text:
Herman Cain
Herman Cain (føddur 13. desember 1945 í Memphis, Tennessee) er ein amerikanskur politikari. Hann býr í løtuni í Georgia. Cain hevur í fleiri ár verið formaður í Godfather's Pizza. Cain fekk stuðul frá nógvum republikonskum veljarum fyrr í 2010, men síðani fjølmiðlarnir fóru at skriva um hansara kynslív, hava nógvir veljarar vent honum bakið. Í oktober 2010 kom fram, at Cain hevði gjørt seg inn á tvær kvinnur, tá hann var stjóri í áhugafelagnum hjá amerikonsku matstovuvinnuni. Tað kom eisini fram, at kvinnurnar fingu pengar frá felagnum, tá tær fóru úr størvunum [1], men Cain helt kortini uppá, at hann hevði ikki gjørt nakað skeivt. Politiskir eygleiðarar í USA siga, at Herman Cain hevði mist so nógv av sínari undirtøku, at tað var ógjørligt at venda gongdini. Hann hevði tí ikki annað í at velja enn at taka seg aftur, siga teir. Hann hevur ikki verið á tí politiska pallinum fyrr, men er nevndarformaður í fyritøkuni Godfather´s Pizza.
Cain kunngjørdi í desember 2010, at hann gevst við royndini at gerast forsetavalevni hjá tí republikanska flokkinum í 2012 [2]. Fyri nøkrum fáum vikum síðani lá Herman Cain væl fyri í meiningakanningunum, men skuldsetingar um ótrúskap hava gjørt, at teir flestu veljararnir hava vent honum bakið. Tað seinasta av álitinum fór, tá ein kvinna boðaði frá, at hon hevur verið elskarinna hansara í 13 ár. Sjálvur sigur Cain, at hann kennir kvinnuna, men at hann hevur ikki havt nakað kynsligt samband við hana. Eygleiðarar meta, at politiska yrkisleiðin hjá Cain, sum er fyrrverandi stórhandilsmaður og pizzaeigari, liggur í skeljasori, og at hann hevur ongar møguleikar at venda rákinum aftur.


c: text/html

text:
Leygarkvøldið spæla Ingi Poulsen og Bergur Gudmundssen í Stóra Pakkhúsi. Leggið leiðina framvið til eitt fantastiskt kvøld í Stóra Pakkhúsi.
Læs resten →
Leygarkvøldið kl. 21 verður eitt forkunnugt tiltak í Stóra Pakkhúsi við ølsmakking, ábiti og livandi tónleiki.
Læs resten →
Páll Kunoy heldur fyri um sluppina Verdandi, sum fórst undir Seinna Heimsbardaga.
Tiltakið verður týskvøldið 11. november kl. 19.30.
Læs resten →
Mánakvøldið 10. nov. Kl. 20 verður stokkakvøld í Stóra Pakkhúsi, har øll, ið hava áhuga fyri binding og tógvi eru vælkomin. Fyrireikarar av stóra Bindi-festivalinum ið verður í apríl 2015 í Fuglafirði, koma at greiða frá tiltakinum.
Læs resten →
Jólabryggið hjá Føroya Bjór er nú bryggjað, og J-dagurin verður fríggjadagin 7. november. Flestu skeinkistøðini í Føroyum fara saman við Føroya Bjór at hava J-dag.
Læs resten →
Nú fjøllini eru gingin og slaktið er fingið frá hondini, er tíðin komin til at skoða teir komandi brundarnar.
Læs resten →
Hvar eru okkara mørk og hví?
Hvat hendir, tá mørkini ikki verda vird!!
Læs resten →
Udgivet i Tiltøk, Tíðindi
|
Leygarkvøldið 18. oktober spæla Hjalmar, Dagfinn og Danjal Jákup í Stóra Pakkhúsi.
Læs resten →
Udgivet i Tiltøk, Tíðindi
|
Eins og undanfarin ár, skipar felagið Føroysk Tónaskøld fyri ymiskum konsertum kring landið, við tí endamálið at menna føroyskan tónleik.
Læs resten →
Fyrilestur í Stóra Pakkhúsi hóskvøldið 12.juni kl 20!!
Læs resten →

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sálomonstemplið
Sálomonstemplið (hebraiskt: בית המקדש) (umleið 957 f. Kr.) var sambært Bíbliuni hitt fyrsta templið hjá Ísraels fólki í Jerúsalem. Tað var ein miðdepil fyri gudsdyrkan og offurtænastu jødanna og uttan iva eisini eitt av heimsins undrum. Fyri ein persón, sum játtar seg til hina kristnu trúnna, hevur templið eisini ein sera týdningarmiklan leiklut. Frá Tjaldtemplinum hjá ísraels fólki á teirra oyðimarkarferð, til Jerúsalem - hitt lovaða landið, og víðari til kristindómin sum heild, hevur templið ein sentralan leiklut fyri trúarsamleikan hjá bæði jødum og kristnum.
Innihaldsyvirlit
Harrans hús[rætta | rætta wikitekst]
Sambært bíbilsku keldunum er arkitekturin til templið sjálvur Gud. Templið verður eisini kallað Harrans hús í 2 Krýn. 3,1 nevniliga av teirri orsøk, at hann í grundini sjálvur hevur sagt, hvussu tað skal byggjast. Hetta sær man, tá ið man lesur um fyrimyndina til Sálomonstemplið, nevniliga Tjaldtemplið hjá jødunum (uml. 1437 f. kr.). Hesa fyrimyndina kann man lesa um í 2. Mós. 26. Har lesur man nevniliga um, hvussu Gud nágreiniliga gevur Móses boð um, hvussu hann skal gera Tjaldtemplið. Henda fyrimyndin kann sporðast heili 480 ár aftur í tíðina undan bygnaðin av templinum í Jerúsalem.
Søgan hjá Sálomonstemplinum[rætta | rætta wikitekst]
Eitt av hinum fyrsta, sum Dávid kongur í Ísrael gjørdi, var at hertaka Jerúsalem og gera tað til høvðusstaðin í sínum kongadømi (uml. 1004 f. Kr.). Hann valdi Jerúsalem, tí at tað var har, ið Ábraham skuldi offra Ísak, og tí skuldi templið eisini verða bygt har. Í dag stendur halgidómurin hjá muslimunum (Dome of the Rock) á staðinum, sum Sálomonstemplið einaferð stó.
Templið var eitt stað til offurtænastu. Har skuldu prestarnir offra syndaoffur fyri fólkið. Í grundini var tað eitt stað, har sjálvur Gud skuldi búgva. Hetta er eisini orsøkin til at Dávid flutti sáttmálaørkina til Jerúsalem. Viðvíkjandi sáttmálaørkini hevði Gud sagt við Móses: ”Har skal eg koma á fund við teg” (2. Mós. 25,22). Ørkin var altso ímyndin av Guds nærveru fyri alt Ísraels fólk. Og tá ið Dávid kongur flytur ørkina til Jerúsalem, merkir hetta eisini at hann ynskir, at Jerúsalem skal verða Guds bústaður.
Dávid kongur ætlaði sær sjálvur at fara undir at byggja templið í Jerúsalem, men hetta var ikki ætlanin hjá Gudi tó. Sambært Bíbliuni vildi Gud, at sonurin hjá Dávid skuldi byggja templið. Í 1. Krýn. 28,2-6 sigur Dávid: ”Hoyrið meg, brøður mínir og fólk mítt! Eg hevði í hyggju at byggja hvíldarstað fyri sáttmálaørk Harrans og fyri fótskør Guðs várs og búðist at byggja. Men Guð segði við meg: Tú skalt ikki reisa navni mínum hús, tí at tú ert bardagamaður og hevur úthelt blóð. Men Harrin, Ísraels Guð, útvaldi kortini meg av allari faðirætt míni til ævinliga at vera kongur yvir Ísrael; tí at Júda útvaldi hann til at vera tjóðhøvdinga og av Júda faðirætt mína, men av øllum sonum faðirs míns vildi hann, at eg skuldi verða kongur yvir øllum Ísrael. Og av øllum sonum mínum – tí at Harrin hevur givið mær nógvar synir – útvaldi hann Sálomon, son mín, til at sita í kongsstóli Harrans og valda Ísrael. Og hann segði við meg: Sonur tín Sálomon er tann, sum byggja skal hús mítt...”.
Dávid ætlaði sær altso at byggja templið, men fekk ikki lov til tað kortini. Hetta er eisini orsøkin til, at Dávid síðani handar Sálomon fyrimyndina til templið – henda fyrimyndin, sum Móses fekk 480 ár undan, tá ið Guds segði við hann: ”Í øllum lutum skalt tú gera bæði tjaldtemplið og øll reiði tess eftir teirri fyrimynd, sum eg vil sýna tær” (2. Mós. 25,9). Sálomon varð korin til at fullføra verkið.
Sálomon brúkti hini 4 fyrstu árini sum kongur til at leggja ymiskt aftrat fyrireikingunum, sum pápi hansara hevði gjørt til templið. Eisini brúkti hann hesa tíðina til at útvega hundrað túsund talentir av gulli og eina millión talentir av silvuri og so nógv av kopari og jarni, at tað ikki kundi vigast, eisini bjálkar og steinar fekk hann til vegar (1. Krýn 22,14). Nú var klárt at fara í gongd og tók tað honum 7 ár at byggja templið liðugt út í odd og egg. Men syrgiligt nokk kom Sálomonstemplið ikki at standa longri enn 430 ár.
Í 587 f. Kr. oyðilegði Nebukadnesar kongur templið í Jerúsalem og førdi Ísraels fólk í útlegd í Babylon inntil uml. 530 f. Kr. Síðani varð eitt annað tempul bygt uppaftur av Zerubbabel, men hetta templið var als ikki líka flott sum Sálomonstemplið. Templið hjá Zerubbabel fekk ein enda, tá ið Herodianska templið varð bygt í tess stað í árunum 30-64 e. Kr. Tað kom tó ikki til at standa so leingi. Í ár 70 varð Herodianska templið brent niður, tá ið Titus hersetti Jerúsalem.
Innrætting og tilfar[rætta | rætta wikitekst]
Støddina av templinum kann man lesa um í 1. Kong. 6,2-3: ”Templið, sum Sálomon kongur bygdi Harranum, var seksti alnir langt, tjúgu alnir breitt og tríati alnir høgt. Og forsalurin fyri framman templið var tjúgu alnir langur á borði við breiddina á templinum og tíggju alnir breiður fram úr templinum”.
Sambært granskarum er longdin og breiddin á Sálomonstemplinum akkurát dupult so stór sum longdini og breiddini av Tjaldtemplinum. Hetta komst av at Ísrael var vaksið munandi síðani Tjaldtemplið var tikið í brúk 480 ár undan, men bæði templini tæntu hinum sama formálinum, nevniliga sum ein bústaður hjá Harranum og eitt stað til gudstænastu og offurtænastu fyri fólkið.
Sálomonstemplið hevði 3 rúm: Forhøll, hitt heilagsta og hitt allar heilagsta og sikkurt eisini ein forgarð. Tilfarið, sum varð brúkt til templið er eisini nágreiniliga dokumenterað í 1. Kong. 6. Og vil eg her koma við nøkrum dømum hesum viðvíkjandi.
- Tempulvegginir innan vóru av sedrisviði (v15).
- Gólvið varð lagt við syprisborðum (v15).
- Alt templið var lagt við gulli (v22).
- Innhúsið/hitt allar heilagasta legði Sálomon við dýrum gulli. Sáttmálaørkina, sum stóð her, gjørdi Sálomon tó einki við. Hon varð verðandi tann sama, sum hon hevði verið, síðani Móses gjørdi hana undir Guds leiðslu.
- Sálomon gjørdi eisini 2 kerúbar í innhúsinum. Hesir vóru 10 alnir høgir og úr oljuviði. Hesir kerúbarnar lat Sálomon gera, tí at innhúsið í hesum nýggja templinum var nógv størri enn tað, sum var í Tjaldtemplinum, og tí hevur tað virkað sum um, at ørkin er forsvunnin í hinum stóra rúminum. Tí lat hann hesar stóru kerúbarnar gera aftrat, fyri at undirstrika nærveruna av sáttmálaørkini.
Hin himmalski halgidómurin[rætta | rætta wikitekst]
Sjálvt um templið ikki stendur í dag, so hevur tað tó ein bílætligan týdning í og við tí at Jesus, sambært hini kristnu læruni, bæði er høvðusprestur og offur. Og soleiðis er hann í hinum kristna samanhanginum hin sanna uppfyllingin av formálinum við tempultænastuni. Hetta er eisini tað, sum sipað verður til, tá ið rithøvundurin til Hebrearabrævið sigur, at Jesus gekk inn um forhangið sum ein fyrirennari fyri okkum (Hebr. 6,20). Forhangið var jú tað, sum skrædnaði í templinum, beint áðrenn Jesus andaði út á krossinum. Hetta forhangið var ímillum hitt heilagsta og hitt allar heilagsta. Sáttmálaørkin stóð inni í hinum allar heilagsta og tað var har, ið Guds nærvera var. Hin jødiski høvðuspresturin fór inn í hitt allar heilagsta einaferð um árið á Yom Kippur við offurblóðinum, fyri at gera fólkið sátt við Gud. Annars var atgongd strangliga bannað.
Týdningurin av hesum er altso fyri hin kristna, at Jesus sum høvðusprestur og offurlamb, við síni tænastu og sínum blóði, nú hevur opnað vegin inn um forhangið til Guds nærveru. Hann er so at siga farin inn í hitt størra og fullkomnari templið – tað templið, sum bæði Tjaldtemplið og Sálomonstemplið vóru avmyndir av, nevniliga Himmalin.
Templið er fyrst og fremst ein andligur bygningur. Tað er eitt stað til Guds nærveru og gudstænastu. Og tá ið man hyggur at bygninginum við kristologiskum brillum, sær man, at templið er og altíð hevur verið ein avmynd av hinum himmalska halgidóminum, har Jesus sjálvur er ævigur prestur og ævigt galdandi offur. Hini tímiligu templini peika altso á hin sanna og æviga halgidómin, nevniliga Himmalin. ”Tí at Kristus gekk ikki inn í halgidóm, gjørdan við hondum, avmynd av hinum sanna halgidómi, men inn í sjálvan himmalin, til tess nú at koma fram fyri ásjón Guðs fyri okkara skuld” (Hebr. 9,24).


text:
Kastrup Flogvøllur
Kastrup Flogvøllur (danskt: Kastrup Lufthavn) er størsti mest týðandi flogvøllurin í Norðurlondum [1]. Haðani er samband til 150 flogvøllir úti í heimi, og eini 600 flogfør koma ella fara hvørt samdøgur. Atlantic Airways rekur loftvegis samband millum Kastrup Flogvøll og Vága Floghavn, vanliga við millum 2 og 3 fráferðir um dagin. Skalt tú út í heim við flogfari úr Norðurlondum annars, mást tú oftast fyrst til Kastrup og so við øðrum flogfari. Í 2007 avgreiddu tey 21,4 mió. ferðafólk [2]. Haðani er gott flogsamband til allar partar av Danmark, til hini Norðurlondini og runt um heimin.
Bert fáir stórir flogvøllir úti í heimi er so tætt við ein stórbý. Flogvøllurin hevur eisini tann fyrimun, at hann er stutt frá miðbýnum í Keypmannahavn. Metro (linja M2) gongur frá Kastrup flogvølli inn í býin, og bilarnir eru nógvir við ferðafólki á flogvøllinum og av flogvøllinum. Flogvøllurin er á oynni Amager. Amager er havbotnur, sum hevur skotið seg upp úr sjónum. Tí er lendið so flátt og lágt, og tí sera hóskiligt til flogvøll. Av tí at flogvøllurin liggur út ímóti sjónum, kunnu flogførini fyri tað mesta flúgva lágt yvir sjónum, tá ið tey seta seg ella fara á flog. Tá eru tey ikki til so stóran ampa fyri fólkið, sum býr í Keypmannahavn.
Kastrup Flogvøllur er av størstu flogvøllum í Evropa. Fimm flogvøllir í Evropa avgreiða fleiri altjóða ferðafólk enn tann í Kastrup: Franz Josef Strauss Flogvøllur í München, Frankfurt Flogvøllur, Charles de Gaulle Flovøllur í Paris, Schiphol Flogvøllur í Amsterdam og Heathrow Flogvøllur í London. Hvat ið farmaflutningi viðvíkur, er Kastrup Flogvøllur nr 13 í heiminum. Eini 50 flogfeløg úr øllum heiminum flúgva til Kastrup og úr Kastrup [3].
Ein flogvøllur er stórt arbeiðspláss. Fyrst er at nevna tey, sum manna flogførini. Men so eru onnur, sum avgreiða ferðafólk, summi gera flogfør flogbúgvin, onnur gera mat, upp aftur onnur skipa víðføri hjá ferðafólki inn, og nógv, nógv annað. Tilsamans arbeiða 1900 fólk í fyritøkunum á fløgvøllinum í Kastrup [4]. Størsta fyritøkan á Kastrup Flogvølli er SAS. Ríkisstjórnirnar í Svøríki, Danmark og Noreg eiga Scandinavian Airlines System í felag. SAS er sættstørsta flogfelagið í heimi. Aftur at flogførum, hevur SAS handlar, hotell og virki, sum gera mat til flogfør.
Flogferðslan vindur meiri og meiri upp á seg allastaðni. Tí verður bygt afturat øllum stórum flogvøllum, eisini til í Kastrup. Fyri at orka tað, er ætlanin at byggja fleiri farstøðir í Kastrup. Í 1993 varð t.d. nýtt pakkhús tikið í nýtslu. Síðani 1993 eru eisini lagdir nýggir vegir at gera tað høgligari hjá ferðsluni á flogvøllin og av flogvøllinum.


text:
Wikipedia:Keldur
Tað ber til at siga um keldur áv Wikipedia, at vit sleppa at avrita alt tilfar, sum er givið út undir GNU Free Documentation License. Vit skulu bara geva navnið á kelduni. Finnur tú spennandi tilfar, sum er givið út undir GNU FDL, so ert tú vælkomin at leggja tað afturat listanum niðanfyri.
Fyri alt annað tilfar geldur, at uttan so um tað stendur, at tilfarið kann nýtast til tað, ein hevur hug til, so skulu vit hava loyvi til at geva út tilfarið undir GNU Free Documentation License, áðrenn vit sleppa at avrita tað.
Finnur tú spennandi tilfar, sum tú meinar, Wikipedia væl kundi brúkt, men sum ikki er frítt ella givið út undir GNU FDL, send so teimum, sum standa fyri hesum tilfari, eina umbøn um at fáa loyvi at avrita tilfarið. Nógvir vevstjórar og tílíkir eru fegnir um, at onnur hava áhuga fyri tí, sum teir gera, og geva fegnir loyvi, um at tilfarið kann verða givið út á Wikipedia. Hevur tú fingið svar á eina umbøn, um tú so hevur fingið loyvi ella ikki, so skoyt hana uppí listan niðanfyri.
Innihaldsyvirlit
- 1 Dømi um Telduræv við umbøn um loyvi at avrita
- 2 Hesar síður hava vit loyvi at avrita frá
- 3 Hesar síður hava vit loyvi at avrita frá við keldufrásøgn
- 4 Hesar síður hava vit loyvi at avrita myndir frá við keldufrásøgn
- 5 Hesar síður hava vit ikki loyvi at avrita frá
- 6 Hesar síður hava vit sett okkum í samband við, men hava enn ikki fingið svar
Dømi um Telduræv við umbøn um loyvi at avrita[rætta | rætta wikitekst]
Til høvund
Eg eri samhøvundur á Wikipedia (http://fo.wikipedia.org), hin frælsa alfrøðin. Eg havi varnast tína mynd/tína grein/o.s.fr. á URL, og eg haldi, at hon hevði hóskað væl til Wikipedia.
Vegna Wikipedia vil eg tí spyrja, um vit sleppa at brúka omanfyristandandi tilfar á Wikipedia. Fyri at vit kunna brúka tilfarið, er tað neyðugt, at tilfarið er frítt at brúka fyri øll ella verður útgivið undir GNU FDL (GNU Free Documentation License). Ynskir tú tað, so upplýsa vit teg sjálvandi sum keldu til upprunaliga tilfarið.
Fyri at síggja í staklutum um GNU FDL, so sí vinarliga greinina á Wikipedia (http://en.wikipedia.org/wiki/GNU_Free_Documentation_License). Í stuttum tryggjar GNU FDL, at øll hava rætt til at avrita og broyta tilfarið, og at alt tilfar, sum er givið út undir GNU FDL, verður verandi undir GNU FDL, eisini um tað verður broytt, víðkað ella selt.
Frammanundan takk Títt navn
Hesar síður hava vit loyvi at avrita frá[rætta | rætta wikitekst]
- Wikipedia (á enskum, skal týðast)
- Wikimedia Commons er ein felags miðalgrunnur til allar wiki-verkætlanirnar
Hesar síður hava vit loyvi at avrita frá við keldufrásøgn[rætta | rætta wikitekst]
(Tekstir givnir út undir GNU FDL hoyra til hendan bólk)
- Lexopen
- Leksikon for det 21. århundrede (bert loyvi at avrita einstakar greinir, ikki alla alfrøðina)
- Planetmath (á enskum, skal týðast fyrst)
- folketinget.dk Loyvt er at avrita tekstir frá hesi síðu, um keldufrásøgn og tíðarfrásøgn fyri avritingina verður uppgivið. Malene 11. Jun *
- Asfalt.fo - Loyvt er at avrita tekstir um bólkarnar frá hesi síðu, um keldufrásøgn verður uppgivið. Arne List 16. jun 2006 kl. 16:41 (UTC)
Hesar síður hava vit loyvi at avrita myndir frá við keldufrásøgn[rætta | rætta wikitekst]
Hesar síður hava vit ikki loyvi at avrita frá[rætta | rætta wikitekst]
- kongehuset.dk
- faroeislands.dk ℚuackor 26. des 2005 kl. 00:43 (UTC)


text:
Vimmerby
Vimmerby er ein býur í Vimmerby kommunu, Kalmar län í Svøríki. Í 2010 var fólkatalið í býnum 7 934.[1] Býurin er ein av elstu býum í Svøríki, tað er sannlíkt, at hann gjørdist keypsstaður í 1300-talinum.
Astrid Lindgrens Värld[rætta | rætta wikitekst]
Svenski rithøvundurin Astrid Lindgren hevur gjørt býin kendan, tá hon skrivaði um Emil úr Lønneberg og onnur, sum gjørdist heimskend innan bókmentir til børn. Nógv ferðafólk vitja hvørt ár familju stuttleikaparkina Astrid Lindgrens Värld sum fevnir um eitt 130.000 m2 stórt øki. Har kunnu fólk liva seg inn í søgurnar hjá henni um Emil, Pippi og Karlson á Takinum.


text:
Nokia
Nokia er ein finsk fyritøka, sum m.a. framleiðir fartelefonir. Nokia framleiðir umleið ein triðing av øllum fartelefonum í heiminum og er harvið ein av heimsins størstu framleiðarum av fartelefonum. Nokia eitur eftir finska býnum við sama navni, har fyritøkan varð stovnað í 1869. Tá var Nokia ein pappírsverksmiðja. Í 1898 fór Nokia í holt við at framleiða úr gummi, eitt nú gummistivlar og bildekk. Í dag framleiða tey fyrst og fremst fartelefonir, sjónvarp, parabolir osfr., men Nokia bjóðar eisini internet tænastur sum t.d. applikatiónir, spøl og tónleik umvegis Ovi. Nokia hevur umleið 122.000 fólk í starvi í 120 londum. Nokia hevur havt ein stóran part av heimsmarknaðinum fyri fartelefonir frá 1998 til 2012, men síðan smartphones komu á marknaðin, hevur Nokia havt afturgongd. Í 2012 hevur Samsung yvirhálað Nokia, tá talan er um sølu av fartelefonum. Nokia varð í 2012 næststørsti framleiðarin av fartelefonum við 22,5% av heimsmarknaðinum í fyrsta kvartali av 2012.[1] Tað eru serliga Apple iPhone og Android smartphones frá Google, ið gera at Nokia ikki longur er mest selda merkið av fartelefonum.


text:
Tað varð til hatta áttanda plássið frá innleiðandi, tá ið Pál Joensen í kvøld royndi seg í A-finaluni í 200 metra frísvimjing, á "Meeting Open Méditerranée" í Marseille. Tíðin var nú 1:52.07 í mun til 1:50.81 í morgun, sum sær út til at hava verið vegna eina generelt lægri ferð í finaluni.
Splitt-tíðir hjá Páli í innleiðandi 26.86 - 54.75 - 1:23.45 - 1:52.07
Splitt-tíðir hjá Páli í finaluni 26.59 - 54.30 - 1:22.86 - 1:50.81
Í morgin skal Pál royna seg í 400 metra frísvimjing, og sunndagin er tað so 1500 metra frísvimjing. Greinar ið sum kunnugt liggja væl betri fyri hjá Páli, enn 200.
Krista Mørkøre svam seg í kvøld til eitt silvurheiðursmerki á Danish Open fyri brekað 2015, sum er í Esbjerg hetta vikuskiftið, tá ið hon í 200 metra frísvimjing svam teinin uppá 2:37.85, sum er persónligt met. Sí úrslitalistan her.
Norðmenn kunnu nú fegnast um ein nýggjan 25 metra svimjihyl í Melbu, sum sjálvboðin hava brúkt meira enn 15.000 óløntar tímar uppá at endurreisa.
Pál Joensen megnaði í morgun at svimja seg víðari til A-finalu á "Meeting Open Méditerranée" í Marseille, tá ið hann í innleiðandi 200 metra frísvimjing svam teinin uppá 1:50.81 og 8. bestu tíð av øllum. Eitt óført hál av Páli, nú hann sambært skránni varð styrkismettur sum nr 25 av 115 luttakarum.
Lesið her á mmr.fo
Í gjár hitti Bjørn Kalsø, landsstýrismaður í ítróttamálum, saman við Petur Elias Petersen, forseta í ÍSF, Thomas Bach, sum er forseti í altjóða olympisku nevndini IOC. Teir umrøddu trupulleikarnar við føroysku luttøkuni á evropeisku juniormeistarakappingini í svimjing, sum verður í Baku í summar. Og harumframt var føroyska ynski um limaskap í IOC eisini umrøtt.
Fjórða "Meeting Open Méditerranée" verður í Marseille nú fríggjadagin til sunnudagin 6. - 8. mars 2015, har Pál Joensen luttekur fyri Føroyar, og Frans Johannesen og Magnus Jákupsson fyri Danmark.
Árliga Danish Open fyri svimjarar við breki verður í Esbjerg nú fríggjadagin til sunnudagin 6. - 8. mars 2015, við luttøku av eisini føroyskum svimjarum.
Danish Open er á langgeil, og fyrsti møguleiki hjá dønum at kvalifisera seg til HM fyri brekað sum verður í Glasgow í summar.
Suðuroyar Svimjifelag skipar fyri BankNordik stevnu í Vági nú leygardagin og sunnudagin 7. - 8. mars 2015. Ein rættiliga merkisverd stevna, við tað at tað er síðstu ferð at skúlahylurin í Vági verður brúktur til svimjistevnu. Sí viðfestu innbjóðing.
LEN hevur júst sent út tíðindaskriv um Evropeisku Leikir í Baku, nú tað eru 100 dagar til leikirnir skulu byrja.
Fyri okkum føroyingar hevur hetta brotið væl serligan áhuga, nú ivamál er sátt um hvussu vítt leikirnir eru eitt LEN tiltak ella ikki, og serliga um hvussu vítt talan enn er um EJM.
"LEN has decided to integrate the 2015 editions of its junior European Championships to the Games programme. “Our junior European events can look back a long and rich history and they are guaranteeing outstanding races” the LEN President considered.
“The brightest stars of European aquatics have made their names first at these events, our young athletes already represent great quality and are capable of producing really high standard competitions.”"
Tað hevur av sjálvsøgdum orsøkum rakt eina nerv hjá føroyingum, at vit ikki sleppa at luttaka á EJM í summar. Kringvarp Føroya hevur vent spurninginum gjølla, og eg kann skriva undir uppá at nógv samskifti hevur verið rundan um hetta eisini, nú seinast við umboð hjá starvsnevnd ÍSF í gjárkvøldið. Lukkutíð eru uppbakningurin góður.
Brot úr Útvarpstíðindunum sunnudagin 1. mars kl 10:00


text:
Fjørukúvingur
Fjørukúvingur (frøðiheiti: Littorina littorea) er vanligur fram við fjøruni.
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Fjørukúvingurin kann vera 5-10 mm høgur, gulligur, reydligur ella morgráur. Kvennkúvingurin er størri og bøllutari enn kallkúvingurin. Hann rívur smátara av klettinum. Á tunguni eru smáar tenn. Tungan er hvøss og verður nevnd rívitunga.
Liviøki[rætta | rætta wikitekst]
Fjørukúvingur situr á kletti og steinum í flóðarmálanum, har hann etur tað fína ábreiði av smátara, ið legst har. Eisini sæst hann á tara, har grunt er. Fjørukúvingur er lívseigur og tolir at sita uppi á turrum næstan ein mánað, og hann livir eisini leingi, hóast hann fær einki at eta. Hann er funnin 30-40 m uppi í bergi, har sjórok bara viðhvørt stendur á.
Nøring[rætta | rætta wikitekst]
Fjørukúvingur gýtir livandi ungar. Inni í honum er ein byrða – eitt klekirúm. Kvennkúvingurin ber eggini í byrðuni. Veruliga ber kvennkúvingurin 3 støddir í byrðuni: ung egg, ungar við ørtunnari skel og stórar, búnar, reyðmorreyðar ungar, sum líkjast vaksna kúvinginum, tá ið teir verða gýttir.


text:
Andalusia
Andalusia er ein sjálvstýrandi landspartur í Suðurspania. Høvuðsstaður er Sevilla. Landsparturin fevnir um 87.600 ferkilometrar og hevur 7,4 mió. íbúgvar (2005). Nú á døgum er ferðavinnan ein stór inntøkukelda fyri Andalusia, og nógvir føroyingar hava hoyrt um ella enntá verið á Costa del Sol (sólstrondini).
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið maurarnir komu til Spaniu var Andalusia nærum oyðin. Teir fóru undir at veita vatn oman á láglendið og út um fløtuna, har teir umsíðir kundu vælta bæði rís, bummull, morberjatrø og allar suðrønar fruktir. Arabar (maurar) hava sett sín dám á Andalusia, millum annað við at byggja navnframa Alhambra, sum framvegis er at síggja, tó í sterkt endurskaptum formi, av tí at meginparturin av anlegginum brendi í 1800-árunum. Andalusia var miðdepilin í Maurararíkinum í 7-800 ár, har Córdoba var mentanarmiðstøð.
Landalæra[rætta | rætta wikitekst]
Suðuri í Spaniu er láglendið Andalusia, sum áin Guadalquivir rennur ígjøgnum. Andalusia er lýggjasti blettur í allari Evropu (30°C hitastig í miðal í juli). Andalusia er ein vælveltur slætti, har alskyns fruktir eru at fáa.
Bøkur um lívið í Andalusia[rætta | rætta wikitekst]
Føroyski ævintýrarin og rithøvundurin Durita Holm flutti fyri nøkrum árum síðani til eina lítla andalusiska bygd, og hon hevur skrivað bókina "Á Smølum Andalusiskum Gøtum" (2003) um fólkið og lívið har, umframt søguna hjá landspartinum.
- Holm, Durita: Á Smølum Andalusiskum Gøtum (2003). Freyja.
- Stewart, Chris: Driving over Lemons (1999), A Parrot in the Pepper Tree (2002), The Almond Blossom Appreciation Society (2006). Sort of Books.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Den lille danske encyklopædi. Gyldendal (2005).
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Atlantic Rhapsody - 52 myndir úr Havn
Føroyskur spælifilmur frá 1989, tann fyrsti føroyskt framleiddi biograffilmurin.
Atlantic Rhapsody er ein ferð ígjøgnum eitt samdøgur í 'heimsins minsta høvuðsstaði', Tórshavn. Ferðin er sum ein stafettrenning, har ein persónur, eitt ting ella okkurt annað í einari senu førir okkum víðari til næstu senu við nýggjum persónum og hendingum.
Burtur úr hesum spyrst ein kaleidoskopisk søga við bæði gerandis og meiri dramatiskum hendingum, sum undirhaldandi og við ironi lýsir føroyingar, útlendingar í Føroyum og føroyska samfalagið sum heild.
Atlantic Rhapsody er 'heimsins fyrsti' føroyskt framleiddi spælifilmur, ein sonevndur no-budget filmur, har úti við 200 leikarar og onnur arbeiddu ólønt til tess at filmurin kundi gerast veruleiki. Tá filmurin var sýndur í Leikhús Bio, sló hann øll áskoðaramet og yvirhálaði bæði Rambo og Karen Blixen-filmin 'Out of Africa'.
75 min. - Handrit & leikstjórn: Katrin Ottarsdóttir. - Framleiðsla: Kaleidoskop Film. 1989.
Filmurin vann Preis der nordischen Filminstitute, Nordische Filmtage, Lübeck, Týskland, 1989
© 2007 Hugin Eide | Design by Andreas Viklund


text:
Jeremia
Jeremia (hebráiskt: יִרְמְיָה) (føddur 655 f.Kr, deyður 586 f.Kr.), sum er nevndur í Gamla Testamenti, var profetur í Ísrael. Vit kenna ongan profet í GT betur enn Jeremia. Í Jeremiabókini eru nógvar upplýsingar um profetin sjálvur, ikki bara um hansara vanligu lívssøgu, men eisini um sálartrega hansara. Hann verður nevndur táraprofeturin, líðingarprofeturin og pínslarváttarprofeturin.
Ta ferðina Jeremia varð kallaður til profet, royndi hann at bera seg undan kallinum. Tað var ein ógvuliga tung uppgáva, løgd varð honum á herðar. Hann skuldi boða komandi dómin. Tað var alsamt aðaltátturin í boðan hansara, og tað hevði við sær, at tað ørkymlaði og østi áhoyrararnar. Tað sannaði hann eisini. Mótstøðu frá gomlu vinum sínum, frá starvsbrøðrum sínum, frá fólkinum sum heild og frá valdsharrunum.
Kristusfyrimyndir[rætta | rætta wikitekst]
Tá ið fólk í NT undraðust á, hvør ið Jesus var, søgdu summi "hann er Jeremia!" (Matt. 16:14). Tað er í mongum førum eyðsýndur líkskapur ímillum Jesus og Jeremia, til dømis:
- At honum tókti synd í fólki sínum
- Fólk hansara stóð ímóti honum
- Og liðingin, hann tók á seg


text:
Kvørkveggja
Kvørkveggjan (frøðiheiti - Turdus merula) er fuglur.
Innihaldsyvirlit
Útsjónd[rætta | rætta wikitekst]
Ein av mest skiftandi og ljómvakrastu songunum stavar frá kvørkveggjuni, bert klingandi trøstalát hennara kemur stundum uppímillum. Krunkasvarti steggin við tí bjartgula nevinum situr ovast uppi í einum træ, á einari flaggstong ella á einari rygg-ás, og við songi sínum frøir hann maka sín, ið liggur og bølir, og okkum eisini, tá ið hann sigur hinum kvørkveggjusteggjunum í grannalagnum frá, at øki hansara ikki er tøkt.
Útbreiðsla[rætta | rætta wikitekst]
Og í dag kunnu ikki bert tey, ið búgva í Havn, frøast um hesa ljómandi gleði, men eisini tey, ið búgva í øðrum býum; eisini í fleiri bygdum er hann at hoyra, tí javnt og savnt hevur kvørkveggjan víðkað um øki sítt, síðani hon fór at eiga her á landi í 1940-árunum. Tá kom hon fyrst til Sandoyar, Kunoyar og Havnar. Ógvisliga ódnin í 1988 fór illa við flestu viðarlundunum í landinum og forkom verpingarmøguleikunum hjá teimum fuglum, ið halda til í trøum. Men áðrenn tann ódnin herjaði, var kvørkveggjan farin víðari um, so stovnur hennara var nógv betur fyri enn ein annar trøstur, óðinshanin, ið eftir ódnina nærum hvarv sum búfuglur. Kvørkveggjan er ein av teimum fuglunum, sum fullkomiliga hevur broytt vanar eftir góðari øld. Fyrr var hon styggur skógarfuglur, men so hvørt sum sethúsaurtagarðsmentanin breiddi seg, flutti hon inn, og í dag er hon munandi spakari og ein tann vanligasti fuglurin í Evropa. Hon hevur førkað seg norðureftir og eigur í dag í øllum oyggjabólkunum í Norðuratlantshavi, og enntá í Íslandi hevur hon átt nakrar ferðir. Kavaveturin í Skandinavia ger, at hjá kvørkveggjuni ber ikki til at finna føði og soleiðis hóra undan; um heystið flyta fuglarnir suðureftir og í ein útsynning. Tá hendir seg, at teir koma higar, og onkuntíð um heystið ýður hagin av ymiskum trastum, tí vanliga ferðast kvørkveggjan saman við øðrum trastum, oftast saman við fjallatrastum og óðinshanum. Tá hoyrist eitt annað lát frá kvørkveggjuni, nevniliga ferðalátið, ið ljóðar eins og eitt høgt, glintandi ljóð tjiiiip, og sum líkist ferðalátinum hjá øðrum trastum. Er veturin lýggjur, kunnu trastarnir steðga her í fleiri mánaðir, og tá kunnu teir fara at amast uppi í okkara egnu kvørkveggjum. Tí sjáldan liggur kavi so mikið leingi her, at kvørkveggjan ikki finnur sær føði, og hetta hevur havt við sær, at hon fær verið her alt árið, hon eru vorðin støðufuglar hjá okkum. Kvørkveggjan er løtt at kenna, steggin er svartur, allur sum hann er, við gulum nevi, meðan bøgan er veikari á liti, morreyð, bringan heldur ljósari við deplum, nevið brúnt. Kvørkveggjan er eyðkent trøstaslag, hon hevur hoppandi gongulag og er tung á flognum. Úr nevinum og út á tromina á velinum er hon 24 cm long. Hon byggir sær reiður húsanna millum, t.d. í einum bilhúsi, undir einum takskeggi ella í einum runni. Hon verpur 4 ljós, brúnblettut egg, og góð ár megnar hon at fáa 2 urptir undan. Nærkast ketta ella hundur reiðrinum ella teimum stóru ungunum, hoyrist ávaringarlátið á kvørkveggjuni, eitt máttmikið, hvølt, stutt lát sum tjiokk. Kvørkveggjan livir av reyðmaðki og smákyktum, og vanligt er at síggja kvørkveggju leggja høvdið á skák, so at hon sær reyðmaðkin betur, meðan hon dregur hann upp úr moldini.


text:
Tuvalu
Tuvalu er ein kyrrahavsoyggj. Íbúgvarnir á Tuvalu eru av polynesiskum uppruna, og er talan um ein av fólkafátækastu statunum í heiminum. Bert Vatikanið hevur færri íbúgvar. Bert 10 544 fólk búleikast spjadd út á níggju koralloyggjum. Kyrrahavsparadísið Tuvalu er miðskeiðis millum Hawaii og Avstralia. Oyggjarnar byggja á koralriv, sum vaksa spakuliga, so hvørt sum havið fløðir. Spurningurin er tó, um havið komandi árini fløðir skjótari enn higartil, so oyggjarnar hvørva av heimskortinum. Um havið ikki fløðir so nógv, kunnu stórir trupulleikar tó standast av vatnflóð og stormskaðum, sum oyðileggja grøði og drekkivatn. Hægsti blettur á oyggjunum er bert 5 metrar yvir havinum. Teir uml 12.000 íbúgvararnir á teimum 9 oyggjunum hava fingið loyvi at flyta til Nýsælands, um hóttanin gerst veruleiki [1].
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Oyggjarnar eru fátækar. Ójavnt er eisini býtt. Lítil og eingin vøkstur, og ongar keldur, so tey eru t.d. bundin at savna saman regnvatn.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Avstralásia : Avstralia · Norfolksoyggj · Jólaoyggj · Kokosoyggjar
Melanesia : Fidjioyggjar · Papua Nýguinea · Nýkaledónia · Sálomonsoyggjar · Vanuatu
Mikronesia : Guam · Kiribati · Marshalloyggjar · Norðaru Marianaoyggjar · Mikronesiasamveldið · Nauru · Palau
Polynesia : Amerikanska Sámoa · Cooksoyggjar · Franska Polynesia · Hawai'i · Nýsæland · Niue · Pitcairnoyggj · Sámoa · Tokelau · Tonga · Tuvalu · Wallis- og Futunaoyggjar


text:
Juche
Juche er ein politisk hugsjón og heimspeki útvikla av Kim il Sung, sum eftir norðurkoreanskari meting er marxisman nýtt til norðurkoreansk viðurskifti. Juche er ein menniskjasentrera heimspeki, sum sigur at menniskja er harri yvir sínum lívi. Juche stendur í politikki fyri at stóla uppá sína megið sum tjóð og stendur fyri skapa sjálvforsýnandi ætlanarbúskap, uttanveltaðan uttanríkispolitik til dømis í mun til hernaðarsamgongur sum NATO og Warchavasamgongan og at hava ein herð sum er nóg sterkur at verja tjóðina. Juche er ein tættur í grundarlagnum fyri at fasthalda Norðurkorea isolera frá umheiminum.
Eftir deyða Kim il Sungs bleiv álmanakkin broyttur, soleiðis at tíðarrokningin í Norðurkorea byrjar í 1912 og ári kallast Juche. Í Norðurkorea eitur 2007, Juche 97.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Forsíða
Evnisyvirlit
Systirverkætlanir
Wikimedia Foundation hýsir eisini øðrum verkætlanum:
Ein orðabók á fleiri málum
Eitt savn av tekstbókum
Eitt savn av endurgevingum
Eitt savn av opnum greinum/skjølum
Listi yvir djórasløg
Opin tíðindi
Felags miðlasavn
Samskipan av øllum verkætlanunum
Savn við lærutilfari og virksemi
Wikipedia á øðrum málum
Henda Wikipedia er skrivað á føroyskum. Byrjað varð í 2004, og nú inniheldur hon 11,036 greinir. Nógvar aðrar Wikipediur eru. Nakrar av teimum størstu síggjast á listanum niðanfyri.
- Fleiri enn 1.000.000 greinar: English · Svenska · Nederlands · Deutsch · Français · Pycckий · Italiano · Español · Polski · Tiếng Việt ·
- Fleiri enn 400.000 greinar: 日本語 · Português · Català · Norsk (bokmål) · ykpaïHcbka · 中文
- Fleiri enn 250.000 greinar: العربية · Català · Čeština · فارسی · Suomi · Magyar · Bahasa Indonesia · 한국어 · Norsk (bokmål) · ykpaïHcbka
- Fleiri enn 100.000 greinar: Հայերեն · Бълrapckи eзиk · Dansk · Eλλnvιkά · Esperanto · Eesti · Euskara · Galego · עברית · हिन्दी · Hrvatski · Қaзaқшa · Latina · Lietuvių · Minangkabauiska · Bahasa Melayu · Norsk (nynorsk) · Română · Simple English · Slovenčina · Slovenščina · Cpпckи · Türkçe · O'zbek · Volapük


text:
Kalmar län
Kalmar län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Kalmar län mark við Kronobergs län, Jönköpings län, í útnyrðingi víð Östergötlands län og í suðri við Blekinge län. Kalmar län varð stovnað í 1634. Høvuðsstaðurin í Kalmar län er Kalmar.
Kalmar län hevur 233 874 íbúgvar (31. desember 2013)[1] og eina vídd við 11.171 km².
Kommunur[rætta | rætta wikitekst]
- Borgholms kommuna
- Emmaboda kommuna
- Hultsfreds kommuna
- Högsby kommuna
- Kalmar kommuna
- Mönsterås kommuna
- Mörbylånga kommuna
- Nybro kommuna
- Oskarshamns kommuna
- Torsås kommuna
- Vimmerby kommuna
- Västerviks kommuna
Keldur[rætta | rætta wikitekst]


text:
Dante Alighieri
Dante Alighieri (føddur mai/juni 1265 í Firenze, deyður 14. september 1321 í Ravenna) var ein italienskur rithøvundur og skald, best kendur fyri at hava skrivað Tann gudgivna skemtileikin (La Divina Commedia), sum er eitt av hæddarpunktunum í heimsbókmentunum.
Lívssøga[rætta | rætta wikitekst]
Dante Alighieri varð føddur í býarpartinum San Pier Maggiore í Firenze í 1265. Føðingardagurin er rættiliga óvissur, men hann fortelur sjálvur í skaldskapi sínum, at hann varð føddur í stjórnutekninum Tvillingunum. Hann varð doyptur Durante eftir abba sínum á móðursíðuni, Durante degli Abati, Dante var eitt kallinavn, ið hann sjálvur valdi at nýta. Mamma hansara, Berta ella Bella degli Abati, doyði tá hann var knapt tíggju ára gamal. da han var knapt ti år.[1] Pápi hansara, Alighiero di Bellincione Alighieri, giftist uppaftur og fekk fýra børn við nýggju konuni, sum nevndist Lapa Cialuffi.
Tá Dante var níggju ára gamal møtti hann musu sínari, tí otta ára gomlu Bice Portinari, sum hann nevndi ”Beatrice”, tann saliga. Tá hann var umleið átjan ára gamal møttist hann ofta við henni, og hon gjørdist hansara ímynd av kærleikanum. Tey blivu tó ikki gift. Tá hann einaferð vísti áhuga fyri einari aðrari kvinnu gjørdist hon firtin og ignoreraði hann. Tá lovaði hann, at hann skuldi yrkja til hennara heiður soleiðis sum ongin annar hevði yrkt fyrr. Beatrice giftist einum bankamanni sum nevndist Simone dei Bardi, og hon doyði í 1290. Í 1293 uppfylti han sítt lyfti og skrivaði Vita Nuova, sum ofta verður nevnt hansara ungdomsverk.
Tólv-ára gamal bleiv Dante trúðlovaður Gemma Donati, sum hann seinni giftist við. Tey fingu eftir øllum at døma trýggjar synir og tvær døtur. Tveir synir, Jacopo og Pietro, gjørdist seinni kendir fyri at viðmerkja verk hjá pápanum. Dante fekk í hvussu so er eina dóttir, Antoniu, sum gjørdist nonna í Ravenna og sum tá fekk sær navnið systir Beatrice.


text:
Etna
Etna er eitt gosfjall í lýðveldinum Italia. Etna liggur nærhendis býunum Messina og Catania á eysturstrondini á Sisilia. Etna goysir oftani, og sjáldan gevur tað trupulleikar fyri flogferðsluna. Etna er hægsta og virknasta eldgosið í Evropa. Í 2011 goysti hon 17 ferðir. Gosfjøll í Evropa eru bara í Íslandi og Suðuritalia, har bæði Etna og Stromboli enn eru virkin.
Gosfjallið Etna goysir í 1992. Í grótfloyminum er jarn, sum verður magnetað í jørðfeltinum. Magnetiskar kanningar av hesum grótinum kunnu so altíð seinni vísa, hvussu magnetisku viðurskiftini vóru á Sisilia í 1992.
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- "Mount Etna Volcano Erupts In Sicily, Italy", The Huffington Post heintað 5. januar 2012


text:
28. desember
28. desember er dagur 362 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 363 um skotár er). 3 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1065 - Westminister Abbey í London verður vígd. Kirkjan í dag er bygd í 1340-1509, men ein einstakur bygningur er eftir av upprunakirkjuni.
- 1869 - Tannlæknin William Semple fær patent til tyggigummi.
- 1879 - Tay jarnbreytarbrúgvin í Skotlandi brotnar, meðan tokið úr Edinburgh til Dundee fer um hana. Tokið dettur niður í ánna, og 90 fólk láta lív.
- 1968 - Ísraelskarherdeildir gera álop á Beirut Airport og leggja 13 arabisk flogfør í oyði.
- 1990 - Danska kommunistblaðið Land og Folk kemur út á síðsta sinni. Blaðið kom fyrstu ferð út í 1921 við navninum Arbejderbladet.
- 2013 - Ein álvarsom ferðsluvanlukka hendi í Oyndarfirði onkuntíð millum kl. 6 og 10 um morgunin. Tveir ungir mans vóru við bilinum, 20 og 22 ára gamlir, báðir úr Oyndarfirði. Bilurin var farin útav vegnum og endaður á sjónum við Rættargjógv. Tann 22 ára gamli maðurin, Jens Pauli Juul, varð funnin deyður sama morgun, sum vanlukkan hendi. Leita varð eftir tí 20-ára gamla manninum í fleiri dagar, men hann varð ikki funnin fyrr enn eina viku seinni, tá umleið 400 fólk og 70 bátar luttóku í leitingini saman við Brimli, Tjaldrinum og Hvidbjørnen. Harumframt luttóku eisini eitt nú bjargningarbátarnir Lív, Ziska og Sverri. Líkið av Rana í Billustovu varð funnið hin 4. januar 2014 kl. 13.44.
- 2014 - Eldur kom í italsku bilferjuna Norman Atlantic, sum grikska reiðaríið Anek Line leigaði, tá ið hon var á veg úr grikska býnum Patras til italska býin Ancona við støðgi í havnabýnum Igoumenitsa. 478 fólk vóru við ferjuni, 423 ferðafólk og manningin taldi 55. Eldurin kyknaði á dekkinum tíðliga um morgunin. Veðrið var sera vánaligt og bjargingararbeiði tók langa tíð, tyrlur tóku ein persón í senn upp av dekkinum. Mánadag seinnapart eydnaðist tað at bjarga teimum seinastu, og tá vóru øll, ið vóru á lívi, bjargaði av ferjuni. Tíggju fólk eru higartil funnin deyð orsakað av vannlukkuni, og tveir albanar doyðu, tá ið ferjan bleiv sleipað til albanska býin Vlori.
- 2014 - Eitt Malaysiskt flogfar datt niður í Karimatasundið, millum oyggjarnar Java, Sumatra og Borneo. 155 ferðafólk vóru umborð á flogfarinum umframt manningina, ið taldi 7 persónar. Flogfarið var á veg úr Surabaya í Indonesia til Singapore. Av ferðafólkunum vóru 16 børn og eitt pinkubarn. Restir av flogfarinum og fleiri lík vóru funnin tveir dagar seinni, 30. desember, á sjónum umleið 10 km frá staðnum har flogfarið seinast var sætt á radara.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1932 - Katy Bødtger, danskur sangari
- 1934 - Maggie Smith, bretskur sjónleikari
- 1954 - Denzel Washington, amerikanskur sjónleikari
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1983 - 39 ára gamli trummusláarin Dennis Wilson úr The Beach Boys druknar, tá ið hann kavar av einum báti.


text:
Skógur
Ein skógur er eitt størri økið, sum er klætt við meira ella minni høgum trøum. Ofta verður eitt øki definera sum ein skógur, tá tað eru so nógv trø, at tey ávirka nærumhvørvið, tvs. at tað er minni vindur og annar hiti millum trøini enn um tey ikki høvdu verið har. Tá ið hæddin á trøunum er yvir 5 metrar og avstanduri millum tey er minni enn 30 metrar, so fer ein slík broytig fram í umhvørvinum. ST definerar eitt øki sum skóg, tá tað er størri enn 5.000 kvadratmetrar, inniheldur trø ið eru hægti enn fimm metrar og tá trækrúnurnar fevna um minst 10% av økinum.
Skógir hoyra heima har ið tað regnar meira enn tað osar burt.


text:
Buddha
Siddhārtha Gautama Buddha (f. 563 f.Kr. í Nepal, d. 483 f.Kr. í India) var ríkur kongssonur og búði í India, har hann á ungum árum livdi avbyrgdur frá lívsins veruleika í gleði og gleimi. 29 ára gamal fór hann heiman at síggja veruliga lívið. Ein dagin gongur hann seg fram á ein sjúkan mann, ein biddara og ein deyðan. Tað tók honum so fast, at hann gjørdi av at lata alt, hann átti, kvittaði við sítt gagnleysa lív og fór at leta eftir lívsins sonnu meining sum biddari í nøkur ár. Meðan hann sat undir einum bodhitræi í bygdini Uruvela í 528 f.Kr., birtist brádliga fyri honum tað, hann hevði leitað eftir, og hann skilti meiningina og tað óskiljandi við allari líðing. Lív sítt halgaði hann at undirvísa teimum, sum vóru hugað at lýða á læru hansara. Hann tráðaði ikki eftir at vera gudur, men tá ið hann var deyður, gjørdu læruveinar hansara eina nýggja trúarlæru, teir tilbóðu hann og boðaðu tað, hann hevði lært. Henda nýggja trúarlæra varð kallað buddisma eftir indiska orðinum "budda", sum merkir "hin vísi".


text:
Danmark í Eurovision Song Contest
Danmark hevur luttikið í Eurovision Song Contest frá 1957 til 66 og aftur frá 1978 til í dag.
Yvirlit yvir tey ið hava umboða Danmark[rætta | rætta wikitekst]
- Í 1996 megnaði Danmark ikki at koma í finaluna í sangkappingini. Ein undanrunda varð hildin fyri øll londini uttan Noreg, sum var vertur. Teir donsku luttakarnir tað árið høvdu verið Dorthe Andersen og Martin Loft við sanginum "Kun med dig". Tann almenna Eurovision heimasíðan telur ikki 1996 við í listanum yvir framførslum hjá Danmark.
- XX í hálvfinalunum merkir auto-kvalifikatión. Hetta kann skyldast annað av hesum: um eitt land hevði vunnið árið fyri, so var ikki neyðugt at luttaka í hálvfinaluni árið eftir. Hin orsøkin er, at árini 2004-2007, noyddurst topp-tíggju londini, sum ikki vóru limir í teimum fýra størstu, ikki at kappast í hálvfinalu árið eftir. Um t.d. If, Týskland og Frakland endaðu á topp-10, so fóru tey londini sum gjørdust nummar 11 og 12 beinleiðis í finaluna árið eftir saman við hinum topp-10 londunum.
- XX í finalunum merkir ein miseydnað roynd at kvalifisera seg til finaluna.


text:
Appalachiafjøll
Appalachiafjøll (enskt Appalachian Mountains) eru ein fjallarøð í eystara parti av Norðuramerika, sum røkkur frá Nýfundlandi og Labrador í Kanada til Alabama í USA. Hægsta fjallið er Mt. Mitchell í Norðurcarolina, 2.040 metrar høgt. Hesi fjøllini eru fyri tað mesta skógvaksin, og har vaksa mong ymisk træsløg, harímillum ahorn og eik. Um heystarnar, áðrenn leyvtrøini, sum vaksa í sunnari parti av fjøllunum, missa bløðini, er frálíka vakurt har, tá skyggir leyvið í brúnum og reyðum litum, tá er eisini eitt skifti við heilt góðum veðri, og hesa tíðina á árinum nevna teir "Indian summer".
Tann syðri parturin varð til fyri 250 milliónum árum síðan, tá Afrika stoytti saman við Norðuramerika, so øll meginlond vóru í einum, kallað Pangaea.


text:
Ígulfiskur
Ígulfiskur (frøðiheiti Tetraodontidae) blæsur seg sjálvan upp eins og ein ballón fyri at verja seg móti ránsdjórum. Ígulfiksur, sum er ein klombrutur svimjari, fyllur elastiska magan sín við sjógvi (og onkuntíð luft) og kann blása seg sjálvan so stóran, at hann verður fleri ferðirnar sína vanligu stødd. Summi sløg hava eisini píkar til ávaringar. Sjálvt um ein ránfiskur skuldi slúkt einum ígulfiski, so fer honum neyvan at dáma smakkin. Flestu ígulfiskar hava eitur, sum ger at teir smakka illa og sum kann drepa aðrar fiskar. Eitri kann eisini gera av við fólk. Tað er nokk av eitri í einum ígulfiski at drepa 30 vaksin fólk – og tað finst onki móteitur. Í Japan eita teir fugu og eru sera dýrt og leskiligt krás. Av tí at fiskurin er so eitrandi, verður hann tilgjørdur av serliga útbúðnum fugukokkum. Ger kokkurin eitt skeivt kut, kann tað føra til deyðan hjá einum sera óhepnum gesti.
Flestu ígulfiskar liva í tropiskum og subtropiskum sjógvi. Teir hava langan, spískaðan kropp og kúlulíkt høvd. Summi sløg hava sterkar litir og blettir at vísa, at teir eru eitrandi, meðan onnur sløg hava veikari litir, sum gera, at teir fara í eitt við umhvørvið. Teir hava onga roðslu og hava vanliga grovt ella píkut skin. Øll ígulfiskasløgini hava fýra tenn, sum eru vaksnar saman til eitt nev. Ígulfiskur etur mest ryggleys djór og tara. Stórir ígulfiskar klára enntá at bróta skeljar og gággur við sínum harða nevi. Summi sløg av ígulfiskum eru hótt av dálking og ovfisking, men flestu stovnarnir hava tað gott. Ígulfiskur kann gerast ein metur langur.


text:
Gavrilo Princip
Gavrilo Princip (serbiskt: ГaBpилo ПpиHцип, 25. juli 1894 - 28. apríl 1918) var ein bosniskur serbi, sum drap eysturíkska-ungarska trúnarvingan, Franz Ferdinand og konu hansara, Sofiu, sum var hertuginna av Hohenberg og var við barn, tá morðini vóru framd.
Gavrilo varð føddur í einari bygd sum eitur Oblijaj, foreldur hansara, vóru Petar, ið var postmaður, og mamman Marija. Gavrilo Princip hevði 8 beiggjar, 6 av teimun doyðu av sjúkum. Foreldur hansara høvdu ikki nokk av pengum til at hava hann hjá sær, so tey sendu hann til ein eldri beiggja, ið búði í Zagreb, sum nú er høvuðsstaðurin hjá Kroatia. Í 1912 fór Gavrilo Princip í mótmælisgongu ímóti Sarajevo, hetta hevði við sær, at hann bleiv koyrdur úr skúlanum, sum hann gekk á. Hildið verður at tað var Gavrilo Princip, ið var grundin til at fysti veraldarbardagi byrjaði. Hetta komst av, at hann drap eysturríkska trúnarvingin Franz Ferdinand og konu hansara, Sophie. Morðini fóru fram hin 28. juni í 1914. Gavrilo Princip og viðhaldsmenn hansara vóru tiknir av serbiska herinum.


text:
Fyrivarni um dagføring
Tað føroyska lógasavnið verður umsitið av lógartænastuni í Løgmansskrivstovuni, sum eisini hevur ábyrgdina av savninum og innihaldinum í tí.
Lógadátugrunnurin verður dagførdur so hvørt sum, ella stutt eftir, at Kunngerðablaðið kemur út.
Um ósamsvar er millum innihaldið í lóga-savninum og tekstirnar í Kunngerðablaðnum, er tað teksturin í Kunngerðablaðnum, ið er løgfrøðiliga bindandi.
Eingin ábyrgd verður tikin av missi, sum stendst av mistøkum í lógasavninum.
Netvørðurin á lógasavninum hevði verið takksamur, um brúkararnir søgdu frá møguligum villum ella onkrum, ið vantar ella komu við uppskotum um ábøtur.


text:
Finskt mál
Finskt mál er málið í Finnlandi, og er minnilutamál í Svøríki. Um 5,2 milliónir fólk tala finskt [1], sum nú er, og støðan hjá finskum er betri enn nakrantíð áður. Nú á døgum verður finskt nýtt í øllum hugsandi viðurskiftum, bæði skipaðum og óskipaðum. Tá ið Finnland fór inn í ES, gjørdist finskt eitt av almennu málunum í Evropasamveldinum. Í Svøríki hevur finskt støðu sum alment viðurkent minnilutamál.
Finskt er av uralsku málættini, ein kløn og støkkin keta av málum, sum røkkur frá eystursjóvarstrondini heilt til Jenisej-ánna og Taimyrhálvoynna í Sibiria.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Søgugongdin í finskum eftir frumfinska tíð verður býtt sundur í fimm.
- Fyrsta skeiðið er fornfinskt frá fyrstu túsund árunum eftir okkara tíðarrokning. Longu tá verður støði lagt undir fyrsta málføraskilnað in.
- Næsta mentanarsøguliga týðandi skeiðið var tað miðaldarfinska. Miðøldin í Finnlandi verður roknað frá umleið 1150, haðani elstu skjølini eru um finsk viðurskifti. Finnland gjørdist í miðøldini ein partur av svenska ríkinum og varð lagt undir svenska lóg og svenskan stjórnarsið. Finskt hevði ikki støðu sum alment umsitingarmál og lógarmál, men hentari var í vissum førum at nýta finskt.
- Tað triðja menningarskeiðið, gamalt skriftfinskt, tók við í 1540-árunum, tá ið trúbótin kom til Finnlands. Við trúbótini fylgdi tann meginregla, at fólk skuldu kunna taka Guðs orð til sín á móðurmálinum, og var einki skriftmál frammanundan, mátti tað skapast nú. Mikael Agricola, sum seinni gjørdist biskupur í Åbo, týddi og læt prenta tær fyrstu finsku bøkurnar. Teirra millum var Nýggja Testamenti, sum kom út í 1548, tann týdningarmesta. Øll Bíblian varð týdd til finskt í 1642.
- Eitt nýtt skeið í søguni hjá finskum, tað eldra nútíðarfinska, tók við í 19. øld. Svøríki misti Finnland til Russlands í 1809 og Finnland gjørdist eitt sjálvstýrandi stórfúrstadømi undir Russlandi. Umsitingarmálið var framvegis svenskt. Men reist vórðu alt meira tilvitandi krøv um, at finskt skuldi hava størri rætt. Eisini sjálvum málinum varð litið at við øðrum eygum enn áður. Tey vesturfinsku málførini vórðu roknað sum oyðiløgd av sterku ávirkanini frá svenskum og leitað varð eftir nýggjum fyrimyndum fyri skriftmálinum í teimum reinaru eysturmálførunum.
- Fimta menningarskeiðið hjá finskum, nútíðarfinskt, verður roknað frá 1880-árunum og frameftir. Eftir tað eru ongar víðgongdar broytingar við atliti at bygnaðinum í finskum, men menningin hevur verið spøk og í samsvari við broytingar í umheiminum, tó er málnýtslan og áskoðanin á hana broytt munandi.


text:
Jødar
Jødar (norrønt: gýðingar) er heiti, ið verður nýtt um fólk, sum hoyra til trúnna, jødadómin. Søgan hjá jødum er nær knýtt at átrúnaði teirra, jødadómin. Jødar trúgva á ein Gud, sum gjørdi sáttmála við ættfaðir terirra, Ábraham, fyri uml. 4000 árum síðan. Jødar skuldu blíva Guds úrvalda fólk. Afturfyri lovaðu teir at halda lógir Guds og boða boðskap hansara.
Í 1914 vóru 13 milliónir jødar í øllum heiminum. Tríggjar milliónir í USA, ein millión í Vestur- og Miðevropa og færri enn ein millión í arábisku londunum. Restin, átta milliónir, búðu undir ræðuligum umstøðum í Eysturevropa og í Russlandi [tørvar keldu]. Nógvir jødar bardust í russisku kollveltingini í teirri trúgv, at frælsi og javnrættur eisini var galdandi fyri teir. Men so var ikki [tørvar keldu].
Sovjetska stýrið arvaði forfylgingina frá tsarveldinum. Í byrjanini av 1920unum vóru fleiri enn 1.000 jødaforfylgingar í Ukraina, og 17.000 jødar lótu lív. Nógvir, ungir jødar rýmdu tískil úr Russlandi til Palestina. Hesi fólkini droymdu um at byggja upp eitt samfelag eftir sosialistiskum hugmyndum um frælsi, javnrættindi og rættvísi. Men kreppan gjørdi um seg, og í 1929 løgdu arábar í Palestina eftir jødisku flóttafólkunum.
Sí eisini: Samáriabúgvar


text:
Valborgarmessa
Valborgarmessa er 1. mai. Dagurin eitur eftir einari Valborg, ið var borin í heim í Wessex í Onglandi ár 710 og doyði 25. februar 779. Hon var kosin halgimenni 1. mai 779, og hesin dagur er minnisdagur hennara í Norðurlondum. Í katólsku kirkjuni er tað tó deyðsdagur hennara, 25. februar, ið verður minnisdagur. Møguliga er upprunin til dagin ein várfagnaður, sum í víkingatíð hevur verið hildin umleið 25. februar. Dagurin verður so helst fyrst knýttur at deyðsdegi Valborgar, og eftir at hon er kosin halgimenni 1. mai, flytur fagnurin til henda dag.
Í Svøríki verður dagurin hildin sum studentadagur, og í Finnlandi verður dagurin hildin við fagnaði, ið svarar til nýggjársaftan.


text:
Mosambik
Lýðveldið Mosambik (alment República de Moçambique) er eitt land í Eysturafrika. Tá ið Mosambik gjørdist frælst ríki í 1975, flýddu gomlu valdhavarnir, portugisar, av landinum, men áðrenn høvdu teir oyðilagt nógvar verksmiðjur og flutningskervið. Drúgv borgarakríggj, turkur og vatnflóð hava síðan verið atvold til, at landið er vorðið av fátækastu londum í heiminum. Minur frá krígnum sløðast um alt landið, og fáar brýr standa uppi. Men Mosambik skuldi havt góðar møguleikar at komið fyri seg aftur. Tilfeingið er nógv, jørðin er fruktagóð, og stórar lindir av ymsum steinsløgum eru mest sum órørdar.
Í 1975 brast borgarakrígg á ímillum kommunistisku Frelimo-stjórnina og mótstøðurørsluna Renamo, sum Suðurafrika stuðlaði. Kríggið tók 900 000 mannalív og elvdi til stóra hungursneyð. Eftir tað at Renamo misti stuðul sín uttanlands, og Frelimostjórnin gjørdi av at seta í verk fólkaræðiliga fleirflokkaskipan, samdust partarnir um at binda frið og skrivaðu báðir undir friðaravtalu í 1992. Tá ið loyst var, løgdu myndugleikarnir í Mosambik alt heilsuverkið undir ríkið og skipaðu fyri, at øll sjúkrarøkt og læknatænasta vóru ókeypis. Í drúgva borgarakrígnum vórðu flestu sjúkrahúsini og læknamiðstøðirnar á bygd oyðiløgd, og mong doyggja enn av sjúkum sum t.d. tuberklum, malariu og lungnabruna. Fleiri milliónir fólk flýddu av landinum, ella inn til býirnar. Har var tryggari. Næstan alt fólkið livir nú í størstu armóð, og helvtin av fólkinum livir av teirri matvøruhjálp, sum umheimurin sendir landinum. Hvørt ár fær Mosambik nógva neyðhjálp; mestu hjálpina senda USA og lond í Vesturevropa.
Meiri enn 85 % av fólkinum í Mosambik arbeiða í landbúnaðinum. Bøndurnir dyrka m.a. sukur, bummull, te, cashewnøtir og aldinfruktir á fruktagóða lendinum fram við strondini; inni í landinum dyrka teir tubbak og halda neyt. Nógvur fiskur er á landgrunninum, og rækjur, hummari og ymiskur fiskur verða flutt út og eru kærkomin inntøka hjá illa komna búskapinum. Havnabýurin Beira við Indiahav er næststørsti býur í Mosambik og týdningarmesti havnabýur. Meginparturin av út- og innflutninginum úr grannalandinum Simbabvi fer um Beira, haðan jarnbreyt, vegur og oljuleiðingar liggja til simbabviska høvuðsstaðin Harare. Í borgarakrígnum vardu upp í 10 000 simbabviskir hermenn hesa leið, ið er sjálv lívæðrin í Simbabvi.
Chopifólkið, ið býr við strondina, ger eitt ljóðføri, nevnt mbila (flt. timbila). Timbilabólkarnir spæla undir, tá ið torgreiddi dansurin migodo verður dansaður, og yrkingar við tilburðum úr bygdalívinum verða bornar fram. Timbilatónleikurin er tjóðartónleikur í Mosambik.


text:
Amasoná
Amasoná er 2. longsta á í heiminum. Úr keldunum langt uppi í kavataktu Andesfjøllum í Perú rennur hon 6.439 km ígjøgnum Perú og Brasil og út í Atlantshav. Ósin er so breiður, at ikki sæst av øðrum áarbakka og yvirum á hin, og so nógv vatn rennur í havið, at sjógvurin er sum ósavatn einar 180 km úr landi. Úr Amasoná renna 773 milliardir litrar av vatni hvønn tíma út í Atlantshav.
Amasoná rennur úr Andesfjøllum í Perú og verður alsamt størri og breiðari, sum hon rennur eystur ígjøgnum Suðuramerika og út í Atlantshav. Longra helvtin á ánni rennur ígjøgnum Brasil, og hon er týdningarmesta flutningsleið í landinum. Stór skip sigla langt inn í landið, enntá til nýmótans býin Manaus, einar 1600 km. úr Atlantshavsstrondini. Á hvørjum ári fer áin upp um áarbakkarnar, og nógv móra, ið taðar væl, legst á markirnar.
Størstu regnskógirnir eru fram við Kongoá í Afrika og Amasoná í Suðuramerika. Meginparturin av regnskóginum er í Brasil, báðumegin Amasoná.


text:
Ohio
Staturin Ohio (enskt: State of Ohio) er ein lutstatur í Sambandsríki Amerika við umleið 11,5 mió. íbúgvar. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Columbus. Í 1803 bleiv Ohio lutstatur í USA. Í útnorðri hevur Ohio mark við Michigan, í eystri við Pennsylvania og West Virginia, í suðri við West Virginia og Kentucky, og í vestri við Indiana. Í norðri liggur Erievatn. Eyknevni hansara er Hestkastanjutræstaturin (enskt: The Buckeye State). Orðið Ohio kemur úr Seneca og merkir stórur streymur.
Innihaldsyvirlit
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Staturin Ohio verður mettur sum ein tann týdningarmesti í amerikanska forsetavalstríðnum. Ohio er ein av teimum sokallaðu sveigstatunum, og tann, sum vinnur har, fær 18 valmenn, og tí hevur staturin stóran týdning fyri úrslitið. Valsigurin í 2012 bleiv staðfestur, tá myndugleikarnir í statinum kunngjørdu, at Barack Obama (D) hevði vunnið har, tí við hesum sigrinum hevði hann tryggjað sær meiri enn teir 270 valmenninar, sum eru neyðugir fyri at vinna.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Indiánarnir[rætta | rætta wikitekst]
Hopewellfólkið helt til í Ohio frá um 300 f.Kr. til uml. 700 e.Kr. Mentanin er kallað upp eftir Hopewell-skipara, tá at í 19. øld vóru einir 30 gravheyggjar funnir á ogn hansara. Hopewellfólkið tók við mongum siðum eftir Adenafólkinum, serstakliga jarðarferðir. Líkið av vanliga hopewellborgaranum varð brent, men tey múgvandi vórðu jarðað við miklari dýrd í stórum gravum við mongum kømrum. Gravirnar vórðu fyltar við alskyns lutum og gripum, gjørdir av tilfari úr øllum USA. Hopewellfólkið flutti m.a. inn kopar, silvur, skjeljar og alligatortenn úr øllum USA at gera gravarfæ til tey deyðu. Andamanarar vóru serfrøðingar í gandi og at mana og skipaðu eisini fyri, tá ið arbeiði skuldu gerast í felag til dømis at gera gravheyggjar.
Hopewellfólki livdi í friði og vælferð. Tey dyrkaðu nógva mais, og tykjast at hava havt vælskipað stýri, stjórnarovastin arvaði sín myndugleika. Mentan teirra fór at vikna um ár 700 e. Kr.
Evropearar leggja Ohio undir seg[rætta | rætta wikitekst]
Fyri 1750 bardust bretar og fraklendingar í Norðuramerika javnan um handilsrættindi, og stríðið var eisini framhald av ósemjuni landanna millum í Evropa. Í 1753 fóru fraklendingar suðureftir úr Kanada og hersettu part av Ohio. Bretskir hermenn og niðursetumenn av eysturstrondini vórðu sendir ímóti teimum. Báðir partar vunnu nakrar bardagar, men hvørgin vann avgerandi sigur.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Í Ohio dyrka teir ógvuliga nógv tubbak umframt korn og longri suðuri bummull. Ikki er sjáldsamt, at vindur og regn kunnu gera stóran skaða upp á bøin í Ohiodalinum, og til at forða fyri, at moldin fýkur ella skolast burtur, hava teir tann máta, at teir pløga velturnar í longum fløttum á tvøran undir brekkunum og skifta so grøði í øðrumhvørjum fløtti.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
So er sígingarári byrja aftur, leygardagin vóru næmingar frá SIMAC í Sendborg og royndi sítt dirvi í línuni.Read More
Ein kykmynd úr Hvalba
6. februar 2012 var avbera gott veður í Føroyum, blika logn, kalt og turt. Eg var úti við videokameranum og burturúr kom hesin stutti filmurin.Read More
Fámjins Kommuna nýggja heimasíðu
Í dag hevur Fámjins Kommuna fingið nýggja heimasíðu, veitt av ruth’sa.Read More
nýggj heimasíða til Hvalbiar Kommunu
ruth’sa hevur ment nýggja heimasíðu til Hvalbiar Kommunu.Read More
Vitja eitt kolanám
Til ber at vitja kolanám í Hvalba og síggja aldargomlu vinnuna, sum bert er drivin í Suðuroynni.Read More


text:
Falskur nettleiki
Falskur nettleiki kemur fyri, tá numeriskar dátur verða sýndar á slíkan hátt, at bent verður á, at neyvleikin er betri enn hann í veruleikanum er. Eftirsum nettleiki er avmarking á neyvleika førir hetta ofta til ov stórt álit á nettleikan.
Í vísindum og verkfrøði er skikkur, at, um møguligur skeivleiki ikki eyðsýnliga upplýst, brúktu týðandi tølini brúkt til framløgu av dátum skulu vera avmarkað av nettleikanum av teimum dátunum. Sjálvt uttanfyri hesar námsgreinir er lyndi til at ganga út frá, at øll siffur uttan null í einum tali hava týdning. Soleiðis kann framløga av ov avgjørdum tølum fáa skoðaran at vænta frægari nettleika, enn hann í veruleikanum fær.
Falskur nettleiki kemur í tá, ið hánettar og lágnettar dátur verða settar saman og við eindarumrokning. Dømi:
- 'Fílurin Bobo vigar 10000 kilogram. Eg vigi 79 kilogram. Tí høvdu vit vigað 10079 kilogram, um eg setti meg á Bobo.'
- 'Umleið tvey hundrað fólk vóru í veitsluni tá hon byrjaði. Trý fóru avstað tíðliga, so vit áttu at dekka upp til hundraðognítisjey til døgurðan.'
- 'Fyri tveimum árum síðani var grein útgivin, ið staðfesti, at dinosaurar doyðu út 65 milliónur ár frammanundan. Hetta merkir, at dinosaurar doyðu út fyri 65.000.002 árum síðani.'


text:
Q10
Q10 er eitt hjálparevni ella koenzym, sum hevur ein avgerandi leiklut fyri orkuframleiðsluna í kroppinum.
Í kroppinum umgera kyknur orkuna frá matinum vit eta, soleiðis at kroppurin annaðhvørt kann varðveita ella brúka hana. Hetta kallast forbrenning. Við hjálp frá ensymum kunnu kyknurnar varðveita orkuna í molekylum, kallaði ATP. Kyknurnar innihalda nøkur sonevnd mitrokondriur, har ensymir og hjálparevnir tryggja orkuframleiðsluna. Eitt av hesum hjálparevnunum er Q10.
Ofta verður hoyrt, at Q10 kann fyribyrgja sjúkum, betra um konditiónina og geva betri ítróttaravrik. Hetta er tó ikki prógvað.


text:
Amnesty International
Amnesty International er ein heimsumfatandi mannarættindafelagsskapur, sum er grundaður á Heimsyvirlýsing Sameindu Tjóða um Mannarættindi frá 1948, og aðrar altjóða góðkendar samtyktir um mannarættindi. Alt byrjaði í 1961 tá enski sakførarin, Peter Benenson, las eina grein um tveir portugisar. Hesir høvdu skálað fyri frælsi, og tað kostaði teimum tvey ár í fangaskapi. Hetta fekk bikari hjá Peter Benenson at flóta yvir. Benenson skrivaði tí greinina "The forgotten prisoners" í The Observer. Greinin snúði seg um, hvussu ósek fólk verða fongslað, pínd og avrættað vegna sannføring teirra.
Peter Benenson heitti á lesararnar um at luttaka í einum átaki "Appeal for Amnesty 1961". Endamáli var at leggja trýst á stjórnir, ið framdu brot á mannarættindi. Undirtøkan gjørdist so góð, at hetta var byrjanin til altjóða felagsskapin Amnesty International. Endamálið hjá Amnesty International er lýst í viðtøkunum, sum vóru endurskoðaðar á ICM, altjóða aðalfundinum, í Dakar í august 2001. Irene Khan úr Bangladesj er aðalskrivari felagsins. Á altjóða heimasíðuni hjá Amnesty finst nógv tilfar um mannarættindastøðuna kring heimin.


text:
Def Leppard
Def Leppard er ein enskur rockbólkur úr Sheffield, sum var stovnaður í 1977, sum partur av New Wave of British Heavy Metal rørsluni. Grundað á styrkini í útgávunum Pyromania og Hysteria, bleiv Def Leppard ein tann best seljandi rock bólkurin í 1980’unum, við einari sølu omanfyri 65 mió. eintøkum kring allan heim [1]. Av hesum vóru 35 mió. eintøk seld í USA. Def Leppard eru á 31. plássi á "Greatest Artists of Hard Rock" hjá VH1[2].
Innihaldsyvirlit
Tónleikastílur og arvur[rætta | rætta wikitekst]
Tónleikurin hjá Def Leppard er eitt bland við elementum frá hard rokki, útgávu orienteraðum rokki, og tung málms tónleiki, við fleirfaldum løgum av vokal harmonium og melodiøsum guitar riffum. Hóðast teir mangan hava verið roknaðir millum stórstu bólkarnar í New Wave Of British Heavy Metal rørsluni seint í 1970'unum, vóru teir miðskeiðis í 1980'unum óynskt settir í samband við veksandi glam metal leikpallin, fyrst og fremst orsakað av teirra mainstream succes og teirra fínpoleraðu ljóð framleiðslu. Def Leppard hava útvíst sína ónøgd við "glam metal" spjaldrinum, tá tað ífylgi teimum, ikki júst lýsir teirra útsjónd og tónleikastíl[3].
Tá útgávan "Hysteria" kom út, útviklaði bólkurin eitt sermerkt ljóðbílæt við elektroniskum trummum og effekt løddum guitar ljóði, og omaná fleirfaldað løg av luftigum, harmoniseraðum røddum. Def Leppard er ein av fimm rock bólkum, sum hava tvær studio plátur, sum hava selt yvir 10 mió. eintøk hvør, í USA. Hinir bólkarnir eru The Beatles, Led Zeppelin, Pink Floyd, og Van Halen.
Limir í bólkinum[rætta | rætta wikitekst]
Núverandi limir[rætta | rætta wikitekst]
- Joe Elliott – forsangari, eyka gittarar, keyboards (1977–nú)
- Phil Collen – lead gittari, røddir (1982–nú)
- Vivian Campbell – gittarar, røddir (1992–nú)
- Rick "Sav" Savage – bass, keyboards, eyka gittarar, røddir (1977–nú)
- Rick Allen – trummur, slagverk, røddir (1978–nú)
Fyrrverandi limir[rætta | rætta wikitekst]
- Steve Clark – gittarar, røddir (1978–1991)
- Pete Willis – gittarar, røddir (1977–1982)
Tour tónleikarar[rætta | rætta wikitekst]
- Jeff Rich – trummur, slagverk (August 1986 – afturat Rick Allen)
Plátuskrá[rætta | rætta wikitekst]
- Høvuðsgrein: Def Leppard discography
- On Through the Night (1980)
- High 'n' Dry (1981)
- Pyromania (1983)
- Hysteria (1987)
- Adrenalize (1992)
- Retro Active (1993)
- Slang (1996)
- Euphoria (1999)
- X (2002)
- Yeah! (2006)
- Songs from the Sparkle Lounge (2008)
The Def Leppard World - Discography
Tillutanir og tilnevningar[rætta | rætta wikitekst]
- Høvuðsgrein: List of Def Leppard awards and nominations
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
- List of best-selling music artists
- List of best-selling albums worldwide
- List of artists who reached number one on the U.S. Mainstream Rock chart


text:
Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential
Your Best Life Now: 7 Steps to Living at Your Full Potential er ein bók hjá Joel Osteen (f. 5. mars 1963 í Houston, Texas).
Í bókini tosar Osteen um, hvussu vit kunnu liva eitt ríkt og undurfult lív, og hvussu hetta ikki einans er ætlað teimum heilt fáu, men øllum sum líta á Gud. Tí tosar hann um at broyta lívsáskoðan okkara soleiðis, at vit hyggja longur enn vanligu eygu okkara síggja. Vit mugu byrja at síggja, skilja og eisini líta á teir sannleikar Orð Guds tosar um og byrja at gera hesar til veruleika í lívi okkara.
Á øllum støðum har bøkur verða seldar sært tú bókina sum Osteen hevur skrivað.
Bókin er býtt upp í sjey partar:[rætta | rætta wikitekst]
- Enlarge Your Vision.
- Develop A Healthy Self-Image.
- Discover The Power Of Your Thoughts And Words.
- Let Go Of The Past.
- Finding Strength Through Adversity.
- Live To Give.
- Choose To Be Happy.


text:
1953
Frá Wikipedia, hin frælsa alfrøðin
Innihaldsyvirlit
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 7. januar - Harry S. Truman, forseti USA, boðar frá at landið hevur framleitt hydrogen bumbur.
- 5. februar - Disney filmurin Peter Pan verður frumsýndur í filmshúsum í USA.
- 12. februar - Norðurlandaráðið (Norden) verður stovnað.
- 28. februar - James Watson og Francis Crick, frá háskúlanum University of Cambridge boða frá teirra uppdaging av bygnaði DNA.
- 1. mars - Jósef Stalin fær hjartaslag, ímeðan hann er til døgurða saman við nøkrum sovjetiskum ráðharrum. Hjartaslagið ger hann lamnan í høgru síðu og uttan vit, til hann verður roknaður deyður nakrar dagar seinni.
- 17. mars - Fyrsta kjarnorkuvápns royndin verður hildini eini oyðimørk í Nevada, USA.
- 19. mars - Oscars virðislønin verður handað. Hetta er fyrstu ferð løtan verður sjónvarpað, og The Greatest Show on Earth vinnur virðislønina fyri besta film.
- 26. mars - Jonas Salk boðar frá uppdaging síni av Polio koppseting.
- 29. mai - Sir Edmund Hillary og Tenzing Norgay verða fyrstir at røkka toppin á Mount Everest. Arne Vatnhamar var fyrsti føroyingur at røkka toppin. Tað gjørdi hann 60 ár seinni, tann 25. mai 2014.
- 2. juni - Elizabeth II, Drotning av Bretlandi verður krýnd.
- 18. juni - Egyptaland verður ein republikk.
- 20. august - USA gevur Vesturtýsklandi 382 skip aftur, sum landið hevði hertikið í Seinna heimsbardaga.
- 4. september - Granskarar uppdaga REM svøvnmynstur.
- 12. september - John F. Kennedy giftist Jacqueline Lee Bouvier í Rhode Island, USA.
- 30. desember - Fyrstu litsjónvørpini verða seld í USA.
Ókendar dagsetningar[rætta | rætta wikitekst]
- desember - Hugh Hefner útgevur tað fyrsta Playboy blaðið, við Marilyn Monroe sum "folda út gentu", blaðið selst í 54.175 eintøkum.
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 10. januar - Pat Benetar, amerikonsk songkvinna
- 26. januar - Anders Fogh Rasmussen, danskur forsætismálaráðharri og FN aðalskrivari.
- 5. apríl - Jóanes Nielsen, føroyskur rithøvundur
- 18. apríl - Rick Moranis, kanadiskur skemtari og sjónleikar (Honey, I shrunk the kids)
- 6. mai - Tony Blair, enskur forsætismálaráðharri
- 16. mai - Pierce Brosnan, írskur sjónleikari (James Bond)
- 13. juni - Tim Allen, amerikanskur sjónleikar (Home Improvement)
- 22. juni - Cindi Lauper, amerikonsk songkvinna
- 9. juli - Martin Næs, føroyskur bókavørður og rithøvundur
- 22. september - Ségolène Royal, franskur politikari
- 8. desember - Kim Basinger, amerikanskur sjónleikari (L.A. Confidential)
Andlát[rætta | rætta wikitekst]
- 1. januar - Hank Williams, amerikanskur countrysangari
- 5. mars - Jósef Stalin


text:
Klettafjøll
Klettafjøll (enskt Rocky Mountains) eru ein fjallarøð í Vestur-Norðuramerika sum røkkur frá Kanada til Nýmeksiko í USA. Í miklu fjallarøðini eru lívsumstøður til sera mong ymisk djór, og har eru eisini mangar ólíkar plantur. Hægsta fjallið er Mount Elbert í Kolorado, 4 401 metrar høgt.
Um 1370 m. uppi broytist grasslætta-vøksturin til barald og mólsurt, og 2000 m. uppi veksur furu- og grannviður. Omanfyri 3200 m. veksa bara fjallagras og fjallablómur stutta summarið.
Fjøllini eru illgongd og eru tí friðskjól hjá summum djórum, til dømis jervi, bjørn, villum seyði og snjógeit, sum geypan veiðir.
Klettafjøll vórðu til, tá ið tvær plátur stoyttu saman.


text:
Frá føroyska/íslendska Handilskamarinum: Búmerkjakapping
Í november verður føroyskt/íslendsk handilskamar stovnað í Føroyum.
Í hesum sambandi verður bjóðað til búmerkjakapping. Uppskot skulu verða okkum í hendi í seinasta lagi 28. oktober 2012 og skal sendast í telduposti til kristin@chamber.is
Vinnarin fær eitt gávukort, sum er ein flogferðaseðil millum Føroya og Íslands og heimaftur (skattur og avgjøld ikki íroknað), eitt íslendskt lambstjógv ella eitt skerpikjógv.
Leiðslan í føroyska-íslendska handilskamarinum boðar frá hvør hevur vunnið kappingina fyrst í november mánað.
Uppskotini skulu sendast inn í myndaformati (png ella jpg) og vektorformati (feks. EPS= í tveimum støddum. Á einari síðu stórt format 1000 x 1000 px í lítlum formati 150 x 150 px. Eftir kappingina verður búmerkið ogn hjá føroyskum –íslendskum handilskamari og vil verða brúkt á heimasíðuni, á brævpappíri og marknaðarføringstilfari frá handilskamarinum.
Kappingin er opin fyri øll.
- Vinnandi uppskotið skal vera orginalt í designinum
- Uppskotið skal vísa, at talan er um bilateralt samband millum Føroya og Íslands
- Uppskotið eigur at vísa flagg litirnar: blátt, reytt og hvítt.
Til samanberingar ber til at hyggja eftir búmerkjum á heimasíðuni hjá Íslendska Viðskiftaráðnum http://www.vi.is/althjodasvid
Um føroyskt/íslendskt handilskamar
- Ein bólkur av fyritøkur, feløgum og einstaklingum sum luttaka í samhandlinum millum Føroya og Íslands
- Hevur til endamáls at fremja samhandilin millum Føroya og Íslands í mun til vørur og tænastur, flutning og íløgur
- Er eitt sosialt netverk fyri samskifti millum fyritøkur, feløg og einstaklingar og er eitt formum fyri samskifti við almennu myndugleikarnar
- Eitt amboð til at samskifta millum londini
- Flyting av vitan í spurningum, sum viðvíkja handlissamstarvinum millum Føroyar og Ísland bæði nú og í framtíðini
- Verða viðkomandi til at lætta um og styrja um netverk og vinnulívið í londunum
- Halda fundir, verkstovur og ráðstevnur og hjálpa til tá almennar og vinnuligar vitjanir eru
Til samanburðar má skoða merki hinna millilandaráðanna á http://www.vi.is/althjodasvid.


text:
Schleswig-Holstein
Schleswig-Holstein (týskt: Schleswig-Holstein, íslendskt: Slésvík-Holtsetaland, danskt: Slesvig-Holsten, lágtýskt: Sleswig-Holsteen, frisiskt: Slaswik-Holstiinj) er ein av 16 týskum landslutum í samveldislýðveldinum Týsklandi. Høvuðsstaður er Kiel. Schleswig-Holstein er 15.799,38 km² til støddar og hevði 2.811.000 íbúgvar (30. september 2013).
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Frá bronsuøldini til víkingatíðina mentist í Slesvig-Holstein fýra mál- og fólkabólkar norðurgermanskir jydar og danir (í Slesvig ella Sønderjylland), frísarnir (í Norðurfrísalandi), teir vesturgermansku saksarnir (í Holstein) og teir slavisku obotrittearnir (í Eysturholstein ella Wagrien). Millum 768 og 811 var ofta stríð millum tann kristna keisaran Karl hin Stóra (Karlamagnus) og teir heidnu norðurgermanarnir (skandinavarnir). í 811 varð tað avgjørt í einari friðaravtalu, at Ejderen skuldi vera mark ímillum karolingarnir og danir. Seinni misti markið sín praktiska týdning, men var til juridiskt líka til tað Týsk-rómverska ríkið datt sundur í 1806 ella kanska líka til 1864. Frá 1111 øktist sjálvstøðan báðu megin Ejderen , og hertogadømini Slesvig (sum danskt len) og Holstein (sum týskt len) varð stovnað. Samstundis var ta tætt politiskt og búskaparligt samband millum økini. Tíðliga í 13. øld royndi danski kongurin at innlima Holstein í sítt ríki, men tað miseydnaðist orsakað av tapinum í bardaganum við Bornhøved, og orsakað av mótstøðu frá teimum norðurtýsku fúrstunum. Í 1386 vóru Slesvig og Holstein fyrstu ferð sameind við tí heraldiska vápninum. Í 1460 valdu aðalstættin og borgarskapurin, eftir at schauenburgarnir doyðu út á mannfólkasíðuni, kongin Kristian 1. av tí týska fúrstahúsinum Oldenburg til hertoga av Slesvig og Holstein. Personaluniónin við Danmark vardi til 1864, tá hertogadømini vóru vunnin av Preussen og Eysturríki og í 1866 innlimað í Preussen.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
- FL - Flensburg
- KI - Kiel
- NMS - Neumünster
- HL - Lübeck
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Forsætisráðharrar (Ministerpräsident) í Schleswig-Holstein[rætta | rætta wikitekst]
- 1945 - 1947: Theodor Steltzer (CDU)
- 1947 - 1949: Hermann Lüdemann (SPD)
- 1949 - 1950: Bruno Diekmann (SPD)
- 1950 - 1951: Walter Bartram (CDU)
- 1951 - 1954: Friedrich-Wilhelm Lübke (CDU)
- 1954 - 1963: Kai-Uwe von Hassel (CDU)
- 1963 - 1971: Helmut Lemke (CDU)
- 1971 - 1982: Gerhard Stoltenberg (CDU)
- 1982 - 1987: Uwe Barschel (CDU)
- 1987 - 1988: Henning Schwarz (CDU)
- 1988 - 1993: Björn Engholm (SPD)
- 1993 - 2005: Heide Simonis (SPD)
- 2005 - 2012: Peter Harry Carstensen (CDU)
- 2012 - Torsten Albig
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Býir[rætta | rætta wikitekst]
Myndasavn[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
- schleswig-holstein.de - Heimasíða (danskt)


text:
Helsinki
Helsinki (svenskt: Helsingfors) er høvuðsstaður í tjóðveldinum Finnland. Hann er vakur býur við beinum gøtum og nógvum prýðiligum húsum. Í býnum er universitet, og har er stórt fornminnissavn. Annars er hann mettur at vera størsti ídnaðarbýur í Finnlandi. Í býinum er eisini óføra góð havn, og fram við havnalagnum er sølugøta, har fólk selja grønmeti, frukt, fisk og blómur. Í Helsinki eru mong spennandi og nýmótans hús bygd soleiðis, at tey hóska saman við tí gamla og skapa ein serligan finskan byggistíl.
Høvuðsstaður Finnlands er út ímóti havinum og liggur opin og frítt fyri. Í Finnlandi er meginlandaveðurlag. Í Helsinki er hitalagið kaldasta mánaðin -5 °C (23 °F) stig og heitasta +18 °C (65 °F) stig.


text:
Moskur
Ein moska er eitt hús (vanl. við torni) til muslimska gudstænastu og halgigerðir [1]. Áðrenn teir fara inn, lata teir seg úr skónum og vaska sær. Tey venda sær ímóti einari kullu í vegginum. Henda kulla nevnist mihrab, og vísir ímóti Mekka í Saudiarábia. Hvønn fríggjadag eiga muslimar at fara í moskuna. Aðrar dagar kunnu teir biðja, har teir eru staddir. Fimm ferðir um dagin fer ein rópari (muezzin) upp í eitt høgt torn, minaret, og kallar allar muslimar til bønarhald.
Elstu moskurnar vóru vanlig hús, men seinni bygdu teir moskur, sum eru dømi um mæta muslimska list. Islam bannar myndum av menniskjum og øllum livandi verum. Tí eru veggirnir skrýddir við kynstrugum mynstrum og vakurt skrivaðum teksti. Tey trúgvandi leggja seg fram eftir rommum, meðan tey biðja. Áðrenn muslimar leggja seg á knæ at biðja í einari mosku, vaska teir sær um andlit, føtur og hendur.


text:
Jólaaftan
Jólaaftan er 24. desember - dagurin fyri jóladag. Orðið aftan kann bæði merkja kvøld (sbr. da: aften) og dagurin fyri halgidag, td. jólaaftan, nýggjársaftan, páskaaftan og hvítusunnuaftan. Við fyrimynd í hesum orðum er eisini gjørt skemtiorðið budingsaftan, tí onkur skipskokkur altíð hevði buding omaná døgurða sunnudag.
Í Føroyum hevur jólaaftan verið vanligur arbeiðsdagur til klokkan 6 á kvøldi, tá hildið varð heilagt. Vanligt var fyrr at kóka ræstan fisk til døgurða jólaaftan - og summi halda framvegis fæst við henda sið - og haðani er heitið aftansfiskur.
Í nýggjari tíð er vanligt eftir danskari fyrimynd at byrja jólahaldið jólaaftan, so borðreitt verður við eini góðari máltíð, td. kókaðum ella stoktum røstum kjøti, gás ella dunnu og við rísalamande omaná - har mandla er latin í 1 verð, og tann, ið fær hesa mandlu, fær eina mandlugávu.


text:
Málføri
Málføri verður ofta eisini umtalað sum dialektir. Hugtakið verður nýtt at lýsa ymiskleikarnar í, hvussu eitt mál verður tosað ymsastaðni innan eitt landaøki, ofta avmarkað av landamørkum. Málføri fevnir um geolekt, sosiolekt og kronolekt. Geolekt er málføri, sum er knýtt at ávísum øki í landinum. Sosiolekt er málføri, sum er knýtt at ávísum sosialum bólki, til dømis einum vinabólki ella ávísum frítíðarvirksemi. Kronolekt er málføri, sum er knýtt at aldri, t.v.s. at munur kann vera á, hvussu ung og gomul tosa. Í ymisku málførunum er eisini eitt fjølbroytni. Samanhangið, ella samteksturin, sum vit brúka málið í, ávirkar bæði talað og skrivað mál. Í einari formligari støðu – bæði í talumáli og skriftmáli – hava vit lyndi til at tosa “fínari” og brúka eitt meira skipað talumál ella skriva rættari, enn tá ið støðan er óformlig.
Í Føroyum finnast nógv ymisk staðbundin málføri, til dømis suðuroyarmál, sandoyarmál, nólsoyarmál, havnarmál, eysturoyarmál, vágamál og norðoyamál.
Føroysk málføri[rætta | rætta wikitekst]
Í Føroyum hava vit nógv ymisk staðbundin málføri (geolektir). Fólk hava búð í smærri og størri bygdum kring oyggjarnar, og samskiftið við onnur enn tey í somu bygd hevur verið avmarkað. Harafturat nærkast vit 20. øld, áðrenn vit fáa eitt føroyskt skriftmál, sum er felags fyri øll staðbundnu málførini. Hetta hevur givið sera góð gróðrarlíkindi hjá ymiskum staðbundnum geolektum at spretta fram. Í dag hava vit ikki hesar avmarkingar; samferðslukervið og útbreiðslan av miðlum gera, at fólk samskifta og ferðast nógv kring landið, og ymisku staðbundnu málførini hoyrast um alt landið. Í høvuðsheitum kunnu vit býta landið í seks ymisk málførisøki:
- Vágamálføri
- Norðurstreymoyar- og eysturoyarmálføri
- Norðuroyarmálføri
- Suðurstreymoyarmálføri
- Sandoyarmálføri
- Suðuroyarmálføri
Eyðkennini fyri ymisku staðbundnu málførini eru ymisk. Eitt sera týðiligt dømi er munurin á, hvat persónsfornavn verður brúkt. Í meginpartinum av landinum verður sagt "eg" í fyrsta persóni, eintali, "vit" í fyrsta persóni, fleirtali, og "tit" í øðrum persóni, fleirtali. Men flestu suðuroyingar siga ístaðin "jeg" (úttalast "je"), "okur" og "tykur", tósiga sumbingar og lopransfólk "eg". Aðrir týðiligir munir eru at hoyra í sjálvari ljóðskipanini, har sama ljóðið hevur ymiska úttalu kring landið. Talan er um ymiska úttalu av tvíljóðinum   og sjálvljóðunum   og  .
Tað er ein definitiónsspurningur, hvussu nógv skal til fyri at avmarka eitt málføri. Kann man til dømis tosa um ymisk málføri í Sørvági og í Sandavági?
Isoglossar[rætta | rætta wikitekst]
Til ber at tekna linjur á einum føroyakorti, hvar mørkini ganga millum ymisk málførafyribrigdi. Hesar linjur kallast eisini isoglossar.
Isoglossurin fyri úttaluna av ó sum ávikavist /ou/ og /au/ gongur gjøgnum Nólsoyarfjørð. Isoglossurin fyri nýtsluna av vit ella okur gongur millum Stóra Dímun og Suðuroy.


text:
Grootfontein
Grootfontein er ein býur í Otjozondjupa í Namibia og hevur 23 793 íbúgvar (2011).
Kend fólk frá Grootfontein[rætta | rætta wikitekst]
- Behati Prinsloo – model, best kend fyri sítt arbeiði við Victoria's Secret
- Leon Jooste – SWAPO politikari og vinnulívsmaður[1]
- Hage Geingob – Formaður fyri SWAPO og fyrrverandi varaforseti í Namibia
- Lydia Katjita – SWAPO politikari og limur í Pan-African Parliament
- Hannes Smith – journalistur
- Inge Zaamwani – vinnulívskvinna
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Leon Jooste Namibia Institute for Democracy


text:
Patrick Dempsey
Patrick Galen Dempsey (føddur 13. januar 1966) er amerikanskur sjónleikari, sum er kendur fyri sín leiklut sum nervaskurðlæknin Dr. Derek Shepherd ("McDreamy") í sjúkrahús dramarøðini Grey's Anatomy. Áðrenn hann fór at spæla tann leiklutin, so hevði hann spælt við í fleiri sjónvarpsfilmum, og hann varð eisini tilnevndur eina Emmy Award (heiðursløn). Hann hevur eisini spælt í fleiri filmum, m.a. Sweet Home Alabama, Made of Honor, Valentine's Day, Flypaper, Freedom Writers, og Transformers: Dark of the Moon.


text:
Skúgvur
Skúgvur (lat. Stercorarius skua) er nakað sum mási til støddar, brúnur sum hini kjógvasløgini, ikki búkhvítur og hevur onga snældu. Sum kjógvin er eftir ritu, er skúgvurin eftir likku, eltir hana, snittandi og snarandi, inntil hon má spýggja. Men kemur tá ein flokkur av ritum og ternum eftir honum, so má hann skunda sær at flýggja. Og ikki er hann snúiligari enn so, at kjógvin tuskar hann av. Úr sjónum fær hann sær seið og sild. Fyri bjargafuglin er hann skaðiligur, helst fyri lundan, tekur bæði egg og fugl. Lítið er til av honum. Tað, sum er í Evropa, hevur tikið sær búgv í somu londum sum Norðmenn í forðum, í Føroyum, Hetlandi, Orknoyggjum, Hebridum, Íslandi og ikki sørt í Grønlandi.
Áður átti hann nógvur í Føroyum. Søgn er, at í støðum var hann so tættur, at fjallmenn stundum, tá ið um ráddi, nýttu eggini til at blaka fyri seyð. Í summum bygdum beinskerdu teir ungarnar og tóku teir so — mangar túsund í tali — tá ið teir vóru fullvaksnir og feitir. Men fyri skaðan, hann gjørdi í bjørgunum, varð roynt at avoyða hann, og tað eydnaðist teimum so, at um ár 1900 vistu teir bara 4 pør vera eftir — í Skúvoy, Stóru Dímun, Svínoy og Saksun. Tá friðlýstu teir hann, og nú er hann væl afturnørdur. Mestur er hann í Saksun; har eiga um 100 pør, og ikki er nevnt um nakað spell av teimum. Tað sigst eisini, at í teimum høgum, sum hann áður átti mestur, skóru teir meiri seyð tá, enn teir skera nú. Har, sum fuglur, ið føðir seg av sjónum, eigur nógvur, verður altíð nógv gras.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Ivevo Mail
Nú er slutt við dýrum mailservarum
Knassar kunnu nú bjóða fyritøkum teldupostloysn, ið kann spara tykkara fyritøku upp í fleiri túsund krónur um mánaðin.
Við Ivevo Email teldupost loysnini, hevur brúkarin altíð og frá einhvørjari teldu, møguleika at fáa atgongd til sínar teldupostar. Skipanin inniheldur eisini kalendara ið kann deilast ímillum starvsfólk, uppgávustýring, kontaktyvirlit, alt tað ein kennir til frá t.d. Microsoft Outlook.
Við Ivevo Mail fært tú m.a.:
- 10 GB av plássi
- Møguleika at senda fílar í fylla heilt upp til 50 MB
- Synkronisera við fartelefonina
- Kalendara, ið kann arbeiða saman við t.d. Microsoft Outlook
- Umsiting av kontaktum
- Umsiting av uppgávum
- Virus skannara
- Spam filtur
- Support umvegis teldupost og telefon frá Knassum
Hvør teldupostbústaður kostar bara 79,- u/mvg um mánaðin. Ring til okkara í dag á 73 33 30 og bílegg ella skriva til knassar@knassar.fo


text:
Pandora
Pandora er ein sjeynda-generatións hondhildin spælkonsol, ið vantandi verður útgivin í august í 2008, og fer tá, ífylgi framleiðarunum, at verða kraftigasta hondhildna spælkonsolin á marknaðinum.
Pandora er ein andaligur efturfylgjari til GP32 og GP2X, og er framleitt av trimum amerikanskum spæl enthusiastar, og teirra mál er í teirra egnu orðum at skapa "the ultimate open source handheld device". Maskinan er ment í samráð við "forum community" og vanligir brúkarar hava kunna ynskt sær features og tekniskar specifikatiónir og framleiðararnir hava tikið hesi ynski til sín og designa Pandora eftir hesum. Nógvir software forritarar gera software til gomlu GP32 og GP2X og teir arbeiða eisini við at flyta tað tey forritini til Pandora, og við at gera nýtt system software hana.
Maskinan megnar at koyra fleiri emulatorar og nógv vanligt Linux software, og eisini alt sum er skapt til GP32 og GP2X. Av emulatorum kann hon til dømis koyra Playstation 1, Sega, NES og SNES, Gameboy, DOSBox og ScummVM. Av tí at hon hevur ein GPU er hon eisini nóg máttmikil til at koyra Quake 3 og nýggi Firefox 3 er vorin so lættur í vendingini at hann koyrur væl á Pandora. Og so kann man brúka VLC Media Player til at avspæla nær um allar video fílar á henni.
Í fylgi heimasíðuni verður prísurin umkring £199 (inc. VAT), $330, € 212 (Ex.VAT).


text:
New York City
New York City (enskt: The City of New York), ella bara New York, eisini Nýjorvík, er ein býur í lutstaturin New York í USA. Býurin hevur umleið 8 mió. íbúgvar og er ein av heimsins størstu býum. New York City er kendur sum býurin, ið aldri svevur. Hann er eisini kendur fyri nógvu søvnini, sjónleikarhúsini, matstovurnar og viðarlundirnar. New York varð grundaður í 1624, og verður útjaðarin roknaður uppí, búgva 19 mió. fólk har. Mong máttmikil fleirtjóðafeløg hava høvuðssæti í New York City. Sameindu Tjóðir, ST, hava eisini høvuðssæti har. ST aðalfundurin verður hildin á hvørjum ári í New York.
New York verður vanliga roknaður sum ein av háborgunum hjá demokratunum, bæði til forseta- og kongressval. Núverandi borgarstjórin er tó republikanari. Nógvir jødar búgva í New York; umleið 5,435,000 jødar búgva í USA í 2013 [1], harav 1,750,000 búgva í New York [2].
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
New York varð fyrst bygdur av hálendingum í 1626 á eini oyggj í Hudsoná, teir nevndu hann "New Amsterdam". Summir halda, at formaðurin hjá hálendingum, Jónas Bronck (1600–1643), var føroyingur, ættaður úr Tórshavn [3]. Í árinum 1665 tóku onglendingar býin, og fekk hann tá navnið, hann nú hevur. Havnarplássið var gott, og eftir at teir í árunum 1818-1825 høvdu grivið eina langa skipagryvju millum Erievatn og Hudsoná, lá býurin líka væl fyri útflutningi sum innflutningi, so hann vaks skjótt.
Í 1904 vóru komnir um ein millión innflytarir til USA um árið. Flestu innflytararnir komu fyrst til Ellis Island úti fyri New York, áðrenn teir sluppu at halda fram ferð síni. Fyrsta, innflytarar fingu eyga á, tá ið teir sjóvegis komu til USA, var Frælsisgudinnuna (enskt: Statue of Liberty) við tí lýsandi kyndlinum. Hon er 46 m. høg, hon verður eisini brúkt til vita.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
New York er ein týdningarmikil altjóða býur. Býurin hevur eina ta størstu havn í heiminum, og hagar stevna farmaskip úr øllum londum. Helvtin av útflutningum úr Amerika verður framdur í New York. Í býin er stórt tal av ídnaðarvirkjum, og har verða allar møguligar varur tilverkaðar, ikki minst klædnavarur. Summi húsini, sum teir nevna høghús, eru í nógvum hæddum - tað hægsta, Empire State Buildning, sum hevur 102 hæddir, er 381 m. Hesi hús verða mest nýtt til skrivstovur, og har yður av fólki í arbeiðstíðini. 60 000 fólk ganga inn og út úr Empire State Buildning á hvørjum degi. Ein annar gitin bygningur er húsið hjá Sameindu Tjóðunum (ST).
New York hevur eitt fjølbroytt handilslív, sum fevnir um bæði smáar serhandlar og stór vøruhús. Allar tær kendastu merkivørurnar fáast í býnum, og ofta eru tær bíligari enn í Evropa.
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Sambært ferðavinnustovninum hjá ST telist New York City millum fimm teir størstu ferðavinnubýirnar í heiminum. Hinir býirnir ovast á listanum eru París, London og Singapor. Ongantíð áður hava so nógv ferðafólk vitja amerikanska stórbýin sum í 2012; 52 milliónir fólk vitjaðu New York í 2012, og tað var ein framgongd á tvey prosent samanborið við 2011. Hetta er triðja árið við framgongd í ferðafólkatalinum. Høvuðsparturin av teimum vitjandi vóru amerikanarar – 41 milliónir – og hinar 11 milliónirnar vóru útlendingar. Tey mongu vitjandi løgdu sambært eini meting 36,9 milliardir dollarar eftir seg í New York, har íbúgvaratalið annars er umleið átta milliónir fólk. Borgarstjórin í New York, Michael Bloomberg er ikki heilt nøgdur við talið á ferðafólk, og hann vil hava enn størri vøkstur. Málið hjá honum er, at 55 milliónir ferðafólk vitja New York í 2015 [4].
Fíggjarvinna[rætta | rætta wikitekst]
New York City er við munnan á Hudsoná, var upprunaliga handilsmiðstøð hjá feldveiðimonnum. Nú er býurin fíggjarhøvuðsstaður í USA. Í Wall Street, sum eitur soleiðis, tí at gøtan er við gamla býarmúrin (City Wall), er virðisbrævamarknaðurin. Her verður keypt og selt fyri nógvar milliardir dollarar hvønn dag, og stóru telduskíggjarnir siga frá handil og fígging um allan heim. Har eru nógvar skrivstovur, tí New York er fíggjardepilin í Amerika, og nógvar stórfyritøkur halda til har. Í Wall Street eru eisini teir stóru bankarnir.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Við munnan á Hudsoná á eysturstrondini í USA er størsti og ein av elstu býum í USA, New York. Í New York eru nógv sjónleikarhús, søvn og grønar lundir. Ein tann gitnasti vegurin er Broadway á Manhattan, har eru tey stóru sjónleikahúsini, og har er lív í bæði á nátt og degi.
Við tað at so nógv av fólkinum býr við útjaðaran, men arbeiðir inni í býnum, er ferðslan øgilig. Tvørtur um Hudsoná og East River sigla ferjur, undir áunum eru tunlar, sum tokini koyra ígjøgnum, á vegunum gongur fólkið, sum er til gongu, og har koyra bilarnir, har er ferðslan mest at líkna við ein strong, sum altíð er uppi. Summastaðni koyra so aftur tokini í tveimum hæddum uppi yvir høvdinum á teimum, sum á vegnum ganga ella koyra.
Býarpartir[rætta | rætta wikitekst]
New York City hevur fimm býarpartar, sum eru Bronx, Manhattan, Queens, Brooklyn og Staten Island. Bronx og Manhattan eru sunnari parturin av eini langari oyggj, og norðari parturin verður kallaður Long Island, og er ikki partur av New York City. Eyðkent fyri miðbýin, Manhattan, eru skýskravararnir, sum mangir eru hægri enn 300 m. Manhattan, miðbýurin í New York, stendur á lítlari oyggj millum áirnar Hudson og Red River.
Fólkið í býnum (8,3 mill, við útjaðarunum 19 mill) er ættað úr ymsum heraldshornum - har er ein býarpartur, Harlem, við svørtum, ein við kinesum, ein við týskarum, ein við italum, o.s.fr. Húsini í teimum nýggju býarpørtunum eru stásilig, og har eru allir hentleikar, sum hugsast kunnu, men so eru eisini pláss í býnum, har ið fólkið búleikast í ússaligum hølum og livir í vánaligum korum.
Metroin bindur allan býin saman og ger tað sera lætt at ferðast frá einum enda til annan av býnum. Bussar koyra allan dagin og náttina við og eisini er gott toksamband til býir uttanfyri New York.
Systurstaðir[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://books.google.ca/books?id=-MChymxEfdsC&pg=PA271&lpg=#v=onepage&q&f=false
- ↑ http://www.adherents.com/largecom/com_judaism.html
- ↑ http://heinesen.fo/faroeislandsreview/history.htm
- ↑ http://www.smh.com.au/travel/world-hearts-new-york-record-52-million-tourists-in-2012-20130102-2c4ul.html
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Bergtóra Hanusardóttir
Bergtóra Hanusardóttir (f. 15. november 1946) er sertannlækni í ortodonti og rithøvundur. Bergtóra Hanusardóttir var fødd í Havn í 1946, og har vaks hon upp. Hon fór til Danmarkar at lesa til tannlækna og hevur arbeitt sum sertannlækni í mong ár. Bergtóra hevur verið virkin á ymsum økjum, t.d. í studentafeløgum, ítróttafeløgum, í uttanflokkaðum, samfelagspolitiskum arbeiði, so sum í friðarrørsluni og í Fólkafylkingini móti EEC. Serligan stóran dent hevur hon lagt á kvinnupolitiskt arbeiði. Hon var ein teirra, sum stovnaði Kvinnufylkingina, var í blaðstjórnini á Kvinnutíðindum og hevur umboðað Føroyar á kvinnuráðstevnum ymsastaðni í heiminum. Eisini hevur hon sitið í javnstøðunevndini. Hon hevur skrivað prosayrkingar, stuttsøgur og skaldsøgur. Hon viðger ofta samfelagsligu støðuna hjá kvinnum í sínum skaldskapi. Hon knýtir saman bæði tað persónliga og tað samfelagsliga.
Innihaldsyvirlit
- 1 Kvinnurørslan
- 2 Bibliografi
- 3 Familja
- 4 Keldur
- 5 Slóðir
Kvinnurørslan[rætta | rætta wikitekst]
Bergtóra hevur í mong ár verið aktiv innan føroysku kvinnurørsluna. Hon hevur verið nevndarlimur og forkvinna í Kvinnufelagnum í Havn í nógv ár og hevur havt alstóran týdning fyri føroysku kvinnurørsluna og menningina av kvinnusamleikanum. Í 1995 luttók Bergtóra á Kvinnuráðstevnuni í Peking og í 2000 í New York.
Á Altjóða Kvinnudegnum í 1999 varð Bergtóra heiðrað av felags nevndarlimum sínum í Kvinnufelagnum, fyri tað stóra arbeiði, hon hevði gjørt gjøgnum árini kvinnumálum til frama.
Bibliografi[rætta | rætta wikitekst]
Skaldsøgur[rætta | rætta wikitekst]
Stuttsøgur[rætta | rætta wikitekst]
- Loynigongir (1993).
- Eisini kærleiki, Frostrósan 1987.
- Katrin, Frostrósan 1987.
- Várvindar, Kvinnutíðindi 1988.
- Bonsai (2000).
Leikrit[rætta | rætta wikitekst]
Yrkingar[rætta | rætta wikitekst]
- Songartíð (2000).
- Smágenta, prosayrking í leikinum Kvinnur, Kvinnutíðindi nr.1, 1984.
- Ung kvinna, prosayrking í leikinum Kvinnur, Kvinnutíðindi nr.1, 1984.
- Songartíð, yrking, útgivin í Prikkut vár, 2000.
Í Kvinnutíðindi[rætta | rætta wikitekst]
- Langomma, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Tilkomin kvinna, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Einsamøll mamma, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Kvinna í starvi, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Ung kvinna og Smágenta, Kvinnutíðindi nr 1, 1984.
- Prosayrkingar í leikinum Kvinnur Kvinnutíðindi nr.1, 1984.
Hugsjónarligar greinir[rætta | rætta wikitekst]
- Viva Chile, Froskmannatíðindi, 1971. [1]
- Miss Føroyar, Føroysku bløðini, 1971.
- Dreymalandið – og veruleikin, Oyggjaskeggi, 1974.
- Ítróttur og kyn í føroyskum tíðindasendingum, Føroysku bløðini, 1974.
- Kvinnusøga, hugleiðingar, Kvinnutíðindi, 1982.
- Brot úr kvinnusøguni, Kvinnutíðindi, 1983.
- Í Friðarlegu, Kvinnutíðindi, 1985.
- Hví ræðast Virginiu Woolf?, Kvinnutíðindi, 1986.
- Friðartjaldið í Nairobi, Kvinnutíðindi, 1986.
- Mál og kyn, ummæli og hugleiðingar, Kvinnutíðindi 1987.
- Forðingar fyri javnstøðu, Glottar úr Kvinnulívi, red. Kirstin Didriksen, 1988.
- Himmal og helviti á Forum, Kvinnutíðindi 1989.
- Hvagar gongur leiðin, Kvinnutíðindi 1990.
- Úr Føroyum, á donskum í Norden – kvinders paradis? Red. Brit Fougner og Mona Larsen-Asp, Nord 14, 1994.
- Situation of Women in the Faroe Islands, í The Danish National Report to the Fourth World Conference on Women 1995, Udenrigsministeriet, København, 1994.
- Hvat hendi í Kina? Dimmalætting og Sosialurin, 8.mars 1996
- Hugleiðingar í „Vetrarbreytum“, red. Birgir Kruse, Útvarp Føroya, 1996, 97, 98 og 99.
- Tann friðarliga Kollveltingin og aðrar greinir, Kvinnutíðindi, túsundáraskiftið.
- Kvinders forhold i Færøerne og Grønland, á donskum og enskum saman við Agnete Hammeken í Ligestilling i tusmørke, Dansk NGO Skyggerapport forud for Beijing + 5, Kvinderådet, 2000.
Vísindaligar greinir[rætta | rætta wikitekst]
- Estimates of orthodontic treatment need in Danish schoolchildren, saman við Sven Helm et al., Community Dental Oral Epidemiol., 3:136-142: 1975.
- Appréciation de la nécessité du traitement orthodontique chez des enfants danois d’aðge scolair, saman við Helm et al., Revue d’Orthopedie Dento Faciale, t.XI: 4: 471-482: 1977.
- Forekomst af tandstillingsfejl hos børn med komplet læbe- og ganespalte, Vísindalig ritgerð, Københavns Tandlægehøjskole, Institut for ortodonti, 1978.
- Viðgerð av børnum við andlitsbrekum; Javni, nr.1, 3-13, 1978.
- Skeivar tenn hjá føroyskum børnum; Fróðskaparrit, 26. bók, 81-113, 1978.
- Tey bera rong boð, Kvinnutíðindi, 1985.
- Politikkur og kvinnurnar, Kvinnutíðindi, 1989.
Útgivið á øðrum málum[rætta | rætta wikitekst]
Útgivið á donskum[rætta | rætta wikitekst]
- Også kærlighed, á donskum í En vandhistorie og andre færøske fortællinger, týtt og red. av Kirsten Brix, Vindrose, 1994.
- Katrin, í danskari týðing í En vandhistorie og andre færøske fortællinger, týtt og red. av Kirsten Brix, Vindrose, 1994.
Útgivið á norskum[rætta | rætta wikitekst]
- Katrin, stuttsøga týdd til norskt av Ivar Stegane í Fyrste ferda bort, red. Nedrelid, Sigurðardóttir og Stegane, Samlaget, 1993.
Útgivið á svenskum[rætta | rætta wikitekst]
- Sommarnatten den blida, stuttsøga týdd til svenskt av Inge Knutsson í Avsändare Norden, red. Anneli Jordahl og Marianne Steinsaphir, En bok for alla, 1996.
Útgivið á týskum[rætta | rætta wikitekst]
- Katrin, stuttsøga týdd til týskt av Detlef Wildraut í týska tíðarritinum Tjaldur, 31 / 2003.
Familja[rætta | rætta wikitekst]
Bergtóra Hanusardóttir hevur verið gift við havlívfrøðinginum Bogi Hansen, tey fingu tvey børn: Tróndur Bogason (1976) og Ragnheiður Bogadóttir (1979). Tróndur er tónaskald og er giftur við songkvinnuni Eivør Pálsdóttir. Móðir Bergtóru var Mia Trónd úr Gundali í Havn, faðir Bergtóru var Hanus D. Jensen úr Útistovu í Skúgvi. Mia og Hanus fingu fýra børn, gentur, Bergtóra er elst, hinar systrarnar eru Rannvá, Svanna og Marjun. Marjun Hanusardóttir starvast sum løgmansstjóri.[2] Mia Trónd var ættað úr Kirkjubø, foreldur hennara vóru Malan og Tróndur Hansen. Tróndur var sonur Gustu av Kák og Jóannes úr Kirkjubø, sum búsettist á Ryggi í Havn. Omma og abbi hennara á faðirsíðuni vóru úr Skúvoy, omman var Mathea D. Poulsen, sum var dóttir Súsannu og Hanus í Garðinum, og abbin var Antines Jensen, sum var sonur Elsubu og Janus úti í Stovu í Skúvoy.[3]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Kvinnutíðindi.
- Tær ynsktu sær hús; Christin Plate og Elsa Zachariasen.


text:
Kaká
Ricardo Izecson dos Santos Leite er føddur 22. apríl 1982 í Brasilia, Brasil. Hann varð kosin heimsins besti fótbóltsleikari í 2007. Kaká hevur vunnið Champions League og Seriu A við AC Milan, samstundis sum hann eisini hevur vunnið HM gull við Brasilia. Í 2007 valdi FIFA hann til heimsins besta fótbóltsleikara. Kaká hevur ikki verið smæðin um sína kristnu trúgv. Kaká sigur, at tá ið hann verður liðugur sum fótbóltsleikari, vil hann verða prestur. Kaká er limur í samkomuni Reborn in Christ Evangelical Church í Brasil.


text:
Steven Seagal
Steven Seagal (f. 10. apríl 1952 í Lansing, Michigan) er ein amerikanskur skuespælari. Hann er kendur frá 80unum og 90unum fyri filmar sum Nico, Hard to Kill og Under Siege. Men síðan 2002 eru allir filmar við honum farnir beinleiðis út á DVD. Seagal hevur eisini roynt seg sum bluesgittarleikara, men hetta eydnaðist honum ikki væl. Eisini hevur hann arbeitt eitt sindur sum politistur í heimstaði sínum New Orleans, Louisiana.
Av ókendari orsøk segði Seagal nei til at vera við í The Expendables, ið var ein filmsverkætlan, ið hevði til endamáls at sameina eina rúgvu av kendum actionleikarum frá 80unum, so sum Sylvester Stallone, Dolph Lundgren, Mickey Rourke, Arnold Schwarzenegger og Bruce Willis.