text:
- 09 novembur 2014
Ein av hesum myrku døgunum í novembur 2014 stakk eg inn á gólvið hjá Erlingi. Ørindini vóru serliga at fáa hann at fortelja mær eitt sindur um sítt langa lív á sjónum. Hann hevur siglt í samfull 53 ár uttan at leggja nakað ár burturúr - tað man vera fáum beskorið. Men hann hevði eisini mangt annað at fortelja.
Erling í Nýggjustovu (Erling Joensen) er føddur í 1935. Foreldur hansara vóru Oluffa f. Joensen, 1894, á Bø, og Christian Jacob Joensen, f. 1887, í Nýggjustovu. Erling er yngstur av fýra systkjum: Jóhan, f. 1917, búði í Havn, Pætur, f. 1920, Gjógv, Ingibjørg, f. 1923, Gjógv og Erling, f. 1935, Gjógv. Erling giftist í 1963 við Hannelinu (Johanna Louisa Berlina Sofía, f. Debes 1937). Tey eiga dóttrina Odu, ið býr í Havn. Nú fær Erling orðið:
Erling - desembur 2014
Tað var lívligt í bygdini, tá ið eg var smádrongur. Eg hevði nógvar javnaldrar og so eisini fleiri onnur, ið vóru eitt sindur eldri ella eitt sindur yngri enn eg. Vit børn spældu nógv saman úti tá, men mest spældi eg við Sigurd í Bíggjarlagnum, og Bjarni á Fløtti var nógv saman við okkkum, sjálvt um hann var eitt sindur yngri. Tá ið eg fór í skúla, vóru yvir 50 skúlabørn. Spølini vóru eitt sindur eftir, hvør árstíðin var - heilt nógv ymisk spøl - sparking, lakking, blunda og krógva og tílíkt. Vit dansaðu á Brúnni um kvøldarnar - ella Heimi á Rættini. Vit dansaðu í runding - ein genta var t.d. inni í ringinum, so sungu vit eitt vers, og hon tók so ein drong inn í ringin, og soleiðis skiftust vit. Tá sungu vit mest "kjerligheitssangir".
Um summarið hevði næstan hvør drongur pisu - fyri tað mesta kjóapisu ella skurapisu. Tær fingu vit Norðan av Dal (Ambadali). Pisurnar fingu síl ella lítlimurtar, so vit vóru nógv upptiknir um summarið. Vit plagdu at fiska lítlimurtar í Gjónni ella í Fjøruni. Tá ið pisurnar vóru floygdar, plagdu vit at seta tær upp á hjallin. Kjóapisurnar komu aftur at fáa sær tað fyrsta summarið, men so sóust tær ikki aftur. Øðrvísi var við skurapisunum, tí tær kundu koma aftur ár um ár. Onkur hevði lundapisu, men tær vóru ikki so lættar at fáa at eta. Til dømis hevði Monrad í Jákupsstovu lundapisu, og hann hevði gjørt henni eina holu niðan fyri Jákupsstovu, og vit plagdu at síggja hana ganga út og inn har. Tá ið hon var floygd, slapp hon í Ánna, men hon endaði á sjónum og sást ikki aftur. Lundapisur vóru ikki so lættar at fáa at eta. Øðrvísi var við kjóapisum og skurapisum. Stóð illa til, so kundu tær fáa ein breyðbita. Mamma var altíð so bangin um meg, henni dámdi einki, at eg var í Gjónni - frægari í Fjøruni. og ofta tók hon meg við sær til neyta seinnapartar, so hon visti, hvar eg var. Nei, sum eg tímdi illa at fara til neyta við mammu, tí javnaldrarnir róptu "neytakona" eftir mær, tá ið eg kom aftur. Tú kanst ætla, hvussu ringt tað var hjá mær at fara av stað aftur, men tað hjálpti, at eisini aðrir dreingir gingu við mammum sínum. Ella Niðri í Geil, Lena mostir á Bø, Elspa á Skipinum og mamma gingu saman, og so gingu tær eisini fyri Jóhonnu mostur í Stólpa, sum hevði fingið skaða av eini aluminiumskúlu, sum sprongdist á komfýrinum hjá teimum. Vit høvdu tvær kýr viðhvørt, og so høvdu vit eisini ein vetring at selja - serliga tá tað var kvígukálvur . - Um heystið vóru tað hornini. Vit fóru niðan á Heygg við hornunum, og so kastaðu vit tey oman - vit róku sum á fjalli, Tá ið komið var í "rætt", bundu vit tey niður, og so fóru vit at býta í fimtingar - apaðu okkum eftir teimum vaksnu. - Eg tímdi illa at vera í torvi, men væl at fara á villan (at leita eftir lesull). Tað vóru bæði børn og vaksin, ið leitaðu eftir lesull. Vit kundu ganga allastaðni, men tað vóru bara vaksnir menn, sum leitaðu í Líðini, tí har er so bratt. Eg má leggja aftrat, at tá í tíðini kom øll ullin til sættis. - Eg havi eisini gingið grýla - tað var stuttligt. Vit brúktu heimagjørdar gekkaskortar - gjørdar av pappi og málaðir. Nei, sum Pól Jóhannes hjá Onnu Malenu dugdi væl at gera gekkaskortar og at lata seg í. Eg síggi hann fyri mær, einaferð hann hevði stappað seg út við hoyggi, og so var hann í koti og knæbuksum. Hevði tú sæð, hvussu væl hann riggaði. Ein stórur riðil gekk aftan á honum inn í húsini, og so plagdu tey at standa upp gjøgnum trappurnar upp á loftið - tað var ikki væl dámt, dálking. - Onkra skálkagerð kundu vit finna uppá - sum t.d. at seta fast. Vit festu ein svartan trillutráð undir okkurt køksvindeyga, og so krógvaðu vit okkum onkrastaðni. So høvdu vit ein klút, sum vit vættu við petroleum og gníggjaðu hann aftur og fram eftir tráðnum, so tað fór at hvína so illa inni í húsunum. So sóu vit onkran koyra gardinurnar frá, men tá ið hurðin fór upp, og onkur kom út, slitu vit tráðin, so einki var ar at síggja. Hatta var so óskyldugt, haldi eg, men verri var við einari aðrari gerð, sum var ein beistagerð og illa umhugsað. Vit stóðu - ein rúgva av dreingjum - Uppi í Túni, nú kemur Dia í Jákupsstovu leiðandi úr Sjúrðarstovuhoyggjhúsinum við eini kenningarær og sleppir henni inn í hoyggjhúsið hjá sær - við Brúgvasporan. (Tað hoyggjhúsið er niðurtikið). Ærin var Innan úr Haga í Funningi, og hon var komin til at lemba. Tá høvdu teir ikki veðragjólingarnar inni um heystið. Eyolvur á Skipinum plagdi at hjálpa til hjá Sofus Debesi viðhvørt, og so var tað ein dagin fyrst í apríl, at hann hevði flett ein deyðseyða - eina ær - heimi í Stovugili, og hann hevði goymt lambið, tá ið hann kom at hugsa um ærina hjá Dia. So tosaðu vit kúllarnir um at leggja tað deyða lambið inn í hoyggjhúsið hjá Dia, og tað bleiv eisini gjørt. Allir skuldu nerta við lambið, so at allir vóru skyldugir. Tá ið eg kom upp aftur morgunin eftir, fortelur pápi, at tað sendur einki til hjá Dia í morgun, tí ærin Innan úr Haga hevur lembt deytt, og tað verður ringt at fáa nakran burð, tí hetta er so tíðliga upp á árið. Eg mundi sett í hálsin, so illa bleiv eg við. So fór eg út og yvir í Tún. Har møtti eg tveimum dreingjum. Teir grýna og siga, at nú er hetta um lambið blivið handilstos. So samlaðust vit allir saman, og vit vóru samdir um, at nú høvdu vit gjørt for nógv av - vit máttu fara at biðja um forlátilsi. Vit fóru so yvir í Jákupsstovu og upp í gjøgnum trappurnar, og tá letur í einum: "Ikki lata hurðina aftur!" Vit fara so inn og nevna hetta og biðja um forlátilsi. Dia svaraði: "Tað var pent av tykkum at koma at biðja um forlátilsi!" Samstundis læt í Biritu - mammu Dia: "Ikki mugu tit gera fortreð, staklarnir, og Jesus pápi fylgi tykkum!" Vit fóru út aftur við góðari samvitsku. Hetta var ein stór beistagerð, ið endaði væl, og ærin lembdi í øllum góðum eina viku seinni. Ja, mangt kundi man finna uppá sum smádrongur. Eg haldi, at eg taki eina søgu aftrat. Pól Jóhannes hjá Onnu Malenu hevði bestilt sær okkurt úr príslistanum hjá ´"Candor" í Danmark, og samstundis hevði hann eisini bestilt nakrar stinkbumbur. Tær vóru gular á liti og líktust seyðabollum. Í frágreiðingini, sum fylgdi vð, stóð, at tær skuldu leggjast á eitt turt stað og so fáast hol á tær. Avgjørt varð so, at vit skuldu leggja eina inn undir bonkin í Sofusa handli. Onkrir menn vóru í handlinum, og tveir eldri menn - Per í Heiðriksstovu og Jákup Pauli í Ólastovu - sótu á bonkinum. Bumban bleiv so løgd inn undir bonkin, og onkur traðkaði á hana. Ikki trýrt tú, tann luktur. Per og Jákup Pauli sótu og hugdu hvør upp á annan og søgdu: "Nei, her er ikki verandi!" Teir reistu seg upp - og út. Sofusi dámdi hetta væl í fyrstani, men tá ið hann føldi allan luktin, bleiv hann illur og rendi okkum á dyr. Ná, men hetta skuldi eisini prøvast í handlinum hjá Petur Kristiani. Dánjal í Gortru hevði hoyrt um hetta her, og tá hann sær okkum, letur í honum: "Nú er okkurt!" Vit fóru inn - einir tveir á gangin - og Petur Kristian visti einki um hetta. Vit vistu ikki, hvar vit skuldu leggja bumbuna, men tað endaði við, at vit løgdu hana í vindeygað og kroystu hana. Upp á sama máta, tú trýrt bara ikki tann luktur. Dánjal í Gortru fer út og sigur: "Her kemur ikki eitt menniskja aftur at keypa!" Nù følir Petur Kristian luktin - hann rýkur upp og tekur ein tóman mjølsekk og slær hann eftir okkum - og vit hildu á dyr. Soleiðis var hatta við stinkbumbunum, men eg minnist einki til, at tær blivu brúktar aðrastaðni enn í handlunum.
Um veturin plagdi ungmannafelagið "Norðstjørnan" at skipa fyri kurvaballi, og eg havi verið til tvey kurvaball. Tað gekk soleiðis fyri seg, at genturnar gjørdu hvør sína kurv. Kurvarnar vóru sera vakrar, og viðhvørt fingu genturnar hjálp frá onkrum drongi. Kjartan á Heygnum var so fittur í hondunum, so hann plagdi at hjálpa teimum. Eg minnist eina kurv, sum líktist einum flúgvara, sum hevði tvær ølfløskur undir veingjunum. Kurvarnar blivu seldar á uppboði, men dreingirnir vistu ikki, hvør genta ið átti ta ávísu kurvina. Dreingirnir bjóðaðu so upp á kurvarnar, og tann gentan, ið hevði latið ta kurvina, ið tú keypti, bleiv so tín borðdama tín fyri kvøldið. Onkur drongur kundi vita, hvør ið hevði latið kurvina, tí tað sást so væl undir bjóðingini - hann royndi at fáa ta kurvina, og tá kundi onkur annar finna uppá at bjóða ímóti bara fyri at arga. Annars var tað soleiðis, at tað lá ein seðil í hvørjari kurv við navninum á tí gentuni, ið hevði latið kurvina. Matur var í kurvunum, og tá ið tú hevði keypt eina kurv, so bjóðaði tú gentuni til borðs, og so ótu tit bæði matin úr kurvini, og seinni varð so føroyskur dansur til langt út á náttina. Pætur, bróðir, fortaldi einaferð um eitt stuttligt kurvaball, sum hann hevði verið til. Ta ferðina hevði Anna í Fornanum lagt eitt seyðarhøvd í sína kurv, og tað hildu tey vera serliga stuttligt. Meðan tey sótu og ótu, skar annað av teimum eygað úr høvdinum og rætti tað yvir um borðið - til onkran, ið sat hinumegin - men tað var so óheppið, at eygað datt beint niður í fløtakrússið, ið stóð á borðinum. Jákup Bernhard - Bernhard Brim - var formaður í Ungmannafelagnum, og hann reisti seg upp at halda talu. M. a. byrjaði hann nakað soleiðis: "Nú hava fleiri gramt seg um, at einki høvd hevur staðið fyri hesum kurvaballinum, men her kann eg so boða tykkum frá, at nú loypur eitt høvd av." -- Klapp og látur.
Nýggjustovusystkini. Frá vinstru: Jóhan, Ingibjørg, Pætur og Erling.
Húsini í Nýggjustovu - barnaheimið hjá mær - eru stór við stórum hoyggjhúsi í heimara enda. Abbi - Jóhan í Nýggjustovu - bygdi tey, og eg haldi, at hann ætlaði at byggja tvinni hús saman: eini til pápa og eini til Jógvan, farbróður. Niðarlaga á norðursíðuni sæst ein onnur úthurð, ið ongatíð hevur verið brúkt, tí Jógvan farbróðir og Lena mostir búsettust heimi á Bø. Ikki dugi eg at síggja, at húsini eru innrættað til tvær familjur, men køkurin er óvanliga stórur, tá ið tú hugsar um eina familju.
Hundur man altíð hava verið í Nýggjustovu, og navnið hevur verið Snar. Hundur var ikki til nakra serliga nyttu tá, men hann var góður at akta við, men aktingarhundur nyttar einki til nakað annað. Aktingarmaður var í Nýggjustovu, og hann fekk tað besta lambið, tá ið veðragjólingarnir vóru tiknir burturúr, og tað bleiv kallað aktingarlamb. Ájú, mangt er at minnast á. Deyðseyður bleiv eisini býttur millum eigararnar. Kristian í Hoygarðinum var formaður í hagastýrinum á Suðurhelvt, og tá ið deyðseyður var funnin, so vóru boð send eftir Kristiani, tí hann skuldi gera av, um deyðseyðin skuldi býtast ella ikki. Tað gjørdi ongan mun, um seyðurin var deyður av bráðssótt - kjøtið bleiv bara sett á saltvatn. Deyðseyðin plagdu røktingarmenninir at fletta úti í haganum, og so løgdu teir skinnið upp á onkra krógv at torna. Skinnið bleiv so býtt saman við várullini - undir húsunum hjá Juliusi í Hoygarðinum. Teir býttu í leypi, og so nær gingu teir í býtinum, at knívur bleiv settur á skinnið viðhvørt. Nisparnar - tað leysa, ið lá eftir í túninum - tóku teir upp í hondina og rullaðu teir saman niður eftir lærinum. Jú, skil skuldi vera í. Eisini gjørdu teir mun á litinum á ullini. At fáa lit til mynstur var væl dámt. Um heystið royndu teir eisini at býta skurðin soleiðis, at tey tey svørtu lombini ikki lógu saman. Tað verður einki hugsað um sovorðið í dag. - Eg gekk ofta í haganum saman við pápa, og mær hevur altíð dámt væl at fingist við seyð. Eg varð valdur til røktingarmann í 1963, so eg kom at røkta saman við Sigurdi og Pæturi, og røktingarlønin var 5 ær og eitt lamb av haganum - tað besta lambið, tá ið veðragjólingarnir vóru uppgjørdir. Best dámar mær at ganga í haganum í lembingini, og tá verður hvørt lamb havt á hondum, og merkið sett í oyrað. Men fyri at siga sum er, so ætli eg mær nú at gevast at røkta og lata yngri og betri kreftir sleppa framat.
.
Erling, Hannelina og lítli Erling.
Eg skal siga tær tað, at sum tær sær út fyri mær, so fer hoyggingin at halda uppat. Eg veit ikki, hvat eg skal siga um tað, men tíðir broytast, og nú skal alt gerast upp á lættasta mátan. Tað var ikki sum at siga tað at hoyggja til eina - og viðhvørt tvær kýr og vetring - og nógvar kenningarseyðir - við líggja, turkiløgum, línutrogum, byrðum - og so renna stykki av stykki um allan bøin, tí vit mundu hava oman fyri 50 stykkir spjadd um alla innmarkina. Eg sigi ikki tey ungu ring fyri tað, at tey ikki tíma tað knossið. Torvið og neytini fóru í mínari tíð, og nú stendur nógv á hoynum, og hvussu man tað fara at vera við seyðinum?
Vit í Nýggjustovu, teir Niðri í Geil og Jógvan pápabeiggi, Heimi á Bø, gingu nógv í Fjøruna og leitaðu eftir reka. Tað var nógvur reki undir Krígnum, og ta einu náttina fann Pætur, bróðir, tríggjar gummiballur. Tær vóru brúnar á liti og fýrakantaðar - einar 50 cm breiðar og 40 cm høgar, og fláirnar vóru klistraðar saman, so tær vóru ikki so lættar at fáa sundur. Vit plagdu at leggja tær í sólina eystan fyri húsini, og tað plagdi at hjálpa. Pætur gjørdi skógvar burtur úr teimum. Hann brúkti ein træleist, og so laðaði hann botnin og hælin upp. Skógvarnir riggaðu bara væl, og eg havi gingið í teimum. Tað var hildið at vera kupp at finna gummiballur, men tað var so nógv gummi í teimum, at vit lótu fleiri hús fáa burturav. Men ikki veit eg - hetta við ballunum var ikki so dámt av øllum, tí Pætur bleiv meldaður og mátti lata eina ballu í bót til sýslumannin í Fuglafirði. Men nú var tað tað, at Sivert Martin á Fløtti hevði eisini funnið eina gummiballu, men hon var trillrund og vavd saman í ein hurlivasa og fekst tí ikki sundur. Tað endaði so við tí, at tann ballan bleiv latin sum bót til sýslumannin, og Sivert fekk eina av teimum trimum ballunum hjá Pæturi. Ballan fór so til Fuglafirðar við einum báti, ið fór við fiski, men teir søgdu tað, at ballan bleiv liggjandi á keiuni - teir kendu hana aftur, tá ið teir vóru við fiski. Sivert á Fløtti gjørdi nógvar skógvar av gummuballum
Erling og abbasonurin, Erling, hava funnið fløskupost í Taravíkini í januar mánað 2007
Og so var tað ein dagin - tá gekk eg í skúla - at Kristian Jóhannus hevði funnið ein stóran flaka eysturi í Taravíkini. Nýggjustovumenninir munu hava verið ov seinir tann morgunin. Flakin var fjaraður uppi í Taravíkini, og tá ið Kristian Jóhannus kom eystur og hugdi oman av bakkanum, bleiv hann so kløkkur, tí hann helt hetta vera eini hús - so stórur var flakin. Menninir royndu so at skunda sær at taka flakan sundur, áðrenn tað fløddi aftur. Teir, sum hjálptu Kristian Jóhannusi, vóru Pætur, pápi, Jógvan Gubbi, á Bø, og Klæmint Niðri í Geil, og tá ið liðugt var, býttu teir fongin millum sín. Hetta var ein timburflaki, sum hevði jarntangar til flot, og so var ein annar tangi, og í honum var sjokoláta, mjólkatablettir og aðrar tablettir at styrkja seg við. Sjokolátapláturnar vóru í smáum dósum, sum vóru loddaðar til, og ein uppskerari lá eisini har - til at skera dósirnar upp við. Har var nógv sjokoláta til samans, og eg minnist, at onkur kom úr skúlanum og fylgdist til hús við mær fyri at vænta sær sjokolátu, og tað fingu tey. Annars var einki av týdningini í flakanum uttan ein lummalykt av messingi - við neti fyri glasið. Lummalyktin er til enn, og hon er eysturi hjá Pæturi. Teir blivu eisini meldaðir fyri flakan, men tann bótin var lagalig - 30 krónur. Ein mina brast í Taravíkini - ella á Ìslandi - undir krígnum, og tað minnist eg væl. Hon gjørdi stóran skaða í bygdini. Nógvir rútar og nógvir skorsteinar fóru. Hjá okkum fóru næstan allir rútarnir og eisini kamin. Kamin mundi fara, tí húsini ristust so illa. Eg minnist, at abbi kom berandi við mær gjøgnum øll splintrini og segði: "Drongurin hevur ongan skaða fingið!" Mamma segði, at abbi kom berandi gjøgnum glassplintrini við mær í tuflum, og at hetta hendi beint fyri midnátt. So var tað ein onnur mina, men tað var aftan á Kríggið. Eg var í skúla tann dagin, og ein mina hevði rikið aftur og fram út fyri Malinikletti allan dagin. Kommunan hevði fingið eina riflu at skjóta eftir teimum minum við, sum róku fram við landi. Tað ráddi um at fáa hol á minuna, so hon drakk sjógv og sakk. Abbi á Bø - Gamli Pætur (Pætur Joensen) - var formaður í kommununi, og hann var farin eystur undir Hamar - eystur undir tann stóra steinin har niðri á bakkanum við Seyðabólsánna - við byrsuni. Børn og vaksin vóru eisini komin har eystur at forvitnast. Abbi skeyt, men tað hendi einki við minuni, og so letur í Jákup Bernhardi (Bernhard Brim): "Gubbi, lat meg fáa rifluna!" Jákup Bernhard fekk rifluna, og hann rakti beinan vegin - helst í ein pinn - tí minan sprongdist í einum ordiligum bresti og sjóroki . Tá ið alt var yvirstaðið, flotnaðu brosmur og reyðfiskar upp av øllum trýstinum. - Í mínari tíð var eingin serligur reki at finna, tað vóru mest russaraboyur, russaratundur og tunnustavir, tí tá royndu russarar eftir sild norðanfyri saman við føroyingum. Tær rundu russaraboyurnar vóru so lættar, at tær kundu fúka langan veg niðan í bøin - ja, líka heim undir Leitið ella longri. Tær avlongu, sum smádreingirnir nevndu brugdur, vóru tyngri, men tær vóru serliga nógv avhildnar, tí tær vóru væl egnaðar at rógva á á Lítlafløtti.
Hannelina og Erling í 2005
Eg giftist við Hannelinu í 1963, og vit eiga eina dóttur, Odu. Hon býr í Havn og er gift við Jørgini Mørkøre, úr Klaksvík. Tey eiga trý børn: Hannelina (1990), Elsa (1993) og Erling (1999). Í summar bleiv eg so langabbi, tá ið Hannelina fekk eina dóttur, ið kallast Lín. Ta fyrstu tíðina aftan á at vit giftust, búðu vit í Nýggjustovu. Húsini bygdu vit í 1964, og smiðirnir vóru Esbern Anthoniussen, úr Oyndarfirði, og Svend Joensen, frá Gjógv. Grundstykkið fingu vit frá Kristiani í Hoygarðinum. Vit býttu um stykkir - vit fingu hetta, og hann fekk eitt frá okkkum eysturi á Lutastað. Bygt var fyri tímaløn, og eg minnist, at tá var tímalønin 5 krónur, og cementsekkurin kostaði 7,20 kr. Eg var burtur tá, og vit gjørdu ein so góðan túr, at eg fekk fyri alla arbeiðslønina. Eg sigldi hjá Kjølbro, og sjálvandi keypti eg alt tilfarið frá teimum. Tað komu so nógvar rokningar, at ein dagin fór eg inn á skrivstovuna hjá Kjølbro at spyrja, um teir ikki kundu leggja allar rokningarnar saman og senda mær tær. "Hvat? Ætlar tú tær at rýma úr reiðarínum?" spurdu teir. "Nei, tað havi eg ongar ætlanir um," svaraði eg teimum. So søgdu teir, at um eg gekk inn upp á tað, so kundi eg bara sigla fyri rokningar. Eg betalti so einki, men tók av tilboðnum, og tað gekst so mikið væl, at innan fyri eitt ár var eg skuldafríur, so tað var ikki smávegis.
Sum fyrr nevnt, hevur Erling verið 53 ár á sjónum, og hevur hann verið so skynsamur, at hann m.a. hevur fest niður á blað, hvørjum skipum hann hevur verið við frá 1950, til hann legðist uppi í 2003. Erling hevur orðið: Ja, eg havi skrivað mær niður hvørjum skipum, ið eg havi verið við, hvørjir skipararnir vóru, og so havi eg eisini nevnt okkurt annað. Yvirlitið kemur her:
1950: "Polo"
"Polo"
Mín fyrsti túrur: Eg konfirmeraðist á Eiði um heystið 1949, og hóast eg átti nógvar javnaldrar, so var eg einasti konfirmantur frá Gjógv. Eftir hetta tráaði eg eftir at sleppa til skips. Eg minnist væl, at eg stóð undir húsunum hjá Oliveri, og nú kemur Svend har og sigur, at "Polo" manglar ein kokkadrong. Hann spyr so meg, um eg hevði hug at koma við. Eg segði ja beinan vegin og so yvir til okkara at fortelja. Ikki var tað væl dámt, men eg segði, at eg hevði játtað meg. Tá segði Pætur, bróðir: "Skal hann til skips, so er eingin betri kjansur, og eg eri við eisini." So var bara at fara at rigga meg til. Eg mynstraði sum kokkadrongur við "Polo" 15. mars í 1950. Tá var eg júst blivin 15 ár. Eg fylti 5. mars, meðan vit riggaðu til á Klaksvík. Vit fóru á Suðurlandið við snøri, og veiðuhátturin var sjálvdráttur. Tað várið var ikki nógvur fiskur. Vit fingu 500 skippund tann túrin. Edvard Jacobsen, í Svínoy, var skipari.
Tann fyrsti túrurin gekk væl hjá mær, eg hevði góða sjónátúr. Vit høvdu siglt leingi og nærkaðust Vestmannaoyggjunum. Nú, meðan vit sita og eta, letur í einum svínoyingi: "Hann er tættur sum tunnan!" "Nú haldi eg, at eg vil spýggja," svaraði eg. Tað var sjaskveður, og eg spýði. Eg haldi, at hetta er einastu ferð, eg havi spýð, so góða sjónátur hevði eg. Vit vóru 30 mans við hendan túrin, eg fekk hálvan part, og mítt arbeiði var at ganga kokkinum til handa: vaska upp, seta á borðið, vaska eplir og rudda. Til døgurða fingu vit ofta fiskamat, t.d. knettir, saltkjøt og grind. Upp á breyð var serliga margarin og "russarareyv" - hesar stóra reyðu pylsurnar. Viðhvørt bakaðu vit skuffukaku við rosinum, og sunnudag var altíð budingur á skránni. Leygardag plagdu teir at taka til: "Nú er budingsaftan!" -- Eg var eitt sindur errin, tá ið eg kom aftur av mínum fyrsta túri. Benadikt hevði keypt bil, meðan eg var burtur. Hetta var fyrsti bilurin, ið kom til Gjáar. Vit hildu hann vera stóran, men hann tók bara 1½ tons. Eg var ikki meir enn komin inn til okkara, nú koma dreingirnir eftir mær og biðja meg koma við biltúr heim undir Skarð - vegurin var ikki komin longri tá. Hetta læt eg mær ikki siga tvær ferðir. So koyrdu vit av stað - fulla last - bæði dreingir og gentur - og vit sótu á beinkjum. Vit høvdu leigað bilin, og tað kostaði eina krónu í part. Vit sungu og stuttleikaðu okkum, so tað var lív í og nógvur látur. Hetta gjørdist ein vani: at leiga Benadikt sunnudagstúr við okkum heim undir Skarð. Onkrir av teimum eldru vóru eisini við viðhvørt. Eg minnist væl til Pætur á Bø og Jóan Petur í Horni.
Seinast í mai mánað fóru vit til Grønlands, og eg var framvegis kokkadrongur. "Polo" lá uppankrað inni á ymiskum firðum - mest á Streymfjørðinum. Vit royndu við fýra bátum av skipinum. Bátarnir kallaðust "Sildin", "Jaktin", "Killarin" og "Smoking". Hendan túrin var Símun Poulsen, í Svínoy, skipari.
1951: "Polo"
Vit fóru í mars mánað á Suðurlandið við snøri og sjálvdráttri, og var eg framvegis kokkadrongur. Edvard Jacobsen, í Svínoy, var skipari hendan túrin.
Síðst í mai mánað fóru vit so til Grønlands, og nú var eg dekkari. Sum vant royndu vit inni á firðunum við línu og snøri. Símun Poulsen, í Svínoy, var skipari. Hetta var seinasts árið, ið "Polo" var til fiskiskap. Eftir hetta fór hon at sigla við frakt. Tað plagdu at vera 30 mans við "Polo". Tað mesta vóru svínoyingar, men hendan túrin vóru 11 gjáarmenn, og eg minnist, at ein svínoyingur tók nakað soleiðis til: "Nú dámar mær einki, nú hevur gjáarmaðurin yvirmaktina!" Tað er nógv broytt síðani tá, tí nú er bara ein fiskimaður í bygdini. Gjáarmenninir hendan túrin vóru: Pól Jóhannes í Bíggjarlagnum, Pól Erik, Svend, Karl Meinhard, Petur á Teigunum, Gordon, Jóhan í Stólpa, Jákup í Stólpa, Pætur í Nýggjustovu, Karl Anton og so eg sjálvur. Væl bleiv hugt eftir grind á reisuni - bæði yvir og heim. Báðir Grønlandstúrarnar, ið eg var við, vóru einki undantak. Vit vóru "í grind" bæði á reisuni yvir og heim. Tað bleiv skotið og skutlað av skipinum, og ein ella tveir bátar settir út. Settu boyu á og hivaðu hvalirnar upp á dekkið. So var farið at skera upp og salta grindina. Tað, sum leyp av, var býtt í triðingar á heimreisuni: svínoyingar ein triðing, gjáarmenn ein og klaksvíkingar og aðrir ein. - WC var einki. Ein oljudunkur var bukka. Ein honk var í, so var ein sprett slanga smoygd í ein runding, sum gloppaði eina sponn - fyri tøming. Slangan var klinkað uppá og var hildin at vera góð at sita á. Ein stertapøs hoyrdi til bukkuna, og treytin var at hála sjógv í bukkuna, so hon var klár til næsta mann.
1952: "Eyðbjørg"
"Eyðbjørg"
Hetta árið gjørdu vit tveir saltfiskatúrar til Íslands. Tað var sjálvdráttur. Ingvald Johannesen, í Miðvági, var skipari, og beiggi hansara, Alfred Johannesen, Tórshavn, var reiðari.
1953 - 1954: "Gudrun Zõega" (útt. Gurun Søka)
"Gudrun Zõega"
Vit vóru tveir saltfiskatúrar hvørt árið undir Íslandi, og tað var sjálvdráttur. Petur Egholm (vanliga nevndur "Dess"), Tórshavn, var skipari, og Petur Dahl, Tórshavn, var reiðari.
1955 - 1956: "Grundick"
"Grundick"
Vit vóru tveir saltfiskatúrar undir Íslandi hvørt árið, og tað var sjálvdráttur. Sofus Hilduberg, Tórshavn, var skipari. Vanliga var hann kallaður Gjáar-Sofus, men gjáarfólk kallaðu hann Sofus hjá Siggu. Mamma hansara æt Sigga. Í august mánað fóru vit á sild, og tá bleiv eg kokkur. Reiðari var Jógvan Kristiansen. Tann seinasta snøristúrin við "Grundick" gjørdi eg av, at eg fór ikki aftur til sjálvdrátt, men fór heldur at royna okkurt annað. Eg skrivaði eitt bræv til Sigmund Heinesen, skipara, at spyrja, um eg kundi sleppa við "Lillie", og tað slapp eg. "Lillie" var vanliga kallað "Liljan", og J.F. Kjølbro var reiðari.
1957 - 1958 - 1959 - 1960: "Liljan"
"Lillie" ("Liljan")
Í 1957 fóru vit fyrst á Suðurlandið við toskagørnum. Sigmund Heinesen var skipari. Har var einki fiskarí tað várið, so vit fóru heim fyri fiskaloysi, og ikki haldi eg, at nakar fór við gørnum árið eftir. Tá bleiv eg kokkur. Tað var stórur munur á útgerðini hjá kokkinum frá mínum fyrsta kokkatúri í 1957 til mín seinasta 2003. Í byrjanini var tað tað bera kol og fýring. Kolið varð goymt í kolkjallaranum - undir dúrkinum - og tað skuldi so fyllast í kolkassan hvørt kvøld, áðrenn tørnað bleiv inn. Grýturnar máttu surrast í gelandaran, men nú hava tær slættan botn og skott ímillum í kabússini, og so kunnu tær eisini stillast í ymisk hakk, soleiðis sum tú vilt. Eg plagdi at baka 4 rugbreyð um dagin - knoðað við hond upp á tann gamla mátan. Nú koma breyðini frá bakaranum. Øll skipini hava nú frystirúm, og har kann alt slags matur goymast, so nú kanst tú velja, hvat tú vilt hava. Fyrr var tað mest saltkjøt, grind, knettir og feskur fiskur, og páleggið var sum oftast russarareyv (reyðapylsa), tí hon helt sær so væl. Tað skuldi nógvur matur, tí manningin var onkuntíð 27 - og so kom uppvaskið. Fyri tað mesta hevði eg kokkadrong, men eg var eisini einsamallur viðhvørt. Eg plagdi at fara upp klokkan 5, og so var morgunmatur klokkan 6, kaffi klokkan 10 - men tey seinnu árini var altíð kaffi í kannuni - døgurði á middegi, kaffi klokkan 3, nátturði klokkan 6, kaffi um kvøldið, og so var kokkurin fríur. Galluna og borðið skuldi kokkurin halda, og tey fyrstu árini høvdu teir eisini dúrktørn - tveir og tveir av manningin skiftust um at vaska dúrkið. Tveir av deksvaktini ruddaðu borðið, so tað var reint, tá ið teir purraðu kokkin út - og viðhvørt hjálptu teir eisini til við uppvaskinum. Lønin hjá kokkinum var ein og ein fjórðings partur og so 50 kr eyka um dagin. Hevði kokkurin ongan mess, so fekk hann ein og tríggjar fjórðings partar, t.v.s. at hann fekk tann hálva partin hjá messinum eyka.
Hesar myndirnar eru tiknar í Bonavista í New Foundlandi í 1957:
Fv. Høgni Joensen, Funningsfirði, Leivur á Heygnum og Neli í Gortru Fv. Hans Jacob Heinesen, Kunoy, Erling og Páll Kunoy, Kunoy
Seinni hetta árið fóru vit til Grønlands, men tað ljóðaði illa frá fiski, so vit fóru inn í Føroyingahavnina at gera klárt at fara til New Foundlands. Ongan frystara høvdu vit umborð, men vit høvdu agn til nakrar setur, og sildina goymdu vit í saguspønum í lastini. Vit royndu nakrar dagar á Flemmish Cap, og tað var stórur toskur á hvørjum húki. Vit máttu inn til Bonavista eftir agni, og eftir tað royndu vit bara einar 30 fjórðingar úr Bonavista og máttu inn hagar fimta hvønn dag eftir agni. Áh, sum har var nógvur fiskur, og sum har var heitt. Vit royndu stutt, so var skipið fult, og vit fóru heim. -Tá ið vit komu heim aftur, varð riggað til at fara á sild. Vit fingu nógva sild, og umstøðurnar vóru góðar - stórt dekk og stóra last. Um veturin og út á várið róðu vit út av Klaksvík - avreiddu á Stongunum og sigldu eisini niður til Skotlands við fiski.
Árið 1958 byrjaði við úróðri - ísfiski. Seinni fóru vit til Grønlands við línu og snellu, og so aftur á sild - so ísfisk.
Í 1959 fylgdu vit tí sama mynstrinum sum í 1958: Byrjaðu árið við útróðri - ísfiski. Síðani til Grønlands við línu og snellu, so á sild, og so aftur í ísfisk.
Í 1960 róðu vit út og avreiddu á Stongunum, til vit fóru til Grønlands við línu. Royndu á ringum botni - fýra stampar í stubbanum og lodd á endunum. Har var væl av fiski, men línan gekk undan. Fingu 160 tons hendan túrin. - Síðani fóru vit aftur til Grønlands, og endaðu í Eysturgrønlandi við snellu. Har var eingin ísur, men brutu túrin av, tí Sigmund Heinesen skuldu føra "Jákup B" - í ísfisk. Sigmund førdi "Jákup B" ein ísfiskatúr hetta árið.
1961 - 1962: "Jákup B"
"Jákup B"
Vit vóru fimm saltfiskatúrar við línu og snellu í Grønlandi hesi bæði árini - og eisini nakrar ísfiskatúrar. Nú var stór broyting komin í alt: frystarí til agn og proviant, heitt vatn og brúsur - og alt annað. Trý wc - bukkan avloyst. Sigmund Heinesen var skipari.
Eg má siga nøkur orð um tann eina saltfiskatúrin 1962 í Grønlandi. Vit fóru av Klaksvík tann 19. septembur og vóru heima aftur 12. desembur, og messurin hjá mær hendan túrin var tann bert 16 ára gamla gentan Johnvá Josephsen, úr Klaksvík. Hetta var nakað heilt serligt og óvanligt, tí Johnvá er ein tann fyrsta kvinnan - um ikki tann fyrsta - sum hevur verið til skips við føroyskum skipi. Eg má beinan vegin siga tað, at hon kláraði seg stak væl upp á allar mátar og royndi seg eisini í øllum tí, ið gekk fyri seg umborð, og sjónátúr hevði hon góða. Í sambandi við Sjómannadagin í Klaksvík hevur Sosialurin tann 18.08.2010 eina fitta samrøðu við Johnvá, har hon fortelur um túrin. - Jú, Johnvá var ófør, og mangt er at minnast afturá. Ein dagin lógu vit uttan fyri Nuuk, men skiparin vildi ikki fara inn ella lova nøkrum í land, tí hann visti, sum var, at summir av teimum yngru kundu verða í villara lagi, og kanska hugsaði hann eisini um tann kvinnuliga messin. Men so var tað ein av hesum yngru kúllunum - hann dugdi so væl at bera tað fram - hann fer til skiparan og sigur við hann: "Ofta hava vit tosað um at gjørt onkrar venjingar við bjargingarbátinum, nú hevði ligið væl fyri!" Jú, tað helt skiparin eisini. Teir settu so bátin á sjógvin - tóku hann uppaftur og flotaðu hann aftur, meðan ein sat í honum og helt hann frá skipinum. Har gekk so ein løta, og so rýmdi skiparin. Tá ið hann var farin, stungu teir av til lands við bátinum. Ein grønlendsk jolla kom út aftur við bátinum, men teir ungu vóru eftir í landi. Johnvá var so øgiliga kedd, tí hon ikki eisini slapp í land - hon mestsum hálvgræt. Skiparin kom so og spurdi meg, um eg ikki kundi fara í land við messinum. Jú, tað vildi eg gera. Tað var ræðuliga kalt, og skiparin spurdi meg, hvar eg ætlaði at fara við henni í øllum kuldanum. Eg svaraði, at eg visti bara eitt stað, ið vit kundu fara inn. "Hvat er tað?" spurdi skiparin. Eg segði, at tað kallaðist "Kristinemut" - har fekst kaffi, sodavatn og øl, og dansur plagdi eisini at vera har. "Er tað nakað at fara til?", tók skiparin uppaftur. Ná, men líkamikið, har endaðu vit so, og sum sagt, var tað so ísakalt - hetta var í novembur mánað - at vit vóru nakrir, ið vildu sleppa okkum umborð aftur, meðan aðrir steðgaðu longri. Johnvá var sera glað fyri túrin.
1963 - 1964 - 1965 - 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975: "Klakkur"
"Klakkur"
Í 1963 var Poul Adrian Andreasen skipari. Vit vóru ein saltfiskatúr undir Íslandi og fingu 167 tons - mest brosmu og longu. Tveir túrar vóru vit í New Foundlandi. Hetta árið var Pætur í Ólastovu (Pætur Debes) messur hjá mær. Tann fyrra túrin fingu vit 225 tons á 48 setum, og tann seinna 227 tons á 53 setum, og vit hildu hvønn sunnudag. Um veturin vóru vit tveir túrar í ísfiski.
Erling og Heini. Heini var messudrongur við "Klakki" í 1965
Í 1964 og 1965 var Ísak Matras skipari, og tað var tað vanliga: Fyrst í ísfisk, so ein saltfiskatúr til Grønlands og ein til New Foundlands. So aftur í ísfisk og ein saltfiskatúr til Grønlands. Í 1964 var Jákup hjá Mariu (Jákup Matras) messur hjá mær, og í 1965 var Heini í Horni (Heini Festirstein) messur.
Í 1966 og 1967 var Eirikur Justinusssen, úr Leirvík, skipari. Framvegis tað sama: Fyrst ísfisk, so tveir saltfiskatúrar til Grønlands - nakrar ísfiskatúrar og ein saltfiskatúr til New Foundlands.
Árini 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 og 1974 var Símun Mikkelsen skipari. Eg haldi, at í 1969 var seinasti túrur, ið "Klakkur" var í saltfiski, og tað var í New Foundlandi. Kósavirkið í Klaksvík læt upp í 1965, so tað bleiv mest ísfiskur. Roynt var undir Íslandi, Eysturgrønlandi, Føroyum og við Rock All. Vit avreiddu á Kósini og sigldu eisini niður at selja.
Erling: "Knettir havi eg gjørt nógv!"
Í 1975 var Jóhannes Bjørgheim Rasmussen skipari. Tað var ísfiskur- avreiddu á Kósini og sigldu eisini niður. Tann eina túrin um várið høvdu vit eina sera ringa heimferð undan Íslandi. Vit fóru at sigla heim fríggjadagin 14. februar, og 21. februar stóð hetta at lesa í bløðunum:
RING HEIMFERÐ HJÁ KLAKKI
Klakkur hevði í einar 14 dagar roynt vestur úr Snæfellisjøklinum, tá hann fríggjadagin fór undir heimferðina. Fiskiskapurin var í fyrstani einki serligur, og veðrið var ikki til vildar, men tó vóru 5 teir seinastu dagarnir góðir, og teir høvdu rundað 200.000 pund, tá teir endaðu túr. - Veðrið var keðiligt, tá teir fóru at sigla, men sunnudagin øtlaði hann rættuliga veðrið við nógvum vindi av útsynningi. Staddir einar 135 fjórðingar vestur úr Føroyum fekk Klakkur um 5-tíðina sunnudagin 2 stórar sjógvar, sum raktu skipið aftan tvørs í stýriborð. Hurðin til brúnna gekk fyri eins og rútarnir til bestikkrúmið og skiparakamarið. Einir 5 - 6 mans vóru staddir á brúnni, tá vanlukkan hendi, og brúgvin fyltist við sjógv eins og kokkahúsið og messan. Eitt sindur av sjógvi kom eisini niður í maskinrúmið. Til alla lukku helt hurðin í bakborðssíðu á brúnni - annars kundu menn verið skolaðir út av brotunum. Skipið legði seg heilt nógv av sjógvunum, og bjargingarbáturin varð skræddur leysur og hvarv afturút, meðan tað eydnaðist teimum at fáa ein gummibát aftur, sum eisini var um at fara. Teir mistu annars bæði proviant og nógvar boyur. - Fleiri stúttur í lúnningini í bakborðssíðu brotnaðu saman við nøkrum í stýriborðssíðu. Ongin fólkaskaði hendi av tilburðinum, hóast brotið gav teimum so dygt, at t.d. ein eldsløkkjari, sum stóð niðri í maskinrúminum, endaði uppi á dekkinum. Øll tann nautiska og tekniska útgerðin á brúnni gekk fyri saman við tí elektroniska. Tað eydnaðist maskinmanninum tó at bøta um, soleiðis at siglingarljósini riggaðu aftur. Vanliga stýringin riggaði, og sjálv maskinan hevði ongan skaða fingið. Klakkur varð liggjandi einar 4 tímar og andøvdi, meðan kannað varð um, hvussu stórur skaðin var, og roynt varð at bøta um tað ringasta. Tá var vindurin linkaður til vindmegi 5 - 6, og farið varð so aftur at sigla móti Klaksvíkini, hagar skipið kom í øllum góðum um middagsleitið mánadagin.
Eg kann leggja aftrat, at hetta hendi um skaffitíð - eg hevði akkurát sett á borðið. Alt endavendist, og sjógvurin fleyt upp um beinkirnar í messuni.
1976: "Núpur´
"Núpur"
Vóru í ísfiski og avreiddu á Kósini. Símun Mikkelsen var skipari.
1977: "Jákup B"
Vóru í ísfiski og avreiddu á Kósini. Sámal Jákup Olsen var skipari.
1978 - 1979 - 1980 - 1981 - 1982: "KLakkur"
Vóru í ísfiski. Royndu undir Íslandi, Føroyum og Eysturgrønlandi. Avreiddu til Kósina og sigldu eisini niður at selja. Jóhannes Bjørgheim Rasmussen var skipari.
1983: "Sjúrðarberg"
"Sjúrðarberg"
Jóhannes Bjørgheim Rasmussen var skipari. Vit royndu á Fugloyarbankanum og høvdu trolið úti í ein tíma, og heilt nógv var í. Hetta var tað árið, ið upsarokið var Eysturi í Holinum. Rokið bleiv bara við, og vit kláraðu ikki at arbeiða undan, tá ið vit høvdu vakt í eitt samdøgur. Vit fingu eitt slang í tveir tímar, so hetta var strævið, og tað vóru fleiri við mær, ið ynsktu, at einki skuldi verða í. Vit royndu í tvey samdøgur og avreiddu 262 túsund pund til Kósina. Vit vóru ikki lidnir at kryvja, tá ið vit komu til lands, so Kósamenninir máttu taka um endan.
1984 - 1985 - 1986: "Sjúrðarberg" og "Skoraberg"
"Skoraberg"
Jóhannes Bjørgheim Rasmussen var skipari, og nú partrolaðu "Sjúrðarberg" og "Skoraberg". Hetta var annað og betri lív - høvdu trolið úti í fýra tímar og reinsaðu aðru hvørja ferð.
1987 - 1988 - 1989 - 1990 - 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997 - 1998 - 199´9 - 2000 - 2001 - 2002 og 2003: "Pison"
"Pison"
Í 1987 - 1988 - 1989 - 1990 - 1991 og 1992 var Joensen&Olsen reiðari og Jóhannes Bjørgheim Rasmussen skipari. Tað var ísfiskur. Vit royndu undir Føroyum, avreiddu á Kósini og Dávavirkinum og eisini niður at selja viðhvørt.
Í 1993 gjørdist Thorleif Sigurdsson reiðari, og tað var hann, til eg fór av í 2003. Jóhannes Bjørgheim Rasmussen var skipari í 1993 og 1994. Vit vóru í ísfiski - avreiddu á Kósini og sigldu eisini niður til Skotlands at selja. Heilsan fór at bila Jóhannesi í 1994, og tá legðist hann uppi.
Í 1995 var Poul Juul Rasmussen skipari. Hann er sonur Jóhannes Bjørgheim Rasmussen. Vit vóru í ísfiski undir Føroyum og ein túr í Barentshavinum, og tann túrin fingu vit 190.000 pund.
Øll árini frá 1996 til eg legðist uppi í 2003 var Petur Eliasen skipari. Tað var ísfiskur - avreiddu á Kósini og sigldu niður upp ímillum. Ja, og so er tað tað. Tann 15. mars 2003 vóru 53 ár síðani eg fór mín fyrsta túr til skips, og mangt er at minnast afturá. Tá ið eg hugsi meg um, so hava tað verið nógvar góðar løtur og sjálvandi eisini onkur minni góð. Eg má leggja aftrat, at eg havi verið saman við monnum úr øllum bygdum í Norðoyggjum, og tað skulu teir hava, at teir hava verið stak umgangiligir og fittir menn at verið saman við - og mangar skemtiligar løtur. Síðani eg legðist uppi, havi eg bara fingist við okkurt fyrifallandi. Eg royni altíð at gera okkurt hvønn dag. Hagin og seyðurin taka sína tíð, og mær dámar eisini væl at fjasast í bønum og heima við hús.
Stóra takk fyri prátið, Erling --- og teir góðu kaffimunnarnar.
.


c: text/html

text:
Select heldur fram sum klæðnastuðul
07 Vestur og Select hava longt stuðulsavtaluna, so 07 Vestur framhaldandi koma at leika í Select klæðum og nýta Select útgerð. Klæðir fáast til keyps í Sport24 í SMS, og seinni í mars verða góð TILBOÐ uppá klæðini tá árligi tilmeldingardagurin verður.
Fýra tey seinastu kappingarárini, síðan 2014, hava Select verið veitari hjá 07 Vestur, og nógv av teimum íðkandi hava eisini ogna sær klæðir, taskur o.a.
Ymiskt fæst av klæðum t.d. spælisett, joggingsett og venjingarblusa, umframt taskur, hosur, o.m.a
Prent fæst sjálvandi eisini, s.s. navn, nummar, ella annað.
Til ber at keypa klæðini hvør sær ella samlað.
Vanligir prísir:
Joggingblusa og buksur, kr. 750,-
Jogginblusa, kr. 400,-
Venjingarblusa, kr. 400,-
Joggingbuksur, kr. 350,-
Spæliblusa kr. 300,-
Shorts, kr. 250,-
Medium taska, kr. 300,-
Ryggsekkur, kr. 200,-
Niðanfyri eru fleiri myndir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Leys størv
INNGANGUR
So varð hetta lestrarárið av og fólkið á Setrinum kann gleða seg til eina góðan summarsteðg.
Tað er áður kunnað um, at vit á Setrinum fara at fáa eitt intranet. Hetta er nú komið undir land. Tá vit fyri einum ári síðani byrjaðu við mánaðarliga tíðindabrævinum, var hetta ein fyrsti liður fram ímóti einum felags intraneti fyri alt Setrið og avgjørt er, at okkara intranet fer at bera sama navnið: INNANSETURS. Í fyrstu syftu verður hetta fyri starvsfólkið á Setrinum, men meiningin er, at øll lesandi sjálvandi eisini skulu gerast partur av INNANSETURS. Allir brúkarar fáa í summar nærri kunning sendandi umvegis teldupostskipanina, og miða verður eftir at hava eina felags kunning um nýggja intranetið, tá byrjað verður aftur eftir summarfrítíðina.
Evstamark fyri tilfari til komandi tíðindabræv er mikudagin 24. juli kl. 12. Tit kunnu rokna við einum nýggjum INNANSETURS í viku 30.
ÚTBÚGVING
Føroyamálsdeildin tekur inn til BA- og MA-lestur í føroyskum heystið 2013.
Lýst fer at verða við framhaldsskeiði: Faroese for Foreigners 2. Og grundskeiði: Faroese for Foreigners 1. Fyriskipari: Hjalmar P. Petersen. Lærari: Erla Bech Nolsø.
Á Føroyamálsdeildini byrjar lestrarárið aftur mánadagin 2. september 2013
------------
Søgu- og samfelagsdeildin tekur til heystar upp lesandi innan tær 3 verandi bachelorútbúgvingarnar, Smátjóðir og altjóðagerð (søguvísindi), Politikkur og umsiting samfelagsvísindi) og Sosialvísindi og samfelagsplanlegging, umframt til MA í løgfrøði. Skeiðini í hesum útbúgvingum kunna eisini takast sum stakgreinalestur, um pláss annars er.
Í sambandi við samstarv millum Háskóla Íslands, Universitetið á Ákureyri, Universitetið í Bodø, Universitetið í Grønlandi og Fróðskaparsetur Føroya um at menna eina felags norðurlendska masterútbúgving var hans Andrias Sølvará í Grønlandi í døgunum 16.-21 juni. Næsti fundurin verður í Føroyum 14.-15. september.
Á Søgu- og samfelagsdeildini byrjar lestrarárið aftur mánadagin 2. september 2013
------------
Á Námsvísindadeildini og Náttúruvísindadeildini byrjar lestrarárið aftur mánadagin 19. august 2013, meðan tey á Sjúkrarøktarfrøðideildini byrja lestrarárið aftur mánadagin 26. august 2013.
VEGLEIÐING
48 umsøkjarar til MA í Vegleiðing
Sera stórur áhugi er fyri at fara undir MA útbúgvingina í lestrar- og yrkisvegleiðing, sum Setrið fyriskipar í samstarvi við Háskóla Íslands. Fyriskiparar høvdu vónað, at ímillum 15 og 25 vegleiðarar og onnur áhugaði fóru at søkja inn á hesa parttíðar útbúgving, men tá umsóknarfreistin var farin, vóru ikki minni enn 48 umsóknir móttiknar. Umsøkjarar fáa nærri boð um upptøku í viku 27. Les meira um útbúgvingina her
PRÓVTØKUR
Próvtøkurnar á Føroyamálsdeildini eru um at vera lidnar fyri í summar. Tey ið hava tikið Mállæra 2 hava eisini verið til próvtøku.
------------
Á Søgu og samfelagsdeildini hava 15 lesandi staðið bachelorprógv innan samfelagsvísindi (sosialvísindi og samfelagsplanlegging), stjórnmálafrøði og søgu. Nøkur afturat verða liðug komandi mánaðarnar.
Tvey hava staðið diplomútbúgving í almennari fyrisiting.
Tær seinastu próvtøkurnar á Søgu og Samfelagsdeildini vórðu 25. og 26. juni, hetta í Politiskari hugsan.
FYRISITING
Fróðskaparsetrið hevur gjørt av at keypa journalskipanina 360° frá Formula. Journalskipanin er ein sokallað Enterprise Content Management (ECM) skipan, sum flestu almennir stovnar í Føroyum brúka.
Meira kunning um journalskipanina her
GRANSKING
25-29 ICLAVE í Trondheim. Her verður eitt seminar um føroyskt og Føroyar sum eina málrannsóknarstovu. Luttakarar verða: Hjalmar P. Petersen, dr. phil. og lektari á Føroyamálsdeildini, Kurt Braunmüller, prof., og Karoline Kühl, dr. phil.
Í samband við phd-verkætlan hjá Sissal M. Rasmussen, Føroyamálsdeildin, um málmenning hjá føroyskum børnum, hevur verið skipað fyri spurnakanning, sum er send út til øll foreldur at børnum, sum eru 8-36 mánaðir. Spurnakanningin er svarað á netinum. Kunning um kanningina eins og leinkið til sjálva spurnakanningina, liggur á heimasíðuni hjá Setrinum. Stórur áhugi hevur verið fyri kanningini um málmenning hjá føroyskum børnum. Heimasíðan hevur verið væl vitjað og foreldur hava verið ófør at fylla spurnarskjalið út. Tað er enn møguleiki at luttaka.
-------------
Gestur Hovgaard, lektari og Rolf Guttesen, adjungeraður, lektari frá Søgu- og samfelagsdeildini hava verið á Ríkisskjalasavninum, at leita fram tilfar til gransking okkara innan 1800-tals søguna.
ÚTGÁVUR
Gestur Hovgaard, lektari á Søgu- og samfelagsdeildini, hevur saman við Grétar Eythórsson, professara í stjórnmálafrøði við universitetið á Akureyri, grein í nýggjasta nummarinum av Stjórnmál og Stjórnsýsla (Icelandic Review of Politics and Administration). Greinin hevur heitið: "Vestnorden. A functional Region?"
RÁÐSTEVNUR
Frændafundur 8 verður á Læraraskúlanum 24. og 25. august 2013
Setursfólk verða hervið mint á Frændafund og bent á at kunna seg við skránna, sum liggur á heimasíðu okkara (ella er á veg hagar í hesi løtu). Setið x í kalendaran út fyri teimum evnum og fyrilestrum, sum tit hava áhuga fyri og komið fjølment á Frændafund.
Hetta er eitt gott høvi at hoyra fyrilestrar um eitt fjølbroytt úrval av evnum.
Serliga vilja vit benda lærarum og granskarum á, at kanna skránna og at benda studentum sínum á teir fyrilestrar, sum kunnu vera áhugaverdir fyri teir. Í summum førum ber kanska til at geva studentunum til uppgávu sum part av náminum at greiða frá og umrøða høvuðspunkt í einum fyrilestri.
Málsligir fyrilestrar úr m.a. námsfrøðiligum sjónarhornum eru væl umboðaðir. Ikki minst tey, sum lesa á Føroyamálsdeildini og á Læraraskúlanum mugu liggja framvið og ikki lata hetta gleppa sær av hondum. Lærarar, vinaliga gerið studentum tykkara vart við hetta.
Eisini søga, mentan, bókmentir, filmur myndlist, bindimentan o.o. eru í boði.
Ókeypis atgongd. Øll eru hjartaliga væl komin.
Vinaliga,
Nevndin.
------------
IClaVE7. Ráðstevna um málvariatión: 7th International Conference on Language Variation in Europe. Hjalmar P. Petersen, lektari á Føroyamálsdeildini luttekur. Hann heldur fyrilesturin: The Transmission Processes and Result in the Faroese-Danish Language Contact Situation.
SKEIÐ
Tað norðurlendska summarskeiðið í føroyskum á Føroyamálsdeildini endar 29. juni, og tá hevur tað vart í tríggjar vikur. Teir 23 skeiðsluttakararnir, sum eru úr Danmark, Noregi, Svøríki og Finnlandi, hava verið sera ídnir og nærlagdir. Tímar hava verið hvønn dag frá kl. 9 til 15. Nakrar útferðir hava verið gjørdar, m.a. ein undir Vestmannabjørgini og ein til Saksunar, Tjørnuvíkar og Gjáar. Próvtøka verður 29. juni, og um kvøldið verður veitsla í matarhøllini á Námsvísindadeildini.
TILTØK
Fríggjadagin 21. juni var hátíðarhald í auluni á Námsvísindadeildini í sambandi við próvhandan, har Sigurð í Jákupsstovu, rektari, handaði lesandi á megindeildini fyri hugvísindi, samfelagsvísindi og námsvísindi prógv. Talan var um 32 námsfrøðingar, 35 lærarar, 15 bachelorar í søgu, samfelagsvísindum og stjórnmálafrøði, 2 diplom í almannafyrisiting, 5 námsfrøðingar, sum hava tikið ískoytisprógv til bachelor, umframt lesandi á Føroyamálsdeildini, sum hava fingið prógv fyrr í ár.
Fyri fullsettari aulu bóru hesi fram røðu, Sigurð í Jákupsstovu, rektari, Malan Marnersdóttir, dekanur, Janus Jensen, deildarleiðari, Berlys Nordendal, námsfrøðingur, Hansa M. Glerfoss, lærari og Sigrid Joensen, deildarskrivari á søgu- og samfelagsdeildini. Umframt røður vóru eisini felagssangur og tónleikur á skránni.
Millum 350 og 400 fólk vóru til tiltakið.
------------
Fríggjadagin 6. september kl. 15-17 verður skipað fyri felags móttøkutiltakið fyri teimum nýggju lesandi á Setrinum. Tiltakið verður á Østrøm, skráin verður kunngjørd seinni.
FRÁBOÐAN
Tilmelding til INNANSETURS
Er tú so óheppin ikki at hava móttikið tíðindabrævið? So er møguligt til at melda til her.
Tilfar til INNANSETURS
Møguleiki er fyri at senda okkum kunningartilfar, sum tit meta eigur at vera við í INNANSETURS. Hygg nærri her.
Vit tilskila okkum rættin til at ritstjórna í tilfarinum.Tað er av týdningi, at INNANSETURS ikki skal innihalda persónsviðkvæmt tilfar.
Tá tú skrivar ein tíðindastubba, minst tá til at hava eina yvirskrift, eina lýsing, tíðspunkt, stað, fyrireikara og kontaktpersón.
Evstamark fyri tilfari til komandi tíðindabræv er mikudagin 24. juli kl 12.
Ritstjóri av INNANSETURS
Anna Katrin Matras


text:
Skúlaspírin
Skúlaspírin, sum er forskúlin í Eysturkommunu, var fyrsti kommunali forskúli í Føroyum. Endamálið og visiónin fyri forskúlan er “Við leiki og læru gerst barnið skúlabúgvið”.
Skúlaspírin er eisini stovnaður fyri at byggja brúgv ímillum dagstovnaøkið og fólkaskúlan. Í Skúlaspíranum fáa øll børn í Eysturkommunu eina bleyta og væl fyrireikaða byrjan uppá skúlagongdina, tey skulu ígjøgnum tey næstu 9 árini. Námsfrøðingar og lærarar starvast lið um lið og á jøvnum føti í Skúlaspíranum, barninum at frama.
Arbeitt verður við grundarlagnum fyri góðari skúlabyrjan, og børnini læra tey mest grundleggjandi hugtøkini aftanfyri fak sum mál og støddfrøði í bæði leiki og læru. Sí leinkju til tilmælið um Skúlaspíran í høgra bredda.
Skúlaspírin er frá kl. 8-12 vanligar skúladagar, og børnini halda til í Leirvíkar skúla, har 1.-3. flokkur eisini heldur til. Eftir hetta kunnu børnini fara yvir á Frítíðarheimið, har tey spæla og hugna sær saman víðari við teirra javnaldrum.


text:
Eg hoyrdi eina ferð eina góða søgu um Ingálv av Reyni, sum ofta varð plágaður av einum ávísum persóni, sum vildi sleppa at tosa við hann í tíð og úrtíð. Ein dagin ringir hesin persónur so til Ingálv, konan tekur telefonina og sigur, at tann og tann er í telefonini. Ingálvur ger ikki mætari enn at hann loypur út á altanina og teskar við konuna: Sig, at eg eri úti.
Vildi ynskt, at løgmaður kendi hesa søguna, tá ið Pro Vita felagsskapurin ringdi til hansara og bað hann seta eina ráðstevnu um abortmótstøðu í Føroyum. Ikki tí at tað var ein ráðstevna ímóti aborti, men tí at í hvussu er ein av røðarunum, Ludvig Nessa, er ein ógvuliga ódámligur og kontroversiellur persónur. Hann er prestur, sum hevur mist sítt loyvi at prædika í norsku fólkakirkjuni, sum sigur at álopið á Utøya og stjórnarbygningin í Oslo var úrslit av abortlóggávuni í Noregi, sum hevur prísað forsetanum í Uganda fyri at gera homoseksualitet ólógligt. Og øll vita, at tú ert í lívsvanda, um tú ert samkynd í Uganda. Ein maður sum brúkar sína twitter-kontu at siga, at feminisma hevur kostað fleiri mannalív enn bæði nazisma og kommunisma tilsamans. Minnir eitt sindur um Jenis av Rana úr Miðflokkinum, sum heilt vist tekur fult undir við Føroya Pro Vita, tá ið hann á tingsins røðarapalli ákærdi konufólk fyri at vera nazistar, uttan at formaðurin segði eitt einasta orð um, at hetta var átaluvert. Men at vera í ljósareyðari t-shirt við orðinum feminisma á er harafturímóti átaluvert og skal bannast!
Sami Ludvig Nessa hevur eisini á sínari twitter-kontu sagt, at homoseksualitetur er perversur og í stríð við náttúrulógirnar og Bíbliuna.
Bara tað at ein felagsskapur sum Pro Vita bjóðar einum slíkum persóni at hava framløgu um síni sjónarmið á ráðstevnuni, sum opinbart skal greina mannavirði, sigur ein hóp, ja, kanska alt, um støðið á ráðstevnuni.
Er hetta tað, løgmaður vil leggja rygg og umdømi sítt til? Eg øtist! Skulu vit taka tað soleiðis, at løgmaður gongur inn fyri slíkum horriblum úttalilsum – at hetta er tann kjakmentanin, hann viðmælir, at hann er ímóti abortlóggávuni í Føroyum, at hann er ímóti feministum, samkyndum? Eg trúgvi tí ikki ordiliga, men so átti hann at hava lisið skránna hjá pro Vita betur, áðrenn hann leyp út í hetta við báðum beinum – tí hetta er eitt sera óheppið signal, hann sendir Føroya fólki.
Í Føroyum fáa vit ferð eftir ferð prógvað, hvussu bangin vit eru fyri teimum rætttrúgvandi, og tey brúka eitt og hvørt høvi at spæla við musklunum, og fáa tey ikki sín vilja, ja, so siga tey bara at tey eru kúgað og sleppa ikki til orðanna. Og so tosa tey um talufrælsi, samstundis sum tey vilja banna moskum, høvuðturrikløðum, feministiskum t-shirtum, aborti, muslimum, feminsimu, menningarlæruni, nýggju ættleiðingarlógini, ógiftum pørum, at samkynd sleppa at giftast borgarliga, 266b, ja, tit kunnu bara halda fram við listanum …
Er hetta tað løgmaður er bukkaður undir fyri? Har havi eg hug at siga: Tað er altso ikki hvørt gildi, tú skalt fara í, Aksel V. Johannesen.
Epilogur:
Ímeðan eg havi sitið og skrivað mín blogg, er javnaðarflokkurin farin út á facebook at siga, at løgmaður hevur tikið seg aftur og fer ikki at seta ráðstevnuna. Hann leggur dent á sama persón, sum eg havi viðgjørt í blogginum. Eg má bara siga, at hetta var fyri neyðuni!


text:
Á sumri eru nógvir seglbátar í Havn. Tíðliga á sumri síggjast teir ávegis til Grønlands og kanska so langt sum til Nýfunnlands. Um miðsummarleitið og inn í juli mánað fara teir sjálvdan so langt.
Í dag lá orknoyski seglbáturin Capella Endavour undir Bryggjubakka. “This is a midlife crisis-tour” sigur ein av skemtiligu orknoyingunum, ið manna bátin.
Skipari er David Reid. “Vit fara víðari longu í kvøld. Leiðin liggur til Akureyrar á íslendska norðurlandinum og so aftur til Føroya, innan vit venda heim aftur til Kirkwall. Her dámar okkum ógvuliga væl, so tá vit koma aftur til Føroya, steðga vit nakrar dagar,” sigur skiparin, sum errin vísir mær flaggið á hekkuni. “Hetta er eitt nýtt flagg, tað orknoyska tjóðarflaggið, við krossmerki eftir norðurlendskari fyrimynd.”
Duncan Tullock, 53, er postmaður í Orknoyum. Á vári í fjør vann hann kappingina um at tekna eitt nýtt orknoyskt flagg. Hann tók støði í tekningum hjá døtrunum, ið tá vóru tvey og trý ára gamlar. - Hopefully my flag will be around for a long time. As the official flag of Orkney, it should be around forever, sigur hann við BBC. Øll samrøðan við Duncan Tullock sæst her: http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/scotland/north_east/6541099.stm
Í Vágsbotni eru vit mitt í býnum. Her er væl útgjørd marina, handlar og matstovur eru ikki langt burturi og Hotel Tórshavn hevur uttandura servering, innast undir Bryggjubakka.
Tó, kanska er nakað skitið á vágni og flestu munnu halda at lokalu drykkjumennninir eru í so mælskir undir nýggju tekjunum, har útróðróramenn avreiða fugl og fisk. Soleiðis hevur alt síni lýti.


text:
Nú ber til at fáa armband uppá
Summar Festivalurin heitir á fólk um at fáa sær armband uppá áðrenn festivalin
Øll tey mongu túsund fólkini, ið ætla sær á Summar Festivalin um vikuskiftið, skulu hava armband upp á handliðið. Atgongumerkini, sum eru keypt í forsølu, skulu býtast um við persónligt armband, ið skal brúkast fyri at sleppa inn á festivaløkið.
Longu nú ber til at fáa armband uppá. Hetta kann gerast á Torginum í SMS í Havn, í Telebúðini í Klaksvík og í deildunum hjá Norðoya Sparikassa í Klaksvík og Fuglafirði. Armbond fáast á hesum støðum í vanligum upplatingartíðum hjá teimum fram til hósdagin. Eftir tað verða armbond koyrd uppá við inngongdina til festivalin.
Summar Festivalurin heitir á fólk um at fáa sær armband uppá áðrenn festivalin, tí vandi er fyri longum bíðirøðum við inngongdina, um ov nógv fólk skulu armband uppá, tá ið festivalurin byrjar. Royndirnar vísa, at serliga áðrenn stóru konsertirnar, koma bíðirøðir, tí tá vilja so nógv fólk inn á festivaløkið samastundis, og nógv teirra hava ikki armband.
- Tað er lættari fyri allar partar, um so nógv fólk sum gjørligt fáa sær armband uppá áðrenn festivalin, siga fyrireikararnir.


text:
Tað eru 9 súlusløg í øllum heiminum. Súluslagið her hjá okkum er tað størsta.
Súla er hvít og gullig um nakkan og hálsin. Hon hevur langar, spískar veingir, sum eru svartir úti á broddunum. Nevið er gulgrønt, langt og spískt, og føturnir svartir við grønari striku oman eftir legginum og út í klørnar.
Súla sæst um summarið um oyggjarnar, men eigur bara í Mykinesi. Hon er størsti búfuglur okkara og byggir stórt reiður á breiðum rókum á Mykineshólmi og ovast uppi á drangunum.
Um grækarismessu fer súla at reiðrast. Reiðrið ger hon av grasi, tara, træsprekum og hvannjólum. Tað er um ein metur í tvørmáli.
Passaliga langt er ímillum reiðrini, so at fuglurin, sum liggur á, røkkur ikki til næsta reiður. Bøgan og steggin verja reiðrið væl og tola ikki, at aðrar súlur koma ov nær.
Súla hevur stórt flog. Eins og aðrir sveimarar kann hon halda sær leingi á flogi uttan at flagsa við veingjunum. Hon flýgur seigliga, sveimar leingi og høgt yvir sjónum.
Súla
- Longd: 85-97 cm
- Vekt: 2400-3600 g
- Flog: 170-192 cm
- Egg: 1


text:
INNANSETURS – kunning til starvsfólk og studentar
INNGANGUR
Við heystinum eru vit komin væl inn í fyrstu lestrarhálvu av hesum lestrarárinum. Fyrstu prógvtøkurnar hava longu verið, meðan enn fleiri standa fyri durðum. Vit gleðast um, at nógv nýggj lesandi eru við at finna sín gerandisdag á Setrinum.
INNANSETURS er ætlað bæði starvsfólki og lesandi á Setrinum. Tað eru fleiri lesandi, sum hava meldað seg til sum haldarar av hesum kunningarskrivi. Gott hevði verið, um aftur varð boðað frá hesum átaki millum tey lesandi. Møguleiki er at melda seg til at fáa INNANSETURS her.
Kunningini í INNANSETURS fer at koyra eftir sama leisti sum áður, har kunningin fyri ein mánað verður savnað og send starvsfólkum og lesandi seinast í einum mánaðarskifti. Nærri kunning um mannagongdir er at finna í niðasta teigi "FRÁBOÐAN".
Evstamark fyri tilfari til komandi tíðindabræv er mikudagin 21. oktober kl. 12. Tit kunnu rokna við einum nýggjum INNANSETURS í viku 43.
ÚTBÚGVING
Næstu skeiðini á masterlæruni á Søgu- og Samfelagsdeildin eru byrjað. Talan er um fakskeið, tvs. skeið innan tey trý fakøkini á masterlæruni. Í hesum sambandi koma ein røð av viðurkendum útlendskum granskarum, og tí verða hesi skeiðini eisini bjóðaði fram fyri øðrum áhugaðum, ið ynskja at luttaka (sí heimasíðuna).
------------
Í døgunum 28. september – 2. oktober, 2015 eru Pär-Ove Forss og Cathrine Gladh frá Mittuniversitetinum á Náttúruvísindadeildini á Fróðskaparsetrinum fyri at endurnýggja verandi samstarvsavtalu frá 2010 og fyri at umrøða víðkaðar samstarvsmøguleikar.
Les meira her
------------
Í viku 43 og 44 verður skeið í íslendskum hildið á Føroyamálsdeildini. Ein íslendskur gestalærari kemur á vitjan, og BA-lesandi á fyrsta og øðrum ári fáa tá undirvísing í íslendskum sum part av lestrinum í føroyskum. Serligur dentur verður lagdur á íslendska málsøgu.
VEGLEIÐING
Ingilín Strøm er byrjað sum studentavegleiðari á Føroyamálsdeildini. Ingilín lesur føroyskt á 2. ári. Føst viðtalutíð er mánadagar kl. 12-14 í studentarúminum uttan fyri skúlastovuna á 3. hædd.
PRÓVTØKUR
Fyrst próvtøkuuppgávurnar á masterlæruni á Søgu- og Samfelagsdeildini eru nú latnar inn. Talan er um skeið í metodologi.
FYRISITING
Nýggjastu leiðslufundarfrágreiðingarnar:
STARVSFÓLKATÍÐINDI
Á Náttúruvísindadeildini er Sunniva Sigurdardóttir sett í starv sum laborantur frá 19. oktober 2015 at rokna.
Les meira her
---------
4. september vardi Ása Róin, adjunktur á Sjúkrarøktarfrøðideildini, sína ph.d. ritgerð við heitinum "On the making of age. A constructionist study on ageing and later life in the Faroe Islands" við Linköping Universitet.
Les meira her
Á Sjúkrarøktarfrøðideildini er Durita Gunnvør Joensen sett í starv sum námslektari í sjúkrarøktarfrøði á. Hon tekur við starvinum tann 1. desember 2015.
Les meira her
------------
21.-24. september var Jógvan í Lon Jacobsen gestalærari á universitetinum í Bergen, har hann undirvísti norskum og fremmandum skiftisstudentum í føroyskum.
GRANSKING
Søgu- og Samfelagsdeildin er vertur fyri netverksfundi 2. til 4. oktober. Talan er um netverkið “Social Innovation, Planning and Community Studies” (SIPLACS), ið er eitt undirvísingar- og granskingarnetverk umfatandi Grønland, Ísland, Føroyar, Danmark og Norra, stuðlað av Nordforsk. Gestur Hovgaard, lektari hevur leiðslu av hesum netverki, og nøkur av fólkunum í netverkinum undirvísa samstundis á nýggju masterútbúgvingunum á SSD.
------------
Verkætlanir
Fyrr í ár var Eyðfinn Magnussen, lektari á Náttúruvísindadeildini, við í einari portugisiskar umsókn til granskingarráðið í Portugal. Verkætlanin nevnist:
“Seasonal Coat Colour and the impact of Climate Change on the genetic composition of boreal species”
Hendan verkætlanin er nú góðkend av granskingarráðnum, og pengarnir játtaðir til verkætlanina.
------------
Á Føroyamálsdeildini eru tær seinastu fyrireikingarnar nú gjørdar til eina kanning um broytingar í føroyskum bygdarmálum. Tann fyrsti parturin verður gjørdur í oktober í ár og snýr seg um at savna inn tilfar um hugburð til bygdarmál. Her verða næmingar í nøkrum framhaldsskúlum nýttir sum heimildarfólk. í 2016 verða samrøður gjørdar við fólk í ymsum bygdum. Talan er um tríggjar aldursbólkar: Ung, miðaldrandi og eldri. Ætlanin er so at samanbera tær nýggju upptøkurnar við gamlar upptøkur, sum eru til skjals á Føroyamálsdeildini. Á henda hátt ber til at kanna møguligar broytingar í føroyskum bygdarmálum í 20. og 21. øld. Verkætlanin verður gjørd í samstarvi við granskarar á universitetinum í Bergen. Í sambandi við fyrireikingarnar vóru tveir granskarar, Helge Sandøy og Edit Bugge, úr Bergen á vitjan á deildini 14.-18. september. Á Føroyamálsdeildini arbeiða Jógvan í L. Jacobsen og Hjalmar P. Petersen við verkætlanini.
ÚTGÁVUR
Firouz Gaini, lektari á Fróðskaparsetrinum, hevur skrivað greinina «Udstilling på hjul. Museale eksperimenter i Autopia» í nýggjari bók, sum Aarhus Universitetsforlag í hesum døgum gevur út.
Les meira her
------------
Magni Mohr, lektari á Fróðskaparsetrinum, hevur saman við útlendskum granskarum almannakunngjørt nýggja vísindaliga grein í tíðarritinum European Journal of Applied Physiology, sum ber heitið “Muscle damage, inflammatory, immune and performance responses to three games in 1 week in competitive football players”.
Les meira her
------------
Bergur Djurhuus Hansen, adjunktur á Føroyamálsdeildini, útgav vísindaliga grein í bókini Kjønnskrift/Kønskrift/Könskrift. Modernisme i nordisk lyrik. Í bókini eru vísindaligar greinir, sum bókmentagranskarar á universitetum í Norðurlondum hava skrivað. Yvirskipaða evnið í bókini er kyn og yrkingar, og Bergur Djurhuus Hansen viðger í greinini “Kend din krop” yrkingar eftir donsku Olgu Ravn, svenska Magnus William-Olsson og føroyska Tórodd Poulsen. Forlagið Alvheim & Eide Akademisk Forlag í Bergen hevur givið út bókina.
Les meira her
------------
Í sambandi við ph.d. ritgerð sína hevur Gro Gade Haanes, adjunktur á Sjúkrarøktarfrøðideildini, givið grein út í vísindaliga tíðarritinum Journal of Clinical Nursing. Heitið á greinini er “Discrepancy between self-assessments and standardised tests of vision and hearing abilities in older people living at home: an ROC curve analysis”.
Les meira her
------------
Í august 2015 gav Qin Zin, lektari á Náttúruvísindadeildini, út tvær vísindaligar greinar, sum eru at finna í tveimum ymiskum altjóða tíðarritum.
Les meira her
------------
I summar hevur Eyðfinn Magnussen, lektari á Náttúruvísindadeildini, fingið tvær greinar um rottur góðkendar í altjóða vísindaligum tíðarritum:
- Tíðarritið “Norwegian Journal of Entomology” hevur góðkent greinina:
“Occurrence of fleas (Siphonaptera) and lice (Phthiraptera) on Faroese rats (Rattus norvegicus)”
Greinin er skrivað saman við Jens-Kjeld Jensen
- Tíðarritið “Infectious Diseases” hevur góðkent greinina:
“Is it too cold for Leptospira interrrogans transmission on the Faroese Islands?"
Greinin er skrivað saman við Per Moestrup Jensen á Keypmannahavnar Universiteti
- í summar hevði Eyðfinn eina grein í danska danska veiðitíðarritinum “Jagt & Jægere”.Greinin eitur: “Facebook var nøglen til indsamling af data for den færøske harejagt”
og kann lesast her
- Grundað á hesa greinina, kom ein grein á heimasíðuni ScienceNordic:
“Citizen Science in the Faroe Islands: Helps both hunters and animals”
Tann greinin kann lesast her.
- Út frá ScienceNordic-heimasíðuni varð greinin umsett til danskt til heimasíðuni Videnskab.dk “Borgervidenskab på Færøerne hjælper både jægerne og dyrene”
Hon kann lesast her
RÁÐSTEVNUR
Lau Blaxekjær, samskipari av West Nordic Studies, luttók í døgunum 21.-23. september 2015 á eini altjóða verkstovu um marknaðargrundaðan fiskivinnupolitikk. Hetta var í samband við ráðstevnuna “The Consequences of Rights-Based Fisheries in the Arctic” sum varð hildin á Dartmouth College, Hanover, NH.
Les meira her
------------
Á altjóða ráðstevnu í Trondheimi 12. – 14. august hevði Anna Sofía Fjallheim, ph.d. lesandi á Sjúkrarøktarfrøðideildini, framløgu um triðju kanningina í sínari ph.d. ritgerð “Women´s experience with postnatal depression in a small-scale society”.
Les meira her
------------
Bogi Bech Jensen, adjungeraður professari á Náttúruvísindadeildini, hevur saman við øðrum skrivað og lagt fram á vísindaráðstevnu í Portugal. Evnið er um praktiskir hættir at meta um feilir í vindmyllugeneratorum er evni í vísindaligu greinini.
Les meira her
------------
Bergur Djurhuus Hansen, adjunktur á Føroyamálsdeildini, hevur luttikið á ráðstevnu við fyrilestri um yrkingar og økokritikk í Hamar í Noregi. Ráðstevnan vardi tveir dagar, 28. - 29. sept., og var liður í samstarvi millum granskarar í Norðurlondum, sum eru knýttir at netverkinum “NorLyr-netværket nordisk modernistisk lyrik”. Granskararnir í netverkinum halda fyrilestrar fyri hvørjum øðrum eina ferð um árið, og fyrilestrarnir verða síðani til greinir, sum verða javnlíkamettar og givnar út í bók. Fyrr í ár gav netverkið út bókina Kjønnskrift/Kønskrift/Könskrift.
Norlyr-ráðstevnan komandi ár verður hildin á Føroyamálsdeildini, og fer at vara tveir dagar. Væntandi fara einir 12-14 granskarar at luttaka. Fleiri teljast millum fremstu lýrikk-granskarar í Norðurlondum. Fyrri ráðstevnudagurin verður almennur, og tá verður høvi hjá bæði studentum og øðrum áhugaðum at koma og lurta.
SKEIÐ
18. og 19. september var ársfundurin hjá Nordkurs hildin í Føroyum. Nordkurs er ein norðurlendskur felagsskapur, sum skipar fyri summarskeiðum fyri móðurmálslesandi í Norðurlondum. 24 fólk úr øllum Norðurlondum vóru á fundinum, sum varð hildin á Hafnia. Útferðir vórðu gjørdar til Kirkjubøar og Nólsoyar.
Triði arbeiðsfundur í starvsbólkinum fyri málskeiðið á netinum, har føroyski parturin er kallaður Faroese Online, var í Helsinki 21. og 22. september. Á fundi fyri Føroyamálsdeildina var John Mikkelsen. Mánadag seinnapart var statusfundur, og týsdag fyrrapart var eitt seminar um tillagingar av íslendska skeiðnum Icelandic Online til onnur mál og málbólkar hildið, skráin sæst her. Á seminarinum hevði John Mikkelsen framløgu um, hvussu føroyska tillagingin verður gjørd. Seinnapartin týsdag var fundur um arbeiðið framyvir hjá verkætlanini.
TILTØK
Í samband við, at Fróðskaparsetrið fyllir 50 ár í 2015, hevur Vigdís Finnbogadóttir, fyrrverandi forseti Íslands, játtað at heiðra Setrið við einari vitjan, har hon flytir fram røðu mikudagin 7. oktober kl. 15.30 í Læraraskúlahøllini.
-------------
Umsóknarfreistin til íslendska lestrarstuðulin er 1. desember 2015
Les meira her
------------
Frá Altjóða Skrivstovuni:
Staff and Faculty north2north exchange funding call :
Staff and Faculty north2north exchange funding available from and to Danish, Greenlandic and Faroese to other north2north members of UArctic. Apply by October 30.
INFO here
Student north2north call:
UArctic’s north2north program launches a third call for scholarships for students at all levels of higher education (Bachelor’s, Master’s and PhD). The scholarships can be used for student exchanges for spring 2016 or short time exchanges, conference participation and field schools with northern and arctic focus. Application deadline October 30.
INFO herehttp://www.uarctic.org/news/2015/9/danish-greenlandic-and-faroese-north2north-scholarships-for-both-outbound-and-inbound-students/
------------
IELTS test
Næsti møguleiki fyri at taka IELTS test er leygardagin 31. oktober. Nærri kunning seinni her og hjá ask(at)setur.fo
------------
Fundur í Samstarvsnevndini 25. november. Tey, sum manna samstarvsnevndina, eru: Erla Olsen, Hans Andrias Sølvará, Sigurð í Jákupsstovu, Tina K. Jakobsen, Kristianna Lund Dam og Jørgen Meitilberg. Um starvsfólk vilja hava mál fyri á samstarvsnevndarfundi, verða tey vinaliga biðin um at seta seg í samband við lim í Samstarvsnevndini.
------------
Aftur í ár skipar Sjúkrarøktarfrøðideildin fyri hugna fyri starvsfólki á Setrinum við gløgg og køkum. Hetta verður fríggjadagin 18. desember frá kl. 14 til kl. 16 í Kantinuni í veghæddini í Jónas Broncks gøtu 25
Nærri kunning her
FRÁBOÐAN
Tilmelding til INNANSETURS
Ert tú so óheppin ikki at hava móttikið tíðindabrævið? So er møguligt at melda til her.
Tilfar til INNANSETURS
Møguleiki er fyri at senda okkum kunningartilfar, sum tit meta eigur at vera við í INNANSETURS. Hygg nærri her.
Vit tilskila okkum rættin til at ritstjórna í tilfarinum. Tað er av týdningi, at INNANSETURS ikki skal innihalda persónsviðkvæmt tilfar.
Tá tú skrivar ein tíðindastubba, minst tá til at hava eina yvirskrift, eina lýsing, tíðspunkt, stað, fyrireikara og kontaktpersón.
Evstamark fyri tilfari til komandi tíðindabræv er mikudagin 21. oktober 2015 kl. 12.
Ritstjóri á INNANSETURS
Anna Katrin Matras


text:
Kundatærnasta:
Hevur tú ein fyrispurning ella tørv á KT - hjálp, ert tú vælkomin at seta teg í samband við okkum:
KT - Húsið
Grønlandsvegur 5
F0 - 100 tórshavn
Tlf. 20 55 55
info@kthusid.fo
www.kthusid.fo
Um KT húsið:
Felagið virkar á føroyska teldumarknaðinum við sølu av hardware, software, tænastum og egnum forritum til vinnulív, útbúgvingarstovnar eins og kommunur og almennar stovnar. Okkara fokus er á B2B fyri at kunnu veita bestu tænastuna til virkiskundar.
Hardware og net
Vit hava gjørt avtalu við heimsins størsta telduframleiðara, Hewlett Packard, um einans at umboða tey og harvið hava fokus á einum teldumerki sum hevur eitt útboð sum dekkar allan tørv. Eingin annar í Føroyum er HP Preferred Partner, og hetta gevur okkum eitt betur samstarv við HP eins og vit fáa marknaðarføra HP saman við teimum.
Software
Vit selja vanligt standard software, sum t.d. alt frá Microsoft, alt frá Adobe, eins og vit hava avtalur við antivirus og spamfiltur veitarar. Harumframt selja og veita vit tænastur og support á Microsoft Dynamics Axapta og Navision fíggjarstýringsskipanunum. Microsoft eigur Axapta eins og teir eiga Navision og og er við at smelta hesi bæði produktini saman í ein pakka, sum kann loysa fíggjarstýringstørvin hjá smáum og stórum virkjum. Herumframt koma vit at veita “Cloud”-loysnir, og vit hava skrásett okkum undirnavnið Cloud.fo. Cloud eru loysnir sum kundin fær bert við at vera online á internetinum, nevnast kann virusverja, heimasíður, mail, men tann mest áhugaverda tænastan við Cloud er hýsing, t.v.s. data hjá kundanum liggur hjá einum veitara sum veitur tryggleika, viðlíkahald, backup v.m.
Tænastur
Vit veita netumsiting til vinnulívskundarnar í Føroyum,vit veita eisini brúkarahjálp, uppseting og installering av servarum og telduútgerð, eins og tænastur og support á fíggjarskipanum og virksemismannagongdum. Við áliti vilja vit byggja upp og røkka okkara máli at vera millum bestu fyritøkum í Føroyum á tænastuøkinum. Tað skal geva meirvirði fyri okkara kundar at samstarva við okkum, og við eini avtalu við okkum tað verið seg á netumsitingarøkinum, brúkarahjálp, uppseting og installering av teldum, servarum, forritum og netverki, kann kundin altíð følir seg tryggan.
Egin forrit
Ein partur av okkara visiónum er at útviklað serforrit til føroyska vinnulívið, her kunnu nevnast ymiskir databasu møguleikar, útbúgvingar forrit, serforrit til fíggjarstýringsskipanir eins og serforrit til fiski- og alivinnu.


text:
Skála flutt upp í FM-bólkin
Tað var longu greitt eitt sindur síðani, at EB/Streymur gjørdist nr. 7 og niðast í A-bólkinum og tískil noyddist at leika tveir úrtøkudystir móti nr. 2 í B-bólkinum fyri at tryggja sær eitt av teimum átta plássunum í FM-bólkinum í endaspælinum.
Skála hevur ligið fremst og til uppflyting í B-bólkinum alla tíðina. Men tað hevur drigið út við at finna næstbesta liðið í B-bólkinum, tí so nógvir dystir hava ikki verið avgreiddir til tíðina. Men nú er so brostið fyri nev, tá seinasti útsetti dysturin (frá 2. apríl!) millum TB/FCS/Royn og Giza Hoyvík b, loksins fann ein vinnara. Ella tað vil siga, at FSF gjørdi av, at suðringar skuldu vinna 3-0 uttan dyst, tí hoyvíkingar hava víst lítlan og ongan áhuga at fáa hendan dystin avgreiddan.
Sum skilst eru tey í Giza Hoyvík einki serliga vill við at fáa nakað lið í FM-bólkin, tí tey stúra fyri, at teirra lið ongan kjans hava har. So verður spennandi at síggja um leikararnir á b-liðnum í felagnum eru samdir í hesum, tá teir í tveimum úrtøkudystum skulu leika móti EB/Streymi um rættin til seinasta sessin í FM-bólkinum.
Hetta merkir, at FM-bólkurin verður: NSÍ, AB, B36, HB, 07 Vestur, KÍa, Skála og antin EB/Streymur ella Giza Hoyvík b.
So skjótt sum úrttøkdystirnir eru avgreiddir (8. og 14. mai), fer FSF at leggja nýggju kappingina í FM-bólkinum, og tá hon er klár á comet, so verður hon eisini at síggja her á FaroeSoccer. Vit fara sum sagt bara at skráseta FM-bólkin í FaroeSoccer, tí hini 6 liðini, sum leypa av, spæla ikki um FM longur.
Úrtøkudystir
8. mai á Eiði fyrri dystur: EB/Streymur – Giza Hoyvik b
14. mai í Hoyvík seinni dystur: Giza Hoyvík b – EB/Streymur
Úrslit og støður hjá U21 síggjast HER.
Fyrsta umfar í steypakappingini - kappingin um Thomas Dam Intersport Steypið - hjá U21 fer í gongd nú mánadagin 7. mai við hesum dystum:
NSÍ - 07 Vestur kl. 19:30
AB - ÍF kl. 20:00
KÍ - HB kl. 19:15
Øll U21 steypakappingin sæst HER.


text:
Nýtt átak hjá Fólkaheilsuráðnum
Fólkaheilsuráðið fer restina av
árinum at varpa ljós á bundinskap.
Vit hava eina ørgrynnu av
møguleikum og vit kunnu velja og vraka, sum okkum lystir, men eru vit altíð
tilvitað um, hvat vit velja til, og hvat vit velja frá?
Tað er natúrligt at velja tað
til, sum skapar eina góða kenslu í okkum. Tað kann vera so nógv ymiskt, sum
skapar eina góða kenslu. Tað kann vera, tá ið vit eta, renna, keypa, spæla
teldu, gera reint, strúka skjúrtur, arbeiða í havanum og so framvegis, ella vit
kunnu fáa eina góða kenslu kemiskt við at brúka ymisk evni so sum tubbak,
rúsdrekka og rúsevni.
Tað er munur á vana og
bundinskapi. Markið ímillum vana og bundinskap er sera flótandi og flytur seg
frá einum ringum vana til eina støðu, har alt dettur frá hvørjum øðrum. Tað er
lættari at steðga einum vana enn at steðga bundinskapi. Bundinskapur yvirtekur
stýringina, og tá er truplari at steðga aftur. Bundinskapurin kann føra til
beinleiðis misnýtslu.
Við spurninginum “For hundin, eri
eg bundin?” vil Fólkaheilsuráðið varpa ljós á bundinskap og vóna at fólk verða
meira tilvitað um bundinskap.
Átaki byrjar við 4 stuttum
filmum, sum snúgva seg um royking, rúsdrekka, rúsevni og doping. Í heyst koma
fleiri filmar við øðrum evnum. Filmarnir leggja upp til, at finna nøgdsemi á
ein meira gagnligan hátt, so vit kunnu vera hugbundin í virksemi og áhugamálum,
ið geva meining fyri okkum, uttan at bundinskapur tekur ræði á okkum.


text:
Kynslig happing umborð á skipi er ein trupulleiki
- Mentanin umborð á skipi má broytast, sigur
stjórin á sjómansskúlanum í Marstal, Jeppe Carstensen. Tað sigur hann í
kjalarvørrinum á #Metoo-rørsluni, sum mælir vinnuni at gera nakað við ágangin
umborð.
Kynslig happing
ímóti kvinnuligum sjófólkum er ein stórur trupulleiki, hóast tað sjáldan verður
tosað hart um tað í vinnuni.
Tað heldur Jeppe
Carstensen, stjóri á sjómansskúlanum í Marstal. Í kjalarvørrinum á
heimsumfatandi #Metoo-stríðnum mælir hann til at seta hart inn ímóti
trupulleikanum.
Onnur í sjóvinnuni
eru samd við stjóran á Marstal Navigationsskole, teirra millum er forstjórin í
danska reiðarafelagnum, Anne H. Steffensen, stjórin í danska sjóvinnustýrinum,
Andreas Nordseth, og Ole Philipsen, formaður í sjóvinnudeildini hjá Dansk
Metal. Tey siga millum annað í felags skrivi:
- Tað kann als ikki
góðtakast, at tað framvegis eru kvinnur til sjós, nógvar ella fáar, sum eru
fyri kynsligari happing. Hetta er
galdandi, uttan mun til hvar tú arbeiðir, og hóast mentanin hevur verið keðilig
á økinum í mong ár.
- Hetta setur alla
sjóvinnuna í ringt ljós, og eisini hampamenn á sjónum koma undir sama illgrunan
um kynsliga happing. Evnaríku kvinnurnar, sum gera sítt til eina væl virkandi flutningsvinnu,
skulu ikki liva við kynsligari happing á arbeiðsplássinum. Tað er í stríð við
ætlanina um javnrættindi, fakligheit, ordiligheit og profesjónalismu, sum
annars eyðkennir danska skipaferðslu, siga tey trý millum annað í
frágreiðingini.
Kelda: Danske
Rederier


text:
Arbeiðsviðurskifti í starvsvenjing
Niðanfyri brot úr Útbúgvingarbók
Næmingurin fær lestrarstuðul undir útbúgvingini og er tí afturat tí vanligu starvsfólkanormeringini á starvsvenjingarstaðnum, tá hann/hon er í starvsvenjing. Soleiðis fær næmingurin tíð til at læra.
Frídagar
Næmingur í starvsvenjing hevur vanliga frí allar halgidagar og vikuskiftir.
Vaktararbeiði kann fyrikoma í starvsvenjingini, - tað er kvøld og náttarvaktir.
Næmingar arbeiða 8 tímar dagliga, 4 dagar um vikuna. Ein dagur um vikuna er lestrardagur.
Næmingar eru avlamistryggjaðir undir allari útbúgvingini.
Um sammett verður í mun til somu útbúgvingar í Danmark, so fær ein næmingur har løn undir útbúgvingini, er settur í starv sum lærlingur, og tá er næmingurin eisini ein partur av normeringini, og inngongur sum full arbeiðskraft.
Námsdagur/Lestrardagur
Námsdagur er hvønn fríggjadag. Í "líka vikum" eigur skúlin møguleikan at planleggja vitjanir e.a. Um einki er planlagt á lesidøgunum, eigur næmingurin dagin til lesnað, bólkaarbeiði, stovnsvitjanir ella annað, ið hann sjálvur skipar fyri.
Starvsvenjingarstaðið kann planleggja eitthvørt tiltak á lestrardegnum í "ólíka vikum".
Um ein frídagur fellur á ein fríggjadag, fellur lestrardagurin burtur.
Um ein frídagur fellur á ein annan vikudag, verður lestrardagurin hildin sum vanligt.


text:
Í 50 ár hava tey havt eina kvotaskipan í Suðurkorea. Skipanin krevur, at eitt ávíst tal av filmum skulu vera suðurkoreanskir. Talið er vaksið hvørt ár, og í 1999 var Shiri (Kang-Je guy) fyrsti filmur, sum heilt nógv fólk vildu síggja. Í dag skulu suðurkoreanskir biografar vísa innlendskan film 73 dagar um árið.
Í 2001 bleiv filmurin My Sassy Girl (Kwak Jae-young) so kendur í Eysturasia, at amerikanarar gjørdu filmin av nýggjum í Hollywood, japanarar gjørdu eina sjónvarpsrøð úr filminum og í 2016 gjørdu kinesarar ein framhaldandi part av upprunaliga filminum.
Í 2016 varð suðurkoreanski filmurin The Handmaiden (Park Chan-wook) kendur um allan heim. Filmurin varð vístur á Faroe Islands International Minority Film Festival í Havn í fjør. Eitt av eyðkennunum fyri suðurkoreanskan film er, at teir eru bæði harðrendari og fúlari, enn vit eru von við á okkara leiðum.
Uppgávur:
Hevur tú sæð nakran film úr Fjareysturi? Um so er, greið frá um tað, sum tú serliga hefti teg við.
Hvat heldur tú um suðurkoreanska kravið, at biografar skulu vísa innlendskan film 73 dagar um árið?
Hvar sært tú flestu filmar?
Millum kendastu filmsleikstjórar í Suðukorea er Park Chan-wook, sum er føddur í 1963. Myndin er úr The Handmaiden, sum hann gjørdi í 2016. Filmurin fer fram í Korea í 1930'unum, har japanarar eru ráðandi yvirstættin og koreanarar eru undirstættin
Tann biograffilmur, sum flest fólk hava sæð í Suðurkorea, er My sassy girl, sum Kwak Jae-young leikstjórnaði í 2001


text:
Ársins Ólavsøkuframsýning inniheldur ikki færri enn 363 sera ymisk verk. Framsýningin er í síni heild presenterað og miðlað í fjølmiðlunum, men nógv eru verkini, sum als ikki eru nevnd. Til stuttleika havi eg valt nøkur út og fari komandi dagarnar at hava smáar viðgerðir av verkum á Ólavsøkuframsýningini her á listablogginum. Ólavsøkuframsýningin í Listasavni Føroya er opin til og við 25.august.
"Lazarus" eitur eitt áhugavert verk á Ólavsøkuframsýningini 2013, tað er ein lítil mynd hjá Ingálvi av Reyni, sum ungi listamaðurin Jóhan Martin Christiansen hevur vent við so, at hon hongur á høvdinum. Upprunaliga er tað ein kyrrlutamynd, sum Ingálvur av Reyni málaði í 1973, ein vøkur mynd, sum ímyndar eina geometriseraða uppstilling av ymsum lutum á eini flatu. Grundhugskotið við at venda verkum á høvdið og at listafólk viðgera verk hjá hvørjum øðrum er als ikki nýtt, og innan modernistiska list, har intertekstualitetur, tilsipingar og negatión eru megintættir, kunnu vit næstan kalla tað fyri ein part av eini meginrørslu við ikonoklastiskum listaverkum, sum handfara ella "defaca" eksisterandi verk. Eitt av teimum kendastu er verkið hjá Robert Rauschenberg "Burturviskaður De Kooning" frá 1953.
Umvendingin av myndini hjá Ingálvi av Reyni er framd við loyvi frá familju og savni og eg veit hon er framd við størstu hávirðing, inspirerað av stóra týdninginum, sum Ingálvur av Reyni hevur listarliga fyri Jóhan Martin Christiansen og sum forrestin eisini sæst á hinum verkunum hjá honum á Ólavsøkuframsýningini. Upprunaliga hugsaði Jóhan Martin Christiansen um at gera eina videoinstallatión til at hava saman við umvendingini og í sambandi við hesa ætlan hevði Jóhan Martin Christiansen eina samrøðu við meg, sum fyrst og fremst snúi seg um anekdotir, ordiliga uppá tann typiskt føroyska, hugnaliga mátan, sum gevur einstaklinginum eitt pláss í uppmerksemissólini í núinum við støði í fortíðarminnum um slekt og samfelag: "Hvat minnist tú um Ingálv av Reyni". Og sjálvandi minnist eg alt møguligt, eri uppvaksin í sama grannalagi uppi á Lützenstrøð, har Ingálvur av Reyni búði saman við familjuni, so eg eri á tremur av anekdotum, sjálvt um eg satt at siga ikki veit eina einastu anekdotu at siga um tann mannin og ta familjuna, sum búði við síðuna av Ingálvi og teimum og tað er í sær sjálvum hugvekjandi.
Samstundis sum eg gjørdist eitt sindur kløkk av, at tann ungi listamaðurin troystaði sær niður á anekdotustøði, so setti henda samrøðan við Jóhan Martin gongd á rættiliga nógvar tankar um listareseptión. Mín egna anekdota tók støði í barndóminum í sjeytiárunum, tá vit plagdu at svimja í uttandura svimjihylinum uppi í Gundadali har sum Badmintonhøllin er í dag. Tá sum nú vóru vit børn eitt sindur beindovin, tá tað ráddi um so mikið langar frástøður sum niðan í svimjihylin, men vit kundu ikki droymt um at spurt okkara foreldur um at koyra okkum teinin niðan, tí vit vistu okkum at fáa noktandi svar og ofta vóru foreldrini til arbeiðis. Í staðin spurdu vit Ingálv av Reyni, tí vit vistu hvussu ilt hann hevði við at siga nei, og at hann kundi finna uppá at játta at koyra okkum niðan í svimjihylin, sjálvt um tað sást á honum, hvussu illa tað í grundini passaði. Eg áni ikki hvussu ofta hetta í roynd og veru hendi. Alt sum hendi í barndóminum ber jú brá av ævigum endurtøkum, kanska hendi hetta í veruleikanu bert fáar ferðir. Men eg veit, at orsøkin til, at tað situr so fast í mínum minni kemst av tí serliga status, sum Ingálvur av Reyni hevur. Eg ógvist sjálvandi við tankan um at hava órógvað ein legendariskan málara í hansara umráðandi arbeiði, men eg havi fyrst og fremst samkenslu við Ingálvi av Reyni og hansara eyðmýkt og sjálvsundirtrykkjandi atburði, tað man hava verið ómetaliga strævið hjá honum viðhvørt at taka atlit til alt og øll í okkara lítla samfelagi.
Eg haldi, at mín egna listaviðgerð hevur verið merkt av eini uppgerð við biografismuna, sum í Føroyum hevur havt fastari tak enn aðra staðni við okkara áhaldandi áhuga fyri slagi og teimum sereyðkennum, sum vit halda okkum kenna aftur í ymiskum familjum. Tær mongu søgurnar um Ingálv av Reyni eru dømi um ta stóru virðing, sum hann hevur í okkara samfelagi og sum hann sjálvandi eisini hevur uppiborið. Men tað, sum samrøðan við Jóhan Martin Christiansen fekk meg at hugsa um er, at søgurnar í ótrúliga lítlan mun snúgva seg um listina, sjálvan upprunan til, at listamaðurin er víðagitin. Nei, søgurnar snúgva seg um hvussu eyðmjúkur, lítillátin og fittur, listamaðurin var og hetta verður sett upp í móti eini undirskiltari semju um hansara listarliga stórleika. Summar av søgunum koma meira enn so inn á eina vantandi viðurkenning av hesum stórleika.
Meðan eg stóð inni í Ólavsøkuframsýningini og ornaði fyri, kom ein maður inn á gólvið, hann hevði onkur ørindi fyri Listasavnið, skuldi hjálpa við at flyta nøkur verk úr savninum oman á ein stovn í býnum. Hann hugdi uppá meg og veggin, har ein ørgrynna av myndum hekk, innstillaði eygnabráið endaleyst og segði hugsunarsamur. "Tú manst hava hoyrt hasa um Ingálv...". -Jú, helt eg, at onkra havi eg hoyrt um hann. Eg helt fram og segði okkurt um, at eg neyvan kendi allar um Ingálv, og at eg sanniliga hevði stóran áhuga, men tá var hon longu byrjað, altso tann hjá honum um Ingálv. Hon var um ein mann, sum kom inn í atelierið hjá málaranum á vitjan og hesin vitjandi var væl at merkja nokk so intrisseraður í myndlist og forvitnaðist tess vegna eftir at vita hvat fyri útsýni, Ingálvur nú var við at tulka? - "Hetta er mamma mín" svaraði málarin. - Hetta seinasta segði flytimaðurin triumferandi við einum andlitsbrá sum hjá einum, ið heldur seg hava sagt okkurt ordiliga stuttligt. Eg haldi, at eg brosaði kurteisliga, meðan eg í mínum stilla sinni grundaði yvir hvussu nógvar versiónir av hasari søguni eru til og í hvussu stóran mun, tær í grundini snúgva seg um vantandi forstálilsi av nonfigurativari og abstraktari list
Við "Lazarus" royndir Jóhan Martin Christiansen á ein hátt at frígera verkið hjá Ingálvi av Reyni frá honum sjálvum, frá anekdotunum, tómrúminum, frá slagskugganum av einum risastórum málara. Eg haldi, at "Lazarus" er áhugavert uppá fleiri mátar, formliga, listarliga, átrúnaðarliga og listasøguliga. Formliga er hetta jú ein ógvuliga einføld mynd, sum er sett saman av vertikalum og horisontalum skapum. Eitt sindur uppi yvir miðjuni gongur kanturin av borðinum eins og ein avgjørdur sjónarringur á skák oman høgrumegin. Sostatt liggur tyngdin soleiðis, at tað onkursvegna tykist logiskt at gera sum listamaðurin hevur gjørt og lata hesa radialu strikuna fylgja tyngdini niður eftir, inntil hon kemur sær upp aftur hinumegin. Tað er eisini okkurt serliga áhugavert við at venda júst hesari myndini við, av tí, at hon er so mikið figurativ, sum hon er. Tað ber jú væl til at síggja hvønn veg hon skal venda mótsett øðrum meira abstraktum myndum hjá Ingálvi av Reyni, sum av misgávum hava verið hongdur upp øvugt inntil onkur hevur borið eyga við ein signatur, flúgvandi ovast vinstrumegin.
Men harumframt kunnu vit eisini seta okkurt religiøst í samband við eina umvending, sjálvt heitið á myndini gevur hugasamband við undrið í bíbliuni, tá Jesus vakti Lazarus upp úr deyðanum, men sjálvandi hugsa vit eisini um tann deyða listamannin, sum var trúgvandi maður, umvendur, baptist, fittur og eyðmjúkur. Við miklari virðing, humor og álvara ger Jóhan Martin Christiansen eina roynd at endurreisa listamannin við at venda hansara verkið við, so at vit síggja tað á ein annan hátt. Tað er av sonnum væl hugsað, takk fyri Jóhan Martin Christiansen.
(KP)


text:
Flata kaninin hevur fingið gylta peru
Flata kaninin hjá Bárði Oskarsson er ein væl umtókt bók. Higartil finst hon á tíggju málum, og sjálvt um tað nú eru seks ár síðan, at vit góvu bókina út, vekir hon framvegis ans alla staðni, har vit vísa hann fram.
Í 2016 kom hon út í Slovenia. Á bókamessu í Ljubljana herfyri fekk forlagið, ið hevur givið Fløtu kaninina út, heiðursmerkið Gyltu peruna ella Pionirska – zlate hruske.
Flata kaninin fekk eisini LUCHS-prísin frá tíðindablaðnum Die Zeit í 2013.
Vit fegnast sjálvandi um, at Flata kaninin verður hildin at vera best týdda myndabók í Slovenia, ella sum tey siga í grundgevingini: Tær bestu av teimum bestu fáa Gyltu peruna.


text:
Soleiðis arbeiða vit
Samband fæst við Kvinnuhúsið dag og nátt, alt árið. Hetta letur seg gera, tí stórur partur av arbeiðnum í Kvinnuhúsinum verður gjørt av sjálvbodnum óløntum kvinnum. 35 sjálvbodnar kvinnur eru við í eini vaktarskipan. Umframt tær sjálvbodnu kvinnurnar, starvast dagliga trý lønt fólk í Kvinnuhúsinum ávíkavíst 40, 30 og 10 tímar um vikuna.
Skrivstovan er opin gerandisdagar frá kl. 10 til kl. 17. Í skrivstovutíðini er møguleiki til antin at ringja til okkara ella koma í Kvinnuhúsið og tosa við okkum. Uttanfyri skrivstovutíð eru hurðarnar læstar og ringjast skal frammanundan.
Arbeiði í Kvinnuhúsinum er grundað á hjálp til sjálvhjálp. Kvinnur kunnu venda sær til okkara við ymiskum trupulleikum og fáa vegleiðing.


text:
Næmingar skúlans kunnu fáa atgongd til internet á sínum telefonum, teldum og teldlum, um teir skráseta eindina í Meraki-skipanini. Síðan skal ein KT-vørður góðkenna eindina, tí kunnu ganga nakrir dagar, til eindin hevur atgongd til netið.
Best er, um eindin hevur fingið navnið hjá eigaranum, so tað sæst, hvør eigur. Er ivamál, fær eindin ikki atgongd í fyrstu atløgu. Tá mást tú venda tær til KT-vørð og spyrja. Tel. 794427 ella 794426.
Telefonir, sum eru "jailbreakaðar" ella "rootaðar", sleppa ikki á netið.
Vegleiðing til Meraki:
Android og Apple eindir:
1. Far á heimasíðuna http://m.meraki.com
2. Skriva loynitalið: 057-921-5021 í kassan og trýst á Register.
3. Svara ja ella OK til spurningar, um tú vilt leggja Meraki-profilin inn.
Windows teldur:
Heinta og legg inn (installera) forritið Trýst her


text:
Varnaðist navnið í apríl, tá filmsstevnan Vársól var í Havnar Bio. Tá var fyrsti filmur hansara Ikaros sýndur sum forfilmur. Við briljantum teknikki var frásøgustílurin lágmæltur, men intensur. Ein desperado av bygd, ið segði mær nógv. Uttan tey mongu orðini. Cleancut.
Lati brævbjálvan upp og leggi fløguna í Sonyspælaran við umfarsljóði. Filmurin startar. Heitið er Passasjeren. Dialogurin er norskur við enskum undirteksti. Lágmæltur og intensur. Ja, niðursjóðaður dramatikkur. Ein nútíðar tragedia í steinoyðuni á bygd, har lítið verður mælt og minni hendir. Søgan er leikandi einføld og tó samansett sum eitt mysterium. Klassiskt og væl frágingið.
Myndirnar undirstrika sama strenga einfeldni, ið bara sæst, har eingin vil búgva. Á bygd. Fokus er fokus og restin er vekk.
Søgan er sterk og kanska alt ov góð at avdúka. Men burturúr spinnur filmslistamaðurin Sakaris Stórá eina poetiska søgu um beiskleika millum faðir og son. Beiskleikin er so steinrunnin at teir ikki vita, ella vilja vita, hvør av øðrum, hóast teir í steinoyðuni koyra eftir somu brúgv í sama bili. Fantastiskt. Teir góðar níggju minuttirnar filmurin varir, fer hann gjøgnum merg og bein.
Hesin filmur definerar hvat stuttfilmur er, tá hann er bestur. Fyri at brúka eitt bókmentunarligt hugtak, vil eg siga at Passasjeren er ein heilrunnin yrking, ið nemur teg og við nærum ongum orðum sigur eina søgu, ið gamaní er á norskum, men annars er leys av tíð og staði. I filmisku steinoyðuni á bygd er hetta ein stór visuell uppliving.
Eins og í Ikaros hevur Rasmus Rasmussen gjørt tónleikin. Hesuferð spælir Rasmus Ræðandi skíggj og Regn í januar. Gittartónleikurin leggur seg natúrligani aftur at fortaldu søguni og skapar eina eleganta heild.
Cast og crew: Passasjeren
Erik: Eivind Larssen
Pápin: Ole Jørgen Farstad
Maria: Malin Kleiva
Manuskript og leikstjórn: Sakaris Stórá
Cinematografi: Anders Øvergaard
Tónleikur: Rasmus Rasmussen
Longd: 9:27 min


text:
Tann 12. mai 2011. Hetta er forsíðan á heimasíðuni hjá Tórshavnar Manskóri. Á heimasíðu okkara finna tygum ymiskt tilfar um kórið, skrivligt tilfar, myndir, ljóðupptøkur við og uttan myndir (videoløg) og ymiskt annað, - og enntá kunnu tygum gera viðmerkingar í gestabók okkara, so - væl komin!
Tórshavnar Manskór hevur givið fýra fløgur út.
Niðanfyri er eitt yvirlit yvir fløgurnar.
Fyrsta fløgan
Fyrsta fløgan hjá Tórshavnar Manskóri kom út í 1997, og eitur rætt og slætt »Tórshavnar Manskór«, og á hesi fløgu eru millum aðrar teir mergjaðu sangirnir »Føroyar mítt land« og »Við strondina stóð eg tá ódnin brast á«, sum hevur heitið »Ódn«, eisini er tann gamli føroyski sálmurin »Som den gyldne sol frembryder«, sum Jákup Dahl týddi og sum Heri Eysturlíð arrangeraði fyri manskór, - umframt fleiri aðrir góðir sangir á ymsum tungumálum.
Her er perman til fløguhúsan, vilt tú síggja fløguhúsan í góðari góðsku skalt tú trýsta á myndina - hav tol, tað kann taka eina løtu!
Fløgan er til keyps hjá tutl.com ella hjá expert.fo
Onnur fløgan
Onnur fløgan hjá Tórshavnar Manskóri kom út í 1999, og eitur »Vit eru Føroyingar«, eftir fyrstu reglu í tí ironisku yrkingini »Kvæði fremsta framtakskappa landsins« (Orð: Regin Dahl/Lag: Kári Bæk) um at vera mentaður føroyingur. Á hesu fløgu eru fleiri sangir frá eini melodikapping, sum vit høvdu 25. mai 1996, og eisini fleiri sangir á eitt nú íslendskum og donskum. Síðsta lagið er tjóðsangur okkara soleiðis sum Peter Alberg, vanliga nevndur Petur í Geil, skrivaði hann.
Her er perman til fløguhúsan, vilt tú síggja fløguhúsan í góðari góðsku skalt tú trýsta á myndina - hav tol, tað kann taka eina løtu!
Fløgan er til keyps hjá tutl.com ella hjá expert.fo
Triðja fløgan
Triðja fløgan hjá Tórshavnar Manskóri kom út í 2008, og eitur »Væl má gagnast!« eftir síðstu reglu í tí skemtiliga sanginum »Matlepin« hjá Nyholm Debes. Harnæst er fløgan tann fyrsta føroyskt frammleidda fløgan í »surround«, tað vil siga, at lurtarin verður umgirdur av ljóði eins og í einum góðum konsertsali. Á fløguni eru trý løg av ljóði: 1) Super Audio 5.1 »surround« 2) Super Audio Stereo, og 3) vanligt stereo. Á fløguni eru sangir úr Bulgaria, Danmark, Íslandi, Amerika og eisini eru fleiri góðir solistar við á fløguni: Andrias Reinert, Peter H. Niclasen, Fróði D. Sandoy, Birgir Krossteig og aðrir.
Her er perman til fløguhúsan, vilt tú síggja fløguhúsan í góðari góðsku skalt tú trýsta á myndina - hav tol, tað kann taka eina løtu!
Fløgan er til keyps hjá tutl.com ella hjá expert.fo
Fjórða fløgan
Fjórða fløgan hjá Tórshavnar Manskóri kom út í 2009, og eitur »KANTATA TIL 900 ÁRA ÓLAVSØKUHÁTÍÐINA« vanliga nevnd »Ólavsøkukantatan«, sum Edw. Mitens og J. Waagstein gjørdu til Ólavsøkuhaldið í 1930, til minnis um Ólav Kong Haraldsson, sum fall í 1030. Á fløguni eru allir sjey partarnir í kantatuni, umframt inngangssangurin »Fjallprúða heim« og útgangssálmurin »Harra Guð títt dýra navn og æra«. Solistar eru Peter H. Niclasen og Mouritz Mohr. Eftir inngangssangin er ein sera hittinorðað røða, sum Petur Øster hevur skrivað og sum Uni Arge lesur.
Her er perman til fløguhúsan, vilt tú síggja fløguhúsan í góðari góðsku skalt tú trýsta á myndina - hav tol, tað kann taka eina løtu!
Fløgan er til keyps hjá tutl.com ella hjá expert.fo
end faq
Til ber at fáa Tórshavnar Manskór at syngja til ymisk privat tiltøk, so sum føðingardagar og líknandi. Støddin av kórinum veldst um, hvussu nógv pláss er. Talan kann vera um eitt lítið kór (12 - 16 mans), eitt stórt kór (30 - 36 mans) ella onkrastaðni har ímillum. Sungið kann vera í millum 2 - 8 sangir úr sangskrá kórsins. NB.: Tað ber ikki til hjá kórinum at syngja í vanligari arbeiðstíð.


text:
Brochuru-, menu-, og visitkorthaldarar
JL-Gruppen er veitari innan brochuru-, menu-, og visitkorthaldarar. Ein partur av teirra úrvalið eru vælumtóktu Taymar brochuruhaldararnir, info-, og menuhaldararnir, ið vit mestsum altíð eiga á goymslu.
Við at klikkja á faldaran niðanfyri kanst tú lesa meir um Taymar frá JL-Gruppen. Eisini ber til at vitja heimasíðu teirra við at klikkja her: www.jl-gruppen.dk
Prísir kunnu upplýsast við at seta teg í samband við Inventar Tænastuna.
Myndirnar ið vístar eru niðanfyri, vísa bert lítlan part av úrvalinum frá Taymar. Nógv av hesum er goymsluvøra, tó ikki alt. Er nakað ávíst tú kundi hugsa tær viðv. hesum, kanst tú seta teg í samband við Inventar Tænastuna.
[Fyrivarni verður tikið fyri villum]
Trýst á mynd fyri fulla stødd.


text:
Sunnanfyru býin Luxor í Egyptalandi hava fornaldarfrøðingar nú funnið eina stóra grøv. Tað skrivar Al-Jazeera.
Grøvin er mett at vera eini 3500 ára gomul, og hon hýsir standmyndir av einum kongaligum gullsmiði og konu hansara. Umframt hetta eru eisini mumiur í grøvini og fleiri lítlar standmyndir, skornar úr leiri, kálksteini og træi.
Økið í kring um býin Luxor er fult av grøvum og øðrum fornaldarleivdum og tískil verður nógv fornaldararbeiði gjørt her. Av tí sama hevur hetta økið leingi verið ein av teimum heilt stóru ferðafólkastaðsetingunum í Egyptalandi, men talið av ferðafólkum her er fallið nógv seinastu árini. Mett verður, at hetta er orsakað av kollveltingini í 2011, tá fyrrverandi forsetin Hosni Mubarak varð settur frá, og nógvur ruðuleiki valdaði í landinum.
Nú heldur Khaled al-Anani, ráðharri í fornmálum, at hesin seinasti fornaldargrevsturin kann skapa umstøður fyri veksandi ferðavinnu í økinum aftur.
Tá himmalin er myrkast síggjast stjørnurnar best
Tað eru ikki nógv, sum í friðartíð hava upplivað so stóra sorg, sum Fríðbjørg Jensen. Av sjey børnum hevur hon lagt fýra í...


text:
Agnar Frederiksen
15.07.2017 - 21:09
Ítróttur > Ítróttur > Hondbóltur
Í morgin fer føroyska ferðalagið til Algeria, har størsta og mest spennandi føroyska hondbóltsavbjóðingin nakrantíð bíðar. U21-landsliðið skrivar søgu, tá luttikið verður í Men's Junior World Handball Championship. Føroyar eru eitt av 24 londum, sum kappast um heimsmeistaraheitið. Føroyar eru tískil upp ímóti sera sterkum liðum, og sambært bakspælaranum Áka Egilsnes so hava føroyingar eisini lagt stóran dent á, at hava eina so sterka verju sum møguligt í Algeria:
- Vit hava havt nógv fokus á okkara verjuspæl. Vit vita, at um vit skulu klára okkum væl ímóti liðunum, sum vit fara at møta, so skal okkara verjuspæl riggað væl.
Høgri bakkurin úr Vestmanna skal, saman við liðfeløgunum, upp ímóti heimselituni. Áki væntar eisini, at hitin fer at verða ein avbjóðing, men at tað liggja til dømis góðir møguleikar í fyrsta dystinum:
- Vit vænta nakrar øgiliga harðar dystir. Væntandi fer tað eisini at taka sína tíð at venja seg við hitan í Algir. Um vit spæla upp til okkara besta, so er tað realistiskt ein 50-50 møguleiki fyri, at vit vinna okkara fyrsta dyst, sum verður ímóti Kili týsdagin. Annars so taka vit ein dyst í senn.
Áki Egilsnes fyllur 21 ár týsdagin. Eftir HM-kappingina fer hann til Íslands at spæla hondbólt. Áki skal spæla við KA á Akureyri. Hann greiðir soleiðis frá, hvussu avtalan kom í lag:
- Teir av Akureyri kontaktaðu meg fyri nøkrum fyri vikum síðani. So hava vit skriva saman aftur og fram. Og tað endaði við, at teir bjóðaðu mær ein sáttmála
Áki staðfestir, at hendan kappingin eisini er ein møguleiki fyri, at onnur og størri feløg kanska fáa eygu á seg, og at hann vil gera alt, sum hann kann í Algir.
Føroyska ferðalagið fer úr Vága Floghavn í morginárini kl.08.30.


text:
Tekna teg til lim í Áhugafelagnum Nólsoyar Páll
ØLL sum taka undir við endamáli felagsins, kunnu gerast limir.
Tann, sum vil verða limur, kann fylla teigarnar høgrumegin út, ella seta seg í samband við ein av nevndarlimunum.
Einki formligt limagjald er ásett, men limirnir eru sjálvandi vælkomnir at gjalda eftir førimuni inn á kontoir felagsins í peningastovnunum.
Norðoya Sparikassi: 9865 3009410
Betri: 9181 4293519
BankNordik: 6460 5305723
Smb. kostnaðarætlanunum tørvar okkum góðar 4 mill. kr., um vit vilja endurreisa bóndagarðin á Biskupstøð. Hetta fara vit at royna at savna inn frá limum og øðrum.
Vit takka hjartaliga fyri hvørja einastu krónu, sum verður goldin til verkætlanina.


text:
Orð: Alberta Eltzholtz
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 1972.
1. Ein longsul býr í hvørjum barmi inni,
ein hjartans trá at fáa frið í sinnið;
tó hesa trá so fá á foldum fata,
tey halda ríkdóm vera besta bata.
2. Í eyð og æru frið tey vilja fáa
og spyrja: “Sál, hvat kanst tú meira tráa?”
Tó nívd er sál av hesum sama longsli,
og hjartað mangan græt í gyltum fongsli.
3. So út í heimsins lyst og leik at reika,
tú turkar tár av kjálkanum tí bleika,
í dreymakæti vilt tú gleði finna,
men einki er, ið longsul tín kann linna.
4. Tá suffar hjartað sárt av tungum trega;
hví leingist tí, hví kann tað ei seg gleða?
Tí tað er Jesus, sum á dyrnar bankar¹
og býður barni frið, ið friðleyst slankar.
5. Men skal hann støðugt standa uttanfyri,
tín frelsari, tín besti sálarhirði?
Nei, lat upp dyrnar, neyðars sjúka hjarta,
tá birtist ljós og lív í myrkri svarta!