text:
Mikladalur
Mikladalur er tann næststørsta, av teimum fýra bygdunum á Kallsoynni. [2] Hon er ein sera lítil bygd við einans 29 íbúgvum í 2014, og íbúgvatalið minkar. [3] Hon liggur nær við vatni, í einum dali. Bygdin Mikladalur er m.a. kend fyri sínar hegnismenn innan handverk, og eisini var tað her, at kópakonan kom á land og giftist mikladalsmanni. Best kenda søgnin úr Kalsoynni, er søgnin um Kópakonuna í Mikladali.
Tað er ein tunnil frá Mikladali til Trøllanes, ið bleiv opnaður í 1985. Áðrenn tunnlarnar millum bygdirnar komu, kom ein bátur til Mikladals 3 ferðir um vikuna við posti, og alt bygdarfólki máttu oman á keiina at avheinta síni brøv, og hetta kundi verða ein stravin túrur fyri tey gomlu, tí at tað eru 144 trin uppi frá bygdini og oman har báturin legði at. Ferðasambandið í Kalsoynna batnaði munandi, tá ferjulegan á Syðradali varð tikin í nýtslu og Sam fór at røkja siglingina í oynna. Síðan tá er talið av ferðandi økt munandi, og nakað av ferðavinnuvirksemi hevur tikið seg upp í oynni.
Í Mikladali er eisini ein vatnmylla, ið var sera nógvbrúkt at trekja korn fyrr í tíðini, áðrenn man byrjaðiat dyrka eplir. Vatnmyllan stendur í eini á, sumgongur gjøgnum Mikladal. Myllan verður nýtt átann hátt, at hon melur við streyminum frá ánni, og soverður kornið mælt í har.
Innihaldsyvirlit
Mikladals kirkja[rætta | rætta wikitekst]
6. juli í 1855 er kirkjusýn í Mikladali, og har siga sýnsmennirnir, at kirkjan er í so ringum standi, at hon ikki kann umvælast, og harafturat er hon ov lítil. Teir ráða tí til, at kirkjan verður niðurtikin og nýggj bygd í staðin. Og av kirkjusýninum, sum verið hevur 12. juni 1860 sæst, at nýggj kirkja er bygd í 1859. Í 1909 skriva íbúgvarnir í Mikladali bræv til Færø Amt, har teygreiddu frá hvussu vánaligum standi kirkjan var í. Aftaná at kirkjuráði, amt ogpróstur høvdu havt drúgt brævaskifti, bleiv tað tó avgjørt, at umbyggja kirkjuna. Frá aldarskiftinum og fram til 1915 var kirkjan í sera ringum standi. Kirkjusýnini hesa tíðina hava nógvar viðmerkingar um, at so er. Aftaná drúgt brævaskifti millum krikjuráð, próst og amt, m.a. um peningaviðurskifti, verður tó avgjørt at fara undir umfatandi umbygging av kirkjuni. Í 1915 byrjar umbyggingin, so núverandi kirkja er bert lutvís nýggj. Veggirnir og skjøldrarnir vórðu munandi hækkaðir, jarntak kom á í staðin fyri tað gamla, sum var skifur; hon var klødd innan við viði, og uttan varð hon pussað. Fyrr vóru eingi vindeygu á norðaru síðu, men nú eru 4 størri og 1 minni á hvørjari síðu. Tornið er av timbri, klætt við jarni, og spírið er smíðað úr jarni við vimpli á. 15. desember í 1915 varð kirkjan so vígd av Fr. Petersen, prósti. Hjástaddir vóru, umframt bygdafólk, Absalon Joensen, sum eitt skifti var prestur í Norðoyggjum, amtmaðurin og sjefurin á danska sjóverjuskipinum Beskytteren, sum kom norður við próstinum og amtmanninum.
Í 2010 er stór umvæling aftur farin fram. Vindeyguni eru skift,múrurin gjørdur, og kirkjan málað. Tó eru tað ymsar ábøturið mangla. Kirkjan er tó væl brúkulig. Tað ganga í dag uml. 20-30 fólk í kirkju til vanligar kirkjugongd. Har eru 3 deknar og ein organistur. Orgulið er elektriskt.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Standmyndin Kópakonan[rætta | rætta wikitekst]
Standmyndin, Kópakonan, bleiv 1. august 2014 avdúkað á Stórakneysa í Mikladali. Nógv fólk vóru komin til Mikladals at hyggja at løtuni, tá Olivur Joensen, ein av stigtakarnum, handaði Jógvani Skorheim, borgarstjóra í Klaksvíkar kommunu, Kópakonuna.[4] Skráin var rúgvismikil við tónleiki, dansi og sjónleiki. Stóra løtan var tá Bjørn Kalsø, landsstýrismaður í mentamálum avdúkaði standmyndina. Fólk í hópatali høvdu lagt leiðina í Kalsoynna, fyri at síggja Kópakonuna í Mikladali; tað vóru eini 2000 fólk við til hátíðardagin, ið var væl fyrireikaður við bussum, sum koyrdu millum Syðradal og Mikladal. Løtan byrjaði við, at Ingibjørg Hansen sang, meðan Rani Nolsøe spældi undir. Eivør Pálsdóttir sang og Maiken Hansen hevði ljóðleikin Kópakonan. Klaksvíkar Dansifelag kvað part av kópakvæðnum og Klaksvíkar Sjónleikarafelag vísti leikin um Kópakonuna.[5][6]
Hans Pauli Olsen, listamaður, hevur gjørt standmyndina úr bronsu. Ein bólkur hevur í nøkur ár arbeitt miðvíst við standmyndini, sum Klaksvíkar kommuna nú eigur og hevur ábyrgdina av at viðlíkahalda. Á fíggjarætlanini Løgtingsins í 2014 vóru játtaðar 200.000 krónur til verkætlanina, sum varð goldin umvegis kontoina "Stuðul til mentan". Bæði Mentanarnevndin og Fíggjarnevndin hjá Klaksvíkar býráð tóku undir við uppskotinum.[7] Kópakonan verður ein ferðafólkaattraktión, segði Bjørn Kalsø, landsstýrismaður.
Sagnir úr Mikladali[rætta | rætta wikitekst]
Kópakonan[rætta | rætta wikitekst]
Søgnin um kópakonuna, gongur fyri seg í Mikladali, og man hon vera ein tann mest kendasøgnin í Føroyum. Fyrst sigur søgnin okkum, at kópar eru fólk, sum hava stoytt seg oman og hava forkomið sær í sjónum. [8] Tá ið mikladalsdrongurin sær kópagenturnar dansa á helluni, hugsar hann als ikki um, at hann ger seg inn á nakran, hann tekur sær tað, hann vil hava. Hann sær, at hon er vøkur, og tí vil hann hava hana heim við sær til hús, hon skal vera kona hansara. Søgnin sigur frá, hvussu hon gremur seg og bønar og biðir um at sleppa aftur í havið, men har hjálpir ongin bøn, hon noyðist heim við dronginum ellar rættari: “hon fylgir honum eftir húðini, ið hann bar við sær.” og húðin verður síðan læst niður í eina kistu, og lykilin hevur maðurin altíð hjá sær. Frælsishugurin er har framvegis í kópakonuni, tú fært næstan varhuga av, at hon hevur roynt at finna fyrsta møguleika fyri at sleppa leys, og tá tað so gerst veruleiki ein dag, er hon skjót at sleppa sær avstað, tó ansar hon væl eftir, at børnini, hon eigur saman við mikladalsmanninum, ikki skulu koma til skaða, meðan tey eru einsamøll. Hon noyðist tí at gera eitt ræðuligt val, skal hon verða verandi eftir hjá manni og børnum sum ófræls og í kærleiksloysi, ella skal hon fara aftur í havið, har hon í grundini hoyrir heima. Kenslukuldin hjá mikladalsmanninum kemur enn einaferð fram, tá menn skulu fara á látur at sláa kobbar, og kópakonan vísir seg fyri honum í dreymi og biðir hann ikki drepa brimilin, tí tað er maður hennara og biðir hann eira tveimum hvølpum, tí tað eru synir teirra.
Páll fangi[rætta | rætta wikitekst]
Páll fangi og Jákup Urni [rætta | rætta wikitekst]
Eitt gamalt orðatak livir enn frá teirri tíð, tá ið Páll fangi livdi. [9] Longu tá hevur tað ivaleyst verið gamalt. Meðan Páll sat fastur í Havn, hevði ein, ið nevndist Jákup Urni til arbeiðis at passa upp teir fastsettu. Strong vóru korini fyri ein slíkan fangapassara. Søgn er, at hann, ið av gáaloysi læt ein fanga sleppa burtur, skuldi verða lívleysur. Einaferð, ið Jákup Urni kom inn við mati til Páls, tók Páll nakað av matinum og koyrdi tað í fikku sína, og síðani tók hann við allari megi Jákup niður á báðar akslar, so Jákup small í gólvið. Síðani tók Páll til dyrs og niðan í hagan. So skjótt sum Jákup kom aftur fyri seg, skundaði hann sær at siga frá, hvussu vorðið var; hann tók tá til orða: "Betri er lív at tróta enn leistrar". Maður fór tá av húsi at leita eftir Páli, sum nú var komin nakað niðan í hagan. Havnarbóndin beitti hundin eftir honum, tí í kapprenningini sýntist at dragna millum havnarmenn og Pál. Tá ið hundurin var komin tætt til Páls, tveitti Páll honum nakað av tí mati, hann hevði stungið til sín áður. Hundurin legðist at gnaga, og Páll kom undan í hesi syfti. Aðra ferð fekk bóndin beitt hund sín eftir Páli. Men Páll fekk hundin frá sær á sama hátt og slapp soleiðis hesa ferð bæði frá hundinum og havnarmonnum.
Húsa Pætur[rætta | rætta wikitekst]
Pætur og Dósi[rætta | rætta wikitekst]
Pætur og Dósi - báðir húsamenn - ferðaðust ofta saman. Soleiðis verður sagt, at teir báðir einaferð vóru saman í Mikladali. [10] Dósi var leiddur av at bíða eftir felaga sínum og fór undan honum heimaftur. - Nú hetta verður sagt fyri Pæturi, svarar hann blídliga, at Dósi mundi nokk koma at bíða eftir honum kortini. Og hann skundaði sær ikki við at gera seg lidnan. - Tá ið hann umsíðir var liðugur við ørindi síni, fór hann til gongu. Komin niðan á Ennið, var Dósi har. Tað var honum ógjørligt at koma longri, hvussu hann enn royndi, áðrenn Pætur kom.
Kambsrisin[rætta | rætta wikitekst]
Kambsrisin búði í Kaldbakshaga. Hann gjørdi seg einaferð til at fara í Norðuroyggjar. [11] Av Gøtunestindi ætlaði hann at leypa yvir á Kalsoyargalv; annar fóturin kom á helluna vestan fyri Foringaklett við Galvsrætt, sporið eftir honum stendur har enn tann dag í dag og skal vera so stórt sum leggstaðið eftir einum seyð. So illa bar til, at hann var um at fara bakleiðis á sjógvin. Fyri at handa sær, tók hann í hvørjumegin fjallið oman fyri Galvin. Har er nú ein klettur, sum verður kallaður Risahøvdið. Men hvat hendi ikki! Kalsoyggin rivnaði, tá ið hann best hevði fingið hendurnar fyri seg - ein riva kom á hvørjumegin fjallið og gekk líka niður ígjøgnum og er blivin til tvær gjáir. Gjógvin eystanfyri kallast Nesgjógv, og hin vestanfyri verður nevnd Rættargrøv. Tá ið Kalsoyggin sveik og tók á at rivna, misti kambsrisin tak í hana, og hann fór eftir rygginum í Leirvíksfjørð. Andøvsíðan, ið gongur í útnyrðing fram við Kalsoynni, fekk tá fatur í hann og beindi fyri honum. Tað var missur í einum slíkum menni!
Keldulisti[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Hagstova.fo
- ↑ http://www.denstoredanske.dk/Geografi_og_historie/F%C3%A6r%C3%B8erne/Mikladalur
- ↑ http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal
- ↑ aktuelt.fo - Myndir: Kópakonan avdúkað
- ↑ http://www.nordlysid.fo/kopakonan+i+mikladali+1+aug.html
- ↑ http://www.sandportal.fo/kopakonan-er-aftur-a-helluni-i-mikladali/
- ↑ aktuelt.fo - Mikladalur: Kópakonan til heiður og æru
- ↑ V.U. Hammershaimb: Færøsk Anthologi I, 1891
- ↑ Andreas Weihe. 1933. Søga og søgn.
- ↑ Andreas Weihe. 1933. Søga og søgn.
- ↑ Andreas Weihe. 1933. Søga og søgn.


c: text/html

text:
15. Okt 2016
22. oktobur kl. 19:00 er B68 veistlan á skránni.
13. Okt 2016
FSF hevur í morgun kunngjørt nøvnini á teimum 4 fótbóltsmennarunum, sum eru settir. Millum hesar eru toftamennirnir og B68´arnir Jógvan Martin Olsen og Øssur Hansen. 30 umsøkjarar vóru
09. Okt 2016
Nevndin hjá Tofta Ítróttarfelag hevur nú skipað seg, og nýggjur formaður er Oddmar Andreassen.
03. Okt 2016
Hvem var det der vandt i dag!
23. Sep 2016
Samrøða við Niclas Davidsen eftir hann takkaði fyri seg sum formann.
23. Sep 2016
22. september var eyka aðalfundur á Svangaskarði. Eitt mál var á skránni, og tað var at manna nevndina, eftir at Niclas Davidsen og Djóni Højgaard hava takkað fyri seg.
22. Sep 2016
Her sært tú U10 og U12 royna seg við tí vældámdu útfordringini ið eitur Crossbar Challenge
21. Sep 2016
Hósdagin 22. september kl. 20.00, hevur Tofta Ítróttarfelag aðalfund, har nevndarval verður á skránni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tá tú handlar við virðisbrøvum, gjaldoyra og fíggjarligum tólum, ert tú umfatað/ur av regluni um íleggjaravernd.
Íløguprofilur
Reglurnar merkja í stuttum, at vit í felag skulu gera tín íløguprofil, áðrenn vit kunnu geva tær ráð. Í íløguprofilinum verður meira kunning um:
Kundabólkar
Tú verður settur í ein av niðanfyristandandi kundabólkum. Fyri at tryggja, at tú fært ta ráðgeving, tú hevur tørv á. Vit hava tríggjar kundabólkar:
Handilsøki
Tú fært eitt handilsøki, sum lýsir tey sløg av virðisbrøvum, tú hevur kunnleika til ella royndir við at handla. Tú kanst handla uttanfyri títt handilsøki, men tá mugu og kunnu vit ikki ráðgeva tær.
Ráðgeving
Skilt verður í reglunum um íleggjaravernd millum yvirskipaða kunning og persónlig viðmæli, tað vil siga ráðgeving.
Vit kunnu væl geva tær yvirskipaða kunning uttan at kenna tín íløguprofil, men vit hava ikki loyvi at geva tær eitt persónligt viðmæli uttan at kenna tín íløguprofil.
Yvirskipað kunning kann eitt nú vera greiningar ella kunning um marknaðarviðurskifti. Eitt persónligt viðmæli er eitt íløguuppskot, sum skal byggja á tín íløguprofil.
Dagføring av íløguprofili
Tað er umráðandi, at tú dagførir tín íløguprofil, um munandi broytingar henda í tínum fíggjarligu viðurskiftum, soleiðis at íløga og ráðgeving kunnu lagast eftir galdandi tørvi.


text:
Ólavsøka
Ólavsøka verður hátíðarhildin 28. og 29. juli og er tjóðarhátíð føroyinga.[1]
Í túsund ár hava føroyingar hildið hátíð fyri sameiningini av politikki og kristindómi á deyðadegi Ólavs Heilaga. Hesin Noregs kongur fall í bardaga á Stiklastøðum hin 29. juli 1030 og gjørdist halgimenni norðmanna.
Deyðadagur hansara gjørdist tingdagur føroyinga. Føroyingar vóru teir einastu norðurlendingar, sum settu ting á ólavsøku. Eingin veit rættuliga hví. Men hon verður hildin enn í dag í Tórshavn, tá ið tingmenn, kirkjumenn og høgir embætismenn ganga í skrúðgongu úr Løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna til guðstænastu og niðan aftur í Løgtingið, sum verður sett hvørt ár á ólavsøku. At tinghald og ólavsøka hoyra saman er hjá føroyingum ein næstan túsund ára mentanarlig siðvenja.
Hátíðarhald hevur helst altíð verið í sambandi við tinghaldið. Vit vita frá gomlum keldum, at nógv fólk kom til Havnar á ólavsøku. Sambandið millum Løgting og kirkju er eisini gamalt, tó helst ikki eldri enn 1609, tá ið fyrsta kirkja varð bygd í Tórshavn, úti á Reyni. Í 1673 skrivaði prósturin Lucas Debes, at hvør tingdagur byrjaði við guðstænastu í Havnar kirkju. Núverandi Havnar Kirkja, Dómkirkjan, varð bygd í 1788.
Í dag er skrúðgongan ein fastur partur av ólavsøkuni. Tað tykist at hava verið ógvuliga ymist, sum skrúðgongan hevur verið skipað. Í hvussu er var eingin føst skipan, t.d. um raðfylgjuna. Við hvørt hevur eisini politisk ósemja verið um henda spurning. Tað hevur ikki enn eydnast at fáa eina fasta skipan. Men kortini - so sæst á hvørjari ólavsøku enn í dag hitt gamla sambandið millum ting og kirkju.
Og hin stóra mannfjøld, sum hvørt ár skoðar skrúðgonguna við løgtingsmonnum, prestum og donskum embætismonnum úr løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna og niðanaftur, væntar at síggja hesa sjón ár um ár.


text:
Løgtingsvalið 1984
Løgtingsvalið 1984 var hildið hin 8. november 1984 eftir at Pauli Ellefsen, løgmaður, útskrivaði løgtingsvalið til tann síðsta dagin ið var møguligur, júst fýra ár eftir løgtingsvalið 1980.
Valúrslitið innibar at tann borgarliga stjórnin hjá Paula Ellefsen (Sambandsflokkurin, Fólkaflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin) noyddist at fara frá so nýggja mið-vinstrasamgongan, sum gjørdist fjórða stjórnin hjá Atla Dam (Javnaðarflokkurin, Tjóðveldisflokkurin, Sjálvstýrisflokkurin og Kristiligi Fólkaflokkurin) kundi taka við. Stjórnarskiftið fór fram hin 10. januar 1985. Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin gjørdist harvið andstøðuflokkar.
Valúrslitið[rætta | rætta wikitekst]
Atkvøðutal og valdir limir til løgtingsvalið 1984 (um alt landið)
Broytingar í mun til løgtingsvalið 1980.


text:
Detroit
Detroit er stórbýur í amerikanska statinum Michigan og liggur við ánna Detroitá. Detroit er størsti býur í statinum Michigan. Hann er kendur sum heimstaðurin hjá amerikanska bilídnaðinum. Tær tríggjar stóru bilverksmiðjurnar General Motors, Chrysler og Ford vóru allar úr Detroit. Vánalig fíggjarumsiting, minkandi íbúgvatal og víkjandi skattagrundarlag seinastu 40 árini hava fingið Detroit út á eggina. So illa stendur til í amerikanska bilbýnum, at áheitan um trotaviðgerð varð latin inn í 2013. Detroit skyldar meir enn 100 millliardir krónur. Býurin er rakur av stórum arbeiðsloysi (18 % í 2014) og ógvusligari fráflyting. Í 1950 búðu á leið 1,8 milliónir í Detroit, men í 2014 er fólkatalið bara 650.000.
Sambært Forbes er Detroit er tann býurin í USA við mest harðskapi í 2014 [1], og har vórðu fleiri enn 333 morð skrásett í 2013 [2]. Lógloysið er fimm ferðir størri her enn miðaltalið fyri landið. Samanborið við t.d. New York City verða 11 ferðir so nógv fólk dripin í Detroit, eitt morð fyri 1719 íbúgvar.
Fraklendingar vórðu fyrstu evropearar, sum settu seg niður í Detroit. Hetta var í 1701. 83 prosent av fólkinum í Detroit eru svørt, og nógv teirra eru fátæk. Arbeiðsloysið í býnum er um 18 prosent, á leið tvífalt so stórt sum aðrastaðni í USA.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Fíggjarkreppan 2007-2009 hevur rakt Detroit ógvuliga hart. Millum býirnar sum eru harðast raktir í USA, eru Detroit. Nógv fólk í Detroit eru rakt ógvuliga hart av arbeiðsloysi. Tað er ein dómstólur sum hevur góðkent umsóknina frá býarstýrinum um gjaldsteðg í 2013; hetta er størsta trotabúgv nakrantíð í USA, og gjaldsteðgurin merkir, at kreditorarnir ikki sleppa eftir ognunum hjá býnum, meðan ein ætlan verður gjørd fyri, hvussu skuldin skal fáast av verðini. 650 000 fólk búgva í Detroit, og tey skylda tilsamans yvir 100 mia. kr gjøgnum sín borgaraskap í býnum.
Út ímóti 78.000 bygningar í býnum standa tómir í 2014, og helmingurin av teimum er mettur at kunna rapla. 40 prosent av gøtuljósunum virka ikki. Minni enn helmingurin av sjúkrabilunum í býnum virkaði bara onkuntíð seinasta ársfjórðing. Akførini hjá sløkkiliðnum eru somuleiðis í ringum standi [3].


text:
Monnow Brúgvin
Monnow Brúgvin í Monmouth, Wales er tann einasta av sínum slag av armeraðum brúgvum frá miðøldini, har tornið á brúnni enn er varðveitt. Brúgvin fer yvirum ánna Monnow, umleið 500 metrar frá staðnum, har áirnar Monnow og Wye. Nú er brúgvin bert loyvd fyri fólki, sum eru til gongu og hon er vard á hægsa stigi (Grade one listed buildings). Brúgvin varð bygt í seinna helmingi av 13. øld. Hildið verður, at hon var gjørd liðug í 1272, men ongi skjøl finnast sum prógva tað. Frá 1889 til 1902 var eitt stórt arbeiði gjørt, fyri at varðveita brúnna, og tað eydnaðist.


text:
Jónaoyggjar
Jónaoyggjar ella Jonisku Oyggjarnar (grikskt; Eπtάvnσa ella Iόvιa vnσιά) eru ein oyggjabólkur í Grikkalandi. Landsluturin nevnist á grikskum Πepιφέpeιa Iovίwv Nήσwv, á enskum eitur landsparturin Ionian Islands Periphery. Grikska navnið Eptanisa merkir Sjeyoyggjarnar. Hitt grikska navnið og tað sum útlendingar oftast nýta til henda oyggjabólk kemur av navninum á havinum, har oyggjarnir eru, Jóniska havið ella Jónahavið. Størsta oyggin kallast Kefalonia. Jónaoyggjar hava umleið 220 097 íbúgvar (2005). Høvuðsstaðurin eitur Korfu og er á oynni við sama navni. Grundarlagið undir búskapinum er ferðavinna. Málið er griskskt. Álvarsamir jarðskjálvtar raktu oyggjarnar í 1953, serliga Kefalonia var hart rakt, størsti parturin av oynni varð lagdur í oyði. Lítla oyggin Ithaka er m.a. kend tí hon er týdningarmikil partur av søguni í Odyseini hjá Homer, Itaka var heimstaðurin hjá Odysseus.[1]
Oyggjarnar[rætta | rætta wikitekst]
- Korfu (Kέpkupa)
- Paxos (ΠaEoί)
- Lefkada (Aeukάδa)
- Ithaka (Iθάkn)
- Kefalonia (Keφaλovιά)
- Zakynthos (Zάkuvθoς)
- Kythira (Kύθnpa)


text:
Guinea-Bissau
Tjóðveldið Guinea-Bissau (alment portugisiskt heiti: República da Guiné-Bissau) er eitt land í Vestur-Afrika. Almenna málið er portugisiskt. Guinea Bissau er slætt land við stórum mýrum og er innibyrgt ímillum Senegal og Guinea. Landið hevur verið portugisiskt hjáland - og gjørdist sjálvstøðugt í 1974. Landið er ógvuliga fátækt, og búskapurin er nógv bundin at menningarhjálp úr útheiminum. Mong fólkasløg búgva í landinum, fjølmentast er balantefólkið, sum býr úti við strondina. Flestu fólk liva av landbúnaði. Kokosnøtir, bummull, jarðnøtir og cashewnøtir er høvuðsgrøði. Jarðnøtur vaksa, sum navnið sigur, niðri í jørðini eins og epli. Nøtirnar verða tiknar upp og lagdar at torna, áðrenn bjølgurin og skalið verða brotin uttanav. Nakað av nøtum verður selt á bygdamarknaðunum, men meginparturin verður gjørdur til jarðnøtaolju (nýtt í matvøruídnaði) og jarðnøtamjøl (nýtt sum ráevni í jarðnøtasmøri). Skógarvinnan og fiskiskapur eru eisini týdningarmikil vinna. Sum í grannalondunum eru strendurnar í Guinea Bissau fagrar og dragandi. Fram við strendurnar eru mangrovumýrar, ovurstór runudíki, ósar og áir, ið skera seg sum ovurstórar villiniborgir inn í landið. Nógvur fiskur er fram við landi, og fiskiskapur hevur stóran týdning fyri fólkið, sum býr úti við strendurnar.


text:
Rættarhjálp Føroya hevur til endamáls at bjóða fría løgfrøðiliga hjálp og ráðgeving til einstaklingar. Rættarhjálpin hevur tagnarskyldu, og allar áheitanir verða viðgjørdar í trúnaði.
Einstaklingar kunnu venda sær til Rættarhjálpina við at ringja í upplatingartíðini, senda teldupost ella við at møta upp persónliga í Rættarhjálpini. Tað er ein fyrimunur at bíleggja tíð áðrenn, men hetta er ikki neyðugt.
Rættarhjálpin í Føroyum er mannað við løgfrøðingum, ið starvast hjá tí almenna, privatum fyritøkum og á advokatskrivstovum.
Rættarhjálpin heldur til í kjallarahæddini í Kristnastovu úti á Reyni í Havn.
Eldri tíðindi:
Rættarhjálpin 20 ár
Nú 20 ár eru liðin, síðani Rættarhjálp Føroya varð sett á stovn,
var almen móttøka í Posthúskjallaranum fríggjadagin 24. juni.
Myndir og røður eru at finna her


text:
Bien Hoa
Bien Hoa er ein býur í Vjetnam, hann er høvuðsstaður í Dong Nai landslutinum. Býurin er 32 km eystanfyri Ho Chi Minh City. Bien Hoa Floghavn er 5 km frá miðbýnum.
Innihaldsyvirlit
Fólkatalið[rætta | rætta wikitekst]
Í 1989 var íbúgvatalið í Bien Hoa mett at vera 273.879. Í 1999 var fólkatalið vaksið til 435.400 í 2009 til 652.646.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Bien Hoa vaks til ein stóran forstað til Saigon, tá hesin vaks. Eftir Fyrra indokinesiska kríggið streymaðu flóttafólk til Bien Hoa og fleiri tíggjutúsund fólk búsettust har. Tey komu frá norðaru og miðøkjunum í Vietnam. Undir Vjetnamkrígnum, sum vardi frá 1955 til 1975, brúkti amerikanska flogvápnið Bien Hoa Air Base árini 1961 til 1973.
Sum fleiri aðrir býir í Vjetnam upplivdi eisini Bien Hoa fíggjarliga afturgongd frá 1975 til seinna helming av 1980-árunum.
Í dag[rætta | rætta wikitekst]
Í dag er býurin komin fyri seg aftur fíggjarliga. Býurin er ein vinnulívsmiðdepil í Suðurvjetnam, og fleiri verksmiðjur og vøruhús er í økinum uttanfyri býin, ofta við fígging frá Japan, Singapor, USA, Sveis og øðrum útlendskum íleggjarum. Har eru fleiri stuttleikaparkir, náttklubbar og matstovur, sum liggja framvið Dai Nai Ánni.


text:
Science fiction
Science fiction (eisini vísindaskaldsøga ella framtíðar(skald)søga á føroyskum) er ein bókmentasjangra, ið upprunaliga umfataði skaldsøgur og stuttsøgur (novellur), ið snúðu seg um eitt ímyndað framtíðarumhvørvi, har vísindin, og tá serliga tøknin er nógv meiri framkomin við markantari ávirkan á samfelagið og einstaklingar. Broytingarnar, og tær uppfinningar og uppdagingar og samfelagsviðurskifti sum mynda bakgrundina, kunnu vera umfatandi og eisini rein fantasi (ímyndan).
Sjangran hevur so við og við spjatt seg til aðrar miðlar, t.d. film, útvarp, sjónvarp og teknirøðir.


text:
Veður
Veður er, hvussu veðurlagið er stutta tíð. Veðurlag er vanliga veðrið á víðum øki, alt eftir árstíðunum. Um okkara leiðir broytist veðrið mangan brádliga. Góðan sólardag kann hann brádliga loysa avfallið, ella myrk skýggj taka seg upp á luftina, og hann brennur á við illveðri. Stutt eftir kann vera ein skái ella stilli. Men í hitalondum er støðuveður í nógvar mánaðir. Har eru turrtíð og regntíð, men altíð heitt. Sólin ger veður um allan heim. Sólarhitin ger vind og ger vætu til guvu, sum verður skýggj og síðan avfall. Sólargeislarnir stava steyrrættir niður á miðkring, og tí verða geislarnir á hvørjum ferkilometri fleiri enn norðari og sunnari á jarðarknøttinum. Tí er heitast um miðkring. Sólarhitin er so nógvur, at uppi yvir oyðimørkini Sahara legst hitatám úr vatni, ið guvar burtur.


text:
ÍF
Ítróttarfelag Fuglafjarðar er eitt ítróttarfelag úr Fuglafirði sum var stovnað 25. mars 1946. ÍF var tað fyrsta felagið úr Eysturoynni, sum vann føroyameistaraheitið í fótbólti, tað var í 1979. Í 2010 gjørdist ÍF nummar 2 í steypakappingini og nummar 4 í Effodeildini (sum tá nevndist Vodafonedeildin), og vann sær harvið atgongd út í Evropa at spæla fyri fyrstu ferð. ÍF hevur eisini fevnt um aðrar ítróttargreinar - flogbólt, kappróður og badminton. Men fyri nøkrum árum síðani blivi feløgini skild sundur so tey eita ávikavist ÍF (sum framvegis tekur sær av fótbóltinum), ÍF-Flogbóltur, ÍF-Kappróður og ÍF-Badminton.
Litirnir hjá ÍF eru reyðir og hvítir.
Fótbóltshópurin hjá besta mansliðnum[rætta | rætta wikitekst]
Dagført 23. juli 2016[1]
Viðmerking: Fløgg vísa til landslið, sambært reglunum hjá FIFA. Leikarar kunnu hava meira enn ein ikki-FIFA tjóðskap.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
B36 | TB | HB | ÍF | KÍ | NSÍ | Víkingur | Skála | AB | B68 |
EB/Streymur | 07 Vestur | B71 | FC Suðuroy | Víkingur II KÍ II | B36 II | Hoyvík/Giza | NSÍ II | AB II |
B68 II | MB | HB II | TB II | ÍF II | KÍ III | Skála II | Royn | EB/Streymur II |


text:
Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins
Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins (Nordisk Råds Litteraturpris) varð stovnað av norðurlendsku stjórnunum í 1961. Virðislønin verður latin árliga av Norðurlandaráðinum, fyrstu ferð í 1962. Í 1962 var virðislønin 50.000 dkk. Síðan 1995 hevur hon verið 350.000 dkk.
Virðislønin verður latin fyri eitt bókmentaligt verk skrivað á norðurlendskum máli. Endamálið við virðislønini er at økja um áhugan fyri máli og bókmentum í Noðurlondum og fyri norðurlendska mentanarfelagskapinum.
Higartil hava bert tveir føroyingar fingið Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins, William Heinesen fekk hana í 1965 fyri Det gode håb og Rói Patursson fekk hana í 1986 fyri yrkingasavnið Líkasum. Tóroddur Poulsen hevur verið tilnevndur seks ferðir: 1996, 2002, 2005, 2009, 2011 og 2014.[1] Jóanes Nielsen hevur verið tilnevndur fimm ferðir: 1988, 1994, 1999, 2004 og 2013, meðan Carl Jóhan Jensen hevur verið tilnevndur fýra ferðir: 1991, 1998, 2007 og 2008.
Móttakarar[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
- Tilnevningar til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins frá Føroyum
- Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins
- Umhvørvisvirðisløn Norðurlandaráðsins
- Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins
- Filmvirðisløn Norðurlandaráðsins


text:
Jóhanna Sigurðardóttir
Jóhanna Sigurðardóttir (f. 4. oktober 1942 í Reykjavík) er forsætisráðharri í Íslandi. Jóhanna Sigurðardóttur úr íslendska Javnaðarflokkinum, Samfylkingini, var forsætisráðharri í Íslandi og leiðari av samgonguni, sum hevur fingið heitið "bjarginarstjórnin" frá árinum 2009 til 2013. Jóhanna hevur áður verið almannaráðharri. Hon er fyrsta kvinna, sum er stjórnarleiðari í Íslandi. Ísland hevur tó, áður havt kvinnu sum forseta, Vigdís Finnbogadóttir.
Jóhanna Sigurðardóttir starvaði áður sum flogterna og er gift íslendska rithøvundinum Jóninu Leósdóttur. Hon er samkynd, og sum slík eisini heimsins fyrsti samkyndi stjórnarleiðari, ið livir opið sum samkynd. Jóhanna hevur verið almannaráðharri í tveimum umførum, og hon er kend fyri arbeiði sítt, fyri at bøta um korini hjá rørslutarnaðum, eldri og kvinnum, sum hava verið fyri yvirgangi.


text:
Ja, nú gjørdist yvirskriftin sjálvandi kallmanslig. Á donskum hevði tað verið oprører. Soleiðis stóð á gravstaði inni á Assistens kirkjugarðinum.
Eg var ein túr har í dag saman við bróðuri. Vit stóðu bæðiog grundaðu yvir hetta løgna heiti: Oprører… og so navnið Finn Ejnar Madsen. Okkurt segði mær, at hetta var ein serligur persónur. Men hann kundi ikki hava nakað við donsku mótstøðurørsluna at gera, tí hann var føddur í 43 og deyður í 04.
Heimkomin fór eg at googla og sjálvandi: Finn Ejnar Madsen var hann, sum fór upp á talarastólin á universitetinum í Keypmannahavn og tók orðið av rektaranum Mogens Fog.
Ein av kendastu studentauppreistarfólkum í DK. Og nú liggur hann so har, deyður.
Gott at vit kunnu googla okkum fram til sannleikan!
Jú, Finn Ejnar var av sonnum ein uppreistrarmaður!


text:
UPPÍSKOYTI
1914 — eitt týdningarmikið ár í bíbliuprofetiini
FLEIRI áratíggju frammanundan gjørdu bíbliustudentarnir vart við, at merkisverdar hendingar skuldu fara fram í 1914. Hvørjar hendingar var talan um, og hvørjir vitnisburðir vísa, at 1914 var eitt so týdningarmikið ár?
Sum vit lesa í Lukas 21:24, segði Jesus: „Jerúsalem skal liggja niðurtraðkað av heidningum, inntil tíð heidninganna er at enda.“ Jerusalem hevði verið høvuðsstaður hjá jødisku tjóðini og stjórnarsæti hjá Dávids kongaætt. (Sálmur 48:2, 3) Hesir kongarnir vóru nakað serligt í mun til aðrar stjórnarar hjá øðrum fólkasløgum. Teir umboðaðu nevniliga Gud, og sótu tí ’í hásæti Jehova’. (1 Krønikubók 29:23) Jerusalem ímyndaði sostatt Jehova harradømi.
Hvussu og nær byrjaði Guds harradømi so at verða „niðurtraðkað av heidningum“? Tað var í 607 f.o.t. tá Jerusalem varð hertikið av bábelsmonnum. Kongarøðin av Dávids ætt varð kvett, og nú stóð ’hásæti Jehova’ tómt. (2 Kongabók 25:1-26) Skuldi henda ’niðurtraðkingin’ halda fram í allar ævir? Nei, tí viðvíkjandi Zedekias, seinasta konginum í Jerusalem, segði Ezekiels profeti: „Tak húgvuna av, niður við krúnuni! . . . inntil Hann kemur, sum rætturin hoyrir til, og Eg gevi Honum hann.“ (Ezekiel 21:26, 27) Hann, ið eigur ’rættin’ til Dávids krúnu, er Kristus Jesus. (Lukas 1:32, 33) ’Niðurtraðkingin’ skuldi altso enda, tá Jesus gjørdist kongur.
Nær skuldi tann stórhendingin so fara fram? Jesus vísti á, at heidningarnir skuldu ráða eitt ásett tíðarskeið. Frásøgan í Dániels bók, kapittul 4, hevur lykilin til fatanina av, hvussu langt hetta tíðarskeiðið skuldi vera. Har lesa vit um ein profetiskan dreym, sum Nebukadnezar kongur í Bábel fekk. Hann sá eitt ógvuliga høgt træ, sum varð felt. Og bulurin við rótunum, sum stóð eftir, fekk ikki vaksið, tí hann varð lagdur í leinkjur av jarni og kopari. Ein eingil kunngjørdi: „Sjey tíðir skulu ganga yvir hann.“ — Dániel 4:10-16.
Í Bíbliuni ímynda trø stundum harradømi. (Ezekiel 17:22-24; 31:2-5) At ímyndarliga træið varð felt, lýsir tí, at Guds harradømi, sum kongarnir í Jerusalem umboðaðu, skuldi verða slitið. Men sambært sjónini skuldi Jerusalem bara verða „niðurtraðkað“ í avmarkaða tíð — „sjey tíðir“. Hvussu leingi er tað?
Opinberingin 12:6, 14 vísir, at tríggjar og ein hálv tíð svara til „1260 dagar“. Sjey tíðir mugu tí vera tvær ferðir so langar, altso 2520 dagar. Men heidnu tjóðirnar hildu ikki uppat at ’niðurtraðka’ Guds harradømi bara 2520 dagar eftir, at Jerusalem fall. Tað er eyðsæð, at profetiin fevnir um eitt nógv longri tíðarskeið. Samsvarandi Fjórðu Mósebók 14:34 og Ezekiel 4:6, ið talar um „ein dag fyri hvørt ár“, skuldu tær ’sjey tíðirnar’ fevna yvir 2520 ár.
Tey 2520 árini byrjaðu í oktober 607 f.o.t., tá Jerusalem fall fyri bábelsmonnum, og kongurin av Dávids ætt varð koyrdur frá. Tíðarskeiðið endaði í oktober 1914. Tá endaði „tíð heidninganna“, og Jesus Kristus fekk sæti sum kongur Guds í himli. * — Sálmur 2:1-6; Dániel 7:13, 14.
Júst sum Jesus frammanundan boðaði frá, hevur ’hjávera’ hansara sum kongur í himli verið eyðkend av eini ógvusligari gongd í heimsviðurskiftunum — bæði viðvíkjandi bardøgum, hungursneyð, jarðskjálvtum og pesti. (Matteus 24:3-8; Lukas 21:11) Henda hendingagongdin er ein sterkur vitnisburður um, at 1914 veruliga var árið, tá Guds himmalska ríki varð sett á stovn, og ’síðstu dagarnir’ hjá hesi óndu heimsskipanini byrjaðu. — 2 Timoteus 3:1-5.
^ par. 4 Frá oktober 607 f.o.t. til oktober 1 f.o.t. eru 606 ár. Frá oktober 1 f.o.t. til oktober 1914 e.o.t. eru 1914 ár, av tí at einki ár 0 er. Tá vit leggja 606 ár aftrat 1914 árum, fáa vit 2520 ár. Upplýsingarnar um fall Jerusalems í 607 f.o.t. eru at finna í greinini „Kronologi“ í Indsigt i Den Hellige Skrift, sum Jehova Vitni hava givið út.


text:
Jólahugnaløta í Reinsarínum
Týsdagin 6. desember kl. 10 til 11.30 skipar Tilhaldið fyri jólahugnaløtu í Reinsarínum, har konsert verður við...
Longri opið í Tilhaldinum
Nú verður longri opið í Tilhaldinum tríggjar dagar um vikuna. Mánadag, týsdag og mikudag verður opið til kl. 17....
Reingerð inn aftur í heimarøktina
Reingerð eigur aftur at verða partur av tænastunum í heimarøktini, “sum í gomlum døgum.” Hetta var full...
Valfundur í Tilhaldinum 27. oktober
Hósdagin 27. oktober kl. 15 verður valfundur í Tilhaldinum í sambandi við býráðsvalið 8.november. Evnið...
Katrin Holm fekk flestar atkvøður
posta t.: 18. 10. 2016
Katrin Holm fekk nógv flestar atkvøður á Eldraráðsvalinum í Tórshavnar kommunu, sum endaði á middegi í gjár. Møguleiki var bæði at velja um talgilda...
Harmonikan spælir til dans
posta t.: 18. 10. 2016
Nógvar harmonikur og fólk í góðum lag. Sjelarar, perlur, vakrar røddir, felagssangur og dansur. Fríggjakvøldið 21. oktober frá kl. 19.30 verður...
Eldradagur í dag – 7. í røðini
posta t.: 30. 9. 2016
Altjóða eldradagurin verður hildin í dag. Eldraráðið í Tórshavnar kommunu og Tórshavnar kommuna skipa í felag fyri eldradegnum í høvuðsstaðnum....
Eldraráðið skal hava nýggjan formann
posta t.: 23. 9. 2016
Eldraráðið í Tórshavnar kommunu skal hava nýggjan formann. Hetta er greitt, eftir at freistin at stilla upp er farin. Tá freistin var farin 15....


text:
Støddfrøði
Støddfrøði er læran um mynstur í mongd, bygnaði, broytingum og rúmi. Við øðrum orðum, støddfrøði er skilbundin frøðigrein um støddir og viðurskifti teirra millum. Harav av navnið, støddfrøði. Elsti farvegurin eftir støddfrøði er ógvuliga gamal. Bæði í Egyptalandi og Bábylon fingust fólk við støddfrøðilig fyribrigdi eini 2000 ár f.Kr. Tað vóru tó grikkar sum mentu støddfrøðina til rættulig vísindi ár 300 til 250 f.Kr. Seinni, eftir hóttafallið í griksku mentanini, mentist støddfrøðin í India um ár 400, og kom við arábum aftur til Evropa um ár 1200. Seinni aftur fekk hon innvist á lærdum háskúlum, og í bæði 16. og 17. øld hendu stór framstig. Støddfrøðin fær tá tað skap, sum vit kenna aftur í dag.
Í støddfrøðini verða ofta langar og rúgvumiklar, skilvísar útgreiningar gjørdar, sum lítið tykjast hava við veruleikan at gera. Hetta júst tí, at støddfrøðin er skilbundin. Tað merkir, at hon byggir ikki á eygleiðingar, men á skilvísar útgreiningar eftir ásettum reglum. Støddfrøði var upprunaliga læran um tær reglur, sum galda fyri tøl og skap av ymsum slag. Millum onnur vísindi hevur hon ta løgnu serstøðu, at hon ikki nýtist at verða grundað á nakað ítøkiligt, t.e. tað, sum sansirnir siga okkum. Harafturímóti verður altíð sett krav, at ongar mótsøgnir skulu vera í støddfrøðiliga lærubygninginum. Eingin ivast í, hvat ið jarðfrøðingar, alisfrøðingar, lívfrøðingar, evnafrøðingar og aðrir frøðingar gera. Teir kunnu allir eftirkanna síni ástøðiligu úrslit í náttúrufyribrigdum ella við royndum. Tað ber ikki altíð til hjá støddfrøðinginum. Hetta merkir tó ikki, at støddfrøðilig úrslit ikki kunnu verða nýtt til at viðgera ítøkilig fyribrigdi, tvørturímóti, men tað merkir, at tey skulu nýtast við varsemi, eisini tá ið støddfrøðiliga fyrimyndin er grundað á tað, sum veruligt er. Partar av støddfrøðini eru siðsøga, aðrar partar kunnu vit best lýsa sum amboð. Og amboð er støddfrøðin av sonnum. Tað eru næstan ikki tey vísindi, sum ikki dagliga nýta støddfrøði sum amboð. T.d. verður hon lýst sum málið í alisfrøðini. Á tann hátt hevur støddfrøðin neyvt samband við tøkniliga støðið í samfelagnum, og tí við fíggjarviðurskifti og lívskor hjá tí einstaka. Heiðurin fyri t.d. teldurnar eiga serliga støddfrøðin og alisfrøðin. Støddfrøðiligi parturin eru tær skipanir, sum teldurnar virka eftir.
At læra støddfrøði kann á mangan hátt berast saman við spæl, til dømis at telva. Skalt tú telva, eru nakrar grundreglur, tú mást duga fyrst. Tú mást vita, hvussu borðið er skipað, hvussu talvfólkið sær út, hvussu tað flytur o.s.fr. Á hesum støði er ikki so nógv at skilja. So byrjar telvingin, og teir nógvu møguleikarnir koma til sjóndar. Nú krevst, at tú hevur hugflog, at tú dugir at síggja og kanna teir ymsu møguleikarnar, og hevur tú gloymt onkra grundreglu, til dømis hvussu riddarin flytur, ber einki til. Fyrst mugu vit læra nakrar grundreglur, t.e. slíkt sum tey, sum undan gingu, hava hildið verið skilagott at gjørt viðtøkur fyri. Á tí støðinum er ikki júst so nógv at skilja. Tá ið vit so seinni fara at seta saman hesar lutir, veksur støddfrøðiligi lærubygningurin fram. Tá krevst hugflog eins og í telvingini, og ikki ber til at ivast í grundarlagnum. Kann henda, at tú tá kanst nýta støddfrøðina til at kanna eitthvørt fyribrigdi, sum eingin áður hevur kannað, og skuldi staðið í botni, er ikki at falla í fátt, men heldur bíta á kampi, so mikið størri verður frøin, tá ið komið er á mál.
Innihaldsyvirlit
Evnisyvirlit[rætta | rætta wikitekst]
Mongdir[rætta | rætta wikitekst]
Broyting[rætta | rætta wikitekst]
- Hættir at greiða frá og handfara broyting í støddfrøðiligum funktiónum og broytingum millum tøl.
- Talfrøði - Infinitesimalrokning - Vektorgreining - Greining - Munarrokningar líkningar - Dynamisk kervir - Kaos ástøði - Listi av funktiónum
Bygnaðir[rætta | rætta wikitekst]
Rúm[rætta | rætta wikitekst]
Siðað støddfrøði[rætta | rætta wikitekst]
Týdningarmikil ástøði[rætta | rætta wikitekst]
Týdningarmikil fólk[rætta | rætta wikitekst]
- Isaac Newton
- John Forbes Nash
- Pythagoras
- Leonhard Euler
- Leonardo Pisano Fibonacci
- Kurt Gödel
- David Hilbert
- Andrei Andreevich Markov


text:
Samband
Vit vilja fegin hjálpa teimum, sum eru áhugað í Bíbliuni ella okkara heimsumfatandi arbeiði. Nýt ein av møguleikunum niðanfyri til at fáa samband við Jehova vitni.
Fá eitt ókeypis bíbliuskeið
Finn ein ríkissal hjá Jehova vitnum
Finn út av, nær næsta minningarhøgtíðin verður
Finn út av, nær og hvar Jehova vitni hava stevnur
Vitja eina av okkara deildarskrivstovum
Ring ella skriva til okkara. Upplýsingarnar finnur tú niðanfyri
Uganda
International Bible Students Association
PO Box 4019
KAMPALA
UGANDA
+256 20 4201100
Skrivstovutíð
Mánadag til fríggjadag
8.00 til 17.00


text:
1982
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1. november - Smyril Line verður stovnað.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- 1. september - Føroyar-Ísland 1-4 í Tórshavn
- 2. september- Føroyar-Ísland 0-4 i Gøtu
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 8. januar - Petur Háberg, føroyskur tónleikari
- 2. mars - Pilou Asbæk, danskur sjónleikari
- 7. juni - Høgni Lisberg, føroyskur tónleikari
- 10. juni - Madeleine prinsessa av Svøríki
- 15. juni - Atli Gregersen, føroyskur fótbóltsleikari
- 16. juni - Jógvan Skorheim, føroyskur politikari
- 11. juli - Guðrun Sólja Jacobsen, føroysk songkvinna
- 30. oktober - Lizzie, føroysk/donsk/íslensk songkvinna
- 5. desember - Pætur Dam Jacobsen, føroyskur fótbóltsleikari
- 24. desember - Suni úr Hørg, føroyskur fótbóltsleikari
- 27. desember - Terji Skibenæs, føroyskur tónleikari (Týr)


text:
Samkyndleiki
Samkyndleiki ella Samkynd er heiti, ið lýsur kynsligt samlív, eyðkent við kensluligum og/ella kropsligum atdrátti at persóni av sama kyni. Hugtøkini samkynd og hinskynd kunnu skiljast sum lutfalslig hugtøk í hvør sínum enda av eini samanhangandi røð, har í tvíkynd er eitt stað í miðjuni. Grundin til, at summi fólk eru samkynd, hevur altíð verið ein umstríddur spurningur, ið kjakast hevur verið dúgligani um. Tað er eitt klassiskt dømi um spurningin um arv ella umhvørvi, lívfrøði ella sálarfrøði.
Um 4 % av øllum menniskjum eru samkynd [1]. Eitt tal, sum tó broytist frá kanning til kanning. Eisini djór eru samkynd.
Innihaldsyvirlit
Heiti[rætta | rætta wikitekst]
- Samkynd lýsur bæði mann og kvinnu, hvørs kynsliga samlív er við ein av sama kyni.
- Ein samkynd kvinna kan nevnast lesbisk. Heiti stavar frá tí gríksku oynni Lesbos, har kvinnuligi yrkjarin Sapfo skrivaði kærleiksyrkingar til gentur.
- Ein samkyndur maður kan nevnast gjeikari ella bøssi. Fyrr vóru orðini niðrandi, men roknast nú sum partaleyst (sum svenskt bög, enskt: gay og týskt: Schwul).
- Kynsvillingar er eitt orð, ið sipar til, at atdrátturin hjá samkyndum við ein av sama kyni er orsakað av, at ein er vilstur á ein ella annan hátt. Orðið verður vanliga roknað sum niðrandi.
Djór[rætta | rætta wikitekst]
Tað finnast prógv fyri samkyndleiki í 1500 ymiskum sløgum av djórum, harímillum fiskar, insektir, fuglar og seyðir, oksar og apur [2]. Djór, sum hava fleiri makar, og djór, sum eru monogam, kunnu hava samkynd forhold.
Føroyar og Danmark[rætta | rætta wikitekst]
At vera samkyndur hevur verið loyvt í Føroyum síðan 1933, tá tað bleiv gjørt lógligt í Danmark. Samstundis bleiv aldursmark fyri samkynd parlag set til 18 ár. Síðan bleiv tað í 1988 gjørt kynspartaleyst og harvið sett til 15 ár[3]. Grein 266b í revsilógini kom í gildi 15. desember 2006 við 17 stemmun fyri og 15 ímóti, hon staðfestir at samkynd skuldu verða vard ímóti niðurgerð. Miðflokkurin hevur fleiri ferðir tosa ímóti, at grein 266b skuldi koma í gildi í Føroyum[4][5]. Í Føroyum arbeiðir felagið LGBT Føroyar fyri rættindum og trivnaði fyri sam- og tvíkyndar føroyingar.
Fyrsta juli í 2010 kom lógarbroyting í gildi í Danmark, sum gav skrásettum samkyndum pørum sama rætt sum hjúnum at ættleiða børn. 15. juni 2012 varð lógin um skrásett parlag avtikin í Danmørk, og samkynd kundu frá tí degi giftast eftir somu lóg sum hinskynd pør, eftir Hjúnabandslógini (Ægteskabsloven). [6] Samkynd pør kunnu nú bæði ættleiða børn hjá hvørjum øðrum og søkja um at ættleiða fremmand børn eftir somu reglum, sum galda fyri hjún. Samkyndar kvinnur, ið fáa børn við ísáing, fáa felags foreldramynduleika yvir barninum saman við hjúnafelagnum. Í Føroyum var onki av hesum galdandi fram til 2016, tá ið uppskot um at seta í gildi fyri Føroyar donsku hjúnabandslógina varð samtykt í Løgtinginum. Munurin er tó, at danska lógin ikki skal koma í gildi í Føroyum fyrr enn vissa er fingin fyri, at samkynd pør ikki kunnu fáa borgarliga hjúnarband sítt signa í kirkjuni.
Samkyndir menn kunnu framvegis ikki lata blóð í Føroyum.
Seinni heimsbardagi[rætta | rætta wikitekst]
Tá Adolf Hitler var einaveldisharri, avgjørdi hann, at bólkar av øðrvísi fólkum skuldu avrættast, herundir jødar og samkynd. Meðan jødarnir fingu eina gula dávidsstjørnu á bringuna, fingu samkyndir ein ljósareyðan tríkant. Teir, sum yvirlivdu krígstíðina, vórðu ikki leyslatnir, tá ið tey sameindu tóku valdið í Týskland. Í staðin vóru teir fluttir til onnur fongsul at sita dómin fyri at vera samkyndir, ið teir høvdu fingið áðrenn kríggið. Rættargongdin í Nürnberg vildi aldrin viðgera mál viðvíkjandi samkyndu fangunum, og teir fingu heldur einki endurgjald eftir kríggið. Tey árini, samkyndir krígsfangar høvdu sitið í fangatippi, vóru enntá drigin frá í fólkapensjónini.
Sjálvmorð[rætta | rætta wikitekst]
Tað er eitt sindur síðani, at granskingarútslit fyrst gjørdu vart við, at sjálvmorðsroyndir eru nógvar ferðir vanligari millum samkynd enn millum onnur fólk [7] [8]. Ein amerikonsk kanning frá 1998 av samkyndum dreingjum í framhaldsskúlunum í aldrinum 15 til 22 vísti, at í mun til restina av fólkinum, t.e. javngamlar dreingir, royndu næstan sjey ferðir so nógvir av hesum dreingjum at beina fyri sær, ella ávikavist 28 % og 4 % [9].
Higartil mest umfatandi norðurlendska kanningin av vælferð og umstøðum hjá samkyndum varð gjørd í 1999 í Noregi. Har kom fram, at 16 % av gjeikarunum og 20 % av teimum lesbisku høvdu onkuntíð roynt at forkomið sær [10]. 88 % vóru undir 25 ár, tá ið tey gjørdu hesa roynd. Fjórða hvør menniskja undir 25 ár hevði minst eina sjálvmorðsroynd á baki. Tøl siga ikki allan sannleika, men tey, sum eru nevnd her, benda á, at tíðleikin av sjálvmorðsroyndum í Norðurlondum er upp til fimm ferðir so høgur millum samkynd sum millum fólk annars.
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.avert.org/gay-people.htm
- ↑ http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx
- ↑ ANSO
- ↑ Bill Justinussen - Tað fer ongantíð at henda.
- ↑ Egin Henriksen - Beinta Løve Jacobsen og aðrir Talibanar
- ↑ kristeligt-dagblad.dk - Vielse af homoseksuelle
- ↑ http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/nrk_nordland/5008761.html
- ↑ http://tidsskriftet.no/article/588706
- ↑ http://www.safeschoolscoalition.org/SuicideamongGLByouth.html
- ↑ http://kilden.forskningsradet.no/c16880/artikkel/vis.html?tid=43575