text:
KAPITTUL TJÚGU
„Eg trúgvi“
1. Lýs, hvussu Marta hevði tað og hví.
MARTA hugsaði um grøvina hjá beiggja sínum, eitt helli við einum steini fyri munnan. Sorgin, hon bar, var eins tung og køld sum hesin steinurin. Hon hevði ilt við at skilja, at hennara elskaði beiggi, Lazarus, var farin. Teir fýra dagarnir, hann hevði verið deyður, tóktust sum eitt langt tám av sorg og av vitjandi, sum komu at vísa sína samkenslu.
2, 3. (a) Hvussu ávirkaði tað helst Martu at síggja Jesus? (b) Hvat vístu týðandi orðini hjá Martu um hana?
2 Og nú stóð besti vinurin hjá Lazarusi framman fyri hana. At síggja Jesus gjørdi helst ilt verri, tí hann var tann einasti í øllum heiminum, ið hevði kunnað forðað fyri, at beiggi hennara doyði. Kortini kendi Marta ein ávísan ugga av at vera saman við Jesusi, her uttan fyri lítlu fjallabygdina Betania, hóast tað bert var eina lítla løtu. Tí nú kendi hon aftur, hvussu tað fløvaði at síggja hansara vinaliga andlit og at kenna hansara djúpu samkenslu, sum altíð var so lívgandi. Hann setti henni spurningar, ið fingu hana at hugsa um sína trúgv og um uppreisnina. Samrøðan fekk Martu at siga nøkur av teimum mest týðandi orðunum, ið nakrantíð skuldu fara um hennara varrar: „Eg trúgvi, at Tú ert Kristus, Sonur Guds, Hann, sum skal koma í heimin!“ — Jóh. 11:27.
3 Sum hesi orðini vísa, hevði Marta eina merkisverda trúgv. Tað sindrið, Bíblian sigur okkum um hana, kann veruliga styrkja okkara trúgv. Latið okkum tí fara at kanna fyrstu frásøguna um Martu í Bíbliuni.
Hon gjørdi sær „stríð og órógv“
4. Á hvønn hátt var familjan hjá Martu heldur óvanlig, og hvussu var teirra samband við Jesus?
4 Nakrar mánaðar frammanundan, tá ið Lazarus enn var á lívi og hevði tað gott, skuldi ein sera týðandi gestur koma at vitja hann í Betania, nevniliga Jesus Kristus. Lazarus, Marta og Maria vóru ein heldur óvanlig familja — trý vaksin systkin, sum eyðsýniliga búðu saman. Nakrir granskarar rógva framundir, at Marta møguliga var elst av teimum trimum, av tí at hon tóktist at vera matmóðirin og stundum verður nevnd fyrst. (Jóh. 11:5) Tað ber ikki til at siga, um nakar av teimum nakrantíð giftist. Men í øllum førum gjørdust tey góðir vinir hjá Jesusi. Meðan Jesus boðaði í Judea, har hann fekk nógva mótstøðu og varð illa viðfarin, valdi hann at gista hjá teimum. Eingin ivi er um, at honum dámdi sera væl at koma í hetta friðsæla heimið.
5, 6. (a) Hví hevði Marta serliga nógv at gera, nú meðan Jesus vitjaði tey? (b) Hvat gjørdi Maria, meðan Jesus var inni hjá teimum?
5 Marta var sera gestablíð, og tað var serliga hon, sum hugnaði um heimið. Arbeiðssom og íðin sum hon var, tóktist hon ofta at hava úr at gera. Og tað var eisini galdandi nú, tá ið Jesus kom at vitja. Hon fór undir at fyrireika eina serliga máltíð við fleiri ymiskum rættum til tann týðandi gestin og teir, hann møguliga hevði við sær. Tá í tíðini hevði blíðskapur sera stóran týdning. Tá ið ein gestur kom at vitja, varð hann bjóðaður vælkomin við einum kossi, latin úr sandalunum, vaskaður um føturnar og høvd hansara gníggjað við frískligari og angandi olju. (Les Lukas 7:44-47.) Tað var siður at syrgja fyri, at ein gestur hevði góðar umstøður at hvíla seg og fekk okkurt gott at eta.
6 Marta og Maria høvdu úr at gera. Maria, sum av og á verður mett at vera tann meira kensluborna og hugsanarsama av teimum báðum, hjálpti uttan iva systur síni at byrja við. Men tá ið Jesus var komin, legði hon frá sær. Jesus metti vitjanina sum eitt høvi at undirvísa — og tað gjørdi hann! Í mun til trúarleiðararnar tá, hevði Jesus virðing fyri kvinnum og vildi fegin læra tær um Guds ríki, sum var høvuðsevnið í hansara boðan. Ovurfegin um henda møguleikan sat Maria við føtur hansara og tók hvørt orð til sín.
7, 8. Hví østi Marta seg upp, og hvussu kom tað at enda til sjóndar?
7 Vit kunnu helst ímynda okkum, at Marta so líðandi østi seg sjálva upp. Hon gjørdist meira og meira órólig og ørkymlað um allan matin, hon skuldi borðreiða við, og um alt tað, hon annars skuldi gera fyri gestirnar. Mundi hon rodna, suffa hart og seta knyklar í brýr, sum hon rann aftur og fram, meðan systir hennara bara sat har uttan at hjálpa til? Tað hevði ikki verið løgið, um so var. Hon fekk jú ikki gjørt alt einsamøll!
8 At enda fekk Marta ikki tagt. Hon breyt Jesus av, og tað brast út úr henni: „Harri, hugsar Tú ikki um tað, at systir letur meg vera einsamalla um at tæna Tær? Sig tó við hana, at hon skal hjálpa mær!“ (Luk. 10:40) Hetta vóru sterk orð. Fleiri bíbliutýðingar endurgeva henda spurningin hjá henni nakað soleiðis: „Harri, leggur tú einki í . . .?“ Síðani bað hon Jesus hava at Mariu og biðja hana koma og hjálpa til.
9, 10. (a) Hvussu svaraði Jesus Martu? (b) Hvussu vita vit, at Jesus ikki lítilsvirdi alt stríðið hjá Martu?
9 Møguliga kom svarið hjá Jesusi óvart á Martu, eins og tað seinni er komið óvart á nógvar bíbliulesarar. Vinaliga segði hann: „Marta, Marta! Tú gert tær stríð og órógv av mongum; men eitt er fyri neyðini. Maria hevur valt hin góða lut, og hann skal ikki verða frá henni tikin.“ (Luk. 10:41, 42) Hvat meinti Jesus við? Segði hann, at Marta hugsaði meira um tað materiella enn um Gud? Lítilsvirdi hann stríðið, hon hevði við at gera allan matin?
10 Nei. Eingin ivi er um, at Jesus visti, at Marta gjørdi alt hetta av kærleika og reinum hjarta. Hann helt ikki endiliga, at tað var skeivt at vísa blíðskap, heldur ikki óvanliga stóran blíðskap. Hann hevði sjálvur verið við í eini ’stórari veitslu’ hjá Matteusi eina tíð frammanundan. (Luk. 5:29) Málið snúði seg ikki um máltíðina, sum Marta gjørdi, men um hvat hon raðfesti fremst. Hon var so upptikin av hesi marglætismáltíðini, at hon gloymdi tað, sum hevði mest at týða. Hvat var tað?
Jesus virðismetti blíðskapin hjá Martu og visti, at hon vísti hann av kærleika og reinum hjarta
11, 12. Hvussu hevði Jesus vinaliga at Martu?
11 Jesus, sum var einborni sonur Jehova Guds, var í heiminum hjá Martu fyri at undirvísa. Einki hevði størri týdning, heldur ikki hennara frálíka máltíð og allar fyrireikingarnar. Tað harmaði helst Jesus, at Marta læt henda einastandandi møguleikan at styrkja sína trúgv gleppa sær av hondum, men hann læt hana velja sjálva. * Tað var kortini nakað heilt annað, at Marta bað Jesus noyða Mariu at hjálpa sær, so eisini hon misti henda møguleikan.
12 Tí hevði Jesus vinaliga at Martu, sissaði hana við blídliga at endurtaka navnið á henni og vissaði hana um, at tað ikki var neyðugt, at hon gjørdi sær „stríð og órógv av mongum“. Ein einfaldur rættur ella tveir høvdu verið nóg mikið, serliga tá ið ein andalig veitslumáltíð eisini var at fáa. ’Hin góði luturin’ skuldi als ikki takast frá Mariu — nevniliga at fáa undirvísing frá Jesusi.
13. Hvat kunnu vit læra av tí, sum Jesus segði við Martu?
13 Vit kunnu læra nógv av tí, sum hendi í heiminum hjá Martu. Vit mugu ongantíð lata nakað forða okkum í at nøkta okkara andaliga tørv. (Matt. 5:3) Vit vilja fegin taka eftir Martu í sambandi við hennara gestablídni og arbeiðssemi. Tó mugu vit ongantíð gera okkum so nógv „stríð og órógv“ av tí minni týðandi síðuni av blíðskapi, at vit lata tað, sum hevur mest at siga, gleppa okkum av hondum. Vit koma ikki fyrst og fremst saman við trúarfelagum fyri at borðreiða við ella fáa eina góða máltíð, men tí vit vilja lívga hvør annan og geva hvør øðrum andaligar gávur. (Les Rómbrævið 1:11, 12.) Sjálvt tá ið vit bjóða eina einfalda máltíð, kann samveran vera sera lívgandi.
Ein elskaður beiggi doyr — og rísur upp
14. Hví kunnu vit vera vís í, at Marta var ein góð fyrimynd í at taka við rættleiðing?
14 Tók Marta við vinaligu ábreiðsluni frá Jesusi, og lærdi hon av henni? Okkum nýtist ikki at gita. Jóhannes ápostul fer undir áhugaverdu frásøguna um beiggja Martu við at siga: „Jesus elskaði Martu og systur hennara og Lazarus.“ (Jóh. 11:5) Fleiri mánaðir vóru lidnir, síðan Jesus hevði vitjað í Betania, sum áður umrøtt. Tað er eyðsæð, at Marta ikki hevði tikið vælmeintu leiðbeiningina frá Jesusi illa upp ella bar agg. Hon hevði tikið hana til sín. Eisini í hesum førinum gjørdist hon ein sera góð fyrimynd, tí hvør av okkum hevur ikki tørv á at fáa rættleiðing viðhvørt?
15, 16. (a) Hvat gjørdi Marta helst, tá ið beiggi hennara gjørdist sjúkur? (b) Hví brustu vónirnar hjá Martu og Mariu?
15 Tá ið beiggi Martu gjørdist sjúkur, er eingin ivi um, at hon var røsk at taka sær av honum. Hon gjørdi alt, hon var ment, fyri at linna hansara pínu og hjálpa honum at koma fyri seg aftur. Og kortini versnaði Lazarus. Systrar hansara vóru um hann í heilum og tóku sær av honum. Hvussu ofta man Marta ikki hava hugt at pínda andlitinum á beiggja sínum og minst aftur á tey nógvu árini, tey høvdu havt saman, bæði í gleði og sorg?
16 Tá ið Marta og Maria hildu, at tær ikki fingu gjørt meira fyri Lazarus, sendu tær boð til Jesus. Hann tókst við at boða einar tvær dagsferðir haðani. Boðini frá teimum vóru stutt: „Harri! Hann, ið Tú elskar, er sjúkur.“ (Jóh. 11:1, 3) Tær vistu, at Jesus elskaði Lazarus, og tær vóru vísar í, at hann fór at gera sítt ítasta fyri at hjálpa vini sínum. Høvdu tær vónað, at Jesus fór at koma, áðrenn tað var ov seint, so brustu vónirnar hjá teimum — tí Lazarus doyði.
17. Hvat undraði Martu, og hvat gjørdi hon, tá ið hon frætti, at Jesus nærkaðist bygdini?
17 Saman syrgdu Marta og Maria beiggja sín, skipaðu fyri jarðarferðini og tóku ímóti nógvum gestum úr Betania og har um vegir. Men enn høvdu tær einki frætt frá Jesusi. Tað undraði helst Martu meira og meira, sum tíðin gekk. Tá ið Lazarus hevði verið deyður í fýra dagar, frætti hon endiliga, at Jesus nærkaðist bygdini. Heldur ikki í hesi døpru stund var friður á Martu. Uttan at siga Mariu frá leyp hon á føtur og rann út at hitta Jesus. — Les Jóhannes 11:18-20.
18, 19. Hvørja vón hevði Marta, og hví var hennara trúgv merkisverd?
18 Tá ið Marta bar eyga við Meistaran, setti hon orð á tankan, sum hevði plágað hana og Mariu í fleiri dagar: „Harri! Hevði Tú verið her, so hevði bróðir ikki doyð!“ Men Marta hevði ikki mist trúnna og vónina. Hon legði aftrat: „Men eisini nú veit eg, at hvat Tú so biður Gud um, gevur Gud Tær.“ Alt fyri eitt styrkti Jesus trúgv hennara og segði: „Bróðir tín skal rísa upp aftur!“ — Jóh. 11:21-23.
19 Marta helt, at Jesus tosaði um uppreisnina, sum skuldi vera í framtíðini, og tí svaraði hon: „Eg veit, at hann skal rísa upp í uppreisnini síðsta dag.“ (Jóh. 11:24) Hennara trúgv á hesa læruna var merkisverd. Nakrir jødiskir trúarleiðarar, teir sonevndu saddukeararnir, noktaðu at trúgva á eina uppreisn, hóast tað var ein greið læra í innblástu Skriftunum. (Dán. 12:13; Mark. 12:18) Men Marta visti, at Jesus lærdi fólk um uppreisnarvónina og enntá sjálvur hevði reist fólk upp — tó ongan, ið hevði verið deyður líka leingi sum Lazarus. Lítið visti hon um, hvat nú fór at henda.
20. Greið frá týdninginum av ógloymandi orðunum hjá Jesusi, sum standa at lesa í Jóhannes 11:25-27, og svarinum hjá Martu.
20 Síðani segði Jesus tey ógloymandi orðini: „Eg eri uppreisnin og lívið.“ Ja, Jehova Gud hevur givið soni sínum myndugleika til í framtíðini at reisa upp deyð um allan heimin. Jesus spurdi Martu: „Trýrt tú hesum?“ Hon svaraði honum tað, sum varð umrøtt fyrst í hesum kapitlinum. Hon trúði, at Jesus var Kristus, ella Messias, at hann var sonur Jehova Guds, og at hann var tann, sum profetarnir høvdu boðað frá skuldi koma í heimin. — Jóh. 5:28, 29; les Jóhannes 11:25-27.
21, 22. (a) Hvussu vísti Jesus sínar kenslur fyri teimum, sum syrgja? (b) Lýs uppreisn Lazarusar.
21 Virðismeta Jehova Gud og sonur hansara, Jesus Kristus, slíka trúgv, sum Marta hevði? Tað, sum nú hendi fyri eygunum á Martu, gevur okkum eitt greitt svar. Hon skundaði sær eftir systur síni. Síðani sá hon, at Jesus var ógvuliga rørdur, meðan hann tosaði við Mariu og øll tey, sum syrgdu saman við henni. Hon sá tárini vella fram í eygunum á honum, tá ið hann opið vísti sína djúpu sorg um pínuna, sum deyðin hevur við sær. Hon hoyrdi Jesus geva boð um, at steinurin skuldi takast burtur frá hellinum, har beiggi hennara lá. — Jóh. 11:28-39.
22 Skilagóð sum hon var, gjørdi Marta vart við, at líkið longu mundi dampa, nú fýra dagar vóru lidnir. Men Jesus segði við hana: „Segði Eg tær ikki, at um tú trýrt, skalt tú síggja dýrd Guds!“ Hon trúði, og hon sá dýrd Jehova Guds. Í somu løtu gav Jehova soni sínum vald at vekja Lazarus aftur til lívs! Tað, sum nú hendi, man hava brent seg fast í minnið hjá Martu: Harða róp Jesusar: „Lazarus, kom út!“; veika ljóðið úr hellinum, sum hoyrdist, tá ið Lazarus reisti seg á føtur og kom stetlandi út til hellismunnan, enn við líkverjuni um føtur og hendur; boðini hjá Jesusi: „Loysið hann og latið hann fara!“; og at enda, at hon og Maria findarglaðar lupu um hálsin á beiggja sínum. (Les Jóhannes 11:40-44.) Sorgin var horvin úr hjartanum á Martu!
23. Hvat vilja Jehova og Jesus fegnir gera fyri teg, og hvat skalt tú gera?
23 Frásøgan vísir, at uppreisnin av teimum deyðu ikki bert er ynskishugsan, men ein hjartanemandi bíbilsk læra, sum eisini er ein søguligur veruleiki. (Job 14:14, 15) Jehova og sonur hansara frøast um at løna teimum, ið hava sterka trúgv, eins og teir gjørdu í førinum við Martu, Mariu og Lazarusi. Teir fara eisini at løna tær, um tú mennir eina sterka trúgv.
„Marta kokkaðist“
24. Hvørja seinastu lýsing av Martu fáa vit í bíbilsku frásøguni?
24 Marta verður bert nevnd eina ferð aftrat í bíbilsku frásøguni, og tað var í byrjanini av seinastu vikuni, Jesus var her á jørðini. Jesus visti, at hann skuldi líða seinni í vikuni, og tí valdi hann aftur at gista hjá vinum sínum í Betania. Haðani kundi hann ganga teir tríggjar kilometrarnar til Jerusalem. Jesus og Lazarus ótu hjá spitalska Símuni, og har fáa vit hesa seinastu lýsingina av Martu: „Marta kokkaðist.“ — Jóh. 12:2.
25. Hví eru samkomur, ið hava kvinnur sum Martu sína millum, signaðar?
25 Soleiðis kenna vit hesa røsku kvinnuna! Fyrstu ferð vit hoyra um hana í Bíbliuni, stríðist hon. Og seinastu ferð vit hoyra um hana, stríðist hon enn og ger sítt ítasta fyri at hjálpa øðrum. Kristnar samkomur í dag eru eisini signaðar við kvinnum sum Martu, ið eru raskar og gestablíðar, og sum altíð vísa trúnna í verki og geva av sær sjálvum. Marta mundi helst halda fram at gera so. Um so var, var hon skilagóð, tí fleiri royndir lógu fyri framman.
26. Hvat hjálpti trúgvin hjá Martu henni at gera?
26 Fáar dagar seinni leið Jesus, elskaði Meistarin hjá Martu, ein ræðuliga deyða. Haraftrat ætlaðu teir drápshugaðu hyklararnir, sum drópu hann, eisini at drepa Lazarus, av tí at nógv vóru komin til trúgv vegna hansara uppreisn. (Les Jóhannes 12:9-11.) Og við tíðini sleit deyðin sjálvsagt tað kærleiksbandið, sum knýtti Martu og systkin hennara saman. Vit vita ikki, hvussu ella nær tað hendi, men vit kunnu vera rættiliga vís í, at dýrabara trúgvin hjá Martu hjálpti henni at halda út líka til endan. Tí eiga kristin í dag at taka eftir trúnni hjá Martu.
^ par. 11 Í jødiska samfelagnum í fyrstu øld sluppu kvinnur vanliga ikki at vera hjástaddar, tá ið lærdir menn talaðu. Tann upplæringin, sum tær fingu, hevði aloftast við tað húsliga at gera. Tí man Marta hava hildið tað vera sera óvanligt, at ein kvinna sat og lurtaði við føturnar á einum lærdum manni.


c: text/html

text:
Niels Ryberg Finsen
Niels Ryberg Finsen (føddur 15. desember 1860 í Tórshavn, deyður 24. september 1904 í Keypmannahavn) var føroysk-danskur lækni. Finsen er einasti føroyingur, ið hevur fingið Nobelvirðislønina (læknafrøði, 1903). Læknaprógv frá 1890.
Hann var sonur Hannes Finsen, sum var amtmaður í Føroyum 1871–1884. Hannes var av íslendskari ætt, við røtum í íslandi heilt aftur til 10.øld. Móður Niels Finsen, Johanne Fröman var eisini frá Íslandi. Niels Finnsen gekk tann fyrsta partin av síni skúlagongd í Føroyum, t.e fólkaskúlan. Hareftir fór hann til Herlufsholm í Danmark, at ganga í skúla. Eftir eitt stutt tíðarskeið í Danmark flutti hann til Reykjavík, Ísland í 1876, her kláraði hann seg væl, sjálvt um hann ikki hevði málsligan førleika, at tosa íslendskt.
Í 1882 fór Niels Finsen til Keypmannahavnar at lesa læknafrøði, og tók sína endaligu próvtøku í 1890. Sama árið bleiv hann professari í kropsbygnaðarfrøði á fróðskaparsetrinum í Keypmannahavn, hetta var ein sessur, sum hann segði frá sær í 1893, fyri at leggja meiri orku í sítt vísindaliga arbeiði.
Bókmentir[rætta | rætta wikitekst]
- Aggebo, Anker: Niels Finsen : 15. December 1860–24. September 1904 : en Saga om Daad. Nyt Nordisk Forlag, 1960.
- Lyngbye, Jørgen: Lyssagen : Niels Finsen og hans team på Finseninstituttet. Gyldendal, 2003. ISBN 87-00-30974-5.
- «Niels Ryberg Finsen». Í: Nobel Lectures : Physiology or Medicine 1901–1921. Elsevier Publishing Company, 1967.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Skygni 6 er ætlað undirvísingini í støddfrøði í sætta flokki. Bókaheildin leggur upp til næmingalagaða undirvísing. Eftir flestu kapittlar eru støðuroyndir, og við støði í teimum eru grønar síður og bláar síður, har evnið í kapitlinum verður viðgjørt á ymiskum torleikastigi. Á teimum reyðu síðunum eru blandaðar uppgávur.
Lærugrein: Støddfrøði
Skygni 6 fæst eisini sum fleksbók
Søluprísur fyri fleksbók
Flekstalvubók 250,- pr skúla um árið. Opin fyri øllum lærarum í skúlanum
Fleksbók 115,- pr næming um árið (uppgávubókin er tá íroknað)
Fleksbókahald 100,- pr næming í árganginum um árið**
** Um skúlin teknar hald, er bókin opin í trý ár hjá hvørjum næmingi.
Skygni 6 er ætlað undirvísingini í støddfrøði í sætta flokki. Bókaheildin leggur upp til næmingalagaða undirví...
Skygni 6 er ætlað undirvísingini í støddfrøði í sætta flokki. Bókaheildin leggur upp til næmingalagaða undirví...


text:
Innihald
Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð: Tríggjar søgur
William Wordsworth: Reglur settar saman nakrar fáar míl oman fyri Tintern Abbey, á ferð vitjandi aftur áarbakkarnar á Wye, 13. juli 1798 (yrking)
Gyrðir Eliasson: Tvær stuttsøgur
Høgni Miné: Glaskrukkan (stuttsøga)
Vagnur Streymoy: Vit ganga á sama vegi (yrking)
Alexandur Kristiansen: Nátt og tað sirmar úr ský (yrking)
Marjun Syderbø Kjelnæs: Fýra yrkingar (hybridtekstur)
Oddfríður Marni Rasmussen: Lið (yrking)
Edgar Allan Poe: William Wilson (stuttsøga)
Sissal Kampmann: Yrkingar til náttina (yrking)
Federico García Lorca: Fimm yrkingar
Gunnar Ekelöf: Ognan (yrking)
Rudyard Kipling: Um – (yrking)
Tema: 22.07.11
Pia Tafdrup: Sjey kjólar til tað sjónliga (yrking)
Agnar Artúvertin: Terrorhaiku (yrking)
Alexandur Kristiansen: Vit kunnu gera munin (yrking)
Halldóra Dam: Uttan orð (yrking)
Katrin Reinert: Røtur (yrking)
Sissal Kampmann: Svarta mjólkin úr dimmalættingini (yrking)
Sólrún Michelsen: Útoyggj (yrking)
Oddfríður Marni Rasmussen: terror error (yrking)
Frits Johannesen: Utøya (yrking)


text:
07Vestur: Petter eisini komin
ítróttur03-01-2017 - 16:31 - Jóanis Nielsen
Fyrr í dag kom svenski miðverjuleikari okkara, Petter Bjørlund, til landið. Petter flytir til 07 Vestur úr Ljungskile, sum spælir í Superettan. 27-ára gamli sviin kemur upprunaliga frá IFK Gøteborg.
Skjóti og sterki verjuleikarin, sum er uppvaksin í IFK Gøteborg, kemur at styrkja væl um verjuna, nú torførar uppgávur í EFFO-deildini vænta liðið okkara. Petter er helst eisini síðsti brikkurin í puslispælinum, hóast tíð enn er, um venjarin ynskir onkran leikara afturat.
Petter møtir hópinum á leikarafundi í kvøld. Eftir fundin, á leið kl. 19, fara leikararnir á vøllin í Sandavági til fyrstu uttandura venjingina.


text:
Innandurakapping í Havn
02. Jan 2017
Nýggja árið verður skotið í gongd bæði so og so. Tann 7. januar í komandi ári skipa HB-stuðlar saman við Sportigan fyri stórari innandurakapping....
les meir
Skráin fyri hósdagin
28. Des 2016
Her sæst, hvussu spælt verður hósdagin í Bylgju Cup
les meir
Skráin fyri mikudagin í Bylgju Cup
27. Des 2016
Her sært tú, nær kl. ymisku liðini spæla:
les meir
Fá pláss eftir
27. Des 2016
Freistin er farin, men okkurt pláss er enn møguligt at fáa til innandurakappingarnar 28. og 29. desember. Her er í øllum førum pláss...
les meir


text:
Ingi: Nú eru vit favorittar at sleppa til HM
ítróttur08-01-2017 - 10:00 - Jóanis Albert Nielsen
Eftir sigurin hjá føroysku U-21 landsliðnum í hondbólti í gjár, settu vit Inga Olsen venjara nakrar spurningar.
Sí myndir frá dystinum móti Ísrael her.
Nú vunnu tit aftur, hvat var tað, ið tit gjørdu rætt?
- Í fyrra hálvleiki gjørdu vit nógvar brølarar, men í seinna hálvleiki fáa vit skil uppá verjuna, og so hava vit eisini eitt lið, ið er eitt sindur betri enn Ísrael. Og tá ið vit fáa rættað uppá verjuna, tá sleppa teir ikki ígjøgnum "mann mann" sum teir gjørdu í fyrra hálvleiki - tá verður tungt hjá teimum. Vit hava nakrar spælarar, ið ikki koma ordiliga í gongd, men so skifta vit bara út, og sjálvur haldi eg, at útskiftingarnar hepnaðust væl. Hørður lukkar væl av í málinum. Kjartan og Hilmar Leon ið komu inn á bakkarnar royndust væl, og Jónas fekk sett spælið væl upp. Ingi vísti á, at tað hevur týdning at hava breiðan hóp.
Les eisini: Fríði: Vit fara eftir møguleikanum.
Í samrøðuni aftaná Sveis, segði tú, at Ísrael hevði nakað at prógva móti tykkum, føldi tú tað eisini soleiðis?
- Ja, teir spældu við hjartanum langt langt uttaná, teir vóru øgiliga aggrivisivir, larma og væsa nógv. Vit vóru eitt sindur ókontuseraðir, vit lovaðu teimum nøkrur ting, ið vit høvdu tosað um, at teir ikki skuldu sleppa at gera. Men vit fingu rættað spælið til.
Les eisini: Rói: Vit høvdu eina fantastiska verju.
Tann eini spælarin hjá Ísrael fekk gult kort, og útvísing ið fyrsta álopinum, væntaði tú, at dysturin fór at blíva hart spældir tá?
- Vit vistu áðrenn dystin, at teir skumpa nógv, teir spæla uppá at arga hini liðini. Teir góðu allatíðirnar eina eftir-takling eftir at tað var dómt fríkast. Tað sóu dómarnir, og góða teimum eisini fleiri útvísingar. So vit høvdu vænta ein harðast dyst - ja.
Hvussu sært tú uppá dystin ímóti Finnlandi?
- Tað verður ein finala sjálvandi, tí Sveis og Ísrael eru úti. Finnar eru øgiliga stórir, so tað verður ein fysiskur harður dystur. Tað verður absolut ikki ein nemm uppgáva, men vit hava loyst hinar báðar uppgávurnar væl, sjálvt um tær heldur ikki vórðu nemmar. So eg vænti at okkara fara inn við sjálvsáliti, vit fingu spart nakrar spælarar móti Ísrael. Mennirnir hava sjálvsálit, so vit fara eftir møguleikanum.
Hvat skulu tit hyggja serliga nógv eftir móti Finnlandi?
- Tað eru teirra stóru spælarar, nú mugu vit aftur eitt sindur longur út at dekka. So teirra spælarar ið eru umleið 2 metrar ikki sleppa frítt til skot. Vit hava hugt eitt sindur eftir teimum, teir hava stórar spælarar, men teir eru ikki skjótir. So vit skulu hava teir at skjóta, har vit vilja hava teir at skjóta. Vit skulu spæla okkara tolna spæl aftur móti Finnlandi, tí okkara spælarar eru stytri, og vit viga minni. So um vit spæla skjótt spæl, so renna teir okkum umkoll.
Um tú skalt seta tøl á, hvussu stóran møguleika hava tit at spæla tykkum í HM?
- Heimabanin gevur okkum nøkur prosent eyka, og vónandi liggur tað eitt sindur til okkum, eg velji at seta 55-45 á til okkum. Áskoðarnir gera stóran mun, teir leggja press á dómarnar, og tað hjálpir okkum væl. Í teimum iva støðunum, har tað er fet og álopsfeilur vísa áskoðarnir hart og týðuligt hvat teirra meining er, og tað hjálpir okkkum. Tá ið vit gera okkurt gott rópa 1000 áskoðarar, og tað lyftir okkara spælarar longur upp, segði Ingi Olsen við JN.fo eftir dystin í gjár.


text:
Jói
Jói (frøðiheiti - Stercorarius pomarinus) er væl størri enn vanligi kjógvin. Á bakinum er hann grábrúnur; hálsurin er hvítur, gulligur niður frá vangunum; næstan allir eru bringuhvítir. Snældufjaðrarnar eru breiðari í aftara enda og soleiðis snaraðar, at tá ið fuglurin situr, liggur fremri endin av teimum flatur, meðan á aftara enda vendir annar jaðarin beint upp og hin niður. Úti á havi jagstrar hann ofta ritur; snúiligur, sum hann er, kastar hann sær ofta á liðina, og tá er snældan øll kløn at síggja; kvikur vendir hann sær á, bakið upp, og í stundini sýnist snældan at fáa ein knøtt á endan. Á land kemur hann ikki. Hann eigur einans norðuri í kuldanum. Um veturin flytur hann suður í lýggjari sjógv.
Sí eisini[rætta | rætta wikitekst]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Mikkjal á Ryggi: Fuglabókin, Dýralæra II. 1951.


text:
Trongisvágur
Trongisvágur er ein bygd í Suðuroynni, sum hoyrir til Tvøroyrar Kommunu. Trongisvágur er tó eldri bygd enn Tvøroyri. Tvøroyri varð ikki bygt fyrr enn í 1830'unum, tá Kongaligi Einahandilin læt upp krambúð á Tvøroyri. Trongisvágur liggur rundan um Trongisvágsfjørð, bygdin gongur næstan heilt út til Hvítanes á norðaru síðu av fjørðinum, runt um fjørðin, suður um fjørðin til áleið har sum Drelnes er (har sum Saltsiloin er). Ferjulegan hjá Smyrli eitur Krambatangi og er beint eystanfyri Trongisvág á syðra armi av Trongisvágsfirði. Grannabygdin fyri sunnan er Øravík. Ein ítróttarhøll er í Trongisvági, har er eisini Trongisvágs Skúli, ein kantina og barnaansing hjá Tvøroyar Kommunu. Fleiri ítróttarfeløg venja og spæla dystir í ítróttarhøllini, m.a. flogbóltsfelagið TB[2], borðtennisfelagið TBF[3] og TB hondbóltur og TB innandura fótbóltur. Nevnast kann eisini, at fleiri kendir TBarar eru úr Trongisvági. Kampingpláss er á parkeringsøkinum sunnanfyri ítróttarhøllina, tað er væl vitjað í summarhálvuni.[4]
Viðarlundin í Trongisvági[rætta | rætta wikitekst]
Á veg til Hvalbiartunnilin koyrir ein framvið Viðarlundini í Trongisvági. Viðarlundin er sera hugnalig. Har rennur ein á gjøgnum viðarlundina, gøtur eru gjørdar inni í viðarlundini og benkur og grillir eru settar upp, so fólk kunnu hugna sær har.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
Froðba · Trongisvágur · Tvøroyri · Ørðavík · Ørðavíkarlíð


text:
Søga 63: Hin vísi Sálomo kongur
SÁLOMO er ikki fyltur 20 ár tá hann verður kongur. Hann elskar Jehova, og hann fylgir teimum góðu ráðunum pápi hansara Dávid hevur givið honum. Jehova dámar Sálomo, og eina náttina sigur hann við hann í dreymi: ’Sálomo, hvat vilt tú eg skal geva tær?’
Sálomo svarar: ’Jehova, Gud mín, eg eri so ungur og eg dugi ikki at stjórna. Gev mær vísdóm, so eg kann stýra fólki tínum væl.’
Jehova gleðist um bønina hjá Sálomo. Hann svarar: ’Av tí at tú baðst um vísdóm, og ikki um eitt langt lív ella ríkidømi, skal eg geva tær størri vísdóm enn nøkrum øðrum sum hevur livað. Men eg skal eisini geva tær tað tú ikki baðst um, bæði ríkidømi og æru.’
Stutt eftir hetta koma tvær kvinnur til Sálomo við einum truplum spurningi. ’Henda kvinnan og eg búgva í sama húsi,’ greiðir onnur frá. ’Eg átti ein drong, og tveir dagar seinni átti hon eisini ein drong. Men so eina náttina doyði barnið hjá henni. Og meðan eg lá og svav, legði hon tað deyða barnið yvir til mín og tók barnið hjá mær. Tá eg vaknaði og hugdi at tí deyða barninum, sá eg at tað var ikki drongurin hjá mær.’
Men hin kvinnan sigur: ’Nei, eg eigi tað livandi barnið, hon eigur tað deyða!’ Hin fyrra svarar: ’Nei! Tú eigur tað deyða barnið, og eg tað livandi!’ Soleiðis standa tær og trætast hvør móti aðrari. Hvat skal Sálomo nú gera?
Hann sendir boð eftir einum svørði, og so býður hann: ’Høgg hetta livandi barnið sundur í tveir partar, og gev hvørjari kvinnuni sín part.’
’Nei!’ rópar hin rætta mamman. ’Drep ikki barnið. Lat heldur hana fáa tað!’ Men hin sigur: ’Hvørki eg ella hon skulu hava tað; høgg tað bara sundur.’
Nú sigur Sálomo: ’Drep ikki barnið! Gev tí fyrru kvinnuni tað. Hon er tann rætta mamman.’ Tað veit Sálomo, tí tann rætta mamman er so góð við barnið at hon heldur vil geva hinari kvinnuni tað, enn at tað skal drepast. Tá fólk frætta hvussu Sálomo loysti henda spurningin, gleðast tey um at hava ein so vísan kong.
Meðan Sálomo er kongur vælsignar Gud fólkið. Hann letur jørðina bera ov mikið av bæði hveiti og byggi, drúvum og fikum og øðrum mati. Fólkið er væl ílatið og býr í vøkrum húsum. Øll hava ov mikið av øllum góðum. Í næstu søguni kanst tú lesa um eitt týdningarmikið byggiarbeiði sum varð litið upp í hendurnar á Sálomo.
l Kongabók 3:3-28; 4:29-34.


text:
Nokia
Nokia er ein finsk fyritøka, sum m.a. framleiðir fartelefonir. Nokia framleiðir umleið ein triðing av øllum fartelefonum í heiminum og er harvið ein av heimsins størstu framleiðarum av fartelefonum. Nokia eitur eftir finska býnum við sama navni, har fyritøkan varð stovnað í 1869. Tá var Nokia ein pappírsverksmiðja. Í 1898 fór Nokia í holt við at framleiða úr gummi, eitt nú gummistivlar og bildekk. Í dag framleiða tey fyrst og fremst fartelefonir, sjónvarp, parabolir osfr., men Nokia bjóðar eisini internet tænastur sum t.d. applikatiónir, spøl og tónleik umvegis Ovi. Nokia hevur umleið 122.000 fólk í starvi í 120 londum. Nokia hevur havt ein stóran part av heimsmarknaðinum fyri fartelefonir frá 1998 til 2012, men síðan smartphones komu á marknaðin, hevur Nokia havt afturgongd. Í 2012 hevur Samsung yvirhálað Nokia, tá talan er um sølu av fartelefonum. Nokia varð í 2012 næststørsti framleiðarin av fartelefonum við 22,5% av heimsmarknaðinum í fyrsta kvartali av 2012.[1] Tað eru serliga Apple iPhone og Android smartphones frá Google, ið gera at Nokia ikki longur er mest selda merkið av fartelefonum.


text:
Skopelos
Skopelos (Grikst mál: Ekόπeλoς) er ein oyggj í Grikkalandi. Hon liggur í oyggjabólkinum Sporadurnar (Eπopάδeς / Sporades), eystarnfyri landslutin Thessalia á fastlandinum, í ein landnyrðing av næststørstu oynni, Evvia og millum tvær aðrar Sporaduoyggjar Skiathos og Alonissos. Skopelos er 95 km2 til víddar, eitt sindur størri enn Mykonos (85 km²) og Santorini (73 km²). Um vit samanbera við eina føroyska oyggj, so er Skopelos á stødd við Borðoy, sum er 95 km2. Á Skopelos eru tvey fjøll, ið eru hægri enn 500 metrar. Delfi sum er mitt á oynni er 681 metrar høgt, hitt fjallið er Palouki, tað er í landsynningshorninum á oynni og er 546 metrar høgt. Fleiri brot úr filminum Mamma Mia! vórðu tikin upp á Skopelos. Hetta hevur ført við sær, at ferðafólkatalið til oynna vaks munandi í tíðini eftir at filmurin varð vístur.[1]
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Søgnin sigur, at Skopelos bleiv til av Stafylos (merkir víndrúva á grikskum), sum var ein av synunum hjá gudinum Dionysos og prinsessu Ariadne av Kreta. Í fornøldini varð oyggin nevnd Peparethos. Seint í bronsuøldini varð oyggin bygd av kretensarum, sum fóru at dyrka vín á oynni. Kanska er tað orsakað av hesi søgnini, at oyggin gjørdist kend í antikku øldini fyri sítt vín. Sjónleikurin Filoktetes, sum fyrst og fremst varð framførdur á Dionysosfestivalinum í 409 f.kr. av Sofokles, snúði seg m.a. um ein vínkeypmann, sum viltist, tá hann skuldi til «Peparethos – rikt við drúvum og víni». Í 1936 var útgrevstur í Stafylos/Velanio økinum á Skopelos, og har funnu tey eina kongagrøv frá Mykenskari tíð. Oyggin hoyrdi eitt stytri tíðarskeið til býstatin Khalkis á Euboea (Evvia), tað var umleið ár 700-tallet f.kr.
Seinni kom oyggin at hoyra undir hesi harradømi:
- Athen.
- Kongaríkið Makedónia (338 – 146 f.kr.).
- Tað rómverska lýðveldi (146 – 27 f.kr.).
- Rómverjaríkið (27 – 330 e.kr.).
- Eysturrómverjaríkið (330 – 1204).
- Lýðveldið Venesia (1204–1538).
- Ottomanska Ríkið (1538 til Grikska frælsisstríðið).
Skopelos gjørdist partur av tí fyrsta grikska lýðveldinum eftir at London-skjalið góðkendi teirra suverenitet, fyrst í 1830 og síðan aftur í 1832, tá Grikkaland endaliga varð viðurkent sum sjálvstøðugur statur og gjørdist kongaríki. Orsakað av juli-kollveltingini í Fraklandi, varð skjalið frá 1830 ikki fullført. Undir seinna heimsbardaga bleiv Skopelos fyrst hersett av Italia (juni 1941 – september 1943) og síðan av Tysklandi (september 1943 – oktober 1944). Skopelos og restin av Grikkalandi vendi aftur til eina demokratiska stýrisskipan í 1944.


text:
Roysningur
Roysningur ella rosshvalur (norrønt hrosshvalr), heldur til norðuri í kalda Íshavinum. Brimlarnir verða meira enn 3 m. langir, opnurnar heldur minni. Roysningur heldur mest til í rúmum sjógvi. Húðin er 2,5 cm. tjúkk, og undir húðini er tjúkt spik. Roysningur hevur sterkar og langar høggtenn. Tær vaksa so leingi, kópurin livir, og kunnu gerast meira enn 50 cm. langar. Høggtenninar eru tekin um støðuna hjá kallroysningunum, tí hann við størstu tonnunum er vanliga oddadjórið í flokkinum. Við tonnunum kunnu teir taka seg upp á ísin ella grópa á botninum eftir maðkum, skeljadjórum og sniglum. Opnan leggur ein hvølp uppi á land annaðhvørt ár, og hann heldur seg at mammuni tvey tey fyrstu árini. Roysningar verða eini 40 ára gamlir. Hendingaferð hevur roysningur verið at sæð undir Føroyum.


text:
Kirkja (hús)
Ein kirkja er eitt hús (vanl. við torni) til kristna gudstænastu og halgigerðir. Orðið "kirkja" kemur av grikska orðinum kyriakon og merkir, "Vigt Harranum" og verður sagt bæði um húsið, har gudstænasta verður hildin, um kirkjusamfelagið og limirnar í kirkjuni. Í kirkjuni eru jarðarferðir, brúðarvígslur, tónleikaframførslur og møti. Í kirkjuni verða eisini sálmar sungnir. Fleiri kirkjur í Føroyum eru gamlar, og bygdar í serstøkum sniði. Aðrar eru nýggjar og øðrvísi, til dømis tann í Fuglafirði. Í útlondum eru kirkjur, sum eru fleiri enn 1000 ára gamlar, í Føroyum bert ein, tann í Kirkjubø.


text:
Sukursjúka
Diabetes mellitus stavar úr griskum, og merkir: ”Hunangur, sum rennur beinleiðis ígjøgnum.” Navnið hevur sín uppruna í, at sukursjúklingar við høgum blóðsukri, skilja út sukur gjøgnum landið. Diabetes kallast eisini sukursjúka og finst bæði sum týpa 1 og týpa 2.
Insulin er eitt hormon sum verður skapa í brisinum. Insulin er neyðugt, fyri at kyknur í kroppinum kunna upptaka glukosu frá matinum vit eta. Um brisið ikki framleiðir nóg nógv insulin, økist mongdin av glukosu í blóðinum. Hetta ber við sær sjúkueyðkennir og sukur skilist út gjøgnum landið.
Innihaldsyvirlit
Flokking[rætta | rætta wikitekst]
Týpa 1[rætta | rætta wikitekst]
Tá ein hevur týpu 1 sukursjúku, eru tær kyknur sum framleiða insulin (beta-kyknurnar) heilt ella lutvíst oyðilagdar. Oyðileggingin kemst av einari autoimmunari reaktión, tvs. at kroppurin skapar andevnir ímóti sínum egnu kyknum og oyðileggur tær. Orsøkin er, at immunskipanin uppfatar betakyknurnar fremmandar og tessvegna oyðileggur tær. Týpa 1 sukursjúka er tískil ein autoimmun sjúka.
Vanliga metur man, at ein hevur týpu 1 sukursjúku um insulin framleiðslan fer undir 10-20 % av tí vanliga. Av tí at týpa 1 sukursjúklingar ikki framleiða nóg mikið insulin sjálvir, eru teir noyddir at innsproyta insulin fleiri ferðir dagliga. Vanliga fáa týpu 1 sukursjúklingar staðfest sjúkuna sum barn ella tannáringar. Enn vita vit ikki hvat útloysir sjúkuna og hon kann tí ikki fyribyrgjast. Uml. 5-10 % av sukursjúklingum hava týpu 1 sukursjúku.
Týpa 2[rætta | rætta wikitekst]
Tá ein hevur týpu 2 sukursjúku eru kyknurnar minni viðkvæmar fyri insulin. Tað vil siga, at persónurin er insulin-mótstøðuførur. Kyknurnar kunna ikki upptaka glukosu frá blóðinum og fyri at bøta um hetta framleiðir brisið enn meir insulin. Sum tíðin gongur verða kyknurnar eisini mótstøðuførar fyri øktu mongdina. Brisið verður fyrilagst og minkar um insulin framleiðsluna.
Vanliga fáa týpu 2 sukursjúklingar staðfest sjúkuna sum vaksin. Sjúkan verður vanliga útloyst orsaka av ósunnum lívstíli og hon kann tí fyribyrgjast. Uml. 80 % av sukursjúklingum hava týpu 2 sukursjúku.
Týpa 1½[rætta | rætta wikitekst]
Týpa 1½ sukursjúkan verður vanliga staðfest vaksnum og kallast eisini LADA (stytting fyri 'latent autoimmune diabetes of adulthood'). Eins og týpa 1 er hetta ein autoimmun sjúka, har kroppurin oyðileggur sínar egnu insulin-framleiðandi kyknur. Enn vita vit ikki hvat útloysir sjúkuna og hon kann tí ikki fyribyrgjast. Uml. 5-10 % av sukursjúklingum hava týpu 1½ sukursjúku.
Tá ein hevur týpu 1½ sukursjúku niðurbrótast tær insulin-framleiðandi kyknurnar seinni enn við týpu 1. Vanliga yvir fleiri ár. Líðandi byrjar sjúklingurin at uppliva sjúkueyðkennir, t.d. verður tystur, vil ofta á ves og lættnar í vekt. Av tí at sjúkueyðkennini koma líðandi og oftast verða staðfestar eftir 30 ára aldurin, verður týpa 1½ ofta mistikin fyri týpu 2. Týpa 1½ sukursjúkan verður avgjørd gjøgnum eina einfalda blóðroynd, har kannað verður fyri ávís evnir í blóðinum.
Graviditets-sukursjúka[rætta | rætta wikitekst]
Graviditets-sukursjúka er sukursjúka sum íkemur tá kvinna er við barn. Uml. 1500 kvinnur fáa hesa sukursjúku um árið í Danmark. Oftast útloysist hendan sukursjúkan orsaka av yvirvekt, men tó ikki altíð.
Eins og við týpu 2 sukursjúku eru kyknurnar insulin-mótstøðuførar. Sjúkan verður viðgjørd við einum sunnum lívstíli og í summum førum eisini við insulin. Tað er sera umráðandi at blóðsukri liggur so nær tí vanliga sum møguligt, fyri ikki at skaða fostrið. Sjúkan hvørvur vanliga eftir barnsburðin.


text:
Heimskreppan 1929
Eftir fyrra heimsbardaga, var USA ríkasta og sterkasta land í heiminum, og útflutningurin til krígsherjaða Evropa vaks ógvuliga nógv. Skjótt hevði tað ovurframleiðslu við sær, útboðið gjørdist størri enn eftirspurningurin. Útflutningurin minkaði, ídnaðurin avmarkaði framleiðsluna, flutningsfeløgini minkaðu virksemið, og ikki leið long tíð, til fleiri milliónir arbeiðspláss vórðu burtur. Samstundis hildu peningamenn og bankar fram at keypa og selja á virðisbrævamarknaðunum. Í oktober í 1929 gjørdist brádliga ruðuleiki á virðisbrævamarknaðinum í Wall Street í New York, tá ið fleiri milliónir virðisbrøv vórðu seld í einum. Úrslitið varð, at fyritøkur, bankar og einstaklingar fóru á heysin. Eftir einum degi feyk alt álit á fíggjarskipanina, og brátt varð allur Vesturheimurin lamdur av álvarsligari búskaparkreppu. Í Evropa royndu stjórnirnar í teimum ymsu londunum at berjast ímóti kreppuni á ymsan hátt. Í Týsklandi hevði kreppan við sær, at Hitler og nazistaflokkur hansara fingu dygga undirtøku.


text:
Orð og lag: Ókendur
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Heimsins dagur mót kvøldinum líður,
frelsuboðið skjótt ævigt tagna man;
lýð á sangin frá skaranum frelsta,
syngjandi móti Himli fer hann:
Niðurlag: :,:Vilt tú við?
Vilt tú við,
tá Guð kallar tey trúføstu heim?:,:
2. Hygg hitt blóð, sum frá Frelsar’num flýtur,
tað kann reinsa teg hvítari enn snjó;
fyri teg leið Hann glatunnar kvalir,
fyri teg rann hitt frelsandi blóð!
3. Mangur endaði í heimsins bondum,
har í egnari styrki stríddust tey;
men so brast alt sum bant tey til heimin
og nú syngja tey loyst út úr neyð:
4. Hvussu leingi skal Frelsarin bíða?
Hví er hjarta títt afturlatið, kalt?
Náttin kemur, tá eingin kann bjargast,
og tú heystar tað, tú hevur valt!


text:
Bókasavn
Innihaldsyvirlit
Bókasøvn í Føroyum[rætta | rætta wikitekst]
Í dag eru 15 fólkabókasøvn og 11 skúlabókasøvn í Føroyum. 13 av fólkabókasøvnunum eru smá og hava bara opið nakrar tímar um vikuna. Landsbókasavnið keypir og skrásetir bøkur fyri tey flestu av hesum bókasøvnunum.
Bókasavnslógin frá 2002 er eisini galdandi fyri fólka- og skúlabókasøvn landsins, haraftrat er hon eisini galdandi fyri meginbókasøvn og bókasøvnini á vinnu- og miðnámsskúlunum og í hægri undirvísingarstovnum.
Tjóðbókasøvn[rætta | rætta wikitekst]
Granskingarbókasøvn[rætta | rætta wikitekst]
Fólkabókasøvn[rætta | rætta wikitekst]
- Býarbókasavnið í Havn
- Fuglafjarðar Bókasavn
- Klaksvíkar bókasavn
- Bókasavnið við Løkin í Runavík
- Kollafjarðar bókasavn


text:
Public service
Public service merkir orðarætt "almenn tænasta". Hetta hugtakið verður nýtt til at lýsa tær skyldur og uppgávur, sum almennir miðlar hava mótvegis statinum og fólkinum, samfelagið. Men tað er ikki semja um, hvat public service í grundini merkir, og hvat tað skal brúkast til. Í Føroyum hevur Kringvarp Føroya ein public service sáttmála við Mentamálaráðið.[1]
Ymsir týdningar av public service[rætta | rætta wikitekst]
- Stuðla fólkaræði og útbúgva fólkið
- Menna fólkið mentunarliga og uppdraga tað
- Intigrera fólkið tjóðskaparliga og mentunarliga
- Tað breiða og tað smala
Fjølmiðilin skal framleiða tilfar, sum er so mikið breitt at flest fólk møguligt síggja tað, samstundis sum tilfar skal framleiðast, sum ikki verður framleitt á tí fría marknaðinum.
Populistiskt public service[rætta | rætta wikitekst]
Framleidda tilfarið skal vera eitt alternativ til miðlarnar, sum ikki eru bundnir av public service. Fólkið er brúkarar í marknaði, har nógv er at velja ímillum. Tí skal public service miðilin gera tilfarið so tiltalandi sum møguligt. Ofta uppá ein undirhaldandi máta.


text:
Kundi tú hugsað tær at lisið greinina á hesum máli: %%?
OKKARA KRISTNA LÍV OG TÆNASTA – ARBEIÐSHEFTI SEPTEMBER 2016
LÍVIÐ SUM KRISTIN
Soleiðis gerst tú ein betri boðari – Eggja áhugaðum til at koma á møti
Soleiðis gerst tú ein betri boðari – Eggja áhugaðum til at koma á møti
HVÍ ER TAÐ UMRÁÐANDI? Møtini geva okkum høvi at syngja fyri Jehova og prísa honum regluliga. (Slm 149:1) Á møtunum læra vit eisini at gera Guds vilja. (Slm 143:10) Bíbliulestrarnæmingar og tey, sum hava áhuga, gera vanliga størri framstig, tá ið tey koma á møtini.
SOLEIÐIS GERT TÚ
Gev teimum eina innbjóðing, so skjótt sum til ber. Tær nýtist ikki at bíða, til eitt bíbliuskeið er byrjað. – Opb 22:17
Greið tí áhugaða frá, hvussu okkara møti ganga fyri seg, og hvat verður viðgjørt á møtinum. Hesi amboðini kunnu hjálpa tær: Innbjóðingin til møtini í samkomuni, filmurin Hvat gongur fyri seg í einum ríkissali? og partarnir 5 og 7 í heftinum Hvørji gera Jehova vilja í dag?
Bjóða tær at hjálpa. Kanska hevur tann áhugaði brúk fyri farti ella hjálp til at velja hóskandi klæði. Set teg saman við honum á møtinum, so hann kann hyggja í tilfarið hjá tær. Lat hann heilsa upp á ymisk fólk.
mailto:?body=Soleiðis gerst tú ein betri boðari – Eggja áhugaðum til at koma á møti%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D202016332%26wtlocale%3DFR%26srcid=share&subject=Soleiðis gerst tú ein betri boðari – Eggja áhugaðum til at koma á møti


text:
Orð og lag: Kajfinn Hammer
1. Brúðarsál, hoyr, tú, sum spyrjandi stóð,
misti tað besta, tú átti:
Jarða tað við Kirjat-Arba í frið,
frammanvert hómast ein glotti!
Miss ikki mótið, mót stjørnunum lít,
lyftini kunnu ei svíkja,
aldri teg svíkur hin livandi Guð,
um so enn fjøllini víkja!
Niðurlag: Hevja mót fjøllunum eyguni upp,
hvaðan skal hjálp tín væl koma?
Hjálp tín frá Harranum kemur so víst,
haðani víst hon man koma!
2. Og tá ið avgrundarherur teg nær
fyltur av Anda tú tali:
Steðga í Gibeon, hoyrir tú, sól
og máni í Ajjalóns dali!
Sterkur í trúnni tú herjar í stríð,
Satan ei mót tær seg stendur,
grivin, uppreistur við Kristus tú ert,
lyftur upp heilagar hendur!
3. Gosen, Meriba og Massa er gloymt,
útlagnartíðin er farin;
fráfalsins kálkaðu gravir tó enn
freista teg víst, ver tí varin!
Set teg ei aftur við villunnar bál,
ikki við trætunnar altar;
halt teg frá honum, sum sjálvráðin her
við Orðinum skaltar og valtar!
4. Hátíðir tykkara býður Mær mót,
øvugt í oyrum Mær ljóða!
Ikki so mikið sum tráð ella tvong
av tí, sum verðin man bjóða,
skalt tú á ferðini taka við tær,
gloym tað og lat tað bert liggja.
Føgur sum Tirsa, ein kelda tú gerst,
um tú á Orðið vilt byggja.


text:
Hetta er endurgivið frá heimasíðuni hjá Gudloysi: (Skrivað av mær)
Eg datt um fólkaskúlalógina inni á logir.fo eftir at hava hoyrt enn einaferð um støðuna við kristni í fólkaskúlanum og eisini prát um privatan kristnan fólkaskúla í Kelduni í Skálabotni. Eg havi lisið hesa lóg fyrr, men eg hevði gloymt hvussu heilt langt úti hon er. Eg fari at taka paragraff 6, sum handlar um kristniundirvísing eitt sindur sundur, og skriva nakrar viðmerkingar eg havi til hana. Boldingarnar eru mínar:
- § 6. Undirvísingin í kristnikunnleika í fólkaskúlanum skal samsvara við fólka-kirkjunnar evangelisk-luthersku læru.
Ok, so um títt barn gongur í fólkaskúlanum, og skal hava nakra sum helst undirvísing í átrúnaði/religión, so noyðist tað at vera akkurát tað slagið av kristindómi, sum fólkakirkjan tekur undir við. Trúarfrælsi?
- Stk. 2. Er barnið í fólkakirkjuni, kunnu foreldrini fyrst í einum skúlaári skrivliga til skúlastýrið vátta, at tey sjálv ynskja at hava barnsins undirvísing í kristnikunnleika í hondum. Barnið sleppur tá undan at verða undirvíst í kristnikunnleika í skúlanum, um ein prestur í fólkakirkjuni váttar, at hann hevur umsjónina við undirvísing barnsins í kristnikunnleika. Liva foreldrini saman í hjúnalagi, skal váttanin um, at barnið sleppur undan at verða undirvíst í kristnikunnleika í skúlanum, verða undirritað av báðum í felag. Er barnið 15 ár, kann frítøka tó bert verða framd við samtykki barnsins.
Hetta sigur beinleiðis, at um tú vágar tær at doypa títt barn í fólkakirkjuni, so hevur tú dømt tað til 9 ár (stendur aðrastaðni í lógini at kristniundirvísing skal vera 9 ár í fólkaskúlanum) av kristniundirvísing í skúlanum uttan so at tú kanst yvirbevísa ein prest um at lova at geva barninum undirvísing í kristni. Við øðrum orðum loyvir tú fólkakirkjuni at noyða títt barn at vera undirvíst í kristni í 9 ár, um tú doypir tað. Tú kanst tó melda títt barn úraftur fólkakirkjuni, og síðani taka avleiðingarnar av tí avgerð. (Keðiligt og besverligt um barnið seinni vil konfirmerast, vera faddur og so framvegis)
- Stk. 3. Børn, sum ikki eru í fólkakirkjuni, skulu, tá ið foreldrini krevja tað, sleppa undan at verða undirvíst í kristnikunnleika í skúlanum. Er barnið í øðrum trúarsamfelag uttan fyri fólkakirkjuna, so hevur hetta trúarsamfelag umsjónina við átrúnarligu uppaling barnsins. Foreldur ella verji hava kortini skyldu til at ansa eftir, at barninum ikki vantar upplýsing um vanligu reglurnar fyri lívinum í skipaðum samfelag, antin tað so er í einum trúarsamfelag ella ikki. Verður barnið vanskettað í so máta, skal skúlin geva tí neyðugu undirvísingina. Er barnið 15 ár, kann frítøka tó bert verða framd við samtykki barnsins.
Her stendur at børn í øðrum trúarsamfeløgum skulu sleppa undan kristniundirvísing, og at so hevur viðkomandi trúarsamfelag ábyrgdina av átrúnaðarligu upplæringini (hetta umfatar eisini gudloysingar, ið um teir ikki hava doypt sítt barn, kunnu taka tað úr kristniundirvísingini). Fair nokk, men so kemur ein undarligur setningur, sum virkar at seta samband millum undirvísing í einum ávísum átrúnaði og undirvísing um vanligu reglurnar fyri lívinum í skipaðum samfelag. Hvat?! Síðan nær hava átrúnaður og skipað samfelag verið synonymir? Hví hava foreldur, sum taka sítt barn úr kristniundirvísing skyldu til at upplæra sítt barn í tí, at liva í einum samfelag? Hví hava foreldur, sum lata sítt barn fáa kristniundirvísing, ikki skyldu til at syrgja fyri at barnið dugur at liva í einum samfelag? Blandar hendan lóg ikki fakið “samfelagslæra”við “kristni”?
Eg mundi dotti uppeftir, tá eg læs hatta brotið. Ótrúliga diskriminerandi og fordómsfult at ganga út frá at børn uttan kristindóm hava fyri neyðini at uppá aðrar mátar at læra um at liva í einum samfelag. Eg kann fortelja okkara lóggevandi valdi, at kristindómur uppá ongan máta tryggjar at eitt barn lærir at virka í einum samfelag. Okkara samfelag er sum heild sekulert (tó at lógarverkið tíverri ikki er tað), og tað er ógvuliga syndarligt at ein lóg, sum avgerð hvat okkara børn skulu læra, ikki viðurkennir hetta, men setur ligvið millum átrúnað og samfelag.
Havi eg misskilt hesa lóg? Ber tað veruliga til, at lógin heldur, at undirvísing í átrúnaði lærir barnið at liva í einum samfelag? Ella sipar hatta brotið bara beinleiðis til trúarsamfeløg ella ikki-átrúnaðarsamfeløg, og ikki til okkara samfelag sum heild? Um so er, so skilji eg enn ikki hvat tey vilja við hesum. Hví hevur lívið í einum trúarsamfelag ella ditto fyri ikki-trúgvandi nakað at gera við fólkaskúlan? Eg skilji, at tað burdi verið ein partur av fólkaksúlanum, at læra at liva í einum siviliseraðum samfelag, men fyri alt í verðini dugi eg ikki at síggja hvat hetta hevur við kristni at gera.


text:
KAPITTUL TRÝ OG TJÚGU
Jesus lærdi hann at fyrigeva
1. Hvør var kanska ringasta løtan í lívi Pæturs?
PÆTUR fór ongantíð at gloyma ta ræðuligu løtuna, tá ið eygu teirra møttust. Sást tað á Jesusi, um hann var vónbrotin ella firtin? Tað vita vit ikki við vissu; frásøgan sigur bert: „Harrin vendi Sær og hugdi uppá Pætur.“ (Luk. 22:61) Beint tá skilti Pætur, hvussu álvarsliga hann hevði svikið. Hann varnaðist, at hann hevði gjørt júst tað, sum Jesus hevði sagt, at hann fór at gera, tað, sum hann sjálvur hevði tvíhildið um, at hann ongantíð fór at gera — hann hevði avnoktað elskaða Meistara sín. Hetta var ein dyggur smeitur hjá Pæturi, kanska ringasta løtan í hansara lívi.
2. Hvat hevði Pætur fyri neyðini at læra, og hvussu kann frásøgan um hann gagna okkum?
2 Støðan hjá Pæturi var kortini ikki vónleys. Pætur hevði sera sterka trúgv, og tí hevði hann enn møguleika at koma fyri seg aftur eftir mistøk síni og at taka ein tann mest týðandi lærdómin hjá Jesusi til sín. Hann snúði seg um fyrigeving. Vit mugu øll taka henda lærdómin til okkara, so latið okkum vita, hvussu tað gekst Pæturi.
Ein maður, sum hevði nógv at læra
3, 4. (a) Hvønn spurning setti Pætur Jesusi, og hvat kann Pætur hava hugsað? (b) Hvussu vísti Jesus, at Pætur hevði latið seg ávirka av menniskjum, sum ikki vóru sinnað at fyrigeva?
3 Umleið seks mánaðar frammanundan fór Pætur, í heimbýi sínum Kapernaum, til Jesus og spurdi hann: „Harri, hvussu ofta skal eg fyrigeva bróður mínum, táið hann syndar móti mær? So mikið sum sjey ferðir?“ Pætur helt ivaleyst, at hann var stórsinnaður. Trúarleiðararnir tá í tíðini lærdu jú, at tað var nóg mikið at fyrigeva tríggjar ferðir. Jesus svaraði: „Ikki sjey ferðir, men sjeyti ferðir sjey ferðir.“ — Matt. 18:21, 22.
4 Skeyt Jesus upp, at Pætur skuldi halda roknskap við, hvussu ofta fólk syndaðu móti honum? Nei. Við at broyta tær sjey ferðirnar hjá Pæturi til sjeyti ferðir sjey ferðir, vísti hann tvørturímóti, at kærleiki ikki loyvir okkum at seta eitt evstamark fyri, hvussu ofta vit skulu fyrigeva. (1 Kor. 13:4, 5) Jesus vísti, at Pætur læt seg ávirka av menniskjum, sum vóru harðhjartað og ikki sinnað at fyrigeva øðrum. Tey, sum vilja taka eftir Gudi, mugu vera fús at fyrigeva øðrum ferð eftir ferð. — Les Fyrsta bræv Jóhannesar 1:7-9.
5. Nær læra vit kanska mest um fyrigeving?
5 Pætur segði ikki Jesusi ímóti. Men skilti Pætur veruliga lærdómin hjá Jesusi? Vit læra kanska mest um fyrigeving, tá ið vit varnast, hvussu stóran tørv vit sjálvi hava á at verða fyrigivin. Men latið okkum venda aftur til hendingarnar undan Jesu deyða. Hesar torføru tímarnar gjørdi Pætur nógv mistøk, sum kravdu fyrigeving frá Jesusi.
Jesus fyrigav ofta Pæturi
6. Hvat segði Pætur, tá ið Jesus royndi at læra ápostlarnar um eyðmjúkleika, men hvat gjørdi Jesus?
6 Tað var eitt týðandi kvøld — seinasta kvøldið í lívi Jesusar á jørðini. Jesus hevði nógv eftir at læra ápostlar sínar, eitt nú um eyðmjúkleika. Hann gav teimum eina fyrimynd, tá ið hann eyðmjúkur vaskaði teimum um føturnar, nakað, sum tann tænarin, ið hevði minst at týða, plagdi at gera. At byrja við helt Pætur tað vera løgið. Síðani vildi hann ikki, at Jesus skuldi vaska honum um føturnar. Hareftir vildi hann hava Jesus at vaska, ikki bert føturnar, men eisini hendurnar og høvdið! Jesus ótolnaðist ikki, men greiddi sinniliga frá, hvussu umráðandi hetta var, og hvønn týdning tað hevði. — Jóh. 13:1-17.
7, 8. (a) Nær mátti Jesus aftur hava tol við atburðinum hjá Pæturi? (b) Hvussu helt Jesus fram at vísa ein vinaligan og fyrigevandi hugburð?
7 Stutt eftir hetta royndi Pætur enn eina ferð tolið hjá Jesusi. Ápostlarnir fóru at munnhøggast um, hvør av teimum var størstur, og Pætur hevði uttan iva sín leiklut í hesum skammiliga kjakinum, sum væl lýsir menniskjans stolta lyndi. Kortini hevði Jesus bert vinaliga at teimum og rósti teimum enntá fyri tað góða, teir gjørdu — at teir trúfastir vórðu verandi hjá Meistara sínum. Tó segði hann, at teir allir fóru at rýma frá honum. Pætur segði, at hann fór at verða verandi hjá Jesusi, um hann so skuldi doyggja saman við honum. Jesus segði tvørturímóti, at Pætur hetta sama kvøldið fór at avnokta Meistara sín tríggjar ferðir, áðrenn ein hani hevði galið tvær ferðir. Tá segði Pætur ikki bara Jesusi ímóti, men breggjaði sær eisini av, at hann fór at vera meira trúfastur enn allir hinir ápostlarnir! — Matt. 26:31-35; Mark. 14:27-31; Luk. 22:24-28; Jóh. 13:36-38.
8 Misti Jesus tolið við Pæturi? Í roynd og veru helt Jesus alla hesa torføru tíðina fram at leita eftir tí góða í sínum ófullkomnu ápostlum. Hann visti, at Pætur fór at svíkja hann, og kortini segði hann: „Eg bað fyri tær, at trúgv tín skal ikki svíkja; og táið tú einaferð vendir við, styrk tá brøður tínar!“ (Luk. 22:32) Soleiðis vísti Jesus, at hann hevði álit á, at Pætur fór at koma fyri seg aftur andaliga og trúfastur tæna Gudi. Sanniliga ein vinaligur og fyrigevandi hugburður!
9, 10. (a) Hvørja rættleiðing hevði Pætur fyri neyðini í Getsemane urtagarði? (b) Hvat minna mistøk Pæturs okkum á?
9 Seinni, í Getsemane urtagarði, hevði Pætur tørv á at verða rættleiddur meira enn eina ferð. Jesus bað bæði hann og eisini Jákup og Jóhannes um at vakja, meðan hann sjálvur fór at biðja. Jesus var í svárari angist og hevði tørv á stuðli frá ápostlunum, men Pætur og hinir sovnaðu ferð eftir ferð. Tá var tað, Jesus kom við hesi samkennandi og fyrigevandi viðmerkingini: „Andin er til reiðar, men holdið er veikt.“ — Mark. 14:32-41.
10 Skjótt kom ein stórur flokkur við kyndlum, svørðum og gøssum. Nú skuldi farast fram við varsemi og skynsemi. Men Pætur leyp bráðræsin fram, sveiggjaði eitt svørð ímóti høvdinum á Malkusi, einum træli hjá høvuðsprestinum, og kvetti oyrað av honum. Jesus hevði róliga at Pæturi, grøddi sárið og greiddi frá, hví hansara lærisveinar ikki skuldu nýta harðskap. (Matt. 26:47-55; Luk. 22:47-51; Jóh. 18:10, 11) Pætur hevði longu gjørt nógv, sum kravdi fyrigeving Meistarans. Mistøkini hjá Pæturi minna okkum á, at vit øll synda ferð eftir ferð. (Les Bræv Jákups 3:2.) Hvør av okkum hevur ikki tørv á Guds fyrigeving hvønn einasta dag? Men náttin var als ikki av hjá Pæturi. Tað ringasta lá enn fyri framman.
Ringasta mistak Pæturs
11, 12. (a) Hvussu vísti Pætur dirvi í ein ávísan mun, eftir at Jesus var handtikin? (b) Á hvønn hátt miseydnaðist tað hjá Pæturi at gera tað, hann sjálvur hevði sagt?
11 Jesus segði við flokkin, at um tað var honum, teir leitaðu eftir, skuldu teir lata ápostlarnar fara. Pætur hugdi hjálparleysur at, meðan teir bundu Jesus. Síðani flýddu bæði Pætur og hinir ápostlarnir.
12 Pætur og Jóhannes steðgaðu á, kanska nærindis bústaðnum hjá fyrrverandi høvuðsprestinum, Annasi, har Jesus fyrst varð tikin til avhoyringar. Tá ið farið varð við Jesusi haðani, fylgdu Pætur og Jóhannes eftir teimum, men „langt aftaná“. (Matt. 26:58; Jóh. 18:12, 13) Pæturi vantaði ikki dirvi. Bara tað at fylgja aftaná kravdi stórt dirvi. Flokkurin var vápnaður, og Pætur hevði longu sært ein av teimum. Men í hesum førinum síggja vit einki dømi um tann trúfasta kærleikan, sum Pætur hevði sagt seg hava — at vera fúsur at doyggja saman við Meistaranum, um neyðugt. — Mark. 14:31.
13. Hvussu eiga vit at fylgja Kristusi?
13 Eins og Pætur royna nógv í dag at fylgja Kristusi, men „langt aftaná“ — soleiðis at eingin annar varnast tey. Men sum Pætur sjálvur skrivaði seinni, mugu vit, um vit vilja fylgja Kristusi á rættan hátt, halda okkum so nær at honum sum gjørligt og taka eftir honum í øllum, uttan mun til avleiðingarnar. — Les Fyrra bræv Pæturs 2:21.
14. Hvat gjørdi Pætur ta náttina, Jesus varð avhoyrdur?
14 Varisligu fetini hjá Pæturi førdu hann at enda til portrið inn til eini stásilig hús í Jerusalem. Her búði Kaifas, tann ríki og máttmikli høvuðspresturin. Slík hús vóru vanliga bygd rundan um ein garð við einum portri út á gøtuna. Pætur kom til portrið, men slapp ikki inn í garðin. Jóhannes, ið kendi høvuðsprestin, var longu komin inn, og hann bað hana, sum helt vakt við dyrnar, loyva Pæturi inn. Tað tykist ikki, sum Pætur helt seg hjá Jóhannesi, og hann royndi heldur ikki at sleppa inn í húsini, so hann kundi stuðla Meistara sínum. Hann varð verandi úti í garðinum, har nakrir trælir og tænarar styttu sær stundir við eitt bál hesa køldu náttina og hugdu at, meðan tey, sum bóru rangan vitnisburð móti Jesusi, fóru inn og út úr húsinum, har rættarmálið fór fram. — Mark. 14:54-57; Jóh. 18:15, 16, 18.
15, 16. Greið frá, hvussu tað gekk út, sum Jesus hevði sagt um, at Pætur fór at avnokta hann tríggjar ferðir.
15 Í glæmuni frá bálinum fekk gentan, sum hevði loyvt Pæturi inn í garðin, høvi at hyggja nærri at honum. Hon kendi hann aftur. Hon ákærdi hann og segði: „Eisini tú vart við Jesusi úr Galilea!“ Tikin á bóli noktaði Pætur, at hann kendi Jesus, og lætst enntá sum hann ikki skilti, hvat gentan tosaði um. Hann fór út móti portrinum, so eingin skuldi varnast hann, men ein onnur genta sá hann og segði eisini: „Hesin var við Jesusi úr Nazaret!“ Pætur svór: „Eg kenni ikki tann mann!“ (Matt. 26:69-72; Mark. 14:66-68) Nú tá ið Pætur hevði avnoktað Jesus aðru ferð, hoyrdi hann kanska ein hana gala, men hann var so uppøstur, at hann ikki mintist tað, sum Jesus hevði sagt bert fáar tímar frammanundan.
16 Løtu seinni royndi Pætur enn av øllum alvi at standa soleiðis, at eingin skuldi varnast hann. Men nøkur fólk, sum vóru í garðinum, komu yvir til hansara. Ein av teimum var í familju við Malkus, trælin, sum Pætur hevði kvett oyrað av. Hann segði við Pætur: „Sá eg teg ikki í urtagarðinum við Honum!“ Pætur kendi seg kroystan at sannføra tey um, at tey fóru skeiv. Hann svór tí, at hann talaði satt, og segði eyðsýniliga, at hann skuldi vera bannaður, um hann leyg. Hetta var triðju ferð, Pætur avnoktaði Jesus. Hann hevði ikki meir enn talað, fyrr enn hann hoyrdi ein hana gala — aðru ferð ta náttina. — Jóh. 18:26, 27; Mark. 14:71, 72.
17, 18. (a) Hvat gjørdi Pætur, tá ið hann skilti, hvussu dyggiliga hann hevði svikið Meistara sín? (b) Hvat hugsaði Pætur kanska?
17 Jesus var júst komin út á ein svala út móti garðinum. Ta løtuna møttust eyguni á Pæturi og honum, sum lýst fyrst í hesum kapitlinum. Tá skilti Pætur, hvussu dyggiliga hann hevði svikið Meistara sín. Pætur fór út úr garðinum, niðurboygdur av skuldarkenslu. Hann fór út á gøturnar í býnum, og fullmánin, sum stóð lágt á himli, lýsti vegin fyri honum. Sjónin kámaðist av tárunum, sum fyltu eyguni. Hann smokkaði saman og græt beiskliga. — Mark. 14:72; Luk. 22:61, 62.
18 Tá ið eitt menniskja raknar við eftir eitt sovorðið mistak, fær viðkomandi alt ov lætt kensluna av, at syndin er so álvarsom, at eingin vón er um fyrigeving. Pætur hugsaði kanska, at Jesus ikki kundi fyrigeva honum. Men kundi hann tað?
Var eingin vón um fyrigeving hjá Pæturi?
19. Hvussu man mistak Pæturs hava ávirkað hann, men hvussu vita vit, at hann ikki fullkomiliga misti mótið?
19 Tað er torført at ímynda sær, hvussu sorgarfullur Pætur var, tá ið tað fór at lýsa fyri degi, og hann sá, hvat hendi Jesusi. Hann man hava verið sera vónsvikin av sær sjálvum, tá ið Jesus doyði seinnapartin eftir tímalanga líðing. Pætur man hava kulsað við tankan um, at hann hevði lagt stein oman á byrðu hjá Meistara sínum tann dagin, ið vísti seg at vera hansara seinasti sum menniskja. Hóast Pætur uttan iva var sera tungur í huga, misti hann ikki mótið fullkomiliga. Tað vita vit, tí frásøgan vísir, at hann stutt eftir var saman við andaligu brøðrum sínum aftur. (Luk. 24:33) Eingin ivi er um, at allir ápostlarnir angraðu sín atburð ta døpru náttina, og teir kendu ein ávísan ugga av at vera saman aftur.
20. Hvat kann ein av sterku síðum Pæturs læra okkum?
20 Í roynd og veru lýsir henda frásøgan eina sera sterka síðu hjá Pæturi. Tá ið ein tænari hjá Gudi snávar, er tað, sum hevur størstan týdning, ikki, hvussu illa hann snávar, men heldur hvussu fastur hann er í avgerðini um at koma á føtur aftur, at fáa alt aftur í rættlag. (Les Orðtøkini 24:16.) Tað var tekin um sanna trúgv, at Pætur fór til brøður sínar, hóast hann var tungur í huga. Tá ið sorg ella iðran verður ein byrða, er tað freistandi at avbyrgja seg, men samstundis vandamikið. (Orðt. 18:1) Tað skilabesta er at koma saman við trúarfelagum og royna at koma fyri seg aftur andaliga. — Hebr. 10:24, 25.
21. Hvørji tíðindi frætti Pætur, av tí at hann var saman við andaligu brøðrum sínum?
21 Av tí at Pætur var saman við sínum andaligu brøðrum, hoyrdi hann tey skakandi tíðindini um, at likam Jesusar ikki var í grøvini. Pætur og Jóhannes runnu út til grøvina, har Jesus var lagdur, og inngongdin innsiglað. Jóhannes, sum helst var yngri enn Pætur, kom fyrst. Tá ið hann sá, at steinurin var tikin frá inngongdini, drálaði hann. Men tað gjørdi Pætur ikki. Hann var pøstur, men fór kortini beina leið inn í grøvina. Hon var tóm! — Jóh. 20:3-9.
22. Hvat fekk alla sorg og allan iva í hjarta Pæturs at hvørva?
22 Trúði Pætur, at Jesus var upprisin? Ikki beinanvegin, sjálvt um nakrar trúfastar kvinnur høvdu sagt, at einglar høvdu víst seg fyri teimum og boðað frá, at Jesus var risin upp frá teimum deyðu. (Luk. 23:55–24:11) Men tá ið dagurin fór at halla, var øll sorg og allur ivi horvin úr hjartanum á Pæturi. Jesus var á lívi, nú sum ein veldigur andaskapningur! Hann vísti seg fyri øllum ápostlum sínum. Men hann gjørdi nakað annað fyrst, nakað sum fór fram undir fýra eygum. Ápostlarnir søgdu sama dag: „Tað er satt, at Harrin er risin upp — Hann er sæddur av Símuni!“ (Luk. 24:34) Paulus ápostul skrivaði eisini seinni um henda merkisverda dagin, at Jesus „varð sæddur av Kefasi og síðani av hinum tólv“. (1 Kor. 15:5) Kefas og Símun eru onnur nøvn fyri Pætur. Jesus vísti seg fyri honum henda dagin — eyðsýniliga tá ið Pætur var einsamallur.
Pætur gjørdi nógv, sum kravdi fyrigeving Meistarans, men hvør av okkum hevur ikki dagliga tørv á fyrigeving?
23. Hví skulu kristin í dag, sum gera eitt álvarsligt mistak, minnast frásøguna um Pætur?
23 Bíblian sigur einki um, hvussu hjartanemandi tað var hjá Pæturi og Jesusi at hittast aftur. Tað varð verandi millum teir báðar. Vit kunnu bert hugsa okkum, hvussu kensluliga ávirkaður Pætur var av at síggja elskaða Harra sín á lívi aftur og at fáa høvi at seta orð á sína sorg og sín angur. Pætur ynskti sær meir enn nakað annað at verða fyrigivin. Kann nakar ivast í, at Jesus ríkliga fyrigav honum? Kristin í dag, sum gera eitt álvarsligt mistak, mugu minnast frásøguna um Pætur. Vit mugu ongantíð halda, at Gud ikki kann fyrigeva okkum. Jesus endurspeglar til fulnar Faðir sín, sum ’ríkliga skal fyrigeva’. — Es. 55:7.
Fleiri prógv um fyrigeving
24, 25. (a) Lýs náttina, tá ið Pætur fiskaði á Galileavatni. (b) Hvat gjørdi Pætur, tá ið Jesus morgunin eftir framdi eitt undur?
24 Jesus bað ápostlarnar fara til Galilea, har teir skuldu møta honum aftur. Tá ið teir komu leiðina fram, gjørdi Pætur av at fara út at fiska á Galileavatni. Fleiri av hinum fóru við honum. Enn eina ferð var Pætur á vatninum, har hann so mangan hevði verið áður. At hoyra bátin geva seg, aldurnar skvatla og at handfara tey grovu gørnini, man hava verið ein vælkend og dámlig kensla. Teir fingu tó ongan fisk ta náttina. — Matt. 26:32; Jóh. 21:1-3.
25 Men í lýsingini rópti ein maður inni av strondini, at teir skuldu seta gørnini út høgrumegin bátin. Teir so gjørdu og fingu nógvan fisk, 153 í tali! Nú visti Pætur, hvør maðurin var. Hann leyp útí og svam inn á land. Á strondini gav Jesus trúføstu vinum sínum fisk at eta, sum hann hevði steikt á kolgløðum. Hann vendi sær ímóti Pæturi. — Jóh. 21:4-14.
26, 27. (a) Hvat gav Jesus Pæturi høvi at gera tríggjar ferðir? (b) Hvussu prógvaði Jesus, at hann veruliga hevði fyrigivið Pæturi?
26 Jesus spurdi Pætur, um hann elskaði Harra sín „meir enn hesar“ [NW], meðan hann helst peikaði á stóru mongdina av fiski. * Fór Pætur at hava størri kærleika til fiskiskapin enn til Jesus? Eins og Pætur hevði avnoktað Harra sín tríggjar ferðir, gav Jesus honum nú møguleika at staðfesta sín kærleika tríggjar ferðir, meðan vinir hansara vóru hjástaddir. So hvørt sum Pætur gjørdi tað, segði Jesus honum, hvussu hann skuldi vísa henda kærleikan: við at føða, styrkja og røkta seyð Kristusar, ella trúføstu lærisveinarnar, og harvið raðfesta heilaga tænastu fram um alt annað. — Luk. 22:32; Jóh. 21:15-17.
27 Jesus váttaði soleiðis, at Pætur enn var nyttuligur hjá honum og Faðir hansara. Pætur fór at hava ein týðandi leiklut í samkomuni undir leiðslu Kristusar. Av sonnum eitt kraftmikið prógv um ríkligu fyrigeving Jesusar! Pætur var uttan iva takksamur um at fáa fyrigeving, og hann lærdi av mistaki sínum.
28. Hvussu kom Pætur at liva upp til sítt navn?
28 Pætur røkti trúfastur sína uppgávu í nógv ár. Hann styrkti brøður sínar, sum Jesus hevði biðið hann tað kvøldið, hann doyði. Pætur tænti sum ein vinaligur og tolin hirði hjá lærisveinum Kristusar og gav teimum føði. Maðurin, ið varð róptur Símun, livdi við tíðini upp til navnið, Jesus hevði givið honum — Pætur, ella Klettur — tí hann gjørdist ein støðufastur, sterkur og álítandi stuðul í samkomuni. Rík prógv um tað finna vit í teimum báðum hjartanemandi brøvunum, Pætur skrivaði, sum seinni gjørdust virðismiklar bøkur í Bíbliuni. Brøvini vísa eisini, at Pætur ongantíð gloymdi tað, Jesus hevði lært hann um at fyrigeva. — Les Fyrra bræv Pæturs 3:8, 9; 4:8.
29. Hvussu kunnu vit taka eftir trúnni hjá Pæturi og miskunn Meistara hansara?
29 Latið okkum eisini taka henda lærdóm til okkara. Biðja vit hvønn dag Gud fyrigeva okkara nógvu mistøk? Eru vit síðani fús at taka ímóti hansara fyrigeving, og trúgva vit, at vit kunnu verða reinsað? Og fyrigeva vit eisini øðrum? Gera vit tað, taka vit eftir trúnni hjá Pæturi — og miskunn Meistara hansara.
^ par. 26 Hóast umseting Victors Danielsens rør framundir, at Jesus sipaði til fólk, kann grikski teksturin eisini umsetast soleiðis, at Jesus sipaði til fiskin, sum lá fyri føturnar á teimum.


text:
Gary McKinnon
Gary McKinnon (føddur 10. februar 1966 í Glasgow, Skotland) varð í 2002 tikin fyri at hava hakkað seg bæði inn í telduskipanina hjá Pentagon og eisini hjá NASA. Hetta gjørdi hann í íbúð sínari í London. Tað byrjaði um veturin í 2001. McKinnon, sum tá var 36 ára gamal, sat í íbúð síni í London og royndi at finna prógv fyri, at UFO eru veruleiki. Hann var arbeiðsleysur um hetta mundi, so hann nýtti alla tíð sína til hetta. Honum eydnaðist at koma sær inn í skipaninar hjá bæði NASA og Pentagon, men hann hevði ikki í hyggju at gera skaða, sigur hann. Hann vildi bert finna prógv fyri, at UFO-ar eru til. Í tíðarskeiðnum frá februar 2001 til mars 2002 hevur Gary McKinnon hakkað seg inn í 97 hernaðarteldur, skannað 73.000 teldur hjá skrivstovufólki í amerikansku umsitingini og oyðilagt fleiri terminalar hjá amerikansku sjóverjuni. Hann legði altíð eina heilsan á teldurnar. Heilsanin var henda: «Your security is really crap!». Stuðlar McKinnons vísa á, at hann hevur Aspergers syndrom og er sera intelligentur. Hansara ovurstóri áhugi fyri UFO er eisini ein avleiðing av sjúku hansara.
USA krevur at fáa Gary McKinnon útflýggjaðan og dømdan 60 ára fongsulsrevsing fyri at hava brotið seg inn í telduskipanina hjá Pentagon.


text:
Skandinavia
Skandinavia er norðasti partur av Evropa. Men fólk, lond og mál eru ikki heilt samd í, hvat Skandinavia umfatar.
Hjá norðurlendingum umfatar Skandinavia vanligvís: Danmark, Noreg og Svøríki.
Skandinavia umfatar skandinavisku hálvoynna og harafturat, tó mest av søguligum orsøkum, Danmark. Onnur uppfata Skandinavia sum tey norðurlendsku londini, men tað gera norðurlendingar tó ikki.
Innihaldsyvirlit
Mál[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Norðurgermansk mál
Málini í Skandinavia eru trý: norskt, svenskt og danskt.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Politiska samansetingin gjøgnum tíðina[rætta | rætta wikitekst]
¹ Fyrstu íslendingar vóru av norrønum uppruna, eina mest úr Noregi, og av keltiskum uppruna.


text:
Slovenia
Slovenia er lýðveldi í Miðevropa. Í vestri hevur Slovenia mark við Italia, í norðri við Eysturríki, í eystri við Ungarn og í suðri við Kroatia.
Innihaldsyvirlit
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Slovensk søga
Eftir at hava staðið undir Eysturríki og síðan verið samveldisríki í Jugoslavia, gjørdist landið frælst í 1991.
Politikkur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Slovenskur politikkur
Mentan[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Slovensk mentan
Hóast slovenar vóru undir eysturríkarum í nærum túsund ár, hava teir varðveitt mentan sína og mál sítt, sum hoyrir til slavisku málini. Litføgur klæði við baldýraðum mynstrum og eitt sjáldsamt høvuðklæði eru partur av mentan teirra.
Landafrøði[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Slovensk landafrøði
Fjallalandið Slovenia er í Útnyrðingspartinum á Balkan. Vakra landslagið við høgum fjøllum, vøtnum og skógum dregur mong ferðafólk. Mesta fólkið býr í smáum býum ella í mongu bygdunum, ið eru um alt landið. Um 300.000 fólk búgva í høvuðsstaðnum Ljubljana - hann er næstminsti høvuðsstaður í Evropa. Alpurnar eru suður í Norðurslovenia. Her eru høg fjøll og djúpir, avbyrgdir dalar. Smáir býir og smáar bygdir við smølum krókutum vegum og timburhúsum eru í dølum og líðum, har ikki er árent fyri skalvi og omanlopi. Av tí at so ringt er at koma fram í hesum kavatakta og bratta lendi, vórðu hesi búpláss mestsum avbyrgd í øldir, men nú á døgum eru tey ímillum best umtóktu ferðamannastøð í Slovenia.
Búskapur[rætta | rætta wikitekst]
Høvuðsgrein: Slovenskur búskapur
Kríggið í gomlu samveldislondunum er farið illa við búskapinum, helst í ferðavinnuni. Stórir skógir eru í Slovenia: haðan fæst viður til saguløð og pappírsverksmiðjur. Seinastu árini hava slovenar fingið nógvar vesturevropeiskar fyritøkur at loyvt slovenum at byggja verksmiðjur, sum gera til dømis bilar, trukkar, mortorsúkklur og køliskáp í verksmiðjum í Slovenia.
Hygg eisini at[rætta | rætta wikitekst]
Ávisingar úteftir[rætta | rætta wikitekst]
- Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
- Government of the Republic of Slovenia
- Slovenia
- Mountaineering in Slovenia


text:
Mosambik
Lýðveldið Mosambik (alment República de Moçambique) er eitt land í Eysturafrika. Tá ið Mosambik gjørdist frælst ríki í 1975, flýddu gomlu valdhavarnir, portugisar, av landinum, men áðrenn høvdu teir oyðilagt nógvar verksmiðjur og flutningskervið. Drúgv borgarakríggj, turkur og vatnflóð hava síðan verið atvold til, at landið er vorðið av fátækastu londum í heiminum. Minur frá krígnum sløðast um alt landið, og fáar brýr standa uppi. Men Mosambik skuldi havt góðar møguleikar at komið fyri seg aftur. Tilfeingið er nógv, jørðin er fruktagóð, og stórar lindir av ymsum steinsløgum eru mest sum órørdar.
Í 1975 brast borgarakrígg á ímillum kommunistisku Frelimo-stjórnina og mótstøðurørsluna Renamo, sum Suðurafrika stuðlaði. Kríggið tók 900 000 mannalív og elvdi til stóra hungursneyð. Eftir tað at Renamo misti stuðul sín uttanlands, og Frelimostjórnin gjørdi av at seta í verk fólkaræðiliga fleirflokkaskipan, samdust partarnir um at binda frið og skrivaðu báðir undir friðaravtalu í 1992. Tá ið loyst var, løgdu myndugleikarnir í Mosambik alt heilsuverkið undir ríkið og skipaðu fyri, at øll sjúkrarøkt og læknatænasta vóru ókeypis. Í drúgva borgarakrígnum vórðu flestu sjúkrahúsini og læknamiðstøðirnar á bygd oyðiløgd, og mong doyggja enn av sjúkum sum t.d. tuberklum, malariu og lungnabruna. Fleiri milliónir fólk flýddu av landinum, ella inn til býirnar. Har var tryggari. Næstan alt fólkið livir nú í størstu armóð, og helvtin av fólkinum livir av teirri matvøruhjálp, sum umheimurin sendir landinum. Hvørt ár fær Mosambik nógva neyðhjálp; mestu hjálpina senda USA og lond í Vesturevropa.
Meiri enn 85 % av fólkinum í Mosambik arbeiða í landbúnaðinum. Bøndurnir dyrka m.a. sukur, bummull, te, cashewnøtir og aldinfruktir á fruktagóða lendinum fram við strondini; inni í landinum dyrka teir tubbak og halda neyt. Nógvur fiskur er á landgrunninum, og rækjur, hummari og ymiskur fiskur verða flutt út og eru kærkomin inntøka hjá illa komna búskapinum. Havnabýurin Beira við Indiahav er næststørsti býur í Mosambik og týdningarmesti havnabýur. Meginparturin av út- og innflutninginum úr grannalandinum Simbabvi fer um Beira, haðan jarnbreyt, vegur og oljuleiðingar liggja til simbabviska høvuðsstaðin Harare. Í borgarakrígnum vardu upp í 10 000 simbabviskir hermenn hesa leið, ið er sjálv lívæðrin í Simbabvi.
Chopifólkið, ið býr við strondina, ger eitt ljóðføri, nevnt mbila (flt. timbila). Timbilabólkarnir spæla undir, tá ið torgreiddi dansurin migodo verður dansaður, og yrkingar við tilburðum úr bygdalívinum verða bornar fram. Timbilatónleikurin er tjóðartónleikur í Mosambik.


text:
Aung San Suu Kyi
Aung San Suu Kyi varð borin í heim tann 19. juni í 1945 í Rangoon, Burma. Hon er kend fyri at royna at fremja demokrati í Burma, uttan at nýta harðskap. Hon er dóttir til Aung San, ið var við til at samráðast um at loysa Burma frá Stóra Bretlandi í 1947. Sama árið var Aung San myrdur av politiskum kappingarneytum.
Í 1989 stillaði Aung San Suu Kyi upp til tingvalið í Burma, har hon vann stórt. Herurin í Burma traðkaði til og forbjóðaði henni at taka við valdið. Síðan tá hevur Augn San Suu Kye sitið í húsavarðhaldi í heimi sínum, í býnum Yangon, í nærum 15 av teimum seinastu 21 árunum frá 20 juli 1989 til hon varð leyslatin 13. november 2010,[1] becoming one of the world's most prominent political prisoners.[2]
Í 1990 móttók Aung San Suu Kyi Rafto Heiðurslønina og Sakharov Heiðurslønina fyri Frælsar Hugsjónir í 1990. Ì 1991 fekk hon Friðarheiðursløn Nobels. Hon hevur lisið á Lærda háskúlanum í Oxford, har hon eisini møtti manni sínum, ið hon hevur tvey børn við.
Eftir røttum skuldi Aung verið leyslatin í okt. 2009, men orsakað av eini hending, har at ein óboðin sinnisveikur amerikumaður hin 3. mai 2009 óboðin svam út til húsini hjá Aung og gisti har í tríggjar nætur og var fangaður, tá hann svam yvirum aftur, dømdi ein dómstólur undir hernaðarstýrinum í Burma hana til 18 mánaðir afturat í húsavarðhaldi. Rættarmálið byrjaði 18. mai og endaði 11. august 2009.
Aung kærdi dómin, men hon fekk ikki viðhald. Dómurin varð skotin inn fyri hægstarætt í Burma, men hon sat dómin út og varð latin leys 13. november 2010, 6 dagar eftir valið, sum hon ikki slapp at stilla upp til, tí hon sat í húsavarðhaldi. Stutt eftir at hon var latin leys kom sonur hennara Kim Aris til Burma fyri at vitja hana, tað var fyrstu ferð í 10 ár, at hann sá mammu sína. Burmesiska stýrið noktaði manni hennara og synum hennara at fáa uppihaldsloyvið, sjálvt tá maður hennara hevði fingið staðfest, at hann var deyðasjúkur av krabbameini, slapp hann ikki at vitja hana. Michael Aris doyði á hansara 53 ára føðingardegi, hin 27. mars 1999. Tá hevði hann ikki sæð konu sína í meira enn trý ár.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Burma releases Aung San Suu Kyi. BBC News, 13 November 2010.
- ↑ Aye Aye Win, Myanmar's Suu Kyi Released From Hospital, Associated Press (via the Washington Post, 10 June 2006.


text:
Janus Kamban
Janus Kamban (føddur 10. september 1913 í Tórshavn, † 2. mai 2009 í Tórshavn) var ein føroyskur myndahøggari.
Janus Kamban stóð fyri nýbrotinum í føroyskari myndlist í 1930árunum. Eins og tey flestu føroysku myndlistafólkini av hesum ættarliði fór Janus til Keypmannahavnar, har hann árini 1932-35 og 1938-40 var næmingur á Kunstakademiets Billedhuggerskole hjá Ejnar Utzon-Frank professara. Eftir kríggið kom Janus aftur til Havnar, og her hevur hann síðani búð og virkað. Hann hevur av fullum huga tikið lut í menningini av myndlistini her á landi, og lagt rygg til mong tiltøk á hesum øki, millum annað sum nevndarlimur og formaður fyri Listafelag Føroya og leiðari fyri Listaskálan 1969-78. Yviri við Strond hevur hann sína rúmligu listaskemmu, haðani útsýnið er frítt yvir Nólsoyarfjørðin.
Janus Kamban telist ímillum Føroya fremstu listafólk. Í list hansara ræður tann einfaldi greiði formurin og monumental virðilig spekt. Í fleiri standmyndum er seyðurin myndevni - nevnast kann millum annað Tvílemba 1955 í Listasavni Føroya. Grindahvalurin verður eisini viðgjørdur - í figurbólkinum m.a. Bólkur 1986. Standmyndir Janusar príða almenn tún og bygningar víða um í Føroyum. Á listasavninum eru m.a. bringumyndir av Hans A. Djurhuus skaldi 1936 og Vensili 1951. Onnur høvuðsverk eru Móðurmálið 1948, úr føroyskum gróti, uttan fyri Landsbókasavnið í Havn, og Dansiringurin 1956, úr bronsu, í Føroya Banka.
Í prentlist síni, serliga linoskurði, mangan í fleiri litum, er havið, sjófuglurin og lívið við strondina eitt høvuðs myndevni. Eingin hevur sum Janus megnað at lýsa tær fullfíggjaðu linjurnar í tí lætta og tó sterka og smidliga føroyska bátinum. Janus Kamban hevur fingið fleiri heiðursmerki fyri list sína, og tikið lut í óteljandi framsýningum av føroyskari list uttanlands. Í 1993 skipaði Listasavn Føroya fyri stórari afturlítandi framsýning av myndhøggaralist og prentlist hansara - nú hann fylti 80 ár. Í 1995 gav Listasavni út bók eftir Gunnari Hoydal, rithøvunda og ummælara, um lív og verk Janusar.
Bøkur[rætta | rætta wikitekst]
- Gunnar Hoydal: Janus Kamban. Myndatøkur: Ole Wich og Ole Jensen. Tórshavn: Listasavn Føroya, 1995. - 115 s.


text:
Søga 97: Jesus kemur sum kongur
STUTT eftir at Jesus hevur grøtt teir báðar blindu biddararnar, kemur hann til eina bygd nærindis Jerúsalem. Hann sigur við tveir lærisveinar: ’Farið inn í bygdina, har finna tit eitt esilsfyl. Loysið tað og fáið mær tað.’
Tá eslið verður leitt út til Jesus, setur hann seg á tað, og so ríður hann tað stutta strekkið til Jerúsalem. Tá hann nærkast býnum, kemur ein fjøld av fólki at møta honum. Tey flestu lata seg úr kappunum og leggja teir á vegin. Onnur skera greinar av pálmatrøunum. Tey leggja eisini tær á vegin, og tey rópa: ’Gud signi kongin sum kemur í Jehova navni!’
Fyrr í tíðini komu nýggir kongar í Ísrael ríðandi inn í Jerúsalem á einum esli fyri at heilsa fólkinum. Tað er tað Jesus ger. Og hesi fólkini vísa at tey fegin vilja hava Jesus til kong. Tað vita vit av tí ið hendir tá Jesus kemur til templið.
Komin til templið grøðir Jesus nøkur ið eru blind og krypil. Tá børnini síggja tað, fagna tey honum. Men tá verða prestarnir illir, og teir siga við Jesus: ’Hoyrir tú ikki hvat børnini siga?’
’Jú,’ svarar Jesus. ’Men hava tit ikki lisið at Bíblian sigur: "Av smábarnamunni skal Gud gera lovsong“?’ Og børnini halda áfram at prísa og fagna kongi Guds.
Vit vilja fegin vera sum tey børnini, heldur tú ikki? Onkur roynir kanska at forða okkum í at tosa um Guds ríki. Men vit halda bara áfram og siga øðrum frá øllum tí deiliga Jesus fer at gera fyri menniskju.
Tá Jesus var á jørðini var tíðin enn ikki komin tá hann skuldi fáa kongavaldið. Nær verður tað? Tað vildu lærisveinarnir eisini vita. Tað skulu vit lesa um í tí næstu søguni.
Matteus 21:1-17; Jóhannes 12:12-16.


text:
Norskt fyri tilflytarar og flóttafólk
Fyrilestrarhaldarin
Espen Strøm Lønvik, sum lesur BA í føroyskum á Føroyamálsdeildini, hevur MA í norskum sum annaðmál frá universitetinum í Oslo. Ein part av MA-náminum tók hann sum skiftisstudentur á Føroyamálsdeildini. Frammanundan hevur hann BA í málvísindum frá NTNU í Tróndheimi og læraraprógv í norskum frá háskúlanum í Volda. Sjálvur hevur Espen royndir við at undirvísa vaksnum tilflytarum og flóttafólki í norskum.
Norskt sum annaðmál
Sum vaksin lærir tú ikki eitt nýtt mál á sama hátt sum tú lærdi móðurmálið sum barn. Aldur, tileggjan og móðurmál hava týdning fyri, hvussu væl tú lærir eitt annaðmál. Í Noregi, Svøríki, Danmark, Finnlandi og Íslandi hevur annaðmálsgransking tey seinastu árini ment seg á teimum norðurlendsku deildunum.
Tvørvísindalig grein
Espen legði fyri við at siga, at norskt sum annaðmál er ein tvørvísindalig grein millum málvísindi og námsfrøði. Tilflytarar og flóttafólk hava rætt og skyldu til undirvísing í norskum og samfelagskunnleika. Undirvísingin í norskum umfatar 600 tímar og kann økjast heilt upp til 2400 tímar, um tørvur er á tí. Í Noregi liggur ábyrgdin fyri hesi undirvísing úti hjá kommununum. Í 2015 vóru stívliga 31.000 umsóknir um friðskjól í Noregi, so tørvurin á norskundirvísing er ovurhonds stórur.
Tríggir bólkar
Norðmenn hava eina læruætlan í norskum og samfelagskunnleika fyri vaksnar tilflytarar, har ið dentur verður lagdur á tørvin hjá tí einstaka. Til tess at fáa ‘næmingarnar’ í rættan bólk, verður hugt at málsligari bakgrund, heimlandi, útbúgving, framtíðarætlanum, hvussu leingi tey hava búð í Noregi og yrki. Síðan verða næmingarnir býttir sundur í tríggjar bólkar. Fyrsti bólkar umfatar fólk við lítlari ella ongari útbúgving, og har gongur tað spakuliga frameftir. Her verður undirvíst í alfabetisering og venjingum í at nýta skriftmál sum amboð. Annar bólkur umfatar fólk, sum hava eitt sindur av skúlagongd (hava t.d. staðið fólkaskúlan). Her verður roynt at menna munnligar og skrivligar førleikar, og ferðin er tá eitt sindur hægri. Triði bólkur umfatar fólk við góðari almennari útbúgving, har ið summi hava lisið á universiteti. Hesir næmingarnir duga at brúka lesing og skriving, tá ið teir skulu tilogna sær kunnleika um fremmandamál. Her gongur tað skjótt frameftir.
CEFR
Amboðið til at máta framgongdina í innlæringini er tað sonevnda CEFR (Common European Framework of Reference for Languages), sum er ein felags evropeiskur standardur fyri læring, undirvísing og meting. Hesin standardur er ein lýsing av, hvønn kunnleika og hvørjar førleikar fólk mugu hava fyri at kunna samskifta væl á einum máli. CEFR verður býtt sundur í tríggjar høvuðspartar: A (grundleggjandi kunnleiki) , B (tey, sum kunnu klára seg í flestu umstøðum) og C (tey, sum skilja alt, tosa málið raðið og duga at skriva; sbr. bólkarnar omanfyri).
Viðmerkingar
Viðmerkingarnar aftan á fyrilesturin snúðu seg mest um, hvussu aftarlaga vit eru í Føroyum á hesum øki. Eingi krøv, ongar skyldur um undirvísing í máli og samfelagskunnleika. Tað kom týðiliga fram í orðaskiftinum, at Mentamálaráðið átti at sett krøv til fremmandamálsliga undirvísing í føroyskum við støði í CEFR-standardinum. Eitt annað, sum kom fram, var, at talið á innflytarum til Føroya er í støðugum vøkstri, og tí átti Setrið at raðfest granskingarøkið annaðmálsundirvísing (second language acquisition) í Føroyum við støði í teimum royndum, sum m.a. eru gjørdar í Noregi.


text:
Orð: Jóan Chr. Poulsen
1. Við Reyðahavs strondina, óttandi sál,
ei bíðar tú Harranum leingi!
Ver kvirr fyri honum og skoða á mál
og óttast ei fígginda meingi!
2. Ei fjørður tær forðar til lovaðu lond,
tú firnast ei fíggindar, bíða!
Tí Harrin teg tekur í alveldis hond
og sjálvur vil fyri teg stríða.
3. Hann bjargar tær væl gjøgnum rennandi flóð
frá syndanna trælandi stríði,
tú legg tað í minni, hans miskunn er góð,
við lýdni og trúgv honum bíði!
4. Í oyðimørk foldar tær leiðin gerst greið,
um hugur til Harrans er vendur.
Ei fíggindar evna at forða tær leið,
tí hann fyri ferðini stendur.
5. Hav Harran í huga, sum verja vil teg,
lat glaðan tín takkarsong ljóma!
Og dagur av degi man stytta um veg
til himlanna Kánaan at hóma.


text:
Listen to Tempo on your phone!
More information
Savnssending Tempo er ein lívsstílssending. Afturat tónleik í høgum og lágum tempo inniheldur sendingin samrøður og frásøgur frá gestum, sum eisini velja tónleikin. Eisini inniheldur sendingin - tá høvi býðst - livandi tónleik. Verturin heitir eisini á lurtarar um at koma við hugskotum til sendingina, serliga um onkur lurtari hevur eitt hugskot til ein gest, sum kundi vitjað sendingina. Skriva navn, telefonnummar og hví viðkomandi átti at verið gestur í sendingini.


text:
Íslendskt Manskór syngur Rokktónleik
Norðurlandahúsið bjóðar leygardagin 2. juni til eina forkunnuga rokk konsert, har íslendska manskórið Karlakór Dalvíkur stendur fyri tónleikinum. Solistur er Matti Matt frá bólkinum Dúndefrettir, sum eisini hevur verið í Føroyum fleiri ferðir. Sýningin hevur fingið stak góða undirtøku í Íslandi.
33 mans eru í stóra manskórinum, sum hevur framført 13 ferðir í Reykjavík, Dalvík og á Akureyri – hvørja ferð fyri fullum húsi. Tað eru besti sangirnir hjá The Beatles og
Queen, sum menninir syngja. Kórleiðari er Guðmyndir Óli Gunnarsson, ið eisini stjórnar Symfoniorkestrinum í Norðurlandahúsinum. Solistur er Matti Matt frá Dúndufrettir.
Fylgispæl er við bólki mannaður av Daniel Torsteinsson, klaver. Gunnlager Helgason, bass. Tórður Árnason, guitar. Og Halli Gulli á trummum.
Tú kanst lesa meira um tiltakið á heimasíðuni hjá Norðurlandahúsinum. www.nlh.fo


text:
Saksun
Saksun er ein gomul bygd á norðursíðuni á Streymoynni. Landslagið við bygdina er sermerkt. Gamli garðurin Dúvugarður er framvegis virkin, men gomlu íbúðarhúsini eru í dag friðaði og standa sum eitt minni um farnar øldir. Millum Saksun og Vestmanna stendur millum annað Koppenni ið er hægsta fjall á Streymoynni. Við báti slepst inn á víkina uttan fyri bygdina Saksun. Ein smalur ósi rennur millum havið og Pollin, sum annars er avskorin frá havinum av sandgrynnum. Bert heilt smáir og lættir bátar sleppa inn á Pollin og bert á flóð. Úr Saksun gongur vegurin oman gjøgnum Saksunardal, har gróðurin er nógvur. Í bygdini Saksun eru fleiri garðar, sum hava staðið í øldir.
Í Saksun er ikki bara vakurt á hásumri, tá mong ferðafólk vitja.
Søga[rætta | rætta wikitekst]
Fyri nøkrum hundrað árum síðani fórst skipið, sum seinni mest er umtalað Saksunarskipið, í Saksun. Í lastini var millum annað viður, og tá farmurin varð seldur á uppboðssølu, varð ein stokkur av pommerskari furu seldur til Nólsoyar, har hann varð nýttur at byggja eina stovu í húsunum við Brunn, og tríggir aðrir stokkar vórðu seldir til Suðuroyar. Maðurin, sum keypti teir tríggjar stokkarnar, bant teir saman til ein flaka, setti segl á og sigldi í hesum líki stokkarnar suður.


text:
Andstøðuflokkarnir, Nýtt Sjálvstýri, Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin, siga allir, at einki er flutt síðani flokkarnir fóru at tosa um fiskivinnunýskipanina.
Høgni Hoydal, landsstýrismaður í fiskivinnumálum, tvíheldur um, at fiskurin skal seljast á uppboði.
Andstøðan tekur ikki undir leisti
Landsstýrismaðurin hevur tosað um ymiskar leistar, sum at byrja við sindur av uppboðssølu, men sum frálíður skal allur fiskur seljast á uppboðssølu. Og tað vil andstøðan ikki.
Hósdagin skal Fólkaflokkurin á fund við Høgna Hoydal um fiskivinnunýskipanina. Men flokkurin hevur einki uppskot at leggja fyri landsstýrismannin, sigur Jørgin NIclasen, formaður í Fólkaflokkinum, við útvarpið.
Sambandsflokkurin fer á fund við Høgna Hoydal seinnapartin um fiskivinnunýskipanina. Magni Laksafoss, tingmaður, sigur, at flokkurin í dag væntar at fáa at vita, hvat samgongan ætlar á fiskivinnuøkinum.
Miðflokkurin ikki fingið fundarboð
Tíðin rennur undan, tí uppskotið um fiskivinnunýskipanina skal latast Løgtinginum seinast í februar. Sambandsflokkurin hevur handað Høgna Hoydal sítt uppskot til fiskivinnunýskipan, sum flokkurin kunngjørdi nakað fyri jól.
Miðflokkurin hevur boðað frá, at flokkurin ikki vil halda fram við at umrøða fiskivinnunýskipanina, uttan so, at flokkurin verður partur av samgonguni. Tað verður hann ikki, og tí hevur Miðflokkurin ikki fingið fundarboð.
Men Miðflokkurin fer at vera við í viðgerðini tá uppskotið kemur í Løgtingið, sigur Høgni Hoydal, landsstýrismaður.
Les eisini
Føroyar fáa 500 tons meira av toski í íslendskum sjógvi í ár í mun til í fjør. Føroyar og Ísland hava gjørt semju um fiskirættindini fyri 2017
Tíðindi
Nyggjar kjarnuboringar kunnu siga okkum, hvussu veðurlagið hevur verið fyri fleiri túsund árum siðan, og nær fyrstu menniskjuni komu til oyggjarnar
Føroyar fáa 500 tons meira av toski í íslendskum sjógvi í ár í mun til í fjør. Føroyar og Ísland hava gjørt semju um fiskirættindini fyri 2017
Bjørn Bech lurtar eftir tónleiki, sum flestu javnaldrarnir ikki gera. Hann er ikki bara hugtikin av tónleikinum, men eisini søguni handan tónleikin.


text:
Huldufólk
Huldufólk eru yvirnáttúrligar verur, sum eru kendar í Føroyum, Íslandi, Noregi og fyrr eisini í Danmark, tey eru eisini kend undir heitinum álvar.[1], á donskum vórðu tey rópt 'huldrefolk' og hetta heiti gongur aftur í staðarnøvnum, t.d. Huldremose á Djurslandi. Í øðrum Norðanlondum og í Stórabretlandi eru líkar verur kendar undir øðrum nøvnum, sum líkjast føroysku orðunum "álvur, álvagenta, álvar", á donskum kallast tey elvefolk.
Huldufólk í føroyskum kvæðum og sangum[rætta | rætta wikitekst]
Huldufólk eru nevnd í fleiri av føroysku kvæðunum. Úr nýggjari tíð er t.d. Huldugentan, sum Johan Djurhuus (á Høggeil) úr Sumba, (føddur í 1885 - doyði í 1960), yrkti tá hann arbeiddi í Botni, ið er í ein útnyrðing av Vági. Har var vatnverk bygt í 1921, og nakrir menn máttu búgva í Botni fyri at ansa eftir elektrisitetsverkinum. Nú á døgum býr eingin har. Tað var myrkt og einsligt í Botni, og Johan yrkti kvæðið um Huldugentuna, meðan hann búði har. Robert Mc'Birnie hevur útgivið hetta kvæðið/sangin, har hann syngur hann sum vanligan sang, í styttri útgávu, ikki øll ørindini eru við. Kvæðið um Huldugentuna er 27 ørindi til longdar. Tað er best kent í Suðuroy, serliga í Vági. [2] Annika Hoydal hevur gjørt lag til yrkingina Hulduríma hjá Steingrími Weihe.[3] Annika syngur sjálv sangin á fløgu við føroyskum tónleiki til børn, sum hon útgav í 1999. Húsakórið í Keypmannahavn hevur eisini sungið og givið út sama sangin Hulduríma. Seyðamaðurin á Sondum er eitt annað kvæði, sum eisini snýr seg um huldufólk. Kvæðið fer fram í Vágum. Seyðamaðurin á Sondum stjól stakkin, sum huldukona átti, hon rann eftir honum líka til Sandavágs. Kvæðið er 51 ørindi til longdar.[4]
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- ↑ Heimskringla.no, Um Huldufólk
- ↑ Eystdans.dk, Huldugentan (pdf-fíla)
- ↑ Skulasangbokin.fo, Uppskotslistin
- ↑ Fotatradk.com


text:
Gary Oldman
Gary Leonard Oldman, føddur 21. mars 1958, er ein bretskur sjónleikari, leikstjóri og tónleikari. Hann hevur spælt við nógvum filmum, eitt nú hevur hann spælt leiklutin sum Sid Vicious í Sid and Nancy, Joe Orton í Prick Up Your Ears, Lee Harvey Oswald í JFK, Dracula í Drakula filminum hjá Bram Stoker frá 1992, Drexl Spivey í True Romance, Norman Stansfield í Léon: The Professional, Ludwig van Beethoven í Immortal Beloved, Sirius Black í Harry Potter filmsrøðini, James Gordon í Batman filmsrøðini hjá Christopher Nolan og sum George Smiley í Tinker Tailor Soldier Spy.


text:
Orð: Ókendur
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur 10. februar 1976.
Heimsins lukku royndi eg at vinna mær,
ongan frið hon inn í hjarta mítt tó bar;
sál mín royndi frið at fá;
men hon mátti friðleys gá,
ja, eitt vónleyst myrkur yvir henni lá.
Men ein dag tey frelsuboð tá bórust mær:
Jesus pláss í himli tilgjørt hevur tær;
trúgv á Jesu frelsugerð,
– trúgvin frið í hjartað ber,
lat so Jesus vera alttítt lív í verð!
Hesin boðskapur mær var sum einglamál,
upp til Jesus steig ein tøkk í míni sál,
tí hann vildi ofra seg,
líða deyðan fyri meg,
opna syndarum ein sælan himnaveg.
Mær í hjartað Jesus alla lukku bar,
og á spurningar hann gevur fullgreitt svar.
Tá eg legði meg á knæ
og í sálarangist bað,
fekk eg frið, tí Jesus leið jú í mín stað.
Tú, sum enn ei kennir henda frelsarmann,
tak ímóti honum, hann teg frelsa kann!
Lukku gevur heimur ei,
hann bert villir teg av leið;
Jesus bert kann fylla alt títt æviskeið!


text:
Orð: Kajfinn Hammer
Lag: In My Fathers house
Viðmerking: Yrktur í 1995.
1. Mannasálir djúpt í synd og glatan søkka,
og forherðing heimsins veksur dag um dag;
lastir, synd og skomm til skýggja verða hevjað,
tostan roynir ein at sløkkja har, á, ja.
Niðurlag: Eg var tystur, og tit góvu Mær at drekka,
Eg var svangur, og tá góvu tit Mær mat!
Eg var fremmandur og sjúkur, einsamallur,
tit Meg vitjaðu, tá fongslaður Eg sat!
2. Bróður, systir, lít teg um, far út og virka,
allastaðir sært tú hesa døpru sjón:
Dýrabarar vilstar sálir liva lívið
uttan Guð og uttan frelsu, uttan vón!
3. Fjálga um og sløkk ei skarið, sum enn rýkur,
sig: Títt fall, tín synd er fyrigivin við!
Jesus strikað hevur tunga skuldarbrævið,
tú ert frí, o, sál, ja, far nú heim í frið!
4. Mangur Bartimeus enn við vegin situr,
rópandi um hjálp hann rættir sína hond!
Fylgja syndarinnar ger at blind mong sita
niðurbrotin, nívd í bæði sál og ond.
5. Hygg, við portur ríka mans í dag enn liggur
sjúki Lásarus og etur molar har,
uttan at tað røra man títt stongda hjarta,
tú, sum frískur mat og klæði hvønn dag fær!
6. Tyst til Sikars brunn ein syndarinna kemur
til at draga vatn, tá eingin hana sá!
Hetta vatnið kann ei sløkkja sálartostan,
enn í dag mong syndarinna sanna má!
7. Tey, sum útvald, boðin vóru, komu ikki!
Miss ei mótið, vinur, far tú bert avstað
út á stræti, vegamót og torg at bjóða
høltum, blindum, gloymdum inn, – tey koma glað!
8. Á, hvønn undurfullan boðskap tú kanst bera:
Her er balsam fyri særdu sál og ond;
her er frelsa, uppreisn, grøðing, fyrigeving
og frá Golgata ein ævig, útrætt hond!
9. Skulu sálir frelstar við Guðs Trúnu standa
vegna ávøkst trúgva trúargerning tíns?
Skalt tú hoyra tá: Kom higar, trúgvi vinur,
far tú inn til dýrd og gleði Faðirs Míns?


text:
Johnny Logan
Johnny Logan (føddur 13. mai 1954) er ein avstralsk-føddur írskur sangari og tónasmiður. Hann verður av og á nevndur sum "Harra Eurovision", av tí at hann hevur luttikið fleiri ferðir í Eurovision Song Contest síðan 1970'ini, og síðan 1992 hevur hann verið tann mest sukseríki artisturin í søguni hjá Eurovision.
Logan hevur vunnið Eurovision Song Contest tríggjar ferðir, umboðandi Írland sum sangari, í 1980 og 1987, og tvær ferðir sum tónasmiður, í 1987 og 1992. Sangurin, ið hann vann Eurovision við í 1980 nevnist "What's Another Year", sangurin sum hann vann við í 1987 eitur "Hold Me Now". Hann er tann einasti sangarin, ið hevur vunnið Eurovision meira enn einaferð. Johnny Logan hevur verið í Føroyum og framført einaferð síðst í 1980-árunum.