 mánaðirnar í ár varð innflutt fyri 4,9 milliardir krónur, sum er 300 milliónir meira enn somu mánaðir í fjør.
Tað vóru 27.300 í løntakaraskaranum í august. Tað eru um 800 fleiri enn í august í fjør.
Nettoflytingin er minkað nakað og er nú á sama støði sum í 2017. Harafturímóti er burðaravlopið tað hægsta síðan 2003.
Talið av viðtalum hjá kommunulækna í 2020 var stívliga 185-túsund. Tað er gott 11% fleiri enn árið fyri. Av hesum vóru umleið 25-túsund avgreiddar umvegis telefon orsakað av Covid-19 smittuvanda. Knappliga 4-túsund ella 2% av viðtalunum vóru viðtalur hjá fólki við bústaði uttanlands.
Nøvnini Maria og Jákup eru framvegis vanligastu nøvnini í Føroyum.
Tað er met fyri ein einstakan mánað. Í mun til juli-mánað í fjør er talið av gistingum vaksið við knappliga 50%. Samanborið við juli í 2019, sum hevði gamla metið, er vøksturin 25%.
Fyrra hálvár í ár hava vit útflutt fiskavørur fyri 3,9 milliardir krónur. Tað er tað sama sum í fjør.
Fyrra hálvár í ár varð innflutt fyri 4,2 milliardir krónur, sum er 300 milliónir meira enn fyrra hálvár í fjør.
1. juli búðu 53.399 fólk í Føroyum. Seinasta árið løgdust 796 fólk afturat, sum er ein vøkstur á 1,5% samanborið við 1. juli í fjør.
Løntakaraskarin var 27.800 í juli. Tað eru knappliga 500 fleiri enn í juli í fjør.
Tað vóru 642 búpláss í teim átta kommunalu samstarvsøkjunum í oktober í 2020, einans 4 fleiri enn í 2015. Talið av búfólkum er heldur ikki broytt hesi árini: tey vóru 621 í 2015 og 620 í 2020.
Samlaði vøruútflutningurin minkaði 1,2 milliardir krónur 12-mánaðarskeiðið frá juni í 2020 til mai í 2021 samanborið við undanfarna skeið. Tað svarar til eina minking á 13%. Útflutningurin av fiskavørum minkaði 1 milliard krónur, sum svarar til eina minking á 12%.
Innflutningurin í 12-mánaðarskeiðnum frá juni í 2020 til mai í 2021 var 8,3 milliardir krónur. Tað er áleið tað saman sum undanfarna skeið ella ein vøkstur á 1%.
Brúkaraprísirnir annan ársfjórðing vísa, at í miðal eru prísirnir øktir bæði í mun til fyrsta ársfjórðing í ár og sama ársfjórðing í fjør. Samanborið við fyrsta ársfjórðing í ár er brúkaraprístalið økt 1,1 prosent, og í mun til sama ársfjórðing í fjør eru brúkaraprísirnir í miðal øktir 3,1 prosent.
Fyrra hálvár í ár vóru knappar 5,2 milliardir krónur útgoldnar í lønum. Tað eru góðar 140 milliónir ella 2,8% meira enn fyrra hálvár í fjør. Samanborið við fyrra hálvár fyri tveimum árum síðani er vøksturin 5,4%.
Løntakararnir vóru 27.500 í juni. Tað eru knappliga 1.000 fleiri enn í juni í fjør.
1. juni í ár búðu 53.358 fólk í Føroyum. Síðan 1. juni í fjør er fólkatalið vaksið við 834 fólkum svarandi til 1,6%.
Tær 5 hálvárligu kanningarnar, sum hvør í sínum lagi geva ábendingar um støðu og væntanir til ymsar spurningar hjá húsarhaldum og fýra vinnubólkum, eru júst gjørdar. Samanumtikið geva hesar 5 kanningarnar eitt treystital, og eftir eitt lutfalsliga stórt fall í treystitalinum fyri einum ári síðan, er treystitalið hækkað hesi seinastu tvey kanningarumførini og nærkast langtíðarmiðal.
Vanligt er, at sølan 1. ársfjórðing er slakari enn 4. ársfjórðing, tá jólasølan ger seg galdandi. Nýggjastu tølini vísa, at sølan 1. ársfjórðing í ár er væl størri í mun til 1. ársfjórðing í fjør.
Tað eru nú fleiri sum gista á føroysku gistingarhúsunum. Í mun til mai-mánað í fjør er talið av gistingum vaksið við góðum 260%. Hinvegin minkaðu gistingarnar 40%, samanborið við mai í 2019.
Útflutningurin av fiskavørum minkaði 1,1 mia. kr. 12-mánaðarskeiðið (mai 20 - apr. 21) samanborið við undanfarna skeið.
Innflutningurin í 12-mánaðarskeiðnum (mai 20 - apr. 21) var 8,2 mia. kr. Tað er 300 mió. kr. minni enn undanfarna skeið.
Gongdin í fólkatalinum heldur fram og 1. mai í ár búðu 53.305 fólk í Føroyum. Samanborið við somu tíð í fjør er hetta ein vøkstur á 863 fólk ella 1,6%.
Síðstu tjúgu árini eru hendar stórar broytingar í deyðleikanum hjá kvinnum og monnum. Nógv færri doyggja nú av hjarta- og æðrasjúkum, meðan tað ikki er nøkur serlig broyting við hinari stóru høvuðsatvoldini, krabbameini.
Vilt tú vera við til at menna og leiða Føroya mest fjølbroytta dátuhús?
Á Hagstovuni framleiða vit hagtølini, sum taka pulsin á føroyska samfelagnum.
Útflutningurin av fiskavørum minkaði 1,4 mia. kr. 12-mánaðarskeiðið (apr. 20 - mar. 21) samanborið við undanfarna skeið.
Innflutningurin í 12-mánaðarskeiðnum (apr. 20 - mar. 21) var 8,1 mia. kr. Tað er meir enn hálva mia. kr. minni enn undanfarna skeið. Telja vit ikki skip og brennievni við, er innflutningurin minkaður 88 mió. kr. ella 1,1%.
Rakstrarhagtølini fyri fyritøkur eru dagførd fyri árini 2018 og 2019. Roknskapartølini vísa, at hóast eina afturgongd í úrslitinum frá 2017 til 2018 á 14%, so hækkaði úrslitið við 15% í 2019 frá 2,38 milliardum krónum í 2018 til 2,75 milliardir krónir í 2019. Hetta er tó eitt vet lægri enn samlaða úrslitið fyri allar vinnur í 2017, tá úrslitið lá um 2,77 milliardir krónur.
Í apríl vórðu knappar 900 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru góðar 50 milliónir fleiri í mun til sama mánað í fjør, sum var fyrsti heili mánaður, eftir at landið fór niður í ferð.
Løntakaraskarin var 27.300 í apríl. Tað eru knappir 2.000 fleiri løntakarar enn í apríl í fjør, sum var fyrsti heili mánaður, eftir at landið fór niður í ferð.
Tann 1. apríl í ár var fólkatalið 53.223. Tað er vaksið við 837 fólkum svarandi til ein vøkstur uppá 1,6% í mun til somu tíð í fjør. Av kommununum var størsti vøksturin í Tórshavnar-, Klaksvíkar-, Runavíkar-, Eystur- og Nes kommunu. Lutfalsliga stóri fólkavøksturin í Sandoy og í Suðuroy heldur fram.
Uppgerðin av ogn og skuld uttanlands er gjørd upp til og við 2019, og dagførdu tølini vísa millum annað, at føroyska nettoognin í útlandinum seinastu fýra árini er á hædd við nettoognina innan fíggjarkreppuna fyri umleið tíggju árum síðan.
Uppgerðin av av rakstrarviðskiftum gjaldsjavnans vísir framhaldandi stórt avlop árini 2018 og 2019.
Eftir stóra vøksturin í talinum av uppihalds- og arbeiðsloyvum til útlendingar í Føroyum tey seinastu árini, støðgaði vøksturin upp í 2020, og talið av loyvum var tað sama sum í 2019.
Akførini eru meir enn dupult so nógv sum við aldarskiftið, men ferðsluóhappini eru fækkað niður í ein triðing
Stórar broytingar eru hendar í ferðsluni síðani aldarskiftið, har talið av akførum er økt til meir enn tað dupulta, og ferðsluóhappini samstundis eru fækkað niður um ein triðing.
Í februar var arbeiðsloysið 1,6%, ið svarar til 470 fulltíðararbeiðsleys.
Nú eru talvurnar við ársuppgerðum um íbúgvaviðurskifti í hagtalsgrunninum dagførdar.
Tað var um hálvan mars í fjør, at Føroyar fóru niður í ferð. Í mun til hendan mánaðin í fjør vaks gistitalið við 110%. Hinvegin minkaðu gistingarnar 3,7% samanborið við mars í 2019.
Revsilógarmálini eru fækkað eina helvt seinastu 13 árini, úr 1.100 í 2007 til 532 í fjør. Minkingin er stór á flestu økjum – uttan viðvíkjandi siðamisbrotum, sum eru vorðin nøkur fleiri. Hetta vísa yvirlit um virksemið hjá løgregluni.
Hesi síðstu tvey áratíggjuni eru færri fongslað og varðhaldsfongslað, men talið av fongsulsdøgum er ikki minkað samsvarandi. Brotini á rúsevnislóg og vápnalóg eru blivin fleiri.
Rættarmálini eru nógv og fjølbroytt, sløk 1.300 sakarmál avgreidd í Føroya Rætti í fjør, gott 2.000 mál í Fútarættinum og sløk 500 í Skiftirættinum. Haraftrat gott 80 í Yvirfriðingarnevndini.
Útflutningurin av fiskavørum minkaði 1,4 mia. kr. 12-mánaðarskeiðið (mar. 20 - feb. 21) samanborið við undanfarna skeið.
Innflutningurin í 12-mánaðarskeiðnum (mar. 20 - feb. 21) var 8,1 mia. kr. Tað er 340 mió. kr. minni enn undanfarna skeið. Telja vit ikki skip og brennievni við, er innflutningurin vaksin.
Brúkaraprísirnir fyrsta ársfjórðing vísa, at í miðal eru prísirnir øktir bæði í mun til fjórða og sama ársfjórðing í fjør. Í mun til fjórða ársfjórðing í fjør er brúkaraprístalið økt 1,3 prosent, og í mun til sama ársfjórðing í fjør eru brúkaraprísirnir í miðal øktir 1,1 prosent.
Í mars vórðu 925 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru knappar 50 milliónir fleiri í mun til sama mánað í fjør.
Løntakaraskarin var 27.400 í mars, sum eru 520 fleiri løntakarar í mun til mars í fjør. Tað svarar til ein vøkstur á 1,9%.
Tann 1. mars í ár var fólkatalið 53.108. Tað er vaksið við 809 fólkum ella við 1,5% í mun til somu tíð í fjør. Hetta er næstan sami vøkstur sum undanfarna 12-mánaðarskeiðið, tá vøksturin var 823 fólk ella 1,6%. Av kommununum var størsti vøksturin í Tórshavnar, Klaksvíkar, Runavíkar, Eystur, Nes og Vágs kommunum. Merkisvert er nú við lutfalsliga stórum vøkstri í Sandoy. Eisini er ein ávísur vøkstur í Suðuroy.
Í fjør vórðu um 13.200 rættindaskjøl av ymiskum slagi tinglýst. Hetta er 3% fleiri enn árið fyri. Í fastognarskjølum, ið eru nógv tey flestu, var vøksturin 9%, meðan tað var ein minking í tinglýsingini viðv. akførum o.ø. leysafæ við 14%.
Keypihugurin hjá føroyingum er ikki neiliga ávirkaður av koronu
Hóast vøkstur í gistináttum, vórðu lutfalsliga færri kømur brúkt samanborið við februar í fjør.
Útflutningurin av fiskavørum minkaði 1,4 mia. kr. 12-mánaðarskeið (feb. 20 - jan. 21) samanborið við undanfarna skeið.
Innflutningurin í 12-mánaðarskeiðnum (feb. 20 - jan. 21) var 8 mia. kr. Tað er 400 mió. kr. minni enn undanfarna skeið.
Í februar vórðu 875 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru 17 milliónir færri í mun til sama mánað í fjør.
Løntakaraskarin var 26.800 í februar, sum er á leið tað sama sum februar í 2020.
Tann 1. februar í ár var fólkatalið 53.022. Tað er vaksið við 798 fólkum ella við 1,5% í mun til somu tíð í fjør. Hetta er eitt lítið sindur lakari vøkstur enn í undanfarna 12-mánaðarskeiði, tá vøksturin var 1,7%. Av kommununum var størsti vøksturin í Tórshavnar, Klaksvíkar, Runavíkar, Eystur, Nes, Tvøroyrar og Vágs kommunum. Merkisvert er við lutfalsliga stórum fólkavøkstri í Sandoy og nú eisini í Suðuroy. Hinvegin er vøksturin uppstøðgaður í Vágum.
Í 2020 vórðu 28 fosturtøkur framdar í Føroyum. Hetta er sama lága støðið, sum hevur verið seinastu 5 árini, har miðaltalið er 24. Tá talið var størst seinnu helvt av 1980-unum, var tað um 80-85 fosturtøkur um árið og er sostatt umleið ein triðingur av tí, sum var fyri góðum tríati árum síðani.
Av teim 37.700 fólkunum í Føroyum í aldrinum 15 til 74 ár eru 31.800 í arbeiðsfjøldini, tað vil siga eru vinnuliga virkin. Hetta svarar til 84%. Uttan fyri vinnu eru 5.900 fólk í hesum aldri, svarandi til 16%. Hetta er størsti vinnutíttleikin samanborin við onnur lond í Europa.
Í desember var arbeiðsloysið 1,3%, ið svarar til 400 fulltíðararbeiðsleys.
Talið av gistináttum á føroysku gistingarhúsunum minkaðu 70.000 ella 40% í 2020 í mun til árið fyri. Tað er lutfalsliga minni enn í Danmark og í Íslandi, har gistingarnar minkaðu ávíkavist sløk 50% og 70%.
Januarmánaður hildnaðist munandi betur enn sama mánað í fjør
Bruttotjóðarúrtøkan í marknaðarprísum var stívliga 20,9 milliardir krónur í 2019. Tað eru útvið 1,6 milliardir krónur meira enn í 2018. Vøkstur var innan flestu vinnur, tó stavaði meira enn helmingurin av vøkstrinum frá fiskiveiðu, fiskaaling og virking av fiskavørum, sum í mestan mun framleiða vørur til útlendskar marknaðir.
Samlaði innflutningurin í 2020 er áleið tann sami sum í 2019, og 5% størri enn í 2018. Síðan 2014 er innflutningurin vaksin millum 2 og 10% um árið, men nú er vøksturin steðgaður.
Útflutningurin av fiskavørum minkaði 1,2 mia. kr. í 2020 í mun til 2019. Í nøgd var minkingin 1%.
Eisini í fjør skapti stórt føðital, lágt deyðatal, stór tilflyting og minni fráflyting ein stóran fólkavøkstur
Tann 1. janurar í ár var fólkatalið 52.967. Tað er vaksið við 848 fólkum ella 1,6% í mun til somu tíð í fjør. Av kommununum var størsti vøksturin í Tórshavnar, Klaksvíkar, Runavíkar, Eystur, Nes, Vágs og Tvøroyrar kommunum. Merkisvert er lutfalsliga stóri fólkavøksturin í Sandoy og nú eisini í Suðuroy. Hinvegin er vøksturin uppsteðgaður í Vágum.
Tær 5 hálvárligu kanningarnar, sum hvør í sínum lagi geva ábendingar um støðu og væntanir til ymsar spurningar hjá húsarhaldum og fýra vinnubólkum, eru júst gjørdar. Samanumtikið geva hesar 5 kanningarnar eitt samanvigað treystital, sum hesaferð er hækkað í mun til kanningarnar frá juni í fjør.
Í november var arbeiðsloysið 1,4%, ið svarar til 405 fulltíðararbeiðsleys.
Í 2020 varð væl minni avreitt av toski fiskaður í føroyskum øki í mun til 2019. Nøgdin fall úr góðum 20 túsund tonsum í 2019 niður í góð 9 túsund tons í fjør, sum er meira enn ein helvtar minking – 53,5%.
Samlaði innflutningurin fyrstu 11 mánaðirnar í 2020 er áleið tann sami sum árið fyri.
Nú bert ein mánaður manglar í uppgerðini fyri 2020, sæst at útflutningsvirðið av fiskavørunum er minkað 11% samanborið við sama tíðarskeið í 2019. Um vit samanbera við 2018 er tað vaksið 7%.
Brúkaraprístalið verður gjørt upp 4 ferðir árliga, og nú allar uppgerðirnar fyri 2020 eru tøkar, sæst, at brúkaraprístalið í 2020 í miðal var 121,4. Miðalbrúkaraprístalið í 2019 var 121,0, sum merkir, at prísirnir á vørum og tænastum til nýtslu hjá húsarhaldum í miðal eru øktir 0,3% í 2020 samanborið við 2019.
Í 2020 vórðu 10,3 mia. útgoldnar í lønum. Vøksturin er 2,1% í mun til 2019. Hetta er minsti vøkstur í lønargjaldingunum síðan 2013, tá hann var 1,3%.
Í november gistu ferðafólkini 6.600 nætur á gistingarhúsunum.
Hagstovan framleiðir hagtøl, sum taka pulsin á føroyska samfelagnum.
Tað eru góðir 300 fleiri samanborið við desember í 2019
Tann 1. desember í fjør var fólkatalið 52.920. Tað er vaksið við 847 fólkum ella 1,6% í mun til somu tíð fyrra árið. Av kommununum var størsti vøksturin í Tórshavnar, Klaksvíkar, Runavíkar, Eystur, Nes, Vágs og Tvøroyrar kommunum. Merkisvert er við lutfalsliga stórum fólkavøkstri í Sandoy og nú eisini í Suðuroy. Hinvegin er vøksturin uppstøðgaður í Vágum.
Triðja ársfjórðing í 2020 vaks umsetningurin fyri ‘matvørur og alkoholfríar drykkjuvørur’ og ‘húsbúnað og húsarhaldsútgerð’ umleið 15% samanborið við sama ársfjórðing í 2019. Umsetningurin fyri ‘klædnavørur og fótbúnað’ vaks 6%.
Í oktober var arbeiðsloysið 1,3%, sum er nakað minni enn undanfarnu mánaðirnar. Síðani koronufarsóttin rakti í mars hevur arbeiðsloysið verið uppi á 1,9%.
Í november vórðu góðar 860 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru 5 milliónir færri í mun til sama mánað í fjør.
Í 2019 vóru gott 1.050 ársverk í sjúkrahúsverkinum, 806 á Landssjúkrahúsinum, 127 á Klaksvikar og 118 á Suðuroyar sjúkrahúsi
Innflutningurin minkaði 145 mió. fyrstu 10 mánaðirnar í ár samanborið við í fjør.
Útflutningurin er minkaður 850 mió. kr. fyrstu 10 mánaðirnar. Tað er 11%
Í september var arbeiðsloysið 1,4%, sum er nakað minni enn undanfarnu mánaðirnar. Síðani koronufarsóttin rakti í mars hevur arbeiðsloysið verið uppi á 1,8%.
Fyri tíggju mánaðir januar til og við oktober í ár er væl minni avreitt av toski veiddur í føroyskum øki í mun til sama tíðarskeið í fjør.
Í oktober gistu ferðafólkini 8.700 nætur á gistingarhúsum. Tað er 35% minni enn sama mánað í fjør. Tó er talið av gistináttum hjá føroyingum vaksið við góðum fjórðingi.
Í komandi viku frá 23. til 29. november verður árliga arbeiðsfjøldarkanningin fyri 2020 gjørd.
Innflutningurin minkaði eitt sindur fyrstu 9 mánaðirnar í ár samanborið við í fjør. Minkingin var 68 mió, ella 1%
Til og við september útfluttu vit fyri 6,3 mia. kr. Tað er 7% minni enn í fjør.
Í oktober vóðru góðar 865 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru 23 milliónir færri í mun til sama mánað í fjør.
Tað eru knappliga 100 fleiri løntakarar enn fyri einum ári síðani ella ein vøkstur á 0,3%.
Tann 1. oktober í ár var fólkatalið 52.756. Tað er vaksið við 827 fólkum ella við 1,6% í mun til somu tíð í fjør. Av kommununum var størsti vøksturin í Tórshavnar, Runavíkar, Eystur, Klaksvíkar, Nes, Kvívíkar, Vága, Eiðis, Sjóvar og Vágs kommunum. Lutfalsliga var eisini stórur vøkstur í Skopunar og Sands kommunum.
Í uppgerðini hjá Hagstovu Føroya yvir fíggjarstøðuna hjá kommununum, ið er dagførd til og við 2019, sæst, hvat hvør kommuna hevur av útreiðslum til rakstur og til íløgur. Eisini hvat kommunurnar hava av skattainntøkum, ogn og skuld. Tølini eru eisini fyri hvønn íbúgva í kommununi, so tølini kunnu samanberast frá einari kommunu til aðra.
Níggju teir fyrstu mánaðirnar í ár var talið av gistingarnáttum á gistingarhúsunum slakar 72-túsund, samanborið við góðar 138-túsund sama tíðarskeið í fjør. Tað er ein minking við sløkum 67-túsund ella 48%. Minkingin var ógvislig frá mars til juni, men tað hevur verið frægari síðani juli og er á áleið sama støði sum fyri 5-6 árum síðani.
Í august var arbeiðsloysið 1,5%, sum er nakað minni enn undanfarnu mánaðirnar. Síðani koronufarsóttin rakti í mars hevur arbeiðsloysið verið uppi á 1,8%.
Innflutningurin vaks 335 mió. kr. ella 7% fyrstu 8 mánaðirnar í ár samanborið við í fjør.
Minni er útflutt av laksi og toski og meira av uppsjóvarfiski
Brúkaraprísirnir fyri triðja ársfjórðing vísa, at í miðal eru prísirnir øktir bæði í mun til annan ársfjórðing í ár og sama ársfjórðing í fjør. Í mun til annan ársfjórðing er brúkaraprístalið økt 0,3 prosent, og í mun til sama ársfjórðing í fjør eru brúkaraprísirnir í miðal øktir 0,2 prosent.
Vøkstur er framvegis í løntakaratalinum, men tað veksur spakuligari enn tað hevur gjørt.
Tann 1. septembur í ár var fólkatalið 52.703. Tað er vaksið við 768 fólkum ella við 1,5% í mun til somu tíð í fjør.
Inntøkan hjá borgarunum i Tórshavnar kommunu hevur nærum hvørt ár síðani 2009 verið hægst, men kunoyingar bjóða av.
Umsetningurin í virði og umsetningurin umroknað til mongdir fyri smásølu av trimum vørubólkum er gjørdur upp fyri annan ársfjórðing. Tølini eru býtt í vørubólkarnar matur og alkoholfríar drykkjuvørur, klædnavørur og fótbúnaður og húsbúnaður og húsarhaldsútgerð. Samanborið við sama ársfjórðing í fjør, var umsetningurin fyri matvørur og alkoholfríar drykkjuvørur og húsbúnað og húsarhaldsútgerð heili 14 prosent hægri, meðan umsetningurin fyri klædnavørur og fótbúnað var 7 prosent hægri.
Hvussu hevur gongdin verið í fólkatalinum í tíni bygd og kommunu seinastu 10 árini? Hvussu er fólkasamansetingin nú millum ung og gomul, mannfólk og konufólk? Nú kommunuvalið nærkast fer Hagstova Føroya komandi tíðina at seta sjóneykuna á kommunurnar.
Innflutningurin vaks 5% fyrstu 7 mánaðirnar í ár samanborið við í fjør. Telja vit ikki skip og flogfør við, so er ongin vøkstur.
Útflutningurin av fiskavørum minkaði næstan hálva mia. kr. fyrstu 7 mánaðirnar í ár samanborið við somu tíð í fjør. Hetta er ein minking á 10%
Bruttotjóðarúrtøkan í marknaðarprísum var góðar 19,7 milliardir krónur í 2018. Tað eru 500 milliónir krónur meira enn í 2017 og ein vøkstur á 2,6 prosent, ið er nakað minni vøkstur enn árini frá 2013 til 2017. At vøksturin ikki er eins stórur í 2018 í mun til hesi árini undan skyldast einamest minni virðisøking í alivinnuni.
Tann 1. august í ár var fólkatalið 52.816. Tað eru 733 fleiri fólk enn 1. august í fjør. Fólkatalið vaks sosatt 1,4%.
Sjey teir fyrstu mánaðirnar í ár var talið av gistingum á gistingarhúsunum 45.577, samanborið við 99.942 sama tíðarskeið í fjør. Minkingin er 54%. Minkingin var ógvislig frá mars til juni, meðan ikki er so stórur munur á juli nú og í árunum frammanundan.
Nógv nýggj nøvn eru ovast hjá teimum, ið vóru fødd í 2019, bæði hjá gentum og dreingjum.
Enn eru Maria og Anna ovast hjá konufólki og Jákup og Jógvan hjá mannfólki - hóast stórar broytingar í fólkanøvnunum
Maria og Anna eru ikki til at vika sum vanligastu konufólkanøvnini, eins og Jákup og Jógvan hjá mannfólkunum. Men nýggjari nøvn koma longur og longur upp á listan. Hetta vísir yvirlitið við fornøvnum hjá okkum øllum, ið vóru búsett í Føroyum 1. januar 2020.
Innflutta nøgdin av nýtsluspritti vaks 1.400% frá mars til juni í ár, sammett við sama tíðarskeið í fjør. Nøgdin av máling vaks 20% hesar mánaðirnar.
Útflutningurin av fiskavørum minkaði góðar 400 mió. kr. fyrra hálvár í ár samanborið við somu tíð í fjør.
Knappar 875 milliónir vórðu útgoldnar í lønum í juli. Tað eru góðar 25 milliónir ella 3% meira enn sama mánað í fjør. Eins og fyri løntakararnar benda seinastu uppgerðirnar fyri lønargjaldingarnar á eina V-gongd við skjótari uppgongd í lønunum eftir fallið í apríl og mai, heldur enn eina U-gongd við longri aldudali við trekum vøkstri.
Í juli vóru gott 27.300 løntakarar í Føroyum. Seinastu teljingarnar benda á eina V-gongd við alsamt skjótari uppgongd í løntakaratalinum eftir fallið í apríl, heldur enn eina U-gongd við longri aldudali við trekum vøkstri.
Tann 1. juli í ár var fólkatalið 52.656 og vaks sostatt við 813 fólkum í 12-mánaðar skeiðinum 1. juli 2019 – 1. juli 2020. Tað svarar til ein vøkstur á 1,6%. Samanbera vit fyrra hálvár 2020 við sama tíðarskeið í fjør, minkar tann stóri fólkavøksturin bert eitt lítið vet.
Útflutningsvirðið minkaði 19% teir tríggjar mánaðirnar frá mars til mai, og útflutta nøgdin er minkað 29%.
Innflutningurin fyri mai er nú uppgjørdur. Sostatt hava vit tøl fyri innflutningin teir tríggjar mánaðirnar mars - mai í ár, tá korona rakti føroyska samfelagið.
Brúkaraprísirnir fyri annan ársfjórðing eru dagførdir, og vísa tølini hesaferð, at í miðal eru prísirnir lækkaðir, bæði í mun til fyrsta ársfjórðing í ár og sama ársfjórðing í fjør. Í mun til fyrsta ársfjórðing er brúkaraprístalið lækkað 0,9 prosent og í mun til sama ársfjórðing í fjør, eru brúkaraprísirnir í miðal lækkaðir 0,1 prosent.
Góðar 840 milliónir vórðu útgoldnar í lønum í juni. Tað eru 13 milliónir ella 1,5% meira enn sama mánað í fjør.
Í juni vóru góðir 26.500 í løntakaraskaranum. Løntakaratalið veksur aftur eftir fallið í apríl, serliga tí at privata tænastuvinnan nú fótar sær aftur. Tað er eisini ymiskt hvussu økini í landinum hava verið rakt - serliga Sandoyar økið hevur verið minni rakt enn hini økini í landinum.
Tann 1. juni í ár var fólkatalið 52.562 og vaks sostatt við 830 fólkum í 12-mánaðar skeiðinum 1. juni 2019 – 1. juni 2020. Tað svarar til ein vøkstur á 1,6%. Hetta kemur av einum burðaravlopið á 267, ið gevur ein triðing av fólkavøkstrinum, og eini nettotilflyting á 563, ið gevur tveir triðingar av fólkavøkstrinum. Nógv størsti vøksturin er í Tórshavnarøkinum.
Uppgerðin fyri avreiðingar, verður skipað eftir nýggjum leisti. Nú verða allar avreiðingar tiknar við, uttan mun til fiskaslag og viðgerð umborð.
Tølini frá konjunkturkanningini fyri juni eru nú tøk í hagtalsgrunninum. Tær fimm kanningarnar eru gjørdar um hálvan juni og eftir at koronu-farsóttin hevði herjað í góðar tríggjar mánaðir, og kunnu hesar kanningarnar sammetast við kanningar gjørdar stutt áðrenn koronu-farsóttin kom til landið. Hesaferð er treystitalið munandi lægri í mun til seinastu mongu kanningarnar. Onnur nýliga dagførd hagtøl vísa, í hvønn mun áleikandi altjóða heilsukreppan rakar føroyska samfelagið og búskapin, og júst gjørdu kanningarnar vísa, hvussu brúkarar og fyritøkur meta um fíggjarligu og búskaparligu støðuna og útlitini.
Umsetningurin í virði og umroknað til mongdir fyri smásølu er gjørdur upp fyri 1. ársfjórðing í ár. Tølini eru býtt í vørubólkarnar matur og alkoholfríar drykkjuvørur, klædnavørur og fótbúnaður og húsbúnaður og húsarhaldsútgerð. Seinastu tølini vísa, at umsetningurin fyri klæðir og fótbúnað var nærum 10 prosent minni 1. ársfjórðing 2020 samanborin við umsetningin 1. ársfjórðing 2019, meðan umsetningurin av matvørum og húsbúnaði er vaksin ávikavist 12 og 7 prosent.
Samlaða talið av viðtalum í 2019 var stívliga 166-túsund, ið var gott 4% fleiri enn árið fyri. Av teimum 166-túsund viðtalunum vóru gott 4-túsund viðtalur hjá fólki, sum búgva uttanlands.
Síðstu tjúgu árini er livialdurin øktur munandi, eins og stórar broytingar eru í teim orsøkum, vit doyggja av.
Í mai vóru góðir 25.700 í løntakaraskaranum. Tað er framvegis langt frá støðinum undan koronu. Hóast tað, eru løntakaratølini í mai nakað frægari enn í apríl.
Tann 1. mai í ár var fólkatalið 52.484 og vaks sostatt við 834 fólkum í 12-mánaðar skeiðinum 1. mai 2019 – 1. mai 2020. Tað svarar til ein vøkstur á 1,6%. Hetta kemur av einum burðaravlopið á 267, ið gevur ein triðing av fólkavøkstrinum, og eini nettotilflyting á 567, ið gevur tveir triðingar av fólkavøkstrinum.
Góðar 800 milliónir vórðu útgoldnar í lønum í mai. Tað eru knappar 25 milliónir minni enn sama mánað í fjør. Vøksturin, sum hevur verið í lønargjaldingunum seinnu árini, er steðgaður upp. Eins og í apríl sæst fallið serliga í privatu tænastuvinnunum.
Her eru talvur sum vísa tal av persónum í ymiskum inntøkubólkum. Við í teljingini eru øll, sum eru 15 ár og eldri.
Gott 5.000 føroyingar høvdu eina javnvirðisinntøku, ið var so lág, at tey vóru undir fátækraváðamarkinum í 2018.
Útflutningurin í mars var 100 mió. kr. lægri enn í mars í fjør. Hyggja vit bert hyggja at fiskavøruútflutninginum, er minkingin 50 mió. kr., sum er 8%.
Í apríl vóru slakir 25.300 løntakarar. Tað er serliga í privatu tænastuvinnunum, at fallið sæst best.
Nú mars sum fyrsti mánaðurin við avmarkandi koronu-átøkunum er komin við í nýggjastu uppgerðina av fólkatalinum, sæst at flytingin millum Føroyar og útlond er minkað nakað. Serliga er fráflytingin minkað, so gloppið millum tilflyting og fráflyting er vaksið. T.v.s. at nettotilflytingin er økt nakað og góða gongdin í fólkatalinum heldur fram.
Tað vórðu knappar 845 milliónir útgoldnar í lønum í apríl. Tað eru bara 4 milliónir meira enn sama mánað í fjør. Vøksturin, sum hevur verið í lønargjaldingunum seinnu árini steðgar upp. Serliga sæst eitt fall í privatu tænastuvinnunum.
Brúkaraprístalið er gjørt upp fyri 1. ársfjórðing í ár, og vísa nýggjastu tølini, at brúkaraprísirnir seinasta árið í miðal eru hækkaðir1,1 prosent, ið er umleið sami árligi miðalvøksturin, sum hevur verið staðfestur seinastu 3 árini.
Hesi síðstu tvey áratíggjuni eru færri fongslað og varðhaldsfongslað, men brotini á rúsevnislóg, arbeiðsverndarlóg og vápnalóg eru blivin fleiri.
Stórar broytingar eru hendar í ferðsluni síðstu 20 árini, har ferðsluóhappini eru fækkað niður um eina helvt, fólkaskaðar í ferðsluni eru fækkaðar enn meir og somuleiðis talið av ákærdum fyri rúsdrekkakoyring.
Revsilógarmálini eru fækkaði meir enn eina helvt seinastu 12 árini, úr 1100 í 2007 til eini 500 í fjør. Minkingin er stór á flestu økjum – uttan viðvíkjandi siðamisbrotum, sum eru vorðin nøkur fleiri. Hetta vísa yvirlit um virksemi hjá løgregluni.
Tølini fyri útflutningin til og við februar mánað eru nú gjørd upp. Tey vísa at 12-mánaðarskeiðið mars 19- februar 20 útfluttu vit fyri fyri 9,7 mia. kr.
Innflutningurin í 12-mánaðarskeiðnum (mar. 19-feb. 20) var 8,4 mia. kr. Tað er 700 mió. kr. meir enn undanfarna skeið.
Enn síggjast avleiðingarnar av koronafarsóttini ikki í samlaðu lønargjaldingunum. Í privatu tænastuvinnunum, serliga innan gistihús og matstovuvirki og innan handil og umvæling, kann óvanlig niðurgongd tó staðfestast fyri marsmánað.
Tann 1. mars í ár var fólkatalið 52.337 og vaks sostatt við 841 fólkum í 12-mánaðar skeiðinum 1. mars 2019 – 1. mars 2020. Tað svarar til ein vøkstur á 1,6%. Hetta kemur av einum burðaravlopi á 273, ið gevur ein triðing av fólkavøkstrinum, og eini nettotilflyting á 568, ið gevur tveir triðingar av fólkavøkstrinum.
Rættarmálini eru nógv og fjølbroytt, eini 2.000 sakarmál í Føroya Rætti í fjør, eini 2.400 mál í Fútarættinum og eini 550 í Skiftirættinum. Haraftrat eini 80 í Yvirfriðingarnevndini.
Í fjør vórðu um 12.700 rættindaskjøl av ymiskum slagi tinglýst. Hetta er nakað tað sama sum tey fýra árini frammanundan.
Í fjør vóru flestu sethúsini seld á bygd og minni enn ein triðingur í høvuðsstaðnum. Men miðalprísurin í høvuðsstaðnum var nógv meir enn tann dupulti av prísinum á bygd.
Framleiðslan í landbúnaðarvinnuni hevur verið støðug síðstu tíggju árini. Í 2010 var mjólkarframleiðslan 7,1 mió. litrar frá 919 mjólkkúm. Í 2019 var hon 7,4 mió. litrar frá 1.116 mjólkkúm. Framleiðslan av neytakjøti var 49 tons frá 172 neytum í 2010. Í 2019 var framleiðslan 50 tons frá 193 neytum.
Umsetningurin í virði og umroknað til mongdir fyri smásølu er gjørdur upp fyri 4. ársfjórðing 2019. Tølini eru býtt í vørubólkarnar matur og alkoholfríar drykkjuvørur, klædnavørur og fótbúnaður og húsbúnaður og húsarhaldsútgerð. Samanborið við somu tøl fyri 4. ársfjórðing 2018, er umsetningurin fyri matvørur og klæðir vaksin við ávikavist 6,5 og 4,1 prosentum, meðan sølan av húsbúnaði er minkað við 5 prosentum.
12 grindir løgdu beinini í fjør, samanborið við 10 í 2018. Gongdin síðstu nógvu árini er tann, at talið av grindum minkar spakuliga og at grindirnar vera smærri. Kortini góvu grindirnar í fjør eini 200 tons av tvøsti og 180 tons av spiki.
Nú løntakararnir fyri 2019 eru gjørdir upp, hava vit hugt nærri at broytingum í einstøku vinnugreinunum tey seinastu árini.
Tølini fyri útflutningin til og við januar mánað eru nú gjørd upp. Tey vísa at 12-mánaðarskeiði feb19-jan20 útfluttu vit fyri fyri 9,8 mia. kr. samanborið við sama tíðarskeið frammanundan er talan um vøkstur á 1,4 mia. kr. ella 17%
Innflutningurin í 12-mánaðarskeiðnum (feb. 19-jan.20) var 8,4 mia kr. Tað er hálv mia. kr. meir enn undanfarna skeið.
Í februar vóru góðar 890 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru knappar 55 milliónir meira í mun til sama mánað í fjør.
Vøkstur er framvegis í løntakaratalinum, men tað veksur spakuligari enn tað hevur gjørt.
Tann 1. februar í ár var fólkatalið 52.199 og vaks sostatt við 835 fólkum í 12-mánaðar skeiðinum 1. feb. 2019 – 1. feb. 2020. Tað svarar til ein vøkstur á 1,6%. Hetta kemur av einum burðaravlopið á 273, ið gevur ein triðing av fólkavøkstrinum, og eini nettotilflyting á 562, ið gevur tveir triðingar av fólkavøkstrinum.
Í 2019 vórðu 21 fosturtøkur framdar í Føroyum. Hetta er sama lága støði, sum hevur verið seinastu 5 árini. Tá talið var størst seinni helvt av 1980-unum, var tað meir enn 80 fosturtøkur um árið og er sostatt nú um ein fjórðingur av tí, sum var fyri góðum tríati árum síðani.
Av teim stívliga 37.100 fólkunum í Føroyum í aldrinum 15 til 74 ár eru eini 31.700 í arbeiðsfjøldini, tað vil siga eru vinnuliga virkin. Uttan fyri vinnu eru út við 5.500.
Tað vóru 168.000 skrásettar gistinætur á gistingarhúsum í 2019. Tað eru 16.500 ella 11% fleiri enn í fyrra ári. Hetta er størsti vøkstur síðani byrjað varð at skráseta fyri sjey árum síðani. Av gistingunum vóru tær flestu hjá ferðafólki úr Danmark við 30%.
Samlaði útflutningurin í 2019 var 9,5 mia. kr. Samanborið við árið frammanundan er talan um vøkstur á 1,5 mia. kr. ella 19%
Í 2019 innfluttu vit fyri 8,1 mia. kr. av vørum. Hetta er tað mesta, sum er innflutt eitt ár, og fyrstu ferð at árligi innflutningurin er oman fyri 8 mia. kr. Samanborið við 2018 er vøksturin 400 mió. kr. ella 5%.
Tann 1. januar í ár var fólkatalið 52.124 og vaks sostatt við 822 fólkum í árinum 2019. Tað svarar til ein vøkstur á 1,6%. Hetta kemur av einum burðaravlopið á 272, ið svarar til ein triðing av fólkavøkstrinum, og eini nettotilflyting á 550, ið svarar til tveir triðingar av fólkavøkstrinum.
Vinnuroknskaparhagtølini fyri fyritøkur eru dagførd og vísa, at samlaða úrslitið áðrenn kapitalpartar fyri allar vinnur vaks við yvir 76% eftir tveimum árum frá 2015 til 2017. Hóast úrslitini í 2012 og 2015 vóru lægri enn árini fyri, hava úrslitini síðani 2010 verið støðugt vaksandi og positiv øll árini.
Tølini frá konjunkturkanningini fyri januar eru nú tøk í hagtalsgrunninum. Treystitalið hesaferð er væl hægri enn talið seinastu 5 kanningarnar.
Uppgerðin av ogn og skuld uttanlands er gjørd upp til og við 2017, og vísa dagførdu tølini millum annað, at føroyska nettoognin í útlandinum í 2017 var á hædd við nettoognina innan fíggjarkreppuna fyri umleið tíggju árum síðan. Nettoogn føroyinga uttanlands var 5,7 mia. kr. í 2017 og árini frá 2015 til 2017 vaks ognin 5 mia. kr. og skuldin minkaði 1,3 mia. kr. Sostatt vaks nettoognin í útlandinum umleið 6,3 mia. kr. eftir tveimum árum.
Nýggja uppgerðin av av rakstrarviðskiftum gjaldsjavnans vísir metstórt avlop árini 2016 og 2017. Stór avlop hava verið á rakstrarviðskiftum gjaldsjavnans síðani 2013.
Í november í fjør var arbeiðsloysið 0,9%. Sama mánað í 2018 var tað 1,2%.
Í fjør varð væl minni avreitt av toski fiskaður í føroyskum øki í mun til 2019. Nøgdin fall úr góðum 20 túsund tonsum í 2019 niður í góð 9 túsund tons í fjør, sum er meira enn ein helvtar minking – 53,5%.
Frá aldarskiftinum fram til 2007 var miðal avreiðingarnøgdin tilsamans góð 125 túsund tons. Síðan 2013 hevur veiðan, ið er farin um avreiðingarskipanina, í miðal verið um 73 túsund tons. Í fjør vórðu avreidd smá 85 túsund tons, sum er eitt vet betri enn í 2018, tá góð 75 túsund tons vórðu avreidd.
12-mánaðarskeiði des. '18-nov. '19 útfluttu vit fyri fyri 9,4 mia. kr. Samanborið við árið frammanundan er talan um vøkstur á 1,5 mia. kr.
Innflutningurin var oman fyri 8 mia. krónur 12-mánaðarskeiði (des. '18-nov. '19)
Brúkaraprístalið er gjørt upp fyri 4. ársfjórðing 2019, og sostatt kann miðal vøksturin í brúkaraprísum fyri 2019 samanberast við 2018. Frá 2018 til 2019 hækkaði brúkaraprístalið í miðal 1,3 prosent.
Tann 1. desembur í fjør var fólkatalið 52.067 og vaks sostatt við 807 fólkum seinasta 12-mánaðarskeiðið frá 1. des. 2018 til 1. des. 2019. Tað svarar til ein vøkstur á 1,6%. Hetta kemur av einum burðaravlopið á 271 og eini nettotilflyting á 536.
Í oktober vóru góðir 27.900 løntakarar í Føroyum. Tað eru næstan 850 fleiri í mun til sama mánað í fjør.
Í 2019 vóru góðar 10 mia. útgoldnar í lønum. Vøksturin er 6,8% í mun til 2018. Vøksturin í lønargjaldingunum er støðugur.
Umsetningurin í virði og umroknað til mongdir fyri smásølu er gjørdur upp fyri triðja ársfjórðing 2019 í trimum yvirskipaðum vørubólkum.
Í oktober var arbeiðsloysið 0,8% og er nú aftur metlágt. Lægsta arbeiðsloysið varð annars mált mánaðin fyri, tá var tað 0,9%.
Uppgerðin av avreiðingunum fyri ellivu mánaðir í 2019 er til taks í hagtalsgrunninum. Har eru meira útgreinaðir upplýsingar, bæði á fiskaslag, nýttan reiðskap og keyparabólkar.
Seinasta árið (nov. 18-okt.19) innfluttu vit vøru fyri 8,1 mia. kr. árið fyri innfluttu vit fyri 7,6 mia. Somu tíðarskeið útfluttu vit fyri ávikavist 9,3 og 8 mia. kr. Sostatt var avlopið av uttanlandshandlinum við vørum 1,3 mia. seinasta árið mótvegis 400 mió. árið fyri. Tað er ein vøkstur í innflutninginum á 7% og í útflutninginum á 17%
Eftir minkingina í heyst, tá nógv ungfólk fara av landinum í lestrarørindum, er fólkatalið nú komið uppaftur á 52-túsund.
Í november vóru knappliga 870 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru knappar 50 milliónir meira í mun til sama mánað í fjør.
Vit skulu aftur til juni í 2008, tá arbeiðsloysið seinast var so lágt sum nú. Tá var arbeiðsloysið 1,1%.
Út frá upplýsingum, Hagstova Føroya hevur fingið frá Heilsutrygd, kunnu vit nú gera nøkur samanfatandi hagtøl um virksemið í kommunulæknaskipanini, sum ikki hava verið gjørt áður. Upplýsingarnar fevna um virksemið trý tey síðstu árini 2016 – 2018 og lýsa býtið av viðtalum í kommunulæknaskipanini eftir bústaðarøki, eftir vakttíð og eftir aldri og kyni.
Uppgerðin av avreiðingunum januar til oktober 2019 er nú tøk í hagtalsgrunninum. Har eru meira útgreinaðir upplýsingar, bæði á fiskaslag, nýttan reiðskap og keyparabólkar.
12-mánaðarskeiði okt. 2018 til sep. 2019 útfluttu vit fyri beint oman fyri 9 mia. kr. Tað er ikki hent fyrr at árligi útflutningurin er farin uppum 9 mia.
Innflutningurin vaks hálva mia. kr seinasta árið (okt. 18-sep.19), samanborið við undanfarna ár.
Fólkatalið vaks við 875 fólkum í 12-mánaðar skeiðinum frá 1. okt. 2018 til 1. okt. 2019. Tað svarar til ein vøkstur á 1,7%. Hetta kemur av einum burðaravlopið á 280 og eini nettotilflyting á 595 fólk. Landafrøðiliga er fólkavøksturin ójavnur út um landið, størstur í Eysturoy, Vágum og Tórshavnarøkinum, nakað minni í Norðoyggjum, lítil í Suðuroy og ongin í Sandoy.
Í august vóru stívliga 28.100 løntakarar í Føroyum. Tað eru 750 fleir í mun til august-mánað í fjør.
Í oktober vóru knappar 890 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru 75 milliónir meira í mun til sama mánað í fjør. Vøksturin hevur verið rættiliga støðugur síðani 2014.
Arbeiðsloysið var 1,1% í august samanborið við 1,5% í august í fjør. Lága arbeiðsloysið stendur við og tykist at vera komið í fasta legu.
Avreiðingarnar tilsamans av botnfiski eru í nøgd væl frægari tríggjar teir fyrstu árfjórðingarnar í ár, samanborið við sama tíðarskeið í fjør.
Vøksturin í fólkatalinum á 938 fólk, sum var í ársskeiðinum 1. sept. 2018 til 1. sept. 2019, er størstur í miðøkinum, t.v.s. í Eysturoy, í Vágum og í Tórshavnarøkinum. Hálvt so stórur er vøksturin í Norðoyggjum, Streymoyarøkinum uttan høvuðstaðin og í Suðuroy. Í Sandoyar sýslu stendur mest sum í stað.
Umsetningurin í virði og umroknað til mongdir fyri smásølu er gjørdur upp fyri annan ársfjórðing í trimum yvirskipaðum vørubólkum. Hesir eru matur og alkoholfríar drykkjuvørur, klædnavørur og fótbúnaður og húsbúnaður og húsarhaldsútgerð.
Vøruinnflutningur og -útflutningur eru dagførd til august 2019.
Triðja ársfjórðing vóru brúkaraprísirnir 0,9 prosent hægri enn sama ársfjórðing í fjør, og er árligi vøksturin hesaferð á hædd við miðal prísvøksturin seinastu 3 árini. Annan ársfjórðing var árligi vøksturin 1,8 prosent, ið er hægsti vøkstur í brúkaraprístalinum seinastu 7 árini.
Fólkatalið vaks við 938 fólkum seinasta 12-mánaðar skeiðið frá 1. sept. 2018 til 1. sept. 2019. Tað er tað mesta nakrantíð í einum ársskeiði og svarar til ein vøkstur á 1,8%. Hetta kemur av einum burðaravlopið á 288, ið er munurin millum fødd og deyð, og eini metstórari nettotilflyting á 650, ið er munurin millum tilflyting og fráflyting.
Í juli vóru stívliga 28.150 løntakarar í Føroyum. Tað eru knappliga 650 fleir í mun til juli-mánað í fjør. Tað er fyrstu ferð, at løntakaratalið er farið upp um 28.000.
Í september vóru knappar 850 milliónir útgoldnar í lønum. Tað eru 80 milliónir meira í mun til sama mánað í fjør. Vøksturin hevur verið rættiliga støðugur síðani 2014.
Arbeiðsloysi var 1,3% í juli samanborið við 1,7% í juli í fjør. Gongdin í arbeiðsloysinum hevur seinasta hálva árið funnið eina legu, ið liggur um 1,2%.
Hvussu hava seinastu tíggju árini roynst í fólkatali í ymisku bygdunum og býunum úti um landið? Í eini tíð við fólkaminkingini 2010-2014 og síðani stóra fólkavøkstrinum 2014-2019? Tað hevur verið ymiskt. Flesta staðni við stórum vøkstri, serliga í miðøkinum, men aðra staðni eru tey dragnaði afturút, serliga í útjaðaranum. Tað greina talvurnar í hesum yvirliti.
Uppgerðin av avreiðingunum fyri teir fyrstu átta mánaðirnar í 2019 er nú tøk í hagtalsgrunninum. Har eru meira útgreinaðir upplýsingar, bæði á fiskaslag, nýttan reiðskap og keyparabólkar.
Tað vóru 73.220 skrásettar gistinætur í gistingarhúsum fyrra hálvár 2019. Tað eru 4.467 ella 6,5% fleiri enn sama tíðarskeið í fjør.
Vøruinnflutningur og -útflutningur eru dagførd til juli 2019. Útgreinað hagtøl um uttanlandshandilin eru at finna í hagtalsgrunninum.
Tann 1. august í ár vóru vit farin upp um 52-túsund fólk í Føroyum. Tá vóru vit 52.122 í tali, sum eru 868 fleiri enn eitt ár frammanundan. Tað kemur av eini nettotilflyting á 575 fólk, sum er munurin millum tilflyting og fráflyting, og einum burðaravlopi á 293, sum er munurin millum fødd og deyð.
Í juni vóru góðir 27.700 løntakarar í Føroyum. Tað eru góðir 600 løntakarar fleiri i mun til juni-mánað í fjør. Gongdin, sum er lýst við trendinum, vísir, at støðugt fleiri løntakarar leggjast afturat.
Í mai vóru knappliga 27.600 løntakarar í Føroyum. Tað eru góðir 700 løntakarar fleiri i mun til mai-mánað í fjør. Gongdin, sum er lýst við trendinum, vísur at støðugt fleiri løntakarar leggjast afturat.


c: text/html

text:
Ringanna Harri (filmstriologi)
Ringanna Harri (á enskum: Lord of the Rings) er ein filmstriologi, ið er gjørd eftir skaldsøguni eftir J. R. R. Tolkien av sama navni. Søgan gongur fyri seg í ævintýrheiminum Miðgarði.
Filmarnir vórðu produseraðir undir leiðslu av Peter Jackson og útgivnir av New Line Cinema. Hetta er ein av dýrastu filmframleiðslum í søguni, við eini fíggjaætlan uppá 270 milliónir amerikanskar dollar, projektið vardi meir enn átta ár og filmingin fór fram í Nýsælandi, heimlandi Peter Jacksons.
Ringanna Harri var ein stór fíggjarlig suksess og filmarnir liggja sum nr. 11, 5 og 2 á listanum yvir filmar við flest inntøkum. Filmarnir hava tilsamans vunnið 17 Oscars.
Filmarnir[rætta | rætta wikitekst]
Filmarnir komu út í tíðarskeiðinum 2001-2003.
- 2001: Ringliðið ("The Fellowship of the Ring")
- 2002: Tey bæði tornini ("The Two Towers")
- 2003: Kongurin kemur aftur ("The Return of the King")

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eingin í verðini dugir so nógvar søgur sum Hákunar Jákup! - hann dugir sera væl at siga frá søgum!
Tá tað líður nakað út á kvøldið, og børnini sita vakurt við borðið ella á skamlum sínum, so kemur Hákunar Jákup, spakuliga kemur hann upp gjøgnum trappurnar; hann gongur á leistum; hóvliga skúgvar hann hurðina og kjuff! við tað sama fýsir hann nýmjólk í eygu teirra, so fínt, so fínt, men tó so mikið, at tey ikki orka at hyggja, og tí síggja tey hann ikki; hann sníkir sær aftur um tey og blæsur spakuliga í nakkan á teimum, so tyngist høvd teirra, ok ok o ja! Tey fáa tó als ikki ilt, tí Hákunar Jákup er góður við børnini; hann vil bert hava tey at vera still, og tað eru tey, tá hann hevur fingið tey niður; tey mega vera púra still, tá hann skal siga teimum frá søgum.
Tá børnini sova, kemur Hákunar Jákup og setur seg á songarstokkin; hann er sera væl ílatin, troyggja hansara er av tí fínasta silki; men tað er ógjørligt at siga, hvussu hon er litað, tí hon skiftir lit, er grøn, reyð og blá, sum hann vendir sær til; undir hvørjum armi hevur hann eitt regnskjól, annað er fult av vøkrum myndum, og tað setir hann uppi yvir teimum góðu børnunum, og tá droyma tey tær vakrastu søgur ta heilu nátt; hitt regnskjólið hevur ongar myndir, og tað setir hann uppi yvir teimum, ið ikki hava skikkað sær væl um dagin, og so sova tey sum hýtin líka til morgunin eftir og droyma ikki eina vakra søgu.
Nú skulu tit fáa at hoyra, hvussu Hákunar Jákup hvørt kvøld í eina heila viku kom til ein lítlan drong, sum æt Hjalmar, og hvat hann segði honum! Tað verða jú sjey søgur, tí tað eru sjey dagar í eini viku.
Mánadagin.
”Lurta nú eftir!” segði Hákunar Jákup eitt kvøldið, tá hann hevði fingið Hjalmar at leggja seg, ”nú skal eg skrýða stovuna!” og við tað sama vórðu allar planturnar í urtapottunum til stór trø, ið toygdu tær longu greinarnar tvørtur undir loftinum og yvir við bróstinum, so øll stovan var blómuskrýdd, og hvør blóma var fagrari enn rósan og angaði so væl, etandi vóru tær eisini og smakkaðu søtari enn hunangur. Ávøksturnir glógvaðu sum gull, og har vóru køkur, ið vóru fullar av rosinum, tað var frálíkt! men í sama bili fór at láta so ræðuliga illa yviri í borðskuffuni, har skúlabøkur Hjalmars lógu.
”Hvat er hatta, eg hoyri!” segði Hákunar Jákup og fór yvir at borðinum og dró skuffuna út. Tá var tað talvan, ið gekk kyk, tí roknistykkið, á henni stóð, var skeivt; griffilin leyp higar og hagar í tjóðri sínum eins og ein varðhundur, hann vildi bøta um roknistykkið, men dugdi ikki! - so var tað skrivibók Hjalmars, sum eymkaði seg, so tað var syrgiligt at hoyra! Niður eftir breddanum á hvørjum blaði stóðu allir teir stóru bókstavirnir, og aftan fyri hvønn teirra stóð ein lítil, teir vóru fyrimynd, men aftan fyri hesar stóðu nakrir aðrir, ið hildu seg vera líka vakrar sum hinar, teir hevði Hjalmar skrivað, og lógu teir heilt á liðini, so tað sá út, sum vóru teir dotnir um regluna, teir skuldu standa á.
”Hyggið! so skulu tit standa!” søgdu fyrimyndirnar. ”Hyggið! gerið sum vit, gerið ein vakran bug í tykkum!”
”O, vit vildu so fegnir,” søgdu bókstavir Hjalmars, ”men vit orka ikki, vit eru so ógvuliga ússaligir!”
”So skal eg koma og klikkja tykkum títling!” segði Hákunar Jákup.
”Onei!” róptu bókstavirnir, erraðu seg upp og stóðu so vakurt, so vakurt.
”Ja, nú fái eg ikki sagt frá søguni!” segði Hákunar Jákup, ”eg má fara at læra bókstavirnar at standa. So - eitt, tvey! eitt, tvey!” og lærdi hann teir so at standa, og stóðu teir so ernir og stinnir sum nøkur fyrimynd; men um morgunin, tá Hákunar Jákup var farin, og Hjalmar fór at hyggja eftir teimum, vóru teir líka ússaligir sum áður.
Týsdagin.
Í sama bili sum Hjalmar var lagstur, nart Hákunar Jákup gandasproytu sína við alt, ið inni var í stovuni, og við tað sama fór alt at tala, og alt tosaði um sjálvan seg; einans spýtibakkin tagdi, hann var argur um, at hini vóru so hugstór, at tey bert talaðu um seg sjálvan og als ongan ans høvdu fyri honum, ið stóð so meinaleysur í einum horni og læt øll spýta á seg.
Uppi yvir dragkistuni hekk ein stór mynd í einum gyltum ramma; hon var av einum landsluti, og sóust har stór, gomul trø, og vuksu blómur ímillum grasið; har var eisini eitt stórt vatn og úr tí rann ein stór á, og rann hon fyri handan skógin tvørt við nógvum slotum líka út í tað stóra villa havið.
Hákunar Jákup nart gandasproytuna við myndina, og fóru so fuglarnir at syngja, trægreinarnar at láta, og dráttur kom í skýggini, og skuggar teirra sóust fara tvørt yvir landslagið.
Nú tekur Hákunar Jákup og lyftir Hjalmar upp móti rammanum, og stingur hann føtur sínar inn í myndina, beint inn í tað síða grasið, og har stóð hann; sólin skein millum trægreinarnar niður á hann. Hann rann so oman at vatninum og setti seg á ein lítlan bát, ið har lá. Hann var málaður reyður og hvítur, seglið var snjóhvítt, og seks svanir, allir við gullkrúnu um hálsin og eini glógvandi bláari stjørnu á høvdinum, togaðu bátin tvørt við teimum grønu skógunum, har trøini søgdu søgur um ránsmenn og trøllkonur; men blómurnar søgdu frá teimum smáu álvunum og firvøldunum.
Vakrir fiskar svumu aftan á bátinum, skræða teirra glitrandi sum silvur; við hvørt kastaðust teir, so tað klamsaði eftir í vatninum; og fuglarnir, reyðir og bláir, stórir og smáir, komu flúgvandi í tveimum longum flokkum aftaná, mýggjabitini singlaðu upp og niður, og svartaklukkurnar søgdu: dumm! dumm! øll vildu sleppa at fylgja Hjalmari, og hvørt teirra dugdi eina søgu.
Hetta var ein frálík ferð! við hvørt var skógurin so tættur, at tað var heilt skýmligt har, og við hvørt var hann so ljósur og vakur sum ein urtagarður við sólskini og blómum; har stóðu slott, ið vóru bygd av glasi og marmarasteini; kring um tey stóðu prinsessur, og allar tær vóru smágentur, sum Hjalmar kendi heilt væl, og sum hann mangar ferðir hevði spælt við. Tær rættu hondina frá sær, og í henni hevði hvør teirra ein so frálíkan sukurgrís, sum fáast kann hjá nakrari køkukonu, tá so Hjalmar kom siglandi tvørt við, tók hann í annan endan á sukurgrísinum, og togaðust tey so um hann, til hann slitnaði, og hvør fekk sín bitan, hon tann minna og Hjalmar nógv tann størra. Hjá hvørjum slotti stóðu prinsar til verju, teir høvdu gullkorðu í hendi og lótu tað regna við rosinum og tinsoldátum; slíkt eru prinsar.
Við hvørt sigldi Hjalmar gjøgnum skógir, so var tað, eins og hevði hann siglt gjøgnum stórar høllir, og aftur var tað, sum sigldi hann mitt gjøgnum ein bý; hann kom eisini til tann býin, har dadda hansara búði, hon hevði borið hann, tá hann var lítil smádrongur og hevði verið ógvuliga góð við hann, og hon nikkaði og veittraði og sang hitt frálíka vakra ørindið, ið hon sjálv hevði yrkt um Hjalmar og sent honum:
Eg hugsi um teg so mangt eitt bil,
mín egni Hjalmar! mín vinur!
mangan eg legði teg barm mín til,
tá av svøvni tú vorðin vart linur.
Eg hoyrdi teg teska tey fyrstu orð,
men frá tær tó mátti eg fara.
Harrin tær fylgi í suður og norð,
ein eingil tú ert úr hans skara.
Og allir fuglarnir tóku undir við henni, blómurnar dansaðu á stelkum sínum, og tey gomlu trøini nikkaðu, rætt sum Hákunar Jákup eisini hevði sagt teimum frá søgum.
Mikudagin.
Tað var áarføri, regnið dundi niður! Hjalmar hoyrdi tað gjøgnum svøvnin, og tá Hákunar Jákup læt vindeygað upp, stóð vatnið næstan áraka karmin; har var eitt heilt hav uttanfyri, og eitt stórt og prýðiligt skip lá tætt at húsunum.
”Hevur tú ikki hug at koma við? lítli Hjalmar!” segði Hákunar Jákup,” so kanst tú í nátt sleppa at ferðast í fremmandum londum og vera aftur í morginárini!”
Við tað sama var Hjalmar í stásklæðum sínum og stóð mitt á tí prýðiliga skipinum; veðrið var frálíkt, og teir sigldu gjøgnum gøturnar, mólu kring um kirkjuna, tí nú var vatn allastaðni. Hildu teir so til havs og sigldu so leingi, at teir mistu alt land burtur, tá sóu teir ein storkaflokk, ið eisini kom heiman og skuldi fara til tey heitu londini; hvør fleyg aftan á øðrum, og høvdu teir longu tá flogið langa leið; ein teirra var so móður, at tað var ikki meir, enn veingirnir vóru mentir at bera hann; hann var seinastur av øllum, og hann varð alt at dragna longri og longri afturfrá; at endanum kom hann hangandi niðureftir á útbreiddum veingjum, hann lækkaði í hvørjum, so sló hann einar tvær ferðir við veingjunum, men einki batti; nú nart hann føturnar við mastratogini á skipinum, nú kom hann glíðandi niður eftir seglinum og dums! har lá hann á dekkinum.
So kom ein lítil piltur og koyrdi hann inn í høsnarhúsið millum høsn, dunnur og kalkúnir; hesin neyðar storkur stóð har sum eitt bitið ross.
”Hygg hatta trøllið!” søgdu allar hønurnar.
Og kalkúnhanin gjørdi seg so bøsnan og tjúkkan, sum hann kundi, og spurdi, hvør hann var; og dunnurnar gingu eftir hæli, skotraðu hvørja aðra og søgdu: ”Kvagg! Kvagg!”
Og storkurin segði teimum frá teirri heitu Afriku, pyramidunum og strutsinum, ið livdi í oyðimørkini og var so kvikur sum ein villur hestur; men dunnurnar fataðu hann ikki, og so stumpaðu tær undir hvørja aðra og søgdu: ”Er tað ikki best, at vit allar eru á einum máli um, at hann er tápuligur?”
”Jú, men er hann tápuligur!” segði kalkúnhanin, og so deildi hann. Tá tagdi storkurin og hugsaði bert um Afriku.
”Nei, sum tygum hava frálíka kløn bein!” segði kalkúnhønan. ”Hvussu nógv kostar alinin?”
”Skratt! skratt! skratt!” flentu dunnurnar, men storkurin læt ikki við seg koma.
”Tygum kunna gott flenna eisini,” segði kalkúnhønan við storkin, ”tí hatta var vert at flenna at! ella kanska hann var ikki førur fyri at fata tað, okk, okk! hann er so einfaldur! latum okkum stuttleika okkum okkara millum!” Og so skrukkaðu høsnini, og dunnurnar søgdu: ”Kvigg, kvagg! kvigg, kvagg!” Tað var ræðuligt, sum tey hildu tað vera stuttligt.
Men Hjalmar fór yvir at høsnahúsinum, læt hurðina upp og rópti á storkin, og hann hoppaði út á dekkið til hansara; nú var hann hvíldur, og tað var, eins og hevði hann nigið fyri Hjalmari og takkað honum; síðan spenti hann veingir sínar út og fleyg til tey heitu londini; men høsnini skrukkaðu, dunnurnar kvaggaðu, og kalkúnhanin gjørdist alreyður um høvdið.
”Í morgin fara vit at hava tykkum til bót!” segði Hjalmar, og so vaknaði hann og lá í síni egnu song.
Hetta var ein sera merkilig ferð, Hákunar Jákup hevði latið hann gjørt hesa nátt.
Hósdagin.
”Hoyr! eg skal siga tær nakað!” segði Hákunar Jákup, ”men verð nú ikki bangin! her sært tú eina lítla mús!” og rætti hann so hond sína við tí lítla, fitta yvir móti honum. ”Hon er komin at bjóða í brúdleyp. Tað eru tvær smáar mýs, ið giftast skulu í nátt. Tær búgva undir kovagólvinum hjá móður tíni, har skal vera so frálíkt at búgva.”
”Ja, men hvussu skal eg sleppa niður gjøgnum tað lítla músholið í gólvinum?” spurdi Hjalmar.
”Grem teg einki um tað!” segði Hákunar Jákup, ”eg skal nokk gera teg lítlan!” og so nart hann gandasproytu sína við Hjalmar, og við tað sama fór hann at minka og minka, og at endanum var hann ikki størri enn ein fingur. ”Nú mást tú læna tær klæðini frá tinsoldátinum, eg hugsi, tey passa tær, og tað ber so væl at vera í herbúna, tá ein er í gildi!”
”Ivaleyst!” segði Hjalmar, og í sama bili var hann í tí fagrasta soldátarbúna.
”Vilja tygum gera so væl og seta tygum í fingurbollan hjá móður tygara,” segði hin lítla músin, ”so skal eg draga tygum!”
”Eya meg! skulu tygum sjálv hava so miklan ómak?” segði Hjalmar, og óku tey so til músabrúdleypið.
Fyrst komu tey niður undir gólvið í eina langa gongd, ið ikki var víðari enn, at tey nett kundu aka gjøgnum hana við fingurbollanum, og øll gongdin var lýst upp við mureldi.
”Rýkur ikki frálíkt her?” spurdi músin, ið dró, ”øll gongdin er smurd við fleskaskinni! tað kann ikki vera betri!”
So komu tey inn í brúðleypshøllina; høgrumegin stóðu allar honmýsnar, og tær tiskaðu og teskaðu, eins og tær høvdu hildið hvørja aðra fyri gjøldur; vinstrumegin stóðu allar hannmýsnar og struku sær um skeggið við labbunum; men mitt á gólvinum stóð sjálvt brúðarparið; tey stóðu í eini útholaðari ostaskorpu og kystust, so øll sóu; men tey vóru jú trúlovað og skuldu skjótt giftast.
Har komu alt fleiri og fleiri gestir; har var sovorðin troðkan, at mýsnar mestsum kleimdu hvørja aðra í hel, og brúðarparið stóð mitt í durinum, so har slapst hvørki út ella inn. Øll stovan eins og gongdin var smurd við fleskaskinni, tað var allur blíðskapurin, men omaná varð framsýnd ein ertur, sum ein lítil mús í familjuni hevði bitið navn brúðarparsins í, tað vil siga tann fyrsta stavin, tað var nakað so frálíkt.
Allar mýsnar vóru á einum máli um, at hetta var eitt frálíkt brúdleyp, og at prátið var óført.
Og so ók Hjalmar heimaftur; hann hevði sanniliga verið hjá fínum fólki; men hann mátti eisini krympa seg væl saman, gera seg lítlan og fara í tinsoldáta búna.
Fríggjadagin.
”Tað er ótrúligt, sum tað eru nógv gomul fólk, sum vilja hitta meg!” segði Hákunar Jákup, ”serliga er tað tey, ið hava gjørt okkurt ilt. ”Góði lítli Jákup,” siga tey við meg, ”vit fáa ikki blund í eyguni, og so liggja vit í andvekri alla náttini og síggja allar okkara óndu gerðir, sum eins og smá, ljót trøll sita á songarstokkinum og spræna heitt vatn í okkum; vilt tú ikki vera so góður at koma og reka tær burtur, so vit kunnu fáa ein tryggan blund,” og so suffa tey so tungan. ”Vit vilja so sanniliga geva tær góða løn; góða nátt, Jákup! peningurin liggur í vindeyganum.” Men slíkt geri eg ikki fyri pening,” segði Hákunar Jákup.
”Hvat skulu vit havast at í nátt?” spurdi Hjalmar.
”Ja, eg veit ikki, um tú hevur hug at koma í brúdleyp aftur í nátt, hetta er ikki sama slagið sum í gjár. Hin stóra dukkan hjá systur tíni, tann, sum er vorðin sum ein maður og eitur Herman, skal giftast við dukkuni Berthu, og síðan er tað burðsdagur hennara, og tí skal har koma ein mongd av gávum!”
”Jú, hatta kenni eg sera væl!” segði Hjalmar, ”altíð tá dukkunum tørvar nýggj klæði, so letur systir tær hava burðsdag ella halda brúdleyp! tað hevur ivaleyst hent hundrað ferðir.”
”Ja, men í nátt er tað brúdleyp nr. hundrað og eitt, og tá hundrað og eitt er úti, so er alt liðugt! og tí skal tað eisini vera so sera frálíkt hesa ferð. Kom bara og síggj!”
Og Hjalmar hugdi yvir á borðið; har stóð hitt lítla papphúsið við ljósum í vindeygunum, og allir tinsoldátarnir stóðu alvápnaðir uttanfyri. Brúðarparið sat á gólvinum og styðjaði seg aftur at borðbeininum, heilt burtur í øðrum heimi, tað var nú heldur ikki so undarligt. Men Hákunar Jákup, ílatin svarta skjúrt ommunnar, gifti tey; tá brúðarmessan var liðug, skóru bæði borð og stólar í at syngja henda vakra sang, sum var skrivaður við blýanti og hevði sama lag sum ”Trappenstregen”:
Vár sangur sum hvirla koma skal
til brúðarparið í stovuni inni;
tey standa bæði so sera væl
og eru gjørd av handskaskinni.
:,:Hurrá, hurrá! fyri pinni og skinni!
tað syngja vit bæði í veðri og vindi! :,:
Og so fingu tey gávurnar; men tey vildu einki etandi hava, tí teimum nýttist bert kærleiki, og honum høvdu tey ivaleyst av.
”Skulu vit nú fara út á landið at ferðast, ella skulu vit gera eina ferð til útlondini?” spurdi brúðgómurin, og so vórðu svalin, ið hevði ferðast nógv, og hønan, ið fimm ferðir hevði klakt ungar, spurd til ráðs; og svalin segði frá teimum heitu londunum, har vínberini hingu so tung, loftið var so milt, og fjøllini høvdu litir, ið als ikki kundu síggjast her.
”Tey hava tó ikki okkara grønkál!” segði hønan.
”Eitt summar lá eg úti á landinum við øllum mínum ungum, har var ein grúsgrøv, sum vit kundu skava í, sum vildu, og so kundu vit fara inn í ein kálgarð við grønkáli! nei, sum tað var grønt, eg kann als ikki hugsa mær nakað vakrari!”
”Men allar bløðkurnar eru so effinett líka vorðnar,” segði svalan, ”og so er oftast illveður her!” ”Ja, men tað eru vit von við!” segði hønan. ”Men her er so kalt, tað frystir!”
”Tað er gott fyri kálið!” segði hønan. ”Men síðan kann eisini her vera heitt! høvdu vit ikki fyri fýra árum síðani eitt summar, ið vardi í fimm vikur, og her var so heitt, at tað valla andaðist! og so hava vit eingi eiturdjór sum úti í verðini, og vit hava ongar ránsmenn! Hann er eitt vittuggi, sum ikki heldur, at okkara land er tað vakrasta! av røttum átti hann ikki at sloppið at verið her!” og so græt hønan. ”Eg havi eisini ferðast! eg havi koyrt yvir tólv mílar í eini byttu! tað er ikki petti stuttligt at ferðast!”
”Ja, hønan er ein klók kona!” segði dukkan Bertha, ”mær dámar heldur einki at ferðast upp um fjøll, tí tað er bert niðan, og so er tað oman! nei, vit vilja heldur fara út í grúsgrøvina og ganga í kálgarðinum.”
Og so varð.
Leygardagin.
”Fái eg nú eina søgu?” segði hin lítli Hjalmar í sama bili, sum Hákunar Jákup hevði fingið hann at leggja seg.
”Í kvøld verða ikki stundir til slíkt,” segði Hákunar Jákup og breiddi hitt vakra regnskjólið út og setti tað uppi yvir honum: ”Hygg nú at hesum kinesarunum!” Og heila regnskjólið var vorðið sum ein stór kinesisk skál við bláum trøum og spískum brúgvum við smáum kinesarum á, sum stóðu og nikkaðu við høvdunum. ”Vit skulu hampa heila verðina til morgins,” segði Hákunar Jákup, ”tað er jú heilagt, tað er sunnudagur. Eg má fara yvir í klokkutornið og vita, um teir smáu kirkjuvættrarnir skúra klokkurnar blankar, so tær kunna ljóða væl; eg má fara út á bøin at hyggja, um vindurin hevur blást støvið væl burtur av grøsum og bløðum, men tað strevnasta av øllum verður at taka allar stjørnurnar niður og skúra tær blankar; eg taki tær bara í svintu mína, men fyrst má eg seta nummar á tær, og holini, sum tær hava staðið í, mugu eisini merkjast, so tær koma aftur í sama stað, ella fáast tær ikki at hefta væl í, og so fáa vit ov nógv stjørnuskot, tá ein fyri og onnur eftir fer at rapla!”
”Hoyr, lat meg siga tær nakað, harri Jákup!” segði ein gomul mynd, ið hekk á bróstinum, har sum Hjalmar svav, ”eg eri langabbi Hjalmars: tygum skulu hava takk fyri, at tygum siga dreinginum frá søgum; men tygum mugu ikki villa hansara fatan. Stjørnurnar takast ikki niður at skúrast! tær eru klótur eins og jørðin, og tað er júst tað góða við teimum!”
”Takk skalt tú hava, tú gamli langabbi!” segði Hákunar Jákup, ”takk skalt tú hava! tú ert jú høvur yvir familjuni, tú ert ”langhøvur”! men eg eri eldri enn tú! eg eri ein gamal heidningi; rómararnir og grikkarnir kalla meg dreymamyndin! eg havi verið í teimum fínastu húsunum og gangi har enn! eg dugi at fáast við bæði stór og smá! nú kanst tú siga søgur!” - og so fór Hákunar Jákup og tók regnskjólið við sær.
”Nú er so vorðið, at ein ikki longur torir at siga sína hugsan!” segði hin gamla myndin.
Og so vaknaði Hjalmar.
Sunnudagin.
”Gott kvøld!” segði Hákunar Jákup, og Hjalmar nikkaði, men sprakk so yvir og vendi mynd langabbans inn mót bróstinum, so hon ikki skuldi snakka uppi í eins og í gjárkvøldið.
”Nú skalt tú siga mær søgur: um tær fimm grønu ertrarnar, sum búðu í einum ertnabjølgi, og um ”hana-pullin”, ið fjeppaðist uppi í ”kjúkuni”, og um stoppinálina, ið hevði slíkar tankar um seg sjálva, at hon helt seg vera eina seyminál.”
”Tað kann eisini fáast ov nógv av tí góða!” segði Hákunar Jákup, ”eg vil helst vísa tær nakað, sum tú veitst! eg vil vísa tær bróður mín, hann eitur eisini Hákunar Jákup; men hann kemur ikki meir enn eina ferð til nakran, og tá hann kemur, tekur hann tey upp á hest sín og sigur teimum frá søgum! hann dugir bert tvær; eina, ið er so frálíka vøkur, at eingin í verðini kann hugsa slíkt, og eina, ið er so ræðulig - ja, tað kann ikki sigast so frá!” og so lyfti Hákunar Jákup Hjalmar upp í vindeygað og segði: ”Har skalt tú síggja hin Hákunar Jákup! tey kallað hann eisini deyðan; hygg, hann er als ikki so grimur, sum í myndabókunum, har er hann tey beru bein og knútur! nei, hatta er ein silvurvovin kjóli, hann er í; hattar er tann fagrasti herbúni! ein kápa av svørtum floyal flagsar aftaná uppi yvir hestinum! hygg, hvussu hann tvísporar.”
Og Hjalmar sá, hvussu tann Hákunar Jákup tuskaði av stað og tók bæði ung og gomul upp á hestin; summi setti hann frammanfyri, og summi setti hann aftanfyri, men altíð spurdi hann: ”Hvussu stendur til í skoðsmálsbókini?” –
”Væl!” søgdu tey øll somul; ”ja, latið meg tó sjálvan síggja!” segði hann, og so máttu tey sýna honum bókina, og øll tey, sum høvdu ”rættiliga væl” og ”frálíka væl”, sluppu at sita framman
fyri á hestinum og sluppu at hoyra ta vøkru søguna; men tey, sum høvdu ”toluliga væl” og ”vánaligt” máttu sita aftanfyri og hoyra ta ljótu søguna; tey nøtraðu og grótu og vildu leypa av hestinum; men tað sluppu tey ikki; tí tey vóru alt fyri eitt grógvin føst í hann.
”Men deyðin er ein frálíka góður Hákunar Jákup!” segði Hjalmar, ”hann ræðist eg ikki petti!”
”Tað skalt tú ikki gera!” segði Hákunar Jákup, ”ansa bara eftir, at tú hevur eina góða skoðsmálsbók!”
”Jú hatta er gott at læra av!” mutlaði mynd langabbans, ”tað hjálpir at siga sína hugsan!” og so legði hann ikki í meira.
Hetta var so søgan um Hákunar Jákup! Í kvøld kann hann sjálvur siga tær frá søgum.
Upprunaheiti: H.C. Andersen: ”Ole Lukøie”, ”Eventyr, fortalte for Børn. Ny samling. Tredie Hefte”, 1842
Poul Olsen (1896-1933) týddi. ”Sáttmálin mikli”, Oddmar á Steig savnaði. Føroya Lærarafelag 1966.


text:
Umhvørvisstovan er stovnur undir Umhvørvis- og Vinnumálaráðnum, og fevnir stovnurin um virkisøkini umhvørvisvernd, umhvørvisgransking, orkumál og elveitingareftirlit, viðarlundir og frílendi, land- og sjókort, matrikul, tinglýsing og landsfólkayvirlit.
Umhvørvisstovan virkar fyri burðardyggari samfelagsmenning við at verja vistskipanir, røkja náttúrutilfeingið og gera rættarbundnar staðfestingar. Umhvørvisstovan hevur matrikul- og verndarfyrisiting, umsitir land- og sjókort, veitir tænastur og granskar innan virki stovnsins.
Við at sjónliggera okkara náttúruvirðir og at upplýsa og kunna um náttúru og umhvørvi, virkar Umhvørvisstovan fyri at fremja umhvørvisvinarligan hugburð og stimbra burðardyggari menning.
Umhvørvisstovan virkar fyri at røkja tær altjóða avtalur, sum Føroyar hava sett í gildi. Umhvørvisstovan tekur lut í norðurlendskum og altjóða samstarvi.
Umhvørvisstovan miðjar eftir at vera ein virkin fyrisiting við fremsta serkunnleika innan tey ábyrgdarøki, sum stovnurin røkir. Stovnurin sær tað, at kunna borgaran, myndugleikar og áhugabólkar, sum ein týðandi lut í virksemi stovnsins, og verður hetta millum annað gjørt gjøgnum virknar heimasíður: us.fo og foroyakort.fo.
Umframt nýggj virkisøki og tænastur, røkir Umhvørvisstovan tær uppgávur, ið fyrr vóru á Matrikulstovuni, Tinglýsingarstovuni, Landsfólkayvirlitinum, Skógrøkt Landsins, umhvørvisdeildini á Heilsufrøðiligu starvsstovuni og orkudeildini á Jarðfeingi. Orka gjørdist partur av Umhvørvisstovuni um árskiftið 2015/16, meðan hini virkisøkini á sumri 2007 vórðu løgd saman í nýggja stovnin: Umhvørvisstovan.


text:
Samgonguskjalið varð undirskrivað 14. september 2015
Samhaldsfesti, sjálvbjargni og frælsi
Samgonguskjal millum Javnaðarflokkin, Tjóðveldi og Framsókn
Orkumál verða umsitin av Heilsmálaráðnum og Siri Stenberg,sum er landsstýriskvinna í millum annað orkumálum, umhvørvismálum og kommunumálum.
----------------------
Í samgonguskjalinum og fylgiskjalinum verður hetta nevnt um orkupolitikk:
Ferð skal av álvara setast á at leggja orkunýtsluna um, so vit gerast sjálvveitandi við grønari orku.
Høvuðsmál,sum vit fara undir at loysa alt fyri eitt
At gera íløgur í grøna orku, so Føroyar kunnu gerast sjálvveitandi við varandi orku.
Ferð á grøna orku
Ein miðvís ætlan fyri útbygging, umlegging, framleiðslu og nýtslu av varandi orkukeldum verður raðfest.
Í minst lagi helvtin av øllum sethúsum og bygningum skulu innanfyri 10 ár hitast við grønari orku.
Í 2030 skal øll elorka á landi koma frá varandi orku.
Fyri at gagnnýta elorkuna í yvirskoti og geva rúm fyri størri útbyggingum skal eggjast til grøna orkunýtslu hjá húsarhaldum, í flutningi og í vinnu.
Verandi stuðuls- og avgjaldsskipanir skulu umleggjast til tess at røkka málunum.
Allir almennir nýbygningar skulu hitast við grønari orku, og ætlan fyri orkusparing og –umlegging gerast fyri eldri bygningar.
Vinnumenning og útbúgvingar innan grøna tøkni og orku skulu stimbrast.
Livandi útoyggjar og smápláss
Verandi orkuveiting á útoyggj verður dagførd, og hon skal í størst møguligan mun brúka grønari orku.
Oyggjarnar verða royndarøki fyri grøna orku.
Sí fylgiskjal til samgonguskjal, mál at fremja


text:
Individual Fellowship
Í Individual Fellowship ber til hjá royndum granskara at søkja stuðul til flyting og uppihald í øðrum landi. Granskarin søkir saman við stovninum, sum farið verður til. Einki krav er um tjóðskap, tí ber til at flyta úr Danmark til Føroya við stuðli úr IF.
Umsókn frá føroyskum stovni saman við útlendskum granskara, um stuðul til Individual Fellowship í MSCA skránni árini 2018-2020, fer at hava munandi betri møguleika at fáa játtað stuðul. ES Kommissiónin hevur sjósett nýtt útboð undir skránni: 'Spreading Excelence and Widening Participation', sum er ætlað londum m.a. Føroyum, sum eru sonevnd Widening lond. Hetta merkir, at umsókn um Individual Fellowship, sum verður mett skikkað at fáa stuðul, men sum ikki móttekur stuðul orsakað av avmarkaðu fíggjarorkuni í MSCA skipanini, verður flutt til SEWP skipanina. Við munandi størri sanlíkindum enn í MSCA kann umsóknin verða stuðlað sum Widening Fellowship. Les meira her
Nýggj síða um luttøku o.a. úr Widening londum sæst her
Tak niður vegleiðing, um at skriva umsókn til MSCA Individual Fellowship, her
Innovative Training Network er stuðul til útbúgvingarnetverk, har fleiri stuðulsmóttakarar eru. Tað eru stovnar, sum eru umsøkjarar um stuðulin úr Horizon 2020. Hinvegin tá ið stovnarnir hava fingið játtað stuðul til eitt útbúgvingarnetverk, so skulu teir lýsa eftir umsóknum til størvini sum ph.d. lesandi.
Útbúgvingarnetverkið kann verða sett saman í mun til tað, sum er viðkomandi fyri einstaka stovnin ella sum tørvur er á. Veljast kann millum trý sløg av ph.d. útbúgvingum:
· European Training Networks (ETN),
· European Industrial Doctorates (EID),
· European Joint Doctorates (EJD)
NCP netverkið hevur gjørt hondbók, sum kann verða góð hjá umsøkjarum. Hondbókin liggur her


text:
Stuðulsmøguleikar
Tað ber til at søkja Granskingarráðið um fíggjarligan stuðul til fleiri sløg av verkætlanum. Eisini ber til at fáa ráð og vegleiðing til okkara stuðulsskipanir og til ymsar spurningar í sambandi við granskingarverkætlanir sum heild.
Stuðul til gransking úr Granskingargrunninum
Eina ferð um árið, 15. februar, ber til at søkja stuðul til granskingarverkætlanir, sum kunnu vera styttri og longri. Opið er fyri øllum fakøkjum. Verkætlanarleiðarin, sum er tann sum søkir, skal í minsta lagi hava eina kandidatútbúgving. Søkjast skal saman við stovni ella virki. Stuðul kann latast til løn samsvarandi galdandi sáttmálum, til rakstrarútreiðslur og til rakstrargjøld.
Granskingargrunnurin fær árliga játtan á fíggjarlógini at lata til stuðul, í 2021 er játtanin 7,5 mill. kr.
Les meira um Granskingargrunnin her
Stuðul til heilsugransking og onnur heilsumennnadi átøk úr Sjúkrakassagrunninum
Tað hevur borið til at søkja stuðul til átøk og verkætlanir á heilsuøkinum. Nú er eingin peningur eftir á hesum øki, men stuðlaðar verkætlanir eru í gongd.
Frá Høvuðsøki 1 bar til at fáa stuðul til upplýsandi og mennandi tiltøk umframt kanningarverkætlanir á heilsuøkinum. Føroysk áhugafeløg kundu søkja. Her var eingin umsóknarfreist, umsóknir vórðu viðgjørdar leypandi.
Frá Høvuðsøki 2 bar til at fáa stuðul til gransking á ávísum økjum á heilsuøkinum. Krøvini vóru sera lík teimum, sum verða sett til stuðul úr Granskingargrunninum. Onkur munur var tó: Allur stuðul, sum fæst úr Sjúkrakassagrunninum, skal brúkast í Føroyum. Seinasta umfar á Høvuðsøki 2 var 1. september og stuðul kunngjørdur 11. desember. 2019.
Les meira um Sjúkrakassagrunnin her
Stuðul til vísindaligar útgávur
Stuðul kann latast til javnlíkamettar vísindaligar útgávur. Tað er serliga til open access greinar og til bøkur. Til bøkur kann stuðlast við upp til einum triðingi av prentkostnaðinum og til greinar, upp til kr. 8.000. Í øðrum lagi ber til at stuðla øðrum neyvari lýstum átøkum.
Les meira um útgávustuðul her
Stuðul til at skriva Horizon umsóknir
Fyritøkur og stovnar, sum søkja stuðul frá Horizon, kunnu søkja um fíggjarligan stuðul til endurrindan av pørtum av útreiðslunum, sum tey hava av umsóknararbeiðinum. Stuðulin er í mesta lagi kr. 35.000 og kann latast til umsóknir, har tað eru fleiri partar við í umsóknini.
Les meira um Horizon stuðul her
Stuðul til vinnu ph.d.-verkætlanir
Føroyskar fyritøkur kundu søkja stuðul til vinnu ph.d.-verkætlanir úr skipan, sum er stovnssett við peningi, sum Granskingarráðið hevur fingið úr Minningargrunninnum fyri Dánjal Niclasen. Játtan varð latin til 3 verkøtlanir í 2018. Í løtuni eru ikki fleiir pengar tøkir.
Les meira um vinnu ph.d.-stuðul her
Ráð og vegleiðing
Tað ber til at biðja um ráð og vegleiðing til omanfyri nevndu stuðulsskipanir frá Granskingarráðnum. Tað ber eisini til at biðja um eitt óbindandi prát um hugskot til verkætlanir ella um møguleikar á granskingarøkinum. Ring, skriva ella støkk inn á gólvið hjá okkum. Starvsfólkayvirlitið sæst her


text:
Tekniski Skúlin í Tórshavn, Føroya Handilsskúli og Føroya Studentaskúli hava leingi havt trongar og ótíðarhóskandi hølisumstøður. Í fleiri ár hevur verið neyðugt at avvísa skikkaðar umsøkjarar orsakað av trongu umstøðunum. Tey seinnu árini hevur verið arbeitt við fleiri ymiskum uppskotum til at bøta um viðurskiftini hjá skúlunum. 26. mai 2008 varð samtykt at byggja skúladepil til hesar tríggjar skúlarnar. Depilin verður bygdur við Marknagil í Havn.
Í 2019 vórðu játtaðar 13,9 mió. kr. til liðugtgerð og ymsar tillagingar av Glasir sambært ásettari ætlan. Orsakað av, at stórur tørvur hevur verið á arbeiðsorku um alt landið, hevur hetta darvað gongdini í verkætlanini. Landsverk hevur stýrt verkætlanini skynsamt, men avleiðingin av tørvandi arbeiðsorku er, at ikki øll arbeiðir kundu avgreiðast í 2019. Landsverk hevur sent umbøn til játtanarmyndugleikan um at fáa óbrúkta fígging flutta til 2020.
Bygningurin varð avhendaður Mentamálaráðnum í august 2018 og tikin í brúk tá.
Hædd 6, 5 og 4 eru lidnar. Á 3. hædd verður arbeitt við síðstu smálutunum í køkinum, og so er tann hæddin eisini liðug. Sum heild arbeiða allir handverkarnir við seinastu smálutunum, ein størri upprudding er sett í verk, og fasadan verður reingjørd. Ein keramikovnur er fluttur frá Studentaskúlanum til 4. hædd á Glasi. Eisini er nakað av tí nýggja innbúnum komið og sett upp í bygninginum. Talan er um møblar til frisørdeildina, millum annað klippstórar, vaskistórar og neglaborð. Hetta merkir, at frisørdeildin á 5. hædd av álvara hevur tikið skap. Ítróttarhøllin á 1. hædd er klár til fyrsta dystin. Høllin hevur fult hondbóltsmát, og harafturat er teknað upp til 6 badmintonvøllir, 1 stóran flogbóltsvøll, 4 barnaflogbóltsvøllir og 3 kurvabóltsvøllir. Fjølsalurin, sum fer at hýsa bæði sjónleiki, dansi og øðrum mentanarligum átøkum, er eisini liðugur. Øll vanlig flokshølir, ið eru 64 fermetrar til støddar, eru so at siga klár, og arbeitt verður við teimum seinastu tøkniligu smálutunum. Ein flytbarur veggur er millum flokshølini, sum ger, at tey kunnu leggjast saman tvey og tvey. Í umklæðingarrúmunum og í verkstaðarøkinum eru bygdar inn í alt 1,8 mió. mosaikflísur.
Innrættingin gongur væl, og nøkur arbeiði eru um at vera liðug. M. T. Højgaard, Húsavarðatænastan og Lafuco gjøgnumgingu manglar í viku 11 á 5. og 6. hædd, og í viku 13 gjøgnumganga instalatiónsarbeiðstakararnir teirra manglar, og síðani fara JimS og Anskar Hansen at gera síni arbeiðir liðug, so tær hæddirnar eru skjótt endaliga lidnar. Articon avhendaði betonggólvini undan jólum og er í løtuni í gongd við at stoypa atriumtrappuna, eins og er farið undar lendisarbeiðið. Wenge hevur lagt timburgólvini, Demich hevur borað øll holini til jarðhitan, sum sostatt skjótt er klárur at íbinda. M. T. Højgaard ger í løtuni tey endligu arbeiðini á 1. og 3. Hædd. HVT setir upp loftir á teimum ymsu hæddunum, eins og uttanhýsis terrassir verða gjørdar lidnar. Lufuco setir upp glasveggir á 1. og 2. Hædd. Jim S leggur flótandi gólv á 6. hædd, og Kyster ger múraraarbeiði á hædd 1., 2. og 3. Øll hesi arbeiðini verða væntandi liðug í apríl. Eldhugar ger seinastu umvælingarnar av brandmálingini á konstruktiónini, og Aluplast setir úthurðar í. Við tí fyri at fáa avgreitt øll arbeiðini til tíðina, verður so vítt møguligt samdøgrið nýtt at arbeiða í.
Arbeiðið gongur væl, og í løtuni eru umleið 90 arbeiðsfólk á byggiplássinum við Marknagil. Fyri kortum varð sáttmáli gjørdur við Húsavarðatænastuna um tað seinasta av arbeiðinum uttanhýsis, millum annað uttanhýsis loft og terrassur. Somuleiðis hevur lisitatión verið um jarðhitaverkætlanina, eins og múraraarbeiðstøkan er send út í innbodna lisitatión. Arbeiðið á byggiplássinum við Marknagil fer í løtuni fram soleiðis:
- Articon arbeiðir við at stoypa seinastu gólvini, sum væntandi verða liðug síðst í oktober.
- Húsavarðatænastan arbeiðir við at seta loftini upp á fjórðu og fimtu hædd. Somuleiðis fyrireika teir at flyta stóru stilladsina yvir í blokk F, har uttanhýsisi loftini síðani verða sett upp.
- MT Højgaard er so smátt við at gera veggarbeiðið á fjórðu hædd liðugt, og byrjar nú upp á aðru hædd.
- Lafuco ger innanhýsis glasveggir, har hædd fimm og seks væntandi verða lidnar síðst í oktober.
- KONE eru byrjaðir at seta upp lyftir í bygninginum.
Nú sæst væl inni í bygninginum, at hann er við at fáa skap. Gólvini á 5. og 6. hædd eru liðugt stoypt, og síðani verður stoypt á 4. hædd. Á 6. hædd eru eisini gipsveggir settir upp og glasvernd og fasaduglas um at verða liðugt. Húsavarðatænastan er byrjað upp á loftini, og Lafuco fyrireikar uppsetingina av glasi innandura.
Arbeiðsánari: Mentamálaráðið
Byggiharri: Landsverk
Tekniskur ráðgevi: BIG
Tíðarætlan: Eftir ætlan verður skúlin tikin í nýtslu við skúlaársbyrjan í 2018.
Kostnaðarætlan: 515 mió. kr. íroknað innbúgv o.a.
Skúladepilin: Verður umleið 19.500 fermetrar til støddar og fer at hýsa 1.500 næmingum. Hóast depilin verður skipaður í trimum sjálvstøðugt arbeiðandi eindum (studentaskúli, handilsskúli og tekniskur skúli) verður talan um ein og sama skúla við felags leiðslu og nógvum felags hentleikum. Byggingin verður formað soleiðis, at undirvísingin kann skipast kreativt, nýhugsandi, eins og hon skal vera fakliga og námsfrøðiliga slóðbrótandi. Til tess at lúka framtíðarinnar ókendu krøv til undirvísing, verður byggingin myndað við smidligum loysnum og fjøltáttaðum rúmleika, eins og partar av skúlanum vera opnir fyri næmingum alt samdøgrið.


text:
Samstarvsfelagir í Talgildu Føroyum
Talgildu Føroyar fevnir um bæði stovnar, fyritøkur og allar føroyingar, og tí er tað umráðandi at fáa so nógvar partar við sum gjørligt, sum fáa ávirkan á verkætlanina.
Menningin av Talgildu Føroyum skal verða kjølfreitt breitt í føroyska samfelagnum, soleiðis at loysnirnar skapa framgongd fyri føroyingar, vinnu og alt samfelagið.
Talgildu Føroyar eru fíggjaðar sum eitt private-public partnership. Landsstýrið fíggjar størsta partinum. Kommunur, fyritøkur og almenn partafelag eru eisini við at fíggja verkætlanina.
Samstarvsfelagarnir eru
- SEV
- IRF
- Føroya Tele
- Hey
- Atlantic Airways
- Eystur- og Sandoyartunlar
- Vága Floghavn
- ALS og Trygdargrunnurin
- Effo
- Magn
- Betri Trygging
- Trygd
- Nordik Pensjón
- Lív
- Betri Pensjón
- Felagið Peningastovnar vegna BankNordik, Betri Banka, Norðoya Sparikassa og Suðuroyar Sparikassa.
Kommunur
- Tórshavnar Kommunu
- Nes Kommuna
- Eysturkommuna
- Sunda kommuna
- Vága Kommuna
- Sørvágs Kommuna


text:
Leygardagin tann 15. februar verður Búnaðarstevnan fyriskipað á sætta sinni á Skúlatrøð í Klaksvík. Búnaðarstevnan er ein stevna, sum setur fokus á viðkomandi viðurskiftir innan landbúnað í Føroyum.
Búnaðarstevnan er virkin fyri tey sum hava framløgur og fyri luttakarar. Tú kanst seta spurningar og so hevur tú eisini ein góðan møguleika at samskifta beinleiðis við øll á gólvinum.
Búnaðarstevnan er væl vitjað og neyðugt er at skráseta seg sum luttakara, tí luttøkuplássið er avmarkað.
Skrá:
Fundarstjóri: Karl Johansen, sýslumaður
10:00: Skráseting
10:30: Jógvan Skorðheim, borgarstjóri í Klaksvík, setur ráðstevnuna.
10:45: Umhvørvis- og Vinnumálaráðið, Helgi Abrahamsen, landsstýrismaður landbúnaður, ferðavinna og umhvørvið
11:30: Uttanríkiðs- og Mentamálaráðið, Hovíkssáttmálin – Jenis av Rana, landsstýrismaður
12:00 Miðmálið
Framløgur:
13:00 Framløga: Jóannes Johannesen: Miðstovugarðurin framleiður/selur: Mjólk, neytakjøt, seyðakjøt, eplir, røtur, umframt ymiskt grønmeti.
13:20 Framløga: Sunniva Gudmundsdóttir Mortensen: matkovin.fo
13:40 Framløga: Heini Mohr Hermansen, Føroya Tele: GPS skipanin Spora
14:00 Framløga: John Mortensen, Jarðir: ein felags pallur fyri jarðareigarar og fyrisitarar
14:30 Framløga: Høgmofjøs AS: Nútímans seyðahús, innrætting, útgerð vm.
15.00 Framløga: Tróndur G. Leivsson, Búnaðarstovan: Seyðahald vm.
15:30 Framløgur liðnar / kaffi vm.
16:00: Konstruktivur kjakfundur við pallborðið.
Evni er: Ferðavinna og landbúnaður.
Nú hava so jarðareigarar og fyrisitarar tikið stig til at finna eina loysn. Landbúnaðurin er ein náttúrligur partur av ferðavinnumenningini og eigur at fáa góðar karmar og møguleikar til at menna seg innan ferðavinnuøki. Kjakst verður um samstarv, menning og fíggingarmøguleikar og annað viðkomandi. Pallborðsluttakarar verða úr vinnuni og fyri avvarandi mynduleikar.
Fundarstjóri og orðstýrari: Jón Brian Hvidtfeldt
18:00 Borðhald


text:
Ferðatrygd
Til ber at tryggja teg bæði undan fráferð og meðan tú ert og ferðast. Skulu tit ferðast sum familja, bólkur ella sum einstaklingar, so hevur Trygd røttu ferðatryggingina. Ársferðatrygd, Stakferðatrygd, Avboðstrygd – valið er títt.
Les meira um tínar møguleikar á heimasíðuni hjá Trygd.
Ársferðatrygd
Tænastan fevnir um bæði Ársferðatrygd og Ársavboðstrygd og er eitt ískoyti til Familjutrygd. Sostatt slepst undan at hugsa um ferðatrygging hvørja ferð tú ferðast.
Stakferðatrygd
Ferðatryggingin til tín, ið ikki ferðast so ofta.
Avboðstrygd
Ein góð ískoytistrygging til Stakferðatrygd.


text:
Kunningardiskurin á Flogvøllinum
Í kunningardiskinum á flogvøllinum taka vit okkum av nógvum ymiskum uppgávum, herundir Tax Free afturgjald
Av tí at vit eru á flogvøllinum eru vit ofta fyrsta persónliga møti sum ferðafólkini hava við Føroyar – tí eru nærum heldur eingi mørk fyri víddini av spurningum sum vit fáa.
Kunningarstovan á flogvøllinum hevur opið í samband við vanliga flogferðslu og tá er opið 1/2 tíma innan fráferð og opið til 45 minuttir eftur flogfarið er lendt.
Tú kann fylgja við flogferðsluni á Fae.fo og á flightradar24.com


text:
Námsfrøðingar til Dagstovnin Birkilund
Tórshavnar kommuna
Tórshavnar kommuna søkir, vegna Dagstovnin Birkilund, eftir námsfrøðingum at arbeiða í vøggustovu og barnagarði. Størvini verða sett í januar 2021, ella eftir nærri avtalu.
Vit sóknast eftir:
Einum varaleiðara í farloyvisstarv fram til 30. juni 2021, at arbeiða 20 tímar um vikuna, við møguleika at arbeiða fleiri tímar á stovu
2 námsfrøðingum til vøggustovu, at arbeiða 35-40 tímar. Talan er um tíðaravmarkað starv fyri námsfrøðing í barsilsfarloyvi, tó við møguleika fyri at fáa fast starv
3 námsfrøðingum til barnagarð, at arbeiða 35-40 tímar. Talan er um fast starv
Søkja námsfrøðingar ikki størvini, kunnu hjálparfólk verða sett í tíðaravmarkað starv.
Um stovnin:
Á stovninum ganga í løtuni 120 børn; 32 vøggustovubørn og 88 barnagarðsbørn. Vit hava 3 vøggustovur, 4 barnagarðsstovur og eina stovu til tey 6 ára gomlu. Her starvast 29 starvsfólk; 8 námsfrøðingar, 17 hjálparfólk, ein køksdama og ein umsjónarmaður, umframt leiðara og varaleiðara.
Vit bjóða eitt áhugavert starv, har tú sum námsfrøðingur fært møguleika at menna og royna tínar fakligu førleikar í samspæli við børn, foreldur og dugnalig starvsfólk.
Vit eru opin fyri nýhugsan, og hjá okkum fært tú møguleika at royna tíni fakligu og skapandi evni. Vit leggja dent á gott samskifti, dialog og virðiligt samspæl millum øll, ið hava dagliga gongd á stovninum. Vit eru í eini mennandi tilgongd, har vit seta fokus á trivnað, og á at menna eitt námsfrøðiligt umhvørvi, sum eggjar til trivnað og menning hjá starvsfólkum og børnum. Vit hava fokus á góða barnalívið, á skapandi evnini og hugsunarháttin hjá okkara børnum. Sum námsfrøðingur í okkara toymi, fært tú møguleika fyri at traðka inn á ein pall, har tú kanst koma við tínum ískoyti, og gera tína ávirkan galdandi, og soleiðis verða við at mynda okkara stovn.
Vit arbeiða við námsfrøðiliga leistinum Betri vinir, og øll okkara starvsfólk verða send á skeið, soleiðis at tey eru ílatin fakliga. Sum nýggjur námsfrøðingur, í okkara toymi, fært tú eisini hendan møguleika.
Vit vænta:
At tú ert ábyrgdarfull/ur og tekur stig. Ert ágrýtin, nærverandi og hevur eitt positivt lyndi
At tú hevur hug og áræði at skapa ein tryggan og fjølbroyttan dag, við virðing fyri tí einstaka barninum og foreldrum teirra
At tú hevur gott fakligt innlit, og dugir at samantvinna ástøðiliga hugsan og námsfrøðiliga praksis
At tú ert opin fyri øðrvísi hugsan, og leggur dent á demokratiskan hugburð
Setanarviðurskifti
Løn sambært sáttmála millum Føroya Pedagogfelag og Kommunala Arbeiðsgevarafelagið.
Umsókn
Umsókn saman við viðmælum verður at senda til torshavn@torshavn.fo í seinasta lagi hósdagin 31. desember 2020, kl. 12.
Meira fæst at vita
Meira fæst at vita um størvini við at venda sær til Sonnu á Løgmansbø, stovnsleiðara, telefon 265326.


text:
Búksvarti hávur (ljóshávaættin)
Etmopterus spinax (Linné, 1758)
Stødd: Búksvarti hávur verður í mesta lagi 60 cm langur, sjáldan longri enn 45 cm.
Dýpi: Hann er úr 70 m niður á 2000 m, undir Føroyum vanliga úr 400 m niður á 1000 m.
Litur: Hann er litfagur hávur. Tykist svartur, men bakið er gráligt, skyggir í viólbláum. Um síðurnar er hann ljósari og meira viólbláur. Hann er svartur, grásvartur, undir búkinum, og skarpt mark er til litirnar á síðunum. Hann hevur nógvar smáar, svartar blettir niðast á síðunum. Strikan hevur svartar blettir. Ein sermerkt svørt tekning er undir klingruni og ein aftan fyri búkfjaðrarnar. Ein fín, svørt strika er mitt á stertinum. Afturkanturin á fjaðrunum er ljósur, men á stertinum er kanturin viólbláur. Píkarnir eru gráhvítir við dimmum liti innií. Hann er svartur inni í kjaftinum.
Lýsing: Búksvartur hávur hevur tvær ryggfjaðrar. Fremra er minni, og lítil píkur er frammanfyri. Aftara er um tvær ferðir so stór og hevur størri pík. Uggafjaðrarnar eru smáar, tær eru væl fremri enn fremra ryggfjøður. Búkfjaðrarnar eru smáar og sita fremri enn aftara ryggfjøður. Hann hevur stór, grøn eygu. Andahol aftan fyri og oman fyri eyguni. Hann hevur smá ljósgøgn undir búkinum og strikusett sansigøgn undir høvdinum. Tenninar í yvirkjaftinum eru spískar í tveimum røðum, í undirkjaftinum eru sagtenn í einum raði. Floyalskendur, tá strokið verður aftur eftir tí gráa litinum. Tað svarta kennist grovari.
Eyðkenni: Støddin og tann svarti búkurin. Píkarnir og svarta tekningin aftan fyri búkfjaðrarnar.
Týdningur: Hann hevur ikki vinnuligan týdning.
da: Sorthaj, en: Velvet belly, fr: Sagre commun, ís: Litli loðháfur, no: Blåmage - svarthå, tý: Schwarzer Dornhai
Útbreiðsla: Búksvarti hávur er úr vestara parti av Miðjarðarhavinum til Norðkapp, har hann tó er sjáldsamur. Í Skagerrak er hann, men sjáldsamur í Norðsjónum. Hann er undir Íslandi, Føroyum og vestan fyri Bretsku Oyggjarnar, eisini langt til havs á tindum og grynnum. Við Asoroyggjar og Vesturafrika til Suðurafrika. Undir Føroyum fæst hann so at siga allastaðni vestanfyri og sunnanfyri.
Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.
Skrubbhávar Squaliformes
Hesin hópurin hevur 6 ættir, 24 slektir og 97 sløg.
Fiskar úr øllum 6 ættunum eru at fáa undir Føroyum, og tær hava her 10 slektir og 12 sløg:
Skrubbhávarnir hava andahol og 5 táknarivur. Teir hava tvær ryggfjaðrar, summi sløg við píkum frammanfyri, onnur uttan. Teir hava ikki gotfjøður, og eingir kjalir eru á klingruni.
Teir liva um øll høv, bæði djúpt og grunt.


text:
[singlepic id=134 w=400 h=300 float=]
Leygardagin 14. november skipa Roysnið og Treysti fyri fyrsta umfari av Vetrarkappingini 2009-2010 í renning á Toftum.
Kappast verður í hesum bólkum:
Vaksin kvinnur og menn opin bólkur (f. -1993) – 10,3 km
Veteranar kvinnur og menn (f. 1955-64) – 10,3 km
Menn Superveteranar (f. -1954) – 10,3 km
Kvinnuunglingar og mansunglingar (f. 1989-93) – 10,3 km
Gentur og dreingir (f. 1994-98) – 5 km
Vaksin, veteranar, superveteranar og unglingar renna “Runt Agnið”. Byrjað verður við Tofta Skúla, runnið verður síðan úteftir niðan á “Agnið”. Málið er á Tofta kei.
Yngsti aldursbólkurin byrjar yviri á Mýrunum og rennir inneftir móti Runavík og so út á Tofta Kei. Allir aldursbólkar byrja samstundis kl. 11.00.
Tilmelding fer fram á her á síðuni innan fríggjakvøldið 13. november kl. 21.00. Til ber eisini at melda til við Tofta Skúla áðrenn startin.
Startnummur verða avheintaðið við Tofta Skúla leygardagin frá kl. 10.20. Tá verður luttøkugjaldið, ið er kr. 50,- fyri fýra teir elstu aldursbólkarnar og kr. 20,- fyri yngsta aldursbólkin, eisini goldið.
Víst verður annars til kappingarreglurnar her.


text:
Bjørk Herup Olsen úr Bragdinum hevur um vikuskiftið luttikið í norðurlendskum landsdysti í Bergen. Kappingin, ið kallast Nordic Match U20, er kapping í frælsum ítrótti fyri ung. Bjørk, sum umboðaði danska ungdómslandsliðið, varð úttikin at renna 3.000m teinin.
Tað gekk sera væl hjá Bjørk í hesi kapping og kom hon á mál við tíðini 10.19,63 min. ið er nýtt føroyskt met. Gamla metið ið var 10.24,28 min. setti hon sjálv fyrr í summar.
Næsta stóra avbjóðing fyri Bjørk verður, tá hon skal luttaka í DM fyri ung í døgunum 13. og 14. september.


text:
Leygardagin skipar Roysnið saman við FÍF fyri FM í 10 km renning. Kappingin plagar at verða hildin seinast í mars mánaða saman við Várkappingini og vera seinasta umfar í Betri Vetrarkappingini. Men orsakað av Korona, so blivu bæði Várkappingin og Vetrarkappingin avlýstar. Áður bleiv FM í 10 km annars hildið á Eystanstevnu um miðjan juni.
Byrjanin í 2019
Nú tá tilmælini frá mynduleikunum eru broytt, so ber til at halda FM í 10 km. Kappingin verður leygardagin 11. juli kl. 11.00. Sjálvt um talan er um FM í 10 km, so er hetta er eisini opin kapping har øll kunnu luttaka. Fyri at luttaka á 10 km skal ein tó vera fødd/føddur í 2003 ella fyrr. Fyri at luttaka í FM er tað ein treyt, at man er limur í einum felag undir FÍF. Samstundis sum tey vaksnu renna 10 km, so renna gentir og dreingir 5 km (f. 2004-2008). Unglingar (f. 1999-2003), sum eisini luttaka í opna bólkinum, renna sjálvandi eisini um FM í 10 km.
Rennast skal – sum undanfarin ár, góð 9 umfør eftir teini runt í Runavík: út eftir høvuðsvegnum, oman á kei’ina stutt áðrenn rundkoyringinia, inn eftir niðara vegi, og niðan aftur á høvuðsvegin beint uttanfyri Shawarma har tað so verður vent úteftur aftur. Startur verður sum vanligt uttanfyri Kiosk Vár, og málið er við Sjómansheimið, nakað áðrenn har omansneiðingin er. Børnini byrja á niðara vegi, og koma á mál sama stað sum tey vaksnu. Tey renna knappar 5 rundir. Talan er í báðum førum um DAF-góðkendar teinar.
Í FM 10 km verður kappast í hesum bólkum:
– Menn og kvinnur ultraveteranar (f.-1954)Kostnaðurin fyri at luttaka er kr. 50,- fyri vaksin og kr. 30,- fyri børn. Tilmelding fer fram á heimasíðuni hjá FÍF (www.fif.fo). Leinka til tilmelding her her: FM 10km 2020. Freistin at melda til online er fríggjakvøldið 10/7 kl. 22.00. Avheinting av nummar og eftirtilmelding verður í kantinuni í Skúlanum við Løkin á kappingardegnum millum kl. 10.15 og 10.45. Skiftimøguleikar eru í Bylgjuni og har verður eisini møguligt at fara í brús eftir renningina (somu skiftirúm sum til Nýggjárshálvmaraton). Eftir renningina bjóðar Roysnið til kaffi o.a. í kantinuni í Skúlanum við Løkin, og tá vera heiðursmerkir eisini handaðið fyri FM og steyp fyri samlaðu úrslitini í Betri Vetarkappingini.
Rebekka og Einar vunnu FM í fjør
Fremstu kvinnur í fjør vóru Rebekka Fuglø (40.25), Marita Andrasardóttir (41.08) og Ann-Mari av Skarði (44.10), meðen bert 22 sekund vóru frá fremsta til fjórða mann, sum vóru Einar Gregersen (37.20), Hanus í Horni Nielsen (37.21), Sam Vang (37.36) og Henry Olsen (37.42). Rebekka og Einar hava ikki luttikið í vetrarkappingini, so allarhelst skulu nýggir føroyameistarar finnast leygardagin.
Einar, Henry, Sam og Hanus høvdu ein harðan “dyst” í fjør
Betri Vetrarkappingin 2019/20
Í vetrarkappingini máttu tvey umfør avlýsast. Fyrst var tað sætta umfar sum átti at verði 29. februar á Viðareiði, sum mátti útsetast vegna ódnarveður og tá tað so skuldi haldast 14. mars, var alt landið júst lukkað niðar av Korona, sum eisini gjørdi at áttanda umfar, Várkappingin og FM 10 km, sum skuldi haldast 21.mars blivu avlýst.
Tí er endaliga støðan í Vetrarkappingini sum víst niðanfyri:
Støðan sást í .pdf formati her: Betri Vetrarkappingin 19-20 samlað


text:
Privat
Tryggingar
ið hóska til títt lív
Hjá Trygd kanst tú tekna allar vanligar skaðatryggingar, soleiðis at familjan, húsini, bilurin, uttanlandsferðin og alt tað leysa er væl tryggjað. Vit seta tryggingarpakkan saman, so hann hóskar til júst títt lív.
Vit hjálpa tær at velja røttu tryggingarnar
-
-
Ring til okkara á 358100
-
Skriva til okkara á trygd@trygd.fo
-
Fylg okkum á Facebook
-
Boða frá skaða her
Familjutrygd gevur tær innbúgvstrygging og ábyrgdartrygging í somu trygging.
Tryggingin fevnir um alt húskið. Innbúgv er alt tað, sum hevði dottið úr húsunum, um tú endavendi teimum. Tað vil siga møblar, klæðir, amboð, sjónvørp o.a.
Tryggingin veitir endurgjald fyri skaðar av eldi, herverki, stuldri o.s.fr. Harumframt fevnir tryggingin um tína endurgjaldsábyrgd, um tú gert skaða á onnur ella lutir hjá øðrum. Tú kanst eisini velja fleiri ískoytistryggingar.
Sethúsatrygd er tryggingin til heimið, sum er tín mest persónliga ogn og karmurin um títt lív.
Sethúsatrygd fevnir um skaðar á húsini, og harumframt fevnir tryggingin um ta endurgjaldsábyrgd, ið tú sum sethúsaeigari kanst koma undir í sambandi við skaða á aðrar persónar ella lutir hjá øðrum.
Sethúsatrygd fevnur m.a. um harðar hvítvørur, køkin og baðirúmsinnbúgv sum t.d. vesi, vask og baðikar. Bilhús, bilskýli, úthús og tílíkt er eisini fevnt av hesi tryggingini. Hevur tú hitapott ella gosbað, kanst tú tekna eina ískoytistrygging.
Vanlukkutrygd er fíggjarliga trygdarnetið hjá tær og tínari familju, um tú fært varandi mein ella doyrt av eini vanlukku.
Tryggingin er galdandi alt samdøgrið - bæði í frítíðini, meðan tú ert til arbeiðis, í skúla ella um tú rættir øðrum eina hjálpandi hond.
Barnavanlukkutrygd
Hevur tú børn, kanst tú tekna teimum Barnavanlukkutrygd, sum eitt nú fevnir um tannskaðar og um brilluskaðar.
Biltrygd til tín bil
Biltrygd er ein einføld trygging, sum ger tað lætt hjá tær at velja, hvussu tín bilur skal tryggjast. Tú hevur 3 tryggingarmøguleikar:
-
ábyrgdartrygging
-
skrokktrygging
-
partvís skrokktrygging
Ferðatrygd tryggjar teg uttanlands
Við Ferðatrygd kanst tú velja millum Ársferðatrygd og Stakferðatrygd - alt eftir hvussu javnan tú ferðast.
-
Ársferðatrygd er til tín, sum ferðast javnan og gevur tær ferða- og avboðstrygging í einum.
-
Stakferðatrygd kann vera rætta valið, um tú bert ferðast sjáldan. Tá teknar tú bert tryggingina fyri teir dagarnar, tú ferðast.
Skifta til Trygd? Vit hjálpa tær
Ynskir tú at skifta til Trygd, avgreiða vit alt í sambandi við skiftið fyri teg. Útfyll teigarnar niðanfyri, so seta vit okkum í samband við teg og avtala nærri.
Tú ert eisini altíð vælkomin at støkka inn á gólvið hjá okkum á Oknarvegi 5 í Havn ella á deildunum hjá BankNordik og Norðoya Sparikassa kring landið.


text:
Í dag var so seinni dagurin í Hvidovre, har kappingin um danmarksmeistaraheitið fyri ung er um vikuskiftið. Og tað var í dag, at Bjørk skuldi liva upp til leiklutin sum favorittur á yndisgrein hennara, sum er 3000 metrar. Og her var eingin slingur í valsinum. Sjálvt um Bjørk ikki rann sína bestu tíð, endaði hon 43 sekund ella umleið 200 metrar frammanfyri nr. 2. So nú er Bjørk danskur meistari á 3000 metrum bæði innan- og uttandura!
Bjørk Herup Olsen rennur 3.000m
Jan Elmar Sørensen setti punktum fyri føroysku luttøkuna, tá hann royndi seg á 5000 metrum. Hann kom inn á 10. plássi við persónligum meti, sum nú er 17.24,31 min.
Jan Elmar Sørensen rennur 5.000m
Alt í alt ein sera væleydnað kapping, har vit fingu 3 gull-heiðursmerki, 1 silvur og eitt úr bronsu. Harafturat setti Rebekka føroyskt met á 300 m, umframt at 5 persónlig mett vórðu sligin.
Myndir: Guttorm Sørensen