text:
Um fyritøkan skal seljast
Um keyparar skulu vera áhugaðir í at keypa tína fyritøku, er tað umráðandi, at tú áhaldandi hugsar um at reka og menna fyritøkuna á skynsaman hátt til tess at tryggja eitt søluvirði.
Ein møguligur keypari brúkar ofta ráðgevar, t.d. grannskoðarar, at kanna virðið á fyritøkuni, ið áhugi er fyri. Tí er gott hjá tær at fáa greiðu á formligum viðurskiftum alt fyri eitt. Tú eigur tí at hava eina virkisætlan, har visión, missión, framtíðar møguleikar og váðar verða greinað. Eisini er gott at skriva virkisgongdir niður, soleiðis at vitan, royndir og virði verða skjalfest áðrenn eina møguliga sølu.
Rætti prísurin
Tað kann vera sera torført at meta um, hvør rætti prísurin fyri fyritøkuna er. Tí kunnu søgulig úrslit, marknaðarútlit og umrokning av framtíðarvinningi til nútíðarvirði geva eina góða ábending um prísstøðið. Ein góð meginregla er tó at hyggja at peningastreyminum í fyritøkuni, sum er ein uppgerð yvir inn- og útgjøld í einum ávísum tíðarskeiði. Her eigur sjálvandi at verða lagt upp fyri óvanligum inntøkum og útreiðslum av ymsum slagi.
Góð ráð til tín, ið umhugsar at selja
- Leita tær ráðgeving hjá ráðgeva, t.d. advokati ella grannskoðara til tess at fremja sølutilgongdina.
- Fyrireika teg væl, men ger sjálva sølutilgongdina so stutta sum gjørligt.
- Lat alt fara fram í størsta trúnaði, soleiðis at kundar, starvsfólk og onnur ikki kenna ótryggleika.
- Tryggja tær, at styrkirnar hjá fyritøkuna koma í ljósmálan í sølutilgongdini.
- Eru fleiri áhugaðir seljarar, er størri møguleiki fyri at fáa ein góðan prís fyri fyritøkuna.
- Hav peningastovnin við sum ráðgeva í tilgongdini, so tú veitst, at fíggjarligu viðurskiftini er í lagi.


c: text/html

text:
Skandinavia
Skandinavia er norðasti partur av Evropa. Men fólk, lond og mál eru ikki heilt samd í, hvat Skandinavia umfatar.
Hjá norðurlendingum umfatar Skandinavia vanliga: Danmark, Noreg og Svøríki.
Skandinavia umfatar skandinavisku hálvoynna og harafturat, tó mest av søguligum orsøkum, Danmark. Onnur uppfata Skandinavia sum tey norðurlendsku londini, men tað gera [norðurlendingar tó ikki.
MálEdit
Høvuðsgrein: Norðurgermansk mál
PolitikkurEdit
Politiska samansetingin gjøgnum tíðinaEdit
¹ Fyrstu íslendingar vóru av norrønum uppruna, eina mest úr Noregi, og av keltiskum uppruna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Filmiskar søgur verða ofta effektivari fortaldar og lættari at skilja, tá vit kenna á okkum, at høvuðspersónarnir eru sum lús millum tvær negl. Hesin veruleiki kann síggjast í fleiri filmum, sum eru úr Póllandi, ið er eitt av londunum, sum verða lýst í nýggja atlasinum. Í føroyska partinum verður staðfest, at flestu menn, sum ikki eru føddir í einum Norðurlandi, eru póllendingar. Í altjóða partinum verður upplýst, at UNESCO hevur skrásett serliga stóran part av heimsarvinum júst í hesum landi. Hinvegin er tað ein annarleiðis veruleiki, at einki annað land í verðini hevur flutt mark so ofta sum Pólland. Umframt at landamørkini flyta seg, er landið í fleiri førum horvið av kortinum, sum sæst í hesum broti niðanfyri:
Hesi marknaðarstríð hava ført við sær, at fólk í hópatali eru flutt burtur og í summum førum týnd av ráðandi grannalondum, eystanfyri og vestanfyri. Hóast talan er um spælifilmar til biograf og sjónvarp, kunnu fleiri pólskir filmar brúkast sum keldur til at lýsa, hvussu skiftandi landamørk ávirka lokala fólkið og serliga eyðmerktar bólkar, eftir at kríggj og stríð um landamark er av.
Filmur stendur sterkur í Póllandi. Í pólska býnum Stettin er heimsins elsti biografur, Pionier, sambært Guinnnes Book of Records. Fleiri kendir filmsleikstjórar eru í Póllandi og teir hava ofta lýst landið, sum av krígsávum skiftir mørk og hvussu hetta ávirkar fólk. Dømi um hetta er masurfólkið.
sum eftir seinna heimsbardaga verður lýst í filminum “Róza” (Wojciech Smarzowski 2011). Leikstjórin er føddur í 1963 í Krosno, sum er sunnast í Póllandi, dygst við Ukraina og Slovakia. Í Krosno sigst heimsins elsta oljuboring at vera gjørd. Her er brellbiti úr pólska filminum “Róza”:
Rithøvundarnir Siegfried Lenz (f.1926) og Günter Grass (f.1927) eru føddir í fyrrverandi pólskum landaøki, men skriva á týskum. Grass, sum sjálvur er av kasjubfólkinum har norðuri í Póllandi, lýsir í skaldsøguni “Die Blechtrommel” (1959), sum er gjørd til film í 1979, Oskar, sum ikki vil verða vaksin. Søgan fer fram frá 1924 og fram, tá nazistar kom til maktina í Týsklandi. Her er brellbiti úr filminum Die Blechtrommel av heimsíðuni hjá The Criterion, har eisini upplýsingar eru um filmar úr altjóða filmssøguni.
Nýliga er komið fram, at tað var eftir boðum frá Beria og Stalin, at russiskir hermenn í 1940 beindu fyri minst 22 000 póllendingum í Katynskóginum. Tey vóru øll í leiðandi størvum í herinum og á universitetinum. Í 1943 løgdu nazistar lítlu samnevndu bygdin, Katyn, í oyði av nazistum. Fólkamorðið í Katyn í 1940 er evnið í filminum “Katyn”, sum kendasti pólski filmsleikstjórin, Andrzej Wajda (f.1926), gjørdi í 2007.
Nýggjasti pólski filmur, sum á sama hátt lýsir fjald ættarbond millum fólk í samtíð og í farnari tíð, er “Ida” (Pawel Pawlikowski 2013). Vit eru í Póllandi í 1962. Foreldraleysa Anna, sum nunnurnar hava tikið til fosturs, er novisa á royndarskeiði, tí hon vil eisini verða nunna. Men fyrst skal Anna tosa við Wandu, sum er einasti slektningur, ið enn er á lívi. Tá Wanda sigur Onnu frá, at hon varð fødd sum jødiska Ida, fer Anna at leita upp fjaldar loynidómar og søgan fær aðra vend.
Umrøddu filmar og tilfar er í savninum hjá Námi, har til ber at spyrja og fáa góð ráð til undirvísing í og við filmi.


text:
Frágreiðingin “Streymur og alda í umhvørvisfyrisiting av firðunum” styrkir vitanina um streym- og alduviðurskifti á føroysku firðunum, sum skal vera grundarlag undir umhvørviseftirliti á føroysku alifirðunum.
Frágreiðingin viðgerð ástøðið um rák á firðunum, lýsing av ymsum spjaðingar- og rákmyndlum (modellum), ástøði um aldu og alduávirkan og lýsir stutt útgerð og framferð at máta streym og aldu. Út frá hesum hava verkætlanarpartarnir gjørt eitt nágreiniligt tilmæli um streym- og aldumátingar til at lýsa ein alifjørð ella eitt aliøki.
Havstovan, Náttúruvísindadeildin á Setrinum, IVF RAO og P/F Fiskaaling hava gjørt frágreiðingina. Umhvørvisstovan hevur fíggjað frágreiðingina.
Umhvørvisstovan hevur fíggjað verkætlan at gera ein samandrátt av streymkanningunum, sum vórðu gjørdar á alifirðum í sambandi við verkætlanina Streym- og alduviðurskifti á føroysku firðunum (ASAF) frá 2010 til 2016. P/F Fiskaaling hevur gjørt samandráttin.
Frágreiðingin er ein einsháttað uppgerð av mátingum á flestu alifirðum. Hvør uppgerð er sett upp á tveimum síðum, sum millum annað lýsa hvar og nær kanningarnar eru gjørdar, miðalstreymferð og streymætt á ymsum dýpum. Úrslitini eru lýst við talvum og myndum.
Vilt tú vita meira, so ring til Umhvørvisstovuna, tlf. 342400, ella send okkum ein teldupost us@us.fo


text:
Mongdarlæra
Mongdarlæra er tann støddfrøðiliga ástøðin um mongdir, sum umboðar mongdir av óítøkiligum lutum. Hon hevur eina miðstøðu í nútíðarstøddfrøðiligum ástøði, av tí at hon gevur tað grundleggjandi mál, sum øll støddfrøði kann orðberast í.
Mongdarlæran mentist serliga í tíðarskeiðnum, 1880-1920. Georg Cantor lýsti tey fyrstu hugtøkini, Bertrand Russell og David Hilbert veittu munandi hjálp til at gera tað til eitt samsvarandi ástøði. Mongdarhugtakið fekk greiða merking frá Zermelo-Fraenkels grundreglunum.
Teljitøl kunna setast upp sum mongdir við tað, at 0 svarar til ta tómu mongdina, , 1 til mongdina, sum inniheldur ta tómu mongdina o.s.fr.


text:
P/f Næraberg hevur gjørt avtalu við útlendskan keypara at selja Næraberg av landinum.
Størsti parturin av kvotuni hjá felagnum er svartkjaftur og felagið hevur síðani felagið varð stovnað fyri meira enn 20 árum síðani roynt at virðisøkja svartkjaftin umborð og at framleiða hann til matna.
- Hetta arbeiðið hevur verið spennandi og hevur skapt nógv føroysk arbeiðspláss, men tað hevur tíverri ikki eydnast at fáa lønandi vinnu burturúr.
- Mett verður ikki at tað er fíggjarliga forsvarligt fyri felagið at halda áfram við hesi verkætlan at framleiða til matna umborð, sigur Hanus Hansen, reiðari.
Felagið hevur tí tikið støðu til fyribils at støðga at framleiða svartjaft umborð og tí verður Næraberg seldur.
Kvoturnar verða framyvir fiskaðar av Norðingi og Borgaranum, sum felagið eisini eigur.
kelda:vp
- Spell at hasir 51 umsøkjararnir ikki fingu uppsjóvarfisk til vinnuligar royndir og verkætlanir. Nakað smábýtt sjálvandi, 157 kilo av makreli, 216 kilo av sild og 373 kilo av svartkjafti í part og so komu 14 skip afturat í flotan.
kelda: kvf


text:
So er árliga Kalsoyar Renningin aftur á skránni. Leygardagin 19. september skipar Treysti fyri 9. ferð fyri sera vælumtóktu Kalsoyar Renningini, har runnið verður frá ferjuleguni á Syðradali til Trøllanes.
Byrjað verður frá ferjuleguni á Syðradali…
…og málið er á Trøllanesi
Eins og undanfarin ár, so verður talan ikki um eina rennikapping, men um ein hugnaligan rennitúr. Onkur gongur og onkur tekur eisini túrin á súklu. Undirtøkan hevur altíð verið góð, og øll eru á einum máli um, at hetta er ein super túrur, sum eigur at verða á hvørjum ári. Fyrsta Kalsoyar Renningin var í 2007, og vit royna aftur í ár, 9. ferð á rað, og vóna at luttøkan verður góð.
“Sam” siglir av Klaksvík kl. 10.00 til Syðradals, og verður byrjað at renna næstan beinanvegin komið verður í land á Kalsoynni. Runnið verður frá ferjuleguni og norður til Trøllanes. Teinurin norður til Trøllanes er 16,5 kilometrar og verður runnið ígjøgnum allar fýra tunnlarnar. Luttakararnir verða tí bidnir um at hava lummalykt/pannulykt við. Teinurin áðrenn fyrsta tunnilin er umleið 7 kilometrar. Á restini av teininum er størri parturin ella umleið 5,5 kilometrar í tunnli. Í øllum tunnlunum eru refleksskeltir í síðunum, sum hjálpa væl tá ein hevur lykt. Allir tunlarnir hava mótbrekku á veg norðureftir. Mótbrekkunar í tunlunum blíva flatari fyri hvønn tunnil á veg norður. Vegbreytin í onkrum tunnli er nokkso ósløtt, og tí verða rennararnir bidnir um at vísa varsemi.
Tá komið er í mál á Trøllanes verður gott ábit, kaffi/te og køkur at fáa í vakra gamla skúlanum har.
“Sam” siglir av Syðradali aftur kl. 14:30 og kl. 17:35.
Tilmelding fer fram her á heimasíðuni hjá FÍF (www.fif.fo), undir tilmelding og har kann bert gjaldast við gjaldskorti (DANKORT). Freistin at melda til er úti hóskvøldið 17. september á miðnátt !
Um tit hava spurningar kunnu tit ringja til Gutta á 230210.
Minnast til: Lummalykt/pannulykt, endurskin og skiftiklæðir.
Myndir Kalsoyar Renningin 2014


text:
Óli Mortensen svam seg nú seinnapartin til danskt meistaraheiti í 800 metra frísvimjing, tá ið hann í finaluni á DM á stuttgeil 2016 í Esbjerg svam teinin uppá 7:57.56. Hetta er samstundis persónligt met hjá Óla við næstan tveimum sekundum, í mun til hansara 7:59.51 frá Ægir-stevnu í februar 2015. Magnus Jákupsson vann silvur í 100 blandað, meðan Frans Johannesen varð nr 4 í 50 bringu og 100 frí.
Danska svimjisambandið skipar í morgin fyri árliga Christiansborg Rundt, við luttøku av eisini føroyingum. Hetta er 2 km kappsvimjing í kanalunum runt stjórnarbygningin í Keypmannahavn, umframt at lið kunnu luttaka í sokallaðu Krüger-stafettini, á 4 ferðir 500 metrar.
Frans Johannesen vann sær í kvøld eitt heiðursmerki afturat á North Sea Swim Meet 2014, tá ið hann í ‘superfinaluni’ í 200 metra frísvimjing svam teinin uppá 1:47.77, aftanfyri sveisiska Alexandre Haldemann á 1:46.80 og danska Sebastian Ovesen á 1:47.53. Pál Joensen varð nummar fýra við 1:47.77.
Teir báðir Frans Johannesen og Pál Joensen vunnu í morgun ávikavíst silvur og bronsu á North Sea Swim Meet 2014, tá ið teir svumu teinin uppá 1:48.20 og 1:48.79, aftanfyri danska Magnus Westermann á 1:48.01.
Pál Joensen vann sær aftur í kvøld eitt gullheiðursmerki á North Sea Swim Meet 2014, og Frans Johannesen eitt silvurheiðursmerki, tá ið teir í ‘superfinaluni’ í 400 metra frísvimjing svumu teinin uppá ávikavíst 3:47.80 og 3:50.47, frammanfyri norska Erik Årsland Gidskehaug á triðja plássi við 3:52.16 og danska Sebastian Ovesen á fjórða við 3:53.99.
Pál Joensen vann í morgun gull á North Sea Swim Meet / Nordsjøstevnet 2014 í Stavanger, tá ið hann í 400 metra frísvimjing svam teinin uppá 3:53.37. Frans Johannesen vann bronsu við tíðini 3:55.49, og millum teir báðar var so danski Sebastian Ovesen sum svam teinin uppá 3:55.39. Øll úrslit frá stevnuni kunnu síggjast her á medley.no
Frans Johannesen vann í kvøld silvur á North Sea Swim Meet í Stavanger, tá ið hann í ‘superfinaluni’ í 100 metra bringusvimjing svam teinin uppá 1:01.82, aftanfyri norska Sverre Næss á 1:01.59. Danski Chris Christensen vann bronsu við tíðini 1:01.89. Frans er sum kunnugt ættaður úr Føroyum, men svimur fyri Danmark.
Hendan heimasíða nýtir kennifílur (cookies) til at minnast tínar setingar og undanfarnu vitjanir. Trýst á “GÓÐTAK” til at loyva nýtslu av ØLLUM hesum kennifílum, ella á "Setingar" til at kunna frávelja tær minni týðandi.
Hendan heimasíða nýtir kennifílur til at lætta um nýtsluna av sær. Nakrar eru alneyðugar til at heimasíðan skal kunna rigga rætt, og verða tá goymdar í tólinum hjá tær; meðan aðrar minni týðandi eru til at greina hvussu heimasíðan verður nýtt, at goyma einans um tú gevur loyvi til tess. Til ber at velja hesar seinnu frá, men kann tað tá ávirka hvussu heimasíðan riggar.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.


text:
Rehabilitering sett á breddan
5. mai 2019
Uppskotið til samtyktar frá Sambandsflokkinum um at gera eina menningarætlan fyri endurmenning í Føroyum (rehabilitering), er nú loksins samtykt av Løgtinginum.
Við hesum verður tryggjað óhjálpnum, veikum og teirra avvarðandi borgarum eina skipaða endurmenning, og tað skal verða ein lógarfestur rættur.
Hetta er neyðugt, skulu vit framhaldandi kalla okkum eitt vælferðarsamfelag, har øll skulu hava tað gott og kunna trívast.
Tá ein persónur verður raktur av álvarsligari sjúku ella kemur álvarsliga til skaða, kann hetta kollvelta alla tilveruna hjá viðkomandi, men hetta kann eisini ávirka tilveruna og lívsgóðskuna hjá teimum, sum standa persóninum nær, avvarðandi ella næstringar.
Við samtykta uppskotinum verður lagt upp til at skapa munandi betri umstøður hjá teimum, sum hava tørv á endurmenning, endurvenjing, viðlíkhaldsvenjing o.a.
Í hesum sambandi skal landsstýrið kanna og lýsa tørvin á bráðfeingis og uppfylgjandi endurmenning, tað veri seg likamligt, sálarligt og sosialt, og lýsa, hvørjir møguleikar eru fyri at menna eina nýggja samskipaða tvørfakliga endurmenningarskipan fyri Føroyar.
Sambandsflokkurin raðfestir heilsumál ovalaga, og tí fer flokkurin at fylgja málinum upp í komandi tíðum - eisini eftir eitt løgtingsval.
Sambandsflokkurin
RN
Aftur


text:
27. og 28. august var FM í skeet. Dagur 1 var í Vestmanna, veðri var av tí allarbesta og hetta sást aftur í avbera góðu úrslitunum hjá skjúttunum. Dagur 2 var skotin í Havn, tá var eisini sera gott veður og úrslitini góð, nevnast kann at Marius skjeyt 119 dúgvir í teimum 5 innleiðandi rundunum og setti nýtt føroyskt met, manglar ikki nógv í til OL kravið sum er 121. Kappingin var jøvn og endaði við at Jóanes Joensen SBF vann og Tórur Fløtt SBF bleiv nr 2 og Marius Joensen SBF nr 3. Eisini var FM fyri unglingar og her vann Tórur Fløtt SBF og Jóhann Fløtt SBF nr 2 og Teitur Thorleifsson VBF nr 3.
Vestmanna Byrsufelag ynskir öllum hjartaliga tillukku og takkar fyri eina góða kapping.


text:
Grímur Kamban
Grímur Kamban var sambært Føroyingasøgu fyrsti víkingur at seta búgv í Føroyum. Roknað verður við, at hetta hendi umleið ár 825. Sambært Dicuil búðu tó írskir munkar í Føroyum áðrenn Grímur Kamban setti búgv í Føroyum.
Fyrsta vers í Føroyingasøgu greiður stutt frá búseting Grím Kambans í Føroyum:
- Maður er nevndur Grímur Kamban; hann var fyrsti maður, ið setti búgv í Føroyum. Men á døgum Haralds Hárfagra flýddi stór mannfjøld undan harðræði hansara; summir settust í Føroyum og bygdu har, men summir leitaðu í onnur óbygd lond.
Aðrar frásagnir eru ikki í Føroyingasøgu um Grímur Kamban. Føroyingasøga verður tó mett at hava skeiva tíðarfesting ísv. Harald Hárfagra, tí abbasonur Grím Kambans, Tórálvur Smør, sambært Landnámabók var við á rannsóknarferðini hjá Flóka Vilgerðarsson til Íslands áðrenn ár 874, og landnám Grím Kambans í Føroyum tí má hava verið um hálva øld áðrenn ferð Tórálvs.
Fornavnið Grímur er av norrønum uppruna, meðan eftirnavnið Kamban verður mett at vera av keltiskum uppruna. Summir granskarar meta tí, at føroyska landnámi kom ikki beinleiðis frá Noregi, men umvegis norrøn niðursetuøkir á keltiskum øki, til dømis Hetlandi, Hebridunum ella Írlandi.
Vanligt er at siga, at Grímur Kamban setti búgv í Funningi í Eysturoynni.
Gøtan Gríms Kambans gøta í Havn er uppkallað eftir Grími Kamban.
Keldur[rætta | rætta wikitekst]
- Færeyínga Saga eller Færøboernes Historie i den islandske Grundtext med færøisk og dansk Oversættelse / udgiven af Carl Christian Rafn (1832). Tórshavn: Offset-prent, Emil Thomsen, 1972 - 284 s.
- Føroyingasøga / útløgd úr íslandskum av V. U. Hammershaimb. Tórshavn, 1884. 137 s.
- Føringasøga / útløgd og umarbeid av nýggjum av C. Holm Isaksen. Tórshavn: 1904. 116 s.
- Færeyingasaga. Den islandske saga om færingerne / på ny udgiven af Det kongelige nordiske oldskriftselskab. Keypmannahavn: Det kongelige nordiske oldskriftselskab, 1927. - xix, 84 s.
- Føroyingasøga / umsett hava Heðin Brú og Rikard Long. Tórshavn: Skúlabókagrunnurin, 1962 - 105 s.
- The Faroe Islanders' saga / translated and annotated by George Johnston; edited by Michael Macklem; drawings by William Heinesen. Ottawa: Oberon Press, 1975. - 144 s.


text:
Tey, ið ikki fáa stuðulin síðst í august, fáa hann væntandi um hálvan september.
Mánadag til hósdag kl. 10 - 14
Fíggjadag kl. 10 - 12
Telefon: +298 204060
Teldupostur: studni@studni.fo
Sum lesandi í Føroyum kanst tú, ið lýkur treytirnar, søkja um studning og lán frá Studna.
Føroyingar eru danskir ríkisborgarar og koma tí vanliga undir donsku SU-skipanirnar, tá ið vit lesa uttanlands - bæði í Danmark og øðrum londum. Studni hevur eisini serligar skipanir fyri føroyingar uttanlands.
Ert tú yvir 18 ár og fært mánaðarligan studning frá Studna, er møguligt at søkja um lán. Tað eru fleiri sløg av lánum.


text:
Heystkappríðingin hjá Føroya Ríðingafelag var í gjár - Hetta er dagurin har kappingarárið verður gjørt upp, og FM vinnarir verða kosnir.
30 ross vóru tilmeldaði og var nakað av spenningi í summum greinum.
Máni tvífaldur FM vinnari
Máni hjá Knút Lútzen vann heili tvær kappingargreinar, bæði í Tølt og Trav gjørdi hann greitt og vann bæði á degnum og samlaðu FM kappingina. Tað eru fá ross og reiðfólk sum fevna so víða sum hesir báðir úrmælingarnir. Máni hevur vunnu nógv FM heitir í Trav, men vísir nú enn fleiri dygdir, aftaná at Tølt er komið inn sum nýggj kappingargrein.
Sokkur av Lamba vann FM í Skeið og Brá vann Tvíspor ung
Ein onnur kappingargrein ið er løgd afturat seinastu árini er Skeið, aftaná langan steðg avgjørdi nevndin í Føroya Ríðingarfelag fyri nøkrum árum síðani, at taka hesa grein við aftur og tað vísti seg at vera ein røtt avgerð. Nógv ross kappast í hesu grein og eru tey eisini sera jøvn.
Sokkur hjá Onnu Magnussen av Lamba vann FM í ár, tey hava verið sera støðug, hava luttikið í øllum kappingum og hevur hetta givið góð úrslit. Tey vunnu tó ikki á Heystkappríðingini, tað gjørdi Gunrid Hansen á Flugu við einari sera góðari tíð, 9 sek á 100 mtr.
Brá og Ragnheiður Ólafsdóttir vunnu Tvíspor ung, tey hava vunnu allar kappingarnar í ár. Onkra kapping hava tær eisini havt best tíð av øllum á breytini. Sera flott avrik hjá teimum báðum.
Fúsi vann FM í Tvíspor
Í bólkinum Tvíspor vaksin var tað ein gamal kenningur ið vann. Fúsi hjá Zacharias R. Jacobsen úr Leynum vann allar kappingar í ár og sostatt greitt FM.
Aftaná skaðasteðg seinasta ár hava hesir báðir gjørt eitt ordans comeback. Men teir fingu tó harða mótstøðu í gjár - Hans Pauli Poulsen sum sjálvur eigur nógv FM heitir sat á hestinum Fjalir og góvu teir báðir Fúsa og Zacharias dyst til strikuna. Væntandi er at hesir báðir hestar fara at geva hvørjum øðrum harða kapping komandi ár.
Úrslitini frá Heystkappríngini er at síggja her
Trýst her fyri at koma til úrslit
Meira myndir eru at síggja her
Trýst her fyri at síggja meira myndir


text:
FFS móti FMR - førleikaviðbót
Støða
Avgreitt
Rættur
Fasti Gerðarrættur
Evni
Gerðarrættarmál (tulking o.a., s.b. FG §6(3)), Løn, Viðbót, annað viðurlag
Umboð
Gunn Ellefsen, Sigmund Poulsen
Partar
Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar - FFS, Fíggjarmálaráðið - FMR
Rættarlimir
Hanna Vang, Hendrik Thomsen, Leivur Michelsen
Mál
5
Ár
2014
Úrskurðardagur
05. oktober 2015
Ásetingar
§6(3)c
Lýsing
Træta um førleikaviðbót Áseting var í sáttmála um útbúgving er kravd ella mett at vera fyrimunur, skal viðbót verða latin. Ósemja stóðst um ávís skeið leik treytirnar.
Viðgerðin
Kærurit dagfest 4. august 2014 Svarrit dagfest 2. juni 2015 Úrskurðarfundur 22. september 2015 kl. 13
Niðurstøða
Fasti Gerðarrættur sigur tí henda Úrskurð Innkærdi, Fíggjarmálaráðið, verður frídømt.
Málkostnaður
Hvør partur ber egnan kostnað. Partarnir bera, sambært sáttmála um Fasta Gerðarrætt og reglugerð um gjøld, hvør sína helvt av málskostnaðinum eftir nærri uppgerð.
Grundgeving
Fasti Gerðarrættur heldur Málið er lagt fyri Fasta Gerðarrætt sum eitt mál um tulking av sáttmála eftir § 6, nr. 3, litra c í sáttmálanum um Fasta Gerðarrætt. Fasti Gerðarrættur skal taka støðu til, um Annika Torbjarnardóttir hevur rætt til førleikaviðbót á 1.250 kr. um mánaðin fyri at hava tikið Grundskeið í Lóg á Fróðskaparsetri Føroya. Fasti Gerðarrættur skal harafturat taka støðu til, nær ein møgulig førleikaviðbót skal gjaldast frá. Annika Torbjarnardóttir starvast sum málsviðgeri hjá Almannastovuni. Hon røkir somu uppgávur sum ein socialráðgevi. Setanaravtalan ásetir, at Annika Torbjarnardóttir er sett eftir sáttmálanum millum FFS og FMR. Almannastovan hevur seinni sent henni skriv, har gjørt verður vart við, at hon átti at verið lønt eftir øðrum sáttmála. Fasti Gerðarrættur metir, at tá Annika Torbjarnardóttir er sett eftir sáttmálanum millum FFS og FMR, so er sáttmálin í síni heild galdandi fyri starvssetanina hjá Anniku Torbjarnardóttir. Eftirfylgjandi skrivi frá Almannastovuni kann ikki broyta hesa rættarstøðu. Í § 32 í sáttmálanum millum FFS og FMR er ásett soleiðis: “§ 32 Viðbøtur Løn samsvarandi ábyrgd og førleika: Avtalan um viðbøtur til sjúkrarøktarfrøðingar dagfest tann 29. mai 2000 er framvegis galdandi við hesum broytingum: Viðbøtur fyri ábyrgd: Sjúkrarøktarstjóri á LS: 5.000,- kr./mðr. Fyristøðukvinnur KS og SS: 5.000,- kr./mðr. Fyristøðufólk fyri ellis-, avlamis-, hvíldar-, umlættingar-,og røktarheim og onnur: 3.800,- kr./mðr. Leiðandi sjúkrarøktarfrøðingar yvirsjúkrasystrar): 3.500,- kr./mðr. Deildarleiðarar (deildarsjúkrasystrar): 3.500,- kr./mðr. Varadeildarleiðari (1.assistentur): 1.500,- kr./mðr. Økisleiðarar í Heimatænastuni: 3.800,- kr./mðr. Bólkaleiðarar í Heimatænastuni: 2.000,- kr./mðr. Leiðarar á sambýlum: 3.500,- kr./mðr. Leiðarar fyri heilsufrøðingar: 3.800,- kr./mðr. Varaleiðari fyri heilsufrøðingar: 2.000,- kr./mðr. Viðbøtur fyri førleika: Sjúkrarøktarfrøðingar við víðari útbúgving: 2.000,- kr. um mánaðin Sjúkrarøktarfrøðingar við aðrari útbúgving: 150 tíma teori (svarandi til 6 ECTS) 750,- kr./mðr. 180 tíma teori (svarnadi til 7 ECTS) 1.000,- kr./mðr. 210 tíma teori (svarandi til 8 ECTS) 1.250,- kr./mðr. Við aðrar útbúgvingar skilst skipaðar og longri eftirútbúgvingar, sum kortini ikki eru víðari útbúgvingar. Treytin fyri, at hesar viðbøtur verða latnar, er, at starvast verður á deildum við nevndu sergrein, ella innan øki, sum kunnu javnmetast( t. e. útbúgvingin er kravd ella mett at vera ein fyrimunur).” Í § 2 í avtaluni frá 2000 um viðbøtur til sjúkrasystrar við serútbúgving og sjúkrasystrar við tilsamans 180 tímar teoretiskum prógvi stendur soleiðis: “Sjúkrasystrar við tilsamans 180 tíma teoretiskum prógvi § 2. Fyri at kunna fáa hesa viðbót, skulu hesar treytir lúkast: - skjalprógva 180 tímar teoretiskari útbúgving frá góðkendum útbúgvingarstað - sjúkrasystirin skal starvast innan nevnu sergrein: Onkologi Operation Neonathal Cardiologi Dialysa Praktikkvegleiðari Stk. 2. Fyri fulla starvstíð á Røntgendeildini verður frá 1. mars 2000 latin ein viðbót, ið er kr. 300/mðr. Stk. 3. Er starvið parttíðarstarv verður viðbótin samsvarandi setanarbrøkinum. Viðbótin verður eisini latin tímaløntum sjúkrasystrum. Stk. 4. Viðbótin verður útgoldin viðkomandi, tá ið Almanna- og Heilsumálaráðið mótvegis lønarútgjaldingini hevur váttað, at treytirnar fyri at fáa viðbótina eru uppfyltar.” Kærandi hevur gjørt galdandi, at treytin fyri førleikaviðbót eftir § 32 í sáttmálanum er, at skeiðið lýkur tey ásettu krøvini til ECTS, og at skeiðið er ein fyrimunur fyri starvsetta at røkja sítt starv. Kærandi hevur víðari gjørt galdandi, at listin yvir sergreinar í avtaluni frá 2000 ikki er partur av § 32, tí innleiðingin sigur, at avtalan er galdandi við teimum broytingum, sum síðani verða nevndar í § 32. Treytin fyri førleikaviðbótum er tí ikki, at skeiðið viðvíkur einari serligari sergrein, ella at viðkomandi starvast innan sjúkrarøktarfrøðiligu økini í avtaluni frá 2000. Orsøkin til at ECTS var ásett í sáttmálanum, var nevniliga fyri at sleppa burtur frá listanum í avtaluni frá 2000. Innkærdi hevur hinvegin gjørt galdandi, at listin yvir sergreinar í avtaluni frá 2000 enn er galdandi sum partur av § 32. Hetta kemur týðiliga fram, tí § 32 byrjar við, at avtalan enn er galdandi, eins og tað síðst í § 32 verður sipað til “nevndu sergreinar”. Um ikki listin í avtaluni er galdandi saman við § 32, so er eingin sergrein nevnd í ásetingini. Partarnir eru sostatt ósamdir um hvussu § 32 í sáttmálanum skal lesast. Fasti Gerðarrættur metir ikki, at orðingin í § 32 í sáttmálanum greitt vísir, hvørjir partar av avtaluni frá 2000 framvegis eru galdandi og hvørjir vera broyttir. Sambært orðaljóðinum av § 32 er tó greitt, at onkur partur av avtaluni frá 2000 framvegis er galdandi. § 2, stk. 1 í avtaluni frá 2000 snýr seg um viðbøtur fyri teoretiska undirvísing, sum ikki er eftirútbúgving. Hesar viðbøtur mugu metast at verða av sama slag, sum viðbøturnar fyri førleika í seinna petti av § 32 í sáttmálanum. § 2 í avtaluni setir sum krav fyri viðbót, at skjalprógvað verður 180 tímar teoretisk undirvísing, eins og starvast skal innan 6 nevndar sergreinar. Tann parturin av § 32 í sáttmálanum, sum vísir til teoretiska undirvísing, er parturin um “aðra útbúgving”. Um hetta brotið verður samanhildið við § 2 í avtaluni frá 2000 sæst, at treytin um teoretiska útbúgving verður býtt meiri upp, so at viðbót kann latast fyri 150 tímar, 180 tímar og 210 tímar. At enda í § 32 í sáttmálanum verður sett sum treyt fyri førleikaviðbót, at starvast verður á deildum við nevndu sergrein ella innan øki, sum kunnu javnmetast. Natúrliga fatanin av síðsta setninginum í § 32 má vera, at víst verður til ein lista ella eina røð av sergreinum, sum eru nevndar onkra staðni. Tá so hetta verður samanhildið við innleiðingina til § 32 í sáttmálanum og tær sergreinar, sum eru nevndar í § 2 í avtaluni frá 2000, metir Fasti Gerðarrættur, at listin yvir sergreinar í § 2 í avtaluni frá 2000 má síggjast sum ein partur av § 32 í sáttmálanum. Spurningurin er síðani, um starvið sum socialráðgevi á Almannastovuni er umfatað av einari av nevndu sergreinunum í avtaluni frá 2000, ella kann javnmetast við tær nevndu sergreinarnar, sum allar eru innan sjúkrarøkt og heilsurøkt. Starvið sum socialráðgevari ella málsviðgeri á Almannastovuni er ikki ein av nevndu sergreinunum, og Fasti Gerðarrættur metir ikki, at talan er um eitt øki, ið kann javnmetast. Fasti Gerðarrættur metir tí ikki, at Annika Torbjarnardóttir, vegna Grundskeið í Lóg, eigur rætt til førleikaviðbót eftir § 32 í sáttmálanum millum FFS og FMR. Fasti Gerðarrættur er varugur við úrskurðin í málinum 02/2013, har sjúkrarøktarfrøðingar við leiðsluútbúgving áttu rætt til førleikaviðbøtur eftir § 32 í sáttmálanum, hóast leiðsluútbúgving ikki er nevnd í § 32 ella avtaluni frá 2000. Fasti Gerðarrættur metir í tí sambandinum, at umstøðurnar í málinum 02/2013 vóru grundleggjandi annaðleiðis enn í hesum máli. Talan var um viðbót, sum hevði verið latin í upp til 20 ár, uttan at mótmælt hevði verið ímóti henni. Av hesum grundum gevur Fasti Gerðarrættur ikki kærandi viðhald í sakarkravinum.
Úrskurður sum PDF


text:
Heimsins festligasta party orkestur
Festligi veitslubólkurin við teimum stóru hittunum spælir á Summar Festivalinum.
Hermes House Band byrjaði sum ein studentabólkur í Rotterdam í Hollandi, og eftir fleiri ár við festligum framførslum millum lesandi hendi tað púra óvæntaða, at teirra endurinnspæling av sanginum I Will Survive/Lalala gjørdist nummar 1 á fleiri hitlistum í Europa.
Hetta gjørdist byrjanin til, at Hermes House Band fekk altjóða flog, og tey stívliga 20 árini síðani gjøgnumbrot hava tey við væl svingandi endurinnspælingum av kendum sangum skapt síni egnu hitt. Sangir sum Country Roads, Live Is Life og Rhythm Of The Night hava allir verið á europeiskumtónatindum.
Hermes House Band er best umtókta party orkestur í Europa, og teirra tónleikur fær føtur at flytast, armar at veipa, og fólk at syngja við, líkamikið um tónleikurin er at hoyra úr hátalarum á bleiktrandi dansigólvum, ella um bólkurin spælir live í Berlin, Paris, London ella á sóloyggjum. Og skilið verður tað sama á Vágsbøi, tá ið Hermes House Band í august kemur á Summar Festivalin at spæla ársins festligastu konsert.
Summar Festivalurin verður hildin í døgunum 4. til 6. august.


text:
Kann tað veruliga passa, at vit betala yvir 5 milliónir til eina sendistovu í Keypmannahavn, har trý fólk eiga at arbeiða og ongin sendistova hevur verið virkandi í áravís. Her síggja tit fakta um sendistovuna í KBH, klikk her “Sendistova Føroyar í Keypmannahavn”. Her fyrispurningarnir frá Edmund Joensen.
Edmund Joensen, løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin, hevur í dag sett Aksel V. Johannesen, løgmanni, ein skrivligan fyrispurning (§ 52a) um Sendistovu Føroya í Keypmannahavn og flytan av sendimanninum til Føroya. Svarast skal í seinasta lagi 10 yrkadagar eftir, at spurningurin er latin inn
Kann løgmaður greiða nærri frá:
1. Heldur løgmaður tað vera sambærligt við fíggjarlógina og játtanina til Sendistovuna í Keypmannahavn og starvssetanina av sendimanninum, at landsstýrismaðurin í uttanlandsmálum tekur sendimannin heim til Føroya at virka sum sendimaður, tá hugsað verður um, at givna játtanin er markað til sendistovuvirksemi í Danmark?
2. Ætlar løgmaður at rætta avgerðina hjá landsstýrismanninum, so at sendimaðurin aftur kann virka á Sendistovu Føroya í Keypmannahavn?
Í viðmerkingunum til skrivliga fyrispurningin sigur Edmund Joensen, løgtingsmaður, at sambært Stýrisskipanan Føroya hevur løgmaður eftirlit við, at landsstýrimaður umsitur sítt málsøki á lógligan og fullgóðan hátt.
Tað hevur eftir øllum at døma ikki verið fastur umboðsmaður í Keypmannahavn í eitt 2-3 ára tíðarskeið.
Sambært landstýrismanninum sjálvum (munnligt svar í Løgtinginum 24. okt. 2018), hevur hesin arbeitt við Fjareystri – og úr Føroyum. Tað er ikki í samsvari við fíggjarlógina, soleiðis at broyta starvsinnihaldið hjá sendimanninium í Keypmannahavn, serliga tá hugsað verður um, at hetta er við til at misrøkja uppgávurnar í Danmark.
Í løtuni virkar sendistovuskipanin hjá Sendistovu Føroya í Keypmannahavn ikki eftir endamálinum. Ein skipan við sendistovum virkar best, tá henda virkar á staðnum og í tí nærumhvørvi henda skal røkja og menna, hvat samskifti og samstarvi viðvíkur. Eitt nú er ein høvuðsuppgáva at hjálpa føroyingum og dønum, og føroyskum og donskum vinnufyritøkum, við vegleiðing og ráðgeving – hesin møguleiki er munandi skerdur ella burtur, soleiðis sum støðan er í løtuni.
Samlaðu útreiðslurnar til Sendistovuna í Keypmannhavn eru 5,026 mió. kr. í 2018 og bendir hetta á nógv virksemi. Eingin heimild sæst at flyta sendimannin til Føroya – sí fíggjarlógina fyri 2018 (22. Sendistova Føroya til Danmarkar, síða 268-270).
At enda sigur Edmund Joensen, løgtingsmaður, í sínum viðmerkingum, at tað tykist ikki, sum landsstýrimaðurin ætlar at fáa núverandi ógreiðu viðurskifti í rættlag aftur – tvørturímóti virkar tað sum, at ein avtøka av Sendistovu Føroya í Keypmannahavn er á veg.
Tað, sum fer fram við viðvíkjandi Sendistovu Føroya í Keypmannahavn, er uttan fyri alla siðvenju og tað, sum er galdandi fyri aðrar føroyskar sendistovur. Spurnartekin verður tí sett við, um hetta er í samsvari við heimildirnar í fíggjarlógini. Tí verður hesin fyrispurningur settur.
Sambandsflokkurin


text:
Tíðindi, Uppskriftir
Moyrt lambstjógv í sitrus við spinatrómasós
Tilfar
- Eitt lambstjógv
- Eitt sindur av olivinolju
- Salt
- Pipar
- 1 dl. av havtyrni/appilsinsaft
- Ein neva av rósmarin
Sós
- 3 dl. av róma
- 1 dl. av havtyrni/appilsinsaft
- 2 nevar av frískum rósmarin
- 1 posa av C-salati (grønmeti í álum)
- 2 nevar av spinati
- 1 sitrón
Soleiðis gert tú
Sker rivur í feittið á tjónum, krydda við salti og pipari og koyr eitt sindur av olivinolju á.
Legg tjógvið í eldfast fat og lat havtyrni/appilsinsaft omaná.
Set ovnin á 150 stig og steik í umleið 3 tímar og 30 minuttir. Alt eftir, hvussu tú vilt hava tjógvið stokt, brúka so eitt termometur at halda eyga við kjarnuhitanum. Skal kjøtið vera ljósareytt skal kjarnuhitin vera 62–65 stig, ynskist tað meira stokt 65–68 stig og gjøgnumstokt skal kjarnuhitin vera 70–72 stig.
Tak stokta tjógvið úr ovninum og krydda aftur við salti, pipari og nú eisini frískum rósmarin.
Sós
Tú gert sósina tá umleið hálvur tími er eftir til tjógvið er stokt. Stoyt róma og havtyrni/appilsinsaft á pannuna og lat kóka við miðalhita.
Koyr nú frískt rósmarin, grønmetisálir, spinat, sitrónsaft og eitt sindur av salti og pipari í sósina. Rør nú væl saman og kóka við miðalhita meðan sósin tjúknar.
Borðreið við góðum breyði afturvið.
Comments are closed


text:
Tíðindi
Frítíðarundirvísingin veturin 2021/2022
Faldarin fyri Frítíðarundirvísingina í Sunda kommunu veturin 2021/2022 verður í løtuni borin út í øll húsinini í kommununi.
Vit fegnast um at vit í ár kunnu bjóða tykkum eitt sera umfatandi og fjølbroytt tilboð. Á skránni eru nevniliga fleiri enn 30 lærugreinir í at velja. Har er bæði longir og styttri skeið, vikuskiftisskeið og skeið til børn og ung. Faldarin sæst her.
Í ár fer øll tilmelding fram á heimsíðuni hjá Sunda kommunu - leinkja er her
Tilmeldingin byrjar 10. september kl. 10.00 og er liðug 16. september.


text:
Vinnuhúsið skipar fyri einum heimleiðistiltaki um burðardygd, og serliga tær reglur, sum eru ávegis í ES, og sum koma at ávirka okkum, bæði fyrr og seinni.
Tiltakið verður í Vinnuhúsinum hósdagin tann 7. oktober klokkan 15:00.
Neyðugt er tó við tilmelding á industry@industry.fo í seinasta lagi mikudagin 29. september. Vinaliga viðmerk nøvnini á teimum, sum vegna tykkara fyritøku luttaka á tiltakinum.
Fyrilestrarhaldarin er Idar Kreutzer úr Norra, sum hevur verið forstjóri í Finance Norge síðani í 2012.
Framløgan verður á norskum og hann fer at greiða frá EU Taxonomy og hví tað er viðkomandi fyri Føroyar.


text:
Úrskurður Ítróttadómstólsins viðvíkjandi kæru frá HB um loyvisbrævið hjá Pálli Mohr Joensen
Ítróttadómstólurin hevur viðgjørt kæru, dagfesta 20. juni 2006, frá Havnar Bóltfelag (hereftir HB) um úrskurðin hjá Dómsnevndini hjá Fótbóltssambandi Føroya um handfaringina av loyvisbrævinum hjá Pálli Mohr Joensen.
Í viðgerðini hava allir 5 nevndarlimirnir luttikið: Anja Hovgaard, formaður, Anna Dam, næstformaður, Poul Hansen, Børge B. Hansen og Eyðbjørn Larsen.
Fótbóltssamband Føroya (hereftir FSF) hevur í skrivi sínum frá 30. juni 2006 víst til gegnisreglurnar, ið eru galdandi fyri Ítróttadómstólin. Uppá fyrispurning í sambandi við munnligu viðgerðina høvdu partarnir onga viðmerking til gegnisspurningin. Semja er millum limirnar í Ítróttadómstólinum um, at allir limir eru gegnigir at viðgera kæruna.
Málslýsing
Tann 25. mars 2006 var dystur spældur millum HB og VB/Sumba í steypakappingini. Úrslitið av dystinum var, at HB vann 4-1.
FSF leggur tann 23. mars 2006 leikaralistan út á heimasíðu sína. Við skrivi, dagfest 28. mars 2006, sendir HB rættingar til leikaralistan til FSF og ger m.a. vart við, at Páll Mohr Joensen skal standa á listanum sum leikari hjá HB. Hetta er sami Páll Mohr Joensen, ið leikti við í dystinum tann 25. marts 2006.
FSF kannar málið og ger vart við, at teir ikki finna loyvisbrævið hjá Pálli Mohr Joensen og seinni boðar FSF so frá, at Páll Mohr Joensen ikki hevði loyvi at spæla fyri HB. Hetta førir so við sær, at FSF av sínum eintingum, vísandi til heimildina í § 39, stk. 3 í kappingarreglunum fyri fótbólt, tekur málið upp og seinni dømir HB at tapa dystin grundað á, at Páll Mohr Joensen ikki hevði loyvisbræv at leika við HB 25. mars 2006 og tí var ólógligur leikari.
Avgerðin um, at HB skal tapa dystin móti VB/Sumba verður staðfest av Dómsnevnd FSF 16. juni 2006 við 2 atkvøðum fyri og 1 ímóti.
Grundarlagið undir viðgerðini
Grundarlagið undir viðgerðini av kæruni er tilfarið, ið kærarin og FSF/Dómsnevndin hava latið Ítróttadómstólinum.
Harumframt hava partarnir á fundi 12. juli 2006 lagt síni sjónarmið munnliga fram fyri Ítróttadómstólin. Fyri HB møttu: Niels Winther Poulsen, advokatur, Steinfinnur Mittelstein, stjóri í P/F Havnar Fótbólti, Hallur Danielsen, formaður í P/F Havnar Fótbóltur og Finn Ludvik, formaður í Havnar Bóltfelag. Fyri FSF møttu: Óli Holm, formaður, og Ísak Mikladal, aðalskrivari.
Kæran frá HB
HB hevur í kæruni til Ítróttadómstólin kært um úrskurðin hjá Dómsnevndini hjá FSF frá 16. juni 2006, har meirilutin í Dómsnevndini staðfesti, at:
“HB skal tapa dystin móti VB/Sumba, tí Páll M. Joensen er ólógligur leikari, tí hann hevur leikt uttan spæliloyvi.”
HB hevur gjørt galdandi, at:
– Kappingarnevndin ikki hevði heimild at taka málið upp, tí talan ikki er um serligt føri sambært § 39, stk. 3 í kappingarreglunum.
– FSF átti at havt skrivað út loyvisbræv, tí reglurnar í §§ 14 og 15 í kappingarreglunum um loyvisbrøv eru ógreiðar, og at HB tann 11. januar 2006 hevur latið FSF allar kravdar upplýsingar.
– ivasamt er, hvør hevur próvbyrðuna fyri, um FSF hevur móttikið skjalið leysgeving/loyvisbræv- FSF ella HB.
– málið viðvíkjandi Pálli Mohr Joensen ikki er viðgjørt samsvarandi líkaregluni, tí onnur dømi eru um vantandi loyvisbræv, har FSF einki hevur gjørt.
– avleiðingin at tapa dystin er ov hørð í mun til møguliga brotið havandi proportionalitetsprinsippið í huga.
Málskrav FSF´s
FSF metir ikki, at Ítróttadómstólurin hevur heimild at viðgera málið, eins og FSF metir, at Ítróttadómstólurin, um málið verður viðgjørt, eigur at koma til somu niðurstøðu sum allir myndugleikar innan FSF.
FSF hevur gjørt galdandi, at málið um Páll Mohr Joensen er avgreitt eftir fastari siðvenju, har felag verður dømt at tapa 0-3 tá spælari uttan loyvisbræv verður nýttur. Harafturat varð gjørt galdandi at FSF hevur fasta og trygga postmannagongd, soleiðis at eingin ivi kann vera um, hvørt ein umsókn frá HB um leysgeving av spælara er móttikin áðrenn steypakappingardystin 25. mars 2006.
FSF gjørdi eisini galdandi, at felagið hevur havt somu mannagongd viðvíkjandi loyvisbrøvum í nógv ár, kanska eini 15-20. Loyvisbræv og leikarasáttmálar eru grundleggjandi hvør sítt og mugu ikki samantvinnast. Fyri tað, um leikarasáttmáli er latin FSF, er hetta tí ikki at meta sum áheitan um flytan av loyvisbrævi. Nevnt varð, at feløg hava heimild at samráðast við leikara frá tí, at 6 mánaðir eru eftir av sáttmálaskeiði. Í hesum tíðarskeiði kann sáttmáli verða undirskrivaður millum leikara og nýtt felag og sendur FSF til góðkenningar, meðan leikarin framvegis leikar fyri gamla felagið í fleiri mánaðir eftir, at nýggi sáttmálin er gjørdur og góðkendur. So leingi FSF ikki hevur móttikið sjálva fráboðanina um leysgeving/loyvisbræv, er FSF av teirri áskoðan, at feløgini ikki eru samd um sjálva flytingina av loyvisbrævinum, tí tað kunnu vera millumverandi, sum gera, at gamla felagið ikki vil leysgeva leikaran.
FSF førdi fram, at § 14, stk. 1 sambært fastari siðvenju er tulkað soleiðis, at spælari, ið einans hevur spælt við einum og sama felag, ikki nýtist loyvisbræv fyri at verða roknaður sum lógligur spælari.
Viðgerð Ítróttadómstólsins:
Um heimildir Ítróttadómstólsins
FSF hevur í skrivi frá 30. juni 2006 ført fram, at sum sjálvstøðugur limur í FIFA hevur FSF skyldu til at syrgja fyri, at FSF er hægsti nationali myndugleiki í øllum fótbóltsviðurskiftum, og at FIFA ikki góðtekur, at stovnar uttanfyri FSF hava myndugleika at skúgva til viks avgerðir, sum stovnar innan FSF og FIFA hava tikið. Tí hava hvørki FSF ella limafeløgini heimild at leggja mál fyri vanligu dómstólarnar, og tí er í § 42 í kappingarreglunum fyri fótbólt ásett, at allar avgerðir hjá Dómsnevndini eru endaligar og ikki kunnu kærast til aðrar myndugleikar ella leggjast fyri dómstólarnar.
Víðari hevur FSF ført fram, at Ítróttadómstólurin ikki hevur heimild at viðgera kappingarmál. FSF ger í hesum sambandi galdandi, at partur av § 16 í Endamál og skipan Ítróttasambands Føroya, samanhildin við § 42 í kappingarreglunum hjá FSF skal skiljast soleiðis, at Ítróttadómstólurin ikki hevur heimild at viðgera kærur um úrskurðir av avgerðum hjá Dómsnevnd FSF’s.
Ítróttadómstólurin metir ikki, at FIFA regluverkið (FIFA Statutes, art. 61 Obligations), har forboð er sett móti at leggja mál fyri vanligu dómstólarnir, útilokar, at Ítróttadómstólur ÍSF hevur myndugleika at viðgera mál, har Dómsnevndin hjá FSF hevur tikið avgerð.
Viðvíkjandi tulkingini av § 16 í Endamál og skipan Ítróttasambands Føroya verður sum heild víst til úrskurð Ítróttadómstólsins frá 30. juni 2005 í málinum um kæruna frá B36 um handfaringina av loyvisbrævinum hjá Eyðuni Højgaard. Í hesum máli metir Ítróttadómstólurin seg somuleiðis hava heimild at viðgera kæruna frá HB. Leggjast skal afturat, at talan er um mál av alstórum týdningi fyri partarnar í málinum, har prinsipiell og grundleggjandi viðurskifti viðvíkjandi umsitingini av kappingarreglunum, viðgerðini í Kappingarnevndini og Dómsnevndini og týdninginum av loyvisbrøvum verða viðgjørd. Eisini av hesi orsøk metir Ítróttadómstólurin seg hava heimild at viðgera málið.
Um kæruna frá HB
Um tulkingina av “serligum føri” sambært § 39, stk. 3 í kappingarreglunum fyri fótbólt
Ítróttadómstólurin er av teirri fatan, at ein heimild til av sínum eintingum at taka eitt mál upp, har partarnir hava kærurætt, men har kærufreistin er farin, eigur at verða nýtt við varsemi, soleiðis at ásetingin ikki óbeinleiðis verður nýtt til at leingja eina møguliga kærufreist ella til at taka upp mál, har møguligir partar ikki neyðturviliga vilja hava málið viðgjørt. Kappingarreglurnar ella viðmerkingarnar til hesar nágreina ikki, hvat serligt føri er.
§ 39, stk. 3 má sambært Ítróttadómstólinum tulkast sum eitt undantak til meginregluna í § 39, stk. 1 um, at kærast kann um øll brot á kappingarreglurnar. Tí eigur henda heimild sambært vanligum tulkingarmeginreglum at verða tulkað avmarkandi.
FSF hevur víst á tvey dømi frá 2005, har Kappingarnevndin tók mál um vantandi loyvisbræv upp, hóast eingin hevði kært. Í sambandi við munnligu viðgerðina í Ítróttadómstólinum førdi HB tó fram, at í sambandi við hesi málini varð spurningurin um, hvørt talan var um serligt føri ikki viðgjørdur og tí varð støða heldur ikki tikin til spurningin um heimildina hjá Kappingarnevndini eftir § 39, stk. 3.
Ítróttadómstólurin er av teirri fatan, at hvørt talan er um serligt føri í stóran mun er ein metingarspurningur, har tað fyrst og fremst er upp til Kappingarnevndina at meta um spurningin. Tá orsøk ikki er fyri at halda, at Kappingarnevndin greitt er farin út um heimildir sínar í hesum sambandi, metir Ítróttadómstólurin ikki, at orsøk er til at leggja seg út í hesa meting.
Viðvíkjandi §§ 14 og 15 í kappingarreglum fyri fótbólt
Í § 14, stk. 1 í kappingarreglunum hjá FSF er ásett, at leikari fyri at kunna luttaka í lands- og steypakappingini, skal hava loyvisbræv frá FSF.
Sambært stk. 2 í somu grein hava feløgini ábyrgdina av á hvørjum ári og í seinasta lagi 1. mars í kappingarárinum at fráboða allar sínar leikarar til FSF við upplýsingum um navn, bústað og føðingardag. FSF skrásetir leikararnar og útflýggjar loyvisbrøv. Leikari er sambært stk. 3 at meta sum lógligur leikari, tá hann hevur fingið loyvisbræv.
Leggjast má til grund, at Páll Mohr Joensen ikki hevði gildugt loyvisbræv frá FSF, tá dysturin varð leiktur 25. mars 2006.
HB ger galdandi, at felagið hevur latið FSF bæði leikarasáttmála og skjalið um leysgeving/loyvisbræv 11. januar 2006, men sambært FSF hevur FSF ongantíð móttikið skjalið um leysgeving/loyvisbræv, men einans leikarasáttmálan.
FSF hevur ført fram, at FSF datostemplar allan móttiknan post, ið síðani verður goymdur í skjalasavninum. Tí kann eitt móttikið skjal ikki blíva burtur.
Ítróttadómstólurin er av teirri fatan, at tað er HB, ið hevur próvbyrðuna fyri, at skjøl eru send FSF. Av skjølunum í málinum sæst, at bæði leikarasáttmálin og skjalið um leysgeving/loyvisbræv eru undirskrivað av HB og Páll Mohr Joensen 11. januar 2006, og stuðlar hetta páhaldinum um, at bæði skjølini vórðu send FSF samstundis.
HB kundi tó á einfaldan hátt, t.d. við at sent skrivið við telefaks ella sum innskrivað bræv, tryggjað sær prógv fyri innlatanini av skjalinum leysgeving/loyvisbræv. Tá HB, hvørki í skjølum ella á annan hátt, hevur ført prógv fyri, at umrødda skjalið um leysgeving/loyvisbræv er sent FSF, verður lagt til grund, at FSF ikki hevur móttikið skjalið um leysgeving/loyvisbræv.
HB vil vera við, at felagið við leikarasáttmálanum hevur latið tær upplýsingar til FSF, sum eru neyðugar til, at FSF útskrivar loyvisbræv, sbr. 14, stk. 2 í kappingarreglunum, og at FSF tí átti at skriva út loyvisbræv.
Ítróttadómstólurin staðfestir, at leikarasáttmálin, sum varð latin FSF í januar 2006 (móttikin 16. januar 2006), hevur upplýsingar um navn, bústað og føðingardag hjá Páll Mohr Joensen og inniheldur tí tær upplýsingar, sum sambært § 14, stk. 2 í kappingarreglunum hjá FSF verða kravdar fyri at útskriva loyvisbræv.
Leikarasáttmálin viðger viðurskifti millum feløg og leikara, meðan loyvisbrævið er váttan fyri, hvar leikari lógliga kann leika. Hóast eingi formkrøv eru til fráboðanir um at leysgeva leikara/loyvisbrøv, eru leikarasáttmálar og loyvisbrøv bæði í kappingarreglunum og sambært siðvenjuni hildin hvørt frá øðrum í mun til tað at lata inn leikarasáttmálar og umbønir um at flyta loyvisbrøv. Soleiðis er í § 15 og 16 í kappingarreglunum ásett, hvussu farast skal fram, tá leikari skiftir felag, meðan tað í § 17 eru ásettar reglur um at lata inn og góðkenna leikarasáttmálar.
Ítróttadómstólurin heldur tí, at hóast ein innlatin leikarasáttmáli inniheldur tær upplýsingar, ið kravdar verða sambært § 14, stk. 2 í sambandi við skráseting av leikarum og útflýggjan av loyvisbrøvum, kann leikarasáttmálin ikki einsamallur hava við sær, at FSF skal skriva út loyvisbræv, tá talan er um leikara, ið skiftir felag. Hetta sjónarmið verður eisini stiðjað á, at HB, við at siga seg hava sent FSF bæði leikarasáttmálan og skjalið um leysgeving/loyvisbræv, er vitandi um vanligu mannagongdina.
HB hevur ført fram, at formliga er tað NSÍ, ið sambært § 15, stk. 1 hevur skyldu at fráboða, at Páll Mohr Joensen ikki longur leikar fyri felagið. Í hesum sambandi skal Ítróttadómstólurin viðmerkja, at uttan mun til, um tað sambært § 15, stk. 1 í kappingarreglunum er skyldan hjá gamla ella nýggja felagnum at senda FSF fráboðan um leysgeving av leikara/loyvisbrævi, er tað skyldan hjá felagnum, ið viðkomandi leikari skal leika fyri, til eina og hvørja tíð at syrgja fyri, at viðurskiftini viðvíkjandi loyvisbrævinum eru í lagi.
HB hevur ført fram, at fleiri dømi eru um spælarar, ið ongantíð hava fingið loyvisbræv frá FSF. Eisini eru ítøkilig dømi um leikarar, ið hava leikt við í Formuladeildini, og eftir at hava skift felag hava teir leikt við nýggja felagnum uttan loyvisbræv frá FSF, og uttan at hetta hevur fingið fylgir fyri avvarðandi felag.
Soleiðis sum málið er upplýst fyri Ítróttadómstólinum, má leggjast til grund, at stórur partur av leikarunum leika, uttan at FSF hevur útflýggjað teimum loyvisbræv.
FSF hevur upplýst, at hóast orðaljóðið í § 14 setir sum krav, at leikari skal hava loyvisbræv fyri at kunna luttaka í lands- og steypakapping, er siðvenja, at leikarar, ið ongantíð hava skift felag, verða mettir sum lógligir leikarar, uttan at loyvisbræv er útskrivað. Undir viðgerðini av málinum er prógv ført fyri, at FSF hevur flutt loyvisbrævið hjá leikara frá einum felag til annað, uttan at skjalið um leysgeving/loyvisbræv varð latið FSF frammanundan. Flytingin hendi harumframt eftir, at leikarin hevði leikt fyri tað felagið, ið FSF flutti loyvisbrævið til. Vantandi loyvisbrævið fekk ongar avleiðingar fyri felagið.
FSF hevur grundað hesa flyting av loyvisbrævinum við, at hóast leikarin varð skrásettur í øðrum felagi, vóru so nógv ár síðani at leikarin hevði leikt í tí felagnum, at FSF eftir umstøðunum metti seg hava heimild til flytingina.
Av framløgdu skjølunum sæst, at leikarin, ið sum smápiltur hevur leikt 1 ár fyri B36, tann 25. mars 2006 var skrásettur hjá B36, og at hann sambært leikaralista frá HB 3. desember 1999 ikki var skrásettur hjá HB, men eftir leikaralista frá 3. mai 1998 var viðkomandi skrásettur hjá HB. Ongar upplýsingar eru um orsøkina til ella grundarlagið undir broyttu skrásetingunum, men FSF hevur ført fram, at ein møgulig frágreiðing kann vera, at FSF síðan 1990/91 hevur skrásett leikarar í telduskipanum. Hesar eru skiftar út fleiri ferðir seinastu árini og konverteringar og skift millum skipanir hava elvt til, at mistøk eru komin fyri, og skrásetingar eru blivnar burtur.
Ítóttardómstólurin metir, at tað at dømi eru um, at leikari ikki er mettur ólógligur orsakað av vantandi loyvisbrævi, og at siðvenja er, at leikarar, ið ongantíð hava skift felag og tí ongantíð hava fingið formligt loyvisbræv frá FSF, kann ikki í sjálvum sær føra til, at Páll Mohr Joensen kann spæla uttan loyvisbræv bara grundað á innlatna leikarasáttmálan.
Soleiðis sum málið er upplýst fyri Ítróttadómstólinum, er sannlíkt, at tveir aðrir leikarar hava leikt í sama leikumfari sum HB í steypakappingini, uttan at hava loyvisbræv til tað felag, ið leikt varð fyri.
Upplýsingarnar í viðgerðini hjá Kappingarnevndini av Páll Mohr Joensen-málinum vísa, at Kappingarnevndin var vitandi um hesar báðar leikararnar tá nevndin tann 31. mai 2006 gjørdi av, at HB skuldi tapa dystin. Sama var galdandi fyri Dómsnevndina, tá henda 16. juni 2006 staðfesti avgerðina hjá Kappingarnevndini.
FSF hevur í skrivi til Dómsnevndina, dagfest 12. juni 2006, upplýst, at málini viðvíkjandi loyvisbrøvunum hjá Klæmint Matras hjá B36 og Knút Vesturtún hjá EB/Streymi verða tikin til viðgerðar í Kappingarnevndini tá Dómsnevndin hevur gjørt úrskurð í Páll Mohr Joensen málinum. Dómsnevndin tók støðu til Páll Mohr Joensen-málið 16. juni 2006, men FSF hevur enn ikki tikið hesi mál til viðgerðar. FSF upplýsti á fundinum við Ítróttadómstólin tann 12. juli 2006, at viðgerðin bíðar eftir úrskurðinum hjá Ítróttadómstólinum í Páll Mohr Joensen-málinum.
Til hetta hevur HB viðmerkt, at Kappingarnevnd FSF´s við at áseta næsta leikumfar í steypakappingini til 28. juni 2006, longu hevur avgjørt, at hesi bæði mál ikki fáa somu avleiðing fyri avvarðandi feløg sum fyri HB í Páll Mohr Joensen-málinum. Hetta er tí, at eingin meining hevði verið í at latið feløgini leikt enn eitt umfar, fyri síðani møguliga at døma feløgini at tapa dystin í fyrsta umfari (og harvið at vera úti av steypakappingini), tí málið um fyrsta dystin er tikið til viðgerar eftirfylgjandi. Víðari hevur HB ført fram, at orsøkin til at FSF aftrar seg við at taka hesi bæði málini upp er, at øll landskappingin í ár hevði dottið niðurfyri. Hevði HB ikki sjálvt gjørt vart við viðurskiftini hjá Páll Mohr Joensen, høvdu helst fleiri umfør gingið, áðrenn málið kom upp, um tað yvirhøvur nakrantíð hevði komið fram, og tá hevði FSF helst ikki tikið málið upp, men rættað málið umsitingarliga.
HB hevur at enda ført fram, at um fylgjan av, at Páll Mohr Joensen hevur leikt uttan loyvisbræv verður, at HB verður dømt at tapa dystin, stendur avleiðingin í mismun til brotið. Hetta er m.a. tí, at feløgini HB og NSÍ høvdu avgreitt øll viðurskifti sínamillum, at HB ongantíð hevur dult nakað í hesum máli ella roynt at fingið sær fyrimunir, men tvørturímóti sjálvt hevur vent sær til FSF við rættingini av skrásetingini av leikaranum, at leikarasáttmálin og allar kravdar upplýsingar viðvíkjandi leysgeving/loyvisbrævi er latin FSF í góðari tíð undan dystinum og at talan ikki er um landskapping, men steypakapping og tí er avleiðingin enn meira tyngjandi fyri HB.
Ítróttadómstólurin skal viðmerkja
Ítrótttadómstólurin er av teirri fatan, at tað er skyldan hjá felagnum, ið viðkomandi leikari skal leika fyri, til eina og hvørja tíð at syrgja fyri, at viðurskiftini viðvíkjandi loyvisbrævinum eru í lagi. Tí tekur Ítróttadómstólurin eisini undir við, at vanliga avleiðingin av manglandi loyvisbrævi er, at felag verður dømt at tapa 0-3. Skal avleiðingin av manglandi loyvisbrævi verða ein onnur enn frammanfyri nevnda, mugu serlig viðurskifti tí vera, ið tala fyri, at vikið verður frá meginregluni.
Eitt av endamálunum við loyvisbrævinum er at tryggja, at viðurskiftini millum gamla og nýggja felagið eru í lagi. Hetta verður stuðlað á § 17, stk. 1-3 um at felag ella leikari kunnu leggja spurningin um at flyta til annað felag fyri Kappingarnevndina, um peningalig ella onnur felagslig áhugamál binda leikaran.
Sambært pkt. 15, 7. og 8. petti í frágreiðing til kappingarreglurnar fyri fótbólt, er tað av stórum týdningi, at málini verða so væl upplýst sum møguligt og allir partar í málinum hava tí krav uppá at verða kunnaðir um alt tilfar í málinum. Í hesum sambandi skal Ítróttadómstólurin viðmerkja, at FSF við tess stovnum fyrisitir kappingarreglurnar, og at FSF tí, hóast eingi formlig krøv eru um hetta, havandi rættartrygdina í huga í ávísan mun átti at vegleitt feløgini og fyrisitið á líknandi hátt sum rættarskipanin og almennir fyrisitingarligir myndugleikar hava skyldu til sambært lóg og aðalreglum. Her skal eisini havast í huga, at FSF hevur eina umsiting við fleiri starvsfólkum, meðan feløgini í flestu førum hava lítla ella onga umsiting, og talar hetta tí fyri, at FSF tekur fyrilit fyri hesum. FSF hevur tó ikki viðvirkað stórvegis til, at hetta mál verður so væl upplýst sum møguligt.
Ítróttadómstólurin heldur, at tað, at:
– HB við at fráboða eina rætting til leikaralistan sjálvt er orsøk til at málið verður tikið upp,
– HB ikki hevur fingið nakran fyrimun av ikki at senda FSF fráboðan um leikaraskiftið,
– mótstøðuliðið hjá HB ikki hevur kært,
– øll viðurskifti millum HB og gamla felagið (NSÍ) vóru avgreidd
– eingin kunngerð er gjørd við heimild í § 16, stk. 2 í kappingarreglunum um innlatan av umsókn um at skifta felag og frávikum hesum viðvíkjandi,
– ivi er sáddur um rættleikan av skrásetingunum av loyvisbrøvum hjá FSF,
– vantandi formkrøv eru í kappingarreglunum til fráboðanir um at skifta felag
– samsvar ikki er millum siðvenju og orðaljóðið á §§ 14 og 15 í kappingarreglunum,
– talan er um steypakappingardyst og at
– líknandi mál ikki altíð verða viðgjørd eins.
eru viðurskifti, ið eftir umstøðunum kunnu tala fyri, at vikið verður frá meginregluni.
Tað, at FSF av sínum eintingum tekur einstakt mál upp eftir § 39, stk. 3, og at FSF, hóast HB ger sannlíkt, at onnur feløg eru í júst somu støðu, tá um vantandi loyvisbrøv ræður, metir Ítróttadómstólurin ikki er í samsvari við líkaregluna og kravið um at viðgera eins føri eins.
Havast skal í huga, at frálidna tíðin í slíkum málum hevur avgerðandi týdning fyri avleiðingarnar av møguligari revsing, og harvið fyri hvørja revsing FSF av røttum kann áleggja einum felag. Við ikki at taka støðu til øll hesi málini av sínum eintingum og samstundis, metir Ítróttadómstólurin sostatt, at FSF ger brot á líkaregluna, við teirri avleiðing, at eins føri ikki kunnu avgreiðast eins orsakað av frálidnu tíðini.
Loyvisbrøvini hjá nevndum leikarum eru enn ikki komin uppá pláss, hóast hesir hava leikt fleiri dystir í Formuladeildini og leikarin í B36 eisini leikti annan dystin í steypakappingini. Ítróttadómstólurin metir, at FSF hevur próvbyrðuna fyri, at hesir leikarar ikki eru í somu støðu sum Páll Mohr Joensen. Hesa próvbyrðu hevur FSF ikki lyft, og tá FSF framvegis ikki hevur tikið støðu í nevndu málum, kann ikki avvísast, at FSF viðger leikarar/feløg í somu støðu ymiskt.
Ítróttadómstólurin metir omanfyri standandi brot vera so álvarslig brot á líkaregluna og Ítróttadómstólurin hevur tí tann 15. juli 2006 gjørt henda
úrskurð
Avgerðin hjá Dómsnevnd FSF frá 16. juni 2006 verður ógildað, og málið verður víst aftur til Kappingarnevndina at viðgera av nýggjum, har støða skal verða tikin til, hvør avleiðingin av, at HB nýtti ein leikara uttan loyvisbræv, skal verða, og at Kappingarnevndin í hesum sambandi skal hava fyrilit fyri teimum báðum málunum viðvíkjandi leikarum hjá EB/Streymi og B36, ið FSF umrøður í skrivi til Dómsnevnd FSF, dagfest 12. juni 2006.
Anja Hovgaard
Anna Dam
Poul Hansen
Børge B. Hansen
Eyðbjørn Larsen


text:
R. C. Effersøesgøta
Fólkafloksmaðurin Sjúrður Olsen finnist at, at ov lítið er komið av skafti innan ferðslu- og gøtuviðurskifti seinasta valskeið, nú hann sjálvir ikki hevur sitið við stýrisvølin í Teknisku nevnd í Tórshavnar býráði.
Jú, Sjúrður, sanniliga er nógv avrikað, og nógv er á ávegis. Tað komu nýggir vindar inn í býráðsarbeiðið, tá javnstøðan millum kynini gjørdist veruleiki fyri 8 árum síðani. Ikki minst kom ein nýggjur hugburður til tekniska økið, sum nú hevur fingið kjølfesti á Vaglinum. Eg eri errin av avrikunum, hóast vit kunnu verða samd um, at tað altíð kundi verið gjørt meira. Trøini vaksa sum kunnugt ikki inn í himmalin, og íløgujáttanirnar eru avmarkaðar. Kann nevna, at vit t.d. hava brúkt meira enn eina ½ milliard krónur til skúlabygging og -umvæling, eins og 100 tals milliónir eru brúktar til eldraøkið. Hetta vóru tvey stór málsøkir, ið lógu í skeljasori, tá ið vit tóku við eftir Fólkaflokkin og Sambandsflokkin. Tískil hevur tekniska økið ikki kunnað fingið tillutað so nógvar íløgurkrónur, sum ein annars kundi ynskt sær, og av tí tillutaða, hevur arbeiðið við kloakkleiðingum og reinsiverkum fingið bróðurpartin, sum eisini var eitt málsøkið, sum ongan góðan hevði átt í áravís.
Ferðslutrygd
Tað allar fyrsta, eg sum forkvinna í teknisku nevnd setti á skránna fyri 8 árum síðani, var at fáa raðfest ferðslutrygdina í fremstu røð sum eitt natúrligt grundarlag undir allari viðgerð av vegatekniskum spurningum, eins og tað eydnaðist mær at fáa undirtøku fyri, at Ráðið fyri Ferðslutrygd gjørdist fastur limur í Ferðslunevndini hjá Tórshavnar kommunu. Miðvísa arbeiðið seinastu árini at taka ferðslutrygd og umhvørvisatlit við í tekniska arbeiðið við vegagerðum og útstykkingum v.m. sæst nú í verki, og ein virkisætlan fyri ferðslutrygd í allari kommununi verður tøk í næstum. Ferðslutrygdarætlanin er ein allýsing fyri alla kommununa, har allir borgarar, býarpartar, býlingar og bygdir fáa eins viðgerð. Hetta stak henta arbeiðsamboðið hjá politikarunum og umsiting at nýta, tá stingast skal út í kortið, er evnað til av fremstu serfrøðini á økinum. Nýggja sniðið á R.C.Effersøesgøtu er gjørt eftir leiðbeining frá hesi serfrøðini, og verða trupulleikarnir í m.a. Kollafirði viðgjørdir eftir sama leisti.
Parkering
Fleiri parkeringspláss eru útvegað í býnum, og parkeringspolitikkur er eisini settur á dagsskránna. Leingi hevur verið talan um parkeringshús at loysa trupulleikan frá serliga langtíðarparkeringini inni í býnum. Eitt parkeringshús á havnarlagnum við Eystaru vág, samskipað við aðra ferðavinnu- og flutningstænastu, eigur at vera fyrsta stigið. Eitt ella tvey parkeringhús nærhendis miðbýnum høvdu loyst tørvin á langtíðarparkering, og hópur av stuttíðar parkeringsplássum soleiðis vorðin tøk í miðbýnum til fólk í tænastu- og handilsørindum. Nú tykist endiliga at vera komið glið á málið, men tíverri verður enn bíða eftir avgerð í Innlendismálaráðnum, áðrenn parkeringspolitikkurin í býnum kann setast í verk.
Bussleiðin
Bussleiðin hevur ómetaliga stóran týdning fyri kommununa. Bussleiðin er ein samhaldsføst skipan, har roynt verður at flyta ein munandi part av bilferðsluni í kommununi yvir á kollektivan flutning, m.a. fyri at minka um bilatalið í býnum og um CO2, útlátið. Gjaldsfría loysnin frá 2007, har eitt av aðalmálunum er at uppala børnini at brúka Bussleiðina, soleiðis at komandi ættarlið á ein heilt natúrligan hátt nýta kollektivu ferðsluna sum ein flutningsmøguleika, og harafturat nýmótans bussarnir frá 2011, hava samanlagt økt munandi um brúkaraskaran. Og politiskur vilji eigur at vera fyri at gera Bussleiðina enn betri.
Vegir, umhvørvi og estetikkur
Eisini eydnaðist tað at fáa eina býráðssamtykt um, at allir nýggir vegir skulu hava útbúnað, ið reinskar vegvatnið, og at ljóðvollar og planting verður fram við vegunum; hetta fyri at verja bæði ímóti óljóði og dálking. Jú, eisini estetikkur er vorðið ein natúrligur partur við vegagerðum í kommununi, soleiðis at vegir verða lagdir væl í lendið og alt verður væl og virðiliga frágingið. Áhaldandi eigur at arbeiðast við ætlanini um at dagføra vegakervið í allari kommununi, tí nógvir bygdarvegir lúka ikki tey krøv, sum ferðslan nú á døgum setur; t.d. er vegurin ígjøgnum Velbastaðar bygd og út á Øksl eitt dømi um slíkan veg ið má gerast í næstum.
Súkklubreytir
Við treiskni eydnaðist tað við tógvi stríð fyri 8 árum síðani at fáa undirtøku fyri, at allar nýggjar vegagerðir skulu hava súkklubreyt umframt ta vanligu gongubreytina. Miðvísa arbeiðið at skipa ferðslutryggar gongu- og súkklufarleiðir í býnum ber ávøkstur, tí munandi fleiri fólk ferðast nú á súkklu, enn áður, og sama er galdandi fyri fólk til gongu. Arbeiðast má áhaldandi fram eftir hesum leisti, og hesi viðurskifti mugu eisini takast við, tá eldri vegir verða dagførdir. Tíverri er eisini her bíðitíð eftir avgerðum hjá Innlendismálaráðnum, tí tørvur er á dagførdum kunngerðum við heimild í ferðslulógini.
Gøtur
Nógvar gøtur eru gjørdar farna 8 ára skeiðið og er hettar arbeiðið spjatt um alla kommununa. Harumframt eru fleiri klárar at fara ígongd, so skjótt øll neyðug loyvi eru tøk. Nakrar gøtur eru:
- Úr Hoyvíkarskúla niðan í Klingurna, inn á Gøtu og niðan á Løgmannabreyt
- Við gamla vatnbrunnin í Djúpagili
- Nýggj gøta við Svartafoss
- Hvítanesgøtan verður nú gjørd, eftir at loyvið er fingið frá friðingarmyndugleikunum
- Á Hvítanesi úr Akkersvík og út á Nesið
- Við Hoyvíkstjørn
- Úr Kongsgili í Kerjar og í Marknagilsgøtuna
- Um Vesturvarða – gøtan er nakað knortlut í støðum, og verður hetta bøtt í næstum
- Úr Norðasta Horni oman í Sandá
- Í Nólsoy millum skúlan og dagstovnin
- Av Argjum og niðan á Hamarin
- Úr Kongavarða í Reynsgøtu
- Fram við Sandá
- Í viðarlundini í Havnardali
- Í Kirkjubø inn á Árnanes og nú verður farið undir at binda gøtuna í Lágabø
- Á Velbastað millum skúlan og dagstovnin
- Í Kaldbak eru gøtur endurskapaðar og hampaðar
- Loyvið er nú fingið frá Yvirfriðingarnevnd at fara undir gerð av gøtu fram við sjóvarmálanum yviri við Strond.
Rundkoyringar
Rundkoyring er gjørd við skúlan á Argjahamri og onnur verður nú gjørd við vegamótið Sundsvegur/Blómubrekka/Óluvugøta; og loysn er á veg við vegamótið Hvítanesvegur/Eystari ringvegur. Sjúrður Olsen mælir til, at ljósreguleringar í býnum skulu burtur og rundkoyringar skulu koma í staðin; og hann er ikki einsamallur um at hava eina turkatrúgv uppá rundkoyringar, hóast serfrøðin ferð eftir ferð hevur víst á, at í ávísum førum eru rundkoyringar ikki besta loysnin, tá ið bilatalið fer upp um eitt ávíst. Tað er altso ikki einans av plásstrotsávum, at tey halda seg til ferðsluljós inni í t.d. Keypmannahavn, heldur enn til rundkoyringar.
Ytri ringvegur og Krákugjógv
Eg eri samd við Sjúrði Olsen í, at Ytri ringvegur má fáast liðugur. Men samstundis gleðist eg yvir, at vegurin ikki er trumfaður ígjøgnum eitt so náttúruvakurt øki, sum traðirnar við Villingardagsvegin og oman í Krákugjóv, soleiðis sum Sjúrður Olsen og aðrir býráðslimir annars eru heilhugaðir fyri. Landsstýrið eigur eisini stóra ábyrgd fyri, at hesin vegur ikki er gjørdur enn, og samfelagið kann ikki lata sær lynda, at landsmyndugleikin framhaldandi liggur í buktini fyri eini skynsamari loysn á hesum álvarsmáli fyri høvuðsstaðin.
Brúgvin um Sandá
Sjúrður Olsen sat í síni tíð sum formaður í Teknisku nevnd, og hevði eisini brúnna um Sandá á skránni tá, hóast lítið og einki kom burtur úr. Men tíbetur er brúgvin nú veruliga á veg. Í longri tíð hevur verið arbeitt við verkætlanini, m.a. at prosjektera og at gera útbjóðingartilfarið klárt, peningur er avsettur til stóru íløguna bæði í ár, í 2013 og í 2014, og brúgvin er tískil ikki langt úr eygsjón. Verkætlanin, sum er brúgv og tvær rundkoyringar (ein hvørju megin Sandá), er boðin út. Teir bjóðandi bóðu um longda freist, og varð hetta sjálvandi eftirlíkað teimum; tilboðini koma inn tann 26. oktober, tá ið lisitatión verður. Síðani verða tilboðini eftirkannaði, og dómsnevndin fer til verka. Tilmælið fer síðani til nevndarviðgerð og so fyri býráðið. Tað skal tó sigast, at hesari verkætlan hevur Sjúrður Olsen tíbetur tikið undir við, og tað vil eg takka honum fyri.
Jú, sanniliga grør um gangandi fót.
Marin Katrina Frýdal, býráðslimur fyri Tjóðveldi
forkvinna í Teknisku nevnd og limur í bygginevndini, “Brúgvin um Sandá”


text:
15. desember 2014
Nýggir próvtøkuhættir settir inn
Tilfeingisfrøði er ein samanhangandi tvørfaklig lærugrein, har lyklaorðini eru vitan um lívfrøðiligt margfeldi og skil fyri gagnnýtslu av livandi tilfeingi, lívfrøðiligum margfeldi og burðardygd. Lívið á gongustjørnuni jørðini er at síggja sum ein samanhangandi eind, sum vit eru lutur í og partur av, tí vit skulu bæði liva saman við og liva av náttúruni kring okkum.
Neyðugt er at læra tilfeingið á jørðini at kenna, tí vit skulu bæði liva í, saman við og av tí livandi tilfeinginum, sum finst á jørðini. At skilja, at vit eru lutir í og partar av tí livandi skipanini, er neyðugt, um vit skulu lívbjarga okkum í framtíðini. Við teirri tøkniligu menning, sum er farin fram tey seinastu árini, gagnnýta vit náttúruna øðrvísi enn fyrr. Við hesum fylgja vistfrøðiligir trupulleikar og ovnýtsla, sum vit í einari politiskari og fólkaræðisligari skipan mugu vera før fyri at taka støðu til. Tá ið vit gagnnýta tað livandi tilfeingið við teirri tøkni, ið vit hava í dag, er umráðandi, at vit hava gjølliga vistfrøðiliga vitan, sum eisini skal koma til sjóndar í teimum politisku avgerðum, ið tiknar verða.
Í stevnumiðunum í lógini um gymnasialar útbúgvingar er tilskilað: “Næmingurin skal gerast tilvitandi um tøkniligar og umhvørvisligar og aðrar avbjóðingar, so hann gerst førur fyri at virka fyri burðardyggari menning av samfelagnum”. Hetta eru avbjóðingar, sum vit sum samfelag og partur av altjóða samfelagnum standa andlit til andlits við, og sum einstaki næmingurin má gerast tilvitaður um. Skynsom og burðardygg umsiting, gagnnýtsla og virðisøking av náttúrutilfeinginum er treytað av hollari vitan um náttúruna og tey viðurskifti, ið ávirka hana. Undirvísing og miðlan á miðnámsstigi skulu skapa neyðugan áhuga og gróðrarbotn fyri teirri gransking, sum er neyðug fyri at fáa hesa vitan til vega.
Politiska skipanin í Føroyum hevur einsamøll ábyrgdina av einum sjó- og landaøki, sum er umleið 300.000 ferkilometrar til víddar. Politiska skipanin hevur tí eisini ábyrgdina av tilfeinginum, sum finst í økinum, og skyldu til at gagnnýta tað á skilagóðan og burðardyggan hátt. Hetta hava vit bundið okkum til í altjóða høpi. T.d. staðfesti Løgtingið í 1993 ST-sáttmálan um lívfrøðiligt margfeldi, sum 155 onnur lond eisini hava tikið undir við. Í okkara demokratisku skipan er neyðugt, at einstaki borgarin er førur fyri vandin at meta um vísindaligar tilráðingar og politiskar avgerðir, sum eru grundaðar á slíkar tilráðingar.Vistfrøði er læran um at skilja náttúrunnar húsarhald, og búskaparfrøði er læran um, hvussu vit fyrisita hetta. Fyri at fyrisita hetta á burðardyggan hátt, er neyðugt at skilja grundarlag og samanhangir hesum viðvíkjandi. Hugtakið burðardygd kann verða býtt sundur í hesar tríggjar høvuðspartar: Vistfrøðilig, búskaparlig og samfelagslig burðardygd. Vistfrøðilig burðardygd er, at menning í einum samfelagi fer fram innan karmarnar av verandi náttúrugrundarlagi og er tí yvirskipað hinum báðum, tí hetta er sjálvt grundarlagið fyri hinum báðum pørtunum.
Við einum so stórum náttúruríkidømi, sum vit umsita, hava vit skyldu til at varðveita og troyta hetta burðardygt og á skilabesta hátt, lívfrøðiliga og búskaparliga við virðing fyri sambandinum millum plantu og dýrasløg og meingi teirra, til tess at tryggja besta samfelagsbúskaparliga íkastið.
Lærugreinin tilfeingisfrøði er heimilað í tí veruleika, at føroyskir skúlaungdómar skulu hava møguleika at fáa kunnleika til kanningar og granskingarúrslit hjá føroyskum granskarum innan náttúrutilfeingi, so tey gerast før fyri at hava eina grundaða støðutakan til samfelagslig viðurskifti, sum eisini fara at hava týdning fyri komandi ættarlið. Grundstøðið má vera, at vit hava ábyrgdina av at varðveita øll sløg og øll búøki hjá livandi verum. Talan er bæði um alheimsliga og staðbundna ábyrgd, sum hvílir á bæði vinnulig, fagurfrøðilig og siðfrøðilig sjónarmið.
Endamálið við undirvísingini í tilfeingisfrøði er yvirskipað at geva næminginum grundleggjandi vitan um ymisku sløgini av náttúrutilfeingi, um samfelagsliga týdningin av teimum, hvussu hesi verða gagnnýtt, og um menningarmøguleikar fyri gagnnýtslu í framtíðini.
Lærugreinin skal sameina vitan úr øðrum lærugreinum sum. t.d. samfelagsfrøði, landafrøði, lívfrøði og evnafrøði fyri at menna førleikarnar hjá næminginum at arbeiða við tvørfakligum verkætlanum, har eisini mentan og list kann verða tikin við.
Lærugreinin skal geva næminginum greiða fatan av, at hann er partur av eini heild, sum kann síggjast á ymiskum skipanarstigum. Næmingurin skal duga at síggja, hvussu einstøku verurnar liva saman í smærri búøkjum, sum aftur eru partar av størri eindum, og sum samanlagt eru lívhválv. Týdningurin og tilvitskan um javnvágir í náttúruni og burðardygd eru í miðdeplinum. Dentur verður lagdur á at lýsa og greina tær avleiðingar – fyri einstaklingar og samfelag – sum standast, alt eftir hvussu vit gagnnýta náttúrutilfeingið.
Við støði í náttúrutilfeingi í víðastu merking skal næmingurin fáa greiða fatan av týdninginum av burðardyggari fyrisiting av náttúrutilfeinginum, og hann skal gerast tilvitaður um týdningin av hugskotsmenning og menning av nýggjum framleiðsluhættum.
Í tilfeingisfrøði skal næmingurin læra at leita fram, viðgera og miðla upplýsingar innan náttúrutilfeingi og sameina ástøði og verkligar kanningar í náttúruni.
Lærugreinin skal gera næmingin tilvitaðan um týdningin av lívfrøðiligum margfeldi og vekja áhugan fyri kanningum og granskingarúrslitum innan náttúrutilfeingi, sum ger hann føran fyri at luttaka í samfelagsliga kjakinum um skilagóða gagnnýtslu.
Umframt at gera næmingin tilvitaðan um náttúruna sum inntøkugrundarlag, er endamálið við lærugreinini at vekja ans hjá næminginum fyri eini fjølbroyttari og reinari náttúru sum grundarlag fyri fagurfrøðiligum, listarligum og heilsufrøðiligum sjónarmiðum.
Undirvísingin í tilfeingisfrøði á B-stigi fevnir um 330 klokkutímar.
Fakliga innihaldið í lærugreinini er lutað sundur í kjarnaøki og ískoytisøki. Kjarnaøki eru kravd øki, ið fevna um umleið 80 % av klokkutímatalinum. Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum velja í felag. Ískoytisøki fevna um umleið 20 % av klokkutímatalinum á hvørjum floksstigi.
Tilfeingisfrøði verður býtt sundur í fýra kjarnaøki: Náttúrufrøðiliga grundarlagið, gagnýtsla av náttúrutilfeingi, gransking í náttúrutilfeingi og fyrisiting av náttúrutilfeingi. Økini umskarast og virka fyri ein stóran part saman í undirvísingini:
Økið fevnir um tað náttúrugeografiska grundarlagið, um plátutektonikk, veðurlagsbelti, Føroya jarðfrøði, havstreymar og sjóvarfalsstreymar. Eisini fevnir hetta kjarnaøki um flokkan og skipan av livandi verum, skap teirra og virki, altjóða navnagávu og frøðiorð í hesum sambandi, umframt greining av livandi verum.
Týdningurin av livandi verum sum beinleiðis og óbeinleiðis føðigrundarlag og sum tilfar til ymiskar úrdráttir, “nýggj” plantu- og djórasløg sum tilfeingi, umframt veiða í mun til aling og dyrking, og vistfrøðiligar avleiðingar, ið kunnu standast, eru evni, ið verða umrødd og viðgjørd.
Økið fevnir um grundleggjandi vistfrøðiligu fortreytirnar, sum skulu vera loknar, fyri at gagnnýta og varðveita náttúrutilfeingið burðardygt. Tilfeingisbúskapur og burðardygd, fiskifrøði, stovnsmetingar og stovnsrøkt, búskaparlig og lívfrøðilig ovveiða, umframt tey krøv, sum viðskiftafólk og myndugleikar seta.
Landbúnaður, urtagarðsrøkt, fuglaveiða, fiskaaling, aling av tara og lindýrum o.tíl. Týdningurin av smáverum í vistfrøðini, í landbúnaðinum, sum nýtsla í framleiðsluni og fyri reinføri og sjúkur. Náttúrutilfeingi, sum evni kunnu vinnast burturúr, eru partur av hesum kjarnaøki.
Matvørufrøði, haldbari av matvørum, krøv sum viðskiftafólk og myndugleikar seta í sambandi við matvøruframleiðslu, umframt góðskustýring eru onnur evni, ið hetta kjarnaøki fevnir um
Matur, lívsstílur og heilsa, matfrøðiligur hugsanarháttur, kostvanar og -kanningar, heilsukostur og upprunamatur, umframt náttúran, ið verður nýtt til frítíð og upplivingar, har ferðavinna, “vistfrøði-ferðavinna” umframt hvíldar- og fríløtuøki, náttúrufeløg, viðarlundir og ymisk náttúrusøvn verða umrødd og viðgjørd.
Hetta kjarnaøki fevnir um grundgransking og nýtslugransking, føroyskar granskingarstovnar og granskingarevni innan náttúrutilfeingi. Týdningurin av gransking í náttúrutilfeingi fyri einstaka borgaran og fyri samfelagið, verður viðgjørdur, umframt miðlan av granskingarúrslitum og fakligari vitan til ymiskar málbólkar. Eisini verður nomið við samskiftið millum undirvísing og gransking.
Formliga stýringin og fyrisitingin av náttúrutilfeingi í Føroyum – lógar- og regluverk. Skilvísi í føroysku náttúrufyrisitingini, og hvussu tilráðingar frá granskarum og politiskar avgerðir síggjast aftur í samfelagnum. Millumtjóðasamstarv um umsiting og fyrisiting av livandi tilfeingi og viðkomandi felagsskapir: FAO/COFI, ICES, NEAFC, NAFO, NAMMCO, NASCO, ST, EU og aðrir felagsskapir. Óformligir felagsskapir, náttúruverndarfelagsskapir og stovnar, sum hava ávirkan á umsitingina av náttúrutilfeinginum, bæði innanlands og uttanífrá
Ískoytisøki eru valfrí øki, sum lærari og næmingar í einstaka flokkinum semjast um í felag. Ískoytisøki kunnu styðja og lýsa eitt ella fleiri kjarnaøki frá øðrum sjónarhornum, og tey skulu vera við til at menna førleikar næmingsins samsvarandi teimum førleikamálum, ið ásett eru. Endamálið við ískoytisøkjum er harumframt at geva skúlum og útbúgvingarbreytum rúm fyri serligum eyðkennum og arbeiðsháttum.
Í tilfeingisfrøði eru førleikamálini lutað sundur í støðisførleikar og fakligar førleikar.
Støðisførleikar eru grundleggjandi førleikar, sum menniskju ogna sær tíðliga í lívinum, men sum mugu stimbrast og mennast alt lívið. Støðisførleikar hava avgerandi týdning fyri, at kunnleiki, vitan og førleikar verða ment í øllum lærugreinum. Støðisførleikar eru við til at menna sannkenning, virðing, hugflog og evni til støðutakan og sjálvvirkni. Undirvísingin skal virka fyri, at næmingurin fær hug og sinni at læra og geva sítt íkast til kjak og loysnir.
Í hesum sambandi eru fýra støðisførleikar lýstir við atliti at teimum fortreytum, sum eru galdandi fyri lærugreinina. Í øllum lærugreinum skal næmingurin læra:
At virða er at virka fyri góðari samveru millum menniskju og fyri góðum samspæli millum menniskju, náttúru og umhvørvi. Virðing fremur tryggleika og trivnað, ið eru fortreytir fyri gagnligari menning. Undirvísingin skal virka fyri, at hvør einstakur næmingur verður sæddur og hoyrdur, og at hann kennir seg at hava virði og týdning, har hann er.
Førleikin at virða snýr seg í tilfeingisfrøði um at virða náttúru, náttúrutilfeingi og umhvørvi, umframt tað mentanarliga tilfeingið og tey sereyðkenni, sum koma til sjóndar í nærumhvørvinum. Í undirvísingini verður dentur lagdur á, at næmingurin skilir tær ymisku fortreytirnar, ið øll menniskju hava í lívinum, og virðir tørv og sjónarmið hjá øðrum, uttan mun til aldur, kyn, húðarlit og lívsáskoðan. Næmingurin virðir eisini sín egna tørv og tað náttúrutilfeingið, vit øll eru bundin at. Hann virðir eisini tær skyldur og tey rættindi, sum fólkaræði byggir á, eins og hann hevur virðing fyri, at ymiskar mentanir og samfeløg kunnu byggja á onnur virði enn hansara egnu.
At samskifta snýr seg um førleikan at bera fram hugsanir sínar munnliga og at lesa og skriva. Lærugreinin tilfeingisfrøði er við til at fremja hesa menning. At samskifta snýr seg eisini um at rokna og at nýta tøknilig amboð, ið tæna samskiftinum millum manna.
Førleikin at bera fram hugsanir sínar munnliga verður mentur við miðvíst at arbeiða við munnligum venjingum í ymiskum samskiftisstøðum. Næmingurin verður frá fyrsta degi vandur við at tosa, skifta orð, lurta, próvføra og bera fram egnar metingar.
Førleikin at lesa og skriva er avgerandi fortreyt fyri øllum samskifti og lærdómi í lívinum. At skriva er at skipa hugsan og menna hugskot, at lesa er at skyna á og tulka. Næmingurin skal duga at lesa og skilja vegleiðingar, talvur, farmyndir, farstrikur og ímyndir. Førleikin at skriva snýr seg í tilfeingisfrøði um at duga at orða seg á einum rímiliga fjøltáttaðum, samanhangandi máli, ið evnar at knýta saman einfaldar samanhangir.
Førleikin at rokna snýr seg um førleikan at lesa hagtøl, fata bygnað, frymlar og úrtøkiligar skipanir. At rokna er eisini at hugsa skilvíst og loysa vandamál. Hesir førleikar eru fortreyt fyri at skilja og taka støðu til mong og ymisk gerandismál, og tí hevur undirvísingin í tilfeingisfrøði ein týðandi lut í hesi menning.
Førleikin at nýta tøknilig amboð er at duga at nýta kunningartøkni, ið er ein fortreyt fyri øllum fjarskifti, umframt at nýta starvsstovuútgerð, ið er ætlað hesum floksstigi. Við venjingum skal næmingurin læra at nýta útgerðina rætt og trygt. Ein vandalig meting av upplýsingum av internetinum er eisini partur av støðisførleikunum.
Førleikin at kanna er ein íborin førleiki. Vit kanna umhvørvið fyri at klára okkum í lívinum. At kanna er at eygleiða, undrast, finna svar og gera royndir. Lærarar skulu geva gætur, at hesir førleikar verða mentir.
Førleikin at kanna snýr seg um at eggja forvitni næmingsins og stimbra hug og dirvi hansara til at seta spurningar og at leita sær ráð og vitan um náttúru, náttúrutilfeingi og umhvørvi. Í tilfeingisfrøði styrkir næmingurin síni evni at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan á bókasøvnum, í bókmentum, handbókum, tíðarritum, á internetinum o.s.fr. Næmingurin verður eggjaður til at síggja gagn og gleði í náttúru og náttúrutilfeingi og at meta um, hvussu hesi kunnu gagnnýtast burðardygt til frama fyri fólk og samfelag.
Forvitni, spæl og hugflog eru serligir eginleikar, sum lærarin skal varða um og gera gagn av í undirvísingini. At skapa er eisini ein førleiki, ið kann vinnast við lærdómi. Næmingurin mennir síni evni at hugsa, tala og skriva sjálvstøðugt, eins og hann mennir síni hugskot. Hann skal kenna seg at hava virknan lut í egnari menning og læring.
Førleikin at skapa snýr seg í tilfeingisfrøði um, at næmingurin gerst tilvitaður og lítur á egin evni, so hann gerst førur fyri sjálvur at byggja víðari á tað, sum lært er. Næmingurin lærir, hvussu gagnnýtsla av náttúrutilfeinginum hevur broytt náttúru, umhvørvi, samfeløg og mentan.
Næmingurin lærir, at eygleiðing og ítøkiligar royndir eru ein skapandi tilgongd, sum byggir á hugflog, íblástur og treystleika. Við atliti at búningarstigi og serligu gávum næmingsins verður arbeitt miðvíst við skapandi tilgongdum, sum fremja íblástur og stimbra hugflog. Við at gera sær fyrimyndir skal næmingurin læra at meta um dygdina í avrikum hjá sær sjálvum og øðrum.
Næmingurin dugir
Næmingurin dugir
Næmingurin dugir
Næmingurin dugir at
Einstaki næmingurin skal eftirmetast ávegis í undirvísingargongdini við støði í antin skrivligum ella munnligum framløgum. Næmingurin eigur at hava eina greiða fatan av støðu síni í mun til fakligu málini í lærugreinini og eigur at fáa vegleiðing um, hvussu og hvørjum arbeiðast skal við fyri at røkka málunum.
Eftirmetingin verður skjalfest.
Lærarin tekur støðu til, hvønn av hesum báðum próvtøkuháttum, hann ynskir at nýta, og tann próvtøkuháttur, ið valdur verður, er felags fyri allar næmingar í sama bólki:
Hildin verður ein munnlig próvtøka við støði í próvtøkuspurningi, sum lærarin ger. Uppgávuspurningurin eiga í mest møguligan mun at taka støði í einum ella fleiri temum, sum hava samband við tey ymisku evnini, undirvíst hevur verið í. Próvtøkuspurningurin hevur undirspurningar, ið lýsa spurningin gjølla, umframt kend og ókend skjøl, sum kunnu vera myndir, talvur, grafar o.tíl., sum til samans geva próvtakaranum møguleika at vísa, at hann lýkur fakligu førleikamálini. Royndararbeiðið skal í mest møguligan mun vera partur av uppgávunum.
Próvtøkuspurningarnir skulu tí:
Í stórum flokkum kann verða neyðugt at lata próvtøkuspurning/ar ganga umaftur. Tá kann verða skilagott at skifta undirspurningarnar út hóast próvtøkuspurningarnir eru settir í sama tema. Allir próvtøkuspurningar skulu leggjast fram, tá ið próvtøkan byrjar, og seinasti próvtakarin skal í minsta lagi hava fýra spurningar at velja ímillum.
Próvtøkuspurningurin skal geva próvtakaranum møguleikar:
Fyrireikingartíðin er 30 minuttir, íroknað útflýggjan av tilfari umframt vegleiðing. Próvhoyringin varir 30 minuttir, íroknað próvdøming.
Allir hjálparmiðlar kunnu brúkast, meðan próvtakarin fyrireikar seg.
Meðan próvtøkan fer fram kann próvtakarin brúka notur, gjørdar í fyrireikingartíðini, próvtøkuuppgávuna og egnar notur frá undirvísingini.
Próvtøkuspurningarnir skulu vera próvdómaranum í hendi í seinasta lagi 5 yrkadagar undan próvtøkuni.
Próvtakarin skipar sjálvur fyrireikingartíðina. Próvhoyringin byrjar við at próvtakarin leggur fram, og síðani er próvhoyringin ein samrøða millum próvtakaran og próvhoyraran. Próvdómarin kann seta spurningar og luttaka í samrøðuni, um hetta fellur náttúrligt. Próvhoyringin verður býtt javnt millum framløgu og samrøðu.
Hildin verður ein munnlig próvtøka við støði í próvtøkuevnum, sum lærarin ger. Próvtøkuevni eiga í mest møguligan mun at taka støði í einum ella fleiri temum, sum hava samband við tey ymisku evnini, undirvíst hevur verið í. Ókend og kend skjøl eru viðløgd hvørjum evni. Skølini kunnu vera blaðgreinir, fakligar greinir og annað tilfar sum til samans geva próvtakaranum møguleika at vísa, at hann lýkur fakligu førleikamálini. Royndararbeiðið kan í mest møguligan mun vera partur av uppgávunum.
Próvtøkuevnini skulu tí:
Próvtøkuevni við undirskjølum skulu geva próvtakaranum møguleikar:
Próvtøkuevni við undirskjølum verður útflýggjað dagin fyri próvtøkuna. Fyrireikingartíðin er uml. 24 tímar, tó ikki styttri enn 24 tímar.
Próvhoyringin er uml. 30 minuttir.
Í stórum flokkum kann verða neyðugt at lata próvtøkuevni ganga umaftur. Tá kann verða skilagott at skifta undirskøl út hóast próvtøkuevni er tað sama.
Próvtakarin skipar sjálvur fyrireikingartíðina. Próvhoyringin byrjar við at próvtakarin leggur fram, og síðani er próvhoyringin ein samrøða millum próvtakaran og próvhoyraran. Próvdómarin kann seta spurningar og luttaka í samrøðuni, um hetta fellur náttúrligt. Próvhoyringin verður býtt javnt millum framløgu og samrøðu.
Próvtøkuevni uttan fylgiskjøl skulu próvtakarnir kenna undan próvtøkuni, tó í fyrsta lagi, tá ið próvtøkuætlanin er almannakunngjørd.
Dømingin er ein meting av, í hvønn mun avrikið hjá næminginum lýkur fakligu førleikamálunum í lærugreinini.
Dentur verður lagdur á, at næmingurin dugir at:
Givið verður eitt próvtal við støði í einari heildarmeting av munnliga avrikinum hjá næminginum.
Í hesum parti av námsætlanini verður í stuttum greitt frá teimum didaktisku meginreglum, ið eru støði undir skipan av undirvísing. Hvør einstøk námsætlan myndar didaktiska sjónarmiðið, og saman mynda allar námsætlanirnar tann felags didaktiska pallin, har undirvísing verður útint.
Undirvísingin tekur altíð støði í teimum førleikum, ið næmingurin hevur við sær av tí stigi, hann kemur. Námsætlan og útbúgvingarbygnaður skulu tryggja, at fortreytir fyri fjøltáttaðari undirvísing eru til staðar.
Í undirvísingini er umráðandi, at førleikarnir at lurta, at tosa, at lesa og at skriva renna saman í eina heild. Í teirri ávísu undirvísingargongdini ber til at leggja høvuðsdent á eitt av kjarnaøkjunum.
Av stórum týdningi er tað, at kjarnaøkini umskarast, tá ið tað ber til, og tá ið tað verður mett at vera hóskandi. Sum dømi kunnu partar av kjarnaøkinum gagnnýtsla av náttúrutilfeingi verða samskipaðar við pørtum av kjarnaøkinum fyrisiting av náttúrutilfeingi.
Munnligi tátturin í lærugreinini, ið er umrøða og viðgerð, skal vera raðfestur høgt, og samrøðan er kjarnin í hesum tátti. Munnligar framløgur skulu skipast inn í undirvísingargongdina, so næmingurin stigvíst venur seg við at leggja fram. Dentur verður lagdur á, at næmingurin sameinir munnligar framløgur við egin skrivlig avrik, nýtslu av KT-amboðum, ymiskar samskiftishættir o.s.fr. Á tann hátt verður retoriski førleikin hjá næminginum mentur.
Skrivligi tátturin skal eins og tann munnligi vera skipaður inn í undirvísingina í tilfeingisfrøði. Á henda hátt kann næmingurin ogna sær góðar skriviførleikar og menna teir. Somuleiðis verður arbeitt miðvíst við at menna førleikan at rokna í undirvísingini í tilfeingisfrøði. Umframt at hetta styrkir um tvørfakliga samstarvið, fer næmingurin so hvørt at fáa greiðari fatan av týdninginum, hesir førleikar hava fyri alt skrivligt og formligt samskifti, og samstundis mennir tað evnini hjá næminginum at orða seg bæði munnliga og skrivliga.
Stigvøkstur merkir støðuga framtøku av einum lægri stigi á eitt hægri. Í læringartilgongdini verður farið frá tí lætta til tað torføra, frá tí einfalda til tað torgreidda og frá tí ítøkiliga til tað úrtøkiliga. Stigvøksturin er oftast tíðartreytaður. Undir stigvøkstrinum liggur eisini kravið um vaksandi ábyrgd og virkna luttøku. Umráðandi er í hesum sambandi, at ljós verður varpað á teir leiklutir, sum næmingur og lærari kunnu hava hvør sær. Samrátt verður um, hvat er best at gera, og hvussu hetta verður gjørt, so næmingurin fær ávirkan á undirvísingina og á egnu læring.
Stigvøksturin kemur serstakliga til sjóndar í teimum førleikamálum, sum lýst eru í námsætlanini. Málini lýsa framúravrikið (hægsta próvtal) og eru bindandi, soleiðis at skilja, at lærari og næmingur altíð arbeiða fram ímóti at náa teimum ásettu málunum so væl sum gjørligt.
Fyri at tryggja stigvøkstur er neyðugt, at sett verða ávegismál, sum hjálpa næminginum fram ímóti endaligu málunum. Umráðandi er eisini, at lærarin er tilvitaður um fortreytirnar hjá einstaka næminginum og tillagar undirvísingina eftir einstaka næminginum. Lærarin skal leggja undirvísingina til rættis, so næmingurin veit frammanundan, hvørji ávegismálini eru. Næmingurin skal gerast tilvitaður um tey krøv, ið sett verða, so hann kann seta upp mál, umhugsa og leggja til rættis sína egnu menning. Næmingurin skal greitt fáa at vita, hvussu hann verður eftirmettur, og hvat metingarstøðið er.
Næmingurin skal gerast tilvitaður um, hvat tað í grundini er at læra. Eisini skal næmingurin gerast tilvitaður um ymiskar læringarhættir, og hvat endamálið við læringini er.
Undirvísingin skal sostatt ikki bert savna seg um tað, sum lært verður, men eisini um, hvussu lært verður. Umráðandi er, at hugtakið læring verður lýst og viðgjørt í flokkinum, so næmingurin gerst tilvitaður um, hvat hugtakið ber í sær. Næmingurin skal regluliga gerast varugur við, hvussu læringartilgongdin er ætlað, og hann skal verða eggjaður til at umhugsa sína egnu støðu í henni. Dentur skal eisini leggjast á heimaarbeiði, og tann týðandi leiklut hetta hevur í fakligu menningini.
Næmingurin skal frá fyrsta degi skilja týdningin av lærugreinini tilfeingisfrøði. Tá ið arbeitt verður við ymiskum táttum í lærugreinini, verða ymiskir førleikar mentir. Næmingurin skal fáa fatan av, hvat hesir førleikar kunnu verða brúktir til, eisini uttan fyri skúlans gátt. Undirvísingin í tilfeingisfrøði skal gera næmingin tilvitaðan um, at hann í lærugreinini mennist og gerst førur fyri at arbeiða greinandi og kritiskt við teimum ymisku evnunum og táttunum, sum arbeitt verður við. Eisini skal næmingurin verða tilvitaður um, at hann í lærugreinini tilfeingisfrøði mennir sær førleikarnar at koma til orðanna í nógvum ymiskum viðurskiftum, ið so ella so eru knýtt at umhvørvisligum og tilfeingisfrøðiligum spurningum.
Arbeiðshættir skulu veljast, so at teir eru við til at røkka teimum málum, ið sett eru. Í øllum kjarnaøkjum er umráðandi at leggja arbeiðið til rættis, so at ein líðandi stigvøkstur verður tryggjaður. Hetta verður m.a. gjørt við, at viðkomandi og tíðarbær evni og viðurskifti verða tikin upp í undirvísingina.
Í tilfeingisfrøði verða ymiskir arbeiðshættir nýttir, so at fjølbroytni í lærugreinini kann verða framt miðvíst. Arbeiðshættir kunnu fevna um lærarafyrilestur, einstaklingsverkevni, næmingaframløgu, samrøður í flokkinum, bólka- og toymisarbeiði, verkætlanarevni o.tíl. Tá ið arbeiðshættir verða valdir og lagdir til rættis, er eyðsæð, at lærarin hugsar um stigvøkstur í undirvísingarháttunum, har byrjað verður við lærarastýrdari undirvísing. So hvørt sum næmingarnir búnast og gerast meira sjálvstøðugir, verður hesin lærarastýrdi undirvísingarformur at minka.
Næmingarnir skulu ikki einans duga at fyrihalda seg til boðskap frá lærara og floksfeløgunum, men í eins stóran mun duga at miðla vitan og boðskap til lærara, floksfelagar og móttakarar uttan fyri flokshølið umframt skúlans gátt.
Arbeiðshættirnir eru tískil neyvt samantvinnaðir við serligum atliti at, hvussu arbeiðsuppgávurnar og venjingarnar hjá næminginum verða útintar.
Endamálið við teimum ymisku arbeiðsháttunum er at menna aðrar førleikar enn teir reint fakligu, tað eru førleikar sum t.d. at leita upp og ogna sær viðkomandi vitan, at kanna gjølla, at arbeiða sjálvstøðugt, at seta sær mál og at arbeiða evnislagað og miðvíst, at arbeiða tíðaravmarkað, at samstarva, at samhugsa, at brúka og hugsa vitan í nýggjum høpi, at leggja til rættis og evna til eitt avrik, at gera uppgávuorðingar, at brúka ymisk háttaløg, at hugsa nýtt og verkseta, at hugsa djúpari og breiðari um ávíst evni, umframt at taka á seg ábyrgd og hava virðing.
Lærari má altíð gera sær sjálvum og næmingum greitt, hvat endamálið við ávísum arbeiðshátti er.
Lærugreinin tilfeingisfrøði er partur av yvirskipaða kravinum um samstarv millum tvær ella fleiri lærugreinar. Samstarvast skal við ymiskar lærugreinar um ymisk evni, eitt nú burðardygga menning, at menna skapandi evnini og KT-førleikar hjá næminginum, undirvísing í evnum, sum spretta úr nærumhvørvinum, knýtt at náttúrufrøðiligum fyribrigdum, ið kunnu stuðla upp undir og geva íblástur til evni at arbeiða við í øðrum lærugreinum.
Tvørfakligt samstarv kann vera meira ella minni bindandi – frá fullkomnari samkoyring millum lærugreinar við felags tímum og felags tvørfakligum verkætlanum, til bert at fevna um avtalur millum lærarar um at fylgjast í lesnaði (lesa parallelt), t.e. at taka upp somu evni í fleiri lærugreinum samstundis, og soleiðis geva næmingunum fleiri ymiskar tilgongdir til sama spurning, um somu tíð.
Tvær høvuðsgrundgevingar eru fyri tvørfakligum samstarvi: 1) ein almenn, ið snýr seg um førleikarnar, næmingurin skal ogna sær og bjóða fram á arbeiðsmarknaðinum, og 2) ein námsfrøðilig, ið snýr seg um skiftandi arbeiðshættir og at geva næminginum innlit í tvørfakligar samanhangir.
Tvørfakligt samstarv skal hjálpa næminginum at síggja lærugreinarnar sum part av størri heild, og tað letur samstundis upp fyri øðrum og víðari sjónarmiðum. Harumframt eru evnini at samstarva og síggja samanhangir avgerandi, tá ið næmingurin fer undir víðari lestur ella út á arbeiðsmarknaðin.
Skrivligi parturin letur upp fyri tvørfakligum samstarvi og við tí øðrvísi skrivligum avrikum. Heldur enn at lata eitt avrik inn, bara í tilfeingisfrøði, kann talan verða um tvørfakligt samstarv, t.d. eina staðbundna framsýning, eina røð av fyrilestrum ella framløgum, eina heimasíðu, eitt blað ella eina ritgerð.
Ein grundgeving fyri, at skrivligt og skapandi arbeiði kann vera partur av tvørfakligum samstarvi, er, at næmingurin lærir, at tað at skriva væl – t.e. greitt og uttan stórvegis villur – ikki bara er eitt krav í lærugreinini føroyskum, men eitt alment krav, ið er knýtt at øllum skrivligum samskifti í øllum lærugreinum.
Næmingurin skal hava venjing í at skriva, so at hann eisini skrivliga kann vera partur av toymisarbeiði og verkætlanum. Á tann hátt kann næmingurin mennast til at geva og taka ímóti viðmerkingum til skrivlig upprit, sum verða løgd fram, á mennandi hátt. Kunningartøknin letur upp fyri munagóðum og ítøkiligum møguleikum í sambandi við vegleiðing og umrøðu í sjálvari skrivitilgongdini.
Munnlig framseting hevur reglur og lýsingar, sum næmingurin skal duga at nýta og framhaldandi menna. Skúlin skal tí leggja dent á frásøgn og málburð, og við hesum eggja til forvitni og skapa áhuga fyri móðurmálinum sum eitt intellektuelt amboð, ið skal víðka sjónarringin hjá næminginum. Umráðandi er, at næmingurin fær venjing í at brúka móðurmálið í lærugreinini, eitt nú við sínámillum tosi og við at siga frá.
Skúlin skal vera so rúmur, at til ber at tosa um kenslur, evni, hugtøk og hendingar í gerandisdegnum. Næmingurin skal arbeiða við at lurta og vera umhugsin øll skúlaárini, samstundis sum orðaval og talugávur mennast. Næmingurin skal sleppa at royna veruligar eins væl og tilevnaðar samrøður. Floks- og bólkakjak skal javnan eftirmetast, so at næmingarnir gerast tilvitaðir um, hvat tað er, sum fær tosið á glið, og samrøðuna ella orðaskiftið at rigga og ganga væl.
Næmingurin skal haldast til at lesa nógv. Eitt gott lesiumhvørvi í skúlanum er ein treyt fyri at menna góðar og fjølbroyttar lesiførleikar. Hetta verður skapt í flokkinum við nógvum ymiskum lesitilfari og góðum vanum. Skúlabókasavnið er ein sjálvsagdur partur av hesum góðu vanum. Fyri at røkka góðum lesiumhvørvi er av stórum týdningi, at skúlabókasavnið er ein natúrligur partur av skúlagongdini. Umráðandi er, at lesingin verður løgd til rættis samsvarandi tí førleikastigi, næmingurin er á.
Umráðandi er, at næmingurin gerst tilvitaður um samfelagsliga og persónliga týdningin av tí menniskjaliga og samfelagsliga tilfeingi, útbúgving er. Tí skulu næmingar eggjast til at umhugsa sína egnu framtíð og seta sær persónlig mál, har lærarin leggur lag á og skapar umstøður, sum stimbra hugin til at læra nýtt alt lívið.


text:
Menn
Lindbergh Jakki - Navy
Vørulýsing
- Water repellent jacket filled with a padding of 90% down, which keeps it light but still warm. There are two side pockets that close with zippers. Cool detailing such as elastic edges on the bottom of the sleeves and an appliqué on the left sleeve. The jacket comes in a cool pouch so it can easliy be carried when not in use.
Kann eg lata vøruna innaftur?
Um tú angrar keypið ella keypti skeivt, kanst tú lata vøruna innaftur innan 14 dagar og fáa pengarnar aftur. Eru meira enn 14 dagar farnir, kanst tú upp til 30 dagar, frá tí at tú keypti vøruna, fáa ein tilgóðarseðil ella býta um við aðra vøru.
Fyri at kunna lata vøruna innaftur, má vøran vera óuppbrotin og í sama standi, sum tá tú fekst hana. Vøran má eisini vera í uppruna innpakningi, har hetta er galdandi.
Útsøluvøra kann ikki umbýtast ella latast innaftur.
Tú koyrir í ein pakka og sendir okkum aftur við posti við boðum um, hvør tú ert og at tú ynskir umbýting ella endurgjald. Eisini ber til at koma inn í handil okkara í Fuglafirði at býta vøruna um.