text:
Stóruppgáva 2 til innlating mánadagin 9. maj
Stóruppgáva 1 til innlating mánadagin 6. apríl
Hagfrøði við R, mars-mai 2009
Vælkomin til Hagfrøði við telduamboðinum R.
Skeið nr.: 3004.08 ECTS: 7.5 Fyritreyt: Skeið nr. 3002.08
Endamál
At læra studentarnar grundleggjandi hagfrøði til loysn av verkfrøðiuppgávum og vísindaligum granskingaruppgávum við brúk av telduamboðinum R.
Evni
Grundleggjandi R. Installering og heinting av program-pakkum. R-sessiónir, R-dokumentatión og hjálp. Talviðgerð, roknihættir, vektorar, objektir og forritan í R. Grundleggjandi brúk av program-pakkum og funktiónum í R. Sløg av data. Skipan, sambinding og goymsla av data. Innlesing og útlesing av data til og frá ymiskum datakeldum, t.d. tekstfílum og dátugrunnum. Framvísing av data við tekni-funktiónum í R.
Grafiskt frágreiðandi hagfrøði. Sannlíkindi og stokastiskir variablar. Diskretir tættleikar, binomial- og poisson-býtið, Kontinuerir tættleikar, normalbýtið. Tilvildarlig sýnistøka og sýnistættleikar. Punkt- og interval estimatión. Test av hypotesum. Styrki av testum (power), stór og smá sýni. Einføld linjurøtt regressión og einvegis variansanalysa (ANOVA).
Undirvísing
Sjálvlestur og uppgávuloysn undir stuðlaðari vegleiðing og projektarbeiði. Dentur verður lagdur á nýtslu og sjálvstøðuga innlæring av hagfrøði við telduamboðinum R í undirvísingini. Arbeitt verður við smærri hagfrøði-uppgávum, umframt at tvær stóruppgávur skula latast inn til góðkenningar. Evnini fyri stóruppgávurnar vera telduamboðið R og verkfrøðilig/vísindalig uppgávuloysn við R.
Døming
Munnlig próvtøka í framløgu av stóruppgávum og í kunnleika til hagfrøði við R. Próvtøkuúrslit sambært galdandi próvtalsstiga.
Lærubók
“Statistics and Data with R – An Applied Approach Through Examples”, Yosef Cohen and Jeremiah Y. Cohen. 2008. John Wiley and Sons Ltd. ISBN: 978-0-470-75805-2 (H/B).
Undirvísarar:
Hannes Gislason, hannesg (kurla) setur.fo
Petur Zachariassen, peturz (kurla) skulin.fo
Undirvísingin er mánadag og hósdag 8.30-12.00 og 12.30-15.00 í viku 12-20 í 2009, soleiðis at
- R er á skránni mánadag fyrrapart og hósdag seinnapart (v/Hannes)
- Hagfrøði er á skránni mánadag seinnapart og hósdag fyrrapart (v/Petur)
Innlatingarfreistirnar til tær kravdu stóruppgávurnar eru leygardagar 4. apríl og 9. mai. Stóruppgávurnar skulu vera góðkendar av undirvísarunum, fyri at studenturin kann sleppa til próvtøku í skeiðnum.
Munnlig próvtøka verður fríggjadagin 15. mai 2009.
Skráin fyri undirvísingina (síður og uppgávur í lærubókini):
(Broytingar kunnu koma í skránna)


c: text/html

text:
SCOTT POLAR RESEARCH INSTITUTE, Cambridge University, Bretland, WOODS HOLE OCEANOGRAPHIC INSTITUTE, Massachusetts, USA og BOGI HANSEN, Tórshavn taka lut á almennum temakvøldi í Norðurlandahúsinum 27. apríl
Vit føroyingar kenna nú sviðan av veðurlagsbroytingum, íkomnar av globala co2 útlátinum, orsakað av fossilum brennievnum, sum olju og koli.
Jólaódnirnar og ringa veðrið higartil í 2017 hava kostað tryggingarfeløgum slakar 100 mió. kr., og er hetta tíanverri bert byrjanin til ógvusligar broytingar í okkara veðurlagi, sum fara at hava risa árvirkan á okkara samfelag, bæði fyri einstaklingar og vinnulív. Altjóða veðurfrøðingar ógvast yvir megina í jólaódnini og vænta, at vit fara at fáa fleiri slíkar, og kanska við enn størri megi.
Hesar broytingar stava í stóran mun frá at ísurin í Arktis bráðnar sera skjótt, og hitin á Norðurpólinum er í løtuni 20 stig hægri enn vanligt. Eisini hitnar sjógvurin við Føroyar – hitin á botni í november 2016 var um 10 stig, sum er nógv hægri enn vanligt.
Vaksandi nøgdirnar av pelagiskum fiski hjá okkum eru – tó eitt positivt – úrslit av veðurlagsbroytingum.
Fyri at kunna um hesar stóru veðurlagsbroytingar hjá okkum sum nú fara fram, verður saman við Norðurlandahúsinum skipað fyri einum ókeypis almennum temakvøldi hóskvøldið 27. apríl har umboð fyri Scott Polar Institute og Woods Hole, sum eru millum heimsins bestu á økinum samanvið okkara Boga Hansen fara at røða um hesar broytingar og hvat vit kunnu vænta okkum og sjálvandi eisini teir møgulleikar sum broytingarnar kunnu viðføra.
Tað er Johan Mortensen, sum av sínum eintingum og eftir at hava lisið bókina Farewell to Ice eftir Peter Wadhams, hevur tikið stig til tiltakið. Hann upplýsir, at Hiddenfjord og Eik Banki hava stuðlað tiltakinum fíggjarliga.
Johan Mortensen sigur við Fjúrtanda, at hansara vón er, at áhugin fyri veðurlagsspurninginum her hjá okkum fer at festa seg og vaksa, og at tað fer at eggja ungum føroyingum at fara undir at útbúgva seg innan veðurfrøðina. Um tiltakið verður væl eydnað og vitjað, so er ikki óhugsandi, at tað kann verða tikið uppaftur, kanska sum ein árlig ráðstevna um hetta evni.
Hetta tiltak er sera viðkomandi og vænta vit stóra undirtøku, sigur Johan Mortensen. Hetta eru partar av Føroya framtíð, sum fara at verða viðgjørdir av leiðandi serfrøðingum, broytingar, sum vit øll verða noydd at taka eina støðu til og gera okkara fyri at bøta um.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Demenssjúklingar hanga framvegis í leysum lofti
Yngri borgarar við demens og avvarðandi teirra standa framvegis líka hjálparleys sum undan pallborðsfundinum í síðstu viku, har ótolandi og vanæruliga støða teirra varð umrødd.
Á fundinum hjá Alzheimer-felagnum lovaði forkvinnan í trivnaðarnendini hjá Tórshavnar býráð annars at koma teimum til hjálpar við einum dagtilboði beinanvegin.
Men ætlanin vann tíverri ikki frama á fundinum í trivnaðarnevndini mánadagin.
Ístaðin endurtekur formaðurin í Kommunufelagnum, sum eisini er borgarstjóri í Havn, í eini fráboðan í gjár, at Almannaverkið sambært Markamótsskjalinum frá 30. mai í ár “skal samskipa tænastuna (til hesar borgarar) til ein varandi loysn er funnin”.
Sostatt hanga hesir sjúklingar og teirra avvarðandi – eins og aðrir bólkar í somu støðu – framvegis í leysum lofti.
Sum kastibløkur millum land og kommunur hava tey ongan at venda sær til við umbønum um hjálp.
Fyri tey, sum eftir fundin í síðstu viku endiliga hómaðu eina hjálpandi hond frá myndugleikunum, er hetta eitt nýtt, stórt bakkast og vónbrot.
Eg fari við hesum inniliga at heita á partarnar um í stundini at seta seg við samráðingarborðið og fáa eina varandi loysn á hesum viðurskiftum sum allarskjótast.
Nú má og skal altso ein endi fáast á hesum syrgiliga glantrileiki einaferð með alla!
Leivur Hansen, valevni á Lista E


text:
Orð: Grundtvig
Týtt: Salomon J. Joensen
1. Guðs friður ber av einglavakt
og hirðir ei um fjandans makt,
er mildur eins og eygu blíð
á degi og á náttartíð.
2. Tað friður er við lív og ond,
sum hjartað finnur í Guðs hond,
og um enn deyðin herjar á,
tað verjir seg við brosi tá.
3. Tað friður er, sum Harrin kær’
við angist-sveitta heimi bar,
oss læt í friðarorði, tá
hann fór til himmals foldum frá.
4. Tað friðarorð við dópsins bað,
har bangin sál gerst hjartans glað,
hvønn Harrans dag tað frið tær ber
og tryggan teg í ódnum ger.
5. Tú veitst tað væl, Guðs kirkjulið!
Tað eina bera kann tær frið,
at tær í munni og í lund
er trúarorð á hvørji stund.
6. Guðs sonur friðin við sær bar
bert hagar, trúgv at finna var,
bert trúnni, ikki vándu verð
Guðs náðarfriður falur er.
7. Guðs friður her og víða hvar
til trúar orð er Harrans svar,
við friði tann, sum eigur trúgv,
í Harrans dýrd skal festa búgv.


text:
Talv FM-2017: Umtalv í Unglingabólkinum ímillum Jón og Ragnar
ítróttur15-04-2017 - 13:26 - Jóanis Nielsen
Í Unglingabólkinum var støðan tann, at Jón í Horni Nielsen og Ragnar Weihe vóru javnir undan seinasta umfari, og eftir seinasta umfar í dag stóð aftur á jøvnum, tí bæði Jón og Ragnar vunnu í seinasta umfari.
Tískil eru teir sessaðir aftur við talvborðið, fyri at vita hvør teirra verður Unglingameistari - eitt er tó vist, Unglingameistarin kemur úr Sandavágs Talvfelag, tí báðir eru teir úr Sandavági.


text:
Lurta eftir fyrsta setningi í filminum “Eina”. Hvør tosar við hvønn og um hvat? Greið frá ljósinum og útsýninum. Hvør man støðan vera, og hvussu sampakkar støðan við tættirnar í frymilinum hjá Richard Raskin?
2:10 Steðga filminum og skriva upp, hvørji familjusambondini eru, og hvussu tey munnu rigga. Ber saman við frymilin og tak støðu til, um filmurin fylgir frymilinum í greidleika, ella víkir frá og blívur torskildur.
Fototestetikkur: Greið frá teimum litum, sum vit síggja í baðirúminum. Hvørjir eru litirnir, og hvat umboða teir? Síggja vit nakran av hesum litum aftur í filminum? Greið eisini frá, tá høvuðspersónurin brúkar sjampo. Hvat síggja vit? Ein stórur partur av filminum er filmaður við hvítum litum. Hvønn týdning hevur tann liturin í mun til søguna og tematikkin?
Eftir trimum minuttum síggja vit myndir og uppsløg við køliskápið í køkinum. Vit síggja eisini ein svartan posa. Hvat siga hesi filmisku frásøgusnildini okkum, og hvat ger høvuðspersónurin við hesar lutir?
Í klædnaskápinum finnur høvuðspersónurin eina troyggju. Hvussu vorðin er troyggjan? Greið frá, hvat hon ger við troyggjuna og tak støðu til, hvør týdningur verður lagdur í hesa troyggju. Les frymilin hjá Richard Raskin og ber saman við filmin. Hygg eisini eftir frásagnarfrymilinum og royn at seta júst troyggjuna inn. Hvar man hon passa best?
04:15 greið frá ljóði, sum nú hoyrist, og eygleið nýggja persóninum, sum kemur inn í myndina. Hvør er persónurin? Hvat er evnið, sum filmurin hevur sett sær fyri at lýsa?
Høvuðspersónurin tendrar útvarpið og saman við henni hoyra vit um Hoydalar. Hvønn týdning hevur Hoydalar fyri hana?
Høvuðspersónurin tekur tablettir. Hví man tað vera?
“Lat vera við at kalla hann hatta har”. Hvat man búgva í hesum boðum frá høvuðspersóninum til barnið?
“Var eg ein av teimum”, spyr barnið. Hvat man liggja í hesum spurningi?
“Eg var ikki klár”. Greið frá hesum setningi, sum ofta verður sagdur og tak støðu til, um nøkur broyting er í gongdini hesum viðvíkjandi.
“Gev mær frið”, sigur høvuðspersónurin við barnið. Greið frá, hví hon man siga so.
“Tað var mín avgerð. Ikki hansara”, sigur høvuðspersónurin. Hvør er ‘hansara’?
Greið frá, tá høvuðspersónurin og barnið veruliga møtast í filminum. Hvussu er estetikkurin, til dømis ljósið, í myndini? Hvar eru vit í frásagnarfrymilinum nú?
Greið frá fotoestetikki yvirhøvur í filminum. Hevur tað týdning, at vit eru nær við høvuðspersónin og øllum tí, sum hon ger? Finn fokus í nærmyndum og greið frá, hvussu estetikkur er brúktur, og hvussu hesin estetikkur riggar. Stuðlar hann upp undir søguna? Kenna vit okkum drignan at persóninum, jú nærri og tættari myndirnar eru at einum persóni?
Hvør heintar høvuðspersónin? Greið frá eygnabrøgdum teirra millum og legg til merkis, hvørjum tey møta á vegnum. Hvat syngja tey, sum fara framvið? Greið frá reaktiónini hjá høvuðspersóninum.
Hvussu endar søgan? Er hon greið, endalig, afturlatin ella opin? Gjøgnum filmin hevur høvuðspersónurin sagt, at hon er ikki klár. Er hon klár nú?
Hvat er útgangsljóðið í filminum? Hvør er sangurin og grunda yvir, hví hann man vera valdur.
Hav tað einfalda í huga og hygg aftur eftir filminum. Hygg samstundis í frymilin og skriva upp, hvørjir persónar eru við, hvørji ljóð hoyrast, og hvørjir rekvisittir, lutir, verða brúktir at siga søguna. Tak støðu til, um nakar lutur einsamallur kann ímynda søguna i filminum! Tak eisini støðu til, hvussu innrætting og litir eru í húsinum. Eru litir, ið tú heldur skara framúr? Umboða valdu litirnir nakað á lívsleiðini hjá høvuðspersóninum?
Les søguna “Mamman” hjá Sólrun Michelsen og ber hana saman við filmin “Eina”, tá umræður at velja barnið ella skúlan. Skilir tú í báðum førum høvuðspersónin og hennara val? Hvussu hevði tú valt, vart tú í somu støðu?
Skriva eitt ummæli av filminum. Vís fyrst á ein málbólk fyri hesum filmi. Eftir títt persónliga ummæli skalt tú bera filmin saman við søguna “Mamman”, og heilt stutt taka støðu til, hvør av kvinnunum mundi verða lukkuligari, sum frá leið.


text:
Fjørukúvingur situr á gróti í sjóvarmálanum. Eisini sæst hann á tara, har tað er grunt.
Á tunguni hevur fjørukúvingur smáar tenn. Tungan er tí hvøss og verður nevnd rívitunga. Við tunguni rívur hann smátara av klettinum.
Fjørukúvingur tolir nógv av og kann sita uppi á turrum næstan ein mánað. Hann livir eisini leingi, hóast hann einki fær at eta.
Fjørukúvingur
- Longd: 5-10 mm høgur
- Litur: gulligur, reydligur ella morgráur
Purpurkúvingur
Purpurkúvingur er eisini vanligur í sjóvarmálanum. Hann líkist fjørukúvingi, men summir hava brúnligar ella svartar rípur í gágguskelini. Purpurkúvingur verður eisini nakað størri enn fjørukúvingur.
Purpurkúvingur er eitt satt rovdýr. Hann drepur bæði gjar og krækling. Purpurkúvingur borar hol ígjøgnum skelina á kræklingi við rívitunguni og etur hann tann vegin. Tað sama ger hann við gjar.
Livir purpurkúvingur av kræklingi, verður hann myrkur, og livir hann av gjari, verður hann ljósur.
Purpurkúvingur
- Longd: 30 mm høgur
- Litur: morgráur ella ljósur, gulur


text:
LOYVI AT SKJÓTA GRÁGÆS Á VELTUM LENDI
Í 2014 broytti løgtingið lóg um fuglaveiðu, soleiðis at loyvt varð at skjóta grágæs á veltum lendi. Fyri at kunna skjóta, skal eigari og leigari av veltum lendi søkja um skrivligt loyvi til at skjóta grágæs, sum hava sett seg á velt lendi, um grundaðir trupulleikar kunnu ávísast.
Síðani lógin kom í gildi, hava 31 persónar søkt um loyvi at skjóta. 3 loyvi eru ikki givin, tí tey ikki lúka treytirnar. Antin, tí tað ikki var eigarin/leigarin, sum søkti, ella tí stykkini vóru ov smá og ov nær húsum, ella tí søkt hevur verið um at skjóta í haganum. Eitt loyvi er tikið aftur, orsaka av eigaraskifti. Sostatt eru 27 galdandi loyvi í dag. Umsóknirnar um at skjóta eru úr øllum landinum, tó eru tær flestu úr Streymoynni. Við loyvinum fylgir tann treyt, at boðast skal frá, hvussu nógvar gæs eru skotnar.
Síðani lógin kom í gildið, eru tilsamans 530 gæs skotnar, 47 í 2014, 266 í 2015 og 217 í 2016. Sostatt hevur hvør loyvishavari skotið uml. 20 gæs í miðal hetta 3 ára skeiðið, uml. 2 gæs í 2014, uml. 10 í 2015 og uml. 8 í 2016.
Hjá teimum flestu er tað serliga slóttulendi, sum verður illa bitið og traðkað niður, umframt at gásin dálkar sera illa, og av tí sama fæst nógv minni grøði av lendinum. Størsti trupulleikin er um várið, tá gróðurin byrjar, og so um heystið. Bæði eftirgróður og annar/triðji slóttur hjá teimum, sum sláa tvær ella tríggjar ferðir, verður heilt oyðilagdur av gæsnum. Eisini tey, sum velta røtur og epli, hava stórar trupulleikar um tað mundið, tá tað er klárt at taka upp. Gæsnar bíta í øll eplini ella røturnar, so tað ikki er søluvøra. Gæsnar eru vorðnar so spakar, at tað er ikki nóg mikið at reka tær burtur ella at hava fuglaskrímsl. Heldur ikki er nokk at skjóta upp í loft ella í vøllin, har tær ganga. Um ikki onkur gás verður dripin, sær tað ikki út til at hava nakra ávirkan.
Búnaðarstovan hevur ta fatan, at øll, sum hava fingið loyvi, eru samd um, at tað hevur stóran týdning fyri landbúnaðin at hava loyvi at skjóta grágæs ta tíð á árinum, tær eru ein trupulleiki. Tey viðmerkja eisini, at tað verður ikki skotið fyri at veiða, men bert, tá tað er neyðugt fyri at bjarga ella verja grøðina. Tað styggir gásina, tá skotið verður burtur av. Onkur viðmerkti, at tær tá hildu seg burtur í nakrar dagar, meðan aðrastaðni hava tær hildið seg burtur í longri tíð, eftir at onkur er skotin burturúr. Tað sær út til, at gásin flytir seg runt í landinum. Onkuntíð er trupulleikin stórur eina staðni og aðrar tíðir onkra aðra staðni.
Ein roynd at kanna, hvussu grágásin ávirkar grasvøkstur, varð gjørd í 2012 - 2015. Úrslitið av hesi kanning kann lesast her.« Aftur


text:
Brendan
Sankta Brendan (* umleið 489, † umleið 580)
So tíðliga sum í 6.-7. øld sigldu frómir írskir menn í skinnbátum, curragh, víða um høvini við bretsku oyggjarnar, og komu langt til havs til fjarlagdar oyggjar. Endamálið var millum annað støð, har teir í friði og einsemi kundu liva fyri sína kristnu trúgv. Tiltikin er Sankta Brandan, ið ferðaðist í samfull níggju ár um høvini og kanska kom so langt sum til Amerika.
Brandanus, ábáti og játtari, varð borin í heim í Írlandi umleið 489, doyði umleið 580 í kleystrinum Clonfert, eitt av mongum kleystrum, ið hann skuldi hava grundað. Í halgisøgu frá 900- ella 1000 árunum, Navigato Sancti Brendani, sum finst í mongum handritum, verður greitt frá hesi ferð:
- Mangastaðni møttu teir kristnum einabúgvum og nutu blíðskap, m.a. á grannaoyggjunum Seyðaoynni og Fuglaparadísinum. Nærindis teimum var ein grýtut berlig oyggj, har drógu teir bátin upp og kyndu bál at kóka kjøt, teir høvdu fingið frá einum manni á Seyðaoynni. Men tá ið potturin kókaði, fór oyggin at skelva og røra seg, og munkarnir máttu draga bátin sum skjótast og sleppa sær burtur haðani.
- Hetta var ikki ein oyggj, men ein stórhvalur og teir sóu hann svimja avstað við bálinum á baki. Ferðin vestureftir gekst ikki væl, fleir mánaðir rókust teir á havinum, lendu á mongum løgnum oyggjum og endaðu aftur á Seyðaoynni. Men teir løgdu aftur til brots, sigldu í 40 dagar og komu umsíður gjøgnum tjúkkan mjørka til tað stóra landið, har frukttrø vuksu víða hvar.
Søgumenn hava sum vera mann verið ójavnir á máli um, hvussu hendan halgisøga skuldi tulkast. Summir vilja vera við, at Brandan kom bæði til Føroya og Íslands, kanska eisini til Grønlands og Amerika, teir flestu munnu ivast í, um nakað grundarlag er fyri slíkari giting - bretsku oyggjarnar eru mangar.
Írski søgugranskarin og sjómaðurin Tim Severin, var millum teirra, ið helt, at søgan um Brandan var meira enn vanlig hugfloygd miðaldarlig søga, full av undurverkum og ótrúligum tilburðum. Har mundi vera ein kjarni av sannleika, ið gjørdi tað sannlíkt, at írar høvdu verið í Amerika 1000 ár undan Kolumbus og 400 ár undan Leivi Hepna.
Til tess at prógva, at ein slík ferð yvir Atlantshav veruliga kundi gerast við opnum skinnbáti, helt hann í 1976 av stað saman við fýra monnum á einum fari, ið var smíðað nágreiniliga sum tey høvdu verið gjørd fyri 1500 árum síðan. Á leiðini løgdu teir inn í Føroyum, har Severin helt, at Seyðaoyggin og Fuglaparadísið mundu vera. Ein av manningini var føroyingur, Tróndur Patursson, listamaður úr Kirkjubø.
Um veturin varð steðgað í Íslandi, og várið eftir varð hildið fram vestureftir. Hetta var tann hættisligasti parturin av túrinum, teir komu í illveður og ís. Men eftir at hava verið 50 samdøgur á sjónum og siglt ein tein uppá 3.500 fjórðingar um Atlantshav, nomu teir land í Nýfundlandi.
Kelda[rætta | rætta wikitekst]
- Faroestamps.fo (Public Domain)


text:
11 lagkøkustykkir til Havnar
Landsins virðir verða í løtuni púra skeivt fordeild. Í Suðurstreymoy kennir almenna forbrúksveitslan ongi mørk, samstundis sum hundraðtals av landsins íbúgvum eru niðurbundnir við farleiðum, sum vórðu gjørdar til ferðslumynstrið í 1960’unum og ongantíð eru dagførdar síðani. Við øðrum orðum sigldu mjólkarbátar framvegis, tá seinasta ábótin varð gjørd á ferðasambandið til økið Eystan Múla.
Hyggja vit at bara nøkrum fáum íløgum hjá almennu Føroyum, so sæst skeiva gongdin beinanvegin. Landssjúkrahúsið, Glasir og vardir bústaðir í Havn fáa lítla hálva aðra milliard krónur, meðan bara stórthundrað milliónir verða brúktar í restina av landinum tilsamans. Var almenni íløgukarmurin ein lagkøka í 12 stykkjum, so fær Tórshavn 11 stykkir og restin av Føroyum eittans stykki.
Merkir flest best?
Tunlarnir norður um Fjall hava staðið sum ein landaskomm alla hesa øldina. Teir eru smalir, bølamyrkir, lágir og fyri at siga tað beint út: Vandamiklir. Men hetta er einasta farleið hjá fleiri hundrað borgarum, harav nógvir eru skúlanæmingar, ið ganga í lógarkravdum framhaldsskúla í Klaksvík.
Uppskotið hjá andstøðuni um at knýta tunlarnar norður um Fjall upp í bummgjaldsskipanina hjá Norðoyatunlinum er sjálvandi populistiskt; ein roynd hjá andstøðuflokkunum at vinna sær poeng á kontuna, nú val er komandi ár. Men aftursvarið hjá landsstýriskvinnuni í fíggjarmálum var at undirmeta intelligensin hjá borgarunum – tunlarnir kunnu ikki gerast, tí teir hita búskapin?!?
Í miðstaðarøkinum lempar fíggjarmálaráðharrin bara meira og meira kol á lokomotivið, so neistarokið stendur frá hjólunum, og tað hoyrist, at tá verandi hálva onnur milliard er komin væl áleiðis at brúka, so stendur Tjóðpallurin næstur á skrá. Frá búskaparfrøðingunum í Havn, sum vóru óførir at krevja eitt “rættvísari býti” av fiskiveiðuinntøkunum, hoyrist ikki eitt kis, nú teir hava fingið sín vilja. Men vit skulu fáast at trúgva, at hvørt einasta av teimum 11 lagkøkustykkjunum í Havn er alneyðugt og kann ikki goymast til seinni, meðan tað er tað einsamalla seinasta stykkið, ið útjaðarin hóast alt fær, sum ómøguligt má blíva størri, tí tað hitar búskapin.
Ikki hørð virði, men javnbjóðis rættindi
“Stættarstríðið er av!”, segði ein fyrrverandi løgmaður. Men hvat nyttar tað at vera heimsins javnasta land í lønum, tá so stórur munur verður gjørdur á livikorum, alt eftir hvar man býr? Kunnu vit vera stolt, tá kontrastirnar eru so stórar? Bert ein tíma frá milliardaforbrúkinum til glæsuliga Glasir, tjóðarinnar teatursal og hábærsliga H-bygningin verða vit førd 50 ár aftur í tíðina, og nú eru mjólkarbátarnir ikki eingong til hjálpar longur.
Tað verða ikki tunlarnir norður um Fjall, sum fáa nakran búskap at kóka yvir. Allar útrokningar siga, at teir kosta minni enn ein hálvur H-bygningur ella nakað tað sama sum ein hálvur skúli í Marknagili. Tað snýr seg ikki um hørð virði ella ovurupphitaðan búskap, tað snýr seg um vilja. Viljan til at geva borgarunum Eystan Múla eitt vegasamband, sum hoyrir 21. øld til.


text:
Í juli vóru lønargjaldingarnar, árstíðarjavnað, 748 milliónir kr. Í 2016 vóru lønirnar um 700 milliónir hvønn mánað, men frá september í fjør til í dag hava lønirnar so líðandi klintrað uppeftir og eru nú 750 milliónir um mánaðin. Mesta ferðin í vøkstrinum var um árskifti, og í løtuni er vøksturin við at javna seg.
Privatar tænastuvinnur fingið ferð á vøksturin
Verður hugt eftir trendinum í høvuðsvinnubólkum (sí myndina niðanfyri), sæst, at tað er framgongd í øllum høvuðsvinnubólkum. Í fiski- og alivinnu sæst tó, at ferðin er ikki eins stór nú, sum hon var um ársskiftið. Í byggivinnuni hevur verið stórur vøkstur út í eitt síðan 2013, og hevur tað tí í yvir fýra ár nú verið stórur vøkstur. Tænastuvinnurnar hava havt javnan og lágan vøkstur, men í seinastuni er verulig ferð komin á privatu tænastuvinnurnar. Í løtuni er vøksturin í lønunum í privatu tænastuvinnunum eins stórur sum í byggivinnuni. Almennar tænastur hava framvegis javnan og lágan vøkstur.
Tað er ymiskt hvat støddin er á ymsu høvuðsvinnubólkunum. Eitt nú er byggivinna tann minsti bólkurin, og tí munar tað ikki eins nógv í samlaða vøkstrinum, at byggivinnan hevur nógva ferð Hinvegin eru privatu tænastuvinnurnar stórar, og tað er orsøkin til at ársins vøkstur tilsamans er so stórur.
Legg til merkis: myndin omanfyri vísir ikki støddina á vinnugreinunum men ta ymisku ferðina, sum er í trendinum fyri hesar vinnugreinar, ið allar vóru settar til 100 1. jan. 2010
Triðja árið á rað við stórur vøkstri
Lønirnar eftir vinnugrein eru ikki árstíðarjavnaðar, so her verður árið higartil samanborið við sama tíðarskeið árini frammanundan.
Higartil í ár eru lønirnar 5.126 milliónir, 289 fleiri enn sama tíðarskeið í fjør. Framgongdin er 6,0%. Hetta er triðja árið á rað, at vøksturin fyrstu sjey mánaðirnar er 6% ella meir. Gongdin ger, at lønirnar seinastu trý árini, síðan 2014, eru vaksnar 20%.
Byggivinna o.o. tilvirking er tann minsta av høvuðsvinnugreinunum, men higartil í ár hevur byggivinnan havt størsta vøksturin. Fram til juli í ár vóru útgoldnar 711 milliónir í lønum, 78 fleiri enn í fjør. Vøksturin er 12,4%.
Privatu tænastuvinnurnar hava higartil í ár havt trivaligan vøkstur. Fram til juli vóru lønirnar í privatu tænastuvinnunum 1.614 milliónir, 95 fleiri enn í fjør. Vøksturin er 6,2%. Tænastuvinnurnar hava eina væl róligari gongd enn framleiðsluvinnurnar, so nú vøksturin í teim privatu tænastuvinnunum er yvir 6% er hetta talan um góðan vøkstur.
Lønirnar í alivinnuni vaksnar ein fjórðing
Lønirnar skipaðar í vinnugreinar vísa, at higartil í ár er meira útgoldið í flestu vinnugreinum, men nakrar vinnugreinar hava afturgongd, millum annað fiskiskapur.
Alivinnan hevur í ár havt eina sera stóra framgongd. Higartil í ár eru útgoldnar 224 milliónir, 45 fleiri enn í fjør, og framgongdin er 25%. Alivinnan er vaksin nógv síðan kreppuna í alivinnuni í 2006, og í níggju av ellivu árum hevur vøksturin verið yvir 10%. Tað er tó framvegis ein sera stórur vøkstur alivinnan hevur í ár, tá hugsað verður um, at virksemið hevur verið stórt í fleiri ár.
Privatu tænastuvinnurnar eru meira hóvligar í vøkstrinum. Einans gistihús- og matstovuvirki hevur eina framgongd yvir 10% í ár, men annars er vøksturin í privatu tænastuvinnunum millum 6 og 10%. Størsta privata tænastuvinnan, handil og umvæling, veksur 6%, meðan vinnuligar tænastur (løgfrøði, grannskoðan, ráðgeving o.l.) saman við fígging og trygging vaksa góð 9%.
Higartil í ár hava hýrurnar verið eitt vet minni enn í fjør, men árini undan hesum var vøksturin sera stórur, so tað er ein minking frá einum høgum toppi.
Dagførd og útgreinað hagtøl um lønargjaldingarnar eru at finna í hagtalsgrunninum her.
Stutt um árstíðarjavning og trendin
Árstíðarjavnað tøl eru reinsað fyri árstíðaravvik, sum t.d. afturvendandi sveiggið í virkseminum millum vár og summar, heyst og vetur. Hetta merkir, at til ber at hyggja eftir gongdini mánað fyri mánað, uttan at samanberingin verður órógvað av regluligum sveiggjum millum árstíðirnar.
Í trendinum er harumframt lagt upp fyri øðrum óreglusemi í mánaðarligu tølunum, og tá sæst tann undirliggjandi langtíðargongdin í lønunum.
Til ber at lesa meira um árstíðarjavning her:


text:
- Tíðindi, mentan og ítróttur
Skiparin arbeiddi í loyndum við løgregluni
Føroyski skiparin á grønlendska trolaranum, Polar Nanok, arbeiddi í loyndum saman við íslendsku løgregluni, so greiða kundi fáast á málinum um drápið á íslendsku Birnu Brjansdóttir.
Tað skrivar grønlendska kringvarpið, eftir at ein grein um málið hevur verið í bretska blaðnum, The Guardian, sum hevur tosað við íslendska kanningarleiðaran.
Sambært blaðnum var støðan hjá íslendsku løgregluni ikki góð, tá tað kom fram í kanningararbeiðinum, at onkur umborð á trolaranum, helst hevði okkurt við málið at gera. Trolarin var tá komin í grønlendskan sjógv, og tí kundi íslendska løgreglan einki gera.
Kortini var ein ætlan sett í verk, so íslendsk løgreglufólk vórðu flogin umborð á danska sjóverjuskipið, Triton, sum skuldi sigla til Grønlands eftir grønlendskum løgreglufólkum, sum síðani skuldu umborð á Polar Nanok.
Men skiparin á Polar Nanok hevði fingið varhugan av, at skipið kundi hava tilknýti til málið. Tí boðaði hann manningin frá, at teir høvdu trupulleikar við motorinum, og máttu sigla aftur til Íslands. Samstundis sløkti hann fyri internetinum og stongdi tí alt samskifti við umheimin, so manningin ikki fekk frænir av, hvat talan var um.
So skjótt sum trolarin var komin í íslendskan sjógv, vórðu íslendsk løgreglufólk sett umborð á Polar Nanok og tóku tveir av manningini.
Annar maðurin var seinni latin leysur, meðan hin í september í fjør varð dømdur 19 ára fongsulsrevsing fyri dráp og fyri at hava smuglað rúsevnir.
Hann noktaði seg sekan, og skjeyt dómin inn fyri hægri rætt.
Greinin í bretska blaðnum The Guardian er ein sokallað long-read, tað vil siga ein longri grein. Tú kanst lesa hana her.
Sí eisini


text:
Mærsk oljuprísurin má uppá minst 45 dollarar fyri tunnuna
Oljuprísurin má uppá í minsta lagi 45 dollarar fyri tunnuna, áðrenn tað yvirhøvur gevur javnvág hjá danska oljuframleiðaranum Mærsk Oil.
Hetta upplýsir felagið í børsfráboðan í dag. Felagið sigur, at oljuprísurin skal uppá 45-55 dollarar fyri tunnuna, bert fyri at náa javnvág, og dekka tær útreiðslur, sum standast av at fáa oljuna upp.
Mærsk niðurskrivaði oljuaktivitetir við heili 17 milljardum krónum í roknskapinum fyri 2015, og felagið hevur boðað frá, at tað væntar at úrslitið í ár verður munandi verri enn í 2015.
Við einum oljuprísi, sum í dag liggur um 30 dollarar fyri tunnuna, merkir hetta at Mærsk hevur eitt tap uppá í minsta lagi 15 dollarar fyri tunnuna framleitt verður í dag.


text:
Trýst á myndina fyri at fáa myndina í fullari stødd!
Lagt út: 11. mar. 2012
Myndaevni: Fólk í bygdini
Um myndina:
Maður við sildatunnu á fiskaplássinum á Løðhamri.
Á myndini er:
Árstal:
Myndina hevur Bygdasavnið fingið frá Henny Hilmarsdóttir. Henrikka Joensen skannaði myndina inn.
1 Comment
-
Monika Nolsøe (april 25th, 2018 at 23:01)
Eg sóknist eftir mynd av húsunum hjá ommu míni í Toftum. Hettar eru húsini beint uppi yvir minnisvarðan. Mær er fortalt at hann eitur Eilif Christiansen, men hettar er ikki heilt vist. Beiggi hansara bleiv kallaður Dallin. Eilif bygdi húsini og forerdi síðani tí einu helvtina til beiggja sín.
Hevði verið deiligt at fingið myndir, onkrar søgur ella fingið eitt navn á einum persóni, sum eg kann kontakta hesum viðvíkjandi.
Takk fyri.


text:
Tingmenninir høvdu verið í Suðuroy og vóru á veg heimaftur við bát. Teir vóru stutt komnir, so kom mjørki á, og teir viltust burtur av allari leið. Tá lovaði fútin, at sendi Gud hann aftur til lands, tað fyrsta menniskja, ið hann sá, skuldi fáa Traðagarð (Traðagarður í Sandoy var tá leysur, tí bóndin og konan vóru deyð sonarleys). So tók at lýsa í mjørkan, landið sást, og teir kendu nú, at teir vóru uttan fyri Sandsbygd. Tað fyrsta fútin stígur fótin á land, kemur Meggjan, eisini rópað Illa Magga, gangandi út eftir fjørubøkkum. Hon var eitt rætt ódugnadýr, men har gjørdist einki við: fútin vildi ikki bróta orð og eiti sítt. Konufólk festi nú ikki garð, so eftir var hjá fútanum at hugsa um at fáa henni ein dúgligan mann. Heimafturkomin sendi fútin Jógvani á Velbastað boð at koma til Havnar dagstevndan dag. Jógvan kemur — óveðursdagur er — og fútin ber nú giftuna upp á mál við hann, men Jógvan sigur nei: hann hevur ikki hug á Meggjuni. Fútin bønar hann at koma aftur til sín í morgin, og Jógvan jánkar um. Men um náttina ger hann ikki vandari enn, at hann rýmir úr Havnini. Hann kemur til Sandáar — hon rann so stór og stríð, tí áarføri hevði verið — og skal leypa tvørtur um; men lopið mislukkaðist: Jógvan datt í ánna; streymurin førdi hann omaneftir og skeyt hann aftur at áarbakkanum Havnarmegin. Komin uppúraftur helt hann hetta vera ein varning frá Gudi, vendi aftur til Havnar, fór til fútan og segði, at hann skuldi taka gentuna. So giftust bæði, og hann iðraði seg ikki um tað eftirsíðani, tí hann fekk rætt fólk og dugnaliga matmóður burtur úr Meggjuni. Av teimum er komið tiltikið ættarslag í Trøðum.
Jógvan Mortansson, bóndi í Miðstovu í Trøðum, sum gitin er í søguni um Ungajógvanssynir, átti eina systur, sum hann var so ógvuliga góður við. Ein bóndasonur oman úr Stovu í Hesti, Hanus Magnusson, fríggjaði til hennara; men Jógvan var ikki mentur at skiljast frá systrini og festi so Hanusi um ólavsøkuna seks merkur burtur av garðinum (í Miðstovu), áðrenn tey giftust — tí góðvarin var hann. Við tað sama fekk presturin, harra Klæmint, fríggjaran til at narra hana, og tá ið mikkjalsmessa kom, skrivaði Hanus seg inn við prestadóttur úr Todnesi, dóttir Klæmints. Á henda hátt fór Uttastastova frá.
Traðir vóru kongsjørð, og kongsbøndur áttu ikki at sleppa øðrum monnum at velta í jørð teirra ella lova fólki at leita eftir ull. Hetta gjørdi miðstovubóndin av tí, at hann var slíkt eitt góðmenni og ikki mentur at siga fólki nei. Men Hanusi líkaði hetta illa, tí Traðir lógu í felagi bæði burtur og heima. So var tað eitt árið, sum velting var fyri hond, at tveir menn úr Miðstovu og ein úr hvørjum hinum húsinum vóru úti at velta. Jógvan stóð og velti uppi í erva undir brekkuni; Hanus, uttastustovubóndin, stóð undir í neðra. Skotlendi var, og vatn stóð í grøvunum, har sum Hanus hevði staðið og grivið. Hann gav seg um, at Jógvan veitti vatnið oman yvir bø hansara, og tók so tað ráð at fara til Havnar og geva Jógvan upp fyri fútanum. Ikki var eitt, hann hevði Jógvani um at kenna, og helst tað, at hann slepti øðrum monnum at velta í kongsjørðini. So varð avgangurin, at fútin gav Hanusi orð og eiti fyri, at hann skuldi fáa tær tólv merkurnar, sum Jógvan átti. So leið nakað um, og Hanus skuldi fara norður at festa. Hann hevði avrátt við kirkjubømenn, at teir skuldu koma til Skopunar eftir honum og føra hann norður til Havnar. Ein fátækur maður undan Reynum á Sandi, seyðamaður, var staddur í Skopun sama dag, sum kirkjubømenn komu. Hann fekk teirra ørindi at vita og sníktist so alt fyri eitt niðan á hamrarnar til gongu heim til Sands fjalsmegin. So biður hann menn Jógvani til handa og bønar teir at vera skjótar at gera seg til, tí Jógvan ætlar sær til Havnar í stundini. So fer hann í Traðir at siga Jógvani bónda frá. Nú hann kemur, er boð komið frá kirkjubømonnum eftir Hanusi: teir bíða eftir honum. Reynamaðurin sigur Jógvani frá øllum, sum er, og biður hann gera seg lidnan at fara til Havnar: fólkið hevur hann fingið honum. Hann biður Jógvan royna at fáa sakina til dóms; allir menn vildu bera honum tann besta vitnisburð, men Hanus var ein óflýggjakroppur, sum hvør maður bar ilt. So báðir til gongu til Skopunar; bátmenninir vóru tá longu farnir fjalsmegin. Tá ið teir komu á Skopunarskarð, fór Kirkjubøbáturin (eitt tíggjumannafar, kallað Stóri Reyði) út um skerið. Tá helt Jógvan við menn sínar, at hann kom at vera ov seinur. Hann lá sunnaneftir í ættini, og eystfallið var óslætt. Tá ið teir vóru komnir á flot, helt reynamaðurin við Jógvan, at teir høvdu her bert eitt lítið fýramannafar og Hanus eitt tíggjumannafar, men tað var gamalt orðtak, at Gud førdi so væl dúgvuna yvir havið sum svanin. Hinir søgdu, at tað var ikki farandi fyri Kirkjubønes, men reynamaðurin bað teir geva seg í Guds hond og fara fyri nesið: teir høvdu eina góða sak. So fóru teir fyri nesið — og Hanus, sum brekaður var við niðurfalssótt, sat sjálvur og stýrdi. Teir komu inn í kvarðan á Hælsíðu; tá skeytst báturin og gekk burtur. Jógvan kom til Havnar, men eingin Hanus. So fór Jógvan til fútan og fekk lov til at sita við teimum tólv mørkunum, sum hann átti.
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901
Sagnirnar eru her endurgivnar við Hammershaimbs stavseting eftir útgávuni:
Jakob Jakobsen: "Sagnir og ævintýr" , fororð eftir Mariu Mikkelsen, 1. útg. 1925, 2. útg. 1984-85.


text:
Netbankin
Við Netbankanum er lætt at avgreiða tíni bankaviðurskifti, tá tær lystir.
Yvirlit yvir tíni fíggjarviðurskifti
Netbankin er ein løtt, trygg og bílig loysn, ið gevur tær samlaða yvirlitið yvir tíni fíggjarviðurskifti. Tú sparir bæði tíð og ómaksgjøld, tá ið tú gagnnýtir nógvu møguleikarnar, ið Netbankin hevur at bjóða.
Við at nýta Boðtænastu og GjaldsSkipan fært tú enn betur yvirlit og kanska eitt sindur meira yvirskot í gerandisdegnum.
Stutt og greitt um Netbankan
Við Netbankanum kanst tú:
- Leggja fíggjarætlan
- Stovna og broyta í gjaldsavtalum
- Fáa yvirlit yvir tínar kontur og bókingar
- Gjalda rokningar
- Flyta pening á kontu í bæði føroyskum og donskum banka
- Keypa og selja partabrøv
- Síggja saldu
- Samskifta beinleiðis við tín kundaráðgeva
Í Netbankanum kanst tú eisini
Røkta virðisbrøv og íløgur
Við Netbankanum ber til at keypa og selja virðisbrøv, tá tær lystir fyri ein væl lægri kostna. Eisini kanst tú í friði og náðum fylgja tínum íløgum og samanbera tær við onnur virðisbrøv, soleiðis at tú altíð hevur fult yvirlit yvir tínar íløgur.
Samskifta við ráðgevan
Tú kanst samskifta beinleiðis við tín kundaráðgeva umvegis Netbankan - tað er lætt og trygt. Tað er líka lætt sum at senda eitt vanligt teldubræv, men trygdin er betri. Eisini kanst tú trygt senda ymisk skjøl umvegis Netbankan.


text:
Rembrandt van Rijn er trímastrað niðurlendsk skonnart við drúgvari søgu, sum í hesum døgum liggur inn móti Bursatanga, innast við bryggjuna í Havn. Meðan tað í gjárkvøldið fløddi heilt upp undir Vippuna á Tinganesi, bíðar skipið eftir 32 kinesarum. Orsøkin er sólarmyrkingin um eina viku.
Eins og Golfo Azzurro hjá Paul Watson og teimum, sum vitjaði her fyri fimm árum síðani, er skonnartin skrásett í Port Vila í Vanuatu. Veggjakortið, Heimurin, hjá Námi sigur hetta um Vanuatu, sum er í punti Z8, tað vil siga í Osiania í Suðurkyrrahavi:
Rembrandt van Rijn er bygdur á niðurlendsku skipasmiðjuni Scheepswerf Gebroeders Boot í Leiderdorp og sjósettur í november í 1924 sum Jacoba. Í 1928 skiftið skipið navn til Anna Marta, í 1962 til Minde, í 1971 til Klaus D, í 1985 til Enno Doedens Star og í 1995 til núverandi navn, Rembrandt van Rijn. Á Wikipedia sæst henda flaggsøga hjá skipinum:


text:
Avtaluinnlán
Eitt avtaluinnlán er ein føst upphædd, sum er bundin í eitt ávíst tíðarskeið við eini rentu, sum serstøk avtala er gjørd um.
Bindingartíðin á einum avtaluinnláni kann vera úr eini viku upp í 365 dagar. Minstamarkið á einum avtaluinnláni er 1.000.000 kr. Einki hægstamark er á hesum innlánum. Rentan verður tilskrivað, tá avtalutíðarskeiðið er av.
Bindingartíðin á einum avtaluinnláni kann vera úr eini viku upp í 365 dagar. Minstamarkið á einum avtaluinnláni er 1.000.000 kr. Einki hægstamark er á hesum innlánum. Rentan verður tilskrivað, tá avtalutíðarskeiðið er av.


text:
Fjarlestrardeplinum hølir á Vágsvegi 22
Nú er greitt, at Fjarlestrardepilin kemur at halda til á Vágsvegi 22 í Vági.
Á Fjarlestrardeplinum eru góð hølisviðurskifti. Har er eitt stórt undirvísingarhøli og harumframt fleiri smærri bólkarúm, soleiðis at lesandi kunnu sita og arbeiða í bólkum.
Sjálvsagt er internet og aðrir hentleikar (printari os.fr.) á Fjarlestrardeplinum – hentleikar, sum eru neyðugir fyri at fjarlesandi fáa virka sum best í teirra lestrartíð.
Á Fjarlestrardeplinum verða eisini skeið /undirvísingin, sum Fjarlestrardepilin sjálvur bjóðar lesandi. Harumframt verður leiðbeiningin til lesandi eisini í hølunum hjá Fjarlestrardeplinum.
Fjarlesandi fáa egnan lykil
Atgongdin til Fjarlestrardepilin verður skipað soleiðis, at fjarlesandi fáa – um tey hava áhugað í tí – lykil, soleiðis at tey altíð kunnu gera nýtslu av hølunum. Hølini verða opin fyri lesandi frá kl. 8.00 á morgni til kl. 22.00 um kvøldið. Í vikuskiftinum verða hølini stongd.


text:
Útbjóðing av prentingini av fíggjarlógaruppskotinum gevur stóra sparing
Dan Klein --- 12.09.2011 - 13:34
Fíggjarmálaráðið sparir umleið ein triðing av prentútreiðslunum við at bjóða út prentingina av fíggjarlógaruppskotinum, frágreiðingini til fíggjarlógaruppskotið og dagførdu fíggjarlógini.
Fyri at fáa sum mest burtur úr skattakrónunum og samstundis stimbra undir kappingina á privata vøru- og tænastumarknaðinum, hevur tað almenna skyldu at bjóða út allar almennar uppgávur, sum á nakran hátt eru egnaðar til útbjóðing á privata marknaðinum.
Fíggjarmálaráðið fer tí frameftir at bjóða út prentingina av fíggjarlógaruppskotinum, frágreiðingini til fíggjarlógaruppskotið og dagførdu fíggjarlógini samlað í eina útbjóðing á hvørjum ári.
Hesuferð vórðu 3 prentsmiðjur bodnar at koma inn við tilboði. Tilboð komu inn frá 2 veitarum innan ásettu tíðarfreistina. Fíggjarmálaráðið hevur gjørt av, at taka av lægsta tilboðnum, sum kom frá Føroyaprent.
Fíggjarmálaráðið, 12. september 2011


text:
Umleið 800 ungdómar úr øllum Føroyum hava hesa faru vikuna hoyrt fyrilestrar og fingið kunning undir heitinum ”Mynd krevur samtykki”.
Tiltakið VIKA SEX 2018 hevur verið á ferð og hevur vitjað allar yrkis- og miðnámsskúlar í Føroyum.
Evnið í ár var “Mynd krevur samtykki”, tí tað er ein sannroynd, at ung og fólk yvirhøvur ferðast nógv í digitala heiminum, og tískil er kunnleikin um kropp, mørk og kyn eins viðkomandi her sum í øðrum rúmum, vit ferðast í.
Tað er av alstórum týdningi fyri trivnaðin hjá teimum ungu, at tey skilja týdningin av orðinum samtykki, tora at gera vart við síni egnu rættindi, rættindini hjá øðrum og kenna avleiðingarnar, um tey ikki virða mørkini hjá øðrum.
Á tiltøkunum, sum vóru í Havn, í Vestmanna, í Suðuroy, í Klaksvík og á Kambsdali, nýttu 800 næmingar høvið at hoyra fyrilestrar eins og at fáa eitt prát við fakfólk um evnið.


text:
El-marknaðurin skal liberaliserast fyri at seta ferð á grønu orkuna
18. februar 2018
Skulu bjørtu málini um at gera Føroyar grønari gerast veruleiki, er alneyðugt við eini liberalisering av el-orkuøkinum. Tí havi eg lagt uppskot fyri tingið, har lagt verður upp til at liberalisera el-framleiðsluna í einari breiðari politiskari semju, sum veruliga kann seta ferð á útbyggingar og menning av grønari orku
Ein liberalisering av el-marknaðinum kann samanberast við tað vit kenna á tele-økinum. Eg minnist væl, hvussu dýrt tað var at brúka telefonina í gomlum døgum, har man var noyddur til at telja minuttirnar fyri at ansa eftir at rokningin ikki bleiv ov stór.
Eftir at tele-økið bleiv liberaliserað er støðan ein heilt onnur. Nú eru tilboðini í Føroyum betur enn tað tú kanst fáa í útlandinum. Frí tala og stórt data-hald. Møguleikarnir eru nógv fleiri og kostnaðurin nógv lægri.
Á sama hátt vil ein liberalisering av el-marknaðinum vera við til at skapa nógv fleiri møguleikar fyri orku-loysnum og samstundis geva bæði borgarum og vinnu nógv bíligari orku.
Menna tjóðina
Einhvør politikari eigur at hava sum fremsta mál at menna tjóðina. Vit eiga at stremba eftir at skapa tað Føroyar vit ynskja at hava. Eitt av mínum hjartamálum seinastu mongu árini hevur verið at skapa eitt grønari og betri Føroyar.
Tað kom týðiliga fram á orku-ráðstevnuni, sum eg var við til at skipa fyri á vári 2017, at um grøna málið skal náast, var neyðugt við eini liberalisering av el-marknaðinum í Føroyum. Hetta sama havi eg eisini greitt fingið at vita á fundum, sum eg havi havt við danskar myndugleikar fyri at hoyra um royndirnar í Danmark og øðrum evropeiskum londum.
Skulu skapandi kreftirnar sleppa framat og veruliga sleppa at útfolda seg, er neyðugt at opna dyrnar og loyva privatum aktørum inn á marknaðin. Verandi skipan er alt ov stirvin.
Skapa størv og menning
Ein liberalisering av orkuøkinum vil veruliga seta ferð á menningina og vil hetta samstundis skapa nógv nýggj størv innan orkuøkið.
Samstundis hevur tað stóran týdning fyri útflutningsvinnurnar, at tær kunnu siga, at teirra vørur eru framleiddar úr grønum og varandi orkukeldum heldur enn olju.
Spurningurin um liberalisering av el-orkuøkinum er tí fyri meg ein spurningur um, hvat fyri samfelag vit ynskja at hava. Skulu vit hava frælsi og fríar vinnukarmar, har fyritøkurnar á orkuøkinum eru við til at skapa menning og vøkstur og flyta okkum móti einum grønari samfelag, ella skulu vit hava eitt samfelag við monopol á orkuøkinum har lítil og eingin framgongd er móti tí grønu kósini.
Eg ynski framburð, frælsi og menning og verulig framstig móti einum grønari samfelag.
Magni Laksáfoss
løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin
RN
Aftur


text:
32. Flaggdagsrenningin var mikudagin. Luttakaratalið var umleið sum tað hevur verið seinnu árini, umleið 300. Veðurfrøðingum, sum lova turt veður, skal ein vara seg fyri. Tí so títt og knapt barnarenningin var klár at skjóta í gongd, opnaðust himmalsins slúsur, og regnið stóð niður í gjøgnum tunnu renniskógvarnar.
Av teimum 300 rennarunum vóru umleið 70 børn, sum runnu í trimum ymiskum aldursflokkum. Stuttligt er at síggja, hvussu nógv tey leggja fyri, og hvussu røsk tey eru.
Sum altíð vísa børnini ein øgiligan vilja (mynd: Bjørt Svabo – Hvirlan)
Men tað er kappingin fyri tey vaksnu, sum mesti spenningur er um í Flaggdagsrenningi. Júst hendan kappingin hevur eina hægst prestigu at vinna og kann møguliga rópast fyri ein Grand Slam í føroyskari renning. Tað vóru eingir greiðir favorittar at vinna. Hvørki hjá monnum ella kvinnum.
Niðurteljingin liðug, og taktiska spælið byrjar beinanvegin. F.v: 20 Ingi Johannesen, 40 Sam Vang, 58 Niels Poulsen, 9 Dánjal Dahl Ljósheim, 75 Jens R. Weihe, 31 Peter Jensen
Ungi Dánjal Dahl Ljósheim, Regin Thomsen og danin Peter Jensen vórðu spáddir at hava bestu møguleikarnar hjá monnunum, men skeitt varð eisini eftir Sam Vang, sum sá út til at taka seg nakað fram móti endanum av Vetrarkappingini, og tá veit man aldrin. Tað bleiv ikki lagt hart út, men hesir fýra komu skjótt leysir saman við enn einum “old dark horse” -Cecil Weihe.
Farnir út á aðru hálvu, fimm mans framvegis í flokki. Dánjal Dahl Ljósheim setur ferð á og Cecil Weihe framvegis væl við á øðrum plássi (mynd: Bjørg Svabo – Hvirlan)
Ikki fyrr enn heilt móti endanum skrædnaði. Tað var Sam, sum rykti og skrykti, og einans Regin Thomsen megnaði at fylgja við. Á seinastu 50 metrunum vísti Regin Thomsen, at hann hevur ein sannan vinnaravilja av stáli og ein góðan spurt, og so mátti Sam Vagn resignera og sættast við 2. plássið og lata Regin Thomsen og Roysnið taka fyrsta sigurin nakrantíð í Flaggdagsrenningini. Dánjal Dahl Ljósheim og Peter Jensen høvdu somuleiðis ein drepandi spurt um triðjaplássið, og her var tað Peter Jensen, sum var stinnari. Cecil fylgdi væl við, og kom stutt eftir á fimta plássi.
Avgerðin fellur. Sam hevur roynt sítt ítarsta, men Regin átti ein dropa av flúgvarabensini eftir (mynd: Absalon Hansen)
Topp 10 menn – opin bólkur 6,8
1. Regin Thomsen, Roysnið 24.59
2. Sam Vang, Bragdið 25.02
3. Peter Jensen, Bragdið 25.12
4. Dánjal Dahl Ljósheim, Hvirlan 25.13
5. Cecil Weihe, Bragdið 25.20
6. Hjalmar Sjóvará, Bragdið 26.05
7. Jákup Petur Eliassen 26.30
8. Jónálvur Jóhannesen 26.31
9. Henry Olsen, Bragdið 26.33
10. Niels Poulsen, Bragdið 26.43
Topp trý veteranar menn
1. Sam Vang, Bragdið 25.02
2. Cecil Weihe, Bragdið 25.20
3. Hjalmar Sjóvará, Bragdið 26.05
Topp trý superveteranar menn
1. Jens R. Weihe, Frælsi 27.12
2. John Egholm, Hvirlan 28.19
3. Hjalti Gunnarstein, Bragdið 30.58
Hóast Rebekka Fuglø undan kappingardegnum hevði vunnið Flaggdagin heilar sjey ferðir á rað, var tað als ikki vist, at tann áttandi skuldi koma. Í øllum førum ikki lætt. Svenska Sara Vallin, sum nú býr í Føroyum, er ein sterkur rennari, og hon gav Rebekku harða mótstøðu til FM 10 km í seinasta mánaði. So her var lagt upp til spennandi tvídyst. Og tær báðar ungu Treystadamurnar, Oddvør Josephsen og Maria Biskopstø eru eisini sera sterkir rennarar. Harafturat var eisini Rigmor N. Arge, sum jú aldrin skal undirmetast.
Eins og á 10 km í Runavík, var tað Rebekka, sum legði harðast fyri, og fekk eitt fitt hol. Tað var bert Sara Vallin, sum so dánt megnaði at fylgja Rebekku. Men úti á seinna av teimum tveimum umførunum, byrjaði tað at blíva hart hjá Rebekku, sum mátti stríðast alt hon hevur lært fyri at halda Saru aftanfyri. Munurin tódnaði og tódnaði, men Rebekka helt heilt á málið, men tá vóru einans fýra sekund aftur til væl rennandi Saru Vallin.
Við Smyril Line og 2-300 metrar eftir á málið var einki enn avgjørt. Men tað eydnaðist Rebekku Fuglø at halda Sarah Vallin aftanfyri og vinna sín áttanda (!!) Flaggdagssigur á rað (mynd: Bjørg Svabo – Hvirlan)
Á triðjaplássi kom Rigmor N. Arge, sum hevði sett tær báðr ungu út Treysti uppá pláss og víst Mariu Biskpstø til fjórða pláss og Oddvør Josephsen til fimta pláss. Longur afturi kom Birna Mohr Joensen á sætta plássi.
Topp 10 kvinnur – opin bólkur 6,8 km
1. Rebekka Fuglø, Treysti 26.23
2. Sara Vallin, Bragdið 26.27
3. Rigmor Napoleonsdóttir Arge, Hvirlan 27.57
4. Maria Biskopstø, Treysti 28.29
5. Oddvør Josephsen, Treysti 29.07
6. Birna Mohr Joensen, Hvirlan 30.01
7. Valborg H. Laksafoss 30.08
8. Sigrun Kallsoy Kristiansen, Bragdið 33.35
9. Tina Arvidsen, Sparta 33.39
10. Maria Schwartson 34.29
Topp trý veterankvinnur
1. Rigmor Napoleonsdóttir Arge, Hvirlan 27.57
2. Birna Mohr Joensen, Hvirlan 30.01
3. Ester Simonsen 34.40
Topp trý superveteranar kvinnur
1. Tina Arvidsen, Sparta 33.39
2. Elisabeth Rasmussen, Bragdið 37.30
3. Anna Sofía Kristiansen, Bragdið 38.59
Øll úrslitini síggjast HER
Myndir av øllum vinnarunum er HER


text:
ZYPHO – ENDURVINNINGUR AV HITANUM ÚR FRÁRENSLVATNI
Hiti er peningur. Spar upp til 40% av hitanum úr frárenslvatninum
Steðga oyðsl av hita og peningi. Brúka tøknina sum ZYPHO hevur gjørt til frárenslvatn úr brúsuni. ZYPHO brúkar hitan úr frárensluni til at hita tað køldu veitingina av vatninum til brúsuna. Tá tú brúsar tær, brúkar tú tí heilt lítið av hita fyri at fáa vatni í brúsuni passandi heit. Hevur tú ZYPHO, minkar tú um nýtsluna av heita vatninum og sparir tí pening. ZYPHO kann endurvinna upp til 15°C frá vatninum í brúsufrárenslinum. Tað ger at tú sparir upp til 40% av hitanum.
ZYPHO er so framúr væl sniðgivin, tí er tað eisini er sera væl egnað til ítróttarhallir, hotell, sjúkrahús, fyritøkur …
Zypho faldari (pdf fíla)


text:
Ítróttarsendingin hjá Útvarpi Føroya visti í kvøld at siga frá, at Handilsskúlin á Kambsdali nú ætlar sær at víðka sína ítróttarbreyt til eisini at umfata svimjing. Talan verður um svimjivenjing 2 ferðir um vikuna, frá kl 8 til 10, umframt ástøðiliga undirvísing um ítrótt yvirhøvur. Lesið meira her á heimasíðuni hjá Føroya Handilsskúla á Kambsdali.
Tey tosaðu eina góða løtu um hví akkurát svimjing skuldi koma afturat fótbóltinum, og til tað vórðu nevndar tvær høvuðsorsøkir. Fyrst at svimjingin – sum tað eisini stendur á heimasíðuni – hevur “fingið framúr úrslit og sýnt ein sera góðan vilja og hugburð”. Og harnæst at svimjingin (sum fótbólturin) er so rótfest ítróttargrein í umhvørvinum runt Kambsdal.


text:
Nýggj gransking.fo almannakunngjørd
Ein nýggj útgáva av heimasíðuni hjá Granskingarráðnum - gransking.fo - er júst almannakunngjørd.
Síðan hevur fingið dagført sniðið og hevur fingið nakrar nýggjar funkur, men byggir tó i stóran mun á undanfarnu síðuna, bæði í innihaldi og útsjónd.
Nýtt og gott gamalt
Alt tilfarið á gomlu síðuni er gjøgnumgingið og størsti parturin er fluttur yvir á nýggju síðuna, har tað er skipað av nýggjum. Næstan 1500 tíðindi frá 2003 til 2017 eru flutt við.
Umframt ovasta bredda, har síðurnar eru skipaðar eftir virkseminum hjá Granskingarráðnum, eru nýggir snarvegir settir á síðuna, sum vísa leiðina til tilfar, sum vit meta at brúkarar oftast koma eftir.
Tíðindi, síður og tiltøk í kalendaranum líkjast í sniði og hava øll fingið eina nýggja funku afturat sær, har til ber at lesa viðkomandi tilfar. Hetta verður gjørt við at frámerki, tags, verða sett á líknandi síður og tíðindi.
Tilfeingi uttan stert
Fitt av kunning um gransking í víðari merking er eisini á nýggju síðuni. Hetta er til dømis Stuðulsyvirlitið við øllum stuðlaðum verkætlanum, leinki til ph.d.ritgerðir, Heilagrunnurin við fleiri enn 300 granskarum skrásettum og tilfar frá Vísindavøkunum og øðrum tiltøkum. Vit hava valt at skipa hetta tilfarið undir yvirskriftini Tilfeingi, á enskum Resources. Vit halda, at tað er hóskandi at nýta hetta aktuella og virðislødda orðið um savnið av vitan, sum øll kunnu fáa lut í.
Enska stovnsheitið broytt og búmerkið dagført
Í sambandi við umleggingina av heimasíðuni er avgerð tikin um at dagføra enska stovnsheitið. Higartil hevur stovnurin verið kallaður "The Faroese Research Council" á enskum. Hetta hevur ikki verið nøktandi í samskiftinum við útlendingar, sum ikki hava knýtt Faroese við Faroe Islands. Tí er avgerð tikin um at broyta enska stovnsheitið til "Research Council Faroe Islands". Hetta meta vit er greiðari úti í heimi. Eisini samsvarar hetta við heitið hjá EURAXESS tænastuni, sum á enskum kallast "EURAXESS Faroe Islands". Búmerkið okkara er dagført við nýggja enska heitinum. Les um búmerkið her
Sansir hevur staðið fyri sniðgeving og forritan
Sansir hevur sniðgivið og forrita nýggju síðuna fyri Granskingarráðið. Sansir hevði eisini gjørt sniðið og veitti skipanina til fyrru útgávuna av gransking.fo
Tekniska skipanin aftanfyri nýggju síðuna er open source skipanin Umbraco.
Skipanin tillagar seg ymsu skíggjarnar, sum síðan verður vist á.
Viðmerkingar og rættingar vælkomnar
Vit vilja fegin frætta, um tað eru spurningar, viðmerkingar ella hugskot til nýggju heimasíðuna. Hvat saknakst á síðuni? Átti okkurt at verið skipað øðrvísi? Er tørvur á málsligum batum? Ert tú komin fram á brotin leinki ella stavivillur? Send okkum so ein teldupost á gransking@gransking.fo ella ring til okkara á 567800.


text:
Eitt fixpunkt er eitt uppmátingarpunkt í lendinum við kendari positión. Fixpunkt hava eitt Y- og eitt X-virði í eini krossskipan. Nógv fixpunkt hava eisini eitt Z-virði, sum er hæddin yvir sjóvarmálan. Á mynd 1 síggjast ymisk fixpunkt.
Mynd 1: Ymisk fixpunkt: Hol við tríkanti, GI-fixpunkt, betongblokkur, bronsu-fixpunkt
Nýggjasta krossskipanin nevnist FOTM. FOTM samsvarar við ta matematisku k-skipanina, X peikar eystureftir og Y norðureftir, sum víst við grønum á mynd 2. Y ásin er samanfallandi við 7° V
Í krossskipanini FK89, peikar Y norðureftir og X peikar vestureftir, víst við svørtum á mynd 2. Nullpunktið er í 62° N og 9° V og hevur hetta punkt krosstølini (Y,X)=(700.000 m, 700.000 m). Legg til merkis, at í mun til ta matematisku krossskipanina, so peikar X til vinstru og haraftrat verður Y nevnt fyrst.
Á myndini sæst eisini krossskipan UTM, sum er víst við reyðum. Flestu lond her um leiðir eru í ferð við at umleggja krossskipanirnar til UTM.
Mynd 2: Krossskipanir – FOTM (grønt), FK89 (svart), UTM (reytt) og Geografiskir koordinatar (blátt). Á myndini síggjast eisini krosstølini til 62° N og 7° V í ymsu skipanunum.
Hæddir á fixpunktum, eru hæddir yvir sjóvarmálanum. Tá GPS verður brúkt til hæddarmáting, verður hæddin hinvegin ikki máld í mun til sjóvarmálan, men í mun til ellipsoiduna (í datum WGS84). WGS84 ellipsoidan í Føroyum liggur umleið 56 metur undir sjóvarmálanum. Mynd 3 vísir hvussu nógv skal dragast frá eini gps máldari hædd fyri at fáa hæddina yvir sjóvarmálan.
Minsti munurin er í Akrabyrgi 55,55 m
Størsti munur er í Mykinesi 56,93 m
Nevnast kann at í flestu GPS’arum eru hesar rættingar innbygdar.
Mynd 3: Kurvar sum vísa mun millum sjóvarmála og ellipsoidu. 10 cm er millum kurvarnar.
Geoidan, sum higartil hevur verið nýtt í Føroyum hevur ein neyvleika uppá 5 - 20 cm.
Nýggja geoidan er gjørd út frá nivellementi, tyngdarmátingum, gpsmátingum og vatnstøðumátingum í 2009 og 2010. Neyvleikin í meðinøkinum (har landfast er) má metast at vera betri enn 2 cm.
Mynd 4: Nýggja føroyska geoidan. 5 cm er millum kurvarnar.
Ny gravimetrisk geoide for Færøerne - René Forsberg. Geodymamikafd., DTU-Space. Apr. 2010
Endelig tilpasning af Færø geoiden til GPS og nivellement/vandstand: FOGEOID2011 - René Forsberg. Geodymamikafd., DTU-Space. 3. okt. 2011
Vilt tú vita meira, so ring til Stein Fossá, tlf 342400, ella send ein teldupost til steinf@us.fo.


text:
Mannfólkarenning er gott høvi hjá vinmonnum, arbeiðsplássum, ítróttafólki og øllum møguligum monnum at dyrka seg sjálvar, og ikki minst, bjóða øðrum av sum einstaklingur ella sum lið.
Ársins mannfólkarenning verður 9. apríl, – vit byrja kl. 13.00
Vit halda til eins og í fjør úti við Sandá, so runnið verður í kallmansligum umhvørvi. Talan er bæði um kapping fyri lið og einstaklingar. Melda til her. Fyri at luttaka sum lið krevst at tríggir menn, ið hava melda til sum einstaklingar, gera vart við at teir eru eitt lið. Tað kostar sostatt ikki eyka at luttaka sum lið.
Kappast verður í bólkunum
- Ungir Menn (f. 1971 ella seinni)
- Vaksnir Menn (f. 1961-1970)
- Royndir Menn (f. 1960 ella fyrr)
Kostnaður er 100,00 kr fyri hvønn luttakara.
Kasta verður lut millum allar luttakararnar um:
- Nax, upplivingar: Kajaktúrur fyri 10 persónar. Virðið 6.000 kr.
- GPS’ari frá p/f Wenzel. Virði 1.500 kr.
Vit byrja kl. 13.00, og tilmelding á staðnum fer fram frá kl. 11:00-13:00.
Faldari við nærri kunning um tiltakið og kortið yvir rutuna sæst her.
Rutan í ár er eitt sindur broytt. broytingin er at eftir at komi er oman til Sandá, verður fyrst runnið niðan við ánni, áðren farið verði oman í Sandágerð. Í ár verður bert runnið runt eina ferð.
Kringvarpið hevur eisini verði og vitja tiltakið:
GG! Hvirlan kann ikki ábyrgdast fyri óhapp, miss ella líknandi í sambandi við tiltakið


text:
Sjóvinnuhúsið er nú Setur
Dan Klein --- 06.05.2018 - 09:43
INNFLYTING: Í dag var móttøka í Sjóvinnuhúsinum á Vestaru Bryggju í sambandi við, at Fróðskaparsetur Føroya er flutt inn í nýumvæld og sera snotulig hølir, har tvær deildir á Setrinum fara at húsast komandi árini.
Umleið 130 fólk høvdu leitað sær oman í nýggju og snotuligu auluna, sum er ovasti parturin í saltsilo’ini í Sjóvinnuhúsinum á Vestaru Bryggju, har móttøka var í sambandi við, at partur av Setrinum er fluttur inn har.
Tey flestu mundu vera á einum máli um, at talan er um eina sera væl eydnaða umbygging av Sjóvinnuhúsinum, sum umframt tveimum deildum hjá Fróðskaparsetri Føroya, millum annað eisini fer at hýsa bæði Framtak, Vinnuframa, Hugskotinum, Klippfisk og Filmshúsinum.
Eftir at Sigurð í Jákupsstovu, rektari, hevði bjóðað vælkomin, fekk Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, orðið. Hon duldi ikki fyri, at hon er nøgd við loysnina, sum tó ikki er ein endalig loysn fyri Setrið, tí málið er at fáa bygt eitt veruligt universitetskampus.
- Tá eg tók við í Mentamálaráðnum í 2015, hevði Fróðskaparsetur Føroya júst havt 50 ára føðingardag. Tá vóru røður og kvøður fluttar fram, og allar komu onkursvegna inn á tann nýggja Setursbygningin, sum koma skuldi. Fróðskaparsetrið hevði sprongt karmarnar, og nú máttu nýggj høli útvegast, og sum landsstýriskvinna á økinum setti eg mær fyri at gera nakað við hesi viðurskiftini beinanvegin. Og hyggið nú. Nú standa vit her mitt í eini saltsilo, sum er umbygd til auditorium, segði landsstýriskvinnan.
Rigmor Dam vísti tó á, at hetta ikki er ein endalig loysn fyri Setrið, ið húsast á tíggju ymsum adressum, hóast hetta loysir bráðfeingis hølistørvin og sostatt er ein góð byrjan.
Ein kampusbólkur arbeiðir í løtuni við at fyrireika byggingina av einum nýggjum Fróðskaparsetri.
- Eg síggi fyri mær, at vit innan 10 ár fáa eitt universitet, sum vit kunnu vera errin av hundrað ár fram í tíðina, segði landsstýriskvinnan í mentamálum.
Eftir Rigmor Dam fekk Annika Olsen, borgarstjóri í Havn, høvi til at siga nøkur orð.
- Vit hava sum mál at gera Tórshavn til lestrarbý, og sjálvt um vit sum kommuna ikki beinleiðis varða av hesum, so ynskja vit at ganga fremst í strembanini eftir hesum máli, segði borgarstjórin millum annað.
Triði røðarin var Sigurð í Jákupsstovu, rektari á Setrinum.
- Umframt at geva frálæru á føroyskum í klassiskum frøðigreinum, skal universitetið menna frøðigreinarnar víðari og taka støðu í okkara egna veruleika, samtíð og fólki. Hetta kann gerast á óteljandi hættir. At flyta inn í Sjóvinnuhúsið hevur stóran týdning í hesum sambandi, segði hann.
Síðani kom túrurin til Ewald Kjølbro, stjóra á Landsverki.
- Tað kennist væl at standa her í dag og síggja teir stásiligu karmarnar, sum Fróðskaparsetrið nú kann bjóða sínum lesandi og starvsfólkum. Eisini kennist tað væl at seta punktum fyri nøkrum, sum ein hevur verið við til at skapa. Nakað sum vit øll kenna bæði privat og í arbeiðslívinum. Tað er altíð ein góð kensla at koma á mál, segði Ewald Kjølbro.
Hann nýtti somuleiðis høvi til at takka øllum teimum, sum hava verið við í verkætlanini, fyri gott samstarv. Tað veri seg avvarðandi myndugleikum, ráðgevandi, arbeiðstakarum og øðrum, ið hava havt sín leiklut.
Tann seinasti, ið fekk orðið undir móttøkuni, var Ólavur Ellefsen, stýrisformaður á Fróðskaparsetri Føroya.
- Búskaparliga hava fróðskaparsetur ómetaliga stóran týdning. Óteljandi kanningar vísa, at peningur, sum vit brúka til hægri lestur og gransking, kasta íløguna fleirfalt aftur, segði Ólavur Ellefsen.
Hann vísti á eina kanning av 15.000 hægri lærustovnum, ið vísti, at um tú tvífaldar íløguna til hetta økið, so veksur bruttotjóðarúrtøkan í miðal fýra prosent um árið, og tað er øgiliga nógv, staðfesti stýrisformaðurin.
Umframt skúlastovur og bólkarúm eru skrivstovur, fundarhølir og allir teir fasilitetir nú til staðar, sum skulu til fyri at skapa eitt gott lestrarumhvørvi. Millum annað eisini fyrilestrarsalur og ein matstova. Tað eru Deildin fyri Heilsu- og Sjúkrarøktarvísindi og Náttúruvísindadeildin á Fróðskaparsetrinum, sum longu eru fluttar inn í Sjóvinnuhúsið.
Við at trýsta á fyrstu myndina niðanfyri, gerst hon stór, og tá ber at blaða allar myndirnar ígjøgnum í fullari stødd.
Myndir: HeinesenMyndir/Landsverk


text:
Sverri Egholm
19.04.2017 - 19:45
Ítróttur > Ítróttur > Hondbóltur
Kyndil vann fyrstu FM-finaluna móti Neistanum við fýra málum, 26-22, og hevur tí stóran fyrimun til aðru finaluna, sum verður leikt leygardagin.
Tað var ein dystur, har Kyndil byrjaði betri, og førdi við fimm málum eftir bara lítlari løtu, men so fekk Neistin fótað sær og dysturin gjørdist nakað javnari. Hálvleiksstøðan var 12-10 til Kyndil.
Kyndlakvinnurnar vóru tó greitt omaná, og vunnu trygt 26-22.
Enn er einki avgjørt. Leygardagin klokkan 19:30 bresta liðini aftur saman, og riggar eitt sindur frægari hjá Neistanum tá og tær megna at vinna, so verður avgerandi dysturin sunnudagin.


text:
Ferðafólkatølini hjá Atlantic Airways ganga framvegis uppeftir. Í september flugu 24.300 ferðafólk við rutuflogførum og tyrlum tilsamans. Tað eru 6 prosent fleiri enn í september í fjør. Higartil í ár hava 234.800 ferðandi flogið við rutuflogførum og tyrlum tilsamans, ið eru 8 prosent fleiri enn sama tíðarskeið í fjør, tá ið 217.000 ferðafólk flugu við føroyska flogfelagnum.
Vøkstur í rutuflúgvingini
23.200 ferðafólk flugu á rutunetinum hjá Atlantic Airways í september. Hetta eru 3 prosent fleiri ferðafólk, sammett við sama mánað í fjør, tá talið var 22.400 ferðafólk. Higartil í ár hava 225.000 ferðafólk flogið við rutuflogførum felagsins, ið eru 6 prosent fleiri enn sama tíðarskeið í fjør.
Stórur vøkstur í tyrluflutninginum
Í september hava tyrlurnar flogið 1.083 ferðafólk, ið er 147% fleiri enn í september í fjør, umframt at bjargingartyrlan hevur havt 80 útkallingar higartil í ár, ið er 11 fleiri enn alt 2015 tilsamans.
Stundvísi í september ávirkað av vánaligum veðri
Ferðslan í september varð ávirkað av vánaligum veðri. Í september varð flogið rættstundis í 83 prosentum av øllum fráferðum – t.e. seinking styttri enn 15 minuttir. Tað eru 7 prosentstig lægri enn í september í fjør. Higartil í ár er flogið rættstundis í 86 prosentum av øllum fráferðum. Tað er 1 prosentstig betri enn sama tíðarskeið í 2015. Í september fóru 97 prosent av øllum rutuflogførum á ætlaða fráferðardegnum, og tað merkir, at reglusemið var 97 prosent.
Ársins átak
Á Vinnudegnum, sum varð hildin í Norðurlandahúsinum í dag 30. september, vann Sheepview360 átakið hjá Atlantic Airways og Visit Faroe Islands heiðurin sum Ársins átak. Átakið hevur vunnið sera stóran frama og yvir tvær milliardir vísingar hava verið av tilfarinum, ið er framleitt, umframt at átakið hevur fingið sera góða umtalu í altjóða miðlum kring allan knøttin.
Skíð í Chambery
Atlantic Airways ger 31. januar 2017 ein sertúr til Chambery í Fraklandi. Heimferðin verður 7. februar. Chambery liggur í landssynningspartinum av Fraklandi í størsta skíðøkinum í heiminum. Felagið skipar fyri sjálvari flogferðini, og tey ferðandi mugu sjálvi ella við hjálp frá eini av føroysku ferðaskrivstovunum finna sær innivist.
Viðmerkingar og fleiri upplýsingar fáast frá Jóhonnu á Bergi, stjóra, á telefon 21 37 30..


text:
03/02/2008 klokkan 05:12 - HForce
Viðmerkingar (0)
Nýggjur Nintendo DS litur
Tann nýggji liturin, sum eitur Cobalt/Black, kemur í handlar 10. februar.
Sjálvur haldi eg hetta sær sexut út, og kundi væl hugsað mær at fingi fatur á einum!
Men, alas, hesin liturin er fyribils bert tøkur í Norður Amerika.
03/02/2008 klokkan 04:34 - HForce
Viðmerkingar (2)
Tjena pengar uppá at spæl
Í endanum av 2007 útkom spælið Kwari, har møguligt er at vinna pengar uppá at fragga mótstøðumannin.
Metur tú teg vera betri enn flest onnur til "First Person Shooter" spøl kanst tú royna teg við hesum spælinum.
Mannagongdin er tann, at tú keypur skot ígjøgnum heimasíðuna hjá Kwari, fraggar mótstandarin og hareftir fær yvirskot á konto'ina hjá tær. Harafturímóti klárar ein mótstøðumaður at skjóta teg til grundar missur tú pengar uppá hetta.
Á listanum á heimasíðuni sæst, at spælarin 'Sinister' hevur vunnið fleiri túsund dollarar.
Spælið er ókeypis at taka niður og spæla.
Kelda: http://www.kwari.com/
01/02/2008 klokkan 15:23 - dreaKan
Viðmerkingar (7)


text:
Semja millum Fíggjarmálaráðið og Føroya Lærarafelag
Dan Klein --- 27.01.2018 - 09:00
Fíggjarmálaráðið hevur í gjár gjørt sáttmála við Føroya Lærarafelag fyri tíðarskeiðið 1. oktober 2017 til 1. oktober 2019.
Lønirnar hækka 2,3% tann 1. oktober 2017 og 2,5% tann 1. oktober 2018. Hesar hækkingar samsvara við tað, ið landsstýrið hevur sett av til lønarhækkingar komandi tvey árini.
Nýtt í semjuni er, at fyri nýútbúnan lærara, sum fyrsta árið er í starvi, verða játtaðir 40 tímar til samstarv við royndan lærara, soleiðis at hesin fær eina betri byrjan í lærarastarvinum.
Ásetingarnar um barnferð, sum vóru avtalaðar við Starvsmannafelagið áðrenn jól, eru eisini avtalaðar við Lærarafelagið. Tað merkir m.a., at kvinnur løntar eftir sáttmálunum við Lærarafelagið altíð hava rætt til 24 vikur við løn eftir barnsburð.
Harumframt eru aðrar ávísar tillagingar gjørdar í sáttmálatekstinum.
Fíggjarmálaráðið 25. januar 2017


text:
Søgan vil siga, at fyri seks til sjey mansaldrum síðani skal á Selatrað hava verið ein spónamakari, ið var so hegnigur í sínum yrki, at hann flutti spønir, slíðrar o. a. eisini út til Noregis. Hvør hesin maður kann hava verið, hevur verið mær ókunnugt, men skiftiprotokollin fyri tíðarskeiðið 1706—1716 nevnir eina Maggu Jógvansdóttur (skiftið var 1710, og kann hon so vera deyð í 1709 av koppunum), sum tænt hevði hjá Jørgen Knudsen Gottrup (keypmaður Gabels í Tórshavn). Faðir hennara sigst í protokollini at vera „Joen Olsen Spaanemager" av Selatrað. Ivaleyst er tað tá hesin nevndi Jógvan spónamakari, sum søgan knýtir seg til.
Andreas Weihe: “Søga og søgn”, 1933


text:
Blue-Action: Nýggj H2020 verkætlan
Havstovan er við í eini nýggjari H2020 verkætlan, kallað Blue-Action. Arctic Impact on Weather and Climate.
Tað er Danmarks Meteorologiske Institut, sum leiðir verkætlanina saman við Max Planck Institut í Týsklandi. Hetta er ein lutfalsliga stór verkætlan við luttakarum úr 17 ymiskum londum. Verkætlanin byrjaði 1. desembur og í tí sambandi varð tíðindaskriv sent út frá netverkinm, sum kann lesast her.
Uppgávan hjá Havstovuni í hesi verkætlan er, saman við øðrum granskingarstovnum, m.a. at kanna, hvussu broytingar í hitaflutninginum í Føroyastreyminum ávirka Arktis og at greina tað djúpa rákið tvørtur um Íslandsryggin. Hesi úrslit verða síðani nýtt at betra veðurlagsmodel, við tí endamáli at t.d. árstíðarforsagnir gerast betri.
Játtanin til føroyska partin av verkætlanin er góðar 1,6 mill. kr. Meiri er at lesa um Blue-Action her.


text:
Ikki er neyðugt við fleiri árinskanningar av mold, gras og seyði á Hagaleiti, tí eingin dálking sæst frá Brennistøðini, staðfestir Umhvørvisstovan.
Heilt síðani 1993 hevur Umhvørvisstovan gjørt regluligar árinskanningar í økinum kring Brennistøðina á Hagaleiti í Leirvík fyri at kanna, um Brennistøðin dálkar. Úrslitini verða árliga send til Umhvørvisstovuna.
Moldin og grasið kring Brennistøðina er kannað annaðhvørt ár, har kannað verður fyri cadmium, blýggj og kyksilvur. Samanborið er við mold á Velbastað, Kirkjubø og Syðradali.
Árinskanning er eisini gjørd av óm og lombum, sum hava gingið í hagaparti tætt við Brennistøðina. Har er seyðalivurin kannað fyri cadmium, blýggj og kyksilvur og tálgin fyri dioxin. Hendan kanningin er gjørd á hvørjum ári. Í hesum føri er samanborið við ær og lomb, sum hava gingið í hagaparti á Strondum.
Úrslitini vísa, at virðini liggja undir ásetta markvirði.
Umhvørvisstovan sigur soleiðis í niðurstøðuni: “Út frá úrslitunum frá hesum kanningunum, er Umhvørvisstovan komin til ta niðurstøðu, at tað ikki er neyðugt at gera hesar kanningarnar í framtíðini.”
Víðari siga teir, at “úrslitini frá sýnistøkum av mold, gras og av seyði, fleiri ár aftur, vísa, at innihaldið av dálkandi evnum er lágt. T.v.s., at vit kunnu staðfesta, at ongin týðandi dálking frá brennistøðini sæst aftur í mold, gras ella seyði á Hagaleiti, har brennistøðin heldur til.”


text:
3. apríl 2018
Myndir: Jan Sørensen
Vit taptu við einum máli, sum varð skotið aftan á vanliga leiktíð.
Aftan á kvinnudystin leygardagin skuldi menninir royna at lyfta hugin hjá hoyvíkingum, men í fyrra hálvleiki runnu vit aftan á fyri tað mesta.
Tað kundi hugsast, at vit vóru darvaðir av nógvu skaðunum. Millum teir, ið sótu úti vóru eitt nú, Hilmar Leon, Pætur, Jens, Sigmundur Dahl og Mark.
Vit royndu nógvar ymsar uppstillingar í bæði verju og álopið, og til tíðir riggaðu hesar heilt væl.
Serliga í seinnu hálvu, tá ið vit vendu 10-13 til 15-18 eftir lítlari løtu. Men so steðgaði upp hjá okkum. Vit fingu tað trupult við at koma til møguleikar, og ofta var Neistamálverjin fyri.
Dysturin var púra javnur til seinasta minuttin. Tá fekk fyrst Neistin eitt brotskast, ið varð sett í netið til 23-22. Vit tóku time-out, tá ið eini tretivu sekund restaðu í, og tað eydnaðist Vilhelm at javna við minni enn tíggju sekundum eftir.
Neistin gav bóltin skjótt upp, og vit takklaðu teir nakað uttan fyri tríggjarmeturin í somu løtu, sum tíðin rann út.
Hetta fríkasti skuldi takast, og Rasmus Søby hjá Neistanum setti bóltin gjøgnum manngarðin hjá okkum og niður í eina hornið, har Jóhan, ið annars hevði leikt ein góðan dyst, ikki fekk hildið bóltin úti.
Eitt púra óvæntað mál var veruleiki, og Neistin-leikarar fegnaðast í einum trunka saman við hetju teirra, Rasmusi.
Tá ið vit hitta Neistan í finaluni um stutta tíð, so er neyðugt, at vit fáa steðgað júst Rasmusi. Vit lótu hann fáa ellivu mál í dag, og tað er í so nógv.
Harnæst skulu vit læra at skjóta betri móti Neistamálverjanum, Nicholas, ið fekk fatur á ov nógvum fríum kjansum í dag.
Tað er ilt at siga, hvussu nógv vit skulu leggja í hendan dystin, tí nógv varð skift út, og ymsir taktikkir vórðu royndir gjøgnum dystin. Fáa vit nakrar av skaddu leikarunum aftur, so kunnu vit eisini síggja aðrar møguleikar enn hendan dystin.
Hvussu er og ikki, so skulu vit finna aftur á røttu leið í teimum næstu dystunum. Vit spæla sunnudagin í Kollafirði móti KÍF í næstaseinasta dystinum áðrenn finalurnar. Vónandi reisa vit okkum aftur har.
23. apríl
23. apríl
22. apríl
21. apríl
19. apríl
18. apríl
18. apríl
15. apríl
15. apríl
Hondbóltsfelagið H71
Hoyvíkshøllin
Postsmoga 1067
FO-188 Hoyvík