c: text/html

text: Savnssending Jólakalendarasøgan hjá Barnaútvarpinum 2011, eitur - Rændu Gimsteinarnir. Tvíburðarnir Ida og Hjalti búgva í einum vanligum húsi onkrastaðni í Føroyum. Pápin er sjómaður. Tað fyrsta, vit hoyra um tey bæði, er, at Hjalti ikki hevur tað so lætt í skúlanum, tí dreingirnir arga hann. Ida roynir at hjálpa honum, men tað vil Hjalti ikki. Ida greiðir mammu síni frá støðuni, og mamman sigur uggandi, at tað fer at verða betri. Um náttina kemur ein løgin vera inn í kamarið hjá Idu og Hjalta. Veran er bangin, og biður tey hjálpa sær. Tey skilja onki, og verða síðani tikin úr kamarinum, og førd í annan heim. Søgan er ævintýrakend. Børnini eru útvald at fara í aðra verð, at bjarga rændu gimsteinunum. Tað er ikki so lætt, tí har eru nógvar forðingar og nógvir vandar. Har eru óndar djóraverur, men eisini vinarligar og hjálpsamar djóraverur. Vónandi sigrar tað góða innan jólaaftan, og børnini megna at bjarga rændu gimsteinunum, til tess at koma heimaftur at halda jól hjá mammu og pápa. Tá ið søgan er ævintýrakend, so kunnu øll børn og øll vaksin lurta. Vit hoyra eina spennandi søgu, sum onkuntíð er óhugnalig, men dirvi og megin hjá børnunum sigrar allatíðina, og Ida og Hjalti eru hetjur. Ein maður sigur einum smádrongi frá spennandi søgu. Drongurin er forvitin, og fær meira og meira at vita, sum dagarnir í desembur mánaða ganga. Søgan verður borðreidd við nógvum ljóði, tónleiki og sangi, sum hóskar til innihaldið. Jólakalendarasøgan "Rændu Gimsteinarnir" eru at hoyra mánadag, týsdag, hósdag og fríggjadag klokkan 7:15 og eftir tíðindini á kvøldi klokkan 18:20. Tað eru Katrin Nolsøe og Kári Sólstein, sum skrivaðu søguna í 2004. Finnur Hansen var tøkningur. Hann gjørdi ljóðmyndina, og legði eisini tónleikin til rættis. Kári Jacobsen gjørdi tíggju sangir til leikin - orð og løg

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nordic Playlist ger tað lættari hjá áhoyrarum at fara í holt við norrøna tónleikin. Einaferð um vikuna kemur ein løtumynd, ið fevnir um týdningarmestu nøvn og útgávur í økinum – kuraterað av viðurkendum listafólkum, DJ'um, tíðindafólkum og festivalbookarum. Endamálið við Nordic Playlist er at veita íblástur við at seta sjóneykuna á mest slóðbrótandi tónleikin úr Danmark, Finnlandi, Íslandi, Norra, Svøríki, Grønlandi og Føroyum.
Hvørja viku leggur ein nýggjur gestur ella kurator sín playlista út – playlistin skal hava tveir bólkar við frá hvørjum av londunum. Playlistarnir eru tøkir áwww.nordicplaylist.com ella á teimum vanligu streaming-tænastunum, Deezer, Spotify og WIMP, har lurtarar kunnu skriva seg upp til at fáa dagføringar tilsendar.
Síðan Nordic Playlist byrjaði í 2014, hava yvir 60 tónleikarar kuraterað playlistarnir og hava valt sínar yndissangir úr Norðanlondunum. Millum hesi hava verið Lykke Li, Of Monsters and Men, First Aid Kit, Erlend Øye, Trentemøller, Eivør og Mew.
Og hjá Nordic Playlist er stórur áhugi fyri føroysku tónleikarunum: UmframtEivør, hevur Teitur verið eisini verið kurator, og Brynjolfur hevur gjørt eitt DJ Mix, ið kann hoyrast her.
Hesir føroysku tónleikararnir hava verið spældur í Nordic Playlist:
Hamferð, Fura, Guðrið Hansdóttir, Hogni, Allan Tausen, Byrta, Sakaris og Marius Ziska.
Les meira um Nordic Playlist og fylg við her.


text:
Hvonn (planta)
Heima hvonn ella Bjarga hvonn ( Angelica Archangelica L. ) er ein 120-230 cm høg planta, sum veksur tætt við strondina. Leggurin er snøggur, og blaðleggurin hevur onga ella bara eina grunna foyru. Mittasti blaðparturin er 3-flipputur, og blaðpartarnir eru grovt og óregluliga tentir. Krúnubløðini eru gulgrøn, og skjólið er knattrunt. Rótin og soð av allari plantuni varð áður nýtt m.a. móti landfarsótt og øðrum smittandi sjúkum, yvirhøvur. Eisini Vóru leggurin og blaðstelkarnir nýttir sum leskiligt grønmeti fyrrapart á sumri. Nú verður hvonnin nýtt í køkubúðum og at tilvirka ymiskar likørir av. Plantan er eisini frálíkt kryddarí til snaps. Hvonnin veksur spjadd um alt landið í fuglabjørgum og summastaðni enn í hvanngørðum. Veksur annars í Norður- og Eysturevropa, Norðurasia, og Grønlandi, men dyrkað og villvaksandi fleiristaðni. Ein summarplanta, gerst 100-200 cm høg. Líkist Bakka Sløkju, men er størri og førligari.
Hvonn er ein tveyárig planta, men man kann fáa hana til at liva longri um blomstrini vera skorin av áðrenn tey blóma, ella um plantan skjerst av heilt niðri omanfyri rótina, so deilist plantan og ein nýggj kemur upp. Fræðini missa skjótt eginleikan til at spíra; tí mugu sáðini setast niður skjótast gjørligt um áðrenn heysti byrjar. Best er at planta oman á moldini, tá sólin ger at plantan spírar skjótast, umleið ein metur ímillum sáðini.
Bløðini kunnu takast áðrenn plantan blomstrar, meðan tey enn eru frísk og grøn. Turka tey væl, so halda tey farvu og lugt. Tey eru lekkur at drekka sum Tea. Sum Tea sigist at hvonnin mótvirkar hugin til alkahol og er viðhvørt ein partur av avvenjing. Kann eisini bloyta ein klút við køldum Tea fyri at koyra uppá eyguni fyri at minka um rukkir og troytt eygu. Annars í smør. Kann eisini brúkast í krem, at smyrja á bringuna móti krím. Hvonn er eisini eitt frálíkt krydd. Bløðini og rótin eru serligani góð í fiskarættir. Stelkarnir kókast fyri at fáa tann bitra smakkin úr og kunnu so nýtast sum grønnmeti. Sáðini brúkast sum krydd, millum annað í Gin, Vermouth og Absint. Hvonn bríkast eisini í millum annað rabarbusúlutoy, men kann eisini brúkast einsamøll.
Í millum annað rótini er ein serlig olia, í er góð til at stimulera fordoyilsina; virkar slímloysandi, móti blóðmangul, bronkittis og luft í maganum. Olian er vatndrívandi og sveittadrívandi.
Søgan
Navnið 'Angelica Archangelica', merkjur ærka-eingilin; og kemur frá Evropa har Ærka-eingulin Mikkjal vísti seg fyri munkum. Hann greiddi frá at hvonnin kundi brúkast sum heilivágur móti pestuni.


text:
Skaldsligt ummæli eftir Oddfríð Marna Rasmussen
At geva út fyrsta yrkingasavn sítt er ræðandi.
At geva út fyrsta yrkingasavn sítt er djarvt.
At geva út fyrsta yrkingasavn sítt, fert tú altíð at angra eitt sindur.
At geva út fyrsta yrkingasavn sítt er altíð ein byrjan.
Langt er ímillum deputsøvnini. Og kvinnurnar tykjast at hava hertikið føroyska bókmentaheimin.
Í vár gav Anna Malan Jógvansdóttir út sítt fyrsta yrkingasavn út á Mentanargrunni Studentafelagsins.
Tíbetur er savnið ikki langt, men stutt og væl umboðandi fyri ein spírandi yrkjara. Tó er Anna Malan ikki bara yrkjari. Hon er, sum tey flestu ungu nú á døgum, fjøllistafólk, sum ikki bara sættast í einari listagrein, men sum má úttrykkja seg á fleiri listapøllum. Tí síggja vit í hesum savninum ein yrkjara, sum hevur skrivað yrkingarnar og myndprýtt yrkingasavnið við permumynd og skreytmyndum.
Heitið á yrkingasavninum, Undirfloyma, er ikki at finna í orðabókum. Hetta er smíðað orð, sum kann merkja undirstreymur, ella at undirfloyma – alt tað sum liggur undir skónini, og sum rennur í stríðum streymi.
Savnið er býtt sundur í tríggjar partar.
Myrkur
Hav
Glas
Í myrkrinum eru myndir, sum bylgjast og karva ljósið sundur. Kjarnur goysa og verða til stein. Okkurt livnar og annað doyr. Vit ferðast inn móti deyðanum, sum er myrkur og semist ikki við gleðina. Allatíðina er okkurt sum er á veg inn móti tí myrka, sum borar seg inn í niðuna. Allatíðina er egið við at rotna og hvørva, gerast ein partur av náttúrunnar myrka gapi, til alt spreingist út í æðrar og endaleysan, myrkan frið.
Í havinum er sama upploysn. Tarin sum rotnar í havinum, er blaðið av trænum, sum rotnar í evjuni. Og mitt í øllum er egið. Vónleyst og havandi í huga havið, so er tað tungt at bera sorg. Sum at lyfta hav, er tað. Til minnini lita alt reytt og fara út á hav og hvørva í djúpa myrkrinum.
Ígjøgnum glasið sást myrkrið. Havið er so glaskent sum ljósið vil hava tað at verða. Rúturin er har, men er hann reinur, sást hann ikki, er hann skitin, sást hann. Men ongantíð er hann gullreinur. Tað skirvisliga harða, tað gjøgnumskygda, harða, tað sjónliga og fjalda, alt hetta er í glasinum. Náttin, vónin og húð úr glasið. Og sandurin undir iljunum og eldurin gevur glasinum lív.
Anna Malan Jógvansdóttir hevur givið út eitt heilt debutsavn. Yrkingarnar eru endurnýtsluyrkingar, har alt verður endurnýtt, verður brúkt aftur. Samspælið millum æðrakendu og sundurskeljaðu, vatndropakendu, bláreyðu myndirnar og persónligu og myndríku yrkingarnar er væl úr hondum greitt.
Tó hava øll, sum geva sítt fyrsta yrkingasavn út – og kanska næsta við – lyndi til taka taka tey stóru hugtøkini fyri givið. Lív og deyði og kærleiki og nógv annað gott hongur í loysum lofti. Unga menniskja hevur ikki fylt hugtøkini enn.
Soleiðis er tað bara.
Men ikki í hesari yrkingini.
Følvið, sum doyr
Døggin rennur niður eftir tí kalda glasinum,
dryppar niður á okkum,
meðan vit elskast so inniliga
fyri at halda kuldanum vekk,
men okkara kroppar eru gjørdir úr glasið,
so vit síggja,
hvussu skrvin kærleikin er,
tí hann doyr
sum eitt følv,
í somu løtu tað rakar jørðina.


text:
UEFA
UEFA (Union of European Football Associations) er ein paraplyfelagsskapur fyri evropeisk fótbóltssersambond. UEFA varð stovnað 15. juni 1954 í Basel, Sveis. Fótbóltssamband Føroya gjørdist limur í UEFA í 1990, eftir at Føroyar fyrst gjørdist limur í FIFA í 1988.
Innihaldsyvirlit
Kappingar[rætta | rætta wikitekst]
Verandi[rætta | rætta wikitekst]
Felagsskapurin fyriskipar nú hesar fótbóltskappingar:
- EM í fótbólti: Evropameisterskapur fyri landslið, sum verður hildið fjórða hvørt, har tað seinasta var 2012 í Póllandi/Ukraina.
- EM U21: Evropameistaraskapur fyri U21-landslið. Kappingin verður hildin annað hvørt ár.
- UEFA Champions League: Tann kapping í heiminum fyri feløg, ið er best umtókt. Fungerar eisini sum eitt óalment EM fyri feløg. Vinnarin av kappingini kvalifiserar seg til HM í fótbólti fyri feløg.
- UEFA Europa League: Ein samansmelting av tveimum fyrrverandi kappingum hjá UEFA: UEFA Cup og Intertoto Cup.
- UEFA Women's Champions League
Fyrrverandi[rætta | rætta wikitekst]
Felagsskapurin hevur fyrr fyriskipað hesar fótbóltskappingarnar:
- UEFA Intertoto Cup: Ein annarleiðis summerkapping for feløg, við trimum vinnarum, ið fáa atgongd til UEFA Cupp. Kom í staðin fyri International Football Cup, hvørs høvuðsendamál var at tryggja fótbóltsdystir á tipskupongina. Kappingin varð hildin fyri seinastu ferð í 2008.
- UEFA Cup: Ein kapping fyri tey "næst-bestu" liðini í teimum í teimum ymisku londunum, umframt steypavinnararnir. Kappingin varð hildin fyri seinastu ferð í 2008-09-sesongini. Í staðin fyri kom UEFA Europa League.
- UEFA Europa Cup fyri steypavinnarar: Ein evropeisk kapping fyri steypavinnarar. Kappingin varð hildin fyri seinastu ferð í 1998.


text:
Í 2014 skipaði ÍSF fyri skeiðum fyri kassameistarum og nevndarlimum. Skiðpað varð fyri 5 skeiðum kring landið, doctor og vóru hesi sera væl umtókt. Ítróttasamband Føroya fer í 2016 at taka tráðin uppaftur.
Undirvísari verður enn einaferð Finn Jensen. Finn er lærari á Handilskúlanum og hevur drúgvar royndir innan evnini, prostate sum verða tikin upp.
Skeiðini verða kl. 17.30-21.00 hesar dagar:
- 4. februar 2016 Sandoy – Ítróttahøllin á Sandi
- 18. februar 2016 Vágar – Skúlin á Giljanesi
- 17. mars 2016? Streymoy – ÍSF húsið Tórshavn
- 31. mars 2016 Norðoyggjar – Skúlin við Ósánna (avlýst)
- 7. apríl 2016 Eysturoy – Skúlin við Løkin Runavík
- 14. apríl 2016 Suðuroy – Tvøroyrar skúli kl 17.30 – 21.00
Evni
1. Bókhald og mannagongdir
2. Skattlig viðurskifti
3. Stuðulsskipanir og MVG
Málbólkur
Kassameistarar og evt. nevndarlimir í ítróttafeløgum
Tilfar
Tilfar at lesa áðrenn skeiðið, here kann heintast her
Tilmelding
Tilmelding fer fram við at senda ein teldupost til isf@isf.fo
Tilmeldingarfreistin er 2 dagar áðrenn hvørt einstakt skeið.
Kostnaður 200 kr., sum skal flytast á konto 9181-151.233.3


text:
5. PARTUR
Gud signar Ábraham og familju hansara
Eftirkomarar Ábrahams hava framgongd. Gud verjir Jósef í Egyptalandi
JEHOVA visti, at tann dýrabarasti, hann átti, ein dag skuldi líða og doyggja. Tað var tann sannleikan, profetiin í Fyrstu Mósebók 3:15 óbeinleiðis sipaði til. Kundi Gud á nakran hátt gera menniskjum greitt, hvussu nógv hetta ofrið fór at kosta honum? Í Bíbliuni er ein livandi lýsing av hesum. Hon varð givin, tá Gud bað Ábraham ofra elskaða son sín, Ísak.
Ábraham hevði sterka trúgv. Minst til, at Gud hevði lovað honum, at fyriboðaði frelsarin, ella lovaða avkomið, skuldi koma úr ætt Ísaks. Í áliti á at Gud, um neyðugt, fór at reisa Ísak upp aftur, var Ábraham í lýdni fúsur at ofra sín egna son. Men ein eingil frá Gudi steðgaði Ábrahami í síðstu løtu. Gud rósti tí trúfasta ættarfaðirinum fyri, at hann var fúsur at ofra tað dýrabarasta hann átti, og endurtók lyfti síni til hansara.
Seinni fekk Ísakur tveir synir, Esau og Jákup. Í mun til Esau virðismetti Jákup tað andaliga, og tað fekk hann løn fyri. Gud broytti navnið hjá Jákupi til Ísrael, og teir 12 synirnir hjá Ísrael gjørdust høvdingar fyri ættir Ísraels. Men hvussu bleiv henda familjan til eina stóra tjóð?
Ein røð av hendingum byrjaði, tá teir flestu synirnir hjá Jákupi gjørdust øvundsjúkir inn á lítlabeiggjan, Jósef. Teir seldu hann sum træl, og hann varð førdur til Egyptalands. Men Gud signaði henda trúfasta og djarva unga mannin. Jósef hevði harðan mótgang, men at enda gav Farao, sum ráddi í Egyptalandi, honum kortini heiður og stórt vald. Hetta hendi júst í røttu tíð, tí ein hungursneyð fekk Jákup at senda nakrar av synum sínum til Egyptalands at keypa mat — og tað vísti seg, at Jósef nú var tann, ið hevði ábyrgdina av øllum matgoymslunum! Eftir at Jósef á ógvusligan hátt var sameindur aftur við angrandi brøður sínar, fyrigav hann teimum og syrgdi fyri, at øll familjan kundi flyta til Egyptalands. Tey fingu eitt tað besta landøkið í ogn, har tey kundu trívast og hava framgongd. Jósef skilti, at Gud hevði lagað alt soleiðis fyri at halda síni lyfti.
Jákup eldist og livdi síðstu tíð sína í Egyptalandi við vaksandi familju síni rundan um seg. Tá hann lá at doyggja boðaði hann frá, at lovaða avkomið ella frelsarin skuldi vera ein máttmikil stjórnari, sum skuldi føðast í ætt sonar hansara, Juda. Nógv ár seinni, áðrenn deyða sín, profeteraði Jósef, at Gud ein dag fór at leiða familjuna hjá Jákupi út úr Egyptalandi.
— Grundað á Fyrstu Mósebók, kapittul 20 til 50; Hebrearabrævið 11:17-22.


text:
Arktis
Norðasta stjørnumyndin undir norðurhválvi, Arktos (úr grikskum) ella Stórabjørn (frá latín), er upprunin at navninum á Arktis, sum á okkara málið eitur Norðurkollur og er havið - Íshavið - kring Norðurpólin. Íshavið er suður at norðastu pørtunum í Evropa, Asia, Norðuramerika og Grønlandi. Meginparturin av Norðuríshavinum er fryst, hóast heitir havstreymar ganga norður higar úr Atlantshavi og Kyrrahavi og gera, at luftin hitnar, og ísurin tiðnar við strendurnar við Íshavið. Lítið fólk býr á Norðurkolli, hóast har er nógv tilfeingi og stórt dýrameingi.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Í 16. øld fóru evropeiskir sjófarar at gera rannsóknarferðir til Norðurkoll til tess at finna eina aðra siglingarleið til Asia. Bretar fóru at kortleggja útnyrðingsleiðina ímillum Kanada og pólísin, og niðurlendskir sjófarar granskaðu landnyrðingsleiðina ímillum Siberia og pólísin. Men ikki fyrr enn í 1906 vórðu báðar leiðirnar sigldar. Trý ár seinni kunngjørdi amerikanski pólfarin Robert Peary (6. mai 1856 – 20. februar 1920), at hann hevði verið á Norðurpólinum. Summi ivast í, um Peary nakrantíð var á Norðurpólinum, tí ferðin vardi so stutt.
Leingi hildu summir pólfarar, at pólísurin lá oman á einum stórum meginlandi. Í 1958 prógvaði amerikanski kjarnorkurikni kavbáturin Nautilus, at tað ikki var so, tá ið hann sigldi undir ísinum úr Alaska til Svalbarð. Seinni hava havrannsóknir kortlagt havbotnin.
Dýr og vøkstur[rætta | rætta wikitekst]
Satt dýrameingi er í Íshavinum. Kópur, roysningur og mong hvalasløg tola væl glerkalda sjógvin, tí undir húðini og undir hvøljuni er tjúkt spik, sum lívir væl fyri kulda. Uppi á landi eru reinsdýr, moskusneyt, hara, pólrevur og úlvur; alsamt á ferð eftir mati. Um veturin leita hesi dýr suður eftir undan ringasta vetrarkuldanum. Stutta summarið blóma nógvar harðførar plantur og veita øllum skordýrameinginum á frostmýrunum føðslu. Her eigur eisini nógvur fuglur um summarið, til dømis helsigás, terna, entur og ymisk másasløg.
Fólkið og samfelagið[rætta | rætta wikitekst]
Lítið fólk býr í køldu, harðføru londunum við Íshavið. Sámar í Sámalandi, jakutar og nenetsar í Siberia og inuittar í Kanada, Alaska og Grønlandi livdu fyrr av at veiða. Nógv reindýr halda til á hesum leiðum og av teimum fekk fólkið til dømis mat, klæði, amboð og lutir til býtishandil. Nøkur fólk liva enn soleiðis, men tey flestu hava nú búsett seg í bygdum og hava fast arbeiði.
Um veturin liggur lendið undir í djúpum kava, og um summarið, tá ið kavin tiðnar, gerast stór lendi bleytar mýrar. Fólk eru í kavaskóm ella á skíðum, at tey skulu ikki søkka niður í kavan. Á gleri og hørðum kava ganga fólk í skóm við tjúkkum, grovum botni, ella tey hava píkar undir skónum, at tey ikki glíða. Fyrr varð hundasleta álitið til allan flutning langvegis; men nú nýta tey flestu kavaskutara. Hann er lættur at handafara, ekur skjótt og orkar væl at draga.
Ísurin í Íshavi er vanliga 2 metrar tjúkkur. Skal verða siglt har norðuri, má ísbrótari verða nýttur, ella hann má sigla undan øðrum skipum og bróta teimum eina rennu at sigla ígjøgnum. Ísbrótarar hava ógvuliga sterka maskinu og ísstyrktan skrokk. Bógvur og stevni eru sergjørd. Ísbrótarin setur ferð á, siglir framskipið upp á ísin, ið so brotnar undan skipinum.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Arktis er eitt ómetaliga stórt øki, ið fevnir um partar av Alaska, Russlandi, Kanada, Finnlandi, Svøríki og Noregi, og harumframt Grønland, Ísland og Føroyar. Arktis verður lýst á ymsan hátt. Landafrøðiliga verður lýsingin ofta avmarkað til økið norðan fyri pólkringin, ella har ið markið gongur suður til øki við permafrost, ella har miðalhitin í juli er í mesta lagi 10 hitastig. Men tá tað snýr seg um politiskt samstarv, fevnir Arktis um øll londini og fólkini á norðurleiðum, m.a. Føroyar. Føroyar eru partur av sendinevndini hjá kongsríkinum í Arktiska Ráðnum saman við Grønlandi og Danmark. Hini limalondini í Arktiska Ráðnum eru USA, Kanada, Russland, Svøríki, Finnland, Ísland og Noreg.
Lond og oyggjar í Arktis[rætta | rætta wikitekst]
- Alaska
- Aleutoyggjar
- Siberia
- Novaja Semlja
- Frans Jósefsland
- Nýsibiriaoyggjar
- Finnmark
- Troms
- Nordland
- Svalbarð
- Jan Mayen
- Sápmi
- Yukon
- Nunavut
- Northwest Territories
- Grønland
- Lappland
- Norrbotten
- Lappland


text:
Orð: Jákup Dahl
Lag: Vísulag (Lívligt er á bønum í dag)
Viðmerking: Yrktur í 1902 til fólkafund á gamla tingstaðnum Uppi millum Stovur í Øravík
1. Lat birtast upp eina gleðistund,
dreingir og menn,
vit samlast her á forna fund,
tí móðurmál várt tað ljóðar enn.
2. Tað hoyrdist her í fornu tíð,
frítt var tað tá,
vár hjartatolkur í frið’ og stríð’,
ei annað mál kendist landi á.
3. Við tingstein og við harraborð,
við kirkjustól,
tá hoyrdust málsins heimligu orð,
tí átti tað egið heiðursból.
4. Í langa tíð tað órøkt fekk,
virdist ei hátt,
men tó tað ei til grundar gekk,
tí í sær tað átti sterkan mátt.
5. Nú nøridst hitandi lyst í oss,
dreingir og menn,
at leita fram á gomul pláss
og vita, um mál várt dugir enn.
6. Og rudda so ta gomlu grund,
byggja upp nýtt heim,
so móðurmálið á hvørji stund
kann ráða í egnu borg við gleim.


text:
Tuberklar
Tuberklar (tuberculosis) er smittandi sjúka elvd av tuberklabakterium: Mycobacterium tuberculosis, Mycobacterium africanum ella Mycobacterium bovis. Bakterian kann loypa á ein og hvønn part í kroppinum, men sum oftast setur sjúkan seg í lunguni. Bakterian, ið elvir til sjúkuna, varð funnin av Roberti Koch í 1882.
Eitt fólk við ikki viðgjørdari lungnatuberklasjúku kann smitta, tá ið tað harkar og hostar slím upp. Tað er fyrst og fremst fólk í húskinum, ið verða smittað. Røsk fólk eru ógvuliga mótstøðufør móti smittu, men er ein heilsuliga veikur, er lættari at verða smittaður. Eru 100 fólk í smittuvanda, verða umleið 30 smittað. Men millum hesi 30 fer bert ein til tveir persónar at fáa tuberkulosu innan 1 til 2 ár, og afturat hesum fara 1 til 2 persónar seinni at fáa tuberkulosu. Hetta merkir, at millum 100 persónar, ið vera fyri smittu við tuberkulosu fáa bert 4 sjúkuna. Restin fær ongantíð tuberkulosu.[1]
Tuberklar í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Í fyrra helmingi av 20. øld vóru tuberklar rættiliga vanligir í Føroyum, tað smittaði serliga illa umborð á føroysku sluppunum, har menninir búðu tætt saman. Tá ið teir komu heim smittaðu teir so konu og børn. Nógv doyðu av sjúkuni. Í nýggjari tíð er sjúkan ikki so deyðilig sum fyrr, nú eru nógv betri viðgerðarmøguleikar. Tað hava tað verið einstakir tilburðir í Føroyum í nýggjari tíð, í 2013 vóru tríggir nýggir tilburðir og nógv fólk vórðu kannað fyri sjúkuni. Tey, sum vóru sjúk, vóru ein mamma og pinkubarn hennara, sum búðu í Streymoy og eitt smábarn í Suðuroy.[2]


text:
Fíggjarmálaráðharrar í Føroyum
Fíggjarmálaráðharrin ella landsstýrismaðurin í fíggjarmálum er ein týdningarmikil partur av Føroya Landsstýri og búskapinum hjá Føroyum.
Fíggjarmálaráðharrar[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Djurhuus var løgmaður frá 1968 til 1970, men hevði framhaldandi uttanríkis-, fíggjar- og landbúnaðarmál sum ábyrgdarøkið.
- ↑ Hevði eisini ábyrgdina fyri málum viðvíkjandi sjónvarpi og útvarpi.
- ↑ Kallsberg var løgmaður frá 1998 til 2004, og yvirtók ábyrgdina fyri fíggjarmálum eftir Karsten Hansen frá 2003 til 2004.
- ↑ Hetta aðalráðið varð nevnt Fíggjar- og búskaparmálaráðið frá 1998 til 2002.
- ↑ in.fo - Hetta er nýggja landsstýrið


text:
Flogbóltur
Flogbóltur, á enskum og fleiri øðrum málum verður volleyball brúkt. Í flogbólti eru tað tvey lið, seks á hvørjum liði, ið skulu royna at sláa bóltin yvir á banan hjá mótstøðuliðinum. Líkasum tennis og badminton er banin deildur av einum neti.
Á enskum og fleiri øðrum málum verður flogbóltur róptur volleyball. Flogbóltur er bóltleikur, har ið bólturin við hondunum verður sendur aftur og fram um net, sum er spent um miðjan vøll. Í flogbólti eru tað tvey lið, seks á hvørjum liði, ið skulu royna at sláa bóltin á banan hjá mótstøðuliðinum, liðini kunnu spæla bóltin trýggjar ferðir sínamillum, áðrenn bólturin verður sendur yvirum til mótstøðuliðið, helst skal bólturin koyrast yvirum soleiðis at mótstøðuliðið missir bóltin ella ikki fær fatur á honum, hetta verður ofta gjørt við at bólturin verður hevaður til ein sum dugir væl at smasja, tað er at sláða bóltin hart við arminum lyftum upp yvir høvdið. Flogbóltur bleiv fyri fyrstu fer spældur í 1864 í Tokyo. Fyrsti dysturin ímillum skipað lið var í Holyoke, Massachusetts í USA í 1895.
Flogbóltur verður spældur ymsa staðni í Føroyum, nevnast kunnu feløgini Fleyr úr Tórshavn, ÍF úr Fuglafirði, Ternan av Toftum, SÍ og Dráttur úr Vágunum, Mjølnir úr Klaksvík, TB av Tvøroyri, KÍF úr Kollafirði og Nøvan av Oyrabakka.[1] Á hvørjum árið verður spælt um Føroymeistaraheiti og Steypakapping. Báðar kappingarnar eru um veturin.
Innihaldsyvirlit
Banin[rætta | rætta wikitekst]
Banin er deildur upp í eitt øki framman og eitt øki aftan av einari álopslinju. Álopslinjan, verður eisini kalla tríggjar metra linjan. Hon er tríggjar metrar frá, og javnt við netið. Álopslinjan er ein partur av økinum framman. Umráðið í fríøkinum aftanfyri baksíðuøkið verður eisini kalla fyri servuøkið.
Reglar[rætta | rætta wikitekst]
Eitt lið hevur seks spælarir úti á bananum, og upp til 6 útskiftarar. Tað liði, sum fyrst vinnur trý sett, hevur vunnið dystin. Fyri at vinna eitt sett, skal ein fáa 25 stig (5 sett, 15 stig), og samstundis vera 2 stig framman fyri mótstøðuliðið. Tvs, at um støðan er 25-24, verður dysturin ikki avgjørdur fyrrenn annað liðið er tvey stig frammanfyri. Hvørt lið hevur loyvi til at røra bóltin tríggjar ferðir, men sami spælarin hevur ikki loyvi at røra bóltin tvær ferðir á rað. Men tað eru nøkur undantøk. Um bólturin verður blokkaður og blokkerandi liðið fær bóltin, so telur blokkurin ikki sum ein røring.
Tá ið ein spælur flogbólt, er tað loyvi at brúka fleiri partar av kroppinum. Tað vanliga er at brúka hendurnar, men tað er eisini loyvi til at brúka høvdið og føturnar.
Tað er ymiskt hvussu, annupá aldur, hvussu høgt uppi netið er:
- Gentur 14 2,14 m
- Dreingir 14 2,24 m
- Gentur 16 2,20 m
- Dreingir 16 2,35 m
- Kvinnuunglingar 2,24 m
- Mansunglingar 2,43 m
Blokering[rætta | rætta wikitekst]
Ein blokering er, um ein spælari hoppar upp framman fyri netið og forðar mótspælarinum at sláa bóltin yvir netið. Tað er loyvt at hava hendurnar framman fyri netið hjá mótspælarinum, tá ein blokerar. Tað er loyvt, at tveir ella tríggir spælarir blokera, um allir eru framsíðuøki spælarir. Hetta kallast ein felags blokering. Ein blokering telur ongantíð, sum ein røring, sum tær tríggjar røringar eitt lið kann hava.


text:
Savnið í Kringvarpi Føroya skal og má bjargast. Mentanin, Føroya søga og søgurnar hjá tjóðini sum heild eru við at hvørva. Bandmaskinur eldast, og tær fáast ikki til keyps longur, ljóðið og myndirnar hvørva, tí bondini forfarast.
Tann støra avbjóðingin er at fáa tilfarið talgilt, áðrenn tað er ov seint.
Missión
At bjarga øllum savninum.
Visjón
Við tíðini skal almenningurin hava atgongd til savnið, og harvið skal Kringvarp Føroya verða fremsti mentanarberi á økinum.
Savnið
Í stuttum inniheldur savnið tilfar um stórt sæð alt, sum er hent í Føroyum, síðan 6. februar 1957, tá Útvarp Føroya varð sett á stovn, fram til dagin í dag. Í apríl 1984 varð Sjónvarp Føroya sett á stovn, og síðan tá hevur nærum alt, ið er hent í Føroyum síðan, verið goymt á livandi myndum.
Í einari lítlari tjóð sum Føroyum, hava tíðindafólk fortalt søgurnar – um innan- og uttanlandspolitik, handil, mentan o.a.. Ein stórur partur av senditíðini hevur eisini endurspeglað gerandisdagin hjá okkum føroyingum. Nærum øll í Føroyum hava eitt brot í Kringvarpssavninum, ið er teirra, antin tey sjálvi ella teirra nærmastu eru við.
Hetta er eitt savn, ið tjóðin kann standa saman um. Og tað kann eisini savna okkum sum familja, har vit kunna hoyra og síggja okkara nærmastu.
Savnið í Kringvarpi Føroya kann savna Føroya fólk – um tað verður bjargað!
Les eisini
Dokumentarfilmurin um Føroyar, grindadráp og umhvørvi, vann fríggjakvøldið virðisløn á størsta amerikanska dokumentarfestivalinum, DOC N-Y-C
Tíðindi
Tróndur Vatnhamar og Finnur Koba kappast móti Solveig Hanusardóttir Olsen og Knút Háberg Eysturstein
Grønlendski landsstýrismaðurin í fiskivinnu- og veiðumálum hóttir við at taka loyvi frá grønlendsku skipunum, um tey ikki fáa skil á rúsevnum umborð
Eivør hevur roynt tað, Jógvan Hansen somuleiðis, og nú fer Kristina Bærendsen at syngja í íslendsku Eurovision kappingini
Týski kanslarin ætlar at varðveita viðurskiftini við USA. Verri er við hennara varakanslara, sum stúrir fyri handilsviðurskiftunum landanna millum.


text:
Orð: Jan E. Olsen
Lag: Odd A. Sørensen
Týtt úr norskum: Árni Joensen
Ogur sveima runt um gólvi tú og jé
og nýggjir dansiskógvar príða mje
vit sveima runt sum vóru ogur
nú bara 15 ár
um jé eri blivon gamal
so orki jé tó enn
eg haldi fast um miðuna
tú er so lett á tá
við quick step, rock jé singið við
til walz og cha cha cha
já dugi allan tekstin
so spæl hann enn eina ferð
um jé eri blivon gamal
so orki jé tó enn
í stegginum tey fáa okkurt gott
men jé skal út at hava okkurt vátt
ogur dansa til í morgin
tá ið sólin kaðar fram
um jé eri blivon gamal
so orki jé tó enn
eg haldi fast um miðuna
tú er so lett á tá
við quick step, rock jé singið við
til walz og cha cha cha
já dugi allan tekstin
so spæl hann enn eina ferð
um jé eri blivon gamal
so orki jé tó enn


text:
Atopiskt eksem
Atopiskt eksem (eisini nevnt barnaeksem, atopisk dermatitis og prurigo besnier) er ein ikki smittandi sjúka, sum hevur við sær sviða, turra húð og útslett (eksem), sum kann koma og fara. Tá tað eru smábørn ið fáa eksem, verður tað nevnt barnaeksem, men vaksin kunnu eisini fáa atopiskt eksem.
Børn við barnaeksem mangla tey natúrligu fitievnini í húðini, sum knýta húðkyknurnar saman. Av hesari orsøk dampar fukturin lættliga frá húðini, sum tí verður turr og rúðrut.
Orsøkir til atopiskt eksem[rætta | rætta wikitekst]
Orsøkin til atopiskt eksem er ókend, men man hevur illgruna um ymiskar faktorar ið kunnu spæla ein týðandi leiklut. Bæði arvur og umhvørvi eru møguligir faktorar, ið kunnu vera orsøk til at summi børn og vaksin fáa barnaeksem/atopiskt dermatitis. Flestu børn við barnaeksem hava foreldur ella systkin við hoyfepur, astma ella barnaeksem. Tó hava kanningar víst, at børn ið eru vaksin upp í heimi sum hevur havt hund, hava minni vanda fyri at fáa atopiskt eksem.
Arvur[rætta | rætta wikitekst]
Um ein av foreldrunum hevur ella hevur havt astma, hoyfepur ella barnaeksem, er vandin fyri at barnið fær barnaeksem 26 %.
Um bæði foreldrini hava ella hava havt astma, hoyfepur ella barnaeksem, er vandin fyri at barnið fær barnaeksem 40 %.
Umhvørvi[rætta | rætta wikitekst]
Uml. 20 % av børnum, fødd í Danmark, fáa barnaeksem. Í 1960 var talið 3 %. So statt er mongdin av tilburðum í stórum vøkstri. Av tí at tær arvaligu orsøkirnar ikki eru munandi broyttar síðstu árini, halda granskarir, at umhvørvið má vera ein týðandi orsøk til mongu tilburðarnar. Enn vita granskarar tó ikki hvat tað er, sum er orsøk til barnaeksem, men síggja at vøksturin av tilburðum er størstur í londum við vesturlendskum lívstíli.


text:
Bill Gates
William Henry "Bill" Gates III (føddur 28. oktober 1955 í Seattle, Washington) er heimsins ríkasti persónur. Tó at hann ikki longur er stjóri í Microsoft, eigur hann einar 40 milliardir dollarar, sum hann brúkar til vælgerandi endamál í The Melinda og Bill Gates Foundation. Gates byrjaði á Harvard í Massachusetts í 1973, har hann kom at búgva á gongd saman núverandi Microsoft forstjóra Steve Ballmer. Men Gates gavst, fyri heldur at arbeiða fulla tíð við Microsoft, sum hann hevði stovnað saman við barndómsvininum Paul Allen.
Eftir áratíggir í fremstu røð fer Gates frá Microsoft, sum skal tillaga seg eini tíð, har telduverðin er undir stórum broytingum, og har teldurisin er í stórari kapping við eitt nú Google og Apple MacIntosh. Tríggir persónar skulu røkja størvini, sum Bill Gates hevur havt. Ray Ozzie verður leiðandi software arkitektur, Craig Mundie skal leiða gransking og strategi, meðan Steve Balmer verður forstjóri í Microsoft, sum hevur høvuðssæti í Redmond í statinum Washington í USA. Bill Gates heldur tó fram sum nevndarformaður og størsti partaeigari í Microsoft. Gates, sum er ein av heimsins ríkastu monnum fer frameftir at brúka alla sína tíð til vælgerandi endamál gjøgnum »Bill and Melinda Gates Foundation«, sum hann hevur stovnað saman við konu síni Melinda Gates.
Bert 2,6 % av teim 21.500 starvsfólkunum og bert 1,6 % av leiðarunum hjá Microsoft eru amerikanarar av afrikanskum uppruna. Hetta hevur lopið øði í nógvar amerikanarar. Bill Gates er tiltikin í Amerika, m.a. tí at hann letur 100-tals miljónir dollarar um árið til útbúgvingarendamál, so børn av minniluta-uppruna í USA skulu fáa lestrarstuðul til betri útbúgving. USA er annars kent fyri, at almennir stovnar og flestu fyritøkur hava fingið álagt við lóg av seta fólk av ymsum uppruna í starv eftir kvotum. Sostatt skulu eini 12 % av starvsfólkum vera svørt, tí tey svørtu umboða 12 % av amerikanska fólkinum.
Bill Gates er framvegis tann ríkasti í heiminum í 2009. Stovnarin av stóra telduritbúnaðar-samtakinum Microsoft, er frammanfyri pengaíleggjaran Warren Buffet, sambært listanum hjá Forbes Magazine. Virðini hjá Gates minkaðu í 2008 við umleið 100 milliónum krónum, men hann líður onga neyð, tí hann hevur framvegis 40 milliardir dollarar at ráða yvir. Hetta svarar til umleið 230 milliardir krónur.
Gates hevur í 14 ár átt heiðurin, at vera heimsin ríkasti maður. Hann býr nú í Seattle, Washington. Kona hansara er Melinda Gates, og tey eiga trý børn: Jennifer Katharine Gates (f.1996), Rory John Gates (f.1999) og Phoebe Adele Gates (f.2002).


text:
Oyðimørk
Oyðimørk: Ógvuliga turt stað, har tað regnar minni enn 25 cm árliga. Oyðimerkur eru turrastu støð í heminum. Ofta eru tað støð sum t.d. í Afrika. Oyðimerkurnar vaksa alla tíðina. Eini 20 % av jørðini eru oyðimørk.
Fólk, sum búgva nærindis oyðimørk, nýta gróðurin til føði ella brenni, so við og við verður oyðið, og torført er at fáa nakað at vaksa har aftur. Menniskju klára seg bara í tveir mánaðar við ongum mati, men bara nakrar fáar dagar við ongum vatni. Kortini búgva trýhundrað milliónir fólk í oyðimørkum [1]. Sum til dømis dogonfólkið í Sahara.
Tær størstu oyðimerkurnar eru:
- Gobioyðimørki
- Kalaharioyðimørkin
- Libyaoyðimørkin
- Oyðimerkurnar í Avstralia
- Saharaoyðimørkin


text:
Tú ert komin eftir eini slóð til eina síðu, ið ikki er til enn. Skriva í kassan niðanfyri, um tú vilt byrja uppá hesa síðuna. (Sí hjálparsíðuna um tú ynskir fleiri upplýsingar). Ert tú komin higar av einum mistaki, kanst tú trýsta á aftur-knøttin á kagaranum.
Upprætta Alfrøði
Ávaring: Tú ert í ferð við at upprætta eina síðu, sum áður er blivin strikað.
Tú eigur at umhugsa, hvørt tað er passandi at halda fram við at rætta hesa síðuna. Strikingar og flytingar loggurin (søgan) fyri hesa síðuna eru at finna her fyri at lætta um:
- 17. mar 2012 kl. 20:31 Rhubella Marie (Kjak | íkøst) deleted page Alfrøði (Vandalism: innihaldið var: 'Heck of a job there, it aobslutely helps me out.' (og einasti rithøvundur var '91.224.161.250'))
Ávaring: Tú hevur ikki ritað inn. Tín IP-adressa verður goymd í rættisøguni fyri hesa síðuna.


text:
Concepción
Concepción er ein býur í Kili við umleið 212.000 íbúgvum. Concepción er eisini ein kommuna við umleið 890.000 íbúgvum. Stóra Concepción er saman við býunum Talcahuano, San Pedro de la Paz, Hualpén, Chiguayante, Penco, Tomé, Lota, Coronel, Hualqui størsti stórbýur í Kili. Pedro de Valdivia grundlegði býin í 1550. Í 1751 var býurin raktur meint av jarðskjálvta og einari tsunami. Orsakað av hesi vanlukku, varð tað avgjørt í 1764 at flyta býin til har hann er í dag. Upprunaliga lá býurin har sum Penco nú liggur.


text:
Joensen
Joensen er mest vanliga føroyska eftirnavnið. Tað er sett saman av Joen, sum er danski formurin av føroyska mannfólkanavninum Jógvan, og sen, sum er ein gamal danskur formur fyri sonur. Føroyingar fingu ikki loyvi til at geva børnum sínum føroysk nøvn fyrr í tíðini. Føroyski formurin av eftirnavninum Joensen er Jógvansson. Í 2015 vóru tað 2.365 fólk í Føroyum við eftirnavninum Joensen, í 2001 var hetta talið 2.631.[1]
Kend fólk sum eita Joensen:
- Astrid Joensen (f. 1949), føroyskur yrkjari
- Bodil Joensen, donsk sjónleikarinna.
- Dagmar Joensen-Næs, føroyskur rithøvundur.
- Dagny Joensen, føroyskur journalistur
- Edmund Joensen, føroyskur politikari.
- Fridtjof Joensen, føroyskur myndahøggari.
- Guðmundur Joensen, føroyskur ítróttamaður.
- Hallur Joensen, føroyskur country sangari
- Heri Joensen (tónleikari), forsangari í Týr.
- Martin Joensen (rithøvundur).
- Martin Joensen (yrkjari og tónleikari).
- Monika Stauss Joensen, tónleikari og rithøvundur
- Ove Joensen, føroyskur rógvari.
- Pál Joensen, føroyskur svimjari.
- Poul F. Joensen, føroyskur yrkjari.
- Robert Joensen, føroyskur rithøvundur og politikari.
- Sámal Joensen-Mikines, føroyskur listamálari.
- Sigrið av Skarði Joensen (f. 1908), føroyskur kjakari


text:
Suluríkið
Suluríkið (eisini nevnt Zululand, Sululand) var eitt kongsríki í Suðurafrika frá 1816 til 1897. Í landnyrðingspartinum í landslutinum Natal er land sulufólksins, tað lá ímillum tvær stórar áir út móti Indiska Havinum, frá Tugela-ánni í suðri til Pongola-ánna í norði. Tey eru ættað av nguni-fólkinum í Landsynningsafrika [1].
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Frá 1816 var Shaka kaSenzangakhona (1787–1828) kongur í landinum, hann hevði verið høvdingi í einum lítlum sululandsluti. Shaka var mikil herovasti og hevði skjótt limað meginpartin av nguni-fólkinum inn í eitt nýtt, stórt suluríki [2]. Mæti krígskongurin var gitin fyri fyri evni síni sum herovasti. Hann umskipaði suluherin og útvegaði yrkishermenn, sum altíð vórðu búnir til bardaga, og hann skipaði fyri regluligum hernaðarvenjingum, har ið hermennirnir lærdu vápnaleik, lýdni, áhaldni og at gera slysálop; nýggj spjót "iklwa" vóru tikin í nýtslu, sum góvu slurkandi ljóð frá sær, tá ið tey vóru tikin úr aftur tí stunga. Shaka var harðrendur maður, og hann gjørdist alt harðrendari og eirindaleysari sum árini liðu. Ríkið hansara var enn sterkasta ríki í syðra parti í Afrika hálvthundrað ár eftir deyða hansara. Í 1828 lótu hálvbrøður Shaka hann drepa. Ein teirra, Dingane, tók við kongsstarvinum eftir Shaka og leyp á boarar, tá ið teir rýmdu til Natal undan bretum. Oddamaðurin hjá boarum, Retief, varð dripin. Boarar hevndu seg í 1838 og vunnu á Dingane, sum flýddi norðureftir, har hann sjálvur varð dripin. Í 1879 sigraðu bretar á suluum, og í 1897 varð Sululand limað inn í Natal, sum tá var heimastýrt bretskt hjáland [3].
Suluskjøldurin[rætta | rætta wikitekst]
Suluskjøldurin, sum var lívsneyðug verja í blóðigu bardøgunum, var gjørdur av neytahúð. Fyrst varð húðin tand út og fest í vøllin við hælum, meðan hon tornaði. Síðan varð hon skorin til og fest á eina rammu og flikur vórðu skornar í miðjuna og eitt træ surrað innanfyri til handtak [4]. Dýrahalar vórðu stundum bundnir í ovara enda á trænum til prýðis.
Bygdinar og húsini[rætta | rætta wikitekst]
Sulubygdirnar vóru vanliga í líðunum, sum vóru eystureftir, har lætt var at fáa brenni og vatn og góð beitilendi vóru. Smátturnar vóru átøkar býflugubýlum og stóðu í ring uttan um neytatippið. Maturin var goymdur í smáttum, sum stóðu á streyrum, so at dýrini skuldi ikki taka hann. Smátturnar vóru flættaðar av greinum og ungum bulum og strátaktar. Dururin var lágur, so neyðugt var at gruvla út og inn. Eldstaðurin inni í smáttuni gav bæði ljós og varma, men tjúkt var inni í royki. Sulufólkið gjørdi mat í leiríløtum, kókað og steikt varð uppi yvir eldstaðnum í smáttunum, tey svóvu á strámáttum, sum vórðu rullaðar saman um dagin. Uttan um bygdina var sterk viðargirðing.


text:
Leygardagin 14. juli vóru vit til stórsligna brúðarvígslu í Gøtu, sum ikki stóð nógv aftan fyri tey kongaligu brúdleypini. Tónasmiðurin Tróndur Bogason Hansen og songkvinnan Eivør Pálsdóttir gingu saman í hjúnalag. Alt tiltakið í Gøtu kirkju, hugnaløtan við ábiti uttan fyri barnaheimið hjá Eivør í Syðrugøtu og veitslan fyri 300 fólkum í Dansifrøi var merkt av nógvum tónleiki. Nógv var gjørt burturúr.
Í Gøtu kirkju var íslensk songkvinna, sangkór, tvørfløtuspælari, trompetspælari og óvæntað tiltak, tá ið kingobólkurin úr Tjørnuvík kom syngjandi inn eftir kirkjugólvinum. Heilt ótrúligt, sum hetta riggaði væl. Tað, sum eisini fekk meg at skriva nøkur orð um brúðarvígsluna, er, at bæði Tróndur og Eivør eru kend tónlistafólk, og at Tróndur einaferð var av allar bestu hondbóltsspælarum í Føroyum.
Tróndur dugdi alt á einum hondbóltsvølli. Hann var stórur og sterkur, hevði ótrúliga gott eyga fyri linjuspælinum, dugdi øll skotini, bæði hart standandi skot, hoppskot og undirhondsskot. Og sjálvt um hann var stórur og tungur, var hann eisini gjøgnumbrotsspælari. Eftir miðnámsskúlan arbeiddi hann eitt ár í Føroyum, men so gekk leiðin til Danmarkar í lestrarørindum. Eitt tíðarskeið vandi hann við Rødovre Håndboldklub, sum spældi í bestu deildini, har hann beinanvegin kom á besta liðið.
Men tað var tónleikurin, sum vann á hondbóltinum, tí boð vóru alla tíðina eftir honum í sambandi við útgávur av fløgum. Tróndur og Sunleif Rasmussen eru einastu føroyingar, sum hava hægstu útbúgving sum tónasmiðir á tónleikaháskúlanum í Keypmannahavn.
Veitslan í Dansifrøi var eisini stórsligin. Umframt góðar talur, setti tónleikurin eisini sín dám á veitsluna. Tróndur og Eivør eru upptikin tónlistafólk og boð eru eftir teimum allan tíðina. (Vagnur)


text:
Trettandi
Trettandi ella trettandadagur er heiti fyri dagin 6. januar - 13. dagin eftir jóladag (jóladagur íroknaður). Á trettanda var fyrr vanliga dansað í ávísum bygdum. Bygd, har dansað var á trettanda, varð kallað trettandabygd.
Vanligt hevur verið at taka veðragjólingar inn aftur á trettanda, 6. januar. Tá er brundtíðin at enda (síðan 6. desember, á niklasarmessu).
Í kirkjuárinum verða 5 sunnudagar eftir trettanda (hendinga ár 6 sunnudagar) nevndir 1. sunnudagur eftir trettanda, 2. sunnudagur eftir trettanda o.s.fr.


text:
Gdańsk
Gdańsk (á týskum Danzig) er ein býur i Póllandi, sum hevur umleið 460.000 íbúgvar. Býurin er ein hin týdningarmesti havnabýur Póllands. Býurin liggur í Norðurpóllandi út til Eystrasalt (Baltiska havið). Býurin hevur áður hoyrt til Týskland og hevur eisini verði sjálvstøðugur til tíðir. Býurin Gdansk í Eysturproysalandi í Norðurpóllandi, er søguligur býur, bygdur í miðøld. Í 1356 kom hann upp í týsku Hansasamgonguna og gjørdist ein av týdningarmestu handilsbýum við Eystarasalt. Næstan allur býurin var oyðilagdur undir Seinna heimsbardaga, men er nú endurreistur í upprunaligum líki.


text:
Jens Hákun Leo
24.12.2016 - 20:11
Mentan > Mentan > Tónleikur
Rockstjørnan og Status Quo gittarspælarin Rick Parfitt andaðist í dag í einum sjúkrahúsi í Marbella har suðuri í Spania, 68 ára gamal.
Hetta vita fleiri altjóða miðlar at siga í dag.
Parfitt hevur roynt at koma fyri seg aftur eftir ein hjartasteðg í juni í ár, men mátti fyrr í dag geva skarvin yvir á síðsta sinni, hetta eftir at hann hóskvøldið varð innlagdur sum ein fylgja av pínu, hann hevði í sambandi við ein gamlan akslaskaða.
Parfitt livdi í sínum yngru rock n roll døgum eitt hart lív við alkohol- og rúsevnismisnýtslu og hevur ímillum ár og dag havt tríggjar hjartasteðgir. Harav fekk hann tann síðsta av teimum í juni í ár, tá ið hann spældi til eina konsert í Antalya í Turklandi, og tá ið hann mátti fara aftur til hotellkamarið hjá sær, av tí at hann kendi seg illa til passar.
Eftir hetta gavst hann við at ferðast runt við hinum í Status Quo, sum um hetta mundið vóru á einari konsertferð.
Ein av teimum kendastu tónleikaframførslunum hjá Parfitt var, tá ið hann, saman við hinum limunum í Status Quo, tann 13. juli 1985 setti ta 16-tímar longu Live-Aid konsertina á Gamla Wembley í gongd. Hendan konsertin varð send út til allan heimin.
Sí videobrot omanfyri frá, tá Status Quo var á pallinum á Wembley til Live Aid í 1985 (Parfitt er í ljósareyðari skjúrtu í videobrotinum, red).
Status Quo hevur uppruna sín í London í Onglandi tíðliga í 1960-unum, og hevur Parfitt verið knýttur at bólkinum síðan 1964. Status Quo-navnið varð tikið í nýtslu í 1967 (1969 fall ”The” í navninum burtur).
Status Quo í 1991. Mynd: Daily Mail


text:
Í november 2016 var kommunuval í Føroyum og stutt eftir hetta varð nýtt býráð skipað á Tvøroyri. Sjálvt skiftið í ...
Væl umtóktu vælveruvenjingarnar fyri aldursbólkin 65+ byrja nú aftur. Lagt verður til brots í dag, týsdagin 10. Januar, kl. 16:00 í ...
Vísandi til kommunustýrislógina kapittul 3, §13 um kommunustýrisfundir, verða hesir kommunustýrisfundir fyri 2017 lýstir at verða í ...
Minnisvarðin á Torvheyggi upplýstur Beint fyri jól varnaðust fólk, at gamli minnisvarðin á Torvheyggi brádliga var upplýstur. Hesin vakri ...


text:
Vit sluppu bara væl undan stormunum á jólum
Skrivað hevur Oliver Joensen 05.01.2017 - 15:56
Tað sigur Hans Pauli Purkhús í stuttari samrøðu í dag. Norðýsið var ein túr í Kunoy við myndatólinum sunnudagi.
Tað var av allar ringasta veðri, sigur Hans Pauli, men eg haldi at bygdin er sloppin hampuliga væl undan. Tó fóru ikki so fáir rútar, orsøkin var í flestu førum helst grús og smágrót, ið feyk av vegum og túnum. Gamli Árnastovuhjallurin hoknaði og ein arbeiðsskúrur, ið stóð á parkeringsplássinum við omankoyringina til lendingina fór ígjøgnum forðingina har og endaði í grótkastinum niðanfyri kirkjuna.
Í Kunoy er útsynningur vestan ringasta ætt og ofta henda skaðar tá hann snarðar tann vegin og fer uppum, tá hann er útsynningur vestan og hart veður er, er ringast her í Kunoy, tá koma hvirlirnar oman úr fjøllunum, segði Hans Pauli Purkhús.


text:
Orð og lag: Heri Nolsøe
Viðmerking: Upprunaliga yrktur í juli/august 2008 í sambandi við, at Pál Joensen gjørdist europameistari fyri juniorar í trimum svimjigreinum sama ár. Hans Jacob Hjelm og onnur sungu sangin vesturi í ítróttarhøllini í Vági, tá ið Pál kom heimaftur úr Beograd. Nýggj útgáva 20. mai 2014.
Svimja teir í miklum tøkum
fossar vatni strítt,
Pál á odda strýkur fram
og tekur tøk so títt.
Brýtur tað í bæði borð,
men Pál hann stinnur svam,
í ódnartaki Pál hin drúgvi
fyrstur inn á mál.
Fyrstur inn á mál – fyrstur inn
Fyrstur inn – á mál.
Eygu glógva bjørt
og Merkið vakurt veittrar frítt,
Pál hann svimur tryggur fram
og hjarta bankar blítt.
Miklar tjóðir, miklar menn, hann legði aftur um,
kósin sett í EM móti hægstu tindunum.
Fyrstur inn á mál – fyrstur inn
Fyrstur inn – á mál.
Sigmund svam um Suðuroyarfjørð
og Pál í Beograd,
framdi megnar svimjibragd,
tað var ein mikil fragd.
Á vinnarpalli smílist Pál,
her fekk sítt lívsins hál,
tá hitnaði hvør hjartarót,
og hvør ein føroysk sál.
:: Fyrstur inn á mál – fyrstur inn
fyrstur inn – á mál. ::
Fyrstur inn á mál – fyrstur inn
fyrstur inn – var Pál


text:
Rørekur
Rørekur (Russiskt: Rurik ella Rjurik, fornnorrønt: Hrœrekr), umleið 830 - umleið 879) var rúsi, ið fekk valdið í Ladogu í 862 og gjørdi búsetingina Hólmgarð (Rurikovo Gorodische) í Novgorod.
Innihaldsyvirlit
[rætta | rætta wikitekst]
Rjurik er slaviska útløgan av sama navni sum dagsins enska Roderick. Á gomlum germanskum málum hevði tað skap sum til dømis Hrodric (gamalt hátýskt) og Hroðricus (gamalt enskt). Á fornnorrønum, Hrœrekr (Ísland, Føroyar, Noreg) og Hrørīkr ella Rørik (Danmark, Svøríki), haðan Riurik er avleitt. Navnið kemur eisini fyri í Beowulf sum Hrēðrīk[1].
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Kjak er um hvussu Rørekur kom at ráða yvir Ladogu og Novgorod. Einastu upplýsingarnar um hann er úr russisku fyrstu krýniku úr 12. øld, sum staðfestir, at slavar og finnar gjørdu uppreistur ímóti rúsum, men at rok stóðst av tí, og at Rørekur tá varð biðin um at koma at fáa frið aftur í lag.
Rørekur hevði valdið til deyðans í 879. Valdsarvingar hansara, Røreksættin, fluttu tó høvuðsstaðin til Kiev og stovnaðu Kievrúsaríkið, ið stóð við til 1240, tá ið mongolar gjørdu innrás. Nakrar varðveiddar ættir vóru ættaðar frá Røreki gjøgnum kallkyn, men hin seinasti av hesum at ráða yvir Russlandi, Vasilij IV, doyði í 1612.
Ivasamur uppruni[rætta | rætta wikitekst]
Tó at russiski Rurik helst er søgn, so er kjak um tjóðarliga uppruna hansara í Eysturevropu.
Sambært Fyrstu krýniku var Rørekur rúsi(sum onkuntíð skeivt eru nevndir væringar), sum vóru í ætt við danir, sviar, onglendingar og gotar.
Í 20. øld hava fornfrøðingar lutvíst váttað hendingafrágreiðingini í krýnikuni. Uppdagað var, at búsetingin í Ladogu, hvørs stovnseting vanliga verður tilskrivað Røreki, veruliga varð stovnsett um miðju 9. øld. Keramikkur, húsarhaldslutir, og húsasløgini frá tíð Røreks stovnseting samsvara við norrønt snið.
Summir slaviskir søgufrøðingar ivast, um frásøgan um innbjóðingina til Røreks er lænd úr eini møguligari norrønaru søgu, tó at allar søgur nevna herferðir til Garðaríkis og ongantíð um innbjóðingar.
Til dømis staðfestir fyrsta krýnika, at Rurik kom til slavisk lond við tveimum brøðrum, Sineus og Truvor, og sendi teir at ráða býunum Beloozero og Izborsk, ávíkavist. Heldur enn at seta Sineus í samband við Signjotr og Truvor við Torvald, skjóta teir upp, at krýnikuskrivarin lesur fornnorrønu orðini 'sine hus' (við húsi) og 'tru voring' (við trúgvum varðhaldsmanni) sum nøvnini hjá Røreks brøðrum: Sineus og Truvor. Um so er, kann hetta væl vera ein norrøn orðing, sum er varðveidd, men misskilt av krýnikuskrivaranum. Summir slaviskir søgufrøðingar halda fast um, at hetta er miskiljing av einari ókendari søgu.
Ein onnur ástøði um Rurik, vegna vanliga giftu millum rúsir og slaviskar kvinnur, at hann bæði var slavi og skandinavi. Hendan ástøðin byggir á upplýsingar frá fyrsta modernaða russiska søgufrøðinginum, Vasilij Tatishchev (av Røreksætt sjálvur), sum helt uppá, at Rurik var av vendskari (vandalskari) ætt. Tey, ið líta á Tatishchev, hugsa, at ástøðin byggir á eina burturmista krýniku.
Summir søgufrøðingar vilja vera við, at søgusagnarrøtur eru til søgnina, og tískil meta Rurik sum reina søgn.
Rørekur í Dorestad[rætta | rætta wikitekst]
Einasti Rørekur, ið er lýstur í vesturlendskum krýkinum, var Rørekur í Dorestad, ein konungur úr kongsættini Haithabu. Síðan 19. øld, hava royndir verið gjørdar, at eyðmerkja hann sum víkingaprinsin Rurik í russisku krýnikunum.
Rørekur í Dorestad [2] varð føddur o.u. 810/820. Frankiskir krýnikuskrivarar nevna, at hann fekk lond í Fríslandi frá keisara Ludvík 1. Hetta var ikki nóg mikið fyri hann, so hann fór at ræna grannalondini. Hann tók Dorestad í 850, hertók Haithabu í 857 og rændi Bremen í 859. Hetta fekk øði í keisaran, sum tók allar ognir frá honum í 860.
Rørekur í Dorestad kom aftur til sjóndar í frankiskum krýnikum í 870, tá fríslendska sjálvsogn hansara vórðu latnar honum aftur. Longu í 882 er hann nevndur sum deyður. Russiska krýnikan ásetur deyða Ruriks at vera í 879.


text:
Føroyska Sjómansmissiónin
10.01.2017 - 19:27
Á middegi kom nýbygdi grønlendski trolarin Svend C á Fuglafjørð. Hann er bygdur í Turkalandi og kemur beinleiðis haðani.
Svend C er 83,5 metrar langur og 17 metrar breiður. Motorurin er ein 9000 Hk. Wartsila. Trolarin er sera væl útgjørdur og hevur bæði rækju og –makrelverksmiðju og tað skal ongin umrigging til.
Frystiorkan er stór. Teir kunnu frysta uml. 100 tons av rækjum, og tá teir veiða makrel, kunnu teir frysta umleið 180 tons um samdøgrið.
Trolarin hevur tvær lastir, sum samanlagt taka umleið 700 tons. Allur fiskurin kemur at standa á plattum og harafturat hevur hann RVS kølitangar til pelagiska fiskin.
Skiparin Søren Mølgaard sigur, at hann roknar við, at teir verða millum 22 og 25 mans við, tá teir veiða rækjur og nakað fleiri, tá teir veiða makrel. Tvær manningar vera til skipið.
Tað er Sikuaq Trawl A/S í Nuuk, sum eigur Svend C. Umframt nýggja stásiliga skipið, eigur felagið eisini Reginu C og áttu Steffan C, men hava nú selt hann.
Svend C er óivað eitt av dýrastu fiskiskipum í Norðurlondum. Prísurin er 370 milliónir krónur. Hann hevði kostað væl meira, um hann varð bygdur í Skandinavia.
Svend C skal taka olju og veir í Fuglafirði, áðrenn hann fer til Havnar eftir trolútgerð frá Vónini.
Meira frá Føroysku Sjómansmissiónini her


text:
Vestmannaoyggjarnar
Vestmannaoyggjarnar liggja 14 km suðurvestan fyri Ísland. Oyggjarnar eru 15 í talið og innihalda eisini 30 klettir og skerð. Oyggjarnar eru av vulkanskari upprunnaði og tað er yvir 10.000 ár síðani, tær risu upp úr havinum. Tað verður meint, at tær vóru búsettar árin Ísland bleiv í sínari tíð, men enn er hetta óvist. 2 prosent av fólkatalinum í Íslandi búgva á Heimaoy, sum eisini er tann størsta og einasta búsetta oyggin av vestmannaoyggjunum. Har búgva umleið 5.000 fólk og høvusframleislan er fiskur, tvs. toskur og turrfiskur. 12 prosent av samlaða útflutninum í Íslands kemur úr Vestmannoyggjunum (Heimeay). Tað er eisini eitt ógvuligani áhuganivert ferðamannaumráði, serligani aftaná vulkanútbróti í 1963, tá ið oyggin Surtoy rós upp úr havinum. Hetta fenomeni, vakti sera stóran áhuga fyri vísindafólk kring knøttin. Serligani fyri vísindafólk í kanna mál, sum tildømis, jarðarskorpuna, lava og havbotnin.


text:
Pæturskirkjan
Péturskirkjan (latín: Basilica Sancti Petri) er dómkirkja pávans í Vatikanríkinum í Róm. Pæturskirkjan er heimsins størsta kirkja. Hon hevur skap sum krossur og er 212 metrar long og 133 metrar høg. Hválvið á Pæturskirkju er stívliga 120 m uppi yvir kirkjugólvinum. Hon varð vígd í 1626. Í 150 ár stóð vakra Pæturskirkjan í gerð. 10 ymsir byggilistafrøðingar vóru uppií, áðrenn liðugt var. Bramante var fyrstur, Michelangelo teknaði tað stórfingna hválvið, og byggilistamaðurin og myndahøggarin Bernini myndaði kirkjuna innan og stásiliga torgið uttanfyri. Í Pæturskirkju eru vøkur listverk m.a. marmarastandmyndir og brotamyndir á vegginum.


text:
Orð: Josef Samuel Rogner
Lag 1: Josef Samuel Rogner
Lag 2: Johannes Alfred Hultman
Týtt: Petur William Háberg
Upprunaheiti: Pilgrim som på väg till fadershuset
1. Tú, sum ert á veg til faðirhúsið,
leysur skjótt frá øllum trongdum gerst,
hoyrir tú frá einglakórum brúsið
– skjótt ein sangari tú sjálvur ert.
Niðurlag: Áh, skalt tú verða við,
tá songurin sum brimið hart skal duna
gjøgnum himmalsins høll einaferð?
Sig, skalt tú verða við
í hvíta skaranum við dýrdarsætið,
sum Lambinum sligna syngur prís.
2. Lurta, sál mín, aftanklokkan ljóðar
fagrari, enn nakar hevur hoyrt!
Er tað síðstu ferð, hon sálir móðar
kallar heim til Dýrdarlandið várt?
3. Einglaljóð og Lambsins ljómi fylgja
mær til dýrdarportrið staðnum í,
trygt eg hvíli, slætnað er hvør bylgja –
longslar stillaðir og strítt alt stríð.
4. Jesu blóð upp latið hevur liðið,
prís til Gud, tað opið síðan stóð,
tann er frelstur, sum inn hevur stigið
– skalt tú uttanfyri standa tó?


text:
Wales
Wales ella Lítla Bretland (Bretland hitt minna) (walisiskt: Cymru) er ein hálvoyggj í suðurvestur Stóra Bretlandi. Wales er partur av Sameinda Kongsríkinum Stóra Bretland og Norðurírland. Bretski trónarvingurin ber heitið 'Prince of Wales', men hann hevur ongan politiska leiklut í Wales.
Navnið Wales stavar frá germanska orðinum fyri 'ørðvísi', eins og t.d. Vallonia og Valakia. Wales er uml. 20.761 km² til støddar og fólkatalið er uml. 2.881.000 (1990). Høvuðstaður er Cardiff.
Í bygdunum uppi millum fjalla í Wales búgva fólk av keltiskum uppruna. Tey tala sítt forna walisiska mál, sum als ikki líkist enskum.
Í 1282 tóku onglendingar Wales. Men Wales hevur varðveitt mong eyðkenni, og nógv fólk har norðuri í landinum tosar enn walisiskt. Mesta fólkið býr í dølunum har suðuri, har nógvur ídnaður er. Sunnasti parturin var einaferð týdningarmikið kolaøki, men flestu námini eru afturlatin. Í staðin arbeiða fólk í bilídnaðinum, í teldu- og tøknifyritøkum ella øðrum hátøkniligum fyritøkum. Norðantil og vestantil er vinnan landbúnaður og ferðavinna.
Siður er, at elsti sonur kong ella drotning Bretlands verður prinsur av Wales.
Purran er tjóðareyðkenni hjá Wales.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Walisar hava alla tíð noyðst at stríðast ímóti álopshugaðum grannum fyri at verja sítt sjálvræði og mentan, Wales hevur ikki havt sjálvstýri síðan 1282, tá landið varð hertikið av enska konginum og lagt undir Ongland.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Meginparturin av hálvoynni Wales er fjallalendi. Fyri norðan eru fjøllini brøtt og illgongd, vaksin við grasi og lyngi. Uppi í fjøllunum eru høgir hamrar og skúmandi fossar, niðri í dølunum eru stór vøtn. Hægsti tindurin eitur Snowdon, sum merkir "Snjótindurin". Undan fjøllunum eystureftir og út ímóti havinum vestureftir ganga lýggir, breiðir og fruktagóðir dalar, har hópur av fólki býr. Fyri sunnan er landið lægri og slættari. Jørðin har er fruktagóð og væl velt.
Íbúgvafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Fólkatalið í Wales er vaksið frá 2.903.085 í 2001 til 3.064.000 í 2011.
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Walisiskt er eitt keltiskt mál, ið er nær skylt við corniskt og bretonskt.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch er kendasta staðarnavnið í Wales.


text:
Hóskvøldið 29. marts 2012 ÍSF fyri evniskvøldi í Kollafjarðar skúla. Tiltakið er ætlað nevndarlimum og ábyrgdarfólkum í ítróttafeløgunum í Norðurstreymoy.
Endamálið við hesum tiltakið er at kunna feløgni um ÍSF. Evnini, thumb sum verða tikin upp, doctor eru m.a.: Bygnaðurin í ÍSF, skattaviðurskifti hjá ítróttafeløgum, etisku leiðreglurnar,doping, skrásetingarskipanin, tryggingarviðurskiftir, rúsdrekka- og rúsevnapolitikkur, skeiðsvirksemi, leikmeti o.a.
ÍSF hevur sett sær sum mál at koma út til øll økini í landinum at kunna um virksemi hjá ÍSF.
Tiltakið byrjar klokkan 19 og er í umleið 2 tímar.
ÍSF hevur sent skriv til feløgini um hetta tiltak, og vóna vit at nógv møta.


text:
Tá børnini fáa fartelefon er gott at fáa nøkur góð ráð við á vegnum, ið kunnu forða fyri, at misskiljingar og misnýtsla av telefonini koma fyri.
Telekommunikationsindustrien í Danmark hevur gjørt henda faldara til foreldur um, hvussu vit best læra børn at nýta telefonina rætt. Her er faldarin umsettur til føroyskt.
Trýst her fyri at taka niður 'Børn og fartelefonir' sum pdf fílu
Tín ábyrgd sum foreldur er at læra barnið at nýta fartelefonina rætt. Tú skalt tryggja, at barnið veit, at ein fartelefon kann misnýtast og at tað kann enda óheppið, bæði fíggjarliga, moralskt ella sosialt.
Eitt gott hugskot er at velja eitt Teletíðarhald til telefonina, soleiðis at tit á tann hátt kunnu stýra hvussu nógv tosað, downloadað ella sms'að verður fyri.
Føroya Tele skal hjálpa tær við at fáa yvirlit yvir teir møguleikar sum eru, og gera tað lættari at velja - bæði tað, ið skal veljast til, og tað, ið skal veljast frá. Til dømis er tað eitt gott hugskot at fáa sperr á telefonina hjá barninum, soleiðis at ikki ber til at ringja uttanlands við telefonini, eins og telefonin kann sperrast fyri uppringingum - bæði til telefonina og frá telefonini, tá tit eru í øðrum londum.
Tað er altíð eitt gott hugskot at tosa við barnið um, hvat telefonin kann nýtast til, og hvat hon ikki skal nýtast til, tá barnið fær eina telefon til egið brúk.
Ger avtalur við barnið, soleiðis at telefonin er ein tryggur miðil hjá barninum:
Sig ikki fremmandum títt telefonnummar
Tosa við eitt vaksið fólk, um tú fært óhugalig SMS boð ella uppringingar frá fremmandum
Lat telefonsvararan taka ímóti boðum, tá tú ikki kennir nummarið, ið ringir
Lat vera við at svara SMS boðum frá onkrum, tú ikki kennir
Eisini á internetinum er tað eitt gott hugskot at halda eitt vakið eygað við, hvar børnini ferðast, og at hava ein dialog við tey ungu um, hvussu sosialir miðlar eiga at vera nýttir.


text:
Bretska Samveldið
The Commonwealth ella Commonwealth of Nations (føroyskt: Bretska Samveldið) er samgonga ímillum Stóra Bretland og 50 av gomlu hjálondum tess. Onglendingar hava altíð verið eitt siglandi fólk, og væl hevur dámt teimum at leggja lond undir seg. Fólk úr Bretlandi flutti til tey nýggju londini, og enskt kom at verða høvuðsmálið í nógvum av teimum. Um ár 1900 ráddu teir fyri Avstralia, Nýsæland, Kanada, India og einum stórum parti av Afrika, umframt fleiri smærri landspørtum og oyggjum. Tey flestu av hesum londum hava nú fingið sjálvstýri, men eru kortini upp í einum felagsskapi við Bretlandi, soleiðis at Bretlands kongur eisini er kongur í teimum.


text:
KAPITTUL 7
Hevur tú somu áskoðan á lívið sum Gud?
„Hjá Tær er kelda lívsins.“ – SÁLMUR 36:10.
1, 2. Hvør gáva frá Gudi er serliga dýrabar í dag, og hví?
OKKARA himmalski Faðir hevur givið okkum eina sera dýrabara gávu – lívið sum vitig menniskju, ið duga at spegla hansara eginleikar. (1 Mósebók 1:27) Henda dýrabara gávan ger okkum før fyri at hugsa um og skilja, hvussu meginreglurnar í Bíbliuni gagna okkum. Fylgja vit hesum meginreglunum, kunnu vit gerast andaliga búgvin menniskju, ið elska Jehova, og sum „við at nýta sansarnar hava vant teir at skilja millum gott og ilt“. – Hebrearabrævið 5:14.
2 At vit eru før fyri at skilja, hvussu meginreglurnar í Bíbliuni gagna okkum, hevur serliga stóran týdning í dag. Heimurin, vit liva í, er nevniliga vorðin so fløktur, at líkamikið hvussu nógvar lógir vit hava, so kunnu tær ikki fevna um eina og hvørja hugsandi støðu. Læknavísindini eru eitt gott dømi um hetta, serstakliga tá ið hugsað verður um heilivág og viðgerðarhættir, sum fevna um nýtslu av blóði. Hetta er nakað, sum øll, ið vilja akta Jehova, taka í álvara. Skilja vit meginreglurnar í Bíbliuni, verða vit før fyri at taka klókar avgerðir, sum eru í samsvari við okkara samvitsku, og sum halda okkum í kærleika Guds. (Orðtøkini 2:6-11) Latið okkum kanna nakrar av hesum meginreglunum.
LÍVIÐ OG BLÓÐIÐ ERU HEILAG
3, 4. Nær hoyra vit fyrstu ferð í Bíbliuni, at blóðið er heilagt, og hvørjar meginreglur er tað grundað á?
3 Fyrstu ferð, Jehova gjørdi vart við, at tætt samband er millum lívið og blóðið, og at lívið og blóðið eru heilag, var stutt eftir, at Káin drap Ábel. Gud segði við Káin: „Blóð bróður tíns rópar til Mín av jørðini.“ (1 Mósebók 4:10) Í eygum Jehova ímyndaði blóð Ábels hansara lív, sum á ógvisligan hátt var kvett av. Tí kann sigast, at blóð Ábels rópti til Gud um hevnd. – Hebrearabrævið 12:24.
4 Eftir Vatnflóðina á Nóa døgum gav Gud menniskjunum loyvi at eta dýrakjøt, men ikki blóðið í tí. Gud segði: „Tó – kjøt við sálini, tað er blóðinum, í, tað skulu tit ikki eta. Men fyri tykkara egna blóð krevji Eg hevnd.“ (1 Mósebók 9:4, 5) Hetta boðið er galdandi fyri allar eftirkomararnar hjá Nóa, heilt fram til okkara tíð. Tað staðfestir tað, sum lá í tí, Gud hevði sagt við Káin – at blóðið ímyndar sálina, ella lívið, hjá øllum skapningum. Boðið vísir eisini týðiliga, at Jehova, sum er kelda lívsins, fer at krevja øll tey, sum vanvirða lívið og blóðið, til svars. – Sálmur 36:10.
5, 6. Hvussu vísti Móselógin, at blóðið bæði er heilagt og dýrabart? (Sí eisini rammuna „ Vit mugu virða lívið hjá dýrum“.)
5 Tað, at blóðið ímyndar lívið, og at tað er heilagt, varð endurspeglað í Móselógini. Í Triðju Mósebók 17:10, 11 stendur: „Um onkur ... etur nakað sindur av blóði, so vendi Eg ásjón Míni móti tí, sum blóðið etur, og týni hann úr fólki hansara. Tí sálin í øllum holdi er í blóðinum, og Eg havi givið tykkum tað at nýta á altarinum at gera bót fyri sálir tykkara; tað er blóðið, ið ger bót, tí sálin er í tí.“ * – Sí rammuna „ Blóð kann bøta synd“.
6 Tá ið eitt dýr varð dripið, og blóðið ikki varð brúkt á altarinum, skuldi tað renna út á jørðina. Soleiðis fór lívið ímyndarliga sæð aftur til upprunaliga eigaran, Jehova. (5 Mósebók 12:16; Ezekiel 18:4) Men legg kortini til merkis, at ísraelsfólk ikki høvdu fyri neyðini at fara so vítt sum at kroysta hvønn blóðdropa úr kjøtinum, tey ætlaðu at eta. Var dýrið dripið á rættan hátt og blóðið runnið av, kundi ein ísraelsmaður við góðari samvitsku eta tað, tí so var virðing víst Lívgevaranum.
7. Hvussu vísti Dávid, at hann hevði virðing fyri, at blóðið er heilagt?
7 Dávid, sum var ein maður „eftir hjarta [Guds]“, skilti meginreglurnar, ið búðu undir Guds lóg um blóðið. (Ápostlasøgan 13:22) Einaferð, tá ið Dávid var sera tystur, brutu tríggir av hansara monnum seg gjøgnum tilhaldið hjá fíggindanum, drógu vatn upp úr einum brunni og komu til hansara við tí. Hvat gjørdi Dávid? Hann segði: „Skuldi eg drukkið blóð teirra manna, ið settu lív sítt í váða og fóru avstað!“ Dávid metti vatnið sum blóðið hjá hesum monnunum. Tí ’helti hann tað út’ fyri Jehova, hóast hann var tystur. – 2 Sámuel 23:15-17.
8, 9. Broyttist Guds áskoðan á lívið og blóðið, tá ið kristna samkoman varð stovnað? Greið frá.
8 Umleið 2.400 ár eftir at forboð varð sett fyri at eta blóð á Nóa døgum, og umleið 1.500 ár eftir at Lógarsáttmálin kom í gildi, læt Jehova stýrandi ráðið hjá tí fyrstu kristnu samkomuni skriva hetta: ’Heilagi Andin og vit hava gjørt av, onga aðra byrði at leggja á tykkum enn hetta – sum neyðugt er – at tit halda tykkum frá tí, ið ofrað er til avgudar, frá blóði, frá tí, sum kvalt er, og frá siðloysi.’ – Ápostlasøgan 15:28, 29.
9 Tað er eyðsæð, at stýrandi ráðið í fyrstu øld skilti, at blóðið er heilagt, og at tað er líka so skeivt at misnýta blóð sum at taka lut í avgudadyrkan ella at fremja kynsligt siðloysi. Sonn kristin í dag hava somu áskoðan. Og av tí at tey fylgja bíbilskum meginreglum, tá ið tey taka avgerðir viðvíkjandi nýtslu av blóði, gleða tey Jehova.
NÝTSLA AV BLÓÐI Í LÆKNAVIÐGERÐ
10, 11. (a) Hvussu meta Jehova vitni flutning av reinum blóði og av teimum fýra høvuðslutunum í blóðinum? (b) Á hvørjum økjum viðvíkjandi blóði hava Guds tænarar møguliga ymiska meining?
10 Jehova vitni skilja, at um tey skulu ’halda seg frá blóði’, merkir tað, at tey hvørki taka við blóðflutningi, lata øðrum sítt blóð ella loyva, at tað verður goymt til blóðflutning seinni. Av tí at tey virða Guds lóg, vilja tey heldur ikki hava viðgerð við teimum fýra høvuðslutunum í blóðinum, sum eru reyðir blóðkroppar, hvítir blóðkroppar, blóðplátur og blóðvæta.
11 Í dag verða hesir høvuðslutirnir ofta býttir sundur í smærri eindir, sum verða nýttar á fjølbroyttan hátt. Kann ein tænari hjá Gudi taka við slíkum úrdráttum? Metir hann teir sum „blóð“? Hvør einstakur av okkum má sjálvur taka støðu til hetta. Tað sama er galdandi í viðgerðum, sum fevna um okkara egna blóð – eitt nú tað at reinsa blóðið (hæmodialysa), at tynna blóðið (hæmodilutión) ella at endurvinna blóðið (cell-saver) – tó treytað av, at tað ikki hevur verið goymt. – Sí uppískoytið „Blóðúrdráttir og viðgerðarhættir“.
12. Hvørja áskoðan eiga vit at hava á samvitskuspurningar, og hvussu skulu vit bera okkum at í tílíkum málum?
12 Ger tað mun hjá Jehova, hvat vit velja at gera í samvitskuspurningum? Ja, tí hann er sera áhugaður í at vita, hvat vit hugsa, og hví vit gera, sum vit gera. (Les Orðtøkini 17:3; 24:12.) Tá ið vit hava biðið til Jehova um hjálp og hava leitað fram upplýsingar um ein ávísan heilivág ella eina ávísa læknaviðgerð, eiga vit at fylgja okkara bíbliuvandu samvitsku. (Rómbrævið 14:2, 22, 23) Onnur skulu sjálvandi ikki noyða okkum at gera, sum tey høvdu gjørt, og vit skulu heldur ikki spyrja onnur, hvat tey høvdu gjørt, um tey vóru í okkara støðu. Í tílíkum málum eigur hvør einstakur at „bera sína egnu byrði“. * – Galatiabrævið 6:5; Rómbrævið 14:12; sí rammuna „ Meti eg blóðið at vera heilagt?“
LÓGIRNAR HJÁ JEHOVA VÍSA, AT HANN ER EIN GÓÐUR FAÐIR
13. Hvat vísa lógirnar og meginreglurnar hjá Jehova um hann? Lýs við einum dømi.
13 Lógirnar og meginreglurnar í Bíbliuni vísa, at Jehova bæði er ein vísur lóggevari og ein góður faðir, sum elskar síni børn og vil, at tað skal gangast teimum væl. (Sálmur 19:8-12) Hóast boðið um at ’halda seg frá blóði’ ikki varð givið sum eitt ráð um heilsu, verjir tað okkum kortini fyri trupulleikum, ið kunnu standast av blóðflutningi. (Ápostlasøgan 15:20) Tá ið talan er um nútímans skurðviðgerð, meta nógvir læknar í roynd og veru blóðleysa viðgerð sum „ta bestu viðgerðina“. Hjá sonnum kristnum staðfestir ein slík menning, at Jehova er einastandandi í vísdómi og í kærleika. – Les Esaias 55:9; Jóhannes 14:21, 23.
14, 15. (a) Í hvørjum lógum kom tað til sjóndar, at Gud elskaði sítt fólk? (b) Hvussu kanst tú fylgja meginreglunum undir hesum trygdarásetingunum?
14 Guds umsorgan fyri sínum fólki kom til sjóndar í nógvum av lógunum til ísraelsfólk. Til dømis var tað eitt krav, at tey skuldu gera rimaverk rundanum á húsatekjunum til at verja fyri vanlukkum, tí nógv av dagliga virkseminum fór fram har. (5 Mósebók 22:8; 1 Sámuel 9:25, 26; Nehemias 8:16; Ápostlasøgan 10:9) Gud kravdi eisini, at ansað varð eftir vandamiklum tarvum. (2 Mósebók 21:28, 29) Vórðu hesar lógirnar skúgvaðar til viks, var tað tekin um vantandi virðing fyri øðrum og kundi hava blóðskyld við sær.
15 Hvussu kanst tú fylgja meginreglunum, sum eru grundarlagið undir hesum lógunum? Tað kanst tú millum annað gera við at hugsa um bilin hjá tær, um hvussu tú koyrir, um dýrini hjá tær, heimið, arbeiðsplássið og tað, sum tú velur at stuttleika tær við. Óhapp eru í nøkrum londum størsta deyðsorsøkin millum ungdómar, ofta tí tey vága ov nógv. Men ung, sum vilja halda seg í kærleika Guds, virðismeta lívið og leita ikki eftir spenningi í vandamiklum frítíðarítrivi. Tey eru ikki so tápulig, at tey halda, at tey eru ósærilig, bara tí tey eru ung. Nei, tey njóta ungdómin við ikki at koma sær í vanda. – Prædikarin 11:9, 10.
16. Hvør bíbilsk meginregla er galdandi í sambandi við fosturtøku? (Sí eisini fyrru undirgreinina.)
16 Sjálvt ófødda barnið er dýrabart í Guds eygum. Um onkur í fortíðar Ísrael voldi einari barnakonu skaða og annaðhvørt hon ella ófødda barnið doyði av tilburðinum, metti Gud tann seka sum ein manndrápara, og viðkomandi skuldi gjalda ’lív fyri lív’. * (Les Aðru Mósebók 21:22, 23. *) Hugsa tær so, hvussu Jehova man hava tað, tá ið hann sær, at óteljandi ófødd børn á hvørjum ári verða tikin við fosturtøku vegna sjálvsøkni og siðloysi.
17. Hvussu kanst tú ugga eina kvinnu, sum hevur fingið fosturtøku, áðrenn hon kom at kenna sannleikan í Bíbliuni?
17 Men hvat um ein kvinna hevur fingið fosturtøku, áðrenn hon kom at kenna sannleikan í Bíbliuni? Merkir tað so, at Gud ikki vil vísa henni miskunn? Als ikki! Ein, sum veruliga angrar, kann vera vísur í, at Jehova fyrigevur vegna úthelta blóð Jesusar. (Sálmur 103:8-14; Efesusbrævið 1:7) Jesus segði sjálvur: „Eg eri ikki komin at kalla rættvís, men syndarar, til umvendingar.“ – Lukas 5:32.
HATA IKKI!
18. Hvat er sambært Bíbliuni ofta orsøkin til blóðúthelling?
18 Umframt at vit ikki skulu gera øðrum nakað ilt, vil Jehova, at vit skulu beina tað burtur úr okkara hjarta, sum ofta elvir til blóðúthelling, nevniliga hatur. „Hvør tann, ið hatar bróður sín, er manndrápari,“ skrivaði Jóhannes ápostul. (1 Jóhannes 3:15) Ein sovorðin persónur hevur ikki bert mótvilja móti bróður sínum, men vildi ynskt, at hann var deyður. Hansara illvilji kemur kanska til sjóndar sum óreint slatur ella falskar ákærur, ið, um tær vóru sannar, høvdu elvt til Guds dóm. (3 Mósebók 19:16; 5 Mósebók 19:18-21; Matteus 5:22) Tí er tað sera umráðandi, at vit slíta ein og hvønn feril av hatri, sum kundi búð í okkara hjarta, upp við rót. – Jákup 1:14, 15; 4:1-3.
19. Hvussu metir ein persónur, ið letur seg leiða av meginreglunum í Bíbliuni, skriftstøð sum Sálm 11:5 og Filippibrævið 4:8, 9?
19 Tey, ið hava somu áskoðan á lívið sum Jehova, og sum vilja halda seg í hansara kærleika, skýggja eisini alt slag av harðskapi. Sálmur 11:5 sigur: „Tann, ið elskar órætt [harðskap, NW], hatar sál Hansara.“ Hesi orðini siga okkum ikki bara nakað um persónleikan hjá Gudi, men vísa eisini á eina meginreglu, sum eigur at ávirka okkara lívshátt. Hon fær tey, sum elska Gud, at halda seg frá øllum undirhaldi, ið kann fáa tey at dáma harðskap. Á sama hátt eggja orðini um, at Jehova er „Gud friðarins“, hansara tænarum til at fylla sinn og hjarta við øllum, sum er elskuligt, gott og dámligt, tí tað fremur frið. – Les Filippibrævið 4:8, 9.
HALT TEG FRÁ BLÓÐSEKUM SAMSKIPANUM
20-22. Hvørja støðu hava sonn kristin til heimin, og hví?
20 Í Guds eygum hevur heimurin hjá Satani, allur sum hann er, drigið blóðskyld oman yvir seg. Heimsins politisku skipanir, ið verða lýstar í Bíbliuni sum glúpsk dýr, hava dripið milliónir av menniskjum, eisini nógvar tænarar hjá Jehova. (Dániel 8:3, 4, 20-22; Opinberingin 13:1, 2, 7, 8) Hesar dýralíknandi maktirnar hava saman við handils- og vísindaheiminum framleitt nøkur av teimum ræðuligastu vápnunum, ein kann hugsa sær, og forvunnið sær nógvan pening av tí. Ja, eingin ivi er um, „at allur heimurin liggur í hinum illa“. – 1 Jóhannes 5:19.
21 Av tí at Jesu lærisveinar ’ikki eru av heiminum’, men halda seg púra uttanveltaðar í sambandi við politikk og kríggj, draga teir ikki blóðskyld oman yvir seg, hvørki sum einstaklingar ella sum heild. * (Jóhannes 15:19; 17:16) Teir taka eftir Jesusi og løna ikki aftur við harðskapi, tá ið teir verða atsøktir. Tvørturímóti elska teir sínar fíggindar og biðja enntá fyri teimum. – Matteus 5:44; Rómbrævið 12:17-21.
22 Fremst av øllum hava sonn kristin einki at gera við ta mest blóðseku samskipanina, ið er til, ’Bábylon hina stóru’, heimsveldið av følskum átrúnaði. Bíblian sigur: „Í henni varð funnið blóð profeta og heilagra – og alra teirra, ið myrd eru á jørðini.“ Tí fáa vit ávaringina: „Farið út frá henni, fólk mítt!“ – Opinberingin 17:6; 18:2, 4, 24.
23. Hvat ber tað í sær at fara út frá Bábylon hini stóru?
23 At fara út frá Bábylon hini stóru krevur meira enn bert at melda seg úr einum trúarsamfelagi. Tað krevur eisini, at vit hata óndu gerðirnar, sum falskur átrúnaður góðtekur ella opinlýst stuðlar – eitt nú siðloysi, politiskari uppíblanding og grammari tráan eftir ríkidømi. (Les Sálm 97:10; Opinberingin 18:7, 9, 11-17) Slíkt hevur ferð eftir ferð elvt til blóðskyld.
24, 25. (a) Við støði í hvørjum kann Gud vísa einum angrandi persóni, sum hevur drigið blóðskyld oman yvir seg, miskunn? (b) Hvørja skipan í fortíðar Ísrael minnir hetta okkum á?
24 Áðrenn vit tóku undir við sannari tilbiðing, stuðlaðu vit øll onkursvegna skipanini hjá Satani og drógu harvið eina ávísa blóðskyld oman yvir okkum. Men av tí at vit broyttu okkara atburð, fingu trúgv á Kristi endurloysingaroffur og vígdu okkara lív til Gud, vísti Jehova okkum miskunn og gav okkum andaliga verju. (Ápostlasøgan 3:19) Henda verjan minnir okkum á griðstaðirnar í fortíðar Ísrael. – 4 Mósebók 35:11-15; 5 Mósebók 21:1-9.
25 Hvussu virkaði henda skipanin? Um ein ísraelsmaður av óvart varð atvold til, at onkur doyði, skuldi hann flýggja til ein av griðstøðunum. Eftir at skikkaðir dómarar høvdu tikið eina avgerð í málinum, noyddist hin óviljaði manndráparin at verða verandi í griðstaðnum, inntil høvuðspresturin doyði. Síðani kundi hann sjálvur gera av, hvar hann vildi búgva. Er hetta ikki eitt frálíkt dømi um, hvussu miskunnsamur Gud er, og hvussu virðismikið eitt mannalív er í hansara eygum? Eins og griðstaðirnir í forðum verjir tann fyriskipanin, Gud hevur gjørt við støði í Kristi endurloysingarofri, okkum, so vit ikki doyggja afturfyri, at vit óviljað hava brotið hansara boð um, at lívið og blóðið eru heilag. Virðismetir tú hesa fyriskipanina? Hvussu kanst tú vísa tað? Eitt, tú kanst gera, er at hjálpa øðrum at taka við verjuni, Gud bjóðar, serliga tá ið hugsað verður um, hvussu nær stóra trongdin er. – Matteus 24:21; 2 Korintbræv 6:1, 2.
VÍS, AT TÚ VIRÐISMETIR LÍVIÐ VIÐ AT BOÐA UM RÍKIÐ
26-28. Hvussu líkist okkara støða í dag tí hjá Ezekieli profeti, og hvussu kunnu vit halda okkum í kærleika Guds?
26 Guds fólk á okkara døgum er í eini líknandi støðu sum Ezekiel profetur, ið Jehova setti til andaligan vaktara yvir húsi Ísraels. „Táið tú hoyrir orð av munni Mínum, skalt tú ávara tey frá Mær,“ segði Jehova. Um Ezekiel ikki gjørdi, sum hann var biðin, skuldi blóðið av teimum, sum vórðu dripin, tá ið Jerusalem varð drigið til svars fyri sínar gerðir, krevjast av hansara hond. (Ezekiel 33:7-9) Men Ezekiel var lýðin og dró ikki blóðskyld oman yvir seg.
27 Allur heimur Satans verður skjótt fyribeindur. Tí meta Jehova vitni tað bæði sum eina skyldu og ein framíhjárætt at boða um „hevndardag Guds“ og hansara ríki. (Esaias 61:2; Matteus 24:14) Gert tú títt ítasta í hesum týðandi arbeiðinum? Paulus ápostul tók uppgávuna at boða gleðiboðskapin í álvara. Av tí sama kundi hann siga: „Eg eri reinur fyri blóð alra. Tí eg havi einki hildið aftur, men kunngjørt tykkum alt ráð Guds.“ (Ápostlasøgan 20:26, 27) Ein frálík fyrimynd hjá okkum at taka eftir!
28 Tað er tó ikki nóg mikið at hava somu áskoðan á lívið og blóðið sum Jehova, um vit skulu halda okkum í hansara kærleika. Vit mugu eisini halda okkum rein, ella heilag, í hansara eygum, sum næsti kapittulin snýr seg um.
^ par. 5 Viðvíkjandi orðingini hjá Gudi, um at „sálin í øllum holdi er í blóðinum“, hevur eitt tíðarrit skrivað: „Umframt at orðingin kann hava ímyndarligan týdning, er hon eisini sonn heilt bókstavliga: lívið er treytað av teimum ymisku sløgunum av blóðkroppum.“ – Scientific American.
^ par. 12 Sí Vågn op! august 2006, síðurnar 3-12, sum Jehova vitni hava givið út.
^ par. 16 Hóast nakrar bíbliutýðingar endurgeva hesi ørindini soleiðis, at sipað verður til, at tað bara hevði deyðarevsing við sær, um tað var mamman, sum doyði, siga nakrir bíbliuviðmerkjarar, at orðingin í hebraiska tekstinum „eftir øllum at døma útilokar, at orðini kunnu vísa til eina vanlukku, ið bara rakti kvinnuna sjálva“. Legg eisini til merkis, at Bíblian einki sigur um, at aldurin á fostrinum hevði týdning fyri dómin hjá Jehova.
^ par. 16 2 Mósebók 21:22, 23 (NW): „Fara menn at berjast og fíra undir barnakonu, so hon eigur, men eingin deyðsvanlukka hendir, so skal hann, ið gjørdi tað, lata tað í bót, sum maður konuna áleggur honum; hann skal lata tað, ið dómararnir áleggja. Men hendir ein deyðsvanlukka, so skal lív latast fyri lív.“
^ par. 21 Sí kapittul 5, „Hvussu vísa vit, at vit ikki eru av heiminum?“
^ par. 71 Fleiri upplýsingar eru at finna í uppískoytinum „Blóðúrdráttir og viðgerðarhættir“.


text:
Neptun
Neptun er blá og hevur ring rundan um. Hon hevur 13 mánar. Eingi fólk hava verið har. Hon er 4 600 milliónir km frá sólini [1]. Umferðartíðin hjá Neptun um sólina er umleið 164 ár. Tvørmátið er 49 000 km. Neptun eitur eftir rómverska havgudinum. Neptun varð sædd fleiri ferðir, áðrenn staðfest varð, at hon var gongustjørna; tað var í 1846. Granskarar vistu um hana, áðrenn hon var funnin. Frávik í ringrás Uranusar bendu á ein himmalknøtt ytri í sólskipanini, og støða Neptuns á luftini var roknað neyvt, áðrenn kikararnir vórðu stillaðir á hana. Í stødd og nøgd eru Uranus og Neptun sum tvíburar, men Neptun er so langt burturi, at hon sæst ikki við berum eygum, og enntá í stórum kikara er lítið at síggja annað enn blágrøna stjørnueyga hennara. Granskarar vóru tí sera spentir, tá ið Voyager 2, sum byrjaði longu ferð sína í 1977, í august 1989 fleyg fram við Neptun bara 4900 km frá norðurpólinum. Og teir vórðu ikki sviknir, tí eisini av Neptun og mánum hennara eydnaðist at fáa frálíkar litmyndir. Tíverri lá ikki fyri hjá rúmdarfarinum at koma i námind av uttastu gongustjørnuni Pluto. Voyager 2 hevur nú lagt leiðina burtur úr sólskipani. Ferðin er 65 000 km/h, og kósin er sett móti Hundastjørnuni (Siriusi). Har á leiðini fer rúmdarfarið at vera um eini 80 000 ár [2]. Granskarar vóna at hava samband við farið nakað inn í komandi øld. Tá fara teir at missa sambandið við hetta lítla farið, sum hevur sent so ovurhonds nógva nýggja vitan um solskipanina til jarðar og Nasa, at ógvuliga long tíð fer at ganga, aðrenn alt er gjølla viðgjørt, tulkað og fingið til sættis.
Eitt magnetfelt er og somuleiðis tunn ringskipan. Snúningstíðin er um 16 tímar, og Neptun hevur næstan 165 ár um umferðina um sólina. Granskarar vistu um tveir mánar, Triton og Nereid, aðrenn Voyager fór fram við Neptun, men farið fann seks nýggjar mánar, so nú vita vit um 8 mánar. Triton, sum er nógv tann størsti mánin, gongur um Neptun vestureftir. Saman við 4 teimum ytstu Jupitermánunum og ytsta Saturnmánanum er hann einasta undantak frá regluni, at mánar hava sama umferðarveg sum snúningurin á móðurstjørnuni. Voyager 2 máldi -235 °C á Triton, sum er lægsti hiti, ið máldur er í sólskipanini. Hóast nógva kuldan sýna myndirnar fleiri goskeldur (geysir) á Triton. Í minsta lagi tvær teirra goystu, tá ið myndirnar vórðu tiknar. Eisini eru á Triton jøklar av frystum metani og fryst vøtn av nitrogeni, metani ella ammoniakki.
Hagtøl[rætta | rætta wikitekst]
- Diametur í mun til Jørðina: 3,9
- Massi í mun til Jørðina: 17,1
- Rúmd í mun til Jørðina: 58
- Massafylla í mun til vatn: 1,64
- Tyngdarakseleratión í mun til Jørðina: 1,12
- Mánar: 8
- Miðal-temperaturur: - 215°C
- max støddarflokking: 7,6


text:
Eirikur Lindenskov 11.01.2017 (17:52)
Nú kemur kirkjan hjá Poul Hansen heim
Í eini høll í Íslandi stendur ein stavkirkjar, sum íslendskir snikkarar hava gjørt til víkingagarðin, sum Poul Hansen, vinnulívsmaður, byggir oman fyri Kvívík.
Kirkjan hevur staðið uppi í Íslandi í eina tíð. Poul Hansen sigur, at stórur áhugi hevur verið fyri kirkjuni í Íslandi, og tí hevur hon verið sýnd fram nakað longri enn ætlað.
Men nú verður hon tikin niður og flutt til Føroya.
Verkætlanin í Kvívík tekur støðið í gamla Víkingagarðinum, sum í Kvívík verður kallaður »Útgrevsturin niðri á Toft«. Ætlanin er at byggja Víkingagarðin í fullari stødd, soleiðis sum hann var í Víkingatíðini.
Í Kvívík vænta tey, at ferðavinnan fer at veksa í økinum, tá verkætlanin stendur liðug.
TRÝST HER fyri at síggja videoinnslag hjá visir.is um stavkirkjuna hjá Poul Hansen


text:
Myndir
Orðið hesa vikuna
Vælkomin á heimasíðuna hjá netorðabókini ISLEX
ISLEX er fleirmálslig
orðabók á netinum. Orðabókin gongur úr íslendskum í danskt, svenskt,
norskt bókmál, nýnorskt og føroyskt.
ISLEX er samstarv millum seks norðurlendskar granskingarstovnar í Íslandi,
Danmark, Noregi, Svøríki, Føroyum og Finnlandi. Teir eru Stofnun Árna
Magnússonar í íslenskum fræðum (SÁM) í Reykjavík, Det Danske Sprog- og
Litteraturselskab í Keypmannahavn, Institutt for lingvistiske,
litterære og estetiske studier við universitetið í Bergen,
Institutionen för svenska språket við universitetið í Gøteborg,
Fróðskaparsetur Føroya í Tórshavn og universitetið í
Helsingfors.
Íslendska ritstjórnin hevur ábyrgd av íslendska partinum
umframt sniði og menning av dátugrunninum, meðan týðingararbeiðið fer
fram í hvørjum landi sær undir umsjón av eini ritstjórn. Allar
orðabøkurnar eru atgeingiligar og ókeypis á hesari síðu uttan tann
íslendska-finska, sum verður opnað seinni.
Londini, sum taka lut í ISLEX-samstarvinum, eru grøn á kortinum.
Orðið hesa vikuna


text:
Liktinstein
Liktinstein er eitt land í Miðevropa, sum liggur millum Sveis og Eysturríki. Landið er sera lítið og fevnir bert um áleið 160 km2. Fólkatalið er umleið 37.000. Høvuðsmálið í Liktinstein er týskt. Liktinstein er einasta týskt-talandi land, ið ikki hevur mark við Týskland. Liktinstein er eitt fúrstadømi. Høgt uppi í Ríndali, á markinum ímillum Sveis og Eysturríki, er lítla týskmælta fúrstadømið Liktinstein. Liktinstein er eitt av fáu smáríkjunum í Evropa, sum hevur megnað at varðveitt sjálvræði sítt. Heilt óheft er landið kortini ikki, tí at tað hevur gjaldaoyrasamband við Sveis og nýtir eisini postverkið og telefonverkið í Sveis. Í uttanríkismálum samstarva teir eisini við grannan fyri vestan. Fíggjarligar tænastuveitingar eru týdningarmiklar fyri búskapin í Liktinstein, og fræls bankalóggáva og støðug politisk viðurskifti draga mong peningafólk higar. Virkin landbúnaður, blómandi smáídnaður og ferðavinna veita landinum góða inntøku. Mongu vinnuvegirnir gera Liktinstein til ógvuliga ríkt land. Liktinstein ger vøkur frímerkir, ið eru nógv eftirspurd millum savnarar. Frímerkjasøla er um 10 % av árligu ríkisinntøkunum.


text:
Danjal av Rana 11.01.2017 (12:01)
Bókavørðirnir eru apatiskir og óhjálpnir
- Hettar er bæði hugstoytt og skelkandi at lesa. Úttalilsini eru niðrandi og kunnu skapa split millum fakbólkar, og mest álvarsamt so skapar hetta órógv og ótta á einum einum stovni, sum frammanundan er bæði sperdur og skerdur, sigur Súni Selfoss, formaður í Starvsmannafelagnum.
Hann sipar til úttalilsini hjá virkandi leiðaranum á Søvnum Landsins, Sámal Tróndur F. Johansen, um bókavørðirnir og fyrrverandi leiðaran á stovninum, Erhard Jacobsen.
Tað er í álitinum Eftirmeting av samanleggingini av Søvnum Landsins, sum Jóan Pauli Joensen, professari, hevur skrivað.
Starvsamannafelagið og Bókavarðafelagið hava vent sær til landsstýrið og hava hvassliga átalað tað, sum Sámal Tróndur F. Johansen, verður siteraður fyri í álitinum.
- Tað syrgiliga er, at úttalilsini í ringasta føri kunnu fáa beinleiðis skaðiliga ávirkan á arbeiðið at samansjóða Søvn Landsins, har júst álit og samstarv millum leiðslu og starvsfólk, hevur verið tann stóra mangulvøran. Skal samanleggingin av Søvnum Landsins eydnast, er tað umráðandi, at vit hava leiðarar, sum ganga undan og virka savnandi. Sæð í hesum ljósi eru úttalilsini ógvuliga óheppin og skaðilig, skrivar Súni Selfoss.
- Alt hettar ger, at eg havi ringt við at taka kanningina av samanleggingini fyri fult og haldi ikki at hon er eftirfarandi, skrivar Súni Selfoss, formaður í Starvsmannafelagnum.


text:
Tað verður væntandi í mars, at tað fer at bera til at bíleggja pláss til bilin umborð á Teistanum. Hoyr samrøðuna við stjóran á SSl,
Les meira
Les frásøgn nr. 2.
Les meira
Camping i Bella er ein kampingmessa í Keypmannahavn í døgunum 20 – 22 januar 2017
Les meira
Mánakvøldið var drekkamuður og kaffi í hølunum sum Camping.fo leigar frá skótunum í Kollafirði.
Les meira
Efter et to års pause genopstår Camping i Bella. Denne gang i en rendyrket campingudgave, og du kan vinde billetter til udstillingen her.
Les meira
VIÐ EGNUM KAMPINGVOGNI Ein túrur til tað evropeiska meginlandið, er, uttan at ivast, eina vitjan verda. Møguleikarnir eru óteljandi – bara hugflogið setur mørk. Bildekkið
Les meira
Nú vit eru byrja við tí nýggja árinum, vil nevndin í Camping.fo ynskja tær við familju eitt gott nýggjár. Eisini er tíðin nú komin til
Les meira
Manglar tær pláss at seta húsvognin í vetur.
Les meira
November yvurtekur Kristian Joensen, Giljanes Vallaraheim og Kamping frá Niels O. Joensen
Les meira
Tiltaki sum Eiði Camping eftir ætlan skuldi hava komandi vikuskifti, er flutt til vikuskiftið 30/09 – 2016
Les meira


text:
Eg datt fram á eina yrking á gjár. Yrkingina havi eg lisið fleiri ferðir fyrr, men tað, sum sermerkir júst ta yrkingina, eg datt fram á er, at hetta er ein týðing eftir góða týðara okkara, Alexandur Kristiansen.
Yrkingin eitur “I Saw a Chapel all of Gould” eftir William Blake. Hon ljóðar í týðing Alexandur Kristiansens soleiðis:
Og kirkjan var øll við gulli prýdd
Og kirkjan var øll við gulli prýdd
tó hagar kom eingin á gátt,
men uttanfyri stóð fólk og græt,
og mong vóru fallin í fátt.
Eg sá eina slangu, ein fúlan orm,
ið kreyp fram á kirkjuvøll –
hann breyt og breyt og skræddi av
tey gyltu hongslini øll.
Og inn eftir steinsetta gólvinum
hann smikrandi sneytaði runt,
so skreið hesin slímuti ormurin inn
í kór fram til altar og funt,
har goysti hann út sítt gor og gall
á altardúk, breyð og vín:
tí leitaði eg mær inn í eitt fjós
og legði meg millum svín.
William Blake
Alexandur Kristiansen týddi


text:
Istanbul
Istanbul (á turkiskum İstanbul) er størsti býurin og týdningarmesti havnabýur Turkalands. Hann var høvuðsstaður landsins, til Ankara gjørdist høvuðsstaður í 1923. Býurin hevur fyrr itið Konstantinopel og áðrenn tað Byzans - hesi nøvn eru ofta brúkt í søguligum keldum.
Istanbul er sermerktur á tann hátt, at hann er bæði í Evropa og Asia. Tað almenna fólkatalið í Istanbul er knappar 17 milliónir, men harafturat eru nógv túsund fólk, sum ikki eru skrásett nakrastaðni.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Konstantinopel[rætta | rætta wikitekst]
Víkingar kallaðu Konstantinopel Miklagarð
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Istanbul er einasti býur í heiminum, sum er í tveimum heimspørtum. Bosporussund skilur býin sundur í ein evropeiskan og ein ásiatiskan part. Nógvar brýr eru um sundið.
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Í Istanbul renna saman gamalt og nýtt, eysturlendskt og vesturlendskt, fagrar moskur og stórir fátækrabýlingar, ið alsamt vaksa.
Rithøvundar[rætta | rætta wikitekst]
- Nobelvirðislønti rithøvundurin Orhan Pamuk vaks upp í einum meðalstættarheimi í Istanbul.
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
- Fenerbahçe varð stovnað í 1907
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Pamuk, Orhan: Istanbul - Erindringer og byen. Lindhardt og Ringhof, 2007. Sjálvævisøga um rithøvundin og býin
- Kjeld Mazanti Sørensen: Byzans - mellem sultan og pave - Kulturmøder og fjendebilleder, Columbus 2006.


text:
Hvussu eru samkomurnar hjá Jehova vitnum skipaðar?
Í hvørjari samkomu er eitt elstaráð, sum hevur umsjón við samkomuni. Umleið 20 samkomur eru í einum fylki. Ferðandi elstar, sum verða róptir fylkisumsjónarmenn, vitja samkomurnar regluliga.
Eitt stýrandi ráð av monnum, ið hava verið Jehova vitni í nógv ár, syrgir fyri bíbilskari undirvísing og leiðbeining. Teir arbeiða á høvuðsskrivstovuni hjá Jehova vitnum í Warwick, New York, USA. – Ápostlasøgan 15:23-29; 1. Timoteusarbræv 3:1-7.
LÆR MEIRA
Hvat fært tú burtur úr at koma á møti hjá Jehova vitnum?
Vit koma sama fyri at kanna Skriftirnar og uppbyggja hvør annan. Tú ert hjartaliga vælkomin!
Hava Jehova vitni ein løntan prestaskap?
Eru tey býtt sundur í prestar og leikfólk? Hvørji boða gleðiboðskapin og undirvísa?
Hvat gongur fyri seg í einum ríkissali?
Kom innum og vita!


text:
19. PARTUR
Jesus kemur við eini víðfevndari profeti
Jesus sigur, hvat fer at eyðkenna hansara hjáveru í kongsveldi og endan á hesi heimsins skipan
MEÐAN fýra av ápostlunum sótu einsamallir saman við Jesusi á Oljufjallinum við frálíkum útsýni yvir Jerusalem og templið, bóðu teir hann greiða sær frá nøkrum av hansara viðmerkingum. Jesus hevði júst sagt, at templið í Jerusalem skuldi leggjast í oyði. Og eina aðra ferð hevði hann tosað um enda tíðarinnar. (Matteus 13:40, 49) Nú spurdu ápostlarnir: „Hvat verður teknið fyri hjáveru tíni og endanum á heimsskipanini?“ — Matteus 24:3, Ny Verden-Oversættelsen.
Í svari sínum segði Jesus frá tí, sum skuldi henda, áðrenn Jerusalem varð oyðilagt. Men hansara orð høvdu víðari merking. Profetiin skuldi fáa eina uppaftur størri heimsumfatandi uppfylling seinni. Jesus profeteraði, at fleiri samanfallandi hendingar og heimsviðurskifti skuldu vera eitt tekin. Hetta teknið skuldi vísa íbúgvunum á jørðini, at Jesus nú var hjástaddur sum kongur í himli. Við øðrum orðum skuldi teknið vera ein ábending um, at Jehova Gud hevði sett Jesus sum kong í Messiasríkinum, sum hann langt síðani hevði givið lyfti um. Teknið skuldi merkja, at Ríkið skjótt fór at beina fyri óndskapi og geva mannaættini sannan frið. Tað, Jesus boðaði frá, skuldi soleiðis bera boð um síðstu dagarnar hjá hesi gomlu heimsins skipan — tær átrúnaðarligu, politisku og sosialu skipanirnar, sum eru í dag — og byrjanina av eini nýggjari skipan.
Jesus segði, hvat ið skuldi henda á jørðini, meðan hann var hjástaddur sum kongur í himli. Hann segði, at tá skuldu vera altjóða kríggj, matvørutrot, stórir jarðskjálvtar og nógvar sjúkur. Lógloysið skuldi versna. Sonnu lærisveinar Jesusar skuldu bera gleðiboðskapin um Guds ríki út um alla jørðina. Alt hetta skuldi koma í hæddina í eini „trongd“ so stórari sum ongantíð áður. — Matteus 24:21.
Hvussu skuldu Jesu lærisveinar kunna vita, nær henda trongdin nærkaðist? ’Lærið av fikutrænum,’ segði Jesus. (Matteus 24:32) Tá ið bløðini á fikutrænum spretta, sæst týðiliga, at summarið er nær. Og tá alt tað, Jesus hevði sagt frá, hendi í einum ávísum tíðarskeiði, skuldi tað vera týðiligt tekin um, at endin var nær. Sum Jesus segði, visti eingin uttan Faðirin nágreiniliga, hvønn dag og tíma stóra trongdin skuldi byrja. Hann eggjaði tí lærisveinum sínum: „Síggið til, vakið og biðið! Tí tit vita ikki, nær tíðin er.“ — Markus 13:33.
— Grundað á Matteus, kapittul 24 og 25; Markus, kapittul 13; Lukas, kapittul 21.
^ par. 14 Fleiri upplýsingar um profetiina hjá Jesusi eru at finna í kapittul 9 í bókini Hvat lærir Bíblian veruliga?, sum Jehova Vitni hava givið út.
LÆR MEIRA
Vit liva á „síðstu døgum“
Hugsa um, hvussu hendingar og atburður í heiminum vísa, at vit liva á „síðstu døgum“, sum Bíblian hevur boðað frá.


text:
In: Ummæli7 Jun 2013
Samansetingin kundi valla verið meiri fjølbroytt, men kortini gav tað mesta meining, tá tiltakið De forblæste øer varð hildið á Christiania farna vikuskiftið.
Er hann nevndur, er hann kendur. Føroyski høvdingurin í danska náttarlívinum, Edmund S. Jacobsen. Litríkur er hann og tað eru tónleikatiltøkini, hann skipar fyri eisini. De forblæste øer var eitt gott dømi um hetta.
Tiltakið varð hildið á Loppen, ið er fyrsta spælistaðið, tú kemur til á Christiania. Eitt rátt og avlangt høli á 1. hædd, har konsertir eru so at siga hvørt kvøld í vikuni. Fyri júst einum ári síðani spældu 200 har – nú var túrurin komin til fýra onnur føroysk nøvn: Øssur Johannesen, The Dreams, MC-Hár og Hamferð.
At síggja til fýra ógvuliga ymiskir bólkar, sum tó hava fleiri felagsnevnarar. Hjá øllum pørtum var talan um teirra fyrstu framførslu á Christiania. Og fyri allar partar er eisini tað galdandi, at teir hvør í sínum lagi og á hvør sín hátt hava verið slóðbrótarar og undangongu menn á føroyska tónleikapallinum.
Dugnaligi og dámligi tónleikarin Knút Háberg Eysturstein var diskari hetta kvøldið undir navninum DJ Knút. Hann var maðurin, sum byrjaði og endaði tiltakið, og sum annars syrgdi fyri rætta huglagnum inni í Loppen. Og tað krevur sín mann, tí tá tiltakið byrjaði mundu tað valla vera meiri enn 30 fólk. Tá tað vóru mest vóru 300. Alt broyttist allatíðina. Fólk komu og fóru. Tónleikurin á pallinum skifti stíl, so hvørt ein bólkur fór av og annar kom á. Fólk fingu fleiri øl innanbora – og tað veit gud um tað ikki passar, um onkur føroyingur ikki roykti uttanfyri. Altso sigarettir. Og hassjsigarettir. Joints, tey kalla. Massar av teimum. Liðugtrullaðar eins væl og fólk eisini miksaðu sjálvi. Hassj, skunk, pott og so framvegis. Vistfrøðiligt eisini. Eingin nevndur, eingin gloymdur. Og eingin doyði, átti eg at lagt aftrat.
Knút loftaði øllum við sínum tónleiki. Visti allatíðina hvat lag var hóskandi – og tað var Svarti ravnur hjá Kræklingum millum annað. So hava christianittarnir eisini hoyrt tað! Herligt.
Ógvuliga hóskandi var Øssur fyrsti maðurin á pallinum. Uttan mun til hvør listagreinin er, ið Øssur úttrykkir seg í, so krevur hann nógv av tí, ið móttekur. Tíbetur gevur hann eisini eina rúgvu aftur – og soleiðis var eisini leygarkvøldið. Tað er myrkt og tað er óinnpakkað. Hann borðreiðir tað sum tað er, tí hann veit, at tað er gott. Hansara vøra er góð og talar fyri seg. Soleiðis var eisini leygarkvøldið á Christiania, sum fyri Øssursa viðkomandi byrjaði við, at ein yrking varð koyrd frá, áðrenn bassurin blídliga buldraði avstað. Myrkt, men samstundis leikandi lætt. Í ein góðan hálvan tíma. ”Takk”, segði hann so, reistist og fór av pallinum. Einki roks. Júst sum við tónleiki hansara, skaldskapi hansara og málningunum.
Síðani fingu vit eitt stílskifti, ið vildi nakað. The Dreams vóru næstir á pallinum – og tað sást á fjøldini. Nú eru tannáringar í Danmark Beliebers og Directioners, men fyri nøkrum árum síðani átti The Dreams størstu fjepparafjøldina. Dreamers kallaðu tey seg – og tey fylgdu teimum fýra føroyingunum allastaðni. Nú hava flestu fýrarnir í The Dreams eisini aðrar tónleikaverkætlanir at ganga uppí, The Dreams hevur spælt millum lítið og einki tey bæði seinastu árini, so fjepparaskarðin er ikki heilt tann sami, sum hann var, tá The Dreams vóru í hæddini. Hans Edward og hansara menn høvdu eisini gingið stillisliga um dyrnar við hesum tiltakinum, tí hetta ongantíð var ætlað sum ein klassisk The Dreams konsert. Tað var tað heldur ikki. Tað var eitt ball. Eitt føroyskt ball við Sirkus Tinganes og øðrum slagarum frá Tazy-tíðini, umframt fleiri coverløg, ið bólkurin ber væl. Teir hugnaðu sær á pallinum. Hans Edward legði út við at siga, at teir bara ætlaðu at spæla country – hetta sagt við tjúkkari suðuroyar dialekt. Og so var óformelli stílurin líkasum lagdur. Fólkið tók væl í móti – eisini nú vaksnu droymararnir.
Nú vóru vit komin hálvan veg og á skránni var MC-Hár. Í 22 ár hava teir øst og argað í Føroyum, og øll hesi árini hava politiskir myndugleikar, andaligir felagsskapir og privatpersónar roynt at steðga teimum. Við hesum í huga er tað at undrast yvir, at MC-Hár ikki hevur spælt á Christiania áður, tí frístaturin hevur sanniliga havt sínar dystir við júst somu myndugleikar, felagsskapir og fólk í síni 42 ára langu søgu síni. Fyri tey, sum ikki høvdu Hamferð ovast á listanum hetta kvøldið, so var MC-Hár ivaleyst hæddarpunktið. Ikki uttan orsøk, tí tá teir fóru av aftur pallinum, so høvdu teir leverað, fyri nú at vera í MC-Hársligari jargon. Teir eru feitir, sjálvfeitir eisini, men upp á ein fittan máta. Og so eru teir eisini dugnaligir. Tað helt eg eisini, at teir vóru, tá eg sum tannáringur var til mína fyrstu konsert við teimum. Tað er minst tíggju ár síðani nú – og teir eru vorðnir minst tíggju ferðir betri! Rókur fekk Loppen at syngja ”sperm” í kór, Niels Uni stjórnaði yvirkroppaballinum meðan Rani, Heri, Jens og Jónas bóru bólkin trygt og gott gjøgnum framførsluna. Tá Spark Buzz N og restin av manningini takkaðu fyri seg, ferðaðust føroysku tónarnir um sperm víðari út í søtu luftina, sum hevur valdið á stórum parti av frístatinum, meðan gólvið í Loppen fleyt við hítum, sum ivaleyst vóru fyltar seinni. Segði nakar sperm?
Høvuðsnavnið Hamferð settti punktum. Herfyri spældi Hamferð í dómskirkjuni í Havn, men leygarkvøldið var leikpallurin nakað øðrvísi. Tó so er tað altíð okkurt hátíðarligt yvir løtuni, tá Hamferð spælir. Hetta sjálvandi fyrst og fremst tí, at Hamferð er ein framúrskarandi bólkur. Teir taka seg sjálvan og tónleikin í størsta álvara. Og við bara fimm árum á baki er tað eitt imponerandi huglag, teir ferð eftir ferð megna at skapa við sínum tónum. Konsert teirra leygarkvøldið á Christiania var mest líkt eini tungari og tygnarligari jarðarferð. Stórsligið og virðiligt upp á allar mátar.
Eitt hóskandi punktum fyri einum frálíkum føroyskum kvøldi í danska frístatinum. Takk fyri Knút Háberg Eysturstein, Øssur Johannesen, Hans Edward Andreasen, Eirikur Gilstón Corfitz, Heini Corfitz, Heini Mortensen, Niels Uni Dam, Rókur Jákupsson Jacobsen, Rani Hammershaimb Christiansen, Heri Reynheim, Jónas Bloch Danielsen, Jens V. Jacobsen, Jón Hansen, John Egholm, Theodor Kapnas, Remi Johannesen, Esmar Joensen, Jenus í Trøðini og ikki minst Edmund S. Jacobsen, fyri eitt framúr gott kvøld.
De forblæste øer og eitt summarkvøld á Christiania er ein andsøgn í sær sjálvum. Samansetingin av bólkum hetta kvøldið var eisini margháttlig. Men tá høvdingar hittast og undangongumenn savnast, so kann úrslitið vera gott. Tað var tað eisini á Loppen leygarkvøldið.
Hetta var fyrsti gestabloggur nakrantíð á Nudlum, og hvør er meira upplagdur enn sjálvur musketerurin innan føroyska miðlaheimin, møguliga snøggasta blondina, ið nakrantíð hevur arbeitt í Miðlahúsinum, og uttan iva ein tann besti og spískasti klummuskrivarin, ið Føroyar hevur fostra. (eftirnavnið er eisini fínt).
Hetta er heimasíðan hjá Niels Una Dam, her vera ummæli og annar tekstur hjá mær at finna. Hetta er ikki ein tíðindasíða, so dagføringin verður ivaleyst so sum so


text:
Eirikur Lindenskov 11.01.2017 (07:16)
Katrin Holm forkvinna í Eldraráðnum í Havn
Eldraráðið í Tórshavnar kommunu hevur nú skipað seg.
Á valinum 18. oktober 2016 var Katrin Holm greitt fyrstvalda, og tað er eisini hon, sum á fundi í nýggja eldraráðnum varð vald til forkvinnu.
Sum næstforkvinna varð vald Eydna Háberg. Julianna Klett verður skrivari og Petur Rouch kassameistari. Fimti ráðslimurin er Helgi Hansen. Hesi trý síðstnevndu eru øll nývald.
Eldraráðið hevur til endamáls at ráðgeva býráðnum um øll viðurskifti, ið hava ella kunnu hava ávirkan á eldru borgararnar í kommununi. Býráðið skal eisini leggja slík viðurskifti fyri Eldraráðið til hoyringar, áðrenn týðandi avgerðir verða tiknar, og Eldraráðið kann eisini sjálvt taka upp viðurskifti ella mál, ið kunnu ávirka tey eldru.


text:
Ov gott at blaka burtur
24. januar fer Stian Olesen, stjóri í Too Good To Go, at halda fyrilestur í Norðurlandahúsinum. To Good To Go, ið vann Umhvørvisvirðisløn Norðurlandaráðsins í 2016, er ein online pallur, ein app, sum er til fyri at minka um matoyðsl. Konseptið gevur fólki møguleika at keypa mat, sum matstovur og handlar annars tveita burt, bíliga.
1/3 av øllum mati í heiminum verður tveittur burtur, og matoyðsl er ein av trimum størstu orsøkunum til útlát av vakstrarhúsgassum. Too Good To Go er á ein nýhugsandi hátt við til at broyta hesa gongdina – og so er tað eisini gott fyri pengapungin.
Konseptið er í stuttum, at matstovur og handlar vátta at vera við í einari skipan, har tey seinasta tíman fyri afturlatingartíð vilja selja mat, sum annars hevði farið í rusk tann dagin, fyri niðursettan prís - heilt niður í 20 kr.
Í verki virkar skipan soleiðis: Umvegis 'Too Good To Go'-appina finnur tú eina matstovu ella ein handil, sum er við í skipanini, og bíleggur tað, tú vilt hava, og rindar fyri tað online. Í fyrsta lagi ein tíma fyri afturlatingartíð vísir tú kvittanina og fært matin heim við tær - og bjargar honum undan ruskdunganum!
Síðan felagið varð sett á stovn í 2015, hevur tað bjargað 353.000 máltíðum frá ruskílatinum. T.e. uml 700 tons av mati.
Felagið hevur, umframt Umhvørvisvirðisløn Norðurlandaráðsins, vunnið tveir IVÆKST virðislønir: Årets Gyldne Hat og Årets Idealist.
Til fyrilesturin fer Stian Olesen, stjóri í Too Good To Go, at greiða frá teirra virksemi – frá hugskoti til veruleika, og hvat tað merkir at vera við til at bjarga mannaættini.
Fyrilesturin er ókeypis og verður í Skálanum í Norðurlandahúsinum týsdag 24. januar kl 19.30.
Tiltakið er partur av fyrilestrarøðini VITSKA, sum er eitt samstarv millum Norðurlandahúsið og Fróðskaparsetur Føroya.