text:
Seinast broytt:
Viðmerking:
Námsætlan sum Word-fíla:
1. Samleiki
Lærugreinin átrúnaður lýsir, greinar, tulkar og metir um átrúnað, trúarspeki, lívsfatanir, siðfrøði og lívsspurningar, sum mynda hin einstaka og samfelagið í søguligum og nútíðar høpi. Lærugreinin stuðlar eisini næmingunum at skilja egnan samleika og søgu, átrúnaðarligan og sosialan felagsskap umframt heimsátrúnað og mentan.
Átrúnaður, trúarspeki, lívsáskoðanir, siðfrøði og lívsspurningar spretta av lívskorum og upplivingum hjá menniskjum í lívi og deyða, gleði og sorg, njóting og líðing, í longsli og leitan eftir meining, endamáli og innihaldi í tilveruni. Átrúnaður stavar eisini frá tí ásannan, at lívið er virðismikið og heilagt, og tí má livast við ábyrgd. Átrúnaður lýsir og tulkar harumframt grundupplivingina og kensluna av, at náttúran og menniskjað eru partur av guddómligum, skapandi mátti, sum ber alheimin, og sum gevur tilveruni lívsdygd. Hesa fatan, uppliving og kenslu gevur menniskjað til kennar á fjølbroyttan hátt, bæði hugvísindaliga og átrúnaðarliga:
- átrúnaðarliga í skipaðari orðing av trúgv, trúarlæru, lívsfatan og heildartulking av tilveruni
- súmbolskt á myndamáli í frumsøgum og lívssøgum
- eksistentielt og filosofiskt í tilverutulking, trúarspeki, lívsáskoðan og lívsavgerðum
- siðfrøðiliga í siðalæru og atferð
- rituelt í súmbolskari atferð
- sálarfrøðiliga og fenomenologiskt í leitan eftir meining, endamáli og lívsinnihaldi í tilveruni
- kensluliga í átrúnaðarligum upplivingum, t.d. bøn, meditatión, tónleiki, sangi og mystikki
- samfelagsliga í átrúnaðarligum og sosialum felagsskapi
- materielt við halgistøðum, kirkjum, samkomuhúsum, høggmyndum, myndlist, súmbolum, filmi, leiklist og aðrari skapandi list.
Átrúnaður er á henda hátt ein heildartulking av menniskjans tilveru.
Átrúnaður, trúarspeki, lívsáskoðanir, siðfrøði og lívsspurningar umboða sostatt eisini eksistentiellan lívsmøguleika og lívshátt, sum eyðkennir menniskjað, og sum lærugreinin viðger.
2. Endamál
Undirvísingin í átrúnaði hevur til endamáls:
- at næmingurin mennir sínar førleikar so, at hann gerst førur fyri at skilja tann týdning, átrúnaður, lívsáskoðanir, siðfrøði og lívsspurningar hava fyri lív, hugburð og atferð hjá tí einstaka menniskjanum í samskiftinum við onnur menniskju, samfelag og náttúru
- at næmingurin fær kunnleika um kristna trúgv, mentan, lívsáskoðan, siðfrøði og lívsspurningar við støði í egnum samfelag, og um annan átrúnað og lívsfatan, sum næmingarnir møta bæði í egnum umhvørvi og altjóða høpi
- at næmingurin fær førleikar at skilja og greina tekstir og annað keldutilfar, sum lýsir átrúnað, lívsfatan, siðfrøði og lívsspurningar
- at næmingurin fær førleikar, so at hann mennist í egnum og altjóða høpi, skilir egna og aðra mentan, evnar at taka lut í altjóðagerðini, at vísa virðing og taka støðu og ábyrgd í einum fólkaræðisligum samfelagi
- at lýsa, greina, skilja, tulka og meta um heimsátrúnað, trúarspeki, siðfrøði, lívsáskoðanir og lívsspurningar menniskjans
- at næmingurin fær vitan um og innlit í fjølbroyttan átrúnað og átrúnaðarliga virknaðarsøgu við høvuðsdenti á kristindóm, heimsátrúnað, trúarspeki, siðfrøði og lívsáskoðanir, bæði í fortíð og nútíð
- at næmingurin fær førleika til vísindaliga at greina og tulka keldutilfar sum lýsir átrúnað, trúarspeki, siðfrøði og grundleggjandi átrúnaðarlig fyribrigdi, súmbol og hugmyndir
- at næmingurin fær innlit í tann týdning, átrúnaður, trúarspeki, siðfrøði, lívsáskoðanir og lívsspurningar hava fyri hin einstaka og medmenniskjað í samfelag, søgu, náttúru og mentan
- at næmingurin mennir sín førleika at meta um og taka støðu til átrúnað, trúarspeki, siðfrøði, lívsáskoðanir og lívsspurningar í einum fjølbroyttum og fólkaræðisligum samfelag.
3. Stig og tímatal
Undirvísingin í átrúnaði á C stigi fevnir um 75 klokkutímar.
4. Øki
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20% av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi. Næmingarnir fara til munnliga próvtøku í bæði kjarnaøkjum og ískoytisøkjum
Lærugreinin átrúnaður á C stigi hevur fýra kjarnaøki. Økini á teimum ymisku stigunum umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini:
Kjarnaøki
Kjarnin í undirvísingini í átrúnaði á C-stigi er kristindómur, heimsátrúnaðir og átrúnaðir hjá náttúrufólki, umframt etikkur og lívsfatanir í nútíðarhøpi. Undirvíst verður á vísindaligum stigi. Í undirvísingini verða átrúnaðir og átrúnaðarlig fyribrigdi lýst og viðgjørd í mun til einstakling, felagsskap, samfelag, mentan og náttúru. Undirvíst verður í uppruna, søguligari tilgongd, nútíðar útsjónd.
Kjarnaøkini eru hesi:
- Kristindómur
- Heimsátrúnaðir
- Átrúnaður hjá náttúrufólki
- Etikkur, religiónsfilosofi og lívsfatanir í nútíðarhøpi
Í øllum kjarnaøkjum verða átrúnaðarlig, heimspekilig og siðfrøðilig fyribrigdi og hugtøk, sum lýsa lívsfatan, heimsfatan, gudsfatan, náttúrufatan, samfelagsfatan og menniskjafatan, viðgjørd.
Sambandið millum átrúnað og mentan verður lýst, og víst verður á, hvønn týdning átrúnaður, trúarspeki, siðfrøði og lívsáskoðanir hava fyri hin einstaka, samfelag og náttúru.
Undirvísingartilfarið skal fevna bæði um klassiskar og nýggjar viðkomandi og umboðandi tekstir. Myndlist, leiklist, filmar og annað hóskandi tilfar kann eisini nýtast.
Teldutøkni skal takast við í undirvísingina. Dentur verður lagdur á at læra og brúka fakligar og námsfrøðiligar fyrimunir, sum KT gevur.
Kristindómur
Kristindómur í alheims høpi fevnir í høvuðsheitum um, hvussu kristindómur myndast í evropeiskari mentan og okkara egnu. Í undirvísingini verða brúktir tekstir í Gamla og Nýggja Testamenti, søguligir tekstir umframt nútíðartekstir.
Heimsátrúnaðir
Kjarnaøkið fevnir um undirvísing í einum ella tveimum heimsátrúnaðum, har islam er kravt evni. Aðrir heimsátrúnaðir kunnu t.d. vera buddisma, hinduisma, jødadómur, japanskur ella kinesiskur átrúnaður.
Átrúnaður hjá náttúrufólki
Dentur verður lagdur á at lýsa, greina og viðgera tilverufatan og lívskor hjá ávísum fólki ella tjóðflokki.
Ískoytisøki
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum og vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
5. Førleikamál
Í lærugreinini átrúnaði eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni næmingsins at taka egnar avgerðir. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
- at virða
- at samskifta
- at kanna
- at skapa
At virða
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samanspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Undirvísingin leggur dent á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og lærir at virða tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin skal eisini virða sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann skal læra at virða tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, og meginreglurnar fyri upphavsrætti. Eisini skal næmingurin hava virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin skal frá fyrsta degi verða vandur við at tala, skifta orð, lýða á, próvføra og bera fram egnar metingar.
At duga at málbera seg greitt munnliga hevur týdning, tá ið vit skulu greiða frá, greina og samskifta um átrúnað, trúarspeki, lívsáskoðan, siðfrøði og lívsspurningar. Eisini er umráðandi at duga at siga frá, endurgeva, hugleiða, tala, samtala, kjakast o.s.fr., tá ið átrúnaðarlig fatan, áskoðan, innlit, undran og próvførsla skal berast fram, og støða skal takast munnliga t.d. í persónligum samskifti, alment, í arbeiði, í fjølmiðlum og á fundi.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. At duga at málbera seg greitt skrivliga er umráðandi, tá ið átrúnaður, trúarspeki, lívsáskoðanir, siðfrøði og lívsspurningar skulu viðgerast bæði privat og alment, í bløðum, bókum ella á annan hátt. At duga at skriva, mennir og greiðir hugsanir, lívsroyndir, meiningar og grundgevingar bæði hjá einum sjálvum og í samskifti við onnur.
At duga at skriva mennir eisini førleikan at skilja ímillum fjølbroytt átrúnaðarlig, heimspekilig og siðfrøðilig tekstsløg eftir tørvi. At duga at lesa er neyðugt, um ein skal ogna sær kunnleika, fatan, innlit og uppliving í sambandi við átrúnað, trúarspeki, lívsfatan, siðfrøði og lívsspurningar.
At duga at lesa átrúnaðarlig, heimspekilig og siðfrøðilig tekstsløg gevur førleika at lýsa, greina, tulka, meta, hugleiða, samskifta um og taka støðu til fakligt tilfar, íroknað film, tekst og teldutøkt tilfar, ið viðger átrúnað, trúarspeki, lívsfatan, siðfrøði og lívsspurningar.
Førleikin at rokna snýr seg um evnini at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mangar gerandistekstir.
At duga at rokna er neyðugt, um greiðast skal frá átrúnaðarligari tíðarrokning og tíðarfesting, ársrútmu, rituellari tíðarbundnari atferð, tíðarbundnum høgtíðum, átrúnaðar- og kirkjusøgu. Grundleggjandi talfatan gevur eisini førleika at leita í t.d. Bíbliuni o.ø. átrúnaðarligum tekstum. Átrúnaðarlig byggilist, myndir og súmbol byggja ofta á matematiskar og geometriskar frymlar og talsúmbolikk.
Átrúnaðarligir tekstir kunnu ofta greinast, um greiða fæst á bygnaðinum og talsúmbolikkinum. Í átrúnaðarsosiologiini er eisini neyðugt at gera hagfrøðiligar kanningar, útrokningar og tulkingar.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er í kristnikunnleika og átrúnaði at duga at nýta kunningartøkni, ið er ein fortreyt fyri øllum fjarskifti, og at kenna og virða etisku reglurnar, tá ið samskift verður við kunningartøkni.
At duga kunningartøkni er neyðugur førleiki og stór hjálp, tá ið átrúnaður, trúarspeki, lívsáskoðanir, siðfrøði og lívsspurningar skulu granskast. Hetta er eisini neyðugt, um fjølbroytt teldutøkt tilfar skal brúkast ella fáast til vega á internetinum.
Kunningartøkni er eisini ein fortreyt, tá ið talgild amboð og tilfar skulu brúkast og viðgerast í undirvísingini, t.d. myndir, tekstir, tónleikur, filmur, onnur teldukreativ list o.s.fr. Teldutøkni gevur møguleika at samskifta á fjølbroyttan hátt um átrúnað, trúarspeki, lívsáskoðan, siðfrøði og lívsspurningar.
At kanna
At kanna er ein íborin førleiki. Vit kanna umhvørvið fyri at klára okkum í lívinum. At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir frá lægsta til hægsta stig.
Førleikin at kanna snýr seg í kristnikunnleika og átrúnaði um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um kristnikunnleika og átrúnað. Frá 1. floksstigi skal næmingurin læra at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin skal eggjast til at síggja gagn og gleði í yrkis- og fagurbókmentum og til at fregnast um átrúnaðarligar og trúarspekiligar spurningar, sum bjóða forvitninum av. Við dømum og venjingum skal næmingurin læra at nýta vísindaliga framferðarháttin og at handfara keldutilfar á ein sakligan og siðiligan hátt.
At skapa
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin skal læra at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt og at menna hugskot síni, og hann skal kenna seg at hava ein virknan lut í egnari menning og læringartilgongd.
Førleikin at skapa snýr seg um at gera næmingin tilvitaðan um og líta á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. At nýta skapandi evni er mennandi og hugvekjandi, tá ið næmingurin skal ogna sær kunnleika, fatan, innlit og uppliving í sambandi við átrúnað. Skapandi evnini kunnu á fjølbroyttan hátt hjálpa næminginum at greiða frá, greina og samskifta um átrúnað, trúarspeki, lívsáskoðan, siðfrøði og lívsspurningar.
Við sínum skapandi evnum kann næmingurin t.d. á sín egna hátt mynda, smíða, evna, siga frá, endurgeva, syngja, kvøða, leika við orðum, spæla, dramatisera, hugleiða, samtala, kjakast og skriva talur, tá ið átrúnaðarlig fatan, áskoðan, undran, sjónarmið og próvførsla skal berast fram.
Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflogið.
Fakligir førleikar
Næmingurin dugir
- at greina, tulka og meta um fjølbroyttar, klassiskar og nútíðar átrúnaðarligar tekstir, tekstsløg, átrúnaðarliga list, film, leiklist og annað dokumentariskt tilfar
- at lýsa og greina grundleggjandi fyribrigdi í kristindómi, islam og møguliga øðrum heimsátrúnaði, umframt náttúratrúnaði
- at greiða frá virknaðarsøgu í kristindómi og øðrum heimsátrúnaði í fortíð og nútíð
- at lýsa og greina týðandi átrúnaðarlig fyribrigdi td. mýtur, ritual, mana, magi, upprunasøgu, dogmatikk, kosmologi, etikk og religiónsfilosofi
- at brúka vanlig vísindalig hugtøk í viðgerð av átrúnaði
- at tulka, meta um og taka støðu til átrúnaðarligar, religiónsfilosofiskar og etiskar fatanir og spurningar
- at orða seg skrivliga og munnliga um átrúnaðarlig evni og spurningar, etisk evni og spurningar, religiónsfilosofisk evni og spurningar og um lívsfatanir og lívsspurningar.
6. Eftirmeting og próvtøka
Eftirmetingar
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Próvtøkuhættir
Hildin verður ein munnlig próvtøka.
Próvhoyringin varir 24 minuttir, íroknað próvdøming. Fyrireikingartíðin er 24 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari og vegleiðing.
Próvtøkuspurningar verða settir við støði í evnum, økjum o.tíl., bæði úr kjarnatilfarinum og ískoytistilfarinum. Próvhoyringin er ein faklig samtala millum próvtakara og próvhoyrara, og tekur samtalan støði í framløgu próvtakarans av próvtøkuspurningi og tilfari, sum próvtakarin hevur arbeitt við í fyrireikingartíðini.
Sama próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar kunnu í mesta lagi verða nýtt tríggjar ferðir í sama bólki/flokki. Alt próvtøkutilfarið skal liggja frammi og vera tøkt, tá ið fyrsti próvtakari tekur sítt próvtøkutilfar við lutakasti.
Próvtøkutilfar og próvtøkuspurningar verða send próvdómaranum til góðkenningar í seinasta lagi 5 dagar áðrenn próvtøkan verður hildin.
Dømingargrundarlag
Próvhoyrt verður í ókendum, ótillagaðum tilfari, í mesta lagi 2 ½ ns. í vavi, og tilfarið skal vera valt soleiðis, at tað í tema ella á annan hátt er knýtt at evnum, økjum o.tíl., sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Tilfarið, ið er grundarlag undir munnligu próvtøkuni, skal í sínari heild síggja til, at øll faklig mál í lærugreinini eru umboðað.
Próvtakarin skal við støði í fakligari tilgongd og støðisførleikum sýna evni sjálvstøðugt at leggja fram og viðgera tilfar við støði í próvtøkuspurningi/um. Hann skal sýna, at hann dugir at taka fram týðandi tættir í tilfarinum, seta teir í samband við tættir í undirvísingini og seta próvtøkutilfarið í frásjón.
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av samlaða avriki próvtakarans.
Próvtalslýsingar
C-stig munnlig próvtøka
7. At skipa undirvísing
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Didaktiskar meginreglur
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tala, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Á tann hátt er vitan um eitt kjarnaøki við til at økja um fatanina av evnum í øðrum kjarnaøki.
Munnligi tátturin skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingargongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig verk, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi í stóran mun vera skipaður inn í dagligu undirvísingina og í fakligu heildina. Á henda hátt kann næmingurin menna seg í skrivitilgongdini og í stigum ogna sær góðar skriviførleikar. Somuleiðis skal verða borið so í bandi, at skrivlig avrik í øðrum lærugreinum eisini kunnu vera partur av skrivligum avrikum í lærugreinini átrúnaði. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, gevur tað næminginum eina greiðari fatan av tí týdningi, skriviførleiki hevur fyri alt skrivligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virknari luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat best er at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt. Fyri at tryggja stigvøkstur, er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram ímóti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
At læra at læra
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra, og hvat endamálið við læringini er. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja tann týdning, sum lærugreinin kristnikunnleiki og átrúnaður hevur fyri skynsemið. Tá ið arbeitt verður við ymiskum sløgum av tekstum, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa greiða fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í føroyskum skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku sløgunum av tekstum, skrivaðum eins væl og munnligum. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum samskiftisstøðum, har átrúnaður og samfelagsmál eru til umrøðu.
Arbeiðshættir
Arbeiðshættir skulu veljast so, at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis so, at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at týðandi tekstir og tekstsløg verða tikin upp í undirvísingina.
Í kristnikunnleika og átrúnaði skulu ymiskir arbeiðshættir verða nýttir so, at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarhættunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingarnir búnast og gerast meira sjálvstøðugir, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap úr tekstum, frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu bæði munnligi og skrivligi tátturin verða útintir.
Endamálið við teimum ymsu arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at granska, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Samstarv
Lærugreinin átrúnaður er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú menning av skapandi evnum og KT-førleikum, undirvísing í føroyskari søgu, tekstframleiðslu, bókmentaligum hugtøkum og almennari málfrøði og málsøgu.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum partar av størri heild og letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivlig avrik
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn bara í kristnikunnleika og átrúnaði, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. eina blaðútgávu, eina tvørfakliga ritgerð, ella eina heimasíðu.
Ein grundgeving fyri, at skrivligt arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi er at næmingurin lærir, at tað at skriva væl (t.e. greitt og uttan stórvegis villur) ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti, og sostatt eisini í øllum lærugreinum.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva so, at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivligu uppritini, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Samrøða
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Allir flokkar skulu tí gera royndir við málinum, eitt nú við sínámillum tosi og við tí at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og at vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðatilfeingi og talugávur verða ment. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og gjørdar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast so, at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið, og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Lesing
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Í byrjanini kunnu næmingarnir t.d. lesa eina stutta bók um dagin. So hvørt sum bøkurnar gerast longri, má meira tíð setast av til at lesa eina bók. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á. Allir næmingar skulu lesa eina aldurshóskandi skaldsøgu ella samsvarandi tekstmongd um mánaðin øll skúlaárini.
Lívlong læring
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


c: text/html

text:
Ingi Samuelsen
29.06.2017 - 00:53
Ítróttur > Ítróttur > Fimleikur
Aron Jacobsen, sum luttók í øllum innleiðandi kappingunum í fimleikarhøllini í dag, og vann silvur, megnaði eisini at kvalifisera seg til ikki færri enn fimm finalum.
Føroyingar eru við í øllum seks finalunum hjá monnunum, meðan kvinnurnar eru við í trimum av fýra finalum.
Finalurnar verða fríggjadagin:
Gólv menn: Bogi Berg og Aron Jacobsen
Gólv kvinnur: Christina T. Arge og Rebekka I. Rein
Lop menn: Bogi Berg og Chistopher Klevang
Lop kvinnur: Elsbet L. Dalbø og Marý Petersen
Rekk, menn: Hjálmar A. Dalsgarð og Aron Jacobsen
Forskotin barr, kvinnur: Marý Petersen
Barr, menn: Aron Jacobsen og Christopher Klevant
Biti, kvinnur: (Ongin føroysk luttøka)
Ringar, menn: Bogi Berg og Aron Jacobsen
Beinsveiggj, menn: Aron Jacobsen

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Dýrari at búgva í Føroyum
Tað er vorðið dýrari at búgva í Føroyum. Sambært Hagstovuni vóru prísirnir 0,9 % hægri í fyrsta ársfjórðingi í ár enn fyri einum ári síðani.
Seinasta árið eru prísirnir farnir upp í øllum høvuðsbólkum uttan í bólkinum frítíð og mentan og í samskifti.
Mesti prísvøkstur var í tí bólkinum, sum eitur ymiskar vørur og tænastur, hann er 3,1%. Gjøld fyri fíggjartænastur eiga meginpartin av hesum vøkstri.
Rúsdrekka og tubbak er farið 2 % upp, hotell og matstovur 1,5 %, og bústaðir eru vorðnir 1,4 % dýrari enn í fjør.
Matvørurnar eru vorðnar 0,4 % dýrari seinasta árið, fiskur og kjøt kosta meira, men grønmeti er vorðið bíligari.
Príslækkingin í nýtslubólkinum frítíð og mentan var 0,6 % og í bólkinum samskifti 0,3 %.
Sí eisini


text:
Framferðin hjá kanningarstjóra kann ikki góðtakast
Tað er einki minni enn ein skandala at kanningarstjóri, sum Føroya Løgting hevur sett at kanna embætisførsluna hjá Løgmanni og einum landstýrismanni, avhoyrir embætisfólk loyniliga og beinleiðis krógvar hetta fyri løgtinginum og almenninginum.
Almenningurin verður kunnaður um hetta eina viku aftaná at avhoyringarnar eru gjørdar. Og nú sigur kanningarstjórin, at hon hevur biði fiskimálaráði um eina frágreiðing um hví avhoyringarnar skullu verða loyniligar - og eina viku aftaná at avhoyringar eru framdar hevur hon framvegis ikki fingið nakra grundgeving frá fiskimálaráðnum??
Einasta grundgeving kanningarstjórin hjá løgtinginum hevur fyri ikki at geva miðlum og almenninginum innlit í avhoyringarnar er - at hon noyðist at rætta seg eftir tí sum fiskimálaráðið sigur?
Tað kann als ikki góðtakast at sami stovnur sum løgtingi vil hava kannaðaðan sleppur at avgera hvussu kanningarstjórin hjá løgtinginum arbeiðir.
Framferðin hjá fiskimálaráðnum og kanningarstjóranum er suspekt og líti álitisvekjandi.


text:
Nógvar familjur og nógvir einstaklingar hava sína sögu, sum hava verið við til at gera tey til tað, tey eru. Vit bera hesar sögur í okkum og summi duga væl at bera hesar sögur víðari, meðan onnur halda tær fyri seg sjálv. Mýtur, sagnir, ævintýr og líknandi sögur eru sagdar munnliga frá einum ættarliði til annað. Fyri at fólk skuldu minnast sögurnar, vóru tær altíð fortaldar eftir einum föstum leisti. Ævintýr byrja t.d. altíð við: Einaferð var tað og enda altíð við: brúdleypi ella aðrari eydnu ella semju, og sagt verður, at tey liva eydnusom restina av lívinum. Onnur føst mynstur eru t.d.:
- Hendingarnar fara fram tríggjar ferðir
- Tann seinasti/a ella yngsti/a vinnur prinsessuna ella prinsin og kongaríkið, sigrar el.líkn.
- Hetjan fær kapping frá einum skálki (følsk hetja), sum stendur í vegin fyri eydnuni og lukkuni hjá hetjuni
- Bardagi millum tað ónda og góða.
- Ongantíð fleiri enn tvey fólk virkin í frásøgnini í senn.
- Søgan fer fram heima - úti - heima
- Tað fer altíð ein hending fram, sum hetjan hjálpir til við, sum sendir/tvingar hetjuna heimanífrá
- Yvirnatúrlig ting/verur el.líkn hjálpa hetjuni at vinna á mál
Fast skipaða sögugongdin var neyðug, tí fólk skuldu minnast söguna aftur. Hon var bara til í huganum á fólki, sum dugdu at siga frá henni eftir minninum, tí hon var ikki at finna í nakrari bók, nøkrum filmi ella sum telduspæl. Tá ið vit í Føroyum tosa um munnligar mentir ella skaldskap á manna munni er talan um: kvæði, tættir, sagnir, ævintýr, skjaldur, gátur og orðafelli.
Trýst á kassan niðanfyri, har sært tú ein film um mýtur.
Mýtur, sagnir og elligamlar sögur vera mangan fortaldar av nýggjum í modernaðum barna- ella ungdómsbókum, sum filmur ella í einum talgildum spæli í telduni, teldlinum, telefonini ella onkrari aðrari spælimaskinu.
Munnligar mentir ella skaldskapur á manna munni eru sögur, sum eru, sum áður nevnt, fortaldar munnliga frá einum ættarliði til annað. Omman ella abbin hava sagt ommu- ella abbabørnum eina sögu, sum omma ella abbi teirra hava fortalt teimum, tá ið tey vóru børn. Tey hava aftur hoyrt söguna frá ommu ella abba sínum. Soleiðis kundu sögurnar vera fleiri hundrað ára gamlar og bara vera til á manna munni. Summar eru seinni skrivaðar niður, meðan aðrar ongantíð eru skrivaðar niður.
Í gomlum dögum dugdu nógv fólk ikki at lesa og skriva, men tey dugdu at siga frá, summi betur enn onnur. Tey eldru í familjuni fortaldu börnunum og teimum ungu sögur, sum tey hövdu kent frá tey vóru börn. Soleiðis kundu sögur, sum hövdu verið sagdar fyri nógvum hundrað árum síðani, gerast ljóslivandi í lötuni, tá ið tær vórðu endursagdar. Hetta var tíðin, áðrenn prentaðar bökur til börn vóru vanligar í bókahillunum heima við hús.
Onkrar av teimum elligomlu sögunum, sum ongantíð hava verið skrivaðar niður, kunnu enn liva í huganum á fólki í ymsum frábrigdum og skulu bara vekjast til lívs aftur, við at hesi fólkini vilja fortelja hesar sögur fyri onkrum, sum biður tey gera tað. Tað er tað, sum söguinnsavnarar gera. Tá ið tað verður gjört við talgildum og fjölsamansettum miðlum, kunnu hesar sögur takast upp á ljóðfíl, takast upp á film, skrivast sum blogg, pod cast ella okkurt heilt annað.
Hvat er ein mýta? Hon er ein söga, sum vanliga er av ókendum uppruna og er sum oftast um kend fyribrigdi, sum eru knýtt at söguligum hendingum. Sögurnar eru ofta ein frásögn, sum hevur til endamáls at greiða frá einari ávísari hending t.d. skapanini av heiminum, skapanini av menniskjum, djórum og plantum ella øðrum náttúrufyribrigdum, sum t.d. hvussu tað ber til, at vit hava dag og nátt.
Samanumtikið kann sigast, at ein mýta er ein söga um gudar, hetjur og yvirnatúrlig fyribrigdi so langt afturi í tíðini, at vit nútíðarmenniskju ikki kenna hesa tíð og teir eginleikar, sum djór og menniskju hava, aftur. Vit plaga at siga, at mýtur fara fram uttan fyri tíð og stað og fatanina hjá menniskjum.
Í norðurlendsku gudalæruni verður sagt frá heimsins undirgangi, har moralska forfallið er stórt. Tað ónda berjist móti tí góða, og tað verður eitt oyðandi stríð millum kaos, tær óndu kreftirnar og kosmos, tær góðu kreftirnar. Bröður drepa hvör annan, synir drepa pápar sínar og pápar drepa synir sínar. Einki er friðhalgað fyri nökrum. Alt endar í kaos, og heimurin gongur til grundar. Einastu sum yvirliva eru mannabörnini, Lív og Lívtrastir. Heimurin reisist upp úr öskuni, ongantíð so vakur sum nú. Átökt teirri paradísmynd, sum vit kenna úr Bíbliuni.
Syndafalsmýta. Hetta er dömi um eina syndafalsmýtu, sum finst í nógvum útgávum í ymsum mentanum og ymsum religiónum. Tað, sum eyðkennir syndafalsmýtur, er sum oftast, at moralska forfallið er so stórt, at heimurin og tilveran ganga til grundar. Í okkara egna lívi kunnu vit eisini siga, at barndómurin gongur til grundar. Ung eru offur fyri einum "syndafalli", tá ið tey lata seg lokka ella verða freistað at gera okkurt, sum teimum vaksnu ikki dámar, og sum tey vita, ikki er rætt, men sum tey verða drigin at av forvitni. Syndafallið er sera vanligt söguevni í ævintýrum og øðrum modernaðum søgum. Tað kann vera fyrstu royndirnar við kynslívinum, rúsdrekka, royking, hyggja at bannaðum filmi o.tíl. sum teimum vaksnu ikki dámar, og sum tey ungu tí ofta sníkja seg til. Sjálvt um hetta ikki verður hildið at vera rætt, er tað ofta ein partur av tí at gerast vaksin og eitt sjálvstöðugt menniskja, sum hevur sína egnu sögu. Okkara egna söga er tó næstan altíð grundað á tann uppruna, ta vitan, tey virði og ta uppaling, sum vit hava heimanífrá.
Grundsöga og einstaklingasöga. Grundsögur eru tær sögur, sum vit sum einstaklingar byggja okkara persónligu sögur omaná. Grundsögurnar knýta okkum til felagsskapin, sum kann vera familjan, bygdin, ymsir felagsskapir, landið o.s.fr. Sögurnar kunnu vera mýtur, frásagnir av yvirnatúrligum slagi og sjáldsamar hendingar, sum fáa okkum at laga okkara lív og okkara frásagnir um okkum sjálv til hesar grundsögur. Vit vita um íbygdar steinar ella óhugnalig stöð, har vit skulu vera á varðhaldi, um ikki okkurt ringt skal henda okkum.
Vit bera növn, sum abbi ella omma okkara eita, sum eisini eru kallað upp eftir ommu ella abba sínum, soleiðis kunnu vit eita növn, sum hava sögu knýtt at sær, sum ganga fleiri hundrað ár aftur í tíðina. Növnini kunnu hava sín uppruna í onkrari syrgiligari hending, ein bátur er gingin burtur ella onkur er deyður ein syrgiligan deyða. Növn kunnu eisini hava sín uppruna í eini sólskinssögu, har foreldrini hava kallað síni börn eftir onkrari hetju ella fyrimynd, sum tey síggja upp til.
Tilbiðjan, trúgv og yvirtrúgv kunnu hava sína ávirkan á okkara einstaklingasögu. Vit kunnu hava növn úr Föroyingasögu, onkrari sögn, úr Bíbliuni, yndisbók ella filmi hjá foreldrunum ella onkrari ítróttarhetju, sum foreldrini hava sæð upp til. Tað ber við sær, at vit sum einstaklingar siga okkara sögu, við stöði í teimum sögum, sum eru knýttar at növnum okkara. Sögur í nútíðini spegla fortíðina, og einstaklingasögan byggir á grundsöguna. Vit eru ikki altíð vitandi um tað og geva okkum ikki altíð far um tað, men allar sögur hava sín uppruna onkrastaðni. Okkara söga, einstaklingasögan, kann hava djúpar rötur langt aftur til eina tíð, tá ið fólk livdu heilt öðrvísi enn vit, trúðu upp á alt möguligt annað enn tað, vit gera í dag, og vistu ikki tað, sum vit vita.
Kópakonan, sum finst sum søga fleiri staðni bæði í Føroyum og í øðrum londum, sum liggja út til hav, sigur frá yvirnatúrligum hendingum og upprunanum til kópar. Hon er ein skapanarmýta, sum er formað og hevur fingið sín dám av at verið sögd munnliga frá einum ættarliði til annað ígjøgnum øldir. Tó hevur hon fingið fast skap, tá ið hon er skrivað niður um 1890. Tað er orsökin til, at sögan so týðiliga fer fram í bóndasamfelagnum og í eini tíð, tá ið útróður var vorðin vanligur í Föroyum. Í søgnini um kópakonuna fáa vit eisini eina frágreiðing um, hví so nógvar vanlukkur hava rakt bygdina. Trýstir tú á leinkið niðri undir, hoyrir tú sögnina um kópakonuna í Mikladali lisna upp.
Nykur, er ein skapningur, sum kann bæði vera djór og menniskja. Tað finnast nógvar sögur um djór, sum kunnu skapast um til menniskju og mangan kunnu hesi lokka menniskju í óföri, lokka tey inn í annan heim, har tey verða tvingað at liva restina av lívinum og ongantíð koma til menniskjuni aftur. Nykur er eisini myndin fyri ein freistara, sum kann lokka börn og ungar gentur til sín við sínum vakurleika og spenningi. Niðanfyri kanst tú trýsta á leinkið og hoyra sögnina um Nyk lisna upp.
Credits:
Created with images by AhmadHammoud - "Who Am I ?"


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Talan er ikki um sølu
Tak niður
LONGRI SAMRØÐA VIÐ LANDSSTÝRISMANNIN
Høgni Hoydal vil ikki kennast við, at tað er søla av fiskirættindunum, nú tað vísir seg, at kvoturnar hjá eitt nú trolbátum verða fiskaðar av uppsjóvarskipum.
Nýggja lógin um fyristing av sjófeingi loyvir teimum, sum fáa kvotur at leiga skip at fiska kvoturnar fyri seg.
Tað vil siga, at eitt nú trolbátar kunnu vinna pening uppá, at lata onnur fiska kvotur, sum teir fáa ókeypis frá landinum.
Hetta hevur gingið fyri seg leingi - trupulleikin er makrelbýtið sum fyrrverandi samgonga gjørdi í 2012, sigur landsstýrismaðurin.
Hoyr eina longri samrøðu við Høgna Hoydal landsstýrismann um málið her.
Sí eisini


text:
Partabrævameklarin, sum bjargaði 669 børnum
Tað tykist ótrúligt, men tað eydnaðist enska partabrævameklaranum, Nicholas Winton, at bjarga 669 flóttabørnum, sum vóru á veg til deyðalegurnar hjá Hitleri í 1938. Tá ið henda bretska krígshetjan doyði 106 ára gamal, var áheitan hansara hin sama: "Tú skalt tora at hjálpa, og tú skalt ikki bíða eftir øðrum, tí tá kann tað gerast ov seint." Tá ið ein 29 ára gamal partabrævameklari úr
Tá ið ein 29 ára gamal partabrævameklari úr London skuldi fara á skíðferiu til Sveis í desember í 1938, ringdi ein vinmaður í Prag til hansara: "Eg havi eina ómetaliga spennandi uppgávu til tín, og mær tørvar tína hjálp. Tak ikki skíðirnar við tær." Tá ið Winton kom fram, varð hann biðin um at hjálpa til í einari flóttafólkalegu. Har búðu menniskju í túsundatali; tey flýddu undan Hitleri og búðu undir ræðuligum viðurskiftum.
Ráðstevna í München hevði júst verið í september í 1938, og Hitler hevði kraft Sudentenland, eitt øki í Kekkoslovakia, har týskarar í hópatali búðu. Winton var sannførdur um, at týskarar skjótt fóru at herseta restina av landinum. Tíðindini um Krystallnáttina 9.-10. november sama árið, vóru komin til Prag, og fólk av óynsktum ættarslagi og tilknýti royndu at bjarga sær út úr landinum. Men mótsett øðrum eysturevropeiskum londum hevði Kekkoslovakia einki flóttafólkasamstarv við restina av Evropa.
"Eg varnaðist, at børnini hjá flóttafólkum og øðrum fólkabólkum, sum vóru fíggindar hjá Hitleri, onga umsjón fingu," segði Winton. "Eg tók ta avgerðina at royna at fáa uppihaldsloyvi til teirra í Onglandi. Men krøvini gjørdust ov torfør fyri flestu familjurnar. Myndugleikarnir vildu hava 50 pund fyri hvørt barnið, og tú mátti hava eina familju, sum var til reiðar at taka ímóti hvørjum barni. Hetta var ein hjartaskerandi støða. Mong flóttafólk høvdu ikki pengar at keypa sær eina máltíð. Foreldrini vóru púra frá sær sjálvum at fáa børnini onkustaðni, har tað var trygt, tá ið tey ikki megnaðu at fáa innfararloyvi til alla familjuna. Tað var tá, at eg byrjaði at skilja, hvussu stór líðingin er, tá ið hermannahóparnir fara at marsjera."
Familjur í bíðirøð
Winton lat upp skrivstovu í Prag, har hann fór undir at skráseta børn hjá familjum, sum vildu hava tey onkustaðni, har trygt var. Skjótt vóru tað familjur í hundraðtali, sum stóðu í bíðirøð uttan fyri skrivstovu hansara. Hann vendi sær til fleiri lond at vita, um tey vildu taka børnini. Bara Svøríki og Ongland søgdu ja. Stórabretland játtaði at taka ímóti børnum undir 18 ár, um Winton fann eitt heim til teirra, og um hann setti 50 pund inn sum pant fyri hvørt barnið. Hetta skuldi so borga fyri heimferð teirra eftir kríggið.
Av tí at hann vildi bjarga so mongum børnum sum gjørligt, fór Winton aftur til London. Har arbeiddi hann á partabrævabørsinum um dagin, og seinnapartarnar og kvøldini brúkti hann til flóttafólkaarbeiðið. Hann fekk mammu sína, skrivara sín og nøkur fá sjálvboðin at hjálpa sær.
Hann noyddist at savna pengar inn og at finna fosturheim. Hann lýsti í bretskum dagbløðum, í kirkjum og synagogum. Hann prentaði myndir av børnunum, sum hann sendi út um alt landið. At finna fosturheim var bara ein av mongu trupulleikunum, so hann kundi fáa neyðugu skjølini frá týskum og bretskum myndugleikum.
"Myndugleikarnir í Onglandi vóru so pjakutir at góðkenna innfararloyvini. Vit royndu at skunda undir teir, men teir svaraðu bara: "Hví hava tit slíkan skund? Einki fer at henda í Evropa." Hetta var bara nakrar mánaðir, áðrenn kríggið brast á. So vit máttu bara skriva følsk innfararloyvi," sigur hann.
Tokið, sum hvarv
Tann 4. mars í 1939 fór fyrsti barnaflutningurin hjá Winton úr Prag við flogfari. Winton megnaði at stíla fyri sjey flutningum, sum fóru við toki og báti til Liverpool, har bretsku fosturforeldrini stóðu og bíðaðu eftir børnunum.
Síðsti tokflutningurin við børnum fór avstað 2. august 1939, og tá kom talið av bjargaðum børnum upp á 669. Tað er ikki torført at ímynda sær kenslurnar hjá foreldrunum, sum sendu børnini frá sær, væl vitandi, at tey kanska ongantíð fingu at síggja hvør annan aftur. Og líka sterkur var helst óttin hjá børnunum, sum fóru frá sínum kæru og lívinum, tey kendu, til tað ókenda.
Tann 1. september 1939 skuldi størsti flutningurin fara fram, men henda dagin leyp Hitler á Pólland, og øll landamørk, sum Týskland hevði eftirlit við, vórðu stongd. Hetta varð endin á bjargingarátakinum hjá Winton. Seinni segði Winton, at tann myndin, sum hevur plágað og heimsøkt seg mest í øll árini, eru andlitini á børnum í hundraðtali á tokstøðini í Prag, sum skuldu inn í hetta síðsta tokið. Tokið við børnunum hvarv sporleyst. "Bara tímar eftir, at innrásin hjá Hitleri varð kunngjørd, hvarv tokið. Eingin av teimum 250 børnunum umborð komu afturíaftur. Vit høvdu 250 familjur, sum bíðaðu í Liverpool eftir børnum, sum ongantíð komu. Um tokið var farið ein dag fyrr, so hevði tað komið fram. Eingin frætti frá einum tí einasta barni aftur. Tað er ein ræðulig kensla."
Lagnan hjá tí síðsta tokinum, sum hvarv, váttar týdningin av verkætlanini hjá Winton. Harumframt doyðu flestu foreldrini og systkini hjá børnunum, sum vórðu bjargað, í týningarlegum.
Var tigandi um bjargingarbragdið
Eftir kríggið tagdi Nicholas Winton um tað, hann hevði gjørt. Ikki so frægt sum kona hansara visti um tað, fyrr enn hon hálvt hundrað ár seinni, í 1988, fann eina skrivibók á loftinum. Í skrivibókini vóru myndir av øllum børnunum og ein fullfíggjaður listi við nøvnum, nøkur fá brøv frá foreldrunum og onnur skjøl. Í dag eru skrivibókin og skjølini í Holocaust savninum í Ísrael.
Søgan um krígshetjuna kom út í fjølmiðlarnar, og skjótt fóru børn, sum vórðu bjargað, at skriva Winton takkarbræv. Brøv komu úr øllum heiminum, og mong ringdu á hurð hansara at takka honum persónliga.
"Orð hansara til okkara í dag eru, at um tørvur er á, at tú gert okkurt fyri tíni medmenniskju, mást tú gera tað," segði bretski Lord Dubb, sum var seks ára gamal, tá ið Winton bjargaði honum.
"Størsta ynski hjá pápa var at eggja fólki at gera ein mun og ikki bíða eftir, at onnur skuldu gera tað. Tað var hetta, hann royndi at bera fram í øllum talum sínum og í bókini um lív hansara," sigur Nick, sonur Winton.
Settu dám á verðina
Teirra millum, ið bjargað vórðu, er ein heimskendur filmsregisørur, tíðindafólk, limir í ríkisstjórnini, politikarar og ein av teimum, sum grundaðu ísraelska flogvápnið. Heilt til hann doyði í juni 2015, 106 ára gamal, gekk Winton við einum ringi, sum hann hevði fingið frá fleiri av børnunum, við einari innskrift úr jødiska Talmud: "Bjarga einum lívi, bjarga allari verðini."
kelda: Effie Campell


text:
Punktpraktikk
Ein punktpraktik er eitt tiðarskeið í starvsvenjingini, har ein næmingur velur eina stutta praktikk á øðrum starvsvenjingarstaði enn tað upprunaliga. Punktpraktikk kann vara alt frá nøkrum fáum døgum, upp til umleið eina viku - 14 dagar.
Annika valdi, tá hon var næmingur á Heilsuskúlanum, at fara í punktpraktik í ambulansatænastuni á Landssjúkrahúsinum, har hon nú arbeiðir.
Ein kann velja "punktpraktik" um man vil hava meira vitan um eitt serligt øki, ella eitt annað øki enn tað upprunaliga.
Møguleiki er, í samráð við vegleiðara sín í starvsvenjingini, at fara í punktpraktik, um tað gongur væl við at náa málunum fyri starvsvenjingina. Vanlig mál fyri starvsvenjing skulu vera útgangstøði fyri hvat ein skal arbeiða við í læringini, tá ein er í punktpraktikk. 1 ella 2 mál skulu, sum minsta krav veljast út, at arbeiða við.
Soleiðis kann útbúgvingin blíva enn meira fjølbroytt enn vanligu starvsvenjingarpartarnir leggja upp til.
Hvørji pláss kunnu virka sum punktpraktikk?
Øll starvsvenjingarpláss kunnu virka sum punktpraktikk.
Eisini kunnu onnur pláss enn vanlig starvsvenjingarpláss verða nýtt.
Næmingar hava t.d. valt ambulansatænstuna á Landssjúkrahúsinum, ið ikki er eitt vanligt starvsvenjingarpláss hjá Heilsuskúlanum.
Sum heilsurøktari er góður møguleiki at læra víðari til ambulansaførara og í punktpraktikk fæst innlit í, um áhugin er til tess.


text:
Orð: Fanny Crosby
Lag: Hupert P. Main
Týtt: Victor Danielsen
1. Leið meg, áh, Gud! Tú hjálparleysan sært meg,
eg aldri beint kann ganga uttan teg;
leið meg, áh, Gud! Tí tá eg eri tryggur,
á tínum vegi einki sakar meg.
2. Leið meg, áh, Gud, og drag meg nærri til tín,
til tín, mín kraft, mín borg, mín hvíld, mítt alt!
Leið meg, áh, Gud, lat meg ei burtur villast,
statt tú mær nær sum altíð, tá tað galt!
3. Leið meg, áh, Gud! So skjótt meg myrkrið villir,
um ei títt andlit lýsir á mín veg;
men tá í trúgv tess strálur greitt eg síggi,
áh, hvør ein hvíld og gleði fyllir meg!
4. So tryggur eri eg, inntil tú kemur
og tekur heim tín dýrakeypta flokk,
ja, tryggur, inntil stríðsins tíð er liðin,
og inntil tá tín náði er mær nokk!


text:
Sámal Kristian Soll er føddur 25. mai 1977 í Tórshavn og er uppvaksin har.
Hann er cand. mag í enskum.
Hann hevði tríggjar stuttsøgur við í savninum Russiskur dansur og hevur týtt stuttsøgur úr enskum, m..a Hemingway, sum hava staðið í Skáanum og Varðanum.
Hann týðir gátubøkurnar í røðini Detektivstovan hjá Lassa og Maiu, sum Bókadeildin gevur út.
Útgávur:
2006 Ver ikki bangin í Spøkilsið sum flenti
Jólini hjá Hugnamúsini í Míni jólabók
Bókabøðil í Vencili 1
2007 Marrubókin í Vencili 3
2008 Vættrahúsið í Míni jólabók
2010 Tá ið Hvítamús hvarv úr Músadalinum í Míni jólabók
2011 Føðingardagurin hjá hugnamúsini í Míni jólabók
2012 Hin óargaligi jólamaðurin í Míni jólabók
2013 Villamús fer í grind og Spøkilsið á lærarastovuni í Míni jólabók
2015 Svart hol í Vencili nr. 15
2017 Veitst tú hvat. Vencil nr 18/2017
2017 Hundalív á jólum í Míni jólabók


text:
Á middegi verða fyrstu leikirnir fluttir á 43. talvolympiaduni. Telvað verður í Batumi í Georgia. Ikki færri enn 185 lið eru í almennu kappingini. Føroyar eru styrkismettar nummar 76.
Føroyar telva í fyrsta umfari í dag móti Sierra Leone. Afrikanska liðið er styrkismett nummar 169, so her átti ein greiður føroyskur sigur verið væntandi. Føroyski stórmeistarin Helgi Dam Ziska er ikki við í dag. Hinir fýra á føroyska liðnum telva tí dystin móti Sierra Leone – John Rødgaard, Olaf Berg, Martin Poulsen og Carl Eli Samuelsen.
Eingin Carlsen
Kremið av øllum heimsins telvarum er komið til Georgia á stóru talvstevnuna. Tó er heimsmeistarin, Magnus Carlsen, ikki við. Hann sigst fyrireika seg til HM-finaludystin móti amerikanaranum Fabiano Caruana, sum verður í London í november. Caruana er á 1. borði hjá USA í OL. Eftir styrkimetingini at døma fer dysturin at standa millum USA, Russland og Kina. Tey eru styrkimett sum fremstu trý liðini. USA hevur miðalstyrkitalið 2772, Russland 2764 og Kina 2756.
Av norðurlondum er Svøríki styrkimett nummar 32, Norra – uttan Magnus Carlsen – nummar 38, Ísland 44, Danmark 52, Finnland 53 og Føroyar 76.
Til ber at fylgja við leik fyri leik á øllum borðum í Batumi. Leinki til OL-kappingina er her: https://chess24.com/en/watch/live-tournaments/olympiad-batumi-2018-open


text:
Eg taki fegin við avbjóðingini at umsita tína atkvøðu í Tórshavnar Kommunu næstu fýra árini. Mítt yvirskipaða mál er at skapa trivnað og vøkstur, soleiðis at borgarar í Tórshavnar Kommunu hava bestu korini bæði til arbeiðis og í frítíðini. Eg fari virkisfýsin og miðvíst til verka við einum jaligum hugburði, og tískil leggi eg nógva orku í at røkka settum málum
Býráðið skal taka stig til bíligar bústaðir
Tórshavnar Býráð skal fáa gongd á bíliga bústaðarbygging. Kommunan kann lata grundøki til lutaíbúðir, sum eitt nú eldri fólk og einligir forsyrgjarar kunnu keypa bíliga í einum vælriknum lutafelag
Tað er kostnaðarmikið at seta føtur undir egið borð í høvuðsstaðnum, og hjá summum havnarborgarum er hetta eitt so tungt stig at taka, at teir hava ilt við at koma so langt. Tískil er teirra einasti møguleiki at leiga sær ein dýran bústað.
Her hugsi eg m.a. um tilkomin og eldri fólk, sum hava selt húsini, men sum ikki umaftur tíma at kasta pengar eftir einum øðrum dýrum bústaði – t.d. eini eigaraíbúð. Eg hugsi eisini um foreldur, sum liva einsmøll við sínum børnum, og sum snøgt sagt ikki hava ráð at keypa ein dýran bústað við bert einari inntøku. Eisini hugsi eg um ung fólk, sum fegin vilja hava sítt egna, uttan at tey skulu brúka meginpartin av lønini til ein dýran bústað.
Tórshavnar Kommuna eigur at rætta hesum fólkum eina hjálpandi hond, og tann møguleikan hevur kommunan. Vit kunnu t.d. lata lutafeløgum grundøki ókeypis til at byggja bíligar lutaíbúðir. Hetta skal sjálvandi gerast við skili og eftir skipaðum reglum, soleiðis at fyrst og fremst tey, sum veruliga hava tørv á eini bíligari lutaíbúð, hava møguleikan at keypa ein part í einum lutafelag.
Tað snýr seg um, at hesi fólk skulu kenna seg trygg í egnum bústaði saman við sínum børnum ella á eldri árum, tá ið børnini eru flutt heimanífrá. Kommunan hevur her ein glæsiligan møguleika at hjálpa teimum burtur úr dýrum húsaleigum og óttanum fyri at verða søgd upp í leiguíbúðum.
Eg haldi, at nú skulu vit gevast bara at tosa um allar dýru íbúðirnar í Havn, og hvussu dýrt tað er at leiga í høvuðsstaðnum. Nú skulu vit heldur gera nakað við hendan trupulleikan, sum í roynd og veru kann loysast, um vit bert vísa viljan í verki.
Ein slík verkætlan kann gerast í einum samstarvi millum Tórshavnar Kommunu, Húsalánsgrunnin og lutafeløg. Eg taki fegin stig til slíkt samstarv, ið gevur tryggleika og trivnað, og sum eisini er eitt gott arbeiðsskapandi íkast til vinnulívið.
Tú finnur meira frá mær á www.bogiandreasen.fo.
Bogi Andreasen, varaborgarstjóri, Listi A í Tórshavnar Kommunu á kommunuvalinum 13. november 2012


text:
Móttøka verður í FRESH LINK-húsinum hósdagin hin 8. desember kl. 14:00.
Fyri góðum tveimum árum síðan tóku áhugamál á feskfiskamarknaðinum seg saman og skipaðu eitt maritimt undirstøðukervi ímillum Føroyar og
Skotland.
Ein gamal kenningur, "Star Saga", varð leigaður til endamálið, og skipið eitur nú "Silver Fjord" og er skrásett í Panama.
Í summar keypti Runavíkar kommuna pakkhúsið, sum fyrst P/F Beta og síðani dóttirfelagið hjá United Seafood, P/F Kongshavn, hava húsast í.
Frá og við 1. november 2011 hevur felagið FRESH LINK leigað bryggjupakkhúsið frá kommununi. Ætlan felagsins er at brúka hølini sum basu í siglingini ímillum Føroyar og grannarnar fyri sunnan.
Harvið hevur linjufartur í farmasigling aftur tikið seg upp við Runavíkar havn, og tað fegnast kommunalu- og havnamyndugleikarnir almikið um.
Runavíkar kommuna/havn ynskja felagnum blíðan byr og vøkstur, nú virksemið byrjar av álvara, og vit gleða okkum til gagnligt samskifti við FRESH LINK í ókomnum døgum.
Felagið hevur í blaðlýsingum bjóða øllum til móttøkuna, sum verður hildin í FRESH LINK-húsinum ímorgin kl. 14:00
Runavíkar kommuna/havn


text:
Lógargrein 13 í Barnarættindasáttmálanum snýr seg um framsøgufrælsi. Børn hava framsøgufrælsi og kunnu leita upp, taka ímóti og lata frá sær upplýsingar og áskoðanir bæði munnliga, skrivliga, sum list ella á ein og hvønn annan hátt.
Børn hava so statt loyvi at siga og meina tað, tey vilja. Samstundis hava børn eins og onnur skyldu yvir fyri øðrum, hvat tey siga og skriva, t.d. á Facebook og í sangtekstum. Tú mást ikki særa og vanvirða onnur. Tað er til dømis ikki loyvt at úttala seg niðrandi um húðalit, tjóðskap, trúgv og kynsligan samleika hjá øðrum.
Tú mást heldur ikki leggja persónligar upplýsingar út um onnur ella skriva hvat sum helst um onnur á netinum. Tú mást heldur ikki senda myndir út av øðrum, uttan samtykki frá teimum.


text:
Kom inn á skrivstovuna, fyll út eitt lániskjal og tú fært stólin útflýggjaðan. Koyristólarnir eru bert til brúks inni í SMS og á parkeringsøkinum hjá SMS og skulu latast innaftur í seinasta lagi, tá SMS letur aftur.
Á lániskjalinum verður biðið um leigarans navn, bústað og telefonnr. Harumframt skal leigarin við undirskrift vátta lánið av stólinum.
Koyristólarnir verða útlántir uttan kostnað. Einasta treyt er, at farið verður væl við stólinum og, at hann verður latin innaftur til ástettu tíðina. Fyri skaða á koyristól verður endurgjald kravt.


text:
Føroyskur boristjóri sparir norskari oljuvinnu fyri milliardir
vinna11-06-2018 - 23:06 - Jóanis Nielsen
Oljan.fo skrivar: Síðani oljuprísurin kavaði í 2014 hevur tað verið ein høvuðsuppgávan hjá oddafólkum í oljuvinnuni at skerja útreiðslurnar serstakliga í sambandi við nýggjar útbyggingar. Ein av hesum útbyggingum er Johan Sverdrup oljukeldan í norska partinum av Norðsjónum. Keldan, sum er ein av teimum størstu, sum er funnin á norska landgrunninum seinastu 50 árini, goymir upp til 3 mia. tunnur av olju og stendur í løtuni fyri eini risastórari og sera kostnaðarmiklari útbygging.
Samlaða útbyggingin var upprunaliga mett til at kosta 170-220 mia. kr., men effektiviseringar, sparingar og lækking av kostnaðinum ger útbyggingina millum 30 og 50 mia. kr. bíligari - ein lækking uppá 20%. Fyri fáum árum síðani var kravið til slíkar útbyggingar ein oljuprísur uppá 70 dollarar. Síðani er hann lækkaður til 41 dollar, men fyri fyrsta partin av Johan Sverdrup útbyggingini krevst ein oljuprísur uppá einans 25 dollarar.
Ein av teimum, sum eigur sín lut í, at norska Equinor nú kann útbyggja Johan Sverdrup fyri nógv minni penga, er føroyskir verkfrøðingurin Jákup Øregaard. Hann stendur á odda fyri allari boriverkætlanini í sambandi við útbyggingina. Saman við sínum arbeiðsliði hevur Jákup Øregaard megnað at gera útbyggingina av hesum partinum av Johan Sverdrup 6,5 mia. kr. bíligari. Og hetta eru tíðindi, sum ganga sum heitt breyð í norsku miðlunum fyri tíðina.
Fyrsti patrturin av útbyggingini av Johan Sverdrup kostar 88 mia. kr. Størsti einstaki parturin er boring av framleiðslubrunnum. Arbeiðið byrjaði í mars 2016 og varð liðugt fyri jól í fjør. Arbeiðið gekk nógv betri enn roknað við m.a. takkað verið Jákup Øregaard skrivar Sysla Offshore, sum dagliga viðgerð norsku oljuvinnuna.
”Hetta hevur verið ein av mest effekivu borikampanjunum, sum vit hava latið úr hondum”, sigur Jákup Øregaard við Sysla Offshore.
Upprunaliga varð roknað við, at boriparturin fór at kosta 18 mia. kr, men nú sær út til, at hann fer at enda á 11,5 mia. kr. Tað svarar til eina sparing uppá 6,5 mia. kr. ella 35%. Hetta hóast fleiri brunnar vórðu boraðir enn upprunaliga ætlað, tvs. 23 ímóti 13. Upprunaliga varð mett, at tað fór at taka 50-60 dagar at bora ein brunn, men tá avtornaði tók tað í meðal 33 dagar.
Jákup Øregaard, sum hevur staðið fyri arbeiðinum, sigur, at orsøkin til broytingarnar er tann, at ídnaðurin hevur broytt og betrað um støðuna í mun til fyri fimm árum síðani.
Lækking av kostnaðinum og effektivisering ta tíðina oljukreppan hevur gjørt um seg, hevur gjørt, at nógvar fyritøkur fáa meira burtur úr pengunum í dag, enn tá ídnaðurin var heitastur í 2014. Tøl frá Equinor vísa, at felagið megnaði at lækka boriútreiðslurnar sum heild við 10% frá 2016 til 2018.
Tað er Odfjell Drilling, sum hevur borað brunnarnar á Johan Sverdrup feltinum við pallinum Deepsea Atlantic.
”Okkara ynski er at hava partnarar, sum arbeiða og hugsa uppá longri sikt, og til tess mugu vit hava sáttmálar, sum allir partar kunnu liva við, og tað er okkara mál sigur Jákup Øregaard. Stjórin í Odfjell Drilling, Simen Lieungh er samdur. Hann sigur, at tað vóru ikki lægri ratur, sum gjørdi uppgávuna bíligari.
Sambært Lieungh var leiguprísurin fyri Deepsea Atlantic uppá 300.000 dollarar um dagin. Men upprunaliga var sáttmálin uppá 500.000 dollarar. Kortini forvann borifelagið væl av peningi, eisini tí tað hevði gjørt eitt stórt arbeiði fyri at minka um útreiðslurnar.
Bæði Jákup Øregaard, stjórin í Odfjell Drilling og talsfólk fyri tænatufelagið Baker Hughes eru samd um, at teirra góða samstarv eigur æruna fyri, at uppgávan hevur verið so væleydnað.
”Vit hava testað ein nýggjan hátt at arbeiða uppá, ein integreraðan sáttmála. Ístaðin fyri at siga veitarunum, hvat skuldi gerast, arbeiddu vit saman fyri at finna út av, hvussu uppgávurnar best kundu loysast. Hetta var ein av teimum fyrstu verkætlanunum, har vit royndu eitt slíkt modell, og tað virkaði sera væl, sigur Øregaard. ”Vit sluppu okkum av við óneyðugt virksemi og fingu harvið troytt pallin til fulnar. Hetta gjørdu vit saman - einsamallir hevði einki av feløgunum megnað tað. Eg haldi hetta er framtíðar hátturin at arbeiða uppá”, heldur Lieungh.
Henriette Strøm, boriverkfrøðingur var partur av einum av arbeiðsbólkunum, sum arbeiddu við hesi nýggju borikampanjuni. Bara ein einstøk broyting frá teirra síðu spardi 300 mió. kr., tá tey við nýggjum útrokningum fluttu ein part av útbyggingini tveir kilometrar til tess at fáa hana at virka betri, sigur Strøm, sum eisini fær heiðurin av sparingunum hjá Equinor.
Tað er greitt, at nú tað verður nógv bíligari at byggja hesa risastóru oljukelduna út, so fara fleiri inntøkur at liggja eftir hjá bæði Equinor og hinum oljufeløgum og harvið eisini hjá norska samfelagnum. Spurdur um umrøddu sparingar fara at raka øki sum trygd sigur Jákup Øregaard, at tað koma tær ikki.
“Vi ser ingen negativ sammenheng mellom helse- miljø og sikkerhet og effektivitet. Det går hånd i hånd. Men du må ha HMS oppe som et tema kontinuerlig. Du har stort utstyr som flytter seg fort – og jobber med høyt trykk,” sigur Jákup Øregaard.
Norskir miðlar eru ikki í iva. Teir eru samdir um, at eitt nú borileiðslan á Johan Sverdrup við føroyinginum Jákup Øregaard á odda, hevur spart íleggarunum milliardir.
“De sparer Norge for milliarder av kroner. Boreteamet på Johan Sverdrup-feltet er med på å sikre den norske oljefremtiden - selv med lavere energipriser,” skriva norskir miðlar í hesum døgum.
Víst verður eisini á, at síðani prísskædlið rakti oljuvinnuna fyri fýra árum síðani, er nógv broytt til tað betra og fólk eru aftur farin at kenna seg væl í oljuvinnuni, tó at prískreppan hevur minkað samlaða talið á oljuarbeiðarum munandi.
Jákup er sonur til Rúna og Gullu Øregaard og abbasonur navnframa Jákup Øregaard, sum umboðaði Javnaðarflokkin eitt langt tíðarskeið aftaná, at vit fingu heimastýri. Hann er eisini abbasonur kendaentreprenørin og verkfrøðingin Gunnar Waagstein.Hann er útbúgvin sum byggiverkfrøðingur á DTU í 1994 og arbeiddi eina tíð á vegadeildini hjá Landsverkfrøðinginum. Hann og familjan búgva í dag í Stavanger.
Hann var ein av fýra føroyingum, sum byrjaðu at arbeiða hjá Saga Petroleum í Norra í 1997, árið tá teir lótu upp deild í Føroyum. Tá Saga fór í søguna í 1999 flutti hann yvir til Norsk Hydro sum seinni varð yvirtikið av Statoil.
Drúgvu royndirnar hjá Jákupi í norsku oljuvinnuni hava gjørt, at hann í dag hevur eitt av teimum mest týðandi álitisstørvunum í sambandi við útbygging av eini av størstu keldunum, sum eru funnar á norska landgrunninum, Johan Sverdrup.
Vert er her eisini at nevna, at 60 fólk frá PAM Offshore Service í Havn hava arbeiði við tilknýti til útbyggingina av Johan Sverdrup.


text:
Orð: Ókendur
Lag: Tað finnast so mong, sum ei fata tað fá
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Jóhannes í andgletti einsamur stóð,
:,:hann kendi sítt gudgivna kall;
hans tala var skørp, so klárt hitt Guðs boð,
seg skar gjøgnum hykl so tað fall!:,:
2. Hann doypti, so Ísrael síggja fekk klárt
:,:hvør Jesus frá Nasaret er!
Tað var gjøgnum dóp opinberingin kom,
at Guð sjálvur Lambið jú er!:,:
3. Men mótstøðan reisti seg tá eins og nú,
:,:tá boðberin greiddi Guðs leið,
hann hálshøgdur varð! – Hvør skuldi tí trúð,
at nakar til Guð sigur nei.:,:
4. Men lat okkum kortini peika á Hann
:,:og doypa til Frelsarans Navn,
og heilagt her liva, tá einki tað ger,
um mótgongd enn sæst fyri stavn!:,:


text:
Magnus Jákupsson setti í morgun nýtt føroyskt met og juniormet í 50 metra firvaldasvimjing, í innleiðandi riðlunum á EJM í Antwerpen, við tíðini 24.79 har metið hjá honum frá EJM 2011 var 24.96. Magnus varð nr 8 av 51 luttakarum, og hann er tí eisini væl og virðiliga víðari til hálvfinaluna seinnapartin, har 16 sleppa við.
(Magnus í hvítari hettu á geil 6, triðnærmast okkum)
Heðin L. Olsen luttók eisini í kappingini, hann gjørdist nr 48 við tíðini 26.98, eitt sindur frá bestu tíð hansara á 26.41 frá EM í Debrecen. Sí úrslitalistan her.
(Heðin í hvítari hettu á geil 8, nærmast okkum)
Fylgið við her á Facebook, har hendir mangt og hvat 🙂


text:
WAAG Leigubilar í Miðvági
Í samband við at WAAG í 2018 letur upp nýggja deild í Miðvági, søkja vit eftir einum starvsfólki til deildina.
Fyrr í ár keypti WAAG bygningin hjá Føroya Tele á Leitisvegi í Miðvági, og hevur ætlanin alla tíð verið at flyta leigubilavirksemið hjá WAAG vestur til Miðvágs. Fyrst í komandi árið gerst hendan ætlan veruleiki, tá deildin hjá WAAG Leigubilum letur upp á Leitisvegi 70.
Niðanfyri sæst starvslýsingin, og freistin at søkja er 15. desembur.
Nýggjastu tíðindi
- Brúktbilaútsøla 7. desember 2017
- Lærling til skrivstovuna 7. desember 2017
- Tórur útlærdur 7. desember 2017
- Dekk- & Plátuverkstaður 7. desember 2017
- WAAG Leigubilar í Miðvági 7. desember 2017
- Gekkabilurin 7. desember 2017
- Hjørtur útlærdur 7. desember 2017
- Gekkabilurin 7. desember 2017
- Lærlingur til goymsluna 7. desember 2017
- WAAG stuðlar Rescue Lív 7. desember 2017
- WAAG í vágunum 7. desember 2017
- Órógv á skipanini 7. desember 2017
- Mitsubishi 100 ár 7. desember 2017
- Gekkabilurin handaður 7. desember 2017
- ASX mest seldi bilur í 2016 7. desember 2017
- Stongt millum jól og nýggjár 7. desember 2017
- Nýggja heimasíðu 7. desember 2017
- Marco Polo aftur á goymslu 7. desember 2017
- Nýtt frá Citroën 7. desember 2017
- Space Star dagførdur 7. desember 2017


text:
Ymiskt er, hvussu flóttafólk verða fatað og móttikin í Norðurlondum. Í Føroyum er gjørt eitt alment integratiónsálit í 2011, sum lýsir øll sløg av tilflytarum. Í hesum áliti verður rátt frá, at Føroyar taka ímóti flóttafólkum:
”Vísandi til, at tað í besta føri er ivasamt, um Føroyar í verandi ríkisfelagsskapsstøðu hava skyldu ella heimildir til at yvirtaka flóttaøkið, og at tað í royndum verður so at siga ómøguligt at sita fyri økinum á nøktandi hátt, mælir arbeiðsbólkurin til, at umhugsað verður, hvørt tað er ráðiligt, at økið verður yvirtikið í sambandi við, at útlendingamál annars verða yvirtikin. Arbeiðsbólkurin metir ikki, at flóttafólkaøkið er so nær tengt at útlendingamálum annars, at tað er sjálvsagt, at flóttafólkaøkið skal verða tikið við, tá ið útlendingamál annars koma undir føroyskt málsræði.” (Integratiónsálitið 2011, bls. 47)
Formaðurin í hjálparfelagsskapinum Reyða Krossi sigur hinvegin, at vit eiga at taka ímóti flóttafólkum. Tað er hansara persónliga meining:
Felagsskapurin Amnesty International, Føroya Deild, hevur gjørt ein stuttfilm, sum varir 7:46 min. Filmurin er um flóttafólk, og hvørt vit skulu hjálpa teimum og hvussu. Bæði fólk á gøtuni, vox populi, og politikarar verða spurd.
Haifaa Awad var 6 ára gomul, tá hon kom til Danmarkar, tí pápin hevði fingið friðskjól har. Haifaa hevur arbeitt sum lækni á Landssjúkrahúsinum í Føroyum og sum sjálvboðin í Sýria.
Støðan í Sýria er óstøðug og vandamikil. Nógv fólk noyðast at flýggja undan kríggi og píning. Tá verða tey flóttafólk.
Eitt evni, ið hevur fingið nógva umtalu í miðlunum hesa seinastu tíðina, er flóttafólk, sum koma til Evropa.
Sambært marknaeftirlitinum í ES, komu 107.500 fólk til Evropa í juli í 2015. Flestu flóttar, sum koma til Evropa, eru úr Sýria, Afganistan og Eritrea.
Temasíðan um flóttafólk kann verða brúkt í lærugreinunum søgu og samtíð, ella í kristnikunnleika og átrúnað.
Temasíðan er ætlað miðdeild og hádeild í fólkaskúlanum.
Hetta evni kann eisini takast inn í kristniundirvísingina. Kristni 5, kap. 7 eftir Jón Magnus Joensen er um næstrakærleika.


text:
Í samband við at Heimaforbundið fyllir 70 ár, skipa vit fyri eini bindikafé í Frelsunarherinum í kvøld kl 19
Á skránni verður hugni, binding, prát, hugleiðingar og eisini kemur Svein Í Prestgarði at syngja nakrar sangir.
Vit fáa vitjan av økisleiðara okkara Kaptein Hilde J Ørsnes og ein lítil andakt verður eisini og ikki at gloyma, so verður nógv lekkurt at fáa til matna.
Øll eru hjartaliga vælkomin!
Sunnudagin kl 12 Sunnudagsskúli
Sunnudagin kl 14 Møti, Heimaforbundið skipar fyri
DC Kaptein Hilde J.Ørsnes talar.


text:
Skriv viðvíkjandi okkara ónøgdsemi við manglandi lestrarstuðuli í juli mánaða. Vit vilja við hesum skrivi vísa okkara stóru ónøgd við, at vit sum lesandi ongan stuðul fáa í juli mánaða. Vit halda hetta vera púra burturvið tí m.a;
Kunnu tit ikki vænta, at øll lesandi kunnu fáa arbeiði í einans 1 mánaða, serliga tá hugsað verður um okkara høga arbeiðsloysi í landinum.
Flestu dagstovnar verða stongdir í juli mánaða. Tískil er tað nærum ógjørligt at útvega sær eitt arbeiði, vegna vantandi barnaansing.
Teir stovnar, ið hava opið í juli mánaði mæla til, at børnini hava frí í tríggjar samanhangandi vikur, t.v.s. at stovnsgjaldið má rindast óansæð.
Tey flestu hava somu útreiðslur í juli mánaða, sum allir aðrar mánaðir, og tískil mugu rokningar útsetast, vegna vantandi stuðul.
Familjur vera fíggjarliga illa fyri, vegna ov lágan og manglandi lestrarstuði!
Bøkur skulu keypast, tá ið skúlin byrjar aftur hálvan august – hóast eingin hevur fingið lestrarstuðul síðani juni mánaði.
Fylgjurnar:
Teir fylgjandi mánaðarnir eftir skúlabyrjan gerast sera tungir, tá tey flestu hava bíðað við at goldið ymiskt, tí tað ikki var peningur tøkur í juli mánaði. Hetta ger at tey flestu koma í ein óndan sirkul, har tey t.d ikki fáa rindað tað tey skylda fyrr enn mánaðir seinni.
Støðan í DK samanborið við støðuna í FO:
Í Danmark verður stuðul veittur til tey lesandi alt árið – 12 mánaðir. Tann árliga stuðulsupphæddin er 65.862 krónur, og vil ein lesandi, ið er 18 ár ella eldri og uttan starv, gjalda umleið 7.000 krónur í skatti av stuðlinum, soleiðis at netto-stuðulin verður 58.862 krónur árliga. Í Føroyum er árligi stuðulin skattafríður, men upphæddin er bert 41.107 krónur – ella heili 17.775 krónur minni enn í Danmark. Í prosentum er hetta 30 prosent minni. Verður so tikið við, at kanningin hjá Hera á Rógvi vísir, at Føroyar í miðal eru 14 prosent dýrari at liva í enn Danmark, so gevur hetta ein reellan mun á heili 40 prosent!, skrivar Meginfelag Føroyskra Studenta.
Skrivi undir um tit eru samd. Innsavningin er at finna her.
Stig til hesa undirskrift innsamling hava lesandi á Fróðskaparsetur Føroya - Føroya Læaraskúli tikið. Minnist til at skriva inn navn, eftirnavn og búðstað.


text:
Føroyski filmurin hjá Mariu Winther Olsen, "Nina", verður sýndur á 60. filmstevnuni í Lübeck í ár. - Hon er millum sterku kvinnurnar úr Norðuratlantshavi í ár, sigur stevnuleiðslan á tíðindafundi: - There’s no shortage of strong women from the North Atlantic rim either - Isold Uggadóttir from Iceland with “And Breathe Normally” (Andið eðlilega), and Maria Winther Olsen of the Faroe Islands with “Nina”. And not to slight the Baltic states, where a new generation of female directors is making its mark. From Lithuania, Giedrė Beinoriūtė presents “Breathing into Marble” (Kvėpavimas i marmura) and Marija Kavtaradze gives us “Summer Survivors” (Vasara), while Moonika Siimets, the director of this year’s opening night film “The Little Comrade” (Seltsimees laps) is from Estonia.
Tilsamans 199 filmir verða sýndir á stevnuni, sum byrjar 30. oktober og endar 4. november í ár.
Í 1989 fekk Katrin Ottarsdóttir fremstu virðisløn í Lübeck fyri fyrsta føroyska spælifilmin "Atlantic Rhapsody". Her sæst Katrin við endanum á søguligu filmsrulluni, sum staðfesti, at hetta var ein føroyskur filmur.
Síðan hevur gott samband verið millum Føroyar og norðurlendsku filmstevnuna. Millum annað varð fyrsti útlendski Geytadómarin, Linde Fröhlich, sum er listaligur leiðari á filmstevnuni, ið er hin einasta í heiminum, sum burturav vísur norðurlendskan og nú eisini baltiskan film.
Mikukvøldið 5. september, tá ovasta myndin varð tikin, varð filmurin "Nina" frumsýndur fyri almenninginum í Filmsfelagnum. Nina er við í kappingini um besta fyrsta filmin hjá einum leikstjóra. Fyri fullum húsum innleiddi leikstjórin, Maria Winther Olsen, frumsýningina við hesum orðum:
Gott kvøld og hjartaliga vælkomin til fyrstu sýning av NINA her í Havnar Bio
Eg eiti Maria Winther Olsen, og eg havi skrivað og leikstjórnað NINA, sum tit fara at síggja her á løriftinum um eina lítla løtu.
Men áðrenn tit sleppa tað, so ynski eg fyrst og fremst at takka øllum tykkum, sum á ein ella annan hátt hava verið partur av filmsferðini hjá Ninu. Hesin filmurin var ikki møguligur uttan alla hjálpina og stuðulunum, sum vit hava fingið, so av hjartanum takk!
Síðani ynski eg at takka Filmsfelagið og Havnar Bio fyri at spyrja um at vísa Ninu í sambandi við, at tit hava valt at seta fokus á Kvinnur á filmi. Og takk fyri, at tit hava valt at leggja dent á júst kvinnur á filmi. Tí um tað er nakað, sum eg sakni í filmsheiminum, so er tað nettup filmar av kvinnum og ikki minst filmar við kvinnum.
NINA hevur fylgt mær síðani 2014. Hetta hevur tískil leingi verið mítt lítla baby. Ætlanirnar og ynskini hava verið stórar og nógvar frá byrjani av, men serliga eitt hevur staðið mær nær frá byrjan til enda. Tað hevur verið, at sleppa at portrettera eina kvinnu við djúpd. Eina kvinnu, ið hevur bæði góðar og minni góðar síður. Ein kvinna, sum eg sjálv kundi kenna meg aftur í.
Eg havi nemliga eina uppliving av, at eg sjálvdan síggi ein film og hugsi: Yes, hasa kvinnuna kenni eg meg aftur í! Nei tíanverri er tað ofta soleiðis, at eg hugsi, er nøkur kvinna veruliga soleiðis? Hon er ein-demensionel og uttan djúpd. Tað kemst sjálvandi av, at tað sjálvdan eru kvinnur í høvuðsleiklutinum. Sum oftast eru tær har sum hjáleiklutir at undirbyggja mannfólka-høvuðsleiklutin. Tá kann gerast torført at geva nettup kvinnuni tíð at verða nuanceraða.
Í sambandi við temaið hjá Filmsfelagnum at leggja dent á kvinnur, havi eg hugsað um, hví tað er, at eg so sjálvdan kenni meg aftur í kvinnum á løriftinum og skerminum. Eg eri komin fram til, at eg upplivi ofta at kvinnan verður gjørd til ávíkavist eitt sexobjekt, eina businesskvinnu ella til eitt offur.
Fyri at taka tað fyrsta: sexobjektið. Yes, kvinnan sum altíð sær gott út, óansæð tíð og stað. Ein kvinna, sum dugur at tosa frekt og sigur júst tað, sum ein og hvør maður sikkurt gjarna vil hoyra. Ja, ein kvinna sum maðurin skal vinna, og sum uppá allar mátar er perfekt. Er hetta nakað eg kenni meg aftur í? Uppá ongan máta. Er hetta nakað eg vil kenna meg aftur í? Nei, faktiskt ikki.
Onnur týpan er kanska tann, sum onkur vildi sagt er tann “sterka kvinnan”. Ja kvinnan í klædningsjakka, ið handlar rationelt, hvørki tosar ella útrykkir kenslur, ja kanska heilt fýrakantað sagt, ein kvinna uttaná, men ein maður innaní. Kann kvinnan bert vera sterk um hon minnur um mannin? Ella skulu vit kanska verða betur til at vísa munin millum kynini, og at hvørt kyn hevur sínar styrkir? Um tað stóð til mín, so ja! Tí hetta er ein meira nuanserað mynd av veruleikanum. Kenni eg kanska meg aftur í tað rationella og í klædningsjakka? Nei tí eg elski kjólar og eg eri super kensluborin, men tað er nettup mín styrki.
Og fyri so at taka tað triðju kvinnuna, sum er offrið, so upplivi eg tað ofta soleiðis, at kvinnan verður ikki lýst sterk, men tvørtur ímóti. Hon er veik og skal hava hjálp. Og sjálvandi hjálp frá onkrum manni. Hví er tað soleiðis? Hví er tað ofta soleiðis, at okkara kyn verður gjørt til tað veika? Hvar er tann sterka frígjørda kvinnan? Eg meini so við, eg síggi sterkar kvinnur rundan um meg hvønn tann einasta dag. Hví geri eg ikki tað á løriftinum og skerminum?
Hetta eru spurningar, sum hava frustrerað meg, tí eg havi ikki kunna kent meg aftur í hesum kvinnunum sum eg havi sæð á filmi. Eg føli ikki, at eg eri bara tað eina, nei eg eri skam nógv. Eina løtu eri eg nakað og næstu løtu nakað annað, og tað er okay. Og tað er okay, at eg ikki eri perfekt. Og tað er nettup hetta, eg havi haft eitt so brennandi ynski at portrettera. At vísa eina kvinnu, ið er alt annað enn perfekt. Hon er veik, men eisini sterk. Hon er eitt offur, men eisini ein hetja. Hon er vøkur bæði innan og uttan, men hon handlar eisini ljótt og dubultmoralskt. Tí soleiðis eru vit menniskju, vit eru fylt við mótsetningum - óansæð okkara kyn, og tað er júst tað sum ger at tað er spennandi at verða til.
Eitt er, at eg havi eina vón um, at kvinnur kunnu fáa okkurt meira nuanserað at spegla seg í, og vónandi kann NINA ger tað, men eg vóni eisini innarliga, at hetta kann geva mannfólki eina meira nuanseraða mynd av kvinnuni. Tí ein kvinna er ikki bert eitt mál, sum skal vinnast, ella eitt offur sum skal bjargast.
Tí vóni eg, at tit fara at njóta hesar 80 minuttirnar saman við Ninu og monnunum í lívinum hjá henni. Eg vóni, at um so er, at her situr onkur kvinna, sum eisini saknar at kenna seg aftur á løriftinum, følir, at hon, um ikki annað, kennur onkrar brotpartar av sær sjálvari í Ninu.
So er bert eftir at siga: Gerið so væl, her kemur NINA!
Seytjan filmar eru í høvuðskappingini, NDR Film Prize. Linde og tey í stevnuleiðsluni, siga soleiðis á enskum um filmarnar í høvuðskappingini: - Three winners of the NDR Film Prize are showing new films in this year’s Competition - Michael Noer, who won in 2013 for “Northwest”, is back with “Before the Frost” (Før frosten); Baldvin Z, who won the award for “Life in a Fishbowl” in 2014, presents “Let Me Fall” (Lof mér að falla), made with German financial participation; and from Henrik Martin Dahlsbakken, the winner in 2015 for his debut “Returning Home”, comes “An Affair” (En affære). Meanwhile, Klaus Härö, two-time winner of the Lübecker Nachrichten audience prize - in 2005 for “Mother of Mine” and in 2009 “Letters to Father Jakob” - is showing “One Last Deal”. Other familiar faces back this year are Benedikt Erlingsson, whose debut film “Of Horses and Men” opened the festival in 2013 and who now presents “Woman at War” (Kona fer í stríð), Hannes Holm (“A Moon of my Own” / Ted - För kärlekens skull), Simo Halinen (“East of Sweden” / Kääntöpiste), and Heikki Kujanpää (“Laugh or Die” / Suomen hauskin mies).
“We're proud and happy to be celebrating the 60th anniversary of the festival with great directors, who make their mark with very specific cinematic signatures and their idiosyncratic choice of subject matter! But we’re also looking forward to our new guests - Filmmakers who are presenting their feature debuts here in Competition, and from whom we will be hearing a lot more in the future”, says Linde Fröhlich (artistic director). That includes Kasper Kalle from Denmark with the period film “Christian IV” (Christian IV - Den sidste rejse), and Niclas Bendixen with “Ditte & Louise”, which takes a satirical, critical look at gender roles. Norway is represented by Camilla Strøm Henriksen with “Phoenix” (Føniks), and Tuva Novotny with “Blind Spot” (Blindsone). Both women are known primarily as actors and are sure to make a splash with their directing debuts.
The festival, one of most important events on the Lübeck cultural calendar, has been expanded this year by one day, with six days of film screenings in four festival cinemas and other event venues. Nine awards with a total endowment of 50,000 euros will be awarded in Lübeck in 2018. For the first time, the NFL will be awarding a prize for best narrative feature debut. On the 100th anniversary of their independence, the Baltic states and Iceland are the focus of this year’s festival, with films from those countries showing in all the sections. And Ingmar Bergmann receives a small homage in the Specials section on the centenary of his birth. Special event highlights in store for visitors include a world premiere 360° film in the Fulldome. The numerous other special events include silent film concerts, exhibitions, installations, industry gatherings, a master class, and a colloquium.


text:
Føroyingafelagið í Aarhus skipar fyri føroyskum dansi, ið er fyri øll. Dansibólkurin kallar seg fyri “Ólivant”. Føroyskur dansur er tvær ferðir um mánaðin í Áarstovu, tó ikki um summarfrítiðina.
Ein kann fylgja dansibólkinum Ólivant á facebook, har alt samskifti í bólkinum gongur fyri seg. Bólkurin eitur: “Ólivant – Føroyskur Dansur í Århus“.
Føroyðingafelagið viðurkennir, at føroyskur dansur er ein týðandi partur av føroysku mentanini og skal varðveitast í hesum broytandi tíðum.
Føroyskur dansur er gamal siður hjá føroyingum og eitt av okkara sermerktu eyðkennum. Hetta er dansur uttan ljóðføri.
Føroyskur dansur er leikur og framførsla. Við orðum, tónum og stevi verður ein søga borin fram í ringinum. Skiparin byrjar øll ørindini, og setur hann sín serliga dám á dansin. Hann setir tempo, hvussu høgt verður kvøðið og um kvøðast skal stillisliga ella harðliga. Hann setur sín dramatiska dám á dansin við at brúka allar teir møguleikar, dansurin goymir í sær. Hansara atburður og háttalag við ørmum, kroppi og andlitsbrá hava nógv at siga, fyri at skiparin kann fáa tað rætta sambandið við dansifólkið. Dansifólkið tekur undir við skiparanum í viðganginum við endan av hvørjum ørindi.
ÁBYRGDAFÓLK
Hanus Pál Jógvansson


text:
Kunning
Mikudagin 1. mars 2017 kl. 13.00 verður spakin settur í, í samband við byggjan av nýggjum barnaskúla undir heitinum: Meira enn ein skúli.
Skúlin verður bygdur á økinum við verandi skúla og skipar Fuglafjarðar kommuna fyri hátíðarhaldi í hesum sambandi.
Skráin
Kl. 13:00
Sonni á Horni, borgarstjóri, bjóðar vælkomin og setur spakan í saman við 1. floks næmingum
Kl. 13:15
Boðið verður inn í fimleikarhøllina í Fuglafjarðar skúla, har okkurt gott verður at fáa til góman.
Ólavur Thomsen, skúlastjóri, bjóðar vælkomin og kunnar um skránna.
Rigmor Dam, Landsstýriskvinna í Mentamálum, flytur fram røðu.
Barnakórið, undir leiðslu av Martu á Lakjuni, framførir.
Ólavur Thomsen sigur nøkur orð.
Næmingar í 3. flokki syngja tveir sangir.
Annie og Karin úr 6. flokki hugleiða.
Tónleikabólkurin í 9. flokki framførir tveir sangir.
Rúni Abrahamsen og Heidi Poulsen fyri MAP arkitektar greiða frá verkætlanini.
Tónleikabólkurin í 9. flokki spælir ein sang.
Felagssangur – Boðar tú til allar tjóðir
Øll eru hjartaliga vælkomin, og vóna vit at síggja nógv fólk til hesa hátíðarløtu.
Nýggi barnaskúlin verður liðugur á sumri 2020. Við nýggja barnaskúlanum fær Fuglafjarðar kommuna, meira enn ein skúla, ein nýtíðar skúla, har vitan og mentan birta undir forvitni og langtan eftir lærdómi.
Samlaði kostnaðurin fyri verkætlanina er mettur til 101 milliónir krónur.


text:
Kunningarfundur um Christmas Child verður í Mentunarhøllini á Eiði mikukvøldið 3. oktober kl. 20:00 Skrá: Turið fer at vísa myndir og siga frá túri... Les meira ...
Faldarin og plakatur, A4 og A3, kunnu nú takast niður á okkara heimasíðu. Tú finnur tey á hesum link á okkara síðu her Tað ber til at sk... Les meira ...
Kunningarfundur um Christmas Child verður á Østrøm leygardagin 1. september kl. 13.00 Á skránni verða ferðafrásagnir, leikur, sangur... Les meira ...
Hvussu pakkar tú eina skógvaeskju?
Skriva kross á frámerkið, um tað skal
vera til gentu ella drong
Les meira hvussu tú pakkar eina eskju
Endamálið við arbeiðnum hjá Christmas Child er at vísa Guds kærleika til tørvandi børn í øllum heiminum. Saman við samkomum og kirkjum á staðnum ynskja vit at kunngera góðu tíðindini um Jesus Kristus.
Síðani 1990, hava yvir 146 milliónir børn í meira enn 150 londum uppliva Guds kærleika gjøgnum eina einkla skógvaeskju frá Operation Christmas Child.
Um onkur ynskir at stuðla Christmas Child í Føroyum, ber til at flyta pening á hesa konto í Betri Banka:
Reg.nr.: 9181 - Konto nr.: 1403917
Copyright © 2017 Christmas Child Føroyar


text:
Nú er alinin av og sponnin eftir.
Fáur kann eitt barn at eiga.
Slíkt kann vattarbakið vera sum skølingurin.
Eitt fór í horn, annað í sorn.
Orðabøkur á goymslu, sum grunnurin hevur verið við til at fíggja:
Føroysk samheitaorðabók. Ritstjórnað hevur Henning Thomsen.
Føroysk-týsk orðabók. Ritstjórnað hevur Ulf Timmermann.
Føroysk-donsk orðabók. Ritstjórnað hevur Zakaris S. Hansen.
Sponsk-føroysk skúlaorðabók. Bókin er ætlað miðnámsskúlunum. Í bókini eru útvald leitorð, ið eru mest viðkomandi hjá miðnámsskúlanæmingum og øðrum, ið vilja læra spanskt. Randi Meitil og Birgit Remmel hava ritstjórnað.
Donsk-føroysk orðabók. Eisini fløguútgáva. Ritstjórnað hevur Hjalmar P. Petersen.
Føroysk orðabók (heft og innbundin), sum Jóhan Hendrik W. Poulsen, Marjun Simonsen, Jógvan í Lon Jacobsen, Anfinnur Johansen og Zakaris Svabo Hansen hava ritstjórnað, var útseld, men eitt-binds útgávan í stívari permu er uppafturprentað og á goymslu.
Føroysk-italska orðabókin, sum Gianfranco Contri hevur ritstjórnað, er útseld.
Umframt omanfyri nevndu hevur grunnurin:
føroysk-donsku orðabókina, sum M. A. Jacobsen og Chr. Matras ritstjórnaðu og føroysk-norsku orðabókina, sum Eigil Lehmann hevur ritstjórnað, á goymslu.
Fløguútgávan av Føroysku orðabókini er útseld, men ókeypis atgongd fæst til hana á heimasíðuni hjá Orðabókagrunninum.


text:
Jan Müller
26.11.2017 - 15:24
Russland og Opec eru vorðin samd um at longja oljuloftið, sum varð ásett í 2016. Tá varð avtala gjørd um at lækka oljuframleiðsluna við 1,8 mió. tunnum um dagin fyri at gagna oljuprísinum.
Sambært tíðindastovuni Bloomberg hava Russland og Opec gjørt av at gera nýggja leiðreglur fyri at kunna halda fram við framleiðsluloftinum, ið higartil hevur víst seg at virka eftir ætlan, tvs. at varðveita oljuprísin ella fáa hann at hækka. Tað, sum liggur í kortunum, er at víðka framleiðsluloftið heilt fram til 2019. Enn eru tó ikki allar súður syftar.
Ymsir smálutir í avtaluni skulu fyrst uppá pláss. Øll eygu er nú vend móti tí sera týðandi Opec-fundinum í Wien hósdagin í komandi viku.
Vónirnar til eina semju millum Opec og Russland hava verið við til at varðveita ein rættiliga høgan oljuprís uppá umleið 63 dollarar fyri tunnuna. Tó lúrir alla tíðina óttin fyri, at amerikanskir skifurframleiðarar fara at gera sær dælt av Opec-avtaluni og økja um sína framleiðslu, sum so aftur kann fáa oljuprísin at lækka.
Framvegis hava kreppur kring heimin og óttin fyri kríggi í Miðeystri millum Iran og Saudiarabia havt við sær eina óvissu, sum aftur hevur ávirkað oljuprísin.


text:
Mánadagin 3.apríl kl. 10 fara vit til Barnafestival í Norðurlandahúsinum Har verðu barnakonsert við Føroya Symfoniorkestri og Eivør J Týsdagin 4. apríl hátíðarhalda vit 14 ára føðingardag hjá dagstovninum. Foreldrakaffi er frá
Tess vegna, elskaðu mínir, líkasum tit altíð hava verið lýdnir, so arbeiðið, ikki bert sum tá ið eg eri hjástaddur, men nú nógv meira, tá ið eg eri frástaddur, upp á tykkara egnu frelsu við ótta og bivan;
Fil. 2,12
"Tað er bara eitt verri enn, at fólk tosa um ein. Tað er, at eingin tosar um ein"
Oscar Wilde


text:
Tróndur Arge 09.10.2018 (16:23)
Lars: Umhugsi broytingar á liðnum
Landsliðið hevði fyrrpartin í dag eina venjing á Tórsvølli, sum gav ábendingar um nakrar broytingar á landsliðnum. Til venjingina var millum annað Gilli Rólantsson á høgra bakki, meðan Jóan Símun Edmundsson var á høgra vongi. Tað hava vit ikki sæð frá byrjan á landsliðnum fyrr.
- Tað eru pláss, sum báðir hava spælt fyrr. Gilli hevur spælt á bakkinum í Noreg, meðan Jóan Símun hevur spælt á vonginum í bæði OB og í Arminia Bielefeld. Tað er ikki óhugsandi, at vit gera nakar broytingar frá seinasta dysti, sigur Lars Olsen.
Hoyr samrøðuna við Lars Olsen, landsliðsvenjara, við at trýsta á pílin undir myndini.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Litfilmsupptøkur úr Vágum frá sumri í 1953
Mentan31-03-2018 - 22:55 - Jóanis Albert Nielsen
Á upptøkunum sæst ferðamannabáturin "Ólavur", ferðafólk á Fútakletti, vitjan hjá John Poulsen í Vatnsoyrum, Tindhólmur og Drangarnir og upptøkur tiknar í Bø og í Sørvági. Litfilmsupptøkur hjá Alf og James Cordiner, feðgar úr Aberdeen í Skotlandi, ið vóru stórir Føroyavinir, og vitjaðu javnan her á klettunum. Samskiftið millum føroyska umboðsmannin í Aberdeen, Sofus Poulsen og Ingu Simonsen í Havn førdi til, at abbasonur James og sonur Alf, Stephen Cordiner lat filmsrullurnar til Føroyar.


text:
Te
Te er ein drykkur, sum er gjørdur av te-plantuni. Te-planturnar koma upprunaliga úr Eystur- og Suðurásia. Har hava tey drukkið te líka síðan 1000 ár fyri Krist. Orsaka av leskiliga smakkinum og grøðandi eginleikunum, varð te úflutt til Evropa og nógvar aðrar heimspartar. Í Stóra Bretlandi, sum er kent fyri sínar millummála te-tíðir, gjørdist te'ið vanligt fyrst í 19. øld. Tað finnast nógv ymisk sløg av te; summi av hesum eru t.d. svart, grønt, oolong, hvítt, urta, krydd og rooibos te. Svart te, t.d. Typhoo- og Tetley-te, er tað, vit vanliga finna í handlunum í Føroyum. Dømi eru Earl Grey og English Breakfast te. Herbal-te er eisini væl umtókt fyri tann sterka fruktsmakk, til dømis sitrón-, fersku- og jarðberjasmakk. Í Herbal-te'i er einki koffein í. Í USA er tað sera væl umtókt at drekka kalt te: íste. Grønt te frá Bláu fjøllunum í Kina hevur í 1000 ár verðið brúkt í tí kinesiska heiminum sum ein nattúrlig viðgerð fyri at betra heilsuna, gera húðina sunna og at geva eyka orku.


text:
Fleiri leiguíbúðir á veg til bústaðarmarknaðin
Byggi-og
býarskipanarnevndin hevur samtykt at fara undir eina nýggja byggiverkætlan í
arbeiðinum at bøta um støðuna á bústaðarmarknaðinum í kommununi. Talan er um at
byggja leiguíbúðir undir Kongavarða á Argjum. Økið, sum verður boðið út til
bygging og leiguumsiting, er 10.500 fermetrar.
Arbeiðið við einum
nýggjum bústaðarpolitikki fyri kommununa, sum varð almannakunngjørdur her fyri,
vísti greitt, at stórur tørvur er á leiguíbúðum í kommununi. Sum liður í hesum
nýggja bústaðarpolitikki er tí tikin avgerð um at raðfesta leiguíbúðir
frammarlaga, og harvið eisini ein høvuðsstað við einum fjølbroyttum
bústaðarmarknaði. Vit gleðast um stóra fólkavøksturin, ið stendst av bæði netto
burðaravlopi og netto tilflyting. Ásannast má, at kommunan tíverri hevur verið
afturúrsigld viðvíkjandi bygging av bústøðum, ið hóska til eitt nú bólkarnar
ung, einsamøll og gomul. Samtyktin um at fara undir bygging av leigubústøðum
undir Kongavarða á Argjum er sostatt eitt stig á leiðini at bøta um støðuna; og
“allur bati bøtir” sigur orðatakið.
Tað eru bygd fimm
íbúðarhús undir Kongavarða og sbrt. uppruna ætlanini fyri økið, er pláss fyri
trimum íbúðarhúsum afturat sunnanfyri verandi hús á matr. nr. 255a, Argir, ið
kommunan eisini eigur.
Niðanfyri hettar økið
liggur raðhúsabygging, og oman fyri økið liggja sethúsaútstykkingar á
Klingurstjørn.
Økið undir Kongavarða er
tí eitt økið við fjølbroyttum bústaðarsløgum, har tað bæði er møguleiki fyri
sethúsum við egnum grønum øki, raðhúsum við eini størri savnan av
felagshentleikum og íbúðarhúsum við ymsum støddum av bústaðareindum.
Sum ein liður í ætlanini
hjá kommununi um at skapa ein fjølbroyttan bústaðarmarknað verður hendan
verkætlanin boðin út til bygging og umsiting av leiguíbúðum. Økið verður tískil
karmur um ymisleika, har leigubústaðir kunnu fáast til taks hjá borgarum við
ymiskum tørvi.
Ynski er, at endaligu
íbúðarhúsini verða karmur um fastan bústað hjá einum breiðum skara av borgarum,
bæði lesandi, barnafamiljum, støkum og eldri.
Fakfólk vísa á, at
ymiskleiki í einum býlingi hevur góða og jaliga ávirkan á, at virksemi, lív og
trivnaður er í einum øki. Áhugin og luttøkan hjá tí einstaka íbúgvanum í einum
bústaðarøki er so ymisklig, hvørt talan t.d. er um børn, lesandi, partar av
eini barnafamilju ella eldri fólk o.s.fr. Blandingin av ymsum borgarum skapa
karmin um ein livandi býling, og tað er júst hetta, ið Tórshavnar kommuna
ynskir at arbeiða fyri og at stuðla undir.
Tilgongdin er byrjað;
m.a. við at gera útbjóðingartilfar, serstaka byggisamtykt, stødd, staðseting,
útsjónd, tal og slag av íbúðum, tíðarætlan, kloakk o.a. leiðingar, atkomu
o.s.fr.
Marin Katrina Frýdal,
forkvinna í byggi- og býarskipanarnevndini


text:
Hóast mjørkin hevði hug til at spæla kappróðrinum eitt puss, royndist Jóansøkan í Vági væl hjá Róðrarfelagnum Knørri. Ormsmenn sigraðu aftur og vunnu gull, jalsdreingir og tambargentur vunnu silvur í sera tættari kapping, og jalskvinnur endurtóku bronsuna frá sundalagsstevnu. Barnamanningin við gentum helt eisini fast við sína støðu og leggur sær nøkur stig aftur at [...]
-
9. September 2018 | Sjúrður Gullbein
Bárður Skorheim Guttesen formaður í RK
29. August 2018 | Sjúrður Gullbein
Annika Olsen, borgarstjóri: Vit eru stolt av tykkum!
25. August 2018 | Sjúrður Gullbein
Formaðurin í Róðrarfelagnum Knørri til reseptión á Dannebrog
23. August 2018 | Sjúrður Gullbein
Tá ið Fríðrikur krúnprinsur vitjaði Róðrarfelagið Knørr
28. Juli 2018 | Sjúrður Gullbein
Ólavsøkuróðurin 2018 bleiv ein frálíkur knørradagur
24. Juni 2018 | Sjúrður Gullbein
Róðrarfelagið Knørrur nógv heiðursmerkir í Vági
18. Juni 2018 | Sjúrður Gullbein
Gull og tannagrísl – Eystanstevnan 2018
17. Juni 2018 | Sjúrður Gullbein


text:
Orð: Mikkjal á Ryggi
Lag 1: Vísulag (Brúðarvísan)
Lag 2: Eg gekk mær ein dagin á bøin út
1. Vit flakkaðu víða um Ermarsund,
um Fraklandshavið hitt flógva,
har brandar sólin um háveturs stund,
men fuglur ei tørvar seg krógva,
í mildum fleyri vit flúgva um nes,
meðan sildatorvurnar smúgva um fles,
og byrsa ei at okkum gellir.
2. Ja, lættliga vinna vit føðina tá;
men hvørt sum mót vári líður,
so veksur í barmi hin bylgjandi trá.
“Mót norði! mót norði!” hon býður.
Vit leiðast við sild og við sólarbrand
og leingjast til okkara ættarland,
til Føroya skútar og røkur.
3. Við bjartastu vónum vit strúka av stað
í lofti so væl sum á bylgju,
vit stremba norður bæði nátt og dag,
so funnvís, fleiri í fylgi.
Vit róptu, tá vit fingu bergini sjá,
tey miklu, ið rísa úr havinum há:
“O, Føroyar, Føroyar, tit prúðu!”
4. Lat aðrar gíggja tey lýggju lond
og berligu bergini niðra,
várt elskaða heim, vár Føroya strond,
vit hátt yvir alt teg virða.
Her vappaðu vit tey fyrstu stig,
ehr væntaðu vit at liva í frið,
men – byrsan, byrsan hon gellir.
5. Ja, fagurt er landið við vík og vág,
við brøttum bergi og vøllum,
og reystligt er dreingjanna lið at sjá,
ið stevna frá Føroya fjøllum;
men okkum er fjøldin vorðin so gramm,
og býttlingar erpa sær av síni skamm,
tá byrsan, byrsan hon gellir.
6. Enn reiðrast vit tó á tí gomlu rók
í torvu, í urð og í eyga.
Vit kenna hvønn skort, vit finna hvønn krók
og fagna teir til vár deyða.
Her aldist upp okkara ættarlið,
vit royna at ala eitt komandi við,
men – byrsan, byrsan hon gellir.


text:
Vælkomin til Les heimasíðuna. Hendan heimasíðan er ein tilfarsgrunnur til Les bókaheildirnar. Her kanst tú lurta eftir øllum tekstunum í Les tekstasøvnunum, tú kanst lesa um rithøvundarnar, finna aðrar viðkomandi tekstir og høvuðsverk og nýta ymisk amboð á Snar.
Harumframt er ætlanin, at hetta skal vera tykkara stað til vitanardeiling. Tit, bæði næmingar og lærarar, kunnu senda okkum tilfar, sum er viðkomandi til okkurt ávíst arbeiðsøki í Les bókunum ella til okkurt annað arbeiði í lærugreinini føroyskt í framhaldsdeildini.
Les bókarøðin hevur tríggjar bókaheildir, sum hvør fevnir um bæði tekstasavn og lærarabók ella arbeiðs- og ástøðisbók. Les 1 er ætlað áttanda flokki, Les 2 níggjunda flokki og Les 3 tíggjunda flokki.
Lydia Didriksen hevur ritstjórnað tekstasøvnini og skrivað lærarabøkurnar og arbeiðsbókina. Kirsten Brix hevur skrivað Les Ástøði. Else Sjúrðaberg hevur sniðgivið Les síðurnar.