text:
Louis Armstrong
Louis Armstrong (4. august 1901 – 6. juli 1971) var ein amerikanskur jazztónleikari, trompetistur og sangari.
Armstrong – ella Satchmo, sum hann eisini er kendur sum - ein møguliga tann kendasti av øllum jazztónleikarum, og sjálvt um djassur longu í 1940'num tók ein vend burtur frá stílinum hjá Armstrong, so hevur hann til allar tíðir verið høgt í metum millum tónleikarar.
Upptøkur hansara frá 1920'erne høvdu stóra ávirkan á menningina av djassinum og verður enn í dag sæddar sum nakað av tí besta djassinum, ið nakrantíð er innspælt. Hansara duettir við Ellu Fitzgerald eru klassikarar, og í 1968, tá trupulleikar við heilsuni nærum hevði støðga hansara lívsleið sum djasstónleikari, fekk hann stóra sukse við sanginum "What a Wonderful World". Hesin sangurin kann neyvan kallast jazzur, men er sera eyðkendur Armstrong-sangur við hansara positiva og optimistiska lyndi.
Lívssøga[rætta | rætta wikitekst]
Louis meinti sjálvur, at føðingardagur hansara var 4. juli 1900. Ikki fyrr enn 12 ár eftir deyða hansara, møtti rithøvundurin Gary Giddins (sum eitt nú hevur skrivað bøkur um Bing Crosby og Charlie Parker) í síni leitan eftir rótum Armstrongs, ein prest í einari grannasókn, sum vísti honum, at tað í tí lokalu kirkjubókini var nevndur ein Louis Armstrong, sum var føddur 4. august 1901. Tað vísti seg, at lítli Louis var skrásettur í sóknarkirkjuni hjá arbeiðsgevaranum hjá mammu hansara. Hesin upplýsingur kom við í bók Giddins, sum hevur heitið "Satchmo – the Genius of Louis Armstrong" og kom út í 1988. Dagurin 4. august 1901 hevur líka síðan verið góðtikin av Armstrong-granskarum, sum føðingardagurin hjá Louis Armstrong.
Sangir[rætta | rætta wikitekst]
Niðanfyri síggjast nakrir av kendastu sangunum, ið Armstrong framførdi:


c: text/html

text:
17.08.2009
HF fløguútgávu á torginum í SMS
Fløguútgáva í samband við 100 ára føðingardagin hjá HF í SMS
Nýggj fløga frá Havnar Fimleikafelag er á gáttini. Á fløguni eru trý løg:
1. Eitt bros (Heri Nolsøe)
2. HF er mítt (Heri Nolsøe)
3. HF sangurin (Kári Jacobsen)
Í hesum sambandi fara vit at hava ein bás á torginum í SMS fríggjadagin 21. august, har vit fara at selja fløguna. Somuleiðis fara vit at vísa fram nýggja búnan, bjóða ókeypis kaffi, køkur og sunkist. Eisini fer Rás2 at senda frá tiltakinum - bæði morgunsendingin og seinnapartssendingin eitur "Havnar Fimleikafelag 100 ár"!
Vit vilja ikki avdúka alt, sum skal henda, tí okkurt yvirraskilsi skal eisini verða, men vit kunnu leka tað at Heri Nolsøe signerar fløguna kl. 16.
Tiltakið byrjar kl. 10 og endar kl. 19, og meðan vit tosa um 100 ár, so kostar fløgan 100 kr.
hsj

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Michael Jackson
Michael Joseph Jackson (føddur 29. august, 1958 í Gary í Indiana) var ein amerikanskur tónleikari. Hann var føddur í Gary, Indiana í USA 29. august í 1958. Jackson gav út heimsins mest seldu tónleikaútgávu í 1982: "Thriller" er seld í 109 milliónum eintøkum, og er hetta met. Íalt sigst Michael Jackson hava selt 750 milliónir eintøk. Hann varð serliga kendur fyri útgávurnar "Off the Wall", "Thriller", "Bad" og "Dangerous. Hansara tónleikur, dansur og móti gjørdu hann til eitt stórt ikon kring verðina.
Jackson framførdi fyri fyrstu ferð í 1969, tá hann var 11 ára gamal sum limur í The Jackson 5. Í 1971 byrjaði hann sína einleikaleið, hóast hann framvegis var við í The Jackson 5. So hvørt, sum tíðin gekk, gjørdist Jackson kendur sum kongurin yvir popp, og fløgan Thriller var, og er framvegis, tann fløgan, sum hevur selt mest nakrantíð. Jackson er somuleðis tann tónleikarin, sum fólk siga vera tann, sum gjørdi tónleikafilmar til tað, teir eru í dag. Sum tann fyrsti, svarti listamaðurin, sum gjørdist kendur gjøgnum MTV, var Michael Jackson á henda hátt eisini við til at bróta niður rasusismuna.
Innihaldsyvirlit
Barndómurin[rætta | rætta wikitekst]
Jackson hevði eitt sera trupult lív. Tilveran var eingin dansur á rósum, hóast hann var King of Pop, sum hann varð kallaður. Tað er ikki at gera ov nógv av at siga, at Jackson var ein tann størsta stjørnan í okkara tíð. Jackson varð 50 ára gamal, tá hann fór hiðani, men tónleikur hansara livir víðari.
Deyði hansara[rætta | rætta wikitekst]
Hann fekk ein hjartatilburð og small í gólvið í heimi sínum í Holmby Hills í Kalifornia 25. juni, 2009. Jackson varð í skundi fluttur á sjúkrahús, men hann andaði ikki, tá sjúkrabilurin fór frá heimi hansara við honum. LA Times skrivar, at sangarin fekk hjartamassasju á staðnum, áðrenn sjúkrabilurin fór við honum til UCLA-sjúkrahúsið. Læknarnir lýstu Michael Jackson deyðan at vera klokkan 14.26 lokala tíð í Los Angeles 25. juni 2009. Tá var klokkan 22.26 her hjá okkum. Tey staðfestu hjartasteðg, og eingi tekin vóru um lív. Hann varð alt fyri eitt fluttur á sjúkrahús, har royndir vórðu gjørdar at vekja hann til lívs aftur, men til fánýtis. Hann varð 50 ár. Trý børn sita eftir kenda poppkongin: (Michael Joseph Jackson Jr., Paris Michael Katherine Jackson og Prince Michael Jackson II).
Plátuskrá[rætta | rætta wikitekst]
Sí eisini: Jackson 5
- Got to Be There (1972)
- Ben (1972)
- Music & Me (1973)
- Forever, Michael (1975)
- Off the Wall (1979)
- Thriller (1982)
- Bad (1987)
- Dangerous (1991)
- HIStory (1995)
- Invincible (2001)
Filmar[rætta | rætta wikitekst]
Einstaklingafløgur[rætta | rætta wikitekst]
- Got to Be There
- Ben
- Music & Me
- Forever, Michael
- The Best of Michael Jackson
- Off the Wall
- One Day in Your Life
- Thriller
- Farewell My Summer Love
- Bad
- Dangerous
- HIStory - Past, Present and Future, Book I
- Blood on the Dance Floor (HIStory in the Mix)
- Invincible
- Greatest Hits – HIStory Volume I
- Number Ones
- The Ultimate Collection
- The Essential Michael Jackson
- Thriller 25


text:
Spiritualized
Spiritualized er ein bretskur bólkur, sum varð stovnaður í 1990. Oddamaðurin er Jason Pierce. Jason Pierce er føddur í Onglandi í 1965. Hann spældi áður í sýruta, psykedeliska rokkbólkinum Spacemen 3, saman við m.ø. Peter Kember.
Spacemen 3 varð upployst eftir at sambandið millum oddamenninar báðar, Peter Kemble og Jason Pierce, slitnaði. Bassleikarin, Will Carruthers, trummuspælarin, Jonny Mattock og gittarleikarin Mark Refoy, sum høvdu verið við í Spacemen 3, gjørdu av at stovna ein bólk. Teir fingu sammført Jason Pierce at koma við, saman við vinmanninum Steve Evans. Bólkurin fekk navnið Spiritualized eftir einum teksti, sum stóð á einum merki á eini fløsku av Pernod.
Orsaka av sáttmála, mátti bólkurin í fyrstani útgeva undir navninum Spacemen 3, tí at so nógvir av limunum eisini høvdu mannað tann bólkin. Fyrsta útgáva var eitt lánilag frá The Troggs, "Any Way That You Want Me". Hetta staðfesti samstundis upploysnina av Spacemen 3, og Spiritualized kundi byrja.
Spiritualized hevur síðani stovnanina skift manning út í heilum. Bert Jason Pierce er eftir av upprunaligu manningini. Hann er samstundis eisini tann treytaleysa snúningsásin í bólkinum. Tað er hann sum skrivar allan tónleikin, tekstirnar og syngur hann eisini. Spiritualized hava givið út 5 fløgur. Tann kendasta og eisini mest viðurkenda av ummælarum og øðrum, er útgávan frá 1997, "Ladies and Gentlemen, We Are Floating In Space", sum m.a. varð kosin ársins fløga í 1997 av tónleikasíðuni NME (The New Musical Express).
Fyrsta útgávan undir navninum Spiritualized var í 1992. Hetta var fløgan "Laser Guided Melodies". Næsta fløgan "Pure Phase" kom út trý ár seinni, og tóktist bólkurin at hava staðfest sín eyðkenda tónleikastíl. Tónleikaliga hava allar útgávurnar hjá Spiritualized innihildið elementir av droni (sum eru langir tónar ið sveima aftanfyri allan tónleikin), shoegaze (seinur, tungur tónleikur, sum hevur fingið navnið av, at tónleikararnir hava lyndi til at standa og hyggja beint niður framman fyri sær, meðan teir spæla).
Gjøgnumbrotsútgávan, "Ladies And Gentlemen, We Are Floating In Space", sum var triðja útgávan, bar brá av íblástri úr afrikanskum-amerikanskum gospel tónleiki og blues, og hevur hesin íblástur verið á hóma í útgávunum síðani. Eisini hoyrdist tann sokallaði "walls of sound" dámurin í framleiðsluni. Hesin verður tilskrivaður Phil Spector og Brian Wilson, ið báðir nýttu hetta, til tess at geva tónleikinum ein íbirtan stórleika.
Hetta merktist serliga á fjórðu fløguni "Let It Come Down", har tað sveimandi, dronkenda og pompøsa spælið var í hæddini. Fleiri enn 120 tónleikarar vórðu nýttir til hesa fløga. Løg sum "Stop Your Crying", "Come Together" "Won’t Get To Heaven (The State I’m In)" eru góð dømi um henda stórleika. Fimta útgávan, "Amazing Grace" fór so í hina grøvina, og var hon nógv naknari og bar í størri mun brá av tí meiri rokk og blues kenda. Fimta útgávan, "Amazing Grace", kom út í 2003.
Utgávur[rætta | rætta wikitekst]
- Lazer Guided Melodies (1992)
- Fucked Up Inside (1993)
- Pure Phase (1995)
- Ladies and Gentlemen We Are Floating in Space (1997)
- Live at the Royal Albert Hall (1998)
- Let It Come Down (2001)
- Amazing Grace (2003)
- Songs in A&E (2008)


text:
24-10-2012 | Tingingar í London um makrel lidnar
Strandalandasamráðingarnar í London millum Føroyar, Ísland, ES og Noreg um makrel eru lidnar á hesum sinni. Eingin semja fekst um býtið, og staðfestast má, at partarnir framvegis standa langt frá hvørjum øðrum.
Tilmælið hjá ICES um heildarkvotu fyri 2013 varð viðgjørt. Nýggjar vísindaligar kanningar vórðu lagdar fram, og partarnir komu ásamt um at heita á ICES at greiða nakrar vísindaligar spurningar, ið kunnu menna grundarlagið undir vísindaliga tilmælinum.
Eisini samdust partarnir um at menna samstarvið um felags eftirlit við makrelfiskiskapinum.
Ikki er ásett, nær næstu samráðingar um býtið av makreli verða hildnar.


text:
Brúkari:Niceley
Vit eru eisini at hitta á Facebook. Øll, sum hava ein Facebook-profil, kunnu gerast fjepparar. Finn okkum á Facebook: trýst her.
Vælkomin á mína síðu. Eg eiti Nicolai. Eg eri føddur og uppvaksin í Noregi, men búgvi nú í Los Angeles, Kalifornia. Eg eri bæði norskur og amerikanskur ríkisborgari. Eg eri studentur, og eg lesi stjórnmálafrøði. Eg havi eisini arbeitt sum skrivari/intern fyri kongressmann Randall M. Hultgren (R-IL) í tí Amerikonsku Kongressini í 2012. Eg tosi norskt og enskt, eitt sindur av føroyskum og eitt pinkalítið sindur av týskum. Eg fekk áhuga í Føroyum í 2006, eftir at skúlin hevði havt eina verkætlan um Føroyar. Eg havi skrivað ella rættað 5000+ greinir á føroysku wikipediuni, har kanska USA, Jesus og Norra eru tær mest innihaldsríku. Enn havi eg brúk fyri leiðbeinning í føroyska málinum. Serliga við mállæruni. Um tú heldur teg kunna hjálpa mær við hesum, so kanst tú seta teg í samband við meg.
Eg havi altíð havt stóran áhuga fyri samfelagsviðurskiftum og havi altíð fylgt ógvuliga væl við tí, sum fer fram í samfelagnum. Harafturat kann leggjast, at eg eri áhugaður í landafrøði, djórafrøði, málfrøði, løgfrøði, politikki og samfelagstrupulleikum. Tað er helst størsta grundin til, at eg valdi at fara lesa stjórnmálafrøði. Stjórnmálafrøði verður lýst sum læran um politikk, men tað er ikki bert tað, sum útbúgvingin inniheldur. Vit hava eisini lærugreinar sum til dømis málfrøði, vistfrøði, støddfrøði og búskaparfrøði. Ein av mínum stóru áhugum er at ferðast, so at eg kann uppliva mentanir í øðrum londum og at møta øðrum fólkum. Hetta er eisini nakað, sum fer við nógvari av míni tíð. Trúgvin á mín Harra Jesus fyllir eisini nógv í mínum lívi. Eg havi verið virkin á føroysku Wikipediuni síðan 2006 og gjørdist umboðsstjóri tann 25. februar 2008. Eg bleiv embætisstjóri 14. mars 2011. Eg eri tann mest aktivi brúkarin á teirri føroysku wikipediuni. Hevur tú spurningar ella viðmerkingar til mín, ert tú vælkomin at seta teg í samband við meg á míni kjaksíðu. Vit hoyrast :)
Innihaldsyvirlit
Mítt íkast
Greinar
Eg havi skrivað ella rættað 5000+ greinir á føroysku wikipediuni. Her er nøkur dømir:
- Sambandsríki Amerika
- 2. veraldarbardagi
- Lýðveldið Kili
- Miðallívsævi
- Kongsríki Noreg
- Listi yvir heimins lond eftir íbúgvatali
- Bretland
- Menningarhjálp
- Føroyar
- Hávur
- Kongsríki Noreg
- Súgdjór
Nýggjastu greinarnar
- Sosialliberalisma 28. sept. 2014
- Merkantilisma 28. sept. 2014
- Alidjór 25. sept. 2014
- Forsetaskipan 24. sept. 2014
Verkevni
- Føroya søga, stovnseta 0 %
- Djóralívið í Føroyum, stovnseta 25 %
- Amerikonsk landafrøði, stovnseta 100 %
- Kyrrahavsoyggjarnar, gera betri 100 %
Ferðast
Eg elski at ferðast, og eg havi fleiri ferðamál í hyggju. Tað er sera áhugavert, at vitja so nógv ymisk lond, og læra um aðrar mentanir.
Eg havi vitjað
Landalisti
Statir í USA
Hjálp & vegleiðing
Tann Føroyska Wikipedia byrjaði tann 20. juni 2004 og í dag eru tað 10,621 greinir í tí Føroyska partinum av alfrøðini.
Snarvegir
- Kunning fyri nýbyrjarar.
- Hvussi ritstjórni eg eina síðu.
- Ofta settir spurningar.
- Set ein spurning í Undirhúsinum.


text:
Sálomonstemplið
Sálomonstemplið (hebraiskt: בית המקדש) (umleið 957 f. Kr.) var sambært Bíbliuni hitt fyrsta templið hjá Ísraels fólki í Jerúsalem. Tað var ein miðdepil fyri gudsdyrkan og offurtænastu jødanna og uttan iva eisini eitt av heimsins undrum. Fyri ein persón, sum játtar seg til hina kristnu trúnna, hevur templið eisini ein sera týdningarmiklan leiklut. Frá Tjaldtemplinum hjá ísraels fólki á teirra oyðimarkarferð, til Jerúsalem - hitt lovaða landið, og víðari til kristindómin sum heild, hevur templið ein sentralan leiklut fyri trúarsamleikan hjá bæði jødum og kristnum.
Innihaldsyvirlit
Harrans hús[rætta | rætta wikitekst]
Sambært bíbilsku keldunum er arkitekturin til templið sjálvur Gud. Templið verður eisini kallað Harrans hús í 2 Krýn. 3,1 nevniliga av teirri orsøk, at hann í grundini sjálvur hevur sagt, hvussu tað skal byggjast. Hetta sær man, tá ið man lesur um fyrimyndina til Sálomonstemplið, nevniliga Tjaldtemplið hjá jødunum (uml. 1437 f. kr.). Hesa fyrimyndina kann man lesa um í 2. Mós. 26. Har lesur man nevniliga um, hvussu Gud nágreiniliga gevur Móses boð um, hvussu hann skal gera Tjaldtemplið. Henda fyrimyndin kann sporðast heili 480 ár aftur í tíðina undan bygnaðin av templinum í Jerúsalem.
Søgan hjá Sálomonstemplinum[rætta | rætta wikitekst]
Eitt av hinum fyrsta, sum Dávid kongur í Ísrael gjørdi, var at hertaka Jerúsalem og gera tað til høvðusstaðin í sínum kongadømi (uml. 1004 f. Kr.). Hann valdi Jerúsalem, tí at tað var har, ið Ábraham skuldi offra Ísak, og tí skuldi templið eisini verða bygt har. Í dag stendur halgidómurin hjá muslimunum (Dome of the Rock) á staðinum, sum Sálomonstemplið einaferð stó.
Templið var eitt stað til offurtænastu. Har skuldu prestarnir offra syndaoffur fyri fólkið. Í grundini var tað eitt stað, har sjálvur Gud skuldi búgva. Hetta er eisini orsøkin til at Dávid flutti sáttmálaørkina til Jerúsalem. Viðvíkjandi sáttmálaørkini hevði Gud sagt við Móses: ”Har skal eg koma á fund við teg” (2. Mós. 25,22). Ørkin var altso ímyndin av Guds nærveru fyri alt Ísraels fólk. Og tá ið Dávid kongur flytur ørkina til Jerúsalem, merkir hetta eisini at hann ynskir, at Jerúsalem skal verða Guds bústaður.
Dávid kongur ætlaði sær sjálvur at fara undir at byggja templið í Jerúsalem, men hetta var ikki ætlanin hjá Gudi tó. Sambært Bíbliuni vildi Gud, at sonurin hjá Dávid skuldi byggja templið. Í 1. Krýn. 28,2-6 sigur Dávid: ”Hoyrið meg, brøður mínir og fólk mítt! Eg hevði í hyggju at byggja hvíldarstað fyri sáttmálaørk Harrans og fyri fótskør Guðs várs og búðist at byggja. Men Guð segði við meg: Tú skalt ikki reisa navni mínum hús, tí at tú ert bardagamaður og hevur úthelt blóð. Men Harrin, Ísraels Guð, útvaldi kortini meg av allari faðirætt míni til ævinliga at vera kongur yvir Ísrael; tí at Júda útvaldi hann til at vera tjóðhøvdinga og av Júda faðirætt mína, men av øllum sonum faðirs míns vildi hann, at eg skuldi verða kongur yvir øllum Ísrael. Og av øllum sonum mínum – tí at Harrin hevur givið mær nógvar synir – útvaldi hann Sálomon, son mín, til at sita í kongsstóli Harrans og valda Ísrael. Og hann segði við meg: Sonur tín Sálomon er tann, sum byggja skal hús mítt...”.
Dávid ætlaði sær altso at byggja templið, men fekk ikki lov til tað kortini. Hetta er eisini orsøkin til, at Dávid síðani handar Sálomon fyrimyndina til templið – henda fyrimyndin, sum Móses fekk 480 ár undan, tá ið Guds segði við hann: ”Í øllum lutum skalt tú gera bæði tjaldtemplið og øll reiði tess eftir teirri fyrimynd, sum eg vil sýna tær” (2. Mós. 25,9). Sálomon varð korin til at fullføra verkið.
Sálomon brúkti hini 4 fyrstu árini sum kongur til at leggja ymiskt aftrat fyrireikingunum, sum pápi hansara hevði gjørt til templið. Eisini brúkti hann hesa tíðina til at útvega hundrað túsund talentir av gulli og eina millión talentir av silvuri og so nógv av kopari og jarni, at tað ikki kundi vigast, eisini bjálkar og steinar fekk hann til vegar (1. Krýn 22,14). Nú var klárt at fara í gongd og tók tað honum 7 ár at byggja templið liðugt út í odd og egg. Men syrgiligt nokk kom Sálomonstemplið ikki at standa longri enn 430 ár.
Í 587 f. Kr. oyðilegði Nebukadnesar kongur templið í Jerúsalem og førdi Ísraels fólk í útlegd í Babylon inntil uml. 530 f. Kr. Síðani varð eitt annað tempul bygt uppaftur av Zerubbabel, men hetta templið var als ikki líka flott sum Sálomonstemplið. Templið hjá Zerubbabel fekk ein enda, tá ið Herodianska templið varð bygt í tess stað í árunum 30-64 e. Kr. Tað kom tó ikki til at standa so leingi. Í ár 70 varð Herodianska templið brent niður, tá ið Titus hersetti Jerúsalem.
Innrætting og tilfar[rætta | rætta wikitekst]
Støddina av templinum kann man lesa um í 1. Kong. 6,2-3: ”Templið, sum Sálomon kongur bygdi Harranum, var seksti alnir langt, tjúgu alnir breitt og tríati alnir høgt. Og forsalurin fyri framman templið var tjúgu alnir langur á borði við breiddina á templinum og tíggju alnir breiður fram úr templinum”.
Sambært granskarum er longdin og breiddin á Sálomonstemplinum akkurát dupult so stór sum longdini og breiddini av Tjaldtemplinum. Hetta komst av at Ísrael var vaksið munandi síðani Tjaldtemplið var tikið í brúk 480 ár undan, men bæði templini tæntu hinum sama formálinum, nevniliga sum ein bústaður hjá Harranum og eitt stað til gudstænastu og offurtænastu fyri fólkið.
Sálomonstemplið hevði 3 rúm: Forhøll, hitt heilagsta og hitt allar heilagsta og sikkurt eisini ein forgarð. Tilfarið, sum varð brúkt til templið er eisini nágreiniliga dokumenterað í 1. Kong. 6. Og vil eg her koma við nøkrum dømum hesum viðvíkjandi.
- Tempulvegginir innan vóru av sedrisviði (v15).
- Gólvið varð lagt við syprisborðum (v15).
- Alt templið var lagt við gulli (v22).
- Innhúsið/hitt allar heilagasta legði Sálomon við dýrum gulli. Sáttmálaørkina, sum stóð her, gjørdi Sálomon tó einki við. Hon varð verðandi tann sama, sum hon hevði verið, síðani Móses gjørdi hana undir Guds leiðslu.
- Sálomon gjørdi eisini 2 kerúbar í innhúsinum. Hesir vóru 10 alnir høgir og úr oljuviði. Hesir kerúbarnar lat Sálomon gera, tí at innhúsið í hesum nýggja templinum var nógv størri enn tað, sum var í Tjaldtemplinum, og tí hevur tað virkað sum um, at ørkin er forsvunnin í hinum stóra rúminum. Tí lat hann hesar stóru kerúbarnar gera aftrat, fyri at undirstrika nærveruna av sáttmálaørkini.
Hin himmalski halgidómurin[rætta | rætta wikitekst]
Sjálvt um templið ikki stendur í dag, so hevur tað tó ein bílætligan týdning í og við tí at Jesus, sambært hini kristnu læruni, bæði er høvðusprestur og offur. Og soleiðis er hann í hinum kristna samanhanginum hin sanna uppfyllingin av formálinum við tempultænastuni. Hetta er eisini tað, sum sipað verður til, tá ið rithøvundurin til Hebrearabrævið sigur, at Jesus gekk inn um forhangið sum ein fyrirennari fyri okkum (Hebr. 6,20). Forhangið var jú tað, sum skrædnaði í templinum, beint áðrenn Jesus andaði út á krossinum. Hetta forhangið var ímillum hitt heilagsta og hitt allar heilagsta. Sáttmálaørkin stóð inni í hinum allar heilagsta og tað var har, ið Guds nærvera var. Hin jødiski høvðuspresturin fór inn í hitt allar heilagsta einaferð um árið á Yom Kippur við offurblóðinum, fyri at gera fólkið sátt við Gud. Annars var atgongd strangliga bannað.
Týdningurin av hesum er altso fyri hin kristna, at Jesus sum høvðusprestur og offurlamb, við síni tænastu og sínum blóði, nú hevur opnað vegin inn um forhangið til Guds nærveru. Hann er so at siga farin inn í hitt størra og fullkomnari templið – tað templið, sum bæði Tjaldtemplið og Sálomonstemplið vóru avmyndir av, nevniliga Himmalin.
Templið er fyrst og fremst ein andligur bygningur. Tað er eitt stað til Guds nærveru og gudstænastu. Og tá ið man hyggur at bygninginum við kristologiskum brillum, sær man, at templið er og altíð hevur verið ein avmynd av hinum himmalska halgidóminum, har Jesus sjálvur er ævigur prestur og ævigt galdandi offur. Hini tímiligu templini peika altso á hin sanna og æviga halgidómin, nevniliga Himmalin. ”Tí at Kristus gekk ikki inn í halgidóm, gjørdan við hondum, avmynd av hinum sanna halgidómi, men inn í sjálvan himmalin, til tess nú at koma fram fyri ásjón Guðs fyri okkara skuld” (Hebr. 9,24).


text:
Rosévín
Rosévín er gjørt av bláum drúvum. Eyðkendi ljósareyði liturin kemur av, at skalið ikki liggur leingi í sevjuni. Liturin kann verða frá ljósum laksaliti og til ein kláran reyðan lit. Smakkurin er næstan altíð turrur ella hálvturrur. Verða framleidd í flest øllum vínframleiðandi londum. Rósuvín er gjørt úr drúvum, sum verða nýttar til at framleiða reyðvín, har skalið verður tikið frá undir geringini, tá ið víni hevur fingið tann lit sum tað skal hava, og ikki blandað saman av reyðvíni og hvítvíni, sum nógv kanska halda. Rósuvín skulu helst borðreiðast køld, umleið 8-12°C, og hóska væl til lættar kjøtrættir, salat, fisk, fiskasúpan ella sum eitt glas í heitum summarveðri.


text:
Skjaldbøkur
Skjaldbøkur (frøðiheiti - Chelonia, Testudines ella Testudinata) er ein bólkur av skriðdjórum. Skjaldbøkur eru býttir sundur í 270 ymisk sløg. Tey halda til í heitum sjógvi í Atlantshavi, Indiahavi og Kyrrahavi. Skjaldbøkur eru ymiskar til støddar; tann stóra leðurskjaldbøkan verður 1-3 metrar long og vigar upp ímóti 920 kg. Tann vanliga eysturamerikanska móruskjaldbøkan verður bara 7-12 cm. Súpanarskjaldbøkan og aðrar havskjaldbøkur kunnu svimja 30 km/t. Skjøldurin er umleið 60 samanvaksnar beinplátur. Bakskjøldurin er kúputur; búkskjøldurin er flatari. Landskjaldbøka er lítið broytt seinastu 200 mió. árini. Summar landskjaldbøkur verða eldri enn 100 ár.
Í øllum heiminum verður roknað við, at yvir 1 millión sjófuglar og 100.000 havsúgdjór og skjaldbøkur doyggja árliga, tí tey gerðast føst í ella eta burturkast.


text:
Skírhósdagur
Skírhósdagur er hósdagurin í stilluviku. Skírhósdagur er heiligdagur í nøkrum fáum londum í heiminum. Navnið merkir reinur – skírur. Hendan dagin innsetti Jesus heilagu kvøldmáltíðina og vaskaði lærusveinunum um føturnar. Seinni sama dag varð Jesus svikin av Judasi í Getsemane urtagarði. Hin seinasta kvøldmáltíðin Jesus hevði sagt lærusveinunum frá, at hann fór at líða nógv, og at fíggindar hansara fóru at taka hann av døgum. Eftir at hava verið saman við teimum í trý ár, skuldi hann verða tikin frá teimum. Kvøldið fyri, at Jesus skuldi krossfestast, sótu hann og lærusveinarnir í eini loftsstovu. Jesus át sína seinastu máltíð saman við teimum. Her innsetti hann heilagu kvøldmáltíðina við at geva lærusveinunum breyð og vín, sum hann segði var likam og blóð sítt. Teir skuldu eta breyðið og drekka vínið til tess at minnast Jesus. Aftaná segði hann, at ein av lærusveinunum fór at svíkja hann. Judas fór sama kvøldið til høvuðsprestarnar og segði teimum frá, hvar teir kundu finna Jesus og taka hann.
Fyrsti liður í orðinum skírhósdagur er stovnurin í lýsingarorðinum skírur, ið merkir "reinur". Frágreiðingin skal vera, at fólkið hevur fingið reinsan fyri syndir sínar eftir ta longu føstuna, men hugsandi er eisini, at sipað verður til fótatváttin gitna henda dagin.


text:
Bloggur
Bloggur ella blogga (blog á enskum) er stytting fyri weblog. Fenomenið kom í einaferð í 1990'unum, men nágreiniliga tíðarfestingin er ring at áseta, av tí at tað eisini er ein definitiónsspurningur, júst hvat ger, at ein blog er ein blog.
Innihaldsyvirlit
Heitið[rætta | rætta wikitekst]
Upprunaliga heitið weblog er samansett av web (fyri internet) og log (eins og í orðinum logbók). Tann sum skrivar ein blog, nevnist ein bloggari. Sagnorðið verður nevnt "at blogga", og hann ella hon bloggar.
Útsjónd og innihald[rætta | rætta wikitekst]
Útsjóndin á eini bloggu er eisini grundleggjandi lík eini logbók; Bloggarin skrivar við jøvnum millumbilum innlegg í blogguna.
Bloggarin velur sjálvur, hvat innihaldið skal vera. Summi velja at skriva persónligar frágreiðingar um dagliga lívið - onnur velja at geva bloggur út í bók, m.a. er ein útgivin, sum nevnist The Baghdad Blog og er ein frásøgn hjá einum persóni, sum upplivir seinasta Irakkríggið innanífrá. Onnur fólk skriva um evni, sum tey hava serligan áhuga í. Soleiðis kunnu onnur, sum hava hendan serliga áhuga, nýta hesar bloggur til at fylgja við á serøkjum.
Eitt, sum ger, at bloggur bróta frá heimasíðum innihaldsliga, er, at lesarin hevur møguleika fyri at skriva viðmerkingar beinleiðis á blogguna. Tó er tað vorðið alt meira vanligt, at heimasíður hava ein innbygdan blog, so ofta munnu heimasíður nú í veruleikanum vera hybridar av gomlu formunum heimasíðu og bloggu.
Tað finnast nógvar internettænastur, har tú kanst leita eftir bloggum eftir evni, og sum eisini bjóða tær at tekna "hald" til ávísar bloggur. Fólk kring allan heim skapa á hendan hátt ein virtuellan umheim, sum tykist nær, hóast landafrøðiliga langt burturi.
Dimmalætting byrjaði fyri nøkrum mánaðum síðani ein fastan tátt, sum kallast Bloggan, har fýra føroyskar kvinnur skiftast um at skriva eina persónliga klummu um okkurt, tær hava áhuga fyri. Navnið Bloggan sigur Dimmalætting vera eina konstrueraða kvennkynsútgávu av blog, og formurin á klummuni er undirhaldandi, samstundis sum innihaldið er tankavekjandi og ofta provokerandi - eins og tað ofta er í teimum bloggum, ið veruliga fáa fastar lesarar á internetinum.
Bloggur útgivnar í bók[rætta | rætta wikitekst]
- Salam Pax: The Baghdad Blog. Guardian Books (2003)
Blogger Templates[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Isaac Bashevis Singer
Isaac Bashevis Singer (21. november 1902 – 24. juli 1991) var amerikanskur rithøvundur, føddur í Pólland og ein av leiðandi rithøvundunum innan jiddiskan skaldskap.
Familjan búði í Warszawa, men mátti flyta til heimbygdina hjá mammuni í 1917 orsakað av tí, ið fór fram undir fyrra veraldarbardaga.
Í 1923 flutti Singer aftur til Warszawa og fór at arbeiða á einum bókmentaligum tíðarriti har.
Í 1935 fór hann til USA fyri at sleppa undan vaksandi fasismuni í Pólland.
Singer gav út einar 18 skaldsøgur, 14 barnabøkur, ritroyndir og greinar, men er serliga kendur sum stuttsøguhøvundur.


text:
Atom
Eitt atom er tann minsti parturin av einum frumevni. Orðið atom stavar frá grikskum άtouoς, átomos og merkir "óbýtandi". Teir gomlu grikkararnir hugsaðu sær atomið sum tann minsta eindin, nakað kundi býtast í. Í dag vita vit at atomini eru sett saman av smáum elementarpartikklum: Protonum, neutronum og elektronum. Eisini hesir elementarpartikklar eru samansettir av aftur minni partum. Ein samanseting av atomum verður kallað ein evnasambinding. Dømi um evnasambindingar eru mýl og sølt.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Sameindu Emirríkini
Sameindu Emirríkini ella Sameindu Arábisku Emiratir (á arábiskum "دولة الإمارات العربية المتحدة") er eitt land í Miðeystur. Kuveit hevur mark við tvey lond: Saudiarábia og Oman. Høvuðsstaðurin er Abu Dhabi og størsti býurin er Dubai.
Oljuvinnan er høvuðsvinnan.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Sameindu Emirríkini eru syðrumegin við Persaflógva. Tríggir fjórðingar av hesum islamska ríkinum eru sandoyðimørk, har tað er ógvuliga heitt og turt alt árið. Bara heilt lítil partur er nýtiligt dyrkilendi, og næstan øll matvøra verður innflutt. Sameindu Emirríkini eru samgonga av sjey smáum emiratum: Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah og Umm al-Qaiwain. Hvør emirur hevur einaveldi í sínum ríki, men teir hittast javnan at taka avgerðir, sum eru fyri alt samveldið. Abu Dhabi er størsta emirríkið, og høvuðsstaðurin har er eisini samveldisshøvuðsstaður.
Emiratini eru tilsamans 83.600 ferkilometrar til støddar [1], ella umleið tað dupulta av Danmark.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Emiratini eru eitt av teimum meira frísinnaðu arábisku londunum. Víst hava tey ikki fólkaræði í okkara merking, men tey hava eitt "gott" einaræði, sum hevur umsorgan fyri fólkinum.[tørvar keldu] Í Emiratunum kenna tey t.d. einki til tá átrúnaðarligu intoleransu, sum vit hoyra so nógv um í samband við Islam. Her eru eisini kristnar kirkjur av ymiskum slag.
Talufrælsi[rætta | rætta wikitekst]
17. juli í 2006 varð Mohammed al-Mansoori handtikin, eftir at hann hevði gjørt samrøðu við eina arábiska sjónvarpsrás, ið sendir yvir fylgisvein, um stríðið í Libanon [2]. Mohammed al-Mansoori er formaður fyri løgfrøðingafelagnum í Sameindu Arábisku Emiratunum. Hetta er ein óheftur felagsskapur av dómarum, sakførarum og løgfrøðiligum serfrøðingum. Felagsskapurin hevur staðið fyri fundum um ymisk mannarættindaevni. Hann varð ákærdur fyri at "hava æruskemmað almenna ákæran". Hann varð latin leysur uttan ákæru. Í august 2006 varð hann aftur handtikin og hildin aftur í 2 dagar. Tá hann varð leyslatin, varð hald lagt á pass hansara. Orsøkirnar til handtøkurnar eru framvegis ikki greiðar. Bæði Mohammed al-Mansoori og Mohammed Abdullah al-Roken hava í fleiri ár verið noktaðir at gera samrøður ella at skriva greinar.
Í september í 2005 settu myndugleikarnir í Emiratinum Fujairah forboð fyri einum fundi um borgaralig rættindi, rættindi hjá kvinnum og fólkaræði, sum felagsskapurin hevði skipað fyri. Eingin grundgeving varð givin fyri forboðnum.
Yvirlit yvir fólkatal, fløgg og vídd í teimum sjey emiratunum[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Átrúnaður[rætta | rætta wikitekst]
Hevur religión týdning í gerandisdegi tínum? Henda spurning hevur Gallup sett í 138 ymiskum londum. Egyptaland er einasta land við 100 prosentum, meðan í til dømis Senegal, Indonesia, Sierra Leona, Malavi, Marokko og Sameindu Arábisku Emiratunum er talið 98 prosent [4].
Hagtøl[rætta | rætta wikitekst]
- Islam 76 % [5] (85 % Sunni Islam, 15 % Shia Islam)
- Kristindómur 9 %
- Hinduisma 9 %
- Onnur 6 %
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Oljuvinna[rætta | rætta wikitekst]
Meiri enn 65 % av allari olju, vit nú vita um, er í londunum við Persaflógva, og hiðani kemur triðingurin av allari olju, sum heimurin framleiðir um dagin. Í 1958 varð olja funnin, hon hevur gjørt Emirríkini til eitt av heimsins ríkastu londum, og hjá flestum fólkum eru lívskorini heilt góð. Fram við strondini eru mong stór oljureinsiverk.
Fiskiskapur[rætta | rætta wikitekst]
Tað er ikki frítt fyri fiskar í í sjónum hjá Emiratunum, og teir hava eisini eina handilsavtalu við ES um handil við fiski, serliga tun. Sjóøkið hjá Emiratunum er 84.000 ferkilometrar av grunnum sjógvi, grynri enn 40 m. Her verður veitt rættiliga fitt. Tað eru 8.000 bátar við 20.000 fiskimonnum, og veiðan er 115.000 árliga. Hetta ger Emiratini til fjórðstørstu arábisku fiskivinnutjóð og ta næststørstu í flógvanum. Týdningarmesta fiskaslagið er tun, men her eru eisini rækjur, krabbar, hummari, høggislokkur og onnur fiskasløg.
Ferðavinna[rætta | rætta wikitekst]
Ferðavinnan veksur skjótt í Sameindu Emirríkjunum. Um 50 000 fólk, meginparturin úr Evropa, koma higar, helst um veturin, tí at tá er veðurlagið lýtt og gott. Tað, ið dregur fólk, eru oyðimarkarferðir, tollfríir handlar, basarar, strendur og frálík gistingarhús.
Byggivinna[rætta | rætta wikitekst]
Nýggir stásiligir býir eru bygdir, og mangir fremmandir verkamenn eru komnir hagar at arbeiða. Heimsins hægsti bygingur eitur Burj Dubai, og hann liggur - sum navnið bendir á - í landslutinum Dubai, sum er partur av Arábisku Emiratunum. Tann 4. januar í 2010 lat hann dyrnar upp fyri fyrstu ferð, og níggja hæddarmetið, tá vit tosa um hús, eitur nú 828 metrar. Arkitekturin Adrian Smith úr USA hevur teknað Burj Dubai, sum hevur kostað seks milliardir krónur at byggja. Tað eru í høvuðsheitum íbúðir og skrivstovur, sum skulu húsast í risaháhúsinum.
Kelduávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html
- ↑ http://www.amnesty.org/fr/library/asset/MDE25/007/2006/fr/4860c09f-f774-11dd-8fd7-f57af21896e1/mde250072006en.pdf
- ↑ "Census 2008". Ministry of Economy and Planning, Government of the United Arab Emirates. 2008. http://www.dubaifaqs.com/population-of-uae.php. Heintað 2012-06-18.
- ↑ http://www.gallup.com/poll/114211/Alabamians-Iranians-Common.aspx
- ↑ http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm


text:
Per Petterson
Per Petterson (18. juli 1952 í Oslo) er norskur rithøvundur. Hann er útbúgvin bókavørður og hevur arbeitt sum bókahandlari, týðari og ummælari. Hann gjørdi fyrstu ferð vart við seg sum rithøvundur við stuttsøgusavni í 1987 og hevur skrivað 7 bøkur. Per Petterson varð innstillaður til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins í 1997 fyri bókina Til Sibir. Við bókini Út at stjala ross gjørdist hann rættiliga kendur og vann fleiri virðislønir. Í 2009 vann hann Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins fyri bókina Jeg forbanner tidens elv.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- Aske i munnen, sand i skoa, stuttsøgur (1987).
- Ekkoland; skaldsøga (1989).
- Det er greit for meg skaldsøga (1992).
- Til Sibir skaldsøga (1996).
- I kjølvannet skaldsøga (2000).
- Ut og stjæle hester; skaldsøga (2003). Á føroyskum í týðing eftir Jákup í Skemmuni: Út at stjala ross, Nýlendi 2006.
- Månen over porten; tíðargreinir (2004).
- Jeg forbanner tidens elv; skaldsøga (2008). Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins 2009. Á føroyskum í týðing eftir Jákup í Skemmuni: Bannað veri tíðaráin, Nýlendi 2009.
- Jeg nekter, skaldsøga (2012)


text:
1FLTV
1FLTV (allarhelst: 1 Fürstentum Liechtenstein Television) er einasta sjónvarpsstøðin í Liktinsteini. Byrjað varð at senda 15. august 2008 á týskum. 15. august 2008 byrjaði 1FLTV at senda eftir at hava fingið loyvi frá liktinsteinsku stjórnini 1. Støðin sendir á týskum og verður rikini av eysturríkska handilsmanninum Beatrix Schartl 2.
Innihaldsyvirlit
Evropeiska songkappingin[rætta | rætta wikitekst]
Fólkið í Liktinsteini hevur altíð havt áhuga í at luttikið í evropeisku songkappingni, men hetta var ógjørligt, tí landið hevði ikki egna sjónvarpsstøð. Um støðin hinvegin velur at gerast limur í EBU, so ber til hjá landinum at melda seg til kappingina. Liktinstein royndi í 1976 at melda seg til, men hetta var noktað, tí eingin sjónvarpsstøð var í landinum 1.


text:
19. Sep 2014
Parkinsonfelagið í Danmark lýsir við áhugaverdum tiltøkum
17. Sep 2014
Stand still átak.Fyri at vísa á, at parkinsonsjúkan ikki bert snýr seg um at ristast, hevur danska 'Parkinsonforeningen' framleitt ein film um non-motorisku árinini. Niðnafyri her kanst tú síggja filmin í føroyskari útgávu. ...
17. Sep 2014
EPDA sum er samstarvsfelagsskapurin hjá parkinsonfeløgum í Evropa staðfestir í kanning at viðgerðir og umstøður hjá parkinson sjúklingum eru als ikki á nøktandi støði.
16. Sep 2014
Kanningar vísa at 40% av teimum sum hava parkinson eisini stríðast við tunglindi. Týðandi boðskapurin er at slík sjúkueyðkenni kunnu viðgerast.LES MEIRA HER ...
15. Sep 2014
PARKINSON ER EIN NERVALAGSSJÚKA, SUM OFTAST SÆST HJÁ TILKOMNUM OG ELDRI FÓLKI, MEN EISINI KANN RAKA YNGRI FÓLK. Í Føroyum hava umleið 100 fólk parkinsonsjúkuna.Sí faldara pdf niðanfyri ...
13. Sep 2014
Anette hevur havt Parkinson síðan 2000 og varð í januar 2014 løgd undir skurð og við nýggju DBS viðgerðini upplivdi hon eina sera stóra broyting
31. Aug 2014
Nogle af de patienter, der har Parkinsons sygdom i svær grad, og hvor den medicinske behandling ikke længere virker, som den skal, kan have gavn af særlig avanceret operation, kaldet deep brain stimulation (DBS), på dansk: dyb hjernestimulation.
31. Aug 2014
Nógv áhugavert og upplýsandi tilfar um parkinson er at finna á youtube. Her er ein filmur á enskum. ...


text:
Samáriabúgvar
Samáriabúgvar, eisini Samaritanar, rættari Lógartrúgvir/Tey lógartrúgvu*, (hebraiskt: שומרונים Shomronim, arabiskt: السامريون as-Sāmariyyūn) eru ein ethnoreligiøsur bólkur í Miðeystri. Átrúnarliga, fylgja tey samárisku trúarlæruni, sum er ein Ábrahamsk trúgv nær skyld við jødadóm. Trúgvin er grundað á samárisku Torahina (samárisku útgávuna av teim 5 Mósebókunum), og samáriabúgvar pástanda at teirra trúarlæra er tann rætta frumtrúgvin hjá upprunaligu Ísraelitunum áðrenn útlegdina í Bábylon, varðveitt av teimum ið vóru eftir í Ísraels-landi ארץ ישראל Eretz Yisrael, mótsatt jødadómi, ið tey meta vera eina nærskylda, men broytta og umskrivaða trúgv, førd heimaftur við teim útlagnu jødununum.
Samáriabúgvar siga seg sjálvar stava frá ættunum Efraim, Manasse og Levi úr gamla Ísrael, ið hava livað í Samária frá byrjanini av útlegdini í Babylon upp til okkara dagar. *Samáriabúgvar hava tó ikki fingið navn sítt eftir økinum Samária, men heldur frá hebraiska heitinum שַמֶרִים, Shamerim "Tey ið halda (Móse-)lógina/Tey lógartrúgvu".
Samárisk trúgv[rætta | rætta wikitekst]
Samárisk trúgv byggir á fýra høvuðs-lærusetningar:
- Ein Gud, YHWH sami Gud ið er staðfestur av hebraisku profetunum.
- Ein profetur, Móses (Moshe ben Amram).
- Ein heilag skrift, Torah (Móselóg), ið varð givin Mósesi av Gudi. Hetta eru tær 5 Mósebøkurnar; restin av Gamla testamenti og jødiska Talmud verða avnoktaði.
- Ein halgistaður, Gerizim-fjall (Har Gerizim), í Samária, er heilaga fjall Ísraels Guds; ikki tempulfjallið í Jerúsalem. Sambært teimum, var tað eisini á Gerizim-fjalli at Ábraham skuldi ofra Ísak.
- Nógvir Samáriabúgvar trúgva eisini, at á endadøgunum verða tey deyðu risin upp av Taheb, einum frelsara (kanska er hesin ein messias ella profetur, summi halda hetta er Móses).
- Samáriabúgar trúgva uppá Paradís (himmalin).
- Samáriabúgvar hava ikki rabbinarar eins og jødar, prestarnir útleggja skriftina og varðveita traditiónirnar; skriftlærdir koma í aðru røð eftir prestarnar.
- Tey tíggju boðini hjá samáriabúgvum bróta rættiliga frá teim tíggju boðunum hjá jødum, t.d. snýr teirra 10'da boð seg um heilagleikan hjá Gerizim-fjallinum.
Viðurskifti við høvuðsjødadómin
Samáriabúgvar hava eins og jødar eina Mezuzah festa omanfyri úthurðina, samáriabúgvar kalla seg sjálvar Bene Yisrael ("Børn Ísraels"), hetta heitið verður brúkt av øllum jødiskum trúarrætningum, fyri jødiska fólkið sum heild. Hinvegin kalla samáriabúgvar seg ikki fyri Yehudim (Judear), sum er standard hebraiska heitið fyri jødar.
Jødiska Talmud sigur í Kutim-traktatini, at samáriabúgvar skulu metast sum jødar har ið teirra trúarlæra samsvarar við jødadóm, men sum ikki-jødar har ið trúarlæran brýtur frá jødadómi. Síðan 19'du øld hava jødar mett samáriabúgvar sum eina jødiska sekt og heitið 'Samáriskir jødar' hevur verið brúkt.
Sí eisini: Jødar


text:
Toronto
Norðan Ontariovatn er Toronto, ið er fremsti ídnaðarbýur, størsti fíggjardepil og tann býur, sum veksur skjótast í Kanada. Býurin er eisini størsti býur í Kanada og høvuðsstaðurin í Ontario. Har verður sagt at vera trygt at búgva, tí at har eru færri lógarbrot enn í nøkrum øðrum stórbýi í Norðuramerika. Býarfólkið kann eisini erpa sær av Skydome, heimins fyrsta leikvølli við dragtekju, og Canadian National Tower, heimins hægsta húsi. Fáastaðni búgva so nógvir kinverskir innflytarar sum í China Town í Toronto.
Toronto er størsti býur í Kanada við 5 milliónum íbúgvum og er samstundis mest etniskt blandaði býur í heiminum. Tá tú ringir 112 í Toronto kunnu tey svara tær á 150 ymsikum málum. Kanada er eitt sindur av øllum heimsins londum og Toronto er miðpunktið í øllum.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]


text:
200 (rokkbólkur)
200 (Tveyhundrað) er ein føroyskur rokk og punkbólkur. Navnið kemur av tí at limirnir í bólkinum eru 200 % fyri loysing. Bólkurin var stovnaður í 1996, tá ein samlingsfløga "Rock í Føroyum 2" av ymiskum tónleiki í Føroyum, skuldi innspælast. Limirnir í bólkinum eru; sang og gittar Niels Arge Galán, bass Mikael Blak, sum eisini spælur í norðurlendska bólkinum Yggdrasil, og trummur Uni Árting. Áðrenn spældu teir allir í einum øðrum bólki sum æt "Mold". Men tá bólkurin "Mold" var upploystur, valdu Niels Arge Galán, Mikael Blak og Uni Árting at satsa uppá bólkin "200".
Sangirnir hjá 200 eru allir á føroyskum og eru merktir av skemti og sjálvsironi. Sangurin "Muscleman Blað", sum var ovast á føroyska hitlistanum í fleiri vikur, snúði seg um homoseksuelitet, og her talaði bólkurin at ágangi ímóti teimum samkyntu. Bólkurin kom fram á almenna pallin í ár 2001 í kappingini "Prix Føroyar" og gjørdist kendir bæði í Føroyum og Íslandi eftir hetta. Á Ólavsøku 2005 hevði Norðurlandahúsið, í teirra ólavsøkuframsýning, eitt 2,9 metur høgt roterandi papmaché listaverk, sum var ein fokk jú fingur, og 200 brúkti hetta listaverk sum dekoratión á teirra palli á konsertum.[1].
Fløgan Vendetta varð av allscandinavian.com kosin Besta fløguútgáva í Skandinavia 2012.[2]
Innihaldsyvirlit
Konspiratión[rætta | rætta wikitekst]
Eftir framførsluna á G! Festivalinum í 2005 við papmasché fokk jú fingrinum, var ein mynd at síggja á Nym.fo, sum er ein føroysk dagdvølja á netinum við skemti og øðrum, sum vísti 200 á Gøtusandi og eina náttúru mynd frá Mykinesi. Mykines myndin vísti ein stóran klett, sum lættliga kundi líkst einum fokk jú fingri. Hugsast kann, at tað var har frá, at Niels og hinir báðir limirnir í bólkinum fingu íblástur til at gera ein stóran fokk jú fingur.
Útgávur[rætta | rætta wikitekst]
- 2001 200%.
- 2005 Viva la Republica.
- 2006 Graceland.
- 2008 200 Decibel.
- 2009 Stokkhólmssyndromið.
- 2012 VENDETTA!.
Umframt[rætta | rætta wikitekst]
- 1997 Rock í Føroyum 2 skering 7.
- 2001 Prix Føroyar 2001 skering 8.
- 2002 Tutl 25 ár – Live 2002 skering 7.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Rethinking-nordic-colonialism.org, Mynd av umrødda listarverki í Norðurlandahúsinum
- ↑ Planet.fo Besta fløgan er føroysk
Slóðir[rætta | rætta wikitekst]
- Heimasíða hjá 200.
- MySpace síða hjá 200.
- Lyricwiki - Sangtekstir hjá 200.


text:
Norðurkorea
Fólkaræðiliga Lýðveldið Korea, vanliga nevnt Norðurkorea, bleiv grunnlagt í 1948 við Kim Il Sung sum ovasta leiðara. Norðurkorea er eitt sera isolera land, har eitt ferðfólk ikki kann ferðast frítt, men skal hava 1-2 ferðaleiðarar sum fylgja einum allastaðni.
Síðan í miðjuni av 1990'unum hevur Norðurkorea stríðst við avleiðingum frá fleiri náttúruvanlukkum, sum hava lagt landbúnaðin í oyði. Hetta hevur elvt til hungursneyð í landinum, og sjálvt um betringar eru hendar, er mattrot enn í landinum.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Koreakríggi[rætta | rætta wikitekst]
Koreakríggi byrjaði 1950 og endaði í 1953 við vápnahvíld, men ikki eini friðaravtalu. Tað doyðu umleið 3 milliónir koreanarar í hesum kríggji. Norðurkorea fekk hjálp frá m.ø. Kina og Suðurkorea fekk hjálp frá USA. Formelt sæð er tað enn kríggj millum USA og Suðurkorea á eini síðu og Norðurkorea á hinari, tí at eingin friðaravtala er undirskriva.
Eftir Koreakríggji var øll orka løgd í at skapa búskaparligan vøkstur og stýri førdi kampanjur til at fremja hetta. Ein av hesum kampanjum var Chollima kampanjan. Chollima kemur mytologiiðni og er ofta myndaður sum ein hestur við veingjum, sum ríður skjótt. Hetta skuldi ímynda tað ferð sum búskaparligi vøksturin skuldi hava.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Juche er politiska hugsjónin í Norðurkorea og er smíðja av Kim Il-sung. Juche stendur fyri at stóla uppá egna megi sum tjóð. Tað vil siga at man hevur sjálvforsýnandi búskap, uttanveltaðan uttanríkispolitik og harvið ein herð sum er nóg sterkur til at verja landið móti álopum. Songun er eitt hugtak, sum hevur verði brúkt tey seinnu árinið í Norðurkorea. Tað merkir stutt sagt "herurin fyrst" og hevur havt tað við sær at herurin er voksin seinnu árini og hevur fingið meira ressorsir at ráða yvir.
Eingin veit serliga nógv um ein av seinastu kommunistisku skansunum, norðurkoreanska Kim Jong-il. Hann verður so at siga bert avmyndaður av norðurkoreanskum statsmiðlum og altíð í eins klæðum og brillum. Norðurkorea hevur í áravís verið mett sum ein tann størsta hóttanin móti vesturheiminum, og óteljandi altjóða royndir eru gjørdar at steðga eitt nú ætlanunum við kjarnorkuvápnum hjá Kim Jong-il. Sum lukkað land er torført at siga nakað fyri vist, men ágangur, torturur og ekstremt fátækradømi er gerandisdagur í Norðurkorea.
Norðurkorea og Suðurkorea hava ikki sitið væl um sátt síðani Koreakríggið fyrst í fimmtiárunum, og londini hava ongantíð avtalað at binda frið. Einki samskifti er millum tey bæði londini, og tey hava heldur onga ”reyða linju” eins og USA og Sovjet høvdu undir Kalda krígnum. Í mars 2013 sleit Norðurkorea seinastu telefonlinjuna suður um markið, eftir at Suðurkorea og USA høvdu havt felags hernaðarvenjingar.
Politiskir flokkar[rætta | rætta wikitekst]
Koreanski Arbeiðaraflokkurin sum hevur dominerandi politiska makt. Aðrir flokkar eru Chindokio Chongu flokkurin og Koreanski Social-demokratiski flokkurin. Hesir flokkar eru í tjóðskaparligari fylking saman við Koreanska Arbeiðaraflokkinum.
Mannarættindi[rætta | rætta wikitekst]
Norðurkorea verður mett sum heimsins mest afturlætna land. Lógarverkið í Norður-Korea loyvir avrættingum, um illgruni eru um statskvett, svik ella terrorismu. Hinvegin eru mong dømi um, at menniskju eru vorðin avrættað, tí tey vóru virkin innan samkomur, tosaðu í fartelefon ella stjólu. Stýrið vónar, at avrættingar halda fólki aftur í at gera upreistur móti Kim Jong-un og hansara stýri [1] [2].
Kelduávísingar[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2980240&cloc=joongangdaily%7Chome%7Cnewslist1
- ↑ http://nkdb.org/bbs/data/publication/2009_NKDB_whitepaper_english.pdf


text:
Amasoná
Amasoná er 2. longsta á í heiminum. Úr keldunum langt uppi í kavataktu Andesfjøllum í Perú rennur hon 6.439 km ígjøgnum Perú og Brasil og út í Atlantshav. Ósin er so breiður, at ikki sæst av øðrum áarbakka og yvirum á hin, og so nógv vatn rennur í havið, at sjógvurin er sum ósavatn einar 180 km úr landi. Úr Amasoná renna 773 milliardir litrar av vatni hvønn tíma út í Atlantshav.
Amasoná rennur úr Andesfjøllum í Perú og verður alsamt størri og breiðari, sum hon rennur eystur ígjøgnum Suðuramerika og út í Atlantshav. Longra helvtin á ánni rennur ígjøgnum Brasil, og hon er týdningarmesta flutningsleið í landinum. Stór skip sigla langt inn í landið, enntá til nýmótans býin Manaus, einar 1600 km. úr Atlantshavsstrondini. Á hvørjum ári fer áin upp um áarbakkarnar, og nógv móra, ið taðar væl, legst á markirnar.
Størstu regnskógirnir eru fram við Kongoá í Afrika og Amasoná í Suðuramerika. Meginparturin av regnskóginum er í Brasil, báðumegin Amasoná.


text:
Bretland
Bretland hevur fleiri týdningar.
- Søguliga Bretland, sum var landið hjá bretum áðrenn rómverjar tóku seg aftur úr Bretlandi.
- Landið, sum eftirkomararnir hjá hesum søguligu bretum búgva í, t.e. Wales ella Lítla Bretland á føroyskum.
- Rómverski landsluturin Britannia.
- Stóra Bretland, sum er oyggin, ið Bretland altíð hevur verið á, umframt oyggjarnar rundan um hesa. Í hesum døgum er alt Stóra Bretland eisini eitt einkult fullveldisríki við enska heitinum United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, ofta stytt United Kingdom ella UK.


text:
Kaffi
Kaffi er ein drikkur, sum er gjørdur av kaffiplantuni. Bæði skal og fruktmassin verður tikin burtur, og bert kjarnin (steinurin), tað ið vit nevna bønin (fræðið), verður turkað, brent og malt. Fínleikin av kaffipulvurinum er skiftandi, alt eftir hvussu kaffi verður gjørt. Kaffi verður blandað á ymsan hátt við vatni og verður sum oftast drukkið heitt. Kaffiplantur verða dyrkaðar í meira enn 70 londum, fyrst og fremst tætt við Ekvator í Miðamerika, landsynningsasiu, Maldivunum og Afrika. Tá berini eru búnaði, verða kaffiberini plukkaði, viðgjørd og turkaði fyri at verja fræði inni í berinum. Fræðini verða síðan ristaði til ymisk stig, alt an uppá, hvønn smakk ið ein ynskir, áðrenn fræðini verða malin og bryggjaði til kaffi. Kaffi veksur har veðrið er soleiðis, at hitin ikki fer niður um 16 ºC í meðal kaldasta mánaðin, og ikki upp um 25 ºC í meðal heitasta mánaðin. Eisini er neyðugt við í minsta lagi 100 cm av regni um árið, men við reglubundnari turrtíð. Kaffi veksur so statt í tropunum, men nakað niðan frá strondini, tí annars verður ov heitt um summarið.
Kaffiplantan er í veruleikanum eitt træ, men hon verður klipt niður til ein stóran runn. Fræið verður sáað í røðum, og tá ið plantan eftir hálvum øðrum ári hevur fest góðar røtur, verður hon flutt og sett niður í skugganum av hægri trøum. Fimm ára gomul byrjar hon vanliga at seta frukt. Kaffiberini búnast ikki øll í senn, og tí verður heystað nógvar ferðir eitt ávíst tíðarskeið. Kaffiberini verða annaðhvørt tikin við hond, ella eisini verða tey rist av greinunum niður á lørift, sum er breitt undir runnarnar. Síðan verða kaffiberini breidd út í sólina at turka. Breitt verður út yvir tey um náttina at verja tey móti døggi og regni. Eftir uml. trimum vikum eru tey nóg turr. Tornaða fruktkjøtið verður tikið uttanav við maskinu, og bønirnar verða reinsaðar og fyltar í sekkir. Kaffið er greitt til útflutnings. Áðrenn kaffið kann verða nýtt, skal tað brennast, men tað verður vanliga gjørt í kaffibrennivirkjum í keyparalondunum. Mestu kaffiframleiðaraøkini eru Brasil, Vjetnam, Indonesia, Kolumbia og Etiopia.


text:
30. oktober
30. oktober er dagur 303 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 304 um skotár er). 62 eru dagar eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1973 Brúgvin um Streymin verður tikin alment í nýtslu
- 2013 - Norðurlandaráðið hevði stóra gallaveitslu í Operahúsinum í Noregi, har virðislønir vóru lætnar: Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins, Umhvørvisvirðisløn Norðurlandaráðsins, Tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins og Filmvirðisløn Norðurlandaráðsins og tann nýggja virðislønin: Barna- og Ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins. Fýra føroyingar vóru tilnevndir: Jóanes Nielsen, Eivør Pálsdóttir, Marjun Syderbø Kjelnæs og fyri Ísland var føroyska Rakel Helmsdal tilnevnd saman við íslendsku Áslaug Jónsdóttir og svenska Kalle Güettler. Ongin av føroyingunum vann nakra heiðursløn á hesum sinni.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1941 Oddvør Johansen, rithøvundur og organistur


text:
Mánin
Mánin er næsti granni okkara í rúmdini. Teir gomlu norðbúgvarnir nevndu hann Himintungl ella bert Tungl, men mánanavnið var eisini vanligt longu í norrønari tíð. Miðalfjarstøðan er bert 384400 km, og tað merkir, at tú við einum vanligum handkikara kanst síggja spennandi detaljur á mánaflatuni. Á Mánanum er hvørki luft ella flótandi vatn, og tí hevur hann heldur einki veðurlag. Mánin hevur heldur einki jarðfrøðisligt lív. Tey landmerki, vit síggja á mánaflatuni, eru skapt av at loftsteinar (meteorir) hava rakt Mánan.
Eftirsum tað tekur mánanum júst somu tíð at snara einaferð um sjálvan seg, sum tað tekur honum at snara um Jørðina, vendir hann altíð somu síðu móti okkum. Hetta verður nevnt "bundin rotatión", og hiðani av Jørðini síggja vit sostatt bert umleið helvtina av Mánaflatuni. Stóru økini á Mánanum kunnu síggjast við berum eyga. Myrkar fløtur við láglendi - mare-økini (Mánahøv) - standa í andsøgn við ljósari hálendini.
Mánaflatan sæst best nærhendis terminatorinum - ið er markið millum ljós og skugga á Mánanum. Tá ið fullmáni er, síggjast landkenningarnar ikki so væl, tí tær eru ov upplýstar, og sjálvt stór kratir kunnu vera ósjónlig. Onnur øki síggjast hinvegin best í fullmána, tí tey krevja stóra kontrast fyri at verða sædd - hetta er serliga galdandi fyri myrku mare-økini.
Mánin er okkum 400 ferðir so nær sum sólin, men hann er eisini 400 ferðir so lítil sum sólin. Tí eru hesir knøttir um leið líka stórir at síggja til á luftini. Tá ið mánin er ímillum okkum og sólina, kemur hann stundum fyri sólina. Tá er sólarmyrking. Full sólarmyrking var í Føroyum 30. juni 1954. Øðrvísi enn sólin er hann ein kaldur knøttur, sum melur um jørðina. Mánin lýsir ikki sjálvur, men bara við afturkastaðum sólarljósi, sum vit nevna mánalýsi. Til støddar er hann góðan fjórðing av jørðini, og frástøðan er um leið 30 ferðir tvørmálið í jørðini. Mánin hevur fasur, t.e., lýsandi mánaeygað broytir skap, alt eftir hvar hann er í ringrásini um jørðina.
Fyrstu menn at ganga á mánanum vóru amerikanararnir Neil Armstrong og Edwin Buzz Aldrin í juli 1969. Teir fóru við rúmdarfarinum Apollo 11, og mánafarinum Eagle førdi síðan tveir av monnunum niður á mánan, meðan hin triði (Michael Collins) fleyg í ringrás um mánan. Armstrong hevði leiðsluna á Apollo tann 20. juli í 1969, tá ið rúmdarfarið lendi á mánanum. Hann varpaði aftur til Jørðina við kendu orðunum: "That's one small step for a man, one giant leap for mankind". Í tríggjar tímar gingu Neil Armstrong og felagi hansara Edwin Buzz runt á mánanum.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Slóðir úteftir[rætta | rætta wikitekst]


text:
Litava
Litava (Litaviskt: Lietuva) er lýðveldi í Miðevropa. Litava hevur mark við Eystrasalt, Russland (Kaliningrad) og Lettland í norðri, Pólland í vestri, og Hvítarussland. Litava mørkini eru, kanska meiri enn onnur evropeisk, broytt óteljandi ferðir í søguni. Litava skilur seg á mangan hátt frá hinum báðum Baltalondunum. Meginparturin av fólkinum er litavar; í Estlandi og Lettlandi er rættiliga stórur partur av fólkinum tilfluttir russarar. Mesta fólkið býr eisini inni í landinum - har høvuðsstaðurin, Vilnius, eisini er - og ikki við strendurnar. Triðja, sum víkur frá, er fruktagóða jørðin. Litava var fyrsta landið í fyrrverandi Sovjetsamveldinum, sum tók loysing, og síðan hevur Litava leita vestureftir. Litava er limur í bæði NATO, ES og ST. Litava gekk soleiðis á odda fyri at koma burturúr Sovjetsamveldinum, og tað kostaði eisini eitt hart stríð við stjórnina í Moskva, sum eisini royndi at brúka vald at steðga loysingarroyndini.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Litava er eitt land í vøkstri og við nógvum møguleikum, og landið hevur ment seg til at hava ein opnan marknaðarbúskap. Litava hevði ætlað at gerast partur av evra-samstarvinum í ES í 2007, men orsaka av ov høgari inflatión, sleppur Litava ikki við enn [1].
Landbúnaðurin hevur stóran týdning fyri litavska búskapin.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]


text:
Arbeiðið í nýggja húsi í Zarepta er av álvara í gongd, har teir í løtuni fáast við ventilatións- og el-arbeiðið. Arbeitt verður týsdag, fríggjadag og leygardag.
Tað er ein stórur bygningur, sum skal hýsa gentuliðunum á summarlegunum, spælihøll og seinni svimjihyli, og tí er tørvur á nógvum hondum at taka lut í stóra arbeiðnum, sum skal fáast frá hondini.
Fyrsta leygardagin í oktober – meðan tann seinna hjúnalegan varð hildin – stukku vit inn á gólvið við myndatólinum, har menn og dreingir í ymsum aldrum arbeiddu hugaliga.


text:
Georgia (land)
Georgia (georgiskt: საქართველო - Sakartvelo), frá 1990 til 1995 kent sum Lýðveldið Georgia, er eitt land í Kaukasus og liggur við Svartahavið. Í norðri hevur Georgia mark við Russland og suðri við Turkaland, Armenia og Aserbadjan. Høvuðsstaður er Tbilisi og høvuðsmálið er georgiskt.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Georgisk søga
Í 1991 fekk Georgia sjálvstýri tá Sovjetsamveldið fór til grundar. Fyrst undir leiðslu av Moskva-trúgva, fyrrverandi sovjetska uttanríkisráðharranum Eduard Sjevarnadse og síðan – eftir friðarligu rósukollveltingina í 2003 – av verandi forsetanum Mikhail Saakasjvili. Fyrstu árini var Saakasjvili nógv avhildin, men lyfti hansara um vælferð í búskaparliga avmergjaða landinum hava ikki hildið. Og kríggið móti Russlandi í 2008, sum hevði við sær, at Georgia misti Abkasia og Suðurossetia, hava ikki gjørt støðuna betri.
Fólkið[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Georgisk fólk
Georgia eigur sjáldsamt heimsmet. Ongastaðni í heiminum gerast so mong folk eldri enn 100 ára gomul. Enntá er ikki óvanligt, at fólk eru frísk og ferðug, tá ið tey eru farin upp um 120 ár. Granskarar vita ikki, hví tey liva so leingi, men teir halda, at góða veðurlagið, sunnur kostur, nógv útiarbeiði og óstrongda bygdalívið eru atvoldin til, at fólk gerast so gomul.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Georgiska kongshúsið, sum m.a. er í ætt við spanska kongshúsið, sigur seg vera avkom frá sjálvum Dávidi kongi, sum vit lesa um í Bíbliuni, og sum var kongur hjá Ísraels fólki. Ófriður valdaði eftir fullveldið í 1991, og nú hevur Georgia ikki veruligt vald í Abkasia og Suðurossetia, sum verða stuðlaði av Russlandi. Fyrrverandi sovjetiski uttanríkismálaráðharrin Eduard Sjevarnadse, sat við valdi í nógv ár, men kongin í 2003. Fátækradømi og tað at Georgia í veruleikanum ikki hevur vald á Abkasia og Suðurossetia, ger at landið ikki tykist serliga støðugt. Georgia roynir at nærkast Vestandlondunum, er partur av Partnership for Peace undir NATO og ætlar sær í ES. Georgia hevur seinastu øldirnar ligið mítt í stríðnum millum Russland, Turkaland og Persia, men er í dag tætt knýtt at USA, sum hevur stóran áhuga í at landið er støðugt, m.a. tí at USA hevur gjørt eina stóra íløgu í oljuveitingarskipan frá Aserbadjan umvegis Georgia og til Turkalands. Loysingarøkini Abkasia og Suðurossetia fáa bæði stuðul úr Russlandi, og viðurskiftini millum Georgia og Russland eru vánalig. Politiska støðan í Georgia er tí enn rokut.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Georgisk landafrøði
Georgia er fjallaland. Kavkasusfjøll eru sum ein stórur marknamúrur norður ímóti Russlandi og vestur ímóti Svartahavi. Gróðrarlíkindini eru góð, jørðin fruktar væl, so umstøðurnar at dyrka vínber eru av teimum bestu. Georgia liggur soleiðis fyri – ímillum Svartahav og Kaspiskahav – at oljuflutningur og annar vøruflutningur ímillum londini her fer ígjøgnum landið.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Georgiskur búskapur
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]


text:
Isle of Wight
Isle of Wight er eitt vældømi (county) og størsta oyggj í Onglandi. Oyggin er í Ensku Kanalini 3-6 km sunnanfyri Hampshire á bretska meginlandinum. Sundið Solent skilur oynna frá bretska meginlandinum. Oyggin hevur ríka søgu og hevur m.a. verið sjálvstøðugt kongaríki í 15. øld. Til 1995 hevði oyggin sín egna guvernør. Isle of Wight hevur eitt umboða í enska parlamentinum. Isle of Wight er eitt seremonielt greivdømi í Onglandi og er viðurkent sum eitt fyrisitingarligt county í Onglandi.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Málið ið tosað verður á Isle of Wight er enskt, men ein serstøk dialekt, ið er ein sterkari formur av tí siðbundnu Hampshire dialektini, sum er kend fyri at loypa um nøkur hjáljóð og við størri áherslu á tey longu sjálvljóðini. Hetta fyribrigdi er líkt dialektunum í suðurvestur Onglandi. Oyggin hevur eisini síni egnu orð, nøkur eru eisini kend í øðrum landslutum í Suðuronglandi. Nevnast kunnu eitt nú: grockle (vitjandi), nipple/nips (yngri maður/drongur). Hesi orð verða eisini brúkt av øðrum økjum í grannalagnum hjá Isle of Wight. Nøkur orð eru heilt serstøk fyri sjálva oynna Isle of Wight, nevnast kunnu: overner (ein persónur frá meginlandinum, sum hevur búsett seg á oynni) og caulkhead (fólk sum er fødd á oynni og hava røtur longri aftur í tíðini av oynni Isle of Wight).
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Oyggjaleikir[rætta | rætta wikitekst]
Isle of Wight luttekur í Oyggjaleikum eins og Føroyar. Isle of Wight var vertur fyri Oyggjaleikunum í 1993 og 2011. Í 1993 gjørdist Isle of Wight nummar tvey við 26 gull, 23 silvur og 18 bronsu heiðursmerkjum. Í 2011 gjørdist Isle of Wight nummar fimm við 17 gull, 15 silvur og 21 bronsu heiðursmerkjum.
Sigling[rætta | rætta wikitekst]
Coves er miðdepil fyri sigling og er regluliga vertur fyri bátastevnum og kappsigling. Coves Week er heimsins longsta bátastevna (regatta), sum varir í 40 dagar við umleið 1000 luttakandi bátum og umleið 8.500 ítróttarfólkum, sum hava sera ymiskir førleikar og royndir, har eru fólk við royndum frá OL og so fólk sum bert luttaka til stuttleika, vikuskiftis siglarir. Henda kappsigling byrjaði í 1826 og fer fram á sundinum millum Bretska meginlandið og oynna Isle of Wight, sundið eitur Solent. Aðrar bátastevnur í Coves eru: Fastnet race, Round the Island Race, Admiral's Cup og Commodore's Cup.[1]
Maraton[rætta | rætta wikitekst]
Isle of Wight Marathon er elsta maraton kapping í Onglandi sum hevur verið hildin regluliga. Kappingin hevur verið á hvørjum ári síðan 1957. Kappingin byrjar og endar í býnum Ryde.
Speedway[rætta | rætta wikitekst]
Isle of Wight Islanders er eitt speedway felag av Isle of Wight, sum luttekur í 3. deild í National League í Onglandi.
Hockey[rætta | rætta wikitekst]
The Isle of Wight Hockey Club hevur íðkandi lið hjá monnum, unglingum. Eitt kvinnulið er eisini av oynni, liðið hjá teimum nevnist The Vectis Ladies
Fótbóltur[rætta | rætta wikitekst]
Ryde Sports F.C. var eitt fótbóltsfelag úr Isle of Wight, sum var stovnað í 1888 og tikið av í 1997. Felagið var við til at stovnað Hampshire League í 1896 saman við 7 øðrum feløgum. Fótbóltsfeløg av Isle of Wight luttaka í lokalu fótbólts kappingini Isle of Wight Saturday Football League. Nøkur feløg eru tó sum ikki luttaka í nakrari ávísari kapping. Strandafótbóltur (Beach football) er sera vælumtókt á Isle of Wight, og flestu av ensku landsliðsleikarunum í hesi íttróttargrein eru av Isle of Wight.
Cricket[rætta | rætta wikitekst]
Isle of Wight er tann 39. enski landsluturin (county) sum luttekur í enskum cricket. The Isle of Wight Cricket Board fyriskipar eina lokala cricket kapping á oynni millum fleiri ymisk feløg.
Tónleikur[rætta | rætta wikitekst]
Isle of Wight skipar fyri fleiri árligum tónleikafestivalum: Isle of Wight International Jazz Festival, Isle of Wight Festival og Bestival. Orkestrini Level 42, The Bees, Mark King og Trixie's Big Red Motorbike.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Útvortis ávísing[rætta | rætta wikitekst]
- Wightsun - Isle of Wight Kunningarstova
- Isle of Wight Tok
- Stjørnin á Isle of Wight
- Island Eye - Isle of Wight History, Tourism and Accommodation - 500+
- Isle of Wight Kunningar heimasíða
- Almenna heimasíðan hjá Ferðaráðnum á Isle of Wight
- Isle of Wight Festival
- The Isle of Wight Veðurstøð


text:
Robert Gates
Robert Michael Gates (føddur 25. september 1943 í Wichita, Kansas) er amerikanskur verjumálaráðharri. Hann umboðar republikanararnar. Gates hevur ætlanir um at leggja frá sær í 2011. Men fyrst ætlar hann at tryggja sær, at amerikanska afturtøkan úr Afganistan fer at eydnast, og tað fáa vit at síggja eina ferð næsta ár, sigur hann. Hann var eisini verjumálaráðharri í Bush-stjórnini.
Hann sigur, at hann ætlar sær ikki at sita í ráðharraembætinum eftir 1. januar í 2012. Tað árið verður forsetaval í USA, og tað kann blíva trupult hjá stjórnini at finna ein góðan eftirmann í einum valári, sigur hann. Tí hevur hann gjørt av at fara frá í 2011 [1].
Gates var verjumálaráðharri í stjórnini hjá George W. Bush, forseta, og Barack Obama bað hann halda fram aftan á stjórnarskiftið, og tí tilboðnum tók hann av. Nýggi ovastin í verjumálaráðnum Pentagon verður núverandi CIA-leiðarin, Leon Panetta (D) [2]. Í hansara stað sum CIA-leiðari kemur generalurin David Petraeus, sum nú stendur á odda fyri teimum amerikonsku herdeildunum í Afganistan.
Eins og Leon Panetta var Robert Gates leiðari í CIA, áðrenn hann bleiv verjumálaráðharri.


text:
17. september
17. september er dagur 260 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 261 um skotár er). 105 dagar eru eftir av árinum.
Hendingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1983 - Perlan í Vágsbotni varð tikin niður.
- Barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs og Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens verða handaðar henda dagin ella fáir dagar áðrenn ella aftaná. 17. september er dagurin, tá M.A. Jacobsen, ið virðislønirnar eru uppkallaðar eftir, var føddur.
Føðingar[rætta | rætta wikitekst]
- 1891 - M. A. Jacobsen í Tórshavn (d. 1944).


text:
04 / Apr / 2014
Húsakeyp og kostnaður. Holl advokatráðgeving í samband við húsakeyp eigur ikki at sparast burtur.Pengarnir til holla ráðgeving til hesa fíggjarligu stóru íløgu, herundir gerð av skeyti og avgreiðsla av peninginum nýtir ikki at kosta almikið.Kostnaðurin fyri arbeiðið verður ásettur út frá tímanýtslu - tó við einum minstaprísi við mvg stórur frá kr. 5.000,- til kr. 8.500. Tímanýtslan verður skrásett
07 / Feb / 2014
Hvat snýr konfliktmekling seg um?At tosa saman og lurta eftir hvør øðrum.Hví eitur tað mekling?Ein meklari stýrir orðaskiftinum og setir spurningar, men tekur ikki avgerðir.Hvør kann brúka konfliktmekling?Einhvør sum er í persónligum samskifti við onnur.Nær er konfliktmekling eitt gott amboð?Tá persónliga samtalan er vorðin ógjørlig ella heilt er hildin uppat.Nær er persónliga samtalan ikki konstruktiv meiri?Tá tosingarlagið er vorðið til álop, illgitingar, vreiði - ella
06 / Feb / 2014
Tvey heilt ymisk spor: jura ella mekling Áhugavert og eisini óhugnaligt at fylgja við í hesi frálíku sjónvarpssending. Fyri meg sum konfliktmeklara og sum advokat hevur tað ein serligan áhuga at síggja hvussu fokus flytir seg gjøgnum ymisku partarnar, burtur frá familjurelatiónum yvir í juraina. Nú tykist tað, sum at alt snýr seg um hetta húsið, sum er so nógv vert


text:
Mississippiá
Mississippiá er, tá ið greinin Missouriá verður uppíroknað, longsta á í heiminum, 7000 km. Missouriá kemur heilt vestan úr Klettafjøllum. Um várarnar, tá ið tað fer at toya í fjøllunum, er ofta so nógv vatn í henni, at áin tekur ikki ímóti, men fer yvir bakkarnar og ger stóran skaða. Til at forða fyri hesum hava teir nú grivið fleiri stórar gryvjur frá ánni og gjørt byrgingar í støðum.
Ein onnur grein hjá Mississippiá er Ohioá, sum kemur eystanífrá, hon førir eisini heilt nógv vatn við sær. Í hesa á rennur aftur ein á, sum eitur Tennesseeá.


text:
Rodos
Rodos (Grikskt: Pόδoς, Rodos, [ˈroðos]) er ein oyggj og ein býur í Grikkalandi. Oyggin er hin størsta í oyggjabólkinum Dodekanes (Tólvoyggjarnar). Høvuðsbýurin á Rodos eitur Rodos eins og oyggin, næststørsti býurin eitur Lindos. Umleið helmingurin av fólkunum búgva í Rodos býi. Býurin er m.a. kendur fyri Risan í Rodos (Kollosan), sum var risastór standmynd av sólgudinum Helios. Standmyndin varð gjørd í 3. øld áðrenn Krist og stóð í havnini á Rodos býi. Standmyndin var 30 metrar høg og var eitt av teimum sjey heimsins undrunum í fornøldini. Standmyndin brotnaði undir einum hørðum jarðskjálvta ár 226 áðrenn Krist. Í Mandraki havnini í Rodos býi, har standmyndin møguliga hevur staðið í fornøldini, eru nú tvær súlur við standmyndum av reinsdjórum. Súlurnar standa báðumegin við innsiglingina til havnina. Rodos er í eystur Egearahavinum, frástøðan til Turkaland er bert 18 km, meðan frástøðan til havnina í Pireus við Athen er 500 km. Rodos luttekur í Oyggjaleikum, sum er ítróttarstevna fyri oyggjasamfeløg. Rodos var vertur fyri leikunum í 2007.[1]


text:
Piemonte
Piemonte (italskt: Piemonte, Piemontesiskt og oksitanskt: Piemont, franskt: Piémont) er ein ein av 20 regiónum í Italia. Piemonte er ein sjálvstýrandi landslutur, sum liggur í útnyrðingsitalia. Høvuðsmáið ið verður tosað har er piemontesiskt. Italskt verður eisini tosað har og í Oksitandalunum býr ein minniluti, sum tosar sítt egna mál, oksitanskt. Tað oksitanska málið verður eisini tosað í Suðurfraklandi, Monako og í Katalonska dalinum Val d'Aran. Piemontesikst verður tosað í Piemont av meira enn einari millión fólkum. Piemont landsluturin er 25.402 km2 til støddar og fólkatalið er umleið 4,4 milliónir.
Innihaldsyvirlit
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Piemonte er næststørsta región av teimum 20 regiónunum í Italia, næst eftir Sisilia. Piemonte er umgirt av Alpunum til tríggjar síður, millum teirra eru fjøllini Monte Rosa og Monte Viso, har tann 652 km langa Po áin rennur. Piemonte hevur mark til Frakland, Sveis og tær italsku regiónirnar Lombardia, Liguria, Aosta Dalin og eitt pinkalítið sindur við Emilia Rómanja. 43,3% av Piemonte er fjallalendi, 30,3% er av lágum fjøllum ella heyggjum, og 26,4% er láglendi ella marklendi.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyrisitingarligar eindir[rætta | rætta wikitekst]
Piedmonte er býtt sundur í átta landslutir:
Ítróttur[rætta | rætta wikitekst]
Fleiri sløg av ítróttir verða íðka á høgum støði í Piemonte. Innan fótbólt eru tað serliga feløgini Juventus F.C. og Torino F.C., ið hava gjørt seg galdandi. Fótbóltsfeløgini í Piemonte hava vunnið flest italsk meistaraheiti. Flogbóltur verður serliga íðkaður í Cuneo, sum hevur manslið og í Novara, har tað serliga eru kvinnurnar, sum hava klárað seg væl. Innan kurvabólt kunnu nevnast Biella Basketball og Junior Casale, og innan íshockey kunnu nevnast Hockey Club Turin (sum varð stovnað í 1947) og hockey á rulluskoytum, har Amatori Vercelli hevur vunnið trý meistaraheiti, einaferð italsku steypakappingina og tvær ferðir CERS Cup.


text:
Lóðrið fylgir fóðri.
Søtur er sjálvgivin biti.
Tá ið vesalamaður fær vald, kann hann sær ikki afturhald.
Smáir fuglar verpa smá egg.
Orðabøkur á goymslu, sum grunnurin hevur verið við til at fíggja:
Føroysk samheitaorðabók. Ritstjórnað hevur Henning Thomsen.
Føroysk-týsk orðabók. Ritstjórnað hevur Ulf Timmermann.
Føroysk-donsk orðabók. Ritstjórnað hevur Zakaris S. Hansen.
Sponsk-føroysk skúlaorðabók. Bókin er ætlað miðnámsskúlunum. Í bókini eru útvald leitorð, ið eru mest viðkomandi hjá miðnámsskúlanæmingum og øðrum, ið vilja læra spanskt. Randi Meitil og Birgit Remmel hava ritstjórnað.
Donsk-føroysk orðabók. Eisini fløguútgáva. Ritstjórnað hevur Hjalmar P. Petersen.
Føroysk orðabók (heft og innbundin), sum Jóhan Hendrik W. Poulsen, Marjun Simonsen, Jógvan í Lon Jacobsen, Anfinnur Johansen og Zakaris Svabo Hansen hava ritstjórnað, var útseld, men eitt-binds útgávan í stívari permu er uppafturprentað og á goymslu.
Føroysk-italska orðabókin, sum Gianfranco Contri hevur ritstjórnað, er útseld.
Umframt omanfyri nevndu hevur grunnurin:
føroysk-donsku orðabókina, sum M. A. Jacobsen og Chr. Matras ritstjórnaðu og føroysk-norsku orðabókina, sum Eigil Lehmann hevur ritstjórnað, á goymslu.
Fløguútgávan av Føroysku orðabókini er útseld, men ókeypis atgongd fæst til hana á heimasíðuni hjá Orðabókagrunninum.


text:
Ídnaðarsamfelagið
Innihaldsyvirlit
Ídnaðarsamfelagið[rætta | rætta wikitekst]
Ídnaðarkollveltingin byrjaði í Onglandi mitt í 18. øld. Síðani spreiddist hon til Fraklands, Belgia, Sveis og so spakuliga gjøgnum Evropa og at enda til Amerika.
Ídnaðarsamfelagið í Evropa[rætta | rætta wikitekst]
Undir ídnaðarkollveltingingini vóru umstøðurnar sera ringar hjá fólkið at liva í. Í Evropa livdu heili 20-40% av fólkinum í vesaldómi. Tey gingu biddaragongd ella hildu til í fátækraheimum. Í 18. øld vóru 10% av fólkinum í Evropa biddarar. Nógv doyðu av sjúkum, ið var ein avleiðing av ov vánaligari heilsu. Loyvt var at reka tey fátøku burtur og fara illa við teimum. Tey fátøku vóru sett í sama bás sum brotsmenn og skøkjur, ið vóru sædd nógv niður á. At eiga barn ógift var mangan ein vanlukka. Lítil og eingin møguleiki var at hava barnið, tí so var vandi fyri at missa arbeiðið. Einasta loysnin var at lata barnið frá sær, ella, vildi illa til, beina fyri tí. Nýføðingar vórðu ofta funnir deyðir úti á vegnum ella í kloakkum.
Eitt gott dømi um hvussu fólk høvdu tað tá, er bókin hjá Mark Twain: Oliver Twist. Hon snýr seg um ein drong, ið varð latin inn á eitt fátækrahús sum barn og livir eitt sera hart lív, sum fátækur. Mark Twain lýsir sera væl, hvussu tað var at liva tá í tíðini.
Ídnaðar samfelagið í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Í 18. øld var tað øgiliga vanligt at fólk máttu liva í neyð og hungri, meðan keypmenn og góðseigarar høvdu tað væl betri. Í Føroyum vóru gjørdar ymiskar lógir fyri at bøta um fátækradømi. Eitt dømi er Trælalógin, sum kom í gildið í 1777. Hendan lógin segði, at um man var førur fyri at arbeiða, so skuldi man arbeiða, líka mikið hvussu fátækur man var. Trælalógin var ikki bara ein máti at bøta fyri fátækdømi, men eisini ein hjálp hjá bóndunum at fáa fleiri arbeiðsfólk. Tað var øgiliga vanligt at fólk reikaðu um landið fyri at bidda um ull og matvørur frá bóndunum. Men fyri at sleppa at bidda skuldi man hava eitt tryglarabræv frá fútanum, hetta brævið gav loyvi at bidda.
Er støðan í dag enn, sum hon var tá? Støðan í dag er nógv betri, enn hon var tá í tíðini. Vit hava gjørt nógv fyri at bøta um fátækdømi og javnrættindi millum rík og fátøk. Vit hava gjørt lógir soleiðis, at man ikki sleppur at hava trælir og eisini hava øll rætt til eina útbúgving. Hetta ger eisini, at tað er nógv lættari at fáa arbeiði, og tí eru tað nógv færri av fátøkum.
Avleiðingar av Ídnaðarkollveltingini.[rætta | rætta wikitekst]
Ídnaðarkollveltingin hevði við sær, at til bar at framleiða vørur í hópatali. Maskinur vóru framleiddar, ið framdi til, at fólkini ikki skuldu arbeiða líka hart og leingi. Og eisini arbeiddi maskinurnar nógv skjótari enn fólk. Hetta hevur havt við sær at vørur eru nógv bíligari at keypa. Alt hetta er sera gott fyri øll fátøk, men tó er tað minni gott fyri keypmenninar, ið fáa minni fyri vørur sínar. Ígjøgnum ár og dag hava nógv fólk verið bangin um, at maskinur og "tólmenni" fara at taka leiklutin hjá fólki, ella, at alt verður gjørt fyri okkum. Hetta verður víst væl í filminum Wall-E har øll fólk sita í einum stóli, ið ger alt fyri teimum.


text:
Fótbóltur í Føroyum
Føroyar eru við í nógvum altjóðakappingum til dømis EM og HM í fótbólti.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Føroyskur fótbóltur hevur røtur aftur í 19. øld. Í apríl mánaði 1892 stovnaðu tvørámenn "Tværå Boldklub" TB, sum sostatt gjørdist fyrsta fótbóltsfelagið. Nógv ár gingu, áðrenn nakað annað felag varð stovnað, so TB spældi fyri tað mesta móti eingilskum trolaramanningum og trongisvágmonnum, ið møguliga eisini høvdu eitt felag um tað mundið. Smb. hundrað ára minnisritinum hjá TB eru menn tó ósamdir í hesum máli. Fyrsta veruliga fótbóltsfelag, sum varð stovnað eftir hetta, var Havnar Bóltfelag (HB), ið sá dagsins ljós í oktober 1904. Klaksvíkingar høvdu tó longu í august stovnað "Klagsvigs Idrætsforening" KÍ, men fóru teir har norðuri tó ikki at spæla fótbólt fyrr enn í 1911.
Í 1942 byrjaði landskappingin í føroyskum mansfótbólti. Henda kapping hevur síðani á hvørjum ári staðfest, hvat felag er best í Føroyum. Men øll byrjan er torfør, og tí var eingin kapping í 1944 orsakað av bólttroti.
Kappingin er broytt fleiri ferðir. Týdningarmesta broytingin hendi undan leikárinum 1976, tá ið beinleiðis upp- og niðurflyting millum deildirnar varð innførd.
Í 1988 varð 1. deild víðkað til 10 feløg. Í 1996 innførdi fótbóltssambandið regluna um, at vinnandi liðið í einum dysti fekk 3 stig. Í 2005 varð kappingin umløgd enn einaferð, so nú spæla liðini í 1. deild 27 dystir hvør móti øðrum. Skeiva dystartalið ger, at nú fáa summi lið tveir heimadystir móti onkrum mótstøðuliði, meðan tey fáa tveir útidystir móti onkrum øðrum. Skipanin er roynd í nøkur ár í Danmark, og enn er ov tíðliga at gera nakra niðurstøðu um virðið í hesi skipan fyri føroyskan fótbólt.
Í 1955 varð ein føroysk steypakapping sett á stovn. Føroysk feløg høvdu tó undan hesum dystast um ymisk steyp, men hetta var fyrstu ferð, at steypakapping í fótbólti varð fyriskipað undir ÍSF. Tá ið Fótbóltssamband Føroya varð stovnað í 1979, tóku teir sær av øllum føroyskum fótbóltskappingum.
Bóltfeløg[rætta | rætta wikitekst]
AB, B36, EB/Streymur, FS Vágar, GÍ, HB, ÍF, KÍ, MB, NSÍ, B71, Skála, SÍ, TB, B68, Undri FF, FC Suðuroy.


text:
Aung San Suu Kyi
Aung San Suu Kyi varð borin í heim tann 19. juni í 1945 í Rangoon, Burma. Hon er kend fyri at royna at fremja demokrati í Burma, uttan at nýta harðskap. Hon er dóttir til Aung San, ið var við til at samráðast um at loysa Burma frá Stóra Bretlandi í 1947. Sama árið var Aung San myrdur av politiskum kappingarneytum.
Í 1989 stillaði Aung San Suu Kyi upp til tingvalið í Burma, har hon vann stórt. Herurin í Burma traðkaði til og forbjóðaði henni at taka við valdið. Síðan tá hevur Augn San Suu Kye sitið í húsavarðhaldi í heimi sínum, í býnum Yangon, í nærum 15 av teimum seinastu 21 árunum frá 20 juli 1989 til hon varð leyslatin 13. november 2010,[1] becoming one of the world's most prominent political prisoners.[2]
Í 1990 móttók Aung San Suu Kyi Rafto Heiðurslønina og Sakharov Heiðurslønina fyri Frælsar Hugsjónir í 1990. Ì 1991 fekk hon Friðarheiðursløn Nobels. Hon hevur lisið á Lærda háskúlanum í Oxford, har hon eisini møtti manni sínum, ið hon hevur tvey børn við.
Eftir røttum skuldi Aung verið leyslatin í okt. 2009, men orsakað av eini hending, har at ein óboðin sinnisveikur amerikumaður hin 3. mai 2009 óboðin svam út til húsini hjá Aung og gisti har í tríggjar nætur og var fangaður, tá hann svam yvirum aftur, dømdi ein dómstólur undir hernaðarstýrinum í Burma hana til 18 mánaðir afturat í húsavarðhaldi. Rættarmálið byrjaði 18. mai og endaði 11. august 2009.
Aung kærdi dómin, men hon fekk ikki viðhald. Dómurin varð skotin inn fyri hægstarætt í Burma, men hon sat dómin út og varð latin leys 13. november 2010, 6 dagar eftir valið, sum hon ikki slapp at stilla upp til, tí hon sat í húsavarðhaldi. Stutt eftir at hon var latin leys kom sonur hennara Kim Aris til Burma fyri at vitja hana, tað var fyrstu ferð í 10 ár, at hann sá mammu sína. Burmesiska stýrið noktaði manni hennara og synum hennara at fáa uppihaldsloyvið, sjálvt tá maður hennara hevði fingið staðfest, at hann var deyðasjúkur av krabbameini, slapp hann ikki at vitja hana. Michael Aris doyði á hansara 53 ára føðingardegi, hin 27. mars 1999. Tá hevði hann ikki sæð konu sína í meira enn trý ár.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Burma releases Aung San Suu Kyi. BBC News, 13 November 2010.
- ↑ Aye Aye Win, Myanmar's Suu Kyi Released From Hospital, Associated Press (via the Washington Post, 10 June 2006.


text:
Sjóvar kommuna
Sjóvar kommuna, kommuna í Føroyum. Sjóvar kommuna fevnir um bygdirnar Strendur, Innan Glyvur, Kolbanargjógv, Morskranes og Selatrað. Í kommununi búgva 1.043 fólk (48 % konufólk), harav 817 á Strondum (jan. 2005).
Tann gamla Sjóvar sókn fevndi um bygdirnar Selatrað, Strendur, Skála og Skálafjørð. Av hesum bygdum er Skálafjørður tann yngsta. Hon er bygd onkuntíð í 1600-árunum. Fyri stívliga 100 árum síðan komu niðursetubygdirnar Morskranes og Innan Glyvur afturat. Tann nýggjasta niðursetubygdin er Kolbanargjógv sum kom fyri góðum 60 árum síðan.
Navnið Sjóvar sókn kemur av býlinginum við Sjógv á Strondum, tí har stendur kirkjan sum nú er, og har hava kirkjur undan hesari staðið í fleiri hundrað ár so langt aftur, sum søguligar keldur røkka. Kirkjan við Sjógv var einasta kirkjan í sóknini heilt upp til okkara tíð. Kirkjan sum nú er, varð bygd í 1834. Á Selatrað kom kirkja í 1927, og á Skála í 1940. Hvussu gomul Sjóvar sókn og Strendur eru vita vit ikki, menn vilja verða við at vit skullu í hvussu so er aftur í 15. øld.
1. januar 1952 fór Sjóvar sókn í tvíningar, og Skála og Skálafjørður fóru burturúr og gjørdust sjálvstøðug kommuna við heitinum "Skála kommuna". Sjóvar sókn varðveitti sítt gamla navn eftir sundurbýtið, nú við bygdunum Innan Glyvur, Strendur, Kolbanargjógv, Morskranes og Selatrað.
Til kommununa hoyra uml. 70 merkur í jørð. Á Strondum eru 19 7/8 mk.ogn og 20 1/4 mk. landsjørð. Á Selatrað eru 8 merkur ogn og 22 merkur landsjørð.
Innan Glyvur | Kolbanargjógv | Morskranes | Selatrað | Strendur


text:
Svanur
Sangsvanur (frøðiheiti - Cygnus cygnus; da. Sangsvane), oftast nevndur bara svanur, er sera prýðiligur fuglur, hvítur við gulum nevi og svørtum fótum. Gongulagið er stólput og tungført, men hann livir eisini mest á floti, stundum úti á sjógv, men allarmest á vøtnum, har hann søkir sær urtir upp frá botni. Hann flýgur skjótt, men, stravið er at sleppa á flog, og ikki setur hann seg uttan har, sum vatn er undir. Hann eigur á Íslandi og øðrum kuldalondum. Í gomlum føroyskum kvæði er hann nevndur okn, og summir halda at Oknadalur í Vágum hevur navnið av tí, at svanir hava átt har, men tað er lítið trúligt, at teir kunna hava búð her suðuri. Í seinnu árunum hava menn fleiri ferðir havt sangsvanir á vøtnum og tjørnum, og roynt at fingið teir at yngla; teir verða spakir fyri fólki og halda seg í sama stað alt árið, men ikki hava teir vorpið.
Um várið síggja vit nú og tá svanir á veg til Íslands. Har gera teir sær reiður av sevi og mosa, digst við vøtnini, ella helst á hólmum í vatninum. Ár eftir ár koma teir til sama reiðrið og væla um tað, so til endan verður tað ein stór túgva. Teir eru so ráðaríkir og harðsintir, at sjaldan fær meir enn eitt par verið við hvørt vatnið, og heldur ikki er greitt hjá øðrum fuglum at vera teimum í nánd. Men makarnir halda væl saman og eru sera umhugsnir fyri ungunum, lata teir ikki úr eygsjón fyrr enn aftur móti vári.
Meðan bøgan vermir, situr steggin uttanum og syngur. Og svanasongur er tiltikin; helst á stillum stjørnuglógvandi góðveðurskvøldum sigst tað at vera hugtakandi at lurta eftir songi hansara. Um heystið síggja vit teir aftur á suðurferð, ofta eini hjún við ungum sínum, sum tá eru bleikmorlittir. Tá kunna teir stundum steðga nakrar dagar á vøtnum og firðum.
Tað hevur ikki verið vanligt at svanur eigur í Føroyum, men í 2008 kom eitt svanapar á vatninum á Eiði út við tveimum ungum, og í 2009 fingu tey 7 ungar síðst í mai mánaði.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Finleif Mortensen í Smiðjuni
Hósdagin 23. oktober letur listamaðurin, Finleif Mortensen, upp málningaframsýning í Smiðjuni í Lítluvík. Flestu verkini eru oljumálningar, men eisini nakrir í akryl. Haraftrat eru seks pastellmyndir, tað vil siga myndir við oljukriti.
Myndaevnini eru fyri tað mesta føroysku bygdirnar við stórbæra landslagnum rundanum. Tað eru serliga formarnir og litirnir, sum fanga eyga hansara.
-Onnur síggja hús, bø og grót. Eg síggi tey meira sum skap, litir og kompositiónir, sum eg kann arbeiða við, sigur Finleif Mortensen.
Serliga er hann bergtikin av náttúruni norðanfyri í Føroyum. Til dømis Gjógv við útsýninum móti longu, kantutu Kalsoynni og so Trøllanes við stórsligna Kunoyarnakki og Viðoynni í bakgrundini. Men eisini Havnin í skiftandi ljósi við eyðkenda skapinum av Nólsoynni kann støðugt geva honum íblástur til nýggj listaverk.
Eisini løgin skap og fyribrigdi, sum Finleif møtir á sínum mongu gongutúrum í føroysku fjøllunum, eru spennandi myndaevni. Til dømis sjáldsama grótportrið við Postulakirkju norðan fyri Vestmanna, Jatnagarðar í Vágum og hugfarsligu klettarnir á røðini millum Svartbakstind og Skerðing við Sundalagið.
Eyðkent við listini hjá Finleifi Mortensen er sterka litspælið, sum verður bundið saman av bláu litbrøgdunum. Men tann grøni liturin vinnur seg alsamt meira fram á løriftinum, avdúkar listamaðurin, sum bara var 20 ára gamal, tá hann hevði sína allarfyrstu framsýning. Tað var í Smiðjuni í Lítluvík í 1985. Síðan tá hevur hann havt nógvar framsýningar, bæði í Føroyum og uttanlands, millum annað á Sct Gertrud í Keypmannahavn, Kunstgalleriet í Odense og á sjómannasavninum í Reykjavík. Eisini hevur hann sýnt fram á listastevnunum Art Copenhagen og Art Herning.
Framsýningin hjá Finleif Mortensen í Smiðjuni í Lítluvík letur upp hósdagin 23. oktober kl 16 og er opin gerandisdagar kl 10-19, tó sunnudag kl 14-19.
Framsýning á Augustina / Udstilling på Augustina
Føroysk Summar í Augustiana.
Framsýning
við útvaldum Føroyskum listafólkum
Frá 15.06.2014 til 24.08.2014
Opið er mikud. - sunnud. frá 11.00 - 17.00
Færøsk sommer i Augustiana.
Udstilling med udvalgte Færøske kunstnere.
Udstillingsperiode: 18.06.2014 -24.08.2014
Åbningstider onsdag til og med søndag kl. 11:00-17:00
"Reyðarók" er atla sum listprýði. Hugskoti er frá teimum mongu gongutúrunum hjá Finleif á Føroysku fjøllunum, har tað eru røkur, skorar og grótformatiónir sum hugtaka. Reyðarók er ein rók á Kunoynni á uml. 600 m hædd.
________________________
"Reyðarók" er tænkt som kunstudsmykning. Inspirationen er fra Finleif ´s mange vandreturene på de Færøeske fjelde, hvor der er "røkur" og "skorar" og klippeformationer. Reyðarók er navnet på en rók (en slags klippehylde) beliggende i 600 m. højde på Kunø
Vælkomin at vitja í atelierinum tá eg arbeiði. Tað er eisini møguligt hjá einstaklingum ella bólkum at gera avtalu frammanundan.
Adressen er:
Undir Torvbrekku 12b
Strendur
Tlf. +298 211306
Besøg atelieret
De er vælkommen til at besøge atelieret da jeg arbejder. Der er også mulighed for at lave aftaler om besøg for enkeltpersoner eller grupper.
Adressen er:
Undir Torvbrekku 12b
Strendur
Tlf. +298 211306
Tryk på linket nedenfor, for nemmere at finde vej
http://www.finleifmortensen.dk/29472195
Meld dig til Finleif Mortensen Art på facebook for at se hvad der sker


text:
Eysturoy
Eysturoy, ið er 286 km² stór, er næststørsta oyggj í Føroyum. Her búgva umleið 10.000 fólk. Við sínum góðu busssambondum bæði í oynni og til hinar partarnar av landinum, kann við røttum sigast, at oyggin er ein miðdepil í Føroyum. Oyggin bjóðar teimum vitjandi eina ørgrynnu av upplivingum, sum røkka frá undurvøkrum landslagi, hugnaligum bygdum, søguligum støðum til framkomnar, nýmótans bygdir og býir. Syðst á oynni er landslagið eftir føroyskum viðurskiftum reiðiliga slætt og lætt at ferðast í til gongu. Norðantil er Eysturoyggin brattari við høgum fjøllum; trý av teimum eru yvir 800 metrar høg, tey eru Slættaratindur, sum er 882 metrar høgt og sostatt hægsta fjall í Føroyum, Gráfelli og Svartbakstindur.
Gisting er møgulig í flest øllum bygdum í Eysturoy. Gistingartilboðini røkka frá hotellum til skótadeplar, tjalding og ból og bita. Tjaldingarpláss og pláss til búvognar eru eisini í oynni, og harafturat finnast matstøð og kaffistovur um alla oynna. Í flestu bygdunum eru nýggj upplýsingarskeltir sett upp.
Bygdir[rætta | rætta wikitekst]
Eiði, Elduvík, Fuglafjørður, Funningsfjørður, Funningur, Gjógv, Glyvrar, Gøtugjógv, Hellurnar, Innan Glyvur, Kolbanargjógv, Lambareiði, Lambi, Leirvík, Ljósá, Morskranes, Nes, Norðragøta, Norðskáli, Oyndarfjørður, Oyrarbakki, Oyri, Rituvík, Runavík, Saltangará, Saltnes, Selatrað, Skálafjørður, Skáli, Skipanes, Strendur, Svínáir, Syðrugøta, Søldarfjørður, Toftir, Undir Gøtueiði, Æðuvík.


text:
Bládúgva
Bládúgvan (frøðiheiti - Columba livia) og tama dúgvan eru sama slagið. Vanliga bládúgvan er ljósablágrá á bakinum og um veingirnar, dimmari um høvdið, bringuna og hálsin. Mánadúgva er størri enn bládúgva, holudúgva minni. Tann eyðkenda bládúgvan er hvít niður á drunnin og upp undir veingirnar. Tað sæst væl, tá ið hon t.d. flýgur. Torført kann vera at greina bládúgvu, tí tann tama dúgvan kann vera ógvuliga ymislitt. Bládúgvan kurrar eisini sum tama dúgvan. Torført er nú á døgum at greiða náttúrufrøðiliga, hvussu víða hetta dúgvuslagið er farið. Í Norðuratlantshavi, úr Vesturbretlandi um skotsku oyggjarnar til Føroya er eitt av teimum fáu økjunum, har tamar dúgvur eri ikki blandaðar við bládúgvur.
Bládúgvan eigur við sjógvin, helst á rókum, í urðum og í holum. Føðina vinnur hon sær við mannabústaðir, tekur helst korn og fræ. Bládúgvan er støðufuglur, men fer tó oyggjaflokkanna millum um várið og eisini um heystið, sum menn vita um til dømis í Fair Isle. Enskar brævdúgvur eru fleiri ferðir sæddar so norðarlaga sum í Føroyum.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]


text:
Emil Lisberg Jacobsen
04.02.2014 - 22:07
Sportal > Ítróttur > Svimjing
Danski svimjarin Mads Glæsner hevur fingið viðhald í eini kæru til altjóða ítróttadómstólin CAS, har hann kærdi, at hann misti sítt gullmerki í 1500 metra frísvimjing í HM í Istanbul 16. desember 2012. Sostatt fær Glæsner sítt gullmerki fyri sigurin í hesi kappingini aftur.
Tað merkir samstundis, at Pál Joensen ”bert” fær bronsu í hesi kappingini. Pál Joensen bleiv nummar trý, men tá dopingroyndin, sum varð tikin av Mads Glæsner tveir dagar áðrenn kappingina í 1500 metrum, vísti seg at vera positiv, misti danski svimjarin sigurin og heiðursmerkið, og italski Gregorio Paltrinieri, sum bleiv nummar tvey, vann í staðin kappingina og gullið, og Pál Joensen flutti eisini eitt pláss upp og fekk silvur í staðin fyri bronsu.
Men nú hevur CAS givið Mads Glæsner viðhald, tí ein onnur dopingroynd, sum varð tikin av Glæsner aftan á kappingina í 1500 metrum, var negativ.
Glæsner missir bronsuna
Hinvegin fekk Mads Glæsner ikki viðhald frá CAS í kæruni í sambandi við kappingina í 400 metra frí 14. desember, tveir dagar áðrenn kappingina í 1500 metra frí. Glæsner vann bronsu á 400 metrum, og tað var eftir hesa kappingina, at tann positiva dopingroyndin varð tikin.
Mads Glæsner missir tí HM-bronsuna í 400 metra frí, men varðveitir HM-gullið í 1500 metra frí, staðfestir CAS.


text:
Keltar
Keltar búðu í Evropa um 500 f.Kr. Keltar búsettu seg, sum tíðin leið, víða um í Evropa. Um 200 f.Kr. búsettu teir seg eisini í Lítlaásia, og hesir vórðu kallaðir galatar. Teir vóru fram úr kringir reiðmenn og góðir jarnsmiðir. Teir gjørdu vakrar skartgripir, sum til dømis gullarmbond og bringuprýði. Teir vóru óræddir og dugnaligir hermenn, og teimum dámdi væl bardaga og veitsluhald; vunnu teir sigur á fíggindanum, hátíðarhildu teir tað og ótu og drukku í fleiri dagar. Teir vóru eisini góðir listamenn, og enn eru mangir lutir til skjals, sum vísa, hvussu góðir metalsmiðir, teir vóru. Teir høvdu einki skriftmál, men løgdu sær søguna í geyma og bóru hana hann fram í kvæðum og frásagnum. Keltar búsettu seg í Gallia og pørtum av Spania, har teir bygdu bygdir og stór, vælvard verndarvirki uppi á heyggjum og høvdum. Keltar bygdu hervirki á heyggjum og høvdum og nýttu tey til ymiskt endamál, til dømis til verndarvirki, at flýggja í ella til goymslur. Nøkur vórðu sera væl gjørd og fullu væl inn í landslagið í Evropa. Keltisk fólk búsettu seg eisini í Stóra Bretlandi. Óskipaðu herdeildir teirra vóru ikki mentar at standa ímóti vælvandu rómversku herdeildunum.
Flestu keltar búðu í bygdum ella á bóndagørðum. Fólk búðu í smáum húsum. Eldstaðurin á miðjum gólvi vermdi, og har gjørdu tey mat og kókaðu vatn. Veggirnar vórðu av flættaðum greinum og leiri. Djórahúðir vórðu hongdar fyri dyrnar at líva fyri gjóstri. Hálmtekja lívdi fyri vindi og regni. Húsfólkið vav klæði, dyrkaði jørðina og gjørdi búnyttur.