text:
- 25 januar 2019
Símun, Sofus, Emil, Pól Johannes og Friðrika (Páll, ið var deknur hendan dagin, manglar tíverri á myndini)
Sunnudagin 20.01.19 hevði Emil Olsen, prestur, fráfaringargudstænastu við Gjógv eftir at hava verið sóknarprestur í Eiðis prestagjaldi í meira enn 35 ár. Dagin eftir - mánadagin 21.01 - hevði hann jarðarferð við Gjógv, tá Hallgerð Sivertsen fór til gravar, 93 ára gomul. Eftir jarðarferðina spurdi eg Emil, um vit báðir ikki kundu fáa okkum eitt lítið prát á Gjáarvegi 11, og tí hevði hann einki ímóti. Vit prátaðu um leyst og fast, men eina mest um yrkisleið hansara. Bandupptakarin var á lofti, og væl liggur fyri hjá presti at práta, so tað var bara at seta mikrofonina frá:
Eg eri ættaður úr Hósvík og eri føddur 16.01.1956. Ég eri keypmanssonur. Pápi æt Esmar Olsen, og mamma æt Ella Olsen. Tey vóru bæði úr Hósvík, báðir abbarnir vóru eisini úr Hósvík, og báðar ommurnar vóru úr Hósvík, so eg eri ektaður hósvíkingur. Vit vóru átta systkin, tríggjar systrar og fimm brøður, men tríggir brøður eru deyðir. Eg gekk í einum lítlum barnaskúla í Hósvík - einum lítlum gróthúsi - men meðan eg gekk í skúla, bygdu teir tann nýggja skúlan, men eg kom ongatíð at ganga í honum, tí tað tíðarskeiðið fóru vit til Hvalvíkar at ganga í sætta og sjeynda flokki. Lærari mín í Hósvík var Hans Jacob Joensen, ættaður úr Hvalvík, og í Hvalvík vóru Sjúrður Ferjá, ættaður frá Gjógv, og Jórun Egholm, ættað av Eiði, lærarar. Tað árið, ið eg fór í sjeynda flokk, fór Sjúrður á Fróðskaparsetrið - á ársskeið í føroyskum, og Knút Olsen, læarari, ættaður úr Sandavági, var so fyri hann. Úr Hvalvík fór eg so til Vestmanna at ganga í realskúla, tí tað lá so væl fyri, at ein systir mín er gift við einum lærara í Vestmanna, Niels Brimnes. Tað løgna var tað, at í Hoydølum skuldi tú til upptøkuroynd, men í Vestmanna var eitt viðmæli frá læraranum nóg mikið. Knút Olsen hevði bara skrætt eina síðu úr eini skrivibók og skrivað stutt og greitt: "Emil Olsen verður óivað ein næmingur, ið tit verða glað fyri." Hetta hevur verið í 1970, og eg bleiv liðugur í 1973. Eg konfirmeraðist í Saksun um várið 1970. Petur Petersen var prestur, og tað vóru tveir konfirmantar úr Saksun, so Petur vildi hava konfirmatiónina har. Sum smádrongur hevði eg altíð sagt, at eg skuldi verða prestur. Nú eri eg 63 ára gamal, og ein hósvíkingur segði við meg nú ein dagin, at nú hevði eg verið prestur í 57 ár. Eg fór í skúla, tá ið eg var sjey ára gamal, og tá plagdi eg at spæla, at eg var prestur. Eg plagdi at standa uppi á einum bakka og prædika. Ein hundur var deyður ein dagin, og so komu boð eftir mær, at eg skuldi standa fyri jarðarferðini. Eisini havi eg staðið og messað uppi yvir smáfuglum.
Tá ið eg var liðugur í Vestmanna, fór eg beinleiðis í Hoydalar á studentaskúla og tók nýmálsligt prógv har í 1976. Aftan á summarfrítíðina varð ein gudfrøðilig deild opnað á Fróðskaparsetrinum. Har søkti eg og slapp inn. Eg gjørdi meg ikki lidnan har, tí eg hevði sett mær fyri at fara til Onglands at lesa teologi. Útbúgvingin tók seks ár, men tað, ið eg hevði lisið á Fróðskaparsetrinum, kom at telja við, soleiðis at eg las bara fýra ár í Onglandi, og so var eg prestur. Útbúgvingar í øðrum londum enn Danmark vóru nærum ókendar tá, so danir kravdu - sum vera man - eina javnstilling millum ta donsku og ta ensku útbúgvingina. Tá ið eg so skuldi søkja embæti í tí føroysku fólkakirkjuni, bóðu teir um at síggja prógvið og pensumið, ið eg hevði lisið. Alt vísti seg at ganga væl, tí tað einastu, ið teir kravdu av mær, var at skriva danska kirkjusøgu og eitt ella annað um viðurskiftini millum stat og kirkju. Eisini vildu teir sleppa at síggja eina prædiku, sálmaval og útlegging av dópsritualinum. Eg skuldi skriva uppgávur, og so skuldi eg eksaminerast í hesum - eitt slags próvtøka - og tað gekk av besta slag. Eg tók prógv í Onglandi í 1982, og hetta - sum tók nakrar mánaðir - hevur so verið um várið 1983, og so var leyst og liðugt at søkja. Einki starv var leyst tá, men um summarið fer so Petur Martin Rasmussen, sum hevði verið prestur í Eiðis prestagjaldi, úr starvi, og eg søkti so beinan vegin. Av tí at eg ikki var vísur í at fáa starvið, so søkti eg eisini um at fáa vikarstarv við Felagsskúlan á Oyrarbakka. Lærarastarvið var mær ikki púra ókent, tí hevði av og á verið vikarur í Kollafirði og í Hósvík. Hetta sama summarið (1983) var eg eina tíð assistentur við sjómanskirkjuna í Hull. Um heystið 1983 fái eg so embætið á Eiði, og tí segði eg vikarstarvið á Oyrarbakka frá mær. Eg var settur í starvið í Eiðis prestagjaldi frá 01.12.83 - vígdur í Havnar kirkju av Ejvind Vilhelm (1923 - 1994), varabispi, 04.12.83 - og innsettur í Eiðis prestagjaldi 11.12.83. Tá minnist eg væl, at Torkil Beder, prestur, segði við meg: "Stórur dagur í dag. Tú innsettur sum prestur, og Illimaður fyllir!" Tann elsta systir mín er gift við Niels Brimnes, lærara, í Vestmanna. Hesin Niels er sonur Zacharias Brimnes, ið var prestur á Eiði frá 1947 til 1968. Frá 1968 til 1971 var Frímann Símunarson á Brúnni prestur á Eiði og Petur Martin Rasmussen frá 1971, til eg kom í 1983. Onkuntíð, tá ið systir mín var á Eiði og ferðaðist, so plagdi eg at vera við henni, og tað er einasti prestagarður, ið eg havi ferðast til og búð í. Tað var hugnaligt, og onkuntíð plagdi eg at fylgjast við Brimnesi, presti, tá ið hann fór til gongu í kirkju - í prestakjóla og bláari húgvu. Tað var eitt bakarí á Eiði - eg minnist ikki, um tað var Jógvan Kallsoy ella Mogens Wraae, ið hevði tað tá - men har plagdi eg at fara at keypa mær tyggigummi. Pápi var so loyalur móti skúlanum og læraranum, at hann vildi ikki selja tyggigummi í handlinum, tí tað var ikki loyvt at brúka tyggigummi í skúlanum, men hin handilin seldi tyggigummi. Brimnes prestur plagdi at geva børnunum burtur av offurpengunum, og eg fekk viðhvørt nøkur oyru frá honum, og tey fóru øll til tyggigummi. Eg eri framvegis í prestagarðinum, men nú fara dagarnir at fækkast. Nú havi eg so hildið fráfaringargudstænastu her við Gjógv, og síðani verður raðfylgjan, Funningur, Norðskáli og Eiði. Tann 10. februar gevist eg við gerninginum, og so havi eg feriu og farloyvi, men á pappírinum siti eg so sum sóknarprestur til og við 30. juli 2019. Hesi vóru í kirkjuráðnum við Gjógv, tá ið eg kom til Gjáar: Svend (Joensen), Lærarin (Hans Kristiansen), Karl Jacob (Sigvardsen), Maria (Matras), Hannelina (Joensen) og Óli (Debes). Kirkjutænarar vóru: Svend var deknur, Hans (Lærarin) var urguleikari, og Óli var klokkari. Eg kann leggja aftrat, at hetta var fyrstu ferð, ið Óli ringdi. Benadikt (Johannesen) hevði verið klokkari frammanundan í heili 47 ár. Óli ringir enn av og á, men tey fyrstu samanhangandi 30 árini var hann einsamallur klokkari.Fyrr hevði prestur altíð eitt tilhaldshús at koma í, og eg kom at halda til Uppi í Geil - hjá Arnhild (Sivertsen). Fyrst fór prestur hagar fyri kirkjutíð at rigga seg til, og so kom hann aftur at fáa sær døgurða aftan á kirkjugongdina. Hetta helt so á í nøkur ár - og tað var ein góð tíð - men so datt tað so líðandi burtur - tað bleiv ein nýggj tíð.
Ásta Maria, Emil og Pól Sigurd Emil og Gubbi (Hans Edvard)
Tað er skjótt at koma við bili av Eiði til Gjáar, og eg havi havt nógvar vakrar túrar um summarið, t.d. tá ið mann er farin frá húsum í tjúkkum mjørka og so kemur upp í hæddirnar, og har er klárt á hvønn tind - pollamjørki - og tú sært niður yvir mjørkan, tað er einastandandi vakurt - og ikki at gloyma tey vøkru summarkvøldini, tá ið sólin roðar í Kalsoynna. Tað kann eisini vera sera vakurt í góðum kavaveðri, men sjálvandi havi eg eisini havt onkrar meiri ella minni vánaligar túrar um veturin, og so tá ið vegurin kom gjøgnum Funningsfjørð, fór eg tann vegin, um tað var ivaveður. Tað er sjáldan, at eg havi avlýst, men onkuntíð hava teir ringt frá Gjógv og biðið meg ikki koma, tí tað er stormur ella kavarok. Einaferð skuldi eg úr Funningi til Gjáar, men tá rendi eg meg fastan í kavan. Tá hevði eg ein Ford Sierra, men eg hevði koyrt so nógv á hann, at motorurin brendi saman - og har stóð eg so. Eg hevði eina termodrakt í bilinum, men ongar stivlar, so eg mátti bara fara til gongu oman aftur til Funnings í termodrakt og svartaskóm. Tað gekst bara væl álíkavæl, tí tað var ikki illveður - og eg bleiv ikki kaldur. Eg gekk so oman til Hildu (Mackay), og hon var so blíð so blíð. Tað var hon altíð. Eg var væl til passar eftir henda frískliga túrin, so tað var fínasta slag. So var tað eitt árið, at eg fann uppá at hava gudstænastu í Funningi jólakvøld klokkan fimm og við Gjógv klokkan hálvgum sjey - og so beinleiðis í Eiðis kirkju. Tá ið eg so skuldi fara aftur frá Gjógv og til Eiðis, tá kláraði Fordurin ikki heim á Skarð - hann trekti ikki væl og hevði bakhjulstrekk. William (Mackay) hevði verið og grivið, og tað var blivið so hált av skuffuni, at Fordurin bara spolaði. Eg vendi so aftur og oman til Svend (Joensen) og Ebbu, sum vóru bæði blíð og týð. Hetta er einastu ferð, ið eg havi avlýst gudstænastuna á Eiði jólakvøld, men tey lósu so lestur. Ein túr kann eg nevna aftrat. Tað var ein dagin, ið eg kom koyrandi oman í gjøgnum Gjáardal, og nú kemur ein hvirla og tekur bilin upp í leysa luft. Eg var í dýrastu neyð, og hevði tú vitað, hvussu kenslan var í berum hjálparloysi, tí eg kundi ikki stýra ella gera nakað sum helst. Tað løgna var tað, at bilurin kom so beint niður aftur á vegin, at eg koyrdi bara víðari.
Pætur, Kristian Jákup, Erling, Emil og Jørgin (fínir)
Tað hevur nógvar síður at vera prestur - tú ert við bæði í gleði og í sorg. Tað slepst ikki undan syrgiligum hendingum - bæði so og so - ólukkum á landi og á sjógvi - tað er ein partur av lívinum, líkasum gleðiligar hendingar tíbetur eru tann stóri parturin. Tann vanligi dagurin hjá mær - tá ið eg ikki havi nakra ávísa tænastu - gongur soleiðis fyri seg, at á morgni havi eg mítt bønar- og trúarlív við bíbliulestri og øðrum og lurti eftir morgunandaktini í Útvarpinum. So seti eg meg at skriva og lesa - alt eftir, hvat ið liggur fyri framman - tað kann verða kirkjubókin, tað kunnu verða fráboðanir um hetta og hatta. Landslæknin skal hava fráboðan eina ferð um mánaðin, Hagdeildin triðja hvønn mánað, og so skal mann senda fráboðan til Landsfólkayvirlitið við føðingum og øðrum. Hetta er ikki nakað, ið tekur so nógva tíð, men tað skal gerast. Nakað av tíð fer til lesnað, onkuntíð fari eg at vitja onkran, og so skal eg fyrireika komandi prædikuna og senda fráboðan til Dimmalætting, Sosialin og nú eisini Facebook, og so verður tað bønarlív aftur um kvøldið. Eg hugsi um prædikuna tíðliga í vikuni, men eg seti meg ikki at skriva hana beinanvegin, og sálmarnar plagi eg at ringja inn í seinasta lagi hósdag, men nú seti eg teir eisini á Facebook, so klokkarin sær sálmarnar og sleppur undan at ringja til urguleikaran. Tað hoyrir við til arbeiðið hjá klokkaranum at heingja sálmanummarini upp. Aftrat øllum hesum koma so uppringingar - onkur skal hava dópsbræv ella eitthvørt annað - og so kann tað verða sálarrøkt ella okkurt prát, so tað kann verða eitt sindur misjavnt, hvussu ein dagur gongur. Tað er komið fyri - men tað er sjáldan - at ringt hevur verið til prest á nátt, og tað loyniliga skriftarmálið er eisini komið fyri, men eg rokni við, at tað er sjáldnari enn hjá teimum katólsku prestunum. Jarðarferðirnar fara við nógvar tíð. Tá ið ein er deyður, so verður ringt til mín, og so avtala vit, at eg skal koma inn á gólvið og práta við tey, og so avgreiða vit tey praktisku viðurskiftini. Í summum førum kann tað bara vera eitt stutt prát og ein bøn, og so avtala vit, at eg skal koma aftur. Í øðrum førum - alt eftir sum umstøðurnar eru - so avgreiði eg alt beinanvegin. Tá ið eg so komi, so avtala vit sálmar, um tey ikki hava avgjørt tað frammanundan. Summi er rættulig sjáldstøðug í sínum vali, og í øðrum førum hjálpi eg teimum rættuliga fitt. So er tað, nær kórsetingin skal verða, nær jarðarferðin skal verða, hvar skal ervið verða og hetta og hatta. So seta vit okkum at tosa um gravtaluna, og eg geri altíð tað, at tá ið eg havi sitið heima og skrivað tað persónliga, so komi eg aftur til teirra at vísa teimum tað fyri at verða vísur í, at alt er rætt, sum eg havi skrivað. Jú, eg geri mær stóran ómak at koma út til tey avvarðandi - at práta við tey - um tað so verður tvær ella tríggjar ferðir. Ikki tær at siga so er tað stórur munur á jarðarferðum. Tær tungu, óvæntaðu jarðarferðirnar - t.d. ólukkutilburðir av ymsum slagi - eru sera avbjóðandi. Mannagongdirnar eru jú tær somu, men tú kennir teg nógv ótryggari, sjálvt um tú ert gamal prestur, og tú mást ansa sera væl eftir ikki at gera nakað skeivt upp á nakran máta, tí alt er so avbera sárt, og ikki er tað lætt at finna orð, sum geva meining í slíkum umstøðum.
Gudstænasta í Gjónni Emil Olsen og Bergtórur Hjelm Bjarkhamar
Vert er eisini at nevna, at gudstænasta hevur verið hildin í Gjónni nakrar ferðir. Tað kom soleiðis í, at umboð fyri Vestmanna sangkór spurdi, um tey kundu fáa loyvi at syngja í Gjáar kirkju. Sjálvandi varð hetta játtað. Men tá ið hendan konsert skuldi verða á sumri, varð skotið upp at hava eina gudstænastu í Gjónni saman við kórinum í staðin fyri í kirkjuni, um veður varð til tess. Veðrið var til vildar, og fyrsta gudstænastan í Gjónni varð hildin í august mánaði. Hetta var í 2016, og tað eydnaðist so væl, at tað bleiv avgjørt at royna hetta aftur. Nú rokni eg við, at hetta er komið fyri at vera. Undirtøkan hevur verið so avbera góð - og vaksandi - fleiri hundrað fólk hvørja ferð. Í fjør (2018) funnu teir uppá, at prestur skuldi rógvast við árabáti inn í Gjónna. Tað riggaði heilt væl - og har sat eg so fittur.
Eftir bygdargøtuni: Emil - við Líkstein Eftir bygdargøtuni: Petur Dahl - við Kirkjustein
Vit skipaðu eisini einaferð fyri einum gongutúri frá Gjáar kirkju til Funnings kirkju, og bæði gjáarfólk og fólk aðrastaðni frá luttóku. Vit gingu eftir teirri gomlu bygdagøtuni - av Gjáarfólki nevnd Mannagøtan. Fyri at fríska tey gomlu felags minnini upp varð skipað fyri hesum tiltaki. Funnings kirkja var felags fyri bygdirnar Funning og Gjógv til 1929, tá ið Gjáar kirkja varð bygd. Íblásturin til hendan gongutúrin kom frá teimum mongu pílagrímsferðunum víða um heimin, og so hevði tann danski presturin Kristine Hestbech funnið uppá at gera slíkar ferðir í Føroyum. Hetta bleiv ein góður túrur - nógv fólk - og gott veður, til vit nærkaðust gørðunum í Funningi. Tá loysti hann avfallið - og tað oysregnaði. Tað gjørdi einki petti, tí mangan munu gjáarfólk hava fingið karm, tá ið tey gingu til Funnings í kirkju. Funningsfólk tóku sera væl ímóti okkum og sýndu okkum allan blíðskap. Tað hava tey forrestin altíð gjørt, tí gjáarfólk høvdu føst tilhaldshús í Funningi, tá ið tey fóru í kirkju. Har hampaðu tey seg eitt sindur, áðrenn tey fóru í kirkju og fingu so døgurða aftan á gudstænastuna.
Hetta at gevast - at leggja árarnar inn - havi eg ikki hugsað so nógv um, men hetta kom á meg í 2017, minnist meg rætt. Eg veit ikki, um tað kann vera nakað, ið kemur á, tá ið tú rundar tey seksti. Eg vil ikki blíva sitandi her sum prestur, og fólk fara at merkja tað, at nú slakki eg av, tí at eg orki ikki so væl longur, so vil eg heldur gevast, meðan leikur er góður. Fólk fara kanska at siga: "Hví fer hann ikki frá? Hann orkar ikki at vera prestur longur!" Nei, eg vil ikki koma ta hasa støðuna. Hetta er eisini fyri mína egnu skyld og fyri mína egnu samvitsku - at gevast við maner. Eg vil ikki reypa, men eg havi ikki verið heilt óvirksamur sum prestur her í prestagjaldinum. Tað nyttar einki at blíva sitandi í einum starvi fyri at reypa av, hvussu leingi tú hevur sitið. Mær hevur dámt sera væl í prestagjaldinum - havi hvílt í mær sjálvum og ongantíð hugsað um at søkt aðrastaðni. Eg fór so spakuliga at tosa við bisp um hetta, at eg ætlaði mær at gevast, og at vit kanska fóru at flyta til Serbia, men eg kundi hugsað mær at komið aftur so av á at verið hjálparprestur ella okkurt sovorðið. Tá kom hetta upp á tal: at gerast stiftsprestur, og hvat er so tað? Jú, prestar hava rætt til at fara í farloyvi í tríggjar mánaðir ella ein mánað, og so má onkur loysa teir av, og bispur hevði ásannað, at tað var brúk fyri eini fastari skipan - einum stiftspresti. Navnið kemur av stift - biskupsdømi. Aðrastaðni verður tað rópt stiftsprestur, um talan er um ein serligan prest: ungdómsprest, fongsulsprest, náttarprest ella hvat tað nú kann vera. Her hjá okkum hevur bispur sagt, at ein stiftsprestur er ein prestur fyri alt stiftið - biskupsdømið - ein, ið verður knýttur at honum, og sum hann brúkar til tænastu. Eg gevist sum sóknarprestur tann 30. juni, og tað nýggja starvið hjá mær verður markerað í Ólavskirkjuni í Kirkjubø tann fyrsta juli í ár (2019), og tá byrji eg av álvara. Tað ber í sær, at eg skal verða til taks, tá ið onkur prestur er í farloyvi ella okkurt annað. Hetta er eitt hálvtíðarstarv. Eg komi at arbeiða í seks til sjey mánaðir - ongantíð longri enn sjey, og ongantíð styttri enn seks, og so havi eg frí í fimm til seks mánaðir, so eg komi at vera rættuliga nógv í Serbia, tí kona mín er haðani, og vit hava íbúð í Beograd, og haðani komi eg so heim at arbeiða, tá ið tann tíðin er. Eg veit frammanundan, hvat ið er á skránni, og eg komi eisini at gera okkurt skrivligt arbeiði fyri bisp. Longu nú veit eg, at eg skal vera á Viðareiði í tveir mánaðir í heyst - í oktobur og novembur - fyri Jóannes Purkhús, prest, ið lesur til doktara í teologi. Jú, eg eri spentur upp á hetta arbeiðið, og so kemur mann so víða um landið eisini.
Fólkatalið er nógv minkað í Funningi og við Gjógv hesi árini, men á Eiði - og serliga í tí gomlu Sunda kommunu - er fólkatalið vaksið. Tað búðu umleið 100 fólk her við Gjógv, tá ið eg kom í 1983, men nú eru tey bara umleið 30. Nú vit hava sitið og prátað eina løtu, so vil eg sleppa at leggja tað aftrat, at eg havi trivist sera væl í Eiðis prestagjaldi - í øllum bygdum - og at tað hevur altíð verið gott at komið til Gjáar. Kirkjuráðini - tey undanfarnu og tað núverandi - hava øll verið líka góð at samstarva við. Vit hava kortini ikki altíð verið á einum máli um eitt ella annað. Tað er bara sunt, og soleiðis eigur tað at vera. Tað sama er eisini galdandi fyri allar samlar kirkjutænararnar. Eg havi alt gott at bera gjáarfólki, tey hava altíð verið blíð og fyrikomandi ímóti mær, og mær hevur eisini dámt væl at komið ein túr higar onkran yrkadag. Eg takki fyri tíðina, ið eg havi verið prestur í Eiðis prestagjaldi, og eg havi onga løtu angrað, at eg valdi at verða her alla mína tíð sum sóknarprestur. Eg kann eisini leggja aftrat, at tann, ið kemur eftir meg, kemur í eitt gott prestagjald.
"Gomlu" prestar okkara - Emil Olsen og Petur Martin Rasmussen
Petur Martin Rasmussen, prestur, ið var undan mær her í prestagjaldinum , frá 1971 til 1983, segði einaferð nakað soleiðis: "Fólkið í hesum prestagjaldinum er so gott at vera ímillum, at tann, sum kemur í stríð og álvarsligt klandur við nakran, hann hevur sjálvur skyldina." Eg geri hansara orð til míni ---- (Vit takka Emili og Petur Martini fyri ta tíð, teir vóru her, og ynskja teimum alt tað besta í framtíðini)


c: text/html

text:
Tekstur: Hanus Samró
Tað eru ymiskar
orsøkir til, hví ung taka rúsevnir. Maria gjørdi tað, tí rúsurin doyvdi
sorgina. Ólavur, ið er dulnavnið, gjørdi tað av øðrum orsøkum. Í Føroyum hava
vit Fólkaheilsuráðið, ið hevur til endamáls at: styrkja tiltøk fyri heilsufremjing,
sjúku- og vanlukkufyribyrging, bæði í almanna- og heilsuverkinum. Í samband við spurnarkanningina og temaið um rúsevnir spurdu vit
Magna Mohr, stjóra í fólkaheilsuráðnum, hvat ítøkiliga stovnurin ger við
rúsevnisproblematikkin.
Kunning
Magni Mohr vísir á, at tey royna at kunna ungdómin um neiligu árinini av
rúsevnum við lýsingum, men tað er ivasamt, um tað hevur nóg góða effekt á tey,
ið taka rúsevnir regluliga. Magni Mohr metir hinvegin, at spurningurin um
rúsevnismisnýtslu er samansettur.
Vit
meta, at orsøkirnar eru sálarliga og sosialt samansettar. Um vit klára at betra
um sálarligu heilsustøðuna hjá ungdóminum, umframt fáa tey virkin sosialt, eru
vit sannførd um, at rúsevnisnýtslan minkar. Í stóran mun eru vit av teirri
fatan, at rúsevnisnýtsla er eitt úttrykk fyri sálarliga óheilsu og ringan
sosialan trivna. Tí seta vit inn har.
Í hesum sambandi nevndi stjórin á fólkaheilsuráðnum heilsufremjandi
verkætlanina, ”Sunn Sinn”, ið varpar ljós á sálarligu heilsuna hjá fólki. Eftir
ætlan fer verkætlanin ”ABC” av bakkastokki, ið somuleiðis varpar ljós á
sálarligu heilsuna.
Rúsevnir millum ung
Sjálvt um rúsevnisnýtsla er samansett av ymiskum viðurskiftum, er
trupulleikin sambært Magna Mohr í Føroyum ikki eins stórur og í grannalondunum.
Vit
vita frá ESPAD kanningunum, at rúsevnisnýtsla er nógv lægri millum 15 ára gomul
í Føroyum enn í flestu evropeiskum londum. Hetta er positivt. Men sjálvt um
nýtslan er lægri, meta vit rúsevni framvegis vera ein trupulleika. Hetta er
m.a. grundað á, hvørji rúsevnir løgreglan og tollvaldið leggja hald á. Vit eiga
at stremba eftir at hava ein rúsevnisfrían ungdóm.
30% av miðnámsskúlunum hava
roynt rúsevnir
Sambært kanningini hjá Ó hava 30% av miðnámsskúlanæmingunum, ið svaraðu
spurnarkanningini, roynt rúsevnir. Hvat heldur Magni Mohr um tølini?
Tað
ljóðar høgt, men talan kann vera um næmingar, sum hava roynt hassj eina ella
tvær ferð. Tískil siga hesi tøl ikki so nógv um, hvussu nógv roykja hassj
regluliga. Vit skulu royna at fáa neyvari tøl til vega, og hetta er nakað, vit
arbeiða við.
Styrkja sosialu og sálarligu
støðuna
Hóast hagtølini vanta, arbeiðir fólkaheilsuráðið við nýggjum átaki, ið
kallast ABC. Magni Mohr er sannførdur um, at rúsevnisnýtsla er knýtt at
sosialum og sálarligum avbjóðingum. Tí setur fólkaheilsuráðið sjóneykuna á tað.
Endamálið er at styrkja um sosialu og sálarligu heilsuna. Konseptið er avstralskt.
Um
vit fáa tey ungu at gerast meira virkin, at vera virkin saman við øðrum og
fremja virksemi, sum fremur hugsavnan, so meta vit eisini, at rúsevnistrupulleikar
ímillum ung gerst minni. Vit hava seinasta árið samstarvað við nógvar ymiskar
stovnar og myndugleikarnar um fleiri átøk, og hetta ætla vit eisini at gera við
ABC verkætlanini.
Sambært Magna Mohr, stjóra í fólkaheilsuráðnum, fevnir verkætlanin um allar
Føroyar. Endamálið er at kunna um, hvussu einstaklingurin, bólkar, feløg,
kommunur, skúlar og arbeiðspláss kunnu menna sálarligu heilsuna. Tað verður
gjørt við at royna at fáa fólk at vera virkin persónliga og í sosialum
samanhangum. At vera hugbundin. Nýggja konseptið, ið fólkaheilsuráðið arbeiðir
eftir, er avstralskt. Fólkaheilsuráðið samstarvar við stovnum úr Avstralia og
Danmark. ABC verkætlanin fyri sálarliga heilsu í Føroyum verður sett í verk
eftir summarferiuna.
Kelda: Greinin er frá Ó-blaðnum nr. 3.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kom og hátíðarhald altjóða dag teirra, ið bera brek
2018-11-29 04:46
Aftur í ár skipar MEGD fyri almennum tiltaki á degi teirra, ið bera brek. Tiltakið verður í Norðurlandahúsinum í Føroyum, har serstøk myndaframsýning letur upp 3. desember kl. 15.00.
Hvørt ár verður altjóða dagur teirra, ið bera brek hátíðarhildin um allan heim. Endamálið við degnum er at varpa ljós á umstøðurnar hjá teimum, ið bera brek. Víst verður á, hvussu umstøðurnar kunnu gerast enn betri við teirri vón at ávirka samfelagið soleiðis, at forðingar verða beindar av vegnum.
Tað vóru Sameidu Tjóðir, sum ásettu 3. desember at vera dagur teirra, ið bera brek. ST ásetur eisini hvørt ár eitt yvirskipað evni fyri dagin. Í 2018 er evnið „At geva fólki, ið bera brek, megd og at tryggja inklusjón og javnrætt”.
Í dag búgva 7 milliardir íbúgvar í heiminum. Fleiri enn ein milliard, ella okkurt um 15% av heimsins íbúgvum, liva við onkrum slagi av breki. Í Føroyum siga vit vanliga, at talið er um 10%.
Evnið í ár setur fokus á at geva teimum, ið bera brek, møguleika fyri inkluderandi, rættvísari og burðardyggari menning sum part av teimum 17 Heimsmálunum hjá ST. Yvirskipað verður hugsað um eina javnvág millum búskaparliga, sosiala og umhvørvisliga menning. Heimsmálini hjá ST vísa á 17 mál, sum fyri ár 2030 kunnu skapa ein betri heim. Málini plikta samstundis limalondini at taka øll við.
Í ár hevur MEGD valt at lata upp myndaframsýning við heitinum „Broyt, hvussu tú hyggur og hygg, hvussu tú broytist”. Myndaframsýningin er úrslit av samstarvi millum MEGD og kenda myndamannin Rick Guidotti, sum í september 2018 vitjaði Føroyar. Endamálið við vitjanini var at taka myndir av føroyingum, ið gerandis liva við avbjóðingum. Tær 31 myndirnar á framsýningini eru úrslit av vitjanini.
Myndirnar skulu gjøgnum persónligar søgur fáa í lag samtalur, prát og møguligt kjak um, hvussu vit síggja hvønn annan sum menniskju. Hetta verður gjørt við ynskinum um at broyta mangan upplivaða vanahugsan um fólk, ið hava avbjóðingar og onkuntíð síggja øðrvísi út orsakað av breki, sjúku ella øðrum avbjóðingum.
Á føroyavitjanini varð vitjað á Setrinum hjá lesandi sjúkrarøktarfrøðingum og á Almannaverkinum. Rick tók m.a. myndir á Barnadeildini á Landssjúkrahúsinum, har hann hitti starvsfólk, foreldur og børn, á Skúlanum á Trøðni í Tórshavn, í Tofta Skúla, á Verkstaðnum á Brekku og útibarnagarðinum Fjallafípuni í Klaksvík.
3. desember fer Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinna, at røða, Rick Guidotti, myndamaður, hugleiðir um visjónina Positive Exposure, Levi Hanusarson letur framsýningina upp og kórið Xperiment syngur.
Uttan stuðlar var verkætlanin als ikki møgulig og vit takka: Sjúkrakassagrunninum, Kiwanis, Pelagos, Tórshavnar kommunu, JFK, BankNordik, Norðurlandahúsinum, Atlantic Airways, Lions Club, Skansi Offshore, Betri, Føroya Bjór, Krúnborg, Norðoya Sparikassa, Myndlist, Vónini og Mentanargrunni Landsins.
Kunning um MEGD og arbeiði teirra: www.megd.fo
Kunning um Rick Guidotti og arbeiði hansara: www.positiveexposure.org
Tiltakið er ókeypis og øll eru vælkomin.


text:
Edmund spyr um avtalu í NASCO um laksafiskiskap í føroyskum sjóøki
7. august 2018
Edmund Joensen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur 6. august 2018 sett Høgna Hoydal, landsstýrismanni í fiskivinnumálum, ein skrivligan fyrispurning (§ 52a) um avtalu í NASCO um laksafiskiskap í føroyskum sjóøki. Svarast skal í seinasta lagi 10 yrkadagar eftir, at spurningurin er latin inn
Løgtingsmaðurin spyr fylgjandi:
1. Hvat samskifti og samstarv hevur verið millum Føroyar og Danmark í nýliga gjørdu altjóða samtyktini í NASCO um avtalu at fremja reguleringsátøk av laksafiskiskapi í føroyskum sjóøki o.a.?
2. Hvørjar formligar bindingar snýr avtalan í NASCO seg ítøkiliga um fyri Føroyar, t.d. avtalutíðarskeið, veiðunøgdir, serligar ásetingar?
3. Hvat verður støðan við atliti til laksafiskiskap í føroyskum sjóøki eftir hesa avtalu í NASCO?
4. Hvørja støðu og ætlanir hevur landsstýrismaðurin við atliti til laksafiskiskap í føroyskum sjóøki og altjóða, sum part av fiskivinnupolitikkinum?
Í viðmerkingunum til skrivliga fyrispurningin sigur Edmund Joensen, løgtingsmaður, at tann 19. juni 2018 stendur at lesa sum tíðindi frá Evropakommissiónini, at altjóða felagsskapurin NASCO styrkir samstarvið fyri at verja hóttar laksastovnar.
NASCO stendur fyri North Atlantic Salmon Conservation Organization og hesi lond eru limir: Kanada, Danmark (vegna Grønland og Føroyar), ES, Noreg, Russland og USA. NASCO er ein altjóða felagsskapur, sum er settur á stovn í sambandi við eina altjóða avtalu um varðveitslu av laksi í Norðuratlantshavinum - ein avtala, sum kom í gildi 1. oktober 1983.
Á 35. ársfundinum í Portland, Maine (USA), tann 12. og 15. juni 2018 samtykti NASCO nýggja avtalu um reguleringsfyriskipanir fyri laksafiskiskap, eisini kring Føroyar og Vesturgrønland.
Tað verður sagt, at nýggja avtalan skal vísa nýggja viljan frá øllum pørtum at betra samstarvið um varðveitslu av laksastovnunum, serliga stovnarnar sunnan til.
Harafturat verður nevnt í avtaluni um nógvar manglar, sum eru við atliti til eftirlit og yvirvaking av veiðuni, lagt verður upp til ásetan av mest loyvdari veiðu (MLV) o.a.
Eisini verður nevnt, at við endan av oktober 2018 fara teir norðuratlantisku og norðurstillahavsráðharrarnir at taka lut í tí almennu framløguni av átakinum.
At enda sigur Edmund Joensen, løgtingsmaður, í sínum viðmerkingum, at tað vísir seg framvegis at vera ivamál um laksafiskiskap í føroyskum sjóøki og altjóða avtalur í hesum sambandi, og tí verður hesin skrivligi fyrispurningur settur.
Sambandsflokkurin
RN
Aftur


text:
Keypstreytir
Allir prísir er í føroyskum krónum (DKK), íroknað 25% mvg, um ikki annað er tilskilað.
Fyrivarni verður tikið fyri prísbroytingum, prentvillum og útseldum vørum.
Bílegging:
Bílegging fer fram á nethandil okkara.
Váttan fyri móttøku:
Tá ið bílegging er gjørd, fáa tygum sendandi váttan fyri móttøku av bíleggingini.
Gjalding:
Tann samlaði prísurin kemur fram á síðuni, tá ið tú bíleggur á heimasíðuni, gjaldast við gjaldskorti ella bankaflyting, konta: 6460-173.318.6 í BankNordik
Vørulating:
Plakatirnar verða sendar í haldførum papprørum. Sent verður við Posta ella koyrdar út við bili í Tórshavn – í seinasta lagi tríggjar gerandisdagar eftir móttøku av bílegging.
Um tygum avheinta keypta vøru á okkara skrivstovu-staði, má hetta avtalast framman undan.
Postgjald:
Postgjaldið á 29,- kr. verður lagt afturat prísinum fyri hvørja sending.
Verður bílagt yvir 400,- kr., verður postgjaldið ókeypis.
Um ordrin skal sendast til Europa, er postgjaldið 44,- ella 71,- kr.
EiNFALT 'list' tekur ikki ábyrgd av møguligum seinkingum hjá Posta.
Um tínar vørur eru skaddar, tá ið tú fært tær, eigur tú beinanvegin at siga okkum frá, so vit kunnu seta okkum í samband við Posta.
Iðranarrættur:
Um tú angrar keypið:
• Lata vøruna inn aftur í seinasta lagi 30 dagar frá tí degi, ið tú hevur móttikið hana.
• Vøran skal latast inn aftur í sama standi og innpakningi, sum tú móttók hana.
• Kostnaðurin av at lata vøruna inn aftur, rinda tygum.
• Send vinarliga ein t-post við tínum navni, navn/stødd á vøruni og tínar bankupplýsingar, so vit kunnu flyta tygum keypsupphæddina.
Sersnið:
Allar okkara talvur við persónligum upplýsingum eru í bólkinum Sersnið og kunnu tí ikki býtast um ella latast inn aftur.
Rammur:
Vit taka ikki rammur aftur, men plakatin kann verða býtt um til eitt annað myndaevni.
Afturlatingarstaður:
EiNFALT, Purkugerði 3a, 100 Tórshavn, Føroyar.
Trúnaður:
Upplýsingarnir; navn, bústaður og t-postur, ið tú sendir okkum, verða goymdar í trúnaði.
Vit nýta teir bert til at senda tær vøruna og annars at geva tær upplýsingar um hana.
Prenting:
Allar okkara plakatir verða prentaðar í Føroyum
Alt okkara prenttilfar er Svanamerkt
Litir:
Tað er ikki altíð, at litirnir sæddir á skermi eru teir somu somu sum á prenti. Høvuðsorsøkin er vanliga, at skermurin kann hava ymiska ljósstyrki.
mvh
Miriam
EiNFALT ’list’, Purkugerði 3a, 100 Tórshavn
Eru aðrir spurningar, send so ein t-post til okkum á handil@einfalt.fo :)


text:
Jómfrúhummari
Jómfrúhummarin (frøðiheiti - Nephrops norvegicus) heldur til innansyndis. Á morubotni, har heldur djúpt er, gravar hann sær holur. Jomfrúhummarin er reydligur. Kroppurin verður skiftur í framkropp og afturkropp. Á høvdinum eru samansett eygu ið sita á stelkum, og tvey pør av kampum. Kjafturin hevur fleiri kjaftlimir. Summir limir vera nýttir at kanna føðsluna við, summir at halda føðsluni og aðrir at tyggja við. Á framkroppinum eru 10 bein. Trý fremstu pørini hava bitklógv.
Um framkroppin og høvdið er hørð skel, sum er fest á bakið, og hongur niður við báum liðum. Undir skelini báðumegin eru táknur. Bakkroppurin er í 7 liðum. Aftasti liður eitur sundbløkan. Hummarin svimur á tann hátt, at hann slær sundbløkuna upp undir seg; men tá svimur hann aftureftir. Eins og krabbar skiftir ham. Sum ungur skiftir hann fleiri ferðir um árið. Seinni bara annahvørt ár. Fyrst rivnar skelin á bakinum, og dýrið krýpur úr haminum. Fyrstu tíðina eftir hamskiftið er hummarin illa fyri. Hann er ikki førur fyri at standa á beinunum.


text:
Handanin av Mentanarvirðisløn landsins 2017 verður í Miðvági í kvøld
mentan24-01-2018 - 14:12 - Jóanis Nielsen
Í kvøld kl 19 fer Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, at handa árligu virðislønirnar til lista- og mentafólk fyri 2017.
Virðislønirnar fyri 2017 eru tríggjar í tali:
•Mentanarvirðisløn Landsins, sum er 150.000 kr. Hon verður latin fyri at heiðra føroyskt mentafólk sum tøkk fyri útint listarligt avrik.
•Heiðursgáva Landsins, sum er 75.000 kr. Hon verður latin fyri at hava virkað til frama fyri mentanarlig virði, sum hava týdning fyri føroyska mentan, list og mentanararv.
•Virðisløn til ungt listafólk, sum er 50.000 kr. Hon verður latin ungum listafólki undir 30 ár, sum hevur víst serliga góð evni og sum hevur gjørt vart við seg á síni listabreyt. Virðislønin til ungt listafólk verður latin fyri at eggja til framhaldandi virksemi og menning.
Sum siðvenja er verða nøvnini á teimum, sum fáa mentanarvirðislønirnar, ikki kunngjørd fyrr enn tá virðislønirnar verða handaðar.
Í ár verður tað á almennari samkomu í Bygdarhúsinum í Miðvági, øll eru vælkomin.


text:
Integrasjón, tungumál og fjølbroytni
Integrasjón merkir upprunaliga at savna fleiri partar í eina heild. Í samfelagshøpi brúka vit orðið fyri, at menniskju finna eitt felags stev í umhvørvinum har tey liva. Og vit hava góðar møguleikar fyri væl eydnaðari integrasjón í okkara samfelag.
Seinastu árini hevur talið av fólki, sum eru flutt til Føroya og sum koma frá londum uttan fyri Norðurlond, verið vaksandi. Í 2017 fingu 846 persónar uppihaldsloyvi í Føroyum og av hesum fingu 71 varandi uppihaldsloyvi. Meginparturin av teimum, sum søkja um fyribils uppihald, koma í arbeiðsørindum, meðan varandi loyvi, serliga verða givin í sambandi við familjusameiningar. Og tað eru serliga hesi seinnu, sum eg eri áhugað í. Teimum, sum ynskja sær at verða verandi í Føroyum. At gerast ein partur av samfelagnum, og vónandi eisini at fjølga um samfelagið.
Men skulu vit skapa góðar umstøður fyri tey, ið velja Føroyar sum nýtt heimland og familjur teirra, mugu vit sjálvi fáa ræðið á økinum. Tí viðurskiftini í Føroyum og í Danmark eru so ymisk, at uppgávan verður loyst best í nærumhvørvinum. So yvirtøkan av útlendingaøkinum má eisini avgreiðast.
Hava vit nóg góðar umstøður at taka ímóti hesum fólkum? Ein kann til dømis spyrja seg sjálvan, um tað er nóg gott, at útlendingar, sum koma til Føroya, í alt ov lítlan mun fáa brúkt sína útbúgving. Er tað nóg gott, at útlendskir pápar og mammur, mugu liva í óvissu í fleiri mánaðir, áðrenn tey vita, um tey sleppa at búgva saman við børnum sínum? Er tað nóg gott, at hesi mugu bíða í mánaðir, tí at umsóknin um uppihaldsloyvi liggur í eini ovurstórari rúgvu av umsóknum á einum skrivaraborði í Danmark?
Eg haldi ikki, at tað er nóg gott. Og bæði áðrenn og aftaná at hetta arbeiðið er gjørt, eiga vit at gera alt tað vit kunnu, til tess at fáa tey, sum eru komin til landið, at trívast her. At læra tey málið, at virða teirra vitan og eginleikar og sum heild at savna partarnar í heildina.
Ein týdningarmikil liður í arbeiðinum við eini góðari integratión er undirvísing í føroyskum. Góðir møguleikar skulu vera fyri at luttaka í hesi undirvísing kring alt landið. Og neyðugt er við skikkaðum undirvísarum og tí rætta tilfarinum til undirvísing. Havi sett Rigmor Dam, landsstýriskvinnu, ein fyrispurning um hetta týdningarmikla økið, og fyrispurningur og svar kunnu lesast á logting.fo og á c.fo.
Tað er neyðugt framhaldandi at arbeiða fyri, at integrasjónin, eisini undirvísing í føroyskum, skal eydnast.
Kristianna Winther Poulsen, løgtingskvinna fyri Javnaðarflokkin
« aftur


text:
B36 – NSÍ 1
Eg fari at halda fast í einum sigri til heimaliðið. Tað geri eg, tí eg síggi fleiri og fleiri av spælarunum hjá B36 avrika á einum høgum stigi. Serliga at Kaimar Saag er komin í gongd, meðan spælarar sum Meinhard Olsen, Benjamin Heinesen og ikki minst Lukasz Cieslewicz eru á veg fram.
Hinvegin, so hevur NSÍ tað trupult í løtuni. Bagge og NSÍ skuldi verða “a match made in heaven”, men tað hevur ikki verið tilfeldið higartil. Eg tippi B36 at vinna dystin, sum helst verður málríkur.
Eg tippi 3-2.
Víkingur – KÍ X
Tað bleiv púra paff, tá eg í gjár fekk at vita, at Maurice Ross ikki heldur fram í Víkingi. Mín info sigur mær, at hann er koyrdur og orðingin “enda samstarvið” er roykur. Nýggjur venjari skal so setast í kvøld, sum síðani skal seta liðið til dystin móti KÍ. Verður tað Sigfríður S. Clementsen, so er talan um ein venjara, sum kennir felagið og spælararnar.
Mín fyrsti tanki var ein javnleikur, so tað haldi eg meg til. Venjaraeffektin kann spæla inn, men tað kann eisini spæla inn, at tað er kreppa í Víkingi, og tí vinnur KÍ. Hóast tvey leikbann til Víking, so haldi eg fast í javnleikinum. 1-1.
07 Vestur – Skála 2
Eg umhugsaði eina løtu, at geva 07 Vestur eitt stig her, men tað gongur illa í løtuni. Skála er uttan Brian Jakobsen og Ahmed Mujdargic, sum eru profilar, men eg síggi ikki 07 vestur fáa stig í løtuni. Tað er harmiligt, tí vit hava brúk fyri 07 Vestur í føroyskum fótbólti.
Skála hevur spennandi spælarar á fremstu plássunum, og eg vænti tað gongur – eisini uttan Brian Jakobsen. 1-3
EB/Streymur – TB/FCS/Royn X
Eg áni ikki hvat eg kal tippa her. Eg havi sæð bæði tað góða, og tað minni góða frá EB/Streymi seinastu vikurnar. Seinast liðini spældu, vunnu Suðringar 3-2 við Stórá. Eg havi onkursvegna ein kenslu av, at nú vendur tað hinvegin. At tað verður EB/Streymur sum hevur munin. 2-1.
AB – HB 2
Eg fari aftur at gera meg ópopuleran á Argjum, tí eg vænti at AB verður ov stutt til at vinna hendan dystin. HB er ótrúliga væl fyri løtuni og alt koppar teirra veg. Tað síggja vit eisini leygardagin, har umframt at liðið skuldi havt avgjørt dystin, so verður HB ikki revsað.
Mær dámar væl nýggja AB-liðið hjá Sorin Anghel, og mær dámar eisini væl, at Heimir hevur fingið skil upp á HB. Eg vænti, at tað verður ein rímiliga javnur dystur, men at royndir og kvaliteturin á HB liðnum ger munin. 0-2.
Jákup Ósá tippar 12. umfar
B36 - NSÍ 1
Víkingur - KÍ 1
07 Vestur - Skála 2
EB/Streymur - TB/FCS/Royn 1
AB - HB 2
Leivur Frederiksen tippar 12. umfar
B36 - NSÍ X
Víkingur - KÍ 2
07 Vestur - Skála 2
EB/Streymur - TB/FCS/Royn 1
AB - HB 2


text:
Vegleiðing um at klaga
Ynskir tú at klaga um Suðuroyar Sparikassa, skal tú í fyrstu syftu seta teg í samband við tína deild.
Um ein tílík áheitan ikki førir til nøktandi úrslit, kanst tú leggja klaguna fyri klaguábyrgdarhavara í Suðuroyar Sparikassa. Klaguábyrgdarhavari í Suðuroyar Sparikassa er stjórin Søren L. Bruhn.
Tú kanst fáa samband við klaguábyrgdarhavaran við brævi, um telefon, teldupost ella persónliga við at venda tær til:Suðuroyar Sparikassi Vágsvegur 60Postboks 2FO-910 Vágur
Søren L. Bruhn - stjóri, tel. 359870, teldupost: soren@ss.fo
Danska Peningastovnskærunevndin
Avtala er gjørd millum Felagið Peningastovnar og Finansrådet um, at privatkundar í føroyskum peningastovnum kunnu klaga um peningastovnin fyri Peningastovnskærunevndini (Pengeinstitutankenævnet).
Avtalan kom í gildi 1. januar 2011 og fevnir tí bert um klagur, har kravið er íkomið eftir 1. januar 2011. Avtalan er bert fyri privatkundar, og kærunevndin viðger ikki klagur frá vinnukundum og parta- og smápartafeløgum.
Klagan skal viðvíkja eini ítøkiligari fíggjarligari trætu, har klagarin hevur vent sær til klaguábyrgdarhavara í sínum peningastovni, uttan ein nøktandi loysn er funnin.
Klagan og skriv til Peningastovnskærunevndina skulu vera orðað á donskum.
Klagurnar verða viðgjørdar sambært føroyskari lóg og rætti.
Meiri kunning fæst á heimasíðuni hjá Danska Peningastovnskærunevndini.


text:
Umleið 30 tónleikarar og sangarar eru knýttir at bólkinum. Lovsangstænastan hevur givið út tvær fløgur, "Guds faðirhjarta" og "Tú talar vón", umframt fleiri stakløg.
Bólkurin varð stovnaður, tá Martin gekk í tónleikaskúla í Onglandi. Nú eru bert føroyskir tónleikarar við. Stílurin er rockabilly og laid back poppur.
Eyðun er kendur um Føroyaland við sínum sangi. Stílurin er country, southern gospel og lovsangur. Sjálvur hevur hann fleiri útgávur á baki, bæði í Føroyum og Danmark.
Embers er ein nýggjur bólkur, ið spælur singer-songwriter. Bólkurin er mannaður av 4 limum. Embers merkir ein lítil logi í einum sløknandi eldi.
Glæma er ein akapellabólkur. Við í bólkinum eru 7 kvinnur, ið við sangi ynskja at senda smáar ljósglæmur til menniskju.


text:
Gips gevur sera dálkandi útlát frá sær, tá tað verður brent. Hugsið tí um umhvørvið og latið gips til tyrvingar – eisini allir smærri avskurðir. Gips er eitt natúrligt tilfeingi, sum skal tyrvast.
Umframt at brenningin av gipsi gevur dálkandi útlát frá sær, fer tað eisini sera illa við Brennistøðina hjá IRF, tá ið gips verður brent.
Borgarar kunnu lata gips inn á kommunala endurnýtsluplássið. Sambært reglugerð frá Umhvørvisstovuni má gips ikki blandast saman við øðrum burturkasti. Gipsið skal latast inn í lokaðari bingju ella stórsekki, og tað er týdningarmikið, at regn ikki sleppur at gipsinum. Upplatingartíðirnar fyri kommunalu endurnýtsluplássini kunnu síggjast her.
Fyritøkur og kommunur kunnu lata gips til tyrvingar eftir avtalu við IRF á tlf. 41 42 43.
Gipsið, sum kemur inn til IRF, verður tyrvt í mold á umhvørvisgóðkendum tyrvingarplássi, har tað ongan skaða ger á umhvørvið, av tí at tað, sum nevnt omanfyri, er eitt náttúrutilfeingi.


text:
Hotel Tórshavn liggur væl fyri, í einum sera hugnaligurm umhvørvi niðri í Vágsbotni, við útsýni yvir havnina og bátarnar frammanfyri og ráðhúsið og Vaglið aftanfyri.
Hotellið hevur 3 fundarhølir, sum eru væl egnað til bæði lítlar og stórar bólkar.
Um tit eru 10, 30 ella 60, kann hotellið bjóða alla neyðuga útgerð.
Kom inn á gólvið hjá okkum. Okkara matstova hevur leskiligar italskar, meksikanskar, amerikanskar og indonesiskar rættir á skránni.
Hvørt týskvøld leita ung sum tilkomin sær oman at lurta eftir jassi aftur við einari øl ella einum kaffimunni. Tónleikurin byrjar kl 21.


text:
Skeið í epidemiologi fyri Phd lesandi
Landssjúkrahúsið og Depilin fyri heilsu- og almannagransking á Fróðskaparsetur Føroya fara í heyst at bjóða skeið í epidemiologi.
Skeiðið fer at viðgera grundreglur innan epidemiologi, og hevur til endamáls at veita teimum lesandi førleikar til neyvt at meta um epidemiologiskar greinar og úrslit, umframt til sjálvi at fremja grundleggjandi gransking.
Skeiðið telur 2,8 ECTS, og vendir sær í størstan mun til PhD lesandi. Onnur kunnu tó eisini søkja. Sí upplýsingar um krøv og kostna HER.
Undirvísingin fer fram á enskum, og undirvísarar verða Sjúrður F. Olsen, MD MsSc (Epidemiol) DMSci Phd, og Marin Strøm MSc (PHSci) Phd.
Nærri kunning um tilmelding sæst á heimasíðu Landsjúkrahúsins HER.
-
08.02.2019 Føroyamálsdeildin Til lesandiOft er gott þat er gamlir kveða - Introduction to Medieval Icelandic LiteratureFøroyamálsdeildin bjóðar í vár stuttskeið á enskum við gesta...
-
06.02.2019 Søgu- og samfelagsdeildinJapanskur filmsdagurHósdagin 7. februar verður áhugavert filmstiltak í Kongshøll...
-
05.02.2019 Setrið FøroyamálsdeildinGávugóðs 2019Fríggjakvøldið 8. februar verður árliga handanin av gávugóðs...


text:
Ruddingardagurin - 23.05.09 - byrjaði við góðum morgunmati í Bygdarhúsinum kl. 10.00 - og góðum veðurlíkindum, men út á seinnapartin loysti hann regnið, so hugnin mestsum hvarv, og manntalið tyntist munandi.
Ruddingin skuldi fevna um tað, ið skemmar náttúruna - og ikki kjallara- og úthúsarudd. Áin bleiv ruddað væl og virðiliga, stabbasteinar settir aftur í rætta legu - Gjógvin fekk ein umgang við brandslangu - tann skitni og slýggjuti hylurin við minnisvarðan varð reinsaður (ótespiligt) - ullarnispar og órudd hentað upp av bønum - Barmsbrekkugil (handilstoftir) ruddað - rennan niðan á Gjógv reinsað - gras grivið burtur fram við ymsum vegum og húsum og mangt annað. Sum tit síggja, kom væl á skaftið, men sigast má, at samanumtikið var ikki nógv órudd at síggja. Tó so - tær bøtandi hendurnar gjørdu góðan mun, og hevði regnið ikki tikið hugin, so hevði okkurt annað eisini fingið vitjan av teimum bøtandi hondunum. Regnið setti ein stoppara fyri hesum, so helst hava fleiri av ruddingarfólkum vitja sær sofuna, meðan bíðað var eftir døgverðanum, sum skuldi koma av Gjáargarði í Bygdarhúsið umleið kl. 17.00. Tá ið Eirikur Súni kom við døgverðanum, var húsið mestsum fult í neðra - eykaborð máttu setast upp. Øll tóku til døgverðan (oksasteik) - øll fingu nóg mikið - einki avlop. Hetta var ein hugnalig løta, har bygdarfólk og kenningar hittust til gevandi prát. Samanumtikið er ruddingardagurin eitt fínt tiltak, sum er gott fyri bygdina og bygdarfólkið og gevur samstundis fráflytarum við familju eitt gylt høvi til at føla seg sum ein part av bygdini - og tøkk eigi bygdaráðið fyri tiltakið.
Fleiri myndir: myndasavn - 2009 - Ruddingardagurin 23.05.09.
Kategori: Gjáartíðindi


text:
Bíbliuskeiðið verður hildið í danska húsinum hjá Ordet & Israel í Poriya, sum liggur við Genesaretvatnið, frá umleið 27. juni til 14. juli 2019.
Vit gista á dupultkømurum við aircondition í sera vakra og friðarliga býnum Poriya. Har er einastandandi vakurt útsýni yvir Genesaretvatnið.
Vit hava húsið fyri okkum sjálvi og standa sjálvi fyri matgerð og reingerð.
Ferðast verður meginpartin av tíðini í Ísrael í persónbilum, men eisini í bussi.
Tað er sera heitt í Ísrael hesa tíðina av árinum (30-45 hitastig), og mugu luttakararnir tí tola nógvan hita.
Stutt um skránna:
– Bíbliutímar verða hildnir dagliga.
– Undirvísing fer eisini fram, tá ið vit ferðast út á ymisk bíbilsk støð.
– Vit búgva stutt frá Tiberias, har møguleiki er at fara til handils, svimja, njóta sólina v.m.
– Teir seinastu dagarnar verða vit í Jerúsalem.
Ein vanligur dagur:
– Útferð
– Fríløta
– Bíbliutími
– Hugni
– Andakt
Kostnaður fyri ferðina:
Ikki greitt enn.
Fyriskipari:
Ísraelsmissiónin
Ferðaleiðarar:
Marna & Frants Jensen og Petra & Jóhan Henriksen. Ferðaleiðararnir hava fleiri ferðir áður verið ferðaleiðara í Ísrael.
Tilmeldingin hjá:
Frants Jensen, tel 793002 ella jensenfrants@gmail.com ella
Jóhan Henriksen, tel 457795 ella 457795@olivant.fo
Tekningarfreist:
15. desember 2018.


text:
Eg havi leingi havt eitt ynski um at gera ein mammublog, bæði fyri at hava eitt kreativt outlet, og fyri at kunna vera erlig um allar tær útfrordringar og gleðir, sum koma í samband við at vera mamma. Eg eigi tvey deilig børn, og havi eftir báðar føðslar gingið í mammubólk, og eg havi dámt tað so væl! Eg elski, tá ið vit sum mammur kunnu “connect’a”, fáa samband ígjøgnum okkara felags upplivilsir, stríð og látrar.
Lívið broytist fullstendiga eftir man er blivin mamma, og onkuntíð er man mitt í tí, meðan man nýtir lívið, og aðrar tíðir leingist man aftur til tað tíðina, tá ið man kundi fara út tá ið man vildi, ella tá ið húsið var ruddiligt, ella man var úthvíldur.
Tað hjálpir, haldi eg, at vita, at man ikki er einsamallur, tá ið man hevur ein strævnan dag, at har eru túsundavís av øðrum mammum, sum hava tað akkurát á sama hátt sum tú.
Eg gleði meg at fara á hesa spennandi ferð saman við tykkum 🙂


text:
19. umfar í sjavskappingini hjá FC Suðuroy varð spælt í VB-húsinum 31. mai, sum Hans Jacob Bech og Magni Augustinussen vunnu. 20. umfar varð spælt 7. juni í Húsinum við Á, hetta umfarið vunnu John Bech og Elnar Holm.
Úrslitið av 19. umfari var hetta.
Nr. 1. Hans Jacob Bech og Magni Augustinussen, 4 stig hvør
Nr. 2. Anja Bech og Petur Muller, 3 stig hvør
Nr. 3. Eivind Magnussen og Sverri Magnussen, 2 stig hvør
Nr. 4. Sigmund Mikkelsen og Guðrið Larsen, 1 stig hvør.
Úrslitið av 20. umfari var hetta
Nr. 1. John Bech og Elnar Holm, 4 stig hvør
Nr. 2. Kathrina Borgardal og John Nilssen, 3 stig hvør
Nr. 3. Thomar Hermanssen og Hans Jacob Petersen, 2 stig hvør
Nr. 4. Daniel Pauli Bech og Símin Andreas Hansen, 1 stig hvør
21. umfar leygarkvøldið kl. 18.30
21. umfar í sjavskappingini verður í VB-húsinum leygarkvøldið 16. juni kl. 18.30. Øll eru hjartaliga vælkomin.


text:
Heldin fylgir "Distributed Architecture", men Heldin hevur ein Heldardepil. Hví tað?
Av tí at dátur í Heldini altíð ferðast frá skipan til skipan, og ongantíð ígjøgnum nakran "central", so kann Heldardepilin virka óneyðugur.
Heldardepilin ER óneyðugur til sjálvt dátusamskifti. Dátur ferðast ongantíð ígjøgnum Heldardepilin. Hervið verður tryggja at dáturnar bert eru tøkar hjá pørtunum sum samskifta við dátum sínámillum.
Týdningurin av Heldardeplinum sæðst tá mann hyggur eftir hvørjar uppgávur hann hevur:
- Heldardepilin váttar certifikatir sum eru neyðug, fyri at samskifti verður bronglað (kryptera) millum luttakarar í Heldini.
- Heldardepilin gevur nýggjum luttakarum atgongd at nýta Heldina, og tryggjar harvið at luttakarar vita trygt hvønn tey samskifta við.
- Heldardepilin kann síggja hvør luttakari samskiftir við hvønn luttakara, og kann síggja hagtøl um hetta, men móttekur ikki dátur (innihaldið av samskiftinum).
- Heldardepilin móttekur ein checksum av innihaldinum av samskiftinum millum tveir luttakarar, soleiðis at um tað skuldi hent at luttakarar eru ósamdir um innihaldið sum er sent/móttikið, so kann Heldardepilin staðfesta hvør av pørtunum hevur rætta log-innihaldið av samskiftinum.
- Heldardepilin vegleiðir brúkarum um nýtsluna av Heldini, við at halda afturvendandi skeið fyri mennarum, og svara spurningum um nýtslu av pallinum.


text:
Registration: +298 66 58 88 or on sjonam@sjonam.fo
Information: Send to Sjónám your full name as well as date of birth, adress, mobile telephone number, e-mail adress, and how payment is made.
Tilmelding: 66 58 88 ella á sjonam@sjonam.fo
Upplýsingar: Vinarliga send Sjónámi fult navn, føðidato, føðistað, bústað, fartelefon, teldupost og gjaldsupplýsing.
Upptøkukrøv: Galdandi heilsuváttan (bláubók) fyri sjófólk, verða fyltur 18 ár, hava staðið trygdarskeið, grundleggjandi bátaføraraskeið og skilja føroyskt.
Málbólkur: Manning um borð í skipi, sum skal taka ræði á einum flaka ella einum bjargingarbáti.
Átekning: STCW 78 incl. Manila 2010 amendments A-VI/2-1.
Minst til at senda okkum avrit av heilsuváttanini, trygdarskeiðinum, bátaføraraskeiðinum saman við tilmeldingini ella tú tekur skjølini við tær.
Málsetningur: Endurnýggjanarskeiðið er verkligt rættað og tilrættarlagt soleiðis, at skeiðsluttakararnir møta dag 2 saman við teimum, ið taka grundskeið og gera venjingar saman við teimum í tveir dagar.
Innihald: Verkligur partur:
Venjing við bjargingarbáti – t.e. sjóseting og at fara um borð í bátin, atgerðir, at kenna útgerðina um borð, taka fólk upp úr sjónum og hvussu tey skulu handfarast, uppafturtøka av bjargingarbáti og samskifti.
Venjing við gummibjargingarflaka – t.e. seta bátin út, fara um borð í bátin, taka fólk upp úr sjónum, at kenna útgerðina, venda gummibjargingarflaka á rættkjøl og persónlig yvirlivingartøkni.
Skeiðslongd: 2 dagar.
Prógv: Eftir lokið skeið verður prógv úrskriva.
Gildistíð: 5 ár.
Luttakaratal: Í minsta lagi 3. Í mesta lagi 6.
Sjálvlestur: Skeiðið kann ikki takast umvegis sjálvlestur ella partvísan sjálvlestur. At bjóða sjófólki okkara sjálvlestur í sambandi við týdningarmikil og praktisk rættaði skeið við høgum førleikakrøvum er ikki ráðiligt.
Innlæring: Fult teknað endurnýggjanarskeið til bátaførara er ásett til 16 tímar yvir 2 dagar, har skeiðsluttakarin ognar sær vitanarførleikar og evnisførleikar, sum viðkomandi skal røkka fyri at verða partur av manningini til stóru bjargingarbátarnir um borð í skipum.
Sjónám hevur vælvitandi undirvísarar við drúgvum royndum, sum kunnu sameina vanliga skúlastovuundirvísing við hin praktiska veruleikan.
Skeiðið verður skipað á tann hátt, at veruligt samsvar er millum ástøðiliga partin og starvsvenjingina. Evnisførleikarnir, ein ognar sær, verða givnir við góðum venjingum og góðum hentleikum við sera dugnaligum undirvísarum, sum fylgja tær báðar dagarnar, skeiðið varðar.
Ein sameining av tí praktiska og ástøðiliga undirvísingarháttinum, har undirvísari er til staðar alla tíðina - tryggjar góðskuna og stuðlar í størsta mun undir menningina av sjálvbjargni, samstarvsevnum og trygdina á sjónum sum heild.
Alt í alt er talan um eitt spennandi skeið har sum sjófólk okkara fáa endurnýggjað bátaføraraskeiðið og ábyrgdir tess.


text:
Aðalfundur hjá Felagnum fyri kirkjuráðslimir - 4. mars 2017
Góðu áhoyrarar
Fyrst av øllum fari eg at takka fyri, at eg vegna Føroya Landsstýri og Mentamálaráðið varð boðin at flyta fram nøkur orð í dag. Tað er longu rúm tíð síðan vit hittust seinast, ja, eitt heilt ár. Tá valdi eg at hugleiða eitt sindur um tíð, og hesaferð verður evnið rúm.
Tíð og rúm. Hesi stundum óítøkiligu og aðratíðir ítøkiligu fyribrigdi, sum vit menniskju brúka, tá ið vit vilja skilja og skipa lívið og universið.
Skaldið, Símun av Skarði, sigur:
“Hvat er eitt ár, ein mansins aldur
í øldum øllum ótaldum?
Hvat er ein maður einsamallur
í endaleysa rúminum?”
Góðu áhoyrarar
Listakonan Guðrið Poulsen hevur í sínum verkum eitt serligt ansni fyri rúminum og fyri okkara tørvi á rúmi. Í samband við framsýningini “MillumRúm”, sum Guðrið hevði í Listasavni Føroya í 2013, segði Nils Ohrt soleiðis um framsýningina:
“Rúmini hjá Guðrið Poulsen snúgva seg um okkara lívsrúm. Vit menniskju eru sett á eitt pláss á foldum, og tað gera vit til okkara við at ferðast í tí og við at seta okkara dám á tað. Plássið verður til eitt lívsrúm, og til hetta hoyra serliga tey rúm, sum vit búgva í, arbeiða í og ferðast millum, ja, av og á sjálvi byggja.
Tað eru rúm, sum ikki bara hava hent endamál, men sum í seinasta enda gera okkum til menniskju. Ikki minst okkara bygdu rúm eru ”eghús”, tey rúma minni og dreymar, men eisini angist og miss; rúmini kunnu eisini vera torfør og avbjóðandi – eins og lívið sjálvt.”
Og hin víðagitni Albert Einstein talar eisini um rúmið, sum ikki bara er eitt rúm. Tíðin ávirkar rúmið og staðið. Aðrir teinkjarar hava síðan Einstein tosað um relationella tíðarrúmið, sum fevnir ikki bara um tíðina og rúmið, men um alt tað, sum vit bera við okkum inn í rúmið, okkara royndir, normar, minni og vónir – onkur kallar tað habitus.
Vit kenna øll hetta við, at okkurt setir seg í veggirnar, ja, viðhvørt ber als ikki til at fáa tað úr aftur veggjunum, serliga um lagnurnar hava verið daprar ella rúmið hevur eina serstaka søgu.
Tað er ikki dýra innbúgvið, sum avger trivnaðin ella huglagið í einum rúmi. Tað eru menniskjuni og serliga menniskjaligu relatiónirnar, sum seta sín dám. Hetta merkir sjálvandi ikki, at tað er líka mikið, hvussu vit byggja, ella hvat vit seta ella heingja inn í rúmini, tí okkara umsorgan, smakkur og persónligheit sæst aftur í tí estetiska - tað andliga verður speglað í tí materiella.
Rúmið formar okkum, og tað er ikki líka mikið, um rúmið vekir tilknýtið til náttúruna, til vakurleikan og tað rættvísa. Ella um rúmið fær okkum at kenna okkum fremmand, køld og illa til passar.
Atmosfæran í einum rúmi ávirkar okkum menniskju bæði í skinn og sinn. Um tað eru biorútmurnar ella ein 6. sansur skal eg ikki kunna siga, men ongin ivi er um, at eitt rúm er meira enn eitt rúm.
Góðu tit øll
Fyrr kundu fólk einans samskifta munnliga, og bert um tey vóru í sama rúmi samstundis. Við telefonini, fartelefonini og internetinum ber nú til at samskifta, hóast vit ikki eru saman. Harumframt kunnu vit flyta okkum yvir stór strekki skjótari og bíligari enn nakrantíð. Okkum nýtist sostatt ikki at vera til staðar í sama rúmi og um somu tíð fyri at kunna samskifta. Hendan upploysn av tíð og rúm hevur kollvelt okkara máta at vera saman uppá, har vit í roynd og veru als ikki nýtast at hittast – vit kunnu bara sita við hvør sín skíggja. Og hetta er funnin fressur hjá teimum, sum leggja lítið í um menniskjuni trívast og mennast sum skapandi, sansandi og sosialar verur.
Vit liva í einari løgnari verð – í einari løgnari tíð, har menniskjan alsamt verður avmarkað til ein kunda ella ein brúkara. Í somu løtu vit skulu avgreiða okkara viðurskifti, seta marknaðarkreftirnar inn, og alt sum órógvar ella seinkar avgreiðslutíðina verður sáldað burtur. Vit skulu effektivisera og rationalisera, so raksturin minkar og avlopið veksur. Tað mest besverliga er at avgreiða menniskju IRL – also in real life – tí menniskju eru óútroknilig, knappliga føla tey okkurt, fáa ein tanka, gera okkurt spontant, draga tíðina út við at práta ella koma ov seint til eina avtalu. Tí er so nógv lættari at flyta menniskjaliga samskiftið úr lívsverðini inn í tykisheimin. At keypa á netinum, at læra við fjarlestri, at avgreiða skattin á borgaraglugganum og at senda børnini til talgildar landsroyndir. Hetta merkir, at menniskjaligu møtini fækka, at vit gerast einsamallari, at livirúmið flytir frá tí sansaliga til tað sansaleysa, frá livandi andlitum til blálýsandi skíggjar, og tað er heilt vist bæði smart og smidligt, men er tað gagnligt?
Kæru áhoyrarar
Eg var í biograf í vikuni. Eitt deiligt lívsrúm, har vit koma saman og eru felags um eina uppliving. Filmsfelagið vísti sosialrealistiska filmin, sum hevur fingið so nógvar stjørnur: I, Daniel Blake, sum snýr seg tilkomna timburmannin, Daniel, sum fær ein hjartatilburð og verður fangaður í einari absurdari arbeiðsloysisskipan, sum so líðandi sýgur alla sjálvsvirðing og lívsmegi úr tí fyrr so evnaríka og stolta handverkaranum. Sum hann sigur við málsviðgerðan í filminum: “Eg kann byggja tær eini hús, men eg dugi ikki at fylla hasi forbistraðu oyðibløðini út á telduni.” Men har var ongin hjálp at heinta, hann varð við eitt fremmandur í sínum egna býi, í egnum lívi. Filmurin er bæði ein áminning til okkum øll og ein atfinning móti skipanum, sum hava gloymt, at tær eru til fyri menniskjuni og ikki umvent.
Mítt uppáhald er, at almenn rúm, sum ikki rúma menniskjum, eru ikki neutral, tey bróta niður. Tá ið menniskjuni verða fremmandagjørd, hvørvur tað fína, tað ósagda, sum er millum okkum, og tá er skjótt, at missa burtur samhugan, demokratisku samtaluna og loyalitetin, bæði mótvegis okkara medmenniskjum, men eisini móti SAM-FELAGnum og vælferðarskipanini sum heild. Tí er tað ikki bara fyri stuttleika, at eg ávari ímóti at tøma almennu rúmini fyri menniskju, fyri avgreiðslufólk, bókavørðir, røktarar, postboð og onnur, sum vit kunnu relatera til í gerandisdegnum. Fremmandagjørda menniskjan er ein leitandi skapningur, og tá kenslan av einsemi og meiningsloysi tekur yvir, er stutt til harðskap og fasismu.
Eitt er, at kroppurin og tað rúmliga eru besverlig í marknaðarstýrda heiminum, har teldur og tøknilig amboð kunnu setast í staðin fyri menniskjaligar relatiónir í fysiska rúminum. Men dyrkanin av hesum holdloysinum, av tí rúmleysa, er onki nýtt fyribrigdi.
Løgstrup hugleiðir í bók síni “Skabelse og tilintetgørelse: Religionsfilosofiske betragtninger”:
”Sterkasti hugurin í tilveru okkara, er helst hugurin at vera rein og skær sál, reinur og skærur andi. Hugurin at liva í einum ósjónligum kenslu- og tankarúmi, har tú bara hoyrir afturljóðið av tær sjálvum. Hetta ljóðar óunniligt, men er hetta ikki júst tað, vit rópa sjálvgleði og nalvaskoðan og alt tað, sum úr hesum er avleitt; hatur, øvund, svartsjúku, hevndargirnd. Tað einasta, sum ger, at hesin hugur ikki sigrar, og at tað kortini ikki endar so óunniligt, er holdleikin, ella legemligheden, hjá øllum tí verandi, sum vit, av tí at vit sjálvi eru hold, eru innlimað í. Aftur og aftur verður óunniliga afturljóðið brotið av holdleikanum, sum í sansingini streymar til okkum. Óndskapur er andi uttan hold. Óndskapurin er týnandi vald, og tað, sum skal týnast, er holdleikin”, sigur Løgstrup.
--
Men góðu kirkjuráðslimir
Nú skal eg sjálvandi ikki gloyma, at tað er fólkakirkju okkara vit eru savnað um her í dag. Tí sigur tú kirkja, so sigur tú eisini rúm.
Júst í dag eru vit hvørki einsamøll ella fremmandagjørd, vit eru saman til aðalfund. Og hóast kirkjan – um nakað – umboðar tað endaleysa, so er hetta rúmið, sum vit eru í beint nú, ikki endaleyst. Vit – eru saman – her. Í Hoyvíkar kirkju.
Hoyvíkar kirkja verður 10 ár í ár. Ein stórur nýggjur býlingur tørvaði eina nýggja, stóra kirkju við góðum felagshølum, har kirkjuliðið kundi koma saman um kirkjuliga felagsskapin bæði so og so. Aðrastaðni í landinum hava kirkjur bygt rúm afturat verandi kirkjum, sum t.d. í Hvannasundi og í Sørvági. Og aftur aðrastaðni er ynski um at byggja um ella byggja nýtt, sum t.d. á Glyvrum og á Argjum.
Og júst hetta savnandi, andaliga rúmið hevur ein sjálvsagdan og týðandi leiklut í okkara postmodernaðu og leitandi tíðum.
Kirkjurúmið er serligt, tí kirkjan er karmur um lívsins minniligu løtur, og fylkjast og fylgjast vit her í andanum. Her eru vit ikki einsamøll í endaleysa rúminum, tí í felagsskapinum møta vit tí andliga saman við øðrum og í hvørjum øðrum.
Soleiðis hevur tað altíð verið í kristnu kirkjuni, eisini hjá teimum fyrstu kristnu. Men tørvurin á samveru er kanska ongantíð so stórur sum í dag. Vit siga, at vit eru saman á sosialum miðlum, vit siga, at vit eru knýtt at hvørjum øðrum gjøgnum fartelefonir. Men eru vit saman? Eru vit ikki kropsligar, rúmsligar og sansandi verur, og krevur samveran okkara millum ikki eitt fysiskt rúm?
Sum samfelag tørvar okkum felags rúm. Lívsrúm til bøn og gudstænastu. Lærirúm til læring og reflektion. Vakstrarrúm til listina og mentanina.
Tað undrar meg ikki, at kirkjan er upptikin av at byggja sær rúm í hesum døgum. Tí okkum tørvar kirkjuliga rúmið, okkum tørvar bæði menniskjaligan og heilagan hita í almenna rúminum. Og tað er sjálvandi ikki líka mikið, hvussu rúmini verða sniðgivin, hvat tilfar verður brúkt, um akustikkurin er góður og hvussu vit listprýða rúmini. Vakra kirkjurúmið harmonerar eisini væl við læruna, sum hevjar kristindómin upp um allar aðrar religiónir, læruna um fyrigeving.
Alt slíkt, sum vit eisini verða mint á, tá ið vit leita okkum út í náttúruna, út í tað fullkomna rúmið, í skapanarverkið mikla.
Har lot og angi vekja teir sovandi sansir. Har túgva og ong spenna ta linastu spong. Har fleyr og fold kína vár eymustu hold. “Av mold ert tú komin, at mold skalt tú verða, úr mold skalt tú aftur rísa upp,” siga vit í ritualinum.
Men kæru vinir.
Rúmið er ikki bara fysiska rúmið. Ikki tykkum at siga, so eru vit menniskju eisini andligar verur, sum í hjartarúminum skulu rúma hvørt annað. Og hóast hetta er so nógv tað ríkasta rúmið, tí her býr kærleikin, so er tað eisini tað truplasta rúmið, tí her skulu vit eisini rúma teimum, sum vit hava ilt við at rúma.
Og tað er langt frá at rúma hvørjum øðrum í orðum til at veruliga at kunna vera í rúmi saman, sita til borðs saman, liva saman og doyggja saman.
Góðu kirkjuráðslimir
Í ár eru 500 ár liðin, síðan Luther festi sínar 95 setningar á slotskirkjuhurðina í Wittenberg. Við hesi gerð varð reformatiónin skotin í gongd, máttmikla pávaveldið varð bjóðað av og grundarlagið undir okkara evangelisk-luthersku kirkju staðfest. Men við reformatiónini fingu vit eisini eitt satt eljustríð millum siðbundnu katólsku kirkjuna og nýggju rørsluna, og harvið eisini millum lond og statir, fyrstar og kongar. Tí har var ikki rúm fyri báðum hugsjónum.
Báðir partar hildu seg hava rættin á sínari síðu, hvørgin vildi lúta – og í staðin fyri at nýta orðið, var svørið mangan havt á lofti. Endin var eitt satt stórkríggj í Europa, eitt 30 ára kríggj, sum tað seinni var rópt. Mannfallið var metstórt, sjúkur, hungur og hall køvdu allan framburð. Búskapurin syndraðist, akurin stóð óskorin og víddir vórðu oyddar. Ja, Europa ók á knøunum.
Sum fráleið varnaðust menn – ja tá ráddu sjálvandi bara menn - at kríggið fór at gerast teirra alra bani; teir orkaðu snøgt sagt ikki at stríðast longur. Eftir áralangar samráðingar var endin tann, at teir savnaðust til heimsins fyrstu kongress, har teir undirskrivaðu ein friðarsáttmála, Friðin í Westfall í 1648, sum umframt onnur viðurskifti, eisini staðfesti, at statir sjálvir avráða, hvørja trúgv teir vilja bekenna seg til.
Hetta var eitt stórt framstig, tí her var eitt slag av trúarfrælsi felt niður á pappír - ein semja um, at skulu vit LIVA, mugu vit rúma hvørjum øðrum , virða, at vit eru ymisk. Hesir somu tankar gingu aftur, tá ið fraklendingar mong ár seinni orðaðu mannarættindarsáttmálan, har bæði trúar-, tali- og skrivifrælsi vórðu staðfest – sannkennandi, at tað einasta vit kunnu semjast um er, at tað er í lagi, at vit eru ósamd, vit mugu og skula rúma hvørjum øðrum, og tí má ein og hvør hava frælsi at halda, siga og hugsa sítt – frítt!
Og hesin boðskapur hugsi eg, er akkurát líka aktuellur í dag, tí har hjartarúmið verður bjóðað av er lættasta og skjótasta loysnin at grava gjáir, at skapa fíggindamyndir, eggja til harðskap. Vilja vit friðin, mugu vit velja friðin, bæði í heiminum og í okkara heimliga umhvørvi, og harvið eisini tað frælsa orðið, tað góða orðið, tað uppbyggjandi orðið, tað savnandi orðið, tað rúmliga orðið.
Takk fyri.
« aftur


text:
Balti og Baltoy - tvey nøvn í Hetlandi
Hóast meiri enn fjórðingsøld er liðin, síðan Chr. Matras professari, málfrøðingur og navnagranskari fór frá okkum, so kemur meir enn so fyri, at komið verður fram á onkur ókend nøvn ella máliskur í seðlasøvnunum á Føroyamálsdeildini.
Hesi bókamerki – seðlar ella lepar og brøv, sum hann hevur ætlað at gera nakað við - detta sum gullkorn úr summum av bókum hansara, tá ið blaðað verður.
Soleiðis var nú um dagarnar, tá ið bókavørðurin spurdi, um seðlar, sum lógu í bókini The Place-Names of Shetland, skuldu goymast ella blakast burtur. Tað vísti seg, at fleiri seðlar og viðmerkingar til staðarnøvn vóru at finna ymsastaðni millum báðar permurnar á hesari bókini, sum er komin úr bókasavninum hjá Christiani Matras. Harímillum vóru tveir sera forvitnisligir seðlar við upplýsingum um mansnavnið Balti og staðarnavnið Baltoy.
Á øðrum av hesum seðlunum stendur endurgivið úr bók: Balta - Jf. 169 : “Mandsnavnet “ Balti” nævnes i Håkon Håkonsens saga, som forekommende på Shetland.
Á hinum skrivar Chr. Matras: Balta - (við U) Uttanf. Haraldsvík (*Baltey) – (av hjaltl. navninum Hjalti) – P. A. M. 180
Hetta var forvitnislig og stuttlig kunning at fáa so óvæntað, tí navnafrøðingur á Føroyamálsdeildini kendi ikki mansnavnið Balti og visti ikki, at tað merkti tað sama sum navnið Hjalti, sum merkir hjaltlendingur ella hetlendingur.
Á landakortinum fyri Hetland sæst oyggin Baltoy eystanvert við oynna Unst, sum er norðast av hetlendsku oyggjunum. Haraldsvuik er í útnorður av Baltoy, og fjørðurin yvir av Baltoy og sundið millum Baltoy og Unst verður nevnt Baltey Sound, sum vit á føroyskum høvdu nevnt Baltasund.
Tað fyrsta mær rann í hug var barnarímið Rógva út á Balta. Helst hevur Chr. Matras eisini hugsað um upprunan og aldurin á hesum barnaríminum, sum her verður endurgivið úr A. C. Evensen 1908: Stavingarbók og Lesibók fyri yngri børn:
Rógva út á Balta,
veiða fiskin salta,
hvat skal bóndin fáa í kvøld,
táið hann kemur av fjalli:
Hýsuhøvur og gallið,
murthøvur í krúss,
tjó, hala og nýra,
rassin og svíra –
brenna skulum vit krákubeinið
í eldi okkara í kvøld.
Har er hýsuhøvur og krákubein nevnt. Siðurin 'at kasta kráku' var eisini kendur í Hetlandi og Skotlandi, og gamalt var í Føroyum at brúka uggabein á hýsu til bein, tá ið tey 'kastaðu kráku' á kyndilsmessu við hesum orðum:
Eg kasti stein
tú fái ikki mein,
eg kasti bein,
ber tað væl heim.
Kanska okkurt hýsubein við krákuni er endað á Balta, ella er okkurt uggabein á hýsu komið úr Baltasundi og borið víðari við krákuni.
Mansnavnið ella dreingjanavnið Balti er, sum vera man, ikki á føroyska navnalistanum, men kanska tað verður tað næsta, vit frætta um mansnavnið Balti.
-
21.03.2019 Føroyamálsdeildin200-árahald á FróðskaparsetrinumMánadagin tann 25. mars 2019 eru 200 ár liðin, síðan V.U. Ha...
-
20.03.2019 Setrið Deildin fyri Heilsu- og Sjúkrarøktarvísindi Til lesandi Depilin fyri heilsugranskingRáðstevna um etikk í heilsurøkt og gransking verður í Føroyum í heystNordic Committee on Bioethics skipar í samstarvi við Fróðska...
-
20.03.2019 Setrið Til lesandi LestrarskrivstovanKunning um útbúgvingar á SetrinumKom og les á Setrinum Hósdagin 21. mars kl. 16-18 verður opi...


text:
Vit eru fegin um, at vit í dag kunnu útgeva okkara næstu Healthy Living Sustainability Report fyri 2018, skrivar Bakkafrost í tíðindaskrivi.
Fyri fyrstu ferð er frágreiðingin gjørd eftir Best-practice leistinum hjá international Global Reporting Initiative Standards. Ein uppdatering er gjørd yvir hetta eina árið, sum er farið síðan vit fóru í gongd við okkara ætlan um burðardygd – Sunt lív.
Til ber at lesa um:
- At ferð er sett á at fáa góðkenningar til alistøðirnar, so tær liva upp til krøvini fyri ASC góðkenningum
- At stig eru tikin til at minka um umhvørvisligu ávirkanina á firðirnar við eitt nú at brúka myndatól til eftirlit av fóðringini, at eingin koparimpregnering er í nótunum longur og at eingi kemisk evnir verða brúkt til avlúsingina
- At stig eru tikin til at hugsa burðardygt gjøgnum alla virðisketuna við at liva upp til tey 10 prinsippini í UN Global Compact
Vit eru samstundis fegin um, at vit saman við útgávuni av frágreiðing kunnu kunngera, at vit fara upp í Ocean Disclosure Project, sum er ein altjóða pallur fyri at menna gjøgnumskygni í veitingini av innihaldinum í fóðurframleiðsluni.
Frágreiðingin verður eisini útgivin á føroyskum á ársaðalfundinum hjá Bakkafrost, sum er tann 5. Apríl 2019.
Vit vóna at frágreiðingin verður væl móttikin og vilja fegin hava afturmeldingar.


text:
Lýsingarnummar: 14030
Standur: Brúkt
Prísur: 110.000 kr.
Lýsing
Toyota Avensis frá 2010 í super standi og við allari útgerð, man kann hava brúk fyri og eitt sindur aftirat. Bilurin hevir koyrt 130.864km í skrivandi stund. Sýnaður des. 2017. Slit deilir skiftir leypandi.
Av útgerð kann nevnast:
Leðurkabinu
Keyless entry
Aut. Gera v/róður skifti
Bakkikamera
Panorama tag
Aut. Xenon lyktir
Orginalt Toyota anlegg við harddiski.
Handsfree
El setur við memory
ISO Fix
Sleipikrók, ið kann takast av.
Góðkendur til 1500kg við bremsu og 500kg uttan. Bilurin hevir heilt góð kavadekk.
Bilurin er í sera góðum standi.
OBS! Bíligari bilur kann takast í býtið.
Neyðugt er at rita inn fyri at seta spurning.


text:
Fyrr spottari, nú Jesu ápostul
Paulus bleiv myndaður í Guds hondum, so hann ikki bert fekk eitt nýtt sinni og eina nýggja trúgv, hann bleiv lyftur upp, so hann fekk innlit í dýpdir Guds, og teir higartil fjaldu loynidómar, og so fekk hann kærleika til Gud og fekk treysti lagt niður í seg. Hann gloymdi ongantíð, at hann hevði jagstra Harran Jesus og hansara samkomu. Og hóast hann ikki beinleiðis skrivar nakað um tað, so er tað hóast alt, smáar ábendingar, sum týðuliga vísa á, at hansara ungdómsár tyngdu nógv í lívi hansara.
Í dag er Paulus bæði hataður og elskaður. Hataður av teimum, ið vilja nýtíðar gera Bíbliuna og taka burtur nakað av tí, hann skrivaði í brøvum sínum til samkomurnar. Og elskaður, tí vit í hansara brøvum síggja ein undurfulla greiðing av teimum trupulleikum, ið viðkemur lívi og trivnaði í samkomunum. Og tí hann talaði líka út av posanum, og kom ikki við væl formuleraðum orðum, sum hann óivað kundi so væl útbúgvin hann hóast alt var. Paulus var áhaldandi tann eyðmjúki tænarin og hansara lív er eitt lýsandi dømi um, hvat Gud er mentur, tá hann fær loyvi at stýra og ráða í lívinum hjá einum menniskja. Tað er ein vitnisburður til okkara í dag, um keri, sum kann blíva til eitt stórt vælsignilsi, tá Gud fær loyvi til at mynda tað. Vit hava vist mangan lindi til, at meta og seta í bás, men Paulus er ein vitnisburður um, at ein háðari, jagstrari og yvirgangsmaður kann blíva til eitt nýtiligt reiðskap í Guds ríkis arbeiði. Hann var ein persónur, sum vit eru stóra tøkk skyldig, og mugu takka Gudi fyri hann.


text:
Bárður Nielsen spyr løgmann um ætlaðu pensjónsnýskipanina
5. februar 2018
Bárður Nielsen fer á tingfundinum mikudagin 7. februar at seta ein munnligan fyrispurning til Aksel V. Johannesen, løgmann
Viðvíkjandi ætlaðu pensjónsnýskipanini:
1. Er tað fyri, at vísa eina betri mynd av búskaparliga haldførinum, at landsstýrið vil avtaka grundarupphæddina í fólkapensjónini, og ístaðin hækkar inngjaldið við kr. 225 mió. til Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnin?
2. Heldur løgmaður, at lækkingin av inngjaldsloftinum frá 15% til 12%, og harav økta umsitingarkostnaðurin, eggjar til størri eftirlønaruppsparing?
Bárður Nielsen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, sigur í sínum viðmerkinginum til fyrispurningin, at grundupphæddin í fólkapensjónini hevur í meira enn hálva øld verið bulurin í pensjónini hjá føroyingum. Tó valdi samgongan beint eftir, at hon kom til valdið, at niðurlaga grundupphæddina í fólkapensjónini, og við ætlaðu broytingunum við pensjónsnýskipanini, verður grundarupphæddin endaliga avtikin.
Ætlaðu broytingar hava nakrar óhepnar avleiðingar, bæði í samband við incitamenti til at spara upp og hvussu haldføri í føroyska búskapinum verður tryggja.
Við framløgdu uppskotinum, saman við broytingini í 2016, hækkar skatturin (inngjaldið í AMEG) við kr. 225 mió. Hetta svarar til eina hækking í landsskattinum uppá 15%. Tí er spurningurin um henda skattahækkingin er tikin við, sum ein betran av búskaparliga haldførinum.
Landsstýrið hevur boðað frá, at kravda inngjaldslofti lækkar frá 15% niður á 12%, við hesum kann roknast við, at umsitingarkostnaðurin hækkar tilsvarandi, tí ein minni partur verður til uppsparing. Tað kann tó ikki roknast við, at tað verður bíligari at reka pensjónsfeløg, hóast inngjaldslofti lækkar.
Um mett verður, at umsitingarkostnaðurin verður óbroyttur í krónum, kann roknast við, at umsitingarkostnaðurin hækkar við 1/5 ella 20%, ið tískil verður minni til pensjón. Við hesum verður incitamenti til at spara upp, munandi skert og haldføri versnar.
At enda sigur løgtingsmaðurin, at landsstýrið ætlar eisini, at mótroknað grundarupphæddina í aðrari inntøku, við hesum verður skattaprosentið fyri, at spara upp, upp ímóti 70%. Hetta er ikki eggjandi fyri at spara upp, og gongur serliga hart útyvir teir lægru inntøkubólkarnar, tí hesi verða harðast rakt av mótrokningini í grundarupphæddini. Heldur ikki hetta betrar um haldførið í føroyska búskapinum.
RN
Aftur


text:
Ráð teirra lesandi nýggja nevnd
Í sambandi við valið til Ráð teirra lesandi, sum var 26. oktober, hevur nevndin nú skipað seg soleiðis:
- Rannvá Dam í Baianstovu, forkvinna, umboð fyri Søgu- og samfelagsdeildina
- Sharon Sivertsen, næstforkvinna, umboð fyri Námsvísindadeildina
- Teinar Olsen, skrivari, umboð fyri Søgu- og samfelagsdeildina
- Brandur Arnoarson, kassameistari, umboð fyri Náttúruvísindadeildina
- Ingilín D. Strøm, umboð fyri Føroyamálsdeildina
Val var um umboðið á søgu- og samfelagsdeildina, har fýra stillaðu upp. Rannvá Dam í Baianstovu kom inn sum nevndarlimur og Teinar Olsen kom inn sum tiltakslimur.
Turið Christophersen valdi at taka seg aftur sum forkvinna, aftan á at at hava røkt sessin í 5 ár. Vit ynska henni alt tað besta framyvir.
Nýggir limir í nevndini eru Brandur Arnoarson og Teinar Olsen.
Umframt hetta blivu Tóri Atlason og Sveinur Heinason Rasmussen valdir at umbođa nevndina hjá Námsvísindadeildina.
Les meira um Ráð teirra lesandi HER
Á myndini frá vinstru: Brandur, Ingilín, Rannvá, Teinar og Tráin (stýrislimur) Sharon vantar á myndini.
-
25.03.2019 Setrið Søgu- og samfelagsdeildinNABO – Norðurlendsk verkætlan um ung og sosiala inklusiónFirouz Gaini, lektari á Søgu- og samfelagsdeildini, luttekur...
-
22.03.2019 Setrið NámsvísindadeildinFakdidaktiskt skeið í føroyskum fyri miðnámsskúlalærararFrá 11.-13. februar skipaði Námsvísindadeildin fyri fakdidak...
-
22.03.2019 Setrið Søgu- og samfelagsdeildin Til lesandiVerksetan av Heimsmálunum, alment tiltakÍ samstarvi við Umhvørvisstovuna, Hugskotið og Tórshavnar Ko...


text:
B.A. í søgu - Smátjóðir og altjóðagerð
- Lestrartíð 3 ár
- Deild Søgu- og samfelagsdeildin (SSD)
- Tal á Lesandi Uml. 20
- ECTS 180 ECTS
- Lestrargjald (Fulltíðarlestur) Ókeypis fyri borgarar í danska ríkinum o.ø. Norðurlondum
- Lestrargjald (Stakgreinir) 200 DKK/ECTS
Endamál
Endamálið við útbúgvingini er at geva teim lesandi fjølbroytta vitan og innlit í søgulig viðurskifti við serligum denti á tær avbjóðingar, sum smátjóðir møta í einum støðugt meira altjóðagjørdum heimi.
Bygnaður
Skipan av útbúgvingini
Bachelorútbúgvingin í søgu tekur trý ár. Nøkur skeið eru kravd, og nøkur ber til at velja eftir egnum áhuga.
Tey bæði fyrstu árini eru støðisár, har lærugreinirnar í ávísan mun eru tær somu sum í hinum bachelorútbúgvingunum á Søgu- og samfelagsdeildini 'Politikki og umsiting' og 'Sosialvísindum og samfelagsplanlegging'.
Útbúgvingin endar við eini BA-ritgerð.
- 1. lestrarár er skipað við grundskeiðum í vísindaástøði, søguvísindaligum háttaløg
- 2. lestrarár er problemorienterað prosjektarbeiði
- 3. lestrarár er høvðusritgerð
Innihald
Útbúgvingarnar á Søgu- og samfelagsdeildini á Setrinum eru tvørvísindaligar, ið merkir, at tað verður tikið støði í praktiskum søgu- og samfelagsligum viðurskiftum við stórum denti á spurdómsstýrda læring.
Tey lesandi ganga til nógvar fyrilestrar, men harafturat læra tey eisini sjálvstøðugt arbeiðslag, samstarv og kritiska støðutakan - ikki minst gjøgnum verkætlanararbeiði.
Undirvíst verður m.a.:
- um søguvísindaligt arbeiðslag
- um føroyska søgu og alheimssøgu
- um altjóða politikk og modernitet
- um arkivkunnleika
- um smátjóðir í danska ríkinum
Upptøkutreytir
Treyt fyri upptøku er bókligt (t.e. gymnasialt) miðnámsskúlaprógv.
Verður søkt eftir kvotu 2, kunnu aðrar fortreytir við javnsettum kunnleikastøði góðtakast eftir nærri meting.
Framtíðarmøguleikar
Søga - Smátjóðir og altjóðagerð er lesturin fyri tey, sum ynskja at arbeiða innan ymisk øki við avbjóðingum hjá smátjóðum, men gevur eisini nógvar aðrar kvalifikatiónir, so sum víðari lestur, ið m.a. gevur førleikar til hægri undirvísingar- ella granskingarstørv.
Við útbúgving frá Søgu- og samfelagsdeildini ert tú væl ílatin - bæði til arbeiðsmarknaðin og til víðari lestur á masterstigi.
Framhaldandi útbúgving
B.A. útbúgvingin í søgu - Smátjóðir og altjóðagerð - gevur grundarlag fyri framhaldandi lestri á masterstigi, ið m.a. gevur førleikar til hægri undirvísingar- ella granskingarstørv.
Nærri kunning
Nærri kunning fæst við at venda sær til lestrarvegleiðingina: SSD-studvegl@setur.fo, ella við at venda sær til Erling Isholm, útbúgvingarleiðara, erlingi@setur.fo


text:
Her halda vit til
Vit halda til á Søgu- og Samfelagsdeildini á Jónas Broncksgøtu 25
Øll undirvísing gongur fyri seg á Fróðskaparsetrinum. Her kýta vit okkum fyri at skapa eitt umhvørvi við felags fakligari menning gjøgnum fakbólkar, projektarbeiði og seminarvirksemi. Samstundis ynskja vit at praktisera eina mennandi og dynamiska tilgongd til tann einstaka.
Tað hevur týdning, at vit savnast til felags lesing, kjak og skriving, tí hetta eru læruhættir sum próvfast geva bestu fakligu menningina. Hetta er samstundis við til at skapa eitt hugaligt og progressivt akademiskt umhvørvi fyri okkum øll her á Setirnum, bæði lesandi og starvsfólk.


text:
Hallur av Rana 13.03.2019 (22:02)
Fyrsta afturlatna uppboðssølan verður í næstu viku
Vørn boðar í dag frá, at fyrsta afturlatna uppboðssølan í ár verður tann 21. mars 2019. Tá er ætlanin at selja 1, 3 og 8 ára rættindi til svartkjaft á uppboðssølu.
Samstundis boðar stovnurin frá, at um eitt felag varð góðkent at luttaka í uppboðssølum í fjør, er kki neyðugt at fáa nýggja góðkenning, um ongar broytingar eru gjørdar í ognarviðurskiftunum. Fyri restina skal skjalprógv latast stovninum tríggjar vikur áðrenn uppboðssølan byrjar.
- Ikki áður góðkend feløg, skulu lata skjalprógv inn í seinasta lagi 3 vikur áðrenn, uppboðssølan byrjar. Víst verður til kunngerð nr. 5 frá 17. januar 2019, sum broytt við kunngerð nr. 13 frá 27. februar 2019, um at bjóða út rættindi á uppboðssølu í 2019 og treytirnar á heimasíðuni hjá Vørn, skrivar stovnurin.
Harumframt heitir stovnurin á keyparar at seta seg væl inn í, hvør prísáseting er galdandi á tí einstaku uppboðssøluni. Vørn hevur gjørt eitt yvirlit yvir, hvørjar prísásetingar eru galdandi og liggur yvirlitið á heimasíðuni hjá stovninum undir Uppboðssøla 2019.
Veitst tú eina góða søgu? Skriva til okkara á
red(at)in.fo
Les ella lýs í Lýsingartorginum – trýst her


text:
Brúgvin (114) - 17. des 2018
Seinasta sendingin um Runavíkar Kommunu. Evnir hesafeð: Bókajól, Fíggjarætlanin hjá Runavíkar kommunu, og sløkkilið.
Brúgvin (113) - 10. des 2018
Felagið Heimafriður verður stovnað, Jól við Løkin 2018 eftirmeting og Jólatiltøk.
Brúgvin (112) - 3. des 2018
Nýggjur musikkskúlaleiðari, Bókin um tey tólv systkini av Líðini í Rituvík og "Vit syngja jólini inn" tiltak í Skála kirkju.
Brúgvin (111) - 26. nov 2018
Tiltak hjá Kappróðrarfelagnum hjá NSÍ, Visit Runavík tiltøk um jólini, Jól á Gamlavegi á Skála og Jólabygdin í Æðuvík.
Brúgvin (110) - 19. nov 2018
Talvkappingin Runavík Open, Taekwondo felagið Hwarang Føroyar, Filmur: "Søgan um Ruth" og Listasýning í Lamba.
Brúgvin (109) - 12. nov 2018
Talvkappingin Runavík Open, Kvøldseta á Miðnámi á Kambsdali og Ritgerð um lokalsamfelagið í samband við Eysturoyartunnilin.
Brúgvin (108) - 5. nov 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Roðin hugnaløta, Runavík Open talvkapping og Teitur Lassen konsert.
Brúgvin (107) - 29. okt 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Faroe Ship, Jól við Løkin og Jazz Café.
Brúgvin (106) - 22. okt 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Jens Dybkjær Holbech, Símun Hammer og Hans Tausen Olsen.
Brúgvin (105) - 15. okt 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Erla Mortensen, Oyvør Jacobsen, Hans Michael í Mittúni og Jákup Davidsen
Brúgvin (104) - 8. okt 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Anna Gaardlykke, Tróndur Ravnsfjall, Bárður Johannesen og Pól Esper Hanusarson.
Brúgvin (103) - 1. okt 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Búgvi Hanusarson, Mia Rodmundardóttir, Oyvør Dam Jacobsen, Kristvin Jacobsen og Hans Michael í Mittú…
Brúgvin (102) - 24. sept 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Sadiqull "Robin" Patawari, Mariann Hansen, Jóhannus M. Olsen
Brúgvin (101) - 17. sept 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Hans Michael í Mittúni, Oyvør Jacobsen, Teitur Samuelsen
Brúgvin (100) - 10. sept 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Petur Jacobsen, Andrias Lamhauge og Símun Hammer.
Brúgvin (99) - 3. sept 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Rúni Gaardbo, Jenny C. Petersen og René M. Baldoni.
Brúgvin (98) - 27. aug 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Dinna Jensen, Nikkel Petersen, Eirikur Skála. Dinna Jensen greiðir frá um fyrireikingarnar hjá komm…
Brúgvin (97) - 20. aug 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Eyðbjørg Joensen, Arni Klein Abrahamsen, Johnny Lamhauge og Aage Arnoldson.
Brúgvin (96) - 13. aug 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Tórbjørn Jacobsen, Terje B. Vestergaard og Etly Højgaard
Brúgvin (95) - 25. juni 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Laksatorgið, Summartónar og Oyndradagur 7/7.
Brúgvin (94) - 18. juni 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Gongutúrur fyri dementum og avvarandi, Cruiseskip vitjar Runavík og Matstovan á Hotel Runavík.
Brúgvin (93) - 11. juni 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Eystanstevna og Vípan 10. pláss í HM í estetiskum fimleiki.
Brúgvin (92) - 4. juni 2018
Sending um Runavíkar Kommunu
"Summarkvøld við Toftavatn" hugnatiltak í kvøld 29. mai
- Ljóðbrot úr sendingini "Brúgvin"
Brúgvin (91) - 28. mai 2018
Sending um Runavíkar Kommunu: Eystanstevnan, Útbyggingar á havnalagnum og Summarkvøld við Toftavatn
Samband
Postboks 226
FO-600 Saltangará


text:
Salla Simukka er finskur rithøvundur, fødd í Tampere 16. juni í 1981.
Hon hevur skrivað fleiri stuttsøgur fyri ung, hevur týtt ein hóp av bókum bæði til børn, ung og vaksin, men tað var við tríverkinum um Snjóhvítu, at hon fekk gjøgnumbrotið sum rithøvundur. Bøkurnar eru higartil seldar í 48 londum.
Salla Simukka fæst eisini nógv við at ummæla í finskum bløðum og hevur verið ritstjóri á bókmentatíðarritinum LUKfiilis, sum er fyri ung, frá 2009 til 2013.
Útgávur:
2015 So reyð sum blóð
2016 So hvít sum snjó
So svørt sum íbinviður
Ummæli:
Guri Fjeldberg: Som skapt for flyt. barnebokkritikk.no
Heiður:
2013 Topelius Prize fyri bestu ungdómsbók
Finland Prize
Bloggur:
snowwhitetrilogy.wordpress.com


text:
Bókaárið 2018
Eitt fjølbroytt og litfagurt kaleidoskop av bókum og hendingum kemur til sjóndar, tá vit á Bókadeildini hyggja at útgávuárinum 2018, sum júst er farið framvið.
Útgávurnar á forlagnum vórðu tilsamans 84 í tali. Av teimum vóru sjey upprunaføroyskar útgávur, umframt at 6 av teimum 28 krabbabókunum, sum komu út, vóru upprunaføroyskar. Talan var um 12 smábarnabøkur, 14 myndabøkur, 20 tekstbøkur til smærri og størri børn og 8 ungdómsbøkur umframt Mína jólabók og Barnasangbók Føroya, sum vit góvu út í samstarvi í Mentamálaráðið.
Barnabókmentirnar eru ein virkin og livandi partur av føroyska bókmentastovninum. Vit gleðast um at kunna vera ein partur av hesum saman við øllum teimum dugnaligu liðunum í maskinarínum, sum bókaútgáva er, við rithøvundum, myndprýðarum, týðarum, rættlesarum, grafikarum, prentarum, bókhandlum, bókasøvnum, bókagoymslu- og flutningi, ummælarum, granskarum og undirvísarum. Mest umráðandi liðurin er tó lesarin.
Í 2018 vísti kanningin av lesivanum hjá børnum, at føroysk børn lesa ógvuliga lítið. Hetta var ein neyðug kanning, sum skjalprógvaði støðuna, sum hon er í dag, og úrslitini krevja, at ítøkilig og miðvís átøk verða sett í verk. Vit taka sjálvsagt okkara leiklut í størsta álvara, tá tað snýr seg um at venda gongdini. Tað fer tó at krevja vilja og áræði tvørtur um allar partar av samfelagnum. Bókadeildin varpaði á Bókadøgum 2018 ljós á málmenning og lesivanar við fyrilestrinum Millum lesivanar og lesigleði. Lesivanakanningin og teir 20 min., sum Lydia Didriksen og Sissal M. Rasmussen hildu við støði í lesivanakanningini.
Ein stórhending
2018 bleiv árið, tá ið ein føroyingur á fyrsta sinni vann Barna- og ungdómsbókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins. Hetta var av sonnum ein stórhending fyri høvundin og listamannin Bárð Oskarsson, fyri føroyskar barnabókmentir og fyri okkum sum forlag. Grundgevingin hjá dómsnevndini ljóðaði soleiðis:
I en tid hvor alting synes at skulle op i tempo, har vi valgt at belønne en fortælling, som tør tage sin tid. I en virkelighed, hvor vi hele tiden bliver bombarderet med indtryk, har vi valgt et værk, som bruger få ord og enkle billeder til at præsentere en både morsom og dybsindig fortælling. Værket udmærker sig både ved et højt kunstnerisk niveau og ved en stor tillid til læserens evne til at undres og tænke selv. To venners passiar efterlader spørgsmålet om, hvorvidt det går an at stille sig tilfreds med andres erfaringer, eller om man måske er nødt til at risikere noget, for at få stillet sin nysgerrighed over, hvad der er uden for vores horisont. Med små detaljer og nuancer formår Bárður Oskarsson med sin billedbog Træið at skabe en sjældent fornøjelig læseoplevelse for både store og små og får derfor dette års pris.
Træið hevur eisini fingið Barna- og ungdómsbókmentavirðisløn Útnorðurráðsins og White Raven-heiður í 2018. Í 2018 er bókin m.a. komin út í Bretlandi og Slovenia. Í undanfarna árinum kom Wilbert út á týskum, og Flata kaninin kom út í Ungarn. Bøkurnar hava allar vakt ans, men nú er hesin ansur vaksandi, og áhugin sæst úr øllum pørtum av heiminum.
Og annað stjørnudust
- Rakel Helmsdal varð í 2018 fyri triðju ferð tilnevnd til eina av heimsins størstu barnabókmentavirðislønum fyri ritverk sítt, ALMA-prísin (Astrid Lindgren Memorial Award). Hon er einasti føroyingur, sum hevur verið í uppskoti til hesa virðisløn. 2. apríl verður vinnarin kunngjørdur á bókamessu í Bologna.
- Kunngjørt varð, at víðagitna London Symphony Orchestra fer at framføra tónleikaævintýrið Veiða vind 27. januar og 4. mars. Rakel Helmsdal hevur skrivað, Janus á Húsagarði hevur myndprýtt, og Kári Bæk hevur gjørt tónleikin.
- Hon sum róði eftir ælaboganum eftir Rakel Helmsdal kom út í norskari týðing á forlagnum Orkana við heitinum Hun som rodde mot regnbuen.
- Bókadeildin gav í samstarvi við Mentamálaráðið út Barnasangbók Føroya. Hon hevur 114 sangir á ymsum torleikastigum, og sangirnir eru bæði gamlir og nýggir. 11 føroysk myndlistafólk hava myndprýtt bókina, og nótar eru til allar sangirnar. Barnasangbók Føroya er ætlað børnum 0-7 ár, og hon verður latin í vøggugávu til øll børn.
- Stuttsøgusavnið Skuggamyndir eftir Ingun Christensen kom út í svenskari týðing á forlagnum Fri Press. Á svenskum hevur bókin heitið Skuggbilder, og tað er Joakim Lilljegren, sum hevur týtt hana til svenskt.
- Áh Óh eftir Jenny Kjærbo kemur út á jiddiskum og enskum í USA í 2019.
- Vár Berghamar Jacobsen fekk Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar Býráðs 2018.
- BankNordik og Smyril Line skrivaðu undir endurnýggjaða samstarvsavtalu við Bókaklubban, soleiðis at Bókaklubbalimir í Danmark kunnu halda fram at vera limir uttan at gjalda eykakostnað fyri flutningin. Limatalið í Danmark fór í ár væl upp um 100 limir.
- Í sambandi við, at 2018 var kosið málmenningarár av Mentamálaráðnum valdu fleiri kommunur at stuðla upp undir lesingina hjá børnum við at lata teimum árshald av blaðnum Píka7, sum er ætlað teimu elstu barnagarðsbørnunum og skúlabørnum til áleið 3. flokk. Sørvágs kommuna læt elsta bólki í dagstovninum Alvalon og næmingunum í 1.-3. flokki eitt árshald av Píka7. Vága kommuna læt somuleiðis elstu barnagarðsbørnunum og næmingunum í 1.-3. flokki eitt árshald av Píka7. Sunda kommuna læt øllum næmingum í 1. flokki eitt árshald av Píka7 og øllum næmingum í 4. flokki eitt árshald av STROK.
- Útgávutalið av Píka7 hækkaði úr 4 upp í 6 bløð um árið. STROK kemur somuleiðis út 6 ferðir um árið.
Krabbarnir 10 ár
Bókadeildin og NÁM góvu í felag út seks upprunaføroyskar krabbabøkur í sambandi við, at krabbabøkurnar fyltu 10 ár í 2018. Krabbarok – útgávutiltak og hátíðarhald – var í Rit&Rák, har Elin á Rógvi prátaði við høvundarnar.
- Faktabókin Veður eftir Hanus Kjølbro greiðir frá føroyskum veðurfyribrigdum við myndum og grafikki eftir Sonju Kjølbro. Bókin er bláur krabbi (5. torleikastig)
- Beinta Johannesen hevur skrivað faktabøkurnar Mítt kelidýr - hundur og Mítt kelidýr – ketta við hentum upplýsingum og vegleiðingum um djór. Bøkurnar eru reyðir krabbar (3. torleikastig)
- Lydia Didriksen hevur skrivað tvær søgur. Mina - hvør eri eg?, sum Edward Fuglø hevur myndprýtt, snýr seg um hønuna Minu, sum vit eisini hitta í Mina og Svarti og Mina. Mina heldur, at hon er eitt lamb, men hini djórini eru ikki heilt samd. Bókin Eg vil heim snýr seg um Pól, sum gistir hjá ommuni og abbanum, men leingist heim. Trina Gaard hevur myndprýtt bókina, og hon er ein gulur krabbi (1. torleikastig)
- Ingun Christensen hevur skrivað bókina Katrin í Toftum, sum endursigur søgnina um Katrina í Toftum úr Hósvík frá seinast í 18. øld. Kathrina Skarðsá hevur myndprýtt. Katrin finnur eitt vakurt band í haganum og tekur tað við sær heim. Um kvøldið stendur ein huldumaður knappliga framman fyri henni og sigur, at tað var hansara band, hon tók. Men hon kann ikki bara lata tað aftur, bandið knýtir tey saman. Bókin er ein grønur krabbi (6. torleikastig)
Upprunaføroyskar útgávur
Millum høvundarnar og myndprýðararnar eru roynd fólk, sum vit kenna væl úr barnabókaheiminum, sum Rakel Helmsdal og Edward Fuglø. Men eisini nýggir myndprýðarar og høvundar hava sett dám á árið. Vár Berghamar Jacobsen gav fyrstu bók sína út, Luddi og Lundisa, sum italski myndprýðarin Delia Ciccarelli hevur myndprýtt. Heiðrikur av Heygum og Napoleon Smith myndprýddu ávikavist Eg eri ein prinsessa eftir Elina á Rógvi og Haruungan Nelus eftir Jógvan Edmund í Geilini.
- Rakel Helmsdal gav í heyst út bókina Miljuløtur, sum er eitt myndprýtt stuttsøgusavn til børn við myndum eftir Kathrinu Skarðsá. Søgurnar snúgva seg um gentuna Milju, sum bæði er púra vanlig, men eisini hevur eitt heilt serligt hugflog og ein serligan hugaheim. Tað gerandisliga møtir tí gandakenda og yvirnáttúrliga í søgunum. Myndirnar eru bæði myrkar og fjálgar og raka soleiðis beint í kjarnan í søguheiminum.
- Ingun Christensen hevur útgivið tvær bøkur í ár. Onnur teirra, Marin og Hjartavætturin, er ein samtíðarlig og stuttlig søga um eina smágentu. Kathrina Skarðsá hevur myndprýtt bókina við litføgrum, bleytum og fangandi myndum. Bókin lýsir skundmikla gerandisdagin hjá einari familju, har bæði foreldrini arbeiða nógv. Marin hevði ynskt, at foreldrini høvdu betri tíð. Men nógv gott kemur eisini burtur úr støðuni, tí Marin hevur eina kula daddu, eina blíða og tolna langommu, sum altíð hevur góða tíð, og ein hjartavættur. (Um Katrin í Toftum sí krabbarnir 10 ár)
- Eg eri ein prinsessa er ein long myndabók eftir Elina á Rógvi, sum setur hugflog og ævintýr í nýtt ljós og skapar eina skemtiliga frásøgn við høgari ferð, sum bæði børn og vaksin kunnu njóta. Hetta er fyrsta barnabók, sum Heiðrikur á Heygum hevur myndprýtt.
- Smábarnabókin Luddi & Lundisa eftir Vár Berghamar Jacobsen og Deliu Ciccarelli sigur søguna um tvær lundapisur, sum vakna og síggja verðina. Bókin hevur vakrar og yndisligar myndir, og søgan verður søgd við frásøgugleði, rími og ramsum.
- Áh Óh - Mánin er ein smábarnabók um tvær lundapisur, sum Jenny Kjærbo hevur skrivað og myndprýtt. Bókin snýr seg um lundapisurnar Stóru og lítlu, sum spæla í fjøruni. Knappliga er okkurt stórt og gult har. Stóra veit væl, hvat hetta er – tað er mánin. Og hann flýgur av stað við lítlu. Bókin spælir á skemtiligan hátt við gloppini millum tekstin og myndirnar.
- Haruungin Nelus er ein myndabók, sum Jógvan Edmund í Geilini hevur skrivað, og Napoleon Smith hevur myndprýtt. Nelus er ein fittur og forvitin haruungi, sum býr í Svínoy. Tá kavin kemur, verður hann so spentur og spælir og spælir. Knappliga fer hann fúkandi á einari fjøl og kemur illa fyri. Tíbetur finna tvey børn Nelus, og hann endar í einari dukkusong.
- Julia og omman er myndabók eftir Elsubeth Fossádal. Edward Fuglø hevur myndprýtt bókina. Julia skal gista hjá ommuni, og tað er so hugnaligt. Men um kvøldið fer hon at stúra, tí hon brúkar blæu. Men omman veit eini góð ráð.
Týddar útgávur
Týddu útgávurnar úr farna árinum vórðu týddar úr svenskum, norskum, enskum, donskum og íslendskum.
Smábarnabøkur
Bebbi er illur og Bebbi mussar eftir Mervi Lindman.
Finn dunnuna eftir Felicity Brooks og Stephen Cartwright.
BANG eftir Leo Timmers.
Traktorurin hjá Flekki eftir Eric Hill.
Lóa leitar eftir Búa í viðarlundini og Lóa leitar eftir Búa heim eftir Nosy Crow og Gerry Turley.
Ert tú har, lítli fílur? og Ert tú har, lítli revur? eftir Sam Taplin og Emily Dove.
Mumidalsvinir og Mumidalsvinir á sandinum eftir Tove Jansson.
Myndabøkur
Kennir tú Pippi Langsokk? eftir Astrid Lindgren (uppafturprentað) (Turið Sigurðardóttir týddi úr svenskum)
Søgur um náttina eftir Kitty Crowther (Sólrún Michelsen týddi úr svenskum)
Jóna fer eftir sokkum og Jóna krógvar seg eftir Evu Eriksson og Lisu Moroni (Kristianna Poulsen týddi úr svenskum)
Søgusavn eftir Jan Lööf (Pauli Nielsen týddi úr svenskum)
Ótrúligt djóraatlas eftir Anne McRai og Alexander Vidal (Guðrun Gaard og Jens Petur Gaard týddu úr enskum)
Far úr hasum krananum, Bartal!! eftir Tjibbe Veldkamp og Alice Hoogstad (Silja Aldudóttir týddi úr enskum)
Sutturnar hjá Valdimari og Ertrarnar hjá Valdimari eftir Mariu Jønsson (Niels Jákup Thomsen týddi úr svenskum)
Mín Clementine eftir Roberto Innocenti (Niels Jákup Thomsen týddi úr enskum)
Tá ið Findus lítli hvarv eftir Sven Nordqvist (Niels Jákup Thomsen týddi úr svenskum)
Dunnuungin Pu eftir Jógvan Edmund á Geilini (uppafturprentað)
Barnabøkur
Træhúsið í 26 hæddum eftir Andy Griffiths og Terry Denton (Vagnur Streymoy týddi úr enskum)
Heimsins vandamiklasta harkalið eftir Arne Svingen og Idu Larmo (Vagnur Streymoy týddi úr enskum)
Tey leita eftir Benny og Frikadellukríggið. Vit í 3.A eftir Gunvor Reynberg og Niels Roland (Elsa Birgitta P. Petersen týddi úr donskum)
Skrímslið í sirkusi eftir Mats Stranberg og Sofiu Falkenhem (Sigrið Jógvansdóttir Hansen týddi úr svenskum)
Orbulatornjósnarin. William Wenton 3 eftir Bobbie Peers (Elsa Birgitta P. Petersen týddi úr donskum)
Góðanáttsøgur til rebelskar gentur eftir Elena Favilli og Francesca Cavallo (Marna Jacobsen týddi úr enskum)
Brøðurnir Leyvuhjarta og Ronja Ránsmansdóttir eftir Astrid Lindgren (Elin Súsanna Jacobsen týddi úr svenskum)
PAX – Marran og Dreygurin eftir Åsu Larsson, Ingela Korsell og Henrik Jonsson (Súsanna Berg týddi úr svenskum)
Kepler62: Ferðin, Slóðarar, Virus og Loyndarmálið eftir Timo Parvela, Bjørn Sortland og Pasi Pitkänen (Jákup Sørensen týddi úr norskum)
Harry Potter og vitramannasteinurin og Harry Potter og kamarið við loynidómum eftir J.K. Rowling (uppafturprentaðar) (Gunnar Hoydal týddi)
Ungdómsbøkur:
Bókin um dust. La belle Sauvage eftir Philip Pullman (Vagnur Streymoy týddi úr enskum)
Millum gráar skuggar eftir Ruta Sepetys (Bergur Rasmussen týddi úr enskum)
Einki samband eftir Arnar Már Arngrímsson (Laurina Niclasen týddi úr íslendskum)
Drongurin í stríputum náttklæðum eftir John Boyne og Oliver Jeffers (Ása Ellefsen týddi úr enskum)
Billie – tú ert tann besta eftir Saru Kadefors (Guðrið Rubeksen týddi úr svenskum)
So vøkur tú ert eftir Brynjulf Jung Tjønn (Heðin M. Klein týddi úr norskum)
Harry Potter og bannsetta barnið eftir J.K. Rowling, John Tiffany og Jack Thorne (Bergur Rasmussen týddi úr enskum)
Klukkudrongurin eftir M.G. Leonard (Jenny Johannessen týddi úr enskum)
Aftur


text:
Nógv er skrivað um Føroyar og seinna heimsbardaga, og Niels Juul Arge, sáli, skrivaði jú á sinni bøkurnar Stríðsárini. Í summar vitjaði eg fyrstu ferð áhugaverda krígssavnið í Vágum, og tá eg sá pørini á myndini og tók myndina, hugsi eg, hvussu nógvar føroyskar kvinnur í veruleikanum blivu giftar enskum hermonnum. Donsk áhugaverd bók eitur ”Operation Valetine”, sum var navnið á átakinum, tá bretar hertóku Føroyar í apríð mánað 1940. Bretski læknin Gavin Henderson vitjaði bretsku hermenninar í Føroyum í august mánað 1944. Og frá honum í bók fæst mangt áhugavert at vita, sum eg ikki visti áður:
Henderson var sendur til Føroya at halda fyrilestur fyri hermonnunum, so teir ikki keddu seg ella gjørdist sálarliga sjúkir. Henderson skrivar í frágreiðing eftir Føroyaferðina, at fíggindin hjá hermonnunum var ikki bara týskurin, sum kundi gera innrás í Føroyum, men eisini serligu umstøðurnar hjá ungu monnunum.
Henderson fann skjótt útav, at ungu hermenninir vildu heldur í bardaga enn at keða seg og einki gera í Føroyum. Føroyska veðurlagið við regni, stórmi og myrka tíðin um veturin sleit sálarliga ungu hermenninar. Nógvir føldu seg avbyrgdar millum fjøllini í Føroyum, og teir blivu tunglyntir og fingu eina sjúku, sum læknin rópar ”Faroetis”. Teir byrja at tosa við seg sjálvar og í ringasta føri byrja at tosa við seyðin í fjøllunum. Uttan iva, var okkurt av hesum eisini sagt í skemti, skrivar Henderson.
Bretska leiðslan í Føroyum royndi nógv, so ungu menninir vóru í góðari venjing, og so løgdu teir upp til, at teir komu í samband við føroyingin. Hetta eydnaðist væl, og serliga vóru hermenninir góðir við børnini. Nógv vinarbond vóru knýtt fyri lívið. Tá flest hermenn vóru í Føroyum, vóru 5000 í Vágum og 3000 aðrastaðni í landinum. Síggi eisini, at bretska hervaldið royndi at senda hermenn úr norður Skotlandi til Føroyum, har landslagið og kanska veðrið eisini líktist tí í Føroyum.
Henderson skrivar eisini um sambandið millum føroyskar kvinnur og bretskar hermenn. Í hansara hugaheimi var eingin ivi um, at nógvar ungar føroyskar kvinnur vildu loysa seg úr aldargamla føroyska samfelagnum. Kvinnurnar vildu hava part í nýggja modernaða samfelagnum, sum ensku hermenninir komu við. Her hugsar hann um at ganga í biograf, ganga í silkisokkum, smyrja seg og ganga í dansi.
Nú kríggi var um at enda, vildu hesar kvinnur siga fátæka heimlandinum farvæl, fáa sær bretskan mann og royna eydnuna í Onglandi. Henderson sigur í frágreiðiningi, at í august mánað í 1944 vóru 120 føroyskar kvinnur higartil giftar bretskum hermanni. Um hetta mundið búðu 30.000 fólk í Føroyum.
Meira enn sjeyti ár eru liðin, síðani kríggið endaði, og nú er andlátini úr Onglandi tagnaði, tí fyri ikki so nógvum árum síðani hoyrdist av og á í Útvarpinum, at nú var føroysk kona deyð antin í Skotlandi ella Onglandi. Hetta vóru føroyskar konur, sum eftir kríggi fóru ungar við manni av landinum. Áhugaverd bók, má sigast. Bjarni Åkesson Filholm, sum hevur føroyskar røtur, gav út bókina í 2009. (Vagnur)