text:
ST-yvirlýsingin um mannarættindi
ST-yvirlýsingin um mannarættindi - ofta nevnd Mannarættindayvirlýsingin var samtykt av ST (Sameindu Tjóðum) á aðalfundi 10. desember 1948. Yvirlýsingin ásetur grundleggjandi rættindi og trygd, sum øll menniskju eiga uppiborið.[tørvar keldu]
YvirlýsinginEdit
HEIMSYVIRLÝSING SAMEINDU TJÓÐA UM MANNARÆTTINDI
Inngangur
Tað verður at viðurkenna, at menniskjuni er virðing íborin, og at allir limir mannaættarinnar eiga somu ómissiligu rættindi, og hetta er støðið undir frælsi, rættvísi og friði í heiminum. Har sum mannarættindini hava verið fyri vanbýti og vanvirðing, hevur tað havt við sær ræðuligar gerðir, sum hava skakað samvitsku mannaættarinnar, og ein heimskipan, har sum følk nýtur talu- og trúarfrælsi og frælsi frá ótta og neyð, hevur verið boðað sum menniskjunar hægsta mið og mál. Tað varðar almikið um, at mannarættindi verða varð við lógum, um fólk ikki skal verða noytt til sum evstu ráð at taka til uppreistur móti harðræði og kúgan. Tað varðar almikið um at elva og stimbra vinalag tjóðanna millum. Í sáttmála sínum hava Sameindu Tjóðirnar av nýggjum váttað trúgv sína á undirstøðulig mannarættindi, á sóma menniskjans og virði, og á javnrættindi fyri kvinnur og menn, og tær hava rátt av at fremja framburð í almannamálum og bøta um lívskor manna í alt meiri frælsi. Limaríkini hava skyldubundið seg til, í samvinnu við Sameindu Tjóðirnar, at virka fyri at fáa framt, at mannarættindini og undirstøðilig frælsisrættindi verða alment vird og hildin. Tað at allir partar skilja hesi rættindi og frælsi er fremsta treytin fyri, at henda skylda verður framd út í æsur.
Tess vegna bjóðar AÐALFUNDURIN hesa heimsyvirlýsing um mannarættindi sum felags mið fyri øll fólk og allar tjóðir við tí endamáli, at hvør einstakur og hvør samfelagsstovnur alsamt við hesi yvirlýsing í huga skal stremba fyri við frálæru og uppaling at fremja virðing fyri hesum rættindum og frælsismálum og við framsøknum atgerðum innanlands og millumlanda at tryggja, at tey verða viðurkend og hildin allastaðni á munagóðan hátt, bæði í fólkinum í limaríkjunum og í fólkinum í teimum londum, sum eru innan løgdømi teirra.
1. grein Øll menniskju eru fødd fræls og jøvn til virðingar og mannarættindi. Tey hava skil og samvitsku og eiga at fara hvørt um annað í bróðuranda.
2. grein Øll hava krav um rættindi og frælsi, sum eru nevnd í hesi yvirlýsing, uttan mun til ættarslag (rasu), húðarlit, kyn, mál, átrúnað, politiska ella aðra sannføring, tjóðskaparligan ella samfelagsligan uppruna, ognarviðurskifti, føðing ella aðra støðu. Somuleiðis skal eingin mismunnur vera orsakað av politiskari, rættarligari ella millumtjóða støðu hjá tí landi, sum ein persónur hoyrir til, sama um landið er sjálvstøðugt, undir tilsjónarvaldi, ella fullveldi tess á annan hátt er skert.
3. grein Ein og hvør hevur rætt til lív, frælsi og persónliga trygd.
4. grein Eingin skal liva í trældómi ella trælkan; trældómur og trælahandil av øllum slag skulu verða bannað.
5. grein Eingin skal verða píndur ella harðliga, ómenniskjaliga ella vanæruliga viðfarin ella revsaður.
6. grein Øll hava rætt til, hvar tey eru stødd, at verða viðurkend sum persónar fyri lógini.
7. grein Øll eru jøvn fyri lógini og hava rætt til somu rættarvernd uttan mismun. Øll hava sama rætt at verða vard fyri mismuni, sum er brot móti hesi samtykt, og at verða vard fyri allari áeggjan til at skapa tílíkan mismun.
8. grein Um onkur fær viðferð, sum er tvørtur ímøti teimum grundrættindum, sum honum eru tryggjað sambært grundlóg og øðrum landslógum, skal hann hava rætt til at fáa fullar sømdir afturfyri við dómstólar landsins.
9. grein Eingin skal verða tilvildarliga handtikin, settur í varðhald ella gjørdur útlagin.
10. grein Øll hava sannan javnrætt til rættvísa og almenna rættarviðgerð fyri óheftum og óvildigum dómstóli, sum skal taka avgerð um rættindi teirra og skyldur, og um øll revsimál, ið verða reist.
11. grein 1. Hvør, sum verður ákærdur fyri revsiverda gerð, eigur rætt til at verða mettur ósekur, inntil hann er dømdur sekur við almenna rættargongd, har sum hann hevur fingið fulla trygd fyri verju. 2. Eingin skal verða funnin sekur í revsimáli av nøkrum slag, uttan so at gerð ella ábyrgdarloysi, sum hann var ákærdur fyri, er at rokna sum brotsgerð sambært landslógum ella altjóða lógum, tá ið gerðin varð framd. Ei heldur skal strangari revsing verða ásett enn hon, ið var galdandi, tá ið tann revsiverda gerðin varð framd.
12. grein Eingin eigur at vera fyri tilvildarligari uppílegging í persónlig viðurskifti, heimalív ella brævaskifti, ei heldur fyri æruskemd ella útspilling. Øll eiga rætt til lógarvernd fyri slíkari uppílegging ella ágangi.
13. grein 1. Øll hava rætt til frítt at fara og búsetast innan fyri landamark í hvørjum ríki sær. 2. Øll hava rætt til at fara av landinum, hvørjum sum er, eisini sínum egna og at fara heim after til sítt land.
14. grein 1. Øll hava rætt at søkja um og fáa friðskjól í øðrum londum fyri meinsøknum. 2. Slíkan rætt ber ikki til at skjóta seg undir, tá ið ákæran av røttum er fyri ópolitiskar brotsgerðir ella gerðir, sum eru ímóti endamálum og grundreglum Sameindu Tjóðanna.
15. grein 1. Øll hava tjóðskaparrætt. 2. Eingin skal tilvildarliga missa sín tjóðskap, og ongum skal verða sýtt fyri at skifta tjóðskap.
16. grein 1. Menn og kvinnur, sum eru komin til lógaldur, skulu uttan mun til ættarslag (rasu), tjóðskap ella átrúnað hava rætt at giftast og setast í búgv. Tey hava krav um javnrættindi at giftast, í hjúnalagnum og til hjúnaskilnað. 2. Hjúnaband kann ikki verða bundið, uttan báðir partar samtykkja í tí av fríum vilja. 3. Húskið er tann natúrliga frumeindin í samfelagnum og hevur rætt til vernd av samfelag og landi.
17. grein 1. Øll hava rætt til at eiga ogn, annaðhvørt einsamøll ella í felag við onnur. 2.Eingin skal hissini vera fyri ognartøku.
18. grein Øll hava rætt til hugsanar-, samvitsku- og trúarfrælsi. Hesin rættur fatar eisini um frælsi at skifta átrúnað ella trúgv, og frælsi til annaðhvørt einsamallur ella í felag við onnur og alment ella einskilt at inna trúgv sína í frálæru, tilbiðing, gudstænastu og halgihaldi.
19. grein Øll skulu vera fræls at hava sínar áskoðanir og bera tær fram uttan forðan, og at søkja sær og breiða út vitan og hugsanir ígjøgnum hvønn boðmiðil, sum vera skal, og óheft av landamarki.
20. grein 1. Øll hava rætt til frítt og á friðarligan hátt at koma saman og taka seg saman í felagsskapir. 2. Eingin kann verða noyddur at vera limur í felag.
21. grein 1. Øll hava rætt til at taka lut í stjórn lands síns, annaðhvørt beinleiðis ella gjøgnum frítt vald umboð. 2. Øll hava rætt til somu atgongd at embætum og almennum størvum i landi sínum. 3. Fólksins vilji skal vera støði undir stjørnarinnar valdi; hesin vilji skal verða borin fram við ávísum millumbilum og rættiligum valum við almennum og jøvnum valrætti, og skulu verða framd við loyniligari atkvøðing ella samsvarandi frælsum valháttum.
22. grein Øll hava sum felagsborgarar rætt til felagsliga trygd og kunnu krevja, at tey búskaparligu, felagsligu og mentanarligu rættindi, sum eru neyðug fyri teirra virðing og fría menning av persónleikanum, verða framd við tiltøkum innanlands og í altjóða samstarvi og í samsvari við skipan og tilfeingi í hvørjum landi.
23. grein 1. Øll eiga rætt til arbeiði, til frítt at velja starv, til rættvís og hóskandi arbeiðslíkindi og til vernd fyri arbeiðsloysi. 2. Øll hava uttan mismun rætt til somu løn fyri sama arbeði. 3. Ein og hvør, sum arbeiðir, hevur rætt til rættvísa og hóskandi samsýning, ið tryggjar honum og hansara eina mannsømiliga tilveru, og harumframt um neyðugt aðra almennavernd. Ein og hvør hevur rætt til at stovna og gerast limur í yrkisfelag til at verja síni áhugamál.
24. grein Øll hava rætt til hvíld og frítíð, har uppi í rímiliga avmarking av arbeiðstíðini og frítíð við løn við ávísum millumbilum.
25. grein 1. Ein og hvør hevur rætt til lívsumstøður, ið tryggja honum og hansara heilsu og vælveru, har uppi í mat, klæði, bústað og heilsurøkt og almennar tænastur og rætt til trygd við møguligum arbeiðsloysi, sjúku, óarbeiðsføri, missi av maka, aldri ella aðrari skerjing av vinnumøguleikum orsakað av umstøðum, sum hann ikki hevur ræði á. 2. Møður og børn hava krav um serliga umsorgan og hjálp. Øll børn, annaðhvørt tey eru fødd í hjúnalagi ella uttan, njóta somu almannavernd.
26. grein 1. Øll hava rætt til útbúgving. Útbúgvingin skal vera ókeypis, í hvussu er á byrjanar- og undirstøðustigi. Undirvísing á byrjanarstigi skal vera skyldubundin. Tøknilig og yrkislig útbúgving skal standa øllum í boði, og øll skulu eftir førimuni hava somu atgongd at hægri undirvísing. 2. Undirvisingin skal miða ímóti at fullmenna persónleika einstaklingsings og at stimbra virðingina fyri mannarættindum og frælsi. Hon skal fremja fatan, tolsemi og vinalag millum tjóðir, fólkasløg og trúarbólkar, og skal fremja virki Sameindu Tjóðanna fyri at varðveita friðin. 3. Foreldur hava fyrsta rætt at velja, hvat slag av undirvísing skal verða givin børnum teirra.
27. grein 1. Øll hava rætt til frítt at taka lut í mentanarlívi í samfelagnum, at njóta list og eiga lut í framburði vísinda og ágóðum teirra. 2. Øll hava rætt til vernd av andaligum og evnisligum áhugamálum í sambandi við eitt og hvørt vísindaligt, bókmentaligt ella listarligt verk, sum avvarðandi hevur greitt úr hondum.
28. grein Øll hava rætt til samfelags- og altjóða skipan, har tey rættindi og frælsi, ið nevnd eru í hesi yvirlýsing, kunnu verða framd út í æsir.
29. grein 1. Øll hava skyldur fyri samfelagnum; í tí einans er full og fræls menning persónleikans gjørlig. 2. Samfelagsborgarar skulu viðvíkjandi rættindum og frælsi einans verða bundnir av avmarkanum, sum eru settar í lógum við tí í hyggju at tryggja viðurkenning av og virðing fyri frælsi og rættindum hjá øðrum og til tess at lúka rættvís krøv um siðalag, alment skil og vælferð almenningsins í fólkaræðissamfelag. 3. Hesi rættindi og frælsi mega í ongum føri verða int í mótstøðu við endamál og grundreglur Sameindu Tjóðanna.
30. grein Einki í hesi yvirlýsing eigur at verða tulkað tann veg, at nøkrum ríki, bólki ella einstaklingi verður loyvt at gera nakað, ið miðar ímóti at beina fyri nøkrum av teimum mannarættindum, sum her eru tald.


c: text/html

text:
Fegnast um, at vinnulívið gongur á odda
2021-09-23 08:52
Í Tjóðveldi fegnast vit um, at vinnulívið ynskir at taka stór fet í mun til grøna orkuskiftið og fyri at minka um útlátið av CO2. Samstundis undrast vit á, at tað skal vera so trupult, at fáa sett upp ferðina hjá landi og kommunum. Nú má landsstýrið av álvara í arbeiðshandskar.
12 stórar føroyskar fyritøkur hava sett sær stór ítøkilig mál um at minka teirra útlát av vakstrarhúsgassum við í minsta lagi eini helvt innan 2030. Hetta eru gleðilig tíðindi!
Vinnulívið vísir við hesum, at tey veruliga ynskja at gera stór grøn framstig. Vinnuhúsið sigur tað so gott í tíðindaskrivinum:
“Privata vinnulívið má átaka sær sín part av ábyrgdini at handfara hesar avbjóðingar, og hetta er eitt gott dømi um, hvussu hetta kann gerast, og vit vóna, at enn fleiri fyritøkur leggjast afturat.”
Undan hesum tíðindaskrivi sóu vit eina av stóru laksafyritøkunum leggja um og flyta vøruna sjóvegis heldur enn loftvegis, fyri at gera flutningin burðardyggari.
Sum vit mangan hava víst á, so er alneyðugt, at øll eru við í grøna orkuskiftinum, skulu vit røkka á mál.
Men nú standa vit í tí heldur løgnu støðu, at land og kommunur í alsamt størri mun standa sum eftirbátur. Heldur enn at lyfta og skunda undir við allari megi og politiskum stórátøkum, so tykist orkuøkið hava lutfalsliga lága raðfesting.
Leingi hava tað verið greið mál fyri tað almenna um útlát, tíverri eru hesi í stóran mun ikki fylgd – og tað verður trupult, fyri ikki at siga ómøguligt, at røkka setta málinum í 2030 við hesari ferðini.
Føroyar hava í løtuni ongan staðfestan veðurlagspolitikk. Og tað er sera langt ímillum at vit í Løgtinginum hava sæð nakað uppskot um ítøkilig átøk fyri at minka um CO2 útlátið. Framvegis er nógv grønt tos, men viljin at taka nøkur tyngri tøk er ikki serliga sjónligur.
Nú mugu vit av álvara fáa ferð á grøna orkuskiftið politiskt. Tað sum er spennandi er, at vit á orku- og umhvørvisøkinum standa á einum vegamóti, har vit nú kunnu taka tey heilt stóru fetini, er politiskur vilji og styrki til tess. Her stendur víðopið fyri møguleikum fyri átøkum. Tað er bara at koma í gongd! Og vit í Tjóðveldi eru til reiðar at samstarva um øll átøk, sum kunnu føra okkum framá.
Bjørt Samuelsen,
tingkvinna og framsøgufólk í orku- og umhvørvismálum

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Seinasti summardagur í Sørvági – ein stór skomm!
2021-09-27 12:50
Í illveðrinum leygardagin hevði Sørvágs Kommuna boðið til ein seinasta summardag. Tað var nú spell at valið fall á tann leygardagurin, sum liggur tættast við heystar javndøgur. Heystjavndøgur er skifti ímillum summar og heyst. Og hettar er tann mest óstabila tíðin á árinum til veður. Men so vita vit tað til næstu ferð.
Men tað sum fall meira í eyguni var, at bygdarfólki var boðið inn í eitt kalt og vátt telt. Og tey sum ikki høvdu funni út av tí áðrenn tey fóru heimanífrá, komu heimaftur vát um beinini og kanska buksuvát við. Sosum Sørvágs Tónleikarafelag. Hornorkestri stóð í einum hyli og spældi, í rennandi vatni, og gleddu bygdarfólki við góðum tónleiki. Og har sat bygdarfólki í kulda og rennandi vatni og skuldi njóta dagin.
Og hettar var beint við síðuna av dansistovuni/biohøllina, sum hevur lívgað so væl til so nógvar góðar løtur, til gamans og álvara. Hesi hølir, Billustova, sum hevur verið til so stóra gleði í so nógv ár fyri sørvingar, vágafólk, ja fyri næstan alt føroya land.
Hvat var hettar fyri nakað ? Hvussu kundi hendan tragikomedian koma seg fyri?
Og erliga talt. Er tað ongin í Sørvágs Kommunu sum skammast? Tað burdu tey gjørt. Hví keypti Sørvágs Kommuna dansistovuna fyri árum síðani? Var tað fyri at lata hana forfella? So at vit ein dag komu hartil, at hon mátti rívast niður, vegna tann vánaliga standin hon er komin í? Tann dagurin er komin. Tann dagurin er her, her og nú. So tit eru í so máta komin í mál .
Billumenninir hava nokk verið framskygdir menn. Teir fingu fyriskipa dansistovu í Sørvági fyrst í farnu øld. Og aftaná kríggji fyriskipaðu teir film hvørja viku. Undir krígnum vístu bretarnir film uppi á Mýrum. Og tá bretski herurin var farin heimaftur tóku billumennirnir sær um reiggj og bóru biograftáttin víðari. Til so stóra gleðið fyri alt vágafólk. Hettar var nokk einasti stabili og fasti biografurin í Føroyum uttanfyri havnina. Hvørja viku, trúðligani, í miðviku tvey biokvøld og um vikuskifti tvey biokvøld. Og so var dansur í dansistovuni aftaná. Og biografurin koyrdi heilt til SVF fekk fastatøkur og filmfólki svann burtur við tí broyttu tíðini.
Tað kundi verið, at tað er onkur sum smílist í skeggi nú. Men tit skulu vita, at tað eisini er onkur sum heldur at tit skuldu skammast, ja skammast. Tí burtursæð frá at tit ynskja Billustovuna har pipari grør, so er tað ikki so nógv vit hava at verða stolt yvir.
Hygg eftir øðrum bygdum á stødd við Sørvág.
Í Vestmanna hava tey ítróttarhøll. Í Kollafirði hava tey ítróttarhøll. Á Eiðið hava tey ítróttarhøll. Á Skála hava tey ítróttarhøll. Ì Hvalba hava tey ítróttarhøll. Í Vági hava tey tvær ítróttarhallir. Tann gamla høllin í Vági er karmur um nógv tiltøk. Eitt nú árliga dansifestivalin. Hvat við countrifestivalinum í Sørvági? Hevði hann ikki uppiborið betri rammur? Hevði countrifestivalurin ikki uppiborið eini høli til at supplera tað so framúr uttandura tiltakið sum tað nú einaferð er. Men tað er uttandura. Og tá kann tað verða gott við nakað av lívd eisini, soleiðis sum Billustova so ofta hevur givið okkum.
Men nei. Her hjá okkum skal tað sindri vit hava standa til spott. Há og spott. Menn sum løgdu lunnar, menn sum lagaðu varðar. Høvdu teir ikki størri heiður uppiborið?
Og tá alt skal sigast. Hvat hava vit fingið fyri pengarnar her í bygdini. Vit fingu eina heila álíkning frá Vesturvón, 43 milliónir fyri 12 árum síðani. Vit fáa einar 3 milliónir árliga eykað vegna flogvøllin, meira enn aðrar kommunur. Men vit hava stórstu kommunuskuld og hægsta skattaprosent í landinum. Og hava eina bygd nidurtyngd í tungari ferðslu. Ikki minst í gomlu bygdini og á Skúlavegnum. Niðurmóðka, so at tað ikki er livandi hvørki hjá fólki ella fæði.
Hesin seinasti summardagur í Sørvági útstillaði elendigheitina sum tey nógvu seinastu bygdarráðini hava lagt eftir seg.Vit skulu nokkso langt afturí tíð fyri at finna nakað sum gjørdi sørvingar stoltar.
Bygdarráðið kundi saktans havt latið onkrum í hendi at drifta dansistovuna víðari. Tey kundu selt helvtina av bilparkini, og lat tann partin fara til at seta í stand og driftina av einum dansistovuni. Vit hava verðinsrekord í kommunubilum. Ermund kláraði seg í sínari tíð við sínum egna privatbili. Og tá kom minst líka nógv burturúr sum nú. Tí skal nakar seta í stand og drifta Dansistovuna, so krevst ein starthjálp og kanska eitt árligt tilskot nøkur ár eisini.
Tey kundu skriva út kapping til hvat og hvussu vit endurreisa dansistovuna til eitt verdugt bygdarhús. Og har kundu so verið nakrar treytir fyri at Billustova tó var tilgongilig til bygdartiltøk ávísar dagar í árinum, sosum hendan miseydnaða summardagin og eitt nú countrifestivalin.
Men tað krevur nakað av hugflogið, ella tað krevur visjónir. Tað krevst vilji og handling. Tað krevur alt tað, sum tíverri hevur verið mangulvøra í Sørvági í so nógv ár.
Rune Nolsøe


text:
Fá eina KÍ skermmynd til tína telefon
Mong av okkum ganga ikki langt burtur uttan at hava eina telefon við í lummanum. Hon er blivin ein stórur partur av hvussu vit arbeiða og snakka við vinir og kenningar. Vit halda at tað er tíð uppá at KÍ fær eitt pláss í okkara telefonum.
Skermmyndin fæst í svørtum & hvítum ella í bláum & hvítum og er gjørd til iPhone 11. Men hon kann eisini takast niður til aðrar telefonir.
Soleiðis gert tú:
- Trýst á leinkjuna niðanfyri alt eftir hvørja tú ynskir
- Myndin kemur nú fram á skerminum
- Trýst á myndina í 2 sek.
- Nú kemur ein menu fram har tú kanst velja "føj til fotos"
- Myndin er nú goymd í tínari myndaskjáttu


text:
Hanus T. Bærentsen. Hann er føddur á Eiði í 1953, men vaks upp og gekk í barnaskúla á Sundi, til hann fór í realskúla í Hoydølum, har hann tók prógv í 1972. Hann arbeiddi á verkstaði í eitt ár, fór so á læraraskúla í Havn og tók prógv har í 1978. Síðani hevur hann verið lærari við Klaksvíkar skúla.
Í 1975 gav forlagið Læraranæmingar út yrkingasavn hansara »Skýming«, seinni komu barnasangbøkurnar »Stjørnan«, 1976, »Blóman«, 1977, og barnabókin »Tá ið eg var lítil«, 1978. Umframt hevur hann lagt til rættis bóklingin »Jól«, 1981, og saman við einum 3. realflokki í Klaksvík »Várbros«, 1981.
Úr: Árni Dahl: Bókmentasøga I-III. Fannir. 1980-83. (GG. Seinast dagført í 1983).


text:
Nú er nýggj parkeringsskipan komin upp í p-kjallaranum í SMS. Tað vil siga, at tú nú sært, áðrenn tú koyrir oman í parkeringskjallaran, hvussu nógv parkeringspláss eru tøk í parkeringskjallaranum. Soleiðis sleppur tú undan at koyra oman í kjallaran uttan orsøk.
Tá tú ert komin oman í parkeringskjallaran, sært tú eitt grønt ljós lýsa yvir parkeringsplássunum, sum eru tøk og eitt reytt ljós, har tey eru tikin. Hetta ger, at tú lætt finnur tey tøku parkeringsplássini og ikki nýtist at koyra runt og leita eftir parkeringsplássi.
Parkeringskjallarin bleiv umvældur í septembur í fjør og fingu viðskiftafólkini ein snotuligan og ljósan parkeringskjallara. Eitt nú er gólvið serligt gólv, sum bæði er vatntætt og slitsterkt, tó tolir hetta ikki píkar, tískil kunnu tey, sum koyra við píkadekkum, ikki nýta parkeringskjallaran í vetrarhálvuni.
Vit vóna, at tú fært gleði av nýggju parkeringsskipanini.


text:
Lesandi
Sum lesandi hevur tú óivað nógv annað spennandi at brúka tíðina til enn tíni fíggjarligu viðurskifti – men vánalig fíggjarlig viðurskifti kunnu viðhvørt fylla sera nógv. Tí hava vit sett nøkur góð ráð saman til tín, ið ert undir útbúgving. So kanst tú nevniliga brúka orkuna til tað, ið hevur týdning fyri teg.
Góð ráð til tín,
ið ert lesandi
Tað er ymiskt frá lesandi til lesandi, um tú klárar teg við einans studningi ella hevur eitt lestrarstarv við síðuna av lesnaðinum.
Óansæð hvør tín støða er, so kanst tú uttan iva fáa ágóðan av hesum 5 ráðum, ið vit hava sett saman júst til tín.
#1 Legg eina fíggjarætlan
Tað er týdningarmikið at hava neyðuga yvirlitið yvir tínar pengar, soleiðis at tú veitst, hvørjar inntøkur (studningur, løn v.m.) og útreiðslur (húsaleiga, trygging, telefon o.a.), tú hevur hvønn mánað. Her kann ein fíggjarætlan vera eitt hent amboð til at geva samlaðu myndina, so tú altíð hevur pengar tøkar - eisini seinast í mánaðinum.
#2 Fá tær eitt lestrarstarv
Eitt lestrarstarv er bæði ein góð fíggjarlig hjálp til at fáa endarnar til at røkka og sær gott út á tínum lívrensli (CV). Eitt lestrarstarv kann nevnliga hava stóra ávirkan á tína framtíðar yrkisleið, av tí at tú fært møguleikan at royna teg í arbeiðslívinum og økja um títt netverk, ið kann hava avgerandi týdning, tá ið tú skalt finna títt fyrsta starv eftir loknan lesnað.
#3 Spar saman
Set pening til síðis í fíggjarætlanini til feriur og gávur. Soleiðis hevur tú altíð nokk av pengum – eisini í ferium, og tá ið nógvir føðingardagar eru. Niðanfyri kanst tú rokna teg fram til, hvussu nógv, tú kanst leggja til síðis.
#4 Ger eina matætlan og keyp skilagott inn
Ger eina matætlan fyri komandi vikuna og keyp inn til alla vikuna, soleiðis at tú kanst endurnýta ymiskar rávørur og ikki endar við at keypa inn við tómum maga - sum ofta endar við at gerast dýrt.
#5 Nokk av vitamin-N
Minst til, at tað til tíðir kann vera stríggið at vera lesandi, og tað skal tað eisini vera. Tað er tó umráðandi eisini at minnast til at hava tað stuttligt og fáa nokk av vitamin-N*, meðan tú ert lesandi.
*Vitamin-N = Vitamin-Njótilsi


text:
Stutta:
Stevna
Stevnan fyri fiskivinnuroyndir er at fremja royndir og kanningar – bæði praktiskar, vinnuligar og vísindaligar, ið menna og økja um framleidni í føroyskari fiskivinnu við atliti at lívfrøðiligari, búskaparligari og samfelagsligari burðardyggari gagnnýtslu av havtilfanginum.
Raðfest øki
Royndarveiða og virðisøking av fiski og fiskavørum
Burðardyggur fiskiskapur
Búskaparlig og samfelagslig menning av fiskivinnuni og førleikamenning í øllum liðum
Longra:
Stevna
Stevnan fyri fiskivinnuroyndir er at fremja royndir og kanningar – bæði praktiskar, vinnuligar og vísindaligar, ið menna og økja um framleidni í føroyskari fiskivinnu við atliti at lívfrøðiligari, búskaparligari og samfelagsligari burðardyggari gagnnýtslu av havtilfanginum.
Raðfest øki
Royndarveiða og virðisøking av fiski og fiskavørum
Hetta kunnu vera praktiskar royndir ella vísindarligar kanningar, t.d.:
Burðardyggur fiskiskapur
Hetta kunnu vera praktiskar royndir ella vísindarligar kanningar, t.d.:
Búskaparlig og samfelagslig menning av fiskivinnuni og førleikamenning í øllum liðum
Hetta kunnu vera fyrisitingarligar, fíggjarligar, hagfrøðiligar, samfelagsligar ella búskaparligar kanningar ella greiningar, sum leggja afturat okkara vitan um fiskivinnuna, og harvið menna grundarlagið undir vinnuligum og politiskum avgerðum, t.d.:
[1] Tó ikki sølumessur
Stevnan/programmið fyri 2017/(20)21 fæst sum word-ark við at trýsta her
Eldir stevnur/programm síggjast við at trýsta her
fvg.fo er heimasíða, sum lýsir granskingar- og menningar-virksemið innan fiskivinnu, sum Fiskimálaráðið umsitir.
Fiskivinnuroyndir játtaði 15 nýggjar og 7 framhaldandi verkætlanir fyri 2021 (sí kunning um FVR2021)
Fiskivinnuroyndir játtaði 14 nýggjar og 6 framhaldandi verkætlanir fyri 2020 (sí kunning um FVG2020)
Fiskivinnuroyndir játtaði 15 nýggjar og 9 framhaldandi verkætlanir fyri 2019 (sí kunning um FVG2019)
Fiskivinnuroyndir játtaði 19 nýggjar og 7 framhaldandi verkætlanir fyri 2018 (sí kunning um FVG2018)
Stevnan fyri fiskivinnuroyndir er at fremja royndir og kanningar – bæði praktiskar, vinnuligar og vísindaligar, ið menna og økja um framleidni í føroyskari fiskivinnu við atliti at lívfrøðiligari, búskap-arligari og samfelagsligari burðar-dyggari gagnnýtslu av havtilfanginum.


text:
Barnagjald
Uppihaldsskylda
Foreldrini hava hvør sær skyldu at uppihalda teirra felags barni. Uppihaldsskyldan steðgar, tá barnið fyllir 18 ár – sí tó um útbúgvingargjald her. Barnið skal uppihaldast, uppalast og útbúgvast við fyriliti fyri lívskorunum hjá foreldrunum og eftir, hvat verður mett at vera til barnsins besta.
Lýkur eitt av foreldrunum ikki sína uppihaldsskyldu, kann hitt foreldrið biðja um, at tað verður álagt tí foreldrinum at rinda barnagjald.
Foreldrið, sum hevur barnið búgvandi ella sum ber mestsum allar útreiðslur til uppihaldið av barninum, kann søkja um áseting av barnagjaldi. Í høvuðsheitum er tað ein treyt, at umsøkjarin hevur foreldramyndugleikan ella hevur barnið lógliga til fosturs. Er felags foreldramyndugleiki, og foreldrini býta útreiðslurnar fyri uppihald av barninum, verður barnagjald vanliga ikki ásett.
Søkjast skal um barnagjald, har sum gjaldskyldugi býr. Tað vil siga, býr gjaldskyldugi í Føroyum, skal umsókn sendast Familjufyrisitingini. Býr gjaldskyldugi í Danmark, skal umsókn sendast Familieretshuset.
Tá ið umsókn er send Familjufyrisitingini, tekur Familjufyrisitingin avgerð um, hvussu stórt gjaldið skal vera – um søkt er um meira enn vanligt gjald (økt barnagjald) – umframt nær gjaldið skal rindast. Avgerðin verður tikin út frá upplýsingunum, sum partarnir hava givið Familjufyrisitingini.
Vanliga tekur Familjufyrisitingin avgerð um barnagjald, tá broyting er í viðurskiftunum hjá barninum. Til dømis, um foreldrini flyta hvør til sítt. Verður søkt um áseting av barnagjaldi stutta tíð eftir samlívssliti, verður gjaldið vanliga ásett við afturvirkandi gildi frá degnum, tá samlívið varð slitið.
Eftir hetta verður eitt skjal um barnagjald (gjaldsavgerð) skrivað. Skjalið verður sent báðum pørtum og inniheldur gjaldsupphædd, og nær gjaldast skal. Vanliga verður gjaldið rindað hálvárliga frammanundan, men foreldrini kunnu velja ella søkja um, at tað verður goldið mánaðarliga.
Barnagjaldið verður ásett við fyriliti fyri tørvinum hjá barninum, fíggjarviðurskiftini hjá foreldrunum, umframt teirra arbeiðsføri. Eru bæði foreldur ognarleys ella fíggjarliga sperd, verður vanligt barnagjald sum meginregla ásett. Føroya landsstýri ásetur á hvørjum ári støddina á vanligum barnagjaldi. Upplýsingar um støddina á gjaldinum fæst við at klikkja her.
Tá søkt verður um økt barnagjald, leggur Familjufyrisitingin serliga dent á inntøkuviðurskiftini hjá gjaldskylduga. Tað eru inntøkuviðurskiftini hjá gjaldskylduga og talið av børnum, sum er grundarlagið undir vegleiðandi reglunum fyri øktum gjaldi. Atlit verða ikki tikin til møguligt nýtt samlív ella hjúnaband hjá gjaldskylduga, eins og tað ikki verða tikin atlit til møgulig stjúkbørn, sama um tey verða uppihildin heima hjá gjaldskylduga.
Vanliga verður dentur ikki lagdur á inntøkuviðurskifti hjá gjaldmóttakara, tá økt gjald skal ásetast, eins og atlit ikki verða tikin til, um gjaldmóttakari er í nýggjum samlívi, hjúnalagi ella hevur fingið fleiri børn.
Sí leiðreglur fyri útrokning av øktum barnagjaldi og gjaldsupphæddir her.
Ein avgerð um støddina á barnagjaldi er vanliga galdandi til onnur avgerð verður tikin. Støddin á gjaldinum kann broytast, um viðurskiftini broytast munandi – t.d. broytingar í fíggjarviðurskiftunum hjá gjaldskylduga, orsakað av varandi sjúku, arbeiðsloysi, varandi vøkstri ella falli í inntøku ella líknandi.
Broytingar í gjaldinum hava vanliga virknað frá fyrstkomandi gjaldkomudegi, eftir at avgerðin er tikin, uttan so at heilt serligar umstøður gera seg galdandi í málinum.
Broyting av støddini á barnagjaldinum er treytað av einari umsókn frá einum av pørtunum. Tað almenna tekur ikki stig til at taka upp mál.
Er barnagjaldið ásett til vanligt gjald, kann tað bert setast úr gildi, um barnið hevur eina inntøku yvir eina ávísa upphædd.
Barnagjaldið steðgar sjálvvirkandi,
- tá ið barnið fyllir 18 ár, uttan mun til gjaldkomutíð.
- um foreldrini taka samlívið upp aftur.
- um gjaldskyldugi doyr.
Søkjast kann um úrgildisseting av barnagjaldinum,
- um barnið flytur inn til foreldrið, sum rindar barnagjald.
- um barnið hevur egna inntøku oman fyri 6.000 kr. um mánaðin. Er inntøkan oman fyri umleið 5.000 kr., verður eitt økt gjald møguliga lækkað til vanligt barnagjald.
Tá barnagjaldið er ásett, kunnu foreldrini avtala millum sín, hvussu gjalding skal fara fram, t.d. við fastari bankaflyting. Fer gjaldingin ikki fram á gjaldkomudegnum, kann gjaldmóttakarin heita á Almannaverkið, Postboks 3096, 110 Tórshavn ella av@av.fo, um forskotsútgjald av vanliga gjaldinum, og um tað er viðkomandi at krevja inn ískoyti til vanliga gjaldið. Í Danmark skal ein seta seg í samband við sosialu fyrisitingina í kommununi.
Telefontíðir
kl. 10.00-12.00
kl. 12.30-14.00
100 Tórshavn
Avgreiðslutíðir
kl. 10.00-15.00


text:
Líkpartarnir, sum vórðu funnir á brennistøðini í vesturgrønlendska býnum Ilulissat fyri tveimum vikum síðani, eru frá 24 ára gamla manninum Maassannguaq Dalager. Tað upplýsir grønlendska løgreglan í tíðindaskrivi.
Avgerðin um at almannakunngera navnið á ofrinum er tikin í samráð við familju hansara. Við hesum ynskir løgreglan at steðga spjaðingini av leysasøgum og ástøðum í lokalsamfelagnum og á sosialum miðlum.
Fríggjadagin í farnu viku vórðu tríggir persónar handtiknir í málinum. Hetta hendi á einari addressu í Ilulissat.
Ein av persónunum varð tó leyslatin stutt eftir hetta, meðan ein maður og ein kvinna vórðu skuldsett fyri dráp og framstillað til grundlógaravhoyring leygardagin. Maðurin varð varðhaldsfongslaður í fýra vikur. Kvinnan varð afturhildin í tríggjar dagar, áðrenn løgreglan valdi at leyslata hana aftur mánadagin.
– Við at hava eykmerkt tann órættaða og at hava skuldsett tvey fólk í málinum, eru vit komin langt við einum máli, sum frá byrjan sá torført út, sigur Jam Lambertsen, varapolitiinspektørur, sum stendur á odda fyri kanningararbeiðnum hjá løgregluni í Grønlandi, sambært Ritzau.
Løgreglan vónar, nú navnið á offrinum er almannakunngjørt, at almenningurin kann hjálpa teimum í kanningarararbeiðnum. M.a. sóknast løgreglan eftir upplýsingum um, hvar hann hevur verið í døgunum upp til 2. oktober.
Løgreglan heldur seg vita, hvussu Maassannguaq Dalager varð dripin, men tey mangla enn svar frá teknisku kanningunum.


text:
Føroyskt gull í Danmark
18-09-2021 - 20:57 - Jóanis Nielsen
Pól Hendrikur Andreasen vann í dag danska meistaraheitið í olympiskari vektlyfting. Eisini vunnu føroyskir lyftarar silvur og bronsu
Á Østerbro í Keypmannahavn kappast tey í hesum døgum um DM í vektlyfting. Seks føroyingar eru millum tey luttakandi, og fimm av teimum vóru í eldinum í dag.
Best gekk tað hjá Pól Hendriki Andreasen, sum vann danskt gull í vektflokkinum undir 73 kg. Pól Hendrikur lyfti 90 kilo í trekk og 115 kilo í vend og stoytt, og tað var í báðum førum nóg mikið til gullið – og harvið vann hann eisini gullið í samlaðu støðuni.
Niels Áki Mørk kappaðist í bólkinum undir 67 kg. Hann lyfti 83 kilo í trekk og 100 kilo í vend & stoyt, og hetta rakk til silvurmerkið. Niels Áki er bert 19 ára gamal, og tí hevur hann framvegis aldur til at kappast í DM fyri juniorar, sum verður hildið í næsta mánaði.
Anna Kristina Norðberg Niclasen vann bronsu í samlaðu kappingini fyri kvinnur undir 64 kg. Anna Kristina gjørdist nummar fýra í kappingini í trekk, har hon lyfti 74 kilo. Men við 99 kilo í vend & stoyt vann hon munin aftur, soleiðis at hon eisini vann eitt bronsumerki í samlaðu kappingini.
Eisini tók Maibrit Reynheim Petersen lut í kappingini fyri kvinnur undir 64 kilo. Hon lyfti ávíkavist 67 og 84 kilo, og rakk tað til eitt sjeynda pláss í kappingini.
Hjá monnum undir 81 kilo tók Leif á Bøgarði lut. Hann lyfti 101 og 122 kilo, og rakk tað til fjórða pláss í kappingini.
DM-kappingin endar í morgin. Tá tekur Sofus Bech lut í kappingini fyri menn undir 96 kilo.


text:
Malavi
Lýðveldið Malavi ella bara Malavi (chichewa: Dziko la Malaŵi, enskt: Republic of Malaŵi), er eitt lítið land í Eysturafrika. Malavi hevur mark við Tansania í norðri, Sambia í vestri og Mosambik í suðri. Høvuðsstaður er Lilongwe. Lilongwe hevur umleið 866 túsund íbúgvar. Malavi hevur umleið 17,6 mió. íbúgvar (2018). Almennu málini eru tvey í tali, chichewa og enskt. Miðallívsævin í landinum er 43.45 ár. 37.30 prosent av fólkinum eru ikki lesifør. Sjúkur sum malaria eru vanligar, heilsuverkið er lítið ment og sjúkraviðgerð er ikki ókeypis. 28 % av teimum, sum doyggja á sjúkrahúsi, doyggja av malariasjúku. Tað eru ikki øll, sum hava ráð at fara á sjúkrahús, og tí koma nógvir sjúklingar ongantíð á sjúkrahús. Børn og kvinnur við barn eru í størsta vandabólkinum at fáa malaria. Malavi hevur eisini í fleiri ár verið illa plágað av eyðkvæmi. Tað búgva 13,9 milliónir fólk í Malavi, og er eitt av fátakastu londum í heiminum. Eitt av teimum tryggastu og friðarligastu londunum politiskt í hesum parti í Afrika er Malavi, ið er á háslættanum í syðra enda á Stóra Rivudali. Tey seks størstu fólkasløgini semjast væl. Búskaparliga grundarlagið í Malavi er landbúnaður, men landið roynir at menna aðrar vinnur, t.d. matvøruídnaðin. Tey eru farnir at niðursjóða frukt og gera matolju, framgongd er eisini í námsvinnuni og øðrum ídnaði. Hóast viðurskiftini við grannalondini hava verið ring, tók Malavi ímóti meiri enn einari millión flóttafólkum, ið flýddu undan borgarakrígnum í Mosambik. Mangir malaviar dyrka ikki meiri, enn teimum nýtist í húsarhaldinum. Tað, ið loypur av, verður selt á marknaðinum.
Tá ið Malavi tók sjálvræði, gjørdist Hastings Banda forseti í landinum og stýrdi mest sum einsamallur í 30 ár. Í stjórnartíð hansara menti landið seg nógv og kom væl áleiðis at gerast sjálvbjargið; men politisk andstøða varð ikki told, og mong fólk vórðu handtikin, pínd ella sett føst. Í 1993 varð fólkaræðiliga andstøðan ímóti Banda so sterk, at hann mátti leggja frá sær.
Landbúnaður er týdningarmesti vinnuvegur í Malavi. Tubbak, te og sukur eru 85% av øllum útflutninginum, og 80% av fólkinum liva av landbúnaði. Til tess at leggja inn meiri dyrkilendi eru mýrar drenaðar og skógur ruddaður. Áir eru byrgdar og brunnar grivnir, so at vatn kann verða veitt á turru grasfløturnar. Oár kunnu koma fólkinum í Malavi ógvuliga illa við.
Slakur helmingur av landinum er skógur og skógarlendi, men nógvur skógur verður feldur til brenni og lagdur inn til dyrkilendi. Hvørki olja ella kol eru í Malavi, so vanligasta brenni er trækol, ið er brendur viður, brendur makliga og sleppur ikki at rúka. Nógv dyrkilendið verður lagt inn soleiðis, at skógur verður høgdur niður, eldur settur á trøini, og dyrkað verður í øskuni. Men lendið kann bara verða nýtt stutta tíð, tí at vindur og regn taka moldina burtur.
Malavivatn er meiri enn fimtingurin av víddini í Malavi. Tað er av størstu og djúpastu vøtnum í heiminum. Nógv verður fiskað í vatninum, og her eru fleiri enn 500 flskasløg. Mest verður veitt av fiskinum usipa, ið er átøkur sardin. Hann verður turkaður á strondini og seldur um alt landið. Hesin fiskur er týdningarmesti proteinkostur hjá teimum stívliga 15 milliónum (2010) fólkunum í Malavi. Fiskimenn fanga fagurlittar fiskar, nevndir cichlid. Teir verða fluttir út og havdir í fiskabúrum um alian heim.
Heili 88% av fólkinum í Malavi búgva á bygd, og fáastaðni í Afrika hevur býarvøksturin verið so lítil. Mesta fólkið býr á láglendinum, kallað dambos, har jørðin stendur undir í vatni í regntíðini. Vanliga eru bygdirnar smáar, og bygdarfólkið nær skylt. Mótsett øðrum londum í Afrika liva størstu fólkasløgini í Malavi - chewas, nyanja, tumbuka, tonga, ngonis og yao - saman í sátt og semju.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Sum eitt framhald við einum yvirliti yvir Betrideildina eftir hesi fyrstu níggju umførini í ár, so kann eisini staðfestast at tað er størri munur á toppi og botni í ár.
HB liggur sum kunnugt á odda, teir hava 22 stig. 07 Vestur hevur hinvegin bert fingið eittans stig og er tað harvið við til at tangerað størsta munur á nummar 1 og nummar 10 síðan 2005. Í 2013 var munurin eins stórur, tá var tað eisini HB sum var á odda, men tá var tað AB sum lá á aftasta plássi.
Hyggja vit eftir hvussu nógv mál eru skotin í ár, so eru 111 mál skotin og gevur tað 2,47 mál per dyst. Í fjør var hetta talið 2,49 altso ikki ein stór broyting. Hyggur ein eftir grafinum niðanfyri, so sæst at tað hesi bæði árini eru skotin væl færri mál samanborið við eitt miðal grundað á árini 2005-16. Hesi árini vóru skotin 3,15 mál í miðal per dyst.
Færri javnleikir í ár
Kappingarárið í fjør serliga fyrstu níggju vóru merkt av nógvum javnleikum, hetta er munandi broytt í ár. Í ár eru bert 16 dystir endaðir við javnleiki, hetta talið var 36 í fjør. Hinvegin eru sjálvsagt væl fleiri dystir, sum eru avgjørdir og hava givið annað av liðnum øll trý stigini. 37 dystir í ár eru endaðir við sigri til annað liðið – í fjør var hetta talið bert 27.
Vit skulu heilt aftur til 2011 fyri at finna eitt kappingarár har sama støðan var. Av árunum, ið vit hava tikið við er 2007 tað árið har fægst dystir eru endaðir við javnleiki, tá vóru bert 12 javnleikir leiktir eftir teimum níggju umførunum.
TB/FC Suðuroy/Royn færri stig í ár
Hyggja vit eitt sindur eftir TB/FC Suðuroy/Royn í mun til í fjør, so skotið væl færri mál, bert fimm mál eru skotin í ár í mun til í fjør. Hinvegin er verjuparturin eins stinnur og hevur liðið eins og í fjør latið 14 mál inn.
Sum flestum kunnugt, so samlaða úrtøkan eisini blivin minni í ár, bert sjey stig eru komin eftir níggju dystir, í fjør hevði liðið 12 stig.
Kelda. Faroesoccer.com


text:
Gangstaraomman
Bókaklubbin
- Síður: 256
- Útgávuár: 2019
- Upprunamál: enskt
- Innbinding: heft
- Rithøvundur: David Walliams
- Myndir: Tony Ross
- Týðari: Vagnur Streymoy
Omma Ben er sum flestar aðrar ommur:
– Hon hevur hvítt hár
– Hon hevur handilstenn
– Hon hevur brúkt lummaturriklæði í ermuni
– Og ... hon er ein altjóða gimsteinatjóvur!
Ben gistir hjá ommu síni hvørt einasta fríggjakvøld,
og hann heldur, at omman er nakað so keðilig.
Hon vil bara spæla Scrabble, og allur maturin, sum
hon ger, er úr káli.
Eitt púra vanligt og keðiligt fríggjakvøld finnur Ben
gimsteinar í einari køkudós hjá ommuni.
Og tað er byrjanin upp á tað størsta, svakasta
og mest ótrúliga ránið í heimssøguni. Tí omman er
ikki hvør sum helst, hon er ein gangstaraomma.
Tú fert heilt víst at flenna. Kanska tú fert at gráta.
Í øllum førum fert tú aldrin aftur at hugsa um
ommur, sum tú hevur gjørt fyrr.


text:
Hvat gera vit
Virksemið hjá Framherja
Framherji rekur fiskiskip, sum fiska uppsjóvarfisk, botnfisk og rækjur. Fiskaða veiðan verður seld og framleidd á virkjum á landi.
Um okkum
Upphavið til Framherja
Søgan hjá Sp/f Framherja byrjar í 1994, tá ið Beinir, áður Skálafjall, skuldi seljast á tvingsilssølu 10. november 1994. Skipið, sum var lutfalsliga nýtt, varð bygt í 1987. Íslendingarnir høvdu verið umborð og hugt at skipinum fleiri ferðir og vístu áhuga at keypa skipið. Danmarks Skibskreditfond hevði 1. veðrætt í skipinum.
Framherji vil vera við til at verja nátturu og umhvørvi. Varðveita eitt reint og ríkt hav. Fyribyrgja og avmarka dálking av havi, strondum og luft. Fyribyrgja aðra neiliga ávirkan á náttúru og umhvørvi frá virksemi okkara.


text:
Ítrótturin & Eg
Heimasíðan hjá ÍSF setir kendum fólki spurningar um ítrótt og rørslu:
– Hvat gert tú fyri at halda teg í form?
– Ert tú limur í ítróttarfelag?
– Íðkaði tú ítrótt sum barn?
– Hvønn týdning hevur ítróttur og rørsla fyri teg og samfelagið?
Eisini tey klønu mugu røra seg
Kringvarpsstjórin Annika Mittún Jacobsen er útbúgvin Cand. merc. dat. á handilsháskúlanum í Keypmannahavn. Áðrenn hon í 2008 gjørdist stjóri fyri kringvarpið, var hon leiðari í menningardeildini hjá Eik Banka.
“Eg svimji tvey kvøld um vikuna á rørsluliðinum hjá Havnar Svimjifelag”.
“Harvið eri eg eisini limur í Havnar Svimjifelag”.
“Eg gjørdi ongantíð tað stóra við ítrótt sum barn, og var tí ikki limur í nøkrum ítróttafelag – tó hevur mær altíð dámað væl at svimja”.
“Eg haldi, at ítróttur og rørsla hevur stóran týdning fyri samfelagið. Tað er av týdningi at øll røra seg. Eg haldi, at tað er keðiligt at tað at røra seg verður tvinnað beinleiðis saman við vektina hjá fólki. Eg hoyri onkuntíð fólk – kanska serliga børn – siga, at tey tíma ikki at røra seg, tí tey eru nóg kløn. Hetta er ikki rættur hugburður. Eisini hjá teimum klønu er alneyðugt at røra seg fyri at varðveita lívsgóðskuna”.


text:
The Guardian skrivar her um hvussu Alan Bircher er tikin av bretska OL-landsliðnum, sum fylgi av drúgvari kanning av óskili í svimjifelagnum har hann var høvuðsvenjari. Opinbart hava har verið so mikið stórir trupulleikar við happing um millum annað vekt og ólýdni mótvegis koronatilmælunum, at hann og ein annar hartil eru settir frá sum venjarar hjá felagnum, har Swim England so traðkar til við nýggjum leiðslubygnaða.
Bircher vann HM-silvur í 10km svimjing og EM-silvur í 5km svimjing í opnum vatni í 2004, áðrenn hann skifti til at vera venjari. Hann hevur vant tríggjar svimjarar til OL nú í Tokyo, og var á venjaralistanum hjá Team GB nú í apríl, áðrenn hann fyrr í hesum mánaði trekti seg av persónligum ávum. Lesið t.d. BBC


text:
Samandráttur.
Línuskip: Eitt er við Ísland og tvey eru undir Føroyum. Tey fiska mest av toski, longu og brosmu. Tað við Íslandi, landar helst fyrst í vikuni, meðan annað undir Føroum landar síðst í vikuni og hitt helst fyrst í aðru viku. Vantandi fer okkurt ísfiskalínuskip avstað í næstum. Av frystulínuskipunum eru trý við Føroyar, eitt við Eysturgrønlandi og eitt á Flemish Kap
Útróður: Streymurin harðnar sum vikan líður, men veðri verður gott, so helst verður nakað av útróðri. Fiskaríð er smáligt.
Djúpvatnstrolarar: Ein eru úti og fiskar svartkalva. Hann landar fyrst í vikuni.
Partrolarar: Fýra pør fiska upsa og so nakað av hjáveiðu. Teir landa sum vikan gongur. Fiskaríið kundi verði betri. Trý pør fiska gulllaks
Trolbátar: Bara tveir eru úti. Ein er á landgrunninum og landar hann mánadagin. Hann hevur mest av toski, tungu, havtasku og reyðsprøku. Ein er farin út á Íslandsryggin, men er akurát byrjaður úr, so vit rokna við at hann landar síðst í vikuni. Vantandi fara fleiri trolbátar avstað um vikuskiftið.
Garnaskip: Eitt garnaskip fiskar svartkalva. Fiskaríð er smáligt og tað kemur at landa síðst í vikuni. Eitt fiskar havtasku. Fiskaríið er brúkiligt og landar tað miðskeiðis í vikuni.
Heinta veðri her
Heinta alla metingina her


text:
7071.19 - Greining og tulking av teksti við støði í víðkaða teksthugtakinum
Skeiðsnummar
7071.19
Heiti
Greining og tulking av teksti við støði í víðkaða teksthugtakinum
ECTS
5
Fortreytir
Grund í føroyskum eftir skipanini frá 2016
Endamál
Málið við skeiðinum er, at tann lesandi fær kunnleika til og hevur førleikan at: 1. Gera greiðu á teksthugtakinum 2. Greina og tulka øll sløg av teksti 3. Skyna millum ymsu tekstasløgini og megna at gera skilnað millum tey 4. Knýta tekst at tíðar- og sjangrurákum 5. Duga at síggja undivísingarmøguleikar í teksti og tekstaúrvali og samansetingum 6. Duga at brúka tekst í ymsum didaktiskum samanhangum
Innihald
Skeiðið er ein gjøgnumgongd av ymsum tekstasløgum umboðandi ymisk rák í tíð og rúmi.
Læru- og undirvísingarhættir
Skift verður millum fyrilestrarlíknandi dialogiska frálæru, smærri bólkaarbeiði/verkstovur og studentaframløgur.
Læruúrtøka
Tá skeiðið er lokið skal tann lesandi hava ognað sær metamál um greining og tulking og kunna við fakmáli gera greiðu á eyðkennum í ávísum teksti. Tann lesandi skal somuleiðis hava ognað sær førleikan fakliga tilvitað at kunna leggja til rættis undirvísing og frálærutilfar í tekstalestri í víðastu merking.
Próvtøkuháttur
Tríggjar greiningar- og tulkingaruppgávur á í mesta lagi 11.000 tekn uttan millumrúm. Harav minst ein skal verða skrivað í bólki og ein einsæris. Uppgávurnar verða latnar inn: fyrst í september, fyrst í november og síðst í november. Fyrsta uppgávan skal verða ein talgild framleiðsla. Próvtal eftir galdandi próvtalsstiga. Givið verður eitt próvmet, har hvør uppgáva telur 1/3.
Próvdøming
Innanhýsis
Próvtalsstigi
7-talsstigin
Lestrarlisti
"Tann valdsmikla tøknin" - føroysk sending á KVF: https://kvf.fo/dokumentarurin?sid=101579 Anne Løvland (2010): Multimodalitet og multimodale tekster Gunther Kress (2010) Multimodality. a social semiotic approach to contemporary communication. Kap 1: “Where meaning is the issue” ( s. 1-17) HALLÓ! Brot úr einum fjarskiftandi alheimi (2006) Hugo Friedrich (1956) Strukturen i moderne lyrik s.28-53 Jógvan í Lon Jacobsen: @t screeva solais hair- um málið í netkjaki og sms’um (s. 54-69) Jørgen Asmussen (2011) Digitalt Dansk. Mediedidaktik 2.0 Kap 5: “Multimodal oplevelse og erfaringsdannelse”. Kim Simonsen (2010) Færøske erindringsteder og erindringspolitik (s.75-98) Kvæði: Bergljót av Skarði: “Kongadóttirin í Nólsoy” Leif Søndergaard: Syv fantastiske analyser af Karen Blixens »Ringen« - og diverse overvejelser om teori og metode Levoy Joensen: Atlans, Babylon and Tórshavn. The Djurhuus Brothers and William Heinesen in Faroese Literary History. Úr Scandinavian Studies, vol. 74, no. 2, s. 181-204 Linda Hutcheon (2006) A Theory of Adaptation Metodebogen.dk: Nykritikken Metodebogen.dk: Sammenligning af fire metoder Nøjgaard, Morten (1996) Det litterære værk s. 67-97 Norden i skolen: https://nordeniskolen.org/da/sprog-kultur/7-10-klasse/u ndervisningstemaer/skam/skam-2-et-dukkehjem/ Olga Dysthe (2015): Det flerstemmige klasserum s. 215-234 Per Thomas Andersen (2001) Norsk Litteraturhistorie s. 205 – 2014 Peter Stein Larsen (2018): Lyriske linjer. Fem tendenser i nyere digtning. Det økokritiske. Modernismekrik, holisme og nihilisme i nordisk naturlyrik. s. 55-83. Rógvi Thomsen: Skúli og tykisheimur á felags slóð - um fólkaskúlan og fjarskiftismøguleikarnar (s. 70-91) Rolf Gaasland (2019): Komparativ analyse s. 132-152 Rolf Gaaslund (2017): Narratologisk analyse s. 21-42 Søgn: Ungu Føroyar (1908): Kongsdótturin í Nólsoy Stanley Fish (1980) Is there a text in this class? s. 303-321 Svend Skriver (2010): Romanen i undervisningen s. 132 - 150 Theo van Leeuwen (2005) Introducing Social Semiotics. (s.1-25) Thomas Thurah: Tekstanalyse og litterær metode. Gyldendal Uddannelse. Todorov, Tzvetan (1978). Genrenes oprindelse s. 73-97
Ábyrgd
Vár í Ólavsstovu


text:
Twisted Sister flúgvandi í Norðoyggjum
Tónleikararnir í Twisted Sister hava í dag verið norðan fyri og hugt seg um.
Teir vitjaðu smoltstøð, alibrúk, fiskavirki, bryggjarí, og so vóru teir eisini ein tyrlutúr við tyrluni hjá Atlantsflogi.
Tónleikarar og hjálparfólk fóru á flog úr Klaksvík, sveimaðu yvir býnum og vóru eisini norðanfyri og sóu Føroyar úr hæddini.
Teir í Twisted Sister vóru stórliga hugtiknir av landslagnum, og teir, suj eru uppvaksnir og búgva í New York, hildu fyri, at tað var sum at vitja eina aðra planet.
Twisted Sister spælir á Vágsbøi hóskvøldið.


text:
56-3 Uppskot til samtyktar um at góškenna roknskapin hjį Bjįlvingarstušulslįnsgrunninum fyri fķggjarįriš 2002
A.
Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. 2. višgerš (Einki oršaskifti)
Įr 2004, 30. mars, legši Hergeir Nielsen, lųgtingsmašur, vegna lųgtingsgrannskošararnar fram soljóšandi
Uppskot
til
samtyktar
Vķsandi til frįgreišing nišanfyri samtykkir Lųgtingiš at góškenna roknskapin hjį Bjįlvingarstušulslįnsgrunninum fyri fķggjarįriš 2002 viš hesum višmerkingum.
Vķsandi til § 54, stk. 2 ķ tingskipanini vįtta undirritašu tingmenn viš hesum, at teir višmęla, at lųgtingsmįl nr. 56-3/2003: Bjįlvingarstušulslįnsgrunnurin 2002 veršur lagt fram:
1. višgerš 1. aprķl 2004. Tingmįlini nr. 56-1/2003, nr. 56-2/2003 og nr. 56-3/2003 vóršu višgjųrd undir einum. Mįlini beind beinleišis til 2. višgerš.
2. višgerš 14. aprķl 2004. Uppskot til samtyktar samtykt 26-0-0. Mįliš avgreitt.


text:
Fyrsti fundurin
Vit í nevndini vóru heilt tiknar á bóli á okkara fyrsta, almenna fundi. Vit vóru bjartskygdar og væntaðu eini 40 til 50 fólk, men tað vóru heili 170 fólk, sum vóru komin frá nær og fjar. Vit harmast um, at vit ikki kundu bjóða øllum sess og ábitið, sum var aftaná - men tað verður betri næstu ferð, tí nú hava vit eina greiðari mynd, at "vit eru nógv fólk".
Fundurin byrjaði við at nevndin hvør í sínum lagi greiddi frá okkara arbeiði at fáa felag stovnað. Tað hevur tikið drúgva tíð, tí fleiri av limunum frá tíð til aðra, hava havt ólag á stoffskiftinum.
Vit eru nú eitt sokallað dótturfelag av Dansk Thyreoidea, tí tað ger tað hópin lættari fyri okkum at fáa felagið veruliga í gongd og gera nakað munagott. Síðani fekk Lis Larsen, forkvinna í Dansk Thyreoidea orðið. Hon greiddi frá ymiskum faktuellum um felagið og sjálva sjúkuna.
Síðani varð orðið frítt og komu sera nógvir spurningar, sum Lis eftir førimuni royndi at svara. Ongin ivi er hjá okkum at tað er alneyðugt at varpa enn meiri ljós á ymsu sjúkurnar í stoffskiftinum og arbeiða miðvíst at fáa eina konsulentskipan í lag - at fáa ein serlækna - endokrinolog - javnan at koma til Føroyar og hava viðtalu við hesar sjúklingar.
Næsti almennni fundur verður á Hotel Føroyum 24. juli, tá Leif Mosekilde fer at hava fyrilestur. Men vit fara at lýsa við tiltakinum, tá tíðin nærkast.
Vit í nevndini fara so inniliga at heita á okkara limir at koma við uppskotum og viðmerkingum - alt er vælkomið!
D vitamin mangul
Tað eru nógv menniskju í Skandinavia, sum ikki fáa nóg nógv D-vitamin
Serliga um veturin. Tí meina vit, at tað er skilagott, at tilseta D-vitamin til ávísar bólkar av gerandis-matvørum. Hetta er skipan, ið vit kenna frá øðrum londum her á norðaru jarðarhálvu, har ikki ber til at fáa D-vitamin umvegis sólina.
Hetta sigur Elsa Molander, ið er skrivstovustjóri í danska Fødevarestyrelsen.
Hon heitir á matvøruframleiðarar um at søkja loyvi at tilseta D-vitamin til sínar matvørur. Serliga væl hóskandi eru mjólkaúrdráttir og breyð.
Tá ið vit fáa ov lítið D-vitamin økist vansin fyri at vit gerast sjúk. Immunverjan, hjarta-æðrasjúkur, ávísar krabba-sjúkur, diabetes, bruni, demens og beinbroyskni. Vit føla okkum meira troytt, tá ið vit hava D-vitamin-mangul.
- Tað er sera týdningamikið at vera varin um at fáa nóg mikið av D-vitamin, sigur Leif Mosekilde, ið er professari í endokrinologi á Århus Sjúkrahúsi.
- Ikki er lætt at fáa nóg mikið D-vitamin umvegis matin, tí ikki eru so nógvar matvørur, ið innahalda D-vitamin. Um tað var tilsett í mjólkina, mjølið og smørið, so kundu vit tryggja okkum nóg mikið av D-vitamin, sigur Leif Mosekilde.
Sambært Leif Mosekilde so eta danir tað sum svarar til 2-3 mikrogram av D-vitamin um dagin. Ráðini eru 7,5 mikrogram um dagin.
Hetta at tilseta evni til matvørur er ikki ókent. Fyri nøkrum árum síðani gjørdist tað lóg í Danmark, at alt salt á danska marknaðinum skuldi tilsetast evnið jod fyri at fyribyrgja sjúkuna struma ella skjaldkertilsbólgnan. Í dag er hendan sjúkan minkað niður í einki í Danmark.
Góð ráð til at fáa D-vitamin:
- Far út í sólina, eisini um tað er skýggjað
- Etið egg
- Etið feitan fisk so sum laksur, makrelur og sild
- Etið feitar mjólkaúrdráttir
- Etið D-vitaminbollar dagliga


text:
Seint sunnukvøldið 4. juli 2021 løgdu vit frá bryggju í Tórshavn við kós móti Brønderslev í Norðurjyllandi, har vit skuldu á dansistevnu ætlað børnum og ungum.
Hóast vit øll vóru negativ 😊, vóru vit spent til túrin. Túrurin var settur á skrá seinasta heyst, men orsakað av corona virkaði hann til tíðir veruleikafjarur.
Vit vóru 56 børn, ung og vaksin sum fóru at vitja tvey donsk fólkadansarafeløg úr Brønderslev og úr Viborg. Túrurin var lagdur til rættis av Gunnari Restorff frá Sláið Ring og Kirsten B. Jensen úr Danmark. Vit møttust tríggjar ferðir áðrenn fráferð og vandu dansispøl og danskar fólkadansir, sum vertirnir høvdu sent okkum.
At ferðast niður við nýumbygdu snotiligu Norrønu gjørdi, at tey ungu koma at kenna hvønn annan, áðrenn tey komu á stevnuna, og gjørdi hetta samanhaldið sera gott.
Vit komu til Hirtshals týsmorgun, har Kirsten stóð fyri okkum við einum bussi, sum koyrdi okkum til skúlan í Brønderslev, har stevnan var. Vit funnu, hvar vit skuldu sova, fingu ein bita at eta, og so varð stevnan sett. Aftaná setanina byrjaðu workshops við dansiundirvísing beinanvegin, og aftaná nátturða, var eisini dansur. Workshoppirnar vóru deildar upp eftir aldri, og undirvíst varð í donskum fólkadansum og føroyskum dansi og dansispølum.
Mikudagurin var dagurin, sum fleiri høvdu glett seg mest til, tí tá fóru vit ein túr í Fårup Sommerland og vóru har allan dagin. Hesin dagurin var sera væleydnaður, tí donsku vertirnir høvdu skipað so fyri, at vit høvdu eitt stað, har onkur altíð var, so vit kundu leggja taskur og annað frá okkum, og har vit eisini fingu at eta. Veðrið var av tí besta og tey flestu brúktu nógva tíð í ymsu rutsjubanunum. Dagurin endaði við at vit grillaðu áðrenn vit koyrdu heim aftur við bussinum. Tað sást væl um kvøldið, at fólk vóru móð, so hetta var kvøldið har minst var dansað á túrinum.
Hósdagin var dansur á skránni allan dagin, tað vóru bæði workshops, og so var tíð eisini sett av til at vit kundu venja til framførsluna, sum skuldi verða fríggjadag seinnapart inni í býnum. Vit vandu hvør sær og eisini saman, tí tað vóru nakrir dansir, sum vit skuldu dansa saman. Um kvøldið var “legestue”, har tey, sum høvdu hug, dansaðu, tá var “orðið frítt” so nógvir ymiskir dansir vóru á gólvinum.
Onkur helt kanska, tá tey sóu skránna, at har var í so nógv av undirvísing, men har vóru steðgir í, og tá var grasplenan dúgliga brúkt til bóltspæl og onnur spøl. Ymsu aktivitetirnir í skránni vóru eisini so passaligir í longd, so at eingin troyttaðist.
Fríggjadagurin var dagurin, tá tað stóra slagið skuldi vera við skrúðgongu og framførslu í miðbýnum. Vit vandu fyrrapartin og aftaná døgurða fóru vit at lata okkum í føroysk klæði, tey yngstu vórðu koyrd við hestavogni oman til jarnbreytina, har skrúðgongan skuldi byrja, restin gekk oman hagar.
Beint sum vit komu á jarnbreytarstøðina fór at regna av grimd, so vit máttu innum at kroka. Inni á støðini fóru ungu fólkini at dansa, bæði føroyskan dans og fólkadans, so ferðafólkini fingu eitt upplivilsi, tá tey komu á støðina. Tað gavst ikki at regna, so framførslan varð flutt í høllina á skúlanum. Framførslan gekk sera væl, men tað vóru ikki so nógvir áskoðarar, nú tað var innandura.
Um kvøldið var galladøgurði í høllini, Gunnar helt eina góða røðu har hann takkaði fyri eina sera væl fyriskipaða stevnu og handaði fyrireikarunum gávur. Símun Erik treiv í harmonikuna, og fortaldi um føroyska siðin at syngja undir borðhaldinum, og so sungu vit “Í góðum veðri hann dyrgdi”.
Aftaná døgurðan var náttardansur, og tá gekk dansurin lystiliga. Øll hugnaðu sær bæði væl og leingi, so tað livdi upp til heitið náttardansur.
Leygardagur var heimferðardagur, so tá pakkaðu vit og ruddaðu skúlastovurnar, har vit høvdu sovið. Aftaná at vit høvdu etið á middegi, kom bussur eftir okkum, at koyra okkum til Hirtshals, har Norrøna lá.
Sunnudag fyrrapart høvdu børn og ung eina framførslu umborð á Norrønu, har tey bæði dansaðu føroyskan dans, dansispøl og fólkadans, sum tey høvdu lært á stevnuni. Tað var øgiliga stuttligt at síggja, hvussu væl tað lá fyri og hvussu tey hugnaðu sær, meðan tey framførdu.
Sunnukvøldið komu vit á Havnina, og vóru øll á einum máli um, at hetta hevði verið ein sera væleydnað dansiferð.
Á túrinum var stuttligt at eygleiða, hvussu væl børn og ung úr ymsum bygdum og ymsum aldrum vóru, og hvussu tey hugnaðu sær saman. Túrurin er heilt sikkurt við til at økja um hugin hjá teimum at dansa, nú tey kenna onnur ung aðrastaðni í landinum, sum eisini dansa.
Vit úr Sandoynni vilja takka fyri eina sera góða og væl fyriskipaða ferð.
Hendrik Egholm,
Leikum Fagurt


text:
Á hvørjum ári bjóða lesandi seg fram til stýrið hjá Fróðskaparsetrinum, har tey lesandi hava eitt umboð og eitt varaumboð. Sjey fólk stilla upp til ársins val, sum verður dagarnar 11. til 18. desembur.
Upprunaliga freistin at stilla upp til valið var 24. novembur. Tá ið avtornaði vóru ov fá, sum høvdu stillað upp. Freistin varð tískil útsett til 5. desembur. Tá ið seinna freistin var farin, gjørdist greitt, at heili sjey fólk stilla upp.
Seinasta árið hevur Silja Aldudóttir verið umboð fyri tey lesandi í stýrinum. Í fjør stillaðu fimm fólk upp. Tá greiddu 211 atkvøðu av teimum 816, sum vóru fulltíðarlesandi. Silja fekk 91 av atkvøðunum.
Stýrið er evsti myndugleiki hjá Setrinum. Sjey fólk sita í nevndini, har av landsstýrisfólkið í mentamálum velur fýra teirra uttan fyri stovnin, starvsfólkini velja tveir og tey lesandi ein lim.
Valið verður skipað talgilt í tíðarskeiðinum frá mánamorgni 11. til mánadagin 18. desember á midnátt. Fulltíðarlesandi hava valrætt.
Valevnini eru í bókstavarøð eftir eftirnavni:
- Sólfinn Hansen, 1. árslesandi , M.A. í løgfrøði
- Tráin Petursson Nónklett, 2. árslesandi, B.A. í søgu
- Peter Smedskjaer, 1. árslesandi, B.Sc. í orkuverkfrøði
- Ingilín D. Strøm, 3. árslesandi, B.A. í føroyskum
- Bjørn Emilsson Thomsen, 1. árslesandi, B.Sc. í búskaparfrøði


text:
Í tíðindunum hjá Kringvarpinum á middegi segði Kaj Leo Holm Johannessen, at vinnunevndin ikki hevur fingið fatur á landsstýisfólki. Bjørt Samuelsen sigur, at tað er ikki rætt.
– Høgni Hoydal hevur verið óteljandi ferðir í nevndini, og Poul Michelsen, sum er burturstaddur í arbeiðsørindum, hevur sent eitt gjøgnumarbeitt upprit, ið júst snýr seg um útlendingar í vinnuni, sigur Bjørt Samuelsen, umboð í vinnunevndini í stuttari viðmerking.
Kaj Leo Holm Johannessen var annars í tíðindunum middegi og segði frá tí, at vinnunevndin ikki hevur fingið fatur á landsstýrisfólkum í sambandi við viðgerðina av fiskivinnunýskipanini. Sum skilst er landsstýrismaðurin í uttanríkismálum, Poul Michelsen, burturstaddur í arbeiðsørindum, men hann hevur kortini sent eitt skjal, ið løgfrøðiliga viðgerð pástandirnir um, at millumtjóðasáttmálar verða brotnir við skipanini. Talan er um greinina í lógini, sum skal fáa vinnuna á føroyskar hendur og harvið útihýsa útlendskum eigaraskapi. Veruligur ruðuleiki hevur staðist av tí greinini, eftir at útlenskir politikkarir hava roynt at ávirka viðgerðina av nýskipanini, og hálendski forsætismálaráðharrin sjálvur hevur havt samband við løgmann.
Bjørt Samuelsen leggur afturat, at landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum hevur verið óteljandi ferðir í vinnunevndini og greitt frá uppskotinum, áðrenn vinnunevndin hevur fingið høvi at skriva álit. Bjarni Hammer segði í tíðindunum, at samgongan er liðug við sítt álit, og nú hevur andstøðan høvi at skriva sítt álit, áðrenn álitini bæði skulu leggjast fram mánadagin.


text:
Koreanska Netflix røðin "Squid Game" er nú vorðin teirr best umtókta debutrøð nakrantíð, upplýsir stroymingartænastan.
Í gjár varð boðað frá, at 111 milliónir brúkarar vóru byrjaðir at hyggja eftir røðini, síðan hon gjørdist tøk 17. september.
"Squid Game" tekur útgangsstøði í einum ódámligum heimi, har fátækir borgarar í Suðurkorea og borgarar við nógvari skuld verða bodnir at kappast móti hvørjumøðrum í siðbundnum barnaspølum sum partur av einum "gameshow".
Meðan vinnarin kann forvinna fleiri milliónir í reiðum peningi, verða tapararnir dripnir.
Sambært Ritzau er "Squid Game" komin ovast á Netflix hitlistanum í fleiri enn 80 londum, og á sosialu miðlunum verður eisini nógv tosað um hesa røðina.
Ein onnur røð hjá Netflix, sum var sera væl umtókt, tá hon fyrst kom út 1. jóladag í fjør, er "Brigdgerton", sum snýr seg um eina eingilska yvirstættafamilju fyrst í 1800-talinum. Í fyrstu vikunum hugdu 82 mió. húsarhald eftir røðini,og inntil "Squid Game" kom út, var hetta mest sædda Netflix-røðin.
Í hesum tølunum telur Netflix allar brúkarar við, sum hava sæð í minsta lagi tveir minuttir av einum parti.
Røðin kann bæði síggjast á upprunamálinum við undirtekstum og við eingilskari talu, og hetta hevur hjálpt við at víðka um hyggjaraskaran.
Við røðum sum "Squid Game" roynir Netflix at víðka um úrvalið av tilfari á øðrum máli enn eingilskum.
"Squid Game" verður eisini sæð sum eitt dømi um vaksandi ávirkanina, sum Suðurkorea hevur á altjóða popmentanina. Røðin fylgir eitt nú í fótasporunum á k-popbólkinum BTS og Oscar-vinnandi filminum "Parasite", sum bæði eru vorðin sera vælumtókt kring heimin.
Í februar boðaði Netflix eisini frá, at stroymingartænastan fór at brúka 500 milliónir dollarar í ár til framleiðslu av filmum og røðum í Suðurkorea. Hetta svarar til uml. 3,2 milliardir krónur.


text:
Eystari landsrættur hevur viðgjørt sakarmálið millum Taks og tey 11 fólkini, sum eiga partafelagið Varðan í Gøtu, og úrskurðurin hjá Eystara landsrætti staðfesti dómin hjá Føroya rætti, og harvið vann Varðin sakarmálið. Tað sigur Kringvarpið.
Taks góðtók ikki avgerðina hjá Føroya rætti í málinum um skattaviðurskiftini hjá teimum 11 eigarunum og skeyt tí avgerðina hjá Føroya rætti inn fyri landsrættin.
Føroya rættur avgjørdi í oktober í fjør, at partaeigararnir í Varðanum sleppa undan at rinda skatt av teimum fyrstu 887 milliónum krónunum, um fyritøkan verður seld.
Sambært kapitalvinningsskattalógini er skatturin annars 35 prosent, og tí er tað nú staðfest, at eigararnir í Varðanum sleppa undan at rinda 310 milliónir krónur í skatti, um teir velja at selja.


text:
Sjúkrakassagrunnurin - høvuðsøki 3
Stuðul til at menna gransking á ella í samstarvi millum Fróðskaparsetur Føroya og Sjúkrahúsverkið og møguliga aðrar viðkomandi føroyskar stovnar fyri at menna heilsuøkið í Føroyum
Stuðul verður latin til at menna gransking á ella í samstarvi millum Fróðskaparsetrið og Sjúkrahúsverkið og møguliga aðrar viðkomandi føroyskar stovnar á trimum raðfestum heilsuøkjum. Avtala verður gjørd við viðkomandi stovn/ar.
Tey raðfestu økini eru:
3.1 Master útbúgving (ígongdsetan)
Granskingargrunnurin kann gera avtalu við Fróðskaparsetur Føroya um stuðul í sambandi við, at Fróðskaparsetrið setur í gongd masterútbúgving/ar í heilsuvísindum og sosialum arbeiði. Hesar útbúgvingar kunnu t.d. vera fyri bioanalytikarar, ergoterapeutar, fysioterapeutar, jarðarmøður, lærarar, námsfrøðingar, sosialráðgevar, radiografar og sjúkrarøktarfrøðingar.
Tørvur er á førleikamenning og uppstigan av fólki við miðallongum útbúgvingum innan heilsu- og almannaverk, so vit fáa eina meira munadygga og fjøltáttaða gransking í og vitan um heilsustøðuna hjá føroyingum. Av tí at livikor, vandatættir og fólkasjúkur eru so nær tengd at hvørjum øðrum, er neyðugt við eini heildarfatan av heilsuviðurskiftunum og harvið við miðvísum, munadyggum og samskipaðum heildartiltøkum.
3.2 Serlig sjúkrakassa-ph.d. skipan
Stuðul verður latin til eina ella fleiri ph.d. verkætlanir innan heilsuvísind, fólkaheilsu ella sosiala heilsu, t.d. sjúkrarøkt, læknavísind ella sosialvísind.
Ph.d. lesandi, ið fáa stuðul, skulu vera innskrivaði á Fróðskaparsetri Føroya.
3.3 Vísindastarvsfólk í heilsuvísindum/fólkaheilsu/sosialari heilsu
Sum liður í at menna gransking á ella granskingarsamstarv millum Fróðskaparsetur Føroya og Sjúkrahúsverkið og møguliga aðrar viðkomandi føroyskar stovnar, sum skal menna heilsuøkið, kann Granskingargrunnurin gera avtalu um stuðul til virksemið hjá leiðandi vísindastarvsfólkum í heilsuvísindum, fólkaheilsu ella sosialari heilsu.
Til høvuðsøki 3 eru 7 milliónir kr. tøkar.
Atlit skal takast til, at stuðulin skal gagna øllum økjum í landinum.
---
Týsdagin 8. desember 2015 var samkoma í Heilsu og Innlendismálaráðnum, har avtala um stuðul til at menna granskingarsamstarv á Heilsuøkinum varð undirskrivað. Talan er um 7 mill. kr. sum verða latnar úr Sjúkrakassagrunninum til samstarv millum Fróðskaparsetrið, Landssjúkrahúsið og Deildina fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu.
Avtalan er úrslit av drúgvum tingingum, sum hava verið millum Granskingarráðið, sum umsitur Sjúkrakassagrunnin, og samstarvsstovnarnar.
Les meira her


text:
Havfrøðingur, verkfrøðingur ella annað náttúruvísindafólk
Fiskaaling søkir eftir avloysara frá 1. desembur 2021 - ella skjótast gjørligt - og fyribils eitt ár fram.
Tú kemur at starvast á deildini Fjarðaelvi, sum arbeiðir við fleiri áhugaverdum granskingarverkætlanum og tænastum til vinnuna. Ein týðandi partur av okkara virksemi er at kanna streym og alduviðurksifti á føroysku firðunum, umframt at kanna, hvussu aliútgerð háttar sær á harðbalnum økjum. Í hesum sambandi verður nógv data framleitt, ið skal góðskutryggjast, viðgerast og mennast til vitan.
Visjónin hjá Fiskaaling er Vitan til varandi aling. Tað merkir, at vit arbeiða við langsiktaðari og dygdargóðari gransking, sum hevur til endamáls at uppbyggja vitan á altjóða støði. Hetta kemur alivinnuni, og harvið eisini føroyska búskapinum sum heild, til góðar.
Arbeiðsøkið
Hon, tú skalt avloysa, er havfrøðingur og hevur millum annað arbeitt við at gera mátingar á sjónum, viðgera data og skriva frágreiðingar. Vónandi fært tú átikið tær hesar uppgávur, men í aðrar mátar kemur arbeiðsdagurin at myndast av tínum førleikum og áhuga. Førleikar innan støddfrøði, hagfrøði, dátugrunnar, KT og HPC eru eisini viðkomandi fyri deildina.
Tú hevur eisini møguleika at menna og seta í verk nýggjar verkætlanir.
Førleikar
Vit sóknast eftir einum ágrýtnum, álítandi og sjálvstøðugum persóni við góðum samstarvsevnum. Fyrimunur er, um umsøkjarin hevur onkrar av niðanfyristandandi førleikum:
- Viðkomandi útbúgving so sum havfrøði, verkfrøði ella aðra náttúruvísindi
- Royndir við Python/R/Matlab ella líknandi forriti
- Áhuga fyri at menna vitan
- Góð samskiftisevni í skrift og talu á føroyskum og enskum
Setanarviðurskifti
Talan er um fulltíðarstarv í eitt ár. Hetta er eitt virkisøki í menning, tí er møguleiki fyri framhaldandi setan. Starvsstaðurin er við Áir. Løn og setanartreytir sambært avtalu.
Umsóknin
Umsókn við prógvum, arbeiðsroyndum og øðrum viðkomandi tilfari kann sendast til fiskaaling@fiskaaling.fo. Umsóknin skal vera okkum í hendi í seinasta lagi 17. oktobur 2021.
Nærri upplýsingar um starvið fáast við at venda sær til Ernu Lava Olsen á tlf. 774759 ella á erna@fiskaaling.fo
P/F Fiskaaling er skipað sum partafelag, sum Føroya landsstýri eigur, smb. Løgtingslóg nr. 73 frá 25. mai 2009.
Sum óheft fyritøka skal Fiskaaling veita tænastur, sum alivinnan kann gagnnýta í alivirkseminum. Tann vitanin, sum Fiskaaling uppbyggir, er eisini við til at vísa fyri umheiminum, at føroyskar fyritøkur virka eftir altjóða krøvum innan fyri røkt, framleiðslu, umhvørvi og burðardygd. Á Fiskaaling starvast áleið 30 fólk.


text:
Flytitilboð til Danmarkar
Flytigóðs til Danmarkar
Sum NordikSolo kundi bjóða vit tær, saman við Posta, ein serliga góðan prís fyri flutning av flytigóðsi, um tú hevur okkurt, ið tú gjarna vilt hava við tær til Danmarkar.
Tað einasta tu skal gera fyri at fáa sertilboðið, er at senda ein teldupost til tín kundaráðgeva, so hjálpa vit tær við restini.
Soleiðis gert tú
- Send ein teldupost til tín ráðgeva, sum tú finnur her.
- Posta kemur við einum platti og pappeskju.
- Fyll pappeskjuna, so heintar Posta hana aftur og leverar hana á tínum bústaði í Danmark.
NordikSolo
Við NordikSolo fært tú hópin av fyrimunum, avsláttri og bestu fíggjarligu treytirnar.
- Fastan persónligan ráðgeva
- Ókeypis Visa/Dankort (eisini við egnum sniði) og ókeypis Mastercard Debit Standard
- Ókeypis at stovna lán og kreditt upp í 30.000 kr.
- 20% í avsláttri av Vanlukkutrygd og Ferðatrygd - eisini í Danmark
- ... og mangt annað.


text:
Nýggjar treytir fyri Nordik360
Tann 1. apríl 2020 fáa nógvir kundar nýggjar treytir í bankanum. Eitt nú verður fyrimunaskipanin Nordik360 broytt.
Fíggjarheimurin er í hesum døgum fyri stórum broytingum, og eitt nú leggur lága rentustøðið trýst á inntøkurnar hjá peningastovnum. Tá ið vit í 2013 fóru undir at bjóða fyrimunaskipanina Nordik360, vóru marknaðarumstøðurnar tískil øðrvísi enn í dag. Okkara fremsta mál er at geva kundunum ta bestu ráðgevingina og at reka skynsamt bankavirksemi – tí tillaga vit fyrimunaskipanina til broyttu umstøðurnar frá 1. apríl 2020.
Um broytingarnar ávirka teg sum kunda, hevur tú fingið eitt bræv frá okkum hesum viðvíkjandi.
Yvirlit yvir broytingar
-
Vit tillaga fyrimunaskipanina, so hon frameftir bert fer at hava tvey stig: Nordik+ og NordikPremium. Fyri at gerast Nordik+ kundi er tað neyðugt at hava samlað fíggjarviðurskifti í bankanum fyri í minsta lagi 400.000 kr., og fyri at vera NordikPremium-kundi, skulu kundar hava 1 mió. kr. í samlaðum fíggjarviðurskiftum.
-
Fyrimunaskipanin verður lagað eftir nútíðar marknaðarumstøðunum, og sostatt fara innlán ikki longur at telja við, tá ið samlaðu fíggjarviðurskiftini hjá kundunum verða gjørd upp. Kundar, ið bert hava innlán í bankanum, fara tískil ikki longur av vera partur av fyrimunaskipanini. Samstundis verða avsláttrar og onnur gjøld tillagað.
Her sært tú, hvussu vit rokna tíni samlaðu fíggjarviðurskifti
Meira at vita
Vit hava savnað spurningar og svar niðanfyri, sum vónandi kunnu hjálpa tær. Hevur tú aðrar spurningar í sambandi við broytingarnar, ert tú vælkomin at seta teg í samband við okkum.
Her finnur tú eitt yvirlit yvir okkara deildir og ráðgevar
Spurningar og svar
Hvussu ávirka broytingarnar kundar í fyrimunaskipanini?
Hvar síggi eg nýggju prísirnar og treytirnar?
Hvørjar treytir skal eg lúka fyri at vera við í fyrimunaskipanini eftir 1. apríl?
Her sært tú, hvussu tíni samlaðu fíggjarviðurskifti verða roknað.
Hvønn týdning hevur tað, um míni fíggjarviðurskifti broytast?
Um tíni samlaðu fíggjarviðurskifti í bankanum broytast, og tú tískil skalt flyta til eitt annað stig í fyrimunaskipanini – t.d. frá Nordik+ til NordikPremium – fer hetta at henda sjálvvirkandi.
Um tú ikki ert við í fyrimunaskipanini í dag, og tíni samlaðu fíggjarviðurskifti í bankanum broytast og verða minst 400.000 kr., fært tú atgongd til fyrimunaskipanina.
Her sært tú, hvussu tíni samlaðu fíggjarviðurskifti verða roknað.


text:
Her eru prísirnir á dagsbillettum
Vágsbøur er farin at fyllast, so nú ræður um at tryggja sær pláss á ársins Summar Festivali.
Vikuskiftispass fáast í forsølu í Telebúðum og á heimasíðuni sf.fo.
Dagsatgongumerki kunnu bert keypast við dyrnar á degnum – tey fáast ikki í forsølu.
Prísirnir á vikuskiftispassum og dagsatgongumerkjum verða soleiðis:
Forsøla
Vikuskiftispass, vaksin (13 ár og eldri): 1000 kr.
Vikuskiftispass, børn (6-12 ár): 250 kr.
Børn (0-5 ár): Ókeypis
Tjalding: 200 kr.
Við dyrnar
Frá hósdegnum 9. august 2018 kl. 14.00 verða hesir prísir galdandi:
Vikuskiftispass (13 ár og eldri): 1200 kr.
Vikuskftispass, børn (6-12 ár): 300 kr.
Børn (0-5 ár): Ókeypis
Tjalding: 200 kr.
Dagsatgongumerki
Dagsatgongumerki verða bert seld við dyrnar
Hósdagur: 600 kr.
Fríggjadagur: 700 kr.
Leygardagur 700 kr.
(Barnadagsbilettir verða ikki seldar. Børn (6-12 ár) brúka bert vikuskiftispass, sum fæst fyri sera rímiligan prís)


text:
Tutl
Tutl (TUTL) er eitt føroysk plátufelag, sum varð sett á stovn í 1977. Plátufelagið hevur heimstað í Havn og hevur ein handil, sum selur tónleikaútgávurnar hjá felagnum, handilin liggur á Káta Horninum í Havn. Av og á eru útgávukonsertir inni í handlinum. Tað eru føroyskir tónleikarar og tónasmiðir, ið eiga Tutl. Tað var tónleikarin og tónasmiðurin Kristian Blak, ið tók stig til at stovna Tutl, og stendur hann enn fyri felagnum. Tutl hevur útgivið nógvar fløgur, plátur og kasettubond hjá føroyskum artistum og tónleikabólkum, umleið 100 ymiskir einstaklingar innan føroyskan tónleik hava fingið tónleik teirra útgivnan av Tutl.[1] 50. útgávan var ein fløga við Mariu Guttesen.


text:
Hvar er umboðsmaðurin
Umboðsmaðurin hevur skrivstovu undir Bryggjubakka í Havn.
Fýra løgfrøðingar arbeiða hjá umboðsmanninum, sum taka ímóti klagum frá børnum og vaksnum um skeiva viðferð móti børnum.
Tú ert vælkomin at ringja ella skriva til okkum ella koma inn á skrivstovuna at tosa við okkum.
Adressan hjá okkum er undir Bryggjubakka 11.
Telefonnummarið er 358500.
Um tú vilt senda okkum eitt bræv við postinum, kanst tú skriva til umboðsmannin, Postsmoga 2008, 110 Tórshavn.
Skrivstovan hjá okkum er opin hvønn gerandisdag frá kl. 10 til kl. 15.
Tú kanst koma inn at tosa við okkum, tá tú hevur hug. Tú kanst eisini ringja fyrst og avtala eina tíð til at tosa við onkran av okkum.


text:
tekstur: Tummas Napoleon og Rúni
Sunnudagin var seinni kappingardagur hjá teimum fimm, sum eru við ungdómslandsliðnum í Malmø. Fýra teirra kappaðust í dag.
Við einari 800 metur tíð á 1:58,83 hevur Rúni Seloy lokið kravið til at vera við til Oyggjaleikir 2015. Rúni kom væl frá byrjan, men kom at liggja nummar 2. Tíðin var heldur sein teir fyrstu 200 metrarnar, men fór tempoið upp aftaná tað. Rúni og ein drongur úr Vejle komu at kappast um oddasessin aftaná hetta. Tíðin er væl undir kravtíðina, áljóðandi 2:00,00. Teitur Bjarnastein kappaðist eisini, og hann setti persónligt met innandura við tíðini 2:06,20.
Rúni Seloy rann undir kravtíðina, og hevur nú møguleika at vera við til sínar fjórðu oyggjaleikir. Teitur var nakað frá kravinum, men hevur nøkur skot eftir í byrsuni.
Tummas Napoleon Arge rann 200 metrar. Hann rann teinin á 24,62. Sjálvt um teknikurin var góður, er hann óvandur innandura, og krøppu svingini órógvaðu nógv, so hann hevði eisini trupult við at finna røttu rútmuna. Hendan kappingin var tó góður lærdómur, og longu næsta vikuskifti hevur hann møguleika at renna eina enn skjótari tíð.
Tummas Napoleon Arge beint eftir startin á 200 metrum
Edna Maria Debes kappaðist á 60 metur rimarenning. Vegna vánaligt veður og væntandi innandura umstøður í Føroyum, hevur tað verið trupult at vant rimarenning. Tí haltaði teknikkurin eitt sindur, og tá kostar tað beinanvegin í tíð. Úrslitið gjørdist 10,81. sekund.
Edna Maria er fyrsta føroyska kvinnan, sum roynir seg í 60 m rimarenning, og er hetta sostatt nýtt føroyskt met.
Tvey eyka fet til fyrstu rim og síðan eitt eyka til báðar tær síðstu, kostaði væl av tíð. Har er nógv eftir at vinna hjá Ednu Mariu, sum nú eigur føroyska metið í 60 m rimarenning innandura.
Teitur hevði føðingardag leygardagin, og hetta bleiv sjálvandi hátíðarhildið við køku og fløggum. Teitur er nú 18 vetrar.


text:
Í gjár tann 23.07.2020 tók Bakkafrost hegnini niður, bæði í eystursíðuni og á vestursíðuni og eru teir nú fluttir norður á Grótrætt. (sjá filmsklipp og myndir niðast í greinini).
Tann 23. november 2018 bleiv hegni sett upp á vestursíðuni og klaksvíkingarnir blivu hegnaðir úti á kajøkinum, (sjá grein og filmsklipp niðast í greinini).
Mikil orrusta var um tað og Kringvarp Føroya og Portalarnir í Føroyum gjørdu nógv buturúr, hvussu stóra makt Bakkafrost hevði í føroyska samfelagnum, at teir nú kundu hegna allar borgarnir í einum stórum býi úti frá teirra kajkantum.
Eisini borgarnir vóru sera misnøgdir við avgerðina hjá Klaksvíkar Kommunu og orrustan var so stór, at Klaksvíkar Kommuna viðgjørdu avtaluna og gjørdu avtaluna við Bakkafrost fyri afturlætnum hurðum.
Avtalan ímillum partarnar var, at hegni skuldi standa uppi í 22 mánaðar og tað var sjálvandi politiskt, tí samgongan vistu sjálvsagt, at Býráðsval fór at blíva í 2020 og tá hevði tað verið sera óheppið at man hevði tað hangandi yvir sær, at Klaksvíkar Kommuna hevði hegna sítt egna fólk úti frá Kajøkinum.
Tað er sjálvdan at Klaksvíkar Kommuna klárar at halda sínar tíðarætlanir, men í hesum førinum hava teir klára tað, takka verður Bakkafrost.
Vit ynskja Bakkafrost tillukku við økinum á Grótrætt og einamest Jón Purkhús, sum er ein av leiðarnum hjá Bakkafrost í Norðurøkinum.
SáH


text:
Týskvøldið kl 17.30 er skrúvugudstænasta v/Hanus á Gørðum. Blokfloytunæmingar frá Klaksvíkar Tónlistaskúla spæla præludium, og Olivia…
Tag: #simunahovdanum
MENTANARHÚSIÐ Í KLAKSVÍK SKAL HAVA NAVN
Hevur tú eitt gott hugskot um navn, sum fellur væl og annars er hóskandi, send so…
Gongur spakuliga við umvælingini av Bollafabrikkini
Eftir ætlan skal øll umvælingin vera liðug síðst í november í ár, so nú eru góðir…
Venzel Olsen 100 ár
Hin 8. oktober 2021 var rættur hátíðardámur, tá Venzel Olsen rundaði tey 100 árini. Elsebeth Mercedis…
Áskoðari fall um
Í Dystinum ímillum Newcastle og Tottenham fall ein áskoðari um og Sergio Regulion og Eric Dier…
KÍ Føroyameistarar 2021 í stórum stíli
KÍ hevur verið klárt besta liðið í ár og tað slógu teir fast við 10 tumma…
Átta tilburðir í gjár og nú eru 98 smittaði
Í gjár vóru átta nýggir tilburðir staðfestir, vísa nýggjastu tølini hjá landslæknanum. Allir persónar eru smittaðir…
Bragd hevði 4.000 pund í dag
Bragd kom aftur klokkan 10:45 í morgun. Teir høvdu roynt við línu eystanfyri Føroyar. Veiðan bleiv…
Líðhamar hevði 6.500 pund í dag
Líðhamar kom aftur nú klokkan 09:30. Teir hava verið við línu eyðstanfyri Føroyar. Veiðan bleiv boðin…
Tjóðveldi – korruptión og rotinskapur
Seinastu áleið tvær vikurnar hevur KVF varpað ljós á útlúting av kvotum til vinnuligar royndir og…


text:
Javnaðarflokkurin vil ikki privatisera SEV
2021-08-05 10:41
Í dag gjørdi landsstýrismaðurin í orkumálum greitt, at Fólkaflokkurin, Sambandsflokkurin og Miðflokkurin ætla at privatisera framleiðsluna av vindorku.
Politiska skipanin eigur altíð at umboða borgaran. Um eitt privat felag vinnur eitt útboð ímóti SEV, tí boðið er bíligari, so er tað fínt fyri brúkaran, sum er øll húsarhald og alt vinnulív í Føroyum.
Men landsstýrið ætlar, at privatar fyritøkur, ofta við útlendskum eigarum, nú skulu sleppa einsamallar og uttan kapping frá SEV at leggja seg á alla vindframleiðslu í Føroyum. Tá er endamálið ikki at framleiða so bíliga vindorku sum møguligt til borgaran, men at nøkur fá skulu forvinna nógvan pening upp á bekostning av okkum øllum.
Hesum tekur Javnaðarflokkurin ikki undir við, tí málið eigur altíð at vera at framleiða streymin so bíligt sum gjørligt til borgaran. Privatir aktørar hava í dag møguleika at bjóða seg fram og kappast. Men at forbjóða SEV at framleiða vindorku er ikki gott fyri brúkaran. Í løtuni er sunn kapping við privatar aktørar, og tað er besti mátin at fáa bíligan streym til brúkaran.
Javnaðarflokkurin heldur eisini, at vit í felag mugu hava ræðið á grundleggjandi samfelagsligum økjum. At veita streym er avgjørt eitt av hesum økjunum.
Javnaðarflokkurin vil hava varandi orku. Men privatisering av vindorkuni er á ongan hátt ein fortreyt fyri at skunda undir orkuskiftið. Tvørturímóti.
Um SEV verður skert, fær brúkarin minni ávirkan. So missa vit tamarhaldið á streymveitingini, á prísum og tænastum. Við privatisering fáa nakrar fáar privatar fyritøkur, ofta við útlendskum eigarum, valdið á vindframleiðsluni í Føroyum. Tað taka vit í Javnaðarflokkinum ikki undir við.
Tí er Javnaðarflokkurin ímóti ætlanunum hjá samgonguni at privatisera partar av SEV.
Javnaðarflokkurin


text:
Tað eru ikki so fá DM-heiti, sum føroyingar seinastu árini hava vunnið í frælsum ítrótti. Rúni Seloy, Marnar Djurhuus, Rebekka Fuglø og Bjørk Herup Olsen hava øll verið danmarksmeistarar umframt at hava vunnið fleiri silvur og bronsumerki eisini.
Aftur í ár verða føroyingar væl umboðaðir til DM fyri ung, sum hesuferð verður hildið í Hvidovre. Á fyrsta sinni fer Hvirlan at luttaka, og verða heilir sjey Hvirludreingir við í kappingini. Yvirlitið her er stolið av heimasíðuni hjá Hvirluni, og sær soleiðis út:
- Tórur Mortensen ’98: longdarlop, trýstøkk og 100 m
- Tummas Napoleon Arge ’95: 100 m og 200 m
- Hallur Simonsen ’95: diskuskast og kúlustoyt
- Hanus Bergsson ’95: spjótkast og kúlustoyt
- Trygvi Laksáfoss ’94: longdarlop, hæddarlop, trýstøkk og 100 m
- Helgi Geyti ’93: diskuskast og spjótkast
- Øssur Debes Eiriksfoss ’90: hæddarlop, trýstøkk og longdarlop
Tá føroyingar luttaka í DM, skal hetta gerast fyri eitt danskt felag. Heri Ziska hevur gjørt avtalu við Århus 1900 um at Hvirlan kann umboða teirra felag. Hallur og Hanus hava tó umboðað Vejle IF, meðan teir vóru á eftirskúla har, og teir halda so fram við at umboða Vejle. Øssur Debes Eiriksfoss er fluttur til Keypmannahavnar at lesa, og har hevur hann innlimað seg í Sparta. Hinir fýra – Tórur, Tummas Napoleon, Trygvi Laksafoss og Helgi Geyti umboða so Århus 1900.
Tríggjar av hesum Hvirlunum fara at kappast til DM fyri ung um vikuskiftið. Trygvi Laksafoss og Tummas Napoleon Arge posera frammanfyri, og Hanus Bergsson aftanfyri vinsturmegin. Stuttligt hevði eisini verið at sæð, hvat Rúni Jacobsen, høgrumegin, hevði megnað í Hvidovre.
Tað er serliga Øssur Debes Eiriksfoss, sum hevur møguleika at vinna sær heiðursmerki, og kanska enntá okkurt gullmerki. Hann hevur í øllum trimum kappingunum hann luttekur í, bestu tilmeldingarúrslitini. Men onkur av hinum kann á einum góðum degi eisini gera ein vørr og vinna sær okkurt gylt. Í øllum førum er hetta ein sera góð kapping fyri teir, og eisini stimbrandi fyri teirra víðari menning.
Men tað verða ikki bara Hvirludreingir við í Hvidovre. Einki DM-U uttan Rebekku Fuglø úr Treysti, sum umboðar Vejle IF. Aftur í ár verður hon við, og hesuferð er hon tilmeldað á bæði 800, 1500 og 5.000 metrum. Eisini Rói Holgarsson er fluttur til Danmarkar og hevur limað seg inn í Sparta. Rói, sum hevur verið skjótasti føroyingur seinastu trý árini, fer at luttaka á 100 og 200 metrum. Spennandi verður at síggja, hvussu nær hann kemur oyggjaleikakrøvunum á hesum báðum teinunum.
FÍF ynskir øllum góða eydnu við kappingunum.
Startlistar eru her: http://www.hvidovre-atletik.dk/Loeb%20og%20staevner/Staevner/Staevner%202012/~/media/hvidovre-atletik/Staevner/Staevner%202012/DMU%202012/program.ashx


text:
Havi, av ávísum orsøkum, verið burtur eina tíð og havi tí ikki havt høvi til at nærlesa álopini frá Sjúrði Skaale, fólkatingsmanni.
Fyritreytir
Sum nevnt í fyrra skrivi mínum, at ein fyritreyt, fyri at skriva nakað skilagott um eitt mál, var, at ein veit nakað um málið. Tað veit Sjúrður Skaale framvegis ikki. Annað enn tað, ið hann hevur lisið í bók míni “Herskin Herðindi”- hetta á sín hátt.
Aðrar fyritreytir fyri, at siga nakað eftirfarandi í tílíkum máli, eru, at ein hevur hilling á fyribrigdum sum: proportiónssansi (skilja millum smátt og stórt/ nýta vit og skil) og situatiónsfornemilsi (løtuansur/plikensla) – (her tær heldur lofnaðu týðingar Sprotans). Hetta er ikki Sjúrðar sterkasta síða.
Atsóknir
Søkt verður eitt nú at mær um ein revolvara, sum bara hevði sama kaliber sum ein salónrifla, meðan tær vitloysisins hóttandi, roterandi kanónir hersetingarvaldsins við 70 til 110 mm kúlum, til at jarðleggja staðin (háborg sjálvbjargsins) við, um illa vildi til, tað nervar als ikki Sjúrð eitt vet.
Sjúrður harmast um aftursvar mítt til Karina Kjølbro, sum hevði ligið á bók míni tað hálva árið frá ólavsøku til adventina. Tá kom hon við grovum, innihaldsligum álopi á bókina á fleiri síðum í Sosialinum (jólamánaðurin er jú søluting bókanna) - alt til verju fyri sín tá fyrrverandi, ikoniska verfaðir.
Men tann tvøri, beinharði, ósamstarvsvillugi leiklutur landslæknans móti norðuroyingum og Halvorsen serstakliga svitast ikki av hennara undanførslum. Ummælið og valið av svævingartíma avdúkar bara muruna í madammuni.
Filmurin av/um Lars Løkke Rasmussen
Eg hevði annars givið teimum (Freddy Bruslund, Saxo-film) greið beskeð um, at eg av ringum royndum frá Martin Breum/Jacob Gottschau – ið var ein seria um “Rigsfælleskabet” - ikki vildi vera við til nakra aðra danska filmsupptøku.
Hesaferð var talan um læknastríðið, og sum eg skrivaði til teirra vera størsta søguliga hyklið og lygnin í okkara felags søgu (eitt nú tað krystallklára justitsmorðið móti hampamanninum Fischer Heinesen v. m.) - so frekt lært á lærustovnum og skrivað - bara av teim vápnaðu og vinnandi harrunum úr Danmark og Føroyum við.
Framligir garpar
Allíkavæl møttu Lars Løkke og Freddy óbodnir upp hjá mær eitt kvøldið og vissaðu meg um, at hetta bleiv ein so seriøs seria í 6 pørtum (tað blivu bara 4) - og eg læt meg tí yvirtala til at vera við.
Hvussu gjølla verk teirra – eftir teirra meting - er frágingið, veit eg ikki; men teir dugdu ikki eingang at stava lítillátna navn mítt rætt í seriuni, navnið, sum annars stóð á permuni á bók míni um læknastríðið, teir fingu hvør sína.
Týðiliga sæst á filminum, hvussu irriteraður eg eri undir upptøkuni yvir at merkja teirra duldu dagsskrá, um hvussu teir bara høvdu serligum áhuga fyri og vildu dyrka happing av 5-arabørnum. Lætt at vita hvaðani hetta stavar.
Men sum eg segði við Lars Løkke: “Happing kemur fyri um allan heim, har ið einhvør meiriluti tykist at kenna sær rætt – og mestsum skyldu til við – at arga allar minnilutar”. Tað kostar. Eg visti hvat, ið eg tosaði um.
Politikkur er alsamt stríð um vald. Ta definitivu korrumperandi maktina. Og hvør dugir til tess. Mette Frederiksen royndi seg og vann valdið við seinasta val við eitt nú tí naiva/effektiva rakstrarrópinum: “Jeg vil gerne være BØRNENES statsminister!”. Um Løkke vil gera henni bragdið eftir - sum “5%-ernes forfulgte børns moderate advokat?” – ja, tað mugu tit spyrja hann um.
Og so júkaði Lars Løkke um at fáa avdúkað, hvør ið tað var, sum læt bumburnar bresta, sum bleiv tað EINASTA NÝGGJA í allari seriuni. Tíverri.
Misbrúk av evni
Bæði omanfyri nevndu evni blivu misbrúkt av báðum filmsframleiðarunum. Ein tára-pøsandi samrøðu við tvær - tá 7 – 10 ára gamlar gentur - bleiv sjálvt høvuðsinnihaldið. Og lyftið til mín og Elmar Johannesen - um bara fáa eitt prát um bumburnar við Lars Løkke – sum IKKI SKULDI takast upp á film – førdi til, at Løkke sjálvboðið møtti upp á heimadressuni hjá Elmari við øllum filmsholdinum!
Og har bleiv borað í vandanum fyri hættisligum deyða sum fylgju. Óelegant og framligt.
Var vandi fyri mannalívum?
Einki var meira skeivt enn henda áskoðan og uppáhald. Teir 8 -10 ungu menninir, sum stóðu aftan fyri bumbuatsóknirnar, vóru allir skynsamir, edrúiligur skilamenn, sum bara vildu ræða herviliga hersetingarvaldið. Og tað eydnaðist. Onnur vápn vóru ikki tøk hjá okkum.
Størsta bumban lá við hornið á eystursíðuni á politistøðini, ið var/er ein væl grótlaðaður múrur, ein metur tjúkkur, 100 cm, (eg havi mátað hann í dag, 01.09.2021). Og tí hendi einki annað enn tað, at nakað av pussi og nøkur klípi stukku útúr. Um bumban varð løgd við træ-hurðina á sunnaru síðu, so varð úrslitið eitt heilt annað.
Hetta var gjørt soleiðis, fyri at glæman og buldrið frá bumbuni rakti beint út móti fregattini “Rolf Krake”, og sum gjørdu hersetingarvaldið ræðslusligið, soleiðis sum endamálið var.
Og ræddir vóru teir longu suðuri í Vági, sum Niels Pauli Danielsen greiðir frá (á síðu 310): “Vi er ikke kommet til Færøerne for at dø!”).
Gerast mær náðir, so fari eg helst taka sjálvan filmin v. m. upp til viðgerðar - seinni.
Happingarlandið Føroyar
At land okkara er á tremur av happing og fult av eyknevnum, er eingin loyna. Men nokk ikki verri enn onnur lond? Sí skaldsøgurnar hjá Williami Heinesen og Heðini Brú. Eg kenni fleiri, sum bara eru givin at læra seg føroyskt mál – hetta av hesi somu orsøk.
Jógvan við Keldu sigur sáttliga á facebook: “Pápi mín var ikki uppií nøkrum, undirskrivaði ikki adressuna. Tí var rópt "fimmarar" eftir okkum, mínum eldra beiggja og mær, men vit tóku tað ikki øðrvísi, enn tá rópt var "babtistar". - Vit fingu avgjørt ikki ilt av hesum á nakran hátt! – Her kundi verið nógv meira at sagt.”
Mytomani ella veruleiki?
Eg fari ikki at skuldseta genturnar báðar fyri lyndisbrá til tilætlað ósannindi, mytomani, nalvapilkan ella lystlygnir – hóast hugsanin um okkurt av hesum hugtøkunum ikki er so fjar.
Men eg trúgvi teim ikki, tí bert leysir endar eru í frásøgnum teirra - uttan nøkur ítøkilig fakta: Hvør, nær, hvussu og hvar?
At nakar á Vágsheygnum skuldi grýta grót eftir ein ungari mammu við barnavogni, tykist mær ovboðið og óskiljandi, tað eg kendi til fólkini har á leið.
Og Poul Nolsøe Kjølbro (Nølle) var ein stillførur maður. Granni okkara í fleiri ár. At nakar skuldi hótta hann? Og fyri hvat? Hann var jú als ikki við í nøkrum læknastríði.
Evald, eldri beiggin - sum tó var svágur og vitiliga væl við Eivind Rubek Nielsen, lækna, sum varð settur í starv; men ongantíð kom í starvið í Klaksvík – hann kundi kanska heldur fingið okkurt óvandað orð við høvi frá onkrum – ið ikki var at sær komin.
Ein onnur versjón av “Via Dolorosa” hjá Karini Kjølbro er. “Vit møttu teim vinaliga á Ánavegnum: Karini hjá Nølla, Maritu hjá Evaldi og Fríðgerð og spurdu, hvar tær fóru?”. “Nei, vit fara bara út á Skála at vera eina tíð”.
At grót varð grýtt/rullað móti báti og/ella “Grunningi”, sum lá fleiri favnar úr landi? Ja-well?(!). Og so hetta, at sitið væl...??
Og vóru ikki bæði “grátur og tannagrísl”, táið nýggjur formaður skuldi veljast fyri Tjóðveldið? Men tá høvdu Finnbogi, Hergeir og Signar eina aðra agenda.
Fakta
Fakta er hinvegin, at eg og aðrir við mær vóru eygnavitni til, undir gøtulyktini har Kommunubrekkan rennur oman í Vikarvegin, millum kl. 10 -11 á kvøldi, tann 01.10.1955, og hoyrdu og sóu, hvussu brekaði Kristian í Trøllagili og Kjartan hjá Olafi – tveir ósekir hampamenn í odd og egg – blivu blóðsoraðir av donskum lurkum (s. 11-14) saman við 5 sjómonnum – drignir úr vørubili Kjartans, sum kom við provianti til skip teirra - og sum blivu slignir niður og sparkaðir av útlendsku politistunum (s. 332-333).
Dan Klein, blaðstjóri, skrivar á facebook um Kjartan Olsen: “Tað, eg sá, var ein “deyður” kroppur, sum danska løgreglan tveitti í túnið, innsmurdur í blóði, og sundursorlaður, ongin krígsmynd er nakrantíð komin fyri míni eygu síðani tá, sum hevur havt størri ávirkan á meg, og sum hevur fylgt mær til hendan dag; nú eg eri vikur frá at gerast 71 ár.”
Gamla Marin Malena á Dunga - á veg at keypa mjólk frá Kemma - fekk neva millum herðabløðini av politisti. Hon vendi sær á og spurdi: “Skal jeg ikke ha’ lov til at gå på min egen vej?”.
Ótangar
Veruleikin er eisini tann, at í hvørjari vøsu eru tað altíð nakrir ótangar, sum stoyttu seg fullar og við rópum vildu gera seg upp – helst fyri at fjala yvir ein møguligan trauma ella høvdu havt ein miseydnaðan uppvøkstur – og sum nú skuldu vísa seg sum hissini kalar(!). Og hetta fall, sum so ofta, bara aftur á óseku oddamenn rørslurnar.
Ein mjørkadalsmaður, sum kom til landið í 1963 (!) og skrivaði tveir píningar av bóklingum um læknastríðið frá 1952-1955 (tað skuldu vera 4 íalt), hevði helst eina “romansu” her eina tíð, og so Hans Andrias Sølvará (føddur í 1962) - teir brillieraðu í seriuni, sum teir heilt stóru ekspertarnir.
Hvørgin hevur niðurlátið seg til, mær vitandi, at tala við tey, sum vóru við og vóru hjástødd í stríðnum. Merkiligir søgumenn – løgið liðhall?
Eg kundi greitt teimum m. a. frá, hvør ið hesir omanfyri nevndu ótolandi ótangarnir vóru. Og so høvdu uggafjaðrar teirra helst ligið heldur tættari at kroppinum...
Filmurin
Tað besta við hesi filmseriuni er tó hinvegin: Hvussu vakurt, siðiliga og róliga báðar døturnar hjá Fischeri, Hanna og Doris, greiddu frá, hvussu kærleiksfulli, róligi faðir teirra tók tann harða dómin og handtøkuna út úr heimi teirra á Kósini - av teim 17 albrynjaðu politistunum við hundum og salatfatinum – hervaldið, ristandi av ræðslu!
Les hvussu róligir og kaldir Fischer Heinesen og Viggo Joensen vóru í landsrættinum. Og hvi? Tí teir høvdu reina samvitsku og als einki gjørt til sakar (s.356-361); meðan sveittin dreiv av Christian Biilgaard, landsrættarformanni! (s.370).
Sjúrður Skaale
Nú, Sjúrður má hava ta hugsan um meg og læknastríðið, hann vil. Sjálvur havi eg onga meining um hann.
Men hann rør fram undir, at eg helt vitan aftur, sum fólk kundu doyð av. Hetta havi eg afturvíst omanfyri. Og so hetta afturat:
Vit høvdu Petur Petersen (hjá Alfred), nýklaktur sum teologur, seinni prestur í Hvalvík, sum lærara eitt skifti í realskúlanum. Hann gjøgnum gekk tey 10 boðini, og spurdi okkum: “Skal ein tala satt?” Vit: Ja!. Altíð? Ja!!
Tá segði Petur, nei ikki altíð: “Táið týska hersetingarvaldið kom brótandi inn til ein fríheitskempara og spurdi konuna: “Hvar er maður tín?”, sum kundi hava fjalt seg undir væðingini ella vera flýddur. Tá kundi hon svara rætt: “ Tað veit eg ikki”. Tí teir óbodnu gestirnir vildu brúka hana til nakað ÓNT - og til skaða fyri mann og heim hennara.
Havi ongantíð gloymt hesa áskoðan/útlegging Peturs. Vit fingu mangt eitt hugfarsligt prátið fyri lívið, táið vit hittust seinni.
Og um Sjúrður er ein politiskt stinnur garpur, ella hann hevur rygg sum ein njarðarvøttur og hevur støðufesti sum ein húsamannahattur - fyri at sæta sær sjálvum sum best (“til egið gagn at fremja”, her lænt frá Erlendi P.) - við eini innanvert vitan um Tjóðveldið, sum hann tí kundi nýta sum nakka í teirra uppgerð, tað fari eg at lata Tjóðveldið um. Tey kenna hann betur.
Einsamt
Ja, tað kann viðhvørt kennast ovboðið, sum ein annar “Jákups-kampur”, einsamallur at verja borg fyri tað rættvísa ynski “kundans” fyri Norðoya læknadømi í svárastu neyð, sum hesir 7 mætu menninir - her eftir aldri: Óla Jákup Jacobsen (1890 -1971), Fischer Heinesen (1901-1991), Viggo Joensen (1905-1978), Jóan Pauli Steinberg (1907-1972) Jens Sofus Isaksen (1911-1997), Georg Nolsøe (1914-1994) og Páll Róland Poulsen (1924-2020) - fóru undir við adressuni fyri eyga millum jóla í 1952, og sum bara snúði seg um at behalda tann besta læknan, sum læknadømið hevði havt higartil, og sum vit tí høvdu krav upp á: Olaf Halvorsen.
Teimum og honum havi eg mikla virðing fyri eins og læknum sum Paula Dahl (dr. Dahl), Vilhelm Magnussen og Emmu Winther, sum herjaði á Jøklaskarð í dýptarkava til hjálpar hjá konu í Oyndarfirði í svárari barnsneyð!
Mær dámar væl danir og danskan humor. Men havi onga virðing fyri danska/føroyska læknafelagnum.
Ja, bókina skrivaði eg við hjartablóði - uttan skrøgg og mytomani - og sum eg standi við enn, og fari tí til mín doyggjandi dag at tala sak teirra, sum gjøgnum tíðirnar úti á bygd við lívshóttandi sjúku og í barnsneyð óttafull – aftur og aftur – stardu út í náttina og spurdu: “Sæst nakað til læknabátin (15 tons) “Medicus” nú ?” Sum – so at siga í øllum veðri – royndi at koma við læknahjálp í bráðtørvi!
Hetta er SJÀLV SAKIN, restin er í mestan mun bara vavt uppí, fyri at grugga málið.
Óli Breckmann
Óli, orðsnildingur, eitt ótrúligt minni og “a man of letters” hevur um dagarnar givið út 2. bind av: “3 gullkorn um dagin”. Smá hittinorð, savnað, summi við broddi, onnur til ugga og til eftirtanka.
Fyri 13. februar finnast hesi orð:
“Ein vísur heimspekingur skrivaði: Kjakast ongantíð við ein býttling (her meint við ein óvitandi). Tey, sum lurta, duga skjótt ikki at hoyra munin.”
Eg fari at taka hesi orð Óla til eftirtektar. Og gevast í hesum umfari.
Og fari annars at ynskja øllum teim omanfyri nevndu blíðan byr og “várligan undanvind á súklubreytini”...
Arnstein Niclasen


text:
14 reiðarí í seks ES-londum og eitt reiðarí í Stórabretlandi standa aftan fyri eina stevning móti norska statinum.
Reiðaríini halda, at tey hava rætt til at fiska eina størri kvotu í Svalbardsøkinum, har tey hava rikið fiskivinnu í mong ár.
Sambært Fiskeribladet, sum fyrst umrøddi stevningina, hevur Noreg minkað kvotuna til ES-skip niður í 19.000 tons, meðan ES heldur seg hava rætt til at fiska 29.000 tons.
Tað er Noreg, sum hevur umsitingarrættin í verndarøkinum kring Svalbard.
Tá Brexit gjørdist veruleiki, helt Noreg, at kvoturnar til ES skuldu minkast. Stórabretland fekk tá eina kvotu á 5.500 tons, meðan kvotan til ES varð minkað við 10.000 tonsum.
Restin av upprunaligu kvotuni varð síðan deild millum Noreg og Russland.
Síðan hesar ásetingar hevur stríð verið millum ES og Noreg. Meðan ES hóttir Noreg við tiltøkum, hóttir Noreg ES-skip við sjóverjuni.
Norski fiskimálaráðharrin, Odd Emil Ingebrigtsen, váttar, at Vinnu-og fiskimálaráðið í Noregi fekk stevningina frá tingrættinum í Oslo hósdagin.
- Nú fara vit at gjøgnumganga stevningina, og stjórnaradvokaturin fer at greiða frá okkara sjónarmiðum í málinum, sigur fiskimálaráðharrin í telduposti til norska kringvarpið, NRK.


text:
Aftur í ár kunnu ungfólk melda seg til verkætlanina »Ung í arbeiði«. Umsøkjarin skal vera fyltur 14 ár 1. juli og ikki 17 ár 01. juli 2021.
Verkætlanin fevnir um ymiskt fyrifallandi arbeiði, ið hevur til endamáls at fríðka um kommununa.
Tað veri seg at gera smáumvælingar, lúka, sópa gøtur, mála, rudda og annað.
Arbeiðið er skipað soleiðis, at tey ungu sleppa til arbeiðis tvær vikur í part, svarandi til 80 tímar.
Tilmelding
Melda teg til við at senda ein teldupost til okkum, við at trýsta á her Tilmelding "Ung í arbeiðið 2021"
- Seinasta freist at melda til er týsdagin 15. juni 2021.
- Umsøkjarar skulu búgva í Sumbiar kommunu.
- Vera fylt/ur 14 ár áðrenn 01.07.2021 og ikki 17 ár 01.07.2021.
Í viku 25 verður kunngjørt hvør hevur fingið tillutað arbeiði.
Arbeiðstíð
Arbeiðið byrjar fyrst í juli, og arbeitt verður átta tímar um dagin, frá klokkan 8 til klokkan 16.
Løn
Tey ungu verða sett eftir vanligum setanartreytum.
Lønin er tann sáttmálaavtalaða tímalønin umframt frítíðarløn smb. sáttmála hjá Arbeiðsmannafelagnum Beinisvørð.
Sumbiar Kommuna


text:
Virus
Eitt virus er ein undir-mikroskopiskur partikkul (millum 20 og 300 nm) sum kan smitta eina kyknu í einari lívfrøðiligari veru. Eitt virus kan bert nøra seg við at smitta eina vertkyknu, sum kunnu verða bæði prokaryotar (t.d. bakteriukyknur) og eukaryotar (t.d. djórakyknur). Nógv virus elva til sjúkur í menniskjum og djórum. Viðgerð er trupul, tí antibiotika nyttar ikki og fá sløg av heilivági finnast, ið virka ímóti virusum.
Samanseting[rætta | rætta wikitekst]
Virus eru, í grundini, samansett av arvatilfari inni í einum proteinhylkið. Proteinhylkið er antin uppbygt sum ein spiralur, so virusið gerst avlangt (helicalt), ella eru proteineindirnar samansettar sum í einum fótbólti, so virusið er runt (icosahedralt). Tað finnast eisini kompleks virus sum hava hvørki av áðurnevndu skapum, men kunnu t.d. hava ein proteinhala ella ein annaleiðis vegg.
Nøkur hava eisini ein lipid dupultlag membran uttanum hylki; tey ið ikki hava verða kallaði nakin virus. Tað eru mest djóravirus, ið hava membran. Flestu virusir hava ikki egin ensymir, men tað eru tó nøkur sum hava. Ensymini hava ymiskar funktiónir, t.d. at framleiða DNA út frá RNA (revers transcriptase), bróta hol á bakteriuveggir (lysosym) og hjálpa virusinum at loysa seg frá kyknuni (neuraminadase).
Deiling[rætta | rætta wikitekst]
Tá virus deila seg gongur tað fyri seg í 5 stigum:
- Íbinding: Virusið bindir til eina kyknu.
- Inntreinging: Virusið sendir sítt arvatilfar inn í kyknuna. Nøkur virus senda eisini proteinir sum tey brúka til at framleiða nýtt arvatilfar.
- Framleiðsla: Virusið nýtir ensymini hjá kyknuni til at framleiða sítt egna nýggja arvatilfar og proteinir.
- Samanseting: Arvatilfar og proteinir verða samansett til nýggjar viruspartiklar.
- Leyslating: Viruspartiklarnir verða leyslatnir frá kyknuni. Ofta doyr kyknan av hesum.
Flokking[rætta | rætta wikitekst]
Virus verða ofta bólkaði eftir hvat teirra arvatilfar er og hvussu tey framleiða mRNA. (Baltimore flokkingin):
- Bólkur I: DNA-virus við dupultstrongi (dsDNA). Dømi: Herpes simplex virus, Pokur virus.
- Bólkur II: DNA-virus við einkultstrongi (ssDNA). Dømi: Parvovirus.
- Bólkur III: RNA-virus við dupultstrongi (dsRNA). Dømi: Rotavirus.
- Bólkur IV: RNA-virus við pluss einkultstrongi ((+)ssRNA). Dømi: Poliovirus, Hepatitis A virus, SARS virus.
- Bólkur V: RNA-virus við minus einkultstrongi ((-)ssRNA). Dømi: Influenza virus, Rabies virus, Meslingavirus, Ebola virus, Marburg virus.
- Bólkur VI: RNA-virus við pluss einkultstrongi, sum deila seg við DNA-millumliði (ssRNA-RT). Dømi: HIV.
- Bólkur VII: DNA-virus við dupultstrongi, sum deila seg við RNA-millumliði (dsDNA-RT). Dømi: Hepatitis B virus.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Michael T. Madigan, John M. Martinko, Brock Biology of Microorganisms, 11th Edition, 2006, Pearson Prentice Hall.