text:
Góða Johanna …
Hvat hugsaði tú, tá tú sá navn títt standa á prenti í Føroyatíðindum tann 28. januar í 1918?
Lærerinde Johanne Mortensen stóð har, uppstillað á listanum hjá Froðbiar Sóknar kommunu millum 15 menn.
10 ár eftir at tú og aðrar kvinnur høvdu fingið loyvi at velja á kommunuvali, royndi tú tínar veingir og varð vald.
Hvat er tað, sum ger, at summi eru undangongufólk?
Tú vart fødd í 1865 og vaks upp í Skopun.
Í 1887 tóku tú og tríggjar aðrar kvinnur læraraprógv, tær fyrstu kvinnur í Føroya søgu, sum fóru á læraraskúla. Her gekst tú á odda saman við flokssystrum tínum, Amaliu úr Havn, Elisabeth av Selatrað og Johannu av Saltnesi.
Tá vart tú 22 ár.
Henda tíðin, tá tú vart í besta blóma, var ein kollveltandi tíð á allan hátt. Einahandilin var avtikin, níggju ár áðrenn tú vart fødd, handlar komu í nógvum bygdum, fyritakssemið vaks, fólk gjørdust meira tilvitað um seg sjálv og um samfelagið.
Mundi tú vera við á jólafundinum í Tinghúsinum í 1888? Ella vart tú farin til Skopunar at halda jól? Nei, helst vart tú ikki við, tí í Wikipedia stendur um jólafundin:
Hetta var ein illveðursdag, regn og vindur, tøssut at ganga, men kortini fór maður av húsi niðan í tinghúsið.
So har vóru bara menn á fundinum eftir øllum at døma.
Men um tú vart ella ikki, so vóru samtyktirnar nakað, sum tú mást hava hugsað um. Nýútbúgvin lærari, sum tú vart: tí har var gjørt vart við, at føroyskt skuldi lærast í skúlanum, at føroyskar skúlabøkur skuldu gerast, at næmingarnir skuldu læra um Føroya søgu, og at ongin uttanatslæra skuldi vera í kristnikunnleika, í staðin fyri at lira alt av sær á donskum, skuldi tað endurgevast á føroyskum.
Tú starvaðist sum lærari í Quillingsgarði í Havn í 8 ár og gjørdist eisini fyristøðukvinna fyri sunnudagsskúlan í Havn í 1894, men tú slapst kortini ikki at velja lim í kirkju- ella meinigheitsráð.
Tá vart tú 29 ár.
Skúlakommissiónin gav tær gott viðmæli, hon:
“Johanne Poulsen maa anses for en lærerinde af fremragende dygtighed, hun formaar at holde Orden og Disciplin og at bibringe den hende betroede Ungdom gode Kundskaber.”
Sjálvandi stóðst tú fyri, alt annað var ógjørligt, tú mást hava verið eitt sjáldsamt barn, nær byrjaði hesin frælsishugurin í tær, nær birtist sjálvsálitið í tær: hetta, sum gjørdi, at tú vart vís í, at tú dugdi sjálv, at tú dugdi at skipa fyri, at stýra?
Henda tíðin er sanniliga eisini kollveltandi tíð fyri kvinnurnar, hóast fólkaræðisligu tilgongdirnar, sum byrja at taka skap hesa tíðina, ikki verða hildnar at fevna um kvinnurnar ella tey ognarleysu fyri alt tað.
Fyrst tóku teir sær æruna av landnáminum, teir sóu jú sum kunnugt landið og góvu tí eisini navn. Tjóðskaparrørsluna tóku teir sær eisini æruna av, tí í Føringafelag í keypmannahavn skuldu kvinnur ikki vera limir, tí tað vóru jú sum kunnugt bara menn, sum vóru menniskju. Men her steðgaði dansurin, tí har vóru Súsanna, Billa, Jetta, Andrea og Frida, og tær løgdu ikki ein lort í, at tær ikki sluppu upp í felagið, tær stovnaðu bara sítt egna.
Tá vart tú 31 ár, Johanna, og kanska fekst tú íblástur av hesum kvinnunum, tí ikki gekk long tíð, so vóru tær viðurkendar sum menniskju og gjørdust limir í Føroyingafelag saman við monnum.
Hetta ólýdnið hevur verið eitt signal út til bæði menn og kvinnur tá í tíðini, at hetta finna vit okkum altso ikki í, vit mótmæla.
Og tær líktust tær, Johanna, tær tóku sakina í egnar hendur. Súsanna í Kirkjubø skrivaði og gav blað út, Billa heiman av Sandi skrivaði yrkingar og fekk tær prentaðar. Her hendi okkurt við kvinnunum, tær førdu seg fram og vildu nakað, tær vildu so í øllum førum síggjast aftur í almenna rúminum. Tær vóru ikki offur, men aktørar í søguni.
Hví eru vit so tigandi? spyr ein kvinna í grein í Fuglaframa í 1899. Hví samráðast vit ikki eisini um okkara viðurskifti (…) Mannfólkini leggja síni viðurskifti fram fyri hvørjum øðrum bæði í talu og upp á prent, og tað vísur ikki annað enn, at tað er rættur mátin. Hví skulu vit ikki gera tað sama?
Tá ið tú las hetta, vart tú 34 ár, Johanna.
Men sum vanligt, tá ið kvinnur ditta sær at gera vart við seg í almenna rúminum, so verður hetta snarað á heilt annan bógv av monnum, teir fara at tosa um klæðini, tær lata seg í, hvussu fínar tær eru blivnar uppá tað, hvussu illa tær síggja út og so framvegis.
Ring a bell? Tit minnast kanska Helle við Gucci taskuni, Hilary við tí ótrúgva manninum, Ritt við tí dýra hotellkamarinum, Anniku, sum rak sum bukka millum sengur ella Liljuna Weihe, tann grussan í Kringvarpinum?
Tú hitti Dánjal Johan, skipara av Tvøroyri, og gjørdist smaskforelskað, ja, so forelskað, at tú giftist og broytti navn frá Poulsen til Mortensen, og tú flutti úr Havn til Tvøroyrar. Men gavst tú tá? Nei, als ikki, tú fórt undir at hava skúla heima við hús við Sílánna, tríggjar flokkar hevði tú inni í stovuni, og tú helt fram sum lærarinna næstan til tín doyggjandi dag.
Mundi tú lesa yrkingina, sum Frúgv hevði skrivað í Tingakrossi 1. januar 1902: Konufólkið til árar, kanska at stýra! var heitið á yrkingini:
Hann:
“Vilja tit kvinnur ein ljósari dag,
so dvøljið ikki, men komið av stað
og sláið tykkum í lag við okkum!”
Hon:
“Hoyr, eru tit ørir í knokkum?
Kunnu vit, kunnu tit, so sigur tú mær …
Nei, nei! Eg gevi tær einki svar.
At stemma – eg! Á, gakk burt tín veg,
er slíkt tó nakað fyri meg?
Eg, mítt gamla dreiv,
havi byttu og sleiv,
har veit eg vist, at eg fari skeiv.
Slíkt er kunnugt hjá mær,
men at stemma við tær …
nei, hvar vilt tú tó hen? Kom mær ikki ov nær!”
Løgdu aðrar uppí:
“Mugu vit vera frí!
slíkt ókvinniligt er til at koma sær í.”
“Damir” spæla klaver,
seyma franska brodér,
men at stemma sum menn, tað jú gysiligt er!”
Tagdu hinar allar samlar,
bæði ungar kvinnur og gamlar,
hugsaðu nógv og umráddu seg.
Tá segði ein:”Jú, stemma vil eg!”
“Vilt tú?” segði hin, sum stóð longst burtur frá,
“hvat siga so tit aðrar, sum her standa hjá?”
Tá mælti tær allar av eins manns munni:
“Vit vilja stemma!” – Spælið var vunnið.
Tá upp brátt ein sum snarljós fór:
“Bíða nú, tað er meir: Vit sleppa sjálvar í kór.
Nú fyrstani síggi eg munin á.
Vit eiga sjálvar sess í borgarráð.
Og kanska meir: Vit ganga tær dyr,
sum ein aleina hevði lov til fyrr;
óvist, tað verður so mikið knoss,
at ein av okkum fær hansara pláss.
Tá umbýtt verður í holini,
ja, tá verður eldur í kolini.
Tá ein hvør gevur skomm fyri takk,
tá ið formaðurin er farin í stakk …
Takk fái hann, sum gav okkum slík boð.
Góð er væl súpan og gott tykist soð,
men lívið er meir enn eitt grunnesartroð.
Sjálvandi las tú yrkingina,.
Tú vart 37 ár tá, Johanna.
Og kanska hómaðist eitt lítið smíl í munnvikunum, tá tú las fundarfrágreiðingina í Fuglaframa um fundin, sum hevði verið um kvinnurætt og frælslyndi tann 8. juni í 1902, har heitt orðaskifti fór fram, um kvinnur skuldu fáa meira rættindi, um tær vóru nóg búnar at taka við hesari ábyrgdini, ella um tær skuldu uppvenjast.
Ein hugburður og menniskjafatan, sum minnir ikki sørt um ta fatan, sum kom fram, tá tosað var um at geva svørtum valrætt bæði í USA og Suðurafrika. Blaðmaðurin á Fuglaframa endar við at siga frá, at:
Her kom eitt kvikligt orðaskifti millum A. Jógvansson, S. Hansen, R. Rasmussen og Símun Skarð um, antin tað var beint at geva kvinnunum javnlíkan rætt við mannin alt fyri eitt ella at seta eitt mark fyri, hvussu langt tær skuldu sleppa.
Hetta orðaskiftið á fundinum hevði sjálvandi samband við, at tað í 1902 var givið ógiftum kvinnum, sum guldu minst 4 kr í skatti, loyvi at velja á kommunuvali.
Tú vart gift, og tú hevði starv, men tú slapst ikki at velja, Johanna. Kanska vart tú ein av teimum illu kvinnunum, sum talaðu at og vildi, at giftar kvinnur eisini skuldu sleppa at velja? Tí føroyskar kvinnur vóru eisini illar, tær vildu sleppa at vera javnbjóðis partar av samfelagnum.
Mundi tú lesa Oyggjarnar, blaðið hjá Súsonnu Patursson? Helst gjørdi tú tað, Johanna, um ikki annað so fyri at síggja allar tær góðu uppskriftirnar upp á rabarbur og hvannir og annað, sum tú mundi hava í tínum vakra urtagarði uttan fyri húsini við Sílánna.
Men har var annað at lesa enn uppskriftir í Oyggjunum, har sæst bæði á reglunum og serliga ímillum reglurnar, hvussu væl tær fylgja við í vánaligu korunum hjá kvinnum, har koma fram dreymamyndir um kvinnurnar í Amerika, sum eru so høgt í metum, so nógv øðrvísi enn her heima hjá okkum, hvussu nógvar pengar tær forvinna, at tær sleppa hagar, tær vilja, at læra og taka útbúgvingar. Í Oyggjunum verður tosað um valrættin, sum føroyskar kvinnur ikki hava enn.
Kanska fekst tú eisini íblástur og kendi teg stuðlaða av yrkingini hjá Føroya fyrsta mannliga feministi Jóannesi Paturssoni, tá ið hann í 1904 yrkti Tað frættist nú og fregnast um land og um bý, í sambandi við kommunala kvinnuvalrættin?
Tað frættist nú og fregnast
um land og um bý,
At konufólkaøldin, hon rennur so ný.
Um allan heimsins ring
nú kemur várligt lot;
nú verða konubrot.
Og helst las tú greinina, sum stóð í Oyggjunum 5. september 1906 við heitinum Kvinnu-valgrætt-stevni, har ein Mantefiera verður nevnd, sum er undangongufrú hjá teim eingilsku, sum ikki vilja gjalda skatt, altantíð teim ikki er játtað stemmurætt.
Undangongufrá, ja, soleiðis verður tikið til í Oyggjunum, men í móðurmálsorðabókini eru slíkar als ikki til, har eru bara undangongumenn.
Jú, vist mundi bæði tú, Johanna, og aðrar við tær, fylgja væl við, hvat fór fram í alheimspolitikki. Tit vóru mitt í rokanum, tit kendu til suffragettirnar, sum settu alt á gos fyri at fáa valrætt, júst um hetta mundi.
Og tíbetur fingu vit valrættin – fingu, sigi eg? Nei, okkara formøður stríddust fyri rættinum og vunnu hann! Í 1915 var valrættur settur í gildi í Danmark fyri kvinnur.
Forslag til lov om Forandringer i Lov om Færøernes Lagting varð eisini viðgjørt í Føroyum, bæði í 1915 og -16. Helst vistu teir allir á tingi, at ongin orsøk var at mótmæla valrættinum, tí tað, sum serliga var kjakast um, var støðan hjá prósti og amtmanni á tingi.
Lóg um Føroya Løgting og Landsting kom í gildi 28. apríl 1916, sum gav kvinnum og ognarleysum yvir 25 ár valrætt til Føroya Løgting.
Tá vart tú 50 ára gomul, Johanna.
Og tvey ár seinni bjóðaði tú teg fram til sóknarstýrið, fyrsta kvinna í Føroyum, sum hevði tikið sær rættin at bjóða seg fram at stýra saman við hinum.
Tá vart tú 52 ár.
Og tú vart vald og sat í sóknarstýrinum í fýra ár, og so vart tú 57 ár og hevði undirvísingina og kærleikan eftir. Tú átti tvey børn og ein mann og eina kúgv í kjallaranum, sum tú vart góð við.
Og vist gjørdu tit mun, hóast tað í nevndaráliti til uppskotið um nýggja løgtingslóg verður sagt um kvinnurnar: at als ongin orsøk er at bíða við at gera broytingar, til tær hava fingið valrætt, tær hava als ikki gjørt vart við seg alment, hóast grundlógarbroytingarnar hava stórt árin á teirra støðu í samfelagnum.
So líka sum man í Danmark ikki hevur tímað at bíða við at taka avgerð um støðu kongs í tinginum, so var ikki hildið vera neyðugt í Føroyum, at lata kvinnurnar koma við í eina avgerð um støðuna hjá prósti og amtmanni. Tað skulu menninir nokk taka sær av.
Tær hava ikki gjørt vart við seg alment siga teir í tinginum, tað fær meg at hugsa um, at seinasta kanning av, hvørjar keldur verða nýttar í fjølmiðlum Who makes the news frá 2015, kemur fram til, at kvinnur telja umleið 24% av teimum, sum verða umrødd ella siterað í miðlunum. Hvussu mundi tað síggja út í 1915?
Men kvinnurnar gjørdu kortini mun. Tá tær sluppu á fólkaatkvøðu í 1907 um rúsdrekkalógina, var bann sett fyri útskeinking, eitt mál, sum kvinnur høvdu stóran og aktivan leiklut í, sjálvt um tær heldur ikki sluppu at vera við í Havnar Avhaldsfelagi saman við monnum, men sjálvar settu sítt egna á stovn í 1899; og tá ið tú og aðrar við tær, Johanna, á fyrsta sinni sluppu á løgtingsval í 1918, fekk Sjálvstýrsiflokkurin fyrstu ferð meiriluta á tingi.
Og tað er vist og sannheit, at kvinnur vóru tilvitaðar um sína støðu tá. Fyrsta fakfelag stovnað av kvinnum var Fiskepigernes Fagforening á Tvøroyri. Stovnað í 1922 við teimum trimum, Magdalenu Olsen, Annu Hovgaard og Poulinu Niclasen Einarsson í nevndini. Tær vóru undangongufrúur, sum tikið var til í Oyggjunum.
Tá vart tú 56 ár, Johanna, og sat síðsta árið í kommunustýrinum, helst hevði tú ikki nógv við fisk at gera annað enn at gera hann til matna, men kanska fleiri av børnunum hjá fiskagentunum høvdu sitið inni í tínari stovu og lært at lesa?
Í 1927 fór ein fitt, lítil genta, sum æt Elin, at ganga í skúla hjá tær. Hon sigur soleiðis frá:
Tað frættist skjótt, at henda unga lærarinnan dugdi væl bæði at fáast við børn og at læra tey. Skúlagjaldið var fimm krónur um mánaðin, men tað stóð ongantíð á hjá henni at hava nóg mikið av næmingum. Summi børn gingu ókeypis, onkur mamman seymaði fyri lærarinnuna, og onkur drongur í grannalagnum bar mjólkina heim í handilin, áðrenn hann fór í skúla.
Skúlavegurin hjá mær var fyri tað mesta niðan gjøgnum bøin, tvørtur um Stóragil og síðan beint fram, til eg kom í skúlatúnið.
Lærarinnan kom út á trappuna eftir okkum, og tá ið vit høvdu latið okkum úr troyggju og tuflum, fóru vit inn í skúlastovuna, sum var hennara spísistova. Vit sessaðust kring borðið, og lærarinnan sat við borðendan. Hon var í vøkrum, síðum kjóla við høgum hálsi. Á bringuni hevði hon brosju og gullringar í oyrunum. Teir skygdu, tá ið hon vendi sær á. Hon hevði ljóst, purlut hár og lítlan topp. Men tað besta av øllum var, at hon var so blíð og smíltist, sum vildi hon siga: -Tit skulu ikki vera bangin, góðu børn!
Vit trivust væl her í skúlanum við Sílánna. Mestur var tað hennara tol, og at hon var góð við børn, sum fekk okkum at trívast. Tað var so trygt, næstan sum heima, at sita her í hennara hugnaligu stovu, prýðiligir urtapottar vóru í vindeygunum, myndir á bróstinum, messinglampan uppi yvir borðinum og í horninum stovuklokkan, sum sló hvønn tíma.
Tað var vakurt við Sílánna. Har vóru uppdyrkaðar traðir, hoyggjhús, fjós og snøgt laðaðir grótgarðar. Urtagarðurin hjá lærarinnuni var sera vakur við nógvum væl angandi urtum og berjarunnum.
Longu trý ár eftir at Elin var farin í skúla, andaðist Johanna bara 64 ára gomul.
Tað var 3. november 1930, og Elin Mortensen, sum jú var tann lítla gentan, sum fór í skúla hjá Johonnu, skrivar í bókini Heimbygd mín Tvøroyri um saknin eftir henda holla grundstuðulin, sum hevði verið so týðandi partur av teirra barnadøgum.
Long tíð gekk, áður enn vit fingu eina kvinnu á ting.
Í 1964, 48 ár eftir at valrættarlógin var samtykt, kom Malla Samuelsen inn á ting fyri Sjálvstýrisflokkin sum varafólk. Malla Samuelsen var við til at stovna Kvinnufelagið í Havn og sat í nevnd sum forkvinna og næstforkvinna frá 1952 til 1967. Hon var vald inn í Tórhavnar kommunu á kvinnulista, sum Kvinnufelagið í Havn læt gera í 1956.
62 ár seinni ella 2416 ár eftir, at grikkar funnu upp á demokrati, komu tvær beinleiðis valdar kvinnur á ting: Jona Henriksen fyri Javnaðarflokkin og Karin Kjølbro fyri Tjóðveldisflokkin.
Í dag umboða kvinnurnar 30 % av tingfólkunum. Tað vil við øðrum orðum siga, at vit liggja niðast á listanum, um vit samanbera norðurlendsku tingini. Ovast liggur Svøríki við 43,6%, síðan Finnland við 42,5%, Ísland við 40 %, Noreg við 39,6%, Danmark við 39,1 %, Grønland við 35,5% og Føroyar við 30%.
Og hvussu stendur til í kommunustýrunum her hjá okkum? Jú, illa! Í kommununum sita 72 % menn og 28 % kvinnur. So tað gongur bæði seint og aftur á hond, hóast vit hava átt nógvar kvinnur, sum hava slóðað fyri. So her verður nóg mikið hjá okkum at gera, nú kommunuval verður í heyst.
Hví man so vera? Jú kanska tí at tað skuldu ganga meira enn 2000 ár, áður enn kvinnur fingu lut í fólkaræðinum? Og kanska eisini tí at vit ikki kenna okkara egnu søgu, okkara kvinnusøgu, vit kenna ikki fyrimyndirnar. Og vit eru alt ov vanar við at verða settar út á eitt síðuspor, at verða skrivaðar út úr søguni.
Korini bæði áðrenn og eftir at Jóhanna okkara var farin undir grønu torvu vóru hørð. Javnaðarflokkurin var stovnaður trý ár, áðrenn Johanna doyði, og slagorðini vóru: frælsi, javnaður og brøðralag, tí sosialismuni ætlaðu teir eisini at taka patent uppá, men tað sluppu teir ikki, tí vit eiga Rosu og Alexandru og Claru og Emmu, og her hjá okkum eiga vit Magdalenu og Annu og Poulinu og Andreu og Ingeborg og Vígdis og mangar aðrar við teimum.
Og vistu tit av, at Kvinnufelagið í Havn gjørdi semingsuppskot í 1955 í sambandi við læknastríðið í Klaksvík, sum var sent sóknarstýrinum og húsmøðrafelagnum í Klaksvík og Læknafelagnum og Landstýrinum. Hava tit nakrantíð hoyrt tað gitið í nakrari søgu um læknastríðið? Nei, ha?
Nær gjørdust ógiftar kvinnur myndugar, nær fingu vit rætt at arva, nær sluppu vit at ganga í hægri skúla, nær sluppu vit at gjalda skatt, nær fingu vit myndugleikan yvir børnunum, nær fingu giftar konur rætt at ráða yvir sínum egnu pengum, nær fingu kvinnur rætt at fáa almenn størv, nær sluppu vit at vera prestar, nær gjørdust giftar kvinnur myndigar, nær sluppu tær at sita í óskiftum búgvi, nær fekk elsta dóttir rætt at arva garð? Og soleiðis kundu vit hildið fram,
Í Svøríki eru tær farnar at geva søguligt tíðarrit út, Historiskan eitur tað.
Her hava vit sannliga eisini brúk fyri at kenna okkara søgu, vit mugu síggja okkara leiklut sum aktørar í søguni og ikki longur góðtaka at verða trýstar út á eitt síðuspor.
Heitið á tíðarritinum havi eg longu givið tykkum.
Johanna, skal tað sjálvandi eita.


c: text/html

text:
Úr øllum ættum koma vindar
Orð: Rasmus Effersøe
Lag: Till Østerland vill jag fara.
Úr øllum ættum koma vindar,
tó ættin ein mær dámar best,
hon fór ímillum fjallatindar,
har sum eg havi vinfólk flest.
Kom, sveima, mjúki vestanvindur,
út yvir akrar, gjøgnum skógv!
Tú svalir hjarta mítt eitt sindur,
tú minnir meg á bláan sjógv.
Tú bert mær heilsu yvir bylgju
úr Føroyum og frá fólki har;
góð ynskir hevur tú í fylgi
frá teimum, sum væl unna mær.
Lat vesturætt ta skjútsond vera,
sum altíð meg kann minna á,
at Føroyum eg ei skomm skal gera,
men tær í æru halda má.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Now Playing:
Radarin: Setrið í vøkstri
Listen to Radarin on your phone!
More information
Farið verður í dýpdina við teim evnum, ið verða vald til hvørja sending. Heldur enn at fevna víða, er tankin at fara djúpt. Tað vil siga, at kavað verður niður í eitt evni, ella ein ávísan vinkul í einum evni ella innan fyri eitt øki, heldur enn at royna at dekka alt evnið í einari og somu sending. Av tí at sendingin verður á skrá einaferð um vikuna, so ber væl til at taka somu evni uppaftur, ella onnur evni innan fyri sama øki. Navn: RadarinLongd: 115 minuttirSenditíð: Mikudag klokkan 10:05 - 12:00. Ein samandráttur verður sendur millum 17:05 og 18:00 sama dag, og síðani verður hon endursend hósdag millum 13 og 15 og fríggjanátt eisini. Radarin á Facebook (letur upp í nýggjum kaga)


text:
Listen to Dokumentarurin on your phone!
More information
Dokumentarsendingar eiga sín fasta part av sjónvarpsskránni. Dokumentar er ein breið sjangra. Her verða gjørdar bæði feature sendingar við menniskjaligu frásøgnini í sentrum, magasin sendingar og gravandi sendingar við fokus á óreglusemi í samfelagnum. Innihaldsliga fevna sendingarnar um alt frá søgu, siðsøgu og lívsstíli til sosialrealismu og portrett. Aðalmálið við dokumentar er at gera sendingar sum: • geva djúpri fatan • stimbra umhugsni • samla tjóðina um eitt evni • skapa varandi virðir • samla tjóðina um eitt evni • skapa varandi virði Slag av sending: Dokumentar Málbólkur: Vaksin Sendilongd: Umleið 45 minuttir Redaktørur: Barbara Samuelsen, barbara@kvf.fo


text:
Talv
Talv er eitt borðspæl, har tveir telvarar kunnu telva. Telvað verður á einum borði við 64 puntum, har hvør telvari hevur 16 talvfólk, ein tað hvíta fólkið, og ein tað svarta fólkið. Endamálið er at vinna við at seta kongin hjá mótpartinum skák og mát (eisini rópt mát).
Telvarar skiftast um at leika, men hvítur - tað er telvarin við hvíta fólkinum - leikar altíð fyrst. Ymsu fólkini hava hvør sítt gongulag.
Innihaldsyvirlit
Inngangur[rætta | rætta wikitekst]
Talv verður telvað um allan heim bæði fyri at stytta sær stundir og á professionellum støði. Bæði kvinnur og menn í øllum aldursbólkum telva. Nógvar kappingar eru bæði í talvfeløgum og á altjóða støði. Eisini er væl umtókt at telva á internetinum ímóti telvarum runt allan heim.
Borð og fólk[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið talvið byrjar, standa talvfólkini, sum myndin vísir omanfyri. Hvítur leikar fyrst og so svartur, og er tað ikki loyvt at leypa leik um. Hvør hevur hvíta, og hvør hevur svarta fólkið, verður antin avgjørt við lutakasti, ella verður tað avgjørt av teimum, ið skipa fyri kappingini.
Á fyrsta og áttanda raði standa 8 fólk, sum vit vanliga rópa menn. Frá vinstru standa rókur, riddari, bispur, frúgv og kongur. Og frammanfyri teir standa 8 finnur.
Borðið er býtt sundur í 8 loddrættar linjur, sum verða nevndar við stavunum a-h, og 8 vatnrættar røðir, sum verða nevndar við tølunum 1-8. Við hesum ber til at nevna hvønn einstakan punt við heitunum frá a1 til h8, sum í einari koordinatskipan.


text:
Keypir tú helst nýggjan bil, tá summarið nærkast, so ert tú í øllum førum ikki einsamallur um at gera tað. Tað vísa tøl hjá Akstovuni fyri 2016.
Juni í 2016 var nógv tann besti mánaðurin hjá bilseljarum í Føroyum. Tá vórðu til samans 229 nýggir persónbilar skrásettir í Føroyum.
Føroyingar keypa eisini nógvar nýggjar bilar teir báðar mánaðirnar frammanundan. Tað vil siga apríl og mai, sum tað eisini sæst í grafikkinum her.
Greinin heldur fram niðanfyri
Ringast stóð til í oktober mánað, tá bara - í mun til juni - 117 nýggir persónbilar í Føroyum fingu nummarplátur, vísa tølini hjá Akstovuni.
1.971 persónbilar vórðu seldir í Føroyum í 2016. Mest seldi bilurin í Føroyum í fjør var Mitsubishi ASX. Teimum vórðu til samans 116 seldir av.
Hent at vita: Klikka á bláu prikkarnar í grafikkinum í greinini, vilt tú hava neyv tøl fyri hvønn einstakan mánað í 2016 í yvirlitinum omanfyri.
SÍ EISINI Sí allan listan: Her eru mest seldu bilarnir
Les eisini
Nakrir prísir hækka í Føroyum. Sambært brúkaraprístalinum, sum Hagstovan kunngjørdi í gjár, kostaðu matvørurnar 1,3 prosent meira í fjør enn í 2015
Tíðindi
Tróndur Vatnhamar og Finnur Koba kappast móti Solveig Hanusardóttir Olsen og Knút Háberg Eysturstein
Grønlendski landsstýrismaðurin í fiskivinnu- og veiðumálum hóttir við at taka loyvi frá grønlendsku skipunum, um tey ikki fáa skil á rúsevnum umborð
Eivør hevur roynt tað, Jógvan Hansen somuleiðis, og nú fer Kristina Bærendsen at syngja í íslendsku Eurovision kappingini
Týski kanslarin ætlar at varðveita viðurskiftini við USA. Verri er við hennara varakanslara, sum stúrir fyri handilsviðurskiftunum landanna millum.


text:
Tíðin er løgin. Onkuntíð kann tíðin tykjast at aka sum snigil í hálku, aðrar tíðir kann hon renna sum hara í undanvindi. Tey, ið hava bíða eftir, at tíðin skuldi koma, tá ið Vencil hin 11. kom út, hava ikki bíðað til fánýtis. Nú er hann her.
Í Vencli 11 eru eins og í hinum Venclunum, ið undanfarnir eru, nógvir spennandi tekstir, bæði á bundnum og óbundnum máli. Ein trivalig teggja av yrkingum úr stóru verð og úr heimligu Føroyum. Við eru William Wordsworth, Federico García Lorca, Gunnar Ekelöf, Rudyard Kipling, Vagnur Streymoy og Marjun Syderbø Kjelnæs.
Ein góður bulur av stuttsøgum úr Íslandi, Føroyum og Amerika er við. Tvær søgur eru eftir Gyrðiri Eliasson, ið vann Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins í fjør. Ein søga er eftir Edgar Allan Poe, og debutanturin hesa ferð eitur Høgni Miné.
Sum nakað serligt, er ein blokkur aftast í Vencli við yrkingum, ið vórðu skrivaðar, tá ið ræðuleikarnir tann 22.07.11 hendu í Oslo og á Utøya. Nú Breivik mestsum er allastaðni í tíðindaverðini, hevur tað stóran týdning, at vit minnast og aldri gloyma slíkar ræðulleikar. Yrkingarnar hava Pia Tafdrup, Agnar Artúvertin, Oddfríður Marni Rasmussen, Halldóara Dam, Sólrún Michelsen, Frits Johannesen, Alexandur Kristiansen, Sissal Kampmann og Katrin Reinert skrivað.
Permuna á Vencli 11. hevur Brandur Patursson gjørt eftir øllum yrkingunum, sum eru skrivaðar til bumbubrestin í Oslo og hópmorðið á Utøya.
Tá ið Jens Stoltenberg var og vitjaði okkum, fekk hann eitt eintak av Vencli og eitt prent av permuni.
Perman er prentað á grafiska verkstaðnum, Steinprenti.
Um onkur vil halda Vencil, og harvið fáa hann sendandi til dyrnar, ber til at senda okkum ein teldupost á vencil@vencil.fo
OMR/AÓD


text:
Teoriroynd.fo er Føroya einasta heimasíða, har tú sleppur inn til bestu online dygdarroyndir á marknaðinum. Ástøðisroyndirnar eru skipaðar á sama hátt, sum Aksstovan fremur tær veruligu royndirnar.
Fleiri enn 130 næmingar hava roynt okkara ástøðisroyndir, áðrenn vit hava almannakunngjørt tær – og allir hava staðið royndina fyrstu ferð, tað kann prógvast. Koyrilærari við drúgvum royndum og neyvum kunnleika stendur aftan fyri Teoriroynd.fo
Vit mæla til, at tú stendur allar royndirnar frá Teoriroynd.fo við 3 ella færri mistøkum. Megnar tú tað, eru 99,9% vissa fyri, at tú stendur royndina á Akstovuni fyrstu ferð.
Teoriroynd.fo fevnir um alt tað, tær tørvar fyri at standa royndina fyrstu ferð. Teoriroynd.fo mennir og dagførir støðugt ástøðisroyndirnar, so at tær altíð eru tíðarhóskandi.
Vit ynskja tær góða eydnu og gaman við koyrikortinum.
Vinarliga
Teoriroynd.fo


text:
Gengis Kan
Gengis Kan (føddur Temüjin Borjigin onkuntíð millum 1162 og 1167 – deyður 25. august í 1227) var høvdingasonur. Hann var smádrongur, tá ið pápin varð myrdur, men sum hann vaks upp, bardi hann allar fíggindar niður, tók ræðið á øllum mongolsku ættbólkunum og tók sær navið Gengis Kan - prinsur av øllum, sum millum heimshøv er. Hann vildi vinna allan heimin undir seg. Í 1206 herjaði Gengis Kan í Kina og síðan sum hvirluvindur um Ásia og Eysturevropa.
Í 1227 doyði Gengis Kan, og so við og við syndraðist ríkið, tí at eftirmenninir klandraðust. Tá ið Gengis Kan doyði, varð mongolska ríkið býtt sundur í 4 kanat (ríki). Abbasonur Gengis, Kublai, fekk eystasta kanatið. Vestastu kanatini, sum vóru smærri, syndraðust so líðandi, tó at Timur Lenk, kanur Gylta fylgisins, stutt tíðarbil í 14. øld ráddi á teimum øllum.


text:
Innihald
Oddfríður M. Rasmussen: Føðingin (yrking) – UPPTØKA >>
Carl J. Jensen: a south-south-westerly trajectory (3 sonets)
Franz Kafka: Framman fyri lógini (stuttsøga)
Sólrún Michelsen: Summi renna í stuttum brókum (stuttsøga)
Heðin M. Klein: Tríggjar yrkingar – UPPTØKA >>
Rannvá S. Johannesen: Tríggjar yrkingar
Tóroddur Poulsen: Tríggjar yrkingar
Edith Södergran: 16 yrkingar
Hanus Kamban: Tvær yrkingar – UPPTØKA >>
Seamus Heaney: Mýridrotning (yrking)
Klaus Rifbjerg: Geykur (yrking)
Carl Sandburg: Himmal og helviti (yrking)
Robert Creeley: Tey óreiðiligu postboðini (yrking)
Henry Parland: Mín hugsan um teg (yrking)
Oddvør Johansen: Við eygum so stórum sum tekoppar (ritroynd)
Arnbjørn Ó. Dalsgarð: So hon starir inn í veggin (stuttsøga)
Raymond Carver: Vælumtóktur mekanikkur (stuttsøga)
Charles Bukowski: Sonur Sátans (stuttsøga)
Bárður Persson: Tvær yrkingar
Marius Johannesen: Grunnishøvd (uppskrift/stutt-stuttsøga)
Allen Ginsberg: Ýl (yrking)
Sámal K. Jacobsen Bókabøðil (stuttsøga)
Oddfríður M. Rasmussen: Aldurdómurin viskar seg sjálvan burtur (stuttsøga)
Carl J. Jensen: Hvørki (ritroynd)
***
Les ummæli eftir Berg Djurhuus Hansen av Vencli Nr. 1/2006.
Les ummæli eftir Kinnu Poulsen av Vencli Nr. 1/2006.


text:
Søga 41: Koparslangan
LÍKIST hetta einari ordiligari slangu, sum hevur snarað seg rundan um pelan? Tað er tað ikki. Slangan er úr kopari. Jehova hevur boðið Mósesi at seta koparslanguna upp á pelan, so fólk fáa hugt at henni og sleppa undan at doyggja. Men slangurnar niðri á jørðini eru ordiligar slangur. Tær hava bitið fólkini og gjørt tey sjúk. Veitst tú hví?
Tað er tí ísraelsmenn hava talað ímóti Gudi og Mósesi. Teir grenja og siga: ’Hví tókst tú okkum burtur úr Egyptalandi fyri at lata okkum doyggja her í oyðimørkini? Her er hvørki matur ella vatn. Og vit orka ikki fyri at eta manna longur.’
Men mannað er gott og sunt. Jehova gav teimum tað við einum undurverki. Hann hevur eisini givið teimum vatn við einum undurverki. Men teir gleðast ikki um at Gud hevur syrgt fyri teimum, teir eru ikki takksamir. Fyri at straffa ísraelsmenn letur Jehova nakrar giftslangur koma. Slangurnar bíta, og nógv fólk doyggja.
At enda kemur fólkið til Móses og sigur: ’Vit hava syndað, tí vit hava talað ímóti Jehova og ímóti tær. Bið Jehova um at beina fyri slangunum.’
So biður Móses fyri fólkinum. Og Jehova býður Mósesi at gera hesa koparslanguna. Móses skal seta hana upp á ein pela, og tey sum eru bitin skulu hyggja at henni. Móses ger sum Gud sigur. Og tey ið verða bitin hyggja at koparslanguni; so skjótt sum tey gera tað, verða tey frísk aftur.
Hetta kan læra okkum nakað. Á ein hátt hava vit tað øll, sum ísraelsmenn ið vórðu bitnir av slangunum. Vit eru í ferð við at doyggja. Hygg rundan um teg — øll menniskju verða gomul og sjúk, og tey doyggja. Tað kemst av at tann fyrsti maðurin og fyrsta kvinnan, Ádam og Eva, vendu sær burtur frá Jehova, og vit eru øll teirra børn. Men Jehova hevur syrgt fyri at vit kunnu liva um ævir.
Jehova hevur sent son sín, Jesus Kristus, til jarðar. Jesus varð hongdur upp á ein pela, tí nógv trúðu at hann var eitt ónt menniskja. Men Jehova hevði sent Jesus fyri at hann skuldi frelsa okkum. Um vit hyggja at honum, um vit fylgja honum, kunnu vit fáa ævigt lív. Tað skulu vit seinni hoyra meira um.
4 Mósebók 21:4-9; Jóhannes 3:14, 15.


text: Kykladurnar (Grikskt mál: Kukλάδeς / Kyklades) eru ein oyggjabólkur í Grikkalandi. Oyggjarnar eru í ein landsynning frá meginøkinum. Grikska navnið Kyklades sipar til oyggjarnar sum liggja rundan um (kukλάς) heilagu oynna Delos. Tað eru umleið 220 oyggja og hólmar í oyggjabólkinum. Oyggjarnar liggja í Egearahavinum. Grikska kettuslagið Egeiska kettan, kemur upprunaliga frá Kykladunum. Kykladurnar vóru fyrr ein fyrisiting eind. Ermoupoli á oynni Syros er høvuðsstaður í Kykladunum og var fyrisitingarmiðdepil, tá Kykladurnar vóru eitt prefektorat. Oyggjarnar eru fjallatoppar av einum størri landøkið, sum er sokkin í havið, uttan tvær av oyggjunum, Santorini og Milos, sum eru av vulkanskum uppruna. Jørðin er ikki serliga fruktagóð á Kykladunum, burtursæð frá á størstu oynni Naksos. Á oyggjunum dyrka tey m.a. víndrúvur, frukt, hveiti, oljuber og tubbak. Veðurlagið er turt og milt. Um summarið er ofta vatnmangul á fleiri av oyggjunum, og vatn má tá flytast við tangaskipum til oyggjarnar. Ferðavinna spælir ein stóran leiklut á fleiri av oyggjunum. Kykladumentanin var til seint í steinøldini og tíðliga í bronsuøldini, longu áðrenn tann Minoiska mentanin blómaði mitt í bronsuøldini á Kreta.


text:
Orð: Heri Nolsøe
Lag: Jóhannus á Rógvu Joensen
Í heimin eg kom á livandi veingjum,
her lívið tað streymar heitt nú í mær,
fannirnar allar bráðnaðar burtur,
skýggini horvin og sólin hon sær.
Um morgunin huldur liggur í myrkri,
er dagurin skínandi innan í mær,
eg hoyri alt lívið vaknar og rørist,
og suðið frá havinum brúsar mót mær.
Úr berginum hoyri eg fuglarnar syngja,
sum boða frá bylgjandi lívi og vón,
fløvandi tankar fyri mær birtast,
hvør dagur er gáva av dýrari tíð.
Eg ongantíð síggi teg – sum tú sært meg,
men kenni um kjálkan mjúkasta vind,
sveipað er burtur náttin og myrkið,
mót hæddunum fari um ovasta tind.
Eg ongantíð síggi teg – sum tú sært meg,
men kenni um kjálkan mjúkasta vind,
sveipað er burtur náttin og myrkið,
mót hæddunum fari um ovasta tind.


text:
Hvalspýggjur
Hvalspýggja (frøðiheiti Scyphozoa) er ikki fiskur, men ryggleyst djór. Meir enn 96 % av hvalspýggjuni eru vatn, og hon hevur ríkið í heimshøvunum síðan elstu tíðir. Hon hevur hvørki bein, eygu, heila ella hjarta. Longu trevsurnar verða nýttar at veiða við. Langar trevsur hanga niður úr hvalspýggjuni. Tá ið eitt lítið kykt svimur í tær, verður eitur sprænt á tað.
Hvalspýggjur eru bleytar. Búkurin fer inn og út, eins og regnskjól letist upp og fer aftur. Hetta ger, at hvalspýggjan flytur seg. Hvalspýggja fer eftir ljósinum, hóast hon hevur eingi eygu. Hon svimur upp í sjógvin, har hon er í nánd av tí, hon etur. Mangar hvalspýggjur eru næstan gjøgnumskygdar. Nakrar teirra lýsa, so tær síggjast í myrkum sjógvi. Hetta gera tær oftast, tá ið onkur órógvar tær.
Hvalspýggjurnar kunnu viga upp í 204 kg, eins nógv og ein fullvaksin hannleyva [1].


text:
Orð: Helgi Hálfdanarson
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 1990-árunum.
O, Harra Gud, lat hjá oss vera
títt halga orð og sanna trúgv,
og hvønn tann ávøkst burtur skera,
sum ikki eigur í tær búgv.
Tú burt hvønn lygilærdóm rek,
og sannleiks lív í hjørtum vek.
Lat falslæru ei sálir villa
av sannleiksbreyt á myrku leið,
ei fyri hjørtum lívsvón spilla,
sum Jesu deyði veitti teim,
rek úlv í seyðahami burt,
legg vandans breiða dýpi turt.
Nú orð títt vára ogn kann vera,
tað váttar, Krist, títt dýra blóð.
Vit lov og tøkk tær her fram bera,
at henda perla dýr og góð,
sum farin, aftur funnin er,
og ævinliga ljóma ber.


text:
Nígar
eftir Einar Andreas Lund: Kneler 2008
týtt til føroyskt hevur Agnar Artúvertin
Útgáva: SPROTIN 2011
Ummæli
Henda skaldsøgan er eitt framúr gott dømi um nútíðar skaldskap, har dentur verður lagdur á tað, sum gongur fyri seg í einum modernaðum, materialistiskum, kanska enntá andleysum samfelag. Gjøgnum eyguni á 33 ára gamla Mikael Skrent sær lesarin eitt samfelag, sum er merkt av tómleika, njótingarmettu og vantandi dýpd. Materialistiskt gongur alt væl. Mikael er væl útbúgvin, búskaparfrøðingur, við góðum starvi. Hann tjenar fleiri ferðir so nógv sum ein arbeiðsmaður, sigur hann. Klæðini eru skraddaraseymaði, skógvarnir hondseymaðir. Alt rundan um hann er fyrsta flokks, í heiminum, bilurin, alt av dýrasta merki. Harumframt sær hann væl út, er ljóshærdur og hevur atdráttarmegi sum fáur, so hann kann niðurleggja hvørja kvinnu, hann vil hava. Hann er eitt modernað produkt av síni samtíð, men tað er synd at siga, at hann er lukkuligur. Ovurhonds stóra trongdin til kynsliga njóting og til at doyva seg sjálvan við evnum sum kokain og alkohol siga frá, at menniskjansliga grundfestið er rættuliga veikt og sera ringt at finna og festa seg við. Hann vamlast við konufólkini, sum eru so altrá eftir honum, sær tey sum beinarøð av ótespiligum forfalli, elli og lýti. Lesarin varnast, at har liggur okkurt ófrættakent aftanfyri vamlið og møðina – ikki bara tað at hann er so mettaður av kynsligari njóting, men at hetta alt stavar frá blóðskemd, sum mamma hansara hevur útsett hann fyri, tá hann var 14 ára gamal. Unga kvinnan, Theresa, sum hann livdi saman við eina tíð fyri tíggju árum síðani, segði við Mikael, eftir at hon hevði mist barnið, sum hon hevði longst so eftir at fáa, men sum hann als ikki var áhugaður í, at hann var sinnisliga brotin, og at hetta hevði okkurt at gera við mammu hansara, hóast hon ikki visti av, at hann hevði verið útsettur fyri blóðskemd. Theresa rýmdi frá honum, og hon hevði verið tað einasta menniskjað, hann hevði havt veruligar og heitar kenslur fyri. Eftir tað missir hann kósina kensluliga sum eitt skip við ongum róðri, og hann veit sær onki annað enn at tveita seg út í líkasælar, skjótar og grunnar njótingar, sum aftur og aftur prógva fyri honum, hvussu tómt og andleyst lívið er vorðið.
Hansara stóri áhugi uttanfyri arbeiðslívið er at savna sær vitan um skordýr, og hann hevur lætt við at samanbera fólk við ymisk skordýr, sum hann heldur hóska saman í eginleikum teirra. Sjálvur er hann nígarin, sum ‘sjáldan tímir at gera nakað fyri at fanga fong sín, tí hann veit, at fongurin kemur av sær sjálvum’. Tær reyðu stríðsmeyrurnar í Afrika, sum gera kollektivt sjálvmorð, tá ongin nytta er í teimum meira, eru myndin av summum fólkum í samfelagnum, sum við sínum stóra kjafti gera sosialt sjálvmorð. Eiturkoppahonin brúkar hannin til paringar, men rýmir so frá honum og letur hann taka sær av avkominum, um hann altso yvirlivir paringina, meðan hon fer út at finna aðrar hannar at para seg við – ein mynd av nógvum av teimum kvinnum hann finnur saman við. Foreldur Mikaels verða samanborin við meyrur, tí tey eru líkasæl og atfinningarsom og neilig gjøgnum allan uppvøkstur hansara og hava onki at geva honum av kærleika ella góðum kenslum. Mamman verður eisini samanborin við hon-kakkulakk, sum makast við egna avkomi sínum. Og soleiðis verða tey ymisku fólkini í skaldsøguni lýst í skordýramyndum.
Lesarin varnast, at hendan samanbering millum fólka- og skordýrasamfeløgini einahelst kemur av, at høvuðspersónurin sær, at menniskjuni í hansara modernaða samfelag meira og meira eru farin at líkjast skordýrum, sum liva ótilvitað. Tey liva og gera tað, tey altíð hava gjørt, tí tað liggur sum eitt mynstur í teirra ílegum. Menniskjað er onkursvegna við at verða avhumaniserað, gerðirnar eru mekaniskar og ótilvitaðar, øll dýpd og andligheit er horvin, og teir grundleggjandi tørvirnir hava fingið fult tamarhald á tilveru teirra.
Málið í skaldsøguni er livandi, tí tað er nógv brúkt bæði í talu og skrift. Onkursvegna fangar tað lesaran, so man fær hug at lesa víðari. Ein veikleiki í føroysku týðingini eru tey sera mongu ‘føroysku fremmandorðini’ – hesi orð eru helst at finna í stóru móðurmáls-orðabókini, og kunnu gerast ein forðing hjá teimum lesarum, sum ikki eru von við at lesa so nógv føroyskt. Tað verður ofta tikið til, at tað er so ringt at lesa føroyskan skaldskap, tí har eru so nógv orð, sum man ikki skilir, tí tey eru so ‘grótføroysk’.
Samanumtikið er hendan skaldsøga eitt virðiligt og sera viðkomandi ískoyti til fjøldina av góðum skaldskapi á føroyskum máli, samstundis sum hon vekir ans, og ávarar lesaran um, at lagna nígarans og hansara samfelag so sera lættliga kann verða tann, sum tað modernaða samfelagið eisini her heima hjá okkum fer at uppliva, um ikki onkur trínur fram og ger okkurt munagott fyri at steðga hesi gongd.
Mina Reinert


text:
Tjóðardagur USA
Amerikanskur tjóðardagur (á enskum "Independence day" ella "the Fourth of July") er 4. juli, sum er til minnis um loysingina frá Stóra Bretlandi. 4. juli í 1776 tóku amerikumenn loysing frá bretum. 4. juli er minningardagurin um viðurkenningina av óheftislýsingini, "Declaration of Independence" í 1776. Men veruliga undirskrivingin fór ikki fram fyrr enn slakan mánað eftir, nevniliga 2. august 1776. John Hancock átti fyrstu undirskriftina á skjalinum. Ein undirskrift verður ofta kallað "at skriva sítt John Hancock". Fleiri undirskriftir komu á skjalið seinni.
4. juli 2009 hátíðarhildu amerikanar 233 ára frælsisdagin.
Søgan[rætta | rætta wikitekst]
Tann amerikonska sjálvstýristilgongdin skal síggjast í ljósinum av, at bretar mettu, at tað var neyðugt at skatta koloniirnar fyri at kunna fíggja umsitingina av teimum. Bretska krúnan legði eina røð av skattum á koloniirnar, men mótstøðan var hørð og umfatandi. "The East India Company" fekk einarætt frá bretsku stjórnini at flyta te úr Kina beinleiðis til síni umboð í USA, og hetta førdi við sær, at niðursetuhandilsmenninir ikki fingu lut í hesum lønandi handli. Tann 16. desember í 1773 skipaðu nøkur niðursetufólk fyri sokallaðu "Boston Tea Party" sum eitt mótmæli ímóti bretsku atferðini. Hetta gjørdist byrjanin til harða stríðið millum niðursetufólkið og bretsku ta stjórnina. Bretar kravdu frið og landaskil, men amerikumenn kravdu frælsi.
Í september í 1774 varð stevna hildin í Philadelphia, sum nevndist "First Continental Congress". Allar koloniirnar uttan Georgia sendu umboð til stevnuna. Endamálið við stevnuni var at bøta um sambandið við ta ensku stjórnina, men hetta eydnaðist ikki, og í apríl mánaði í 1775 vóru niðursetufólk í Massachusetts í bardaga við bretar við Concord og Lexington. Kollveltingin var byrjað. Stríðið spjaddist og uppreistur var veruleiki, og krav um fullveldi varð endaliga orðað 4. juli í 1776 í tiltiknu Frælsisyvirlýsingini (á enskum "Declaration of Independence"), ið staðfesti natúrrættindi hjá mannaættini og fullveldið hjá teimum amerikonsku statunum. Thomas Jefferson orðaði yvirlýsingina, sum í stóran mun er grundað á tey politisku ástøðini hjá enska heimspekinginum John Locke.
Frælsiskríggið vardi longri enn væntað. Tað byrjaði 19. apríl í 1775 og endaði 19. oktober 1781, tá ið Lord Cornwall við heri sínum gav seg yvir í Yorktown, Virginia. Bretar, sum eisini vóru í kríggi við fleiri evropisk lond, máttu lúta fyri frælsishugaðu niðursetufólkunum. Í 1783 viðurkendi Stóra Bretland fullveldið hjá teimum 13 koloniunum.


text:
19-01-2017
Ítrótturin í Føroyum hevur nøkur einastandandi tilboð til ítróttarfólk. Kortini átti ítrótturin eisini í størri mun at havt møguleika til at bjóða ser...
18-01-2017
Lívbjargingarroyndin hevur gjørt svimjiundirvísingina munandi tryggari. Jacob Eli Olsen, lærari og nevndarlimur í Føroya Lærarafelag, skrivar...
17-01-2017
- Vit vita, at stórur tørvur er á at fáa orðað ein integratiónspolitikk og gjørt integratiónsætlan fyri dagstovna- og skúlaøkið, so tvímælt børn fáa b...
16-12-2016
Samanlagt tóku 1059 lut í kanningini umboðandi tríggjar skúlar; 195 næmingar í innskúlingini, 357 í miðdeild, 442 í hádeild og 65 lærarar.
16-01-2017
Stórur tørvur er á eini integratiónsætlan fyri dagstovnaøkið; tað halda tær tríggjar, Hjørdis Maria Henrysdóttir, Katja Frederiksberg og Sunnvør Pa…
13-01-2017
Leygardagin 14. januar kl. 15 - 16.30 halda tríggjar listakvinnur og lærarar við Listaháskúla Íslands fyrilestrar um royndir, sum gjørdar eru innan…
13-01-2017
Inklusjón er tann einstaki faktorurin, sum ger lærarar strongdar. Mangan fáa lærarar mótstríðandi krøv í arbeiðinum, teir hava ilt við at skulu vel…
12-01-2017Krúnan á skúlaverkið
11-01-2017Evnisdagur um skúlastýrisarbeiði
11-01-2017Tvey føroysk dømi upp á námsfrøðiliga leiðslu
10-01-2017At menna mótstøðuførið hjá næmingum
09-01-2017Skúlin skal ikki halda seg aftur at geva foreldrum góð ráð
06-01-20178 av 10 næmingum kæra um ov langan skúladag
Skúlablaðið
Pedda við Stein gøtu 9
100 Tórshvn
Tel. 23 57 73
Teldupostur: turid@bfl.fo ella skulabladid@lararafelag.fo
2015 © Bókadeildin. All rights reserved.


text:
Everglades
Everglades í Florida í USA er friðað mýrilendi við mongum sjáldsomum plantum og dýrum. Fyrr var lendið nógv størri, men partar av Everglades eru drenaðir og verða nýttir til sukurlundir. Norðari partur er víðførar sevmýrar við hólmum og grynkum. Sunnan fyri er vaðil (lendið, sum liggur turt á fjøru). Á oyrareingjunum eru saltar mýrar við mangrovugróðri. Tjóðargarðurin Everglades National Park í Suðurflorida varð stovnaður í 1947 og hevur altjóða týdning sum varðveitsla av mýrilendi og granskingarøki við upprunaskógi og áum.


text:
Orð: Matthias Jochumsson
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur í 2003.
Legg tú á dýpið eftir Jesu orði,
og grem teg ei, um lítið berst á borðið,
og mong ein veiðiferð tær gjørdist vond.
Bert trúgv og treyst og dugur ei teg svíkur,
so gloym tó ei, at Harri tín er ríkur
og mild hans hond.
Legg út á dýpið, tá ið Kristus kallar,
teg darva læt ei holdsins girndir allar,
men gakk í fótasporum loysnarans,
og lat ei kross og kvalir tykkum skilja,
men kappast um at stunda á Guds vilja
við lýdni hans.
Legg út á dýpið, tú, ið enn ert ungur,
og óttast ei, um róður tín gerst tungur,
men set tær snimma hátt títt mál og mið.
Lat Guds orð vera ýti títt í stavni
og stýr tú síðan fram í Jesu navni
mót himna lið.
Legg út á dýpið, tú, sum troyttur lendir
í tungum róðri her við heimsins strendur.
Hav Jesus við á tíni ferð um borð,
tá slætna skal títt skeið á síðsta sinni,
tí sálarognir tær skal goyma inni
Guds halga orð.
Legg út á dýpið, o, tú sál mín móða,
á landið legg tú alt, ið tær man hóva,
tað svíkur teg, o, sí, tín fongur fórst.
Á dýpið út, tað kvøldar, Jesus kallar,
tí strika vil nú syndir tínar allar
Guds mikla ást.


text:
Orð: Petur Háberg Jacobsen og Niclas Johannesen
Lag: Petur Háberg Jacobsen
Nú dagur skjótt um sýnið fer
Eg ferðist enn í hesi verð
Tankarnir teir reika
Millum tað sum var og er
Á lívsins leið vit leita øll
Úr dýpum upp um hægstu fjøll
Meðan tímaglasið rennur
Hvørt sekund á míni ferð
Framtíðin hon er har
Frammi har sum ongin sær
Ei síggji teg
Á mínum veg
Hon fylgir ikki mær, vísir ikki tær
Um tímaglasið runnið er
Hon leggur ikki í, hvør tú ert og hví
Tímaglas – tú veitst tað svar
Tú vónar, villist, alt í senn
Dreymarnir teir liva enn
Ímillum rusk og rósur
Finnur tú tín egna dag
Hetta lívið er eitt lítið bil
Ein løta har vit eru til
Og móður jørð hon melur
Enn ein dag við somu ferð
Hon fylgir ikki mær, vísir ikki tær
Um tímaglasið runnið er
Hon leggur ikki í, hvør tú ert og hví
Tímaglas – tú veist tað svar
Framtíðin hon er har
Frammi har sum ongin sær
Ei síggji teg
Á mínum veg
Nógv er gott sum her er í
Góðir vinir og fá stríð


text:
Filmurin Djúpið (Dýpið) vístur í NLH
Íslendski filmurin Djúpið (Dýpið) verður vístur í Norðurlandahúsinum mikudagin 4. desember kl. 19.30
Baltasar Kormákur leikstjórnar og byggir filmurin á handrit eftir Atla Jónsson, men hugskotið byggir á veruligar hendingar tá ið Guðlaugur Friðþórsson bjargaði sínum egna lívi eftir at skipið Hellisey VE503 fór niður 11. mars 1984. Filmurin lýsir hendingina hesa nátt, men hann gevur okkum eisini innlit í lívið hjá íslendskum sjómonnum og familjum á bygd hesa tíðina.
Meira um filmin sæst her:


text:
Seinastu tíðindi
-
67.000 fólk aftuat í København í fimm ár
Fólkatalið í danska høvuðsstaðnum København hækkar støðugt. Bert hesi seinastu fimm árini frá 2011 til 2015 er fólkatalið í Københavns kommune hækkað við heili 67.048 fólkum. Hækkingin er samansett soleiðis, at føðiavlopið hesi fimm árini hevur verið 26.000 fólk, meðan 10.000 eru flutt til danska høvuðsstaðin úr øðrum donskum kommunum. Størsti vøksturin er tó frá
- 27/10/16
-
Elektron tekur kappingina upp við danska Nets
Føroyska tøknifyritøkan Elektron tekur nú av álvara kappingina upp við danska felagið Nets, sum í løtuni situr á so at siga allari danskari og føroyskari gjaldsmiðling. Elektron hevur gjørt nýggja gjaldsskipan, ið kallað verður “Mínrokning” Mínrokning tekur kappingina upp við danska “Betalingsservice” so nú koma kundar at fáa tvey gjaldsyvirlit, um so er at flytingar
- 03/10/16
-
4.025 krónur um mánaðin í eftirlønargjaldi í 2017
Stýrið fyri Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnin hevur samtykt at hækka eftirlønina úr grunninum við 3 % frá 1. januar 2017, soleiðis at eftirlønin fer frá 3.910 til 4.025 kr. um mánaðin. Samlaða eftirlønin komandi ár verður tí 48.300 kr. Ásetingin er galdandi fyri árið 2017. Lógin um arbeiðsmarknaðareftirlønargrunn ásetir, at stýrið fyri grunnin skal áseta útgjaldið í seinasta
- 19/09/16
-
Pláss fyri nógvum ferðafólki afturat í Føroyum
Í sambandi við tíðindaflutningin, sum hevur verið seinastu tíðina, verður róð framundir, at ferðafólkatalið í Føroyum er sera høgt, og spurnartekin er sett við, um ferðavinnan í Føroyum er burðardygg. Nýggj gistingarhagtøl frá Hagstovuni vísa ein sera lítlan vøkstur í talinum av útlendskum ferðafólkum í Føroyum samanborið við seinasta ár, men Ferðavinnufelagið gleðist tó um
- 19/09/16
-
Spennandi fyrilestrar á vinnudegnum 2016
Møguleiki verður fyri at hoyra fýra áhugaverdar fyrilestrar í Norðurlandahúsinum hin 30. september. Umframt at Ársins Virki og Ársins Átak verða kosin, eru aftur hesaferð spennandi fyrilestrar á skránni. Maria Strømme er altjóða viðurkendur professari í nanotøkni, og hon fer at halda fyrilestur um, hvussu nanotøkni í dag fremur týðandi samfelagsbroytingar – bæði
- 12/09/16
-
Bakkafrost heldur rimmarfast í góðu gongdini
Úrslitið hjá Bakkafrost samtakinum fyri fyrra hálvár 2016 var 437 milliónir krónur eftir skatt samanborið við 323 milliónir krónur fyrra hálvár 2015. Í viðmerking sigur Regin Jacobsen, stjóri: „Vit eru væl nøgd við úrslitið í øðrum ársfjórðingi. Marknaðarprísurin á laksi var methøgur, og lívfrøðiliga gongdin góð. Framleiðslan av lidnum vørum hevur havt torførar umstøður, men
- 23/08/16
-
Gipsplátur eru fullar av blámusoppi
Gipsplátur eru allar fullar av blámusoppi. Hetta vísir ein kanning, sum Danmarks Tekniske Universitet hevur gjørt, og sum DR nú endurgevur. Talan er um eina kanning, ið er gjørd yvir longri tíð, har gipsplátur eru keyptar frá ymiskum sølustøðum umboðandi flest allar framleiðarar av gipsplátum. Úrslitið er ikki gott. Allar pláturnar høvdu munandi spor frá
- 25/05/16
-
Sterkan og sunnan útlánsvøkstur hóast grótharða kapping
Enn einaferð hevur tað eydnast Suðuroyar Sparikassa at fáa vøkstur í útlánini. Vøksturin er 5,1 prosent, samstundis sum føroyski marknaðurin bert er vaksin 3,6 prosent. Suðuroyar Sparikassi hevur hvørt ár síðan 1994 økt um síni útlán, og hvørt ár er talið av viðskiftafólki økt. Miðalvøksturin seinastu 10 árini er 4,7 prosent. Suðuroyar Sparikassi hevur hóast
- 04/04/16
-
Nú fara kekkar endaliga í søguna
Nýtslan av kekkum hevur seinastu mongu árini verið fallandi, og er nú vorðin lítil og eingin. Hetta hevur gjørt at donsku bankarnir hava sagt upp sínamillum avtaluna um at kekkar kunnu innloysast hjá hvørjum øðrum. Hendan gamla avtalan fer úr gildi við árslok í ár. Tann 30 desember 2016 verður sostatt seinasti dagur, har til
- 31/03/16
-
Luna setur met, laksurin gongur nú minni enn eitt ár í sjónum
Altjóða føroyska alifyritøkan Luna í Sørvági hevur sett met við nýggja hátti sínum at ala laks. Fyri knøppum ári síðani 23. mars 2015 vóru 59.000 laksar settir út. Meðalvektin á smoltinum var 504 gram hvørt. Nú knappliga eitt ár eftir ella 12. mars er laksurin tikin, og meðalvektin var heili 5,6 kilo. Tá er hann
- 19/03/16
-
Bretar fáa nú lægri partafelagsskatt enn Føroyar
Bretar leggja nú trýst á og fáa lægri partafelagsskatt. Partafelagsskatturin í Bretlandi er í løtuni millum lægstu lond og er 20 prosent, men hetta er ikki nóg mikið og komandi árini verður hann settur enn longur niður, so hann í 2020 bert verður 17 prosent. Partafelagsskattur er ein tann mest skeivi og óproduktivi skatturin í
- 18/03/16
-
Hetta hevur ovurstóran týdning fyri Klaksvík
Hetta hevur ovurstóran týdning fyri Klaksvíkina, sigur ein ikki sørt errin borgarstjóri Jógvan Skorheim, um nýggju ætlanina hjá altjóða stórfyritøkuni Bakkafrost, at byggja nýggja smoltstøð á Strond í Klaksvík. Tað at kunna staðfesta, at talan er um heimsins størstu smoltstøð, sum verður bygd við allari nútímans útgerð, og har 99,7 prosent av vatninum verður endurbrúkt,
- 17/03/16
-
Føroysk altjóða fyritøka latin útlendingum
Altjóða føroyska fyritøkan Vónin í Fuglafirði, sum føroyingar hava staðið fyri at bygt upp frá grundini av síðan 1969, er nú latin útlendingum. Sambært heimasíðuni hjá íslendska felagnum Hampiðjan hevur Hampiðjan keypt 73,381 prosent, og harvið yvirtikið allan avgerðarrætt í felagnum Vónin í Fuglafirði. Seljari er sambært Hampiðjan felagið Sp/f Kerið við heimstaði í Klaksvík.
- 16/03/16
-
Føroya størsta vinnuliga íløga í gjørd í Klaksvík
Í hesi vikuni tók nevndin í altjóða alifyritøkuni Bakkafrost endaliga støðu til at byggja nýggja smoltstøð á Strond í Klaksvík. Kostnaðurin verður mettur til 650 milljónir krónur. Hetta er samstundis tann størsta einstaka vinnuliga nýíløgan í føroyskari vinnusøgu í mong ár. Ikki síðan nýggja Norrøna var bygd hevur eitt einstakt nýtt vinnutól kostað so nógv.
- 16/03/16
-
Heimsins størsta smoltstøð í Klaksvík
Um tvey ár stendur ein spildurnýggj smoltstøð í grótbrotinum á Strond í Klaksvík, sum altjóða alifyritøkan Bakkafrost eigur. Talan er um ein kapasitet uppá 29.000 m3, og kemur nýggja smoltstøðin á Strond meir enn at tvífalda smoltkapasitetin hjá Bakkafrost. Økið sum Bakkafrost fær til vega frá Klaksvíkar kommunu er um 70.000 fermetur, og bygt verður
- 15/03/16
-
Timburhandil við trupulleikum at tjena pengar stovnar føroysk felag
Tað er ein donsk keta við trupulleikum at tjena pengar, sum nú stovnar føroysk partafelag, sum skal reka timburhandil. Hóast tað er mestsum ógjørligt at finna úrslitini hjá DT Group Danmark, sum eigur og rekur Stark og Silvan í Danmark og Grønlandi, so vísir roknskapurin hjá DT Group Holding A/S í Danmark alt annað enn
- 22/02/16
-
Stark sitir á grønlendska byggimarknaðinum
Við seks timburhandlum situr danska felagið Stark tungt á tí grønlendska byggimarknaðinum. Danski timburhandilin hjá DT Group, Stark, ger eisini nógv burturúr á grønlendsku heimasíðu síni at royna at vísa á, at tey eru “lokal”. Her eru nøkur brot: STARK er í Grønlandi skrásett sum sjálvstøðugt grønlendskt partafelag, sum betalir skatt í Grønlandi. Nógvir av
- 22/02/16
-
Danskur timburhandil til Runavíkar
DT Group í Danmark vil nú sleppa framat á tí føroyska byggimarknaðinum. DT Group, sum eigur og rekur timburhandlarnar Stark og Silvan í Danmark, hevur júst stovnað nýtt føroyskt partafelag P/f Stark Føroyar við heimstaði á Saltangará. Tað er toppurin í Stark Danmark, sum umboðar felagið í leiðsluni í tí føroyska felagnum, sum heldur til
- 22/02/16
-
Mærsk mist meir enn 40 prosent av virðinum eftir einum ári
Vánaligu oljuprisirnir og lægri altjóða fraktkostnaðir seta síni tíðiligu spor á Mærsk partabrævið. Eftir einum ári frá februar 2015 til februar 2016 hevur partabrævið hjá Mærsk mist meir enn 40 prosent av virðinum. Partabrævið fall eisini beinanvegin í samband við at ársroknskapurin fyri 2015 var kunngjørdur tann 10. februar. Longu áðrenn marknaðurin lat upp, var
- 10/02/16
-
Mærsk oljuprísurin má uppá minst 45 dollarar fyri tunnuna
Oljuprísurin má uppá í minsta lagi 45 dollarar fyri tunnuna, áðrenn tað yvirhøvur gevur javnvág hjá danska oljuframleiðaranum Mærsk Oil. Hetta upplýsir felagið í børsfráboðan í dag. Felagið sigur, at oljuprísurin skal uppá 45-55 dollarar fyri tunnuna, bert fyri at náa javnvág, og dekka tær útreiðslur, sum standast av at fáa oljuna upp. Mærsk niðurskrivaði
- 10/02/16


text:
Bergtóra Hanusardóttir var fødd í Havn í 1946, og har vaks hon upp. Hon fór til Danmarkar at lesa til tannlækna og er nú sertannlækni.
Bergtóra hevur verið virkin á ymsum økjum, t.d. í studentafeløgum, ítróttafeløgum, í uttanflokkaðum, samfelagspolitiskum arbeiði, so sum í friðarrørsluni og í Fólkafylkingini móti EEC. Serligan stóran dent hevur hon lagt á kvinnupolitiskt arbeiði. Hon var ein teirra, sum stovnaði Kvinnufylkingina, var í blaðstjórnini á Kvinnutíðindum og hevur umboðað Føroyar á kvinnuráðstevnum ymsastaðni í heiminum. Eisini hevur hon sitið í javnstøðunevndini.
Hon hevur skrivað prosayrkingar, stuttsøgur og skaldsøgur. Hon viðger ofta samfelagsligu støðuna hjá kvinnum í sínum skaldskapi. Hon knýtir saman bæði tað persónliga og tað samfelagsliga.


text:
Orð og lag: John Willard Peterson
Týtt: Árni Jacobsen
Upprunaheiti: In pleasant places
1. Jesusi er signað at fylgja,
gott at kenna, at hann er nær.
Kærleiksfult hann leið mína leggur,
undurfull hans leiðsla er mær.
Niðurlag: Til grønar eingir Jesus meg leiðir,
eins og hirði við seyðinum fer.
Til grønar eingir við hvíldarvøtnum
– sælan frið tað í sálina ber.
2. Hóast stormskýggj himmalin myrkja,
ei at óttast nýtist mær tá.
Hjá mær er hann tá til at hjálpa,
hoyrir, tá eg kalli hann á.
3. Ein dag brátt til Himmals eg fari,
leiddur trygt av hansara hond.
Tá við mínum eygum í gleði
skoði eg tey ævigu lond.


text:
Russisk formalisma
Russisk formalisma. Ein stevna í bókmentagransking, sum kyknaði í Russlandi um 1915. Fylgismenn hennara vildu fyrst og fremst rannsaka skaldverkið sjálvt sum skaldverk, t.e. heildarnøgdina av einstøkum "snildum", sum skilja skaldsligt mál frá vanligum máli. Í andstøðu móti tí leysliga í eldri bókmentaástøði, royndu teir at fremja eina vísindaliga lýsing av skaldskapi (serliga skaldskapi í bundnum máli) sum einari serligari málnýtslu við eyðkennistáttum, sum tað bar til at eygleiða. Henda granskingin skúgvaði innihaldið í bókmentaverkunum til viks og kallaði sostatt fram harða atfinning frá marxistiskum kritikki, ið nýttu heitið formalismu sum ábreiðsluorð. Tá ið Josef Stalin hevði tryggjað sær valdið um 1929, varð formalistiska stevnan bannað í Sovjettsamveldinum og granskingarmiðdepil hennara flutti seg til Prag í 1930-árunum. Umframt ta serligu "skaldsligu málnýtsluna" (literaritet) var tað týdningarmesta hugtakið hjá stevnuni "undarliggerð": í staðin fyri at síggja bókmentirnar sum "endurspegling" av heiminum sóu Victor Shklovsky og fylgismenn hansara í formalismuni tær sum málsliga "avlaging" ella "undarliggerð" - Shklovsky nýtti russiska orðið ostranenie (fø.:tað at gera fremmant). Í tíðarskeiðinum hjá kekkisku formalismuni fór Jan Mukarovsky longri við hesum hugtakinum og kom til hugtakið at "seta í forgrundina"; hervið meinast, at serlig áherðsla verður løgd á ein tátt ella eginleika í tekstinum mótvegis øðrum minni sjónskum táttum. Sambært russisku formalismuni eru skaldverk serstøk av teirri orsøk, at tey seta sín málsliga status í forgrundina og beina á tann hátt áhugan at, hvussu tey siga okkurt, heldur enn hvat tey siga: skaldskapur í bundnum máli víkur frá gerandistalu og frá prosa við at nýta ørindislag, óvæntaðar myndburðir, stavrím og aðrar snildir til at beina áhugan at málinum sjálvum. Í rannsóknum sínum av frásøgn (frásagnarfrøði) greindu formalistarnir eisini munin á søgugongd og fápli. Umframt Shklovsky og samstarvsfelaga hansara Boris Eikhenbaum var Roman Jakobson fremstur millum russisku formalistarnar. Hann var virkin bæði í Moskva og Prag, áðrenn hann kunnaði um formalistisku teoriirnar í Amerika. Ein serligur russiskur bólkur er Bakthin-skúlin, sum teir hoyra til Mikhail Bakthin, Pavlev Medvedev og Valentin Voloshinov; hesir hugsararnir knýttu saman tættir úr formalismu og marxismu í sínum frágreiðslum um málsliga margáherðslu og dialogiskan tekst. Í 1960-árunum varnaðist Vesturheimurin av nýggjum avrikið hjá russisku formalistunum og teir fingu munandi ávirkan á hugsanirnar í strukturalismuni um bókmentir og á summi av teimum nýggjari frábrigdunum av marxistiskari bókmentagransking.


text:
Skrivstovur og rundvísingar
Tú ert hjartaliga vælkomin at fáa eina rundvísing á okkara skrivstovum og prentsmiðjum. Finn adressurnar og vita, nær rundvísingar eru.
Miðafrikalýðveldið
58 rue du Stade Boganda
BANGUI
CENTRAL AFRICAN REPUBLIC
+236 21 61 20 70
+236 21 61 89 25
+236 70 11 08 00
Rundvísingar
Mánadag til fríggjadag
8.00 til 11.00
Longd: 1 tími
Vert at vita
Hevur umsjón við bíbliuundirvísingararbeiðinum og ríkissalsbyggingini hjá Jehova vitnum í Miðafrikalýðveldinum og Kjad. Bíbilskur lesnaður verður umsettur til sango og sjey onnur mál.


text:
Um FaroeSoccer
Hjartaliga vælkomin
Tú ert nú komin á gátt hjá heimasíðuni við størsta dátugrunninum um føroyskan fótbólt, og vit fegnast um, at tú legði leiðina framvið.
Sum navnið ber boð um, so er hetta ein heimasíða um føroyskan fótbólt burturav við serligum denti løgdum á hagtalsskráseting, og soleiðis ætla vit eisini, at tað skal vera framyvir – men vit hava eyðvita nógvar spennandi ætlanir við FaroeSoccer.
Vit vóna og vænta, at FaroeSoccer fer at vera ein hjálp og ein miðstøð fyri álítandi hagtøl hjá øllum við áhuga fyri føroyskum fótbólti – ikki minst feløgunum, Fótbóltssambandinum, fjølmiðlunum og okkum fjepparum! Tað er eitt av høvuðsendamálunum við FaroeSoccer.
Enska heitið FaroeSoccer er valt, tí tað sigur frá virksemi okkara, og tí vit vilja fevna breitt. Útlandið hevur størri áhuga fyri føroyskum fótbólti, enn vit kanska ganga og halda, og tískil er ein ensk útgáva í umbúna. FaroeSoccer vil fegið kunna breitt um føroyskan fótbólt og kennir hetta eisini sum eina hálvgum skyldu.
Grundarlagið undir dátugrunninum hjá FaroeSoccer er í mestan mun dómaraseðlarnir, sum eru til skjals hjá Fótbóltssambandinum, men eisini aðrar keldur eru troyttar.
FaroeSoccer hevur alla tíðina havt gott samstarv við feløgini, Fótbóltssambandið, fjølmiðlarnar og einstaklingar, hetta takka vit fyri og vóna, at soleiðis fer eisini at verða framyvir - okkara partur skal so ikki liggja eftir.
Vit vóna, at tú fert at fáa nakað burturúr hesi vitjan tínari – og øllum teimum komandi – takk fyri hesuferð og kom skjótt aftur!
Við bestu fótbóltskvøðum
FaroeSoccer
Vit spæla saman


text:
Steypakappingar
Nýggj steypakapping vaksin
Leikreglur o.a.
§ 1. Øll lið sum eru í meistaradeildini, eru eisini við í
steypakappingini.
§ 2. Hvørt felag kann hava 2 lið við í steypakappingini. Liðið í meistaradeildini er altíð at rokna sum A-lið. Freistin at tekna næsta liðið við í steypakappingina er sama freist sum at tekna lið til landskappingina.
§ 3. Leikarar, skrásettir við liði í meistaradeildini, hava ikki loyvi at leika við lægri liði í steypakappingini. Leikaraflyting millum feløg gongur eftir somu reglum sum fyri landskappingina.
§ 4. Hvørt felag skal hava dómarar við til hvørt tilmeldað lið.
§ 5. Innleiðandi partur av steypakappingini, er skipaður sum landskapping, har spælt verður eitt umfar, t.v.s. einaferð heima og úti móti hvør øðrum.
§ 6. Eru 6 lið ella fleiri í steypakappingini, verður steypakappingin skipað í tveir bólkar. Um tveir bólkar eru, verða bólkarnir grundaðir á endaliga støðu frá farna kappingarárinum.
§ 7. Er neyðugt við innleiðandi bólkum, koma tvey lið víðari úr hvørjum bólki, og spældar verða hálvfinalur á uttanveltaðum vølli. Er bert ein innleiðandi bólkur, spæla nr.1 og nr. 2 steypafinalu.
§ 8. Starvsnevndin ásetir nær steypafinalurnar verða leiktar.
§ 9. Leikt verður eftir somu ásetingum sum í kappingarreglunum fyri landskappingina. Tó missa leikarar ikki rættin til at spæla við lægri liði í landskappingini, sjálvt um 2/3 eru farnir av landskappingini.


text:
Sjampanja
Sjampanja kemur úr økinum Champagne, ið liggur 145 km í ein landnyrðing úr París. Einki annað øki í heiminum hevur loyvi at kalla síni brúsandi vín fyri "champagne". Framleiðslan av sjampanju fer fram á henda hátt: Fyrst verður vanligt borðvín framleitt, og síðan verður sukur og ger latið í. Onnur gering fer nú fram í fløskunum, ið liggja á goymslu í minsta lagi 9 mánaðir. Eftir hesa goymslu, verða fløskurnar lagdar við hálsinum niðureftir í nakrar træbukkar við holum í, kallaðir "pupîtres", ið ger, at botnfallið rennur niður í fløskuhálsin. Hálsurin verður førdur niður í eina frostvesku, ið er minus 20 °C, so at botnfallið gerst til ein propp, ið verður tikin burturúr. Síðan verður sukur latið í, alt eftir, hvat slag av sjampanju framleidd verður. Einastu drúurnar, ið loyvdar eru at nýta í Champagne, eru Pinot Noir og Pinot Meunier, ið eru reyðar drúvur, og Chardonnay ið er ein hvít drúva.


text:
Mellerud
Mellerud er ein býur í Melleruds kommunu í Västra Götalands län í Svøríki. Býurin hevur umleið 3 750 íbúgvar (2010).[1]
Tufflur úr træ vóru framleiddar í Mellerud av verksmiðjuni AB Melleruds Skoindustri frá 1909 til 1975, tá ið verksmiðja læt aftur. Tá ið verksmiðjan byrjaði í 1909, var navnið E R Anderssons Trätoffelfabrik. Tey fyrstu árini helt tufflu-verksmiðja til í leigaðum hølum, men í 1918 varð ein nýggjur bygningur bygdur til framleiðsluna, og í 1960 vórðu nýggir verksmiðjubygningar bygdir, og teir gomlu vóru tiknir niður í 1971. Í 1970-árunum arbeiddu gott 50 fólk á verksmiðjuni, har tey framleiddu umleið 1500 tufflur um dagin. Hesar vórðu útfluttar til eitt nú Týskland, Noreg og USA undir vørumerkinum Dalbo Toffeln.


text:
Kræklingur
Kræklingur (frøðiheiti - Mytilus edulis) er vanligur fram við strondini, har hann sæst sitandi fastur á steinum í flóðarmálanum.
Innihaldsyvirlit
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Kræklingur er myrkabláur, mjáur framman og verður tjúkkari, sum aftur kemur. Skeljarnar eru tunnar og bygdar úr trimum jaðurum. Ytsta jaðurið er morreytt og líkist horni. Tað verjir skelina. Miðjaðurið er úr smáum, fínum krystallum, ið liggja tætt saman. Innasta jaðurið eitur perlumóðir og skyggir í vøkrum litum. Í perlumóðurini eru viðhvørt perlur, men ikki virðismiklar. Perla verður til, við tað at eitt sandskorn kemur millum kroppin og skelina. Kræklingurin fær tá ilt. At sleppa undan pínuni leggur hann perlumóður uttan um sandskornið og festir tað at skelini.
Liviøki[rætta | rætta wikitekst]
Kræklingur situr fastur í rivum og skørrum í flóðarmálanum. Hann er eisini vanligur inni á firðum á mórubotni, í áarósum, á steinum, tonglum og førum, sum liggja fyri teymi.
Føði[rætta | rætta wikitekst]
Kræklingur livir av æti sum hann sýgur og filtrerar úr sjónum, ígjøgnum andingarleiðina, sum hann stingur út ímillum skeljarnar.
Kræklingur tekur lættliga eitur og bakteriur í livrina, og tá er hann vandamikil at eta. Kræklingur verður aldur til matna. Hann er eisini gott agn.
Nøring[rætta | rætta wikitekst]
Kræklingur gýtir um summarið. Miðalstórt kvenndýr gýtir 5-12 milliónir egg út í sjógvin. Longu 1-2 samdøgur eftir er klakt. Ungin hevur tvær skeljar, stóran sundvong at svimja við og bara eitt svart eyga. Ungarnir taka sær føði, sum er smákykt. Tá ið 3-4 vikur eru farnar, eru ungarnir nógv vaksnir og fara niður á botn.


text:
Orð: Árni Jacobsen
Lag: Mylon R. Lefevre
1. Um leið tín liggur í myrkri,
ei vón, ei ljós fyri stavn.
Um brot og vandar teg hótta,
fjart frá landi og næstu havn.
Niðurlag: Jesus, ja, Jesus,
har tú ert, hann teg sær,
fegin hjálpir hann tær.
Áh, Jesus, ja, Jesus,
bert við honum tú bjargaður ert.
2. Tær sjálvum bjarging at vinna
so mangan roynt hevur tú,
tó vitin bjartur enn lýsir,
set tú kós eftir honum nú.
Niðurlag: Jesus, ja, Jesus,
ljós í myrkri hann er,
og av øllum hann ber.
Áh, Jesus, ja, Jesus,
bert við honum tú bjargaður ert.


text:
Donald Trump
Donald John Trump, Sr. (f. 14. juni 1946 í New York City, New York í USA) er forseti USA, valdur fyri Republikanska flokkin á forsetavalinum í USA í november 2016.
Sambært uppteljingini hjá AP 26. mai 2016 hevði Donald Trump tryggjað sær 1238 valmenn. Tað var ein meira enn tað kravdist fyri at kunna verða útnevndur forsetavalevni. Útnevningin av Republikanska forsetavalevninum fór fram, tá Republikanski flokkurin hevði konvent í Ohio 18.-21. juli 2016. Trump fekk ikki stuðul frá týðandi persónum í Republikanska flokkinum. Hvørki Jeb Bush, George H. W. Bush ella George W. Bush søgdu seg vilja atkvøða fyri Donald Trump til forsetavalið. Tað er brot á siðvenjuna í USA, tí fyrrverandi forsetar plaga at stuðla valevninum hjá flokkinum. Eisini aðrir framstandandi republikanarar noktaðu at stuðla honum, t.d. Mitt Romney og John McCain.[1]
Donald Trump er er ytst á høgravonginum í USA. Í januar 2016 gjørdi Trump greitt, at hann ynskti at seta forboð fyri, at muslimar sluppu inn í Amerika, og eitt av kendastu lyftum hansara var at byggja ein stóra múr millum USA og Meksiko. Donald Trump segði eisini, at hann fór at vísa fleiri milliónum ólógligum innflytarum úr landinum, um hann gjørdist amerikanskur forseti á valinum 8. november 2016.[2] Trump skeyt upp undir valstríðnum, at tollgjaldið á kinesiskar vørur skuldi hækka upp til 45 prosent, og skuldsetti Kina fyri at føra búskaparligt kríggj móti USA, og fyri at taka amerikansk arbeiðspláss.[3] Hann er ímóti, at samkynd kunnu ganga í hjúnalag, og hann er eisini ímóti fríari fosturtøku. Trump ætlar at ógilda heilustrygdarskipanina, sum Barack Obama, forseti, setti í verk. Hann hevur eisini lovað at avtaka tær lógir, ið Barack Obama setti í verk, ið loyva børnum av ólógligum tilflytarum at vera verandi í landinum.


text:
Brúkari:EileenSanda
Eg eiti Eileen Sandá, eg búgvi í Vági, Suðuroy. Á Wikipedia skrivi og rætti/betri eg greinar, mest um føroyingar, sum eru kendir fyri eitthvørt, t.d.: tónleikarar, ítróttarfólk, rithøvundar, listafólk, politikarar og onnur. Eg skrivi eisini um geografi, mentan (ítrótt, tónleik og annað) og um onnur føroysk viðurskifti. Eg skrivi eisini á ensku og á donsku Wikipedia. Eg havi verið skrásettur brúkari á Wikipediu síðan 5. november 2009, síðan 16. oktober 2011 havi eg eisini verið umboðsstjóri á føroysku Wikipediu.
Nakrar slóðir og annað til meg sjálva at minnast til[rætta | rætta wikitekst]
Leinkja til føroysku orðabøkur Sprotans, ið eru ókeypis fyri øll síðan 16. januar 2015, eftir at Mentamálaráði, Kommunufelagið og Sprotin gjørdu trý-ára avtalu um at øll fólk úr øllum heiminum kunnu nýta orðabøkurnar ókeypis, Mentamálaráðið og kommunurnar í Føroyum rinda kostnaðin.
- Her síggjast nøkur hagtøl fyri føroysku Wikipedia.
- Brúkarahagtøl
- Listi yvir 1000 greinar, ið allar Wikipediur eiga at hava (á føroysku Wikipediu eru meira enn helvtin av hesum upprættaðar, pr. des. 2015 vórðu 472 av teimum 10.000 týdningarmiklu greinunum ikki upprættaðar enn, og ein stórur partur av teimum upprættaðu greinunum eru styttri enn 10.000 sløg og verða tí mettar sum stubbagreinir.)
- Víðkaður listi yvir 10.000 greinar, ið allar Wikipediur eiga at hava (føroyska manglar umleið 8.500)
- Fyrimynd:POTD undirtekst - enskir tekstir, ið skulu týðast til føroyskt, skal dagførast síðst í hvørjum mánað. Tekstirnir heintast á Commons:Dagsins_mynd
- Koordinatar (krosstøl) skulu (helst) setast inn á síður um jarðfrøðilig støð. Sekundini nýtast ikki at vera við, hygg eftir, hvussu koordinatarnir eru á ensku Wikipediu og nýt teir somu her.
- Dømi (Vágur): {{coord|61|28|31|N|6|48|26|W|type:landmark_city:FO|display=t}}
- Dømi Stokkhólmur: {{coord|59|19|46|N|18|4|7|E|type:landmark_city:SE|display=t}}
- og eitt dømi uttan sekund, bara stig og minuttir, Göteborg: {{coord|57|42|N|11|58|E|type:landmark_city:SE|display=t}}
Enska orðið (í hesum førinum city verður tilpassa staðið ið talan er um. Meira um koordinatar og yvirlit yvir ensk orð til type: Wikipedia:Jarðfrøðiligir koordinatar. Koordinatarnir skulu antin setast niðast á síðuna beint áðrenn Bólkar ella innsetast í infoboksina um nøkur er á síðuni. Eg havi tó ikki fingið tað at rigga enn við koordinatum í infoboksini, tað eru fleiri truplar fyrimyndi, ið skulu "tosa saman", og bara ein stavivilla ella ymisk týðing á tveimum fyrimyndum kann oyðileggja alt, men eg arbeiði upp á tað. Eg eri als ikki køn í kotum, fekk hjálp frá donsku Wikipediu, tí okkurt modul vantaði, og eg visti ikki hvussu man gjørdi tað. Eg havi brúkt altjóða orðið Koordinatar og ikki Krosstal/krosstøl, ið tað eitur sambært orðabók Sprotans, mest sum øll mál ið eg havi kanna nýta orð sum coorndinates, koordinater osfr. uttan grikst. Um tað skal rættast til krosstøl (tað sum stendur ovast á síðum við koordinatum), so skal tað rættast í Module:Coordinates. Eg vil gjarna gera tað sjálv, um eg fái áheitan um tað, síðan er sera kompliserað, mest sum bara kotur, sum ikki mugu oyðileggjast.
- Wikipedia:Hendingar - verkætlan ið gongur út uppá at upprætta allir 365/366 dagarnir í árinum við 3 hendingum fyri hvønn dagin. Vit hava sum er tann vanliga kalendaran, har ið hvør einasti dagur er upprættaður, t.d. 1. mars. Í løtuni (feb. 2015) eru tað hendingar frá tí vanliga kalendaranum, ið vera vístar á forsíðuni. Eg hugsaði at gera á sama hátt sum á t.d. donsku Wikipediu, har ið tey hava ein síður fyri hvønn dag við júst trimum hendingum, ið verða vístar á forsíðuni.
- Bólkur:Síður við brotnum fílu slóðum (bólkurin er ikki upprættaður)
Tað kemur rættiliga ofta fyri, at fólk gera herverk á føroysku Wikipediu, t.d. við at skriva tvætl á síður ella upprætta síður við tvætli. Fyri at kempa móti herverki á føroysku Wikipediu, kunnu eg og onnur seta hetta á kjaksíðuna hjá teimum ið gera herverk, sum eina ávaring: {{subst:herverk}} - og um tey halda fram við herverkinum, so verða tey sperraði og sleppa harvið ikki at rætta nakað sum helst her í eitt ávíst tíðarskeið.


text:
Orð og lag: L. Thanner
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Ein dag skal ævinleikans morgun rísa,
og jarðarlívsins tregi svinnur, fer;
tá ævinleikans ljós meg blítt umstrálar,
og myrkrið vent til ljósan sóldag er.
Niðurlag: Á, sæli morgun, sum mær leingist skoða,
frá heimsins sút mín tráan er til tín.
O, lat eitt vet av tíni dýrd meg náa,
tá myrk og einslig kennist leiðin mín.
2. Tá skal eg síggja tað mín trúgv man hóma:
Tær ljósu strendur, Harrans lyftisland!
Har stillur friður, ævig sæla ræður,
og loyst av mær tá er hvørt jarðarband!
3. Hvør signað, tá ið Jesus meg har heintar,
eg møta skal Hans milda eygnabrá;
og mett av friði í tí frelsta skara,
tá fyri ásjón Hans mín sál skal stá.
Niðurlag: Á, sæli morgun, sum mær leingist skoða,
frá heimsins neyð mín tráan er til tín.
O, lat eitt vet av tíni dýrd meg náa,
tá ljósumstrálað verður leiðin mín!


text:
Lionel Messi
Lionel Andrés Messi (føddur 24. juni 1987) er ein argentinskur fótbóltsleikari, sum spælir fyri FC Barcelona og A-landsliðið hjá Argentina. Í 2007 varð hann tilnevndur FIFA World Player of the Year saman við Kaká og Cristiano Ronaldo, Messi gjørdist nummar tvey. Í 2008 gjørdist hann eisini nummar tvey. Í 2009 varð hann fyri triðju ferð tilnevndur FIFA World Player of the Year og hesaferð vann hann og kann tí sigast at vera heimsins besti fótbólts spælari í 2009.
Innihaldsyvirlit
Met[rætta | rætta wikitekst]
Í heiminum[rætta | rætta wikitekst]
- Flestar FIFA Ballon d'Or awards: 4
- Guinness World Records heitið fyri flest skoraði mál í einum ári: 91 mál
- Flest altjóða mál í einum ári (fyri felag og landslið): 25 mál (hetta metið deilir hann við Vivian Woodward)
- Flest mál skoraði í FIFA Club World Cup: 4 mál. (Hetta metið deilir hann við Denilson og Mohamed Aboutrika)
Evropa[rætta | rætta wikitekst]
- Flest mál skoraði í einari sesong (landskapping): 73 mál
- Flest mál skoraði í einum ári (landskapping): 79 mál
- Flest mál skoraði í einum evropeiskum steypakappingarári (sesong): 14 mál (hetta metið deilir hann við José Altafini)
- Flestar heiðurslønir fyri evropeiskar steypakappingar: 4 (hetta metið deilir hann við Gerd Müller)
- Toppskorari í einum evropeiskum steypakappingardysti: 5 mál (hetta metið deilir hann við 10 aðrar leikarar)
Argentina[rætta | rætta wikitekst]
- Flest mál skoraði í einum ári (landsliðið): 12 mál (hetta metið deilir hann við Batistuta)
Spania[rætta | rætta wikitekst]
- Flest mál skoraði í La Liga í einari sesong: 50 mál
- Flest La Liga hat-tricks í einari sesong: 8 hat-tricks
- Flest mál skoraði í Supercopa de España: 10 mál
- Flestir La Liga dystir í rað, har mál varð skorað: 11 dystir
Barcelona[rætta | rætta wikitekst]
Dagført 30. januar 2013
- Toppskorari í almennum kappingum: 297 mál
- Topskorari í La Liga: 202 mál
- Topskorari í UEFA Champions League: 56 mál
- Topskorari í evropeiskum kappingum: 57 mál
- Topskorari í altjóða kappingum: 61 mál
- Flest hat-tricks yvirhøvur í FC Barcelona: 22 hat-tricks]]
- Flest La Liga hat-tricks yvirhøvur: 16 hat-tricks


text:
GNU Free Documentation License
GNU Free Documentation License (GFDL ella GNU FDL) er eitt copyleft loyvi til frælst innihald, skapað av Free Software Foundation (FSF) til GNU-verkætlanina.
Loyvt er at skapa til ritbúnaðar skjalprógv. Loyvi ber við sær, at øll avrit av tilfari, hóast tað er broytt, hava sama loyvi sum upprunatilfarið. Hesi avrit kunnu seljast, men um tey verða hópframleidd, skulu tey vera í einum sniði, sum gjørligt er at gera fleiri broytingar í. Wikipedia er størsta tilvísingarverkætlanin, sum brúkar loyvi í løtuni.
At brúka GFDL[rætta | rætta wikitekst]
Fyri at eitt skjal kann vera umfatað av GFDL, skal ein viðmerking skoytast uppí um upphavsrætt undir GFDL.
Wikipedia og GFDL[rætta | rætta wikitekst]
Øll Wikipedia-skjøl eru útgivin til almenningin undir GNU Free Documentation License.


text:
Gunnar Sigurðsson í Føroyum
Gunnar Sigurðsson var á vitjan í Føroyum og í hesum sambandi varð skipað fyri samkomu, har hann fekk handað gullnál Fóbóltssambandsins, FSF. Gunnar var í mong ár nevndarlimur í íslendska fótbóltssambandinum, KSÍ, og hann var eisini góður vinmaður hjá fyrrverandi forsetanum í FSF, Torleifi Sigurðssyni, sála. Tá ið føroyingar á sinni arbeiddu við at fáa limaskap í bæði UEFA og FIFA, var Gunnar Sigurðsson ein av teimum, sum á ymsan hátt royndi at gera sína ávirkan galdandi, soleiðis at føroyingar kundu røkka hesum máli. Allastaðni har hann kom í fótbóltshøpi talaði hann fyri føroyskum limaskapi, og tað var tí heldur ikki av tilvild, at tá ið Føroyar fingu FIFA-limaskap í 1988, spældu teir sín fyrsta altjóða skrásetta landsdyst á Akranesi (har Gunnar býr), móti Íslandi. Forseti fótbóltssambandsins, Christian Andreasen handaði Gunnari gullnálina nú hann var í Føroyum í apríl.


text:
Värmlands län
Värmlands län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Värmlands län mark við Noreg, í norðri við Dalarnas län, í eystri við Örebro län og í suðri við Västra Götalands län. Värmlands län varð stovnaður á 1779. Høvuðsstaðurin í Värmlands län er Karlstad.
Värmlands län hevði 274.582 íbúgvar í 2014 og eina vídd á 17.583 km².
Kommunur[rætta | rætta wikitekst]
- Arvika kommuna
- Eda kommuna
- Filipstads kommuna
- Forshaga kommuna
- Grums kommuna
- Hagfors kommuna
- Hammarö kommuna
- Karlstads kommuna
- Kils kommuna
- Kristinehamns kommuna
- Munkfors kommuna
- Storfors kommuna
- Sunne kommuna
- Säffle kommuna
- Torsby kommuna
- Årjängs kommuna


text:
Arkansas
Staturin Arkansas (enskt: State of Arkansas) er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 2,9 mió. íbúgvum. Little Rock er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Í norðri hevur staturin mark við Missouri, í eystri við Tennessee og Mississippi, í suðri við Louisiana, og í vestri við Oklahoma og Texas. Eyknevni er Náttúrustaturin (enskt: The Natural State). Økið er eitt tað týdningarmesta, har m.a. rís verður dyrkað í USA.
Fleiri kend fólk hava búð í Arkansas; t.d. eru bæði Johnny Cash og Bill Clinton úr Arkansas.
Innihaldsyvirlit
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Veðurlagið í Arkansas er fyri tað mesta meginlandsveðurlag. Her er summarið heitt. Veturin er ofta ógvuliga kaldur og turrur, tí langt er til varman og vætuna í sjónum. Meginlandsveðurlagið er sostatt eyðkent av heitum sumrum og køldum vetrum. Har eru langar fjallarøðir, skógir, víðar fløtur, háslættar og stórar áir. Norðari partur av statinum er eyðkendur av fleiri fjallarøðum, m.a. Ouachita Mountains og Ozark Mountains. Fjøllini, ið eru klødd við stórum skógum, gera tað til eitt stað við einastandandi náttúru. Tann hægsti tindurin, Mount Magazine, er 839 metrar høgur. Meiri enn 23 % av Arkansas eru berlig fjøll, og næstan alt, sum eftir er, er skógur. Grasfløturnar í Eystur-Arkansas eru týdningarmesta landbúnaðarlendið.
Sæð undir einum er Arkansas eitt sera strálbygt stakríki. Tað vil siga, at miðaltalið av fólki fyri hvønn km² er sera lágt. Fólkatættleikin er í miðal um leið 22 fólk fyri hvønn km². Tað vil siga, at um alt slag av lendi verður tikið við, so hevur hvørt fólk so nógv pláss í part, sum svarar til um leið fimm fótbóltsvøllir. Men tað er misjavnt, hvussu nógv pláss er í part kring stakríkið. Eini 56 % búgva í býum ella í øðrum tættbygdum økjum. Góð 44 % búgva í fámentum økjum í 2010.[1] Hóast samlaða nettotalið sigur, at Arkansas spakuliga verður urbaniserað, so er staturin framvegis sera ruralur. Tað er ikki bara í Little Rock, at urbaniseringin er farin fram, men eisini úti á bygd.
Størsta vatnið í Arkansas er í Hot Springs. Tað verður nevnt Lake Ouachita. Vatnið verður nýtt sum drekkivatn og er sostatt størsta drekkivatnsgoymsla í statinum. Mississippi River er tann longsta áin í Arkansas (3734 km). Áin Arkansas River er næstlongsta, hon er 2364 km.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Landbúnaðurin hevur alstóran týdning í Arkansas; umleið 43 % av landjørðini eru velt.[3] Veðurlag og jørðildi hava nógv at siga fyri, hvussu jørðin verður brúkt. Í statinum er nógv fjøll og stórur skógur, og tað er sera ótætt bygt. At kalla allur norðari partur av Arkansas er fjallalendi, høgar eggjar við djúpum dølum ímillum. Tey størstu dyrkilendini eru at finna sunnarlaga í Arkansas. Her velta tey m.a. rís, hveiti, mais og bummull. So hvørt sum maskinurnar gera meiri og meiri av arbeiðinum í landbúnaðinum, skulu alt færri fólk til at framleiða tann matin, sum okkum tørvar. Við at nýta maskinur kann ein einsamallur bóndi tí arbeiða stórar víddir. Í Arkansas arbeiða 287 000 (uml. 20 %) fólk í landbúnaðinum.[4]
Í Arkansas verður nógv kjøt framleitt.[5] Fenaðurin, sum gongur á beiti, kann vera neyt, seyður, geitir, jakkneyt ella lamur. Kjøt, ull og mjólk hevur mest at siga av tí, sum fæst burtur úr húsdýrahaldi. Leingi var tað soleiðis, at bara í Arkansas lógu næstan tvey prosent av allari landbúnaðarjørð óbrúkt vegna sonevnda ovframleiðslu. Av og á vórðu stórar rúgvur av korni brendar. Nú á døgum verður alsamt størri partur av landbúnaðarjørðini brúkt til grøði, sum til ber at vinna etanol úr. Tað verður brúkt sum brennievni til bilar í staðin fyri bensin. Tað ber til at velta hesa grøðina umaftur og umaftur, og tí er etanol ein rávøra, sum kann verða endurnýggjað. Eingin semja er um, at etanol sum brennievni til bilar er gott fyri umhvørvið. Ein orsøk er, at tað fer so nógv orka til at gera etanolið. Verður tað gjørt úr til dømis hveiti, so skal nógv orka verða brúkt til handilstøð, til maskinurnar, sum skera akurin, og til verksmiðjurnar, sum gera etanolið. Tað skulu stórar nøgdir av rávøru til at útvinna etanol. Tað vil siga, at har skulu stórir akrar til.
Hóast landbúnaður er høvuðsvinnuvegurin, so hevur ídnaðurin eisini nógv at týða fyri Arkansas.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
- Um 7 500 f.Kr. - Elsti gravstaður, fólk vita um, funnin í Arkansas.
Rasuófriður[rætta | rætta wikitekst]
Í 1954 eydnaðist teimum, sum stríddust søk teirra svørtu, at fáa hægstarætt at viðurkenna, at svørt og hvít børn skuldu ganga í sama skúla í USA. Í Little Rock í Arkansas setti statsovastin statshirðina at halda skil á og vísti 9 svørtum næmingum úr skúlanum. Forsetin í USA sendi samveldisherdeildir til Little Rock at ansa eftir, at svartir næmingar sluppu í skúla.
Keldutilfar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-5.pdf
- ↑ Watkins, Bradley K., Merle M. Andres and Tony E. Windham, "An Economic Comparison of Alternative Rice Production Systems in Arkansas." Journal of Sustainable Agriculture Vol. 24. Issue 4 (2004): S. 57-78
- ↑ http://stuffaboutstates.com/agriculture/farm_by_percent.htm
- ↑ http://lawcochamber.org/wp-content/uploads/2014/07/AgricultureWorksForArkansas.pdf
- ↑ http://www.arfb.com/for-consumers/arkansas-ag-facts/


text:
Til svimjifeløgini Toftir, 13.01.2017 FLOT vil við hesum bjóða til FLOT-stevnu leygardagin 28. januar 2017 í Tofta skúla fyri bólk 1, 2 og 3. Tilmeldingarfreistin er mikukvøldið 25. januar 2017 við WinGrodanfílu til teldupost: harugaar@olivant.fo Upphiting kl. 12.15 – kapping kl. 13.30 Upphiting kl. 15.00 – kapping kl. 15.45 Bólkur 1 og 2 […]
!!! TILMELDING !!!
Undantilmelding: Tey, ið vóru á rørsluliði seinasta hálvár, hava nú møguleika at undantilmelda til og við 6. januar. Eftir hendan dato eru øll at rokna sum nýggir svimjarar og koma í vanligt bíðirað. Tú undantilmeldar teg við at útfylla hetta skjalið: http://bit.ly/2hwLeRo Minst til at upplýsa, hvørjum liði, tú vart á í heyst. Tey, ið […]
HS-hettutroyggjan í Sportigan :)
Sportigan í SMS hevur nýggju HS-hettutroyggjurnar í handlinum frá mikudegnum 21. desember. Serligur jólaprísur: kr. 399,- Vanligur prísur: kr. 499,- Troyggjurnar eru at fáa í str. 6/7 ár og uppeftir. Búni, blusur og shorts vera eftir ætlan í handlinum primo januar 2017. Klæðini eru av merkinum Arena. Vh Havnar Svimjifelag
TOP-10 listin dagførdur
Jólasprint-lutakast
Marius norðurlendskur gull-vinnari í ...
Um vikuskiftið var NM/NJM í svimjing hildið í Kolding, Danmark, har fleiri føroyskir svimjarar eisini luttóku. M.a. vann Marius Ihlen Garðshorn, sum til dagligt venur við 1. lið hjá HS, norðurlendskt gull í 1500m frí við tíðini 15.28.72, og var hetta eisini persónligt met. Í hesum sambandi hevði Havnar Svimjifelag eina lítla móttøku í svimjihøllini […]
So er klárt til NM/NJM í Kolding
SMS JólaSprint 2016
Kappingin verður í Havn leygardagin 17. desember 2016 (PDF) UPPHITING – 12:00 KAPPING – 13:00 1 50m Firvald Kvinnur (riðil) 10 200m Frísvimjing Kvinnur 2 50m Firvald Menn (riðil) 11 200m Frísvimjing Menn 3 50m Ryggsvimjing Kvinnur (riðil) 12 100m Bringusvimjing Kvinnur 4 50m Ryggsvimjing Menn (riðil) 13 100m Bringusvimjing Kvinnur 5 50m Frísvimjing Kvinnur […]


text:
Evvia
Evvia (grikskt: EύBoιa, Euvoia, forngrikskt: EὔBoιa, Eúboia) er næststørsta oyggin í Grikkalandi í vídd og eftir fólkatalið, næst eftir Kreta. Tað smala Euripus-sundið skilur oynna frá Viotia á grikska meginlandinum. Oyggin er long og smøl og líkist einum sjóhesti, sæð úr erva. Hon er 150 km long og í breiddini er hon millum seks og 50 km. Oyggin strekkir seg úr útnyrðingi móti landsynningi og hevur ein fjallarygg, sum byrjar á meginlandinum í Tessalia, gongur gjøgnum alla Evvia og víðari til oyggjarnar Andros, Tinos og Mykonos. Hægstu fjøllini á Evvia eru: Dirfys (1.745 m), Pyxaria (1.341 m) í ein landnyrðing og Okhi (1.394).
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fornøld[rætta | rætta wikitekst]
Søgan hjá Evvia snýr seg í høvuðsheitum um søguna hjá teimum báðum býunum Khalkis (Khalkida á nýgrikskum) og Eretria. Báðir býir vóru jóniskar niðursetubýir frá Attika. At hesir býir høvdu stóran týdning kann eisini síggjast útfrá tí, at frá Khalkis og Eretria vóru fleiri koloniir stovnaðar í Magna Graecia og á Sisilia, eitt nú Kumae, Rhegium og Naxos, og á strondini á Makedonia. Við hesum lótu attikarnir upp nýggjar handilsrutur fyri Grikkaland og víðkaðu um økið til tað vesturlendsku sivilisatiónina. At Evvia hevur havt stóra makt í hesum tíðarskeiði kann eitt síggjast við tað at tey evviansku vekteindirnar og mátini vóru brúkt í Athen heilt fram í tíðina til Solon, og í teimum jóniske býunum yvirhøvur. Khalkis og Eretrea síggja út til at hava verið líka sterkir og vóru eisini kappingarneytar. Ein tann fyrsti sjóbardagin, ið fór fram í grikskari søgu var ímillum hesir báðir býirnar.
Í 490 á.Kr. bliv Eretria næsten lagt í oyði og íbygvarnir vóru fluttir til Persia. Býurin varð bygdur upp aftur eftir stríðið við Marathon tætt við har ið upprunaligi býurin lá, men býurin fekk aldrig sína sterku støðu aftur, sum hann hevði havt fyrr. Eftir hetta var Khalkis tann sterkasti av teimum báðum, men Athen var nú við at fáa størri vald. Í 506 á.Kr. tapti Khalkis ein bardaga móti Athen, sum sendi 4000 attiskir niðursetumenn til oynna og sá út til at fáa valdið á oynni.
Miðøld[rætta | rætta wikitekst]
Í 1157 vóru allir býir og bygdir, sum lógu við strendurnar á Evvia, lagdir í oyði av herdeildum av Sisilia.[1]
Tað Ottoman–Venetiska Stríð (1463–79) førdi til, at Evvia hin 12. juli 1470 og heilt framm til grikska frælsisstríðið frá 1821 til 1830 var undir Osmanniskum stýri, ossmannarir nevndu oynna Eğriboz ella Ağriboz, sum er avleitt av Euripus (sundið millum oynna og meginlandið). Í 1830 gjørdist Evvia partur at tí nýggja grikska kongaríkinum.
Ferðasamband[rætta | rætta wikitekst]
Evvia er bundin saman við meginlandið við tveimum brúgvum. Tann eina er Khalkida brúgvin, ið leiðir ferðsluna frá Khalkida á Evvia til Tive (Theben) á meginlandinum. Hin brúgivn fer framvið Khalkis, men vegurin til brúnna byrjar í Athen. Allar brúgvar á Evvia eru hongibrúgvar.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Norwich, John Julius. Byzantium: The Decline and Fall (New York: Alfred A. Knopf, 1996) p. 116
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Almenna heimasíðan hjá Evvia (á grikskum)
- Myndir av Evvia á Flickr


text:
The Rescuers
The Rescuers ("Bjargararnir"; danskt heiti: Bernard og Bianca) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1977, framleiddur av Walt Disney Productions og varð frumsýndur fyrstu ferð í Amerika hin 22. juni 1977 og 26. desember 1978 í Danmark. Hann er hin 23. filmurin í røðini av teimum klassisku Disney teknifilmunum og byggir á skaldsøgurnar hjá Margery Sharp The Rescuers og Miss Bianca frá 1959 og 1962.
Filmurin er framleiddur av Wolfgang Reitherman og Ron Miller og leikstjórnaður av Wolfgang Reitherman, John Lounsbery og Art Stevens. Filmstónleikurin bleiv skrivaður av Artie Butler, meðan Carol Connors, Ayn Robbins og Sammy Faina hava skrivað tekstin. The Rescuers var ein av teimum best umtóktu filmunum í 1977. Filmurin gav 39 milliónir 215.869 amerikanskir dollarar í vinningi kring heimin. Ein framhaldsfilmur, The Rescuers Down Under ("Bjargararnir í Avstralia"; danskt heiti: Bernard og Bianca: SOS fra Australien), varð sýndur í biografunum í 1990.
Søgugongd[rætta | rætta wikitekst]
Filmurin snýr seg um tvær mýs, ið eita Bernard og Bianca. Hesar bjarga gentuni Penny, ið var blivin burturførd av smúkkutjóvinum Madame Medusa.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ "The Rescuers". Box Office Mojo. http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=rescuers.htm. Heintað 5. januar 2012.


text:
Purisma
Purisma ella málreinsing er ein hugsjón, sum hevur til endamáls, at ein - í staðin fyri at nýta fremmandorð og lánorð - ger nýggj orð. Purisman er sostatt eitt verjuátak til tess at avmarka fremmanda málsliga ávirkan á málið. Purisma er ein partur av málrøktini, og hon hevur havt stóran týdning viðvíkjandi orðaúrvali til føroyskar orðabøkur. Kanadiski málgranskarin George Thomas vísir í ástøðiliga verki sínum Linguistic purism á, hvussu purisma kann virka ymisliga í málsskipanini, og tað kann lýsa orsøkina til, at orð við fremmandum atskoytum vanliga verða lúkað burtur í góðum skrivligum stíli og í orðabókum. Sambært Thomas ber til at býta purismu ella málreinsing í seks bólkar:
- Fonologisk purisma. T.e. tað at byrgja upp fyri fremmandum ljóðum og ljóðsambondum.
- Morfologisk purisma. T.e. tað at royna at sleppa undan fremmandum atskoytum og fremmandari bending.
- Syntaktisk purisma. T.e. tað at royna at sleppa undan fremmandum orðalag.
- Leksikalsk purisma. T.e. at royna at sleppa undan fremmandum orðum, og í staðin gera orð á heimligum botni.
- Semantisk purisma. T.e. at royna at sleppa undan beinleiðis tøkutýðingum ella neyðtýðingum.
- Ortografisk purisma. T.e. ikki at nýta fremmand tekn, men í staðin fáa orðið at hóska til ljóðmyndina hjá heimamálinum.


text:
So er møguleiki at søkja um fíggjarligan stuðul úr A og U grunninum.01.02 2017 er nýggja freistin hjá limum, at søkja um fíggjarligan stuðul frá A og U grunninum hjá Føroya Pedagogfelag. Les meira
Aðalfundur 25. mars 2017Aðalfundurin hjá Føroya Pedagogfelag verður á Hotel Føroyum tann 25. mars 2017 Les meira
Fimm námsfrøðingar bjóða seg fram til umboðsráðsvalið hjá LÍVVal til Umboðsráðið í Ognarfelagnum LÍV fer fram í døgunum 6. til 31. januar 2017. Les meira
Ein greiður nýggjársboðskapur frá løgmannimánadagur, 02.01.2017
Løgmaður hevði í nýggjársrøðu síni fyri 2017 ein sterkan boðskap um týdningin av felagsskapinum, hesum kunnu vit bert taka undir við, tí hetta er ein av kjarnuuppgávunum hjá pedagoginum.
Gott nýggjárfríggjadagur, 30.12.2016
Føroya Pedagogfelag ynskir øllum eitt gott og eydnuberandi nýggjár. Takk fyri tað brátt farna. Ein serlig heilsan til limir okkara, ið eru til arbeiðis meðan vit onnur halda frí. Tykkara íkast er virðismett.
Gleðilig Jólfríggjadagur, 23.12.2016
Føroya Pedagogfelag ynskir øllum eini gleðilig jól og eitt eydnuberandi nýggjár.
Skeið í ósemju handfaring
Leiðarar (Stað: Smæran/Starvsmannafelagið)
Skeið í ósemju handfaring
Álitisfólk (Stað: Smæran/Starvsmannafelagið)
Skeið í ósemju handfaring
Leiðarar (Stað: Smæran/Starvsmannafelagið)


text:
Orð og lag: Petur Háberg Jacobsen
1. Ringt er at sita í frið
Her er mítt oddalið
Mongu skotini vart
Stríðast fyri flaggi reytt og svart
Men tá so ferðin økist reisist eg
Einki tá kann sissa meg
Í Gundadali standa eg og tú
Kom so HB koyr á nú
Niðurlag: Vit eru HB – HB mítt lið
Sum vit halda við
Í Gundadali gleðast eg kann
Tí eg eri HB FAN
2. Hálvrunninn dysturin er
Nærkast ein sigur nú her ?
Sólin hon skínur í Havn
Gullið glytrar frammanfyri stavn
Men tá so ferðin økist reisist eg
Einki tá kann sissa meg
Í Gundadali standa eg og tú
Kom so HB koyr á nú


text:
Tak niður
Sjónvarpssending um sjúkuna Parkinson í Føroyum. Vit fylgja Elisi Poulsen og John Williami Joensen, ið báðir hava fingið staðfest Parkinson. Teir hava hvør sína avbjóðing við sjúkuni.
Elis missir røddina, ið hevur stóran týdning fyri hann sum útvarpsmann, og sum stjóri, hevur John William trupult við at røkja sítt arbeiði til fulnar, tí sjúkan tekur meira og meira ræði á honum.
Hvussu er tað at hava Parkinson? Hvat er hetta fyri ein sjúka, og hví fáa so nógvir føroyingar Parkinson? Tað eru nakrir av spurningunum, vit seta í sendingini.
Lagt til rættis: Kári Sólstein.


text:
Orð og lag: Aage Samuelsen
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Jesus Hann sigur: Eg komi skjótt,
komi í skýggjunum brátt;
ert tú, á, sál mín, til reiðar, tá
róp kemur í mitt á nátt?
Niðurlag: :,:Skjótt Jesus aftur er her!:,:
Sælur er tann, sum er búgvin,
tá Jesus aftur er her.
2. Mong sál í svøvnin man glíða inn,
doyvd hon av tíðini varð;
olju mong mangla á lampuni,
síggja ei, tíðin er nær!
3. Men tann, sum virkar og vakir her,
væntar sín Brúðgóm og Vin,
sær at Hans koma er sára nær,
gleðir seg til Himmalin.
4. Sál, tú, sum gongur hin breiða veg,
sært tú ei hvagar tað ber?
Á, hvør ein hvøkkur vil møta tær,
tá Jesus aftur er her!
Niðurlag: :,:Tonk, tá Hann aftur er her,:,:
sælur er tann, sum er búgvin,
tá Jesus aftur er her.


text:
Norðurlandahúsið í Føroyum
Norðurlandahúsið í Føroyum er størsti mentunarmiðdepil í Føroyum. Húsið varð vígt og tikið alment í nýtslu 8. mai 1983 í Tórshavn. Norðurlandahúsið hevur havt stóran týdning fyri mentanarlívið í Føroyum. Tað er stýrið fyri Norðurlandahúsið, ið setur stjóran. Stjórin verður settur í eitt 4- ella 5-áraskeið, tó kann stjórin søkja um at fáa starvssetanina longda til 8 ár. Teir fyrstu stjórarnir sótu bert eitt ár hvør. Niels Halm úr Danmark var stjóri frá 1. februar 2004 til 31. januar 2013, tað er higartil tað longsta tíðarskeiðið, ið nakar stjóri fyri Norðurlandahúsið í Føroyum hevur sitið. Eitt stutt tíðarskeið á tveir mánaðir í 2011 røkti Urd Johannesen stjórastarvið, meðan Niels Halm røkti aðrar uppgávur fyri Nordisk Ministerråd.[1] Frá 15. januar 2013 verður íslendska Sif Gunnarsdóttir stjóri í Norðurlandahúsinum.[2]
Innihaldsyvirlit
Stjórar fyri Norðurlandahúsið í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
- Steen A. Cold, Danmark 1983-1984[3]
- Hjörtur Pálsson, Ísland 1984-1985
- Karin Flodström, Svøríki 1985-1989
- Jan Kløvstad, Noreg 1989-1994
- Peter Turtschaninoff, Finland 1994-1999
- Helga Hjörvar, Ísland 1999-2005
- Niels Halm, Danmark 2005-2013
- Sif Gunnarsdóttir, Ísland 2013-
Stýrið 2012[rætta | rætta wikitekst]
- Finland: Leif Jakobsson, formaður
- Ísland: Sigrún Valbergsdóttir, stýrislimur
- Danmark: Christian Svane, stýrislimur
- Áland: Ansti Dahlén
- Føroyar: Andrea Heindriksdóttir
- Starvsfólkaumboð: Fróði T. Vestergaard
Ráðgevandi nevnd hjá Norðurlandahúsinum 1. mars 2010 - 28. februar 2013[rætta | rætta wikitekst]
- LISA: Carl Jóhan Jensen, næstformaður
- LISA: Albert Isfeld
- LISA: Guðrið Poulsen
- LISA: Malan Johannesen
- LISA: Oddfríður Marni Rasmussen
- Fróðskaparsetur Føroya: Eivind Weyhe
- Kringvarp Føroya: Elin Brimheim Heinesen
- Norrøna Felagið: Eyrith Guttesen
- Føroya landsbókasavn: Laura Vinther
- Tjóðpallur Føroya: Hans Tórgarð
- Eysturoy: Sigvør Laksá
- Norðoyggjar: Dávur Winther, formaður
- Sandoy: Oddvør Johannesen
- Suðuroy: Kristian Holbæk Kristensen
- Vágoy: Edvard í Skorðini
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ [1]
- ↑ Listinblogg.blogspot.dk, Sif Gunnarsdóttir nýggjur stjóri í Norðurlandahúsinum
- ↑ NLH.fo, Historie


text:
INNIHALD
1. Partur FRÁ SKAPANINI TIL VATNFLÓÐINA
- Gud fer at skapa
- Ein vakur urtagarður
- Fyrsti maðurin og kvinnan
- Hví tey mistu heimið hjá sær
- Eitt torført lív byrjar
- Ein góður sonur og ein óndur
- Ein djarvur maður
- Risarnir á jørðini
- Nóa byggir eina ørk
- Vatnflóðin
2. Partur FRÁ VATNFLÓÐINI TIL FERÐINA ÚR EGYPTALANDI
- Fyrsti ælabogin
- Eitt stórt torn verður bygt
- Ábraham — vinur Guds
- Gud roynir trúgv Ábrahams
- Kona Lot hyggur aftur um seg
- Ísakur fær eina góða konu
- Tvíburar — men ymiskir
- Jákup fer til Karan
- Stóra familjan hjá Jákupi
- Dina kemur illa fyri
- Brøðurnir hjá Jósefi hata hann
- Jósef verður fongslaður
- Tað Farao droymdi
- Jósef roynir brøður sínar
- Familjan flytur til Egyptalands
- Job er trúfastur móti Gudi
- Ein óndur kongur í Egyptalandi
- Hvussu Móses lítli varð bjargaður
- Hví Móses rýmdi
- Tornarunnurin sum brann
- Móses og Áron hjá Farao
- Tær 10 plágurnar
- Yvir um Reyðahavið
3. Partur FRÁ FERÐINI ÚR EGYPTALANDI TIL FYRSTA KONGIN Í ÍSRAEL
- Eitt nýtt slag av mati
- Jehova gevur lógir sínar
- Gullkálvurin
- Eitt tjald til tilbiðjan
- Teir 12 njósnararnir
- Blómandi stavurin hjá Áron
- Móses slær á klettin
- Koparslangan
- Eslið ið tosaði
- Josva verður leiðari
- Rahab krógvar njósnararnar
- Yvir um Jordanánna
- Jeriko múrar
- Ein tjóvur í Ísrael
- Teir klóku gibeonitarnir
- Sólin stendur still
- Tvær reystar kvinnur
- Rutt og No’omi
- Gideon og 300 menn hansara
- Jefta lyfti
- Sterkasti maðurin
- Ein lítil drongur tænir Gudi
4. Partur FRÁ FYRSTA KONGI ÍSRAELS TIL ÚTLEGDINA Í BÁBYLON
- Saul — fyrsti kongur Ísraels
- Gud velur Dávid
- Dávid og Goliat
- Hví Dávid noyðist at flýggja
- Abigajil og Dávid
- Dávid verður kongur
- Ófriður í Dávids húsi
- Hin vísi Sálomo kongur
- Sálomo byggir templið
- Ríkið verður býtt sundur
- Jesabel — hin ónda drotningin
- Jósafat lítur á Jehova
- Tveir dreingir fáa lívið aftur
- Ein genta hjálpir einum stórum manni
- Jónas og hin stóri fiskurin
- Gud lovar eitt paradís
- Gud hjálpir Ezekiasi kongi
- Tann seinasti góði kongurin í Ísrael
- Ein óttaleysur maður
- Fýra dreingir í Bábylon
- Jerúsalem verður lagt í oyði
5. Partur FRÁ ÚTLEGDINI Í BÁBYLON TIL JERÚSALEMS MÚRAR VERÐA BYGDIR AFTUR
- Teir vildu ikki boyggja seg niður
- Skriftin á vegginum
- Dániel í leyvubølinum
- Guds fólk fer úr Bábylon
- Álit á at Gud hjálpir
- Mordokai og Ester
- Jerúsalems múrar
6. Partur FRÁ JESUS VARÐ FØDDUR TIL HANN DOYÐI
- Ein eingil vitjar Mariu
- Jesus verður føddur í einum fjósi
- Stjørnan leiddi teir
- Drongurin Jesus í templinum
- Jóhannes doypir Jesus
- Jesus reinsar templið
- Kvinnan við brunnin
- Jesus talar á fjallinum
- Jesus vekur upp deyð
- Jesus gevur nógvum fólki at eta
- Hann elskar smá børn
- Hvussu Jesus lærir
- Jesus grøðir tey sjúku
- Jesus kemur sum kongur
- Á Oljufjallinum
- Í einum rúmi á fyrstu hædd
- Jesus í urtagarðinum
- Jesus verður dripin
7. Partur FRÁ JESUS RÍSUR UPP TIL PAULUS VERÐUR FONGSLAÐUR
- Jesus livir
- Gjøgnum stongdar dyr
- Jesus fer til himmals
- Bíðitíð í Jerúsalem
- Fríaðir úr fongsli
- Stefanus verður steinaður
- Á vegnum til Damaskus
- Pætur vitjar Kornelius
- Timoteus — nýggi hjálparmaðurin hjá Paulusi
- Drongurin ið sovnaði
- Skipbrotin á eini oyggj
- Paulus í Róm


text:
Spælireglar
Í trimum teimum fyrstu spølunum vinna tey, sum fáa fult rað. Øll, sum fáa fult rað, vinna eina peningaupphædd. Tey, sum eru fyrst at ringja inn og sleppa ígjøgnum, sleppa at velja ein bókstav. Handan bókstavin eru nakrir vinningar at velja ímillum.
Virðið á vinningunum handan bókstavirnar er annaðhvørt umleið 2000, 4000 ella 6000 krónur.
Í síðsta spælinum vinna tey, ið fáa fulla plátu. Her er sama galdandi, at øll, ið vinna, fáa eina peningaupphædd. Í síðsta spælinum er tó bert ein, ið sleppur ígjøgnum til sjónvarpsstovuna.
Tann, ið sleppur ígjøgnum, skal draga gekkahjólinum, og hevur møguleika at vinna stórar upphæddir. Størsti vinningurin er gekkapuljan.
Størsta upphæddin, ið er vunnin, er 1.700.000,00 krónur.
Um sendingina
Gekkurin er bingospælið í sjónvarpinum hjá Kringvarpinum. Øll, sum hava keypt seðil/seðlar á sølustøðunum kring landið áðrenn klokkan 19:00 fríggjakvøld, hava møguleika at spæla við í Gekkinum. Hvør seðil kostar 30,00 krónur.
Søgan
Gekkurin var fyrstu ferð á skránni í februar 1997, og hevur koyrt á meir ella minni sama hátt síðan. Fyrstu tvey árini var vinnarin frá seinasta fríggjakvøldinum inni í sjónvarpsstovuni og snaraði hjólinum, og tá vóru eisini tvær gekkapuljur.
Seinni gjørdist møguligt at ringja inn í sjónvarpsstovuna og snara hjólinum við at trýsta á knapparnar á telefonini. Samstundis bleiv avgerð tikin um minka gekkapuljarnar til eina størri heldur enn tvær minni.
Senditíð
Spælið Gekk hvørt fríggjakvøld klokkan 19:45. Gekkahefti kunnu keypast til klokkan 19 fríggjakvøld í flestu kioskum og matvøruhandlum um landið.
Gev gætur
Vit gera vart við, at spælir tú gekk og fylgir við beinleiðis á heimasíðuni – har gekkurin verður stroymdur - kann vera seinking á signalinum.
Gekkurin á Facebook (letur upp í nýggjum kaga)