text:
Atlantic Airways knýtir ungdóm og lesandi nærri Føroyum
Atlantic Airways kunngjørdi herfyri, at felagið hevur gjørt eina nýggja skipan, sum knýtir lesandi og ungdóm nærri Føroyum, og sum eisini fer at gera tað meiri áhugavert hjá ungum føroyingum at búgva og nema sær útbúgving í Føroyum.
Vit hava ta avbjóðing í Føroyum, at ein stórur partur av okkara ungdómi fer av landinum at nema sær útbúgving og ein stórur partur av teimum velja ikki at venda heimaftur eftir loknan lestur.
“Jú nærri lesandi eru knýtt at Føroyum í lestrartíðini, jú meiri sannlíkt er tað, at tey venda heim aftur eftir loknan lestur. Somuleiðis er tað umráðandi at gera umstøðurnar her heima so góðar fyri ungdóm, sum velur at búleikast og nema sær útbúgving í Føroyum. Tí eru vit sera fegin um at kunna avdúka hesa serskipan fyri ungdóm og lesandi, sum ger tað fíggjarliga lagaligari hjá teimum at ferðast til og úr Føroyum – at sveiggja fram og aftur. Tað hevur eisini verið eitt politiskt ynski at knýta ungdómin nærri Føroyum, og vænta vit, at hendan skipan er eitt týðandi stig á vegnum” sigur Jóhanna á Bergi, stjóri í Atlantic Airways.
Navnið á nýggju ferðaseðlunum er SVEIGGJ, og prísurin er úr 1.245 kr. t/r íroknað skattir og avgjøld. Hetta slagið av ferðaseðlum kann keypast til stutt undan fráferð, men útboðið av hesum slagnum av ferðaseðlum kann verða avmarkað á útvaldum fráferðum. Neyðugt er at kunna skjalprógva, at tú ert yngri enn 26 ár ella fulltíðarlesandi. Sama avsláttarskipan fyri børn verður eisini galdandi sum á vanligum ferðaseðlum, har børn yngri enn 12 ár fáa 50% avsláttur av ferðaseðlakostnaðinum og pinkubørn fáa 90%. SVEIGGJ ferðaseðlar verða til taks á Danmarkar og NORÐ-leiðunum hjá Atlantic Airways.
Ung undir 26 ár kunnu longu nú bíleggja ein SVEIGGJ ferðaseðil við at seta seg í samband við Atlantic Airways ella eina ferðaskrivstovu. Tað verður eisini gjørligt at bíleggja SVEIGGJ ferðaseðlar beinleðis á heimasíðuni hjá Atlantic Airways. Á heimasíðuni kunna ung og lesandi sær ein vanga, har tey lesandi eldri enn 25 ár verða biðin um skjalprógv frá teirra lærustovni, at tey eru fulltíðarlesandi á einum lærustovni, ið er góðkendur av Studna ella SU.


c: text/html

text:
Hyggur tú niður í ein hyl í fjøruni, sært tú marflugur fara fúkandi av stað. Tað eru nógv sløg av marflugum til. Tað slagið, sum livir í fjøruni, verður um 2 cm langt, men úti á djúpum havi eru sløg, sum kunnu gerast heili 14 cm long.
Um dagin krógvar marfluga seg, og um náttina leitar hon eftir føði.
Summar marflugur eta livandi kykt, aðrar deyð. Fiskar eta marflugur, og tær hava stóran týdning sum fiskaføði.
Hevur tú sæð marflugu makast?
Hevur tú nakrantíð sæð eina stóra marflugu halda um eina minni marflugu? Soleiðis sær tað út, tá ið marfluga makast. Kalldýrið er tvær ferðir so stórt sum kvenndýrið. Hann tekur um hana, og meðan hann situr á bakinum á henni, verjir hann hana og gevur henni at eta. Síðan makast tey, og kalldýrið sleppir kvenndýrinum.
Marfluga gýtir 10-150 egg, sum hon klekir í einum klekingarposa undir búkinum. Ungarnir eru í posanum, til teir eru stórir og líkjast foreldrunum.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vinnudagurin er hátíðardagurin hjá føroysku vinnuni, har umboð úr vinnuni savnast til áhugaverdar fyrilestrar og spennandi kjak. Norðurlandahúsið er aftur í ár karmur um Vinnudagin, har vinnan kann fáa íblástur til framtíðar virksemi umframt at møguleiki er at hitta kundar, veitarar og samstarvsfelagar í óformligum umhvørvi.
Forstjórin í stóru donsku fyritøkuni Toms Gruppen, Jesper Møller fer at halda fyrilestur um menningina av kappingarstyrkini hjá næstan 100-ára gomlu fyritøkuni við atlitið til tað siðbundna og tað nýggja. Geir Johan Bakke, forstjóri í Havyard Group, sum m.a. hevur bygt frálandaskipini hjá Skansi Offshore, fer at greiða okkum frá norska maritima tyssinum og fer at meta um møguleikarnar fyri Føroyar í hesum høpi. Triði fyrilesturin verður við Anitu Hoffer frá Grønlands Arbejdsgiverforening, sum fer at greiða okkum frá virkseminum hjá CSR Greenland og at koma við ítøkiligum dømum um, hvussu CSR fer fram í Grønlandi.
Væl umtókta kjakið verður eisini á skránni hesuferð. Í ár fara Stefan í Skorini og Jón Brian Hvidtfeldt at stýra kjakinum.
Tey, sum hava verið við á Vinnudegnum fyrr, vita, at veitslan er ein týdningarmikil partur av degnum. Borðreitt verður við góðum mati og drekka og aftaná verður dansur.
Skráin fyri Vinnudagin 2013 sæst her.


text:
Saman við m.a. Føroya Ráfiskakeyparafelag hevur Uttanríkisráðið skipað fyri einari fiskivinnuráðstevnu, ið verður hildin í Norðurlandahúsinum hósdagin 28. mai.
Ráðstevnan verður hildin samstundis sum fiskivinnuframsýningin Faroe Fish Expo verður hildin í Føroyum. Tað er Uttanríkisráðið, sum verður vertur fyri ráðstevnuni, men upprunaliga er ráðstevnan løgd til rættis í samstarvi millum SamVit, Føroya Ráfiskakeyparafelag, Fiskimálaráðið og Føroya Ráfiskaseljarafelag.
Ráðstevnan fer m.a. at viðgera marknaðarstøðuna sum heild og hvørja ávirkan verandi búskaparkreppa hevur á marknaðirnar og harvið føroysk feløg.
Aðrir spurningar, ið hava áhuga fyri fiskaídnaðin, eru í hvønn mun føroyski fiskaídnaðurin verður burðardygt umsitin og týdningurin av at kunna spora fiskin aftur til burðardyggar framleiðsluhættir.
Spurningarnir verða svaraðir av virdum serfrøðingum, ið eru kendir og hava drúgvar royndir á teirra øki.
Endamálið við ráðstevnuni er at seta og svara spurningum, sum hava serligan áhuga fyri føroyska fiskaídnaðin. Luttakararnir á ráðstevnuni fáa eitt fjølbroytt yvirlit yvir marknaðirnar, herundir upplýsingar um tørv og krøv hjá kundunum, og hvussu føroyski ídnaðurin kann ganga á hesum á møti.
Vónað verður eisini, at ráðstevnan verður við til at geva betri fatan og samskifti millum vinnuna og serfrøðingar, og harvið fáa hesar partar tættari at hvørjum øðrum.
Meira um ráðstevnuna stendur at lesa undir tíðindum á heimasíðuni www.samvit.fo
, har skrá og upplýsingar um kostnað og tilmelding eisini eru at finna.


text:
1914-2001
Tove Jansson er finnlands-svenskur rithøvundur. Hon var elsta barnið í eini listafólkafamilju. Pápin var finnlandssvenski myndahøggarin Viktor ”Faffan” Jansson og mamman svenska myndakvinnan og teknarin Signe Hammersten-Jansson. Tove hevði tveir yngri brøður, Per Olov og Lars. Í bókini Bildhuggarens dotter (1968) greiðir hon frá barnaárunum í bohemskt borgarliga listafólkaliga umhvørvinum í Helsingfors. Um sumrarnar var familjan í skergarðinum, einum umhvørvi, sum hevði nógv at týða, tá ið Tove tilevnaði Mumidal.
At Tove eisini ætlaði at vera listafólk, var klárt frá byrjan. Hon gavst í skúlanum sum fimtan ára gomul og gekk síðani á listafólkaskúlum í Stokkhólmi, Helsingfors og París. Hon gjørdi námsferðir í Evropa og var við á framsýningum. Í 30- og 40-árunum var hon ein væl umtóktur skemtiteknari í blaðnum Garm og hevði eina røð av djørvum myndum úr gerandislívinum í Finnlandi undir krígnum.
Fyrsta mumibókin Småtrollen och den store översvämningen kom út í 1945. Tove tók ein lítlan figur, sum hon hevði nýtt til skemtitekningarnar í Garm, og nýtti hann sum høvuðspersón í fyrstu bókini. Í Garm æt figururin spelkni; nú gjørdist hann mumitrøllið. Í fyrstuni var tað mest eitt spæl at skriva, segði Tove. ”Men sum frá leið, gjørdist tað líka umráðandi at skriva sum at mála, tvey arbeiði, sum kundu sameinast, í felag høvdu tey kanska myndirnar í bókunum.” Har komu heilar átta bøkur afturat um lívið í Mumidali, frá Kometjakten 1946 til Sent i november 1970. Kring familjuna í dalinum, har sjálvsagdi miðdepilin er Mumimamman, savnast so við og við ein hópur av øðrum íbúgvum: Spelknadiddan og Sniff, Mumrikur og Lítla Mý, filifjonkar, hattagnagarar og heimilar – hvør við sínum eginleikum og serliga livihátti. Tove Jansson hevur í hesum bókunum skapað ein serligan heim, líka so gandakendan og hugtakandi fyri vaksin sum fyri børn.
Gandakalshatturin Trollkarlens hatt (1948) gjørdist veruliga gjøgnumbrotið hjá Tove Jansson sum barnabókahøvundur. Bókin varð týdd til enskt, og hetta gjørdist byrjanin til, at mumibøkurnar fóru víða um heim. Tær eru týddar til 35 mál og eru framførdar bæði sum sjónleikur og opera, filmur er gjørdur burtur úr teimum, og tær eru sendar bæði í útvarpi og sjónvarpi. Men mumibøkurnar eru bara ein partur av hennara umfatandi listaskapi. Tove Jansson hevur eisini skrivað skaldsøgur, stuttsøgur og hoyrispøl m. a. Den ärlige bedragaren, Rent spel og Resa med lätt bagage. Ein av hennara egnu favorittum var Sommarboken (1972), sum er um smágentuna Sophia og ommu hennara, Ham, mammu Tove.
Tove Jansson hevur fingið eina langa røð av heiðurslønum, teirra millum Nils Holgarson-plakaten 1953, H. C. Andersen-medaljen 1966, Mårbackpriset 1972, Finlandspriset 1993 og Svenska Akademiens stora pris 1994.
Útgávur:
2010 Gandakalshatturin
Halastjørnan kemur
Mumi - lítil bók við orðum
Mumi - lítil bók við tølum
Mumi við klaffum - krógva og blunda
2011 Endurminningar hjá Mumipápa
Jólatræið í Mín jólabók
Myndaorðabók úr Mumidali
Vandamikið hásummar
Mumi - Summarbók við klistrimerkjum
2012 Mumi klaffabók - Hygganú
Tað ósjónliga barnið
Trøllavetur
2013 Mumi - Stóra klaffabókin
2014 Pápin og havið
Seint í novembur
Mumi og stóra skattaveiðan
2016 Litbókin hjá Mumi
Umrøða:
Boel Westin: Familjen i dalen. Bonnier 1988
Søren Vinterberg: Nekrolog: Mumimor Tove Jansson er død. Politiken 27. juni 2001
Ros Coward: Tove Jansson. The Guardian 30. juni 2001
Ann´-Christine Snickars: Jag vill ha en mamma Och en pappa. Och en filosof. Nordisk Litteratur 2003
Boel Westin: Tove Jansson. Ord. Bild. Liv. Bonnier 2007
Margareta Strömstedt: Om Tove Jansson. Opsis Barnkultur nr. 1/2010
Boel Westin: Mumiböckernas magiska kraft. Opsis Barnkultur nr. 1/2010
Janina Orlov: Jag svär vid min svans. Opsis Barnkultur nr. 1/2010
Christina Björk: Tove Jansson och hennes sällsamma barndomsvärld. Opsis Barnkultur nr. 1/2010
Juliet Rix: The Moomins - a family affair. The Guardian 3. juli 2010
Inna Tornroos: Mumiheimurin á føroyskum. Vikuskifti 29. apríl 2010
Heiður:
1966 H. C. Andersen-Medaljen
1992 Selma Lagerlöfs Litteraturpris
1993 Finlandspriset
1994 Svenska Akademiens stora pris


text:
Beint fyri midnátt fríggjakvøldið 6. mai undirskrivaðu Føroya Arbeiðsgevarafelag og tey fimm arbeiðarafeløgini, Føroya Arbeiðarafelag, Havnar Arbeiðarafelag, Havnar Arbeiðskvinnufelag, Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag og Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag, undir nýggjan 2-ára sáttmála.
Umframt tillagingar í sáttmálunum hevur semjan við sær eina lønarhækking á 2,65 kr hin 1. mai 2016 og á 2,60 kr hin 1. mai 2017. Harafturat verður 11-ára starvsaldur settur inn 1. mai 2017. Hesar hækkingar svara til ein karm á 2,2 % fyrra árið og 2,3 % seinna árið.


text:
Smiðjan á hvalastøðini við Áir er reist
mentan13-04-2017 - 11:42 - Jóanis Nielsen
Tann 12. apríl varð smiðjan á hvalastøðini reist. Smiðjan, sum upprunaliga var ein long lon við eldsmiðju, við maskinverkstaði og tunnuverkstaði, er reist og komin til aftur til heiður og æru.
Tað fer at líkjast. Smiðjan er reist, og ætlanin er, at húsini skulu brúkast sum smiðja, tá ið hvalastøðin verður sýnd fram sum savn – og ikki minst sum dømi um ein tann elsta ídnaðararv, vit hava her á landi. Hvalastøðin við Áir varð sett á stovn í 1905, og er hon tann einasta av teimum tilsamans 7 norsku hvalastøðunum, sum er varðveitt.
Eldsmiðjan hevði stóran týdning á støðini. Har var alt tað vanliga umvælt, og har vórðu harpurnar frá hvalabátunum rættaðar upp. Eldsmiðjan er í vánaligum standi. Uttan er neyðugt at gera ábøtur. Essan inni í smiðjuni er eisini vánalig. Her verður at seta inn, áðrenn tað verður ov seint. Somuleiðis eru møguleiki fyri, at smiðjan verður høli at sýna fram smiðjuamboð og aðra líknandi útgerðher.
Timburmeistararnir Jón Láadal, Ingi W. Á Tórgarði og Martin Mørk hava staðið fyri at umvæla smiðjuna. Arkitektastovan Kontrast hevur byggileiðsluna á støðini við Áir um hendur.


text:
Orð: Björgvin Jörgensson
Lag: frá Finn Viderø (franskt?)
Týtt: Petur Jacob Sigvardsen
Viðmerking: Týddur leysliga í 2006.
Tey jólini fyrstu var dýrmett at sjá,
har nýfødda barnið í krubbuni lá.
Tá sveimaðu einglar úr himlinum hans,
tí nú var hann føddur í líkleika mans.
Teir sungu um Jesus, ið vorðin var hold,
Um Faðirsins tokka og frið hans á fold.
Og fagnandi hirðar tá fløtunum frá,
teir tilbóðu barnið í krubbuni lá.
Eg biði teg, Drottin, at dvølja mær hjá,
at dýrd tína sælu eg fái at sjá.
O, signaði Jesus, gev børn tíni øll,
tey bústaðin fáa í himmalsins høll.


text:
Føroyski laksurin - rognframleiðsla og kynbótaarbeiði
7. november 2016
Magnus Rasmussen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur sent ein skrivligan fyrispurning til Poul Michelsen, landsstýrismann í Uttanríkis- og Vinnumálum um tann føroyska laksin
Magnus Rasmussen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur í dag sent ein skrivligan fyrispurning (eftir § 52a) til Poul Michelsen, landsstýrismann í Uttanríkis- og Vinnumálum um tann føroyska laksin, herundir um rognframleiðslu og kynbótaarbeiði av føroysku laksastammuni.
Magnus Rasmussen heitir á landsstýrismannin um at greiða nærri frá:
1. Hvønn týdning hevur rognframleiðsla og kynbótaarbeiði av føroysku laksastammuni?
2. Hvør er ætlanin hjá landsstýrismanninum við tí føroyska laksinum - lívfiskinum?
3. Á hvønn hátt fer landsstýrismaðurin at fremja ætlanina - hvussu verður ætlanin skipað?
4. Nær fer landsstýrismaðurin at fremja ætlanina - ein arbeiðs- og tíðarætlan?
Í viðmerkingunum til fyrispurningin sigur Magnus Rasmussen, at málið um føroyska laksin - lívfiskin - hevur veruliga tikið seg upp aftur seinastu tíðina.
Spurningurin um at taka upp aftur rognaframleiðslu og kynbótaarbeiði, sum er grundað á føroyska laksastammuna er aftur settur á breddan.
Landsstýrismaðurin hevur eisini givið hesum máli stóran ans og hevur boðað frá, at ein góð loysn skal fáast á hesum týdningarmikla máli. Sum eg havi skilt tað, so ynskir landsstýrismaðurin at bera so í bandi, at rognaframleiðsla og kynbótaarbeiði við føroysku laksastammuni verður tikið upp aftur.
Støðan í dag er, at nakrir túsund av teimum seinastu laksunum av føroysku laksastammuni svimja í tveimum aliringum á Skálafjørðinum.
Magnus Rasmussen heldur, at landsstýrismaðurin hevur eitt stutt skotbrá at leggja eina ætlan og finna eina loysn í hesum málinum, tí laksarnir á Skálafjørðinum verða slaktaðir longu einaferð í 2017.
Sambandsflokkurin
RN
Aftur


text:
Erlendur Patursson
Erlendur Patursson (20. august 1913 - 16. juni 1986) føddur í Kirkjubø, sonur Jóannes Patursson og Guðny. Blaðungur fór hann til Íslands, har hann í 1933 tók studentsprógv. Haðani fór hann til Oslo, har hann tók 1. part í búfrøðislestri, fullfíggjað cand. polit prógv tók hann á lærda háskúlanum í Keypmannahavn í 1942. Heimafturkomin til Føroya eftir stríðslok var hann fíggjarligi ráðgevi løgtingsins 1946-1947, eitt skifti fiskimaður og í 1953 varð hann kosin til formann í Føroya Fiskimannafelag. Nú kom hann av álvara upp í politikk. Hann var við til at stovnseta Tjóðveldisflokkin og gjørdist í apríl 1949 blaðstjóri á málgagni floksins 14. September, eitt starv hann røkti í fyrstu atløgu fram til 1962 og aftur frá august 1973 til januar 1976.
Í 1954 varð hann valdur tingmaður fyri Sandoyar valdømi, sum hann umboðaði fram til 1966. Frá 1970 hevur hann verið valdur á ting fyri Suðurstreymoyar valdømi. Hann var landsstýrismaður í sjálvstýrislandsstýrinum 1963-1966 og føroyskur fólkatingsmaður 1973-1977. Patursson hevur lagt úr hondum frágera nógv skrivligt tilfar, umframt tær hundraðtals politisku blaðgreinirnar og tey mongu ritini, ið viðgera samfelagsmál, hevur hann skrivað tvey stórverk.
Annað er minningarrit Føroya Fiskimannafelags"»Fiskiveiði - Fiskimenn 1850-1939 I-II", sum kom út 1961, og fram-haldið "Fiskivinna og fiskivinnumál 1940-1970 I-II-III", ið kom út í tíðarskeiðinum 1976-1981, og hitt er ein Føroya søga, ið ætlandi kemur í 5 pørtum, harav tríggir eru komnir. Fyri ritverk síni fiskivinnuni viðvíkjandi fekk høvundurin í 1981 heiðursløn M. A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir
Givið út[rætta | rætta wikitekst]
- 1942 - Fólkaflytingin úr Føroyum
- 1945 - Føroysk búreising
- 1945 - Føroysk stjórnarmál
- 1961 - Fiskiveiði - fiskimenn : 1850 - 1939 (2 bd.)
- 1965 - Føroya søga lll - úr einaveldi í amtsveldi stjórnarviðurskifti 1834-54.
- 1976 - 1981 - Fiskivinna og fiskivinnumál 1940 - 1970 (3 bd., fekk M. A. Jacobsens heiðursløn fyri yrkisbókmentir 1981)
- 1983 - Sjón og seiggj : samfelagsligar greinir
- 1985 - Í hjørtum okkara býr frælsi
- 1985 - Political facts about Faroe Islands
- 1986 - Aldrig kan et folk forgå - som ikke vil det selv


text:
#MeToo ljóðar akkurát líka sjálvfeitt, og tað er!
“Har!, har hevur tú tað, tú ert raktur, tú ert eitt offur. Ergo, tú ert serstakur”.
Og tað er umráðandi fyri fólk. Sjálvt tey býttu.
Tað er tíð uppá at gera skiljandi, hvat seksuelt plágarí veruliga merkir, og hvat býr undir. Plágari ella ‘harassment’ er ikki, tá onkur kemur við eini hissini viðmerking ella ósmædnari, enntá seksistiskari áskoðan um teg. Eiheldur at nerta við títt knæ ta einu ferðina—ella tvær.
Og tí er tað, við at flokka alt frá óhugaligum geyli á gøtuni til at kveita langtandi at onkrum við eina barr, ella nema leysliga við onkran, at vit sverta hugtakið.
Panikkurin, ið kringar “seksuelt plágarí’ og sonevndan tryggleika fyri konufólk í almennum rúmi, hevur mist alt samband við veruliga lívið. Tá tú hoyrir nýmótans feministar tosa um mannfólk, skuldi tú trúð, at konufólk eru í vanda hvørjaferð, tær fara út um dyr. At hoyra til skuldi tú trúð, at vit liggja á lúr handarumegin annanhvønn skilavegg við dýriskum kravi um at gramsa konufólksins betri partar. Men tað er ikki so. Vit hava faktiskt frægari ting at gera. Spæla Uno. Eta skons. Halda ondini. Hyggja at konufólki.
Eftir øllum at døma hava konufólk hartil tørv á meiri og ógvusligari verju. Fleiri reglum og viðtøkum. meiri stýring og lóg. Ella, og meiri presist, meiri lóg at verja... tær og kontrollera... teir.
Bara, vit eru ikki robottar, men mennsikju; og tað eigur ikki at bera til at lóggeva um intimitet. Mannamuran er ikki biner, svørt ella hvít, hvussu so kontrollklemmandi norðurlendingar og puritanski celebrity-klassin í Amerika ynskir hana.
Hasin begrensaði og veiki óvanin, at heita á statin at verja seg fyri mannfólki, luktar so nógv av piparsligari og trongskygdari, djúpt niðurlátandi smáligheit. Bert tað, at bríksla, eftir damu, er endað sum ‘hate-crime’ í Englandi. Passar.
So her eru nakrir ólagaligir sannleikar um viktorianska plágarí-panikkin. Nútímans feministar, ið ganga hurð av hurð at selja uppáhaldið, at konufólk eru veggjaprýði—altíð í vanda, altíð tørv á verju og ov skirvislig at tosa í álvara um tað, at vera kvinna í dag—gera konufólki eina gildiga bjaarnartænastu.
Mín meining er nakað henda: trilvanin eftir seksuellari plágan ella kynsligum misbroti her og har er hvørki analytisk, væl umhugsað ella sympatisk, men hevur væl meiri í felag við tað, sálargreinandi entusiastar skíra “burturmist minni”, serliga populer í 80unum, tá vanlig fólk endaðu sum offur í og við at tey vórðu sannførd um, at tey høvdu verið misnýtt—tá mong teirra ikki høvdu verið tað. Passar eisini.
Ja, veit, og róligt nú! Við hesum sigi eg ikki, at konufólk, menn eisini, neyðturviliga siga ósatt. Men eg sigi, at tað sjálvsagt er væl hugsandi, at tey minnast ymiskar tilburðir á ein ávísan hátt, ígjøgnum eitt heilt serligt kulturelt filtur, ið ikki eingong bjóðar, men lokkar okkum at hugsa um okkum sjálvi sum offur og definerast eftir pínu og misbrúki, ið hoyrir fortíðini til.
Tað er í slíkum klima, har brek, ólekilig sjúka og órættvís viðferð er so høgt virðismett, hevur so ekstremt høgan kurs, tað veri seg millum felagsskapir og miðlar, allastaðni!, tá ið tað, at hava verið fyri misbrúki, kulturelt telist millum sosialt mest dýrgoldnu handilsvørur, at tað, at minnast skeivt aftur á farnar tilburðir, verður ein óvanliga veruligur og óhugnaligur møguleiki.
Enter #MeToo, sum í alt størri mun letur seg til sjóndar sum okkurt slag av manifestering av ‘recovered-memories’-rørsluni. Tað er úr hesi, tann fibrilska leitanin eftir onkrum slag av prógvi fyri, at “eisini eg havi upplivað pínu”, sum so aftur er ein funktion av eini víðfatandi mentan, har tað, at vera offur—at hava verið misbrúktur, vera sinnissjúkur ella, á onkran hátt, halda seg hava tørv á terapeutiskari viðurkenning ella virðismeting—er vorðið so rúkandi umtókt.
Tað er vorðið so fucked up, at fólk nú ynskja, brellast eftir, enntá farin at halda, at eisini tey hava verið fyri misbrúki. Av tí sama opna tey sín heila fyri terapeutum, ið kanska finna útav einum møguligum misbrúki ella skeivleika og fortelja sínum bláoygdu klientum: “Har!, har hevur tú tað, tú ert raktur, tú ert eitt offur. Ergo, tú ert serstakur”.
Og tað er umráðandi fyri fólk. Sjálvt tey býttu. Sjálvt tey vita, at individualisering, at vera okkurt, er viktugt. At samleiki er ‘in’. Tí er tað, at nydeliga keðiligir, ikki vakrir, tó ikki ljótir, teleoperatørar úr Søldarfirði, ið eginliga ikki hava nakað koyrandi fyri seg, tatovera seg.
Trupulleikin er tí ikki bert terapeut-riðilin, útboðið, men algongda kultiveringin av at fáa fólk at halda, at tey eru nøkur offur. Eftirspurningurin.
Men at jakstra og ókeypis skuldseta menn fyri hetta og hatta, ið kanska, kanska ikki, einaferð hendi, byrjaði í álvara við góða, gamla pedofili-panikkinum, ið endaði sum stats-finansierað livibreyð hjá teim fáu. Moralskar krusadur bornar av einkisigandi og aðramáta interessuleysum hønumammum umboðandi alt tað føroyska valdømið. “Ansa tær monnum, øllum monnum, serliga fremmandamonnum!”
Alright, møguliga bert tuflaðir Movember-“menn” lata seg direkta ávirka av hesi morbidu heksajaktran, og nú #MeToo, men fylgjan rakar okkum øll, eisini okkara børn. Hon rakar tvørturígjøgnum persónar og tíð. Tað eitrar sambandið millum kyn og ættarlið.
Og paranoiaið er ikki drivið av rættvísi, ikki eingongd hevnd, men grundliggjandi haturi til menn. Latent ella ei, tilvitað ella ei. Ikki tí, tað skíti eg fyri so vítt á—hatur er hatur.
So nógv av MeToo-rørsluni ekkóar teoriina hjá “burturmist minni”-rørsluni hjá psykoklassanum. Fyrst er tað “smittan”, sum onkur sindur ótilætlað kom til at kalla flóðalduna av ógrundaðum og óprógvaðum ákærum tvørtur um politisku og mentanarligu verðina. Afturat smittuni—at hevur ein upplivað “tað”, hava øll við eitt upplivað tað—kemur hatta minst líka so knappliga massa-minnið, ella førleikin at minnast aftur á ein heilt serligan hátt um agggamlar og kámutar tilburðir: langtanin eftir at vera partur av eini ekstremt umsorganarveitandi pínslusøgu.
Tað sagt, og sjálvandi, verulig dømi um seksuelt misbrot, men sum eru rár, eiga at kannast; og er hald í ákæruni, íðan, tá skal hon roynast í rættinum. Og tað skal revsast. Tað skal hevnast. Hart.
Men at fóðra ein moralskan panikk, sum eggjar konufólk at kenna seg meiri viðbreknar,
og samtíðis demoniserar menn, er eina og aleina destruktivt. Og skeivt.
Agga Niclasen
Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í hesum lesarabrævið, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.
Mest lisið í farnu viku
Rák (6) - Mannarættindi verða brotin í Føroyum og í Danmark, tá tað snýr seg um sálarligan harðskap
Video - Vardø er ein óhugnaligur býur
Dreingirnir úr Gøtu sleppa at halda fram í skúlanum við Løkin
Útflutningurin av makreli og sild er nógv minkaður
Aling á landi verður ein avbjóðing fyri føroyska alivinnu
Nýggjur kupil verður reistur á Sornfelli
Skógarmotta funnin á seyði í Føroyum
Bilsølustevna í SALT á Drelnesi
Rák (6) - Urtagott
Løtan er ikki røtt
Gjørd av byggiblokkum
Doyði av e-sigarettini
Hetta kann ikki góðtakast
Hugnaløtan (21) - Gestur: Lasse Klein
Forða fyri at manningarnar koma at bera kostnaðin
Opið hús á Kambsdali í sambandi við at FabLab verður alment tikið í nýtslu
Konsert við Siloakórinum
So ymisk og tó
Reyðmaðkurin hvørvur úr troyttari jørð
Hamas: 50 av teimum sum mánadagin lótu lív í Gaza, vóru okkara limir
Nær var tað?
Leivur Frederiksen tippar
Mikkel skal føða
Naddoddur, eitt virkið bátafelag
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Burðardygg menning merkir í stuttum ein menning, har tørvurin hjá teimum menniskjum, sum liva á jørðini í dag, kann nøktast uttan at minka um møguleikarnir hjá komandi ættarliðum eisini at nøkta sín tørv. Hugtakið inniber, at miðast skal í móti at loysa umhvørvisligar, búskaparligar og sosialar trupulleikar soleiðis, at hesi øki fella inn í hvørt annað og at øll uppnáa vælferð uttan at gera skaða á tilfeingi á jørðini.
Stóra ST-ráðstevnan um umhvørvi og menning í Rio de Janeiro í 1992 setti burðardygga menning á altjóða skránna. Í Agenda 21 skjalinum verður heitt á stjórnirnar í heimsins londum um at gera ætlarnir fyri eina burðardygga menning í 21. øld.
Hugsjónin um eina alheimsliga burðardygga menning er ein heimur við búskaparligari framgongd, størri vælferð og øktari umhvørvisvernd. Ein menning, har øll fáa sín part. Eisini tann veiki og fátæki parturin av heiminum. Hóast lítlar, eru Føroyar eitt ríkt land og kunnu gera sítt til at fremja eitt burðardygt alheimssamfelag.
Vilt tú vita meira um burðardygga menning, so ring til Umhvørvisstovuna, tlf 342400, ella send okkum ein teldupost us@us.fo.


text:
1856-1925
Henry Rider Haggard er enskur rithøvundur, føddur í Norfolk í Onglandi.
19 ára gamal sendi pápi hansara hann til tað, sum í dag er Suðurafrika, at arbeiða fyri bretska vararíkisstjóran.
Tá ið Henry kom aftur til Onglands í 1882, hevði hann lært til sakførara, men hann skrivaði fyri tað mesta skaldsøgur. Søgurnar eru um upplivingar hansara í Afrika, og tær eru ofta um djarvar ævintýrarar og horvnar mentanir.
Hann skrivaði Nám Sálamon kongs, sum kom út í 1885. Bókin gjørdist kend og sera væl umtókt.
Hann ferðist um heimin sum landbúnaðarráðgevi og var í 1919 tilnevndur Knight Commander of the British Empire.
Útgáva:
Nám Sálamon kongs


text:
Hetta er onnur bókin í røðini Tann blái...
Hetta er onnur bókin í røðini Tann blái sigursteinurin, sum Margot Andreasen hevur skrivað.
Fyrsta bók av fýra í røðini Tann blái s...
Fyrsta bók av fýra í røðini Tann blái sigursteinurin
Tað reyða merkið er triðja bókin í røði...
Tað reyða merkið er triðja bókin í røðini um tann bláa sigursteinin. Bókin er til sætta torleikastig.
Hetta er fjórða og seinasta bókin í røð...
Hetta er fjórða og seinasta bókin í røðini um Tann bláa sigursteinin, sum Margot Andreasen hevur skrivað;


text:
Orð og lag: Per Filip Waldenstad
Týtt: Kajfinn Hammer
1. Ein sang um Jesus eg glaður syngi,
tí ævigt lív eg í Honum fann!
Hann lyfti burt mínar sorgir tungu,
eg gjøgnum Hann sæla gleði fann.
Niðurlag: Hann kærleika Sín mær hevur borið,
Hann vísir vegin Guðs Orði í.
Hitt sanna ljósið Tað mær er vorðið,
ja, gjøgnum Hann nú mín sál er frí.
2. Hann er ein lækni í lívsins kvalum,
Hann lekja kann bæði kropp og sál.
Um Guð Hann lærir hitt sanna Orðið,
tann troyst Hann gevur, meg ber á mál.
3. Og mínar syndir Hann hevur borið,
tá uttan skuld Hann á krossi leið.
Og yvir deyðan Hann vil meg bera,
ja, barn Sítt eyma Hann svíkur ei.


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Hummaramenn mist milliónir
Tað er ikki óhugsandi, at farið verður í rættin við kravi um endurgjald.
Tað sigur Hummarafelagið í viðmerking um nýggj alilógina, sum er til viðgerðar í Vinnunevndini hjá løgtinginum.
Frá 1982 til 2000, tá litil og eingin aling var, vórðu í miðal góð 10,6 prosent av hummarakvotuni ikki fiskað.
Síðani 2000 eru sløk 42 prosent ikki fiskað, sigur Hummarafelagið.
Talan er um sjey støð, sum loyvi er givið til at ala og fiska hummara.
Hummarafelagið sigur, at laksaalingin er til stóran ampa fyri hummaraveiðuna, millum annað tí hon dálkar illa.
Hummarafelagið sigur, at hummaraveiðan var fyrst á teimum sjey firðunum og sundunum.
Alifeløgini eru komin hagar seinni.
Hummarafelagið heldur ikki, at landstýrið kann útluta sama øki fleiri ferðir til ymisk áhugamál, uttan at lata teimum endurgjald, sum vóru har frammanundan.
Vinnunevndin fer at viðgera uppskotið um alilóg í morgin.
Sí eisini


text:
Á prutli
Á prutli ert tú partur av bleytu ferðsluni. Bleyt ferðsla er fólk til gongu, á súkklu og á prutli, meðan hørð ferðsla er bilar, lastbilar o.l. Bleyt ferðsla eru ferðandi, sum eru illa vard og tískil í størri vanda í ferðsluni enn hørð ferðsla, har tann ferðandi m.a. er vard/ur av eini kabinu.
Í ferðsluni hava øll skyldu til at vísa atlit hvør fyri øðrum, men serlig atlit skulu vísast bleytu ferðsluni, sum er í størri vanda fyri at fáa álvarsligan skaða.
Vandin fyri at doyggja ella fáa álvarsligt mein á prutli er sambært norðurlendskum hagtølum uml. 10 ferðir størri enn at vera til gongu ella á súkklu. Ungir dreingir eru yvirumboðaðir í hagtølunum um ferðsluvanlukkur á prutli. Orsakirnar til vanlukkurnar eru ofta ov nógv ferð (tí prutlið er tunað), rúsdrekkakoyring og vantandi hjálmur.
Koyr trygt á prutli
Her kanst tú lesa um munin millum lítið og stórt prutl og hvørji koyrikort eru kravd. Eisini fært tú svar, hvat hendir, um tú koyrir ólógliga á prutli.
Vit skyna millum tvey sløg av prutlum:
Lítið prutl
- Kann koyra 30 km/t
- Aldursmarkið er 15 ár
- Tú kanst taka koyrikort til lítið prutl á kvøldskúla, tá tú ert yngri enn 18 ár. Hetta er tó enn bert skipað í nøkrum kommunum.
- Hevur tú koyrikort til bil, motorsúkklu ella stórt prutl, er koyrikortið eisini galdandi fyri lítið prutl.
- Sum meginregla skalt tú fylgja ferðslureglunum fyri súkklur. Tó er altíð neyðugt at hyggja væl eftir skelting, um prutl t.d. er bannað.
Stórt prutl
- Kann koyra 45 km/t
- Aldursmarkið er 16 ár
- Tú kanst koyra stórt prutl, tá tú ert fylt/ur 16 ár og hevur tikið koyrikort til antin stórt prutl, ella hevur tikið koyrikort til bil ella motorsúkklu


text:
Í Suðuroy er tað Trøllavík, ið er miðstøð fyri arbeiðið hjá IRF. Arbeiðið umfatar bæði innsavning av húsarhaldsruski, rottangatøming men eisini tyrving.
Um snarað verður av á gamla vegin um Hovsegg, áðrenn farið verður inn í Hovstunnulin, verður koyrt framvið vakra Tjaldavíkshólmi. Stutt haðani er Trøllavík, har IRF heldur til í Suðuroynni.
– Vit taka okkum av øllum arbeiðinum hjá IRF í Suðuroy. Alt frá innsavning av húsarhaldsburturkasti, at tøma bingjurnar á kommunalu endurnýtsluplássunum í oynni, rottangatøming, móttøka av bilvrakum, umframt tyrviburturkast úr øllum Føroyum, sigur Torfinnur Mortensen, leiðari hjá IRF í Suðuroynni.
Tæna Suðuroynni
Seks mans starvast hjá IRF í Suðuroy. Við bilunum Sóljuni, Reyðsmæruni, Bjallu og Fjallafípuni tæna teir suðuroyingum og annars øllum føroyingum við at sleppa lætt og væl av við burturkastið.
– Húsið her í Trøllavík varð tikið í nýtslu í 1997. Áðrenn tað, var savningarstaðið inni í Trongisvági. Tá ið ruskið kemur her, verður tað koyrt í eina trýstbingju. Tá bingjan er full, fer hon norðureftir við Smyrli og víðari til Brennistøðina hjá IRF á Hagaleiti í Leirvík, har tað verður brent. Tað fara minst sjey tílíkar bingjur norðureftir um vikuna, sigur Torfinnur.
Sama er við pappíri og pappi. Bæði innsavningarbilurin og trýstbingjan verða vaskað og turkað, áðrenn pappírið fer í. So verður tað trýst saman og bingjan verður fylt, og hon verður send norðureftir til endurnýtslu.
Tyrving
Allar bingjurnar, ið fara norðurum, koma tó ikki tómar suðuraftur. Tær fara suðuraftur fyltar við tyrviburturkasti. Alt tyrviburturkast í teimum kommununum, ið hoyra til IRF, verður nú tyrvt í Suðuroynni. Áður hevur tað eisini verið tyrvt norðanfyri, men nú fer alt til Suðuroynna.
Nýggjar reglugerðir eru eisini komnar viðvíkjandi tyrving, nevniliga at gips verður tyrvt fyri seg, asbest fyri seg og blandað burturkast fyri seg.
Økið, har tyrvt verður í Trøllavík, er hegnað av, so at óviðkomandi ikki sleppa til. Tyrviburturkastið verður goymt í brunnum hvørt fyri seg, áðrenn tað verður tyrvt.
Endurnýtsla
Nógv kemur eisini inn til miðstøðina hjá IRF í Trøllavík, ið kann endurnýtast. Millum annað elektriskir lutir, troll, veirar, timbur, bilvrak, spillolja, plast og nógv annað. Eisini vandamikið burturkast av ymsum slagi. Hetta verður alt skilt og goymt hvørt fyri seg, áðrenn tað verður sent víðari til endurnýtslu.
Funnu hvassan knív
Torfinnur hevur verið leiðari fyri arbeiðið hjá IRF í Suðuroynni síðani 2011, men hann hevur verið í hesum arbeiðinum í 25 ár.
– Tað merkist, at tað er nógv virksemi í samfelagnum. Tað síggja vit, tí at nøgdirnar av ruski vaksa. Tað er fult hjá okkum av ruski næstan alla tíðina, men soleiðis er eisini aðrastaðni kring landið, sigur Torfinnur.
Hann gleðist um, at IRF er eitt gott arbeiðspláss, men samstundis vísir hann á, at tað er ikki vandaleyst.
– Herfyri funnu okkara innsavnarar ein lítlan knív í einum posa við húsarhaldsburturkasti. Og eina aðra ferð herfyri ein hvassan saks. Hetta er sera vandamikið fyri innsavnaran, sum kann fáa stóran skaða av hesum. Eg vil tí heita á fólk, um ikki at lata hvassar lutir í húsarhaldsburturkastið. Um okkurt hvast skal burtur, pakka tað so inn, at tað ikki er til vanda fyri nakran, sigur Torfinnur Mortensen, leiðari fyri IRF í Suðuroynni.


text:
Tuesday, January 31, 2012
LISTAVERKFALL: KRAV 2
Barbara Christophersen, sjónleikari
Posted by Listin at 7:25 AM
Labels: IS, list og samfelag, Listaverkfall
Monday, January 30, 2012
LISTAVERKFALL: KRAV 1
Kinna og Inger, Listin
Posted by Listin at 9:46 AM
Labels: IS, Listaverkfall
Sunday, January 29, 2012
LISTAVERKFALL
Der er udsigt til strejke. I morgen får vi sikkert at vide, om en del af samfundet lukkes ned, og vi på Listin overvejer derfor også at nedlægge arbejdet. Vi vil gerne vise vores solidaritet med de, som hver dag tager hånd om vores børn og er med til at forme deres barndom - og selvfølgelig med alle de andre strejkende, der udfører arbejde, som er vigtigt for os alle sammen, men som ikke just bliver belønnet gavmildt på lønkontoen.
Men, vi vil også gerne lede opmærksomheden hen på en anden gruppe i samfundet, som ikke arbejder under værdige forhold. Nemlig kunstnerne. Man kan til eksempel nævne, at kunstnere er de lavest lønnede i samfundet, at kunstnere altid forventes at lave frivilligt arbejde, at de selv financierer store dele af offentlige kunstarrangementer, at deres arbejde ikke regnes som rigtigt arbejde og at de intet socialt sikkerhedsnet har – de må ikke blive syge, de må ikke blive gravide, de må ikke blive gamle. Desuden overtages deres værker skamløst af markedskræfterne, deres kunst reduceres til en vare i oplevelsesøkonomien og det moderne samfund stjæler, uden samvittighed, en del af kunstens autencitet, i forsøget på at brande sig selv.
Der er ingen respekt for kunsten, som et rum for kritisk refleksion og ingen sans for kunstens nuancer i det endimensionelle samfund.
Det er på tide, at vi opbygger rimelige forhold for vore kunstnere, og det vil vi gerne strejke for. Og vi har råd til at strejke længe, for vi får ingen løn. Hvis en strejke bliver aktuel, vil vi hver dag bringe et nyt strejkekrav. Kunstnere, som ønsker at bidrage – eller måske endog selv vil strejke - må meget gerne henvende sig til os med deres krav.
Men indtil i morgen ved vi ikke noget, som fagforeningsbosserne siger. Strejken er endnu ikke indledt, så her kommer lidt om organiserede og uorganiserede kunstnerstrejker gennem tiden:
Der har været mange kunstnerstrejker gennem tiden, mest berømte er nok The Big International Artist’s Strike i 2009, The Art Strike 1990-93 og Art Workers ’ Coalition i 1960erne.
Senest, i 2009, var det en endags kunstnerstrejke - The Big International Artist’s Strike – under slagordet: “There will be made no art today”. Tanken var, at hvis alle kunstnere, i et stykke tid, stoppede med at udføre deres forskellige jobs, ville museer bryde sammen og gallerier og cafeer lukke. ”Taxaer ville ikke længere køre, der ville ikke længere blive lavet mad, der ville ikke længere blive trykt noget, teatre måtte lukke, markedsforskning ville stå stille, der ville ikke blive lavet nogle oversættelser, ingen ville få orgasmer mere, ældre mennesker ville ikke blive vasket, handicappede ville ikke kunne forlade huset, hotlines ville ligge brak, kontorer ville forblive beskidte, ingen ville donere blod eller organer, ingen internet-sider ville blive lavet, intet hundemad, ingen yoga, ingen julemarkeder!”
Og, forestillede de sig videre: ”hvis kunstnere over hele verden for en tid holdt op med at lave kunst, ville ingen mennesker stå i vejen, ingen ville stå hos byggemarkedet og spørge om der findes en lim der kan lime vand på beton, ingen ville stolt slæbe affald rundt i gaden. Ingen ville gå en tur ned til bageren og derefter skrive en roman på 400 sider. Ingen ville udfordre folk i kopiforretningen. Ingen ville finde kvarterer interessante, som alle andre syntes var katastrofer. Ingen ville pisse på et stykke kobber og fryde sig bagefter. Ingen ville slå en hest ihjel uden at ville spise den bagefter. Et pissoir var igen et pissoir. Verden var igen en pandekage. Et tomt pizzaria var igen et tomt pizzaria”.
Således smed de penslerne, pennene eller, hvad de nu måtte have i hænderne og nægtede at få nogen store kunstneriske ideer. Hvis der skulle snige sig kunstneriske tanker ind i deres hoveder, lovede de at afvise dem – også selvom de måske blev nødt til at drikke store mængder alkohol for at slippe af med de store tanker. Et offer, som vi på Listin også er villige til at bringe.
I 1990 til 93 var der også kunstnerstrejke. Den var længere og mere kompleks og ikke bare en boykot af kunstinstitutioner, men også et dybere opgør med opfattelsen af kunst og kunstnere. Strejken var ganske omfattende, men fik næsten ingen opmærksomhed. Lad os håbe, at det ikke går sådan, hvis vi strejker. Til gengæld er der meget spændende materiale fra denne strejke, som vi gerne vil anbefale:
http://libertarian-labyrinth.org/culture/Art_Strike.html
http://www.spunk.org/library/writers/shome/sp000457.htm
http://yawn.detritus.net/
http://www.thing.de/projekte/7:9%23/Art_Strike_Menu.html
Sidst i 1960erne var det den berømte Art Workers’ Coalition, som strejkede. AWC var en sammenslutning af kunstnere, filmskabere, skribenter, kritikere og museumspersonale og de ville presse museerne i New York til forskellige reformer. Blandt andet køn- og raceligestillingsreformer. Det lykkedes for sammenslutningen at gennemtrumfe dage med fri adgang til museerne og desuden pressede de museerne til at tage moralsk stilling til Vietnam krigen. Da AWC opløstes i 1971, havde de for altid ændret museers omgang med kunstnere, og dermed ydet et uvurderligt bidrag til kunstverdenen.
(IS)
Posted by Listin at 10:50 AM
Labels: IS, list og samfelag, Listaverkfall
Saturday, January 28, 2012
Meðan vit bíða eftir starvslønum
Meðan vit bíðan eftir starvslønum, kunnu vit enn einaferð frøast um seinastu ferð listafólk fingu peningarligan stuðul. Her eru myndir og røður, tá mentanarvirðislønir landsins vórðu handaðar.
Røða hjá Mikkjal Helmsdal fyri Sakarisi Stórá á Tjóðpalli Føroya 15. januar, 2012, í sambandi við handan av “Virðisløn til ungt listarfólk”.
Harra Landsstýrismaður, háttvirda samkoma og góði virðislønarmóttakari, Sakaris.
”Virðisløn til ungt listafólk” er ætlað ungum listafólki sum kveikjan, stimbran og stuðlan.
Sveisiski dramatikarin Friedrich Dürrenmatt segði einaferð, tá hann á búnum aldri tók ímóti teirri fremstu sveisisku bókmentavirðislønini, at virðislønir er nakað ein listarmaður fær, tá hann ikki longur hevur brúk fyri pengunum. Tað passar kanska ikki altíð í Føroyum – her kann eitt fíggjarligt íkast koma væl við allastaðni í mentanarlívinum, eisini hjá royndum og viðurkendum listarfólkum. Men tað liggur tann sannroynd í útsøgnini hjá Dürrenmatt, at vit í sambandi við mentanarvirðislønir ofta líta aftureftir, fagna og heiðra tað, sum longu er gjørt, sum er etablerað og góðtikið, og kanska í minni mun hyggja frameftir og royna at hjúkla og nøra um tað, sum koma skal, og sum skal hava endurnýggjanina við sær. Vit reisa minnisvarðar fyri fortíðarinnar list, heldur enn at planta fræ og skapa gróðrarbotn fyri endurnýggjan og nýbrotum. Tí er tað eitt gott hugskot hjá landsstýrismanninum at lata eina mentanarvirðisløn at stuðla og eggja ungum listarfólkum. Eina virðisløn, ið ger mentanarliga íløgu í framtíðina og sum verður latin, meðan stuðulin enn fellur, sum tey siga í dag, á eitt turt stað. Eg vóni, at hendan virðislønin til ung listarfólk verður ein fastur táttur í sambandi við mentanarvirðislønir landsins árini framyvir.
Sakaris Fríða Stórá fær hesa virðislønina fyri at hava sýnt serliga góð evni innan filmslist.
Tað hendir nógv nýtt og spennandi innan føroyskan film beint nú. At úrslit vísa seg nú er ein samanrenning av fleiri ymiskum tættum. Tað at undirvísing í filmi hevur verið ein vallærugrein á miðnámsskúlunum seinastu árini. Tað at filmsverkstaðurin Klippfisk hevur givið ungdómi –fyri tað mesta í høvuðsstaðnum, men í seinastuni við stuðli frá Mentamáláráðnum eisini úti um landið- atgongd til útgerð og ráðgeving. Alt hetta hevur spakuliga økt um virksemið innan film, og vit síggja nú alt størri og meira ambitiøsar verkætlanir frá okkara ungu filmsskaparum. Fleiri ungir føroyingar hava nomið sær ella eru í ferð við at nema sær útbúgving innan fyri film.
Tí er tað eitt gott val, at landsstýrismaðurin við hesi fyrstu virðislønini til eitt ungt, lovandi listarfólk hevur valt at seta ljóskastaran á føroyska filmslist og tað spírandi virksemið, sum er millum ung føroysk filmslistarfólk.
Tað, sum tørvur er á beint nú innan føroyskan film, er, at vit stuðla og eggja talentunum og eldsálunum, sum eiga evnini og gávurnar at føra føroyska filmslist framá.
Og har er valið av Sakarisi Stórá sera væl rakt. Tí í honum eigur føroyskur filmur bæði eitt ungt filmiskt forteljaratalent og eina eldsál, sum brennur fyri filmslistini, og sum brennur fyri at gera film í Føroyum, á føroyskum, við støði í føroyskum søgum.
Hvør er so hesin ungi 25 ára gamli skopuningurin, sum hevur gjørt so væl vart við seg innan føroyskan film?
Sjálvur kom eg at kenna Sakaris fyri 5½ ári síðani, tá eg stóð á odda fyri norðurlendska Filmssummarskúlanum FISK 2006, sum varð hildin í Føroyum, og har ungdómar úr Føroyum, Noreg, Svøríki og Finlandi luttóku. Hetta var eitt 14 daga skeið, har næmingarnir vóru býttir í tríggjar bólkar, sum framleiddu hvør sín stutta spælifilm frá grundini av, t.v.s. frá hugskoti, til handrit til lidnan film – undir kønari vegleiðing frá royndum yrkisfólki innan filmslist úr øllum Norðurlondunum.
Sakaris tók lut og valdi sær filmsljóð sum arbeiðsøki. Fyrsta inntrykkið av Sakarasi var, at hetta var ein heldur stillur ungur maður við einum nørdutum áhuga fyri tøkniligu síðuni av filmsgerðini. Men gjøgnum teir 14 dagarnar, ið skeiðið vardi, gekk skjótt fram, at maðurin var ikki so afturhaldin kortini. Hann røkti sín leiklut sum ljóðmaður í sínum framleiðslubólki við stórum nærlagni, men tað var ikki at taka feil av, at her var ein maður, sum dugdi og vildi annað og meira enn tøknina, tá um filmsgerð ráddi, sum heilhugaður gav sítt íkast til at skapa stílin og søguna í filminum, sum hann var við til at framleiða. Og tað kom eisini skjótt til sjóndar, at hóast maðurin at byrja við tóktist eitt sindur smæðin og egin –sum bygdamenn jú oftani gera, tá teir skulu gera seg galdandi millum tey kulu í Havn- so hevði hann ríkiligt av bæði vitan og humori at oysa av.
Undan Filmsummarskúlanum í 2006 hevði Sakaris gingið eitt ár á filmslinjuni á Agder Folkehøgskole í Noreg. Og í 2007 gekk leiðin aftur til Noregs, har hann tók eina 2 ára filmsútbúgving á Nordland Kunst- og Filmfagskole í Lofoten. Filmurin Passasjeren, sum vit skulu síggja um eina løtu, var endaligi fráfaringarfilmurin hjá Sakarasi á hesum skúlanum.
Passasjeren vísir hvørjar styrkirnar og áhugamálini eru hjá Sakarisi sum filmsleikstjóri. Her sæst ein sera góður ansur fyri dramaturgi – eini evni at skera eina søgu inn til beinið og fortelja hana við sera einfaldum miðlum. Her er sera góð persónsleikstjórn. Sjónleikararnir eru amatørar, men tað sæst ikki aftur í filminum. Vit trúgva sum áskoðarar upp á persónarnar, ið vit síggja. Sakaris hevur eisini ein forkærleika fyri sosialari realismu, sum er sjónligur í filminum, at siga søgur um verulig menniskju í einum veruligum gerandisdegi. Og her er eisini eitt nærlagni í handverkinum og ein stremban eftir samsvari millum hondverkið í filmsgerðini og søguna, sum skal forteljast.
Tá ein so samstundis kennir inspiratiónskeldurnar til filmin, so sæst eisini, at vit hava við ein ungan listarmann at gera, sum dugir at brúka temu og motiv úr øðrum listarverkum og brúka tey til at skapa nakað nýtt, sjálvstøðugt og upprunaligt. Tvær bøkur hava sambært Sakarisi sjálvum inspirerað søguna í Passasjeren. Onnur er Glansbílætasamlarararnir eftir Jóannes Nielsen. Úr einum av søgunum/kapitlunum í hesi bókini hevur hann fingið motivið at vera fangaður við einum øðrum persóni í einum taksabili uttan at kunna sleppa sær burtur frá støðuna, at ikki at kunna rýma undan eini óynsktari samrøðu. Hin keldan, sum hevur verið íblástur til filmin, er Bíblian og líknilsið um tann burturvilsta sonin ... sum í viðgerðini hjá Sakarasi fær umvent fortekn upp á allar mátar. Hóast inspiratiónskeldurnar eru eyðsýndar, tá ein fær at vita um tær, so er Passasjeren eitt sjálvstøðugt listarverk, sum livir sítt egna lív leyst av upprunaligu fyrimyndunum. Og tað er styrkin hjá einum góðum søguforteljara – at duga at finna íblástur í umhvørvi, søgum og hendingum rundan um seg, at finna byggisteinar til søgur í gerandisdegnum og í verkum hjá øðrum og skapa sítt egna listarverk burtur úr teimum.
Passasjeren er frá 2009 og er seinasti filmurin hjá Sakarasi. Men hóast tað, so hevur hann ikki verið latur ella óproduktivur hesi seinastu 2½ árini.
Hetta tíðarskeiðið hevur hann arbeitt við filmsverkætlanum hjá øðrum sum upptøku- og ljóðmaður. Hann hevur verið ein íðin undirvísari fyri Klippfisk – á filmssummarskúlum fyri ung, á skeiðum fyri nýbyrjarar og á skeiðum, sum Klippfisk hevur hildið fyri skúlaungdómi kring landið. Og tað hevur hann gjørt við einum smittandi eldhuga og ídni, sum hevur fingið næmingarnar at luttaka av fullum huga. Hann hevur sagt, at hann kennir tað sum eitt kall at undirvísa og at bera kunnleika sín víðari til tey yngru
Sakaris hevur eisini skrivað fleiri filmshandrit hesi seinastu trý árini. Eitt av teimum verður gjørt til veruleika í summar. Hetta er ein stuttfilmur, sum skal takast upp í Føroyum. Hann verður sambært Sakarisi øðrvísi enn teir, ið hann hevur gjørt áður. Ikki so sosialrealistiskur. “Meira happy ...sum ein poppsangur”, hevur hann sagt.
Hóast Sakaris býr og arbeiðir í Føroyum og hevur røturnar væl festar í heimbygdini Skopun, so er hann ikki nakar heimføðingur, tá tað kemur til tað fakliga og listarliga arbeiðið. Hann samstarvar t.d. við ein norskan høvund um leikrit síni og til stuttfilmin, ið hann fer at gera í summar, hevur hann fingið ein belgiskan, altjóða viðurkendan fotograf at standa fyri upptøkunum.
Í løtuni er hann í ferð við at gera ein dokumentarfilm um ein av okkara kendastu rokkbólkum, sum júst hevur spælt eina nýggja fløgu inn.
Upp á longri sikt hevur hann eitt næstan liðugt spælifilmshandrit á goymslu, og vónar, at fáa møguleika at gera hendan filmin til veruleika eina ferð ikki alt ov langt úti í framtíðini.
Sakaris er ein ungur maður, ið brennur fyri filmi og hevur ofrað nógv fyri at kunna arbeiða burturav við filmi hesi seinastu árini. Tað hevur kravt nógv frával, og hann hevur givið avkall upp á nógv av tí materialla lívinum, ið javnaldrar hansara liva.
Sakaris hevur lýst sína starvsleið soleiðis, at hann er komin til eitt point of no return. Hann hevur valt filmin fram um alt annað og kennir at hann er komin hartil, at hann má halda fram. Tað er ov seint at saðla um nú og velja nakað annað.
Sakaris hevur sagt, at hann vil helst arbeiða í Føroyum. Pengarnir og møguleikarnir eru helst fleiri uttanlands. Men her er tann mentanin og tað jørðildið, ið hann kennir best. Tó so – hann vil heldur gera filmar á norskum, donskum ella enskum enn slættis ikki at gera film.
Tað at gera film í Føroyum er øðrvísi, sigur hann. Tað er ”eitt sindur løgnari”, ”sum at berjast við vindmyllur”. Og tað er nokk tann hugburðin, ið ein skal hava, um ein skal trúgva upp á tað og blíva við at satsa upp á at gera film í Føroyum.
Góði Sakaris.
Eg haldi, at tað er eitt gott val at geva tær hesa virðislønina. Eg veit, at tú ert glaður fyri og virðismetir tað heraklappið, ið tú fært her í kvøld.
Og tú hevur avgjørt uppiborið tað.
Eg trúgvi uppá, at tú eigur nógvar søgur í tær og at tú fert at gera nógvar góðar filmar afturat. Og eg gleði meg til at síggja teir. Hjartaliga tillukku við heiðrinum.
Kvøða til Kristian
Fyrst var tað súlan, sum fleyg vestan fyri Mykines, og har vóru szlangan HansZole og Kolbein og Ólavur Øster og Sharon og Ingolf Patursson og Birita og Maggi og Marita Dalsgaard og Eskil Romme og Jesper Thorup og Karsten Vogel og Ole Wich og fleiri onnur.
LP plátan varð tikin upp frá 1.august til 6.september 1977 hjá Milson Zachariasen, og nótar og tekstir kundu fáast hjá einum, sum skrivaði seg Kristian Blak, Husby 6990 Ulfborg.
Haðani var hann komin, tí nýggir fransklærarar vóru arbeiðsleysir í Danmark. Tíbetur fyri okkum, sum tað seinni vísti seg. Ikki tí: Hetta franska mundi vera so sum so at skilja hjá næmingunum, tí tað var blandað við einum málføri, sum heilt týðiliga mundi vera komið úr Jútlandi, heilt har vesturi, har sum aldurnar bróta inn á sandstrendur og sævarvaksnar mølheyggjar. Sjálvur var hann hárfagur um skalla og vangar, og tá hann tosaði, høvdu orðini hug at villast inn í tann prýðiliga skeggvøksturin og koma frá honum aftur meira sum suð og tónar, heldur enn sum franskar máliskur og bendingar.
Men eitt annað var, sum hann dugdi og sum hoyrdist væl. Hann dugdi at spæla uppá. Rokkurin var farin at hoyrast úr kjallarum og bilhúsum, men tað vóru mest gittarar og trummur. Kristian spældi klaver, sum ikki var so vanligt tá. So hann var biðin til nógv ymiskt, og hann var ikki pírin við slagnum av tónleiki, bara tað kom úr huga og hjarta.
Perlan var eitt hús við nógvari søgu. Tað stóð niðri á trýkantinum millum Bryggjubakka og Mylnugøtu. Áðrenn húsið fekk sítt vónríka navn, hevði tað verið pakkhús hjá Z. Heinesen, tá ið hann hevði tikið við Restorffshandlinum í Vágsbotni. Seinni hevði tað verið matstova, ein av teimum heilt fáu í Havnini.
Húsið stóð á grund, sum var skeiklað allar vegir, bæði aftur og fram og upp og niður, ein skjøldur var breiður og høgur, ein annar smalur og lágur, og síðurnar gleivaðu í hvør sína ætt. Nú stóð húsið tómt uttan uppi á loftinum, har sum William eina tíð hevði havt sína málarastovu. Takið lak, rukkupláturnar rustaðu, eitt skrímsl var húsið at síggja til og so mishátt, at tað hevði fingið tann dulda vakurleikan, sum roynd og láturmild fólk kunnu fáa, tá ið tey eldast. Kommunan átti húsið, men visti ikki, hvat hon skuldi gera við tað. Tað var so latið jazzfelagnum upp á leyst, ímóti at felagið stóð til svars fyri rakstrinum og ansaði eftir, at alt fór siðiliga fram.
Úr hesum gamla húsi fóru nú at hoyrast sjáldsamir tónar, fólkatónleikur, rokkur, men mest jazzur og frítt samanspæl í størri og minni bólkum. Nýggjur sangur hoyrdist út gjøgnum vindeyguni, og viðhvørt fóru eisini ungir yrkjarar, meira og minni fyrireikaðir, meira og minni smædnir, fram á gólv at lesa upp ella siga fram úr sínum egna, meðan ein saksofon ella ein bassur royndi sum frægast at fylgja við. Húsið gjørdist eitt friðskjól hjá teimum, sum vildu finna inn í tónleikin, sín egna og tann sum tók seg upp í samanspæli við onnur, og oftast var tað hesin nýggi fransklærarin, sum sat og sló niður í klaverið, og altíð var tað hann, sum fekk tað í lag, sum í fyrstani bara var ein leysligt hugskot ella ein óveruligur dreymur.
Tað bleiv minni og minni franskt og meira og meira tónar, at enda so nógv, at Kristian gavst í Hoydølum og fór undir heilt í tónleiki. Tað átti ikki at borið til, tí tey fyrstu mongu árini var nógv meira møði enn føði. Men har var eisini grøði, so sum sæst á útgávunum, sum hann og Havnar Jazzfelag (eisini hann) og Tutl (eisini hann), stílaðu fyri. Plátan við Spælimonnunum í Hoydølum kom í 1977, Vælferðarvísurnar hjá Kára p. í 1978, ein minniligur varði í føroyskari sangskriving, Jazz í Føroyum 1978 við tveimum útgávum aftrat seinni, Veðurløg við Karsten Vogel 1980, meira og meira í einum fjølbroyttum samanspæli millum føroyskar og útlendskar tónleikarar.
At skipa fyri øllum hesum og samstundis fáa stundir til sítt arbeiði sum tónaskald, tað hevur verið eitt ódnartak, men eisini tað bar til. Í 1979 kom fyrsta LP plátan Snjóuglan við hansara egna tónleiki, í 1982 tann stórfingna útgávan Ravnating við ljósmyndum hjá Philippe Carré, eitt stórverk í føroyskari list, tori eg at siga, sjálvt um tónaskaldið er jútskt og myndlistamaðurin er franskur (minnist til, at tey sum gera gott verk í Føroyum eru góðir føroyingar). í 1984 Concerto Grotto, við tónleiki skrivaðum til at framføra í hellinum við Líðargjógv á Sandoynni, meðan havið skolar niðaní, og bládúgvur flúgva inn og út, og framført við so mætum tónleikarum sum John Tchicai, Anders Hagberg, Anders Jormin, Lelle Kullgren og Karin Korpalainen saman við Sharon og Kristiani.
Heygar og Dreygar, Kingoløg, Svita yvir 15 føroysk fólkaløg, Brøytingar: Kristian gjørdist tann stóri samanbindarin millum lond og tónleikasløg, altíð opin fyri nýggjum møguleikum, altíð fúsur at finna ein gongda leið, so ella so. Umframt alt hetta hevur hann verið oddamaður í tiltakinum Summartónar, sum skipar fyri framførslum um alt landið á hvørjum sumri. Aftrat kemur hansara drúgva starv øll árini fyri rættindum hjá tónleikarum og listafólki.
Og so eru tað allar ferðirnar út í heim at spæla fyri øðrum og læra av øðrum. Kom sjálvur fyri nøkrum árum síðani eitt myrkt kvøld í februar til sveitsiska býin St. Gallen at lesa upp, og hvør sat har i kirkjukjallaranum og spældi upp á lívið: Kristian saman við Sharon og Ívar Bærentsen og Janne Danielsson og øðrum gomlum spælimonnum. Verðin var lítil og samstundis ómetaliga stór, og tað var skjótt at sangurin ”Aldan” brimaði, til sveitsararnir høvdu lært at syngja ”øs meg, tá eg biðji um frið”.
Ein óttaleysur íbirtari, netverksmiður, íverksetari ella hvat sovorðið annars sigst um hetjurnar í dagsins framkomna samfelagi. Nýggj tøkni og skjótari samskifti hevur gjørt tað lættari at koma frá ætlan til liðugt verk. Í seinastuni eru komnar umleið hálvhundrað útgávur á hvørjum ári, og talið av útgávum, plátum, bondum og fløgum og talgildum fílum, Kristian hevur verið uppií, er nú umleið 500, harav ein tíggindapartur ella 50 útgávur við hansara egna tónleiki. Ivaleyst kann hvør av hesum útgávum metast saman við eitt vanligt yrkingasavn, men hvat føroyskt skald kann vísa á eitt avrik sum hetta?
Súlan fleyg, bládúgvurnar við, og ravnarnir Hugin og Munin koma heim og siga frá tí, sum í verðini gerst. Tað er sum við hesum spælimanninum, ið ongantíð troyttast: Kristian hevur hugin og hann ger munin. Ósjálvsøkin, hugsunarsamur, hugsunarsamur, góður í ráðum og altíð beinasamur.
Hann er sum áin, ið tutlar undir heilum, ferðin er endaleys, og her er hansara seinasta fløga, har hann spælir egnan tónleik saman við bólkinum Yggdrasil, sum eitur eftir heimstrænum, ið hevur greinar, sum breiða seg upp og út um allan himmalin. Á húsanum er listaverk úr Nunavut í Kanada og kallast ”Shamanur á náttarflogi”. Shamanur er eitt fólk, sum hevur beinleiðis samband við duldar og grøðandi máttir. Hagar er hann nú komin. Hann er hjá fuglinum, hann flýgur um lond, og hann lýsir. Hatta er hann!
Kristian í Boyggjastovu á Reyni, FO 100, er okkara shamanur.
Røða hjá Maluni Marnersdóttir fyri Jóanes Nielsen, tá hann fekk handað Mentanarvirðisløn Landsins 2011
Háttvirdu Bjørn Kalsø, landsstýrismaður
Jóanes Nielsen, skald.
kæru virðislønar- og heiðurslønarmóttakarar og kæra samkoma
Takk fyri heiðurin at røða hesa løtu. At tala um og við Jóanes Nielsen, sum nú hevur fingið Mentanarvirðisløn landsins.
1.
Í yrkingasavninum Naglar í jarðarinnar hús sigur yrkjara-egið:
Tí hangi eg um skaldskapin
sum fyllibyttan um fløskuna.
Mínar mentaðu lastir
góvu mær M. A. Jacobsens bókmentavirðisløn í 1984.
Naglar 21.
Eg loyvi mær at halda, at hetta yrkjara-egið stendur tær nokk so nær, tí tú, Jóanes fekst M. A. Jacobsens júst í 1984. Síðani hevur tú verið í uppskoti til Norðurlendsku bókmentavirðislønina, fleiri bøkur tínar eru týddar og givnar út í Danmark og Noregi og hava fingið frálík ummæli har. Og tú hevur fingið starvsløn bæði frá danska og føroyska mentanargrunninum.
Og nú stendur tú fyri skotum her. Mentaðu lastir tínar hava enn eina ferð fingið teg aftur. Onkur kundi kanska spurt, um tú ikki hevur ein trupulleika og vilt sleppa í viðgerð, eitt nú til avvenjingar!
Nei, hatta er skemt sjálvandi, men tú fært valla fínari føroyska virðisløn enn hesa, Mentanarvirðisløn landsins. Eina útlendska hevur tú eisini fingið, eg hugsi um Norðurlendsku Dramavirðislønina. Eg haldi, at vit øll unna tær so hjartaliga at fáa fleiri bæði innlendskar og útlendskar virðisløn afturat, men lat okkum nú frøast um, at mentanarvirðislønarnevndin hjá Mentamálaráðnum í sínum vísdómi hevur gjørt av at lata tær virðislønina.
Hinvegin kunnu vit venda hesum við. Eg haldi eisini, at tað er í tínum anda at siga, at henda virðislønin er fjøður, sum land okkara prýðir seg við – eitt nú fyri at kunna teljast millum mentaðu tjóðir heimsins. Og tað er gott. Annars er tað ikki gilt av peningi at forvinna tíansheldur at fáa hjá tykkum, sum skapa hetta, sum í okkara mentan er tað fínasta vit eiga – mentan og list.
2.
Við ansi fyri dagfestingum, hevur Mentamálaráðið gjørt føðingardag Williams Heinesens til mentanarvirðislønardag. Og hann er ein av yrkjarunum, sum tú og aðrir yrkjarar hava tykkara stríð við. Skulu tit elska hann og læra okkurt av honum, ella skulu tit hata hann og kveistra hann burtur. Jóanes, tú telist tíbetur millum tey, sum hava víst skaldskapi hansara ans. Tú hevur skrivað ta retoriskt spyrjandi yrkingina “Hvat skulu vit gera við William Heinesen”, sum Hans Tórgarð fer at lesa um eina løtu. Ein onnur yrking um William Heinesen eitur “Hin vakri njósnarin” – og tað var júst tað, William Heinesen var – og tú við fyri alt tað. Ein munur er, at tú njósnast millum onnur fólk og í aðrari tíð enn William. Uppaftur ein onnur yrking tín lýsir eitt par, ið fer at fáa sær hummarar at eta. Hon minnir um yrkingina “Olympia” eftir William Heinesen, ið lýsir eina einkju, sum m.a. fær sær hummara saman við nýggjum elskara.
Nógvir aðrir yrkjarar og rithøvundar eru við virðing nevndir í yrkingum og bókum tínum, mest menn, men eisini onkrar konur. Stundum fremur tú kortini satt skaldsligt faðir-morð. Tað kemur fyri í leikinum Eitur nakað land weekend? har Jóannes Patursson, bóndin, yrkjarin og tjóðskaparpolitikarin verður líkskorin á pallinum. Tað er hvørki nasvíst ella óvirðiligt; tað er neyðugt at gera upp við listaligar fyrimyndir fyri at skapa sínar egnu og føra orðlistina víðari – tú, Jóanes Nielsen, ger tað á tín viðhvørt bonska hátt. Penheit hava vit ovmikið av – tað yrkir tú eisini um. Fyri alt tað, tað ber til at elska yrkingarnar eftir Jóannes Patursson hóast skaldsligu atfinningarnar. Tær hoyrdu til sína tíð; nú er onnur tíð og aðrar yrkingar.
3.
Tú verður nógv lisin – tað sigst, at yrkingasøvn tíni liggja uppslitin í lugarunum.
Lat meg við einum av tínum orðum siga, at verk tíni hava “bunkrað” í Nonnuskúlanum, á skipsdekkum og á Havnarkai og lýsa ofta hvar virðini, sum hetta landið livir av, verða skapað. Atfinningarsamur ert tú eisini. Eina mest finst tú at kraddarum; “samfelagsins Djengis Khanar” kallar tú teir viðhvørt, og tjóðskaparrørslan sleppur heldur ikki undan.
Tað, sum tú hevur givið okkum, er:
Royk(ur)in av nýggjum orðum
Øðrvísi trúgv
Av motorum ið syndraðu gamalt huglag
Brúgvar 36
Stundum er yrkingakynstrið lýst sum “fepurin (...) gjøgnum bokstavaraðið” (Brúgvar 15), og stundum verða yrkingarnar óhugnaligar:
Dreygar ið eiga at kenna sítt pláss handan gyrðingarnar í ørskapinum
Eggja vælútbúnum fólki at fella vónleysar dómar yvir førleikan hjá orðinum at endurspegla heimin.
Tómar kumpassir fara avstað við hægstu bókmentaligu viðurkenningunum
Brúgvar 15
Gátuførur dómur, yrkingin fellur. Tað er ilt at vita, hvussu hesar reglur skulu týðast. Eru tær eitt nú um tiltøk sum hetta, har tú sjálvur ert tóma kumpassin, sum fer avstað við hægstu bókmentaligu viðurkenningini? Tí eg veit ikki, um spritt er eftir í kumpassini hjá tær – um tú framvegis fert at vera líka skrappur. Men eg veit, at kumpassin hevur víst ávísa kós, og misvísingin er kend: tú hevur ongantíð krógvað, hvar tú hoyrdi heima politiskt. Hesi seinnu árini hevur sosialistiska hellingin kanska ikki ligið so frammarlaga í tí, sum tú yrkir, men bersøgni globaliseringskritiski tónin er har – væl blandaður við sera ítøkiligan kærleika og eymleika, seksualitet og listaligt kynstur. Birita Mohr fer seinni at lesa yrkingar upp, sum vísa tað.
4.
Tú hevur næstan altíð yrkt órímað og sjáldan í púra regluligum ørindum. Afturfyri skapar tú myndir. Tað eru orðini, myndevnini í teimum og endurtøkur, sum hugtaka. Yrkingarnar hava eisini javnan verið um yrkingakynstrið sjálvt – tær eru viðhvørt poetikkir, stundum í brotum og stundum meira útgreinaðar lýsingar av yrkingahátti. Ein sigur:
Yrkingar eru rekar.
Viðarbular riknir inn á grýtutar strendur.
Heilivágur hjá sorgini.
Spreingiknøttar mót maktini.
Saltið í rúkandi døgurðapottum.
Tjøraðu plankarnir 5
Her hava vit fýra myndburðir ella metaforar ella orðmyndir, rekan úr bóndasamfelagnum, viðarbulin úr skógarídnaðinum, heilivágin úr heilsuverkinum, spreingiknøttin úr krígsmáli og so tað einfalda, men týdningarmikla saltið úr gerandisligari matgerð. Eina aðra staðni sigur yrkjara-egið:
Eg vil til tann reina skaldskapin sum dukar í dieselmotorinum
sum brennir í kjøtinum á svíktari [sic] kvinnu
sum nývaknað spyr postboðið hvat tað er fyri øld sum larmar úti á vegnum
Kirkjurnar 32
Myndirnar eru fullar av mótsetningum. Eitt nú samansetingin av reinum skaldskapi (hvat er rein list? – men lat tað fara í kvøld) og dieselmotori. Tað reina og tað oljudálkaða og oljudálkandi; hetta vísir hvussu skaldskapur kann vera, nýtir málið á óvanligan hátt, setur øðrvísi saman enn gerandismálið, og tað eggjar hugin. Henda yrkingin viðger, hvaðani yrkingar koma, hvat tær eru og kunnu. Eitt nú: “Yrkingin eigur eina styrki sum er sterkari enn skaldið sjálvt”, og tað er so satt sum tað er sagt. Mangan býr meira í yrkingunum, enn skaldini geva sær fær um og tað er til frama fyri lesararnar.
Hinvegin eru eisini yrkingar, sum siga, at orð eru ikki vandaleys. Einastaðni stendur:
Eg ræðist hesi ógvisligu orð
sum fløða úr mínum penni.
Gævi eg var ein silvurklokka
til pynt á einum aldurdómsheimi.
Tjøraðu plankarnir 29
Tað fremur fatan¬ina at gera av, og tað gert tú Jóanes – báðar vegir. Longsulin eftir at krógva seg í tí meinaleysa lýsir kanska eina almenna kenslu hjá fólki, sum viðhvørt seta nøsina nakað langt fram. Yrkjara-egið hjá tær, Jóanes, fellur kortini ikki fyri freistingini at gerast pyntiligur.
5.
Fyrsta skaldsøgan hjá tær hevur heiti, sum er ein heila søga. Gummistivlarnir eru tær einastu tempulsúlurnar, sum vit eiga í Føroyum.
Tempulsúlur ljóma av egyptiskari, grikskari og rómverskari byggilist. Í skaldsøguheitinum eru súlurnar tvær, og tað liggur beint fyri at hugsa um fyrsta templið í Jerusalem, Sálomontemplið. Báðu megin dyrnar stóðu tvær súlur, sum kallaðust Bóas og Jakin ímyndandi kongarnar Dávid og Sálomon. Hetta snið varð fyrimynd í kirkjubygging í miðøld, og seinni tóku frímúraralosjurnar tað til sín.
Í miðdepli í skaldsøguni stendur útróðrarverkfallið í 1975, sum bókin halgar. Hon ger gummistivlarnar til symbol fyri tann berandi leiklutin sum útróðrarmenn og arbeiðsfólk hava í samfelagnum.
Næsta skaldsøgan var Páskaódnin. Hon fer fram í Havn og fyri ein part í kloakkleiðingunum. Triðja skaldsøgan, Glansbílætasamlararnir kom í 2005, og hon er heilskaptari enn hinar báðar, kanska tí at tilfarið nemur við lívssøguna hjá høvundinum: Skúlatíðin í nonnuskúlanum, grannalagið við Landavegin og vinmenninir haðani. Hon er eins og fleiri yrkingar týdd til danskt og varð sera væl fagnað í donsku pressuni.
Og so komu nøkur yrkingasøvn aftur við myndaríkum heitum sum ørsmáar søgur. Brúgvar av svongum orðum ljómar av meginpartinum av sjálvljóðaskipanini og kann benda hugin á yrkingina “Brúgvar” eftir Karsten Hoydal. Heitið á nýggjasta yrkingasavninum, Tey eru sum taka mánalýsi í álvara, er skemtiligt og heilsar kanska yrkingini um mánan og jørðina eftir Róa Patursson.
Longu í fjør kom triðja skaldsøgan, sum er enn meira umfatandi enn tær undanfarnu bæði formliga og innihaldsliga. Heitið á henni klingar av fremmandum londum og er merkiliga samansett. Brahmadellarnir. Brahma [bra.hma] – er hindu skapanargudur. Hann er settur saman við italska diminutiv/minkandi eftirskoytinum “-tella”, sum í ”frittatella” = frikadella, lítið kjøtknetti, so tað verður kanska Brahma-petti – skapanargudapetti ella smáir skapanar-gudar? Ja hví ikki. Tað eru vit kanska øll.
Brahmadellarnir er søgulig skaldsøga. Hon byrjar í august í 1980 á gamla kirkjugarði í Havn, har høvuðspersónurin Eigil Tvibur heldur 185 ára føðingardagsveitslu fyri Napoleon Nolsøe. Hann var lækni í 1850-60-árunum og sonur Jákup Nolsøe og tískil bróðursonur Nólsoyar-Páll. Hesin Eigil, sum heldur føðingardag fyri Pola, er skaldsligur persónur, býráðspolitikari og rithøvundur og ger heldur nógv av tí váta slagnum (358). Politiskt er hann vist Gamla-sjálvstýrismaður, anti-tjóðveldismaður og bókmentasøgukritiskur.
Føðingardagshaldið endar í næstseinasta kapitli í bókini. Tá verður Eigil handtikin á kirkjugarðinum fyri nakað frammanundan at hava gjørt seg inn á og meinslað ein mann, ið hevði skrivað eitt lesarabræv sum beindi fyri politiska andliti hansara.
Millum alt hetta faldar ein samansett og spennandi søga seg út. Tað langa tíðarskeiðið í 19. øld er ikki fyri viðkvæmar sálir. Hvørki mentanarliga ella kensluliga. Harafturat endavendir skaldsøgan fastgrónum fatanum um søguligar menn og tilburðir.
Eitt nú er Løbner kommandantur lýstur sum erotikari, ið dárar unnustu sína við sápu og lappa, sum hann kínir henni við um allan kroppin; hesin kommandantur, ið vit halda okkum kenna úr søgubókunum sum harðligan og ódámligan.
Ritverkið eftir Jóanes Nielsen er fjølbroytt og ríkt. Myndirnar eru ramligar. Yrkingarnar bera saman og gera myndburðir, sum smella og standa fram í tekstunum. Eisini skaldsøgurnar taka stundum dýran til, men stundum eru tær eins og yrkingarnar sárar og varligar – hvørt um annað og púra óvæntað.
Hjartaliga til lukku, Jóanes.
Takk fyri hesar mentanarligu lastir.
Um tær tørvar spritt á kumpassina, so kann Mentanarvirðisløn Landsins vónandi fáa tær ein dropa at lata á hana.
Posted by Listin at 9:09 AM
Labels: Filmslist, Skaldskapur, Tónleikur
Friday, January 27, 2012
Eitt felag fyri filmslistafólk
Í góðu sendingini um føroyska filmslist, segði Jan Berg Jørgensen, ið hevur verið við til at sett filmsverkstaðið hjá Tórshavnar kommunu, Klippfisk, á stovn, at pengarnar til list eru so mikið smábýttir, at nú fílmsfólk eisini eru farin at søkja um somu fáu milliónurnar, sum hini listafólkini søkja um, vil LISA helst ikki hava okkum um borðið.
Sum formaður í LISA vil eg staðiliga mótmæla hesum. Eg havi tosað við filmsfólk um at skipa eitt felag fyri tey mongu, ið arbeiða við filmi bæði í sjónvarpi, í lýsingarfyritøkum og privat. Vit í LISA vilja, at hesi mongu dungnaligu filmslistafólk skipa eitt fakfelag, soleiðis, at tey kunnu standa sterkari mótvegis almennu myndugleikunum, tá ið talan er um at verja upphavsrætt, at eggja politikarum at taka filmslistina í álvara og seta ein filmslistagrunn á stovn, at verja rættindi, bæði viðvíkjandi sosialari trygd og øðrum. Kanska havi eg tosað við skeivu fólkini, tí at vit hava, ið hvussu so er ikki hoyrt frá teimum enn.
Kanska nevndi Jan Berg Jørgensen skeivan felagsskap ella mistók hann seg, tá ið hann seg so. Kanska meinti hann við Mentanargrunn landsins ella onkran annan. Eg veit ikki, men eitt er vist, og tað er, at LISA hevur onki ímóti, at filmsleikstjórar, ljósfólk, klipparar, framleiðslufólk og onnur, ið arbeiða við filmi skipa eitt felag, sum søkir um limaskap í LISA, soleiðis, at øll listafólkini kunnu standa saman um filmslistina, ið hevur flest allar listagreinir í sær.
Oddfríður Marni Rasmussen
Formaður í LISA
Posted by Listin at 8:10 AM
Labels: Filmslist
Thursday, January 26, 2012
Tíðindaskriv: Reinsaríið: Multifunksjónshús við rútmiskum spælistað
Til býráðsfundin í kvøld hava trivnaðarstjórin og mentamálaleiðarin mælt til at játta eina miljón av íløguætlanini 2012 í sambandi við arbeiðið at gera Reinsaríið til m.a. rytmiskt spælistað. Bæði mentamálanevndin og fíggjarnevndin hava mælt til at taka undir við uppskotinum.
Byggilistarliga hugskotið, sum Kontrast Arkitektar hava gjørt, byggir á at tvinna tað gamla saman við tí nýggja. Innan verður tað gamla varðveitt, sum er merkisvert í sær sjálvum, og við nýggjari innrætting og nútíðar sniði fæst ein meira tíðarhóskandi og nýtiligur bygningur.
Hugskotið byggir á at fáa ein sokallaðan polyvalentan bygning, sum við sínum mongu tiltøkum kann broyta funksjón eftir tørvi. Hetta, at hava rúmini so opin sum møguligt og funktiónirnar mobilar.
Mesta arbeiðið við Reinsarínum er at meta sum restaureringsarbeiði, og tí verður arbeiðið framt í smáum stigum.
Tórshavnar Kommuna
Posted by Listin at 11:10 AM
Labels: Tíðindaskriv, Tónleikur
Wednesday, January 25, 2012
Hjördis Haack við á framsýningum í DK
Listakvinnan, Hjördis Haack, ið er limur í Heystframsýningini, hevur úr at gera við framsýningum í Danmark í løtuni. Hon luttekur m.a. á framsýningini "Sådan set" á Rønnebæksholm og á framsýningini "Hvad mere er..." á Museet for Religiøs Kunst í Lemvig, har m.a. henda áhugaverda myndainstallatiónin við málningum og video er at síggja. Eg seti inn myndir og tíðindaskriv:
En udstilling med Laila Westergaard, Steffen Tast, Hjördis Haack og Bjarke Regn Svendsen på Museet for Religiøs Kunst
Udstillingen vil vise, hvordan disse kunstnere udforsker begrebet ”det åndelige” og forsøger at kortlægge, hvad der sker i menneskets møde med det åndelige. Kunstnerne vil med hvert deres indtryk og tilgang til kunstværket afdække forskellige steder og situationer, hvor det åndelige kommer til udtryk.
Steffen Tast viser på udstillingen en række lysinstallationer.Kunstneren benytter sig primært af materialer fra industrien, lysdioder, ituslået glas og aluminium. Med disse materialer skaber Steffen Tast et værk, som imiterer naturens rytme, for på den måde at nå ind til en åndelig dimension i oplevelsen af naturens under.
Hjørdis Hack er optaget af overflader og spejlinger, som hun afbilder i hyperrealistiske oliemalerier. I udstillingers værker blander hun video og maleri, i forsøget på at indfange den åndelighed hun mødte en tidlig morgen på floden Ganges.Værkerne afbilder den rytmiske bevægelse af pilgrimmenes både i solens første gyldne lys.
Laila Westergaards arbejde med at få den tunge granit til at virke let og luftig ved at hugge sirlige mønstre er en åndfuld proces i sig selv. I flere af værkerne møder vi dog også ”ånden” i dens kristne form. Værket ”urolig dug” er for eksempel et alterbord, hvor den enkle vævede granit dug bevæges at en uforklarlig kraft.
Bjarke Regn Svendsen forsøger gennem maleri, fotografi og video at indkredse den psykiske og åndelige dimension i vores oplevelse af hverdagen omkring os. Bl.a. med billeder af kirkegårde og religiøse processioner fra den lille italienske bjergby Olevano Romano.
De fire kunstnere har tidligere udstillet sammen i kunstnersammenslutningen den Gyldne, det var her de blev opmærksomme på at de besad en fælles æstetisk længsel.Karakteristisk for kunstnernes arbejde er en stor respekt for materialet. Dets taktilitet, konsistens og sanselighed er en styrende faktor i tilblivelsen af værket.
Udstillingen er støttet af Colstrups Fond, Grosserer L. F. Foghts Fond og Statens Kunstråd
Billedet: Bjarke Regn Svendsen, Corpus Domini, 2007-8
Posted by Listin at 6:32 AM
Tuesday, January 24, 2012
Sólsprotnir tankar um tulipanir, køksgardinur og listasavn
Fyrsti mánaðin av nýggja árinum er so gott sum farin, vit standa nú fyri møguligum verkfalli og stúra kanska fyri hvussu árið fer at vera við flatskatti, løgnum forhondsavtalum uppá makrelin og øktum olju- og elprísum. Men í gjár var tað ljóst eina løtu og í morgun er himmalin eisini vakur og høgur. Tað er ótrúligt hvussu nógva orku nakrir fáir sólargeislar kunnu framleiða og nú hoyrist eisini um spreingingar í sólini. Uha, sum tað ljóðar ógvisligt, men hetta hevur sum so einki við okkum at gera, og tað er av sonnum ein uggi at vita sær, at tað ikki (eins og alt hitt keðiliga á planetini) kemst av egnari ovurnýtslu, okkara gamla køliskápi og allari óskikkiligheit. Mitt í januarússaligheitinini skínur sólin eina løtu og veitir orku til at keypa tulipanir og ljósagrøn stearinljós, havi enntá umhugsað keyp av nýggjum køksgardinum og mitt í tílíkum sólørum tonkum stingur góða, gamla forvitnið seg upp. Hvat man henda á føroyska listapallinum í 2012 ? Eg havi hoyrt graml um onkrar spennandi verkætlanir bæði í Norðurlandahúsinum, Steinprenti og í Listasavninum, so eg fari inn á http://www.art.fo/ at forvitnast.
Heimasíðan hjá Listasavninum sær ikki út til at hava verið uppdaterað síðan eina ferð í summar. Yvirhøvur kann ikki sigast, at heimasíðan er tíðarhóskandi, hon er at kalla versnað í mun til áður við tað, at listafólkapresentatiónirnar við verkdømum eru horvnar. Men hetta hevur møguliga okkurt við rættindi at gera, og kanska eru tey í ferð við at broyta heimasíðuna. Sambært heimasíðuni tók nýggi stjórin, Nils Ohrt við starvinum 1.mai. Í listasavnshøpi eru framsýningarvirksemið ofta lagt til rættis nøkur ár fram í tíðina og tí tekur tað ofta sína tíð áðrenn, tey vitjandi merkja til eina nýggja leiðslu. Nýggi stjórin hevur eisini havt sítt stríð av, at akuttar ábøtur gjørdust neyðugar í framsýningarsalinum. Harumframt hevur listasavnsstjórin havt onkrar fyrilestrar her og í Klaksvík, hann helt upplatingarrøðuna til Heystframsýningina 2011, men samanumtikið hevur listaumhvørvið ikki merkt nógv til stjóraskiftið í Listasavninum higartil, t.d. tá tað kemur til listakeyp. Sjálvandi skal Nils Ohrt sleppa at kunna seg gjølliga um støðuna innan føroyska list, um hann hevur tað fyri neyðini, men nú er skjótt uppá tíðina, at okkurt hendir. Ein av skyldunum hjá Listasavni Føroya er at savna ta bestu listina. Henda skyldan hevur ikki verið serliga væl yvirhildin í nógv ár og tí kenst tað eftirhondini sum um tað hevur skund at fáa gongd aftur á keyp av góðari samtíðarlist.
Posted by Listin at 10:08 AM
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Orð: Hans Andrias Djurhuus
Lag 1: Jógvan Waagstein
Lag 2: Jóhannus á Rógvu Joensen
1. Vit kunnu øll at renna dyst
og spæla “gamla-mann,”
men altíð rennur Karin fyrst –
hon flestar leikir kann!
2. Hon hevur gult og purlut hár
og eygu klár og blá
og eina rødd sum sól og vár,
eitt sinn sum síl í á.
3. Og allar fuglar kennir hon
og blómur uttan tal,
um kapp við kálvin rennur hon,
og tað er runnið væl.
4. Hon er so leikandi og løtt
og djørv og fótafim.
Hon syftir Óla sum ein vøtt
og ræðist ikki brim.
5. Og hvar hon gongur, hvar hon fer,
vit fylgja henni sæl.
Hon grønu byttu fulla ber,
og tað er borið væl.
6. Ja, Karin, hon er altíð fyrst,
hon allar leikir kann.
Hon lærdi meg at renna dyst
og spæla »gamla mann«.


text:
Fakskeið
Í fyrsta semestri byrja fakskeiðini, t.e. skeið innan tykkara valdu fakøki í Masterlæruskipanini.
Her arbeiðir tú í bólki við øðrum, sum hava valt sama fak sum tú, tó so at summi skeið kunnu vera felags við lesandi á øðrum fakum. Fakskeiðini geva tær innlit í teori og metodu innan títt fakøki, og eiga eisini at virka stuðlandi til Masterlæruprojektið.
Faksskeiðið fevnir um 10 ECTS
Sosialvísindi og planlegging
Við støði í læruúrtøkunum megnar tú aftaná fakskeiðið í sosialvísindi og samfelagsplanlegging at:
Umsettar læruúrtøkur (kemur)
Politikkur og umsiting
Við støði í læruúrtøkunum megnar tú aftaná fakskeið í politikki og umsiting, at:
Umsettar læruúrtøkur (kemur)
Søga (smátjóðir og altjóðagerð)
Við støði í læruúrtøkunum megnar tú aftaná fakskeiðið í søgu at:
Umsettar læruúrtøkur (kemur)


text:
Tel. +298 239690
Útróðrabátur, nógvir hentleikar, mál 645
Prísuppskot kr. 480.000,00 | Útróðrarbátur
Upplýsingar um bátin
EIN ÚTRÓÐRARBÁTUR Í SERKLASSA
Er í sera góðum standi, og er sera væl útgjørdur. Snildir hentleikar, serútgjørdur við ymsum hentleikum. Liggur sera væl í sjónum. Alt er sera snøgt umborð. Sjáldan hava vit sæð ein bát sum er so gott útførdur við sera hentum mannagongdum. Ein útróðrarbátur í serklassa.
Smíðiár: 1980, umfætandi umbygdur í 2007.
Vælkomin at geva boð. Smálutirnir í lýsingini tykjast rættir, men full vissa kann ikki veitast fyri teimum.
Prísuppskot
kr. 480.000,00
Størsta longd (LOA)
9,00m
Hentleikar, sum báturin hevur
Nautisk tól
Annað:
Hond ljóskastari, radari 30 fj.
Lugar
Annað:
Hiti frá oljufýring og motori.
Fiskitól- og reiðskapur
Annað:
16 nýggjar línur kunnu fylgja við. 300 stk. goggurúsir
Hevur hesin bátur tín áhuga?
Gev eitt boð
Fyri at geva eitt boð, skalt tú útfylla eitt oyðublað, og senda tað aftur til okkum. Heinta oyðublaðið niðanfyri.
Heinta
Ókeypis ráðgeving
Vit ráðgeva og vegleiða í sambandi við sølu av fastogn, og hjálpa til, at virðismeta ognina.
Tá heitt verður á okkum hjálpa vit fegin, og tað kostar einki at tosa við okkum.
Lánroknari í samstarvi við Norðoya Sparikassa
Roknari mentur av Beak sp/f í samstarvi við Norðoya Sparikassa
Úrslit
kr. -,-*
At gjalda um mðn.
Norðoya Sparikassi tel. 475 000
*Útrokningin er einans vegleiðandi og gevur tær eina ábending um, hvat mánaðarliga gjaldið verður. Eitt nú er hædd ikki tikin fyri avgreiðslugjaldi, stovningarprovisión, tinglýsing og øðrum kostnaðum.
Vís áhuga
Fyll út oyðublaðið, fyri at fáa meiri kunning og tilfar um ognina.
Hava tygum fleiri spurningar, ert tú vælkomin at ringja til Meklaran á tlf. +298 239690


text:
ProWord
Var tú signaður av at lesa fylgjandi?
Leinkjur av greinum
Hví eiga vit at geva okkum í tænastu evangeliums?
Matteus 28,18-20;
Markus 16,15;
Jóhannes 20,21;
Rómbr. 10,13-15;
Ápostlasøgan 13,2-4.
Tað er ein søguligur veruleiki, at tjóðir uttan evangeliið hava meira fátækdømi, brotsverk, sjúku, oyðiløgd heim, børn uttan fyri hjúnalag, havisjúku, rotinskap og kríggj enn tey, sum geva evangeliinum fríar ræsur.
Skrásetingar vísa, at í 6000 ár hava 14530 kríggj verið førd. Hetta er tað sama sum 2,6 um árið. Tað kostaði Cæcar 75 dollarar at drepa ein fígginda. Tað kostaði Napoleon 3000 dollarar. Undir fyrra heimsbardaga vóru 21000 dollarar brúktir fyri hvønn deyðan fígginda. Undir seinna heimsbardaga vóru 200000 dollarar brúktir.
Í dag kosta kríggj umleið 1000000 dollarar fyri hvønn.
Read more: Hví eiga vit at geva okkum í tænastu evangeliums?
Hví er tað neyðugt at bera børnunum gleðiboðskapin?Ápostulin Paulus ger greitt í Rómbrævinum 1,16, at evangeliið er “kraft Guds til frelsu, hvørjum tí til frelsu sum trýr.” Seinasta boð Harrans Jesusar til okkara var: “prædikið gleðiboðskapin fyri øllum skapninginum.” Markus 16,15.
1. Tann fyrsta og mest átrokandi grundin til, at tað er neyðugt at bera børnunum boðskapin, eru avgjørdu boð Harrans Jesusar. Trúgvandi kunnu ikki sleppa sær undan ella ganga uttan um boð hansara. Harrin Jesus vil hava børnini at koma. Mark. 10,14; Matt. 18,14. Bíbilsk trúboðan er, at tað er neyðugt at bera boðskapin til øll, eisini børnini.
2. Børn hava ein andaligan tørv. Uttan Harran Jesus eru tey andaliga deyð. Teirra vandamál er synd, og tey mugu líta á Harran Jesus.
3. Børn eru før fyri at taka ímóti gleðiboðskapinum við einfalt at trúgva. Pat Verbal, barnahøvundur og ráðgevi hjá Intenational Network of Children’s Ministry sigur: “ 75-85% av trúgvandi í dag koma til trúgv, áðrenn tey eru 15.”
Read more: Hví er tað neyðugt at bera børnunum gleðiboðskapin?
Hvønn boðskap tørvar nútíðarbørnum?1. Teimum tørvar at hoyra um Gud.
Gud er frelsunnarkeldan. Børnum tørvar at vita, hvør Gud er, og hvat hann ger.
Børn koma ongantíð at kenna sína ábyrgd fyri synd uttan fyrst at hava eina klára mynd av, hvør Gud er.
Tí læra vit:
- Gud skapti teg (Ápostlasøgan 17,23-29). Tú stendur honum til ábyrgd.
- Gud hevur talað til tín gjøgnum bíbliuna. 1. Korintbr. 3-4. Tað er ábyrgd tín at lurta eftir honum.
- Gud er heilagur og rættvísur. Ápostlasøgan 17,31. Hann má døma teg.
- Gud er góður, og hann elskar teg. Jóh. 3,16. Hann gjørdi tað møguligt hjá tær at verða frelstur.
Hvønn týdning hevur orð Guds fyri meg?Hav til fyrimynd hini heilnæmu orð, ið tú hevur hoyrt av mær, í trúgv og kærleika í Kristi Jesusi! 2. Timoteusar bræv 1,13.
1. Fyrimynd av heilnæmum orðum.
Týdningurin av fyrimynd í 2.Tim. 1,13 er “ætlan eins byggilistarmans” (arkitekts). Heilt frá byrjan frumsamkomunnar var ein fastur samandráttur av læruni. Tað var ein “standard”, sum øll læra varð kammað eftir. Timoteus varð ávaraður um ikki at broyta mynstrið í hesi orðing. Um hann gjørdi tað, hevði hann einki, sum hann kundi royna teir við, sum arbeiddu saman við honum við. Vit í 21. øld mugu halda fast við tað, sum Paulus lærdi í 1. øld. Í fyrstu samkomuni var ein filosofi, sum kallaðist antinomianisma, nógv útbreidd. Hon segði: “Vit eru ikki undir lóg.” Hetta hugtak er ikki deytt í dag. Tað eru summi, sum pástanda, at vit eru undir náði – ikki lóg. Tað verður hildið fast uppá, at Nýggja Testamenti er eitt savn av “kærleiksbrøvum” og ikki ein løgligur samandráttur. Summi vraka tað, sum tey kalla “fyrimynd gudfrøði.” Sigur ikki orðafellið “fyrimynd av heilnæmum orðum” at tað er ein lóg, sum vit eru undir? (hygg 1. Korintbr. 9,21; Gal. 6,2)
Okkum tørvar áræði frá Gudi, tá ið vit eru mótleysHebrearabrævið 10, 23. 35. – øllum fólki Guds tørvar áræði.
1. Ísaki tørvaði áræði: “Eg vil signa teg í landi, har hungursneyð er!”
”Men HARRIN opinberaðist fyri honum og segði: "Far ikki til Egyptalands, verð verandi í landinum, sum Eg sigi tær! Búgv sum fremmandur her í landinum, so skal Eg vera við tær og signa teg! Tí tær og avkomi tínum gevi Eg øll hesi lond; Eg skal halda eiðin, ið Eg svór Ábrahami, faðir tínum.” 1. Mósebók 26, 2-3.
1. Mós. 26, 12 -13.
Tá ið hungursneyð kom í landinum, har Ísakur búði, segði Gud við hann, at hann skuldi ikki fara til Egyptaland, men vera verandi har, hann var. Gud lovaði Ísaki, at í hesum landinum skuldi hann signa hann. Og Gud læt hann hava framgongd, soleiðis at tá ið hann sáaði, har hann var, fekk hann hundrað fold. Ísakur gjørdist størri og størri og hevði framgongd, so hann bleiv sera ríkur.
Á sama hátt kann Gud signa okkum í strevi, pínu, og tá vit ikki røkka mál. Vit kunnu verða freistað til at sleppa okkum undan pínu og hóttan.
Gud lovar at vísa sterku megi sína okkara vegna og letur okkum hava framgongd júst á tí staði, har vit eru hótt og ikki røkka.
Read more: Okkum tørvar áræði frá Gudi, tá ið vit eru mótleys
Page 1 of 13  End >>


text:
Røtt innpakking kann minka um matspillu
Danir tveita árliga bleytar perur og lint salat fyri 3,1 milliardir krónur burtur.
Hetta kann broytast, um fruktirnar og grønmetið verða pakkað skilabetri inn, skrivar Aarhus Universitet á heimasíðu teirra.
Eitt granskingarsamstarv millum Teknologisk Institut, Aarhus Universitet og aðrar áhugabólkar, hevur til endamáls at vísa á, hvussu frukt og grønmeti skilabest verða pakkað inn, soleiðis at vørurnar verða frískar í longri tíð.
Úrslitini frá verkætlanini “Produkttilpasset pakning af frisk frugt og grønt” verða løgd fram 8. januar 2012 á seminarinum “Emballering af frugt og Grønt” í Odense.
Frukt og grønmeti anda og hava brúk fyri súrevni fyri ikki at spillast, tískil má innpakkingin ikki gerast ov tøtt. Um innpakkingin er ov tøtt, verður súrevnisinnihaldið sum frá líður ov lágt og vøran spillist. Hetta sigur seniorgranskarin Merete Edelenbo á Aarhus Universitet.
Ov lágt súrevnisinnihald hevur við sær, at innpakkaðu vørurnar lata frá sær gass, sum kunnu fáa vøruna at lukta illa – og tað er ikki beinleiðis nakað, sum ger at fólk fáa hug at eta frukt og grønmeti.
Fyri at kunna velja skilabestu innpakkingina er bæði neyðugt at kenna tørvin á súrevni og goymsluhitan hjá vøruni. Jú hægri goymsluhitin er, jú meira súrevni verður brúkt. Harafturat skulu vørurnar goymast undir rætta hitanum undir allari viðfaringini.
Kelda: Videnskab.dk


text:
Vinnulívsfólk skulu vera fevnd av 266b
Politikarar kunnu siga og gera, sum teimum lystir, og tað fær ongantíð avleiðingar. Ongantíð. Tískil økist pulsurin og hjartarútman, tá politikarar koma við gjøldum og hægri skattum. Tað merkir, at fólk skulu arbeiða uppaftur harðari, selja uppaftur meira, fyri síðani at geva eyka avkasti og arbeiði til landið. Ikki frívilliga, men staturin stjelur tað. Fer í lumman á fólkinum. Tað er tað, sum politikararnir gera. Stjala frá fólkinum.Vinnulívinum. Heysta vinningin, sum teir sáða. Er tað stuttligt? Hugaligt? Hvussu kann vinnulívið verja seg móti teimum? Valdinum? Hvussu kann vinnulívið verja seg móti lógum, tá politikarar smíða lógirnar? Hví kemur vinnulívið ikki undir 266b? Hví kunnu politikararnir ikki leggja afturat, at:
“Den, der offentligt eller med forsæt til udbredelse i en videre kreds fremsætter udtalelse eller anden meddelelse, ved hvilken en gruppe af personer trues, forhånes eller nedværdiges på grund af sin race, hudfarve, nationale eller etniske oprindelse, tro, seksuelle orientering eller har sin egen virksomhed straffes med bøde, hæfte eller fængsel indtil 2 år?”
Vinnulívið átti at komið undir lógina, tí er tað nakar, ið er útsettir í Føroyum, er tað vinnulívsfólk. Ikki bara frá politikarum, men serfrøðingunum í sjónvarpinum og útvarpinum himprast ikki við at siga, hvat teir halda um vinnulívið. Oysa gall og gor. Skriva upp í leypar av lesararabrøvum og viðmerkingum á Facebook. Skíra vinnulívið fyri korruptión, bandittar og tjóvar. Fyri at mutra, meyla og manipulera. Er tað nakar, ið átti at verið fevndur av 266b, sum hevur til endamáls at verja rættindini hjá einstaka borgaranum, er tað hendan „gruppan”, tí tað gongur ikki ein dagur, har vinnulívsmenn ikki verða niðraðir. Um endamálið við lógini er at verja rættindini hjá einstaka borgaranum, átti hon at verið víðkað, so at har stendur:
„har sin egen virksomhed, straffes med bøde, hæfte eller fængsel indtil 2 år.“
Við hesum høvdu politikararnir vart vinnulívið móti forhánisligum útsøgnum, ið ikki eru grundaðar á veruleikan, men á øvundina hjá nógvum. Um lógin varð samtykt, høvdu nógvir journalistar og serfrøðingar trillað tumlar í geglinum í Mjørkadali, tí teir eru so mikið súrgaðir av øvund, at teir fyrr ella seinni brutu lógina við uppspunnum søgum, ið eru ódokumenteraðar. Sostatt er lógarbroytingin ikki í andsøgn við talu og skrivifrælsi, sum flestu journalistarnir og serfrøðingar brynjaðu seg við, tí tað er frammanundan avmarkað í revsilógini. Sostatt hevði fjøldin komið negativitetinum til lívs, og hvør veit, kanska fleiri troysta sær at flyta heimaftur, tí negativiteturin situr handan læstar dyr.
Men hvat hevði fjøldin sagt, um vinnulívsmenn vórðu bólkaðir sum minnilutabólkur. Hvat høvdu felagsskapir sum LGBT og Amnesty sagt? Javnstøðunevndin og Demokratia? Fiskepigernes fagforening? Pedagogfelagið? Hvat høvdu tey sagt, um løgtingið arbeiddi við einum lógaruppskoti, ið hevði til endamáls at verja vinnulívið móti niðran? Háðan. Høvdu felagsskapirnir tikið undir við lógini? Sæð fram um nøsina? Høvdu felagsskapirnir hildið fast við prinsippinum, at øll eru eins fyri lógini, ella høvdu tey mótmælt ætlanini? At øll vóru ikki eins fyri lógini, tí vinnulívsmenn vóru bandittar, so teir skuldu ikki verjast av 266b.
Tað hevði verið stuttligt at hoyrt serfrøðingarnar og etiskt og moralskt røttu fólkini grundgeva fyri, hví vinnulívsfólkini ikki áttu somu rættindi sum samkynd. Skáka sær undan. Hví diskriminatión er góð í nøkrum, men ikki í øllum førum.
Hugsanin er tó eins veruleikafjar og útsagnirnar hjá nógvum politikarum, tí eingin fer at leggja uppskot fyri løgtingið, ið mælir til, at vinnulívsfólk verða javnstillaði við aðrar minnilutabólkar. Tað kemur ikki fyri, tí tað snýr seg ikki um rættindi, men um politikk. Hvussu fíggja politikararnir vælferðarsamfelagið. Hvussu fáa teir atgongd til pengar. Fordeilda ríkidømið javnt millum borgararnar. Býta fátækradømið javnt millum øll. Møguleikarnir eru ikki so margfaldir. Annaðhvørt skatta teir inntøkurnar ella vinningin. Leggja avgjøld á vørur og tænastur. Politikarar hava ikki nakað val, tí teir kunnu ikki skatta tey, ið einki hava framanundan, so teir fara eftir teimum, sum stríðast fyri hvørjari krónu. Við einum pennastroki taka teir pengarnar. Haps. Hapsi. Whupsi. Hokus, pokus, filiokus, so eigur landið størri lut av lønini. Hetta er ikki altíð populert, tí føroyingar eru raskir at arbeiða, so tað eru nógvar familjur, ið vinna nógvar pengar. Tí økja teir ikki skattin eins nógv, sum teir ynskja, men eru teir noyddir at finna restina av pengunum til vælferðarsamfelagið. Eitt sindur av skili má vera á. Og tá er lagamanni hjá vinstravendu politikarunum at fara eftir fiskivinnuni, tí hon hevði fingið so ringt orð á seg, at eingin rættsiktaður maður ella kvinna arbeiðir við fiski longur. Tað er ikki bara ytt, men eru aktørarnir í fiskivinnuni korruptir. Bandittar. Sostatt er tað politiskt korrekt at fara eftir fiskvinnuni, tá pengar vanta í samfelagnum, tí pengarnir komu frá svíkjarum alíkavæl. Tað kann fjøldin liva við.
Tíverri…


text:
Á Halgabrekku heima á Sandi var eitt kloystur í tí katólsku tíðini; grundarplássið á tí vísist enn. Tað sigst, at niðast á tí grundini hevur Jóhan Hendrik Reyn bygt síni hús. Tá hann gróv burtur fyri húsgrundini, kom hann niður á fleiri væl lagdar rennur; men av forn-gripum fann hann einki uttan eitt træ, sum var skorið í ein boga. Træið var um 1 alin langt, 3—4 tummar breitt og 2 tummar tjúkt, og var eitt hol í hvørjum endanum. Inn í aðra síðuna vóru skornir bókstavir.
Húsið hjá J. H. R. stendur 1 favn frá Hviná; nunnurnar í kloystrinum her skuldu ikki, so lítið sum aðrastaðni, halda seg til nakað mannfólk, men søgnin sigur, at tær kortini fingu børn, og at tey blivu druknað í hesi ánni, og av hvininum ella grátinum frá børnunum, tá ið tey blivu borin út í ánna, fekk hon navn.
Andreas Weihe: “Tjóðminni”, 1938


text:
Fyrstuhjálparskeið við Stórá
Jan Smedemark | 25/08/15
Eftir álvarsomu hendingina í dysti í Klaksvíkini herfyri gerst tað alsamt meira greitt, hvussu stóran týdning fyrstuhjálp kann hava. Eisini eru hjartastartarar vornir alsamt meira eyðsýndir í býarmyndini har fleiri eru settur upp runt í Føroyum.
Tvøroyrar Bóltfelag hevur nú tikið stig til at skipa fyri fyrstuhjálparskeiði við Stórá tórskvøldið klokkan 18:00. Talan verður um skeið við og uttan hjartastartara.
21 luttakarar frá felagnum luttaka á skeiðnum, herundir trygdarfólk, venjarir og nevndarlimir. Hóast nógv í felagnum hava slíkt skeið, so ynskja vit at trygdin skal gerast uppaftur betur, soleiðis at vit, børn okkara, leikarar og vitjandi, sum koma til Stórá kunnu, um tað gerst neyðugt, fáa hjálp.
Tvøroyrar Bóltfelag hevur eisini ein automatiskan hjartastartara, sum hongur í niðaru hædd í húsinum við Stórá. Hesin var latin TB í føðingardagsgávu í samband við okkara 120 ára degi.


text:
Grein um streymarnar í økinum sunnan og vestan fyri Munkagrunnin
Tann 13 november varð nýggj grein: “Atlantic water flow through the Faroese Channels” kunngjørd í vísindaliga tíðarritinum “Ocean Science”. Greinin er um streymarnar í økinum sunnan og vestan fyri Munkagrunnin, sum hava stóran týdning fyri, hvussu fiskur ferðast gjøgnum økið.
Tað eru granskarar á Havstovuni, sum hava skrivað greinina saman við samstarvsfeløgum í Noregi, Skotlandi og Týsklandi.
Høvundarnir eru Bogi Hansen, Turið Poulsen, Karin Margretha Húsgarð Larsen, Hjálmar Hátún, Svein Østerhus, Elin Darelius, Barbara Berx, Detlef Quadfasel og Kerstin Jochumsen.
Havstovan sigur um greinina:
"Høvuðsgongdina í streymunum gjøgnum okkara havleiðir hava vit kent leingi. Úr útsynningi og vestri kemur tann heiti Norðuratlantsstreymurin, sum ofta eisini verður nevndur Golfstreymurin. Hesin streymur fyllir tey ovastu løgini í havinum kring Føroyar við heitum sjógvi úr Atlantshavinum og heldur tí kalda Eysturíslandsstreyminum burturi frá Landgrunninum.
Tá Norðuratlantsstreymurin nærkast Føroyum, býtir hann seg sundur. Ein partur fer suðurum og rekur gjøgnum Hetlandsrennuna. Restin av Norðuratlantsstreyminum fer norður um Føroyar, har hann verður nevndur Føroyastreymurin. Hesin streymur býtir seg aftur sundur í tvær greinar. Onnur greinin heldur fram eystureftir móti Noregi, meðan hin greinin vendir suður í Hetlandsrennuna og rekur í ein útsynning yvir hellingini føroyamegin í Hetlandsrennuni. Ta greinina nevna vit “Syðri Føroyastreymurin”.
Hesar streymar hava vit kent leingi; men ivi hevur verið um, hvat hendir, tá Syðri Føroyastreymurin røkkur suður av Munkagrunninum og møtir tí partinum av Norðuratlantsstreyminum, sum fór suður um Føroyar. Tann spurningurin hongur eisini saman við, hvussu rákið av Atlantssjógvi er gjøgnum Bankarennuna.
Báðar rennurnar, Bankarennan og Hetlandsrennan, og økið millum tær verða á enskum vanliga nevnd “the Faroese Channels”, og tað er rákið av heitum Atlantssjógvi gjøgnum hetta øki, sum verður viðgjørt í nýggju greinini. Hon savnar tilfar frá nógvum ymiskum mátingum, bæði frá Havstovuni, frá okkara samstarvsfeløgum, frá fylgisveinum og øðrum viðkomandi keldum.
Eitt av úrslitunum í nýggju greinini er, hvussu rákið í øllum hesum økinum skiftir. Viðhvørt rekur suðureftir gjøgnum Bankarennuna mestsum allan vegin tvørtur um hana uttan bara inni á grunnum á Landgrunninum. Tá hesin sjógvur er komin suður gjøgnum Bankarennuna, vendir hann eysturá og fer inn í Hetlandsrennuna saman við tí syðru greinini av Norðuratlantsstreyminum, sum fór beinleiðis inn í rennuna. Longri eysturi í Hetlandsrennuni møtir hesin sjógvurin tí Syðra Føroyastreyminum í einum smølum øki, sum vit nevna ein “frontur” .
Í vatnskorpuni er ikki so stórur munur millum sjógvin báðu megin henda frontin; men sjógvurin í Syðra Føroyastreyminum kólnar nógv meiri við dýpinum enn sjógvurin vestan fyri frontin. Niðri á 300 – 400 metra dýpi – har t.d. svartkjafturin ofta ferðast – verður tí stórur hitamunur tvørtur um frontin.
Hesin frontur er altíð at finna onkustaðni í Hetlandsrennuni; men viðhvørt liggur hann nógv longri vesturi (sí Mynd 3). Tá er rákið í Bankarennuni vanliga eisini øðrvísi. Í vestaru síðu av rennuni rekur framvegis suðureftir; men nógv av tí sjógvi, sum rekur suðureftir í hesi síðuni, vendir og rekur so norðureftir yvir hellingini á Landgrunninum.
Eitt annað úrslit í nýggju greinini er, at tað ber til at fylgja hesum broytingum við úrslitum frá fylgisveinum, sum máta hallið á vatnskorpuni ymsastaðni (satelitt altimetri). Hetta hevur millum annað týdning av tí, at vit áður hava sæð, at hesar broytingar í streymunum kunnu ávirka ferðingina hjá fiski.
Serliga er tað svartkjafturin, sum ferðast gjøgnum hetta økið aftan á gýtingina um várið. Viðhvørt fer hann mest norður gjøgnum Bankarennuna; men aðrar tíðir ferðast hann mest gjøgnum Hetlandsrennuna. Gamlar kanningar hava áður bent á, at hetta er knýtt at streymunum í júst tí økinum, sum greinin viðger. Tað verður tí áhugavert at síggja, hvussu hesi nýggju úrslitini kunnu brúkast í sambandi við ferðingina hjá svartkjafti og kanska eisini øðrum fiski."
Greinin kann lesast her
Kelda: hav.fo


text:
Gandakellingin Barbara við Kvíggjá í Sumba var slektað úr Hanusarstovu undan Hagabrekku í Skálavík. Meðan hon var ung genta og heima hjá foreldrunum, kom ein sumbingur, Ábram við Kvíggjá, norður at fríggja til hennara. Tá var hon reint sør fyri gand. Eitt kvøldið, sum hann var har norðuri, og hon var farin í ánna eftir nátturðavatni, sá hon ein svartan, fremmandan hund við ljósi á halanum. Ræðsla kom á hana, og hon leyp heim aftur í slíkari øði, at hon mundi sorað seg sundur. Hann spurdi hana, hví hon leyp so, og hon segði honum frá. Tá segði hann við hana, at hon skuldi ikki ræðast, tí tað hevði einki at týða: »Tað er bert ein sending til mín, lukkan, at momman er deyð.« Tá ið hon hoyrdi hetta, varð hon so fúkandi, at hon beyð honum og øllum hansara at fara til veikans. Uppi var ímillum teirra við tað sama, og Ábram fór suður aftur til Sumbiar. Men best sum hann var farin, kom slík neyð á hana: hon kundi ikki sova um næturnar og legðist sjúk. Alt versnaði hon og sendi so boð eftir Ábrami at koma norður aftur. Hann kom; hon varð sátt við hann og fór so til Sumbiar við honum. Har giftust tey, og Barbara fekk heilsuna aftur. Ábram var tað, ið lærdi hana gandin.
Barbara átti ein gandastein, sum hon bar uppi á sær, og sum hon grøddi sjúk fólk við. Einaferð legðist Niklas í Hørg sjúkur og sendi Barbaru boð, at hevði hon lagt hetta upp á seg, skuldi hon taka tað burtur aftur. Hann trúði, at hon hevði gjørt tað í hevnisøku, tí tey sótu ikki um sátt bæði. Hon sendi honum so henda sama stein at leggja fyri bróstið; men hann sendi tveir menn aftur til hennara vitnisfastar við steininum og gav hana so upp fyri øvrigheitini. Hon var stevnd fyri rættin, men slapp tó undan at vera brend, tí dómarin helt hana vera ov vakra til at tjarga. Síðan tveitti Barbara steinin undir Skarðafoss, at hann skuldi ongum manni vera at meini eftir hana.
Aðrar frásagnir um Barbaru eru í søguni um Guttorm í Múla.


text:
Sjey tekin at geva sær far um
Fleiri ymisk tekin kunnu vera um, at krabbamein ger um seg, og vísir okkurt av teimum seg, er umráðandi at fara til lækna. Kræftens Bekæmpelse í Danmark hevur almannakunngjørt sjey høvuðstekin, sum Krabbameinsfelagið eisini vísir á. Tekinini sært tú her
1. Trupulleikar við at svølgja
Gev tær far um :
- Trupulleikar í ein mánað við at svølgja
- Kensluna av, at okkurt situr fast í hálsinum
- Pínu, tá tú svølgir
Áhaldandi trupulleikar við at svølgja kunnu standast av hálsbruna. Men talan kann eisini vera um krabbamein. Umráðandi er tí at fara til lækna.
2. Lætnar brádliga
Gev tær far um:
- Tú lætnar, hóast tú ikki roynir
- Tú lætnar, hóast tú ikki broytti matvanar ella íðkar
- Tú lætnar óvanliga nógv, tá tú roynir at klænka
Tú kanst lætna óvæntað av ymsum orsøkum. Ein orsøk kann vera krabbamein. Umráðandi er tí at fara til lækna.
3. Áhaldandi hosti og hæsi
Gev tær far um:
- Hosta, sum heldur fram meira enn ein mánað
- Hosta, sum broytist • Hosta við blóðigum slími
- Hæsi, sum varar ein mánað
Varandi hosti og hæsi kunnu standast av fleiri orsøkum. Ein teirra kann vera krabbamein. Umráðandi er tí at fara til lækna.
4. Óvæntað bløðing
Gev tær far um:
- Blóð í skarni, landi ella sáði
- Bløðing úr skeið eftir skiftisár
- Bløðing úr skeið undir samlegu
- Plettbløðing í sambandi við kropsligt virkni
Óvæntað bløðing kann standast av ígerð, rivum ella hemoridum. Men hon kann eisini standast av krabbameini. Umráðandi er tí at fara til lækna.
5. Broytt móðurmerki ella ólekt sár
Gev tær far um:
- Móðurmerki, sum broytir stødd, skap ella lit
- Móðurmerki, ið fær skruvu ella bløðir
- Móðurmerki, sum skriðar ella kennist øðrvísi
- Sár á húðini ella í munninum, sum ikki lekist innan ein mánað
- Sár ella varandi útbrot við ella á kynsgøgnum
Broytt móðurmerkir ella sár, sum ikki lekjast, kunnu standast av góðkynjaðum móðurmerki ella ígerð. Men tey kunnu eis ini standast av krabbameini. Umráðandi er tí at fara til lækna.
6. Broyttir vanar á vesi
Gev tær far um:
- Skiftandi hart lív og leyst lív í tvær vikur
- Eina kenslu av, at tarmarnir ikki tømast
- Búkilsku í meira enn tvær vikur
- Áhaldandi leyst lív ella hart lív
Broyttir vanar viðvíkjandi opning kunnu standast av mateitran, magasótt, leysum lívi ella hørðum lívi. Men talan kann eisini vera um krabbamein. Umráðandi er tí at fara til lækna.
7. Knyklar og hovnir kropspartar
Gev tær far um:
- Knyklar í brósti
- Knyklar undir hondini, í lærkrika ella hálsi
- Knyklar í steinum ella hovnar steinar
- Knyklar aðrastaðni á kroppinum
Knyklar ella hovnir kropspartar kunnu standast av ígerð, bløðrum ella góðkynjaðum knyklum. Men talan kann eisini vera um krabbamein. Umráðandi er tí at fara til lækna.