text:
In: Sunnudagsbitin1 Mar 2015
Jim Carrey er ein stuttligur maður, og eisini her, ið hann tosar um sína passión fyri bólkinum Napalm Death. Tit fáa enn ein sunnudagsbita.
Onkuntíð dettur man um okkurt á alnetinum, ið sigur yeah! Sumt er somikið gott, at tað er vert at deila við tykkum. Hetta eru sunnudagsbitar.
In: Hugleiðingar17 Jan 2015
Hevur Annfinnur í Garðalíð formaðurin í Skipara- og navigatørfelagnum etið seym?
Ella er korruptiónin og mafiastøðan í samfelagnum bara so rótfest, at hann ikki fatar, hvat hann í roynd og veru sigur?
Í Sosialinum, ið vit øll fingu í postkassan mikudagin, er ein grein, ið fekk meg at stúrsa við.
Nývaldi formaðurin í skipara- og navigatørfelagnum harmast um, at hansara limir ikki longur eru fullkomiliga leysir av allari ábyrg, og í realitetinum – omanfyri lógina.
Hann breiðir sín vanvitsboðskap út fyri Føroya fólki, sum um tað var tað mest natúrliga í verðini, og hann fær ikki so frætt sum ein kritiskan spurning frá blaðmanninum.
Tað er eingin loyna, at umsitingin av føroyskari fiskivinnulóggávu mest hevur mint mest ein sunnudagsskúlalærara, ið noktar kúllunum at fáa eina stjørnu í bókina.
Tað hevur loyst seg at fiska við rækjutrolum inni í trolposunum á stongdum leiðum og annað líka groft, tí revsingin var so lítil í mun til vinningin. Tað tykist næstan, sum um man hevur kalkulera við bótum
Summi skip eru vorðin so gromm, at fólk í grannabygdini hava flutt gullfiskarnar úr vindeygunum, og søgur ganga um, at okkurt reiðarí hevur roynt at tryggja sær skipið móti omanlopið. Men Trygginin helt tað vera ov risikofult.
Hetta eru sjálvandi skemtisøgur, men tær vísa eisini, at fiskirán ikki verður tikið í serliga stórum álvara. Hetta er sum rúsdrekkakoyring var í 80’unum. Hetta hóast vit liva at fiskivinnu, og ránsveiða, umframt at vera ein hóttan móti stovnunum, eisini kann fáa avleiðingar fyri okkum sum land í altjóða handilssamstarvi.
Fyrstu ferð, at eitt mál um brot á fiskivinnulóggávuna hevur havt nakran nevnivert at siga, er í málinum um garnaskipið Anitu, og her var talan um ópopulerar útlendingar alíkavæl, so tað kostaði kanska ikki so nógv, at taka fiskiloyvið frá teimum.
Men hetta fall ikki í góða jørð hjá Annfinni Garðalíð. Hann ræðist, at reiðarí fara at halda skiparan til ábyrgds fyri ránsfiskiskap og lógarbrot, og at hetta kann føra til húsagang hjá skiparanum.
Lat okkum líka taka hatta umaftur: Skipara- og navigatørfelagið rópar varskó, tí vandi er fyri, at limir hjá teimum, ið hava brotið lógina, fáa revsing fyri hetta?
Hann sigur sambært Sosilainum:
“- Tað rætta hevði verið at tað verður ein greið avtala gjørd ímillum reiðaran og skiparan um, at skiparin ikki skal hefta persónliga, verður skipið tikið fyri ólógligan fiskiskap”
Hvørjari verð liva vit í, tá eitt fakfelag vil hava, at limirnir framhaldandi ótarnaðir skulu sleppa at bróta lógina?
Kanska enn meira ræðandi er, at blaðmaðurin, ið skrivaði greinina als ikki setur spurnartekin við úttalilsi.
Sjálvandi, skalt tú revsast og standa til ábyrgd, um tú brýtur lóggávuna. Tað er orsøkin til, at vit hava eina lóggávu.
Vanliga kalla vit hetta, at liva í einum rættarsamfelag. Okkara rættarskipan er bygd á almentfyribyrgjandi hugsjón, har vit hava lógir, ið gera, at tað ikki loysir seg at vera kriminellur, fyri at fólk á tann hótt vera eggja til ikki at verða kriminell.
Hví skuldi hetta ikki verið galdandi fyri skiparar eisini?
Nú kenni eg nógvar skiparar, og havi ofta hoyrt teir siga, at har kann bara vera ein skipari umborð. Skiparin bestemmar og hevur ábyrgd. Hetta er eitt heiðursstarv, og tað líkist svartasta ongum, at formaðurin fyri eitt heiðursfelag, sum Skipara- og navigatørfelagið, roynir at ómyndiggera sínar limir á hendan hátt. Sjálvandi skulu skiparar, ið bróta lógina standa til svars fyri ta!
Mest um í einum hjá-setningi nevnir formaðurin, at tá skip verða tikin fyri ólógligan fiskiskap, so er tað skiparin, ið fær bótina, men at vanligt er, at reiðaríið rindar bótina fyri skiparan.
Eg vil sanniliga vóna, at hetta verður inntøkuført hjá skiparunum, so hann rindar skatt av hesi eykaløn, ið hann fær frá reiðarínum.
Nei, tú tað nyttar einki at hava ein sheriff í Fiskimálaráðnum, um teir, ið hann umsitur eru omanfyri lógina.
In: Sunnudagsbitin11 Jan 2015
Henda vakra sunnudagin havi eg hug at deila hesa framúrskarandi jassuttu útgávuna av Meghan Trainor lagnum “All about that bass”, við songkvinnuni og bassleikaranum Kate Davis.
Hetta er framúr og ein deiligur máti at brúka 4 minuttir, set teg afturá og njót tað.
Onkuntíð dettur man um okkurt á alnetinum, ið sigur yeah! Sumt er somikið gott, at tað er vert at deila við tykkum. Hetta eru sunnudagsbitar.
In: Hugleiðingar8 Jan 2015
Ræðuleikarnir í París vísa alt ov væl, at okkara samfelagsskipan og okkara mannarættindi eru hótt. Vit mugu ongantíð góðtaka, ella bera í bøtuflaka fyri tílíkum álopum sum hesum. Tí hetta er ikki bara eitt hópdráp, hetta er eitt álop á okkara grundvirði sum samfelag.
Talufrælsið er ein av grundarsteinunum, ið vit byggja okkara fólkaræði á, hetta er eini mannarættindi, og mannarættindi skulu virðast! Tey eru ikki til forhandlingar!
Tí velji eg eisini at deila omanfyristandandi mynd, Je Suis Charlie, ið merkir stutt “Eg eri Charlie”. Í nátt eru vit, sum vilja frælsi og mannarættindi, Charlie.
Charlie Hebdo er vorðið ímyndin av talufrælsinum, og stríðnum fyri hesum frælsi.
Í kjalarvørðinum av ræðuligu hendingini hava høgravendir ekstremistar válgað sær í henni, og brúkt hana sum eitt kærkomið amboð í sínum ófantaliga ágangi móti øllum muslimum.
Í besta ekstremist anda, skera tey allar muslimar yvir ein kamb, og brúka hesa ræðuligu hending sum bensin til hatrið móti fremmandum. Hetta er ikki í Charliesa anda, tí blaðið hevur nevniliga speirikið alla ekstremismu, og arbeitt fyri frælsi og móti allari kúgan.
Eg haldi tað vera fúlt, at ekstremistar brúka hesa hending til gagns fyri sína hatursherferð.
Vit moderatu mugu standa saman móti ekstremistum, bæði teimum muslimsku og teimum, ið vit hava innanfyri okkara egnu bøgarðar.
Tónin á Facebook millum føroyingar seinastu dagarnar, síðan løgmaður boðaði frá, at hann vildi, at vit skuldu taka í móti flóttarfólki, ræðir meg. Tað rákið, ið tónin umboðar er eksploderaði aftaná álopið á Charlie Hebdo. Eg eri sannførdur, at hetta rák, er ein stór hóttan móti mannaættini.
Eg skilji ikki hvat projektið hjá føroysku hatursprofetunum er, nógv av teimum hava ongantíð hitt ein muslim, hava búð í Føroyum alt sítt lív, men er hjartaliga sannførd um, at islam og sostatt allir muslimar eru eitt problem, tað er ræðuliga viktikt, at siga hetta so ofta sum tilber. Men hvat ætla tey, tað loysir so einki at svína fólk til. Hvat er teirra loysn? Vilja tey avrætta allar muslimar? Læsa teir inni í Miðeystri og so bumba Miðeystur? Hvat er teirra projekt?
Eg havi skilt, at føroyskir ekstremistar hava eina hemmiliga losju á Facebook, har tey undir heitinum “Frælsi frá kúgan” øsa hvønn annan upp. Eg endaði í kjaki við nógvar av hesum ekstremistum á Facebook í gjár, og ein teirra viðgekk, at hann hevði eitt ynski um, at læsa allar muslimar inni í Miðeystri og atombumba teir, men ein av fremstu talsmonnunum hjá ekstremistunum var skjótur at strika boðini.
Eg ræðist!
Lat okkum ístaðin gevast at krúpa út í ekstremismuna. Lat okkum øll, óansæð átrúna, politiska sannføring ella húðarlit savnast um næstrakærleikan og tolsemi,. Lat okkum ikki gera mun á fólki, soleiðis at vit ikki stoyta eitt nú muslimskan ungdóm frá okkum, so tey enda í ekstremum islamiskum felagsskapum, har tey fáa pláss og kenna seg vird. Lat okkum síggja hesi menniskju sum týdningarmiklar ressursir.
Størsti sigurin hjá teimum lallandi svøku islamisku yvirgangsmonnunum, ið lupu á World Trade Center, var ikki at drepa 2.966 fólk, men at vit slakaðu persónliga frælsið í okkara samfelag, vit sluppu virðingini fyri mannarættindum, sum áðrenn tað var ein grundarsteinur í okkara samfelag.
Fyrr í ár kom hetta eisini til Føroyar, tá Osama Bin Laden kundi smíla í grøvini, tá Elsebeth Mercedes og Føroya løgmaður Kaj Leo Holm Johannesen, stóu á odda fyri hópneyðtøkini hjá samgonguni av okkara privatlívi við sonevnda avlurtingarpakkanum.
Latið okkum veruliga vera Charlie, og saman stríðast fyri mannarættindum og frælsi.
Latið okkum byggja okkara stríð móti ekstremistum á virðing og kærleika.
In: Aðrar greinar1 Jan 2015
Her er yvirlit yvir tær tíggju mest lisnu greinarnar á Nudlum í 2014. Umframt greinarnar, er forsíðan nógv mest vitjaða síðan, meðan menupunktið “Handan Nudlar” eisini er væl vitjað, og hevði sloppið á eitt 8. pláss á listanum, um hetta var ein grein.
Mest lisna greinin er eins og í fjør um løgmann “Einki nemt at vera Kaj”, har eg viðgjørdi leiklutin hjá Kaj Leo í sambandi við Tollmálið, og ákærurnar móti Jørgen Niclassen, tann greinin var tó bert eitt vet frammanfyri næstlisnu greinina, ið var um fúla avlurtingarpakkan hjá Elsebeth Mercedes og dýnulyftarabandanum.
28. mei, hugleiðing um andsøgnina millum atburðin hjá Kaj Leo Holm Johannesen og vanliga hugburðin hjá sambandsfólki, og um hví støðan hjá løgmanni var alt annað enn nemm í Tollmálinum.
13. apríl, hugleiðing um hvussu landsins myndugleikar á fúlasta hátt kroystu ein avlurtingarpakka ígjøgnum, soleiðis at vit borgarar ikki longur hava rætt til eitt privatlív.
12. oktober, hugleiðing um politiska spælið kring okkara landslið í fótbólti, aftaná, at FSF hevði koyrt Trónd Vatnhamar til hús
2. februar, hugleiðing frá einum rennitúri, har ljóta álopið hjá Agga Niclassen á Jóan Høgnesen í Sosialinum, eftir at Jóan herfyri bleiv interviewa av Prei. Lesarabrævið hjá Agga snýr seg um støðuna hjá Jóan sum transkynd.
10. februar hugleiðing í sambandi við, at Lisbeth Petersen fyrrverandi forkvinna í Sambandsflokkinum, meldaði seg úr Sambandsflokkinum, í ónøgd yvir politikkin og linjuna hjá verandi leiðslu í flokkinum.
6. juli, grein um søguna hjá MC-Hár, har eg tók samanum fyrstu árini hjá MC-Hár, frá stovnan í 1991 til fløgan “Framvegis uttan vit” kom út í 1998.
15. desember, hugleiðing um, at komandi ár er valár, og at føroyingar fara at liva upp til sína demokratisku skyldu.
15. apríl, 2. partur av míni ferðafrásøgn frá okkara familjuútferð til Íslands við Norrønu. Hetta er um tænastu, hugnaligar upplivingar og annað, ið møtti okkum á ferðini.
25. apríl, frásøgn frá einum gongutúri við sjóvarmálan, har gruppupress og havsvimjing fyltu nógv.
12. desember, aftur í ár hevði eg ein jólakalendara, og aftur í ár, kundi eg deila okkurt heilt forkunnugt, sum uppstøkuna av Halli Joensen og Guðrið Hansdóttir, ið sungu duett saman við Bjøllubandanum í Reinsarínum í Tórsgøtu.
In: Aðrar greinar24 Dec 2014
Gleðilig jól tit øll, takk fyri, at tit hava vitja mín jólakalendara allan desember, og eisini takk tit, ið av tilvild eru komin inn her í dag.
Nú føroysku heimini lukta av røstum kjøti ella fiski, av dunnu, gás, reyðkáli, lambi, brúnkaðum eplum, granni, gløggi, holukøkum ella bara onkrum øðrum hugnaligum, so fari eg at deila mína síðstu kalendaragávu við tykkum. Hon verður í tveimum pørtum, ovara gávan er eitt klipp, ið vísir, hvussu lýsingin hevði sæð út, um jólafilmurin Home Alone, ikki var ein skemtifilmur, men heldur ein ræðufilmur.
Men vit lata tykkum ikki verða hangandi við ræðukensluni sjálvan jólaaftan, og deila tí nakað sera hugnaligt, nevniliga endurinnspælingina hjá Gekkabólkinum Konfekt, av lagnum “Koyr okkurt í mína hosu”, innspælt við teimum originalu sangarunum. Elis Poulsen , og so fittu gentunum Arinu, Ránnvá og Elin Mariu, ið eru vorðnar fittar vaksnar konur.
TRÝST HER:
Nú í jólamánaðinum, hevur ein jólakalendari verið á hvørjum horni. Mær so líkt, so vil eg ikki skilja meg burturúr, so sjálvandi hevur eisini verið ein jólakalendari her á Nudlum.
Hvønn dag síðan 1. desember havi eg deilt okkurt gott við tykkum. Onkuntíð ein góðan sang, eina góð mynd, eina yrking, eitt viðmæli, eina leinkju, eitt filmklipp, einu søga, eina gátu ella okkurt heilt annað.
Seinastu 19 árini ella so, havi eg havt pakkakalendarar til synir mínar, líltar gávur, summar jólaligar, aðrar ikki so jólaligar. Soleiðis hevur eisini verið her á Nudlum.
Um tit ikki hava vitjað hvønn dag, so ber til at klikkja seg víðari til eldri kalendaragávur her á síðuni.
Tykkum ynskist eini góð jól.
Jólanissi
In: Aðrar greinar23 Dec 2014
Gløgt er gestsins eyga sigst, og vit elska eisini at sleppa at síggja okkum sjálvi gjøgnum eyguni hjá gestunum. Italski skotin Jock Zanfrillo eigur tvær matstovur í Adelaide í Avstralia og ferðast kring heimin fyri at finna nýggjar matupplivingar, við sær hevur hann eitt filmslið, og verða sendingarnar senda á Quest TV.
Herfyri var hann í Føroyum og fekk sær íblástur til eitt Føroya kvøld á eini av matstovum sínum, har hann millum annað borðreiddi við følskum spiki og blóðdesert.
Dagsins kalendaragáva er møguleikin til at síggja sendingina.
Nú í jólamánaðinum, er ein jólakalendari er á hvørjum horni. Mær so líkt, so vil eg ikki skilja meg burturúr, so sjálvandi er eisini ein jólakalendari her á Nudlum.
Hvønn dag fram til jóla deili eg okkurt gott við tykkum. Tað kann vera ein góður sangur, ein góð mynd, ein yrking, eitt viðmæli, ein leinkja, eitt filmklipp, ein søga, ein gáta ella okkurt heilt annað.
Seinastu 19 árini ella so, havi eg havt pakkakalendarar til synir mínar, líltar gávur, summar jólaligar, aðrar ikki so jólaligar. Soleiðis verður eisini her á Nudlum.
Vónandi tíma tit at vitja aftur, um ikki hvønn dag, so næstan hvønn dag, eg kann enntá lova, at summi klipp ella sangir vera somikið góð, at tit saktans kunnu vitja fleiri ferðir hvønn dag.
Tykkum ynskist ein góður jólamánaði.
Jólanissi
In: Aðrar greinar22 Dec 2014
Amerikanski skemtarin Weird Al Yankovic er best kendur fyri sínar parodiir, har hann ger spott burturúr kendum sangum, eitt nú hevur hann havt risa hitt við løgum sum “Smells like Nirvana”, “Eat it”, “I’m fat” og “Like a surgeon”. Men Yankovic ger eisini egin løg, og felags fyri hesi er, at tey eru øgiliga klikkaði.
Dagins kalendaragáva verður eitt kykmyndalag, ið Weird Al hevur gjørt til jólini, men honum so vant, so er ein sera skeivur vinkul í lagnum, ið eitur “The Night Santa went crazy”.
Nú í jólamánaðinum, er ein jólakalendari er á hvørjum horni. Mær so líkt, so vil eg ikki skilja meg burturúr, so sjálvandi er eisini ein jólakalendari her á Nudlum.
Hvønn dag fram til jóla deili eg okkurt gott við tykkum. Tað kann vera ein góður sangur, ein góð mynd, ein yrking, eitt viðmæli, ein leinkja, eitt filmklipp, ein søga, ein gáta ella okkurt heilt annað.
Seinastu 19 árini ella so, havi eg havt pakkakalendarar til synir mínar, líltar gávur, summar jólaligar, aðrar ikki so jólaligar. Soleiðis verður eisini her á Nudlum.
Vónandi tíma tit at vitja aftur, um ikki hvønn dag, so næstan hvønn dag, eg kann enntá lova, at summi klipp ella sangir vera somikið góð, at tit saktans kunnu vitja fleiri ferðir hvønn dag.
Tykkum ynskist ein góður jólamánaði.
Jólanissi
In: Aðrar greinar21 Dec 2014
Nakað av tí besta sjónvarpi, ið er gjørt er í Føroyum eru frálíku matsendingarnar hjá Gutta Winther, Spískamarið. Man fær hug at búgva í hesum landinum, tá man sær tær.
Nú jólini í so stóran mun snúgva seg um mat fyri nógv av okkum, er tað upplagt at Spískamarið skal vera millum kalendaragávurnar.
Á heimasíðuni spiskamarid.com ber til at síggja ella endursíggja Gutta fegnast um føroyskar rávørur og annars spjaða jaligar kenslur.
Í løtuni liggja 7 sendingar úti, men seinni koma allar 18 sendingar at liggja her.
Nú í jólamánaðinum, er ein jólakalendari er á hvørjum horni. Mær so líkt, so vil eg ikki skilja meg burturúr, so sjálvandi er eisini ein jólakalendari her á Nudlum.
Hvønn dag fram til jóla deili eg okkurt gott við tykkum. Tað kann vera ein góður sangur, ein góð mynd, ein yrking, eitt viðmæli, ein leinkja, eitt filmklipp, ein søga, ein gáta ella okkurt heilt annað.
Seinastu 19 árini ella so, havi eg havt pakkakalendarar til synir mínar, líltar gávur, summar jólaligar, aðrar ikki so jólaligar. Soleiðis verður eisini her á Nudlum.
Vónandi tíma tit at vitja aftur, um ikki hvønn dag, so næstan hvønn dag, eg kann enntá lova, at summi klipp ella sangir vera somikið góð, at tit saktans kunnu vitja fleiri ferðir hvønn dag.
Tykkum ynskist ein góður jólamánaði.
Jólanissi
In: Aðrar greinar20 Dec 2014
Eg arbeiði við marknaðarføring, og tí er upplagt, at onkur av kalendaragávunum, ið eg gevi tær er hoyrir til mítt virksøki. Herfyri vóru bestu lýsingarnar funnar, eg saknaði tó onkrar ímillum tær tilnevndu, og serliga tær sum Dávur Djurhuus gjørdi fyri WTF á G! vóru framúr. Nú veit eg væl, at eg kann tykjast eitt sindur ógegnigur, eftir sum eg var partur av marknaðarføringini av G! í fjør, men hesa lýsing hevði eg einki at gera við.
Men tit kunnu í øllum førum sleppa at síggja lýsingina her.
Nú í jólamánaðinum, er ein jólakalendari er á hvørjum horni. Mær so líkt, so vil eg ikki skilja meg burturúr, so sjálvandi er eisini ein jólakalendari her á Nudlum.
Hvønn dag fram til jóla deili eg okkurt gott við tykkum. Tað kann vera ein góður sangur, ein góð mynd, ein yrking, eitt viðmæli, ein leinkja, eitt filmklipp, ein søga, ein gáta ella okkurt heilt annað.
Seinastu 19 árini ella so, havi eg havt pakkakalendarar til synir mínar, líltar gávur, summar jólaligar, aðrar ikki so jólaligar. Soleiðis verður eisini her á Nudlum.
Vónandi tíma tit at vitja aftur, um ikki hvønn dag, so næstan hvønn dag, eg kann enntá lova, at summi klipp ella sangir vera somikið góð, at tit saktans kunnu vitja fleiri ferðir hvønn dag.
Tykkum ynskist ein góður jólamánaði.
Jólanissi
Hetta er heimasíðan hjá Niels Una Dam, her vera ummæli og annar tekstur hjá mær at finna. Hetta er ikki ein tíðindasíða, so dagføringin verður ivaleyst so sum so


c: text/html

text:
FARC
Fólksins Herur er best kendur sum FARC (stytting fyri Fuerzas armadas revolucionarias de Colombia) ella FARC-EP. Hetta er ein marxistiskur-leninistiskur uppreistrarherur í Kolumbia, sum hevur stríðst síðandi 1964. FARC er hernaðarligi vongurin hjá kommunistaflokkinum í landinum. ES, USA [1], Avstralia, Kanada, v.f. meta FARC sum ein yvirgangsbólk, meðan lond sum Kuba, Venesuela, Kili og Brasil meta bólkin sum ein sum stríðist fyri frælsi. FARC hevur fíggja sítt virksemi við millum annað at leggja skatt á bøndur sum framleiða kokain [2], og teir eru eisini kendir fyri at hava burturflutt fólk. Kendasta burturflytingin var av forsetavalevninum Íngrid Betancourt, ið sæt fangi í seks og eitt hálvt ár frá februar 2002 til juli 2008 [3].
Mett verður, at FARC hevur umleið 8.000 limir. Tann vinstrasinnaða uppreistrarrørslan hevur ligið í stríði við tann kolombiska stjórnarherin í uml. 50 ár.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nýggjastu tíðindini
Melda til tíðindabræv
Tíðindi - 7. mars 2013
Í kappingarreglunum fyri yngru deildirnar eru smávegis broytingar framdar, og koma hesar í gildi frá og við kappingarárinum 2013
Í høvuðsheitum eru hesar broytingar framdar:
- Nú er undantaksregla til aldursmark sett inn í §2.
- Seinasti dagur hjá leikarum í yngru deildunum at skifta felag, er broytt frá 10. august til 31. august í kappingarárinum.
- Serreglan viðvíkjandi gulu kortunum í Dreingir U18 er strikað. Tað vil siga, at skipanin við gulum kortum í Dreingir U18, er eins og ásett í Kappingarreglum fyri fótbólt..
Omanfyri nevndu broytingar vórðu samtyktar í Kappingarnevndini hjá Fótbóltssambandi Føroya 5. mars 2013, og koma hesir broytingar í gildi beinanvegin.


text:
Abkasia
Abkasia (abkasiskt: AҧcHы, Aṗsny; georgiskt mál: აფხაზეთი, Apchazeti; russiskt mál: Aбxaзия, Abchazija) er eitt landaøki í vestara Kaukasus millum Stóra Kaukasus í norði og Svartahavið í suðri.
Politiska støðan hjá landinum er umstrídd. Stórur meiriluti av heimsins londum viðurkenna Abkasia sum eitt sjálvstýrandi lýðveldi í Georgia. Síðan hin 26. august 2008 hevur Russland tó viðurkent landið sum sjálvstøðugt ríki, tað sama hava hesi lond eisini gjørt: Nicaragua,[1], Venezuela.[2] og Nauru[3] Abkasia er de facto sjálvstøðugt frá Georgia, eftirsum fyrrverandi stjórnin er í eksil í Georgia og ikki fær stýrt Abkasia. Abkasia fevnir um eina vídd á 8 665 km² og hevur umleið 178 000 íbúgvar sambært georgiskum fólkateljingum í 2005. Høvuðsstaðurin er Suchumi (tann georgiska lutalýðveldisstjórnin hevði fyrr sína basu í Tjchalta meðan separatiststjórnin stýrdi Suchumi). Abkasia hevur mark móti norði og útnyrðingi til Karatjaja-Tjerkessia og Krasnodar kraj í Russlandi og í eystri til tann georgiska landslutin Megrelia-Ovara Svanetia. Almenn mál eru abkasiskt og georgiskt sambært tí sjálvstýrandi georgisku lutalýðveldinum, men abkasiskt og russikt sambært tí separatisiska lýðveldinum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fornaldarsøga[rætta | rætta wikitekst]
Frá 800- til 500-talinum á.Kr. var tað sum nú er Abkasia ein partur av tí forna georgiska ríkinum Kolkis. Í fornøldini stovnaðu grikskir handilsmenn havnir við Svartahavsstrondina, har ein teirra, Dioskurias, seinni mentist til dagsins Suchumi. Romverjaríkið vann Kolkis frá Mithridates VI Eupator av Pontos undir fyrstu øld e.Kr. og hersetti býin til 300-talið,tá ið økið í ávísan mun fekk sjálvstøðu, sjálvt um tað var innan áhugamálini hjá Bysantinska ríkið.
Ein metropolittur, tvs. kirkjuligur leiðari, av Pitius (Pitsunda) luttók í kyrkjufundinum í Nicaea (dagsins Iznik) ár 325, men Abkasia gjørdist ikki kristið í síni heild fyrr enn í 6. øld, av Justinianus I keisara. Abkasia gjørdist eitt sjálvstýrandi fúrstadømi í Bysans í 600-talinum og helt fram við tí til 780-árini, tá Kongadømið Abkasia varð sett á stovn. Ár 1001 sameindi kongurin Bagrat III Abkasia og Georgia í eitt sameint georgiskt kongsríki. Í 1570-árunum var hetta økið hertikið av Osmanska ríkinum, og undir tí stýrinum vóru tað mong, ið skiftu trúgv til islam. Osmanarnir stovnaðu eitt sjálvstýrandi fúrstadømi í Abkasia undir Sjervasjidzeríkinum.
Fyrisitingarligar eindir[rætta | rætta wikitekst]
Tað sjálvstýrandi georgiska lutalýðveldi hevur de jure somu seks rajon'ir (landslutir) sum Abkasiska Sovjetlýðveldið, og eitur tað sama sum fyrisitingarligu høvuðsbýirnir:
- Gagra (Gagra)
- Gali (Gali)
- Gudauta (Gudauta)
- Gulripsj (Gulripsj)
- Otjamtjira (Otjamtjira)
- Suchumi (Suchumi)
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Skrivaðar Abkhasiskar bókmentir eru rættiliga nýggjar, frá byrjanini av 20. øld. Men, Abkasiskt eigur lut í Nart søgnunum, sum er ein røð av søgum um mytiskar hetjur, saman við øðrum kaukasiskum fólkasløgum. Tað abkasiska alfabetið var stovnað í 18. øld. Tað fyrsta tíðindablaði á abkasiskum, sum nevndist Abkasia, var ritsjtórnað av Dmitry Gulia, og varð fyrstu ferð prentað í 1917. Kendastu abkasisku rithøvundarnir eru Fazil Iskander, sum skrivaði mest á russikum máli og skaldið Bagrat Shinkuba. Fótbóltur er best umtókti ítróttur í Abkasia. Aðrar vælumtóktar ítróttagreinar eru kurvabóltur, boksing og vrestling. Abkasia hevur sína egnu fótbóltsdeild á amatørstøði síðan 1994. Deildin er ikki við í nakrari altjóða fótbóltssambandi.
Myndir[rætta | rætta wikitekst]
-
Nýggja Athos (Novyy Afon) ortodokst klostur
-
-
-
-
-
-


text:
19. februar
19. februar er dagur 50 í árinum í gregorianska kalendaranum. 315 dagar eru eftir av árinum (316 dagar um skotár er).
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1878 - Thomas Edison fær patent á fonografin, ið seinni varð ment til grammofonina.
- 1910 – Fyrsti fótbóltsdysturin varð leiktur á Old Trafford í Greater Manchester, Ongland, millum Manchester United og Liverpool.
- 1915 - Bretsk skip skjóta eftir turkiskum skansum, ið verja Dardanellurnar.
- 1945 - Umleið 30.000 amerikanskir flotahermenn gera innrás í Iwo Jima.


text:
Ivar Aasen
Ivar Andreas Aasen (* 5. august 1813 í Møre og Romsdal fylki, Noreg; – † 23. september 1896) var ein norskur málfrøðingur og yrkjari. Ígjøgnum sítt innsavningsarbeiði og mállæruskipan legði hann grundarlag undir víðari vísindaligum kanningararbeiði av norskum tungumáli. Ivar Aasen er mest kendur fyri at vera upphavsmaður til nýnorskt.
Ævisøga[rætta | rætta wikitekst]
Ivar Aasen var yngstur av átta systkjum og misti tíðliga bæði foreldrini. Hann mátti tí longu tíðliga luttaka í strævnum bóndagarðsarbeiði fyri at lívbjarga sær. Heimstaðurin lá fjarskotin, og tí hevði Ivar fáar vinir. Hann stytti sær stundir við at lesa í bíbliuni, og longu meðan hann var lítil, løgdu bæði prestur og lensmaður í bygdini til merkis, hvussu gløggur hesin pilturin var.
Aasen fekk barnalærdóm sín hjá próstinum Hans Conrad Thoresen. I 1831 gjørdist hann ferðalærari og við tíðini gjørdist hann heimalærari hjá kaptein Daae í Skodje. Hann økti alla tíðina um vitan sína, millum annað við at læra seg fleiri tungumál av egnum ávum, og við at savna plantur úr nærumhvørvinum í eitt stórt plantusavn. Aasen byrjaði eisini at granska málføri/dialektir, og náttúrliga bleiv tað hansara egna heimliga sunnmørsdialektin ið stóð fyrst fyri tørni. Hetta gjørdist eitt strævið arbeiði, tí hann royndi at finna fram málførið/dialektina sum hon var, undan danska árininum, men við tíðini bleiv hann liðugur við 'Den Sunnmørske dialekt', sum varð útgivin í 1841.
Aasen fór til Bergens fyri at fáa arbeiðið hjá sær mett av biskoppinum har, Jacob Neumann. Biskoppurin var ovfarin og fekk partar av arbeiðnum prentaðar í tveimum útgávum av Bergens Tidstidende. Neumann syrgdi eisini fyri at seta unga málfrøðingin í samband við 'Vitenskapsselskapet' í Tróndheimi, sum gav honum starvsløn so hann kundi ferðast runt í landinum og kanna aðrar dialektir. Aasen var tá 29 ára gamal.
Málsligt innsavningsarbeiði[rætta | rætta wikitekst]
Í 1848 gav Aasen út Det norske Folkesprogs Grammatik. Tvey ár seinni kom Ordbog over det norske Folkesprog. Hendan orðabók innihelt yvir 25 000 orð og bleiv lýst sum eitt tjóðskaparligt megnaravrik av P.A. Munch. Í 1849 legði Aasen tann fyrsta tekstin á nýggja skrivtmálinum fram, og fýra ár seinni kom hann við uppskotinum um tað nýggja norska landsmálið: Prøver af Landsmaalet i Norge.


text:
Minnissteinur yvir Poul F avdúkaður.
Nógv fólk var komið saman í Froðba seinnapartin sunnudagin 17. juni 2007, tá minnissteinur yvir skaldið Poul F. Joensen varð avdúkaður. Tað er Lions Club Suðuroy, sum hevur tikið stig til at reisa hetta minnið um eitt av okkara gitnastu skaldum. Talan er um ein stein, sum er tikin úr haganum í Sumba við vælvild frá eigarunum. Og í steinin er so sett ein andlitsmynd av skaldinum, sum er gjørd hjá Nordisk Metalkunst hjá Kalsing í Danmark. Árni Ziska, steinhøggari, hevur syrgt fyri teksti og plássinum til myndina á steininum. Økið, har steinurin stendur, hevur Trúgvi Gudmundarson, grótlaðari, laðað. Minnissteinurin stendur við sonevnda Tarvafjósið í Froðba, tætt við heimið, í Kelduni, hjá Poul F. Joensen.
Hátíðarløtan byrjaði við at Óli Holm vegna Lions Club Suðuroy flutti fram røðu, skaldinum til heiðurs, har hann endaði við seinasta ørindi úr Langtan úr Útlegd. Eftir hetta segði Vilborg Michelsen, dóttir Poul F. nøkur orð, har hon greiddi frá um persónin Poul F., soleiðis sum tey kendu hann. Vilborg avdúkaði eftir hetta minnissteinin og takkaði Lions Club Suðuroy fyri at hava tikið stig til hendan minnisvarða um pápan. Vilborg takkaði eisini Hanus G. Johansen fyri at hava gjørt pápan so livandi aftur. Tá minnissteinurin varð avdúkaður, sang Hanus G. Johansen eisini nakrar sangir, har Poul F. átti orðini og Hanus hevði sett lag til.
Hanus G. Johansen sang nakrar sangir, har Poul F átti orðini og Hanus sjálvur løgini.


text:
Cristiano Ronaldo
Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (føddur 5. februar 1985) er en portugisiskur fótbóltsleikari, sum spælir fyri spanska La Liga felagið Real Madrid og fyri A-landsliðið hjá Portugal.
Ronaldo byrjaði sína fótbóltslívsleið sum ungdómsleikari í Nacional, og hansara sukse hjá Nacional, førdi til eitt skifti til høvuðsstaðarfelagið Sporting CP tvær fótbóltssesongir seinni. Stóra talentið hjá Ronaldo gjørdi at venjarin hjá Manchester United Alex Ferguson legði merki til hann og skrivaði undir kontrakt við tann tá 18-ára gamla portugisan fyri 12,24 milliónir £ summarið 2003. Komandi fótbóltsárið vann Ronaldo sítt fyrsta meistaraheiti í FA Cup og kláraði eisini at koma til EM 2004-finaluna við Portugal. Tað var eisini í sama EM endaspælinum, at hann skoraði sítt fyrsta landsliðsmál, tað var móti Grikkalandi í tí fyrsta dystinum í endaumfarinum, sum Portugal tó tapti 1-2.
Í 2008 vann Ronaldo og restin av United-liðinum UEFA Champions League. Ronaldo varð kosin man of the match í finaluni. Seinni varð hann kosin sum FIFPro World Player of the Year[1] og FIFA World Player of the Year, samstundis við at hann gjørdist fyrsti Manchester United leikari í 40 ár, ið vann Ballon d'Or.[2] Í 2014 vann hann aftur Ballon d'Or.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Ronaldo named FIFPro World Player of the Year – Reuters, 27. oktober 2008
- ↑ Cristiano Ronaldo, Ballon d'Or 2008 – France Football, 1. december 2008


text:
18. januar
18. januar er dagur 18 í árinum í gregorianska kalendaranum. 347 dagar eru eftir av árinum (348 dagar um skotár er). Gomlu jól - tað er jólini sum tey lógu eftir julianska kalendaranum - vóru roknað at enda henda dagin.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1993 - Marita Petersen verður sum fyrsta kvinna nakrantíð vald til Føroya løgmann
- 2006 - Undrið FF varð stovnað.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1589 - Magnus Heinason varð hálshøgdur í Keypmannahavn.


text:
Konjak
Konjak er franskt brennivín frá umráðnum Cognac. Økið liggur beint norðanfyri Bordeaux, umleið 100 000 ha. til støddar, og er býtt í 6 smærri øki. Stutt sagt er tað eitt destillerað hvítvín, sum síðani er goymt í føtum av eikitræ. Til framleiðsluna av konjak verður drúvan "Ugni Blanc" brúkt. Hendan drúvan gevur eitt vín við lágum alkoholprosenti á umleið 8 %. Destillatið verður síðani goymt í fleiri ár. Destillatið endar síðani við at hava eitt alkoholprosent á umleið 40 % - 43 %. Fyri at tað skal fáa júst rætta smakkin, verður destillatið ofta blandað við fleiri øðrum destillatum. Eftir at tað er blandað, skal tað hvíla millum 6 mánaðir og 2 ár, og síðani verður tað latið á fløskur.
Cognac verður býtt upp í trý. Very Superior merkir, at konjakið er goymt í minsta lagið 2 ár og mesta lagið 4 ár. Very Superior Old Pale er goymt í minsta lagið 4 ár. Extra Old er goymt í minst 6 ár. Konjak er hvítvín, sum 2 ferðir er dropadrivið úr serligum drúvum og búnast síðani í nøkur ár á eikifati, minst 2 ár, men sum oftast verður tað goymt longri. Tað eru ymisk sløg og dygdir av konjakki. Trýstjørnað og V.S. er tað unga, minst 2 ½ ár. V.O. og V.S.O.P. er minst 4½ ár. X.O. er minst 10 ár. Summi hús blanda upp til 50 ára gamalt lagrað konjak í teirra X.O. Stendur Fine Champagne á fløskuni, merkir tað, at tað kemur úr teimum innastu og bestu økjunum í Cognac. Styrkin er 40 %.


text:
Tað eru nógvir pengar at spara við at bjálva húsini betur
17 maj
Tað eru nógvir pengar at spara við at bjálva húsini betur. Verða húsini bjálvaði betur, so sæst beinanvegin ein munur á oljurokningini.
Eitt veruligt dømi
Her er eitt veruligt ítøkiligt dømi, um eini hús, sum eru endur-bjálvaði / bjálvaði betur enn tey upprunaliga vóru.
Áðrenn húsini vórðu bjálvaði betur, brúkti húsarhaldið hvørt ár omanfyri 3.000 litrar av olju, okkurt árið heilt upp ímóti 4.000 litrum av olju.
Nú húsini eru endurbjálvaði (bjálvaði betur), er oljunýtslan nærum hálverað. í 2011 var oljunýtslan góðar 1.500 litrar. Fyrstu 11 mánaðirnar í 2012 er oljunýtslan góðar 1.600 litrar.
Talan er sostatt um sparing á meiri enn 1.500 litrar av olju um árið.
Við verandi oljuprísum (8,26 pr. litur) er talan um eina sparing á oljurokningini á meiri enn 12.000 kr. um árið.
So tað loysir seg at endurbjálva / bjálva húsini betur.
Ring tlf. 211997 og vit geva tykkum eitt gott tilboð!


text:
Yvirlýsing millum Føroya Landsstýri og stjórn Íslands
Á ráðstevnu í Norðurlandahúsinum 5. mars var ein yvirlýsing undirritað millum Føroya Landsstýri og stjórn Íslands. Yvirlýsingin hevur til endamáls at menna samstarv tjóðanna millum. Serstøk áherðsla er at menna vinnu- og nýskapan hjá báðum tjóðum. Eisini at varðveita felags mentanararv og at varðveita ta vælvild og felagskenslu, sum er og hevur verið í teirra samskifti, og at fremja hetta við serligum atliti at vinnuligari menning og nýskapan.
Yvirlýsingin er undirskrivað av vinnumálaráðharrum og fíggjarmálaráðharrum í báðum londum: Steingrímur J. Sigfússon og Katrín Júlíusdóttir úr Íslandi, og Johan Dahl og Jørgen Niclasen úr Føroyum.
Ráðstevnan varð hildin í sambandi við at Íslendingar vildu vísa Føroyingum takksemi fyri tað vinarlag teir vístu við pengaláni uttan treytir, eftir kreppuna í 2008.
Yvirlýsingin, undirritað av ráðharrum kann síggjast her.


text:
Mánadag-hósdag kl. 9-21
Fríggjadag kl. 9-18
Leygardag kl. 10-16
Sunnudag kl. 14-17
Telefon 302030
bbs@bbs.fo
Hetta vikuskiftið er Býarbókasavnið við á Alternativu heilsustevnuni Vítt til veggja í Sjónleikarhúsinum. Býarbókasavnið hevur nógvar góðar bøkur um heilsu og alternativa viðgerð við, sum fólk kunnu seta seg niður at njóta eina løtu.
Vilt tú læna onkra av hesum bókunum, ber til at bíleggja á heilsustevnuni og heinta á Býarbókasavninum seinni.
Her er tilfar, sum bókasavnið hevur undir evninum alternativ viðgerð.
Árið 2014 hilnaðist væl hjá Býarbókasavninum í Havn. Talið av vitjanum var hægri enn nakrantíð áður, og tað vóru eisini fleiri, sum læntu tilfar.
Lektiukafé er á Býarbókasavninum mánadag-hósdag kl. 18-21. Sum nakað nýtt er nú eisini lektiuhjálp tveir dagar um vikuna.
Tað er 19 ára gamla Ida Meitil, sum tekur sær av lektiuhjálpini. Ida bleiv studentur í 2014 og hevur royndir sum lektiuhjálpari í m.a. støddfrøði, enskum og donskum.
Ida er at hitta í lektiukaféini
mánadag og mikudag kl. 18.30-20.00.
Lektiukaféin er innast á niðastu hædd og er serliga ætlað ungum í framhaldsdeild og miðnámi. Tilmelding er ikki neyðug.
Bókasavnið hevur tráðleyst netsamband, orðabøkur, leksika, leinki til ymiskar netgrunnar og mangt annað, ið skal til fyri at loysa eina uppgávu.
Býarbókasavnið fer nú at bjóða teimum ungu eitt stað, har tey kunnu koma at gera lektiur um kvøldið. Her kanst tú einsamøll/einsamallur ella saman við vinfólki koma at gera lektiur og samstundis fáa góð ráð frá hinum næmingunum. Tveir dagar um vikuna verður eisini høvi at fáa lektiuhjálp, og tað verða eldri miðnámsnæmingar, ið fara at taka sær av hesum.
Mánadag til hósdag kl. 18-21 verða borð innast á niðastu hædd serliga ætlað teimum ungu í framhaldsdeild og miðnámi. Bókasavnið hevur tráðleyst netsamband, orðabøkur, leksika, leinki til ymiskar netgrunnar og mangt annað, ið skal til fyri at loysa eina uppgávu.
Lektiukaféin byrjar 12. januar.
Bindikafé verður á bókasavninum
týskvøldið 17. februar kl. 19.30.
Majbritt Jakobsen, sum er leiðari hjá Marjun Heimá og hevur serligan kunnleika um føroyska búnan, tosar um føroysk klæðir og broytingarnar, sum fara fram.
Stundir verða sjálvandi at binda, tosa saman og hugna sær. Tiltakið er á niðastu hædd. Øll eru vælkomin, roynd sum óroynd.
Bindikaféin er ókeypis, og tilmelding er ikki neyðug.
Randi á Grønastøð er í starvsvenjing á Býarbókasavninum. Hon gongur í 9. flokki í Skúlanum á Ziskatrøð í Klaksvík. Randi er íðin bókasavnsbrúkari á Klaksvíkar Bókasavni, og tí vildi hon royna at vera á einum størri bókasavni í Havn. Hon heldur tað vera sera stuttligt at vera á einum bókasavni og síggja, hvussu man arbeiðir. Hon var rættiliga ovfarin av at finna útav, hvussu nógv ymiskt arbeiði liggur aftan fyri at reka eitt bókasavn.
Randi dámar eisini væl at lesa, og her síggja vit hana við bókini Glashuse eftir Rachel Caine. Hon er serliga glað fyri at lesa ævintýr, fantasy og science fiction-bøkur.
Vit eru sera fegin um at hava Randi her hjá okkum.
Hvønn dag frá mikudegnum 11. februar til mánadagin 16. februar klippa vit grýluskortar á barnabókasavninum, har kartong, lím, skabelónir og annað tilfar liggur frammi á stóra borðinum.
Øll kunnu vera við, stór sum smá, og tað er ókeypis.
Árið 2014 hilnaðist væl hjá Býarbókasavninum í Havn. Talið av vitjanum var hægri enn nakrantíð áður, og tað vóru eisini fleiri, sum læntu tilfar.
Býarbókasavnið í Havn er í dag ein sera væl vitjaður vitanarstovnur í Tórshavnar kommunu. Í 2014 vóru 119.000 skrásettar vitjanir á Býarbókasavninum ella útivið 400 vitjanir um dagin, og eru tað 4.000 fleiri enn í 2013.
Talið av vitjanum hevur verið nógv og støðugt vaksandi, síðan hæddin út móti gongugøtuni varð tikin í nýtslu sum partur av Býarbókasavninum í 2011.
Les meira her...
Nýggja heimasíðan eitur ereolen.dk, og har eru nú bæði e-bøkur og netljóðbøkur.
Samstundis er nýggj avtala gjørd ímillum eReolen og donsku forløgini, og hetta merkir, at nú eru bøkur frá stóru forløgunum sum t.d. Gyldendal, Politiken og Lindhardt & Ringhof eisini at finna á eReolen, sum soleiðis er víðkað við fleiri túsund nýggjum titlum.
Til ber at læna 5 e-bøkur og 4 ljóðbøkur í senn frá eReolen.
Á telduni ber til at stroyma bøkurnar, men tú kanst ikki longur taka bøkurnar niður og harvið heldur ikki flyta tær yvir á mp3-spælara.
iOS og Android
Við appini eReolen til snildeindir ber til at taka bøkurnar niður, so tú eisini kanst lesa og lurta uttan at vera á netinum. Minst til at dagføra tína eReolen-app. Hevur tú ein minnislista á appini, sær hann út at hvørva, tá tú hevur dagført, men næstu ferð, tú fert á netið og loggar á eReolen, kemur minnislistin aftur.


text:
Santorini
Santorini (grikskt: Eavtopίvn, eisini kend sum Thira (Θήpa) á nýgrikskum, Thera á forngrikskum, er ein oyggj í Egearahavinum í Grikkalandi. Oyggin er tann syðsta í oyggjabólkinum, sum verður nevndur Kykladurnar (Kukλάδeς). Oyggin er 73 km2 til støddar og liggur umleið 200 km í ein landssynning frá grikska meginlandinum. Í 2011 var fólkatalið á oynni 15.500. Santorini er tann størsta av fleiri smærri oyggjum, sum tilsaman eru Santorini kommuna. Bert ein onnur av hesum oyggjum eru bygdar, hin oyggin er Therasia, tær smærru óbygdu oyggjarnar eru: Nea Kameni, Palaia Kameni, Aspronisi og Christiana. Tilsaman er víddin av hesum oyggjum 90,6 km2. Santorini er av vulkanskum uppruna eins og Føroyar, og líkist tí ikki hinum griksku oyggjunum, sum ikki eru av vulkanskum uppruna. Síðan 2011 hevur Santorini kommuna verið partur av Thira regionalu eindini. Hinar kommunurar í eindini eru tær nærmastu oyggjarnar, tær syðru Kykladuoyggjarnar, hinar kommunurnar í Thira regionalu eindini eru: Anafi, Folegandros, Ios og Sikinos.


text:
Mayaríkið
Mayaríkið var mong fræls býarríki í Miðmeksiko. Copán, Palenque og Tikal, seinni Chicén Itzá og Uxmal, vóru ímillum tey máttmestu. Tá ið Mayaríkið var mætast úr 4. øld upp í 9. øld, røkk tað av slættlendinum á Yucatánnesi í Meksiko til regnskógin í Péten í Guatemala. Mayamentanin breiddi seg fyrst til láglendið miðskeiðis í Meksiko og haðan norður á Tucatánnes. Har norðuri blómaði hon upp í 16. øld. Teir bygdu borgir og steintempul, sum líktust pýramidum. Mayaindiánar dugdu væl at velta, og neyðugt var, at bøndurnir samstarvaðu. Skilagott var arbeiðslag teirra, teir veltu mest mais, bønir og graskar á teimum smáu dyrkaðu teigunum. Hvør býur hevði sín egna valdsharra og andligan miðdepil, har fólkið dýrkaði gudarnar, og menniskju vórðu offrað. Valdsharrirnir í býríkjunum lógu ofta í bardaga sínaámillum, og kríggjaðust teir um at taka fólk til fanga, sum teir offraðu til gudarnar at blíðka teir. Úr triðju øld og til uml. 800 e.Kr., framdi mayafólkið eina ovurstóra byggiverkætlan og bygdi stórar býir við tempulpýramidum, leikvøllum, borgum og almennum bygningum. Uttan um býirnar búðu mangir bøndur. Teir ruddaðu skógin og dyrkaðu grønmeti, tubbak, mais og kakao, og høvdu kalkunir og dunnur, umframt at teir høvdu býflugur í holaðum viðarbulum. Fólkið í bygdunum livdi av tí, sum jørðin gav, og seldi býarfólkunum mat. Mest var etið mais, men tey ótu eisini chilli, bønur og kjøtmat.


text:
Vit reinsa allar skorsteinar. Ring 281817 og bílegg tíð ella send okkum teldupost til be@bjornin.info Kostnaður til vanligan skorstein í sethúsi er einans kr. 480,- Bjørnin sp/f
Billett.fo ger tað lættari fyri teg og tínir kundar. Sel tínar billettir online við billett.fo. www.billett.fo
Manglar tú eina kreativa og brúkaravinarliga heimasíðu. www.appnet.fo
Ein sera væl viðfarin, 10 ára gamal Fiat Panda, ið hevur ein 1,2 motor til sølu. Eisini fylgja eitt sett av píkadekkum við. Prísuppskot, 30.000 krónur Ring telefon 221727
Brandur Sandoy næstformaður í útnorður-tingnevnd
Tingnevndin hjá Útnorður-ráðnum, ið umsitur Hoyvíkssáttmálan, hevur valt nýggjan formansskap.
Á nevndarfundi í Sandoynni fyrrapartin varð íslendski altingslimurin, Unnur Brá Konráðsdóttir, vald til nýggjan formann og løgtingslimurin, Brandur Sandoy, til nýggjan næstformann.
Á fundinum vórðu møguleikarnir fyri grønlendskari luttøku í Hoyvíkssáttmálanum umrøddir. Avgjørt varð at kanna fyrimunir og vansar hjá Grønlandi av at vera við og taka málið upp aftur á næsta nevndarfundi, sum verður í Íslandi í september.
Nýggi formaðurin
Unnur Brá Konráðsdóttir hevur verið limur í Altinginum síðani 2009. Hon var limur í altingsins formansskapi frá 2009 til 2013. Hon er formaður í Útnorðurráðnum.
Tingnevndin, ið umsitur Hoyvíkssáttmálan, varð skipað í 2011 við 6 tinglimum úr ávikavist Føroyum og Íslandi. Grønlendska landstingið hevur við seks limum eygleiðarastøðu í nevndini við talurætti.
Uppgávan hjá tingnevndini er sambært Hoyvíkssáttmálanum at umrøða, hvussu hann skal mennast og skipast, umframt møguliga at mæla til broytingar og ábøtur av sáttmálanum.
Skipaður í 2006
Hoyvíkssáttmálin millum Ísland og Føroyar varð skipaður í 2006. Sáttmálin er tann mest umfatandi sáttmálin, sum Ísland og Føroyar hava við onnur lond.
Sáttmálin ber í sær, at londini í roynd og veru eru ein felags marknaður. Sáttmálin tryggjar fríari ferðslu av vørum, tænastuveitingum, kapitali og persónum umframt samstarv á fleiri økjum, sum útbúgving, gransking, mentan v.m.
Føroyar og Ísland hava eina langa søgu fyri samhandli við vørum, og áðrenn samtyktina av Hoyvíkssáttmálanum var longu ein samstarvsavtala millum londini, har tollur á handli við øllum ídnaðarvørum og fiskavørum varð strikaður.


text:
Jörg Haider
Jörg Haider (26. januar 1950 – 11. oktober 2008) var ein eysturríkskur politikari. Hann var kendur í Evropa sum andlitið hjá teim ektremt høgravendu flokkunum. Kendi sera høgravendi politikkarin lat lív, tá hann fór út av vegnum nærhendis bústaði sínum í Eysturríki. Á valinum í septembur 2008 fekk flokkur hansara, Frælsisflokkurin, 10,7 prosent av atkvøðunum. Jörg gjørdi politiska karrieru í Eysturríkska Frælsisflokkinum, og í 1986 gjørdist hann leiðari í flokkinum. Undir hansara leiðslu flutti flokkurin seg út á uttasta høgra vong, og nógv fleiri umstrýddar útsagnir gjørdu hann kendan í øllum Evropa. M.a. rósti hann Waffen SS, og heiðraði fyrrverandi limum í nazistiska úrvalsherðliðnum. Jörg Haider fór frá sum leiðari í frælsisflokkinum í 2000, og í 2004 fór hann úr flokkinum, og stovnaði sín egna flokk, Samgonguna Fyri Framtíð Eysturríki. Jörg Haider var provinsguvernørur í Kärnten nú hann doyði. Sambært eysturríkskum miðlum koyrdi hann út av vegnum og bóltaði fleiri ferðir. Sambært VG var Jörg Haider einsamallur í bilinum, sum koyrdi út av vegnum í Klagenfurt í deilstatinum Kärnten. Jörg Haider gjørdist 58 ára gamal.


text:
Fótbóltsskúli, eindarskúli og úrvalsflokkar
Aftaná eina kjaksending í sjónvarpinum, har fleiri spurningar vóru reistir enn svaraðir, er hóskandi at koma við nøkrum vimerkingum ella einum ískoyti.
Spurningurin um úrvalsflokkar stóðst í kjalarvørrinum á stovnanini av einum fótbóltsflokki í Tórshavnar Kommunuskúla.
Fyrst er at siga, at nýggi fótbóltsflokkurin á ongan hátt kollrennur fólkaskúlan, men heldur er ein kærkomin roynd í skúlahøpi, og hóast onkur óheppin byrjunartrupulleiki hevur stungið seg upp, so eigur flokkurin at sleppa at standa sína roynd. Samstundis er neyðugt at krita vøllin, tá tosað verður um úrvalsflokkar (elituflokkar). Tosa vit tá um at bólka næmingar í framhaldsdeild eftir áhuga, ella sum í hesum føri at skipa nýggjan flokk við næmingum við serligum áhuga og hegni, tosa vit um at flokka næmingar í fólkaskúlanum eftir evnum ella eftir úrtøku í ávísum lærugreinum ella tosa vit um at skipa flokkar fyri úrvalsnæmingar ella úrmælingar, ein bólkur sum vanliga verður mettur at umfata umleið 5% av næmingunum.
Fólkaskúlalógin frá 1979 bygdi á hugsanina um eindarskúlan. Hetta tí at sera stór ónøgd var við uppbýtið í real- og 8. flokk, sum tá var. Uppbýtið var eisini mett sum ein meinbogi fyri javnbjóðis atgongd til útbúgving og tankan um og samfelagsliga tørvin á, at sum flest fingu eina útbúgving eftir loknan fólkaskúla. Í kjalarvørrinum av vánaliga úrslitunum í undan-Pisa kanningini, sum var kunngjørt í oktobur 2006, var mett neyðugt at gera broytingar í fólkaskúlanum/fólkaskúlalógini. Óivað hevur verið hugt í broyttu donsku fólkaskúlalógina, í hvussu er bleiv við broytingum í fólkaskúlalógini í juni í 2007 møguleiki fyri at bólka næmingar - í annars floksbýttum skúlum - inni í flokkinum og eisini tvørtur um floksmark. Uppbýtið skal tó verða námsfrøðiliga grundað ella grundað á eina eftirmeting av úrtøkuni hjá næminginum, og næmingurin má ikki verða burtur frá upprunaflokkinum meira enn helvtina av skúlatíðini. Hetta er eitt varligt men týðiligt brot við eindarskúlahugsanina.
Eindarskúlahugsanin er ikki bara ein vakur tanki. Tað verður mett sum gagnligt fyri næmingin at uppliva ymiskleikan og menna sosialar førleikar í felagsskapinum, og dentur verður lagdur á floksfelagaárinið. Serliga verður hugsað um, at fakliga sterku næmingarnir hava jaligt árin á arbeiðslagið í flokkinum (eru teir nóg nógvir í tali), samstundis sum fjølbroytni í flokkinum ikki tarnar somu næmingum í egnari læring.
Tað er eisini væl skjalprógvað, at úrtøkan hjá næmingunum er nær tengd at sosioøkonomisku bakgrundini hjá næmingunum. Soleiðis at skilja, at jú longri útbúgving foreldrini hava, og jú hægri inntøkan hjá húskinum er, ella bæði, meira sannlíkt er, at børnini klára seg væl í skúlanum, og størri eru útlitini fyri, at børnini eisini nema sær hægri útbúgving. Í Pisa-frágreiðingunum verður nógv gjørt burtur úr hesum. Í frágreiðingini í sambandi við kanningina í 2009 verða tey lond tikin fram, sum hava úrslit yvir miðal, og har sambandi millum úrslit og útbúgving og inntøku hjá foreldrunum er sum minst. Ella hvørji lond best megna at bróta sosiala arvin, samstundis sum úrslitini eru nøktandi. Í hesum bólkinum eru Finnland, Kanada, Japan, Noreg og Ísland. Og tað, sum er felags fyri skúlaskipanina í hesum londum, er, at næmingarnir í lítlan mun verða flokkaðir eftir førleikum. Í hesum sambandi kann spurningurin setast, um ein skúli, ið flokkar næmingar eftir førleikum, longu í skúlanum staðfestir tann stættarmun, sum frammanundan er í samfelagnum. Og er ein slík flokking ikki ein forðing fyri javnbjóðis atgongd til útbúgvingar.
Tað er væl skiljandi, at foreldur, sum eiga dugnalig børn, ynskja at teirra barn gongur í einum vælvirkandi flokki, men politikarar eiga at síggja fólkaskúlan í størri høpi. Og um ætlanin er at bøta um fólkaskúlan, so eru úrvalsflokkar ikki vegurin.
Viðmerkingar
Tú mást logga á fyri at gera viðmerking!


text:
Ezekiel
Ezekiel (hebráiskt יְחֶזְקֵאל) verður nevndur í Bíbliuni, Toraini og Koranini sum ein stórur profetur. Hann var ungur prestur, sum ivaleyst visti um alt tað, ið viðvíkti templi og gudstænastu. Ezekiel var ein av teimum mongu herleiddu, sum í árinum 597 f.Kr. noyddist í útlegd. Í Bábel slapp hann at búseta seg nær Kebaránni. Har varð hann kallaður til profet. Ezekiel fekk ikki sum Jesaja og Jeremia høvi at tala til alt fólkið, heldur ikki til valdsharrar teirra. Virksemi hansara var avmarkað, so at hann starvaði ímillum ísraelsmenn í útlegdini, pínslarfelagar sínar. Hann var teimum talari og sálarhirði av Guds náði. Í fyrstuni var fólkið tvørlynt og líkasælt. Men so við og við rann upp fyri mongum, at profetur var teirra millum. Virðingin fyri honum tók at vaksa. Oyðing Jerúsalems í 586 f.Kr. skilur virksemi hansara í tvey skilti, ið bera ymiskan dám. Fyri ræðuligu vanlukkuna boðaði hann treystliga og inniliga fólkinum, at Jerúsalem fór at verða lagdur í oyði. Harðari enn nakar annar profetur undan honum, dømdi hann fólk sítt. Men tá ið Jerúsalem fall, blíðkaðist boðskapurin. Tá ið alt tókist vónleyst, kunngjørdi hann fólkinum endurreisn Ísraels.


text:
Vladimir Lenin
Vladimir Iljitj Lenin (russiskt: Bлaди́Mиp Илbи́ч ЛéHиH) føddur Vladimir Iljitj Uljanov (22. apríl 1870 – 21. januar 1924) var ein sovjetiskur statsleiðari í tíðarskeiðnum 6. november 1917 – 21. januar 1924 og ein týdningarmikil marxistiskur revolutionerur teoretikari, hvørs íkast til tað marxistisku teoriina verður nevnt Leninisma (Av hesum; Marxistisk-leninisma). Navnið Lenin er tað revolutionera dulnevni, sum Vladimir Uljanov er best kendur undir. Hann byrjaði at brúka hetta navnið fyrstu ferð í 1901, og tá brúkti hann eisini fornavnið Nikolaj. Seinni undir hansara politisku stórheitstíð bleiv hann nokk mest kendur undir hansara almenna for- og faðirsnavni: Vladimir Iljitj Lenin. Sjálvt navnið Lenin er eftir øllum at døma komið av tí sibirisku ánni, sum nevnist Lena.
Lenin verður sæddur sum høvuðsmaðurin handan russisku kollveltingina og stovnarin av tí Sovjettisku tjóðini, sum undir Kalda krígnum var ein av tveimum stórveldum heimsins. Hann skrivaði rættiliga nógv, umleið 15.000 normalsíður, liggja eftir hann, mest um kollveltingina. Eftir kalda kríggið blivu nógvar standmyndir av Lenin knústar sundur, bæði í Sovjetsamveldinum og í Eysturevropa.


text:
31. juli
31. juli er dagur 212 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 213 um skotár er). 153 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2014 - Fiskvinnunevndin í ES samtykti at taka handilsforðingarnar móti Føroyum aftur. Í eitt ár hevur ES bannað øllum innflutningi av sild og makreli úr Føroyum, tí Føroyar høvdu ásett sær eina sildavotu, sum hini strandalondini ikki kundu góðtaka.
- 2013 - ES avgerð at seta í verk boykott móti innflutningi av føroyskari sild.
- 2013 - Hvalbiartrolarin Gullberg sakk norðanfyri Føroyar, øll manningin varð bjargað.
- 2011 - HM í svimjing á langgeil í Shanghai. Pál Joensen gjørdist nummar fýra í finaluni í 1500 metrar frí við tíðini 14:46.33, sum var nýtt Norðurlendskt met og kvalifiseraði seg klárt til Summar-OL 2012.
- 2010 - Føroyski rógvarin og ævintýrarin Livar Nysted setti nýtt heimsmet saman við trimum øðrum, tá teir róu um norður Atlantshavið úr New York til Scilly Oyggjarnar á 43 dagar, 21 tímar og 26 minuttir. Gamla metið var 114 ára gamalt, sett av tveimum norðmonnum.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1946 Árni Dahl, føroyskurnrithøvundur
- 1965 J.K. Rowling, enskur rithøvundur, hon hevur skrivað bøkurnar um Harry Potter.


text:
Sólrún Michelsen
Sólrún Michelsen (fødd Midjord, fødd í Havn í 1948) er føroyskur rithøvundur og vinnulívsfólk. Hon vaks upp á Argjum. Eftir lokið realskúlaprógv arbeiddi hon úti eitt skiftið á telegrafstøðini og var síðan heimagangandi húsmóðir, meðan børnini vóru smá. Seinni starvaðist hon á Elektron.[1] Í 1974 stovnaðu hon og maðurin heilsølu, og hevur hon starvast har til 2008 – mestu tíðina stjóri. Sólrun gavst við at arbeiða í 2008 og er nú rithøvundur burturav.[2] Sólrún hevur skrivað yrkingar, stuttsøgur og skaldsøgur fyri børn, ung og vaksin. Í 1994 gav hon fyrstu bók sína "Argjafrensar" út. Síðan 2006 hevur hon skrivað mest til vaksin. [3]
Innihaldsyvirlit
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 1992 Jól hjá Onnu og Jákupi – í Míni jólabók
- 1994 Argjafrensar (barnabók)[4]
- 1996 Útiløgukattar (barnabók)
- 1996 Øðrvísi stuttsøga - Birting
- 1997 Emma – í Míni jólabók
- 1998 Mítt gamla land (yrking) - Birting
- 1998 Tann fyrsta flykran, Eg kenni eina vættur - í Míni jólabók
- 1999 Hin útvaldi (ævintýrskaldsøga)
- 1999 Barnajól, Magga - Míni jólabók
- 2000 Maya (stuttsøga) - Birting
- 2000 Gásasteggin, Postboð - Mín jólabók
- 2001 Fuglakongurin, Hinumegin vindeyga í Míni jólabók
- 2002 Angi av deyða (stuttsøga), Birting
- 2002 Geislasteinar (ævintýrskaldsøga)
- 2003 Við vindeygað (yrking) - Birting
- 2003 Loppugras (barnayrkingar)
- 2003 Tann fyrsta flykran fall í dag, Ein dag eg lá á bønum í Míni jólabók
- 2004 Maðurin úr Grauballe (stuttsøga) - Birting
- 2005 Sápubløðran í Míni jólabók
- 2006 Óvitar í Spøkilsið sum flenti
- 2006 Summi renna í stuttum brókum í Vencil 1
- 2007 Gjøgnum skygnið stuttsøga í Vencil 3
- 2007 Jólagávan í Míni jólabók
- 2007 Tema við slankum (skaldsøga)
- 2009 Hin blái eingilin (stuttsøga) í Vencil 6
- 2009 Kantatusálmur í Vencili 7
- 2009 Í opnu hurðini (yrkingasavn)
- 2009 Sjúrður og dvørgamoy (stuttsøga, í "Mín jólabók")
- 2010 Sjúrður og drekin (stuttsøga, í "Mín jólabók")[5]
- 2011 Rottan (stuttsøgusavn)[6]
- 2013 Torkils Døtur (barnabók)
- 2013 Hinumegin er mars (skaldsøga)[7]
Á donskum[rætta | rætta wikitekst]
- 2009 At danse med virkeligheden (donsk útgáva av skaldsøguni Tema við slankum Kirsten Brix týddi)
Á týskum[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 Der blaue Engel (umseting av krimi stuttsøguni Hin blái eingilin í stuttsøgusavninum "Mord unterm nordlicht" s. 85-88)[8]
- 2014 Manche laufen in kurzen Hosen (umseting av stuttsøguni Summi renna í stuttum brókum í stuttsøgusavninum "Narrenflieger" s.144-151)
- 2015 Tanz auf den Klippen (týðing av Tema við slankum, Inga Meincke týddi)
Á enskum[rætta | rætta wikitekst]
- 2011 Some people run in shorts (umseting av stuttsøguni Summi renna í stuttum brókum) í Vencil Anthologi of Contemporary Faroese Literature.
- 2014 The Rat (umseting av stuttsøguni Rottan) í Pankmagazine.com
Heiður[rætta | rætta wikitekst]
- 2002 Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs[9]
- 2002 tilnevnd Nordisk Råds børnelitteraturpris fyri fantazybøkurnar Hin útvaldi og Geislasteinar
- 2004 tilnevnd Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Útnorðurráðsins fyri yrkingasavnið Loppugras,
- 2008 M. A. Jacobsens heiðursløn fyri fagurbókmentir [10]
- 2015 tilnevnd Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri skaldsøguna Hinumegin er mars
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Sagenhaftes-Island.is
- ↑ Rit.fo
- ↑ Bokasolan.fo
- ↑ Bokasolan.fo Sólrun Michelsen
- ↑ Bfl.fo
- ↑ Aktuelt.fo, Sólrún Michelsen við stuttsøgusavninum ROTTAN
- ↑ Planet.fo, Nýggj skaldsøga eftir Sólrun Michelsen
- ↑ Stadtbibliothek.graz.at
- ↑ BBS.fo Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs
- ↑ BFL.fo


text:
Soleiðis yrkir Christian M. Christiansen, sáli,
um deksbátin »Búgvan«, sum við 8 monnum, summir í ungdómsins blóma og
aðrir í bestu manndómsárum, stevndu út av vágni í Porkeri ónsdagin 21.
febr. 1940. Valla mundu teir varnast, at hetta skuldi verða teirra
seinasta ferð suður um Fjørðin, og at lívsfjørðurin nú eisini var
rógvin, men sum orðatakið sigur: Eingin veit á morgni at siga, hvar hann
á kvøldi gistir.
Eg var 6 ára gamal tá, men kann huga henda
sorgarleikin, sum hevur sett so djúp spor her í bygd okkara. Eg havi
ofta hoyrt menn, sum vóru á útróðri henda dagin, siga frá um vanlukkuna
og havi kannað eitt sindur, hvat bløðini skrivaðu um hendingina,
samstundis sum fólk úr øðrum bygdum eisini hava verið beinasom at geva
upplýsingar hesum viðvíkjandi. Í eini blaðgrein, sum J. H. Danbjørg,
sáli skrivaði 5. mars 1940, nýtir hann hetta ørindið eftir R. C.
Effersøe sum ingang:
Ríkt er títt hav, gevur tær treysti og megi,
veldir tær sorgir og gleði, fongríka hav.
At soleiðis er, hava føroyingar mangan sannað.
Um hetta mundið skrivaðu bløðini um tann avbera góða útróðurin, sum
hevði verið báðar teir fyrstu mánaðirnar av 1940. Hóast hóttanina frá
krígnum, sum var byrjað um heystið 1939, so sýntist havið at vera so
gávumilt, og alt tóktist at laga seg so væl; men so kom hin óbodni
gesturin: Deyðin vitjaði bygd okkara, og so at siga ta einu familjuna,
sum sorgin fleiri ferðir fyrr hevði lagt sína nívandi hond yvir.
Týsdagin 20. februar vóru bátarnir á útróðri og væl varð fiskað, so
ónsmorgunin 21. løgdu allir bátar frá landi, tí veðrið var gott. Tann
leiðin, sum útróðrarmenn høvdu besta álitið á at royna, var tá eins og
nú, Uttan Stein (á Munkagrunninum), um veðrið og streymurin vóru til
vildar. Dagurin var ikki so langur, so bátarnir løgdu frá landi áðrenn
tað lýsti, og leiðin gekk suðureftir.
»Búgvin« fór henda morgunin saman við øðrum
deksførum úr Vági Út um Stein. Tá maskinbátarnir komu nakað suður, hildu
menn, at tað var ikki ráðiligt at fara Út um Stein beinan vegin, teir
vildu síggja, hvussu dagurin tók seg upp, og tí settust teir flestu
nakað eystur úr Akrabergi, um Dalagrynnuleiðina; teir róku so nakað
suður og stimaðu síðani norðurfrá aftur. Tað rak ógvuliga hart, og sum
dagurin kom, køvdi hann av í mjørka, og sjógvurin gjørdist tungur við
síðari aldu, so maskinbátarnir royndu at halda seg áleið har, sum teir
settust um morgunin, og hvørja ferð teir nærkaðust suðurímóti, so
hoyrdist dunið frá »stronginum«, sum var uppi, og frá briminum á
Flesjunum.
Fyri betur at kunna greiða frá hvussu
umstøðurnar vóru hjá teimum, sum fóru Út um Stein, har »Búgvin« sum
longu nevnt eisini var, lata vit útróðrarmenn siga frá.
Arni Mohr úr Vági var á útróðri við »Merkur«,
og hann sigur, at tey flestu deksførini sigldu naka út úr Sumbiarsteini,
áðrenn tey settust um morgunin. Lókindini vóru góð og fiskur at fáa, men
sum tað leið út á fyrrapartin, fór hann at lota av landsynningi, og
rættilig alda kom í sjógvin. Teir sóu tá »Búgvan« inni vestan fyri teir,
men umleið kl. 11 køvdi hann av í mjørka, so einki sást; sjógvurin
gjørdist ógvuliga kjøkrutur. Teir hildu tað ikki vera ráðiligt at sita
og fóru tí at sigla kl. 3 fyri at fáa fatur í landi, áðrenn
náttarmyrkrið kom á teir.
Teir hildu kósina eftir kumpassini soleiðis, at
teir skuldu farið langt úr Steininum eystureftir og ætlaðu so at lodda
seg eystur av Munkagrunninum, áðrenn teir hildu norður fyri Suðuroynna,
men teir høvdu ikki siglt meir enn 20 min., nú brýtur fyri framman, og
tá var tað boðin, sum liggur vestur úr Sumbiarsteini, so teir komu beint
í Stein. Hesum høvdu teir ikki roknað við; rákið hevði teir nógv meiri
inn enn mett. Nú vistu teir hvar teir vóru og sigldu so spakuliga, men
drúgv tíð gekk, og teir vóru ikki á Vági fyrr enn kl. 7.
Teir sum kenna til streymviðurskiftini Uttan
Stein siga, at tá hann veit landsynning í ella er landsynningur, tá
rekur ofta nógv inn, og henda dagin hevur tað verið heilt óvanligt
inn-vesturrák, sum ivaleyst hevur forrátt teir á »Búgvanum« og aðrar,
sum vóru illa staddir henda dagin.
Tá høvdu menn eingi tól at miða seg eftir uttan
kumpassina og fýrarnar, men fýrurin á Akrabergi sást ikki í mjørkanum,
og tá var eingin tokulúður; men bløðini skrivaðu nógv um ein slíkan júst
í sambandi við 21. februar 1940; tó, tokulúðurin kom ikki á Akrabergi
fyrr enn í nítjan hundrað og sjúti árunum.
Teir flestu menn, ið eg havi tosað við, og sum
vóru á útróðri henda dagin siga, at teir høvdu ein ávísan ampa á sær, tí
tað kendist so tyngjandi við so tjúkkum mjørka, tungari aldu og
óvanligum ráki.
Teir flestu maskinbbátarnir royndu tí at fáa
landkenning, áðrenn myrkrið kom, tí teir vistu, at brim var við landið,
og tí var ráðiligast at taka land, áðrenn náttarmyrkrið seig yvir
Suðuroynna.
Nógvir bátar vóru úti henda dagin og fleiri
komu saman úti á sjónum og fylgdust so til lands.
Ymiskt var sum teir komu í land, summir komu
rættiliga beinir, meðan aðrir komu langt av leið; m. a. kom »Dalfossur«
úr Porkeri í Flesina á syðra armi á Trongisvágsfirði.
Ein av deksbátunum sum var Uttan Stein, var »Saturn«
á Gørðunum, og við honum var m.a. Esbern Holm í Vági. Teir stimaðu tvær
ferðir fram við "Búgvanum" um dagin í mjørkanum. Hann sigur, at teir
sótu á fiskileið til myrkt var um kvøldið. Tá teir fóru at sigla,
stimaðu teir fyrst eitt sindur út, áðrenn teir løgdu eysturyvir og
loddaðu seg eysturav og síðani norðuryvir.
Tað gekk drúgv tíð, áðrenn teir komu í land, og
teir kendu ikki beinan vegin hvar teir vóru staddir, men tá ein løta var
liðin, vóru teir greiðir yvir, at teir vóru komnir inn í Lítlu Dímun.
Síðani hildu teir leiðina móti Porkerisnesi, og tá teir nærkaðust, reiv
eitt lítið sindur í, so teir sóu fýrin. Teir komu á Vág út ímóti
midnátt.
Ein annar vágbingur, sum var á útróðri við »Cheerfull«
henda dagin, var Ove Leo. Hann sigur, at teir vóru eisini staddir Uttan
Stein, men fóru seinrapartin at stima móti landi, og Jóan Petur Joensen,
sum var formaður, stýrdi, motorpassarin stóð við »regulatorin«, meðan
allir hinir stóðu á bógnum og hildu útkikk; tá teir høvdu siglt nakað,
hóma teir brot fyri framman og rópa um at »dreyga« vesturyvir, men tað
gjørdi róðursmaðurin ikki, hann mól róðrið, so skipið snaraði
eysturyvir, og tað var teirra bjarging, tí teir vóru komnir inn á
boðarnar við eystara enda á Sumbiarhólmi, so um teir høvdu malið
vesturyvir, komu teir undir brotini frá boðunum, og so var eingin
bjarging.
Onkur av Vágsbátunum kom í land undir
Beinisvørði, og onkur mundi farið í briminum á Akrabergstanga; teir
máttu bakka frá aftur, og onkur annar var eisini illa staddur við
Sumbiarhólm.
Í Porkeri komu allir bátarnir aftur um kvøldið
uttan »Búgvin«, men í Vági vóru fleiri ikki komnir, tá tað leið út ímóti
midnátt, men teir komu tá allir uttan »Leif«; í Lopra var tað
maskinbáturin »Tusk«, ið ikki kom aftur um kvøldið. Tá vóru fólk farin
at kenna órógv um bátarnar, og » Smiril« , sum lá á Vági, og ein bátur,
sum at »Hjalmar« fóru at leita, men teir sóu einki og vóru eisini illa
staddir í mjørkanum. Dagin eftir vóru betri líkindi, og tíðliga
tórsmorgunin kom »Leif« á Vág. Tá teir ikki vóru greiðir yvir, hvar teir
vóru, kastaðu teir akkerið um náttina, men tá tað lýsti í, lógu teir út
fyri Vágsfirði. »Búgvin« og »Tusk« vóru framvegis ikki komnir morgunin
eftir, og tí fóru nógvir bátar at leita eftir teimum. Aftan á middag
dagin eftir frættist, at »Tusk« var komin til Skopunar. Við »Tusk« vóru
4 menn á útróðri, Johannes Nielsen og synirnir Johan og Meinert og so
Jens Sofus Vestergaard, allir úr Lopra. Teir høvdu sett línu um
morgunin, og fóru so at halda snørið, meðan línan stóð; men so kom
mjørkin, og teir funnu ikki línuna aftur. Fóru síðani at leita eftir
landi, men kumpassin hevur svikið, tí teir eru farnir vestur gjøgnum
Reystina í kyrrindunum, tí tað var rættiliga slætt, og so norður við
Suðuroynni vestanfyri. Dagurin leið og kvøldið kom, men teir fingu ikki
fatur í landi; tá náttin kom, løgdu teir stilt, og tá lýsti morgunin
eftir, fóru teir aftur at sigla og komu inn til Skopunar. Har avreiddu
teir fiskin, fingu bensin og hildu so leiðina suðuryviraftur; kl. 11
tórskvøldið 22. komu teir aftur til Lopra. Hesar upplýsingar hevur Hans
Andersen útvegað.
»Búgvin« var framvegis ikki afturkomin, og
leitingin gav einki úrslit, samstundis sum tað frættist, at ymiskt var
rikið upp á land í Sumba, sum kundi stava frá »Búgvanum«, og tí brustu
vónirnar um, at tey sum fyrr høvdu mist so nógv, heldur ikki hesa ferð
skuldu síggja nakran av sínum kæru aftur á líivi. Ein deksbátur úr Vági,
»Føringur«, sigldi fram við »Búgvanum«, tá hann fór til lands, og tá
stóðu teir við snørið; men »Búgvin« kom ikki aftur; teir bóru ikki boð í
bý.
Hvussu »Búgvin« kann vera farin, verða bert
gitingar, tí eingin veit frá einum at siga.
Sum longu nevnt halda menn, at rákið hevur sett
»Búgvan« longur inn vestur, enn teir hava roknað við, og meðan teir hava
siglt eysturyvir, eru teir helst komnir so nær Sumbiarhólmi, at teir
einki hava varnast fyrr enn teir vóru í vandasjógvi, tí sum nevnt, nógv
brim var við landið, og boðarnir við Sumbiarhólm vóru uppi, og mjørkin
var so tjúkkur, at ikki sást fram um stavn.
Í Sumba var eingin bátur á útróðri, tí tað var
ikki hugsingur um at flota bát fyri brimi, men tá tað kyrraði nakrar
dagar eftir vanlukkuna, drógu teir bát og fóru við nótakikara at hyggja
í vónini um at finna onkran av teimum sjólætnu aftur, men teir funnu
ongan. Fram við strondini í Sumba varð skipað fyri vaktarhaldi á tann
hátt, at menn skiftust um í bólkum at ganga vakt. Ein teirra, sum enn er
á livi, og sum var við at ganga vakt, var Jóhannes Vestergaard (Jóhannis
í Steinhúsinum) í Sumba. Jóhannis heldur, sum longu er nevnt, at tað,
sum rak á land í Sumba, og vrak sum sást flóta, ber boð um, at »Búgvin«
helst er farin við Sumbiarhólm. Hann sigur, at umleið klokkan tvey
náttina millum 26. og 27. februar, tók hann við vakt saman við Jósef
Kjærbo (Jósef Eystan Á) og Johan Andrias Kjærbo ; (Hanni hjá Hanni á
Gaddi); hesir eru báðir deyðir. Teir høvdu stóra lummalykt og karbidlykt
at lýsa við. Stutt eftir, at teir tóku við vakt, sóu teir, at eitt lík
sló upp á land, og teir fingu bjargað tí, og bóru tað niðan á bakkan.
Hetta var á einum staði, ið kallast Undir Fimmarajørð, áleið har sum
malarbrúgvin endar eystureftir. Við tað sama teir lýstu, kendi Jósef
Eystan Á, at tað var líkið av Petur Jensen (Petur í Hóli).
Ein ungur maður, Lars Kristiansen (í Kerinum),
kom teimum til hjálpar. Síðani vaktu teir fyri at fáa kirkjulykilin, og
líkið varð borið í kirkjuna. Stivlin var uppi á vinstra beini, men tann
høgri var burtur. Líkið var óskalað. Petur í Hóli hevði ur í lummanum,
og tað var steðgað umleið kl. 8.
Mikudagin 28. februar var bønarhald í Sumbiar
kirkju, og kirkjan var full av fólki. Líkið av Peturi í Hóli varð síðani
flutt við bili hjá Sumbiar kommunu til Lopra og haðani við postbátinum »Sigmundi«
til Porkeris, tí tá var vegurin millum Vág og Lopra ikki liðugur.
Sumbingarnir, sum høvdu verið við til at bjarga líkinum, og aðrir
sumbingar fylgdu við til Porkeris og bóru líkið í heimið í Hólinum, har
nógv fólk varð komið saman. Jóannis í Steinhúsinum sigur, at tað kendist
svárt at koma í heimið hjá Mikkalinu í Hólinum, nú hon hevði mist sonin
Petur og seks ommusynir. Hon segði fyri teimum, at Petur hevði biðið um
at fáa einar nýggjar hosur um morgunin, áðrenn hann fór, tí man visti
aldri, hvar man kom aftur at landi, sum hann tók til. Dagin eftir, 29.
februar, var jarðarferðin úr heiminum í Hólinum og í Porkeris kirkju.
Slík mongd av fólki hevði neyvan verið til eina jarðarferð í Porkeri
fyrr – Øll bygdin syrgdi, og fólk vóru komin úr øðrum bygdum til at
fylgja og fyri at vera við í sorgini. Teir, sum komu við líkinum, til
Porkeris, bóru tað eisini til gravar, og tað var Thulesen prestur, ið
hevði jarðarferðina, sum samstundis var ein minningargudstænasta yvir
hinar sjey bátsfelagarnar, sum komu at hvíla í vátu grøv. Thulesen
prestur bar fram hetta: Hvussu havið einaferð skal geva tey aftur, sum
har hvíla, og ølll tey, sum eru í grøvini og á havinum, skulu hoyra rødd
Harrans...
Teir sum sjólótust við »Búgvanum« vóru: Petur A.
Jensen, 44 ár, ógiftur, Michael Mortensen, 33 ár, giftur, Johan Müller,
27 ár, giftur, Danjal Jacob Müller, 32 ár, ógiftur, Poul Müller, 25 ár,
ógiftur, Petur Emil Djurhuus, 21ár, ógiftur, Michael Djurhuus, 19 ár,
ógiftur, Kjärlav Petersen, 17 ár, ógiftur.
7 teir fyrstu vóru av somu ætt, og tann
áttandi, Kjärlav Petersen, var úr næsta grannahúsi hjá Mikkalinu, har
fleiri av hinum høvdu sína dagligu gongd. Mikkalina í Hólinum, sum nú
var 83 ár; misti her sín seinasta son, sum eftir var og seks ommusynir;
mannin Mikkjal á Fossinum og tveir synir misti hon, tá »Heygabáturin«
gekk burtur í nov. 1904, og tá misti hon eisini tveir brøður og ein
bróðurson. Tá »Norðstjørnan« gekk burtur í mars 1910 doyði maður til
eina av døtrum hennara, Johan Úti á Klova, sum var faðir at Michael
Mortensen, ið nú sjólætst. Fleiri aðrir av hennara næstringum umkomust
eisini á sjónum.
Michael var giftur við Helenu á Miðjørð, og tey
áttu eina dóttur, Nancy.
Dagin fyri sum »Búgvin« gekk burtur, fór systir
til Helenu á Miðjørð til gravar, og tí var Michael ikki á útróðri tann
dagin. Petur í Hóli var heldur ikki á útróðri, tí hann var eisini við
til jarðarferðina; hann var elsti maður á »Búgvanum« og formaður; Lars í
Gjørðum var við sum formaður fyri hann henda dagin.
Petur í Hóli sigldi annars sum bestimaður við »Agnes
Louisu« , og Lars í Gjørðum var skipari.
Johan Müller (Amba) var giftur við Charlottu
uttan Heyga, og tey áttu ein son John, og hon bar tann næsta, Johan
undir belti. Johan Müller (Amba) var sjúkur týsdagin 20. februar, og tí
var svágur hansara Petur uttan Heyga við fyri hann.
Sámal Müller, bróðir til teir tríggjar,
sum hava eftirnavnið Müller, var við »Búgvanum« týsdagin, men bleiv
sjúkur og fór tí ikki til útróðrar ónsdagin.
Hvussu tey, ið varaðu av teimum 8, sum fórust
við »Búgvanum«, komu ígjøgnum slíka trongd, tað duga vit so illa at
fata, men eg trúgvi, at tað er tí tey hava gjørt, sum tað stendur í
Sálmi 55, 23. v.: Kasta tína byrðu á Harran, og hann skal halda tær
uppi!


text:
Alanya
Alanya er ein tann best umtókti ferðamannabýurin í Turkalandi. Býurin og upplandið til býin er 1,598.51 km2. Fólkatalið í býnum var 248,286 í 2010, harav búðu 98,627 í sjálvum býnum.[1] Har eru strendur, havnaumhvørvi og ein spennandi býarkjarna. Eystanfyri býin liggur havnin og Keykubat strondin. Vestanfyri liggja Damlatas- og Kleopatrastrendurnar. Ímillum strendurnar liggur eitt lítið fjall við eini borg, ið varð bygd í 1226. Alanya er í nýmótans parturin av Turkalandi. Har eru nógv hotellir og góðar strendur. Strandalinjan í Alanya er 70 km. Alanya liggur út til Miðjarhavið, móti norði eru Taurus fjøllini. Býurin er deildur sundur av einari hálvoyggj. Havnin, miðbýurin og Keykubat strondin, sum eitur eftir Sultan Kayqubad I, eru á eystur síðu á hálvoynni. Damlataş strondin, sum eitur eftir teimum kendu drippandi holunum og Cleopatra strondin eru á vestaru síðu.
Nøvn[rætta | rætta wikitekst]
Býurin hevur hoyrt til ymisk stýri seinastu øldirnar, og tað sæst aftur í navninum. Býurin hevur skift navn fleiri ferðir. Alanya var kent sum Coracesium á Latínskum ella sum Korakesion á grikskum sum á Luwianskum málið eitur Korakassa sum merkir "framstandandi býur". Undir tí Bysantinska Ríkinum gjørdist býurin kendur sum Kalonoros ella Kalon Oros, sum merkir "vakurt fjall" á grikskum. Selsjukkarnir nevndu býin Alaiye (علاعية), sum kemur av navninum á sultaninum Alaeddin Kayqubad I. í 13. og 14. øld nevndu italienskir handilsmenn býin Candelore ella Cardelloro. Tá Mustafa Kemal Atatürk í 1935 vitjaði býin avgjørdi hann at býurin skuldi stavast Alanya við tí turkiska alfabetinum. Hann broytti 'i' og 'e' í Alaiye, tað sigst, at hann gjørdi hetta orsakað av ein skeivt stavaðum telegrammi í 1933. [2] [3]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Report.tuik.gov.tr
- ↑ sunsearch.info, Dünden Bugüne Alanya
- ↑ "Alaiye's Becoming Alanya". Alanyanın Web Sitesi. 2008. http://www.alanya.tv/en/AlanyaHistory/Alaiyes_Becoming_Alanya/. Heintað August 1, 2008.


text:
Leirvík
Leirvík er ein bygd í Eysturoynni, frá 1. januar 2009 partur av Eysturkommunu. Leirvík er gomul bygd. Hildið verður at hon er millum tær elstu í Føroyum. Í útgrevstinum á Toftanesi er ymiskt funnið, sum prógvar, at bygdin stavar frá víkingatíðini.
Leirvík er gomul bygd, sum liggur við Leirvíksfjørð, og frá gamlari tíð hava verið tríggir býlingar har, uttan Á, á Toftanesi og við Garð. Í sambandi við útbygging av havnarlagnum og vegføringini til ferjuleguna varð neyðugt at gera fornfrøðiligar kanningar av økinum á Toftanesi. Stórur útgrevstur fór fram, og lutir og húsatoftir komu fyri ein dag sum prógvaðu, at bygdin er frá víkingatíð. Hesar toftir eru nú friðaðar.
Í sagnatilfarinum er Leirvíks-Páll kendur, og táttur var yrktur um hann, tá ið hann fór til Velbastaðar at hitta Ellint bónda. Tað kom til bardaga teirra millum, og við snildum fekk Páll beint fyri Ellinti. Í 1725 kom loynikeypsskip til Leirvíkar, og menn fóru umborð at keypa frá teimum. Tí verri vóru teir smittaðir av pokum. Stutt eftir var brúdleyp í bygdini, og tá varð øll bygdin smittað. Stórur partur av leirvíkingum doyði. Bygdin mentist tó skjótt eftir henda skaði, tí fólk úr øðrum bygdum fluttu á kongsgarðarnar, sum vóru mannleysir. Meginparturin av jørðini í Leirvík er kongsjørð. Manntalið í bygdini var í 1801 komið uppá 85, og nú, 200 ár seinri, er talið 10 ferðir so høgt, ella 853 (2005).
Leirvík er gott útróðrarpláss, tí lætt er at rógva út bæði norður eftir og suður eftir. Eisini hevur farleiðin úr sunnaru oyggjunum til Norðoyar frá gamlari tíð ligið um Leirvík, men nú er tunnil gjørdur undir Leirvíksfirði, so koyrandi er til Klaksvíkar og stóran part av Norðoyum.
Fyri nøkrum árum síðani lat kendur leirvíkingur gera bátasavn, sum sýnir gamlar bátar frá fyrra parti av farnu øld. Í sama bygningi er eisini eitt málningasavn, sum fyrst og fremst umboðar kenda listamálaran úr Leirvík, Jóannis Kristiansen.
Tónleikarin Høgni Lisberg kemur eisini úr Leirvík.


text:
Per fór til Havnar
Næst á skránni er B36, sum við sínum góða spæli vann meistaraheitið í farna kappingarárið. Vit hava longu møtt B36 í stórsteypadystinum fyrr í ár, og sum teimum flestu kunnugt, so komu vit heim aftur við steypinum. Nú er tað landskappingin, og leikarirnir hava sett høg mál fyri hesa kappingina.
Komu aftur!
So kom endiliga løtan, vit hava bíðað eftir. Effodeildin byrjaði aftur og í fyrsta dystinum, skuldu vit møta grannunum innan Eið. Grannauppgerðirnar við ÍF hava síðstu árini havt alt, ið hoyrir til tílíkar grannauppgerðir. Spenning, intensitet og úrslitini hava koppað báðar vegir.
Vilbjerg-cup
Í summar fara U14 dreingir hjá Víkingi til Vildbjerg at luttaka í stóru Vildbjerg-cup sum verður í døgunum 30.juli – 2.august.
So leggja vit frá landi
Mynd: Álvur Haraldsen
Seinasta sunnudag leiktu vit stórsteypadyst triðja árið á rað. Og eins og í fjør, so komu vit heimaftur við steypinum. Tað er absolut ein góð byrjan, men.
Sunnudagin er tað alvor, tá vit fáa vitja av grannunum innan eið.
Víkingur nýggjan høvuðssponsor
Beint áðrenn ársaðalfundin hjá Víkingi, sum var hildin í Vikingahúsinum uppi á Brekkum í Leirvík mánakvøldið, undirskrivaðu Víkingur og P/F Wenzel sponsoravtalu.


text:
21. juli
21. juli er dagur 202 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 203 um skotár er). 163 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 2013 - Ein ferðsluvanlukka á Sandavágshálsi kravdi trý mannalív sunnumorgun, stutt eftir at flogfarið hjá Atlantic var komið av Bermuda. Tveir doyðu á staðnum og ein doyði seinni sama dag á Landssjúkrahúsinum. Teir tríggir ið lótu lív vóru: Viljormur Gregoriussen, 51 ár, Høgni Carlsson, 48 ár báðir úr Havn og Hans Mortensen, 55 ár, av Argjum. Viljormur og Høgni høvdu verið á Oyggjaleikunum á Bermuda, har døturnar hjá Høgna spældu badminton og vunnu heiðursmerki fyri Føroyar, teir vóru leiðarar hjá føroyska badmintonlandsliðnum á Bermuda. Hans Mortensen koyrdi hýruvognin.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1951 - Robin Williams, amerikanskur sjónleikari
- 1983 - Eivør Pálsdóttir.


text:
Eritrea
Staturin Eritrea (alment heiti) er eitt lítið land í Eysturafrika. Eftir frælsiskríggj í 20 ár loysti fjallalandið Eritrea frá Etiopia í mai 1991. Eritreiski frælsisherurin (EPLF) rak seinastu etiopisku herdeildirnar av landinum og fór so at gera landinum eina stjórnarskipan.
Fólkið í Eritrea roynir nú at fáa á føtur aftur búskapin og alt annað, sum varð oyðilagt í krígnum.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Loysing[rætta | rætta wikitekst]
Eritra hevði staðið undir Etiopia síðan 4. øld. Sum hjáland var tað limað inn í Etiopia í 1962. Næstan beinanvegin fóru Frælsisfylking Eritrea (stytt EPLF), og aðrar rørslur at berjast fyri frælsi. Í 1991 eydnaðist EPLF umsíðir eftir frælsisbardagar í næstan 30 ár at reka etiopiska herin úr landinum. Á fólkaatkvøðu í 1993 var eisini stórur meiriluti fyri loysing.
Bráðfeingisstjórn varð skipað, og í mai 1993 var Eritrea lýst at vera frælst ríki. Limir í EPLF, við Isaias Afewerki (føddur 2. februar 1946 í Asmara, Eritrea) á odda skipaðu tjóðarting, bóðu Vesturheimin um stuðul og hjálp og settu fólkaræði í gildi. Eritrea varð fyrsta land í Afrika at broyta landamørkini, sum evropeiska hjálandaveldið hevði sett.


text:
25. mai
25. mai er dagur 145 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 146 um skotár). Tað eru 220 dagar eftur av árinum. Hesin dagurin verður roknaður sum fyrsti summardagur.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1984 - Føroya Ungdómsráð (FUR) verður sett á stovn.
- 2014 - Arne Vatnhamar kom sum fyrsti føroyingurin nakrantíð upp á Mount Everest.
- Føroyar U20 hondbóltslandsliðið hjá monnum vann finaluna í European IHF Trophy hondbóltskappingini í Andorra. Føroyar vunnu 34-25 móti Georgia.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1933 - Jógvan Sundstein, fyrrverandi løgmaður
- 1939 - Dixie Carter, amerikanskur sjónleikari (d. 2010)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1958 - Steinn Steinarr, íslenskur yrkjari (f. 1908)


text:
Se og Hør
Se og Hør (svenska heitið er Se & Hör) er eitt danskt, norskt og svenskt vikublað og sjónvarpsblað, sum verður útgivið í Danmark, Noreg og Svøríki. Blaðið verður eisini selt í Føroyum. Se og Hør er eitt myndablað, sum í høvuðsheitum ber søgur um kend fólk. Tað er danska fyritøkan Aller Media, ið útgevur blaðið. Tann danska versjónin er tann elsta. Tann danska og svenska versjónin koma út einaferð um vikuna, meðan tann norska, sum eisini er tann størsta, kemur út tvær ferðir um vikuna.
Se og Hør í Danmark[rætta | rætta wikitekst]
Se og Hør kom út fyrstu ferð í Danmark í 1939 sum Det Ny Radioblad. Í 1953 fór blaðið í holt við at skriva um tað ið fór fram í tí tá nýggja miðlinum, sjónvarpinum, og broytti heitið til Se og Hør, men helt tó fram við at hava gamla heitið sum undirheiti. Se og Hør er tað størsta myndablað í Danmark við einum miðal sølutali á 133.325 um vikuna í fyrra helmingi av 2012.[1] Í 1980-árunum og 1990-árunum undir leiðslu av tí nú fyrrverandi ábyrgdarblaðstjóranum, Mogens E. Pedersen, varð blaðið selt í einum so stórum upplagi sum 350.000 eintøkum um vikuna. Síðan november 2006 hevur blaðið latið eina virðisløn á 150.000 krónur til ein journalist. Í juni 2009 gjørdist Kim Henningsen høvuðsábyrgdarblaðstjóri á tí danska Se og Hør, hann tók við eftir Henrik Qvortrup, sum gavst í november 2008, tá hann gjørdist politiskur viðmerkjari og ritstjóri á TV2.[2] Í apríl 2014 gjørdist Se og Hør partur av einari miðlagølu í Danmark, har ið blaðið varð ákært fyri at nýta upplýsingar ið vóru fingnir til vega á ólógligan hátt, eitt nú við at rinda fyri upplýsingar um nýtsluna av gjaldskortum hjá kendum fólkum og upplýsingar um flogferðir teirra og annað líknandi.[3]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Recorded statement of circulation at Dansk Oplagskontrol (pdf)
- ↑ Kim Bretov, "SE og HØR: Ny chefredaktør", Se og Hør, 2 June 2009
- ↑ Greenslade, Roy (1 May 2014). "Danish magazine at the centre of a phone hacking-style scandal". The Guardian (bloggur). http://www.theguardian.com/media/greenslade/2014/may/01/denmark-magazines.


text:
Sansibar
Sansibar (swahili: Jamhuri ya Watu wa Zanzibar, arábiskt: زنجبار) er ein lítil oyggj sum hoyrir til Tansania. Høvuðsstaðurin á Sansibar eitur Zanzibar City. Oyggin Sansibar er vælumtókt ferðamannamál í Tansania. Oyggjarnar í Indiahavinum, sum eru gitnar fyri hvítar sandstrendur og søguligar bygningar, eru fyri mesta partin muslimskar. 3 % av teim 1,2 íbúgvunum eru kristin. Tætt við strondina í Tansania er oyggin Sansibar, og á vestaru síðu í oynni er havnabýurin Zanzibar, sum var arábiskur handilsstaður í 18. og 19. øld. Mangir trælir vórðu avskipaðir hiðani til arábisku londini. Á oynni høvdu arábar sítt høvdingasetur, og haðani róku teir trælahandil. Týdningarmesta grøðin í oynni, kryddnelikur, varð eisini avskipaður hiðani. Kryddnelikur kom ikki í oynna fyrr enn í 1818, kortini dyrkar einki annað land meiri kryddnelik enn Sansibar.
Tanganjika og Sansibar fingu sjálvstýri í 1960. Seinni hava Sansibar og Tanganjika kasta saman til eitt ríki, sum eitur Tansania. Londini eru partar í tí bretska heimsveldinum.


text:
Tannlæknar
Tannlæknin hevur lært at kanna og viðgera tannhald og tenn. Kanning og viðgerð fer fram á tannlæknastovum. Góð tannlæknaútbúgving og tøknifrøðilig menning hava gjort viðgerðina trygga og næstan pínuleysa í Vesturevropa og USA. Heldur tannlæknin, at sjúklingurin fer at fáa ilt, verður hann doyvdur.
Brennir ein tonn, borar hann tað brenda burtur. So verður plast ella amalgam, sum harðnar skjótt, fylt í aftur. Tannlæknin kann eisini seta krúnu á brotna tonn. Nú taka tannlæknar ikki tenn og geva fólki handilstenn uttan so, at eingin annar møguleiki er. Okkum nýtist ikki at fara so mong ár aftur í tíðina, at støðan var heilt øðrvísi. Nógv høvdu ringar tenn og máttu taka tær blaðung. Tannlæknar beina eisini tenn. Tá ganga fólk við skinnara, sum trýstir tær skeivu tenninar á beint.


text:
Ð
Ð ella ð er 5. bókstavur í tí føroyska stavraðnum og er eisini ein av bókstavunum í íslendska stavraðnum og hevur fyrr verið brúkt í fornum og miðenskum. Á føroyskum verður hesin bókstavur nevndur edd. Eitt føroyskt orð kann ikki byrja við ð, men ð kann standa mitt í einum orði ella í endanum av einum orði. Bókstavurin ð er stummur á føroyskum, men ikki á íslendskum. V.U. Hammershaimb valdi at taka ð við í mállæru hansara, meðan Dr. Jakobsen ikki tók ð við í hansara uppskoti til stavrað og mállæru. Av tí at ð er stumt á føroyskum eru tað mong ið hava trupult við at stava føroyska málið rætt, tí ein skal kenna reglarnar væl fyri at kunna stavað málið rætt. T.d. skal eitt sagnorð sum stendur í hvørjumfall ongantíð enda við ð, meðan eitt hvørkikynsorð ið er bundið, skal enda við ð, meðan óbundið hvørkikynsorð ikki endar við ð. Orðið var kann stavast við ella uttan ð. Um týdningurin av orðinum er tað sama sum bleiv, so skal varð í hesum føri enda við ð, meðan var sum er tátíðarfomurin av er, ikki endar við ð. Eitt annað orð ið ljóðar eins, men stavast ymiskt,í og ið, har í hevur sama týdning sum i á donskum og in á enskum, meðan ið hevur sama týdning sum som á donskum ella which á enskum.
Tað kemur fyri, at føroyskir skúlanæmingar duga betri at skriva á donskum enn á føroyskum, tá hugsa verður um stavivillur, og skyldast hetta sum oftast bókstavin ð. Føroyingar lesa ofta danskt á gøtudonskum, sum kann gera tað, at tað gerst lættari fyri føroyingar at skriva á donskum enn tað er fyri enn fyri danir at skriva teirra móðurmál, tá hugsa verður um at skriva uttan stavivillur.


text:
Vatn
Vatn er ein kemisk sambinding, ið er flótandi við stovuhita og undir standarstýsti. Vatn hevur evnafrøðiliga formilin H2O, ið merkir, at eitt vatnmýl er samansett av tveimum brintatomum og einum ilt-atomi. Vatn er at finna næstan allastaðni á Jørðini og er neyðugt fyri øll kend sløg av lívi. Umleið 70% av fløtuni á Jørðini er dekkað av vatni (hav, vøtn og áir). Í einari frágreiðing í 2014 skrivar ST, at 768 milliónir fólk hava ikki atgongd til reint drekkivatn [1]. Har stendur eisini, at 2,6 milliardir fólk hava ikki umstøður til neyðugt reinføri orsakað av vatntroti, og at 1,3 milliard fólk hava einki elektrisitet. "Eftirspurningurin eftir feskvatni og orku fer at veksa tey næstu árini, tí vit verða fleiri ítali, búskapurin fer at menna seg, og fólk fara at broyta lívsstíl og nýtslu. Alt hetta fer at fleirfalda trýstið á tað frasmmanundan avmarkaða náttúrutilfeingið og vistfrøðina", skrivar ST. Heimsfelagsskapurin sigur, at eftirspurningurin eftir vatni fer at veksa eini 55 prosent hetta til 2050, og at tá fara meiri enn 40 prosent av heimsins íbúgvum at búleikast í økjum við vatntroti.