text:
"Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Sigmund verður 75. Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp. Úr Syðrugøtu til Aberdeen
- Mads Olsen
- 1 år siden
- Visninger:
Transkript
1 Nr. 352 Hósdagur 6. oktober ,- "Okkara maður" í Sandoynni fyllir runt. Síða 3 Sigmund verður 75 Fupp og fakta um tilfeingisgjald og -rentu Vit dokumentera, at sjónvarpstíðindini vóru fupp Síða 6 Sofus Poulsen: Úr Syðrugøtu til Aberdeen Tað eru ikki nógv, sum hava havt so nógv samband við fiskimenn, sum Sofus. Vit hava hansara søgu í trimum pørtum. Síða 9
2 Búskaparráðið hevur lært okkum nógv: M.a. um einsrætting í Føroyum Nú um dagarnar frættist, at verandi formaður í Búskaparráðnum ætlar at leggja frá sær eftir bert eitt ár í starvi. Samstundis mælir hann til at avtaka ráðið og sama tilmælið hevur undanfarni formaður í ráðnum. Tað ljóðaði eisini, sum at landsstýrismaðurin, sum varar av ráðnum, heldur, at hetta kundi verið eitt gott hugskot. Í hesi grein skal als ikki takast støða til hendan spurningin. Her skal bert verða hugleitt um, at veruliga hevur búskaparráðið verið til stórt gagn. Tað hevur nevniliga verið við til at avdúka, hvussu einsrættað føroyska samfelagið er blivið,og hvussu Føroyar m.a. við hjálp av búskaparráðnum eru blivnar eitt serfrøðinga veldi. Inntil fyri einum árum síðani, vóru allar meiningar líkastillaðar í Føroyum. Ein maður kundi væl vera roknaður skilamaður, sum lurtað varð eftir, um hann bert hevði gingið í fólkaskúla og verið til skips. Hann ið hevði eina hægri útbúgving kundi so spyrjast um ítøkilig mál innan hansara serfrøði, men hetta gav honum sum so ikki størri vald. Men so byrjaðu vit at fáa fleiri fólk við ymiskum akademiskum útbúgvingum, sum gav teimum heitið frøðingar innan ymisk avmarkað øki. Og knappliga gjørdust hesir frøðingar serfrøðingar í stórt sæð øllum millum himmal og jørð, og vanligt vit og skil varð fullkomiliga tileinkisgjørt. Eina slíka støðu fingu teir skiftandi formenninir í búskaparráðnum. Uttan mun til hvat mál stakk seg upp,so var hjá pressuni at fáa hendur á formanninum í búskaparráðnum. Og hansara orð vórðu upphevjað til bíbilskan sannleika. Samstundis sluppu tey ymisku fjølmiðlafólkini undan at gera nærri kanningar í nøkrum máli. Vísmenninir høvdu talað, so her var ikki meira at siga um tað. Og gud náði tann, sum hevur torað at seta seg upp ímóti hesum sannleika. Tað verður av akademisku kransakakuni gjørt til ta reina kettarí. Hesir vísmenn hava óavmarkað talufrælsi, og einki krav verður sett til teir, ikki eingang at teir skulu halda seg til sannleikan. Men tann, sum loyvir at sær at vísa á, at kanska ikki alt var sum presturin prædikar, verður lagdur undir at vilja køva talufrælsið í landinum. Og staðfestingar av beinleiðis skeivleikum verða beinleiðis burturtagdar. Hetta hevur givið t.d. formonnum í búskaparráðnum eitt gylt høvi at presenterað síni persónligu og politisku sjónarmið sum undirbygd vísind. Og tað ikki minst, tá hesi hava verið í samsvar við sjónarmiðini hjá fjølmiðlafólkunum. Eins og í søguni um nýggju klæði keisarans torir eingin at mukka fyri ikki at verða roknaður fyri at vera býttur. Hvussu henda skipan hevur virkað, verður sera væl lýst í teimum greinum, sum vit hava havt í seinasta og hesum blaðnum í samband við sjónvarpstíðindini tann 12. september um tilfeingisgjald. Hesi tíðindini eru eitt meistaraverk í villleiðing, sum hon annars mest kennist frá einaræðislondum. Høvuðselementini í tíðindini eru fyri so vítt næstan røtt, men so verða tey snarað júst so passaliga, at niðurstøðan einki samband hevur verið veruleikan. Og so ber til at fáa alla ta politisku skipanina at hava eina avgjørda støðu á hesum grundarlagnum. Hetta mál vísir, at tað ongan áhuga hevur hvussu veruligu viðurskiftini eru í einum máli. Vit kundu í seinasta blað vísa á, at upplýsingarnir um tilfeingisgjaldið í Íslandi vóru bæði ítøkiliga skeivir og villleiðandi. Hetta hevur ongan áhuga havt. Men tað, sum er enn verri eru tey sera ósannlíku tíðindini um eina teoretiska framtíðar tilfeingisrentu í Noregi, sum verður sett fram sum um her er talan um eitt tilfeingisgjald. Hetta er ein villleiðing sum er so snildislig, at vanligi hyggjarin hevur ongan møguleika fyri at síggja tað. Men tað óhugnaliga er, at ein slík einsrætting kann fara fram uttan at nakar letst um vón. Eitt er hvat ein formaður í búskaparráðnum kann bryggja saman saman við einum fjølmiðli. Men tað er eingin annar eftir egnum tykki professionellur fjølmiðil, eingin myndugleiki, eingin tingmaður ella nakar sum helst, sum setur spurning við slík skeiv tíðindi og enn verður gjørt nakað fyri at rætta tey. Niðurstøða: Einsrættingin eydnaðist. Búskaparráðið hevur í hvussu er hjálpt til at fáa hetta staðfest! Ta nyttuna hevur tað so gjørt.
3 Nr oktober 2005 Síða 3 Tann 12. oktober verður Sigmund Hentze á Sandi 75 ár. Sigmund hevur í mong ár verið ein av álitismonnunum hjá Føroya Fiskimannafelag. Í 1970 gjørdist hann varasóknarformaður, í 1973 sóknarformaður og síðan 1980 hevur hann verið sýsluformaður fyri Sandoynna. Hann hevur tískil verið okkara maður í heili 35 ár, og hevur verið við til tær nógvu broytingar, sum eru hendar í umstøðunum hjá fiskimonnum, og eigur hann eisini sín part í teimum. Sigmund er føddur í Foreldrini vóru Katrina og Vilhelm Hentze. Hann var fiskimaður og bestimaður stóran part av lívinum. Tey vóru 9 systkin, 6 brøður og 3 systrar. Bert tríggir beiggjar eru eftir á lívi. Umframt Sigmund er tað Gustav, sum sigldi við Rituni í mong ár og so Tórur, sum býr so langt burtur sum í Namibia í Suðurafrika. Sigmund hevði ein vanligan barndóm. Gekk í skúla, har Hákun Dam og Sigvald Djurhuus vóru lærarar Sigmund er í einum slíkum aldri, at hann minnist væl kríggið, og tann ó- tryggleika, sum tað førdi við sær. Tey búðu nær við sjógvin, og hetta førdi til støðugan ótta fyri minum. Tey máttu javnan rýma norður í bygdina, tá minur vóru í farvatninum. Eina ferð vórðu tey vakt kl. 6 ein sunnumorgun, tí ein mina lá niðri í fjøruni og kundi bresta nær tað skuldi vera. Tey fara til beins, og komin niðan frá brestur minan. Tá tey koma aftur til húsa eru allir rútar í smildri, og tað hevði neyvan verið lukkuligt at standa fyri. Eisini minnist Sigmund, tá skúlabørnini sóu Falkin verða bumbaðan av týskum flogfari vestan fyri Nípuna. Hetta sá sera ógvusligt út, men tað spældi væl av kortini. Á sjónum í 40 ár Sigmund hevur eisini sínar drúgvu royndir á sjónum. Í 1947 fór hann við Elin hjá Lauru Nolsøe við Sofus á Sæbonki úr Fugloy sum skipara. Teir fór avstað upp á Norðlandið í juni og komu aftur fyrst í august. Teir fiskaðu við snøri og fingu 350 skippund, og tað var als ikki so galið. Sigmund heldur seg hava fiskað sum miðal. Men so fór Sigmund at royna nakað, sum ikki nógvir føroyingar hava roynt. Og tað var at virka royðugrót í Nólsoy, sum eina tíð var ein alternativ Mynd av nevndini í FF fyri um 20 ár síðani. Frá vinstru: Fredrik Hansen, Jens Nybo, Christian Olsen, Andreas Højgaard, Sigmund, Christian Jacobsen og Óli Jacobsen. Tað eru bert Óli og Sigmund eftir í nevndini. Fredrik, Jens og Andreas eru deyðir. Sigmund á Sandi 75 ár vinna í Føroyum. Royðugrótið varð malið og koyrt í sekkir, og so varð tað stoytt leyst í lastina á eini skonnart, sum flutti tað av landinum til Keypmannahavnar, har tað var nýtt til málingaframleiðslu. Dánjal í Kvívík var stjóri fyri hesum arbeiði. Sjálvur búði Sigmund hjá Juul Jacobsen, ið seinni gjørdist politikkari. Juul hevði siglt saman við pápa Sigmund, og teir gjørdust vinir fyri lívið. Sigmund letur væl at Juul, sum tann hugnaligi maður hann var. Men Sigmund fór so til skips aftur.hann var í 4 ár, í 1948,1949,1950 og 1951 við Mariu hjá Tummas við Kráir í Vági. Í 1950 fekk Maria tó nýggjan motor, og meðan hon lá, var Sigmund við Agnes Louise. Bjarni Sandoy av Sandi var skipari á Mariu. Frá teirri tíðini kendi Sigmund væl Thorstein Vilhelm, son Tummas við Kráir, sum var næstformaður í reiðarafelagnum í nógv ár, og tí væl kendur í fiskimannafelagnum. Í 1952 fer Sigmund við Yvonnu hjá teimum á Løghamri, við mammubeiggjanum Frits Nicodemussen sum skipara. Teir fóru til Grønlands. Fyrst veiddu teir við línu, síðan við snøri og síðan aftur við línu. Yvonna var ein stór skonnart, hon tók eini skippund. Teir landaðu eisini í Grønlandi og vóru burtur í eitt hálvt ár. Hetta var sera long tíð, men eingin spurdi eftir tí tá. Hetta er Pollur, sum Sigmund átti saman við sínum brøðrum og svági. Í 1953 fer Sigmund at sigla við skipum hjá N. J. Mortensen. Fyrst við Slættanes og síðan við Godthåb Hetta árið sigldu teir á eitt ísfjall. Stórt hol kom á bógvin og skipið fór at leka.teir fóru at sigla inn til Holsteinsborg samstundis, sum teir kláraðu at halda lens.her lógu teir í 3 vikur. Teir fóru heim og Godthåb fór ikki út aftur. Í 1960 fer Sigmund við Oyrasker hjá Højgaard á Toftum. Teir fóru til Íslands við gørnum, sum hevði verið ein lønandi vinna í nógv ár. Men tá íslendska fiskimarkið varð flutt út í 1958 gjørdist hetta endabresturin á hesi veiði. Síðan var farið til Grønlands og síðan á sild við gørnum. Tað er nú stuttligt at minnast til, at tá var tað roknað sum so gott at fara á sild, at menn vórðu lokkaðir at fara við til Grønlands fyri seinni at sleppa á sild. Men nú slapp Sigmund við Mortensen skipi aftur, og hann var við Falkinum í Seinni fór hann við Rólant hjá sama reiðaríi í Um veturin var hann tí onkran túr við Dagstjørnuni og Havsøka. Sigmund sigldi nógv ár hjá Mortensen, og her treivst hann væl. Her kom hann at kenna aðrar kendar menn í reiðarafelagnum, sum Niels J Mortensen, sála, og síðan Gudmund, núverandi stjórin, sum tá var smádrongur. Í 1962 var Sigmund eisini ein agnsildatúr við tí tá framkomna Hoyvíkingi hjá Johan í Hoyvík. Keyptu Poll Men í 1967 keypti Sigmund saman við beiggjum sínum og svágnum Henry Olsen Poll, sum Demmus førdi. Pollur varð annars ætlaður at gerast ferðamannaskip hjá Kjølbro, men tað gjørdist nýggi Pride í staðin. Og Sigmund sigldi við her til Tað gekk væl til Pollur sakk tann 1. september nevnda ár. Teir fingu ein sjógv,sum gjørdi at skipið fór at leka. Teir máttu fara í gummibátin, men vórðu skjótt tiknir upp av trolaranum Sancy. Sigmund fór ikki aftur til skips, men tá hevði hann eisini siglt í 40 ár. Hann fór at arbeiða á flakavirki í eini tvey ár. Men eftir álvarsama sjúku mátti hann gevast at arbeiða. Ein túr til skips fekk Sigmund kortini afturat. Og hetta var túrurin í summar við Johannu, sum fór ein krígssiglaratúr til Íslands at keypa fisk og síðani til Aberdeen at selja. Hesin túrur var eitt stórt upplivilsi hjá teimum, sum vóru við, og eisini hjá Sigmundi, sum her kundi uppliva einaferð enn,hvussu tað var at sigla í gomlum døgum, tá hann sum ungur fór til skips. Sigmund giftist í 1959 við Ingrid úr Sumba. Sumba má hava verið eitt gott mið hjá heimasandsmonnum, tí tað komu ikki færri enn 3 systrar haðani til Sands. Tey eiga fýra børn Virgar, Kristinu, Sámal, og Eli, og tey eiga eisini 12 barnabørn. Tað skal sigast, at Sigmund er ein álitismaður og skilamaður. Hann er ein góður felagsmaður, sum er trúgvur sum trøllið, og væl dugur hann at greiða frá øllum tí, sum hann hevur upplivað. Vit í fiskimannafelagnum vilja ynskja tær hjartaliga tillukku við teimum 75 árunum við vón um at hava teg millum okkara drúgva tíð afturat. Sigurd í Oyndarfirði og Sigmund skemtast umborð á Johonnu. ó.
4 Síða 4 Nr oktober 2005 Meira um Egholm sjómenn: Skipini hjá Sofus í Rituvík Í næstseinasta blaði høvdu eina frásøgn um teir báðar beiggjarnar Des og Affa Egholm, og teirra bjargingarbrøgd. Tað er eisini ein partur av sjóvinnusøguni hjá ættini, at ein svágur teirra var eisini ein av okkara kendu skiparum. Tað var Sofus Højgaard, Sofus í Rituvík, sum varð giftur við Helenu, sum var kend sum jarðarmóður í Havn í nógv ár. Tað verður mett, at hon hevur tikið ímóti børnum, tey flest fødd heima. Sofus var einkjumaður, tá hann giftist við Helenu. Sofus átti trý børn í hvørji giftuni. Sofus var føddur í Sum aðrir dreingir fór hann ungur til skips. Í 1899 var hann við Lalla Rookh við Jens Mohr, í 1900 við Emerald av Tvøroyri, skipari var Jógvan Vang í Kálvhúsinum á Glyvrum, og í 1903, 1904, og 1905 var hann við Saltaire, sum Hanus Højgaard úr Rituvík, búsitandi í Havn, førdi. Sofus tók skiparaprógv hjá Jens í Dali í 1905, og hann var skipari við fleiri skipum, sum Ternuna, Delphinen og Prinsessu Mariu, inntil hann í 1921 keypti Cathrine, uppkallað eftir fyrru konuni, úr Svøríki. Sofus førdi hana fyrst árini , og hann førdi hana so aftur í Hon varð niðursigld av enskum trolara sama vár. Hetta várið fóru nógv skip tíðliga at rigga til at fara á Suðurlandið, og tey fyrstu skipini fóru í februar Sofus og Helena. Hetta eru børnini hjá Alfred sum ung. Frá vinstru Johan Hendrik, Eiler, Jógvan, Ejvind og Sonja. Hjørdis var ikki fødd tá. Ejvind, sonur Alfred, sum druknaði í Aberdeen. mánaði. Teir vóru niðursigldir 17. mars, tá teir vóru staddir á Selvogsbankanum. Teir fingu nógvan fisk hendan dagin. Knappliga síggja teir ein trolara, sum stevnir beint ímóti teimum, men teir ivaðust ikki í, at trolarin fór at halda av, soleiðis sum hann átti at gera. Men tað gjørdi hann ikki. Róðursmaðurin á trolaranum hevur einki varnast, hvat var við at henda, fyrr enn í seinastu løtu,og tá var tað ov seint. Hann sigldi við fullari ferð inn á stýriborðsbógv og sorlaði alt forskipið inn móti skeilettinum. Tað eydnaðist sum við einum undri allari manningini at koma umborð á trolaran, áðrenn Cathrina sakk. Trolarin, sum kallaðist Soranus, var á heimveg við fullari last og vildi sleppa at seta manningina av í Føroyum á leiðini. Hetta vildi Sofus ikki og hann bað um at farið varð til Reykjavíkar við manningini. Her var sjóforhoyr, og bretski skiparin átók sær alla ábyrgdina. Sama ár keypir Sofus Mignonette, eisini úr Svøríki. Skiparin gjørdist svágurin Des Egholm, og tað var við hesum skipi, at hann og hansara manning bjargaðu manningini á Langanes, sum greitt varð frá í umrøddu grein. Sofus var í 1937 bestimaður við Mignonette, og hetta var seinasta ár, hann var burtur. Hann seldi skipið í 1946 inn á Strendur. Sofus átti eisini Reykjanes, sum hann keypti í 1929, eisini í Svøríki. Men Hetta er manningin á Cathrinu í Hon er kanska tikin, tá teir eru komnir á Reykjavík, eftir at skipið varð niðursiglt. 1. Niclas Johannesen, 2. bestimaður, Nes 2. Hans Sigurd Joensen, Skúvoy 3. Klæmint Poulsen, - 4. Óla Jákup Joensen, - 5. Hans Martin Rasmussen, Norðskála 6. Jóan Jákup Poulsen, Skúvoy 7. Meinhard Joensen, Skúvoy 8. Hans Dam, Havn 9. Hans Jákup Arge, Argir 10. Andreas Johannesen, Nes 11. Andreas Andreassen, motorpassari, Oyrabakki 12.Alfred Andreassen 13. Dánjal Arge, Argir 14. Edvard Gjoveraa, í Lánni, Havn 15. Sofus Højgaard, skipari 16. Hans Anthoniussen, kokkur, Morskranes 17. Símun Johannesen, Nes 18. Hans Michael Djurhuus, Selatrað. Við á myndini eru ikki: Jóan Hendrik Poulsen, Skúvoy, Einar Einarsson, Rituvík og Johan Højgaard, sonur Sofus, Havn.
5 Nr oktober 2005 Síða 5 Her síggja vit "Sonju Egholm" uppkallað eftir dóttir Alfred. Heðin Mortensen borgmeistari í Havn er versonur Alfred Egholm. Ein dagin bjóðaði hann ættini hjá konuni at síggja býráðið og vit síggja frá vinstru: Hjørdis (Egholm) og Heðin Mortensen, Sonja (Egholm) og Poul Danielsen, Maja og Jógvan Egholm, Herbjørg og Eiler Egholm, Elisabeth og Hendrik Egholm. 1. september 1936 sigldi hon á ein flúr í Føroyingahavnini, og stoyturin var so harður, at sluppin gjørdist vrak. Mannsskaði hendi tíbetur eingin. Sofus andaðist 21.mars Syrgiliga vanlukkan við Sonju Egholm Vit fara at venda aftur til frásøgnina um vanlukkuna við Sonju Egholm, sum vit høvdu í somu. Víst verður til endurgivnu minningarorðini um Alfred Egholm, har nevnt verður eitt óhapp í Aberdeen, sum kom at kosta honum dýrt. Sonja Egholm var upprunaliga Dora Venø, keypt úr Danmark. Í mars 1946 vóru teir í Aberdeen og landaðu og teir fingu landingarútgerð frá landi av og tað vóru fólk á staðnum sum landaðu. Men nakað hevur verið galið við hesi útgerð, tí okkurt gongur fyri, so ein landari, sum kemur framvið, fær skaða. Tá teir í september árið eftir koma aftur til Aberdeen verður Alfred møttur av einum endurgjaldakravi frá tí skadda arbeiðaranum, sum er heili pund, sum var heilt nógvur peningur tá í tíðini. Alfred fær ábyrgdina av vanlukkuni, hóast landingin var fyriskipað av landingarmonnum í auktónini. Alfred avvísir blankt kravið, sum hann metir at vera honum óviðkomandi. Men hald verður lagt á skipið og teir sleppa ikki avstað, tá teir ætla. Meðan teir bíða, hendir tann syrgiliga vanlukkan, at Ejvind, sonur Alfred, druknar. Ejvind var ein ungur lættlyntur unglingi, júst ikki fyltur 21 ár. Í Dimmalætting fær hann tað ummæli, at hann var til trods for sin unge alder en dygtig og djærv sømand, som tillige var særdeles afholdt af alle dem, han færdedes iblandt. Sofus Poulsen í Aberdeen kendi væl Alfred, og hann greiðir frá, at Alfred greiddi honum frá hesum tilburði. Ejvind hevði sagt so við pápa sín: Pápi, eg komi við tær hendan túrin til Íslands og vit skulu gera ein rimmar túr. Hann so gjørdi, og alt gekk sum vanligt, uttan tað, at Affi hevði ein dreym.. dekkið var fult av blómum og kransum... Hann hugsaði so, hvat ið hetta skuldi týða... mundi tað vera, at teir fingu ein ringan túr ella hvat. Fiskiskapurin, teir snurraðu eftir flatfiski, gekk væl, og teir fingu eina góða last og fóru so til Aberdeen at landa. Ferðin niður gekk væl og sølan var góð. Seinni høvdu teir verið í landi, og teir komu oman at Dee ánna, har bátarnir vanliga lógu aftaná landingina á fiskamarknaðinum. Vatnstandurin har er ávirkaður av flóð og fjøru,so at langt er niður á dekkið, tá ið fjøra er, og áarføri er altíð á fjøru. Hetta var tíverri støðan, tá ið teir komu oman. Teir fóru so niður eftir jarnstigunum, sum har vóru. Komnir umborð saknaði Affe Ejvind. Hann rópti so eftir honum, men fekk einki svar... tá kom tað fyri hann.. tú kanst rópa sum tú vilt, men svar fært tú einki...og so var tíverri. Hóast leitað bleiv funnu teir einki til Ejvind Hann hevur vist mist fótafestið, er gliðin í ánna og er tikin til havs við streyminum. Og fyri at sleppa avstað aftur mátti Alfred veita eina trygd uppá pund ella kr Hetta var ein ræðuligur smeitur hjá Alfred at koma heim aftur uttan sonin. Og minni smeitur var tað ikki fyri konuna Eriku. Tá Affe fór til gravar vórðu eisini minningarorð søgd um Ejvind, eins og navnið hjá honum Í greinini um "Langanes", har manningin varð bjargað av "Mignonette" við Jens Petur Egholm sum skipara, var eisini greitt frá einum øðrum bjargingarbragdi. Hetta var tá sumbingurin Hjalmar fær syft ein drong inn aftur á dekkið eftir, at hann er farin fyri borð av einum brotasjógvi. Pápi tann bjargaða sonin var so takksamur, at hann hvørt ár eftir hetta kom við einum lambi til Hjalmar! eisini kom á gravsteinin fyrst hjá pápanum og síðan hjá báðum foreldrunum. Søgan um dreymin er enn ein váttan um, at meira er millum himmal og jørð.tað roysni sum Alfred framdi í 1932 við bjargingini av manningini á franska skipinum, byrjaði jú við einum dreymi! Dreymurin um blómurnar og kransarnar minnir um ein annan líknandi dreym, sum vit hava umrøtt. Hetta var hjá Miu Mikkelsen úr Gøtu, sum misti mannin, Sofus, við Immanuel í Hon hevði ein líknandi dreym áðrenn teir fóru avstað, har songin var dekkað við blómum. Tá væntaði hon, at tað fór at vera hon, sum fór at doyggja, tí hon var so sjúk. Men tað gjørdist Sofus. Sjálv er hon blivin 100 ár!
6 Síða 6 Nr oktober 2005 Fupp og fakta um tilfeingisrentu Sum framhald frá seinasta blað útgreina vit í hesi grein sjónvarpstíðindini um tilfeingisrentuna. Í seinasta blaði høvdu vit viðmerkingar til tíðindarøðina í Degi og Viku um gjald fyri fiskirættindi og harvið eisini tilfeingisrentu. Hetta skal vera eitt ískoyti til hesi tíðindi fyri at gera fólki tað heilt greitt, hvussu tað verður arbeitt í málum sum hesum og annars eisini øðrum málum. Hin 12. september hevði Dagur og Vika fyrstu ferð hesi stórtíðindi undir yvirskriftini, at landskassin kann fáa fleiri hundrað milliónir í inntøkum árliga av fiskirættindunum. Útgangsstøðið er sølan av teim stóru verksmiðjutrolarunum, har kvotan hjá hvørjum teirra verður søgd at hava verið seld fyri 40 mio. kr. Hjá Kjølbrotrolarunum er peningurin komin inn í ein almennan grunn. Eftir er Vesturvón, og henda sølan saman við øðrum líknandi kvotasølum er - sambært hesum tíðindum - grundarlag undir eini landskassainntøku uppá fleiri hundrað milliónir árliga. Júst hetta gjørdu vit viðmerkingar til í seinasta blaði, og tær fara vit ikki at endurtaka. Tað skal bert staðfestast, at málið er í tveimum pørtum. Annar er søla av kvotum, har seljarin kann fáa stóran vinning av at selja fólksins ogn.tað er rættiliga stór semja um, at hetta er skeivt, og at nakað má gerast her. Hin parturin er um teir, sum eru í vinnu grundað á tey rættindi, sum eru fingin ókeypis, skulu gjalda til landskassan fyri sín rætt til at veiða.tað er hetta, sum henda greinin skal snúgva seg um. Hvat hevur Johnny sagt? Upprunin til hesi tíðindini er fráfarandi formaðurin í Búskaparráðnum Johnny í Grótinum. Hansara fremsta uppskot er at selja fiskirættindi á uppboðssølu, eitt uppskot, ið er komið frá Búskaparráðnum fyri nøkrum árum síðani. Fólk við skili fyri vinnuviðurskiftum mettu hetta uppskot einki samband at hava við veruleikan. Heldur ikki kundi vísast á nakað dømi um,at hetta kundi lata seg gera. Men í øðrum lagi hevur Johnny í Grótinum uppskot um eina tilfeingisrentu. Hetta merkir, at uppgjørt verður, hvussu nógv tær ymisku kvoturnar kasta av sær, t.v.s. í tilfeingisrentu, og at vinnan fær álagt at gjalda eitt prosentgjald av hesum avkasti, sum skal fara í landskassan sum gjald fyri at troyta fólksins ogn. Nú er ikki heilt lætt at vita, hvat Johnny veruliga hevur sagt við sjónvarpið. Slíkar samrøður verða jú kliptar til at passa til endamálið, so bert ein brotspartur kemur á skíggjan. Men her má so gangast út frá tí, ið varð endurgivið. Íslendska skipanin Fyrst vísir Johnny til íslendsku skipanina við tilfeingisgjaldi, har gjaldið sambært honum í fjør var 6% og í ár 9,5% av netto. Fyri tað fyrsta eru tey ítøkiligu tølini ikki røtt. Í ár er gjaldið 6,6%, meðan tey 9,5%, sum Johnny segði vera galdandi í ár, ikki koma í gildi fyrr enn í So tað er ikki meira nágreiniligt enn so. Men tað, sum er tað heilt avgerandi fyri at kunna fáa røttu fatan av hesum, er, at munurin millum brutto og netto verður lýstur. Tað verður hann ikki. Tí siga hesir upplýsingar einki. Tað er óneyðugt at siga, at munurin millum brutto og netto kann vera hvat sum helst. Mótsatt sjónvarpinum hava vit kannað málið hjá røttu viðkomandi í Íslandi, og vit endurgeva ta frágreiðing, sum vit hava fingið frá Sjómannasambandi Íslands um henda spurning. Hon er lætt lesilig á íslendskum, so tað er ikki neyðugt at týða hana. Frágreiðingin sigur í stuttum, at tilfeingisgjaldið verður goldið aftaná frádrátt av útreiðslum sum hýru, olju og aðrar rakstrarútreiðslur. Hesar eru so stórar, at aftaná hesar frádráttir er bert - grovt roknað - 1% eftir av brutto at gjalda. T.v.s. at hetta skal samanhaldast við tey 6,6%, sum eru galdandi, ella enntá tey 9,5%, sum vórðu upplýst í tíðindasendingini! Men tað, sum eisini er áhugavert, er, at við tí útrokningarháttinum, sum verður nýttur í Íslandi, hevði avgjaldið av tilfeingisrentuni á føroyska landgrunninum í ár verið sera nær um ikki beinleiðis null. Íslendska skipanin Útreikningsaðferðin er útskýrð í 21. grein laganna um stjórn fiskveiða nr. 38/1990 og reiknar Fiskistofa veiðileyfagjaldið fyrir hvert fiskveiðiár. Veiðileyfagjald fyrir fiskveiðiárið 1. september ágúst 2006 er 1,53 kr. á þorskígildiskíló (til dæmis er 1 kg af þorski er 1 þorskígildiskíló, en 1 kg af ufsa er 0,37 þorskígildiskíló). Fiskistofa gefur út þorskígildisstuðla fyrir allar fisktegundir. Veiðileyfagjaldið á síðasta fiskveiðiári var 1,99 kr á þorskígildiskíló lækkar á því fiskveiðiári sem er að byrja, verður 1,53 kr á þorskígildiskíló. Veiðileyfagjaldið er reiknað þannig út fyrir fiskveiðiárið 1/ /8 2006: Tekið er verðmæti afla allra fisktegunda sem lúta stjórn fiskveiða (brúttó verðmæti), fyrir tímabilið 1. maí 2004 til 30. apríl (BV) Frá þessu verðmæti er dregið 1. Reiknaður olíukostnaður. Reiknaður olíukostnaður var millj. kr miðað við árið Olíukostnaðurinn er framreiknaður til tímabilsins 1. maí apríl 2005 miðað veð breytingar á heimsmarkaðsverði á olíu. (OK). 2. Reiknaður annar rekstrarkostnaður sem var millj. kr á árinu Annar rekstrarkostnaður er framreiknaður miðað við verðbreytingar frá árinu 2000 til tímabilsins 1. maí 2004 til 30. apríl 2005 (AK). 3. Reiknaður launakostnaður sem er ákveðinn 39,8% af brúttóverðmætinu (BV). Af því sem eftir er er veiðileyfagjaldið 6,6% (var 6% í fyrra og verður orðið 9,5% árið 2009) Formúlan verður þá svona: Veiðileyfagjaldið er (BV-OK-AK -39,8% af BV)*6,6% deilt með þorkígildum í kg = 1,53 kr á þorskígildiskíló. Fyri at sleppa undan misskiljingum endurgeva vit ta frágreiðing, sum vit hava fingið úr Íslandi á upprunamálinum. Sum tað sæst, er tilfeingisrentan lækkað frá í fjør til í ár, hóast prosentsatsurin er hækkaður frá 6%, til 6,6% í ár. Hetta vísir, at hetta er ein skipan, sum er lagað til bæði inntøkur og útreiðslur. Og alt annað líka vilja hækkandi oljuútreiðslur, sum sláa ígjøgnum við útrokningini komandi ár, lækka útrokningargrundarlagið. Síðstu tøl vit hava sæð fyri toskaprísir í Íslandi er íkr. 17,53 pr. kg. Hetta merkir at tilfeingisgjaldið er 0,9% ella ein tíggjundapartur av tí sum formaðurin í Búskaparráðnum upplýsti. Hetta er tikið úr heimasíðuni hjá Norges Fiskarlag. Her váttar fiskimálaráðharrin, at tað verður arbeitt við útgreiningum í samband við tilfeingisrentu, men at tað er ikki grundarlag fyri eini slíkari í dag. Tilfeingisgjald ella tilfeingisrenta Síðani nevnir Johnny eina frágreiðing í norska fíggjarmálaráðnum, har teir hava roknað seg fram til eina tilfeingisrentu, sum kann vera 40%, tá flotin er fult tillagaður, uttan at tað verður nærri greitt frá tí. Her er at leggja til merkis, at meðan Johnny um íslendsku skipanina nýtir orðið tilfeingisgjald tosar hann nú um eina tilfeingisrentu, sum um hetta var tað sama, og at øll rentan tískil skal fara í almenna kassan. Men tað er tað als ikki talan um. Tað, sum er hent, er, at norska fiskimálaráðið hevur biðið sentrið fyri fiskivinnubúskap við Handilsháskúlan í Bergen gera eina meting av, hvat ein tilfeingisrenta kann vera. Tilfeingisrentan er ein uppgerð yvir ta rentu ella avkast, sum verandi kvotur geva, og hvat tær kunnu koma at geva undir ávísum umskipanum. Staðfest verður, at rentan sum er liggur um 0, null, men tey 40%, sum Johnny nevnir,eru treytað av eini optimalari umskipan av fiskiflotanum. Fyritreytin er ein slík umskipan av flotanum, at bert tey bestu skipini í øllum bólkum eru í vinnu alla tíðina. Hetta vil m.a. merkja, at talið á fiskimonnum fer at minka við í minsta lagi eini helvt.ein kann bert hugsa sær, hvørjar avleiðingar hetta hevði havt í Føroyum! Og hetta kemur ikki minst at merkjast í útjaðaranum, tá tilfeingið verður á færri honum. Tað verður enntá roknað við møguleikanum, at norskar kvotur verða veiddar bíligari av útlendskum skipum ella av útlendskari manning. Hetta virkar sum fagrir dreymar hjá teoretikarum, sum í hvussu er bert partvíst lata seg seta í verk. Men tað avgerandi er, at tað verður ásannað, at í verandi støðu vildi ein tilfeingisrenta verið um 0 (null) í Noregi sambært somu serfrøðingum. Og er hetta ein váttan um, at tað kann vera sera langt millum teori og veruleika. Tað fekst tann fatan av umrøddu tíðindum í sjónvarpinum, at tilfeingisrentan øll sum hon var skuldi enda í almennum køssum, og hetta hevur givið grundarlagið fyri teimum hundraðstals milliónum, sum sjónvarpið hevur útvegað landskassanum.tað er tað als ikki talan um. Tað kann hægst vera ein meira ella minni partur, sum skal gjaldast, men tað finst einki boð í Noregi uppá hetta. Sagt verður eisini í frágreiðingini, at tað er heldur eingin, sum sigur, at ein møgulig tilfeingisrentan í framtíðini skal skattast yvirhøvur, ella í givnum føri, hvussu nógv hon skal skattast. Men undir øllum umstøðum skal tað loysa seg hjá skipunum at fáa størri avkast, ella verður einki gjørt fyri at bøta um avkastið. Tí verður eitt evt. gjald goldið av vinninginum og ikki av bruttoveiðivirðinum, sum tað hevur verið sett upp í sjónvarpinum. Hetta var eisini váttað í
7 Nr oktober 2005 Síða 7 Tað sum ikki er tikið við Eitt høvuðsprinsipp fyri einhvønn tíðindaflutning er, at mál verða lýst í síni heild. So kunnu fólk taka støðu út frá tí. Hetta er ikki gjørt í hesum máli. Sjónvarpið hevur ikki gjørt tað minsta research ella kanningararbeiði í hesum tíðindum. Einasta dokumentatión eru nakrir setningar hjá einum fráfarandi formanni í Búskaparráðnum. Síðan hevur ein yvirskrift verið sett og tíðindaflutningurin er so lagaður til hana. Okkara samandráttur av hesum máli er: Tann einasta verandi skipan viðvíkjandi tilfeingisrentu, sum vit kunnu sammeta okkum við, er tann íslendska. Sambært hesi skipan er tilfeingisrentan í Íslandi umleið 1% av toskavirðinum, og hon er lækkað í upphædd í ár í mun til í fjør. Og hevði henda skipan verið galdandi í Føroyum, hevði gjaldið verið nærri null. Tann skattur av tilfeingisrentu, sum arbeitt verður við í Noregi, vildi eisini merkt umleið 0 í Noregi í dag. Og tá vildi hon eisini gjørt tað í Føroyum. Tað er eisini tilskilað í norska álitinum í hesum máli, at ein tilfeingisrenta skal vera ein partur av einum vinningi, sum skipini fáa av sínum fiskirættindum. Her er eingin prosentsatsur settur. Men tað er als ikki uppá tal, at øll tilfeingisrenta í Noregi skal verða tikin av bruttovirðinum, sum tað hevur verið borðreitt við í Degi og Viku. Niðurstøðan er tískil, at hesi tíðindi sum heild mugu sigast at vera fupp, sum stórt sæð einki grundarlag er fyri. Ov mikið av slagsíðu fyri formannin í Reiðarafelagnum Inntil nú hava verið seks tíðindasendingar um hendan spurning á einum so tunnum grundarlagi, sum her er greitt frá.tað hava verið tvey smá innsløg, sum hava verið ímóti umrødda hugskoti, nevniliga fólkaflokkurin og Bjarti Mohr. Restin hevur verið skorið soleiðis til, at tey hava stuðlað sjónvarpsvertinum. Og tá tað vísti seg, at javnaðarflokkurin í fyrsta umfari stuðlaði honum, ja, so er flokkurin sloppin framat tvær ferðir. Tað hevur verið ein slík slagsíða í hesi lýsing av málinum, at formaðurin í Reiðarafelagnum hevur borið seg undan at medvirka. Hann vildi ikki leggja navn til ta uppløgdu manipulatión, sum heilt opinlýst er farin fram í hesum málinum. Tíðindaflutningur undir alt lágmark Hetta er annars ein tíðindaflutningur, sum er fullkomiliga í samsvari við tær royndir, sum vit hava lýst í nógvum greinum um her í blaðnum.tað er eingin ivi um, at tíðindaflutningurin í Føroyum er tann vánaligasti í okkara parti av heiminum. Tíðindamenn sita sum pávar og halda seg einsamallar hava førleika at avgera, hvat eru røtt tíðindini, og tann, sum loyvir sær at staðfesta ítøkiligar skeivleikar í tíðindaflutninginum, verður roknaður fyri at vera ein kettari. Hetta er kanska ikki so nógv øðrvísi enn hjá tíðindafólki í øðrum londum. Men munurin er bert tann, at okkara fjølmiðlar sleppa at gera, sum teimum líkar, tí einki eftirlit er. Tað er fyri tað fyrsta greitt, at í hesum førinum eru almennu fjølmiðlarnir uttan nakra sum helst tíðindaleiðslu. Tað finnast ongar reglur og ongar mannagongdir um tíðindaflutning, og um hann er skeivur ella rættur hevur ongan týdning, bert hann tænir teimum áhugamálum, sum skulu røkjast.tað hevði verið lætt at funnið meira sannleika í hesum máli, t.d. í seinasta FFblaðnum, men tað hevur ongan áhuga. Í Danmnark er - hóast alt - eitt eftirlit, sum fyrst og fremst er millum tíðindafólkini sjálvi. Tann, sum fer út um eitt avíst mark, verður loftaður av hinum fjølmiðlunum, og hetta førdi m.a. herfyri við sær, at varatíðindaleiðarin í TV2, Lotte Mejlhede, mátti leggja frá sær. Hetta hevði ikki kunnað hent í Føroyum. Tað er greitt, at teir stóru fjølmiðlarnir friða hvør annan, so har er einki at heinta. Og teir hava heldur ikki nakað annað val. Teir hava allir nógv lík í lastini, og hvør er hann,sum torir at blaka við gróti, tá hann sjálvur situr í einum glashúsi? Royndirnar vísa eisini, at tað at klaga er verri enn einki at gera. Í minsta lagi fæst einki burtur tí, og í ringasta lagi verður tú verri fyri, sum vit eisini hava víst á. Vit fara at endurtaka okkara uppskot um eina óhefta dygdarmeting av føroyska tíðindaflutninginum.vit vilja fegin luttaka! Hendan greinin lýsir væl norsku skipanina og váttar tað sum stendur í hesi grein, og sum grundleggjandi er í stríð við sjónvarpstíðindini um hetta mál. Her sigur Røgnvaldur Hannesson, at víst kann tilfeingisrentan í Noregi gerast 4 mia. ella 40% av samlaða veiðuvirðinum hjá norskum fiskimonnum, men hetta sigur einki um, hvat eitt møguligt tilfeingisgjald skal vera. Í løtuni vildi tað annars verið um null. Tí er púra einki grundarlag fyri at nýta norðmenn sum páskot at tosa um 100 tals milliónir í landskassan í tilfeingisgjaldi. Hetta er villeiðing so tað forslær. vár av norska fiskimálaráðharranum, Svein Ludvigsen, sum sigur stjórnina víst arbeiða við málinum, men hann ásannar tó, at tað í verandi støðu ikki er grundarlag fyri at tosa um eina tilfeingisrentu. Undir øllum umstøðum skal ein slík skipan gerast í samráð við vinnuna. Og tað er óneyðugt at siga, at tað er sera stór ósemja í Noregi um hetta upplegg. Johnny helti til, at tað var hóskandi við eini tilfeingisrentu nærri tey 25%, sum tað skilst av bruttoveiðuvirðinum. Men hetta hevur hann so ikki frá teimum norsku útgreiningum, sum vit hava sæð. Og vups hevur sjónvarpið innkasserað til landskassan fleiri hundrað mio kr. bert av teirri milliardini, sum verður veidd á landleiðini afturat øðrum veiðum. Og tryggjaður er stuðul frá flestu flokkum á tingi, har teir flestu bert hava hesi sjónvarpstíðindi at grunda sín støðu á. Hetta er seinasta dømi um, at í Danmark er hóast alt mark fyri, hvat fjølmiðlar kunnu loyva sær. Í Føroyum er einki slíkt mark.tað er hetta mál seinasta av mongum dømum um. Lutvíst tí tað finst eingin tíðindaleiðsla, og lutvíst tí føroysk tíðindafólk halda hondina yvir hvørt annað. Tey sita nevniliga øll í einum glashúsi.
8 Síða 8 Nr oktober 2005 Mánadagur 19. september Tað eru + 2 stig í dag. Helene L kom inn at landa krabbar í morgun; teir hava gott 20 tons inni og hava drigið um teinar. Helena L hevur havt nógvar smáar sjúkur hesa síðstu tíðina, men nú mugu vit hopa, at hon er blivin frísk aftur. Teir hava eisini dripið nakrar grindahvalir í Nuuk herfyri. 21. september + 2,1 stig og vindur av suðri við vátakava. Lómur kom inn at landa her í Sisimut í morgun. Teir hava gott 90 tons inni. 23. september + 2,3 stig og stilli. Kanadiarin Kingiq kom inn at landa í morgun; skipið er fult - knapt 250 tons av rækjum hava teir inni.teir rokna við at fara nýggjan túr í morgin. Krabbakvotan fyri innanskers veiði skuldi annars steðgað her hjá okkum tann 26. september. Hon er longu steðgað í sunnaru helvt, men í gjár avgjørdi landsstýrið at økja innanskers kvotuna aftur við tonsum, og hon skal býtast ímillum kommunurnar, so vit fingu 200 tons aftrat, sum møguliga er nóg mikið til bátarnar í 2 mánaðir. Louisa L, sum hevur verið í Føroyum og sett nýggja verksmiðju til skeljar í, er komin á fiskileið aftur. Teir royndarkoyra sum nú er, og onkrar justeringar verða gjørdar. Annars siga teir, at tað vísir seg at rigga væl. 27. september Tað eru + 1,2 stig og stilli. Lómur kom inn at landa í morgun, teir hava gott 75 tons inni. Teir loystu aftur til nýggjan túr seinnapartin. Louise L kom inn eftir onkrum luti; teir royndarkoyra verksmiðjuna til jákupsskel, og har eru onkrar barnasjúka enn, men tað er ein bagatell.tá alt riggar, kunnu teir koyra um kg av lidnari vøru niður um dagin. Nú kóka teir vøruna, og tað er nakað nýtt, og eisini er minkað nógv um manningina.fyri tíðina er prísurin fyri jákupsskeljar uttan rogn uppi á 100 kr. kg, so um teir fáa upp í lastina, sum er gott 20 tons, er lastin góðar 2 mill. kr. verd.teir plaga at hava ein mánaða um at fylla lastina. Mano, ein svartkalvatrolari úr Manitsoq, hevur verið inni og landað. Trolarin tekur um 200 tons av svartkalva; teir fóru út á nýggjan túr í dag. 28. september Nú eru minus 4,6 stig og stilli. Nanok Trawl kom inn at landa í morgun; teir hava gott 420 tons inni. Akamalik er inni í Nuuk og landar í dag, og skeljabáturin Anna Kiil II er eisini inni og landar, teir hava knapt 20 tons inni. Og so kom ein gamal kenningur, Vinlander, Manningarmynd sum áður fiskaði krabba, inn. Teir eru í øðrum ørindum nú, tí nú fiska teir svartkalva við gørnum. Eg tosaði við skiparan, og hann segði, at teir høvdu 600 gørn íalt standandi; tað vil siga 50 gørn í hvørjum trossa. Fiskiskapurin var ikki tann stóri, sum hann segði; teir hava verið úti í knappar 6 vikur hendan túrin, og lastin var so gott sum hálv nú. Teir komu inn vegna brek í tí eina frystaranum. Teir skulu eisini landa í morgin. Markus var inni í gjárskvøldið og bunkraði; teir fóru út aftur í nátt. Nú hava teir aftur dripið grind, um 100 hval, uppi við Kangatsiaq. Teir selja her á brettinum, sum vit kalla tað. Trolarin Sisimiut kom inn til Nuuk at landa svartkalva 2. oktober. Teir høvdu tilsamans gott tons í 48 fiskidagar - tað besta, trolarin hevur fiskað uppá so stutta tíð. Vit hava aftur eina mynd frá Fornminnissavninum. Latið okkum frætta, um tit kennast við nakran av monnunum og vita nakað um í hvørjum sambandi myndin er tikin. 3350F september Minus 3,6 stig og lot av eystri. Ja, hendan dagin í Føroyum - Mikkjalsmessu - gloymi eg ongantíð. Tá skurðfjøllini skuldu gangast - tað kriblar í mær eftir at sleppa á fjall ella fara niðan á trøðna og taka okkurt lambið at slakta. Jú, tað vóru tíðir, sum eg gjarna vildi upplivað aftur, men tíverri Heilt illa stendur ikki til allíkavæl. Eg havi fingið tveir penar veðrar frá einum plássi, sum liggur innanfyri Narrsarsuaq, ein veturgamlan og ein tvævetur.eg hevði tveir kønar veðramenn heimanífrá, sum eru við trolara her, at koma og handla krovini. Har varð tikið um síðurnar, ja, so at siga allastaðni, har man plagar at røra við krov, varð gjørt, men illa varð mett um vektina. Skotið varð 14 og 18 pund galið, tí tann eini veturgamli vág 76 pund, og tvæveturveðrurin vág 84 pund. Válgararnir eru sera vakrir á at líta, og tað verður spennandi at fara undir at kóka. Rullupylsurnar síggja eisini væl út - og so høvdini eisini við tí góða nakkaspikinum. Eg fái tveir veðrar aftrat, so veturin er bjargaður við góðum veðrakjøti. Mítt fjall er sostatt hálvgingið nú. Annars føli eg meg sum heima, tá eg passaði heimaseyð, tí fyri tíðina havi eg 4 ross gangandi á beiti niðanfyri húsini hjá mær. Eg fóðri tey frá altanuni við øllum slags breyði og so grønmeti so sum piparrøtur í trimum farvum! Rossini fara eftir teimum gulu fyrst, og hví tað skilji eg ikki - munnu tey vera farvublind ella hvat? Tey fáa eisini melónir, tomatir, bananir, víndrúvur, kinakál, ja, øll møgulig sløg av grønmeti, sum er blivið ov gamalt í handlunum. Eg fái tað serverað í túnið. Mær dámar hetta ítrivið sera væl og standi leingi og hyggi at teimum. Ongantíð hevði eg hug at fáa mær ross niðan á trøðna hjá okkum í Havn den tíð tað var. Mær hevði dámt betur at hesi kríatúrini søgdu mæ-mæ í staðin fyri at genggja! Seermisuut er í Manisok og landar í dag; teir hava fulla last. 1. oktober + 1,8 stig og nógvur vindur av útnyðringi. Eg havi frætt frá einum trolara, sum er í Eysturgrønlandi, at har er ikki tað stóra. Hann sigur, at teir eru komnir upp til 4 tons um døgnið. Tær stóru rækjurnar eru bleytar, men tað fer at broytast um eina tíð. Tá Vinlander í gjár skuldi flyta pláss, vóru teir so óhepnir at sigla á Annu Kiil II. Stoyturin var so mikið harður, at tveir stórir ljósskermar, sum standa ytst á bakkanum til ís-útkikk, kunnu nú brúkast at lýsa eftir stjørnum við! Tað var okkurt við maskinuni, sum ikki vildi bakka. Hann endaði eisini yviri við fabrikkina, og teir søgdu, at hann tók land. 2. oktober Trolarin Sisimiut kom inn til Nuuk í dag at landa svartkalva; teir hava fiskað tilsamans gott tons í 48 fiskidagar, og tað er tað besta, sum trolarin hevur fiskað uppá so stutta tíð. Óført fiskarí - tað kann ikki sigast annað. Tað hevur verið so ringur sjógvur úti á, at nakrir av trolarunum hava verið inni í Amertoq-fjørðinum og krokað. Teir fóru út aftur seinnapartin í dag. Og Vinlander liggur við ikki minni enn 12 endum inn á land, so nógv run er inni í havnini her.
9 Nr oktober 2005 Síða 9 Samrøða við Sofus Poulsen - 1. partur Sofus Poulsen: Úr Syðrugøtu til Aberdeen Tá vit í mai mánaði í ár vóru í Newcastle til minningarhaldið fyri teir donsku og føroysku sjómenninar, sum fórust undir 2. heimsbardaga, var Sofus Poulsen við sum umboð fyri løgmann. Sofus hevur í meiri enn 50 ár verið kendur av fleiri ættarliðum av fiskimonnum sum okkara maður í Aberdeen. Tey fyrstu nógvu árini saman við Oddmar Skarðhamar, umboðsmanni í Aberdeen. Vit fingu eina samrøðu við Sofus, har hann greiddi frá sínum hendingarríka lívi. Samrøðuna prenta vit í trimum pørtum. Hetta er so fyrsti parturin, har hann greiðir frá barnaárum og tíðini undir krígnum. Pápi Pápi mín var Óli hjá Dánjali í Syðrugøtu. Hann forlisti við Immanuel í So míni fyrstu barnaár vóru í Syðrugøtu, og eg búði hjá ommuni og abbanum, Dánjal og Magninu á Mýruni. Eg minnist pápa eitt sindur. Tað klárasta í mínum minni um hann er, at hann plagdi at taka meg út at síggja mánan uppi yvir Støðlafjalli. Eg tonkti ofta uppá tað fyrr, hvussu tað kundi bera til, at hetta var so klárt í mínum minni. Tá Nessie kona mín og eg vóru í Føroyum seint í september í 1978 við Smyrli, fór eitt sovorðið ódnarveður tvørtur um Føroyar og suður um Ísland. Vit skuldu ferðast eitt sindur runt í Føroyum, og vóru so inni í Gøtu. Vit høvdu verið hjá Martin Olsen, í Grund, til nátturða eitt kvøldið. Tá hevði eg sagt við Sannu fastur, at eg vildi fegin gista í húsunum hjá ommu, í Beiti. Eg hevði ikki verið har síðani 1945, og nú høvdu húsini fingið sentralhita. Tað var gamaní, so vit vóru har um náttina. Tað var nógvir vindur. Eg hyggi so uppá Støðlafjall, og nú er mánin har. Hann vísti seg at hanga beint á Støðlafjalli. Tá gekk tað líka sum upp fyri mær, hví tað hevði verið so klárt í mínum minni frá tí eg var knapt trý ára gamal. Mamma æt Jørgina, vanliga kallað Ginna. Hon var fostursystur Helenu, mammu Eiler og Sámal Jacobsen, og Constansu, sum endaði sum fýrpassari og bóndi á Syðradali. Constansa var eisini jarðarmóður í Kallsoynni. Hon var omma Bjørn Kalsø, núsitandi fiskimálaráðharra. Tær systrarnar vóru nógv saman, og sum rímiligt menninir við. Og hetta mundu vera orsøkin til, at pápi fór á Suðurlandið við Sámal, sum var giftur við Sofus Óli Poulsen, pápi Sofus (standandi) saman við systkinabarninum Andreas hjá Poul Christoffer Helenu, og sum var skipari á Immanuel. Í aðrar mátar plagdi pápi at sigla við morbróður sínum Jóan Magnus Thomsen, har Niðri í Syðrugøtu, sum førdi og átti triðingin í Tvey Systkin hjá Absalon á Skála.Abbi og Petur farbróður plagdu eisini at sigla við honum. Men tíverri hendi so tað, at pápi gekk burtur við Immanuel. Tryggingin man hava verið á eini leið. Eg haldi, at allar konurnar, sum ikki høvdu hús, bygdu hús tá. Systir mín var ikki fødd. Hon varð kallað Óluva eftir pápa.vit fingu nakað av peningi, og eg minnist, at tá eg fór í realskúla í Havn, var hesin peningur tøkur at gjalda fyri skúlan, sum ein mátti gera tá. Mamma bygdi so hús í Søldarfirði, tí mamma hennara búði jú har. Tá eg var sjey ára gamal giftist mamma upp aftur við John, sum var hálvur íslendingur og hálvur skoti. Hann hevði verið nógv í Føroyum og Íslandi sum fiskakeypari fyri Hawse & Co, í London. Hann var kønur í føroyskum og íslendskum og kláraði seg annars á fleiri málum. Hann plagdi at vera supercargo hjá damparum, ið komu til Føroyar eftir saltfiski. Hann plagdi at siga, at gøtumenn og vestmenningar vóru sera raskir at lossa. Teir goymdu ofta tað seinasta til hesar bygdirnar, tí her gekk tað sera skjótt fyri seg at fáa alt umborð. Sofus saman við mammu síni, Jørginu, í 1932 Turkihúsið Eg minnist, tá turkihúsið varð bygt í Syðrugøtu.Tey flestu í bygdini áttu partabrøv her, og tey plagdu eisini at arbeiða her. Eg plagdi - sum heilt ungur - at vera og skera burturúr hjá ommu, tá hon vaskaði fisk. Omma og Elia hjá Andreas Petur í Guttastovu vóru tær, sum høvdu tær størstu rúgvurnar. Eg haldi meg minnast, at tær vóru tvær ferðir so høgar sum hjá hinum. So her varð vaskað skjótt og væl. Umframt at turka fiskin úti hevði fiskavirkið eitt turkianlegg, so tey kundu turka fiskin til Brasilia í Suðuramerika. Maskinmeistari var Jóhannes hjá Mikkjali, og var hann kendur fyri at vera sera hegnigur. Sjálvur slapp eg at hjálpa við at leggja fiskin á tremmur og at stýra vogninum. Minnir úr Gøtu Tað eru mong góð minnir frá teirri tíðini. Eitt var at fara í torv og at seta niður eplir og annað. Sjálvt eftir at mamma flutti til Søldarfjarðar,vóru vit allar feriur og nakað væl afturat í Gøtu. Eg kann m.a. minnast eina ferð - eitt vetrarkvøld í kavaroki. Tað var ræðuliga ringt veður. John bróður hevur verið 3-4 ár, og eg havi verið tað eldri. Abbi kom eftir okkum. Hann mátti bera John á bakinum, og eg rann við síðuna av honum. Tá vit koma til Gøtu, er Grækaris í Guttastovu har at skifta út múrsteinarnar innan í komfýrinum, og tí var eingin hiti í húsinum. At koma úr kavaroki inn í eitt kalt hús var ikki stuttligt. Men tá Grækaris var liðugur, fýrdi omma aftur, og so var aftur í lagi. Eg minnist eisini tá myrkt var, og vit bert høvdu petroleumslampurnar. Tá vit vóru farnir í song, plagdi abbi at fortelja okkum onkra søgu, so sang hann og at enda hevði hann eina lítla bøn. Og sangirnir vóru slíkir, sum man kann minnast til. So var lampan sløkt, og tað var bølamyrkt. Eg haldi ikki, at man eigur at gera hetta við børn. Myrkur er ikki nakað sum børnum dámar. Eg kann gott minnast til,at eg sá kvistar og slíkt, og eg bilti mær alt møguligt inn,sum tað,at okkurt fór at koma út úr kvistunum. Hví, kann eg ikki siga akkurát, men síðani eg gjørdist vaksin, havi eg verið herviligur at síggja fólk og annað í mynstr- Framhald á næstu síðu
10 Síða 10 Nr oktober 2005 um, bæði á tapeti og í linoleum. Hetta kemur kanska av, at man var myrkaræddur. Ljósið varð spart Tað vóru ikki nógvir pengar tá ið tíðini, og tað varð ikki tendrað, fyrr enn tað var ordiliga myrkt, og tá var bara tendrað í køkinum. Tá ein gekk úti um kvøldarnar, var at renna frá køksvindeygað til køksvindeyga, tí har var ljós. Borðið í køkinum var eitt av teimum, sum var fest við hongslum á veggin og kundi heingjast upp á veggin, tá tað ikki var brúkt, og her kundu vit spæla ymisk spøl. Øll ung tá dugdu at telva, og genturnar dugdu at binda. Eg minnist eisini ein illveðursdag, tá ikki var farandi út.tá lærdi omma meg at binda, so eg dugi at kasta uppá, og sjálvt um eg ikki havi bundið nógv, so er hetta kortini ikki nakað ein gloymir. Í torv Í Syðrugøtu var einki torv nærhendis. Her mátti farast norður í Boð, norðanfyri Skipanes ella niðan á Ánadal, sum var ovarlaga - nærri Skálabotni, og so Millum Fjarðar. Og tað gekk ein dagur hvørja ferð ein fór í torv. Skuldi farast í Ánadal varð farið niðan við Gjónni frá Gøtugjógv. Og tá tað var at fara at bera inn, bað abbi altíð um at fáa hestarnar hjá Líggjas bónda. Eg kann gott minnast eina ferð vit fóru niðan. John bróður var lítil og orkaði ikki so væl at ganga, so abbi setti hann á ta mittastu ryssuna. Tá vit vóru komnir nakað niðan, har djúpt er niður í gjónna, er eitt ordiligt skríggj. Tað var frá John, sum gjørdist Sofus og John. bangin, tá ið hann sá niður í gjónna. Panikkur kom í hestarnar, sum reistu seg upp á bakbeinini. Omma fekk skundisliga hála John niður av ryssuni, og abbi fekk sissað fylgið, so vit komu niðan á Ánadal í øllum góðum. Ánadals-strongurin ella stálkaðalin... Syðrugøtumenn høvdu spent ein stálstrong ella kaðal, frá einum hamri niðalaga á Ànadali oman til har nú landavegurin er. Hetta nakað sunnanfyri Valaknúkar, har stendur eitt nýtt seyðahús omanfyri vegin og ein kann síggja eina kullu á sunnaru síðu á einum lítlum gili stutt sunnanfyri seyðahúsið. Kullan er ein grønur svøður og undir ella aftanfyri kann ein síggja, at grót er lagað og har var so kaðalin festur. Hann var brúktur,tá ið torvið skuldi flytast heim. Torvið varð fyrst fylt í sekkir, sum síðani vórðu hongdir á jarnringar, sum vóru opnir. Men endarnir gingu forbí hvønn annan, so sekkirnir ikki kundu detta burturúr. Tann ella teir Andreas Petur Gregersen, doyði 26 ára gamal sunnan fyri Borðoyanes fyrstu sekkirnir høvdu band knýtt í ringin, við einum lýsiklúti í fyri at loysa rustin.tá ið ein ella tveir posar vóru hálaðir oman kundi hinir posarnir bara sendast oman uttan nakra hjálp. Hetta gekk vanliga skjótt fyri seg og var sjálvandi spennandi hjá okkum unglingum at síggja. Torvsekkirnir vóru so fluttir við báti til Skipanes og við lastbili til Gøtu.Veit ikki um onkur unglingi mundi gera ein túr á hesum rennistrongi.er hetta nakað sum ferðavinnan kundi tikið upp, við hóskandi nútíðar strongi og hongistólum? Tari og sláing Eg minnist, tá uppgangur ella brim var. So skjótt tað linkaði eitt sindur fór gamalt og ungt oman á sandin at skumpa tara, og var hann brúktur til taðing, serliga til eplir. Tarin gav ein serligan smakk. Tað er eisini viðurkent, at tað er jod í tara, og jod er jú sera gagnligt fyri heilsuna. Eg átti ein líggja, tá eg var 7 ára gamal. Abbi gjørdi mær eitt orv, og eg dugdi væl at sláa. Eg gjørdi mína nyttu,tá sláast skuldi, saman við tí slóttimanni, sum abbi annars hevði biðið at sláa, tí sjálvur var hann í Grønlandi um sumrarnar. Tá minnist eg nakað, sum eg helt vera forferdiliga tungt, og tað var at hjálpa til at brýna. Tað var mítt arbeiði at vinda hvørvisteinin. Hetta var ikki minst galdandi, tá tað skuldi veltast og spakarnir skuldu brínast. Kríggið byrjaði Eg minnist væl, tá kríggið byrjaði, og tað frættist í radio, at Danmark var hertikið 9. apríl Fólk ræddust fyri, at týskarar fóru at koma higar eisini. Men so gingu nakrir dagar, t.v.s til 13. apríl, tá komu Royal Marines og hersettu Føroyar, og tá var betri. Tann fyrsta ræðumyndin, sum festi seg í mítt minni frá seinna heims- Húsini í Beiti (t.v.), har Sofus búði síni fyrstu ár. Til høgru síggjast húsini á Mýruni, har abbi hansara, Dánjal, vaks upp. Frida Poulsen, gentan hjá Andreas Petur. bardaga var, tá ið eg fór yvir eiðið til Skipanes. Hetta var skipahavnin hjá gøtumonnum tá ið tíðini, tí ongar havnir vóru í Gøtu. Vit skuldu taka í- móti abba í Gøtu, Daniel Peter Poulsen, Dánjal á Mýrini nevndur, ið hevði verið í Grønlandi við Godthaab. Hetta var ein suðuroyarslupp, sum abbabeiggi, Jacob Andrias Poulsen, sum er kendur frá sínum royndum at fiska við Rockall, førdi. Seinni heimsbardagi var longu byrjaður, og hetta hevur verið í oktober Nógv varð tosað um kríggið, sum nú herjaði í Evropa. Per Martin Thomsen, á Niðri í Syðrugøtu, systkinabarn og vinmaður pápa, segði, at verðin hevði ikki sæð slíkan eld, sum tá ið týsku bumbuflogførini bumbaðu oljutangarnar í Rotterdam. Hesi orð gloymdi eg ongantíð. Tá ið eg vitjaði Rotterdam fyrst í 1980-árunum, gjørdi eg mær ómak at vitja økið, har oljutangarnir vóru og sum tá var bygt uppaftur, og har øll húsini vóru sprongd burtur í Um ein vil síggja oljutangar so er bara at vitja Rotterdam. Sum kunnugt hendi tíbetur ikki so nógv í Føroyum ta fyrstu tíðina undir seinna heimsbardaga. Skipini komu heim úr Grønlandi, og vit fingu grønlandsber frá okkara abbum og ættarmonnum. Grønlandsberini vóru væl størri enn tey føroysku, og vóru tey okkum vælkomin, sjálvt um tey vóru hentað upp í hosur og onnur íløt. Plastikposar vóru ikki tøkir um tað mundi. Hesi grønlandsberini smakkaðu sera væl, tá tey vóru væl vaskað og sukur og rómi ella mjólk vóru havd afturvið. Eg minnist eisini, at hermenninir vóru fyrst á Toftum og síðan í Fuglafirði. Teir vóru ikki í Gøtu og Søldarfirði at byrja við. Teir settu skjótt upp luftkanónir og eitt slag av rakettapparatum. Tað var ein rundur sylindari uml. hálvan annan metur í diametur. So mátti vindast hvønn veg hann skuldi fara. Apparatið kundi stillast soleiðis inn, at tað kundi siktast móti málinum. Vit sluppu viðhvørt inn í hesi apparat at vinda kontrolhjólini. Hesir fremmandu vóru sera fittlig fólk. Nógvir av teimum vóru úr Hebridunum. Seinni komu Lovat Scouts, og teir flestu av teimum komu úr skotska hálandinum. Nógvir tosaðu gælisk sínámillum. Eg minnist framvegis teirra grammofonplátur við gæliskum tónleiki. Menninir vórðu bodnir inn í hús, og summastaðni - og hetta var galdandi í øllum Føroyum - búðu teir inni hjá privatfólki. Sum ofta er, so fingu offiserarnir tey bestu kømurni, og restin var eftir tignini. So bygdu teir barakkir nógva staðni, bæði í Gøtu og á Skálafjørðinum. Vit sluppu ofta inn í barakkirnar, har vit sluppu at spæla við teirra serligu brettaspøl. Ofta varð spælt fyri pensar ella sigarettir. Úrslitið varð eisini, at tað var roknað fyri at vera náttúrligt at roykja hjá unga fólkinum, og tað var hildið, at okkurt var galið við teimum, sum ikki royktu! Festi mær í Eg minnist Andreas Petur í Guttastovu, sum gekk burtur við abba og abbabeiggja Poul Kristoffur. Hann var forlovaður við Fridu hjá abbabeiggja, Jákup Andreas á Mýruni. Frida doyði av tuberklum. Eg minnist, at eg var har til jarðarferðina. Ervið varð hildið ymsa staðni, og tað var kaffi og køkur hjá ommu. So kemur Andreas Petur. Hann drússaði sigarettpakkarnar á borðið. Hann hevði vist verið og keypt hjá soldátunum. Hann segði: Hetta mundi Framhald á síðu 15
11 Nr oktober 2005 Síða 11 Eli Smith 50 ár: Føðingardagur við slupp og fiski Tann 25.september helt Eli Smith sín 50 ára føðingardag á Skúlaheiminum við Marknagilsvegin í Tórshavn. Nú er Eli mest kendur sum og listarmaður sangari, og skuldi ikki havt so nógv við fisk og fiskimenn at gera. Men treyðugt so. Tað er ikki minni enn einki. Hann hevur verið til skips, bæði við Norðborg og donskum nótaskipi. Tískil er hann ein gamal limur í FF Og frá hesi tíðini hevur hann eisini málað góðar myndir av fiskimonnum. Hartil er ættin ein partur av okkara fiskivinnusøgu. Og føðingardagsdøgurðin var fiskur og sjálvtøkuborðið var pyntað við slupp og garnareiðskapi og øðrum sum hoyrir havinum til. Hendan framúr góða málningin av nótarmanni hevur Eli málað Brita og Eli. Fiskaborðið. So flott kann eitt borð gerast við tilfari frá havinum. Á sjálvtøkuborðinum var eitt modell av gomlu vágssluppini Havgásini. Her síggja vit inn á dekkið á eini slupp, sum var arbeiðspláss hjá túsundir av føroyskum fiskimonnum í 100 ár! Sigrun Smith er mamma Eli. Hon er av rættari sjómannaætt. Abbi hennara var nevniliga Jens í Dali, sum var ein undangongumaðu bæði sum reiðari og skipari og somuleiðis innan frálæru av skiparum. Pápin var Napoleon av teirri kendu listafólkaættini. Hann átti Lunar Bov, sum vit høvdu eina umrøðu av fyrr í ár. Niko Kapnas spældi hugtakandi á føðingardegnum. Hann er ein av hesum áhugaverdu útlendinginum, sum hava fingið alsk til Føroyar. Hann er grikki, føddur í gamla Sovjetsamvaldinum, hevur búð nógv ár í Bruxelles. Hann kundi havt eina framúr karrieru í útlondum, men hann hevur valt at búgva og virka í Føroyum. Hann er giftur við konu úr Finlandi, og tey eiga 3 børn, sum øll kenna seg sum føroyingar. Guttorm og Elisabeth Mortensen stóð fyri matgerðini og væl smakkaði. Tær í køkinum. Eli saman við Kapnas og dóttir.
12 Síða 12 Nr oktober 2005 Tá gávan til Auken frá javnaðarflokkinum endaði í Gøtu Tann frálíka gávan til Auken endaði í Gøtu fyri lítið og lætt. Herfyri var tann kendi danski javnaðarpolitikkarin Svend Auken á vitjan í Føroyum at tosa um orkuog umhvørvispolitikk. Og Auken veit, hvat hann tosar um. Hann man vera ein tann mest royndi danski poltikkari í dag, bæði sum fólkatingslimur og sum stjórnarlimur. Sum formaður í javnaðarflokkinum fekk hann besta valúrslit í nýggjari tíð. Men hetta hjálpti ikki nógv, tí hann fekk ikki meiriluta at skipa stjórn. Fyrst og fremst tí vanligi stuðulsflokkurin hjá javnaðarfokkinum, teir radikalu, vildu ikki vita av honum. Í sambandi við vitjanina í Føroyum var - sum rímiligt er - skipað fyri eini hugnaløtu saman við føroysku floksfeløgunum. Og hugnaligt hevur tað uttan iva verið, har tosað hevur verið um góða sambandið millum flokkarnar báðar. Hesum hevur Auken kunnað tikið undir við. Hann hevur nevniliga umboðað danska bróðurflokkin á landsfundum hjá føroyska javnaðarflokkinum. Og sum vanligt er, fær gesturin eina gávu frá vertinum. Tað einu ferðina fekk Auken sum gávu bókina Fylking, sum er skrivað av Jóannes Dalsgaard. Hetta er søgan um arbeiðsmannafelagið Fylking á Tvøroyri. Semja er um, at her er talan um eitt valaverk, sum lýsir ein týðandi part av okkara fakfelagssøgu, og eisini um sambandið millum føroyska og danska javnaðarflokkin. Víst er bókin skrivað á føroyskum, men ein samandráttur er á enskum, og so allar tær góð myndirnar, sum uttan orð lýsa søguna hjá arbeiðarum. Auken hevur uttan iva takkað hjartaliga fyri hesa gávu, sum hann vildi hava sum eitt minni um hesa vitjanina í Føroyum. Nakað eftir hetta, var ein gøtumaður í Keypmannahavn og fór sær ein túr inn í ein handil,sum selur antikvariskar bøkur. Hann heldur, at hann skal fara inn at vita, um hann finnur okkurt av áhuga. Jú, á eini hill sær hann júst bókina Fylking, sum hann so keypir fyri ein slikk. Tá ið hann kemur heim og byrjar at lesa í bókini, sær hann, at hetta er júst gávan, sum Auken hevði fingið frá javnaðarflokkinum. Fremst í bókini er ein heilsan frá Jóannes Eidesgaard, har hann takkar Auken fyri luttøkuna á landsfundinum. Hvussu bókin var endað her,kunnu vit so bert gita um. Men gávan frá javnaðarflokkinum til Auken endaði so í eini bókahill í Gøtu. So nú verður spennandi at vita, hvar tann gávan, hann uttan iva hevur fingið hesa ferð, endar! Høgi oljuprísurin - er Bush fyri at takka Tað er fyrst og fremst hesum manni fyri at takka, at oljuprísurin er farin upp í loft. Sum øllum kunnugt eru oljuprísirnir sera høgir, hóast teir uppá seg hava verið hægri, sum vit vístu á í seinasta blaði. Munurin er bert tann, at vit nú kunnu roknað við, at vit ongantíð fáa bíliga olju aftur. Tað er viðurkent, eisini í Føroyum, at fremsta orsøkin til høga oljuprísin er amerikanski forsetin George W. Bush. Norski professarin Øysten Noreng við Handilsháskúlan sigur, at víst økist oljunýtslan víða hvar, og dømi um hetta eru Kina og India, sum eru í stórari menning, og úrslitið er økjandi oljunýtslu. Men tað er fyrst og fremst uttanríkispolitikkurin hjá USA, sum skapar ótryggleika um Miðeystur og harvið um oljuveitingarnar, og tað er hetta, sum trýstir prísirnar upp. Sum er, er ikki trot á olju, men serliga í USA eru tað nógv sum leggja olju inn undir seg og byggja upp goymslur í ótta fyri ófriði fleiri staðni í heiminum. Hetta merkir stóran eftirspurning, sum aftur merkir høgar prísir. Tað er ikki bert óttin fyri, at USA skal leggja á Iran, sum er orsøkin, men framhaldandi ófriðurin í Irak ger eisini sítt. Fleiri bumbur um dagin við stórum tali av dripnum og særdum, talar sítt týðuliga mál. Eitt, sum kundi fingið prísin at lækka, var, um Bush forseti boðaði frá, at við royndunum í Irak í huga, fara vit ikki at leypa á Iran. Bert hetta hevði fingið prísin á olju at farið niður móti teimum 40 dollarunum. Men at hetta fer at henda er neyvan sannlíkt, tí Bush er ikki tann maður, sum bakkar fyri nøkrum, og tað má so heimssamfelagið gjalda dýrt fyri. Men hetta fáa vit einki gjørt við. Hvat fáa vit gjørt? Tað er ikki bert í Føroyum, at oljan rakar fiskivinnuna hart. Hetta er eisini galdandi í okkara grannalonum. Nógv verður tosað um, hvat ið kann gerast. Tað tykist sum at oljustudningur, soleiðis sum gjørt var í gomlum góðum døgum, ikki er tann fremsta loysnin. Hetta hevur m.a. verið til umrøðu í ES, men teir vilja ikki lata oljustudning. Hetta vil eisini vera ímóti teirra reglum. Í ES verða aðrir møguleikar viðgjørdir, sum t.d. at leggja skipini ávís tíðarskeið, men hetta kann so ikki vera loysnin fyri eina fiskivinnutjóð sum okkara. Eitt sum tosað verður um - eisini í ES - er, um møguleikar eru at spara olju. Hetta hevur eisini verið umrøtt í Føroyum. Tað finnast t.d. telduskráir, sum kunnu vísa á, hvør er tann mest økonomiska nýtslan av olju, og her kann sparast munandi eftir tí sum verður sagt. Og spurningurin er so, hvat ið kann gerast. Røddir hava verið frammi um at fara at veiða upsa við snellu heldur enn við troli, sum vit gjørdu í gomlum døgum. Hetta hevði í hvussu er spart olju. Men tað munnu vera fleiri, sum ivast í, um veiðan kundi verið nóg stór til eina lønandi veiðu hjá sovæl manning sum skipi. Men hetta eigur í hvussu er at verða roynt. Um landsstýrið einki annað ger, kundu teir sett í verk eitt útgreiningararbeiði at fáa kortlagt, hvørjir møguleikar eru á hesum økinum. Og kann oljustudningur ikki latast, so má í hvussu er bera til at stuðla øðrum stigum til at spara oljunýtsluna. Tað almenna kann ikki bert stinga høvdið í sandin og látast, sum um hetta ikki er ein samfelagstrupulleiki. Tað er tað so sanniliga. Tá manningarfeløg í vár gjørdu sáttmála við reiðarafelagið varð eitt protokollat gjørt, sum segði, at um oljan fór upp um eitt vist, skuldu samráðingar takast upp millum feløgini um møguleikan at broyta sáttmálan, so fiskimenn komu at taka lut í eyka oljuútreiðslunum. Fundur hevur verið millum feløgini um hendan spurningin. Manningarfeløgini eru rættuliga ivasom, men undir øllum umstøðum skal málið kannast væl og virðiliga. Eisini er neyðugt at kanna, hvat hendir á hesum økinum í teimum av okkara grannalondum, sum vit kunnu samanbera okkum við. Føroyska flakavinnan á einum vegamóti Marknaðarplássið fyri føroyskan fisk skal vera í Føroyum. Útlendingar kunnu koma higar at keypa tann fisk tey vilja hava, og føroysk flakavirkir mugu hava møguleikan at bjóða uppá allan føroyskan fisk. Føroyska flakavinnan er á einum vegamóti. Vantandi møguleikar at keypa rávøru er ein av høvuðsorsøkunum til at sera torført er at fáa endarnar at røkka saman var eitt sera tung ár fíggjarliga hjá flakavinnuni á landi. Orsaka av, at marknaðurin fyri fisk úti í heimi var sera vánaligur og m.a. dollarin var sera lágur varð lønsemið vánaligt. Fleiri fyritøkur í flakavinnuni høvdu tí hall. Fiskapakkin skuldi tryggja meiri gjøgnumskygni og ætlanin var, at føroysk virkir skuldu fáa størri møguleika at bjóða uppá føroyskan fisk. Somuleiðis skuldi lógarbroyting flyta marknaðarplássið fyri føroyskan fisk heim til Føroyar. Útlendingar fingu møguleikan at bjóða uppá fisk á uppboðssøluni og føroyskir fiskakeyparar skuldu fáa møguleikan at keypa fiskin í fullari kapping. Støðan er nú tann, at kappingin er harðna uttanífrá, uttan at marknaðarplássi er flutt heim til Føroya. Skipini eru í størri mun enn fyrr farin at sigla uttanlands við veiðuni. Tað merkir, at prísvøksturin í marknaðinum, sum er hendur seinastu tíðina ikki kemur heim til Føroya, tí útlendskir keyparar vita, at føroyski fiskurin verður landaður á meginlandinum, við øðrum orðum so kappast føroysk flakavirki við føroyskan fisk, sum verður virkaður á meginlandinum, fyritøkum har og bjóðaður út til somu keyparar. Føroyski fiskurin verður landaður uttanlands, virkaður har og seldur har. Føroyskur fiskur sum hugtak á marknaðunum er við av svinna. Flakavirkini liggja í stóran mun still. Tað er dømi um virkir, sum ikki hava virkað fisk tvær tær seinastu vikurnar og fleiri virkir hava bara helvtina ella minni av tí virksemi, tey hava havt undanfarin ár. Hvat er til ráða at taka. Jú marknaðarplássið fyri føroyskan fisk skal vera í Føroyum. Útlendingar kunnu koma higar at keypa tann fisk tey vilja hava, men føroysk flakavirkir mugu hava møguleikan at bjóða uppá føroyskan fisk. Kelda:Vinnuhúsið
13 Nr oktober 2005 Síða 13 Henda myndin talar fyri seg. Katrina kostaði eisini fiskimonnum dýrt Veiðutjóvar leysgivnir Tað er ikki alla staðni, at veiðutjóvar sleppa so væl sum hjá okkum, har teir bert revsast við eini bót. Hendan myndin vísir indiskar fiskimenn á veg heim úr fongsli í Pakistan. Talan er um 371 fiskimenn, ið hava sitið fastir síðan í fjør fyri at hava veitt í pakistanskum sjóøki. Fyri at bøta um viðurskiftini millum londini hevur pakistanska stjórnin samtykt at geva teimum grið. Afturfyri letur India eitt líknandi tal av fongslaðum pakistanskum fiskimonnum og øðrum sleppa heim. Her eru fiskimenninir á veg í tokið, sum skal føra teir heim. Nógv hevur verið frætt um ódnina Katrinu, men hon hevur eisini kostað fiskimonnum á raktu leiðunum dýrt. Hetta sæst á hesi myndini, har rækjubátar liggja sum vrak. Eins og hjá okkum hava rækjuskipini framman undan trupulleikar við lágum prísum og dýrari olju. Og nú hava teir heldur ikki havnir, har teir kunnu landa sína veiðu.
14 Síða 14 Nr oktober 2005 Maria José minnist Maud Manningin er av Fame Henda manningin er uttan iva av Fame, sum Jacob Haraldsen í Fuglafirði átti. Hetta kannn væl vera ein av myndunum, sum Absalon Joensen tók í Íslandi í Vit hava funnið fram til nøvnini á hesum monnunum: 2. Jens Johannes Eliassen, Fuglafjørð, pápi 12 3.Poul Jacob Jacobsen, Fuglafjørð. 4. Hans Debes, ættaður av Oyrareingjum, Fuglafj. 5.Sámal Jákup Hansen, á Tofttini, Syðrugøtu. 6. Johan Hendrik Olsen, fyrst Gøtugjógv, seinni Fuglafjørð, skipari 7. Óli Olsen, Stóri Óli, Gøtugjógv, pápi 6,8 og Olivur Olsen, Gøtugjógv. 9. Óli Hans Olsen, Syðrugøtu. 10. Óli Jákup Christiansen, Fuglafjørð 11. Johan Eliassen, Fuglafjørð 12. Petur Eliassen, - Um nakar kennir nr. 1 vilja vit fegin frætta. Fame. Øll nøvnini komin Jacob Haraldsen ( ) ættaður úr Elduvík, átti millum onnur skip Fame. Skiparin Hendrik var giftur við systir hansara Katrinu. Í seinasta blað høvdu vit minningarorð um Maud Heinesen. Her greiddu vit frá tí spanska fanganum Arturo, sum Maud arbeiddi fyri vegna Amnesty International. Beint eftir at Arturo og Maria José vórðu gift doyði hann av eini bilvanlukku. Seinni giftist hon aftur við Alfredo og fekk tvær døtur. Maria José hevði alla sín tíð samband við Maud, og nú Maud er farin sigur hon m.a.: Eg sendi tær eitt bræv, sum eg havi kent tað at vera neyðugt at skriva, tað er eitt minnisrit, sum er vent til Maud. Eg hugsi við sorg um hennara familju og um øll, og eg veit ikki, hvussu eg kann vera saman við tykkum um hetta. Eg rokni við, at tey vita, at her hava tey eina vinkonu, sum tey kunnu brúka, um tey hava tørv á tí. Tit eisini. Eg hevði viljað kunnað sagt tað betur...tann besti mátin er at siga tað persónliga, um ein vil stuðla, og eri eri jú langt burturi... Hetta fær meg at hugsa. Góða Maud Eg sendi tær hetta bræv hagar tú ert. Eg sendi tær mítt besta minni, fult av kærleika og pínu samstundis, tí eg ikki aftur kann hitti teg beinleiðis. Maud. Maria Jóse. Kroppur tín er farin frá okkum, men bert partvís, tí ein partur av tær livir. Tín sál, tín andi og tað, tú vart, er ikki farið, og tað fer ongantíð meðan persónar eru, sum hava havt ta eydnu at deila upplivingar við tær. Í øllum tínum vinum er ein partur av tí, tú vart, og hann verður altíð í okkum.vit fara altíð at minnast teg við gleði, og tú verður á ein ella annan hátt okkara millum. Eg veit, og tí eri eg vís í, at meðan tú hevur verið ímillum okkum, hevur tú verið eitt gott fólk, sum hugsaði um hini, ein góð mamma og vinur. Eg havi nevnt teg fyri mínum vinum her, tí tú ert blivin nevnd í samrøðum, og soleiðis fari eg framhaldandi at nevna teg, við gleði og stoltleika um at hava havt tað eydnu at kent ein sum teg. Eg endi hetta bræv og eg vissi teg um, at tú altíð fert at vera í mínum hjarta og mínum tonkum. Hasta siempre (fyri altíð) Ma José og familja Nú kenna vit øll nøvnini á hesi mynd. Frá vinstru Hildur Nielsen, Sigurd Simonsen og Eydna Brimheim. Komandi blað 27. oktober FF-blaðið fer ikki í summarfrí. Men einar tvær ferðir árliga leggja vit eina eyka viku millum útgávurnar. Hetta merkir, at komand blað kemur út 27. oktober. Vit fegnast annars um ta góðu undirtøku, sum vit fáa frá okkara lesarum.teir hava framvegis grund til at gleða seg til komandi blað!
15 Nr oktober 2005 Síða 15 vera brúdleypið hjá sær. Og hann doyði stutt eftir í februar Tá minnist eg,at eg festi mær í. Fastrarnar dámdi hetta einki, men omma bað tær lata meg vera, tí hon visti, at tær eisini festu sær í. Tá kendist tað gott at vera elsti ommusonur. Annars roykti eingin í húsinum. Eg plagdi at fáa piparmintbomm og tyggjugummi frá hermonnunum fyri at køva tubbaksluktin. Vanligt var at selja egg til hermenninar og at fáa kjøtblikkamat afturfyri. Eitt av sløgunum varð Maconacy, framleitt í Peterhead. Men hetta varð hvørki dámt av teimum lokalu ella hermonnunum. Hetta var kjøt, epli og grønmeti í brúnari sós. Men okkum dámdu tað sera væl. Men um man fekk tað hvønn dag, mundi mangur keðast av tí, og tað var kanska tað, sum var hent hjá hermonnunum. Abbi helt nógv av tí manninum sum var kokkur hjá hermonnunum norðuri á Nesi. Hann æt Harry Potts. Hann giftist við Turid í Bartalstovu. Tey fóru niður aftan á kríggið. Eg minnist, at Turid fór við troppaskipinum Nova - vit búðu í Havn tá, og eg sá hana standa umborð í vakrari hvítari føroyskari mynstratroyggju. Seinni komu tey aftur til Føroyar og búðu alla sína tíð í Gøtu. Harry var kendur sum ein góður kokkur. Hann var nógv við skipum sum Kaj Johannesen førdi. Harry doyði fyri nøkrum árum síðani, men Turid livir enn. Hon er annars systirdóttir Miu, sum fylti 100 ár í mai mánaði í ár. Skúlagongd Tá ið seinni heimsbardagin byrjaði, búðu vit í Søldarfirði, og eg gekk í skúla har. Eg var meira enn sjey og eitt hálvt ára gamal, tá ið eg fór í skúla, tí eg mátti bíða til John beiggi var fyltur seks ár,so vit kundu fylgjast. Hugsi at hetta mundi vera nakað, sum fosturpápin, John Johannesson, sum var hálvur íslendingur og hálvur skoti og uppvaksin í Skotlandi, hevði tikið støðu til. Í Bretlandi fóru tey í skúla, tá ið tey vóru fimm ára gomul. Sum sagt giftist mamma uppaftur, tá ið eg var gott seks ára gamal. Umframt vit báðar og John, bleiv systir okkara - Óluva - fødd 4 mánaðir eftir, at pápi var burturgingin. Í seinna hjúnarlag fekk mamma tvær døtur og ein son, so vit blivu seks systkin tilsamans. Framhald av síðu 10 Omma og abbi Sofus, Magnina og Dánjal á Mýruni. Hetta er Poul Christoffer Poulsen.f , deyður á útróðri.kona hansara var Johanne Christine, f. Joensen, vanliga kallað Kunoyar Johanna, f og deyð í februar Tey áttu børnini Óli, Suffía og Andreas. Her er fylgið komið norð móti Turkihúsinum á veg í kirkjuna í Norðragøtu. Undir turkihúsinum síggjast hermenninir, sum gjørdu honnør fyri deyðu gøtumonnunum. Her síggjast kisturnar við brøðrunum Poul Kristoffur og Dánjal á bryggjuni í Klaksvík, áðrenn farið verður til Gøtu við Pride. Á myndini síggjast døturnar hjá Dánjal, Sanna og Katrina. Fleiri skip síggjast aftanfyri. Eitt av teimum er Svínoy. Tann triði, sum fórst, Andreas Petur Gregersen, varð ikki afturfunnin. Í skúlanum í Søldarfirði gingu 3 klassar í senn, og lærarinnan var Helene Larsen Bjarnadal. Hon tosaði danskt, mamman var vist donsk, men hon skilti sjálvandi eisini føroyskt og tosaði føroyskt við tey yngstu børnini, men danskt við tey eldru. Alt gekk fyri seg í einari skúlastovu, men har var gott skil á, og væl dugdi hon at læra frá sær. Vit lærdu enskt tíggju ára gomul. Tann minnisríki dagurin tá var 9. apríl Tá ið vit komu í skúla, var tað fyrsta vit hoyrdu, at vit vóru blivnir týskarar í morgun, tí týskararnir høvdu hersett Danmark. Spenningur var - sum vituligt er - teir fylgjandi dagarnar, tí øll fryktaðu fyri, at Hitlersa hermenn fóru at herseta Føroyar eisini, men tíbetur vóru tað Churchillsa hermenn, sum hersettu Føroyar. Skúlagongdin helt fram sum vanligt tað fyrsta krígsárið í Søldarfirði. Myrkaleggingin var eisini ein minnilig hending.trærammur við tjørupappíri vóru vist fyrst brúktar til hetta endamál eins og svartar toygardinur. Gøtulyktir vóru ongar, so uttandura var eingin broyting, bert tað at lummalyktirnar kundi ein mestsum ikki brúka longur,og eingi vóru køksvindeyguni at ganga eftir. Hermenn á motorsyklum og bilum sóust eisini koyrandi runt á vaktarhaldi. Seinni fekk fosturpápin starv hjá Helgason og Melsted, íslendskum heilsølufelag í Havn, og flutti familjan suður til Havnar, men John og eg fóru til ommu og abba í Syðrugøtu at vera og gingu í skúla við Gøtugjógv. Har vóru tveir lærarar og ein lærarinna.vit høvdu Símun Paula Konoy, yvirlærara og Jákup lærara. Lærarinnan var Helga Øregaard. Har var gott at ganga í skúla, og sum kunnugt lærdu gøtubørn gott føroyskt mál. Símun Pauli var jú kendur sjálvstýrismaður. Hann var annars eisini fyrsti formaður í Føroya Fiskimannafelag. Ein slapp at vatna urtapottarnar hjá Konoy, sum hingu í øllum vindeygunum. Hann hevði eisini bæði urtagarð og trøð ovarlaga við Gøtugjógv og slerdi tvær ferðir, tí trøðin var vetrarfriðað. Hoyggj hevði hann sostatt nóg mikið av, tí hann dugdi at taða. Gøtu skúli og eg, eru javnaldrar, vit eru frá Skúlin við Gøtugjógv var væl útgjørdur til bæði lesna og fimleik og hann varð roknaður sum eitt rættuligt frambrot á skúlaøkinum tá í tíðini. Gøtubørn vóru eisini reinastu skúlabørn í Føroyum, tí fríggjadag fóru genturnar undir brúsurnar við einum klumpi av Framhald á næstu síðu
16 Síða 16 Nr oktober 2005 grønsápu á høvdinum, og dreingirnir gjørdu tað sama leygardagar minnist meg rætt. Slíkt var sera hent hjá foreldrunum, sum bert høvdu baljuna at vaska børnunum í heima, har hvør fór í eftir tørni í sama vatn.tað var langt at ganga í skúla, so børnini høvdu matpakka og mjólk við sær í skúla. Minnist ommusa livurpostei á breyð - væl smakkaði - og øll máttu sita still og eta og drekka á setrunum á gongini, har Jákup lærari gekk aftur og fram og ansaði eftir, at alt gekk sámiliga fyri seg. Hetta vóru eisini góðir dagar, hermenninir vóru ikki enn komnir hagar. Seinni tóku teir skúlan at búgva í, inntil barakkirnar vóru bygdar. Ein svimjihylur varð gjørdur oman fyri spæliplássið við skúlan. Eg minnist væl, at tá hermenninir komu, vóru teir í gymnastiksalinum at byrja við. Summir av teimum vóru illa fyri.teir vóru komnir av øðrum hermótum, eitt nú Dunkirk, har tað ikki var so friðarligt sum í Føroyum.Teir plagdu at svimja her. Onkrar av gentunum í bygdini royndu seg eisini. Einaferð fór ein teirra til botns og kom ikki upp aftur, men hon varð skjótt bjargað upp aftur av onkrum offiseri. Tað vóru eisini sorgarleikir. Ein drongur var farin á fjall. Hann var nakað yngri enn eg. Hann datt oman og doyði. Vit lærdu enskt, tá ið kríggi byrjaði, men eg spurdi fosturpápa mín, hvat eg skuldi siga, um eg vildi sleppa upp á motorsúkluna hjá hermonnunum, sum koyrdu runt sum vaktarmenn. Can I sit behind you, og so var sloppið. Krígsskip á Skálafjørðinum Eg minnist væl øll krígsskipini, sum komu inn á Skálafjørðin - eins og nógv donsk handilsmarinuskip. Summi vóru so stór, at tey máttu bakka aftur og fram fyri at venda á fjørðinum. Norsk skip komu eisini til Føroyar, tí týskarar hersettu eisini Norra, men normenninir bardust móti týskinum so leingi, teir orkaðu, og nógvir norskir flygtningar komu til Føroyar við smáum fiskibátum, sum tað eisini hevur verið greitt frá í FF-blaðnum. Ein hending, sum eg eisini minnist væl, var, tá ið bretsk herskip komu inn á Skálafjørðin við 6 svenskum herskipum og einum ferðamannaskipi, Hetta er útróðrarskrínið hjá Andreas Petur, sum varð afturfunnið. Hann var ótrúliga fittur í hondunum og hevði sjálvur gjørt tað. Av øðrum hann gjørdi var ein mjólkasentrifuga. Og hetta snøgga borðið. sum hevði flutt manningarnar til Italiu, har tey vóru bygd. Tær skuldu koma eftir hesum herskipum. Churchill visti um hesi svensku herskipini, sum sigldu norður um Skotland á veg til Svøríki vegna kríggið. Churchill óttaðist fyri, at Hitler fór at taka skipini, tá ið tey komu í Oyrasund.Telefonlinjurnar millum London og Stockholm vóru gløðandi heitar hesar dagarnar, sum tað frættist eftir krígslok. Men tað, sum vit sóðu, var, at tey svensku fløggini vórðu strikað, og The White Ensign, bretska Royal Navy flaggið, varð heysað á stong. Bretsk manning fór umborð á skipini, og síðani fóru tey undir eskort til Scapa Flow í Orknoyggjunum. Skipararnir á hesum svensku herskipum vóru sjálvandi eisini í øðini um at missa skipini, og teir blakaðu alt møguligt fyri borð inni á Skálafjørðinum. Sjálvur fann eg eina dagbók og nøkur kertuljós. Eingin Hetta línutrogið sum Andreas Petur sjálvur hevði gjørt, kom eisini aftur. Hann hevur eisini gjørt kýkin. vildi tá á døgum hava nakað, sum kundi vera óhent at hava innanhýsis, og mamma koyrdi dagbókina í eldin. Seinni frættist, at Churchill hevði givið boð um at lata svenskararnar fáa herskipini aftur, og fóru tey so avstað aftur úr Orknoyggjunum og komu vegin fram í øllum góðum. Hitler tordi ikki at órógva Svøríki, sum var uttanveltað. Abbi gongur burtur Sum fyrr nevnt var eg oftani hjá ommu og abba í Syðrugøtu. Abbi róði út fyri tað mesta undir seinna heimsbardaga, men var eisini til lands í Íslandi. Veiðan var landað í Syðrugøtu, og Jóan Elias Gregersen, handilsmaður, keypti fiskin, sum síðani var fluttur til Bretlandi við sluppunum. Umrøddi útróður kostaði abba, Dánjal á Mýrini, lívið, tá ið bátur teirra gekk burtur nærhendis Borðoyarnesi 14. februar Við honum sjólótust eisini beiggi hansara, Poul Kristoffer Poulsen, í úti Guttastovu nevndur, og Andrias Petur Gregersen, sonur Grækaris bónda í Guttastovu. Sjálvur búði eg í Klaksvík um hetta mundið. Veðrið hevði verið av tí besta tann morgunin, og omma hevði tosað við Katrinu fastur, seinni Katrina Klakk, og hon hevði bert nevnt - at pápi tín er til útrógvar. Seinna partin kom ódnarveður - sum eitt byrsuskot - sum tað so ofta hendi, og tað versnaði út á kvøldið. Sjálvur var eg staddur uppi á Vágsheygnum,tá tað frættist, at tveir útróðrarbátar vóru burturgingnir, ein úr Sumba og ein úr Gøtu. Eg kom framvið handilin hjá Kal, J.J. Jacobsen. Myrkalagt var, tí seinni heimsbardagi herjaði enn. Uttanfyri hitti eg ein Norðragøtumann og spurdi, um hann visti, hvør hesin Gøtubáturin var, sum var burturgingin. Men hann segði seg ikki vita, hvør tað var. Orðini, sum komu í mítt høvd, vóru tú vilt bara ikki siga mær tað.tá ið eg kom heim á Ziskatrøð, var grátur innanhýsis. Eg segði so beinanvegin, at tey einki skuldu siga mær, tí eg visti, at tað var abbasa bátur... Ólastovubáturin sigldi nakað aftaná teimum, og tá ið teir sóu seglið blíva burtur, fingu teir ein skvamp, sum sløkti motorin. Cecil á Toppafløtuni undir Gøtueiði var við og passaði motorin, og tað gingu um 15 minuttir, til hann fekk motorin í gongd aftur. Í meðan sóu teir Andrias Petur fara drívandi framvið. Hann helt í ein kík, men teir fingu einki gjørt. Seinni - tá ið teir komu framá har abbasa bátur var sokkin, funnu teir líkini av abba og abbabeiggja flótandi á sydvestunum. Teir fingu teir so inn í bátin, og eisini okkurt av tí sum fleyt, t.d. skrínið hjá abba. Hetta var ein syrgilig hending fyri allar familjurnar, serliga okkara, tí omma hevði mist elsta sonin, pápa mín, við Immanuel í 1932 bert 12 ár frammanundan, og nú misti hon mannin bert 57 ára gamlan. Abbabeiggi var 63 ár og Andrias Petur var 26 ár. Tað var ein syrgilig sjón annan dagin eftir, tá ið báðar kisturnar fóru við Britons Pride til Gøtu. Minnist væl, at omma, Sanna fastir og Óluva systir, sum hevur búð í Vancouver í meiri enn 40 ár, eisini var við eins og Suffía Gregersen, dóttir Poul Kristoffur. Vit báðir John bróðir fóru seinni til Gøtu at fylgja. Tað var kavi, men annars gott veður, tá ið báðar kisturnar fóru í lastbilinum hjá Hans í Bartalsstovu fyrst yvir til Syðrugøtu og síðan í kirkjuna í Norðragøtu. Tá ið bilurin kom framvið turkihúsinum norðuri á Nesi, stóðu bretsku hermenninir uppstillaðir við bajonet fixed og gjørdu honnør til æru fyri hesar menn, sum høvdu mist lívið í teirra stríði at veiða fisk til Bretlands. Líkskarin mundi vera um 1100 fólk. Tá ið kisturnar vóru komnar til kirkjuna, røkk líkskarin heilt til Gøtugjáar. Til ervið vóru uml. 900 fólk, og tey vóru øll avbygdafólk.
17 Nr oktober 2005 Minningarorð um Erhard Dam f. 13.okt d. 3.okt Nú fer at vera eitt ár síðani Erhard varð tikin frá okkum. Ikki vardi tað meg, tá eg koyrdi hann suður á Landssjúkrahúsið ein týsdag, at dagarnir vóru so fáir eftir hjá honum. Tað er altíð tungt at missa ein av sínum kæru. Tað kann eg ásanna, nú Erhard sum tann seinasti av mínum fimm systkjum eisini er farin. Saknurin er stórur. Hann gjørdi ikki nógv um seg, men tað var altíð gott at kunna fara út á Lignes og fáa eitt prát við hann, og tað gjørdi eg javnan. Erhard var yngstur av okkum. Eg kann siga, at hann var eygnasteinurin hjá øllum undir lonini. Árini gingu, og hann fór til skips sum maskinmaður. Tað bleiv hansara lívsstarv og hann var nógv burtur tey árini. Sum tíðin leið tømdist lonin, fyrst hjá pápabeiggja, sum búði í tí vestara endanum, og vit fluttu so við og við út. Mamma doyði í 1983 og pápi í 1992, síðan húsaðist Erhard einsamallur. Tað var ein gleði at síggja, hvussu væl hann fór um í tí dagliga. Hann dugdi eisini væl uppá sín stillføra máta at laga seg eftir umstøðunum, nú so nógv nýggj hús eru komin har, soleiðis at bæði børn og vaksin komu at halda av honum og hann av teimum. Eg vil takka Harranum, sum øllum valdar, fyri ta tíð vit høvdu hann ímillum okkum. Friður verið við minninum um okkara kæra Erhard. Marna Síða 17 Meira úr Newcastle: Virðismikið íkast til søgu sjómanna Hendan myndin er frá hátíðarhaldinum í Noregi. Í miðuni eru donsku luttakararnir Arne Glensvad og Antoinette Meldgaard.Vinstrumegin tey norski fyriskiparin Jan Johanneson og høgrumegin søgumaðurin Aage Wilhelmsen. Kransar verða lagdir á minnigarhaldinum í Keypmannahavn í mai. Her síggja vit Antoinette, Axel Munch, standandi, og Erik Egebak. Tað er sjáldan, at vit hava fingið so nógv tilfar til blaðið burtur úr eini ferð, sum vit fingu burtur úr ferðini til Newcastle í mai mánaði í samband við minningarhaldið fyri danir og føroyingar, sum fórust á sjónum undir seinna heimsbardaga. Vit hava havt nógvar frásagnir, bæði um føroyskar og danskar krígssiglarar, og hava hesar frásagnir verið væl umtóktar. M.a. hevur blaðið Frihedskampens Veteraner biðið um at sleppa at endurprenta frásøgnina, vit høvdu hjá dananum Erik Egebak, um tá ið hann var við í innrásini í Normandínum í 1944, ið gjørdist avgerandi bakkkastið hjá Hitler á Vesturhermótinum. Vit byrja eisini í hesum blaðnum frásøgnina hjá Sofus Poulsen, okkara umboðsmanni í Aberdeen í meira enn hálva øld. Hesa frásøgn fingu vit í fyrsta umfari á band í Newcastle, og síðani er ískoyti komið afturat, sum eisini geva eina góða mynd av hesi tíðini. Alt í alt hava vit fingið virðismikið íkast til søgu sjómanna, bæði donskum og føroyskum, og vit rokna við at hava meira tilfar seinni. Vit hava eisini framvegis samband við fleiri av teimum dønunum, sum vóru við í Newcastle. Ein teirra er tann 83 ára gamla Antoinette Meldgaard, ið er einasti danski kvinnuligu krígssiglari, sum er eftir á lívi. Hon sigldi við ferðamannaskipinum Lyru millum Ísland og Bretland undir krígnum. Hetta skip er eisini kent í Føroyum. Hennara søga hevur umframt at hava verið í FF-blaðnum eisini verið prentað í donskum bløðum. Nú um dagarnar varð hon ringd upp av einum soni hjá stýrimanninum á Lyru, sum hevði hoyrt um hennara søgu. Hann vildi fegín vita eitt sindur um pápa sín, sum eisini hevði siglt við Lyru, og sum var deyður fyri 10 árum síðani. Eftir øllum at døma hevði pápin ikki greitt nakað serligt frá hesi tíðini, sum so ofta hevur verið við fólki, sum hava verið í slíkum umstøðum. Ofta hava tey einki viljað sagt, fyrr enn tey eru blivin gomul,og tá hevur tað mangan verið í seinna lagi. Men tað, hon kundi fortelja hesum soninum var, at pápin var ein raskur maður og eitt gott menniskja. Sum tað var tá, var tað ikki nógv óviðkomandi samskifti millum yvirmenn og vanligu manningina, so privat prát høvdu tey ikki nógv saman. Tað er ikki fyrr enn eftir kríggið, at Antionette rættiliga hevur varnast, hvussu tungt og ábyrgdarfult tað má hava verið at vera yvirmaður á einum slíkum skipu. Hesir vistu kanska meira enn onnur umborð um tann vanda, teir sigldu í, og hvørjum teir sigldu við. Stundum var tað lóður, sum bert kundi gera støðuna enn meira hættisliga, um nakað hendi. Sjálv hevur Antoinette ongantíð havt marruna og hevur altíð kunna fortalt um tað, sum hon hevur upplivað. Hennara frágreiðing um tað er, at hon hevði ein so serliga góðan og tryggan barndóm í Suðurjútlandi. Tað einasta hon minnist sum verandi óhugnaligt, var tá alarmklokkurnar fóru at ringja umborð, tí tá var okkurt á vási, og tað mátti farast í skundi til bjargingarbátarnar. Tey svóvu í klæðum og høvdu ein pjøka hjá sær við tí mest neyðturviliga viðførinum, so tey vóru altíð til reiðar, um okkurt skuldi hent. Í Noregi Seinast í august mánaði var Antoinette í Noregi til ein samkomu saman við norskum krígssiglarum. 4 danir skuldu fara, men tveir av teimum kundu ikki fara. Hin danin, sum fór, var Arne Glinsvad, hvørs frásøgn eisini hevur verið prentað her í blaðnum. Í Noregi vóru tey sera vælkomin og vóru víst runt. Samkoman var við í Kleven - 15 km frá Mandal - har tað vóru 70 fólk tilsamans, sum vóru krígssiglarar, avvarðandi og fólk frá kommununi. Teir norsku krígssiglararnir vóru í somu støðu sum teir donsku. Teir sigldu fyri teir sameindu, og vóru tí avskornir frá at koma heim alt kríggið, soleiðis sum vit eisini hava greitt frá í samband við norðmenninar, sum flýddu til Føroyar og aðra staðni við. Her vóru eisini røður, har sovæl danir sum norðmenn greiddu frá teirra ræðuligu korum undir krígnum. Tveir danskir marinubátar og teirra manningar vóru eisini við til hátíðarhaldið. Tað var eisini skipað fyri móttøku umborð á hesum bátum. Antoinette letur sera væl at hesi vitjan og vónar at kunna luttaka í einum líknandi tiltaki komandi ár. Jú, tað var sera hugnaligt at koma at kenna hesi fólkini í Newcastle. Tey hava fingið ein førning frá krígnum, sum tey yngru fólkini ikki eiga, og sum eigur at verða lýstur. Tað er hetta sum vit royna.
18 Síða 18 Nr oktober 2005 Millumbylgjusendarin Skal føroyskt á 531 khz gerast søga, so at vit bert hoyra týskan alputóleik á 531 khz. Norski fiskiídnaðurin besta úrslit í seks ár Nú frættist, fyrst í ÚF og síðani á Rás 2, at ætlanin er at keypa ein nýggjan millumbylgjusendara at seta upp á Akrabergi. Men hesin nýggj sendarin skal bert kunna senda við 25 kw, hetta er alt ov lítið. Tað er helst einki at ivast í, at um vit minka sendiorkuna úr 200 kw niður 25 kw, so verður tað ikki bara í bakgrundini at vit koma at hoyra týskan alputónleik, so fer harmonikan helst at doyva føroyingin púrasta. Í frágreiðingini um útvarps- og sjónvarpssendinetið frá mars 2005 stendur, at tað eru bert 550 fiskimenn, sum fáa nyttu av millumbylgjusendaranum. Einki verður sagt um manningarnar, ið sigla við handilsskipum og fremmandum skipum; tað sigla, sum kunnugt, nógvir Føroyingar við hesum skipum, og rættiliga fitt av teimum sigla í Norður Evropa, hesar manningar fáa tískil eisini gleði av núverandi sendara. Vit eru ikki so kræsnir. Tað kann gott skróva eitt sindur í hátalaranum, bara vit fáa tað við, ið sagt verður, so eru vit nøgdir. At útisetar og sjófólk verða flokkað saman í hesi frágreiðing, er rættiliga løgið.vit hava als ikki somu fortreytir. Útisetar eru, sum oftast, búsitandi á landi við teimum fyrimunum, tað gevur. Sjófólk hava sjáldan samband við land. Í somu frágreiðing stendur eisini, at í dag kunnu sjófólk í stóran mun fylgja við á ÚF-netvarpinum alt samdøgrið. Tað eru, okkum kunnugt, bert tvey føroysk skip, ið hava alnet-samband, ið ger tað møguligt at hoyra ÚF beinleiðis á netinum, og tað eru Skálaberg og Norrøna. Av útlendskum skipum eru tað bert nøkur fá special kip ið hava slíkt, og tey hava tað einans tí, at tann, ið leigar skipið, krevur tað. Tá leigumálið er av, er alnetævintýrið eisini av hjá teimum. Tað kostar hópin av peningi at reika á netinum um fylgisvein, so nógv at flestu útgerðarmenn fáa marruna av tí. Tað mest vanliga er, at tú hevur møguleika at senda og taka ímóti telduposti, og so heldur ikki meir. Nógv útgerðarfeløg hava eitt filtur, ið avmarkar, hvussu stórt eitt teldubræv kann vera, hetta fyri at hava tamarhald á útreiðslunum. Tann einasti møguleikin hjá øllum teimum, ið ikki sigla við Skálaberg, Norrønu ella einum av teimum fáu útlendsku specialskipunum at fáa tíðindi er sostatt frá Sosialinum. Internet Sosialurin er tó so stórur, at nógvir ikki kunnu taka hann niður. ÚF sendir eingi daglig tíðindi út sum t-post, sjálvt um teir hava fingið áheitanir um hetta. Nøkur donsk skip fáa hvønn dag eina rúgvu av tíðindum frá DR, á skrift, sum teldupost, men frá ÚF fast einki. Vit vilja ráða teimum, ið skulu taka avgerðina í hesum máli, til at keypa ein nýggjan 200 kw sendara. Tá so hesin 200kW sendarin er útslitin, um eini 15 ár, er tøknin helst komin so langt,at vit kunnu lurta eftir ÚF-netvarpinnum. Kanska kann tann gamli sendarin umvælast, um tað er ódýrari. Vónandi verður tað fíggjarliga møguligt ein dag at lurta á netinum, men í løtuni er tað alt ov dýrt,so tað ganga helst nógv ár, áðrenn tað verður møguligt. Í sjóvinnuni verður hvørt oyra vent fleiri ferðir. Tú kanst spyrja teg sjálvan, hvar manningarfeløgini eru í øllum hesum, tað er løgið, at einki hoyrist frá teimum. Tað eru jú eisini teirra limir, ið missa møguleikan at hoyra ÚF. Eyðun Simonsen Hoyvík Rói Lindberg Tórshavn Niels Poul Holm Tórshavn Høgni Petersen Rituvík Rúni Simonsen Hoyvík Gunnar Johansen Hoyvík Rógvi Thorsteinsson Vágur Jón Simonsen Tórshavn Jónsvein Berg Hoyvík Meðan tað gekk væl hjá føroysku flakavinnuni í fleiri ár, hevur tað gingið minni gott seinastu árini. Tað hevur bert verið at frætt um hall hjá okkara egnu virkjum. Tað sama hevur eisini verið galdandi í Noregi, men her tykist vend at vera komin í. Tað er júst komin ein frágreiðing um gongdina í 2004, og hon vísir at nú sær betri út; og tað tykist sum at vend er við at koma í. Samlað hevur norska vinnan í 2004 havt eitt yvirskot uppá 1,7% av umsetninginum, sum í 2004 var umleið 44,3 mia. Nkr. Við so stórum upphæddum kann sjálvt eitt lítið prosenttal gerast nógvir pengar. Hetta er eitt betri úrslit enn í 2003, tá tann tá vánaliga gongdin vendi. Tað,sum hevur hjálpt væl, er lækking av rentuni, sum stendur fyri helvtini av framgongdini frá 2003 til At norska krónan er viknað hevur eisini givið fleiri krónur í kassan. Virkini hava enntá havt eitt vinningsbýti, sum er 460 mio. Nkr. Tað hevur gingið best við stokkfiskaframleiðsluni, sum telur nokkso nógv í Noregi, serliga á Lofoten leiðini. Av eini ella aðrari orsøk hevur henda vinna ongantíð verið at finna í Føroyum, hóast vit so sanniliga hava turkað nógvan fisk, men tó bert til húsbrúk. Frammanundan høvdu hesi virkini stór undirskot. Klippfiskaframleiðarar høvdu eisini framgongd, og er klippfiskavirking framvegis ein stór vinna í Noregi. Tað eru nógv ár síðan vit góvust, men fyri einum 10 árum síðan var byrjað aftur í smáum. Hetta steðgaði, tá eldur kom í tað virkið, sum gekk undan og tað var spell. Vanligu flakavirkini komu uppá null úrslit, t.v.s. javnvág, sum er munandi betri enn hjá føroyskum flakavirkjum, sum tað hevur ljóðað. Hetta uppá seg góða úrslit er grundað á størri framleiðslu av flaki heldur enn frystum, sum eisini hevur verið gongdin í Føroyum. Men tað eru eisini blivin færri virki, sum tískil hava fingið meira í part og harvið er lønsemið betri. Kortini hava helvtin av vanligu flakavirkjunum framvegis hall. Saltfiskaframleiðsla hevur havt ein góðan bata eisini, men hetta eru eisini okkara royndir. Hinvegin hevur gingið munandi verri hjá teimum virkjum, sum taka ímóti pelagiskum fiski so sum sild og makrel. Her hevur verið ein stór kapping um rávøruna. So tað er ikki so løgið, at tað hevur staðið á hjá okkara pelagiskum virkjum eisini. Men tann vinnan, sum er ringast fyri, er rækjuídnaðurin, og er hetta av orsøkum, sum eisini eru kendar í Føroyum. Og her verður heldur ikki mett, at bati er í eygsjón. Skipini eru eisini meira ella minni løgd vegna vánaligt lønsemi og ikki minst høgu oljuprísunum. Fiskamjølvinnan hevði eitt gott úrslit seinasta ár í Noregi. Hóast ta samlaðu framgongdina sum er, so er talið av arbeiðsplássum í fiskiídnaðinum fallið. Frá 2003 til 2004 er tað fallið 10%, og seinastu fýra árini er tað fallið heili 25%. Men hetta er tann skrásetta arbeiðsmegin. Tað sum er hent, er helst tað, at útlendingar eru komnir inn og hava fingið hesi arbeiðini hjá norðmonnum og tað til eina lægri løn. Størsta fallið í arbeiðsplássum er í Finmark har norðuri, har arbeiðsplássini eru fækkað við ikki færri enn 50%. Tað hevur eisini í ein stóran mun verið galdandi í Noregi, at nógvur fiskur hevur verið sendur til Kina, og hetta hevur so minkað um tørvin á norskari arbeiðsmegi.
19 Nr oktober 2005 Síða 19 Við okkurt um ymiskum vørum á hyllunum, stendur landsins størsta goymsla av eykalutum til taks hjá føroyska flotanum. Aftanfyri stendur eitt samtak av trimum føroyskum skipasmiðjum og einum mekaniskum verkstaði, ið hevur meir enn seksti ára royndir innan veitingar til skipaflotan alt frá smærri umvælingum og viðlíkahaldi til um- og nýbygging av skipum. Góðkendir tænastuveitarar av: Wärtsilä Deutz-MWM Scania & Valmet Callesen Ulstein Brattvaag ABB-Turbochargers Desmi pumpum stephanssons hús P/F Tórshavnar Skipasmiðja Tlf Fax P/F Skipasmiðjan á Skála Tlf Fax Vestmanna Skipasmiðja Tlf Fax Runavíkar Mekaniski Verkstaður Tlf Fax Bergur Olsen Søgan, um grágásina, sum doyðu út í Føroyum, tá teir stóru í Havn við bátum og soldátum komu vestur í Vágar, har teir tóku bæði ungt og gamalt, man sita í minninum á teimum flestu, sum hava lisið fuglabókina hjá Mikkjali á Ryggi. Nú er grágásin endiliga komin aftur at eiga, gott 150 ár eftir at hon varð avoydd, og sanniliga um ikki ætlanin er at fara undir at veiða grágæs aftur, uttan at nøkur kanning er gjørd av stovninum. Tá ið fuglarnir í Føroyum vórðu taldir í 1981, áttu 2-10 pør av grágæs her. Í 1993 spurdi eg fuglaáhugað um alt landið, hvussu nógvar gæs vóru, og kom eg til, at eini 75 pør áttu tá, og at samlaða talið av gæs og ungum var einar 500 á sumri og 200 á vetri. Seinastu árini hevur Petur Mortensen saman við øðrum talt gæs í meginpartinum av landinum í oktober mánað, og samlaða talið er nú um 1300 gæs. Gásastovnurin er tí alt ov lítil til eina burðardygga veiðu. Vit eiga í Gevið gæsnum frið staðin at frøast um, at gásin aftur eigur í føroysku náttúruni. Eg vil tí heita á landsstýrið um at sleppa ætlanini um at loyva gásaveiðu Um so er at gæsnar gera stóran skaða í nýdyrkaðum lendi, veltum og rótakáli, eigur hetta at verða kannað nærri og tiltøk gjørd fyri at halda gæsnum burtur frá hesum økjum. Fyrstu klagurnar um gæsnar komu longu seinast í 1980unum, áðrenn talið var komið upp á 50 pør, og tað kann ikki vera meiningin at minka stovnin niður um tað støðið aftur. Grágæs í gomlum døgum Grágásin varð veidd í gomlum døgum, og Peder Claussøn Friis skrivar, at ein føroyskur studentur greiddi honum frá í 1592 at De fange der oc mange Graagies eller Vildgies om Sommeren / fordi / at naar Vildgaasen felder hendis Fiedre om Sommeren / da kand hun icke flye / oc hun kand icke ducke under Vandet / som andre Haffugle / Saa kand en Bonde stundum faa vel 50 eller hundert vilde Gies udi en ferd.. Hans Christopher Müller skrivar í 1862 at grágásin har forhen i talrig Mængde ynglet flere Steder her på Øerne, navnlig ved Sørvaagsvatn, hvor man gjorde Jagt på den i Fældetiden og saaledes udryddede den. Nu sees den kun enkeltviis om Foraar og Efteraar, og jeg har ikke erfaret, at nogen har ynglet her i de sidste 30 Aar. Eftir hesum frásagnum at døma, hevur grágásin átt í reiðiliga stórum tali fram til fyrst í 1700 talinum.tá fór hon at minka í stórum, tí stovnurin toldi ikki ta stóru veiðuna, ið var eftir ungunum og teimum fjaðursáru gomlu gæsnum, ið ikki sluppu á flog. Í 1800 vóru bert fáar gæs eftir, og um 1830 var føroyski oyddur. gásastovnurin Grágæs nú á døgum Eftir at gásastovnurin var avoyddur, gingu ár, har grágæsnar bert sóust á vári, tá ið tær fluttu til búplássini norðanfyri, og á heysti, tá ið tær fóru suðureftir í vetrarvist. Serliga sóust tær á vári flúgva í flokkum, sum sjáldan vóru størri enn fuglar.tær sóust eisini við hvørt á vøtnum og í haganum. Um miðjan seinastu øld hoyrdist so aftur, at grágásin átti í tveimum ella trimum støðum, men plássini vórðu sambært Mikkjali á Ryggi hildin loynilig fyri at verja gæsnar. Sverre Patursson skrivar í 1948: Sjálvsagt er tað fyri fuglalívið og náttúru okkara ein missur at verða so heilt av við ein so mikið fittan og stóran fugl sum grágásina. Tí er tað hugaligt at vita, at eftir tí menn siga frá, eru líkindi til, at hon fer aftur at vilja eiga her á landi - um hon fær frið. Mikkjal á Ryggi skrivar í 1951: Tað hoyrist, at einstakar nú í hesum seinnu árunum eru aftur farnar at eiga í tveimum ella trimum støðum í Føroyum; teir, ið vita reiðrini, vilja dylja fyri, hvar tey eru, og tað gera teir beint. Sjálvt um Føroyski búfuglastovnurin er vaksin seinastu árini, er hann framvegis so lítil, at hann skjótt kann oyðast, um vit ikki fara væl um hann. Um tað eru føroysku gæsnar, ið savnast á Sandi um veturin, er hetta ein stórur partur av okkara stovni, og so er tað av stórum týdningi, at tær verða vardar júst her. Ilt er at siga, hvussu stórur tann natúrligi stovnurin kann gerast, og sum við øðrum stovnum eru helst stór sveiggj í støddini, men enn meti eg, at vansarnir við gæsnum mugu kunna minkast, uttan at tað gongur út yvir búfuglastovnin. Tað er torført at gera øll nøgd,men onki er at ivast í, at nógva staðni kring landið er pláss fyri villu gæsnum, og at tey flestu eru glað fyri, at grágæsnar eru komnar aftur. Eg havi skrivað eina nærri lýsing av hvussu støðan hjá grágásini var í 1993, og hon stendur í Frágreiðing frá Føroya Fuglafrøðifelag 1994 á síðu
20 Síða 20 Nr oktober 2005 Edmund Petersen: Í fangalegu í Sibiria og síðan torpederaður Vit hava fyrr í ár haft frásagnir um krígssiglingina hjá donskum sjómonnum undir 2. heimsbardaga. Og tað má sigast, at tað er ikki smávegis, sum hesir hava verið út fyri. Hetta er eisini fyri ein part søgan hjá føroyskum sjómonnum, sum vóru við donskum skipum. Niels J. Arge skrivaði heilar fimm bøkur við frásøgnum frá teimum. Vit hittu í Newcastle í mai tann 85 ára gamla Edmund Petersen, sum Danska skipið "Axel Carl" hjá skipafelagnum Heimdal í Keypmannahavn lá og skipaði upp í Leningrad, tá kríggj brast á millum Týskland og Sovjetsamveldið summarið Hald varð lagt á skipið, og manningin varð sett í varðhald. Hetta gjørdist eitt drúgt og syrgiligt varðhald, sum kostaði fleiri monnum lívið. Um Sibiria og Persia fingu menninir samband aftur við teir sameindu vestanfyri í Egyptalandi. Teir vóru illa fyri, meðan teir sótu í ymsum sovjetiskum fangatippum í Sibiria. Eins og aðrir fangar svøltaði teir í langar tíðir. "Axel Carl" var bruttotons. Tað skuldi hava 21 manna manning, men einki var at sigla við, men um heystið 1940 fekk "Axel Carl" møguleikan at sigla við kolafarmi úr Rotterdam í Hollandi til havnir framvið Eystrasalti. Edmund Petersen í Newcastle. Lógu í Leningrad, tá Hitler leyp á Á eini ferð, sum byrjaði í Hamburg í Týsklandi um hálvan juni 1941, fór "Axel Carl" við stykkjagóðsi, so sum metalli og maskinlutum, gjøgnum Kielarveitina, og haðani til Sovjetsamveldið at skipa upp. Tí varð ferðin hildin fram til Bornholm, har proviantur varð tikin, og síðani varð siglt beint til Leningrad, hagar "Axel Carl" kom 20. juni. Har fekk skipið bryggjupláss og farið varð undir uppskipingina. Á morgni tann 21. frættust tíðindini um, at Týskland hevði lopið á Sovjetsamveldið. Á middegi komu umboð fyri russisku myndugleikarnar umborð og kannaðu skipið. Manningin fekk ikki loyvi at fara í land, og vaktarmenn vórðu settir við landgangin at ansa eftir, hvør fór umborð. Ein av manningini var russari. Hann varð tikin í land, og hann sóu teir ikki aftur. Síðani varð radiostøðin løgd lamin, og øll radiolurt hjá manningini tikin. Men hildið var fram við uppskipingina til skipið var tømt umleið 1. juli. Hetta vóru truplir dagar hjá skiparanum og hansara yvirmonnum.tað gekst illa at koma á tal við russisku myndugleikarnar, og manningin sat fangi umborð á skipinum. Til tess ikki at koma í mattrot góvust teir við at fáa sær ábit klokkan 8 á morgni. Myndugleikarnir avhoyrdu alla manningina, og teir vóru grammir at frætta um viðurskiftini í Týsklandi og ikki minst í Kielarveitini. Sendir til Gorki 9. juli kom umboð fyri myndugleikarnar umborð við tulki, og manningin fekk nú at vita, at hald varð lagt á skipið, og at manningin skuldi í varðhald. Teir fingu 20 minuttir til at savna sínar persónligu lutir, men hvør maður kundi bert hava tvær skjáttur við og eingi tól. Klokkan sjey á kvøldi fóru teir í land, men skiparin fór ikki, fyrrenn danska flaggið var strikað, og tað russiska drigið undir húnan. Nú gekk leiðin til eitt gamalt slott, Strelna, 45 kilometrar frá Leningrad. Her høvdu teir sítt fyrsta av fleiri tvungnum tilhaldum á áralangari ferð, full av líðingum og sakni, sum tók lívið av fleiri monnum. Tann 23. juli vórðu teir sendir við jarnbreytini úr Leningrad um Moskva til var við danska skipinum "Axel Carl", sum ólukkuliga lá í Leningrad júst tá Hitler legði á Sovjet, og hetta førdi til eina marru, sum ein illa kann ímynda sær í dag. Við var eisini ein føroyingur, Petur W. Jacobsen úr Hvalvík, sum seinni er deyður. Hansara søga, og harvið eisini tann hjá Edmund, er skrivað av Niels Juel, so vit fara at nýta Niels J. sum partvísa keldu til hesa frásøgn. Edmund og Petur úr Hvalvík vóru við "Axel Carl", tá teir komu til Leningrad og ikki longur. Gorki, og 1. august komu teir til fangatippið Oranski nærhendis Gorki, har teir steðgaðu í tríggjar mánaðir. Har var ikki ov nógv at eta, men viðurskiftini vóru annars hampilig, og har vóru líkindi til at halda saman. Tosað varð tí um, hvat teir áttu at gera. Møguleikarnir vóru tríggir. Teir kundu fara at sigla við amerikonskum, bretskum ella russiskum skipum, og teir buðu sær eisini til at fara, men tað tóktist ikki at hava russarana áhuga. Russararnir buðu teimum tó eitt skip, sum lá í norðurrussiskari havn, fermt við vápnum til ta norsku mótstøðurørsluna. Skiparin tók straks av, men heldur ikki hesum kom nakað burtur úr. Fyrst í november varð øll Oranki-legan avriggað, og fangarnir vórðu riknir upp í neytavognar. Har var bæði trongt og kalt. Koyrt varð um Volga og gjøgnum Ural-fjøllini, og fjúrtan dagar eftir komu teir til Aktjubinsk. Har vóru ring bústaðarviðurskifti. Tað frysti heilt niður í 46 stig.torført var at røkja seg og halda seg reinan, og allir vóru fullir av lús. Menninir svunnu burtur, og ymsar sjúkur gjørdu vart við seg. Skiparin royndi at koma í samband við svensku sendistovuna, men tað bar ikki til. Sjálvur helt skiparin seg kunna klára seg ígjøgnum allar hesar tvørleikarnar, men hann var farin at óttast fyri, at summir av hansara monnum fór at leggjast fyri. Við toki til Sibiria Á grækarismessu 1942 vórðu teir aftur varpaðir uppí eina jarnbreyt, og hesa ferð dámdi teimum tað væl.teir hildu bara, at Í Tashkent var henda myndin tikin av manningini á "Axel Carl", og hon varð send til Danmarkar um Svøríki. Menninir hava nú fingið bretskar hermannabúnar. Parið mitt fyri í fremru røð er eru donsku sendimannahjúnini. Edmund er nr. 2 f. v. í fremra raðnum. Petur er uttast t.h. í sama raðnum. leiðin tokið koyrdi, var ikki tann beina. Teir hildu,at varð hildið á at koyra somu leið, so endaðu teir uppi við Íshavið ella kinesiska landamarkið. Tá teir høvdu koyrt í 31 samdøgur og steðgaðu, vóru teir sanniliga bara 700 kilometrar frá kinesiska norðurmarkinum. Vognarnir vóru gjørdir til at flyta kríatúr við, og matur var lítil og eingin. Tey seinastu 20 samdøgrini fekk hvør maður 300 gramm av breyði og eitt stykki av saltaðum fiski. Stavnhaldið var krígsfangalegan í Karahandar. Teir vóru fegnir, tá teir frættu, at teir skuldu halda til í eini bungalow eitt sindur burtur frá høvuðsleguni. Har vóru viðurskiftini betri enn frammanundan, men heilsustandurin var ikki góður. Flestu vóru sjúkir, og tríggir teirra doyðu og vórðu jarðaðir á kirkjugarðinum har. Men ein morgun í desember 1942 komu fýra russiskir yvirmenn til bústað teirra og góvu teimum lykilin.teir søgdu, at nú vóru teir leysir og frælsir og ynsktu teimum til lukku. Treytin var, at teir fóru at sigla við skipum hjá teimum sameindu londunum, og tað lovaðu teir við at seta navn sítt á eitt skjal. Síðani fingu teir passini aftur og mat til eina drúgva ferð, og 10. desember varð farið úr Karahandar um Tashkent til Karatjnovolsk við Kaspiska havið. Haðani varð siglt til Baku. Har var móttøkan ikki júst so vinarlig, tí allir vóru teir settir í fongsul, men tá ið mistakið varð avdúkað, vórðu teir gestir eins og greivar, hóast teir vóru svangir og fullir av lús, skitnir og tvitnir. Til Teheran og Aleksandria Síðani fór manningin av "Axel Carl" til eina iranska ella persiska havn, og haðani gekk leiðin til iran-
21 Nr oktober 2005 Síða 21 Toskur er nú ikki so býttur kortini Hetta var slottið Strelna, har manningin kom at búgva, tá hon fór úr Leningrad. ska høvuðsstaðin Teheran, hagar teir komu 23. januar Henda ferðin úr Sibiria til Teheran var sera strævin. Eitt skifti noyddust hesir neyðars menn, sum vóru illa fyri frammanundan, at ganga í heilar 10 dagar uppí slag. Bretskir myndugleikar tóku ímóti teimum og løgdu teir nakrar dagar í eina hermannalegu. Danskarar tóku væl ímóti teimum, og teir búðu í einum donskum húsum tær komandi vikurnar. Eina stóra sorg fingu teir afturat har í býnum, tá maskinmeistarin varð yvirkoyrdur. Um hálvan februar hildu tann einsamalli føroyingurin og teir fimtan danskararnir, sum eftir vóru, leiðina fram úr Teheran. Nú gekk leiðin um Bagdad í Irak og Palestina til Cairo í Egyptalandi. Haðani var hildið fram til havnarbýin Alexandria. Higar komu nógvir norðurlendskir sjómenn. Skiparin á "Axel Carl", Teimann Thomsen, fekk samband við norska skiparan á "Hermalin" og Edmund fór at sigla við hesum skipinum. Fór at sigla við flúgvarabensini Teir førdu útgerð til áttanda bretska herin, sum var á ferð vestur eftir, lastin hjá teimum var flúgvarabensin. Í hesum sambandinum vóru teir við til sameindu innrásini á Siciliu. Hetta kundi vera sera ógvusligt, sum tá skip vórðu rakt av bumbum og fóru í luftina bæði undir sigling og í havn. Men sjálvir sluppu teir óskalaðir. Sum frá leið fóru teir gjøgnum Gibraltarsundið á veg heim, og Edmund skilti seinni, at teir skuldu havt verið við til innrásina í Normandínum, men tað náddu teir so ikki. Teir komu so til Newcastle, sum var miðstøðin hjá donsku krígssiglarunum, og her kom Edmund at kenna Pat, sum seinni giftist við Klæmint, beiggja Jørgen Frants Jacobsen, og sum hevur verið umrødd í okkara greinum frá hátíðarhaldinum í mai í Newcastle. Henni fara vit annars seinni at frætta frá. Men her fekk Edmund hýru við "Inger Toft". Og fyri at geva donskum lesarum møguleika at fylgja við endurgeva vit orðarætt tað, sum hann hevur skrivað: Vi var på vej over Nordatlanten med Inger Toft til England Loch Eve, en forsamlingsplads for konvojer i Nordskotland. Et par døgn tidligere var vi røget ud i en stærk storm. Det var vi glade for under krigen, fordi ubådene kunne ikke torpedere os i høj søgang. Men efter stormen blev der høje dønninger, og en morgen ved 9-tiden fik vi en torpedo. Den ramte ved agtermasten, så skibet faktisk knækkede over og agterskibet, hvor de fleste af os opholdt sig, gik først under vand. Det var et frygteligt brag.køjerne sprængtes, og ild og vand kom ind samtidig. Vi blev slynget rundt mod skotterne, men vi fandt hurtigt trappen op til poopen (løftet agterdæk) og vi hoppede ud i det kolde vand. Det var i marts måned. Vi svømmede hurtigt væk, og da vi vendte os om, så vi "Inger Toft" gå ned med stævnen sidst. den sank på 70 sekunder. Edmund greiðir frá, at tað sum bjargaði teimum vóru tær rekandi trælúkurnar á skipinum, har teir kundu halda seg fastar. Vi blev hevet ombord på en engelsk fregat. Senere blev vi landsat i Loch Ewe for derefter at rejse til Newcastle. Efter en uges tid mønstrede vi i skibet "Rota", som lå i London. Vi sejlede flere ture ned gennem den Engelske Kanal, rundt om England op til Glasgow og tilbage til London, hvor vi var da krigen sluttede.nyheden bredte sig, og budskabet kom ud over radioen. Alle skibe tudede med deres sirener hele dagen af glæde over, at krigen var slut. Alle mennesker var glade, folk omfavnede hinanden, og på pubberne var øllet gratis, og de holdt åben til langt ud på natten. Edmund greiðir frá, at tað var heilt nýtt at kunna sigla uttan ótta. Nógv donsk skip fóru heim beinanvegin. Men nógv av teimum ungu sjófólkunum hildu á at sigla eina tíð enn, og Edmund kom so ikki heim fyrr enn í Edmund heldur felagsskapin við gomlu krígssiglararnar viðlíka við at luttaka í árligu minningargudstænastuna í Newcastle,og sum sagt var tað her vit hittu hann. Edmund má sigast at vera eitt virðiligt umboð fyri donsku sjómannastættina, sum ikki gav upp hóast vandan fyri deyðanum. V it hava útgerðina Flótitrol Botntrol Rækjutrol Høvuðsskrivstova: Bakkavegur Fuglafjørður Telefon Telefax Snurpunótir Aliútgerð Annað Tórshavn: Vestara bryggja Tórshavn Telefon Telefax Tað hevur verið tiltikið at vera býttur sum ein toskur. Men nú hevur hann verið á skúlabeinki, og tað vísir seg, at hann er ikki so býttur kortini. Tað er Havgranskingarstovnurin í Bergen, sum hevur gjørt kanningar um læruevnini hjá ymiskum fiskasløgum. Og toskurin var ein dugnaligur næmingur. Aftaná bert fáar royndir lærdi hann at reagera uppá ymisk ljós- og ljóðsignal. Granskararnir sendu eitt signal 20 sekundir áðrenn fóðring. Og tann kviki næmingurin skundaði sær hagar føðin var at finna. Og hetta evnaði toskurin enntá at minnast 3 mánaðir eftir innlæringina. Hinvegin stóð verri til hjá kalvaspraggum. Tær vóru dølskar og høvdu ongan hug at læra nakað sum helst. Henda gransking er ikki bert til stuttleika. Endamálið er at finna fram til evnini hjá fiski at laga seg til ymiskar umstøður í teirra umhvørvi. Tað er bert við at kunna laga seg til, at tað ber til at yvirliva broytingar í liviumstøðunum. Eisini fyri aling kunnu royndirnar í Bergen hava týdning. Nýggja vitanin kann fáa týdning fyri vælferðini hjá fiskinum.við at venja fiskin tíðliga kann bøtast um so væl vælferð sum vøkstur. Hetta gevur fiskinum eitt betri lív og betri fíggjarligt úrslit hjá alarunum. Fiskimenn tiknir gíslar Føroyskir fiskimenn kunnu hava sítt at stríðast við. Men teir eru so slopnir undan tí trupulleika, sum her skal greiðast frá. Piratar hava tikið trý fiskiskip úr Taiwan eystanfyri Somalia í Afrika. Teir krevja 9 mill. kr. í loysigjaldi. Og nú hótta teir við at drepa ein av manningini fyri hvørjar 48 tímar, um loysigjald ikki verður goldið. Skipini vóru tikin mitt í august hvørt sær. Tað eru uml.20 mans við hvørjum skipi.yvirmenninir eru úr Taiwan, meðan manningin annars er frá Filipinunum, Indonesia og Vietnam. Mannarættindafelagsskapir royna at hjálpa, og teir siga, at inntil nú er manningin óskalað. Men hvussu hetta enda vita vit so ikki enn. Gongdin í fiskastovnunum á Føroya Banka er vánalig Gongdin í fiskastovnunum á Føroya Banka er vánalig, vísir úrslitið av yvirlitstrolingini sum Magnus Heinason gjørdi í september. Har er minni til av toski, minni av hýsu og upsin er munandi minkaður. Eisini er fiskurin rakari enn fyri einum ári síðani. Magnus Heinason trolaði á 28 ymiskum støðum á bankanum. Tá hugt verður at miðalveiðuni, vísa úrslitini, at veiðan av toski er minkað við 19 prosent, hýsuveiðan er minkað við 45 prosent, og veiðan av upsa er einans 24 prosent av tí hon var fyri einum ári síðani. Eisini vísa kanningarnar, at fiskurin hevur minni at eta, og er tí rakari, enn hann var fyri einum ári síðani. Meðalveiðan av toski, sum Magnus Heinason fekk í yvirlitstrolingini í september, var bert 45 kg fyri hvønn fiskitíma.tað var 19 prosent minni enn í fjør, og bert 18 prosent av tí sum skipið fekk í 2002, tá meðalveiðan var 249 kg fyri hvønn fiskitíma
22 Síða 22 Nr oktober 2005 St. Jaques Vit hava fingið nakrar áhugaverdar skipsmyndir frá tí 84 ára gamla Marius Johannesen úr Haldarsvík. Myndirnar eru frá 1946 ella beint eftir, og tær eru frá St Jacques undir Grønlandi, tá Marius sjálvur var við. St Jacques var bygd í 1918 í Saint Servan í Fraklandi og merkt til 98,44 netto tons.tummas við Kráir í Vági og Óli Horn, sum var úr Haldarsvík, keyptu hana úr Fraklandi við skjøti frá 10. januar 1930, og hon kostaði kr. Óli Horn kom á Vág við henni úr Le Havre, og hann førdi hana í nógv ár. Tá Óla Horn doyði tók sonurin Páll yvir, og hann fiskaði eins og pápin óføra væl við henni. Marius var fyrst við í , og síðan Teir fiskaðu undir Grønlandi, har teir róðu út við bátum við bæði snøri og línu. Marius minnist, at teir plagdu at kappast við Normanner, har Lassi á Strondum var skipari. St Jaques var ein stór skonnart, tók eini 950 skippund. Og manningin var eisini stór, einir 30 menn. Aftara rað f.v. 1. Hans Joensen, Haldórsvík 2. Marius Johannesen, - 3. Arnold Hálsagarð, - 4. Jóannes Djurhuus, Gjógv, 5. Jakku á Oyri, Vágur. deyður 6. Jóanes?, Gjógv 7. Kristjan Olsen, Streymnes Fremra rað. 8. Pól?, Hov. 9. Jóan Hendrik Andreassen, Haldórsvík 10. Hans Djurhuus, Gjógv GUÐS ORÐ Torleif Johannesen Jesus vil gista hjá tær Hann er farin inn hjá einum syndigum manni at gista. Luk. 19,7 Fólkini í heimbygd Sakeusar, Jeriko, vórðu illa við, tá ið tey sóu, at Jesus var farin inn til Sakeus at gista. Sakeus var ein syndigur maður, ein tollari, og hóskaði tí ikki saman við Jesusi - meintu tey. At Jesus vitjar, ynskir at vera saman við, og gista hjá syndigum fólki, eru gleðitíðindi. Ja, tað er sjálvur gleðiboðskapurin. Líkasum læknin hoyrir heima ímillum sjúklingarnar, soleiðis hoyrir Jesus heima ímillum syndarar. Har trívist hann best. Har er hann í sínum rætta umhvørvi. Ímillum syndarar fær Jesus gjørt frelsandi gerning sín, og ímillum veik og neyðstødd fær hann hjálpt, styrkt og uggað. Tey sjálvrættvísu og hugmóðigu ynskja hvørki Jesus á gátt ella inn í lív sítt.tey hava nóg mikið í sínum egna, til skaða fyri tey sjálvi, tí Jesus stendur uttanfyri. Bleiv Sakeus fátækari av at lova Jesusi inn í heim og lív sítt? Ja, møguliga í krónum og oyrum, tí hann mátti gjalda aftur tann toll, hann hevði tikið ov nógv frá fólki. Samstundis upplivdi hann og fekk til ognar lívsins størsta ríkidømi, Jesus Kristus. Hann møtti frelsaranum - og bleiv frelstur. Jesus segði, hvat hendi: Í dag hevur frelsa verið hesum húsi fyri. At vitja og gista hjá syndarum er Jesusar størsta og hægsta ynski til allar tíðir. Aftara rað f.v: 1. Tummas Joensen, Mýri, Vágur, druknaði í dokkini í Aberdeen. 2. Jákup Mikkelsen, hjá Mikka, Vágur (er pápi nr. 13). 3. Sven Olsen, Streymnes. 4. Jákup á Oyri, Vág. 5. Jakku Hjelm, Vágur. 6. Jóannes við Gjógv. 7. Hans Mikal Hansen Tjørnuvík (Stendur beint frammanfyri 6 og 8). 8. Jóannes Djurhuus, Gjógv d. var giftur og búsitandi á Fanø. Hann var heima og ferðaðist og druknaði í báti sínum við Gjógv. Fremra rað: 9. Andrass Petersen, Haldórsvík, d. er beiggi nr. 3 á hini myndini. 10. Jóan H Andreassen, í Pálstovu. 11. Kristjan Olsen, Streymnes. 12. Hans Djurhuus, Við Gjógv (er pápi nr. 8). 13. Alvin Mikkelsen, Vágur. 14. Eilif Kristiansen, býr í Hammerfest í Noregi. Hann hvørki noyðir ella brýtur seg inn á fólk, men roynir á ymiskan hátt og á ymiskum støðum at sannføra syndarar um, at teimum tørva hann, tørva frelsu og fyrigeving syndanna. At taka ímóti Jesusi, er at trúgva á hann. At trúgva á hann, er at taka ímóti honum. Men so mongum, sum tóku ímóti honum, teimum gav hann mátt til at verða Guds børn, teimum, sum trúgva á navn hansara. Joh Hann gav lívinum innihald, og mín sál kann syngja frítt. Hann gav lívinum innihald, og hann fylti hjarta mítt. Tú sum vónleysur fjakkar um, ongan útveg síggja kann. Kom og gev títt hjarta, títt lív til frelsaran. Ms.765 Leggja fisk upp í Grønlandi. Eilif og Marius.
23 Nr oktober 2005 Síða 23 Hetta er Erhard, mannaður av Andreas Nolsøe, á dekkinum, og Ansgar Nolsøe, í stýrihúsinum. Teir sigldu undir krígnum, og tykjast teir at vera á veg úr Suðuroy. Mynd: Føroya Fornminnissavn, 3350F02888 Báturin er Erhard Umskipan av Barsilsskipanini kostar vinnuni Landsstýrið hevur í sambandi við fíggjarlógararbeiðið avgjørt, at partarnir á arbeiðsmarknaðinum einsamallir skulu fíggja Barsilsskipanina. Afturfyri verður persónsskatturin og partafelagsskatturin lækkaður. Hetta merkir eykakostnað fyri vinnuna og hetta verður gjørt, uttan at partarnir á arbeiðsmarknaðinum eru hoyrdir. Bæði undanfarna og hetta landsstýrið hava higartil hildið fast við, at tað er óheppið við hálvalmennum stovnum, sum t.d.als, og at hesir ikki eru í trá við stýrisskipanarlógina. Nú sær tað tó út til, at hetta passar inn í fíggjarlógararbeiðið, og er nú einki í vegin fyri, at enn ein skipan verður løgd til partarnar á arbeiðsmarknaðinum at umsita og fíggja. Fyri vanliga løntakarin kann skipanin óivað gerast útreiðsluneutral, væl at merkja, um løgtingi ikki broytir uppskotið. Fyri vinnuna er støðan ein onnur. Ein lækkan í partafelagsskattinum merkir ikki at vinnan sleppur undan eykaútreiðslum. Broytingin rakar í besta lagi misjavnt, og hetta verður steinur oman á byrðu hjá vinnugreinum, sum frammanundan eru illa sperdar. At landsstýrið ætlar at lækka partafelagsskattin hjálpir ikki okkara høvuðsvinnu, sum er sera lønartung. Verður støði tikið í einum virki sum Kósini, so vóru lønarútgjaldinarnar í 2004 góðar 40 milliónir krónur. Metast kann at gjaldið til Barsilsskipanina hækkar úr 0,25% til 0.6%.Tá fær eitt slíkt fiskavirki eina meirútreiðslu uppá krónur. Úrslitið hjá Kósini, eins og hjá fleiri av fiskavirkjunum var í 2004 soleiðis, at ongin skattur varð goldin.tað vil siga, at lovaða lækkingin í skattinum, kemur ikki hesum virkjum til góðar. Talan er um eina reina meirútreiðslu. Landsstýrið hevur tosað nógv um, at karmarnir fyri vinnuna skulu gerast betur.vit skulu jú verða millum heimsins fremstu tjóðir í Arbeiðsgevarafelagið hevur ofta víst á, at støðugir karmar eru ein fyritreyt fyri vinnuna.tað er tí at harmast um, at slíkar avgerðir vera tiknar í skundi, uttan umhugsan og uttan at arbeiðsmarknaðurin er eftirspurdur. Hetta er bert enn eitt haft um tað sokallaða eina beinið, vit hava at standa á. Kelda:Vinnuhúsið
24 Síða 24 Nr oktober 2005 Umskipanin av Fiskamarknaðinum riggar væl Útróðrarmaðurin fór til lækna fyri svøvnloysi. Læknin: Tú skal fáa sovimedisin. Her hevur tú til tvær vikur. Nei, vælsignað, tað er besta norðhavstíð,so leingi kann eg ikki sova!. ***** Tveir seyðir vóru á heimabeiti uttanfyri Hollywood, tá annar rann seg fram á eina filmrullu og át hana. Hin seyðurin spurdi: Var hann góður? Nei,eg haldi at bókin var betri. ***** Hanus var tunglyntur og fór til lækna: Ofta eri eg í so ringum lag, at eg havi bestan hug at beina fyri mær! Tak tað róligt, segði læknin lat meg um tað. Í hesum tíðum, tá tað tykist at vera so nærliggjandi at illkenna fiskivinnuna sjálva fyri teir trupulleikar, sum samfelagið hevur, er tað hugaligt at síggja eitt dømi um, hvussu væl vinnan hóast alt hevur dugað at tikið hond um síni egnu viðurskifti. Tey sum minnast vita, at fram til endan av 80- unum høvdu vit ein planbúskap innan flakaídnaðin, sum fyri ein stóran part var stýrdur politiskt. Hetta var ein búskaparlig vanlukka. Men tað var vinnan sjálv, sum tá setti skjøtil á fyri at fáa marknaðarbúskap og fría kapping. Hetta eydnaðist sera væl, og tað var skjótt, at tað slapst undan stórum parti av tí ovurstóra studninginum, sum varð latin. Ein stóran part av æruni fyri hesi gongd átti Fiskamarknaðurin á Toftum, sum var stovnaður í 1992, eftir at framburðsmenn innan vinnuna høvdu tikið stig til hetta. Fiskamarknaðurin byrjaði sítt virksemi í Aftaná eina trupla byrjan gekk sera væl í fleiri ár. Fiskamarknaðurin víðkaði sítt virksemi til eisini at vera landingarmiðstøð, og alt hetta skapti eitt sera stórt virksemi á Toftum. Men viðurskifti og umstøður hava tað við at broytast. Sjálvt veiðu- og Hetta er lagkøkan við søluupphæddini. Aftanfyri síggja vit ein av uppboðshaldarunum Høgni Hansen. virkisliðið helt, at tað skuldi sjálvt eiga størri beinleiðis part í søluni av fiskinum. Men tað gingu fleiri ár, áðrenn tað komst fram til, hvussu hetta skuldi gerast. Endin gjørdist so, at sølan og landingin varð býtt upp í tvey feløg. Ognarar av sølufelagnum gjørdust helvt um helvt upprunaligi Fiskamarknaðurin og Ráfiskaseljarafelagið. Samstundis fekst tryggjað ávirkan frá Ráfiskakeyparafelagnum gjøgnum upprunafelagið. Tískil gjørdust tvey feløg. Upprunafelagið eitur nú Landingarmiðstøðin, meðan nýggja felagið hevur yvirtikið navnið Fiskamarknaður Føroya, og tók henda umlegging við 1. januar Tað tykist, sum at henda umskipan saman við fiskapakkanum hevur riggað væl. Eitt av endamálunum við fiskapakkanum var at fáa fleiri at kappast um fiskin, fyri at hann skuldi gerast so rættur sum gjørligt. Slíkt hendir kanska ikki so knappliga, men gongd er komin á,og hetta hevur havt sína ávirkan. Samstundis kann hetta felagið nýta allar sínar kreftir júst til uppboðssølu, og hetta koma viðskiftafólkini eisini at merkja, t.d. við kunning um søluprísir v.m. Tað var upprunaliga stúrt mest fyri Landingarmiðstøðini, tí tað hevur víst seg, at hesar ganga tungt. Men eisini her er gingist betri enn væntað, og tað er eingin ivi um, at tað hevur verið til gagns, at søla og landing íroknað skiljing er í hvør síni fyritøku. Í fyrradagin vóru vit inni á Toftum. Her stóð ein stór lagkøka á borðinum við talinum á. Henda var komin frá línubátinum Eystnes, sum júst hendan dagin hevði gjørt eina sera góða sølu. Og hesa sølu vildi skipið fegið markera saman við Fiskamarknaðinum á henda hátt. Hetta halda vit vera eina positiva søgu at kunna bera í tíðum, har slíkar kanska ikki eru so nógvar. Hetta kann bert eggja fiskimonnum at bakka enn meira upp um teirra egnu uppboðssølu, og hetta vilja vit eisini mæla til. ***** Eystnes. - Hví fluttu teir tríggir smáu grísarnir heimanífrá? - Tí mamma teirra var eitt svín..! ***** Hvat gjørdi tú í gjárkvøldið, tá sjónvarpið hevði teknskt brek. Eg tosaði við konu mína.og eg fann útav, at hon er bara fitt. ***** - Dámar hundurin hjá tær børn? - Ja, men honum dámar betri hundamat! Hetta er ein tvævetur veðrur hjá Kára við Stein, okkara manni í Grønlandi.
Søgan um "Vesturhavið Blíða"
Síða 28 Nr. 284 Hósdagur 9. januar 2003 10,- Føroysk kirkjufólk á Filippinunum Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Gamlar Havnarmyndir Carolina Heinesen greiðir m.a. frá, tá gamli Rubek, f. 1816,Læs mere
Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi
Síða 4 Ættarliðsskifti í Realinum Nr. 344 Hósdagur 9. juni 2005 12,- Mynd: Kristian M. Petersen Síða 9 Sigurd fekk medalju fyri sigling í krígstíð í Íslandi Sigurd Joensen sum umboðar FF við Johannu, fekkLæs mere
Sagsøgeren har påstået sagsøgte dømt til at betale 42.400 kr. med procesrente fra den 26. juni 2003, subsidiært procesrente fra den 22. april 2008.
DOM Afsagt af retten på Færøeme den 22. december 2009 IBS-sagnr. 619/2008 Skatteyderi mod TAKS Samandráttur: Málið snýr seg partvís um saksøkjarin, skattagjaldari, skal rinda mvg av skrásetingaravgjaldinumLæs mere
Minni um teir, sum sigldu og teir, sum doyðu undir krígnum Ferðin hjá "Johannu" eitt rimmar tiltak.
Nr. 345 Hósdagur 23. juni 2005 12,- Baksíðan Býráðslimurin av Trøllanesi Signhild kann greiða frá hvussu útoyggjapoltikkur kann skipast. Mynd: Kristian M. Petersen Minni um teir, sum sigldu og teir, sumLæs mere
Marius smíðar bát í Íslandi. ALS 10 ár. Stór frásøgn frá hátíðarhaldinum. Bjarni Djurholm má steðgast og fiskimonnum má vera tryggjað rættindi.
Síða 13 Nr. 282 Hósdagur 5. desember 2002 10,- Marius smíðar bát í Íslandi Sigurd Simonsen, seinasti partur. Síða 25 Fiskivunnuráðið: Noktað er fiskimanni sjúkraviðbót hóast lógarheimild Rættarstøðan hjáLæs mere
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar
Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danir vita og halda um Føroyar og føroyingar OLE WICH 2013 Javnaðarflokkurin á Fólkatingi Færøerne for så vidt angår danskerne Kanning um hvat danirLæs mere
Út á Fagranes, har 7 fiskimenn mistu lívið í 1927
Nr. 300 Hósdagur 28. august 2003 10,- Síða 10 Umboð fyri Tony Blair á fund við FF Tony Blair hevur sovæl Irak sum føroysku fiskidagaskipanina í huganum. Seinasti partur av Onnu Evensen Út á Fagranes, harLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað KALLIÐ Legg tú á Harran tínar leiðir, og lít tú á hann, hann man tað útinna. Sálm. 37,5. Kallið, til at arbeiða í Guds ríki, er Guds gáva til hvørt einstaktLæs mere
- Webundersøgelse, Fólkaskúlaráðið, oktober 2013. Fólkaskúlaráðið. Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på
Fólkaskúlaráðið Undersøgelse om læreres og skolelederes syn på og erfaringer med ressourcentre på skolerne 2013 Udarbejdet af Scharling Research for bestyrelsen i Fólkaskúlaráðið, oktober 2013 Scharling.dkLæs mere
http://www.vagaportal.fo/pages/posts/oli-jacobsen-skrivar-v...
Page 1 of 9 Mikudagur 26 August 2009 Set til startsíðu Lýsingar Um Vágaportalin Forsíða Vágatíðindi Onnur tíðindi Mentan Bøkur Tónleikur Framsýningar Ólavur í Beiti tann 06/06/2009 kl. 18:34 Tiltøk KrutlLæs mere
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin. Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014
Inklusión, Relatiónir og Felagsskapurin Rógvi Thomsen, cand.ped., pedagogiskur ráðgevi Hósdagur 16. januar 2014 Integration og eksklusión versus inklusión Integratión merkir at vera so normalur, sum gjørligt,Læs mere
Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomilig umskipan av fiskimálaráðnum.
Nr. 285 Hósdagur 23. januar 2003 10,- Grønlandstíðindi frá Kára við Stein Síða 23 Síða 21 Aftaná eitt misálit Tað hjálpir einki bert at seta nýggjan landsstýrismann. Tað, sum ræður um, er ein fullkomiligLæs mere
Klagan til TV2. Hvat kann gerast. Upplivdi illveðrið í 1932, ið beindi fyri formanni í FF. Livravirkið á Eiði. Frásøgn hjá Andrew Godtfred:
Nr. 323 Hósdagur 5. august 2004 12,- Síða 13 Livravirkið á Eiði Nýggj roynd at gagnnýta livrina og aðrar úrdráttir. Vit hava verið á Eiði og hitt virkisleiðaran Onnu Katrin Matras. Síða 9 Frásøgn hjá AndrewLæs mere
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim
Ein livandi Kristus til ein doyggjandi heim John Drane prestur segði frá lívssøgu síni í God Channel. Hann kom ikki úr einum kristnum heimi. John var nógv hjá abba sínum, sum heldur ikki var trúgvandi.Læs mere
Gamlar myndir úr Norðuroyggjum
Nr. 289 Hósdagur 20. mars 2003 10,- Síða 20 Símun Johan Wolles 70 ár Løgtingsmál viðvíkjandi fiskivinnu og -monnum Vit greiða frá teimum framløgdu tingmálunum, sum viðvíkja fiskimonnum. Síða 6-9 FF hevurLæs mere
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland
Bekendtgørelse om arbejdsløshedsforsikring ved arbejde mv.m.v. inden for EØS, Færøerne og i det øvrige udland I medfør af 41, stk. 6, 53, stk. 8, og 95 i lov om arbejdsløshedsforsikring m.v., jf. lovbekendtgørelseLæs mere
Fiskimaðurin Andrias í Tarti. Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a. eru vit í barsil hjá Georg L. Samuelsen í 1911.
Nr. 379 Hósdagur 23. november 2006 15,- Síða 6 Søgan um Coronet Frásøgn frá samkomuni í Klaksvík Fiskimaðurin Andrias í Tarti 100 ár Vit ynskja honum tillukku og hava 5. part av hansara lívssøgu. M.a.Læs mere
Føroyskur saltfiskur væl umtóktur
Nr. 294 Hósdagur 29. mai 2003 10,- Landsstýrið hevur sjálvt gjørt fakfeløg til mótpartar Síða 24 Søgan hjá Onnu Evensen Anna Evensen var dóttir tann fyrsta Lützen í Føroyum og mamma A. C. Evensen, sumLæs mere
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging
Tryggingartreytir fyri Bólkalívstrygging Galdandi frá 1. januar 2016 1. Tryggingaravtalan Stk. 1. Tryggingaravtalan fevnir um bólkalívsavtaluna og niðanfyristandandi tryggingartreytir. Stk. 2. Frávik tilLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað VIT MUGU HAVA HEILAGA ANDAN. Uttan halgan skal eingin síggja Harran! (Heb.12,14) Tað er ein sannleiki, sum nógv kenna, men sum fá veruliga hugsa um. HvussuLæs mere
Námsferð 25. mai 5. juni 2017
Námsferð 25. mai 5. juni 2017 7.a og b - Sankta Frans skúli Foreldrakunning 10. mai 2017 ...líka... Tá ið vit eru liðug í kvøld stápla stólarnar saman Hettutroyggjur við prent Myndatøka juni floksmyndLæs mere
Lívsins salt. Vit hava verið í Ibiza og hugt eftir saltframleiðslu. Neptun og Nólsoy
Nr. 327 Hósdagur 7. oktober 2004 12,- Síða 5 Frá fiskimanni til trúboðara Herfyri kom út bókin "Johan" við undirheitinum "Fra fisker til menneskefisker". Lívsins salt Vit hava verið í Ibiza og hugt eftirLæs mere
Givið út 30. mai 2017
Givið út 30. mai 2017 Nr. 78 29. mai 2017 Løgtingslóg um broyting í ymiskum lógum á málsøkinum persóns-, húsfólka- og arvarætti (Myndugleikaflyting vegna yvirtøku av málsøkinum) Samsvarandi samtykt LøgtingsinsLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2011 64. árið Kirkjuligt Missiónsblað BØNARLÍV Í Jóh. 2,1-11 læra vit nógv av Mariu um bøn. Maria fer beina leið til Jesus við síni bøn. Hon sigur Jesusi frá, hvat vertsfamiljuni tørvar. BønLæs mere
Nýggj skip. 70 ár síðan Nólsoy gekk burtur Søgan um ringin sum kom aftur. Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár
Síða 21 Svenskari vitjað í Føroyum í 56 ár Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Tann sum ikki hevur verið í Fugloy hevur ikki verið í Føroyum! Á ferð í Fugloy Síða 11 70 ár síðan Nólsoy gekk burturLæs mere
Svenskur elitusvimjivenjari
Síða 26 Nr. 275 Hósdagur 15. august 2002 10,- Svenskur elitusvimjivenjari til Føroya Svenski Mats fann kærleikan í Føroyum So nú liggur fyri hjá okkara svimjarum Fiskiskapur: Meira av tungu og størri upsiLæs mere
forbindelse med både ansættelse, ændring i ansættelsesforhold og ved afslutning af ansættelsen.
Retningslinie Uppgávu- og ábyrgdarbýtið ímillum og eindir/leiðarar á LS, tá ið byrjar í starvi, broytir starv innanhýsis ella fer úr starvi / Opgave og ansvarsfordeling mellem medarbejdere og afdelingerLæs mere
Mest støðuga fiskavirkið er í Vági
Nr. 338 Hósdagur 17. mars 2005 12,- Síða 17 Einki hendir í rækjumálinum Tveir mánaðar eftir freistina hjá løgmanni er einki hent. Small is beautiful kunnu teir eisini siga í Vági. Vit hava vitjað JMA.Læs mere
Hvat hendi við russarunum?
Nr. 280 Hósdagur 7. november 2002 10,- Kennir nakar klippfiskamerkið? Vit hava frásøgn um "klippfiskamerkið" frá 1931, men vilja fegin frætta meira. Síða 18 Síða 4 Síða 14 Samrøða við gamla landsdjóralæknanLæs mere
Nr. 321 Hósdagur 8. juli ,- Síða 17 Baksíðan Síða 9 Síða 3 Síða 14
Nr. 321 Hósdagur 8. juli 2004 12,- Karl verið í sama reiðarí í 25 ár Góð reiðarí fáa fiskimenn at støðast. Karl hevur verið í sama reiðarí í 25 ár. Síða 17 Lorraine við skriviborðið hjá Anettu, har honLæs mere
Smiðjan á Skipanesi Brot úr okkara smiðjusøgu. Okkara maður í Nambia. Er prískappingin í vanda? Børn á Sanatoriinum
Síða 4 Nr. 372 Hósdagur 27. juli 2006 15,- Hvussu minka við gapið millum fiskimenn og fiskifrøði? Frásøgn frá fundi við Menakhem Ben Yami Eru vit við at fara aftur í 80-ini? Síða 26 Er prískappingin íLæs mere
FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn
Nr. 350 Hósdagur 8. september 2005 12,- FF-blaðið í Frankaríki Vit vóru bæði á fiskivinnuvitjan og til fótbólt. Drúgv og øðrvísi frásøgn Síða 11 Petrea: Droymdi lagnuna hjá manningini á Nólsoynni VístLæs mere
Framleiðsla av salti
Síða 2 Nr. 329 Hósdagur 5. november 2004 12,- Sámal Jákup farin í land Aftaná 50 ár á sjónum er Sámal Jákup givin. 100 ár síðan fyrsta Gøtuskipið fórst Tað gekk illa hjá fyrstu gøtumonnum, sum fingu særLæs mere
Bjørn kann ikki nokta fiskimonnum at kryvja við maskinu
Nr. 359 Hósdagur 26. januar 2006 15,- Síða 18 Tíðindi frá Gianfranco Gjørdi orðabók og mátti av landinum. Men vit hava frætt frá honum Karl Johan Joensen: Av Eiði til Esbjerg Droymdi at hann fór at verðaLæs mere
Trupulleikar og møguleikar við upsanum. Upsaátakið vísti, at møguleikar eru fyri upsanum, men teir koma neyvan av sær sjálvum.
Nr. 334 Hósdagur 20. januar 2005 12,- Síða 18 FF bjargaði føroyskum sjálvsavgerðarrætti Vitjanin hjá donsku fíggjarnevndini váttaði, at tað var FF, sum í summar bjargaði Føroyum undan danska uppíleggingLæs mere
Ben Yami: Skerjið ikki línuveiðuna! Seinastu kundarnir í 100 ára søguni hjá Frants Restorff. Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu
Nr. 371 Hósdagur 13. juli 2006 15,- Vit hava hitt stjóran Gunnar Tómasson Síða 3 Íslendska fyritøkan Torbjørn ikki til sølu Frágreiðing frá vitjanini hjá Ben Yami. Hann sigur nógvar óvissur vera við fiskifrøði.Læs mere
Føddur undir Hitler, vaksin upp undir Stalin
Nr. 291 Mikudagur 16. apríl 2003 10,- "Smyril/Dúgvan" í Afrika Ungur føroyskur sjómaður hevur hitt "Smyril/Dúgvuna" í Afrika. Síða 25 Ballónin hjá Fíggjarmálaráðnum brostin Grundarlagið fyri "kapringini"Læs mere
ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN. Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin
KAPPINGARÁRIÐ 2014-15 HEIMA Í HOYVÍK ATLANTIC AIRWAYS KAPPINGIN H71 - NEISTIN Sunnudagin 28. september kl. 16.00 Hoyvíkshøllin Pensjón Betri at hava gott í væntu 1. januar 2014 kemur nýggja pensjónslóginLæs mere
Skotin niður av torpedo!
Baksíðan Nr. 313 Hósdagur 11. mars 2004 12,- 103 ára gamal fótbóltsspælari Í næsta mánað fyllir Anna Askham, elsti føroyingur, 103 ár. Umskipanin av fiskamarknaðinum er byrjað Síða 4 Okkurt hevur nýggiLæs mere
Heilsan hjá langfarafiskimonnum
Nr. 307 Hósdagur 11. desember 2003 10,- Síða 3 Søgan um John Dam John Dam var ein megnarmaður. Vit ummæla bókina og hava frásøgn frá móttøkuni, tá bókin varð handað. Bátasøgan á Eiði Vit hava fyrsta avLæs mere
Fólkaheilsukanning Hvussu hevur tú tað 2015
Fólkaheilsukanning 2015 - Hvussu hevur tú tað 2015 Fólkaheilsuráðið juni 2016 Sálarheilsa Sálarheilsa Perceived Stress Scale Í hesi kanningini verður PSS (Perceived Stress Scale) nýtt fyri at meta um sálarheilsunaLæs mere
Skipari kláraði tað, sum læknar ikki kundu! Læknarnar vildi taka beinið av Palla, men hann noktaði.
Nr. 357 Hósdagur 22. desember 2005 12,- FF-blaðið og Føroya Fiskimannafelag ynskja øllum okkara sjófólki, lesarum og føroyingum annars ein gleðilig jól og eitt av Harranum signað nýggjár. Síða 14 AtlanticLæs mere
Laksur frá veiðu í Alaska til sølu av føroyingi í USA
Nr. 303 Hósdagur 16. oktober 2003 10,- Síða 25 Dýpið skuldi loddast eftir fólkaatkvøðuna í 1946 Vit hava eitt higartil ókent ískoyti til søguna aftaná fólkaatkvøðuna. Framstig í Fugloy: Kundu rógva tilLæs mere
Bakstøði Ynski var: - At lýsa teir møguleikar og tær treytir eldri fólk í Føroyum hava fyri einum góðum lívi í eldri árum - At lýsa hvørji átøk kunnu
URININKONTINENS HJÁ KVINNUM MILLUM 60 OG 65 ÁR Í FØROYUM Títtleiki og ávirkan á gerandislivið Ása Róin, Sjúkrarøktarfrøðingur og Master í professiónsmenning Hildur við Høgadalsá, SjúkrarøktarfrøðingurLæs mere
Fiskivinnufróðskaparsetur
Nr. 368 Hósdagur 1. juni 2006 15,- Síða 21 Løgmaður fremur sensur Lýsir bert sjónarmið hjá sínum fjølmiðlum á heimasíðu. Fiskivinnufróðskaparsetur í Scalloway Síða 6 Hevur næmingar úr FalklandsoyggjunumLæs mere
Sólskinssøga á heilsuøkinum
Malmberg farin Malmberg var tann seinasti frá Tór 2. Síða 19 Nr. 330 Hósdagur 18. november 2004 12,- Síða 4 Okkurt hendir á heilsuøkinum. Sólskinssøga á heilsuøkinum Bluffið hjá løgmansskrivstovuni PolitiskaLæs mere
Søgan hjá einum krígssiglara. 75 ár liðin síðan sorgarleikin við "Riddaranum" Síða 2. Síða 13. Síða 22
Síða 2 Nr. 277 Hósdagur 26. september 2002 10,- Eingin hummari á Skeiva Banka Síða 13 Søgan hjá einum krígssiglara Sigurð Simonsen í Fuglafirði greiðir frá síni sigling undir krígnum. Síða 22 75 ár liðinLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 3 mai. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað BÍBLIAN - KELDA TIL LJÓS OG FATAN Tá ið Sun Yat-sen, sum var ein politiskur oddamaður í Kina í 1912, einaferð varð spurdur, nær stóra vekingin í Kina byrjaði,Læs mere
Verkið liðugt hjá Líggjasi
Nr. 325 Hósdagur 2. september 2004 12,- Síða 9 Barbistovusøgan Naena Danielsen skrivar um Barbistovuættina í Syðrugøtu. Í Lopra hittu vit Jákup Joensen, sum ikki hevur givið skarvin yvir hóast pensjónistaaldur.Læs mere
Enok maðurin, sum gekk við Gudi
Enok maðurin, sum gekk við Gudi Les ið: 1. Mós. 5,21-23; Hebr. 11,5-6 og Judas v. 1-1 UMSKIFTIÐ. Bíbliulesarar kenna helst Enok sum mannin, sum gekk saman við Gudi. Eitt umskifti kom í lívi Enoks, tá iðLæs mere
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya
Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit um stýrisskipanarviðurskifti Føroya Álit frá nevndini, landsstýrið setti 1. apríl 1993, at kanna stýrisskipanarviðurskifti Føroya. Sjúrður Rasmussen, adv.Læs mere
Vit hava drúgva frásøgn frá landsfundinum hjá FF. Í komandi blað hava vit meira tilfar, so sum hagtøl hjá FF. Landsfundur FF s
Baksíðan Nr. 333 Hósdagur 6. januar 2005 12,- Jólahugni í Undirhúsinum Vit hava drúgva frásøgn frá landsfundinum hjá FF. Í komandi blað hava vit meira tilfar, so sum hagtøl hjá FF. Síða 11 LandsfundurLæs mere
Andras á Forunum og Ríki-Rasmus við Sjógv
Gentan hjá Ríka-Rasmusi doyði dagin fyri brúdleypið Andras á Forunum og Ríki-Rasmus við Sjógv Bæði Andras Poulsen og pápabeiggin Rasmus vóru nógv ár til lands í Íslandi Andras Inni í Húsi við Sjógv verðurLæs mere
Kreppa í norska fiskiídnaðinum. Gretha á Malta verður 70 ár. Føroyskar skipasmiðjur eru kappingarførar. Íslendskt reiðarí:
Síða 9 Nr. 278 Hósdagur 10. oktober 2002 10,- Gretha á Malta verður 70 ár Síða 16 Sat í fongsli fyri fakfelagsvirksemi Vit hava hitt samstarvsfelaga hjá Lech Walesa, sum á egnum kroppi hevur følt, hvatLæs mere
Altjóða fiskivinnuserfrøðingurin Ben Yami kemur aftur Vænta at fáa íkast til at meta um okkara fiskivinnuskipanir.
Síða 11 Nr. 365 Hósdagur 20. apríl 2006 15,- 120 ára gamli handilin við Gjógv opnar aftur Kanska eru glottar fyri Gjógv. Síða 9 Síða 6 Tummas fór til Suðurgeorgia Tummas á Skipanesi fór til heimsins endaLæs mere
Hugburður til føroysk yrkisorð
JÓGVAN Í LON JACOBSEN Hugburður til føroysk yrkisorð Endamálið við hesi grein er at siga eitt sindur um hugburð føroyinga til føroysk yrkisorð og um yrkisorðafrøði yvirhøvur. Grundarlagið undir greininiLæs mere
Grindadráp í Tjukotka í Siberia
Nr. 315 Hósdagur 8. apríl 2004 12,- Síða 11 Pavel í Moskva Vit hava hitt Pavel, sum nýtir allar sínar kreftir at hjálpa illa støddum børnum. Síða 7 Vit hava myndafrásøgn frá hvalaveiði í Tjukotka. GrindadrápLæs mere
Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan
Síða 1 av 5 Til Brunaumsjón landsins, Tinghúsvegi 5, 100 Tórshavn Liðugfráboðan til eftirlits av Brunaávaringarskipan Anleggseigari Navn: Bústaður: Att.: Anlaggsadressa Navn: Bústaður: Kontaktpersónur:Læs mere
DOM. Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagt påstand om:
DOM Afsagt den 14. juni 2011 i sag nr. BS 1270/2010: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J og K mod TAKS Under denne sag, der er anlagt den 16. august 2010, har sagsøgerne, A, B, C, D, E, F, H, I, J og K, nedlagtLæs mere
samstarva At veita eina um skjóta hettar og tilboðið: goða viðgerð til kvinnur við burðartunglyndi.
November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum November 2014 Til allar kommunulæknar í Føroyum Viðgerðartilboð til kvinnur við burðartunglyndi - Psykiatriski depilin Viðgerðartilboð Hettar brævið er tilLæs mere
Vinnan í Gøtu 20 ár. Landsfundurin 2006
Síða 23 Nr. 382 Hósdagur 11. januar 2007 15,- Av "Atlantic Navigator" út á Stóru Dímun Síða 4 Landsfundurin 2006 Vit hava nógv tilfar frá landsfundinum. Hvalaveiðan í Suðuríshavinum Hesa ferð hava vitLæs mere
Til minnis um tríggjar brøður
Nr. 298 Hósdagur 24. juli 2003 10,- Síða 2-3 Til minnis um tríggjar brøður Anna Evensen 5. partur Baksíðan Síða 11-12, 17-18 Spurnartekin við ICES Vit seta enn eina ferð spurnartekin við ICES, nú tað vísirLæs mere
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26
Jesus biður fyri okkum Joh. 17, 20-26 Joh. 17, 20-26 er endin á høvuðsprestabønini, sum Jesus bað áðrenn hann var tikin til fanga. Her biður Jesus fyri øllum komandi trúgvandi, teimum sum skulu koma tilLæs mere
Málsgongd Við skrivi, dagfest 12. desember 2008, sendi Mentamálaráðið soljóðandi uppsøgn til klagaran:
Tórshavn, tann 23. apríl 2013 J.Nr.:28/ 201200015 / 13 (at tilskila í svari) Tykkara J.nr. Álit viðvíkjandi klagu um skikkaða eftirløn hjá tænastumanni Við skrivi, dagfest 6. februar 2012, hevur A sentLæs mere
Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012
ISSN 0903-7772 Heilsulýsing Landslæknans 2011-2012 Greitt úr hondum hevur Høgni Debes Joensen, landslækni Medical Report 2011-2012 from the Chief Medical Officer in the Faroes 1 2 Heilsulýsing LandslæknansLæs mere
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag?
Hvussu kunnu vit liva sum trúgvandi í dag? Titus 2, 11-15 Haldi tað er eitt sindur ymiskt, hvat hugtekur okkum mest, tá ið tað kemur til evni í sambandi við okkara kristinlív. Summum dáma væl bíbliusøgurnarLæs mere
hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin
Fjarlestur frá topp 16 til 100 hægri útbúgvingartilboð í Føroyum er tað møguligt? g Hannes Gislason, Prof., PhD., deildarleiðari, Náttúruvísindadeildin 2 Fjarlestur skrá Evnir Hví fjarlestur? FjarlesturLæs mere
Nýggju og stásiligu skipini hjá p/f Polarstjørnuni komu til Leirvíkar seinasta týskvøld. Endurtekur ítøkiligar skeivar grundgevingar.
Síða 21 Nr. 331 Hósdagur 2. desember 2004 12,- Nýggja uppboðssølan skipað Byrjað verður 1. januar Nýggju og stásiligu skipini hjá p/f Polarstjørnuni komu til Leirvíkar seinasta týskvøld. Nýggju LeirvíkstrolararnirLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2012 65. árið Kirkjuligt Missiónsblað SAMFELAG VIÐ GUD 1. Jóh.1,6-10: Um vit siga, at vit hava samfelag við hann, og ganga í myrkrinum, tá ljúgva vit og gera ikki sannleikan. Men um vit gangaLæs mere
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum
Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum LØGTINGIÐ 19 nevndin Kanning av Eik Grunninum og grunnaeftirlitinum 19 nevndin: Joen Magnus Rasmussen, formaður Kristina Háfoss, næstforkvinna Helgi AbrahamsenLæs mere
HAVNAR KLUBBI oktober Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár.
Endurgerð av minnisriti Havnar Klubba, tá hann fylti 160 ár. 1799-27.oktober - 1959 Teksturin er ikki broyttur, bert innskannaður, og tí sæst týðiliga, hvussu nógv skriftmálið hevur broytt seg tey seinastuLæs mere
Føroyskt Kap Verdiskt Mexicanskt brúdleyp Seinastu tvær vikurnar hava verið tvey brúdleyp sum úrslit av, at Logos vitjaði í Føroyum í 2001.
Nr. 296 Hósdagur 26. juni 2003 10,- Síða 3 Bjargið rækjuflotanum! FF hevur heitt á landsstýrið um at taka stig til at bjarga rækjuflotanum. Anna Evensen 3. partur Síða 11-12, 17-18 Søgan um persónsupplýsingarLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2010 63. árið Kirkjuligt Missiónsblað BJARGING FYRI ØLL! Men alt er frá Guði, sum gjørdi okkum sáttar við seg við Kristi og gav okkum sáttargerðartænastuna, við tað at tað var Guð, sum í KristiLæs mere
Alternativur flogvøllur í Føroyum.
J. nr. 200700935-109 EK (at tilskila í svari) Tórshavn, 30. mars 2010 Veðurfrøðilig frágreiðing um kanning í samband við flogvallaviðurskifti Alternativur flogvøllur í Føroyum. Nógvar meiningar um einLæs mere
Fiskavirkislærlingar í Gøtu
Nr. 297 Hósdagur 10. juli 2003 10,- Síða 10 Minningarhald á Seyðisfirði fyri teir, sum fórust við "Riddaranum" Tann 31. juli verður minningarhald fyri teimum 7 monnunum av "Riddaranum", sum fórust fyriLæs mere
Fiskidagaskipanin í Ísrael
Nr. 378 Hósdagur 9. november 2006 15,- Síða 3 Bók um Jóan Petur hjá Mouritsi Minnisvarði settur einum av okkara bestu fiskimonnum. Ísrael hevur best hugsandi fiskiveiðiskipanina. Síða 6 FiskidagaskipaninLæs mere
90 ár síðani skaðagrindina. í Sandvík
Síða 11 Nr. 335 Hósdagur 3. februar 2005 12,- Ran farin fyrsta túrin Enn eru knotur í føroyingum 90 ár síðani skaðagrindina í Sandvík 13. februar eru liðin 90 ár síðani ringastu skaðagrind í søguni. VitLæs mere
Føðingardagurin hjá Haldor
Nr. 355 Hósdagur 24. november 2005 12,- Føðingardagurin hjá Haldor Síða 12 Fyritíðarpensjónin afturútsigld Síða 3 Ein "ræðusøgu" um serføroyska løgfrøði Síða 4 Sofus Poulsen 4.partur: Nógvar uppgávur íLæs mere
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.:
Løgtingið. Tórshavn, tann 24. februar 2009 Vmr J.Nr.: 200900059 Viðgjørt: ABD Løgtingsmál nr. 149/2008: Uppskot til løgtingslóg um at broyta ymsar vinnufelagalógir (fylgibroytingar til grannskoðaralógina)Læs mere
Jarðarferðin hjá Morning Star
Nr. 313 Hósdagur 11. mars 2004 12,- Síða 8 & 14 Nýggjur sáttmáli hjá Fiskimannafelagnum: Hvíldartíðin skal haldast Malmberg: Var á veg til botns á fleiri hundrað favna dýpi Síða 9 Áheitan á ALS: AvgreiðiðLæs mere
Almannastovan. Almannastovan. Skjal 11. Dagur J. nr I. Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður Tórshavn
Skjal 11 Dagur 28-11-99 J. nr. 95.50.I Almanna- & Heilsumálastýrið Fyrisitingardeildin Eirargarður 2 100 Tórshavn Hjálagda tilfar verður við hesum sent til stýrið sum Almannastovunar viðmerkingar til ætlanirnarLæs mere
Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini
Tórshavn 22. august 2007 Innlendismálaráðið Postboks 159 FO-110 Tórshavn Hoyringssvar til uppskot um broytingar í útlendingalógini Samandráttur Fakfeløgini eru sera ivasom um ætlaðu broytingarnar í útlendingalógini,Læs mere
Søgan um ein heiðursmann og ein gravstein við Havnar Kirkju
Nr. 281 Hósdagur 21. november 2002 10,- Síða 8 Tað skal valdast blankt pappír Fundurin, sum løgmaður kallaði partarnar á arbeiðsmaknaðinum inn til, gjørdist fundur uttan pappír Søgan um ein heiðursmannLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 6 sep. 2009 62. árið Kirkjuligt Missiónsblað DÁRSKAPUR OG VISDÓMUR 1. Kor. 1: v18 Tí at væl er orð krossins dárskapur fyri teimum, sum glatast, men fyri okkum, sum verða frelstir, er tað Guðs kraft.Læs mere
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir
Skatta- og avgjaldsmál avgerðir Mál nr.: Lóg: Avgerð tikin: 09-03-31-72 Meirvirðisgjaldslógin 12 29.11.2010 Sýtt útgjald av íløgu-mvg. Søla av virksemi. Próvbyrða. Samandráttur: Kært er um, at TAKS hevurLæs mere
Kirkjuligt Missiónsblað
Nr. 7 nov. 2008 61. árið Kirkjuligt Missiónsblað JESU FANGI Tá ið Jesus varð tikin uttanfyri Getsemane urtagarð, varð hann førdur til Kaifas, høvuðsprestin, har hann varð avhoyrdur og sat fangi nakrarLæs mere
MIÐ & MAGN Føroya Skipara- og Navigatørfelag og Maskinmeistarafelagið
MIÐ & MAGN Føroya Skipara- og Navigatørfelag og Maskinmeistarafelagið Nr. 24 - Juli 2015 Eingin tilbúgving eftir kreppustøður umborð Samráðingarslit millum navigatørar og reiðarar Stungu av frá hýrukrøvumLæs mere
Vinnukærunevndin - avgerðir
Mál nr. : 16/00094 Vinnukærunevndin - avgerðir Lóg: 18, stk. 1 og stk. 2, og 18 c í løgtingslógarkunngerð nr. 14 frá 2. mars 1988 (ferðslulógin). 18 í kunngerð nr. 112 frá 29. september 2005 um koyrikortLæs mere
Men størstur av teimum er kærleikin
Nr. 19 17. september 2017 77. árg. Men størstur av teimum er kærleikin 1. Kor.13,13. Vitið góðtekur ikki altíð arbeiðsháttin hjá kærleikanum, og lívið hevði verið fátækt, um tað var soleiðis. Meðan vitiðLæs mere
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING
HEVUR JESUS NAKRAN TÝDNING - nú talan um synd og frelsu er avoldað? Missiónsvika á Argjum 13. februar 2016 Alt hevur hann gjørt lagaligt til sína tíð, eisini ævina hevur hann lagt í hjørtu teirra, menLæs mere
Tá møguleiki gerst veruleiki
4 Evropameistarin úr Vági vil umboða Føroyar í OL Summary, page 12 14 900 år gammel kulturskat og verdens bedste lammekølle 22 Føroyingar útflyta grønan sjómsskap Summary, page 28 30 Fjepparar á ævintýrferðLæs mere
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1
Orðið eigur í føroyskari felagsverklóg 1 Snorri Fjallsbak 2 Tað er stórur munur á einari kanin og einari kanón. Tí er tað sera umráðandi, at vit gera okkum ómak, tá ið vit skriva orðini, og at vit stavaLæs mere
Ríki maður og Lázarus Luk. 16,
Ríki maður og Lázarus Luk. 16, 19-31. Úr bókini Sæden er Guds ord Øivind Andersen Hetta líknilsið er av øðrum slag, enn tað vit hava sæð í Matteus Evangeliinum. Her snýr tað seg ikki um myndatalu ellaLæs mere
Løgtingsmál nr. xx/2008: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumenn landsins. Uppskot. til
Tórshavn, tann 19.februar 2008 J.Nr.: 8201-73-0003/2007 (at tilskila í svari) Viðgjørt: sn Løgtingið Løgtingsmál nr. xx/2008: Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumenn landsins.Læs mere
11. december (Indsendelsesbekendtgørelsen) Kapitel 1 Anvendelsesområde
Nr. 1385 11. december 2007 Bekendtgørelse for Færøerne om indsendelse og offentliggørelse af årsrapporter m.v. hos den færøske registreringsmyndighed, sum broytt við kunngerð nr. 32 frá 22. apríl 2014Læs mere
Kirsten Jacobsen og Fisker-Kaj
Nr. 293 Hósdagur 15. mai 2003 10,- Fiskimenn í Hirtshals: Vilja hava okkara fiskiskipan Vit hava vitjað fiskimannafelagið í Hirtshals. Teir hava sítt at dragast við og vilja hava fiskidagaskipan. SíðaLæs mere
Landsstýrismálanevndin hevur viðgjørt málið á fundum 30. oktober 2012, 22. januar, 21. mars og 11. apríl 2013.
Jørgen Niclasen, landsstýrismaður, Fíggjarmálaráðið Aksel V. Johannesen, løgtingsmaður, Maritugøta 79, Hoyvík Eyðgunn Samuelsen, løgtingskvinna, Jørundsgøta 40, Klaksvík Kristina Háfoss, løgtingskvinna,Læs mere
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG
2. ÁRSFJÓRÐINGUR 2004 BLAÐ NR. 11 HAVNAR HANDVERKARAFELAG Ein var maður, ið úti stóð Handverkarar sunnan fyri Hórisgøtu Síðani 1997 hava umleið 2 /3 av føroyskum handverkarum verið hildnir uttanfyri allaLæs mere
Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS
Tórshavn, tann 15. juli 2010 J.Nr.: 200900065 / 23 Álit Viðvíkjandi klagu um vantandi fráboðan, grundgeving og kæruvegleiðing í avgerðum hjá TAKS Við skrivi, móttikið tann 1. august 2009, hevur A sentLæs mere
Trøllanesgenta hevur ansað eftir drotningini
Nr. 268 Fríggjadagur 10. mai 2002 10,- Baksíðan Trøllanesgenta hevur ansað eftir drotningini Síða 9 Mánadagin skrivaðu Føroya Fiskimannafelag og Føroya Reiðarafelag undir ein nýggjan sáttmála. Tað mestLæs mere